comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne parcas. Sicut tuba exatta uocẽ tuã. ⁊ nuntia popło meo pec¬
ccata eorũ. ⁊ domui ia cob imqͥtates eorũ. Me de die indiẽ q̃rt̃. ⁊ cog¬
noscere uias meas desiderant. taꝗͣ popłs qui iusticiã fecerit. ⁊ u
deo concupisct̃. Dicentes quid qͦd ituinauimꝰ ⁊ ñ uidisti Humi
nerẽ substernas. nec sic uob̃ ieiuniũ acceptũ. ñ tale ieiuniũ
ego elegi dic̃ dñs S solue omnẽ uincłũ iniqͥtatis. Dissolue ob¬

Expanded text:
 ne parcas: sicut tuba exalta uocem tuam, et nuntia populo meo peccata eorum et domui iacob iniquitates eorum. me de die in diem quaerunt, et cognDeo concupiscunt dicentes: quid quia ieiunauimus, et non uidisti, humililicium substernas, nec sic uocabitis ieiunium acceptum. non tale ieiunium ego elegi, dicit dominus: sed solue omne uinculum iniquitatis, dissolue ob
Abbreviated transcription (Latin):
ili in mortuo ꝓdiᷤͨ lacͥmas.⁊ quasi dira passus incipe plorare.
Et scd̃m iudiciũ contege corpꝰ eiꝰ. ⁊ ñ despicias sepissturã illiꝰ. ꝓpt̃ de¬
laturã amare fer luctũ illiꝰ. uniꝰ diei. ⁊ consolare ꝓpt̾ iusticiã
Neminẽ fe sine peccata in ꝓuerbiis
ns gloriabit᷑ castũ se habere cor. aut qͥs audebit dicere mũdũ se
iniqͥtatẽ. ⁊ sidurro sine q̃rela sũ. adea q̃ difficilia locutꝰ Quis enĩ ho¬
minũ uł uirorũ ab oꝑib suis mũdus. ⁊ ĩmaculatꝰ : corã oño. Quia
nemo mundꝰ asorde. nec unꝰ quidẽ.: ⁊ iã siuna die fuerit uita eiꝰ
suꝑ terrã. qͥs enĩ hominũ sine q̃rela. aut qͥs potent iustus cẽ. qui
natꝰ ẽ. exmuliere: Nã si nec cȩlũ mũdũ ẽ. ante ꝯspectũ dñi. qͦn.

Expanded text:
iastico: Fili, in mortuo produc lacrimas, et quasi dira passus incipe plorare, et secundum iudicium con- tege corpus eius, et non despicias sepulturam illius. propter delaturam amare fers lNEMINEM ESSE SINE PECCATO. In prouerbiis: Quis gloriabitur purum se habere cor? aut quis audebit dicere mundum se iniquitatem. et si dixero: sine querella sum, adaeque difficilia locutus sum. quis enim hominum uel uirorum ab operibus suis mundus et inmaculatus est coram domino? quia nemo mundus a sorde, nec unus quidem, etiam si una die fuerit uita eius super terram. quis enim hominum est sine querella? aut quis poterit iustus esse, qui natus est ex muliere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in additam̃tũ. recipiendi grã. ñ dabis ei escas tuas. ego sũ añs dds̃
uȩ spẽs oifficileᷤ et ꝑiculos&. mͥ apparaert̃. difficile euet᷑ ne¬
gotians am̃dacio. ⁊ ñ iustificadit᷑ caupo apeccato. si ĩmedio ꝯpa.
tua mansura grandis. aut puslla. pondꝰ nerũ. ⁊ iustũ erit tͥ.
ut multorũ dieꝵ sis suꝑ t̾ra. quã dñs dt̃ dabit tͥ. insortẽ. qͥa
Iondus magnũ ⁊ minimũ.⁊ r̃sare duplices ĩ mũda ante dam̃
utraq ⁊ qͥ fac̃ ea instudiis suis inpedict᷑. Uo ta dñ o¬

Expanded text:
amentum recipiendi gratia non dabis ei escas tuas: ego sum dominus dee species difficiles et periculosae mihi apparuerunt: difficile exuetur negotians a mendacio, et non iustificabitur caupo a peccato. si in medio conptua mensura grandis aut pusilla: pondus uerum et iustum erit tibi: ut multorum dierum sis super terram quam dominus deus dabit tibi in sortondus magnum et minimum et mensurae duplices inmunda ante dominum utraque, et qui facit ea in studiis suis inpedietur. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
I De uno deo.
I De distinctoͥne ꝑsonar. patris. et filiĩ. & sp̃c sancti.
III Despiritu sancto.
uIi De dilectione dñi.
U De conuersatione. & ꝯtẽptu scłi.
UI De timore domini.

Expanded text:
I. De uno deo. II. De distinctione personarum patris et filii et spiritus sancti. III. De spiritu sancto. IIII. De dilectione domini. V. De conuersione et contemptu saeculi. VI. De timore domini.
Abbreviated transcription (Latin):
cire sapientiã ⁊ disciplinã. intelligere sermones It in ꝓu̾bis¬
prudentie. ac ꝑ ciꝑe uersutias sermonũ. atq intelligere iusticiam
uerã. ⁊ iudiciũ diligere iustũ. ut det in ocentib astutiã. puero aũ
iuniori sensũ. ⁊ ꝑitiã. his aũ auditis sapiens sapientior ent.
adolescentiȩ. testam̃tũ oiuinũ oblata ẽ. posuit aũ apud mortẽ
domũ suã.⁊ apud infernũ. cũ t̾regenis s̃ cursus eiꝰ. omnesqͥ ua¬
dunt ꝑ illã. ñ reuertent᷑. s in penitentia ueniet. ĩ pro uerb̾
lli ne desicias. serua aũ meũ ꝯsiliũ. ⁊ cogitationẽ. ut iiiuat
anima tua sẽꝑ. ⁊ grã sit circa tuũ collũ ⁊̃ c̃ sanitas erit carmb
tuis. ⁊ diligentia ossib tuis. ħ supͣ Uias impioꝵ noli ingre¬
di. neq emuleris uis iniquoꝵ. quoc̃q loco ꝯstituenit casra. ñ eas

Expanded text:
cire sapientiam et disciplinam, et intellegere sermones prudentiae, ac percipere uersutias sermonum, atque intellegere iustitiam ueram, et iudicium dirigere iustum: ut det innocentibus astutiam, puero autem iuniori sensum et peritiam: his enim auditis sapiens sapientior erit.adulescentiae, et testamentum diuinum oblita est. posuit enim acursus eius. omnes qui uadunt per illam, non reuertentur, sed in paenitentiam uenient Item illic: Fili, ne deficias: serua autem meum consilium et cogitationem: ut uiuat anima tua semper et gratia sit circa tuam ceruicem. tunc sanitas erit carnibus tuis et diligentia ossibus tuis. Item illic: Vias impiorum noli ingredi, neque aemuleris uias iniquorum: in quocumque loco castra cons
Abbreviated transcription (Latin):
umqͥs uuit dñs holocausta ⁊ sacriicia magis ꝙͣ exaudire uocẽ
in ꝓperiũ ẽ. dolor. ⁊ gemitꝰ ad te adducent᷑. ꝓ qͥb spreuisti uerbũ
senectutis eiꝰ ñ eẽt cor illiꝰ oirectũ adenm̃. ⁊ irat̾ ẽ dñs suꝑsa
lomonẽ. qͥa declinauerat cor suũ adño deo IsrE. Et suscitauit
oñs satanã suꝑ salomonẽ. ⁊ erat satanas suꝑ isrł. omnib di¬
quã dui uos estis cũ eo. Quod si dereliq̃ritis eñderelinquet uoᷤ¬
It ñ obaudunt popłs uocẽ meã. r isrł ñ int̾ẽditi psalmo lxxx¬
mͥ. Et dimisi illos scd̃m desideria cordis illorũ Si plebs mea au¬
disset me. irł sinuiis meis ambulasset. ad nichilũ in imicoᷤᷤ
eiꝰ humiliassetu.⁊ suꝑ tͥbulantes eos misissẽ manũ meã. Itẽ in.¬

