comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uo di gr̃a carnotensium humilis ep̃s.
Ad ele nobili comitisse: recta in xp̃osa-
ꝑe. Regius in excellentia ur̃a sanguiꝰ
exutraq linea descendens. nobilicatẽ
mentes morũ ꝓbitas et larga adero¬
gandum manus quantũ didiciue¬
hem̃ter exuꝑat. Unde miror qua ra¬
tione consobrinã ur̃am ad alaidem
laboratis. nec saluti ur̃ȩ uł illoꝵ sa¬
tis cominode ꝓuidecis. neq quantũ
ꝑicłm uł quanta infamia mͥ suꝑ hoc
immineat: aliquatenus p̾rcauetis.
Quomͦ eñi gladius sp̃c in ore meoposi¬
tus ferire audebit longe positos simi¬
li contagione pollutos. qui tangere
non audebit uł dissimulabit uxta
se posicos: N onne dicturi sunt mͥ
in nr̃o: Hanc porro me habere tolerã¬
tiam terribiliter apł̃s uetat de huiꝰ¬
modi scelerum patratorib dicens. qm̃
qui talia agunt digni sunt morte. nec
solum quifaciunt: s qui consentiunt
facientib. Consentientes aut̃ beatus ã-¬
brosius uocat dissimulantes. uł defen¬

Expanded text:
 Dei gratia Carnotensium humilis episcopus, ADELAE nobili comitissae: recta in Christo sapere. Regius in excellentia vestra sanguis ex utraque linea descendens, nobilitatem mentes morum probitas et larga ad erogandum manus, quantum didici, vehementer exsuperat. Unde miror qua ratione consobrinam vestram, Adalaidem laboratis, nec saluti vestrae vel illorum satis commode providetis, neque quantum periculum, vel quanta infamia mihi super hoc immineat aliquatenus praecavetis. Quomodo enim gladius spiritus in ore meo positus ferire audebit longe positos simili contagione pollutos, qui tangere non audebit vel dissimulabit juxta se positos? nonne dicturi sunt mihin nostro . Hanc porro me habere tolerantiam terribiliter Apostolus vetat, de hujusmodi scelerum patratoribus, dicens: Quoniam qui talia agunt, digni sunt morte, nec solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus . Consentientes autem B. Ambrosius dissimulantes vocat, vel defen
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo uitȩ tue moderam̃ ad disas.
Sicenĩ decensẽ. ut ab imis inchoaans
ad sũma ꝓucharis nõ ut asummis inci¬
piens adima dilabaris. Qđ̾ cũ nr̃is tẽ¬
tis uircutũ pennis possisalas inactiuȩ
uice moderatione deponere. et easd̃e
inalticudinẽ cõtemplationis eleuare.
ual. Apud frẽm lanb̾tũ habe me ex¬
cusatũ. qͥa nõdũ mͥscrib̾elicuit. quȩ

Expanded text:
et exemplo vitae tuae moderamen addiscas. et exemplo vitae tuae moderamen addiscas. Sic enim decens est ut ab imis inchoans ad summa proveharis, non ut a summis incipiens ad ima dilabaris. Quod cum nostris temtis virtutum pennis possis alas in activae vitae moderatione deponere, et easdem in altitudinem contemplationis elevare. Vale. Apud fratrem Lambertum habe me excusatum, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
inanit̾ inflatum sagittis acutis uuluc¬
rauit. et ad tantã humilitatẽ ꝑdomure
ut iã adpetias montiũ confugias. & ab
ira agni abscondi desiderans. ab eis uiã
salutis ardent̃ inquiras. Et quia deco¬
rẽ domus deidiligere. et deualle lacͥ¬
marum ascendens canticũ graduũ can¬
tare cȩpisti qđ ip̃e ꝑte nosti solũ hoc sr̃¬
ẽ. ut cũ apło ꝗq̃ retͦ sunt oblitꝰ. inanten¬
orate extendas. donec ad montẽ beche
iurtutũ ascensione ꝑuenias. ubi sepe¬
dilec tũ fugientẽ desidii lacrimis ꝓse¬
quaris. et aliquando reuertentẽ. in
qͣsit aptꝰ uite modus uł qͥs locus ad
ambulandũ inuia dĩ sit eligñdus. sic
affecto utinc̃ es nec tuafr̃nitas qͣsiuit.
neq ip̃c scire possum. nͥ me pullance
adostiũ cordistui tuos estus ip̃e ꝓferres
et inquouetus homo resistat. qͦminus
Qđ licet aliqua ratione impedience
adp̃sens fieri nõ cõtingat. dm̃ tam̃ ꝓa
mabili fr̃nitatetua rogabo. ut qui
inpectore tuo tẽplũ suũ inchoauit

Expanded text:
sagittis acutis vulneratum, ad tantam humilitatem perdomuit ut jam ad petras montium confugias, et ab ira Agni abscondi desiderans ab eis vitam salutis ardenter inquiras. Et quia decorem domus Dei diligere, et de valle lacrymarum ascendens canticum graduum cantare coepisti, quod ipse per te nosti, solum hoc superest ut cum Apostolo quae retro sunt oblitus in anteriora te extendas , donec ad montem Bethel virtutum ascensione pervenias , ubi dilectum fugientem desiderii lacrymis prosequaris, et aliquando revertentem intequis sit aptus vitae modus, vel quis locus ad ambulandum in via Dei eligendus sit affecto uti nunc es, nec tua fraternitas quaesivit, neque ipse scire possum, nisi me pulsante ad ostium cordis tui, tuos aestus ipse proferres, et in quo vetus homo resistat, quominus res. Quod 18 licet aliqua ratione impediente ad praesens fieri non contingat, Deum tamen pro amabili fraternitate tua rogabo, ut qui in pectore tuo templum suum inchoavit,
Abbreviated transcription (Latin):
cipiis meliores exicus apponidesidõ.
simul obsecro. ut pusillanimitatẽ
meã in alto remigantẽ. et pene aliqͣn¬
do naufragantẽ deportu tranqͥllita¬
tis tuȩ orationib in ies. salutarib
monitis aliqͣndo consoleris. Notũ eñi
ut pote parũ uidentẽ. parũ parien¬
tẽ .s multũ exasꝑantẽ. Quarũ moles¬
tiarũ tedio freq̃nt̃ affectus. retro¬
spectaqͥetis amisse pulcritudine gͣ¬
uit ingemisco. & datis mͥ columbe pẽ¬
nis auolareq. it̾umet it̾um uacare
desidero. Inqua ꝑturbatione solum
mͥ refugiũ ẽ. orare. et eũ expectare qͥ¬
me saluũ faciat apusillanimitate
sp̃c et tempestate. acuiꝰ uoluntate
sidissentirẽ nõtimerẽ. tãto oneri ĩ¬
traherem. Cũgͦ ate ad pardes nr̃as
transierint uł redierint aliqui. fac
ut uideã interiorẽ hominẽ tuum
inlittens tuis. sic̃ exparte uidisti mcũ ĩ
meis. Decȩt̃o cõmendo frẽm istũ porti¬

