comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
santte ꝯusationis ⁊ uite est. ñ iam ex eos sacdorum
uuidicare debebit. ¶Lmͣuis enĩ bonũ sit sat docium
tam̃ malum erit ei cui concessum non est ⁊ fsumit
Dam si respiciamꝰ qd̾ scͥptum est descõ samuelet uret¬
bimꝰ quale testimonium det ei scͥptura. ⁊ m̃otuit ĩ unt¬

Expanded text:
tionis et uitae est, non iam ex eo sibi sacerdotium uindicare debebit. quamuis enim bonum sit sacerdotium, tamen malum erit ei, cui concessum non est et praesumit. nam si respiciamus quod scriptum est de sancto Samuhele, uidebimus quale testimonium det ei scriptura dicens: et in
Abbreviated transcription (Latin):
fierent sac̾dotes. ⁊ de samuele hoc sentire puto tu¬
tum ñ eẽ. Quomꝰ enĩ posset fi̾. Ut uir laudabit¬
⁊ dei testimonio ꝯmendatus hoc ag̾et qd̾ in otes¬
sum sciebat. Cuiꝰ etiam p̾sumptõis umdicta
ꝓ c̾to hẽbat samuel ⁊ it̾m fcãm. ⁊ Iec enĩ dei
iudicium pot̾at ad hoc aspirare quẽ in motabi¬
lem sciebut a quosi forte hoc audiss temptari
am posse rescuid̾e. Posset enĩ mag̃ sub dei appa¬
rentia ⁊ nomine id agi secum credere. ut c̾cũue¬
niretur a ꝑte adu̾sa. qmͣ iudicium suũ dm̃ pꝰse
mutare. Deniq tum basaam ꝓ hibitus eẽt ad̾o
ne iret ad balat. ⁊ postea tt̾in tequisiss an net¬
Indignatus ei deus exemplo asme corriput eum
quia ꝓhibentem angłm uideus asina ceptũ itere
mplere nolebat. Salaam u̾o ꝓhibente deo ne
iret it̾m int̾rogans an ire illum uellet. sic de deo
nio ꝯmendatur. erat enĩ ariolus samuelaũt ui

Expanded text:
fierent sacerdotes. Et de Samuele hoc sentire puto tufierent sacerdotes. Et de Samuele hoc sentire puto tutum non esse. Quomodo enim posset fieri, ut vir laudabilis et Dei testimonio commendatus hoc ageret, quod inconcessum sciebat? Cujus etiam praesumptionis vindictam pro certo habebat semel et iterum factam. nec enim dei iudicio poterat ad hoc adspirare, quem inmutabilem sciebat; a quo, si forte hoc audisset, temptari am posse, rescindere. posset enim magis sub dei apparentia et nomine id agi secum credere, ut circumueniretur a parte aduersa, quam iudicium suum deum posse mutare. Denique cum Balaam prohibitus esset a deo, ne iret ad Balac. et postea iterum requisisset, an iretindignatus ei deus exemplo asinae corripuit eum, quia prohibentem angelum uidens asina coeptum iter implere nolebat. Balaam uero prohibente deo, ne iret, iterum interrogans, an ire illum uellet, sic de deo nio commendatur — erat enim ariolus —, Samuhel aų.tem uir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtũ enĩ hñt. Manifm̾ est enĩ qr chore cum nõ
eẽt ex filiis aaron. ⁊ uoluisset suꝑ altare iipon̾e
incensum. hẏatu t̾re assumptus est cum sociis
suis. Et orias rex cum nõ utiq eẽt ex semine
aacron. s ex tribu inda. ⁊ p̾sumꝑsiss ag̾e sac̾dociũ
stans aute altare. ꝑcussus lepra in froute est ⁊ sic
exspirauit. Illi aũt qui dñt samuelem ñ natũ eẽ
sac̃dotem. ⁊ nchilominꝰ egisse illum asserũt sac̾¬
docium satis stultum est qd̃ dicunt. ⁊ stulto suade
re qd̾ bonum saloris ẽ maximi. qnͣta enĩ ebetudi¬
ne dutuntur ut sole apparente suꝑ t̾ram dicãt
cretum ut nemo auderet sat̾docium ag̾e p̃t̾ aaron.
⁊ filios eius obstinata mente ꝯtendunt sac̾ͥdotẽ
fuisse samuelem. Non enĩ intlłigunt qr si na¬
tus sac̾dos ñ est samuel. ⁊ sac̾docium egit. pͥsump¬
tor dicitur. quia hoc deus statuit ut uasc̾entur nõ

Expanded text:
pertum enim habent; manifestum est enim, quod Chore cum non pertum enim habent; manifestum est enim, quod Chore cum non esse ex filiis Aaron, et voluisset super altare imponere incensum, hiatu terrae absumptus est cum sociis suis . Et Ozias rex, cum non utique esset ex semine Aaron, sed ex tribu Iuda, et praesumpsisset agere sacerdotium, stans ante altare percussus lepra in fronte est et sic exspirauit. Illi autem, qui dicunt Samuhelem non natum esse sacerdotem et nihilo minus egisse illum adserunt sacerdotium. satis stultum est quod dicunre quod bonum est, laboris est maximi. Quanta enim hebetudine ducuntur, ut sole apparente super terram, dicant cretum, ut nemo auderet sacerdotium agere praeter Aaron et filios ejus, obstinata mente contendunt, sacerdotem fuisse Samuelem: non enim intelligunt, quia si natus sacerdos non est Samuel, et sacerdotium egit, praesumptor dicitur: quia hoc Deus statuit, ut nascerentur, non
Abbreviated transcription (Latin):
unt quidem int̾ nos qui ꝑtmm negoris
scłarib eccupati. ꝑtim minꝰ studiosi cura scptu¬
ras satras errorem patiunt᷑. putantes samuelẽ
sat̾ dotem fuisse .i. ex aaron hrẽ originem. ex cuiꝰ
ꝓrgenie ꝯstituit dñs deus nasci non fieri sac̾ doteᷤᷤ
nec alicui p̾t̾ filios eius ꝯcessum ẽ ut pon̾et ĩ al¬
tare incensum. Ex quib aliqui plus erranteᷤ
negant quidem samuelẽ de gen̾e fuisse aaron.
Hec est nõ illum dũt natum sac̃dotem. ⁊ nitħoꝰ
sac̾docio illum asserunt functũ. Quib pͥus
Rndendum est. Peuis est negare samuelẽ na¬
tum fuisse sac̾dotem. ⁊ tam̃ asserere illum functũ
ẽẽ sac̾docio qmͣ dic̾e sac̾dotem illum fuisse ex fili¬
is aaron. Hic emĩ ignorantia est illic stulticia.
Cum enĩ didic̾it qui illum putant natum ẽẽ sa¬
t̾dotem ex filiis aaron. ñ ẽẽ mamf᷑m h̃ẽbunt ñ
illum fuisse sac̾totem ignari. QLuia licuit ag̾e
alicui sac̾docium nͥ ei qui eẽt ex semũe aaron. Cõ¬

