comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ns ler subcant abilis prinepalib: Tolle uon aprionem̃i nihil ost
qm̃ fungit᷑ officio nomins. Aduerbiũ res ẽ quȩ iungit᷑ uerbo
Tolle uerbũ & nonerit aduerbiũ. Pasticipium non patest ẽẽ
nisi pastes suscipiat nominis pastesq uerbi Tolle istas
pastes añerit pas ticipiũ. Prae positiones p̃ponunt᷑ nomini
Coniunstiones uerba coniungunt. Uidesergo quodnulla
alia pars potest habere plename locutionem nec officium
nisi sint iste partes orationis principales inte Nomen
& uerbum Osto partes orationis habent greci octo &am
latini. Sed hoc differ̃ illi grecihabent articulũ quẽ conpu
tant int̃pastesorationis Nos eũ ñ conputamꝰ int̃parterora¬
tionis. Octo habent partes orationis. Nomen pronomen
uerbũ aduerbiũ participiũ coniunctionẽ. p̃postaonẽ
ar ticulũ. Sed araculũ nos non conputamꝰ. s partem ꝓno¬
minis credimꝰ Uit puta hic: A quis dicit hoceꝵ ꝓnomineẽ
hic autẽ dicitnͦ ẽ pronom̃. s ẽ asticub hic aeneas hui aeneae

Expanded text:
ipalibus. tolle nomen, et pronomen nihil est, quoniam fungitur officio nominis. aduerbium res est quae iungitur uerbo: tolle uerbum, et non erit aduerbium. participium non potest esse, nisi partem accipiat nominis, partem uerbi: tolle istas partes, et non erit participium. praepositiones praeponuntur nomini, coniunctiones uerba coniungunt. uides ergo quod nulla alia pars potest habere plenam elocutionem nec officium, nisi sint istae partes orationis principales iunctae, nomen et uerbum. octo partes orationis habent Graeci, octo etiam Latini, sed hoc differunt illi: Graeci habent articulum, quem tant inter partes orationis; nos eum non conputamus inter partes orationis. octo habent partes orationis, nomen pronomen uerbum aduerbium participium coniunctionem praepositionem articulum. sed articulum nos non conputamus, sed partem pronominis credimus, ut puta hic et quis. dicit hoc in pronomine, hic autem, dicit, non est pronomen, sed est articulus, hic Aeneas huius Aeneae.
Abbreviated transcription (Latin):
ho miln plac&: Iam litius fostembierit praenorten inihiquiue ei¬
p̃no menost seruo autẽ non est p̃ nomen sedest cognemiena pider
notars mitum uolo uocare a fricanũ: shoc nomꝰ accipit quando
suses. modo asricanis quoddicitum : iam nonerit agnourao
illud foatius nescio quidat mihi lestionem aliquã &inuenio. Puta
puplius lucius salustius hoc inuemo : Int̃rogatione dicmihi
fuerunt salustii: dic hoc: sed istasres. ñ sic iudicamꝰ quẽ ad mo¬
dũ naturalia sunt. sed quemad modũ inuenimus in lectione :
Ergo & modo publius qm̃ nomini p̃posui. Erit p̃nomen:
ipsius proprium: uerce illud & potes alium ordinen

Expanded text:
hoc mihi placet. iam Lucius forte mihi erit praenomen. mihi quidem prhoc mihi placet. iam Lucius forte mihi erit praenomen. mihi quidem praenomen est, seruo autem non est praenomen, sed est cognomen. puta notarium meum uolo uocare Africanum. si hoc nomen accepit, quando natus est, modo Africanus quod dicitur, iam non erit agnomen, illud fortius. nescio qui dat mihi lectionem aliquam, et inuenio puta Publius Lucius Sallustius. hoc inuenio. interrogat me: dic mihfuerunt Sallustii: dic hoc. sed istas res non sic iudicamus, quem ad modum naturalia sunt, sed quem ad modum inuenimus in lectione. ergo et modo Publius, quoniam nomini praeposui, erit praenomen; ipsius proprium. uerte illud, et potes alium ordine
Abbreviated transcription (Latin):
Non lic& non potest fieri : Puta gaudentius omnino non potest
habere p̃nom: Ergo omnia p̃ nomina dignitatẽ teneN
Omnia cognomina ꝓpria remtenent : a naturaueniunt idestnatus ẽ
infcens statim hocdicitur: Omnia agnomina abastibusueniun
in puero infantulo: Non potest inuenire agnomen: quaratione:
quiasi agnomelienit areb gestis a causa ipsa : statim autẽ puernatus
non hab& res gestas aut causas aliquas unde possithabere agnomen:
deohoc ininfantulo non potest inueniri : Ergo agnomina omnia
areb uennunt gestis : Cognomina quasinaturalias nobiscum
quasi nasountur. statimeni dantur nob̵ quandonati fuerimus:
Lomina sunt. quaesent cõmunia familiae: Praenomina su
queꝑtment ad dignit atẽ. seruant᷑ ẽm̃ ingeuitate Nullo senim
enus potest haberehos sed nonte decipat istares. ⁊ieefillat pleriq
inuenimus istametata seruus meus uolo ut uoc& iur litus horuolo

Expanded text:
non licet, non potest fieri. puta Gaudentius omnino non potest non licet, non potest fieri. puta Gaudentius omnino non potest habere praenomen; ergo omnia praenomina dignitatem tenent. omnia cognomina propriam rem tenent; a natura ueniunt, id est natus est infans, statim hoc dicitur. omnia agnomina ab actibus ueniunt. in puero infantulo non poteris inuenire agnomen. qua ratione? quia si agnomen uenit a rebus gestis, a causa ipsa, statim autem puer natus non habet res gestas aut causas aliquas, unde possit habere agnomen, ideo hoc in infantulo non potest inueniri. ergo agnomina omnia a rebus ueniunt gestis: cognomina quasi naturalia sunt, nobiscum quasi nascuntur; statim enim dantur nobis, quando nati fuerimus: nomina sunt quae sunt communia familiae: praenomina sunt quae pertinent ad dignitatem, seruant enim ingenuitatem. nullus enim seruus potest habere hoc. sed non te decipiat ista res nec fallat. plerumque inuenimus ista mutata. seruus meus uolo ut uocetur Lucius; hoc uolo,
Abbreviated transcription (Latin):
sili hedubo utt᷑ nomin a uũ referens: Ergo dipse &auus ipsius uno ioriine
uocabontbo Eeae res est comunis fimilie. E contrano ubi uolut ꝓprũ nomͥ
Nendereut Cui. remulo. cognomꝰ erat. Ergo quando deuno lo quimour
cegnom̃ dicimus : Cuendo defimilia loqunur nem̃ dicono. eftoere¬
cossi al huaperetos. ꝓonpossumisedtcert hodis queltabi coignoñ. est
ridemur si hoc dxerimus : Tamen secundu aste hoc dicimu sũt nomina
dicas familiae : Cognomina dicamus ꝓpria nomina : Nomen estergo
quod est cõmune familiae : Cognomenẽ qđ est ꝓpriũ uniuscuiusq
nomen: ut puta scipioseruis : agnomẽ quod ex trinse cusuenit : Uenit ainẽ
ab aliqratione: puta fostte nescio quimaiores habuit᷑ distus est nasica:
Alter maiores habuit su ras distus est publius lentulus surra : Ergo
istatrahunt᷑. aut auistutib:. autauicus agnomina: & omninosic
definitũ est Quidest p̃nom. quidẽ nom. quidẽ cognomꝰ. quidẽ
agnomꝰ sic definierunt maiores nr̃i. habes in antiquis astib::

