comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculis paritida & ĩtesta regum maloꝵ & cotũnata sce¬
lera dem̃ostrat. histrionũ quoq ĩpudicissimi mot̾ꝰ ꝗd aliud
nͥ libidines & docent & ĩstigant. quoꝵ enꝰuata corpora
& ĩ muliebrem ĩ tessu hĩtumq mollita ĩpuditas feminas ĩ¬
hostis gestib m̃tiuntur. Quid de mimis loquar cõrupte¬
laꝵ p̾ferentib disciplinã ꝗ docent adulteia dñ fingunt
& simulacs erudiunt ad uera. Quid Iuuenes aut iũ¬
gines faciãt cum bȩc & fieri sine pudore & spectari
Libenter ab oĩb ternũt: Admonẽt᷑ utiq ꝗd face̾ possit.
& ĩ flamantur libidine ꝗ̃ aspectu maxĩe cõcitatur ac sc̃
quisq ꝓ sexu ĩ illis imaginib ꝑfigurat. ꝓbantq illa
du rident & adherẽtib uitiis cõruptiores ad cubitula re¬
u̾tuntur nec pueri mõ quos p̾maturis uitiis ĩ bui non
oporta. s& & senes quos pectãe iam nõ decet. Cĩcensiu

Expanded text:
oculis parricidia, et incesta regum malorum, et cothurnata sceoculis parricidia, et incesta regum malorum, et cothurnata scelera demonstrant. Histrionum quoque impudentissimi motus quid aliud, nisi libidines et docent, et instigant? quorum enervata corpora, et in muliebrem incessum habitumque mollita, impudicas foeminas inhonestis gestibus mentiuntur. Quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinam? qui docent adulteria, dum fingunt, et simulatis erudiunt ad vera? Quid juvenes aut virgines faciant, cum haec et fieri sine pudore, et spectari libenter ab omnibus cernunt? Admonentur utique quid facere possint, et inflammantur libidine, quae aspectu maxime concitatur; ac se quisque pro sexu in illis imaginibus praefigurat, probantque illa, dum rident, et adhaerentibus vitiis, corruptiores ad cubicula revertuntur; nec pueri modo, quos praematuris vitiis imbui non oportet: sed etiam senes, quos peccare jam non decet. Circensium
Abbreviated transcription (Latin):
paricidȩ̃ facultatu angustias cõqrut᷑ nec se plirrib
libẽis edutãdis sufficere posse ptendũt q̃ĩ uõ aut facul¬
tates ĩ potãte sint possidentur aue nõ quottidie deus
ex diuitib panpes & ex pauꝑib dinites faciat. Qrͣ siquis
lib̾os ob pauꝑiem nõ poterit edutaͬe. satiꝰ est ut se ab
uxoris cõgressione cõtineat ꝙ̃ sceleratis mãib dei oꝑa
cõrumpatꝰ Ergo si homicidiu face̾ nullo mõ licet nec
ĩt̾ẽẽ oĩõ cõtedif ne cõscientiam ꝑfundat ullus truoͬ
siꝗđ ppło sanguis ille p̃statur. In scenis qͦ nescio an sit
cõruptela uitiosior. Nam & comicę fabulę de stupris
uirginũ locũt᷑ aut amõib m̾et̾cum & quo magis sunt
ȩloquẽtes ꝗ flagitia illa finx̾unt. eo magis sm̃aꝵ ele¬
gantia ꝑ suadent & faciliꝰ ĩherẽt audientiũ memoriȩ
uersus nũosi & ornati. Item tragice histoie sbiciunt

Expanded text:
parricidae facultatum angustias conqueruntur; nec se pluribus parricidae facultatum angustias conqueruntur; nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi vero aut facultates in potestate sint possidentium, aut non quotidie Deus ex divitibus pauperes, et ex pauperibus divites faciat. Quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est, ut se ab uxoris congressione contineat, quam sceleratis manibus Dei opera corrumpat. Ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor: siquidem populo sanguis ille praestatur. In scenis quoque nescio an sit corruptela vitiosior. Nam et comicae fabulae de stupris virginum loquuntur, aut amoribus meretricum; et quo magis sunt eloquentes, qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent, et facilius inhaerent audientium memoriae versus numerosi et ornati. Item tragicae historiae subjiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
hõies ne quod sit facinꝰ quo manꝰ suas nõ polluat rudib
adhuc & simplicibo aĩs abnegant lutem nõ a se datam.
Expectet uõ aliꝗs ut alieno sanguini ꝑcant ꝗ nõ ꝑcũt suo:
S& hi sine ulla tõtrou̾sia scelerati & ĩuisti. Quid illi qͦs fal¬
sa pietas cogit exponẽ. Nu possint ĩnotentes existimãi. ꝗ
iustera suã ĩ p̃dam canib obitiũt. Et ꝙͣtu ĩ ip̃is ẽ cru¬
delius netant ꝙͣ si strãgultassent. Quis dubitet ꝗn ĩpuis
sit ꝗ alienȩ miẜicordiş locum nõ tbuit qui &̃ si cõtingat
ei qd uoluit ut alatur addixit certe sanguinem suũ uł ad
ẜuitutem uł ad lupanar: Quȩ ant̃ possint uł soleant accidẽ
ĩ utroq sexu ꝑ errorem quis nõ ĩtelligit: quis ignorat.
qđ uł uniꝰ oedipedis declarat exemplum duplite scelere
cẽfusum: Tam ig̾ nefarum est exponẽ ꝙͣ necãe᷑. At n.

Expanded text:
homines, ne quod sit facinus quo manus suas non polluant, rudibus homines, ne quod sit facinus quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam. expectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant qui non parcunt suo? sed hi sine ulla controuersia scelerati et iniusti: quid illi quos falsa pietas cogit exponere? num possunt innocentes existimari qui uiscera sua in praedam canibus obiciunt et quantum in ipsis edelius necant, quam si strangulassent? Quis dubitet, quin impius sit, qui alienae misericordiae locum tribuit? qui etiamsi contingat ei, quod voluit, ut alatur, addixit certe sanguinem suum, vel ad servitutem, vel ad lupanar. Quae autem possint, vel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intelligit? quis ignorat? Quod vel unius Oedipodis declarat exemplum, duplici scelere confusum. Tam igitur nefarium est exponere, quam necare. At enim
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine ibuti huãnitatẽ ꝑdiderũt. Itaq nõ ꝑcũt ã ĩ no¬
centib s& ex̾cent in om̃s qđ ĩ maloꝵ trucidatione didi¬
cerũt. huiꝰ ig̃ publiti homitidii socios & ꝑticeps ẽẽ non
tõuẽt eos qui iustitiȩ uiam tenẽ nitunt᷑. Non .n. cum
octide deus uetat latrocinaĩ nos tm̃ ꝓhibent qđ ne pen
leges qđ publicas lito s& ea quoq ne fiant monet: quę apud
hoiẽs ꝓ licitis hñtur. Ita neq militare iusto litebit cut mi¬
litia est ip̃a uistitia neq uoͣ accusae qͥnꝙͣ tͥmine capitali
qr nihil distat utru ne ferro an u̾bo potiꝰ occidas qm̃
occisio ip̃a ꝓhibetur. Itaq hoc dei p̾cepto nullã ꝓrs erce¬
ptionẽ fieri oporta ꝗn occidẽ hoĩem sit. semꝑ nefas quẽ
existimet ut retentes natos liceat oblidere q̃ uł maxima
ẽ ĩpietas. Ad uitam deus ĩspirat aĩas nõ ad mõtem. ueꝵ