Expanded text:
cipiis meliores exitus apponi desidero. cipiis meliores exitus apponi desidero. Simul obsecro, ut pusillanimitatem meam in alto remigantem, et pene aliquando naufragantem, de portu tranquillitatis tuae orationibus juves, salutaribus monitis aliquando consoleris. Notum enim utpote parum videntem, parum parientem, sed multum exasperantem. Quarum molestiarum taedio frequenter affectus, retrospecta quietis amissae pulchritudine graviter ingemisco, et datis mihi columbae pennis avolare , iterum vacare desidero. In qua perturbatione solum mihi refugium est orare, et eum exspectare qui salvum me faciat a pusillanimitate spiritus et tempestate . A cujus voluntate si dissentire non timerem, tanto oneri imtraherem. Cum ergo a te ad partes nostras transierint vel redierint aliqui, fac ut videam interiorem hominem tuum in litteris tuis, sicut ex parte vidisti meum in meis. De caetero commendo fratrem istum porti
Abbreviated transcription (Latin):
uo canocensis ȩccłe nonsatis aptus
minist᷑. fr̃i manegaldo sic crucẽ xp̃i
portare: ut eius remigiomare huius
mundi ualeat transfretare. Qm̃ pꝰ
multos circuitꝰ leuẽ xp̃i sarcinã subi¬
re. et cõtẽpto mundi flore indomo
dĩ abiecce uiuere elegisti. sciensqͥa
meliꝰẽ. modicũ iustosuꝑdiuitias
peccatoꝵ multas: diumȩ bonitati
qͣ humilib dat grãm gratesexsolui¬
mus. et ut de cõmissot calento tãꝗͣ
sidelis nũmulariꝰ creditori tuomul¬
tiplicẽ referas usurã. eandẽ diuinã
bonitatẽ intensius obsectamꝰ. Sic i
ratiõis ordo poscebat. ut qͥuerbo
adiuã uitȩ plurimos informaueraᷤᷤ.
diqͣs aliquando c̃formares et cũ¬
firmares exmplo.⁊ qͥ desemine patͥs
iacob tanꝗͣ. ⁊elpha inueterata & an¬
chillari cõsuetudine philosophandi fi¬
lios ꝑeꝑas. iã de eiuso ẽ patrissemine
tanquã speciosa rachel exintue uisi
dẽ nõ docco. aqua mag̃ doceri indigeo.
s fr̃nis ꝓfectib congaudens bonis pͥn¬

Expanded text:
IVO, Carnotensis Ecclesiae non satis aptus minister, fratri MANEGALDO, sic crucem Christi portare ut ejus remigio mare hujus mundi valeat transfretare. Quoniam post multos circuitus levem Christi sarcinam subire, et contempto mundi flore in domo Dei abjecte vivere elegisti, sciens quia melius est modicum justo, super divitias peccatorum multas , divinae bonitati, quae humilibus dat gratiam, grates exsolvimus, et ut de commisso tibi talento, tanquam fidelis nummularius, creditori tuo multiplicem referas usuram, eamdem divinam bonitatem intensius obsecramus. Sic enim ordo rationis poscebat ut qui verbo ad viam vitae plurimos informaveras, aliquos aliquando conformares et confirmares exemplo; et qui de semine patris Jacob tanquam Zelpha inveterata et ancillari consuetudine philosophandi filios pepereras, jam de ejusdem patris semine tanquam speciosa Rachel ex intimae visioidem non doceo, a qua magis doceri indigeo; sed fraternis profectibus congaudens, bonis prin
Abbreviated transcription (Latin):
NSeloo reuerendo cantuanen
lium orationũ munus. Qũauis placu¬
gioso onerosã minus ẽẽ. memore eorũ
quos aliquando in xp̃o dilexerat. uł
na ȩccłasticoꝵ negotiorũ instantia cõ¬
qͥb possumꝰ uehiculis admencẽ redu
cere. ut pote qͥtiuis desid̾amꝰ orationib
fulciri. :⁊ copiis si necesse fuerit releua¬
ri. Asticimꝰ eni hoc anno ꝓmulta inte
beniuolentia monachis beccensib cotͣ
molismenses. quantũ ratione ⁊ aucdo¬
ritate susfragante pociumꝰ. & iã depi¬
xiacensi monasterio plenã ꝑnos cõse¬
cuti fuissent iusticiã: nͥ qđ priꝰ affec¬
tant regis captare beniuolentiam.
d ecȩt̾o cõmendo pat̾nicatituȩ frẽm
tiã cũfrm̃ ad partesistas directũ. ut
inquo indiguerit cõsilio cũ munias
& auxilio. Si aut̃ seruitiũ nr̃m maliqͥ
tue scĩtati fuerit cõmodũ: obȩdicur

Expanded text:
ANSELMO, reverendo Cantuarienlium orationum munus. Quamvis placugioso onerosam minus esse memorem eorum quos aliquando in Christo dilexerat, velna ecclesiasticorum negotiorum instantia conquibus possumus vehiculis ad mentem redu utpote qui tuis desideramus orationibus fulciri, et copiis si necesse fuerit relevari. Astitimus enim hoc anno pro multa in te benivolentia monachis Beccensibus contra Molismenses, quantum ratione et auctoritate suffragante potuimus. Et jam de Pixiacensi monasterio plenam per nos consecuti fuissent justitiam, nisi quod prius affectant regis captare benivolentiam. De caetero commendo paternitati tuae fratrem tiam confratrum ad partes istas directum, ut in quo indiguerit consilio, eum munias et auxilio. Si autem servitium nostrum in aliquo tuae sanctitati fuerit commodum, obeditur
Abbreviated transcription (Latin):
ensium ep̃o. Iuohumilis carno¬
tensis eccłiȩ seruus. sał. Liberalitatiᷤ
tue famã simulationis fucopalliata.
Qua fidutia ꝑẜuillelmũ scĩ satyrip̃¬
positũ uasculũ crismale cuiꝰ forma
nr̃is artificib erat ignota atua mu¬
nificentia postulaui. et sine dilatio¬
ne impetraui. Qđ mͥ gratiꝰ fec̃ caritaᷤᷤ
tlantis. quã appecitus postulãtis.
Unde quotiens mͥadusus necessarios
ante oculos ponit᷑. tui memoria dulcĩt
mͥ ad ment̃c reuocat᷑. ⁊ fr̃na caritas ad
rependendã uicẽ si õportu nitas se offer¬
ret excitatur. Unde postulo fr̃nitat̃
tuã. ut & tumemoriã cũfr̃is intua m̃te
reponas. quatinꝰ ÷ orationũ munꝰ desi¬
deranti porrigas. & utrũ ap̃te banc
grãm ĩpetraueri: aliqͦ signo ostũdas.¬

Expanded text:
ensium episcopo, IVO, humilis Carnotensis Ecclesiae servus, salutem. Liberalitatis tuae fama nullo simulationis fuco palliata,Qua fiducia per Gullielmum Sancti Satyri praepositum, vasculum chrismale, cujus forma nostris artificibus erat ignota, a tua munificentia postulavi, et sine dilatione impetravi. Quod mihi gratius fecit charitas dantis quam appetitus postulantis. Unde quoties mihi ad usus necessarios ante oculos ponitur, tui memoria dulciter mihi ad mentem revocatur, et fraterna charitas ad rependendam vicem, si opportunitas se offerret, excitatur. Unde postulo fraternitatem tuam, ut et tu memoriam confratris in tua mente reponas, quatenus et orationum manus desideranti mihi porrigas, et utrum apud te hanc gratiam impetraverim, aliquo signo ost
Abbreviated transcription (Latin):
Inqͦa illi fr̃i nõmodicã intulistis uere¬
cũdiã. & a mico ũo ñominimã fecis¬
tis inuiriã. Nõ eñi erat tña p̃cũ instã¬
cia. ab amico postulandꝰ. qͥ adiniuriãdo¬
ni & donantis tam facile mutata sña
fuerat refutandꝰ. Nec satis tuent᷑ fr̃ni
dis alatri interfuimus. q̃ confirmant
qd schab̾e dicebat ex legitima cõcessiõe
quoꝵdã monachoꝵ. qͥut audiuimuᷤ
qͥctã possessiõem clicoꝵ apꝓbant. mo¬
nachoꝵ uͦ scĩ cypriani intrusionẽ ꝓs¬
sus imꝓbant. Ad hoc enĩ p̃dictus abħ
pͥoratus ciadño papa concedet᷑. Qđ
dñs papa nob̃ reclamãtib. & lib̾tatẽ¬
dicoꝵ ꝓposse nr̃o defendentib facere
noluit. precauens sicut ip̃e dicebat.
ne subhac occasione p̃dictus abb̃ cle¬
fertis iniuriã. qͥmonachoꝵ ordinẽ
ad tam ruinosam suꝑbiã erigitis. ut
tanta deb ẽc̃. excellentia. ut scđm
beatũ Augustinũ uix etiã bonus mo¬
nachus boñ dicũ faciat. Sedqͥa cłicũ

