comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta est mnag intend̾e qͣlit̃ faciat op
optimũ ⁊ deccutissimũ qͣm qͣlit̃. ⁊
qͣntũ sumptũ faciat ad opus illd̃
ut sid magnificus ad tcmplũ con¬
sticuere in honorem dĩnũ. uł aliqͣ
bona canferre pͥs dignis mag̃ in¬
tendit qũo templũ illd̾ sit admira
⁊ pulchrum. ⁊ qño dona illa sint mͣg¬
na ⁊ decentia. qm qͦt igͣta nũmisma¬

Expanded text:
ta, est magis intendere qualiter faciat opus optimum, et decentissimum, quam qualiter, et quantum sumptum faciat ad opus illud. ut si debet magnificus aliquod templum construere in honorem divinum, vel aliqua dona conferre personis dignis, magis intendet quomodo templum illud sit admirabile et pulchrum, et quomodo dona illa sint magna et decentia, quam quot et quanta numisma
Abbreviated transcription (Latin):
tutesi bidel liberalitas q̃ respi¬
cit sumptꝰ ut sant mediocres
cout sunt ꝓportõnati sunt nobis
⁊ magnificcncia q̃ respicit sumptus
ut sint magrri ⁊ ut ordiuantur
ad magna oꝑa. dic cͣc honores est
dup᷑ uirtus una q̃ respicit hono¬
tes mcdiotres. ⁊ ut sũt ꝓportõnati
possunt ec̃ aliaꝵ uͥtutũ ⁊ magnãĩ¬
tatis. Namagtas oꝑa fortitudãs
⁊ aggredicns pugͣm. ħ ħ facit. q
delcatur in talib actib fortis est

Expanded text:
tas, quae respicit dumptus, ut sunt mediocres, et ut sunt proportionati nobis. et magnificentia, quae respicit sumptus ut sunt magni, et ut ordinantur ad magna opera. Sic circa honores est duplex virtus. Una quae respicit honores mediocres, et ut sunt proportionati possunt esse aliarum virtutum, et magnanimitatis. Nam agens opera fortitudinis, et aggrediens pugnam, si hoc facit, quia delectatur in talibus actibus, fortis est
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ ille sit magnificꝰ qͥ n mag¬
nis oꝑib facit decences sumptꝰ si fa¬
cere decentes sũptꝰ c̃ cẽ liba̾lcm fac̾e
maximos decentes sũptꝰ ꝙ fac̾ mag¬
nificus c̃ ec̃ maxime lib̾ilem. Sgcta.
ꝓpͣctas magnifici ẽ ab eqͣli sũptu
fac̃c opus mag̾ magraficum. Pui¬
tum ꝑdunt. Magnificꝰ ũo cui ñ ẽ
cure de rõcimo ab eqͣli sũptu facit
opus mag̃ magnificũ. qr ñ parcit
decentib sumꝑtib. Contingit cĩ
alũ auarũ ꝑbas expendẽ ni aliquo
ris. Idd̾ opus pͥ młtum cxpendit in¬
decent̃ facit qͣr ab cqͣl sumptu. ł¬

Expanded text:
Cum enim ille sit magnificus, qui in magnis operibus facit decentes sumptus: si facere decentes sumptus est esse liberalem, facere maximos decentes sumptus, quos facit magnificus, est esse maxime liberalem. Sexta proprietas magnifici, est aequali sumptu facltum perdunt. Magnificus ergo, cui non est curae de ratiocinio ab aequali sumptu, facit opus magis magnificum, quia non parcit decentibus sumptibus. Contingit enim aliquando avarum plus expendere in aliquo ris, ideo opus, ubi multum expendit, indecenter facit. Quare ab aequale sumptu,
Abbreviated transcription (Latin):
rͥen da ⁊ publica. ⁊ ad ip̃m ꝑtineat di¬
stribucre bona regni. maxĩe deret
ip̃m eẽ magnificum. Nam qr c̃ cap̃t
c̃ caput xpͥnceps uniũ ersi maxime
spec̾tat ad ip̃m magnifice se hĩt ⁊

Expanded text:
renda, et publica, et ad ipsum pertineat distribuere bona regni, maxime decet ipsum esse magnificum. Nam quia est caput est caput et princeps universi, maxime spectat
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ qr ꝑuifitus ñ intendit quałr
fatiat magnũ opus nt qͣłr faciat
debitas largitõnes. uł qͣst faciat de¬
centes iraptias. S tota sua intt̃as
est qũo faciat ꝑuos sũptꝰ ¶ Estu¬

Expanded text:
a parvificus non intendit qualiter faciat magnum opus, ut qualiter faciat debitas largitiones, vel quomodo faciat decentes nuptias: sed tota dsua intentio est, quomodo faciat parvos sumptus. Est
Abbreviated transcription (Latin):
primtus auariciam ⁊ mod̾ans
ꝓdigaltates: sic magnificentia
est repͥmens ꝑ inficentias ⁊ mode¬
rans ꝯfilptõnes. ut sic̾ hib̾alitas
est faciens sũptꝰ ⁊ datõnes ꝓportõ¬
natas facultatib. sic magnificenͣ
est faciens sũptus decentes mag¬
cen cĩa testat uidere cc q̃ h ec̃. Hõ

Expanded text:
ans prodigalitates: sic magnificentia est reprimens parvificentias, et moderans consumptiones. Et sicut liberalitas est faciens sumptus, et dationes proportionatas facultatibus: sic magnificentia est faciens sumptus decentes magcentia: rest
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S in tota cõitate pultriꝰ lu¬
cessit dimũ̃ bonũ. Tertio magnifi
Nam mh pͥtissimc appar mag¬
nĩficenͣ qñ quis magna facit hĩis¬
a sunt magnis digni. Qͤrͣto d

Expanded text:
. sed in tota communitate pulchrius elevescit divinum bonum. Tertio magnificNam in hoc potissime apparet magnificentia, quando quis magna facit iis sunt magis digni. Quarto debet
Abbreviated transcription (Latin):
tus ccͣ d̃ma ꝯstituendo si faculta¬
tes tͥbuant tẽpla magrifitaesacͥ¬
ficia honorabłia pparatõnes dignas
facultas fac̃e decentes sumptꝰ ccͣ
totam cõitatem. Nam ip̃a boͣ coĩa¬

Expanded text:
cus circa divina, constituendo si facultates tribuant templa magnifica, sacrificia honorabilia, praeparationes dignas. facultas facere decentes sumptus circa totam communitatem. Nam ipsa bona co
Abbreviated transcription (Latin):
locũ erga q̃m iatiendꝰ est lapis
Siuͦ nimis alte ꝓicit uł elon¬
ganda c̃ma chiua a signo uł ĩ¬
n funda apgonendꝰ est lapis gra
dus est lapis. Sꝑ cĩ pondandi

Expanded text:
 iaciendus est lapis. Si vero nimis alte proiicit, vel elonganda est machina a signo, vel in funda eius apponendus est lapis gravdus est lapis. Semper enim ponderandi
Abbreviated transcription (Latin):
cia acapate sic iacentis usq ad e¬
difitiũ illd̾ tanta erit caificii alti¬
tudo. Possent ⁊̃ m̃sure taliũ alti¬
tudinũ accipi ꝑ regłas traditas
in astrolabio ⁊ qͥdzante.S de ħ no¬
bis ñ sit ture. Sufficiat ã de talib
ad p̃sens tanta dr̃e qͣnͣta sufficiũt
ad ꝓpõitum Qrtũ gcnꝰ edifici¬
Oꝵ uocant mustulos. Sũt eĩ mꝰ¬
culi q̃dam cdificia ꝑua sub qͥb