Expanded text:
suetudine inbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innosuetudine inbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innocentibus, sed exercent in omnes quod in malorum trucidatione didicerunt. huius igitur publici homicidii socios et participes esse non conuenit eos qui iustitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, latrocinari nos tantum prohibet, quod ne leges quidem publicas licet, sed ea quoque ne fiant monet quae aput homines pro licitis habentur. ita neque militare iusto licebit, cuius militia est ipsa iustitia, neque uero accusare quemquam crimine capitali, quia nihil distat utrumne ferro an uerbo potius occidas, quoniam occisio ipsa prohibetur. itaque in hoc dei praecepto nullam prorsus exceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem enstimet, ut recens natos liceat oblidere, quae uel maxima. est inpietas: ad uitam enim deus inspirat animas, non ad mortem. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
tentissime ualent : tollenda st̾ nobis qr nõ mõ ad beltã
uita nihil cõfert̃: s& ꝙ nocẽt pluxim̃. Nam ꝗ hõie ꝙius
obmita cdãnatu ĩ cõspectu suo iugulãi ꝓ uoluptate com
oculte spectator & ꝑticeps fiat. hos aũt ludos uotãt in
ꝗb hũanus sanguis eftandit᷑. Adeo longe ab hõib re¬
cessit huanitas: u̾t cũ aĩas hoñi ĩt̾ficiant: lude̾ se opi¬
nent nocentiores his õĩb quoꝵ sanguinẽ uoluptati hñt.
Quȩre nũc an possint pii & iusti hoĩes eẽ: ꝗ constitutos
& flagitant feruntq ad mõtem crudelia & ĩhũana su¬
fragia nec uulnib saciati nec cruoͬe cõtenti ꝗn & ꝓcu-¬
ssos iacentesq repeti iubent & cadau̾a ictib dislipari.
ne quis illos simulata mõte deludat. Irascunt᷑ & pugñ
sanguinẽ sitiãt. oderũt moras. alios illis compares dari
postũt retentiores ut ꝙͣ pͥmu oculos suos satient. hac cõ¬

Expanded text:
o ad beatam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate compuod fit occulte spectator etquibus humanus sanguis effunditur. Adeo longe ab hominibus secessit hamanitas; ut cum animas hominum interficiant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus, quorum sanguinem voluptati habent. Quaero nunc, an possint pii et justi homines esse, qui constitutos flagitant feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. irascuntur etiam psanguinem sitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac con
Abbreviated transcription (Latin):
tutem posse cõsistere. S& e contrano ideirco deus iurtutẽ
dedie ut expugnara ac uincẽt uoluptatẽ eamq egrediẽte.
fines sibi datos ĩtra ꝑ̾sc̾ptu coherera ne hoĩem suauiti¬
tib delinitum. atq captu ditioni sue sbiceret ac sempi.¬
t̾na morte mulctara. Uoluptas oculoꝵ uaria est & multi¬
eẽ p̾̃clariꝰ & hoĩe digniꝰ cęlum potiꝰ ꝙ telata ĩtiteri. & hoc
cũ diẜte ad cõtemptu t̾restrui nos exõtati st̾ & ad egli
spectatulum excitauer̃t tñ spectatula hec publica non¬

Expanded text:
rtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem rtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egrefines sibi datos intra praescriptum coerceret, ne hominem suavitatibus delinitum atque captum ditioni suae subjiceret, ac sempiterna morte multaret. Voluptas oculorum varia et multiesse praeclarius et homine dignius, coelum potius, quam caelata intueri: et hoc cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt, et ad coeli spectaculum excitaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tari. Cȩtere aĩantes p̃ter una uoluptate ꝗ̃ ad gn̾andũ
ꝑtinet nullã sentiũt. Utunt᷑ gͦ sensib ad nẽ suę nece¬
ssitatẽ iudent ut appetant ea quib op̾ est ad uitam
tuendam Auduĩt ĩuicem seq dioscũt ut possit congre¬
gare q̃ utilia st̃ ad uictum aut ex odore ĩueniũt aut
Ex sapore ꝓcipũt. Inutilia respuunt᷑ ac recusant edẽdi
ac bibendi offiñ uentris plenitudine metiunt᷑ hõi uo
solertissimi artificis ꝓuidentia dedit uoluptatẽ ĩfinitã
&e imtiu cadentemi qr ꝓposuit ei iũtutem q̃ cũ uolu¬
ptate semꝑ tanꝙ̃ cũ domestico hoste pugnaret. Citero ĩ
Catone maioe. stupra uõ iꝗt & aduiteria & om̃e flagi¬
tiũ nuillis excitari aliis illetebris nͥ uoluptatis eũq hã¬
siue na siue quis deus nihil m̃te p̃stabiliꝰ dediss& hiuc diuino
mun̾i ac dono nihil tam inimicum ꝙ uoluptatem. Nec .n.
libidine dñante temꝑantię locũ eẽ. neq uoluptatis regnoiũ¬

Expanded text:
ae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque hosiue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno ui
Abbreviated transcription (Latin):
siquis extesseit. nilq alud ex uoluptato petierit n ipã
uoluptatem hic mõtem meditat᷑ qr sic̃ uita ꝑpetua in
uĩtute est. ita mors ĩ uoluptate. Qui .n. temporalia ma¬
lueit carebit ȩt̾nis. Qui terrena p̃tulerit cęlestia nõ¬

Expanded text:
si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam uoluptatem, hic mortem meditatur, quia sicut uita perpetua in uirtute est, ita mors in uoluptate. qui enim temporalia maluerit, carebit aeternis, qui terrena praetulerit, caelestia no
Abbreviated transcription (Latin):
delectat ĩ sidet. Num ig deus & m̃tis & uocis & linguȩ̨
artifer cliẜte loqui non põt: imo uõ sũma ꝓuidentia
tarẽ fuco uoluit: ea q̃ diuina st̃ ut om̃s ĩtellige̾nt ꝗ
ip̃e õib loq̃batur. Ergo qui ueitati studet ꝗ nõ uult se
ipẽ decipe abitiat inimicas ac noxias uoluptates q̃ aĩã¬
sibi iũtiant ut torpꝰ cibi dulces p̃ferant᷑ uera falsis: ext̾na
hreuib. utilia iocundis nihil aspectu gratum sit nͥ ꝗd
uste qd pie fieri iudeas nihil auditu suaue nͥ qd alit
aĩa melioremq te redit maxiẽq hic sensus non estad
uitiũ detõq̃ndus qui nõb ideo datus est ut doctrinam
dei ꝑciꝑe possemꝰ Itaq si uoluptas ẽ audire cant̾ & cãmĩa
dei Laudes canẽ & audire iocundu sit. hec est uoluptas
uera ꝗ̃ comes ẽ & sotia iũtutis. hec nõ hec caduta &
breuis ut ille quas appetũt ꝗ corꝑi ut pecuds ẜuiut sa
ꝑpetua & sine ulla int̾missione delectans. Cuiꝰ t̾minoᷤ

