comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num de t̾renis ad celum erigerent. ¶Postea
u̾o cum adoleuisset et eẽt in urbe roma cõ¬
stitutus. cum matre uidua et sorore que
uirginitatem iam fuerat professa. comite
alia uirgine. cuius uirginis soror candida et
ip̃a eiusdem ꝓfessionis. que nunc cartagine
degit iam anus cum uideret sacendtis a dome¬
stica sororis uel matris. manus osculari: ip̃e
ludens offerẽbat dexteram dicens. Et ab eis
fieri oportere siquidem ep̃m se futurum ẽẽ
memoraret. Loquebatur enĩ in illo sp̃c o¬
sanctusiqui illum ad sacerdotium nutͥe¬
bat. Illa u̾o ut adolescentem et nescientẽ
quid diceret. respuebat. SSed postqͣm edoc¬
tus liberalib disciplinis ex ur̃be egressus
est. ꝓfessusq in auditorio est prefecture
pretorii. ita splendide causas portabat. ut
eligeretur a uiro illustri ꝓbo tunc p̾fecto
pretorii ad consilium tribuendum. Post
quod consulatoris suscepit insignia. nt¬

Expanded text:
num de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea num de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia,
Abbreviated transcription (Latin):
ministratione p̾festure gal ambrosii ep̃i.¬
liaꝵ patre eius ambrolio. natus ambrosiꝰ¬
est. Qui infans in area pretorii incuna po¬
situs cum dormiret. aꝑ to ore subito examen
apum adueniens. faciem eius atq ora com¬
pleuttzita ut ingrediendi in os egrediendi
ꝓ frequentaret uices. Que pat̾ qui ꝓpten
cum matre uł filia deambulabat. ne abige¬
rentur ab ancilla que curam nuttiendi in¬
fantis susceꝑat prohibens sollicita enĩ erat
ne infanti nocerent: Expectabat tam̃ pa¬
trio affectu. quo fiue illud miraculum cla¬
uderet᷑ At ille post aliqͣndui euolantes. in
tantam aeris altitudinem subleuate sunt:
ut humanis oculis minime uiderent. Quo
facto t̾ritus pater ait li uixerit infantulus
iste: aliquid magni erit. Operabatur iam
tunc dñs in seruuli sui infancia.: ut imple¬
retur qđ scriptum est. Fauus mellis sermo¬
nes boni. Illud enim examen apum. scrip¬
toꝵ ip̃ius nobis generabat fauos qui ce¬
lestia dona amnunciarent. et mentes homi¬

Expanded text:
ministratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes homi
Abbreviated transcription (Latin):
leat explicarer Aut quis tanta u̾boꝵ copia
instructus existat. uł que or̃o tante afflu¬
entie ub̾tate ex nudans. q̃ cuncta eiꝰ bona
ut decet q̃ at consequi: Idem semꝑ robustꝰ
ad uirtutis instanttam se exerens constã¬

Expanded text:
leat explicare; aut quis tanta verborum copia instructus existat; vel quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta ejus bona, ut decet, queat prosequi? Idem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens, constan
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ns se uilissimum uoluit reputari. crro
cs̃ xp̃i confessor franciscus om̃istudio
p̾cauebat. ne sancte summeq pauper¬
tatis metas transiliens ad suꝑflua quoqͦ mͦ
difflueretz ita ut magis semꝑ ad indigentiã.
qͣm ad habundantem sufficientiam uł exces¬
sum dedinans: usq ad maxime necessitatis
exigentiam uix uasculum saltem in domo
relinqueret. Quid de cibariis delicatis aut ui¬
ni potu quid ue de alioꝵ etiamuilium suꝑ.¬
fluitate dicamus cum ⁊ rarissime coctis utẽs
ea cinerib uł aqua frrigida commisceret ⁊
de ip̃a sufficienter aqua non biberet: Difficilli¬
mum enim asserebat necessitati satisfacere.
et uoluptati ñ obedire. Sepius quoq cũ pe-¬
nitentiam p̾dicans circuiret ⁊ inuitatus refe¬
ctionem in domib secularium sumeret ui¬
sus quidem comes̾e̾ carnes. ad os manum du¬
cebat s tantum ꝓpt̾ erͣngelii u̾bum quo
dr edentes et bibentes que apud illos st̃. mini-¬
mum quid. ꝑtaro degustans. reliquas in si¬

Expanded text:
ens se vilissimum voluit reputari. 32 Christi confessor Franciscus omni studio praecavebat, ne, sanctae summaeque paupertatis metas transiliens, ad superflua quoquo modo difflueret, ita ut, magis semper ad indigentiam quam ad abundantem sufficientiam vel excessum declinans, usque ad maximae necessitatis exigentiam, vix vasculum saltem in domo relinqueret. Quid de cibariis delicatis aut vini potu, quidve de aliorum etiam vilium superfluitate dicamus, cum et rarissime coctis utens, ea cineribus vel aqua frigida commisceret, et de ipsa sufficienter aqua non biberet? Difficillimum enim asserebat necessitati satisfacere et voluptati non obedire. Saepius quoque, cum poenitentiam praedicans circuiret et invitatus refectionem in domibus saecularium sumeret, visus quidem comedere carnes, ad os manum ducebat, sed tantum propter Evangelii verbum, quo dicitur: Edentes et bibentes quae apud illos sunt, minimum quid perraro degustans, reliquas in si
Abbreviated transcription (Latin):
mutuenda. ut constet ad commendationẽ
gr̃e dei qui ubi uult spirat. qͣm breui int̾¬
uallo uariaꝵ occupationum expleuerit
tempora multa. Indicant hoc epłe eius.
et scripta alioꝵ fide plena et digna telati:

Expanded text:
mutuanda. Ut constet ad commendationem gratiae Dei, quae « ubi vult spirat, » quam brevi intervallo variarum occupationum expleverit tempora multa, indicant hoc epistolae ejus, et scripta aliorum, plena et digna relat
Abbreviated transcription (Latin):
sulib cartagine secretario pa¬
ternus ꝓconsul. cypano ep̾o
dixit. Sacratissimi imꝑato¬
res ualerianus & galerius.
litteras adme di ee dignatisunt. Quibus
p̃ceperunt eos qui ñ romanam religionẽ
colunt. debere eoꝵ cerimonias recognoscere.
Ex quire tibi denomine tuo quid michi res¬
pondeas. Cyprianus eps dixit. Xpianus

