comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isa ac&ia cob: itaunus homo & in aliquos singulos homines:
aunus homo iã singulus homo :÷. Deinde in his reb: ñ tantũ ÷
enĩ maior essentia ÷ pater & filius simulquã solus pat̃aut filius
non utaliqua intellegatur diueriita sessa sedut ueluno ali¬
quo uocabulo responderi possit. cũ dicitur quidtres uel quidaa
Tantãq eẽ ȩqualitatẽ in ea trinitate. ut non solũ paternon sit
maior quã filius. qđ attin& ad diuinitatẽ sed nec pater & fili¬
ussimul maius aliquid sint quã sp̃s scs. aut singulaquȩq
ꝑsona quae lib&triũ minus aliquid sit quã ipsa trinitas In¬
substantia quippeueritatis quõ solauere÷. Non est maior
aliqua nisi quae uerius ÷ Quic quid autẽ intellegibileatq
in cõmutabile ÷ non aliud alio uerius ÷ quia eque in cõmuta¬
bilit̃ &ernũ ÷ Nec qđ ibi magnũ dicitur aliunde magnũ
÷ quã eo quouere : Quaꝓpt̃ ubi magnitudo ipsaueritas :

Expanded text:
Isaac et Jacob, ita unus homo et in aliquos singulos homines Isaac et Jacob, ita unus homo et in aliquos singulos homines a unus homo jam singulus homo est. enim maior essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater aut solus Filius, non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul majus aliquid sint quam Spiritus sanctus, aut singula quaeque persona quaelibet trium minus aliquid sit quam ipsa Trinitassubstantia quippe veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est,
Abbreviated transcription (Latin):
equi. eadẽq animaliatria cũ sitspecies equus. animalge¬
nus Neq en ĩ species ibi pluraliter dicta est . & genussin¬
gularit̃ tã quã dicer&ur tresequiunũ animal sed sicut
tresequi speciali nomine. itatria animalia nominege
nerali: Qđ sidicunt substantiȩ uel ꝑsonȩ nominen onspe¬
ciem significari sed aliquid singulareatq indiuiduum.
isaac&ia cobtria in diuidua. itatres homines & tresani¬
to. illud dico si essentia genus ẽ un aessentia. iã non hab&
species: Sicut qui agenus ẽ animalunũ. animaliã hab&
species Non sunt ergo tresspecies unius essentiȩ pater
& filius & sp̃s sc̃s. Si autẽ species : essentia sicut species ÷
homo tresuero illequas appellamus substanti as siueꝑ
sonas siceandẽs peciẽ cõmunit̃ habent quẽ ad modum
abranã &isaac &iacob speciẽquaehomodictur cõmu¬
niter habent. Non sicut homo subdiuiditur in abraham

Expanded text:
equi, eademque animalia tria, cum sit species equus, animal geequi, eademque animalia tria, cum sit species equus, animal genus. Neque enim species ibi pluraliter dicta est, et genus singulariter, tanquam diceretur tres equi unum animal: sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia generali nomine. Quod si dicunt substantiae vel personae nomine non speciem significari, sed aliquid singulare atque individuum; Isaac, Jacob tria individua, ita tres homines, et tria anito: illud dico, si essentia genus est, una essentia jam non habet species; sicut quia genus est animal, unum animal jam non habet species. Non sunt ergo tres species unius essentiae, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Si autem species est essentia, sicut species est homo, tres vero illae quas appellamus substantias sive personas, sic eamdem speciem communiter habent, quemadmodum Abraham, Isaac et Jacob speciem quae homo dicitur, communiter habent; non sicut homo subdividitur in Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
speciale uel generale nom̃ quo conplectamur hȩctria : feq
occurritanimo quia excedit suꝑ eminentia diuinitatis. usita¬
tieloquii facultatẽ. Verius enĩ cogitatur ds̃ quã dicitur. &
uerius ÷ quã cogitatur Cũ enĩ dicimus non eundẽ esseia¬
cobqui ÷ ab rahã is a acautẽ nec abrahã eẽ necia cob. treseẽ
utiq fatemur abrahãis aac&ia cob. Sed cũ quȩritur quid
tres. respondemustres homines. nomin especiali eosplu¬
raliter appellantes. generali autẽsidicamus. tria anima
lia Itẽcũ dicimus equũtuũ non eũ eẽquimeus ÷ &testiũ ali¬
cuius alterius. nec meũ eẽ nectuũ fatemur tres eẽ &inter¬
rogatiquidtres. respondemus tresequos nominespecia¬
es autẽ substantia siue ꝑsonaut non nulli sentiunt omit¬
to illud qđiã dixio postereappellare tresessentias. ut
appellantur tressubstantiȩ uel ꝑsonȩ. sicut appellant᷑ tres

Expanded text:
speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur, Abraham, Isaac et Jacob. Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animas . Item cum dicimus equum tuum non eum esse qui meus est, et tertium alicujus alterius nec meum esse nec tuum, fatemur tres esse: et intorroganti quid tres, respondemus tres equos nomine speciaes autem substantia sive persona, ut nonnulli sentiunt, omitto illud quod jam dixi, oportere appellari tres essentias, ut appellantur tres substantiae vel personae, sicut appellantur tres
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝑsonã eẽ sed omnino idem : Nã si eẽ ad sedicitur ꝑsona
auttresuicini. qđ sint ad inuicẽ ñ qđ unquisq eorũ sitad
&filii  Sed neq ꝑsonaitadici alicubi sol&. neq in hactrinita¬
te cũ dicim ꝑ sonã patris. aliud dicimus quã substantia patris
Quocircaut substantia patris ipsepater ÷ non quo pater est sed
qđ ÷. ita &ꝑ sonapatris non aliud quã psepater ÷: Ad sequip¬
pedicitur ꝑsona non ad filiũ uel spm̃ scm̃. sicut ad sedicit᷑¬
łtquẽ admodũ hocilli est esseqđ dm̃ ẽẽ quod magnũ qđ bo¬
nũ eẽ ita hoc illiest eẽ quod ꝑ sonã eẽ Curergo ñ hȩctria si¬
mulunã ꝑ sonã dicimus. sicut unã essentiã & unũ dm̃ Nisi¬
quia uolumus uelunũ aliquoduocabulũ serui rehuic signifi¬
cationiqua intellegitur trinitas. neomninotaceremus int̃
quid tria uel quidtres conferimus nos ad inuoni andũ aliqđ¬

