comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽo uidit ũꝙͣ. s unigenitꝰ filiꝰ qui ẽ ĩ sinu pa¬
tris ip̃e narrauit atq adiũxiss. ĩ medio eccłie
cantabo te. qũõ cantauit .i. qr ĩ nob̾ cantauit cũ
ꝓficimꝰ ĩ noĩe qd̾ narrauit fr̃ib meis. ⁊ qr laudẽ
dĩ cantauit ĩ nobis ꝯtinuo mãifestaust dicens.
Qui tĩetis dmn laudate eũ. Qͥ ã ua̾gitꝰ lau
dat nͥ qͥ ua̾cit̾ sincit̾ amat: Tantũdẽ ẽ gͦ: ac si
dr̃et. Qui timetis dmñ amate eũ. Dixit .n. hoĩ
sic̃ scͥptũ ẽ. Ecce pietas ẽ sapͣ. Porro pietas cultꝰ

Expanded text:
idit umquam, sed unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit, atque adiunxisset: In medio ecclesiae cantabo te, quo modo cantauit, id est quia in nobis cantauit, cum proficimus in nomine, quod narrauit fratribus suis, et quia laudem dei cantauit in nobis, continuo manifestauit dicens: Qui timetis dominum, laudate eum. quis audat, nisi qui sinceriter amat? Tantumdem ergo est ac si diceret: Qui timetis Dominum, amate eum. Dixit enim homini, sicut scriptum est. Ecce pietas est sapientia . Porro pietas cultus
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯm̃dandã hũiliͭ ͤ simpͣ dcm̃. ut se ĩ oculis ꝑseq̃n¬
tiũm abitissimũ qͥddã ⁊ ꝯtẽptissimũ demõstiaret.
S ñ ÷ ꝯtẽpnẽda altitudo secreti ꝓfunditasq ny.¬
de carne snĩ ꝯcubitu nasat᷑ sic̃ natꝰ ẽ ille de uirgine
S ĩ libͦ suo Iob cũ de creaturis celestib loq̃ret᷑ ꝙ
putͤdo ⁊ filiꝰ hõĩs u̾mis : Putredinẽ ꝓ mortalitate
po suit q̃ iã uelut conceptã gerit moriendi ncãtatõ.
ĩ qm pͣcando ꝯtrusus ẽ hõ ⁊ filiũ hoĩs u̾mẽ nacũ
de pucredine qrͣ putrẽ. ħ ÷ de mortalitate mortalẽ.¬

Expanded text:
m. ut se in oculis persequentium abiectissimum quiddam et contemptissimum demonstraret; sed non est contemnenda altitudo secreti profunditasque myde carne sine concubitu nascitur, sicut natus est ille de uirgine. sed in libro suo Iob cum de creaturis caelestibus loqueretur, quod putredo et filius hominis vermis ! Putredinem pro mortalitate posuit, quae jam velut conceptam gerit moriendi necessitatem, in quam peccando contrusus est homo; et filium hominis vermem natum de putredine quasi putrem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ne feliatatis ruina fulcitꝰͫ n ip̃a q̃ ĩ aĩo meo
ẽ hũana uirtꝰ. qr si tu deseris q̃ hoĩs uirtꝰ¬
gues obsederũt me. ħꝯ suꝑbi ac diuites pͥnçipẽ
plebis. Aꝑuerũt ĩ me os suũ. clamando cͥci¬
fige cͥoͥsige. Qiͣ leo rapiens ⁊ rugiens. Ra¬
puerũt .n. ꝯp̃hensũ adducentes ad p̃sidem ⁊
rugierũt petendo eiꝰ mortẽ. Sic̃ aqͣ effusus
sũ. tãꝙ ut me lapsi cade̾nt ꝑ seoiores mei
Disꝑsa sẽ ot̃a ossa mea. qd rẽ ossa nͥ cor̾s sun¬

Expanded text:
e felicitatis ruina fulcitur, neque ipsa quae in animo est meo humana virtus; quia si tu deseris, quae hominis virtgues obsederunt me, hoc est superbi ac diuites, principes plebis. ape rue run t in me os suum — clamando: Crucifige, crucifige — quasi leo rapiens et rugiens; rapuerunt enim comprehensum adducentes ad praesidem et rugierunt petendo eius mortem. sicut aqua effusus sum, tamquam ut in me lapsi caderent persecutores mei. dispersa sunt omnia ossa mea; quid sunt ossa nisi cor
Abbreviated transcription (Latin):
ewuangeliĩs reclamãtibꝰ aĩas ĩti̾re. Nõne ĩ saluatore
nr̃o lic ĩ hiis mortẽ ñ repellente t̾c̾iũ tm̃ atq
speciale maiestas ẽ qͣm nõ potuit mors hũana ꝯtĩge
ad sũmã uideamꝰ ĩ cce poitꝰ qͥd ꝓmisit. hodie ĩqͥt
mecũ eris ĩ ꝑadyso. Hoc inqt. Nõ pꝰ tͥduũ cum

Expanded text:
Evangeliis reclamantibus, animas interire: nonne in Salvatore nostro, licet in his mortem non repellente, tertium tamen atque speciale majestas est, quam non potuit mors humana contingere? Ad summam videamus, in cruce positus quid promisit? Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . Hodie, inquit, non post triduum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ doñs ꝑtine. qd̾ narrat᷑. S rursũ ne desidi̾ũ nr̃m
a corꝑis sensu ad aliũ corꝑis sensũ migrar. ħ ad
aures ab oculis. iõ cũ dixiss. nͨ corͣlib oculis dt̃ q̃rit᷑
nͨ ctũ scͥbit᷑ uisu. nͨ tactu tenet . addidit ĩ. nͨ audit᷑¬
affatu. ut si possumꝰ unigenitũ filiũ qd ĩ sinu pr̃is.
sic intłsigamꝰ narrantẽ quõ ⁊ u̾bũ s̃. Non sonꝰ aurib
instrepens. s ꝓmago m̃tib m̃otescẽs. ut illic ĩ et̾na
absens putat᷑ uidet᷑ ⁊ cũ p̃sens s: ñ uidet᷑. Nõ dixit
cũ absens ẽ. s cũ absens putat᷑. Nusꝙͣ .n. ẽ ab sens
qͥ celũ ⁊ t̾ram ĩplet nͨ spatiss includit᷑ ꝑius mag.
loco. hoc qui excidente m̃te intlłigit. uidet dm̃ ⁊ cũ

Expanded text:
ertinere quod narrat. Sed rursus ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migraret, hoc est ad aures ab oculis, ideo cum dixisset « nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, » addissumus, unigenitum Filium, qui est in sinu Patris, sic intelligamus narrantem, quomodo et Verbum est, non sonus auribus instrepens, sed imago mentibus innotescens, ut illic interna absens putatur, videtur; et cum praesens est, non videtur. Non dixit, Cum absens est; sed, cum absqui caelum et terram implet nec spatiis includitur paruis magnioco. hoc qui excedente mente intellegit, uidet deum, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
iã fuisse. Nasci .n. ẽ uelut qͥdã modꝰ rei ñ extãtis
añꝙͣ nascat᷑ id agens bñficio natĩtatis uͭ sit. C
colligit᷑ xp̃m qui erat. nasci ñ potuisse. si nasti po¬
tuit: ñ fuisse. Aug̾. Ad ĩ quisitõnẽ nos ĩ ꝯp̃hẽsi¬
błiũ reꝵ noua int̾rogandi cioͥsitate ꝯpellis ⁊ iõ

