comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mento scies. Scm̃ facit affectio sc̃a. et
ipsa gemina: timor dni sc̃s. et sc̃s amor.
His ꝑfecte affecta aĩa. ueluti qͥbdam
auob brachiis suis: comp̾hendit. am¬
plectitur. str ingit. tenet. et ait. Tenui
eũ. nec dimittam ¶Et cĩmor qͥdem su¬
blimi et ꝓfundo: amor. lato longo¬
q respondet. Qd tam tim̃dum qͣm
potestas. cui ñ potes resistere ⁊ qͣm sapi¬
entia cui abscondi ñ potes: Poterat
minus timeri ds̃ alterutro carens. Nc̃
aut̃ ꝑfecte oportes timeas illum. cui
nec ocł̃s deest omĩa uidens: nec manꝰ
potens oĩa. Qd itẽ tam amabile qͣm
amor ipse quo amas et quo amaris:
Amabiliorẽ tam̃ iuncta et̾nitas fa¬
cit: que ñ excidit. foras mittit suspi
ter: et habes longitudinẽ. Dilata amo¬
rem tuũ usq ad mimicos: et latitu¬
dinẽ tenes. Esto etiã in omĩ sollici¬
tudine timoratꝰ: et sublime ꝓfun¬
dumq app̾hendisti ¶Aũt si mauis
quattuor eque tuus. diuinis.iiiͣi.

Expanded text:
mento scies. Sanctum facit affectio sancta, et mento scies. Sanctum facit affectio sancta, et ipsa gemina: timor Domini sanctus, et sanctus amor. His perfecte affecta anima, veluti quibusdam duobus brachiis suis comprehendit, amplectitur, stringit tenet, et ait: Tenui eum, nec dimittam . Et timor quidem sublimi et profundo, amor lato et longo respondet. Quid tam timendum quam potestas, cui non potes resistere; quam sapientia, cui abscondi non potes? Poterat minus timeri Deus, alterutro carens. Nunc autem perfecte oportet timeas illum, cui nec oculus deest omnia videns, nec manus potens omnia. Quid item tam amabile, quam amor ipse, quo amas, et quo amaris? Amabiliorem tamen juncta aeternitas facit: quae dum non excidit, foras mittit suspicter, et habes longitudinem: dilata amorem tuum usque ad inimicos, et latitudinem tenes. Esto etiam in omni sollicitudine timoratus, et sublime profundumque apprehendisti. 31. Aut si mavis quatuor aeque tuis, divinis quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd itẽ ds̃ : Sublimitas et ꝓfundum.
In altero. supra omiã: in alt̾o intͣ oĩa.
liquet in deitate nusqͣm claudicare
equalitatẽ: stare eam undiq firmit̾.
constare ĩmobilit̾ sͥ. Sublime poten
sublimitas in attingibił. et ꝓfunditaᷤᷤ¬
eque inscrutabił cognoscat᷑: paulo
amirante et exclamante. O altitudo
diuitiarum sapi̾e et scie dei. quã i¬
scrutabilia sunt iudicia eiꝰ ⁊ et in¬
uestigabiles uie illiꝰ. Libet et nos ex¬
clamare cum paulo. hoꝵ ut cunq
intuentes in deo ⁊ cũ deo simplicis¬
simã unitatẽ. O sapĩa potens. attin¬
gens ubiq fortit̾: opotentia sapiens.
disponens omĩa suauit̾. Res una. ef¬
foctus multiplex: oꝑationesq diu̾se.
Et illa una res e̾: longitudo ꝓpter
et̾nitatem. latitudo ꝓpter caritate ⁊
sublimitas ꝓpt̾ maiestatẽ: ꝓfundi¬
ideo et arbitramur nos comprehen¬
disse: Noꝵ ea disputatio comp̃hen¬
disti et nosti. Si non: esto. et tuo exꝑi¬

Expanded text:
Quid item Deus? Sublimitas et profundum. Quid item Deus? Sublimitas et profundum. In altero supra omnia, in altero infra omnia. Liquet in deitate nusquam claudicare aequalitatem, stare eam undique firmiter, constare immobiliter sibi. Sublime, potensublimitas inattingibilis, et profunditas aeque inscrutabilis cognoscatur, Paulo admirante et exclamante: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae illius! Libet et nos exclamare cum Paulo, horum utcumque intuentes in Deo, et cum Deo simplicissimam unitatem: O sapientia potens, attingens ubique fortiter! o potentia sapiens, disponens omnia suaviter! Res una, effectus multiplex, operationesque diversae. Et illa una res est longitudo propter aeternitatem, latitudo propter charitatem, sublimitas propter majestatem, profundiideo et arbitramur nos comprehendisse? Non ea disputatio comprehendisti, et nosti: si non; esto, et tuo experi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeat t̾minũ. ñ magis loci qͣm tẽ¬
poris. E st et latitudo. Et ipsa qͥd: Ca¬
ritas. Quibꝰ et ista t̾minis angustet᷑
in deo: qͥ nichil odit horum que fecerit:
demiq solem suum oriri fac̃ suꝑ bonos
et malos: et pluit suꝑ iustos et in u¬
stos. Ergo et inimicos includit sim̾
ille. Ne hoc quoq contentꝰ: euadit
in infinitũ. Omnẽ ñ mͦ affectionem s
et cognitionẽ excedit: adiciente apło
et dicente. Scire etiã suꝑeminentem
tas est. Uides tantam esse latitudinem
quantã et longitudinẽ: Utinam sic
uideas ñ tantam cẽ s ipsam: id ẽẽ unã
quod alteram: ñ minus unã qͣm du¬
as: nec plus duas qͣm unam. Ds et̾nitaᷤ.
ds̃ caritas ẽ: longitudo sine ꝓtensione.
latitudo sine distensione. In utroq
pariter locales quidẽ excedit temꝑales¬
q angustias: s lib̾tate nature. ñ enor
fecit in mensura: et qͣmuis inm̾sus.
hic tam̾ modus et ipsiꝰ imm̾sitatis.

Expanded text:
non habeat terminum non magis loci quam temnon habeat terminum non magis loci quam temporis. Est et latitudo. Et ipsa quid? Caritas. Quibus et ipsa terminis angustetur in deo, qui nichil odit horum, que fecerit? Denique solem suum oriri facit super bonos et malos et pluit super iustos et instos . Ergo et inimicos concludit sinus ille. Nec hoc quoque contentus, evadit in infinitum. Omnem non modo affectionem, sed et cognitionem excedit, adjiciente Apostolo et dicente: Scire etiam supereminentetas est. Vides tantam esse latitudinem, quantam et longitudinem? Utinam sic videas non tantam esse, sed ipsam: id esse unam quod alteram; non minus unam quam duas, nec plus duas quam unam. Deus aeternitas, Deus charitas est: longitudo sine protensione, latitudo sine distensione. In utroque pariter locales quidem excedit temporalesque angustias, sed libertate naturae, non enormifecit in mensura; et quamvis immensus, hic tamen modus et ipsius immensitatis. 29.
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ: quia uidebimꝰ eum sicuti est.
Beata uisio. ad quam m̃ito suspirabat.
qui ait. Exquisiuit te facies mea: faci¬
em tuã dñe requirã. Et quia adhuc
in querendo res ẽ. interi ascendamꝰ
quadrigam istam. ut pote infirmi et
in becilles. indigentes tali uehicło: si
forte uel sic apprehendamꝰ in quo ap¬
prehensi sumus ⁊ idest huiꝰ ipsius ue¬
hiculi rationem. Nam hoc monitũ
habemus ab ipso auriga. et pͥmo cur¬
rus huiꝰ exhibitore: ut studeamus com¬
prehendere cũ õĩbꝰ scĩs. que sit longitu¬
do. latitudo. sublimitas. et ꝓfundum.
Comp̾hend̾e dic̃ ñ cognoscere: ut non
curiositate consenti scĩe tota cura fru¬
ctui in hiemus. Non in cognitione ẽ
fructus: s in comp̾hensione. Alioqͥn
scienti bonum. et ñ facienti: ut ait qͥ¬
dam peccatum ẽ ei. Et ipse paulus
alio loco: sic currite inquit. ut cõpre¬
hendatis. Qͥd sit comp̃hend̾e : inferiꝰ
Qͥd ipsa : e t̾nitas. Hec tam longa: ut