Expanded text:
is sic iacentis usque ad aedificium illud, tanta erit aedificii altitudo. Possent etiam mensurae talium altitudinum accipi per regulas traditas in Astrolabio, et Quadrante. Sed de hoc nobis non sit curae: sufficiat autem de talibus ad praesens tanta dicere, quanta suffciunt ad propositum. Quartum genus aedificiorum vocant Musculos. Sunt enim musculi quaed
Abbreviated transcription (Latin):
noĩant. fit ã ħ cũ tabłe grosse ⁊⁊
fortes oꝑtime cõsligaut᷑ ⁊ dupli¬
cant᷑. siue sit dupͣ eabłatũ ue la¬
pades emissi possiat tale edificiũ
frangͥe. Cooꝑit᷑ ⁊̃ crudis corris
ne abigne pessit offendi. Consus¬
uit ã tale eorficiũ fĩ in lactudĩc
octo pedum ⁊ in longitudĩe. xui
In altitudine uͦ tot pedũ ꝙ hoĩe

Expanded text:
 hoc, cum tabulae grossae et fortes optime confligantur, et duplicantur, sive sit duplex tabulatum, ne lapides emissi possint tale aedificium frangere. Cooperitur etiam crudis coriis, ne ab igne possint offendi. Consuevit autem tale aedificium fieri in latitudine octo pedum, et in longitudine sexdecim: in altitudine vero tot ped
Abbreviated transcription (Latin):
rictes uincas t᷑res ⁊ muscłos. Uocat᷑
ã arios testudo q̃dam lignoꝵ.q̃ ne
igne ꝯbiuat᷑ crudis. coriis cooꝑit᷑
Subhͣc eĩ testitudine sic coopeita co¬
uiis ⁊ fortit̃ concessane lapidib ob¬
ruat᷑ intͥnsctꝰ ponit᷑ trals. cuiꝰ capͤ¬
funib uł cathenis ferreis alligatur
ad testitudin ẽ fcãm ex lignis ⁊ ad
modũ arictis se fabtͣhit. Et p̾tea
fortit᷑ muros munitõrus obsesse

Expanded text:
rietes, vineas, turres, et musculos. Vocatur enim Aries, testudo quaedam lignorum, quae, ne igne comburatur, crudis coriis cooperitur. Sub hac enim testudine sic cooperta coriis, et fortiter contexta, ne lapidibus obruatur intrinsecus ponitur trabs, quia rafunibus, vel cathenis ferreis alligatur ad testudinem factam ex lignis, et ad modum arietis se subtrahit: et postea fortiter muros munitionis obses
Abbreviated transcription (Latin):
ontingit ã płies munitõnes
aliqͣs obsessas sr̃ lapides fortis.¬
simos cc̃ constructas uł cẽ aquis
cͥcũdatas uł hr̃e ꝓfundissimas
possint. Encnit ⁊̃ płies ut si mu¬
nitõ obsessa ꝑ uias subt̾rancas
capi passit. obsessi tñ ꝓradentes
fossionem impediũt cam neꝑ
ip̃am fraꝑdulent̃ ⁊ ꝑ insidias de¬

Expanded text:
ontingit autem pluries, munitiones aliquas obsessas super Lapides fortissimos esse constructas, velesse aquis circumdatas, vel habere profundissimas possint. Evenit etiam pluries ut si munitio obsessa per vias subterraneas capi possit, obsessi tamen providentes fossionem impediunt eam, ne per ipsam fraudulenter et per isidias de
Abbreviated transcription (Latin):
dcat᷑ qͣsbni nocte ꝑcuciũt lapides
emissi ⁊ machiuit sꝑ tũ lapide alli¬
ticioriẽ ignitũ lapidi alligatum
appr̃e pot̾it qͣłr machina ꝓhicit
⁊ quał siũ ꝙͣ poud̾osus lapis est in
funda machine iraponendus

Expanded text:
 in nocte percutiunt lapides emissi a machinis, semper cum lapide alliticionem ignitum lapidi alligatum apparere poterit qualiter machina proiicit, et qualis sive quam ponderosus lapis est in funda machinae imponendus.
Abbreviated transcription (Latin):
deffensiua pugna. Cũ etĩ tracta¬
bimꝰ dłi obsessi se deffendẽ debe¬
lot ⁊ aba machinam̃ta obsiden¬
tiũ debeant ꝓurid̾e. Qre si modus
cunicsos ñ ita de faciłi munitõ¬
nes impugnari possũt sic̃ ꝑ ma¬
chinas laprdarias uł ꝑ coifiua

Expanded text:
im tractabimus qualiter obsessi de defendere debelos et alia machinamenta obsidentium debeant providere. Quare si modus per viculos non ita de facili munitiones impugnari possunt, sicut per machinas lapidar
Abbreviated transcription (Latin):
stimente sũt lignee t᷑res uł castia
q̃ tegerida fũt crudis corriis ne
succendatit᷑ ab igne⁊ Cũ hiis qͥdeꝵ
munitõnes obsesse. P iacioido
lapites aqͥam si altituto castio
excnit alotudid̃moꝵ¬

Expanded text:
struendae sunt lignae turres vel castra, quae tegenda sunt crudis coriis, ne succedantur ab igne. Cum his quidem munitiones obsessae. Primo iaciendo lapides. Nam si altitudo castrorum excedit altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
iuste ⁊ absq iussione regia mañ
apponant in fa q̃ ad regem spec
re fibios ad distrecõm regis. Instru¬
ere cos qũo debeant honor.are re¬
gemobedire ci ñ foreface̾ in cog

Expanded text:
iuste et absque iussione regia manum apponunt in ea, quae ad regem spectre filios ad dilectionem regis: instruere eos quomodo debeant honorare regem, obedire ei: non forefacere ei
Abbreviated transcription (Latin):
Nam geñte guerrayi regno terre
rem anent inculte sumt dep̾ditõnes
oriunt᷑ scũitates. deducunt᷑ ħitato¬
res regni adinopram. Si gꝰ consid̾et᷑
qͣntũ bonũ aducait regno ex rege nõ
solam regib recte regentib. S ⁊̃ da¬
to ꝓ in aliqͣ tỹrãnident studeret
ppłs obedire illis. Nam mag̾ est
tołabił aliqͣlis tyrãuides pͥmpantis
qͣm sit malimmi qd̾ ꝯsurgit ee mobe¬
dr̃a pͥncipis ⁊ ex p̃uaricatõne mã

Expanded text:
ente guerra in regno, terrae manent incultae, siunt depraedationes, oriuntur sterilitates deducuntur habitatores regni ad inopiam. Si ergo consideretur quantum bonu madvenit es rege, non solum regibus recte regentibus, sed etiam dato in aliquo tyrannizarent, studeret populus obedire illis. Nam magis est tolerabilis aliqualis tyrannis principantis, quam sit malum, quod consurgit ex inobedientia principis , e
Abbreviated transcription (Latin):
uł tenent᷑ nos honorare si nõ sic se
nos despic̾e. Nam si uos ñ despic̃ent
impendẽnt nob̾ honorem dagnũ. Sic
si tͣnsgrediunt᷑ mandata pͥoꝵ suꝑioꝵ
⁊ ñ obediunt regiqiͣ precelienti. Ui¬
so qũo ħ̾itatores regra ũ debent ꝓ¬
uocare regem ad iram forefaciendo
i ip̃m ñ exhñdo ei debitũ honorem
⁊ obedĩam dignam. Restat uicere
uocare forefaciendo in cos qͥ sunt
ciꝰ⁊ qui ꝑtinent ad ip̃m. Ad regem

Expanded text:
unt nos honorare, si non sic se nos despicere. Nam si nos non despicerent, impenderent nobis honorem dignum. Sic si transgrediuntur mandata superiorum, et non obediunt regi quasi praecellenti. Viso quomodo habitatores regni non debent provocare regem ad iram, forefaciendo in ipsum, non exhibere ei debitum honorem et obedientiam condignam. Restat videre, ocare, forefaciendo in eos qui sunt eius, et qui pertinent ad ipsum. Ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
uabit᷑ cqͣlitas ⁊ iustĩa. S diuites
penitꝰ uolent pͥncipari ⁊ suppedita¬
nem fagcnt. Et si contingat pau¬
ꝑes optiñe. qr pͥncipri ñ norũnt
male tractabũt diuites ⁊ potentes.
Qrta uia sumit᷑ ut uicotur inuidi
a ⁊ ꝯtẽptꝰ. Nam pauꝑes ut d̾r .iiii.

