comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ad dĩ augendã głã. & occulta ꝓ humana elatione itã
da. Ille autẽ debet publicar bonũ qd agit. qͥ ꝑfecta humili.¬
tate fundatus. nulla iã elatione contingit᷑. Nã is qͥ se intelligit
adhuc amore laudis pulsari. factabona in occulto agat. ne forte
qd̾ egit ꝑdat. Int̾dũ uiri scĩ dũ cupiunt funditꝰ suã mutabili¬
tatẽ conigere. aliqͣndo tumore tangunt᷑ elationis suȩ cõscis
actione usticiȩ. sed ab huiꝰ subreptionis malo. humilitatis cõ¬
punctione purgant᷑. Uiri scĩ ñ nunquã qͦsdã de se audientes
instruunt. & tam̃ in his alta se cõsideratione custoduĩt. nedũ
alios ãt̾rena intentione erigunt. ipsi in terrenȩ laudis appecicu
demergant᷑. Quidã ꝑ in cautã uirtutũ iactantiã relabuntur
ad uitia. & qͥdã dũ uitior impulsu freq̃nt̃ plangunt. de ipsa un
firmitate ꝑ humilitatẽ ualidiꝰ comialescant. P lerũq utile ẽ
adrogantibꝰ deseri adõ. qͣtinꝰ sue infirmitatis conscii ad bunis¬

Expanded text:
occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod egerit perdat. 11. Interdum viri sancti, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purgantur. 12. Viri sancti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitiahumilitatem validius convalescunt. 14. Plerumque utile est arrogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humi
Abbreviated transcription (Latin):
pites. Unde ⁊ rep̃henditur petrus qd̾ tab̾naculũ in monte fies
cogitauit. qͥa scis in hoc m̃do tabnaculũ ñ ẽ. quib patria ⁊ don¬
incȩlo ẽ. Sc̃i uiri ideo cõtẽpnere cupiũt mundũ. ⁊ motũ m̃tisa
suꝑna reuocare. ut ibi se recolligant. unde defhuxer. ꝙ inde se
teri ota de hiuꝰ ate mortificatione consurgant. sunicti qͥppe
ep ha meis ftabilitatẽ ñ aspicit. Qui post renuntiationc muniti
as suꝑnã patriã sc̃ĩs desideris inhat. ab hac trena iutentiono
qnasi quiszdã penis subleuatiis erigitur: & ini qͣlapsis esat
ꝓ gemitã combicit. & ubi ꝑuenerit cũ gautio magno intencit.
semi n cõtẽplations requie reflȩxus in curis hutꝰ seti meddit. si ad
memoriã sui reuertat᷑ ꝓtimus in gemiscit. quantuq fuenit taͣn¬
qrilla que ꝑclioit. & quã confusa s̃ in quibꝰ cecidit : er ipsala.¬
boris sue disficustate ognoset. suic eñ inac uita laboriosus.

Expanded text:
eculo: unde reprehenditur Petrus, quod tabernaculum in monte fieri voluerit ; quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus in coeo. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerunt, et inde se vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerint tranquilla quae perdidit, et quam confusa sint in quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius
Abbreviated transcription (Latin):
mbͥ Uanes terroris ẽ animus plenꝰ famã appetere. &Aocapi.¬
endã terrenã laudẽ studit̃ dare. C. ircuminspice ce ipsui hsomo.
nic huqy tibi arroges que inte s̃ p̃ter peceatũ. Non declionat
ao lerterã qͥ ñ sibi Sed dõ tribuit bona que agit. neq aosi¬
nistra se uertt. ꝗ de diuina indulgentia peccandilicenti
derderã neq ad sinistrã. Uerũ ẽ qd natina exspectat delecta
sindaudib sed tunc recte si in deo non inse quisq sauoet

Expanded text:
 Vanus et erroris est animus plenus famam appetere, et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, o homo! nihilque tibi arroges quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit, neque ad sinistram se vertit qui de divina indulgentia peccandi licentidexteram, neque ad sinistram . » Verum est quod natura exspectat delectari in laudibus, sed tunc recte, si in Deo, non in se, quisque laudet
Abbreviated transcription (Latin):
monachi ꝓfeisionẽ sectant: qͥnto suꝑmi amoris ꝓpositũ dlise¬
litẽ appetunt. tanto ꝓcliuiꝰ ad amorẽ mundi denuo redicutus
Nã ꝑfesio ñ ꝑfecta p̃sentis iutȩ repetit desidera. Inqͥsꝰ ⁊is ñ dũ si
monacehus alligcat opere. iã tam̃ aligat cogitatiouis amore. Lons
quippe ẽ animꝰ ãdõ. cui hec adhuo uita cdulcis ẽ. I ste enim qͥs
de supnis appetit. qͥo de infimis fugiat nescit. Nã sic̃ senptiũe
scire que appetat. tanto de infimis acrĩ quib inheret dolere de la
Piopt̾ hoc enĩ a iacob apłs dicit. miseri estote. lugete. ⁊ plorate. s
ur̃ in luctũ conuienat: & gaudiũ in merorẽ. ħ inc etiã dñs .ue.
flebitis. &ͥ ad hoc conuersionẽ scĩtatis p̃tendit. ut aliis quandeq
p̃esse desid eret. iste ñ discipul ap̃i. sed pͣuitatis sectator existit.

