comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere quã ambulare ut lib&. idest melus
est uixta sensũ cuncta agere. qui anima
est oculꝰ: quã uoluntatẽ coedis sequi. hoc
est enĩ ambulare in anima. diciit hic rech¬
el ait. qui ambulãt in uoluntate cordis sui.
Hel certe suꝑbum ꝙ sibi placentem argnt
& meliorẽ dicit eẽ eũ qui cuncta ꝓuideat. ꝙͣ
illũ cui nichil placet nisi qd̃ ipse fecerit
quo nichil est deteriꝰ. & om̃i uento in aniꝰ.
Rursum & hic p̃sũptionen sp̃s. aquila &
theo dotio pastionẽ uenti int̾pretati sunt
symacꝰ uero afflictionẽ sp̃s. Porro sciendũ
est qd apud hebreos ꝙ sp̃s & uentus similes
appellant᷑. id est Ruha. Iuid est qd̃ futurũ
est.: iam uocatũ est nom̃ eiꝰ & cognitũ est
quia ẽ homo & ñ poterit uidia rł cũ for¬
tiore se. Aꝑte de saluatoris p̾dicat᷑ ad¬
uentu. qd̃ qui futur us: antequã in cor¬
pore cer neret᷑. iã uocatũ est in scripturis
homo sit. & iuxta hoo qd̃ homo ẽ. non pos¬

Expanded text:
dere, quam ambulare, ut libet; 435 id est, melius dere, quam ambulare, ut libet; 435 id est, melius est juxta sensum cuncta agere, qui animae est oculus, quam voluntatem cordis sequi. Hoc est enim ambulare in anima, sicut Ezechiel ait: Qui ambulant in voluntate cordis sui . Vel certe superbum et sibi placentem arguit, et meliorem dicit esse eum, qui cuncta provideat, quam illum, cui nihil placet, nisi quod ipse fecerit: quo nihil est deterius, et omni vento inanius. Rursum et hic praesumptionem spiritus, Aquila et Theodotio, pastionem venti, interpretati sunt: Symmachus vero afflictionem spiritus. Porro sciendum est, quod apud Hebraeos, et spiritus et ventus similiter appellentur, id est, RUHA. Quid est, quod futurum est: jam vocatum est nomen ejus, et cognitum, quia homo est, et non poterit judicari cum fortiore se. Aperte de Salvatoris praedicatur adventu, quod qui futurus est, antequam in corpore cerneretur, jam vocatum est in Scripturis homo sit, et juxta hoc quod homo est, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
replet᷑ aiuima comedentis. siue qd rur sũ
desideret qd̃ comedit. & tam sapiens quã
corporis sustentare. nec interire media. siue
qd̃ nullam utilitatẽ anima ex refectione cor¬
pusculi capiat. ꝙ cibus tam sapienti quam
stulto cõmunis sit. & illuc uaclat pauꝑ nͥ
ligi de eccłiastico iuro qui in scripturis cele¬
stib eruditiis. omne̾ laboremͣ ᷤ habet in ore
suo: & anima eiꝰ ñ unpletur. dum semꝑ en
pit discere ꝙ in eo plus habet sapiens quĩ
insipiens. quia cũ pauꝑem eẽ se sentiat. pa¬
ꝑem autẽ illũ qui in eugłio beatꝰ dicit᷑. pns¬
ꝑat. ad ea comp̾hencdenda que uite sunt: et
ambulat artã & angustam iuã que ducit
ad uitã. S pauꝑ est amalis oꝑibꝰ. ẜ scit tibi
xp̃c qui utta est cõmoret᷑. Melior est aspe¬
tus oculoꝵ: suꝑ ambulantẽ in anima. sed &
hoc uanitas. ꝙ p̾sũptio sp̃s. Dilucide hoc
int̾pretatꝰ est sẏmacꝰ licens meliꝰ est. ꝓui¬

Expanded text:
impletur anima comedentis: sive quod rursum impletur anima comedentis: sive quod rursum desideret, quod comedit, et tam sapiens quam corpusculi sustentare, nec interire inedia: sive quod nullam utilitatem anima ex refectione corpusculi capiat, et cibus tam sapienti quam stulto communis sit, et illuc vadat pauper, lligi de Ecclesiastico viro, qui in Scripturis coelestibus eruditus, omnem laborem habet in ore suo, et anima ejus non impletur, dum semper cupit discere. Et in eo plus habet sapiens, quam insipiens: quia cum pauperem esse se sentiat pauperem autem illum, qui in Evangelio beatus dicitur properat ad ea comprehendenda, quae vitae sunt, et ambulat arctam et angustam viam, quae ducit ad vitam, et pauper est a malis operibus, et scit ubi Christus qui vita est, commoretur. Melior est aspectus oculorum super ambulantem in anima. Sed et hoc vanitas et praesumptio spiritus. Dilucide hoc interpretatus est Symmachus, dicens: Melius est provi
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ non fuit eiꝰ. siue hoc significat qd̃
diues ille de sua morte nͨ cogitet. & cum
omĩa possideat &iã in exstructione se¬
pulchri auarus sit: suie qd̃ sepe ꝓpter
ipsas cliuitias occisus insidiis insepultꝰ
abiciat᷑: siue qd̃ melius puto nichil bo¬
ni fẽnoris egerit. ex quo sibi queat ap̃
posteros memoriã cõparare: & non uttã
silentio transire: uelut pecudes cũ habu¬
eriit materiẽ. per quã potuerit appare̾
qd̃ uixerit. Om̃is labor om̃is in ore eiꝰ.
& quidem anima eiꝰ ñ implebit᷑. Quid
enĩ est ampliꝰ sapienti a stulto: quid pau¬
Iꝑi. nisi scire ut uadat contra uitã Om¬
ne qd̃ laborant homines in hoc mundo
ore consumit᷑: &. ad tritũ clentib uentͥ
traditur digerenelũ. Cũq paululũ gu¬
lam delectauerit tam diu uidet᷑ tribu¬
ere uoluptatẽ: quã dugiiture continet᷑.
Cum uero in aliũtransierit. desut int
cybos eẽ listantia. & post hec omĩa nõ

Expanded text:
crum non fuit ei; sive hoc 434 significat, quod crum non fuit ei; sive hoc 434 significat, quod dives ille de sua morte non cogitet, et cum omnia possideat, etiam in exstructione sepulcri avarus sit; sive quod saepe propter istas divitias occisus insidiis, insepultus abjiciatur, sive, quod melius puto, nihil boni facinoris egerit, ex quo sibi queat apud posteros memoriam comparare, et non vitam silentio transire, velut pecudes, cum habuerit materiam, per quam potuerit apparere quod vixerit. Omnis labor hominis in ore ipsius, et quidem anima non implebitur. Quid enim est amplius sapienti a stulto, quid pauperi, nisi scire, ut vadat contra vitam? Omne quod laborant homines in hoc mundo, ore consumitur, et attritum dentibus ventri traditur digerendum. Cumque paululum gulam delectaverit, tamdiu videtur tribuere voluptatem, quamdiu gutture continetur. Cum vero in alvum transierit, desinit inter cibos esse distantia. Et post haec omnia, non
Abbreviated transcription (Latin):
multo dct̾ioris conditionis sit abortiuo:
qui statim ut natꝰ uiclet᷑ uit̾it. Iile eium
nec mala uidit nec hona. iste uero cũ bona
possederit. semꝑ tristicus q cogitatione
cruciatus est: magisq requiem habeat
ab ortuius. quã auarus ille longeuus: ꝙ.
tam̃ abo equali fine rapiant᷑. dum ꝙ hic ꝙ
de isrł accipi qd̵ deder it ei ds̃ legem q ꝓpb̃as.¬
& testam̃tũ & repromissionẽ & saluatore
dicente: auferet᷑ auobis regnũ dei. ꝙ clabit᷑
genti facienti fructus eiꝰ. Hec omĩa ad ali¬
enũ & ꝑegrinũ de gentibꝰ translata sint
ppłm: & uideant illi bona sua. s ñ fruant᷑.
multoq nos conlitionis eẽ melioris. qui
quasi abortiui& nouelli putabamͣ ab eis¬
qui sibi in antiquitate ad plaudebant.
de patribus głantes atq dicentes. pater
nr̃ est abraham. & tam̃ ad unũ locũ &
nos ꝙ illos ꝓperare: id est ad iudiciũ dei.
Quod autẽ in medio ait. & quidẽ sepul¬

