comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nsi turꝑen famã hyemẽ et estate¬
neta uł nuxta pati hum regmestere
eodem tempore inopiam et laboiem
tollerare hus gͦ preceptis milites hor¬
tus testatur adiciens nutlem esse mi¬
litem mittitũ tenere et de alus assne¬
tum p̾ferens tanquã aꝓciorẽ plebe
rusticã que sb̾ diuo et̾ labore murit

Expanded text:
si turpem famam, hiemem et aestatem iuxta pati, humi requiescere, eodem tempore inopiam et laborem tolerare. his ego praeceptis milites horisdem adjiciens inutilem esse militum nutritum tenere, et deliciis assuepraeferens tanquam aptiorem plebem rusticam, quae sub divo et in labore nutritur,
Abbreviated transcription (Latin):
quos nõ facile credend̾ est indelic
urbiũ. aũ regalibus equa epulis cõ¬
tidians q couinus diditisse i aꝙͣ
igit urbanos delicatos ad arma ꝯ¬
pelli. ex quop ͫ nomen receꝑe mili¬
cie laborare. discurre pondus porta

Expanded text:
acile crediderim in deliciis urbium aut regalibus epulis quotidianisque conviviis didicisse ut aquam igit, urbanos delicatioresque ad arma compelli, ex quo primum nomen dedere militiae, laborare, decurrere, porta
Abbreviated transcription (Latin):
libus dũari nõ hõiem hõi. s hoĩempe¬
con. In de pͥmi insti pactores pecoru
magis quam reges hom̃ constituti
sũt gen̾ .xluii. ut sic insinnaret deus
quid postulet ordo creaturere quid exi¬

Expanded text:
libus dominari; non hominem homini. sed hominem pecori. Inde primi iusti pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt, ut etiam sic insinuaret Deus, quid postulet ordo creaturarum, quid exi
Abbreviated transcription (Latin):
rum est ip̃m uͥbñ amoris ex quo ami¬
cicie nulłm ip̃m est dciũ. quam si ab
fructis nr̃mu refe̾mꝰ nõ ad illius com¬
moda quẽ diligimꝰ nõ erit ista auri¬
cicia. s m̾catura quedã nlitatum
suaꝵ ꝓp̃ea et arua et pecudũ gre¬
ges dilignut ᷑ isto medo quod fructꝰ
ex hiis capmutt hoĩm caritas et ami¬

Expanded text:
rum ipsum verbum est amoris, ex quo amicitiae nomen est ductum; quam si ad fructum nostrum referemus, non ad illius commoda quem diligemus, non erit ista amicitia sed mercatura quaedam utilitatum suarum. prata et arva et pecudum greges diliguntur isto modo, quod fructus ex is capiuntur, hominum caritas et ami
Abbreviated transcription (Latin):
tantistim delegilutur uires regui
et romam nõiuis fũdaisitũ. In p̃¬
consistunt. nec leue hoc putetur
officiu aut passim quibuso cima
mandand uni ꝙuod apud ueteres
inter tam nana geuera uirtutũ
p̾cipue coustat ẽẽ laudatũ. Innẽtꝰ
emĩ cii de fensio ꝓromĩciaꝵ ĩnũet ⁊

Expanded text:
delegantur: vires regni et Romani nominis fundamentum, in pconsistunt. Nec leve hoc putetur officium, aut passim quibuscunque mandandum, quod apud veteres inter tam varia genera virtutum praecipue constat esse laudatum. Juventus enim, cui defensio provinciarum imminet
Abbreviated transcription (Latin):
cramĩta tm̃mõ atribus rogabaute
ceta ip̃i inter se comrabãt se fuige at¬
a formidĩs rã et nõ abituros. neciex
ord me recessuos insi teli petẽti bostis¬
ne feriendi cã aut cims Suandi et h̾
dicebatur milicie sacrm quod et tris¬
ticussimoꝵ pͥncipñ auitoritate firma᷑¬

Expanded text:
cramenta tantummodo a tribunis rogabantur. Caeterum ipsi inter se conjurabant, se fugae atque formidinis causa non abituros, neque ex ordine recessuros, nisi teli petendi, hostisve feriendi causa, aut civis servandi. Et hoc dicebatur militiae sacramentum, quod et Christianissimorum principum auctoritate firma
Abbreviated transcription (Latin):
re ĩcidias graniores culpe est eo a
ab hus insibil m̃ deoꝵ fabuca sus¬
tentate ⁊ regr᷑ et houorẽ ant con¬
temptũ qmiists ex hibetur illi renu¬
nerant si sapis go auguste in deoꝵ
bostes. i ẜges et te si non deuniꝙ
requa ꝙͣ es nel deoꝵ ce docebis tecł
toremi dei deceꝑtores istos ext̾ii¬
nanens excecatores tuos deorumn
contemptores et incioꝵ utrorũq

Expanded text:
ulpae est, eo quod ab his visibilium deorum fabrica sustentatur et regitur, et bonorem aut contemptum qui istis exhibetur, illi remunerant. Si sapis ergo, Auguste, in deorum hostes insurges, et te, si non Deum, quod nequaquam es, vel deorum te docebis esse cultorem, si deceptores istos exterminaveris, excaecatores tuos, deorum contemptores, et utrorumque
Abbreviated transcription (Latin):
deos pro ĩmortalibus ꝑsnadut᷑ eẽ
colendos. sane aliguid m eo dñiũ
tibi ieẽ mõstrabis si om̃s istos qui
dĩnitati tue franter applandunt
capi feceris ad corm̃ta. Quis enĩ
deoꝵ ei pairat a quo se deceptũ in
intelligat. quis non irruat ieũ
qui aureos ionis oculos eruit auta¬
gento geĩns q sblatis nestã ntr
excecire. Quis de marcis cpite

Expanded text:
deos pro immortalibus persuadent esse colendos. Sane in eo aliquid divinum tibi inesse monstrabis, si omnes istos, qui divinitati tuae fraudulenter applaudunt, rapi feceris ad tormenta. Quis enim deorum ei parcat, a quo se deceptum iri intelligit? Quis non irruat in eum, qui aureos Jovis oculos eruit, aut argento gemmisque sublatis Vestam nititur excaecare? Quis de Martis
Abbreviated transcription (Latin):
saltus cũ uelrabus cursn cum ualidis
uectes certalati. n ͫ eĩ ille alit̾ potu¬
suos frequẽtib ex̾cicus preꝑass ad re¬
prelia recedẽdi ⁊ ant ascultandi in si¬
hendi aro non mediocris. nec est q ͦ¬
tem ut eidem ex aliqua ꝑte nõ pcat
panat᷑ nemini ꝑ spitulis fit nec est ꝓ¬
inptũ quem piam ai te qriã nõ didicit᷑
piculis expeom missilim quoq maxi¬
mus usus quibꝰ hostis laditur ant tͣ¬

Expanded text:
us cursu, cum validis vecte, certabat. Neque enim ille aliter potusuos frequentibus exercitiis praeparasset ad praelia. Recedendi, assultandi, insiliendi ars non mediocris est, cutem, ut eidem ex aliqua parte non patparet, nemini perspicuum sit, nec est promptum quempiam arte quam non didicit a periculis expediri. Missilium quoque usus maximus est, quibus hostis eminus laedit
Abbreviated transcription (Latin):
gencia coneuit eligi uiuiores cũ
nero diligeus esitõ in iubicio fu̾it
aꝓpbata signãdi sũt et ascribẽdi
unlicie qui adeam ĩnemẽt ᷑ y̾doner
nam et nelocitas requurẽda est

