comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stostuũ nelo quatur dolu Declina amado
iuangelio qui & malieboni scientiam nonha¬
bebat : pecteagrorũ ubertatem bona arbi¬
trabatur dicens. Anim a h abes in potestato¬
bona positit in annos multos quiescecomede:
bibe la&are & alius qui ia cebat inpurpura
& deliciis affluebat audita pud inferos ab
abraham Recepistibonatua inuitatua
Illud quoq at tendendum neforte& hoc possit
intellegi dare discipulis mandatum ut tis
quis einstruunt uerbõ communicent Obse¬
quantur docibiles facilesq seprebeant in
his tam̃ quae bonas quae spiritalia & non
hereica ueliudaica prauitate ꝑuersa
gistris sũptus & uitȩ necessaria ministrare
pos seobtendere pauꝑtatem & dicore
a germ̃s hocannoaruit sic citate. Uineã
tributa rapuerunt. Non habeo unde tribuã
qđ iub&ur : adiecit Noliteerrare dsnon
inrid&cur. Scit inquit corda ura. nonign orat
facultates: excusatioueri similis hominẽ po¬

Expanded text:
et labia tua ne loquantur dolum. Declina a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Declina a malo, uoque ille in Evangelio, qui mali et boni scientiam non habebat, recte agrorum ubertatem bona arbitrabatur, dicens: Anima, habes bona posita in annos multos: quiesce, comede, bibe, et laetare . Et alius qui jacebat in purpura, et deliciis affluebat, audit apud inferos ab Abraham: Recepisti bona in vita tua . Illud quoque attendendum 525 ne forte et hoc possit intelligi, dari discipulis mandatum, ut eis qui se instruunt, verbum communicent, obsequantur, dociles, facilesque se praebeant. In his tamen quae bona sunt, quae spiritualia, et non haeretica, vel Judaica pravitate perversa.gistris sumptus et vitae necessaria ministrare, posse obtendere paupertatem, et dicere: Ager meus hoc anno aruit siccitate: vineam tributa rapuerunt: non habeo unde tribuam quod jubetur, adjecit: Nolite errare, Deus non irridetur. Scit, inquit, corda vestra, non ignorat facultates. Excusatio verisimilis hominem po
Abbreviated transcription (Latin):
bentes aut uictũ & uestitũ . his contentisumꝗ
N ecmirũ si paulus eaquaeerant corporine¬
ces saria bona appellatione signauit : Cũ&ã
saluatorne ad cen quinec dũ aduirtutũ culm̃
ascenderant sed adhuc humilius incedebant¬
& sibi addiposcebant fidem dixerit Siergo
uos cum malisitis scitis bona datadare filuis
ur̃is quanto magis patercaelestis dabitbona
p& entibus se : ÷ ego puto &iob cum aduxorẽ
quasi unã de insipientib: mulieribus loqͣ relur
res pectueius quaeitaput ab at decorporalib
diuitis locutu: Si bona accepimus dema¬
nudñi  Rursumq de angustiis & pressuris &
temptatione quaeuictoriã fuerant: Quare
mala non susti neamus Cumutiquem a la
&bon a non indiuitiis & pressuris. sed inuirtu¬
tibus ponantur &uitiis. Vtiustus loquitur
inpsalmo. Quis est homoquiuuluntã &cupit
uidere diesbonos: Prohibe linguãtuã amalo

Expanded text:
bentes enim victum et vestitum, his contenti sumus bentes enim victum et vestitum, his contenti sumus . Nec mirum si Paulus ea quae erant corpori necessaria boni appellatione signavit: cum etiam Salvator noster ad eos qui necdum ad virtutum culmen ascenderant, sed adhuc humilius incedebant, et sibi addi poscebant fidem, dixerit: Si ergo vos cum mali sitis, scitis bona data dare filiis vestris: quanto magis Pater vester coelestis dabit bona petentibus se ! Ego puto et Job, cum ad uxorem, quasi unam de insipientibus mulieribus loqueretur, respectu ejus, quae ita putabat, de corporalibus divitiis locutum: Si bona accepimus de manu Domini : et rursum de angustiis et pressuris, et tentatione, quae victoriam afferant: Quare malum non sustineamus? Cum utique mala et bona non in divitiis et pressuris, sed in virtutibus ponantur et vitiis, ut justus loquitur in psalmo: Quis est homo qui vult vitam, cupit videre dies bonos? Prohibe linguam tuam a malo,
Abbreviated transcription (Latin):
pulo sedmagistro . Deinde &iã c&era quae secun¬
tur cum ei expositione non congruunt. Quae
semin auerit homo haec & mel&. Bonũ aũt faci¬
entes non deficiamus. tempore enĩ suo mecemus
non deficientes Sensusitaq iste est qui a supen
us spĩtalib p̃ceperat ut eos qui p̃occupati fuerant
in aliquo delicto instruerent in spũ laenitatis
& alter alterius onera portarent adimplentes
legem xp̃i : Nunce contras io hisqui ad huc inbe¬
cilliores & discipuli & carnales erant imperat.
Vt quomodo ipsimagistri spiritaliam &unt
sic magistris carnalia praebent quitotos sei
diuinde eruditioni & studio tradentes uitȩ
huius neces saniis indigent. & fi& illud quod de
manna scriptum est: Quimultũ non abundauit.
& qui modicum non minorauit. Bona autẽ
in p̃senti loco : iuxta uulgicon su&udinẽ morẽq
communẽ uictũ & uestitũ & c&sera quae homi¬
nes interbona numerant appellauit. Ha¬

Expanded text:
pulo, sed magistro. Deinde etiam caetera quae sequunpulo, sed magistro. Deinde etiam caetera quae sequuntur, cum ejus expositione non congruunt: Quae seminaverit homo, haec et metet. Et: Bonum autem facientes, non deficiamus: tempore enim suo metemus, nonius spiritalibus praeceperat, ut eos qui praeoccupati fuerant in aliquo delicto, instruerent in spiritu lenitatis, et alter alterius onera portarent, adimplentes legem Christi: nunc e contrario his qui adhuc imbecilliores, et discipuli, et carnales erant imperat t quomodo ipsi a magistris spiritualia metunt: sic magistris carnalia praebeant: qui totos se divinae eruditioni et studio tradentes, vitae hujus necessariis indigeant; et fiat illud quod de manna scriptum est: Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non minoravit . Bona autem in praesenti loco juxta vulgi consuetudinem, moremque communem, victum et vestitum, et caetera quae homines inter bona numerant, appellavit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
quod non ex alterius peccato &excomparatione
decerioris sediux ta nrm̃opus aut peccatores ab eo
udicemur aut scĩ recipiente unoquoq secundũ
opus suum Obscure lic&i docemur ꝑhano sente¬
tiolam nouũ dogma qđ latitat : dũ in p̃senti scło
sumus si ue brationib: siue consilus in incempos¬
senos adiuuari : Cum aut ante tribun al xp̃i ue
nerimus. nec iob. nec daniel nec noae rogare
posse proquoquã. sed unũ quẽ que portare opus
suũ Communic& aut̃ is quicate citatur uerbu.
ei quis ecate cͥitat in omnib bonis Marcion. hunc
locũ ita inter p̃tatus est : ut putar& fideles & cateͥu¬
minos simuloraredebere & magistrũ cõmuni¬
care in oratione discipulis. illo uel maxime aelatꝰ
quod sequatur inomnibus bonis : Cumutique si de
oratione sermo fuerat. non de buerat ei p̃cipi qui
catecizatur. sed eiqui secate qͥzat. idest non disci¬

