comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduenir&: totum psalterium ei re
continuo tadidit destinando: Cũq
ordinationẽ pontificum cum mui¬
To gaudio suscepissox iugiter die
noctuq uigilus. iciuniis. elemosinis
usitans: inemorit̃ cotum psalteriũ
pontifici postea recitauit: Cumq
ipsum diuinis cruditionib uidisseꝵ
instructum: eum diaconatus no¬
nore continuo benedixit: & dum
ministerium suum assidue ut
dec& dignum leuitam xp̃i fide¬
liter adimpler&: quadam die dũ
obuiam habuit eposium qͤidam
leꝓsum. qui adhuc gentilitatis er¬
rore cenebatur: Et diuina inspi¬
ratione commotus: continuo ad sa¬
cerdotem ꝑduxit: & bapeismi gr̃am
condonauit. quem manib suis de
lauacro fontis excepit. & derica
tus officio coronauit: quem postea
a leprae infestatione nullatenus oc¬
assidue beatissimi gaugerici fama
ep̃m fuisse defunctum: Cumq a
clericis uł a cuncto populo ad ip¬
sum episcopatum. camaracinsa ci¬
uitati p&er&ur. & childebto p̃¬
celso regi austrasioꝵ ut ipsum in

Expanded text:
adveniret, totum psalterium ei memcontinuo tradere destinaret. Cumque ordinatione pontificis cum multo gaudio suscepisset, iugiter die noctuque vigiliis, ieiuniis, elimosinis usitans, memoriter totum psalterium pontifice recitavit. Cumque ipsum divinis eruditionibus vidisset instructum, eum diaconati honore continuo benedixit. 5. Et dum ministerium suum adsidue, ut decet dignum levitae Christi, fideliter adimpleret, quoddam vero die, dum obvileprosum, quae adhuc gentilitatis errori tenebatur. Et cum divina inspiratione commotus, continuo ad sacerdotem perduxit et baptismi gratia condonavit, quem manibus suis de lavacro fontis excepit et clericati officium coronavit, quem postea a lepra infestatione nullatenus ocadsidue beatissime Gaugerici fama,copum fuisse defunctum. Cumque a clericis vel cuncto populo ad ipsum episcopatum Camaracinse civitate peteretur, et Hildeberto praecelso rege Austrasiorum, ut ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
artis magicae. & dic nob gentrosi¬
tatem tuam Beatus laurentius¬
dixit. Quantum ad genus hispa¬
nus sum. eruditus ut nutritus
sacrisica dus. nam nox ista in te¬
expend&ur : cum supplicus Be
obscurũ non hab&: sed omnia
in luce clarescunt : Cunc uissĩt ut os¬
ridebat: & confortabatur & dicebat

Expanded text:
artis magicae, et dic nobis generositatem tuam. Cui beatus Laurentius: Quantum ad genus, Hispanus sum, eruditus ac nutritus Sacrifica diis; nam nox ista expendetur in te cum suppliciis. Mea, obscurum non habet, sed omnia in luce clarescunt. Et cum caederetur laet confortabatur
Abbreviated transcription (Latin):
utes beatum lau¬
Cadẽ hora parteni¬
hab& thesauros reconditos archi¬
cdiaconus sixti in custodia tener &ur:¬
gauisus est. E fecit sibi beatum lau¬
rentium p̾sentari Quem ita aggredi¬
tius non respondit ei uerbũ: Eodẽ

Expanded text:
tes beatum| lauEadem hora parteni\h/abet thesauros reconditos diaconus xisti .| in custodia tenereturalde . et fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditius non respondit ei ullum|
Abbreviated transcription (Latin):
surdam & mutam Decius cęsar ira¬
tus iussit eum in conspectu suo ex¬
poliari & cedi eum scopionib ipso
clecio clamante. deos blasphemare
noli Beatus laurentius in ipsis tor¬
mentis dicebat Ego quidẽ gr̃as ago
cdõ meo. qui me dignatus est coniun¬
gere int̾ seruos suos. tu miser tor¬
queris in insania tua. & in furore
tuo: Decius cesar dixit: Leuate cũ.

Expanded text:
surda et muta?| Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qui me dignatus est coniungi inter seruos suos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum
Abbreviated transcription (Latin):
niens aut̃ romanus offerens ađm
misit se ad pedes beati laurcnt ii
baptiraretur Et accepta aqua
ƿbenedixit : & baptizauit cum: Audi¬
ens decius hoc factum: dycit Exhi¬
bete eum cum fustib cedendo. &¬
aclductus ante conspectum decii
sĩt eum decius cͥȩsar. ipsa hora
ductus foras muros: portę salaria
decollatus est quinto idus augusti:
& collegit ccopus eius. & sepeliuit¬
eum in cripta in agro uerano:
adem nocte: iussit decius caesar
una cum ualeriano p̃fecto: in t̾mis
olrmpiadis parari sibi tribunal.
tium salusti. & iussit sibi beatum
laurentium offerri Cunc rpolitus¬
cepit tristis esse. & plorare Cui
beatus laurentius ita dixit Ho¬
li fiere sed magis tace & gaude
quia uado ad głam dĩ Nicit ei
rpolitus: Quare non uociferor
occumbam: Beatus laurentius di¬
ciT EI: Magis in absconditis in homi
ne in teriore. absconde xp̃m: & post¬
modum cum clamauerit: aucli &

