comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri desidio: donec ueniat
tempꝰ nouoꝵ. Bicebant
ges noue colligerentur.
sicut eiudent̾ postmodũ
ꝓbauit euentꝰ : dum ĩ
augusto mense decessit
Mane gͦ fr̃ ille cui hoc
ostensum fuerat: conso¬
latꝰ est ceteros. uelut iã
ĩminentem patris obitũ
formidautes: ⁊ qd̃ ud̾at
⁊ audierat indicauit
adhuc aũt hiemps e¬
odẽ quoc tempore
altera uisio. pͥoris
confirmatio fuit. Nisi qd̾
euidentiꝰ iam utriusq cõ¬
pleta u̾itas probat: qmͣ
euidenter in utͣq qd̃ fu¬
turum erat dñs reuela¬
uit. Uidebat eni fr̃ qͥdã.
et ecce parabat uir bea¬
tissimꝰ ascendere iheroso¬
limã. iamq ip̃o in ꝓcinc¬
tu itineris erat. Ad quẽ
uenerabilis odo. qͥa pͥmis
fere anus strenue satis
et laudabilit̾ conu̾satus
in monasti̾o absentiũ con¬
sueuerat p̾positoꝵ supple¬
re uices. reu̾enter accedẽs:
dicebat se precessurũ. Cuiꝰ
uisionis sic ostensa est ui¬
tas: ut p̾dictus uir d̾o
dignus. ad celestẽ ihe¬

Expanded text:
ri desiderio, donec veniat ri desiderio, donec veniat tempus novorum. » Dicebant ruges novae colligerentur, sicut evidenter postmodum probavit eventus, dum in Augusto mense decessit. Mane ergo frater ille, cui hoc ostensum fuerat, consolatus est caeteros, velut jam imminentem Patris obitum formidantes, et quod viderat et audierat indicavit. Adhuc autem hiems eodem tempore altera quoque visio prioris confirmatio fuit: nisi quod evidentius jam utriusque completa veritas probat, quam evidenter in utraque quod futurum erat, Dominus revelavit. Videbat enim frater quidam, et ecce parabat Vir beatissimus ascendere Jerosolymam, jamque ipso in procinctu itineris erat. Ad quem venerabilis Odo, qui a primis fere annis strenue satis et laudabiliter conversatus in monasterio, absentium consueverat praepositorum supplere vices, reverenter accedens, dicebat se praecessurum. Cujus visionis sic ostensa est veritas, ut praedictus vir Deo dignus ad coelestem Je
Abbreviated transcription (Latin):
Cortiores estio: ⁊ inualu-¬
stis. Parccte queso parcite:
sinite me abire. prius ta¬
mer cũ in sũmo pericislo
et timore fr̃s om̃s in ora-¬
tionib humiliarent aĩas
suas: uni eoꝵ uisio talis
apparuit. Occurrebat cũ
multa exultatione uiro
dei extra monast̾ii clau¬
stra: innumerabilis mul¬
titudo. In qua tam̃ pro-¬
cessione. solos .iiii. p̾euntes.
idem fr̃ qui uidebat ag¬
nouit. magnum illum
dilectorẽ eiꝰ atq dilectũ.
cuiꝰ ⁊ ip̃e in libro .iiii. de
consideratione. cum lau¬
de memiuit. Gaufridum
nos. Guidonẽ scilicet et
Gerardũ. Exceptꝰ itaq re¬
uerenter : ⁊ post oscłm
pacis amica diu colloqͥa
te seorsum multitudie
ceceroꝵ. Nouissimne salu¬
tantes eum p̾dicti uiri
ex hoc sibi iam redeundũ
esse dicebant. Tum uͦ ex¬
palluit ille: s cͥcun fusa
sͥ mesticia. int̾num decla¬
rans animi dolorẽ. Quid
gͦ ait. sine me uultis abi¬
re: Et illi. Non potest
adhuc tuo ⁊ nr̃o satisfie¬

Expanded text:
Fortiores estis, et invaluiFortiores estis, et invaluistis. Parcite, quaeso, parcite, sinite me abire. » Prius tamen cum in summo periculo et timore fratres omnes in orationibus humiliarent animas suas, uni eorum visio talis apparuit. Occurrebat cum multa exsultatione Viro Dei extra monasterii claustra innumerabilis multitudo. In qua tamen processione, solos quatuor praeeuntes idem frater qui videbat agnovit: magnum illum dilectorem ejus atque dilectum, cujus et ipse in libro quarto de Consideratione cum laude meminit. Gaufridum nos, Guidonem scilicet et Gerardum. Exceptus itaque reverenter, et post osculum pacis amica diu colloquia t, exspectante seorsum multitudine caeterorum. Novissime salutantes eum praedicti viri, ex hoc sibi jam redeundum esse dicebant. Tum vero expalluit ille, et circumfusa sibi moestitia internum declarans animi dolorem: « Quid ergo, ait, sine me vultis abire? » Et illi: « Non potest adhuc tuo, et nostro satisfie
Abbreviated transcription (Latin):
nam successoris ip̃ius
indicante sibi eodẽ fr̃e
extunc innotusse testa¬
tur. Manifeste eni eadẽ
hora fr̃ ille p̾dixit: qd̾
domnus Robertꝰ qui ho¬
die albas ẽ de dunis. post
hũc beatũ patrẽ. abbas
futurꝰ est clareuallis.
Nam qd̃ disiũctiue sex
uel septem annos uic¬
turum dicebat: ad hoc
ꝑtinuisse idetur. quod
inuentꝰ sit t̾minus idẽ
ultra sextũ annũ. ĩfra
septinum tam̃. xx
Rope erat iam tẽpꝰ.¬
¶ et festinabat
pater dc̃o ad metã. Infir¬
mabatur enim sicut u
huiꝰ libelli pͥncipio memo¬
rauimꝰ: Ad eo ut in illa
iam infirmitate. ip̃ius per¬
fici uirtus. iam imminere
exitꝰ iud̾etur. Int̾ea frẽs
iustare supplicationib: et
obsecrationib quib pote¬
rant apd̾ deum. Unde ⁊̃
scũs ip̃e cognosceus eoꝵ p̾¬
cib desid̾ium suum diffc̾i:
cum aliqnͣto meliꝰ scd̃m
corpꝰ habere cepisset. con¬
gregatis fr̃ib hec eadem
uerba locutꝰ est. Quid
tenetis miserũ hominẽ:

