comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendum ut sciamus pos nonedendicausa cẽnatos sed esse uiuendi
quaꝓpt̃ imperio animicarnis conditio obsecund&. Ne effre¬
natalicentia ut ait salomon seruus regn&. etstultus saturetn
et ancilla eiciat dominam suam cumlex precipiat. Eice ancillã
& filium eius. Nonenimheres erit filius ancille cumfilio meo
isa ac Eiciamusergo ancillam concupiscentiam. & filium
eius peccatum ut efficiamur hȩredesdĩ . coheredes autem xp̃i
Quilignum crucissue ꝓpriis postando humeris. imaginẽ pas¬
sionis quam subumbra legis in scõ isa ac praemonstrauerat. IN
ueritatehominissuscepti compleuit. Prȩtioso sanguine suo ui¬
tam nr̃am redimens ab a&ernȩ mostis exitio: ipse est enimnra
redemptio: Cui omnis honor uistus & gloria cumpatre &

Expanded text:
tendum; ut sciamus, nos non edendi causa esse natos, sed bene vivendi. tendum; ut sciamus, nos non edendi causa esse natos, sed bene vivendi. Quapropter imperio animae carnis conditio obsecundet, ne effrenata licentia, ut ait Salomon , servus regnet, et stultus saturetur, et ancilla ejiciat dominam suam, cum Lex praecipiat: Ejice ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Ejiciamus ergo ancillam concupiscentiam, et filium ejus peccatum, ut efficiamur haeredes Dei, cohaeredes autem Christi, qui lignum 332 crucis suae propriis portando humeris imaginem Passionis, quam sub umbra Legis in sancto Isaac praemonstraverat , in veritate hominis suscepti complevit, pretioso sanguine suo vitam nostram redimens ab aeternae mortis exitio. Ipse est enim nostra redemptio, cui omnis honor, virtus, et gloria, cum Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
inmundiciis fornicationum corporanr̃aquae templa dĩsunt uio¬
lemus. Sicergo ꝑmiser̃ omnia manducari ut fornicationem
p̃ciperent fugiendamnt̃i iam deb& cẽ mod eraminis intantũ laxa¬
rehabenas licentiȩ Nep̃cipites feramus inluxum sed quo apudi¬
citia tuta ec̃possit Quambeatus paulussi necirtumcisione:
gulac sciens custo diri nom posse sic ait : Omnia quidem mun¬
da sunt & nihil abiciendum qđ cũ gratiarum actione ꝑcipitir.
Sedmalum est hominiquiꝑ offensionem manducat: id est
quioffensionem patitur cummanducat. & subiecit statim
salutare consilium: Bonum est inquit non manducare carnem
Neq bibere uinum neq in quo fiat tuus offendit aut sandali¬
tatur aut infirmatur : Quisille conunctior fraterquam homo
ne eacerior: cuine nr̃alicentia ł offendiculum ł in firmitate
uel scandalumpariat. utendum est cyborumlicentia nonabui¬

Expanded text:
immunditiis fornicationum corpora nostra, quae templa Dei sunt, vioimmunditiis fornicationum corpora nostra, quae templa Dei sunt, violemus. Sic ergo permiserunt omnia manducari, ut fornicationem praeciperent fugiendam. Nostri jam debet esse moderaminis tantum laxare habenas licentiae, ne praecipites feramur in luxum, sed ut pudicitia tuta esse possit, quam beatus Paulus sine circumcisione gulae sciens custodiri non posse, sic ait: Omnia quidem munda sunt: et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur: sed malum est homini qui per offensionem manducat ; id est qui offensionem patitur cum manducat. Et subjecit statim salutare consilium: Bonum est, inquit, non manducare carnem, neque bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur . Quis ille conjunctior frater, quam homo noster exterior? cui ne nostra licentia vel offendiculum, vel infirmitatem, vel scandalum pariat, utendum est ciborum licentia, non abu
Abbreviated transcription (Latin):
doctor spirtalis ꝓpriisquibusq locis singillatim deb& ex ponere
Sedqnm̃terrenorummentes ꝓplexitate multipliciũ mandatorũ
oncrari potiusquam instrui uidebantur: In defessa & in hacpas¬
te erga huma numgenus diuina ꝓuidentia ꝑꝓph&ã ꝓmittitis¬
am .  Qnm uerbumbreui atum faci& inquit dñs super
tertã. Et idcircobeatusiacob cume&eris apłis. Decretum
tale constituit in ccclesis conseruandum ut abstineatis uos
inquit abimmolatis& a fornicatione & sanguine idest a suffocatis
Petermiscrunt homicidium. adulterium. uenefitia : qñmnec
nominarica in ecclesiis oposter&. qua legib &iamgentilium
punirentur. Pretermis er̃ quoq: illas omnes minutias obseruati¬
onum legaliũ & sola hȩc quae p̃diximus custodienda sanxerunt:
Neuel sacrificatis diabolo cybis ꝑfanemur in mundis. ł ne emostuo
ꝑuiscera suffocatorum animalium sanguine polluamur. ł ne

Expanded text:
doctor spiritualis propriis quibusque locis singillatim debet exponere: doctor spiritualis propriis quibusque locis singillatim debet exponere: sed quoniam terrenorum mentes, perplexitate multiplicium mandatorum onerari potius, quam instrui videbantur, indefessa et in hac parte erga humanum genus divina providentia, per Prophetam verbum abbreviatum faciet, inquit, Dominus super terram . Et idcirco beatus Jacobus cum caeteris Apostolis decretum tale constituit in Ecclesiis observandum: Ut abstineatis vos, inquit, ab immolatis, et a fornicatione, et a sanguine , id est a suffocatis. Praetermiserunt homicidium, 331 adulterium, veneficia; quoniam nec nominari ea in Ecclesiis oporteret quae legibus etiam Gentilium punirentur: praetermiserunt quoque illas omnes minutias observationum legalium, et sola haec quae praediximus, custodienda sanxerunt, ne vel sacrificatis diabolo cibis profanemur immundis, vel ne emortuo per viscera suffocatorum animalium sanguine polluamur, vel ne
Abbreviated transcription (Latin):
consecrauit: septics inꝓpriis passa uiscerib: octauo & ipsa accessit.
numero ad octauum resurrectionis xp̃i Diem cum caris pigno¬
rib: occursura: Vnde non in merito p̃sumetur istamat̃bea¬
tissima ecclesiae scẽ imaginem p̃monstrasse quaespĩtales dõ fili¬
os parere consueuit. Nihildecarne & sanguine cogitantes. lam
uerosiquis ame superioris disputationis reliquias exigat. in¬
quirenscur illicibi qui fuerant causa continentia in legȩ ꝓhi¬
biti non &iamnunc eiusdem reigratia arceantur. breuiter
ut sentio respondebo: Sic ablata fuisse de medio legalium prę¬
ceptorum multiplices obseruantias reor. ut generalia p̃cepta in
statu pristino ꝑdurarent: Diximuspudicitiac seruande causa
iudaicopopulo abstinentiam ł porcinȩ carnis ł similiũ quadru¬
pedum pernon& quorundã uolatilium atq pisciumm suirie in¬
dictam adherentib: lic&t er pirtationabilium figurarum. quas