Expanded text:
niens autem ro| manus offerens aquam niens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes laurentii| baptizaretur; Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit eum; Audiens decius hoc factum dixit;| Exibete eum cum fustibus; Et adductus est ante conspectum| decii sit decius cesar| ut ipsa hora ductus| foras muros porte salariae . decollatus est| quarto idus augusti; et| collegit corpus eius . et sepeliuit in cripta in agr\um/| uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . tium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gaudę quia uado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; Quare et| ego non uocifero incumbo; Beatus lauren| cius dicit ei; Magis in abscne interiore absconde Christum, et postmodum cum clamavero, audi, et
Abbreviated transcription (Latin):
cessare Decius nimio furore arrep¬
tus: iussit ut cum plũbatis diut issi¬
natus es formamꝰ serui accipere
ra audita est uox ipso detio audi¬
ente adhuc multa certamina ti
tis ciolationes demonũ in sactilegũ¬
Et dixit iterum decius caesar: Exten¬
dite eum & scorpionib cedentes. as¬
Nigite: Beatus laurentius ꝓstratus
in catasta. subridens: & gr̃as agens¬
miscđan quam meriti sumus sed
tu chñe ꝓpt̾ tuam pietatẽ. da nob
gram ut cognoscant om̃s circũstans¬
tes. quia tu consolaris scruos tuos:
adem hora: unus de militib nomi¬
dicere ad beatum laurentium ::
idco inte iuuenẽ pulcherrimum
stantem cum linteo. & exc̃gentem
ne me derelinquas: Tunc decius fu¬
rore plenus& dolo: dixit ad uale¬
rianum: Uicti sumus ꝑ artẽ ma¬
gicam: & iussit solui eum de catasta.
& leuari: Eadem hora romanus
querere horam. ut eum offerr& be¬
ato laurentio: Tunc decius coepit
estuari. & iussit ut xpolito red¬
dei&ur ibi tantũ in palatio Ve¬

Expanded text:
cessare; Decius cesar nimio| furore erreptus . iussit ut cum plumbatis diutissinatus es formam \serui/ aripere ra| audita est uox ips\o/ decio audiente; Adhuc multa| certamina tibtis consolationes demonum in sacrileguEt dixit iterum decius cesar; Ex| tendite eum . et scurpionibus cedentes adfligite; Beatus| laurentius prostratus in catasta . subridens et gramisericordiam, quam meriti non sumus: sed tu, Domine, propter tuam pietatem, da nobis gratiam, ut cognoscant omnes circumstantes, quia tu consolaris servos tuos. Eadem| hora unus de militibus nomidicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus querere horam ut eam offerret| beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Ve
Abbreviated transcription (Latin):
nobis deboeur otium Igit iheronimus đ¬
xp̃o adolescens uouerat: hȩc ꝑfecta ei dẽ
iam coopore obtulit uitam suam. caut ã.
placabilem unicam in heremo peni¬
tentiam bethlecmiticam: Libris p̃te¬
rita suis ꝑsex & quinquaginta annos
sme ullo otio apud bethlee miticos to¬
tum repleuit orbẽ. spiritali oꝑe in re¬
phensibilit consũmatis uIIIͦ.& Lxxx.¬
leemꝰ eum alma tenent iterũ uen¬
turo dño offerendum: Dormiuit aut̃
beatus iheronimus anno imperu the¬
odosi iunioris duodecimo: Om̃s autem
anni uitȩ eius sic colliguntur: Ordi

Expanded text:
nobis debetur otium. Igitur idem nobis debetur otium. Igitur idem Deo adolescens voverat, hanc perfectam eidem jam corpore senex obtulit vitam suam, castam, placibilem, unicam in eremo poenitentiam Bethleemiticam. Libris praeterea suis per sex et quinquaginta annos sine ullo otio apud Bethleemiticos, totum implevit orbem, spiritali opere irreprehensibiliter consummatis, hleem eum alma tenet, iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem Beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris 12. Omnes autem anni vitae ejus sic colliguntur. Ordin
Abbreviated transcription (Latin):
iuris quoq consultus singularem tonan¬
temq dedit libram Pierumq heremita¬
rum patrumq uitas in signũ ueras. cis¬
simo el oquio cexitit historuis De man¬
sionib quoq istahelitici popłi librum
scripsit unum. Namq de frugi & licu¬
rioso filio eligant̾ exposuit: Euangelii
hrstoriam ita consolatorus disiertionib
declarauit ut unca fore arbitr &ur:
iures quippe att. qui me dicun Noc
opus infamatum in uidiȩ̨ facib serbe.
breuit᷑ respondebo: Numquã mȩ he¬
r&icis pꝑcisse sed om̃i egisĩe studso. ut
hostes eccte. mei quoq hostes fierent:
Pergunt itaq aduisitandum c̃solandũꝙ
iheronimũ dum in labore ess& itidẽ
num ep̃m secũ quidem animo ecct ę
catholicȩ cooꝑantem corpore autemi
in aftrica scribentẽ. sic int̾ catra scrip¬
ñt: Hr̃a habuimus tempora & cucur¬
r imus quantum potuimꝰ. Hunc te e¬
rente & longi spacia transmitente¬