Expanded text:
t. num igitur deus et mentis et uocis et linguae artifex diserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt, ut omnes intellegerent quae ipse omnibus loquebatur. ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae animam uitiant ut corpus cibi dulces: praeferantur uera falsis, aeterna breuibus, utilia iucundis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremque te reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus. itaque si uoluptas est audire cantus et carmina, dei laudes canere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec non est caduca et breuis ut illae quas adpetunt qui corpori ut pecudes seruiunt, sed perpetua et sine ulla intermissione delectans. cuius terminos
Abbreviated transcription (Latin):
subiugauit. Postea uõ cũ ĩdeẜta quadã ꝑte syrie cõsedissent.
amisunt uetus nom̃ hebrȩi. & qm̃ pͥnceps examinis eoꝵ iudas
erat uidȩi st̃ appellati & t̾ra quam ĩcoluẽ iudȩat. Et pꝰ ꝗdẽ
nõ dñio regu subiecti fuer̃t  populo ac legi tuiles udĩces
p̃sidebant nõ tñ ĩ ãnu cõstituti st̾. sic̃ Romani cõsules. sed
ꝑpetua uirisdictõs sb̃nixi tũ sublato iudicũ noĩe potestas re¬
galis ĩducta est. ueꝵ iudicib regim̃ eoꝵ tenẽtib prauas religio¬
nes sȩpe susceꝑant: atq offensũs ab his deus totiens auenige̾is
sb̃iugabat. donec rurs poenitẽtia ppłi mitigatꝰ liberãet cos
ẜuitute. Itẽ sub regib finitimoꝵ bellis ob delicta uexati p̾treme
capti adu abductiq babylonẽ: poenas ĩpietatis suȩ graui ẜuitio pe¬
penderũt. donec Cyrus ueiret ĩ regnũ ꝗ stat̃i iudȩos restituit

Expanded text:
subiugauit. postea uero cum in deserta quadam parte Syriae consedissent, subiugauit. postea uero cum in deserta quadam parte Syriae consedissent, amiserunt uetus nomen Hebraei, et quoniam princeps examinis eorum ludas erat, Iudaei appellati et terra quam incoluere Iudaea. et primo quidem non dominio regum subiectisidebant, non tamen in annum constituti sicut Romani consules, sed perpetua iurisdictione subnixi. tum sublato iudicum nomine potestas regalis inducta est. uerum iudicibus regimen eorum tenentibus prauas religiones saepe susceperant, atque offensus ab iis deus totiens alienigenis subiugabat, donec rursus paenitentia populi mitigatus liberaret eos seruitute. item sub regibus finitimorum bellis ob delicta uexati, postremo ctique Babylonem poenas inpietatis suae graui seruitio pependerunt, donec Cyrus ueniret in regnum, qui statim Iudaeos restituit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ oĩ ex̾citu deletus ẽ. Hebrȩi uõ egressi ĩ solitudiẽ multa
mirabilia uidert̃. Namq cũ siti paterẽt ictu iĩgȩ rupe ꝑtussa
ꝓsiluit fons aquȩ populũq recreauit. Quo ruts esuriente
celestis alim̃ti pluuia descendit. ꝗn &̃ coturnices ĩ castra eoꝵ
uent̾ ĩduxit ut nõ mõ pane cęlesti s & ĩstructiorib epulis
saturarent᷑ . ꝓ his tñ diuinis bñficiis honoẽm deo nõ reddi¬
derũt. s depulsa iã ẜuitute iam siti fameq depõita ĩ luxuiam
ꝓlapsi ad ꝓphanos egoptioꝵ ritus aĩos tñstulerũt. Cu .n. uoises¬
eoꝵ dux ascendiss in mõte. atq ibidẽ xl dieb morarot᷑. aure
caput bouis quẽ uocãt apim qđ eos signo p̃cede̾t figurarũt
Quo pectato ac scelẽ offensus deus ĩpiu & ĩgratu populum
ꝓ m̾ito poenis giub affecit. & legi quam ꝑ uoysem dederat

Expanded text:
cum omni exercitu deletus est. Hebraei uero ingressi in solitudinem multa cum omni exercitu deletus est. Hebraei uero ingressi in solitudinem multa mirabilia uiderunt. namque cum sitim paterentur, ictu uirgae rupe percussa prosiliuit fons aquae populumque recreauit. quo rursus esuriente caelestis alimenti pluuia descendit; quin etiam coturnices in castra eorum uentus inuexit, ut non modo pane caelesti, sed etiam instructioribus epulis saturarentur. pro his tamen diuinis beneficiis bonorem deo non reddiderunt, sed depulsa iam seruitute, iam siti fameque deposita in luxuriam prolapsi ad profanos Aegyptiorum. ritus animos transtulerunt. cum enim Moyses dux caput bouis, quem uocant Apim, quod eos in signo praecederet, figurarunt. quo peccato ac scelere offensus deus inpium et ingratum populum pro merito poenis grauibus adfecit et legi quam per Moysen dederat
Abbreviated transcription (Latin):
tprm̃ seriem p̃dicasse fore ut aliqñ filiꝰ dei nascẽt᷑ sic̃ hõ et mi¬
rabilia facẽt & cultũ dei ꝑ tota t̾ram seminaeͬt. & postremo pati¬
bulo figeret᷑. & t̾cio die resurgẽt. que oĩa cũ ꝓbau̾o eoꝵ ip̃oꝵ
litteis qͦ deũ sũmũ mõtali corͤ utente uiolau̾unt. Quid aliud ob
Nũc a pͥnci ͦ totiꝰ sacram̃ti origo nãranda ẽ. Maiores nr̃ai ꝗ erãt
pͥncipes hȩbreoꝵ: cũ sterilitate atq mopia laborarẽt. trã sier̃t ĩ
egyptu rei frum̃tarię grã. ibiq duitiꝰ cõmorantes ĩtolerabili ẜ
uitutis uigo p̾mebant᷑. Tu miẜt̾ꝰ eoꝵ đs eduxit eos ac lib̾a¬
poss. quẽ ueriꝰ ut ait poeta. cũuata ĩ mõtis faciẽ tĩcũstetit
unda. Qua re audita trrãnis egiptioꝵ cũ magna suoꝵ manu
ĩsecutꝰ est & mare adhuc patens temẽ igressũs: coeuntib aꝗs

Expanded text:
temporum seriem praedicasse, fore aliquando ut filius dei nasceretur sicut homo et mitemporum seriem praedicasse, fore aliquando ut filius dei nasceretur sicut homo et mirabilia faceret et cultum dei per totam terram seminaret e resurgeret. Quae omnia cum probavero eorum ipsorum litteris, qui Deum suum mortali corpore utentem violaverunt, quid aliud obsNunc a principio totius sacramenti origo narranda est. Majores nostri, qui erant principes Hebraeorum, cum sterilitate atque inopia laborarent, transierunt in Aegyptum rei frumentariae gratia, ibique diutius commorantes, intoleraeruitutis iugo premebantur. tum misertus eorum deus eduxit eos ac liberaposset, quem uerius, ut ait poeta, curuata in montis faciem circumstetit unda. qua re audita tyrannus Aegyptiorum cum magna suorum manu insecutus et mare adhuc patens temere ingressus coeuntibus aquis
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ de ẜa. qm̃ cõtrou̾sia ẽ i ea maxĩa. latiꝰ disẜendu est ut ue¬
ritatẽ scire cupientib lum̃ ĩtelligẽtiȩ p̃feramꝰ.¬
N pͥmis ig̾ scire hoĩes oportet: sic a pͥncipio ꝓcessisse dispositionẽ
sũmi dei ue eẽt necesse ayꝓpinquante seculi t̾mino dei filiũ
descende ĩ t̾ram: ut cõstituẽt deo templu: docẽtq iustitiam.
Uertñ nõ iuĩtute angeli aut potestate cęlesti s ĩ figura hõis
& cõditioẽ mõtali & cũ magisteio functus fuiss& tradẽt᷑ in
manus ĩpioꝵ mõtemq suscĩꝑet. ut ea q ꝑ uĩtutẽ domita re¬
surget. & hõi quẽ ĩduerat. quẽ gerebat. & spem iũtende mõ
tis offerret & ad p̃mia ĩ mõtalitatis admittet᷑ hac̃ gͦ dispõioẽ
ne ꝗs ignoẽt docebimꝰ. p̃dicta ẽẽ oĩã ꝗͥ ĩ christo uidemꝰ ẽẽ cõpleta
Nemo asseueratõi nr̃e fidem cõmodet. nͥ oñdero ꝓp̃ħas añ multam