Expanded text:
hoc uerbo utitur, «nomine auum referens». ergo et ipse et auus ipsius uno nomine uocabantur. ecce res est communis familiae. e contrario ubi uoluit proprium nomen ostendere, ait «cui Remulo cognomen erat». ergo quando de uno loquimur, cognomen dicimus; quando de familia loquimur, nomen dicimus. et hoc recessit ab usu penitus. non possuridemur, si hoc dixerimus. tamen secundum artem hoc dicimus, ut nomina dicamus familiae, cognomina dicamus propria nomina. nomen est ergo quod est commune familiae; cognomen est quod est proprium unius cuiusque nomen, ut puta Scipio Seruius. agnomen est quod extrinsecus uenit. uenit autem ab aliqua ratione. puta nealter maiores habuit suras, dictus est Publius Lentulus Sura. ergo ista trahuntur aut a uirtutibus aut a uitiis agnomina. et omnino sic definitum est. quid est praenomen? quid est nomen? quid est cognomen? quid est agnomen? sic definierunt maiores nostri, habes in antiquis artibus:
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ist& ropus ridiculos ẽ :
hemesrs dr̃ sestio unius uerbi fit sestios
quecrado aut unũ uerbũ interpo nim. aut uncc̃ sy llcebẽc aut plerũq sensũ¬
um. aut uncc̃ sy Vlebẽ. aut plerũq sensũ
iñponimꝰ quui sensũ si teplurib ũbis. putec unũ ũbũ ut dicas fuit sm̃p quidcc̃
eliog cebalus si sic poner& nõ potenet stocreũ sus s sestionẽ fec̃. &int̃ posuit

Expanded text:
r iste tropus {ridiculus est}. tmesis dicitur sectio unius uerbi. fit sectio, quando aut unum uerbum interponimus aut unam syllabam, aut plerumque sensuaut unam syllabam, aut plerumque sensum interponimus, qui sensus fit de plurimis uerbis; puta unum uerbum ut dicas. fuit imperator quidam Eliogabalus: si sic poneret, non poterat stare uersus; sed sectionem fecit et interposuit
Abbreviated transcription (Latin):
hab& remanere causa discroionis: Quando dicimus arcub: &
arcibus Nisi sit aliquec confusio necesse habem̃ hoc serucre:
Qitẽ ne confusiosit int astus & artes causa dis cretionis hoc neceie
habem facere ut .u. remaneat: obhoc quidem bete: axcualiaope
sibnusta regulã adsũpsit.u quare nondicmꝰ ar cob bareubus
quando confusioe. Nonuacant ista comnes rationesi dñ an¬
tisticonlittera ẽ Uetisti chori dicitur qucendo aieoed nt uen

Expanded text:
habet remanere causa discretionis; quando dicimus arcubus et habet remanere causa discretionis; quando dicimus arcubus et arcibus, ne sit aliqua confusio, necesse habemus hoc obseruare. et item ne confusio sit inter artus et artes, causa discretionis hoc necesse habemus facere, ut u remaneat. hoc quidem bene. et quare sibi istam litteram adsumpsit, u? quare non dicimus arcobus, sed arcubus? quando confusio est, non uacant istae omnes rationes quoniam antistichon est. antistichon dicitur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
q uec sidnxeris iugerũ omnes casus secunde erunt declitationis quẽ cedmodu
hocscamnũ hui: scamni huic scam no hocs camnũ: sichcebes & hocde¬
elneere hoc iugerũ huius iugeri ñ huius iugeris si huius iugeri xhui¬
Quaeritur utrũ debemus dicere uersubus quẽ ad modũ dicim
Non secundũ regulã s uolentes facere differentic̃ interponim
istcc̃ litterã & c̃ũ timꝰ. ut puta ab hoc arcu. & abhac arce facim̃
abłm: Aliłc ẽ arex aliud arcus : Alia significatio e sidi casar cib
arcessignificas : Sidicas arcubus arcus significas ut possit se¬
cerni neces se habes ÷ in .umutare. ut aliud sit arcus. aliud arces
& similic: Eeerũ utdicamꝰ uersub: aut uersibus quae critdis fe¬
Vnde appecr& quia non r&inendũ est : Regula enĩ ipsecsic tre¬
dita ẽ: Ablts singłs .u. litterc termincetus datm & abltm płm
adde .bus & facit uersibus : Ab hac mncenu fac̃manib: Ab hiac

Expanded text:
quia, si dixeris iugerum, omnes casus secundae erunt declinationis. quem ad modum quia, si dixeris iugerum, omnes casus secundae erunt declinationis. quem ad modum hoc scamnum huius scamni huic scamno hoc scamnum, sic habes et hoc declinare, hoc iugerum huius iugeri; non huius iugeris, sed huius iugerquaeritur, utrum debeamus dicere uersubus, quem ad modum dicimus non secundum regulam; sed uolentes facere differentiam interponimus istam litteram et conuertimus. ut puta ab hoc arcu et ab hac arce facimus ablatiuum: aliud est arx, aliud est arcus, alia significatio est; si dicas arcibus, arces significas; si dicas arcubus, arcus significas. ut possit secerni, necesse habes i in u mutare, ut aliud sit arcus, aliud arces et similia. ceterum ut dicamus uersubus aut uersibus, quae erit diffeunde apparet quia non retinendum est. regula enim ipsa sic tradita est, ablatiuus singularis u littera terminatus datiuum et ablatiuum adde bus, et facit uersibus; ab hac manu facit manibus; ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
N ec soluis istac̃ regulã ꝑ p&uccẽ : Huic agili his & ab hisagilib
huic docili his & abhis docilibus. huic amanti his & abhis aman¬
& ab hoc excelso horũ excelsorũ : Inuentũ ẽ hoc nom̃ in singi
numero habens duos casus diuersos huic domui & ab hac
ftcciunt hccrũ domorũ : Ita faciebcnt ut & ipsec a nomatlicc exratione
ilittero terminectus huic domui domib facit Itẽ abłto singłi
Item deiugero unum casum usur pecm abłm singłm ab hoc iugero:¬
E& erum maiores nr̃i hoc nom̃ testiat declincctionis eẽ uoluerund
cotum iuger iugeris iugeri iugeriuger iugere. iugerc iugerũ
iugerib: iugero iugera iugeribus : Testiae dedinctionis uoluer̃
maiores nostri eẽ hoc nomeni : Posterior tamen &cosusur pccũ
Ncem non potest in abłto singłi .o. litterar terminari in neutrogenene
nisi a nom̃to .um. terminccto hoc tẽplũ ab hoc teplo hoctestũ ab hoc
tello sisic dexeris ab hoc iugero erit iugerũ: Sediterũ falsũ est :

