comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiũ. sed de cõmunibꝰ amiciciis. Cauendum erit¬
ne non solum amicicie disposite. sed etiam inimiciciȩ
susceptȩ uideantur. Nihil enim ẽ turpius ꝙ cũ eo bel¬
lum gerere qͥ cũ familiarit̾ uixeris. Ab amicicia. 2.
Pompeii meo nomie se remouerat ut scitis Scipio pp
dissensionẽ autem q̃ erat ĩ re .p. alienatus ẽ a collega
non acerba. Quã obrem primũ danda opera ẽ nequa
amicorũ amicorũ discidia fiant. Sin tale aliquid eue¬
nerit ut extinctȩ potius amiciciȩ ꝙͣ oppressȩ ẽẽ uidean¬
tur. Cauendum uͦ nͣe etiam ĩ graues iimicicias cõuer¬
tant se amiciciȩ. ex quibus iurgia. maledicta con¬
tumeliȩ gignunt᷑. qͥ tamen si tolerabiles erunt ferun¬
de sunt. et hic honos ueteri amiciciȩ tribuendꝰ ut is
ĩ culpa sit qui faciat non is qͥ patiatur iniuriã. Oĩno
uisioꝰ ne nimis cito dilig̾e incipiant. neue non dignos a ĩdi¬

Expanded text:
sapientium, sed de communibus amicitiis cavendum ersapientium, sed de communibus amicitiis cavendum erne non solum amicitiae depositae, sed etiam inimicitiae susceptae videantur. nihil enim est turpius quam cum eo bellum gerere, quocum familiariter vixeris. ab amicitia Q. Pompei meo nomine se removerat, ut scitis, Scipio; propter dissensionem autem, quae erat in re publica, alienatus est a collega non acerba. quam ob rem primum danda opera est ne qua amicorum discidia fiant, sin tale aliquid evenerit, ut exstinctae potius amicitiae quam oppressae esse videantur. cavendum vero ne etiam in gravis inimicitias convertant se amicitiae ex quibus iurgia maledicta contumeliae gignuntur. quae tamen si tolerabiles erunt, ferendae sunt et hic honos veteri amicitiae tribuendus, ut is in culpa sit qui faciat, non is qui patiatur, iniuriam. omninrovisio, ut ne nimis cito diligere incipiant neve non dignos. d
Abbreviated transcription (Latin):
qui impedire uult eo quod desiderium non facile ferat
is. et ĩ firmus ẽ. mollisq natura. et ob eam ipsam cãm
ĩ amicicia parũ uitutis. Atqui ĩ omĩ re cõsiderandũ ẽ
et quid postules ab amico. et quid patiare a te impetra¬
ri. Est enim quedam calamitas ĩ amicicuis dimitten¬
dis non nunꝙͣ necessaria. Iam enim a sapientiũ fami¬
liaritatibus ad uulgares amicicias oratio nostra delabi¬
tur. Crumpunt sepe etiam uitia amicorũ cum ĩ i põs
amicos. tum ĩ alienos. quorũ tamen ad amicos redun¬
ut Catonem dicere audiui dissuendȩ magis ꝙ discin¬
dende nisi quȩdam admodũ ĩtolerabilis iniuria exar¬
serit. ut neq rectum neq honestum sit nec fieri possit.
ut nõstatim alienatio disiunctioq facienda sit. Sin
autem aut morũ aut studiorũ cõmutatio quędã ut fie¬
ri solet facta erit. aut ĩ rei .p. partibus dissensio ĩter¬
cesserit. Loquor enim iam ut paulo ante dixi non de

Expanded text:
qui impedire volt, quod desiderium non facile ferat, qui impedire volt, quod desiderium non facile ferat, is et infirmus est mollisque natura et ob eam ipsam causam in amicitia parum iustus. atque in omni re considerandum est et quid postules ab amico et quid patiare a te impetrari. est etiam quaedam calamitas in amicitiis dimittendis non numquam necessaria—iam enim a sapientium familiaritatibus ad volgaris amicitias oratio nostra delabitur. erumpunt saepe vitia amicorum tum in ipsos amicos, tum in alienos, quorum tamen ad amicos redunut Catonem dicere audivi, dissuendae magis quam discindendae, nisi quaedam admodum intolerabilis iniuria exarserit, ut neque rectum neque honestum sit nec fieri possit ut non statim alienatio disiunctioque facienda sit. sin autem aut morum aut studiorum commutatio quaedam, ut fieri solet, facta erit, aut in rei publicae partibus dissensio intercesserit loquor enim iam, ut paulo ante dixi, non de
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerunt. eõs habere necessarios quos tũ eodem stu¬
dio prȩditos dilexerunt. Isto enim mutrices et peda¬
gogi iure uetustatis plurimũ beniuolẽtiȩ postulabt̃.
Qui negligendi quidem non sunt. sed alio quodã mo¬
do est. Aliter amiciciȩ stabiles pmanere non possunt.
Dispares enim mores disparia studia sequunt᷑. quo¬
rum dissimilitudo dissociat amicicias. nec ob aliam
cãm ullã boni improbis. improbi bonis amici ẽẽ nõ
possunt nisi ꝙ tanta ẽ inter eos quanta maxĩa põt¬
eẽ morum studiorũq distantia. Recte etiam precipi põt
ĩ amiciciis ne ĩ temperata quadã beniuolẽtia qd sepe fit
impediat magnas utilitates amicorũ. Nec enim ut
ad fabulas redeam troiã Neoptolęmus capere potuisset
si Licomedem apud quem erat educatus multis cũ lacͥ¬
mis iter suũ impedientẽ audire uoluisset. Et sepe in¬
cidunt magne res ut discedendũ sit ab amicis. Quas

Expanded text:
si fuerunt, eos habere necessarios, quos tum eodem stusi fuerunt, eos habere necessarios, quos tum eodem studio praeditos dilexerunt. isto enim modo nutrices et paedagogi iure vetustatis plurimum benevolentiae postulabunt. qui neglegendi quidem non sunt, sed alio quodam modo aestimandi ; aliter amicitiae stabiles permanere non possunt. disparis enim mores disparia studia sequuntur, quorum dissimilitudo dissociat amicitias; nec ob aliam causam ullam boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt, nisi quod tanta est inter eos, quanta maxima pote, morum studiorumque distantia. recte etiam praecipi potest in amicitiis, ne intemperata quaedam benevolentia, quod persaepe fit, impediat magnas utilitates amicorum. nec enim, ut ad fabulas redeam, Troiam Neoptolemus capere potuisset, si Lycomedem, apud quem erat educatus, multis cum lacrimis iter suum impedientem audire voluisset. et saepe incidunt magnae res, ut discedendum sit ab amicis; quas
Abbreviated transcription (Latin):
Quãobrem ut ii qui suꝑiores sunt sũmitt̾e se debẽt in
amicicia: sic quodãmodo ĩferiores extollere. Sũt enĩ
quidã qui molestas amicicias faciunt cũ ip̃i se con¬
temni putant. Qd nõ fere cõtingit nͥ uis qui etiã con¬
temnẽdos se arbitrant᷑. qͥ hac opĩone nõ modo uerbis.
sed etiam opere leuandi sũt. Tantũ aũt cuiq tͥbuen¬
dumᷤ pͥmũ. quantũ ipẽ efficere possis. deinde etiã qn¬
tũ ille quẽ diligas atq adiuues sustinere. Non enĩ
neq tu posses ꝙ̃uis excellas. om̃s tuos amplissimos
ad honores perduc̾e̾. Ut Scipio .P. Rutilium potuit
consulẽ effice̾. fratrem eiꝰ.l. nõ potuit. Ꝙ si etiã pos¬
sis quiduis deferre ad alterũ: uidendũ ẽ tam̃ quid d
ille possit sustinere. Omino autẽ amicicie corrobo¬
ratis iam cõfirmatisq et ĩgeniis etatibus iudicande
sunt. Nec se̾ qͥ ĩeunte etate uenandi aut pilȩ studio¬

