comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem aut confunder&urinmassam & eam uell&
artifex rursus ex illius materiae quantitater epa¬
rare nihi linteress& ad eius integritatẽ quaepar¬
ticula materiae cui menbro statuae red der&ur¬
dumtamen totum e& quo constituta fuerat res¬
tituta resumer&: Itads̃ mirabiliter atq in esfa¬
biliter artifex d&oto qđ caronr̃a constiterat
eamirabili & in effabili celeritate restitust. Nec
aliquid at tinebit ad eius redinte grationem utrũ
capilli ad capillosredeant & uneues adungues
An quic quid eorum perierat mut&ur incantrẽ
&i partes alias corporis reuoc&ur curante ar¬
tificis prouidentia ne quidin decensfiat : li¬
ec illud est consequens utideo diuersa statura
sitreuiuescentium singulorum quia fueruta
diuersauiuentium : aut macricume a deioa¬
ciae. aut pingues cum eadem pingue dinei eui¬
uescant : Sedsi hoc est in consilio crea torisut
in effigiesua cuiusq propri&as & discernibibis
simiutudo seru&ur Inc&eris aut̃ corpodisic

Expanded text:
rem, aut confunderetur in massam, et eam vellet rem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui medum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret; ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in alias partes corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in caeteris autem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
edin quemliba puluerem cinerem uesoluatur
iorosbbe alitus aurasq diffugiat inquemcũq:
aliorum coroorum substantiam uel in ipfa ele¬
Ncanta uentatur In quorum cumq: animaliũ
&iam hominum cibum cedat carnemq mutdur
Alianimae humanae puncto temporis reuit
quae illam primitus ut homo fier& crescer&
uiueru animauit : Ipsaitaq terrena materies
qede discedente anima ftat cadauer.: Monita
bunmrectione reparabitur ut ea quae dila¬
untor &malias atq alias aliarum rerum
speces formasq uertuntur quamuis ad cor¬
pusredeant undedilapsa sunt ade asdem quoq
corporis partes ubi fuerantredire necessesit. alio¬
quin si capillis redit quod tam crebra tonsura d&eraxit
siunguibus quod toties dempsit ex sectio in modera¬
ta & indecens cogitantibus &ideore surrectionẽ
carnis non credentibus occurrit in formitas. L
ed quem ad modum sistatua cuius lib& solubilis me¬
talli autiģneli quescer&. aut conterer& urin pulue¬

Expanded text:
ed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant, unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes, ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si in capillis redit quod tam crebro tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed ed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulve
Abbreviated transcription (Latin):
arpĩ euam corpore separetur : Nontam consĩ¬
deranda est mensura temporis quã doloris Cor
eñ contritum & humiliatum dsnonspernit ue
ruei qui a plerumq dolor alterius cordis occul¬
quae cutqr alia siena procedit Cum ut coramillo
cudieios temiis meus a tenon est abs comdituso
Petto constituuntur abhis qui ecdesiis praesunt
se pora puenitentiae. Vtfiat satis &iameccde¬
stas quioua remittuntur ipsa peccata. Extra
uitam consequantur a&ernam: Mapiserator¬

Expanded text:
a Christi etiam corpore separetur, non tam consia Christi etiam corpore separetur, non tam conside« Contritum et humiliatum Deus non spernit . » Sane quia plerumque dolor alterius cordis occulue alia signa procedit, cum sit coram illo, cui dicitur: Gemitus meus a te non est absconditus ; recte constituuntur ab his qui praesunt Ecclesiis tempora poenitentiae, ut fiat satis Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra vitam consequantur aeternam. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uolu iss& sicut impiorum nulla ẽ. angelorum
Non ne merito fier& ut natura quaedmdeseruit. quue
p̃ceptum sui crectoris quocusto dire facillime poss&
sua maliutens potestate cul cauit atq truns gressacẽ
quue inse sui conditoris imaginem abeius lumine contu¬
maciter auersa uiolauit quue salubrem seruitutem
ubeius legibus male libero abruppit arbitrio uniuer¬
sc in a&ernum deserer&ur cibeo ut ꝓsuo merito poe¬
nam pender& sem piternã. Planeita facer& si tun¬
tum iustus non &iũ misericors ess& suam que in de¬
lutam misericordium multo euidentius in indigno¬
rum potius liberatione monstrur&. IXVII¬

Expanded text:
esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstraret.
Abbreviated transcription (Latin):
omnes homines ꝑtrunsiit in quo omnes peccauer̃ : Mup¬
duquippe appellauit eo loco apostolus : uniuersum genus
humanum Ituergo seres habebat: lacebat iumalis
uel &iam uoluebatur & demalis ixmala p̃cipitubatur
totius humanigeneris massa dampnata & adiuncta parte eo¬
rum qui peccauerunt angelorum luebat impiae desertionis
dignissimas poenas: a diram quippedi pertin& iustam quic¬
quuid caeca &indomita concupiscentia faciunt libentermali
Et quid quidmani festis opertisq poenis patiunturinuiti : Nsa¬
ne creatoris desistente bonitate & malis angelis subministra¬
reuitam uiuacem que potentiam quae subministratio si
auferatur in teribunt. & hominum quamuis depropagine
uitiata dampnataq: nascentium formare semina & ani¬
spatia uegetaresensus alimenta donare melius enimiu¬
dicciuit demalis bene facere. quam mala pulla eẽ ꝑmater:
Etsiquidem ixmelius hominum reformationem pullam ꝓrsus

