comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nit modica : paulatĩ decidet. PDe qͣ
siña si oportimũ ẽẽt festinãtibus
copiosissime disputare. at id a nõb̾
nc̃ susceptũ mimus flagitaret: sor¬
tasse de mõstraremꝰ. quã sit̃ alta m¬
ist̾ia. q̃ imꝑitissimi et sacrilegi hoi¬
deridento: nõ illi quid̾ paulatĩ deci¬
dũt. s magno lapsu p̾cipites eũt.
Qiuid amp̃lius de morĩb disputẽ.
Si .ii. d̾s est. sũmũ hoĩs bonũ ꝙ ne¬
gare nõ potestis: sequit᷑ ꝓfecto qm̃¬

Expanded text:
latim decidet? De qua sententia, si opportunum esset festinantibus, copiosissime disputarem; atque id si a nobis nunc susceptum munus flagitaret, fortasse demonstraremus quam sint alta mysteria, quae imperitissimi et sacrilegi homideridendo, non illi quidem paulatim jam decidunt, sed magno lapsu praecipites eunt.Quid amplius de moribus disputem? Si enim Deus est summum hominis bonum, quod negare non potestis, sequitur profecto, q
Abbreviated transcription (Latin):
rib. s ⁊⁊̃ diuina doctͥua excellentis¬
sum. omĩb reb excelsi siulla suꝑ¬
bia ꝯsulũt hus quos filios applłat᷑.
magna sua in iubẽdo aucte. mag¬
na illoꝵ ĩ obtemꝑando. uolũtate.
Conueĩunt aut̃ diei tẽꝑe extremo.
de suis quisq hĩtacuł. dũ ad hͨ iem¬
in sut. ad audiend̾ illũ pr̃em ⁊ ꝯue

Expanded text:
 divina doctrina excellentissimi, omnibus rebus excelsi, nulla superbia consulunt iis quos filios vocant, magna sua in jubendo auctoritate, magna illorum in obtemperando voluntate. Conveniunt autem diei tempore extremo de suis quisque habitaculis, dum adhuc jejuni sunt, ad audiendum illum patrem, e
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ qm̃ diligentib diũ oiã ꝓcedũt ĩ
bonũ ss nescio quõ. aut ꝑit̾ ista
saut in choatur pͥus dei amor. et pͥ¬
us ꝑficitur ꝓximi. Ad incipiẽdũ
.ii. cicius nos fortase in se diuina
caritas rapit s facilius mĩora ꝑfi¬
illud maxiẽ tenẽdũ est: ne sequis¬
qm credat ꝯtep̃to ꝓximo. ad bĩtu¬
dinẽ et ad dm̃ ꝙ̃r diligit eẽ uẽturũ.
At utinã ut facile est. bñ institu

Expanded text:
iam diligentibus Deum omnia procedunt in bonum . 51. Sed nescio quomodo aut pariter ista urgunt, aut inchoatur prius Dei amor, et prius perficitur proximi. Ad incipiendum enim citius nos fortasse in se divina charitas rapit, sed facilius minora perfiillud maxime tenendum est, ne se quisquam credat, contempto proximo, ad beatitudinem et ad Deum quem diligit esse venturum. Atque utinam, ut facile e
Abbreviated transcription (Latin):
testõ. ĩ ꝙ illi rabide seniu̾t exti¬
tato exẽplũ pacĩe. NNe illũ mora¬
bor iurũ aquo ĩ magns cruciati¬
bus corpeis et orribili tabe m̃bro¬
rũ. ñ mo sustinẽt᷑ huãna. s dĩa
⁊̃ disputantur. In eius singłis
uotib satis elucet. si quis equo
ꝯio attendat. quãti peudenda sł̃
ten̾e. ab hus ipĩs pocius ꝑcupi¬
ditatem terrẽtur. et reꝵ ⁊p̃aliũ

Expanded text:
eviunt, excitabo exemplum patientiae. Neque illum memorabo virum, a quo in magnis cruciatibus corporis et horribili tabe membrorum, non modo sustinentur humana, sed divina etiam disputantur. In cujus singulis vocibus satis elucet, si quis aequo animo attendat, quanti pendenda sint tenere, ab his ipsis potius per cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
rõ ẽ. S ħ dice̾ nõ audent. cogũtur¬
qr ꝯfiti eẽ dĩna. q̃uid eos libros¬
unde ista prõlata sũt ĩ pietate ne¬
faria lacessere atq in ꝓbare nõ
de simĩt : An illud dcũri sũt. nõ eẽ
cõseqñs ut otã ibi bona sint. ubi
hoc ĩ uẽire potunuꝰ. Nam ħ solent
dice̾.Ci gͦ tergu̾ifaciomi quid
respõdeã. ꝙͣ admod̾ occurrã. ñ faci

Expanded text:
 Sin haec dicere non audent, cogunturque confiteri esse divina; quid eos Librosunde ista prolata sunt impietate nefaria lacessere atque improbare non desinunt? 58. An illud dicturi sunt, non esse consequens ut omnia ibi, bona sint, ubi haec invenire potuimus? nam hoc solent dicere. Cui ego tergiversationi quid respondeam, et quemadmodum occurra
Abbreviated transcription (Latin):
sus infligit. Ad ħ ã ualet qd̾ p̃¬
cipitur. cauẽdũ eẽ a simulatris.
¶ Huic gͦ auctoritati noui testĩ
qua iubeuł incħ mũdi hiꝰ dilige.
illa maxiẽ sur̃a qua dem̃ ẽ. nolite
ligit. huic gͦ auctoritati si de ue¬

Expanded text:
sus infligit. Ad hoc etiam valet quod prsus infligit. Ad hoc etiam valet quod praecipitur cavendum esse a simulacris. 39. Huic ergo auctoritati Novi Testamenti, qua jubemur nihil mundi hujus diligere , illa maxime sententia qua dictum est, Nolite ligit: huic ergo auctoritati, si de Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne quis nos seducat ꝑ phyloso¬
phyam ¶Et qr ipm nom̃e phylo¬
esophie si ꝯͥd̾e̾tur. rẽ magnã totã¬
q aĩo appetendã significat. Si qͥd̾
f̾rere uid̾e̾tur sbiecit. et elem̃ta
hiꝰ mũdi. Sũt .n. qui deẜtis uirtu¬
tib et nescientes quid sit d̾s. et¬
qnͣta maiestas sꝑeodẽ mo maẽtis
nature. magnũ aliquid se age̾ p¬
utant. si uuu̾isam istã corꝑis mo¬
lẽ ꝙͣ mũdũ nõ cupamꝰ. curiosissi¬
me ĩtentissime q ꝑquirãt. uñ
tãta. ⁊̃ suꝑbia gignitur. ut ĩ ipõ
celo dequo sepe disputant. sͥ in
hĩtare uideantur. Repͥmat gͥ se
aiã ab huius nũdi uane togita.¬
tõnis cupiditate. si se castã deo.
ẜuare disposuit. Tali .n. amore p¬
łmq decipitur. ut aut nichħ put
cẽ nisi corpꝰ. aut ⁊̃ si anctoritate cõ¬
mota fateatur. aliꝙͥ eẽ incorpeũ:
de illo tũ nisi ꝑ ymagines corpe¬
as cogitare ñ possit. Et tale aliꝙͥ
cẽ cred̾e: quale fallax corꝑis sen¬