Expanded text:
tis verecundiam, et amico vestro non minimam fecistis injuriam. Non enim erat tanta precum instantia ab amico postulandus, qui ad injuriam doni et donantis tam facile mutata sententia fuerat refutandus. Nec satis tuentur vestrdis a latere interfuimus, quae confirmant quod se habere dicebat ex legitima concessione quorumdam monachorum, qui ut audivimus quietam possessionem clericorum approbant, monachorum vero Sancti Cypriani intrusionem prorsus improbant. Ad hoc enim praedictus abbas prioratus ei a domno papa concederetur. Quod domnus papa nobis reclamantibus, et libertateo posse nostro defendentibus facere noluit, praecavens, sicut ipse dicebat, ne sub hac occasione praedictus abbas clefertis injuriam, qui monachorum ordinem ad tam ruinosam superbiam erigitis, ut tanta debet esse excellentia, ut secundum beatum Augustinum: « Vix etiam bonus monachus bonum clericum faciat. » Sed quia clericus
Abbreviated transcription (Latin):
uł benedicentis in cõmodo. Monachi it
benedictio. ñẽ. manus impositio. ułali¬
cuiꝰ sacram̃ti ex aplãca traditione çle¬
bratio. nec aliã iim mͥhab̾e uideret᷑.
quã suꝑ pent̾ntẽ absolutio. uł suꝑpo
płm sacerlotis oratio. Dic̃ eñib̾atꝰ iero¬
nimꝰ. Monachus nõ ẽ officiũ docentis &¬
s plangñtis. qͥse ⁊ mundũlugeat. Sic̃
gͦ monachus in hoc officio sibi soliꝓdest.
ita exgr̃a uocantis solus adh officium
accede potest. nec p̃iudicat adsalutẽ.
ipiat benedictionẽ. quia uerũ mona¬
chum nulla exterior fac̃ adiectio. nisi
mũdi cõtemptus & plena dĩ dilectio.
Quod in pͥncipib huiꝰ ordinis paulo
uidelicet ⁊ antonio & multis aliis egip¬
tis monachis facile apparet.quinul¬
lam ap̃cedente abbate uł monacho
suscipientes benedictionẽ. ꝑfectam
abeo qͥhabitare fac̃ monachosĩdomo.
sui laboris cõsecuti st̃ recͥbutionem.
U uͦpꝰ ea multiplicatis monacboꝵ cõ¬
ordo quanto firmiꝰ in cõspectu digho

Expanded text:
o. Monachi enim benedictio non est manus impositio, vel alicujus sacramenti ex apostolica traditione celebratio. Nec aliam vim habere mihi videtur, quam super poenitentem absolutio, vel super populum sacerdotis oratio. Dicit enim B. Hieronymus: « Monachus non habet officium docentis sed plangentis, qui se et mundum lugeat. » Sicut ergo monachus in hoc officio sibi soli prodest, ita ex gratia vocantis solus ad hoc officium accedere potest, nec praejudicat ad salutem, cipiat benedictionem, quia verum monachum nulla facit exterior adjectio, nisi mundi contemptus et plena Dei dilectio. Quod in principibus hujus ordinis, Paulo videlicet et Antonio, et multis aliis Aegyptiis monachis facile apparet, qui nullam a praecedente abbate vel monacho suscipientes benedictionem, perfectam ab eo qui habitare facit monachos in domo, sui laboris consecuti sunt retributionem. Quod vero postea multiplicatis monachorum connasticus ordo quanto firmius in conspectu Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ modi nichil eẽ. aliud. quã q̃dam
religionis uincła humant instabilita¬
te ꝓuisa. Qm̃ om̃is ciaditio religionis
nouitate & raritate uiget ⁊ floret. an¬
tiqͥtate uͦ & numerositate nͥ districte
liget᷑  seruecur. frigescit & uilescit.
Unde indiscretione abbũ hoc mͥponẽ¬
dum uidet᷑. utrũ debeant ꝓfessioẽs
corã aliis factas. uł benedictiones ab
aliis datas insuap̃sentia iterare. quia
nõ ẽ. ħ ȩccłastica sacramenta icerando
iuolare. s ꝓ instabilitate ꝑsonarum
chi benedictio. eẽt cõsecratio. etiã ap̃
cuniacenses ap̃ qͦs ut asseris ẽ. ista cõ¬
suecudo. nulla ꝓrsus fieri posset be¬
nedictiõis it̾atio. Unde nec cõsecratio
Dixi dȩꝓposita questione qđ sensi: et
quantum mͥ uidet᷑ innullo aratiõe
uł auctoritate dissensi. Ual. Et qͦmͦ
ieris. uł redieris. uł qđ audieris dc
cõcilio dñi papȩ m̃ rescribe.

Expanded text:
hujusmodi nihil esse aliud quam quaedam religionis vincula, humanae instabilitati provisa. Quoniam omnis traditio religionis novitate et raritate viget et floret, antiquitate vero et numerositate, nisi districte ligetur et servetur, frigescit et vilescit. Unde in discretione abbatum hoc mihi ponendum videtur, utrum debeant professiones, coram aliis factas, vel benedictiones, ab aliis datas, in sua praesentia iterare, quia non est hoc ecclesiastica sacramenta iterando violare, sed pro instabilitate personarum chi benedictio esset consecratio etiam apud Cluniacenses apud quos ut asseritis est ista consuetudo, nulla prorsus fieri posset nedictionis iteratio. Unde nec consecratio Dixi de proposita quaestione quod sensi, et quantum mihi videtur, in nullo a ratione vel auctoritate dissensi. Vale, et quomodo ieris vel redieris, et quod audieris de consilio domni papae
Abbreviated transcription (Latin):
nͥuitarẽ pliritatẽ epłe. Nec tam̃ ista
dicendo monachoꝵ religioni qͥetrahi¬
mus. immo itt ucri monachi sint. idc̃
ut uere singłarẽ seccent᷑ uitã cotam̃¬
te desid̾amus. Laudamꝰ quidt̃ cos.
ec beatos eos ẽẽ. ꝓfitemur. siñtiãs gre¬
diant᷑ terminos apatͥb suis positos.
et tͣc magis ẽe. beatos. cũ subẽc. mag̾
studuerint quam preeẽ. cũ humilitaᷤ
et obedientia sit eoꝵ summa ꝓuectio.
cer attendite. crordinẽ dicoꝵ inquo
ad meliora ꝓuocando honorate. et nul¬
li alii ordini eũ contra morẽ ȩccłasticũ
subiugari ꝑmittite. Uał. Cap̃.xxiiii.¬

Expanded text:
itaremus prolixitatem epistolae. Nec tamen ista dicendo, monachorum religioni detrahimus, imo ut veri monachi sint, id est, ut vere singularem sectentur vitam, tota mente desideramus. Laudamus quidem eos et beatos esse profitemur, si non transgrediantur terminos a patribus suis positos ; et tunc magis esse beatos, cum subesse magis studuerint quam praeesse, cum humilitas et obedientia sit eorum summa provectio, ter attendite, et ordinem clericorum, in quo ad meliora provocando honorate, et nulli alii ordini eum contra morem ecclesiasticum subjugari permittite. Vale. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
tur et meritũ. nosaut̃ habcamus ꝑ¬
Hylarios. Macharios. Et alibi. Michi
oppidũ carcer. et solitudo paradisꝰ
ẽ. Quid desid̾amus urbiũ freq̃ntiã.
qui desingłaritate censemu : Possemꝰ
inhc modũ multa colligere depͥuile