Expanded text:
um, Carthagine in secretario, Paternus proconsul Cypriano episcopo dixit: Sacratissimi Imperatores Valerianus et Gallienus, litteras ad me dare dignati sunt, quibus praeceperunt, eos qui Romanam religionem non colunt, debere Romanas caeremonias recognoscere. Exquisivi ergo de nomine tuo; quid mihi respondes? Cyprianus Episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
tem amissam. Leꝑsi decem. receperunt mun¬
dam cutẽ. Quindecim quoq ceci. lucisunt
resticuti. Plurimi uͦ ademonib erepti: multi q
tione ꝑacta. offerens multa donaria. eccłias dĩ¬
reꝑari fecit regiis sumptib reddens priuilegia
auctoritate ꝓlata. resticuens captiuos in ꝓpͥa.
dans oportuna presidia. Constantinopolim uͦ¬

Expanded text:
tem amissam; leprosi decem cutem receperunt muntem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique tione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim
Abbreviated transcription (Latin):
Odorq suauissimus qui uoli tãte diuinitus
aura de ꝑsarum ꝓuintia ꝑlonga t̾rarum spa¬
tla. iherosolimis fuerat illapsue momit᷑o eodẽ
quo de fano chosdroe. scã crux fuerat eradio
ter infudit. Uincebat entm aroͥmata om̃ia:. Tere¬
bynti naturam. uł baisamum. atq mirtã. Confes¬
tim gͥ popłaris gaudii fauor in altum sublatꝰ.
diuinam laudabat potentiam. Dicq głosus
augustus erumpens inlaudes ait. Ocrux al¬
esfusus ẽ in pcio. nr̃e salutis. O ctux splendicdior
astris. mundo celebris hominib muttum ama¬
bilis. reb sanctior uniu̾sis. quȩ sola digna fuisti
portare regem̃ celorum dulce lignum. dulcem
intuis hodie laudib congregatam : tuoq uexil¬
lo signatam. Hȩc cum dixisset p̃ciosissimam
partem ligni quam secum detulerat. locosno
restituit. Cunc renouantur ades antiquanu
miracula. Die eodem mortuiis recepit. ꝓpͥam
uitam. Paralitici quati. adeptisunt sanita¬

Expanded text:
Odorque suavissimus qui, volitante divinitus Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Gracchoter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, adeffusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola digna fuisti portare talentum mundi; dulce lignum, dulces in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanita
Abbreviated transcription (Latin):
lapides portȩ descendentes clauserunt se
inuicemi ae faccus ẽ paries unus. Cumq ES
mirarentur atconiti. nimioq merore cons¬
trieti. respicientes inalcum uident signum
cracis scȩ incelo fiammeo fulgore resplende¬
re. Ingłs enim dñi a pͥiciens illud inmanib: ste¬
tit suꝑportam & are. Quando rex clorũ dn̾s¬
mundi tocius passionis sacramenta ꝑhũc adi¬
tum completurus introiuit. non se purpu¬
ratum nec diademate nitentem exhibuit.
aut equipotentis uehiculum requisiuit: sed
humilis aselli tͥgo residens cultorib suis humi¬
litatis exempla reliquit. His dictis angłs ad¬
de uisitatu angłico depositis imperui insignib
discalciatus ꝓtinus. linea tantum ⁊ ona pre¬
cinctus. crucem dñi manu suscipiens. ꝑfusus
lacrimis faciem. ad cȩlum ocłos erigens ꝓpera.¬
bat ad portam usq ꝓdiens. Statimq porta sũo
rigens. liberum intrantib patefecit ingressum.

Expanded text:
lapides portae descendentes, clauserunt se lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliquit. Tunde visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo rigens liberum intrantibus patefecit ingressum.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ego sum famulus inueritate confessus fue.¬
ris. regnum tibi psarum cum patrimonio & ui
egeris. mox meo gladio interibis. Cumꝙ st C¬
le nequaquã acquiesceret. eraclius arrepto
gladio caput illtus amputauit: sepeliri q
mandauit: ipseq eum de sacro fonte susce¬
pit. Orat enini decem annorũ. Descriptio¬
nes etiam regni psarum sub eius nomine fe¬
cit. Totumq argentum turris. in p̃dam sui
exercitus deputauit. Aurum uͦ ułgemias.
inuaria utensilia. ad restaurationem eccłia¬
rum quas tyrannus destrticerat reseruauit.
Suscipiens igitur lignum głosissimȩ crucis.
quod impius asportauerat. gaudentespo
padib. uł diuerso gle apparatiuicum hym¬
nis ce canticis obitiam ꝑgunt: atq alii sub¬
sequuntur. Cumq imꝑator de monte oli¬
ueti descendisset & ꝑeam portam qua domĩ¬
nus intrauerat quando adpassionem uene
decorato. sedens uoluisset intrare. repente

Expanded text:
 promiseris cujus ego sum famulus, in veritate confessus fue promiseris cujus ego sum famulus, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et viegeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepelijussit, ipseque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens igitur gloriosissimum lignum crucis, quod impius asportaverat, Hierosolymampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem venedecoratus, sedens voluisset intrare, repente
Abbreviated transcription (Latin):
eodem memoratus pͥnceps attentius comm̃
umphum. Tanteq mentis mutatio chosdroe
inuasit exercitum. ut ñsolum pactionem
predictam nequaquã uellent transcendẽ:
sed etiam uoluntarie cum om̃i sua familia.
atq ꝓle.eraclio se subderent. tam potestate
quam fide. Quos ille benigne suscipiens. in
hoc illis clementiam p̃stitit ut om̃s adbaptis¬
mum conuolarent. Quod ita se facturos eẽ
om̃s pariter spoponderunt. Ipse autẽ xp̃i s s¬
suo tantum exercitu regna quȩ chosdroe
tenuerat curcũq̃q ꝑlustrans. ad sedem ipsiꝰ
ꝑuentt Cum paucis adeum ascendit̃. se¬
dentem quȩ inthrono aureo reppit. Hiaiꝰ
pe qui manifeste deo odiosus erat. quomodo
a creatura dĩ eẽ poterat dilectus: Cũq treme¬
faccus salutationis uerba ꝓferret eraclio. ille
respondit. Siuis salutem habere ꝓ eo quodlig¬
num sc̃e crucis. quamuis indignus. honorifice
iuxta modulum tuum tractasti. & si credere

