comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mur uidendo sapient̾ qmuis et pat̾ sit sapien¬
id̾o nõ in digne dicitur quia scriptum est. deus
cantas est quomͦ nõ ẽ ⁊̃ ip̃e sapĩa cum sit iumen
ra clamat apd̃ apłnqui ditit. Nescitis quia
templum dci estis statimq subiet̾ et spͤ d̾i ha¬
bitat muob̾. Dns em̃ habitat in tẽplo sc̃o suo nõ

Expanded text:
imur vivendo sapienter: quamvis et Pater sit sapienideo non indigne dicitur quia scriptum est, Deus charitas est : quomodo non est etiam ipse sapientia; cum sit lumen, ra clamat apud Apostolum qui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque subjicit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus enim habitat in templo suo. Non
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ nõ est ailiquid adse ip̃m nõ est omui¬
no qui telatine ditatur ad aliꝙͥ nõ em̃ sis̃
ad aliquid coioratum refertur colqr et̾
nec omuino ad se dicitut color s segꝑer
aucinus colorati est mlud ant̃ cuiꝰ color
ẽi. si eo cino coloratum or̃ ad colorem le¬
ferturtam̃ id quod corpus dicitur ullo
modo ita putandum est patrẽ nõ dici ali¬
quid ad se ip̃m si  aincauid dicitur ad fili¬
um dici enud̾ uero filiũ ad se rẽm dicd ẽt
qd patrem. cum ar magnitudo magna et
uͥtus potet ntiꝙ ad se sp̃m ⁊ magm̃tudo
sita mitus magni et potentis pattis qua
pat̾ magms. et potens est. Nonͣ sꝰ na si utr̃¬

Expanded text:
non est aliquid ad se ipsum, non est omnino qui relative dicatur ad aliquid. Non enim, sicut ad aliquid coloratum refertur color ejus, nec omnino ad se dicitur color, sed semper alicujus colorati est; illud autem cujus color est, etiam si eo quod coloratum dicitur, ad colorem refertur, tamen id quod corpus dicitur, ad se dicitur: ullo modo ita putandum est Patrem non dici aliquid ad se ipsum, sed quidquid dicitur ad Filium dici; eumdem vero Filium et ad se ipsum dici, et ad Patrem, cum dicitur magnitudo magna et virtus potens, utique ad se ipsum, et magnitudo atque virtus magni et potentis Patris, qua Pater magnus et potens est. Non ergo it
Abbreviated transcription (Latin):
n̾o sic in se ip̃o dicitur filnis quod nõ cum
patre dicitur. S ad pr̃em nõ sic ałe ip̃o mag̃¬
mis. s cum patre cuius ip̃e migrritudo ẽ
sic et sapiens cumsic patre dicitur cuus ip̃e
sapientia est. sicut ille sapiens cum filio ꝙ
sapientia ensapiens est qmͣ genuit. ꝯuicꝙͥ
gꝰ ad se uicꝰtur nõ dicitur ait̃ sine alt̾o .i.¬

Expanded text:
non cum Patre dicitur, sed ad Patrem, non sic et in se ipso magnus, sed cum Patre cujus ipse magnitudo est: sic et sapiens cum Patre dicitur, cujus ipse sapientia est; sicut ille sapiens cum Filio, quia ea sapientia sapiens est quam genuit: quidquid ergo ad se dicuntur, non dicitur alter sine altero, i
Abbreviated transcription (Latin):
si non alio magnus alio deus. Si eo magnus ꝙ¬
dm eẽ. oñs est ut noc deus sĩguius. Si ea et
cum ea d̾itate qmͣ genuit ut sic fit filius
d̾itas patris sicut sapiencia et uͥtus patric
et sicuti est u̾bum et ymago patris. et qr
non aliud est illi ẽẽ aliud deum ẽẽ ita sit
eciam ẽẽncia patris et filus sicut pat̾ est

Expanded text:
 magnum consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est
Abbreviated transcription (Latin):
gamus ammnit̾aturant qũo dignũ est appar
nestigium. In illa .n. trmitate summna origo
est rerum omnium et ꝑ scĩssima pulcritudo ei
beatissima dilectõ. itaq illa et iͦse inuicẽ
det̾minare udentur et amine ꝑuuoem dis

Expanded text:
us in creatura, quomodo dignum est, apparet vestigium. In illa enim Trinitate summa origo est rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Itaque illa tria, et ad se invicem determinari videntu
Abbreviated transcription (Latin):
ficacio. quia temꝑaliter nos ad eum queiti
quid de sapientia. sine dicente ip̃a siuuo cũ de
ia dr fulius nob̾ potulimum insmuatur
tuiꝰ miagine exemplo exñabis nõ dite damus e
ad̾o quia et nos imago d̾i sumus nõ quid̾
eanał. facta quippe a patre ꝑfilium nõ na¬
ta depatre sicut illa. Et nos quia uluminam
lumme ula uero quia lumen uluminans
Et u̾o illa sine eaemplo uos exemplũ est
Nea em̃ inutatur p̾cedentem aliquẽ ad pr̃cin
manentem et sequimur gantem et ip̃o
ambulantes tendimus ad ip̃m qmastũs ẽ
nobis nia temꝑalis ꝑ humilitatem quemã¬

Expanded text:
ificatio , quia temporaliter nos ad eum convertquid de sapientia, sive dicente ipsa sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur. Cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus: non quidem aequalis, facta quippe a Patre per Filium, non nata de Patre sicut illa. Et nos, quia illuminamur lumine; illa vero, quia lumen illuminaus: et ideo illa sine exemplo nobis exemplum est. Neque enim imitatur praecedentem aliquem ad Patrem manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, quae man
Abbreviated transcription (Latin):
muit. sapiens est pat̾. alioqur nõ ip̃e illam
s ua eum genuit. amo em̃ aliud dicimus
pieni sit ip̃a illi causa est ut sit. promide si
gignendo eum aut faciendo. s neq senitricẽ
neq conditittem pattis ulomodo quiłam
dixit sapienciam. quid em̃ ẽ insamꝰ Ergo
quo modo dicitur lumen patus Ioest ut
quem ad mod̾ lum̃ de lumine et uttumor lu¬
udi unum sic inceiligatur sapiencia de