Expanded text:
Quamobrem, ut ii qui superiores, sunt, submittere se debent in Quamobrem, ut ii qui superiores, sunt, submittere se debent in amicitia, sic quodam modo inferiores extollere. sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se contemni putant—quod non fere contingit nisi eis qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opinione non modo verbis, sed etiam opera levandi sunt. tantum autem cuique tribuendum, primum quantum ipse efficere possis, deinde etiam quantum ille, quem diligas atque adiuves, sustinere. non enim neque tu possis, quamvis excellas, omnis tuos ad honores amplissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit consulem efficere, fratrem eius Lucium non potuit. quod si etiam possis quidvis deferre ad alterum, videndum est tamen quid ille possit sustinere. omnino amicitiae corroboratis iam confirmatisque et ingeniis et aetatibus iudicandae sunt; nec, si qui ineunte aetate venandi aut pilae studio
Abbreviated transcription (Latin):
stirpis et generis ĩ faniulatu fuerint cogniti sunt.
et aut deorũ aut regũ filii ĩuenti. retinẽt ^ curitatem
ĩ pastores quos patres multos ãnos ẽẽ duxerũt. qd̾ ẽ
multo profecto magis ĩ ueris patribꝰ certisq facien¬
dũ. fructus enĩ ingenii et uirtutis om̃isq prȩstãtiȩ
tum pniaximus capitur cũ ĩ proximũ quenq con¬
fertur. Ut gͥ ii qͥ sunt ĩ amiciciae cõiunctioĩsq ne¬
cessitudine superiores exȩquare se cũ ĩferioribꝰ debẽt:
sic inferiores nõ dolere se a suis aut ingenio aut for¬
tuna. aut dignitate superari. Quorũ plexiq aut q̃¬
runt̾ semꝑ aliquid. auc &̃ exprobant. eoq magis
sic habere se putant qd̾ officiose et amice et cũ labo¬
re aliquo suo factũ queant dice̾. Odiosum sane ge
nus hominũ officia exprobrantiũ. q̃ memĩsse debet
is in quem collata sunt. nõ cõmemorare qͥ contulit.

Expanded text:
stirpis et generis in famulatu fuerunt, cum cogniti sunt stirpis et generis in famulatu fuerunt, cum cogniti sunt et aut deorum aut regum filii inventi, retinent tamen caritatem in pastores, quos patres multos annos esse duxerunt. quod est multo profecto magis in veris patribus certisque faciendum. fructus enim ingeni et virtutis omnisque praestantiae tum maximus capitur, cum in proximum quemque confertur. ut igitur ei, qui sunt in amicitiae coniunctionisque necessitudine superiores, exaequare se cum inferioribus debent, sic inferiores non dolere se a suis aut ingenio aut fortuna aut dignitate superari. quorum plerique aut queruntur semper aliquid aut etiam exprobrant, eoque magis si habere se putant quod officiose et amice et cum labore, aliquo suo factum queant dicere. nus hominum officia exprobrantium, quae meminisse debet is in quem collata funt, non comme. morare qui contuht.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ĩ aĩata cõsuetudo ualet quin locis ip̃is delectem᷑
montuosis etiã et siluestribus ĩ quibꝰ dintius cõmo¬
riori. sȩpe enim excellentiȩ quȩdã sunt. qualis erat
Scipionis ĩ nostro ut ita dicam grege. Nunꝙ̃ se ille
philo. nunꝙ̃ Rucilio. nunꝙͣ mũmio anteposuit. nũ¬
ꝙͣ inferioris ordinis amicis. Q. uͦ Mlaximũ fratrem
egregiũ uirũ omĩno. sibi neꝰquã parem ꝙ is anteibat
ȩtate tanꝙͣ suꝑiorẽ colebat. suosq omnes ꝑ se posse
ẽẽ ampliores uolebat. Qd faciendrĩ imitandũq est
omĩbus. ut siquam p̾stantiã uirtutis. ingenii. fortu¬
nȩ consecuti sunt: imꝑtiant ea suis cõmunicẽtq
cum proximis. ut si parentibꝰ nati sint humilibus.
si propĩquos habeant imbetilliores uł animo uł for¬
tuna eorum augeant opes. eisq honori sint et digni¬
tati ut ĩ fabulis. Aliquandiu qui pp̃ ignorationem

Expanded text:
sunt inanima, consuetudo valet, cum locis ipsis delectemur, sunt inanima, consuetudo valet, cum locis ipsis delectemur, montuosis etiam et silvestribus, in quibus diutius commom esse inferiori. saepe enim excellentiae quaedam sunt, qualis erat Scipionis in nostro, ut ita dicam, grege. numquam se ille Philo, numquam Rupilio, numquam Mummio anteposuit, numquam inferioris ordinis amicis. Q. vero Maximum fratrem, egregium virum omnino, sibi nequaquam parem, quod is anteibat aetate, tamquam superiorem colebat suosque omnis per se posse esse ampliores volebat. quod faciendum imitandumque est omnibus, ut, si quam praestantiam virtutis ingeni fortunae consecuti sunt, impertiant ea suis communicentque cum proximis; ut, si parentibus nati sint humilibus, si propinquos habeant imbecilliore vel animo vel fortuna, eorum augeant opes eisque honori sint et dignitati. ut in fabulis, qui aliquamdiu propter ignorationem
Abbreviated transcription (Latin):
temq procliuior. Existit autẽ hoc loco questio sub¬
difficilis num quando amici noui digni amicicia ue¬
teribus sint anteponendi ut equis uetulis teneros an¬
teponere solemus. Indigna homine dubitatio. Non
enim debent ẽẽ amiciciarũ sicut aliarũ rerũ satieta¬
tes. ueterrima quȩq ut  uina q̃ uetustatem ferũt esse
debent suauissima. Uerũq illud ẽ qd̾ dicit᷑ multos
modios salis simul edendos ẽẽ ut amicicie muniis ex¬
pletum sit. Nouicates autem si spem afferũt ut tan¬
ꝙͣ ĩ herbis non fallacibꝰ fructus appareat. nõ sunt illȩ
quidem repudiendȩ. uetustas tam̃ loco suo cõseruan¬
da. Maxima ẽ uis uetustatis et cõsuetudims i ipso
equo cuiꝰ modo feci mentionẽ si nulla res impediat.
nemoᷤ qui nõ eo qͦ consueuit libenti ꝰ utatur ꝙͣ ĩtrẽcta¬
to et nouo. Nec uero ĩ hoc qd̾ ẽ aĩale. sed ĩ us etiã q̃