Expanded text:
multo deterioris conditionis sit abortivo, multo deterioris conditionis sit abortivo, qui statim ut natus videtur, interiit. Ille enim nec mala vidit, nec bona: iste vero, cum bona possederit, semper tristitiis et cogitatione cruciatus est: magisque requiem habeat abortivus, quam avarus ille longaevus: et tamen ambo aequali fine rapiantur, dum et hde Israel accipi, quod dederit illi Deus legem et prophetas, testamentum et repromissionem, Salvatore dicente: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Haec omnia ad alienum et peregrinum gentium translata sunt populum, ut videant illi bona sua, et non fruantur. Multoque nos conditionis esse melioris, qui quasi abortivi qui sibi in antiquitate applaudebant de patribus gloriantes atque dicentes: Pater noster est Abraham : et tamen ad unum locum et nos et illos properare, id est, ad judicium Dei. Quod autem in medio ait: Et quidem sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ subam. s glãm. & nichil de est anime eiꝰ¬
Sex om̃ib que desiderauit. ꝙ ñ cledit ei po
testatẽ ds̃ ut manducaret ex eo. sed uir ali¬
enus comedit illud. hec ualutas s languor
pessimꝰ est. Si genuerit uir centũ liberos¬
& annis multis uixerit. & plures fueruit
dies annoꝵ eiꝰ. & anima eiꝰ non repleat᷑ bo¬
nis. nec sepulcrũ fuerit er. dixi meluis ab
eo ẽẽ ab ortũ. in uanitate quippe uenit.
ꝙ in tenebris uadit: ẜ in tenebris nom̃
eus abscondet᷑. Et quidem solem ñ uidit
nec cognoiit. requies huic magis quã
illi. Et si iuxerit mille annos duplices ꝙ
bonttatẽ non uiditꝰ non ne ad locũ unũ
omĩa ꝓperant. Describit auarũ diuntem:
& hoc masũ frequens eẽ in hominibꝰ asserit.
qd̾ nichil eoꝵ que in mundo putant᷑ bona
ei clesint: & nichil ominꝰ stultissima parci¬
tate se cruciet. aliis deuoranda conseru ans.
Hecñ & illud yꝑbolice adi cit qd ꝙ si cen¬
tum liberos ꝓcreauerit. q ñ ut adam ꝓpe

Expanded text:
am, et gloriam, et nihil deest animae ejus ex omnibus, quae desideravit, et non dedit ei Deus potestatem, ut manducaret ex eo, sed vir alienus comedit illud. Haec vanitas est, et languor pessimus. Si genuerit vir centum, et annis multis vixerit, et plures fuerint dies annorum ejus, et anima ejus non repleatur bonis, nec sepulcrum fuerit illi dixi melius ab eo esse abortivum. In vanitate quippe venit, et in tenebris vadit, et in tenebris nomen ejus abscondetur. Et quidem solem non vidit, nec cognovit, requies huic magis quam illi. Et si vixerit mille annos duplices, et bonitatem non vidit, nonne ad locum unum omnia properant? Describit avarum divitem, et hoc malum frequens esse in hominibus asserit, quod nihil eorum, quae in mundo putantur bona, ei desit, et nihilominus stultissima parcitate se cruciet, aliis devoranda conservans. Necnon et illud hyperbolice adjicit, quod etiam si centum liberos procreaverit, et non, ut Adam, prope
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. S tunc uidi impios sepultos &s uene¬
ruut. & de loco scõ egressi sunt.s lau¬
dati sunt in cuuitate quia sic fecerunt.
enim non est contradictio facientibus
malũ. ideo repletũ est cor filioꝵ homi
nũ ^aͥctͣ faciant malũ. Decli inquit cor
meũ ut om̃e qd̵ sub sole geritur intue¬
rer: & hoc uel maxime qd̃ homo accipit
in homines potestatẽ: ut quoscũq uilt
affugat atq condempnet. Cum itaq
mentẽ ad hec intuenda dirigerẽ: uidi
impios cũ tali opinione mortuos: & sic
sepultos. ut scĩ estimarent᷑ in t̾ra. qui
&s cũ iuiuerent putabant᷑ digni eẽ eccłie¬
& templo dei: ꝙ insuꝑ ambulantes tumi¬
D laudabant᷑ in malis suis sicut scrip¬
tum est. Laudatur etũ peccator in desi¬
deruis auimne sue: & qui miqua gerit h¬
nedicit᷑. Hoc autẽ ꝓptea eiienit: quia nen

Expanded text:
eum. Et tunc vidi impios sepultos, et venerunt, et de loco sancto egressi sunt, et laudati sunt in civitate, quia sic fecerunt: enim non est contradictio facientibus malum cito: ideo repletum est cor filiorum hominis in eis, ut faciant malum. Dedi, inquit, cor meum, ut omne quod sub sole geritur, intuerer, et hoc vel maxime, quod homo accepit in hominem potestatem, ut quoscumque vult affligat atque condemnet. Cum itaque mentem meam ad haec intuenda dirigerem, vidi impios cum tali opinione mortuos, et sic sepultos, ut sancti aestimarentur in terra, qui et cum viverent, putabantur digni Ecclesia et templo Dei, insuper ambulantes tumidi, laudabantur in malis suis, sicut scriptum est: Laudatur enim peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Hoc autem propterea evenit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ habeat: & plus quam uniꝰ hominis cibũ
caꝑe non possit. Dulcis somnus oꝑanti si¬
ue paululum. siuie plus comederit: ꝙ satu¬
ritas diuitis non sinit eũ cdormire: Ad huc
de diuite & auaro sermo est: ꝙ comꝑat᷑ ope¬
ranti. & absq sollicitudine dormienti. siue
parũ siue multũ comederit᷑: qd̾ ille labore
oꝑis & sudore. qualem uis cibum digerat.
ꝙ dulci somno ꝑfruat᷑: diues uero distentꝰ
dapibus & cogitationibꝰ in diuersa laceratꝰ
dormire si ualeat: redundante crapula. et
in cocto cibo stomachi angustiis estu aute.
Porro quia sonnꝰ & cõmunis de hac uita exi¬
tus apꝑ ellatur: melior est requies eiꝰ qui o¬
ꝑatur in p̾senti. S scdm iures suas in bo¬
nis oꝑibꝰ conuersatur: quã eoꝵ diuitie de
quibus scribit᷑: ue uobis diuites: quia re¬
scepistis consolationẽ ur̃am. Et languor pes-