Expanded text:
erimus, quia videbimus eum sicuti est . erimus, quia videbimus eum sicuti est . Beata visio! ad quam merito suspirabat, qui ait: Exquisivit te facies mea; faciem tuam, Domine, requiram . Et quia adhuc in quaerendo res est, interim ascendamus quadrigam istam, utpote infirmi et imbecilles, indigentes tali vehiculo, si forte vel sic apprehendemus, in quo apprehensi sumus, id est, hujus ipsius vehiculi rationem. Nam hoc monitum habemus ab ipso auriga et primo currus hujus exhibitore, ut studeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, sublimitas, et profundum . Comprehendere dixit, non, Cognoscere: ut non curiositate contenti scientiae, tota cura fructui inhiemus. Non in cognitione est fructus, sed in comprehensione. Alioquin scienti bonum, et non facienti, ut ait quidam, peccatum est ei : et ipse Paulus alio loco, Sic currite, inquit, ut comprehendatis . Quid sit comprehendere, inferius Quid ipsa? Eternitas. Hec tam longa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eas significatur. unꝰ queritur. Non di¬
uisiones sube in quaternario isto ex¬
presse sunt. ñ dimensiones quales in
corꝑib intuemur : ñ distinctio ꝑsonał
qualẽ in trinitate adoramꝰ : ñ numerꝰ
ꝓpͥetatũ qualem ꝑsonis ipsis inesse
fatemur: et si ñ aliud a ꝑsonis. Alioqͥn
hoc singłi horum in deo quod quattu
or ipsa qd̃ singłm ẽ. Nob̃ aut̃. quia ñ
possumꝰ cũ deo simplicitate contend̾e.
dum contendimꝰ apprehend̾e unum.
occurrit ueluti quadruplicatũ. facit
hoc speculum et enigna: ꝑ qd̾ solũ
interim uidere datur. Cum autem
uidebimꝰ facie ad faciem: uidebimꝰ
sicuti ẽ. Nec enim iam tunc fragilis
acies mentis mẽ. qͣntunlibet uehem̃t̾
intendens aliquatenꝰ resiliet dissiliet
ue in suam pluralitatẽ. Colliget se ma¬
gis adunabit conformabit ꝙ unitati
illiꝰ. uł potiꝰ unitati illi: ut una uni fa¬
cies respondeat faciei. Nempe similesei

Expanded text:
per eas significatur, unus quaeritur. Non diper eas significatur, unus quaeritur. Non divisiones substantiae in quaternario isto expressae sunt; non dimensiones, quales in corporibus intuemur; non distinctio personalis, qualem in Trinitate adoramus; non numerus proprietatum, qualem personis ipsis inesse fatemur, etsi non aliud a personis. Alioquin hoc singulum horum in Deo, quod quatuor ipsa, quod singulum est. Nobis autem, quia non possumus cum Deo simplicitate contendere, dum contendimus apprehendere unum, occurrit veluti quadruplicatum. Facit hoc speculum et aenigma, per quod solum interim videri datur. Cum autem videbimus facie ad faciem, videbimus sicuti est. Nec enim jam tunc fragilis acies mentis nostrae, quantumlibet vehementer intendens, aliquatenus resiliet, dissilietve 457 in suam pluralitatem. Colliget sese magis, adunabit, conformabitque unitati illius, vel potius unitati illi, ut una uni facies respondeat faciei. Nempe similes ei
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. qr̾ posuisti me ꝯtͣriũ t̾. et fac¬
tus sum mͥ metipsi graui: Ita o ex¬
Geni. ñ potest dõ eẽ contͣrium qͥd. et
sibimet coherere : qui arguit᷑ a dõ: ar¬
guetur et a semetipso. Non c̃ sane iã
tunc. qd̾ aut ueritatẽ dissimulet ra¬
tio: aut rationis intuitum aĩa declinet.
cta. Quo enim ualet sopitis ꝯclusisq
in morte sensib. ꝑ quos utiq curiosiuᷤ
exire. et a se ire solebat. in eam que
preterit mundi huiꝰ figuram: Hide ᷤ
turpib nichil deesse ad confusionem:
cũ ꝓducentur spectałm fieri deo. an¬
głis. hoĩb sibupsis. O quã male mali
o̾mnes locuti sunt. utiq oppositi tor¬
renti huic directe equitatis: et huic
ne hoc ẽ ꝑpetuo tundi: ꝑpetuoq confun¬
di : Dupplici contritione ait ille contere
do. sublimitas et ꝓfundum. Quid inqusꝰ
Tenemꝰ te quaternitatis qͣm ab hominatꝰ
es ꝓfessorem: Mimme. Ab hominatus sũ.
et ab hominor. Hisus sum ꝓtulisse: plura
Uoces diuerse. semite multe: s unum

Expanded text:
suisti me contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Ita est, o Eugeni. Non potest Deo esse contrarium quid, et sibimet cohaerere, sed qui arguetur a Deo, arguetur et a se ipso. Non est sane jam tunc quod aut veritatem dissimulet ratio, aut rationis intuitum anima declinet,cta. Quo enim id valeat, sopitis conclusisque in morte sensibus, per quos utique curiosius exire, et a se ire solebat in eam, quae praeterit, mundi istius figuram? Vides turpibus nihil deesse ad confusionem, cum producentur spectaculum fieri Deo, Angelis, hominibus, sibi ipsis? O quam male mali omnes locati sunt, utique oppositi torrenti huic directae aequitatis, et huic ne hoc est perpetuo tundi, perpetuoque confundi? Duplici contritione, ait ille, contere do, sublimitas, et profundum. Quid, inquis? tenemus te quaternitatis, quam abominatus es, professorem. Minime. Abominatus sum, et abominor. Visus sum protulisse plura, Voces diversae, semitae multae: sed unum
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsiliit. soloq uehit᷑ appetitu. seq̃r ꝯcu¬
piscentiã solã. sola trahit᷑ uoluntate.
iẽ ap̃ eum ꝓ ratione uoluntas. Conẽ
hanc gͥ ꝯcupiscentiã mali dimicat
fortitudo: neq enĩ ulla iã nͥ in manu
forti lib̾atio ẽ. Indicat sͥ hõ ieiunia.
corpꝰ castiget. ⁊ subiciat seruituti:
ne forte iam radice colubri. eg̾diat᷑
regułꝰ de ꝯcupiscentia ꝯsuetudo:
Quẽadmodũ enĩ misera. nimiũ ⁊ mi¬
serabił humana fragilitas. sine pruri¬
du ꝯscientie. aut ĩpetu desidii. ip̃a ꝯsuetu¬
dine ad illicita trahat᷑: utinã õib liceat
ignorare. Nimirũ pecẽm faciens. seruus