Expanded text:
eos convenit eligi juniores. Cum vero diligens electio judicio fuerit approbata, signandi sunt, et ascribendi militiae, qui ad eam invenientur idonei. Nam et velocitas requirenda est
Abbreviated transcription (Latin):
ad ducit. memonia uero abscondit¬
cit. iõ uero tanquam presenti¬
b supfertur. et quasi uni ore coroi
leuꝑ aut masticat quod deuces ĩ¬
gemi carput ut riũnat quod nẽ¬
ter memone representat. non et̃
tes amemona tanꝙͣ occultũ abst᷑¬

Expanded text:
adducit, memoria quod abscondiratio vero tanquam praesentibus superfertur, et quasi in ore cordis semper aut masticat quod dentes ingenii carpunt; aut ruminat quod venter memoriae repraesentat. Non enimtes a memoria tanquam reconditum abstr
Abbreviated transcription (Latin):
tates suas potest ercere dones usn
et expientia et aliciuꝰ doctrina er¬
cicatu incipit disc̾nert uebiti sicius
tam̃ subtili acie oculorum in terebͦ¬
sa setrudatmr. uidere tũ non ꝑt̾ ibi
nͥ pͥus assuescat tenebuis et luuc̃

Expanded text:
tates suas potest exercere, donec usu et experientia et alicujus doctrina incitata incipit discernere; veluti si quis cum subtili licet acie oculorum in tenebrosa detrudatur, videre tamen non potest ibi, nisi prius assuescat tenebris, vel lumen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sen᷑. per eam si est tam uctͣ
quã indetur silenciũ in studio se¬
poĩto. ecce undiq me uarius cla¬
io cucũsonat supra ip̃m balue
Ø ͥ in tentũ cause nõ aduocar adex¬
trema omĩa. licet foris resonent
dum inchil uitus tumultus sit. dñ
uiter se non rixentur cupiditas et
timor dum auaricia luxuria q uõ
niũ est. nec sese ad ͨ reduxit uuoi¬
sus quod ad nocem ex actũti ersi¬
tur ht̃ nitus aliquid sollicituduns
et hs̃ aliquid ꝯcepti ꝑ auoris qd
illum cunosum facit ut ait uugi¬
lius ur. Et me quẽ dudũ non uł¬
la miecta mouebant tela u aou̾¬
co glomieran ex agnũe grani. Ne¬

Expanded text:
em Peream, si est tam necessarium quam videtur silentium in studia seposito. Ecce undique me varius clamor circumsonat. Supra ipsum balnesibi intentum esse nec avocari ad externa; omnia licet foris resonent, dum intus nihil tumultus sit, dum inter se non rixentur cupiditas et timor, dum avaritia luxuriaque non nium est nec sese adhuc reduxit introrsus, quod ad vocem et accidentia erigitur. Habet intus aliquid sollicitudinis et habet aliquid concepti pavoris, quod illum curiosum facit, ut ait Vergilius noster: Et me, quem dudum non ulla iniecta movebant Tela neque adverso glomerati ex agmine Gra
Abbreviated transcription (Latin):
lus occupacionib ĩdulgere. ex¬
cludende sut̃ a semel uitraue rit
in locum sim. alias substituent
pͥnaipus illarũ obstemꝰ melius uon
in cipient quam desiuent bene

Expanded text:
mus occupationibus indulgere. Excludendae sunt; si semel intraverint, in locum suum alias substituent. Principiis illarum obstemus. Melius non incipient, quam desinent. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
siuius pater indebitur qui assidñe
plagis liberos eciam ex leuissĩs cõis
ꝯpestit utrum aute preceptor libera¬
libus studiis dignior qui excarnsi¬
cabit discipulos si me memoria ur
nõ ꝯstit̾it aut si paruu agił in le¬
gendo oculus heserit au qui mom¬
cionibus. ot uerecũdia emendare
malit. Equin non crebus uerb̾ib
ex̾ceret donãdi pentus magr̃ fiet ẽ
formidolosus et ꝯtiuax nͥ eum
blandiẽte tactu ꝑmulseris. idem fa
utitur ad ex̾cicandas uł ꝑ sequẽ¬
das feras ut crebro ilł niuatur ꝯ¬
tendetur eiũ aĩmꝰ. et quicquid est
di errãdiq passim ꝯcedit adicias
hus licet cardiora agentes imũ¬
ta que cum ad ꝯtinuelias et mi¬
senas uata suit inniuia seuicia co¬
gnͣtur iugum decrectare ulum ał
morosius est. nullum maiore arte
traccandum quã homo ułłi magis

Expanded text:
simus pater videbitur, qui adsiduis plagis liberos etiam ex levissimis causis compescet ? Uter autem praeceptor liberali- bus studiis dignior, qui excarnificabit discipulos, si memoria illis non constiterit aut si parum agilis in legendo oculus haeserit, an qui monitionibus et verecundia emendareAtqui equum non crebris verberibus exterret domandi peritus magister; fiet enim formidolosus et contumax, nisi eum blandiente tactu permulseris. Idem facutitur ad excitandas vel persequendas feras : nec crebro illis minatur contundet enim animos et, quid- quid est di errandique passim concedit. Adicias his licet tardiora agentes iumenta, quae, cum ad contumeliam et miserias nata sint, nimia saevitia cogantur iugum detractare. Nullum animal morosius est, nullum maiore arte tractandum quam homo, nulli magis
Abbreviated transcription (Latin):
egero coto animo mcmibam et
hant rem molestam ꝯposuero stu¬
dio ie dabo Non cum nacane
ris phandum est. omĩa alia ueg¬
ligentia ut huic asrideamꝰ. cui mil¬
lnu tempus satis magnũ est. eciã
si apuercia usa ad longissimos
hũaui emi t̾mũos inta prodncitur.
Non nultũ refert utrum omit¬
tas pħiam an ĩtermiitas. nõ eiũ
ubi int̾mpta est mauet bñs

Expanded text:
egero, toto animo incumbam " et "si hanc rem molestam composuero, studio me dabo." Non cum vacaveris, philosophandum est; omnia alia neglegenda, ut huic adsideamus, cui nullum tempus satis magnum est. etiam si a pueritia usque ad longissimos humani aevi terminos vita producitur. Non multum refert, utrum omittas philosophiam an intermittas; non enim ubi interrupta est, manet, s
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo opere captanda est. ne dixm
uenent a liqnd sugg̾it inquinat᷑
uel a mãcipio extrahat per molłitũ
plenana ꝯfidit dñ autis dilectõ. ser¬
ms bilingius procul expellatur et
ip̃ius imi nẽte nequicia statĩ depona¬

Expanded text:
summopere captanda est, ne dum venerit, aliquid suggerat iniquitatum vel a mancipio extrahat permolitum; qplenaria considit dominantis dilectio. Servus bilinguis procul expellatur et ipsius eminente nequitia statim depona
Abbreviated transcription (Latin):
lia cum mordent nõ senciitur ad eo
tenus ilł et falleus inꝑiculũ iusẽ
Dumor ĩdicat mor sum et in ip̃o tu¬
more nullum nulnus aꝑꝑet. Idem
tͥ inꝯu̾saciont iurorum sapientinm
tibi prosit profuisse dep̾bendes Eit
ters gͥ et uerbis rite peroeptis et¬
usi firmatis asensibus se subtrabit
Cogitani inquit ille sapiens ab