Expanded text:
 philosophiam. Et quia ipsum nomen philosophiae si consideretur, rem magnam totoque animo appetendam significat, siquidemterrere videretur, subjecit, et elementa hujus mundi . Sunt enim qui desertis virtutibus, et nescientes quid sit Deus, etanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Reprimat igitur se anima ab hujusmodi vanae cognitionis cupiditate, si se castam Deo servare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut nihil putet esse, nisi corpus; aut etiamsi auctoritate commota, fateatur aliquid esse incorporeum, de illo tamen nisi per imagines corporeas cogitare non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax corporis sen
Abbreviated transcription (Latin):
dabit. S restat cũ dolore magna
2 reũ: ꝙ ñ amoris igne uincatur
Quotũ se aĩa rapiet in diii: sr¬
camioninẽ caruficã lib̾a et ad mirã¬
da nolitabit. pẽnis pulcherrim¬
is et in tegrimis. quib ad dei
amplexũ amor castus inuititur.
Nisiuo amatores auri. samatores
iandis amatores feminaꝵ.sama¬
torib suis d̾s sin eẽ fortõres. cũ
ille nõ amor. s cũgruencius cu¬
piditas uł ubito noĩetur. Inqͦ
tñ appar. qnͣtus sit inpetus aĩmi
ad ea q̃ diligũtur de flexo cursur:¬
ꝑ ĩmania ꝙ̃ tendentis. argumũto
Sam deũ. si tanta illi ut deẜant

Expanded text:
derabit. 41. Sed restat cum dolore magna reum, quod non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus innititur. Nisi vero amatores auri, amatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel libidotamen apparet quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur indefesso cursu per immania quaeque tendentis, argumentoque seramus Deum, si tanta illi ut deserant
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑeminẽtẽ scĩe caritatem xͥ. ut
npleamini ĩ oni plenitudiẽ dei:
Pot̾ ne quicqͣm dici maĩ festiꝰ: Ob
secro uigilate paululũ. uitete testĩ
uite domꝰ ⁊ quo sit̃ refe̾nda omĩa.
Satis aꝑientem et docẽtem amorẽ
pulsate. Concitat paulus dicẽ do
ut in caritate radicati at fũdati
possitis ꝯp̾hend̾e̾. Concitat ⁊̃ ꝓpħ̃a
tũ dicit: facile sapiam ab huis qͥ
eam diligũt. q̃rũt ꝯcupiscũt.iii¬
gilant. cogitãt. curãt posse cogu¬
osci. Salus aĩmi et ua bĩtudinis
utraꝵ scͥpturaꝵ pace mõstratur.
ꝙ sẽcio. Audite doctos eccẽ catholi¬
ce uiros. tãta pace aĩmi ⁊ eo uo¬
to quo uos ego andiui: nicħ dpus
ent nouẽ ãnis quib me ludifi

Expanded text:
iae charitatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei? Potestne quidquam dici manifestius? 34. Obsecro, vigilate paululum, videte Testamevitae modus, et quo sint referenda omnia, satis aperientem et docentem. Amorem pulsate : concitat Paulus, dicendo, Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere : concitat etiaum dicit, facile sapientiam ab iis qui eam diligunt, quaerunt, concupiscunt, vigilant, cogitant, curant, posse cognosci. Salus animi et via beatitudinis utrarumque Scripturarum pace monstratur, quod sentio: audite doctos Ecclesiae catholicae viros tanta pace animi, et eo voto quo vos ego audivi; nihil opus erit novem annis qui
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe: deducit ad regnũ. Ita ne
tand̾ ad huc adu̾sum ista latra¬
bitis: nõne ita poĩta et mĩdini
intelłcta cui uis sigͥficant altu
se quiddã et in effablẽ ꝯtin̾e. O
utmã possetis iñ tellige̾ q̃ dcã sũt.
Confestĩ abicẽtis om̃s in eptias
fabellaꝵ. et nanissiãs ymagiãtõ¬
nes corpoꝵ. totos q nos mag¬
na a lacͥtate sincero amore. fir¬
nussiã fide. scĩssimo eccẽ catholice
diocͥtate discutere singła. et eru̾e
ac demõstrare q̃ accepi in quoꝵ
excelłecia et altitudĩe plerũq uͥ¬
ba deficiũt: s ꝙͣ diu latratis. nõẽ
faciendũ. Nõ .n. frustra dcm̃ est.
nolite dare scm̃ canib. Ne succẽ¬
seatis. et ego latrau ⁊ canis fui.
qñ mecũ iure ũ docendi cĩbo. s re¬
fellendi fustib agẽbat᷑. Si a in no¬
⁊ fu̾it aliquͣ qnͣtã cognoscende n̾i¬

Expanded text:
ae deducit ad regnum . Itane tandem adhuc adversum ista latrabitis? Nonne ita posita et nondum intellecta, cuivis significant altum se quiddam et ineffabile continere? O utinam possetis intelligere quae dicta sunt! Confestim abjiceretis omnes ineptias fabellarum, et vanissimas imaginationes corporum, totosque vos magna alacritate, sincero amore, firmissima fide, sanctissimo Ecclesiae catholicae diocritate discutere singula, et eruere ac demonstrare quae accepi, in quorum excellentia et altitudine plerumque verba deficiunt: sed quamdiu latratis, non est faciendum. Non enim frustra dictum est, Nolite sanctum dare canibus . Ne succenseatis. Et ego latravi et canis fui, quando mecum jure non docendi cibo, sed refellendi fustibus agebatur. Si autem in vosi fuerit aliquando, quantam cognoscendae
Abbreviated transcription (Latin):
in ñ appetẽdis istis tẽꝑans in cmi¬
ttendis fortis nocatur. S it̾ oĩa
q̃ ĩ hat uita possidentur. corpꝰ hoĩ
grauissiiũ ẽ uinculũ iustissimis
dei legib. pp̃ antiquũ pccm̃: quo
nicħ est ad p̾dicãdũ notins: uicħ
no intelligẽdũ secrerius. Hoc gͦ u
incłm. ne ꝯcuciatur at nexetur
laboris ⁊ doloris. sne auferatur at
punatur: mortis t̾ror aĩam qua¬
tit. samat .n. uld̾ ui ꝯsuetudĩs.
nõ intłligẽs si eo bñ at scient̾ uta¬
tui resurrectõnẽ. reforͣtõem eius

Expanded text:
in non appetendis istis temperans, in amittendis fortis vocatur. Sed inter omnia quae in hac vita possidentur, corpus homini gravissimum vinculum est, justissimis Dei legibus, propter antiquum peccatum, quo nihil est ad praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concutiatur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atque perimatur, mortis terrore animam quatit. Amat enim illud vi consuetudinis, non intelligens, si eo bene atque scienter utatur, re
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa. et facile u̾r ab hiis qui di¬
ligũt illã. et inueĩtur ab hñs qͥ
querũt illã. Preoctupat qui se ꝯ¬
cupiscũt. ut illis se oñdat.O. ui
uigilau̾it ad illam ñ laborabit.
assidentẽ .n. illã inueĩet forĩbus
suis. Cogitare .ii. de illa sensus ẽ
ꝯsũmatus. et qui uigilau̾it pp̃ il¬
lam cito erit securꝰ .Q. uia dignos
se ip̃a cirtuit q̃rens et in uiis oñ¬
dit se illis hilarit̾: et om̃i prou¬
dencia occurrit ilł. Iniciũ .n. ills

Expanded text:
ab iis qui diligunt illam, et invenitur ab iis qui quaerunt illam: praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis se ostendat. Qui vigilaverit ad illam, non laborabit: assidentem enim illam inveniet foribus suis. Cogitare enim de illa, sensus est consummatus; et qui vigilaverit propter illam, cito erit securus: quia dignos seipsa circuit quaerens, et in viis ostendit se illis hilariter, et omni providentia occurrit illis. Initiu
Abbreviated transcription (Latin):
neti testõ satis aꝑte bñ ĩtelligẽ¬
tib in ip̃iꝰ hoĩs qui erat ĩ ꝑadiso
pͥnaricatõne signatur. In adã
st̾ia. S repͥmã me. Nõ .i. mõ sus¬
cepi docere nos recta. s doce̾ pra¬
ua si pot̾o. Id ẽ si deus ad uu̾t ꝓ¬
poĩto ĩ nos meo. Dicit gͦͥ panlus.
raditẽ oĩum maloꝵ eẽ cupidita¬
em lapsũ significat / mon paulꝰ
ut exuanius nos net̾em hõiem
et induamus nouũ. uult ã ĩtelli¬
gi adã qui pectanit net̾em hoĩ¬
em illũ ã quẽ suscepit ĩ sacro
dei filius ad nos lib̾andos nouũ
dic̃. Nã alio loco: p̾mus hõ. de
t̾ra t̾renus. scd̾s ho. de celo celestis.
Qualis f̾remis tales et t̾rem. Q

