comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lent incendia sumere uires. Terciũ est cohibere a
gitet. uexetq cupido. Non ancala tuũ iccur ulceret
centes. plus poscente ferant. distat sumas ne pru¬
aũt tam studiose hec sint seruanda: doc. Idem.

Expanded text:
lent incendia sumere vires. Tertium est cohibere avlent incendia sumere vires. Tertium est cohibere avgitet vexetque cupido . . . Non ancilla tuum jecur ulceret centes Plus poscente ferent; distat sumasne puautem ista studiose sint observanda doc
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec sub hoc carc̾e cui inclusa est ten̾i possit. qͥmit̾
impetu suo utat᷑. ⁊ in gentia agat. ⁊ in infinitũ comes
celestib exeat. Idõ sic cum infĩore uiuas q̃mad̾m su¬
potentis amici. Exꝑtus metuet. tu dum t̾ua nauis in
alto est. hoc caue ne mutata retrorsũ te ferat aura. ode¬
agilem. gnauũq remissum. potores bibili media
de nocte falerui. Oderunt porrecta negantem pocula.
curi sp̃em. taciturꝰ a cerbi. Consentire suis studiis qui cͤ¬
did̾it te. fautor utrũq tuũ. laudabit pollice ludũ. Se¬
cundũ offc̃m est: dignos domino cõm̃dare. indigno
cauere. uñ idem. Quaiem cõmendes etiam atq as
pisce. ne mox. Incutiam tͥ aliena peccata pudorem.
fallun᷑ ⁊ quondam ñ dignũ tradimꝰ. ergo: qd̾ sua eł¬
pa p̃mit. deciptus omitte tueri. Ut penit᷑ not si temp¬
nent tͥmina serues. Tuteris q tuo fidentem p̃sidio. nã:
Iam tua res agit᷑. paries cum ꝓximꝰ ardet ⁊ negleta so¬

Expanded text:
 hoc quidem carcere, cui inclusa est, teneri queat, quominus impetu suo utatur et ingentia agat et in infinitum comes caelestibus exeat. potentis amici: Expertus metuit; tu, dum tua navis in alto est Hoc age, ne mutata retrorsum te ferat aura. Odeagilem gnavumque remissi. Potores bibuli media de nocte Falerni Oderunt porrecta negantem pocula: curi speciem, taciturnus acerbi . . . Consentire suis studiis qui crediderit te, Fautor utroque tuum laudabit pollice ludum. Secundum officium est dignos domino commendare; unde HORATIUS: Qualem commendes, etiam atque etiam aspice: ne mox Incutiant aliena tibi peccata pudorem. Fallimur, et quondam non dignum tradimus; ergo Quem sua culpa premet, deceptos omitte tueri: Ut penitus notum, si tentent crimina, serves, Tuterisque tuo fidentem praesidio . . . Nam tua res agitur, paries cum proximus ardet: Et neglecta so
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia. Dem̃ seqͣ motus animaus qui ÷ insensib. ⁊ app¬
titib. Cogita gͦ qualis esse possit qui ssꝰ onĩm uiuencium
fatricat. appetitus cat ⁊ñsingło ᷤ quib ꝙ acimãl auid
appet̾e. ⁊ qͣm̃ appet̾e debeant ordiãnt. Demq motꝰ rõnar¬
quis ÷ inft̃is ⁊ ꝯsans satis admiratonis tibi ingi̾t. Si aitẽ¬
d̾e uolu̾is qm ineffabilis sit sapĩa que omĩa hoĩm fc̃a.
om̃s deniq uolũtates. omes cogitat̾ones cordiũ ita ad
sue uolũtatis arbit̾um intorq̃t ita ⁊ mod̾at᷑ ut natit

Expanded text:
rebunt. Deinde sequitur motus animalis, qui est in sensibus et appetitibus. Cogita ergo qualis esse possit, qui sensus omnium viventium fabricat, appetitus creat, et in singulis quibusque animantibus quid appetere et quantum appetere debeant, ordinat. Denique motus ris et consiliis satis admirationis tibi ingerit, si attendere volueris, quam ineffabilis sit sapientia quae omnia hominum facta, omnes voluntates, omnes denique cogitationes cordium; ita ad suae voluntatis a
Abbreviated transcription (Latin):
it fortasse qui tot fecit parua. fecit multa si¬
mul. ⁊ magna facere nõ potuit. Qnͣta tñ
Metire moles montiũ. tractus fluminũ. spacia cã¬
porũ. aititudinẽ celi. profunditatem abyssi. Mira¬
ris qr deficis. S melius deficiendo miraris. Meditanti¬
do ꝑfc̃ã sit. quatuor tñ precipue st̃ inquib omnis
carũd̾ decor. ꝯsistit. ħ ÷ insitu. in motu. ĩ spẽ. inqͥlitate. elue
quid̾ siquis inuestigare suffic̾e̾t mirabsiẽ in eis sapĩe dł licẽ¬

Expanded text:
 fortassis qui tot fecit, parva fecit, multa simul et magna facere non potuit, quanta tamen? Metire moles montium, tractus fluminum, spatia camporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi. Miraris, quia deficis; sed melius deficiendo miraris. Meditantido perfecta sit, quatuor tamen praecipue sunt, in quibus earumdem decor consistit. Hoc est in situ, in motu, in specie, in qualitate. Quae quidem si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
animalia niuũt. S cet̾is oĩb corporis erignitate dispes
st̃. uide gͦ qui magis miteris dentes apri ułtince alas
grifi uł tinifis. caput equi. uł lotuste. crura elefantis
uł culicis. tostrũ siuis. uł succrionis. aquilam uł formi¬
cam. lconem uł pulitem. tigridem. ł testudinem. ł mita¬
ris magnitudinẽ. hic nuraris ꝑuitatem. corpus mag.¬
ꝑuũ magna sapĩa conditũ. Magna sapiencia cͥnua

Expanded text:
animalia vivunt, sed caeteris omnibus corporis exiguitate dispares sunt. Vide ergo quid magis mireris, dentes apri, an tineae, alas gryphis an sciniphis? caput equi an locustae? crura elephantis an culicis? rostrum suis an succerionis? aquilam an formicam? leonem an pulicem? tigridem an testudinem? Ibi miraris magnitudinem, hic miraris parvitatem; corpus parvum magna sapientia condi
Abbreviated transcription (Latin):
et ob ħ quod magis nura uidñr. sũt quedam in
reb ꝯditis que idcirto ⁊̃ udentur mag̃ nura st̃ qr ad
hoĩm noticiam raro ꝑueniũt uł obħ quod in suo ge¬
n̾e pauta creata sti. uł qr inremotis sedib. ⁊ s̃ abditis
nature sinb obstrusa. ħ aũ pcirto creatoris prouidenti¬
a se orsũ collotare uolũt ut illoꝵ ꝯsortici que noxia sũt
ñ iedatur hũana societas coꝵ q q̃ pciosa st̃ spẽ probet᷑

Expanded text:
edam in rebus conditis quae idcirco cum videntur magis mira sunt, quia ad hominum notitiam raro perveniunt, vel ob hoc quod in suo genere pura creata sunt, vel quia remotis sedibus et in abditis naturae sinibus abstrusa. Haec autem idcirco Creatoris providentia seorsum collocare voluit, ut illorum consortio quae noxia sunt non laedatur humana societas, eorum quae pretiosa s
Abbreviated transcription (Latin):
Dem̃ caro ossa uestit ut duriciam eoꝵ molit̾ tactum
extipiat. ad ultimũ pellis carnem induit ut sua quo¬
dãmodo teneͤtitate. ab inꝯmodis foris accũtib corpͥ mu¬