Expanded text:
consecravit: septies in propriis passa visceribus, octava et ipsa accessit consecravit: septies in propriis passa visceribus, octava et ipsa accessit numero, ad octavum Christi resurrectionis diem cum charis pignoribus occursura. Unde non immerito praesumitur ista mater beatissima, Ecclesiae sanctae imaginem praemonstrasse, quae spirituales Deo filios parere consuevit, nihil de carne et sanguine cogitantes. Jam vero si quis a me superioris disputationis reliquias exigat, inquirens cur illi cibi qui fuerant causa continentiae in Lege prohibiti, non etiam nunc ejusdem rei gratia arceantur, breviter, ut sentio, respondebo. Sic ablatas fuisse de medio, legalium praeceptorum multiplices observationes reor, ut generalia praecepta in statu pristino perdurarent. Diximus, pudicitiae servandae causa, Judaico populo abstinentiam vel porcinae carnis, vel similium quadrupedum, nec non et quorumdam volatilium, atque piscium fuisse indictam: adhaerentibus licet typis rationabilium figurarum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
inmagno fuerunt isti fideles si carnes idolotitas intsupplicia respu
suas potius deuorandas suppliciis tradiderunt. insignior fides ẽ
quae nec in modicis uiolatur: formã tolerantiȩ p̃buer̃ istibea¬
mandato tamꝑtinacit̃ ipsi cestassent: Nemini absurdum ui¬
deatur qđ eo spaulo ante aniciis comparaui : Aniciiquippe ex
greco sermone a nobis nuncupantur inuicq Exertuit enim
uaria suppliciorum genera incorũ corporib: crudelissimi tiran¬
ni feralitas. Eicum nonualuiss& constantiã fidei insex fra¬
trib atrocitate cruciatuũ superart calliduspsecutor: Inseptimo
qui c& iunior adblandim̃torũ sesc torm̃ta conuesticdiuitia¬
rũ premus & honorum ꝓmissionib: ꝓuerumtorquens. quem
ta m detorquere non potuit. Erat enim fratrũ suorũ frater
& illius filiusmatris. quaedum singulos filiospdi nomine pu¬
niri leta & aspieit &hostatur cotmastrria ꝑtulit qe pignora

Expanded text:
In magno fuerunt isti fideles, cum idolothyta inter supplicia respueIn magno fuerunt isti fideles, cum idolothyta inter supplicia respuesuas potius devorandas suppliciis tradiderunt. Insignior fides est quae nec in modicis violatur. Formam tolerantiae praebuerunt isti beamandato tam pertinaciter ipsi certassent. Nemini 330 absurdum videatur quod eos paulo ante Aniciis comparavi. Anicii quippe ex Graeco sermone a nobis nuncupantur invicti. Exercuit enim varia suppliciorum genera in eorum corporibus crudelissimi tyranni feritas: et cum non valuisset constantiam fidei in sex fratribus atrocitate supplicii superare callidus persecutor, in septimo, quia esset junior, ad blandimentorum sese tormenta convertit; divitiarum praemiis, et honorum promissionibus puerum torquens, quem tamen detorquere non potuit. Erat enim fratrum suorum frater; et filius matris illius quae dum singulos filios pro Dei nomine puniri laeta et aspicit, et hortatur, tot martyria pertulit, quot pignora
Abbreviated transcription (Latin):
non custodiuit quia noluit. moste multatur quia p̃certũ eruare
potuit et nonstuduit: Atorquidembona & fructuscius
honus : sed p̃uaricatio mandatimala . & contemptusdĩmalus.
atq: itamalum non inf&u arboris. sed inuoluntate ẽ hominis
trans gressoris: Igitursiunius arbuscule fructus contradiman¬
datũ temere aproto plaustis degustatus mostẽ generi ad quisit̃ us
humano: potuit & machabeis tunc sublegepositis interitum
parare mandatidiuini transgressio Quib: nunchonorem
& gloriã p̃ceptieius custodia cõparauit. fidemdi in ipso uirilĩ
constantq seruantibus : Namfidemdi seruat quimandati cius
ura non uilat qñmnonidcirco illi manducare inlicita qđ horrorẽ
paterentur inspecie: Sed contumeliã facerȩꝓhibentidõ. iustissime
formidar̃ : qui in modico fidelis ẽ ait dns. Et in magno fidelis est.

Expanded text:
non custodivit, quia noluit: morte mulctatur, quia mandatum servare non custodivit, quia noluit: morte mulctatur, quia mandatum servare potuit et non studuit. Arbor quidem bona, et fructus quidem bonus; sed praevaricatio mandati mala, et contemptus Dei malus: atque ita malum non in fetu arboris est, sed in voluntate hominis transgressoris. Igitur si unius arbusculae fructus, contra Dei mandatum temere a protoplastis degustatus, mortem generi acquisivit humano, potuit et Machabaeis tunc sub Lege positis interitum parare, mandati divini transgressio; quibus nunc honorem, et gloriam, praecepti ejus custodia comparavit, fidem Dei in ipso viriliter, constanterque servantibus. Nam fidem Dei servat qui mandati ejus jura non violat; quoniam non idcirco illi manducare illicita noluerunt, quod horrorem paterentur in specie, sed contumeliam facere prohibenti Deo, justissime formidarunt. Qui in modico fidelis est, ait Dominus, et in magno fidelis est .
Abbreviated transcription (Latin):
faucestuas nouissime autẽ amarius felle inuenies & acutius
gladio exutraq paste acuto. & ceste malumnihil est uel in
specie. ł in sexu mulieris sedestutiq malum in uoluntate
peccantis & ꝑ intemperantiam concupiscentiȩ transgredientis
alegitimoiure coniugii. Nam & uininatura cumbonasit. reete
tam̃ damnatur ebri&as: Audimodo generalem decira¬
tis omnib: diuinȩ scripturȩ sententiam &uidit dsomnia qua feciu
& eccebonaualde. tam̃ quiaueritatis ratiopostulabat. & seruilis
humana conditio legemdĩ dominantis acciper&. proprii
lignis paradisi : Nonutiq: malam sedinqua e&̃ scientia boni
& mali: uidelic& inquascruorum suorum oboedientiam per¬
temptar&. ut libestas arbitrii ł immostalitatis premiũ possi¬
der& oboediens ł contempnens exciper& mostis int̾minate
sententiã: Manducauithomo qui a uoluit. mandatũ