Expanded text:
nec soluis istam regulam, perpetua est, huic agili his et ab his agilibus, huic docili his et ab his docilibus, huic amanti his et ab his amanum doctorum, ab hoc excelso horum excelsorum. inuentum est hoc nomen in singulari numero habens duos casus istos diuersos, huic domui et ab hac faciunt harum domorum. ita faciebant, ut et ipsa anomalia ex rationei littera terminatus, huic domui domibus facit. item ablatiuo singulari rum domorum. item de iugero unum casum usurpamus, ablatiuceterum maiores nostri hoc nomen tertiae declinationis esse uoluerunt totum, iuger iugeris iugeri iuger iuger iugere, iugera iugerum iugeribus iugera iugera iugeribus; tertiae declinationis uoluerunt maiores nostri esse hoc nomen. posterior tamen aetas usurpauitnam non potest in ablatiuo singulari o littera terminari in neutro genere nisi a nominatiuo um terminato, hoc templum ab hoc templo, hoc tectum ab hoc tecto. si sic dixeris, ab hoc iugero, erit iugerum. sed iterum falsum est,
Abbreviated transcription (Latin):
is syllaba fuerit terminatus in abłto .e. corripitur : pater patris
ab hoc patre. mater matris ab hacmatre corripitur: Si ei fuerit
ab hacfide: uelsic potes illud colligere que mad modũ legistis
in primordiis: quoties cumq testia est declinatio absfingls.e.
correptum hab& : Deinde quotiescumq fuerit quinta dedinatio
eꝓdustũ hab&. & si fuerit .e. correptũ. noli sequi istam regulcm:
Quotiescumq fuerit e correpto terminatus ab łs singłs gent̃m¬

Expanded text:
is syllaba fuerit terminatus, in ablatiuo e corripitur, pater patris is syllaba fuerit terminatus, in ablatiuo e corripitur, pater patris ab hoc patre, mater matris ab hac matre; corripitur. si ei fuerit ab hac fide. uel sic etiam potestis illud colligere, quem ad modum legistis in primordiis: quotienscumque tertia est declinatio, ablatiuus singularis e correptum habet; deinde quotienscumque fuerit quinta declinatio, e productum habet. et si fuerit e correptum, noli sequi istam regulam, quotienscumque fuerit e correpto terminatus ablatiuus sin
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i uoluerunt iuris necessitatẽ dirimere aꝑta regula & aꝑta
ratione Nec aliquid indubitictionẽ uenir& : Ncc̃ sidicer&
uolo filiis meis dare illum fundũ. quo modo uider&ur aꝑtũ eẽ
dequib: sensis&  utriusq enuim sexus confusus est: s ut discer¬
& quem ad modũ discernuntur e sensutantũ : quando dicim
ab his romanis utrũ demasculo dicamus anidefemina incer¬
tum est sensut antũ discernimus : Intantũ uerũ est
ut &liuam nominatiuus in cestus sit: puta aduena potest&
cui sexussit: Agilis potest eẽ & masculini. & feminigeneris: Vides
ergo qm̃ non necesse est diuersos exitus syllabarũ deerminarige¬
nera. sed aliquacrido ipsec genera. diuidimus sensu qm̃ confusus ẽsexus:
INtellestu debemus haec scire: &¬
& correptũ : Quacnido autẽ N¬
cessccriũ hab& ꝓducere. uel corri¬
pere ex delinatione genti

Expanded text:
nostri uoluerunt iuris necessitate dirimere apertam regulam et apertam nostri uoluerunt iuris necessitate dirimere apertam regulam et apertam rationem, ne aliquid in dubitationem ueniret. nam si diceret: uolo filiis meis dare illum fundum, quo modo uideretur apertum esse, de quibus sensisset? utriusque enim sexus confusus est. sed ut disceret quem ad modum discernuntur? sensu tantum. quando dicimus ab his Romanis, utrum de masculo dicamus an de femina, incertum est; sensu tantum discernimus. in tantum uerum est, ut etiam nominatiuus incertus sit. puta aduena: potest  incertum est cuius sexus sit. agilis potest et masculini esse et feminini generis. uides ergo quoniam non necesse est diuerso exitu syllabarum determinari genera, sed aliquando ipsa genera diuidimus sensu; quoniam confusus est sexus, intellectu debemus haec scire. et correptum. quando autem necessarium habet producere uel corripere, ex declinatione genetiui
Abbreviated transcription (Latin):
hacdie ÷ puppi. odosto .u. ab hoc uersu: Aterminatus
musarũ his & abhis musis: Quaeritur quo modo dicamꝰ
de adearũ utrũ dis anideab: ait sic donatus: Debemus
quidem regulcssequi. sed nec confundemus sexum & nescias
utrum de os dicamus anideas. sic ad mittere ut dicamus de ab:
Non aste si discernendi sexus causa hoc dixit: & abstenuit
se a regula qũadebuerat dicere: quidergo ubiq ob¬
serucendũ est si hoc est : s qm̃ confusũ ẽ & discretionis sexus
causco mutamusista. Nonte ꝑmitto dicere. ab his romanis.
si romacnab quia sidixeris ab his romanis. Nescio utrũ
macsculinus sexussit. an femininus: Nonte ꝑmitto dicere
ab ipsis si ab ipsccb: Non abistis s abistab: Confusus ẽ sexus
tam in ꝓnominib: quam in nominib: aitsic ꝓb: quoduerũ est:
Debem ꝑomnia regulcc̃ sequi. s si quando fuerit necessitccs testa¬
menti scribendi. tuncita seruanda sunt. alit̃ rori: puta maiores

Expanded text:
hac die; i, puppi, o, docto, u, ab hoc uersu. a terminatushac die; i, puppi, o, docto, u, ab hoc uersu. a terminatusMusarum his et ab his Musis. quaeritur quo modo dicamus dea dearum, utrum deis an deabus? ait sic Donatus, debemus quidem regulas sequi, sed, ne confundamus sexum et nescias utrum deos dicamus an deas, sic admittere ut dicamus deabus, non arte, sed discernendi sexus causa. hoc dixit et abstinuit se a re, quam debuerat dicere. quid ergo? ubique obseruandum est? si hoc est, si quoniam confusum est et discretionis sexus causa mutamus ista, non te permitto dicere ab his Romanis, sed Romanabus, quia, si dixeris ab his Romanis, nescio utrum masculinus sexus sit an femininus; non te permitto dicere ab ipsis, sed ab ipsabus, non ab istis, sed ab istabus. confusus est sexus tam in pronominibus quam in nominibus. ait sic Probus, quod uerum est, debemus per omnia regulam sequi; sed si quando fuerit necessitas testamenti scribendi, tunc ista seruanda sunt, aliter non. puta maiores
Abbreviated transcription (Latin):
ca sum tenent. ut est dignus munere. mastus uistute. haec naturalũ
sepumum casum tenent : E&erum dignus illamrem legimus inter¬
rentio : Dignus escumcũtare ligione odium: & maste uistute dicimꝗ
natura liter. idest magis auste. maste nouauis tute puer:
Tccmen legimus & maste uirtutis instatio. maste animi dignustantis
qui crederis armis: Interim naturalis uox est dignus munere
mnic Nomina abłto singłi quinq litceris uocalib termincen
declincentur: quccrido aũt uelita uel ita dedinemus
intellegimus ex abłto singłr & benefeterud romani ab abłto
sin głi sumere regulcs quaratione qm̃ iste ꝓprie ipsorũ est
Abł menim greci non habent si romani: Debuerat ergo latinis
niominib: latinus casus regulces decre : &idurco ab ipsoregulas
minatur a .e.i. o.u. a ut musco e. correpto aliquando
ali quectado ꝓdusto: Correpto ab hoc pari&e: ꝓdusto ab