Expanded text:
lia cum mordent non sentiuntur; adeo tenuis illis et fallens in periculum vis est. Tumor indicat morsum et in ipso tumore nullum vulnus apparet. Idem tibi in conversatione virorum sapientiulia cum mordent non sentiuntur; adeo tenuis illis et fallens in periculum vis est. Tumor indicat morsum et in ipso tumore nullum vulnus apparet. Idem tibi in conversatione virorum sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
corpus redimas ferrũ paciens et ig¬
nes. ut ci aĩo naleas quicanã toła¬
re ne gabis. Instius ut nalea s mul¬
ta dolenda feras. Sepe bibi suctos
ores pocio morbos. naufragiũq ti¬
meus iactura sepe redemt. Naui¬
ta quod potuit et dampius dampũ

Expanded text:
corpus redimas ferrum patieris et ignes, Utque animo valeas, quicquam tolerare negabis? Ut valeas animo multa dolenda feras. Ovidius Naso ores potio morbos Naufragiumque timens, jactura saepe redemit Navita, quae potuit, et damnis damna
Abbreviated transcription (Latin):
dicens iubecillitas mẽbrorum indã¬
ciliũ ĩnoceus est nõ aĩmꝰ infauciu
uidi ego et ex ptus sum. zelante
pnerum non dum loquebatur et
ituebatur pallidus amiaro a iniuo

Expanded text:
ita imbecillitas membrorum infantilium innocens est, non animus infantium. uidi ego et expertus sum zelantem paruulum: non-\' dum loquebatur et intuebatur pallidus amaro aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
detrahenciũ lingnis cd̃m iri nõ dubito
tum ignauiam imꝑatorũ rouia nõ fe¬
seneca ueronis sui merito detrabenci¬
rũ tementas in amntiliamĩ refundit᷑
et socrates in pupillũ suũ fuisse cle

Expanded text:
detrahentium linguis subjectum iri non dubito, cum et ignaviam imperatorum Roma non feic Seneca Neronis sui merito detrahentirum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in p
Abbreviated transcription (Latin):
hn. se piosuit si tũ ꝯtingere elo¬
quẽcia nõsolicito pt̃. si ant parata
est aut paruao ꝯstat. assit ntreis
puserias proseauatur. sit talis
ut res potius quam se ostendat¬

Expanded text:
 sed prosint. Si tamen contingere eloquentia non sollicito potest, si aut parata est aut parvo constat, adsit et res pulcherrimus prosequatur. Sit talis, ut res potius quam se ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ueglectis rerũ cansis rõnis a¬
uimã sꝑunt̃ et uerborũ corpora
dilignt cũq duplici ad u̾itatem
nematur uia ut aut preiudica¬
ta ancori ͭ ͤ credulitati subdanur
aut ad sciãm raciociuatõne ten¬
damꝰ nł ꝯ nod uł auccoritas in be¬
ta paucitate doctorũ illudũt imꝑe¬
ritos quorũ maxima turba est. sed
eti ip̃i ab eisdem quos fallũt recipro¬
ca illu sione fallintur. sed quidã ideo¬

Expanded text:
eglectis rerum causis rationis animam spernunt et uerborum corpora diligunt, cumque duplici ad ueritatem ueniatur uia, ut aut praeiudicatae auctoritati creduli-. tate subdamur aut ad scientiam ratiocinatione tendamus, nihil quod uel auctoritas iubeta paucitate doctorum inludunt inperitos, quae . maxima turba est. sed et ipsi ab eisdem quos fallunt, reciproca inlusione falluntur. lauda
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur quod in omio septimo pͥlene
absoluitur integritas loquendi. uñ
et .uii. nocales lr̃e a natura dñr ĩ¬
uente. licet latiutas eas d mõ lon¬
gas mõ breues prom̃ciãdo .u. ꝓ¬

Expanded text:
demque anno, id est septimo, plene absoluitur integritas loquendi: unde et septem uocales literae a natura dicuntur inuentae, licet latinitas, easdem modo longas modo breues pronuntiando,
Abbreviated transcription (Latin):
miciciam puenlem nagus et lasci¬
meus creat affcũs diuantaus pedes
suos omi transenuiti suc racione.
sine pondere siue m̃sura sine alicus
ꝯmodi uł in ꝯmodi consideracione
hoc ad tempus ue henĩcius afficit ar
cius strugit. blandius allicit. s afftũs
sme racione. motus bestiał est ad que¬
q illicita pronꝰ ĩmo inter licita et

Expanded text:
micitia puerilis, quam vagus et lasciviens creat affectus, divaricans pedes suos omni transeunti: sine ratione, sine pondere, sine mensura, sine alicujus commodi vel incommodi consideratione. Haec ad tempus vehementer afficit, et stringit, blandius allicit. Sed affectus sine ratione motus bestialis est, ad quaeque illicita pronus, imo inter licita et
Abbreviated transcription (Latin):
alexand̾ cuid̾ ciuitati agroꝵ et diuu¬
diĩ rerũ om̃ ꝓ mittenti eo ĩquid
ꝓpoĩto in asiam eui ut nou id
acciperem quod dedissetis. sed ut ro
haberetis quod reliquissem. idem ⁊¬
tempus acceptata quod nobis suꝑ¬

Expanded text:
Alexander cuidam civitati partem agrorum et dimidium rerum omnium promittenti "Eo," inquit, " proposito in Asiam veni, ut non id acciperem, quod dedissetis. sed ut id haberetis, quod reliquissem." Idem tempus acceptura, quod vobis su
Abbreviated transcription (Latin):
uocom teunat. u̾ba prodit. agit
nuttibus. sensus se pouit. infirmͣt
ingressũ tardat. gestit nõ ambulare
sed reꝑs. residere ułat. tim̾e fingiti.
flere mẽtitur. quia est in ilło mẽdacio
pietas. de sipuisse prudencia esti. et ĩ¬
firiuitas uirtus est. ħ reor b̾mi pan¬
lum fecissecũ dicit fcũs sum ꝑuulꝰ¬

Expanded text:
a ponit, agit nutibus, sensus seponit, infirmat , gressum tardat, gestit non ambulare, sed repere: ridere simulat, timere fingit, flere mentitur, quia est in illo mendacium pietas, desipuisse prudentia est, est infirmitas virtus. Hoc reor beatum Paulum fecisse, cum dicit: Factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
dione cinꝰdam urbis cireuirat mur¬
os et d̾ inbecilłiora meniũ quent
sagitta ictus ꝑstitit ire et intenta
agere perseueranit. deĩ cum rep̾sso
saugniue sicti nuln̾is dolor crescero
et crus suspensum equo panlati
nuluus hoc hoiem me eẽ clamat