Expanded text:
fauces suas; novissimum autem amarius felle invenies, et acutius fauces suas; novissimum autem amarius felle invenies, et acutius gladio utraque parte acuto . Et certe malum nihil est vel in specie, vel in sexu mulieris; sed est utique malum in voluntate peccantis, et per intemperantiam concupiscentiae transgredientis a legitimo jure conjugii. Nam et vini natura cum bona sit, recte tamen damnatur ebrietas. Audi modo generalem de creatis omnibus, divinae Scripturae sententiam: Et vidit Deus omnia quae fecit, et ecce bona valde . Tamen quia veritatis ratio postulabat, ut servilis humana conditio legem Dei dominantis acciperet; proprii lignis paradisi, non utique malam, sed in qua esse scientia boni et mali videretur; in qua servorum suorum obedientiam pertentaret, ut libertas arbitrii vel immortalitatis praemium possideret obediens, vel contemnens exciperet mortis interminatae sententiam. Manducavit homo, quia voluit: mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
mundis sci ficata ꝑ uerbum dĩ &orationem p̃cipientis tam̃ di
erat potestas & auctoritas cogitanda. quiistudiusserat tunctẽ¬
poris obseruari: Nemo enimimperantẽ dnm̃ aut si ne poe¬
nasui sacrilegii discutit aut inpune contempnit: Nam neq:
in illa arbor in eẽ malũ potuit. quam int̃c& eras arbores
paradisibonus creator plantauerat. cuius fructus itaerat
speciosus acdulcis ut concupiscentiam prest ar& oculis gulȩ
conciliar& in lecebram. Scriptũẽ cnim & uidit mulier
fructũ ligniquia gratus ẽ ad aspectũ & dulcis adescam: &
accepit & manducauit & dedit uiro suo. sed sifostedixeris
nonomne qđ gratũ uidetur et dulcebonum quoq esse.
quia sint aliqua &iam mala quac gratauideantur & dulcia
cedo ad quiesco consentio: Mel enimdistillat ut ait serp¬
tura alabiis mulieris meretricis quae ad tẽpusin pinguat

Expanded text:
mundis, sanctificata per verbum Dei, et orationem : praecipientis tamen Dei mundis, sanctificata per verbum Dei, et orationem : praecipientis tamen Dei erat potestas, et auctoritas cogitanda, qui istud jusserat tunc temporis observari. Nemo enim imperantem Dominum, aut sine poena sui sacrilegii discutit, aut impune contemnit. Nam neque in illa arbore inesse malum potuit quam inter caeteras arbores Paradisi bonus Creator plantaverat; cujus fructus ita erat speciosus, ac dulcis, ut concupiscentiam praestaret oculis, gulae conciliaret illecebram. Scriptum est enim: Et vidit mulier fructum ligni, quia gratus est ad aspectum, et dulcis ad escam: et accepit, et manducavit, et dedit viro suo . Sed si forte dixeris, non omne quod gratum videtur, et dulce, bonum quoque esse, quia sint aliqua etiam mala, quae grata videantur, et dulcia; cedo, acquiesco, consentio. Mel enim distillat, ut ait Scriptura, a labiis mulieris meretricis, quae ad tempus impinguat
Abbreviated transcription (Latin):
cruciantib temerare p̃ceperat iudȩis ds̃ neporcum e&eraq¬
calidis carnib non nutrir& ꝑhibentur enim calorem nimi¬
um prestare corporib: siueut pororummoreiiuudttaenene
Aamsues sico poribiundis det defonte ł defluuio ex euntes
iteruuoluuntur incaenũ necumquã intuentur cęlũ sed
pno semꝑadterram capite uentrideseruiunt. Et ideirco
dñs legionẽ dȩ monum in gregẽ ꝑmisit ire porcorũ. id est
in eorũ gregẽ quitantum uentriss̃ animalia. Quinum¬
quam celestia intuentur. sedinmundiciis semꝑ dediti
et cẽnosunt oblitiuitiorum. salubrit̃ ergod abstĩ
& mandatũ scm̃ etiustũ & bonũ salutaria quippe manda¬
ta diuinas. Namqui fecerit ea homouiu& in illis: Sed
fingenihil noxi&atis in ec̃ suillis carnib necullum fom̃tũ
in lecebris augere corporcis: Qnm̃ sinthodie omnia munda

Expanded text:
cruciantibus temerare. Praeceperat Judaeis Deus , ne porcum, caeteraqcruciantibus temerare. Praeceperat Judaeis Deus , ne porcum, caeteraqcalidis carnibus non nutriret, perhibentur enim calorem nimium praestare corporibus; sive ut porcorum more non viverent. Nam sues semper immundi sunt, et de fonte, vel de fluvio exeuntes, iterum volvuntur in coenum; nec umquam intuentur coelum, sed prono semper ad terram capite ventri deserviunt. Et idcirco Dominus legionem daemonum in gregem permisit ire porcorum; id est in eorum gregem qui tantum ventris sunt animalia, qui numquam coelestia intuentur, sed immunditiis semper dediti, et coeno sunt obliti vitiorum. Salubriter ergo 328 Deuet mandatum sanctum, et justum, et bonum . Salutaria quippe mandata divina sunt; nam qui fecerit ea homo, vivet in illis . Sed finge, nihil noxietatis inesse suillis carnibus, nec ullum fomentum illecebris augere corporeis; quin etiam esse hodie omnia munda
Abbreviated transcription (Latin):
udii rationemq: cognouerit intellegit ꝓbabili acsummo
iudicio id fuisse a nr̃is maiorib: constitutum iudaeierant
istianite aduentum dñi saluatoris sublctantum u& ere con¬
nuncupat ion eonuotabusa quaestirpemnobilitatis iurpent
exdiutiarum terrestriumcumulo descendentem.u surre
nobilitas onsubistt exdiuitus sed agnoscatur in moribus
Auanto enim nobiliore s isti septempueri rege anth iocho
illediabolum. istiuenerantur legempatriam ille contradm̃ re¬
bellans filium sefatctur eẽdiaboli Cogebat enim contra pre¬
ceptum diui nelegis ut suillas carnes comederent nondubiũ
quod sacrifitio ꝓfanopollutas coinquinatis enim & infiddib:
nihilmundum sed esto ut quidamuolunt sacrificatȩ di abolo
carnesille non fuerint. quia hoc ipsa scribentis historia mani¬
festius nondeꝓm sit at tam̃ grauissimi erat extremiq dilec¬
ti preceptumdiuinũ ł blandientib premiis ł supplicus