Expanded text:
eodem memoratus princeps attentius commeneodem memoratus princeps attentius commenumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christisuo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullupe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, si credere Do
Abbreviated transcription (Latin):
residebat. Iuo deniq tempore. eracdius arcem
tenebat imꝑii. Uirarmis strenuus. lingua
eruditus. corpore decorus. Et quamuisscłari
actui deditus. totus tamenerat inside cacho¬
licus: & erga dĩ cultores supplex. beniuolus. ac
deuotus. Egens gͥ filius chosdroe contra era¬¬
dit exercitu. Tandem inspirante clementia
saluatoris. utrisq principib plaeuit. ut ipsi
singuli in medio pontefluminis dimicaturi
confligerent: Et cui sors uictoriam contulis¬
set. ipse sine dampno utriusq exercitus im¬
perium fibi acciꝑet. Decretum etiam cum iu¬
ramento ẽ. ut sĩ aliquis eorum expopło. pͥn¬
cipistio uenire maircilium p̃sumpsisses cru¬
rib excisis & brachiis ab eo influmine merge¬
retur. Cumq utriq popło hȩc pastiõ pla-¬
cuisseo inuicem int̾ se ut dictum ẽ dimican¬
tes diu multumq inpontis medio sunt con¬
gressi. Tandem pulsatus dominus lacrimis
xp̃ianorum. ꝑuirtutem sc̃ȩ crucis. cui se die

Expanded text:
residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gradit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lacrymis Christianorum, per virtutem sanctae crucis, cui se die
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum etiam & palestinam cum subiugasset
& egyptum. regna quoq infra & excraquȩ li¬
micancum conglutinabantur ꝑcirculum suo
crudelissimo subiret dominatui ierosolimã
Ad sepulchrum gͦ cum uoluisset accedere. t̾ri¬
religiosa regina ibiꝰtestimonium uircutis
reliquerat asportauit. Fecerat namq turrlm
argenteam. inqua int̾lucentib gemmis chro¬
num extruxerat aureum: Ubisolis quadri¬
gam. & lunȩ acstellarum imaginẽ colloca¬
uerat. atq pocctatas fistulas. aque meatus
addixerat: ut quasi ds̃ pluuiã desuꝑ uide¬
retur infundere. Et dum subt̾raneo inspe¬
cu equis ꝑcircuitum thentib circumacta
turris fabrica moueri uideretur. quasi quo¬
dam modo rugicum tonitrui. iuxta possi¬
bilitatem arcificis mentiebatur. In hocitaq
loco sedem parauerat: atq iuxta eam quasi¬
sibi collegam crucem dominicam posuerat. Filio¬
ꝙ suo regno tradito. ipse infanu̾m huiꝰcemodi

Expanded text:
verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam  ergo Domini cum voluisset accedere, terrim, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi
Abbreviated transcription (Latin):
EtꝑORE illo postquã constan¬
tino augusto contra marentiũ
Drannũ ꝓperante a dbellum.
signũm crucis celitus fuissec ostensum. & ipse
felicicer obtineret triumphum & abhelena
iamdica pͥncipis matresca ctut fiusset inuenta.
atq ꝑsanitatem egroti. & resuscitationem
mortui fuisset euidenti indicio untutis decla¬
rata. regina cͤompos effecta. ita salutare lignũ
fecit secari ꝑmeditim. ut & crucem constanti:¬
nopolim deferret adsilium. & crucem ierosoli¬
imist̾ecũ argenteis conditam reseruaret inlo
rat membris dominicis aptata supplicio ibi¬
dem głificata ueneraretur ipła. Multorum
itaq temporum labente curriculo. cũ exigen¬
te mole peccaminum. flagellari ꝑmitteret
regnum adeptus ẽ ꝑsarum. Qui incantã ꝓ
gentium. quas impetu uastans barbarico.
suo nefando subiugauerat dominio. colise
iuberet ut dm̃s & uocari regem regum et
dominum dominantium. Neq hoc ei solum
suffecit. ad suȩ dampnationis interitum

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservaret; in lrat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, flagellari permitteret regnum est adeptus Persarum, qui in tantam pgentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum,
Abbreviated transcription (Latin):
de presentari ante templum palladis: quẽ
ita aggreditur dicens. Sic definisti ut nec
deres. nec nr̃is minis terrearis. ut contra
rem publicam litteras accipias & dirigas:
Ego de corona domini litteras accepiz ñ
contra rem publicam. sed magis ad ani¬
mas redimendas. Tunc decius cȩsar ira¬
cundia plenus. iussit ut os eius cumplu¬

Expanded text:
do noctu ante templum Palladis. Cui ita dixit: Sic definisti, ut nec pum, nec nostras minas timeas, ut contra Rempublicam litteras accipias et dirigas?Ego de corona Domini litteras accepi, non contra Rempublicam, sed magis speciale consilium ad animas redimendas. Tunc Decius, iracundia plenus, jussit os beati C
Abbreviated transcription (Latin):
manuales ligare sibi ñ posset. iulianus prb̃r
& iulianus subdiaconus ligauerunt ei. Et¬
ita cẏpanus passus ẽ. Oiusq corpus ꝓpt̾
gentilium curiositatem in ꝑximo positũ
Post dies. galerius maximus ꝓconsulde¬