Expanded text:
ualitas et iustitia, sed divites penitus volent principari, et suppeditanem faciunt, et si contingat pauperes obtinere, quia principari non noverunt, male tractabunt divites et potentes. Quarta via sumitur, ut vitetur invidia et contemptus. Nam pauperes ut dici
Abbreviated transcription (Latin):
solo amore honesti ⁊ boni cõis ⁊ ex di¬
lectõne legis latoris cuiꝰ est intend̾c
cõe bonũ quiestant magͥͭ ag̃t. Oꝑ¬
tuit gͦ aliq̾s induc̾e ad bon̾ũ ⁊ recra¬
here a malo timore pene. Eligibilius

Expanded text:
solo amore honesti et boni communis, et ex dilectione legislatoris, cuius est intendere commune bonum, quiescant male agere: oportuit ergo aliquos inducere ad bonum, et retrahere a
Abbreviated transcription (Latin):
maxime diligimꝰ. Uisoqũo re¬
ges ⁊ pͥcpes debeant se hr̃e ut
hr̃e debent ut tuneant᷑ ab eis. po¬
tissime ã timent᷑ potentes. Ut p
cent in subͣditos. In punitõne ã¬

Expanded text:
maxime diligimus. Viso quomodo reges et principes debeant se habere ut habere debent ut timeantur ab eis. Potissime autem timentur potentes ut patcent in subditos. In punitione a
Abbreviated transcription (Latin):
ues sũt mag̃ beni ⁊ uͥtuosi d cẽ
mag̃ intentũ alegis lacore. Cũ gͦ¬
si cines ⁊ exñdes in regno bñ agant
⁊ obseruent leges ⁊ mandata regis
ex amore honesto ⁊ ex dilcõne qͣm
hũt ad bonũ cõc iad regem sint

Expanded text:
e magis intentum a legislatore. Cum ergo cives et existentes in regno si bene agant, et observent leges, et mandata regis ex amore honesti, et ex dilectione quam habent ad bonum commune et ad regem, sint
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ houorant bñficos in pecunias ⁊
ꝑreat ⁊̃ scip̃os ꝓ bono coĩ ⁊ deffensi¬
one regni. Nam ppłs ualde diligͭ
fortes ⁊ magnãĩos exponentes se
ꝑ bonis cõib. Credit eĩ ꝑ tales

Expanded text:
et honorat beneficos in pecunia, etporteat seipsos pro bono communi, et defensione regni. Nam populus valde diligit fortes et magnanimos, exponentes se pro bonis communibus: credit enim per tales
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t forefi̾ m regem ab þiis qͥ sũt ĩ reg¬
no. P sinõ ciexhibeant honorem de¬
bitum ⁊ reu̾enciã dignam. So̾ sinõ
sint ei subiecti ⁊ obedientes obser¬
uando ciꝰ leges ⁊ mandata. Cũ eĩ ħ

Expanded text:
t forefieri ad regem ab iis qui sunt in regno. Primo, si non ei exhibeant honorem debitum, et reverentiam dignam. Secundo, si non sint ei subiecti et obedientes, observando eius leges et mandata. Cum enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
cessariam cẽ lege cimͣgłicam ⁊ di¬
⁊ ex inc̾titudine irdicii nr̃i. Nam
hoñm ut de en dem apd̾ diu̾sas g̃s
est iniustũ. Qͣrt cũ in hũanis indi¬
tiis cad̾e possit dubietas ⁊ error cx¬
pediens fuit lex cnͣngłica ⁊ d̾ macͣt
ex ꝑte finalis boni qͣm intendimus
adipisci. Nam cũ hiꝰ bonũ sit supra

Expanded text:
cessariam esse legem evangelicam et diet ex incertitudine iudicii nostri. Nam hominum, ut de eisdem apud diversas gentes est iniustum. Quare cum in humanis iudiciis cadere possit dubietas et error, expediens fuit lex evangelica etex parte finalis boni, quod intendimus adipisci. Nam cum huiusmodi bonum sit supra
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqͣ q̃ sunt ip̃ius uł ca q̃ ali quo
mͦ ordinant᷑ ad ip̃m. Cũ gͦ quis
aliqͦ dcõꝵ modoꝵ manifeste fo¬
refacit in alum ille tristatꝰ ex
appetitu punicãrs dr irasti. Ci¬
ues itaq ut nõ ꝓriocent reges ad
iram ñ debent forefac̃e nec in re¬
gem nͨ inxa q̃ sunt ip̃ius nec in il¬
la q̃ aliqͦ mͦ ordinantur ao ip̃m.
pͦ qͥdem expedit cis qͥ sũt in regno
ut ñ inc̾rant regiam iram nec¬

Expanded text:
aliqua quae sunt ipsius, vel ea quae aliquo modo ordinantur ad ipsum. Cum ergo quis aliquo dictorum modorum manifeste forefacit in alium, ille tristatus ex appetitu punitionis, dicitur irasci. Cives itaque ut non provocent reges ad iram, non debent fore facere nec in regem, nec in ea quae sunt ipsius, nec in illa quae aliquo modo ordinantur ad ipsum. Primo quidem expedit eis, qui sunt in regno, ut non incurrant regiam iram
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ in libro de remilitari plꝰ ꝯfert
ad optinendã uictoria ꝙͣ fuciat
mltitudo uł ⁊̃ forti ͦ bllantiũ. Opͦ
ã błsicum ut patebit in ꝓseq̃ndo ꝯ¬
tinet᷑ sub milicari. Qͣre si de opere
bllico tractare uõlumꝰ: Uidend ẽ qͥd
sit milicia. Et ad qͥd sit institut a
doiciã. siũ qͣlidam spc̃m pruden ͤ. Possu

Expanded text:
re militari, plus confert ad obtinendam victoriam, quam faciat multitudo vel fortitudo bellantium. Opus autem bellicum ut patebit in sequendo continetur sub militari: quare si de opere bellico tractare volumus, videndum est quid sit militia, et ad quid sit instituta. dentiam, sive quandam speciem prudentiae. Possu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃i. si olrdiant regib ⁊ obs̾uent
leget. Qͣnta ã salas consurgat in
ad corpus. Nam sic̃ aĩa corpꝰ re¬
git ⁊ conseruat.Sic rex regit ⁊ gu¬
beruat regnũ. ⁊ sic̃ aĩa ẽ salas ⁊ u¬
ta corꝑas. sic rex sic recte pͥncipetur:
salus ⁊ nita regni Qͣre sic̃ pessimũ ẽ

Expanded text:
liberi, si obediant regibus, et observent leges. Quanta autem salus surgat in ad corpus. Nam sicut anima corpus regit et conservat, sic rex regit et conservat regnum: et sicut anima est salus et vita corporis, sic rex si recte principetur est salus et vit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iustiͣ ñ erit int̾ ip̃os ꝯtemptus ⁊ in¬
uidia. Non cr̃ hebit unꝰ uñ aliũ con¬
tc̃imat. nͨ uñci inuideat. uidus se ci
cessum int̃ ip̃os. Huic ã u̾itati atte¬
tradid̾rut depoliticiis Sit̾unt cĩ cas
consatuendas cẽ ex polititiis personis
mediig. Secet gͦ reges ⁊ pͥncipes adhi¬
reliqui nimis diuites. Qd̾ fi pot̾it si

Expanded text:
ontemptus et invidia: non enim habebit unus unde alium contemnat, nec unde ei invideat videns se ei cessum inter ipsos. Huic auctoritati atterunt de Politiis. Dixerunt enim eas constituendas esse ex personis mediis. Decet ergo reges et principes adhireliqui nimis divites: quod fieri poterit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tum̃ta ⁊ de facili rõni obediunt. ħ
eiuitatis sit sr̃ingenua sr̃ potens ⁊
sbͣ diues. Alia u̾o huic ꝯͣria sit suꝑ¬
egena sr̃ debił ⁊ ualde ualis. difficile
est rõm sequi. Nambii qͥ dem urdelz
srͣ potentes ficnt miuriosi. Hiã.S.
morantei in cad̾ ciuitate. Namut
amant pͥncipes .i potences ⁊ diuites