Expanded text:
 rationemque cognoverit, intelliget, probabili, ac summo judicio id fuisse a nostris majoribus constitutum. Judaei erant isti ante adventum Domini Salvatoris, sub Lege tantum veteri connuncupationum vocabula, quae stirpem nobilitatis usurpent, ex divitiarum terrestrium cumulo descendentem; cum vera nobilitas non subsistat ex divitiis, sed cognoscatur in moribus.uanto enim nobiliores isti septem pueri rege Antiocho! qille diabolum: isti venerantur legem patriam, ille contra Deum rebellans, filium se fatetur esse diaboli. Cogebat enim contra praeceptum divinae Legis, ut suillas carnes comederent ; non dubium quod sacrificio profano pollutas, coinquinatis enim, et infidelibus nihil mundum . Sed esto ut quidam volunt sacrificatae diabolo carnes illae non fuerint, quia hoc ipsa scribens historia manifestius non deprompsit; attamen gravissimi erat, extremique delicti, praeceptum divinum vel blandientibus praemiis, vel suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationisnr̃e: Estenim rationabilis animȩ iustũ iudicium
ut eligatdõ magisseruire quam sacculo. ut statuat mandatis
xp̃iobsequi Hondiabali consilis de prauari. ut spiritalibus
in herere discernat studiis non carnalib uicis inplicari. & ut
a&ernam beaticudinem futurorum breuissimis mundi uolup¬
tatib: iudic& ꝓponendam rectiitaq cordis aequo iudicio gradi¬
amur in omnib p̃ceptis & iustificationib dñi ut possimus uitae
& erne consostium promercri abipsodi filio sempiterno. cuius

Expanded text:
conversationis nostrae. Est enim rationabilis animae justum judicium, conversationis nostrae. Est enim rationabilis animae justum judicium, ut eligat Deo magis servire, quam saeculo; ut statuat mandatis Christi obsequi, non diaboli consiliis depravari; ut spiritualibus inhaerere decernat studiis, non carnalibus vitiis implicari; et ut aeternam beatitudinem futurorum, brevissimis mundi voluptatibus judicet praeponendam. Recti itaque cordis aequo judicio gradiamur in omnibus praeceptis, et justificationibus Domini, ut possimus vitae aeternae consortium promereri ab ipso Dei Filio simpiterno, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
uid& in cor. Etidcircobeatus dauid minimus atq contemptus
oleo scificato sublimatur in regnum. et scexhumilitate ꝑdĩ
gratiam ad suminum creuisse fastigium dignitatis peculiari
carmine gloriaturdicens: Pusillus eramint̃ fratresmeos. &
km̃i ad singula quae p̃dixi seruanda idoneus inuenitur
Beatienin quicustodiunt iudicium. & faciunt iustitiam in
omnitempore: Igitur cumgeneralis ut prelocutussum sit ista
sententia: specialiter tam̃ dirigitur adiudȩos qui xp̃mmirab¬
lia facientẽ hominem solummodo exfacie iudicabant dm̃
in iustutib non uidentes hereticos & iamdĩfilium blasphe¬
mantes Non mediocriter sententia ista contunditqd humi¬
litate suscepte carnis intuiti in mensediuin itatis conentur
mentiri substantiam: Nos autem fr̃s gratia cius saluatiꝑ fidẽ.
iustũ iudicium iudicemus aequitatem seruantes in omni actu

Expanded text:
videt in cor . Et idcirco beatus David minimus, atque contemptus, videt in cor . Et idcirco beatus David minimus, atque contemptus, oleo sanctificato sublimatur in regnum, et se ex humilitate per Dei gratiam ad summum crevisse fastigium dignitatis, peculiari carmine 307 gloriatur, dicens: Pusillus eram inter fratres meos, et rum, charissimi, ad singula quae praedixi servanda idoneus invenitur? Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni tempore . Igitur cum generalis, ut supra dixi, sit ista sententia, specialiter tamen dirigitur ad Judaeos, qui Christum mirabilia facientem, hominem solummodo ex facie judicabant, Deum vero in virtutibus non videntes. Haereticos etiam Dei Filium blasphemantes, non mediocriter sententia ista contundit, quod humilitatem susceptae carnis intuiti, immensae divinitatis conentur metiri substantiam. Nos autem, fratres, gratia ejus salvati per fidem , justum judicium judicemus, aequitatem servantes in omni actione
Abbreviated transcription (Latin):
Ceneralis ut opinor ista sententia est. retineꝰ eqͣuitatis magis¬
traiomnib posita multis nota. paucisdilecta: Precipitur enĩ
Nchuius sȩculi diuitum ꝑsonis adulantes. iniquissimo iudi¬
cio faueamus incredulis &impios. crudeles. rapaces luxurio¬
sos in honestos. Non solumtimido silentio nutriamus.
Verum &iam omnirep̃hensione dignos iniustis laudiba p̃¬
dicemus. uel quod est omni foeditate deformius turpialucra
captantes. aliene pecuniae notabiliter seruiamus christianȩ
libestatis obliti scu carnalis cuiusquam formȩ pulchritudinẽ
in lect Arigore ueritatis reteq sententiȩ sinistro iudicio
molliamur. cum de contemnendis opib scriptumsit diuitiat
si fluant nolitecoradponere : & de neglegendo carnis decore
dsad samuhelem sacerdotẽ loquatur electurus regem defiliis
iessc Nca dmiratus fueris inquit procericatem stature uel pul¬
critudinem uultus eorum: Om homouid& in facie cssaut̃

Expanded text:
eneralis, ut opinor, ista sententia est, retinendae aequitatis magistra, omnibus posita, multis nota, paucis dilecta. Praecipitur enim ne hujus saeculi divitum personis adulantes, iniquissimo judicio faveamus incredulis; et impios, crudeles, rapaces, luxuriosos, inhonestos, non solum timido silentio nutriamus: verum etiam omni reprehensione dignos, injustis laudibus praedicemus, vel, quod est omni foeditate deformius, turpia lucra captantes, alienae pecuniae notabiliter serviamus, Christianae libertatis obliti: neve carnalis cujusquam formae pulchritudine illecti, a regione veritatis, rectaeque sententiae, sinistro judicio moveamur, cum de contemnendis opibus scriptum sit: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ; et de negligendo carnis decore, Deus ad Samuelem sacerdotem loquatur, electurum regem de filiis Jesse. Ne admiratus fueris, inquit, proceritatem staturae, vel pulchritudinem vultus eorum, quoniam homo videt in faciem, Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
uino sedrepleminispũscõ : Nam &stephanus spũ scõplenus non
ebrius. uiditclos aꝑtos. & ihm̃stantem addexteramdĩ: Prop¬
terea etbeatissimus p&rus. ebri&atem de testatus ẽ dicens
Non enim sicut uosputatis inquit hi ebrii sunt cum sit hora diei
testia. sed hoc est quod dictũ ẽ ꝑ ioel ꝓph&am: erit in nouissimis
diebus dicitds̃: Iffundam despũmeo suꝑ omnem carnem &¬