Expanded text:
nam successoris ipsius, nam successoris ipsius, indicante sibi eodem fratre, extunc innotuisse testatur. Manifeste enim eadem hora frater ille praedixit, « quia dominus Robertus, qui hodie abbas est de Dunis, post hunc beatum Patrem abbas futurus est Clarae-Vallis. » Nam quod disjunctive sex vel septem annos victurum dicebat, ad 1158 hoc pertinuisse videtur, quod inventus sit terminus idem ultra sextum annum, intra septimum tamen. 18. Prope erat jam tempus, et festinabat Pater sanctus ad metam. Infirmabatur enim, sicut in hujus libelli principio memoravimus, adeo ut illa jam infirmitate ipsius perfici virtus, jam imminere exitus videretur. Interea fratres instare supplicationibus et obsecrationibus, quibus poterant, apud Deum. Unde etiam Sanctus ipse cognoscens eorum precibus desiderium suum differri, cum aliquanto melius secundum corpus habere coepisset, congregatis fratribus haec eadem verba locutus est: « Quid tenetis miserum hominem?
Abbreviated transcription (Latin):
Am de supra .xixx.¬
memoratis reuelatõib
pauca dicturi: ab eo
sumamꝰ initium quod
p̾dictum est anno .Uiiͦ.
anteꝙͣ fieret. Erant¬
duo fr̃s in monastĩo: de sa¬
cra beati patris uita et fe¬
licib eius actib colloqñ¬
tes. Quoꝵ alter ab in e¬
unte adolescentia edutꝰ
ibidem ad alterũ ait.
Nosti quot annos sit
uicturꝰ hic beatissimus
pater noster: Cui ille.
Nescio inquit. Et alt̾.
Ego inqͥt noui eũ sex¬
annos aut septẽ adhuc
in carne uicturũ. Hoc
aũ unde sciret. minime
iam scire possum᷑. qͥa nec
tunc indicauit: ⁊ ante
patrem ocm ip̃e decessit.
porro alteriꝰ hodieq su¬
ꝑstitis relatione. hoc u̾¬
bum nobis innotuit.
qui tunc magis miratꝰ
est se audisse. qñ ut ab
olim audierat. ita iu¬
dit. Tal̾ uͦ ille est. de
cuiꝰ testimonio nec nos
ambigunꝰ: nec ouilibet
alteri qui eũ nouerit
credimꝰ dubitandũ. Neq
id solũ. s qd̃ nõ minori
dignũ admiratione ui¬
detur. nomen qͦ ⁊ ꝑso¬

Expanded text:
am de supra memoratis revelationibus pauca dicturi, ab eo sumamus initium quod praedictum est anno septimo ante quam fieret. Erantduo fratres in monasterio, de sacra beati Patris vita et felicibus ejus actibus colloquentes: quorum alter ab ineunte adolescentia educatus ibidem, ad alterum ait: « Nosti quot annos sit victurus hic beatissimus Pater noster? » Cui ille: « Nescio, » inquit. Et alter: « Ego, ait, novi eum sex aut septem annos adhuc in carne victurum. » Hoc autem unde sciret, minime jam scire possumus, quia nec tum indicavit, et ante Patrem sanctum ipse decessit. Porro alterius hodieque superstitis relatione hoc verbum nobis innotuit, qui tunc magis miratus est se audisse, quando ut ab olim audierat, ita vidit. Talis vero ille est, de cujus testimonio nec nos ambigimus, nec cuilibet alteri qui eum noverit, credimus dubitandum. Neque id solum, sed quod non minori dignum admiratione videtur, nomen quoque et perso
Abbreviated transcription (Latin):
differat: s custodiat.
Curate munire uotis
calcaneum nudũ me¬
ritis: ut is qͥ insidiat᷑.
inuenire nõ possit. unde
figat dentẽ et uulnus
infligat. Hec ip̃e dictaui
sic me habens. ut per no¬
tam uobis manum ag-¬
uoscatis affectum .xiiii.
ut nos diximꝰ. ⁊ ip̃a
pater sc̃s exitu iam im¬
minente dictauit. Ex
ciuꝰ tenore possit nimir
diligens lector sacrum
illius. uł ex ꝑte aliqua
pectꝰ agnoscere. qnͣta illi
in ip̃a sui buina corporio.
tranqͥllitas mentis: sere
nitas animi: suauitas
sp̃s: qͣnta sub fidutie cul¬
mine radix humilitatis.
animos aliqͣtenꝰ estima¬
licebit. uultꝰ exangues.
gemitꝰ graues. crebra sus¬
piria. auxias cogitationes.
nimirũ cũ thesaurꝰ tan¬
tus ⁊ tam amabilis.
nib: ⁊ tamen nec spes eẽt
diutius retinendi: nec
facultas pariter cõmeã¬
b̾ ullatenꝰ suꝑ illũ. qͥ in
gaudium dñi sui felicitꝰ
mors timori. Iam enim¬

Expanded text:
differat, sed custodiat. differat, sed custodiat. Curate munire votis calcaneum nudum meritis: ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem, et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam vobis manum agnoscatis affectum. » 11. ut nos diximus, et ipsa Pater sanctus exitu jam imminente dictavit. Ex cujus tenore posset nimirum diligens lector sacrum illius vel ex parte aliqua pectus agnoscere, quanta illi in ipsa sui ruina corporis tranquillitas mentis, snitas animi, suavitas spiritus, quanta sub fiduciae culmine radix humilitatis. animos aliquatenus aestimacebit, vultus exsangues, singultus graves, crebra suspiria, anxias cogitationes. Nimirum cum thesaurus tantus et tam amabilis asset: et tamen nec spes esset diutius retinendi, nec facultas pariter commeanis ullatenus super illum, qui in gaudium Domini Dei sui felicitermors timori. Gravi
Abbreviated transcription (Latin):
scepimꝰ carita¬
tem urãm in
caritate: et ñ
in uoluptate. Que enĩ
uoluptas: uͥ totum sͥ¬
uendicat amaritudoͦ
Nisi qd̾ solum nichil
comedere: ut cũq delec¬
tabile est. Sompnꝰ re-¬
cessit a me: ne uel bene¬
ficio sopiti sensus dolor
unꝙͣ recedat. Defectus
stomachi: fere totum
qd̃ patior est. Sreꝙ̃ der
in die ⁊ in nocte exig̾
confortari modico ad-¬
modum qͣlicumq liqͦre
nam ad solidum om̃e
in exorabilit̾ indignat᷑.
Hoc parũ qd̃ dignatur
admͣtere. ñ sine graui
molestia sumit: s ti¬
met guiorẽ. si sese ua¬
cuum omnino dimise¬
rit. Qd̃ si plusculum
quid int̾dũ admtere ac¬
quiescat: id grauissim̃.
pedes et crura intumu¬
erunt. quemadmodum
ydropicis contuige̾ solet.
Et in his omnib ne
quid lateat amicũ de
statu amici sollicitũ:
scd̃m int̾iorẽ hominem.
ut minꝰ sapiens dico. sp̃s
ꝓmptꝰ est in carne iu¬
firma. Orate saluatorẽ
qui non uult mortem
peccatoris: ut tempesti¬
uum iam exitum nõ

Expanded text:
scepimus charitatem vestram in charitate, et non in voluptate. Quae enim voluptas, ubi sibi totum vindicat amaritudo? nisi quod solum nihil comedere, utcunque delectabile est. Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter in die et nocte exigit confortari modico admodum qualicunque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter indignatur. Hoc parum quod dignatur admittere, non sine gravi molestia sumit; sed timet graviorem, si sese vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicitum, secundum interiorem hominem ut minus sapiens dico spiritus promptus est in carne infirma. Orate Salvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non
Abbreviated transcription (Latin):
li ministium. dedit dñs
penitentiã ad salutem:
Aut qͥs numeret eos. qͥ
sub eius oura in centum
sexaginta monast̾iis. ꝑ
dei benignitatẽ ad penitẽ¬
tiam sunt adducti: Nam
ex his solis. qui speciales
pater ex clareualle mon¬
tem ascendere ueruit
clariorẽ. reliquit habi¬
tantes in ea septingen¬
tas ferme aĩas dño ser¬
uientes. Quid gͣ mir̃.
si gratꝰ curie. si acceptꝰ
regi. si exceptꝰ cum leti-¬
cia et exultatione cre¬
datur. in quo gr̃ã dei
usq adeo uacua non
fuit : qui tam fideliter.
tam efficaciter. plus
om̃ib sui temporis. et
multaꝵ ietro geuera¬
tionum laborauit: qui
talentũ sibi traditum
tam copiose multiplica¬
uit: tanta deniq lucra
retulit de negotio: Sed¬
et de his hactenꝰ: ne qͥs
nos arguat eiꝰ qm polli-¬
citi sumꝰ metas excedere
breuitatis.