Expanded text:
transiliit, soloque vehitur appetitu, sequitur concutransiliit, soloque vehitur appetitu, sequitur concupiscentiam solam, sola trahitur voluptate, et est apud eum pro ratione voluntas. Contra hanc igitur concupiscentiam mali dimicat fortitudo: neque enim ulla jam, nisi in manu forti, liberatio est. Indicat sibi homo jejunia, corpus castiget et subjiciat servituti, ne forte jam de radice colubri egrediatur regulus, de concupiscentia consuetudo. Quemadmodum enim misera nimium et miserabilis humana fragilitas, sine pruritu concupiscentiae aut impetui desiderii, sola consuetudine ipsa ad illicita trahatur, utinam omnibus liceat igno
Abbreviated transcription (Latin):
necesse : ⁊ curiosꝰ ext̾iora ꝯsidet. qͥ sic int̾na
despicit. p̃c̾ita ñ respic̃. p̃sentia ñ inspicit.
fut᷑a ñ ꝓspit̃. E uident̾ ꝓmñ curiositati pi¬
etas adu̾sat᷑: ⁊ quẽ illa a corde ẽuocat. ista
reuocat. Nimirũ pietas. ipsa ÷ cultꝰ dei: &
incorde colit᷑ qͥ incorde cognoscit᷑ habitare.
Parit aũ curiositas exꝑientiã mali. ut fa¬
cile cadat in laq̾um. facile inueniat qd̾
ꝑ nitiose delectet. Confligit sane adu̾sus
hos gradꝰ indina filia iacob. ꝙͣ nimirũ
aduidendũ alienigenas mulieres egres¬
sam.emor filiꝰ sichem. rapuisse. corru¬
pisse. ac dem̃ tristẽ blandiciis delinisse
legr̃. ita ut illiꝰ anime. aĩa eiꝰ ad heserit.
Dico aũ in ꝯcupiscentiã. ⁊ ut ꝓpħa me¬
minit in affectũ cordis tnsisse hominẽ
qͥ legẽ spreuit. honestatẽ abic̾it. uale¬
fecit pudori. dimorẽ autẽ dñi penitus

Expanded text:
necesse est, et curiosius exteriora consideret, qui sic interna necesse est, et curiosius exteriora consideret, qui sic interna despicit, praeterita non respicit, praesentia non inspicit, futura non prospicit. Evidenter proinde curiositati pietas adversatur, et quem illa a corde evocat, ista revocat. Nimirum pietas illa est cultus Dei; et in corde colitur qui in corde cognoscitur habitare. Parit autem curiositas experientiam mali, ut facile cadat in laqueum, facile inveniat quod perniciose delectet. Confligit sane adversus hos gradus in Dina filia Jacob, quam nimirum, ad videndum alienigenas mulieres egressam, Emor filius Sichem rapuisse, corrupisse, ac deinde tristem blanditiis delinisse legitur, ita ut illius animae anima ejus adhaeserit . Dico autem in concupiscentiam, et, ut Propheta meminit, in affectum cordis transisse hominem qui legem sprevit , honestatem abjecit, valefecit pudori, timorem autem Domini penitus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ ⁊ sapĩa xͦ. Attingit gͦ a fine usq ad
finẽ fortit̾. in celo qͥdem deiciendo suꝑbũ.
inmundo suꝑando malignũ: in inferno
spoliando auarũ. Idisponit oĩa suauit̾:
incelo stances angłos ꝯfirmando. in mũ¬
do uenundatos redim̃do: in inferno cap¬
tiuos lib̾ando. Aut si meliꝰ placet accipia¬
mꝰ hoc mͦ. Ordinata ꝓcedit acie adũsꝰ.uii.¬
pecci gradꝰ sp̾c septiformis: & pͥmꝰ ꝯtra
negligentiã timor exurgit. Himirũ ip̃e ⁊
qͦ ꝯcucit᷑ aĩa. discutit᷑ ꝯscientia. excutit᷑
sopor letał. in cutit᷑ sollicitudo. Deniq
mano corde negligentia sui ⁊ curiositas
negligenti:  pͥa quippe neglig̃ fumũ
ñ abigit. uxorem ñ corrigit. tectũ ñ refic̃.
marũ undis extincta: ⁊ fumꝰ ille ce t̾rimꝰ
⁊ incolerabił. malignat᷑ uoluntas ipso
neglectu cotidie deterior semetipsa. stillat
ex defectu utiq caritatis. que sola oꝑit
multitudinẽ pecc̃oꝵ. Egrediat᷑ itaq foraᷤ

Expanded text:
Christus. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, in coelo quidem dejiciendo superbum, in mundo superando malignum, in inferno spoliando avarum. Et disponit omnia suaviter , in coelo stantes angelos confirmando, in mundo venundatos redimendo, in inferno captivos liberando. Aut, si melius placet, accipiamus hoc modo. Ordinata procedit acie adversu septiformis. Et primus contra negligentiam timor exsurgit. Nimirum ipse est quo concutitur anima, discutitur conscientia, excutitur sopor letalis, incutitur sollicitudo. Deniquemano corde negligentia sui, et curiositas negligenti? Propria quippe qui negligit, fumum non abigit, uxorem non corrigit, tectum non reficit. ymarum undis exstincta; et fumus ille teterrimus et intolerabilis. Malignatur voluntas, ipso neglectu quotidie deterior semetipsa. Stillat ex defectu utique charitatis, quae 1112 sola operit multitudinem peccatorum. Egrediatur itaque foras
Abbreviated transcription (Latin):
sa deficiat qͣm molita ꝯcupiscentia
carnis. pͣsertim qd̾ alt̾a qͥdã natura
sit ipsa ꝯsuetudo. Necessariũ itaq osi
cogitatios sachane sp̃ualiaq remedia
tunitas fugienda pec̃ci. Legimꝰ frẽm
in heremo fornicatiõis sp̃u grauiter
patre ꝓcuratũ. Aduocans enĩ semor
frem alt̾m secreto. iussit ut eundem
lacessiret iniuriis. ⁊ pͥor ip̃e qͣi accepta
sine ãmiratiõe plurima respondet. Pa¬
ꝑe uiuere ñ licet. ⁊ forncari libet: S
fortasse nec dũ uenit cui reposita uicto¬
ria ÷ quẽ triumphꝰ manet. cui corona de¬
bet᷑. ⁊ ꝯtẽptꝰ ex ꝯsuetudine ꝓdit. uͥ tanto
liberiꝰ qͣnto desꝑatiꝰ peccans. totas iã cõ¬
cupiscentie laxet abenas. toto ĩpetu fe¬
ratur in p̃ceps. sic̃ scͥptũ ÷ Pecc̃or cũ
uenit in ꝑfundũ maloꝵ: ꝯtẽpnit. hc¬
gͦ ꝯtẽptũ necesse ÷ ut sp̃c intellectꝰ un¬
pugnet: illuminans tenebras cordis.
infundens. Intelligentia nẽpe diuimiͤ