Expanded text:
vino, sed replemini Spiritu sancto . Nam et Stephanus Spiritu sancto plenus, non vino, sed replemini Spiritu sancto . Nam et Stephanus Spiritu sancto plenus, non ebrius, vidit coelos apertos, et Jesum ad dexteram Dei . Propterea et beatissimus Petrus ebrietatem detestatus est, dicens : Non enim, sicut vos putatis, inquit, hi ebrii sunt, cum sit hora diei tertia, sed hoc est quod dictum est per Joel Prophetam: Et erit in novissimis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
tis inquitquia iohannes quidem bapti zauit aqua: uosautem spũ
scõbapti ⁊ abimini non post multos hosdies: in euangelii quoq
suifine. ita cundem dnm̃loqui adipsos apłos memorat. ecce
ergonesciat architriclinusmorses exbaptismatis don o tantã
gratiam fuisse conlatam quam nonignorabant apłi qui fue¬
runt ministrisermonis ad miratur tam̃ saporem sc̃ĩ sp̃shidri¬
is in eẽgentilium laudat sponsim: nificentiam quitale
uinum serua ueritgentibus: qđ uinum anteriorib: nuptis
iudei bibentes. non adsalubritatem suam biberunt. sed in¬
ebnati sunt & ꝑnitiosa grauidinc sauciati inbecillis quippementib
tustutm diuini sps̃ nonferentes: Quiautem robustus in fide
est repletus spũs cõnoninebriatur. Ideo enim preclarum est
poculum dĩ inebrians. qnm̃ sobrias efficit bibentiummentes
diuinipotus ebrietas: unde a postolusait Nolite in ebriari

Expanded text:
tis, inquit; quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem Spiritu tis, inquit; quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem Spiritu sancto baptizabimini non post multos hos dies . In Evangelii quoque sui fine ita eumdem Dominum loqui ad ipsos Apostolos memorat: Ecce ergo nesciat architriclinus Moyses, ex Baptismatis dono tantam gratiam fuisse collatam, quam non ignorabant Apostoli, qui fuerunt ministri sermonis; admiratus tamen saporem Spiritus sancti hydriis inesse Gentilium, laudat sponsi munificentiam, qui tale vinum servaverit Gentibus. Quod vinum anterioribus nuptiis Judaei habentes, non ad salubritatem suam biberunt, sed inebriati sunt, et perniciosa gravedine sauciati; imbecilliores quippe mentibus, et virtutem divini Spiritus non ferentes: qui autem robustus in fide est, repletus Spiritu sancto, non inebriatur. Ideo enim praeclarum est poculum Dei inebrians , quoniam sobrias efficit bibentium mentes divini potus ebrietas; unde Apostolus ait: Nolite inebriari
Abbreviated transcription (Latin):
tiam : saporem in fide. gratiam coloris inopere : unumsentitur.
alterum cernitur. & postant admoysen: Quisenim sacerdo¬
tum ministrantiũ xp̃o. Nonom nemnoui testamenti sapientiã
cum lege conferat morsi qđ ipsum dñm & mandasse audiat
& fecisse ꝑspiciat Namcumle prosumuiftut issuȩ a tactu
mundass&. ilico eum transmisit ad legemdicens: Uade
ostendete sacerdoti & offer ꝓ emundationetia munus qđ
p̃cepit moy ses intestimonium illis: Custauit itaq architri¬
clinus ocultum xp̃i a scłi sacramentũ qđ aliis nationib: non
quemq apłm. euangeliim inistrum ꝓmissionisdĩ inxpoillius
Nempe ꝓmissionis. quam priores consecuti sunt ipsi apłiquipos¬
tea ceterisministrarent: Nam cum conuersaretur cum illis
apostolorum lucas euangelista testatur. precepiteis neabhiero¬
solẏmis discederent. sed expectarent ꝓmissum patris quod a me audis¬

Expanded text:
tiam: saporem in fide, gratiam coloris in opere: unum sentitur, tiam: saporem in fide, gratiam coloris in opere: unum sentitur, alterum cernitur; et portant ad Moysen. Quis enim sacerdotum ministrantium Christo, non omnem novi Testamenti sapientiam cum Lege conferat Moysi: quod ipsum Dominum et mandasse audiat, et fecisse perspiciat? Nam cum leprosum virtutis suae attactu mundasset, illico cum transmisit ad Legem, dicens: Vade, ostende te sacerdoti, et offer pro emundatione tua munus, quod praecepit Moyses in testimonium illis . Gustavit architriclinus occultum Christi a saeculis sacramentum, quod aliis generationibus non quemque Apostolum Evangelicum ministrum, promissionis Dei in Christo: illius nempe promissionis quam priores consecuti sunt ipsi Apostoli, qui postea caeteris ministrarent. Nam cum conversaretur cum illis Apostolorum Lucas evangelista testatur: Praecepit eis ne ab Hierosolymis discederent, sed exspectarent promissum Patris, quod a me audis
Abbreviated transcription (Latin):
non audierit ꝓph& amillũ disperi& deplebezat ubiuidit illos
contraxp̃mquem predi cauerat repugnare contulit scadgentes.
et unacumscis apłis exprobat populo iud corum. uobis opostebat
prius adnuntiare uerbumdĩ. Sed qnmrespuistis illud & in¬
dignosuos iudicastis a& neuitȩ ecceconuestemur ad gentes
sic enimmandauit nobisdñs. Posuite inlucemgentium ut sis
in salutẽ usq adultimum terrae : Ergopostea quam deaqua
uinum fecit in nobis dñs ihs̃ut ostender& sicut ait apłsdiuicias
gloriȩ suȩ inuasa misericordie & baptizatos quosq scĩ sp̃s sapore
condiuit aquam legalis litterȩ ꝑ corda credentium conuestens
insapientiam spiritalem Tuncait ministris : Hauritenunc
& feste architriclino: Hauriunt apłi dehidriis baptizatorũ
gentilium euangeliciuigoris spiritalem saporem simul& gra¬

Expanded text:
non audierit Prophetam illum, disperiet de plebe . At ubi vidit, illos non audierit Prophetam illum, disperiet de plebe . At ubi vidit, illos contra Christum, quem praedicaverat, repugnare, contulit se ad Gentes, et una cum sanctis Apostolis exprobrat populo Judaeorum: Vobis oportebat, 291 prius annuntiari verbum Dei, sed quoniam respuistis illud, et indignos vos judicastis aeterna vita, ecce convertimur ad Gentes; sic enim mandavit nobis Dominus : Posui te in lucem Gentium, ut sis ad salutem usque ad ultimum terrae . Ergo posteaquam de aqua vinum fecit in nobis Dominus Jesus, ut ostenderet, sicut ait Apostolus, divitias gloriae suae in vasa misericordiae ; et baptizatos quosque sancti Spiritus sapore condivit, aquam legalis litterae per corda credentium convertens in sapientiam spiritualem; tunc ait ministris: Haurite nunc, et ferte architriclino . Hauriunt Apostoli de hydriis baptizatorum Gentilium Evangelici vigoris spiritalem saporem simul et gra
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Sicut&iamduac ale seraphin. imaginem gerentes tamlegis &
ꝓphecarum quamueteris ac nouitestamenti Fymnumreferunt
nomoyse cognoscere ualuit. quod in principio fecerit dĩ caclum
et terram & mare & omniaquae sunt incis &unde homo figatur
sicut uir. unde&iam femina. ex quib: uniuersa generis humani
ꝓpagomultiplicata noscatur: De in dequaefuerit prima in¬
dul tibeatitudo paradisi quod exordiumculpȩ hominis dĩꝓuocan¬
tis offensam: De inde quae generationis fuerint iustorum.
quac iniquorum &curł quando diluuium. &cetera quae in lege
no amori. Et sponso cȩlestixp̃o coniugi promeruit. sinehuius
architriclini apparatu: Ipse enimmoyses qui praenuntiauerat
aduentum xp̃i populo irł dicens proph&am uobis suscitaliit dñs
ds̃ nr̃ defratrib ur̃is sicut me illum audite ꝑomnia quaecũq
locutus fuerit aduos: Frit autemomnis anima quaetumq