Expanded text:
manuales ligare sibi non potuisset, Julianus presbyter manuales ligare sibi non potuisset, Julianus presbyter et Julianus subdiaconus ei ligaverunt. Ita beatus Cyprianus passus est; ejusque corpus propter gentilium curiositatem in proximo positum Post paucos autem dies Galerius Maximus proconsul de
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum cyprianus ep̃s comperisset. castiga
maximi ꝓconsulis anatrio saucolo sedenti.
Ego. Galerius maximus ꝓconsuldixit.
Iusserunt sacratissimi unꝑatores cerimonia¬
ri. Cyprianus ep̃s dixit. Nonfacio. Galeriꝰ
consultio. Galerius maximus ꝓconsul con¬
locutus cum consiliario. uix egre sententiã
tibi conspirationis homines aggregasti. &
inimicum te diis romanis. & sacris legib
constitiusti:. nec te pii & sacratissimi pncipes
adsecta cerimoniarum suarum reuocare
potuerunt. Itaq cumsis nequissimi crimi¬
nis auctor. & signifer. rep̾hensus eris Ipse
docum̃to cum his quos scelere tuo tecũ
aggregasti. sanguine tuo sacietur disci
cium cyprianum. gladio animaduerti
placet. Cyprianus ep̾s dixit. dõ gr̃as. Post¬
Et nos cum eo decollemur. Et ita cẏpanus
dalmatica expoliauit. &diaconib tradidie.¬
& inlineis stetit: & cepit spiculatorẽ susti¬
nere. Qui cum uenissed spiculator iussit
suis ut eidem spiculatori aureos uiginti
manu sua ocłos texit. Qui cumlicinias

Expanded text:
tus Cyprianus comperisset, custodirit in atrio Sauciolo sedenti. ego. Galerius Maximus proconsul dixit: iusserunt te sacratissimi imperatores caeremoniari. Cyprianus episcopus dixit: non facio. Galeriusconsultatio. Galerius Maximus collocutus cum concilio sententiam tibi conspirationis homines aggregasti, et inimicum te diis Romanis et sacris legibus constituisti, nec te pii et sacratissimi principes ad sectam caerimoniarum suarum revocare potuerunt. Et ideo, cum sis nequissimorum criminum auctor et signifer deprehensus, eris ipse documento his quos scelere tuo tecum aggregasti: sanguine tuo sancietur discipcium Cyprianum gladio animadverti placet. Cyprianus episcopus dixit: Deo gratias. V. CEt nos cum eo decollemur. Et ita perductusdalmatica exspoliasset, et diaconibus tradidisset, in linea stetit et coepit spiculatorem sustinere. Cum venisset autem spiculator, jussit suis ut eidem spiculatori viginti manu sua oculos sibi texit. Qui cum lacinias
Abbreviated transcription (Latin):
logͦ ex tescire qui sunt pƀri. qui inhaes
tatibus suis inuentuntur. Lat̾nus ꝓconsul
dixit. Amȩ inueniunt᷑. Et adiẽcit. łrecepẽ¬
runt etĩam ne aliquib locis conciliabula fa¬
ciant. aut coymiteria ingrediant᷑. Siquis itaq
hoc tales alubre p̾ceptum ñ obseruauerit.
capite plectetur. Cyprianus ep̃s dixit. fac
adeo. de ciuitate cabitana. inqua exilio ex
precepto aspasii pat̾ni ꝓconsulis datus fuerat.
fuerat. Cum illic demoraretur. repente idibꝰ
septembrib. tusco & basso consulib. uenerunt
adeum pͥncipes duo nus exofficio galerii

Expanded text:
 ex te, qui sint presbyteri qui in hac tatibus autem suis inuenientur. Patemus prodixit: A me invenientur. Et adjecit: Praeceperunt etiam, ne in aliquibus locis conciliabula fiant, nec coemeteria ingrediantur. Si quis itaque hoc tam salubre praeceptum non observaverit, capite plectetur. Cyprianus Episca Deo de ciuitate Curubitana, in qua exsilio ex praecepto Aspasii Paterni tunc proconsulis datus fuerat, fuerat: et cum illic demoraretur, repente idibus Septembris Tusco et Basso consulibus uenerunt ad eum principes duo, unus strator officii Galeri
Abbreviated transcription (Latin):
neretur accipiens: eas eos egenis quos pꝰ hr̃e
conting̾et obuios: in frigore portigebat. Grauis¬
simum erat illi.: si alitũ paupere u̾bo uel facto
ꝑciperet quicqͣm molestie ficri. Audiens enim
tempore quodam unum e fratrib pauꝑi ciudã
huiusmodi u̾bum inuectionis inferre. uide
ne forsitan falso simules pauꝑtatem: durius
increpatum fecit coram codem paupere nudũ
p̾cidere ⁊ pedibus eiꝰ deosculatis humilit̾ ab ip̃o
ueniam postulare. Ait enim. Qui pauꝑi ma¬
ledicit. xp̃o facit in uiriam cuiꝰ nobile signũ
geritz qui uoluntarie pauꝑem ꝓ nob̾ in hoc
mundo se fecit. Ip̃e quoq ⁊ si minimum quid
hr̃et corporalium uirium: humeros tamen
ꝓprios sepiꝰ ad subleuanda supposuit honera
pauperx. quoꝵ etiam pio relo multa alia fa¬
ciebat frequentius in hunc modum: que ni¬
si breuitati studeremus scribere non fiuss indig¬

Expanded text:
neretur, accipiens, eas egenis, quos prius habere neretur, accipiens, eas egenis, quos prius habere contingeret obvios, in frigore porrigebat. Gravissimum erat illi, si alicui pauperum verbo vel facto perciperet quidquam molestiae fieri. Audiens enim tempore quodam unum e fratribus pauperi cuidam huiusmodi verbum invectionis inferre: "Vide ne forsitan falso simules paupertatem!", durius increpatum fecit coram eodem paupere nudum procidere et, pedibus eius deosculatis humiliter ab ipso veniam postulare. Ait enim: "Qui pauperi maledicit, Christo facit iniuriam, cuius nobile signum gerit, qui voluntarie pauperem pro nobis in hoc mundo se fecit". Ipse quoque, etsi minimum quid haberet corporalium virium, humeros tamen proprios saepius ad sublevanda supposuit onera pauperum. Quorum etiam pio zelo multa alia faciebat frequentius in hunc modum, quae, nisi brevitati studeremus, scribere non fuisset indig
Abbreviated transcription (Latin):
iubilo: totusq alterius scl̃i uidebatur. Prop¬
terea et tantam nomini saluatoris reueren¬
tiam exhibebat: quod ⁊ qualecumq scͥptum
inueniret in honeste locatum: reuerenteril¬
lud recolligens in loco reponebat honestoz ne
forte u̾ba diuina uł nomina. uł etiam lit¬
tere quib illa scribunt᷑ continerent᷑ in illo.
uanto aut̃ putas erga pauperes hoĩes
compassionis ardore feruebatz qͥ tan
¶sa ad animalia bruta. ueꝵx etiam ad insensi¬
biles ⁊ infimas affluebat pietatis dulcedinc
creaturas: Nam hic uere pauperx patͥarcha.
omnium pauperrimꝰ e desiderans. ⁊ si supͣ ui¬
lem tunicam nich possessionis apeteret nolu¬
it tamen in hac unica necessitare parcere sͥ ip̃iz
quin ⁊ illam pluries indigenti cuiqͣm ꝓmp¬
tissime cuperet imꝑtiri. uestes quoꝙ diuersas
a diuitib in hieme postulabat: quas ilł liben¬
tissime dantib ita ut nec ad restitutionem te¬