Expanded text:
tur et meritum. Nos autem habeamus pulianos, Hilarios, Macharios. » Et alibi: « Mihi oppidum carcer, et solitudo paradisus est. Quid desideramus urbium frequentiam, qui de singularitate censemur? » Possemus in hunc mod
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓseq̃nte decrem pati ꝓlege dĩmei.
nec ulla rͣoẽ cogente uolo eiẽe.cõsñ¬
caneus inculpa. qͥ nolo eẽ. cõsorsin
pena. Angłs magni cõsilũ & sp̃c for¬
titudinis sit uob̾cũ. ut recta sapi¬
atis. ⁊ recta faciatis. Ual̾ Capł¬
ut ñstudeat bonacõuellere. Sifr̃¬
nitatẽ urãm in ius uocare possemũ.
quantũ saluo caritatis iuncdõfieripoᷤ¬
sec iure a uob̾ multas expostulare¬
mus iniurias. particõmunes. partĩ¬

Expanded text:
et prosequente, decrevi pati pro lege Dei mei, et prosequente, decrevi pati pro lege Dei mei, nec ulla ratione cogente volo ei consentaneus in culpa esse, qui nolo esse consors in poena. Angelus magni consilii, et Spiritus fortitudinis sit vobiscum, ut recta sapiatis et recta faciatis. Valut non studeat bona convellere. Si fraternitatem vestram in jus vocare possemus, quantum salvo charitatis vinculo fieri posset, jure a vobis multas expostularemus injurias, partim communes, parti
Abbreviated transcription (Latin):
de cͥmine ꝑurui. qͥnulli hodic uiuẽ¬
ttũ aliqñdo uram̃tũ feci. S nolo
exẽplũ ẽẽ. cȩt̾is recedendi ab ordinc.
neq sanũ c̃silium ẽ. ꝓincerto cõmo¬
do uł nullo. certisꝑicłis me oppon̾e.
Conductũ eñi adño meorege qͣsiui.
nec hab̾e potui. Quantũ uͦexinten¬
tatis minis intelligo. ñliceret mͥ in
dientia tantã iã sentios eueritatem.
ut ꝑuriũ arguar incurrisse. ⁊ ma¬
iestatẽ regiã minuisse. Qd̃ ut pace
uulnꝰ fom̃tis incurabile tãꝗͣ pumed¬
cicaut̾iis cõpet̾ntib dissimulant urer.
uł medicinali ferrop̃cide. In qͣsña si¬
mecũ firmit᷑ fuissetis. iãegrotũ nĩm
adsanitatẽ ꝑduxissecis. Qd̾ ꝗͣdiu dif¬
fercis. uidete si fidelitatẽ quã debe¬
tisplenit᷑ exibetis. si officũ ur̃i munꝰ
expletis. Faciat gͦ dñs rexaduersum
paruitatẽ meã quantã dõ ꝑmitten¬
te libuerit. clicuerit. includat. ex¬
cludat ꝓscribat. inspirante dĩ gr̃a

Expanded text:
de crimine perjurii, qui nulli hodie viventium aliquando juramentum feci. Sed nolo exemplum esse caeteris recedendi ab ordine, neque sanum est consilium pro incerto commodo vel nullo certis periculis me opponere. Conductum enim a domino meo rege quaesivi, nec habere potui. 17 Quantum vero ex intentatis minis intelligo, non liceret mihi in dientia tantam sentio jam severitatem, ut perjurium arguar incurrisse, et majestatem regiam minuisse. Quod ut pace vulnus fomentis incurabile tanquam pii medici cauteriis competentibus dissimulant urere, vel medicinali ferro praecidere. In qua smecum firmiter fuissetis, jam aegrotum nostrum ad sanitatem perduxissetis. Quod quandiu differtis, videte si fidelitatem quam debetis pleniter exhibetis, si officii vestri munus expletis. Faciat ergo dominus rex adversum parvitatem meam, quantum Deo permittente libuerit et licuerit, includat, excludat, proscribat, inspirante Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
apłicã fuerit tantũ appellatũ. Et ne¬
gandaẽ. accusantib licentia cͥmmnan¬
Postremo. qiua nõ deueritatis tͥmite.
s de odii fomite mea ꝓcedit accusatio
apłicã sedẽ appello: qd̾ om̃ib ĩcͥmine
pulsatis apłica cõcedit auctoritas. ut
ꝑse aut ꝑuicariossuosloco⁊ tempore
qđ mͥ p̃scripserit causã meã digcitiat.¬

Expanded text:
 fuerit tantum appellatum. » Et: « Neganda est accusantibus licentia criminanPostremo quia non de veritatis tramite, sed de odii fomite mea procedit accusatio, apostolicam sedem appello. Quod omnibus in crimine pulsatis apostolica concedit auctoritas, ut per se, aut per vicarios suos loco et tempore, quod mihi praescripserit, causam meam d
Abbreviated transcription (Latin):
inuitassetis ad cociliũ. prescrti cuiꝰfa¬
cinꝰ ignoratis aut flagitiũ. Primo qͥa
inuitauerunt me qͥdã ep̃i. nõ cõꝓuin¬
ciales mei. qͥs ñ auctoritate apłica mei
iudices ẽẽ. nõdebent. cũꝑegͥna udi¬
tia nulliꝰ eẽ. momẽti decrecoꝵ parit̾
& canonũ generali sanctione decernã
causã mẽa extra ꝓuintiã. qd̾ cũ mul¬
tissanctiõib scõꝵ patrũ p̃cifũ sit. u¬
nã exmultis beati Stephani pape ⁊
dnis bicepsutͥusq intẽtionẽ reub̾et. ĩ¬

Expanded text:
invitassetis ad concilium, praesertim cujus facinus ignoratis aut flagitium. Primo, quia invitaverunt me quidam episcopi non comprovinciales mei, qui sine auctoritate apostolica mei judices esse non debent, cum peregrina judicia nullius esse momenti decretorum pariter et canonum generali sanctione decernat causam meam extra provinciam. Quod cum multis sanctionibus sanctorum Patrum praecisum sit, unam ex multis beati Stephani papae et dius biceps utriusque intentionem reverberet, in
Abbreviated transcription (Latin):
iungi. cõsulat᷑ iere. ad occeanũ
scribens. Ap̃ nos qͦd ñ licet femi¬
nis eque ñ licet uiris. ⁊ eadẽ ser¬
uitus pari conditione censetur.
puniri oportuerit qͣntomag̾ ad
hos ꝑtinet ⁊ uirtute uincere.⁊
exẽplo reg̾e feminas. It. N erit cur¬
pis neq difficilis ⁊̃ pꝰ patͣta atq
purgata adult̾ia recõciliatio cõ¬
iugiũ ubi ꝑ claues regni celoꝵ

Expanded text:
anum scribens : « Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet et viris, et eadem servitus pari conditione censetur. puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. » Item : « Non erit turpis neque difficilis etiam post patrata atque purgata adulteria reconciliatio conjugum; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bmatũ adhesit cuidã mulieri pꝰea
uͦ cũ eadẽ muliere infirmitate cor¬
repta pactũ conuigale dato anulo
initt. hoc respõdemꝰ prudentie
ur̃e qͥa ex maiore parte cõuigii sac̃¬
m̃tũ impleuit. q pꝰea nͥ adułtium
int̾cessiss: lege diumna ⁊ humana
ꝓhibente solui ñ potuit.  Und̃
axb̃. in libro de bono cõuigali.
Dosse sane fieri nuptias ex male
conuinctis. honesto pꝰea plãcito
ꝯseq̃nte manifestũ est.  Idẽ in
codem. Solet queri cũ masculꝰ
⁊ femina nec ille maritꝰ nec illa¬
Ambie ad iuirginitatis exortati¬
onẽ. Besponsata uiro cõuigis
nom̃ accepit. Cum enĩ initiatur