Expanded text:
juris quoque consultus singularem tonanjuris quoque consultus singularem tonantemque edidit librum. Plerasque Eremitarum Patrum vitas insignium veracissimo eloquio texuit historiae. De Mansionibus quoque Israelitici populi scripsit librum unum; Namque de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit Evangelii historiam, ita consolatoriis dissertionibus declaravit, ut unicam fore arbitretur. Plurimis quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondeo, nunquam me haereticis pepercisse; sed omni egisse studio, ut hostes Ecclesiae, mei quoque hostes fierenPergunt itaque ad visitandum, consolandumque Hieronymum, dum in labore esset, itidem , secum quidem animo Ecclesiae Catholicae cooperantem, corpore autem in Africa scribentem, sic inter caetera scripsit: Nostra habuimus tempora, et cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente, et longa spatia transmittente
Abbreviated transcription (Latin):
ut eoꝵ qui putant ecctam nullos phi¬
iosophos & eloquentes habuis se doctores
magno sudauit ingenio: ut sciant qͥles
& quanti uiri eam fundauerint. extru¬
xerint. ador auerint. & de signant fidem
nr̃am rusticę simplicitatis arguere. suãq
potius imꝑiciam recognoscere: Innume
ministerium miquitatis oꝑatur. &
garrit unusqͥsq quod sentit Ego solus
sum qui cunctoꝵ głam mordeã. Canta
deniq lassitudineꝰ fatigatus est ut &iã
instratu suo iacens func ulo trabensus¬
penso supinisq manib ad pͣhensa eri¬
ger&ur: ut scilic& officium monasterii
ꝓut poterat ex hib& Transeuntes in
squalore corporis uocisq tenuitate dies
plurimi. dehinc iheronimus in libroꝵ
habundantia fultus dictis suis sc̃o sp̃u
dedicatis. immobilem catholica turrẽ
contra heluidiũ contraq pelagiũ. &
aduersus iouinianum. euidentis sima uo¬
lumina catholicas correctione roborata
magno scripta accumine laxauit: Ad¬

Expanded text:
vel eos qui putant Ecclesiam nullos Phivel eos qui putant Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere. Innumermysterium iniquitatis operatur. Et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum qui cunctorum gloria mordear. Tanta denique lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo trabe suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur; ut scilicet officium Monasterii prout poterat exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi. Dehinc Hieronymus librorum abundantia fultus, dictis suis Sancto Spiritui dedicatis, contra Helvidium, contraque Pelagium, et adversus Jovinianum evidentissima volumina, Catholicaque correptione roborata, magnoque scripta acumine laxavit:
Abbreviated transcription (Latin):
canone latina modulatione canendũ
uerbum ad uerbum ex posuit: eumq
breuit disseruit. & enchiridionem ap¬
pellauit. Nuos libros salamonis expla¬
nauit. Cantica uero canticor ex ori¬
genis intͣptatione sicut & de sp̃u sc̃o
exclidimi uidentis in lantinã transtulit
linguam. Mathei nihil ominus euuan¬
głm. ex hebreo ferit esse romanum:
Quodq cõpendiosa quam fastidiosa ex¬
planatione. studiosis lectorib interp̃¬
tatus est. Sedecĩ namq ꝓphetarum
uolum ina ut uaticinia. a nullo qͦndoq
romanoꝵ ut meminisse ut scribere in¬
choass&e disseruit solus: quatuor & sep¬
tuaginta libris editis. commentatus:
lerasq p̾terea pauli eptas. & iohannis
re uelationem disseruit: Int̾ has itaq
numerosas oꝑis sui paginas. suis con
a passione xp̃i usq ad quar tum decimũ
theodosii imꝑatoris annũ. in ordinem
& iulianũ augustum rabidos acduersus
xpͣm canes. & etra in sectatores eccte

Expanded text:
Canone Latina modulatione canendum, Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et de Spiritu Sancto Didymi videntis librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus interpretatus est. Sexdecim quoque Prophetarum volumina seu vaticinia a nullo quandoque Romanorum vel meminisse vel scribere inchoasse reperta, disseruit quatuor et septuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis univa passione Christi usque ad quartum decimum Theodosii Imperatoris annum, in ordinem et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tilliam & tullu lectionem. ac flores
r&horicos cum me in linguȩ huiꝰ spscu
pristino reclusissem: & multo sudore
multoq tempore cepissem anhe lantia
stridentiaq uerba resonare & quasi
ꝑcriptam ambulans rarum desuper
lum̃ aspicerem. impegi nouissime in cla¬
mielem Et tanto tedio affectus sum
ingerente. labor om̃ia uincit impb mihi
uidebar sciolus int̾ eos cepi rursus esse¬
discipulus caldaicus Et ut uerius fatear
usq in p̃sentẽ diem. magis possum sermo¬
nem caldaicum legere & intelligere.
quam sonare Xp̃i itac gr̃a iheronimus
sidem adeptus. litcerisq grecis ac latinis
atq hebraicis doctus. cuncta hebreorũ
uolumina. quȩ in canone continentur
ex ueteri testam̃to uera edictione lati¬
nam lingua̾ uertit. Eaq omnia : comi¬
tatus est. Danielẽ quoq chaldaico ser¬
mone edoctum. romano stilo descrip¬
ũt. Fsalteriũ uidelic& & quod a suf¬
fronio postulatus iheronimus ex hebreo