Expanded text:
umquid uult deus holocausta et sacrificia magis quam exaudire uocem inproperium est, dolor et gemitus ad te adducentur. pro quibus spreuisti uerbum senectutis eius non esset cor illius directum a domino. et iratus est dominus super solomonem, quoniam declinauerat cor suum a domino deo israhel. et suscitauit dominus satanan super solomonem, et erat satanas super israhel omnibus di uobisoum est, quamdiu uos estis cum eo: quod si dereliqueritis eam, derelinquet uot non obaudiuit populus uocem meam, et israhel non intendit mihi: et dimisi illos secundum desideria cordis illorum. si plebs mea audisset me, israhel si uias meas ambulasset, ad nihilum inimicos eius humiliassem et super tribulantes eos misissem manum meam. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
distine dederis sõnũ oculis tuis. neq oormites palpebris tuis.¬
sc ut euadas sic̃ oq̃mula exretib. sic̃ auis ex laqueo inꝑuerb
mitte angłos irȩ. ⁊ omnẽ inuriosũ extingue.:⁊ suꝑbũ. Seꝑarate
minia:⁊ redde illis. siaũ sint aput te sine honore. tc̃ uidebis⁊
confiteberis. ꝗm̃ potens ẽ dextera mea saluare te. It̃ ĩ iob
Iñs scit u̾ita meã.⁊ ipse iudicat me. tãꝗ aurũ. qd ꝓbat̾ igne.
ut p̃cedã inmãdatis ⁊ custodiã it̃ eiꝰ.⁊ non oeclinabo ap̃ceptiꝰ euis.
rĩgrediar uias eiꝰ. ⁊ ñ mouebor.s insinu meo abscõdã uerba illius.
qd̾ enĩ sustineo. scio. qd̾̃ sic̃ uoluit uidicauit. Et qͥs ẽ qui contra dicat
illi. Quod enĩ uoluit. hoc fecit. & ꝓpter hoc correptus. festinabs ad
ipsũ. ⁊ sollicitꝰ intendã aneũ. qͥa ipse ẽ dñs. ⁊ ipse molliuit cormeũ.

Expanded text:
disti. ne dederis somnum oculis neque dormites palpebris tuis, ut euadas sieut dammula. ej retibus et sicut auis ex laqueo. Item mitte angelos irae, et omnem iniuriosum et superbum extingue. separa a te ignominia, et redde illis sua. si autem sint aput te sine honore, et tunc uidebis et confiteberis quoniam potens est dextera mea saluare te. Item illic: Dominus scit uiam meam et ipse iudicat me tamquam aurum, quod probatur igne. ut procedam in mandatis, ut custodiam iter eius. et non declinabo a praeceptis eius, nec egrediar uias eius et non mouebor, sed in sinu meo abseoD- . dam uerba illius. quod enim sustineo, scio quod sicut uoluit iudicauit. et quis est, qui contradicat illi? quod enim uoluit, hoc fecit. et propter hoc correptus festinabo ad ipsum, et sollicitus intendam in eum, quia ipse est dominus et ipse emolliuit cor meum et
Abbreviated transcription (Latin):
ad tepus suũ secat᷑.⁊ ascendet in massa arȩae. q̃ omni hora adcu-¬
mulat᷑. Nã suscitauit deterra. qͥ sine malitia ẽ. nec obliuiscet᷑ illũ.
mñ scio: qd̾ si mͦort᷑ius fuerit homo. ꝯsũmans dies uitȩ suȩ. in aob
ñ ꝑiet corã re. s uiuet. qm̃ ꝓpt̾ quod ⁊ ego sustinebo: quousq itriꝵ
fiat ei. cũ uocaueris me: obaudiã oꝑa manuũ tuaꝵ¬
t multi de dormientib ̾urgent inoꝑationẽ terre. ex surgent

Expanded text:
ad tempus suum secatur, et ascendit in massa areae, quae omni hora adcumulatur. nam suscitauit eum de terra qui sine malitia est, nec obliuiscetur illum.m scio quod, etsi mortuus fuerit homo, consummans dies uitae suae, non periet coram te, sed uiuet. propter quod et ego sustinebo, quousque iterum fiar: et cum uocaueris me, obaudiam. opera manuum tuat multi de dormientibus exurgent in opertionem terrae, et exurgent
Abbreviated transcription (Latin):
bis hc̃ diẽ dñis E hicẽ. dies tenebraꝵ ⁊ ñ lux. guẽ aemodũ si fugiat
homo a facie leonis. ⁊ incioat ei ursus. ⁊ intret indomũ sua.
⁊ sulciat manũ suã inparietẽ.⁊ mordeat eũ scorphio. Nne tene¬
bre st̃ dies illa dñi. ⁊ ñ lix. ⁊ nebula sine lumineItẽ in io
deseruientes altario. introite. dormite in ciliis. qͥ deseruicis
deo. qͥa cessanit de domo dei ur̃i sacͥficiũ ⁊ libatio In iohel¬

Expanded text:
bis hunc diem domini? et hic est dies tenebrae et non lux. quemadmodum si fugiat homo. a facie leonis, et incidat ei ursus, et insiliat in domum suam et infulciat manus suas in parietem, et mordeat eum serpens. nonne tenebrae sunt dies illa domini, et non lux, et nebula sine lumine? Item in ideseruientes altario, introite, dormite in ciliciis, qui deseruitis deo, quia cessauit de domo dei uestri sacrificium et elibatio. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
babit̾ t̾ra: mouet᷑ celũ. ⁊ sol ⁊ luna ꝯtenebrabunt᷑ ⁊ sydeia
decidẽt. uec dabt̃ lum̃ suũ. Et dñs dabit uocẽ suã. añ ospec¬
tũ ȩxertitus sui.quia nultus et nimius exercitꝰ illiꝰ. ⁊ qͥa ualida
st̃ opera sermonũ eiꝰ. Et magnꝰ ẽ dies d̃ni. magnꝰ ⁊ manitestu
nimiũ. ⁊ qͥsent sufficiens illi. Itẽ insophoni a.
ille. dies tͥbulationis.⁊ necessitatis. Dies infelicitatis. giter mi¬
nũ dies tenebrar.⁊ tẽpestatis. dies nubis. ⁊ caliginis. dies rubȩ.
Slamaeis. luꝑ ciuitates firmas.⁊ suꝑ angulos excelloc. It̃ ĩ sopħ

Expanded text:
tenebrabuntur, et sidera decident nec dabunt lumen suum. et dominus dabit uocem suam ante conspectum exercitus sui, quia multus est nimium exercitus illius, et quia ualida sunt opera sermonum eius, et magnus est dies domini, magnus et manifestus nimium, et quis erit sufficiens illi? Item in sophonia pille, dies tribulationis et necessitatis, dies infelicitatis et exterminii, dies tenebrarum et tempestatis, dies nubis et caliginis, dies tubae et clamoris super ciuitates firmas et super angulos excelsos. Item illic:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. ⁊ contritio adeo uenietInysayas Eoce enĩ dirs dñi sine
frigerio adueniet. indignatiõis. ⁊ irȩ. ponere oebẽ t̾rȩ desertũ.
& ꝑ aeccatores ꝑ dere exeo. llã stellȩ celi. ⁊ lucifer. ⁊ omne ornam̃¬
tũ cȩli. lum̃ non dabt̃. ⁊ obscurabunt᷑. sole oriente.⁊ lunȩ siꝑma¬
nebit lum̃. ⁊ mandabo uniuerso orbi mala. ⁊ impiis peccata eoꝵ
ira uindictã.⁊ int̾itũ flãma ignis. Inigne it dñi uidicabit᷑ om̃is