Expanded text:
aliud personam esse, sed omnino idem. Nam si esse ad se dicitur, persona aliud personam esse, sed omnino idem. Nam si esse ad se dicitur, persona aut tres vicini, quod sint ad invicem, non quod unusquisque eorum sit ad et Filii? Sed neque persona ita dici alicubi solet, neque in hac Trinitate cum dicimus personam Patris, aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca, ut substantquo est; ita et persona Patris non est aliud quam ipse Pater est. Ad se quippe dicitur quemadmodum hoc illi est esse, quod Deum esse, quod magnum, quod bonum esse; ita hoc illi est esse, quod personam esse. Cur ergo non haec tria simul unam personam dicimus, sicut unam essentiam et unum Deum, s volumus vel unum aliquod vocabulum servare huic significationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interquid tria
Abbreviated transcription (Latin):
ipse÷. a quo omniũ eẽꝓ ficiscit᷑ Estorciccic. id ÷ subsistentia
subsistit enĩ nullo indigens E ΦΙCΤXΕΜ. substatenĩ unde&iã
dicim  unã eẽorcian uel orciucin: id ÷ essentiã uel subsistentiã
dĩtatis SedtresΥΠΟCΤΑCELC id:÷ tres substantias equidem
secundũ hunc modũ dixereunã trinitatis essentiã tres subsis¬
tentiastresq ꝑsonas Nisi eñĩ tres indõ substantia secdesiastiuis
loquendiusus excluder& uider&ur id circo dedõ dicisubstan¬
tia non qđ ipsec &erisreb quasi subiectũ subponer&ur. sed qđ
idemomnib ut i p̃e&. ita &iã quasi principiũ sube& reb dũeis
dõ eẽ qđ sub sistere &ideo siun a essentia trinitas. una &iã
quã tres suhuenuȩ Sedneno bis uidear suffragari. hoc qq̃
requi ramus quanquã & illi siuellent sicut dicunttres sub
luerunt qđ fostescđm linguaes uae consu&udinẽ aptius dice¬
r&ur Nãq & in ꝑsonis eadẽratioẽ : Non enĩ aliud estdõ eẽ

Expanded text:
a quo omnium esse proficiscitur. Est οὐσίωσις, id est subsistentia subsistit enim nullo indigens, et ὑφίστασθαι; substat enim. Vnde etiam dicimus unam esse οὐσίαν uel οὐσίωσιν, id est essentiam uel subsistentiam deitatis, sed tres ὑποστάσεις id est tres substantias. Et quidem secundum hunc modum dixere unam trinitatis essentiam, tres substantias tresque personas. Nisi enim tres in deo substantias ecclesiasticus loquendi usus excluderet, uideretur idcirco de deo dici substantia, non quod ipse ceteris rebus quasi subiectum supponeretur, sed quod idem omnibus uti praeesset ita etiam quasi principDeo esse quod subsistere; et ideo si una essentia Trinitas, una etiam et imago Dei. Sed ne nobis videar suffragari, hoc quoque requiramus. Quanquam et illi, si vellent, sicut dicunt tres subluerunt, quod forte secundum linguae suae consuetudinem aptius diceretur. Nam et in personis eadem ratio est: non enim aliud est Deo esse,
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ quȩ dicunt᷑si uesubstantiȩ capiunt accidentias quib in eis
fiat uel magna uelquantacũq mutatio. Dõ autẽ aliquideius¬
modi accidereñ potest . &ideo sola ẽin cõmutabilis substantia
uel essentia quȩds̃ est: Cui ꝓfecto ipsũ esseun deessentia nomi¬
nata ẽ maximeacuerissimecõp&at: Qđ enĩ mutat᷑. ñ seruat
possem qđ effarinullomodo possumus dictũ ÷ a nr̃is grecis. una
es sentia uel substantia tresꝑsonae: Quia ñ alit̃ in sermonenr̃o¬
id ÷ latino essentia quã substantia sol& intellegi. Sed non est

Expanded text:
ntiae sive substantiae, capiunt accidentia, quibus in eis fiat vel magna vel quantacumque mutatio: Deo autem aliquid ejusmodi accidere non potest; et ideo sola est incommutabilis substantia vel essentia, qui Deus est, cui profectio ipsum esse, unde essentia nominata est, maxime ac verissime competit. Quod enim mutatur, non servat semus modo, quod effari nullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiaeid est Latino, essentia quam substantia solet intelligi. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
sit aliquid pater nisiquia ÷ ei filius. ut ñ tantũ id quod di¬
citurpater qđ manifestũ ÷ cũ non ad seipsũ sed ad filiũ relati¬
uedici &ideo patrẽquia teifilius. sedom nino ut sit qđ ad seipsũ
÷ id eo sitquia genuitessentiã suã. Sicut enĩ magnus ÷ . ñ nisiea
quã genuit magnitudine. ita& ÷ ñ nisi ea quã genuit ẽentia

Expanded text:
od dicitur Pater, quod manifestum est eum non ad se ipsum, sed ad Filium relative dici, et ideo Patrem quia est ei Filius; sed omnino ut sit quod ad se ipsum est, ideo sit quia genuit essentiam suam. Sicut enim magnus est, non nisi ea quam genuit magnitudine; ita et est non nisi ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
dũ reuerentiãm inores potiorib exhiberent. & poti¬
ores minorib dilectionẽ impenderent un ac̃cordi a fier&
ex diuersitate c̃textio & recteo fficioꝵ gener& administra¬
reñ potesti cȩlestiũ militiarũ exemplar nos instruit: Q
peccato st̃ ista c̃state e distinctio. qͥs hominũ abnuathuic
selibent̃ dispositione s ubmittere P&rus apłus pri
mꝰ m̃brũ sc̃e&uniuers alis ecles iae. paulus andreas i oħ
qͥd aliud quã singulorũ suntplebiũ capitã & tam̃ sub
uno capite om̃s m̃bra. atq ut cuncta breuis cingulo lo¬
uitionis astringã. sci antelegẽ. scĩ sublege sci subgratia
Om̃s hi ꝑficientes corpꝰ dñi inm̃bris st̃ ȩclesiae c̃stituti

Expanded text:
dum reverentiam minores potioribus exhiberent, et potiores minoribus dilectionem impenderent, una concordiae fieret ex diversitate contextio, et recte officium gereret administrare non potest, coelestium militiarum exemplar nos instruit; quia peccato sunt ista constat esse distinctio, quis hominum abnuat huic se libenter dispositioni submittere? Himembrum sanctae et universalis Ecclesiae, Paulus, Andreas, Joannes, quid aliud quam singularum sunt plebium capita, et tamen sub uno capite omnes membra, atque ut cuncta brevi cingulo locutionis astringam, sancti ante legem, sancti sub lege, sancti sub gratia, omnes hi perficientes corpus Domini, in membris sunt Ecclesiae constituti
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ingereb at intrinsecus morb. Nullus ictus
m&uebat᷑ extrinsecus. Sũmain carnesanitas. in
animotota tranquillitas : Sicutin para dysonullus
estus aut frigus. ita in eius habitatore nulla excupi¬
ditate ł timor eaccedebat᷑ Bon a uoluntatis offensi¬
onihilomnino tristenihileratinanit̃ L&ũ gaudi
uer¬
ũ ꝑp&uabat᷑ exdõ inquẽ fraglabat: Caritas decorde
puro & c̃scienti abon a & fide ñ ficta: Atq in t̃sec̃iu¬
gũ fida ex honesto amores oci&as. Concors m̃tis corpo¬
risq uigilia & mandatis inelaborecustodia Nom las¬
situdo fatigabatotiosũ ñ somnꝰ p̃mebatinuitũ : Intan¬
tafelicitatere & felicitate hominũ. absitut suspice¬
mur ñ potuis sȩꝓlẽ serisinelibi dinis morbo sed eouo¬
luntatis motũmouerent᷑ m̃ bra illa quoc&era & sine
ardoris illecebros ostimdlo cũ tranquillitate animi
&corporis Nulla corruptione integritatis in funde¬
relur gremio maritu s uxoris. Sed id qđ diconecipsi¬