Expanded text:
unt quidam inter nos, qui partim negotiis saecularibus occupati, partim minus studiosi circa Scripturas sacras, errorem patiuntur, putantes Samuelem sacerdotem fuisse, id est, ex Aaron habere originem: ex cujus progenie constituit Dominus Deus nasci, non fieri sacerdotes. Nec alicui praeter filios ejus concessum est, ut poneret in altare incensum. Ex quibus aliqui plus errantes, negant quidem Samuelem de genere fuisse Aaron; hoc est, non illum dicunt natum sacerdotem, et nihilominus sacerdotio illum asserunt functum. Quibus prius respondendum est. Pejus enim est negare Samuelem natum fuisse sacerdotem, et tamen asserere illum functum esse sacerdotio, quam dicere sacerdotem illum fuisse ex filiis Aaron. Hic enim ignorantia est, illic stultitia. Cum enim didicerint, qui illum putant natum sacerdotem, ex filiis Aaron non esse; manifestum habebunt non illum fuisse sacerdotem: ignari quia non licuit agere alicui sacerdotium, nisi ei qui esset ex semine Aaron. Com
Abbreviated transcription (Latin):
tusũ est sacͥdos samues. fcũs aut ñ legi ᷑. nec ꝓbuitͤ
quia nͨ statuerat deus fi̾ sac̾dotes. In absoluto ẽ
samuelem minime sac̃ dotem fuisse. S ccͣdictorẽ
clausis oculis. si sac̾dos inqͥuat ñ fuit iucem tũ
egit sac̃dofis. qrã segitur deo sacͥficium obtulisse.
Quis audeat negare qd̾ scͥptum ꝓbatur. brtu¬
lit enĩ deo sacrificum samuel. S ñ inde uicem
sacͥdotis egisse cognoscitur. Ipẽ enĩ semꝑ dicitur
offerre curas oblationes st quas suꝑ altare nupo¬
nũt satͥdotes. Et saul obtulit. loc utic geule.¬

Expanded text:
tus non est sacerdos Samuhel, factus autem non legitur nec probatur, tus non est sacerdos Samuhel, factus autem non legitur nec probatur, quia nec statuerat deus fieri sacerdotes. in absoluto est Samuhelem minime sacerdotem fuisse. Sed contradictores clausis oculis: si sacerdos\', inquiunt. \'non fuit, uicem tamen egit sacerdotis, quoniam legitur deo sacrificium obtulisse! quis audeat negare quod scriptum probatur? obtulit enim deo sacrificium Samuhel, sed non inde uicem sacerdotis egisse cognoscitur. ipse enim semper dicitur offerre, cuius oblationes sunt, quas super altare inponit sacerdos. et Saul obtulit hoc utique gene
Abbreviated transcription (Latin):
situtum: S hely inqͥunt mortuo. ⁊ filis euis sa¬
edotib. samuel cepit ag̾e sac̾docium. qd̾ ñ lectio de¬
set ñ ratio adinittit. Hoc enĩ dicentes ulłm ꝓu¬
taut tunc fiusse qui ag̾et sacͥdocium. Ut hiis tͥb
mortus insi samuel poli mimn̾a obtuliss sacdoci¬
um agi desisset. que asseruatio dei est mimica. His
em̃ deus pͥ in ꝓuidus iundicatur. qĩ uescius enĩ sta¬
tuit. qd̾ ꝑman̾e nõ possit. Ut quid enĩ milli alii
qrã filiis aaron sacͥdocium ag̾e̾usq in scł̃m statu¬
dos. Si aũt ꝓuidus ⁊ prescus deus est ꝑmau¬
Et ad̾ statuit. ⁊ si ꝑmansit qd̾ statuit sanuualñ
egit sac̾docium. QQuiadei ñ erant sacͥdotes. Ia ue
⁊i lege nasci detreuit deus sac̾dotes. In noua n̾d¬
fieri dñs uissit sat̾dotes. Eligant nũc unũ de du¬
obus aut natum ꝓbent samuelem sacͥdotẽ aut
factum. S ꝯsentuut ñ illum natum eẽ sac̾dotẽ
quia scuiat illum ñ eẽ ex filiis aaron. Si gͦ na¬

Expanded text:
nt, mortuo, et filiis ejus sacerdotibus, Samuel coepit agere sacerdotium. Quod nec lectio docet, nec ratio admittit. Hoc enim dicentes, nullum putant tunc fuisse, qui ageret sacerdotium, ut his tribus mortuis, nisi Samuel populi munera obtulisset, sacerdotium agi desiisset. Quae asseveratio est Dei inimica. His enim Deus improvidus judicatur quasi nescius, cum id statiis Aaron sacerdotium agere usque in saeculum statudos. Si autem providus et praescius Deus est, permansit quod statuit: et si permansit quod statuit, Samuel non egit sacerdotium, qui Dei non erat sacerdos. In Veteri enim Lege nasci defieri dominus iussit sacerdotes. Eligant nunc unum e duobus: aut natum probent Samuhelem sacerdotem aut factum. sed consentiunt non illum natum esse sacerdotem, quia sciunt illum non esse ex filiis Aaron. si ergo na
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit. ⁊ cefi simłr obdulerunt. Nũqiudom̃s
utem sat̾dotis egunt. qmͣiuis enĩ ꝓprio sacdos faui¬
gatur officio. Ille tam̃ offr̾e diçitur cuiꝰ nomine a¬
git sac̃dos. Ipẽ em̃ imputat᷑ cuiꝰ miña offerunt
Et qui ñ fuit satͥdos quomᷤ uicem agͥe potat sac̾do
¶uefectus ⁊ em̃ potꝰ age uicemi pfesti ⁊ p̃tor pre¬
toris. ñ tam̃ p̃uatus potest ag̾e uicem potestatis alitꝰ
¶nto magis satdotis uicem ag̾e nõ potest qui ũ
est sacdos. Quo enĩ consilio ad hoc aspiare audet
¶sd̾ s scit non lite. nam si satͥ dos alicubi desit. pot̾ altꝰ
loci sacͥdos rogatus uenire ⁊ uicem eius ag̾e ñ tamnen
apħa qmͣuis sancte uite sit ag̾e potest esd̾ s sit mimiie

Expanded text:
ulit et ceteri similiter obtulerunt. numquid omnes uicem sacerdotis egerunt? quamuis enim proprio sacerdos fungatur officio. ille tamen offerre dicitur, cuius nomine agit sacerdos; ipsi enim inputatur. cuius munera offeruntur. et qui non fuit sacerdos, quo modo uicem agere poterat sacerdopraefectus etenim potest agere uicem praefecti et praetor prtoris, non tamen priuatus potest agere uicem potestatis alicuius: quanto magis sacerdotis uicem agere non potest, qui non est sacerdos! Quo enim consilio ad hoc adspirare audet, quod sibi scit non licere? nam si sacerdos alicubi desit, potest alterius loci sacerdos rogatus uenire et uicem eius agere, non tamen profeta, quamuis sanctae uitae sit, agere p
Abbreviated transcription (Latin):
regnum intrarent. facti ñ serui. s filii dei.
ui ea que non erant deus
uoluiss exisist̾e. ⁊ maiestatis sue minime
opus hoc ꝯdignum sciret. Prius de se cum sit natura
simpħs ⁊ incorpeus filium geu̾auit qui nicħ ab eo di¬
staret. Ut magnitudini sue giuus respondet estcãs
Quudeñ ultra poss face qmͣ ut se alt̾m qu ꝑfetꝰ
est geuanet. Ex ergo ꝑ fem̃ ꝯpus est. quo nitheupꝰ¬