Expanded text:
quod habet, et plus quam unius hominis cibum quod habet, et plus quam unius hominis cibum capere non possit. Dulcis somnus operanti, sive paululum, sive plus comederit. Et saturitas divitis non sinit eum dormire. Adhuc de divite et avaro sermo est, et comparatur operanti, et absque sollicitudine dormienti, sive parum, sive multum comederit, quod ille labore operis et sudore qualemvis cibum digerat, et dulci somno perfruatur. Dives vero distentus dapidus, et cogitationibus 431 in diversa laceratus, dormire non valeat, redundante crapula, et incocto cibo in stomachi angustiis aestuante. Porro, quia somnus, et communis de hac vita exitus appellatur, melior erit requies ejus qui operatur in praesenti, et secundum vires suas in bonis operibus conversatur, quam eorum divitiae, de quibus scribitur: Vae vobis divitibus, quia recepistis consolationem vestram . E
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ea &. que est fortitudo habenti illa.
nisi ut uideat oculis suis: bicũq ar¬
gentũ ponimꝰ. scd̾m greci sermonis ambi¬
guatane. potest ꝙ pecunia transferri. ãỹt y¬
pin quippe utrũq significat. ł orro
tullus pecuniosos pͥmitꝰ eos dictos refert.
qui plura habuissent peculia idest pec¬
cora ita enĩ ea antiquitus appellabant.
ł aulatĩ autẽ ꝑ abusionẽ nom̃ ad aliud
deuolutũ est. Auarus ergo describit᷑. qd̾
nũquã opibus ex pleat᷑: & quanto plus
habuerit. tanto plus cupiat. flacci quippe
suꝑ hoc concordante sentencia qui ait. sem¬
per auarus eget. Et nobilis historia qd
auaricia. neq copia. neq inopia minuat᷑.
Nichil ergo inquit ecclãstes ꝓsunt diuitie
possidenti: nisi hoc solũ ut udeat qd̾ pos¬
sicdet. Quanto enĩ maior fuerit substantia:.
tanto plures habebit ministros. qui opesde¬
uorent congregatas. ille autẽ uideat tantũ

Expanded text:
dunt ea, et quae est fortitudo habenti illa, dunt ea, et quae est fortitudo habenti illa, nisi ut videat oculis suis? Ubicumque argentum ponimus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem, potest et pecunia transferri: ἀργύριον quippe utrumque significat. Porro Tullius pecuniosos primitus eos dictos refert, qui plura habuissent peculia, id est, pecora. Ita enim ea antiquitus appellabant. Paulatim autem per abusionem, nomen ad aliud devolutum est. Avarus igitur describitur, quod numquam opibus expleatur, et quanto plus habuerit, tanto plus cupiat. Flacci quoque super hoc concordante sententia, qui ait : Semper avarus eget. et nobilis historici, quod avaritia, neque inopia, neque copia minuatur. Nihil ergo, inquit Ecclesiastes, prosunt divitiae possidenti, nisi hoc solum ut videat quae possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas. Ille autem videat tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qd̃ opponi poterat. s dicit. siuideris ca¬
lũmam pauꝑis. qui beatꝰ in eugłio p̃dicat᷑.
& res uigere ñ iusticiã: ne mireris ꝙ tibi
nouũ aliquid ẽẽ uideat᷑: excelsus quippe
suꝑ excelsos hec respicit cls̾. qui angelos
suos suꝑ uiclices & reges terre p̃posuit qͥ
possunt itiq prohibere in iusticiã. & magis
in t̾ra ualere. quã quȩ uis hominũ potesta¬
tes sed qm̃ seruat in fine uidiciũ. qꝙ in cõ¬
sũmatione mundi. quando matura seges
fuerit. ꝙ messores uenerint. iussurꝰ est ut
separet᷑ triticũ & loliũ tradat᷑ incendio: idco
nunc expectat & differt sentenciã quã dui
ager mundi istiꝰ pleuiꝰ excolat᷑. qd̾ autẽ ager
int̾p̃tat᷑ mundus. dñs in parabola eicanioꝵ
& tritici exposuit. Ii diligit argentũ ñ
implebit᷑ argento. s qui diligit diuitias
ñ fruet᷑ eis. Sed & hoc uanitas. in multi¬
tud ine enĩ bonoꝵ: multi sunt qui come¬

Expanded text:
vit, quod opponi poterat, dicens: Si videris cavit, quod opponi poterat, dicens: Si videris calumniam pauperis, qui beatus in Evangelio praedicatur, et res vi geri, non justitia, ne mireris, et tibi novum aliquid esse videatur. Excelsus quippe super excelsos haec respicit Deus, qui angelos suos super judices et reges terrae praeposuit, qui possunt utique prohibere injustitiam, et magis in terra valeretes. Sed quoniam servat in fine judicium et consummationem mundi, quando fuerit, et messores venerint, jussurus est, ut separetur triticum, et lolium tradatur incendio: ideo nunc exspectat et differt sententiam, quamdiu ager mundi istius excolatur. Quod autem ager interpretetur mundus, Dominus in parabola zizaniorum et tritici exposuit . Qui diligit argentum, non implebitur argento, et qui diligit divitias, non fruetur eis. Sed et hoc vanitas. In multitudine enim bonorum multi sunt, qui come
Abbreviated transcription (Latin):
caueas ne putes absentem dm̃. s eũ tineas. &
scias cuncłis oꝑibus tuis ad eẽ presentẽ: teq
liberi arbitrii conditũ. ñ cagi sed uelle qd fa¬
cias. Si calũmam pauꝑis & rapinã udicii &
iniusticias iuderis in regrone: nemireris su¬
per negotio. qr excelsus suꝑ excelsum custo¬
dit excelsiores suꝑ eos: & ampliꝰ terre in
om̃ibꝰ est rex in agro cułto. Xp̃i tunira contex¬
ta desuꝑ. nec acrucifigentibus scindi potuit:
nec ꝓ uoluntate nr̃a opinationũ pannos hĩc
inde consuere : sed unum disputationis ser¬
uare textũ & eundẽ sensum ꝙ orcdinẽ sequi.
Su pra dixerat. ne dixeris in conspectu angeli
qm̃ ignorantia est. ne irascatur ds̃ suꝑ uoce
na & reliqua. & ad uersũ eos fuerat locutꝰ
su negarent ꝓuidentia res humanas regi.
Quia igt᷑ ad uersus eos hoc p̃ceptũ est. sub
ant: quare iniqua fiant in toto orbe ui¬
dicia. Et ñ est ultor ds̃. nunc infer ꝙ sol¬

