comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dis dumtibi oboedimꝰ ñ subsidamꝰ naufragio: sed
obtine apud dm̃ ut liberem̃ depelago: Quo dicto mox
fugata nube reddita serenitate unda cadente
prora surrexit: Coda puella saecularis postdõ
monacha seruiens : dum longo sub tempore lectu flebilis
decubaret: & in penso multo medi camine plus languera
facta candela ad mensurã suȩ staturę. dnõ miseranite
in nominȩ scãe feminȩ qua hora frigus sperar& lum̃ ac¬
cendit & tenuit : Cuius beneficio ante fugata sunt frigo¬
ra : quam esset candela consumpta: Si ꝓpt̃ breuitatem
multa p̃termittimꝰ: plus peccamus: Igitur purgatis
uel ociter reliquis: dilato remedio: carpentarii cuius¬
dam uxor dumplurimis diebus inergumino torque¬
recur : uenerabilis eius abbatissa iocularit̃ dicit ad scam̃:
Crede mater ex cominunicote : si intra hoc triduum mu¬
lier haec ab hoste purgata ñ redditur: Dixit plane:
sed fecit scam̃ mulierem occulte. reficiendi tempore

Expanded text:
dis, dum tibi oboedimus, non subsidamus naufragio, sed dis, dum tibi oboedimus, non subsidamus naufragio, sed obtine apud Deura, ut liberemur de pelago'. Quo dicto, mox fugata nube, reddita serenitate, unda cadente, prora surrexit. 32. Goda puella saecularis post Deo monacha serviens, dum longo sub tempore lecto flebilis decubaret et, inpenso multo medicamine, plus langueret, facta candela ad mensuram suae staturae, Domino miserante, in nomine sanctae feminae, qua hora frigus speraret, lumen accendit et tenuit, cuius beneficio ante fugata sunt frigora, quam esset candela consumpta. 33. Si propter brevitatem multa praetermittimus, plus peccamus. Igitur purgatis velociter reliquis, dilatato remedio, carpentarii cuiusdam uxor dum plurimis diebus inergumine torqueretur, venerabilis eius abbatissa ioculariter dicit ad sanctam: 'Crede, mater, excommunico te, si intra hoc triduum mulier haec ab hoste purgata non redditur'. Dixit plane, sed fecit sanctam mulierem occulte reficiendi tempore
Abbreviated transcription (Latin):
salua ꝓcessit inpublicum: Adiciatur laudi quod ñ
deperit merito: Mulier quaedam dũ inimici in ua¬
sione grauit̃ laborar& : et uix ad scam̃ potuissent hos¬
tem rebellem adducere: imperat aduersario. ut se
suo cũ timore pauim̃to prosterner&: Mox adbeatȩ
sermonem interrã sedeiciens : quitimebatur extimu¬
t: Cui scã plena fide cum calcass& inceruice: fluxu
uentris egressus. ẽ: Est et in rebus minimis: magna
gloria creatoris : Ergo casu dumglomus quẽ scã fila¬
uerat ꝑpenderet decamera: ueniens sorix ut tange¬
r&: ante quam filum incider& mostuus in morsũ
pependit: Inseratur operi: restam digna miraculo:
loreius quidam nomine homo eiusdem scãẽ : ꝓpiscati¬
one dum inmare satager&: ob osta uentorum tur¬
bine fluctuum surgente mole: nec tã nauta senti¬
nante quam unda suꝑ uergente: cum nauis plena
submerger& in extremitate clamat: Sc̃a radegun¬

Expanded text:
salva processit in publicum. 30. Adiciatur laudi, quod non salva processit in publicum. 30. Adiciatur laudi, quod non deperiit merito. Mulier quaedam dum inimici invasione graviter laboraret, et vix ad sanctam potuissent hostem rebellem adducere, imperat adversario, ut se suo cum timore pavimento prosterneret. Mox ad beatae sermonem in terra se deiciens, qui timebatur extimuit. Cui sancta plena fide cum calcasset in cervice, fluxu ventris egressus est. Est et in rebus minimis magna gloria Creatoris. Ergo casu dum glomus, quem sancta filaverat, perpenderet de camera, veniens sorix, ut tangeret, antequam filum incideret, mortuus in morsu pependit. 31. Inseratur operi res tam digna miraculo. Floreius quidam nomine homo eiusdem sanctae pro piscatione dum in mare satageret, oborto ventorum turbine, fluctuum surgente mole nec tam nauta sentinante, quam unda supervergente, cum navis plena submergeret, in extremitate clamat: 'Sancta Radegun
Abbreviated transcription (Latin):
xbi curatione inscapula crepante cute & uerme fo¬
ras excunte: sana est reddita publice Et ipsũ ueriẽ
calcans pede liberata se retulit: Illud quod gessit in
secreto : ꝓferatur inpopulum: Monacha quaedar
coto anno in die gelata frigore: ꝑ noctẽ cremataigni
Sex mensib: nec gressum mouens cum iacer& exani¬
smnis: scãe de cius infirmitate soror altera nuntia¬
uit. & quia per in anistess&: tepidã fieri p̃cepit
ipsam aegrotã ad se facit incellula deportari &in
tepida deponi: Hinc iub& om̃s remoueri remanente tan¬
tum sola simul aegrota cũ medica: fere ꝑhoras duas
quantum ẽ corporis forma a capite usq plantam: in¬
firma membra conbaiulat: Dehinc quo manus atan¬
zebat fugiebat dolor delanguida: Et quam duae
deposuerant: exiit salubris decepida: Quae uinum
nec odorubat: accepit bibit & refecta ẽ: Quid plura
Sequente die cum iam sperar& migrare desaeculo:

Expanded text:
Christi curatione, in scapula crepante cute et verme foChristi curatione, in scapula crepante cute et verme foras exeunte, sana est reddita publice, et ipsum vermem calcans pede, liberata se retulit. 29. Illud quod gessit in secreto proferatur in populum. Monacha quaedam toto anno in die gelata frigore, per noctem cremata igne, sex mensibus nec gressum movens, cum iaceret exanimis, sanctae de eius infirmitate soror altera nuntiavit. Et quia perinanis esset, tepidam fieri praecepit, ipsam aegrotam ad se facit in cellulam deportari et in tepida deponi. Hinc iubet omnes removeri, remanente tantum sola simul aegrota cum medica fere per horas duas. Quantum est corporis forma, a capite usque ad plantam infirma membra conbaiulat. Dehinc, quo manus attingebat, fugiebat dolor de languida, et, quam duae deposuerant, exiit salubris de tepida; quae vinum nec odorabat, accepit, bibit et refecta est. Quid plura? Sequenti die, cum iam speraretur migrare de saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dulcedine: tot amara libenter excepit: Hincactũ
est qͣuodipsa abdiderit : hoc miracula ñtacerer ostaq
matr ona gislaadi proceris. nominebella. sed longa
cecitate miserrima rogaurse defrantia pictauis
ad sc̃ȩ duci deuote p̃sentiam: Quamlic& tarde exorata
sibi fecit occurri. pertetrȩ noctis silentiai ꝓstratae
cuius ad genua ut dignaretur oculos eius senagru
uiximparat Quaemox ut in nominexp̃i signũ cru¬
cis impressit : cecitas fugit : iuxrediit & nocturno
sub tempore orbediudies inluxit: itaut tracta sran
uenis sap nullo ducente recederet: Item puella fraifle¬
des inimico instigante dum torqueretur tã mequito
suaedas int̃ manũs scȩ̃ nec data dilatione curat upes¬
meruit: Nec illud pretereat᷑ tempus beate qa pures¬
titit: femina quedam leubilo dumuexaretum enroue
ab aduersario grauiter: sequentidie scã orante noua