Expanded text:
m adhaesit mulieri, postea vero cum eadem muliere infirmitate correpta pactum conjugale dato annulo iniit , hoc respondemus prudentiae vestrae, quia ex majori parte conjugii sacramentum implevit, quod postea nisi adulterium intercessisset, lege divina et humana prohibente, solvi non potuit. Unde Augustinus in libro De bono conjugali: « Posse sane fieri nuptias ex male conjunctis, honesto postea 63 placito consequente, manifestum est. » Idem in eodem: « Solet quaeri cum masculus et femina, nec ille marit» Ambrosius ad virginitatis exhortationem: « Desponsata viro conjugis nomen accepit. Cum enim initiatur
Abbreviated transcription (Latin):
pͥotiꝰ laudandꝰ qͥ ex mala bonam
fec̃it. N enĩ qͥ bonꝰ ꝑman⁊ ip̃e
polluitur si societur malo. s qͥ
incarie copulatũ. s. fornicariã
assũpsisse pudicitiã quã antea
tentus collige potest ur̃a pruden¬
tia int̾ p̃taratas ꝑsonas uerũ fuis¬
se conubiũ. ⁊ si uir alt̾am duxe¬
rit. uł mulier alt̃i iipserit ma¬
nifestũ eẽ adult̾uũ. si uͦ ex con¬
sensu recõciliati fuerĩt nullum
esse flagituim. De m pentẽte

Expanded text:
potius laudandus qui ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet, ipse polluitur, si societur malo, sed qunicariae copulatum, sed fornicariam assumpsisse pudicitiam, quam antea rudentia inter praetaxatas personas verum fuisse connubium, et si vir alteram duxerit, vel mulier alteri nupserit, manifestum esse adulterium; si vero ex consensu reconciliati fuerint, nullum esse flagitium. Valete. E
Abbreviated transcription (Latin):
Nicolaus hẏcmaro ep̃o. Suffi¬
ciat ẜ leges solus eoꝵ cõsensus
quoꝵ de coniunctionibꝰ agr̃. Q
consensus si solꝰ in nuptus forte
defuerit cetͣa omia ÷ cũ ip̃o coi¬
tu celebrata frustantur. ioħe
crisostomo magno doctore testã¬
te qui ait. matrimoniũ ñ facit
talib instrum̃ti affectione mari¬
tali uxorẽ duxerit ñ audeat si¬
ne causa legib cognita repudi¬
uellarũ. Si qͥs diuinis tactũ scͥp¬
turis uiraiu̾it mulieri se eam le¬
gitimã irxorẽ habit᷑um. Esi in
oratorio tale sacm̃tũ dedit sit
illa legitima uxor ꝙͣ uis nulla
dos. nulla scͥpt᷑a alia int̾posita

Expanded text:
Nicolaus Hicmaro episcopo . Sufficiat secundum leges solus eorum consensus, quorum de conjunctionibus agitur. Qui consensus si in nuptiis solus forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore testante, qui ait : Matrimonium non facit talibus instrumentis, affectione maritali uxorem duxerit, non audeat sine causa legibus cognita repudiut. c. 1. Si quis divinis tactis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturum, vel si in oratorio late sacramentum dederit, sit illa legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia interposita
Abbreviated transcription (Latin):
pater apposui ne quis ignoret qͣntis or̃o est ura
penculis ereptuni me confitear: habeo qͥ atq
aram iam ductum ꝯplexus cem si consult pͥp
pontificis onus amoliri ꝑimsisset. Ille duni me
remisit: adͥ laborem inuidit glam. Nom impu¬
tet ei deus. Interim in umbra alarum tuarum
de lacu miserie ⁊de luto feas. atq dican eece ne

Expanded text:
Pater, apposui, ne quis ignoret quantis oratione vestra Pater, apposui, ne quis ignoret quantis oratione vestra periculis ereptum me confitear. Habeo igitur aaram, iamdudum complexus essem, si consultus Papa Pontificis onus amolliri permisisset. Ille dum me remisit ad laborem, inuidit gloriam. Non imputet ei Deus. Interim in vmbra alarum tuarum de lacu miseriæ, & de luto fæcis, atque dicam, Ecce ve
Abbreviated transcription (Latin):
anmum dico atq habeo: qͦd michi
ur̃e sacrarium familiaritatis aꝑuis¬
t̾ĩ. In co susceptus multis ⁊ magnis exꝑtus
sum ꝑiculis. qͣntum ualet dep̃catio iusti as¬
sidua. Hinc ⁊ soli debeo qͦd insidias mͥ ro¬
ma redcinta dispontas intactͥus ꝑtrinsi
qͦd ingentes ⁊ uigeutes maris ꝓcellas illesus
tuasi. qͥd ñ incidi in barbaros spiratas iaruali
forma deforines ferina crudelitati hominem diffi¬
centes ⁊ siꝙꝑ omĩa ꝙ̃ gaudentes. nulia se cũ ip̃ia¬
nis babere consaetia. hii catholice religionis exꝑ¬
tes. ⁊ hostes: innsulam beatissimi honorati sa¬
cratissimo dic pentecostes: ⁊multi nauib delati
sunt. Ibi ad fundam̃tũ monasterio penitus eu̾se
⁊ ami monachoꝵ gladio ꝑcussi acideriutt:
Reliqui sunt ⁊ latibulis ⁊ turre ꝓxima ꝯsulti:
Tadem dic de p̃fata insula meuentus expulerat:
Ita de ipsis pene leonũ faucib euulsus. auspica¬
to cursu magolonam nauigaui: ħ ideo scissime

Expanded text:
MVM duco atq. habeo, quod mihi vestræ sacrarium familiaritatis aperuistis. In eo susceptus multis & magnis expertus sum periculis, quantum valet deprecatio iusti assidua. Huic & soli debeo quod insidias mihi redeunti Roma dispositas intactus pertransij, quod ingentes, & vrgentes maris procellas illęsus euasi, quod non incidi in barbaros pyratas laruali forma deformes, ferina crudelitate hominem diffitentes, super omnia etiam gaudentes, nulla se cum Christianis habere consortia. Hi Catholicæ Religionis expertes & hostes, in Insulam beati Honorati sacratissimo Pentecostes die, & multis nauibus delati sunt. Ibi ad fundamentum Monasterio penitus euerso plurimi Monachorum gladio ceciderunt: reliquis & latibulis & turre proxima consultum. Eadem die de præfata Insula felix me ventus expulerat. Ita de ipsis pene leonum faucibus euulsus, auspicato cursu Magolanam nauigaui. Hæc ideo, sanctissime
Abbreviated transcription (Latin):
tia sał: dił. Be milite qui ante
legitunas nptias cũ sorore uio¬
ris sue concubuit ⁊ culpã suam
publice confessus est: hoc pat̾ni¬
tati ur̃e respondeo qͦd uos bñ nos¬
tis qͥa s publicã gessit infamĩa
⁊ aduersus honestam ꝑsonã nec
accusare de cet̾o pot̾ nec testifica¬
ri. Uerũ qͥa nemo cͥminosus con¬
fessionẽ facere pot̾ nͥ aut de flagi¬
tio uit de facinore. negare ñ
possumꝰ qͥn confessio nes qͣs ꝓdei
timore ⁊ sua salute adu̾sum se fa¬
ciunt penitentes recipiamꝰ.⁊ qͥn
eis legitimas penitentias mum¬
gamꝰ quas si eis denegaremꝰ: nmai
ꝑmittmꝰ. bonũ coniugale qͦd nat᷑a
⁊ lege ab mitio sanccitũ ẽ ꝑiculose