Expanded text:
apiens est Pater, alioqui non ipse illam, sed illa eum genuit. Quid enim aliud dicimus,piens sit, ipsa illi causa est, ut sit. Ergo et gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim est insaquomodo dicitur lumen Patris; id est ut quemadmodum lumen de lumine, et utrumque unum lumen, sic intelligatur sapientia de
Abbreviated transcription (Latin):
mus intellectus cui nõ est aliud uiuere et aliud
quedã onmpotentis atm sapientis dei plena om
sicut ip̃a unum deuno cum quo mũ ibi nouit᷑
omina deus que fecit ꝓ ip̃am etid̾o cum descedãt
⁊ succedant tempora nec descedit aliquid uł suc¬
ins nõ est siue ꝑfc̃one siue cantate sine gau¬

Expanded text:
mus intellectus, cui non est aliud vivere et aliud quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnsicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid vel sucnis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gau
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ qma xp̃t dei mitus et d̾i et sapiencia
est ant nõ cẽ patrem nirtute sua potentem
neqane saꝑiencia sua sapientem: quod qͥs
audeat dit̾e: aut aliud ingatre inteiugi eẽ
aliud sapientem ec̃ ut nõħ ip̃o sit quo sa¬
piens est quod diamina intlłigi solet
que alios insipiens cilias sapiens ẽ uelud
natutaͫ utabilis et nõ sumine ꝑfc̃e que q¬
simplex. aut patrem nõ ẽẽ aliquid ad se¬
met ip̃m et nõ solum quod pat̾ est s om¬
mno quod est ad silium relatiue dici.

Expanded text:
a Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dic
Abbreviated transcription (Latin):
iatmedici et iia ad enm iolatine nõ dicĩ
omins em̃ꝰ telatie dicuntur ad muicem
dicutur. Resta  itaq ut eẽntia filius te¬
iatine dicatut ad patrem. Ex quo ꝯficit᷑
te cum dicitur eẽncia nõ eẽncia s rela¬
tinm indice quomodo cum dicitur dñi
nõ eẽncia indicatur. s relatiuũ quꝰ resey¬
tur ad s num. cur aũt homo dicitur uł
aliquid tale quoo  se non ad almo dicitun

Expanded text:
ia enim quae relative dicuntur, ad invicem dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia Filius relative dicatur ad Patrem. Ex quo conficitte cum dicitur essentia, non essentia, sed relativum indicetur. Quomodo cum dicitur dominus, non essentia indicatur, sed relativum quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliq
Abbreviated transcription (Latin):
n taͣnt. Qu̾egͦ p̃at̾ et iam sĩgulus sit sapiens at¬
q ip̃ã sͥ filiu ip̃e sapientia. an ita sit sapiens. Nõ
ticñs. u̾bo .n. quod genuit dicens est nõ u̾bo ꝙ
ꝑsinit ⁊̃ sonat et trnsit. S uerbo quod erat
nec filins nec ymago. dicens aũt exceptis uł
temꝑalib uocib di queã c̾atura funt. nam so¬
nãt et transeunt. oicens s ũbo coet̾no u̾bo
nõ siguliꝰs intilligatur. S cum ip̃o u̾bo sine
quo nõ est utiq dicens. Ita ne et sapiens sic̃

Expanded text:
 an Pater etiam singulus sit sapiens, atque ipsa sibi ipse sapientia, an ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verbo quod profertur, et sonat, et transit; sed Verbo quod erat nec filius, nec imago. Dicens autem: exceptis illis temporalibus vocibus Dei, quae in creatura fiunt; nam sonant, et transeunt: dicens ergo illo coaeterno Verbo, non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
nouit fumm insi pat̾: ⁊ nemo nouit patrem
nti filus et cmi uolu̾it filius reuelare quia¬
pater id est ꝑ u̾bum sũm. Si em̃ hoc u̾bum ꝙ
nos ꝓ fenimis temꝑale et transitorium et
se ip̃m ostendit et illud de quo loquimur aͥit¬
to magis u̾bum dei ꝑ auod fc̃a sunt omnia
quod ita ostendit patrem sic̃ est pat̾ quia et
ip̃m ita est. ⁊ hoc est quod pat̾ ẜ quod sapien¬

Expanded text:
emo novit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare Pater, id est, per Verbum suum. Si enim hoc verbum quod nos proferimus temporale et transitorium, et se ipsum ostendit, et illud de quo loquimur; quanto magis Verbum Dei, per quod facta sunt omnia? Quod ita ostendit Patrem sicuti est Pater: quia et ipsum ita est, et hoc est quod Pater, se
Abbreviated transcription (Latin):
ris geniti uͦia suauitas ingenitis largitate at
ub̾tate ꝑfundẽs om̃l creaturas ꝓcaptu eaꝵ ad uc
ordinem sium teneant et locis suis acquiescant
nature corporum ingemaq aminaꝵ et aliqua
sp̃e formatur sicut sut fignre uł qualitates
corpoꝵ ac doctrine uł artes ammar̾e uͭł oidmnẽ

Expanded text:
ris genitique suavitas, ingeniti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant, et locis suis acquiescant.naturae corporum et ingenia animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctri
Abbreviated transcription (Latin):
cẽncia est et ia euis qualitas uide et abea
et utrumq non in se ip̃o si in aliqua mole
que moles nec forma nec color est set forrna¬
ta atq coloiata. sapiencia n̾o ot sapies ẽ
ticipacione sapiencie fit sapiẽt si cursꝰ desiri¬
candor incorre quod exeo candidum est
cum om̃i corpus in aliũ colorem fu̾it cõmu¬
tatum nõ manebir cundor ille. atai oĩo
eẽ desmet. quod̾ et fĩpat᷑ qui genuit sapi lẽ¬
entiam exea fit sapiencia neꝙ hoc est ili ee
quod est saꝑe et quantas euis est filius ñ ꝓles
euis et nõ ibi erit iani summa simplicitas.