Expanded text:
deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentibus corpus mu
Abbreviated transcription (Latin):
in netãtate nos muniunt. S et ꝯͣtũ ñ pertinent ad nctcĩta¬
tem qi extͣ carneni sñ ss p̃ce̾di post̃. Ecte in hũana facie
qͣm rõnabili distĩctõe instrumenta sensuũ collata st̃ su¬
p̃m̃ locum optinet moculis iusus. Dem̃ auditus mauri-¬
b. p̾ hũt in narib olfactus. atq pͥ hũc inore gustus. sci
uitꝰ foras exit. ⁊emimis posita mira p̃cet̾is agilitate ꝑ¬
cipit. Bñ gͦ qͥł speculator. Quidam eminẽtõrẽ cũctis locũ
optinuit. ut que cet̾is sensib ^ uentura st̃ semꝑ aũ peri¬
cłm prouid̾e possit. post hũc audiens ⁊ loco. ⁊ inoblitate
secũdus ÷ dem̃ olfactus. Cũctus aut̃ qui nl sentire pof
adunatis in unũ digitis solus omĩb Rendet. Quia
sñ tactu nlłus stͣuũ esse pof. uidete ⁊̃ quõ in hũano corͤ
ossa intͥnsetus coliata st̃ quatmꝰ robͣ eor corp̾ sustineant.

Expanded text:
in necessitate nos muniunt; sed quantum non pertinent ad necessitain necessitate nos muniunt; sed quantum non pertinent ad necessitatem, quasi extra carnem sine sensu praecidi possunt. Ecce in humana facie sensuum collocata sunt. Supremum locum obtinet visus in oculis. Deinde auditus in auribus; post hunc in naribus olfactus, atque post hunc in ore gustus. Scimntus foras exit, et eminus posita mira prae caeteris agilitate percipit. Bene ergo quasi speculator, eminentiorem cunctis locum obtinuit, ut quae caeteris sensibus superventura sunt, ante periculum praevidere possit. Post hunc auditus, et loco et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire poteadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia sine tactu nullus sensuum esse potest. Vide etiam quomodo in humano corpore ossa intrinsecus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat;
Abbreviated transcription (Latin):
te singiła distribit. ut nĩqmͣ oĩo iũctura ꝑtuĩ gn̾et re¬
pugnantiam malitatem. Ecce ut ex cã demiatis pau¬
atoris. Snisũ est homo uniformis. Deorsum bifariam di¬
iuisus. qr ꝯfarme est principale mentis .i. rõ que uisibiba re¬
spicit. ⁊ genĩa ÷ anime qualitas ita ⁊ ꝯcupiscñcia atco de¬
orsĩ ad t̾rena descendit. Item urachiis inlacũ extenditur.
dibiis deorsũ figitur statura hũam cor. ꝙ intñco̾ oꝑoĩs
nitur hũani cor ł ꝑtensio. Quia sũ inlatũ tendatur animꝰ
distĩgunt᷑ qui in manib de una palma inpedibus deura
planta prodeunt. qr de una spalitate. Upost mod̾ sensi¬
bilem inuenit᷑. postͤuo insinglis digitis extremoꝵ arti¬
cłoꝵ capita sr̃positis ũguib. qiͣ gaieata t̾nũtur ut qͦcũ¬
ꝙ sũ manus extñta. sũ pes ꝓmotus offendiłm inuen̾it
ip̃õ suo munimĩe protecti illesi ꝑman̾e̾ possint. similit̾ tͥ¬
rena ista ad suniutudine ũguiũ foris sensib inh̾encia qiͣ

Expanded text:
singula distribuit ut nusquam omnino junctura partium generet repugnantiam qualitatum. Ecce, ut exempli causa de multis pauatoris? Sursum est homo uniformis, deorsum bifariam divisus; quia et uniforme est principale mentis, id est rspicit; et ut gemina est animae qualitas, ita et concupiscentia quae deorsum ad terrena descendit. Item brachiis in latum extenditur, tibiis deorsum figitur statura humani corporisnitur humani corporis protensio; quia sive in latum tendatur animus distinguuntur, qui de una palma in manibus, in pedibus de una planta prodeunt; quia de una sensualitate quinque sens articulorum capita superpositis unguibus, quasi galeata cernuntur, ut quocunque, sive manus extensa, seu pes promotus offendiculum invenerit, ipsi suo munimine protecti, illae si permanere possint. Similiter terrena illa ad similitudinem unguium foris sensibus inhaerentia, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
pistes aquis s̃misit t̾ram bestiis ⁊ spentib ⁊ auoꝵ reptaium
uetmiũ q gnib teplenit. Quasdam regiones ditauit ilła b̾ta¬
te frugĩ. qͣldam opulũtia uiner auas ftiitate olerum a¬
lias fecũditate pecoꝵ. alias potentib ħuis auas gẽmis p̃ciosis.
alias animaub ⁊bestiis mõstruosis. alias colorib uaruis. a¬
lias diu̾sarũ studiis auas metalloꝵ auas thymiamant di¬
uersis gn̾ib ut nlła ꝓrsus regio sit que ñ ad precetis no¬

Expanded text:
pisces aquis immersit, terram bestiis et serpentibus et aliorum reptilium pisces aquis immersit, terram bestiis et serpentibus et aliorum reptilium vermiumque generibus replevit. Quasdam regiones ditavit ubertate frugum, quasdam opulentia vinearum, alias fertilitate olerum, alias fecunditate pecorum, alias potentibus herbis, alias gemmis pretiosis, alias animalibus et bestiis monstruosis, alias coloribus variis, alias diversarum artium studiis, alias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus reg
Abbreviated transcription (Latin):
cutis regnĩe inuoluit. ut ⁊tigor osiũ intrisetus corpus
liustimneit ⁊ peius munã foris estucendo custodiat Clus¬
d̾ntiam lapidum. Quis soliditatem metalloꝵ Quis nodosi¬
tatem roboꝵ. Quis tenacitatem glitinũ. Quis cetͣa innułi¬
bilia euare queat s erquo patet qmͣ sit̃ firma tr̃ uĩcła. cum
singła cĩã ꝯdita tanto nisi nat᷑am ⁊ esse suũ defendant simł
u̾o̾ oĩa aꝯcordia s̃ocietatis sue dissol oĩo ñ queant. ¶ post
ꝑib singłis reb diuina prouidẽtia cãs suas distribuit. ut
in nlło penitus ordo ꝑturbetur. Etce celũ sursũ÷ ⁊ t̾ra deor¬
sum. in celo steuas ⁊luminaria collocauit ut sbiecta omĩa
illustrarent. In aere uenti ⁊ in nubib uã fecit ut agitatõ¬
nib suis disꝑse pluiuam deorsũ fũderent ingremio tellu¬
ris moies a quaꝵ recipit uisit. ut ꝑ gͤgites suos alinc qq̃. hĩo
uirtꝰ fret iubentis discurterent uolucres maere suspendit