Expanded text:
Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in animo tota tranquillitas. Sicut in paradiso nullus aestus aut frigus, sic in eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, adque inter se coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non somnus premebat inuitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
opustã magnũ & mirabile ÷ . Vtñ solũ in homine qđ̃ ÷
animalration ale& ex hoccuntis t̃renis animanti
b. excellentius atq prestantius. sed inqualib& minu¬
tis simamuscula bene c̃sideranti stupor ẽm̃tis ingene

Expanded text:
eius tam magnum et mirabile est, ut non solum in homine, quod est eius tam magnum et mirabile est, ut non solum in homine, quod est animal rationale et ex hoc cunbus excellentius atque praestantius, sed in qualibet minutissima muscula bene consideranti stuporem mentis inge
Abbreviated transcription (Latin):
gandipos sibilitatẽ ñ necessitatẽ . quib: tam̃ uoluit
hominib abstulit eã ds̃ &steriles fuer̃ : p̃ tam̃ gene¬
ris humani abstulit semeldatã primis duob. c̃iugus
benedictionẽ generali Hȩc ergo ꝓpagatio quã uis
peccato ablatañ fuerat . p̃tam̃ &iã ipsatalis ÷ qualis fu¬
iss& sine peccas s& Exqͦ it homo in hon ore positus po¬
steaquã deliquit. cõparatꝰ ÷ pecorib. similit̃ generat: p̃
in eo tam̃ penitus extinctius : quȩdã uelut scintilla rati¬
onis inquafactus ÷ adimaginẽ dĩ. Huic autẽ ꝓpagati¬
onisi c̃formatioñ ad hiber&. Nec ipsa in sui generis
us ÷iuncoperatur. facitutnumeros suos explicentse¬
mina Et̃qͥbi dã latentib atq inuisibilib. in uolucres
in formas uisibiles huiꝰ qđ aspicimꝰ decoris euo lanti ipse
in corporeã corporeãq naturã illã p̃positã istã subiectã
miris modis copulans & conectens animantẽ facit qđ ẽi

Expanded text:
gandi possibilitatem, non necessitatem: quibus tamen uoluit gandi possibilitatem, non necessitatem: quibus tamen uoluit hominibus abstulit eam Deus, et steriles fuerunt; non tamen generi humano abstulit semel datam primis duobus coniugibus benedictione generali. Haec ergo propagatio quamuis peccato ablata non fuerit, non tamen etiam ipsa talis est, qualis fuisset, si nemo peccasset. Ex quo enim homo in honore positus, postea quam deliquit, conparatus est pecoribus, similiter generat; non in eo tamen penitus exstincta est quaedam uelut scintilla rationis, in qua factus est ad imaginem Dei. Huic autem propagationi si conformatio non adhiberetur, nec ipsa in sui generis usque nunc operatur, facit ut numeros suos explicent semina et a quibusdam latentibus adque inuisibilibus inuolucris in formas uisibiles huius quod adspicimus decoris euoluant; ipse incorpoream corporeamque naturam, illam praepositam, istam subiectam. miris modis copulans et conectens animantem facit. Quod opus
Abbreviated transcription (Latin):
Neq itdãnato. aut totũ abstulit qđ dederat. alio quin nec
ẽ &omnino auteũ remouit asuapotestate &iã cũdia¬
holo poenalit̃ subdidit : Cũ necipsũ diabolũ asuo aliena¬
siftat. ille facit qͥ sũ me ÷ & faciteẽ quicqd aliqͦ modo est
Inoriginalibono. aliiduo ꝓpagatio & c̃formatio. Du¬
orũ igit᷑ illorũ qued iximus bona uit &iã in naturã pecca¬
touitiatã supplicioq dã natã. debonitati seius quodã uelu¬
ti fontemanar& ꝓpagationẽ . in primis mundio peri¬
b. benedictionelargitus ÷ a quib operib dieseptimo
requienit. Conformatiouͦ in illo eius ÷ operequousq nc̃
operat᷑ Efficacẽ quippepotentiã suã sireb subtrahat
Nec ꝓgredipoter̃ & suis dim̃sis motib: ꝑ agere tẽpora
nec prorsus in eo qđ createst̃ aliquatenus pͥmanebunt
Siergo creauit hominẽ d s̃ ut ei ad der& festilita tẽ quandã
qua homines alios ꝓpagar&cc̃generans ei s &iã ipsã ꝓpa¬

Expanded text:
nim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alienasistat, ille facit qui summe est et facit esse quidquid aliquo modo est. in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. orum igitur illorum, quae diximus bona etiam in naturam peccato uitiatam supplicioque damnatam de bonitatis eius quodam ueluti fonte manare, propagationem in primis mundi operibus benedictione largitus est, a quibus operibus die septimo requieuit; conformatio uero in illo eius est opere, quo usque nunc operatur. Efficacem quippe potentiam suam si rebus subtrahat, nec progredi poterunt et suis dimensis motibus peragere tempora nec prorsus in eo quod creatae sunt aliquatenus permanebunt. Sic ergo creauit hominem Deus, ut ei adderet fertilitatem quandam, qua homines alios propagaret, congenerans eis etiam ipsam propa
Abbreviated transcription (Latin):
tione substantiȩ sine ullamole quȩ in allia pastemaior in aliami
nor Necmireris qđ ineffabilis discientia qua no uitomã ꝑua¬
rios humanelocutionis modo somniũ istorũ corporaliũ sensuũ
nominib. nuncupat᷑ cũ & ipsamen snrã. hoc ÷ homo interior
cuiuni formit̃ scienti ꝑ hosquinq uelutinuntios corporis
diuersanuntiant᷑ quando immutabilẽ ueritatẽ intellegit
eligt diligit & lim̃ uid& dequo dicit᷑erat lum̃ uer&: Etuer¬
bũ audit de quodicit᷑ in principio erat uerbũ : &odorẽ capit
de quodicit᷑ postodor ẽ un gentorũ tuorũ currem & fontẽ
bibit de quo dicitur apudte est fonsuitȩ & tactufruitur. de quo
dicitur. mihi autẽ adhereredõbonũ est : Necaliudatq ali¬
ud sed una intellegentia tot sensuũ nominib. nuncupatur
Alutabilis ÷ quippemens nr̃a que ꝑcipit discendo qđ nescie¬
bat. & amittit dicendo qđ sciebat. Et uerisimilitud inẽ fallit

