comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de lumine. coȩternum illi qui genuit. s hoc uerbũ
creditis assumpsisse creaturam de uirgine oaria.
assumpsisse mortalitatem & passum fuisse ꝓ nob̾.
Ea legimus. credimꝰ ut saluemur. Nec in eo ĩmoratꝰ
sum. ut quicquit facitis. ꝓ spe futura faciatis. Noui
enimomniũ xp̃ianoꝵ mentes de futuro scło cogita¬
re. Quienim ñ defuturo seculo cogitat. nec ꝓpt̾ẽa
xp̃ianus est. ut id quod in fine ds ꝓmittit accipiat.
nondum xp̃ianus ÷. Neq in eo commoratus sum
ubi dicit sermo dĩ. honora patrem tuũ. ⁊ matreor
tuã. M ulti honorant parentes. ⁊ raro inuenimꝰ
parentes: conquerentes de ꝓbitate filiorum. q̃qͣ̃os
non deunt. s tamen quã raro fit. tã breuit̃ coos
monenduor fuit: nec in eo ubi dictum est. nõ
occides. immorari uolui: non enim credo ẽẽ hic
turbam homicidarum. Illud uero maluo late
serpiens plus occupauit. uin eo uehem̃tius uritat᷑
aduers arius ille qui ideo clamat. ut sit aliqñ a¬

Expanded text:
de lumine, coaeternum illi qui genuit, unum cum illo qui genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe futura faciatis. Novi enim omnium Christianorum mentes de saeculo futuro cogitare. Qui enim non de futuro saeculo cogitat, nec propterea christianus est, ut id quod in fine Deus promittit, accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant parentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo vehementius irritatur adversarius ille, qui ideo clamat, ut sit aliquando a
Abbreviated transcription (Latin):
riui dicit x̃. & non dedistis michi manducare. Eg̾e uoluit
ꝓpt̾ te: ut haberes ubi seminares terrena quȩ dedit. & me¬
teres uitam ȩt̾̃nam. Nolite pigri ẽẽ & male securi Mores em̃-¬
date. peccata redimite. & cum hȩc feceritis: dõ grãs agite.
a quo cepistis bene uiuere. Et sic ei grãs agite. ut ñ insulte.¬
tis his qͥ ñdum bene: uiuunt. sed eos ipsos hortemini mori.¬
bus ur̃is ħ faciendo: Habetis ꝑfectã quantum in hac uita
pot̃ iusticiã conuersantes in bonis oꝑibus. in orationibꝰ.
in ieuniis. in elemosinis. propt̾ minuta peccã. & absti-¬
nendo uos ab illis magnis peccatis. concordatiscum adu̾-¬
sario. & seturi dicitis in orõne. dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃
& nos dimittimus debitoribꝰ nr̃is. habetis it quod cotidie
uobis dimittat᷑. qui habetis qd̾ cotidie dimittatis. Sic am-¬
bulando securi in uia non timebimꝰ latrocinia diaboli q
Omnis ibi securitas. omnis quies. ubi & ipsa miscdit oꝑa ces¬

Expanded text:
ristus, et non dedistis mihi manducare . Egere voluit propter te, ut haberes ubi seminares terrena quae dedit, et meteres vitam aeternam. Nolite pigri esse et male securi. Mores emendate, peccata redimite. Et cum haec feceritis, Deo gratias agite, a quo accepistis bene vivere. Et sic ei gratias agite, ut non insultetis his qui nondum bene vivunt; sed eos ipsos moribus vestris hortemini. Haec faciendo, habetis perfectam, quantum in hac vita potest, justitiam. Conversantes in bonis operibus, in orationibus, in jejuniis, in eleemosynis propter minuta peccata, et abstinendo vos ab illis magnis peccatis, concordatis cum adversario: et securi dicitis in oratione, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Habetis enim quod quotidie vobis dimittatur, qui habetis quod quotidie dimittatis. Sic ambulando securi in via non timebitis latrocinia diaboli: qOmnis ibi securitas, omnis quies: ubi et ipsa misericordiae opera ces
Abbreviated transcription (Latin):
mitatur ilicux ⁊ custos: Ceite ea que lctenes ⁊ inus mitro
post filiumntuum. auibus cõmendas: adoribus tuis commen
Anidoneus est t ꝓcurator tuus ominus idonens⁊ deDidens
fir̃ ꝙ mendatium est quod ditunt homines filis meie seruo
orendatium est fĩ mei mendacuum:: Auari sunt homines.
uel sic certe erubescunt confiteri qd nolunt cũ erubescunt
tac̾e qđ sunt. fundant uomant in confessione quod por-¬
tant. Pectꝰ p̃mitur crapula iniquitatis. Euomat eam
confessio s non canino more redeatur ad uomitũ. Estote
uenatoribus quanta turpibus ꝑsonis. qͣnta donastis eis
qui uos occiderunt: Pipsas enim exhibitiones uoluptatũ
interficiunt animas ur̃as: & in sanitis quis plus donet.
Si insaniretis quis plus seruet. non essetis ferendiquis plus
Nec auarum te d̾s nec ꝑfusum uult. collocare te uult que
habeas. non proicere. Certatis quis uincat impet᷑ nondatis
oꝑam qͥ sit melior atq utinã ñ daretis qͥs sit peior ⁊cdicitis

Expanded text:
istus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoribus tuis commendAn idoneus est tibi procurator tuus, minus idoneus Chrisia mendacium est quod dicunt homines, Filiis meis servo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote venatoribus? quanta turpibus personis? Donatis eis qui vos occidunt. Pinterficiunt animas vestras; et insanitis quis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus Nec avarum te Deus, nec profusum te vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis operam quis sit melior: atque utinam non daretis res vestras, et diceretis
Abbreviated transcription (Latin):
Timeo ne ego ipse sim adu̾sariꝰ quibꝰdã. qi hoc loqͦr. qd̃
ad me ꝑtinet. fortẽ me faciat qui t̾ret ut loqͣr. ut ñ ti¬
meã querelãs hominũ: Nã qͥ nolunt castitatẽ serua.¬
re uxoribꝰ suis& habundant. tales me nolunt ista dr̃e:
S uelint nolint dicturus sum. Si enim uos exhortor
ut c̃ ad u̾sario concordetis: ego inlite remanebo c̃ illo.¬
Q uob̾ iubet ut faciatis: ipse nobis iubet ut loqͣmur.
Si ñ faciendo quod iubet ut faciatis: adũsariĩ eiꝰ estis.
mimꝰ de caritate ur̃a qꝙ unũ dm̃ colitis. h p̃sumimus
de fide catholica quȩ in uob̾ est. q filium di eqͣlẽ pr̃i¬