Expanded text:
li ministerium dedit Dominus poenitentiam ad salutem? Aut quis numeret eos qui sub ejus cura in centum sexaginta monasteriis per Dei benignitatem ad poenitentiam sunt adducti? Nam ex his solis, qui speciales Pater ex Clara-Valle montem ascendere meruit Clariorem, reliquit habitantes in ea septingentas ferme animas, Domino Servientes. Quid igitur mirum si gratus curiae, si acceptus Regi, si exceptus cum laetitia et exsultatione credatur: in quo gratia Dei usque adeo vacua non fuit, qui tam feliciter, tam efficaciter, plus omnibus sui temporis, et multarum retro generationum laboravit; qui talentum sibi traditum tam copiose multiplicavit, tanta denique lucra retulit de negotio? Sed de his hactenus, ne quis nos arguat ejus, quam polliciti sumus, metas excedere brevitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
bulare ⁊ placere deo per
omnia. sicut ⁊ ambula¬
tis: ut abundantis ma¬
gio. Atq utinã tam es¬
ficaciter ꝑsuaserit: qmͣ
affectuose suasit. xii¬
Odum aũt egͥtu¬
dinuis eiꝰ siquis nos¬
le desiderat. extat epła.
qmͣ ad amicum quendã
paucissimis diebz aute
sacrã a nobis ꝑfectionẽ
suam ip̃e dictauit. Quã
nimirũ huic nostre nar¬
rationi duximꝰ inseren¬
dam: qd̃ uidelicet ⁊ si
aliena quoq de ip̃o: am¬
pliꝰ tam̃ nos. ip̃ius de
se u̾ba delectent. a¬

Expanded text:
bulare et placere Deo per bulare et placere Deo per omnia, sic et ambuletis, ut abundetis magis . Atque utinam tam efficaciter persuaserit quam affectuose suasit. Modum autem aegritudinis ejus si quis nosse desiderat, exstat epistola, quam ad amicum quemdam paucissimis diebus ante sacram a nobis profectionem suam ipse dictavit: quam nimirum huic nostrae narrationi duximus inserendam, quod videlicet etsi aliena quoque de ipso, amplius tamen nos ipsius de se verba delectent.
Abbreviated transcription (Latin):
quit. ego eni iam non
sum de hoc mundo. xi
idens autẽ pater
pc̃s. compassionis ⁊¬
fluens. kinos sibi filios
miserabiliter admodũ
tabescentes: ⁊ arescentes
pre timore ⁊ expectatõe
suꝑuenientis desolatio¬
nis grauissime ⁊ lamẽ¬
tabilis orbitatis: dul¬
cissimis eos consolatoĩb
refouebat. Et mouens eos
in tuto diuine clementie
sinu. spei fideiq sue aucho¬
ram. ꝑ inconuulsibilem
caritatẽ firmiꝰ radicare:
obsecͣns q ꝑ młtas lacri¬
mas : timorem dei ⁊ sacre
puritatis ac dotiꝰ ꝑfecti¬
onis amorẽ. nr̃is impri¬
niere animis conabat᷑.
S ⁊ monebat ⁊ cũ lacri¬
mis obtestabat᷑: ut si
quid forte uirtutis aut
ycemplo nob̾ aliqnͣdo cõ¬
mendasset aut uerbo.
id emularem᷑: id firmi¬
ter teneremꝰ. ⁊ profic̾e¬
mus in eo: aliis qͥdem
uerbis. s eodem sp̃ũ illd̾
apłicum loquens. Roga¬
mus uos ⁊ obsecramus
in dño ihesu. ut quẽad¬
modum accepistis a nob̾.
quomͦ uos oporteat an¬

Expanded text:
quit, ego enim jam non quit, ego enim jam non sum de hoc mundo. » 9. Videns autem Pater sanctus, compassionis efluens, charissimos sibi miserabiliter admodum tabescentes et arescentes prae timore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei fideique suae anchoram per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, obsecransque per multas lacrymas, timorem Dei, et sacrae puritatis, ac totius perfectionis amorem nostris imprimere animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid forte virtutis, aut exemplo nobis aliquando commendasset aut verbo, id aemularemur, id firmiter teneremus, et proficeremus in eo; aliis quidem verbis, sed eodem spiritu illud apostolicum loquens: Rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo vos oporteat am
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Hec sunt u̾ba
que loquebar ad uos. cũ
p̾t̾i̾ta hic me egrotarẽ nõ
nobis ẽẽ quod adhuc time¬
retis: estate ꝓxima. iimi¬
poris dissolutionẽ. At ꝙͣ¬
euidenter ꝓpͥo didicimus
exꝑimento. qd̃ de sanctis
aplis eiuingłia sacra tes¬
tant᷑: qd̃ dum suam illis
erat uerbũ absconditum
ab eis: ⁊ capere nõ uale¬
bant. Nimirũ qd̃ tã ue¬
hementer horrebat ani¬
mꝰ. minꝰ facile ꝑsuadeba¬
tur ut crederet : p̾sertĩ
cum ⁊ ip̃e compatiens
filiis. eiusmodi u̾ba sup¬
primeret. Ceterũ factis
quodãmꝰ clamans. oꝑa
consũmani. que dedit mͥ
pater ut facerẽ. mag̃
ac magis actus om̃tere.
affectꝰ rethere: ⁊ sacͦꝵ
funibi desid̾ioꝵ. sedula
intentione preiactis. iu¬
cino iam lutori herere
firimiꝰ ⁊ cõmodiꝰ applica¬
re. Deniq cum uenerabi¬
lis antistes sedis lingoni¬
ce Gõdefridꝰ. de qͥbdã eum
sollicitaret agendis. et
minꝰ auinũ apponere
miraret᷑ : ne mireris in¬

Expanded text:
bat: « Haec sunt verba bat: « Haec sunt verba quae loquebar ad vos, cum praeterita hieme aegrotarem: non vobis esse quod adhuc timeretis, aestate proxima immiporis dissolutionem. » evidenter proprio didicimus experimento, quod de sanctis Apostolis Evangelia sacra testantur, 1154 quod dum suam illis erat verbum absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis ejusmodi verba supprimeret. Caeterum factis quodammodo clamans, « Opera consummavi, quae dedit mihi Pater ut facerem, » magis ac magis actus omittere, affectus retrahere, et sacrorum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere animum miraretur: « Ne mireris, in
Abbreviated transcription (Latin):
nocentio pape reconcsliare¬
tur. Soluta concione rex
necclum uoluit obedire:
quia sc̃i petri patͥmoniũ
qd̾ in cassinensi ⁊ beneuen¬
tana ꝓuintia amplissim̃
est. cupidꝰ occupauerat :
putabatq huꝰmodi sus¬
penisionib. aliqͣ a roma¬
nis extorquere pͥuilegia.
ꝑ que in ius ꝓpriũ dein¬
ceps sibi stabiliret᷑ here¬
ditas. Sic herodes uisũ
saluatorẽ cõtempsit: ⁊
quem desiderauit absẽ¬
S oĩpotens deus clarita¬
tem ꝙͣ accepit a patre.

