comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plenus oppugnas. spemquis malo carendiad
fidei psidia cõuolamus. ⁊ Ion aũt caremus in¬
natis siquid̾ post baptisma uirilitas ipã ꝑdu¬
rat. Eua iurilitatis nomine ꝯcupĩam carius
appellas: ꝑdurat utis qd̾ negare non potes ꝯł
qd̾ debet concupisd̾e spt̃ ne homo iam renatus
concupĩa fua trahatur illectus. Et utiq ꝯup̃i
Iconcupiscente ⁊ resistente non trabat ac pp̃ead
concipat pariatq pẽcm: non est bonum ⁊ ifa est¬
⁊ de qͣ dicit apłus. Scio quia non ħitat ime lo¬

Expanded text:
plenus, oppugnas. « Spe, » inquis, « malo carendi ad plenus, oppugnas. « Spe, » inquis, « malo carendi ad fidei praesidia convolamus, non autem caremus innatis: siquidem post Baptisma virilitas ipsa perdurat. » Qui virilitatis nomine concupiscentiam carnis appellas; perdurat utique, quod negare non potes, contra quod debet concupiscere spiritus, ne homo jam renatus concupiscentia sua trahatur illectus. Et utique concuconcupiscente et resistente non trahat, ac propterea nec concipiat pariatque peccatum , non est bonum. Et ipsa est, de qua dicit Apostolus, Scio quia non
Abbreviated transcription (Latin):
qui facit solem suũ oriri suꝑ bonos ⁊ malos. ũ
euis exempło nr̃os diligamus inĩmicos: Urup¬
tam̃ natura hominis ip̃i nr̃e nature dissimilis
non fuit. S uitio m̃o dissimiłis fuit. Ile quippe
erum tantum pot̾ uistus ẽẽ homo qui homo est
qnͣtum homo qui ⁊ deus est. Ilud sane magiũ
uerumq dixisti cum posuisses testimoniĩ apłi pe¬
tri dicentis. qui pocm̃a nõ fecit: ⁊ Potandum esse
nullum fuisse pecm quia dixit nullum frcisse pes¬
catum ut dec̾et inquis quia qui non fecit: hrẽ nõ
potuit omĩo uu̾issimũ est. Profecto enim pc̃m ⁊̃
maior feciss: si ꝑuus hũss. Namt pp̃ea nullus
est hominum ꝑͥt ip̃m qui poc̾m non fecit gnͣdio¬
ris etatis accessu: quia nullus ẽ hominũ p̾ter i
ipm qui pcc̃m non hu̾lt infantib etatis exortu
Tolle niquis exempłi cam̃: telletur ⁊ p̾ci ad̾ pro
nolis factus est. non ẽ mirum qd̃ solum exem

Expanded text:
facit solem suum oriri super bonos et malos, ut ejus exemplo nostros diligamus inimicos ? Verumtamen natura hominis Christi nostrae naturae dissimilis non fuit, sed vitio nostro dissimilis fuit. Ille quippe enim tantum potest justus homo esse qui homo est, quantum homo qui et Deus est. Illud sane magnum verumque dixisti, cum posuisses testimonium apostoli Petri, dicentis, Qui peccatum non fecit ; notandum esse nullum fuisse peccatum, quia dixit nullum eum fecisse peccatum: Ut « doceret, » inquis, « quia qui non fecit, habere non potuit. » Omnino verissimum est. Profecto enim peccatum etiam major fecisset, si parvus habuisset. Nam propterea nullus est hominum praeter ipsum qui peccatum non fecerit grandioris aetatis accessu, quia nullus est hominum praeter ipsum qui peccatum non habuerit infantilis aetatis exortuTolle, » inquis, « exempli causam, tolletur et pretii, quod pro nobis factus est. » Non est mirum quod solum exempl
Abbreviated transcription (Latin):
go aũt quia siberoꝵ ꝓcreandorum causa uxores esse
ducendas bonestas consensi: humana quolz modo
libidini cedat. in̾luitas pp̃ fidem qmͣ sͥ debent con¬
iuges ne fiant adult̾ia ⁊ prolem cuiꝰ gen̾ande cã
sexus ut̾q miscendus ẽ. Adu̾ti etiam t̾tium bonũ
qd̾ eẽ in coniugibus debet maxime ꝑtinentibus
ad ppłm dei qd̾ michi uisum ẽ eẽ aliqd̾ sacͣmẽtũ
ne diuortium fiat. uł ab ea ꝯiuge que non parere:
uł sicut fecisse cato ꝓhibetur. ne ab eo uiro qui plu¬
res non uult susciꝑe filios alt̾i fetanda tradatur.
quia nullum adult̾ium ꝓlem: ipm̃ dominũ xp̃m.
satͣmentum quia ulłm diuortium. Non ergo qr

Expanded text:
go autem quia liberorum procreandorum causa uxores esse go autem quia liberorum procreandorum causa uxores esse ducendas, honestas consentit humana, quolibet modo libidini cedat infirmitas, praeter fidem quam sibi debent conjuges, ne fiant adulteria, et prolem cujus generandae causa sexus uterque miscendus est, adverti etiam tertium bonum quod esse in conjugibus debet, maxime pertinentibus ad populum Dei, quod mihi visum est esse aliquod sacramentum, ne divortium fiat vel ab ea conjuge quae non potest parere, vel sicut fecisse Cato prehibetur , ne ab eo viro qui plures non vult suscipere filios, alteri fetanda tradatur .quia nullum adulterium; prolem, ipsum Dominum Christum; sacramentum, quia nullum divortium. » Non ergo quia
Abbreviated transcription (Latin):
illud eẽ aliqͣ nct̾ia causa scriptura sat̾e uoluit ⁊ la
⁊ sacrificia eorum legiuis. quib utiq sanguis il¬
le sigurabatur: qui solus tollit pct̾m mundi. Aꝑciꝰ
etiam legis iam temꝑe nascentib ꝑuulis: offere¬
bantur sacrificia pro pcc̃is. Responde pro quibus
pcc̃is. Respice etiam illis gen̾antib patrib ꝑi¬
ꝯturam fuisse animam. ꝑuuli de ppło suo si die ñ
cͥtumcid̾etur octauo. Et fesponde quo m̾ito ꝑires
quem negas originali obnoxium fuisse pc̃co.
hiugem dixi: multa diu disputas contͣ snñam
meam. ⁊ conaris ostend̾e quia contubitus defuit:
gant sicut possunt decrepiti qd̃ agebant iuiuenes
⁊ ab ħ oꝑe quo etiam continens nimiũ delectaris:
nͨ effecis etate corꝑibus ꝑtant. Non se cogitant
qnͣtum ad libidinis artinet incentiua senusse ut
possent ꝯuiges ꝑman̾e. s. ħ tͥ placet. tu iuid̾is. E¬