Expanded text:
casum tenent, ut est dignus munere, mactus uirtute. haec naturaliter casum tenent, ut est dignus munere, mactus uirtute. haec naturaliter septimum casum tenent. ceterum et dignus illam rem legimus in Terentio, «dignus es cum tua religione odium». et macte uirtute dicimus naturaliter, id est magis aucte, «macte noua uirtute puer»; tamen legimus et macte uirtutis in Statio, «macte animi, dignus tantis qui crederis armis». interim naturalis uox est dignus munere mnia nomina ablatiuo singulari quinque litteris uocalibus terminantdeclinantur. quando autem uel ita uel ita declinemus, intellegimus ex ablatiuo singulari. et bene fecerunt Romani ab ablatiuo singulari sumere regulas. qua ratione? quoniam iste proprius ipsorum est: ablatiuum enim Graeci non habent, sed Romani. debuerat ergo Latinis nominibus Latinus casus regulas dare. idcirco ab ipso regulas itteris terminatur, a e i o u: a, ut Musa; e correpto aliquando, aliquando producto, correpto, ab hoc pariete, producto, ab
Abbreviated transcription (Latin):
inimicus malis congruus parib qucc̃ quac̃ hodie inusu ẽ utdican
inimicustuus est si nonẽ latinũ. Solueillud fac illud unũ & utrũq
legimus & amicustibiẽ & amicustuus est: Habemus in t̃rentio
amicus meus & amicus mihi : Inimicus autẽ meus ẽ Non benedicm
si inimicus mihi est: Alic acm̃ sequuntur ut exosus bella
prȩscius es ÷ futurec. haec generafigurarũ sunđ: Necm quando
dico exosus bella praescius futura gentm̃ Nacturalit̃ tenent
praescius futurorum : Aliccs quae secuntur abłm secundus
aromulo multa fiun uicia secundus a romulo. hodie itadicunt
ille primus s ille illi secundus est. putac ille primus dostior est
ille lli secundus dostior est. solo ecis musest Debemus erum
dicere non illi secundus est. sed secundus ab ipso est : Altersimilit̃
non possumus dicere. Alter est illi. sĩ alter̃ ab illo: Alicc septimũ

Expanded text:
inimicus malis; quamquam hodie in usu est ut dicant inimicus malis; quamquam hodie in usu est ut dicant inimicus tuus est, sed non est Latinum. solue illud, fac illud unum, et utrumque legimus, et amicus tibi est et amicus tuus est: habemus in Terentio amicus meus et amicus mihi; inimicus autem meus est non bene dicimus, sed inimicus mihi est. alia accusatiuum secuntur, exosus bella, praescius futura. haec genera figurarum sunt. nam quando dico exosus bella, praescius futura genetiuum naturaliter tenent, praescius est futurorum. alia sunt quae secuntur ablatiuum, secundus a Romulo. multa uitia fiunt secundus a Romulo: hodie ita dicunt, ille primus sedet, ille illi secundus est, puta ille primus doctior est, ille illi secundus doctior est; soloecismus est. debemus enim dicere non illi secundus est, sed secundus ab ipso est. alter similiter: non possumus dicere alter est illi, sed alter est ab illo. alia septimum
Abbreviated transcription (Latin):
pacuuius : Om̃s istiutuntur hoc exemplo. tamen ista deusu remotas:
Ideo dixi neputes istũ imperitũ eẽ. aut te omnia deberedicere. ita enim
locutus est: Sunt aliqua quorũ nominatiuus inusunonest. Noni dixit
quorum nom̃s non est quidem. s inusu non est: Ergo uides quicc docuit
lesta eẽ. si non debere poni:
ra&erea sunt aliqua nomina adicta
ista sunt quaeđt. exemplitamen causcc ponit aliqua. tuscire debes
quia sine estimactiones̃ nec ẽ computatus: Sun aliqua nomina
quae gerato casui seruiunT. Aliquac quae dato. Aliquac quae a c̃õ
Aliquec quae abłto. Aliquac septimo seruiunt: genm ista secunt᷑¬
ignarus belbi & securus amorũ. gentm̃n teentũ tenent ignccrus belli
Nũ quid possumꝰ dicere ignarus bello aut ignarus illarẽ. Noli
putare qm̃ haec solas haec duo scriptas exemplicausa sua posita
E&erum innumerabilicsunt: Similiter quaedatõ casui seruiunT

Expanded text:
Pacuuius, omnes isti utuntur hoc exemplo. tamen ista de usu remota sunt. Pacuuius, omnes isti utuntur hoc exemplo. tamen ista de usu remota sunt. ideo dixi, ne putes istum inperitum esse aut te omnia debere dicere. ita enim locutus est, sunt aliqua quorum nominatiuus in usu non est; non dixit quorum nominatiuus non est quidem, sed in usu non est. ergo uides quia docuit lecta esse, sed non debere poni. praeterea sunt aliqua nomina addictaigurarum sunt, quae dicit; exempli tamen causa ponit aliqua. tu scire debes quia sine aestimatione sunt, nec est conputatus. sunt aliqua nomina quae genetiuo casui seruiunt, aliqua quae datiuo, aliqua quae accusatiuo, aliqua quae abignarus belli et securus amorum; genetiuum tantum tenent. ignarus belli: numquid possumus dicere ignarus bello aut ignarus illa re? noli putare quoniam haec sola sunt; haec duo scripta sunt, exempli causa sunt posita; ceterum innumerabilia sunt. similiter quae datiuo seruiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lucanus itdixit . o populus degenere populus: Quintilianus in
contro uersico succõpopule dixit quod non potest dici. quid tam enumaridũ
quidtã ab surdũ quã hoc dicere : Uide autẽ quid dicit: ipse doncctus ait:
Sed qu aedico deficere secunidum usũ dico. c&erum scio melegisse. haec
ipsce quae deficiun. eccelateris si adlaterẽ aduestcs nondeb& habere
nominis nom̃s hic lact̃. pleriq dicun. hiclas s falsum est: Ita enĩ
facit later. ita enim legimus in ꝓbo. & in antiquis: Itẽ huius ditionis
erit Nom̃s haecditio. hoc inusu non est. Tacmeni si conpositũ sit erit
inusu dicio condicio eritnom̃s haec condicio huius conditionis:
Hoc ipsum &ĩcc̃ quod diximus hic iupiter & huius iouis apud antiquos
libros inuenimus plences declinationes. hic iupiter huius iupitris
huic iupitri legimus in capro hiciouis huiusiouis &ĩ cem necuius accus