Expanded text:
Christi dulcedine tot amara libenter excepit. Hinc actum Christi dulcedine tot amara libenter excepit. Hinc actum est, quod ipsa abdiderit, hoc miracula non tacerent. 27. Itaque matrona Gislaadi proceris nomine Bella, sed longa caecitate miserrima, rogavit se de Francia Pictavis ad sanctae duci devote praesentiam. Quam, licet tarde exorata, sibi fecit occurri per tetrae noctis silentia. Prostrata cuius ad genua, ut dignaretur oculos eius signare, vix impetrat. Quae mox in nomine Christi signum crucis inpressit, caecitas fugit, lux rediit et nocturno sub tempore orbae diu dies inluxit, ita ut, tracta cum venisset, nullo ducente, recederet. 28. Item puella Fraifledis, inimico instigante, dum torqueretur tam nequiter, Suedas inter manus sanctae, nec data dilatione, curari promeruit. Nec illud praetereatur, tempus beatae quod praestitit. Femina quaedam Leubila, dum vexaretur in rure ab adversario graviter, sequenti die, sancta orante, nova
Abbreviated transcription (Latin):
sub altera iussit fieri laminã in signo xp̃i oricalcam :
quam accensam incellula : locis duobus corporis altis
sibi in pressit: tota carne de cocta: Sic spũ flãmante
membra faciebat ardere: Adhuc aliquid grauius
in seipsa tortrix excogitans: una quad ragesimarũ
suꝑ austerũ iei unium & sitis torridȩ cruciatum
adhuclima cilicii membra tenera setis asperis dissi¬
pante iub& portare aquam manile. ardentibus
plenum carbonibus : Hinc discedentibus reliquis: mem¬
bris trepidantib: animus armatur ad poenam : trac¬
tans quia ñ essent ꝑ secutionis tempora: ase ut fie¬
r& mastrr: Inter haec ut refrigerar& tam feruen¬
ter animum: incendere corpus deliberat apponit
aera candentia : stridunt membra cremantia : consu¬
mitur cutis & intima quo attigit ardor fit fossuni
cens tegit foramina: Sed computrescens sanguis manr¬
festabat : quoduox ñ prodebat in poena. Sie femina pto

Expanded text:
sub altera iussit fieri laminam in signo Christi oricalcam, sub altera iussit fieri laminam in signo Christi oricalcam, quam accensam in cellula locis duobus corporis altius sibi inpressit, tota carne decocta. Sic, spiritu flammante, membra faciebat ardere. Adhuc aliquid gravius in se ipsa tortrix excogitans una quadragesimarum super austerum ieiunium et sitis torridae cruciatum, adhuc lima cilicii membra tenera setis asperis dissipante, iubet portare aquamanile ardentibus plenum carbonibus. Hinc discedentibus reliquis, membris trepidantibus, animus armatur ad poenam, tractans, quia non essent persecutionis tempora, a se ut fieret martyra. Inter haec, ut refrigeraret tam ferventem animum, incendere corpus deliberat, adponit aera candentia, stridunt membra crementia, consumitur cutis, et intima, quo attigit ardor, fit fossa. Tacens tegit foramina, sed conputrescens sanguis manifestabat, quod vox non prodebat in poena. Sic femina pro
Abbreviated transcription (Latin):
rens: Hinc consumatis conuiuiis: ipsa uascula
diluens: purgans nitide coquinã : quicquiderat lutulentũ
ferebat ima purgamina: Inde per ae grotantes in ferens
ibat non tepida : & prius quam exciper& are latensem
regulã : ebdomada subtrans acta: sufficienter ad omnes
calidam faciebat: Humilitate scĩssima pedes lauans et
osculans et adhuc om̃s prostrata dep̃cabatur ueniam
neglegentia procommissa. Itaq post tot labores quassibi
poenas intulerat: et ipsa quaeuoce refert ꝑhor rescit:
Quadam uice dumsibi latos trescirculos ferreos dieb
quad ragesime collo uel brachiis nexuit: & tres cate¬
nas inserens circa suum corpus dum alligass& ad strie¬
tȩ inclusit : durum ferrum caro tenera suꝑcrescens:
Et transacto i eiunio cumuoluiss& catenas subcute clau¬
sas extrahere nec ualer&: caro ꝑdorsũ atq pectus
suꝑferrum cathenarũ est incisa ꝑcirculum : ut sanguis
fusus ad extremum exinanir& corpusculum: Idem uie

Expanded text:
rens. Hinc, consummatis conviviis, ipsa vascula rens. Hinc, consummatis conviviis, ipsa vascula diluens, purgans nitide coquina, quidquid erat lutulentum, ferebat ima purgamina. Inde per aegrotantes inferens, ibat non tepida, et priusquam exciperet Arelatensem regulam, ebdomada sub transacta sufficienter ad omnes calidam faciebat. Humilitate sanctissima pedes lavans et osculans, et adhuc omnes prostrata deprecabatur veniam neglegentia pro commissa. 25. Itaque post tot labores, quas sibi poenas intulerit, et ipse qui voce refert perhorrescit. Quadam vice, dum sibi latos tres circulos ferreos diebus quadragesimae collo vel brachiis nexuit, et tres catenas inserens, circa suum corpus dum alligasset adstricte, inclusit durum ferrum caro tenera supercrescens. Et transacto ieiunio, cum voluisset catenas sub cute clausas extrahere nec valeret, caro per dorsum atque pectus super ferrum catenarum est incisa per circulum, ut sanguis fusus ad extremum exinaniret corpusculum. 26. Item vice
Abbreviated transcription (Latin):
los : quic quid erat. foedum purgans: & ante sarcinas qđ
aliis horr& uidere: non abhorrebat euehere: Sec recũ
etiã purgare opus non tardans: sed occupans ferens
foctores stercoris : credebat se minorem sibi : & sise non
nobilitaret uilitate seruitii : Ligna subportans brachiis.
focum flatibus forcipib ammonens : calens ncelȩsa
se retrahens: extrasuam ebdomadam infirmantibus
seruiens: Ipsa crbos decoquens: aegrotis facies abluens
ipsa calidũ porrigens: uisitabat quos fouebat. ieiuna
rediens cellulam : Illud quoq: quis explic& : quanto
feruore excitata ad coquinam concursitabat: suam
faciens septimanã : Deniq nulla monacharũ nisi de
postitio: quantum ligni opus erat sola ferebat in sarci¬
na A quam deputeo trahebat: & dispensabat per
uascula : Holus purgans legum̃ lauans. flatu focum
uuificans: & ut decoquer&ꝰ aescas. sata gebat exaestu¬
ans uasa de foco ipsa leuans: discos lauans & infe¬