Expanded text:
a deficiat, quam inolita concupiscentia, praesertim quod altera quaedam natura sit ipsa consuetudo. Necessarium itaque est cogitationes Satanae, spiritualiaque remedia tunitas fugienda peccati. Legimus, fratres, in eremo fornicationis spiritu gravitpatre curatum. Advocans enim senior fratrem alterum secreto, jussit ut eumdem lacesseret injuriis; et prior ipse, quasi accepta sine admiratione plurima responderet: Papae! vivere non licet, et fornicari liberet! 5. Sed forte necdum venit cui victoria reposita est, quem triumphus manet, cui corona debetur, et contemptus ex consuetudine prodit: ut tanto liberius, quanto desperatius peccans, totas jam concupiscentiae laxet habenas, toto impetu feratur in praeceps, sicut scriptum est: Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit . Htemptum necesse est ut spiritus intellectus impugnet, illuminans tenebras cordis eiserationis infundens. Intelligentia nempe divinis
Abbreviated transcription (Latin):
que in babilonẽ descendit. nͥ p̃ueniet᷑
in bñdictioib suꝑne dulcedinis. ut
clauũ clauis expellat. ⁊ pestiferã dul¬
cedinẽ uicioꝵ iocunditas spĩtał unc¬
tionis excludar: Attingit gͦ a fine
usq ad finẽ fortit̾. sap̃ia uictrix: eradi¬
cando singła uicia. singłasq inserendo
uirtutes. Excutit᷑ itaq negligentia. ut ti¬
moris sp̃c repleat m̃tẽ. abicit᷑ curiositas.
ut succedat pietas. exꝑientia mali fugit᷑.
apponit᷑q scientia. Sic ⁊ ꝯcupiscentia p̃¬
ualet fortitudo. ⁊ ꝯsiliũ ꝯsuetudinẽ am¬
putat. ⁊ intellectꝰ uigens ꝯtẽptũ amouet:¬
⁊ disparente oĩo malitia sap̾ia regnat.
Qua qͥdem tͥumphante de cet̾o miserã
illã aiãm ꝗͣ ꝑniciose negligentia sopo¬
rau̾at. peiꝰ excitau̾at curiositas. attͣxerat
exꝑientia. tenuerat ꝯcupiscentia. ligau̾at
ꝯsuetudo. ꝯtẽptꝰ incarcerem miserat. ma¬
licia iugulau̾at: timor suscitat. pietas
blande demulcet. scientia qͥd actũ sit

Expanded text:
itationem descendit, nisi praeveniatur in benedictionibus supernae dulcedinis, ut clavum clavus expellat, et pestiferam duldedinem vitiorum jucunditas spiritualis unctionis excludat? 7. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter sapientia victrix, eradicando singula vitia, singulasque inserendo virtutes. Excutitur siquidem negligentia, ut timoris spiritus repleat mentem; abjicitur curiositas, ut succedat pietas; experientia mali fugatur apponiturque scientia. Sic et concupiscentiae praevalet fortitudo, et consilium consuetudinem ampulat, et intellectus vigens contemptum amovet, et disparente omnino malitia, sapientia regnat. Qua quidem triumphante, de caetero miseram illam animam, quam perniciose negligentia soporaverat, pejus excitaverat curiositas, attraxerat experientia, tenuerat concupiscentia, ligaverat consuetudo, contemptus in carcerem truserat, malitia jugulaverat; timor suscitat, pietas blande demulcet, scientia quid actum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut trahit᷑ sequens: a qͦ nimirũ captiũ
denet᷑ ad ipsiꝰ uoluntatẽ. Est aũ ꝯsuetu¬
do hec gͣuis qͥdam ⁊ ꝑniciosa cathena
soluenda utiq facilius ꝗͣ rũpenda. ut
porteat usurpari industriã. uiolentia
potiorẽ: ut quẽadmodũ uis u repellic̾
ni feruore sp̃c feruor extinguit᷑ desidĩ¬
oꝵ. sic maligni artẽ arte deludas ⁊ ꝯsu¬
etudimi ꝯsiliũ opponat᷑. Alioqͥn si forte
iolentiã paras: ⁊ castigatiõe corꝑis¬

Expanded text:
hitur sequens, a quo nimirum captivus tenetur, ad ipsius voluntatem. 4. Est autem consuetudo haec gravis quaedam et perniciosa catena, solvenda utique facilius, quam rumpenda; ut  videatur usurpari, industriam violentia potiorem: ut quemadmodum vis vi repellitur, et fervore spiritus fervor exstinguitur desideriorum; sic maligni artem arte deludas, et consuetudini consilium opponas. Alioquin si forte violentiam quaeras, et castigationem corp
Abbreviated transcription (Latin):
qui mͥ ꝑ os tuum ministrat ꝯsiliũ. ne
cesse : ministret & ꝑ suũ sp̃m adiudoriũ.
quo ualeam implere quod ꝯsulis. Eece
enim iam exeiꝰ munere uelle adiacet mͥ:
ꝑficere autem non inuenio. S nec aliqͣn¬

Expanded text:
i per os tuum ministrat consilium, ipse necesse est ministret et per suum Spiritum adjutorium, quo valeam implere quod consulis. Ecce enim jam ex ejus munere velle adjacet mihi, perficere autem non invenio ; sed nec aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Noquente me coram fr̃ib ali¬
qͣndo. ⁊ dei inme grãm comm̃dan¬
te qd̾ scilicet abipsa me in bono et
p̃uentum agnoscerem:⁊ ꝓuehi senti¬
rem. ⁊ sꝑarem ꝑficiendũ. quid tu gͦ
ait unus excircum stantib oꝑaris.
aut qͥd mercedis speras. uel p̾mii.
si totum fac̃ ds̃ : Q uid enĩ in quã
tu consulis. Dainqͥt głam deo qui gra¬
des de preuenit. excitauit initiauit. et ii¬
ue digne de cetero. quo te ꝓbes ⁊ ꝑceptis
beneficiis ñ ingratum & ꝑcipiendis ido¬
neum. Elt ego. Bonum consilium das:
sed si ded̃is & posse teneri. Siqͥdem non ẽ
eiusdem facilitatis. scire qͥd faciendũ sit
& facere: q̃m ⁊ diu̾sa sunt. ceco ducatum.
ac fesso prebere uehicł̃m. Hon enĩ quicũq¬
uiam ostendit: p̃bet etiam uiaticũ iti¬
neranti. Aliud illi exhiba qͥ fac̃ ne deuie:
& aliud qui prestat ne deficiat in uia.
Ita nec qͥuis doctor. statĩ ⁊ dator erit boni:
ꝗd̾cumq docuerit. Porro mͥ duo necessaria¬

Expanded text:
oquente me coram aliquando, et Dei in me gratiam commendante, quod scilicet ab ipsa me in bono et praeventum agnoscerem, et provehi sentirem, et sperarem perficiendum: Quid tu ergo, ait unus ex circumstantibus, operaris; aut quid mercedis speras vel praemii, si totum facit Deus? Quid enim, inquam, tu consulis? Da, inquit, gloriam Deo, qui gratis te praevenit, excitavit, initiavit; et vive digne de caetero, quo te probes et perceptis beneficiis non ingratum, et percipiendis idoneum. Et ego: Bonum, inquam, consilium das, sed si dederis et posse teneri. Siquidem non est ejusdem facilitatis scire quid faciendum sit, et facere: quoniam et diversa sunt, caeco ducatum, ac fesso praebere vehiculum. Non quicunque ostendit viam, praebet etiam viaticum itineranti. Aliud illi exhibet qui facit ne deviet; et aliud qui praestat ne deficiat in via. Ita nec quivis doctor, statim et dator erit boni quodcunque docuerit. Porro duo mihi sunt necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
de gr̃a & libero ar¬
bitrio quod illa
autẽ ne aut grandia minꝰ digne lo¬
cutus inueniar: aut ꝑ t̾ctata apluribꝰ
suꝑfluo retractasse. Legite illd ꝓinde
primꝰ ⁊ si iudicatis solus. ne si ꝓferat᷑
in medium. magis forte scͥptoris publi
ueritis. tunc si quid obscuriꝰ dictum
adu̾titis quod in re obscura. seruata
congrua breuitate dici planiꝰ potu¬
isset: ñ sit uob̾ pigrum aut emen¬
dare ꝑ uos. aut michi resignare emẽ¬
dandum. si fraudari ñ uultis illa¬
ꝓmissione sapientie qua ait. Qͥ elu¬
cidant me: uitã et̾nam habebunt.¬