Expanded text:
Lucanus ita dixit, o populus, «degener o populus». Quintilianus in Lucanus ita dixit, o populus, «degener o populus». Quintilianus in controuersia sua «o popule» dixit, quod non potest dici. quid tam enim aridum, quid tam absurdum, quam hoc dicere? uide autem, quid dicit ipse Donatus: ait sed haec, quae dico deficere, secundum usum dico, ceterum scio me legisse haec ipsa quae deficiunt. ecce lateris, si ad artem aduertas, non debet habere nominis nominatiuus hic later; plerique dicunt hic las, sed falsum est: ita enim facit, later. ita legimus et in Probo et in antiquis. item huius dicionis: erit nominatiuus haec dicio. hoc in usu non est; tamen si conpositum sit, erit in usu, dicio condicio; erit nominatiuus haec condicio huius condicionis. hoc ipsum etiam quod diximus, hic Iuppiter et huius Iouis, apud antiquos libros inuenimus plenas declinationes, hic Iuppiter huius Iuppitris huic Iuppitri. legimus in Capro hic Iouis huius Iouis. etiam Naeuius Attius
Abbreviated transcription (Latin):
trions quo modo etuĩ illud possumus declinare : Num quid
sulle iupit̃ hccbeat quinq aut quattuor nominae. idcirco
debeo ꝑ singulos casus mutare illa nomin& hocstultũ est s dicim̃
iupiter hebere duos casus hic iupiter & oiupiter: Aliquo¬
ties inueniuntur nomina ubi tress̃ casus tantum. ut puta hoc
nefas hocne fas onefas : Aliquotiens ubi quattuor tantũ suNt
casus ut estiouis hui: iouis huic ioui hunc iouem abhoc ioue
quiniq: casus num quac̃ possumus inuenire : Ecce deficiuNt
quinq: simul deficiuat quocttuor. deficuint tres. deficiur⁊duo
Vnus nũquac̃ potest deficere : quaratione non po test deficere
hicpat᷑ õ pater hic flustus õ flustus. haec dies g̃dies: Siergo
it a ꝑfestur uoc̃s quẽ ad modũ nominatiuus. quotieris deficerit
nom̃s Necesse hab& deficerẽ uocs : Ideo non possumus inuenire
Nondico arborem si multitudinẽ. hic populus huius populi huic
populo hunicpopulũ & ab hoc populo uocm̃ quo modo facimus e

Expanded text:
modo enim illud possumus declinare? numquid, si ille Iuppiter habeat quinque aut quattuor nomina, idcirco debeo per singulos casus mutare illa nomina? hoc stultum est; sed dicimus, Iuppiter habet duos casus, hic Iuppiter et o Iuppiter. aliquotiens inueniuntur nomina, ubi tres tantum sunt casus, ut puta hoc nefas hoc nefas o nefas; aliquotiens ubi quattuor tantum casus sunt, ut est Iouis, huius Iouis huic Ioui hunc Iouem ab hoc Ioue. quinque casus numquam possumus inuenire. ecce deficiunt quinque simul, deficiunt quattuor, deficiunt tres, deficiunt duo; unus numquam potest deficere. qua ratione non potest deficere hic pater o pater, hic fluctus o fluctus, hic dies o dies. si ergo ita profertur uocatiuus, quem ad modum nominatiuus, quotiens defecerit nominatiuus, necesse habet deficere et uocatiuus. ideo non possumus inuenire non dico arborem, sed multitudinem, hic populus huius populi huic populo hunc populum et ab hoc populo. uocatiuum quo modo facimus?
Abbreviated transcription (Latin):
fungi officio nominis : Pro nom̃ dicendo minusquidem plene: ostendit
queclices genus numerus figura perso ina casus: qualitas pnominũ
secundum is tum donatũ ireducos diuiditur parus: Secuindũ pbum
inquattuor: Secundum alior inaplurimees: Sed scire debes qm̃uenre ẽ
difinitio istius doraccti & breuis &utilis : Sienim receseris aduabus
partib facilius est ut multiplices credces quc̃ quattuor: Autduces
credamꝰ queesdexit donatus. Aut multcesquas dixerunt ali. Nonquat¬
tuor quas dixit ꝓb. Videergo definitionẽ donati: ait sic donatus:
omhico ꝓnominee autfinita sunt. aut infinita: Vide & collige
istaes difinitiones duae quae nac turalit̃fiunt Necalit̃ possdici puta
omnia ꝓnominae aut finitas aut infinita : lnde pbces: possũ
enim Noncredere & dicere hoc falsũ eẽ : Danecessitatẽ qm̃ ipsc
duo habent eẽ ꝓnomina finita & infinita : Finita dicuntur

Expanded text:
fungi officio nominis; dicendo minus quidem plene ostendit afungi officio nominis; dicendo minus quidem plene ostendit aqualitas genus numerus figura persona casus. qualitas pronominum secundum istum Donatum in duas diuiditur partes, secundum Probum in quattuor, secundum alios in plurimas. sed scire debes quoniam uera est definitio istius Donati et breuis et utilis. si enim recesseris a duabus partibus, facilius est ut multiplices credas quam quattuor. aut duas credamus, quas dixit Donatus, aut multas, quas dixerunt alii, non quattuor, quas dixit Probus. uide ergo definitionem Donati: ait sic Donatus, omnia pronomina aut finita sunt aut infinita. uide et collige: istae sunt definitiones duae, quae naturaliter fiunt nec aliter possunt dici, puta omnia pronomina aut finita sunt aut infinita. unde hoc probas? possum enim non credere et dicere hoc falsum esse; da necessitatem, quoniam ipsa duo habent esse pronomina, finita et infinita. finita dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uis: significatio eadem ẽ : uari& cstam̃ sermonis ad quirit ornatũ:
Ideo drꝓnomen quod fungitꝰ officio nominis: Ergo fungit officio nominis
& hoc significat ꝓnom̃ quod & nom̃ : Quidergo & eadem significatio ẽ
nominis & ꝓnominis : Nominũ tantũ modo erit uari&ces. non significationis
Vit doncctus : Hocuerũ ẽ quidem quod in nomine uari&ces ẽ: siiipscc signi
ficatione ẽ aliquac uaria cos Nonusque quacq dissentiens s aliquaten
Ncc̃ eccepositoriomine plenc̃ facit elocutionẽ: Posito ꝓnomine semiplinc̃e
Quacndo erũ dicimꝰ uirgilius scripsit bucolicam & quisit & qui scripserit
& quid sit quod scripserit Notũ ẽ & non habes quidre quiras: Siautem
dicas ipse scripsit georgica quod scripsit notũ est. quis est qui scripserit non ẽ
notum: Ideo definit ꝓ nomenẽ parsorationis quae posita ꝓ nomine. minus
quidemplene. idem tamen significat: Dicendo ꝓnomine posita ostendit