Expanded text:
ne cuiusdam urbis, dum circumit muros et inbecillissima moenium quaerit, sagitta ictus diu persedere et incepta agere perseveravit. Deinde cum represso sanguine sicci vulneris dolor cresceret et crus suspensum equo paulatim vulnus hoc hominem esse me clamat."
Abbreviated transcription (Latin):
na. quid eñ tãdiniue tranquillita
ti ꝓxim quam ad illatas ꝯtinueli¬
as non mou̾i. uullo supplicio uulla
ꝑsecucione terreri uuami et iupros¬
peris et in aduersis hr̃e mentis ꝯ¬
stanciam. siuicum et srinicum eo

Expanded text:
 Quid tandem divinae tranquillitati tam proximum, quam ad illatas contumelias non moveri, nullo supplicio, nullave persecutione terreri, unam mentis et in prosperis et in adversis habere constantiam, inimicum et amicum eo
Abbreviated transcription (Latin):
quid mali lacebat enĩgit non fat̾
obnetas uicia. ħ protra hit tũc libi
inpͥdicus morbum proficetur aut
publicat tunc peculaus nõ lingna
non manũ continet crescit insolen¬
ti suꝑbia crudelitas seno maligni¬

Expanded text:
quid mali latebat, emergit. Non facit ebrietas vitia, sed protrahit; tunc libidinpudicus morbum profitetur ac publicat; tunc petulans non linguam, non manum continet. Crescit insolenti superbia, crudelitas saevo, maligni
Abbreviated transcription (Latin):
Ad poctas nenio. ouerũ. hesiod̾. si¬
uioiudẽ. tͥsicorũ. qui grandes natu
cigneũ. nescio quid et solito dulcius ui¬
cina morte ceciuerũt. sophocdes. cum pp̃
uimuam senectutem et rei faniliaris
uegłiam afiliis accusaretur am̃cie.
edippi fabulam quam nuꝑ scupser¬
at recicaut indicibus. et cĩ sapiẽ¬
cie et etate iam fcͣca specimẽ dedit
ut seueritatem tubuualiũ in fauo¬
cum eciam cato censonus et iõm ge¬
ũis disertissimꝰ iam seux seuer gre¬
cus lict̾as discere nec erubuerit. nec
desperau̾it. certe omerus refert ꝙ¬

Expanded text:
ad poetas uenio, Homerum, Hesiodum, Simonidem, Stesichorum, qui grandes natu cygneum nescio quid et solito dulcius uicina morte cecinerunt. Sophocles, cum propter nimiam senectutem et rei familiaris neglegentiam a filiis accusaretur amentiae, Oedipi fabulam, quam nuper scripserat. recitauit iudicibus: et tantum sapientiae in aetate iam fracta specimen dedit, ut seueritatem tribunalium in theacum eneris disertissimus jam senex graecas litteras discere, nec erubuerit, nec desperaverit. Certe Homerus refert
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnũ abilibus mendacus et pedasogũ
et magrõs et parentes amore ludendi
studio speccandi igatoria et imitan¬
di ludicra inquitate inquietudiue.
furca eciam faciebam decellano parẽ¬
ñ et de mensa uł gula ĩꝑitante. uelut
hrẽm quod darem pueris ludum suũ
mͥ quod panter litriq deleccabani᷑ tũ
uendentibus. ln quo eciami ludo fraudu
aũ tam nolebam pati ata atrociter
si deprehenderet argucbam quan
id quod aliis faciebam. et si depre¬
hensus arguerer. se uire mag̃ qua
codere licebat. ista ne est ĩnocencia i¬

Expanded text:
innumerabilibus mendaciis et paedagogum et magistros et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria et imitandi ludicra inquietudine? furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa uel gula imperante, uel ut haberem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo pariter utique delectabantur, tamen uendentibus. in quo etiam ludo fraudulenim tam nolebam pati atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam et, si deprehensus arguerer, saeuire magis quam cedere libebat? istane est innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
libro de pouto. scil ingeniis aliqͣ est
ꝯcordia m̃tis. et ẜnat scudus fede¬
ra cuisq sui. rusticus agricolaui. mi¬
les fera bella gerentem. rectorem du¬
bie uanita pupis amat. boeꝰ in liͦ¬

Expanded text:
pistole ex Ponto Scilicet ingeniis aliqua est concordia iunctis: Et servat studii federa quisque sui. Rusticus agricolam, miles fera bella gerentem: Rectorem dubie navita puppis amat. Ovidi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tm̃ celerius. sed eciam perfemtꝰ
ĩbumitur que discunt᷑ a pueris.
deuide nulitaris alacritas. saltus¬
.s. et cursus ate temptanda est quã
corꝰ etate pigrescat. nelocitas em
esti que percepto ex̾cicio strenuũ et
ficit bellatoreni adolescentes e¬
ait salustius. Nami si nullus usus
belli paciens erat in castris per la¬
borem usum mulicie disce baut. me¬
lius eiũ est ut ex̾citatus inuenis
cansetur etatem nõ dum aduenis¬
se pugnandi quam doleat p̾terisse
hauc eciam spaciũ uĩuersa discẽ¬
di. u emũ parua aut lenis doccrĩa
uidetur armoru hnc usq negetiꝰ¬

Expanded text:
ntum celerius, sed etiam perfectius imbuuntur, que discuntur a pueris: deinde militaris alacritas, saltus et cursus ante tentandus est, quam corpus etate pigrescat. Velocitas enim est, que percepto exercficit bellatorem. Adulescentes ait Sallustius; nam ‘simul ac iuventus belli patiens erat in castris per laborem usum militiae discebant’. Melius enim est ut exercitatus iuvenis causetur aetatem nondum advenisse pugnandi quam doleat praeterisse. Habeat etiam spatium universa discendi; neque enim parva aut levis ars videtur armoru
Abbreviated transcription (Latin):
te discipliuam et non pecumaui
doctrinam magis quam chesanz
eligite iueliorem est enĩ saꝑĩa cũc¬
tis opibus p̾ciosissĩs et om̃e de side¬
as reliquisset quibus ex̾citum re
tricus. patrimoniũ suũ douauit pa¬
tue. et achens indiscendo et docendo
liciam ꝯsũmauit ĩ aurea pauꝑta¬
te. Crates ille che banꝰ proiecto iu
mare non parno pondeis auri. abi
mergami ne subuergar a nobis.
auaxagoras cum post louga tempo¬
ra studiorum in patria reduss no¬

Expanded text:
te disciplinam, et non pecuniam, doctrinam magis quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne deside divitias, quibus exercitum regcritus patrimonium suum donavit patriae: et Athenis in discendo et docendo litiam consummavit in aurea paupertate. Crates ille Thebanus projecto in mare non parvo pondere auri: « Abmergam, ne submergar a vobis. » Anaxagoras, cum post longa tempora studiorum in patriam rediis
Abbreviated transcription (Latin):
dia. solent enĩ qui nec dum ĩ illa
cinã amipuerũt professione fũda¬
ti cum audierit quosda ĩ diu̾sis C¬
tudiis ac uirtutib predicari. ita eo¬
rũ lande succẽdi ut ĩmitari eorũ
protiuꝰ gestant disciplina in qo
lrritos uccõ ĩ pendit. conatur hũa¬
ua fragilitas. ĩpossibile namq ẽ