Expanded text:
entia est, et illa ejus qualitas: unde et ab ea et utrumque non in se ipso, sed in aliqua mole, quae moles, nec forma, nec color est, sed formata et colorata. Sapientia vero et sapiens est, et ticipatione sapientiae fit sapiens, si rursus desipicandor in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem fuerit mutatum, non manebit candor ille, sed omnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapientiam, ex ea fit sapiens, neque hoc est illi esse quod sapere, qualitas ejus est Filius; non proles ejus, et non ibi er
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ simui ambo unus filiꝯ. Sicut em̃ fuius
ad pr̃em refertur non ad se ip̃m dr̃ ita et u̾bum ad
eum cuit n̾bum ẽ refertur cum d̾i u̾bum. eo qui¬
re filius ꝯuo u̾bum eo uerbum quo filius am̃ gͥ
est ur pat̾ et filius simul nõ ambo unũ u̾bũ¬

Expanded text:
quia non simul ambo unus Filius. Sicut enim Filius ad Patrem refertur, non ad se ipsum dicitur; ita et Verbum ad eum cujus Verbum est refertur, cum dicitur Verbum. Eo quippe Filius quo Verbum, et eo Verbum quo Filius. Quoniaest ut Pater et Filius simul non amborum unu
Abbreviated transcription (Latin):
etit̾m caput mulietis uir capud uiri xp̃t. capud
intrmitate sit xp̃c ut sit trntas. an auod est pat
tum filio capud est ei quod est solus filius cum
filio .ir. pat̾ deus solus aut filius xp̃c est et maxime
qziam u̾bum caro ft̃m lo̾ secund̃ qmͣ humilita¬
com eius maior est ⁊̃ pat̾ sicut dicit qm̃ pat̾ ma¬
ior me est ut ħ ip̃m deum ẽẽ quod illi cum
patre unum est capud sit haminis mediatoris
quod ip̃s solus est. si .n mentẽ recte dñi pͥncͥi
qmͣnis xp̃c homo insi cum u̾bo ꝙ caro factum÷
intlligi nonpossit. S ħ utiam diximus alianͣdo
diligentius pꝰea consid̾abimus. Nunc aũt eana¬
ista qñt qm discuciendã acciora intencione distu

Expanded text:
erum: caput mulieris uir, caput uiri Christus, caput in trinitate sit Christus, ut sit trinitas ? an quod est pater cum filio, caput est ei quod est solus filius? cum filio enim pater deus, solus autem filius Christus est, maxime quia iam uerbum caro factum est etem eius etiam maior est pater, sicut dicit: quoniam pater maior me est, ut hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicisi cum Verbo quod caro factum est, intelligi non possit? Sed hoc, ut jam diximus, aliquanto diligentius postea considerabimus. Nunc autem aequaista quaestio, quam discutiendam acriore intentione distu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aũt unce aigins. si eẽncia ip̃a relati¬
ue dicitut. eẽncia ip̃a nõ est eẽncia. huc
accedit qmia omnis eẽncra que relanus
dicitim. ẽ. ĩ. aliquid eccepto relatino sicut
homo dñs et nomo ẜuns et eauus inm̾tũ
iet m̃nut acc̃ta. pomo et equus et nũmus
adse dricunt᷑ et sb̾e sunt uł eẽncie: dñs uero

Expanded text:
hoc autem unde agimus, si essentia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia. Huc accedit, quia omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo: sicut homo dominus, et homo servus, et equus jumentum, et nummus arrha, homo et equus et nummus ad se di
Abbreviated transcription (Latin):
giic otmuneris cc̾ntatis et fb ͤ etusut aoditã
scrutatus intesligenciã quantum uało nõ .n. secur̾
arbitor met̾nitatis uotabulo insi quod pater
non ht̃ panͣem de quo fit siluis aut de quo pr̃e ut est
sit atq ut illi coet̾nus sit ĩ mago coequatur ei. em̃¬

Expanded text:
ginis et muneris, aeternitatis et speciei et usus, abditam scrutatus intelligentiam in quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago e
Abbreviated transcription (Latin):
do ẽst que sapiencia. non .n. mole est magl¬
mis est. S initute. et ead̾ bointas que sapiencia
et magnitudo et ead̾ uentas que ula omma
et nõ est ĩ aliud b̾m ẽẽ ⁊ aliud magnum aut
sapientem añt aut uerum audi aut bonũ eõ
aut omnino ip̃m ẽẽ. nec qm̃ trmitas ẽ ĩ do tu. d̾¬
supet ata inseꝑabilit̾ et ille cum filio sit et ille
cumpatre nõ ut ambo suit pat̾ aut ambo filiꝰ
ditimus et deum solum ipãm timitatera ꝙͣuis

Expanded text:
 est, quae sapientia; non enim mole magnus est, sed virtute: et eadem bonitas quae sapientia et magnitudo, et eadem veritas quae illa omnia: et non est ibi aliud beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut omnino ipsum esse. 9. Nec quoniam Trinitas est, ideo trisemper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint Pater, aut ambo Filius; dicimus et Deum solum ipsam Trinitatem, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
et pr̃em nomi uenit ad ꝙ̃ loquebatur cũ ait nͣ¬
ħ ẽ añt nita et̾cia ut cognoscant te unũ uerum
denm. Qu quid̾ arriam sic solent accipere . q nõ
sit filis deus uenut. quib exclisis indendumẽ
an intelligere coganiur᷑ dictum est patri ut
cognoscantte imum et uerum deum tanqͣm
ħͥ insinuare uolu̾it q et solus pat̾ deus uetus
estne intellig̾em deum insi ip̃i tria simui pr̃em
et filium et spuitum sanctũ nunc gͦ exdĩntõtes¬

Expanded text:
ebatur, cum ait: Ht autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum Deum . Quod quidem Ariani sic solent accipere, quasi non sit Filius verus Deus. Quibus exclusis videndum est an intelligere cogamur, cum dictum est Patri, Ut cognoscant te unum verum Deum; tanquam hoc insinuare voluerit, quia et solus Pater Deus verus est, ne non intelligeremus Deum, nisi ipsa tria simul, Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Num
Abbreviated transcription (Latin):
tõ est corpore quod non male disfuditur  spa¬
t̃ toto tuta eit. Et in qual parte tota est ẽus.
et id̾o cum sit aliquid in amuis ẽxigno parti¬
cula corpons quod senciat cerporis anima. qmͣuis
sint q et alia sine aliis et alia magis. alia in m̃ir
inun̾abłia etmin̾abilit̾ manime natura ĩ¬
ueniri: manifestum est nõ simplicem s młti¬
plicem cẽ naturam inch .ni. simpiex mutabile ¬