Expanded text:
uis, significatio eadem est; uarietas tamen est sermonis adquirit ornatum. uis, significatio eadem est; uarietas tamen est sermonis adquirit ornatum. ideo dicitur pronomen, quod fungitur officio nominis. ergo fungitur officio nominis, et hoc significat pronomen, quod et nomen. quid ergo? eadem significatio est nominis et pronominis? nominum tantum modo erit uarietas, non significationis? ait Donatus, hoc uerum est quidem, quod in nomine uarietas est; sed et i non usquequaque dissentiens, sed aliquatenus. nam ecce posito nomine plenam facis elocutionem, posito pronomine semiplenam. quando enim dicimus Vergilius scripsit bucolica, et qui sit qui scripsit et quid sit quod scripsit notum est, et non habes quod requiras. si autem dicas ipse scripsit georgica, quid scripsit notum est, qui scripsit non est notum. ideo definiuit: pronomen est pars orationis, quae posita pro nomine minus quidem plene, idem tamen significat. dicendo pro nomine posita ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
slact. Sed dioxit caescer contrecipsũ rẽucclentis simcẽ. Nullũ Nom̃
duceb mutis termincri .c. & .t. duae mutaes : Ergo exclusiłmnabilla
regula: Suꝑ est ut sequamur regulcc̃ plauti. lccste ut dicam
habemꝰ in baccidib: sicut lecste lastis simile: &equidem dioxihas
rationes : Scire aũt debes quod hodi e illud sequimur quo d cdiat
uirgilius lac & remaensit illec consu&udo DEPROMIne¬
ronom̃ distũ ẽ qm̃ fungitur officio nominis: Maiores nri
ne iteratione sermonis aliquod fastidiũ facereN iNuener̃
alic̃pasticulã quae sustiner& officiũ prioris ideodexer
nomina: uti uirgilius scrͥpsit georgica: potest &icc̃
dicere uirgilius scripsit aeneida. si ne haec ipscc iteratio ꝓpriinominis
pos sit fastidium creare. Idcirco italoquuntꝰ homines: uirgilius scripsit
obucolica ipse scripsit georgica ipse scripsit aeneido: Ii ari cosquomodo

Expanded text:
sed lact. sed dixit Caesar contra ipsum rem ualentissimam, nullum nomen sed lact. sed dixit Caesar contra ipsum rem ualentissimam, nullum nomen duabus mutis terminari. c autem et t duae mutae sunt. ergo exclusi sumus ab illa regula. superest ut sequamur regulam Plauti, lacte ut dicamus: habemus in Baccidibus«sicut lacte lactis simile». et quidem dixi has rationes. scire autem debes quod hodie illud sequimur, quod dixit Vergilius, lac, et remansit illa consuetudo. de coronomen dictum est, quoniam fungitur officio nominis. maiores nostri, ne iteratione sermonis aliquod fastidium facerent, inuenerunt aliam particulam, quae sustineret officium prioris. ideo dixerunt pronomina. uti Vergilius scripsit georgica: potes etiam dicere Vergilius scripsit Aeneida; sed ne haec ipsa iteratio proprii nominis possit fastidium creare, idcirco ita locuntur homines, Vergilius scripsit bucolica, ipse scripsit georgica, ipse scripsit Aeneida. uarias, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
tabula: Tabellae cui generis est feminini : Ergosi generis femi¬
niniẽ dimimitio & principale deb& eẽ generis feminini : Urgule
&tuirga & similice excepcis paucis ut prstrinũ canis pistrille
canicula & c&era : Exceptisistis reliquec alia gener& sumimꝰ di¬
om̃s singłis tredecim litteris cerminat᷑
uinqiuocalib A Sexsemiuocalib &unamuta uelduab
Quitaq uocalib .A .e.i.O.II. A ut muscc e ut munile iutfrugi.
o ut cicero .u. ut cornu: Sex semiuocalib: .l. ut mel .Niut carm
m. ut teplũ R ut caescer .S. ut dostus .x. ut pte unc muta .t.
ut caput. Adicit .c. ut lac alec: Dequo dubitatus doxi hocsepus:
multi dicunt utrũ lacdicam anlact & reuent siquercs hocrite fac̃
necaliud : Ncc̃si dixeris lac erit geñs lacis quẽ ad modũ alecalecis
lestuest hoc sepius praepue apud uarronẽ : Illedicit lac non debemdicere

Expanded text:
tabula. tabella cuius generis est? feminini. ergo si generis femitabula. tabella cuius generis est? feminini. ergo si generis feminini est diminutio, et principale debet esse generis feminini. uirgula et uirga et similia, exceptis paucis, ut pistrinum canis, pistrilla canicula, et cetera. exceptis istis reliqua alia sumimuus singularis tredecim litteris terminatur, quinque uocalibus, sex semiuocalibus et una muta uel duabus: quinque uocalibus, a e i o u, a, ut Musa, e, ut monile, i, ut frugi, o, ut Cicero, u, ut cornu; sex semiuocalibus, l, ut mel, n, ut carmen, m, ut templum, r, ut Caesar, s, ut doctus, x, ut pix; una muta t, ut caput. adicit c, ut allec aut lac, de quo dubitatur. dixi hoc saepius: multi dicunt, utrum lac dicamus an lact. et re uera si quaeras, hoc rite facit nec aliud. nam si dixeris lac, erit genetiuus lacis, quem ad modum allec allecis. lectum est hoc saepius, praecipue apud Varronem. ille dicit: lac non debemus dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt dissentientes : Eaerum lupus qualitatis appellatiuȩ &illud
similiter. Corporale. Comparatio non recipit lepus Nec illud cõparati¬
lepus lopuls: ecedem consonaentes una ẽ illi consoncens & illicunce ẽ
consoncens : eccdem ratio temporũ breuis &illa & illa breuis est : & lepus
declincemꝰ hic lepus huius leporis huic lepori: hic lupus hui: lupi huic
lupo: Genius hic lupus dicimꝰ & hic lepus. ẜunum discrepeet mobilitas
quam diximus eẽ seruccridac̃ lupus fac̃ lupa lepus non fac̃ lepcc dis¬
crepcouit ingenere . & ꝓpt̃ discrepantia generis motata ẽ declinatio:
Ergo ẽ quod dixit nomina ad omnẽ similitudinẽ. eẽ dedinccrade:
C&erũ siunares defuerit scire debemꝰ qm̃ non stat ratio declincctionis
Quid deipsis generib: unde possum genera inuenire ex diminutione.
Diminue & inuenis genus puta tabula nesciocuius generis sit

Expanded text:
fiunt dissentientes. ceterum lupus qualitatis appellatiuae, et illud fiunt dissentientes. ceterum lupus qualitatis appellatiuae, et illud similiter corporale: conparationem non recipit lepus, nec illud conparatilepus lupus: eaedem consonantes; una est illic consonans, et illic una est consonans: eadem ratio temporum; breuis est illa, et illa breuis est. et lepus declinamus hic lepus huius leporis huic lepori, hic lupus huius lupi huic lupo. genus: hic lupus dicimus et hic lepus; sed unum discrepat, mobilitas, quam diximus esse seruandam, lupus facit lupa, lepus non facit lepa. discrepauit in genere, et propter discrepantiam generis mutata est declinatio. ergo est quod dixit, nomina ad omnem similitudinem esse declinanda. ceterum si una res defuerit, scire debemus quoniam non stat ratio declinationis. quid de ipsis generibus? unde possumus genera inuenire? ex diminutione; diminue, et inuenis genus. puta tabula, nescio cuius generis sit
Abbreviated transcription (Latin):
masculini c̃. &utrũq mobile Ncc̃ hoc ingenere sequimur. & gen
& mob litatẽ : dostus dosta dostã aptus apta aptum : Num̃ri
singłs hic dostus hic aptus: Figura simplex dostus simplex aptus
simplex : Casus ẽ nom̃s hicdostus hic aptus: Exitussy Vlecbecrũ
& illud in us exit & illud in .us aptus doctus : Peneultimcrũ
consonantiũ ratio duas hab& illud consoncentes doctus .c. & .t
& aptus duccs hab& consonantes .p & it  ergo duaes consonantes
duillo nomine & illo nomine dua es consoncentes. Deinderatio
tẽporũ breuis ẽ dostus. & aptus breuis c: Ideo similit deeliocaet
huc dostus hic aptus huius dosti huius apti huic dosto huic apto liune doctũ
hunc̃ aptũ & ex ordine omnes casus simlessunt: Dac unũ aliquod
nomen ubi ueluncres discrep& &iã non sequitur ratio declinati¬
onis ut puta lepus & lupus iNista omnia consentiunt: una rẽ tantu