Expanded text:
. Solent enim hi qui necdum sunt in illa quam arripuerunt professione fundati, cum audierint quoedam in diuersis studiis ac uirtutibus praedicari, ita eorum laude sucoeadi, ut imitari eorum. protinus gestiant disciplinam: in quo inritos necessario inpendit conatus humana fragilitas. inpossibil
Abbreviated transcription (Latin):
cietas geu̾abit houorẽ. s ea coti¬
die uelud noua aic desiderata sꝯ¬
cipiẽs quanto freꝙ̃tius hansent
tanto aindius uł audiet nel loque¬
tur et ꝯfirmacio pociꝰ ppetue se¬
encie ex eorũ repetitione quam

Expanded text:
tietas generabit horrorem, sed ea cotidie uelut noua ac desiderata suscipiens quanto frequentius hauserit, tanto auidius uel audiet uel loquetur et confirmationem potius perceptae scientiae ex eorum repetitione quam
Abbreviated transcription (Latin):
scis quem bonũ dicam ꝑfcm̃ abso
procpicio si ꝑ seneranis et in cubu̾is
et id egens ut omĩa fra dcã que ma
iuter se ꝯgruant ac rendeant sͥ et
una forma percussa sint nõ est hiꝰ
aĩmꝰ in recto cuiꝰ acta discaordãt

Expanded text:
Scis quem bonum dicam ? Perfectumprospicio, si perseveraveris et incubueris et id egeris, ut omnia facta dictaque tua inter se congruant ac respondeant sibi et una forma percussa sint. Non est huius animus in recto, cuius acta discordant
Abbreviated transcription (Latin):
lius celestis lñs illustrata nõ hñcau
at angustis designat eloquiis. s ꝯ¬
globatis sensib uelud de fonte quod
copiosissiõ effũdit ub̾tim atq meffa¬
bilit̾ eructat ad dñ tãta ꝓuiẽs ĩ illo
breuissimo temporis pucto. qñta ħ
loqͥ facils nec ꝑcur̾re mẽs in se re

Expanded text:
lius luminis inlustrata non humanis atque angustis designat eloquiis, sed conglobatis sensibus nelat de fonte quodam copiosissimo effundit ubertim atque ineffiabiliter eructat ad deum, tanta promens in illo breuissimo temporis puncto, quanta nec eloqui facile nec percurrere mens in seme
Abbreviated transcription (Latin):
ule uitelleccus qͣ rapida coruscucde
profũdit aim ilła aut̃ locutõ tarda
et longa ẽ longeq dissiłis et dimui
ista uoluit᷑ seiam ille in setreta sua
condidit tũ qr nestigia quedã m

Expanded text:
ille intellectus quasi rapida coruscatione perfundit animum; illa autem locutio tarda et longa est, longeque dissimilis: et dum ista volvitur, jam se ille in secreta sua condidit: tamen quia vestigia quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
tat. leccõ em̃ qi solidũ cibũ apponit
lueditatõ masticat et frãgit otõ sa¬
porẽ acquirit. Contempło est ip̃a
dulcedo que iocundat et reficit. uũ¬
lectõ est in cortice. meditatõ in ad¬
ipe. orõ in desideni postułone con¬
tempło in adepte dulcedinis drłe

Expanded text:
o. Lectio quasi solidum cibum ori apponit: meditatio masticat et frangit: oratio saporem acquirit: contemplatio est ipsa dulcedo quae jucundat et reficit. Lectio, in cortice; meditatio, in adipe; oratio, in desiderii postulatione; contemplatio, in adeptae dulcedinis de
Abbreviated transcription (Latin):
de expicucie uenis et iniguis un¬
tutu meatibus redundabũt fł¬
enta q otinua uelud de quadã
ab isso tui cordis effundent. eue¬
aut plateas transe aut a que me

Expanded text:
de experientiae uenis et miignis uirtutum meatibus redundabunt fluentaque continua aelat de quadam abysso tai cordis effundent. eueautem plateas pertranseant aquae
Abbreviated transcription (Latin):
ui diu̾sas se mutat species mn¬
gencior. inter rosas rutilancior. ingͣ¬
mine liquidior. In palude turpior
Infonte ꝑspicatior. in mari obscum¬
or. assũpto locorũ amb ĩfluit co
repercussa estuat innib irigata
glaciali hñmore cauescat sit pro¬

Expanded text:
ue sese mutat species: aut inulgentior, aut inter rosas rutilantior, aut in gramine liquidior, aut in palude turbidior, aut in fonte perspicacior, aut in mari obscurior, assumpto locorum quibus influit colrepercussa exaestuet, nivibus irrigata glaciali humore canescat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
fulg̾e̾ uirtutũ ex̾citus auas siguis
uoluerit pant̾ affectare in id i̾cide¬
re eumi uccẽ est ut dum om̃s sequi¬
tur nusłam ĩtelligencia consequa¬
tur magꝰ q ex hac ĩmutatõne at¬
q uanetate dispendiũ capiat ꝙ
profectũ multis eiũ mis ad deu̾
cenditur. et ideo unusaiusq ia in¬

Expanded text:
fulgere uirtutibus. quas si quis uoluerit pariter affectare, in id incidere eam necesse est, ut dum omnes sequitur nullam integre consequatur magisque ex hac inmutatione ac uarietate dispendium capiat quam profectum. multis enim uiis ad deum tenditur, et ideo unusquisque i
Abbreviated transcription (Latin):
sũ scripiure cognosd̾e nꝰ lege̾di sn¬
muliantate. sic̃ striptũ est. ama
iła et exaliabit te gloriticab̾is
ab ea cum eam fueris amplexa¬
tus. quanto qsq magis in sacͥs
eloqus assiduus fuert tãtoeꝵ
eis nbenoro intelligẽcia capi

Expanded text:
e cognoscere, nisi legendi familiaritate, sicut est scriptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capi
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentulus post quiutiliam et
cas cum me in lingne huiꝰ pistͥiuiz
relusissem. et multo sudore młtoc
dencia qiz uerba re souare et quod ꝑ
aspicerem. in pegi nouissime in dau¬
elem. et tanto tedio affcũs sum ut
desperacione subita om̃em la borẽ
uoluent contempuere u̾i adhor¬
bor omĩa m̃cit. improbus qui mͥ
pi rursum discipulus ẽẽ caldaitꝰ¬

Expanded text:
dicens: Post Quintiliani et cos cum me in linguę huius pistrinum inclusissem et multo sudore multoque lantiaque uerba resonare, et quasi aspicerem, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhorbor omnia vincit improbus, qui  pi rursum discipulus esse Chaldai
Abbreviated transcription (Latin):
posuens et ce m iures pħie transtuł¬
ꝙ est gͣuius pu̾ilitas reguaret. et ħ
quidem penis est quod habemꝰ aucti¬
nitate i sensum. s uicia puerorum
nec puerorũ tantum. s infãcium
illi lema. hu fła formidant. nos utͣ¬

Expanded text:
transtulquod est gravius, puerilitas remanet. Et hoc quidem peius est, quod habemus auctoritatem senum, sed vitia puerorum; nec puerorum tantum, sed et infantium. Illi levia, hi falsa formidant: nos ut
Abbreviated transcription (Latin):
quit ingema de sidiose inuenturis¬
.s. a bono. nec minꝰ honeste rei la¬
bore ingilant s cautandi poꝰ sal¬
tandi que obtenta obscena studi
effemĩatos tenent. deiq capil¬
lum frangere et ad muliebres b¬
blaudicias noces extennare mol¬
licie corpons cum femĩs certare ⁊
ĩmũdissims se mũditiis excołe
urõrũ adolescenciũ specim̃ est. ⁊¬
molles en̾ues q nati ĩ unicio mã¬
nent expũgnatores alient pudici¬
cie negligentes suc b̾ senͤ.¬