Expanded text:
t in nos judicio, quod non ex alterius peccato et comparatione t in nos judicio, quod non ex alterius peccato et comparatione deterioris; sed juxta nostrum opus, aut peccatores ab eo judicemur, aut sancti, recipiente unoquoque secundum opus suum. Obscure licet docemur per hanc sententiolam, novum dogma quod latitat: dum in praesenti saeculo sumus, sive orationibus, sive consiliis, invicem posse nos coadjuvari. Cum autem ante tribunal Christi venerimus, non Job, non Daniel, nec Noe rogare posse pro quoquam, sed unumquemque portare opus suum . Communicet autem is qui catechizatur verbum, ei qui se catechizat in omnibus bonis. Marcion hunc locum ita interpretatus est, ut putaret fideles, et catechumenos simul orare debere, et magistrum communicare in oratione discipulis; illo vel maxime elatus, quod sequatur, in omnibus bonis. Cum utique si de oratione sermo fuisset, non debuerit ei praecipi qui catechizatur, sed ei qui se catechizat, id est, non disci
Abbreviated transcription (Latin):
tus es christianus sed site propria conscientia non
remor de. habes inte m& ipsogloriã & non in altero
Adla&a non ideo fortis est qui auicit infirmum.
& languida aduersarii mombra suporauit : sed
Intellegi potest & alic̃ Qui om scientiã ab&operis
boni & seipsum considerans opus suũ non reprae¬
hendit: non de b& de hoc apud aliũ gloriari & lau¬
densuã foras fundere & cõmunicare cumcune¬
tis & ex hominũq̃ rere fauore iactantiã. sed in
quaerit ab altero : huic nec munduscrucifixus est.
nec confixus est ipsecũxp̃o Recipit quippe qđ
quae rebat ab hominib: mercedem suam Vnus¬
quis que enĩ onus suũ portabit. Vid&ur supo᷑ri¬
oribus contraire ubi ait. Alter alterius onera
portate. Si enĩ suũ onusquis que portabit : alter
alterius onera portare non poterit: Sed uiden¬
dum quo dibi p̃ceperit ut pec cłtes in hac uita nos
inuicem sustentemus. & in praesenti scło alterutrĩ

Expanded text:
tus es Christianus: sed si te propria conscientia non tus es Christianus: sed si te propria conscientia non remordet, habes in temetipso gloriam et non in altero. Athleta non ideo fortis est, quia vicit infirmum, et languida adversarii membra superavit: sed Intelligi potest et aliter: Qui conscientiam habet operis boni, et seipsum considerans, opus suum non reprehendit, non debet de hoc apud alium gloriari, et laudem suam foras fundere, et communicare cum cunctis, et ex hominum quaerere favore jactantiam: sed in quaerit ab altero, huic nec mundus crucifixus est, nec crucifixus est ipse cum Christo. Recepit quippe, quod quaerebat ab hominibus, mercedem suam. Unusquisque enim onus suum portabit. Videtur superioribus contraire, ubi ait: Alter alterius onera portate: si enim onus suum unusquisque portabit, alter alterius onera portare non poterit. Sed videndum, quod ibi praeceperit ut peccantes in hac vita nos invicem sustentemus, et in praesenti saeculo alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
gantia nihilfit. &ipse decipit. Quod melius ingrȩ¬
codicitur Opena i aTa hoc estmentem suã
decipit pro quolatinus posuit interpres. seipsũ
seducit Mentem aũt suam decipit. qui seputat
eẽ sapi entem ei secum dũesaiã sapiensin seẽ & in cons¬
pectusuo intellegens. ad circũ cisionẽ e ad legẽ
talocihuius conẽctitur intellectus. Quispirita¬
lis est & misericordiã in proximũ non hab&. con¬
temnens humilẽ quia ipse sublimior est: ipsede¬
cipit nesciens hanc sp̃s eẽ legem ut nos inuicem
diligamus Opus aũt̃ suũ probes unus quis que &
sic insemeips otatũ gloriam habebit & non in al¬
tero Sensus isteest. Tu quite aestimas spĩtalem
&dcalterius firmitate robustior es non debes
in becillita tem iacentis sed tuã fortitudinẽ con¬
siderare : Neque enĩ sialius ꝑfecte non potest ad
christianis mũ iudaismotransire idcircotuꝑ fec¬

Expanded text:
gantia nihil fit, et ipse se decipit: quod melius in Graegantia nihil fit, et ipse se decipit: quod melius in Graeco dicitur φρεναπατᾷ, hoc est, mentem suam decipit: pro quo Latinus posuit Interpres, se ipse seducit. Mentem autem suam decipit, qui se putat esse sapientem, et secundum Isaiam, sapiens in se est, et in conspectu suo intelligens . Ad circumcisionem et Legem, ita loci hujus connectitur intellectus: Qui spiritualis est, et misericordiam in proximum non habet, contemnens humilem, quia ipse sublimior est, ipse se decipit, nesciens hanc spiritus esse legem, ut nos invicem diligamus. Opus autem suum probet unusquisque: et sic in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero. Sensus iste est: Tu qui te aestimas spiritualem, et de alterius infirmitate robustior es, non debes imbecillitatem jacentis, sed tuam fortitudinem considerare. Neque enim si alius perfecte non potest ad Christianismum a Judaismo transire, idcirco tu perfec
Abbreviated transcription (Latin):
ribus bonis: facile tribuerẽ communicare thes¬
auri⁊ aresibi fundamentũ bonũ infuturũ. ut ad¬
adp̃ hendit eũ uide lio& quiloquitur Egosum uita
Impleuit legem xp̃i quatendit aduitã Namsiquis
existimat seeẽ aliquideũ sit nihil seipsũ seducit
Siquis non uult onera alien a portare & in mise¬
ricors suo tantũ opero &uirtute contentus est
non quaerens quae aliena sunt sed quae sua hoc
est suitancũ amator & non eiã đi : ipse seducit Du¬
plioiter aũt intellegi potest atque distingui Vel
cum sit nihilipses educit & magis ingraeco quã in
latinore sonat ista distantit. Prioris enĩ distinc¬
tionis sensus est qui sealiquid existimat eẽ &nihilẽ
ipse se decipit. Secundus sensus altior est : & quino¬
bis magis plac&. Si quis existimat seeẽ aliquid
in eo quod seputat eẽ aliquid. & non ex dementia
in proximũ sed in suo opere & labore seiudicat
Suatantũ uirtute contentus. iste ex hacipsa arro¬