Expanded text:
velut quidam motus rei non exstantis antequam nascatur, id agens beneficio nativitatis ut sit. Quo colligitur, Christum qui erat, nasci non potuisse; si nasci potuit, non fuisse. AUG. Ad inquisitionem nos incomprehensibilium rerum nova interrogandi curiositate compellis: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ab alto̾ s spõnte dñs uoluit ut hoc eũ ꝯstet
ꝑtulisse ꝙ fecit. Nec iõ nõ patientẽ qr ip̃e facie¬
bat. nͦ iõ ñ facientẽ qr alius tolerabat. Nam si
dnĩce incarnatõis mist̾i̾ũ salua in diuidue tͥnita¬
tis co oͥꝑatõe ꝯside̾s: idẽ sͥ iñ hac hũilitate auctor
⁊ opus ẽ. Id̾ auctor qͥ sponte nascit᷑ sponte pacit᷑.
Idem opꝰ. qr utͣꝙ lic ñ alio cogente solus tm̃ ipẽ
ꝓpetitͣͫ fecit carnẽ ĩ urõ iat̾s. ħabes auctoeẽ opis
Ip̃e in hac nasci dignatꝰ:. habes opꝰ auctoris. una

Expanded text:
ut hoc eum constet pertulisse quod fecit: nec ideo non patientem, quia ipse faciebat; nec ideo non facientem quia non alius tolerabat. Nam si dominicae incarnationis mysterium salva individuae Trinitatis cooperatione consideres, idem sibi in hac humilitate auctor et opus est: idem auctor, qui sponte nascitur, sponte patitur; idem opus, quia utrumque licet non alio cogente, solus tamen ipse perpetitur. Fecit carnem in utero matris; habes auctorem operis: ipse in hac nasci dignatus est; habes opus auctoris: una
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩcũbata iaceat. ꝓm̃de si nõ poces acic̃ m̃tis tue
a corꝑeaꝵ siłitudinũ qiͣ nubilo ꝓsiucue serenare:
eas ip̃a apd̾ te ip̃am uigilant̾ attende. Intuere
celũ ⁊ t̾rã cogitando sic̃ oculis corꝑis c̾uendo cõ¬
sueuisti. easꝙ Sgines celi ⁊ t̾re q̃ añ oculos co-¬
gitatõis ꝓducte st̃ uide siłitudines corꝑi ẽẽ ñ

Expanded text:
aut jaceat. 43. Proinde si non potes aciem mentis tuae a corporearum similitudinum quasi nubilo perspicue serenare, eas ipsas apud teipsam vigilanter attende: intuere coelum et terram cogitando, sicut oculis corporeis cernendo consuesti; easque imagines coeli et terrae quae ante oculos cogitationis productae s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ducta uocabulo p̃sentia nõĩant᷑. Sic̃ .n. hanc
lucẽ corꝑis sensu sic meã uolũtatẽ plane uideo
ẽ: tñ qr ip̃a uoluntas qͣm m indicat lacet. sensu
corꝑis ⁊ aĩ mei credo: ñ uideo. aut si eũ m̃tiri
existimo: ñ credo.⁊ si forte ut dicit ita sit. credũt᷑¬

Expanded text:
 ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo,en quia ipsa voluntas quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non video, aut si eum mentiri existimo, non credo; et si forte, ut dicit, ita sit. Credunt
Abbreviated transcription (Latin):
ostentatõne colloq̃ncib p̃st̾batis. Q ut ñ dica¬
uł fatuũ fabrũ intim. ꝙ rustic̃ sit nlłr ignorat
p̾mĩt ꝙ si is qui docet᷑ libris iã credidit: obtẽpat
iste. ñ pugnat. alioqͥn ñ magis tͥ ꝙͣ usd̾ testĩo¬
nũs q̃ ꝓ affirmato ingerũt᷑ nccẽ e ꝯdicat. Et¬

Expanded text:
ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine. ĩpassibilis ĩ suo pastus in nr̃o dũ ĩ cõp̃¬
hensibilẽ maiestatẽ uelut qͦdã indumto carnis
uesture dignatꝰ ẽ ex uto. una mediatoris ꝑsona
ne mediatoris dispensacõne sb̾mota: aut dĩ tm̃ di¬
cat᷑ aut hoĩs filiꝰ. Non ego in xͦ susceptã carnẽ:
ꝓpetuitate di̾ne gn̾onis extendo nͨ ĩm̃sã dĩtatem
corꝑei ortus etate ꝯcludo. qr id̾ ĩ di̾nitate auctor⁊
reꝵ: qͥ ĩ carne redẽptor hõmm. Idẽ ĩpassibilis in se.
eũ ꝯstet ex mr̃e ⁊ indiffe̾ntẽ dĩcatẽ hr̃e ꝯstet ex pr̃e.

Expanded text:
assus in nostro, dum incomprehensibilem majestatem velut quodam indumento carnis vestire est dignatus ex utero. Una Mediatoris personne Mediatoris dispensatione submota, aut Dei tantum dicatur, aut hominis filius. Non ergo in Christo susceptam carnem perpetuitate divinae generationis extendo; nec immensam deitatem corporei ortus aetate concludo: quia idem in divinitate auctor est rerum, qui in carne redemptor est hominum: idem impassibilis in se, eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre.
Abbreviated transcription (Latin):
assens ꝯmunis sidei rõnẽ ⁊ religiosos accipe et
sacdotes deb̾e fidelib ñ negare. ne aut illi dũ ñ
accipiũt incipiant ab infidelib facile decipi aut
ab hñs cũ desid̾ãta nõ tͥbuũt celests tħs ꝑ mbs
ñ expendi s in t̾ra quodãmͦ sterilis ꝑitie bideqt᷑
aliscondi. Itaq uictũ me fateor ꝓ babilibꝰ caĩs
ne m̃ermes t᷑de̾ uidear obsistentib malis dũ ad¬
u̾sus madolib ñ iñstruũt᷑ munimi̾e ui̾tatis.

Expanded text:
asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare; ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesn expendi, sed in terra quodam modo sterilis peritiae videatur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Feł. Et quõ nõ eund̾ ingenitũ diçis eẽ ꝙ̃ ge¬
nstũ: s ut᷑qͣ unũ putas eẽ ñ altn̾ Augꝰ.
¶ĩ adu̾to uĩ te penitꝰ ñ attendisse u̾boꝵ. Nõ
ad utͣq: unũ dico sb̾am ueri pr̃is ac ueri filiiꝰ
ex toto ñ separo. Et dũ nõ eund̾ pr̃em quẽ
filiũ p̃dico utͥusq ꝑsonã s̾uata unic̾q ꝓp̾eta¬

Expanded text:
ingenitum dicis esse quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? AUG. Animadverto vim te penitus non attendisse verborum: nam dum utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo: et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tales fuisse tũc q̃les ab eiꝰ aduẽtu usq ad hoc
tp̃c tã młtos fuisse atq eẽ mir̾am᷑ ⁊ tñ ab ĩiciõ
gon̾s hũani alias occultiꝰ. alias euidentiꝰ sic̃ ꝯgr̾ue
crede̾nt defun̾t ⁊ ab adam usq ad moysen ⁊ ĩ
suit. ⁊ ĩ aln̾s gentib añꝙͣ ueniss ĩ carne. Cũ
eĩ ñ nlłi ꝯmemorant᷑ ĩ scĩs hebraicis libris iam
ex tẽꝑe abrahe nͨ de stirpe carnis eiꝰ nͨ ex ppło
isr ł. nͨ aduenticia societate in ppło isrł qui tñ¬
hꝰ sacͣm̃ti ꝑticipes fuu̾t cur ñ credamꝰ ⁊̃ in ceti̾s
hac atq illac gentib alias alios fuisse ꝙꝓuis
eos ꝯmemoratos in eisdẽ auctib nõ legamꝰ.
dignꝰ fuit ⁊ tui defuit dignꝰ ñ fuit ⁊ ab exordio