Expanded text:
temque proclivior. exsistit autem hoc loco quaedam quaestio subtemque proclivior. exsistit autem hoc loco quaedam quaestio subdifficilis, num quando amici novi, digni amicitia, veteribus sint anteponendi, ut equis vetulis teneros anteponere solemus. indigna homine dubitatio; non enim debent esse amicitiarum, sicut aliarum rerum, satietates; veterrima quaeque, ut ea vina quae vetustatem ferunt, esse debent suavissima, verumque illud est, quod dicitur, multos modios salis simul edendos esse, ut amicitiae munus expletum sit. novitates autem, si spem afferunt, ut tamquam in herbis non fallacibus fructus appareat, non sunt illae quidem repudiandae, vetustas tamen suo loco conservanda; maxima est enim vis vetustatis et consuetudinis. quin in ipso equo, cuius modo feci mentionem, si nulla res impediat, nemo est quin eo, quo consuevit, libentius utatur quam intractato et novo; nec vero in hoc, quod est animal, sed in eis etiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ro qui nõ eisdem rebus moue tur naturaq consentit
aut fidus aut stabilis potest eẽ. Addendii eodem est
ut ne criminibus aut inferendis delectetur. aut cre¬
dat oblatis. Quȩ ꝓtinent omĩa ad eam quam iã dudũ
ciam nisi int̾ bonos eẽ non posse. Est enim boni uiri
quem eundẽ sapientẽ licet dicere hec duo tenere in
amicicia. Primũ nequid fictũ sit. neue simulatũ. A¬
perte enim uł odisse. magis ingenuũ ẽ ꝙͣ fronte oc-¬
cultare sentenciã. Deinde nõ solum ab aliquo alla¬
tas criminationes repellere. sed ne ipsum quidẽ esse
suspiciosum. semꝑ aliquid existimãtem ab aĩco esse
uiolatum. Acceda̾t huc suauitas quȩdam oportet ser¬
monũ atq morum. haud q̃ ꝙͣ mediocre condimentũ
amiciciȩ. Tristicia autem et ĩ omĩ re seueritas habet
illa quidem grauitatẽ. sed amicicia remissior debet ẽẽ.
et liberior et dulcior. et ad omnẽ comitatem facilita¬

Expanded text:
ro, qui non isdem rebus movetur naturaque consentit, ro, qui non isdem rebus movetur naturaque consentit, aut fidus aut stabilis potest esse. addendum eodem est, ut ne criminibus aut inferendis delectetur aut credat oblatis, quae pertinent omnia ad eam, quam iam dudum dixi, amicitiam nisi inter bonos esse non posse. est enim boni viri, quem eundem sapientem licet dicere, haec duo tenere in amicitia: primum, ne quid fictum sit neve simulatum; aperte enim vel odisse magis ingenui est quam fronte occultare sententiam; deinde non solum ab aliquo allatas criminationes repellere, sed ne ipsum quidem esse suspiciosum, semper aliquid existimantem ab amico esse violatum. accedat huc suavitas quaedam oportet sermonum atque morum, haudquaquam mediocre condimentum amicitiae. tristitia autem et in omni re severitas habet illa quidem gravitatem, sed amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior et ad omnem comitatem facilita
Abbreviated transcription (Latin):
altera uis amicicie: nõ multo illa malint. Imbecil¬
la eni est natura ad contemnendã potentiã. Quã
etiam si neglecta amicicia cõsecuti sint: obscura¬
tũiri arbitrant᷑ quia nõ sine magna causa sit ne
ubi enim istum ĩuenias qui honorẽ amiciante¬
ponat suo. Quid: hec ut omitam ꝙͣ graues. ꝙͣ
difficiles plerisq uidentur calamitatũ societates ad qͣs
nõ est facile ĩuentu qui descendant. Ꝙͣ ꝙͣ Enniꝰ recte.
amicus certus in recerta cernitur. Tamen hec duo leui¬
catis et infirmitatis plexosq cõuincũt aut si ĩ bonis
rebus conteminũt. aut ĩ malis deserunt. Qui gͥ utraq
ĩ re grauẽ. constantẽ. stabilem. se ĩ amicicia p̃stiterit.
hunc ex maxime raro genere hominũ iudicare diui
ẽ stabile qd infidum ẽ. simplicẽ pret̾ea et cõmunem
et consentientẽ. id ẽ qui rebus iisdem moueat᷑: eligi par
est. quȩ omĩa ꝑtinent ad fidelitatem. Neq fidum po¬

Expanded text:
altera ius amicitiae, non multo illa malint? imbecilaltera ius amicitiae, non multo illa malint? imbecilla enim est natura ad contemnendam potentiam, quam etiam si neglecta amicitia consecuti sint, obscuratum iri arbitrantur, quia non sine magna causa sit negubi enim istum invenias, qui honorem amici anteponat suo? quid? haec ut omittam, quam graves, quam difficiles plerisque videntur calamitatum societates, ad quas non est facile inventu qui descendant. quamquam Ennius recte: amicus certus in re incerta cernitur; tamen haec duo levitatis et infirmitatis plerosque convincunt, aut si in bonis rebus contemnunt aut in malis deserunt. qui igitur utraque in re gravem constantem stabilem se in amicitia praestiterit, hunc ex maxime raro genere hominum iudicare debemenim stabile, quod infidum est. simplicem praeterea et communem et consentientem, id est, qui rebus isdem moveatur, elegi par est; quae omnia pertinent ad fidelitatem. neque enim fidum po
Abbreviated transcription (Latin):
negligentes ee. nec habere quasi signa quedam et
notas quibus et eos qui ad amicicias ẽẽnt idonei u¬
dicarent. Sunt gͥ firmi et stabiles et cõstantes eli¬
gendi cuiꝰ generis ẽ magna penuria. et iudicare dif¬
ficile est sane. nͥ expertum. experiendũ autẽ ẽ ĩ ipã
amicicia. Ita precurrit amicicia udiciũ. tollitq ex¬
periundi potestatem. Est gͥ prudentis sustinere ut
currum sic impetũ beniuoletię. quo utam̃ quasi
equis temperatis sic amicicia aliqua parte pericli¬
tatis moribus amicorũ. Quidam sȩpe ĩ parua pecu¬
nia pspiciunt᷑ ꝙͣ sint leues. quidam aũt quos par¬
ua mouere nõ potuit cognoscunt᷑ ĩ magna. Sin uͦ
etunt aliqui reperti qͥ pecuniã prx̧ferre amicicie sor¬
didũ existimẽt: ubi eos inueĩemꝰ qui honores. ma¬
iestates. imperia. potestates. opes. amiciciȩ nõ ante¬
ponant. Ut cum ex altera parte propositͥa sint. ex