Expanded text:
ut ueritatem scire cupientibus lumen intellegentiae praefen primis igitur scire homines oportet sic a principio processisse dispositionem summi dei, ut esset necesse adpropinquante saeculi termino dei filium descendere in terram, ut constitueret deo templum doceretque iustitiam, uerum tamen non in uirtute angeli aut potestate caelesti, sed in figura hominis et condicione mortali, et cum magisterio functus fuisset, traderetur in manus inpiorum mortemque susciperet, ut ea quoque per uirtutem domita resurgeret et homini, quemia inmortalitatis admitteret. hanc ergo dispositionem ne quis ignoret, docebimus praedicta esse omnia quae in Christo uidemus esse conpleta. nemo adseuerationi nostrae fidem commodet, nisi ostendero prophetas ante multam
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝗd̾ Zeno reꝵ nãs dispositorem atq opĩfice uniu̾sitatis
auĩ Iouis. nũcupat: ea scilicet cõsuetudiẽ qua solẽt Iouẽ ꝓ
deo acciꝑe. S nihil obstant u̾ba: cũ sma cogruat ueritatiꝰ.
Est .n. spũs dei quẽ ille auĩ louis noĩauit. ł lam Trimegistus
ꝗ ueritatẽ pent uniu̾sam nestio quõ ĩueftigauit. uĩtute ma

Expanded text:
atque opificem uniuersitatis animum Iouis nuncupat, ea scilicet consuetudine, qua solent Iouem pro deo accipere. sed nihil obstant uerba, cum sententia congruat ueritati. est enim spiritus dei quem ille animum Iouis nominauit. nam Trismegistus, qui ueritatem paene uniuersam
Abbreviated transcription (Latin):
ex luxuxia noͣ ut uicia omĩa. sic ĩpieas ĩsietas udu̾sus deu
nascitur. Qua nã istud ex causa fieri putem᷑: nͥ ẽẽ aliqua
ꝑuersam pot̾ate quȩ ueritatis sit semꝑ inimita: que hũanis
errorib gaudeat: cui unũ ac ꝑpetuũ sit opus effunde̾ tene¬
bras. et houĩ cetare m̃tes nelucem iudeant ne deniq in
celum aspiciãt ac naturã corpõis sui ẜuent. Nam cũ ceteri
aĩantes ꝓnis corpõib ĩ humũ spectent qr rõnem ac sapĩam
nõ acceꝑunt nobis aũt status rectus sublimis uultus ab arti¬
fice deo datus sit. apparet istas religiones deoꝵ nõ eẽ xõnis
huane qr curuant cęleste aĩal ad ueneranda terrena. Parẽs .n.
nr̃ ille unus et solus cum fingẽt hoiẽm .i. aĩal ĩtelligens et rõis
capax/ eum uõ ex humo sb̾leuatum ad cõtemplationẽ sui arti¬
fitis erexit. Quod optime igeniosus poeta signauit ouidius.¬

Expanded text:
ex luxuria uero ut uitia omnia sic inpietas aduersus deum ex luxuria uero ut uitia omnia sic inpietas aduersus deum nascitur. quanam perversam potestatem, quae veritatis sit semper inimica, quae humanis erroribus gaudeat, cui unicum ac perpetuum sit opus offundere tenebras, et hominum caecare mentes, ne lucem videant, ne denique in coelum aspiciant, ac naturam corporis sui servent, cujus orianimantes pronis corporibus in humum spectent, quia rationem ac sapientiam non acceperunt, nobis autem status rectus, sublimis uultus ab artifice deo datus sit, apparet istas religiones deorum non esse rationis humanae, quia curuant caeleste animal ad ueneranda terrena. parens enim noster ille unus et solus cum fingeret hominem id est animal intellegens et rationis capax, eum uero ex humo subleuatum ad contemplationem sui artificis erexit. quod optime ingeniosus poeta signauit
Abbreviated transcription (Latin):
fruentes honorẽ dare diuinȩ idulgentiȩ debent. At uõ siqua
netessitas grauis p̾sẜit tũc deũ recordant᷑. Si belli terror ĩfres¬
muit si mõboꝵ pestifera uis icubuit. si alim̃ta frugibus longa
sicitas denegauit. si seua tempestas. si grando ingruit. ad deũ
cõfugitur. a deo petit᷑ auxiliũ. deus ut subueniat orat᷑. suꝗs in
mari uento seuiente iactatur. hũe ĩuocat. siꝗs aliqͣ ui afflictat᷑
hũẽ potiꝰ implorat. si quis ad extremã mẽdicandi necessitatẽ de¬
ductus: uictum p̃cib exposcit. deum solum obtestat᷑. ꝑ eiꝰ diui
minerũt nͥ dũ ĩ malis st̃. Postꝙ̃ metus deseruit et ꝑitula rece¬
sserũt. tũ uõ alatres ad deoꝵ templa cõcurt̃ his libant his sa¬
crificant. hos toronant. deo aũt quẽ i ipa netessitate ĩplorau̾ant.
ne uerbo ꝗđ gratias agũt. Adeo ex reꝵ ꝓsꝑitate luxuria.

Expanded text:
fruentes honorem dare diuinae indulgentiae debent. at uero si qua fruentes honorem dare diuinae indulgentiae debent. at uero si qua necessitas grauis presserit, tunc deum recordantur: si belli terror infremuit, si morborum pestifera uis incubuit, si alimenta frugibus longa siccitas denegauit, si saeua tempestas, si grando ingruit., ad deum confugitur, a deo petitur auxilium, deus ut subueniat oratur. si quis in mari uento saeuiente iactatur, hunc inuocat, si quis aliqua ui adflictatur, hunc potius inplorat, si quis ad extremam mendicandi necessitatem deductus uictum precibus exposcit, deum solum obtestatur, per eius diuinminerunt, nisi dum in malis sunt: postquam metus deseruit et pericula recesserunt, tum uero alacres ad deorum templa concurrunt, his libant, his sacrificant, hos coronant. deo autem quem in ipsa necessitate implorauerant, ne uerbo quidem gratias agunt. adeo ex rerum prosperitate luxuria,
Abbreviated transcription (Latin):
tinet regitq oĩa ĩ tantã uenisse obiuionem ut que sola de¬
beat coli sola potissim̃ negligat᷑. hoĩes aũt ip̃os ad tantã ceci¬
tatem ẽẽ deductos: ut uero ac uiuo deo mortuos p̾ferant: ter¬
renos aũt sepultosq ĩ terra ei qui fundator ip̃ius terre fuit.
Et tñ huic ip̃i ctati hoĩu posset uenia concedi si m̃o ab igno¬
rantia diuini nõis ueniret hic erxor. Cum uõ ip̃os deoru
tultores sȩpe iudeamꝰ deum sũmu et cõfiteri et predicare
quã sibi ueiam sperare possint ĩpietatis suȩ ꝗ nõ agnoscũt
cultum eiꝰ quẽ ꝓrsus ignorãi ab hoĩe fas non est. Nam et cũ
uirant. et cum optant᷑. et cum grãs agunt. nõ Iouẽ aut deos
multos s deum nominãt. ad eo ueritas ip̃a cogente natisa et
ab ĩuitis pectoribis erump̃it. qđ ꝗdem nõ faciũt i ꝓsperis
rebus. Nam tũ maxĩe deus ex memoia hoiũ elabit cũ beneficiiᷤ eiꝰ