Expanded text:
tiliani et Tullii lectionem ac flores tiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum,ingerente, labor omnia vincit improbus, qui mihi videbar sciolus inter eos, coepi rursus discipulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
fratri qui exͥ ebreis crederat me indisci¬
plinam dedi. ut post quint illiani acumi¬
na ciceronis fluuium. grauitatẽq fron¬
tonis. & lenitatem plimi. al phabetum
discerem stridentia anhelantuiq uer¬
ba meditarer. quid ibi laboris sumpse¬
rim quid sust inuerim difficuitatis. quo¬
tiens desperauerim. quotiensq cessaue¬
rim. & conditionem discendi rursum
ceꝑim. testis est conscientia mea quid
passus sum: eum eoꝵ qui mecũ duxerint
quod de amaro littere semine dul¬
daico sermone conseriptum cũ ihero¬
nimus uert&er& in latinum. hunc
qui subsequent᷑ adnexus habuit pre¬
ceptorem. Oemini inquit obintelli¬
gentiam meam huius uoluminis lid¬
deum quemdam pͣceptorem qui apud
he breos peritus habebatur non par¬
uis rede misse nummis: Si eius doctrina
aliquid ꝓficerim nescio. Hoc unũ scio
req chaldeam linguam didicerntt idem
iheronimus ita scribens atq affirmans
dicit Eigo adolescentulus post quin¬

Expanded text:
fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in discifratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque uerba meditarer. quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum duxere quod de amaro semine litterarum duldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio,reque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quin
Abbreviated transcription (Latin):
in mundũ nihil bonum esse possit.
Uox de cęlo respondit: Quod d̃s mun¬
clauit . tu ne commune dixeris:: Cur ds
loquit̾ ad abra ham. quod quarta ꝓ¬
genie filii isrł de egipto essent euer¬
suri. & postea morses scripsit quinta
autem generatione uł ꝓgenie exier
filii isrł de t̾ra egrpta. quod utiq nisi
exponat᷑ uid&ur esse contrariũ: Cur
abraham signũ circoncisionis suscepit.
cur isaac iustus atq carus dõ. ñ illi cui
uoluit. sed noluit. deceptus errore.
bene docit: Nunc quib ausib quantis ue
laborib solus omnium romanoꝵ iheroso¬
limus hȩbraitam linguam litterasq ĩmo
caldaicam linguam didicerit. sicut ipse
ꝑhibuit. subnectendum esse Num ẽem
inquit iuuenis & solitudinis me deserta
ual larent incentiua uitiorum ardorẽq
naturȩ ferre non poterã. Quem cum cre¬
bris ie iunus frangerem. mnens tam̃ cogita¬
cionib aestuabat atq ad em̃dandum cuidã

Expanded text:
immundum nihil bonum esse pimmundum nihil bonum esse puox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus loquitur ad Abraham, quod quarta genie filii Israel de Aegypto essent reversuri; et postea Moyses scripsit: Quinta autem generatione vel progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti. Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, sicut ipse perhibuit, subnectendum est: Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva naturae ferre non poteram; quae cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. ad quam edomandam cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
fore. quam ut de scripturis int̾ nos ser¬
mocinemur. Ied est ut ego in t̾rogem tu¬
respondeas Quid tam in hac luce puto
iocumdius. quo epulo. omnia mella su¬
pantur.Quam dultia inquit ꝓph&a
gutturi meo eloquia tua. suꝑ mel ori
meo Nam idcirco ut ait p̃cipuus orator.
homines abestus differimus. quod loqui
possumus Qua laude dignus ẽ. qui in
care c&eros suꝑat. in qua homines
bestias ante cellunt : Accingere igitur:
tibi. quia libros quos mihi de fide lac¬
tantii dederas: idõ non lbent̾ lego.
quia & plurimę epłȩ̨ eius usq ad
mille uersuũ spacia tendunt᷑. & raro
de nr̃o dogmate disputat Quo fit ut¬
& legenti fastidiũ gigner& longitudo
Et si qua breuia sint scolaticis magis
sunt abta quam nobis. De moris & re¬
gionum situ & philosophus disputans
Quid sibi uult quod ingenesi seriptũ est.
& uindictas solu&. Sed omnia fecit q̃s
bona ualde. quare ad noe de mundis
& inmundis animanib mandat. cum

Expanded text:
fore, quam si de scripturis inter nos serfore, quam si de scripturis inter nos sermocinemur, irespondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis antecellunt? Accingere igitur tibi, quia libros quos mihi de fiae Lactantii dederas, ideo non libenter lego, quia plurimae Epistolae ejus usque ad mille versuum spatia tenduntur, et raro de nostro dogmate disputat: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sunt apta quam nobis. De metris, et regionum situ et Philosophis disputans. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: vindictas solvet. Sed et si onmia fecit Deus bona valde, quare ad Noe de mundis et immundis animalibus mandat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
q hum ilia sub t̾raneaq pagrans habi¬
tacula contemplat̾. uit asq eoꝵ supplici
uoce siscitans. seribensq ueritate̾ ponit
multaq alia libelus suis epłisq suo in
monasterio conficiens edisserit. Beatus
pontifex. ut ad suam idẽ. romanam ui¬
bis eccłam obscribenda mittendaq uo¬
lumina assiduo oꝑe non desister & hu¬
iheronimo. damasus Por mitante te &iã
longo tempere neglegente potius qͥmm
scribente. questiunculis ad te missis sisci
Noc enim ueluti cotidiano cibo alitur
& ping̾e scit oratiq sed qui lectionis firic¬
ad me remisso. nullas te iam epistolas
nabe dixisti. exceptis his quas in heremo
aliquando dictaueras. quasq toto aut¬
ditate legi atq scripsi. & ultra pollicites
& turtiuis noctiũ oꝑib aliquas si uel¬
les posses dictare. Libent̾ accipio ab
afferrente. quod rogare uoluerã &iam
si negasies Neq uero Illam puto dig¬
niorem diputionis nͣrę confabulationẽ