Expanded text:
 quales ab eius aduentu usque ad hoc tempus tam multos fuisse atque esse miramur. Et tamen ab initio generis humani alias occultius alias euidentius, sicut congcrederent, defuerunt ab Adam usque ad Moysen et in fuit, et in aliis gentibus, antequam uenisset in carne. cum enim nonnulli commemorantur in sanctis Hebraicis libris iam ex tempore Abrahae nec de stirpe carnis eius nec ex populo Israhel nec aduenticia societate in populo Israhel, qui t sacramenti participes fuerunt; cur non credamus etiam in caeteris hac atque illac gentibus alias alios fuisse, quamvis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? dignus fuit; et cui defuit, dignus non fuit. Et ab exordio
Abbreviated transcription (Latin):
quociens de mnĩcio flii ⁊ prĩs et̾nitate tͣctatur.
erat qñ ñ erat. ⁊ añꝙͣ nasce̾t᷑ nõ erat. Augꝰ.
ͣncũ adu̾to manente inale credulitatis er¬
rore: sola u̾ba mutata st. Dixisti nãq. Erat
qñ nõ erat. Erat illd̾: ad eum ꝓtine̾ꝰ uulus.
filii natitatẽ et̾nitatis spaciũ: ecce ad suꝑio¬
rẽ blasphemiã ncc̃ĩtate di lalu̾s cũ int̾ pr̃em
ꝙ si admitrimꝰ ut sñ tẽꝑe gĩgni nõ potui̾t filiꝰ.
uide ꝙͣ late ꝑateant ista q̃ dm̃s. Pã si ñ sñ tpe
ẽ filiꝰ. c̾ce n nͥ iñ loco docendꝰ ÷ genit̾. ħ oc

Expanded text:
quoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat. AUG. Quantum adverto, manente malae credulitatis errore sola verba mutata sunt. Dixisti namque, Erat quando non erat. Erat istud, ad aevum pertinere vultis, Filii nativitatem aeternitatis spatium; ecce ad superiorem blasphemiam necessitate delaberis, cum inter Patrem od si admittimus, ut sine tempore gigni non potuerit Filius, vide quam late pateant ista quae dicimus. Nam si non sine tempore est Filius, certe nec nisi in loco dicendus est genitus. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
deat ᷑ eẽ ꝯsusa: Augꝰ. In ħ quid̾ a maioribus
ur̃is ñ mediocͥs calũpnie sopbisma ꝯtexit᷑.
tñ ꝑ auxiliũ ip̃ius trinitacis catholica noc̃e
sim̃plictate soluatur. Prẽm nãꝙ ĩgenitã
siliũ genitũ dico nͨ iõ tñ genitũ ingenito coet̾nũ
eẽ nõ p̃dico. eo tm̃ docens ingenitũ pr̃em: qr ñ
ꝓ cessit ex alto. eo gonitũ filiũ: qr ñ extit̾it ex
se ip̃o. Nom ẽ ꝯmune utͥusq nasci. ñ ẽ ꝯmune

Expanded text:
deatur esse confusa? AUG. In hoc quidem a majoribus vestris non mediocris calumniae sophisma contexitatholica necesse est simplicitate solvatur. Patrem namque ingenitum, Filium genitum dico, nec ideo tamen genitum ingenito coaeternum esse non praedico, eo tantum docens ingenitum Patrem, quia non processit ex altero; eo genitum Filium, quia non exstitit ex se ipso. Non est commune utrique nasci, non est commune,
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ ꝙͥ reppulit d̾s ꝑlebẽ suã: absit. Nam ⁊ ego
isrłita sũ ex semĩe abͣhe tribu bẽniãmm. tãꝙ᷑
dic̾e̾t. Nã ⁊ ego ex ip̃a plebe sũ. Deĩde addidit
uñ nc̃ agimꝰ. Non reppulit d̾s ꝓlebẽ suã q̃ti p¬
sau̾it. atq ut ostende̾t᷑ dĩ grã fuisse relitatre¬
li qͥas ñ mĩtis oꝑm eoꝵ secutꝰ adiũxit: An nesce¬
tis iñ hebya qͥd dicit sqͥpcura ꝙ̃ ad̾m int̾pellat¬

Expanded text:
ego Israelita sum, ex semine Abraham, tribu Benjamin. Tanquam diceret: Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit, unde nunc agimus: non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet, Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, seculus adjunxit: An nescitis in Helia quod dicit Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
sĩc duoꝵ geminoꝵ quoꝵ unus assumit᷑ unꝰ relinqͥtͦ
dispar ẽ exitus mĩta ꝯũia. In quib tñ si alt̾ mag¬
na dĩ bonitate lib̾at᷑ ut alt̾ nulla eiꝰ iniquitate
ĩuestigabiles sunt uie eiꝰ. Itaq mĩam eiꝰ ĩ hus qͥ
libãnt᷑ ⁊ iu̾tatẽ in hũs qͥ puniunt᷑ sñ dubitatõe
credamꝰ. Neq inscrutibilia scrutari aut ĩuesti¬
gabilia uestigare conem᷑. Ex ore qͥppe infantiũ
⁊ lactentiũ suã ꝑfecit laudẽ. ut qd̾ i hũs uidemꝰ
quoꝵ libãtõne bona eoꝵ mĩta nulla p̃cedũt ⁊ ĩ

Expanded text:
it, geminorum, quorum unus assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita communia. In quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate iam ejus in his qui liberantur, et veritatem in his qui puniuntur, sine dubitatione credamus: neque inscrutabilia scrutari, aut investigabilia vestigare conemur. Ex ore quippe infantium et lactentium suam perficit laudem : ut quod in his videmus quorum liberationem bona eorum merita nulla praecedu
Abbreviated transcription (Latin):
putant p̃destiña toĩs desini tõnẽ utilitati p̃di¬
catõis adu̾sam. eo ꝙ hac audita nemo possit
correptõis stumulis excitari. ħ dicentes nolũt
hoĩb p̃dicari dona dĩ eẽ ut ueniat᷑ ad fidem
⁊ ꝑmaneatꝰ in fide ne plus desꝑatio ꝙͣ eehor¬
tatio uideat᷑ affr̾i dũ cogitant qui audiunt
ĩc̾tũ eẽ hũane ianorantiẽ cui largiat᷑ d̾s cui
ñ largiat᷑ ħ dona. Cur gͦ ⁊ ipi nob̾t̃ p̃dicant

Expanded text:
putant, « praedestinationis definitionem utilitati praedicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant,
Abbreviated transcription (Latin):
scende itaq altin̾ gͣdũ ⁊ uide qd possit aĩa ĩ
sensib uͥ enidencior inaĩfestiorq uita ĩtlłigt᷑
Nõ .ii. audiꝰ ÷ͥ nestio q̃ ĩpietas rustĩcana palane
mag̃q lignea ꝙͣ st ip̃e arbores quib prõciniũ
p̃bet. q̃ dolere uitẽ qñ uua detrepitur ⁊ nõ
re credit. de quo errore saclego alꝰ ẽ dissend̾
locus. nc̃ qd̾ instituerã intende. q̃ sit uis ade
ĩ sensib. atq inĩ ip̃o motu maifestioris aĩanti̾
frigida. asꝑa. lenia. dura. molba. leuia. gͣuia.
sentit atqs disc̾nit. deĩde inĩa biles dr̃as sapoꝵ¬
odoꝵ. sonoꝵ. forrũ. gustando. olfaciendo. auᵈ. uidẽdo ꝙ