Expanded text:
umenta, et de facili rationi obediunt. Hoccivitatis sit superingenua, superpotens, et superdives: alia vero huic contraria sit superegena, superdebilis et valde vilis, difficile est rationem sequi. Nam ii quidem scilicet superpotentes, fient iniuriosi: hi autemmorantes in eadem civitate. Nam utamant principes, id est potentes et divites
Abbreviated transcription (Latin):
laiores ad aĩas sic̃ mcdiciad corͣ
Nam sic̃ medicꝰ indendit sedire
humores ne in surgat mor̃b ⁊hel¬
lñ incorꝑe. Sic legis lator itendit
placare corda scdart aĩas ne insur¬
gat rixa ⁊ dissensio in regno aut
qͣntũ consilesc̾e ñ obedne pͥncipi
Est eĩ aĩa maiꝰ bonũ ꝙͣ corpus ⁊
pax ciuiũ ⁊ eoꝵ qͥ sãt in regͥno p¬

Expanded text:
latores ad animas, sicut medicina ad corpora. Nam sicut medicus indentit sedare humores, ne insurgat morbus et bellum in corpore: sic legislator intendit placate corda, sedare aimas, ne insurgat rixa et diffensio in regno, autquantum consuescere non obedire principi. Est enim anima maius bonum quam corpus, et pax ci
Abbreviated transcription (Latin):
est cunitas ortuniata cnstituta est ui¬
ũc eligibłr ⁊ iir̃tũost. Nam magis
possũt ꝑiniri delinq̃ntes ⁊ malefici si
Inde ẽ gͥ ꝙ timore pent młti desinunt
male face̾ ⁊ assuesdint ad op̃õnes bo¬
nas qd̾ faciendo dispnũt᷑ ut fiant bõr

Expanded text:
er quod est civitas constituta, est vivere eligibiliter et virtuose. Nam magis possunt puniri delinquentes et melefici, si igitur quod timore poenae multi desinunt malefacere, et assuescunt ad operationes bonas: quod faciendo, disponuntur, et fiunt boni,
Abbreviated transcription (Latin):
rat lex illa ꝙ crues possent suas u¬
de. s extir pande. Siu̾oleges sint
cularia agĩbłia. Dato ꝙ octͣrant le¬
ges meliores ⁊ mag̾ susficientes ñ
meliores ã sũt peiores ⁊credũt᷑ mag̃
sufficientes q̃ sũt minꝰ. Dato tñꝙ
in aliqͦ fufficientõres ecnt leges no¬
int̃ adimente.Sũt tñ leges anti¬
que ⁊ pat̾ͥe obseruarde. qr qͣnto
ex una ꝑteqͥs ꝓficit: dando susfici¬
entõdem legem tunto et alia ꝑte
nocet tollendo ꝯsuctudinẽ ⁊ du¬
tͣuitatẽ tp̃ris. ꝑ qͣm lex h esfica¬
ciam magnã. Non ẽ g ͤ siłe de ari¬
efficaciam hñt ex rõne. s leges
nen sic: Imo magnam efficatia
hũt ex ouit᷑nitate ⁊ ex assuefac¬
tione. Det gͦ reges ⁊ pͥncipes
obseruare bonas ꝯsuetudinet pͥn¬
cipat᷑ ⁊ regni ⁊ ñ m̃ouare prĩas

Expanded text:
rat lex illa, quod cives possent suas udae, sed extirpandae. Si vero leges sint cularia agibilia, dato quod occurrant leges meliores et magis sufficientes, non emeliores quae sunt peiores, et creduntur magis sufficientes quae sunt minus. Dato tamen quod in aliquo sufficientiores essent leges noviter adiuventae, sunt tamen leges antiquae, et paterne observandae, quia quanto ex una parte quis perficit, dando sufficientiorem legem, tanto ex alia parte nocet, tollendo consuetudinem et diuturnitatem temporis, per quam lex habet efficaciam magnam. Non est ergo simile de arsed leges non . Immo magnam efficaciam habent ex diuturnitate et assuefactione. Decet ergo reges et principes observate bonas consuetudines principatus et regni, et non innovare patrias
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatõis gr̃a ⁊ pp̃ñ iniustũ pati
nõ ẽ sufficicns resiste impugͣntib
⁊uitare iniurias ⁊ mniusticias sͥ ftãs
confatuta fuit ciutas ut hõ qͥ solica¬
rius uunt ꝑ señ p̃t tueri ab hostib¬

Expanded text:
 non iniustum pati. non est sufficiens resistere impugnantibus, et vitare iniurias et iniustias sibi factas; constituta fuit civitas, ut homo qui solicitarius se non potest tueri ab hostib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtc p̾uitatis qͣꝵdã legũ. Nã qͣsdam
malas ⁊ barbaritas. Sicut crat lex o¬
lim apd̾ grccos ꝙ portantes ferrũ ⁊
alia inttalla emebant uxores adiuui¬
cem. Oĩo enĩ harbaricũ erat statucre
leges ut cuies possent suas uxores uen
dere. Sic ⁊̃ contingit leges aliqͣs esse
stultas ut puta legem iłlam qͣmut re

Expanded text:
parte puritatis quarundam legum: nam quasdam malas et barbaricas: sicut erat lex olim apud Graecos, quod portantes ferrum, et alia metalla, emebant uxores adinvicem: omnino enim erat barbaricum, statuere leges, ut cives possent uxores suas vendere, Sic etiam contingit leges aliquas esse stultas, utputa legem illam
Abbreviated transcription (Latin):
ex simplicitute condentiũ leges. Nam
rõnabłe gͦ cẽt si post̾iores sapronticres
ñ pessent ĩmutare leges patͥas per
simpliciores ꝯditas. gͦ in tali casri⁊
nuitande ec̃ut pͥoꝵ leges. ¶ Quarta
actuũ. Nam agibłia ꝑticularia in¬
Qͣre qͣntũcũq conditores legũ fuo¬
rint sapientes pot̾unt cos lat̾e a li¬
q̃ ꝑticłares cͥcũ stancie tͣc agibilia

Expanded text:
ex simplicitate condentium leges. nam ationale esset, si posteriores sapientiores non possent immutare leges paternas per simpliciores conditas: ergo in tali casu mutandae essent priorum leges. Quarta actuum. Nam agibilia particularis inquare quantuncunque conditores legum fuerint sapientes, potuerunt eos latere aliquae particulares circumstantiae circa agibilia
Abbreviated transcription (Latin):
est om̃ib qͥ sũt in regno. Rursus qr ciꝰ
est leges ferre. Et qr in rege maxime
uig̾e d sensus ⁊ pruden᷑ ad ip̃m ma¬
xi̾me spectat ꝑ se ⁊ ꝑ alios dirigere
cos qͥ sũt in regno. Rõnc gͦ qͣrex est

Expanded text:
s illis, qui sunt in regno. Rursus quia eius leges ferre, et quia in rege maxime vigere debet sensus et prudentia, ad ipsum spectat per se et per alios dirigere eos, qui sunt in regno. R
Abbreviated transcription (Latin):
darec ⁊ tñ ñ niu̾et in societate ut
alii fu az magrasicentia ꝑciꝑent ⁊¬
ut eis ⁊ ut eis sua boͣ cõĩcaret poss
ñ młtũ reputaret illa. ftã ẽ gͦ cĩtas
ut hõies fiłꝰ in uno loco uiuentes

Expanded text:
daret,m et si non viveret in societate, ut alii suam magnificentiam perciperent, et ut eis sua bona communicare posset, non multum reputaret illa. Facta est ergo civitas, ut homines simul in uno loco viventes,
Abbreviated transcription (Latin):
rectam incentõmi rex uł qͥlib ali
legis lator ñ intendat suos ꝯtiues
facẽ ꝙͣ inrtuosiores p̃t. s cũ ad p¬
tendat oĩa ꝑcr̃a uitare. Si consid̾e¬
tur lex qͣntũ ad intentõm leg̃ lato