Expanded text:
Testamento satis aperte, bene intelligentibus, in ipsius hominis qui erat in paradiso, praevaricatione signatur. In Adam steria! Sed reprimam me: non enim modo suscepi docere vos recta, sed dedocere prava, si potero, id est, si Deus annuerit proposito in vos meo. 36. Dicit ergo Paulusitaem lapsum esse significat. Monet Paulus ut exuamus nos veterem hominem, et induamus novum . Vult autem intelligi, Adam qui peccavit, veterem hominem; illum autem quem suscepit in sacramento Dei Filius ad nos liberandos, novum. Dicit namque alio loco, Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis
Abbreviated transcription (Latin):
rantur dei cognitõnẽ trad̾e. nt
O. nid gͦ agendũ est. quid queso.
nisi ut eũ ip̃m quẽ cognosc̾e̾ nõlu¬
mus. prius plane caritate diliga
lubrius fĩ. quã ut rcẽm p̾cedat an¬

Expanded text:
tur Dei cognitionem tradere, ut m. Quid ergo agendum est, quid quaeso, nisi ut eum ipsum quem cognoscere volumus, prius plena charitate diligamlubrius fieri, quam ut rationem praecedat au
Abbreviated transcription (Latin):
aut uͦ gn̾o̾sitas sol sig̾ficare aliud
ip̃o pr̃e equalitatẽ claniat atq
assit. Deuide cũ paulus dicat
filiũ dei eẽ dei sapĩm: et ip̃e dñs
nẽo nouit prẽm. uisi unigenitus
flus. quid potuit a ꝓphã et ꝯgͥ¬

Expanded text:
are aliud ipso patre aequalitatem clamat atque asserit? Deinde, cum Paulus dicat Filium Dei esse Dei Sapientiam ; et ipse Dominus, Nemo novit Patrem, nisi unigenitus Filius ; quid potuit a propheta congr
Abbreviated transcription (Latin):
ħ u̾o pati posse si quis oppinetua:
nure clemẽcie in pietatis q dam¬
puab̾r . Ita fit ut apd̾ nos in uei̾¬
antur pueri quidã. qui huãna for
deũ cogitent. atq ita se hr̃e susp¬
icentur. q̃ opiõne nich ẽ abiectꝰ.
s inueĩantur itẽ młti senel. qui
eius magestatẽ nõ solũ suꝑ hũa

Expanded text:
o pati posse si quis opinetur, mirae dementiae impietatisque damnabitur: ita fit ut apud nos inveniantur pueri quidam, qui humana forma Deum cogitent, atque ita se habere suspicentur; qua opinione nihil est abjectius: sed inveniantur item multi senes, qui ejus majestatem, non solum super huma
Abbreviated transcription (Latin):
cuus ꝓmissione gaudemꝰ Nec p¬
łdar quã dignus est. N. uid .n. ħ
amustius. et quid iustius do Nõ
⁊ niur accipe. hic fortasse ũ ĩꝯgͥe
queritur. eterna ip̃ã uita ꝙͥ sit.
S eius largitorẽ potius andiamꝰ
Hec ẽ inquit iita ct̾na: ut cog¬

Expanded text:
us promissione gaudemus: nec pdari quam dignus est. Quid enim hoc injustius, et quid justius Deo? Non reamur accipere. Hic fortasse non incongrue quaeritur, aeterna ipsa vita quid sit. Sed ejus largitorem potius audiamus: Haec est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
sius. et huiui repẽtib aĩs accõmo¬
aut. młta. ⁊ figuiatẽ ut studio¬
sam̃es et quesitis ex̾ce̾at᷑ utilius
et ub̃ius letetur in uentis: uos
abutinũ. Ꝙ ipm̃ cur diuina pru¬
dencia uos fac̾e sinat. ꝙͣq u̾issim¬

Expanded text:
sius, et humi repentibus animis accommoant; multa etiam figurate ut studiosa mens, et quaesitis exerceatur utilius, et uberius laetetur inventis; vos abutimini. Quod ipsum cur divina providentia vos facere sinat, quamque verissim
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ñ oĩo deẜuit: Ht̃ .ii. potostas
illa iustissima. nuris et in ꝯp̾hensi¬
błib mõis ꝑ qͣsdam sec̾tissimas suc¬
cessiones reꝵ sͥ suientiũ. quas creauit
⁊ seũitatem uindicandi: et clem̃ciã
lib̾andi O. uod quid̃ qmͣ sit puich¬
rũ. qmͣ magnũ. qmͣ deo dignũ. qͣm
postremo id ꝙ queritur u̾m. neqͣꝙͣ¬

Expanded text:
nino deseruit? Habet enim potestas illa justissima, miris et incomprehensibilibus modis, per quasdam secretissimas successiones rerum sibi servientium quas creavit, et severitatem vindicandi, et clementiam liberandi. Quod quidem quam sit pulchrum, quam magnum, quam Deo dignum, quam postremo id qu
Abbreviated transcription (Latin):
utmã ita in m̃tib nr̃is. ut uoĩa ĩ
ore sũt oĩm. sic. ⁊̃ diffinire ñ dubi¬
tem: ut tẽꝑancia sit amor. ĩteg̾¬
ter se p̾bens ei ꝙ amatur. ortitu¬
do. amor faciletołans omiã pp̃ ꝙ
amatur. Iustiã. amor soli amato
dencia. amor ea quib adiuuat᷑
ab eis quib ipeditur sagaciter
se ligens. S hũc amorem nõ cuiꝰ¬
me sapiẽ. sũme q ꝯcordie. Quare
diffinire ⁊̃ sic lic. ut temꝑanciam
dicamꝰ ẽẽ amorem. deo se se integ̾¬
rũ incorruptũ q ẜuantem. forti¬
tudiuẽ: Amorẽ oĩa pp̃ deũ fatile
ꝑ fe̾ntem Iustĩam: amorẽ deo tñ
ẜuieutem. et ab hoc bñ inꝑante

Expanded text:
ta sit in mentibus vis, ut nomina in ore sunt omnium, sic etiam definire non dubitem, ut temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur; fortitudo, amor facile tolerans omnia propter quod amatur; justitia, amor soli amato dentia, amor ea quibus adjuvatur ab eis quibus impeditur, sagaciter seligens. Sed hunc amorem non cujumae sapientiae summaeque concordiae. quare definire etiam sic licet, ut temperantiam dicamus esse amorem deo se integrum incorruptumque seruantem, fortitudinem amorem omnia propter deum facile perferentem, iustitiam amorem deo tantum seruientem et ob hoc bene
Abbreviated transcription (Latin):
quo oĩa. ꝑ ꝙ̃ oĩa. ĩ quo oĩa. Hec
u̾ba: pauli ss̃. O uid deinde sb̾ie¬
cit. Ipĩ gła. Sincissime oĩo. Ne .n.
ait. ip̃is. Nam unus ẽ d̾s./ Or̾d ẽ
aut ipĩ gła. Nisi ip̃ĩ optiã et sũua.
et late patens fama. Qnͣto .ii.
melius at diffusius diffaiatur.
tanto diligitur et amatur ard̾e¬
tiꝰ. Or cũ fit: uͥl aliud ab hũano
gũe. qͣ c̾to et ꝯstãti gradu. ĩ op¬
timã uitã et bĩssimã ꝑgitur.
Nõ arbitror cũ de morib ⁊ nita sit