Expanded text:
omnes homines petransiit, in quo omnes peccaverunt . » Munomnes homines petransiit, in quo omnes peccaverunt . » Mundum quippe appellavit eo loco Apostolus universum genus humanum. Ita ergo se res habebant. Jacebat in malis, vel etiam volvebatur et de malis in mala praecipitabatur totius generis humani massa damnata; et adjuncta parte eorum, qui peccaverant, angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali et quidquid manifestis apertisque poenis patiuntur inviti; non sane Creatoris desistente bonitate, et malis angelis subministrante vitam, vivacemque potentiam; quae subminisauferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium, formare semina et anilocorum spatia vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
sed homobab& & poexum ꝓpriam quia&uam corporismoste
punitus est Mostis ei quippe supplicium dĩ comminatus fuerat
sipeccar& Sic eum munerans libero arbitrio ut tumep rege
r& imperio Terrer& exitio atq inparadisi felicitate tũ quũ
ipumbrauitce. VNdeiustitia custodita Ipmeliora conscexde¬
r& collocciuit : Hinc post peccatum ex suleffectus. stirpẽ quoq
suam quam peccaindo iuse tamquum ixradice uitiauerat
poenam mostis & damnationis obstrũxit ut quicquid ꝓlis
exillo & simul damnata ꝑ quam peccauerat coniuge per
caruilem concupiscextiam . In qua inoboedienticepoena simi¬
lis r&ribut aest nascer&ur: truher& originale peccatum
quo traher&ur ꝑerrores doloresq: diuersos. adillud extre¬
mum cum desestoribus angelis uitiatorib: & possessoribus
& consostibussuis sine fine supplicium : Sic ꝑunum hominẽ
peccatum iutsauit inmundum & ꝑ peccatum mors. & ita lo

Expanded text:
Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero aret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in
Abbreviated transcription (Latin):
sinemorte sine erroreueritas: sine ꝑ turbatione
felicitas. nequaquam dubitare debemus rerũ quae
ad nosꝑtinent bonarum causam none ẽ nisibonita¬
tem đi. Malarum uero ab in mutabili bonod. fi¬
cientem bonimutabilis uoluntatem. Prus ange
raton alismalum idest prima pruatioboni
Dein deiam &iam nolentibus subntrauit igno¬
rantiarerum agendarum & concupiscentia
noxiarum quiꝰbus comi tessib inferunturer¬
ror & dolor: Quueduomala quit ndo imminentia senti¬
untur eu fugituntis animimotus uoca turm&us: Porro api¬
muscum adipiscitur corcupita quamuis ꝑuitiosa ł iania
qm̃ iderrorexoꝵ sentit uel delectatione morbida uincitur
uel uana &ium lu&itia uentilatur : exhis morborum
Nonubertutis sed indigentiue tumquam fontibus omnis
ua &a men xcitura inmalissuis non potuit cmit terebectitudi¬
nis cipp&itum. Verum haec communia malu sunt & hominũ
& angelorum prosua malitia dõmini iustitia damxatorum

Expanded text:
sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angelrationalis malum, id est, prima privatio boni: deinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis e tamen natura in malis suis non potuit amittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et angelorum pro sua malitia Domini justitia damnatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
reat amando moritura. Et siuixerit penitendo pur¬
ganda : Necideo peccatũ negabitur tale adulteriũ
Siautem merito nobis plac& castitas. quid offenditue¬
rita sut propteralienam utilitatem illa non uio l&uir
adulterando & uioletur istamentiendo : plurimũ
quidem adbonum profecisse homines : qui non nisi pro
salute hominismentiuntur Non e negandumꝰ sed
in eorum tali prouentu merito laudatur. uel &iam
temporaliter remuneratur beniuolentia non fal¬
lacia : quaeut ignoscatur satis est non ut &i amp̃dic&ur :
Maxi me inhere dibus testamenti noui quib dicitur
Sitinoreurõ est est nonnon: quod enĩ amplius ẽ
ãmalo ẽ: propter qđ malum qui a subripere in hac
mortalitate non desinit. &iam ipsi coheredes xpĩ
dicunt. Dimitte nob̵ debita nr̃ã: hisita prohuius¬
breuitatis necessitate tractatis. qm̃ causae cognoscen¬
dae sunt rerum bonarum & malarum . quantum
uiae satis ẽ quaenos ꝑducat ad regnum ubi erituita