Expanded text:
 intrinsecus corpus sustineat, et pellis munimen foris defendendo custodiat. Qutiam lapidum, quis soliditatem metallorum, quis nodositatem roborum, quis tenacitatem glutinum, quis caetera innumerabilia enumerare queat? Ex quo claret quam sint firma rerum vincula, cum singula quaeque condita tanto nisu naturam et esse suum defendant, simul vero omnia a concordia societatis suae dissolvi omnino non queant. CAP. poribus, singulis rebus, divina providentia causas suas distribuit, ut in nullo penitus ordo rerum perturbetur. Ecce coelum sursum est, et terra deorsum. In coelo stellas et luminaria collocavit, ut subjecta omnia illustrarent. In aere ventis et nubibus viam fecit, ut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerent. Volucres in aere suspendit,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ñ hr̃is fatiscat. Quoꝰ aũ in uno exͥplificatũ ĩcũctis
gñĩb tr̃ inueniri pot̃ eit apof. sit .n. cortex inunit. ir¬
boros. Sit pẽne ⁊ rostra uolucres. Sic stame pisces rebus.
ad motũ tnͣseamis.
de quib qr ꝑsingi̾a multa drẽ ũ possumꝰ breuiter
singia ꝑstringamus. uide quõ in motu locali sapĩa ꝯdi¬
toris appeat. Cogita nc̃ uñ defuentib sꝑ aquis indefi¬
ciens semꝑ uena mĩsitat᷑ uñ motꝰ uentoꝵ educitimus
infatigabłem astroꝵ cursũ mod̾atur. Quis solem ꝑ
ascend̾e facit. Quis .i. ab oriente in occidentem dicit. Et it̾m
aboccidente ad orietem reuehit. h̾cũta mirabilia ⁊ sou d̾o po cũcta¬

Expanded text:
cunctis generibus rerum inveniri potest. Sic enim cortex munit arborem, sic pennae et rostra volucres, sic squammae pisces, rebusqad motum transeamus.us quia per singula multa dicere non possumus, breviter singula perstringamus. Vide quomodo in motu locali sapientia Conditoris appareat. Cogita nunc unde defluentibus semper aquis indeficiens semper vena ministratur, unde motus ventorum educitur, quis infatigabilem astrorum cursum moderatur, quis solem peascendere facit, quis eum ab oriente in occidentem ducit, et iterum ab occidente ad orientem revehit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
stͤ in ꝯĩ hoĩm freq̃ncia ip̃a tatoris prouidencia ꝯstituit. Ea
uo̾ que ñ natura pp̃ nectĩatem s cupiditas expetit pp̃ sp̃tm
mod̾ato appetitu ñ castigat. saltem laboris tedio uictus
conquiescat.
cemus: qlis satis ad mirari pot̃ qm mira rõne pro¬
iudũcia dĩna cursus tp̃m distixit: Ette p̾ noctem uenit
dies ut corpentes inocio laboris ex̾ceat. Post diem sequit᷑ nor
ut fessos ad refortilland̾ quies exipiat. Non sꝑequaus dies
⁊ uot. ne urĩmod̾atur iabor debilitatos frangat. uł quios
ꝯtinua naturã inficiat. uł idẽptitas ꝑpetua aĩõ tediũ gĩg¬
nat.Item ꝙ̃ ãmod̾ uitissitudo dierũ ⁊ noctiũ aiãncia reno¬
uat. Ita uͦuͣ tp̃ã anni ordiẽ sibi succedñcia totius iñdispẽm
iimutant. priniũ ꝑtp̃m u̾is quadam iuctione m̃dus

Expanded text:
i hominum frequentia ipsa Creatoris providentia constituit; ea vero quae non natura propter necessitatem, sed cupiditas expetit propter spmoderato appetitu non castigat saltem laboris taedio victus conquiescat. cemus? Quis satis admirari potest, quam mira ratione providentia divina cursus temporum distinxit? Ecce post noctem venit dies, ut torpentes in otio labor exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum quies excipiat. Non semper dieset nox, ne vel immoderatus labor debilitatos frangat, vel quies continuata naturam inficiat, vel identitas perpetua animo taedium gignat. Item quemadmodum vicissitudo dierum ac noctium animantia renovat, ita quatuor tempora anni ordine sibi succedentia, totius mundi speciem immut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alt̾. leo unus ⁊ alt̾. aquila una ⁊ alt̾a. honorus copi
una ⁊ ait̾a ñ singła ⁊ cet̾a talia insius gn̾ibus simibri
sunt. que st̃ diu̾sa. & dissimilib diffrlis informantur.¬

Expanded text:
et alter; leo unus et alter; aquila una et altera; honoruscopa et alter; leo unus et alter; aquila una et altera; honoruscopa una et altera: haec singula, et caetera talia in suis generibus similia sunt. Quae sunt diversa? Quae dissimilib
Abbreviated transcription (Latin):
nariũ. lenitas incorpore tactu manuũ. utilitas creatura¬
rum ꝯstat ingrato ⁊ apto. ⁊ ꝯmodo ⁊ neccĩo. Gratum e
quo placet. aptum quod ꝯuenit. Cõmodum quod prodest.
tum. uł ex iumensitate creaturarũ creatoris manifes¬
tetur por uł ex decore sapiencia uł exutilitate benig¬
nitas ꝑquiramus. Et quia inmensitas prima fuit
in participatõne prima esse debet ĩ ꝑ futõe.¬
ilignt̾ gͥ audite ⁊ ꝯsid̾ate que dcurus
sũ. qñ nichil erat facere ut aliquid esset qualis poͥ
lerat: Quis sensus potest ꝯp̃hendere que uirtus sit de ni¬
S.
i gꝰ unũ aliquid qmlibus ꝑuum de nichilo face̾
tauta potencia est. ut ꝯprehendit ñ possit. qͣnta
estimanda est potencia tam multa face̾. Qmͣ multa ÷
quod st̃. Num̾a stellasceli arenam maris. puluerem t̾re.
gutas pluuie. pennas uolutrũ. scamas pisciũ. pilos a¬
similia. Que st̃ sb̾ eodem gnẽ ꝯtinentur. ut homo unꝰ

Expanded text:
narium, lenitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturanarium, lenitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, iter vel ex universitate creaturarum Creatoris manifestetur potentia, vel ex decore sapientia, vel ex utilitate benignitas, perquiramus. Et quia immensitas prima fuit in partitione, prima esse debet in proseigitur audite, et considerate quae dicturus sum. Quando nihil erat facere, ut aliquid esset, qualis potentia erat. Quis sensus potest comprehendere, quae virtus sit de niSi ergo unum aliquid, quamlibet parvum, de nihilo facere tanta potentia est, ut comprehendi non possit, quanta existimanda est potentia tam multa facere? Quam multa? Quot sunt? Numera stellas coeli, arenam maris, pulverem terrae, guttas pluviae, pennas volucrum, squammas piscium, pilos asimilia? Quae sub eodem genere continentur: ut homo unus
Abbreviated transcription (Latin):
uillc̾ta ꝯspicuntur. Gria st̃ iniisibłia. dĩ potencia
s apientia. Bengnitas. ab hus tribus procedunt
omĩa. in hus tribus ꝯsistunt omĩa. perhtria re¬
guntur omĩa. po cat. sapiencia cub̾nat. Benig¬
ntas ꝯseruat. Que tũ tria sit uideo iesfabł̃. uñ¬
nifestat creaturarũ inmensitas. Sapienciam detor
benignitatem. utilitas. Inmensitas creatuarũ. in
multitudĩe. ⁊ magnitudĩe. Multitudo insisĩb indi¬
uersis ĩpermixtis. Magnitudo ĩmole ⁊ spacio. moles est
in massa ⁊ pondere. spatium est in longo ⁊ lato ꝓfũdo¬
tp̃e. ⁊ proprietate. Motus est qͣdriꝑetitus. localis. natu¬
est in incremento. ⁊ detremento. Animalis est insensi
bns. ⁊ appetitibus. Ratoualis est infc̃it ⁊ ꝯsiluis. spẽs
⁊ forma uisibilis que ocło disc̾nitur sit̃ colores. ⁊ figire
corꝑni. Qualitas est ꝓprietas ment̾ior que tet̾is sensibus
cor insapore gustu fautium fragncia modore. ⁊ olfactu