Expanded text:
 quo omnia: haec verba Pauli sunt. Quid deinde subjicit? Ipsi gloria . Sincerissime omnino. Neque enim ait, ipsis: nam unus est Deus. Quid est autem, ipsi gloria, nisi ipsi optima et summa et late patens fama? Quanto enim melius atque diffusius diffamatur, tanto diligitur et amatur ardentius. Quod cum fit, nihil aliud ab humano genere quam certo et constanti gradu in optimam vitam et beatissimam pergitur. Non arbitror cum de m
Abbreviated transcription (Latin):
or iur paciens fortissiõ: snõ audi¬
erat. oẽ ꝙ tĩbi ad plicitũ fu̾it. at¬
cipe. et in dolore sustine. et in hu¬
mulitate tira habe paciẽcram. ꝯm̃
ĩ igne ꝓbatur anrũ et argẽtum:
Nõ audierat nasa figuli ꝓbat
fornax. et hoĩes uistos teptatõ
e̾bulatõnis: Inmo u̾o et hoc et
alia pła ꝑcepat. que uo scõ dei
spũ ut in istis noui testĩ. sic et
ilis qui soli adhuc erat libris diã¬

Expanded text:
or vir patiens fortissimo ? non audior vir patiens fortissimo ? non audierat: Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine; et in humilitate tua habe patientiam: quoniam in igne probatur aurum et argentum ? non aurnax, et homines justos tentatio tribulationis? Imo vero et haec, et alia plura perceperat, quae uno sancto Dei Spiritu, ut in istis Novi Testamenti, sic in illis, qui soli adhuc erant, Libris di
Abbreviated transcription (Latin):
et fc̃s repẽte pauprimus. tã ĩꝯ¬
cussũ aĩmũ tenuit et infixum
deo: ut satis demõstrarz ñ illas
sͥ fuisse magnas. s se illis: sibiã
dm̃. O. no aiõ si eẽ posset̃ nrĩ tpris
hoĩes ñ magnope in nouo testõ¬
ẽẽ possenus smulto ẽ .n. mirabłius
nõ urh̾ere istis. quãuis possideas.
lore atq cruciatib corpis tolerã¬
dis nũc agitur. relĩquo istũ uirũ.
Off̾unt mͥ .ni. scripture ille: stupẽ¬
de fortitudinis ferãm. et ad eam
iã tnͣsire cõpellũt. Que cũ .uii. li¬
beros tyrãno atz carnifici. pͥus
inpẽdit. cũ eius hortatõe filii ro¬
borarentur. in quoꝵ mẽbris ipã
torquebatur. latura tũ ⁊̃ ꝓpͥo in¬
un̾e ꝙ eos ferre recepat. Ouid
ad tãtã patĩam. q̃ so addi por̾it.
quid tũ mirũ si oĩb medullisꝯ
ceptus dei amor. et tyrãno et
carnifici. et dolori et corpori. et
sexui et affcũi. resistebat. Cn ñ
audierat. p̾ciosa in ꝯspectu dñi
mors scõꝵ eius: sñ audierat meli¬

Expanded text:
et factus repente pauperrimus, tam inconcussum animum tenuit et infixum Deo, ut satis demonstraret, non illas sibi fuisse magnas, sed se illis, sibi autem Deum . Quo animo si esse possent nostri temporis homines, non magnopere in Novo Testesse possemus. Multo enim mirabilius est non inhaerere istis, quamvis possideas, lore atque cruciatibus corporis tolerandis nunc agitur, relinquo istum virum, Offerunt enim mihi Scripturae illae stupendae fortitudinis feminam, et ad eam jam me transire compellunt. Quae cum septem liberis tyranno atque carnifici prius impendit: cum ejus hortatione filii roborarentur, in quorum membris ipsa torquebatur, latura tamen eti eos ferre praeceperat . Quid ad tantam patientiam, quaeso, addi potest? Quid tamen mirum si omnibus medullis conceptus Dei amor, et tyranno, et carnifici, et dolori, et corpori, et sexui, et affectui resistebat? An non audierat: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus ? non audierat: Meli
Abbreviated transcription (Latin):
stulticie ẽ misie q cõpletur. Hi¬
lectõ gͥ redit in deũ: qua se illi ño
cõpon̾e: s suppon̾e affectat. Qd̾
qͣnͣto fec̾it ĩstãcius ac studiosius.
tanto erit beatior atq sb̾limior. et
illo solo dñante lib̾riuꝰ Q nͣ ob¬
rem: nosse d se cẽ creaturã. M
.n. c̾atorẽ suũ c̾de̾ sicuti ẽ. inmo¬
labili et in ꝯmutabłi sꝑ man̾e na¬
tura u̾itatis atq sapiẽ in se aut
cat̾e posse stultitiam atq fallatiã.
uł pp̃ errores quib exm desiderat:
ꝯfiteri. S t᷑sus cau̾e d: ne ab ip̃iꝰ
dei caritate qua santificatur ut be¬
atissinsꝰ mancat: alterius diture:
id ẽ huius sensibił mũdi amore
seꝑetur. Nõ gͥ nõ seꝑat nos alia
c̾atura. ssi quid̾ ⁊ nos ip̃i creatura
sumꝰ. a caritate dei q̃ ẽ in xp̃o ihũ
catis in quit: p̃dicamꝰ xp̃m dei uͥ¬
mare ex toto corde. et ex tota aiã
et extota m̃te. uirtutem: que
iniolabił et inincta ẽ. Sapĩa:
cui stulticia nõ succedit. U̾itatẽ.¬

Expanded text:
stultitia miseriaque completur. Dilectione igitur redit in Deum, qua se illi non componere, sed supponere affectat. Quod quanto fecerit instantius ac studiosius, tanto erit beatior atque sublimior, et illo solo dominante liberrimus. Quamobrem nosse debet se esse creaturam. Debet enim creatorem suum credere sicuti est, inviolabili et incommutabili semper manere natura veritatis atque sapientiae: in se autem cadere posse stultitiam atque fallaciam, vel propter errores quibus exui desiderat, confiteri. Sed rursus cavere debet, ne ab ipsius Dei charitate, qua sanctificatur ut beatissimus maneat, alterius creaturae, id est hujus sensibilis mundi amore separetur. Non igitur separat nos alia creatura, siquidem et nos ipsi creatura sumus, a charitate Dei, quae est in Christo catis, inquit, praedicamus Christum Dei Vimare ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; Virtutem quae inviolabilis et invicta est, Sapientiam cui stulti
Abbreviated transcription (Latin):
at angłs cũ inhemus deo: nrã m̃¬
te potencior. Nõ seꝑat uirtus. Na
si uirtus hic illa noiãta est q̃ aliqͣ
potestatem in hoc mũdo ht̃ stõto
mũto est oiõ sblimior mens ĩhẽs
deo. Si ⁊̃ illa uirtus dcã ẽ q̃ ipĩus.
auimi nri rectissima affectõ ẽ: si ĩ
alio ẽ. fauet lit ꝯiũgam᷑ deo si in
nob̾ ẽ ipã ꝯiũgit. NNon seꝑant ĩstã¬
tes molestie. Hoc .n. leuiores eas se¬
ntimꝰ: quo ei uude nos separe mo¬
Nũtur: arcius in h̾emus. Nõ seꝑat
promissio futuroꝵ. Na ⁊ quicꝙͣ tõi
futurũ ẽ c̾cius ꝓmittit d̾s.¶ Et uͥl
ẽ. ip̃o d̾o melius: qui iam ꝓfecto bñ¬
tudo. ne ꝓfund̾: sig̾ficãt. ñ ero
curiosus ne se iungar a dõ. nec
cuiꝰ ꝙͣ doctͥna me ab eo seꝑat. ut
qͣiͣ tepellat errorem: a quo ꝓrsus
nẽo uisi seꝑatus errar. Si uͦ alti¬
tudiẽ et ꝓfundo. suꝑa et infã h
uiꝰ mũdi significantur: qͥs mͥ ce¬
lũ polliceatur. ut a celi fabricato¬