Expanded text:
iubilo, totusque alterius saeculi videbatur. Propiubilo, totusque alterius saeculi videbatur. Propterea et tantam nomini Salvatoris reverentiam exhibebat, quod et qualecumque scriptum inveniret inhoneste locatum, reverenter illud recolligens, in loco reponebat honesto, ne forte verba divina vel nomina, vel etiam litterae quibus illa scribuntur, continerentur in illo. 45 Quanto autem, putas, erga pauperes homines compassionis ardore fervebat, qui tanta non solum ad animalia bruta, verum etiam ad insensibiles et infimas affluebat pietatis dulcedine creaturas? Nam hic vere pauperum patriarcha omnium pauperrimus esse desiderans, etsi supra vilem tunicam nihil possessionis appeteret, noluit tamen in hac unica necessitate parcere sibi ipsi, quin et illam pluries indigenti cuiquam promptissime cuperet impertiri.Vestes quoque diversas a divitibus in hieme postulabat, quas, illis libentissime dantibus, ita ut nec ad restitutionem te
Abbreviated transcription (Latin):
ne cont̾erentur multociens de uia legebatz
s i apib ne defic̾ent. forte uinum uł mel in
hyeme ministrabat. Diligenter enĩ non tã
illaꝵ qͣm et aliaꝵ creaturaꝵx efficatiam at¬
tendebat ⁊ quicquid ammirationis. delecta.¬
menti. seu cuiuscumq ualoris in unaqua
ꝙ ꝓpendere poterat: id totum in om̃ium fc̃o¬
ris gl̾am regerebat. Quid putas in sole. luna.
firmamentoq et stellis quid in elementis
et eoꝵ affectib siue ornatib: quid inqͣm in
om̃ib omnium creatoris potentiam. sap̃iam.
bonitatemq contemplans. uere cognitionis
dulcedinis hausit et gr̃e: Utiq quẽ piam
mortalium ñ arbitror hoc posse u̾bis expri¬
mere. Et q̃m ad unum pͥncipium om̃ia re¬
torquebat. ꝓpt̾ hoc omnia frat̾no nomi¬
ne nuncupabat: omnia ad unius condito¬
ris laudem continuus ip̃e in laudib inui¬
tabat. Ip̃e uero nomen dei nommans: totus
supͣ hominis intellectum afficiebat: totus in

Expanded text:
ne contererentur multoties de via legebat; ne contererentur multoties de via legebat; sed et apibus, ne deficerent, forte vinum vel mel in hieme ministrabat. Diligenter enim, non tam illarum, quam et aliarum creaturarum efficaciam attendebat, et quidquid admirationis, delectamenti seu cuiuscumque valoris in unaquaque perpendere poterat, id totum in omnium Factoris gloriam regerebat. Quid putas, in sole, luna firmamentoque et stellis; quid in elementis et eorum effectibus sive ornatibus; quid, inquam, in omnibus omnium Creatoris potentiam, sapientiam bonitatemque contemplans, verae cognitionis, dulcedinis hausit et gratiae? Utique quempiam mortalium non arbitror hoc posse verbis exprimere.Et quoniam ad unum principium omnia retorquebat, propter hoc omnia fraterno nomine nuncupabat, omnia ad unius Conditoris laudem continuus ipse in laudibus invitabat. Ipse vero, nomen Domini nominans, totus supra hominis intellectum afficiebatur, totus in
Abbreviated transcription (Latin):
dens benigne eos ueluti mater plorantes
filios attrectauit. Dixit autem ad uirũ.
Quare frẽs meos agniculos sic ligatoset
suspensos extructias: Qͥcum respondiss.
ꝙ eos ad forum precii necessitate defferret:
querentiq quid de ilł postea fieret. uir eos
mactandos assereret: ait scs. Absit ut hoc
fiatz quin potus mantellum hunc quo cõ¬
tegor accipe: et fratres meos agniculos mͥ
relinque. Acquieuit uoluntarius homo il¬
lez multo enim maioris peͣtii erat mantel¬
lus: quem uir dei frigoris necessitate com¬
pulsus. a quodam fideli mutuauerat ip̃a
die. Igitur acceptis agniculis: quid de ip̃isag̾et
sollicitꝰ extitit. Candem cum socio fr̃e delibe¬
rans. gub̾nandos eidem uiro cõmisitz et ne
uł cos uenderet ullo temꝑe lederet ue distͥcte
di bestiis ⁊ digniorib creaturis. s et
aliis u̾ilib ⁊ minimis simili affectu compas¬
sionis adhesit. Nam qi de saluatore legitur.
ego sum uermis et non homo: u̾miculos etiã

Expanded text:
dens benigne eos veluti mater plorantes dens benigne eos veluti mater plorantes filios attrectavit. Dixit autem ad virum: "Quare fratres meos agniculos sic ligatos et suspensos excrucias?". Qui cum respondisset quod eos ad forum pretii necessitate deferret, quaerentique quid de illis postea fieret vir eos mactandos assereret, ait sanctus: "Absit ut hoc fiat! Quin potius mantellum hunc, quo contegor, accipe, et fratres meos agniculos mihi relinque!". Acquievit voluntarius homo ille; multo enim maioris pretii erat mantellus, quem vir Dei frigoris necessitate compulsus a quodam fideli mutuaverat ipsa die. Igitur acceptis agniculis, quid de ipsis ageret sollicitus exstitit; tandem cum socio fratre deliberans, gubernandos eidem viro commisit, et ne vel eos venderet ullo tempore laederetve districtedi bestiis et dignioribus creaturis, sed et alus vilibus et minimis simili affectu compassionis adhaesit. Nam quia de Salvatore legitur: Ego sum vermis et non homo, vermiculos etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
mum quo tendebat adduxit ⁊ ad eundem
loci ep̃m hospitandi gr̃a declinauit. Miran¬
ti gͥ primum ep̃o quare sic ouiculam duc̾et.
longam de illa parabolam cepit retexerez do¬
nec et ip̃e ep̃t altissimo grãs ageret non mo¬
dicum de tanta hominis dei compunctus
simplici puritate. Sequenti aut̃ dlie ꝑ quod.¬
dam claustrum dñare apud sc̃m seuetinõ
uir dei tͣnsitum fecitz uͥ eisdem xp̃i famula¬
bus ouiculam cõmendauit. Qm ille ob scĩ
reuerentiam deuotissime suscipiẽtis. diligẽ¬
ter cam longo tp̃r nu triert̃: donec tunicam
de ip̃iis tandem lana texentes: illam beato
uiro munus acceptissimum de fratre ouicu¬
la transmiserunt. arcccero¬
lio quoq tempore ꝑ eandem marchi¬
am iam dc̃o fr̃e comite transiens. in¬
uenit: in itinere quendam uirum: qͥ duos
ĩn humeris portabat agniculos. ad uendẽ¬
dum. Quos ut pius pat̾ balantes audiuit.
cõmota sunt ex intunis uiscera ciꝰ et aite¬

Expanded text:
mum, quo tendebat, adduxit, et ad eiusdem mum, quo tendebat, adduxit, et ad eiusdem loci episcopum hospitandi gratia declinavit. Miranti igitur primum episcopo quare sic oviculam duceret, longam de illa parabolam coepit retexere, donec et ipse episcopus Altissimo gratias ageret, non modicum de tanta hominis Dei compunctus simplici puritate.Sequenti autem die per quoddam claustrum Dominarum apud Sanctum Severinum vir Dei transitum fecit, ubi eisdem Christi famulabus oviculam commendavit; quam illae ob sancti reverentiam devotissime suscipientes, diligenter eam longo tempore nutrierunt, donec tunicam de ipsius tandem lana texentes, illam beato viro munus acceptissimum de fratre ovicula transmiserunt. 43 Alio quoque tempore per eamdem Marchiam, iam dicto fratre comite, transiens, invenit in itinere quemdam virum, qui duos in humeris portabat agniculos ad vendendum. Quos ut pius pater balantes audivit, commota sunt ex intimis viscera eius et acce
Abbreviated transcription (Latin):
tenecitudine creaturas. Int̾ alias tamen illas
precipue diligebat: quas ut puta ouiculas.
simplicioris ⁊ mansuetioris nature uidebat
quarũ etiam nominib xp̃m ob aliqͣm simi¬
utudinẽ agurari in scriptucis audierat.
Nam tempore quodam ꝑ marchiam ancho¬
ne cum fr̃e paulo quem ibidem ministrõ
constitituerat transiens. quemdam hyrroꝵ
et caprax uidit in pascuis non modicumgͣ¬
gem ⁊ unicam inter om̃s iam dicti gregis
pecudes ouiculain de pascentem. Ad cuiusin tui¬
tum gͣuiter ingemiscens: dixit ad fuatrem.
Non ne uides hanc solam ouiculam. inten
hyrros et capras similit̾ ambulantem: Sic
humil. inter scribas et phariseos et sacerdotõ
principes ambulauit Soluamusgͥ ali ka¬
rissime p̾cium: et educamus illam se medio¬
da solliciti starent: ecce quidam merrator tͣn¬
siensse ad hoc uoluntarius obtulitz p̾cioq so¬
luto ip̃am ouem scõ uiro reliquit. Qui gar¬
dens illam secum in ciuitatem que drauxi¬

Expanded text:
teneritudine creaturas. Inter alias tamen illas teneritudine creaturas. Inter alias tamen illas praecipue diligebat, quas, ut puta oviculas, simplicioris et mansuetioris naturae videbat, quarum etiam nominibus Christum ob aliquam similitudinem figurari in Scripturis audierat. Nam tempore quodam per Marchiam Anconae cum fratre Paulo, quem ibidem ministrum constituerat, transiens, quemdam hircorum et caprarum vidit in pascuis non modicum gregem, et unicam inter omnes iam dicti gregis pecudes oviculam depascentem. Ad cuius intuitum graviter ingemiscens, dixit ad fratrem: "Nonne vides hanc solam oviculam inter hircos et capras simpliciter ambulantem? Sic humilis inter scribas et pharisaeos et sacerdotum principes ambulavit. Solvamus ergo, fili carissime, pretium, et educamus illam de medi ove redimenda solliciti starent, ecce quidam mercator transiens se ad hoc voluntarius obtulit, pretioque soluto ipsam ovem sancto viro reliquit. Qui gaudens illam secum in civitatem quae dicitur Auxi
Abbreviated transcription (Latin):
recipiens: ip̃m fr̃em piscem uocauitz oransq
et nomen dei beneditens. in aqͣm reposuit ꝑ¬
sistente aut̃ ipso in or̃one ⁊ laudib: piscis
i aqua ludens a nauicula ñ recessitz donecei
gum eẽt narrare ꝑ singula. bestiis uidelicẽt
⁊ auib imꝑauitz s ad illius obsequium in
alteram naturam insensibilia ⁊ĩ dñs elemen¬
ta conu̾tit. De quoꝵ similibi: unum quoq
libet ut breuiter enarremus. Nam cum ip̃e
uir sc̃s̃ apud heremum sc̃i urbani quadam
uice grauit̾ egrotaret: aqua sͥ mirabilit̾ in ui¬
num mutata ẽ. Ft̃mq est: ut ad gustum il¬
lius tam facile sanitatem reciperetz qd̾ diui¬
num hoc ẽe miraculum nullus ambigeret.
De affectu ip̃uis ad omnes creaturas pp̃ amorẽ
creatoris: et qͣntum reuerentiam nomini do¬
mini ⁊ u̾bis exhibuitz de compassione par¬
anta beati francisti mentem diuini
amoris dulcedo repleuerat ut in om̃i¬
bus oꝑa creatoris miranda considerans: man¬
xime etiam erga cunctas afflueret pietatis

Expanded text:
ransque et nomen Domini benedicens, in aquam reposuit. Persistente autem ipso in oratione et laudibus, piscis in aqua ludens a navicula non recessit, donec eigum esset narrare per singula, bestiis videlicet et avibus imperavit, sed ad illius obsequium in alteram naturam insensibilia etiam Dominus elementa convertit. De quorum similibus unum quoque libet ut breviter enarremus. Nam cum ipse vir sanctus apud eremum Sancti Urbani quadam vice graviter aegrotaret, aqua sibi mirabiliter in vinum mutata est; factumque est ut ad gustum illius tam facile sanitatem reciperet, quod divinum hoc esse miraculum nullus ambigeret. Caput IX - De affectu ipsius ad omnes creaturas propter amorem Creatoris; et quantam reverentiam nomini Domini et verbis exhibuit; et de compassione pauanta beati Francisci mentem divini amoris dulcedo repleverat, ut in omnibus opera Creatoris miranda considerans, maxima etiam erga cunctas afflueret pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
mone tradamus. Cum unus ex turmis eorũ
quorum officium est iugit̾ in eccl̃ia matre
deo legoncius nomine c̾su debito ꝑ noctare.
ad eccl̃iam ꝑgeret. humani generis hostem
offendit sibimet bellatorem. Et dire aduer¬
sarius frendens. ab itinere boni operis cepto.
dei seruum nitit᷑ reuocare. Afflictum ꝙ cedib
multis. semiuiuum reliquit et pene exanimẽ.
Et mane solo ꝓstrato reꝑto a plurib. omnes sẽ¬
sus. officii admiserant famulatum. Lunc sanctus
male mulctatum. Cum iuxta menbra fratris
se ꝓsternens. ingemuit fortiter. uiq dentib
reseratis. iacͥfiaium in ore eiꝰꝓpriis manibus
dei sacerdos infudit. Et miro stupore spectã

Expanded text:
mone tradamus. Cum unus ex turmis eorum mone tradamus. Cum unus ex turmis eorum quorum officium est jugiter in ecclesia Matre canere Deo, Legontius nomine, cursu debito pernoctare ad ecclesiam pergeret, humani generis hostem offendit sibimet bellatorem: et ira adversarius frendens, ab itinere boni operis coepto Dei servum nititur revocare, afflictumque caedibus multis semivivum reliquit pene et exanimem; et mane solo prostrato reperto a pluribus, omnes sensus officii amiserant famulatum. Tunc sanctus male mulctatum. Tum juxta membra fratris se prosternens ingemuit fortiter, vique dentibus reseratis, sacrificium in ore ejus propriis manibus Dei sacerdos infudit. Et miro stupore specta
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut putarent discipuli in frusta ma¬
gistrum fuisse contritum. Ip̃i quidẽ diu
attoniti ꝑmanserunt: gloriosus u̾o sacer¬
dos diuinis iaculis adu̾sarium uulnerans.
in spiritalib canticis ꝑseuerat. Sane dis¬
cipulos arguit cur uelictis canticis minis
fantasticis deterriti suissent. Sed quid mirũ
si hic humani generis hostis tanto sacer-¬
doti neces expetiit. quippe qui dux et signi¬
fer erat in ppło dei. cum etiam nefaria et im-¬
pura flagicia ad ip̃am quoꝙ diuinitatis qͦn¬
dam tetendit iniuriam:. Et quia indesinent̾
contͣ bonitatem malicia pugnat. et sanctos
dei emulacio insequit᷑ adu̾sarii. quanta pes¬
simus hostis. diuersis illusionibus se manife¬
stans. stimulis furoris sui adu̾sus xp̃i cateruã
quam eiꝰ dextera ꝑ sacerdotem suum ꝓtegebat
exagerasse dicat᷑. non sufficimus loqui. Tamen
unum de hiis que crudelit̾ inquemdam dexͥ
famulis sub tantis testib gesserit. breui ser¬

Expanded text:
ita ut putarent discipuli in frusta maita ut putarent discipuli in frusta magistrum fuisse contritum. Ipsi quidem diu attoniti permanserunt: gloriosus vero sacerdos, divinis jaculis adversarium vulnerans, in spiritualibus canticis perseverat. Sane discipulos arguit, cur, relictis canticis, minis phantasticis deterriti fuissent. Sed quid mirum, si hic humani generis hostis tanti sacerdotis necem expetiit, quippe qui dux et signifer erat in populo Dei; cum etiam nefaria et impura flagitia ad ipsam quoque Divinitatis quondam tetendit injuriam? 34. Et quia indesinenter contra bonitatem malitia pugnat, et sanctos Dei aemulatio insequitur adversarii; quanta pessimus hostis diversis illusionibus se manifestans, stimulis furoris sui adversus Christi catervam, quam ejus dextera per sacerdotem suum protegebat, exaggerasse dicatur, non sufficimus loqui. Tamen unum de iis quae creduliter in quemdam de Christi famulis sub tantis testibus gesserit, brevi ser
Abbreviated transcription (Latin):
gens. panis bucellam cum uiuo exani¬
mi iubet offerri ꝓtinus in ore eius. resera¬
magna ex parte p̃mortuo recllunt᷑ sen¬
sus amissi et ui uigorem pͥstinum famu¬
lancia redeunt m̃bra. Hec quiden ab ip̃o
qui ꝑtulit. et fidelium testunonio agnoui¬
nus confirmatum. Nec multum post
reddito terris occasu die beatus sulpicuis in
eccłiam cum paucis ingreditur ꝑ noctare.
Et cum alta quies adesset tenui sibilo ser¬
pentis astucia pumum demulcet in aura.
impetu atrus aras luceruas. ceteraꝙ offi¬
nuio trementes pallentesq. relictis can.¬
ticis expectantes int̾itum. aĩherent paui-¬
mento. S beatus inuictus ꝑ omnia. ita
fortiter in diuinis canticis ꝑsistẽbat. par¬
uipendens que inuidus perpetbat. ut in
ꝓsperis nunqͣm constantior fuiss nec
clarior. Candem inuidus anguis cũ suo
exerritu in una se mole conglomeratz et
deterrere immenso tum iũtu ꝑstrepens. an¬
te faciem beati uiri se pauimento uuecit:

Expanded text:
gens, panis buccellam cum vino exanigens, panis buccellam cum vino exanimi jubet offerri: protinus in ore ejus reseramagna ex parte praemortuo redduntur sensus amissi, et in vigorem pristinum famulantia redeunt membra. Haec quidem ab ipso qui pertulit et fidelium testimonio agnovimus confirmatum. 33. Nec multo post reddito terris occasu diei B. Sulpicius in ecclesiam cum paucis ingreditur pernoctare, et cum alta quies adesset, tenui sibilo serpentis astutia primum demulcet in aura. impetu, arcus, aras, lucernas caeteraque offinimio trementes, pallentesque, relictis canticis, exspectantes interitum, adhaerent pavimento. Sed Beatus, invictus per omnia, ita fortiter in divinis canticis persistebat, parvi pendens quae invidus perpetrabat, ut in prosperis nunquam constantior fuisset nec clarior. Tandem invidus anguis cum suo exercitu in una se mole conglomerat, et am constantiam deterrere, immenso tumultu perstrepens ante faciem beati viri se pavimento injecit,
Abbreviated transcription (Latin):
ansulfum nomine. ꝓ fratrum et paupe¬
rum uictu necessario exhibendo. locum ad
quemdam ire p̾cepisset. haut niora p̾cep¬
tis ebedit. iussa implet ad ꝓpria rem eare
contendit. Cui seiuissimus de mon cũ suis
apparitorib se ei obuium intulit. Quem
de uehiculo iecit: eumq male mulcͤatũ
flagris. reliquid̃ exanimem. Semiuiuuᷤ
scilicet a ꝓxunis defertur ad domum. Et
cum ob inuitiam sancti sulpicii q̃ gesta
fuerant nemo referret: ad eum tandem
cie. sensit ministrum continuatis die¬
bus decem mutum ꝑmanere. et cecui
omnib p̾mortuis membris et ita obse¬
rato ore cum dentib. ut ne aque guitam
aliquis posset infundere. Interea uir sei
id quod sp̃u senserat. gestoꝵ ordine. frib
iudicabat. Affectumq doleus ex affectu.
et la crimas ꝓfiuideus ex pietate. ꝓ se piꝰ
pastor ouem sustinuisse cruciatus luge¬
bat. Ilico tamen. sancta t̾re membra ꝓst̾¬
nit. Et post orationem ab humo consur¬

Expanded text:
Ansulfum nomine, pro fratrum et paupeAnsulfum nomine, pro fratrum et pauperum victu necessario exhibendo locum ad quemdam ire praecepisset, haud mora, praeceptis obedit, jussa implet, ad propria remeare contendit. Cui saevissimus daemon cum suis apparitoribus se ei obvium intulit: quem de vehiculo ejecit, eumque male mulctatum flagris reliquit exanimem, semivivus scilicet a proximis defertur ad domum. Et cum ob injuriam S. Sulpicii, quae gesta fuerant nemo referret, ad eum tandem eperat prophetiae, sensit ministrum, continuatis diebus decem mutum permanere et caecum, omnibus praemortuis membris, et ita obserato ore cum dentibus, ut nec aquae guttam aliquis posset interius fundere. Interea vir Dei id quod spiritu senserat, gestorum ordine fratribus indicat, afflictumque dolens ex affectu, et lacrymas profundens ex pietate, pro se pius pastor ovem sustinuisse cruciatus lugebat. Illico tamen sancta terrae membra prosternit, et post orationem ab humo consur
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinis laudib in ibi epularet᷑. Cumq
puero cum lucerna p̾xpeunte iam fores ba¬
silice contigisset. ingerens se funestus demõ
forma ualida. et specie auis teterrime et
horribilis primum lumen quod preibat ni¬
titur suffocare. Beuide se in faciem ocu¬
losq beati uiri cum magno impetu in ie¬
citz et huc atty illuc circum uolitans ridi¬
culosis intencionĩb iterum att iteꝵ uio¬
lentum in festumꝙ reddebat: Ad hec uir
dei parui gesta pendens. scio inquit sis an¬
tiqui serpentis minist᷑. Nec te latere ꝑmit.¬
tis. cui ꝑsecutorem nequissimum pene iu¬
giter te ostendis. Candem manum eleuan¬
te eo. cum crucis signo. ñ solum se ultra ini¬
cere ñ ausus est lierum in ictu crucis impͥs¬
se ita uanuit ut erat impudens et delusio
miserabilis. De huic in iniuriam sc̃i uuiri
plurimum furorem stimulis sediciosuss
hosties accendit. Cum itaꝙ unum ex py¬
eris mente et conu̾satione simplicẽ. an¬

Expanded text:
in divinis laudibus inibi epularetur. Cumque in divinis laudibus inibi epularetur. Cumque puero cum lucerna praeeunte jam fores basilicae contigisset, ingerens se funestus daemon forma valida et specie avis teterrimae et horribilis, primum lucem quae praeibat nititur suffocare, deinde se in faciem oculosque beati viri cum magno impetu injecit, et huc atque illuc eminus circumvolitans, ridiculosis intentionibus, iterum atque iterum violentum infestumque reddebat. Ad haec vir Dei parvi gesta pendens: Scio, inquit, qui sis, antiqui serpentis minister, nec te latere permittis, cui persecutorem nequissimum pene jugiter te ostendis. Tandem manum elevante eo cum crucis signo, non solum se ultra miscere non ausus est, verum in ictu  Al., injectu crucis impressae ita evanuit. 32. Ut erat impudens et delusio miserabilis, dein in injuria sancti viri plurimum furorem stimulis seditiosus hostis accendit. Cum itaque unum ex pueris mente et conversatione simplicem,