Expanded text:
rum. Sicut etiam duae alae Seraphim, imaginem gerentes tam Legis et rum. Sicut etiam duae alae Seraphim, imaginem gerentes tam Legis et Prophetarum, quam veteris et novi Testamenti, hymnum referunt no Moyse cognoscere valuit, quod in principio fecerit Deus coelum, et terram, et mare, et omnia quae sunt in eis; et unde homo figuratus sit vir, unde etiam femina, ex quibus universa generis humani propago multiplicata noscatur? Deinde quae fuerit prima indulti beatitudo paradisi, quod exordium culpae hominis Deum provocantis offensa; denique quaenam generationes fuerint justorum, quaeve iniquorum; et cur, vel quando diluvium, et caetera quae in Lege no Amori, et Sponso coelesti Christo conjungi promeruit, sine hujus architriclini apparatu? Ipse enim Moyses, qui praenuntiaverat adventum Christi populo Israel, dicens: Prophetam suscitabit Dominus Deus noster de fratribus vestris, sicut me: illum audite per omnia quaecumque locutus fuerit ad vos. Erit autem omnis anima, quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
positus diceretur : Huic ergogustum uini exaqua factiiubentir
conuiuiorum ministri postare: gustat architriclinus. Nesciens
unde eã : et uocato sponso laudat ei saporem uiniusq: in illud
temporis reseruate : Hi somnib gestis probatur uistus saluato¬
ris in hoc&iam signo non fantasma fuisse sedueritas quando pre¬
positus conuiui Nonmodo uinum Sed & bonumuinum testatir
eẽ quod eigustandum ministridño iubente postauerunt
Iamnunc ad spiritales lincas recurrentes. Quis istẽsit archaer¬
clinus aduestamus arelitriclinum peeo aẽ beatis simummoyseN
uirum decribulcui fidelem dĩ dispensatorem in totadomoeius:
Quinonsolum in illis antiquis nuptis illius plebis irł quaerepu¬
diari postea meruit p̃positus fuit sed &iam inistis quaecelebrant᷑
ingentib: Quisenimnr̃ m sine architriclino moyse discere po
minatio trinitatismanente ueradistinetione subsistentium ꝑsona¬

Expanded text:
positus, dicebatur. Huic ergo gustum vini ex aqua facti jubentur positus, dicebatur. Huic ergo gustum vini ex aqua facti jubentur conviviorum ministri portare. Gustat architriclinus nesciens unde esset; et, vocato sponso, laudat ei saporem vini usque in illud temporis reservati. His omnibus gestis probatur virtus Salvatoris in hoc etiam signo non phantasma fuisse, sed veritas; quando praepositus convivii non modo vinum, sed et bonum vinum testatur esse quod ei gustandum ministri, Domino jubente, portaverunt. Jam nunc ad spiritales lineas recurrentes, quis iste sit architriclinus advertamus. Architriclinum puto esse beatissimum Moysen, virum de tribu Levi, fidelem Dei dispensatorem in tota domo ejus; qui non solum in illis antiquis nuptiis illius plebis Israel quae repudiari postea 290 meruit, praepositus fuit, sed etiam in istis quae celebrantur in Gentibus. Quis enim nostrum sine architriclino Moyse discere potminatio Trinitatis, manente vera distinctione subsistentium persona
Abbreviated transcription (Latin):
testarentur. Ex quib prior stephanus mastrr plenus gra¬
tia et fostitudine faciebat signa & ꝓdigia magna inpopulo in
haurite nunc & feste architriclino& tulerunt: Vt autc̃gustauit
architriclinus inquit aquam uinum factũ. & nesciebat unde e&.
ministri autem sciebant quihaurierant aquam. Uocat spon¬
sum architriclinus & dicit ei : Omnis homo primumbonũ uinũ
ponit. & cumin hebriati fuerint᷑ id quod deterius est. Tuser¬
uastibonumuinum usq modo: Explanemus primũ facti ipsi¬
us historiam. & ita adꝓpositam rationem spiritalis intellegen¬
tiae redeamus: Nuptiȩ apud iudȩos cumfierent. unusquantũ
traditione comperimus dabaturdes acerdotali ordine quimorem
discipline legitime gurbernar& curamq pudoris gerer& conu¬
galissimul&iam conuiuiorum apparatui ministros atq ordinẽ
dispensar&. Et prohoc officio architriclinus. id est triclini pre¬

Expanded text:
testarentur; ex quibus prior Stephanus martyr plenus gratestarentur; ex quibus prior Stephanus martyr plenus gratia et veritate faciebat signa, et prodigia magna in populo, inHaurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt. Ut autem gustavit architriclinus, inquit, ex aqua vinum factum, et nesciebat unde esset, ministri autem sciebant, qui hauserant aquam; vocat sponsum architriclinus, et dicit ei: Omnis homo prius vinum bonum ponit, et cum inebriati fuerunt, id quod deterius est: tu servasti bonum vinum usque modo . Explanemus primum facti ipsius historiam, et ita ad propositam rationem spiritualis intelligentiae redeamus. Nuptiae apud Judaeos cum fierent, unus quantum traditione comperimus dabatur de sacerdotali ordine, qui morem disciplinae legitime gubernaret, pudorisque curam gereret conjugalis; simul etiam conviviorum apparatui ministros, atque ordinem dispensaret, et pro hoc officio architriclinus, id est triclinii prae
Abbreviated transcription (Latin):
rant futura. Non tam̃ omnescũ scõapło ex affectudicere
possunt. quis nosseparatut a caritate xp̃i. Tribulatio. an an¬
gustia. anꝑsecutio. anfames. annuditas. anpericulum. aN
gladius: Idcirco quaedam hydriȩ nrãe binas metretas capi¬
unt quae damuero &iamternas: Largiatur autẽ diñsilis̃ diues in om̃s.
et suꝑomnes quuinuocant cum. ut ternas metretas ꝑfecti incaritate
cius. &iam sincaꝑto ꝑsecutionis proclio capiamus ut ꝓdilectionedĩ
paratismentib ad omnem p̃sentium poenarũ tolerantiam stantes.
possimus ex occulticestaminis triumfo inlustrem coronam uictricis
conscientiae ꝓ mereri.. Ergo postquam beatissimi apostoli. fide¬
lium ministrorũ functi officio. repleuerunt hydrias credentium
populorum aqua uenerandi baptismatis. Itdñsihs inuisibili uistu¬
tehancaquam conuestit inuinum it autbaptizati ab illis confestim