Expanded text:
ribus bonis, facile tribuere, communicare, thesribus bonis, facile tribuere, communicare, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum, ut ad vita , implevit legem Christi, quae tendit ad vitam. 522 Nam si quis existimat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit. Si quis non vult onera aliena portare, et immisericors suo tantum opere et virtute contentus est, non quaerens quae aliena sunt, sed quae sua, hoc est, sui tantum amator, et non etiam Dei, ipse se seducit. Dupliciter autem legi potest atque distingui: Vel,cum sit nihil, se ipse seducit. Et magis in Graeco quam in Latino resonat ista distantia. Prioris distinctionis hic sensus est: Qui se aliquid existimat esse, et nihil est, ipse se decipit. Secundus sensus altior est, et qui nobis magis placet: Si quis existimat se esse aliquid, in eo quod se putat esse aliquid, et non ex clementia in proximum; sed ex suo opere et labore se judicat, sua tantum virtute contentus, iste ex hac ipsa arro
Abbreviated transcription (Latin):
locũ cũ superioribus copulemus Duplicem enĩ
sequimur intellegentiađ: Si quis infirmus in fideẽ
& ad huo laete nutritur infantiae nec pocest tam¬
cito alegali obseruatione ad spiritalia sa cram̃ta
transire : uosqui robustiores estis eiu sonera portate
ne ꝑ inscientiam ur̃am fracerpereat proquoxp̃s est¬
mortuus Portat quoque fratris nec essitatem gra¬
uatũ pauperem onere aegestatis adiuuat & facit
sibi amicos deiniquomammona quem postesur¬
rectionẽ xp̃s ad fatur. Uenite ad me benedictipa¬
trismei possidel ep̃paratum uobis regnũ a constitu¬
tionemundi E suriuienĩ & de distis mihimandũ¬
care : Sitiui & de distis mihibibere Iuxta bi mnosen¬
sum &iam inalia epła paulustimot heũ docens
addidit: Diuitibus huius scłi p̃cipe non sublime
sapere : Proeo quod est non suꝑbire & neque spe¬
rare in incerto diuitiarũ sed indđo qui prestat om̃a
abunde adfruendũ beneagere diuites eẽ in ope¬

Expanded text:
locum cum superioribus copulemus. Duplicem enim locum cum superioribus copulemus. Duplicem enim sequimur intelligentiam. Si quis infirmus in fide est, et adhuc lacte nutritur infantiae, nec pocito a legali observatione ad spiritalia sacramenta transire: vos qui robustiores estis, ejus onera portate: ne per scientiam vestram frater pereat, pro quo mortuus. Portat quoque fratris necessitatem, qui gravatum pauperem onere egestatis adjuvat, et facit sibi amicos de iniquo mammona , quem post resurrectionem Christus affatur: Venite ad me, benedicti Patris mei: possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere . Juxta hunc sensum etiam in alia Epistola Paulus Timotheum docens, addidit: Divitibus hujus saeculi praecipe non sublime sapere pro eo quod est, non superbire, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo qui praestat omnia abunde ad fruendum: bene agere, divites esse in ope
Abbreviated transcription (Latin):
niquitates meae eleuatȩ sunt suꝑ caput meum
quasionus graue gri uatae sunt suꝑme &t acha¬
rias inspeciaem ulieris uidit suꝑtalentũ plum¬
bisedere iniquitatem Hoc onus saluator pronobis
tulit. suonos exemplo docens quid facere de bemꝰ
Ipsequi ppeiniquitates nr̃as portat &i pronobis dol&
& eos qui peccatorũ ac legis onere sunt de pressiadꝰ
leue onus uirtutis inuitat dicens: Iugummeum
sua ueest & onus meũ leue : Quugitur fratris non
desperat salutem sed manũ porrigit dep̃canti &i
quantum inseest fle cumflentib : infirmus est
cum in firmis suaq iudicat alien a peccata . isteꝑ
hoc est mandatũ meũ ut diligatis inuicem. Quae
lex filiidĩ est diligite alterutrum sicut egodixi
uos. Quomodo dĩfilius nos dilexit: maior hacdi¬
lectione non est quã ut quis animã suã ponat proa¬
micissuis : Quiclementiã non hab& nec indutus
est uiscera miseri cordiae& lacrim arũ : quamuis
spiritalissit non adimpleuit legẽ xp̃i: Sed& hunt

Expanded text:
niquitates meae eleuatae sunt super caput meum, quasi onus graue adgrauatae sunt super rias, in specie 521 mulieris, vidit super talentum plumbi sedere iniquitatem . Hoc onus Salvator pro nobis tulit, suo nos exemplo docens quid facere deberemus. Ipse quippe iniquitates nostras portat, et pro nobis dolet , et eos qui peccatorum ac Legis onere sunt depressi, ad leve onus virtutis invitat, dicens: Jugum meum suave est, et onus meum leve . Qui igitur fratris non desperat salutem, sed manum porrigit deprecanti, et quantum in se est, flet cum flente, infirmus est cum infirmo, suaque judicat aliena peccata, iste peHoc est mandatum meum, ut diligatis invicem Quae lex Filii Dei est? Diligite alterutrum, sicut et ego dilexi vos. Quomodo Dei Filius nos dilexit? Major hac dilectione non est, quam ut quis animam suam ponat pro amicis suis . Qui clementiam non habet, nec indutus est viscera misericordiae et lacrymarum, quamvis spiritualis sit, non adimplebit legem Christi. Sed et hunc
Abbreviated transcription (Latin):
uangelio ꝑ uerbũ amen. ueri eẽ quae loquitur
ostendit: Quod aut amen. concessum signi¬
fic& audientis & sit signaculũ ueritatis: ad co¬
rint hios quoq prima nos doceat in qua paulus
ait C&erum sibene dixeris spũ quis suppl&
locum idiote  Quomodo dice amen suꝑ tuã
benedictionẽ : qͥm̃ quidẽ nescit quid dicas:
Ex quoostendit non posse idioten respondere
uerum eẽ qđ dicitur nisi intellexerit qđ dicetꝰ¬

