comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit̾ notare uoluit p̾us apostatã noĩauit qr insi
priꝰ intꝰ a cõspectu cõditoris au̾sione mẽtis caidet̾
foris postinodũ ad incõstanciã et seminãda iuir¬
gia nõ ueniret liganda sũt ergo foris ꝑ discipliam
mẽbra corꝑis ut intrĩsecꝰ solidetur statꝰ mẽtis
qͣtinꝰ dũ undiq ext̾ior custodia interiori mobili¬
tati coercẽde opponit᷑ tandẽ mẽs ad pacẽ stabilẽ¬
ĩ semet ip̃a colligat᷑. Omniũ nãq uicõꝵ motus
discipliã coħcet et ꝙͣtũ mala desideria foris coeitẽdo
cõpunt tm̃ per eã bonũ desideriũ in teriꝰ cõualescit
Paulatĩ q eadẽ uirtutis forma per cõsuetudinẽ mĩti
ĩpͥmit᷑ q̃ soris ꝑ discipliam in hĩtu corꝑis cõẜuatur
Ecte uidimꝰ ꝙͣtũ ualeat discipliã nũc qͣlit̃ custodiri
debeat cõsideremꝰ. Quatuor sũt p̃cipue in qͥb obẜ¬
et qͣlitate in colore et formacõe et coaptacõne
uestimẽtoꝵ In gn̾e scilicet ne sint uestimẽta nr̃a

Expanded text:
notare voluit prius apostatam nominavit, quia nisi prius intus a conspectu Conditoris aversione mentis caderet, foris postmodum ad inconstantiam et seminanda jurgia non veniret. Liganda ergo sunt foris per disciplinam membra corporis, ut intrinsecus solidetur status mentis, quatenus dum undique exterior custodia interiori mobilitati coercendae opponitur, tandem mens ad pacem in semetipsa colligatur. Omnium namque vitiorum motus disciplina coercet, et quantum mala desideria foris coercendo comprimit, tantum per eam bonum desiderium interius convalescit. Paulatimque eadem virtutis forma per consuetudinem menti imprimitur, quae foris per disciplinam in habitu corporis conservatur. Ecce vidimus quantum valeat disciplina, nunc qualiter custodiri debeat consideremus. Quatuor sunt praecipue in quibus seret qualitate, in colore et formatione et coaptatione vestimentorum. In genere, scilicet ne sint vestimenta nostra
Abbreviated transcription (Latin):
acconũ in mẽbris cõẜuanda est ut .s. id agat unũ¬
qdq mẽbrũ ad quod sc̃m̃ est ut neq loquat᷑ mãnꝰ
neq os audiat nec oculꝰ lingue officiũ assim̃at
Sũt enũ quidã qui insi buccis patẽtib austultare
nestiũt et qiͣ ꝑ os sensꝰ ad cor influe̾ debeat palatũ
ad uerba loquẽtis aꝑũĩt alii ꝙ adhuc peiꝰ est in
agẽdo uel audiẽdo qͣi canes siciẽtes linguã ꝓtẽdũt

Expanded text:
membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes lingu
Abbreviated transcription (Latin):
decaluabit dñs uerticẽ filiaꝵ syon hec ẽ pena
arrogãciũ et dñs cͥmẽ eap mdabit hec ẽ pena
lascinoꝵ et quia hec uicia luxus p̃ciosaꝵ uestiũ¬
sequi solet pena quoq eis subinfert᷑ cũ dr̃ In
die illa auferet dñs ornatũ calciamẽtoꝵ et
banulas et torques et mouilia et armillas et
mittras et dist̾mĩalia et ꝑichelidas et murenu¬
las et olfactoria et mauies et anulos et gẽmas
in fronte pendẽtes et mutatoria et pallia et lin¬
theannĩa et acꝰ et specula et sindones et uictas
et theristra et erit pro suaui odore fetor et pro
zona funitulꝰ et pro crispanti trine caluiciũ
et pro fastia petcorali ciliciũ Ecce qm diligẽter
omĩa uanitatis insignia enumetat ut hec in
quib hoĩes nullã uel ad modũ ꝑuã culpã esse
putãt ꝙͣ dist̾cte adeo pensent᷑ oñdat dissolutũ
et tardũ salomon arguit dices per agrũ hoĩs
pigri trãsiui et ꝑ uineã uiri stulti et ecce totũ

Expanded text:
decaluabit Dominus uerticem filiarum Syon, hec est pena arrogantiȩ. Et Dominus crinem earum nudabit, hec est pena lasciuiȩ. Et quia hȩc uicia luxus superfluarum uestiusequi solet, poena quoque ejus subinfertur cum dicitur: In die illa auferet Dominus ornatum calceamentorum et lunulas, et torques, et monilia, et armillas, et mitras, et discriminalia, et periscelidas, et murenulas, et olfactoria, et inaures, et annulos, et gemmas in fronte pendentes, et mutatoria, et pallia, linteamina, et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra; et erit pro suavi odore, fetor; et pro zona, funiculus; et pro crispanti crine, calvitium; et pro fascia pectorali, cilicium . Ecce quam diligenter omnia vanitatis insignia enumerat, ut haec in quibus homines nullam vel admodum parvam culpam esse putant, quam districte a Deo pensentur, ostendat. Dissolutum et tardum Salomon arguit dicens: Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti, et ecce totum
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ uocat. mane qñ surgere debet cõsida̾t quid
egerit ꝑ noctẽ in uesꝑa qñ cubitũ uadit considãt qͥd
egit ꝑ diẽ ꝙͣtũ ad bona agẽda solito alacor ꝙͣntũ ad
plãtatꝰ sit qͣlit̃ denũ ꝑ indiciũ trãsacce decepcoĩs
futurã illiꝰ fraudẽ cau̾e̾ possit qͣtmꝰ eũ nec suꝑue¬
mẽs tẽptatõ ĩ yuidũ ad malũ opꝰ deiciat neq ĩdist̾¬
tũ in bono oꝑe p̃sẽs negligẽtia fallat qͥsqͥs cor suũ
in eiusmodi studio ex̾cet existimo qd cito ad illã bonã
et salubrẽ stĩam ꝑueniat quã sic̃ supͣ diximꝰ ad
seruãdã disciplinã et bonitatẽ psalmista dari sibi