Expanded text:
de gratia et Libero Arbitrio, quod illa,au tem, ne aut grandia minus digne locutus inveniar, aut pertractata a pluribus superfluo retractasse. Proinde illud legite primus, et si judicatis, solus: ne si proferatur in medium, magis forte scriptoris publicveritis, tunc si quid obscurius dictum adverteritis, quod in re obscura, servata congrua brevitate, dici planius potuisset, non sit vobis pigrum aut emendare per vos, aut mihi resignare emendandum, si fraudari non vultis promissione illa Sapientiae, quae ait: Qui elucidant me, vitam aeternam habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
ue consenserit. Qua ꝓpt̾ huiusmodi
uoluntarium lib̃umq consensum:
ex quo & omne sui ex his que dicta
sunt constat pendere iudicium. pu¬
to ñ in congrue id eẽ qd̾ supͣ diffini¬
mus. qd̾ solet lib̾um arbitrium ap¬
uoluntatem. arbitrium referatur
ad rationem. sed sane lib̾tate ñ illa
libdate de qua dicit apłs. ubi sp̃c¬

Expanded text:
ve consenserit. Quapropter hujusmodi ve consenserit. Quapropter hujusmodi voluntarium liberumque consensum, ex quo et omne sui ex his quae dicta sunt constat pendere 606 judicium; puto non incongrue id esse, ut supra definivimus, quod solet liberum arbitrium apvoluntatem, arbitrium referatur ad rationem. Sed sane liberum, non illa libertate, de qua dicit Apostolus: Ubi sp
Abbreviated transcription (Latin):
uelle omnino aut uelle aliquid & ñ
uoluntate: poterit & carere libertate
suoluntas. Hinc est quod in sanis infan¬
tib. itemq dormientib nichil qd̾ faci¬
ant. uel bonum uel malum imputat᷑:
quia nimirum sicut sue non sunt
compotes racionis. sic nec usum reti¬
nent ꝓprie uoluntatis. ac ꝑ hoc nec iu¬
dicium lib̾tatis. Cum gͥ uoluntas ni¬
chil lib̾um habeat nisi se: merito ñ
iudicatur nisi ex se. Si quidem nec tar¬
dum ingenium. nec labilis memoria.
nec inquietus appetitus. nec sensus
obtunsus. nec uita languens reũ ꝑse
statuunt hominem. sicut nec cont̾ria
innocentem: & hoc non ob aliud nisi
quia hec necessarie & p̃ter uoluntatẽ
luntas qm̃ ꝓ sui ingenita libertate.
aut dissentire sibi. aut preter se in
aliquo consentire nulla ui. nulla co¬
gitur necessitate: non immerito iustã
uel in iustam beatitudine seu miseria
dignam. ac capacem creaturã consti¬
tuit. ꝓ ut scilicet iusticie iniusticie¬

Expanded text:
hil omnino velle, aut velle aliquid, et non hil omnino velle, aut velle aliquid, et non voluntate; poterit et carere libertate voluntas. Hinc est quod insanis, infantibus, itemque dormientibus, nihil quod faciant, vel bonum, vel malum, imputatur: quia nimirum sicut suae non sunt compotes rationis, sic nec usum retinent propriae voluntatis, ac per hoc nec judicium libertatis. Cum igitur voluntas nil liberum habeat nisi se, merito non judicatur nisi ex se. Siquidem nec tardum ingenium, nec labilis memoria, nec inquietus appetitus, nec sensus obtusus, nec vita languens, reum per se statuunt hominem, sicut nec contraria innocentem; et hoc non ob aliud, nisi quia haec necessarie, ac praeter voluntatem niam pro sui ingenita libertate, aut dissentire sibi, aut praeter se in aliquo consentire, nulla vi, nulla cogitur necessitate; non immerito justam vel injustam, beatitudine seu miseria dignam ac capacem creaturam constituit; prout scilicet justitiae, injustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾um non ẽẽ cognoscit᷑. quo pacto uel
bonum ei uel malum imputatur: Ex¬
cusat quippe utrũq necessitas. Porro uͥ
necessitas est. lib̾tas non ẽ. Ubi lib̾tas
non ẽ nec meritum. Ac ꝑhoc: nec iu¬
dicium. Excepto sane ꝑ om̃ia origina¬
li peccato quod aliam constat hab̾e ratio¬
nem: de cetero quicquid hanc ñ habet
uoluntarii consensus lib̾tatem. ꝓculdu¬
bio & merito caret & iudicio. Puide
uniu̾sa que hominis sunt. preter solã
uoluntatem ab utroq lib̾a sunt. quia
sui lib̾a non sunt. Uita sensus appetit.
memoria. ingenium. & si qua talia st̃.
eo ipso subiacent necessitati: quo non
plane sunt subdita uoluntati. Ipsam uͦ
quia impossibile est deseipsa sibi non
obedire. nemo quippe aut non uult qͦd
uult. aut uult quod non uult: etiam im¬
possibile est sua priuari lib̾tate. Qd̾ uolun¬
Tam gͦ non potest priuari illa: qͣm nec
se ipsa. Si poterit homo aliqͣn aut nicħ¬

Expanded text:
liberum non esse agnoscitur, quo pacto ei liberum non esse agnoscitur, quo pacto ei bonum vel malum imputatur. Excusat namque utrumque necnecessitas est, libertas non est: ubi libertas non est, nec meritum, ac per hoc nec judicium. Excepto sane per omnia originali peccato, quod aliam constat habere rationem. De caetero quidquid hanc non habet voluntarii consensus libertatem, procul dubio et merito caret, et judicio. Proinde universa quae sunt hominis, praeter solam voluntatem, ab utroque libera sunt, quia sui libera non sunt. Vita, sensus, appetitus, memoria, ingenium, et si qua talia sunt, eo ipso subjacent necessitati, quo non plene subdita sunt voluntati. Ipsam vero quia impossibile est de se ipsa sibi non obedire nemo quippe aut non vult quod vult, aut vult quod non vult, etiam impossibile est sua privari libertate. Potest quiTam ergo non potest privari illa, quam nec se ipsa. Si poterit homo aliquando, aut ni
Abbreviated transcription (Latin):
nec beatum. Alioquin & arbores
ex uita. & pecudes etiam ex reliqͥs
duob uel miserie possent ẽẽ ob¬
norie. uel idonee beatitudini:
quod om̃ino impossibile ẽ. Communem
ita uitam habentes quidem cũ arborib.
sensum uero & appetitum. & eque uitam
cum pecorib. id quod dicit᷑ uoluntas nos
abutrisq discernit. cuius uoluntatis con¬
sensus uoluntarius utiq ñ necessariꝰ dũ
aut iustos ꝓbat aut in iustos: merito etiã
beatos facit. uel miseros. Is gͦ tał consensꝰ
ob uoluntaris in amissibilem libertatem.
& rationis. quod secum semꝑ & ubiq por¬
tat in declinabile iudicium. non in con¬
grue dicit᷑ ut arbitror lib̃um arbitriũ:
ipse liber sui ꝓpter uoluntatẽ. ipse iuder
sui ꝓpter rationem. Et merito lib̾tatem
comitatur iudicium: qͣndoqͥdem quod
libum sui est ꝓfecto peccat ibi se iudicat.
Est autem iudicium quo iuste ꝓfecto¬
quando peccat patitur quod nolit. qui
non peccat nisi uelit. Ceterum quod sui¬