Expanded text:
t ingenia desidiose iuventutis, nec unius honeste rei labore vigilatur. Cantandi saltandique obscena studia effeminatos tenent capillum frangere et ad muliebres blanditias voces extenuare, mollitie corporis cum feminis certare et immundissimis se munditiis extollere, nostrorum adolescentium specimen est: molles enervesque nati in vitio manent, expugnatores aliene pudicitie, negligentes sue. Sen
Abbreviated transcription (Latin):
nenas et medullas celeftiũ intrare
dictorũ. ac profunda et abscgndita ca¬
trã purissimo cordis oculo cõtempla¬
ri. quod millatenꝰ hũ aua doccriua n ͨ
erudicio secularis. s sola puritas mẽ¬
tis ꝑ illm̃acionem sã spd̃ optiuebit

Expanded text:
venas ac medullas coelestium intrare dictorum, ac profunda et abscondita sacramenta purissimo cordis oculo contemplari. Quod nullatenus humana doctrina, nec eruditio saecularis, sed sola puritas mentis per illuminationem sancti Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
receptõne percussa dum me morie
tradere laboramꝰ intellig̾e id tem¬
poris obligamꝰ mente uõ nuuꝰ
postea ab omĩ actuũ ac uisionu
illecebrs absoluti. p̾cipneq noc¬
turua meditatõne taccu renoluẽ¬
tes clanius ĩtuent᷑. ita ut ocrultis¬

Expanded text:
repetitione percursa, dum memoriae tradere laboramus, intellegere id temporis obligata mente non quiuimus, postea ab omnium actuum ac uisionum inlecebris absoluti praecipueque nocturna meditatione taciti reuoluentes clarius intuemur, ita ut occultis
Abbreviated transcription (Latin):
it. sic̃ ingemũ dĩdendo ĩnestigat
et ĩneuit ita memoria colligen¬
do custodit. oportet Gͦ ut que dis¬
cendo dĩsimꝰ ꝯmendando memo
ne colligamꝰ collig̾e ea est de
quib prolirius nel scriptũ uel
et opendiosam sũma redigeie
que amaionbus epilogus .i. bie
iis recapitulatõ supradictoꝵ ap¬
tacio aliquod pͥncipiuu cui foca
rei uentas et did sentena ẽ ĩus
et ad ip̃i cuncta alia ref̾u̾nt᷑ ħ
ã fraccus Elumũ sequetis tene tõ¬
co dico q̃ iñ memoria homĩs hebes
est et brenitate gaudet et si in
multa dĩditur Rit minor in singl¬
is. debemꝰ gͦ in onĩ doctriua bre¬
ne aliquid et certũ colligere. ꝙ
in archa meuiorie recondatur
uude post modum cũ res exigit
reliqua diciuent᷑. ħ eciam sepe
replicare et de uentre memore¬

Expanded text:
 sicut ingenium dividendo investigat et invenit, ita memoria colligendo custodit. Oportet ergo ut quae discendo divisimus. commendando memoriae ea colligamus. Colligere est ea de quibus prolixius vel scriptum velet compendiosam summam redigere, quae a majoribus epilogus, id est, brevis recapitulatio supradictorum apctatio aliquod principium cui tota rei veritas et vis sententiae innititur, et ad ipsum cuncta alia referuntur: anfractus fluminum sequeris, tene foco dico, quoniam memoria hominis hebes est, et brevitate gaudet, et si in multa dividitur, fit minor in singulis. Debemus ergo in omni doctrina breve aliquid et certum colligere, quod in arcula memoriae recondatur, unde postmodum cum res exigit aliqua deriventur. Hoc etiam saepe replicare, et de ventre memor
Abbreviated transcription (Latin):
bilem pͥmitus q̃ te non ad illam
que inflat. sed ad eam que illũi¬
nat scienciam caritatis con sum¬
macio ne perducat. In posle nã¬
q est ĩuũdam m̃tem donũ sciencie
ut expulsa sollicitudine et cogi¬
tacione terrena assiduũ te ac po¬
cius nigem sacre prebecis leccõni
donec contuma moditacio nuunit
mentem tuam. ħ em̃ iugitas me¬

Expanded text:
is, quae te non ad illam quae inflat, sed ad eam quae illuminat scientiam charitatis consummatione perducat. Impossibile namque est immundam mentem donum scientiae ut, expulsa omni sollicitudine et cogitatione terrena, assiduum te ac potius jugem sacrae praebeas lectioni, donec continua meditatio imbuat mentem tuam et qu
Abbreviated transcription (Latin):
sine lut̾is et ydiote admiraban¬
tur. et idcuco si tibi cura est ad¬
tis pͥmũ conatibus elaborauit dũo
purtatem castitatis obtiueas. nꝰ
enĩ in quo adhuc carnaliũ passio
dere. in corde enĩ bono regmnesçet sa¬
piencia et qui tuuet diũu ĩueĩ¬
et scienciam cũ iusticia Porest

Expanded text:
sine litteris et idiotae, admirabantur . Et idcirco si tibi curae tis primum conatibus elabora, ut a Domino puritatem castitatis obtineas. Nullus enim in quo adhuc carnalium passiondere. In corde enim bono requiescet sapientia; et qui timet Deum, inveniet scientiam cum justitia . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in collatione semorũ proferre aude
ĩpułit. ut quidam uane glorie a¬
more distenti. pro ostencione doc¬
arme ea que optime uonuit inper¬
rogurc se siłant. Inpole est en
eum qui ꝓpoĩto acquirẽde laudis

Expanded text:
in conlatione seniorum proferre audeainpulerit, ut quidam uanae gloriae amore distenti pro ostentatione doctrinae ea quae optime norunt interrogare se simulant. inpossibile enim est eum, qui proposito adquire
Abbreviated transcription (Latin):
tempsit ĩuentũ sacrilego ore bla sfe¬
mat aut catholicã fidem ĩnĩdis o¬
penbus polluit ueram sciencia ac¬
secutus eẽ credendũs est spt̃ enĩ dĩ
effugit ficcũ. nec hĩtabit in corpore
subdito peccatis. nõ alias ad stien¬
ciam spũalem insi hoc ordine per¬
uenitur quẽ unus ꝓph̾arũ elegã¬
ter exp̾ssit. seminate nob̾ ad iu¬
ticiam metire sꝑem uite. illiũate

Expanded text:
tempsit aut inuentum sacrilego ore blasphemat aut certe catholicam fidem inmundis operibus polluit, ueram scientiam adsecutuB esse credendus est? spiritus enim dei effugiet fictum, nec habitat in corpore subdito peccatis. non ergo alias ad scientiam spiritalem nisi hoc ordine peruenitur, quem unus prophetarumeleganter expressit: seminate nobis ad iustitiam, metite spem uitae, inluminate
Abbreviated transcription (Latin):
aurea innarib sus. ita mulien
male morate spẽs. quidem̃ prodẽ
luculentis operibus uł senb in¬
berendo .q. ĩmũdissiã terrã sb̾igẽ¬
do confrmeat aut cenosis libidi