Expanded text:
Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, adversarii ejus estis; mimus de Charitate vestra, quia unum Deum colitis. Hoc praesumimus de fide catholica, quae in vobis est, quia Filium Dei aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̾ offendunt nichil deterius puto. qͣm qͥ sic p̾cepta fidei
rudib traditis. utͣ de intelligendarum rerum rõne. s potius
de qͦdam testimonioꝵ ostentatione colloquentib prescribatis.
Quod ut ñ dicam fatuum fabrum int̾im qͣm rusticum sit. nullꝰ
ignorat. Primum quod si is qui docet᷑ libris iam credidit: ob¬
temꝑat iste ñ pugnat. Alioquin ñ magis tͥ qͣm isdem testimo¬
niis que ꝓ affirmato ing̾unt᷑. nece̾ẽ ẽ contradicat. Et id̾o meli¬
or mͥ addocendum uid̾r ħ uia. qua pͥmum fidi rõ sine testimo¬
niis redditur. Post rõnem conuicto idem illud scͥpturis respõ¬
dentib expolit᷑ et ñ inm̾to. Sienim testimonia ħ eo ꝓbant᷑

Expanded text:
frequenter offendunt, nihil deterius puto quam quod sic praecepta fidei frequenter offendunt, nihil deterius puto quam quod sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, 332 sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit, nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testimoniis redditur: post ratione convicto, iter illud Scripturis respondentibus expolitur. Et non immerito. Si enim testimonia haec eo
Abbreviated transcription (Latin):
fectus ds semꝑ ac summus ẽ. officũ ñ in memor
sacerdotalif aliquid scͥberem. idq ame cum ꝓprie
infirmitatis conscius sepius excus arem. multis modis exegi¬
tr asserens communis fid̾i rõnem. ⁊ religiosos acciꝑe. ⁊ sacer¬
dotes debere fidelib ñ negare. ne aut illi dum ñ accipiunt
incipiant ab infidelib facile decipi. aut abhis cũ desid̾atã
ñ tribuunt. celestis tesaurus xͥ membris ñ expendi. s int̾ra
qͥdam in sterilis ꝑicie uideatur abscondi. Itaq uictum me fa¬
teor ꝓbabilib causis ne inermes tradere uidear obsistentibus
malis. dum adu̾sus infideles ñ instruunt᷑ munimine u̾itatis.
Uerum qͥa ineĩmodi questionib q̃dam obscuritas continua ora
tione frequent̾ incurrit᷑. idcͥco idmͥ uisum ẽ ut eũ sermonem
quiinter me ⁊ felicianum nuꝑ ẽ habitꝰ. p̾notatis ꝓpter ꝑsonar̃
discretionem pͥncipalib nominum litteris. p̾sentis libelli bre
Nter alia inquit que me inur̃is disputationib ¶tum ille.¬

Expanded text:
erfectus Deus semper ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem; idque a me, cum propriae infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare; ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodam modo sterilis peritiae videatur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in hujusmodi quaestionibus quaedam obscuritastione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nominum litteris, praesentis libelli brev tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidet᷑ ⁊ m̃tis. Sic pꝰ partum uirginis. ñ alius d̃ĩ ⁊ aliꝰ homĩs.¬
s idem xͦ di & hominis fuit filius. Et sic̃ in uno homine aliud anihꝰ.¬
⁊ aliud corpꝰ: sic inmediatore dei. ⁊ hominum aliud dei filius aliud

Expanded text:
ne videtur, et mentis. Sic post partum virginis, non alius Dei, et alius homine videtur, et mentis. Sic post partum virginis, non alius Dei, et alius homiet Dei et hominis Filius fuit. Et sicut in uno homine aliud animus, aliud corpus, sic in mediatore Dei et hominum aliud Dei Filius, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tum hominẽ. qui iam habebat a pr̃e plenissimam dditatem. ñ dis¬
similis genitori. cum uasceretur ex eterno. ꝑpetuus. ñ dissimilis
homini cum ex matre nascitur moriturꝰ. idem tñ ⁊ et̾nus in suo.
⁊ moriturus in nr̃o. dum utriunq continet ex se ip̃o. ⁊ neutrum
ꝑdit ex alto. sicq ex dõ & homine ñ inꝑfectus. s indiu̾sa ꝓpͥetate
plenissimus natus ẽ xp̃c. siẽ ex anima ⁊ corpore unusquisq homi
num docet᷑ eẽ ꝑpetuus. Non alius homo corpus. alius animꝰ. qͣm¬
uis aliud animꝰ. aliud corpus. unus tñ atq idem homo. ⁊ corpꝰ
docet᷑ & animus. Rursum. ñ unum atq id ip̃m corpꝰ ⁊ animꝰ.
quia exutroq homo factus ẽ unꝰ. Non enim ħ aut substantiã
confundunt inunitate ꝑsone. aut ꝑsonani geminant diu̾si
s quia in unum atq in separabilem conuenerunt. ex ꝑriis ui¬
dentur fc̃a communa. Afficitur incorpore mens dolorib corꝑis.

Expanded text:
tum hominem, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non distum hominem, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non dissimilis genitori, cum nasceretur ex aeterno perpetuus: non dissimilis homini, cum ex matre nascitur moriturus. Idem tamen et aeternus in suo, et moriturus in nostro; dum utrumque continet ex se ipso, et neutrum perdit ex altero. Sicque ex Deo et homine non imperfectus, sed in diversa proprietate plnum docetur esse perfectus. Non alius homo corpus, alius animus, quamvis aliud animus, aliud corpus; unus tamen atque idem homo, et corpus docetur et animus. Rursum non unum atque idipsum corpur et animus, quia ex utroque homo factus est unus. Non enim haec aut substantiam confundunt in unitate personae, aut personam geminant diversiunt propria: sed quia in unum atque inseparabile convenerunt, ex propriis videntur facta communia. Afficitur in corpore mens doloribus corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
paucis panib tot milia hominum saginauit. Non ẽ ꝓpͥum carnis. q̃
suꝑ frementes undas siccis pedib ambulauit. s carnis ẽ ꝓpͥum. qͤ
sputa. palmas. flagellagustinuit. Unus tñ atq idem xp̃c ẽ. qui &
in iurias tociens ꝑtulit. ⁊ actus in ꝓfundo ñ mersit. Ex hoc pacto in
mediatore dei & hominum iniuria sui corporis affectam fateor dei¬
tatem. sic̃ maiestate diuinitatis głificatam nouimꝰ carnem. Ergo xp̃c
mortuus ẽ quia resurrexit. nec ĩo tñ utrumq ex uno. s ex singłis
singła: inutroq tñ ꝑfectus ip̃e compleuit. dum unus atq insepara¬
bilis tamdiu uniu̾sa compleuit. Uno mortem gustauit. altero
mortuos suscitauit. sicq se dm̃ & hominẽ utriꝰq uerꝰ mediator nͦ
geminata ꝑsona. nec sub̃a confusa monstrauit. Ingressus ẽ uͥginis
ut̾um d̾i filius. ut it̾m nasceretur. añ iam genitꝰ. Qui suscepit to¬