Expanded text:
umque humilia subterraneaque peragrans habiumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus tissimus Pontifex, ut ad suam idem Romanae urbis Ecclesiam, ad scribenda mittendaque volumina assiduo opere non desisteret, huHieronymo Damasus. Dormientem te et longo iam tempore legentem potius quam scribentem quaestiunculis ad te missis excitaas — hoc enim ueluti cotidiano cibo alitur et pinguescit oratio —, sed quo lectionis frucad me remisso nullas te iam epistulas habere dixisti exceptis. his, quas in heremo aliquando dictaueras quasque tota auiditate legi atque descripsi, et ultro pollicitus e furtiuis noctium operis aliqua, si uellem, posse dictare, libenter accipio ab offerente, quod rogare uolneram, si negasses. neque uero ullam puto : digniorem disputationis nostrae confabulationem
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ergastulo locabam. & ut mihi tes¬
tis est dñs. post multas lacrimas. post
caelo oculos inherentes. nonnumqͣm uide¬
bar mihi int̾ce̾ agminib angłoꝵ. & loeus
gaudensq cantabam. post te inodoremum
unguentoꝵ tuoꝵ currem Quadrienino
itaq dedicatȩ̨ penteentię exacto. ad b&¬
leem opidum iheronimus remeauit. ubi
prudens animal ad p̃sepe dñi se se obtu¬
ut ꝑ mansuram bibliotecam suam qͦͣm
sibi summo studio ipse condiderat. clui¬
sam omniumq libroꝵ mationes quas pe¬
ne memorit̾ retinebat iterum relegens.
diem ieiunans ducebat ad uesꝑam. plu¬
res ad eum religiosorum quib uitę cius
fama cõꝑta est: ꝓtinus confluxerunt. bo¬
numq doctorem paruo ad huc sub tugu¬
rio boni obser uauere discipuli Nec mul¬
tem conspicit. & egredientib ad septe̾¬
trionem uid&ur. paruulũ habitationis
locellum construxit. Interim iheroni¬
mus dum eximiũ herðmitarũ monac hoꝵ¬

Expanded text:
carnis ergastulo locabam; et ut mihi tescarnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus Angelorum; et laetus gaudensque cantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachor
Abbreviated transcription (Latin):
Ille igit̾ ego qui ob gehennę m&ũ tali
me charcere ipse dãpnauerã. sccopio¬
nũ tantũ sotius & ferarũ. sepe choris
int̾ erã puellarũ: Pallebant ora iciu¬
nus & mens desideriis aestuabat in fri
gido corpore & ante hominẽ sua iam car¬
ne p̃mortua. sola libidinũ incendia
pullulabant: Itaq om̃i auxilio desti¬
tutus ad iħic iacebã pedes. rigabam
lacrimis. crine tͣgebã: & repugnante
carne epdomadarũ in ȩ̨die subiaceba.
Non erubesco infelicitatis meę quin poti¬
us plango non esse quod fuerim Memi¬
ni me clamantẽ. dic̃ crebro iutrxisse
cum nocte: nec prius a pectoris cessasse
uerberib quam a dño redir& incre¬
pante tranquillitas Ipsam quoq cellu¬
lam meã quasi cogitionũ consciã per¬
timescebam. & mihi iratus & rigidus.
solus cdeserta penetrabã: sic ubi conca
uallium. asꝑa montiũ. rupi ũ p̃rupta
cernebam: Vbi me in datione miserrima

Expanded text:
ille igitur ego, qui ob gehennae metum tali ille igitur ego, qui ob gehennae metum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. pallebant ora ieiuniis et mens degido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae
Abbreviated transcription (Latin):
res mei saltem sugiente̾ me & clausũ
psequi deserint: Ad deserta deinde
loca. atq olĩ ob agendam inibi peniten¬
tiã ꝓpare cupierat. ita l&us accinctqͦ
accessit ut uolasse xũ. magis quam measse
crederes Quomodo uero ꝑ quadrienniũ
continuũ xp̃i potius auxilio penitue¬
rit. idem iheronimus. quȩ sponte ꝑtu¬
dicauit. quo quotiens in heremo consti¬
tutus & illa uasta solitudine quę exus¬
ta solis ardorib horridũ monachis p̾stat
habitatulũ: Putaui me inquit romanis
int̾esse delitis Sedebã solus quia amari¬
tudine repl&us erã Horrebant sacco
menbra deformia. squalida cutis Sutũ
ethiopiͤę carnis adduxerat Cotidie la¬
crimȩ. cotidie gemitus. & si quando re¬
pugnantẽ. somnus imminens op̃siss&:¬
Nuda humo. uix mͣbra herentia collide¬
bam: De cibis uero & potu tateo. cum
&iam languentes aqua frigida utantur.
& coctum aliquid accepissẽ luxuriȩ̨ sit.