Expanded text:
rofessionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam Dominus: flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non discipulus Christi, sed pravitatis sectator existit,
Abbreviated transcription (Latin):
mani  Ul p̃ceptis gñalib adstriugant᷑: isti p̃cepta generala
ꝑfectius iuuendo transcendunt. ao ꝑfectũ ñ sufficit ñisi abie.¬
datis oimib sius. etiã se ipsĩ quisq ab neget. S quio ẽseipisũ
ab ne gare. nisi uoluptatib ꝓpriũs abrenuntiare: Nt qͥ supb eiat
ste iumilis. qͥ iracuns c̃. ẽcꝰ studeat mansuetus. Nam si ita qͥ sꝗ
renintiet quib possidet om̃ib. ut siuis ñ renuntiae morib ñ¬

Expanded text:
eptis generalibus astringuuntur; isti praecepta generalia, perfectius vivendo, transcendunt. Ad perfectum non sufficit, nisi abnegatis omnibus suis, etiam seipsum abneget. Sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat, sit humilis; qui iracundus, esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet omnibus quae possidet, ut suis non renuntiet morib
Abbreviated transcription (Latin):
lũ seruans sibi unũ uitȩ actualis obtitũ. ut sit utili illi ꝑ sipͥlicio
actionẽ ure ad uitã. quã ꝑ contẽplationis ei rorẽ mati ingeres¬
rã. Sepe mens ad suma ab inis erigitur ⁊ sepe asũmis ad uss¬
ma pondere carnis inclinata reflectitur. M ultos dt̃ ex carnas
sua gr̃a uistat. & ad contẽplationis fastigiũ eleuat. mustosq a
contemplatione usto udicio desentt. ⁊ lapsos in t̾renis oꝑib der

Expanded text:
it utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a cont
Abbreviated transcription (Latin):
utã incercdũ reflectuntur. consi derantes illa sũma sic ee̾ uti¬
liai. ut tam̃ ista humlia sint paululũ ñe inctigentiȩ neces¬
cedit. ancontẽplatione autẽ se se ꝑ int̃alla resumit. qa dui¬
tarnttate contẽp landi lasat᷑ U isio animaliũ inet ecihiele
ibart a mreuertebant᷑ ꝑtinet ad intş actnis ꝑseueranta. &it
tise urte m̃surã inqua dũ quisq intendit sua reuerbatus
infiurenitate reflectit᷑ atq iterĩ renouata intentione ad eauis
descenderat rursis engit: qd fieri in actiura uita ũ potest des
si dq res lectat uł ao modicũ. statĩ utiorũ exxipit᷑ libxi. Saulũ¬

Expanded text:
tam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necescedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in EzechieleIn ativae vitae mensuram; in qua dum quisque intendit, sua reverberatus infirmitate, flectitur, atque iterum renovata intentione ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri in activa vita non potest; de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu.
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ. signalegẽ in discipulis meis. ne eã aut uide ꝗns inteli¬
gat. aut hereticꝰ qͥa ñ ẽ. xp̃i discipiisꝰ. Unitate qͥppe pacis quã
beretici sano sensu ñsapiunt. seo eas aderrorẽ praue intelligentiȩ
fraudulentie illigant auditores. ut eos quast inlaberinto ĩplicent
aqͦ exire uix ualent. Tanta ẽ hereticorũ calliditas. ut falsa ueris.
malaq bonis ꝑmsceant. salutaribq reb plerũq erroris siu uins

Expanded text:
monium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ que legit. seq̃nt᷑: adͣ ꝓlbrendũ que dicit. Lector strenuꝰ po¬
tius ad implendũ que legit quã acdsciendũ erit ꝓmptissimꝰ.
M inor enĩ penaᷤ nescire qͥd appetas. quã ea que noueris ñ implere
Sic̃ enĩ legendo scire cõcupisennꝰ: sic sciendo recta que didici¬
mus implere debemꝰ. Lex dĩ ip̃miũ habet & penã legentib
Premiũ in eis qͥ eã bene uiuendo custodiunt. penã uͦꝰ qui eam
male iuiuendo cõtẽpniunt. Om̃is qui ap̃ceptis dĩ chsce dit oꝑe. qͦti.¬
ens eadẽ dei p̃cepta legere uł audire potuerit: corde suo rep̃h.¬
ensus confundit᷑. qͥa id qd̾ ñ agit memoratur. ⁊ teste cõscientia
interiꝰ accusat᷑. Unde & dauid ꝓpħa dep̃cat᷑ clicens. T̃unc ñ con¬
fundar dũ respicio in om̃a manctata tua. Grauit̃ nãq unusqͥsq
cõfundit᷑ qͣndo mandata dĩ uł legẽndo uł audiendo respicit. qu
uiuendo cõtẽpnit. Corde enĩ rep̃hendit᷑ dũ mandator meditatio¬