Expanded text:
tinet regitque omnia in tantam uenisse obliuionem, ut quae sola detinet regitque omnia in tantam uenisse obliuionem, ut quae sola debeat coli, sola potissimum neclegatur, homines autem ipsos ad tantam caecitatem esse deductos, ut uero ac uiuo deo mortuos praeferant, terrenos autem sepultosque in terra ei qui fundator ipsius terrae fuit. et tamen huic inpietati hominum posset uenia concedi, si omnino ab ignorantia diuini nominis ueniret hic error. cum uero ipsos deorum cultores saepe uideamus deum summum et confiteri et praedicare, quam sibi ueniam sperare possint inpietatis suae qui non adgnoscunt cultum eius, quem prorsus ignorari ab homine fas non est? nam et cum iurant et cum optant et cum gratias agunt, non Iouem aut deos multos, sed deum nominant: adeo ueritas ipsa cogente natura etiam ab inuitis pectoribus erumpit. quod quidem non faciunt in prosperis rebus. nam tum maxime deus ex memoria hominum elabitur, cum beneficiis eius
Abbreviated transcription (Latin):
faciũt tantope despiciãt. ne ue se infirmos et suꝑuatuos et ni¬
chili et frustra oĩo. natos putent. quę opĩo plerosq ad uicia
cõpellit. Nam dũ existimant nulli deo nos eẽ cure: aut post
mortem ẽẽ nichil ẽe futuros. totos se libidinibus addicũt
et dũ licẽ sibi putant hauriendis uoluptatib sicienter in¬
cumbunt ꝑ quas imprudentes ĩ laqueos mortis ĩ currũt. Ignorãt
n. quȩ sit hominis rõ. quã si tenẽ uellent. In pͥmis deu suum
agnosce̾nt. iurtutem iustitiamq sequerent. t̾renis figmentis
aĩas suas nõ sb̾sterne̾nt. mõtiferas libidinũ suauitates nõ appe¬
terẽt. De.iq se ip̃os magni exist. marẽt atq ĩtelligent plus
eẽ in hoĩe ꝙͣ uidetur. Cuius iuim cõditionemq nõ aliter po¬
sse retinẽi nisi cultum ueri parentis sui depõita prauitate
susceꝑint. Eꝗd sicut oportet de sum̃a rerum sepe nũo co¬
gitans admirari soleo maiestatem dei singulãis quȩ ton¬

Expanded text:
faciunt, tanto opere despiciant neue se infirmos et superuacuos et nihili et frustra omnino natos putent, quae opinio plerosque ad uitia compellit. nani dum existimant nulli deo esse nos curae aut post mortem nihil futuros, totos se libidinibus addicunt et dum licere sibi putant, hauriendis uoluptatibus sitienter incumbunt, per quas inprudentes in laqueos mortis incurrant. ignorant enim quae sit hominis ratio: quam si tenere uellent, in primis dominum suum agnoscerent, uirtutem iustitiamque sequerentur, terrenis figmentis animas suas non substernerent, mortiferas libidinum suauitates non adpeterent, denique se ipsos magni aestimarent atque intellegerent plus esse in homine quam uidetur: cuius uim condicionemque non aliter posse retineri, nisi cultum ueri parentis sui deposita prauitate susceperint. equidem sicut oportet de summa rerum saepenumero cogitans admirari soleo, maiestatem dei singularis quae con
Abbreviated transcription (Latin):
minũ noĩe abdicãt ꝗ nõ sursum aspitiũt s deorsum. Inisi forteia
ip̃m ꝙ recti sumꝰ sine causa hõi attributũ putãt. spectare nos gele
deus uoluit. utiq nõ frustra. Nam et aues et ex mutis pene oĩa
cȩlũ uident. sed nobis ꝓprie datum est cęlu rigidis ac stantib
ĩ tueri ut religionẽ ibi ꝗramꝰ ut deum euiꝰ sedes illa est: qm̃¬
oculis nõ possimꝰ aĩo cõtemplem. Qđ ꝓfecto nõ facit qui es aut
lapidẽ que st̾ sb̾ terra uenerat᷑. Est aũt prauissim̃ cum r̃õ corͣ
recta sit qđ est temporale ip̃m uõ aiũs ꝗ sit ȩternꝰ humilẽ fiei¬
cum figura et status nichil aliud sigiificent nisi mentes hominis:
eo spectaro oport̾e: quo uultum et aiuĩs ta rectum eẽ debe̾ ꝙͣ corpus
ut id tui dominãi debet imitet᷑. ueꝵ hoĩes et nõis sui et rois obli-¬

Expanded text:
deorsum: nisi forte id ipsum quod recti sumus sine causa homini adtributum putant. spectare nos caelum deus uoluit utique non frustra. nam et aues et ex mutis paene omnia caelum uident, sed nobis proprie datum est caelum rigidis ac stantibus intueri, ut religionem ibi quaeramus, ut deum, cuius illa soculis non possumus, animo contemplemur: quod profecto non facit, qui aes, aut lapidem, quae sunt terrena, veneratur. Est autem pravissimum, cum ratio corporis recta sit, quod est temporale, ipsum vero animum, qui sit aeternus, humilem fiecum figura et status nihil aliud significent, nisi mentem hominis eo spectare oportere, quo vultum et animum tam rectum esse debere, quam corpus, ut id, cui dominari debet, imitetur. Verum homines, et nominis sui, et rationis obli
Abbreviated transcription (Latin):
Ncipit Secundus liber de origine erroris.
terram cõsensus hoĩ stulta ꝑsuasione suscopit.
mortales fuerint functiq uita diuinȩ netessi¬
tati morte cõcesserint. tñ ne qua dubitatio
relinquat᷑. hic secundus liber fontem ip̃m patefacie̾t erroru.
cãsq om̃is explitabit quib decepti hoĩes et pͥmitꝰ deos ẽẽ cre¬
ssime religionib ꝑseuerau̾int. Sestio .n. tõuĩctis manib et
hoĩu impia uanitate detecta singulãis dei assere̾ maiestatẽ
suscipiens utilius et maiꝰ offm̾ scilitet reuotandi hoĩes a p̃uis¬

Expanded text:
cesserit. LIBER II DE ORIGINE ERRORIS. terram consensus hominum stulta persuasione suscepit, mortales fuerint functique uita diuinae necessitati morte concesserint, tamen ne qua dubitatio relinquatur, hic secundus liber fontem ipsum patefaciet errorum causasque omnes explicabit, quibus decepti homines et primitus deos esse cressime religionibus perseuerauerint. gestio enim conuictis inanus et hominum inpia uanitate detecta singularis dei adserere maiestatem, suscipiens utilius et maius officium reuocandi homines a p
Abbreviated transcription (Latin):
dines coercebũt ꝗ louem hrcule libum apollinẽ tȩtosq deof¬
uenantur. quoꝵ adulteia & stupra ĩ mares & feminas nõ tm̃
doctis nota st̾ s& expͥmuntur &̃ ĩ teatris atq cãtant᷑ ut
naͣ sint boni ab ip̃is tñ diis exudiant᷑ ad ĩ iustitiam: Ad placã¬
dum .n. deum quẽ tolas his reb opus ẽ: quib illũ gandẽ
ac delectũ scias. Sic fit ut uita colentiu deus ꝓ qualitate
nominis sui formet. qm̃ religiosissimꝰ est cułt̾ imit᷑ai.