Expanded text:
non mole diffunditur per spain toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est; et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis sintque et alia sine aliis, et alia magis, alia minus, innumerabilia et innumerabiliter in animae natura inveniri; manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam. Nihil enim simplex mutabile
Abbreviated transcription (Latin):
unu̾se mũdane moł etsala t̾ca uł solum cẽ¬
lumi innum̾alib partibus astat. Et int̾cia sui
parte minor est amͣi incet̾a et dimidia minor
alius signra põt .n. et duminuta magnitudi
ne manere ⁊ cõlor et ead̾ sigura et colore mu¬
tato manere ead̃ figura ⁊ ead̾ magͥtudo et figa
ead̾ non manente cam magnum est et eod mͦ
coloratum et queq alia simul dm̃r de corpore pos¬
sunt simui et pła sine cet̾is ꝯmutari ac ꝑħ̾ młx¬

Expanded text:
universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in caetera, et in dimidia minor aliud figura. Potest enim et diminuta magnitne manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, et figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum, et quaecunque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari, ac per
Abbreviated transcription (Latin):
adẽ unitate cũ¬
sistit sine .ni. sit uintas amboꝵ sine filio .s.¬
sanctas siue caritas. siue id̾o unntasU
qr caritas et ido taritas quia santitas
manfestum est quod nõ aliquis duoꝵ¬

Expanded text:
ate susistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quia sanctitas, manifestum est, quod non aliquis duor
Abbreviated transcription (Latin):
patre et filio. Ita simul magnsi ẽt simul sancta ⁊
qm̃ non alud est d̾o ẽẽ et aliud magnum eẽ uł bo¬
num ẽẽ. et ido sicut supra ostendimus. Si .n.
qnͣta est sapiencia tantum diligatur. Est aũt sa¬
pientisi equał pr̃i sicut supta disputam mus
pp̃ simimã simplicitatem que mnilla sba est. et id̾o

Expanded text:
patre et filio, ita simul magna et simul bona et simul sancta et non aliud est deo esse et aliud magnum esse uel bonum et cetera, sicut supra ostendimus. si enim , quanta est sapientia, tantum diligatur. est autem sapientia aequalis patri, sicut supra diximus; propter summam simplicitatem, quae in illa substantia est. et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
testis est. nam et solus doꝰ spuitus est et solꝰ
no unus spiritus añto mag̾ ibi ubi est om¬
mno inseꝑabił atq et̾na connexione ab¬
surde dici iudeatur .q. filius simboꝵ eum
dicitur siluis dei. Si io quod dicitur deus
nõ mu de ambobus simuln̾o simł de ip̃a¬

Expanded text:
testis est. Nam et solus Dominus spiritus est, et soluno unus spiritus est: quanto magis ibi, ubi est omnino inseparabilis atque aeterna connexio, ne absurde dici videatur quasi filius amborum, cum dicitur Filius Dei, si id quod dicitur Deus, non nisi de ambobus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ coxpꝰ nõ sit amius. homo animꝰ simul et
corpus sit ut ⁊̃ quod ꝯseañt̾ scriptũ et deuserat
u̾bum sic intelligat᷑. u̾bum ꝙ nõ est pat̾ deus
uͥator magnitudus ħ est geu̾ator uirtutis
uł gen̾ator sapientie sue. filuis. aũt magnitu¬
do utus et sapiencia. deus u̾o magnus omni

Expanded text:
mus non sit corpus, homo autem animus simul et corpus sit. Ut etiam quod consequenter scriptum est, Et Deus erat Verbum , sic intelligatur: Verbum quod non est Pater, Deus  sit generator magnitudinis, hoc est generator virtutis, vel generator sapientiae suae: Filius autem magnitudo, virtus, et sapientia: D
Abbreviated transcription (Latin):
Tnescio utt̃ inueniatur inscriptuns
dictum unum sunt. quoꝵ ẽ diu̾sa na¬
tum si auĩt et aliqua plura eiuso natute
siũt et diũsa sunt nõ suit unum in ꝙntũ
diu̾sa sentiunt. nam si iam eut deut̃
ex co quod homines erant nõ dic̾et ut
sint unũ sic̃ et nos unum. crim suos
discipulos partiꝯmendaret. at neto a¬
płus pantus et appllo. quia  ambo ho¬
mines et id̾ senciebant. qui plantat᷑ et
qui rigat unum sunt. cum gͦ sic dicit᷑
iuram cłlm nõ addatur quid uniur: et
non pła unum dicant᷑ ead nat᷑a atq
ceña nõ oissiders i dissenciens signifi¬
catur. Cum si additur quio imnum

Expanded text:
Et nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum
Abbreviated transcription (Latin):
uis diu̾sis nacłius ficut amma et corpus ñ
sunt utia uinm. quid .n. tam diu̾sum insi
adaatur autsu intlłi gatur quid unda .i.
camqm ex ducib diu̾sis masculino et fe¬
munno unũ corpus ad uictõne cõpõttu

Expanded text:
is diversis natura, sicut anima et corpus non sunt utique unum, quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus adjectione compositum.
Abbreviated transcription (Latin):
ỹmago pr̃is quẽ ad mod̾ ⁊ filius. nõ .n. ambo
d̾m młtum est ut sic̃ intlligat᷑ u̾bum
mul deus. S quid mirum si induob auib¬
dam reb longe int̾se diu̾sis põt hoc dici. Euu
em̃ tam du̾sum qmͣ aniniꝰ et corpus: pic¬

Expanded text:
mago Patris, quemadmodum et Filius: non enim ambo Deum; multum est ut sic intelligatur, Verbum,mul Deus. Sed quid mirum, si in duabus quibusdam rebus longe inter se diversis potest hoc dici? Quid enim tam diversum, quam animus et corpus? P
Abbreviated transcription (Latin):
nint:. quia sinꝑ potens et sapiens semꝑ genuit
uirtutem et sapientiam. debeamiis .ni. si ita
est cur nõ ĩ magnitudimis sue pat̾ sit qua mas¬
nus est et bonitatis sue qua uonus ⁊ iusticie qua
iustus et alia siqua sunt. aut si ħ omura plib̾¬