Expanded text:
res mei saltem fugientem me, et clausum res mei saltem fugientem me, et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ob agendam inibi poenitentiam properare cupiebat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis, quam measse crederes. Quomodo vero per quadriennium continue Christi potius auxilio poenituerit; idem Hieronymus, quae sponte pertudicit: ‘Quotiens in heremo constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habitaculum putauinteresse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressnuda humo uix ossa haerentia conlidebam. de cibis uero et potu taceo, cum etiam languentes aqua frigida utantur et coctum aliquid accepisse luxuriae sit.
Abbreviated transcription (Latin):
cutionib paratũ. Eore ex istimo: scilice
ut romana eccła p&ri instituta re¬
studio desudante. hębraicã quoq ha¬
beat ueritatem: & grecoꝵ quorumdã
leuitas quȩ sibi a se om̃s scripturas di¬
uinitus inspiratas accepisse plaude¬
sus ad orientem tendens. ꝓfectus est ad
gregoriũ nazarenũ cͣstantinopolitanȩ
urbis ep̃m Vbi ita ꝓficere studuit: ut
sc̃arum scripturarũ studus erudiriẽ.
supplex docilisq discipulus adnt p̃cep¬
torẽ. eumq constantinopolit ana ur be
obseruabat Hoc discipulatu iheroni¬
mus ꝑacto: in srriam prexit Et dũ
in posiessione euagri pbri morar &ur
malchum monachum & aliquando
captiuũ repꝑit ꝑcunctusq eũ õnem
eius captiuitatis accepit historiam
quam postea edidit scriptãq romã¬
nis fidelib misit. Hec in huius historię
int̾ serens ꝓlogo scribe inquit disposui
si tam̃ ds uitam dederit & si uit uꝑato¬

Expanded text:
cutionibus paratum fore existimo: scilicet cutionibus paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta restudio desudante, Hebraicam quoque haberet veritatem, et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi a Deo omnes scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudesus, ad Orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum, Constantinopolitanae urbis Episcopum: ubi ita proficere studuit, ut sanctarum Scripturarum studiis erudiretur: et supplex, docilisque discipulus, adiit praeceptorem: eumque in Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit; et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum monachum aliquando captivum reperit: percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis didicit historiam, quam postea edidit, scriptamque Romanis fidelibus misit: haec in istius historiae inserens prologo: Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit: et si vituperato
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑio. tanto lacrimarum imbre per¬
fusos ut &iam incredulis fidẽ sacerẽ
ex dolore: Nec uero sopor ille manis¬
fuit. aut uana sunt somnia quib sepe
deludim᷑. teste est tribunal ante qd
iacui. udiciũ teste quod timui. it a
mihi numquã contingat talẽ incide¬
re questionem liuentes habuisse me
scapul as. plagas sensisse ꝑ somnium:
Et tanto dehinc studio diuina legisse.
quanto mortalia antea non legerã:
Interea iheronimus romane ȩcclesiȩ
pbr. os damasi sacerdotis sacra bibli¬
otecȩ̨ scrutator. diuinoꝵ desertor uo¬
luminum dum ꝑ trienniũ Ccinuum
carus. acceptus popularib uenerat
omniũq iuditio dignus esse summo
sacerdotio decernitui. Quidã excle
ricorũ monachoꝵq ordinib ꝓp&ul an
dum de urbe iheronimũ qui utrũq
insidias parauerunt: Uerũ enĩuero
hunc ego felicem dixerĩ huius fugę
euentum. corrigentis xp̃i iuditio dis¬
pensatum. quam prauo hominũ ꝑse¬

Expanded text:
aperio tanto lacrimarum imbre peraperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teste est, quod timui — ita mihi numquam contingat talem incidere quaestionem! —, liuentes habuisse me scapulas, plagas sensisse et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. Interea Hieronymus Romanae Ecclesiae Presbyter, os Damasi Sacerdotis, sacrae Bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petudum Urbe Hieronymum, qui utrorumque insidias paraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pravorum hominum perse
Abbreviated transcription (Latin):
num me esse respondi: Et ille qui
pͣsidebat: mentiris ait Ciceronianus
es non xp̃ianus Vbi est thesaurus tu¬
us ibi est & cor tuum: llico obmutui. &
int̾ uerba quib me cędi iusserat: con¬
scientię magis igne torquebar. illũ me¬
cum uersiculum reputans in inferno
aut̃ quis confitebit᷑ tibi. clamare tam̃
cepi & eiulans dicere: Miserere mei
dñe. miserere mei Hȩc uox int̾ fla¬
gella resonabat: Tañdem ad p̃siden¬
cis genua. ꝓuoluti qui astabant. p̃c a¬
bantur ut ueniam tribuer& adoles¬
centiȩ. ut errori locũ penitentię
cõmendar& Ex acturus deinde
cruciatum si gentilium libros utte¬
rarum aliquando legissem Ego qui
tanto constrictus arcicuio uellem
&iam maiora ꝓmittere. dum iurare
cepi. & nomen eius obtestans dicer e.
dñe siumquam habue  cõdices secu¬
lares. silegero te negaui. In hȩc sa¬
cram̃ti uerba dimissus: reuertor
ad superos. mirantib cunctis oculos

Expanded text:
num me esse respondi. Et ille qui num me esse respondi. Et ille qui praesidebat: Mentiris ait: Ciceronianus es, non Christianus. Ubi enim thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. Illico obmutui: et inter verbera nam me caedi jusserat conscientiae magis igne torquebar: illum mecum versiculum reputans: In inferno autem quis confitebitur tibi: Clamare autem coepi, et ejulans dicere: Miserere mei Domine: miserere mei. Haec vox inter flagella resonabat. Tandem ad praesidentis genua provoluti qui astiterant, precabantur, ut veniam tribueret adolescentiae, et errori locum poenitentiae commodaret: exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et nomen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos
Abbreviated transcription (Latin):
romȩ sũmo studio ac labore confeceram:
crere non poteram: Itaq miser ego
licturus cullium ienunabam: Post noc¬
tium crebras uigilias post lacrimas quas
milii p̾teritorum recordatio peccatorum
ex imis uiscerib seriuebat plato sumeba¬
tur in manib Si quando in mem& reuer¬
sus ꝓphi&as legere cepissem : sermo horre¬
solis: Dum me ita antiquus serpens illu¬
der&: in media ferme quadragesima me¬
duli is infusa febris. corpus meum inua¬
sit Exhaustũ & sine ulla requie quod
dictu quoq incredibile sit. sic infelicia
menbra depasta stͣ: ut ossib uix here¬
rent Interim parabantur exf equie.
& uit alis animi calor: toto frigiscente
iam corporre insolo tantum tepente
pectusculo palpitaba. Cũ subito
raptus in sp̃u ad tribunal iudicis per¬
trahor Ibi tantum luminis & tantũ erat
ex circumstantium claritate fulgoris. ut
piectus in terram: sursum aspicere nͥ
auderem: Int̾rogatus conditionẽ: xp̃ia¬