Expanded text:
quenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatio
Abbreviated transcription (Latin):
ministeruim quicumq fidelit̾ intentaq m̃te ex sequitir:
quodam modo angelis sociatur. De lec tione¬
si liceat. Siñ liceat: meluis ẽ orare quã legere. Qͥ uult
cum dõ semꝑ cͥẽ. freq̃nt̃ debet orare. frequent & legere. Nam
cũ oramꝰ ipsi cum dõ loquimur: cũ uͦ legimꝰ ds̃ nobiscũ loqͥ¬
tur. Om̃ĩs ꝓfectus ex lectione & meditatione ꝓcedit. Que enĩ
nescimꝰ lectione discimus. que aut̃ didicimꝰ meditatiomibus
cõseruamꝰ. Geminũ confert donũ lectioscãrũ scripturarũ.
siue qͥa intellectũ m̃tis erudit. seu qd̾ a mundi uanitatibꝰ abs¬
tractũ hominẽ ad amorẽ dĩ ꝑducit. Caxitati enĩ sepe illiꝰ ser¬
mone subtrahimur a desiderio uitȩ mundanę. atq accensi in
amore sapientiȩ. tanto uana spes mortalitatis huiꝰ nobis uiles¬
cit: quanto ampliꝰ legendo spes ȩt̾na claruerit. Geminũ ẽ lecti¬

Expanded text:
ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo Angelis sociatur. Unde et insi liceat; si non liceat, melius est orare quam legere. 2. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, cum Deo ipsi loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lecti
Abbreviated transcription (Latin):
folũ uoce s corde ꝑs allentes. unde. ⁊ alibi scriptur. s sastam
spũ. ꝓsallã ⁊i mente. Sic̃ orationibus reginurita psalinoxttu.
auis delectannir. P salendi em̃ utilitas tristia corea cõsoliris.
graores ñtes facũ. fastidiosos oblectat. inertis exsisetcat. per¬
elatores at lanita mutãt. Nam quãuis dura sint carnalia c pe¬
no statun tt psalmi dulcedo insonuerit. ad affectũpietatis ant¬
na ua duuna q̃ ibidicunt᷑ debeant cõmouere. nescio qͥ tam̃pacto
modulatione canentis maior nascit᷑ cõpunctio corels. Mutten
repuntã qui candus suauitate cõmoti sua criminaplanguant.
ulls er ea paree magis flectunt᷑ as lacrinas. er qua psalentis inso.¬
muort. dulceds suauissima. Oratio in p̃sentitanti plita ntremso¬
dus pecator effunat᷑. psalmoꝵ aut̃ becantatio ꝑpetita ar lauoe
enonsbrat ĩ gĩam senpitĩã sie serpiu ã ucti i hant ar aus
domo tua domine in scła scłorũ laudabunt tẽ. Cuiꝰ operis

Expanded text:
allam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis aniverba divina quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto quam modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallendi insonuerit dulcedo suavissima. Oratio in praesenti tantum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrdomo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Cujus operis
Abbreviated transcription (Latin):
ad eor iumquã descendt. Foris qͥdẽ ꝑstrepit sed interius
ehiꝑtiet. aune aitͭ dĩ sermo infusus auribs adeoras iteriai
pieut. quando cdi gra mente interiuis it utelugat angit
Sicut enim quosdam flamina caritatis suȩ ds̃ illuminat. ut
uitalit̾ sapiant. ita quosdã frigidos torpentesq deserit. ut
sine sensu ꝑsistant. Pleriq in acumine intelligendi uiuaces
enstunt. s loq̃ndi inopia angustantur. Qͥdã uͦ inutrisq pol¬
lent: qͥa & sciendi copiã. ⁊ dicendi efficaciã habent. De suꝑ.
ñ ad dĩ głam sed ad suã laudẽ utunt᷑: dũ ex sua scientia
extollunt᷑: ubi peccant ubi peccata mundare d ebuer̃. llumm.¬
quã cõsequunt᷑ legendo ꝑfectã scientiã arrogantes. nã quã.¬
uis sapientes in suꝑficie uideant᷑. medullitꝰ tam̃ ueritatis ar¬
chana ñ tangunt. qͥa suꝑbie nube p̃pediunt᷑. Semꝑ enĩ suꝑbi
humilibꝰ & bene ad dm̃ intrantib patent. prauis aut̃ atq su.¬

Expanded text:
ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent. CAPUT XIn ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque sup
Abbreviated transcription (Latin):
fuleiatur oratio. U̾ nde ieremias ait. Leuemꝰ corda nr̃a ciĩ manibꝰ
ad dũn. Cor enĩ cũ manibus leuat. qͥ orationẽ cũ oꝑe subleuat.¬
necee̾ ẽ & orare. bene uxta utrũq dictũ ẽ. leuemꝰ corda mr̃a eũ
maiibꝰ at dm̃. ne de negligentia mancdatoꝵ corde rep̃hendamur
fast asua orando iactant̃ ꝓdit. sic̃ phariseꝰ intẽplo lactant᷑ orabat.
seq magis quã dm̃ de opibus uistis laudare uolebat. Ruorũdã¬
oratis in peceatũ conuertit᷑. sic̃ de iuda ꝓditore scribitur. Quiemꝰ
peceatũ. seo ipsa conuertit᷑ in peccatũ. Ideo interdũ oratio elector
nit᷑. prauor oculi ad conuersionẽ aꝑiant᷑. Unde & triũ pueror fri¬
quoꝰ ignis fuit. ut nabucodonosor dm̃ uerũ agnosceret. sic̃ & pp
pba in psalmis ait. ꝓpt̾ inimicos meos eripe me. Froinde tarduis