Expanded text:
neglegentis esse nec habere quasi signa quaedam et neglegentis esse nec habere quasi signa quaedam et notas, quibus eos, qui ad amicitiam essent idonei, iudicarent. sunt igitur firmi et stabiles et constantes eligendi, cuius generis est magna penuria; et iudicare difficile est sane nisi expertum, experiendum autem est in ipsa amicitia: ita praecurrit amicitia iudicium tollitque experiendi potestatem. est igitur prudentis sustinere ut cursum, sic impetum benevolentiae, quo utamur, quasi equis temptatis, sic amicitia, aliqua parte periclitatis moribus amicorum. quidam saepe in parva pecunia perspiciuntur quam sint leves; quidam autem, quos parva movere non potuit, cognoscuntur in magna. sin vero erunt aliqui reperti qui pecuniam praeferre amicitiae sordidum existiment, ubi eos inveniemus, qui honores magistratus imperia potestates opes amicitiae non anteponant, ut, cum ex altera parte proposita haec sint, ex
Abbreviated transcription (Latin):
amicorũ sint. tũ sit int̾ eos om̃ium rerũ. cõsiliorum.
uoluntatũ. sine ulla exceptione cõmunitas. utͣ etiam
siqua fortuna acciderit ut minus iustȩ amicorũ uo¬
luntates adiuuande sint. ĩ quibus eorum aut de capi¬
te agatur. aut fama: declinandũ de uia ẽ modo. ne
sũma curpitudo sequatur. Est enim quatenus ami¬
ciciȩ dari uenia possit. Nec uero negligenda ẽ fama.
nec mediocre telum ad res gerendas existimare opor¬
tet beniuolentiã ciuiũ. quam blandiciis et assentan¬
do colligere turpe est. Uitiis. quam sequit᷑ caritas
minime ⁊epudianda ẽ. Sed sepe enim redeo ad Sci¬
pionem. cuiꝰ omnis sermo erat de amicicia. quere¬
batur ꝙ ĩ omĩbus rebus homines diligẽtiores ẽẽnt.
capiis et oues quot quisq haberet haberet dic̾e pos¬
set. amicos quot haberet non posset dicere. Et i illis
quidem parandis adhibere cͦuram. ĩ amicis eligendis

Expanded text:
amicorum sint, tum sit inter eos omnium rerum consiliorum amicorum sint, tum sit inter eos omnium rerum consiliorum voluntatum sine ulla exceptione communitas, ut etiam si qua fortuna accident ut minus iustae amicorum voluntates adiuvandae sint, in quibus eorum aut caput agatur aut fama, declinandum de via sit, modo ne summa turpitudo sequatur; est enim quatenus amicitiae dari venia possit. nec vero neglegenda est fama, nec mediocre telum ad res gerendas existimare oportet benevolentiam civium, quam blanditiis et assentando colligere turpe est; virtus, quam sequitur caritas, minime repudianda est. sed—saepe enim redeo ad Scipionem, cuius omnis sermo erat de amicitia—querebatur quod omnibus in rebus homines diligentiores essent; capras et ovis quot quisque haberet dicere posse, amicos quot haberet non posse dicere; et in illis quidem parandis adhibere curam, in amicis eligendis
Abbreviated transcription (Latin):
ctum crederet qui sapiens habitus eẽt unus e septẽ. sed¬
Impuri cuiꝰdam aut ambitiosi. aut omĩa ad suã poten¬
tiam reuocantis eẽ sentenciã. Quonã enim modo qͥs¬
ꝙͣ amicus ẽẽ poterit eius cui se putabit inimicũ esse
posse: quinetiam neceẽ erit cupere et optare ut ꝙͣsȩ¬
pissime peccet amicus. quo plures sibi det tanꝙͣ ansas
ad rep̾hendendii. Ruisum recte factis cõmodis Eimicorũ
neceẽ erit angi. dolere. inuidere. Quare hoc quidẽ pre¬
ceptum cuiꝰcunq ẽ ad tollendam amiciciam ualet. Il¬
lud potius prȩcipiendũ fuit ut eam diligentiã adhibe¬
remus ĩ amiciciis comparandis ut nequando amare in¬
ciperemus qͣuem aliquando odisse possemus. Quinc̃
si minus felices ĩ diligendo fuissemꝰ. ferendũ id Sci¬
pio potius ꝙ inimiciciarũ tempꝰ cegitandũ putabat.
His gͥ finibus utendũ arbitror ut cum emendati mores

Expanded text:
ctum crederet, qui sapiens habitus esset unus e septem; ctum crederet, qui sapiens habitus esset unus e septem; impuri cuiusdam aut ambitiosi aut omnia ad suam potentiam revocantis esse sententiam. quonam enim modo quisquam amicus esse poterit ei, cui se putabit inimicum esse posse? quin etiam necesse erit cupere et optare ut quam saepissime peccet amicus, quo pluris det sibi tamquam ansas ad reprehendendum: rursum autem recte factis commodisque amicorum necesse erit angi dolere invidere. qua re hoc quidem praeceptum, cuiuscumque est, ad tollendam amicitiam valet: illud potius praecipiendum fuit, ut eam diligentiam adhiberemus in amicitiis comparandis, ut ne quando amare inciperemus eum, quem aliquando odisse possemus. quin etiam si minus felices in deligendo fuissemus, ferendum id Scipio potius quam inimicitiarum tempus cogitandum putabat. His igitur finibus utendum arbitror, ut, cum emendati mores
Abbreviated transcription (Latin):
ra amicicia nec obseruare restricte ne plus reddat ꝙͣ
acceperit. neq hoc uerendũ est ne quid excidat. aut ne
quid ĩ terram defluat. aut ne quid ȩquo plus ĩ amici¬
ciam congeratur. Tercius uero ille finis det̾rimus ut
quanti quisq se ip̃e faciat. tanti fiat ab amicis. Sȩpe
enĩ in quibusdam aut aĩmus abiectior est. aut spes
amplificandȩ fortunȩ fractior. Non est gͥ amici talẽ
ĩ eum ẽẽ qualis ille ĩ se est. sed potius eniti et efficere
ut ^ i acentem animũ excitet. inducatq spem cogitatio¬
nemq meliorẽ. Alius gͥ finis uerȩ amicicie constitu¬
endus est. si prius quid maxime rep̾hendere Scipio so¬
litus sit edixero. Negabat ullam uocem inimiciciorẽ
amiciciȩ potuisse reperiri ꝙͣ eius qui dixisset ita ama¬
re oportere ut si aliquando eẽt osurus. Nec uero se ad¬
duci posse ut hoc q̃madmodũ putaret᷑ a Biante ẽẽ di¬

Expanded text:
ra amicitia nec observare restricte ne plus reddat quam ra amicitia nec observare restricte ne plus reddat quam acceperit: neque enim verendum est ne quid excidat aut ne quid in terram defluat aut ne plus aequo quid in amicitiam congeratur. tertius vero ille finis deterrimus, ut, quanti quisque se ipse faciat, tanti fiat ab amicis. saepe enim in quibusdam aut animus abiectior est aut spes amplificandae fortunae fractior. non est igitur amici talem esse in eum, qualis ille in se est, sed potius eniti et efficere ut amici iacentem animum excitet inducatque spem cogitationemque meliorem. alius igitur finis verae amicitiae constituendus est, si prius, quid maxime reprehendere Scipio solitus sit, dixero. negabat ullam vocem inimiciorem amicitiae potuisse reperiri quam eius qui dixisset ita amare oportere ut si aliquando esset osurus; nec vero se adduci posse ut hoc, quem ad modum putaretur, a Biante esse di
Abbreviated transcription (Latin):
nosmet ipsos. Alteram ut nostra ĩ amicos beniuolen¬
tia. illorum erga nos beniuolentiȩ pariter ȩqualit̾q
ab amias. harum tͥum sentenciarũ nulli prorsus as¬
sentior. Nec enĩ illa prima uera ẽ ut q̃madmodum
ĩ se quisq sit. sic ĩ amicum sit animatus. Ꝙ multa
enim que nostra causa nunꝙͣ faceremꝰ. facimꝰ amii
corum. precari ab indigno. supplicare. tum acerbius
ĩ aliqueni inuehi. insectaq uebementiꝰ. Quȩ ĩ nostris
rebus nõ satis honeste. ĩ amicorũ fiunt honestissime.
multȩq res sunt ĩ quibus de sius cõmodis uiri boĩ mlta
detrahunt. detrahiq patiunt᷑. ut iis amici potius ꝙ̃ ip̃i
fruantur. Altera sentencia est quȩ definit amiciciã
paribus officiis ac uoluntatibꝰ. hoc quidem ẽ nimis exi¬
gue et exiliter uocare amiciciã. ut par sit rõ acceptorũ
et datorum. Diuitior mihi et affluẽtior uidetur ẽẽ ue¬