Expanded text:
tionem. De milite qui ante legitimas nuptias cum sorore uxoris suae concubuit, et culpam suam publice confessus est, hoc paternitati vestrae respondeo quod vos bene nostis, quia sibi publicam ingessit infamiam, et adversus honestam personam nec accusare de caetero potest, aut testificare. Verum, quia nemo criminiosus confessionem facere potest, nisi aut de flagitio aut de facinore, negare non possumus quin confessiones quas pro Dei timore et sua salute adversum se faciunt poenitentes, recipiamus, et quin eis legitimas poenitentias injungamus; quas si eis denegaremus, invipermittimus, bonum conjugale quod natura et lege ab initio sancitum est, periculose
Abbreviated transcription (Latin):
uunt sollicite querentes utrũ clei¬
rici regular̃ uuientes parrochias
reg̾e possint: ⁊ animarũ hab̾e
custodiã. Quib hoc respondi qͥa
in pͥmitiua eccłia nullꝰ constitutꝰ
ẽ rector animarũ nͥ de cõmuni
uita assũptus. Quia nemo rectꝰ
custos p̃ponitur uite aliene: qͣm

Expanded text:
vunt, sollicite quaerentes utrum clerici regulariter viventes parochias regere possint, et animarum habere custodiam . Quibus hoc respondi, quia in primitiva Ecclesia nullus constitutus est rector animarum, nisi de communi vita assumptus, quia nemo rectius custos praeponitur vitae alienae quam
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ iuram̃tũ diftrictis sacram̃tis
p̃sentes hoc flagitiũ cognouerĩt:
sine q̃ fioei sue argum̃to rei ue¬
ritatẽ astruere possunt: cõfessio
noua genera morboꝵ noua q̃rere
eiꝑim̃ta medicam̃toꝵ. Cũ gͦ con¬
fessio illa ita fuerit ꝯꝓbata: iam
constabit incestuosum fuisse con¬
uigiũ. Incestis autẽ conunctiõib
scd̾m canones nich uenie reserua¬
imus: nͥ cũ flagitiosũ cõiugiumt
separatione sanauerint. Ipse autẽ
conuigii uiolator ⁊ accusator om̃i
ꝑacte penitentie sine conugio
maneat. mulier autẽ pudicitie
Ita quidẽ ⁊ confessiomi satisfacie¬
mus. ⁊ ꝯiugii bono in fut᷑um u¬
tilit̾ ꝓuidebimꝰ. Hec utt̾im sine
ullo ocdinis nr̃i dispendio fac̾e
pot̾ ur̃a dispensatio donec suo
temꝑe ad gen̾ale conciliũ. uł
generalem conuertũ ueniamus
nientia ep̃oꝵ tractare ualeamus.
senti qͣd ragesima de qͦdã milite
semꝑ ad gen̾alem audientiã re¬
seruans qͥd statuendũ sit de tali

Expanded text:
st juramentum , districtis sacramentissive quae praesentes hoc flagitium cognoverint, sive quae fidei suae argumento rei veritatem astruere possint, confessio nova genera morborum nova quaerere experimenta medicamentorum. Cum ergo confessio illa ita fuerit comprobata, jam constabit incestuosum fuisse conjugium: « Incestis autem conjunctionibus secundum canones , nihil veniae reservamus, nisi cum flagitiosum conjugium separatione sanaverint. » Ipse autem conjugii violator et accusator omni peractae poenitentiae sine conjugio maneat; mulier autem pretium puIta quidem et confessioni satisfaciemus, et conjugii bono in futurum utiliter providebimus. Haec interim sine ullo ordinis nostri dispendio facere potest vestra dispensatio, donec suo tempore ad generale concilium, vel generalem conventum veniamus, nientia episcoporum tractare valeamus. senti Quadragesima de quodam milite, semper ad generalem audientiam reservans quid statuendum sit de talis
Abbreviated transcription (Latin):
rimus ũ eẽ audiendos qui cłicoᷤ
regularit̃ uiuentes a regimine
anunarũ uidicant repellendos
qͥa seculo renuntiauer̃. s. ideo
potius ad boc sum̃dos qͥa uolup¬
tates ⁊ pompas seculi ꝯtẽpserũt
Non cũ mundi ꝯtͣctus ÷ aĩas a
uiciis auocare ⁊ ad iurtutum
celsitudinẽ ꝓuocare. Ideo cõue¬
uientiꝰ ista docent qͥ ea qͦ dicũt
oꝑe complent: ꝙͣ bii qui sũt
doctores legis ⁊ ñ factores. Non
dũ idoneos ꝓbat. Hoc fr̃ue scrip¬
sĩ dilectiomi ur̃e ut eoꝵ qͥ sua
quer rapacitatẽ adũsus pnsillũ

Expanded text:
rimus non esse audiendos, qui clericos regulariter viventes a regimine animarum judicant repellendos , quia saeculo renuntiaverunt, sed ideo potius ad hoc assumendos, quia voluptates et pompas saeculi contempserunt. Non enim mundi contractus est animas a vitiis avocare, et ad virtutum celsitudinem provocare. Ideo convenientius ista docent qui ea quae dicunt opere complent, quam ii qui sunt doctores legis et non factores legis. Non dum idoneos probat. Haec fraterne scripsi dilectioni vestrae, ut eorum qui sua quaerunt rapacitatem adversus pus
Abbreviated transcription (Latin):
apłicis reguł ñ recedatis. s̃ cõm¬
rinẽ uitã ducentes ⁊ scͥpturas si¬
cras intelligentes que deo uo¬
uistis ad implere studeatis. Ind̾
⁊ papa urbanus in pͥmo decte¬
tali suo. Scimꝰ uos ñ ignorare
fratres qͥa ruta cõmunis inter
bonos ip̃ianos hactenꝰ uiguit
⁊ adhuc gr̃a di uiget maxime
uit̃ eos qͥ in iorte dñi electi suis¬

Expanded text:
apostolicis regulis non recedatis, sed communem vitam ducentes, et Scripturas sacras intelligentes, quae Deo vovistis adimplere studeatis.. » Inde etiam papa Urbanus in primo Decretali suo : « Scimus vos non ignorare, fratres, quia vita communis inter bonos Christianos hactenus viguit, et adhuc gratia Dei viget, maxime inter eos qui in sortem Domini electi su
Abbreviated transcription (Latin):
Giuidoni molism̃sis monast̾ii
abb̃i: sał in dño. Frat᷑ iste p̃sen¬
tium portitor lit̾arum cñ lit̾is
ur̃is ad nos ueniens quã mordi¬
nate uera celando ⁊ falsa ꝓftãd
cum ordiuandꝰ examinaret᷑ ad
sacerdotii culm̃ aspirau̾it lacri¬
estimans ab mordinate accepto
officio penitus cessare quã in¬
in eodẽ ꝑiculose iinistrare. Be
cuiꝰ cordis amuetate ⁊ sollicita ꝑ¬
quisitione qͦd sentio. ⁊ qͦd de ca¬
nomcis scͥpturis collegi fr̃nitati
ur̃e rescͥbo qͥa licet mordinate ac¬
cesserit ad sacrũ ordinem sacm̃ti
lit̃ ꝑsticit. fictus ⁊ solo sacram̃to
sacerdos fuit sͥ ad ꝑnitiem licet
aliis ad salutem. Et si meo riga
canonũ seruaretur om̃i tẽꝑe ab
mordinate accepto officio suspal¬
deretur. Iostq̃ uͦ mutata itentio