Expanded text:
mihi Romae summo studio ac labore confeceram, mihi Romae summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Itaque miser ego lecturus Tullium jejunabam. Post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas praeteritorum recordatio peccatorum, ex imis visceribus eruebat, Plautus sumebatur in manus. Si quando in memet reversus Prophetas legere coepissem: sermo horresolis. Dum ita me antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima, medullis infusa febris, corpus invasit exhaustum, et sine ulla requie, quod dictu quoque incredibile est, sic infelicia membra depasta est, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae et vitalis animae calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat: cum subito raptus in spiritu, ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris: ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus de conditione, Christia
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimus nrͣ in oppi¬
do stridonis quod a
got his subuersũ dal¬
matiȩ quondã panno¬
neq confiniũ fuit :
Patre eusebio natus.
uestem xp̃i puerro¬
mę suscepit. Ibiq lit¬
teris grecis & latinis
a primeuo eruditus est In arte quideni
grammatica donatum habuit p̃ceptorẽ:
In roehorita aut̃ uictorinum oratorẽ. Post¬
quam uero omne mundanarũ littera¬
rum studium adeptus ẽ: ꝓbatissimoꝵ
quoq monachoꝵ habitũ factũq immita¬
tus est Cupicditatẽ siquidẽ animi iugi
sinceritate caltans. uoluptatẽq corpo¬
ris ꝑhenni frangens ieiunio plerosq bo¬
noꝵ religiosꝵ meliores se iuo docuit
instituto: Quodam igit̾ tempore dũ ex
more idem iheronimus diuina ad legen
libros salut ifero castigatus est uerbe:
ta enim ipse de se ad eustochiã scribens
asserit. cum ante annos plurimos. domo
parentib sorore cognatis. & quod his dif¬
fic il ius est consu&udine lautioris. ꝓpt̃
militaturus ꝑgerem: biblioteca qͦm

Expanded text:
Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omne mundanarum litterarum studium adeptus est, probatissimorum quoque monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animi jugi sinceritate calcans, voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque bonorum religiosorum, meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, cum ex more idem Hieronymus, divina ad legendlibros salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium scribens asserit. Cum ante annos plurimos, domo, parentibus, sorore, cognatis, et quod his difficilius est, consuetudine lautioris cibi pmilitaturus pergerem, bibliotheca quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuenta p̾ciosa margarita qũȩ ha¬
bebat uenditis comparauit. Uerum & iã
fecerit & docuerit sit homines. hic mag¬
nus uocabit᷑ in regno caloꝵ P&o autem
impendio ur̃am caritatẽ qui hȩc scripta
legitis ut mecum ommipotenti dõ gr̃as aga¬
tis sñmq benedicatis: qui mihi tribuit
intellectum ut hȩc in noticiã & p̾sentiũ¬

Expanded text:
qui inventam pretiosam margaritam, quae haqui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam fecerit et docuerit sic homines, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ ac feminarum continentib cum suis p̾po¬
sicas plena eccła dimisit. una cum bibliote¬
cis libros & tractus uł suos uł alioꝵ sc̃orũ
habentib. in quib dono dĩ qualis quantisq
in eccta fuerit noscitur. Et in his supui
uere a fidelib inuenitur luxta quod &iã
scłariũ quidam po&a suis iubens. quod si¬
bi mortuum tumuld̃ in aggere publico
collocarent. ꝓgrãmate fixit dicens: Iliue¬
re post obitum uis nosse uiator. Quod
legis ego loquor uox tua nempe meaest
Et in suis quidem scriptis ille dõ acceptꝰ
& carus sacerdos quanto lucente uȩrita¬
te uidere conceditur. recte ac sine fide
ex co ꝓficere potuisse qui eum & loquen¬
tem in ecłam suam ꝑ̾sentem audire et ui¬
dere potuert̃ & eius psertim inter ho¬
mines conuersationem non ignorauert᷑
rat enim non solum eruditus scriba in
regno caeloꝵ de thesauro suo ꝓferens
noua & u&era: Et unus negotiatoꝵum.

Expanded text:
rorum ac feminarum, continentibus cum suis praepororum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fideex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
alacrit̃ & fortit᷑ sana mente sanoq consi¬
lio in eccła p̃dicauit. menbris omnibus
sui cooporis in columes integro aspectu
& auditu Et ut dictum est nob astantili¬
patrib suis & nutritus in sua senectut e
& nobis coram ꝓ eius cõmendanda corpo¬
ris depositione sacrificiũ dõ oblatũ est
& sepultus est. Testam̃tum nullum fecit
quia runde facer& pauꝑ dĩ non habuit: Ec¬
cleñȩ bibliotecã om̃sq codices. diligenter
posteris custodiendos semꝑ iubebat. Si quid
uero eccta ut insumptib uł ornamentis
habuit. fidei pbri qui sub eodẽ domus ec¬
tȩ curam gerebat dimisit. nec suos con¬
sanguineos uł inꝓposito ut extra estitutũ
in sua uita & morte uulgi more tractauit.
quib dum adhuc suꝑ ess& id si oͥpus fuit
quod c&eris erogauit. ñon ut diuitias ha¬
berent. sed ut non atd minus egerent Ve¬
rum sufticientissimum & monasteria ui¬