Expanded text:
nosmet ipsos; alteram, ut nostra in amicos benevolennosmet ipsos; alteram, ut nostra in amicos benevolentia illorum erga nos benevolentiae pariter aequaliterque ab amicis. harum trium sententiarum nulli prorsus assentior. nec enim illa prima vera est, ut, quem ad modum in se quisque, sic in amicum sit animatus. quam multa enim, quae nostra causa numquam faceremus, facimus causa amicorum! precari ab indigno, supplicare, tum acerbius in aliquem invehi insectarique vehementius, quae in nostris rebus non satis honeste, in amicorum fiunt honestissime; multaeque res sunt, in quibus de suis commodis viri boni multa detrahunt detrahique patiuntur, ut eis amici potius quam ipsi fruantur. altera sententia est quae definit amicitiam paribus officiis ac voluntatibus. hoc quidem est nimis exigue et exiliter ad calculos vocare amicitiam, ut par sit ratio acceptorum et datorum. divitior mihi et affluentior videtur esse ve
Abbreviated transcription (Latin):
tunato colerabiliꝰ fieri potest. Atq hoc quidem uide¬
ri licet eos qui antea cõmodis fuerant moribus. im¬
perio. potestate. prosperis rebus immutari. sperni ab his¬
ueteres amicicias. indulgere nouis. Quid autem stultiꝰ
ꝙͣ cũ plurimũ copiis. facultatibus. opibus. possint cȩt̾a
parare quȩ parantur pecunia:equos. famulos. uestem
egregiam. uasa preciosa. amicos non parare. dptimã et
pulcerrimã ut ita dicam uite suppellectilem: Ctenim
cet̾a cum parant cui parant nesciunt. nec cuiꝰ causa la¬
borant. Cuis enim ẽ istorũ qͣui uĩcit uiribus. amiꝰciarũ
sua cuiq permanet stabilis et certa possessio. Ut etiam
si illa maneant que sunt quasi dona fortume: tamen
uita inculta et deserta ab amicis non possit ẽẽ iocunda.
qui sint ĩ amicicia fines. et quasi termini diligendi. de
quibus tres uideo sentencias ferri. quarii nullã probo.
Unam ut eodem modo erga amicũ affecti simus qͦerga

Expanded text:
tunato intolerabilius fieri potest. atque hoc quidem videtunato intolerabilius fieri potest. atque hoc quidem videre licet, eos, qui antea commodis fuerint moribus, imperio potestate prosperis rebus immutari, sperni ab eiseteres amicitias, indulgeri novis. quid autem stultius quam, cum plurimum copiis facultatibus opibus possint, cetera parare, quae parantur pecunia, equos famulos vestem egregiam vasa pretiosa, amicos non parare, optimam et pulcherrimam vitae, ut ita dicam, supellectilem? etenim cetera cum parant, cui parent nesciunt nec cuius causa laborent; eius enim est istorum quidque qui vicit viribus; amicitiarum sua cuique permanet stabilis et certa possessio, ut etiam si illa maneant, quae sunt quasi dona fortunae, tamen vita inculta et deserta ab amicis non possit esse iucunda. qui sint in amicitia fines et quasi termini diligendi. De quibus tris video sententias ferri, quarum nullam probo: unam, ut eodem modo erga amicum affecti simus quo erga
Abbreviated transcription (Latin):
neq diligat quenꝙͣ. nec ipse ab ullo diligat᷑: circũ¬
fluere omĩbus copus atq ĩ om̃ium rerũ abundãtia
uiuere. Hec est enim tiramnorũ nimirũ in qua. nul¬
la fides. nulla caritas. nulla stabilis beniuolẽtie põt
ẽẽ fiducia. omĩa semꝑ suspecta atq sollicita. nullus
locus amiciciȩ. Quis enim autͥ diligat quem metuat
aut eum a quo se metui putet: Coluntur tamen si¬
mulatione dũ caxat ad tempus. Ꝙ si forte ut fit ple¬
runq ceciderint: tum ĩtelligitur ꝙͣ fuerint ĩopes aĩ¬
corum. Quod Tarquiniũ dixisse ferunt. tum exulan
tem se incellexisse quos fidos habuisset. quos ĩfidos:
cum iam neutriᷤᷤ gratiã referre potuisset᷑. Atqͣ huiꝰ¬
mulorũ opes prȩpotentiũ excludũt amicicias fideles.
Non enim ip̃a solum fortuna ceca est. sed eos etiã ple
runq efficit cȩcos quos complexa est. Itaq efferunt᷑
fere fastidio et cõtumacia. nec quicquã ĩsipiente for¬

Expanded text:
ircumfluere omnibus copiis atque in omnium rerum abundantia vivere? haec enim est tyrannorum vita, nimirum in qua nulla fides, nulla caritas, nulla stabilis benevolentiae potest esse fiducia, omnia semper suspecta atque sollicita, nullus locus amicitiae. quis enim aut eum diligat, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet? coluntur tamen simulatione dumtaxat ad tempus. quod si forte, ut fit plerumque, ceciderint, tum intellegitur quam fuerint inopes amicorum. quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem, tum se intellexisse, quos fidos amicos habuisset, quos infidos, cum iam neutris gratiam referre posset. quammultorum opes praepotentium excludunt amicitias fideles, non enim sola ipsa fortuna crumque efficit caecos, quos complexa est; itaque efferuntur fere fastidio et contumacia, nec quicquam insipiente for
Abbreviated transcription (Latin):
di qd̾ quidem senserim. nihil audiui ex eo ipse qd̾ nollẽ.
Una domus erat. idem uictus. isq cõmunis. neq solũ
militia. sed etiam ꝑegrinationes rusticationesq com¬
munes. Nam quid ego de studiis dicam cognoscendi
semꝑ aliquid atq discendi. ĩ quibus. remoti ab oculis
populi omne ociosũ tempus contriuimꝰ. quarum re-¬
rum recordatio et memoria si una cũ illo occidisset: de¬
siderium coniũctissimi atq amãtissimi uiri ferre nul¬
lo modo possem. Sed nec illa extincta sunt. alunturq
potius et augentur cogitatione et memoria mea. Et si
illis plane orbatus essem: magnũ tamen affert mihi ae¬
tas ip̃a solacium. Diutius enim iam ĩ hoc desiderio esse
non possum. Omĩa autẽ breuia tolerabilia ẽẽ debent.
&̃ si magna sunt. Hec habui de amicicia quȩ dicerẽ.
Uos autem hortor ut ita uirtutem locetis sine qua ami¬
cicia ẽẽ non potest: ut ea excepta. nihil amicicia presta¬