Expanded text:
lecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus procedunt omnia, in his tribus consistunt omnia, et per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffab. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, benignitatem utilitas. Immensitas creaturarum in multitudine et magnitudine; multitudo in similibus, in diversis, in permixtis. Magnitudo est in mole et spatio: moles est in massa et pondere: spatium est in longo et latotempore, et proprietate. Motus est quadripertitus, localis, natuest in incremento etbus et appetitibus. Rationalis est in factis et consiliis. Species est forma visibilis, que oculo discernitur, sicut colores et figure corporum. Qualitas est proprietas interior, que certis sensibus cor in sapore gustu faucium, fragrantia in odore olfactu
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑ post deftm̃ renouari possit. Quia ñ prius .a. statu suo de¬
fic̾e̾nt uet̾a qi ilis iocũ occupantib ñ ualerent exgereno¬
ua. Hoc quo satis mirabile in dispõne t̾nit᷑ ꝙ ip̃a tp̃a¬
ita inmuitabili lege sue mutabilitatis uices custodiunt
ut uet alimñ ab explendo mĩstio suo deficiant noqo cetiut᷑
fentia ordiẽm prime institutõis ꝯfũdant.
ordiẽm ꝓsequamur qui in unaquaq re ꝯsiderat᷑

Expanded text:
semper post defectum renovari possit, quia nisi prius a statu suo deficerent vetera, quasi illis locum occupantibus non valerent exsurgere nova. Hoc quoque satis mirabile in hac dispoita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo ministerio suo deficiant, neque secus currentia ordinem primae institutionis confundant.ordinem prosequamur, qui in unaquaque re consideratur,
Abbreviated transcription (Latin):
modo sigͣłidam inuisibilem dĩ sapĩam. Quema mod̾ si il¬
lict̃atus quis aꝑtũ librũ uideat. siguras aspicit lr̃as ñ cog¬
miranda sit sapĩa creattiris. Et ido̾ nemo ẽ cͥoꝑa di mirabi¬
la ñ sit̃ Dũ in eis ñ ⁊ in sipiens solam mitatur spẽm. Sa¬
piens ã ꝑ id qd̾ foris uidet ꝓfundam rimatur dĩne sapĩe
cognitõm. ueld̾ si in una eͣdẽ ꝙ scriptura ait̾ colorem sinfor¬

Expanded text:
m invisibilium Dei sapientiam. Quemadmodum autem si illiteratus quis apertum librum videat, figuras aspicit, litteras non cogmiranda sit sapientia Creatoris. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilia non sunt, dum in eis insipiens solam miratur speciem. Sapiens autem per id quod foris videt, profundam rimatur divinae sapientiae rationem: velut si in una eademque scriptura aliter colorem seu for
Abbreviated transcription (Latin):
milibus infinita. quõ indiu̾sis infinita. qũo in ꝑmix¬
tis infinita audi. homo uñ gñs est. s unus homo nõ
est. quis eos mĩare potest. leo uñ gñs est. S unus leo ñ
est quis eos nu̾are potest: aquila uñ gñs est. s aquila
nõ est. Quis eas nim̃are potest. Cetꝰ uñ est gñs. s unł¬

Expanded text:
milibus infinita? Quomodo in diversis infinita? Quomodo in permistis infinita? Audi. Homo unum genus est, sed unus homo non est. Quis eos numerare potest? Leo unum genus est, sed unus leo non est. Quis eos numerare potest? Aquila unum genus est, sed aquila una non est; quis eas numerare potest? et ita in caeteris in
Abbreviated transcription (Latin):
ficium ordinatus est Malus in eo qd pc̃ium deditis
iuster iuco qd̾ ordinem ⁊ offictum accepit. Sdici
iͥ. Quoisi ordinem aut officium accꝑe potut qui
ẜcium dedit: Audi quonͦ ad ꝑniciem ad ꝑditc̃em
Officiuim emere potuit gr̃am accipe ũ potuiti tam̃
quia officium accepit ⁊ ħt: ꝑ minist̾ium eł tomi
quidem gr̃a ⁊ officium dat᷑. a malis u ñ gr̃a hottiu

Expanded text:
tus est; malus in eo quod pretium dedit, minister in eo quod ordinem et officium accepit. Sed dicis mihi: Quomodo ordinem aut officium accipere potuit qui pretium dedit? Audi quomodo. Ad perniciem, ad perditionem. Officium emere potuit, gratiam accipere non potuit. Tamen quia officium accepit et habet, per ministerium ejus bonis quidem gratia et officium datur. A malis vero non gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a corum ordinatio est.Merito gͦ in siuis ordinu¬
Sciendum uͦ est qd̾ qui a symoniacis nescientesor¬
diuant᷑. quia eos catholicos ñ symoniacos putant᷑:
sp̃ualem gr̃am ꝑ minisfium iloꝵ accipiunt. sier̃¬
offerunt: etiam a catholicis ordinati smoniaai
existunt. S dicis mͥ. Quomͦ a symoniaco ordinat᷑
tholicus ẽẽ uidet᷑ putet᷑. Andi quomͦ. Sicut aduit᷑
sicut fornicator sicut ebriosus aut auarus dare
dat᷑ ñ ꝑ m̃itum. Ideo hii qui erioris illuis ꝑticipes
ñ sunt. ⁊ culpe conscii ñ existunt. gra ꝑ ułium dat᷑.
ab illo ñ dat᷑. M mist̾ malus est laigitoꝵ bonꝰ. tam̃
minist̾ est. Sicut ħeticus. siue alius quilib mi
nister malus est ⁊ tam̃ minist̾ est. Malus ineoꝗ
errorem uł maliciam ħt: minist̾ in eo qͦd oftc̃ꝰ¬