Expanded text:
d possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur. Non enim audienda est nescio quae impietas rusticana plane, magisque lignea quam sunt ipsae arbores quibus pratrocinium praebet, quae dolere vitem quando uva decerpitur, et re credit: de quo errore sacrilego alius est disserendi locus. Nunc quod institueram, intende quae sit vis animae in sensibus, atque in ipso motu manifestioris animantisfrigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differenorum, sonorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo videndoque
Abbreviated transcription (Latin):
disertissimꝰ dpei̾t. n illi tñ ad cauendũ dolos
astucia deerat. astutiã ponẽs ĩ bono. S apd̾ illos
rarissimũ. apd̾ nr̃os aut̃ freq̃ntissimũz. It̃q in¬
stĩa uindicandi libido: s uiciũ÷. Ignauia fort ͫ¬
ꝓspicue ꝯͣria÷. Duricia uõ distat naͣ fallit silĩ¬
tudine. Pstantia ꝑs q̃dã uirtutis ÷. Ab hac ĩcon¬
ancia longe abhor. ⁊ indubie ꝯtͣsistit. ꝑtinatia

Expanded text:
disertissimus dixerit: neque illi tamen ad cauendum dolus aut astutia deerat astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum, apud nostros autem frequentissimum est. istitiam uindicandi libido; sed uitium est. ignauia fortest: duritia vero distat natura, fallit similitudine. Constantia pars quaedam virtutis est, ab hac inconstantia longe abhorret, et indubie contrasistit: pertinacia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : eẽ ui̾ssimũ sentit. Hoc aut̃ ambꝵ ut dice̾t
de fugiendo scło isto s̾mo atq utinã ꝙͣ facił
ꝯ̾mo tã cautꝰ ⁊ sollicitꝰ esstũs. S qd̾ peius ẽ
sreq̃nt̾ irrepit t̾renaꝵ illecebra cupiditatum
⁊ uanitatũ esfusio m̃tẽ occupat᷑ ut qd̾ studeas

Expanded text:
e verissimum sentit. 20. Hoc autem Ambrosius ut diceret, de fugiendo saeculo isto sermo; atque utinam quam facilis sermo tam cautus et sollicitus affectus! sed quod peius est frequenter inrepit terrenarum inlecebra cupiditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona ꝯtulit q̃ meliꝰ nrm ex toto ñ redimẽs bruti
ꝑ se carnẽ ⁊ q̃ sñ aĩa nͨ bñficiũ qd̾ eiꝰ poss sentire
suscepit. Uellẽ tñ ab eĩmõi p̃dicatorib querẽ cͦ
accepta carne astam dispẽsarõ mediatoeis omisit
Nisi forte aut ĩnoxiã sciens mediciñe ĩdigẽtẽ eẽ
ñ credidit auta se alienã putãs redẽptõis bñsicio

Expanded text:
quae melius nostrum ex toto non redimens, brutam per se carnem, et quae sine anima ne beneficium quidem ejus posset sentire, suscepit. Vellem tamen ab hujusmodi praedicatoribus quaerere, cur accepta carne animam dispensatio Mediatoris omiserit: nisi forte aut innoxiam sciens medicinae indigentem esse non crediderit, aut a se alienam putans, redemptionis beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd peciuit ut ad hanc ĩ effabilem excellentĩam ꝑ¬
ueniret: Nõne faciente ac suscipiente u̾bo ip̃e
hõ ex quo eẽ cepit fils dĩ unicꝰ eẽ cepit: Nõne¬
metuendũ fuit ne accedente etate hõ ille lib̾o
pꝰcar arbito : aut iõ in illo ñ lib̾a uoluntas erat:
Ac ñ tanto magis erat qͣnto mag̃ s̾uire pccõ ñ
dõ nͨ sic cohibeat s audeat ĩpudentiã ⁊ dicat.
quõ audio tu qͥs es o hõ cũ sim ꝙ audio .i. hõ ꝙ¬
ẽ ille de quo ago cur ñ sim ꝙ ⁊ ille : At .n. gr̃a
ille talis ac tantꝰ ẽ. Eur diu̾sa ẽ gr̃a ubi nataͣ

Expanded text:
que praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. metuendum fuit ne accedente aetate homo ille libero peccaret arbitrio? Aut ideo in illo non libera voluntas erat; ac non tanto magis erat, quanto magis servire peccato non Deo? » nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat: Quomodo audio, « Tu quis et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura
Abbreviated transcription (Latin):
ratõis expone̾t: ait pꝰ cetã. Qñ aut̃ rogamꝰ
ne ĩ tẽptatõnẽ ueniamꝰ admonemꝰ insirmita¬
tis ⁊ Imbecillitatis nr̃e dũ sic rogamꝰ. ne qͥs
passionis głiam suã dicat: cũ dñs ip̃e hu¬
militatẽ docẽs dixi̾t. Uigilate ⁊ orate ne
aut̃ infirma. ut dũ p̃cedit humilis ⁊ sb̾missa
ꝯfessio ⁊ dat᷑ tocũ deo: qͥcqͥd suppłr̾ cũ timore

Expanded text:
rogamus ne in temptationem ueniamus, admonemur infirmitatis et inbecillitatis nostrae dum sic rogamus, ne quis passionis gloriam suam ducat, cum Dominus ipse humilitatem docens dixerit: uigilate et orate, ne st, caro autem infirma, ut dum praecedit humilis et summissa confessio et datur totum Deo quidquid suppliciter cum timore
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ m̃qt de me ip̃o uolũtas dĩ. Qͥd gͦ : Tua ne tͥ
uoluntas de te ip̃o c̾ta ẽ: Nec tilnes: Qͥ uidet᷑
stare timeat ne cadat. Cũ gͥ utͣq inc̾ca sit: cͦ ñ
hõ firmiori ꝙͣ infirmiori fidẽ sua̾ spem caritatẽ ꝙ
ñ credentib ut eis donet᷑ fides. Et ĩ suis gͥ ĩcre¬
m̃tis ⁊ ĩ suis inicũs dĩ donũ ẽ fides. Sic aut̃ dr᷑¬
ui̾tis: uiuetis. Nam ⁊ hic ex hiis duob unum
ficem᷑: exigit᷑. ut aut̃ uiuam᷑: offt̾᷑ Num gͥ plac
ut stã carnis mortificate ñ donũ dĩ eẽ dicamꝰ
dimꝰ p̃mio uite si ħ feci̾mꝰ oblato. Absit hoc
ut placeat ꝑticipib ⁊ defensorib gr̃e. Pelagi¬
anoꝵ ẽ error iste dãpnabłis: quoꝵ mox apłr
ora obstruxit adĩgens. Quotqͣt .n. spũ dĩ agũt᷑.
hii slũ dĩ st̾. Ne fcã moraficare nos carnis ñ¬

Expanded text:
 de meipso voluntas Dei. Quid ergo? tuane tibi voluntas de teipso certa est, nec times, qui videtur stare timeat videat ne cadat? Cum igitur utraque incerta sit, cur non homo firmiori quam infirmiori fidem suam, spem, charitatemque non credentibus, ut eis donetur fides; et in suis igitur incrementis et in suis initiis Dei donum est fides. Sic autem dueritis, uiuetis. nam et hic ex his duobus unum ficemus, exigitur, ut autem uiuamus, offertur. num igitur placet, ut facta carnis mnobis praemio uitae, si hoc fecerimus, oblato? absit, hoc ut placeat participibus et defensoribus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis, quorum mox apostolus ora obstruxit adiungens: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii dei sunt, ne facta mortificare nos carnis n
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ naͣ ista bona sint: S tẽꝑalia ⁊ ad istã uitam
infirmã ꝑtin̾entia ⁊ quisqͤs ea aliisdat ñ de suo
mare ⁊ oĩa ã ĩ eis sunt. Encũ gͦ sꝑand̾ ẽ datu᷑m
dm̃ nob̾ bona petentib nͨ nos posse docipi ut
decipimꝰ filios mrõs ⁊ qͣliacũq lona damꝰ nõ¬

Expanded text:
ra ista bona sint, sed temporalia, et ad istam vitam infirmam pertinentia, et quisquis ea malus dat, non de suo ae in eis sunt . Quantum ergo sperandum est daturum Deum nobis bona petentibus, nec nos posse decipi ut decipimus filios nostros, et qualiacunque bona damus, no
Abbreviated transcription (Latin):
ñ et̾na pat̾nitas docebit᷑ płis. Et quõ stabit
qr totũ in pr̃e docetis ingenitũ. qui ip̃t
pr̃nitatis nom̃ hr̃e putatis iniciũ cũ cepisse ex
tẽꝑe diotis filiũ quo nũdũ ex̃sfante prẽmi
dici ñ pͣ uocitatũ: felꝰ. Non sũ tam stultus
ut tp̃c p̃fa̾m silio: s insciũ dare c̾tũ ẽ genito.
Augꝰ. Quid gͦ int̾ pr̃em ⁊ fi liũ dicis medium

Expanded text:
non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepisse ex tempore dicitis Filium, quo nondum exstante Patrem dici non potest vocitatum? FEL. Non sum tam stultus, ut tempus praeferam Filio; sed initium dari certum est genito. AUG. Quid ergo? inter Patrem et Filium dicis medium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dari oĩno ñ dubitat qͥ ñ polt maĩfestissimi
sacͥs licti̾s repugnare. Cur aut̃ ñ oĩb detͣ
fidelẽ moue̾ nõ debet. qui credit ex uno õs
ire t ꝯdẽpnatõnẽ sñ dubitatõne iustissimã
ita ut nuilla dĩ eẽt iusta rep̃hensio. ⁊̃ si nlłs

Expanded text:
n dari, omnino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur fidelem movere non debet, qui credit « ex uno omnes esse in condemnationem » sine dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, eti
Abbreviated transcription (Latin):
ptiꝰ ꝙ̃l doce̾ qd̾ scio qͣntũ iustꝰ hoc abs te cari¬
tatis debitũ Flagito. C̾ doctͥna ĩ noie ⁊ adiuto¬
rio dñi tancũ ĩ latina liñgua eccͣstice littere
adiute sũt: qͣntũ nũꝙͣ añ potuerĩt. Maxĩe
aut̃ in uno fcũs oĩũ reus: si qͦ alio mͦ melius
exponi posse nouit dilectio tua: ꝑ dnm̃ obsecͦ
uti nob̾ ꝯmunicare digneris. Incip̃ lib̾ de¬

Expanded text:
t docere, quod scio, quanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! maxime autem in uno, factus est omnium reus, si quo alio modo melius exponi posse nouit dilectio tua, per dominum obsecro, uti nobiscum communicare digneris. CXXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
n ͨ ꝓ ximũ diligit. Ac ꝑ hoc qͥ totã legẽ s̾u̾auit᷑
si ĩ uno offendi̾t: fit oĩũ reus. qr ꝯͣ caritatẽ fac̃
unde tota lex pendet. Reus itaq fit oĩũ: faciẽdo
ꝯͣ p̃ceptũ ĩ qͦ pendent oĩa. Eur gͦ ñ dicant᷑ paria pc̃¬
p̃depta : an forte qr magos facit ꝯͣ caritatẽ qui
arauius pͤcat. minꝰ qui leuiꝰ. ⁊ hoc ip̃o admitist
mapos ⁊ minꝰ. qͦ sit quidẽ oĩũ reus. s gͣuiꝰ pͣtans¬
uł płib p̃cans : magis reus. leuius ã uł paucio¬
rib p̃cans. minꝰ reus. tanto maiore .s. reatu: q̃nto
ĩ uno offendi̾t÷ reꝰ oĩũ. qr ꝯͣ p̃ceptũ facit ĩ quo

Expanded text:
iligit. ac per hoc, qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui grauius peccat, minus, qui leuius, et hoc ipso admittit magis et minus peccans, magis reus; levius autem vel in paucioribus peccans, minus reus: tanto majore scilicet reatu, quanto si in uno offenderit, re
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt tãꝙͣ ab im̃o gͣgrtis surgẽtes ĩ aerẽ. s nͥ totã
stulticiã uelut opp̾m̃tẽ aqͣm ꝓficiẽndo uelut em̾gẽdo
euasint ñ hr̃e u̾nitẽ. ñ eẽ sapienter. Uͥ ã euaserint:
mox hr̃e totã. nͨ dcꝙͣ stulticie remaneꝰ u̾ oĩo ullĩ
stulticie tãꝙͣ em̾gẽs in sapĩam repente respuet:
illa potiꝰ ut uiciũ aut stulticia tetiebrs luci aũ¬
tlłigibilia duci possũt. Nõ itaq sic̃ de aqͥs ĩ aerẽ
surgẽs ubi eaꝵ sũmũ tͣnsierit repente tãꝙͣ susso¬
catꝰ inspirat ᷑. s sic̃ de teneb̾s in lucẽ ꝓcedens
paulatĩ ꝓg̾diendo illũ at᷑. Qd̾ doñ ꝓ lenissime siat
iã eũ tñ dicimꝰ tãꝙͣ de abditissima spelũda egͣ¬
dientẽ uicima lucis afflatũ tanto mag̾ qͣnto mag̃
ꝓꝑĩqͣt eg̾isui. ut illd̾ qd̾ iñ eo lucet sit utiq̃
ẽ. sit ex tenebris uͥ eg̾dit᷑. Itaꝙ ⁊ ñ iustificabit᷑
ẽ qͥ minimũ. S qd ago: tãꝙͣ oblitꝰ cuĩ loqrͣ

Expanded text:
dicunt tamquam ab imo gurgitis surgentes in aerem, sed, nisi totam stultitiam uelut opprimentem aquam proficiendo uelut emergendo euaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes, ubi autem euaserint, mox habere totam nec quicquam stultitiae remanere, unde omnino ullum stultitiae tanquam emergens in sapientiam repente respiret,illa potius, ut vitium vel stultitia tenebris, luci auelligibilia duci possunt. Non itaque sicut de aquis in aerem surgens, ubi earum summum transierit, repente quantum sufficit inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens, paulatim progrediendo illuminatur. Quod donec plenissime fiat, jam eum tamen dicimus, tanquam de abditissima spelunca egredientem, vicinia lucis afflatum, tanto magis, quanto magis propinquat egressui: ut illud quod in eo lucet, sit utique est, sit ex tenebris unde egreditur. Itaque et non justificabitur est, qui minimum. Sed quid ago ? tamquam oblitus, cui loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ significatũ arbit᷑r. Nullo mͦ d̾s ułteme̾
iudicat. uł iniqͣ m̃sura cuiq̃m rependit: s hoc
ncc̃e÷. Nisi forte arbit᷑nd̾ ÷. ꝙ iniqͥtas ei noceat
sepe nicħ nocet ei qui patit᷑ ĩuixiã: ei ã qͥ facit
ncc̃e ẽ ut noceat. Qd .n. nocuit m̃i tẏribꝰ ũqͥtaᷤᷤ
eoꝵ correcłi st̃: eo tñ tẽꝑe quo ꝑseq̃bant᷑ exce¬
cabat illos malicia illoꝵ. Sio ⁊ tema̾riũ iudiciũ
ꝑlerũq ñ nocet ei de quo tem̾e iudicat᷑ ei
aut̃ qui tem̾e iudicat ip̃a teni̾tas ncc̃e ẽ ut
s ne istũ uenia pccõꝵ talẽ penã euasisse qͥs putat¬