Expanded text:
rant futura, non tamen omnes cum sancto Apostolo ex affectu dicere rant futura, non tamen omnes cum sancto Apostolo ex affectu dicere ausi sunt: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius ? idcirco quaedam hydriae nostrae binas metretas capiunt, quaedam vero etiam ternas. Largiatur autem Dominus Jesus dives in omnes, et super omnes qui invocant eum, ut ternas metretas, perfecti in charitate ejus, etiam sine aperto persecutionis praelio capiamus; ut in dilectione Dei paratis mentibus ad omnem praesentium poenarum tolerantiam, constantes possimus ex occulti certaminis triumpho illustrem coronam victricis conscientiae promereri. Ergo postquam beatissimi Apostoli , fidelium ministrorum functi officio, repleverunt hydrias credentium populorum aqua venerandi Baptismatis, et Dominus Jesus invisibili virtute hanc aquam convertit, in vinum, ita ut baptizati ab illis, confestim
Abbreviated transcription (Latin):
exgentibus baptiz andispatris & filii. Tantũ scientiam pos¬
Necenimbaptitari quis potest nisi in in tegra atq inseparabilȩ
rit .: Igitur quiunam trinitatis ad orande ꝑsonam minuerit dene¬
gabiit integram trinitatem: Ergoqm̃ non est plus & minus in
confessione fideiquac traditur ꝑ xp̃iministrosinsac ram̃to baptis¬
matis :: Videamus hydriȩ nr̃ae quas metretassingulȩ capiant
ł binas uelternas. sc̃sapostolus paulus scribens ad corinthios int̾c&e¬
ra spiritalium genera uistutum quac aboleri ꝓfectum eliorum
autẽhorũ est caritas: Pides est quacrinitatem unius substantię
confitemur. Spes est. quaresurrectionem carnis & prȩmia ꝑ
meritis futura speramus: Carita sest. qu aita xp̃mdiligimus. ut ꝓ
cius nomine intfici ae quo animopatimur : Sed quia omnes in
fide apostolicabaptizati. creduntquidem in trinitatem & spe¬

Expanded text:
m quidem ex Gentibus baptizandis Patris, et Filii tantum scientiam posm quidem ex Gentibus baptizandis Patris, et Filii tantum scientiam posNeque enim baptizari quis potest, nisi in integram atque inseparabilem rit . Igitur qui unam Trinitatis adorandae personam minuerit, denegavit integram Trinitatem. Ergo cum non sit plus et minus in confessione fidei, quae traditur per Christi ministros in sacramento Baptismatis, videamus, hydriae nostrae quas metretas singulae capiant, vel binas, vel ternas. Sanctus apostolus Paulus scribens ad Corinthios, inter caetera spiritualium genera virtutum, quae aboleri profectu meliorum autem horum est charitas . Fides est, qua Trinitatem unius substantiae confitemur: spes est, qua resurrectionem carnis, et praemia pro meritis futura speramus: charitas est, qua ita Christum diligimus, ut pro ejus nomine interfici aequo animo patiamur. Sed quia omnes in fide apostolica baptizati, credunt quidem in Trinitatem, et spe
Abbreviated transcription (Latin):
quis ne ꝑ singulas ecdesias sacerdoces dicit eis: Impl&e he¬
dnasisiasaqua: Hoc esebaptizate omnesgentes in nomine pa
crn e fillidesps scĩ Hocentes cosseruart om̃ma quac egoman:¬
daliuobis & plane quia audierant idemminisir adicente uue¬
nanibid om mariam qQquodeumq dixerit uobisfacite : Im ple¬
uerunt casusq adiummũ plenitudine quippc̃electrine infũ¬
sumbaptisma comulantes: Benicautẽ dix̃ uocatis ministris
Nam paulus uocatus a postolus. segregatus i ncuangeliumdi est:
Similit̃ & omnes apłi uocatisunt. Venite postie & facia uos
piscatores hominum: Quosenim praedestinauit hos& uocauit
Et quosuo cauit hos& iustificauit. Quosautẽ iuftifiçauit hos&
dibaptis matis: Necillud in postremapastȩ huius sermonis
preter coquodiste hydriȩ nr̃ȩ capientes eẽ dicuntur singulȩ
metre casbinas ł ternas: Suꝑ hoc aliquinrͣm dixerunt. metre¬

Expanded text:
qui sunt per singulas Ecclesias sacerdotes, dicit eis: Implete hyqui sunt per singulas Ecclesias sacerdotes, dicit eis: Implete hydrias istas aqua ; hoc est: Baptizate omnes gentes in nomine Pa Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quae ego mandavi vobis . Et plane quia audierant iidem ministri dicentem venerabilem Mariam: Quodcumque dixerit vobis, facite; impleverunt eas usque ad summum: plenitudine quippe doctrinae infusum Baptisma cumulantes. Bene autem dixit, vocatis ministris; nam Paulus vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei est: similiter et omnes Apostoli vocati sunt: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Quos enim praedestinavit, hos et vocavit: et quos vocavit, hos et justificavit: quos autem justificavit, hos monis praetereo, quod istae hydriae nostrae capientes esse dicuntur singulae metretas binas, vel ternas. Super hoc aliqui nostrorum dixerunt, metre
Abbreviated transcription (Latin):
reshabent & nonaudient. nareshabent &nonodorabunt
Manus habent & non palpabunt pedeshabent & nonambula¬
bunt &quid. Similes illis fiant omnesait qui faciunt ea. &
omnesqui confidunt in eis. Ergocum consideremus in idolis
erant in nobis isti sensussex. iuxta sententiam ꝓph&e emostui
atq lapidei sincoffitiosine motu. sine motucongruo. sine offi
conuersicredidimus uiuificati sumus audientes ab ipso. quia
in&̃num Conuersugitur ad fidem &uiui ficati ꝑbaptismũ.
oculos leuamus addm̃ odorẽnotitiae eiusin saciabilispũ
Trahimustacitoq testamur affectu qnm̃odor ungentorum
tuorũ supomnia aromata: Lectiones diuinas aure ꝑcipimis
orednm̃ confitemur. laudamus benedicimus obsecramus.
manus supplices a dodumtendimus. pedib: ad ecclesiam currim̃
& unamtrinitatisditate flexis adteriam genib aderamus: Vlb¬
catiseno ih sministrisa postolis uidelic& teorũ saecenoribur