Expanded text:
los, quidquid erat foedum, purgans et ante sarcinans, quod los, quidquid erat foedum, purgans et ante sarcinans, quod aliis horret videre, non abhorrebat evehere. Secretum etiam purgare opus non tardans, sed occupans, ferens foetores stercoris, credebat se minorem sibi, si se non nobilitaret vilitate servitii. Ligna subportans brachiis, focum flatibus, forcipibus admonens, cadens nec laesa se retrahens, extra suam ebdomadam infirmantibus serviens, ipsa cibos decoquens, aegrotis facies abluens, ipsa calidum porrigens, visitabat quos fovebat, ieiuna rediens cellulam. 24. Illud quoque quis explicet, quanto fervore excitata ad coquinam concursitabat, suam faciens septimanam? Denique nulla monacharum nisi de posticio, quantum ligni opus erat, sola ferebat in sarcina. Aquam de puteo trahebat et dispensabat per vascula. Holus purgans, legumen lavans, flatu focum vivificans, et ut decoqueret escas, satagebat exaestuans, vasa de foco ipsa levans , discos lavans et infe
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunio: nec sumens duo sestaria: hinc tanta siti labo¬
rabat: ut faucibus desiccatis: uixpsalmum dicer&
arida: Cilicium etiam habens ad corpus prolinteo :
iungit cursum decantans ꝑagebat uigilias: ante se
cinerem seratrm supiecto cilicio: hoc utebatur ꝓlectul
ipsa requies fatigabat: cui parum uidebatur hoc sustinere
corpusculum : Ad huc monachab: omnibus sopora stus
alciamenta tergens & unguens: retransmit tebat ꝑsingulas
lis quadragesimis aliquid relaxatius quinta feria sumebat
deinde dominica: Namet reliquo tempore p̃ter dies pas¬
chales acsummȩ festiuitatis : donec in firmitas ꝑmisit
incinere & cilicio semꝑ uitã duxit austeram Priusse
leuans ut psaller& quam congregatio surrexiss& : Nã
deo fficiis monasterialib: nihil sibi placuit. nisi prima
seruir& : & ipsa se castigabat sibonum post alterã ager&
Ergo suis uicib scopans monasterii plateas simul & angu¬

Expanded text:
ieiunio nec sumens duo sestaria, hinc tanta siti laboieiunio nec sumens duo sestaria, hinc tanta siti laborabat, ut, faucibus desiccatis, vix psalmum diceret arida. Cilicium etiam habens ad corpus pro linteo, iugiter cursum decantans, peragebat vigilias; ante se cinerem stratum, superiecto cilicio, hoc utebatur pro lectulo; ipsa requies fatigabat, ciui parum videbatur hoc sustinere, corpusculum. 23. Adhuc monachabus omnibus soporantibus, calciamenta tergens et unguens, retransmittebat per singulas. Aliis quadragesimis aliquid relaxatius quinta feria sumebat, deinde dominica. Nam et reliquo tempore praeter dies paschales ac summae festivitatis, donec infirmitas permisit, in cinerem et cilicium semper vitam duxit austeram, prius se levans, ut psalleret, quam congregatio surrexisset. Nam de officiis monasterialibus nihil sibi placuit, nisi prima serviret, et ipsa se castigabat, si bonum post alteram. Ergo suis vicibus scopans monasterii plateas, simul et angu
Abbreviated transcription (Latin):
extitit die. quase scã deliberauit recdudere: ut quos pla¬
teȩ non caperent: ascendentes tecta complerent: Quid
autem scĩssima leiunii. obsequii: humilitatis: caritatis
laboris: & crutiatus feruenter indepta sit : siquis cuncta
per currer&: ipsam p̃dicar& . tam confessorem quã
martrrem: Ergo uenerabile p̃terdiem dominicum
fuit sacratissime om̃s dies ieiunium: lenticulę̧ uel ho¬
leris. ꝓpe ieiuna refectio : non auem. piscem. uel pomũ
nec ouum habens edulium: Panis uero delitiarum
segalatium fuit. aut hordeacium: quam absconsum
subfladone sumebat nequis ꝑciper&. Haec fuit
etiam potio aquamulsa. piracium: sed modice.
libata sitibunda potatio: Prima quoq quadra ge¬
sima quase reclusit incellula: donec fuiss& trans¬
acta: panis non sumpsit crbaria nisi die dominico:
Tantum radices herbarum. Aut holera de malbis sine
oleigutta: sine sale composita: Uerum a qua toto

Expanded text:
extitit die, qua se sancta deliberavit recludere, ut, quos plaextitit die, qua se sancta deliberavit recludere, ut, quos plateae non caperent, ascendentes tecta conplerent? Quid autem sanctissima ieiunii, obsequii, humilitatis, karitatis, laboris et cruciatus ferventer indepta sit, si quis cuncta percurreret, ipsam praedicaret tam confessorem quam martyrem. Ergo venerabilem praeter diem dominicum fuit sacratissimae omnis dies ieiunium, lenticulae vel holeris prope ieiuna refectio, non avem, piscem vel pomum nec ovum habens edulium. Panis vero deliciarum sigilatium fuit aut ordeatium, quem absconsum sub fladone sumebat, ne quis perciperet. Haec fuit etiam potio aqua mulsa, piratium, sed modice libata sitibunda potatio. 22. Prima quoque quadragesima, qua se reclusit in cellula, donec fuisset transacta, panis non sumpsit cibaria, nisi die dominico tantum radices herbarum aut holera de malbis sine olei gutta, sine sale conposita. Verum aqua toto
Abbreviated transcription (Latin):
ris : Illa respondit beniuole: Uere sime non oscu¬
leris hinc mihi cura nec ulla est: Quaetam̃ pstante
dõ diuerso fulsit miraculo: deniq: siquis pustulȩ des¬
perar& deuulnere: offerebat ministra scãe folium
pampani mentiens sibi opus hoc ẽẽ : Siuix obtento
signaculo portans ad desperatum uulneri suꝑ posito
mox occurrebat remedium : Idẽ frigoreticus qui
uenissa aut languidus dicens in somnisꝰ seuidisse ut
prosua salute feminȩ scȩ occurrer& offerens cande¬
lam alicui exministris: qua incensa ꝑ noctẽ : norbus
accipiebat mortem : morbidus sanitatem: Quoties autẽ
cum cognouiss& decubantem in lectulo: portans poma pe¬
regrina dulce simul & calidum: reficiebat aegrotum
Et quinec decimo iam die quid ꝑcepiss& cibaria: ipsa
mox adminis trante. lunguidus accipiebat crbum pa¬
riter & salutem: quod tam̃ ipsa imperabat : nequis pro¬
ferret infabula: Quanta uero congressio popularis

Expanded text:
ris?' Illa respondit benivole: 'Vere, si me non oscuris?' Illa respondit benivole: 'Vere, si me non osculeris, hinc mihi cura nec ulla est'. 20. Quae tamen, praestante Deo, diverso fulsit miraculo. Denique, si quis pustulae desperaret de vulnere, offerebat ministra sanctae folium pampani, mentiens sibi opus hoc esse. Sic vix obtento signaculo, portans ad desperatum, vulneri superposito, mox occurrebat remedium. Item frigoriticus, qui venisset, aut languidus, dicens in somnis se vidisse, ut pro sua salute feminae sanctae occurreret, offerens candelam alicui ex ministris, qua incensa per noctem, morbus accipiebat mortem, morbidus sanitatem. Quotiens autem, cum cognovisset decubantem in lectulo, portans poma peregrina, dulce simul et calidum, reficiebat aegrotum, et qui nec decimo iam die quid percepisset, cibaria ipsa mox administrante, languidus accipiebat cibum pariter et salutem? Quod tamen ipsa imperabat, ne quis proferret in fabula. 21. Quanta vero congressio popularis
Abbreviated transcription (Latin):
rere: Quo&cursum consumaret & sacerdotibus ad mensam
inuitatis occurrer& quos ad huc regali more ad propria
cũ redirent sinc munere non laxar& : Hanc quoq rem
intremescendam qua ꝑagebat dulcedine: cumlepsi uenien¬
tes signo facto se proderent: iubebat ad miniculȩ ut unde
ul quanti essent piacura requirer& : Quasibi renunti¬
ante aparata mensa missoriume codeãres. cultellos.
cannas : potum et calices : s ola subsequente in tromit
tebatur fustim: quose nemo perciperet: Iꝑsatamen
mulieres uariis leprȩ maculis conp̃hendens inam¬
plexu osculabatur: & uultum toto diligens animo:
Deinde posita mensa ferens aquã calidam facies laua¬
bat manus ungues audicax crursus admimistrabat
ipsa pascens per singula Necedentibus prebebatauri
uel uestim̃ta uix unateste munifica: Ministra tam̃
presumebat &blandim̃tis sic appellare: scĩssima
domina quiste osculetur. quȩ sic leprosos amplecte¬

Expanded text:
rere, quo et cursum consummaret, et sacerdotibus ad mensam rere, quo et cursum consummaret, et sacerdotibus ad mensam invitatis occurreret, quos adhuc regali more, ad propria cum redirent, sine munere non laxaret. 19. Hanc quoque rem intremiscendam qua peragebat dulcedine! Cum leprosi venientes signo facto se proderent, jubebat adminiculae ut unde vel quanti essent pia cura requireret. Qua sibi renuntiante, parata mensa, missorium, cochleares, cultellos, cannas, potum et calices sola subsequtebatur furtim, quo se nemo perciperet. Ipsa tamen mulieres variis leprae maculis conprehendens in amplexu, osculabatur et vultum, toto diligens animo. Deinde, posita mensa, ferens aquam calidam, facies lavabat, manus, ungues et ulcera et rursus administrabat, ipsa pascens per singula. Recedentibus praebebat auri vel vestimenti, vix una teste, munuscula. Ministra tamen praesumebat et blandimentis sic appellare: 'Sanctissima domina, quis te osculetur, quae sic leprosos amplecte
Abbreviated transcription (Latin):
prandium quib: congregatis ministerio parato ipsa
a quam siue mappam singulis porrigebat & in ualidis
ipsa parit̃ os &manus tergebat: Hinc tribus ferculis
in latis farcitis delitiis: stansante prandentes ieiuna.
presens conuiuiis ipsa incidebat panẽ carnem: quicquid
apponer& : Languidis autem & cȩcis non cessabat ipsa
cibos cum coleãri porrigere . Hoc p̃sentib: duabus sed
sesola seruiente : ut noua mastha sata ger& : donec po¬
tulenti fr̃s la&ifierent conuiuiis : Tunc illa remouens
seloco ut abluer& manus: iambene culto conuiuio tota
gratificabatur : Si quid cudir& defremitu: iubebat tam̃¬
ut sederent: donec uellent adsurgere: Venerabili uero
omni domini codie. hoc habebat in canone uel aesta te
uel hieme : ut pauperib: collectis : Primo merum sua
manu depotu dulci porrigeret: puellȩ postea cõmitaens
ut omnes illa ꝓpinar&: quia ipsa festinabat orationi occur¬

Expanded text:
prandium. Quibus congregatis, ministerio parato, ipsa prandium. Quibus congregatis, ministerio parato, ipsa aquam sive mappam singulis porrigebat et invalidis ipsa pariter os et manus tergebat. Hinc tribus ferculis inlatis, farcitis deliciis, stans ante prandentes ieiuna, praesens conviviis, ipsa incidebat panem, carnem, quidquid adponeret. Languidis autem et caecis non cessabat ipsa cibos cum cocleare porrigere, hoc praesentibus duabus, sed se sola serviente, ut nova Martha satageret, donec potulenti fratres laeti fierent conviviis. Tunc illa removens se loco, ut ablueret manus, iam bene culto convivio, tota gratificabatur. Si quid audiret de fremitu, iubebat tamut sederent, donec vellent assurgere. 18. Venerabili vero omni Dominico die hoc habebat in canone, vel aestate vel hieme, ut pauperibus collectis primo merum sua manu de potu dulci porrigeret, puellae postea committens, ut omnibus illa propinaret: quia ipsa festinabat orationi occur
Abbreviated transcription (Latin):
ficeret qđ donaretur: Mirandũ ut omnib¬
satis faceret: unde thesauri tot exuli unde tot diuitiȩ
pere grinȩ quantum expendebat diurna redẽptio : qđ sola
sciebat quȩ petentib depostabat : Nam pret̃ cotidianamensa
qua refo uebat matriculam: duob semꝑ dieb sabbati. qui no
& sabbatum uicib balneo parato: ipsa suc cinta de sabano
capita lauans ȩgenorum defricans quic quid erat crustam
scabiem tineum : nec purulentã fastidiens: interdum & uern
ex trabens. purgans cutis putredines: sigillatim capita pecte¬
bat ipsaquȩ lauerat: Vlcera uero cicatricum quȩ cutis laxa
detexerat aut ungues ex as perauerant: more euangelico
oleo suꝑ fuso mulcebat morbi contagium: mulierum
uero descendentium intĩñam ipsa cumsapone a capit
usq plantam membra singula diluebat : Egredientib
exinde si cui ueterata indum̃ta conspiceret: tollens rasi
noua reddens : Ante pannosos faciebat uenire cultus ad

Expanded text:
ficeret quod donaret, mirandum, ut omnibficeret quod donaret, mirandum, ut omnibsatisfaceret. Unde thesauri tot exuli, unde tot divitiae peregrinae? 17. Quantum expendebat diurna redemptio, quod sola sciebat, quae petentibus deportabat? Nam praeter cotidianam mensam, qua refovebat matriculam, duobus semper diebus sabbati quintam et sabbatum vicibus balneo parato, ipsa succincta de savano, capita lavans egenorum, defricans, quidquid erat, crustam, scabiem, tineam, nec purulenta fastidiens, interdum et vermes extrahens, purgans cutis putredines, singillatim capita pectebat ipsa, quae laverat. Ulcera vero cicatricum, quae cutis laxa detexerat, aut ungues exasperaverant, more euangelico oleo superfuso, mulcebat morbi contagium. Mulierum vero descendentium in tinam ipsa cum sapone a capite usque ad plantam membra singula diluebat. Egredientibus exinde, si cui veterata indumenta conspiceret, tollens rasa, nova reddens, ante pannosos faciebat venire cultos ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunedas pictãuo territorio iuxta p̃dictũ uicũ decent
arcelis pt itintre prosperantm qua leno sengessit
persingulu qui s enumerat infinita: qđ inmensa
sub fladone segalatium panem absconsum &orde¬
atium manducabat occulte: sic ut nemo ꝑciper&
uam exilla tempore quobeato medardo consecrãtȩ
uelata ẽ usq ad infirmitatẽ p̃ter legum̃ &olera
non pomum piscem. uel ouum: nec quid aliude¬
dit potum uero p̃ter aquã mulsa atq piracium
non bibit : uiniuero puritatẽ : aut međus de coc¬
tionem ceruis ȩ̃ q̃ue turbi dinem non contigiulũ
more scĩgermani: iub& sibi molam secretis sime
deferris adquam tota qua dra gesima in quantũ
qua triduana refectio postulauit : oblationes
etiam suis manib: faciens locis uenerabi libus
incessabilit̃ dispensauit: Ergo quia apud seam
nonminus usus misericordiȩ quam erat concur¬
sus deplebe nec de esset qui petere t nec de¬

Expanded text:
Suedas Pictavo territorio iuxta praedictum vicum decenter Suedas Pictavo territorio iuxta praedictum vicum decenter accederet, itinere prosperante, qualem se gessit per singula, quis enumeret infinita? Quod in mensa sub fladone sigilatium panem absconsum vel ordeatium manducabat occulte, sic ut nemo perciperet. Nam ex illo tempore, quo, beato Medardo consecrante, velata est, usque ad infirmitatem praeter legumen et holera non pomum, piscem vel ovum nec quid aliud edit, potum vero praeter aquam mulsam atque piratium non bibit, vini vero puritatem aut medi decoctionem cervisaeque turbidinem non contigit. 16. Tum more sancti Germani iubet sibi molam secretissime deferri, ad quam totam quadragesimam, in quantum quatriduana refectio postulavit, oblationes etiam suis manibus faciens, locis venerabilibus incessabiliter dispensavit. Ergo, quia apud sanctam non minus usus misericordiae quam erat concursus de plebe, nec deessent qui peterent, nec de
Abbreviated transcription (Latin):
sibi profutura scõ tradit altari Indȩ pcedens ad cel¬
lam uenerabilis dat donis die quadebuit ornari prȩs¬
tanter in scło: quicquid indui poterat censudiuite
femina: abbate nemunerato totũ dedit coenobio
xequit̃ scigundulsi post facumittis ep̃i progres¬
saretepraculo nonminore laboratu nobilitauit
si nergium : Hinc felioi nauigio turonis ad pulsa quae
suppleat eloquentia : quantum officiosam : quantũq
semonstrauit munificam: Quid egerit᷑ sc̃i mastini
atria tẽplabasilicam: flens lacrimis in satia tas
singula iacens ꝑlimina : ubimissa reuocata uestib
&ornam̃to quose clariori cultu solebat ferrȩpalatio
acr÷ conponit altare: Hinc cuminuicũ condne ubi
doriosus uir mastinus & xp̃isatis intimus senator
migrauit descło ancilla dñi ꝑueniss& dedit non in¬
feriora dñi crescens in gratia. Hinc cuminuillicer

Expanded text:
sibi profutura sancto tradit altario. Inde procedens ad celsibi profutura sancto tradit altario. Inde procedens ad cellam venerabilis Datdonis die, qua debuit ornari praestanter in saeculo, quidquid indui poterat, censu divite femina, abbate remunerato, totum dedit coenobio. Aequiter sancti Gundulfi post facti Mettis episcopi progressa receptaculo, non minore laboratu nobilitavit synergium. 14. Hinc felici navigio Turonis adpulsa, quae suppleat eloquentia, quantum officiosam quantumque se monstravit munificam? Quid egerit circa sancti Martini atria, templa, basilicam, flens, lacrimis insatiata, singula iacens per limina, ubi, missa revocata, vestibus et ornamento, quo se clariori cultu solebat ferre palatio, sacro conponit altario. Hinc cum in vicum Condate, quo gloriosus vir Martinus et Christi satis intimus Senator migravit de saeculo, ancilla Domini pervenisset, dedit non inferiora, Domini crescens in gratia. 15. Hinc cum in villa
Abbreviated transcription (Latin):
hebant neue lar& regi coniunctam: ne ui der&ur sacer¬
doti ut presumer& principi subducere reginam non
publicanam sed publicam: Quo scissima cognito: intrans
insacrarium monach ica ueste induit᷑ procedit ad altare
beatis simũ medardum his uerbis allo quit᷑ dicens : Si me
consecrare distuleris. & plus hominem quam dm̃timueris
de manutua a pastore ouis anima requirat᷑: Quo ille
contestationis concussus tonithruo manu suꝑ posite conse¬
creuit diaconam: Mox indumentum nobile quoceleberri¬
madie solebat pompa comitante regina ꝓcedere: ex ũta
ponit in altare : Et blattis gemmis ornamentis. mensam
diuinȩ gloriae tot donis onerat ꝑ honorem: Cingulum
auri ponderatũ fractũ : dat opus in pauperum: Si militer
accedens ad cellam scĩ iumeris : die uno quose orna¬
bat felix regina: Conposito sermone ut loquar bar¬
baro stapione camisas manicas : cofias fibulas
cuncta auro quȩdam gemmis exornata ꝑcirculum.

Expanded text:
hebant, ne velaret regi coniunctam, ne videretur sacerhebant, ne velaret regi coniunctam, ne videretur sacerdoti, ut praesumeret principi subducere reginam non publicanam, sed publicam. Quo sanctissima cognito intrans in sacrarium, monachica veste induitur, procedit ad altare, beatissimum Medardum his verbis alloquitur, dicens: 'Si me consecrare distuleris et plus hominem quam Deum timueris, de manu tua, pastor, ovis anima requiratur'. Quo ille contestationis concussus tonitruo, manu superposita, consecravit diaconam. 13. Mox indumentum nobile, quo celeberrima die solebat, pompa comitante, regina procedere, exuta ponit in altare et blattis, gemmis, ornamentis mensam divinae gloriae tot donis onerat per honorem. Cingulum auri ponderatum fractum dat opus in pauperum. Similiter accedens ad cellam Sancti Iumeris die uno, quo se ornabat felix regina, conposito, sermone ut loquar barbaro, stapione, camisas, manicas, cofias, fibulas, cuncta auro, quaedam gemmis exornata per circulum,
Abbreviated transcription (Latin):
ente declararentur ꝓea miracula: Deniq in
ostum scĩssima rei recrusi ꝓcrimine. succurri
sibi clamabant uociferantes de carcere: Ipsa
quid ess& in terrogat Mentiunt ministri qđ
mendi corum turba quaerer& xlemosinam
Cpedens hoc illa: trans mittit quod indigebat
inõpia : Interea aiudice conpellunt᷑ tacere : qui
tenebantur in compede : Cumuero nox suꝑuenis¬
s& : dum sibi cursum dicer& fractis uinculis
soluti occurrunt scȩ de carcere : Quo cognito reos
seuider̃ quibeatȩ mentitis: dumquirei fuerant
salutem : ut haec religiosius uiuer&: frat̃ int̃ ficit᷑ in nocen
Di recta igit᷑ arege ueniens adbeatum medardum
nouomago supplicat instant̃ ut ipsã mutata ueste
dño consecrar&: Sed memor dicentis apłi siqua ligatasi
coniugi. non querat dis solui: Differebat reginã ne uesto
teger& monacham. A. luc beatum uirum perturba¬
bant proceres: & ꝑbasilicam grauit̃ ab altari retra¬

Expanded text:
ente declararentur per eam miracula. Denique inente declararentur per eam miracula. Denique inhortum sanctissima, rei retrusi pro crimine succurri sibi clamabant, vociferantes de carcere. Ipsa quid esset interrogat: mentiuntur ministri, quod mendicorum turba quaereret eleemosynam. Credens hoc illa transmiinopia. Interea a iudice conpelluntur tacere, qui tenebantur in conpede. Cum vero nox supervenisset, dum sibi cursum diceret, fractis vinculis, soluti occurrunt sanctae de carcere. Quo cognito, reos se viderunt, qui beatae mentiti sunt, dum, qui rei fuerant, salutem, ut haec religiosius viveret, frater interficitur innocenter. Directa igitur a rege veniens ad beatum Medardum Novomago, supplicat instanter, ut ipsam, mutata veste, Domino consecraret. Sed memor dicentis apostoli: Si qua ligata sit coniugi, non quaerat dissolvi, differebat reginam, ne veste tegeret monacham. Adhuc beatum virum perturbabant proceres et per basilicam graviter ab altari retra
Abbreviated transcription (Latin):
relaxabat i psa trstis ad ppru: Illud quoq quã pru¬
denter tocum psua salute pudebat impendere : quo cies
qua sema sos tt̃ nouum lineũ sabanũ auro uel gemiinis
ornatum more uestiebat debarbaro : Acircum stantib:
puellis si lauda retur pulcherrimũ indignã se ad¬
iudicans tali componi linteolo: Mox exuens seues¬
tim̃to dirigebat locoscõ. quisquis esset in ꝑximo &
propalla ponebatur diuinum suꝑ altare: Qualit̃
uero siquis ꝓculpa criminali ut assol& a rege
deputabatur interfici scĩssima regina moriebat᷑
cruciatu nede signatus reus moreretur ingladio
Qualit̃ concursabat ꝑ domesticos fideles ser uientes
& proceres : quorũ blandim̃tis mulcebat animum
principis donec in ipsa ira regis. unde ꝓcesserat
sors mortis inde currer& uox salutis. Hisigro
beatis actib occupatã intantũ ꝓuexit diuinaclẽ¬
mentia : ut etiã ad huc inpalatio laica dñõ largi¬

Expanded text:
relaxabat ipsa tristis ad propria. 9. Illud quoque quam prurelaxabat ipsa tristis ad propria. 9. Illud quoque quam prudenter totum pro sua salute providebat impendere: quoties quasi mafortem novum lineum sabanum, auro vel gemmis ornatum more vestiebat de barbaro, a circumstantibus puellis si laudaretur pulcherrimum, indignam se adjudicans tali componi linteolo, mox exuens se vestimento dirigebat loco sancto, quisquis esset in proximo, et pro palla ponebatur divinum super altare. 10. Qualiter vero si quis pro culpa criminali, ut assolet, a rege deputabatur interfici sanctissima regina moriebatur cruciatu, ne designatus reus moreretur in gladio! Qualiter concursabat per domesticos fideles servientes et proceres, quorum blandimentis mulcebat animum principis, donec in ipsa ira regis, unde processerat sors mortis, inde curreret vox salutis! 11. His igitur beatis actibus occupatam intantum provexit divina clementia, ut etiam adhuc in palatio laica Domino largi
Abbreviated transcription (Latin):
im xp̃o : Illud quapi&ate ꝑagebat sollicitũ ut que ꝑ orato¬
ria uelloca uenerabilia tota nocte ꝑ lucerent : candelas
suis manib factas iugit̃ minis trabat: Vnde ora serotina
dume nuntiar&ur tarde quod eam adm̃sam rex querer& cirta
res dĩ dionisata gebat : rixas habelut a coniuge. lta ut uiabus
orinceps per munera satis facer& : qđ ciper linguam peccassa :
Adeuius opimonem si quis seruorũdĩ uisus fuissã uel pse uti p
uocitus occurrere uidere seillam : caelestem se putabat habere
lae titiam : & hora noctis recursa cum paucis pergens & incinis
perniuem lutum uel pul uerem aqua calida parata. ipsa
lauabat & tergebat enerindi uestigia: nec resistente ser
mictens creditarũ s ipsa se tota occupabat circa uiri uisti
uerba : cir ca salutis instituta: & circa adipiscendȩuitae
cae lestis commestia: retentabatur ꝑdies: Et si uenis sa
pontifec inis pet tueius laecificabatur : & remuneratum

Expanded text:
in Christo. 7. Illud qua pietate peragebat sollicita, ut, quae per oratoin Christo. 7. Illud qua pietate peragebat sollicita, ut, quae per oratoria vel loca venerabilia tota nocte perlucerent, candelas suis manibus factas iugiter ministrabat? Unde hora serotina, dum ei nuntiaretur tarde, quod eam ad mensam rex quaereret, circa res Dei dum satagebat, rixas habebat a coniuge, ita ut vicibus princeps per munera satisfaceret, quod ei per linguam peccasset. 8. Ad cuius opinionem si quis servorum Dei visus fuisset vel per se vel vocatus occurrere, videre se illam, caelestem se putabat habere laetitiam, et, hora noctis rper niuem . lutum| uel puluire . aqua calida parata ipsa lauabat| et tergibat . uenerandi uestigia . Nec resistente serumittens creditariis, ipsa se totam occupabat circa viri justi verba, circa salutis instituta, et circa adipiscenda vitae caelestis commercia retentabatur per dies. Et si venisset pontifex, in aspectu ejus laetificabatur, et remuneratum
Abbreviated transcription (Latin):
foco uellectulo. De qua regi hicebat. babere se
potius uigalem monachari quam reginam: Vnde
& ipse uitantis ꝑbonis eraasperrimus: sedilleꝑ
pasteliniens : ꝑ paste tolerabat modestȩ ias iplatas
a coniuge. U iebus uero qua dragesimar sadese sure:
qualiter se te tegit in uestas regias singilat t̃ppueni:
Igit᷑ adpropinquante iciunii tempore mittens ad reli¬
giosam piam nomine monacham in scõproposito
illa dirigebat ueneranter in linteo sigillatum cilicium
quod scã induens ad corpus ꝑ totam quadragesimã subter
ueste regia dulcipostabat in sarcina: Transactis dieb
similic̃ sigillatũ retransmittebat cilicium: Sinautem
rex de esse : quis credat qualit̃ se orationi dȩfunder& : qua¬
lit se tamquã presentis xp̃ĩ pedib alligar& : & quasi reple¬
ta deliciis sic longo ieiunio satiar& inla crimis: cui dis¬
pecto uentris edulio: xp̃s tota refectio : & cota fames erat

Expanded text:
foco . uel lectulo. De qua rege dice| batur . habire se foco . uel lectulo. De qua rege dice| batur . habire se potius iugalem . monacham quam| reginam. Vnde et ipse inritatus pro bonis erat asper| rimus. Sed illa pro parte liniens . pro parte tolerabat .| modesti rixas inlatas a coniuge. Diebus uero qua| dragensimae satis est scire . qualiter se retegit, inter vestes regias singulariter paenitens. Igitur, adpropinquante ieiunii tempore, mittens ad religiosam Piam nomine monacham, cui sancto proposito illa dirigebat veneranter in linteo sigillatum cilicium; quod sancta induens ad corpus, per totam quadragesimam subter veste regia dulci portabat in sarcina. Transactis diebus, similiter sigillatum retransmittebat cilicium. Sin autem rex deesset, quis credat, qualiter se orationi defunderet, qualiter se tamquam praesentis Christi pedibus alligaret et, quasi repleta deliciis, sic longo ieiunio satiaretur in lacrimis? Cui, despecto ventris edulio, Christus tota refectio et tota fames erat
Abbreviated transcription (Latin):
sumpta potio recre aret: Sic deuota femina.: nata
& nupta regina palatii domina : pauperibus seruebat
ancilla : In mensa uero sub occulte ne foste cognos¬
ceretur ab aliquo. ante seposito cum legumine fer¬
culo: Int̃ epulas regum. more triumpuerorum. faua
uel lenticula delectabilit̃ uescebat᷑: De cursa uero
decantando : & si sȩder& in prandio. & cusans regi
aliquo casu. ut dõ redder& debitum: sesub ducebat
conuiuio suo egressa dño psallebat: & curio se
requirebat : qualiꝰ crbo foris pauperes refecissent :
Item nocnur notempore cuin reclinar& cum prin¬
cipe: rogansse ꝓhumana nec essitate consurgere
liuans egressa cubiculo: tamdiu antesecretum
oration incumbebat. lacrato cilicio: ut solo calens
spũiacer& gelupenerrata tota carne p̃mostua
Noncurans corporis meos intenta. paradirso: leue¬
reputans quod ferr&s. tantum nexp̃o uilescer&
Inde regressa cubiculum: iix repes eripoterat. uel

Expanded text:
sumpta potio recentaret. Sic devota femina nata sumpta potio recentaret. Sic devota femina nata et nupta regina, palatii domina pauperibus serviebat ancilla. In mensa vero subocculte, ne forte cognosceretur ab aliquo, ante se posito cum legumine ferculo, inter epulas regum more trium puerorum fava vel lenticula delectabiliter vescebatur. De cursu vero decantando, etsi sederet in prandio, excusans regi aliquo casu, ut Deo redderet debitum, se subducebat convivio. Quo egressa, Domino psalleret, curiose requirebat, quali cibo foris pauperes refecissent. 5. Item nocturno tempore cum reclinaret cum principe, rogans se pro humana necessitate consurgere, levans, egressa cubiculo, tam diu ante secretum orationi incumbebat, iactato cilicio, ut solo calens spiritu, iaceret gelu penetrata, tota carne praemortua, non curans corporis tormenta mens intenta paradireputans quod ferret| tantum ne christo uilisceret. Inde regressa cubiculo . uix te| pefieri poterat uel
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mitter& dignitas: seplus inclinauit uoluntas. Sub¬
dita semꝑ dõ sectans monita sacerdotum: plus pasti¬
cipata xp̃o. quam sociata coniugio : Illo uero sultem¬
pore temptamus. pate faceri demultis: pauca quȩ
gesserit᷑ : Ideo iunta principitimens ne dõ de gra¬
dass& cum mundigradu oficer&. sesuacum facul¬
tate aelemosinȩ dedicauit: Nam cumsibi aliquid de
tributis accider& : & omnibus quae uenissent. ante
dedit decimas quam recepit: De inde quod super
monasteriis dispensabat : & qud ire pede non potesit
transmis somiine e circũibat. Acuius munificentia
nec ioseseibsamdere pocut heremita. & sicuti ne
p̃meru a sarcnii acceperat erogabat: Apud
adopus miseri cordiae. atteias. domũ instruit: subi lectis
culte compositis. congregatis egenis feminis : ipsa &
lauans intermis morborumq curans putredines: Vi¬
rorum capita diluens : ministerium faciens: ques ante
lauarat eis dem sua manu miscebat: ut fessas desudore