Expanded text:
rectam intentionem rex vel quilibet: alius legislator, nisi intendat suos conscius facere quam vituosiores potest. Sed cum ad ptendat omnia peccata vitare: si consideretur lex quant
Abbreviated transcription (Latin):
legũ. Tercia eo simplicitare ꝯdentiũ
sũt młta paõna eloqͥa ⁊ in scia gigna¬
stica sine in arte luctatiua q̃ docet lu
q̃ priorẽs tradid̾unt ꝑ postĩores sũt
ĩautata ⁊ ĩnouata. Q ͣ re sic erit ⁊¬
m legib. Qd̾ si octͣrant menores le

Expanded text:
legum. Tertia ex simplicitate condentium sunt multa paterna eloquia, et in scinetia gymnastica, sive in arte luctativa quae docet luclta quae priores tradiderunt, per posteriores sunt immutata et innovata: quare sit erit in legibus quod si occurrant meliores
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutũ pacĩa pugnat ĩermis. ar¬
matos q solet uinc̾e sepe uiroscilt̃
Serpñs sitis. ardor arene dulcia
uͥtuti gaudet pacĩa duris dulciꝰ ẽ
qñs magno s constat honestũ. It̃¬

Expanded text:
tutum patientia, pugnat inermis, Armatosque solet vincere saepe viros. Et item: Serpens sitis ardor arenae Dulcia virtuti gaudet patientia duris, Dulcius est quoties magno sibi constat honestum. It
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto acerbiꝰ si bte faciente paciariᷤᷤ
uides hoiẽm ñ eruditũ nͨ ullis p̃cep¬
tis ꝯͣ mortẽ aut dolorẽ subornatũ
militari tm̃ robore instructũ penas
ase irriti conat᷑ engñtẽ qui nͨ añ
remouit nudis ossibꝰ fluẽtẽ mañ
ꝙͣ illi ignis ab hoste subductus ẽ.
face̾ aͥd ĩ illis castͥs feliciꝰ potuit nicħ
forciꝰ. uide qͣnto acrior sit ad occu¬
panda ꝑicła iuitus ꝙͣ crudelitas.
ad irroganda faciliꝰ porsĩa mucio
ignouit ꝙ̃ uolu̾at occid̾e quã sibi

Expanded text:
acerbius, si id te faciente patiaris? Vides hominem non eruditum, nec ullis praeceptis contra mortem aut dolorem subornatum, militari tantum robore instructum, poenas a se irriti conatus exigentem, qui nec ante removit nudis ossibus fluentem manum, quam illi ignis ab hoste subductus est. Facere aliquid in illis castris felicius potuit, nihil fortius. Vide quanto acrior sit ad occupanda pericula virtus, quam crudelitas ad irroganda. Facilius Porsena Mutio ignovit quod voluerat occidere, quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qui sũt ac̾iuis testimonii. Duo me¬
duĩ modi portandi mali sũt. nͥ quis
angaria aũ portat᷑ crux tͥplici decã
uł pro s̾u̾ili timore ut siuiꝰ uł pro
u̾etũdia ut młti claustrales qͥ uerẽt᷑
egredi cdaustrũ pp̃u̾ba homiñ pro
laude ⁊̃ huãna ut ypocͥta. Sic̃ gͥ¬

Expanded text:
qui sunt « acervus testimonii . » Duo medii modi portandi mali sunt, nisi quiangaria autem portatur crux triplici de causa. Vel pro servili timore, ut servus; vel pro verecundia, ut multi claustrales, qui verentur egredi claustrum propter verba hominum; pro laude
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ exam̃ uͥtutũ ⁊ boni uiri qd ñ alia
iurtus. Qui .n. ad ũuriã illatã uł
cõtumeliã modicã uł magnã ĩcan¬
est similis scorpiomi qui calcatus
aculeos suos uoit arcuatoq uul¬
n̾e pungit. nõ calcat᷑ minime ue¬
nenosus uł timendꝰ tnͣsseuntibꝰ eos
i. lib̾e abire ꝑmitut. It̃ ps̃ .xix.uii.

Expanded text:
tutum, et boni viri, quod non alia virtus. Qui enim ad injuriam illatam, vel contumeliam modicam, vel magnam, incantis expers est; similis scorpioni, qui calcatus aculeos suos vomit, arcuatoque vulnere pungit; non calcatus, minime venenosus est, vel timendus transeuntibus. Eos enim libere abire permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
multas lites dirimebat. Ut amplior
⁊ cercior doctͥna sr̃ licitis uł illicitis
mãdatis diuinis ut traditõ decorbã:
obice̾ ⁊mpedim̃tũ quominꝰ inple¬
cͥminibꝰ acõu̾sis suis s pͥori sic ĩsti¬
tuta obauariciã. sic̃ ⁊̃ illa craditõ
gͣndimõtñsiũ de nõ cõfitũdo furtũ
ii̾ lapsũ carnis. ⁊ q̃dã alia cͥmĩa nͥ

Expanded text:
multas lites dirimebat. Ut autem planior et certior doctrina super licitis vel illicitis mandatis divinis, ut traditio de Corban, obicem et impedimentum, quo minus implecriminibus a conversis suis, sed priori, sic instituta ob avaritiam. Sicut etiam illa traditio Grandi-Montensium, de non confitendo furtum, vel lapsum carnis, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
de obseqñdo ꝓ posse suo dõ sñ p̾ci¬
pitõ uiraret e est tñ qddã ꝓposse
ncc̃ĩtatis. ad qd tenem᷑. uñ frustra
manꝰ ad dm̃ erigit qui eas ꝓ posse
ad pauꝑes nõ extũdit. It̃ in alia
uiratur dec̾ta sũma relaxanda
mñablatis eccłie uł homiñ illiꝰ ut
tendos spoliatori de .s. solidis. E.

Expanded text:
o Deo, sine praecipitio juraret? Est tamen quoddam pro posse necessitatis, ad quod tenemur. Unde frustra manus ad Deum erigit, qui eas pro posse ad pauperes non extendit. Item, in alia juratur de certa summa non relaxanda n ablatis ecclesiae vel hominum illius, ut tendos spoliatori, de centum solidis,
Abbreviated transcription (Latin):
dant m᷑m ⁊ occõnẽ delinqñdi. uide
apłm ñ nͥ paucas traditões honestas
i misticas instituisse. ut de uelãdo
prĩbꝰ ad condñd̾ noua decreta ait.
Io. carnotũsis. absit in qͥd noua con¬
uam᷑. cũ dicat anͣt. Quia ⁊̃ de uti

Expanded text:
am et occasionem delinquendi. Vide Apostolum non nisi paucas traditiones honestas et mysticas instituisse, ut de velando Patribus ad condenda nova decreta ait Joannes Carnotensis: Absit, inquit, nova convamur, cum dic
Abbreviated transcription (Latin):
traditõnes ⁊⁊ cõsuetudines ꝑicłosas
ẽẽ suꝑ sacm̃tis p̾standis acanoni¬
zandis ⁊ instituendis: ineccłiis. u̾bi
cã in quadã eccłia uirat᷑ acanoni¬
zando qd̾ ꝓ posse suo ⁊ scdm̃ gradũ
⁊ ordinẽ suũ ĩ eccłia exeq̃tar iusti¬
ciam. ⁊ undictã ꝓ dãpnis ⁊ ĩiuriis¬

Expanded text:
traditiones et consuetudines periculosas esse super sacramentis praestandis a canonizandis, et instituendis 208 in ecclesiis. Verbi causa, in quadam ecclesia juratur a canonizando, quod pro posse suo, et secundum gradum et ordinem suum in ecclesia exsequetur justitiam et vindictam pro damnis
Abbreviated transcription (Latin):
nec exorcismi ĩuenti asalomone
s nͨ exor. ĩuenti ab eccłia. ad effu¬
gandos demones curandos en̾gu¬
minos. morbos sanãdos de nccitate
semꝑ sũt efficaces taliũ. s sepe fal¬
lũt qͦmͦ gͦ exorcisint ĩmo maledcões¬
penitꝰ ignoratur ĩ ncc̃itate sũt ut
semꝑ suos conseqͣnt᷑ effectꝰ : Nlũ quid
ẽ ħ exui exorcismoꝵ ul auctoritatis
eoꝵ uł exiu ordinis itadico si alicͥ
ordini sũt addictie S auctor igno¬
ratur. Nestat gͥ ut ex u eiꝰ collata
ħ hañt. s a quo: sic gͦ exut ordĩs