Expanded text:
regnum intrarent, iam non serui, sed filii dei. regnum intrarent, iam non serui, sed filii dei. um ea quae non erant deus uoluisset existere et maiestati suae minime opus hoc condignum sciret, prius de se, cum sit natura simplex et incorporeus, filium generauit, qui nihil ab eo distaret, ut magnitudini suae congruus responderet effectus. quid enim ultra posset facere, quam ut se alterum, qui perfectus est, gene
Abbreviated transcription (Latin):
dnt suꝑne spiritales incelestib degentes. Qͣ¬
qm̃ eiñ sprritales sint ⁊ celestes potencie olꝓprio
tam̃ subiacent. si a treatore suo fu̾int aliene. Et
iͭ menbra erunt corꝑis que capiit suum ñ cognol¬
centes oberrant. Et quia aluid ñ ẽ qmͣ explanaite¬
miis in subectis. apħa testatur dicens. In illa autẽ
die illuminabit deus in consilio suꝑ t̾ram. Et adie¬
at. qm̃ abluet dñs inquit sordes fĩnorum ⁊ filiaꝵ
⁊ sanguinem purgabit de medio eorum. ¶Ludd
tam eidens: Qua m illo die .i. quo ꝓmissuma dei
impletum est ⁊ fidei sacͣm̃tum declaratum ẽ hoib
illminati stꝰ ut ꝑ creatoris cognitõem purificat
qui rei fuerant mortis fierent et̾ne inte hedes. E¬
miscue igitur ꝓph̾a locutus est ut om̃s dono der
idig̾e significaret. Ut siue pcc̃ores siue iusti dei
io absoluti pecõ deleta sm̃a data ĩ adam ꝑ quam
tuncti tenebantur a morte libertate accepta dei

Expanded text:
sed et supernae spiritales in caelestibus degentes. quamquam enim spiritales sint et caelestes potentiae, obprobrio tamen subiacent, si a creatore suo fuerint alienae, et nec membra erunt corporis, quae caput suum non cognoscentes oberrant. Et quia aliud non est quam explanauimus, in subiectis profeta testatur dicens: in illa autem die inluminabit deus in consilio super terram et adiecit: quoniam abluet dominus, inquit, sordes filiorum et filiarum et sanguinem purgabit de medio eorum. quid tam euidens, quia in illo die, id est quo promissum dei impletum est et fidei sacramentum declaratum est hominibus, inluminati sunt, ut per creatoris cognitionem purificati, qui rei fuerant mortis, fierent aeternae uitae heredes? promiscue igitur profeta locutus est, ut omnes dono dei indigere significaret, ut. siue peccatores siue iusti, deierno absoluti peccato deleta sententia data in Adam, per quam cuncti tenebantur a morte, libertate accepta in dei
Abbreviated transcription (Latin):
dabimus ⁊ uestim̃tis nr̃is oꝑiem᷑. U̾mptamen
ĩnccetur suꝑ nos nom̃ tuũ. aufer ohꝓbriũ nr̃m.
In absoluto est septem młr̾es septem eccͣas eẽ sigͥ¬
ficatas. Qmͣius enĩ una sit. sed septiforms di᷑ͦ.
ut corpus unum septemplici numero ꝯstet m̃bro¬
rum. Non solum aũt nos. s ⁊ suꝑni celestes ec̃ẽ

Expanded text:
ABIMUS ET UESTIMENTIS NOSTRIS OPERIEMUR, UERUM TAMEN INUOCETUR SUPER NOS NOMEN TUUM. AUFERS OBPROBRIUM NOSTRUM.\' In absoluto est septem mulieres septem ecclesias esse significatas; quamuis enim una sit, sed septiformis dicitur, ut corpus unum septemplici numero constet membrorum. non solum enim nos, sed et superni caelestes ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
hamus a maioribus nr̃is qui se id nosse ac uidisse dice¬
bant. fiundaniũ carthaginis rethorem cum ip̃e acciden¬
ti uitio luscus eẽt luscum filium procreasse. Quo exͦ
eũtitur alla tua sentencia qua dicis naturalia accidẽs
non conu̾ti. Accidens quippe fuit in patre qd̃ fcm̃ ẽ
infilio naturale. Illam uero alt̾am qua dicitis ꝑen¬
tes in filios eaque non hñt ip̃i non posse tͣnffund̾e:
alius fundanii filius qd̃ maxime usitatum est cum
quos gignunt quos rp̃i non hñt : uos pocuis qmͣ su¬
ds filios. Sibi simsles esse demonstrant. qui tam fu¬
istis mn nr̃is diffinitõnib cecu

Expanded text:
bamus a majoribus nostris, qui se id nosse ac vidisse dicebamus a majoribus nostris, qui se id nosse ac vidisse dicebant, Fundanium Carthaginis rhetorem, cum ipse accidenti vitio luscus esset, luscum filium procreasse. Quo exemplo evertitur illa tua sententia, qua dicis, « naturalia per accidens non converti. » Accidens quippe fuit in patre, quod factum est in filio naturale. Illam vero alteram, qua dicitis, « parentes in filios ea quae non habent ipsi non posse transfundere, » alius Fundanii filius, quod maxime usitatum est, cum quos gignunt quod ipsi non habent, vos potius quam suos filios sibi similes esse demonstrant, qui tam fuistis in vestris definitionibus caec
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis. posse gignentes in ꝓlem trahit̾e qd̾ nõ ha¬
bent ipĩ: si fu̾it inuentum qd̃ possit ħ fac̾e: ita
suꝑamini sicut ille qui dix̾it non posse animalia
nisi inferiores mou̾e mandibulas. inuento co¬
cdiillo sine ambuitate suꝑatur. Et qui dixit nlłim
animal migne uiuere. demonstrato qid̾ de salaman¬
dra ꝑhibetur. sine amb̾iguitate conuincitur. Cum igͥ
definis naturalia ꝑ acc̃us non ꝯu̾ti: Si uł unus quis¬
piam fuit niuentus qui uiciatus aliquo casi cum eo¬
dem uitio genu̾it filium. factumq sit proli naturale.
qid̾ parenti accũs fuit: nemꝑꝑe tua diffinitio ista fru¬
strab̾itur. Item cum definis ꝑentem qd̃ ip̃e non ħt̃
in suam prolem non posse tͣnsmitt̾e: Nonne diffmi¬
tio etiam ista. destituetur tum ibi fu̾it demonstͣti
nati homines nitegerrimus om̃ibus menbris ex hi¬
is parentibus qui non uulla menbra ꝑdid̾ant. Nudie¬