Expanded text:
t angelus, cum inhaeremus Deo, nostra mente potentior. Non separat virtus: nam si virtus hic illa nominata est, quae aliquam potestatem in hoc mundo habet, toto mundo est omnino sublimior mens inhaerens deo; sin illa uirtus dicta est, quae ipsius animi nostri rectissima affectio est, si in alio est, fauet ut coniungamur deo; si in nobis est, ipsa coniungit. non separant instantes molestiae; hoc enim leuiores eas sentimus, quo ei a quo nos separare moliuntur artius inhaeremus. non separat promissio futurorum; nam et quidquid boni futurum est, certius promittit deus et nihil est ipso deo melius, qui iam profecto btudinem vel profundum significant, non ero curiosus, ne sejungar a Deo; nec cujusquam doctrina me ab eo separat, ut quasi depellat errorem, a quo nemo prorsus nisi separatus erraret. Si vero altitudine et profundo superna et inferna hujus mundi significantur, quis mihi coelum polliceatur, ut a coeli fabricato
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝙ ⁊̃ optimũ d̾.nõ mo dilig¬
endum eẽ nemo ambigit: s ita
diligẽdũ. ut nicħ ampliꝰ diligẽ de¬
beamꝰ. sidq sig̾ficatur et expͥmit᷑
aĩa. et ex tota mente quis que¬
so dubitau̾it. hiis oĩb ꝯstitutis
et firmissime creditis nicħ nob̾
aliud optimũ ad ꝙ nos adipisdẽ¬
dũ postpoĩtis cet̾is oporteat festi¬
nare. qm dm̃m. Itẽ si nlła res ab

Expanded text:
non modo diligendum esse nemo ambigit, sed ita diligendum ut nihil amplius diligere debeamus; idque significatur et exprimitur corde, et ex tota mente: quis, quaeso, dubitaverit, his omnibus constitutis, et firmissime creditis, nihil nobis aliud esse optimum, ad quod adipiscendum postpositis caeteris festinar
Abbreviated transcription (Latin):
portaminsꝰ ymaginẽ celestis. H
exuere uetẽm hoĩem. et in dõ re¬
as illecebras. lautẽ q ppłarẽ. to¬
tũ amorẽ ad ĩuisibłia et dĩna
ꝯferre. Uñ illd̾ sequit᷑. ꝙ mirifi¬

Expanded text:
portemus et imaginem coelestis : hoc exuere veterem hominem, et in Deo reas illecebras, laudemque popularem, totumque amorem ad invisibilia et divina conferre. Unde illud sequitur quod mirifi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ amitiat inuitus. Cappe ne¬
mo pot̾ ꝯfid̾e de tali bono: ꝙ sibi
eripi posse sentit. ⁊̃ si retiu̾e id ã¬
plecti q uolu̾it .O. uisquis aut̃ de
bono quo fruitur ñ cõfidit. ĩ tã¬
to timore auuttendi b̃s̃ eẽ qdͥ potist.¬
Queramꝰ gͥ quid sit hoĩe meliis.
Did̾ ꝓ fcõ inuẽire difficile ẽ: insi
pͥus ꝯsid̾ato atq discusso: quid sit
ipe hõ. Nec nũc diffinitõnẽ hoĩs a
me postulandam puto. Illud ẽ mag̾
ꝙ mͥ hoc locd querend̾ iudetur. cũ
int̾ ouĩs pene ꝯst. aut c̾te io ꝙ satis
est. int̾me atq illos cum qͥb nc̃ a¬

Expanded text:
 non amittat invitus. Quippe nemo potest confidere de tali bono, quod sibi eripi posse sentit, etiamsi retinere id amplectique voluerit. Quisquis autem de bono quo fruitur non confidit, in tanto timore amittendi beatus esse qui potestur quid sit homine melius. Quod profecto invenire difficile est, nisi prius considerato atque discusso quid sit ipse homo. Nec nunc definitionem hominis a me postulandam puto. Illud est magis quod mihi hoc loco quaerendum videtur, cum inter omnes pene constet, aut certe, id quod satis est, inte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ scͥpturas corruptas eẽ insimula¬
re audes: spostremo quid Ruslirꝰ
es ei qͥ tibi dicat: ego sic intelligo
ego sic accipio. sic credo. nec obali¬
audes. et adu̾sus me dr̃e cogitas.¬

Expanded text:
quod Scripturas corruptas esse insimulare audes? Postremo quid responsurus es ei qui tibi dicat: Ego sic intelligo, Ego sic accipio, sic credo; nec ob aliaudes et adversus me dicere cogitas
Abbreviated transcription (Latin):
S ei ꝓximi. eũq mirifico et intł¬
te et santitate pepitus illustra¬
ti atq ꝯp̾hensi. Iule namo ip̃m lu¬
mẽ est q nob̾ ã ab eodem illunna¬
ĩ pari lic ¶ Maximũ ã ꝙ ad beatã ritã
ducit pͥmũ q mandatũ est. Dili¬
ges dñm dm̃ tuũ ex toto torde

Expanded text:
 ei proximi, eumque mirifico et intete et sanctitate penitus illustrati atque comprehensi. Ille namque ipsum lumen est; nobis autem ab eodem illuminari licet. Maximum ergo quod ad beatam vitam ducit, primumque mandatum est, Diliges Dominum Deum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. ñ ẽ ur̃m ista in telligẽ. Nõ
pumi mͥ cogniti estis. Crassas oĩo
pastu morbidas ad diuina iudicã¬
da deftis: q̃ młto alt̾ora sũt ꝙͣ pu¬
ctatis. Quare nob̾tũ m̾o sic agẽd̾
est. ñ ut ea iam intelligatis ꝙ fĩ
nõ pot̾. s ut intiłig̾e̾ aliqũ cupia¬
tis. fatit .n. ħ simplex ⁊ pura tari¬
tas dei q̃ maxĩe spectatur ĩ mori¬
bus de qͥ iã młta diximꝰ. q̃ inspira¬
ta spũ scõ ꝑducit ad filium .i. ad
ñ. Isam si sapĩa et u̾itas nõ totis aĩ¬
tmi uirib ꝯcupiscatur inueniri
ł ulło pacto pe s. at si ita q̃ratur
ut dignũ est: subtrah̾e se se atq
abscond̾e a suis diłctorib ñ p. ħ
ꝙ ait. Petite ⁊ accipietis. q̃rite ⁊
inueĩetis. pulsate et apietur nob̾
Nicħ est occultũ: ꝙ ũ reuẽlãbit᷑.
amore. petitur. aAmore queritur.
amore pulsatur. amore reuelat᷑.
amore deni in eo ꝙ reuelatũ fu̾it
ꝑinanetur. ab ħ amore sapĩe. di¬

Expanded text:
obis, non est vestrum ista intelligere. Non parum mihi cogniti estis. Crassas omninpastu morbidas ad divina judicanda defertis, quae multo altiora sunt quam putatis. 31. Quare vobiscum modo sic agendum est, non ut ea jam intelligatis, quod fieri non potest; sed ut intelligere aliquando cupiatis. Facit enim hoc simplex et pura charitas Dei, quae maxime spectatur in moribus, de qua multa jam diximus: quae inspirata Spiritu sancto perducit ad Filium, idur. Nam si sapientia et veritas non totis animi viribus concupiscatur, inveniri nullo pacto potest. At si ita quaeratur, ut dignum est, subtrahere sese atque abscondere a suis dilectoribus non potest. t accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Nil est occultum, quod non revelabitur . Amore petitur, amore quaeritur, amore pulsatur, amore revelatur, amore denique in eo quod revelatum fuerit permanetur. Ab hoc amore sapientiae di
Abbreviated transcription (Latin):
q blandiatur O. uid potuit prosa¬
lute nr̃a fieri ampliꝰ. quid bñficẽ¬
cius. quid lib̾alsꝰ. diuina ꝓuidencia
dici pot̾. q̃ alegib suis hoĩem lapsũ.
et pp̃cupiditatẽ reꝵ mortaliũ. iure¬