Expanded text:
era esse quae loquitur, ostendit. Quod autem Amen consensum significet audientis, et sit signaculum veritatis, ad Corinthios quoque prima nos docet, in qua Paulus ait: Caeterum si benedixeris spiritu, quis supplet locum idiotae? Quomodo dicet amen super tua benedictione: quoniam quidem nescit quid dicas ? Ex quo ostendit non posse idioten respondere verum esse quod dicitur, nisi intellexerit quod docet
Abbreviated transcription (Latin):
Econtra sci& seres ponsione non dignũ quimagis
contendere paratus est quã doceri. Egoeni stig¬
mata dñĩnriitiũ xp̃i in corpore meo porto. Qui
postaduentũ xp̃i incarnecircũ ciditur. nompor¬
tat stigmata dñiitĩu sed habagloriã in confus¬
onesua. Quiuero in plagis su pramodũ incurceri¬
bus frequenter Teruirgis cesus est semellupi
riandi hicstigmata dñi itiu incorpore suoporta:
Forte &is qui macerat corpus suũ & subncit ser¬
uituti nealiis prȩdicans ipserepbus inueniatur
portat stigmata dñi inũ incorporesuo. Lac ca¬
bantur & apłi qđ dignifuerant pronomine irĩu
siue quia spiritales facti caro& anima eẽ desis¬
tis siue quod in principali &iam ea quae mino¬
ra sunt conprehendantur. Anima enĩ & caro
sub iecta sunt spũi. de quo& ecclesiastes loquit᷑
Sp̃s reuerc&ur adeũ quidedit illũ : Expaulus in
sedcũ his qui frs ab aplo merentur uocass fr̃s¬

Expanded text:
contra, sciat se responsione non dignum, qui magis contendere paratus est, quam doceri. Ego autem stigmata Domini Jesu in corpore meo porto. Qui post adventum Christi in carne circumciditur, non portat stigmata Domini Jesu; sed habet gloriam in confusione sua. Qui vero in plagis supra modum, in carceribus frequenter, ter virgis caesus est, semel lapriandi, hic stigmata Domini Jesu in corpore suo portat. Forte et is qui macerat corpus suum, et subjicit servituti, ne aliis praedicans ipse reprobus inveniatur, portat stigmata Domini Jesu in corpore suo . Laetabantur et apostoli quod digni fuerant pro nomine Jesu sive quia spirituales facti, caro et anima esse desistis, sive quod in principali etiam ea, quae minora sunt, comprehendantur. Anima enim et caro subjecta sunt spiritui. De quo et Ecclesiastes loquitur: Spiritus revertetur ad eum qui dedit illum . Et Paulus in sed cum his qui fratres ab apostolo merentur 535
Abbreviated transcription (Latin):
malultci iã seneetatem &unx inter discipulorum
manus adecel esã deferrdur ⁊copapsal mplu¬
rina uocẽ uerba contexero Nibiladiu d psipi¬
gulas selebat proferre collertas nisilps ui¬
oli diligito alt erutrũ Tundẽ ds cipulo cifre

Expanded text:
ad ultimam 529 senectutem, et vix inter discipulorum ad ultimam 529 senectutem, et vix inter discipulorum manus ad ecclesiam deferretur, nec posset in plura vocem verba contexere, nihil aliud per singulas solebat proferre collectas, nisi hoc: Filioli, diligite alterutrum. Tandem discipuli e
Abbreviated transcription (Latin):
nia quaeput an᷑ turbona ab auditorib suis ius serie
ministrari Breueest uitȩistius curriculũ. hoc
ipsũ quodloquor qđ dico qđ soribit᷑ quodernen¬
do quodlego d&empore meo mihi aut crescit aut
deperit. Titus filius ues passiani quii nultione
dominici s anguinis subuersis hiero solimis romã
uictor ingres sus est : tantȩ łrfuis sobonitatis ut
cũ quadã noete serorecor dar&ur incena qđ ni¬
baboni dicilla fecisse dixeritam icis. hodiedic̃
ꝑdidi Nosputamus non perire nobis horã dieni
momenta tempus aecates cuotiosũ uerbũ loqui¬
mur proquo red dituri sumus rationẽ indicudi¬
cu: quodsi hocillesine lege sine euangelio sine
saluatoris claploꝵ doetrina natur aliter & dix̃
afeit: Quid nos o port& facere in quorũ con¬
dempnationẽ habueniunouniuiras & uestauni¬
ingines & alia idola cantinentes : Beatusio¬
hannes euangolista cũ e fesimorartur asque

Expanded text:
nia quae putantur bona, ab auditoribus suis jusserat nia quae putantur bona, ab auditoribus suis jusserat ministrari. Breve est vitae istius curriculum. Hoc ipsum quod loquor, quod dicto, quod scribo, quod emendo, quod relego, de tempore meo mihi aut crescit, aut deperit. Titus, filius Vespasiani, qui in ultionem Dominici sanguinis, subversis Jerosolymis, Romam victor ingressus est, tantae dicitur fuisse bonitatis, ut cum quadam nocte sero recordaretur, in coena, quod nihil boni die illa fecisset, dixerit amicis: Hodie diem perdidi. Nos putamus non perire nobis horam, diem, momenta, tempus, aetates, cum otiosum verbum loquimur, pro quo reddituri sumus rationem in die judicii ? Quod si hoc ille sine Lege, sine Evangelio, sine Salvatoris, et apostolorum doctrina, naturaliter et dixit, et fecit: quid nos oportet facere, in quorum condemnationem habet et Juno univiras, et Vesta virgines, et alia idola continentes? Beatus Joannes evangelista cum Ephesi moraretur usque
Abbreviated transcription (Latin):
ptentes pauperes diuites iꝗ nobile hono
itpe surientes atq uescentes : Oma in nomi
&imp lebitur innobis illud quod scriptiũ est
dilig encibus aut̃ dnm. omã cooperaintur in
saleram ultionẽ sime refrenem sipropt adm
taceam si ꝑsingulos cõmotionis aculeos incen¬
tiuntint irũ : di desuꝑ me uidentis recor der
funt ihi gecasi otriumphorũ. Nedicamus
belargiendo ille est amicus humñc neseio hiede¬
bsa ecipene iste contempni: uctesiior pedee
npn quisolemsuuoririfacit suꝑbonos & malos
& pluit suꝑiustos &iniustos Fonsbonitatis
omnibus pat& seriius & liber. plebeius & rex diues
& pauꝑ ex eosimili terbibunt : Lucernacũ accen¬
safuerit indomo omnib: luc& aequaliter Quod
si incunctos in different̃ liberalitatis frenalax :¬
antur quanto magis indomesticosfidei &in
christianos qui eundẽ habent patrem eiusdẽma¬
gistriappellatione censentur: Videxurmihi
locus iste posse & superiorib: coherere : utdomes¬
ticos fidei magistros nomin& quibus supriom¬