Expanded text:
paucis panibus tot millia hominum satiavit. Non est proprium carnis, quod paucis panibus tot millia hominum satiavit. Non est proprium carnis, quod super frementes undas siccis pedibus ambulavit: sed carnis est proprium, quod sputa, palmas, flagella sustinuit. Unus tamen atque idem Christus est, qui et injurias toties pertulit, et actus in profundo non mersit. Ex hoc pacto in Mediatore Dei et hominum, injuria assumpti corporis affectam fatemur deitatem, sicut majestate deitatis glorificatam novimus carnem. Ergo Christus mortuus est, qui et resurrexit: nec ideo tamen utrumque ex uno, sed ex singulis singula, in utroque tamen perfectus ipse complevit, dum unus atque inseparabilis tam diversa complevit: uno mortem gustavit, altero mortuos suscitavit: sicque se Deum et hominem utriusque verus Mediator, nec geminata persona, nec substantia confusa monstravit. Ingressus est virginis uterum Dei Filius, ut iterum nasceretur ante jam genitus: suscepit to
Abbreviated transcription (Latin):
uides gͥ quo pacto int̾ hos licet discrepantibꝰ mediis. idem tam̃
inicium. idem exitꝰ docetur erroris. Nos contͣ sic natiuitatem
utramq defendimus. ut neutrum alt̾ius affirmatione tollaoͦs.
Nam nec temporalem prime illius ꝑpetuitate dampnanus.
nec et̾nam huiꝰcemodi temꝑalis breuitate condudimꝰ. scientes
u̾bun d̃i inseparabilem ꝓlem.:⁊ huius uere prolis pꝰea uerissimã
carnem. ñ tunc fatentes xͥ diuinitatem cepisse eum uirgo con¬
cepit. nec tunc cepisse caruem cum ineffabili qͦdam pardo mo-¬
nas illa sinȩ intercapedine medii temporis innullo differentẽ
monadem. nͥ qͣ monas d̾r ẽe genuit. Non infirmitatẽ uolun
mitas corporalis extinxit. Scio ad inferos diuinitatẽ filii di
descendisse ꝓpͥetat carnis. scio ad celum ascendisse carne
merito ditatis. Non ẽ dei ꝓpͥum quod famen sensit. s d̃ĩ ꝓpͥum ẽ. quod

Expanded text:
CAPUT XIV. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen CAPUT XIV. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris? Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione totallamus. Nam nec temporalem primae illilus perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis brevitate concludimus: scientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem; non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum virgo concepit; nec tunc coepisse carnem, cum ineffabili quodam partu monas illa, sine intercapedine medii temporis, in nullo differentem monadem, nisi quod monas docetur esse, genuit. Non infirmitatem voluntmitas corporalis exstinxit. Scio ad inferos divinitatem Filii Dei descendisse proprietate carnis, scio ad coelum ascendisse carnem merito deitatis. Non est Dei proprium, quod famem sensit: sed Dei proprium est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dliatoris quo eum innotesce̾ p̃r ingentib uoluit ab iecerunt. At uͦ
hi qui ñ ex pr̃e añ omne inicium. s ex tempore uirginis partu na¬
tum ẽẽ contendunt: non eum c̾atorem omniũ ñ dñm omnipotentia
patͥ ac maiestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse pu¬
tabitur cuncta. añ cuius ortum fuisse certum ẽ uniu̾sa : Aut qͦmͦ
eius diuinitas ẽ profitenda. quo necdum nato fc̃a sunt singła:
Uel qͦm eius diuinitas creditur ẽẽ ꝑpetua cum ñ semꝑ ut patͥs.
s ex tempore p̾dicatur effecta: Negant gͥ etiam hi qͦdam mediato¬
ris consequenti rerum necessitate mist̾ium. qr ñ dm̃ ⁊ hominem.
ñ exet̾nitate. ⁊ ex tempore. ñ ex uircute & ex infirmitate. ñ ex pr̃e
natum p̾dicant xp̃m. Quo fit ut ne in carne qͥdem nosse putandi
sint dm̃. qui añ assumptionẽ carnis de pr̃e ñ putant genitum.

Expanded text:
diatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero diatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore Virginis partu natum esse contendunt; non eum creatorem omnium, non Dominum omnipotentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse certum est universa? Aut quomodo ejus divinitas est profitenda, quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quodammodo mediatoris consequentium rerum necessitate mysterium; quia non Deum et hominem; non ex aeternitate, sed ex tempore; non ex virtute, sed ex infirmitate; non ex Patre natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum.
Abbreviated transcription (Latin):
deo pr̃i d̾r coeternus. Aucꝰ. De hoc qͥdem etiam adu̾sus
alios diu̾sa contentio ẽ. ⁊ iõ ne difficilior sit explanatio u̾itatis.
cãm pͥmum ꝓponamus erroris. Nam ab uno male credulitatis
orsi pͥncipio. in duo qͦdammͦ intelligentiȩ dissimilis delimenta
funduntur. Est namq utrisq commune unam xͥ natiuitatẽ.
ũ duas predicare. S alii illam pͥncipalem qua añ omnia ex
deo natus ẽ d̾s. alii hanc tm̃ qua ex uirgine processit hͥ dñs.
male iacti seminis insimilis blasphemie baratrũ ceciderũt.
Ecce enim qui ex uirgine ñ credunt natum. omnẽ euangłioꝵ
fidem. omnem baptismatis utilitatẽ omnẽ apłoꝵ p̾dicationẽ.¬
⁊ ad sũmum ominẽ noui testamenti auctoritatẽ uelut qͣdã
iudaice incredulitatis cecitate subu̾tunt. Et ĩo ne ipsam maie¬
statem qͥdem d̾i filii cognouisse putandi sunt. quia sacram̃tum me-¬