Expanded text:
fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum opere sublenecesse est, et orare, bene juxta utrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis quam Deum de operibus oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur: Et oratpeccatum, sed etiam ipsa vertitur in peccatum. nitur, pravorum oculi a confusione aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit, ut Nabuchodonosor Deum verum agnosceret, sicut Propheta ait in psalmis: « Propter inimicos meos eripe me . » Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Sic̃ nullũ ꝓficit in uulnere medicam̃tũ si adhuc ferrũ in eo
tiuita nichil ꝓficit oratio illius cuiꝰ adhuc dolor in m̃te uel
odiũ manet in pectore. Tantꝰ debet eẽ orantis erga cdm affectꝰ:.
ĩb ñ desperas p̃cis effectũ. Inanit̃ aut̃ oramꝰ si sper fiduciã
ñ habem. Petat gͦ ut apłs at. umnisqͥq infide nicħhesitans.
Nã qui dubitat similis est unde maris. que uento fertur atq dis¬
pergitur. Diffidentia nascitur õratis. ĩmpetratidi s acdhucani¬
niuis se sentiat cirea peccandi affectionẽ uersari. Non enĩ potest
habere p̾cis certam fiduciã. qui adhuc in p̃ceptis dĩ pigritat.
cusꝰ legi ñ obedit. Si enim id qd̾ ds̃ p̃cipit facimꝰ io qd pecimus
sine dubis obtinemꝰ. Nam sic̃ seriptũ ẽ. qͥ auertit aurẽ suam¬
sibi necessaria comm̃dantur. ut oratione & obsecratione & oꝑe

Expanded text:
orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. 15. Tantus debet esse orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritatcujus legi non obedit. Si enim id quod Deus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit auresibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere
Abbreviated transcription (Latin):
mens lbera ad celeste desideriũ erigat. P urgandus ẽ itaq
anmus prpnũ atq & tp̃raliũ rerũ cogitationibꝰ segregandus.
itpura ueies cordis ad dm̃ uere et simplieat̃ cdirigat. hã rteuera
tuns impetranda duuna munera credimꝰ: quando simplieias.¬
fectu ad sistim cũ oramis. Multis modis int̾rumpitur orationis
ordenit . d. elñ se ꝑ uncuriam uana mundi inger̃ in cuuiscũq
pruantis amino. Tunc aut̃ magis diaboł cogitationes curarĩ cla¬
rum huimanis iñtibus ingerit. quando orantẽ aspexerit. Duob
mocdis oratio ipedit᷑ ne impetrare quisq ualeat postidlata
oc ẽsi aut quisq adhuc mala cõmetit. aut si delinqnti sibicde.¬
bita ũ dimitia. qd geminũ malũ quisqͥc a semecipso absterserit.
ptinius securus studio orationis incumbit. & ad ea que impetrare
peisuis cupit mĩcẽ lib̾c erigit. Quiledit᷑ ñ desisat orare ꝓ se
edentib. alioquin uixta sententiã d̃ peccat. qͥ ꝑ inmicis nõ

Expanded text:
d coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat oraomini sententiam, peccat qui pro inimicis non
Abbreviated transcription (Latin):
ctat inentis. N unguã c̃ sine gemitu orandũ. Nã peccatorũ recui .¬
enatio Merois̃ eig ne. dum eñ oramꝰ ad memoriã cul pã recuc¬
asfistinꝰ. semere de fiere debemꝰ: E reminqcentes quã graua
int scelera que cõmisimꝰ quãq dlitdinsftri luphiceia que cmeniꝰ
Mens nualẽ se qt oratione offert: talẽ post orationẽ cõseruet.

Expanded text:
itu mentis. Nunquam est sine gemitu orandum, nam peccatorum recoitu mentis. Nunquam est sine gemitu orandum, nam peccatorum recordatio moerorem gignit; dum enim oramus, ad memoriam culpam reducassistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia, quae timemus. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet.
Abbreviated transcription (Latin):
tdsibet cangitur utio. totiens ad orationẽ se subdat. qͥa freq̃ns
oratio untioruĩ impugnationẽ extinguit. ⁊̃ã ꝑseuerant᷑ intender
apordei anamĩ nr̃m orando atq pulsando. quousq importicres
desioet or earualũ suggestiones quȩ nr̃is onstrepunt sensas̃. tor¬
tissona uinentone suꝑemus.: ⁊ tanchu insistere quiq ꝑsistencis
uincamso d ã negligentes orationes neo ab ipso homine ĩpetrare ua¬
denito quo ł uount. Quando quusq orat. sc̃m ad se sp̃m aduoett¬
atabi ueneiret confestĩ temꝑtam̃ta demoniorũ. quȩ se m̃tasꝰ hr¬
manis in mergunt. p̃sentiã euis ferre ñsustinentes effuguint.
Sradio pordisẽ ñ labiorũ. Neq enĩ uerba dep̃cantis dẽ intenat.
seadorantis cor aspicit. Qł si tacite oret & uox sileat. quãus no¬
minisbo lateat adõ late̾ nõ pocest qͥ cõscientie p̃sens ẽ. Mel s ẽaut
eũ sentis orre corde sine sono uocis. quã sono uocis sine unti