Expanded text:
di, quod quidem senserim, nihil audivi ex eo ipse quod nollem; di, quod quidem senserim, nihil audivi ex eo ipse quod nollem; una domus erat, idem victus isque communis, neque solum militia, sed etiam peregrinationes rusticationesque communes. nam quid ego de studiis dicam cognoscendi semper aliquid atque discendi, in quibus remoti ab oculis populi omne otiosum tempus contrivimus? quarum rerum recordatio et memoria si una cum illo occidisset, desiderium coniunctissimi atque amantissimi viri ferre nullo modo possem. sed nec illa exstincta sunt alunturque potius et augentur cogitatione et memoria mea, et, si illis plane orbatus essem, magnum tamen affert mihi aetas ipsa solacium; diutius enim iam in hoc desiderio esse non possum; omnia autem brevia tolerabilia esse debent, etiam si magna sunt. haec habui de amicitia quae dicerem; vos autem hortor ut ita virtutem locetis sine qua amicitia esse non potest ut ea excepta nihil amicitia praesta
Abbreviated transcription (Latin):
bus cum tanꝙͣ e carc̾ibꝰ emissus sis cum usdem ad cal¬
oem ut dr̃ ꝑuenire possis. Sed quoniam res humanȩ
finagiles caduoeq sunt : semꝑ aliqui acquirendi sunt¬
uere quos diligamꝰ. et a quibus diligam᷑. Caritate
Scipio ꝙͣꝙ̃ est subito ereptus. uiuit tamen. semperq
uiuet. Uirtutem enim amaui illiꝰ uiri. q̃ extincta nõ
ẽ. Nec mihi soli uersatur ante oculos qui illam sẽꝑ
ĩ manibus habui. sed etiam posteris erit clara et in¬
signis. Nemo unꝙ̃ aĩo aut spe maiora suscipiet qͥ sibi
nõ illius memoriã atq imaginem proponendã putet.
Equidem ex om̃ĩbus rebus quas mihi aut fortuna aut
natura tribuit nihil habeo qd̾ cũ amicicia Scipionis
possim comparare. In hac mͥ de re .p. cõsensus. ĩ hac re¬
rum priuatarũ consilium. ĩ eadem requies plena oble¬
ctationis fuit. Nunꝙͣ illum ne mĩma quidem re offen¬

Expanded text:
ibuscum tamquam e carceribus emissus sis, cum isdem ad calibuscum tamquam e carceribus emissus sis, cum isdem ad calcem, ut dicitur, pervenire. sed quoniam res humanae fragiles caducaeque sunt, semper aliqui anquirendi sunt quos diligamus et a quibus diligamur; caritate Scipio, quamquam est subito ereptus, vivit tamen semperque vivet; virtutem enim amavi illius viri, quae exstincta non est. nec mihi soli versatur ante oculos, qui illam semper in manibus habui, sed etiam posteris erit clara et insignis. nemo umquam animo aut spe maiora suscipiet qui sibi non illius memoriam atque imaginem proponendam putet. equidem ex omnibus rebus, quas mihi aut fortuna aut natura tribuit, nihil habeo quod cum amicitia Scipionis possim comparare. in hac mihi de re publica consensus; in hac rerum privatarum consilium, in eadem requies plena oblectationis fuit. numquam illum ne minima quidem re offen
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo exardescit siue amor siue amicicia utrunq e¬
nim dictum ẽ ab amando. A mare aũt nihil aliud ẽ¬
nͥ eum ipsum diligere quẽ ames nulla indigẽtia. nul¬
la utilitate qͥsita. quȩ tamen ip̃a efflorescit ex amici¬
cia etiã si tu eam minꝰ secutus sis. hac nos adolescen-¬
tes beniuolẽtia senes illos .l. Paulum. M.Catonẽ .C.
Galliũ. Publium Nasicã. Titũ Gractũ Scipiois nr̃i soce¬
rum dileximus. Hec etiam magis elucet int̾ ȩquales.
ut int̾ me et scipionem. L. furiũ . P. Rułiliũ. Spuri¬
um alumiũ. Uicissim autẽ senes ĩ adolescentiũ cari¬
tate acquiescimus. ut ĩ uestra. ut ĩ. Q. Tuberonis. eqͥ¬
dem etiam admodũ adolescentis .ł. Rucilii ^ ergini
familiaritate delector. Qm̃ itaq ratio uite compa-¬
rata est uitȩ naturęq nostre ut alia etas oriatur. ma¬
xime quidem optandũ ẽ ut cum equalibus possis. qͥ¬

Expanded text:
ex quo exardescit sive amor sive amicitia; utrumque eex quo exardescit sive amor sive amicitia; utrumque enim dictum est ab amando, Amare autem nihil est aliud nisi eum ipsum diligere quem ames, nulla indigentia, nulla utilitate quaesita. quae tamen ipsa ecflorescit ex amicitia, etiam si tu eam minus secutus sis. hac nos adulescentes benevolentia senes illos, L. Paulum, M. Catonem, C. Gallum, P. Nasicam, Ti. Gracchum Scipionis nostri socerum dileximus. haec etiam magis elucet inter aequalis, ut inter me et Scipionem, L. Furium, P. Rupilium, Sp. Mummium; vicissim autem senes in adulescentium caritate acquiescimus, ut in vestra, ut in Q. Tuberonis; equidem etiam admodum adulescentis P. Rutili, A. Vergini familiaritate delector. quoniamque ita ratio comparata est vitae naturaeque nostrae, ut alia aetas oriatur, maxime quidem optandum est ut cum aequalibus possis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tigare se simulans blandiatur. atq ad extremũ det
manus uinciq se patiatur. ut is qui illusus sit plus
uicisse uideatur. Quid autẽ turpiꝰ ꝙ̃ illudi: Qdut ne
accidat magis cauendũ est. ut si me hodie ante om̃s
coamicos stultos senes uecsaris atq ut iusseris lautis¬
sime. hec enim &̃ in fabulis stultissima persona est
improuidorũ et credulorũ senũ. Sed nescio quopa¬
cto ab amicicus ꝑfectorũ hominũ. id ẽ sapientiũ. de
hac dico sapientia q̃ uidetur ĩ hominẽ cadere posse.¬
ad leues amicicias defluxit oratio. Ꝙ obrem ad illa
nima redeamꝰ. eaq ip̃a cõcludas.: Uirtus uirtus
inqͣm o fãni et tu .Q. aluci et cõciliat amicicias et
conseruat. In ea est enim cõuenientia rerũ. ĩ ea sta¬
bilitas. ĩ ea constantia. Que cum se extulit et osten¬
dit suũ lumen. et idem aspexit agnouitq ĩ alio: ad
id se admouet. uicissimq accipit illud qd̾ ĩ altero est.