Expanded text:
tione substantiae, sine ulla mole, quae in alia parte major, in alia mi Nec mireris quod ineffabilis Dei scientia, qua novit omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis diversa nuntiantur, quando immutabilem veritatem intelligit, eligit, diligit, et lumen videt de quo dicitur, Erat lumen verum; et verbum audit de quo dicitur, In principio erat Verbum ; et odorem capit de quo dicitur, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; et fontem bibit, de quo dicitur, Apud te est fons vitae ; et tactu fruitur, de quo dicitur, Mihi autem adhaerere Deo bonum est : nec aliud atque aliud, sed una intelligentia tot sensuum nominibus nuncupaturutabilis est quippe mens nostra, quae percipit discendo quod nesciebat, et amittit dediscendo quod sciebat; et verisimilitudine fallitur,
Abbreviated transcription (Latin):
oalẽq̃ ꝑfecta ÷ & ꝑ has om̃s extendit᷑. Id circo nott¬
dũ ÷ qđ un auistantũ modo uitalis. alterã sensu alis
m&tres animas in hominis c̃formatione. ꝓpͥis circũscri¬
ptas eẽ limitib & uel ut explurib: eã credat ẽ ẽc̃flatã cũ
uꝰmaterialeatq corporeũ qđ in c̃uersion eatq mutatione:
siqͥ dẽ pasticipiũ capitanim a tepotentiemotũꝑ increm̃ta
sostit᷑ Siuͦ ab effectu uitali reciderit. motũ suũ corrupti

Expanded text:
a est et per has omnes extenditur, idcirco notandum est quod una vis tantummodo vitalis, altera vero sensualis, met tres animas in hominis conformatione propriis circumscriptas esse limitibus, et velut ex pluribus eam credat esse conflatam, cum vero materiale atque corporeum quod in conversione atque mutatione est, siquidem participium capit animatae potentiae, motum per incrementa sortitur. Si vero ab effectu vi
Abbreviated transcription (Latin):
cõplexã. &h oc scripturã insinuarecũ dic̃ & fec̃ds̃ homi¬
nẽ adimaginẽdĩ fec̃ illũ. Ninmago hȩc in pastenaturȩ :
nec in uno aliqͦ qͥ in singularitatȩ ꝓpͥ acernit᷑ista gratia
t̃minat᷑ sed in om̃egenꝰ ȩ qͣ lit̃ hȩctał actanta potentiaui¬
reꝓbat᷑ imaginẽ id circo unꝰ homo uni uersitas appella
currens un a q̃dã ÷ imago substantiȩ differentiauͦ genȩ¬

Expanded text:
ram insinuare, cum dicit: Et fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit illum. Non enim imago haec in parte naturae est, nec in uno aliquo qui in singularitate propria cernitur ista gratia terminatur, sed in omne genus aequaliter haec talis et tanta potentia viprobatur imaginem. Idcirco unus homo universitas appellatcurrens, una quaedam est imago substantiae: differentia ve
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ arbitrii qud qđ futurũ erat inspex̃ tributtima¬
gini differentiã maris & femine q̃ iã ñ ad diuinã formã
pͥncipalẽq respicer& sed utidictũ ÷ irrationabilinature
an do modo ꝓferimꝰ. seddexercitii loco de uotis auditorib
tia om̃e hominũ genꝰ ostendit N ttñ cadã in c̃dicione
pominatꝰ ÷. sict̃ in c̃seq̃ntib. declarat historia sed nom̃
hominiereato p̃cuilib& homini generał ÷ Hincergo ex
higenerali natureappellatione taleqd excagitare cõpelli

Expanded text:
motus arbitrii, id quod futurum erat inspexit, tribuens imamotus arbitrii, id quod futurum erat inspexit, tribuens imagini differentiam maris et feminae, quae jam non ad divinam formam principalemque respiceret, sed, uti dictum est, irrationabili naturaativo modo proferimus, sed exercitii loco devotis auditoribus tia omne hominum genus ostendit. Non enim nunc Adam in conditione nominatus est, sicut et in consequentibus declarat historia: sed nomen homini creato, non cuilibet homini generale est. Hinc ergo ex hac generali naturae appellatione, tale quid excogitare compelli
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib: ĩ mutabile cõꝓbat᷑ . In qͦergo diuinitatis & simili¬
tudinis ei distantia ꝑuidem : In hoc ꝓculdubio qđ diui¬
nitas increatat᷑ Hȩch. creationesubsistit ꝗ̃ ꝓpͥ &atis dif¬
ferentiarursus aliarũ ꝓpͥ&latũ c̃seqñtiã ꝓtulit. Occur¬
ritiicunctis indubitata ꝓfessio qđ increata natura in¬
cõmutabiłsit. & sẽꝑ eodẽmodo ꝑ maneat. creatã uͦ ñ posses
si onemutatione ꝑ sistere Ipsedeniq exnihilo ad existen¬
tiã transitꝰ. motꝰ qͥdã ÷ atq c̃uersio cũ ñ existen sadeentiã
diuino c̃sili otran smutat᷑ ꝑt sict̃ ĩ p̃ssã inȩrefigurã scm̃ ei¬
angelsũcȩsaris ippellati maginẽ ꝑ qđ ad disimꝰ qđ iuxta figu¬
rãqͥdem similitudo sitcȩsaris. in subiecto li differentia
eiꝰ appareat : Ita & in p̃sentiratione ꝓfiguris eaq̃ st̃ in ẽoẽpla
tione diuinȩnaturȩ humaneq cernentes eorũ qͥb. eadẽsimi¬
litudo ÷ insubiecto ꝓrsus differentiã reperimꝰ . quã intuitu

Expanded text:
bile comprobatur. In quo ergo Divinitatis et similitudinis ejus distantiam pervidemus? In hoc procul dubio, quod Divinitas increata est, haec autem creationi subsistit, quae proprietatis differentia rursus aliarum proprietatum consequentiam protulit. Occurrit enim cunctis indubitata professio, quod increata natura incommutabilis sit et semper eodem modo permaneat, creatura vero non possit sine mutatione persistere. Ipse denique ex nihilo ad existentiam transitus, motus quidam erat atque conversio, cum non existens ad essentiam divino consilio transmutatur. Et sicut impressam in aere figuram sanctum Evangelium Caesaris appellat imaginem, per quod addiscimus quod juxta figuram quidem similitudo Caesaris, in subjecto autem differentia ejus appatione divinae naturae humanaeque cernuntur; eorum quibus eadem similitudo est, in subjecto prorsus differentiam reperimus, quam intuitu
Abbreviated transcription (Latin):
b. uͦ qđ ab om̃ĩ neces si tate liberisumꝰ. nec subiugati qͣdã pa¬
clinamꝰ. Vistus itspontaneaq̃dã res ÷ & nullius subiecta
dominio Qđ ii qͣd ã neces si tate co actũ ÷ uistus ẽ eiã ñ potest
Cũ ergo peneinom̃b. pͥmeuȩ formȩ pulchritudinẽ figurã¬
q. imago demonstr&. uisi in aliqͦ differatiã ñ erit simili

Expanded text:
uod ab omni necessitate liberi sumus, nec subjugati quadam naclinamus; virtus enim spontanea quaedam res est, et nullius subjecta dominio. Quod autem quadam necessitate coactum est, virtus esse jam non potest. Cum ergo pene in omnibus primaevae formae pulchritudinem formamque imago demonstret, nisi in aliquo differat, jam non erit sim
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣ quã in ꝑ fectã ui stutẽ suȩ bonitatis ostendit. utaliqͥd
ex hisq̃ eisupp&unt dar& aliqduͦ inuidia cogente sub¬
traher& Sed ꝑfectebonitatis species in eo ÷ ut homi¬
generali qͣdã uoce uniuersa simul scriptura cõpleie
significare curauiti cũ adimaginẽ dĩ factũ hominẽro¬

Expanded text:
nequaquam imperfectam virtutem suae bonitatis ostendit, ut aliquid ex his quae ei suppetunt daret, aliquid vero invidia cogente subtraheret, sed perfectae bonitatis species in eo est, ut homigenerali quadam voce universa simul Scriptura complectens significare curavit, cum ad imaginem Dei factum hominem re
Abbreviated transcription (Latin):
sub latũ & in aqua superiore uidelic& elem̃to dimissũ mo¬
tu in fatigabiliñ qͥesc̃. donec naturali ponderead soliũ
t̃rȩꝑuenerit Hancadmodũ rationis tram itẽ in reliqͥste
nere corporib : u & a qͣ guttulã quã digito tincto sustuleris
habentẽ scilic& ꝓmagnitudin ismͦ. m̃ surã ꝓpastiũ distan¬
tianumero sũlege ponderis sidimittas in aere ñ resid& nisi
ad sua ꝑuenerit: Aerisqq̃ ratio pars ÷ cuinihil ł sub aqua
c̃tineri ł suꝑ ignẽ ferripotest : Qđ siqͦ pacto fiat necessita¬
teponderis ł hic naturalit̃ erũ pat ł in desponte desidat
Asurabi lẽuͦ aerẽ & ꝓnumero pastiũ numerosũ ł hincutar¬
bitrorliqu& q̃ corporeũ m &iripossemundũ cuiꝰ aerpars ÷¬

Expanded text:
sublatum et in aqua, superiore uidelicet elemento dimissum mosublatum et in aqua, superiore uidelicet elemento dimissum motu infatigabili non quiescit, donec naturali pondere ad solum terrae perueherit. hunc ad modum rationis tramitem in reliquis tene corporibus, quia et aquae guttula, quam digito tincto sustuleris, habet scilicet pro magnitudinis modo mensuram, pro partium distantia numerum: lege ponderis si dimittas eam in aere, non residet nisi ad sua peruenerit. aeris quoque ratio par est, cuius nihil uel sub aqua contineri uel supra ignem ferri potest, quod, si quo pacto fiat, necessitate ponderis uel hinc naturaliter erumpat uel inde sponte desidat. mensurabilem uero aerem et pro numero partium numerosum uel hinc, ut arbitror, liquet, quia corporeum metiri posse mundum, cuius aer
Abbreviated transcription (Latin):
ri saspicimꝰ qͣntũ breuis capacitas tenuis secutis includitꝰ
Eccetib inspatio corporali sũ mã granitritici. Datununo
in hoc eodẽ granulo corporalit̃ oorporalit̃ mihitumo¬
res germinũ herbarduirentiũ. calam usstip ulaꝵ spi¬
car spida leui a palear pinguia frugũ. Atq ex his inde¬
fessis multiplicandorũ semina seminũ : ꝗ̃ omã in illo s t̃gra¬
nulo caus alib. reposita secr&is . Nuncigit᷑ aue cuncta q̃do
seminib: ꝓdeuntita eadẽ semina corporalit̃ ostendere aut
herbar q̃ quitã in corporea c̃fitere. Puplexergo ÷ uidendi¬
lis Nuncsi plac& quõm̃ suris. ponderib & numeris om̃a
pars magnatnimia autlapillus. exiguus ł minutis simꝑ
modulo sui Einumens ꝓrationepastiũ qͥb distant superiora
ab inferiorub: dextra asinistris aposteriorib prioa Vnde
eliã quã lib& minimũ diuidi in .Iͦ. potest ql corp: Ponđ¬
uͦ illius inncanĩ aduestit᷑ qđ ipsũ minimũ ab origine sua

Expanded text:
ris aspicimus quantum brevis capacitas tenuissimae cutis includit. Ecce tibi in spatio corporali summam grani triticei. Da tu nunc in hoc eodem granulo corporaliter mihi tumores germinum, herbarum virentia, calamos stipularum, spicarum hispida, levia palearum, pinguia frugum, atque ex his indefessis multiplicandorum semina seminum quae omnia in illo sunt granulo, causalibus reposita secretis. Nunc igitur aut cuncta quae de seminibus prodeunt intra eadem semina corporaliter ostende, aut herbarum quoque vitam incorpoream confitere. Et prolis. Nunc si placet, quoniam mensuris ponderibus et numeris omnia pars magna uel minima aut lapillus exiguus uel minutissimus ram pro modulo sui et numerum pro ratione partium, quibus distant superiora ab inferioribus, dextra a sinistris, a posterioribus priora, unde etiam quamlibet minimum diuidi in duo potest, quia corp illius hinc animaduertitur, quod hoc ipsum minimum ab origine sua
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ adusq transmisso elem̃ti alterius spatio insua ꝑ¬
sibi incorporea diligatait ÷ uera sapientia siue corpus
copore a õ cipiscat utpulchra st̃ corpora in localia mo¬
ris pondererapit᷑ donec amatoꝵ adeptioe potiatur
git᷑ ponđ corporis qͦcũq corpꝰtulerit m̃sura sei & nu¬
meros indis sociabilit̃ secũ trahit. Itẽ ponđ hoct amo

Expanded text:
quoadusque transmisso elementi alterius spatio, in sua pquoadusque transmisso elementi alterius spatio, in sua psibi incorporea diligat, ut est vera sapientia; sive corpori corporea concupiscat, ut pulchra sunt corpora: illocali amoris pondere rapitur, donec amatorum adeptione potiatur. Igitur pondus corporis quocunque corpus tulerit, mensuras ejus et numeros indissociabiliter secum trahit. Item pondus, hoc est, amor
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlitatisimitent᷑ quatinus igit᷑ numeri uertatẽ i
anima reperiemt humana. pͥmũ deb & ipsa sibim&
actitandirationẽ ꝓuistutũ parilitate ẽ cinere ut
sapientiȩ iustitia tẽperantiae fastitudo respondet
Quȩ parilitas utiq numerosa ÷ quiatanto ÷ nume¬
risuicinius. qͣnto ÷ qͥdq c̃cinentus Sed illu dinani¬
manumero sũ potius arbitrorqͦ eadẽscientialit̃ cõpos ÷
numeri utñ pastib sicuti corpꝰnumerosasit. sed ipsũ
diposcat. & scđm eundẽ iudic&num eix Nã tria & .iIII¬
Vi. fore & hectria .x. nulla p̃t̃ humana kn imã ł potest
scire ł poterit. Sicutigit᷑ dem̃ sura claruit ita & denume¬
ris satis appar& eẽ hos in corporeui sibilit̃ in anim a in¬
tellectuabilit̃ restatnc̃ ut depondere disput&: Corp¬
illud pondus eẽpatuit qͦ eadẽ in regiones suas unde
primordi alit̃ existunt. Naturalit̃fert᷑ Necqͥescurt

Expanded text:
equalitatis imitentur. quatenus igitur numeri ueritatem in equalitatis imitentur. quatenus igitur numeri ueritatem in anima reperiamus humana, primum debet ipsa sibimet actitandi rationem pro uirtutum parilitate concinere, ut sapientiae iustitia, temperantiae fortitudo respondeat, quae parilitas utique numerosa est, quia tanto est numeris uicinius, quanto est quidque concinentius. sed illud in anima numerosum potius arbitror, quo eadem scientialiter compos\' est numeri, ut non partibus sicuti corpus numerosa sit, sed ipsum dinoscat et secundum eundem iudicet numerum. nam tria  tria decem, nulla praeter humanam animam uel potest scire uel poterit. sicut igitur de mensura claruit, ita et de numeris satis adparet esse hos in corpore uisibiliter, in anima intellectualiter. % Restat nunc ut de pondere disputemus. corporum pondus illud esse patuit, quo eadem iprimordialiter existunt, naturaliter feruntur, nec quiescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
o qđsi scđm spatiũ sapientiȩ capax ÷ isapientis anima er¬
goscđm molẽmagna ÷ sapientia Qđ qdñ sin& diciueritas
in localet qđ cap̃ ut in localepossit eẽqđ capit᷑ Entibi hu¬
manã sinemolem agnitudinẽ. Numerinc̃intuere
rationẽ: Anĩ aduestisti ut arbitror hȩc eẽ incorporib:
signanumerorũ. qđ scilic& numerosas intcorpora
q̃ sibi scđm p̃stantissimã numeriȩ qͣ litatẽ pastiũ parili¬
tateres pondeant . Vt quõ unius ad unũ & duoꝵad iͦ
&ladtriatriũ sũmaeqͣlitas ÷ sic itidẽ illud numero¬
sũ corpus eedicamꝰ qđ ratadim̃ sione formatũ Vt uer¬
boter humanũ q̃ st̃ bina sichab eatex ad uerso postta
ut sibineem agnitudine necspecie neclocodissentiñ
Vest̃aures &oculi q̃ itẽ singula ut nasus &os mediũ lo¬
cũ tenent Atq ut eẽpulchra pos sint c̃cinentiã sũme t¬

Expanded text:
o, quod si secundum spatium sapientiae capax est sapientis anima, ero, quod si secundum spatium sapientiae capax est sapientis anima, ergo secundum molem magna est sapientia. quod quia non sinit dici ueritas, inlocale est quod capit, ut inlocale possit esse quod capitur. en tibi humani animi sine mole magnitudinem, numeri nunc intuere rationem. Animaduertisti, ut arbitror, haec esse in corporibus signa numerorum, quod scilicet numerosa sint corpora, quae sibi secundum praestantissimam numeri aequalitatem partium parilitate respondeant, ut quoniam unius ad unum et duorum ad duo et ad tria trium summa aequalitas est, sic itidem illud numerosum corpus esse dicamus, quod rata dimensione formatum, ut uerbo tenus humanum quae sunt bina sic habeat ex aduerso posita, ut sibi nec magnitudine nec specie nec loco dissentiant, ut sunt aures et oculi, quae item singula, ut nasus et os, medium locum teneant atque, ut esse pulchra possint, concinentiam summae a
Abbreviated transcription (Latin):
ignis istet̃renꝰ qͣsi qđ dã sem̃ igniũ sup̃ mors ursus uersus hab &
Quiqͣntomaiore fom̃to pastꝰ maiorẽ fuerit uiriũ uelut
ipatriã tendens subtilis natura magnas pastes stipati aeris
irrũpit. Eccepatuit nihilẽẽ corporeũ curĩ sitm̃ sura ponđ
&numerꝰ Nc̃ quõ & eorundẽ ÷ & pastilis unitas & locale
ponđ & magnitudo m̃ surabilis. utrũ triahȩc eatenꝰ in anima
aut in corpore sint q̃ ramꝰ Magnũ ceste corpꝰ. longitudin e&
latitudine & altitud in edicimꝰ Cui utiq spatiũ grandeł
paruũ ꝓsuica pacitatecensemꝰ. Ergotantũ qdq corporis
qđ cũq corpꝰrecip̃ qͣntũ ꝓãplitudin ecapax: Sic eqͥdẽ trans¬
censo inferioris creature gradu. sub limi orẽ cernecreiturã
&animimagnitud in esui capacitatem &ire: Ecce
ȩcapax diciñ potest sicantequã pasticepseiꝰ fiat. sapieis
diciñ potest. Isticego ꝑcunctatũ ueniospatiũ nel ocifore¬
teiudices anin lo calealiqͥd capit᷑ sapientiã Ego siccense¬

Expanded text:
ignis iste terrenus quasi quoddam semen ignium supremorum sursum uersus habet, qui quanto maiore fomento pastus maiorum fuerit uirium, uelut in patriam tendens subtilis natura magnas partes stipati aeris inrumpit et numerus. nunc quoniam eorundem est et partilis unitas et locale pondus et magnitudo mensurabilis, utrum tria haec eatenus in anima, ut in corpore sint, quaeramus. magnum. certe corpus longitudine et latitudine et altitudine dicimus, cuius utique spatium grande uel paruum pro sui capacitate censemus. ergo tantum quidque corporis quodcumque corpus recipit, quantum pro amplitudine capax est. sic equidem transcenso inferioris creaturae gradu sublimiorem cerne creaturam et animi magnitudinem sui capacitate metire. ecce e capax dici non potest, sic antequam particeps eius fiat, sapiens dici non potest. istic ego percontatum uenio, spatiumne loci fore iudices an inlocale aliquid, quo capitur sapientia? ego sic <cense
Abbreviated transcription (Latin):
hisolierearent᷑ exadã quiẽ entꝑ gratiã recreandi & p̃ter
illos qui in dĩfilios ad optant᷑ nulli alii homines nasceren
later& beneficiũ qđ don ar& indignis qͣi nullis ex eadẽdãna¬
bi listirpeuenientib: debitũ suppliciũ redder& Cũ uͦattu:¬
lit inmulta patientia uas air eq̃ ꝑfecta st̃ in ꝑditionẽ . ñ solũ

Expanded text:
hi soli crearentur ex Adam. qui essent per gratiam recreandi. et praeter illos, qui in dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur. lateret beneficium. quod donaretur indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe uenientibus debitum supplicium redderetur. cum uero adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditi
Abbreviated transcription (Latin):
stimul&lur ubieritreatus ille quẽ transie¬
unte peccatomanerehere uci c̃cedut&iam
cũ iãbeneuiuat nomonihiltale cõmittens nedicipos¬
sit eorũ peccatorũ ei reatũ manereq̃ meminit : eorũ iͦ ꝗ̃
ptest̃ quodã modo in m̃tib: angeloꝵ ut nulla sitiniqͥ¬
tas impunita. pisi quã sanguismediatoris expiaue
Cuiꝰ signocrucis c̃secrat᷑ unda baptis maris. ut
eadelu at᷑reatꝰ tã quã inerrographo scriptꝰ innotitia
spiritaliũ potestatũ ꝑ qͦs poena exigit᷑p̃eccatoꝵ. Niuc
crrographonascunt᷑ ol moxii om̃ sin carne. de carne
carnalit̃ nati. eius ab hoc debito sanguine liberandi
qui in carneqͥdẽ & de carne ñtam̃ carnalit̃ sed spirita¬

Expanded text:
stimuletur, ubi erit reatus ille, quem transestimuletur, ubi erit reatus ille, quem transeunte peccato manere concedis, ene vivat homo nihil tale committens, nec dici possit eorum peccatorum ejus reatum manere quae meminit, eorum vero quptae sunt quodammodo in mentibus angelorum, ut nulla sit iniquitas impunita, nisi quam sanguis Mediatoris expiaverit? Cujus signo crucis consecratur unda baptismatis, ut ea diluatur reatus tanquam in chirographo scriptus in notitia spiritalium potestatum, per quas poena exigitur peccatorum. Huic chirographo nascuntur obnoxii omnes in carne de carne carnaliter nati, ejus ab hoc debito sanguine liberandi, qui in carne quidem et de carne, non tamen carnaliter, sed spirita
Abbreviated transcription (Latin):
Ineis ergoquire generant᷑ in xp̃o cũ remis sionẽ acei¬
piunt prorsufomniũ peccatorũ. utiq neces set ut
reatꝰ &iã huiꝰ lic& adhuc m anentis c̃cupiscentiȩre¬
mittat᷑ ut in peccatũ sict̃ dixiñ imput&lur: Nã sic̃t
eorũ peccatoꝵ qͣm anereñ pos st̃ quo cũsiunt p̃tere¬
unt. reatꝰ tam̃ man& Rnisi rem ittat᷑ in &oũ mane
teriũ. &iã sinũ quã deinceps faciat reus t̃ adulterii. do¬
necreatꝰ ipsius indulgentiaremittat᷑ Hab & ergo peo¬
catũ quãuis illud qđ admisitiãn sit. qr cũ tẽporeqͦ fact
est p̃teriit. Nãsi apeccando desistere hocts ̃ ha¬
berepeocata. sufficer& ut hocnos moner blseri¬
ptura filipeccasti Ñ adicias iterũ. Nir sufficit
sed ad didit &depristinis drep̃carent tibi remit¬
tant᷑ Mlanent ergonisiremittont᷑: Sed quol¬
modomanent si p̃terita st̃. pisoqui a p̃teridrtu
actumaneñ reatu Sicitaq fierieẽ trariopotessis
ut&liã aludmaneat actu. pr&ereat reatu¬

Expanded text:
In eis ergo, qui regenerantur in Christo cum remissionem accipiunt prorsus omnium peccatorum, utique necesse est ut reatus etiam huius licet adhuc manentis concupiscentiae remittatur, ut in peccatum, sicut dixi, non inputetur. nam sicut eorum peccatorum, quae manere non possunt, quoniam cum fiunt praetereunt, reatus tamen manet et, nisi remittatur, in aeternum manebterium, etiamsi numquam deinceps faciat, reus est adulterii, donec reatus ipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, quamuis illud quod admisit iam non sit, quia cum tempore quo factum est praeteriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura: fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur. manent ergo, nisi remittantur. sed quomodo manent, si praeterita sunt, nisi quia praeterierunt actu, manent reatu? sic itaque fieri e contrario potest, ut etiam illud maneat actu, praetereat reatu
Abbreviated transcription (Latin):
nino simillima. Ex hocgenerest &iã q̃ aliqͣ significantia
diuinit̃ demonstrant᷑: siue in sõnio siue in extasi : Queun¬
defiant id ÷ q̃ nã sit uelut materies eoꝵq̃s indagarepossit
autdicere : ꝓculdubi o t̃ronspiritalis t ñ corporalis
Nãq hui modi species uelut corpoꝵ. p̃ tam̃ corporauigi¬
lantiũ cogitatione formant᷑ & ꝓfunditate memorie
c̃tinent᷑ & exei ab ditissimis sinib. nescio qͦmirabili &ip¬
effabili madocũ recordam᷑ ꝓdeunt & qͣsi antea culos ꝓ¬
latauersant᷑ Tã multasigit᷑ & tã magnas corpoꝵimagi¬
nes si anima corpꝰ e& caperecogitando ł memoriare
corporis similitudineqͣsi ꝑ locaignota & notadiscur
rit & l&a sentit multa ł tristia Sed puto qđ necilli
audeant dicere figurã illã corporis atq m̃ broꝵ quã sib
habereuid& in sõnis uerx corpꝰ eẽ Nã istomodo erit ue¬

Expanded text:
nino simillima. ex hoc genere sunt etiam, quae aliqua significantia nino simillima. ex hoc genere sunt etiam, quae aliqua significantia diuinitus demonstrantur siue in somno siue in extasi. quae unde fiant, id est quaenam sit uelut materies eorum, quis indagare. possit aut dicere? procul dubio tamen spiritalis est, non corporalis. namque huiusmodi species uelut corporum, non tamen corpora et uigilantium cogitatione formantur et profunditate memoriae continentur et ex eius abditissimis sinibus nescio quo mirabili et ineffabili modo cum recordamur prodeunt et quasi ante oculos prolata uersantur. tam multas igitur et tam magnas corporum imagines, si anima corpus esset, capere cogitando uel memoria corporis similitudine rit et laeta sentit multa uel tristia. sed puto, quod nec tu audeas dicere figuram illam corporis atque membrorum, quam sibi habere uidetur in somnis, uerum corpus esse. nam isto modo erit ue
Abbreviated transcription (Latin):
latineloqͣr ñ eẽ. Hoꝵitaq amorẽ ꝑnitiosissimũ poenarũ¬
q. plenissimũ uera & diuin aphilosophiamon& frenare
atq. sopire ut setoto animꝰ &iã dũ hoc corpꝰagit. in eaq̃ sẽ ꝑ
eiꝰ dẽ modis neq q̃ peregrino pulchroplacent ferat᷑ atq eft &¬
n sõnis itaq qͣ ndo aliqͣ dura & molesta ꝑ p&im᷑ nos utiq
sumꝰ & nisi euigilantib nob illa p̃tereant poenas grauis¬
simas pendimꝰ Sed corpeẽ credere qͥb. hacatq illac qͣsi
forim᷑ & uolutamꝰ in sõnis. hominis ÷ qͥ paruigilant̃ dereb
talib. cogitauit. De hisqͥppeuisoꝵimaginib. magime
anima ꝓbat᷑ñ eẽ corporea nisi uelitqͥs piã & illa corporadice¬
re q̃ p̃t̃nos ipso stã multa uidemꝰ in sõnis cȩlũ trã mare
solẽ lunã stellas, fluuios, montes arbores animalia. Hec
qͥ corpora eẽ credit. in credibilit̃ desipit : St̃ tam̃ corporib. om¬

Expanded text:
latine loquar, non esse. horum itaque amorem perniciosissimum poenarumlatine loquar, non esse. horum itaque amorem perniciosissimum poenarumque plenissimum uera et diuina philosophia monet frenare atque sopire, ut se toto animus, etiam dum hoc corpus agit, in ea, quae semper eiusdem modi sunt neque peregrino pulchro placent, feratur atque n somnis quando aliqua dura et molesta perpetimur, nos utique sumus et, nisi euigilantibus nobis illa praetereant, poenas grauissimas pendimus; sed corpora esse credere, quibus hac atque illae quasi ferimur et uolitamus in somnis, hominis est, qui parum uigilanter de rebus talibus cogitauit. de his quippe uisorum imaginibus maxime anima probatur non esse corporea, nisi uelis et illa corpora dicere, quae praeter nos ipsos tam multa uidemus in somnis: caelum, terram, mare, solem, lunam, stellas, fluuios, montes, arbores, animalia. haec qui corpora esse credit, incredibiliter desipit; sunt tamen corporibus om
Abbreviated transcription (Latin):
deluceto lorib .q. in t̃rogant᷑ qͥd respondeant ñ inueniunt
N i coloratas ullas patiunt᷑ imagines qͥ senserintnullas
cus senserit N &iã noscũ indignando autl& ando c&eris¬
q: huiꝰ cemodi animimotib: multos in nr̃to corpore uultꝰ
coloresq formamꝰ . Prius nr̃a cogitatio qđ facere possimus
tales imagines c̃cip̃ c̃sequunt᷑ i stamiris illis modis & cõmit¬
tendis cogitationi cũ in animas in eulla corporaliũ figura
falsitatũ numeri actitant᷑ occulti Ex qͦ intellegendũ ÷
cũ tãmultos animi matꝰ eẽ sentiamꝰ exꝑtes omniũ deqͥb. nc̃
q̃ rimꝰ imaginũ. qͦ lib& aliomotu animã sortiri corpꝰ quã
sensibiliũ cogitatione formarx qͣr eã pͥus quã corporesensi¬
h .q. utat᷑. nullomꝰ arb itrorpatiposse. Om̃ autopinor q̃
corporeus sensus attingit. nepuncto qͥdẽ tẽporis eodẽmꝰ ma¬
nere posse sed labi effluere & p̃sens nihi lobtinere id ÷ ut

Expanded text:
de luce coloribusque interrogantur, quid rde luce coloribusque interrogantur, quid rNon enim coloratas ullas patiuntur imagines, qui senserunt nullas. 7. cus senserit. Nam etiam nos cum indignando aut laetando, caeterisque hujuscemodi animi motibus, multos in nostro corpore vultus coloresque formamus, prius nostra cogitatio quod facere possimus tales imagines concipit. Consequuntur ista miris illis modis, et committendis cogitationi tuae, cum in anima sine ulla corporalium figura falsitatum numeri actitantur occulti. Ex quo intelligas velim, cum tam multos animi motus esse sentias expertes omnium, de quibus nunc quaeris, imaginum, quolibet alio motu animam sortiri corpus quam sensibilium cogitatione formarum, quas eam, priusquam corpore sensibusque utatur, nullo modo arbitror pati posse. Quamobrem corporeus sensus adtingit, ne puncto quidem temporis eodem modo manere posse, sed labi. effluere et praesens nihil obtinere, id est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
stantia uerberatã. intantã falsitatis ignominiã iacuis se
ueneriti necesse÷: afferat secũ Quȩuis innumeris p̃cipue
anĩ aduestipotest:. Hac fitut uerbi gratia coruiqͣsi aba
culas imago c̃stituta q̃ uidelic&as pectib nota ÷ dem̃do
& adden do q̃dã ad quã lih& amninonũ quã uisãimagi¬
nẽ ꝑducat᷑. Hoceuen it ut ꝑc̃su&ud in e uoluentib sese in
talib animis. figurȩ hui cemodi uelut suas ponte cogita¬
tionib irruant. Lic&igit᷑ animȩ imaginanti ex his q̃ illi
sensus inuex̃. dem̃do ut doctũ ÷ & addendo eagignere quȩ
nullo sensuattingittota. pastes uͦ earꝰq̃ in aliis atq aliis
reb. attigerat Itanos ꝓueri apud in ed iterraneos natiatq
nutriti ł in paruo calicea qͣuis aiã imaginari maria pote¬
ramꝰ cũ sapor fragare & cornoꝵ ante quã in italia gustare¬
mꝰ. nullom uen ir& in m̃tẽ. Hinc ÷ q̃da pͥma &&latecȩti cũ

Expanded text:
stantia uerberatam in tanta falsitatis ignominia iacuisse. Ustantia uerberatam in tanta falsitatis ignominia iacuisse. Uuenerit, necesse est adferat secum? quae uis in numeris praecipue animaduerti potest. hac fit, ut uerbi gratia corui quasi ob oculos imago constituta, quae uidelicet aspectibus nota est, demendo et addendo quaedam ad quamlibet ojnnino numquam uisam imaginem perducatur. hoc euenit, ut per consuetudinem uoluentibus sese in talibus animis figurae huiusce modi uelut sua sponte cogitationibus inruant. licet igitur animae imaginanti ex his, quae illi sensus inuexit, demendo, ut dictum est, et addendo ea gignere, quae nullo sensu adtingit tota; partes uero eorum in aliis atque aliis rebus adtigerat. ita nos pueri apud mediterraneos nati atque nutriti uel in paruo calice aqua uisa iam imaginari maria poteramus, cum sapor fragorum et cornorum, antequam in Italia gustaremus, nullo modo ueniret in mentem. hinc est, quod a prima aetate caeci, cum
Abbreviated transcription (Latin):
& musicis & in finita uari&a tenumeroꝵ Quȩquã uis uera
ut ego autumo cõp̃hendant᷑ gignunt tam̃ falsas imaginatio¬
nes qͥb ipsaratio uix resistit : Tã &si necipsã disciplinã disse¬
rendicarere hoemalo facile ÷ cũ in diuisionib. &c̃ cdusionib:
qͦsdã qͣ si calculos imaginam᷑ In hactota maginũ silua
credom̃ uideri pͥmũ illud genꝰ ad animã prius quã in here
nisimani festũ e&animãminꝰ eẽo bnoꝵ ã falsitatib: ñdũ
pas sã sensibiliũ sensuũq. uanitatẽ : Atistas imagines qͥsdu¬
bita ueritistis sensibilib: multo eẽ falsiores Nã illa q̃puta¬
genere qđ lib& spatiũ corporaleanimofigurauero quan¬
quã id rationib. disciplin ar minimefallentib cogitatio
peperis seuid eat᷑ ipsi srursus rationib. arguentib: falsi
eẽ c̃uinco. Quofitutnullo pacto animã credã ñ dũ copo¬
resentientẽ ñdũ ꝑsensus uanis simos mastali & fugaci sub¬

Expanded text:
 musicis et infinita uarietate numerorum. quae quamuis uera, sic  musicis et infinita uarietate numerorum. quae quamuis uera, sic ut ego autumo, comprehendantur, gignunt tamen falsas imaginationes, quibus ipsa ratio uix resistit, tametsi nec ipsam disciplinam disserendi carere hoc malo facile est, cum in diuisionibus et conclusionibus quosdam quasi calculos imaginamur. In hac tota imaginum silua credo tibi non uideri primum illud genus ad animam, priusquam inhaereanisi manifestum esset animam minus esse obnoxiam falsitatibus nondum passam sensibilium sensuumque uanitatem. at istas imagines quis dubitauerit istis sensibilibus multo esse falsiores ? nam illa quae putagenere quodlibet spatium corporale animo figurauero, quamquam id rationibus disciplinarum minime fallentibus cogitatio peperisse uideatur, ipsis rursum rationibus arguentibus falsum esse conuinco. quo fit, ut nullo pacto animam credam nondum corpore sentientem, nondum per sensus uanissimos mortali et fugaci sub