Expanded text:
caveas, ne putes absentem Deum, sed eum timeas, et caveas, ne putes absentem Deum, sed eum timeas, et scias cunctis operibus tuis adesse praesentem: teque liberi arbitrii conditum non cogi, sed velle quod facias. Si calumniam pauperis, et rapinam judicii, et injustitias videris in regione, ne mireris super negotio: quia excelsus super excelsum custodit, et excelsior est super illos, et amplius terrae in omnibus est rex in agro culto. Christi tunica contexta desuper , nec a crucifigentibus scindi potuit: nec pro voluntate nostra opinationum pannos hinc inde consuere, sed unum disputationis servare textum, et eumdem sensum, et ordinem sequi. Supra dixerat: Ne dixeris in conspectu angeli, quoniam ignorantia est, ne irascatur Deus super voce reliqua: et adversus eos fuerat locutus, qui negarent providentia res humanas regi. Quia igitur adversus hoc praeceptum suborent, et quare iniqua fiant in toto orbe judicia, et non est ultor Deus; nunc infert et sol
Abbreviated transcription (Latin):
si quid uideris boni habere. auferat de ma¬
nibus tuis: uel certe talia sentientẽ. tradat
in reprobũ sensũ: ut facias ea que ꝰ conue¬
niunt. Sitia in multitudine somnioꝵ &s ua¬
nitates &. uerba plurima. s dm̃ time. Et bc̃
locũ ita hebrei edisserunt. nec suꝑiora fa¬
cias de quibus iã dictũ est: nec facile som¬
nus credas cũ diuersa uideris per noctur¬
nã quietẽ. uariisq anima fuerit exagita¬
ta erroribꝰ. siue incitata ꝓmissis.: tu ea con¬
tempne que somnii sunt. & solum dm̃ time.
Qut enĩ somniis crediderit: uanitatibꝰ se &
ineptiis tradet. Alit̾. Iuia dixi atq p̃cepi.
ñ des os tuũ ut facias carnẽ tuã peccãte.¬
s queras uarias excusationes: hoc nunc infe¬
ro. qm̃ in somno utte istiꝰq ininagine um¬
bre nubis qua uiuimꝰ. multa possumꝰ inue¬
nire. que nobis ueri similia uideant᷑. s nr̃a
excusare peccata: ꝓptea admoneo. ut id solũ

Expanded text:
si quid videris boni habere, auferat de masi quid videris boni habere, auferat de manibus tuis. Vel certe talia sentientem, tradat in reprobum sensum, ut facias ea quae non conveniunt. Quia in multitudine somniorum et vanitates, et verba plurima. Sed Deum time. Et hunc locum ita Hebraei edisserunt. Nec superiora facias, de quibus jam dictum est, ne facile somniis credas. Cum enim diversa videris per nocturnam quietem, et variis anima fuerit exagitata terroribus, sive incitata promissis, tu ea contemne, quae somnii sunt. Et solum Deum time. 429 Qui enim somniis crediderit, vanitatibus se et ineptiis tradet. Aliter: Quia dixi atque praecepi: Non des os tuum, ut peccare facias carnem tuam, et quaeras varias excusationes: hoc nunc infero, quoniam in somno vitae istius, et in imagine umbrae nubis, qua vivimus, multa possumus invenire, quae nobis verisimilia videantur, et nostra excusare peccata. Propterea admoneo, ut id solum
Abbreviated transcription (Latin):
tas ignorare dm̃ qd̾ pollicitus es. ꝓuocas eũ
ad iracundiam:. ut omĩa tua oꝑa dissipent᷑
Sed in eo qd̵ ait. ut ñ peccare facias car nẽ
tuã. non diligent̾ euentilans ita intellexit.
quasi dixisset. non des os tuũ ut pecces. No¬
bis uero alter sensus uidet᷑. qd̾ ar guantur
hi qui de uitio carnis querunt᷑. ꝙ aniñ se cor¬
poris necessitate cõpulsos. ea facere que no¬
itinit: scd̾m illud apłi. non enĩ qd uolo hoc
ago: s qd̃ nolo. & cetera. Noli itaq uanas ex¬
cusationes querere. & dait occasionẽ carni
tue ad peccandũ. ẜ dicere: non ego pecco sed
qd̃ habitat in mea carne peccatũ. Deniq
in eo loco ubi ait. ꝙ ne dixeris corã angelo
quia ignorantia est. Aquila int̾pretans uer¬
bum hebraicũ sãsiata. pro ignorãtia. alio¬
ĩcioni. transtulit: id est non spontaneũ. Si
enĩ inquit hoc dixeris. dm̃ ꝓuocas quasi
auctorẽ dm̃. malicie atq peccati: ut iratꝰ

Expanded text:
tas ignorare Deum, quod pollicitus es, provocas eum tas ignorare Deum, quod pollicitus es, provocas eum ad iracundiam, ut omnia opera tua dissipentur. Sed in eo quod ait: Ut non peccare facias carnem tuam, Non diligenter eventilans, ita intellexit, quasi dixisset: Non des os tuum, ut non pecces. Nobis vero alter sensus videtur, quod arguantur hi, qui de vitio carnis queruntur et aiunt, se corporis necessitate compulsos ea facere, quae nolint, secundum illud Apostoli : Non enim, quod volo, hoc ago, sed quod nolo, et caetera. Noli itaque, ait, vanas excusationes quaerere, et dare occasionem carni tuae ad peccandum, et dicere: Non ego pecco, sed quod habitat in carne mea peccatum. Denique in eo loco ubi ait: Ne dixeris coram angelo, quia ignorantia est: Aquila interpretans verbum Hebraicum SEGAGA, pro ignorantia, ἀκούσιον transtulit, id est, non spontaneum. Si enim, inquit, hoc dixeris, Deum provocas quasi auctorem mali atque peccati, ut iratus,
Abbreviated transcription (Latin):
illud apłi: ꝙ utiq non fuit uoluntas ut nc̃
uenirẽ ad uos. Quod si uolumꝰ & curiosiꝰ aliqͥd
dicere: p̃cipit᷑ xp̃iano. ut fidẽ oꝑe compleat:
& ñ sit similis iudeoꝵ. qui spondentes atq di¬
centes. om̃ia quecũq dñs p̃cepit faciemꝰ. ad ora¬
uerunt idola: & post uerberatos seruos. et
lapidibꝰ opp̃ssos. nouissime ipsũ quoq patris¬
familie filiũ trucidarunt. Melius est ergo
ancipitem dui liberare sentenciã.: quã in
uerbis facilem: in oꝑe esse difficilem: seris
enĩ qui scit uoluntatẽ dñi sui. & ñ fecerit
eã: uapulabit multis. Non des os tuũ ut
peccare facias carnẽ tua. ꝙ ne dixeris in con¬
spectu angeli quia ignorantia est. ne iras¬
nuũ tuarũ. hebeus ita sensit. ut qd̾ ñ potes
facere ñ ꝓmittas: ñ enĩ inuentũ dicta tran¬
seunt. s a p̾senti anglõ. qui unicuiq ad he¬
ret comes. statĩ ꝑferant᷑ ad dm̃: & tu qui pn¬