Expanded text:
siderat quid egerit per noctem; in vespere quando cubitum vadit, considerat quid egerit per diem, quantum ad bona agenda solito alacrior, quantum ad plantatus sit, qualiter demum per indicium transactae deceptionis futuraniens tentatio improvidum ad malum opus dejiciat, neque indiscretum in bono opere praesens negligentia fallat. Quisquis cor suum in ejusmodi studio exercet, existimo quod cito ad illam bonam et salubrem scientiam perveniat, quam, sicut supra diximus, ad servandam disciplinam et bonitatem psa
Abbreviated transcription (Latin):
hic gestus .i. citatus siue inquietꝰ cũ molli et pro¬
caci affinitatẽ qr leuitas aliqñ lastiuã. aliqn
ĩpacienciã designat. Inquietꝰ gestꝰ lastiuo et
procaci cocordat sic̃ ꝑ salononẽ dẽ de fenestra
domꝰ mee per cancellos prospexi et uideo ꝑuulos
considero uecordẽ Iuuenẽ qui trãsit ꝑ plateas iuxͣ
angulũ et p̃p uiam domꝰ aliene gͣdit᷑ in obsturo¬

Expanded text:
hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac prohic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas aliquando lasciviam, aliquando impatientiam designat. Inquietus gestus lascivo et procaci concordat, sicut per Salomonem dicitur: De fenestra domus meae per cancellos prospexi, et video parvulos, considero vecordem juvenem, qui transit per plateas juxta angulum, et prope viam domus alien
Abbreviated transcription (Latin):
Iurgia semĩat huic exẽplo ueniet ꝑdicõ sua n ͨ
hẽbit ultra medicinã. qm sit emĩ ꝑ dicõi ꝓximꝰ
ip̃a sua accõne satis demõstrat qui ꝑ inqetudĩs ui¬
ciũ in semet ip̃o pacẽ ꝑdit eciã pͥusꝙͣ foris obsistentẽ
Inueniat Et quo p̃cipitãdꝰ sit patet si occasionẽ
furoris inuenit quẽ nullo tuibãte exteriꝰ sua intꝰ
leuitas et impaciẽtia ad furorẽ p̃cipitẽ rapit uñ
bñ post ꝙͣ incõstãcie et leuitatis signa enumerat
dicẽs ãnuit ocłĩs digito loquit᷑ terit pede nouissiẽ
Iudiciũ furoris exp̃ssit dices om̃ tẽꝑe Iurgia seĩãt
quia sic̃ dc̃m ẽ pͥmũ ꝑ leuitatis uiciũ et inq̾etu¬
diuẽ pax int̾ne trãsquilitatis dissoluit᷑ ac si deĩde
pede digito loquitur tã furoris ꝙͣ inqetudĩs signũ
sit S tñ hic solet ordo ꝑdicõnis ut pͥmũ homo
ꝑ inquietudinẽ cõstanciã gͣuitatis deserat ac si
tandẽ usq ad impaciẽciã fuioris erũpat. hc̃ eciã

Expanded text:
 Huic extemplo veniet perditio sua, nec habebit ultra medicinam. Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonstrat, qui per inquietudinis vitium in semetipso pacem perdit etiam priusquam foris obsistentem inveniat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua intus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa enumeravit, dicens: Annuit oculis, digito loquitur, terit pede, novissime indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit, tamen hic esse solet ordo perditionis, ut primum homo per inquietudinem, constantiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent illa in cõu̾sacõne eoꝵ qͣi deorsũ pressa
iacẽt qñ uero talia oꝑantur que humanas mẽtes
in admiracõem sui ꝑtrahũt qͣi quasdã in se emmẽtes
sculpturas ostẽdũt Quod ergo in illis eminet in
nobis introrsũ recondi debet et ꝙ in illis dep̃ssum
ost in nobis est erigendũ quia nos cũ facta illoꝵ
ad imitatõem trahunꝰ sublimia quidã in abscondito
et abietta in manifesto face̾ debena ne uel illa si
ostendant᷑ ꝑ amorẽ accepti fauoris mani glie ẜuire
incipiãt uel ista si abscondant᷑ ꝑ timoiẽ uilitatis
p̃miũ ret̾bucoĩs amittãt Nestio quã hõ deinceps
heãt excusacõem ignorãcie cui tot Iam uie demon

Expanded text:
pertinent, illa in conversatione eorum quasi deorsum pressa pertinent, illa in conversatione eorum quasi deorsum pressa jacent. Quando vero talia operantur quae humanas mentes in admirationem sui pertrahunt, quasi quasdam in se eminentes sculpturas ostendunt. Quod ergo in illis eminet, in nobis introrsum recondi debet, et quod in illis depressum est, in nobis est erigendum, quia nos cum facta eorum ad imitationem trahimus, sublimia quidem in abscondito et abjecta in manifesto facere debemus, ne vel illa si ostendantur per amorem accepti favoris inani gloriae servire incipiant, vel ista si abscondantur per timorem vilitatis, praemium retributionis amittant. Nescio quam homo deinceps habeat excusationem igno
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ uita m̃a tãto ciciꝰ ad nouitatẽ redeat ꝙͣto
prompeiꝰ in om̃em quã uiderit uirtutis spẽm per
uolũtariã obediẽtiam se inclmat et tãto alciꝰ ei ue¬
stigiũ aliene bonitatis incipiat inhere̾ ꝙͣnto arcciꝰ
studet bona alioꝵ muitari pociꝰ ꝙͣ carꝑe/ aliam
nobis adhuc nõ contẽpnendã consideracõem/ ad
pũs negociũ forma sigilli exhibet sigura nãq
q̃ in sigillo foris eminet in ĩpressione cere incroisũ
signata apparet et que in sigillo intrĩsecꝰ sculpta ẽ¬
ostẽdit᷑ in cera ext̾ius figurata demõstiatur
Quid ergo alius in isto nõb ĩnuit᷑ insi quia nos
qui ꝑ exẽplũ bonoꝵ qͣi ꝑ quoddã sigillũ optime
exsculptũ informari cupimꝰ quedã in eis subli¬
mia et qͣi eminẽtia quedã uero abiecta et qͣi dep̃ssa
oꝑũ uestigia inuenimꝰ St̃oꝵ quippe oꝑa que ꝙͣtũ
ad reputacõem hoĩm nõ ad dignitatẽ s ad uilitatẽ

Expanded text:
citius ad novitatem redeat, quanto promptius in omnem quam viderit virtutis speciem, per voluntariam obedientiam se inclinat, et tanto altius ei vestigium alienae bonitatis incipiat inhaerere, quanto arctius studet bona aliorum imitari potius quam carpere. Aliam nobis adhuc non contemnendam considerationem ad praesens negotium forma sigilli exhibet. Figura namque quae in sigillo foris eminet, impressione cerae introrsum signata apparet, et quae in sigillo intrinsecus sculpta ostenditur, in cera exterius figurata demonstratur. Quid ergo aliud in isto nobis innuitur, nisi quia nos qui per exemplum bonorum, quasi per quoddam sigillum optime exsculptum reformari cupimus, quaedam in eis sublimia et quasi eminentia, quaedam vero abjecta et quasi depressa operum vestigia invenimus? Sanctorum quippe opera quae quantum ad existimationem hominum non ad dignitatem, sed ad utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
gestu lastiuã et arcogãtẽ aĩam dñs ꝑ ysaiam
ꝓphãm arguit dicẽs. descende sede in pulu̾t ugo
filia babilonis sede in t̾ra nõ est solũifilie caldeoꝵ
quia ultͣ nõ uocaberis mollis et tenera tolle molã

Expanded text:
gestu lasciviam et arrogantem animam Dominus per Isaim gestu lasciviam et arrogantem animam Dominus per Isaim prophetam arguit, dicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeorum, quia ult
Abbreviated transcription (Latin):
offacia mẽbroꝵ in suis accõnib ẜuare nõ ualet
sic iste ĩpaciẽtia quid̃ et fluccuacõe mẽtis ad q̃libet
p̃ceps ĩpellitur. s in om̃ib que agit nullo racoĩs
modanniẽ gũbnatur S sciẽdũ est ꝙ in hiis uici¬
osis gestib quidã adiuicẽ similes quodã mõ esse ui¬
dentur et quẽ admodũ uicia de quib nastũtur ĩt¬
quãdã adĩuicẽ concordiã ꝑuersitatis obsuant
sic̃ silẽs sunt gestꝰ mollis et procax dissolutꝰ et
cardꝰ citatꝰ et turbidus qr et uicia ip̃a it̃ se siliã
sũt sĩc ẽ lastuua et Iaccãcia / negligẽtia et pig̾tia
inquietudo et ĩpaciẽtia p̃pea om̃es isti mordinati
gestus qr de interiorib aĩe prodeũt corrupcõib¬
aĩe in multis st̾pturaꝵ locis gͣuit̃ argui et rep̃hẽdi
ĩueniũtur que et si ꝑ singlã enumerare nõ possintꝰ
ne tñ pro nichilo rem tñ exaggerare uideanuir
quedã ex hiis exẽpli cã reuoluemꝰ/ de molli et ꝓcaci

Expanded text:
officia membrorum in suis actionibus servare non valet, sic iste impatientia quidem et fluctuatione mentis ad quaelibet praeceps impellitur, sed in omnibus quae agit nullo rationis moderamine gubernatur. Sed sciendum est quod in his vitiosis gestibus quidam inter se similes quodammodo esse videntur, et quemadmodum vitia de quibus nascuntur, intquamdam inter se concordiam perversitatis observant; sicut similes sunt gestus mollis et procax, dissolutus et tardus, citatus et turbidus, quia et vitia ipsa inter se similia sunt, sicut et lascivia, et jactantia, negligentia et pigritia, inquietudo et impatientia. Propterea omnes isti inordinati gestus, quia de interioribus animae prodeunt corruptionibus, in multis Scripturarum locis graviter argui et reprehendi, inveniuntur; quae, etsi per singula enumerare non possumus, ne tamen pro nihilo rem in tantum exaggerare videamur, quaedam ex his exempli causa revolvemus. De molli et procaci
Abbreviated transcription (Latin):
Rebelles animos nnsi adhuc mordacõrib lupatis
frenati fum̃t nõ facile a uia p̾stini erroris decliare
Ques quidẽ oꝑtet in cũccis obẜuãcus usq ad unguẽ
stringere et ut nullus deuiãdi locꝰ tergiu̾sacõm
relinqͣtui. ad singlã uestigia dec̾i̾atis precepcõib¬
sstus est modus et sigurac̃o mẽbroꝵ corꝑis
ad omem agendi et habendi modum.
c sex moĩs repħẽsibłis ĩuenit᷑. scil si est aut
mollis aut dissolutꝰ aut tardꝰ aut citatꝰ aut
p̃iocax̃ aut turbidus mollis sigͣt lasciã dissolutꝰ
negligẽciã tardus pigriciã citatꝰ icõstanciã ꝓcax
suꝑbiã turbidus iracũdiã. Nã quod moidinati
motꝰ corꝑis corrupcõem et dissolucõem in dicẽt m̃tis
suꝑiꝰ iam demõstratũ ẽ ubi salonioĩs testĩomo uirũ

Expanded text:
rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis frenati fuerint, non facile a via pristini erroris declinare. Quos quidem oportet in cunctis observationibus usque ad unguem stringere, et ut nullus deviandi locus tergiversationi relinquatur, ad singula vestigia determinatis praeceptionibGestus est motus et figuratio membrorum corporis, ad omnem agendi et habendi modum; hic sex modis reprehensibilis invenitur, scilicet, si est aut mollis, aut dissolutus, aut tardus, aut citatus, aut procax, aut turbidus. Mollis significat lasciviam, dissolutus negligentiam, tardus pigritiam, citatus inconstantiam, procax superbiam, turbidus iracundiam. Nam quod inordinati motus corporis, corruptionem et dissolutionem indicent mentis superius jam demonst
Abbreviated transcription (Latin):
.uermis ip̃e et uermnis hereditas ege erꝰ hẽdita¬
bit eĩ hõ uermes bestias serpẽtes/ Quãtũcũq ex¬
colatur et ornetur quid ẽ aliud caro ꝙͣ caro qͥd igr̃
prodest in hĩtu qui foris ad tẽpꝰ adheret gloriã
querẽ et corrupcoĩs putredinẽ que in nobis ẽ et
semꝑ ꝑmanet nõ cõsidare pp̃ea debẽt amatores
religionis oꝑe demõstrare quãtũ ip̃i t̾rena despi¬
ciant nec carnẽ que moritura ẽ cultu suꝑsticõso
exponẽ. s pompe induuẽtoꝵ moꝵ ornamenta
anteferie uestinẽta/ plus uilia ꝙͣ p̃ciosa plꝰ grossa
ꝙͣ subtilia plus asꝑa ꝙͣ mollia plus fusta ꝙͣ intida
plus neglecte ꝙͣ acurate cõposita uel aptata amare
qͣtmꝰ si nõ possut in uestimẽtis suis ꝑ omia cõmo¬
ditatẽ abstidere nuꝙͣ tñ presimiãt eis uti ad osten¬
tacõẽm poterãt hec fortassis benuolẽtib ad erudi¬
cõnẽ molestie et hũilitatis suffice̾ S scio duros et

Expanded text:
Vermis ipse, et vermis haereditas ejus, haereditabit enim homo vermes, bestias, serpentes . Quantumcunque excolatur et ornetur, quid est aliud caro quam caro? Quid igitur prodest in habitu qui foris ad tempus adhaeret, gloriam quaerere, et corruptionis putredinem, quae in nobis est et semper permanet, non considerare? Propterea debent amatores religionis opere demonstrare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso excolere, sed pompae indumentorum, morum ornamenta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus neglecte quam accurate composita vel adaptata amare, quatenus si non possint in vestimentis suis per omnia commoditatem abscindere, nunquam tamen praesumant eis uti ad ostentationem. Poterant haec fortassis benevolis ad eruditionem modestiae et humilitatis sufficere, sed scio duros et
Abbreviated transcription (Latin):
dis cũ ĩpio de pietate cũ inhonesto de honestate cũ
oꝑario agrario de om̃i oꝑe/ cũ opario ãnuali de
consumacõe ãmi / cũ ẜuo pigro de mlta oꝑacõne
pete̾ aliqñ uitare debẽt appete̾ debẽt bom pͣuoꝵ
colloquia. qñ et sua exhortacõe illos sꝑãt posse
corrigi et tm̃ de sua stabilitate cõfidũt ut non
timeant ex illoꝵ praua suggestione corrũpi
Quãdo uero et illoꝵ duriciã et suã infirmitatẽ
cõsiderãt expedit eis ut fugiãt ne dum illos nõ

Expanded text:
dis, cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agrario de omni opere, cum operario annuali de consummatione anni, cum servo pigro de multa operatione petere, aliquando vitare debent. Appetere debent boni pravorum colloquia, quando et sua exhortatione illos sperant posse corrigi, et tantum de sua stabilitate confidunt, ut non timeant ex illorum prava suggestione corrumpi. Quando vero et illorum duritiam et suam infirmitatem considerant, expedi
Abbreviated transcription (Latin):
sine extẽsione uel agitacõe tibiaꝵ. sine alt̾na
accubitacõe laterũ Iace̾ sine disieccõne mẽbroꝵ
Et ut tandẽ de hac̃ ꝑte finẽ loquẽdi faciamꝰ
gestus honũs in om̃i accu ẽẽ debet gͣciosꝰ sine
mollicie. quietꝰ sine dissolucõe / grauis sine tar¬
ditate. alacer sine in quietudĩe maturꝰ sine
proteruia / et sine turbulẽcia seuerꝰ mollem ge¬
stũ cẽꝑat curbidꝰ et turbidũ mollis dissolutũ
procap procacẽ dissolutꝰ citatꝰ tardũ et tardꝰ
citatũ quia int̃ uicla cõtiaria medius lumes
uirtꝰ ẽ hec de gestu ad p̃sentẽ doct̾nã sufficiãt
Si qui uero tã duri cordis fuerĩt ut hũb admo¬
incõnibus informari nequeant illos qͥdam
acͥorib stimulis urgeri oꝑtet ut quod spõte
fac̾e̾ nolũt faciãt uel nuiti Scio eiũ ꝙͣ dif¬
ficile sit cor malicia induratũ ad formã di¬
scipłie et spẽm honestatis incuruare s nc̃ce

Expanded text:
sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sinfaciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine turbulentia severus. Mollem gestum temperat turbidus, et turbidum mollis, dissolutum procax, procacem dissolutus, citatus tardum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acrioribus stimulis urgeri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia induratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ad quoᵈ creatũ est officio se cõtinẽat neq
alciꝰ mẽbei mĩsteriũ sua aomixtione cõfiidat
Id est ut ocli uideãt. aures audiãt nares olfa¬
ciant os loquat᷑ manꝰ oꝑent᷑ pedes abulent
quatinꝰ neq trãsinictẽtur officia mẽbroꝵ neq
mordĩate ꝑmisteant᷑ Scdã est custodia disti¬
płiẽ in gestu ut unũꝙq mẽbrũ id quod facit
eo modo atq mẽsura faciat quo d faciẽdũ ẽ
.i. nec plus nec minꝰ nec alit̾ ꝙͣ oꝑteat faciat
Quatinꝰ in accu suo sic et dirĩgat᷑ et moue¬
atur ut in nulla uiꝙͣ ꝑte temꝑancie limite
sine defixione ocłoꝵ loqui sine extẽsione ma¬
nuũ et intẽtacõne digitoꝵ sine cõtorcõe labioꝵ
sine iactacõne capitis sine eleuacõne suꝑcilioꝵ
incede̾ sine modulacõne gressuũ sine uentilacõne¬
diuaricatõe crurũ. sine alterut᷑ suꝑieccõe pedũ

Expanded text:
in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id quod facit, eo modo atque mensura faciat quo faciendum est, id est nec plus nec minus, nec aliter quam oportet, faciat. Quatenus in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulatione gressuum, sine gesticdivaricatione crurum, sine alterutra superjectione pedum,
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis patent̾ indicat᷑ Et idcuto optet ut ad hãc
ꝑturbacõem sedandã custodia discipliẽ opponat᷑
que unũꝙq mẽbrũ ad suũ officiũ restringat.
quatmꝰ dũ alterũ mẽbrũ oꝑat᷑. alterũ aut oĩno
quietũ maneat aut si forte eiꝰ oꝑa illi necessa¬
ria ẽẽ cognostẽ suo motu ad cooꝑãdũ decẽter et
ordinate moueat᷑. Ita ut nichil cõfuse nichil p̃po¬
sterũ in mẽbris corꝑis agatur s ut sciat unũꝙq
in quo alt̾i debeat succurre̾ et in quo dũ aliudmo¬
uetur se debeat quietũ custodire. Est eĩ quedã qͣi
res publica corpꝰ humanũ in quo singłis mẽbris
sua officia distributa sũt dũ ergo unũ mẽbrũ al¬
teriꝰ mẽbri officiũ mordinate sibi uendicat qd aᵈ
ꝙͣ concordiã uniu̾sitatis ꝑturbat dũq aliud
suo motu alt̾ius motũ ĩpedit. Certe illi quã na¬
tuta moda̾tur disposicõm contradic̃ p̾ma gͦ est
custodia disciplie in gestu ut unũquodq mẽbrũ¬

Expanded text:
ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponatur, quae unumquodque membrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, nihil praeposterum in membris corporis agatur, sed ut sciat utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam natura moderatur, dispositioni contradicit. Prima igitur est custodia disciplinae in gestu, ut unu
Abbreviated transcription (Latin):
hiis adhibent ꝙͣtũ a religione aliem sũt patẽter
ostendũt. S gra dei om̃es qui modo in religione
cõstituti talib studẽt et ꝑ hec homib placere cupiũt
omib hõibus magis uiles et cõtemptibiles fũit Et
ecõu̾so qui hoc p̃p̃ deũ despiciũt nõ solũ corã deo s
eciã corã hoĩbus cariores et honorabiliores existũt
Eant ergo nũc miẜi et stulti ac om̃ĩs honestatis
ignari eant et comant pãnos suos qui nõ intelli¬
gũt ꝙͣ iuste in uiris Religiosã uitã professis cultꝰ
p̃ciosaꝵ uestiũ rephendr̃ qui per apłm petrũ eciã
feminis ꝓhibet᷑ Nõ in qͥt in ueste p̃ciosa uidẽãt¬

Expanded text:
his adhibeant, quantum a religione alieni sint, patenter his adhibeant, quantum a religione alieni sint, patenter ostendunt. Sed gratia Dei omnes qui modo in religione constituti talibus student, et per haec hominibus placere cupiunt, omnibus hominibus magis viles et contemptibiles fiunt. Et econverso qui haec propter Deum despiciunt non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus chariores et honorabiliores existunt. Eant ergo nunc miseri et stulti ac omnis honestatis ignari, eant et comant pannos suos, qui non intelligunt quam juste in viris religiosam vitam professis cultus pretiosarum vestium reprehenditur, qui per apostolum Paulum etiam feminis prohibetur, non, inquit, in veste pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexerĩt qͣi turbo tẽpestatis puluerẽ cõcitãt et ip̃i
filii tenebraꝵ illud lumẽ foris ocłis homi subtrahũt
quod intꝰ cecata mẽte ꝑdiderũt/ Est tñ in quo de eis
eciã in pñti uita uindictã capimꝰ quia husdẽ suis
pãnis quibus nebulã pulueris lumib nr̃ĩs uciũt
ad cõplanãdã uiã pedib nr̃is lutũ plateaꝵ abster¬
gũt Quid ãplius dicã. Tedet me om̃ia uanitatis
ocilla numerare in quibus stulti et uecordes mulierib
ymo meret̾cib studia sua auferũt et tãto dedecore
ꝙͣta suꝑsticõne cũ hĩtu pene sexũ mutauerũt.
Alni sunt mille modi quib hoĩes uanssimi et super¬
sticiosissimi spectaculũ de se intuẽtib p̃be cõcupistũt
S hec omnĩa seruus dei magna debet constãcia
despice̾. cũ uideat nullos insi stultos et irrisione
dignissimos studus talibus deẜuire hec enĩ omĩa
uere religiomi cõtraria sũt et om̃es qui curã et studiũ

Expanded text:
rexerint, quasi turbo tempestatis pulverem concitant, et ipsi filii tenebrarum illud lumen foris oculis hominum subtrahunt, quod intus caecata mente perdiderunt. Est tamen in quo de eis etiam in praesenti vita vindictam capimus, quia iisdem suis pannis quibus nebulam pulveris luminibus nostandam viam pedibus nostris, lutum platearum abstergunt. Quid amplius dicam? Taedet me omnia vanitatis ostentamenta numerare, in quibus stulti et vecordes, mulieribus, imo meretricibus studia sua auferunt, et tanto dedecore quanta superstitione cum habitu pene sexum mutaverunt. Alii sunt mille modi quibus homines vanissimi et superstitiosissimi spectaculum de se intuentibus praebere concupiscunt. Sed haec omnia servus Dei magna debet constantia despicere, cum videat nullos nisi stultos et irrisione dignissimos studiis talibus deservire. Haec enim omnia verae religioni contrariae sunt et omnes qui studium et curam
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenũ scdm sciãm quia aliud cõuenit locucoĩb
sapiẽtũ aliud locucõib simpliciũ Scdm̃ officiũ
qr ad cõuenit locucõib eoꝵ qui negotia ext̾iota
traccãt aliui locucõib eoꝵ qui secrecõris uite qͥeti
et studio cõtẽplacoĩs ⁊̃ ĩuigilat Scdm̃ cõdicõem

Expanded text:
enit locutionibus sapientium, aliud locutionibus simplicium. Secundum officium, quia aliud convenit locutionibus eorum qui negotia exteriora tractant, aliud locutionibus eorum qui secretioris vitae quieti et studio contemplationis invigilant. Secundum conditionem
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis Int̾ior nãq ẽ custodia q̃ ordĩata ẜuat extlꝰ
coiꝑis mẽbra. S qui statũ mẽtis ꝑdit subsequẽt᷑
foras in incõstanciã mocõnis defluit atq extlori
mobilitate indicat. ꝙ nulla int̾iꝰ radice subsistat uñ
ꝑ salomonẽ dr̃ hõ apostata uir mutilis gradit᷑ ore
puerso ãnuit ocłis terit pede digito loquit᷑ pͣuo

Expanded text:
ior namque est custodia, quae ordinata servat exterius corporis membra. Sed qui statum mentis perdit, subsequenter foras in inconstantiam motionis defluit, atque exteriori mobilitate indicat quod nulla interius radice subsistat. Unde per Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquit
Abbreviated transcription (Latin):
et honesta cui parũ ẽ malũ nõ fac̾e̾ s studet
eciã in hus que bene agit ꝑ cũcta ierep̃hensibłis
appare̾ Item disciplia ẽ mẽbroꝵ om̃ motꝰ ordĩatꝰ
et disposic̃o decẽs in oĩ hĩtu et accõne Audistis
quid sit discipliã nũc accẽdite qm utilis et ꝙͣm
nccͣia sit discipliã ẽ compes cupiditatis maloꝵ
desi derioꝵ carter frenũ lascinie elacõĩs Iugũ uinculũ
iracũdie que domat intẽꝑanciã leuitatẽ ligat et
om̃es mordiatos motꝰ mẽtis atq illicitos appetitꝰ suf¬
focat. Sic̃ enĩ de ĩconstãcia mẽtis nastĩ. mordiãta

Expanded text:
et honesta, cui parum est mala non facere, sed studet etiam in iis quae bene agit per cuncta irreprehensibilis apparere. Item disciplina est membrorum omnium motus ordinatus, et dispositio decens in omni habitu et actione. Audistis quid sit disciplina, nunc attendite quam utilis et quam necessaria sit. Disciplina est compes cupiditatis, malorum desideriorum carcer, frenum lasciviae, elationis jugum, vinculum iracundiae, quae domat intemperantiam, levitatem ligat, et omnes inordinatos motus mentis atque illicitos appetitus suffocat. Sicut en
Abbreviated transcription (Latin):
tñ expedit aliquid inde ad erudicõnẽ dice̾ ꝙͣ oĩo silẽ
pͥmũ gͦ diligẽter obẜuandũ est ut singla mẽbra
suũ teneãt officiũ neq usurpẽt aliemt̃ deinde ut
unũqdq opus suũ tam decẽter ac modẽste ĩpleat
qͣtinꝰ ꝑ indisciplmã aspiciẽciũ ocłos nõ offendat
Nã in quolibet hoꝵ peccet᷑ dignũ rep̃hensione ẽ

Expanded text:
tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum r
Abbreviated transcription (Latin):
figat sagicta guctur eiꝰ ueluti si auis festinet
ad laqueũ et nescit qr de ꝑicło aĩe illiꝰ agit᷑
uie inferi domꝰ eiꝰ penetrãtes inferiora mor¬
tis Nemo igr̃ deinceps putet par delinq̃re
eos qui contͣ disciplinã ad turpes motꝰ et mordi¬
natas gesticulacões mẽbra sua ĩflectũt qr nũꝙͣ
st̾ptura tã seuere istos exteriores corꝑis motꝰ in
nobis rep̃henderet insi om̃is extloris hois ĩhone¬
sta figuracõ et motio indetẽs ab int̾iori mẽtis corrup¬
cõne manaret ꝓpt̾ea mltĩt ualet discipliã ad coher¬
cendos pͣuos motꝰ animi qͣtinꝰ mala desidia dũ per
custodiã discipliẽ stringũt᷑ ne foras effluãt tãdem
alñ eciã interiꝰ surge̾ ac moilĩ omĩno desuestãt Qa
igr̃ uicia gesticulacõnũ descͥpsimꝰ oĩdo exigit ut nc̃
quis sit in om̃i gestu modus discipline diffmmianiꝰ
quod et si fortasse ꝑ singula face̾ nõ possumiꝰ mag̃

Expanded text:
festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possumus, magis
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑnacõnem illiꝰ de stercore boũ lapidabr̃ piger
et om̃is qui tetigerit eũ excuciet manꝰ suas / mlta
sunt alia si enumerare uelini q̃ ad increpacõem uel
ad irrisionẽ hoꝵ in sc̾pturis dñt de quib hec ad
exhortacõem pñtem uobis dicta suffice̾ possũt
Citatꝰ uel inquietꝰ siul et turbidꝰ gestus ꝑ sa¬
lomonẽ it ͫ rep̃hendũt᷑ ubi sic̃ Iam in suꝑiori exͦ
demõstrauimꝰ de uiro apostata dr̃ hõ apostata

Expanded text:
aspernationem illius. De stercore boum lapidabitur piger, aspernationem illius. De stercore boum lapidabitur piger, et omnis qui tetigerit eum, excutiet manus suas . Multa sunt alia si enumerare velim, quae ad increpationem, vel ad irrisionem horum in Scripturis dicuntur, de quibus haec ad exhortationem praesentem vobis dicta sufficere possunt. Citatus vel inquietus simul et turbidus gestus per Salomonem iterum reprehenduntur, ubi, sicut jam in superiori exemplo demonstravimus, de viro apostata
Abbreviated transcription (Latin):
et cõsidera uias eiꝰ et diste sentẽciã que cũ nõ hẽat
ducẽ nec p̃ceptorẽ nec pͥncipẽ parat estate cibũ
sibi et congregat qd comedat in hyeme Itẽ de
pigro sic̃ acetũ dentib et fumiꝰ ocłis sic piger
his qui miserũt illũ Et de dissoluto manꝰ fortiũ
domnĩabr̃ q̃ autẽ remissa ẽ t̾butis ẜuiet et Iterũ
de pigro uult et nõ uult piger/ aĩa autẽ oꝑanciũ
impiiguabr̃ Rui sũ de dissoluto qui mollis et
dissolutꝰ est in oꝑe suo frater est sua oꝑa dissipã¬
tis. Item de pigro Ibscondit piger manũ suã
sub ascella et laborat se cũ ad os suũ applicuerit
eam Item desideria occidũt pigrũ noluerũt enĩ
quicꝙͣ manꝰ eiꝰ oꝑari Et it ͫ dic̃ piger leo ẽ in
uia in medio plateaꝵ occidẽdus sum It̃ sic̃ hostiũ
in cardine suo sic piger uertit᷑ in lecto et in libͤ
ecc̃astico de pigro et tardo et dissoluto dr̃. In la¬
pide luteo lapidabr̃ piger et om̃es loquẽtur suꝑ

Expanded text:
ias ejus et disce prudentiam, quae, cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat quod comedat in hieme . Item de pigro: Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, sic piger iis qui miserunt illum . Et de dissoluto: Manus fortium dominabitur, quae autem remissa est, tributis serviet . Et iterum de pigro: Vult et non vult piger, anima autem operantium impinguabitur . Rursum de dissoluto: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Item de pigro: Abscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicuerit eam . Item: Desideria occidunt pigrum, noluerunt enim quidquam manus ejus operari . Et iterum: Dicit piger: Leo est in via, in medio platearum occidendus sum . Item: Sicut ostiam in cardine suo, sic piger vertitur in lecto . Et in libro Ecclesiastico de pigro, tardo et dissoluto dicitur: In lapide luteo lapidabitur piger, et omnes loquentur super
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis qͥd paciẽciã in adu̾sis hr̃e doceat qͥd demq
ad agẽda bona sedulũ. et ad mala cauẽda doceat
eẽ circũspectũ hoc modo lecta sc̾ptura ĩtelligẽciam
cõfert pilutarẽ et hãc ipam sapiãm quã ꝑ uirtute
libent̃ despicitis meliꝰ pꝰ modũ ꝑ uirtutẽ ĩuenitis.

Expanded text:
e, quid patientiam in adversis habere doceat, quid denique ad agenda bona securum, et ad mala cavenda doceat esse circumspectum. Hoc modo lecta scriptura intelligentiam confert salutarem, et hanc ipsam sapientiam quam pro virtute libenter despicitis melius postmodum per virtutem invenitis.
Abbreviated transcription (Latin):
os autẽ frẽs qui scolã discipliẽ Iam intrastis
m leccõne dĩna p̾us debetis querẽ. qd mores
uiõs ad uirtutẽ instruat ꝙͣ qd sensũ acuat ad sub¬
tilitatẽ magis q uelle ĩformari p̃ceptis st̾ptutaꝵ¬
ꝙ̃ q̃stionib ĩpediri Cũ igr̃ dñias scͥpt̾as legitis
sollert̃ ꝑꝑpendite quid ibi dc̃m sit ad excitãdũ in
nobis amoiẽ dei quid ad cõtemptũ scłi qd ad cauẽ¬
das ĩsidias ĩnici qͥd ad bonos effectꝰ nut̾endos et
pͣua desidĩa extinguẽda ualeat Et qͥd ciciꝰ cor per¬

Expanded text:
os autem fratres, qui scholam disciplinae jam intrastis, in lectione divina prius debetis quaerere, quod mores instruat ad virtutem, quam quod sensum acuat ad subtilitatem, magisque velle informari praeceptis Scripturastionibus impediri. Cum igitur divinas Scripturas legitis, solerter perpendite quid ibi dictum sit ad excitandum in vobis amorem Dei, quid ad contemptum saeculi, quid ad cavendas insidias inimici, quid ad bonos affectus nutriendos et parva desideria ex
Abbreviated transcription (Latin):
dere p̃cipr. de procaci gestu et cypo arrogãcie
nerepat᷑ uñ et bñ subuũgẽ nõ est soliũ filie cal¬
deoꝵ quia sepe hõ apud alios tãto magis despectꝰ
hẽtur quãto magis apud se ip̃m ꝑ tumorẽ ario¬
gãcie eotollit᷑ ut impleat᷑ illa sẽ̾tencia uitatis
qua dr̃ om̃is qui se exaltat humiliabr̃ et omis
qui se hũiliat exalt̃ de quo adhuc subnifertur.
cũ dr̃ sede tace intra tenebras filia caldeoꝵ quia
nõ uocaberis ultͣ dña regnoꝵ magna et enĩ tũc
hoĩem cõfusio sequit᷑ quãdo se ab alus despici uidet
etiã pro eo in quo ip̃e głiãtur. sed quia lastiuia
et mollicies amica est procacib et suꝑbis inc̾pat
arrogãcia lastiuiã eciã arguit cũ subiũgit tolle
molam mole farmã denuda turpitudinẽ distoo¬
ꝑi humerũ reuela crura trãsi flimã qr ult᷑ nõ
uocaberis mollis et tenera. Qmͣ sit ergo odiblis
apud deũ lascima et procacitas ex hoc patẽter

Expanded text:
aci gestu et typo arrogantiae increpatur. Unde et bene subjungitur, non est solium filiae Chaldaeorum; quia saepe homo apud alios tanto magis despectus habetur, quanto magis apud seipsum per tumorem arrogantiae extollitur, ut impleatur illa sententia Veritatis qua dicitur: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . De quo adhuc subinfertur cum dicitur: Sede, tace, intra tenebras, filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra domina regnorum . Magna etenim tunc hominem confusio sequitur, quando se ab aliis despici videt, etiam pro eo in quo ipse gloriatur. Sed quia lascivia et mollities amica est procacibus et superbis, increpata arrogantia, lasciviam etiam arguit cum subjungit: Tolle molam, mole farinam, denuda turpitudinem, discooperi humerum, revela crura, transi flumina, quia ultra non vocaberis mollis et tenera . Quam sit ergo odibilis apud Deum lascivia et procacitas, ex hoc patenter
Abbreviated transcription (Latin):
dicta linguã excitãt maledc̃a aũt ad iracũdiã et qd
adhuc gͣuiꝰ est ad frat̃nũ odiũ animũ ĩflamãt ꝓpt̾ea
scͥptura dicit in mltiloquio pcc̃m nõ deerit et in
mltiloqͥo pcẽm nõ effugies/ Et Iacobꝰ apłs. Om̃e genꝰ
bestiaꝵ domari posse asserit linguã pestẽ ẽẽ ĩdoma¬
bilẽ q̃ uniu̾sã Rotam natĩtatis nr̃e ĩflãmat et ob ħ¬
ꝑscm̃ ẽẽ uirũ qui in lingͣ non offendit Nã quia Rixe
et contẽcoẽs uerloro de pestisfera semꝑ Radice orĩat᷑
dubiũ nõ est qm̃ insi cor pͥus intrirsecꝰ ꝑ elacõẽm
ĩtinnescẽt/ nequaquã lingͣ foris a custodia huilita¬
tis sue in cõtumeliã uerboꝵ se relaxaret. S duin
suꝑbe pre alus sapiẽtes uideri uolumꝰ erubestim̃ꝰ
uel nrram ignorãciã ab alus argui uel alioꝵ sapiam

Expanded text:
 maledicta autem ad iracundiam et quod adhuc gravius est ad fraternum odium animum inflammant. Propterea Scriptura dicit: In multiloquio peccatum non deerit et in multiloquio peccatum non effugies . Et Jacobus apostolus omne genus bestiarum domari posse asserit: Linguam, pestem esse indomabilem, quae universam rotam nativitatis nostrae inflammat, et ob m esse virum qui in lingua sua non offendit . Nam quin rixae et contentiones de pestifera semper radice oriantur, dubium non est, quoniam nisi cor prius intrinsecus per elationem intumesceret, nequaquam lingua foris a custodia humilitatis suae in contumeliam verborum se relaxaret. Sed dum superbe prae aliis sapientes videri volumus, erubescimus vel nostram ignorantiam ab aliis argui, ve
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtes ne uel in istis diebus quiestãt uanitas exa
gerat exagitat uelne in istis in bono oꝑe se ex̾ceãt
pigricia ligat qua ꝓpt̾ non negligẽteir quidã hñda
est in bono oꝑe distrecõ tẽpoꝵ qr sic̃ malũ opꝰ
millo tp̃e laudabile ẽ ita bonũ opꝰ quodã modo
rep̃hensione dignũ uideat᷑ si tẽpore oportimo

Expanded text:
mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas examentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exaas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
nũ demõstrare / ichil nõ sc̃m nichil non diuinũ
nichil non ordinatũ age̾ linguã a uamloqͥo cohibe̾
pedes ab excursu et discursu stringe̾ ocłõs cõpme̾
uultũ inclinare mẽtẽ erigere om̃em deniq accũ et
om̃em motũ cordis ꝑit̃ et corꝑis ministerio dĩno
mãcipare atq ut ita dicã quadã conu̾sacõis nouitate
festos dies honorare. In cetis uero dieb quib oꝑari
licet nullꝰ om̃io eciꝰ ociosꝰ appare̾: s unusqͥsq in
eo quod sibi ĩiũctũ fuit non quod ip̃e elegit opere
ꝙͣntũ scie et uiriũ suaꝵ possibilitas suppetit se se
debet ex̾cere ꝙͣntũ eĩ decoris addit dieb festis
quies uacacõis tm̃ ornamẽti confert cet̾i̾s dieb¬
studiũ lom oꝑis ita ut et in illis quisqͥs noluerit
ẽẽ quietꝰ Iudex sit uanitatis sue et in istis qui nõ
fuit studiosꝰ testis pigricie. Carnales siquidem

Expanded text:
num demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; num demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamenti confert diebus caeteris labor operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
merito noĩatur sed nec eadẽ ẽẽ debet facies nr̃a postꝙͣ
refecti sumꝰ que fuit pͥusꝙͣ cibũ sũpsimꝰ ante sũptũ
cibũ magis hilares nos ẽẽ cõuenit nec ip̃a nr̃a ab¬
stmẽcia graius et molesta uideat᷑. post uero magis
modestos et tacitos ne per gule uiciũ crapula nos ĩ¬
flãmasse putetur antesũptũ cibũ doct̾ne et orois
tẽpus ẽ post uero oꝑis. qr et tũc ex̾cendus ẽ ammꝰ
dũ adhuc ad studiũ spiritale leius ẽ et cũc repͥmẽda
est caro. qñ calor incentiui eiꝰ ꝑ cibũ ãpliꝰ excitatꝰ
ẽ sic et festi dies aliud studiũ et aliũ cõuersacõis modũ
exigũt atq aliũ hii in quib operari licet expostũt
In illis nos oꝑtet ad eccliam studiosiꝰ et alacriꝰ con¬
uenire et ad celebranda diuina misteria deuociꝰ
intendẽ. atq in oracõne diucius ꝑseuerare habitu
incessu et actu maiorẽ deuocõem erga cultũ diui¬

Expanded text:
merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammasse putetur. Ante sumptum cibum, doctrinae et orationis tempus est; post vero operis, quia et tunc exercendus est animus, dum adhuc ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda est caro, quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divi
Abbreviated transcription (Latin):
nũc ex̾teri uolũt Sepe tñ eciã illa q̃ in publico nocĩa
sunt quẽdã pͥus in secreto ex̾citacõis usũ expostũt
quia si ea prorsꝰ in occulto negligimꝰ uti postmodũ
eis dum opꝰ est in publico nõ ualemꝰ. Et tunc aut
prorsꝰ a discipłiã deficiẽtes intuẽtib standalũ facimꝰ
aut mepte id qd in nobis nõ est simulare conantes
est modꝰ uiuẽdi in nocte alius in die Nox est¬
tẽpus silencii et quietis dies tẽpus laboris et mocõnis
et oꝑis. In notte secũ debẽt ẽẽ hoĩes et aut fessa mẽbra
sõpno refic̾e̾ aut or̃onib uel meditacõib sanctis in
silencio aĩi excere In die uero de secreto suo ĩ unũ
coeũt et ad ĩuicem rursũ uidendos se et imutãdos ostẽ¬
dunt Tũc exẽpla bonoꝵ oꝑũ tũc exhortacões sc̃oꝵ¬
uerboꝵ dare et acciꝑe alt̾utrũ licet/ Tũc qui alienos¬
accus strutat᷑ ĩp̃udẽs Iure dr̃ tũc qui alienos actꝰ
ꝙͣtũ expedit imitari dissimlat. torpẽs et inutilis

Expanded text:
unt. Saepe tamen illa quae in publico necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus in occulto negligimus, uti postmodum eis dum opus est in publico non valemus. Et tunc aut prorsus a disciplina deficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in nobis non est simulare conantes, est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempest silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum coeunt, et mutuo videndos se et imitandos ostendunt. Tunc exempla bonorum operum, tunc exhortationes verborum dare et accipere aliuactus scrutatur, impudens jure dicitur; tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis
Abbreviated transcription (Latin):
equalib pacẽ et concordiã custodire ĩuicẽ obseqͥo
bñficio et honore p̃ueniie. In om̃i accõne et uerbo
suꝑiorẽ locũ eis tribuere. et si qñ fortassis in aliqͤ
negocio eos p̃ne cogamur cũ om̃i humilitate et
deuocõne qͣ ex ncc̃ĩtate subiecci obedire Inferio¬
rib sẽper. bñficiũ et auxiliũ ĩpendẽ nũꝙͣ ĩꝓpe¬
rare sine cõtumelia corriꝑe sine suꝑbia gulernare
sine crudelitate castigare cũ pietate fouere uena̾cõem
non exig̾e̾ societatẽ atq eqͣlitatẽ amare maiorib
ꝑ timorem sub di equalib per caritatẽ obsequi
Immorib ꝑ humilitatẽ coequari p̃cipiẽtib ꝑati
obediẽtib modesti maledicẽtib taciti laudãtib
uerecũdi./ Item scdm̃ conu̾sacõem alios nobis qͣi su¬
ꝑioies alios qͣi eqͣles alios qͣi ĩferiores debemꝰ at¬
tende Illoꝵ cõu̾sacõ inferior ẽ nõb̾ quoꝵ facta

Expanded text:
aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, beneficio et honore praevenire, in omni actione et verbo superiorem eis locum tribuere. Et si quando fortassis in aliquo negotio eos praeire cogamur, cum omni humilitate et devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timoreminoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferiores debemus attendere. Illorum conversatio inferior est no