Expanded text:
ipsa eorum ordinatio est. Si ergo suae ordinipsa eorum ordinatio est. Si ergo suae ordinSciendum vero est quod qui a simoniacis nescientes ordinantur, quia eos catholicos non simoniacos putant; spiritualem gratiam per ministerium illorum accipiunt, si erofferunt, etiam a catholicis ordinati simoniaci existunt. Sed dicis mihi. Quomodo a simoniaco ordinatustholicus putetur? Audi quomodo. Sicut adulter, sicut fornicator, sicut ebriosus, aut avarus dare datur, non per meritum. Ideo iis qui erroris illius participes non sunt, et culpae conscii non existunt, gratia per illum datur, ab illo non datur. Minister malus est largitor, bonus tamen minister est. Sicut haereticus sive alius quilibet malus minister, malus est, et tamen minister est. Malus in eo quod errorem vel malitiam habet; minister in eo q
Abbreviated transcription (Latin):
ede sua nec dñ sustentat egentem. qui fiaudaat
rnde dicit᷑ ⁊ quid est symoniã.
ymonia a symone mago
nomen accepit. qui huius¬
S
mali exemplum exiciale p̾¬
teris reliquit. Est enim sy¬
monia gr̃am sp̃ualem pe¬
cunia comparare uelle Qd̾
cum fit ⁊ ille utiq qui uen
ou ⁊me atũ emit. eadem sententia ferunt᷑ quia
eiudem reatꝰ culpe obnoxii compbant᷑. ⁊ ana
ĩ ui diuinat᷑onis precipio ꝓposito: ad maledi¬
indũ płm dei ꝑrertit. Pehine hui hesis duole¬
guitt᷑ auctores pestilentes em̾sise. alt ss ꝓpheti¬
ca alt̃ suł apłica doctrina. Primus Gieꝵi magͣr
uore diu̾si: tea nec in dampnafoe discreti.ehir¬
mucd̃ia deponunt᷑. quia ꝓfecto sacris ordinib in¬
digni sunt: qui in ip̃is sacris ordinib peccasse cõ¬
ꝓbant᷑. Ab hereticis ad unitatem eccłie uenientes
li si quid̾ heretici in snscipiendis ordinib ñ erra¬
bant. s aua causa erat atq doctrina que eoꝵ fidem
impediebat. Symoniacoꝵ u heresis ⁊ peccatum

Expanded text:
i fraudat I. Unde dicitur, et quid est simonia. Simonia a Simone Mago nomen accepit, qui hujus mali exemplum exitiale posteris reliquit. Est enim simonia gratiam spiritualem pecunia comparare velle. Quod cum fit, et ille utique qui vendit, et ille qui emit eadem sententia feriuntur, quia ejusdem reatus culpae obnoxii comprobantur. CAPvit, qui divinationis pretio proposito ad maledicendum populum Dei perrexit . Dehinc hujus haeresis duo leguntur auctores pestilentes emersisse: alter sub prophetica, alter sub apostolica doctrina. Prius Giezi magister rore diversi, ita nec in damnatione discreti.ordia deponuntur, quia profecto sacris ordinibus indigni sunt, qui in ipsis sacris ordinibus peccasse comprobantur. Ab haereticis ad unitatem Ecclesiae venientes lii quidem heretici in suscipiendis ordinibus non errabant, sed alia causa erat atque doctrina, quae eorum fidem impediebat. Symoniacorum vero heresis et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
asa regem ⁊ qui cum eo erant salutat dicens. Do¬
Hymnus angłicus qui ad officium misse in soi¬
lempnib dieb recitat᷑. ab angłis pͥmũ decantatꝰ
leg̾r. cui ea que adiecta sunt a beato hylario picta¬
uensi addita tredunt᷑. a quo auctus est. ⁊ sicut nc̃
Icanit᷑ consũmatꝰ. Symachus aũt papa in ordine
qͥnaͣgesimꝰ t̾cius instituit. ut hic hymuꝰ dieb do¬
minicis. ⁊ in nataliciis martyrũ in eccłia can̾et᷑¬
s ad officium misse. Responsoriũ trali tradider̃t.

Expanded text:
Asa regem, et qui cum eo erant salutat, dicens: DoAsa regem, et qui cum eo erant salutat, dicens: Dohymnus angelicus qui ad officium missae in solemnibus diebus recitatur, ab angelis primum decantatus legitur ; cui ea quae adjecta sunt, a beato Hilario Pictaviensi addita creduntur, a quo auctus est, et sicut nunc canitur consummatus. Symmachus autem papa in ordine quinquagesimus tertius, instituit, ut hic hymnus diebus Dominicis et in natalitiis martyrum in ecclesia ad officium missae decantetu
Abbreviated transcription (Latin):
nuirtutem passionis xͥ ostendit. Hoc gͥ qñ frontũ
primit᷑ xp̃iants mnunit᷑. Qñ contra iminens ꝑicu¬
lum opponit᷑. ad u̾saria urtus fugat᷑. Primũ ad ar¬
ma. Scdm ad tela. Primum ad defensionem. Scd̾ ad
impugnatõem. Tunsio pectoris: compunctõem corpo¬
ris cordis designat. Pectus tundit᷑ ut cogitatõnes
uane ⁊ desidia prana de cordepellant᷑. Inclinatõca¬
pitis. genuũ incuruatio. siue ꝓstratio. humilita¬
tem ⁊ reu̾entiam. siue etiam uenie postulatõem
significant. Expansio manuũ caritatem. ⁊ affe¬
in sola u̾borum ꝓlatione exp̃ssa. constant
que ⁊ ip̃a uauam significatõem ostendunt. Cele¬
stinus papa instituit ut ex psalmis dauid ante sa¬
crificium: antiphone canerent᷑. quod introitum di¬
cimus. Collectas diũsi composuerunt. p̃cipue gela¬
sius ⁊ Gregorins. Dñs uob̾cum ab antiquo usu aᷤ¬
sumptum est. Boo messores suos salutans hac
salutatione usus est. Et ꝓpħa in paralipomenon.

Expanded text:
virtutem passionis Christi ostendit. Hoc ergo quando fronte imprimitur, Christianus munitur. Quando contra imminens periculum opponitur, adversaria virtus fugatur. Primum ad arma, secundum ad tela. Primum ad defensionem; secundum ad impugnationem. Tunsio pectoris compunctionem cordis designat. Pectus tunditur, ut cogitationes vanae et desideria prava de corde pellantur. Inclinatio capitis, genuum curvatio, sive prostratio, humilitatem et reverentiam, sive etiam veniae postulationem significant. Expansio manuum charitatem et affesola verborum prolatione expressa, quae et ipsa variam significationem ostendunt. Coelestinus papa instituit, ut ex psalmis David ante sacrificium antiphonae canerentur, quem introitum dicimus. Collectas diversi composuerunt, praecipue Gelasius et Gregorius. Dominus vobiscum , ab antiquo usu assumptum est; Booz messores suos salutans, hac salutatione usus est; et propheta in Paralipomenon
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam dare. maximesi ea que ab alienant᷑ talia
sunt. que ad tisus alienoꝵ ñ qmͣ licite tͣnsire pos¬
sunt. sicut sunt decime que ab micio institute
sunt. ad eorum tm̃ sustentatõem qui tab̾naculo
de seruiunt. Hec gͥ ad laicos tͣnsferre quid almoe
qmͣ de sacro sactum auferre : Sic gͦ si unicͥq pecco