Expanded text:
Nec exorcismi inventi a Salomone, sed nec exorcismi inventi ab Ecclesia, ad effugandos daemones, curandos energumenos, morbos sanandos, de necessitate semper sunt efficaces talium, sed saepe fallunt. Quomodo ergo exorcismi, imo maledpenitus ignoratur, in necessitate sunt, ut semper suos consequantur effectus? Nunquid est hoc ex vi exorcismorum, vel auctoritatis eorum, vel ex vi ordinis? Ita dico, si alicui ordini sunt addicti, sed 200 auctor ignoratur. Restat igitur, ut ex vi eis collata hoc habeant. Sed a quo? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ affi̾i̾t deuotõ. It̃ q̃dã scisia et
diuisionẽ quãdã imitatis cõstituũt.
ut traditões tradite sr̃ diu̾sis mod is
cantandi. psallũdi. ⁊ legñdi. ĩ diu̾¬
sis monastiis ⁊ cłicoꝵ eccłiis cum
unitas ĩ omibꝰ quãtũ possumꝰ se:¬
uanda sit. q̃ ẽ uincłm pacis eccłiastice
It̃ quedã traditõnes inplete ut de

Expanded text:
devotio! Item, quaedam schisma et divisionem quamdam unitatis constituunt, ut traditiones traditae super diversis modis cantandi, psallendi, et legendi in diversis monasteriis, et clericorum ecclesiis, cum unitas in omnibus, quantum possumus, servanda sit, quae est vinculum pacis ecclesiasticae. Item: Quaedam traditiones imple
Abbreviated transcription (Latin):
retur cui nc̃ pauci obediũt. Time¬
amꝰ ne dicat nob deus bñ irritũ
faͣtis p̃ceptũ dĩ. ut traditõne ur̃ am
de ieumando ⁊̃ aduẽtu dnĩ qd̾ quidã
int̃p̃tant᷑ ẽẽ exhortatõnẽ alii cõsili¬
ũ alii dñt ei esse derogatũ more
illd̾ de reuocandis decimis amanibꝰ
laicoꝵ subint̃matõs anatħatis. et
illd̾ de bñfitõ eccł̃iastico ñ ꝓmittẽ¬
do añꝙͣ uacaret. in quibꝰ hodie dis

Expanded text:
pauci obediunt. Timeamus ne dicat nobis Dominus: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram de jejunando etiam adventum Domini, quod quidam interpretantur esse exhortationem, alii consilium, alii dicunt ei esse derogatum more illud de revocandis decimis a manibus laicorum sub interminatione anathematis; et illud de beneficio ecclesiastico non promittendo antequam vacaret, in
Abbreviated transcription (Latin):
si fundũ nõ tenig̃it dãpnãt. aliuillũ
ustificãt ⁊ saluãt. Si aqͣ totũ eũ
receꝑit ⁊ cõclusit ⁊ oꝑuerit c̃ capilł.
alii ⁊ si soli capilli enatẽt cũ sint
excrem̃a corꝑis nõ de suba eiꝰ: talẽ
uistũ ꝓnũciãt. It̃ ferrũ si atribus
deferatur: minus ignitũ ⁊ calidũ ẽ
delatũ abultimo. uñ ⁊ manꝰ t̾cũ
ĩuentaẽ nõ cõbusta. cũ atribus
defretur. manꝰq alioꝵ cõbuste It̃¬

Expanded text:
t; alii illum justificant et salvant, si aqua totum eum receperit, et concluserit, et operuerit cum capillis: alii etsi soli capilli enatent, cum sint excrementa corporis, non de substantia ejus talem justum pronuntiant. Item: Ferrum si a tribus deferatur, minus ignitum et calidum est delatum ab ultimo. Unde et manus tertii inventa est non combusta, cum a tribus deferretur, manusque aliorum combustae
Abbreviated transcription (Latin):
tate aduocatoꝵ. reticłis traditõnũ
innitenciũ. quibꝰ locłos ꝓpͥos inple¬
ant. ⁊ alioꝵ emũgãt. adeo ut sacra
m̃tũmin̾ii inderisũ laicis u̾tatur.
uidȩ ⁊̃ qͦt trãsg̾ssores constituãt si
obsuande fu̾ĩt om̃s traditões. tradi

Expanded text:
tate advocatorum, reticulis traditionum innitentium, quibus loculos proprios impleant, et alios emungant, adeo ut sacramentum matrimonii in derisum laicis vertatur. Vide etiam quot transgressores constituant, si observandae fuerint traditiones omnes
Abbreviated transcription (Latin):
si calciati iacerẽt cũ maiori .n. mo¬
ra calciant᷑ quã uestiant᷑. cur ⁊ħ
eis ob eand̾ cam nõ ẽ p̃cept̃. s nec¬
quid̃ monacho iac̾e̾ nudũ licet.
ñ dericũ decet. cuiꝰ caro nũꝙͣ nuda¬
debet apparere: Utr̃ aũ monachus
subm̾sus eo qd ĩ fluctibꝰ ⁊ ꝑicło tu¬
nica nolu̾it exui mag̃ ĩnitẽs tͣdi¬
hñs quid facias de hũana rõne:
debeat dap̃nari. uł xͥana sepult᷑a
sepeliri: nõ ẽ meũ uidicare. forte
n. se tunica nõ exuit ꝑ ĩtnã ĩspira¬
tõnẽ. pociꝰ quã ob zelũ sue tͣditõis.

Expanded text:
rent cum majori enim mora calceantur quam vestiuntur, cur et hoc eis ob eamdem causam non est praeceptum? Sed nunquid monacho jacere nudum licet? Nec clericum decet, cujus caro nuda nunquadebet apparere. Utrum autem monachus submersus eo quod in fluctibus et periculo tunica noluerit exui, magis innitens tradins quid faceret de humana ratione debeat damnari vel Christiana sepultura sepeliri, non est meum judicare. Forte enim se tunica non exuit per internam inspirationem, potius quam ob zelum sanctae traditionis,
Abbreviated transcription (Latin):
platẽ ꝑs sũt respectu actẽ infio¬
est ⁊̃ actã p̃lati dignior ĩm̾itũ.
ad mediã gͦ redeat fastiditꝰ excellẽ¬
ciore contẽplatã. It̃ traditõ de ꝓpͥe¬
tate fugienda. ⁊ de nõ erogando
pauꝑibꝰ. de nõ subueniendotͥbu¬
latis nͥ ꝑ eũ cui dispñsatõ credita
ẽ obuiare urͣ hiis p̃ceptis. estocõ¬

Expanded text:
tes sunt respectu activae inferioetiam activa praelati dignior in meritum. Ad medium ergo redeat fastiditus in excellentiore contemplativa. Item: Traditio de protate fugienda, et de non erogando pauperibus, de non subveniendo tribulatis, nisi per eum, cui dispensatio credita est, obviare videtur his praeceptis:
Abbreviated transcription (Latin):
pro maĩfesta cã ⁊utili instituende
eẽnt. Obicẽ uidñt᷑ p̃bere drumis
p̃ceptis. hee euacuãt eungłicã lib¬
uenialibꝰ ⁊ minꝰ atrocibꝰ criminibꝰ.
rita in atrocioribꝰ dormit ⁊ expirat.
forte aput cdaustrales ħ mandat̃
Si p̾cau̾it inte fr̾ tuus corrige eñ¬

Expanded text:
 causa et utili instituendae essent. Obicem videntur praebere divinis praeceptis. Hae evacuant evangelicam libvenialibus et minus atrocibus criminibus, et ita in atrocioribus dormit et exspirat forte apud claustrales hoc mandatum: « Si peccaverit in te frater tuus, corripe e
Abbreviated transcription (Latin):
moy tͣnͣssisse mare ru. sicco uesti¬
gio. damelẽ de lacu leonũ illesũ ex¬
tractũ. tres pu̾os de camino ig. libe¬
ratos. bͥciũ in sui pͣgatõe in birro
suo pͥnas detulisse ardñtes. achar
ad uocẽ ysaie signũ adnõ petisse. slũc
aũ fide p̃dicata ⁊ suscepta sic̃ ñ nlła