Expanded text:
illud esset, aliqua necessaria causa Scriptura latere voluerit. Nam illud esset, aliqua necessaria causa Scriptura latere voluerit. Nam et sacrificia eorum legimus , quibus utique sanguis ille figurabatur, qui solus tollit peccatum mundi . Apertius etiam legis jam tempore nascentibus parvulis, offerebantur sacrificia pro peccatis. Responde, pro quibus peccatis. Respice etiam illis generantibus patribus perituram fuisse animam parvuli de populo suo, si die non circumcideretur octavo : et responde quo merito periret, quem negas originali obnoxium fuisse peccato« conjugem » dixi , multa diu disputas contra sententiam meam, et conaris ostendere, « quia concubitus defuit, gant sicut possunt decrepiti quod juvenes agebant, et ab hoc opere quo etiam continens nimium delectaris, nec effoetis aetate corporibus parcant. Non se cogitent quantum ad libidinis attinet incentiva, senuisse, ut possint conjuges permanere. Si hoc tibi placet, tu videris. E
Abbreviated transcription (Latin):
uilli essent qmͣ ut ibi eeñt pocius expediret. U̾m
nos quo qui eos uelud liberos ab om̃t dampna¬
slone ẽẽ contenditis: cogitare non uultis qͣillos
dimpnatione puniatis alienando. a uita dei ⁊ a ieg¬
no der tot ymagines dei. postremo sepando a ꝑen¬
tibus piis quos ad eos procreandos tam distus
hyrtaris. Hec aut iniuste patiuntur si nullũ ha¬
bent omĩo peca: aut si uiste: ergo habent onge¬
nale pcc̃atum.
Tiis demnde ꝓpositis ilbis meis quib cõme¬
moraui qmͣ honeste sanctiantiqui. patres
ꝯuigibus usi fuerit. NDicis eos non ħ intuctu
oꝑam dedisse ꝓpagini. ut tanimͣ reos gignerent
filios baptismate diluendos. eo qd̃ baptisma quo
mate u̾m dicis. Nec ideo tam̃ credendum ẽ ⁊ ante
datam ctuicisionem famulos dei. qnͣdo quid̃ ĩerat¬
eis mediatoris fides in carne uenturi. nullo eiꝰ sacra¬
mento opitulatos fuisse ꝑ iulis siuis qmͣuis quid

Expanded text:
nulli essent quam ut ibi essent, potius expediret. Verum nulli essent quam ut ibi essent, potius expediret. Verum vos quoque, qui eos velut liberos ab omni damnatione esse contenditis, cogitare non vultis qua illos damnatione puniatis, alienando a vita Dei et a regno Dei tot imagines Dei, postremo separando a parentibus piis, quos ad eos procreandos tam disertus hortaris. Haec autem injuste patiuntur, si nullum habent omnino peccatum: aut si juste, ergo habent originale peccatum. 45. Aliis deinde propositis meis verbis, quibus commemoravi quam honeste sancti antiqui patres conjugibus usi fuerint; dicis « eos non hoc intuitu operam dedisse propagini, ut tanquam reos gignerent filios Baptismate diluendos, eo quod Baptisma quo mate verum dicis: nec ideo tamen credendum est, et ante datam circumcisionem famulos Dei, quandoquidem eis inerat Mediatoris fides in carne venturi, nullo sacramento ejus opitulatos fuisse parvulis suis; quamvis quid
Abbreviated transcription (Latin):
Curnon ip̃e ymagini sue p̾stitit qͥd̾ mesius erat.
qui malum qd̾̃ ei faturum fuerat p̾sciebat qd̃ pa¬
rentes nosse non possunt: Et tam̃ ab eis qui rͦ¬
te intesligunt non tribuitur deo ntsi qͥd̾ benigͥ¬
tati tͥbuendum est creatoris. Sic ⁊ parentibus
sie nodo difficilis qõnis ħ tribuitur qd̃ filios
uoluerunt quorum futura nescierunt. Ego aũt
non dico puulos sine xpĩ baptismate morientes
tanta pena esse plectendo ut eis non nasci pociꝰ
expediret cum hoc dꝰ non de quibl pcc̃oribus
s de celestissimis ⁊ impiissimis dix̾it. Si eñ
qd̾ de sodomis ait ⁊ utiq non de solis intelligi uo¬
luit asius ałio talerabilius in die iudicii piunie¬
eur. Quis dub̾itau̾it ꝑuulos non baptizatos
qui solun hñt orignale pcc̃m. nͨ ullis ꝓpriis
aggͣuantur. in dampnatione oĩum leuissima fu¬
turos: Que qualis ⁊ qnͣta erit qmͣuis desinire
renon possim: Non tam̃ audet dice̾ qd̾ eis ut

Expanded text:
Cur non ipse imagini suae praestitit quod melius erat, Cur non ipse imagini suae praestitit quod melius erat, qui malum quod ei futurum fuerat praesciebat, quod parentes nosse non possunt? Et tamen ab eis qui recte intelligunt, non tribuitur Deo, nisi quod benignitati tribuendum est Creatoris. Sic et parentibus sine nodo difficilis quaestionis hoc tribuitur, quod filios voluerunt, quorum futura nesciverunt. Ego autem non dico parvulos sine Christi Baptismate morientes tanta poena esse plectendos, ut eis non nasci potius expediret; cum hoc Dominus non de quibuslibet peccatoribus, sed de scelestissimis et impiissimis dixerit. Si enim quod de Sodomis ait, et utique non de solis intelligi voluit, alius alio tolerabilius in die judicii punietur ; quis dubitaverit parvulos non baptizatos, qui solum habent originale peccatum, nec ullis propriis aggravantur, in damnatione omnium levissima futuros? Quae qualis et quanta erit, quamvis definire non possim, non tamen audeo dicere quod eis ut
Abbreviated transcription (Latin):
nisꝰ. nec misto strepitu quem tͥ ipẽ fatis respiciᷤᷤ
deum. Cum enim non ista uł tale aliquid ip̃ĩ po¬
cuis hominum creatori qmͣ genitorib dicitur.
qui cͥte om̃ium honorum auctor ⁊ conditor. Et
tum̃ quos ignib et̾nis p̾sciuit arsuros: creare ñ
desinit. nec ei nisi quia eos creat honitas ĩpu¬
tatur. Et quosdam infantes etiam baptizatos aͦ
futuros p̾sciuit. apostatas. non auft̃ ex hac uita
metn̾um regnum adoptatos nͨ eis confert mag¬
num. Beneficium qd̃ ei de quo legitur. raptus
ꝙp ne malicia mutaret inatellectum eis. nͦ tam̃
do tbuitur insibonitas atis iusticia qͣ de bonis ⁊
malis omuia bene ac recte facit. QQnͣto faciluᷤ
intelligitur ꝑentib non eẽ tͥbuendum. nisi
quos filios uolunt qui proculdubio que illis
sti ex euuͣgłio. melius erat illi homini nõ nasci
ne ut nascetur plus oꝑe dei actum est qmͣ ꝑentũ.