Expanded text:
r potens et sapiens, semper genuit virtutem et sapientiam. Dixeramus enim si ita est, cur non et magnitudinis suae pater sit qua magnus est, et bonitatis qua bonus, et justitiae qua justus, et alia si qua sunt? Aut si haec omnia pl
Abbreviated transcription (Latin):
inpotencie ꝙ suc genitor sit ut nõ ip̃e sua mag¬
omrapecentia. õmmpotens que de illo uata est
Nam illud nõ est fortmdand necogamur młtos
filios di dic̾s pẽs ł adoptionem creature coes̃¬
nos patri si magintudomis suc genitor ẽ et
bonttatis et et̾nitatis et poͣtencie. huic .n. calump

Expanded text:
non ipse sua sapientia sapiens est quae de illo nata est? Nam illud non est formidandum, ne cogamur multos filios Dei dicere, praeter adoptionem creaturae, coaeternos Patri, si magnitudinis suae genitor est, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae. Huic
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ do̾ sempit̾mim sit sit coet̾nus patͥ filius. sicut¬
m̃ spiendor au gaatur ab igneꝰ a diffimdĩ cõmus
abieunt istam sentenciam. fas siaue sunt ñ
ex tm̃pr̃ cnͤeisse dĩcit᷑ filum. s int̾ disputacõnes
quas hẽbant nr̃ĩ ad u̾sus eos qͥuo d dicelunt. etat tempꝰ¬

Expanded text:
Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant n
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾e. auidgͦ temꝑalit̾ dici incipit dens quod ãn̾a nõ
quod ea alianid accid̾it. q plane scd̾ acc̃ns eius
ad quod dici alian id deus incipit relatiue. Et
sit ut temporalit̾ aliquẽ ut diligat .q. noua dilec¬
tione que mip̃o ante nõ etat. apud ꝙ nec p̾c̾itatrãs¬
.sierunt et futura iam fc̃a sunt itaq om̃i sc̃ol .s. añ
mundi a structõm dilexit sicut p̃ destinauit s
cum qu̾tuntur et inueniunt illum tunc inciꝑe
ad eo dñr diligi ut eo medo dicatur ꝯuomodo põt
illi mutãtur nõ ip̃e sicut lux õculis asꝑã leuis est¬

Expanded text:
tiae. quod ergo temporaliter dici incipit deus quod antea non quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et sit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest illi mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis as
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hõ dominus ligni ⁊ alio timp̃r ẽ domimis arthe
qmuis et ip̃o liguo fabricaret quod uticłs nõ erat
actidit quo mutetur ut ea sint actidencia relati¬
uaquecum aliqua mutacõne ret̾ dequib dñr
accidunt sicut amicus relatiue dicit᷑. n .n. ẽẽ
incipis nsi cum amare ceꝑit. fit gꝰ aliqua
mutacõ uoluntatis ut amitus dicat᷑. S mã¬
mus aũt cum dicitur x̃cĩ telatine dicit᷑¬

Expanded text:
 homo dominus ligni, et alio tempore dominus est arcae, quamvis ex ipso ligno fabricatae, quod utique non erat,accidit quo mutetur, ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt. Sicut amicus relative dicitur; neque enim esse incipit, nisi cum amare coeperit: fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus autem cum dicitur pretium, relative dicit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃minet mĩto ficut ⁊ gͥdii. Seq̃atꝰ ne forte debe¬
at a docendi timore restringi audit ⁊ exalra
in fortimdĩe uocẽ tuam ⁊ noli timere. Uñ ⁊
Iẽnie ita oñi ait. Aecinge lũbos tuos ⁊ siugte
loqͣre ad eos. ne formides a facie eoꝵ nͨ enimti¬
more te factem uultũ eoꝵ uñ apparet quia et ũ

Expanded text:
mineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non
Abbreviated transcription (Latin):
midine aut pͣtate auͥtũtur. sed heu¬
prohcolor iam metuũt quia in amore rr̃ sc ła¬
rcũ implicant᷑ uł quia aͥquo facinoris oꝑe
ciciam ꝑaĩt et molestiam odioꝵ incrant põ¬
cantes nõ arguũt er corriꝑs pauꝑum oppres¬
sores uẽntur nͨ ꝑnmesout de se uĩtate reddẽdo

Expanded text:
Sed hproh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opercitiam perdant, 333 et molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur; nec pertimescunt de severitate r
Abbreviated transcription (Latin):
piendos eot bom sac̾cotes ꝑtectoĩs auxiliã fe¬
sed opp̃adres pauꝑum palam arguunt ineͣ¬
pant excõitant minꝰq metuunt eqꝵ nocẽ¬
di insidias ⁊ si nocere ualeant. Pastor enĩ
ita ⁊ dĩ sac̾tos suꝑ gregtm drim. sollicitꝰ ẽẽ
debet ne iñunccꝰ uastet. ne ꝑsecutor ĩfestet
ne potẽtigris cuiꝰꝙ cuproitas uitam paur¬
ꝑum ĩ quĩetet. Pram acĩt pastores nõ ha¬
tẽt curam de ouib fuis. s sicut legitur i
euangelio de m̾cẽnarũe uident lupñ uẽt

Expanded text:
sacerdotes protectionis auxilium fesed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant. Pastor enim ita et Dei sacerdos supra gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor impetat, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi pastores non habent curam de ovibus; sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vide
Abbreviated transcription (Latin):
nonerũt. salomone a testante. iñ ore stulti
uirga suꝑbie quia increpando rigide foriũt¬
⁊ compati hũilit̾ nesciuĩt bene aliem pc̃ti
euranda uicia suscip̃. qui ħ ex cordis discõe
⁊ hũilt ꝯscĩa facit ccẽtũ qui delinqũẽtem
fobo uł odiolo aĩo coripit ñ em̃dat s ꝑcit̃¬

Expanded text:
nt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat,
Abbreviated transcription (Latin):
plt̾nam sb̾ditoꝵ prãre se dt̃ ut ñ solũ
snitoruate iterũ est ⁊̃ hũilitate clarescaro s
m̃ ita erit iñ eo u̾tus hm̃litatis ne disoluarᷤ
uita sb̾dicoꝵ iniaticis atꝙ ita octoritas aderit
stots tie ꝑ tumorem cordis se u̾tas exiaat