Expanded text:
operam dare, maxime si ea quae abalienantur talia operam dare, maxime si ea quae abalienantur talia sunt, quae ad usus alienorum nunquam licite transire possunt, sicut sunt decimae quae ab initio institutae sunt ad eorum tantum sustentationem qui tabernaculo deserviunt. Haec igitur ad laicos transferre quid aliud est, quam de sacro sacrum auferre? Sic ergo si unicuique pecc
Abbreviated transcription (Latin):
bendam peto ad cotidian uictus usum sicut ħt
alius qui in eccłia est. qui de eccła uiuit. ⁊ eccłe
seruit. Dat mͥ eccla ⁊ concedit illud m̾ã accipiẽs
⁊ sua reddens ĩmo mea ñ sua mͥ dispensans. Qd
gͥ inde udicandũ est sentiam: inquiris. Ego tibi
breuit̃ respondeo. quia si eccłam in uita tua dispẽ¬
satrioem facis aut post mortem heredem reliqͥs.
ego ꝓ hib̾e nec uolo nec posstim. ⁊ si de tuo tepastit̃
aut ꝓ tuo: ꝓuidentia est ñ culpa. nccitas. ñ iniqͥtas
sic utt̾im ut aliud ñ reqͥras. nec accipias. Corꝑat¬
t̾ ticc̃itudo concedit᷑. cõm̃cium iniqͥtatis negat᷑.
aua eccłastica bona corporalia ꝑ malos prelatos
data uł uendita: ab usu eccłe auienẽt᷑. In quo gn̾e
crim̃ symonie ẽẽ ñ uidet᷑. qmͣius culpa grauis non
desit. Qnͣta enim iniquitas sit manifestũ est eos
ullar̃. ⁊ ꝙ eorum que ad illas ꝑtinent dissipatõi

Expanded text:
bendam peto ad quotidiani victus usum, sicut habet bendam peto ad quotidiani victus usum, sicut habet alius qui in ecclesia est, qui de ecclesia vivit, et ecclesiae servit. Dat mihi ecclesia et concedit illud, mea accipiens et sua reddens, imo mea non sua mihi dispensans. Quid igitur inde judicandum sentiam inquiris. Ego tibi breviter respondeo: quod si Ecclesiam in vita tua dispensatricem facis aut post mortem haeredem relinquis, ego prohibere nec volo, nec possum. Et si de tuo te pascit aut pro tuo, providentia est non culpa; necessitas non iniquitas. Sic interim ut aliud non requiras nec accipias, cor. stica bona corporalia per malos praelatos data vel vendita ab usu Ecclesiae alienantur. In quo genere crimen simoniae esse non videtur, quamvis culpa gravis non desit. Quanta enim iniquitas sit, manifestum est eos illarum et eorum quae ad illas pertinent dissipationi
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃cium ñ dedisses: Aut te hoc parit̾ emisse ⁊ fit̾e.
aut si ñ emisti nolitolłe qd̾ tuum ñ est. S diciᷤ
mͥ ut̾ta. Quid gͦ : Non possum ab eccłia stipem em̾e.
⁊ corporalis sustentationis impensam p̃cio sine sy¬
monie culpa comꝑare: Ecce habeo predia mea. au
S forte timeo uiolentiam pͥncipum. aut frau¬
dem familiarium. siue aliud qd̾cunq forte etiam
defectum etatis. aut imbecillitatẽ uirium meaꝵ
considero. uideo quia ñ possum ip̃e sicut expedit res
meas dispon̾e. ⁊ ꝓpͥis utilitatib deseriure. uideo
ad eccłam. rm̃do ei res meas ⁊ uite mee ꝓuidẽ¬
tiam cõmitto. ut alat me ⁊ sustentet. ⁊ de᷑ meo mͥ
subsidium ministret. ⁊ ne forte frauder in aliqͦ
expeto c̾tam mͥ. ⁊ det̾minatã pensam constitui.
qͣntum accipit scił. unus aliquis eorum. qui eccłe
deseruiunt. qui in titulo ecclie conscripti st̃. Pre¬

Expanded text:
si pretium non dedisses. Aut te hoc pariter emisse confitere, si pretium non dedisses. Aut te hoc pariter emisse confitere, aut si non emisti, noli tollere quod tuum non est. Sed dicis mihi iterum: Quid ergo? Non possum ab Ecclesia stipem emere, et corporalis sustentationis impensam pretio sine simoniae culpa comparare? Ecce habeo praedia mea aut e; sed forte timeo violentiam principum, aut fraudem familiarium sive aliud quodcunque. Forte etiam defectum aetatis aut imbecillitatem virium mearum considero. Video quia non possum ipse sicut expedit res meas disponere, et propriis utilitatibus deservire. Venio ad ecclesiam, commendo ei res meas, et vitae meae providentiam committo, et ut alat me, et sustentet, et de meo mihi subsidium ministret, et ne forte frauder in aliquo, expeto certam mihi et determinatam pensam constitui, quantum scilicet accipit unus aliquis eorum qui ecclesiae deserviunt, qui in titulo Ecclesiae conscripti sunt. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
que dum predo comꝑant᷑ cum ꝑceptõe corpo¬
inus bn̾siciui. participatio etiam sp̃ualis dignitatiᷤ
accipit᷑. Ubi ꝓfecto quisds alt̾m uendẽ aut emere
cagnosat᷑ neutrum ĩuenditum. aut inemptumre¬
Liquise complat᷑. Ss dicis m̃. suomꝰ. hxr ẽ poteste
Ego in eccłia uictum ⁊ nestitum emi. eccłam non
eni. Stipem emi. prebendam emi. corꝑalia tantũ
emi. sp̃uale nicħ aut emi. aut em̾e uolui. Dic gͦ mͥ.
quis nomen tuum int̃ nomĩa fratrum asscͥpsit. Qͥs
tͥ in choro. in capttulo locum assignauit: Si hec ñ
emisti. unde hoc ħs : Quis tͥ hec dedit: S ħ inquis
gratis accepi. Cetera emi. ħ gratis data sunt. Bene
dicis. Quem emisti ⁊ lanam ñ emisti. s gratis acce¬
pisti. Tam̃ si ouem ñ emisses: lanam ñ habuisses.
Dro arbore p̃cium dedisti ut fructum eiuus gratis
manducares. Satis astute ingredi existuasti ꝯm̃¬
to ridiculo. Uidegͦ quomͦ ñ emeris qd̾ ñ habuisses.

Expanded text:
quae dum pretio comparantur, cum perceptione corporalis beneficii, participatio etiam spiritualis dignitatis accipitur. Ubi profecto quisquis alterum vendere aut emere cognoscitur, neutrum invenditum aut inemptum reliquisse comprobatur. Sed dicis mihi: Quomodo hoc esse potest? Ego in Ecclesia victum et vestitum emi, Ecclesiam non emi. Stipem emi, praebendam emi, corporalia tantum emi, spiritualia nihil emi, aut emere volui. Dic ergo mihi: Quis nomen tuum inter nomina fratrum ascripsit? Quis tibi in choro, in capitulo locum assignavit? Si haec non emisti inde haec habes? Quis tibi haec dedit? Sed haec, inquis, gratis accepi, caetera emi. Haec gratis data sunt. Bene dicis. Ovem emisti, et lanam non emisti, sed gratis accepisti. Tamen si ovem non emisses, lanam non habuisses. Pro arbore pretium dedisti, ut ejus fructum gratis manducares. Satis astute ingredi existimasti commento ridiculo. Vide ergo quomodo non emeris quod non habuisses,
Abbreviated transcription (Latin):
ũem ꝑtinuut᷑. Monstrat gͦ tibi forit apem in. quã
seiis elus etudiat᷑ ⁊ seruat intus cerpis sui ĩta¬
tupt̃em. in qua unitas euis ñ diuidat᷑. Uidet᷑ ꝑs
la ⁊̃ quasi pars ẽẽ iuidet᷑ ⁊ totum ibi est. ⁊ ꝓtius
tum hic ⁊ totum ibi. nec minus in parte qmͣ ĩ toto
nec in toto mauis: qmͣ in parte. Quott̃q ꝑtes fece.¬
uis in singłis cotum est nec mireris opꝰ deiħ. Si
s mirum est ⁊ uerum est quia mirũ est nectam̃ sit
mirum: quia opus dei est. Non ÷ mirum si murabi¬
lis mirabłia oꝑat᷑. Quom᷑ inquis corpꝰ unum eodẽ
tempore in diũsis locis ẽẽ potest. Hic est ibi est. ⁊¬
totum utrobiq est ⁊ in młtis locis siłr. sloli mi¬
rari. Qui locum fecit: corpus fecit̃. ⁊ lacũ in corꝑe.
⁊ corpus in loco. Et qui fecit ut corpus unũ iiao
uno ẽẽt. fercit sicut uoluit. ⁊ si uoluisset auit̃ fac̾e
potusset. Nam ⁊ qñ uult alit̃ facit. ⁊ est sic̃ ipsẽ¬