Expanded text:
Moysen transiisse mare Rubrum sicco vestigio ; Danielem de lacu leonum illaesum extractum ; tres pueros de camino ignis liberatos ; Brixium in sui purgationem in byrrho suo prunas detulisse ardentes ; Achaz ad vocem Isaiae signum a Domino petiisse , nunc autem a fide praedicata et suscepta, sicut nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
missurꝰ monomachiã uł cõfidit
ĩu̾tute ⁊ robore suo mag̃ uł ĩ exc̾ti¬
cio artis. uł in omĩmoda ĩnocencia
sua. uł ĩmiracło dĩfaciendo. si ĩu̾tu¬
te sua uł in artis ꝑicia E ĩequaleẽ
uidiciũ. si ĩ omĩmoda innocencia

Expanded text:
missurus monomachiam, vel confidit in virtute et robore suo magis, vel in exercitio artis, vel in omnimoda innocentia sua, vel in miraculo Dei faciendo. Si in virtute sua vel in artis peritia, ergo inaequale est judicium. Si in omnimoda innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanus inpũ. uł si placet lib̃̾et᷑.
eẽ exdolo ⁊ cautela. q̃ ĩ eo exc̃cet᷑.
ut in ligando corpꝰ hũañ ĩ na¬
uicłam. uesicłam uł pilã. in
demittũdo. in spm̃ retinendo.
quo retãto corpꝰ suꝑenatati sie
gͥ mc̾titudini ⁊ cautele demitrãtis
uł timoris ĩmissi ob ꝙ̃ sp̃mretinet
cõmittet᷑ sanguis hriman᷑ esfun¬
dñdus pro quo sangͥnẽ suũ fu¬

Expanded text:
 si placeat, liberetur. esse, ex dolo et cautela, quae in eo exercetur, ut in ligando corpus humanum in naviculam, vesiculam vel pilam in demittendo, in spiritum retinendo, quo retento corpus superenatat. Sic ergo incertitudini et cautelae demittentis, vel timoris immissi ob quem spiritum retinet, committetur sanguis humanus effundendus, « pro quo sanguinem suum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fallãt miracła: oꝑari attẽptat.
¶tẽ nõ esse ĩnitñd falsitati ⁊ incer¬
titudini ꝑegͥni iudicii. młta exͣ ꝓbãt
ut illd̾ de edituo aureliañsi suspñso
pro reliqͥis eccłie sci sansonis furtĩ
sublatis. q̃ aliꝰ pꝰea dephñsus cõfestꝰ
ẽ se sustulisse. ⁊ illd̾ de recluso cõpñ¬
diensi qui ꝓ cõsiłi furto nimis au¬
dax qr nl sͣ cõscius tulit fc̾ũ candñs
⁊ cõbustꝰ ẽ ⁊ lld̾ de reclusa familia¬
adeo ut nec eẽt qui eã fame moriẽ¬
tẽ pasce̾t. que ad cõsiliũ cuiꝰdã de¬
cant religiosi cõfessa ei pͥus qd̾ oĩo
ĩmunis eẽt apͣuitate hetica cataroꝵ
ĩpurgatõnẽ sui tulit fr̾ũ ⁊ bis
cõbusta ẽ ⁊ illd̃ de ꝑegͥno anglito
cũ sñ comite suo redeũti de ꝑtibꝰ
ierosolimitanis socio eiꝰ dudñte

Expanded text:
tat. Item: non esse innitendum falsitati et incertitudini peregrini judicii multa exempla probant, ut illud de aedituo Aurelianensi suspenso pro reliquiis ecclesiae sancti Samsonis furtim sublatis. Quae alius, postea deprehensus, confessus est se sustulisse. Et illud de recluso Compendiensi, qui pro consimili furto nimis audax, quia nihil conscius, tulit ferrum candens et combustus est. Et illud de reclusa familiaadeo ut nec esset qui eam fame morientem pasceret. Quae ad consilium cujusdam decani religiosi confessa 202 eretica Catharorum, in purgationem sui tulit ferrum, et bis combusta est. Et illud de peregrino Anglico, cui sine comite suo redeunti de partibus Jerosolymitanis, socio ejus divertente
Abbreviated transcription (Latin):
cõcedñs tñ alicͥ sac̃doti suo maledic¬
tõnẽ aq̃ celebrare nͥ pͥus p̾stitacau¬
tõne sac̾doti bñdicto aꝙͣ apͥncipibꝰ
de nõ mutilando m̃bro ⁊ de sanguĩe
nõ effũdñdo. S unfideles olĩ xͥano
ñ cõuicto uł confesso dabãt ĩducias
xxx. dieꝵ. ut secũ delibaret an idoł
sacͥficare uellet. a cõuicto aũ uł cõ
ut sacͥficaret idolis: exigebatur. nõ
ex aminare p̃sumit: uł quomͦ legi¬
quedã matͦne honeste nolũtes cõ¬
sñtire libidin sac̾dotũ de semĩe
canaã genitoꝵ ab eis in libro mor¬
tis scͥpte sũt ⁊ acate ut catare et
dãpnate ⁊̃ a quodã potñte ⁊stulto
zelatore fidĩ xͥane loculis diuitũ
cataroꝵ emũctis ⁊ abire ꝑmissoꝵ.
unicꝰ qr pauper ⁊ppallidꝰ. fidẽ rͥfi
delit̃ in omĩbꝰ cõfitñs ⁊ ĩspẽ p̃tẽ¬
tis drẽt qd̾ neqͣꝙͣ iudiciũ ferri cã¬
dñtis su biret nͥ ei pͥus ꝑeos con
u̾bũ una om̃s eũ reliq̃rũt. dicentes

Expanded text:
i suo benedictionem aquae celebrare, nisi prius praestita cautione sacerdoti benedicturo aquam a principibus de non mutilando membro, et de sanguine non effundendo. Sed et infideles olim Christiano non convicto vel confesso, dabant inducias triginta dierum, ut secum deliberaret, an idolis sacrificare veut sacrificaret idolis, exigebatur. Non examinare praesumit? Vel quomquaedam matronae honestae nolentes consentire libidini sacerdotum « de semine Chanaan » genitorum ab eis, in libro mortis scriptae sunt et accusatae ut Catharae, et damnatae etiam a quodam petente et stulto zelatore fidei Christianae, loculis divitum Catharorum emunctis et abire permissorum. Unicus, quia pauper et pallidus fidem Christi fideliter in omnibus cotis diceret, quod nequaquam judicium ferri candentis subiret, nisi ei prius per eos consverbum una omnes eum reliquerunt, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
abfit eam fidẽ xͥ inc̾to cõmitt̃e ui¬
ditõ ne astucia ⁊ malignitate dia¬
boli exꝑmissione dĩ ꝑiclitaretur
obquã cãm nec passi sũt uidĩ ro¬
tulũ suũ defr̾e cͥca cuutatẽ remẽ¬
sẽ tempore siccitatis. denegata plu¬
uia eccłie. ad p̾ces ⁊ processiones eiꝰ¬
dẽ. ¶ Item ꝑegͥna iudicia aꝓbã¬
tes celebrantes ul subeũtes uidñt¬

Expanded text:
Absit eam fidem Christi incerto committere judicio, ne astutia et malignitate diaboli, et ex permissione Dei periclitaretur. Ob quam causam nec passi sunt Judaei rotulum suum deferre circa civitatem Remensem tempore siccitatis, denegata pluvia Ecclesiae ad preces et ad processiones ejusdem. Item: Peregrina judicia approbantes, celebrantes, vel subeu
Abbreviated transcription (Latin):
Intãde aĩe mee ⁊ libera eã pp̃ ĩmicoᷤ
mõs cõfundñdos ul cõu̾tendos. mã
lib̾a rõne: eripe me. S mir̃ uidetur
qd̾ inħ petitõis sue cãm cõstituit
ut eligẽnt pociꝰ mori pro legibꝰ dĩ
quã iuu̾e contͣ eas. est ⁊ alia aꝑta
q̃ fit pp̃ ĩimicos puniẽdos uł cõuer¬
tñdos. quałr tres pu̾ de igne ⁊̃ corꝑe
dm̃q tẽp̃tando ꝓuocas ad eam et
miracła faciend̾ temꝑa ⁊ stat̃ grẽ
antiquis qui tamꝙͣ mãmotcti al¬
liciendi erãt miracłis. ⁊ temporalibꝰ
ad amorẽ celestiũ. ¶ Dñs ⁊̃ iustis

