comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ uir ꝓuidus ⁊ discretus. cutu̾spectus ⁊ ptudens. constant̃ nobis ⁊ solli¬
ate reculic se manifestiꝰ audiuisse. qd̾ tue uoluntatis sit ⁊ ꝓpositi. enidiri
catholica ⁊ apłica disciplina. ad hoc feruenter intendas. ut tu ⁊ t̾ra cue
m̃las gratiar̃ exoluimꝰ actiones. uota uotis. ⁊ preces p̃cib adiungentes.
ut qui dedit łͥ nomen xͥanitatis susciꝑe: menti tue ꝑ suã meffabilẽ
pietatẽ inspiret. qd̾ omnino uelis susciꝑe que suꝑ omnib aiticulis
salucẽ: qui eidẽ ꝓfessiom uerbo ⁊ oꝑe ñ concordat. Qua ñ sufficit
cuilib uomine xͥano censeri: qui de se sentit aliud̾ quã catholica
apłica habeat disciplina. Iuxta illud. Non omnis qui dicit dñe.
eidesiam et in ierłm altare aliquod ubi uiri pnidentes de regno tuo mañe
possuit ⁊ apłica pleniꝰ instrui disciplina. ꝑ quos postmodũ cit ⁊ honiues
regni cui doct̾inã ip̃am reciꝑent ⁊ tenerent. Hos aut̃ qui licet uri susfici

Expanded text:
 constanter nobis et sollicite retulit se manifestius ab his audisse quod tuae voluntatis sit et propositi erudiri catholica et apostolica disciplina, et ad hoc ferventer intendas, ut tu, et terra tuae mensas gratiarum exsolvimus actiones; vota votis, et preces precibus adjungentes, ut qui dedit tibi nomen Christianitatis suscipere, menti tuae per suam ineffabilem pietatem inspiret quod omnino velis ssalutem, qui eidem professioni verbo et opere non concordat; quia non sufficit cuilibet nomine Christiano censeri, qui de se sentit aliud quam catholica et apostolica habeat disciplina, juxta illud quod Dominus in Evangelio ecclesiam, et Hierosolymitanum altare aliquod, ubi viri prudentes de regno tuo manere possent, et apostolica plenius instrui disciplina, per quos postmodum tu et homines regni tui doctrinam ipsam reciperent et tenerent. Nos autem qui, lic
Abbreviated transcription (Latin):
matͥmonia contraxert̃. ã suis uxorb seꝑari nulla rõne ꝑmittas.
nͥ de cõmuni consensu ille ad religionẽ transite uoluerit: ⁊ illa in
dei seruitio iugit̾ cõmorari. Si aut̃ cũ uxorib uixerint: eccl̃astica bñfi¬
cia que ad illos tm̃ qͥ assidue ĩ dei senuitio ꝑsistunt spect̾are noscunt᷑.
ũ debent ullatenus optin̾e. Ipsi uͦ qͥ in subdi aconatu uł supra. ad ma¬
tͥmonia conuolauerint: mulieres posst̃ ⁊ debent inuitos etiã ⁊ teni¬
tentes relinquete. nͨ hꝰ modi ꝯiunct̾io. in atͥioniũ s ꝯtub̾niũ potiꝰ ÷¬

Expanded text:
ttas, nisi de communi assensu illae ad religionem transire voluerint, et ipsi in Dei servitio jugiter commorari. Si autem cum uxoribus vixerint, ecclesiastica beneficia, quae ad illos tantum qui assidue in servitio Dei persistunt, spectare noscuntur, non debent ullatenus obtinere. Ipsi vero, qui in subdiaconatu vel supra ad matrimonia convolarunt, mulieres possunt et debent invitas et renitentes relinquere, nec hujusmodi conjunctio matrimonium, sed contubernium est
Abbreviated transcription (Latin):
in sua uͦ nͦ iusticie. honesta uͦ sunt lucca ꝑ que nemo ledif᷑: ⁊ bñ ad quititurꝰ
qd ã nullis aobuc dñis abrogatur. Gnpes autũ iugiter ł egunt᷑ effodere atrꝰ
h metalli inspectione gaudere: quib qm̃ ñ ÷ ambitus lucri cupiditatis
crimine ñ dicuntur adendi. sclicet qͥa omnis accus in qualitate ꝓposta
felix querela ÷ qũ leges pietate suꝑ antur ⁊ beata conditio subiector
si cogmnoscant illũ aliis misertũ. quẽ ⁊ sibi optant. eẽ ꝓpitium.

Expanded text:
atura, justitia. Honesta vero sunt lucra per quae nemo laeditur, et bene acquiritur quod a nullis adhuc dominis abrogatur. Gryphes aurum jugiter leguntur effodere, atque hujus metalli inspectione gaudere: quibus quoniam non est ambitus lucri, cupiditatis crimine non dicuntur accendi; scilicet, quia omnis actus in qualitate propositi Felix querela est, quando leges pietate superantur; et beata conditio subjectorum, si cognoscant illum aliis misertum, quem et sibi optant esse propitium.
Abbreviated transcription (Latin):
steu canit᷑ p̾. Indica me dñe qm̃ .e.i .i. i a.s. Sciendũ cũ ⁊ͣ hanc ꝓͥetatẽ ĩ omnib
uliis ñ e̾e. ut ꝑ totã seriẽ uns affectꝰ extendat᷑. s sepe de alio affectu transitur
ualiũ: scc̃m qdꝰ mentes oracionũ diu̾sis modis affici solent. P De istis affeccib. pͥn
mnitatis. surgit affectꝰ dilectionis. Ex ꝯmemorat̾one potentie ⁊ forcitudinis: luirgit
sfitꝰ ã mirationis. Ex ꝯmemoratione aut̃ alicꝰ ꝓsꝑi euentꝰ. ⁊ facti felicis: sugit
lsact ꝯgratulationis. P Gres sequentes: ad illud genꝰ ꝑtinent. ĩ qͦ fit ꝯmemorato
nfelicitatis ⁊ iniserie. qi uidelic⁊ affectꝰ humilitatis. surgic ex ꝯmemoratione¬

Expanded text:
Sciendum est hanc proprietatem in omnibus psalmis non esse, ut per totam seriem unus affectus extendatur; sed saepe de alio affectu transitur in alium secundum quod mentes orantium diversis modis affici solent. memoratione bonitatis, surgit affectus dilectionis, ex commemoratione potentiae et fortitudinis surgit affectus admirationis, ex affectus congratulationis. Tres sequentes ad illud genus pertinent, in quo fit commemoratio infelicitatis et miseriae. Quia videlicet affectus humilitatis surgi
Abbreviated transcription (Latin):
tiis deficiente uino: dñi mat̾ dix̃. Uinũ ñ hñt. Hon dixit: peto ut defectũ podi.
uinũ creando aut ꝯmutando supleas. S hoc mat̾ue reuerentie pͥulegiũ deberi
existimauit. ut quicqͥd uł innuendo se uelle significaret: pati a filio repulsã
nĩ debuisset. P Eoncẽptũ fit insinuat̾o. qñ uł causa uilis ÷. uł ꝑͣ q̃ rogat᷑ humilis.¬
q̃ omnino ab oratione diuina exludit᷑. apͣ hoĩes aut̃ mͦx suꝑbos ⁊ potentes. magno
studio exercet᷑ : ⁊ sic̃ in supradict̾is ostendimus. tea qͦ in his trib differentiã inueni¬
mus. Insinuatio eni ex fidutia ꝑfectis ꝯuenit. extimore rncipientib: ex ꝯtẽptu
ipsis. ⁊ exemplis demonstremus: ut q om̃s enumĩare nͥ possumꝰ. infiniti eñ sc¬

Expanded text:
tiis deficiente vino Domino mater dicit. Vinum non habent . Non dixit: Peto ut defectum poculi, vinum creando aut commutando, suppleas, sed hoc maternae reverentiae privilegium deberi existimavit, ut quidquid vel innuendo se velle significaret, pati a Filio repulsam non debuisset. Et hoctur humilis. Quae omnino ab oratione divina excluditur, apud homines autem maxime superbos et potentes magno studio exercetur. Et sicut in supradictis ostendimus, ita quoque in his tribus differentiam invenimus. Insinuatio enim ex fiducia perfectis convenit, ex timore incipientibus, ex contemptu ipsis, et exemplis demonstremus, ut quia omnes enumerare non possumus infiniti enim s
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ apłe ñ des ꝑabat cũ dret. Ego gͥ sic cro intͣ t̾minos fidĩ bñ
uiuẽdo ñ qͣsi ĩ ĩcert̃. ⁊ ñ dubito de remun̾ato̾ne c̾cũ hñs qͥd
mͥ sit ꝓmissũ. Illi qͥ crebat̃ in stadio ĩ inc̾cũ c̾rebat̃. qͥa nõ
erãt securi de p̃mio.S ⁊ nos c̾ti sumꝰ de remun̾atõne. Exẽ¬
pli cã poñ se apłe ĩ mediũ. qͣtinꝰ illũ ĩmitem᷑. Sic pugno ñ qͣsi
aerẽ u̾ber̃s. deuando ⁊ deponendo gladiũ. uelut stultꝰ miles
qͥ ñ positꝰ ꝯtͣ hostẽ uerb̾at aerẽ agitando brachia. ⁊ gladiũ.
uolñs apparere p̃liator. Paulus gͦ apłe pugͥ nabat contͣ
aerias potestates. de qͥb loqͥt᷑ ⁊̃ epła ad ep̃hesios. Pugnabat
ꝯtͣ philosophos ⁊ magos ⁊ bestiales hoĩes de qͥb dic̃ ĩ epła pͥm¬

Expanded text:
 non desperabat, cum diceret: Ego igitur sic curro, infra terminos fidei bene vivendo, non quasi in incertum, quia non dubito de remuneratione certum habens quid sit mihi promissum. Illi qui currebant in stadio, in incertum currebant, quia non erant securi de praemio. Sed ut nos certi simus de remuneratione, exempli ct stultus miles qui non positus contra hostem verberat aerem, agitando et brachium et gladium, volens apparere praeliator. Paulus ergo pugnabat contra aereas potestates, de quibus loquitur in Epistola ad Ephesios; pugnabat contra philosophos, et magos, et bestiales homines, de quibus in Ep
Abbreviated transcription (Latin):
ualidꝰ auferens stipłas ⁊ leuia q̃q puluerẽ t̾re ĩuoluens. płuq
da iudeoꝵ. ꝓna ad peccand̃. ꝯcut̾ent᷑. ne ipãm legẽ auderent
gis designat. Turbo siue ꝯmotio uentoꝵ ꝯminationẽ ipsius
legis q̃ dic̃. Siqͥs hoc uł illd̾ fecerit. occidat᷑. ꝓcella. ipãm iũ¬
dictã. Tube sonitꝰ p̃sentiã ⁊ aduẽtũ dĩ oĩpotẽtis. Uñ id̾ apło

Expanded text:
rens stipulas, et leviora quaeque pulvere terrae involvens. Plerumque da Judaeorum prona ad peccandum concuterentur, ne ipsam legem auderent gis designat. Turbo sive commotio ventorum comminationem ipsius legis quae dicit: Si quis hoc vel illud fecerit, occidatur. Procella autem ipsam vindictam. Tubae sonitus, praesentiam et adventum Dei omnipotentis. Unde idem apo
Abbreviated transcription (Latin):
uenes qͥ ad curst se p̃parabat ab oĩb escis ⁊ potib oĩbq
reb abstinebãt᷑. q̃ impedire pocerat cursũ illoꝵ. Nec
solũ a nimia cõmestione ⁊ suꝑflua potatione capd̾ refre¬
nabãt. s ⁊̾ laminas plũbeas noctib ponebat̃ circa lũbos.
ne fluxũ libidini ꝑ sop̃niũ pat̾ent᷑. qm̃ libido nimiũ de¬
biliat corpꝰ. Et si illi õs ita se p̃parabãt c̃ sciret̃ unũ coro¬
nandũ.⁊ illi solũmͦ ipmissũ brauiũ qͥ pͥor ueniret si¬

Expanded text:
abant ab omnibus escis et potibus, omnibusque rebus abstinebant, quae impedire poterant cursum illorum. Nec solum animi a comestione, et superflua potatione corpus refrenabant, sed etiam laminas plumbeas noctibus ponebant circa lumbos, ne fluxum libidinis per somnum paterentur, quoniam libido nimium debilitat corpus; et si illi omnes ita se praeparabant, cum scirent unum coronandum, et illi solumm
Abbreviated transcription (Latin):
b̾em suꝑ alia qõne. Uidelic⁊ cũ qͥs dicit se de possessione uiolent̃ esse
eiectũ. ⁊ adu̾sariꝰ eiꝰ obicit eũ ñ fuisse canonice iustitutũ. ħꝰ modi tͥ¬
damꝰ responsũ. Pnꝰ d̾ uolenta eieccione quã d̾ cauonica iustitutio¬
ne: agi debere. qͥd predo etiã ⁊ resticuendus scd̾m uirs tigorem.¬
intentione repellat. ñ occunit uobis qd̾ illiꝰ obiectio debeat adiutti.

Expanded text:
 episcopo: Cum quis dicit se de possessione violenter eiectum et adversarius dicit eum non fuisse canonice institutum, respondemus prius de violenta eiectione quam de canonica institutione agi debere, quia predo etiam est secundum rigoremintentione repellat, non occurrit nobis quod illius obiectio admitti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueti: e anonica distrctione pleceatur. a pactr dil
ecł̃e prcipitare laborat. S manũ mictit ad desderabilia eius.⁊
elesos quoq iititur supl ancare dicente scaptura. Ese el elesde.
Multou si quidẽ casũ oꝑi se reputat. ubi precosius alis d̃ imeliũ
ecłe sua fuerit calliditate decractũ. Inde uitirũ ⁊ quod eseicauor¬
lo lucis more solico cransfigutans. sub obcentu lauguencium
fratiũ consrlendi corpib ⁊ eccłastica negotia fidelib ꝑtra tandi
das de claustris fuis educit. Unde ne sub occõne spuiales unn mõ

Expanded text:
perverti, canonica districtione plectatur. « Non magnopsiae praecipitare laborat, sed manum mittit ad desiderabilia ejus, et electos quoque nititur supplantare, dicente Scriptura: Escae ejus electae . Multorum siquidem casum operari se reputat, ubi pretiosius aliquod membrum Ecclesiae sua fuerit calliditate detractum. Inde nimirum est, quod se in angelum lucis more solito transfigurans sub obtentu languentium fratrum medendi corporibus, et ecclesiastica negotia fidelius pertractandi, nderandas, de claustris suis educit, unde ne sub occasione scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
one aliqua. cũ eis cõmunio aliqͣ habeatur. ut solatio salcẽ huiis¬
nitatis amisso. ab errore uie sue irsipiscẽ cõpellantur. Qiisqus
aut̃ contoa hoc uenire cẽptauerit: canꝗͣ particeps iniquicaus
corũ a nathemate senatur. Illi uͦ si deprehensi fuerint ꝑ cacholi¬
cos pͥncipes custodie mancipati. omniũ bonorũ ainissione mule

Expanded text:
tione aliqua cum eis communio habeatur, ut solatio saltem humanitatis amisso, ab errore viae suae resipiscere compellantur. Quisquis autem contra haec venire tentaverit, tanquam particeps iniquitatis eorum, anathemate feriatur. Illi vero si deprehensi fuerint, per catholicos principes custodiae manci
Abbreviated transcription (Latin):
infra quẽ sedẽ apl̃icã adire possit: ꝯuenientẽ assignes. ⁊ si ad illũ uem¬
re ꝯtẽpserit: tu illũ ĩ tuo iuditio suꝑ his que in questione uertuntur.
sine ꝯtradictione aliqͦ stare om̃i excusat̾õe ⁊ apłłone cessante districde
copellas. Si aut̃ qͥsquã apllonis sue t̾minũ congͥencẽ prefixit. nͨ cñ eã
aa dic̃ p̾fixũ fu̾it ꝓsecutꝰ: ip̃m nicħ̾ominꝰ ex cẽ sñe tue sic̃ de alio dixi¬
uoluimꝰ ut aliqͥ morbo simili laborantes si certũ sit. aut legictumne poiet̃
quine suꝑ his si ab alt̾utra ꝑte adducti fuerint ĩ cestimoniũ recipiantia.

Expanded text:
e assignes, et si ad illum venire contempserit, tu ipsum extunc judicio tuo super his quae in quaestione vertuntur, sine contradictione aliqua stare omni excusatione et appellatione cessante, districte compellas. Si autem quisquam appellationi suae terminum congruentem praefigat, nec tamen eam ad diem praefixum fuerit prosecutus, ipnoluimus ut aliqui morbo simili laborantes, si certum sit aut legitime possint convinci super his, si ab alterutra parte adducti fuerint, in testimonium recipiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
domicilio cõmorautur. calia conuenticła inuestigentiu accentius.
⁊si inuenta fuerint: canonica seueritate uetentitencu accentiu¬
dent. Dm̃ enormis quidã consuetudo in quib dã locis cont᷑ sicõiũ pace
combiention eis inu aluit ut sub annuo pricio sacerootes as eccłarũ regin
sibssutmosi mertede uenale disponit᷑: ad et̾ne rechutionis premuur:
consideratio ñ habetur.  e ce retoutionis premiu .¬

Expanded text:
 investigentur attentius et si inventa fuerint, canonica severitate vetentur. « Quoniam enormis quaedam consuetudo in quibusdam locis contra sanctorum Patrum constitutiones invaluit, ut sub annuo pretio sacerdotes ad Ecclesiarum regimen sub hujusmodi mercede venale disponitur, ad aeternae retributionis praemium consideratio non habetur. « Non satis utiliter in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tonitrua ⁊ uoces tubar̃. Et si bestia tetig̾it montẽ labidabit᷑. sub¬
audi. lapidib gͣndinis celit᷑ missis. Sic enĩ p̃ceꝑat dñs. longe se fa¬
ciãt filii isrł ã mõte.qm̃ si hõ aut si aliqͣ bestia accesserit ad mõ¬
tẽ. lapidib gͣndinis int̾ficiet᷑. Et ita t̾ribile erait qd uidebat᷑. sub¬
audis. ut neq auderẽt audire neq acced̾e ad mõtẽ. Moyses enĩ dix̃.
Ext̾ritꝰ su̾ ⁊ tremebundꝰ. Si moyses ext̾ritꝰ ẽ qͥd dicend̃ de alũs ⁊

Expanded text:
onitrua et voces tubarum . Et si bestia tetigerit montem, lapidabitur, subaudis lapidibus grandinis coelitus missis. Sic enim praeceperat Dominus: Longe se faciant filii Israel a monte, quoniam si homo aut aliqua bestia accesserit ad montem, lapidibus grandinis interficietur. Et ita terribile erat quod videbatur, subaudis ut neque auderent audire, neque accedere ad montem. Moyses enim dixit: Exterritus sum et tremebundus. Si Moyses exterritus est, quid dicend
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat ĩ euãgłio loq̃ns iudeis. Neq uocẽ eiꝰ audistis. n
spẽm̃ eiꝰ uidistis. Et qd moyses ẽ anglo ñ c̃ dño fuerit locitꝰ
ostendit heat᷑ Stefs ĩ concione sua ꝙͣ habuit c̃ ud̾is. hic ẽ inqͥens mo¬
ysesqͥ fuit c̾ angło qͥ loq̃bat᷑ ei ĩ mõte syna. Euangłm au̾ ñ fuit datũ
t̃ tremore neq c̃ cõiuratõne.s affcũ pat̾no locutꝰ ẽ dñs fidelib
tanꝗͣ filiis. Hã ascendñs ĩ mõtẽ qͣndo int̾ cet̾a p̃cepta uite octo be¬

Expanded text:
demonstrat in Evangelio, loquens Judaeis: Neque vocem ejus audistis, neque speciem ejus vidistis . Et quod Moyses cum angelo, non cum Domino fuerit locutus ostendit beatus Stephanus in concione sua quam habuit cum Judaeis: hic est, inquiens, Moyses, qui fuit cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sina. Evangelium autem non fuit datum in tremore neque cum comminatione, sed affectu paterno. Locutus est Dominus fidelibus tanquam filiis. Nam ascendens in montem q
Abbreviated transcription (Latin):
in uiscera hominũ durus insidiator obrepas. Augetur p̃cium. t anquã
sorte cumnulatũ foeneris. quo ꝑiculũ capicis aceruatur tͥ. condite frugis
multiplicatur usura. Tu frumencũ quasi fenerator occultas. quali uendi¬
tor aucdionaris. Quid imp̃caris male omib. qͥa maior fucura sit fames
quasi nichi frugũ suꝑsit. quasi infecundior annus sequatur: Lucrũ tu¬
um. damnũ publicũ est. lesus ⁊ caleph missi ad explorandam cerrã. uberẽ quiaẽ
terram. s a fero cissimis inhabitari gencib nuntiauert̃. Terrore belli popilis
infractus. recusabat cerre eius pelseisionenq. Suadebant missi ex ploracores
iesus ⁊ calepl. terrã eise utilem. lndecorũ put abant cedere nationib. Lapi¬
dari potiꝰ eligebant quod nunabatur popłs quã decedere de honest ace.
Dissuadebant ali. plebs reclamabat. dicens aduersus diras ⁊ asꝑas gentes
bellũ fore. cadendũ sibi in p̃liũ. mulieres suas ⁊ pueros direptioni fucuris

Expanded text:
in viscera hominum durus insidiator obrepas. Augetur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. Quid imprecaris male omnibus, quia major futura sit fames, quasi nihil frugum supersit, quasi infecundior annus sequatur? Lucrum tuum damnum publicum est. 42. Joseph terram, sed a ferocissimis inhabitari gentibus nuntiaverunt. Terrore belli populus infractus, recusabat terrae ejus possessionem . Suadebant missi exploratores Jesus et Caleb terram esse utilem: indecorum putabant cedere nationibus: lapidari potius eligebant, quod minabatur populus, quam decedere de honestate. Dissuadebant alii; plebs reclamabat, dicens adversus diras et asperas gentes bellum fore, cadendum sibi in praelio, mulieres suas et pueros direptioni futuros
Abbreviated transcription (Latin):
use s or le patrũ indignati cepit. Iesus cam̃ pacẽ quã dederat reuocan¬
obm. n enlut. quia firmaca erat sacramenci religione. ne dĩs aliena
pnuni ar qruit : suã fidem colueret. Mulcauit eos cam̃ uilioris obsiqͥo
ninisterĩ. Elementior sencentia. s diuiturnior. Manet eni officnsyes
I urri astucie. heredicario in huuc diem iiuisteris aepit acuis¬
lu sar mone cum etã leges publice eũ qui sclens faliso n citer ⁊ auig̃
us i boli alinis annecere. fraudes ue cõponer et uis encote que

Expanded text:
se populus patrum indignari coepit. Jesus tamen pacem quam dederat, revocandam non censuit; quia firmata erat sacramenti religione; ne dum alienam perfidiam arguit, suam fidem solveret. Mulctavit tamen eos vilioris obsequio ministerii. Clementior sententia, sed diuturnior; manet enim officiis poena veteris astutiae, haereditario in hunc diem ministerio deputaalieno crimine: cum etiam leges publicae eum qui sciens falso utitur, tamquam quam, nec doli aliquid annectere fraudisve componere. 74. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Nichil gͦ occultat amicꝰ. Si uerꝰ est: effundit animũ suis
sic̃ effundebat misteria pae̾s dñs iesus. En so qͥ facit maua¬
cũ dei. amicꝰ est. hoc honoratꝰ nomine. Qui est unaminsi
bitior. quã qui amiciciã leserit. Unde in ꝓditore dñs bocs
tissimũ inuenit quo eiꝰ cõdemnaret ꝑfidiaa: quod grẽ uicẽ non re¬
ylentauerit.⁊ conuiuiis amicicie uenenũ malicie miscuerit. Itaq
sic ait. Tu uͦ homo unauimis m̃s ⁊ dux m̃s. ⁊ notꝰ mis. qui semꝑ me¬
cũ dulces capiebas cibos. Hoc est. Non pocest sustineri istud. quia
unanimis aꝑpetisti eũ. qͥ tͥ donauerat grãm. Nam si inimicꝰ m̃s
maledixisset mͥ: sustinuissẽ utiq ⁊ ab eo qui me od̾at absconde¬
rem me. Inimicꝰ uitari porest. amicꝰ ñ potest. si insidiari uelit.
llũ cauemus cui ñ cõmittimꝰ consilia nrã. hunc cauere ñ possu¬

Expanded text:
vobis . Nihil ergo occultat amicus, si verus est: effundit animum suum, vobis . Nihil ergo occultat amicus, si verus est: effundit animum suum, sicut effundebat mysteria Patris Dominus Jesus. 136. Ergo qui facit mandata Dei, amicus est; et hoc honoratur nomine. Qui est unanimis,tabilior, quam qui amicitiam laeserit. Unde in proditore Dominus hoc gravissimum invenit, quod ejus condemnaret perfidiam, quod gratiae vicem non repraesentaverit, et conviviis amicitiae venenum malitiae miscuerit. Itaque sic ait: Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui semper mecum dulces capiebas cibos ! Hoc est, non potest sustineri istud, quia unanimis appetisti eum, qui tibi donaverat gratiam: Nam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique ; et ab eo 142 qui me oderat, absconderem me. Inimicus vitari potest, amicus non potest, si insidiari velit. Illum cavemus cui non committimus consilia nostra: hunc cavere non possu
Abbreviated transcription (Latin):
quenter sine amicis sũt quib abundant pauꝑes. Non est eni
uera amicicia. ubi est fallax adulatio. Diuitib itaq plenq as¬
sentatione gratificant᷑. ERGa pauꝑem nenio simulator÷. Uerĩ.
quicqͥd defertur ꝑauꝑi. Huiꝰ amicicia inuidia uacat. Quid an¬
cicia p̃ciosius. que angelis cõmunis ⁊ hominib est Inde dñs
iesus dicit. Facite uobis amicos deiniquo mãmona: qui recipi¬
ant uos in etña cabernacła sua. Ipse nos deus amicos ex sens¬
us facit. sic̃ ipse ait. lam uos amici mei estis. si fecetitis a
ego p̃cipio uobis. Dedit formã amicicie quã sequamur. ui
faciamꝰ amici uoluntatẽ. ut aꝑiamꝰ secreta nr̃ã amico qued¬
q in pectore habemꝰ. ⁊ illius archana ñ ignoremꝰ. Ostendamꝰ
illi nos pectus nrmꝰ. ⁊ ille nobis aꝑit suũ. Lodio inqͥt uosdis¬
arnicos. quia omiã quecunq audiui a patre meo. nota fea i

Expanded text:
quenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim quenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, ubi est fallax adulatio. Divitibus itaque plerique assentatorie gratificantur: erga pauperem nemo simulator est.us amicitia invidia vacat. 135. Quid amicitia pretiosius, quae angelis communis et hominibus est? Unde et Dominus Jesus dicit: Facite vobis amicos de iniquo mammona, qui recipiant vos in aeterna tabernacula sua . Ipse nos Deus amicos ex servulis facit, sicut ipse 141 ait: Jam vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Dedit formam amicitiae quam sequamur, ut faciamus amici voluntatem, utaperiamus secreta nostra amico quunque in pectore habemus, et illius arcana non ignoremus. Ostendamus illi nos pectus nostrum, et ille nobis aperiat suum. Nihil enim oamicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci
Abbreviated transcription (Latin):
sost aicicidie fructus. ut ñ fides ꝓpter amicitiã destruatur.
A secest enĩ homini a micꝰ esse qͥ deo fuerit infius. Pretar
anstos amicitia est ⁊ equitatis magistra. ut suꝑior inferiori
yhibeat equalem. inferior supiori. Incer di pare s eni mores
ñ potest esse amicicia. ⁊ ideo conuenire sibi utriusq deb̾et grã.
Nec auctoritas desit inferiori si res poposcerit. nec humilitas suꝑion
Audiat quasi parem. quasi equalea. Et ille quasi amicꝰ moneat
obiurget. ñ iactantie studio. sed affectu caritatus. Neq monitio
asꝑa sit. neq obiurgatio contumeliosa. Sicut enĩ adulations
fugitans amicicia debet esse: ita etiã aliena ab insolentia. Qͥã
enĩ amicꝰ. nͥ consors amoris. ad quẽ animũ tuũ adiungas atqap¬
petas: Non enĩ uec̾tigalis amicicia est. sed plena decoris. plena
grã. nec licitacione p̾ciorũ. sed concertatione beniuolencie. De
niq meliores amicicie sunt inopũ plerunq quã diuitũ. Et fre¬

Expanded text:
st amicitiae fructus, ut non fides propter amicitiam destruatur. Non potest enim homini amicus esse, qui Deo fuerit infidus. Pietatis custos amicitia est, et aequalitatis magistra; ut superior inferiori se exhibeat aequalem, inferior superiori. Inter dispares enim mores non potest esse amicitia; et ideo convenire sibi utriusque debet gratia. Nec auctoritas desit inferiori, si res poposcerit, nec humilitas superiori. Audiat quasi parem, quasi aequalem: et ille quasi amicus moneat, objurget, non jactantiae studio, sed affectu charitatis. 133. Neque monitio aspera sit, neque objurgatio contumeliosa; sicut enim adulationis fugitans amicitia debet esse, ita etiam aliena insolentiae. Quid est enim amicus, nisi consors amoris, ad quem animum tuum adjungas atque appetas? Non enim vectigalis amicitia est, sed plena decoris, plena gratia: nec licitatione pretiorum, sed concertatione benevolentiae. 134. Denique meliores amicitiae sunt inopum plerumque quam divitum: et fre
Abbreviated transcription (Latin):
icolerantia uecessaria est: sic in ꝓsꝑis auccoritas congrua est ut in¬
sbolentiã extollentis se amici repͥmat ⁊ red arguat. Quã pulcre
madũsis positus iob dicit. Misere mini mei amnici. miseremini.
Nonquasi abiecta uox ista est. sed qͦsi censoria. Nam cũ inuste
rueretur ab amicis: respondit. Misereminmi mei amnci. hoc est
miselilam debetis facere. Oppͥmitis aut̃ uos ⁊ impugnatis homi¬
mnicuꝰ erumnis cõpati ꝓ amicicia uos oportebat. Seruate gͥ filũ¬
uitã eũ fratͥb amiciciã. qua nichil est in reb humanis pulcriꝰ.
bolacũ qiunpe uite hꝰ est. ut habeas cui pectus aꝑias tuũ cũ qͦ
inadia participes. cui cõmittas secretũ pectoris cui ut colloces
lodelem uirũ. qͥ in ꝓsꝑis gratuletur tͥ. in tristib compaciatur
psecutionib adhortetur. Quã boni amici hebrei pueri. q̾c
biui amore uec fornacis ardentis flãma diuisit: De quo loco

Expanded text:
et tolerantia necessaria, sic in prosperis auctoritas congrua est; ut inet tolerantia necessaria, sic in prosperis auctoritas congrua est; ut insolentiam extollentis se amici reprimat et redarguat. 130. Quam pulchre in adversis positus Job dicit: Miseremini mei, amici, miseremini . Non quasi abjecta vox ista est, sed quasi censoria. Nam cum injuste argueretur ab amicis, respondit: Miseremini mei, amici; hoc est, misericordiam debetis facere: opprimitis autem vos et impugnatis hominem, cujus aerumnis compati 140 pro amicitia vos oportebat. 131. Servate igituitam cum fratribus amicitiam, qua nihil est in rebus humanis pulchrius. Solatium quippe vitae hujus est, ut habeas cui pectus aperias tuum, cum quo arcana participes, cui committas secretum pectoris tui; ut colloces tibi fidelem virum, qui in prosperis gratuletur tibi, in tristibus compatiatur, in persecutionibus adhortetur. Quam boni amici Hebraei pueri, quos a sui amore nec fornacis ardentis flamma divisit ! De quo supra
Abbreviated transcription (Latin):
ldeo enĩ sapiens dicit. Amicũ salutare non erubescas. nec deseras ami¬
cũ in necessitate. nec derelinquas eum neq destituas. qm̃ amicitia ui¬
ce adiumentũ est. Ideo in ea onera nr̃a portemus sicut apłs docuit.
Dicit enĩ bis qͦs eiusõem cordis cõplexa est caritas. Et enĩ si amici secun¬
de res. amicos adiuuant. cur ũ ⁊ in aduersis ainici reb amicorũ adiu¬
menta suppetant. Iuuemus consilio. conferamus studia. conpati¬
amur affectu. Si necesse est: toleremus ꝓpt̾ amcũ et iã aspera.
plerunq inmicitie subeunde sunt ꝓpt̾ amici innocentiã. sepe
oberectationes. si restiteris uł responderis cũ amicꝰ arguit᷑ ⁊ accusat᷑.
hecte peniteat hꝰ modi offensionis. Iusti enĩ uox est. Et si mala mͥ
euenerint ꝓpt̾ amicũ sustineo. In aduersis enĩ amicꝰ ꝓbatur. Nam
n pspis amici om̃s uidentur. Sed ut in aduersis amici pacientia

Expanded text:
biam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amibiam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amicum in necessitate, nec derelinquas eum, neque destituas; quoniam amicitia vitae adjumentum est. Ideo onera nostra portemus, sicut Apostolus docuit ; dicit enim his quos ejusdem corporis complexa est charitas. Etenim si amici secundae res amicos adjuvant, cur non et in adversis amici rebus amicorum adjumentum suppetat? Juvemus consilio, conferamus studia, compatiamur affectu. 129. Si necesse est, toleremus propter amicum etiam aspera. Plerumque inimicitiae subeundae sunt propter amici innocentiam, saepe obtrectationes, si restiteris vel responderis, cum amicus arguitur et accusatur. Nec te poeniteat ejusmodi offensionis; justi enim vox est: Etsi mala mihi evenerint propter amicum, sustineo . In adversis enim amicus probatur; nam in prosperis amici omnes videntur. Sed ut in adversis amici patientia
Abbreviated transcription (Latin):
In his tam̃ ipsis rebus reqͥrenda est ueritas testimorii. ne amicus ay¬
petatur amici ꝑfidia. cuiꝰ fide absolui debeat. Amicus itaq nei
noxio gratificari debet. neq uinocenti insidiari. Sane si neces¬
se sit dicere testimoniũ. siqͥd iu amico uitũ cognouerit: corriꝑe os¬
culte siñ audierit: corꝑe palam. Sunt enĩ bone correptionesi
plerunq meliores quã tacita auncicia. Eit si ledi se putet ains
tu tam̃ cortipe. Ec si amaritudo correptionis animũ eius uulns¬
tẽ aiicũ ne descras. Eonstaus enĩ debet õe amicicia. ꝑseus¬
re in affectu. Non puerili mͦ amicos mutare uaga quadã de¬
ius sentencia. Aperi pectus cuũ annco. ut fidelis sit ÷⁊ e
as ex eo uite cue iocunditatẽ. Fidelis enĩ amicus medicas¬
tũ est uite ummoitalitacis grã. Defer annico ut equll
te pudeat ut p̃uenias amicũ officio. Amicicia er̃ pac

Expanded text:
In his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus apIn his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus appetatur amici perfidia, cujus fide absolvi debeat. Amicus itaque neque noxio gratificari debet, neque innocenti insidiari. 127. Sane si necesse sit dicere testimonium, si quid in amico vitii cognoverit, corripere occulte; si non audierit, corripere palam. Sunt enim bonae correptiones, et plerumque meliores quam tacita amicitia. Et si laedi se putat amicus, tu tamen corripe; et si amaritudo correctionis animum ejus vulnentem amicum ne deseras. Constans enim debet esse amicitia, perseverare in affectu; non puerili modo amicos mutare vaga quadam debemus sententia. 128. Aperi pectus tuum amico, ut fidelis sit tibi et capias ex eo vitae tua jucunditatem. Fidelis enim amicus medicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeat ut praevenias amicum officio; amicitia enim nes
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis. Ea amicitia ꝓbabilis est que honest atẽ tuetur. p̃fe¬
renda sane opib. honoribus. potestatib. honestati uͦ p̃ferri ñ solet
set honestatẽ sequi. Qualis fint ionache. qͥ ꝓpietate nec offensã pat̾.
nͨ salutis ꝑericulũ refugiebat. Qualis fuit abimelech. qui ꝓ hospita¬
lis grẽ officũis. necẽ potiꝰ sui. quã ꝓdicionẽ fugientis amici subeundã
sophorũ questiones. utrũ amici causa quisꝗͣ contra patriã sentire necue
debeat a mico obediat. utrũ oporte at ut fidem deserat. dũ indulget atq
intendit amici cõmoditatib Et scrptura qͥdem ait. plaga ⁊ gladiusi
sagita ferrata. sic homo ÷ testimoniũ dans falsum aduersus
amicũ suũ. Sed considera qͥd astruat. Non testimoniũ repre¬
hendit dictum in amicũ. s falsũ testimoniũ. Quid enĩ si dei
causa. quid si dei patrie. cogatur aliquis dicere testimoniuan: Hunõ
p̃ponderare debet amicicia religiom. preponderare caritati cuũ.

Expanded text:
 enim amicitia probabilis, quae honestatem tuetur, praeferenda sane opibus, honoribus, potestatibus: honestati vero praeferri non solet, sed honestatem sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, quam proditionem fugientis amici, subeundam eraeque philosophorum quaestiones: utrum amici causa quisquam contra patriam sentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. Et Scriptura quidem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est testimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehendit dictum in amicum, sed falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur aliquis dicere testimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, praeponderare charitati civium? 139
Abbreviated transcription (Latin):
plebis anetatos. gecho quoq regẽ uictum ⁊ suspensũ in lingno ułqieas
uespam: s abaonite niecuentes ualidã manũ ueuert̃ cũ uer sut ia aions¬
lantes se de cerra longuinqua esse diu ꝑegrinatos. dirupise cal ei ars¬
ca decriuisse amic̾us uestiũ. quarũ uecerascentiũ indicia morest lsẽ
Causam aut̃ canti laboris. emerende pacis ⁊ ineunde cũ hebres en
anicitie cupiditatem. Eo ceꝑunt ab iesi naue poscere. ut secũ fir¬
ne srerat elui st quia adhuc erat ignarus locorum. atq in colarñ insciuis
m ogmouit se audes eorũ ueq dñi int̾ros auit. s. cito credidit elreo uciat
eneli.: no sos a ne ceceros de suo affestu estimant: Et da ipsis annea est ue¬
nt a ment rine uuinẽ putant. falere quid sic ignorant. Libent aedut
caso mas et innocentẽ e ignorare qͥa uoceat. ⁊ si crcunscibitar al aliq

Expanded text:
ad vesperam: Gabaonitae metuentes validam manum, venerunt cum versutia, simulantes se de terra longinqua esse, diuque peregrinatos dirupisse calceamenta, detrivisse amictus vestium, quarum veterascentium indicia monstrarent; causam autem tanti laboris, emerendae pacis, et ineundae cum Hebraeis esse amicitiae cupiditatem; et coeperunt ab Jesu Nave poscere, ut secum firmaret societatem. Et quia adhuc erat ignarus locorum, atque incolarum inscius, non cognovit fraudes eorum, neque Deum interrogavit: sed cito credidit. 68. Aendat in sanctis, qui caeteros de suo affectu aestimant; et quia ipsis amica est veritas, mentiri neminem putant, fallere quid sit 125 ignorant: libenter credtas. Hoc est innoce
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ꝓditor es. qͥ unanimũ ꝓ didisti. Dñs ipse cũ a trib regib
ffenius esset. qui scõ iob ñ deculissent: ignoscere his ꝑ amicĩi
ualuit. ut amicicie suffragiũ fieret remissio peccatorum. Itaq
ogauit iob.⁊ dñs ignouit. Profuit illis amicicia. qͥb offuerat
is & ue uusũ aliqͥd ꝓ fectꝰ habeant uos ꝓ babitis. Interi copiã

Expanded text:
ditor es, qui unanimem prodidisti. 137. Dominus ipse cum a tribus regibus offensus esset, qui sancto Job non detulissent, ignoscere his per amicum maluit, ut amicitiae suffragium remissio fieret peccatorum. Itaque rogavit Job, et Dominus ignovit. Profuit illis amicitia, quibus obfueravestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam
Abbreviated transcription (Latin):
oabadus deͥmenco tua cõmoda augere expetis. Considera õ homs unde
pmen suĩpsers. Ab humo utiq que nichil cuiquã eripit. s omĩa largitit
fuiteo n duersos in usũ omniũ animantiũ fruccus imninistrat. Inde apella
shunauitas. specialis ⁊ domestica uirtus hominis que conforcem a duuet.
Na uecdeseat forma tui corꝑis. menbrorũ e usus. Punqͥd membrũ tuũ alte
neanbri osficia sͥ uindicat. ut occulus officiũ oris. auc ot oculi o fficiũ sͥ
bidiat ut manus pedũ mimisteriũ aut pesmanuũͤ Qum etiã ipse ma¬
poesaert. a ac simistra disꝑtita habent officia plera q. ut si usũ cõmites
Ois qi a licenũ nacurã sit. ꝓriusq tõtũ hominç exuas. qua mẽb rorum

Expanded text:
alterius detrimento tua commoda augere expetis. 16. Considera, o homo, unde nomen sumpseris; ab humo utique, quae nihil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus, et diversos in usum omnium animantium fructus ministrat. Inde appellata humanitas specialis et domestica virtus hominis, quae consortem adjuvet. 17. Ipsa te doceat forma tui corporis, membrorumque usus. Numquid membrum tuum alterius membri officia sibi vindicat, aut oculus officium oris, aut os oculi officium sibi vindicat, aut manus pedum ministerium, aut pes manuum? Quin etiam ipsae manus dextera ac sinistra dispartita habent officia pleraque, ut si usum commutes utriusque, adversum naturam sit; priusque totum hominem exuas, quam membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cenuit. ⁊ iccirco creator ad ulciscendã suã inuiriã. spm̃ ignoran
earnẽ uͦ concupiscentia dãpnauit. ut i se bonũ agendo ñ uide¬
i. in carne aut̃ sua malũ agere concupiscat. ħ duo uitia ad pu¬
uendã suꝑbiã hoĩs iuste in ipso confirmantur. Ignorantia
undẽ dũ subtrahitur ab aĩo lim̃ ueritatis. concupiscentia. dũ¬

Expanded text:
ignorantia, carnem vero concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste in ipso confirmantur. Ignorantia quidem, dum ab animo subtrahitur lumen veritatis; concupiscentia v
Abbreviated transcription (Latin):
piens. nͥ quod cũ sinceritace ⁊ si ne fraude sit neq quicquã faci mais
se cͥmine quoquã obliget. etiam si latere possit. Sibi eñ est reus ptil¬
quã ceteris nec tam pudenda apuad eum publicatio flagitũ. qua dui¬
rit. Non enĩminus fugiet peccatorũ contagium. quã si ñ possit lacere.
Hon enĩ latebra sapienti sꝑes impunitatis. sed innocentia est. Demig is
non iusto s mniusto posita est. quia iustus legem habet mentisfue i e
tatis ac iusticie sue normam. lacoꝙ ñ tertore pene reuocatur a culplꝰ

Expanded text:
piens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo piens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo se crimine quoquam obliget, etiamsi latere possit. Sibi enim est reus priusquam caeteris; nec tam pudenda apud eum publicatio flagitii, quam conquerit: non enim minus fugiet peccatorum contagium, quam si non possit latere. Non enim latebra sapienti spes impunitatis, sed innocentia est. Denique lex non justo, sed injusto posita est ; quia justus legem habet mentis suae, et aequitatis ac justitiae suae normam: ideoque non terrore poenae revocatur a culpa,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutor qui uenerat ut xp̃m occideret: Sed noluit se xpc̃ ꝑsecutorũ deftud
uulnere. qui uoluit suo uuln̾e om̃s sanare. Eur enĩ te pociorem alter uõ¬
ces. cum uiri sit xpĩani p̃ferre sibi alterũ nichil sibi arrogare. nullum
sibi honorẽ assumere. ñ uindicare meriti sui p̾cium: Denide cur ũ pocus
tolerare in cõmodum. quã alienũ cõmodũ diripere asluescas. Eurdã
aduersus natutã. quã ñ esse concentum eo quod habeas. aliena querete
ambire turpiterꝰ. Ham si honestas sid̃m naturã. omĩa enĩ deus feci. uali
bona: curpitudo utiq contraria est. Hon potest gͦ honestati conuenite icus¬
pitudini. cũ hec int̾ se discreta nacure lege sint. Sed ne iam in hoc libis¬
ponamus fastidiũ. in quo uelut in fine disputationis nrẽ dirig atns
sencentiam. ut nichil expecendum sit nͥ quod honestũ: nichel as it la¬

Expanded text:
persecutor qui venerat ut Christum occideret? Sed noluit se Christus persecutorum defendi persecutor qui venerat ut Christum occideret? Sed noluit se Christus persecutorum defendi vulnere, qui voluit suo vulnere omnes sanare. 28. Cur enim te potiorem altero judices, cum viri sit christiani praeferre sibi alterum, nihil sibi arrogare, nullum sibi honorem assumere, non vindicare meriti sui pretium? Deinde cur non tuum tolerare potius incommodum, quam alienum commodum diripere assuescas? Quid tam adversus naturam, quam non esse contentum eo quod habeas, aliena quaerere, ambire turpiter? Nam si honestas secundum naturam, omnia enim fecit Deus bona valde, turpitudo utique contraria est. Non potest ergo honestati convenire et turpitudini, cum haec inter se discreta naturae lege sint. 115 ponamus fastigium, in quo velut in fine disputationis nostrae dirigamus sententiam: ut nihil expetendum sit, nisi quod honestum. Nihil agit sa
Abbreviated transcription (Latin):
stadio currunt. ita feruntur ita p̃ceptis in formari atꝙ instrui uit uius¬
quisq celeritate. ñ fraude contendat. cursuq quantũ pocest ad uicoria
aꝓperet supplantare autẽ alterũ aut manu aeicere ñ audeat. Q uantoma¬
gis in hoc cursu uite istius. sine fraude alterius et circũscriptione gerenda
nobis uiccͥoria est᷑. Quert̃ aliqui. si sapiens in naufragio positus. insipiena
naufrago cabulã extorquere possit. utrum debeat. Michi quidẽ sͦptesta¬
bilius cõmuni uideatur usui. sapientẽ de naufragio quã insipientẽ enade¬
re: camen ñ uidetur. quod uir xp̃ianus ⁊ iustus ⁊ sapiens querere sibiues
aliena morce debeat. ut poce qui eciã si latronẽ armatũ incidat. feneu¬
cem referire ne possit. ne dũ salucẽ defendit. pietatẽ contaminet. Dequs
in euangelii libris aꝑta ⁊ euidens sententia est. Reconde gladium tiuo i
Om̃is enĩ qui gladio ꝑcusserit. glacdio ferietur. Quis lacro detestabisios qui

Expanded text:
stadio currunt, ita feruntur praeceptis informari atque instrui, ut unusquisque celeritate non fraude contendat, cursuque, quantum potest, ad victoriam properet; supplantare autem alterum aut manu dejicere non ausit: quanto magis in hoc cursu vitae istius, sine fraude alterius et circumscriptione gerenda nobis victoria est? 27. Quaerunt aliqui, si sapiens in naufragio positus insipienti naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat? Mihi quidem, etsi praestabilius communi videatur usui sapientem de naufragio quam insipientem evadere; tamen non videtur quod vir christianus, et justus, et sapiens, quaerere sibi vitam aliena morte debeat: utpote qui etiam si latronem armatum incidat, ferientem referire non possit; ne dum salutem defendit, pietatem contaminet. De quo in Evangelii libris aperta et evidens sententia est: Reconde gladium tuum; omnis enim qui gladio percusserit gladio ferietur . Quis latro detestabilior, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mente. Concupiscentia culpa ⁊ pena in carne. ꝑꝑ elationẽ animꝰ ob¬
scuratus ÷ ꝑ ignorantiã. ꝑꝑ mortalitatẽ caro emollita ꝑ concupis¬
centiã. quia cũ animꝰ ꝑ elationẽ contra dm̃ tumuit. ignorantia:.¬
ꝑcussus lumꝰ u̾itatis amisit. Quia uͦ caro mortalitate ꝑcussa ÷.
ipsa sui languoris infirmitate dissoluta. extra m̾surã pͥme dipo¬
sitionis desidia sua extendit. hec ÷ ipsa qͦ carnis ꝯcupiscentia uo

Expanded text:
ncupiscentia poena et culpa in carne. Propter elationem animus obscuratus est per ignorantiam, propter mortalitatem caro emollita per concupiscentiam. Quia enim animus per elationem contra Deum tumuit, ignorantia percussus lumen veritatis amisit. Quia vero caro mortalitate percussa est, ipsa sui languoris infirmitate dissoluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est enim ipsa quae
Abbreviated transcription (Latin):
cedem sanguinis sui euacuatã dolebit. Subuenire ñ habenti. humas¬
tatis est. Duricia aut̃. plus extorquere quã dederis. Et enĩ si ideo tuo ais
uo erit opus quia ñ babuit unde de suo redderet. noune impiũ est sub
humanitatis simulatione si amplius ab eo poscas. qui ñ habeat undes
nus solueret: Ab soluis gͥ alteri debitorẽ ut condemnes cͥ. ⁊ hanc humas

Expanded text:
n habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri d
Abbreviated transcription (Latin):
Et t qui ꝯficet᷑. qm̃ siplicit̃ bonꝰ ÷. Primꝰ seruus ÷ ⁊ timecsͥ. Scds̃ meccemiariꝰ ⁊ cupit sibi.
u̾ertiꝰ filius ⁊ defeit patͥ. Itaq ⁊ qui timet. ⁊ qͥ cupit. ut̾q ꝓse agunt. Sola q̃ in filio÷
catitas ñ querit que sua sunt. Qũa obiẽ puto de illa dictũ. Lex dñi ĩmaculata ꝯũ. aĩãs.¬
Hon nunquã facit etiã seruus opus dei. S quia ñ sponce sua adhuc ĩ duritia ꝑ man̾e
cognoscitur. facit ⁊ m̾cennariꝰ. S qi ñ gtatis ꝓpͥa trahi cupiditate ꝯuincitur. porroubi
ꝓpͥetas ibi singularitas. Ubi aut̃ singularitas: ibi angulus. Ibi uͦ angulus. ibi sine du
bio sordes. siue tubieo. Sic itaq seruo sua lex. timor ipse qͦ ꝯstringitur. Sic sua cupidi

Expanded text:
s, mercenarius, et cupit sibi; tertius, filius, et defert patri. Itaque et qui timet, et cupit, utrique pro se agunt. Sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt . Quamobrem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, onnunquam 599 etiam servus opus Dei: sed quia non sponte, in sua adhuc duritia permanere cognoscitur. Facit et mercenarius: sed quia non gratis, propria trahi cupiditate convincitur. Porro ubi proprietas, ibi singbio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenari
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sue. pus ÷ ex ꝯsid̾atione diuine dementie. hec in se tres pͥncipales uirtutes
ht̃: fidem. syem. caritatẽ. Heq enĩ hõ se ꝑ deuotionẽ ad d̾m ꝯuert̾et. nͥ crederet
se ab eo saluari posse: ⁊ sꝑaret eũ misereri uelle. Postremo. nͥ eu̾ plusꝗͣ mala
sua diligeret: nequaꝗͣ illa fugient. refugiũ in illo s eligeret. Credit gͦ ⁊ sꝑat:.⁊
diligit. Credit potentiã. sꝑac miscdiam: amat custadiã. Nichꝰ eͦ ⁊ aliuis oratio
ꝑ solã rationẽ uoluntatis. facta significatio. Gria st̃ gn̾a supplicationis.
capcatio. exactio: pura oratio. Captatio. quod sit ante postulationẽ.
ad ĩparandũ ⁊ ĩ dinandũ animũ auditoris: qd̵ trib modis facimus.
nino cũ alicqͥd dicimus. qd̵ ꝑsonã ⁊ causã ntãm ꝯmendet. siue mettcũ nt̾m. siue infir

Expanded text:
ncipales virtutes habet, fidem, spem, charitatem. Neque enim homo per devotionem se ad Deum converteret, nisi crederet se ab eo salvari posse, et speraret eum misereri velle. Postremo nisi eam plus quam mala sua diligeret, nequaquam, illa fugiens, refugium sibi in ipso eligeret. Credit ergo, sperat et diligit. Credit potentiam, sperat misericordiam, amat custodiam. Nihil ergo aliud est oratr solam narrationem, voluntatis facta significatio. Tria sunt genera supplicationum, captatio, exactio, pura oratio. Captatio est id quod fit ante postulationem ad praeparandum et inclinandum animum auditoris, quod tribus modis facimus. Primo cum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ucritas ingenii. ⁊ loci qualitas postulauit. Si qͥs uero
dehacre plenissima cupit ub̾tate saciari: legat facũ¬
nssimum cassianũ. qͥ in nona ⁊ decima collationib tłta
iellia de orationum gen̾ib disputauit. ut euidenter

Expanded text:
diocritas ingenii, et loci qualitas postulavit. Si quis vero diocritas ingenii, et loci qualitas postulavit. Si quis vero de hac re plenissima cupit ubertate satiari, legat facundissimum Cassianum, qui in nona et decima collationibus, tanta et talia de orationum generibus disputavit, ut evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
ad dardanum scribens latius explicauit. Salutariter nod
domonet festinare sermõ ꝓpħicus dicens. Uenite. Acloremꝰ
⁊ pcidamꝰ cora dño. ⁊ ploremꝰ ante dm̃. Et ne omĩino flue¬
cułtes ac trepidi linquerera: addidit. qͥ fecit nos. Ut cum
nos ab ip̃o creatos e̾ẽ. cognoscimꝰ. factorem nr̃m fiducta¬
liter exoremꝰ. Func qđ a nob̾ humiłr in diuina laude di¬
inidium est in ip̃a pene oratione sentit᷑. cum adño clementer
audiin: si nob tamen expediat obtinere qđ petimꝰ. Hullũ
num ingratus a suꝑna donatione repellitur. cui petere
simplici ac deuota mente ꝯcedit᷑. Tantum enim se ali¬
eus impetͣsse ueniam sentit. qͣntum pias lacrimas fu
it qͣnto qͥs se plus amare ⁊ timere d̾m cognouerit: tãto
acesse est ut illi diuinũ apppinquet auxilium. Sic bñfi¬
no dñi onĩis diabłica fraus uincit᷑ : sic ip̃o miserate pec¬
ata suꝑant᷑. Dicta sint qͥdem de oratione qͣntum ⁊ me¬

Expanded text:
ad Dardanum scribens, latius explicavit . Salutariter nos admonet festinare sermo propheticus, dicens: Venite adoremus, et procidamus coram Domino; ploremus ante Deum . Et ne omnino fluctuantes ac trepidi linqueremur, addidit, qui fecit nos; ut cum nos ab ipso creatos esse cognoscimus, factorem nostrum fiducialiter exoremus. Tunc quod a nobis humiliter in divina laude dicendum est, in ipsa pene oratione sentitur, cum a Domino clementer audimur, si nobis tamen expediat obtinere quod petimus. Nullus enim ingratus a superna donatione repellitur, cui petere simplici ac devota mente conceditur. Tantum se enim aliquis impetrasse veniam sentit, quantum pias lacrymas fudcium; ut quanto quis se plus amare et timere cognoverit Deum, tanto necesse est ut illi divinum propinquet auxilium. Sic beneficio Domini omnis diabolica fraus vincitur, sic ipso miserante peccata superantur. Dicta sunt quidem de oratione quantum et me