Expanded text:
alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consialacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum est, nobis astantipatribus suis, enutritus in bona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria vi
Abbreviated transcription (Latin):
catholicae diuinitus condonata. nam uixit
annis septuaginta sex: in clericatu aut ẽ
uł episcopatu annis ferme xł Dicere
post ꝑceptum baptisinum &iam laudatos
xp̃ianos & sacerdotes absq digna & cõ¬
p&enti penitentia exire de corpore non
debere. quod & ipse fecit ultima qua
defunctus est agritudine Ulam sibi iusse¬
rat psalmos dauiticos qui sunt paucissimi
de penitentia scribi. ipsosq quatniones
iacens in lecto contra pari&ẽ positos.
dieb suȩ̨ infirmitatis intuebatur & lege¬
bat & ubtim ac iugit᷑ flebat. Et ne inter¬
tio eius a quoquã impedir&ur: ante di¬
es ferme decem quã exir & de corpore.
a nobis postul auit p̾sentib. ne quis ad
eum ingreder&̃. nisi his tantum hodis
quib medici ad inspiciendum intrabant
ut cum ei refectio inferr&ur & ita obser¬
uatum & factum ẽ: & om̃i illo tẽpore
ab catione non cessabat: Uerbum dĩ usq ad
suam extremam agritudinem inp̃tͣmisse

Expanded text:
catholicae divinitus condonata, vixit catholicae divinitus condonata, vixit annis septuaginta et sex, in clericatu autem vel episcopatu annis ferme quadragintpost perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, et jugiter ac ubertim flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ministerio xp̃iano Si autͣ hoc audito
abire maluerint: nec illis manendum
est. qui ꝓpt̾ illos manebunt quia ibi
iam non sunt ꝓpter quos adhuc mane¬
re debeant: Quicũq igit isto moclo fu¬
git eccłȩ mecessariũ ministeriũ. ilo
fugiente nodesit faciat. quod dñs p̃ce¬
pit siue ꝑmisit: Qui autẽ sic fugit
ut gregi xp̃i ea quib spiritaliter pascit᷑.
alimenta subtraha ant̾. Mercennarius
ille est. qui uid& lupum uenientem &
fugit. qm non est ei cura de ouib: Hȩc
tibi quia me consuliusti fr̃ dilectissime
qua estimaui caritate & certa ueritate
rescripsi. sed ne meliorem si inueners
us tam quod in his ꝑiculis faciamus inue
nire non possumus: quam mationes ad
sum ut scilic& eccłas non desererent.
dĩ dono non nulli prudentes & sc̃i uiri
& uelle & facere meruert̾. Et int̾ oen¬
tes obtrectantium a sui ꝓpositi intentio¬
sua ꝓlixa ꝓutilitate ac felicitate sc̃a ec a

Expanded text:
ministerio christiano. Si autem, hoc audito, ministerio christiano. Si autem, hoc audito, abire maluerint, nec illis manendum , qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inuenerius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad sum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentiosua prolixa pro utilitate ac felicitate sanctae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
c&. quisquam &iam hoc dicit omnib
displic& Sunt sane qui arbitrantur
epos uł clericos non fugientes intalib
periculis sed manentes. ut plebes facile
decipiantur. Cum iso non fugiunt quia
rep̾hensionem uł inuidiam deuitare allo¬
quendo casdem plebesatq docendo. ñ
uos decipiat quod de loco isto non fugimꝰ.
quid saluti urȩ quȩ in xp̃o est nouimꝰ
necessariũ si ergo fugere uolueritis. &
nos ab istis quib tenemͣ uinculis solu¬
tis: quod tunc puto esse dicendũ. qͣndo
uere uid&ur e̾e utile. ad loca tutiora
migrare: Quo audito. si uł om̃s uel
aliqui dixerint in illius potestate
sumus. cuius iram nullus quocũq ua¬
dit euadit: Et çuius miscđa ubicũq sit
potest inuenirȩ. qui nusquã uult ire
siue certis necessitatib impeditus. siue
laborare uolens ad incerta suffugiat.
& non ad fugienda sed & mutanda peri¬
cula. Pculdubio isti deserendi non sunt

Expanded text:
cet: quisquis autem etiam hoc dicit, omnibus cet: quisquis autem etiam hoc dicit, omnibus displicet. 13. Sunt sane qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis, sed manentes, facere ut plebes decipiantur, cum ideo non fugiunt, quiaresponsionem vel invidiam declinare, alloquendo easdem plebes, atque dicendo: Non vos decipiat, quod de loco isto non fugimus:quid saluti vestrae, quae in Christo est, novimus necessarium. Si ergo fugere volueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, vinculis solvistis. Quod tunc puto esse dicendum, quando vere videtur utile esse ad loca tutiora migrare. Quo audito, si vel omnes vel aliqui dixerint, In illius potestate sumus, cujus iram nullus, quocumque vadit, evadit; cujus misericordiam, ubicumque sit, potest invenire qui nusquam vult ire, sive certis necessitatibus impeditus, sive laborare nolens ad incerta suffugia, et non ad finienda, sed ad mutanda pericula: procul dubio isti deserendi non sunt