Expanded text:
que blandiatur. 12. Quid potuit pro saque blandiatur. 12. Quid potuit pro salute nostra fieri amplius? Quid beneficentius, quid liberalius divina providentia dici potest, quae a legibus suis hominem lapsum, et propter cupiditatem rerum mortaliu
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ: Quã qm .n. ñ oculis s m̃te
c̾natur. q̃ tand̾ mẽs ydonea reꝑi¬
ri pot̾. que cũ stulticie uube obte¬
gatur: ualeat illam luc̾e uł ⁊̃ cone¬
tur haurire: Confugiend̾ est gͥ ad
eoꝵ p̾cepta: quos sapientes fuisse ꝓ¬
babile est. hactenus potuit rõ ꝑdu¬
ci. u̾sabatur namq. ñ u̾itate c̾ci¬
or: s ꝯsuetudine securior in rebus¬
. hũanis at uͥad diuina ꝑuentumẽ.
ad u̾tat sese: in tueri nõ pot̾. pal¬
pitat. estuat. inhiat amore: reu̾¬
beratur luce u̾itatis. et ad famłiari¬
tatem tene braꝵ suaꝵ: nõ elc̾te: s fa¬
tigatõe ꝯu̾titur. O. mͣ hic fornudã¬
dũ est. ꝙͣ trem̃d̾. ne maiorem iude
ꝯcipiat aĩa in becillitatem: uͥquie¬
tem fessa ꝯquirit: Ergo refugẽ in
tenẽbiosa cupientĩb. ꝑ dispensatõ¬
nẽ in effãbłis sapĩe nob̾ illa opaci¬
tas auctoritatis occurrat. et mira¬
błibus reꝵ uocib q libroꝵ: uẽlut
signis temꝑatõrib i̾utatis. umbͥs¬

Expanded text:
sumus? Quanquam enim non oculis, sed mente cernatur, quae tandem mens idonea reperiri potest, quae cum stultitiae nube obtegatur, valeat illam lucem vel etiam conetur haurire? Confugiendum est igitur ad eorum praecepta, quos sapientes fuisse probabile est. Hactenus potuit ratio perduci. Versabatur namque, non veritate certior, sed consuetudine securior, in rebus humanis. At ubi ad divina perventum est, avertit sese: intueri non potest, palpitat, aestuat, inhiat amore, reverberatur luce veritatis, et ad familiaritatem tenebrarum suarum, non electione, sed fatigatione convertitur. Quam hic formidandum est, quam tremendum, ne majorem inde concipiat anima imbecillitatem, ubi quietem fessa conquirit. Ergo refugere in tenebrosa cupientibus per dispensationem ineffabilis Sapientiae, nobis illa opacitas auctoritatis occurrat, et mirabilibus rerum, vocibusque librorum veluti signis temperatioribus veritatis, umbris
Abbreviated transcription (Latin):
et iustiãm et uͥtutẽ/ Sob̾etas m
ne: id ẽ ad disciplinã. Instiã uo et
uirtus. ad actõnem at oꝑatõnẽ.
Quib duob. id ẽ agẽdi efficatia.
et sob̾etate ꝯtemplandi. que dei
uirtus et dei sapia id ẽ dei filius
dilectorib sun douat. qͥd ꝯpanoᷤ
sit. nescio. cũ ipe ꝓpħa statĩ dicat.
qnͣti sint ista pendẽda. Nã ita poĩ¬

Expanded text:
et virtutem. Sobrietas mihi nere, id est ad disciplinam: justitia vero et virtus ad actionem atque ad operationem. Quibus duobus, id est agendi efficacia, et sobrietate contemplandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita posi
Abbreviated transcription (Latin):
moran a me pot̾. Quis .n. mediot̾t
sauus. Non facile intelligat sc̃ ptu¬
raꝵ expõnem ab hus petendã eẽ. qͥ
ẽaꝵ doctores se ẽẽ profitentur. fieri¬
q posse. ĩmo id sꝑ accid̾e. ut młta ĩ¬
doctis uideantur absurda: que cum
a doctorib exponũtur: es landanon¬
uanda uidebantur. et eo accipiant᷑
aꝑta dũlciꝰ: quo clausa. difficilius apr¬
ebant᷑. Hoc fere in scĩ uet̾is testĩ
libris euenit. si mo ille quieis ostẽ¬
ditur doctorẽ potiꝰ eoꝵ pm̃. ꝙͣ ipiũ
lacrat᷑orẽ requirat. pri studio q̃rẽtis
qm teu̾tate rep̾hendentis nũbuat᷑.
Nec si ea disc̾e cupiens ialiquos
ant nõ ture mist̾ia. aut ꝯtenti sĩ¬
slĩt. Neq õs qui q̃rũt disce̾ digni
sunt. Et diligencia gͥ. ⁊ pietas. ad¬
hñda est Alt̾o fiet ut scientes in¬
eos nekut hĩe toctores suna cum
stͥptuius rep̾hendũt. uł quas mi¬

Expanded text:
. Quis enim mediocriter sanus non facile intelligat, Scripturarum expositionem ab iis petendam esse, qui earum doctores se esse profitentur; fierique posse, imo id semper accidere, ut multa indoctis videantur absurda, quae cum a doctioribus exponuntur, eodanda videantur, et eo accipiantur aperta dulcius, quo clausa difficilius aperiebantur? Hoc fere in sanctis Veteris Testamenti libris evenit, si modo ille qui eis offenditur, doctorem potius eorum pium, quam impium laceratorem requirat, priusque studio quaerentis, quam temeritate reprehendentis imbuatur. Nec, si ea discere cupiens, in aliquos ant nudare mysteria, aut contenti simssunt, neque omnes qui quaerunt discere digni sunt. Et diligentia igitur et pietas adhibenda est: altero fiet ut scientes ineos velint habere doctores; una, cum Scripturas reprehendunt, vel quas ma
Abbreviated transcription (Latin):
et qui appetit ꝙ adipisci nõ pot̾:
cruciatur set qui adeptus est ꝙ
appetend̾ nõ eẽt fallitur sẽt qui nõ
appetit ꝙ r pstend̾ eẽt egrotat.
Nich̾ aũt istoꝵ ⁊ animo ꝯtiugit sñ
miseria Inec miẜia et beatitudo in
hoĩe uno sił hĩtare ꝯsueu̾nt. Nłs¬
gͥ illoꝵ b̾s est Duartũ restat ũ
udeo uͥ uita bã inueniri queat.
cum id ꝙ est hoĩs optimũ: et am

Expanded text:
et qui appetit, quod adipisci non potest, cruciatur, et qui adeptus est, quod appetendum non esset, fallitur, et qui non appetit, quod appetendum esset, egrotat. Nichil autem illorum animo contingit sine miseria, nec miseria et beatitudo in homine uno simul habitare consueverunt. N illorum beatus est. Quartum restat, ut video, ubi beata vita inveniri queat; cum id quod est hominis optimum, et ama
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseqñs. sicuti ẽ. ut ip̃m corpꝰ cum
ab aiã regitur. q̃ u̾tutis compos
ẽ. multo et meliꝰ regatur et ho¬
nestiꝰ eoq opti̾e se se hẽat. quo
ẽ optiã illa que s̾ iusta lege dña¬
tur/id erit hoĩs optimũ: ꝙ aĩam
optuiã fatit. ⁊̃ si hoĩem corpꝰ nõ¬
ceniꝰ An u̾o si mͥ auriga optemꝑ¬
ans. equos quib p̃est alit ac r̃e¬
git comodissime. atq ipẽ quo mͥ
obediencior. m̃a lib̾alitate ꝑfruit᷑
negare quis ꝙͣ rotꝰ. ñ solũ ꝙ ami

Expanded text:
consequens, sicuti est, ut ipsum corpus cum ab anima regitur, quae virtutis compos est, multo et melius regatur et honestius, eoque optime sese habeat, quo est optima illa, quae sibi justa lege dominatur: id erit hominis optimum quod animam optimam facit, etiamsi hominem corpus vocemus. An vero, si mihi auriga obtemperans, equos, quibus praeest, alit ac regit commodissime, atque ipse quo mihi est obedientior, mea liberalitate perfruitur, negare quisquam potest non solum quod
Abbreviated transcription (Latin):
xis incipientes: u̾e religionis fice.
p̾ceptis q ẜuatis: nõ deseru̾imus in¬
am. qmͣ nob̾ deus et prĩarchaꝵ. segͣ¬
gatõne. et legis uincło. et ꝓphetaꝵ
deinceps. nemo ex me querat sinã
meani: s pocius audiauiꝰ oracła. nos¬
tras q ratundłas dinis sũmittamus