Expanded text:
tigare se simulans blandiatur atque ad extremum det tigare se simulans blandiatur atque ad extremum det manus vincique se patiatur, ut is, qui illusus sit, plus vidisse videatur. quid autem turpius quam illudi? quod ut ne accidat magis cavendum est: ut me hodie ante omnis comicos stultos sense versaris atque illusseris lautissime! haec enim etiam in fabulis stultissima persona est improvidorum et credulorum senum. sed nescio quo pacto ab amicitiis perfectorum hominum, id est sapientium—de hac dico sapientia, quae videtur in hominem cadere posse—ad levis amicitias defluxit oratio. quam ob rem ad illa prima redeamus eaque ipsa concludamus aliquando. virtus, inquam, C. Fanni, et tu, Q. Muci, et conciliat amicitias et conservat. in ea est enim convenientia rerum, in ea stabilitas, in ea constantia; quae cum se extulit et ostendit suum lumen et idem aspexit agnovitque in alio, ad id se admovet vicissimque accipit illud, quod in altero est,
Abbreviated transcription (Latin):
assentatio. his fictus ad ip̃orum uoluntatẽ sermo cũ
adhibetur. orationem illam uanã cestimoniũ ẽẽ lau¬
dum suarum putant. Nulla ẽ gͥ hec amicicia cũ alt̾
uerum audire non uult. alter ad mentiendũ paratꝰ
est. nec parasitorum ĩ comediis assẽtatio faceta uidere¬
tur. nͥ eẽnt militegloriosi. Mlagnas uero ag̾e gratias
Thais mihi. Satis erat respondere magnas. ingẽtes in¬
quit. sẽmꝑ auget assentator id qd̾ is cuiꝰ ad uolunta¬
tem dr̃. uult ẽẽ magnũ. Quamobrẽ ꝙͣꝙͣ blanda ista
uanitas apud eos ualet qui ipĩ illam allectant et in¬
uitant: tamen & grauiores cõstantioresq admonen¬
di sunt ut aĩadu̾tant ne callida assentatione capian¬
tur. Aperte enim᷑ adulantẽ nemo non uidet. nͥ qͥ ad¬
modũ est excors. Callidus ille & occultus ne se ĩsimi¬
et studiose cauendũ est. nec enim facillime agnosci¬
tur. quippe cum etiam adu̾sando sepe assentet᷑. et li¬

Expanded text:
assentatio, his fictus ad ipsorum voluntatem sermo cum assentatio, his fictus ad ipsorum voluntatem sermo cum adhibetur, orationem illam vanam testimonium esse laudum suarum putant. nulla est igitur haec amicitia, cum alter verum audire non volt, alter ad mentiendum paratus est. nec parasitorum in comoediis assentatio faceta nobis videretur, nisi essent milites gloriosi. magnas vero agere gratias Thais mihi? satis erat respondere magnas. ingentis, inquit Semper auget assentator id, quod is, cuius ad voluntatem dicitur, volt esse magnum. quam ob rem, quamquam blanda ista vanitas apud eos valet, qui ipsi illam adlectant et invitant, tamen etiam graviores constantioresque admonendi sunt, ut animadvertant ne callida assentatione capiantur. aperte enim adulantem nemo non videt, nisi qui admodum est excors: callidus ille et occultus ne se insinuet studiose cavendum est. nec enim facillime agnoscitur, quippe qui etiam adversando saepe assentetur et li
Abbreviated transcription (Latin):
sim. Ita re magis ꝙͣ sũma auctoritate causa illa de¬
fensa est. & si ĩ scena uel ĩ contione ĩ qua rebus fi¬
ctis et adumbratis loci plurimũ ẽ. tamen uerũ ua¬
let si modo patefactũ et illustratũ ẽ: quid ĩ amicicia
fieri oportet. que tota ueritate perpenditur: In qua
nͥ ut dicitur apertum pectus uideas. tuũq ostendas:
nihil fidum. nihil exploratum habeas ne amare a^ aut
amari. cum id ꝙͣ uere fiat ignores Quãꝙͣ ista assen¬
tutio ꝙͣuis ꝑniciosa sit: nocere tamen nemini potest
nisi ei qui eam recipit atq ea delectatur. Ita fit ut
is assentatoribus patefaciat aures suas maxime qͥ
ip̃e sibi assentetur. et se maxime ip̃e delectet. Omĩno
ẽ amãs sui uirtus. optime enim ip̃a se nouit. ꝙͣq a¬
mabilis sit ĩtelligit. Ego autem nõ de uirtute nũc
loquor. sed de uirtutis opĩone. Uirtute enim ip̃a nõ
tam multi prȩditi ẽẽ ꝙͣ uideri uolunt. Hos delectat

Expanded text:
s. ita re magis quam summa auctoritate causa illa des. ita re magis quam summa auctoritate causa illa defensa est. quod si in scena, id est in contione, in qua rebus fictis et adumbratis loci plurimum est, tamen verum valet, si modo id patefactum et illustratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota veritate perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, apertum pectus videas tuumque ostendas, nihil fidum, nihil exploratum habeas, ne amare quidem aut amari, cum id quam vere fiat ignores. quamquam ista assentatio, quamvis perniciosa sit, nocere tamen nemini potest nisi ei, qui eam recipit atque ea delectatur. ita fit ut is assentatoribus patefaciat auris suas maxime, qui ipse sibi assentetur et se maxime ipse delectet. omnino est amans sui virtus; optime enim se ipsa novit quamque amabilis sit intellegit: ego autem non de virtute nunc loquor, sed de virtutis opinione. virtute enim ipsa non tam multi praediti esse quam videri volunt. hos delectat
Abbreviated transcription (Latin):
et inter cõstantem et seuerũ et grauẽ. Quibꝰ blandi¬
cus. G. Papirius nuper ĩ fluebat ĩ aures contioĩs cum
ferret legẽ de tribunis plebis reficiendis. dissuasimꝰ
nos. sed nihil de me. de Scipione dicã libentiꝰ. Quanta
illi dii ĩmortales fuit grauitas: quanta ĩ oratione ma¬
iestas ut facile ducem populi .ro. nõ comitem diceres.
Sed affiustis. & ĩ manibus ẽ oratio. Itaq lex popula¬
ris suffragiis populi repudiata ẽ. Atq ut ad me rede¬
am memĩstis . Q. Mlaximo fratre Scipionis et .L. Alan¬
cino consulibus ꝙ̃ populars lex de sacerdotiis Licini
Crassi uidebat᷑. coaptatio enĩ collegiorũ ad ppłi benefi¬
cium trãsferebat᷑. atq is primus ĩstituit ĩ forũ u̾sus¬
ag̾e cũ ppło. tamen illius uendibilem oronem religio
deorũ ĩmortaliũ nobis defendentibus facile uincebat. at¬
q id actum ẽ pretore me qͥnqͥnnio ante ꝙͣ cõsul factꝰ¬

Expanded text:
et inter constantem et verum et gravem. quibus blandiet inter constantem et verum et gravem. quibus blanditiis C. Papirius nuper influebat in auris contionis, cum ferret legem de tribunis plebis reficiendis! dissuasimus nos, sed nihil de me, de Scipione dicam libentius. quanta illi, di immortales, fuit gravitas, quanta in oratione maiestas! ut facile ducem populi Romani, non comitem diceres. sed affuistis, et est in manibus oratio. itaque lex popularis suffragiis populi repudiata est. atque, ut ad me redeam, meministis Q. Maximo fratre Scipionis et L. Mancino consulibus, quam popularis lex de sacerdotiis C. Licini Crassi videbatur; cooptatio enim collegiorum ad populi beneficium transferebatur. Atque is primus instituit in forum versusgere cum populo. Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortalium nobis defendentibus facile vincebat. atque id actum est praetore me, quinquennio ante quam consul sum factu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatem᷑. sinc qua nomen amiciciȩ ualere nõ põt.
Nam cũ amicicie uissit ĩ eo ut unus quasi aĩmꝰ fiat
ex pluribus: qui fieri poterit si ne ĩ uno quidem qͦ unꝰ
Quid enim potest ẽẽ tam flexibile. tam deuium. ꝙͣ ani¬
mꝰ eius qͥ ad alterius non modo sensũ ac uoluntatẽ. sed
etiam uultũ atq nutũ conu̾tit᷑: Negat quis: nego.
ait: aio. postremo ĩperaui egomet mihi omĩa assẽtari.
ut ait idem Terentius. Sed ille ĩ Gnatonis ꝑsona dixit.¬
qd̾ amicicie genus adhibere omĩno leuitatis est. Aul¬
ti autẽ Gnatonũ similes cum sint loco. fortuna. fama.
suꝑiores: horum est assentatio molesta cũ ad uanita¬
tem accessit auctoritas. Secerni autem blandꝰ amicus
a uero et int̾nosci tam potest adhibita diligentia ꝙͣ
omĩa fucata et simulata a sinceris atq a ueris. Con¬
tio q̃ ex imꝑitissimis cõstat tamen iudicare solet qͥd
interfit inter popularẽ id ẽ assentatorẽ et leuẽ ciuẽ.