Expanded text:
sis monasterii abbati, salutem in Domino. Frater iste praesentium portitor litterarum, cum litteris vestris ad nos veniens, quam inordinate vera celando, falsa profitendo, cum ordinandus examinaretur, ad sacerdotii culmen aspiraverit, lacraestimans ab inordinate accepto officio penitus cessare, quam in eodem periculose ministrare. De cujus cordis anxietate sollicita perquisitione quod sentio, et quod de canonicis Scripturis collegi, fraternitati vestrae rescribo, quia licet inordinate accesserit ad sacrum ordinem, sacramelium perstitit, fictus et solo sacramento sacerdos fuit sibi ad perniciem, licet aliis ad salutem. Et si in eo rigor canonum servaretur, omni tempore ab inordinate accepto officio suspenderetur. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ euisoẽ mercedẽ in salutẽ sempi¬
t̾nam.⁊ eoꝵ regen̾ationẽ uł edifi¬
cationẽ qui ꝑeũ siue consecra¬
ntur siue euangelizantur. Si
autẽ fictus desit quidẽ saluti
qꝰ  auferat se a cogitationibus
eĩ que sunt sine intellectu. mi¬
nisterium tñ ñ deserat qͦd ꝑeum
salutẽ oꝑatur alioꝵ. his ÷ hꝰ mo¬
di palam est p̾sentẽ fratrẽ ad sa¬
cri ordinis ministeriũ nuscdit̾
posse admitti nͥ aluid lateat qͦd
sacris canonib obuiare uideatur.
Uerũ ut tutiꝰ mnuniat᷑ eiꝰ consci¬
eutia expectanda ad hoc pat̾na

Expanded text:
 ejusdem mercedem in salutem sempiternam et eorum regenerationem vel aedificationem qui per eum sive consecrantur, sive evangelizantur. Si autem fictus est, desit quidem saluti ejus, et auferat se a cogitationibus ejus quae sunt sine intellectu; ministerium tamen non deserat, quod per eum salutem operatur aliorum. » His et hujusmodi palam est praesentem fratrem ad sacri ordinis ministerium misericorditer posse admitti, nisi aliud lateat, quod sacris canonibus obviare videatur. Verum ut tutius muniatur ejus conscientia, exspe
Abbreviated transcription (Latin):
ex igitur qͦd debetur: uidł ut
in metropolitano ur̃o obedientĩã
debitam. ⁊ ore ꝓmitcatis data
dext̾a confirmetis. Sic a petro
clño int̾rogante lexacta est
trina confessio. qͥa eo tim̃te p̃ces¬
serat tͥna negatio: Sic petrus
a paulo ⁊ barnaba dext̾am acce¬
ꝑit societatis ut apłatũ sͥ cõmis¬
sum ñ usurparent. s paulus in
gentib petrus in circũcisione
eugłm p̾dicaret: In hunc modũ
si uobis lib satis lic. ut qͦd clebe¬
tis ⁊ corde teuetis ore ꝓmittatis
oris. dicente apło: corde creditur
ad rusticiã ore aitt̃ confessio fit
ad salutem. S aliqͣn cogunt¬

Expanded text:
itur quod debetur , videlicet ut metropolitano vestro obedientiam debitam et ore promittatis, et data dextera confirmetis. Sic a Petro Domino interrogante exacta est trina confessio , quia eo timente praecesserat trina negatio . Sic Petrus a Paulo et Barnaba dextram accepit societatis ut apostolatum sibi commissum non usurparent, sed Paulus in gentibus, Petrus in circumcisione Evangelium praedicaret . In hunc modum, si vobis libet, satis licet, ut quod debetis et corde tenetis, ore promittatis, oris, dicente Apostolo: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Sed aliq
Abbreviated transcription (Latin):
induantur iusticiam. iam ñ fic¬
ri. Uñ aug̃. in libro contra epłam
parmeniani. Hoc pene in om̃ib
talib questionib intelligendum
aodmonemꝰ. qͥa scilic om̃ia sacͥm̃ta
cũ obsũt indigne tractantib. ꝓs

Expanded text:
induantur justitiam , non jam ficri. Unde Augustinus in libro contra epistolam Parmeniani: « Hoc pene in omnibus talibus quaestionibus intelligendum admonemus, quia scilicet omnia sacramenta, cum obsint, indigne tractantibus
Abbreviated transcription (Latin):
cdicam̃toꝵ. noua increm̃ta mor¬
boꝵ. Et si enĩ qͦd absit eugatur
ħ qͦd dictũ ẽ ex aliqua nana oc¬
casione cũ t̾n ñ obsit fidei ⁊ bo¬
nis morib adqͥescendũ ẽ uobis
causa reformande pacis ex de¬
bita humilitate Sic paulus
cõtra ꝓpositũ suũ l&stris ꝑmi¬
sit cucimcidi tymothm ꝓpt̃ sca¬
ndalum uideoꝵ ꝙ uis sciret:
p̃dicaret sacͣm̃tumꝰ cirũcisioniꝰ
xp̃iane religioni ñ ẽ necessariũ.
Tremplo gͦ suo nos docuit qͥa ibi
dispensatio admittenda ẽ ubi ri¬
gor ꝑiculosus est. Possem pła
scribere in hunc modũ: s qͥa
prudentib loquor hec pauca

Expanded text:
a incrementa morborum. Et si enim, quod absit! exigatur hoc quod dictum est ex aliqua vana occasione, cum tamen non obsit fidei et bonis moribus, acquiescendum est vobis causa reformandae pacis ex debita humilitate. Sic Paulus contra propositum suum Lystris permisit circumcidi Timotheum propter scandalum Judaeorum , quamvis sciret et praedicaret sacramentum circumcisionis Christianae religioni non esse necessarium. Exemplo ergo suo nos docuit, quod ibi dispensatio admittenda est, ubi rigor periculosus est. Possem plura scribere in hunc modum, sed quia prudentibus loquor, haec pauca
Abbreviated transcription (Latin):
Guilłmo abbati maioris monas¬
terii ⁊ fratͥb sͥ cõmissis dilectionẽ
in dño. Quod concordia parue
res crescant. discordia autẽ mari¬
me res dilabantur exꝑm̃ito di¬
dicisse credo fr̃nitatẽ tuam. Uñ
cũ ꝑ singulas dim̃siones multis
fuiss cubtts dilatata in unotñ

Expanded text:
GULIELMO, abbati Majoris Monasterii, et fratribus sibi commissis dilectionem in Domino. Quod « concordia parvae res crescant, discordia autem maximae res dilabuntur , » experimento didicisse credo fraternitatem vestram. Unde cum per singulas dimensiones multis fuisset cubitia dilatata, in uno tamen
Abbreviated transcription (Latin):
opera eoꝵ nolite facere. Hult enĩ
⁊ seutentia p̾cepta p̾sidentiũ ad
cathedram ꝑtiñitia obetient̃ in¬
pleri. etiam si tales suit quales
erant pharisei ñ eos factiosa con
cemur apłi pauli qui petro sibi p̾lato
ñ recte incedenti. ad ueritatẽ euan¬
gelii in faciem restitit ñ tñ eum ab¬
iecit. Ubi enĩ subcumbunt hum¬
ana uidicia: diuina ẽ expectanda
ta pace rauioꝵ. ⁊ ipsi qui p̾cisi sũt
unitati eccłe studeant reformari
⁊ nisitoꝵ ramoꝵ societate letari.
Alioqͥn nec precisi inserentur
nec inserti fructificare aut florere
ui canta turbirã concussione
respondeo maioꝵ seutentiis ñ p̃¬