Expanded text:
e religionis fide, praeceptisque servatis, non deseruerimus viam quam nobi Deus, et Patriarcharum segregatione, et Legis vinculo, et Prophetarum deinceps nemo ex me quaerat sententiam meam, sed potius audiamus oracula, nostrasque ratiunculas divinis submitta
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝙͣ bigas. uł tentaurũ sañ corpus
tiñ ꝙ sit in usu uĩe se regentis. tãꝙ
luc̾uam ñ ĩgnem simł et testã. s tes
simł equũ et hoĩem. s hoĩem solum.
ex ec tñ ꝙ regendo equo sit accom¬
odatus uocamus: difficile est istam
ꝯtrou̾siam indicare. Aut si rõne fa¬
cile: orattẽ longũ est. O.uẽ lalorẽ
ac morã susciꝑe ac subire: nõ opus
est Siue .ni. utrũq. siue aiã sola no¬
iñ hõĩs teneat : nõ ẽ hoĩs optimũ. qd opt¬
soli aĩe optimũ ẽ : id ẽ hoĩs optinuli.
Torporis aut si querimꝰ quid opti
est aut̃ oũm que uegetant corpus.
aĩa meliꝰ. atq p̾stãtiꝰ. Est gͦ summ¬
um corꝑis bonũ. nõ uoluptas eius.
nõ indoloria. nõ uires. ñ pulc̾tudo.
ñ uẽlocitas. et siquid aliud in bonᷤ
corpis nmn̾ari sol: s omnino aĩa.
Nam et ista q̃ cõmeinorata sunt. p̾¬
sencia sui exibet corꝑi. et ꝙ añcel¬
lit oĩb uitam. ¶O. miͣ obrem nõ¬

Expanded text:
am bigas vel centaurum? an corpus tantum, quod sit in usu animae se regentis; tanquam lucernam, non ignem simul et testam, sed testsimul equum et hominem, sed hominem solum, ex eo tamen quod regendo equo sit accommodatus, vocamus? Difficile est istam controversiam dijudicare; aut si ratione facile, oratione longum est: quem laborem ac moram suscipere ac subire non opus est. Sive enim utrumque, sive anima sola nomen hominis teneat, non est hominis optimum quosoli oris autem si quaerimus quid optimest autem omnium quae vegetant corpus, anima melius atque praestantius. Est ergo summum corporis bonum, non voluptas ejus, non indoloria, non vires, non pulchritudo, non velocitas, et si quid aliud in bonis corporis numerari solet, sed omnino anima. Nam et ista quae commemorata sunt, praesentia sui exhibet corpori, et quod antecellit omnibus, vitam. Quamobrem no
Abbreviated transcription (Latin):
uos sũmo amore fed̾e iubes. PDi¬
liges inqͥt dñm dm̃ tuũ. Dic mͥ
eciam queso te. quisit diligendi
xtoto in quit corde tuo. Nõ ẽ sat̾.
Ex tota aũ tua Neᷤ io quid̾ satis
est Ex tota mente tua Quduis
ampliꝰ. tellem fortasse: si uid̾en.
qͥd poss eẽ ampliꝰ. Q. uid ad hoc pa¬
ulus. Scimꝰ inquit quĩ diligentib
dñi: diniã ꝓcedũt in bonũ DDicat

Expanded text:
nos summo amore tendere jubes: Diliges, inquit, Dominum Deum tuum. Dic mihi etiam, quaeso te, qui sit diligendi x toto, inquit, corde tuo. Non est satis. Ex tota anima tua. Ne id quidem satis est. Ex tota mente tua . Quid vis amplius? Vellem fortasse, si viderem quid posset esse amplius. Quid ad haec Paulus? Scimus, inquit, quoniam diligentibus Deum omnia procedunt in bonum. Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
p̾r. tcm̃ est .ni. neõ ueĩt ad prẽm:
nem. Scĩficati .n. plena et inte¬
gra caritate flagramꝰ. qua sola
predestinanit .ii. ut ait id̾ apłs:
cõformes uos fi̾ ymaginis filii
dei. fiet gͦ ꝑ caritatẽ ut ꝯformem᷑
deo: et ex eo ꝯformati at figura¬
ti. et cirtũcisi ab hoc mũdo ũ cũ¬
fũtamͦ: cũ hiis que uob̾ dẽbent

Expanded text:
Nemo venit ad Patrem, nem. Sanctificati enim plena et integra charitate flagramus, qua sola Praedestinavit enim, ut ait idem Apostolus, conformes nos fieri imaginis Filii. Fit ergo per charitatem ut conformemur Deo, et ex eo conformati atque configurati, et circumcisi ab hoc mundo, non confundamur cum iis quae nobis debent
Abbreviated transcription (Latin):
uiuimꝰ Ouẽ si qͥ eẽ negant. quid
ego cogitem quo uł ẜ mone suad̾e¬
dum sit. cum quib utrũ oiõ ẜmo¬
cinãdũ sit. nescio. ¶Q.d̾ tñ si indẽbĩ.
longe aliud pͥncipiũ. alia rõ. alius
ingressus ineindus ẽ. qmͣ in p̾sẽ¬
ciaꝵ suscepimꝰ. Nũt ita cũ illis mͥ
res ẽ qui deũ ẽẽ ũ negant /ne id tñi
s ⁊̃ nõ ab eo negligi res humanas
fatentur. Nullũ .ii. arbitror aliq᷑
religionis noĩe teneri: qui. ñ saltẽ

Expanded text:
us. Quem si qui esse negant, quid ego cogitem quo illis sermone suadendum sit, cum quibus utrum omnino sermocinandum sit, nescio? Quod tamen si videbitur, longe aliud principium, alia ratio, alius ingressus ineundus est, quam impraesentiarum suscepimus. Nunc itaque cum illis mihi res est, qui Deum esse n no ab eo negligi res humanas fatentur. Nullum enim arbitror aliquo religionis nomine teneri, qui non saltem
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥmur assequamur. Aut gͥ opta¬
bit nõ assequiꝙ sequitur aĩa: que
nͥ absurdius et pũsius dici pot̾:
aut ꝯ sequit᷑ stulta. eanidem stul¬
ticiam qua uitat assequitur. Si a̾
nirtutẽ fequit᷑. hac assequi cupiẽs.
qui cupit ꝙ ht̃.NAut gͥ nirtus ẽ¬

Expanded text:
sequitur, assequatur. Aut igitur optabit non assequi quod sequitur anima, quo nihil absurdius et perversius dici potest: aut cum se sequitur stulta, eamdem stultitiam quam vitat assequitur. Si autem virtutem sequitur, hanc assequi cupiens, qui cupit quod habet? Aut igitur
Abbreviated transcription (Latin):
añt dubitau̾it ꝙ uirtus aĩam fa¬
ciat optimã S rettissime q̃ri pot̾.
utr̃ ista uirtus ⁊̃ ꝑ se se. an nͥ ĩ aĩa
eẽ ñ possit. Oboritur it̾m altissĩã:
spero dm̃ affuturũ. ut ꝙͣtum ĩbe¬
cillitas nr̃a patitur. de tantis reb
nõ ño delucide s ⁊ ian breni. doce

Expanded text:
irtus animam faciat optimam. Sed rectissime quaeri potest utrum ista virtus etiam per sese, an nisi in anima esse non possit. Oboritur iterum altissima etspero Deum adfuturum, ut quantum imbecillitas nostra patitur, de tantis rebus non modo dilucide, sed etiam breviter doce
Abbreviated transcription (Latin):
corpus et aiã. siue aĩa ipã ꝑse hõ
sit: inueniend̾ est. siqͥd aĩam p̾ce¬
dit ipãm. Qd̾ cũ aĩa sequitur: fit
in suo gu̾e qmͣ pot̾ optĩa. Qd̾ si
reperire poteriiis: id enit ꝓfecto
ꝙ ambagib remotis om̃ĩb: sũmũ
hoĩs bonũ. iure nũto q nominãd̾
est.¶At si corpꝰ est hõ: quin hoĩs