Expanded text:
nis, nec in isto strepitu quem tibi ipse facis, respicis nis, nec in isto strepitu quem tibi ipse facis, respicis Deum. Cur enim non ista vel tale aliquid, ipsi potius hominum Creatori quam genitoribus dicitur, qui certe omnium bonorum est auctor et conditor? Et tamen quos ignibus aeternis praescivit arsuros, creare non desinit: nec ei, quia eos creat, nisi bonitas imputatur. Et quosdam infantes etiam baptizatos quos futuros praescivit apostatas, non aufert ex hac vita in aeternum regnum adoptatos, nec eis confert magnum beneficium, quod ei de quo legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Nec tamen Deo tribuitur, nisi bonitas atque justitia, qua de bonis et malis omnia bene ac recte facit. Quanto facilius intelligitur, parentibus non esse tribuendum, nisi quod filios volunt, qui procul dubio quae illis sti ex Evangelio, Melius erat homini illi non nasci ; nonne ut nasceretur plus opere Dei actum est, quam parentum?
Abbreviated transcription (Latin):
nomi. cogitare omĩno potest: Noni igitur etam
tui potuisti grauius accusare crmuͣ landaso nsifa¬
tendo in eius umnpetu neminem posse sarcta cog¬
taro en utiq religiosus antmusi sto malo oñ
utens ħ cogitat ut libidiem cõcumbendo patisa¬
tur qd non pot̾ cagitare cum patitur sicut sabu¬
tem homo cogitat ut sompno se imꝑcat qd ut¬
q non potꝰ cegitare cum dorrait. S somapus
cum eccupat᷑ menbra non ea facit mobediens
uosuitati. quia ⁊ ip̃am uoluntatem ab hĩ alie¬
nat imꝑio au̾tendo anunam adiusa somonie¬
pami anq̃uib sepe etiam futiua monstrata sũt
unde si erat in ꝑadiso uiciscitudo iugilandi ate
Drmiendi i non erat malum concupiscenda cũ
felitia erant sompnia dormsentiũ q̃i iutam
gilãtium
nanit spumeũ diffundis esecquũ ꝑente
comꝑans patricidis. meis asserens eẽ cam̃ ut fi¬
lii cum dampnatione nascantur: feriris omĩo
lingue tue uelud exultantib ⁊ laudentib pug¬

Expanded text:
no quidquam potest ? Non igitur etiam tu potuisti gravius accusare quam laudas, nisi fatendo in ejus impetu neminem posse sancta cogitare. Sed utique religiosus animus isto malo bene utens hoc cogitat, ut libidinem concumbendo patiatur, quod non potest cogitare cum patitur. Sicut salutem homo cogitat, ut somno se impertiat, quod utique non potest cogitare cum dormit: sed somnus cum occupat membra, non ea facit inobedientia voluntati; quia et ipsam voluntatem ab hujuscemodi alienat imperio, avertendo animam ad visa somniorum, in quibus saepe etiam futura monstrata sunt. Unde si erat in paradiso vicissitudo vigilandi atque dormiendi, ubi non erat malum concupiscendi; tam felicia erant somnia dormientium, quam vita vigilantium. inaniter spumeum diffundis eloquium, « parentes comparans parricidis, in eis asserens esse causam ut filii cum damnatione nascantur: » fereris omnino linguae tuae velut exsultantibus et plaudentibus pen
Abbreviated transcription (Latin):
fuiendo tnͣsierunt manimas corꝑum matrum
atq mde rursus eadem affectione tͣnseundo appa¬
iuerunt in corbus filiorum. Tale u̾o asiquid ⁊̃ ĩ
fetibus humauis posse conting̾e. soranus medi¬
ane auctor nobilissimus sctibit ⁊ exempło confir¬
mat hystorsam. Nam tyramiũ dẏonisium nar

Expanded text:
ficiendo transierunt in animas pecorum matrum, ficiendo transierunt in animas pecorum matrum, atque inde rursus eadem affectione transeundo apparuerunt in corporibus filiorum . Tale vero aliquid etiam in fetibus humanis posse contingere, Soranus medicinae auctor nobilissimus scribit, et exemplo confirmat historiae. Nam Dionysium tyrannum nar
Abbreviated transcription (Latin):
mines ꝑtͣasiit. Nec sane tͥ Saletica illa m̃e¬
ntur. S tu non intelligis. Uerum ẽ enĩ est ꝙ
ibi accepisti ea que in sub̾ito sunt. sicut sunt
qͣltates: sine subiecto in quo sunt ẽẽ nõ posse
situt est in subiecto corꝑe cołor aut forͣ. S asfi¬
ciendo tͣnseunt non emugnͣdo: quemad̾m ethio¬
ps: quia nigri sunt: nigros gignunt. nõ tamẽ
in fillios parentes colorem suum uelud tunicã
tͣnferunt. S sui corporis qͣlitate corpus qd̃ de il¬
lis ꝓpagatur afficiuat. Mirabisus est aist qͣndo
reruni corlium qͣlitates in res incorꝑases tͣaseũt
⁊ tam̃ fit: qnͣdo formas corpum quas uidemus hau¬
rinus quodam modo ⁊ ĩmemoria recondimus ⁊
quciuniq ꝑgimus nobiscum ferimus ns ille reces¬
serunit a corpabus suis. ⁊ tam̃ ad nos mirabili mͦ
affectus nr̃is sensibus tͣnsierunt. ¶Luomodo ãt
decorꝑe ad spmm̃: eo modo tͣnseunt de spũ ad corpꝰ.
Nam cołores uirgarum qͣs uariauit iatob: af¬

Expanded text:
mines pertransiit . Nec sane tibi dialectica illa mentitur, sed tu non intelligis. Verum enim est quod ibi accepisti, ea quae in subjecto sunt, sicut sunt qualitates, sine subjecto in quo sunt, esse non posse, sicut est in subjecto corpore color aut forma; sed afficiendo transeunt, non emigrando: quemadmodum Aethiopes, quia nigri sunt, nigros gignunt, non tamen in filios parentes colorem suum velut tunicam transferunt; sed sui corporis qualitate corpus quod de illis propagatur afficiunt. Mirabilius est autem quando rerum corporalium qualitates in res incorporales transeunt, et tamen fit, quando formas corporum quas videmus, haurimus quodam modo, et in memoria recondimus, et quocumque pergimus, nobiscum ferimus: nec illae recesserunt a corporibus suis, et tamen ad nos mirabili modo affectis nostris sensibus transierunt. Quomodo autem de corpore ad spiritum, eo modo transeunt de spiritu ad corpus. Nam colores virgarum quas variavit Jacob, af
Abbreviated transcription (Latin):
aut de malo qd̾ ei adiacet att mest in mẽbus
euis reus non sit fidelis. ⁊ ex eo malo mde pui
nascitur reatum trahat. iam nescio qftiens dra¬
rus. fideli enim ħ beneficium regen̾atio coli¬
tulit non genatio. Inde ergo abisto reatu sol¬
uenda est proles: onde solutus ⁊ parens̃.
Sette ħ dices. Si masum concupĩe de pentes̃¬

Expanded text:
autem de malo quod ei adjacet atque inest membris ejus reus non sit fidelis, et ex eo malo tamen qui nascitur reatum trahat, jam nescio quoties diximus. Fideli enim hoc beneficium regeneratio contulit, non generatio. Inde ergo ab isto reatu solvenda est proles, unde solutus est parens.» Recte hoc diceres, si malum concupiscent
Abbreviated transcription (Latin):
memoras te iam in udo libro istam meam destͥ¬
xisle siĩam. uͥ quid tibi respond̾im ibi ꝑecius
Regant ui uolunt. sic enm non sune facien¬
da adultia etam uoluntate gen̾andi regenan¬
dos: quemadm nͨ furta facienda sunt etiam uo¬
suntate pascendi paupes sanstos. ¶D tamen
fauiendum est. non faita ꝑpetͣndo. S beneutẽ¬
do mãmonamiquitatis. lcet ip̃i recipiant ̃ ta¬
unacula et̃a. sicut non adulcͥia ꝯmutendo. 
cõniglsit Rencitendo malo libidinis ea uolũ¬
tate gen̾andi sunt fili ut cum eis regen̾entu
cens ⁊ ũra dicens qd̾ t nichil tale possit dñ
concubitur cogitari. Prorsus ita est. aud .n.
cogitar turc potest. qnͣdo mens ipã q copitarur
illa carnali delectatione subm̾gitur. unde os¬
tine ile de uoluptate disputans cuiꝰ u̾ba ⁊ lib
suꝑiore iam posu cuius motꝰ inquid iam quis
ẽ maximus ita est mimicissimus ꝑhilophie¬

Expanded text:
commemoras te jam in secundo libro istam meam destruxisse sententiam: ubi quid tibi responderim, ibi potius legant qui volunt. Sic enim non sunt facienda adulteria, etiam voluntate generandi regenerandos, quemadmodum nec furta facienda sunt, etiam voluntate pascendi pauperes sanctos: quod tamen faciendum est, non furta perpetrando, sed bene utendo mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant in tabernacula aeterna ; sicut non adulteria committendo, sed conjugaliter bene utendo malo libidinis, ea voluntate generandi sunt filii, ut cum eis regnetur indicens, et verum dicens « quod nihil tali possit dum concumbitur cogitari. » Prorsus ita est. Quid enim cogitari potest tunc, quando mens ipsa qua cogitatur, illa carnali delectatione submergitur? Unde optime ille de voluptate disputans, cujus verba in libro superiore jam posui: « Cujus motus, » inquit, « ut quisque est maximus, ita est inimicissimu
Abbreviated transcription (Latin):
capunt ubum ħ. S quibus datum est. ideq̃
dicas que tateas. Puto qd te pungat conscĩ s
uiucit rectum timorem cum ingit pusum pu¬
doum. Quiomodo sam defendende ꝑcipitata se¬
tenira. Tantum modo excessum lindiisidep¬
teim culpas. ipãm laudare non cesatis. nĩ aiter¬
dis sentis. intelligis malum eẽ tui ue laniteni
necentitis etcedat cagitur temꝑanesa repugͣse¬
Qimnuis tu qd monuit apsus ne m morlo des¬
deri siumuas quisq posideat nou de ꝯiugio.s
defomitatiore atcpiendum ꝑutailis. atritatẽ¬
pantie totam honestatem de contubitu ouugum
abstuseris ut uenis dibi ideatur in morbo desis¬
aus silem uas posside qfĩtatumꝙ libidme ĩ uxorr
gouitaibi potilit iisamie. Si entm ullu. Eit
teuendum existimares modum. potiusta ⁊ alis
concupier e prehende excessum. eumo dice abo
apło significatum morbum desid cituõ iꝑlce

Expanded text:
capiunt verbum hoc, sed quibus datum est . Vide quae taceas, quae dicas. Puto quod te pungat conscientia: sed vincit rectum timorem, cum ingerit perversum pudorem, quoquo modo jam defendenda praecipitata sententia. Tantummodo excessum libidinis identidem culpas, ipsam laudare non cessas. Nec attendis, sentis, intelligis malum esse, cui ne limitem necessitatis excedat, cogitur temperantia repugdesiderii suum vas quisque possideat, non de conjugio, sed de fornicatione accipiendum putaveris; atque ita temperantiae totam honestatem de concubitu conjugum abstuleris, ut nemo sibi videatur in morbo desiderii suum vas possidere, quantacumque libidine in uxoris genitalibus potuerit insanire. Si enim ullum ibi tenendum existimares modum, potuisti et illic concupiscentiae reprehendere excessum, eumque dicere ab Apostolo significatum morbum desiderii, e
Abbreviated transcription (Latin):
agitur precreandi. qnͣdo libidoinem non amat. S
toserat castitas ocunbendi. Soses sibent̾ ꝯmeniora¬
re quibus te adiuuari putas auctorum siñas scl̃ari¬
um ratuere honesto corde si potes: quid de catone
poeta cecinerit. Urb̃i inquid pat̾ est. urbiq mari¬
tus. Iusticie cultor rigidi s̾uator honesti. ĩ cõmũe
bonis nullos q catonis mactus. Subrepsit ꝑtẽ¬
q tulit sibi nata uoluptas. Qualis enimiuir ca¬
to fui̾t ⁊ utrum in eo uera uirtus honestasq lau¬
data sit. alia quõ est. Ad quemlib tam̃ finẽ sua
referret officia. non utiꝙ sine uoluptate nõ faci¬
fisios procreabat. ⁊ tam̃ nullos cators madͥus.

Expanded text:
agitur procreandi, quando libidinem non amat, sed agitur procreandi, quando libidinem non amat, sed tolerat castitas concumbendi. 38. Soles libenter commemorare, quibus te adjuvari putas, auctorum sententias saecularium. Intuere honesto corde, si potes, quid de Catone poeta cecinerit: Urbi inquit pater est, urbique maritus; Justitiae cultor, rigidi servator honesti, In commune bonus; nullosque Catonis in actus Subrepsit partemque tulit sibi nata voluptas. . Qualis enim vir Cato fuerit, et utrum in eo vera virtus honestasque laudata sit, alia quaestio est: ad quemlibet tamen finem sua referret officia, non utique sine voluptate flios procreavit; et tamen nullos Catonis in actu
Abbreviated transcription (Latin):
ligna caliditate aut tenebrosa cecitate cõfundas.
uoluptatem ⁊ uoluntatem ⁊ sicut ipã nomina
surdastris aurib unum atq idem sonant iͣ res
ipãs surdastͥs cordibus unum idemq eẽ ꝑsua¬
dere te posse confidas. Huic est qd̾ sentencias
meas int̾ se contrarias putas uł putari cupis.
tanꝙͣ inꝑpbem qd̃ ante aꝓpbauerim. aut implec¬
tar qd̾ ante respuerim.
udi ergo aꝑtam siũam meam ⁊ intellige ł
sine intellig̾e nou effundendo caligines ne¬
⁊ p̃p ip̃a menbra non ꝓpter diuini oꝑis pulc̾tudi¬
nem. S pp̃ libidinis feditatem in honesta dixit
apłus. ⁊ Iec ad stupra coguntur nccitate qui casti
sunt: quia resistunt in honeste sibidini. Compel¬
lat eos in honesta ꝯmitt̾e sine qͣ tam̃ nõ possiuit
honestos alios procreare. Ita fit ut conuigibus
castis ⁊ uoluntas sit in sobolis procreatione: ⁊ ne¬
cessitas in libidine. De inhonesto quippe honestas.

Expanded text:
ligna calliditate aut tenebrosa caecitate confundas ligna calliditate aut tenebrosa caecitate confundas voluntatem et voluptatem: et sicut ipsa nomina surdastris auribus unum atque idem sonant, ita res ipsas surdastris cordibus unum idemque esse persuadere te posse confidas. Hinc est quod sententias meas inter se contrarias putas vel putari cupis, tanquam improbem quod ante approbaverim, aut amplectar quod ante respuerim. Audi ergo apertam sententiam meam, et intellige vel sine intelligere alios, non offundendo caligines ne et ipsa membra non propter divini operis pulchritudinem, sed propter libidinis foeditatem inhonesta dixit Apostolus . Nec ad stupra coguntur necessitate qui casti sunt: quia resistunt inhonestae libidini, ne compellat eos inhonesta committere, sine qua tamen non possunt honeste filios procreare. Ita fit ut conjugibus castis et voluntas sit in sobolis procreatione, et necessitas in libidine. De inhonesto quippe honestas
Abbreviated transcription (Latin):
legi mentis a deo illatam pp̃ ultionem. ⁊ ideo
qͣsi fien non possit ut unum atq idem masum ⁊
dẏaboli iniquitate ⁊ dei equitate pcc̃antib ing̾at᷑
cum etiam ipẽ dyabolus ⁊ ꝓpͥa malignitate sit ĩfe¬
stus. hominib ⁊ dei iuidicio sinatur noce̾ pc̃canti¬
bus. Neq hinc sͥ ip̃a diuina adu̾santur esoquia.
quia scͥptum ẽ. deus mortem non fecit. Itemq
stͥptum est. uita ⁊ mors a domino deo. quia decep¬
tor hominis causa mortis est dyabolus. qmͣ nõ
ut pͥmus auitor eius: S ut poc̃i ultor intułit deꝰ
uerum istam quõnem satis dilucide ip̃e soliusti. qͥ
hominem masum dixisti sͥ esse ꝯmissum ut qd̾
sꝰ est ip̃e suppłicium ⁊ diuinũ sit uidm ⁊ ip̃m li¬
herun arbitum nec suit int̾ se duo ista contͣria
qd̾ in pena sua ⁊ ip̃e auctͥor est ⁊ ultor deus. Abu¬
teris aũt ingeniis tardioribus. nolo enĩ dic̾e qr
⁊tu non intelligis: ut non disclas ħ duo. ⁊ ma¬

Expanded text:
legi mentis a Deo illatam propter ultionem, et ideolegi mentis a Deo illatam propter ultionem, et ideoquasi fieri non possit ut unum atque idem malum et diaboli iniquitate et Dei aequitate peccantibus ingeratur; cum etiam ipse diabolus et propria malignitate sit infestus hominibus, et Dei judicio sinatur nocere peccantibus. Neque hinc sibi ipsa divina adversantur eloquia, quia scriptum est, Deus mortem non fecit ; itemque scriptum est, Vita et mors a Domino Deo . Quia deceptor hominis causa mortis est diabolus, quam non ut primus auctor ejus, sed ut peccati ultor intulit Deus. Verum istam quaestionem satis dilucide ipse solvisti, qui hominem malum dixisti sibi esse commissum, ut quod sibi est ipse supplicium, et divinum sit judicium, et ipsum liberum arbitrium; nec sint inter se duo ista contraria, quod in poena sua et ipse auctor est, et ultor Deus. 37. Abuteris autem ingeniis tardioribus. Nolo enim dicere quia et tu non intelligis, ut non discernas haec duo, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
defmus. bonus homo malusq ꝯmutitur ut
⁊ bonus se fruatur. utiq in oꝑe bono ⁊ malꝰ
se ipẽ paciatur utiq n oꝑe malo. Quod pro¬
ferto illi ⁊ pcc̃m est. quia malum facit: ⁊ pena
pcc̃i. quia malum se patitur: ut se niłta ꝑte for¬
mam iudicii quo bona bonis ⁊ mala malis re¬
tribuũtur: iam inipleat lib̃um arbitͥum. quo
recte agendo se fruitur bonus ⁊ pͨcando se pa¬
titur malus. Cernis uemppe cum arma tua
uana quidem ⁊ obtunsa iastant̾ uentisas: qͦ¬
modo qͣ ferireris iuidailis ĩmote ipẽ ꝑcussis.
Tisuꝑ iactas mea nit̾ se duta ẽẽ con¬
tͣria qͣ dixi. non quid̾ ut calumpniaris
ꝯcubitum corꝑum a dẏabolo fuisse reꝑtum. cͣ
etam si nemo pͤcasset non msi ꝯcunbente u¬
mq sexu filii nasc̾entur. S dixi mobedienciã
carius que in carne concupiscente ad u̾sus s¬
spm̃i apparet diabolico uuln̾e contigisse. Et
tursus quia hauc dixi legem pctĩ repugnãtẽ

Expanded text:
definis, « bonus homo malusque committitur, ut et bonus se fruatur, » utique in opere bono; « et malus se ipse patiatur, » utique in opere malo. Quod profecto illi et peccatum est, quia malum facit; et poena peccati, quia malum se patitur: ut ex multa parte formam judicii, quo bona bonis et mala malis retribuuntur, jam impleat liberum arbitrium, quo recte agendo se fruitur bonus, et peccando se patitur malus. Cernis nempe, cum arma tua vana quidem et obtusa jactanter ventilas, quomodo qua ferireris, nudaveris; imo te ipse percusseris. Et insuper jactas mea inter se dicta esse contraria; quia dixi, non quidem ut tu calumniaris, « concubitum corporum a diabolo fuisse repertum; » cum etiamsi nemo peccasset, nonnisi concumbente utroque sexu filii nascerentur: sed dixi, « inobedientiam carnis quae in carne concupiscente adversus spiritum apparet, diabolico vulnere contigisse. » Et rursus, quia dixi, « hanc legem peccati repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
uideamur ab hominib post ea qmͣ dixit caue¬
te facere iusticiam ur̃am coram hominib ut
uideamini ab eis. nichil addidit. In quo appa
ret non hoc eum prohibuisse ut recte faciat ixco
dicit. Si adhuc hominib placerem seruus xp̃i
Quod qui non intelligunt contͣrium putant c̃
ad caiꝰ amorem corda homnum uolebat cõũtere.¬
et eo ipso quo placebat hominib. Itaq ⁊ non
se placere hominibus recte idicebat. quia in eoip¬
so ut deo placeret intuebatur. ⁊ placendum essẽ
ces recte fcõrum. S quia deo platere non potest
qui non se hiis quos saluos fieri uelit prebu̾it
miitandum. Imitari aũt illum qui sibi non
placu̾it nullo pasto quisqmͣ potest. Sicut ergo
non absurde loqueretur qui diceret in hac opera
nient᷑ dicere potiit. In hac oꝑa qua hominibus
plateo non homiib sed deo plaçeo. quia non
hoc appeto. sed ad id refero ut me muitentur quos
saluos fieri uolo sicut dicit de oblatione que fit

Expanded text:
uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: caueuideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo aret, non hoc eum prohibuisse ut recte fiat coram hdicit, Si adhuc hominibus placerem, Christi servus quod qui non intellegunt, contrarium putant, cum ad cuius amorem corda hominum nolebat conuertee eo ipso, quod placebat hominibus. itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut deo placeret intuebatur et placendum esse orces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, nienter diceret: n in hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur quos saluos fieri uolo." sicut dicit de oblatione, quae fit
Abbreviated transcription (Latin):
uideri cur non potest. potest etiam falso laudari.
plici corde sunt. Non ergo habet simph̾e cor idest
mindum cor insi qui tͣnscendit humanas laudes
nititur qui conscientie solus inspector ẽ. De cuiꝰ
conscientie puritate quicquid ꝓcedit tanto ÷ lau¬
dabilius qnͣto humanas laudes ũ desiderat.
auete ergo inquit ne iusticiam ut̃am faci¬
atis coram hominib ut uideamim ab eis
id ⁊ cauete hoc animo iuste uiuere. ⁊ ibi constitue¬
re bonum ur̃mut uos uideant homines. Alio¬
qum m̾cedem non habebitis aput patrem nr̃m
qui in celis ẽ. Non si ab hominib uideamini s
si ꝓpt̾ea iuste uinatis ut ab hominib udeamini.
Nam ubi erit qd̾ in principio sermonis huiꝰ deĩt
na facta ur̃a. sed non ibi finem constituit. Addi¬
dit enĩ ut głificent patrem urm̃ qui in celis est.
Hic aũt qui hoc rep̾hendit si ibi finis sit recte
fcõrum id⁊ si ꝓpt̾ea recte faciamus ut tantum

Expanded text:
videre cor non potest, potest etiam falsa laudare. videre cor non potest, potest etiam falsa laudare. plici corde sunt. Non ergo habet simplex, id est, mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes,cere nititur, qui conscientiae solus inspector est. De cujus conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto humanas laudes minus desiderat. 2. Cavete ergo, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis: id est, cavete hoc animo juste vivere, et ibi constituere bonum vestrum, ut vos videant homines. Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est: non si ab hominibus videamini; sed si propterea juste vivatis, ut ab hominibus videamini. Nam ubi erit, quod in principio sermonis hujus dictum na facta uestra? sed non ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum
Abbreviated transcription (Latin):
uinere ⁊ nolle laudari quid est aluid qmͣ inimi¬
cum ẽẽ reb humanis. que utiq tanto st̃ mise¬
riores qnͣto minus placet recta uita hominũ.
Si ergo int̾ quos niuis te recte uiuentẽ non
laudauerint illi merrore sũt. Si aũt lauda¬
uerint tu in ꝑiculo es. nisi tam simplex cor ha¬
buerit. ⁊ mundum ut ea que recte facis nou
apter laudes hominũ facias magisq illis ret¬
te laudantib gratislaueris. quib id qd̾ bonũ
est placet ꝙ tib nisi quia recte uius etiam sine¬
simũ templum est quisquis bene uiuit ut illud
impleatur quod dicit danid. In dnõ laudabitur
anima mea. audient mansueti ⁊ iocundent urr.
Ptinet ergo ad crulum mundum non ituer
in recte faciendo laudes hominum ⁊ ad eas refr̾e
quod recte facis. id ꝓpt̾ea recte facere aliquid ut
placeas hominib. Si enim etiam simułare bo¬
si non attendatur nisi ut homo saudetur qui qm̃

Expanded text:
uiuere et nolle laudari quid est aliud quam inimiuiuere et nolle laudari quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magisque illis rete laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est placet, quam tibi, nisi quia recte uiuis, etiam si nesimum templum est quisquis uiuit bene, ut illud impleatur quod ait Dauid: in domino laudabitur anima mea; audiant mansuetPertinet ergo ad oculum mundum non intueri in recte faciendo laudes hominum, et ad eas referre quod recte facis, id est, propterea recte facere aliquid, ut hominibus placeas. Sic enim etiam simulare bosi non attenditur nisi ut homo laudet; qui quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
bemuolum animũ dare. nec se auertere ab
eo qui mutuari cupit dilig̾e inimicos bñ fa¬
cere hiis qui se oderunt orare ꝓ hiis qͥ nos
ꝑsequmit᷑ Quis ergo hec facit nisi plene
ꝑfecteq misericors: Quo umo confilio mise¬
ria deuitatur opitulante illo qui dixit. mise
iam cõmode fieri puto ut hic lector tam longo
uolumine fatigatus respiret aliqnͣtulum ⁊ ad
cet̾a se reficiat in alio libro etiã consid̾anda.
ad cuius tractio¬
nem liber pͥmus
t̾minum accepit. sequitur cordis mũdi¬
tia. unde iste sumpsit exordium. Cordis aũt
mũdicia est tanmͣ oculus quo uidetur deus.
cuiꝰ simplicitatem habendi tantam curam eẽ
oꝑtet qnͣtum eiꝰ rei dignitas flagitat que ta¬
li oculo conspici potest. Huic autem magna
ex ꝑte iiuidato. difficile est non subriꝑe sordes
aliquas de hiis reb que ip̃as bonas nr̃as actiões
comitari solent. ueluti ÷ laus humana. Siqͥ¬
dem non recte iuiuere ꝑnitiosum ẽ. recte antẽ

Expanded text:
benevolum dare animum, nec se avertere ab benevolum dare animum, nec se avertere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque misericors? Quo uno consilio miseria devitatur, opitulante illo qui ait, Misericjam commode fieri puto, ut hic lector tam longo volumine fatigatus respiret aliquantum, et ad caetera se reficiat in alio libro consideranda.ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficaliquas de his rebus, quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, ueluti est laus humana, si quidem non recte uiuere perniciosum est. recte autem
Abbreviated transcription (Latin):
uia spũalis non irrigat nisi bonos quia maloᷤᷤ
bis mitanda precipitur. si filii dei esse uolumꝰ.
Qnͣtum enim huic uite solatium affert lux
ista uisibilis ⁊ pluuia corꝑalis tam quis ingra¬
tul  ut uon sentiat q̃ folatiũ uidemꝰ ⁊ iuist̾
ni hac uita ⁊ peccatorib cõmunit̾ exhiberi
Nons aut aut qui facit solem oriri suꝑ bonoᷤ
⁊ malos sed addidit suum id quem ipe fec̃
atq constituit ⁊ a nullo aliqͥd sumpsit ut
facet. sicut in genesi de omib luminarib
scbitur qui ꝓprie potest dicere sua ẽẽ om̃ia
que de nichilo creauit. ut huit ad mone amur
qnͣta lib̾alitate mimicis nr̃is ex precepto euis
prestare debeamus. que nos non creauumꝰ sed
eoꝵ saluti prodest ⁊ malle ampluis iniquita¬
tus aliene uim ꝑpeti qͥd id qd̃ ꝑpessus ÷ redd̾e oĩ
petenti a se aliquod uł id quod petit si habet᷑¬
⁊ si recte dari potest uł consilium bonum uł

Expanded text:
via spiritualis non irriget nisi bonos; quia malos via spiritualis non irriget nisi bonos; quia malos bis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecepto ejus praestare debeamus quae nos non creavimus, seeorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit, si habetur, et si recte dari potest, vel consilium bonum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
N omĩpotentiam suam cumi ante nichil esseuiꝰ.
alt̾m qd̾ adoptauit ut cum eo tanqmͣ filii uita
ait facite ista. quia estis filii. sed facte ista ut si¬
tis fulii. Cum aũt ad hoc nos uocat ꝑ ipm uinge¬
nitum ad similitudinem suam nos uocat. ¶le
onim sicut conseqñt̃ dicit solem suum oriri fac̃:
suꝑ bonos ⁊ malos ⁊ pluit suꝑ ustos ⁊ iustõ.
Siue solem suum non istum carneis oculis usi¬
bilem accipias s illam sapientiam de qua dici¬
tur candor est enim lucis eterue. de qua st̾m dicit᷑.
⁊ małis apparuit ⁊ ẜonis n ⁊ malĩ enuͣslgatus
est xpc̃. siue istum solem is atcipe non folum
homnium sed etiam pecorum corporeis oculis
ꝓbatum. ⁊ istam pluiuam qua fructul signit
qui ad re fectionem corꝑis dati sunt qd̾ ꝓbabiliꝰ¬
intelligi existimo ut ille sol spũalis nisi lbnis ⁊
guint miqui millo hbro qui sapientra salomo¬
nis mlt̃bitur. ⁊ sol non ortus ⁊ nobis ⁊ ala plu¬

Expanded text:
per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; alterum quo adoptavit, ut cum eo tanquam filii vitaait, Facite ista, quia estis filii; sed, Facite ista, ut sitis filii. 79. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut consequenter dicit, solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Sive solem suum non istum carneis oculis visibilem accipias, sed illam sapientiam, de qua dicitur, Candor est enim lucis aeternae ; de qua item dicitur, et malis apparuit, bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis prolatum; et istam pluviam, qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corintelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatugunt iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa plu
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi in quo tanta exitia ꝑtuserunt. ad luã
uindictam libent̾ potuerunt optare.: Qd̃ qui
esse uoluerunt quia d̾s quoz puniendo illos
non est maliuolus tortor sed iustissimus ordi¬
nator. Sme ulla ergo dubitat one diligamul
mimicos nr̃os ⁊ benefaciamus hiis qui oderũt
noĩ ⁊ oremus ꝓ hiis qui nos ꝑseguuitut.
tis filii patris ur̃i qui in celis est. ex illa
regula est intelligendum qd̾ ⁊ iohes dicit. Ne¬
dit eu potestatem filios dei fieri unus enim
naturaliter filius est. qui nescit omĩno pccare.
nos autem potestate accepta efficimur filii n
qñtum ea que ab ip̃o precipumtur mmplemut᷑
Inde ⁊ apłica disciplma adoptionem appellat.
quan emam heditatem ueramur ut coherẽdes.
xpi esse possimus. filii ergo efficiniur. regñatio¬
ne spũali ⁊ adoptamur. mregnum d̾i non tan¬
qm̃ alieni. S tanqmͣ ab eo facti ⁊ creati hoc est
conditi ut unũ sit bñficium qd̾ non feat esse

Expanded text:
hujus saeculi, in quo tanta exitia pertulerunt, ad suam hujus saeculi, in quo tanta exitia pertulerunt, ad suam vindictam potuerint licenter optare? Quod qui esse voluerunt: quia Deus quoque puniendo illos non est malevolus tortor, sed justissimus ordinator. Sine ulla ergo dubitatione diligamus inimicos nostros, benefaciamus his qui oderunt nos, et oremus pro eis qui nos persequuntur. tis filii Patris vestri, qui in coelis est: ex illa regula intelligendum est, qua Joannes dicit, Dedit eis potestatem filios Dei fieri . Unus enim naturaliter Filius est, qui nescit omnino peccare: nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea quae ab illo praecipiuntur implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes Christi esse possimus . Filii ergo efficimur regeneratione spirituali, ut adoptemur in regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et cnum sit beneficium, quo nos fecit esse
Abbreviated transcription (Latin):
cart̾ petiernt utrum cortͣ homuies. an contra
rum ut euertatur regnum pectati. Non contͣ¬
quo regnante contra tanta ꝑpessi sunt. Ad cuiꝰ
euersionem nititur apłs dicens. ⁊Ion ergo
regnet pcc̃ua in ur̃o mortali corpore. Destruit᷑
aũt ⁊ uertitur peti regnum ꝑtim correstione
hominũ ut caro spiritui subiciatur. ꝑtini dĩp¬
natione ꝑseuerantium in pcc̃o. Sed ita iustia¬
a ordmetur ut iustis cum xp̃õ regnantib mole¬
sti esse non possint. Intuere apłm paulum. Nõ¬
ne tibi uidetur i s̃e ipm̃ stephanum martyrẽ
uidicare cum dicit. non sic pugno qrͣ aerem
cedens. Sẽd castigo corpus meum ⁊ seruituti sb̃iꝰ¬
tiõ Nam hoc in seruitute ꝓsternebat ⁊ debili¬
tabat. ⁊ uinctum ordinabat. Unde stephanum
cet̾osq opĩanos fuerat ꝑsequtus. Quis ergo
conuincit martyres sanctos non talem suã uin¬
dictam a domino ẽẽ dep̾catos cum etiam finem

Expanded text:
cari petierint, utrum contra ipsos homines, an contra cari petierint, utrum contra ipsos homines, an contra rum, ut evertatur regnum peccati, quo regnante tanta perpessi sunt. Ad cujus eversionem nititur Apostolus, dicens: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore . Destruitur autem et evertitur peccati regnum, partim correctione hominum, ut caro spiritui subjiciatur; partim damnatione perseverantium in peccato, ut ita justitia ordinentur, ut justis cum Christo regnantibus molesti esse non possint. Intuere apostolum Paulum; nonne tibi videtur in seipso Stephanum martyrem vindicare, cum dicit: Non sic pugno, tanquam aerem caedens; sed castigo corpus meum, et servituti subjicio ? Nam hoc in se utique prosternebat, et debilitabat, et victum ordinabat, unde Stephanum caeterosque Christianos fuerat persecutus. Quis ergo convincit martyres sanctos non talem suam vindictam a Domino esse deprecatos, cum etiam finem
Abbreviated transcription (Latin):
enim dictum est. Benedicite ⁊ uolite maledi¬
cere. ⁊ illud. Nlemini malum pro malo reddenteᷤᷤ
Pro quo auiem non orat. non etiam ꝯtra illũ
oras. potes eium uid̾e certam eius penam ⁊ penitꝰ
desꝑatam salutem. Et non quia odisti eum ideo
pro illo non oras. sed quia sentis nichil te posse
ꝓ ficere ⁊ orationem tuam non ius repelli a iustiꝰ¬
simo iuidice. S quid aginus de huis contͣ qͦs
oratum a sanctis accipimus non ut corrigent᷑: ⁊Iã
ultimam dampnationem non sic̃ contͣ deum
traditorem ⁊ ꝓpħam nam ⁊ illud ut dictum ẽ
p̾dictio futuroꝵ non epͣtio supplicii fuit. nec sic̾
apłs contra alexandrum nam ⁊ inde iam satis
dictimm ẽ. Sed sicut mapocalypsi iohamus legiuꝰ
martyres orare ut uindicentur etiam cum ipe pͥ¬
mus martyr ut sapidatorib suis ignosc̾e̾tur
orauetit. Sed huic non oꝑtet moueri. Quis. a
audeat affirmare cum illi sc̃ĩ candidati se uindi¬

Expanded text:
enim dictum est, Benedicite, et nolite maledienim dictum est, Benedicite, et nolite maledicere: et illud, Nemini malum pro malo reddentes . Pro quo autem non oras, non etiam contra illum oras: potes enim videre certam ejus poenam, et penitus desperatam salutem, et non quia odisti eum, ideo pro illo non oras; sed quia sentis nihil te posse proficere, et orationem tuam non vis repelli a justissimo judice. Sed quid agimus de his contra quos oratum a sanctis accepimus, non ut corrigerentur, naultimam damnationem: non sicut contra Domini traditorem per prophetam; nam illa, ut dictum est, praedictio futurorum, non optatio supplicii fuit: nec sicut ab Apostolo contra Alexandrum; nam et inde jam satis dictum est: sed sicut in Apocalypsi Joannis legimus martyres orare ut vindicentur ; cum ille primus martyr ut lapidatoribus suis ignosceretur, oraverit. 77. Sed hinc non oportet moveri. Quis enim audeat affirmare, cum illi sancti candidati se vindi
Abbreviated transcription (Latin):
scło. neq in futuro. tamen uideri potest adhuc
eos monuisse ut accedant ad gr̃am ⁊ post accep¬
tam gr̃am non ita pectent ut nũc pectauerunt.
slunc enim in filium hominis dixerunt u̾bum
frat̾nitatem inuidere ⁊ gr̃am gd ꝙͣ acceperint
oppugnare uoluerint non eis dimitti neꝙ in
hoc scło neq infuturo. ¶lam si eos sric hrẽt
dampnatos ut nulla spes illis relĩ eẽt. non
ad huc monendos iuiditaret cum addidit dicẽł
Aut facite arborem bonam ⁊ fructum eius Ro¬
num aut facite arborem malam ⁊ fructum euri
malum. Sic itaq accipiatur ⁊ diligendos mi¬
micos esse ⁊ bñfaciendum hiis qui oderunt¬
nos. ⁊ orandum ꝓ hiis qui nos ꝑsequinture
ut ꝓ quibdam etiam frm̃ petĩs intelligendũ
nõ ẜceptum ẽẽ ut oremꝰ ne ꝑ imꝑiciam nr̃am
diuna scͥptura qd̾ fieri non potest a se dilsẽtire
edutrum sicut pro quibdam nõ¬
est orandum ita etiam contra aliquos
brandum sit. nondum satis apparuit. Gen̾alr̾

Expanded text:
saeculo, neque in futuro; » tamen videri potest ad hoc eos monuisse, ut accedant ad gratiam, et post acceptam gratiam non ita peccent, ut nunc peccaverunt. Nunc enim in Filium hominis dixerunt verbumfraternitati invidere, et gratiam quam acceperunt oppugnare voluerint, non eis dimitti, neque in hoc saeculo neque in futuro. Nam si eos sic haberet condemnatos, ut nulla spes illis reliqua esset, non adhuc monendos judicaret, cum addidit dicens: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . 76. Sic itaque accipiatur diligendos inimicos esse, et benefaciendum his qui nos oderunt, et orandum pro his qui nos persequuntur, ut pro quibusdam etiam fratrum peccatis intelligatur non praeceptum esse ut oremus; ne per imperitiam nostram divina Scriptura quod fieri non potest a se dissentire ed utrum sicut pro quibusdam noest orandum, ita etiam contra aliquos orandum sit, nondum satis apparuit. Generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
cuis se fatentur peccałie. atq itasibi succensent.
ut uehement̾ se pettasse nolunt. Sed tam̃ ani¬
inũ ad humibtandum ⁊ obtemꝑandum cor in¬
płorandam q ueniam non deponunt quia m̃tis
affectionem aꝓter pcc̃i magnitudinem iam de
dampnatione illos habere credendum ẽ. Et

Expanded text:
tius se fatentur peccasse, atque ita sibi succensent tius se fatentur peccasse, atque ita sibi succensent ut vehementer se peccasse nollent; sed tamen animum ad humiliandum et obterendum cor, implorandamque veniam non deponunt: quam mentis affectionem, propter peccati magnitudinem, jam de damnatione illos habere credendum est. 75. Et
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnando. pecrauerat. ꝓ hiis aũt̃ qui non ab¬
ruꝑant amorem sed timore succubuerant orat
ut eis ignoscatur. Sic enim dicit. Alexander
er multa mala ostendit. feddet illi dominus se¬
lundum oꝑa euis quem ⁊ tu deuita. Ualde
itenim resistit ur̃is sermonib. Denide sub¬
iungit. pro quib orat ita dicens. In prima de
finsione nemo michi affuit s om̃s me dereli¬
querunt non illis imputetur.
sta differentia ꝓccõrum uid̾am tradentem a pe
tro negantem distinguit. non quia petenti¬
cendum esse ne contra illam sententiam dñi
ueniamus. qua precepit semꝑ ignoscendum
eẽ fratri penitenti ut u̾bi frater ignoscat. Sed
quia illius pec̃i tanta labes est ut deprecanti hu¬
militas subueniente. uł subire non possit enã
li pet̾m suum male conscientie t agnoscere et
enũtiare cogatur. Cum enin dicit uidas. pecta¬
ui. qd tradiderim sanguinem iustum facilius ta

Expanded text:
oppugnando, peccaverat. Pro his autem qui non aboppugnando, peccaverat. Pro his autem qui non abruperant, amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoaerarius multa mala mihi ostendit, reddet illi Dominus secundum opera illius, quem et tu evita. Valde enim restitit nostris sermonibus. Deinde subjungit pro quibus orat, ita dicens: In prima mea defensione nemo mihi adfuit, sed omnes me dereliquerunt, non illis imputetur. Ista differentitro negante distinguit: non quia poenine contra illam sententiam Domini veniamus, qua praecipit semper ignoscendum esse fratri petenti ut sibi frater ignoscat : sed quia illius peccati tanta labes est, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia et agnoscere et enuntiare cogatur. Cum enim dixisset Judas, Peccavi, quod tradiderim sanguinem justum; facilius ta