Expanded text:
reat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purreat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium. Si autem merito nobis placet castitas, quid offendit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur ista mentiendo? Plurimum quidem ad bonum profecisse homines, qui non nisi pro salute hominis mentiuntur, non est negandum: sed in eorum tali profectu merito laudatur, vel etiam temporaliter remuneratur benevolentia, non fallacia, quae ut ignoscatur sat est, non ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Novi, quibus dicitur, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod enim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi dicunt, Dimitte nobis debita nostra . CAPUbrevitatis necessitate tractatis, quoniam causae cognoscendae sunt rerum bonarum et malarum, quantum viae satis est quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita
Abbreviated transcription (Latin):
siiamuera illa atq perfecta felicitate frueremur
peccatum : quia homo non solum quando sctipse quid
uerum sit sed &iamsi quando errat & fallitur sicut
homo hoc deb& loqui quodanimogerit. siueilludue¬
rum sit siue put&ur & nonsit : Omnis aut̃ quimentitur
contra id quod animosentit loqui tur uoluntate fal¬
lendi ⁊ & utique uerba propterea sunt instituta. Non per
quae. inuicem homines fallant sed perquue in alterius quisqͥ
notitiam cogitationes suas ꝑferat Verbi s ergo utiud
fallatiam non ad quod sunt infirtuta : peccatum est¬
ecideo ullummendacium putandum est ponesse pecca¬
tum quia possumus aliquando dicui prodessementier¬
do: possumusenim & furando alicui ꝓdesse si pauper
cuipalum datur sentit commodum: & diues cui d iun
colletur nonsentit iu commodui. Pec ideo tide fuftũ¬
quis quam dixerit non ẽẽ peccatũ Possumus & ad¬
ulterandosi aliquanisi ad hoc ei consentiatur appa¬

Expanded text:
si jam vera illa atque perfecta felicitate frueremur.si jam vera illa atque perfecta felicitate frueremur.peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt instituta, non per quae se homines invicem fallant, sed per quae in alterius quisque notitiam cogitationes suas perferat. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod instituta sunt, peccatum estec ideo ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtuquisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appa
Abbreviated transcription (Latin):
Se que eninabhacuia deuiabat in anis filbus eratusille
txonseneorautabhacuia deuiabat a postolus paris
quandose ecistimans ui sumindera abudpro alio sĩc
orgub at ut acorporum imaginibus inqlubu se ce
nobitrabatur ueutn quibuserdit conpora nondo¬
noscer& Nisi abillo angelui ꝑquem fitert norc¬
tus abscessit Aut abhacua deuiabat ia cobpatri ar¬
cha quando uiuentem filium abestia credebat occisũ
inhis atq huiusmodi falsitatibus salua fide quaemn
dm̃ nobis ẽ fallimur . &ui a non relicta quae adillum¬
nos ducit erramus : qui errores &iam sipeccata ñ
sunt tamen in malis huius uitae deputandi sunt:
quaeita subi ecta est uanitati. ut approbentur hic
falsa proueris. respuantur uera pro falsis. tene¬
anturi ncerta procertis : Quamuis enim haec abea
fide absint perquam ueram certamq: ad a&ernã
beatitu dinem tendimus. ab eatamen miseria
non absunt inqua adhuc sumus : Nullo modo quip¬
pefalleremur in aliquo uel animi ł corporissensu

Expanded text:
eque enim ab hac via deviabat in geminis filiis gratus ille parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo angelus, per quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, per quam veram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu,
Abbreviated transcription (Latin):
Inhac aũuita usquadeo ual& quod scriptũ esti gra¬
ueiugum suꝑfilios adam adie &xitus deuento
matris eorum usq indiẽ sepulturae inmatre oni¬
mum ut &iam paruulos uide amus postlaua erũ
negenerationis diuersorum malorum asflatuc¬
ne cruciari ut intellegamus totum quod salturo¬
ribus agitur sacra mentis magis adipemuentonẽ¬
rumbonorum quãr&entionem uel appitiodẽ
praesentium pertinerȩ : multa&iam hicurde¬
turignosci&nullis supplicus uindicari sedeorũ
poenere seruantur in posterum  xxxxuii¬

Expanded text:
valet quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Nequ
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit hunc partum. Haue in quid ȩratia plenauła pau¬
lopost inuenisti ait gratiã apuddm̃ Ethaecipuude uit
s atia plena &inuenisse apud dm̃ gratiam dicitup dia
hanne s eu angelista cum dixissec & uerbum caro fac
tũ ẽ & habitauit in nobis. Etuidimus in quit gloriã ei :
eloriã quasi unigeniti ã patre plenũ eratiae & uerita¬
tis. Quod ait uerbum caro factũ ẽ. hoc ẽ plenũ gra¬
tiae. quodait gloriamuniȩeniti a patre hocẽ ple
nũ ueritatis Veritas quippeipsa uniģenitus dĩfilius
non gratia sed natura. gratia suscepit hominem tan¬
taunitate personae utidemipse ess& &iã hominis
ergo quod despũ scõ est secundum hominem natiuitas
xp̃ĩ. quid aliudquã ipsagratia de monstratur
umenim uirgo quae siss& ab angelo quo modo fier&¬
quod ei nuntiabat quando quidem uirum illa non
cognoscer&. Respondit angelus Spi scs̃ superueni &¬