Expanded text:
Deo Patri dicitur coaeternus? Aug. De hoc quidem nobis etiam adversus Deo Patri dicitur coaeternus? Aug. De hoc quidem nobis etiam adversus alios diversa contentio est: et ideo ne difficilior sit explanatio veritatis, causam primum proponamus erroris. Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodammodo intelligentiae dissimilis deliramenta funduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem qua ante omnia ex Deo natus est Deus, alii hanc tantum qua ex Virgine processit hic 344 Dsequentiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt. Ecce enim qui ex Virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem baptismatis utilitatem, omnem apostom, omnem Novi Testamenti auctoritatem, velut quadam Judaicae incredulitatis caecitate subvertunt. Et ideo ne ipsam majestatem quidem in Dei Filio cognovisse putandi sunt, quia sacramentum me
Abbreviated transcription (Latin):
utriꝰq nature ꝓpͥetatem uere ex utraq gignenti similis natus
exp̃ssit. ut ⁊ ueram carnem suscepisse eum constet ex matͤ
.i indifferentem ditatem ħre constet ex patre. Quibus in
unam ꝑsonam incomp̃hensibili mediatoris dispensat̾o¬
ne conuictis seruauit singłis ꝓpͥa s conuunet ꝓpͥis aliena
Seruauit ꝓpͥa dum ñ amisit inmensitateni dicatis i infir¬
nutatem ñ respuit carnis. Conuin& it ꝓpriis aliena. dum
tis apud inferos ñ tenetur. ꝓprio carnis gustauit uita
mortem. ꝓpͥo ditatis ꝑꝑetuam reddidit carnem. Nongͦ recte
d̾r in filio p̃r ẽ passus: qm̃ incarne que ñ ẽ cum pr̃e communis. passꝰ
ẽ filius. Itaq głificata ẽ caro maiestate. dum maiestas humiliatado¬
cetur incarne. S utrumq ñ de duobꝰ xp̃is sic̃ putas s de uno atq
eodem ipso. quẽ pꝰ partum uirginis dm̃ ⁊ hominem nouimꝰ noᷤ

Expanded text:
utriusque naturae proprietatem vere ex utraque gignenti similis natus utriusque naturae proprietatem vere ex utraque gignenti similis natus expressit, ut et veram carnem suscepisse eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre. Quibus in unam personam incomprehensibili Mediatoris dispensatione conjunctis, servavit singulis propria, sed conjunxit propriis aliena: servavit propria, dum non amisit immensitatem deitatis, et infirmitatem non respuit carnis: conjunxit propriis aliena, dum tis apud inferos non tenetur: proprio carnis gustavit vita mortem, proprio deitatis perpetuam reddidit carnem. Non ergo recte dicitur, In Filio Pater est passus: quoniam in carne quae ei non est cum Patre communis, passus est Filius. Itaque glorificata est caro majestate, dum majestas humiliata docetur in carne. Sed utrumque, non de duobus christis, sicut putas, sed de uno atque eodem ipso, quem post partum virginis Deum et hominem novimus, nos
Abbreviated transcription (Latin):
quin: ꝑ affectum cõmunis d̃itatis. etiam ad prẽm passio ipsa per¬
uenit. ausꝰ. onita ẽ. Ego enim saluatorem nr̃m ñ con
aut carnalem ⁊ mortalem p̃dicem ditatem. Non separo. ne d̾i
pr̃is unam scd̃m carnem.⁊ alteram sed̾m maiestatem introdu-¬
cere uidear ꝓlem: quia idem d̃i filius ⁊ sine inicio processit ex pr̃e.
⁊ scđm tempꝰ nasci dignatus ẽ ex uirgine. Inpassibilis in suo.
passus in nr̃o. dum incomp̾hensibilem maiestatem. uelut qͦdam
indumento carnis uestire ẽ dignatus ẽxut̾o: una mediatoris ꝑsona.
ne mediatoris dispensatione summota. aut d̃i tm̃ dicat᷑. aut ho¬
minis filius. Non ego inxp̃o susceptam carnem ꝑpetue diuine ge¬
nerõnis extendo. nec inm̃sam ditatem corporei ortus etate cõcludo.
qr idem indiuinitate auctor ẽ rerum. qui incarne redemptor
ẽ hominum. Idem inpassibilis inse qui passus incorpore. dũ sic

Expanded text:
quin per affectum communis deitatis, etiam ad Patrem passio ipsa perquin per affectum communis deitatis, etiam ad Patrem passio ipsa pervenit. Aug. Non ita est. Ego enim Salvatorem nostrum non aut carnalem et mortalem praedicem dietatem. Non separo, ne Dei Patris unam secundum carnem, et alteram secundum majestatem introducere videar prolem: quia idem Dei Fm tempus nasci est dignatus ex virgine. Impassibilis in suo, passus in nostro, dum incomprehensibilem majestatem velut quodam indumento carnis vestire est dignatus ex utero. Una Mediatoris personane Mediatoris dispensatione submota, aut Dei tantum dicatur, aut hominis filius. Non ergo in Christo susceptam carnem perpetuitate divinae generationis extendo; nec immensam deitatem corporei ortus aetate concludo: quia idem in divinitate auctor est rerum, qui in carne redemptor est hominum: idem impassibilis in se, qui passus in corpore; dum sic
Abbreviated transcription (Latin):
alteram naturam. ⁊cum in eãdem que cum prẽ cominunis ẽ pati¬
atur ad prẽm tñ ñ tͣnsmittit iniuriam. Nec ⁊ humiliatꝰ infilio
d̾s p̃r passibiłr creditur. cum ñ ineadem ip̃a que utriꝰq ꝯmunis
ẽ. s in nr̃a pocius qͣm solus ip̃e suscepit uideoꝵ creditur ꝑtulisse
ꝑfidiam. Ad suminam quid precor ẽ quod pendebat incruce. quid
ẽ qͦ lancea d̃r uulnerasse. caro passibilis. an sub̾a d̃itatis: Si ma¬
iestatem ꝓphanus incorporei p̾dicator assumpseris: corruptibilẽ
d̾̃m uideris credere. Si passibilem carnem. ñ ẽ cominunis ista cũ
prẽ. ut ꝑ hanc eum possit crux illa contingere. felicia tꝰ.
Ium torrentis mͦ omnia que a nob̾ sunt dicta p̾cipitas. duos
ad modum xp̃os ñ unum predicas. Et ñ inm̾ito. Nam si meo ni-¬
chil penitꝰ diuinitas ꝑtulit. scđm hominem xp̃c alius fuit. Alio¬

Expanded text:
alteram naturam. Et cum in eadem quae cum Patre communis est patialteram naturam. Et cum in eadem quae cum Patre communis est patiatur, ad Patrem tamen non transmittit injuriam: nec humiliatus in Filio Deus Pater passibiliter creditur, cum non in eadem ipsa quae utrisque communis est, sed in nostra potius quam solus ipse suscepit, Judaeorum creditur pertulisse perfidiam. Ad summam, quid precor est quod pendebat in cruce? Quid est quod lancea dicitur vulnerasse? Caro possibilis, an substantia deitatis? Si majestatem profanus incorporei praedicator assumpseris, corruptibilem Deum videris credere. Si passibilem carnem, non est communis ista cum Patre, ut per hanc eum possit crux illa contingere. CAPUT XII. Fel. Dum torrentis modo omnia quae a nobis sunt, dicta praecipitas, duos admodum Christos, non unum praedicas. Et non immerito; nam si in eo nihil penitus divinitas pertulit, secundum hominem Christus alius fuit; alio
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ filio ip̃a generõne collata ẽ diuinitas pris. sic ad pr̃em refert᷑¬
cura. egritudo. pauꝑtas. mors humilitas prolis. Quod iõ ñ fit:
quia qͣmius de una id ẽ prĩs sub̃a fu̾it similis genita tñ q iam inse ip̃a
extat. quecumq huic extͥnsecus ingeruntur. ñ communia dñr ẽẽ
s ꝓpria. Si gͦ humanig̾n̾is ista condicio ẽ. cum ñ usq adeo filii ab eo
qui genuit in aliud umqͣm mutata sub̃a ẽ. ut ñ eadem possit ẽẽ s
altera dum extrinsecus filio accidentib multis manet nichilominꝰ
natura communis: quid nos de d̾o atq eiꝰ filio dignum ẽ crede. qͥd
decet p̾dicare: Quoꝵ qͣmqus scd̃m indiuise maiestatis simplicẽ
głam ñ sit nat᷑a dissimilis. speciałr tñ a filio corpꝰ assumptum ẽ.
ut humuiliaret᷑ infirmitate carnis nr̃e. qui pati nichil poterat
in communis diuinitate sub̃e. Non assumpsit homo hominis filiꝰ