Expanded text:
plinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩ gꝰ. ordinatõm accusant a quo ĩstitu¬
unt᷑ qui epõs condeuitiant d̾ minꝰ sp̃u¬
alia sed mag̃ t̾retia sectant᷑. Et dĩnin
tabernacł dispotõe ob iniurias mũdifũ¬
da ⁊ turbines quosdam instituit epõt
sclarib curis insistentes ut qͣuĩ infł̾us.
suꝑna desidant nullo treno obsistente ne¬

Expanded text:
go ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente ne
Abbreviated transcription (Latin):
uenit p̃dicare s medioc̾t̾ ut uicia eoꝵ mo¬
res ꝙ dosiderãt cdocori. Coruus d̾ sues pullos
uidĩt albi coloris nullis eos cibis alit. s tm̃dẽ
arrendit donͦ prno colore nigresdant. ⁊ fic illos
freqñti cibo reficiet ita ⁊ occłie toclor streniꝰ
uisi eos qͦs doc. uidit ad suam similitudinẽ
p̃nict̃cie eõ fessione nugresc̾e̾ ⁊ nitore sola̾ti
deposito lam̃tatõis hĩtu de pẽai recordatõe in¬
dũe ut pote ad huc de ext̾ĩorib hoo carnali
tĩa nec d̾ audica nõ capiũt prius incipiant cotẽp
ne̾ uenerari mãdata celestia llit̾ aũt est agond̾
erga eos qui nr̃o ꝯmutũt᷑ regemimi ħ osten¬
dut atq aliat᷑ cũ hiis qui nob ꝯmlli no sł¬

Expanded text:
venit praedicare, sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edocere. 5. Corvus, dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit; ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et, nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, upote adhuc exterioribus, hoc est, carnaliteria, ne dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. 6. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum his qui nobis co
Abbreviated transcription (Latin):
diuites ĩ aco hac fallaci uita d̾ de eotẽrie gsa uł
rer̃ u habr̃duntia geaiũt ropents bra ꝙͣ nescĩn
in ꝓuiso exitu rapũt᷑ atq absorbente ꝓfirdo cͥa¬
andoͥ etn̾is gehẽne. incendus deputãnur de quib¬
bñ ꝑ ꝓph̾am dt᷑. Sucũt in bonis dies suos. ⁊ in
pũcto ad ĩt̾ra desendũt. Iniqus moriens qui ĩ¬
imitatõe sua mlt̾am ad culpam traxãt delectatõ¬
ne pcci instos a culpa reuocat t̾rore torm̃ti ꝙ¬

Expanded text:
Divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria rerum abundantiam gestiunt, repentina hora quam nesciunt, improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. Quper Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ Omͣͣuis .n. quisq in hac uita sit iustus tñ
De corpore isto egreditur ꝑtumescit ne dignꝰ sup¬
plicio sit. Nullꝰ est .n. absq pẽco ne quicipͣ pͭ de
da fit rarõ finẽ ustoꝵr optimũ uocatõ tran¬
apostate angli̾ exipiũt moxientes ut eis sic̃
ip̃is tortorret ĩ penis quĩ fu̾ut suasores ĩ uici
is. Et sipietas ꝓ de fanctis fidelib flere iuboar
fides cñ ꝓcis luge̾ uetat. Illi eñ deplorandi
sũt in morte quos mild̾s infernꝰ ex hac uita
recip̃it nõ quos celestis aula letificandos ĩcludͭ.¬

Expanded text:
mvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque peccato; nec aliquis poteda sit ratio. 10. Finem justorum optimum vocatio tranapostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in recipit, non quos coelestis aula laetificans includ
Abbreviated transcription (Latin):
amfeste uł oculte platis d̾o famulatur. un
de. ⁊bcatꝰ aug̃.ã oratorio nicħ agendũ esse
dicit pret̃ id ad qd̾ factũ est. Sũt itẽ alia
loca in quibꝰ ꝓ disciplina ⁊ instructione
moꝵ ũba habenda sũt quedã it̃m in quibꝰ
de intelligencia. ⁊ erepositione se̾pturarũ
collationes cũ disciplina tamẽ ⁊ reu̾encia
ħ est sine ꝯtẽtione ⁊ clamore ⁊ qualibet
turpitudine uerboꝵ haberi possũt. Ros¬
tremo sũt alia loca ĩ quibꝰ mag̃ loquẽ di
licẽcia laxxat᷑ ita ut nõ solũ de sp̃ualibus
rebꝰ sed etiã de exct̾ioꝵ dispositione et
ꝓuisione sermones admittant᷑. loca ĩ
quibꝰ uana ⁊ suꝑ flua dici debeant in¬
uenire nõ possũ. Ieq gͥ ĩ diuimis et
sacrotis locis cõfabulationes ĩ duocre
neq in illis locis u̾ de disciplina agen¬
dum est questiones aut ꝯtentiones uer¬
boꝵ uentilare neq ĩ illis uͥ de ĩcelligẽ.¬

Expanded text:
nifeste vel occulte prolatis Deonifeste vel occulte prolatis Deose dicit, praeter id ad quod factum est. Sunt item alia loca in quibus pro disciplina et instructione morum verba habenda sunt; quaedam iterum in quibus de intelligentia et expositione Scripturarum collationes cum disciplina tamen et reverentia, hoc est sine contentione et clamore et qualibet turpitudine verborum haberi possunt. Postremo sunt alia loca in quibus magis loquendi licentia laxatur, ita ut non solum de spiritualibus rebus, sed etiam de exteriorum dispositione et provisione sermones admittantur. Loca in quibus vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
ad liberalicatẽ auaros ad humanitatem
parcos ad ꝑcitatẽ gulosos ad ꝯsiliũ te¬
merarios ad feruorem ⁊ encepidos ad silẽ¬
tium ũbosos ad ũbũ ech oltationis mĩnis
tacitos ad alacritatẽ segnes ad mãsuecu¬
dinem impacientes ad iustieiam negligẽ¬
tes ad ĩdulgenciam erudeles ad uerecũdiã
ꝓcaces ad quietẽ p̃cipices ad prudenciã
ineautos ad sollicitudinẽ obliuiosos . ⁊ ad
modestiam ut uerecũdos  ⁊ oĩo qͥequid diõe
uolumꝰ cui dicendũ sit ee ip̃a priꝰ nostri
sermionis qualitate colligamus. Seqͥt᷑  t̾cia
mue priꝰ uͥ illud dici ꝯueniat cõsideremꝰ¬
siam quedã sũt loca ĩ qͥbꝰ ꝑpetuũ silẽtium
seruãdũ est. Quedã u̾o ĩ qͥbus humanq ser¬
mones idest ꝯfabutationes ad alt̾utrũ ede¬
re nõ licet exceptis hiĩs ũbis qͥbꝰ homo
cũ deo ad deum loquitur qͣndo ĩ orationibꝰ
uł ĩ loctionibꝰ siue ĩ hymnis ⁊ canticis in¬