Expanded text:
nuit. Monstrat ergo tibi foris speciem in qua sensus tuus erudiatur, et servat intus corporis sui incorruptionem, in qua unitas ejus non dividatur. Videtur pars una et quasi pars esse videtur, et totum ibi est, et pars tum hic et totum ibi. Nec minus in parte, quam in toto, nec in toto majus quam in parte. Quotcunque partes feceris, in singulis totum est. Nec mireris, opus Dei est mirum est. Et verum est quia mirum est; nec tamen sic mirum, quia opus Dei est. Non est mirum, si mirabilis mirabilia operatur. Quomodo, inquis, corpus unum eodem tempore in diversis locis esse potest? Hic est, ibi est, et totum utrobique est, et in multis locis. Similiter noli mirari. Qui locum fecit corpus fecit, et locum in corpore, et corpus in loco. Et qui fecit ut corpus unum in loco uno esset, fecit sicut voluit; et si voluisset, aliter facere potuisset. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ꝓponit᷑. Funis manu tenet᷑ qñ scupt᷑a oꝑe
adimplet᷑. Funem sursum sequit᷑: qui ductu scͥpt᷑e
sacre ad bona eleuat᷑. Funem deorsum trahit qui ead̾
docente qnͣtum in malis pressus iaceat: agnoscit.
Iste aptus est ppłm dei in unum conuocare. qui ⁊ ele¬
uatus oꝑe exempla bonttatis. ⁊ inclinatus humcti¬
tate inflrmitatem suam u̾acit̃ agnoscit. Signa gͦ e q
nuit. sonus aũ euͣngłice p̃dicationib in om̃i gen¬
tes ad fines orbis t̾rarum exiuit. ⁊ usq in finẽ sceli
det: nelam̃ litte signisicat ꝑ qd̾ hiis qui stib
lege erant: u̾itas ad huo euͣngłii tegebat᷑. Ccetina
arium suspensa est: significat uelam̃ mortalis na¬
ture. ꝑ qd̾ a nobis etiam sub gr̃a posttis adhuc setꝰ¬
ta celestia abscondunt᷑. Primũ uelam̃ qͣd̾ in morte
xp̃i stissum leg̾r. sçom uelam̃ usq ad tempꝰ restitie¬
s̃tionis: ñ auferet᷑. ꝓpt̾ hoc in tempore quadͣgesime

Expanded text:
Scriptura proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere Scriptura proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evnuit. Sonus autem evangelicae praedicationis in omnes gentes ad fines orbis terrarum exivit et usque in finem saeculi det velamen litterae significat, per quod iis qui sub lege erant veritas adhuc Evangelii tegebatur. Cortinaarium suspensa est, significat velamen mortalis naturae; per quod a nobis etiam sub gratia positis adhuc secreta coelestia absconduntur. Primum velamen est quod in morte Christi scissum legitur . Secundum velamen usque ad tempus resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
constituit cereum magnum in sabbo sc̃o
pache bñdici. quem dyaconus accepta bñdictõe
a adote bñdicit. Hic cereus ꝓp̃m celignat ĩ ceri
humanitatem In igne dunnitatem. Qui cathe¬
cuminos ad baptismum p̃cedit illu̾ians sicut olĩ
colũpna ignis filios isrł mare rubrum tnseũtes
p̃cessit ꝑ ignem illuminans. ⁊ obumbñs ꝑ nubẽ.
⁊ub eadem figura tiata consuetudĩem antiqͣm
in die paschau in eccła iomana agni cerei. bñdũ¬
testam̃to assumptus est ubi tube o n¬
argentee a dño ductiles fieri p̃cipiunt᷑. quib mi¬
titudo ppłi cõuocari debuisset. Ad simłitudĩem ha¬
tum tubar̃ signa ex metallo eris in eccłia scã sũt.
ad corda fidelium excitanda. ⁊ ut ꝑ ea signum det᷑
qũ debeant in unum conuenire. uasa ista metallina
ora p̃dicantiuni significant. plectra ferrea qͥb int̾iꝰ
tundũr ut sonum enuittant: lingue sunt eoꝵdem
Funis aũ mensura uite est. ⁊ conuersat̃õis mõdꝰ qͥ ĩ

Expanded text:
constituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta consuetudinem antiquam in die paschali in Ecclesia Romana agni cerei bTestamento assumptus est, ubi tubae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tunduntur, ut sonum emittant, linguae sunt eorumdem. Funis autem mensura vitae est, et conversationis modus qui in
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ seã sc̃oꝵ obpandit᷑ atiousq ad diem restirrectoi
ñ auifcit᷑ quia nunc lut̾a dͥ dem reuelata est s mor¬
talitas ũdum ablata. Que tam̃ om̃is in futo eme¬
dio tollenda erit. cum mortale ħ ĩmortalitatẽ ⁊ coe¬
ruptibse incoriuptõem indu̾it. Tunc quippe reue¬
latͥa facie ingrediem̃. uł potius eggrediem̃ ad głam
dñi contẽplandam. ut eum quem nunc ꝑ solam
fidem agnoscimꝰ: fncie ad faciem uidendo sicuti est
reb nelfactis expressa: qne omĩa hic epu̾a ̃¬
ti ñ possunt. Multa enim sunt. ⁊ ideo p̃sentis brem¬

Expanded text:
d usque ad diem resurrectionis non auferetur; quia nunc littera quidem revelata est, sed mortalitas nondum ablata, quae tamen omnis in futuro e medio tollenda erit, cum mortale hoc immortalitatem et corruptibile incorruptionem induerit. Tunc quippe revelata facie ingrediemur vel potius egrediemur ad gloriam Domini contemplandam, ut cum quem nunc per solam fidem agnoscimus, facie ad faciem videndo sicuti est rebus vel factis expressa, quae omnia hic enumerari non possunt; multa enim sunt, et ideo praesentis se
Abbreviated transcription (Latin):
.ccc.xx. iii. ep̃i ĩ nicena sẏnodo composuert̃ contͣ he¬
norem asserebat. Hunc hymnũ postea Ieronimꝰ
damaso. pp᷑. de greco in latinum tͣnstulit. ⁊ addi¬
dit. sicut erat in principio ⁊ nunc ⁊ semꝑ. Pat̾
nr̃ ip̃e xp̃o tradidit discipłis suis. uñ sp̃alit̾ oratõ
dñica uocat᷑. in qua .uii. disc̾ce petitõnes: septi¬
formis gr̃e sacram̃tum sunt. Symbolum fidei
.i. credo in deum: apłi .xii. dictauer̾t. totidem sentẽ¬
tiis comp̃hensum. qui num̃tis apłice fidei sacram̃¬
tiun constat. Quic̃ uult. beatus athanasiꝰ ꝓ¬
suit. Et multi alii sci patres alia atq alia mo
lebratione diuini officii. ad decorem eccłie. ⁊ eni¬
ditionem fidelium ac deuotionem addiderunt
unt alia De sacris ⁊ non sacramentis.