Expanded text:
judicium significatum arbitror; nullo modo Deus, vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit; sed hocnecesse est; nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat saepe nihil nocet ei qui patitur injuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. Quid enim nocuit martyribus iniquitas eorum correcti sunt, eo tamen tempore quo persequebantur, excaecabat illos malitia eorum. Sic et temerarium judicium pierumque nihil nocet ei de quo temere judicatur; ei autem qui temere judicat, ipsa temeritas necesse est ut Sed ne istum venia peccatorum talem evasisse p
Abbreviated transcription (Latin):
due st̃ : Absit. Si due nateͫ eẽnt gr̃a ulla
ñ eẽt. Nulli .n. daretꝰ gͣtuita lib̾atio si neͫ
debita redde̾t᷑. Hoĩb aut̃ uidet᷑ õs qͥ boni
apparent fideles ꝑseua̾ntiã usq ĩ finẽ acci¬
ñ possint eẽ securi. multos .n. a ꝑniciosa

Expanded text:
lla non esset: nulli enim daretur gratuita liberatio, si naturae debita redderetur. Hominibus autem videtur, omnes qui boni apparent fideles, perseverantiam usque in finem accinon possint esse securi. Multos enim a perniciosa
Abbreviated transcription (Latin):
Ut exponas mͥ qd̾ młtis existĩmo ꝓfucurũ. aut
si iã uł abste uł ab aliqͦ expõitũ habes. dirigas
tiob quõ accipiend̾ sit qd̾ in epła iacobi apsi ẽ.¬
ẽ oĩũ reus. Q̃ res tał ac tanta. ut qd hint tͥ ũ
iã olĩ sc̾psi me młtũ peniteat. De agenda nãq
ꝑscrutanda qͣm penitꝰ dem̾git obliuio. sicuti ẽ illdꝰ

Expanded text:
ut exponas mihi quod multis existimo profuturum: aut si jam vel abs te, vel ab alio aliquo expositum habes, dirigas nobis, quomodo accipiendum sit, quod in epistola Apest omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut, quod hinc tibi non iam olim scripsi, me multum paeniteat. De agenda namque perscrutanda, quam penitus demersit obliuio, sicuti est illud,
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiani eẽ facillimũ ⁊ absurdissimũ hoc ñ
uidisse itos qͥ nob̾c̃ erroꝵẽ illoꝵ h̾ecicoꝵ catho
litate cyp̾anus młtis ac pene oĩb qͥ eccͣsticas
litta̾s amant laudabilit̾ notũ. In qͦ pp̃ea d ͭ ñ
solũ ñ eẽ fidelis ĩutilẽ mortẽ um̾ ⁊̃ utilẽ re

Expanded text:
Pelagiani esse falsissimum et absurdissimum, hoc non vidisse istos, qui nobiscum errorem illorum haereticorum cathollitate Cyprianus, multis ac pene omnibus qui ecclesiasticas litteras amant, laudabiliter notum: in quo propterea dicit non solum non esse fidelibus inutilem mortem, verum etiam utilem re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisit cã fornicatõis uxorẽ dim̾ti. S qr ꝯ ꝑmi¬
sit ñ uissit: dedit locũ apło monẽdi ut qͥ uolu̾t
ñ dimiͣtat.uxorẽ ĩ fidelẽ quo sic fortasse possit
aret᷑ ꝯiugiũ ⁊ ñ tołaret᷑ inficelitas ꝯiugis usꝙ
ad oꝑtunitatẽ credendi. ħ gͦ ꝯsiliũ eiꝰ. Cui¬

Expanded text:
misit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit aretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Vel in eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯcupiscẽdend̾ .i. ħ fiñe ⁊ ħ aĩõ attendi̾t ut eã
ꝯcupiscat ꝙ ñ ÷̃ iã ticillari delc̃atõe carnis s plane
ꝯsentire libidini. ita ut ñ refrenet᷑ illicitꝰ appetitꝰ.
pccm. Suggestione. delc̃atõne. ꝯsensu. Suggestione
frui delc̃aui̾t᷑: delcãtõ illicita refrenãda÷. uelut cũ
Ieumamꝰ ⁊ uisis cilus palati appetitus assurgot: ñ fit

Expanded text:
 hoc animo attenderit ut eam concupiscat quod jam non est titillari delectatione carnis, sed plane consentire libidini, ita ut non refrenetur illicitus appetitus, peccatum, suggestione, delectatione, consensione. Suggestio frui delectaverit, delectatio illicita refrenanda est: velut cum jejunamus, et visis cibis palati appetitus assurgit, non fit
Abbreviated transcription (Latin):
aliud pr̃. aliud diumitas etꝰ ã illi cõis ẽ. cũ filio
⁊ spũ scõ: ut ip̃a trinitas tãtpͣ locis corꝑalibus
sit p̃sens ⁊ ip̃a idla tãꝙͣ in corꝑea ubiꝙ sit to.¬
ta: sñ dubitatõe respuenda. Si eĩ qualitas eoꝵ
eẽt qd̾ ab sit ut ĩ pr̃e aut filio. a ut spũ scõ aliud

Expanded text:
aliud sit pater aliud diuinitas eius, quae illi communis est cum filio et spiritu sancto, ut ipsa trinitas tamquam locis corporalibus sit praesens, et ipsa sola tanquam incorporea ubique sit tota: sine dubitatione respuenda. Si enim qualitas eorum esset quod absit, ut in Patre, aut Filio, aut Spiritu sancto aliud
Abbreviated transcription (Latin):
loca nua ꝑtib sict corꝑa sũ cernũt᷑ siue
cogitant᷑ s ĩ uirtute intelligob ili q̃lis est
iustĩa mtẽ dicimꝰ seu nouimꝰ. seu uolumus
mat ad ꝓ maginẽ niã ñ in aliã mole corꝑea
suscipienda s pulchritudo. eoq iũstoꝵ mt̃ib
credendꝰ ẽ icõꝑabilitꝰ pulchrior. quo ẽ ĩcõꝑa¬
bilitꝰ uistior. hec si dilectõnẽ tuã qͣntum
tan ꝙͣ exp̾tabas : qͣntũ aut̃ ad tã magne rei
qõnẽ breust᷑ ãmonuisse suffeci̾t. ñ ut satis
sit eruditõm tue: s ut aliis qͦq lectis. audi¬
tis uł diligent̾ m̃structus. ip̃e ub̾ius tua secꝰ
dicta redarguas ad̾ utiq tanto melius. qͣnto
ait humilius et fidelius.

Expanded text:
siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouimus seu uolumus mat ad imaginem suam, non in aliqua mole corporea suspicanda est pulchritudo eoque iustorum mentibus credendus est incomparabiliter pulchrior, quo est incomparabiliter iustior. haec dilectionem tuam, quantum tan, quam expectabas. quantum autem ad tam magnae rei quaestionem, breuiter admonuisse suffecerit, non ut satis sit eruditioni tuae, sed ut aliis quoque lectis auditisue diligenter instructus ipse uberius tua secus dicta redarguas, quod est utique tanto melius, quanto fit humilius et fidelius.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e tͥ uandeas ild̾ intuere utͣ r̃te dia pomit
uitã ip̃am ñ uiud̾. qua fit ut uiuat qͥcqͥd ñ falio
ditimꝰ uiue. Puto eĩ ab surdũ tͥ uidi̾ ut per
uitã uiuat᷑ ⁊ uita ñ muat. Porro si uita ip̃a
qͣs dicat scͥptura diuina aĩas mortuas. ꝓfecto
suenies tiũstas. ĩprar. tadeles. Na ucet ꝑ uas

Expanded text:
ipse respondeas, illud intuere, utrum recte dici possit uitam ipsam non uiuere, qua fit, ut uiuat, quicquid non falso dicimus uiuere. puto enim absurdum tibi uideri, ut per uitam uiuatur et uita non uiuat porro si uita ipsa quas dicat scriptura diuina animas mortuas; profecto inuenies iniustas, impias, infideles. nam licet per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ oꝑili s ab inqͥtatis se abstin actõib ut
uiuẽs dõ ⁊ mortua m̃do ĩ hulitatis ⁊ mãsu¬
etudinis placita tͣnqͥlli tate reqͥ escati Osqͥs¬
se ipm̃ uoueat ⁊ reddat. hoc exigit᷑ ħ debet᷑
ꝓmago cesaris reddat᷑ cesari. uͦgo dĩ reodã dõ.¬

Expanded text:
iae, sed ab iniquitatis se abstinet actione: ut vivens Deo, et mortua mundo, in humilitatis et mansuetudinis placida tranquillitate requiescat seipsum voveat et reddat: hoc exigitur, hoc debetur. Imago Caesaris reddatur Caesari, imago Dei reddat
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ut̾ silentio cͤdamꝰ ꝑuulos fuisse sapientes. p̾ea
sensͦ / qͣlacĩq u̾ba ꝓprũpẽs a c̾te ad ea q̃ maiores sapiũt
ambulant don᷑ eis d̾s reuelet. si qñ alit̾ sapiũt.
cogitatõ es suas carnales nõ domatizant qr ñ eas
obdurãt᷑ ꝯtẽsiosis defensionib ĩ manẽdo s qͦdã mͦ
sci ⁊ renasci ad duos hõies ꝑtinẽt. ad pͫ adam¬

Expanded text:
adhuc uteri silentio credamus paruulos fuisse sapientes, postesensus in qualiacumque uerba prorumpens, qui certe ad ea, quae maiores sapiuntambulant, donec eis Deus revelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant; quia non obdurant contentiosis defensionibus immanendo, sed quodammodo sci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ nos dicimꝰ tale cuiq si̾ sacͥficiũ qualis accedit
ut offa̾t ⁊ qualis accedit ut sumat. ⁊ eos de sa¬
crificiis taliũ manducare qui ad ilłã tales acce¬
dũt quales ⁊ illi st̃. Itaq si offa̾t deo malus.
⁊ agipiat inde bonus. talis cuiq ẽ quał quisq¬

Expanded text:
it: Nos dicimus tale cuique fieri sacrificium, qualis accedit ut offerat et qualis accedit ut sumat, et eos de sacrificiis talium manducare qui ad illa tales accedunt, quales et illi sunt; itaque si offerat deo malus et accipiat inde bonus, tale cuique esse qualis quisq
Abbreviated transcription (Latin):
celestis: ut eos qͥ t̾r̾eni erant fac̾et celestes. hoc ẽ.
iõ ex ĩmortali mortalis fcũs ẽ assum̃do s̾ui forͣm. nĩ
dñi mutando naturã. ut eos qͥ mortales erãt facet
mutabũt᷑ ĩ illã ĩcorruptelã q̃ nͨ doloris corrupͦnẽ
ñ qr om̃s ĩ corupti resurgẽt: S ex hiis iusti ⁊ ĩmu¬
tabunt᷑ ĩ illã ĩ corruptelã cui oĩo ulła possit nocere
corruptõ. ac ꝑ ħ q̃ ĩ eam ñ ꝯmutabunt᷑. ĩ corrupti qͥd̾
resurgẽt integͥtate m̃broꝵ: s tñ corrũpendi dolore
mortalitas carnis ⁊ sangͥnis. Scd̾m has .n. qͣlitaceᷤᷤ
hoc loco carnẽ ⁊ sangͥnẽ nũcupauit. quocͥca uͭ ad
atq hic ĩtelligat᷑ dẏabłs tãꝙͣ d̾s oĩo ñ tẽptet. de
quo alio loco scͥptura dicit ip̃e aut̃ neminẽ tẽp¬

Expanded text:
coelestis, ut eos qui terreni erant, faceret coelestes; hoc est, ideo ex immortali mortalis factus est, assumendo servi formam, non Domini mutando naturam, ut eos qui mortales erant faceret ommutabuntur in illam incorruptelam quae nec doloris corruptionenisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his etiam justi immutabuntur in illam incorruptelam cui omnino nulla possit nocere corruptio? Ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent in integritate membrorum, sed tamen corrumpendi dolore mortalitas carnis et sanguinis; secundum enim qualitates hoc loco carnem et sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid atque hic intelligitur diabolus, tanquam Deus omnino non tentet, de quo alio loco Scriptura dicit, Ipse autem neminem te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓĩde sicut aĩale corꝰ ñ ÷ aĩa s corꝰ. Ita ⁊ sp̃uale corpꝰ
ñ sp̃m debemꝰ putare s corꝰ. Quis porro audeat opi¬
nari uł xp̃i corꝰ nõ sp̃uale resurrexisse. uł si spi¬
tuale surrexit ñ iã corpꝰ fuisse s sp̃m. cũ hanc
opĩonẽ discipuloꝵ refellat. ubi cũ eũ uidentes exi¬
stĩmarẽt se sp̃m uideꝰ ait. palpate ⁊ uidere qr sp̃c
ossa ⁊ carnẽ ñ ħt sicut me uidetis hr̃e. Iam igit᷑¬
nulla ultu̾is morte ab aĩa resoluẽdũ. atq seꝑand̾¬
pccõ inflige̾t penã qͣm d̾s s̾uate iustĩe daret
catores iustꝰ inuẽit. ꝑstratũ qͦdãm᷑ hũilitatis nr̃e.
s ñ cũ morbo iniqͥtatis nr̃e. Nam ꝑ aĩale nob̾

Expanded text:
imale corpus non est anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separpeccato infligeret poenam, quam deus. seruatae iustitiae daret catores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae, sed non cum morbo iniquitatis nostrae. n
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. multo ẽ mirabiliꝰ. Si mł .ni. ⁊ hõim corͣ
ñ urebat. ne posset noce̾ ⁊ ligna fornacis urebat:
ut posset arde̾. S qͥ ⁊̃ ista ñ credũt. nimiũ de di¬
uina potestate diffĩdũt. nec cũ eis uł ad eos nũc
s̾mo nob̾ ẽ. Qui aut̃ ista credũt. ex hiis ⁊̃ illa
uttũq coniciant: q̃ fidelit̾ q̃rũt. Ualet gͦ diuina
potencia. De ista uisibłi atq tͣctabłi nataᷤ corpũ
quib̾dã manẽtib auf̾r̾e qͣs uolui̾t qͣlicates. ac ꝑ
hoc ⁊̃ ual m̃bra mortalia: forme lineam̃tis ma
nẽtib. corruptõne uo̾ mortalitatis emortua: sta¬
bili uigore firmare. ut absit labes. ad sit esfigies.
adsit mocio. Absit fatigatõ. ad sit uestendi potestas:
absit esuriendi necessitas. Qᵈ legitꝰ gͦ apd̾ apłm¬

Expanded text:
intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc uanentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio, absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitas Quod ergo legitur apud ap
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in celũ. Forte de sangͥne reqͥrendũ ẽ. qr
cũ dixisset palpate ⁊ uidete qr sp̃t ossa ⁊ carnẽ ñ¬
ht̃: ñ addit sangͥnẽ. Nõ gͦ ⁊ nos addamꝰ inqͥre
qd̾ ille ñ addidit dr̃e. ⁊ de ꝯpendio si placet fini¬
ta sit qõ. fortassis .i. accepta occõne sangͥnis:
uigebit nos molestior ꝑ scrutator ⁊ dicet. Si san¬
tõnẽ ad de̾ uideat᷑. ne sue sidei sanitatẽ castitatẽ¬
se garrire arbitrat᷑ cũ dicit. Si caro ẽ ⁊ sangͥs
ẽ. Si sangͥs. ⁊ ceti̾ humores. Si cetiꝰ humores:
gͦ ⁊ corruptõ. eo modo dice̾t. Si flãma ẽ: ⁊ ardet
ab ĩpio rege missoꝵ: corꝑa incendit. Si aut̃ hoc
in teib uiris miraculũ fcm̃ eẽ ñ dubitat qͥs de
diuinis oꝑibꝰ recte. saꝑis: cur nõ credat᷑. qͥ fecit illa
cor nõ posse igne corrũpi: fecisse illd̾ coiꝰ ñ igne. nͨ
fame. net morbo nͨ senio . nͨ ulla ui alia qͣ solet
humana corꝑa labefactare coriuptõ. qd̾ si qͥsꝙͣ

Expanded text:
anebit. 3. Nisi forte de sanguine requirendum est, quia cum dixisset, Palpate et videte, quia spiritus carnem bet, non addidit, sanguinem. Non ergo et nos addamus inquirere quod ille non addidit dicere: et de compendio, si placet, finita sit quaestio. Fortassis enim, accepta occasione sanguinis, urgebit nos molestior perscrutator, et dicet: Si santionem addere caveat, ne suae fidei sanitatem castitatemse garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet;nacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nos maxĩe a uob̾ dici uta debuerũt. um̾ptã ĩ nos
nos si apud mimitos ñ possumꝰ: saltẽ apd̾ uos ra¬
tõne purgamꝰ. Tes ħ aĩ ẽ. iñtus ẽ. ꝓ cul ab oculis
culpabile obiciendũ putasti. S oĩo cogitis ut ui¬

Expanded text:
in nos maxime a vobis dici ista debuerunt, verumtamen in nos in nos maxime a vobis dici ista debuerunt, verumtamen in nos nos, si apud inimicos non possumus, saltem apud uos ratione purgamus? res haec animi est, intus est, procul ab oculis culpabile obiciendum putasti, sed omnino cogitis, ut iu
Abbreviated transcription (Latin):
si ado dñantis egerit. pauꝑrimꝰ erit. Multo gͦ liqdiꝰ a
⁊ secueiꝰ in hoc amat᷑ xp̃iana pauꝑtas: in quo nlra
reꝵ amplioꝵ pot̃ putari cupiditas. hoc accendit
aĩos ppłi: hac iñ illã uiolentiã ꝑseua̾ntissimi cla¬
moris erexit. Non eos turpis cupiditatis m̃suꝑ
accusemꝰ. s magis bonũ qd̾ ip̃i nõ hñt saltem ĩ
aliis dilige̾ sũ crimine ꝑmittamꝰ. Nam ⁊ si su̾nt
illi multitudini ꝑmix̾ti inopes uł mendici qͥ llmł
clamabant. ⁊ de uia uenãbili redũdancia in digẽt e
sue suplem̃tũ spembant. nͨ ista ut arbitͦ aipiditis
nirpis ẽ. Restat gͦ ut iste pecunie tͣpusimꝰ appe¬
titus ex obliqͦ in dericos ⁊ max ĩ epm̃ dirigat᷑᷑¬
postremo qͥcq̃d de istis nos accepim. nos uł adhuc
posidemꝰ. uelut placuit erogamꝰ. nicħ inde populo
extͣ clericatũ uł extͣ monast̾ũ ꝯstituto. nͥ paucis¬
simis indigentib largiti sumꝰ. Non gͦ dico qr uł

Expanded text:
perrimus erit. multo ergo liquidius et securius in hoc amatur Christiana paupertas, in quo nulla rerum ampliorum potest putari cupiditas. hoc accendit animos populi, hoc in illam uiolentiam perseuerantissimi clamoris erexit. non eos turpis cupiditatis insuper accusemus, sed magis bonum, quod ipsi non habent, saltem in aliis diligere sine crimine permittam mendici, qui simul clamabant et de uestra uenerabili redundantia indigentiae suae supplementum sperabant, nec ista, ut arbitror, cupiditas turpis est. Restat ergo, ut iste pecuniae turpissimus appetitus ex obliquo in clericos et maxime iPostremo quidquid de istis nos accepimus, nos vel adhuc possidemus, vel ut placuit erogavimus; nihil inde populo extra clericatum vel extra monasterium constituto, nisi paucissimis indigentibus largiti sumus. Non ergo dico quia vel
Abbreviated transcription (Latin):
side qui eiꝰ rͨtitudiñẽ ꝑ dĩ gr̃am cõp̃hendere
ponierũt. ⁊ philosophi applłati sũ oratores ꝓ¬
fecto humili pietate confessi st̃ sͥ longe excel¬
lentiꝰ in ea suisse p̃usos piscatores. ñ folimi
credendi firmissimo robore. um̾ ⁊̃ intelligendi
c̾cissima u̾i̾tate. Eũ eĩ didicissent electa stulta

Expanded text:
fide, qui eius rectitudinem per dei gratiam comprehendere potuerunt, et si philosophi appellati sunt siue oratores, profecto humili pietate confessi sunt sibi longe excellentius in ea fuisse praeuios piscatores non solum credendi firmissimo robore uerum etiam intellegendi certissima ueritate. cum enim didicissent ad hoc electa
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m suas uires q̃s ip̃e nouit facite qd soletis
alacriore animo ꝙͣ soletis. ⁊ int̾ õs scni ħ mo¬
lestias apsicam exhortatõnẽ corde retinete ubi
ait.Dñs iñ ꝓximo ẽ nicħ solliciti fuĩtis. Falia
plentiar s ir̃ dĩ p̃ceptũ qui nũꝙͣ ẽ a seneas
sur it̃eme absente fecistis. Dña uos in pace con¬
seruet dilectissimi nes orate pro nolrace co¬

Expanded text:
dum suas uires, quas ipse nouit, facite, quod soletis, alacriore animo, quam soletis, et inter omnes lestias apostolicam exhortationem corda retinete, ubi ait: Dominus in proximo est; nihil solliciti fueritis. talia icam exhortationem corda retinete, ubi  me absente fecistis. dominus uos in pace conseruet, dilectissimi fratres; orate pro nobis. C