comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligere quod audistis: Inuocate auxiliũ
a dñõ qui fecit celum et terram: quia
montes sic potuerunt loqui. ut non pos¬
sent ipsi illuminare. quia et ipsi illumina
ti sunt audiendo: Inde qui hec dixit ac¬
cepit ioħs ille fr̃s:. qui discumbebat suꝑ
pectus dnĩ et de pectore dnĩ bibebat qđd
lectum autem inde debes caꝑe. unde et
ipse biberat qui tibi ꝓpinauit: ut leues
oculos ad montes. unde ueniet tibi au
rilium. ut inde tanquam calicem id ẽ
uerba ꝓpinatum acciꝑes: et tamen quia
auxilium tuum adnõ qui fecit celum et
terram: inde impleres pectus unde imple¬
uit ille. unde dixisti: auxilium meum a
dnõ: qͥfecit celum et t̾ram: qui potest ergo
impleat: Fr̃s hoc qđ dixileuet quisq cor su¬
um quomꝰ illud uidet idoneum: et capi¬
at quod dicitur: S forte hoc dicitis: quia
ego uob̃ sum p̃sentior quam deus: absit:
multũ ẽ igitur ille p̃sentior. Nam ego

Expanded text:
ligere quod audistis, invocate auxilium ligere quod audistis, invocate auxilium a Domino qui fecit coelum et terram, quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illumti sunt audiendo. Inde qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pectus Domini , et de pectore Domini bibebat quod lectum autem inde debes capere, unde et ipse biberat qui tibi propinavit: ut leves oculos ad montes, unde auxilium veniet tibi, ut inde tanquam calicem, id est, verbum propinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego
Abbreviated transcription (Latin):
qui scripserunt scripturas. non de se lu¬
cebant. sed ille erat uerum lumen qui il¬
luminat omẽm hominem uenientem in
hunc mundum: mons erat et ille ioħs
baptista qui dixit. non sum ego xp̃c Ne
quisquam spem in monte ponens cade¬
ret ab illo qui montes illuminat: et ipse
confessus ait. qm̃ de plenitudine eius
om̃s accepimus: Ita debes dicere leuaui
oculos meos in montes unde ueniet au¬
xilium michi. ne auxilium quod tibi ue¬
nit. montib imputes. s sequaris et dicas:
auxilium meum adnõ qui fecit celum ⁊
terram: Ergo fr̃s ad hoc ista monuerim.
ut quando erexistiꝰ corda ad scripturas cũ
sonaret euangłium. in principio erat uer¬
bum et uerbum erat apd deum. et deus
erat uerbum. et cetera que lecta sunt.
intelligatis uos leuasscoculos ad montes:
Nisi enim montes ista dicerent: unde om¬
nino cogitaretis non inueniretis: Ergo ex
montib uenit uobis auxilium: ut hec
uel audiretis S nondum potestis incel¬

Expanded text:
erant qui scripserunt Scripturas, non de se luerant qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen verum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Mons erat et ille Joannes Baptista, qui dixit, Non sum ego Christus : ne quisquam spem in montem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat, et ipse confessus ait, Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus . Ita debes dicere, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi, ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes; sed sequaris, et dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. 7. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et erbum, et caetera. Quae lecta sunt ut intelligatis vos levasse oculos in montes. Nisi enim ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: si nondum potestis intel
Abbreviated transcription (Latin):
tauimus: leuaui oculos meos ad montes
unde ueniet auxilium mͥ: Ergo fr̃s mei
si uultis intelligere: leuate oculos in istũ
montem: Id est erigite uos ad euangłistã.
erigite uos ad cius sensum: S quia mon¬
tes isti pacem suscipiunt: non potest aut̃
eẽ in pace qui spem ponit in homine. Ho¬
lite sic erigere oculos in montẽs. ut pute¬
tis in homine spem urãm eẽ collocandã:
et sic dicite. leuaui oculos meos ad mon¬
tes. unde ueniet auxilium mͥ: ut statim
subungatis: Auxilium meum a dnõ qui
fecit celum et terram: Ergo leuemus ocu¬
los in montes: unde ueniet auxilium nob̃
Et tamen non ipsi montes sunt: in quib
spes nr̃a ponenda est: Accipiunt enim mõ
tes. qđ nobis ministrent: Ergo uñ et mon¬
tes accipiunt: ibi spes nr̃a ponenda t̃. Ocu¬
los nrõs cum leuamus ad scripturas. quia
ꝑ homines ministrate sunt scripture. leua¬
mus oculos nr̃os ad montes. unde auxiliũ
ueniet nobis S tamen quia ipsi homines