Expanded text:
permitteret dignitas, se plus inclinavit voluntas. Subpermitteret dignitas, se plus inclinavit voluntas. Subdita semper Deo, sectans monita sacerdotum, plus participata Christo, quam sociata coniugio. Illo vero sub tempore temptamus patefacere de multis pauca quae gesserit. Igitur iuncta principi, timens, ne Deo degradasset, cum mundi gradu proficeret, se sua cum facultate elemosinae dedicavit. Nam cum sibi aliquid de tributis accideret, ex omnibus quae venissent ante dedit decimas quam recepit. Deinde quod supererat monasteriis dispensabat et, quo ire pede non poterat, transmisso munere, circuibat. A cuius munificentia nec ipse se abscondere potuit heremita. Sic, ne premeretur a sarcina, quod acceperat erogabat. Apud ad opus misericordiae, Adteias domum instruit, quo, lectis culte conpositis, congregatis egenis feminis, ipsa eas lavans in termis morborumque curans putredines, virorum capita diluens, ministerium faciens, quos ante lavarat, eisdem sua manu miscebat, ut fessos de sudore
Abbreviated transcription (Latin):
mesticis persecutionem perpessa: bam tunc id
agens in fantula: quicquid sibi remansiss& inmensa
collectis paruulis. lauans capita singulis. compo¬
sitis sellulis. porrigens aquam manib
inferebat. ipsa miscebat infantulis.
acta cruce lignea p̃cedente. subsequentes psallendo
adoratorium cum grauita te matura. simu paruuli
properabant: Et ipsa tamen cum sua ueste rirtidans
pauimentũ: Circa altare uero cum facitergio iacento
puluerem colligens : foris cum reuerentia recondebat
potius quam uergebat: Quam cum. p̃paratis &pensis
uictoriae uoluiss& nexp̃dictus accipere : ꝑberalchas
ab atteus nocte cum paucis elapsa est: De inde suess¬
onis cum eam direxiss& ut reginam eriger& euitan
pompam regalem nes aeculo crescer& sed cui debe¬
bat᷑ & humana gloria nonmutat᷑: Nubit ergo
terreno principi: nec tamen separata caelestꝰ
acdum sibi accessiss& sȩcularis potestas magis quam

Expanded text:
mesticis persecutionem perpessa. Iam tunc id mesticis persecutionem perpessa. Iam tunc id agens infantula, quidquid sibi remansisset in mensa, collectis parvulis, lavans capita singulis, conpositis sellulis, porrigens aquam manibus, ipsa inferebat, ipsa miscebat infantulis. gerebat. Facta cruce lignea, praecedentem subsequens, psallendo ad oratorium cum gravitate matura simul parvuli properabant, et ipsa tamen cum sua veste nitidans pavimentum. Circa altare vero cum facitergio iacentem pulverem colligens, foris cum reverentia recondebat potius, quam vergebat. Quam cum, praeparatis expensis, Victoriacon voluisset rex praedictus accipere, per Beralcham Adteias nocte cum paucis elapsa est. Deinde Suessionis cum eam direxisset, ut reginam erigeret, evitans pompam regalem, ne saeculo cresceret, sed cui debebatur, et humana gloria non mutatur. 3. Nubit ergo terreno principi, nec tamen separata caelesti, ac, dum sibi accessisset saecularis potestas, magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
FATISSIMA IBITUE RADE GUNDIS NATIONE
barbara deregione thoringa: Auo rege
bessino patruo ermenfrido patre rege berech.¬
tario: In quantum altitudo scłi tangitꝰ regio de
germine orta: celsa lic& origine: multo celsior
actione: Quaecum suntimis suis parentibus breui
mansiss& tempore: tempestate barbarica fran¬
corũ uictoria regione uastata: uice is rahelitica
&it & migrat de patria: Tunc inter ipsos uictores.
cuius ess& in praeda regalis puella: fit contentio de cap¬
tiua: Et nisi reddita fuiss&. trans acto cestamine in se
regis arma mouissent: Quae ueniens in softem p̃celsi
regis chlotharii inueromandensem ducta atteias
inuilla regia nutriendi causa custodibus. ẽ. depu¬
tata: Quaebuella interalia opera quae sexui eius
congruebant: litteris est erudita Uoquens cum
paruulis: si conferr& sors temporis mastri fieri
cupiens Indicabat adolescens i am tunc merita
senectutis obtinens ꝓ paste quae petit: Deniq
dum esset inpace fłorens ecclesia: ipsa est a do¬

Expanded text:
atissima igitur Radegundis natione barbara de regione Thoringa, avo rege Bessino, patruo Hermenfredo, patre rege Bertechario, in quantum altitudo saeculi tangit, regio de germine orta, celsa licet origine, multo celsior actione. Quae cum summis suis parentibus brevi mansisset tempore, tempestate barbarica Francorum victoria regione vastata, vice Israhelitica exit et migrat de patria. Tunc inter ipsos victores, cuius esset in praeda regalis puella, fit contentio de captiva, et, nisi reddita fuisset, transacto certamine, in se reges arma movissent. Quae veniens in sortem praecelsi regis Chlotharii, in Veromandensem ducta, Adteias in villa regia nutriendi causa custodibus est deputata. Quae puella inter alia opera, quae sexui eius congruebant, litteris est erudita, frequenter loquens cum parvulis, si conferret sors temporis, martyra fieri cupiens. Indicabat adolescens iam tunc merita senectutis, obtinens pro parte quae petiit. Denique, dum esset in pace florens ecclesia, ipsa est a do
Abbreviated transcription (Latin):
fideles suam ostendat potentiam : Ad basilicã
scĩuiri sunt alii liberati: alii uero basi licedom nȩ
radegundis sunt directi: Vt sicut aequales gratia
erant : ita aequalis & uirtus ostenderetus : Fixuiĩ:
Quis male habens quamuis uita desperatus ñ pallam
subteriorem custos eiusdem sacri sepulebri in¬
tinxit in calice aquae & dedit ei febricitam
poculum ÷ nonstatim utbibit: ante sc̃meũ
sepulchrum iacens: sopor accessit morbus
recessit : X p̃o largiente omnibus diebus
fideli deuotione & sedulitate debita ueneramur
interris : cuius anima confidimus gaudemus:
o gloriamur quod p̃fulgeat in caclis : Ipso
prestante quicum patre & sp̃ũ scõuiuit et
regnat in saccula sacculorum. amen

Expanded text:
fideles suam ostendit potentiam. Ad basilicam fideles suam ostendit potentiam. Ad basilicam sancti viri sunt alii liberati, alii vero basilicae domnae Radegundis sunt directi: ut sicut aequales gratia erant, ita aequalis et virtus ostenderetur. 32. Quis male habens, quamvis vita desperatus, si pallam subteriorem custos ejusdem sacri sepulcri intinxit in calice aquae, et dedit ei febricitanti poculum, non statim ut bibit ante sanctum ejus sepulcrum jacens sopor accessit, morbus recessit? Christo largiente omnibus diebus fideli devotione et sedulitate debita veneramur in terris, cujus anima confidimus, gaudemus et gloriamur quod praefulgeat in caelis, ipso praestante qui cum Patre et Spiritu-sancto vivit et et regnat in saecula saeculorum, Amen