Expanded text:
t, quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spirituit, confestim tentamenta daemoniorum, quae se mentibus humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit: sed orantis cor aspicit. Quod si cor tacite oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio or
Abbreviated transcription (Latin):
baui et̾ inpirationes oceultȩ s̃: quibuis corda hominã aloq̃e
oecubns uit cupiotat bꝰ. Quidã ob inqͥtatẽ in correptibilem
ripiendi eos demones corporalit̃ habeant potestatẽ. tetporibꝙ ar
nũ afflieti humilient: penteunt .x saluent : Sic̃ & apse coruthi¬
s sorbens diett. trade humodi homine sathanȩ im ntiti camis
Ta oi saliuus st. Uale ẽ quosdã peccantes ut anime aluetr u
lans corporalt depitari. quatiiꝰ ex p̃senti correptione futurũ
usanors timeart: ⁊ de cet̃o delinq̃re caueant. Quisa auet̃ atelrt
demonti as em̃oiationẽ depitant᷑. qunoã ũ depecti do sola ꝑpdit

Expanded text:
pirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. 34. Quidam ob incorreptibilem ripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interi » Utile est enim quosdam peccantes, ut animae salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deput
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. qͥ iustieẽ ñ quer̃. sed tantũ uiders cupiunt. Nma¬
i agunt & bona ꝓfitent᷑. Per oftentationẽ quippe bontap¬
parent. ꝑ adionẽ uꝰ mali existunt. Om̃a pos sunt a simplicib
uitia ꝑpetrari. simulatio uͦ & ẏpocrisis ñ cõmittit᷑ insanale
astutis. ꝑ callioitatc̃ ualentibꝰ intia sub specie iurtutũ celare.
ad ñ ueram scĩtatẽ obieere. Sc̃i ñ solũ głam sup modũ om̃i¬
no tĩ appetunt. sed etiã hoc ipsũ uideri refugiunt qdẽẽ me¬
raeuł ẏpoerite auttẽ maliciã suã occute agentes ante ocilos
hominũ. quadã ignorantie sc̃ĩtate se uestiunt ut uenerentie.
Quibꝰ bene diuina uoce dicit᷑: Ue uobis lx̃pocrite. qͥa similes¬

Expanded text:
videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male astutis, per calliditatem valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem malitiam suam occulte agentes, ante oculos hominum quadam innocentiae sanctitate se vestiunt ut venerentur. Quibus bene divina voce dicit
Abbreviated transcription (Latin):
corda sua grauioribꝰ uitiis polluer̃. conscientiȩ pauore illusi.
species trem̃das aspiciunt. F allax enĩ imago m̃tes miseioꝵ di¬
uersis eludt imaginb ⁊ q̃s iuglantes in uitia traxtt. a rimi¬
entes fatiga icr ei na deae seouris equuiescere sinrat. N ommunquã

Expanded text:
corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
lerũq demones in noctibus occurrentes. humanos sens
ꝑusiones conturbant. ut formidolosos a timidos faciant. qͦ.
hor endaq ⁊ gehennȩ supplicia munitant: Non nunquã autẽ aptꝰ
impugnatione erassantes humana corꝑa uerberant. qđ tam̃ dõ
ꝑmictente: ⁊naloꝵ sit ad uindictã. uistoꝵ ad tolerantie glam. Pleris¬
quinundi sp̃s eos qs incumb̾e in scłi amore conspicuit. dor.¬
mientes quadã uanȩ spe ꝓsperitate illudunt. quosdã nͦ q̃s for¬
miclare aliqua ad uersa ꝑsentiunt. dormientes inam trore conci.¬
tiuit. sicq miseroꝵ corda uariis illusionibꝰ intẽptantes. modo
uacua ꝓsꝑitate demulcent. mͦ uana formidine terrent. Cait̾
nullis aut raris conscũ s̃ delictis. aut ninquã aut raro terrs.¬
ribꝰ fatigantur nocturins. s placcato sõprio qͥescentes int̃dũ etii
ꝑsoporẽ quedã archana ac mistica contuentur acuident. Qiuiiꝰ