Expanded text:
masculini est, et utrumque mobile: nam hoc in genere sequimur, et genus masculini est, et utrumque mobile: nam hoc in genere sequimur, et genus et mobilitatem, doctus docta doctum, aptus apta aptum. numeri singularis, hic doctus, hic aptus. figura simplex, doctus simplex, aptus simplex. casus est nominatiuus, hic doctus, hic aptus. exitus syllabarum: et illud in us exit et illud in us, aptus, doctus. paenultimarum consonantium ratio: duas habet illud consonantes doctus, c et t, et aptus duas habet consonantes, p et t; ergo duae sunt consonantes in illo nomine, et in illo nomine duae sunt consonantes. deinde ratio temporum: breuis est doctus, et aptus breuis est. ideo similiter declinatur, hic doctus hic aptus, huius docti huius apti, huic docto huic apto, hunc doctum hunc aptum, et ex ordine omnes casus similes sunt. da unum aliquod nomen, ubi uel una res discrepet, et iam non sequitur ratio declinationis. ut puta lepus et lupus, in ista omnia consentiunt, una re tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Sex autẽ accidunt nomini ista. qua litacs cõparcctio genus Numerus
figura casus: Ecce sex pcestes: Exitus syllabacrũ ut sit similis
puta illud in .us exit. &illud in .us: Penulumcrũ ratio ut sit similis
Vt aut uocalessi. llabaesint. aut consoncutes. deinde ut tẽpora si
similia siilla breuis: & illa breuissit: Deistis omnib: reb: siunũ min:
fueri : lam ñ stat analogia: De hisreb: quae positaes apud caefcrẽ
siquid minꝵ fuerit. Icc nonstabit rectio analogiae: Aitenim caescor:
Nisi omnia consentiant int̃se. Non potest fieri ut nominis similitudo sit
decdincetꝰ dostus cuius qualitatis est appellatiuȩ : & aptus qualitatis
appellatiuȩ. ecce similimodo: Dostus cõparationẽ recipit dostior
dostissimꝰ: &ccptus cõparationẽ recipit aptior aptissim. Ecce con¬
geuit cõparatio: Cenus : dostus generis mascłi ẽ : aptus generis

Expanded text:
<similes>; sex autem accidunt nomini ista, qualitas conparatio genus numerus <similes>; sex autem accidunt nomini ista, qualitas conparatio genus numerus figura casus, ecce sex partes: exitus syllabarum ut sit similis; puta illud in us exit et illud in us: paenultimarum ratio ut sit similis, ut aut uocales {syllabae} sint aut consonantes: deinde ut tempora sint similia; si illa breuis est, et illa breuis sit. de istis omnibus rebus si unum minus fuerit, iam non stat analogia; de his rebus, quae positae sunt apud Caesarem, siquid minus fuerit, iam non stabit ratio analogiae. ait enim Caesar: nisi omnia consentiant inter se, non potest fieri ut nominis similitudo sit declinatur. doctus cuius qualitatis est? appellatiuae, et aptus qualitatis est appellatiuae; ecce similitudo. doctus conparationem recipit, doctior doctissimus, et aptus conparationem recipit, aptior aptissimus; ecce congruit conparatio. genus: doctus generis masculini est, aptus generis
Abbreviated transcription (Latin):
abłto casu singłi pendere ad regulas : Illud &it̃ scire debes
qđ haec nominco quae grecineutrelit̃ declinarun. latinos
&icc̃ fem̃ dixisse. emblema greci dicuN hoc emblema Latini
dicebant haec emblema: greci dicunt hoc scema. latinidiceban
haec scema: hoc pegina diadema: habes exempla innume¬
rabilia : ut copud plautũ &apud antiquos & exaliqua parte
apud ciceronẽ : Ncc̃ ait plautus: ꝓcessit merius cũ feruiliscema
Sigrece declinass&t cũ scemate dicer & dagre ca declinatione:
A grȩco ut teneres gen neutrũ : Habes & incicerone tude
perip&asmis. si eelncutrũ abhoc peripo as mate facera
his & cbhis perip&ces mactibus
INCIPIT TRACTARE DEMUNOGIA
icit plene quotiens cumq uis nomina declinare sequene
ccncclogiã: quae est analogia  comparatio similiũ
latine ꝓpostiodict: Analogic grece. latineypostio
Sita illac̃ definit: Ancclogia ẽ comparectio. fitosto
iodis. ut sint sexillae pastes quae accidunt nomini

Expanded text:
egula. illud etiam scire debes, quod haec nomina, quae Graeci neutraliter declinarunt, Latinos etiam feminine dixisse. emblema: Graeci dicunt hoc emblema, Latini dicebant haec emblema; Graeci dicunt hoc schema, Latini dicebant haec schema; hoc pegma, diadema. habes exempla innumerabilia et apud Plautum et apud antiquos et ex aliqua parte apud Ciceronem. nam ait Plautus «processit Mercurius cum seruili schema». si Graece declinasset, cum schemate diceret a Graeca declinatione a Graeco, ut teneret genus neutrum. habes et in Cicerone «tu de peripetasmis». si esset neutrum, ab hoc peripetasmate faceret, his et ab his peripetasmatibusincipit tractare de analogia. dicit plane: quotienscumque uis nomina declinare, sequere analogiam. quae est analogia? conparatio similium. Latine proportio dicitur: analogia Graece, Latine proportio. sed ita illam definit, analogia est conparatio. modis: ut sint sex illae partes quae accidunt nomini
Abbreviated transcription (Latin):
ad hiccsregulcs ea nomina quae non declinant᷑. ut fas ne fas
nequã : Qua re non ꝑtinent ad regulas. sequacntꝰ rationem :
Istaeregulae inuentae s̃ ut scirem quẽ ad modũ nominc dedice¬
nentur: Suilla nomina non declinantꝰ quã e ꝑtinent ad regulas :
rite adregulas non ꝑtinent: Itẽ quae agrecis sumsimus
ad regulas ñ ꝑtinent : Hoc perite fecer̃ maiores nriemblema
ephigrãma. Ea nomina quaes greca ad regulas non ꝑtinen:
& hoc iuste: quaratione. Nomina greca abłm fingłm