Expanded text:
itatem, sine qua nomen amicitiae valere non potest, nam cum amicitiae vis sit in co, ut unus quasi animus fiat ex pluribus: qui fieri poterit, sinec in uno quidem unus quid enim potest esse tam flexibile, tam devium, quam animus eius, qui ad alterius non modo sensum, ac voluntatem, sed etiam vultum atque nutum convertitur? Negat quis, nego: ait, aio, postremo imperaviegomet mihi Omnia assentari. Ut ait idem Terentius: sed ille sub Gnathonis persona: quod amici genus adhibere, omnino levitatis est. Multi autem Gnathonum similes cum sint, loco, fortuna, fama superiores; horum est assentatio molesta, cum ad vanitatem accessit auctoritas. Secerni autem blandus amicus a vero, et internosci tam potest, adhibita diligentia, quam omnia fucata et simulata a sinceris atque veris. Concio, quae ex imperitissimis constat, tamen iudicare solet, quid intersit inter popularem, id est, assentatorem, et levem civem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ĩhumana uietiis. neq ĩmuiiis. neq suꝑba. q̃ etiã po-¬
pulos uniu̾sos tueri eisq optime cõsulere soleat. Qd
nõ faceret profecto si a caritate uulgi abhorreret. At
q & mihi quidem uidentur qͥ utilitatũ cã fingũt a¬
micicias amabilissimũ nodũ amicicie tollere. Non
eni tam utilitas parta per amicũ ꝙ̃ amici amor ip̃e
delectat. Tumq illud fit qd̾ ob amico est profectũ
iocundũ. si cũ studio ẽ profectum. Tantũq abest ut
amicicie p̃p indigentiã colantur ut ii qui opibus et
coͣpis maximeq uirtute ĩ qua plurimũ ẽ p̃sidii mi¬
nime alt̾ius indigeant: liberalissimi sint & benefi¬
centissimi. Atq haud sciam anne opus sit quidem
nihil unꝙͣ omĩno d̾eẽ amicis. Ubi enim nostra stu¬
dia uiguissent. si nunꝙͣ cõsilio. nunꝙ̃ opera nostra.
nec domi nec militiȩ Scipio eguisset: Non igit᷑ uti¬
litatẽ amicicia. sed utilitas amiciciã secuta est. Non
crunt ergo homines deliciis affluentes audiendi siqñ

Expanded text:
 inhumana virtus neque immunis neque superba, quae etiam populos universos tueri eisque optime consulere soleat, quod non faceret profecto, si a caritate volgi abhorreret. atque etiam mihi quidem videntur, qui utilitatis causa fingunt amicitias, amabilissimum nodum amicitiae tollere. non enim tam utilitas parta per amicum quam amici amor ipse delectat, tumque illud fit, quod ab amico est profectum, iucundum, si cum studio est profectum. tantumque abest ut amicitiae propter indigentiam colantur, ut ei, qui opibus et copiis maximeque virtute, in qua plurimum est praesidi, minime alterius indigeant, liberalis simi sint et beneficentissimi. atque haud sciam an ne opus sit quidem nihil umquam omnino deesse amicis. ubi enim studia nostra viguissent, si numquam consilio, numquam opera nostra nec domi nec militiae Scipio eguisset? non igitur utilitatem amicitia, sed utilitas amicitiam secuta est. non ergo erunt homines deliciis diffluentes audiendi, si quando
Abbreviated transcription (Latin):
cogita ei quidem possit a ciũibꝰ hodierno die
prouidendum est. atq haec nõ ut uos qͥ mͥ
studio pene p̃cireritis excitarẽ locutꝰ sum. sed
ut mc̃a uox que debet ẽẽ in re .p. prĩceps
officis functa consulari uideretur. Nunt
ante ꝙͣ ad sentenciam redeo de me  pauca
dicam Ego quãta manꝯ est coniuratoꝵ quã
uidetis esse ꝑmagnam. tantam me inimicoꝵ
multitudinẽ suscepisse uideo Sed eã esse
iudico turpem & infirma & abiectã quod

Expanded text:
cogitari quidem possit a civibus hodierno die cogitari quidem possit a civibus hodierno die providendum est. atque haec, non ut vos qui mihi studio paene praecurritis excitarem, locutus sum, sed ut mea vox quae debet esse in re publica princeps officio functa consulari videretur. nunc ante quam ad sententiam redeo, de me pauca dicam. ego, quanta manus est coniuratorum, quam videtis esse permagnam, tantam me inimicorum multitudinem suscepisse video; sed eam turpem iudico et infirmam et abiectam. quod
Abbreviated transcription (Latin):
uideamini prouidete. habetis consulem
ex plurimis periculis et insidiis atq ex
media morte/ non ad uitam suam sed ad sa¬
lutem ur̃am reseruatum. om̃s ordines ad
conseruandam rem .p. mente. uoluntate.
uote consentiunt. obsella façibꝰ & telis im¬
pie coniuraciõis uobis suplex manꝰ tendit.
cõmendat: pret̾ea de ur̃a uita de coniugũ
ur̃ãꝵ atq liberoꝵ anima. de fortunis om¬
nium de sedib. de focis ur̃is. hodierno die
uobis iudicandum est. habetis ducẽ memo¬
rem ux̃i. oblitum sui quenion semꝑ facultas
dat᷑. habetis om̃s ordines. om̃s homines
Uniuersum populum Romanũ. id quod
in ciuili causa hodierno die primũ uidemꝰ
unũ atq idem sentientem cogitate quãtis
laboribꝰ fundatum imperium. quanta
uirrtute stabilitam libertatem. quanta
deoꝵ henignitate auctas exaggeratasq
for tunas una noy poene delerit. id ne
umqͣm post hac non modo non confiai sedue

Expanded text:
videamini providete. habetis consulem videamini providete. habetis consulem ex plurimis periculis et insidiis atque ex media morte non ad vitam suam sed ad salutem vestram reservatum. omnes ordines ad conservandam rem publicam mente, voluntate, voce consentiunt. obsessa facibus et telis impiae coniurationis vobis supplex manus tendit pcommendat. praeterea de vestra vita, de coniugum vestrarum atque liberorum anima, de fortunis omnium, de sedibus, de focis vestris hodierno die vobis iudicandum est. habetis ducem memorem vestri, oblitum sui, quae non semper facultas datur; habetis omnis ordines, omnis homines, universum populum Romanum, id quod in civili causa hodierno die primum videmus, unum atque idem sentientem. cogitate quantis laboribus fundatum imperium, quanta virtute stabilitam libertatem, quanta deorum benignitate auctas exaggeratasque fortunas una nox paene delerit. id ne umquam posthac non modo non confici sed ne