Expanded text:
Plerumque daemones in noctibus occurrentes humanos sensus per Plerumque daemones in noctibus occurrentes humanos sensus per visiones conturbant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliqhorridaque gehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerantiae gloriam. 2. Plerumque immundi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
itĩoni dolors uis demoni cricet unde intenor domi as desta¬
tionis angustiam coartatur. P ermanenti autẽ in dei amore ani.¬
me. et ipsa talis angustia ad meritũ ꝓficit. Nam siue in a¬
nua silie in corpore ꝑ iustinctum imunundorũ spirituum
qualibet aduersa iustiis patiatur. ex dei utiq ꝑmissu id pa¬
titur. Qd̾ si hoc ipsũ ad dĩ głam humilis referat. ⁊ dicat qd̾
ꝓ corporis passione iob dixit. si bona suscepimus de manu dñi
mala quare non suscipiamꝰ: Iste non separat᷑ adõ sed coniun¬
gitur. quamnlibet atroci angustia torq̾atur. Multa iustir.
aduersa in anima patitur instigatione demonũ. sed talib̾
temptam̃tis perire głe uitȩ ȩt̾nȩ nõ potest. quia pius dñs ad
clampnationẽ culpȩ ñ reputat. qđ de sue maiestatispinis.¬
su nolens qui patitur portat. Nã ibi peceamꝰ ubi cupiditatẽ
uel uoluntatem deflectimꝰ. Uhi uero uolent᷑ addicim̃. & si
facinus. aut flagiciũ ñ est. miseria tam̃ ꝓ flagicio &s facmore ẽ.

Expanded text:
ationum doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est.
Abbreviated transcription (Latin):
et uirtutis ea que sca sunt destruit. quando & qͥ decipit᷑ sua
detrim̃ta non sentit. sed tanquã sint uirtittis que sunt uitia
sectatur & diligit. In oculis carnaliũ diabolus terribilis ẽ. in oci
fortibꝰ infide ut uermis cõtẽpint᷑ : atq ad momĩtũ ostensus
repellitur. Qui suggestiones diaboli s̃i recipit. in eiuis iuisicdias
oblest auita psus respit. Diabolus eninserpens ẽ lubrieus
euunt n capiti ulest primȩ siggestioni non resititur. ibrier
in interua cordis dum ñ sentitur illabit᷑ Temptationũ cda¬
bole arĩ iueia frailia sunt que s ñ caueint᷑ s̃ ꝑusit iu cosletu

Expanded text:
sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed, tanquam sint virtutes, quae sunt vitia sectatur et diligit. 13. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in elefortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidiasomentum offensus repellitur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis dum non sentitur illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae si non caveantur, sed per usum
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã resstitur.deo diaboluis insacris eloquiis beemoth idest a¬
minntil aritus. quia de gelis lapsꝰ ad t̾ras cecidit . deo leuathan
cia : ii ius uͦ ꝓprt̾ea nominat: quia ꝑsuꝑbiã ad altasuist ollat us
St his tribus uocabilis nommiat᷑ quia ꝓ suo merito aerẽ qsiaus
ills. ipse nominet᷑ ẽx eo. Quẽ eñ ñ deciit ctiabol uncde aiuma

Expanded text:
 servit. Ideo diabolus in sacris eloquiis Beemoth, id est animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan,  propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus unde anima
Abbreviated transcription (Latin):
dit. & inde sẽ applicat. unde aptũ hominẽ ad pecandũ inspexe.
rit Ex ea parte homines diabolus temptat. qͣ eos excrescent ẽ
humorẽ facile inclinari ad uttia conspieit. ut sedm humoris con.¬
sparsionẽ adhibeat & temptationẽ. Lege balaam qui in figurã
diaboli contra popłm dĩ ex ea parte p̃cepit ꝑinciosos pͣtendere
laqueos. ex qua sensit eos faciliꝰ lapsuros. Nã &quiaquã alieubi
deducit. non eam ꝑ aliam partẽ mittit. nisi ubi impetũ es in¬

Expanded text:
tendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inrit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Domini ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sensit eos facilius esse lapsuros . Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
blasti i paradiss sunt decepti. Qultis enĩ uitiorũ p̃stigus m̃tes
⁊ploꝵ ꝑtemptando delucdit. Nunc enĩ ꝓmisis decipitt.
nunc rebus transitoriis quasi necessariis illicit. nc̃ etiã ipsa infer.¬
ni suplicia quasi leuia & transitoria suggerit. quatenꝰ miserorũ
corda in cupiditatẽ. lascunãq disoluat. secũq acd tartara ducat.
Argum̃ta machinacionũ malarũq cogitationũ semina que in
cordilꝰ hominũ diabolꝰ fundit. ita sepe undiq capt̃ implicant
m̃tẽ. ut ex qua parte quisq euadere tẽptauerit. sine ꝑieulo eaoure
ñ possit. ueluti si iures hoc facere qđ si feceris peceris pecces. si nõ
feceris reus ꝑiurũ sis. In tanto gͦ mali discrimine ut enadendi
aditus pateat. minora potius eligenda s̃ ut maiora uitent᷑. Diabo¬
lus quando deciꝑe quemquã querit. prius natirã uni̾cutꝰq ntẽ