Expanded text:
res haberes habemanus habent, et non palpabunt; pedes habent, et non ambulabunt . Et quid? similes illis fient qui faciunt ea; et omnes qui confidunt in eis. Ergo cum confideremus in idolis, erant in nobis isti sensus sex, juxta sententiam prophetae, emortui atque lapidei, sine officio competenti, sine motu congruo; at ubi conversi credidimus, vivificati sumus, audientes ab ipso, quia in aeternum . Conversi igitur ad fidem, et vivificati per Baptismum, oculos levamus ad Dominum, odorem notitiae ejus insatiabili spiritu trahimus, tacitoque testamur affectu, quoniam odor unguentorum tuorum super omnia aromata . Lectiones divinas aure percipimus, ore Dominum confitemur, laudamus, benedicimus, obsecramus; manus supplices ad coelum tendimus, pedibus ad ecclesiam currimus, et unam Trinitatis Deitatem flexis ad terram genibus adoramus. Vocatis ergo Jesus ministris, Apostolis videlicet, et eorum successoribus
Abbreviated transcription (Latin):
runt Aitenim: Quibiberit existaaqua nonsiti& in ȩc̃nũ
abluti semel estis baptismosalutari. nolite defonte incaenum re¬
gredi: Seruatedona tam munditiam̃non potest iterari qđ se
sex illehydriȩ lapideac capientessingule metretas binas ł ter¬
nas: Inuno quoq hominum sex quȩdam in eẽ numerantur.
uisu soculorum. auditus aurium. odoratus narium. loquela
oris. ad tractio manuum incessuspedum. Haccomnia cũ
essemusgentes lapidea erant in nobis & mostua. sicut sc̃sꝓph&a
dauid execrando testatur: Simula cragentium argentũ &
aurũ studio tacuit c&erasuiliores materias metallorũ ut in
pretiosis multo magis dam nar& etuilia: Simula craergo
gentium. ut quosensu uituperata sint edicamus. Quando sa¬
tis opulentos fabricatores habuerint: Sunt inquit in sensibilia
metalla argentum et aurum. opera manuũ hominum. Os
habent & nonloquentur. otulos habent & non uidebunt. Au¬

Expanded text:
runt; ait enim: Qui biberit ex ista aqua, non sitiet in aeternum runt; ait enim: Qui biberit ex ista aqua, non sitiet in aeternum . Abluti semel estis Baptismo salutari: nolite de fonte in coenum regredi; servate donatam munditiem. Non potest iterari quod ssex illae hydriae lapideae, capientes singulae metretas binas, vel ternas. In unoquoque hominum sex quaedam inesse numerantur: visus oculorum, auditus aurium, odoratus narium, loquela oris, attrectatio manuum, incessus pedum. Haec omnia, cum essemus Gentes, lapidea erant in nobis, et mortua, sicut sanctus propheta David exsecrando testatur: Simulacra Gentium argentum et aurum . Studio tacuit caeteras viliores materias metallorum, ut in pretiosis multo magis damnaret et vilia. Simulacra ergo Gentium ut quo sensu vituperata sunt, edicamus, quando satis opulentos fabricatores habuerunt: Erunt, inquit, insensibilia metalla, argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur; oculos habent, et non videbunt; au
Abbreviated transcription (Latin):
habebant. ut priuss nagogam ingrederentur uel depublico
regressidomum priusquam pranderent. cutem corporissui
aquadiluerent: erat autem mensura aquae ad abluendum
tres. Proquantitate scilic& magnitudinis corporum: Non
possum parcere transiens purrificationi iudȩorum inmunde
lauant polluta corpora: abluta statimpoiluant. semꝑlauant
semꝑinpuri sunt ut dicisol& laterem lauant. illum laterem
quem pariuerunt in acgrpto furaonidiabolo exhibentes scipios
arma iniquitatis peccato ad construetionem gentilium ciuitatũ
Quappr usquequo deliquesant in mostem laterem suum lauare¬
non desinunt polluendum. quinimmoporcorum more deaqua
incaenum redeunt: Istisunt porci quosiratus dñs legionide monũ
tradiditut p̃cipitarentur in lacum moste necandiꝑp&ua: Iugi¬
te inmunditiae exemplum ncofitine poenȩ pasticipes existatis
Vnumbaptis ma nobis apostoli iuxta diuinam sententiam tradide¬

Expanded text:
habebant, ut priusquam synagogam ingrederentur, vel de publico regressi domum priusquam pranderent, cutem corporis sui aqua abluerent. Erat autem mensura aquae ad abluendum tres, pro quantitate scilicet magnitudinis corporum. Non possum parcere transiens purificationi Judaeorum immundae. Lavant polluta corpora, abluta statim polluunt: semper lavant, semper impuri sunt; et, ut dici solet, laterem lavant. Illum laterem quem paraverant in Aegypto Pharaoni diabolo , exhibentes seipsos arma iniquitatis peccato, ad constructionem hostilium civitatum. am solidati. 286 Quapropter usquequo deliquescant in mortem, laterem suum non desinunt lavare polluendum. Quinimo porcorum more, de aqua in coenum redeunt. Isti sunt porci quos iratus Dominus legioni daemonum tradidit , ut praecipitarentur in lacum morte necandi perpetua. Fugite immunditiae exemplum, neophyti, ne poenae participes exsistatis. Unum Baptisma nobis Apostoli juxta divinam sententiam decreve
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩdnm non licer&: E rgoqnm̃ postpassionem suam dñsihis
scitatem primore surretionis suae dici conlaturus. ideolex
antiqua praenunciat. Ctprimusdies inquit uocabitur sc̃s.
& diesseptimus uocatus sc serit uobis: Primumdiem resur¬
rectionis uocandum ꝑhib& scm̃: Septimumiam uocatũ futurũ
igitur in primumdiem resurrationis xp̃i. omnis ehimtransforen¬
da festiuitas. ut septimidiei expeccanda nobis e& Et requies si¬
mul & sc̃itas: cum dicitur primus dies uocabitur sc̃s. Statimq
Quot quot enimprimumdiem id est dominicũ diem nuncupa¬
musscm̃. credentes eum scĩficatũ resurrectione dm̃ihũ: expec¬
tamus &iam illum uere sem̃ diem septimimillesimi annidiem
quiadueni & post istossexdies. sexmilium quippe annorũ scłi.
quibus comletis t equies enc uera sĩs & fideliter credentibus
inresumecione xp̃i : Namnulla critibi pugna contraciabo¬

Expanded text:
vitae Dominum non liceret. Ergo quoniam post Passionem suam Dominus vitae Dominum non liceret. Ergo quoniam post Passionem suam Dominus sanctitatem primo resurrectionis suae diei collaturus; ideo Lex antiqua praenuntiat, et primus dies, inquit, vocabitur sanctus, et dies septimus vocatus sanctus erit vobis Primum diem resurrectionis vocandum perhibet sanctum, septimum jam vocatum futurum Igitur in primum diem resurrectionis Christi omnis erat transferenda festivitas, ut septimi diei exspectanda nobis esset et requies simul, et sanctitas; cum dicitur, primus dies vocabitur sanctus, statimque  omni animae . Quotquot enim primum diem, id est Dominicum diem, nuncupamus sanctum, credentes eum sanctificatum resurrectione Domini Jesu; exspectamus etiam illum vere sanctum diem, septimi millesimi anni diem, qui adveniet post istos sex dies, sex millium videlicet annorum saeculi, quibus eompletis requies erit vere sanctis, et fideliter credentibus in