Expanded text:
ra eorum nolite facere . Vult enim haec sententia praecepta praesidentium ad cathedram pertinentia obedienter impleri etiamsi tales sint quales erant Pharisaei non eos factiosa conscemur Pauli apostoli, qui Petro sibi praelato non recte incedenti ad veritatem Evangelii in faciem restitit, non tamen eum abjecit. Ubi enim succumbunt humana judicia, divina est expetenda ta pace ramorum, et ipsi qui praecisi sunt unitati Ecclesiae studeant reformari et insitorum ramorum societate laetari. Alioquin nec praecisi inserentur, nec inserti fructificare aut florere in tanta turbinum concussione respondeo majorum sententiis non p
Abbreviated transcription (Latin):
De inuestituris eccłiarũ qͣs laici
facunt. sententiã p̾dedentiũ pa¬
trum. Ghegorii. Uabarii. qͣntũ
turas laicoꝵ defendere uolũt scys¬
maticam iudico Nec ista contra
dñm papã dico qr quibꝰdã literis
mͥ scͥpsit se coactum suisse qd fec̃.
ꝙ adhuc se ꝓhibere qͦd ꝑ rohibuit
quãuis quedã nefanda quib̾dã
nefandis scripta ꝑmiserit. Et qͥa
uerenda patris debemus potiꝰ ue¬
lare quã nudare familiarib ⁊ ca¬
ritatẽ redolentib lit̾is admoñdꝰ
mͥ uidetur ut se iudicet aut fac¬
tum suum retractet. Qͦd si fecerit
referamus deo gr̃as ⁊ gaudeat no¬
biscum om̃is eccłia. que guiter
langͣet diun cap̃ eiꝰ laborat tanta
cdebilitatã molestia. Si autẽ in
hoc languore insanabilit egͦta¬
uerit ñ est nr̃m iudicare de sũ¬
mo pontifice. Habemus enĩ euã¬
gelicani sententiã que securos nõ
facit. Suꝑ cathedram moysi.
sederunt scribe ⁊ pharisei. Que¬

Expanded text:
nvestituris Ecclesiarum quas laici faciunt, sententiam praecedentium Patrum Gregorii et Urbani , quantum turas laicorum defendere volunt, schismaticam judico. Nec ista contra domnum papam dico, quia quibusdam litteris mihi scripsit se coactum fecisse quod fecit, et adhuc se prohibere quod prohibuit, quamvis quaedam nefanda quibusdam nefandis scripta permiserit. Et quia verenda patris debemus potius velare quam nudare , familiaribus et charitatem redolentibus litteris admonendus mihi videtur, ut se judicet, aut factum suum retractet. Quod si fecerit, referamus Deo gratias, et gaudeat nobiscum omnis Ecclesia, quae graviter languet dum caput ejus laborat tanta debilitatum molestia. Si autem in hoc languore insanabiliter aegrotaverit, non est nostrum judicare de summo pontifice . Habemus enim evangelicam sententiam, quae securos hos facit : Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharis
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝓpt̃ tale flagitiũ legitimũ ñ¬
luit tñ diligentissimis ⁊ districtis¬
simis examinationib c̾e ꝑquiren¬
dum utrũ in tali turpitudine cõ¬
tig̾it aliqua carnus cõmutio ꝑgͣ
fierent in cõmixtione seminum
una caro. ꝓpt̾ ꝙͣ fieri deb̾et male
initi uel iuolati matͥmonii disiũ¬
tio. Audiui enĩ qͦd uir ille de qͦ
agit᷑ de obiecto crimine examina¬
tione igniti ferri se purgauerit
za lesione ignis illesus reꝑtꝰ sit.
Qd̾ si ita est ⁊ hoc in sacram̃to
matre uxoris sue una caro fuerit
contra diuinũ destimoniũ nul¬
lum ult̾iꝰ inuestigandũ esse in¬

Expanded text:
 tale flagitium legitimum soluit tamen diligentissimis et districtissimis examinationibus esse perquirendum, utrum in tali turpitudine contigerit aliqua carnis commistio, per quam fierent in commistione seminum una caro, propter quam fieri debet male initi vel violati matrimonii disjunctio. Audivi enim quod vir ille de quo agitur, de objecto crimine examinatione igniti ferri se purgaverit , et a laesione ignis illaesus repertus sit. Quod si ita est, et hoc in sacramento matre uxoris suae una caro fuerit, contra divinum testimonium nullum ulterius investigandum in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ex ħmodi mercimonio ⁊ creatione
ꝓbrosa: sit alienis ⁊ dignitaris ⁊ sollici¬
tudinis eiꝰ quã ꝑpecunias intrauit: Sed
ctille qui tam curpib ⁊ illicitis int̾cessor
aipatuerit. si quidẽ cłicus fu̾it de ꝓpͥo
decidat gradui. Si uero laicus. siuẽ mo¬
nacus fuerit. auathema sit

Expanded text:
tum ex hujusmodi mercimonio, et creatione probrosa, sed sit alienus et dignitatis et sollicitudinis ejus quam per pecunias intravit. Sed et ille qui tam turpibus et illicitis intercessor apparuerit, siquidem clericus fuerit, de proprio decidat gradu. Si vero laicus, sive monachus fuerit, anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ratiem illũ quẽ diaconatũ p̃tio com¬
ꝑas̃e signisicasti: adiaconatu ⁊ supra.
submotiendũ cognouimꝰ ⁊ submouemus.
N ullam enĩ partem nullam sortẽ concedit¬
ti petrus in ordine: quẽ dum emnit ñ accep̃.
Und̾ ⁊ symoni dictͥum ẽ. Pecuma tua tecũ
sit in ꝑditione. Non est enim tͥ pars neq
sors: in sermone isto. d sacerdotio quoq ca¬
nonica eum suspendit auctoritas: quo uł
patiaris p̾scriptũ fratrem uł in sac̾dotio
inmistrare qͦd re uera male accepit: uł india¬
conatu quẽ fortasse ñ accepit. Nam de euis
reformatione quid loqͣr cum morib hꝰmodi
nullũ penitꝰ inueniatur remedium: Uñ¬

Expanded text:
ratrem illum, quem diaconatum pretio comparasse significasti, a diaconatu et supra submovendum cognovimus et submovemus. Nullam enim partem, nullam ei sortem concedit Petrus in ordine, quem dum emit, non accepit. Unde et Simoni dictum est: Pecunia tua tecum sit in perditione. Non enim est tibi pars, neque sors in sermone isto . A sacerdotio quoque canonica eum suspendit auctoritas, quo vel patiaris praescriptum fratrem, vel in sacerdotio ministrare, quod revera male accepit, vel in diaconatu, quem fortasse non accepit. Nam de ejus reformatione quid loquar, cum morbus hujusmodi nullum penitus inveniatur invenire
Abbreviated transcription (Latin):
latione a silus alienis beluacensis ecłia
rde regis francoꝵ in flagitio suo sacre
nis cantoris qͥ om̃i religioni qͣntũ
p̃ualet aduersatur dari fecit quod
beluacensis ep̃c. Qua in re pruden¬
tiã ur̃ami minuri oportet spũ forti¬
tudinis. qͥa si tali sacram̃to annul¬
lari pot̾ canonica electio. nulla ul¬
t̾ius in regno francoꝵ futura ẽ nͥ
aut symoniaca aut uiolenta in¬
trusio. Qͦd si sc̃itati ur̃e obictt᷑ regẽ
ñ oportere cogi ad periuriũ. recorda¬
ri potestis qͥd clicat beatꝰ ambrosus
libro pͥmo de officus. Dic̃ enĩ. Est ñ¬

Expanded text:
liis vexatur alienis Belvacensis Ecclesia, et de regis Francorum in flagitio suo sacraenis cantoris, qui omni reilgioni, quantum praevalet, adversatur, dari fecit, quod Belvacensis episcopus . Qua in re prudentiam vestram muniri oportet spiritu fortitudinis, quia si tali sacramento annullari potest canonica electio, nulla ulterius in regno Francorum futura est, nisi aut Simoniaca aut violenta intrusio. Quod si sanctitati vestrae objicitur regem non oportere cogi ad perjurium, recordari potestis quid dicat beatus Ambrosius libro primo De officiis. Dicit enim : « Est n