Expanded text:
sicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertsicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertur aegritudo, paupertas, mors, humilitas prolis. Quod ideo non fit, quia quamvis de una, id est patris substantia fuerit similis genita: tamen quia jam in seipsa exstat, quaecunque huic intrinsecus ingeruntur, non communia dicuntur esse, sed propria. Si ergo humani generis ista conditio est, cum 342 non usque adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquam mutata substantia est, ut non eadem possit esse, sed altera; dum extrinsecus filio accidentibus multis, manet nihilominus natura communis; quid nos de Deo atque ejus Filio dignum est credere, quid decet praedicare? Quorum quamvis secundum indivisae majestatis simplicem gloriam non sit natura dissimilis, specialiter a Filio corpus assumptum est, ut humiliaretur in infirmitate carnis nostrae, qui pati nihil poterat in communis divinitate substantiae. Non assumpsit homo hominis filius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetate certum c̃ ꝑuenire: Non ita ẽ quia ñ filio prẽm. s ex patre
filium. certum ẽ natum eẽ. Et ꝓpterea totum int̾ hos similedm̃s.
citur euenisse ꝑsone. ht̃ gͦ nascendo totum filius cũ prẽ. qͦd p̃r ẽ:
s ñ de filio pr quicquid speciałr ip̃e ꝑpessus ẽ. Non enim utriq
cominune ẽ. qͣ ex homine natus ẽ homo. accidens speciale. quod
plur̃q sine p̾iudicio cominunis nat᷑e neuter hr̃e docet᷑ in altero.
sa noscitur extitisse. s altera: que ñ aliud docetur ẽẽ qͣm pͥma. dũ
& communis docetur & ꝓpria. Communis inqͣm unitate sub̃e.¬
ꝓpͥa discretione ꝑsone. Cum gͦ inse extet illa que nata ẽ: ñ quicquid
huic accid̾it adgignentem necessario transit. sic̃ ad nascentẽ qͥc¬
quid ꝓpͥum ac sub̾ale gignentis constat ẽẽ ꝑuenit. Nonenim

Expanded text:
proprietate certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre proprietate certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre filium certum est natum esse. Et propterea totum inter hos simile dicimus citur evenisse personae. Habet ergo nascendo totum Filius cum Patre quod Pater est, sed non de Filio Pater. Quidquid specialiter ipse perpessus est, utrisque commune non est. Quod ex homine natus est homo, accidens speciale est. Quod plerumque sine praejudicio communis naturae neuter habere docetur in altero. sa noscitur exstitisse, sed altera; quae non aliud docetur esse quam prima, dum et communis docetur et propria. Communis, inquam, unitate suba discretione personae. Cum ergo in se exstet illa quae nata est, non quidquid huic acciderit, ad gignentem necessario transit; sicut ad nascentem quidquid proprium ac substantiale gignentis constat esse, pervenit. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
um. Ad suminam: maior ⁊ minor trib mͦis dici pot̾. Id ẽ etate.
forma. potentia. Etate: senior puero. forma longior paruo.
Potentia.forcior inbecilli. Uideamus utrum aliquid horum
accidat filio. Nam nec etate minor ẽ. qͥm de pͥncipio patre
constat extitisse pͥncipium. nec forma quẽ ñ aliud fas ẽ p̾dica
re qͦm dm̃. nec potentia. a quo totum nouimꝰ ẽẽ ꝑfectum.
Scire cupio quo pacto ad filium tͣnsit dignitaᷤᷤ felicianus
patris. ⁊ ad prẽm ñ recurrat humilitas ꝓhs. Augustinus.¬
on scd̃m nat᷑am ista nunc dici cotilianarum rerũ exẽpla
nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem. ac regis fili¬
um depositis regie maiestatis insignib subiecti militis ĩ¬
dumenta susciꝑe.⁊ ꝓpter certam prĩs dispensationem ac sociorũ sa¬
lutem rebellium contumelias. sustinere. Numquid qi ħ participiũ
regie potestatis certum ẽ natiuitatem decurrere. iccirco ad eum
qui genuit in uiriam filii ñ compatiendi affectu. s ip̃a passionis

Expanded text:
um. Ad summam, major et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, forma, potentia: aetate, senior puero; forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus utrum aliquid horum accidat Filio: nam nec aetate minor est, quem de principio Patre constat exstitisse principium; nec forma, quem re quam Deum, nec potentia, a quo totum novimus esse perfectum. CAPUT XI. Fel. Scire cupio quo pacto ad Filium transit dignitas Patris, et ad Patrem non recurrit humilitas prolis. Aug. Non secundum naturam ista nunc dici, quotidiana rerum exempla nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem ac regis filium depositis regiae majestatis insignibus, subjecti militis indumenta suscipere, et propter certam patris dispensationem ac sociorum salutem, rebellium contumelias sustinere: nunquid quia ad hunc participium regiae potestatis certum est nativitate decurrere, idcirco ad eum qui genuit, injuriam filii non compatiendi affectu, sed ipsa passionis
Abbreviated transcription (Latin):
bilium rerum exempla compellis iccirco que sit ignis potentia
uideamus. Ex quo semꝑ splendor. semꝑ ẽ uapor. Utr̃q de eo nascit᷑.
nec ĩo tñ ignis sine hoꝵ quolibet aliquatenus inuenit᷑. Hec tͥa ñ
se inuicem gignunt. quia ñ de splendore ignis ⁊ uapor aut de uapo¬
re ignis ⁊ splendor: s de igne splendor ⁊ uapor semꝑ est genitus.
Que cum ita sint. uidesne etiam increatura posse aliquid nasci. nec
ostendi tñ tempꝰ quo id de quo natum ẽ sine genito potuerit ĩueniri:
Sigͦ uisibilib exemplis ista respleximus: cur ñ de pr̃e ⁊ filio ł sp̃u¬