Expanded text:
nec beatum. Alioquin et arbores nec beatum. Alioquin et arbores ex vita, et pecudes etiam ex reliquis duobus, vel miseriae possent esse obnoxiae, vel idoneae beatitudini: quod omnino impossibile est. Communem itaque habentes, vitam quidem cum arboribus, sensum vero et appetitum, et aeque vitam cum pecoribus; id quod dicitur voluntas, nos ab utrisque discernit. Cujus voluntatis consensus, utique voluntarius, non necessarius, dum aut justos probat, aut injustos, etiam merito beatos facit vel miseros. Is ergo talis consensus ob voluntatis inamissibilem libertatem, et rationis quod secum semper et ubique portat, indeclinabile judicium, non incongrue dicetur, ut arbitror, liberum arbitrium, ipse liber sui propter voluntatem, ipse judex sui propter rationem. Et merito libertatem comitatur judicium: quoniam quidem quod liberum sui est, profecto ubi peccat, ibi se judicat. Est autem judicium, quia juste profecto, si peccat, patitur quod nolit, qui non peccat nisi velit.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq prudentia seu sapientia messe
creature potest uel in malo: nisi utiq
ꝑ rationem. Est uero ratio data uolũ¬
tati: ut instruat illam ñ destruat. De¬
strueret autẽ si necessitatem ei ullam
imponeret. quo minus lib̾e ꝓ arbito
sese uolueret. siue in malum consen¬
diens appetitui. aut neqͣm sp̃ui. ut
sit animalis. non ꝑcipiens uel certe
& ꝑsequens quȩ sunt sp̃c dei: siue
ad bonum grãm sequens. ut fiat spũ¬
alis. que fiat omia diiudicans. ⁊ iꝑ¬
sa a nemine iudicetur.Si inquam
horum qͦdlibet ꝓhibetite ratione
uoluntas non posset: uoluntas iã
non eẽt. Ubi quippe necessitas: uo¬
nalis creatura: aut misera: ꝓfecto
ẽẽ nulla ratione deb̾et. aut beata
penitꝰ non posset: cui nimirum in
utrouis id de eẽt quod solum in ea
miserie uel beatitudins capar est
id÷ uoluntas. C etera siquidẽ quȩ
supra memorata sunt. uita sensu.
appetitus. nec miserum ꝑ se faciunt.

Expanded text:
Neque enim prudentia seu sapientia inesse Neque enim prudentia seu sapientia inesse creaturae potest, vel in malo, nisi utique per rationem. 4. Est vero ratio data voluntati ut instruat illam, non destruat. Destrueret autem, si necessitatem ei ullam imponeret, quominus libere pro arbitrio sese volveret, sive in malum consentiens appetitui, aut nequam spiritui; ut sit animalis, non percipiens, vel certe et persequens ea quae sunt spiritus Dei: sive ad bonum gratiam sequens, et fiat spiritualis; quae omnia dijudicans, ipsa a nemine judicetur. Si, inquam, horum quodlibet prohibente ratione voluntas non posset, 605 voluntas jam non esset. Ubi quippe necessitas, nalis creatura, aut misera profecto esse nulla ratione deberet; aut beata penitus non posset, cui nimirum in utravis parte id deesset, quod solum in ea miseriae, sive beatitudinis capax est, id est voluntas. Caetera siquidem, quae supra memorata sunt, vita, sensus, vel appetitus, nec miserum per se faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fiat quod dicit᷑. & competentiꝰ ad id qd̾
uolumus ueniamus: paulo altius
estimo repetendum. In reb mat̾ialib
qd̾ appetitus. nec ille quod consensus.
Qd̃ ex singłoꝵ diffinitionib clarĩ elu¬
cebit. Est enim inquolibet corpore
uita. internus ac naturalis motus:
iugens tantum in trinsecus. Sensus
uitalis in corpore motus: uigilans &
ex trinsecus: Appetitꝰ autem naturał
uis in animante: mouendis anime:
nutus est uoluntatis spontaneus.
Uel certe qͦd suꝑius dixisse me memi¬
ni. habitus animi liber sui. Porro uo¬
luntas ẽ motus rationalis: & sensui
p̃sidens & appetui. Habet sane qͦcũq
&e quodammꝰ pedissequam non qd̃
semꝑ ex ratione. sed quod nunquam
absq ratione moueatur: ita ut mul¬
ta faciat ꝑ ipsam contra ipsam hoc
ẽ quasi ꝑ eius ministerium. contͣ eiꝰ
Prudentiores sunt filii scłi huius
filus lucis ingeneratione sua. & rur¬
sum. Sapientes sunt ut faciant mala:

Expanded text:
fiat quod dicitur, et competentius ad id quod fiat quod dicitur, et competentius ad id quod volumus veniamus, paulo altius aestimo repetendum. In rebus naturalibuquod appetitus; nec ille, quod consensus. Quod ex singulorum definitionibus clarius elucebit. Est enim in quolibet corpore vita, internus ac naturalis motus, vigens tantum intrinsecus. Sensus vero, vitalis in corpore motus, vigens et extrinsecus. Appetitus autem naturalis, vis in animante, movendis avide nutus est voluntatis spontaneus, vel certe quod superius dixisse me memini habitus animi, liber sui. Porro voluntas est motus rationalis, et sensui praesidens, et appetitui. Habet sane, quocunque et quodammodo pedissequam: non quod semper ex ratione, sed quod nunquam absque ratione moveatur, ita ut multa faciat per ipsam contra ipsam, hoc est quasi per ejus ministerium, contra ejus Prudentiores sunt filii hujus saeculi filiis lucis in generatione sua ; et rursum: Sapientes sunt ut faciant mala .
Abbreviated transcription (Latin):
luntarius consensus aliꝰ naturał appecitꝰ¬
Enimuero aliud est uoluntarius
consensus: aliud naturalis appetitꝰ.
Posterior quippe uobis communis est cũ
irrats onalib: nec ualet consentire sp̃ui.
carnis irretitꝰ illecebris. Et fortasse ipse
est qui alio nomine ab apło sapientia
carnis appellat᷑: ubi ait. Sapientia cari¬
sus inimica est deo. Legi enim dei ñ est
subiecta: nec enim potest. Hunc gͦ ut
diri cõmunem habentes cum bestus: uo¬
anmi: liber sui. Si quidem luntari.¬
non oogitur non extorquetur. Est qͥppe
iolunitatis non necessitatis: nec negat
se nec prebet cuiq̃m nisi ex uoluntate:
Alioquin si compelli ualet inuitus:
uiolentus est non uoluntariꝰ. Ubi aut̃
uoluntas non est: nec consensus. Non
enim est consensꝰ: nisi uoluntariꝰ. Ubi
gͦ consensꝰ: ibi uoluntas. Porro ubi uo¬
luntas: ibi lib̾tas. Elt hoc ẽ qd̾ dici pu¬
do lib̾um arbitrium. Sed ut manifestiꝰ¬