Expanded text:
ni, et contritio a deo ueniet. Item illic: Ecce enim dies domini sine refrigerio adueniet indignationis et irae, ponere orbem terrae desertum et peccatores perdere ex eo. nam stellae caeli et lucifer et omne ornamentum caeli lumen non dabunt, et obscurabuntur sole oriente, et lunae non permanebit lumen. et mandabo uniuerso orbi mala et impiis peccata eoruira uindictam et interitum flammae ignis. in igne enim domini iudicabitur omnis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ neq posuert̃ inanima sua Itẽ in ysay a¬
umquid ñ ualetꝰ manꝰ dñi. ut saluos faciẽt. aut grauaute
aurẽ suã. ⁊ ñ exaudiat᷑ s peccata ur̃a inter uos.⁊ dm̃i se¬
perant Et ꝓpt̾ peccata ur̃a. auertit faciẽ. ne misereatyr.
labia aũ ur̃a locuta ĩ iniquitatẽ:⁊ lingua ur̃a iniusticiãme
ẜ ditatur.
Nemo loqͥtur iusticiã. nec ẽ iudiciũ uerũ Confidunt ĩuanis. ⁊ lo¬
cunt᷑ in ania. qͥa parturiunt dolũ. ⁊ pariunt iniqͥtatẽ it̃ ĩ ieremia

Expanded text:
 neque posuerunt in animam suam. Item illic: Numquid non ualet manus domini, ut saluos faciat? aut grauauit aurem, ut non exaudiat ? sed peccata uestra inter uos et deum separant: et propter peccata uestra auertit faciem ne misereatur. labia autem uestra locuta sunt iniquitatem, et lingua uestra iniustitiam meditatur. nemo loquitur iustitiam, nec est iudicium uerum: confidunt in uanis et loquuntur inania, quia parturiunt dolum et pariunt iniquitatem. Item in hieremia
Abbreviated transcription (Latin):
de interdictu idolatriȩ in exodo
Iescenaꝗt aũ moyses ad popłm. ⁊ duxit illis. Locutꝰ ẽ dñs oĩa
hȩc uerbadicens. Ego sũ dñs dĩ tuus. qui edun te de egipto.
de domo seruitutis. Non ert̃ tͥ alii dii. p̃t̃ me. ñ facies dibi
idolũ. Nec ullã similitudinẽ. ꝗcũq incelo s̃ fursũ. Et q̃ in¬

Expanded text:
DE INTERDICTV IDOLATRIAE. In exodo: Descendit autem moyses ad populum, et dixit illis: locutus est dominus omnia haec uerba, dicens: ego sum dominus deus tuus, qui eduxi te de aegypto, de domo seruitutis. non erunt tibi dii alii praeter me: non facies tibi idolum, nec cuiusquam similitudinem, quaecumque in caelo sunt sursu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ ur̃ierodo Et dint dñs admoysen. hec dices oo¬
riui iacob. ⁊ destaberis filiis isrł. dicens. Hos uidulis. qm̃ oecelo
locutꝰ sũ aduos. Non facietis uobis deos argenteos. neq deo
aureos. nec facietis uobis idolũInumrris Et auferg̃tis¬
specu las eoꝵ ⁊ omnia simulacra eoꝵ conflatilia ꝑdetis.⁊ om̃s
ciatis iniquitatẽ. neq faciatis uobis ipsis sculptile. si mulacrũ
serpentiũ. suꝑ terrã. aut simulacrũ pisciũ. q̃ s̃ in aquis sub
t̾rã. ⁊ rie respicientes incelũ. ⁊ uidentes solẽ ⁊ lunã. aut stel

Expanded text:
 illic: Et dixit dominus ad moysen: haec dices domui iacob, et testaberis filiis israhel, dicens: uos uidistis quoniam de caelo locutus sum ad uos: non facietis uobis deos argenteos neque deos aureos, nec facietis uobis ipsispeculas eorum, et omnia simulacra eorum conflatilia perdetis, et omnes o: Videte, ne faciatis iniquitatem, neque faciatis uobis ipsis sculptile simulacrum serpentium super terram, aut simulacrum piscium, quae sunt in aquis sub terra. et ne respicie
Abbreviated transcription (Latin):
animã delis fioelis. Incendit aũ falsa dolosus. I su pra.¬
oli eẽ testis m̃dar incuiẽ tuũ. Neq di lateris labiis tuiꝰ. ĩ supͣ
laua. ⁊ gladius. ⁊ sagitta. ꝑnitiosa s̃. sic ⁊ uir qͥa Quersus amic̃
oli narrare mñdaciũ aduerius frẽm tuũ. neq ĩamico similit̃
facias uͥsupra Noli uelle iñtiri omne m̃daciũ. assiduita enĩ

Expanded text:
animam testis fidelis, incendit autem falsa dolosus. Item oli esse testis mendax in ciuem tuum, neque dilateris labiis tuis. Item illic: Claua et gladius et sagitta perniciosa sunt: sic et uir, qui aduersus amicumOfacias. Item illic: Noli uelle mentiri omne mendacium : adsiduitas enim
Abbreviated transcription (Latin):
mperauit iħc.⁊ exit demontũ illud. ⁊ sanus factus ẽ puer
abilla hora. Tc̃ accessert̃ ad ihm̃ discipłi eiꝰ. secreto. & dixer̃t.
quare nos ñ potuimꝰ expelłe illud: ait illis. ꝓpt̃ incredulita¬
tẽ uĩa. Am̃ dico uobis. Si habueritis fidẽ sic̃ granũ sinapis
diceritis huic monti. transi hĩc. illud ⁊ transiret. ⁊ nil uobis
Quis similis tibi in diis dñe. In psał Lxxxx iii¬

Expanded text:
mperauit iesus, et exiit daemonium illud, et sanus factus est puer ab illa hora. tunc accesserunt ad iesum discipuli secreto et dixerunt: quare nos non potuimus expellere illud? ait illis: propter incredulitatem uestram. amen dico uobis: si haberetis fidem sicut granum sinapis. diceretis huic monti: transi hinc illuc, et transiret, et nihil uobis Quis similis tibi in diis, domine? Item in psalmo LXXXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
naculũ suꝑ tectũ domꝰ. ⁊ posuit suꝑ lũbos suos ciliciũ. ⁊ ieiunabat
oĩb dieb uitȩ suȩ. pt̃ sabbatis. ⁊ neameniĩs ⁊ gaudimoniis oom̃
isrł. Et erat bona facie ualoe.⁊ ñ erat qͥ inferret ei uerbũ malũ.
ꝓpħissa: filia fanu el de tͥbu aser. ⁊ hec ꝓcesserat ĩdieb suis. quȩ
uixerat cũ uiro suo annis ouͭ. a uirginitate sua Et hec uidua
annoꝵ octoginta.⁊ quatuor. q̃ ñ disce̾bat de tẽplo. ieiuniis ⁊ ob¬
secrationib seruiens. nocte ac dielt̾ scd̾ lucãespiciẽs

Expanded text:
posuit super lumbos suos cilicium, et ieiunabat omnibus diebus uitae suae praeter sabbatis et numeniis et gaudimoniis domus israhel. et erat bona facie ualde, et non erat qui inferret ei uerbum malum, prophetissa filia phanuhel de tribu aser et haec processa erat in diebus suis, quae uixerat cum uiro suo annis septem a uirginitate sua. et haec uidua annorum octuaginta et quattuor, quae non serdiscedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus seruiens nocte ac di
Abbreviated transcription (Latin):
insarepta synodis. ecce p̃cspi ibi mulieri uiduȩ. ut pascat te.
Et surtent. ⁊ abiit in seraptha sinodis ⁊ ut uenitibi ecce adpor¬
tã ciuitatis ipsius. mulier uidua colligebat ligna. Et excla¬
mauit post illã helias. ⁊ dix̃ ei. eice mͥ pusillũ aquȩ inuas. ut
bibã. ⁊ cũ abisset illa ut acciꝑet. ⁊ deferret aquã. Exclamauit
iterũ post illã helias.⁊ dix̃. Affer mͥ panẽ ut edã. ⁊ illa dixit.
Uiuit dñs ds̃ cuus Sic̃ mͥ focaciũ. nisi pusillũ folinȩ inhidria ⁊ mo¬
dicũ oleũ inuas. Ecce ego ideo colligo ligna. ut nitrdeã ⁊ faciã illud
mͥ. ⁊ siliis meis. ⁊ edemꝰ. ⁊ moriem᷑. Et dint helias. Ȩ quo animo esto.
Intra. ⁊ fac scãm uerbũ tuũ. S fac mͥ focaciũ pusillũ ĩ primis. tͥ aũ
olei ñ deficiet. usq indiẽ. qͦd̾ dabit dñs pluuiã suꝑ t̾rã.⁊ abiit ⁊ fec̃.
⁊ manducauit ipse. ⁊ illa. ⁊ filiĩ eiꝰ. Hydria farinȩ ñ deficiȩt.⁊ cap.