Expanded text:
rabilium rerum exempla compellis, idcirco quae sit ignis potentia rabilium rerum exempla compellis, idcirco quae sit ignis potentia videamus, ex quo semper est splendor, semper est vapor. Utrumque de eo nascitur, nec ideo tamen ignis sine horum quolibet aliquatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, quia non de splendore ignis et vapor, aut de vapore ignis et splendor, sed de igne splendor et vapor semper est genitus. Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus quod id de quo natum est sine genito potuerit inveniri? Si ergo visibilibus exemplis ista perspicimus, cur non de Patre et Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
rib ur̃is dictum p̾dicas repetamꝰ Erat inquis quãdoñ erat.
Sierat istud. ad tempꝰ referas: ecce filium añ tempꝰ. Si ad fili¬
um: ñqͣm ñ erat filius. Erat enimiam qñ ñ erat filiꝰ. a quo¬
fc̃m d̾r tempꝰ. Si añqͣm nasceret᷑ inquis ñ fuit. Quis queso
ñ fuit añqͣm nasceretur filius: Ecce ip̃o intellectu ante
filium fuisse d̾r tempus. Si aũ añqͣm nasceret᷑ filius
ñ erat tempꝰ. sequitur ut dicatur pat filius coet̾nus:
int̾ quem ⁊ prẽm nullũ fuisse d̾r tempꝰ: maxime cũ int̾
cetera eũnglistis attestantibꝰ etiam tp̃s fecisse dr filius.
S forte de pr̃e dictum aliquis putet. erat qñ ñ erat filiꝰ. Cui
certantibꝰ ñ mediocrit̾ de fatigas. iccirco queso ut si fieripot̾ exem¬
plum cuiꝰlibet rei possibile de ẽẽ qd docere conaris ostendas. Neq
enim alit̾ credere possum. licet ui or̃onis opp̾ssus. coet̾num ẽẽ gim¬

Expanded text:
ribus vestris dictum praedicas, reputamus. Erat, inquis, quando non erat. ribus vestris dictum praedicas, reputamus. Erat, inquis, quando non erat. Si erat istud ad tempus referas, ecce ante Filium tempus; si ad Filium, nunquam non erat Filius: erat enim jam Filius qucitur tempus. Sed antequam nasceretur, inquis, non fuit. Quis, quaeso, non fuit antequam nasceretur? Si Filius; ecce ipso intellectu ante Filium fuisse dicitur tempus. Si autem antequam nasceretur Filius, non erat tempus, sequitur ut dicatur Patri Filius coaeternus, inter quem et Patrem nullum fuisse dicitur tempus: maxime cum inter caetera evangelistis attestantibus, etiam tempus fecisse dicatur Filius. Sed forte de Patre dictum aliquis putet: Erat, quando non erat Filius. Cui certantibus non mediocriter defatigas, id irco quaeso ut, si fieri potest, exemplo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere conaris, ostendas. Neque enim aliter credere possum, licet vi orationis oppressus, coaeternum esse gen
Abbreviated transcription (Latin):
lium: Si ad euum. idẽ uelut qͦddam añ filii natiuitatẽ et̾nitati
spacium: ecce ad suꝑiorem blasphemiam nece̾esitate dilaberais.
cum int̾prẽm ⁊ filium tercium qͥddam tempus inmittis. Dicisq
sp̃c. Cuodsi admittimus. ut sine tempore gigni ñ potuerait filiꝰ.
uide qͦm late pateant ista que dĩns. Namsi ñsine tempore ẽ fiłi.
certe nec nͥ in loco docendus ẽgenitus. Hoc ad misso: añ filiũ &
⁊ tempore nasci ñ potuerit filius. in quo loco locum. aut in quo
tp̃r fcm̃ locum dicis ⁊ tempꝰ: Si in nullo: ecce sine tempore. ⁊ loco
fieri potuit tempꝰ ⁊ locus: Si inaliquo: id ip̃m tempꝰ uidetur
⁊ locus. incuius origine simiłr ⁊ locus requirit᷑. tempꝰ. Quod
si usq ad eo eͤmpore ⁊ loco fieri aliquid potuit. ut nec in loco
locum. nec in tp̃r fc̃m doceas tempus: nescio ꝗa temeritate

Expanded text:
lium? Si ad aevum, id est velut ad quoddam ante Filii nativitatem aeternitatis lium? Si ad aevum, id est velut ad quoddam ante Filii nativitatem aeternitatis spatium, ecce ad superiorem blasphemiam necessitate dilaberis, cum inter Patrem et Filium, tertium quiddam tempus immittis; dicisqueSpiritus. Quod si admittimus, ut sine tempore gigni non potuerit Filius: vide quam late pateant ista quae dicimus. Nam si non sine tempore est Filius, certe nec nisi in loco dicendus est genitus. Hoc admisso, ante Filium etet tempore nasci non potuerit Filius, in quo loco, aut in quo tempore factum locum dicis et tempus? Si in nullo, ecce sine tempore et loco fieri potuit tempus et locus. Si in aliquo, id ipsum tempus videtur et locus, in cujus origine similiter et locus requiritur et tempus. Quod si usque, adeo sine tempore et loco fieri aliquid potuit, ut nec in loco locum, nec in tempore factum doceas tempus: nescio qua temeritate
Abbreviated transcription (Latin):
um d̾r prolis: ñ eterna pat̾nitas docebit᷑ pr̃is. et qͣm stabit. qͥa tot̃ i pan
docetis ingenitum. qui ipsius pat̾nitatis nom̃ hr̃e putatis ĩcium.
cum cepisse ex tempore dicitis filium. quo ñ dum ex tante. preo
dici ñ pot̾ uocitatum: felicianꝰ. Nonsum tam stultus. ut tp̃s
p̾feram filio sinicium dare certum ẽ genito. ducꝰ. Quid gͥ.
inter prẽm ⁊ filium dicis medium nichil fuisse: felicianus.
inter pr̃em ⁊ filium fateris ẽẽ nichil medium. ne id ip̃m ñ mediũ
tm̃. constet ẽẽ qͣm tertium: felicianꝰ. Qm̃ me disputandi ar¬
quociens de inicio filii i prĩs ȩt̾nitate tractatur. Erat qñ ñ erat.
⁊ añqͣm nasceretur ñ erat. Augͥtinꝰ. Quantum adu̾to. ma¬
nente male credulitatis errore. sola u̾ba mutata sunt. Dixisti nãq
Erat quando ñerat. Erat istud. ad euum ꝑtinere uultis. an ad fi¬