Expanded text:
plasti in paradiplasti in paradipraetentando deludit. Nunc enim promissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque in
Abbreviated transcription (Latin):
in finẽ corruat. sollicitus ꝑtinescat. Diabolis suis fautoribus
blandetur.d̃ uꝰ seruis molitur temptam̃ta contiua ra cerrplo¬
nonteripstando possidet s temptanao ꝑsequit᷑. Nã quia ñ
uit inrinseeus regunat. contra eos extrinseciis pugnat .a. qui
interius ãmisit dm̃ũ: exteruis cõmouet bellũ. T uno contraer̃
pebendũ cog uoseit: Ende immunctꝰ sp̃s tunc decerps a greur
puerũ in quo habitabat. qͣndo ad xp̃i imꝑiũ exire ab eo coact̃.
Qq̃ factũ a& ad ieb uerba respicit. ubi in nouissimis bec̃moth
caudã suã quasi cecdrus astringit. ꝑ lus scimus contra eoscdia¬
bolĩ diuersis temptationibꝰ msistere qui possunt & aluĩs sua
ue temptant iterũ sondidare. Sc̃i aut̃ p̃sago sp̃u eorũ insidias
peoguoscunt: et quicqͥd in semetipsis terrenũ sentiuint: indesi¬
nent᷑ opibus sc̃is exhaurunt. ut de intimuis puri inueniantur
Sodẽ blandiñto decipiunt᷑ nunc ꝑ diabolũ homines qͦ ꝓtho¬

Expanded text:
in fine corruat, sollicitus pertimescat. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei servis vero molitur tentamenta contraria senon tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum pellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua ne tentant iterum sordidare. Sancti autem praesago spiritu eorum insidias praecognoscunt, et quidquid in semetipsis terrenum sentiunt indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines quo proto
Abbreviated transcription (Latin):
ufestationes: et eorũ ad nuntiationes ostencdit. Ieuima:
fortia tela sũt aduersus tẽptam̃ta demoniorũ: cito eni ꝑ
abstmentiã deuincunt᷑ Unde chñs ẽciã ce saluator nr̃ em
incursus ieuinĩs et orationibus p̃monet suꝑare dicens. hoc
genus ñ eicitur. nisi ꝑ orationẽ & ieiuniũ. Immundi enim
sp̃i ibi se se magis inicunt. ubi plus uident escã & potũ. Sc̃i
quandui in hurꝰ scłi uita in habitant. desideris suꝑni roris
corpus suũ aridũ portant. Unde et psalmꝰ. Sitiuit inqͥt ce
anlnta mea. qͥuã multiplicit̾ & caro mea. Caro enĩtunc dm̃
sitit: quando ꝑ ieumium abstinet & aresit. Abstinentia et
uiuificat. de occidit. uuifficat animã. occidit corpus. Sepe

Expanded text:
nifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, nifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum. Cito enim per abstinentiam devincuntur. Unde etiam Dominus Salvatincursus jejuniis et orationibus praemonet superare, 256 dicens: Hoc genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Immundi enim spiritus ibi se magis injiciunt ubi plus viderint escam et potum. 4. Sancti, quandiu in hujus saeculi vita habitant, desiderio superni roris corpus suum aridum portant. Unde et psalmus: Sitivit, inquit, in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Caro enim tunc Deum sitit, quando per jejunium abstinet, et arescit. Abstinentia et vivificat, et occidit: vivificat animam, cor
Abbreviated transcription (Latin):
uino modieo utere. N onsolũ ex umo inebriant᷑ homines q
etia ex cet̾is potandi generibꝰ. que uario modo conficiunt᷑:
Unde & natareis qui se scificabant chño p̃ceptũ ẽ. uinũ
sicerã ñbibere: utraq enł statũ mentis euertunt. &x ebribs
facunt. litruriã quoq rarnis utraq equalit gignunt. Qu
dã continentes sic̃ panẽ cũ pondere edunt: ita ex aquã cũ
m̃sura bibunt.: aserentes ad castimontã carnis etiã aquȩ abs.¬
oc ẽ ꝑfectũ et rationabise ieuimũ. quando nr̃ homo
exterior ieumat: interior orat. F aciliꝰ ꝑieiuniũ orã.¬
tio penetrat celũ. Tunc enĩ homo spiritalis effectꝰ angłisq
cõiuingit᷑: deoq liberiꝰ copulat᷑. Per ieuimũ etiã occeuta
nisterioꝵ clestiũ reuelant᷑: diumiq sacram̃ti archana pan.¬
duntur. Sic namq danihel angelo reuelante mesterioꝵ sacra¬
menta cognoscere meruit. hec enĩ uirtus et angłorũ ma¬

Expanded text:
Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere. Utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt; luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. 8. Quidam continentes, sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae absHoc est perfectum et rationabile jejunium, quando noster homo exterior jejunat, interior orat. Facilius per jejunium oratio penetrat coelum. Tunc enim homo spiritalis effectus, angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur. Per jejunium etiam occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Sic namque Daniel, angelo revelante, mysteriorum sacramenta cognoscere meruit. Haec enim virtus et angelorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
tes eslis ad bibendũ umũ. & uiri fortes ad miscendã. ebretastẽ
Uino multo deditosce lururiose inuentes esaias sic arguit
dicens. Ue qui consurgitis mane ad ebrietatẽ sectandã. & potan¬
dum usq ad uesperã ut iino estuetis. De talibꝰ et alioloco dr¬
Uetibi cuutas cuiꝰ rex unienis ẽ: et euiꝰ principes mane domx¬
dunt. Nulti em̃ amane usq asolis occubitũ ehrietatiaguꝑ
uoluptatibꝰ seruuint. nec intelligunt curnati funt. scosie¬
tudine beluma detenti. lirxurie tantũ tota cdie epulisq insor¬
uunt. Clãmat iohel ꝓpħa his qui ebrietati ddeseruũt dices
Capgiscimni ebris et flete. & ululate om̃s quibibitis uinui
indulcelinc̃. Quo testimonio non ait tantũ flete om̃s qui
bibitis iunũ. ut bibere omnino ñ liceat. sed adiecit in aule¬
dinẽ : quod ad uoluptuosã ꝑtinet. ee ꝓdigam esfusione. Na
quantũ satis ẽ necessitati. edocet timotheo bibere apłe clicen