Expanded text:
aurea in naribus suis, ita mulieri male moratae species . Quid enim prodest lutulentis operibus vel sensibus inhaerendo, quasi immundissimam terram subigendo confringat, a
Abbreviated transcription (Latin):
quã facies uiderur. s si huic assi¬
tem qiͣ ex colloantõis Fantbanta¬
te penetramꝰ dumi eiũ alia exabis
colligimꝰ facile iuens n̾b̃ agnosc¬
mꝰ aliudeẽ quod ĩtimant aliud ꝙ so¬
uant. tanto a̾ quis noticie illiꝰ exͣ¬
uens redditur quãto in sola eiꝰ ꝙ¬

Expanded text:
quam facies videtur; sed si huic assitem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius extraneus redditur, quanto in sola ejus s
Abbreviated transcription (Latin):
parum aliquid scio nel pocius m̾¬
scire indeor et iam silere nõ possu
tans ꝓmptulus ad loquẽdũ. uelox
ad docendum tardris ad andieudñ
abscondebat. nũquid manẽ głia¬

Expanded text:
Parum aliquid scio, vel magis scire mihi videor, et jam silere non possum, tans, promptus ad loquendum, velox ad docendum, tardus ad audiendum.abscondebat, nunquid inanem g
Abbreviated transcription (Latin):
ponentes tenebras lucem et luce
tenebras ponẽtes amarũ amarũ in
dulce et dulce in amarũ. In quan¬
titas ex anñacione error ille repre¬
henditur qui ꝑ ꝓpħami rodarguitͤ
cum dicitur menda ces filii hõmi ni
stateris ut decipiant in uanitate ĩ
id ip̃m. ad hoc em̃ aliquid iustatera
appenditur ut cuiꝰ quantitas nõ

Expanded text:
lucem, et lucem tenebras, ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum . In quantitatis examinatione error ille esse deprehenditur, qui per Prophetam redarguitur, cum dicitur; Mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum . Ad hoc sane aliquid in statera appendit
Abbreviated transcription (Latin):
illam incorpoream contingere neque¬
quãtũ eam capimꝰ in tm id possmuiꝰ
aĩanciũ et si stiencia nullo mõ cer¬
te quedam scĩa nullo siłitudo. Cet̾a
antem rerum corporaliũ. non quia sẽ¬
suit. S ama sencĩtur sensibilia nũ¬
cupata sũt. quorum in arbustis boc
bent. ut pro eo auod nosco non pꝰ¬
sunt auasi ĩuotestere nelle indeã¬
tur. s uos ea sensu cor poris ita ca¬
pimꝰ ut debus non sensu coporis
iudicemꝰ hẽmꝰ eñ aliũ int̾ioris
hoĩe sensum isto longe prestancio¬
rem quo iusta et ĩ iusta sentimꝰ. ius¬
ta ꝑ intelligi ᷝ ͤ spẽm. iiusta per eius
p̾uacionem ad hꝰ sensus officiũ nõ
acies pupille. non foramẽ auricule
nõ spiram̃ta nariũ. nõ gustus fancia¬

Expanded text:
illam incorpoream contingere nequequantum eam capimus, in tantum id possumus. animantium, etsi scientia nullo modo, at certe quaedam scientiae similitudo; cetera autem rerum corporalium, non quia sentiunt, sed quia sentiuntur, sensibilia nuncupata sunt. Quorum in arbustis hoc bent, ut pro eo, quod nosse non possunt, quasi innotescere uelle uideantur. Sed nos ea sensu corporis ita capimus, ut de his non sensu corporis iudicemus. Habemus enim alium interioris hominis sensum isto longe praestantiorem, quo iusta et iniusta sentimus, iusta per intellegibilem speciem, iniusta per eius priuationem. Ad huius sensus officium non acies pupulae, non foramen auriculae, non spiramenta narium, non gustus fauci
Abbreviated transcription (Latin):
tanta est barbanies et tantis uici¬
is spurtissimis ẜmo confusus. nt
nec cruio loauatur. uec quib artis
uelit probare ꝙ loquitur potuerim
uitelligere totus ruuet. totus la¬
tet attollit se per suigula et qua¬
si debilitatus colub̾ in ip̃o conatu fũ¬
gitur nõ est contentus nr̃o .i. hu
mano more loqui alcius quiddam
agreditur. pturuĩt moutes nascit᷑
ridiculꝰ mus. Quod ip̃e non sam es¬
se honĩs u̾o sanus irot horestes

Expanded text:
tanta barbaries est, et tantis vitiis spurcissimus sermo confusus, ut nec quid loquatur, nec quibus argumentis velit probare quod loquitur, potuerim intelligere. Totus enim tumet, totus jacet: attollit se per singula, et quasi debilitatus coluber, in ipso conatu frangitur. Non est contentus nostro, id est, humano more loqui, altius quiddam aggreditur. 238 Parturiunt montes, nascetur ridiculus mus. Quod ipse, Non sani esse hominis, non sanus juret Ores
Abbreviated transcription (Latin):
phandum obstitere dĩcie. ꝑ auptas ex¬
pedita est. secura est cũ classitum ce¬
re ammo aut panper sis aut pan¬
peri siłis. non pt̃ scudium salutare
fieri siue frugalitatis cura frugalitas
autẽ pauptas uolũtaria eso lib̾ta¬

Expanded text:
phandum obstitere divitiae; paupertas expedita est, secura est. Cum classicum cere animo, aut pauper sis oportet aut pauperi similis. Non potest studium salutare fieri sine frugalitatis cura; frugalitas autem paupertas voluntaria est
Abbreviated transcription (Latin):
et foneat ac secum unũ cor et unã
aiãm faciat ad huiꝰ mox dulce dĩs
suanissmm gustũ ouĩs cupiditi. tu
silet tumultus ac uitioriu strepi¬
tus conquiescit et fit ibi uitus ab
omĩbus uoxis ab soluta uacatio et
i supue dilectõns dulce diue grata
et iocunda pansatõ. ex hac go du ͣ

Expanded text:
et foveat, ac secum unum cor, et unam animam faciat; ad hujus mox dulcedinis suavissimum gustum omnis cupiditatum silet tumultus, ac vitiorum strepitus conquiescit, et fit ibi intus ab omnibus noxiis absoluta vacatio, et in fraternae dilectionis dulcedine grata et jucunda pausa
Abbreviated transcription (Latin):
bus nuitabilib in illud quod est et
sic semper est et ioip̃m est. in ilłõ
unũ ꝑspitatem figat intuitu. ua¬
caus et indeus. qm̃ dñs ip̃e dẽ est
deus et int̾ cariratis ip̃ius sua¬
nes amplexus sabbatizaus sine
dubio sabm sabbatorum Quã¬
ab inferiorib promota a supiorib
tatem sp̃c et uutatẽ cum deo

Expanded text:
bus mutabilibus, in id quod est, et sic semper est, et ipsum est, in illud unum perspicacem figat intuitum; vacans et videns quoniam Dominus ipse est Deus, et inter charitatis ipsius suaves amplexus, sabbatizans sine dubio Sabbatum sabbatorumab inferioribus promota, a superioribus rtatem spiritus et unitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
in discernẽda qualiccite mõ in exami¬
uanda quãtitate. qui dicit bonũ ma¬
lum. uel malumbonũ in rerũ quali¬
tate errat et qui dicit ꝙ maiꝰ est
eẽ minꝰ et quodminꝰ est eẽ maius