Expanded text:
cto episcopi in Nicaena synodo composuerunt, contra haenorem asserebat. Hunc hymnum postea Hieronymus Damaso papae de Graeco in Latinum transtulit, et addidit: Sicut erat in principioristus tradidit discipulis suis. Unde specialiter oratio Dominica vocatur in qua septem discretae petitiones septiformis gratiae sacramentum sunt. Symbolum fidei, id est Credo in Deum apostoli duodecim dictaverunt, totidem sententiis comprehensum, qui numerus apostolicae fidei sacramentum constat. Quicunque vult beatus Athanasius composuit. Et multi alii sancti Patres alia atque alia in celebratione divini officii, ad Ecclesiae decorem et eruditionem fidelium ac devotionem addiderunt. CAP. X. De sacris et non sacramentis.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem rectam teneremꝰ. Ille enĩ in nominẽ dñi omĩa
q̃ facit oꝑat᷑ qui ꝑ rectam fidem agnoscit se. nͦ sine
illo aliquid boni posse fac̾e̾. Et si quid fec̾it lauda¬
bile: extra illũ głari ñ delere. Qui fidelit̾ in omni
oꝑe suo. ⁊ ante factum abeo auxilium q̃rit. ⁊ pͦt
factum totum qd oꝑatus est bonũ: ad laudent
gl̃am eis conu̾tit. Sicut gͦ omĩa que facimus
sola fide etiam etiam sine ꝓlatione u̾borum ĩ noĩe

Expanded text:
fidem rectam teneremus. Ille enim in nomine Domini omnia fidem rectam teneremus. Ille enim in nomine Domini omnia quae facit operatur, qui per rectam fidem agnoscit se, nec sine illo aliquid boni posse facere, et si quid fecerit laudabile extra illum gloriari non debere. Qui fideliter in omni opere suo et ante factum ab illo auxilium quaerit, et post factum totum quod operatus est bonum, ad laudem gloriam ejus convertit. Sicut ergo omnia quae facimus sola fide etiam sine prolatione verborum, in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃senti omĩa enum̾ari ñ pꝰsũt.
quedam cam̃ int̾mitt̾e ñ oportet
ꝓ exemplo uniu̾soꝵ. Ex hiis gͥsa
cram̃tis alia constant in reb. qͣ¬
lia siũit a qua asꝑsionis. susceptio cim̃is. bñdiction
moꝵ ⁊ cereorum. ⁊ cet̾a talia. alia aũt constant in
factis. qrialia sunt signałm crucis exsufflatioex¬
orcizatõnis expansio manuũ. incuruatio geniũ.
⁊ alia ei̾nodi. Aua in dictis constant. sicut est ti¬
nitatis inuocatio. ⁊ q̃cunq in hunc mundũ mod̾.
Hec aũt omĩa ꝑ u̾bum dei scificant᷑. siue ꝑ ꝓlati¬
onem u̾boꝵ diuina uirtute inuocata sc̃ificent᷑.
siue sola fide exibita ꝑ eand̾ diuinam tuitutẽ
scĩficatõnis effectum accipiant. Ubi enĩ u̾afides
est: u̾bum dei deesse ñ potest. quia ip̃m u̾bum fi¬
de concipit᷑. ⁊ ꝑ fidem oꝑat᷑. Omĩa inquit apłs q̃ꝙ
facitis in nomĩe dñi facite. Non aũ conueniens est ut
intlłigamꝰ apłm p̃cepisse qd̾ in omnib oꝑib ñis¬

Expanded text:
i omnia enumerari non possint, quaedam tamen intermittere non oportet pro exemplo universorum. Ex his igitur sacramentis alia constant in rebus, qualia sunt aqua aspersionis, susceptio cineris, benedictio ramorum et cereorum, et caetera talia. Alia autem constant in factis qualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut Trinitatis invocatio, et quaecunque in hunc modum. Haec autem omnia per verbum Dei sanctificantur sive per prolationem verborum divina virtute invocata sanctificentur, sive sola fide exhibita per eamdem divinam virtutem sanctificationis effectum accipiant. Ubi enim vera fides est, verbum Dei deesse non potest; quia ipsum verbum fide concipitur, et per fidem operatur. Omnia, inquit Apostolus, quae cunque facitis, in nomine Domini facite . Non autem consequens est ut intelligamus Apostolum praecepisse, quod in omnibus operibus n
Abbreviated transcription (Latin):
a beato petro constituit ut sal ⁊ aqua bñdice¬
rent᷑ ad asꝑgendũ ppłm. ⁊ habitacła eorum illo utiq
exemplo quo elysens ꝓpħa sal in aquam misisse le¬
git᷑. ut hoc condim̃to fontes amar in dulcedinẽ
uert̾eat᷑. Hac gͥ aqua scĩficata fideles asꝑgunt᷑ ⁊
habitacła fidelium lustrant᷑. ab illusione ⁊ infesta¬
tione malignoꝵ sp̃uum. Hec est aũt significatio
huuis sacram̃ti. qd̾ aqua penitentiam significat de
p̾t̾itis. sal disc̾tõem ⁊ cautelam de futis. que duo sisi¬
mul misceant᷑: amara conscĩa in dulcedĩem itti¬
tur. att illusiones ⁊ infestationes demonũ ampliꝰ
ei ñ dñant᷑. Nos itaq supͣdc̃am institut̃oem secuti

Expanded text:
a beato Petro constituit ut sal et aqua benedicerentur ad aspergendum populum et habitacula eorum. Illo utique exemplo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infestatione malignorum spirituum. Haec est autem significatio hujus sacramenti, quod aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominantur. Nos itaque supradictam i
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dos incipit consecrare corpus dñi: catecumini fo¬
ras emittunt᷑. Lecto enĩ eingłio: dyaconꝰ clamat di
quis catecuminꝰ adest: exeas foras. Cathecumini sa¬
cris mysfiis int̾esse ñ debent. q̃ ñ nisi baptizatis. ⁊
xͥanis cõmittunt᷑. sicut de quibzdam qui cathecumi¬
noꝵ ⁊ ñdum renatoꝵ typuni gerebant: scriptum
est. Ip̃ẽ aũt iħ̾c ñ credebat se illis. Incipit nona pars

Expanded text:
sacerdos incipit consecrare corpus Domini, catechumeni fosacerdos incipit consecrare corpus Domini, catechumeni foras emittuntur. Lecto enim evangelio diaconus clamat: Si quis catechumenus adest exeat foras. Catechumeni sacris mysteriis interesse non debent, quae non nisi baptizatis et Christianis committuntur, sicut de quibusdam qui catechumenorum et nondum renatorum typum gerebant, scriptum est: Ipse autem Jesus non credebat se illis . PARS