Expanded text:
luntarius consensus, aliud naturalis appetitluntarius consensus, aliud naturalis appetitEnim vero aliud est voluntarius consensus, aliud naturalis appetitus. Posterior quippe nobis communis est cum irrationalibus: nec valet consentire spiritui, carnis irretitus illecebris. Et fortassis ipse est, qui alio nomine ab Apostolo sapientia carnis appellatur, ubi ait: Sapientia carnis inimica est Deo: legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest . Hunc ergo, ut dixi, communem habentes cum bestiis, coimi, liber sui. Siquidem non cogitur, non extorquetur. Est quippe voluntatis, non necessitatis; nec negat se, nec praebet cuiquam, nisi ex voluntate. Alioquin si compelli valet invitus, violentus est, non voluntarius. Ubi autem voluntas non est, nec consensus. Non enim est consensus, nisi voluntarius. Ubi ergo consensus, ibi voluntas. Porro ubi voluntas, ibi libertas. Et hoc est quod dici puto liberum arbitrium. CAPUT II. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nos fecit. Quid enim: Tu forte putau̾is
tua te creasse merita. & tua te posse sal¬
uari iusticia. qui nec saltẽ dñm iħm dicẽ
potes nisi inspũ scõ: Itã ne oblitꝰ es qui di¬
uerit sine me nichil potestis facere. & neq
uolentis neq currentis. s miserantis est
dei: Quid gͥ agit ait liberum arbitum c
Breuit᷑ respondeo: saluat᷑. Tolle liberum
arbitrium non erit quod saluet᷑. Colle gra¬
tiam: non erit quod saluet. Opus hoc sine
duob effici non potest: uno a quo sit. alto
arbiteium tantum capax. Hec dare qͥs illã
um. Quod g̃ a solo deo & soli datur libero
gr̃e oꝑanti salutem. cooꝑari dicit᷑ lib̾um
arbitrium: dum consentit hoc est dum
saluatur. Consentire enim saluari est:
Pioinde pecoris sp̃c salutem huiꝰcemodi
iomume caꝑit. eo quod illi uoluntariꝰ con¬
sensus desit.quo saluanti uidelicet deo
placide obtemꝑet: siue iubenti adquies¬
cendo. siue pollicenti credendo. siue red¬
denti grãs agendo. Quod aliud sit uo¬

Expanded text:
nos fecit . Quid enim? Tu forte putaveras tua te creasse merita, tua posse salvari justitia, qui nec saltem Dominum Jesum dicere potes nisi in Spiritu sancto ? Itane oblitus es quis dixerit: Sine me nihil potestis facere? et: Neque currentis, neque volentis, sed miserentis est Dei? 2. Quid igitur agit, ais, liberum arbitrium? Breviter respondeo: Salvatur. Tolle liberum arbitrium, et non erit quod salvetur: tolle gratiam, non erit unde salvetur. Opus hoc sine duobus effici non potest: uno a quo fit; alter, liberum arbitrium tantum capax: nec dare illam, um. Quod ergo a solo Deo, et soli datur libero gratiae operanti salutem cooperari dicitur liberum arbitrium, dum consentit, hoc est dum salvatur. Consentire enim salvari est. Proinde pecoris spiritus salutem hujuscemodi minime capit, eo quod illi voluntarius consensus desit, quo salvanti videlicet Deo placide obtemperet, sive jubenti acquiescendo, sive pollicenti credendo, sive reddenti gratias agendo. Enim vero aliud est vo
Abbreviated transcription (Latin):
saluatore nr̃o int̾ra remittente peccata.
iudei dicunt eũ blasphemare: quasi qͥ
assum̾et sͥ qd̾ erat soliꝰ dei. Quarto d̾r
fortis. Iuxta sententiã enĩ apłi. necesse
ẽ ut om̃s qui pie uolt̾ uiu̾e in xͦ ih̃u¬
ad iuuit me. ⁊c̾. Cum gͦ nos in tͥbula¬
tione ꝓtegit. cũ ipsas aerias potesta¬
tes arcet ã nob̾ ac repellit. qͥd aliud¬
In boc oꝑe dici pͣ nisi fortis: Uñ dictũ ẽ.¬

Expanded text:
Salvatore nostro in terra remittente peccata, Judaei dicunt eum blasphemare , quasi qui assumeret sibi quod erat solius Dei. Quarto dicitur fortis: juxta sententiam enim Apostoli necesse est ut omnes qui pie volunt vivere in Chranima mea . Cum ergo nos in tribulatione protegit, cum ipsas aerias potestates arcet a nobis ac repellit, quid aliudn hoc opere dici potest, nisi fortis? Unde dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
quidem resurgemꝰ s ñ os ĩmutabim̃.
ut discernat ĩmutationẽ iustor ab ini¬
quoꝵ resurrectione: ponit᷑ sextoloco
princeps pacis. Qua obtenta. tota per¬
fectio complet᷑: nec iam ultra aliud
quicqͣm appetendũ relinquet᷑. Ipsa ẽ
enim in cuius exultatiõe ꝯcinit psal¬
Hors ser nominũ ꝯseq̃ntia ⁊ uittatẽ
breuic̾ atq elegant̾ comp̃hendit uno

Expanded text:
quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur , ut discernat immutationem justorum ab iniquorum resurrectione, ponitur sexto loco, princeps pacis. Qua obtenta, tota perfectio impletur, nec jam ultra aliud quidquam appetendum relinquitur. Ipsa est enim, in cujus exsultatione concinit PsalHorum sex nominum consequentiam et virtutem breviter atque eleganter comprehendit uno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiliariꝰ in p̃dicatiõe. d̾s in oꝑatiõe. fortiᷤ
in passione. pat̾ fut᷑i scłi in resurrectione.
pͥnceps pacis in ꝑpetua beatitudine. hec
etiam noia possunt ei ꝯgrue assignari
in oꝑe nr̃e salutis. Nam pͥmo d̾r ad¬
mirabił in ꝯu̾sione nr̃e uoluntatis: qͥ
mutatio: soliꝰ dext̾e excelsi. Postmodũ
dr ꝯsiliariꝰ in reuelatio̾e suȩ uolũtatis:
qñ reuelat qͥd seq̾ndum sit iam ꝯu̾sis.
Uñ paulꝰ ꝯu̾sus dicebat. Dñe qͥd me uis¬

Expanded text:
siliarius in praedicatione, Deus in operatione, fortis in passione, pater futuri saeculi in resurrectione, princeps pacis in perpetua beatitudine. Haec etiam nomina possunt ei congrue assignari in opere nostrae salutis. Nam primo dicitur admirabilis in conversione nostrae voluntatis, quae mutatio est solius dexterae Excelsi. Postmodum dicitur consiliarius in revelatione suae voluntatis, quando revelat quid sequendum sit jam conversis. Unde Paul
Abbreviated transcription (Latin):
gitam ubi sit constantia mar¬
tirũ. abstinentia confessoꝵs.
penetotũ hoc inhis mͦ teꝑib
defecit. cur hoc nisi qͥa mundꝰ
iam insenũ uergit. qͥa iã di¬
midiũ annoꝵs transcurrit:
Quia gͦ ante annoꝵ dimidi¬
dium mundo qͣsi adhuc infir¬
mo illud diuini consilii archa¬
num manifestari ñ potuit nͨ
ultra annorũ suoꝵ mediũ q̃n
eum a sua uirtute necc̃e erat de¬
ficere celariñ oportuit. recte nc̃
dicit᷑. In medio annoꝵ notũ fa¬
cies. Sed forte gratiꝰ accipitur
uidet᷑ descͥbere q̃n nescio quid
magnũ quib placuerit d̾s uult
manifestare. Miram et in effa¬
bilem qͣndã dulcedinẽ inueni¬
mꝰ inscripturiꝰ scĩs sepe descͥptã
freqñter nobis ꝓmissam quȩ¬