Expanded text:
in discernenda qualitate, modo in examinanda quantitate. Qui dicit bonum malum, vel malum bonum, in rerum qualitate errat; et qui dicit quod majus est esse minus, et quod minus est esse majus
Abbreviated transcription (Latin):
spũs uite et omĩa uiuificat ad m.¬
uaus sen ui orõne sen ĩme ditat᷑¬
ue sen in traccatu intirmitatem
cogitantis et concinue inemoria
efficitur sapĩa. tũ suauitͥ sapiũt¬
ei bona dñi. et quod ex eis cogitã¬
dnu est et formãdum in affectiuu
dĩsione suanitatis expiencias affi¬
cit ex eis aciem cogitantis. illa uero
efficitur gandiũ fruẽtis. et tunc
de deo bñ cogitatur Em hũa nũ mod̃¬

Expanded text:
us vitae; et omnia vivificat, adjuvans seu in oratione, seu in meditatione, seu in tractatu infirmitatem cogitantis. Et continuo memoria efficitur sapientia, cum suaviter ei sapiunt bona Dei, et quod ex eis cogitatum est formandum in affectu, divinae suavitatis experientias afficit ex eis aciem cogitantis; illa vero efficitur gaudium fruentis. Et tunc de Deo bene cogitatur secundum humanum mod
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ uero ad diligencia medita¬
cionis. opus peragninur labor et
studiositas in labore est ut agas
in amorent perficias in cura ut
prouideas in iugilia ut actendas

Expanded text:
tinium vero, diligentiam meditationis. Opus peragunt labor et  In labore est, ut agas; in amore ut perficias; in cura, ut provideas ; in vigilia, ut attendas.
Abbreviated transcription (Latin):
uexio autẽ acu uncio racionis ad
deum et dei ad racionem. panis ad
filium. filii ad patrem. pͥnci pia si
quodam mõ et cãs exũdi p̾stãt quia
alterũ siue altero ẽẽ nõ p̃t defici
in tel loctine de deo signetur uiuit
em̃ et in grauo tutici racio fe cundã ᷤ
iterũ si grauũ tutici nõ eet ex qua
re ista producent. rccio nõ hẽ ret
cum gͥ racio que deus est aut ostẽ¬
uñ quodam mõ alterũ ostenditis¬

Expanded text:
exio autem atque unitio rationis ad deum et dei ad rationem, patris ad filium, filii ad patrem principia sibi quodam modo et causas existendi praestant, quia alterum sine altero esse non potest. deficitur intellegentiae de deo signetur; uiuit enim et in grano tritici ratio fecundans, iterum si granum tritici non esset, ex qua re ista produceret, ratio non haberet. Cum igitur ratio, quae deus est, aut ostenunum quodam modo alterum ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
nur. bonus enĩ lector hr̃ił debet eẽ et
mansuetus. a curis ianibus et uolup¬
tatum ille cebus prorsus alienꝰ. di¬
ligens et se dulus ut ab omĩb libẽ¬
ter discat nũquam de sciã sua pre¬
snuat per uersi dogmatis anitores
intellecta diligat et ea semper cora
ocuł. quasi speculum uultꝰ sui ten̾e
studeat et siqua forte obscunora in¬
telłem eius nõ aonuscent᷑ nõ statim
ĩ intuperiũ prorumꝑat ut nͥ bonur

Expanded text:
. Bonus enim lector humilis debet esse et mansuetus, a curis inanibus et voluptatum illecebris prorsus alienus, diligens et sedulus, ut ob omnibus libenter discat, nunquam de scientia sua praesumat, perversi dogmatis auctores intellecta diligat, et ea semper coram oculis quasi speculum vultus sui tenere studeat. Et si qua forte obscuriora intellectum ejus non admiserint, non statim in vituperium prorumpat, ut nihil bonum
Abbreviated transcription (Latin):
id cuto. si scientie sꝑuał sacru
ĩ corde uis nultis tab̾ua culũ p̾¬
pare ab om̃ĩ nos uiciorũ con¬
tagione purgate. et curis secu¬
li p̾ntis exitẽ. inpossibilenãq
est aĩa m qne muͣdans uel tenu¬
it̾ distencionibus occupatur donũ
sciencie ꝓmereri uł gen̾atricem
spñalui sensum aut tenatẽ sacra¬

Expanded text:
idcirco si scientiae spiritali sacrum in corde vestro vultis tabernaculum praeparare, ab omnium vos vitiorum contagione purgate, et curis saeculi praesentis exuite. inpossibile namque est animam, quae mundanis uel tenuiter distentionibus occupatur, donum scientiae promereri uel generatricem spiritalium sensuum aut tenacem sacra
Abbreviated transcription (Latin):
cioius restituat. sit tibi nox sĩc di¬
rit in delicus tuis placide obdorm¬
es in pace quiesces facile eiugila¬
bis et ẜ̾geus fucił et agilis ens
ad redeuudũ in id uñ ũ totus rece¬
cisti. sobnũ em̃ scibum sobriũ po
tum sequit ᷑ sobriꝰ sompnꝰ uel
et sic̃ dicitur lechens ab honũandꝰ est
serno dei. de quo uero post ꝯgruaui
quietẽ facile est sensus et corponis i
mentis enacare. et quasi seruos do¬
uius panisfaił ad open¬

Expanded text:
ionis restituat. Sic tibi nox sicut dierit in deliciis tuis . Placide obdormies, in pace quiesces, facile evigilabis; et surgens facilis et agilis eris ad redeundum in id, unde non totus discessisti. Sobrium enim cibum, sobriumque sensum, sequitur sobrius somnus. et, sicut dicitur, lethaeus, abominandus est servo Dei. De quo vero post congruam quietem facile est sensus corporis et mentis evocare, et quasi servos domus patrisfamilias ad ope
Abbreviated transcription (Latin):
agidet. si quod maxune notatas
sił itudines ꝯstituemꝰ si nõ młtas
nec uagas. s aliquid̃ agentes po¬
tẽ purpura quod nobis nõcid sit
silitudo aut siquam rem deforma
ginib actribuamꝰ. nͥam eares qͥ¬
q faciet ut facilius menũsse pꝰ¬
genter notatas menũsse nõ diffi¬

Expanded text:
idet, si quam maxime notatas similitudines constituemus; si non multas nec vagas, sed aliquid agentes imte purpurea, quo nobis notatior sit similitudo; aut si qua re deformaginibus adtribuamus: nam ea res quoque faciet, ut facilius meminisse vailigenter notatas meminisse non diffi
Abbreviated transcription (Latin):
uitas crescere et uesica grossece oe¬
pent ucc̃e est ut amplior foraĩe
laxata sum uentositas eructuer
cilioquui rimpetur. sic mouachꝰ
in epta redũdate leticia diuu risũ
uel sigiis eam apire nõ sufficerit
in helon uerba prorũpit. en uen¬
ter ueus . ꝙ mustũ absq spiratu

Expanded text:
nitas crescere, et vesica grossescere coeperit, necesse est ut ampliori foramine, laxato sinu, ventositas eructetur, alioquin rumpetur. Sic monachus inepta redundante laetitia dum risu, vel signis eam aperire non sufficit, in Heliu verba prorumpit: En venter