Expanded text:
dines coercebunt, qui Jovem, Herculem, Liberum, Apollinem, caeterosque vedines coercebunt, qui Jovem, Herculem, Liberum, Apollinem, caeterosque veuenerantur, quorum adulteria et stupra in mares et feminas non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris atque cantantur, ut amsi natura sint boni, ab ipsis tamen diis erudiantur ad iniustitiam? ad placandum enim deum quem colas iis rebus opus est, quibus illum gaudere ac delectari scias. sic fit ut uitam colentium deus pro qualitate numinis sui formet, quoniam religiosissimus est cultus imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
fortunȩ nec sentiũt. Qđ si eẽt ulla cultoribus suis nuĩꝙͣ nocẽt
Merito ig̃ huimoĩ pietatẽ poena cõseꝗtur & offensa diuinitas
scelẽ hou praue religiosoꝵ graui eos ĩfortuno mactat. Qui
licet sanctis moi̾b uiuant in sum̃a fide atq ĩ notẽtia: eñ qr
deos colũt quoꝵ rit̾ impios ac ꝓphanos deus uerꝰ odio ht̃
a iustitia & a noie uere pietatis alieni sunt. nec est difficile
docͥẽ. cur deoꝵ cultores boni & iusti ẽẽ nõ possint. Quõ .n.¬
sangiuiẽ abstinebũt qui colut cruentos deos martem atq
bellonã: Quõ aũt parentib partẽt. ꝗ expulsorom pr̃is sui
iouẽ aut natis ex se infantibus qui Saturnu. Quõ pudititiã
tuebunt᷑ qui colũt deam nudam & adulteram & qͣĩ ap̃đ deos
ꝓstitutam. Quõ se rapinis & fraudib abstinebũt ꝗ m̃curii fur¬
ta nou̾unt: dicẽtis nõ fraudis eẽ decipe s& astutię Qũo libi¬

Expanded text:
fortunae nec sentiunt quod si esset ulla, cultoribus suis numquam noceret. fortunae nec sentiunt quod si esset ulla, cultoribus suis numquam noceret. merito igitur huiusmodi pietatem poena consequitur et offensa diuinitas scelere hominum praue religiosorum graui eos infortunio mactat: qui licet sanctis moribus uiuant in summa fide atque innocentia, tamen quia deos colunt, quorum ritus inpios ac profanos deus uerus odio habet, a iustitia et a nomine uerae pietatis alieni sunt. nec est difficile docere cur deosanguine abstinebunt qui colunt cruentos deos, Martem atque Bellonam? quomodo aut parentibus parcent, qui expulsorem patris sui Jovem; aut natis ex se infantibus, qui Saturnum? quomodo pudicitiam tuebuntur, qui colunt deam nudam et adulteram, et quasi apud deos prostitutam? Quomodo se a rapinis et fraudibus abstinebunt, qui Mercurii furta noverunt, docentis non fraudis esse decipere, sed astutiae? quomodo libi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ om̃s hoĩes ꝓ fratrib diligũt ꝗ cohibe̾ iram scĩt om̃ q
aĩ furorẽ trãqlla moderatione lenire. Quãta ig̃ caligo ꝙͣta
tenebraꝵ & erroꝵ nubes houĩ pectora obduxit ꝙ cũ se maxĩe
pios putant. tu maxĩe fuit impii: Quãto .n. religiosius ter¬
renis istis simulatris ĩẜuiũt tanto magis scelerati adu̾sus
nom̃ uerȩ diuinitatis existũt. Itaq ꝓ mẽito ĩpietatis suȩ gra¬
uiorib malis sepe uexant᷑. Quoꝵ tãm qr nescĩt fortune
culpa oĩs ascribitur & locũ ĩuenit epicuri p̃ha nihil ad deos
ꝑtinẽ cõsentis nec grã eos tangi nec ira moue̾i qr & cõtem¬
ptores eoꝵ sepe iudeant beatos & cultores sȩpe miẜos. ꝗugd
eo fit qr cum beatos religiosi uideant᷑ & na boni nihil tale cre¬
dunt̾ mereri quale sepe patiuntur. Consolant᷑ se tñ accusatõe

Expanded text:
qui omnes homines pro fratribus diligunt, qui cohibere iram sciunt omnemque qui omnes homines pro fratribus diligunt, qui cohibere iram sciunt omnemque animi furorem tranquilla moderatione lenire. quanta igitur caligo, quanta tenebrarum et errorum nubes hominum pectora obduxit, qui cum se maxime pios putant, tum maxime fiunt inpii? quanto enim religiosius terrenis istis simulacris inseruiunt, tanto magis scelerati aduersus nomen uerae diuinitatis exsistunt. itaque pro merito inpietatis suae grauioribus malis saepe negantur: quorum causam quia nesciunt, fortunae culpa omnis adscribitur, et locum inuenit Epicuri philosophia nihil ad deos pertinere censentis nec gratia eos tangi nec ira moueri, quia et contemptores eorum saepe uideant beatos et cultores saepe miseros. quod eo nt quia cum religiosi uideantur et natura boni, nihil tale creduntur mereri quale saepe patiuntur. consolantur se tamen accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ potestate uice pecudu iubẽt occidi⁊ S& hȩc ut dixi tulpa
non illius fuit ꝗ culpas litteras fortasse nõ didicerat s& tua
qui cum eẽs eruditus ignorasti tñ ꝗd eẽt pietas: & illud ip̃m q̃đ̃
nefariȩ: quod detestabiliter fecit. p̃ietatis eẽ õffm̃ credidisti.
uidelicet ob hoc unũ pius uocat᷑ ꝙ prẽm dilexit. Quid ꝙ bonꝰ
Aeneas haud asꝑnanda p̾cantes trutidauit. ad uixatꝰ .n. ꝑ eundẽ
prem & per spes surgentis uili: ne quaꝙͣ peꝑcit furis accesus &
ira. Quisꝙͣ ne igitur hũc putet aliꝗd ĩ se uirtutis habuisse
qui & furore tanꝙͣ stipula exarseit & maniũ pr̃is ꝑ quẽ ro-¬
gabat᷑ oblitꝰ iram frenae̾ nõ quiueit᷑. Nullo ig̃ mõ pius qui
nõ tãtu nõ repugnantes sa &̃ p̃cantes ĩteremit. Dicet hic
aliꝗs. que gͦ aut ubi aut qualis est pietas: nimiꝵ apud eosꝗ