Expanded text:
veritis, posse gignentes in prolem trajicere quod non haveritis, posse gignentes in prolem trajicere quod non habent ipsi; si fuerit inventum quod possit hoc facere, ita superamini, sicut ille qui dixerat, non posse animalia nisi inferiores movere mandibulas, invento crocodilo sine ambiguitate superatur; et qui dixerat nullum animal in igne vivere, demonstrato quod de salamandra perhibetur, sine ambiguitate convincitur. Cum igitur definis « naturalia per accidens non converti; » si vel unus quispiam fuerit inventus, qui vitiatus aliquo casu cum eodem vitio genuerit filium, factumque sit proli naturale quod parenti accidens fuit; nempe tua definitio ista frustrabitur. Item cum definis, « parentem quod ipse non habet, in suam prolem non posse transmittere, » nonne definitio etiam ista destruetur, cum tibi fuerint demonstrati nati homines integerrimis omnibus membris ex his parentibus, qui nonnulla membra perdiderant? Audie
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iam ueniamus ad stis.¬
prolixam ⁊ oposam disputationem tuã
a illud qd̾ qnͣtuliuncumq simisitudinis grã
in re ad ꝑspiciendum difficiłi adhibendum pu
refutare mołitus es pͥus affirmans qd̾ ei rei qua
ꝑ se defendi non potest iithil suffragentur exͤ.
tinuo rem incognitam ⁊ in exꝑtam exempło ꝓba¬
re suscepit adiungens. Stulte tu qd̃ seminas
nõ uiuificatur nisi moriatur ⁊ cet̾a: Qd̃ quid̃
exemplum ⁊ huic rei de qͣ agitur. uon om̃ĩmodo
ẽ inꝯueniens. Purgatur enim a palea triticũ
sicut homo a pcto ⁊ tam̃ inde cum palea nascitur.
alt̾um. Quid est autem quod de cocodrillo drẽ
uołiusti solum eẽ in om̃ibus animalibus qͥ suꝑ¬
iores mandibusas mou̾i albinus affirmat ⁊ ig¬
nem cum sit omnib exitio salamandre ẽẽ ludibͥ¬
oͭ Nonne ista contͣuos pocius protulistis qũ
iuenitur aliquid unde monstretur eẽ possibile qd̃
geu̾alit̾ uegabatur: Cum ergo uos gen̾alit̾ nega¬

Expanded text:
 jam veniamus ad prolixam et operosam disputationem tuam, qua illud, quod quantulaecumque similitudinis gratia in re ad perspiciendum difficili, adhibendum put in oleastrum, refutare molitus es: prius affirmans, « quod ei rei quae per se defendi non potest, nihil suffragentur exemptinuo rem incognitam et inexpertam exemplo probare suscepit, adjungens, Stulte, tu quod seminas non vivificatur, nisi moriatur , etc.? Quod quidem exemplum et huic rei qua de agitur, non omni modo est inconveniens. Purgatur enim a palea triticum, sicut homo a peccato, et tamen inde cum palea nascitur alterum. 16. Quid est autem quod de crocodilo dicere voluisti, « solum esse in omnibus animalibus, cui superiores mandibulas moveri Albinus affirmat; et ignem, cum sit omnibus exitio, salamandrae esse ludibrio? » Nonne ista contra vos potius protulisti, quando invenitur aliquid unde monstretur esse possibile quod generaliter negabatur? Cum ergo vos generaliter nega
Abbreviated transcription (Latin):
cationem. ⁊ unum quippe alud ad dampnatio¬
nema trahere potiuit: s gm̃a non ħ unun tũ re¬
rum etiam plura que suꝑaddita funt pc̃a. dele¬
uit. Sienim ob unius delictum. inquid mors i¬
regnauit ꝑ unum. inulto magis qui huũ dannã
grẽ ⁊ iusticie accipiunt in uita regnabunt ꝑ uũ
ihm xp̃m. Suꝑior repetitus est sensus. qaina mł¬
to magis muita regnaBunt qui sme fine regua¬
bunt. qmĩ mors in eis regnauit que cum fine
regnauit. Itaq sicut ꝑ unius. ra quid delitump.
in om̃s homines ad condempnationem ita ⁊ ꝑ

Expanded text:
cationem. Et unum quippe illud ad damnationem trahere potuit: sed gratia non hoc unum tantum, verum etiam plura, quae superaddita sunt peccata delevit. Si enim ob unius delictum, inquit, mors regnavit per unum; multo magis qui abundantiam gratiae et justitiae accipistum. Superior repetitus est sensus; quia multo magis in vita regnabunt, qui sine fine regnabunt; quam mors in eis regnavit, quae cum fine regnavit. Itaque sicut per unius, inquit, delictum in omnes homines ad condemnati
Abbreviated transcription (Latin):
ita monĩs homines ꝑtnͣsiit in quo or̃s peccaue¬
runt. Quid ergo egit sex  Ita neilla reconcili¬
tum in mundo fuit. s est nͨ lex potuit aufire
pct̃m. Pcc̃m autem non deꝑutabatur: Cum lex
non esset. Erat quidem pc̃c̾m: s non deputai¬
batur. quia non tognoscebatur. ꝑ legemi emni
situt alio soco dicit: cognitio pcr̃i. Q regnauit u¬
mos ab adam usq ad moysen. Nec ꝑ molsen .u.¬
nͣ ꝑ legem: reguiim est ablatum. Regnauit at
inhuis qui non scauerunt. Quare igta si nõ
pottauerunt: Audi quare. In smulitudine ĩeͥd
pͥuaricationis ade qui est forma futurb dedit
enim ex se formam post̾is suis tpͣiuis pcc̃a pro¬
pria non hñtibus: ut ꝑcc̃i pat̾ui contagione i¬
morerentur qui ꝑeius carnalem concupłam gigͥ

Expanded text:
in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Quid ergo egit lex? Itane illa reconcilitum in mundo fuit: Hoc est, nec lex potuit auferre peccatum. Peccatum autem non deputabatur cum Lex non esset. Erat quidem peccatum, sed non deputabatur, quia non cognoscebatur. Per Legem enim, sicut in alio loco dicit, cognitio peccati . Sed regnavit mors ab Adam, usque ad Moysen: quia nec r Legem regnum ejus ablatum est. Regnavit autem et in his qui non peccaverunt. Quare igitur, si non peccaverunt? Audi quare: In similitudine, inquit, praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Dedit enim ex se formam posteris suis, quamvis peccata propria non habentibus, ut peccati paterni contagione morerentur, qui per ejus car
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est. Htu dictum exceptis ꝑuulis us pu¬
tari ubi si abste queram si non sunt int̾ prcõres ha¬
beudi. quomodo pro eis mortuus est qui pro petori¬
bus mortuus est: Rndebis non pro solis ptc̃oribus
mortuum qnͣiuis sit etiam pro pt̃orib mortiuis. Qd̾
om̃ino pecm̃. S attende qmͣ ualidis testimoniis
ut respond̾e cogaris. Si nullo pcc̃o ꝑiuisli obstrusti
sunt non esse pro ꝑuulis mortuum. Dicit eĩ ad co¬

Expanded text:
mortuus est . Hoc tu dictum exceptis parvulis vis putari. Ubi si abs te quaeram; si non sunt inter peccatores habendi, quomodo pro eis mortuus est, qui pro peccatoribus mortuus est? Respondebis non pro solis peccatoribus mortuum, quamvis sit etiam pro peccatoribus mortuus. Quod qomnino peccatum. Sed attende quam validis testimoniis ut respondere cogaris, si nullo peccato parvuli obstricti sunt, non esse pro parvulis mortuum. Dicit enim ad Co
Abbreviated transcription (Latin):
Sinou iideꝰ Aut pp̾qm̃ mortem ꝑuusorum mortuꝰ
est qui non est mortuus nisi pro mortus : Eumq
tu mortium ꝓ ꝑuulis confit̾is.
edi ergo metum ad illud qd̾ ad romanos ce¬
peram dice̾. cõmendat inquid suam caritatẽ
ꝓro nob̾is mortuus est. Cum ptõres nquid eẽmus

Expanded text:
si non inde? aut propter quam mortem parvulorum mortuus si non inde? aut propter quam mortem parvulorum mortuus est, qui non est mortuus nisi pro mortuis? Eumque tu mortuum pro parvulis confiteris. Redi ergo mecum ad illud quod ad Romanos coeperam dicere. 9. Commendat, inquit, suam charitatem pro nobis m
Abbreviated transcription (Latin):
hic negare ꝑmutis non iisi pio huis qumortu st
mortuum finsse ih̾m. Qruos igitair hos lad utesli¬
gismnortuos :  imqud eos qui de corpore ocierũte
Quis ita defipiat ut ħ sapiat: Eo modo itaci uiei¬
ligunus mortuos pro quibus om̃ibus unius mortu¬
ris est xp̃c: Quomodo alibi dicit. Et uos tum eẽtis
mortuiimdelitis ⁊ sputio camis irẽ uiuificauit tũ
om̃s. mortiu sunt. ostendens fierl non potusse ut
moreretur uisi pro mortuis. Exhec enim probauit
oñs mortuos eẽ: quia pid omĩb mortuus ẽ unus.
Impuigo. incusco. nfertõ recusanti. Acttpe. sasubre
est nolo moriaris: unus pro om̃ĩb mortius est. ergo
om̃s mortui sunt. Uide quia consequens ẽẽ uoluit
ut intesligantur om̃s mortu. Si pro om̃ib mortius
est. QLuuia ergo non in corpore restat ut in pcc̃e esse
mortuos omnes pro quib xp̃ mortuus est nemo ÷¬
ueget nemo dubitet: qui se non negat aut disbi
nuitis eos trahere origniase ꝑct̃m ⁊Iam mortui uñ.

Expanded text:
 nonnisi pro his qui mortui sunt, mortuum fuisse Jesum. Quos igitur hoc loco intelligis mortuos? numquid eos qui de corpore exierunt? Quis ita desipiat ut hoc sapiat? Eo modo itaque intelligimus mortuos, pro quibus omnibus unus mortuus est Christus, quomodo alibi dicit: Et vos cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis vestrae, vivificavit cum omnes mortui sunt: ostendens fieri non potuisse ut moreretur nisi pro mortuis. Ex hoc enim probavit omnes mortuos esse, quia pro omnibus mortuus est unus. Impingo, inculco, infercio recusanti: accipe, salubre est, nolo moriaris. Unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt. Vide quia consequens esse voluit, ut intelligantur omnes mortui, si pro omnibus mortuus est. Quia ergo non in corpore, restat ut in peccato esse mortuos omnes, pro quibus Christus mortuus est, nemo neget, nemo dubitet, qui se non negat aut dubitae permitteris eos trahere originale peccatum. Nam mortui unde,
Abbreviated transcription (Latin):
sit pectata sunt paria. quia uͥ uirtꝰ nulla est
nichil quidẽ rectum est. nͨ tam̃ idõ nõ est pra¬
uo prauius. distortoq distortus Si aũt̃ qd̾
puito eẽ ueruis. sacris litt̾is congruentius f
sunt anime intentões. ut corꝑis menbra nõ
qͣd uideant᷑ locis. s qd̾ sentiantur affectib
⁊ alud illummatur amplius. aliud iiue.
aliud õmino caret lummne. ⁊ tenebroso in¬
umbratur obstaculo ¶Pferto ita ut quisli
lustratione pie caritatis asfectus est malio
actu magis m alio minus. in alio nichil. sit
incipit ⁊ habere aliam. aliam ñ hab̾e: aliã
magis. minꝰue habe urtutem. Nara ⁊ ma¬
ior est in isto caritas qmͣ in illo recte possum
Dide. ⁊ aliqͣ m isto. ⁊ nulla mn illo qnͣtũ ꝑti¬
net ad caritatem Que pietas est ⁊ mipõ imo

Expanded text:
sic peccata sunt paria: quia ubi virtus nulla est, sic peccata sunt paria: quia ubi virtus nulla est, nihil quidem rectum est; nec tamen ideo non est pravo pravius, distortoque distortius. Si autem, quod puto esse verius sacrisque litteris congruentius, ita ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud inluminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo, profecto ita, ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et \'maior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et i
Abbreviated transcription (Latin):
te qnͣtum sufficit inspiratur: s sicut de te¬
nebris in lucem ꝓcedens paulatun ꝓgredien¬
do luminatur. Qd̾ donec plenissime fiat
lam eum tñ dicimus tanqmͣ de abditissima
spelunca egredientem uicinia lucis afflatũ.
tantomagis qnͣtomag̃ ꝓpmquat egressui.
ex tenebris unde egreditur taq ⁊ ñ iusti¬
ficabitur i conspectu dei om̃is iuuens. ⁊ tñ
uistus ex fide uiuit. ⁊ induti st̾ sc̃i iusticia
alius maiuis. alius minꝰ ⁊ nemo hic uiuit
sine pecõ. ⁊ ħ aliuis mas. alius minꝰ. optimꝰ
aũt qui est minimus. S quid ago. tanqmͣ
oblitus cra loquar. ¶ Doctori simisis factus
sum: cum ꝓposuerim quid abste discere ue¬
lim. S quia de pocõrum parilitate. unde m
id qd̃ agebam meidit questio. examinandã
tibi sententiam meam ꝓmere statueram. Aa
eam tandem aliqnͣdo concludam. q ⁊ si ue¬
rum est. qui habet unam om̃s hr̃e uirtutes
eum qui unam ñ habet nullam hr̃e ¶Iec

Expanded text:
te, quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tete, quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim progrediendo inluminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propinquat egressui, ex tenebris, unde egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens et tamen iustus ex fide uiuit. et induti alius minus, et nemo hic vivit sine peccato, et hoc alius magis, alius minus: optimus autem est, qui minimum. Sed quid ago, tanquam oblitus cui loquor, doctori similis factus sum, cum proposuerim quid a te discere velim? Sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod agebam incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, jam eam tandem aliquando concludam: quia etsi verum est, eum qui habet unam, omnes habere virtutes, eum qui unam non habet, nullam habere; nec
Abbreviated transcription (Latin):
stadiis multis suꝑ se ħeat alt̾a. an palmo
uł digito: sic illos qui tendunt ad sapienti¬
am ꝓfic̾e quidem dicunt tanqmͣ ab imo gͦ¬
gitis surgentes in aerem. s nisi totam stul¬
ticiam uelut oppͥmentem acẜ ꝓficiendo ue¬
lut enigendo euaserint ñ hr̃e uirtutem. nes
ẽẽ sapientes Obi aũt euaserint. mox hr̃ẽ
totam. nͨ cugmͣ stulticie reman̾e ¶Onde oĩ¬
no nullum pcc̃m possit existere. Hec simili¬
tudo uͥ stulticia uelut aqña. ⁊ sapientia ue¬
lut aer ponit᷑. Ot animus a p̾focatione stul¬
ticie tanqmͣ em̾gens in sapientiam repen¬
te respiret: ñ michi uidetur satis accõmoda
nr̃arum scriptura rum auctoritati. s illa ꝑo¬
tius. uitium uł stulticia tenebris. luti aut
uirtꝰ uł sapientie comꝑetur. qnͣtum ista si¬
milia de corꝑalib ad interligibilia dici pos¬
sunt ¶on itaq sicut de aqius maerem
surgens uͥ earum sũmum trausierit: repen¬

Expanded text:
stadiis multis super se habeat altam an unum palmum stadiis multis super se habeat altam an unum palmum uel digitum, sic illos, qui tendunt ad sapientiam, proficere quidem dicunt tamquam ab imo gurgitis surgentes in aerem, sed, nisi totam stultitiam uelut opprimentem aquam proficiendo uelut emergendo euaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes, ubi autem euaserint, mox habere totam nec quicquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit existere. Haec similitudo, ubi stultitia uelut aqua et sapientia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiae tamquam emergens in sapientiam repente respiret, non mihi uidetur satis accommodata nostrarum scripturarum auctoritati, sed illa potius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem uirtus uel sapientia comparetur, quantum ista similia de corporalibus ad intellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens, ubi earum summum transierit, repen
Abbreviated transcription (Latin):
cum ħ loco dicat. Quicumq aũt totam le¬
gem seruau̾it. offendat aũt muno factus
est oĩum reus. ĩ ñ in uno s ĩ multis. qͨ quos¬
dam s om̃s dixit offend̾e. Absit aũt ut qͥs¬
qmͣ fidelis existimet tot milia seruoꝵs xp̃i
qui u̾acit᷑ dicunt se hr̃e pcc̃m ne se ipõs de¬
cipiant ⁊ u̾itas in eis nõ sit: nullam hab̾e
uirtutem. cum urtus magna sit sapientia
Absit gͦ. ut dicamus tot ac tantos fideles
⁊ pios homines dei nõ hr̃e pietatem qmͣ gre¬
ti uł eusebian uł expssius ⁊ plenius theose¬
bian uocant. ¶Quid aũt est pietas nͥ dei cultꝰ.
Et unde ille colitur nisi caritate. ¶Caritas
gͥ de corde puro. ⁊ conscĩa bona. ⁊ fide ñ fic¬
ta magna ⁊ uera uirtus est: quia ipã ẽ ei
finis precepti. ¶Merito dicta est fortis sicut
mors: siue quia nemo eam uincit sic̃ mor¬
tem siue qr in hac uita us ad mortem est
mansura caritas. situt dñs ait. maiorem

Expanded text:
cum hoc loco dicat: q u icumque autem totam lecum hoc loco dicat: q u icumque autem totam legem seruauerit, offen-. dat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit autem, ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter dicunt se habere peccatum, ne se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit, nullam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia.ia. absit autem, ut dicamus tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel evoRteiav uel expressius et plenius fteooefieiav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
octidas aut̃. factus esttransg̾ssor legis. ꝓpt̾
illud qd̾ dix̾at. Redarguti a lege qͣ transgͥs¬
sores ¶Que cum ita sint. consequẽs uidet᷑
nisi alio modo intlli̾gend̾ ostendat᷑. Eut qͥ dix̾it
diuiti sede hic ⁊ pauꝑi sta illis. huic hono¬
rem ampliorem qmͣ illi defe̾ns ⁊ ydolatra
⁊ blasphemus. ⁊ ad ult̾ ⁊ homicida. ⁊ ne qͦd
longum est tuncta ꝯmemorem. reus oĩum
cͥmunum udicandus est. Offendens quippe
in uno: factus est oĩum reus ¶At enĩ qui u¬
nam uirtutem habet om̃is ħt ¶ Et qui nõ
h̃t unam: nullam ħt. Hoc si uerum est. ꝯ¬
firmatur ista sentencia ¶S ego eam expo¬
ni uolo. ñ confirmari. que ꝑ se ip̃a ẽ aput
nos om̃ib pħilosophoꝵ auttoritatib fir¬
mior Et illud quidem de uirtutib ⁊ de ui¬
tiis si u̾acit᷑ dicitur. ¶ Lonne ẽ consequens
ut ꝓpt̾ ħ om̃ia pcc̃a sint paria. ¶Nam tꝰ
de inseꝑabilitate uirtutum ⁊ si forsitã fal¬
lor. tañ si uerum memini qd̃ iux memini

Expanded text:
autem, factus es transgressor legis propter illud, quod dixerat: redarguti a lege quasi transgressores. quae cum ita sint, consequens uidetur — nisi alio modo intellegendum ostendatur —, ut, qui dixerit diuiti: \'sede hic\' et pauperi: \'sta illic\' huic honorem ampliorem quam illi deferens, et idolatres et blasphemus et adulter et homicida et, ne — quod longum est — cuncta commemorem, reus omnium criminum iudicandus sit; offendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim, qui unam uirtutem habet, omnes habet et, qui unam non habet, nullam habet. hoc si uerum est, confirmatur ista sententia. sed ego eam exponi uolo, non confirmari, quae per se ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini,
Abbreviated transcription (Latin):
offendat aut̃ i uno fcũs est omĩum reus̃:
si quo alio modo melius exponi posse nouit
dilectio tua. ꝑ dñm obsecro. ut nobiscum
cõmunicare digneris.
Ater hec uenit in manꝰ meas quidã
sermo arrianoꝵ sine noĩe auctoris sui.
Huic petente atq instante qui eũ mͥ
miserat qnͣta potui etiam uͤuitate. ⁊
celeritate respondi adumito eodem ser¬
ad singła nu̾is quib inspectis quid cui

Expanded text:
offendat autem in uno, factus est omnium reus, offendat autem in uno, factus est omnium reus, si quo alio modo melius exponi posse nouit dilectio tua, per dominum obsecro, uti nobiscum communicare digneris.Inter haec uenit in manus meas quidam sermo Arrianorum sine nomine auctoris sui. huic petente atque instante, qui eum mihi miserat, quanta potui etiam breuitate et celeritate respondi adiuncto eodem serad singula numeris, quibus inspectis quid cui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eam qrͣ nõ fecit miscdiam ñ mueniat.s
pocius dimuttendo atq dando mereat᷑ sibi
dimitti debita reddiq promissa Multa
dixi quibus tedium fortassis inferrem. qͥ
hec que tam̃ apꝓ nõ expectas disc̾ere:
quia ea docere consuesti. Si quid aũt est
in eis qnͣtum ad res ipãs ꝑtinet. nã quali
eloquio explicata sint: nõ nimis curo Si
quid gͦ est in eis quoti eruditionem offen¬
dat tuam. queso ut rescribendo ammoneas
⁊ me corrig̾e ñ graueris ¶In felix est emui
qui ñ tantos etiam scõꝵ tuoꝵ studiors la¬
bores ⁊ digne honorat ⁊ de hiis dño dõ nr̃o
cuiꝰ munere talis es. gr̃as agit. SOude cũ
libentuis debeam aquolibet discere quod in
¶Quanto iustuis abste hoc caritatis debitũ
flagito tusꝰ doctrina in nomnie ⁊ adutori¬
o dnũ tantum in latmna lingua eccͣstice lit¬
potuerunt:Maxime tam̃ istam senten¬
ciam. quicumq totam legem seruauerit

Expanded text:
et eam, quam non fecit. misericordiam non inueniat, sed et eam, quam non fecit. misericordiam non inueniat, sed potius dimittendo atque donando mereatur sibi dimitti debita reddique promissa. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis lnterrem. qui haec, quae tamen adprobas, non expectas discere, quia ea docere consuesti. si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam quali eloquio explicata sint, non nimis curo —, si quid ergo est in eis, quod eruditionem offendat , tuam, quaeso, ut rescribendo admoneas et me corrigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum libentius debeam a quolibet discere, quod inquanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latpotuerunt! maxime tamen, istam sententiam: quicumque totam legem seruauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
est quippe deo ⁊ miscd̃ia iuditanti. ⁊ iuditi
quis uelut ninium uistus. iudicium sũ
miscdia quasi securus expectat: iram iustiᷤ¬
simam ꝓuocat. qmͣ tuens ille dicit. Ne
intres in uidicium cũ seruo tuo ¶Uude
dicitur ppło contumaci.¶ Quid uultis me¬
cum uidicio contend̾e ¶Cum enĩ rex iuistꝰ
sederit in throno: quis glĩabitur castum
se hr̃e cor:ut quis głiabitur mũdũ
fec̾unt ueracit̾ dicendo. dimitte nob̃ de¬
bita nr̃a sicut ⁊ nos dimittimꝰ: ⁊ sine mur¬
muratione dando. hylarem enĩ datorem di¬
ligit deus. Deniq scũs iacob iam ex isto
uehement̾ illa sententia t̾ruerat console¬
tur. cũ ãmonet quomodo etiam pcc̃a coti¬
diana sine quib ñ hic iuuitur: cotidianiᷤ
remediis expientur. Ne homo qui cũ in
uno offenderit sit om̃ium reus in ml̃tis
offendendo. quia in multis offendimus os.
magnum aggerẽ rentus sui minutatmm
collestum ad tribunal tanti iuidicis ꝑuehat.

Expanded text:
est quippe deo et misericordia iudicanti et iudiciuest quippe deo et misericordia iudicanti et iudiciuquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum fecerunt ueraciter dicendo: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex isto uehementer illa sententia terruerat, consoletur, cum admonet. quo modo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes. magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ scripturas: diliges ꝓximũ tuum
sicut te ip̃m. bene facitis ¶Si em̃ ꝑsoãs
accipitis pct̾m oꝑamini redarguti a lege
qiͣ tr̃ansgressores.Et post illam senten¬
clam ad intelligendũ difficillimam de
qua satis dixi. qd̾ dicendũ putaur eandẽ
legem lib̃tatis cõmemorans. SSit loqui¬
mini inquit. ⁊ sic facite: sicut ꝑ legẽ lib̃¬
tatis incrpientes iudicari. Et qm̃ qui
paulo ante dixerit nouit: qm̃ in młtis
osfendimus om̃s: suggerit dnĩcam tan¬
qmͣ cotidianam cotidianis. ⁊ si leuiorib
tam̃ uulnerib medicinam ¶Iudicium
enu inquit sine medicina: illi qui non
fecit miscd̾iam. Hinc emm ⁊ dñs.¶Dini¬
tite inquit ⁊ dimittetur uob̃. date ⁊ dabi¬
tur uobis. suꝑ exaltet aũt miscd̃ia iudici¬
S qui miscd̾iam p̾stiterunt: beati mise¬
ricordes quia ip̃õꝵs miserebitur deꝰ: ⁊ hoc
utiq ustum est ut dimittat᷑ eis quia di¬
miserunt. ⁊ detur eis quia dederunt. ¶In¬

Expanded text:
um sicut teipsum, bene facitis. Si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Et post illam sententiam, ad intelligendum difficillimam, de qua satis dixi quod dicendum putavi, eamdem legem libertatis commemorans: Sic loquimini, inquit, et sic facite, sicut per legem libertatis, incipientes judicari. Et quoniam quid paulo ante dixerit, nouit, quoniam i n multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus tamen uulneribus medicinam: iudicium enim, inquit, sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. hinc enim et dominus: dimittite, inquit, et dimittetur uobis; date et dabitur uobis. superexultat autem misericordia iudicised qui misericordiam praestiterunt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. in
Abbreviated transcription (Latin):
Dilgit tanqmͣ se ip̃m ut ⁊ ille diugat deun
at ꝑ hec qui totam legem seruauerit. si ĩ dono
offendit fit oĩum reus quia cont cantatem
fatt uñde totalee pendet. ESeus i taꝵs fit eĩ¬
um. Fatiendo contͣ ꝑceptum in quo pendent
omia ¶Cur gͤ n dicantur paria pct̃on Anfor¬
te quia magis facit contra caritatem quig¬
uius potat. nuiꝰ qui leuius.: hec ipõ a dmit¬
tit magis ⁊ minꝰ quo fit quidem oĩim reus.
 gauis fcans uł in plurib peccans mage
res. leuius aut uł in pautiorio peccans mi¬
nus rens: tanto maiore selicz rentu qnͣto ani¬
plius. tanto minore. qͣnͣto miꝰ poc̃au̾it. Qar̃
enam sim uno offend̾it. reus oĩum est. quia
cont cam facig i nͣ pendent om̃ia ¶Quen
etiam apsice gr̃e: in multis em̃ offendimꝰ oh̃
xmio nmor¶Et tuosus tanto mmor d peet
ppettione. qnͣto maior in aeuni ⁊ dei duesti

Expanded text:
diligit tamquam se ipsum, ut et ille diligat deum, ac per hoc, qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui grauius peccat, minus, qui leuius, et hoc ipso admittit magis et minus, quo fit quidem omnium reus, sed grauius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendenetiam apostolicae gratiae: in multis enim offendimus omnes. ximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ hũit ⁊ emit eam ¶Questio ẽ cura ninn̾o
pliuali. ad singularẽ tnͣsierit ut cũ grat
homo bonas margaritas unã muen̾at pͥei¬
osam. qmͣ uenditis om̃ib q̃ hiũt emat.
Aat gͦ iste bonos hoĩes q̃rens cum quibus

Expanded text:
 et emit eam. Quaestio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat homo bonas margaritas, unam inveniat pretiosam, quam venditis omnibus quae habet, emat. Aut ergo iste bonos homines quaerens, cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ scͥpture intlligunt᷑. que noĩe duorum
testam̃toꝵ nomi ⁊ uet̾is concludunt᷑. quẽ¬
admod̾ ap̃ alium eurͣi głistam. gladiũ bis
acutum tali conclusione uidet᷑ exponere.
An qr in ꝑabolis ista locutꝰ ẽ. ⁊ cũ q̃sisset ab
eis utrum intellexissent Enderunt se in¬
tellexisse. fortasse ista similitud̾ie ultima
prisfamilias ꝓfentis noua de thesauro no
ua ⁊ uet̾a. ostend̾e uoluit. eũ doctũ hñd̾
eẽ m ecca. qui ⁊̃ scͥpturas uet̾es ꝑabolas ex¬
plicatas intellex̾it. ab istis nouis accipiens
regulas. quia ⁊ ista dñs ꝑ ꝑabolas enũtia¬

Expanded text:
e intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntur; quemadmodum apud alium evangelistam, gladium bis acutum tali conclusione videtur exponere ? An quia in parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum hEcclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntia
Abbreviated transcription (Latin):
das ⁊ sorores euis ñne õ ap̃ nos sunt.
¶nde gͦ huic om̃ia ista. Et scandalirabã¬
turmeo. Frẽs ap̃ uideos diti solere cogna¬
tos. us adeo ꝓbatur. ut ñ solũ ex equo ge¬
nationis gradu. sicut sunt fili frm̃ ⁊ soro¬
rum qui ⁊̃ ap̃ nos usitatissime frẽs dicũt.
s ⁊̃ auunculus ⁊ sororis filius. sic̃ sͥ erant
iacob ⁊ laban. frẽs appellati ĩueniant¶  Iõ
g᷑ mirũ est. dcõs eẽ frẽs dnĩ ex mat̾uo ge¬
nere quosq cognatos. cum ⁊̃ ex cognatõe
ioseph dici potuerũt frẽs eiꝰ ab eis qͥ illũ
brẽm dni eẽ arbitrantur. ¶ aer¬
ronimũ pb̾rm. de sententia iacobi apłi qua
ditit: S. totantꝰ quis legem seruaint. offen¬
dat autem muno factus est oĩum reusi tũ
idem dicat. in multis offendinsꝰ om̃s. Iocto¬

Expanded text:
das, et sorores ejus, nonne omnes apud nos sunt? unde ergo huic omnia ista? Et scandalizabantur in eo. Fratres apud Judaeos dici solere cognatos usque adeo probatur, ut non solum ex propinquo generationis gradu, sicut sunt filii fratrum et sororum, qui etiam apud nos usitatissime fratres dicuntur; sed etiam avunculus et sororis filius, sicut sibi erant Jacob et Laban, fratres appellati inveniantur . Non ergo mirum est dictos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Domini esse arbitrabantur. 2. GeRIMUM. De sententia Jacobi apostoli, qua dicit: Si totam quis legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omnium reus, cum idem dicat: In multis offendimus omnes. Et
Abbreviated transcription (Latin):
leg̾it EIon gͦ abhorret qd̾ ait iohes. ꝓp̃¬
ea ñ pot̾ant cred̾e̾. quia excecauit eculos eoꝵ.
ut ñ uideant. ab ea sña qua intelligimus.
Iõ excecatos ut ꝯu̾t̾entur. ħ est. iõ eis ꝑ ob¬
scuritates pabolarum occultatas sm̃as dnĩ.
ut post eius resurrectionem salubriore pnĩa
resipisc̾ent. quia ꝑ obscuritatem finonis ex¬
cecati. dicta dni ñ intellex̾unt. ⁊ ea ñ ĩtelli¬
gendo. ñ in eum trediderunt. ñ credendo cru¬
cifix̾unt eum. atq ĩ post eius rrͦnem miratu¬
lis que in eiꝰ noĩe fiebant. ext̾riti maiore cͥ¬
minis reatu ꝯpũcti st̃. ⁊ ꝓstrati ad pñam.
dem̃ accepta indulgenͣ ad obed̾iam flagran
fiebat. ita de iłł ꝓpħa alio loco dic̾. qd apłs

Expanded text:
legerit . Non ergo abhorret quod ait Joannes, Proptlegerit . Non ergo abhorret quod ait Joannes, Propterea non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum ut non videant, ab ea sententia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates parabolarum occultatas sententias Domini, ut post ejus resurrectionem salubriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Domini non intellexerunt, et ea non intelligendo, non in eum crediderunt, non credendo crucifixerunt eum; atque ita post ejus resurrectionem miraculis, quae in ejus nomine fiebant, exterriti, majore criminide accepta indulgentia ad obedientiam, flagranfiebat, ita de illis propheta alio loco dicit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶uod si ĩ est. quis ñ exurgat in defensiꝯnẽ
iudeors. ut eos exͣ cuipam fuisse ꝓdlamet.
qd̾ ñ crediderũt: Propt̾ea eiũ ũ pot̾ant cre¬
dere. quia excecauit oculos eoꝵ. ¶S qm̃ pociꝰ
deus pocuis exͣ culpam d inteltigi cogimur
fati. aliis quibdam pcc̃is. eos ita excetari me¬
ruisse. qͣ tñ excecatõe ñ potu̾nt credere. U̾ba
pot̾ant. quia excecati erant. ¶ An forte non
absurde dicimꝰ quosdam uideoꝵ fuisse sana¬
biles. s tanto tñ suꝑbie tumore ꝑiditatos
ut eis expedierit pͦ ñ credere. ⁊ ad hoc fuisse
las. quib nõ intellc̃s. ñ in eũ cred̾e̾nt. non
credentes aũt cum cet̾is despatis crucifig̾ent
eum atq ita post euis resurrectionem conu̾¬
t̾entur. qñ iam de reatu mortis dni ampliꝰ
sum ẽẽ gaud̾ent. qm̃ tanta erat eoꝵ suꝑbia.
ut tali huiliatione eẽ deicienda. ¶ Qd̾ in¬
congrue dem̃ eẽ quil arbitret᷑ si ñ ita cõ¬
tigisse. in actib aplõriu manifestissime

Expanded text:
nsionem Judaeorum, et eos extra culpam fuisse proclamet quod non crediderunt? Propterea enim non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum. Sed quoniam Deus potius extra culpam debet intelligi, cogimur fateri aliis quibusdam peccatis eos ita excaecari meruisse, qua tamen excaecatione non potuerunt credere; verba poterant, quia excaecati erant. An forte non absurde dicimus, quosdam Judaeorum fuisse sanabiles; sed tanto tamen superbiae tumore periclitatos, ut eis expedierit primo non credere, et ad hoc fuisse las, quibus non intellectis, non in eum crederent, non credentes autem, cum caeteris desperatis crucifigerent eum; atque ita post ejus resurrectionem converterentur, quando jam de reatu mortis Domini amplsum esse gauderent: quoniam tanta erat eorum superbia, ut tali humiliatione esset dejicienda? Quod incongrue dictum esse quilibet arbitretur, si non ita contigisse in Actibus Apostolorum manifestissime