Expanded text:
um datur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre um datur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepisse ex tempore dicitis Filium, quem nondum exstante Patre dici non potest vocitatum? Fel. Non sum tam stultus ut tempus praeferam Filio, sed initium dari 335 certum est genito. Aug. Quid ergo? Inter Patrem et Filium dicis medium nihil fuisse? Fel. Ita prointer Patrem et Filium fateris esse nihil medium, ne idipsum non medium tantum constet esse quam tertium? Fel. Quoniam me disputandi arquoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, t antequam nasceretur non erat. Aug. Quantum adverto, manente malae credulitatis errore, sola verba mutata sunt. Dixisti namque, Erat quando non erat. Erat istud ad aevum pertinere vultis, an ad Fi
Abbreviated transcription (Latin):
medĩi temporis ñ diuelli. Itaq si ꝓpͥtim pr̃is querimꝰ: sufficit qͥa
solus ñ ht̃ prẽm. Si filii. satis ẽ quod non ht̃ ꝓlem. Hnam aut̃
et coecernam patris et filii dicimꝰ deitatem felicianus
Quantũ ad me attinet ñ uideo qͥd ista nũc colligas. Ham ꝗͣ iuiiͤ
aristocelica mecũ subtilitate ꝯtendas. fieri tam̾ ñ pot̾ ut
eũ qͥ genitꝰ ẽ ab eo qui genuit nulla: ui int̾cedentis antiqui¬
tate discernas. Ausꝰ. Scio eguiđ ut ille ait quam ĩ
dificili loco u̾setur or̾o. tñ uerendum nob nichil ẽ. qui ꝑ adiu¬
torium sc̃i sp̃c testimonium dm̃s d̾̃o. Quidgͦ dicemus: Est ne aliqͥd
in pr̃e qͦ negatur ingenitum. annon: Si ẽ ñ in toto s in parte
pocius dicatur ingenitus. alioquin: ñ extempore cepit ẽẽ filius.
Nam si pat̾nitas ñ cepit pr̃is: inicium ñ inueniri pot̾ prolis. Sunici¬

Expanded text:
medii temporis non divelli. Itaque si proprium Patris quaerimus, sufficit quia medii temporis non divelli. Itaque si proprium Patris quaerimus, sufficit quia solus non habet Patrem; si Filii, satis est quod non habet prolem; unam autem et coaeternam Patris et Filii dicimus deitatem. Fel. Quantum ad me attinet, non video quid ista nunc colligas. Nam quamvis Aristotelica mecum subtilitate contendas, fieri tamen non potest ut eum qui genitus est, ab eo qui genuit, nulla aevi intercedentis antiquitate discernas. Aug. Scio equidem, ut ille ait, quam in difficili loco versetur oratio: tamen verendum nobis nihil est, qui per adjutorium sancti Spiritus testimonium dicimus Deo. Quid ergo dicemus? Estne aliquid in Patre quod negetur ingenitum, an non? Si est, non in toto, sed in parte potius dicatur ingenitus; alioquin non ex tempore coepit esse Filius. Nam si paternitas non coepit Patris, initium inveniri non potest prolis. Si initi
Abbreviated transcription (Latin):
eid qͥdem sp̃ualis intelligentie u̾itate recipitur. ut p̃r a filio
interuentu ñ dico temporis quod dieb constat ac noctibꝰ. s cuiꝰ
libet eui uł etatis spacio separet᷑ feliciaꝰ. Hoc siita ẽ: duo
fateris ingenita. Et qͦm alt̾a prĩs. altera filii putat᷑ ẽẽ ꝑsona
cum ꝑsignificationem cominunis ingeniti utraq uideat᷑ eẽ
confusa: Autꝰ. In hoc qͥdem amaiorib ur̃is ñ medioe̾s
calumpniȩ sophisma contexitur. tñ ꝑ auxilium ipsius tͥnita¬
tis catholica nece̾e̾ e simplicitate soluatur. Prẽm namq ingenitũ.
filium genitum dico. nec io tñ genitum ingenito. coxt̾num ẽẽ
ñ p̾dico. eo tm̃ docens ingenitum prẽm quia ñ processit ex altero.
eogenitum filium. quia ñ extitit ex se ip̃o. Non ẽ commune utͦq
nasci ñ ẽ commune ñ gigni. ⁊ commune tñ ẽ alt̾m ab alt̾o int̾uẽto

Expanded text:
Ne id quidem spiritalis intelligentiae veritate recipitur, ut Pater a Filio Ne id quidem spiritalis intelligentiae veritate recipitur, ut Pater a Filio interventu, non dico temposlibet aevi vel aetatis spatio separetur. FEL. Hoc si ita est, duo fateris ingenita. Et quomodo altera Patris, altera Filii putatur esse persona, cum per significationem communis ingeniti utraque videatur esse confusa? AUG. In hoc quidem a majoribus vestris non mediocris calumniae sophisma contexitur; tamen per auxilium ipsius Trinitatis catholica necesse est simplicitate solvatur. Patrem namque ingenitum, Filium genitum dico, nec ideo tamen genitum ingenito coaeternum esse non praedico, eo tantum docens ingenitum Patrem, quia non processit ex altero; eo genitum Filium, quia non exstitit ex se ipso. Non est commune utrique nasci, non est commune, non gigni: et commune tamen est alterum ab altero interventu
Abbreviated transcription (Latin):
nam: alter ẽ filius. felicia. Et qͣm udem ẽe dicis. ⁊ alterum
filium: Augustinꝰ. Idem inquam cõmunione substantiȩ.
alt̾um ꝓprietate ꝑsone. felicianꝰ. Nescio quo pacto una credat᷑
ẽe substantia. cum ñ una dicatur ẽẽ ꝑsona. august᷑. Non ẽ
inqͣm una ꝑsona. quia una genuisse. ⁊ alt̾a d̾r genita. Et ẽ
tñ uati ⁊ gignentis ñdiu̾sa sub̃a. quia ñ dissimilis geu̾anti
docetur exorta. felicianꝰ. Uelim queso exemplo facili. ore dicta
dilucides. augꝰ. In reb qͥdem incomp̾hensibilib exempla
ñ suppetunt disputandi. tñ in qͣntum fieri pot̃. & in hac parte
ñ deero. Ecce gͥ homo pat̾ h̃t hominem filium. Est commune
ut᷑q q̃ homo ẽ: uni tñ quod filius. alt̾ ꝓpͥum uid̾r ẽẽ qͦd pat̾ ẽ.
Nam mutroq sic ꝑsona disc̾nit᷑. ut commnunis humanitas ñ
lim. genitus abingenito. utrum initio separet᷑ annon. Augꝰ.