Expanded text:
in potestate uice pecudum iuberet occidi? sed haec, ut dixi, culpa in potestate uice pecudum iuberet occidi? sed haec, ut dixi, culpa non illius fuit, qui litteras fortasse non didicerat, sed tua: qui cum esses eruditus, ignorasti tamen quid esset pietas, et illut ipsum quod nefarie, quod detestabiliter fecit, pietatis esse officium credidisti; uidelicet ob hoc unum pius uocatur, quod patrem dilexit. quid quod bonus Aeneas haut aspernanda precantis trucidauit? adiuratus enim per eundem patrem et spes surgentis Iuli, nequaquam pepercit furiis accensus et ira. quisquamne igitur hunc putet aliquid in se uirtutis habuisse, qui et furore tamquam stipula exarserit et manium patris per quem rogabatur oblitus iram frenare non quiuerit? nullo igitur modo pius, qui non tantum non repugnantes, sed etiam precantes interemit. dicet hic aliquis: quae ergo aut ubi aut qualis est pietas? nimirum aput eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
pere p̾ciu est cognosce̾ illoꝵ pietate ut ex his quȩ clemetor
ac pie facuĩt possit ĩtelligi qualia sint: quȩ ab his cont̾ iura pie¬
tatis gerunt᷑ ac ne q̃m iudear ĩcdementer ĩcesse̾ aliquã mihi per¬
sona poeticã sũmã. que sit uł maxim̃ pietatis exemplu apud
Maronẽ ille rex quo iustior alter neo pietate fuit nec bello maio
& armis: quȩ nohis docum̃ta iustitię ꝓtulit uinxerat & post
terga manꝰ quos mittẽt umbris. Inferias cęlo sparsurꝰ sanguine
uictimas ĩmolare & ignem cruoe hoũ tanꝙͣ oleo pasce̾: Sed
fortasse hor nõ ipiũis uitiũ fuit. s&e poete ꝗ ĩsignẽ pietate uirũ
Q uatuor hic uuenes tot idem quos educat ufens
Uiuentis rapit ĩferias quos immolet umbris
Captiuoq regi ꝑfundat sangiũe flamas.
Cur gͦ dicebat eodem ip̃o temꝑe quo uittoses hoĩes ad ĩmola¬
tionẽ mittebat: eꝗđ & uiuus conde uellem cũ uiuos quos hẽbat

Expanded text:
perae pretium est cognoscere illorum pietatem, ut ex iis, quae clementer ac pie faciunt, possit intelligi qualia sint quae ab his contra jura pietatis geruntur. Ac ne quem videar inclementer incessere, aliquam mihi personam poeticam sumam, quae sit vel maximum pietatis exemplum. Apud Maronem rex ille, Quo justior alter Nec piet armis, quae nobis documenta iustitiae protulit? uinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris inferias, caeso sparsurus sanguine uictimas immolare et ignem cruore hominum tamquam oleo pascere? sed fortasse hoc non ipsius uitium fuerit, sed : poetae, qui insignem pietate uirum ttuor hic iuuenes, totidem quos educat Ufens, uiuentis rapit, inferias quos immolet umbris captiuoque rogi perfundat sanguine flammas. cur ergo dicebat eodem ipso tempore quo uinctos homines ad immolationem mittebat: equidem et uiuis concedere uellem, cum uiuos quos habebat
Abbreviated transcription (Latin):
uł im̃ oriretur uł ꝗd effice̾t. Quod nullis aliis pret᷑ ꝙͣ nr̃o
populo reuelatũ ẽ. Dicet aliꝗs nõ ne st̾ apud uos alii pauꝑes
alii dinites alii sui alii domini nõ ne ĩter singulos aliquid
ĩterest: Nihil: nec alia causa est cur nob ĩuicẽ fr̃atcũ nomen ĩꝑ¬
tiamꝰ: nͥ qr pares eẽ nos credimꝰ. nam cu oĩa hũana nõ corꝑe
sa spñ metiam. tã & si corpoꝵ diu̾sa cõditio nõb tũ ẜui nõ

Expanded text:
uel unde oreretur uel quid efficeret: quod nullis aliis praeterquam nostro populo reuelatum est. meet aliquis: \'nonne sunt aput uos alii pauperes, alii diuites, alii serui, alii domini? nonne aliquid inter singulos interest?\' nihil, nec alia causa est cur nobis inuicem fratrum nomen inpertiamus, nisi quia pares esse nos credimus. nam cum omnia humana non corpore, sed sp
Abbreviated transcription (Latin):
gnus honor tribuit uirtuti cõtraria st & iugorẽ mentis
enuãt. Quȩ tandẽ põt firma eẽ nobilitas ꝗ̃ opes: q̃ potentia
cu possit deus reges qͦ ip̃os iferioẽs & ĩfimis face: Et iõ con¬
sulens nob deus int̾ diuina p̾cepta illud p̾cipue posuit: qui
se extollit humiliabitur & qui se humiliat exaltabit᷑. Cuiꝰ prȩ¬
cepti salubritas docet ꝙ qui se apud hoĩes planũ fecerit.
humilemq p̃buẽit. hic apud deum p̾cellens & insignis hẽat̃ . Neq
.n. falsa est illa sinã quȩ apud Curipidem fert᷑ ĩ huc modu
quȩ hic mala putant᷑. hec st̾ ĩcęlo bona

Expanded text:
traria sunt, et vigorem mentis enervant; quae tandem potest firma esse nobilitas, quae opes, quae potentia, cum possit Deus reges quoque ipsos inferiores etiam infimis facere? Et ideo consulens nobis Deus, inter divina praecepta illud praecipue posuit: Qui se extollit, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Cujus praecepti salubritas docet, quod qui se apud homines planum fecerit, humilemque praebuerit, hic apud Deum praecellens et insignis habeatur. Nec enim falsa est illa sententia, quae apud Euripidem fertur in hunc modum: Quae hic mala putantur, haec sunt in coelo bona.
Abbreviated transcription (Latin):
nihil cõcupiscũt. Cu ig̃ & libẽi ẜuis & diuites pauꝑibus hu¬
militate aĩ pares sumꝰ apud deũ tñ uirtute discernimur
Tanto quisꝗs sublimior est ꝙ̃to iustior. Si .n. iustitia est pa¬
utiq multo altiorẽ dignitatis gradũ deo iudice cõsequetur.
Nam ꝓstõ ĩ hac uita scculãi qm̃ breuia & caduca st̃ oĩã
& p̃ferũt se altẽis hoĩes & de dignitate cõtendũt quo nihil

Expanded text:
concupiscunt. cum igitur et liberi seruis et diuites pauperibus humilitate animi pares simus, aput deum tamen uirtute discernimur: tanto quisque sublimior est quanto iustior. si enim iustitia est pautique multo altiorem dignitatis gradum deo iudice consequetur. nam profecto in hac uita saeculari quoniam breuia et caduca sunt omnia, et praeferunt se alteris homines et de dignit
Abbreviated transcription (Latin):
offerebantur oculis eoꝵ & iudebat illa ĩ tõspectu suo q̃i fie̾i
dc t̾minari. Quę uaticinia eoꝵ cũ paulati fama uulgassa
ẽẽ iam uetẽib seculis ilła oĩa putauerũt. que utiq fieri
compleriq nõ poterant hoĩe regnante. Cũ uõ deletis re¬
ligionib ĩpiis & scelere comp̾sso sbiecta erit deo t̾ra:
Uedet & ip̃e mari uictor nec nautica pinus
Mutabit merces: om̃is feret omnia tellus
Non rastros patietur humꝰ. nõ uinea faltẽ
Rohustus qͦ iam tauris uiga solu& arator¬
Tunc &̃ molli patilatĩ flauestet cãp̾ arista
Incultisq rubẽs pendebit sentib uua
Et dure quercꝰ sudabũt rosida mella
Hec uarios discet mẽtiri lana colores
Ip̃ẽ s&e ĩ pratis aries iã suaue rubenti
Murice ĩa croceo mutabit uellera luto
Sponte sua sandix pascẽtis uestiet agnos
I p̃ẽ lacte domũ referẽt distenta capellȩ
Ubera. nec magnos metuẽt ãmẽta leones.

Expanded text:
offerebantur oculis eorum et uidebant illa in conspectu suo quasi fieri offerebantur oculis eorum et uidebant illa in conspectu suo quasi fieri ac terminari. quae uaticinia eorum cum paulatim fama uulgassetjam esse veteribus saeculis illa omnia putaverunt, quae utique fieri complerique non poterant homine regnante. Cum vero deletis religionibus impiis, et scelere compresso, subjecta erit Deo terra, Cedet et ipse mari vector, nec nautica pinus Mutabit merces: omnis feret omnia tellus. Non rastros patietur humus, non vinea falcem. robustus quoque iam tauris iuga soluet aratortunc et molli paulatim flauescet campus arista incultisque rubens pendebit sentibus uua et durae quercus sudabunt roscida mella. nec uarios discet mentiri lana colores, ipse sed in pratis aries iam suaue rubenti- murice, iam croceo mutabit uellera luto, sponte sua sandyx pascentis uestiet agnos. ipsae lacte domum referent distenta capellae ubera nec magnos metuent armenta leones.
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ auferentur a mũdo tenebrȩ illȩ quib offeindẽ atq ob¬
tecabit᷑ cęlũ & luna claritatẽ solis accipiet. nec minuet
ulteriꝰ. Sol aũt septies tanto ꝙ̃ mĩe est clarior fiet. t̾ra
uo aꝑiet fecũditatem suam & uberimas fenges sua spõte
gñabit. Rupes mõtiũ melle sudabũt. ꝑ riuos iuna dcũrẽt
d fluiã lacte ĩundabunt. Mũdus deniq ip̃e gaudebit
& oĩs rerũ nã lȩgͥtabitur erepta & libata dominio mali
& ĩpietatis & sceleris & errõĩs. Non bestię ꝑ hoc tempꝰ
sangiẽ alentur. nõ ales p̾da. sa quieta & placida erũt¬
oĩa. leones & uituli ad p̾sepe simul stabut. lupus oñs nõ
rapiet. canis nõ uenabitur. accipitres & aglȩ nõ nocebũt
infans cum ẜpentibus ludet. deniq tũ fient illa q̃ poetę
aureis temporib facta ẽẽ ĩa Saturno regnãte dixerũt
quoꝵ error hinc ortus est. qđ ꝓphetę futuroꝵ pleraq sic
ꝓferũt & enũtiant qĩ iam ꝑacta. Uisiones .n. diuino spũ

Expanded text:
unc auferentur a mundo tenebrae illae, quibus offunditur atque obcaecatur coelum; et luna claritudinem solis accipiet, nec minuetur ulterius. Sol autem septies tanto, quam nunc est, clarior fiet. Terra vero aperiet foecunditatem suam, et uberrimas fruges sua sponte generabit: rupes montium melle sudabunt, per rivos vina decurrent; et flumina lacte inundabunt. Mundus denique ipse gaudebit; et omnis rerum natura laetabitur, erepta et liberata dominio mali, et impietatis, et sceleris, et erroris. Non bestiae per hoc tempus sanguine alentur, non aves praeda: sed quieta et placida erunia. leones et uituli ad praesepe simul stabunt, lupus ouem non rapiet, canis non uenabitur, accipitres et aquilae non nocebunt, infans cum serpentibus ludet. denique tum fient illa quae poetae aureis temporibus facta esse iam Saturno regnante dixerunt. quorum error hinc ortus est, quod prophetae futurorum pleraque sic proferunt et enuntiant quasi iam peracta. uisiones enim diuino spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Uenient itaq hoiẽs tranꝗlissimã & copiosissimã uitã & regna¬
bunt pariter cum deo: & regesi gentiu ueniẽt a finibꝰ t̾re
cum donis ac mun̾ib ut adorent & honorificẽt regẽ magñu
cuiꝰ nom̃ erit p̃clarũ ac uenerabile uniu̾sis nationib que
sb̾ cęlo erũt. & regib ꝗ dñabunt in terra.

Expanded text:
lissimam et copiosissimam uitam et regnabunt cum deo pariter, reges gentium uenient a finibus terrae cum donis ac muneribus, ut adorent et honorificent regem magnum, cuius nomen erit praeclarum ac uenerabile uniuersis nationibus quae sub caelo erunt et regibus qui dominabuntur in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
unc qui erunt ĩ cõꝑibo uiui nõ morient᷑. s& ꝑ eosdẽ mille
annos ĩfinitã multitudinẽ gn̾abũt. Et erit soboles eorũ
sancta & deo cara. qui aũt ab ĩferis suscitabunt᷑ hi prę¬
erunt uiuẽtib uelut udites. gentes uõ nõ extinguent᷑¬
oĩo : sa qͥdam relinq̃ntur ĩ uictoriam dei & tumphentura
iustis ac sbiugent᷑ ꝑpetue ẜuitati. Sub idem tempus &
pͥnceps demonu ꝗ est machinator oiu maloꝵ eatenis uĩ-¬
cietur & erit ĩ custodia mille annis cęlestis imꝑii: qͦ uisticia
ĩ orbe regnabit. ne quod malum adu̾s ppłm dei moliat᷑
Post cuiꝰ aduentũ cõgregabunt᷑ iusti ex om̃i terra ꝑactoq
iuditio ciuitas scta cõstituet᷑ ĩ medio terrȩ ĩ qua ip̃e cõ¬
ditor deus cũ iustis dñantib cõmoret. Quã ciuitatem
Sibylla designat tum dicit. Roũ toΛN nͥri &toi¬

Expanded text:
um qui erunt in corporibus vivi, non morientur: sed per eosdem mille annos infinitam multitudinem generabunt; et erit soboles eorum sancta, et Deo cara. Qui autem ab inferis suscitabuntur, ii praeerunt viventibus velut judices. Gentes vero non extinguentomnino, sed quaedam relinquentur in uictoriam dei, ut triumphentur a iustis ac subiugentur perpetuae seruituti. sub idem tempus etiam princeps daemonum, qui est machinator omnium malorum, catenis uincietur et erit in custodia mille annis caelestis imperii, quo iustitia in orbe regnabit. ne quod malum aduersus populum dei moliatur. post cuius aduentum congregabuntur iusti ex omni terra peractoque iudicio ciuitas sancta constituetur in medio terrae, in qua ipse coditor Deus cum justis dominantibus commoretur. Quam civitatem Sibylla designat, cum dicit: Καὶ πόλιν,