Expanded text:
tiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et pautiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Joannes evangeltum est, et habitavit in nobis, et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Quod ait: Verbum caro factum est, hoc est plenum gratiae. Quod ait: Gloriam unigeniti a Patre, hoc plenum est veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus Dei Filius non gratia, sed natura. Gratia suscipit hominem tanta unitate personae, ut idem ipse esset etiam hominis e non minor. Ex hoc ergo quod de Spiritu sancto est secundum hominem nativitas Christi, quid aliud quam ipsa gratia demonstratur? Cum enim virgo quaesivisset ab angelo, quomodo iquod ei nuntiabat, quandoquidem illa virum non cognosceret; respondit Angelus: Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. ut inunitatem personae unici filii dĩ singulariter
ess& assumta. quaebona uoluntas cuius boni proposi¬
tistudium quae bonaopera p̃cesserunt quib merere¬
turiste homo una fieri persona cumdõ.: Num quid
ante a fuit homo & hocei singulare beneficium praes¬
titum est cum singulariter promerer &urdm̃: Nem¬
peex quo eẽ homo coepit non aliudco epit eẽ quã
difilius & hoc unicus & propterdm̃ uerbum qđ illo sus¬
cepto caro factumest utiq ds̃ ut quem ad modum est
una persona qui lib& homo anima scilic& rationalis
& caro ita sit xp̃suna persona uerbum & homo Vnde
naturae humanae tantagloria nullis precedentibu
meritis si nedubitatione gratuita. nisi quia magna hic
& sola di gratia fideliter & sobrie considerantibus
euidenter ostenditur ut intelle gant homines pcan¬
dem gratiam se iustificari ã peccatis ꝑ quã factureẽ
matrem angelus salutauit. quando ei futurũ nun¬

Expanded text:
ruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter ruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, cum singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo esse homo coepit, non aliud coepit esse homo quam Dei Filius; et hoc unicus, et propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant homines per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per quam factum est matrem angelus salutavit, quando ei futurum annun
Abbreviated transcription (Latin):
dsenimerat uerbum: homo aũ qui amunitate
personae accessit uerbo anima rationalis & caro
quo circa in quantum ds̃ ẽ ipse& paterunum sunt
Inquantum autem homo ẽ patermaior estillo
Cum enĩ ess& unicus dĩfilius. non gratia sed natura
ut ess& &iam plenus gratia factus est & homi¬
nisfilius. Idemipse utrumq: &xutro que unus
xp̃s: quia cum in formađĩ ess& non rapina ar¬
bitratus ẽ qđ natura erat id est esse se ae qualem
dõ Exinaniuit aũ se accipiens formam serui. ñ
amittens uel minuens formamdĩ. Ac ꝑ hoc &mi¬
norest factus & mansit aequalis. Vtrumq unus
sicut dictum est sed aliud propter uerbum. aliud prop¬
ter hominem. Propteruerbum aequalis. propter homi¬
nemminor. Vnus dĩfilius idemq hominis filius . Vnus
hominis filius idemq: unus difilius. Nonduo filii dĩ dĩ&
homo sed unus di filius. Dssi nemnitio homo a certo ini¬
Idatur Quidenimnatura humana in homine xpõme¬

Expanded text:
Deus enim erat Verbum : homo autem, quia in unitatem personae accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim esset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura, ut esset etiam plenus gratia, factus est et hominis filius: idemque ipse utrumque ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis Patri, propter hominem minor. Unus Dei Filius, idemque hominis filius; unus hominis filius, idemque Dei Filius: non duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Filius; Deus sine initio, homo a certo inidatur. Quid enim natura humana in homine Christo me
Abbreviated transcription (Latin):
& si non de o peribus deipsoglori&ur libero uoluntatis
arbitrio tam quam ab ipso incipiat meritum : cuitã quã
debitum reddatur praemium beneo perandi. Ipsa liber¬
tas audiat eundem gratiae praeconem dicentem
Dse enim qui operatur in uobis & uelle &operari probor¬
nauoluntate : ł talio loco : Igiturnonuo lentis neque cur¬
rentis sedmiserentis est dĩ : Cum proculdubiosi homoeius
a&atis est utrationeiamutatur non possitcredere spe¬
rare diligere nisi uelit. Necperuenire ad palmam suꝑ¬
neuocationis di nisi uoluntate cucurrerit. quomodo
tas sicut scriptum est adñõ praeparatur Alio quin ssiꝓp¬
terea dictum est. non uolentis neq currentis sedmũse¬
rentis est di quia ecutro que fit id ẽ & uoluntate honii¬
nis & misericordiadĩ ut sic dictum accipiamus. Non uolen¬
tisne que currentis sed miserentis estdi XVII¬