Expanded text:
potentes, pauperes, divites, ignobiles, honorati; esurientes, atque vescentes, omnia in nomine et implebitur in nobis illud quod scriptum est: Diligentibus autem Dominum, omnia cooperantur in siderat ultionem, si me refrenem: si propter Deum taccam: si per singulos commotionis aculeos, et incentiva vitiorum, Dei desuper me videntis recorder, fiunt mihi occasio triumphorum. Ne dicamus in largiendo: Ille est amicus, hunc nescio: hic debet accipere, iste contemni. Imitemur Patre qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Fons bonitatis omnibus patet. Servus et liber, plebeius et rex, dives et pauper, ex eo similiter bibunt. Lucerna cum accensa fuerit in domo, omnibus lucet aequaliter. Quod si in cunctos indifferenter liberalitatis frena laxantur, quantChristianos, qui eumdem habent patrem, et ejusdem magistri appellatione censentur? Videtur mihi locus iste posse superioribus cohaerere, ut domesticos fidei, magistros nominet, quibus supra om
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑepłantã quã ꝓnosmissa quasi inste dies
dñi nequis uos seducat ullomodo Qut tottm
eplam quã mittebat suspicione eruer& falsitatis
manusua infine subscripsit dicens. Salutatio
meamanupauli : quod est signũ in omni epła
uobis Ad colo senses &iã quas dic tauerat litteras
manu sua similit̃ sub notauit. Salutatiomea
manu pauli Memores estote uinculorũ meoꝵ
epłam manu propria subscribebat. Deniq & ad
corinthios seribens in quibus erant scis mata
eibere sesuno quoꝗdicente: Egosuimpauli &
egd appollo ego aut cefae: Epistolam suã tali
adnocationẽ signauit. Salutatiome ama

Expanded text:
quam per nos missam, quasi instet dies Domini, ne quis vos seducat ullo modo . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola: ti cum omnibus vobis . Ad Colossenses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae , epistolam suam tali annotatione signavit: Sal
Abbreviated transcription (Latin):
uenit que eimundi consum matio: & dignus
effectus nouocae lo& uouaterra & nouotestam̃to
canit canticũ nouũ & accipit nom̃ nouũ scriptũ
inoalculo qđ nemonouit nisiqui accepit illũd:¬
Quaeritur quomodonunc paulus dicat: Mihi aũt

Expanded text:
venitque ei mundi consummatio et dignus effectus novo coelo et nova terra et Novo Testamento, canit canticum novum, et accipit nomen novum scriptum in calculo quod nemo novit nisi qui accepQuaeritur quomodo nunc Paulus dicat: Mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
consu&udine ducebantur in firmos paruulosq
narrar& & uider& iurgiũ eẽ interspiritales
& carneos : amͦmonuit spĩtales ne contẽpne¬
rent carneos ait Infirmũ aũt infide ad¬
sumite : non in disceptationib: cogitationũ
Aliuse nĩ credit manducare om̃a :qui autem
infirmus est holus manduc& Isquimanducat
non manduc antem non spernat : Eo qui non
manducat manduc antem non iudic& ds̃ enĩ
illum adsupsit. Tuquis es qui iudices alienũ seruum :
suodñostataut cadit. Stabituũt : Potens esteni
ds̃ statuereillum. &multalnmedio suꝑ hoc sensu
disserens adiecit infine. Noli propter escã destru¬
ereopus dt̃ Miterũ De bemus aut̃ nos firmio¬
res in becillitates infirmorũ sustinere. & non no

Expanded text:
consuetudine ducebantur, infirmos parvulosque consuetudine ducebantur, infirmos parvulosque narraret, et videret jurgium esse inter spirituales et carneos: admonuit spirituales ne contemnerent carneos, et ait: Infirmum autsumite non in disceptationibus cogitationum alius enim credit manducare omnia qui autem infirmus est holus manducat is qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet Denum servum? suo domino stat aut cadit. Stabit autem, potens est enim Deus statuere illum ; et multa in medio super hoc sensu disserens, adjecit in finem: Noli propter escam destruere opus Dei. Et iterum: Debemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, et n
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Ceterum temtari in potestate temptantis
est: Sicnimsaluator tenitatus est. quispo testesse
securus intẽptatum seuitȩ huius maria transire . đ¬
quiputant paulum iuxtatem & nonuere dixisse:
dant huius lociconse quentia: debuit qrup pe secun¬
dumordinem dicere : Vos quispiritales estis ins¬
truite huius modi inspiritulenitatis. considerantes
uos metipsos neduos tẽptemini. & non plurali infer¬
renumerum singularẽ : Hebreusigitur ex hebreis
& qui& & inuernaculo sermone doctissimus. profun¬
dossensus aliena lingua ꝙ primere nonualebat neccu¬
rabat magnopere de uerbis cũ sensum haber& into¬
to Haec secundũ simplicem intellegentiam.
c& erumut & secunde expositionis ordinem ꝑse¬
quamur : Locus iste deepłȩ adrom anos fine
pandendus est Ibienĩ cumsimilit deescis &ob¬
seruationib: scriber& iuda eoꝵ & eos qui legis
iuxta litteram praecepit contẽpnerent
firmos atq ꝑfectos illos uero quiad hucantiqua

Expanded text:
tate: 520 caeterum tentari, in potestate tentantis tate: 520 caeterum tentari, in potestate tentantis est. Si enim Salvator tentatus est, quis potest esse securus intentatum se vitae hujus maria transire? Qdant hujus loci consequentiam. Debuit quidem secundum ordinem dicere: Vos qui spirituales estis, componite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerantes vosmetipsos, ne et vos tentemini , et non plurali inferre numero singularem. Hebraeus igitur ex Hebraeis, et qui esset in vernaculo sermone doctissimus, profundos sensus aliena lingua exprimere nonrabat magnopere de verbis, cum sensum haberet in tuto. Haec secundum simplicem intelligentiam. Caeterum, ut et secundae expositionis ordinem prosequamur, locus iste de Epistolae ad Romanos fine pandendus est. Ibi enim cum similiter de escis et observationibus scriberet Judaeorum, et eos qui Legis juxta litteram praecepta contemnerent, firmos atque perfectos: illos vero, qui adhuc antiqua
Abbreviated transcription (Latin):
desua certus ẽmente qui scit non possese labi
non instru& peccatorem inspulȩnitatis: Ad qđ
dicimus. Qi am siuicerit iustus sciens quanto
labore superauerit : magis pec canti ueni am
largi&ur Nam & saluator propterea tẽptatus ẽ
iuxta omã nobis similiter absque peccato: ut pos¬
s& compati & dolere in firmitatibus nr̃is.
suo doctus exemplo quam difficilis sit incarne
uictoria Si quis uirgo ad senectã usque ꝑ mansent
ignos catei qui ad olescentiae quondacalore
deceptus est : Sciens quantis difficultatibus
illã transi erit adatem : Si quis pronominis confes¬
sione cruciatus alium intormentis uiderit de¬
negasse: ampatstur uulneribus negatoris & nontã
illum uictum quã seuicisse miretur: Caute lam
quoq scribentis acltendite quia non dixerit con¬
si de ransit ned tucadas s& ne& tutẽ teris: Vinci
quippe uel uincere : nonnum quã in nr̃a eflpotes¬

Expanded text:
de sua certus est mente, qui scit non posse se labi, de sua certus est mente, qui scit non posse se labi, non debet instruere peccatorem in spiritu lenitatis? Ad quod dicemus, etiamsi vicerit justus, sciens quanto labore superaverit, magis peccanti veniam largietur. Nam et Salvator propterea tentatus est, juxta omnia nobis similiter absque peccato: ut possit compati, et condolere infirmitatibus nostris, suo doctus exemplo, quam difficilis sit in carne victoria. Si quis virgo ad senectam usque permanserit; ignoscat ei qui adolescentiae quondam calore deceptus est, sciens quantis difficultatibus illam transierit aetatem. Si quis pro Christi nominis confessione cruciatus, alium in tormentis viderit denegare, compatiatur vulneribus negatoris, et non tam illum victum, quam se vicisse, miretur. Cautelam quoque scribentis attendite, quia non dixerit: Considerans te, ne tu cadas; sed, ne et tu tenteris. Vinci quippe vel vincere, nonnumquam in nostra est potes
Abbreviated transcription (Latin):
lembona eẽ arborẽ &nũ quã malos adferre fruc¬
tus. Ecce apłs cuius &ipsi auctoritatem sequunt᷑:
dicit eos qui spiritalos sunt pos sepeccare. siꝑ alti¬
tudinem cordis sui inflentur e corruant: Quo d
siad meliorareuertantur Opponi nobis potest
illud. quod adcorinthios scribitur. Quiduultis
in uirgaueniã aduos an incaritate & spũ mansu¬
ecudĩnis: Si enĩ ibi ad peccatores non inspũman
suudinis sed in uirgauenire sedicit: quomodo
nuncillis qui inaliquo peccato p̃uentifuerint.
non uirgama dib& sed spm̃mansueudinis
uerumibi a deos dicitur qui post pec catũ ñ senti¬
entes errorem suũ : Nolebant maioribus subdi
& paenitentia corrigi. Ubi uero peccator intelle¬
gens uulnus suũ tradit medicose curandũ : ibi non
estuirga necessaria sed sp̃s laenitatis: Sedillud
forte quaeratur quod si propterea instruere
quis debeat peccatorẽ in spũ laenitatis qui a con¬
sider&se ne& ipse temptelur : ergoiustus qui

Expanded text:
lem, bonam esse arborem, et numquam malos afferre fruclem, bonam esse arborem, et numquam malos afferre fructus. Ecce Apostolus, cujus et ipsi auctoritatem sequuntur, dicit eos qui spirituales sunt, posse peccare, si per altitudinem cordis sui inflentur et corruant. Quod esi ad meliora revertantur. Opponi nobis potest ilin virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis? Si enim ibi ad peccatsuetudinis, sed in virga venire se dicit: quomodo hic his qui in aliquo peccato praeventi fuerint, non virgam adhibet, sed spiritum mansuetudinis? Verum ibi ad eos dicitur, qui post peccatum non sentientes errorem suum, nolebant majoribus suis subdi, et poenitentia corrigi. Ubi vero peccator intelligens vulnus suum, tradit medico se curandum, ibi non est virga necessaria, sed spiritus lenitatis. Sed et illud forte quaeratur, quod si propterea instruere quis debeat peccatorem in spiritu lenitatis: quia consideret se, ne et ipse tentetur; ergo justus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
deceptus & mersus inuoraginẽ seipsus ine auxi¬
lio & adiutore erigere non possit. Spiritali aũt
non additur homo sed quasi deeo praecipitur. ut
hominem praeoccupatũ indelicco Instruat
Siueut melius hab&ur in graeco.perficiat. in
spũ laenitatis Qui a ut ꝑficitur non ei desunt u¬
niuersa sed aliqua. Deniq non pecatis plurib
seduitio ali quo p̃occupatus err auit. laenitatis
spm̃ ex mansu&udinis incorrectionepeocantis p̃dicator¬
spĩtalis adhibeat : nerigidus neiritus & tristis
corrigere cupiat errantem sed ꝓuoc& eũ . Spon¬
dens salutẽ ueniã repromittens xpĩtestimoniũ
proferat. quod grauilegis & peccatorũ onere de¬
pressos. adiugũ suũ suaue & leue inuit& onus
ut discant qui a humilis est &mitis & mans u&us
corde & inueni ant requiẽ animabus suis Vtam̃
hoc testimonio aduersus hereuicos. qui diuersa¬
rum fingentes fabulas naturarũ. aiunt spirita¬

Expanded text:
deceptus, et mersus in voraginem, seipsum sine auxideceptus, et mersus in voraginem, seipsum sine auxilio, et adjutore erigere non possit. Spirituali autem non additur homo: sed quasi Deo praecipitur, ut hominem praeoccupatum in delicto instruat: sive ut melius habetur in Graeco perficiat in spiritu lenitatis. Qui autem perficitur, non ei desunt universa, sed aliqua. Denique si non peccatis pluribus, sed vitio aliquo praeoccupatus erravit: lenitatis spiritum et mansuetudinis in correctione peccantis spiritualis adhibeat, ne rigidus, ne iratus et tristis corrigere cupiat errantem; sed provocet eum, spondens salutem; veniam repromittens: Christi testimonium proferat: quod gravi legis et peccatorum onere depressos, ad jugum suum suave, et leve invitet onus: ut discant, quia humilis sit et mitis, et mansuetus corde , et inveniant requiem animabus suis. Utamur hoc testimonio adversum haereticos: qui diversarum 519 fingentes fabulas naturarum, aiunt spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
pe gloriae cupidisunt. Scio inlatinis codicib¬
& in eo testimonio qđ supra posui. sitradidero cor¬
pus meũ ut glorier arde am habere proglori¬
er : Sed o bsimilitudinẽ uerbi quia apud grae¬
et ΚΑΥΕΝ COΜΑI. unalitterȩ parte distinguit᷑:
Apud nros error inoleuit. sed apudipsos graecos
exemplaria sunt diuersa. Fr̃s & si praeo co upa¬
tus fuerit homo in aliquodelicto uos quis pirita¬
lesestis huius modi instruite inspũlenitatis: Con¬
siderans te ipsum. neatu tempteris. Sciens paũ¬
lus eius dĩ secẽ cultorẽ quinoll& mortem pecoa¬
toris sed paenitentiã. & exceptatrinitate omnẽ
creaturam lic& non pec& tamen pos sepeccare:
eum quoq quis piritidis est cohartatur suitimore
nepecc& manumporrigere corruenti & pulcdre
p̃occupatũ in delicto hominẽ uocaͭ quimori possit:
exipso nomine fragilitatem conditionis osten¬
dens ut dignus sit uenia quiue lut homo errore