Expanded text:
Intende animae meae, et libera eam, propter inimicos meos » confundendos, vel convertendos mea liberatione « eripe me. » Sed mirum videtur quod in hoc petitionis suae causam constituit,ut eligerent potius mori pro legibus Dei, quam vivere contra eas . Est et alia aperta, quae fit propter inimicos puniendos, vel convertendos; qualiter tres pueri de igne, etiam corpore Deumque tentando, provocas ad eam, et ad miracula facienda; tempora et statum gratiae antiquis, qui tanquam mammotrecti alliciendi erant miraculis et temporalibus ad amorem coelestium. Dominus etiam justis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenta nõ semꝑ conseqͥt᷑ effeũm
suũ. inpediẽte macła ⁊̃ uniꝰ tͥmi¬
nalis. Quomͦ gͥ forma execͣbilis ⁊¬
ĩ carminatõis fr̾i nescio aqͦ ĩuẽta
ex nct̃itate semꝑ hẽbit efficaciam
¶tem si eccłia infideliũ cõꝓmit¬
t̃et eccłie fideliũ se suscepturã fidẽ

Expanded text:
inventa, non semper consequitur effectum suum, impediente macula etiam unius criminalis. Quomodo igitur forma exsecrabilis incarminationis ferri, nescio a quo inventa, ex necessitate semper habebit efficaciam? Item: Si ecclesia infidelium promitteret Ecclesiae fidel
Abbreviated transcription (Latin):
c̾to: agroꝵ inpond̾e. ⁊ m̃sura
cisi. paucitate ⁊ pauꝑtate exdu¬
dit litigiũ. qr nõ oꝑtet su̾ũ dĩ
litigare. excludit ⁊ ĩuidrã ⁊ rapi¬
nicħ hñtibꝰ. nõ eis lites suscitant᷑
calũpniose. Cantabit uacuus ⁊ c̃.¬

Expanded text:
to agrorum, in pondere et mensura cisi paucitate et paupertate, excludit litigium, quia « non oportet servum Dei litigare . » Excludit et invidiam, et rapinihil habentibus; non eis lites suscitantur calumniosae: Cantabat vacuus c
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs urĩ tͣnssibt̃ iordanẽ ibũtꝙ ad
pugnam ⁊ uos ħ sedebitis: Si nolu¬
eritis sequi eos derelinq̃t dñs ppłm
ĩn solitudĩe ⁊ uos entis cã necis om̃ĩĩ
It̃ exo. li. Si bos cornupeta fu̾it ab
heri ⁊ nudiꝰ t̃cius ⁊ cõtestatist̃ dñi

Expanded text:
estri transibunt Jordanem, Ibuntque ad pugnam, et vos hic sedebitis? Si nolueritis sequi eos, derelinquet Dominus populum in solitudine, et vos eritis causa necis omnium. » Item Exodi XXI: « Si bos cornupeta fuerit ab heri et nudiustertius, et contestati sunt domi
Abbreviated transcription (Latin):
sienses. ⁊ ħ ordo originẽ huĩt a
ioh̃e bapã quicũ discipłis in
dest̾o mãsit alũ dñt qr ortũ ha¬
buit a filiis ionadab aliiq are¬
chabitis qui sic uiuebãt. Fcium

Expanded text:
sienses. Et hic ordo originem habuit a Joanne Baptista, qui cum discipulis in deserto mansit. Alii dicunt, quia ortum habuit a filiis Jonadab; alii, quia a Rechabitis, qui sic vivebant. Tertium
Abbreviated transcription (Latin):
nẽsis ep̃c uocat᷑ ad baptirãd pu̾m
qui obiit añꝙͣ ad eũ foete acced̾e
potiuss se ab offõ suspñdit et fu¬
giit ĩ angliã cdauibꝰ eccł̃ie ꝓiectis
in maredõ uouẽs se ampliꝰ offiñ
sacerdotis nõ fore executur̃. añꝙͣ
ꝑ signa uid̾it qd̃ ei remissũ fu̾it
pcc̃m. quo se ligatũ putabat ex
facili occõne. cui fcõ ortolano ĩ an¬
glia claues ĩuente inuẽtre piscis
ẽp̃ti: oblate sũt. qui tñ ñ statĩ nͥ
Contra suspicioso.
amputat leuẽ occõnẽ. s ⁊ radicem
tem̾arii uidicii ħ ẽ suspitõnẽ uñ
ut faciat qđ ꝑ eloquia dĩ docetur
orans: ait. amputa opprobͥũ meũ

Expanded text:
vensis episcopus vocatus ad baptizandum puerum qui obiit antequam ad eum forte accedere potuisset se ab officio suspendit, et fugit in Angliam, clavibus ecclesiae projectis in mare, Deo vovens se amplius officium sacerdotis non fore exsecuturum, antequam per signa viderit quod ei remissum fuerit peccatum, quo se ligatum putabat ex facili occasione. Cui, facto hortulano in Anglia, claves inventae in ventre piscis empti, oblatae sunt; qui tamen non statim, sed Contra suspiciosos,amputat levem occasionem, sed et radicem temerarii judicii, hoc est suspicionem. Unde, ut faciat quod per eloquia Dei doceatur, orans ait: « Amputa opprobrium meu
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. Quid illuc solus facẽt. mec̃
inquid loquor. Cui crates. Caue ĩqͥd
rogo ⁊ diligñt attũde ne cũ hoĩe
malo loquaris. lugñtẽ tim̃tẽq
iratũ ⁊ furibundũ custodire solemꝰ:
ne solitudĩe male utat᷑. slemo ẽ
ex in pͥͣ dñtibꝰ qui relinqͥ sibi debe¬
at. tũc .i. mala cõsilia agitant
tũc aũ aliis aut ipis fut᷑a ꝑicła
struũt. tũc cupiditates in ꝓbas or¬
dinãt. tũc quicqͥd aut pudore aut
metu aĩus celabat exponit. tũcan¬
daciã acuit libidinẽ irritat iracũ¬
diam ĩstigat. Demq qd̃ uñ solitudo
sõ inuenio cũ quo te malĩẽẽ quã
gñdꝰ ẽ ac semꝑ añ ocłos hñdus ut
sic tãꝙͣ illo spectãte uuiamꝰ ⁊ oĩa
tamꝙͣ illo uidñte faciamꝰ nͦ ĩ m̾tto.
Magna ꝑs quippe pcatoꝵ tollitur
si pͤcatori testis assistit. aliꝙ̃ hãt

Expanded text:
gavit: Quid illic solus faceret? « Mecum, gavit: Quid illic solus faceret? « Mecum, inquit, loquor. » Cui Crates: « Cave, inquit, rogo, et diligenter attende, ne cum homine malo loquaris. » Lugentem timentemque, iratum et furibundum, custodire solemus, ne solitudine male utatur. Nemo est ex imprudentibus, qui relinqui sibi debeat. Tunc enim mala consilia agitant, tunc aut aliis, aut ipsis futura pericula struunt, tunc cupiditates improbas ordinant, tunc quidquid, aut pudore aut metu animus celabat, exponit; tunc audaciam acuit, libidinem irritat, iracundiam instigat. Denique, quod unum solitudo non invenio, cum quo te malim esse quam gendus est, ac semper ante oculos habendus, ut sic tanquam illo spectante vivamus et omnia am illo vidente, faciamus. Nec immerito. Magna pars quippe peccatorum tollitur, si peccatori testis assistit. Aliquem hab