Expanded text:
utique non fuit voluntas, ut nunc utique non fuit voluntas, ut nunc venirem ad vos. Quod si volumus et curiosius aliquid dicere, praecipitur Christiano, ut fidem opere compleat, et non sit similis Judaeorum, qui spondentes atque dicentes: Omnia quaecumque Dominus praecepit, faciemus , adoraverunt idola. Et post verberatos servos, et lapidibus oppressos, novissime ipsum quoque patrisfamilias filium trucidaverunt. Melius est ergo ancipitem diu librare sententiam, quam in verbis facilem, in 428 opere esse difficilem. Servus enim qui scit voluntatem Domini sui, et non faciat eam, vapulabit multis . Non des os tuum, ut peccare facias carnem tuam. Et ne dixeris in conspectu angeli, quia ignorantia est; ne irasnuum tuarum. Hebraeus ita sensit: Quod non potes facere, ne promittas. Non enim in ventum dicta transeunt, sed a praesenti angelo, qui unicuique adhaeret comes, statim perferuntur ad Dominum. Et tu qui pu
Abbreviated transcription (Latin):
a natura illius separetur: & idcirco debe¬
re uerba nr̃a eẽ moderata. Sicut enĩ qui
niat de quibus cogitat: ita qui plura uo¬
luerit de diuinitate disserere. incidet in
stulticiam. Uel certe. uerba nr̃a pauca
ideo eẽ debere qd̃ etiã ea que nosse nos ar¬
bitram᷑. ꝑ specłm iudem̃ & inenigniate:
ẜ ueluti ꝑ somniũ conp̃hendimꝰ. qd̾ tenere
fuerit dixerimꝰ: finẽ disputationis nr̃e ẽẽ
stulticiã exmultiloquio enĩ nos si effugere
peccatũ. Cũ uotũ feceris deo. ne moreris
red dere illud: quia ñ est uoluntas in insi¬
pientibꝰ. Iuecũq uolueris redde. meliꝰ est
non uouere: quã uouere q ñ reddere. Sim¬
plex intelligentia int̾pretatione ñ indiget.
melius eẽ non ꝓmitt̾e. quã. ꝓmuissa ũ facere:
quia displiceant deo. & int̾ insipientes compu¬
tant᷑. qui uota ñ expleant. Id̃ autẽ ait. nõ ẽ
uoluntas in insipientib. sub audit᷑ dei: iuxta

Expanded text:
a natura illius separetur: et idcirco debea natura illius separetur: et idcirco debere verba nostra esse moderata. Sicut enim qui enter, de quibus cogitat: ita qui plura voluerit de divinitate disserere, incidit in stultitiam. Vel certe sic: Verba nostra pauca ideo esse debere, quod etiam ea quae nosse nos arbitramur, per speculum videmus et in aenigmate, et velut somnium comprehendimus, quod tenere fuerit dixerimus, finem disputationis nostrae esse stultitiam. Ex multiloquio enim nos non effugere peccatum. Cum votum feceris Deo, ne moreris reddere illud, quia non est voluntas in insipientibus. Quaecumque voveris, redde. Melius est non vovere, quam vovere, et non reddere. Simplex intelligentia interpretatione non indiget. Melius est non promittere, quam promissa non facere, quia displiceant Deo, et inter insipientes computentur, qui vota non expleant. Quod autem ait: Non est voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
latione munerũ deo satis facere se posse:
ꝙ ignorant᷑ quoq hoc malũ eẽ atq peccatũ:
festinare in ore tuo. & cor tuũ non festinet
ad ꝓfereudũ sermone. in conspectu dei: quia
deus in celo. ꝙ tu suꝑ terram. ꝓpter hoc sit̃
uerbatua pauca. quia eueniet somniũ in
multitueline sollicitudinis: ꝙ uox insipientis
in multi ͤ ne sermonũ. ł leriq arbitrant᷑
hoc iup̃senti loco p̾cipi: ne corã deo facile
aliquid ꝑmittamꝰ. & sine consideratione uiriũ
uoueamꝰ ca que explere ñ possumꝰ: ad ẽẽ quippe
p̃sentem dm̃ & lic& ille in celo. & nos ẽẽ uidea¬
mur in terra: tam̃ audire que loquimͣ .s. insi¬
pientiã nr̃am argui ex multiplicatione sermonũ:
Alii uero melius intelligentes. hoc p̃cipi
affir mant. ne aut loquentes aut cogitan
tes. plus de deo quã possumꝰ opinem. sed
sciamꝰ in becillitatẽ nrãm. qd quantũ ce¬
lum distat a terra. tantũ nr̃a opinatio.¬

Expanded text:
latione munerum Deo satisfacere se posse, latione munerum Deo satisfacere se posse, et ignorant hoc quoque malum esse, atque peccatum, festinare in ore tuo, et cor tuum non festinet ad proferendum verbum in conspectu Dei, quia Deus in coelo, et tu super terram. Propter hoc sint verba tua pauca, quia veniet somnium in multitudine sollicitudinis, et vox insipientis in multiplicatione sermonum. Plerique arbitrantur hoc in praesenti loco praecipi, ne coram Deo facile aliquid promittamus, et sine consideratione 427 virium voveamus ea quae explere non possumus. Adesse quippe praesentem Deum, et licet ille in coelo, nos esse videamur in terra: tamen audire, quae loquimur, et insipientiam nostram argui ex multiplicatione sermonum. Alii vero melius intelligentes, hoc praecipi affirmant, tes plus de Deo quam possumus opinemur. Sed sciamus imbecillitatem nostram, quod, quantum coelum distat a terra, tantum n
Abbreviated transcription (Latin):
possunt adolescentis participes ẽẽ dicentis. ego
sum uita: ueteri stulto rege dimisso xp̃m seqͥ.
simulq duo ex isrł ppłi significant᷑: prior qui
ante aduentũ dñi fuit. & posterior qui antixp̃m
sit abiectus. pͥma quiipe eccłia ex iudeis
& apłis congregata est: ꝙ infine uidĩ qui¬
antixp̃m pro xp̃o suscepturi sit. ñ letent᷑
in xp̃o. Custodi pedem tuũ cũ uadis in do¬
mũ dei: & appropinqua ut audias. donũ
enĩ insipientium sacͥficiũ: quia nesciunt
qd̃ faciunt malum. Precepta dat uite: & ñ
uult nos offendere euntes ad eccłĩam. non
enĩ ingredi domũ dei. s sine offensione in¬
gredi laudis est. ꝙ si er̃t omniũ &Ui
sunt in eccłia dei audire sermonẽ: nũ quã
ad didisset. & appropinqua ut aucdias. Deni¬
q moyses solus ꝓpe accedebat. ad audiendũ
dm̃: ceteri accedere ñ ualebant. Quod stulti
nescientes remediũ ẽẽ peccati. estimant ob¬

Expanded text:
possunt adolescentis participes esse, dicentis: Ego possunt adolescentis participes esse, dicentis: Ego sum vita , et vetere stulto rege dimisso, Christum sequi. Simulque duo ex Israel populi significantur. Prior qui ante adventum Domini fuerit, et posterior qui Antichrissit abjectus prima quippe Ecclesia ex Judaeis, et Apostolis congregata est et in fine tum pro Christo suscepturi sunt, non laetentur in Christo. Custodi pedem tuum, cum vadis in domum Dei, et appropinqua, ut audias. Donum enim insipientium sacrificium; quia nesciunt, quod faciunt, malum. Praecepta dat vitae, et non vult nos offendere euntes ad Ecclesiam. Non enim ingredi domum Dei, sed sine offensione ingredi, laudis est. Et si esset omnium qui sunt in Ecclesia Dei, audire sermonem, numquam addidisset, appropinqua, ut audias . Denique Moyses solus prope accedebat ad audiendum Deum: caeteri accedere non valebant. Quod stulti nescientes remedium esse peccati, aestimant ob
Abbreviated transcription (Latin):
quã rex senes & insipiens: & qd̃ frequenter
eueniat. ut ille ꝑsapientiã suã etiam de car¬
puerũ meũ pauperẽ uero: quia pauꝑ factus
est cũ diues eẽt. & sapientẽ: quia ꝓficiebat eta¬
te ꝙ sapientia & gr̃a. apud dm̃ &. homines. iste
natiis est in regno senis: ẜ idrirco dicit. si eẽt de
hoc mundo regnũ meũ: ministri utiq mei
certarent ꝓme. ut ñ traderer iudeis: nuc̃ autẽ
non ẽ de hoc mundo regnũ meũ. In illiꝰ itaq
senis stulti regno. qui ostendit ei omĩa regna
mundi & glam eius. natus est optiniꝰ puer. ꝙ
de domo uinclãtoꝵ. de quibꝰ hieremias in lam̃¬
tationibꝰ loquit᷑ dicens. ut humiliaret sub
peclibus eius om̃s iunctos t̾re. processit ad
regnũ. & abiit in regionẽ longinquã. & contͣ
eos qui suꝑ se cũ regnare nolebant. post ali¬
quantulũ temporis rex reuersus est. ꝑ resa¬
go itaq spũ uidit eccłastes om̃s uiuentes qui