Expanded text:
pe gloriae cupidi sunt. Scio in Latinis codicibupe gloriae cupidi sunt. Scio in Latinis codicibus in eo testimonio quod supra 518 posuimus: Si tradidero corpus meum ut glorier, ardeam habere pro glorier; sed ob similitudinem verbi, qua apud Graeet καυχήσομαι, una litterae parte distinguitur, apud nostros error inolevit. Sed et apud ipsos Graecos exemplaria sunt diversa. Fratres, et si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, inssiderans teipsum, ne et tu tenteris. Sciens Paulus ejus Dei se esse cultorem, qui nollet mortem peccatoris, sed poenitentiam : et excepta Trinitate, omnem creaturam, licet non peccet, tamen posse peccare: eum quoque qui spirituales est, cohortatur sui timore ne peccet, manum porrigere corruenti. Et pulchre praeoccupatum in delicto, hominem vocat, qui mori possit: ex ipso nomine fragilitatem conditionis ostendens; ut dignus sit venia, qui velut homo errore
Abbreviated transcription (Latin):
nitudoreuelationum extoller& eũ datus est ẽa¬
miihistimulus carnis eius angelus sat anȩ quicũ
cola firares ut non extoller&ur & certe ter dñm
rogauit ut disceder& abeo. sed dictumestei. Suffi
cittibi gratiamea. uirtusenĩ in infirmitate ꝑficit᷑
Quid tam dĩopus est quamscripturas legere inec¬
clȩsia p̃dicare sacerdotiũ cupere. ante a ltare dñi
stare :  Sed & haec nisi aliquis omnidiligentia
custo dierit corsuũ. decupidita ce laudisoriuntur
Videas pleros que qđ &iã tullius ait libros suos de
contemnendagloria inscribere & propterglo
scripturas sae peuertimus stilum. quaedig¬
nalectione sunt scribimus & nis ixpi causa fiant.
sed & memoriae in posteros & famȩ inpopulos
totus labor irritus fi&. &erimus quasi trmphanũ¬
sonans aut crmbalũ concrepans . Videas ple¬
rosque descripturis interse contendere & atꝰlae¬
ticum scammadĩ facere sermonẽ : inuicẽpro¬
uocant & siuictifuerint inuident. in anisquip¬

Expanded text:
lationum extolleret eum, datus est stimulus carnis ejus, angelus Satanae, qui eum colaphizaret, ut non extolleretur. Et certe ter Dominum rogavit ut discederet ab eo: sed dictcit tibi gratia mea: virtus enim in infirmitate perficitur. Quid tam Dei opus est, quam Scripturas legere, in Ecclesia praedicare, sacerdotium cupere, ante altare Domini ministrare? Sed et haec, nisi aliquis omni diligentia custodierit cor suum, de cupiditate laudis oriuntur. Videas plerosque quod etiam Tullius ait libros suos de contemnenda gloria inscribere, et causa gloScripturas: saepe vertimus stylum: quae digna lectione sunt, scribimus; et nisi Christi causa fiant, sed memoriae in posteros, et famae in populos, totus labor irritus fiet: et erimus quasi tympanusonans, et cymbalum concrepans . Videas plerosque de Scripturis inter se contendere: e athleticum scamma Dei facere sermonem: invicem provocant, et si victi fuerint, in invident: inanis quip
Abbreviated transcription (Latin):
tus xp̃i. & alioloco Bonũaut̃ mi hi est magis mor
quã ut glonã meã quis euacu& & c&eraquae in
hunc modum scripta sunt. Sed sciendũ qđ om̃is
tutibus ꝑ p&ratur. hoc fieri obdnĩ passionem¬
pistiuni sed nouacreatura : Quomo dofidelis o
infidelis cumunũ sit ꝑsubstantiã induos diudit̃
urta lanidlegentiae diuensitatomi aplo dicenti¬
enpoliantes uosueterem hominem cuoperibus
eius & induentes nouũ quirenouat o uceghiti¬
tuum noniudaeus necgentilis Sed ocastotati¬
ra in quamitrans figuratur corpus humilitatis
quippetransicrunt eoce facta sunt oma noua
ste qon adolia estgloriasolis alia lame raua
stellarũ stella quippe abstella differt inglosa
sicclro surrectiomortuoꝵ: Dequa& damilito
pariuo ce concordat dicens. plurimi dormi¬
amenti & deiustis multis sicut stellae in sẽ¬
piteriñ Neq enĩ sole & lumna firinamente
seste llis curcum cisio aliquiduales aut p̃putiũ¬
dm. & preparatas nobis quae ne coscuus iliut

Expanded text:
t in alio loco: Bonum autem mihi est magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet , et caetera quae in hunc modum scripta sunt. Sed sciendum quod omnis tutibus perpetratur, hoc fieri ob Domini passionemputium, sed nova creatura. Quomodo fidelis et infidelis, cum unus sit per substantiam, in duos dividitur juxta intelligentiae diversitatem, ApExspoliantes vos veterem hominem cum operibus ejus, et induentes novum, qui renovatur in cognititium: non Judaeus, neque Gentilis: sed nova creatura, in quam transfiguratur corpus humilitatis quippe transierunt, ecce facta sunt omnia nova . Et quomodo alia est gloria solis, alia lunae, alia stellarum: Stella quippe a stella differt in gloria: sic et resurrectio mortuorum . De qua et Daniel pari voce concordat, dicens: Plurimi dormimamenti. Et de justis: Multi sicut stellae in sempiternum. Neque enim in sole et luna, firmamento et stellis, circumcisio aliquidDeum et praeparata sunt nobis, quae nec oculus vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quaedã qua si norma sermonis est qua inter
iusta dicͥat & iniusta. Quã qui secutus fuerit ha¬
bebit pacem insem& ipso quae superat omnem
sensũ & post pacẽ misericor diã. quae p̃cipua est
indĩ is rahele Dĩ uerois rabel diccus est ad dis¬
tinstionẽ eius qui& isrłeẽ cessauit dicunt eni sece
udieos & nonsunt edmentiuntur eũ sint dosi na

Expanded text:
Dei quaedam quasi norma sermonis est, quae inter Dei quaedam quasi norma sermonis est, quae inter justa judicat et injusta: quam qui secutus fuerit, habebit pacem in semetipso quae superat omnem sensum; et post pacem, misericordiam quae praecipua est in Dei Israel. Dei vero Israel dictus est, ad distinctionem ejus qui Dei Israel esse cessavit. Dicunt enim se esse Judaeos, et non sunt; sed mentiuntur, cum sint de syna
Abbreviated transcription (Latin):
S uĩ decor porehumilitatis transformatifuerimꝰ
necuidaeus possit incidere nec cũ preputiocusto¬
diregentilis non quo aliudiuxta substantiast sCđ
quo iuxtagloriã si diuersum : Oport& enĩ morcale
hoc induere in mortalitatem & corruptiuũ hoc in¬
corruptione uestiri: Huic quid simile abeatus
euangelistaio hannes sentiens est locutus Caris¬
simimuno difili sum & nec dũ manifestũ est qđ
futursimus Soimus quia si mani festatũ fuerit
similes eierimus qui aui debims eũ sicut ipscest.
itiũ xp̃i. quod ex uestigia clauorũ postresurrec̃¬
tionẽ habuit & clausis ianuis est in gressus Nor
quiiã nuno in baptismatȩ xp̃o consurreximꝰ anno¬
uũ renouati hominẽ nec circũ cisioni nec p̃putio
seruiamus sed qđ futuri sunxiã nunc nos eẽcre¬
dan &quicũq h anc regulã sectantur pax suꝑ
illos et misericordici & suꝑisraheldi: Ad norma
omã diriguntur & utrũ praua rectauesint cũ regu¬
la ad positai fuerint arguuntur. Ita & doctrina

Expanded text:
 533 corpore humilitatis transformati fuerimus nec Judaeus possit incidere, nec cum praeputio custodire Gentilis. Non quod aliud juxta substantiam sit: sed quod juxta gloriam sit diversum. Oportet enim mortale hoc induere immortalitatem, et corruptivum hoc incorruptione vestiri . Huic quid simile et beatus evangelista Joannes sentiens est locutus: Charissimi, nunc Dei filii sumus: et necdum manifestum est quid futuri simus. Scimus quia si manifestatum fuerit, similes ei erimus: quia videbimus eum sicut ipse est . Jesu Christi, quod et vestigia clavorum post resurrectionem habuit, et clausis januis est ingressum: nos qui jam nunc in baptismate Christo conresurreximus, in novum renati hominem, nec circumcisioni, nec praeputio serviamus: sed quod futuri sumus, jam nunc nos esse credamus. Et quicumque hanc regulam sequuntur, pax sIsrael Dei. Ad normam omnia diriguntur; et utrum prava rectave sint, cum regula apposita fuerit, arguuntur. Ita et doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
uit aiiũ manifest&ur in carnenrã: Ita enim
uiuificabuntur & mortalia corpora nra ꝑ inha¬
bitantem in nobis spm̃. Vbilatinus inter pres
uitiaposuit. ingrȩco t aohamatã idest passi¬
ones leguntur: Q quia passio pocest & dolorẽ
& c& eras necessitates significare corpus culi: cau¬
te apłs intulit desideria. ut nonnaturã corpons
uider&ur inspiritalibus uiris negare seduitia :¬
& hocita ad monitũ sit siuulgatã editionem
sequimur legentes qui aut sunt xp̃i carnẽcru¬
cifixerunt cumuitiis e concupiscenti is ut non
carnem xp̃i sed suã cos crucifixis sedicamus
Pencoblitus sum in terp̃tationis secundȩ Prȩ¬
dixeram enĩ omniaqusecuntur ad legẽ & ad cir¬
cumcisionẽ eẽreferenda. Sensusitaq iste est :
Inquibest fructus sps caritas gaudium &c&era:
hi corpoream scripturȩ intellegentiã q̃ nuno ca
roxp̃i appellatur crucifixerunt cum passioni¬

Expanded text:
vita Jesu manifestetur in carne nostra. Ita enim vita Jesu manifestetur in carne nostra. Ita enim vivificabuntur et mortalia corpora nostra per inhabitantem in nobis spiritum. Ubi Latinus interpres vitia posuit, in Graeco παθήματα, id est, passiones leguntur. Et quia passio potest et dolorem, et caeteras necessitates significare corpusculi, caute Apostolus intulit desideria: ut non naturam corporis videretur in spiritualibus viris negare, sed vitia. Et hoc ita admonitum sit, si Vulgatam editionem sequimur, legentes: Qui autem sunt Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non carnem Christi, sed suam eos crucifixisse dicamus. Pene oblitus sum interpretationis secundae. Predixeram enim omnia quae sequuntur ad Legem, et ad circumcisionem esse referenda. Sensus itaque iste est: In quibus est fructus spiritus, charitas, gaudium, et reliqua, hi corpoream Scripturae intelligentiam, quae nunc caro Christi appellatur, crucifixerunt cum 515 passioni
Abbreviated transcription (Latin):
sus crucifigentes sibi m&ipsis filiũ dĩ &ostentui
habentes prorursus crucifigentes melius unũ
figentes Primũ ergo notandũ quod aliud est
crucifigere aliudrecrucifigere. De inde quia
non idipsum sit recrucifigere filiũ dĩ &crucifi¬
gere carnemxp̃i cumuitus & concupiscentiis.
Caro quippexp̃i non principalit̃ & proprie filius
carnẽ & despoliar& principatus & potestates.
triumphans de eis inligno ut compler&urillud
apłi. Quodenĩ mortuus est peccato. mortuus est
figimus mortificantes eam suꝑterram for¬
nicationẽ inmunditiã passionẽ desiderium
malum & auaritiã. & denobis in laudenuno
ponitur. quixp̃i inũ carnemcrucifixerunt cum
uitus & concupiscentiis. & semꝑ mortificationẽ
iniũ circum ferimus incorporenro. ut & uitteiꝰ
manifest&ur in carnenra. Non modiciautẽ
laboris est sic in p̃senti sło uiuere : ut iãnunc

Expanded text:
sum crucifigentes in semetipsis Filium Dei, et ostentui sum crucifigentes in semetipsis Filium Dei, et ostentui 514 habentes . Pro rursus crucifigentes, melius unum figentes. Primum ergo notandum quod aliud sit crucifigere, aliud recrucifigere. Deinde quia non idipsum sit recrucifigere Filium Dei, et crucifigere carnem Christi cum vitiis et concupiscentiis. Caro quippe Christi non principaliter, et proprie Filius carnem, et despoliaret principatus et potestates, triumphans de eis in ligno , ut compleretur illud Apostoli: Quod enim mortuus est, peccato, mortuus est figimus, mortificantes per eam super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malum, et avaritiam: et de nobis in laude nunc ponitur, qui Christi Jesu carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis, et semper mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro, ut et vita ejus manifestetur in carne nostra. Non modici autem laboris est, sic in praesenti saeculo vivere, ut jam nunc