Expanded text:
ad liberalitatem avaros, ad humanitatem ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum sit, ex ipsa prius nostri sermonis qualitate colligamus. CAP. XV. sideremus. Nam quaedam sunt loca, in quibus perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos sermones, id est confabulationes ad alterutrum edere non licet, exceptis iis verbis quibus homo cum Deo et ad Deum loquitur, quando vel in orationibus vel in lectionibus sive in hymnis et canticis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone audicoris ꝯgruit uerbũ ꝓferre debe¬
mꝰ ut ꝯtra inciũ qd̾ ĩ eo sanare cupimꝰ
ꝯpetens nr̃i sermonis remediũ opponamꝰ
quẽadinodũ supra dictũ est eũ irreligio¬
so de scĩtate cũ iniusto de iusticia cũ pi¬
gro de multa oꝑatione loq̃ndũ ẽe. facile
gͦ cuisit loq̃ndũ agnosennꝰ si id qd̃ dr̃¬
qͥuale sit diligẽter ꝯsideremꝰ qr id ꝓfec¬
co unicuiq magis dici ꝯuenit qd̾ ad iłłd̾
ĩ quo ip̃e plꝰ laborat malũ sanãdũ cõsi¬
lio ꝯmodiori occurrit .u̾bi gr̃a qͣndo ꝯstã¬
ciã laudare uolumꝰ ad pusillamines ñ
ad suꝑbos sermonẽ nr̃m dirigere debemꝰ
qi cũ uiciũ suꝑbie sub ꝓterci cõstancie
nõ nũqͣm se contegat si ceꝑimꝰ suꝑbis
laudare cõstanerã dũ eos ad uirtucem hor¬
cari credimꝰ ampliꝰ in suo uitio ꝯfirma¬
mus. Eochortem᷑ gͦ ad ꝯstantiam timuidos
ad timorem suꝑbos ad f̾rugalitatẽ ꝓdigos

Expanded text:
personae auditoris congruit proferre debepersonae auditoris congruit proferre debemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupimus, competens nostri sermonis remedium opponamus, quemadmodum supradictum est: Cum irreligioso de sanctitate, cum injusto de justitia, cum pigro de multa operatione loquendum esse. Facile ergo cui sit loquale sit diligenter consideremus, quia id profecto unicuique magis dici convenit, quod ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum consilio commodiori occurrit. Verbi gratia, quando constantiam laudare volumus, ad pusillanimes non ad superbos sermonem nostrum dirigere debemus, quia cum vitium superbiae sub praetextu constantiae nonnunquam se contegat, si coeperimus superbis laudare constantiam, dum eos ad virtutem hortari credimus, amplius in suo vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos,
Abbreviated transcription (Latin):
a prauitate sua posse emẽdari. Alioqͥn
usapientes uelle docere suꝑbia est ⁊ obs¬
tinatos corriꝑe ĩsipieneia. Qͥa ⁊ n̾urio¬
sus ꝓccnno est qui meliori nõ exchibet
reuerentiã ⁊ ĩiuriosꝰ sͥ est qͥ nõ emen¬
dat s ꝓuocat erga se ĩsipientis uiesani¬
am. ergo qui cũ alio loquit᷑ primũ ꝯsi
tał sit oe cuiꝰ colloqͥo ucilitas ei ꝓuenire
possit. Si ꝑꝑ illũ loquit᷑ caueat ne talis
sit ille qui uł sua exhortatione nõ ĩdi¬
geat uł ita ĩ malo sit obstinatꝰ ut ca¬
ħ oitatione alt̾iꝰ corrigi se nõ ꝑmittat
Si gͥͦ sic est nũqͣm nisi uł ad nr̃am uł
ad alioꝵ eruditionẽ loqͥ debemꝰ ⁊⁊ ĩ ip̃a
nr̃a locutione talem discretionẽ serua¬
re ut sẽꝑ studeaniꝰ :i a sapientioribꝰ dis¬
cere ⁊ minꝰ doctos ita dũ tarat si se doceri
paciunt᷑᷑ studeamꝰ erudire. Et sic̃ int̾rogan¬
do de illo potissimũ qd̃ nos magis urget
uerba facimꝰ sic dooendo illud ꝙ magis

Expanded text:
a pravitate sua posse emendari. Alioquin et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum considtalis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi se non permittat. Si ergo sic est, nunquam nisi vel ad nostri vel ad aliorum eruditionem loqui debemus, et in ipsa nostra locutione talem discretionem servare, ut semper studeamus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur studeamus erudire. Et sicut interrogando, de illo potissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, illud quod magis
Abbreviated transcription (Latin):
nisq pleniss una nosse ꝯcedit᷑. ad illã qͥppe
mas nlło errore fallam᷑. Nã si cãe corꝑali¬
um mocionũ noscẽde nb ẽẽnt nlłas ma¬
gis nosse ꝙͣ nr̃e ualicudinis deb̾emꝰ. cñ fi
cis ignoratis medicos q̃rimꝰ ꝙͣuis ñ indeat
ꝗ discretis celi⁊ t̾re nos lateat qͣnta sit pa¬

Expanded text:
endas nosse conceditur. Ad illam quippe na, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit pa
Abbreviated transcription (Latin):
qsũmatione anni. Cũ seruo pigro de mł¬
ta oꝑatione.ubi ĩtelligi datͥur̃ qd̾ boĩ
appetere᷑ aliqͣndo uitare debent. Appec̃e
debẽt bom pͣ uoꝵ colloqͥa qͣndo ⁊ sua
ecortatione illos sꝑant posse corrigi
n tãcũ de sua stabiłitate cõfidũt ut nõ
tuneant eic illoꝵ pͣua suggestione corrũ¬
pi. suãdo ũo ⁊ illoꝵ duriciã ⁊ suã ĩfir¬
mit̾atẽ cõsiderãt erxpedit eis ut fugiãt
ne dũ illos nõ ualẽt ãmonitiomibꝰ suis cor¬
riguere paulatim incipiant ip̃i ad pͣuita¬