Expanded text:
tavimus, Levavi oculos meos in montes, tavimus, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ergo, fratres mei, si vultis intelligeremontem, id est, erigite vos ad evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia montes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam, et sic dicite: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: ut statim subjungatis: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo levemus oculos in montes, unde veniet auxilium nobis. Et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est. Accites quod nobis ministrent: ergo unde et montes accipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae, levamus oculos nostros ad montes, unde auxilium veniet nobis: sed tamen quia ipsi homines
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt omĩa: Non poteritis cogita¬
re quid transcenderit: nisi uideatis quo
ꝑuenerit: Queris de celo et terra: facta
sunt: Queris de his que sunt in celo et in¬
terra: utiq multomagis et ipsa facta
sunt. Queris de spiritalib creaturis. de
angłis et archangłis. sedib dominationib
uitutib pͥncipatib et ipsa facta sunt
Nam cum enumeraret hec omĩa psalmus.
conclusit sic Ipse dixit et facta sunt. ip¬
se mandauit et creata sunt: Si dixit ᷑ fac¬
ta sunt: ꝑuerbum facta sunt Si autem
ꝑ uerbum facta sunt. non potuit ioħis
cor ꝑuenire ad id quod ait: in principio
erat uerbum. et uerbum erat apud de¬
um. et deus erat uerbum: nisi transcen¬
disset omĩa. que sunt facta ꝑuerbum
Qualis gͦ iste mons. quam sanctus. quã
altus. inter illos montes qui susceꝑant pa¬
cem populo dei. ut possent colles susciꝑe
iusticiam. Uidete gͦ fr̃s ne forte de ipsis
montib est ioħs. de quib paulo ante can¬

Expanded text:
facta sunt omnia. Non potestis cogitafacta sunt omnia. Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus, conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Si dixit, et facta sunt, per Verbum facta sunt: si autem per Verbum facta sunt, non potuit Joannis cor pervenire ad id quod ait, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quam sanctus, quam altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justitiam? 6. Videte ergo, fratres, ne forte de ipsis montibus est Joannes, de quibus paulo ante can
Abbreviated transcription (Latin):
facere quib exꝓbrabat. quia homines erãt:
Uultis nosse quid eos facere uolebat: Au¬
dite in psalmis: Ego dixi dii estis: et filii
excelsi omnes: Ad hoc gͦ uocat nos deos.
ne simus homines Sed tunc in melius ñ
erimus homines. si prius nos esse homines
agnoscamus: id ẽ ut ad illam celsitudinẽ
ab humilitate surgamus: ne cum putamꝰ
nos aliquid eẽ cum nicbil simus: non solũ
non accipiamus quod non sumus. s et amit¬
tamus quod sumus Ergo fr̃s de his montib
et ioħs erat: qui dixit. in pͥncipio erat uer¬
bum et uerbum erat apud deum: et deus
erat uerbum: Susceꝑat pacem mons iste.
contemplabatur diuinitatem uerbi
Qualis iste mons erat: quam excelsus
Transcenderat omĩa cacumina terrarũ.
transcenderat om̃s campos aeris: transcen¬
derat om̃s altitudines syderum. transcen¬
derat om̃s choros et legiones angelorum
Nisi enim transcenderet ista omĩa que
creata sunt: non ꝑueniret ad eum ꝑquẽ

Expanded text:
facere, quibus exprobrabat quia homines erant? facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus. 5. Ergo, fratres, de his montibus et Joannes erat, qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem
Abbreviated transcription (Latin):
susceperunt pacem nuncuandam populo
contemplati sunt ipsam sapientiam qͣn
tum potuit humanis cordib contingi. qd
nec oculus uidit. nec auris audiuit. nec in
cor hominis ascendit: Si in cor hominis nõ
ascendit: quomodo ascendit in cor ioh̃is:
An non erat homo ioħs: An forte nec in cor
ioħis ascendit: s cor ioħis in illam ascendit:
Quod enim ascendit in cor hominis: de i¬
mo est ad hominem: Quo autem ascendit
cor hominis: sursum est ab homine: Etiam
fr̃s sic dici potest. quia si ascendit in cor io¬
hannis. si aliquo modo potest dici: in tan¬
tum ascendit in cor ioħis: in quantum
ipse ioħs non erat homo: Quid est non erat
homo: In quantum ceꝑat eẽ angelus Quia
om̃s scr̃ angłi. quia om̃f annunciatores
dei Ideo carnalib et animalib non ualen¬
tib ꝑciꝑe que sunt spc̃ dei: quid ait apłs:
Cum enim dicitis ego sum pauli. ego apol¬
lo: nonne homines estis: Quid eos uolebat