Expanded text:
sarepta sidonis: ecce praecepi ibi mulieri uiduae, ut pascat te. et surrexit et abiit in sarepta sidonis. et ut uenit ibi, ecce ad portam ciuitatis ipsius mulier uidua colligebat ligna. et exclamauit depost illam helias, et dixit ei: eice mihi pusillum aquae in uas ut bibam. et cum abisset illa, ut acciperet et deferret aquam, exclamauit iterum depost illam helias, et dixit: adfer mihi panem ut edam. et illa dixit: uiuit dominus deus tuus, si est mihi focacium nisi pusillum farinae in hydria et modicum oleum in uas. et ecce ego ideo colligo duo ligna, ut introeam et faciam illum mihi et filiis meis, et edemus et moriemur. et dixit helias: aequo animo esto: intra et fac secundum uerbum tuum. sed fac mihi inde focacium pusillum in primis, tibi autem olei non minuentur usque in diem, quo dabit deus pluuiam super terram. et abiit et fecit, et manducauit ipse et i
Abbreviated transcription (Latin):
neq maledici. neꝙ mapaces regnũ dei possidebt̃. Non gloriã. Ixxu.¬
Tc santtas erit corpori tuo. ⁊ diligentia ossib tuis. In ꝓu̾b iis
idi uitũ estimantẽ se s sapientẽ eẽ. Spẽ aũ magis habuit insi¬
piens ꝙͥ illa adromanos Nemo se fallat. siqͦs uidet sapiens
eẽ. inħ scło stultus fiat. uit sit sapiens. Nã sapientia hꝰ scłi mundi

Expanded text:
 maledici, non rapaces regnum Dei possidebunt. Imalo, tunc sanitas erit corpori tuo, et diligentia ossibus tuis. Item ibi. Vidi virum aestimantem se sibi sapientem esse; spem autem habuit magis insipiens quam ilesse in hoc mundo, stultus fiat, ut sit sapiens. Nam sapientia hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
AII Benefaciendũ uiduȩ. orfano.⁊ aduenȩ.
IIII Non retinendã mercedem mercennarii
Muston ledendũ infirmũ.
MIIINIon ambulandũ indolo. ł hy pocrisi.
Wi Non reddendum malũ. pe malo.

Expanded text:
uiduae, orfano et aduenae. XIII. Non retinendam mercedem mercennarii. XlIII. Non laedendum infirmum. XV. Non ambulandum in dolo uel hypocrisi. XVI. Non reddendum malum pro malo.
Abbreviated transcription (Latin):
uo tot mutacões nõ hũt ẜ sufficit ut ꝑ casus
coscructõe poĩta/ ego lego singulos cas ꝓnoĩs
c legenti Ianua scie aꝑitur me scuⁱ legẽdi
ꝑmouet ad iurtutẽ . a me legente nobil posso
cumulat᷑ S de uocatiõ ex ͬͫ nõ poniꝰ qr car¬

Expanded text:
tiones non habent sed sufficit ut per casus constructione posita: 'Ego lego', singulos casus pronominis rit. Michi legenti ianua scientie aperitur. Me studium legendi promovet ad virtutem. A me legente nobilis possessio cumulatur' sed de vocativo exemplum non ponimus quia car
Abbreviated transcription (Latin):
Bonitatem. C de yperbolica amplificcatione
Ertium genus ampliandi mat̾ia ẽ ꝙꝑatiõ
q̃ in rechoncis suꝑlacõ noĩatur et hec
mac̾iaz ampłiare bolentes / et fit qũ yꝓbo ͭ.
comꝑatoĩs ut totus aristal est in pectore tuo.
¶ De apostropha.
bartũ genus ampliand̃ mac̾iã ẽ a postrofa
significacõ bt cu inda inpussime ausus fuisti
causa mouẽdi/ et sepe alt̾ius cã rert ¶ de prosopera¬

Expanded text:
bonitatem'. 9. 1 DE IPERBOLICA AMPLIATIONE. 2 Tertium genus ampliandi materiam est comparatio que in rethoricis superlatio nominatur: et hec materiam ampliare volentes. Et fit quandoque comparationis, ut: 'Totus Aristotiles est in pectore tuo'. 10. 1 DE APOSTROPHA. 2 Quartum genus ampliandi materiam est apostrofa significationem, ut: 'Tu Iuda impiissime ausus fuisti causa monendi et sepe alterius causa rei. 11. 1 DE
Abbreviated transcription (Latin):
uor aut̃ sicut menid. Sine dubio a nat᷑a ꝓci et
tñ quadam sciã modificante ũiiatur quia usus
conẜuat uocem et moderata deambulacõ ꝙdẽ
multũsic̃ mima exciresio uocẽ exteruat et
fatigat ciborũ potus et aliar̃ quar̾d̾ rerum
adiu̾uatur. Et iõ d uõr canela ut mo ͬ. custodi
ne doffem̃ cũ oportũa fuit̾ paciat᷑. uocio autẽ
mat̾ie consonet ita ꝙ res exprim optiẽ iudeat᷑¬
aĩ uultus c̃ reputetur / similr̃ gescus quidam
moda̾ti sunt aliĩ adhibendi excendendo maꝰ
origẽdo pedes inclinãdo ceruitẽ ⁊ similia.
faciendo que nideant᷑ ad matia ꝑtinẽ dum
mõ nͣ in oratore gene̾nt inhonestũ bnde ait
gaufredus i¶ uersus de triplici ꝓminciatione.
boscũ ꝙ notulas ħ est moderata uenustas.
Auditũ pastat uox cascigata modeste.
bultus et gescus genimo condita sapore.
b̃uit̃ dcã sufficiãt. qr nõ de caĩs ciulib ẜ de hiis
alienũ est grͣa donũ diucius expectatũ

Expanded text:
ox autem, sicut memoria, sine dubio a natura procedit et tamen, quadam scientia modificante iuvatur, quia usus conservat vocem et moderata deambulatio prodest multum sicut nimia excursio vocem extenuat et fatigat. 6 Ciborum, potus, et aliarum quarundam rerum uvatur et ideo debet vox cautela non modica custodiri ne defectum, cum oportuna fuerit, patiatur. 7 Vocis autem materie consonet, ita quod res exprimi optime videatanimi vultus etiam reputetur. 9 Similiter gestus quidam moderati sunt aliquando adhibendi, extendendo manus, erigendo pedes, inclinando cervicem et similia faciendo que videantur ad materiam pertinere, dum modo nichil in horatore generent inhonestum. Unde ait Gaufredus: 59. 1 VERSUS DE TRIPLICI PRONUNTIATIONE. Gestum, per notulas hec est moderata venustas Auditum pascat vox castigata modeste Vultus et gestus gemino condita sapore". breviter dicta sufficiant, quia non de causis civilibus sed de his Alienum est a gratia donum diutius expectatum. 3
Abbreviated transcription (Latin):
Opus nõ a pncipio si a fine potius cõmelatur
¶ Pietate dulcedimis st̃ ꝑentes a filiis honorãdi
cͦ. penar̾ competenti moderamĩẽ sũt aimuã piuĩcuda
E plus hõi ẜuire qmͣ cõpetat ẽ offende nõ ꝓdeẽ¬
¶ peticõi que a iusticia discrepat nõ ẽ gr̃a faciẽda
plenitudo mun̾io ab affoctu ꝓuenit nõ effectu
pͣcatum semper cumulat qui ꝑma in pectato

Expanded text:
Opus non a principio sed a fine potius commendatur. 124 Pietatis dulcedine sunt parentes a filiis honorandi. 125 Penarum competenti moderamine sunt crimina punienda. 126 Plus homini servire quam competat est offendere non  Petitioni que a iustitia discrepat non est gratia facienda. 128 Plenitudo muneris ab affectu provenit non effectu. 129 Peccatum semper cumulat qui permanet in peccato
Abbreviated transcription (Latin):
nego ᵐͫ in in ip̃is rebus sunt u ip̃i negõ se ĩgerunt
neq ad comꝑacõ ueniũt sed rem gescã añcedunt
uel sepus subseqũtur loci gͦ qui ꝓuẽiunt ex acc̾butis
ꝑ ͤ uel cõtiuẽtibus cum negociõ uel in gescione negocii
plus adherent et in ip̃a re int̾u ͨꝰ accendũtur et
magis errãt notabiles iõ fuiit in uno bersiculo
comphẽsi / conseqũcia negm̃ exͣ sumũtur bñ locꝰ

Expanded text:
negotium neque in ipsis rebus sunt neque ipsi negotio se ingerunt nec ad comparationem veniunt sed rem gestam ante cedunt vel sepius subsequuntur. 4 Loci ergo qui proveniunt ex attributis persone vel continentibus cum negotio vel in gestione negotii plus adherent et in ipsa re intrinsecus attenduntur et magis erant notabiles ideoque fuerunt in uno versiculo comprehensi. 5 Consequentia negotium extra summuntur, unde locus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cap̃ langiudũ facit mẽbra subdtã egotare
¶ diuicie raro ueniũt cũ birtute
¶ dulcis est amicicia cõmnicans res honestas
dolet metrr cum uent̾ grauidus incumescit
disꝑgit plus unus inciprẽs quĩ mlti colligãt sapiẽt
Displicere solet insipiẽs unde credit plus placere

Expanded text:
 Caput languidum facit membra subdita egrotare. 40 Divitie raro veniunt cum virtute. 41 Dulcis est amicitia communicans res honestas. 42 Dolet meretrix cum venter gravidus intumescit. 43 Dispergit plus unus insipiens quam multi colligant sapientes. 44 Displicere solet insipiens unde credidit plus placere. 45
Abbreviated transcription (Latin):
aupiat᷑ meus miuiũ dũ ꝓmissiõe trabit᷑ futuroꝵ
accede̾ tunẽs ad indicẽ iuidet᷑ iꝰticiã non liẽre
Arc nulla religio bonũ die qual oꝑari
acri egestate male meritos instissimũ ẽ torq̃ri
Aliuiẽti subsidiũ crahit aaiuio quil a radice
amãda ẽ infirmitas q̃ carnẽ ꝑcucit s aĩe dat salt̃
amici᷑ ẽ excellẽtissiã que ꝓuenit a salute.
Auaricia est insaciabil quia cupidiͭ ml sufficit nͥ deꝰ
amor ẽ labilio quẽ caritatis nõ ioborat fulcim̃tũ
Beatus ante obitũ nẽo firmit̾ est dicenda
Beatõr est qui nil possidet qmͣ qui multa
Ueatũ efficit nõ temporaliũ rer̾ copia s cõtemptꝰ
C Bis dati credicur donũ celerit elargicũ

Expanded text:
nimium dum promissione trahitur futurorum. 7 Accedere timens ad iudicem videtur iustitiam non habere 8 Arcet nulla religio bonum die qualibet operari. 9 Acri egestate male meritos iustissimum est torqueri. 10 Alimenti subsidium trait ramus quilibet a radice. 11 Amanda est infirmitas qAmicitia est excellentissima que provenit a virtute. 13 Avaritia est insatiabilis quia cupiditati nil sufficit nisi De15 Amor est labilis quem caritatis non roborat fulcimentum. 16 Beatus ante obitum nemo firmiter est dicendus. 17 Beatior est qui nil possidet quam qui multa. 18 Beatum efficit non temporalium rerum copia sed contemptus. 19 Bis dari creditur donum celer
Abbreviated transcription (Latin):
pus inchoatũ iom ad finẽ desidãtum ꝓdugiꝰ
diuina gr̃a sarrgiente in quo artio dictatorie
integritas contineturr quia nichil a nobis excogitatũ
setus matla cõquerẽdi / lete᷑ itaq nobilissiã
saltẽ aliauo bonicatis a bononia ꝯtrahetes / ip̃az
p̃cipue mrem nobiliũ scudioꝵ debemo ⁊ bolumꝰ¬

Expanded text:
2 Opus inchoatum iam ad finem desideratum perduximus, divina gratia largiente, in quo artis dictatorie integritas continetur, quia nichil a nobis excogitatum sociis materia conquerendi. 4 Letetur itaque nobilissima saltem alicuius bonitatis a Bononia contrahentes, ipsam precipue matrem nobilium studiorum debemus et volum
Abbreviated transcription (Latin):
caꝰ. gaudent freꝙ̃cius sua Regiña p̃uenire.
ñ ꝓlensis impeͣ. ut duarũ dignitatũ bna ĩ spũalib
Redc̃as detimãcões multũ laudat Si domus¬
quia ip̃e longis et plenis clausulis deloctã.
Soneca u̾o curtis. bñ utusq cupiẽtes uestigia imitari

Expanded text:
casus gaudent frequentius sua regimina prevenire nisi prolensis impediat, ut: 'Duarum dignitatum, una in spiritualibus, redictas determinationes multum laudat Sidoquia ipse longis et plenis clausulis delectatur, Seneca vero curtis. 3 Unde utriusque cupientes vestigia imitari
Abbreviated transcription (Latin):
repeteudi nec est mens ultͣ qmͣ ferre naleat
alfferlĩt/ et similr̃ uti cibariis bel potib que offendt̃
eccͣriõ quedã actões ad menoᵈ. ꝓficiũt et cibi
quidã ⁊ potus et eciã medicine de quibus ẽ ab
illis q̃rendum quos agitat lobor mũdi  delectacõ
inisuꝑ rerũ seu berborũ memo ͬ multũ ꝓdẽ quia
dũ te delectãt dñ tu docearis ĩ illio. ¶de tnplici ma¬
¶De cuplici modo

Expanded text:
repetendi nec est mens ultra quam ferre valeat am ebetant et similiter uti cibariis vel potibus que offendunt. E contrario quedam actiones ad memorandum proficiunt et cibi quidam et potus et etiam medicine, de quibus est ab illis querendum quos agitat labor mundi. 10 Delectatio insuper rerum seu verborum memorie multum prodest, quia Dum te delectant, dum tu docearis in illis". 58. 1 DE TRIPLICI MODO
Abbreviated transcription (Latin):
consecutuo. bidel ap̃ quos uel quo more uel cuius
arbitͣtu sit aliquis edutatꝰ quos hñerit doctores
quos uiuendi ⁊̃ spreceptores quib amicis quib¬
apucio utat᷑ in qͦ neg̃o questu artificio sit ĩuẽto
in bcͣ querit᷑ an gͭ liber an ẜuus an pecĩnosus.
an tenuis an priuatus / au aliqͣ ptrc̃ate functus

Expanded text:
elicet apud quos vel quo more vel cuius arbitratu sit aliquis educatus, quos habuerit doctores, quos vivendi etiam preceptores, quibus amicis utatur, in quo negotio, questu, artificio sit intentus3 In hac queritur an sit liber, an servus, an pecuniosus, an tenuis, an privatus, an aliqua potestate functus,
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi adiectuũ ad sui delimacõs duo bel plura
receꝑit sbañtiõ pulc̾us ẽ qu nõ recipiat bnũ
tm̃ hoc mõ mẽsale plac nouitate ⁊ candore decorũ
cibus p̾cõ ⁊ arte conditꝰ potus tã bnio ꝙͣ nectare
Saporosus pĩterna tã moribus ꝙͣ ueste facetus
recipiũt s nõ qͦt adiectiua ut ppͣ ẽ consolator.

Expanded text:
uo vel plura receperit substantiva pulcrius est quam si recipiat unum tantum, hoc modo: 'Mensale placet novitate et candore decorum, cibus pretio et arte conditus, potus tam vino quam nectare saporosus, verna tam moribus quam veste facetus'recipiunt sed non quot adiectiva, ut: 'Papa est consolator
Abbreviated transcription (Latin):
elargitͥ et aic̃õn pro redempcõne terre sc̃e ponẽ¬
nõ formidat u Que sunt uenustieres deaniuatoes ⁊
i tam̃ idom berbũ diuersimode compõitum
Reputamꝰ . benustissima ost locucõ ut si dicas
diuina pietas humane cõtrictõns miẜta remittit
culpas dimictit penas ĩnittit grãm ꝓmiccit.
reguũ / admiccit preces/. benustiores sũt autẽ

Expanded text:
elargitur et animam pro redemptione Terre Sancte ponerelargitur et animam pro redemptione Terre Sancte ponernon formii tamen idem verbum diversimode compositum repetamus, venustissima est locutio, ut si dicas: 'Divina pietas humane contrictionis miserta remittit culpas, dimittit penas, immittit gratiam, promittit regnum, admittit preces'. 3 Venustiores autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sicut eidem fixo diuersa consonãt adĩtiã
hoc mõ iste sap̃. ut cato. dicit ut citero biget bt
pirrꝰ / nitet ut paris audet ut capanõs modula᷑.
quia uerbi diuersos obliquos recipiũt Sicut
similes obliquos Recipiẽcia ut hic escuat iras teriz
aspeccu lingua touat, gestu suꝑb ͭ. ense insurgit
Siue aduerbiorum mediantibus binculis
Referũtur ut auarus int̾ opes oget in epulis
esurit suꝑ bonis affligitur aliems. ħ plus
Se hñt bñ si dñ sum̃atur multũ uenustatis
inducũt ut imꝑ̃r̃ iuste indicat pie pat̾ fortit̾
impugnat prudonter loqͥtur / caute ꝓceͭ mag̾ficẽ
donat hm̃ilit̾ audit fidelr̾ promitat Reͣcissime
locuploctiorẽ efficiuĩt ut si dicas frederia screnissi
imꝑris maiestas ad honorẽ ⁊ gliã sc̃e tricis curã
celebrat gu̾alem a sapientibus a toto imꝑiõ
Consiliũ et auxiliũ petit iturũ contra hostes ut
all cesar potentissime se ꝓmictit scipẽdia militib

Expanded text:
ur sicut eidem fixo diversa consonant adiectiva, 3 hoc modo: 'Iste sapit ut Cato, dicit ut Cicero, viget ut Pirrus, nitet ut Paris, audet ut Capaneus, modulatur quia verba diversos obliquos recipiunt sicut similes obliquos recipientia, ut: 'Hic estuat ira, terret aspectu, lingua tonat, gestu furit, ense insurgit'sive adverbiorum mediantibus vinculis referuntur, ut: 'Avarus inter opes eget, in epulis esurit, super omnes affligitur alienis: hoc plus  Unde, si bene summantur, multum venustatis inducunt, ut: 'Imperator iuste iudicat, pie parcit, fortiter impugnat, prudenter loquitur, caute predicat, magnifice donat, humiliter audit, fideliter promittit, rectissime locupletiorem <efficit>, ut si dicas: 3 'Frederici serenissimi imperatoris maiestas ad honorem et gloriam sancte crucis curiam celebrat generalem, a sapientibus et toto imperio consilium et ausilium petit, iturum contra hostes, ut alter Cesar, potentissime se promittit, stipendia militantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Qe minus est supple. ꝙ plus abrade ꝙ hircũ
emenda curis isca sũt omĩa fana. augenda¬
in hc arte quia nõ solum tenẽba sũt ea que
a nobis inuẽta sũt sed ⁊̃ ca que ab aduersario
in agendo sunt ꝓpb̃ita tractata hec a naͣ ꝓci. et

Expanded text:
od minus est supple, quod plus abrade, quod hirtum emenda. Curis istis sunt omnia sana. in hac arte, quia non solum tenenda sunt ea que a nobis inventa sunt sed etiam que ab adversario in agendo sunt proposita vel tractata. 3 Hec a nat
Abbreviated transcription (Latin):
bt ẽ aditiuũ ꝙ in mẽte concipis aut firũ si
finẽ aditiuũaccipe si quid deriuat᷑ ab eo bel ab̾alio
similem signi ficatõ hñte sicut de berbo dioimo ⁊ tũc
candidus: Sume ħ fioũ cãdor et iͣ dicas hiꝰ wbltũ
cador illmãt. Radio cãdoris ora coruscãt candon
nubͭ facies hius ad instar dolis maxilla cadorẽ
gerit hñanis bifibus speculũ ẽ candor serenissic̃
faciei mũdus gene candore diescit / et sͨ ꝯstruciõib
uariatis elige cui dicas michi solo places ⁊
¶ de cõnuitatione fc̃a a consimili.
cõsimili pͥ dr̃e sbantiuũ ut nio anines.
qd p̾dicto moͥ similat᷑ ot Inde sit poteris
porare mu ⁊ gena foria nõ differũt tanta luce
ora niui consonãt in caudore facies muẽ cãdore
pprio imitã uultus cũ niue t̾tat non dubius
de triumpho nio humꝰ candon contẽdẽ nõ p̾suiuis

Expanded text:
t est adiectivum quad in mente concipis aut fixum. Si fuerit adiectivum, accipe fixum quod derivatur ab eo vel ab alio similem significationem habente, sicut de verbo diximus, et tunc'candidus', sume hoc fixum 'candor' et ita dicas: 'Huius vultum candor illuminat. Radio candoris ora coruscant. Candori nubit facies huius. Instar solis maxilla candorem gerit. 4 Humanis visibus es speculum, candor, serenissime faciei. Mundus gene candore diescit' et sic, constructionibus variatis, elige cui dicas: 'Tu michi sola places'. 55. 1 DE COMMUTATIONE FACTA IN CONSIMILI.um, ut nix a 'niveus', quod predicto mobili similatur 3 et inde sic poteris perorare: 'Nix et gena forma non differunt. Tanta luce Ora nivi consonant in candore. Facies nivem candore proprio imitatur. Vultus cum nive certat non dubius de triumpho. Nix huius candori contendere non presummis
Abbreviated transcription (Latin):
Etimãcõnes aut̃ sũt cõgerr̃de q locuplectõi
est orõ cuiꝰ detim̃acões complexis ẜmoĩbus
multa substãtiua zeuinatice ipndẽ ita ꝙ eor̃ ꝙl¬
hoc mõ mẽsa nob fuit appõita paup et ꝑuila
mappa sordida ⁊ cõtrita / cibus orridus ⁊ ĩcoctꝰ
potus acciduo ⁊ limosus ¶ Det̾iminatis fixorum
bt si traussumas hoc mõ ħ ẽ paris facie tullius
ebur / labiorũ flõma / oris balsamus ⁊ lilia frontis
bel ppriũ cũ geĩtiuo det̾iãte cõnigas ut hic est
tiphio amoris hic ẽ gamiedeo iouis ħ ẽ damis
¶ dec̾minatio mobilium transitiue .
diecciuũ ꝑ tͣussicõ et intussicõi construit quia
et decora hoc mõ auarus eget plenus opũ bacuuis

Expanded text:
es autem sunt congerende, quia locupletior est oratio cuius determinationes complexis sermonibus multa substantiva çeumatice respondere, ita quod hoc modo: 'Mensa fuit nobis apposita pauper et parvula, mappa sordida et contrita, cibus horridus et incostus, potus acidus et limosus' 4. 1 DETERMINATIO FIXORUM ut si transsummas hoc modo: 'Hic est Paris facie, Tullius ebur, labiorum flamma, oris balsamus et lilia frontis' 4 vel proprium cum genitivo determinante coniungas, ut: 'Hic est Tiphis amoris, hic est Ganimedes Iovis, hic est Davus DETERMINATIO MOBILIUM TRANSITIVA.per transitionem et intransitionem construitur, quia et decora, hoc modo: 'Avarus eget plenus opum, vacuus
Abbreviated transcription (Latin):
Inuentoris significat rem inuẽtam ut ceres ẽ
ut penna scuibit gladius hostẽ cedit qũ nom̃
bononia iuris indagatrix uel per adrectuũ
ut bononia ẽ nobilis felix prudens bel per
ydoneũ berbum ut bononia doc iuira qñ
cõtentum pro continẽte accipit᷑ ut si mat̾ia
pro mat̾iato ponat᷑ / hoc mõ. bacto in argẽto diguꝰ
lasciuit in auro Si gͦ us õẽ imitator nobiliũ poetap¬
in huõi epicetis et decorẽ singulis Rebuo dare mĩc

Expanded text:
inventoris significat rem inventam, ut: 'Ceres ut: 'Penna scribit', 'Gladius hostem cedit'. 6 Quan'Bononia est iuris indagatrix' vel per adiectivum, ut: 'Bononia est nobilis, felix, prudens' vel per ydoneum verbum, ut: 'Bononia docet iura'. 10 Quandoque contentum pro continente accipitur, ut si materia pro materiato ponatur, hoc modo: 'Bachus in argento, digitus lascivit in auroin huiusmodi epithetis et decorem singulis rebus dare, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ħ fcm̃ boce ppłi decla̾tũ in ħ scõ ẜmones cõonãt
sengloꝵ ⁊ sic caute potes an surgulis inĩturas
barias nuenire. ¶ de cõnutatõe adubii in nomen
artem quoz indeclinabilẽ potes ad declinallez
retorq̃re causa maioris facũdie uel ornatꝰ
ut si belis dr̃e ho ͤ mecũ cena ħ adubiũ in.
nomĩ talr̃ cõmutabis / mecũ Cena te sociẽt.
Retorqueas sic in nom̃ magriũ bemic̃tẽ suscipiet
cantus ualde crebroscit/ iste cãtitat uel in nom̃ pocuis
ita conuertas ut freꝙ̃s est hiio cantus cauendi
accõ legẽdi a me penitus ẽ diuisa / et ita potes
de om̃ibus aduerbiorũ significacõnibus expiria
dr̃e si iste uen̾it ille reced dicas honoscius
huiꝰ aduc̃tus oꝑabitur illiꝰ recessũ idem in coplãtiã
contingit ut uirtus et uiciũ repugnãt dicas
id pulc̾us birtus uicio cõtradicit hõ ⁊ asinus
hõ/ nichomiꝰ tñ currit a siuus. similr̃ potes
uertẽ disimictiãs ut iste uel ille c. d ͨ gͦ altͭ ͦ.

Expanded text:
m voce populi declaratum. In hoc facto sermones consonant singulorum'. Et sic caute potes in singulis iuncturas varias invenire. 58. 1 DE COMMUTATIONE ADVERBII IN NOMEN. 2 Partem quoque indeclinabilem potes ad declinabilem retorquere, causa maioris faccundie vel hornatus, 3 ut si velis dicere: 'Hodie mecum cena', hoc adverbium in nomen taliter commutabis: 'Mecum in cena te dies societ horetorqueas sic in nomen: 'Magistrum venientem suscipiet cantus valde crebrescit', 'Iste cantitat'; vel in nomen potius id convertas, ut: 'Frequens est huius cantus', 'Canendi 'Actio legendi a me penitus est divisa'. Et ita potes de omnibus adverbiorum significationibus experiri. ius: 'Huius adventus operabitur illius recessum'. 3 Idem in copulativa contingit, ut: 'Vitium et virtus repugnant'. Dicas id pucrius: 'Virtus vitio contradicit'. 'Homo et asinus homo nichilominus tamen currit asinus'. 4 Similiter potes vertere disiunctivam, ut: 'Iste vel ille currit'.
Abbreviated transcription (Latin):
uia nõ ex luce fumꝰ s ex fumo d grauisima
lux oriri / de muẽcõne Rerũ ueraꝵ ã bissimiliũ
Rethoricam eo ꝙ utraq istaꝵ scĩaꝵ pnͣdi uł ĩpnͣdi¬
ꝓlandi
c̾tissimã biam monstrat qd nec in gͣmaͣnec in alia
semper a locis dialeticis bel Rethoricis d hẽmus/¬

Expanded text:
uia non ex luce fumus sed ex fumo debet gratissima lux oriri, de inventione rerum verarum aut verisimilium rethoricam, 4 eo quod utraque istarum scientiarum probandicertissimam viam mostrat: quod nec in gramatica nec in alia semper a locis dialeticis vel rethoricis id habemus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mõ si canes fungũt᷑ officio luporũ cui nam
ꝑ rachel moriẽtem in ꝑtu bixginẽ intelligas
est ex quadam cõueniẽti suuilitudĩe uerbi Iã
dud̃ inuenti ad aliam rem traducto hoc fit tam
in noĩe qmͣ in berbo et ꝑticiꝰ ⁊ adu̾bio et in hoc

Expanded text:
ione, 4 hoc modo: 'Si canes funguntur officio luporum cuinam per 'Rachel morientem in partu' virginem intelligas est ex quadam convenienti similitudine verbi iam dudum inventi in aliam rem traductio. 3 Hec fit tam in nomine quam in verbo et participio et adverbio et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
S ut maiꝰ lumẽ exhabeat subscantiuo / nã si
dres tellus plus equo potauit aquas bel imber
aqͣs temẽ dispensauit plenio ita dices. ebrra tellꝰ
plo equo potauit aquas uel prodigus imber aquas
trmẽ dispensauit clẽ si quidem adiciuũrõo soq̃ntis
attribucõis substantiõ suo ad mo ͫ edere colligã.
¶ De transumꝑcõe q̃ repugnare uidetur.

Expanded text:
 ut maius lumen exibeat substantivo. 5 Nam si diceres: 'Tellus plus equo potavit aquas' vel: 'Imber aquas temere dispensavit' plenius ita dices: 'Ebria tellus plus equo potavit aquas' vel: 'Prodigus inber aquas temere dispensavit'. 6 Tale siquidem adiectivum ratione sequentis attributionis substantivo suo ad modum edere colligatur. 23. 1 DE TRANSUNCTIONE QUE REPUGNARE VIDETUR.
Abbreviated transcription (Latin):
uelicto me. te traufferas ad eõma. Ita ꝙ bnum
sumas peo reliquo nõ ẽ tał traussumpcõ toleñda.
Et ħ de tͣnssumpt̃iuis ocã sufficiãt⁊
¶ de inuentione artificialiter cõmutandia
e cõmutatõne ꝑciũ suꝑus in quod̾ loco
tetigino. s nõ plene uñ uolẽtes sidomũ
Imitari ple ͫ artificium ĩuemẽdi uerba que
ꝑtinẽt ad facũdiam ot ornatũ scatuiꝰ exhibere
ut nõ cañ s arte facũdi offici ualeamꝰ. in tribus
gͦ consiscit huiꝰ doctrine consideracõ .S. in diccõne
Et prius de uerbi facundia bideamus..
¶ de cõnutatione uerbi Regula generalisn
concepto act̃ aliꝙ subscãtiuũ ꝙ ab̾ eo. descẽdat
uel ab alio eiusdom sugnificacõme bbo siue ip̃iꝯ
exp̃sse ymagniẽ Retmẽte quo Inuẽto ip̃m ꝑ cauõ

Expanded text:
elicto medio, te transferras ad extrema ita quod unum sumas pro reliquo, non est talis transuntio tolleranda. Et hec de trans sumptivis dicta sufficiant. 50. 1 DE INVENTIONE ARTIFICIALITER COMMUTANDI. 2 De commutatione partium superius in quodam loco tetigimus sed non plene. Unde, volentes Sidonium immitari, plenum artificium inveniendi verba que pertinent ad facundiam et hornatum statuimus exhibere, ut non casu sed arte facundi effici valeamus. 3 In tribus ergo consistit huius doctrine consideratio, scilicet in dictione Et prius de verbi facundia videamus. 51. 1 DE COMMUTATIONE VERBI REGULA GENERALIS. concepto, accipe aliquod substantivum quod ab eo descendat vel ab alio eiusdem significationis verbo sive ipsius expresse
Abbreviated transcription (Latin):
tellus facundis gramĩbus hic uestitur in ħ loco
nͣa sue rorẽ gre inscillauit / ad flor grãs zeplirꝰ
hic aspirat bernis floribus aura lasciior hie
applaudit / nescit hic hiems floribus noũcan forͣ
loc florifã inuitat ad requiem trauseuntes
¶ Tanslatio secundum diuersa¬
n diu̾so dẽ ẽẽ tͣnslõ cũ res oppoite quad se
contencõe respiciunt ut iste cadorẽ denigrat
mee fame S ego sue fame ing̾diẽz candidam.
bultus huiꝰ colore ioseo uenustã faciẽ illiꝰ exͤma
inficit turpł : iscũ cecitas cupi ͦ obfuscat Ilũ splẽdor
libalitatis illuserat hienis floribus terram

Expanded text:
tellus fecundis graminibus hic vestitur, in hec loca tellus fecundis graminibus hic vestitur, in hec loca natura sue rorem gratie instillavit, ad florum gratiam çephirus hic aspirat, vernis floribus aura lascivior hic applaudit, nescit hic yems floribus novercari, forma loci florigera invitat ad requiem transeuntes'. 42. 1 TRANSLATIO SECUNDUM DIVERSo dicitur esse translatio cum res opposite quadam se contentione respiciunt, 3 ut: 'Iste candorem denigrat mee fame sed ego sue fame nigredinem candidavi'; 'Vultus huius colore roseo venustatur, faciem illius extrema inficit turpitudo'; 'Hunc cecitas cupiditatis obfuscat, illum splendor liberalitatis illustrat'; 'Hyemps floribus tellurem
Abbreviated transcription (Latin):
tͣuslatiã sig̾ficacõ ietinet locis poĩtũ in diu̾sis¬
cor᷑a uenustatẽ p̃bende nom̃ adult̾atii. corrũpit
qui nõ pͥb eam lib̾alit̾ sy uenũdat h adult̾at.
claues, ille male traufferẽdo adultat dictoes, bel
sic de hoc berbo castigo. ¶ Exemplum de eodem .
rego ht̃ la bellula cascigata magr̃ castigate loq̃t᷑
et succincte cantilenã casciga ne sacietatẽ.
furatur / ncõ õ tñ cautus cui carnal scimul aliqͥd
nõ furotur. ¶ Exemplum de simili.
it in simili cũ berba cõsimilis sig̾ficacõis ad eãd
pñt translom̃ benire / ut pͣta floribus ndẽt pͣta
luxi̾ant floribus / pͣta florea inuenescũt pͣta flor
p̾pura uenustãt᷑ pͣta bario gͣuñe hilarescunt
El sio flores floribus hic arrident hicrose cũ
liliis maritãtirr. biole colore ferrugineo.
depigunt᷑ hic locus beris opibus p̃dicat᷑ huinꝰ
hic delectabileo ꝑit flores tota humꝰ herbis
gratuitis hic iurescit berual clomĩcia hic blãditꝰ

Expanded text:
slativam significationem retinet, locis positum in dcorpoream venustatem. Prebende nomen adulterat qui non prebet eam liberaliter sed venundat. Hic adulterat claves, ille male transferendo adulterat dictiones' vel sic de hoc verbo 'castigo'. 38. 1 EXEMPLUM DE EODEM. 2 'Virgo habet labellula castigata. Magister castigate loquitur et subcinte. Cantilenam castiga ne satietatem furatur. Nemo est tam cautus cui carnalis stimulus aliquid non furetur'. 40. 1 EXEMPLUM DE SIMILI. 2 Fit in simili cum verba consimilis significationis ad eandem possunt translationem venire, ut: 'Prata floribus rident, prata luxpurpura venustantur, prata vario gramine ylarescunt, LUM DE SIMILI. 2 'Flores floribus hic arrident, hic rose cum liliis maritantur, viole colore ferrugineo depinguntur, hic locus veris opibus preditatur, humus hic delectabiles parit flores, tota humus herbis gratuitis hic virescit, vernalis clementia hic blanditur, 3
Abbreviated transcription (Latin):
de sodomita dicas. iste profeot᷑ gammedẽ innomi
.i magis ꝓuersione ꝙͣ cõiinge delocta᷑ nĩt de
.G. qui restant coloribus est agendum n
¶ De nominatio ⁊ eiue modi
ppinquis et funtuuo grõm trabit qua res

Expanded text:
de sodomita dicas: 'Iste prefert Ganimedem Iunoni' id est magis pusione quam coniuge delectatur. Nunc de sex qui restant coloribus est agendum. 43. 1 DENOMINATIO ET EIUS MODI. propinquis e
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ que suꝑ sunt plauiciẽ ẜmõi accõmodant
et illũ quadam suꝑficiali digni ͤ uenustãt ẜ
uide si grauitatẽ sequoris ne obscuri ͭ ͤ ĩcurras
et si leuitatem diligis caue ne afferas iulitatẽ¬
bñ uersus sic grauemĩge leui ne res ħ̃ detͣhat
illi. S ibi conuoniãt ⁊ sede fruant᷑ cad̾ ¶loleres

Expanded text:
 que super sunt planitiem sermonis accomodant et illum quadam superficiali dignitate venustant. Sed vide, si gravitatem sequeris, ne obscuritatem incurras et si brevitatem diligis, cave ne afferas vilitatem. 5 "Sic grave iunge levi ne res hec detrahat illi Sed sibi conveniant et sede fruantur eadem".
Abbreviated transcription (Latin):
caue ne supegssõm mẽs uel auris aborreat.
naan placz accossus quem laudat ⁊ auris et
usus. ¶ Transumptio ꝑ intelleccionem.
ntellectio plchrinã trai sumpc̃õ facit ponit
emĩ ꝑtẽ pro toto ut si uel dr̃e ꝙ scudueris
Ebuo annis płcnuo ita dices ttia estas in stul
ax inuenit Sic eñ ait oracius me qͣt bñde

Expanded text:
cave ne supergressionem mens vel auris aborreat. Nam "placet excessus quem laudat et auris et usus". 48. 1 TRANSUNTIO PER INTELLECTIONEM. 2 Intellectio pulcerrimam transuntionem facit. Ponit enim partem pro toto, ut si velis dicere quod studueris tribus annis, pulcrius ita dices: 'Tertia estas in studio me invenit'. 3 Sic enim ait Oratius: 'Me quater undenos
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃i rõne ut̾usq ut si de reliquo discto dicamꝰ hic
est flondus eloquio de ueterano. hic ẽ marcidꝰ
eus de pauꝑe hic est tenuis ye
¶ de tnsumꝑtõe fioi et unde ꝓueniat leuitas uel grauitas⁊
irum ti donsumit᷑ multio moĩs ut ira maris¬
uel rra procelle ecce noĩacõ tu es alt̾ ulixes ecce
pronomiacõ. bononia prudons ece denoĩacõ bñ

Expanded text:
ione utriusque, ut si de aliquo diserto dicamus: 'Hic est floridus eloquio'; de veterano: 'Hic est marcidus evo'; de paupere: 'Hic est tenuis re DE TRANSSUMPTIONE FIXI ET UNDE PROVENIAT LEVITAS VEL GRAVITAS. 2 Fixum transsummitur multis modis, ut: 'Ira maris' ecce nominatio; 'Tu es alter Ulixes' ecce pronominatio; 'Bononia prudens' ecce denominatio. 3