Expanded text:
 servo pigro de multa operatione . Ubi intelligi datur quod boni appetere, aliquando vitare debent. Appetere debent boni pravorum colloquia, quando et sua exhortatione illos sperant posse corrigi, et tantum de sua stabilitate confidunt, ut non timeant ex illorum prava suggestione corrumpi. Quando vero et illorum duritiam et suam infirmitatem considerant, expedit eis ut fugiant, ne dum illos non valent admonitionibus suis corrigere, paulatim incipiant ipsi ad pravita
Abbreviated transcription (Latin):
uerecũdiam qui noluit ĩ faciendo habere
disciplinã. Uerũptamẽ ħ de inmũdicia
ĩ disciplinate mãducantiũ ad excẽplum
dicta sufficiant. Temꝑanciã mãducandi
cũ nimia festinatione comedat uͥ nos
quidẽ qͣntũ fieri potest modũ ⁊ mẽsu¬
ram om̃s tenere sirademꝰ legem tamẽ
nullam dare p̾sumimꝰ qr sic̃ iã supra
dixemiꝰ aliꝰ sic ⁊ alius sic.
hec uobis fr̃es de scĩa ⁊ disciplina ĩterim
nos dicimꝰ. bonitatem u̾o orate ut uob̾
det deus. Amen.

Expanded text:
verecundiam, qui noluit in faciendo habere verecundiam, qui noluit in faciendo habere disciplinam. Verumtamen haec de immunditia indisciplinate manducantium ad exemplum dicta sufficiant. Temperantiam manducandi cum nimia festinatione comedat; ubi nos quidem quantum fieri potest modum et mensuram omnes tenere suademus, legem tamen nullam dare praesumsimus, quia, sicut jam supra diximus, alius sic et alius sic. Haec vobis, fratres, de scientia et disciplina interim nos diximus: Bonitatem vero orate ut vobis det Deus. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
De ĩmundicia comedendi pruca exxempla
ꝓferre sufficiat ut dũ in quibꝰ dã siis ꝑ¬
tibus cerintͦͦ facile ꝑ similitudinẽ ubiq
caueatur. Quidã intercomedẽdũ dũ scu¬
tellas exhonerare uolũt qͣdrata ferculoꝵ
frusta adipem fiue saginam suꝑroratam
distillancia mensalibꝰ inuoluũt aut super
inciunt donec it̃m eunsceratis ĩt̾ioribus
ea q̃ remanserãt ĩ pristim̃ locũ reponãt
alii bibentes digitos mediotenis pocilis
ĩmergũt. Alii imnołas manus ad uestimẽ¬
ta suadent gentes rursꝰ ad cibaria trac¬
tanda redeunt. Alii nudis articulis moe¬
olos coclearis olera sua piscantur ita ũ
in eodẽ iure ⁊ mamus ablutionẽ ⁊ uen¬
ter refeotionẽ querere uidcatur. Alii se¬
iicorosas crustas ⁊ p̃ morsas colliridas
cibariis iterato infigũt ⁊ reliqͥas den¬
tiũ suoꝵ offas facturi ĩ poculis demer
cenda fuerãt si a facientibꝰ p̃sũpta non
fuissent. Ilũc aũt sustineat ĩ audiendo

Expanded text:
De immunditia comedendi pauca exempla De immunditia comedendi pauca exempla proferre sufficiat, ut dum in quibusdam suis partibus cernitur, facile per similitudinem ubique caveatur. Quidam inter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadrata ferculorum frusta adipem sive saginam superroratam distillantia mensalibus involvunt aut super injiciunt, donec iterum evisceratis interioribus ea quae remanserant, in pristinum locum reponant. Alii bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in poculis demergcenda fuerant, si a facientibus praesumpta non fuissent. Nunc autem sustineat in audiendo
Abbreviated transcription (Latin):
epsidram eliciendi gustꝰ gr̃a palatũ ec¬
tendũt. Igit᷑  ꝯtra hec uicia sananda ne¬
cessariꝰ est rigor discipline qui istas gu¬
se peculancias infra certũ lmitẽ cohibe¬
at quatmnꝰ se neq ad ĩmoderatas delici.¬
as neq ad nouitates neq ad suꝑsticiosas
p̃parationes ciboꝵ appetendas diffundat. de
esse uidetur ut neq ꝯtra honestatẽ neq
sup̃ necessitatẽ. Nõ om̃is uenter idẽ sapit
ce priꝰ qͣm ad turpitudinẽ eclacitatis ꝑ¬
ueniat ĩ suꝑfluitatem offendit. Cui mus¬
tum opꝰ est ĩ eo sepe honestas comedẽ¬
di leditur etiã priꝰ qͣm ad suꝑfluitatẽ
uemiatur. Ergo ille cui paꝵ satis ma
gis suꝑ fluicatem caueat. Ille u̾o cin mł¬
tum opus est magis ad honestatẽ atten¬
dat qr neq ille nisi temꝑancie metas tͣai¬
sierit ad turpitudiñ ueniet neq iste nͥ
priꝰ honestatis oblitus fuerit in super
debeat . hoc est quã mũde ⁊ quã tẽꝑate

Expanded text:
epsydram eliciendi gustus gratia palatum exepsydram eliciendi gustus gratia palatum extendunt. Igitur contra haec vitia sananda necessarius est rigor disciplinae, qui istas gulae petulantias intra certum limitem cohibeat, quatenus se neque ad immoderatas delicias, neque ad novitates, neque ad superstitiosas praeparationes ciborum appetendas diffundat. CAPesse videtur, ut neque contra honestatem neque supra necessitatem. Non omnis venter idem capit, te priusquam ad turpitudinem edacitatis perveniat, in superfluitatem offendit; cui multum opus est, in eo saepe honestas comedendi laeditur, etiam priusquam ad superfluitatem veniatur. Ergo ille cui parum satis est, magis superfluitatem caveat; ille tero cui multo opus est, magis ad honestatem attendat, quia neque ille nisi temperantiae metas transierit, ad turpitudinem veniet, neque iste nisi prius honestatis oblitus fuerit, in superdebeat. Hoc est quam munde et quam temperate.