Expanded text:
susceperunt pacem nuntiandam populo, susceperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat
Abbreviated transcription (Latin):
sent paruulis traicere: quod possent par-¬
uuli caꝑe. ⁊ uiuere ex fide colles: Quia
montes pacem suscipiunt ab ipsis monti¬
bus dictum ẽ eccłẽ: pax uobiscum Et ip¬
si montes pacem adnunciando eccłȩ: non¬
se diuiserunt aduersus cum. a quo sus¬
ceperunt pacem: ut ueracit̾ non ficte ad¬
nunciarent pacem: Sunt autem alii
montes naufragosi: quo quisq nauem
cum impulerit. soluitur facile ẽ enim cũ
uidetur terra aꝑiclitantib quasi conari
ad terram: S aliquando uidetur terra
in monte: et saxa latent sub monte: Et
cum quisq conatur ad montem. incidit
in saxa: et non ibi inuenit portum sed
planctum: Sic fuerunt quidam mon¬
tes et magni apparuerunt int̾ homines:
& fecerunt hereses. et scismata: et diuisert̃
ecclesiã. dei: Isti qui diuiserunt eccłiam
dei: non erant illi montes. de quibus
dictum est Suscipiant montes pacem
popłotuo: Quomͦ enim pacem susceperunt.
qui unitatem diuiserunt: Qui autem

Expanded text:
sint parvulis trajicere quod possint parsint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviserunt? 4. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
se. ut omnib satisfiat. et capiat quisq
quod pocet . quia et qui loquitur. dicit
qͥo pot̃. Nãdicẽ ut ẽ qͥs pot̃: Audeo dic̃ẽ fr̃s
meiforsicã nec ipse ioħs dixit ut est: sed &
ipse de des ut potuit. quia de deo ut¬
homo dixit: Equidem inspiratus a
deo s tamen homo: et qł inspiratus dix̃¬
a dẽo aliquid: sinon inspiratus esset di¬
xisset nichil: Quia uero homo inspirat᷑.
non totum quod est dixit. sed quod po¬
tuit homo dixit: Erat enim iste ioħs fr̃s
lim̃i de illis montib de quib scriptum ẽ
Suscipiant montes pacem populo. et col¬
les iusticiam tuam: Montes excelse anime
sunt: et colles paruule anime sunt: Sed
ideo montes excipiunt pacem: ut colles
excipere possint iusticiam: Que ẽ iusticia
quam colles excipiunt: fides: quia iustꝰ
ex fide uiuit Non autem acciperent
iores anime pacem: que montes dicte sũt.¬
ut ab ipsa sapientia illustrarentur: ut pos¬

Expanded text:
se ut omnibus satis fiat, et capiat quisque se ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat enim iste Joannes, fratres charissimi, de illis montibus, de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent jores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd mͦauduumus exlectione
apłica quod animalis homo
non ꝑcipit ea que sunt spiri¬
tus dei. et cogitantes qđ in hac
p̃senti turba caritatis uestre
necesseẽut multi sint anima¬
les. qui adhuc scđm carnem
sapiant. non dumq se pos¬
sint ad spiritalem intellectũ
crigere: hesito uehementer
quo mͦ ut dñs dederit pos¬
sim dicere. uel ꝓ modulo meo
explicare: quod lectum est ex
tio in principio erat uerbum. et
uerbum erat apud deum. et deus erat
uerbum: Hoc enim animalis homo non
ꝑcipit: Quid gͦ fr̃s: Silebimus hĩc: Qua¬
re gͦ legitur si silebitur: Aut quare au¬
ditur si non exponitur: S et ut qͥd expo¬
nitur si non intelligitur: Itaq qm̃ rur¬
sus cẽ non dubito in numero ur̃o quoscã
a quibus possit non solum expositum capi
s et antequã exponatur incelligi: non fraui¬
dabo eos qui possunt caꝑe. dum timeo su¬
ꝑfiuus et̃ auribus coꝵ qui non possunt
cape Postremo aderit miscdia dei fortas¬

Expanded text:
modo audivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortas
Abbreviated transcription (Latin):
cus. presens est illi sol. sed ipse soli absens
est: sic omĩs stultus. omĩs iniquus. omĩs
impius. cetus ẽ corde: Presens est sapien¬
tia. sed cum ceco p̃sens est: oculis eius ab¬
sens est: Non quia ipsa illi absens est s
ciat iste: Mundet: unde possit uide¬
ri deus Quomͦ: Si ꝓpterea uidere nõ
posset. quia sordidos et saucios oculos
haberet. irruente puluere. uel pitui¬
ta. uel fumo: diceret illi medicus pur¬
ga de oculo tuo quicquid mali est: ut
possis uidere lumen: oculoꝵ tuoꝵ Nil¬
uis. pituita. fumus: peccata et iniqui¬
tates sunt: Tolle inde ista omĩa. et ui¬
debis sapientiam que presens ẽ. quia
deus est ipsa sapientia: et dictum est
beati mundi corde: quoniam ipsi de¬

Expanded text:
cus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens cus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi absens est, sed ciat iste? Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et saucios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi De
Abbreviated transcription (Latin):
la uita ꝑ quam facta sunt omĩa. ipsa uita
lux est:. et non quorum᷑q animaliũ sed
lux hominum: unde paulopost dicit:
Erat lumen uerum: quod illuminat
omẽm hominem uenientem in hunc
mundum: Ab illo lumine illuminatus ẽ
ioħs baptista. ab illoͤ ipse ioħs euangłista
ex ipso lumine plenus erat qui dixit:
Non sum ego xp̃c: sed quipost me uenit
cuiusego ñsum dignus corrigiam calcia¬
menti soluere: Ab ipso lumine illuminatꝰ
erat qui dixit. in principio erat uerbũ
et uerbum erat apud deum: et deus
erat uerbum: Ergo illa uita: lux ẽ homi¬
num: S forte adhuc stulta corda caꝑe
istam lucem nõ possunt: quia peccatis
suis exigentib aggrauantur. ut eam
uidere non possint: Non ideo cogitent
quasi absentem lucem eẽ: quia eam ui¬
dere non possunt: Ipsi enim ꝓpt̾ peccata
tenebre sunt: Sed lux lucet in tenebris:
et tenebre eam non conp̾henderunt:
Ergo fr̃s quomͦ homo positus in sole ce¬

Expanded text:
la vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita la vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita lux est: et non quorumque animalium, sed lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Non sum ego Christus; sed qui post me venit, cujus non sum ego dignus corrigiam calceamenti solvere . Ab illo lumine illuminatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae sunt. Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole cae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ista in arte Sed foris corpora sunt:
in artifice uita sunt: Uidete si quomodo
potestis: Magna enim res dicta est Et si
non a me magno. aut non ꝑme magnũ.
tamen a magno: Non enim ame paruu¬
lo dicta sunt hec: s ille non ẽ paruulus ad
quem respicio ut dicam: Capite quisq ut
potest: in quantum potest: & qui non po¬
test: nutriat cor. ut possit: Unde nutriat:
De lacte nutriat: ut ad cibum ꝑueniat:
Axp̃o ꝑcarnem nato non recedat. donec
ꝑueniat ad xp̃m: Ab uno patre natum
uerbum deum apud deum ꝑ quod fac¬
ta sunt omnia: quia illa uita est. que
in illo est lux hominum: hoc enim seqͥt᷑
Et uita erat lux hominũ: & ex ipsa uita
homines illuminant᷑. peccora non illumi¬
nantur : quia peccora non habent ratio¬
nabiles mentes. que possint uidere sapi¬
entiam: homo autem factus ad imagi¬
nem dei habet rationalem mentem: ꝑ
quam possit ꝑciꝑe sapientiam: Ergo il¬

Expanded text:
sunt et ista in arte: sed foris corpora sunt, sunt et ista in arte: sed foris corpora sunt, in arte vita sunt. Videte, si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nutriat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriat, ut ad cibum perveniat. A Christo per carnem nato non recedat, donec perveniat ad Christum ab uno Patre natum, Verbum Deum apud Deum, per quod facta sunt omnia: quia illa vita est, quae in illo est lux hominum. 18. Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo il
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa terra que facta est: non est uita Est
autem in ipsa sapientia spiritalit̾ ratio
quedam: qua terra facta est: hec uita est
cham: primo in arte habet archam: Sie¬
illam fabricando ꝓferret: Sed archa sic
est in arte: ut non ipsa archa sit: que ui¬
detur oculis: In arte inuisibilit̾ est. in oꝑe
uisibilit̾erat: Ecce facta est in oꝑe. Num¬
quid destitit eẽ in arte : & illa in oꝑe fac¬
ta est: et illa manet que in arte est: Nam
potest illa archa putrescere: et iterum ex
illa que in arte est. alia fabricari Atten¬
dite gͦ archam in arte: et archam in oꝑe:
Archa in oꝑe non est uita: archa in arte
uita est. quia uiuit anima artificis. ubi
sunt omĩa. scdm artem continet omnia.
anteꝗͣ. fabricet: omĩa: Hsc que fiunt ꝑ
ipsam artem nõ continuo uita sunt. sed
quicquid factum est. uita ẽ in illo Ter¬
ram uides: est in arte terra: Celum uides
est in arte celum: Solem et lunam uides:

Expanded text:
ipsa terra quae facta est, non est vita: est ipsa terra quae facta est, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita estcam. Primo in arte habet arcam: si eillam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte invisibiliter est, in opere visibiliter erit. Ecce facta est in opere; numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est, et illa manet quae in arte est: nam potest illa arca putrescere, et iterum ex illa quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte, et arcam in opere. Arca in opere non est vita, arca in arte vita est; quia vivit anima artificis, ubi sunt omnia, secundum artem continet omnia, antequam fabricet omnia; hinc quae fiunt per ipsam artem, non continuo vita sunt, sed quidquid factum est, vita in illo est. Terram vides; est in arte terra: coelum vides; est in arte coelum: solem et lunam vides;
Abbreviated transcription (Latin):
totum uita est. si sic ꝓnunciauerim᷑: oea
enim non illo factum est: Ipse ẽ enim sa¬
pientia dei et dicitur in psalmo omnia¬
der et psalmus dicit omnia in sapientia
fecisti: omĩa sicut ꝑ illum facta ita in u
ta est ergo et lignũuita est. dicinm̃ qđ lignũ
uitam: sed scđm intellectum lignum cru¬
cis: unde accspimus uitam: Ergo et la¬
pis: uita est: In honestum ẽ sic incelligere.
ne rursus nobis subrepat eadem sordidis¬
sima secta manicheoꝵ et dicat quia habet
uitam lapis. habet animam et paries: et
resticula habet animam. et lana et uestis.
Solent enĩ delirantes dicere. et cum repre¬
hensi fuerint et repulsi quasi de scriptu¬
ris ꝓferunt dicentes Itqͥs dictum est. qͦd
factum est. in illo uita est: Sienim omĩa
in ipso facta sunt: omĩa uita sunt: Nonte
inducant: ꝓnuncia sic Quod factum est
hic subdistingue: et deinde infer. In illo
uita est: Quid est hoc : facta est terra. sed

Expanded text:
totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientia Dei; et dicitur in PsalmoDei, et Psalmus dicit, Omnia in Sapientia fecisti; omnia sicut per illum facta, ita in ita est, ergo et lignum vita est. Dicimus quidem lignum vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed
Abbreviated transcription (Latin):
illa uita: ista non timebimus: de pena
tua peccatum tuum accusa: non iudi¬
cem: NLam ꝓpt̾ supbiam instituit deus
us enatura ista minima et abiectissima
ipsa nos torquert ut cum suꝑbus fuent
homo. et se iactauerit aduersus deuum:
et cũ sit mortalis mortalem terruerit &
cum homo sit: ꝓximũ hominem non ag¬
nouent: cum se erexerit. pulicibus sub¬
datur. Quid est quod te inflas huma¬
na suꝑbia: homo tibi dixit conuicium.
⁊tumuisti. et iratus es: pulicib resiste
ut dormias: Cognosce quid sis. Namut
dam. creata ista. que molesta nobiscẽnt
populum pharaonis suꝑbum. potuit
deus domare de ursis. de leonib de ser¬
pentib muscas et ranas illis inmisit: ut
de rebus uilissimis suꝑbia domaretur:
facta sunt: et sine ipso factum ẽ nichil
S quomͦ ꝑ ipsum facta sunt omĩa: quod
factum ẽ. in illo uita est. Potest enim sic
dici quod factum est. in illo uita est. cigo

Expanded text:
vita ista illa non timeremus. De poena vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et abjectissimam, ut ipsa nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis. Nam utstram domandam creata ista, quae molesta nobis essent: populum Pharaonis superbum potuit Deus domare de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis superbia domaretur. facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Sed quomodo per ipsum facta sunt omnia? Quod factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum est in illo, vita est: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& ille statim: Si muscas diabolus fecit
sicut uideo te confiteri. quia prudent
intelligis. apem quis fecit que paulo am¬
plior est musca: Non ausus est ille dice¬
re quia deus fecit apem et muscam non
fecit: quia res erat ꝓxima Ab ape durait
ad locustam: A locusta ad lacertam: a la¬
certa ad auem: Ab aue duxit ad peccus.
inde ad bouem̃. inde ad elefantem: postre¬
mo ad hominem. et ꝑsuasit homini quia
non a deo factus est hom: Ita ille misereũ
tedium passus est ad muscas: musca factꝰ
est quem diabolus possideret: Beelt ebub
quippe. interp̃tari dicitur princepsmus¬
carum de quib scriptum est musce mo¬
riture: ext̃minant oleum suauitatis:
aures cordis ur̃i: aduersus dolos mimici
Intelligite quia deus fecit omĩa.: et in
suis gradib collocauit. Quare auit̃ pa¬
timur multa mala a creatura quam dõ
fecit: Quia offendimus am̃: Numquid
hec angeli patiuntur: fortassis et nos in

Expanded text:
Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est dicere quia Deus fecit apem, et muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterminant oleum suavitatis .aures cordis vestri adversus dolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
concordia partium. nulla qualiscũq subs¬
tantia que potest habere pondus. nume¬
rum. mensuram: nisi ꝑ illud uerbum et pot̃ eẽ
ab illo uerbo creatore cui dictum ẽ. omĩa
in mensura. et numero. et pondere dis¬
posiusti Nemo gͦ uos fr̃s fallat. quando
forte tedium patimini ad mulcas etenĩ
aliqui derisi sunt a diabolo: et ad muscas
capti sunt: Solent enim aucupes ponere
in muscipula muscas. ut esurientes aues
decipiant: Sic et isti ad muscas: a diabo¬
io decepti sunt: Nam nescio quis tediũ
patiebatur ad muscas: inuenit illum ma¬
nicheus tedio affectum: et cum diceret
se non posse pati muscas et odisse illas ue¬
hementer: statim ille: Quis fecit has: ꝙ
quia tedio affectus erat et oderat illas. nõ
ausus est dicere deus illas fecit: erat aut
chatolicus: Ile statim subiecit Si deus u¬
las non fecit: quis illas fecit: Nane ait il¬
le Ego credo: quia diabolus fecit muscas

Expanded text:
concordia partium, nulla qualiscumque subsconcordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensuram, nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo creatore, cui dictum est, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse vehementer illas, statim ille, Quis fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas.
Abbreviated transcription (Latin):
creauit: ipse disposuit: Si poneret uermi¬
culum in cęlo: reprehenderes Si uellet an¬
gelos nasci de putrescentib carnib repre¬
henderes: et tamen ꝓpe hoc facit deus. et
non est rep̃hendendus Nam om̃s homi¬
nes de carne nascentes: quid sunt nisi uer¬
mes: Q de uermibꝰ angelos facit Si enĩ
ipse dñs dicita Ego autem sum uermis et
non homo: Quis dubitat hoc dicere qđ
scriptum est et in iob. quantomagis ho
Primo dixit homo putredo. et postea filiꝰ
hominis uermis: quia uermis de putre¬
dine nascitur: Ideo homo putredo: et filiꝰ
hominis uermis: Ecce quid ficri uoluęrit
ꝓpter te. illud quod in principio erat uer¬
bum. et uerbum erat apud dm̃. et deus
erat uerbum: Quare hoc factũ est et ꝓpt̾
te: Ut suggeres: qui manducare non po¬
teras Omĩno gͦ fr̃s et sic accipite: omnia
ꝑ ipsum facta sunt: et sine ipso factum ẽ
nichil: Uniuersa enim creatura: ꝑ ipsum

Expanded text:
creavit, ipse disposuit. Si poneret vermicreavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in Job, Quanto magis hoJob XXV, 6? Primo dixit, homo putredo; et postea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. et sine ipso factaum est nichil: ui¬
dete ne sic cogitetis. quia nichil aliquid ẽ:
Solent enim dicere multi male intelli¬
gentes. sine ipso factum est nichil: putare
aliquid eẽ nichil Peccatum quidem non
ꝑ ipsum factum est Et manifestum est
quia peccatum nichil ẽ: et nichil fiunt
homines. cum peccant Et idolum non
ꝑ uerbum factum est: Habet quidem
formam quandam humanam. s ipse ho¬
mo ꝑ uerbum factus est Nam forma ho¬
minis in idolo. non ꝑ uerbum facta est
Et scriptum est: scimus quia nichil est i¬
dolum: Ergo ista non sunt facta ꝑ uerbũ.
litant sub celo. et que mouent᷑ in uniuersa
natura rerum: omĩs omĩno creatura: di¬
cam planius dicam fr̃s. ut intelligatis ab
angło usq ad uermiculũ: Qiuid p̃clarius
angelo in creaturis: quid extremĩ uermi¬
culo in creaturis: ꝑ quem factus est ange¬
lus: ꝑ ipsum factusẽ et uermiculus s an¬
gelus dignus celo: uermiculus terra: qui

Expanded text:
sine ipso factum est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum . Ergo ista non sunt facta per Verbumlitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Conuersi ad dñm deum̃ patrem om¬
ñipotentem puro corde ei quantũ
potest paruitas nr̃a maximas atq
uberes gr̃as agamus. p̃cantes toto
cito suo exaudire dignetur: mi¬
micum qͦ a nr̃is actibus et cogita¬
tionib sua uirtute expellat. nob̃
multiplicet fidẽ. m̃tẽ gub̃net spũa¬

Expanded text:
Conversi ad Dominum Deum Patrem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto cito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, sp
Abbreviated transcription (Latin):
malũ suspicaban emo tamen ei dixit: quid
queris: aut quid loqueris cum ea. Reli¬
quit ergo mulier hydriam suam: Mu
lier audito ego sum quiloquor tecum.
et recepto in cor ꝓpõdno. quid faceret
nisi iam hydriam dimitteret. et euan¬
glizare curreret: ẜiccit cupiditatem:
et ꝓperauit adnunciare ueritatem. di¬
discant qui uolunt euangłizare: pro¬
iciant hydriam ad puteum. Recordami¬
ni quid suꝑius dixcrim de hydria: uas
erat unde aqua hauriebatur. Ereco
nomine appellatur hydria: qm̃ grece
aqua pacoͣp dicitur⁊ tanquam si aqua¬
rium diceretur. Piccit ergo hydriam:
que iam nonusui s oncri fuit. Auida quii
desiderabat illa aqua saciari: ut nuncu¬

Expanded text:
queretur. Nemo tamen ei + dixit: Quid quaeris, vel quid cum ea loqueris? 28. Reliquid igitur mulier hydriam sulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydria, quoniam graece ὕδωρ aqua dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nun
Abbreviated transcription (Latin):
deuscum sis. bibere a me poscis que su
mulier samaritana: Non enim coutui
iudei samaritanis. Uidetis alienigenar
omnino uasculis eoꝵiudei ñ utebant᷑: ei
ferebat secum mulier uasculum und
quam hauriret: eo mirata est. quia ns¬
us petebat ab ea bibere. quod non sata
facere iudei. Ille autem qui bibere qui¬
bat: fidem ipsius mulieris siciebat. dau
audi quis petat bibere. NRespondit ihxa
dixit ei. Gi scires donum dei. et quis ets
dicit tibi da michi bibere: tu forsitan pel¬
ses ab co et dedisset tibi aquam uiuan
Pecit bibere: et ꝓmittit bibere eget qu¬
si accepturꝰ et affiuit. tamꝗͣ saciati
Si scires inquit donum dei: donum del
et paulatim intrat in cor fortassis ial
cet: Quid enim ista hortatione sua sur¬
us et benignius: si scires donum deit

Expanded text:
eus cum sis, bibere a me poscis, quae sum mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. » Videtis alienigenas: omnino vasculis eorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, inquit, donum Dei. Donum Dei et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
bit uitam. s ira dei manet suꝑcum. Nõ
dixit ira dei uenit ad eum: s ira dei ma¬
net suꝑ cum: Om̃s qui nascuntur morta¬
es: habent secum iram dei quam iram
er: Quam excepit primus adam. Gic e¬
um peccauit primus homo: et audiuit
morte morieris. factus est mortalis ille:
t cepimus nasci mortales. Cum ira dei
iati sumus. Wenit inde filius non habẽs
peccatum: et indutus est carne. indutus
st mortalitate. Et si ille nobiscum com¬
nunicauit iram dei: nos pigri sumus cũ
illo comunicare grãm der: Qui ergo non
uult credere in filium: ira dei manet suꝑ¬
illum: Que iradei. de qua dicit apłs. Fuimus
enim et nos natura filii ire: sicut et ceteri:
omnes ergo filii ire: quia de maledicto⁊
mortis uenientes. Crede in xp̃m factum ꝓ
te mortalem: ut illum capias inmortalẽ.
Quando enim ceꝑis eius inmortalitatem:
nec tu eris mortalis. Wiuebat. morieba¬
ris: mortuus est ut uiuas. Ab̾stulit grão

Expanded text:
bit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non bit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
oculum cordis unde caꝑet non habebat:
erat ergo aliquid intus saucium: et aliquid
sors sanum. corporis oculos habebat sa¬
nos: cordis oculos habebat saucios. Factꝰ
t ile homo ad corporis oculos: ut credens
eum qui uideri corporaliter potuit. cur¬
feres ad eum ipsum uidendum quem spi¬
italiter uidere non poteras. Tanto tem¬
pore uobiscum sum et non cognouisti me:
hilippe: qui mne uidet. uidet et patrẽ.
quare illi non illum uidebant: Ecce il¬
ilim uidebant: et patrem non uidebant.
Undebant carnem: s maiestas latebat.
Quod uidebant discipuli qui amauerũt:
inderunt et iudei qui crucifixerunt.
ntus ergo erat totus ille: et sic intus
in carne. ut apud patrem maneret. Nõ
cnum deseruit patrem: quando uenit
ad carnem. Carnaliscogitatio. non capit
quod dico. differat intellectum: et inci¬
piat a fide audiat: quod sequitur: qui
credit in filium. habet uitam eternam.
Qui autem incredulus est filio. non qide¬

Expanded text:
oculum cordis unde caperet, non habebat. oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum; ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum quem spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me vidit, vidit et Patrem. Quare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et Patrem non videbant: videbant carnem, sed majestas latebat. Quod videbant discipuli qui amaverunt, viderunt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non vide
Abbreviated transcription (Latin):
det: et satagit concupiscentia. quada
sc̃a. uidendi patrẽ tuum qui de mist
Ipsum nobis ostende: et nichil. amplur
ex te desiderabimus Sufficit enum uͥ
cum ille fuerit demonstratus quo mi¬
or eẽ nemo potest. Bona concupiscet
bonum desiderium: s tamen pari
intellectus. Attendens ipse enim di
cipulis. Tanto tempore uobiscum si
et non cognouistime philippe: Posse
hic philippus respondere. Cognouimo
te s numquid diximus tibi ostendͥ
nobis te: le cognouimus: s patreme¬
rimus Subiecit statim. Qui me ul
uidet et patrem. Siergo equalis pat
missus est. non eum estimemus ex s¬
mitate carnis: s cogidemus maiel
indutam carne non oppressam cai¬
non mutatam: manens enim deus
patrem: apitt homines factus et ho
ut tu ꝑ illum qui apud te factus est ho¬
mo fieres talis qualis capit deum. Non
enim homo caꝑe poterat deum. Widere
poterat homo hominẽ. caꝑe deum non po¬
terat: Unde non poterat capere deum: Qa

Expanded text:
ardet, et satagit concupiscentia quadam ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Domdiscipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimus. Subjecit statim: Qui me vidit, vidit et Patrem . Si ergo aequalis Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim homo poterat capere Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
manu eius. Fat̾ non diligit paulum:
& tamen non omĩa dedit in manu cius.
Pater diligit filium. s quomodo pater
filium. non quomodo dñs seruum: quomͦ
unicum. nõ quomͦ adoptatum. Itaq om¬
nia dedit in manu eius. Quid est omĩa:
Ut tantus sit filius quantus est pater
ad cqualitatem enim sibi genuit eumeus
rapina non eẽt. in forma dei eẽ equalem
deo. Pater diligit filium: et omĩa dedit
in manu cius. Ergo cum ad nos dignatis
est mittere filium: non pudemus aliqͥs
minus nobis missum quam est pater.
Pater mittens filium: se alterum mit
Hamq putantes adhuc discipuli qui
pater aliquid maius est quam filius i¬
dentes carnẽ et non intelligentes di¬
nitatem: dixerunt ei. dnẽ ostende
bis patrem: et sufficit nobis. Tamq
dicerent: iam nouimus de. et benediu
te: quia nouimus te. Grãs enim tibi.
gimus. quia ostendisti te nobis: s pat
non dum nouimus. ꝓpterea cor nr̃m

Expanded text:
manu ejus. Pater non diligit Paulum? manu ejus. Pater non diligit Paulum? et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater diligit Filium: sed quomodo Pater Filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit. 12. Namque putantes adhuc discipuli quia Pater aliquid majus est quam Filius, videntes carnem et non intelligentes divinitatem, dixerunt ei: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid omnes linguis loquuntur:
Numquid omnes interpretantur: Ali¬
ud habet ille et aliud iste: et quod habet
iste non habet ille. Mensura est: diuisio
quedam donoꝵ. Ergo hominib ad men¬
suram datur: et concordia ubi unũ corpꝰ.
facit. Quomodo aliud accipit manus ut
oꝑetur. aliud oculus ut uideat. aliudau¬
ris ut audiat. aliud pes ut ambulet: ani¬
ma tamen una est. que agit omĩa. in
manu ut oꝑetur. in pede ut ambulet. ĩ
aure ut audiat. in oculo ut uideat: sic
sunt etiam diuersa dona fideliũ. tamꝙͣ
membriᷤᷤ ad mensuram cuiq ꝓpriam dis¬
tributa s xp̃c qui dat: non ad mensurã
accepit audi enim adhuc quod sequit᷑.
quia de filio dixerat. Non enim ad mẽ¬
suram deus dat spm̃. Pater diligit filiũ
et omĩa dedit in manu eius. Adiecit. om¬
nia dedit in manu eius: ut nosses et hic
qua distinctione dictum sit pater dili¬
git filium. Quare ergo pater non dili¬
git ioħm: et tamen non omĩa dedit in

Expanded text:
numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur ? Aliud habet iste, aliud ille; et quod habet ille, non habet iste: mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus ad mensuram datur, et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet; anima tamen una est quae agit omnia, in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat: sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propriam distributa. Sed Christus qui dat, non ad mensuram accipit. 11. Audi enim adhuc quid sequitur; quia de Filio dixerat, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum: Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Adjecit, Omnia dedit in manu ejus, ut nosses et hic qua distinctione dictum sit, Pater diligit Filium. Quare enim? Pater non diligit Joannem? et tamen non omnia dedit in