Expanded text:
quam rex senex et insipiens, et quod frequenter quam rex senex et insipiens, et quod frequenter eveniat, ut ille per sapientiam suam etiam de carpuerum meum, pauperem vero, quia pauper factus est, cum dives esset . Et sapientem, quia proficiebat aetate et sapientia et gratia apud Deum et homines . Iste natus est in regno senis. Et idcirco dicit: Si esset de hoc mundo regnum meum, ministri utique mei certarent pro me, ut non traderer Judaeis: Nunc autem non est de hoc mundo regnum meum . In illius itaque stulti senis regno, qui ostendit ei omnia regna 426 mundi; et gloriam ejus, natus est optimus puer, et de domo vinculatorum, de quibus Jeremias in Lamentationibus loquitur, dicens: Ut humiliaret sub pedibus ejus omnes vinctos terrae , processit ad regnum, et abiit in regionem longinquam, et contra eos, qui super se eum regnare nolebant, post aliquantum temporis rex reversus est. Praesago itaque spiritu vidit Ecclesiastes omnes viventes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Iui enĩ postea nati sut᷑. quia mala p̃¬
t̾ita nescierunt. nec adolescentulũ laudare
possunt. qui postea consurrexit. Abducti
opinione ꝑuersa. ẜ impetu sp̃s ad u̾santi
Laodicenꝰ int̾pres. res magnas breui serin¬
ne expͥmere contendens. more suͥi solito ã
hic locutus est. De cõmittatione inquiens
bonoꝵ in mala nc̃ eccłasti sermo ẽ insipi¬
entem hominẽ conantis expͥmere: qui futa
ũ cogitans. p̾sentibꝰ & caducis quasi magins
atq ꝑpetuis delectat᷑. & post diuersa que
solent hominibꝰ acciclere in uita sua. atq
mictari. quasi generalẽ infert de morte sen¬
tenciam: qd̃ innumerabilis multitudo int̾eat.
&ẜ paulatim consumatur & tͣuseat: uno quoq
in suo loco aliũ linquente. & rui sum alium
successore moriente. Origenss & uictormꝰ ñ
multũ int̾ se diuersa senserunt. post gene¬
ralem enĩ illam sentenciã que om̃ibꝰ patet.

Expanded text:
sint. Qui enim postea nati sunt, quia mala prsint. Qui enim postea nati sunt, quia mala praeterita nescierunt, nec adolescentulum laudare possunt, qui postea consurrexit, abducti opinione perversa et impetu spiritus adversantis. » Laodicenus Interpres res magnas brevi sermone exprimere contendens, more sibi solito etiam hic locutus est: « De commutatione, inquiens, bonorum in mala nunc Ecclesiastae sermo est, insipientem hominem conantis exprimere, qui futura non cogitans, praesentibus et caducis quasi magnis atque perpetuis delectatur. Et post diversa, quae solent hominibus accidere in vita sua, atque mutari, quasi generalem infert de morte sententiam, quod innumerabilis multitudo intereat, et paulatim consummatur et transeat, unoquoque in suo loco alium relinquente, et rursum alium, successore moriente. » Origenes et Victorinus non multum inter se diversa senserunt. Post generalem enim illam sententiam, quae omnibus patet:
Abbreviated transcription (Latin):
tellexiq om̃s in homine priore peccasse.
aitequam sclo nascente. duo homines f̾ert
IuI uero ad meliora conuersi. ẜ post lit¬
teram philopͦhoꝵ sinistro tramite. derelic¬
to. ad clextrũ apicem contenderunt. & sc̃dm
id est nouoͥssimũ hominẽ sunt secuti: nõ
letabunt᷑ ineo idest inpͥore. hos duos hom¬
nes & apł contestat᷑. ꝙ leuiti cus ñ tacet. hõ
homo si nouerit illud uel illud. Sir scc gre¬
goriꝰ ponti ep̃s. origenis auditor. in metã¬
frasi ȩccłiastis ita hunc locũ intelexit. ego
uero p̃fero ad olescentulũ pauperẽ & sapien¬
tem. meliorẽ sene rege ꝙ stulto. cui nũquã
uenit in mentẽ. qd̵ possibile sit quẽpiã de
his quos iunxerat. ad regnũ exire de cardere
& semꝙ. dr ini qua deinceps potestate sua co¬
ruere. Euenit enim int̾dũ. ut hi qui sub ad¬
olescentulo sapiente fuerinit. absq memore
sint. Ita tam̃ ut sub sene rege ante uersati

Expanded text:
tellexique omnes in homine priore peccasse, tellexique omnes in homine priore peccasse, antequam, secundo nascente, duo homines fierent. Quia vero ad meliora conversi, et post Y litteram philosophorum, sinistro tramite derelicto, ad dextrum apicem contenderunt, et secundum, id est, novissimum hominem sunt secuti, non laetabuntur in eo, id est, in priore. Hos duos homines et Apostolus contestatur et Leviticus non tacet: Homo, homo si voluerit illud vel illud . Vir sanctus Gregorius Ponti Episcopus, Origenis auditor in Metaphrasi Ecclesiastae, ita hunc locum intellexit: « Ego vero praefero adolescentulum pauperem et sapientem, regi seni et stulto, cui numquam 425 venit in mentem, quod possibile sit, quemquam de his, quos vinxerat, ad regnum exire de carcere, et seipsum de iniqua deinceps potestate sua corruere. Evenit enim interdum ut hi qui sub adolescentulo sapiente fuerint, absque moerore sint: ita tamen ut sub sene rege ante versati
Abbreviated transcription (Latin):
machus hunc locũ ita transtulit. Melior
est pauꝑ cũ sapientia. rege sene & insi¬
piente: qui nescit p̃ cauere incissitudi¬
dum: alter uero cũ eẽt rex natꝰ pauꝑtate
opp̃ssus est. SUidi om̃s uiuentes qui gradi¬
unt᷑ sub sole. cũ ad olescente scdõ qui sur¬
utrũ q ꝙ posteri ñ letabunt᷑ in eo: sed ꝙ
hoc aura & pastio uenti. hebreus meus
cuiꝰ sepe facio mentionẽ. cũ eccłiasten me¬
cũ legeret. hȩc bara chiuã. quẽ unũ uel
maxime admirant᷑. suꝑ p̃senti loco tra.¬
didisse testatus est: melior est interior ho¬
mo qui post quartũ decimũ pubertatis
annũ in nobis exorit᷑. ext̾iore homine qui
de matris aluo natus est. qui nescit recede¬
re a uitio. & qui de domo uinctor. de uto
uidelios materno. ad hoc exiuit ut reg
per effectus est: mala omĩa ꝑpetrando: iudi
eos qui inpͥore homine iuxerunt. &s cum
scdõ homine postea uersati sunt. eo ude¬
lic qui pͥore decessore generatus est: in¬

Expanded text:
machus hunc locum ita transtulit: Melior est pauper cum sapientia, rege sene et insipiente qui nescit praecavere vicissitudidum: alter vero, cum esset rex natus, paupertate oppressus est. Vidi omnes viventes, qui gradiuntur sub sole 424 cum adolescente secundo, qui surutrumque: et posteri non laetabuntur in eo. Sed et hoc aura et pastio venti. Hebraeus meus, cujus saepe facio mentionem, cum Ecclesiasten mecum legeret, haec Baracibam, quem unum vel maxime admirantur, super praesenti loco tradidisse testatus est. Melior est interior homo, qui post quartum decimum pubertatis annum in nobis exoritur, exteriore homine, qui de matris alvo natus est, qui nescit recedere a vitio, et qui de domo vinctorum, de utero videlicet materno, ad hoc exivit, ut regper effectus est, mala omnia perpetrando. Vidi eos, qui in priore homine vixerunt, et cum secundo homine postea versati sunt, eo videlicet, qui pro priore decessore generatus est: in
Abbreviated transcription (Latin):
quam pͥncipium ciꝰ. Melioreᷤᷤ sunt indicen¬
do epylogi: quã exordiũ. In his eñ dicen¬
tis sollicitudo finit᷑. in illo incipit. Sel
certe sic qui incipit audire sermonẽ. &
ad p̾ceptorẽ uadit: in pͥncipio estͦ S ed & hoc¬

Expanded text:
quam principium ejus. Meliores sunt in dicendo epilogi, quam exordium. In his enim dicentis sollicitudo finitur, in illo incipit. Vel certe sic: Qui incipit audire sermonem, et ad praeceptorem vadit, in principio est; qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ tacet. Si quis igit᷑ heretica arte per¬
uersus. de eccłie elificio istos abstulerit
lapides. unde & signant̾ aquila ꝙ syma¬
chus pro eo qd̾ nos posiumꝰ qui subtra¬
hit lapides dolebit in eis. lacerabit᷑ in
eis: postea tormenta patiet᷑. Iuia uero
absolute scriptura ait. qui subtrahit
lapides. siue qui transfert lapicles. & nõ
ad iecit bonos siue malos: ꝓpterea q econ¬
trario intelligendum. qd̾ eccłiasticꝰ iur¬
ep̃s iudelicas & p̃sbit᷑. si uixta mandatũ
leuitiei. de leprosi domo lapidem abstule¬
rit. in puluerem q incierẽ conterendũ:
dolebit in eo ipso qd̃ de eccłĩa xp̃i lapicdem
auferre cogit᷑. se dicens scdm̃ apłm flere¬

Expanded text:
non tacet. Si quis ergo haeretica arte pernon tacet. Si quis ergo haeretica arte perversus de Ecclesiae aedificio istos abstulerit lapides unde et signanter Aquila et Symmachus, pro eo, quod nos posuimus, qui subtrahit lapides, dolebit in eeis, postea tormenta patietur. Quia vero absolute Scriptura ait, Qui subtrahit lapides, sive, qui transfert lapides, et non adjecit bonos, sive malos; propterea et e contrario intelligendum, quod Ecclesiasticupus videlicet et presbyter, si juxta mandatum Levitici de leprosa domo lapidem abstulerit, in pulverem et cinerem conterendum , dolebit in eo ipso quod de Ecclesia Christi lapidem auferre conatur, dicens secundum Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fodit foneam in ipsa incidet. ꝙ qui
dissipat sepem. mordeb it eum serpens.
Ex parte simplex. & exparte mysticꝰ intel¬
lectus est. si quidem q alibi ipse salo mon
ait. qui statuit laqueũ capiet᷑ in eo. Et
in psalmo septimo: lacũ aperuit & effo¬
dit cũ: s incidit infoueam quã fecit. Sepis
autẽ macerieq euulsio. ecclĩastica dog¬
mata sunt. & instititio ab apłis ꝓphetisq
funcdata. que qui dissoluerit & uoluerit
preterire: in eo ipso quo negligit aserpen.
te ꝑcutit᷑. De quo serpente s in amos
scriptũ est. si descenderit in infernum:
Qui subtrahit lapides dolebit in eis. &
qui scindet lingna periclitabit᷑ in eis:
uoluunt᷑ ꝙ in eacharia scĩ lapides suꝑ
terram: non enĩ firma in ea statione
consistunt: s pret̾eunt & semꝑ ad altiora
nitentes. hinc abire festinant. De his ui¬
uis lapidibus & in apochalipsi urbs sal¬
uatoris extruit᷑. ꝙ eccłiam edificari apłs

Expanded text:
Qui fodit foveam, in ipsam incidet, 472 et qui Qui fodit foveam, in ipsam incidet, 472 et qui dissipat sepem, mordebit eum serpens. Ex parte simplex et ex parte mysticus intellectus est. Siquidem et alibi ipse Salomon ait: Qui statuet laqueum, capietur in illo . Et in psalmo septimo: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Sepis autem maceriaeque convulsio, Ecclesiastica dogmata sunt, et institutio ab Apostolis Prophetisque fundata, quae qui dissolverit, et voluerit praeterire, in eo ipso quo negligit, a serpente percutitur. De quo serpente et in Amos scriptum est: Si descenderit in infernum, Qui subtrahit lapides, dolebit in eis: et qui scindit ligna, periclitabitur in eis . Volvuntur et in Zacharia sancti lapides super terram. Non enim firma in ea statione consistunt: sed praetereunt, et semper ad altiora nitentes, hinc abire festinant. De his vivis lapidibus et in Apocalypsi urbs Salvatoris exstruitur, et Ecclesiam aedificari Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
cecis ducantur in foueã. In hunc sensum
facit ꝙ illud qd̵ sequit᷑. lidi seruos sede¬
re suꝑ equos. & pͥncipes am bu lantes qͣsi¬
seruos suꝑ t̾ramꝰ qd̾ hi qui serui sunt
uitioꝵ atq peccati. siue tam humiles
ut serui ab hominibus cõputent᷑. subita
a diabolo dignitate ꝑ flagitia publica¬
autẽ nobilis quisq uel prudens. pauꝑ¬
tate opp̾ssus gradiat᷑ itinere officioq ser¬
uoꝵ. Hebreus potentẽ & pͥncipem a cuiꝰ
facie ignoratio uideat᷑ egredi dm̃ exposuit.
qd̃ putent homines in hac uita. in equa¬
litate rerum. illũ non iuste: & ut eqũ
est iudicare. Porro alii cũ suꝑioribus
estinant eẽ uingendũ: ut ipse sit potens
de quo ante hos uersus dicit᷑. si sp̃s po
aboli & stultos subleuari. & diuites dei-¬
ci: seruos in signia habere dominoꝵ: ꝙ
pͥncipes. ser uoꝵ ingredi uilitate. Notan¬
dũ autẽ qs ꝙ hic equus in bonã partẽ
accipit᷑. ut ibi: & equitatio tua salus.

Expanded text:
caecis ducantur in foveam . In hunc sensum caecis ducantur in foveam . In hunc sensum facit et illud quod sequitur. Vidi servos in equis, et principes ambulantes suservos super terram. Quod hi qui servi sunt vitiorum atque peccati, sive tam humiles, ut servi ab hominibus computentur, subita a diabolo dignitate perflati, vias publicat nobilis quisque et prudens, paupertate oppressus, gradiatur itinere officioque servorum. Hebraeus potentem et principem, a cujus facie ignoratio videatur egredi, Deum exposuit, quod putent homines in hac inaequalitate rerum, illum non juste, et ut aequum est, judicare. Porro alii cum superioribus aestimant esse jungendum: Ut ipse sit potens, de quo ante hos versus dicitur: Si spirituaboli et stultos sublevari, et divites dejici: servos insignia habere dominorum, et principes servorum ingredi vilitate. Notandum autem quod et hic equus in bonam partem accipitur, ut ibi: Et equitatio tua salus.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram. Pro eo qd̃ nos posuimꝰ quasi
ignorantia egrediens a facie potentis: aqui¬
la. ẜ theoclotio. & septuaginta. int̾pretati
sunt. quasi non spontaneuᷤ: id est. & cahoy¬
ciun. a facie pͥncipis: cui sub nectens syma¬
chus ait. positũ stultũ in sub limitate mag¬
na: diuites autẽ sedere humiles: ꝙ hanc
ergo iniquitate᷑ se in seculo perpexisse cõ¬
ẽẽ uidiciũ. ꝙ siue ꝑ ignorationẽ. siue absq
eius fieri uoluntate: ut uel in mundi po
testatib uel in ecclie pͥncipatu. sepe hi
qui diuites in sermone sunt atq sapien¬
tia. diuites etiã in oꝑibus bonis inhu¬
militate ignobiles sedeant: & imprudens
quisq in eccłia teneat pͥncipatũ. hoc aut
fieri a uultu eius qui in seculo habeat
potestatẽ: dũ potentes quosq & doctos ui¬
ros p̾mat: nec eos in ppłis apparere per¬
mittat: illos uero quos soct eẽ impruden¬
tes in ecclĩs faciat ẽẽ maiores: ut ceci a

Expanded text:
super terram. Pro eo quod nos posuimus: Quasi super terram. Pro eo quod nos posuimus: Quasi ignorantia egrediens a facie potentis, Aquila et Theodotio et Septuaginta interpretati sunt: Quasi non spontaneum, id est, ὡς ἀκούσιον, a facie principis. Cui subnectens Symmachus, ait: Positum stultum in sublimitate magna: divites autem sedere humiles. Et hanc ergo iniquitatem se in saeculo perspexisse come Dei judicium: et sive per ignorationem, sive absque ejus fietestatibus, vel in Ecclesiae principatu, saepe hi qui divites in sermone sunt atque sapientia, divites etiam in operibus bonis ignobiles sedeant, et imprudens quisque in Ecclesia teneat principatum. Hoc autem fieri a vultu ejus qui in saeculo habeat potestatem, dum potentes quosque et doctos viros premat, nec eos in populis apparere permittat; illos vero quos scit esse imprudentes, in Ecclesiis faciat esse majores, ubi caeci a
Abbreviated transcription (Latin):
stulerunt. int̾pretatus ad sensum est: ẜait.
si spc̃ pͥncipis irruerit tibi. de loco tuo
ne recedas: quia puditicia compͥnt
peccata magna: id est si titillauerit men¬
tem tuã diaboltis. ꝙ te ad libidinẽ concita¬
uerit: ne sequaris cogitationẽ pessimam.
q blandientem uoluptatẽ: sed sta fortis ꝙs
rigidus. & frigore castitatis flãmã uolup¬
tatis extingue. hebreus in hoc loco tale
nescio quid suspicatus est. si aliquã in
mundo acceꝑis dignitatẽ. & ordinatus
fueris maior in ppłis: noli relinquere
priora oꝑa tua:. & antiquarũ uirtutũ
ne incipias obliuisci. laborẽq pristirũ
ñ habere: quia peccatoꝵ remediũ ex conu̾¬
sione bona nascitur: q ñ ex tum̃ti ꝙ super¬
flua dignitate. Et malũ qd̾ uidi sub sole:
quasi ignorantia egrediens a facie potentis:
dari stultũ in sublimitatibꝰ magnis: ꝙ di¬
uites in humili sedentes: uidi seruos in
equis: & pͥncipes ambulantes quasi seruos

Expanded text:
stulerunt, interpretatus est ad sensum, et ait: stulerunt, interpretatus est ad sensum, et ait: Si spiritus principis irruerit tibi, de loco tuo ne recedas: quia pudicitia comprimit peccata magna. Id est, si titillaverit mentem tuam diabolus, et te ad libidinem concitaverit, ne sequaris cogitationem pessimam et blandientem voluptatem: sed sta fortis et rigidus, et frigore castitatis flammam voluptatis exstingue. Hebraeus in hoc loco tale nescio quid suspicatus est. Si aliquam in mundo acceperis dignitatem, et ordinatus fueris major in populis, noli relinquere priora opera tua, et antiquarum virtutum ne incipias oblivisci, laboremque pristinum non habere: quia peccatorum remedium ex conversatione bona nascitur, et non ex tumenti et superflua dignitate. Est malum quod vidi sub sole, quasi ignorantia egrediens a facie potentis: dari stultum in sublimitatibus magnis, et divites in humili sedentes. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos
Abbreviated transcription (Latin):
autem uersiculꝰ in quo ait. sed ꝙ in uia
cũ stultꝰ ambulat. cor eiꝰ indiget. &. dicit om̃is
in sipientia est siue insipiens: hic sensus ẽ
stultus ut ipse peccat. sperat om̃s peccare
similit̾: atq ex suo ingenio uniuer sos ui¬
dicat. Deniq symachus ita int̾pretatus ẽ
sed ꝙ in iua stultus cũ ambulat. ipse insipi¬
ens. suspicat᷑ de om̃il quia stulti sunt. Sꝙ¬
tuaginta uero aliũ fecere sensũ. quo dice¬
rent: omnia que insipiens cogitat ẽẽ uanis
nitas requi escere facit peccata magna. Pri¬
ultra tribuere. sed pugnare contra cogta¬
tionẽ pessimã: & liberari ã peccato maxuno
ne scilicet cogitationẽ oꝑe compleamꝰ. quia
alud est cogitatione: aliuid oꝑe peccare.
De quo grandi peccato ꝙ in psalmo sc̃bit᷑.
si mei non fueruit dñati tunc in maculatꝰ
ero: & emundabor a delicto maximo. Symo
est sanitatem uel curationẽ similit̾ tran¬

Expanded text:
autem versiculi in quo ait: Sed et in via autem versiculi in quo ait: Sed et in via cum stultus ambulat, cor ejus indiget, et dicit: omnis insipientia est, sive insipiens, hic est sensus: Stultus ut ipse peccat, sperat omnes peccare similiter, atque ex suo ingenio universos judicat. Denique Symmachus ita intepretatus est: Sed, et in via stultus cum ambulat, ipse insipiens suspicatur de omnibus, quia stulti sunt. Septuaginta vero alium fecere sensum, quo dicerent: Omnia quae insipiens cogitat, esse vanissnitas requiescere facit peccata magna. 470 Priultra tribuere, sed pugnare contra cogitationem pessimam, et liberare nos a peccato maximo, ne scilicet cogitationem opere compleamus: quia aliud est cogitatione, aliud opere peccare. De quo grandi peccato et in psalmo scribitur: Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero, et emundabor a delicto maximo . Symmest, sanitatem, vel curationem similiter tran