Expanded text:
ad has regulas ea nomina quae non declinantur, ut fas nefas ad has regulas ea nomina quae non declinantur, ut fas nefas nequam. quare non pertinent ad regulas? sequuntur rationem: istae regulae inuentae sunt, ut sciremus, quem ad modum nomina declinentur. si illa nomina non declinantur, quid pertinent ad regulas? rite ad regulas non pertinent. item quae a Graecis sumpsimus, ad regulas non pertinent. hoc perite fecerunt maiores nostri. emblema epigramma: ea nomina quae sunt Graeca ad regulas non pertinent. et hoc iuste. qua ratione? nomina Graeca ablatiuum
Abbreviated transcription (Latin):
usur pecuit: Nc̃ debuit dicere uulcancliũ : VNde hoc ꝓbamꝰ .e
rediad illã similitudinẽ : Da nom̃ neutrũ singłare quod in .ia. eat
in nominato płi: Agilic tale ẽ acsidicas ancilico: taleẽ acsidicas
uiilcanalia in .ia. exit: Ergo quẽ ad modũ facit agilium. sic
deb& facere uulcanaliũ & ancilium : Ergo exsimilitu dine
colligis quẽ ad modum & illa nomina Numeritantũ płis facian
ut sic faciant que ad modũ & illaquaes numeri singłis syilla usur¬
patasunt ut dicerent anciliorũ & uulca naliorũ &usur pccuer̃
muores nr̃i causcc licentiae: Haec autẽ licentia ncctec est qr
non poteran regula contineri : Quaes aut̃ nominec quaeri
ꝑtinent adregulas : istas. numeritantũ płis non ꝑtinen
singłis illa nomina aut̃ num̃ris tantum płis. Non habentrationẽ
numri singłis ut exire debean. ir inumeropłi : Ita non ꝑtinent

Expanded text:
usurpauit. nam debuit dicere Vulcanalium. unde hoc probamus? usurpauit. nam debuit dicere Vulcanalium. unde hoc probamus? redi ad illam similitudinem, da nomen neutrum singulare, quod in ia exeat in nominatiuo plurali. agilia tale est ac si dicas ancilia, tale est ac si dicas Vulcanalia, in ia exit. ergo quem ad modum facit agilium, sic debet facere Vulcanalium et ancilium. ergo ex similitudine colligis, quem ad modum et illa nomina numeri tantum pluralis faciant, ut sic faciant, quem ad modum illa quae sunt numeri singularis. sed illa usurpata sunt, ut dicerent anciliorum et Vulcanaliorum; et usurpauerunt maiores nostri causa licentiae. haec autem licentia nata est, quia non poterant regula contineri. quae sunt autem nomina, quae non pertinent ad regulas? ista sunt: numeri tantum pluralis non pertinent i sunt singularis, illa nomina autem numeri sunt tantum pluralis, non habent rationem numeri singularis, ut exire debeant in numero plurali. item non pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
numero singłi quod nomto płi in .es. exeat. agiles manes : Ecce hao
nomen in .es exit &illud nom̃ in .es. exit : facgentm płm
Sic habes facere his & abhis manib:: Hccbes quidem hasregulas
tenendas: Securidũ quecrũ rigorẽ possint declincri : Tamer
scire debes maiores nostros ista nomina Num̃ripłis ꝓsucclicenia
ꝓtulisse : Licebat illis & diceberhorũ manuorũ & horũ ma¬
niũ : Qua ratione  qm̃ non poterat eis obicere imperitic̃
regulae sublationumeri singłis : Vn de hoc ꝓbacmꝰ sic declinasse
antiquos a habes in oratio anciliorũ & nominis & togae oblitos
anciliorũ facit: Tam̃ non potest ei contradicere: quacre .a
ancilic enim Numeri sunt tantũ płis secundũrationẽ. quãc quã
legerimꝰ inuirgilio leuaq ancilegerebact: Itẽ uulcanaliũ dicimꝰ
omen sallustiusi dixit: religionẽ uul canaliorũ inpeditus . s hoc

Expanded text:
numero singulari, quod nominatiuo plurali in es exeat. agiles manes; ecce hoc numero singulari, quod nominatiuo plurali in es exeat. agiles manes; ecce hoc nomen in es exit, et illud nomen in es exit. fac genetiuum sic habes facere his et ab his manibus. habes quidem has regulas tenendas, secundum quarum rigorem possint declinari; tamen scire debes maiores nostros ista nomina numeri pluralis pro sua licentia protulisse. licebat illis, et dicebant horum maniorum et horum manium. qua ratione? quoniam non poterat eis obicere inperitiam regulae sublatio numeri singularis. unde hoc probamus, sic declinasse antiquos? habes in Horatio «anciliorum et nominis et togae / oblitus»: anciliorum facit. tamen non potes ei contradicere. quare? ancilia enim numeri sunt tantum pluralis secundum rationem, quamquam legerimus in Vergilio «laeuaque ancile gerebat». item Vulcanalium dicimus; tamen Sallustius dixit «religione Vulcanaliorum impeditus». sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nam: Finge similitu dinẽ declinationis quasi habeat numrin
singłm & secundũ finctionẽ ipsius similitudinis declince &icẽ
nom̃ quo dn hab& numerũ singłm. Ut puta haec musee huius
musae huic musae. Nom̃s płs inquid exit : in .ae. diptongor.E¬
Abs singłs a. terminctus quomodo facit regulas gent̃i in
rum mittit. datm & abłtm iN is: Ergo cũ inueneris nom
dedinare hoc nom̃ quẽ ad modũ illud nomen quod .ae. dyptongo
feriae: Hoc nom̃ numeri ẽ tantũ plis. haeferiae hecrũ feri¬
cerũ his & abhis ferus: Ergo hoc nomen non est rationis quia ña
exire feriae. Ia erit quẽ cedmodũ musae harũ musccrũ his &x abhis
musis Sic dicimꝰ haeferiae hacrũ fericor ũ his& cebhis ferus
E similiter in aliis puta manes numero singłi. Nemo đt hic mcenis
aut hicmnaenes aut hicmania aut nescio quidiale. quẽ admodu ha¬
bemus facere gent̾m̃ pluralem: horum macnorũ aut horũ maniũ ẽ

Expanded text:
namus: finge similitudinem declinationis, quasi habeat numerum namus: finge similitudinem declinationis, quasi habeat numerum singularem, et secundum fictionem ipsius similitudinis declina etiam nomen quod non habet numerum singularem. ut puta haec Musa huius Musae huic Musae: nominatiuus pluralis in quid exit? in ae diphthongon.aris a terminatus quo modo facit regulas? genetiuum in rum mittit, datiuum et ablatiuum in is. ergo cum inueneris nomedeclinare hoc nomen, quem ad modum illud nomen quod ae diphthongo feriae: hoc nomen numeri est tantum pluralis, hae feriae harum feriarum his et ab his feriis. ergo hoc nomen non est rationis, quia nonexire, feriae, ita erit, quem ad modum Musae harum Musarum his et ab his Musis; sic dicimus hae feriae harum feriarum his et ab his feriis, et similiter in aliis. puta manes: numero singulari nemo dicit hic manis aut hic manes aut hic mania aut nescio quid tale. quem ad modum habemus facere genetiuum pluralem? horum maniorum an horum manium? uel