Expanded text:
nam, alter est Filius. Fel. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum nam, alter est Filius. Fel. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filium? Aug. Idem, inquam, communione substantiae, alterum proprietate personae. Fel. Nescio quo pacto una creditur esse substantia, cum non una dicatur esse persona. Aug. Non est, inquam, una persona, quia una genuisse, et altera dicitur genita: et est tamen nati et gignentis non diversa substantia, quia non dissimilis generanti docetur exorta. Fel. Velim, quaeso, exemplo mihi faciliore dicta dilucides. Aug. In rebus quidem incomprehensibilibus exempla non suppetunt disputanti; tamen in quantum fieri potest, etiam in hac parte non deero. Ecce igitur homo pater habet hominem filium. Est commune utriusque quod homo est, uni tamen quod filius alteri proprium videtur esse quod pater est. Nam in utroque sic persona discernitur, ut communis humanitas non lim, genitus ab ingenito utrum 334 initio separetur, an non? Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
roo inquit qm̃ ociosi sumꝰ. ad homo usion ur̃i felicia nꝰ.¬
questionem. de quo ñ int̾ nos tm̃ s etiam int̾ maiores nr̃os ple¬
rumq tractatum ẽ ueniamus. Et ne longius euaget᷑ or̃o: ipse
iamut soles ꝑsonam ꝓponentis assume:⁊ a nob̾ rõnem nr̃e fides¬
aiicꝰ q̃rentib uicissim redditurꝰ inquire. Ium ego. Dic mͥ inquam
s̃ium ne sit quod te audio dicere. patri homo usion ñ ẽc penitꝰ
tum: ne eundem prẽm uidear p̾dicare qͦm filium. Augͦ
on ita ẽ. Nam ne mͥ qͥdem istud in animo ẽ. eundem ingeni¬
tum ẽẽ qͥm genitum: s id potius ingenitum ẽẽ qͦd genitum.¬
Et qͦm ñ eundem ingenitum dicis ẽẽ qͣm genitũ. felici anus¬
stanciam ueri prĩs ac u̾ filii ex toto ñ separo. Et dum eundem
prẽm qͦm filium p̾dico. utꝰq ꝑsonam seruata uniuscuiꝰq ꝓpͥe¬
tate discerno. Itaq si sub̾am queris: ipsa tͥnitas unus. d̾s. Si ꝑso¬

Expanded text:
o, inquit, quoniam otiosi sumus, ad homousii vestri o, inquit, quoniam otiosi sumus, ad homousii vestri quaestionem, de quo non inter nos tantum, sed etiam inter majores nostros plerumque tractatum est, veniamus. Et ne longius evagetur oratio, ipse jam, ut soles, personam proponentis assume, et a nobis rationem nostrae fidei, quaerentibus vicissim redditurus, inquire. Tum ego: Dic mihi, inquam, verumne sit quod te audio dicere, Patri homousion non esse penitutum, ne eumdem Patrem videar praedicare quem Filium. AUGUSTINUS: Non ita est: nam ne mihi quidem istud in animo est, eumdem ingenitum esse quem genitum; sEt quomodo non eumdem ingenitum dicis esse quem genitum, si ustantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque proprietate discerno. Itaque si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus: si perso
Abbreviated transcription (Latin):
Et illam qdem disputandi uram fateor in alis tolerarem qͥs
impitie neceesitas. quia ꝑ se stare neq̃unt. cogit ad aliena cõ¬
fĩgere Inte u iccireo nullom̃ prorsus ista ꝑpetior qi eloqͣnciã
parit cum stĩa fid̃i t̃ uideo ñ dec̾e̾. Tum ego. Non usq ad eo
inqͣm duci me putes laudib meis. ut inuiriam faciam p̃cedẽ¬
tib sc̃ĩs. Nec p̾sumam umqͣm insapientia ũbi. ne euacuet erox¬
dire studebo q̃ni tumori.S melius inquis rõne qͥsqͣm testimo.¬
nũs edocet᷑. Quid gͥ: Em rõnem afferre potes. si partũ p̃dicas
uirginis. si redaitos ocłos ñ negas cecis si sepultos redisse ostẽ¬
das a mortuis: Si gͦ horum ⁊ in comphensibilis ratio et ueri¬
tas ꝓmpta ẽ facilus inegociis fidei testimoniis creditur ꝙ̃.
racio inuestigatur. Herũ qr ñ nimis inꝯsequent̾ duo ista
discernis. cũ racione p̃missa ⁊̃ testimonia ñ omictis ice co
in hac disputatione idme fateor secuturum q ipse ꝓbaueris.

Expanded text:
Et illam quidem disputandi viam, fateor, in aliis tolerarem, quos imperitiae necessitas, quia per se stare non queunt, cogit ad aliena confugere: In te vero idcirco nullo prorsus modo ista perpetior, quia eloquentiam pariter cum scientia fidei tibi video non deesse. Tum ego: Non usque adeo, inquam, me duci putes laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis. Nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetpotius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et veritas prompta est, facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio investigatur. Verum quia non nimis inconsequenter duo ista discernis, cum ratione praemissa, etiam testimonia non omittis: idcirco in hac disputatione id me fateor secuturum, quod ipse probaveris.
Abbreviated transcription (Latin):
i c̾aturam pͥmum nifaltor ista discretio ẽ: quia ille ex patre
subałr gignitur creatura ñ ex sub̃a facientis s ex sola uoluntate ac po¬
testate ꝑficitur. Ista corruptibilis ꝑ naturam nͥ fu̾̃it seruata ꝑ grãm: ille
incorruptibilis qui nascendo incorruptibilem ex incorruptibili patre
uidetur hr̃e sub̾am. filius ꝑomuia similis pr̃i. dissimilis creaturae.
q̃ non ẽ sui ortus conditione reuertitur. feliciauꝰ. Non uideo qͥd
inarchano huius obscuritatis inuolueris. ⁊ ĩõ recte facies. si id q̃ a
te ut mea fert opinio. incomp̾hensibiłr dictum ẽ. intelligibilius
explices. Augꝰ. Dixiinquam de filio cum eum a creature diff̃¬
nitione discernerem. qm̃ is ñ ex eo quod ñ ẽ in id quod ẽ. Quod tale
ẽ. ac si dicerem. Non ex nichilo factus ẽ. & ꝓpt̾ea numqͣm in id q̃ ñ ẽ
ex eo qͦ ẽ. id ẽ nuniqͣm innichilum ex se ip̃o quod ẽ naturȩ sue ꝓpͥe¬

Expanded text:
et creaturam primum, nisi fallor, ista discretio est, quia ille ex Patre et creaturam primum, nisi fallor, ista discretio est, quia ille ex Patre substantialiter gignitur; creatura non ex substantia facientis, sed ex sola voluntate ac potestate perficitur. Ista corruptibilis per naturam, nisi fuerit servata per gratiam. Ille incorruptibilis, qui nascendo incorruptibilem ex incorruptibili Patre videtur habere substantiam. Filius per omnia similis Patri, dissimilis creatura quod non est, sui ortus conditione revertitur. CAPUT IX. Fel. Non video quid in arcano hujus obscuritatis involveris: et ideo recte facies, si id quod a te, ut mea ferexplicaveris. AUG. Dixi, inquam, de Filio, cum eum a creaturae definitione discernerem, quoniam is non ex eo quod non est, in id quod est: quod tale est ac si dicerem, non ex nihilo factus est. Et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est; id est nunquam in nihilum, ex eo ipso quod est, natur