Expanded text:
gita modo ubi sit constantia margita modo ubi sit constantia martyrum, abstinentia confessorum, pene totum hoc in his modo temporibus defecit. Cur hoc, nisi quia mundus jam in senium vergit, quia jam dimidium annorum transcurrit? Quia ergo ante annorum dimidium mundo quasi adhuc infirmo illud divini consilii arcanum manifestari non potuit, nec ultra annorum suorum medium quando eum a sua virtute necesse erat deficere, celari non oportuit, recte nunc dicitur: in medio annorum notum facies. Sed forte gratius accipitur videtur describere, quando nescio quid magnum quibus placuerit Deus vult manifestare. Miram et ineffabilem quamdam dulcedinem invenimus in Scripturis sanctis saepe descriptam, frequenter nobis promissam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
minicos diligere. q̃n idoneae¬
rat dñm suũ &̃ usq ad mortẽ
diligere. Instabat itaq tec̃ tem¬
poris tempꝰ illd̾̃ dequo ꝑaba¬
cuc p̃dictum fuerat. In mẽdi¬
o annoꝵs notũ facies. Qd tñ
ẽ qͦd notum tc̃ futurũ fuit.
qͦd iamforte dñs notũ fecit.
sconditum qͦd nemohuiꝰ mun¬
di principium cognouit. & qͥd
inqͣm nisi altitudinẽ illam cõ¬
silii diuini suꝑ salutem gñis
humani: fidenter assero qͥa uᷤ¬
q ad tempꝰ illud nemo plene
cognouit. qͣntum ds salutem
hominũ dilexerit qͥ etiã ꝓpͥo
filio suo non pepercit. sed pro
nobis omĩb tradidit illum
Congruum ualde fuit ut hõi
usq adhumanȩ infirmitatiᷤ
Angustias usq ad crucis mor¬
tisq ob ꝓbria diligeret. qñ&
homo ydoneus erat cuncta
insuꝑ et animã suam ꝓipso
in morte ponere. Sed sict̃ priꝰ
homini cum adhuc qͣsi infir¬
mioreẽt hec manifestare nõ
debuit. sic̃ ꝓcul dubio illud
ulteriꝰ celari nonoportuit. Co¬

Expanded text:
inimicos diligere, quando idonea erat Dominum suum etiam usque ad mortem diligere. Instabat itaque tunc temporis tempus illud de quo per Habacuc praedictum fuerat, in medio annorum notum facies. Quid tamen est quod notum tunc futurum fuit, quod jam forte Dominus notum fecit? absconditum, quod nemo hujus mundi principum cognovit, et quid, inquam, nisi altitudinem illam consilii divini super salutem generis humani? Fidenter assero, quia usque ad tempus illud nemo plene cognovit quantum Deus salutem hominis dilexerit, qui etiam proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Congruum valde fuit ut homini usque ad humanae infirmitatis angustias, usque ad crucis mortisque opprobria diligeret, quando et homo idoneus erat cuncta insuper et animam suam pro ipso in morte ponere. Sed sicut prius homini cum adhuc quasi infirmior esset hoc manifestare non debuit, sic procul dubio illud ulterius celari non oportuit. Co
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. Iamenĩ ei d̃r. diligi¬
te mimicos uros. Siuis ꝑfectꝰ
ẽẽ uade uende omia quȩ habeᷤ
& da pauꝑib. Qui amat aĩam
suam plusqͣm me ñ est medig¬
nus. Sednouimꝰ qͥa maiorẽ
caritatẽ nemo ht̃ qͣm ut ani¬
mã suamponat qͥs ꝓamicis
suis. Patetgͦ quia corpꝰ xp̃iꝙ¬

Expanded text:
r: Diligite inimicos vestros . Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus . Qui amat animam suam plus quam me, non est me dignus . Sed novimus quia majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Patet ergo quia corpus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dinem temporis nominat. hoc ab¬
acut ꝓpħa mediũ annoꝵ uocat.
Ad similitudinẽ humani corporiᷤ
de xp̃i corpore sentencia ꝓfertur.
qͣͥndo qͥd futurum sit a ꝓph̃a p̃¬
uidet᷑. uel quo tempore uent᷑m
sit ab eodem predicit᷑. dimidiũ
namq annorũ nr̃oꝵ tam statu¬
ra qͣm uirtute crescendo ꝑcurri¬
mus. dimidiũ uͦ qͦd suꝑ ẽ pau¬
latim deficiendo ꝑagimus. Nã

Expanded text:
dinem temporis nominat , hoc Habacuc propheta medium annorum vocat. Ad similitudinem humani corporis de Christi corpore sententia profertur, quando quid futurum sit a propheta praevidetur, vel quo tempore venturum sit ab eodem praedicitur. Dimidium namque annorum nostrorum, tam statura, quam virtute crescendo percurrimus. Dimidium vero quod superest paulatim deficiendo peragimus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ficiens fit dedie indiem se ipso
minor. hoc inxp̃q̃ corpore ni fal¬
lor agitur. facile hoc uidere pot̃.
qui subtilius intuetur. Corpꝰ
xp̃i dico capud cummenbriᷤ. In
inicio enĩ mundi qͣsi cũ adhuc
puereẽt sufficiebat fidelib tm
uel sacrificia ei placere. Sed ad
adolescentiam usq ꝑuenitiqñ
uantias legis accepit. Nondũ
tasn nouerat. uel potiꝰ ñ dum
poterat sua ꝓdomino relinq̃re
animas suas ꝓxp̃o inmorte po¬
nere. postea u̾o qͣm plenitudo
temporis uenit. pꝰquã ad plenã
ecatemꝑuenit. postqͣm dimi¬
dium annoꝵ ꝑegit. qñ ut di¬

Expanded text:
ficiens fit de die in diem seipso minor. Hoc in Christi corpore, ni fallor, agitur, facile hoc videre potest, qui subtilius intuetur corpus Christi, dico caput cum membris. In initio enim mundi quasi cum adhuc puer esset, sufficiebat fidelibus tantum em, vel sacrificia ei placere. Sed ad adolescentiam usque pervenit, nis et observantias legis accepit. Nondum tamen noverat, vel potius nondum poterat sua pro Domino relinquere, animas suas pro Christo in morte ponere. Postea vero quam plenitudo temporis venit, postquam ad plenam aetatem pervenit, postquam dimidium annorum peregit
Abbreviated transcription (Latin):
manu peccatoꝵ. Iccirco pͥmus iudais
Dest confessio. ungit te suꝑ se regẽ
in hebron. Mortuo qͥppe saule. be¬
neficioꝵ tuoꝵ reminiscit᷑. et errorẽ¬
suum confitendo. transitum facit de
peccatis ad te rex iusticie. Regnas aut̃
suꝑ uidam septẽ annis in hebron: qͥa
reddis eis septuplũ in sinu eoꝵ. et
septẽ uitiis expiatos quib p̾erat
suꝑb saul: tua untute septempli
reformas. Postea transitus regni tui
fit in ierłm suꝑ uniu̾sum isrł: qͥa
ꝑ negotium confessionis illuminatis
iam sensib ꝑuenitur adusionẽ pacĩ.
in qua factus ẽ. locꝰ tuus. Et ipse ẽ
mons quẽ constitueras discipłis ut
irent in galileam. et uiderent et ado¬
rarent te ibi pꝰ resurrectionẽ tuam:
quia iã unxerat te ds̃ ds̃ tuus oleo

Expanded text:
manu peccatorum. Idcirco prius Juda, id manu peccatorum. Idcirco prius Juda, id est, confessio ungit te super se regem in Ebron. Mortuo quippe Saule, beneficiorum tuorum reminiscitur, et erroresuum confitendo, transitum facit de peccatis ad te, rex justitiae. Regnas autem super Judam septem annis in Ebron; quia reddis eis septuplum in sinu eorum, et septem vitiis expiatos, quibus praeerat superbus Saul, tua virtute septemplici reformas. Postea transitus regni tui fit in Jerusalem super universum Israel; quia per negotium confessionis illuminatis jam sensibus pervenitur ad visionem pacis in qua factus est locus tuus. Et ipse est mons quem constitueras discipulis ut irent in Galilaeam; et viderent et adorarent te ibi post resurrectionem tuam: quia jam unxerat te Deus, Deus tuus, oleo