Expanded text:
tes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad tes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad Vino multo deditos, et luxuriose viventes, Esaias sic arguit, dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis. De talibus, et alio loco ds mane comedunt . Multi etiam a mane usque ad solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sunt, sed consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta his qui ebrietati serviunt, dicens: Expergiscimini ebrii et flete, et ululate omnes qui bibitis vinum in dulcedine . Sobibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
et si int̾dũ nascimur. int̾cdũ tam̃ cũ eis ñ morimur. Cũ isto au¬
tẽ et nascimur. cũ isto & morimͣ P lerũq uoluptas uescendi
ita sub obtentu necessitatis subripit: ut dũ putat᷑ seruire neces¬
sitati.⁊ uoluptatis desiderio seruiat᷑: nec facile discernt᷑. utrũ
qͥđ accipit᷑ gͥulȩ an indigentiȩ deputetur. De ebre raxe.
bationẽ gigint m̃tis. furorẽ cordis. flammã tibidinis. Ebri.¬
etas ita m̃tẽ alienat. ut ubi sit nesciat. unde etiã & malũ non
eatio et ebrietas auferat cor. Fornicatio eñ ut ait salomon infa¬
tuat sapientẽ. Ebrietas: sic̃ in loth sens rationẽ captiuat. Unde
& in ꝓuerbiis. P otentes in quit qͥ uracundis̾ uinũ ñ bibant. ne cũ
biberait obluuscant᷑ s apiertiã. ꝑlerisq laus ẽ de multũ bib ẽaet
non inebriari. Audiant᷑ aduersuĩ se dicentẽ ꝓpłiam. Ue qͥ poten¬

Expanded text:
etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto auetsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum quod accipitur, gulae, an indigentiae deputetur. 254 CAPUT XLIIbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. 2. Ebrietas ita mentem aatio et ebrietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiam . 3. Plerisque laus est multum bibere vinum, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui poten
Abbreviated transcription (Latin):
quando prius que intra nos sunt uitia extingunt᷑. Nã frustrafo.¬
risagit bellũ. qui intus habet ꝑiculũ. N on qualitatẽ ciboꝵ. sed
eorum cupiditatẽ cauendã. N ã sepe accuratius p̃parata smne
gulȩ concupis centia degustant᷑: & sepe abiecta & uilia edendi cu¬
piditate sumunt᷑. sicq fit ut ñ sit inculpa ciborũ qualitas. s illud
deputet᷑ inuitiũ qd̾ cũ desiderio deguste̾t᷑. Quattuor c̃ genera
distinctionũ ingule appetitu. idest qͥd. quando. quantũ. & qͣm.
appetat᷑. Quid: ad rẽ ipsã ꝑtinet que appetit᷑. Quando: si
ante legitimũ tempꝰ quid appetat᷑: Quantũ u ad immoderatio¬
nẽ refert᷑:. Quomodo: ad impatientiã festinationis asscribit᷑.
blulꝰ homini tã importunꝰ exactor quã uent̃. qͥ cotidianã re.¬
fectionẽ. cotidiana famis exactione adimplet. Cũ cet̾isem̃ utiis

Expanded text:
quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foquando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
tur dñs se ñ hanc relaxare unqͥtatẽ. his qui eã libent᷑ amibuntt:
Dicit enĩ ꝑ esaiã. Ecce gaudiũ et leticia occidere intulos. & ingi.¬
lare arietes. comedere carnes et bibere uinũ. si dimittet᷑ inqui¬
tas. hec uobis donec moriamini. Dic̃ om̃s carnales cupiditad̃
abstinentia resecantur. ita om̃s animȩ uirtutes edacitatis uitio
destramitur. Inde est quod et princeps cocorũ muros iherłm
subuertit. quia & uent̾ cui seruit᷑ a cocis. uirtutesi animȩ destru.¬
tr. Nea enim posse quempiã uirtutũ ꝑfectionẽ attingere. nisi
prius uentris edomuerit ingluuiẽ. Nemo potest dñari ex̧teris
uitis. nisi pͥus ingliuiẽ uentris restrimacerit. nec qͥsquã facile
potent a semetipso sp̃s imimundos expellere. nisi priꝰ ꝑ abstinen.¬
tiã gule. Tunc enĩ hostes qui extra nos s̃ anobis fortiꝰ suꝑant᷑

Expanded text:
t. t. Dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia occidere vitulos, et jugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum. Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . 10. Sicut omnes carnales cupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Inde est quod et princeps coquorum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur,