comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eras stare in loco uno. Diligas
dñm cdm tuũ ex toto corde tuo ce
ex tota anima tua. ce ex tota m̃¬
te tua: & uidebis aqͣs uehem̃ter in¬
tumescere. & in magnã necini¬
rũ molem cõsurgere. Puto te ñ
inuenire qͦ eas laciꝰ expendas qͣm
ut toto corde diffundass ce ꝑ totam
animã extendes: & ex eistotã men¬
tem repleas. Oꝗͣ uehement̾ hec sa¬
lutaris unda intumuerat in eiꝰ pec
Defecit in salutari tuo anima ñã.
S qͣlis q̃so erat illa aqͣrũ inim¬
datio ⁊ uͥ pat̾ exclamare cogit᷑ ꝓ
pal̃ icida filio : Absalon filimi. fli
mi absalon. Qs mͥ det ut ego mo¬
riar ꝓ te fili mi absalonͦ. Puto locũ
reꝑiri ñ posse: qͦ se possent laciꝰ ex¬
pandere. maiorẽ siqͥdẽ caritatẽ ne¬
mo ht : qm ut animã suã ponat
qͥs ꝓ amicis suis. Sic ⁊ illa inunda¬
tio intumuit ñ modicũ: de qͣ hr̃as
uiacũ testimoniũ. Dimissa ei pecc̃a
multa: q̃m dilexit multũ. Ed mi¬
rũ q̃so si ꝓcul apparebant⁊ q̃ multũ

Expanded text:
as Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et videbis aquas vehementer intumescere, et in magnam, nec mirum, molem consurgere. Puto te non invenire quo eas latius expandas, quam ut toto corde diffundas, et per totam animam extendas, et ex eis totam mentem repleas. O quam vehementer haec salutaris unda intumuerat in ejus pecDefecit in salutare tuum anima mea . Sed qualis, quaeso, erat illa aquarum inundatio ubi pater exclamare cogitur pro parricida filio? Absalon fili mi, fili mi Absalon: quis mihi det ut ego moriar pro te, fili mi Absalon? Puto locum reperiri non posse, quo se possent latius expandere. Majorem siquidem charitatem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Sic et illa inundatio intumuit non modicum, de qua habemus Dominicum testimonium: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quid mirum, quaeso, si procul apparebant quae multum
Abbreviated transcription (Latin):
tis imputat᷑ ad m̾itũ. uide eͦ aq̃ ille
q̃ suꝑiores erant qͣntũ creuerant. ꝙͣ¬
tum intumuerãt: qͥ se & usq ad sar¬
tan extenderant. Ofortis ut mors di¬
lectio q̃ ce te usq ad sarthan extendis:
ce usq ad uoluntariã tͥbulatõnem
sinũ cuiũ expandis. Quał q̾so ẽ ista
t oilationis dilatatio. qͣlis est ista
aqͣrũ inundatio cor suũ ertendere &
dilatare usq ad uoluntariã tͥbula¬
tionẽ: usq ad spontaneã passionem
usq ad uotiuã mor̾at Ne dubites gͦ
in id loci extendeisse aqͣs suꝑiores qͦtiẽ
udes intͥbulatõne gaudentes. ce su

Expanded text:
itum. Vide ergo aquae illae quae superiores erant, quantum creverant, quantum tumuerant, quae se et usque ad Sartan extenderant. O fortis ut mors dilectio, quae et te usque ad Sartan extendis, et usque ad voluntariam tribulationem sinum tuum expandis? Qualis, quaeso, est ista tionis dilatatio, qualis est ista aquarum inundatio, cor suum extendere et dilatare usque ad voluntariam tribulationem, usque ad spontaneam passionem, usque ad votivam mortem? Ne dubites ergo se in id loci extendisse aquas superiores, quoties vides in tribulatione g
Abbreviated transcription (Latin):
bulat̾o autẽ eoꝵ qd est aliud
scd̾m qd̾ de iordane iam diximꝰ ⁊ nͥ
tͥbulatõ tͥbulatoꝵ ⁊ Tribulato autẽ
uoluntaria: cuiq ẽ sua. Qm enĩ
qͥsq pacient̃ seu etiã libent̾ susci¬
pit suã ẽẽ facit ł qͥa sue eã utilita¬
ti deseriure coegit. Sic̃ gͦ descensio.
descensio ẽ eoꝵ qͥ se sponte humili¬
ant : sic tͥbulatõ ce tͥbulatio eoꝵ ẽ¬

Expanded text:
autem eorum quid est aliud, secundum quod de Jordane jam diximus, nisi tribulatio tribulatorum? Tribulatio autem voluntaria cuique est sua. Quam enim quisque patienter seu etiam libenter suscipit, suam esse facit; quia suae eam utilitati deservire cogit. Sicut ergo descensio, descensio eorum est qui se sponte humiliant, sic et tribulatio, tribulatio eo
Abbreviated transcription (Latin):
here d̾o bonũ ẽ ⁊ pon̾e in dño d̾o
spem meã. Uis indere aqͣs inferi¬
riors decurrere atq deficere.:
Renuit consolari anima mea.
Uis uitere aqͣs suꝑiores intumes¬
oere ⁊ & sursum currere: Qͤmad¬
modũ desiderat cerutis ad forites
aqͣrũ: ita desiderat anima mea
ad te d̾s. Deniq ce tu ñ eas pꝰconcu

Expanded text:
ere Deo bonum est; ponere in Domino Deo spem meam . Vis videre aquas inferires decurrere atque deficere? Renuit consolari anima mea . Vis videre aquas superiores intumescere et sursum currere? Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Denique et tu n
Abbreviated transcription (Latin):
impłe desiderat. Hoc ẽ p̃ceptirm
meũ ut diligatis inriic̃ẽ sic̃ di
lexi uos. Audi similitudinẽ: ce
adhibe imitatonem. Sic̃ dilexi
uos inqͥt. Similitudo dilectõnis
ẽ istar montis. Qnͣtũ amauit
nos: qͥ mortius ẽ ꝓpt̾ nos. Num¬
qͥdnã huiꝰ montis similitudoi¬
nẽ in sua dilectõne ñ tenuer̃t ⁊
qͥ ꝓ xp̾o lapidati sunt. secti sunt.
tẽptati sunt. in occisione gla¬
dii mortui sunt: Iecnto ut ar¬
bit᷑r in om̃em t̾ram exuut sonꝰ¬

Expanded text:
implere desiderat: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut ego dilexi vos . Audi similitudinem et adhibe imitationem. Sicut dilexi vos, inquit. Similitudo dilectionis est instar montis. Quantum amavit nos, qui mortuus est propter nos? Nunquidnam hujus montis similitudinem in sua dilectione non tenuerunt qui pro Christo lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii mortui sunt? Idcirco, ut arbitror, in omnem ter
Abbreviated transcription (Latin):
diumoꝵ iudicioꝵ rationem sũ¬
ioꝑe querit: quid aliud qͣm
ostelise uisionis niterpretationẽ
inquirit: Tunc antem eius modi
interp̃tationem quasi a dauele
exigit. qñ qd̃ ꝑ innestigationẽ
ñ potest p̾cib &e summe deuo¬
tionis studio adn̾o extorquere
ũ desistit. hoc sompniuni inqͥt
uidi ego nabugodonosor. Tu gͦ
balthasar interp̃tationem eus
narra festinus. Ppendis ut ar¬
bitror quia alia rex ꝑ ipsum se¬
uidet & alia a damele extorquet.
quia alia sunt que animo lib̃e
ce ex facili occͣrunt. alia que
sine magno labore &e ingenti
sollicitudine sciri non possũt.
In illis animus ꝓuocatur ut
ad maiora assurgat in istis ex¬
ercetur ⁊ humilratur ne p̃su¬
mat. Innuitur aũt quod iu
his que rex uiderat sine ti¬
more ñ suerit. qui interp̃tati¬
onem cũ festinatione requirit
Admonemur aũt or nos eins
rei absolutionem cũ õi festina¬
tione querere. ubi ꝑicł̃i suspi¬
cio potest metum incutere¬

Expanded text:
divinorum judiciorum rationem sumdivinorum judiciorum rationem summopere quaerit, quid aliud quam ostensae visionis interpretationem inquirit? Tunc autem ejusmodi interpretationem quasi a Daniel exigit quando quod per investigationem non potest, praecipuo, et summae devotionis studio a Domino extorquere non desistit. Hoc somnium, inquit, vidi ego Nabuchodonosor. Tu ergo, Balthasar, interpretationem ejus narra festinus. Perpendis, ut arbitror, quia alia rex per seipsum videt, et alia a Daniele extorquet, quia alia sunt quae animo libere et ex facili occurrunt, alia quae sine magno labore, et ingenti sollicitudine sciri non possunt. In illis animus provocatur ut ad majora assurgat, in istis exercetur et humiliatur, ne praesumat. Innuitur autem quod in his quae rex viderat, sine timore non fuerit qui interpretationem cum festinatione requirit. Admonemur autem et nos ejus rei absolutionem cum omni festinatione quaerere, ubi periculi suspicio potest metum incutere
Abbreviated transcription (Latin):
re non dubito: Uis autem ad¬
huc aꝑtius nosse. quomodo
pꝰ ostensam diuinitus uisionẽ
solemus immo cr debemꝰ erus
interp̃tationem querere: Ecce
forte quis ꝑ contemplationis
lucem uidet. quomͦ quoꝵ dã
sublimium uiroꝵ lapsum. &
reꝑationem communis utili¬
tas requirat uidet quomͦ ħ
ipsum grãm dĩ cominendat
quomodo hoc ipsum stantes
adhuc. ad cautelam informat.
quomodo lapsos ad spem reꝑat
rabilior appareat. &e certum
ht̃ quia sieri oporteat. eo qd̃ oĩ¬
potens bonitas commune bo¬
num impelire uollit nec de¬
beat. S ecce it̾m mirari incipit.
quomodo possit summe i̾ticie
conuenire. uel quom possit ui¬
tis utilitatem ꝑmittantur ali¬
qui cadere Nam sicut unuu̾i¬
sitatis debitor est qui omnia
fecit. sic &e sigulorũ debitor ẽ
qui singula instituit. Et sic̃ pi
um cominune bonum ñ un¬
aliqͣm causam lapsuro inesse.
ppt̃ qͣm merito debeat ĩ minen¬
ti patere riune. Qui gͥ eĩ nodi
causam nosse concupiscit ae

Expanded text:
re non dubito? Vis autem adre non dubito? Vis autem adhuc apertius nosse quomodo post ostensam divinitus visionem solemus, imo et debemus ejus interpretationem quaerere? Ecce forte quis per contemplationis lucem videt quomodo quorumdam sublimium virorum lapsum, et reparationem communis utilitas requirat. Videt quomodo hoc ipsum ad gratiam Dei commendat, quomodo hoc ipsum stantes adhuc ad cautelam informat, quomodo lapsos ad spem repararabilior appareat, et certum habet quia fieri oporteat, eo quod omnipotens bonitas commune bonum impedire nolit, nec debeat. Sed iterum mirari incipit quomodo possit summae justitiae convenire, vel quomodo possit jutis utilitatem, permittantur aliqui cadere. Nam, sicut universitatis debitor est qui omnia fecit, sic et singulorum debitor est qui singula instituit. Et, sicut pium est commune bonum non imaliquam causam lapsuro inesse propter quam merito debeat imminenti patere ruinae. Qui igitur ejusmodi causam nosse concupiscit, et
Abbreviated transcription (Latin):
unde ce dicit. Hoc sompnium
uidi ego rex nabugodonosor.
Tu gͦ balthasar interpretationẽ
narra festinus. quia om̃s sapien¬
tes regni mei nequeunt solutio¬
nem etlicere michi. Tu aũt po¬
Sic̃ in suꝑiorib iam dixi. aliud
est uidicia diuina ꝑspicatie uł
p̃udentie ocło cernere. atq aliuo
est eoꝵ rationem discretionis iu¬
dicio &e intelligentie uiuacitate
penetrare. atq cognoscere. Ilud
ad sompnii uisionem. istud ꝑti¬
net ad sompnii interp̾tationem.
Ad sompnii usionem ꝑtinet ex
duuna reuelatione cognoscere.
quid conting̃e oporteat ad inter¬
pretationenem autem sompnii
ꝑtinet intelligere qualitatem
ꝑsone cui boc accidere debeat
causam indelicet ꝑpend̾e que
ad euismodi casum qualemc̃¬
q ꝑsonam impellere soleat.
hoc est qd̃ damel inuestigando
inuenit. &e regi int̃pretando aꝑ¬
uit cum dicit. Tu es arbor illa
qm uidisti. Quid enĩ est dicere
tu es. nisi talem te eẽ ꝑpendo.
talem inte causam inuemo. nũ
tale aliquid tibi accidẽ debe¬

Expanded text:
uper eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem poSicut in superioribus jam dixi, aliud est judicia divina perspicaciae vel praevidentiae oculo cernere, atque aliud est eorum rationem discretionis judicio et intelligentiae vivacitate penetrare atque cognoscere. Illud ad somnii visionem, istud pertinet ad somnii interpretationem. Ad somnii visionem pertinet ex divina revelatione cognoscere quid contingere oporteat, ad interpretationem autem somnii pertinet intelligere qualitatem personae cui hoc accidere debeat, causam videlicet perpendere quae ad ejusmodi casum qualemcunque personam impellere soleat. Hoc est quod Daniel investigando invenit, et regi interpretando aperuit, cum dicit: Tu es arbor illa quam vidisti. Quid enim est dicere, tu es, nisi talem te esse perpendo, talem in te causam invenio, unde tale aliquid tibi accidere debe
Abbreviated transcription (Latin):
a reprobauit. et dissipauit. Scdõ gentiles
in uifidelitate remanẽtes satre fidei ꝑsecu¬
tores deiecit. t̾cio ħecicos atq scismaticos sce¬
leris suiꝰ mitis excͣlauit. Ea quippe que n
hoc capłõ continẽtur ad ħeticos satre scͥptu¬
re corruptores pertin̾e ꝓlunt᷑. Et t̾cius es
fudit phialã suam suꝑ flũina et suꝑ fontes
et tractus eius qui uõie fłuiũ designãt᷑
ex magna ꝑte ħ̾eticorũ prauitate corrupti
et eos ꝓpter hoc grauitꝰ peniti debere nũtia¬
uit. Et fcũs est sanguis. Quia secuta est
smña ulcõnis. Et q̃m in subu̾sione impiorũ
uistorĩ: apte subdit: Et audiui augelũ
aquarã dicentẽ. Iustus es dñe et qͦui eras

Expanded text:
t. Secundo gentiles in infidelitate remanentes, et sacrae fidei persecutores dejecit. Tertio haereticos atque schismaticos, sceleris sui meritis exturbavit. Ea quippe quae in hoc capitulo continentur, ad haereticos sacrae Scripturae corruptores pertinere probantur. Et tertius angelus effudit phialam suam super flumina, et super fontes et tractatus ejus qui nomine fluminum designantur, ex magna parte haereticorum pravitate corrumpi, et eos propter hoc graviter puniri debere nuntiavit. Et factus est sanguis, quia secuta est sententia ultionis. Et quoniam in subversione impiorum justorum, apte subditur: Et audivi angelum aquarum d
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾e debemꝰ. Debemꝰ itaq ñ solũ
instudiis. & exerciciis sp̃italib.
uerum etiã in negotiis scłarib
oo necessitatis usib nichil incir¬
cunispecte. nichil indiscrete ni¬
cħ in ꝓuide fac̾e . & hoc erit si¬
drach. misach. &r abdenago suꝑ
isse. Itaq uihis &ẽ inquib huma¬
ne necessitati consulimus. uł
ti deseriumꝰ nicħ sine mnodesti¬
a. nicħ sine m̃sura. nicħ sñ intẽ¬
tione bonã nil p̃ter rõnẽ agamꝰ¬

Expanded text:
. Debemus itaque non solum in studiis et exercitiis spiritualibus, verum etiam in negotiis saecularibus et necessitatis usibus nihil incircumspecte, nihil indiscrete, nihil improvide facere. Et hoc erit Sidrach, Misach et Abdenago, supisse. Itaque in his etiam, in quibus humanae necessitati consulimus, vel ti deseruimus, nihil sine modestia, nihil sine mensura, nihil sine intentione bona, nihil praeter ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
leamꝰ. Recte gͦ babilonice posses¬
sioni deputat᷑. lata illa ce uere
multum dilatata insirmitatis
nr̃e corruptela. qui cõfusiomi
subiacere nõ dubitatur. In huiꝰ¬
modi itaq ꝓuincia m necessitatis
nr̃e officia uł oꝑa erit omnino ꝑ¬
utile. p̃dictos illos uiros p̃fecisse
ce sub eoꝵ dispositionẽ omĩa re¬
degisse. Sic̃ suꝑiꝰ iam diximꝰ ꝑ is¬

Expanded text:
lemus. Recte ergo Babylonicae posseslemus. Recte ergo Babylonicae possessioni deputatur lata illa, et vere multum dilatata infirmitatis nostrae corruptela, quae confusioni subjacere non dubitatur. In hujusmodi itaque provincia, et necessitatis nostrae officio, vel opera, erit omnino perutile praedictos illos viros praefecisse, et sub eorum dispositione omnia redegisse. Sicut superi
Abbreviated transcription (Latin):
aniel autem postulauit agͣe¬
cie babilonis sidrach. misach. & ab¬
denago. Petenti dameli absq rex du¬
bio consentit. qñ m̃tis arbitrium
facile acceptat. ⁊ recip̃ qͥcquid ei con¬
scientia subtempore intime deuoti¬
onis suggerit. S que queso est dic
tia illa babilonis ꝓiuncia ut que
illi ꝓuincie oꝑa: Eerte circumad¬
iacentem babilonis ꝓuinciam
ds̃ fecit. nam muros utiq &e edisi¬
cata humana industrio expleuit.
Si gͦ babilon recte confusio int̃p̃ta¬
tur. si eiꝰ quelibet confusioni sub¬
iac̾e uidentur quomͦ queso adba¬
bilonẽ ꝑtin̾e. uł confusioni subeẽ.
potint qd̃ ds̃ fecit & instituit.: Sci¬
mus autẽ quia ds̃ hominẽ multi¬
plici necessitati subiecit. nam co¬
medentli. bibendi. &e quoꝵlibet eiꝰ¬
modi necessitatẽ ex ipso conditioĩs
lomͦ erubesceret. quia sine omi pec¬
cato exercere potuisset. Nunt c̃
eadem ipsa necessitatis officia iuste
erubescimꝰ qr corruptionis nr̃e uici¬
O deuicti sine culpa exercere ñ ua¬

Expanded text:
aniel autem postulavit a reciae Babylonis, Sidrac, Misach et Abdenago . Petenti Danieli, rex absque dubio consentit, quando mentis arbitrium facile acceptat, et recipit quidquid ei conscientia sub tempore intimae devotionis suggerit. Sed quae, quaeso, dicta est illa Babylonis provincia, vel quae illius provinciae opera? Certe circumadjacentem Babylonis provinciam Deus fecit: nam muros utique, et aedificia humana industria explevit. Si ergo Babylon recte confusio interpretatur, si ejus quaelibet confusioni subjacere videntur, quomodo, quaeso, ad Babylonem pertinere, vel confusioni subesse potuit, quod Deus fecit et instituit? Scimus autem, quia Deus hominem multiplici necessitati subjecit: nam comedendi bibendi, et quorumlibet ejusmodi necessitatem ex ipso conditionis modo erubesceret, quia sine omni peccato exercere potuisset. Nunc autem eadem ipsa necessitatis officia juste erubescimus, quia corruptionis nostrae vitio devicti, sine culpa exercere non va
Abbreviated transcription (Latin):
lubrem sollicitudinẽ. utilemq
formidinem eiugilat. Cum enĩ
quit ex diuina reuelatione cog¬
noscat qͦmͦ soleat alius de bono
in meliꝰ ꝓsic̾e. alius de malo in
deteriora uergere. uł quomͦ contĩ¬
gat alios de sũmis bonis in infima
mala corruere. uł de in simis ma¬
lis ad uirtutum sũma ascencedẽ.
quid queso mirum. si sua eum ui¬
sio cogat formidare: Nescit nam¬
q homo sinẽ suum. s sic̃ pisces
capiuntur hamo. & sic̃ aues com¬
p̃hend̾it᷑ laq̃o. sic capiunt᷑ hoĩes
tempore malo. cum eis ex templo
cognoscimus uidicia diuina. ali
a ꝑ qͣm discernimꝰ merita ꝓpria.

Expanded text:
lubrem sollicitudinem, utilemque lubrem sollicitudinem, utilemque formidinem evigilat. Cum enim quis ex divina revelatione cognoscat quomodo soleat alius de bono in melius proficere, alius de malo in deteriora vergere, vel quomodo contingat alios de summis bonis in infima mala corruere, vel de infimis malis ad virtutum summa ascendere; quid, quaeso, mirum, si sua eum visio cogat formidare? Nescit namque homo finem suum; sed, sicut pisces capiuntur hamo, et aves laqueo comprehenduntur, sic capiuntur homines in tempore malo, cum eis extemplo scognoscimus judicia divina, alia per quam discernimus merita propria.
Abbreviated transcription (Latin):
&e cogitationes mee instratu meo.
ce usiones capitis mei conturba¬
u̾unt me. Ex duob siquid̃ se as¬
serit cont᷑bari. ex cogitationibus
suis. & uisionib capitis sui fũ enĩ
mens ex duuna reuelatione
mirandũ immo ⁊ formidandũ
auqͥd consid̾at. ce post modum
ad se rediens secumq retractans
se ipãm forti examinatione diui¬
dicat. ne forte digna sit cui tale
aliquid contingat exꝓpriis nimi¬
rum cogitationib setum agitur
ut sua eam uisio ꝑterreat. Cogi¬
tationes inquit mee instratu me¬
o. Quid hic intelligit᷑ ꝑstratũ. nsi
intune quietis ocuim: Uisio u̾o
capitis. illuminatio sensus intel¬
lectuał. Et iusiones inquit capitꝰ
mei conturbau̾unt me. Cogitati¬
ones sue itaq instratu suo. & ui¬
siones capitis sui unũꝗͣq tũc ꝑ¬
terrent. trendoq conturbant. c̃
ex eo qd̃ secum post diuine reue¬
iationis arcbanum meclitatioĩs
sue negocioso otio ꝑtractat ad sa¬

Expanded text:
Et cogitationes meae in stratu meo, Et cogitationes meae in stratu meo, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Ex duobus siquidem se asserit conturbari, ex cogitationibus suis, et visionibus capitis sui. Cum enim mens ex divina revelatione mirandum, imo et formidandum aliquid considerat, et postmodum ad se rediens secumque retractans seipsam forti examinatione dijudicat, ne forte digna sit, cui tale aliquid contingat ex propriis nimirum cogitationibus secum agitur, ut sua eam visio perterreat. Cogitationes, inquit, meae in stratu meo. Quid hic intelligitur per stratum, nisi intimae quietis otium, visio vero capitis, illuminatio sensus intellectualis. Et visiones, inquit, capitis mei conturbaverunt me. Cogitationes suae itaque in stratu suo, et visiones capitis sui unumquemque tunc perterrent, terrendoque conturbant, cum ex eo quod secum post divinae revelationis arcanum meditationis suae negotioso otio pertractat, ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
cui deus ꝑ spm̃ suũ reuelauit. qd o¬
culus ñ uidit nec auris audiuit.
nec incor hominis ascendit: S qͦmͦ
eum econtra sua uisio terret qui m̃¬
tis subleuatione ꝑ contemplationẽ
uidet. qmͣ miro. qm occulto dei iudi¬
cio. qd̃ & de cartere. cathenisq int̃¬
dum quis egrediat᷑ ad regnum
&e alius natus in regno. inopia cõ¬
sumat᷑: Quem queso diuinoꝵ
uidicoꝵ abissus ñ terreat. cum
diuino lumine tactus mentis in¬
telligentia ꝑspiciat nec uelociũ
ẽẽ cursum. nec forcium bellum. nͨͦ
sapientium panem. nͨ doctorum
diuicias. nec artificũ grãm. s tem¬
pus casumq inominib: Uid̾at
młta. & ꝑt̾ruerant eũ uisiones ca¬
pitis sui cũ dic̾et dño. auidiciis em̃
tius tunui. Solent tam̃ huiꝰ modi
uisiones ꝑterrere. ñ tam eo temꝑe
quo ꝑ excessum mentis uidentur
qm it̃ tẽporis cum post excussum
somnum ad memoriam reuocã¬
tur qñ subtili examinatione
secum tacita m̃te retratant᷑ hinc
est illud quod sequitur cum dr̃.

Expanded text:
m suum revelavit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in corde hominis ascendit? Sed quomodo eum econtra sua visio terret, qui mentis sublevatione per contemplationem videt, quam miro, quam occulto Dei judicio quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum, et alius natus in regno inopia consummetur? Quem, quaeso, divinorum judiciorum abyssus non terreat, cum divino lumine tactus mentis intelligentia perspiciat, nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam, sed tempus, casumque in omnibus? Viderat multa et perterruerant eum visiones capitis s. Solent tamen hujusmodi visiones perterrere, non tam eo tempore quo per excessum mentis videntur, quam tunc temporis cum post excussum somnum ad memoriam revocantur, quando subtili examinatione secum tacita mente retractantur. Hinc est illud quod sequitur, cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e sꝑectacła menti soleant utilem
Sumnorẽ ĩ cutere.
de cogitationes mee instratu meo.
&e uisiones capitis mei conturbaũ¬
unt me pͥus dormimus. qͣm somniũ
uideamꝰ. Quia ꝑ sõpnũ corporis. sen¬
sus corporeus sopitur: recte ꝑ somp¬
num mentis auenatio intelligitur
ꝑ quam ext̃ĩoꝵ ominum memoria
sunditus intercipit᷑. Sonniũ cõ uid̾e

Expanded text:
rae spectacula, menti soleant utilem morem incutere. et cogitationes meae in stratu meo, et visiones capitis mei conturbaverunt me . Prius dormimus quam somnium videamus. Quia per somnium corporis sensus corporeus sopitur, recte per somnium mentis alienatio intelligitur, per quam exteriorum omnium memoria funditus intercipitur. Somn
Abbreviated transcription (Latin):
i sublunium contemplationẽ ascẽ
alia de mulcent. alia constrrtͣgant.
aua letificant. letificat sane nec mi¬
rum contemplatio et̃noꝵ gaudioꝵ.
terret uͦ specłatio diuinoꝵ uidicioꝵ
Quis enĩ digne expͥmere possit. qmͣ
letum quam ioꝯlum qͣm let

Expanded text:
limium contemplationem ascendalia demulcent, alia contristant, alia laetificant. Laetificat sane nec mirum contemplatio aeternorum gaudiorum, terret vero speculatio divinorum judiciorum. Quis enim digne exprimere possit, quam l
Abbreviated transcription (Latin):
mana rõ potest penetrare
Supra rõnem dicimꝰ quo
ueracit̾ ẽẽ credimus. cum
tam̃ illud nec experũnto
ꝓbare. nec intellectu com¬
prehẽdere possimꝰ. Et qͥdem
circa diuina eiusmodisũt
multa quib humana ratõ
facile ad quiescit. quib pe¬
nitus contradicere nolit. s
ꝓueris recepit. & rata ẽẽ cõ¬
sentit. cum tam̃ ea nec ꝑ exꝑ¬
im̃tum ꝓbare. nec ꝑ intellec¬
tũ plene comp̃hend̾e possit.
Merito gͦ euismodi queq
supra rõnem ẽẽ dicendo sũt
que capacitatis nr̃e exigui¬
tatẽ in comp̃hẽ sibilitatis
sue magnitudine tnͣscen¬
dunt. In his tñ que nr̃a ex¬
iguitas comp̃hend̾e ñ ualet
anglica celsitudo liberos cõ¬
templatõnis uolatꝰ exerces.
Ut gͥ in nob̾ angłice simili¬
tudinis formã qͣlicumq mͦ
possimꝰ excud̾e. oportet in

Expanded text:
mana ratio potest penetrare. mana ratio potest penetrare. Supra rationem dicimus, quod veraciter esse credimus, cum tamen illud nec experimento probare, nec intellectu comprehendere possimus. Et quidem circa divina ejusmodi sunt multa, quibus humana ratio facile acquiescit, quibus contradicere nolit, sed pro veris recipit, et rata esse consentit, cum tamen ea nec per experimentum probare, nec per intellectum plene comprehendere possit. Merito ergo ejusmodi quaeque supra rationem esse dicenda sunt, quae capacitatis nostrae exiguitatem incomprehensibilitatis suae magnitudine transcendunt. In his tamen, quae nostra exiguitas comprehendere non valet, angelica celsitudo liberos contemplationis volatus exercet. Ut ergo in nobis angelicae similitudinis formam qualicunque modo possimus ex
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt infra rõnẽ.
sic sunt quedã absq dubi¬
o que constant ẽẽ supͣ rõnẽ
et int̾ ħ sunt alia q̃dam me¬
dia q̃ utiq rõni sunt per¬
uia. In fra rõnẽ sunt. que
sensu corporeo percipimus.
scd̃m solam rõnem sũt que¬
ganiꝰ: Supͣ rõnem sunt: que
preuelationẽ discimus. ul
sola auctoritate ꝓbamꝰ. can¬
dida. ⁊ nigͣ. canlida. ⁊ frigi¬
da. ⁊ dulcia. ⁊ amara. sensu
corporeo discimꝰ ñ rõcinando
ꝓbamꝰ: uera ⁊ falsa iusta et
inusta. utilia ⁊ inutilia. diᷤ¬
cernimꝰ rõcinãdo non aliqͦ
sensu corporeo. dm̃ autẽ in
una substantia ꝑsonaliter
trinum. et in tͥbus ꝑsoins
substantialit unũ. nec ullus
sensus corporeus docet nec
aliqua humana rõ plene
ꝑsuadet. s hoc utiq alii ꝑ
reuelationẽ discunt alii ã
sola auctoritate conuincũt
&e credunt. Infra rõnem ĩq
sunt corporea supͣ rõnemuͦ
diuina Supra rõnem utiq
est qd̃ nullus corporeus sẽ¬
sus attingere nec ulla hu¬

Expanded text:
sunt infra rationem, sic sunt quaedam absque dubio quae constat esse supra rationem. Et inter haec sunt alia quaedam media, quae utique rationi sunt pervia, infra rationem sunt, quae sensu corporeo percipimus. Secundum solam rationem sunt qugamus. Supra rationem sunt quae per revelationem discimus, vel sola auctoritate probamus. Candida et nigra, calida et frigida, dulcia et amara sensu corporeo discimus, non ratiocinando probamus. Vera et falsa, justa et injusta, utilia et inutilia discernimus ratiocinando, non aliquo sensu corporeo. Deum autem in una substantia personaliter trinum, et in tribus personis substantialiter unum, nec ullus sensus corporeus docet, nec aliqua humana ratio plene persuadet. Sed hoc utique alii per revelationem discunt, alii autem sola auctoritate convincunt et credunt. Infra rationem itaque sunt corporea, supra rationem vero divina. Supra rationem utique est, quod nullus corporeus sensus attingere, nec ulla hu
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sibi pecit donec qͥd faciendum
si tranquillitatis sue tempore rectins
possit discernere: accipientlo qd̃ petit.
quid alud tibi uidetur efficere. quã
inducias petere. &e acciꝑe: Damel in¬
quit ingressus rogauit regem ut tẽpꝰ
daret sibi adsolutionem indicandam re¬
g Hides certe quia deuotio pie ae uri¬
liter de dñi pietate sepe p̃suit. que
nulla sua sagatitate humana indusfa
effic̾e possit. Et quam iuste de dñi pie¬
tate magna p̃sumimꝰ. si magnanum¬
tatem nrãm ꝑ amore euis. cum eius
ad uitorio uincamus:
Qualib medi¬
tationib oportet animũ ad deuo¬
tionem inflãmare. uł qͦmͦ oporteat
studioꝵ nr̃oꝵ instantiam reforma

Expanded text:
tiam sibi petit, donec quid faciendum tiam sibi petit, donec quid faciendum sit tranquillitatis suae tempore rectius possit discernere, accipiendo quod petit quid aliud tibi videtur efficere, quam inducias petere et accipere? Daniel, inquit, ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi. Vides certe quia devotio pie et utiliter de Domini pietate saepe praesumit, quae nulla sua sagacitate humana industria efficere possit, et quam juste de Domini pietate magna praesumimus, si magnanimitatem nostram pro amore ejus, cum ejus adjutorioQualibus meditationibus oportet animum ad devotionem inflammare, vel quomodo oporteat studiorum nostrorum instantiam reforma
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. oret. & impetret tẽpore tranquil¬
litatis. diuinitus sibi dari grãm orandi
sub temꝑe ꝑturbationis. Inhunc modũ
forsitan dabitur dameli qñq adregem
ꝑsemet ipsum intrare. ⁊ ad huc ip̃cͦ surẽ¬
te. &x tc̃ forte poterit ñ semel tm̃ s sepe ⁊
assidue male sententie differẽde induci¬
as petere. oe optinere ad hoc ut eam
possit pꝰmodũ penitus delere. Qñ inti¬
me ꝑturbationis sue temꝑe deuota
mens humilit̾ pecit ⁊ supplicat. ne sub
contitati suroris impetu diuina eum
pietas aliquid ꝑmnpacientiã ag̃e ꝑ¬
mittat. uñ pꝰ modũ penitere oporteat.
siimpetrat qd optat. qͥd alud deuoti¬
onis nr̃e damiel uidetur tibi facere ꝙͣ
surentis regis insaniam mittrgare:
Cum aũt᷑ aliquid p̃cipitis affectionis
sue uehem̃tia trabi sẽsentit. qd̃ int̃im
subtante ꝑturbationis sue nube uł
turbine. utrum ne rectũ sit agnosc̾e
ad plenum ñ possit. si interumn pacien¬

Expanded text:
nuit, oret, et impetret tempore tranquilnuit, oret, et impetret tempore tranquillitatis divinitus sibi dari gratiam orandi sub tempore perturbationis. In hunc modum forsitan dabitur Danieli quandoque ad regem per semetipsum intrare, et adhuc ipso furente, et tunc forte poterit non semel tantum, sed saepe et assidue malae sententiae differendae inducias petere et obtinere, ad hoc ut eam possit postmodum penitus delere. Quando intimae perturbationis suae tempore devota mens humiliter petit et supplicat, ne sub concitati furoris impetu divina eum pietas aliquid per impatientiam agere permittat, unde postmodum poenitere oporteat, si impetrat quod optat, quid aliud devotionis nostrae Daniel videtur tibi facere, quam furentis regis insaniam mitigare? Cum autem ad aliquid praecipitis affectionis suae vehementia trahi se sentit, quod interim sub tantae perturbationis suae nube, vel turbine utrumne rectum sit agnoscere ad plenum non possit, si interim patien
Abbreviated transcription (Latin):
iratum. atq aliquo surore turbatum.
Alurd ẽ anuni impetũ ẽẽ uehem̃tem
aluid ẽ ẽẽ p̃cipitem. Aliud inquam ua¬
lidum ẽẽ atq inuictum: atq aliud esse
ira ce insania plenum. Aluid deniq in¬
iunctibilem ⁊ pene ĩmobilẽ aliud u̾o
intolerabilem &e plane iͣrationabilem.
s quis queso damelem sub regii furoris
temꝑe p̃sum̃et. uł auderet añ regem ad¬
ducere: Supͣ humanã industriam a
uirtutem eẽ uidico. tante ⁊ tam intune
ꝑturbationis temꝑe or̃om incumbere
cũ ux uł nullo potiꝰ mͦ tc̃ temꝑis con¬
tingat eiꝰ saltem meminisse. Oportet
gͦ eo quo supͣ diximus modo damelẽ
ꝑ semet ipsum coram rege turbato in¬
trare siuult subtante: necessitatis ar¬
ticło ꝑicło repugnare. Mens itaq stu¬
diosa ⁊ circa salutem suam sollicita. q̃
adhuc cum suerit ꝑturbata ꝑturbati¬
om sue orandeᷤ repugnare ũ nouit. &r
huiꝰmodi usum uł grãm necdum opti¬

Expanded text:
iratum, atque aliquo furore turbatum. iratum, atque aliquo furore turbatum. Aliud est animi impetum esse vehementem, aliud est esse praecipitem. Aliud, inquam, validum esse atque invictum, atque aliud esse ira et insania plenum. Aliud denique invincibilem et pene immobilem, aliud vero intolerabilem et plane irrationabilem. Sed quis, quaeso, Danielem sub regii furoris tempore praesumeret, vel auderet ante regem adducere? Supra humanam industriam, et virtutem esse judico tantae et tam intimae perturbationis tempore orationi incumbere, cum vix, vel nullo potius modo tunc temporis contingat ejus saltem meminisse. Oportet ergo, eo quo supra diximus modo, Danielem per semetipsum coram rege turbato intrare, si vult sub tantae necessitatis articulo periculo repugnare. Mens itaque studiosa, et circa salutem suam sollicita, quae adhuc, cum fuerit perturbata, perturbationi suae orando repugnare non novit, et hujusmodi usum, vel gratiam necdum obti
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionis p̃sidium adsedandum aĩ¬
ni impetũ assueseitur. ille nr̃ dani¬
el quodã mͦ añ dicti regis p̃sentiam
alieno officio introduci. Quando autem
hoc ñ tam meditando quam orando
efficit᷑ daniel ꝓculdubio ad regẽ ꝑ sem¬
et ip̃m ingreditur. Debemꝰ itaq studi¬
osa ce sagaci p̃meditatione m̃tẽ nrãm
ad deuotionẽ
excitare. &e hoc erit damelem alieno of¬
ficio introducere. Item qr sepe eciam cũ
necessitas exigit iurget deuote orare nõ
possumꝰ diuine iusitationis ce nr̃e com¬
puctionis tẽꝑe orem᷑ ut necessitatis tẽꝑe
orare possumis. Siitaq orandi facultas
oĩone optinet᷑. danel ꝓcerto per semet ip¬
sum ingreditui nec illud qͥd̃ negligent̃
p̃teundum quod sub tẽpore regie ꝑtur¬
bationis ⁊ suroris legitur ingressus. nam
introductionis temꝑe nullũ ꝓfecto regie
ꝑturbationis uł udicium accepimꝰ. Nõ
emĩ crede oportet hunc regem semꝑ eẽ.

Expanded text:
devotionis praesidium ad sedandum anidevotionis praesidium ad sedandum animi impetum assuescitur, ille noster Daniel quodammodo ante dicti regis praesentiam, alieno officio introducitur. Quando autem hoc non tam meditando quam orando efficitur, Daniel procul dubio ad regem per semetipsum ingreditur. Debemus itaque studiosa et sagaci praemeditatione mentem nostram ad devotionem excitare, et hoc erit Danielem alieno officio introducere. Item, quia saepe etiam cum necessitas exigit et urget, devote orare non possumus, divinae visitationis et nostrae compunctionis tempore oremus, ut necessitatis tempore orare possimus. Si itaque orandi facultas oratione obtinetur, Daniel pro certo per semetipsum ingreditur. Sed nec illud quidem negligenter praetereundum quod sub tempore regiae perturbationis et furoris legitur ingressus. Nam introductionis tempore nullum profecto regiae perturbationis vel indicium accipimus. Non enim credere oportet hunc regem semper esse
Abbreviated transcription (Latin):
turbationis sue impetum lenire possit
debet mens subenismodi necessitatis ar¬
ticulo ad deuotionis auxilia recurrere
ce ad pacandam ꝑturbationis sue iuo¬
lentiam duune miserationis suffragia
impetrare ce eiusmodi deuotionis reme¬
diũ oportet inusum adduc̃e. ⁊ hoc est
damelem ad regem intrare. Quasi enĩ
ad regem daniel ingreditur. qñ ad pac̃ã¬
dum animi impetum. sub ipso etiam
p̃cipitationis impulsu deuotio suffra¬
gatur. Notandum autem quod suꝑ¬
uis dr̃ introductus: Hic uero simpli¬
cit ponitur quod sit ingressus. Iuto
autem quia aluid. ⁊ alurd sit. ab alio
introduci uł ꝑ semet ip̃m ingrediõic̃
ex suꝑiorib patet. sub omni uehem̃¬
ti animi impetu deuote orõnis suff¬
ragiũ p̃sto habere. hoc ͭ danielem inp̃¬
sentia furentis regis ñ deẽe. s ut om̃s
te ⁊ sollicitudine efficimus. alia orando
et deo supplicando p̃cib optinemꝰ. Qñ
gͥ humana sagatitate i exercitatione

Expanded text:
erturbationis suae impetum lenire possit, erturbationis suae impetum lenire possit, debet mens sub ejusmodi necessitatis articulo ad devotionis auxilia recurrere, et ad pacandam perturbationis suae violentiam divinae miserationis suffragia impetrare, et ejusmodi devotionis remedium oportet in usum adducere, et hoc est Danielem ad regem intrare. Quasi enim ad regem Daniel ingreditur, quando ad pacandum animi impetum, sub ipso etiam praecipitationis impulsu devotio suffragatur. Notandum autem quod superius dicitur introductus, hic vero simpliciter ponitur quod sit ingressus. Puto autem quia aliud, et aliud sit ab alio introduci, vel per semetipsum ingredi, sicut ex superioribus patet, sub omni vehementi animi impetu devotae orationis suffragium praesto habere, hoc est Danielem in praesentia furentis regis non deesse. Sed, ut omnes et sollicitudine efficimus, alia orando, et Deo supplicando precibus obtinemus. Quando igitur humana sagacitate et exercitatione
Abbreviated transcription (Latin):
estat modo illud querere quid
sit damelem ad regem in trare.
Recte fortassis ꝑregem qui omibus
p̃sidet. &e imꝑat. intelligunꝰ hoc loco
uehem̃tem animi motum ⁊ ualidum
libere uoluntatis impetum cui facile
omino ñ occurrit rõnem uł discretiõe
cõsulere. quantominꝰ ad orationẽ cõ¬
fug̃e ułullam deuotionẽ admittere:
s quid aliud hoc dicumus ẽẽ. quam
sapientũra nemnem corã rege aude¬
re apparere: Sepe tam̃ qui eiusmodi
sunt pꝰ sedatum animiint petum cũ
ad semet ipsos redeunt. ad discretionis
uidiciũ. oe deuotionis officiũ recurr̃t
satagentes corrige in quib ꝑturbatio¬
nis excellerunt. S si curra cordis disci¬
plinam studiosi sumus quemadmnodũ
ẽẽ debemꝰ. doceamꝰ ⁊ a̾suescamꝰ animum
nr̃m sub quouis impetu ce perturbati¬
onis temꝑe ad discretionis consulta con¬
fug̾e ⁊ hoc ẽ. sapientes ante conspectum
regis ad muttere. S quia sepe conturigit
ut nulla rõus attestatione p̃cipitem ꝑ¬

Expanded text:
estat modo illud quaerere quid sit Danielem ad regem intrare. Recte fortassis per regem qui in omnibus praesidet et imperat, intelligimus hoc loco vehementem animi motum, et validum libere voluntatis impetum, cui facile omnino non occurrit rationem vel discretionem consulere, quanto minus ad orationem confugere, vel ullam devotionem admittere? Sed quid aliud hoc dicimus esse, quam sapientium neminem coram rege audere apparere? Saepe tamen qui ejusmodi sunt, post sedatum animi impetum, cum ad semetipsos redeunt, ad discretionis judicium et devotionis officium recurrunt, satagentes corrigere in quibus perturbationis tempore excesserunt. Sed si circa cordis disciplinam studiosi sumus quemadmodum esse debemus, doceamus et assuescamus animum nostrum sub quovis impetu et perturbationis tempore ad discretionis consulta confugere, et hoc est sapientes ante conspectum regis amittere. Sed quia saepe contigit ut nulla rationis attestatione praecipitem p
Abbreviated transcription (Latin):
fructus eiꝰ inquit nimiꝰ fr̾uctum ni¬
miũ arguit qui dicit. In rebus suꝑ¬
uacius noli serutari multipliciter
aliuid est im̃portune querie un¬
posubilia. qmͣuis forte sint utilia.
atq aliud curiose inuestigare in¬
utilia. qmͣius ce ipsa sint possibi¬
lia Illud ꝑtinet ad altitudinis ni¬
mietatem istud ꝑtinet ad fructuũ
suꝑfluitatem p̃sumtio incomp̾hẽ¬
sibilium ꝓhibetur cũ dr̃. altiora
te ne quesieris. &r fortiora ate ne

Expanded text:
fructus ejus, inquit, nimius, fructum nifructus ejus, inquit, nimius, fructum nimium arguit qui dicit, in rebus supervacuis noli scrutari multipliciter. Aliud est importune quaerere impossibilia, quamvis forte sint utilia, atque aliud curiose investigare inutilia, quamvis et ipsa sint possibilia. Illud pertinet ad altitudinis nimietatem, istud pertinet ad fructuum superfluitatem. Praesumptio incomprehensibilium prohibetur, cum dicitur: Altiora te ne quaesieris, et fortior
Abbreviated transcription (Latin):
arboꝵ. & uirtutes radicum. Et q̃¬
didici. Esca uinuersorum nonne
ui illa fuit. que in hoc ip̃m se debi¬
torem cognouit cũ dix̃: Grecis ac
barbaris Sapientib & insipientib
debitor sum. Nõne esca uniuersoꝵ
in ipso est. qui doctrina sua om̃s ecti¬
ficare potest: Nonne escam uniũsoꝵ
ti eiꝰ p̃sidet. & ꝑ grãm discretionis
qua pollet. quacumq temptatiõe
circumuentos. quac̃q tribulatione
oppressos. salubri consilio instruere
&e blanda admonitione erigere suf¬
ficient̃ ualet: Nonne similiter &
ille quantum ad semet ipsum atti¬
net omĩum escam inse ipso uiuenit
qui q̃libet scã desid̾ia nutrire. & ad
quelibet bona oꝑa animum suũ
inflaminare ꝓpriis meditationibrs
&e sp̃italib theoriis nouit. quotiens
ce quantum uoluit: S sicut suꝑus
unuimus de arboris altitudine ui¬
deamꝰ ne forte &e hoc uiea sit rep̃hẽ¬
sibile qd̾ dr̃ fructum ninium ha¬
bere. Non enĩ dicit᷑ qd̾ fructus eiꝰ
multus. uł fructus eiꝰ copiosus. s

Expanded text:
rum, et virtutes radicum; et qudidici . Esca universorum nonne in illo fuit qui in hoc ipsum se debitorem cognovit, cum dixit: Graecis ac barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum . Nonne esca universorum in ipso est qui doctrina sua omnes aedificare potest? Nonne escam universornti ejus praesidet, et per gratiam discretionis qua pollet, quacunque tentatione circumventos, quacunque tribulatione oppressos, salubri consilio instruere, et blanda admonitione erigere sufficienter valet? Nonne similiter et ille quantum ad semetipsum attinet, omnium escam in seipso invenit, qui quaelibet sancta desideria nutrire, et ad quaelibet bona opera animum suum inflammare propriis meditationibus et spiritualibus theoriis novit, quoties, et quantum voluit? Sed, sicut superius innuimus de arboris altitudine, videamus ne forte et hoc in ea sit reprehensibile quod dicitur fructum nimium habere. Non enim dicitur quod fructus ejus multus, vel fructus ejus copiosus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc additur de hac arbo¬
re folia eiꝰ pulcherrima &
fructus eius nimius. & esca uni¬
uersorum in ea. In foliis uerba
in fructu scientia. in esca doctri¬
na. foliis fructus uestitur. & uer¬
bis compositis sententia ornatur.
Os enim sapientis ornat scientiã.
fructus bonus sapit ce pascit. &
scientia sp̃italis spiritalem esuriẽ
ꝑ sacram admonitionẽ suauiter
reficit. folia itaq pulcherrima st̃
ũba diserta. fructus copios us. sen¬
sus eruditus multiplex intellectus.
Esca uniuersoꝵ ẽ plena eruditio
om̃ium. discreta admonitio sing¬
ulorum. fõlia u̾borũ pulcra ut
arbitror illa arbor habebat ce bo¬
noꝵ sensuũ ntiliumq consilioꝵ
fructib abiindabat. que ueracit̃
dic̾e potuit. Qui me audiebant
expectabant sententiam. &r inten¬
ti tacebant ad consilium meum.
uerbis meis ad dere nichil audebãt
&e suꝑ illos stillabat eloquiũ meũ
fructum copiosum illa arbor
habuit. que uiueritate dicere po¬
tuit. Michi autem dedit ds̃ dic̾ẽ

Expanded text:
dhuc additur de hac arbore: Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius, et esca universorum in ea. In foliis verba, in fructu scientia, in esca doctrina. Foliis fructus vestitur, et verbis compositis sententia ornatur: Os enim sapientis ornat scientiam . Fructus bonus sapit, et pascit, et scientia spiritalis spiritalem esuriem per sacram admonitionem suaviter reficit. Folia itaque pulcherrima, sunt verba diserta, fructus copiosus, sensus eruditus, multiplex intellectus. Esca universorum est plena eruditio omnium, discreta admonitio singulorum. Folia verborum pulchra, ut arbitror, illa arbor habebat, et bonorum sensuum, utiliumque consiliorum fructibus abundabat quae veraciter dicere potuit: Qui me audiebant exspectabant sententiam et intenti tacebant ad consilium meum. Verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum . Fructum copiosum illa arbor habuit, quae in veritate dicere potuit: Mihi autem dedit Deus dicere
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ dr̃. In reb suꝑnacus noli
scrutari multiplicit᷑. &r inplurib
oꝑib eius ne fueris curiosus. uul¬
tis andire de arborib que eiꝰmo¬
di sũt. que p̃sumptionis & curi¬
ositatis audatiam temꝑare no¬
lurt. quomodo sepe sententiam
succisionis incurrunt: oaultos i
inquit supplantauit suspicio
illoꝵ & inuanitate detinuit sẽ¬
sum illoꝵ:

Expanded text:
in rebus supervacuis noli scrutari multipliciter, et in pluribus operibus ejus ne fueris curiosus. Vultis audire de arboribus quae ejusmodi sunt, quae praesumptionis et curiositatis audaciam temperare nolunt, quomodo saepe sententiam succisionis incurrunt: Multos enim, inquit, supplantavit suspicio illorum; et in vanitate detinuit sens
Abbreviated transcription (Latin):
in eis amittit. Alios per culpã non tm̃
calcat. sed per pͣuam consuetudinẽ in il¬
lis gra regnandi sedem locat: quib pre¬
sidẽs non solum eos refrenat a bono exͦ¬
cendo. sed et in eis suam uolũtatem cõ¬
plet: in malo proficiẽdo. Suꝑ illos ergo
per culpan ambulat aut mansuolat. in istis
per consuecudiñe diuciꝰ sedetͣ. Liquet igitꝰ

Expanded text:
in eis amittit. Alios per culpam non tantum in eis amittit. Alios per culpam non tantum calcat, sed per pravam consuetudinem in illis gratia regnandi sedem locat: quibus praesidens non solum eos refrenat a bono exercendo, sed et in eis suam voluntatem complet in malo proficiendo. Super illos ergo per culpam ambulat, aut transvolat, in istis per consuetudinem diutius sedet, et
Abbreviated transcription (Latin):
et efficax et penetrabilior om̃i gladi¬
o ancipiti qui nõ solũ prauã accõnem
corporis. uerũ eciã p̃uam cogitacõm cor¬
dis resecat et incorngibiles ꝑmanẽte ᷤᷤ
in utroq cõdempnat. Sed quid iste qui
ht̃ hnͣc rũpheam dicat: audiamꝰ. Sciou̾
hĩtas ubi sedes est sathane. et tenes no¬
men meũ. et nõ negasti fidẽ meam. ꝓͥ¬
mũ de bonis aitib eũ laudat et laudã¬
do ad meliora roborat et in utroq pͥ¬
parat: ut seqũtem ĩcrepacõm melius
sustineat. Scio ubi hĩtas ubi sedes est
sathane. id ẽ approbo qd iustus conu̾¬
saris in medio pͣue nacionis. Non eĩ
mĩma laus est iusto int̾ impios ĩmu¬
uiam agere. Et nõndum qd̾ nõ dixit
ubi uia. sed ubi sedes est sathaue. per
quosdã enĩ trãseundo sathanas cursĩ
ambulat per eos sclz quos subito et¬
ex impuiso in malũ precipitat. Sed ne¬
quaqm sedem pouit. quia illis per peĩ¬
tẽciam cito resurgẽtib: dñiũ regnandi

Expanded text:
et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, qui non solum pravam actionem corporis, verum etiam pravam cogitationem cordis resecat, et incorrigibiles permanentes in utroque condemnat. Sed quod iste qui habet hanc romphaeam dicat audiamus. Scie, et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam. Primum de bonis actibus eum laudat, et laudando ad meliora roborat, et in utroque praeparat ut sequentem increpationem melius sustineat. Scio ubi habitas, ubi sedes est Satanae, id est, approbo quod justus conversaris in medio pravae nationis. Non enim minima laus est justo inter impios immuviam agere. Et notandum quod non dixit, ubi via, sed ubi sedes est Satanae. Per quosdam enim transeundo Satanas cursim ambulat, per eos scilicet quos subito et improviso in malum praecipitat. Sed nequaquam sedem ponit, quia illis per poenitentiam cito resurgentibus dominium regnandi
Abbreviated transcription (Latin):
qui malos reget in uirga ferrea. et ꝙ cal¬
cabit eos corcłar uini furoris ne dei om̃i¬
potẽtis. et de conuocacõne auiũ ad cenã
magnã dei. ut manducẽt carnes suꝑbo¬
rum et iniquorũ. et de dampnacõne bes¬
stie. et pseudo ꝓphete eius. et oĩi qui y¬
maginẽ bestie ad orau̾ũt. Deinceps ite-

Expanded text:
qui malos reget in virga ferrea, et quod calcabit eos torcular vini furoris irae Dei omnipotentis, et de convocatione avium ad coenam magnam Dei, ut manducent carnes superborum et iniquorum, et de damnatione bestiae et pseudoprophetae ejus, et omnium qui imaginem bestiae adoraverunt. D
Abbreviated transcription (Latin):
gandꝰ sit sathanas ut nõ seducat ãpliꝰ
gentes donec cõsũmẽtur uulle et quo¬
mõ solutꝰ iterũ adu̾sus scõs iterũ in ex¬
tremis deseuiet. et qd̃ demũ cum illis qͥ
nonscripti in libro uite in stagnũ ignis
mittent᷑. et hanc dampnacõm dyaboli
et oĩi iniquorũ describẽs a xp̃o dicit pͥ¬
dt̃am. ut de ea cercior fides hẽatur.
eptima iusio agit de

Expanded text:
on seducat amplius gentes donec consummentur mille anni et quomodo solutus iterum adversus sanctos in extremis desaeviet, et quod demum cum illis, qui non sunt scripti in libro vitae in stagnum ignis mittentur, et hanc damnationem diaboli, et omnium iniquorum describens, a Christo dicit praedictam, ut de ea certior fides habeatur. Septima visio agit de
Abbreviated transcription (Latin):
militare p̾noscunt. Erit itaq eiꝰ¬
modi iudicium sc̃oꝵ decretum
q misericordit̃ iustum. sermo scõ¬
rum qr ueraciter futurum. peti
cio quia iuste pium:
discant quidam ex ꝓpͥo qͥdam ex aliens casu qd̵ nch suis uribus

Expanded text:
militare praenoscunt. Erit itaque ejumilitare praenoscunt. Erit itaque ejusmodi judicium sanctorum decretum, quia misericorditer justum, sermo sanctorum, quia veraciter futurum. Petitio, quia juste pium. discant quidam ex proprio, quidam ex alieno casu, quod nihil suis viribus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs est qui oꝑatur in nob̃ uelle
or ꝑficere ꝓ bona uoluntate. hãc
euismodi ruine utilitatẽ ꝓphicus
sermo uinuit dicens. Donec cog¬
noscant uiuentes qd̃ dñatur ex¬
celsus in regno hominum. Duu¬
na itaq dispensatione cum com¬
munis utilitas hoc exigit magne
arictoritatis uiri ꝑmittunt᷑ cade.
eo diuntaxat tempore quo inueni¬
unt᷑ de sua magnitudine suꝑbi¬
re. Fit itaq circa eandem ꝑsonã
unum idemq uidicium tam iu¬
stum quam pium. qnͣtum ad
ipsam quidem iustum. pim uͦ
in qnͣtum ꝓficit ad cautelam alio¬
rũ. Iustum namq ualde est ut
qui ex diunis munerib iunsalẽ¬
ter intumescit. ex ꝓpͥa ruma dis¬
cat. qͣm nichil sit. &e ꝑ semet ip̃m
qmͣ nichil possit. Sermo autem
sc̃oꝵ idem decretum iccirco ẽẽ dr̃
quia qd̃ inlumine dei futurũ
aquib dam p̾uidetur: incõmu¬
ne confertur. Peticio uͦ scõꝵ est
quia non solum fieri uolunt.
uerum etiam cũ desicłio expetũt
qd̃ multis utile. & diuine glorie

Expanded text:
tur in nobis velle et perficere pro bona voluntate. Hanc ejusmodi ruinae utilitatem propheticus sermo innuit, dicens: Donec cognoscant viventes quod dominatur Excelsus in regno hominum. Divina itaque dispensatione, cum communis utilitas hoc exigit, magnae auctoritatis viri permittuntur cadere, eo duntaxat tempore quo inveniuntur de sua magnitudine superbire. Fit itaque circa eamdem personam unum idemque judicium, tam justum quam pium, quantum ad ipsam quidem justum, pium vero inquantum proficit ad cautelam aliorum. Justum namque valde est, ut qui ex divinis muneribus insolenter intumescit, ex propria ruina discat quam nihil sit, et per semetipsum quam nihil possit. Sermo autem sanctorum idem decretum idcirco esse dicitur, quia quod in lumine Dei futurum a quibusdam praevidetur, in commune confertur. Petitio vero sanctorum est, quia non solum fieri volunt, verum etiam cum desiderio expetunt quod multis utile, et divinae gloriae