Expanded text:
pus et anima, sive anima ipsa per se homo sit, inveniendum est, si quid animam praecedit ipsam, quod cum anima sequitur, fit in suo genere quam potest optima. Quod si reperire potuerimus, id erit profecto quod ambagibus remotis omnibus, summum hominis bonum jure meritoque nominandum e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ q̃rimꝰ qͥ nam nite modꝰ tenẽdus
sit. ut bĩtudinẽ possimꝰ adipisci:
nõ corꝑis p̾cepta dantur. nõ corꝑis
in uestiganda ẽ disciplina.Postre¬
mo bonos mores. ea nrã ps actu¬
ra est. q̃ inquirit et discit et ħ̾aĩe

Expanded text:
cum quaerimus quinam vitae modus tenendus sit ut beatitudinem possimus adipisci, non corpori praecepta dantur, non corporis investiganda est disciplina. Postremo bonos mores ea nostra pars actura est, quae inquirit, et discit; et hae
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse intenligetur. et ꝙ sit saci¬
le siłare: et ꝙͣ difficile hr̃e u̾tute.
e um sane modum tenebo. si pot̾o.
ut ne in illoꝵ morbos qui mͥsũt
uotisimi. tam grauit̾ inuehar:
qmͣ illi ĩ ea q̃ ignorabant sanari.
.ii. eos ꝑccius si fi̾ pot̾ qm oppugn¬
ari nolo. et ea de scͥpturis assumã
testĩa. quib eos ncc̾e sit cred̾e de no
eoꝵ que solent in iuissa ẽe dr̃e: cum
magnis augustiis coartantur. s
ea dicam. que et approbare et lau¬
dare cegũtur. Nec oĩo ullam rełi¬
ca disciplina: cui nõ de nesł testõ¬

Expanded text:
fortasse intelligetur et quam sit facile simulare, et quam difficile habere virtutem. Eum sane modum tenebo, si potero, ut neque in illorum morbos, qui mihi sunt notissimi, tam graviter invehar, quam illi in ea quae ignorant; sanari enim eos potius, si fieri potest, quam oppugnari volo. Et ea de Scripturis assumam testimonia, quibus eos necesse sit credere, de Noeorum quae solent immissa esse dicere, cum magnis angustiis coarctantur; sed ea dicam, quae et approbare et laudare coguntur. Nec omnino ullam relica disciplina, cui non de Veteri Test
Abbreviated transcription (Latin):
.n. ꝙ seipõ ẽ det̾ius sequitur. fit Et
ip̃e det̾ior. Oport aut oumẽ hõĩe.
id ꝙ optimũ est sequi. Nõ est gͥ.
hoĩe det̾ius hoĩs optiuiũ. Fortasse
tale aliꝙͥ erit. quale ipẽ ẽ hõ. Ita
sit sane. si est nil hoĩe melłꝰ quo ꝑ¬
amanti se se honũ possit. quis du¬
bitaũit hoĩ ad id nitend̾ eẽ. ut b̾s
sit. ꝙ eo ipõ qui nititur maĩtes¬
ẽẽ. ad tale bonũ ꝑuenisse quo am¬
pliꝰ nõ pot̾. id ẽ aut̃ ꝙ dicimꝰ opti¬
niũ: quo tãd̾ pacto potest ĩ ea dissi¬
nitõne concludi. qui ad sũmũ boñ

Expanded text:
 seipso est deterius, sequitur, fit et ipse deterior. Oportet autem omnem hominem id quod optimum est sequi. Non est igitur homine deterius hominis optimum. Fortasse tale aliquid erit, quale ipse homo est? Ita sit sane, si nihil est homine melius, quo pamanti sese homini possit; quis dubitaverit homini ad id nitendum esse ut beatus sit, quod eo ipso qui nititur, manifesesse, ad tale bonum pervenisse quo amplius non potest, id est autem quod dicimus optimum; quo tandem pacto potest in ea definitione includi, q
Abbreviated transcription (Latin):
ordiar. ab auctoritate an a rõne:
ature quid̾ ordo ita se ht̃. ut ꝯ
ad discimus: rõnem p̾cedat aucto¬
ritas. Nan infirma rõ uid̾i potest
que cu reddita fu̾it: accoritatẽ
post ea ꝑ ꝙͣ firmetur assiuit.
S qr taligantes hoĩm mentes ꝯsu¬
etudine tenẽbraꝵ. quib in nocte
pccõꝵ uitõꝵ q uelantur. perspiꝰ¬
cuitati sinceritatiq rõuis aspeciũ
ydoneum intende̾ neq̃ut. salub̾ri¬
me ꝯꝑatũ est ut in lucem n̾itatis
eciam titubitẽ ueluti ramis hũa¬
nitatis oꝑatata iuducat auctori¬
tas. ¶ S qm̃ cũ hiis nob̾ res est.
qui oĩa ꝯtra ordine̾ et senciũt. et
locũtur et gͥut: nichil aliud ma¬
morẽ illis gam. et ꝙ fateoi indisp¬
utando niciosum eẽ. suscipian.
Delectat .ii. me rantan qnͣtũ ua¬

Expanded text:
ordiar? ab auctoritate, an a ratione? Naturae quidem ordo ita se habet, ut cum aliquid discimus, rationem praecedat auctoritas. Nam infirma ratio videri potest, quae cum reddita fuerit, auctoritatem postea, per quam firmetur, assumit. Sed quia caligantes hominum mentes consuetudine tenebrarum, quibus in nocte peccatorum vitiorumque velantur, perspicuitati sinceritatique rationis aspectum idoneum intendere nequeunt; saluberrime comparatum est, ut in lucem veritatis aciem titubantem veluti ramis humanitatis opacata inducat auctoritas. Sed quoniam cum iis nobis res est, qui omnia contra ordinem et sentiunt, et loquuntur, et gerunt, nihilque aliud mamorem illis geram; quod fateor in disputando vitiosum esse, suscipiam. Delectat enim me imitari, quantum va
Abbreviated transcription (Latin):
tris et filii et sp̃t sc̃i de hoc scło tñse¬
unt: ignis eterni supplicio sempit᷑¬
no puniendos. Qd̾ et si peccatũ ꝓpͥe
act̾ouis ulłłii plłm hũerunt. origia¬
¶lis
tñ pcc̃i dampna tõnẽ carnali ꝯcep

Expanded text:
tris et Filii et Spiritus sancti, de hoc saeculo transeunt, ignis aeterni supplicio sempiterno puniendos. Quia etsi peccatum propriae actionis nullum habuerunt, originalis en peccati damnationem c
Abbreviated transcription (Latin):
est. In principio erat u̾bum. et u̾¬
bum erat apud deum. et deus erat
u̾bum. Hoc erat ĩ principio apud
deuii. Hec denuo sempit̾nitas inti¬
matur in psalmo: ubi d̾i. Deus a
Sempiterna quo eius nirtus ⁊ di¬

Expanded text:
ncipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec denuo sempiternitas intimatur in Psalmo, ubi dicitur, DeuSempiterna quoque ejus virtus et di
Abbreviated transcription (Latin):
unus iħ̾c. cui et p̃r dicit. Ex ut̾o añ
lucifĩmi genui te. ubi sigãtur añ
om̃e tp̃s sũ iicio et̾na natiuitas.
De quo et enuͣgłista dicit. Qura
est ab angło prius ꝙͣ in utero ꝯcipe

Expanded text:
Unus Jesus, cui et Pater dicit: Ex utero ante luciferum genui te : ubi significatur ante omne tempus sine initio aeterna nativitas; de quo et evangelista dicit, quia est ab angelo, priusquam in utero concipe