Expanded text:
nocentio papae reconciliarenocentio papae reconciliaretur. Soluta concione, Rex necdum voluit obedire, quia sancti 1111 Petri patrimonium, quod in Cassinensi et Beneventana provincia amplissimum est, cupidus occupaverat, putabatque hujusmodi suspensionibus aliqua a Romanis extorquere privilegia, per quae in jus proprium deinceps sibi stabiliretur haereditas. Sic Herodes visum Salvatorem contempsit, et quem desideravit absenSic omnipotens Deus claritatem, quam accepit a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
archa ꝙͣ regͣ petrꝰ si ex d̾o ẽ
necesse ẽ uͤ archa ꝙͣ regͣ ĩnocẽtiꝰ
occidens totꝰ : peribit fnͣcia.
peribit g̾mania: hiberi.
⁊ angli. ⁊ barbara regna
in ꝓfuridũ pelagi dimer¬
gentur. Religio camal
et ancillaꝵ dei collegia: ne¬
cesse est ut sub uno cͣbine
corruant in abyflũ. Epõs
et abbates ⁊ reliquos eccłie
colla asinariis molis: pe-¬
lagus uorax excipiet. Solꝰ
ex pͥncipib mundi. archã
petri intrauit iste Roge¬
rus: ⁊ ceteris om̃ib ene¬
catis. solus ip̃e saluabit᷑.
Absit ut totius mundi
religio ꝑeat: ⁊ ambitio
petri cuius uita palã est
qualis extiterit. regnum
qui presentes aderant
continere: sed abhonũati
st̾. ⁊ uitã petri leonis et
causam. Atbas autẽ te¬
nens manũ petri pisani.
eleuauit eũ. ⁊ simul ip̃e
surrexit: tutiorẽ inqͥens
si mͥ credas intrabimus
archam. Et sicut iãpri¬
dem merite conceperat.
salutarib illum aggre¬
diens mouitis: cooperan
ut adurbem rediens. in¬

Expanded text:
egit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca, quam regit Innocentius, Occidens totus: peribit Francia, peribit Germania: Iberi et Angli, et barbara regna in profundum pelagi demergentur. Religio Camaldet ancillarum Dei collegia, necesse est ut sub uno turbine corruant in abyssum. Episcopos, et abbates, et reliquos Ecclesiae mola asinaria alligata pelagus vorax excipiet. Solus ex principibus mundi arcam Petri intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus enecatis, solus ipse salvabitur? Absit ut totius mundi religio pereat, et ambitio Petri, cujus vita palam est qualis exstiterit, regnum qui praesentes aderant, continere, sed abominati sunt et vitam Petri Leonis, et causam. Abbas autem tenens manum Petri Pisani elevavit eum, et simul ipse surrexit: « Tutiorem, » inquiens, « si mihi credas, intrabimus arcam. » Et sicut jam pridem mente conceperat, salutaribus illum aggrediens monitis, cooperantut ad Urbem rediens, In
Abbreviated transcription (Latin):
uirum sapientẽ ⁊ littera¬
tum ẽẽ. ⁊ utinã sanior ꝑs
⁊̃ honestiora te occupassent
negotia. Utinã te patͦnũ
causa felicior obtineret: et¬
sine dubio rationabilia
allegantẽ. nulla posset
impedire facundia. Et noͨ
assueci. si causa fidei non
urgeret: institutũ silen-¬
tium teneremꝰ. Nũc aũt
cogit nos caritas eloqui.
quia tunicã lm̃. quam
in temꝑe passionis nec
ethuicus p̾sumpsit scin¬
dere nec iudeus. fautore
hoc clño. petrus leonis la¬
cerat et dirumpit. Una
est fides: Unus dominꝰ:
unũ baptisma. Nos neꝙ
luos dños. necͥ geminã
fidẽ: nec cluo baptismata
nouimꝰ. ħt ab antiqͥs or¬
diar: una archa temꝑe di¬
luuii fuit. In hac octo a¬
nime ceteris ꝑeuntib e¬

Expanded text:
um te sapientem et litteratum esse: et utinam sanior pars et honestiora te occupassent negotia; utinam te patronum causa justior obtineret: sine dubio enim rationabilia te allegantem nulla posset impedire facundia. Et nos si causa fidei non urgeret, institutum silentium teneremus. Nunc autem cogit nos charitas eloqui, quia tunicam Domini, quam in tempore passionis nec ethnicus praesumpsit scindere, nec Judaeus, fautore hoc domino, Petrus Leonis lacerat et dirumpit. Una est fides, unus Dominus, unum Baptisma . Nos neque duos dominos, nec geminam fidem, nec duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit: in hac octo animae caeteris omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ricũ: dicebat aũ de eo
quẽ nominant longum¬
campũ. offerebat᷑ mͥ pu-¬
ella clauda. ⁊ dñs ei gres¬
sum reddebat. Audierũt
⁊ mirati sunt fr̃s : futi
magis attoniti exp̃tati¬
one tiraculi. qmͣ recorda¬
tione p̾t̾iti. Quid enim
hominem transiturum:
⁊ a simul tnͣseuntib uixͣ
uerbũ qd̃ ip̃e dixerat ex¬
pectata. Oblata gͥ ab
eis qui attulerant eã.¬
⁊ signata ab homine di.
ex dei munere gressum
recepit : ⁊ ibat grãs
rino altero causa
extitit. ut uir oc̃s lingo¬
nas pet̾et: int̾ ep̃m et
clerum ciuitatis illius
orta graui admodũ si¬
multate. Q cũ prima
die in efficacit̾ laborass.
⁊ mane facto pararet
abire: dicebat fr̃ib. qͥa
uidi ꝑ uisum noctis in¬
troeunti mͥ eccłiam of¬
ferri claudã feminã et
sanari. Post unã fere
horã cũ iterũ clerici cõ¬
uenissent: p̾ter spem oĩ¬
um reformata ꝑace. mł¬
tis p̾cib coegerunt illũ
beati mammetis marcy¬
ris intrare basilicam:
⁊ quia fames inualue¬

Expanded text:
icum dicebat autem de eo quem nominant Longum-Campum offerebatur mihi puella clauda, et Dominus ei gressum reddebat. » Audierunt et mirati sunt fratres, futuri magis attoniti exspectatione miraculi, quam recordatione praeteriti. Quid enim Hominem transiturum, et a simul transeuntibus, juxta verbum quod ipse dixerat, exspectata. Oblata igitur ab eis qui attulerunt eam, signata ab Homine Dei, ex Dei munere gressum recepit, et ibat gratias Anno altero causa exstitit ut Vir sanctus Lingonas peteret; inter episcopum et clerum civitatis illius orta gravi admodum simultate. Ubi cum prima die inefficaciter laborasset, et mane facto pararet abire, dicebat fratribus, « Quia vidi per visum noctis introeunti mihi ecclesiam offerri claudam feminam. et sanari. » Post unam fere horam, cum iterum clerici convenissent, praeter spem omnium reformata pace multis precibus coegerunt illum beati Mammerti martyris intrare basilicam; et quia fames invalue
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmis de cliuisione
eccłie. ⁊ de scissure ob¬
stinatione. que infra
alpes in sola aqͥtania
qͣsi nebule corruptela
consederat: multismod̾
et rationib a seruis di̾
comiti intimatum est.
extra eam est. qͣsi extra
archã. iudicio dei nec ẽẽ
est interire et dilui .
Adducta quoq exempla
dachan ⁊ abyron. quos
ꝓ reatu scismatis. terra
uiuos absorbuit: nec
tanto malo uindictã d̾i
aliqñ fuisse monstratũ ẽ.
His auditis. comes ex
ꝑte. sano usus est consi¬
lio: ⁊ respondit se in o¬
hedientiã innocentii pa¬
pe posse dare consensũ.
s in restitutõnem epõꝵ
quos de sedib suis ex¬
pulerat. nulla ratõe
induci: qm̃ implicabili¬
ter eum offenderant.
et iurauerat se eoꝵ pacẽ

Expanded text:
in primis de divisione in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum est, extra eam est, quasi extra arcam, judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos pro reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus consilio, respondit, se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum; sed in restitutionem episcoporum, quos de sedibus suis expulerat, nulla ratione induci, quoniam implacabiliter eum offenderant, et juraverat se eorum pace
Abbreviated transcription (Latin):
et pestilentẽ animam
ĩ infernuni demersit.
uasoris pictauensis ec¬
clesie synodum denun¬
tiabat: coram ipsis qͦs
ad conuentũ ꝑfidie in¬
uitabat. a diabolo cor¬
reptꝰ est. S et ĩ alios
multos qui in scisma-¬
te illo feruentiores ex¬
titerant: manꝰ cliui¬
na manifestã exercue¬
rat ultionẽ. P̾ropter
hec ⁊ alia huiꝰmodi. añ
homines confundi ce¬
perat. Girardus: et ti¬
mens opponi sibi que
negari ñ pot̾ant. con¬
uentus publicos eui¬
tabat. Significatum
est interim comiti per
uiros illustres. qui¬
ad eum securiꝰ audebant
acced̾e. qd abbas clareual¬
Lensis et ep̃s carnotensis
alii qi ep̃i ⁊ religiosi ui¬
ri colloquiũ eiꝰ expete
et de malo remouendo tͣcͣ¬
tarẽt. Persnasumq est
illi. ne tantoꝵ deuita
poterat fieri. ut com¬
municato cũ eis consi-¬
lio. ⁊ facile eẽt qd̃ mͦ
putabat᷑ difficile. Et
qd̃ uidebat᷑ impossibłe.
repentino ꝓuentu pos¬
sibile redderetur. Itaq
apud partiniacũ. Hinc
inde conueniunt. Et

Expanded text:
et pestilentem animam in infernum demersit.  Petri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, quiad eum securius audebant accedere, quod Abbas Clarae-Vallensis, et episcopus Carnotensis, aliique episcopi, et religiosi viri colloquium ejus expeteret de malo removendo tractarent. Persuasumque est illi, ne tantorum virorpoterat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
ta uͥtus et uelocitas ad¬
uenissz. respondit hanc
sibi agilitatẽ exp̾sentia
inẽẽ diaboli: ut curren¬
tes cõprehende̾t equos.
et eoꝵ dorso sine ullo ad¬
miniculo insiliret. Hec
sequenti die. dum ĩ eccłia
diuinis que ille celebea¬
bat officiis int̾eẽt: cru¬
delissime et diutissime
coram omnib uexata ẽ.
Cõ passus abb̃s mulieri.
iam sepe in talib exꝑtꝰ
dei clementiã: imꝑat di¬
abolo ut recedat. Ile ad
imperium dei serui tre¬
mebundꝰ euanuit: mu¬
lier uero non solum a
uetatione. S etiam a
neruoꝵ contractione
in momento conualuit
Dec et alia multa intͣ
ałpes constitut᷑. operatꝰ
est uir dei: et liu̾sa lo¬
ca plustrans. bene facie¬
bat his qui infurmaban¬
tur: illuminando cecos.
erigendo debiles. curan¬
do febricitantes maxime
opp̾ssos a diabolo. cliligen¬
tiori studio purgans: ⁊
que malignus fedau̾at
spc̃ pectora. templa deo
acceptabilia consecrabãt
Plurima aũt in eum

Expanded text:
ta virtus et velocitas adta virtus et velocitas advenisset: respondit hanc sibi agilitatem ex praesentia inesse diaboli, ut currentes comprehenderet equos, et eorum dorso sine ullo adminiculo insiliret. Haec sequenti die dum in ecclesia divinis quae ille celebrabat officiis interesset, crudelissime et diutissime coram omnibus vexata est. Compassus Abbas mulieri, jam saepe in talibus expertus Dei clementiam, imperat diabolo ut recedat. Ille ad imperium Servi Dei tremebundus evanuit: mulier vero non solum a vexatione, sed etiam a nervorum contractione in momento convaluit. Haec et alia multa intra Alpes constitutus operatus est Vir Dei, et diversa loca perlustrans benefaciebat iis qui infirmabantur: illuminando caecos, erigendo debiles, curando febricitantes, maxime oppressos a diabolo diligentiori studio purgans; et quae malignus foedaverat spiritus pectora, templa Deo acceptabilia consecrabat. 25. Plurima autem in eum
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑat ut loquat᷑. pͥurga¬
tus homo iutrat eccłiam:
int̾ est sacramentis. cͥcis
signo se munit: audit
euunͣgłia: confitet᷑ et
orat: et cetera sane mẽ¬
tis officia deo reddit et
consecrat Lum secundo
ꝑ mediolanũ eodẽ anno
pater oc̃s transiret: obla¬
ta est ei demoniaca mu¬
lier. Nam eo tempore ab¬
erat: quo pͥmũ uir dei
ciuitatẽ p̾dcãm sua illu-¬
strauit p̾sentia. Hanc pꝰ-¬
sidebat demoniũ. qd̾ mo¬
do italica. modo ibera lin¬
gua loquebatur: nͨ satis
tertum utrum unus eẽt
bilinguis. an duo sui qͥsz
sermonis ydiomate utens:
S tam ꝓpͥe modo hec mͦ illa¬
uerba sonabat: ut diceres
hic qui loqͥtur. ligur est.
non hispanus. Hec genu¬
t̃ passiorie: ⁊ poplitis tͤ-¬
more ꝑtͦbabat᷑. Que cũ
ad uirum dei adducta
fuiss: saltu cõcito scan¬
num in quo sedebat in¬
opinata celeritate tran¬
siliit. Reducta et inter¬
rogata qͥd sibi uellet
et saltꝰ et fugͣ. et unde
egrotanti et uetułe tan¬

Expanded text:
imperat ut loquatur. Purgaimperat ut loquatur. Purgatus homo intrat ecclesiam, interest sacramentis, crucis signo se munit, audit Evangelia, confitetur et orat, et caetera sanae mentis officia Deo reddit et consecrat. 24. Cum secundo per Mediolanum eodem anno Pater sanctus transiret, oblata est ei daemoniaca mulier. Nam eo tempore aberat, quo primum Vir Dei civitatem praedictam sua illustravit praesentia. Hanc possidebat daemonium, quod modo Italica, modo Ibera lingua loquebatur; nec satis certum, utrum unus esset bilinguis, an duo, sui quisque sermonis idiomate utens: sed tam proprie modo haec, modo illa sonabat, ut diceres: Hic qui loquitur, Ligur est, hic Hispanus. Haec etiam genuum passione, et poplitis tremore perturbabatur. Quae cum ad Virum Dei adducta fuisset, saltu concito scamnum in quo sedebat inopinata celeritate transiliit. Reducta et interrogata quid sibi vellet et saltus, et fuga, et unde aegrotanti et vetulae tan
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuit a dño qd̾ pete¬
bat.: et imper rata nuili¬
eri sanitate. Iubet eam
securã reu̾ti ad ꝓpͥa. S
cũ illa reditum ad se dia¬
boli sicut iam exꝑta fu¬
erat formidaret: collo eiꝰ
alligari carculam hec
u̾ba continentẽ p̾cepit.
precipio tĩbi demon. ne
hanc a modo mulierem
p̾sumas conting̾e. Quod
mandatũ sic expauit
diabolus: ut mulieri re-¬
gresse ad ꝓpͥa. nunꝙͣ dein¬
ceps appropinqͣre p̾sump¬
serit ERat ⁊̃ in eadẽ
ciuitate demoniatꝰ qͥdã.
cuiꝰ passio multos ad ri¬
sum mouẽbat: cũ alii
qui seu̾ioris aĩ erant. cle¬
mentissimo ei cõpat̾ent᷑
affectu. hic ita łatrab̾at
ut si audires nec uideres
ꝑsonã. canẽ crederes. Quẽ
osbi exibitum uir dei cũ
latrantẽ audiss ingemu¬
it: qui eo modo latrabat
quo solent ꝑcussi uł obͣ¬
in percussores. S et in p̾¬
sentia uiri dei anhelans
et latrans: acrius solito
turbabat᷑. Increpato
itaq diabolo. et in uir¬
tute xp̃i expulso: homini

Expanded text:
obtinuit a Domino quod petebat: et impetrata mulieri sanitate, jubet eam secure reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli, sicut jam experta fuerat, formidaret, collo ejus alligari chartulam haec verba continentem praecipit: « praecipio tibi, daemon, ne hanc amodo mulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regressae ad propria nunquam deinceps appropinquare praesumpserit. 23. Erat etiam in eadem civitate daemoniacus quidam, cujus passio multos ad risum movebat, cum alii qui severioris animi erant, clementissimo ei compaterentur affectu. Hic ita latrabat, ut si audires, nec videres personam, canem crederes. Quem sibi exhibitum Vir Dei cum latrantem audisset, ingemuit: qui eo modo latrabat, quo solent percussi vel obruin percussores. Sed et in praesentia Viri Dei anhelans et latrans, acrius solito turbabatur. Increpato itaque diabolo, et in virtute Christi expulso, homini
Abbreviated transcription (Latin):
Apago treuerensi an¬
tiquũ extat cenobiũ.
quod futinense uocat᷑.
Ubi celebrante aliqnͣdo
missaꝵ sollempnia ui-¬
ro dei: innumerabilis
aderat multitudo. In¬
terea Gũtraimꝰ de suca.
qd̃ est oppidum eidem ꝓ¬
xiium monast̾io: clau¬
dam illuc feminã fecit
afferri. Hec ex multo
erigi penitꝰ non ualebat.
s scabellula tenens ma-¬
nib. renes emortuos
post se trahere consue¬
uerat. Cũ aũ pre ml¬
titudine ppłi. ad di ho¬
minem introduci femĩa

Expanded text:
pago Treverensi antiquum exstat coenobium, quod Rutinense vocatur: ubi celebrante aliquando Missarum solemnia Viro Dei, innumerabilis aderat multitudo. Interea Guntranus de Sura, quod est oppidum eidem proximum monasterio, claudam feminam fecit afferri. Haec ex multo erigi penitus non valebat; sed scabellula tenens manibus, renes emortuos post se trahere consueverat. Cum autem prae multitudine populi ad Dei Hominem introduci femina
Abbreviated transcription (Latin):
mordalẽ hostiã ĩmolass.
oblatus est claud̃ et
ambulauit: oblatus
est cecꝰ ⁊ uidit: obla¬
ta est surda mulier ⁊
audiuit. Hec ĩ somp¬
nis admonitã se ẽẽ dice¬
bat. ut dei hominẽ pete¬
ret : cuiꝰ beneficio re¬
ceptura esset auditum.
pud confluentiã
Dyocesis nobile castrũ:
mosellã fluuiũ. qui
ibidem in rerũ labit᷑.
dei famulus ꝑtrͣsibat:
Cũq parilulũ ꝓcessiss.
oblatum s̃ ⁊ signatum
hominẽ claudum ĩponi
iussit ⁊ ambulare: et
non fuit qui obediret.
Nec mora claudus idẽ
retractum pͥus femo¬
ris neruum clamat
sponte laxcari: ⁊ dum
nescit extendi uelut
ab altero genu suũ.
quod cpͣlib aute cona.¬
tus. nullo mͦ potuiss.
Mdirantur omnes:
ꝓbat᷑ sub om̃i uelocita¬
te qd̃ dicit᷑ : deponitur
ylico: ylico graditur.
ilico sanꝰ ⁊ incolumis

Expanded text:
mortalem Hostiam immolasset, oblatus est ei claudus, et ambulavit: oblatus est caecus, et vidit, oblata est surda mulier, et audivit. Haec in somnis admonitam se esse dicebat, ut Dei Hominem peteret, cujus beneficio receptura esset auditum. Apud Confluentiam, oecesis nobile castrum ad Mosellam fluvium, qui ibidem in Rhenum labitur, Dei Famulus pertransibat: cumque paululum processisset, oblatum sibi et signatum hominem claudum deponi jussit et ambulare, sed non fuit qui obediret. Nec mora, claudus idem retractum femoris nervum clamat sponte laxari, et dum nescit, extendi velut ab altero genu suum, quod quamlibet ante conatus, nullo modo potuisset. Mirantur omnes, probatur sub omni velocitate quod dicitur: deponitur illico, illico graditur, illico sanus et incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
on est nobis colo¬
nia transeunda
magna est ciuitas. mag¬
na illic dei famulo uir¬
tus affuit: magna illũ
deuotio coluit populoꝵ
Ostendit᷑ usq hodie in
claustro beati pet᷑. si¬
cut a ꝑsonis ueridicis
nuꝑ accepunꝰ. adolescens
olun claudus. nunc li¬
bere gradiens. qͥ oblat᷑
uiro dei ad impositõnẽ
eiꝰ gressũ recepit: un¬
de etiam filiꝰ eiꝰ publi¬
ce cognonrinatur .I.¬
bbas henritꝰ de
fecimꝰ mentionẽ. nuꝑ
retulit nobis feminam

Expanded text:
on est nobis Colonia transeunda. Magna est civitas: magna illic Dei Famulo virtus adfuit; magna illum devotio coluit populorum. Ostenditur usque hodie in claustro beati Petri, sicut a personis veridicis nuper accepimus, adolescens olim claudus, nunc libere gradiens, qui oblatus Viro Dei, ad impositionem manus ejus gressum recepit, unde etiam filius ejus publice cognominatur. Abbas Henricus de fecimus mentionem, nuper retulit nobis, feminam
Abbreviated transcription (Latin):
grãm inueniat lacri¬
mabiłr dep̾catur. Nec
deest pie petitioni abb̃is
clementia. S p̾cipit ut
eccłiam ciuitatis illius
ingrediat᷑: orans expͤtet.
donec ip̃e sequat᷑. It aq
memor ꝓmissi. circa noc¬
tis crepusculũ. ceteris
dormitũ euntib. ip̃e u¬
no tm̃ ꝓsequente eccle¬
siam ingredit᷑: ⁊ tota
nocte illa or̃oni uacans

Expanded text:
gratiam inveniat lacrygratiam inveniat lacrymabiliter deprecatur. Nec deest piae petitioni Abbatis clementia, sed praecipit ut ecclesiam civitatis illius ingrediatur, orans exspectet donec ipse sequatur. Itaque memor promissi, circa noctis crepusculum, caeteris dormitum euntibus, ipse uno tantum prosequente ecclesiam ingreditur, et tota nocte illa orationi vacans
Abbreviated transcription (Latin):
gubri ꝑ os uetule audi¬
entĩb omnib loquebat᷑.
Respondente autẽ abbe
restitui ingradũ pͥstiñ:
Rursum uoce mutata.
⁊ miro mͦ cachinnans:
Et nichil ultra locutꝰ.
orante attentiꝰ uiro dei.
nequissimꝰ ille uictꝰ ab-¬
cessit: et młier sibi red¬
dita qnͣtas potuit gr̃as
egit. Reu̾titur gͥ uir cũ
muliere: et ꝑ totã uiam
incolumitati eiꝰ congau-¬
dens: expectantib ami¬
cis domui sue redditur.
Letabant᷑ om̃s q̃ ordinẽ
rei geste audierant: S
repente gaudiũ u̾titur
in merorẽ qͥa uͥ domꝰ sue
limina mulier attigit.
rursus intrat diabolus:
et infestior solito. mise¬
ram disc̾pit atͦcius. Ełd
faceret miser maritris:
quo se u̾terernesciebat.
Cohabitare cid demonia¬
ca molestissimũ: relinq̃¬
re impium iudebatur.
Surgit gͥ: ⁊ assump¬
ta secum muliere. rur¬
sum papiã reu̾tit᷑. Ubi
cum uirum dei ñ inue¬
nisset: usq cremonam
ꝓseqͥtur abeiuitẽ. In¬
dicat qͥd fcm̃ sit : ⁊ ut

Expanded text:
gubri per os vetulae audigubri per os vetulae audientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbatrestitui in gaudium pristinum? » rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: » Et nihil ultra locutus, orante attentius Viro Dei, nequissimus 1101 ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. 22. Revertitur igitur vir cum muliere, et per totam viam incolumitati ejus congaudens, exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes qui ordinem rei gestae audierunt; sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus in eam intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat. Cohabitare cum daemoniaca molestissimum, relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere, rursum Papiam revertitur: ubi cum Virum Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit; et ut
Abbreviated transcription (Latin):
remutens. ad eccłiam scĩ
syri demontacã duci p̾ce¬
pit. Uoluit qͥppe curatõis
eius glam dare sc̃o: et
primitias operationum
uirtuti eiꝰ ascribi. At uͦ
tc̃s syrus ad hospitẽ suũ
remisit negotiũ: uͨ in
eccłia fua quippiã sibi
deferens: in tactũ opus
reduci uoluit ad alb̃em.
Reducit᷑ gͥ mulier ad
abb̃is hospitiũ: garrien¬
te per os eiꝰ diabolo et
clicente. Nõ me syrulus
eitiet: non expellet ber¬
uardinꝰ. Adhec seruus
dei respondit. Nec syrus.
mulieris cdño supplicabat
ri improbitate mutata.
qmͣ libens inquid eg̾derer
ab hac canicula. grauit̾
molestatꝰ in ea. quam li¬
bens. egrederer. S non
possum. Int̾rogatꝰ cãm:
qͥa necdum uult magilꝰ
est magnꝰ dñs: Et ille.
Iht̃ nazaren᷑. Ad quem
rursum uir dei. Unde tĩ¬
inqͥd ih̃m nosti: aut si
unꝙͣ uidisti eumͦ uidi
inquid. Uͥ nam eũ uidi¬
fiusti: Fui qͥdem. Et qͦmͦ¬
inde existi: Cum lucifo̾
inquid mutti cecidimus.
Hec autẽ omnia: uoce lu¬

Expanded text:
ens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praecepit. Voluit quippe curationis illius gloriam dare Sancto, et primitias operationum virtuti ejus adscribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec servus Dei respondit: « Nec Syrus, mulieris Domino supplicabat.ri improbitate mutata: Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea! quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus causam: « Quia necdum vult magnus est magnus Dominus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti; aut si unquam vidisti eum?--Vidi, inquit. » « Ubinam eum vidifuisti?--Fui quidem.--Et qinde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lu
Abbreviated transcription (Latin):
mandandũ. Itaq qͥ acce¬
dit ad lectõnem operis
hiuiꝰ: facile satis intelli¬
get a ꝙͣta ꝑfectione piꝰ
puer et religiosus ber¬
nardꝰ. uelud alt̾ bene¬
dictꝰ pͥmordia conu̾sionis
fu̾i̾t ag̾ssus: qͥ ⁊ in uto
matris significationẽ¬
uisus est accepisse. de qͣ
concepta st̃ p̾sagia fut᷑e
sc̃ĩtatis illiꝰ. uite paritꝰ
et doctrine. Quid etiam
adolescens factꝰ agere
ceꝑit. ĩ p̾scripto narrat᷑
opere ac deinceps usq ad
uirũ ꝑfectionis depin¬
gitur diligenter. ꝙͣtũ
sicut iam dcm̃ ẽ. licuit
optimo pictori. S p̾ oc-¬
cupato.

Expanded text:
mandandum. Itaque qui accedit ad lectionem operis hujus, facile satis intelliget, a quanta perfectione pius puer et religiosus Bernardus, velut alter Benedictus, primordia conversionis fuerit aggressus, qui et in utero matris significationevisus est accepisse, de qua concepta sunt praesagia futurae sanctitatis illius vitae pariter et doctrinae. Quid etiam adolescens factus agere coeperit, in praescripto narratur opere; ac deinceps usque ad virum perfectionis depingitur diligenter, quantum, sicut jam dictum est, licuit optimo pictori, sed praeoccupato.
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs hoc iinꝰ miratur.
animau̾tat de beato
nicholao ex innumeris
quibi decoratꝰ est mi¬
raculis. in natał eius
annua cõmemoratiõe.
tanꝙͣ ecimiũ cõmen¬
dari: qd̾ imꝑatorẽ cõ¬
stantinũ. ab interitu
quordã longe consti¬
tus. ꝑ uisum deflexit.
Nec illud dissimle est
qd̾ annectimus .iii.¬
Bas Gerardus
de moris. qd̃ est
monast̾ium pximum
clareualli. testatꝰ est
nob̾ uidisse se eũ aliqͣ¬
do psallentiũ fr̃m cir¬
cuire choros: ssicut fre¬
quent̾ agebat exitare
torpentes: ita ut affec¬
⁊uosius ⁊ uiriliꝰ psalle¬
ret᷑ qd̾ reliquũ fuit
uigiliarũ. Cũq die
sequenti ap̃ eũ famili-¬
ariter causaret: tar¬
dius illũ qmͣ oportue¬
rat ea nocte uisitasse
psallentes. ego ait noc¬
turuis horis corporeo¬
grauit̾ occupabar in¬
cõmodo: s qd̃ nõ potu¬
it corpꝰ. sp̃s uenit. Ex¬
pauit ille audiens
nõ affuisse ini corpore.
quẽ tamdiu ip̃e corꝑeo
spectasset obtutu. cir¬

Expanded text:
Si quis hoc minus miratur, Si quis hoc minus miratur, animadvertat de beato Nicolao ex innumeris quibus est decoratus miraculis, in natalis ejus annua commemoratione tanquam eximium commendari, quod imperatorem Constantinum ab interitu quorumdam longe constitutus per visum deflexit. 3. Nec illud dissimile est quod annectimus. Abbas Gerardus de Moris, quod est monasterium proximum Clarae-Valli, testatus est nobis vidisse se eum aliquando psallentium fratrum circuire choros, et sicut frequenter agebat, excitare torpentes, ita ut affectiosius et virilius psalleretur quod reliquum fuit vigiliarum. Cumque die sequenti apud eum familiariter causaretur tardius illum quam oportuerat ea nocte visitasse psallentes: « Ego, ait, nocturnis horis corporeo occupabar incommodo: sed quo non potuit corpus, spiritus venit. » Expavit ille audiens non adfuisse in corpore, quem tamdiu ipse corporeo spectasset obtuitu, cir
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autẽ om̃ino deficiẽs
deuenisse uisus ẽ ad ex¬
trema portari se ino¬
ratorium. ⁊ p̾dictam
positꝰ expͣtatione exitus
mortis. Cum subito rap¬
tus in quendã mentis
excessum. Ac ueluti iam
carne solutꝰ: uidere sibi
Uisus est corpus suum.
eodẽ quo iacebat ĩ loco
exanime. iã cͥcumdatũ
multitudine sacerdotũ.
aꝑtos tenentiũ libros.
et celebrantiũ exeqͥas
ex more sollempnes ⁊
mora in uultu ⁊ habi-¬
tu p̾dicti patris sancti
reuerenda quedã ꝑso-¬
na ꝓdiens ex altari.:
manu illis innuit ũ
tacerent : uoce parit̾
ꝓhibens. ne mortuũ
reputarent cuiꝰ uitã.
clareuaLense abbati
donauerat deus. Con¬
festim denimq ad se
rediens. sanũ se repperit.
et qd uid̾at fr̃ĩb indi¬
cauit. Qui qͥdẽ ut a fi¬
delib uiris nuꝑ accepi¬
mus. hodieq suꝑstes. ⁊ĩ
ꝑtib aquitanie degens.
beneficiũ qd̃ accepit. se¬
dule confitet᷑: ip̃ius pre¬
conio. cuiꝰ merito uiuens.

Expanded text:
Ut autem omnino deficiens Ut autem omnino deficiens devenisse visus est ad extrema, portari sese in oratorium, et praedictam positus exspectatione exitus mortis: cum subito raptus in quemdam mentis excessum, ac veluti jam carne solutus, videre sibi visus est corpus suum eodem quo jacebat in loco exanime, jam circumdatum multitudine sacerdotum, apertos tenentium libros, et celebrantium exsequias ex more solemnes. 1131 Nec mora, in vultu habituque praedicti Patris sancti reverenda quaedam persona prodiens ex altari, manu illis innuit ut tacerent, voce pariter prohibens ne mortuum reputarent, cujus vitam Clarae-Vallensi Abbati donaverat Deus. Confestim denique ad se rediens, sanum se reperit, et quod viderat fratribus indicavit. Qui quidem, ut a fidelibus viris nuper accepimus, hodieque superstes et in partibus Aquitaniae degens, beneficium quod accepit sedulo confitetur, ipsius praeconio, cujus merito vivens.
Abbreviated transcription (Latin):
tiia secũ reculit p̾ciosa:
haut modicũ sui repu-¬
boris. Inter q̃ beati ce¬
sarii dentẽ. quonammͦ
receꝑit memorandũ. Cũ
enim integrũ ei p̾dicti
martyris caput exhi¬
beret᷑. ut tolleret inde
tiit dentẽ unũ. Frust
uenerant laborantes:
concessũ s̾ trahere pe¬
uitꝰ non ualebant. sr̃ac¬
tis enĩ cultellis duob
aut trib qͦs applicuerãt.
nichilomin adhuc dens
ĩmrobilio ꝑmanebat.
Tum ille. orandũ nobis
ait: nec enĩ habere pos¬
sumꝰ. nisi martyr ipse
concedat. Facta itaq de¬
niq or̃one reu̾ent̾ acce¬
dens. incredibili facilita¬
te duob tulit digitis:
qd̃ ferreis ante moueri.
nõ ꝑoterat instrum̃tis.
r̃s autẽ iherosolimi¬
tani templi fidelis
misitie ꝓfessores. cum
nouã habere eo tẽpore
domũ in urbe cepissẽt.
redeunte predicto patͤ
speciali patrono suo.
tunicã eius ꝓ eximia be¬
nedictione seruabant.
apud quos eodẽ anno
sacerdos quidã. grauis¬
sima febre correptꝰ: des¬
perabilit̾ egrotabat.

Expanded text:
nia secum attulit pretiosa, haud modicum hunc sibi repuboris. Inter quae beati Caesarii dentem quonam modo receperit, memorandum. Cum enim integrum ei praedicti martyris caput exhiberetur, ut tolleret inde tiit dentem unum. Frustra venerant laborantes, concessum sibi trahere penitus non valebant. Fractis enim cultellis duobus aut tribus quos applicuerant, nihilominus adhuc dens immobilis permanebat. Tum ille: « Orandum nobis, » ait. « Nec enim habere possumus, nisi Martyr ipse concedat. » Facta denique oratione reverenter accedens, incredibili facilitate duobus tulit digitis, quod ferreis ante moveri non poterat instrumentis. 2. Fratres autem Jerosolymitani Templi, fidelis militiae professores, cum novam habere eo tempore domum in Urbe coepissent, redeunte praedicto Patre specialique patrono suo, tunicam ejus pro eximia benedictione servabant; apud quos eodem anno sacerdos quidam gravissima febre correptus desperabiliter aegrotabat.