Expanded text:
etsi non de operibus, de ipso glorietur libero arbitrio etsi non de operibus, de ipso glorietur libero arbitrio voluntatis, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem gratiae praeconem dicentem, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit . Quomodotas, sicut scriptum est, a Domino praeparatur ? Alioquin si propterea dictum est, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utroque fit, id est, et voluntate hominis, et misericordia Dei; ut sic dictum accipiamus, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei
Abbreviated transcription (Latin):
debbero arbitrio inbonoeloriatur opere qui non¬
dumest liber adoperandumbonum nis seuana sũ¬
Secebia inflatus ectollat : Quã cohib& apostolus
sibuns tenatia salui facti estis ꝑfidem : Ttneipsam
sbrsaldinfidem sic arrogarent ut non intellege¬
Teco seduonitus eẽdatam scatidem a postolus alio
lo cosedicit uitfidelis ess & miericorliam consecitũ
id quoque adiuncxit atq:ait. Et hoc non ex uobis sed dĩdo¬
numest. Non ex o peribus neforte quis &x tollatur: łtne
putarentur fidelibus bonaopera defutura rursũ s adiecit
Ipsiu senim sumus figmentum creatiin xpõ ihũ in operibus
bonis quae p̃parauit ds̃ ut in illis ambulemus: Tuncergo
efficimur uere liberi cum dĩ nos figit idest format &cre¬
at Nonut homines quodiam fecit sed ut bonihomines
creatura secundum quod dictũ .ẽ. cormundum creain
me ds̃: Neq: enimcoreius quantum ꝑtin& ad naturã

Expanded text:
de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nonde libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines Jesu nova creatura, secundum quod dictum est: Cor mundum crea in me, Deus . Neque enim cor ejus, 264 quantum pertinet ad naturam
Abbreviated transcription (Latin):
in hominibus erat. qm̃ peccatis atq supplicuis & originali¬
bus & propriis totaperierat ex eius partere parata qđ
ange licue soci&atiruin ailla diabolica minuerat sup¬
pler&ur : Hoc enim promis sum ẽ resurgentibus sc̃is
quoderunt a equales angelisdĩ : ita superna hierusalem
maternrã ciuita sdĩ. Nulla ciuium numerositate frau¬
dabitur. autuberiore &iam copia fortasseregnauit :
Neque enimnumerum aut scõrum hominum aut in mun¬
dorum daemonum noui mus: in quorum locum succeden¬
tes filii scaẽ mãris quaesterilis apparebat interris. in
eapace dequailli ceciderunt sineullo temporis termino
permanebunt sed illorum ciuium numerus . siue quiest
siue qui futurus est In contemplatione est eius astificis. qui
uoat eaquue non sunt tam quam ea quue sunt . at que
inmensura &pumero &pondere cunctadisponit Ve
drcopram fierim homine incipiat. quomodo quis quã

Expanded text:
in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originaliin hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales angelis Dei . Ita superna Jerusalem mater nostra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii sanctae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui futurus est, in contemplatione est ejus artificis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt , atque in mensura et numero et pondere cuncta disponit  Verum haec pars generis humani, cui liberationem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
erimus abira ꝑipsum. Cum aũ dsirasci dicitur. non ei:
significatur ꝑ turbatio qualis est in animoirascentis
hominis sed ex humanis motibus translato uocabulo
uindictae eius quae nonnisiiustaest. Iraenomen
accepit : quodergo ꝑmediatorem reconcilia murdõ:
& accipimus spm̃ scm̃ ut exinimicis efficia murfilii q̃t¬
quot enim spũ dĩ aguntur hifilii sunt dĩ. Haec ẽ gra

Expanded text:
erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediatorem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : haec est gra
Abbreviated transcription (Latin):
enebaturita que iustadamnatione genus huma¬
num & omnes erant ira efilii. Dequaira scriptũ ẽ. qm̃
om̃s dies nri defecerunt & iniratua de fecimus anni
nr̃i sicut aranea meditabuntur. De quaira dicit &iã
iob homo enimnatus ex muliere breui uitae & ple¬
adernam. Quiaũ non creditfilio non hab&uitam. sedira di
man& supereum. Non aitueni& sed man&. Cum hac quip¬
pe omnis homonascitur. propter qđ dicit apostolus. Fui¬
mus enim& nos natura filu irae sicut & c&eri. In hacira
cum essent homines peroriginale peccatum tanto gra¬
uius & pernitiosius quanto maiora ł plura in superad¬
diderunt. Necessariuserat mediator hocest recon¬
ciliator qui hanciram sacrificii singularis cuius erant¬
umbrae omnia sacrificialegis & proph&arum obla¬
tione placar&. Vndedicita postolus. Sienim cumini¬
micies semus reconciliati sumus dõ ꝑmortem filuei :
multo magis reconciliatinunc insanguine eius salui

Expanded text:
enebatur autem justa damnatione genus humanum, et omnes erant filii irae. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo natus ex muliere, brevis vitae et pleaeternam; qui autem non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi
Abbreviated transcription (Latin):
sequ&urme: Nolentem p̃uenit ut uelit: uolentẽ sub sequitꝰ
ne frustrauelit : Curenimam monemur orare pro ini¬
cipiamus nisi ut ab illofiat quod uolumus a quo factũ
est ut uelimus. Oremus ergo proinimicis nris ut mise¬
ricordiadi praeueniat eossicut p̃uenit & nos. Oram:¬
aut̃ pronobis ut misericordia eius subsequaturnos

Expanded text:
sequetur me; nolentem praevenit ut velit, volentem subsequitur sequetur me; nolentem praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inicipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oremus ergo pro inimicis nostris, ut misericordia ejus praeveniat eos, sicut praevenit nos. Oremus pro nobis, ut misericordia ejus subsequatur nos
Abbreviated transcription (Latin):
amquam dicer&ur non sufficit sola uoluntas homi¬
nis si non sit &iam miseri cordiadi Nonergo sufficit & sola
miseri cordiađi si non sit &iam uoluntas hominis. Acper
hoc sirecte dictũ est non uolentis hominis sed miseren¬
tis est dĩ. quia iduoluntas hominis sola non impl&.
Curnon & a contrario rectedicitur. non mi serentis ẽ
di sed uolentas ẽ hominis quia id misericordiadi sola
nonimpl&. Porro sinullus dicere xp̃ianus audebit
Non miserentis di sed uolentis ẽ hominis. Nea postolo
apertissime contradicat : Restat ut propterea recte
dictum intellegatur . Non uolentis neq: currentis sed
miserentis ẽ dĩ. ut totum d&ur dõ qui hominis uolunta
tembonam & p̃parat adiuuandam. & adiuuat prae¬
paratam : Precedit enimbona uoluntas hominis mul¬
tadidona sed non omnia.: Quue autem non precedit
ipsa in eis est &ipsa: Nam utrum que legitur inscĩs eloqus
Et miseri cordia eius p̃ueni& me. & miseri cordiueius sub¬

Expanded text:
anquam diceretur, Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit et sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, Non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non et e contrario recte dicitur, Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, quia id misericordia Dei sola non implet? Porro si nullus dicere christianus audebit, Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat; restat ut propterea recte dictum intelligatur, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum Deo detur, qui hominis voltem bonam praeparat ad adjuvandum, et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia: quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa: nam utrumque legitur in sanctis eloquiis: Et misericordia ejus praeveniet me, et misericordia ejus sub
Abbreviated transcription (Latin):
sedui delic& non assentiendo quod uiuant cauere sibiuiden¬
tur errorem cum &ium er̃ando conuincantur uere
qm̃i non potest qui non uiuit errane : sicuter gonos ui uere
non solumuerum sed &ium cestum est : Ittueri & cestu
sunt multa quibus non assentiri Absit ut sapientia
potius qua m dementia Nominanda sit: in quibus uũt
creduntur unnon Vtrum uera siue sim siue puten¬
tur Anfea s in hiserrare ide aliud pcdio putt¬
ne nonarbi trandum ẽ esse pec citum it ut si ẽ
mininum ee at que leuis simum : Postremo qualecũ

Expanded text:
Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur errorem: cum etiam errando convincantur vivere; quoniam non potest qui non vivit errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam dementia nominanda sit. CAPUT XXI. Errocredantur, an non; vel utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; aut si est, minimum esse atque levissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ens illesa nichil uolato incorpore perdit.
In uictam canis uulnera non maculant.
Nec crimen facti recipit non miata uolũptas.
Tumq abĩtacto semotum est corpore solus.
Concipit. ⁊ tectis motibus intus agit.
magis eligit ferre quã fuge ⁊ humanum iuditum
maximeq uulgare ꝙ plerumq caligine erroris in¬
uoluitur precõ scientie luce acpuritate cõ tenere.
Et tollerare magis uult mala quam fugere¬
In iustum indocti uiditium popũli.
M ens ⁊ enim recta ⁊ puri sibi conscia cordis.
H ocpłus splendescit quomagis atterritur.

Expanded text:
ens illaesa nihil violato in corpore perdit, Invitam carnis vulnera non maculant; Nec crimen facti recipit non mixta voluntas: Dum, quod ab intacto semotum est corpore, solus Concipit, et tectis motibus intus agit. magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Et tolerare magis vult mala quam fugereIndocti injustum judicium populi. Mens etenim recta, et puri sibi conscia cordis, Hoc plus splendescit, quo magis atteritur. L
Abbreviated transcription (Latin):
Lũbrica duntrepido mendacia p̃lasinate fiing̃
Cum sumens totum tp̃s inre mãli
Atq simplex animis comenti etlidetͭ iniqui.
N il amat iniustum nilgerit inplacidum
Secta tor ueri pociatur luce serena.
Et qm̃ mendax noxq dolorq sibi.
Ad patnamuite noctis deualle uocati.
Uirtu. tum gradibus scã dite lucis iter.
Arduiis atq artus fert attelestia calł.
Deue ⁊ xat mortem ducit ⁊ampla uia.
Qua falax tumidi incedit sapientia mundi.
Comentisq suis ludificata ruit.
Et mala corpor corporei sequitur dum gaudia seinfus.
E aũlat auero lumine ceca procul.
Nec fal sarum abitu uirtutum ornata iuuatur.
Pro dit mens ueri nesca quicquid agit.
N ouerit engo deum saprs totisq metulls. munuu¬

Expanded text:
Lubrica dum trepido mendacia plasmate fingit, Lubrica dum trepido mendacia plasmate fingit, Consumens totum tempus in arte mali. At simplex animus, commenti et liber iniqui, Nil amat injustum, nil gerit implacidum. Sectator veri potietur luce serena, Est quoniam mendax, noxque, dolorque sibi.Ad patriam vitae noctis de valle vocati, Virtutum gradibus scandite lucis iter. Arduus atque arctus fert ad coelestia callis: Devexa ad mortem ducit, et ampla via: Qua fallax tumidi incedit sapientia mundi Commentisque suis ludificata ruit, Et mala corporei sequitur dum gaudia sensus, Exsulat a vero lumine caeca procul: Nec falsarum habitu virtutum ornata juvatur. Perdit mens veri nescia, quiquid agit. Noverit ergo Deum sapiens, totisque medullis
Abbreviated transcription (Latin):
Que ueeuis stirpe est oĩa scĩficãs.
Quod regale gcems simul est ⁊ põtificale
Osue idem dauit filius ⁊ dominus
Pectatis serm etoioriis conpete uictis.
Unam est digͣtus ferre redantor opem
ꝙ nr̃i genetis carnem cum morte rocẽptans
Nostra hosti utnobis uĩceret oposuit.
Et carne exuicta dnãntem perculit hostem.
nec uitium ꝑꝑ natura dampnetur. necꝓpt̃ naturã uitiũ diligat᷑.
Ecta uolens animus sapiens etamator honesti
Quos dam odio dĩligãs iudicat ẽẽ suo.
Pectamen hostoto depellit fede gnarus.
Haturam erramtium diuidere auitiis.
S ic indulgens gͥmen proprio peccata recidit.
Optet etut daminet crimina non homines.
Ifficiba ⁊ laborͥosa sunt fimenta m̃tacii quiautẽ ueꝵ uult
dic̾e nõ laborat quietiortes em̃ sunt boni quam mali et ab¬
solutiora sunt uerba ueredicoꝵ quam ꝯm̃ta fallatium.
Allaces semper curis torquentur amaris.
Et mala niens nunquam gaudia pacis habent

Expanded text:
Quaeve ejus stirps est omnia sanctificans? Quaeve ejus stirps est omnia sanctificans? Quod regale genus simul est et pontificale? Quisve idem David filius et Dominus, Peccati servis, et mortis compede vinctis, Unam est dignatus ferre Redemptor opem? Qui nostri generis carnem cum morte receptans, Nostra hosti, ut nobis vinceret, opposuit, Et carne exuta, dominantem perculit hostem: nec propter vitium natura damnetur, nec propter naturam vitium diligatur. Recta volens animus sapiens, et amator honesti, Quosdam odio dignos judicat esse suo. Nec tamen hos toto depellit foedere, gnarus Naturam errantum dividere a vitiis. Sic generi indulgens proprio, ut peccata recidi Optet, et ut damnet crimina, non homines.ifficilia et laboriosa sunt figmenta mendacii. Qui autem verum vult dicere non laborat. Quietiores enim sunt boni quam mali; et absolutiora sunt verba veridicorum quam commenta fallacium. Fallaces curis semper torquentur amaris, Et mala mens numquam gaudia pacis habet.
Abbreviated transcription (Latin):
est gramus tot dominoꝵ quod uitioꝵ
pressis quotens iustis dominantur iniqui
Qonest pumiti suplitium meriti
q uirtus fidei subtali examine se sor.
Hec seruire grauat libera cordel iugur¬
¶ elis pocator seruit male quilicet amplo
hcatur regno: snt miser est fannils. muiiint:
Derq habitum seruiuauaret iuratirim ni.
Etletum leco uinceret innoaio
ħinc uerbum carm insertum cnnãs receptas
Non se confum dit corpore necgeminat
Sit natura hominis uirtute augente superna.
Efset utinuero lumine lumen homo
Qui uires morts cumuite obsorbuit austu
factum est eternum quod fuit occidrurm
Quis quis consilio eterno contrara sentit.
Etuerbum mnr̃a carne manere negas.
Diuine pietatis opus disfoluere queris.
Speque sua mumidum dispobare cupis.
Nlam quis natura quequam saluabit abirac
ꝗ uesuie hominis primi exrimine liber enit.
S ideitas uerbi nõ est nr̃e insita carni:
Q ut xp̃s falsi corporis umbrafuit.
Inquaprole potrem mumdi credidit abraam.

Expanded text:
est gravius, tot dominorum quot vitiorum. Oppressis quoties justis dominantur iniqui, Non est puniti supplicium meriti; Sed virtus fidei sub tali examine crescit, Nec servile gravat libera corda jugum. Solus peccator servit male; qui licet amplo Utatur regno, sat miser est famulus; Cum Perque habitum servi vacuaret jura tyranni, Et lethum letho vinceret innocuo. Hinc Verbum carni insertum, carnemque receptans, Nec se confundit corpore, nec geminat: Sic naturam hominis virtute augente superna, Esset ut in vero lumine lumen homo. Qui vires mortis cum vitae absorbuit haustu; Factum est aeternum quod fuit occiduumQuisquis consilio aeterno contraria sentis, Et Verbum in nostra carne manere negas, Divinae pietatis opus dissolvere quaeris, Speque sua mundum dispoliare cupis. Nam quis ventura quemquam salvabit ab ira? Quisve hominis primi crimine liber erit? Si deitas Verbi non nostrae est insita carni, Aut Christus falsi corporis umbra fuit?In qua prole patrem mundi se credidit Abram?
Abbreviated transcription (Latin):
or̃e genus uitii proprio tamen ualet actu.
Et peccata suam queq gerunt spetiem.
s olaest innumexis armata superbia telis
Cui possunt uires etbene gesta dare.
tur. necmał frangitur. Malus autẽ idõ huiꝰ mundi in¬
felicitate punitur quia felicitate corrumpitur.
Hreb mundi non idemẽ om̃ĩbus usus.
nec cunti paribus cunta ferunt animis.
Hamq bonos nõblanda infiant non asꝑa fiãgunt.
S fidei inuicte gaudia uera uiuant.
Terre autem etfeni breuiter florentis amator
Ceucaret optatis seu fruitur miserest
moriendo quoire cogantur.
unta bonis prosunt. quos etmors ipsa beatos.
Effici: utsumãt promia principium.
Ille igitur finis malus eit quempena sequetur
Et qui perpetui porta doloris erit.
Non quo afsum̃tur lacrime cuntique labres
Etucteris pereant oĩa signa mali: ⁊ uiumunnur:¬

Expanded text:
Omne genus vitii proprio tantum valet actu, Et peccata suam quaeque gerunt speciem. Sola est innumeris armata superbia telis, Cui possunt vires, et bene gesta dare.tur, nec malis frangitur; malus autem ideo hujusmodi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. In rebus mundi non idem est omnibus usus, Nec cuncti paribus cuncta ferunt animis. Namque bonos non blanda inflant, non aspera frangunt. Sed fidei invictae gaudia vera juvant. Terrae autem, et feni breviter florentis amator Seu caret optatis, seu fruitur, miser esmoriendo quo ire cogantur. Cuncta bonis prosunt, quos et mors ipsa beatos Efficit, ut sumant praemia principium. Ille igitur finis malus est, quem poena sequetur, Et qui perpetui porta doloris erit. Non quo absumentur lacrymae, cunctique labores: Ut veteris pereant omnia signa mali. LI. De pur
Abbreviated transcription (Latin):
rium alias apertius alias occultius prophda¬
a&atum singulum quem que hominem gratiã
regenerationis inuenerit. Ibi ei remittun¬
tur pra&erita uniuersa peccata. łtreagusit¬
lenascendo contractus renascendo disoluat
Tam que multdrum ual& quod sp̃s ubi uultis purtt
ut quidam secundum illam seruitutem subbe¬
genon nouerint. Sed cummandato incipiant
uiuatnesse est : Sed si iam sacramento regenȩ¬

Expanded text:
rium alias apertius, alias occultius prophetarium alias apertius, alias occultius prophetaaetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant vivat necesse est: sed si jam Sacramento regene
Abbreviated transcription (Latin):
tota nfirmitate sanata. ex fideta meniustus
iuuat Iuste queuiuat in quantum non cetidn
male concupiscentiae uincente lelectononi
nisttiae ħaec sunt tertia bonaespeile ominis
inquibus sipi aperse uerantia quisque picons¬
nati ost rema paxrestat quae post hanc
uitam in requiesps̃. Deinde in resurrectionẽ
&iam carnis implebitur. harum quat tuor
differentiarum. Prima est ante legem. Secun¬
da sublege tertia subgratia. quarta in pa¬
ceplena atqueperfecta : Sic est & dipopulus
cuncta disponit Nam fuit primitus antelegẽ
Secundo sub lege quaedata est permo rsenꝰ
de inde suberatia que reuelata est perpris¬
mum mediatoris aduentum . quae quidem
gratia nec antea de fuit quibus eam oportuit
in pertiri quãuis protemporis dispensatione
uelata & occulta Neque enim antiquorum
qui cum que iustorum pra&er xp̃i si dem salu¬
tempotuit inuenire: Aut ueronisi & illis cog¬
nitus fuiss& potuiss& nobis ꝑeorum ministe¬

Expanded text:
tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. Sic est et Dei populus  pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit impertiri, quamvis pro temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumque justorum praeter Christi fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministe