comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nie dnr̃.c onfectũ curis antiꝗ uacauerũt gaudiis sed illud oñdit. quod ai
Statius. Stant ueteres ante ora metus nam cure serebatit ꝑro suo ĩpetu ex pri¬
stino belloꝵ tumultu. Alii hanc ip̃am curam uolũt. ꝗ hẽbat cõiugẽ ꝑuitiosã
est hoc ci et in ouidio aiax obiicit et sanguĩe cretus sisyphio Alii ilidemr
si intra terrart̾ sunt ĩseri. Alĩ altius intelligũt. ꝗ sub terra esse inferos uolũt
sustentatir quod si est ad antpodas põt nauigatione ꝑueniri. ꝗ ꝙͣtũ ad
nos spectat iseri sunt sicut nos illis. hinc est ꝙ terratti esse inseros dicutius
ꝗꝗͣ illud sit qr nouem cingit cutuł. Tybenanus etiam in duc̃ epistolã uẽto
illatam ab artypodibu. quę hñt suꝑis instri salutẽ. qua occasione ira¬
ctat reciprocũ hoc quod dixims Nam prudentiores etiam animas per

Expanded text:
 Confectum curis atqui vacaverat gaudiis; sed illud ostendit quod ait Statius "stant veteres ante ora metus" : nam curae ferebantur suo impetu ex pristino bellorum tumultu. alii hanc ipsam curam volunt, quod habebat coniugem perniciosam est. hoc ei et in Ovidio Aiax obicit "et sanguine cretus Sisyphio" . alii Oelidsi intra terram sunt inferi. alii altius intellegunt: qui sub terra esse inferos volunt sustentatur. quod si est, ad antipodes potest navigatione perveniri, qui quantum ad nos spectat, inferi sunt, sicut nos illis. hinc est quod terram esse inferos dicimus, quamquam illud sit, quia novem cingitur circulis. Tiberianus etiam inducit epistolam vento allatam ab antipodibus, quae habet "superi inferis salutem" : qua occasione tractat reciprocum hoc quod diximus supra. nam prudentiores etiam animas per
Abbreviated transcription (Latin):
gere inferos dictos: qr minor potas ꝓ imꝑio nõ nũꝗͣ poĩt᷑. sed illa q̃ tenet ĩ¬
periũ. alter est gͦ carone. Nam orcus est pluton ut ĩ Uerinis indicat Cicero
dicens: ut alter orcus uenisset ęternã. et nõ proserpinã: sed ip̃am Cererẽ ra¬
puisse iudeatur. alibi ait ꝙ ditem prc̃m emersisse ab ĩferis putant. Dicimꝰ
ĩaditis inferorum: q̃ uicina sunt morti aut q̃ post mortem creant᷑. dicit
ctiam q̃ ĩmorte sunt ut pallorem: luctus n post mortem est. Curȩ .i. cõ¬
scientię.q̃ puniũt semꝑ nocentes. Tristis: stuera. q̃ gignit seueritatem

Expanded text:
 minor potestas pro imperio numquam ponitur, sed illa quae tenet im minor potestas pro imperio numquam ponitur, sed illa quae tenet imperium. ergo alter est Charon: nam Orcus idem est Pluton, ut in Verrinis indicat Cicero dicens "ut alter Orcus venisse Hennam et non Proserpinam, sed ipsam Cererem rapuisse videatur" . alibi ait "qua Ditem patrem emersisse ab inferis putant" . dicimus in aditu inferorum, quae vicina sunt morti; aut quae post mortem creantur; aut quae in morte sunt, ut pallorem. Luctus enim post mortem est. CVRAE conscientiae, quae puniunt semper nocentes. TRISTIS severa, quae gignit severitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
colorem: hoc uidemus et tractat᷑ ab epicureis rebus tolle̾ noctem colortim uarie¬
tatem: unde etiam apud inferos. omnia nigra esse dicunt᷑. Contra hos epicuros¬
Achademici una regnabant. Nani squãme piscium ꝑ noctem lucent. Uestibu¬
lum: ut Uarro dicit ęthimologię non hẽt proprietateti sed sit pro raptu ĩge¬
nii. Nam uestibulũ ut s diximus dictum est ab eo ꝙ ianuam uestiat. Alũ di¬
ctum auesta dñt ꝑ imitationem. Nam uestȩ lũmen est consecratũ. Alii dñt
ab co. ꝙ nullus illic stet. In limine .n. solus est iransitus. Sed quõ uesanus
dr̃ non sanus: sic uestibulũ. qi non stabulũ. Eaucibus orci: deum posuit
pro loco. ut iouem dicimus. et ętherem sigͥficamꝰ. Horatius. manet sub iout
frigido uenatoꝵ. Orcum aũt pluronẽ dicit. Nec n. ꝑ Caronta possumꝰ ĩtelli

Expanded text:
colorem hoc et videmus et tractatur ab Epicureis, rebus tollere noctem colorum variecolorem hoc et videmus et tractatur ab Epicureis, rebus tollere noctem colorum varietatem: unde etiam apud inferos omnia nigra esse dicuntur. contra hos Academici una re pugnant: nam squamas piscium dicunt lucere peLVM ut Varro dicit, etymologiae non habet proprietatem, sed fit pro captu ingenii; nam vestibulum, ut supra diximus, dictum ab eo quod ianuam vestiat. Alii dicunt a Vesta dictum per inminutionem; nam Vestae limen est consecratum. Alii dicunt ab eo quod nullus illic stet; in limine enim solus est transitus; et quomodo vesanus dicitur non sanus, sic vestibulum quasi non stabulum. FAVCIBVS ORCI deum posuit pro loco, ut Iovem dicimus et aerem significamus; Horatius «manet sub Iove frigido venator». Orcum autem Pluto
Abbreviated transcription (Latin):
lentia tuocte: qi hoc est ꝗ. s̃ ait: unibreq silentes. Aut uult oñde̾ esse partẽ
mũdi in quo ꝑpetue sunt tenebre: cum .n. probatũ sit quod legimꝰ. et mi¬
niã contentos nocte britãnos sperę exigit rõ ut econtrario sit regio uacãs no
ctibus. Sit mihi fas audita loꝗ. de alta dicturus prudentia miscet pocticã
cte: aut hypallage sub obscura nocie soli ibant aut subsola nocte i ubi ni¬
Incęptam: alii incertim legunt. Illuc m̃ recurrit. Nata ĩcertũ ĩcipiẽtẽ .i.
minorem sig̃t .I. uce maligna. obscura. Nam propͥe malignũ est angustũ ut¬
aditusq maligni .i. minoris et obscuri. Sane sciendũ lũnę lic& minoris con¬
memoratione oñdere cũ fuusse illic aliꝗd lucis. Nam aliter omĩã. q̃ dcũrus
est uidẽ nõ poterat.Ubi: qñ nam non est loci std iprĩs Nox abstulit atra

Expanded text:
lentia late aut hoc est quod supra ait 'umbraeque silentes', aut vult ostendere, esse partem lentia late aut hoc est quod supra ait 'umbraeque silentes', aut vult ostendere, esse partem mundi, in qua perpetuae sunt tenebrae. cum enim probatum sit quod legimus "et minima contentos nocte Britannos" , sphaerae exigit ratio, ut e contrario sit regio noctibus vacans. Ad v. 266 Sit mihi fas avdita loqui de alta dicturus prudentia miscet poeticam cte aut hypallage est 'sub obscura nocte soli ibant': aut 'sub sola nocte', ur vacuum. INCEPTAM alii ‘incertam’ legunt, illuc tamen recurrit; nam ‘incertam’ incipientem, id est minorem signi«aditusque maligni», id est minores, obscuri. Sane sciendum, lunae, licet minoris, commemoratione ostendere eum fuisse illic aliquid lucis; nam aliter omnia quae dicturus est videre non poterant. VBI quando; nam non est loci sed temporis. NOX ABSTVLIT AT
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt ꝑ alios animas adinferos duci ut hac aĩas ille cuocat orcho pallẽtes¬
animas alias sub tristia tartara mittit. Item ꝑ alios transferri ut nauita sed
tristis ꝑ alios purgan. ut alie pandunt᷑ in anes suspense aduentos ꝑ alios ũo
ad flumiã uocari ut letheũ ad fluuiũ deus tuocat agmĩe magno. Sciens ergo¬
deinde de deorum imꝑio uarias esse opiniones prudentissime tenuit gene¬
ĩferoꝵ semꝑ silentia Nam hoĩum umbre loquũt᷑ hinc t̃ quem sacra silenua
norunt. Inuocat n. sũmũ bonũ. quod ĩsilentio constat maĩfestũ est. et chaos
clementoꝵ confusio est. Inuocat .n. reꝵ pͥmordia q̃ ĩȩlementoꝵ suerãt cõsu¬
sione: ꝑ flegetontẽ in feroꝵ fluuiũ sig̃t ignem. Nattt reuer ardeotom iͥs
est & flãma. Unde ẜm heraditum cuncta procreant et reuera sine calore nil
nascit᷑ adoo ut de septentrione dicat. sterili ꝗcꝗͣ snigore gigni. loca nocte si¬

Expanded text:
 philosophi: nam dicunt per alios animas ad inferos duci, ut "hac animas ille evocat Orco pallentesTartara tristia mittit" ; item per alios transferri, ut "navita sed tristis" ; per alios purgari, ut "aliae panduntur inanes suspensae ad ventos" ; per alios vero ad summa revocari, ut "Lethaeum ad fluvium deus evocat agmine magno" . sciens ergo de deorum imperio varias esse opiniones, prudentissime tenuit geneinferorum semper silentia; nam hominum umbrae loquuntur. Hinc est «quae sacra silentia norunt». Invocat autem summum bonum, quod in silentio constare manifestum est. ET CHAOS elementorum confusio. Invocat autem rerum primordia, quae in elementorum fuerunt confusione. Per Phlegethonest; unde secundum Heraclitum cuncta procreantur. et re vera sine calore nihil nascitur, adeo ut de septentrione dicat "sterili non quicquam frigore gignit" . loca nocte si
Abbreviated transcription (Latin):
bene dictum est: quasi ab eo magna moderatione dolor recessit. Slii parũ per
ualde parum uolunt. S audetꝰ cognomine tenȩ: nomĩs sui similitudĩe: fa¬
cit aũt hic et hec cognominis. Nam ĩ plauto lectum est: cum de bacchidibus
diceret. illa mea cognomĩs fuit. Q aũt a coĩ gne̾ in e missit abltm metri
necc̃ĩtate facit Nauita:epenthesis ut mauors. Inde ut stygia prospexit
ab unda:ut siculo prospexit abusq pachyno: et hinc oñdit᷑. quod diximus
uĩcta esse hec tria . Acheronta stygem: Cocyton. De hisaũt nascũt᷑ alia flu¬
mina unde est & nouies styx interfusa coherc& ꝑertacitũ nemus aut
solum. aut ip̃i taciti A ggredit᷑ dictis hoc sermone oñdit iracundiam
q qñ hercules ad inferos descendit. Caçon territus eum statim suscepit
um: Sane a lcydem uolunt quidam

Expanded text:
bene dictum est, quasi ab eo magna moderatione dolor recessit. Alii ‘parumper’ valde parum volunt. GAVDET COGNOMINE TERRA nominis sui similitudine. Facit autem ‘hic’ et ‘haec cognominis’; nam in Plauto lectum est, cum una de Bacchidibus diceret «illa mea cognominis fuit». Quod autem communi genere in ‘e’ misit ablativum metri necessitas fecit. NAVITA epenthesis, ut ‘Mavors’. INDE VT STYGIA PROSPEXIT AB VNDA ut «Siculo prospexit ab usque Pachyno». Et hinc ostenditur quod diximus, iuncta esse haec tria: Acheronta, Stygem, Cocyton. De his autem nascuntur alia, unde est «et novies Styx interfusa coercet». PER TACITVM NEMVS aut solum; aut ipsos tacitos. ADGREDITVR DICTIS hoc sermone ostendit iratum. quod, quando Hercules ad inferos descendit, Charon territus eum statim suscepit:um. sane Alciden volunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
est anima. ut diximꝰ .sͣ. ut purpuream uomit ille aĩam. Uelamina nota
uel ip̃i cara uel animę ex noticia gignit᷑ caritas. ut hic inter flumina
plautus capularis senex .i. capulo uicinus. Subiere pheretro ut sbeũt
teres. Quod &̃ Statius in archemori sepultura cõmemorat. Oliuo aĩĩt¬
ab oliua dix̃. Nam oleum ab olea dr̃ ut

Expanded text:
est anima, ut diximus supra, ut «purpuream vomit ille animam». VELAMINA NOTA est anima, ut diximus supra, ut «purpuream vomit ille animam». VELAMINA NOTA vel ipsi cara, vel animae: ex notitia enim gignitur caritas, ut "hic inter flumina Plautus "capularis senex" , id est capulo vicinus. et 'subiere feretro' ut "subeunt teres': quod etiam Statius in Archemori sepultura commemorat. 'olivum' autab oliva dixit: nam oleum ab olea dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sunestata oñdrͣ domꝰ. sic lętã frõdes ĩdicãt feste. Uarro mñ dic̃ pyras cup̃sso
circũdari ꝑꝑ grauem ustrinȩ̨ odorem: ne eo odore offendat᷑ populi circũ¬
ꝗͣduũ cõsumpto cadauẽ. et collectis cineribꝰ dicebat nouissimũ uerbũ. Ilicet
qr ire lic& sigt̃. unde ẽ dixitq nouissima uerba. Pars calidos latices.pl¬
nuis in nali historia dic̃ hãc esse cãm ut mortui et aqua calida abluãt᷑
fallere: deniq refert quẽdam suꝑpositũ pyre adhiditis ignibus er¬
rectum esse nec potuisse liberari unde & seruabant᷑ cadauera uii. diȩ¬
bus et calida abluebant᷑ aqua. et post ultimã cõclamationẽ cõburebant
unde traxit Teren. desine iam cõclamatũ est Aena undantia flãmis:
hoc est ꝑ flãmas: alibi iam nec se capit unda uolat uapor aterad auras.
mina lauit & unxit. defleta: ꝑticipiũ ab eo ꝗ ẽ fleor si iñ ĩueniatur
ałs sine uerbi origine esse dicimꝰ pirpureas ad imitati oem saaguĩs ĩ qͦ

Expanded text:
r domus, sicut laetam frondes indicant festae. Varro tamen dicit pyras ideo cupresso circumdari propter gravem ustrinae odorem ne eo offendatur populi circumtuum, quamdiu consumpto cadavere et collectis cineribus diceretur novissimum verbum ‘ilicet’, quod ire licet significat; unde est «dixitque novissima verba». PARS CALIDOS LATICES Plinius in Naturali Historia dicit hanc esse causam ut mortui et calida abluanturfallere. Denique refert quendam superpositum pyrae adhibitis ignibus erectum esse nec potuisse liberari. Vnde et servabantur cadavera septem diebus, et calida abluebantur, et post ultimam conclamationem conburebantur; unde traxit Terentius «desine, iam conclamatum est». AENA VNDANTIA FLAMMIS hoc est per flammas; alibi «nec iam se capit unda: volat vapor ater ad auras»mina lavit et unxit». DEFLETA participium ab eo quod est ‘fleor’, si tamen inveniatur; alias sine verbi origine esse dicemus. PVRPVREAS ad imitationem sanguinis, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sacris suꝑnuis. Uergere aũt est cõuersa ĩsinistram partera mani ita sũdere
busdam mysticis sonis: Nam uarie numina ĩuocabant᷑. quod aꝑie lucanꝰ
expressit ut latratus hẽt illa canũ gemitũ ꝗ lupoꝵ. ꝗ stridunt ululãtq
fere ꝗ sibilat anguis expͥmit et planctus fractę ꝗ tonitrua nubis totꝰ

Expanded text:
in sacris supernis; vergere autem est conversa in sinistram partem manu ita fundere, in sacris supernis; vergere autem est conversa in sinistram partem manu ita fundere, ce vocans non verbis, sed quibusdam mysticis sonis: nam varie numina invocabantur, quod aperte Lucanus expressit, ut "latratus habet illa canum gemitusque luporum: quod stridunt ululantque ferae, quod sibilat anguis exprimit et planctus fractaeque tonitrua nubis: tot
Abbreviated transcription (Latin):
Monte sub aerco: Nam .s est positus. Aercum aũit alii altũ dñt. Alii no¬
men montis antiquũ uolunt: unde ẽ ꝗ nũc nisenus ab illo dr̃. ꝓ ie¬
cępta sibyllȩ ut duc nigras pecudes ea pͥma piacula sunto. spelũca alta
fuit: qua ad ĩferos descendebat᷑ nõ ubi fuerat Sibylla uaticinata .s cru¬
pea lapidosa: Nam scrupus ẽ ꝓp̾e lapillꝰ breuis. ꝗ p̃ssus solicitudinem¬
unde & scrupulus dcũs est. L acu nigro: aut alto aut re uera ĩferoꝵ uici¬
alburtiũ uolitans cuĩ nomen asylo est. lic& illic sit aliqua & sigura. Sine
sciendũ lucretiũ et alios aliquos pħos dice̾ aerẽ corporeũ cẽ. unde auessostiner¬
sed huc cede uapori sulphureo unde aues in illis locis deserto aere quo portai
solent concidunt non odon sed ponde̾ quod põt esse uerissimile qr altuis
possunt in codem loco uolare ut tollũt se celeres liꝗdumꝗ ꝑ aera lapse.. õ
ait media inter corniua fudit. et funde̾ est supina manu libare quod fit

Expanded text:
o in aerio: nam supra est positus. 'aerium' autem alii altum dicunt, alii nomen montis antiquum volunt: unde est 'qui nunc Misenus ab illo dicitur'. Ad v. 236 Praecepta sibyllae ut "duc nigras pecudes, ea prima piacula sunto" . Ad v. 237 Spelunca alta fuit qua ad inferos descendebatur, non ubi fuerat Sibylla vaticinata. Ad v. 238 Scrupea lapillosa: nam scrupus proprie est lapillus brevis, qui incedeunde etiam scrupulus dictus est. lacu nigro aut alto: aut vere nigro inferorum viciAlburnum volitans cui nomen asilo est" : licet illic sit etiam altera figura. sane sciendum Lucretium et alios physicos dicesed hunc cedere vapori sulphureo, unde aves in illis locis desertae aëre quo portari solent concidunt non odore, sed pondere: quod potest esse veri simile, quia altius in eodem loco possunt volare, ut «tollunt se celeres liquidumque per aëra lapsae». AD ait "media inter cornua fundit" . et fundere est supina manu libare, quod fit
Abbreviated transcription (Latin):
pebant. Unde fingit᷑: ꝙ si quis cas iudisset uertebat᷑ in lapidẽ. Barpyeqrut
iam occisas intellige̾ possum.. Aut ym platonẽ et alios simulacra licet uuiaꝵ
illic fuisse Nã dñt esse oĩum re& ideas quasdã .i. imagines ad quaꝵ simili¬
tudĩem procreant᷑ uniuersa. Hinc ẽ ꝗ in statio tiodomas plutoni dic̃ oĩb
finitor esse uideris mihi uero & sator haꝵ aũt simulacra apud ĩseros sunt

Expanded text:
pebant: unde fingitur quod si quis eas vidisset vertebatur in lapidem. HARPYIAEQVE aut pebant: unde fingitur quod si quis eas vidisset vertebatur in lapidem. HARPYIAEQVE aut iam mortuas intellege, aut secundum Platonem et alios simulacra, licet vivarum, illic fuisse: nam dicunt esse omnium rerum ideas quasdam, id est imagines, ad quarum similitudinem procreantur universa. hinc est quod in Statio Amphiaraus Plutoni dicit "omnibus finitor rerum esse videris, mihi vero et sator" . harum autem simulacra bene apud inferos sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
biforitis fuit. sicut hec ĩsicilię freto. Dictũ aũt ẽ ꝑꝑ poerę licentiam. huius¬
sm fabulas up̃e etiam egeon dr̃. A c bellua lernes ydram dic̃ q̃ fuit ĩ lerna ar¬
giuoꝵ palude sed larine excetra dr̃ ꝗ uno ceso tria cipita excrescebãt. Sed
constat ydram locũ fuisse euomẽtem aquas euastantes incinas ciuitates ĩ q
uno meatu clauso muln erũpebant. quod hercules iudenis loca ipã ex ussit
et sic aquę clausit meatus. Nam ydracapios guseni. ab aqua dcã
I Re uera mons est Cilicię cuiꝰ hodieq ardet ca¬
cumen. iux̃ quod sunt leones edia aũt pascua ima uero serpentib mõtis ser.¬
pẽtibus plena: hunc bellophoron hĩtabilem secit:ũde chimerã dr̃ occidisse:
Gorgones. ires fuerũt in extrȩma africa circa Atlantem montẽ ꝗ om̃es oculũ
unũ hẽbant quo ĩuicem utebant᷑. Scemo. Euriale Medusa. Seremus m̃dic̃
puellas fuisse uniꝰ pulcritudĩs: quas cũ uidissent adolescenies sturpore tor¬

Expanded text:
rmis fuit, sicut haec in Siciliae freto. Dictum autem est per poetae ssecundum fabulas ipse est Aegaeon. AC BELVA LERNAE hydram dicit, quae fuit in Lerna Argivorum palude; sed Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed constat hydram locum fuisse vomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua dicta m mons est Ciliciae, cuius hodieque ardet cacumen, iuxta quod sunt leones; media autem pascua sunt; ima vero montis serpentibus plena. Hunc Bellerophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. GORGONES tres fuerunt in extrema Africa circa Atlantem montem, quae omnes unum oculum habebant quo invicem utebantur: Stheno, Euryale, Medusa. Serenus tamen dicit poeta puellas fuisse unius pulchritudinis, quas cum vidissent adulescentes, stupore tor
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ longa est .i. aũt et produci põt et corripi. hinc est ꝗ fortuitus et pro¬
duc̃ et corripit iuuenał. nõ qiͣ fortuitus nec uentoꝵ rabie sed iratus cidat
ĩterras ac uindic& ignis Ontra horatius nec fortuitũ aernt̾ cespitẽ leges si
nymia uenit᷑ id aratrũ accingit̾ armis. ĩstruit᷑ officiis. Forte precat᷑: uaca
forte. et est uersus de ũs ꝗ tibicines uocant᷑ quib dat᷑ aliꝗd ad solã metri
sustentationem ut nũc dextra nũc ille sinistra. nec .n. possumꝰ ĩtellige̾ cuu
fortuitu rogasse. Si. aduerbiũ rogantis. et optantis est ꝑ se plenũ. sicut eto¬

Expanded text:
semper longa est, ‘i’ autem et produci potest et corripi. Hinc est quod ‘fortuitus’ ‘i’ et prosemper longa est, ‘i’ autem et produci potest et corripi. Hinc est quod ‘fortuitus’ ‘i’ et producit et corripit; Iuvenalis «non quasi fortuitus nec ventorum rabie, sed iratus cadat in terras et iudicet ignis»; contra Horatius «nec fortuitum spernere cespitem leges sinnomia venitur ad ramum. ACCINGITVR ARMIS instruitur officiis. FORTE PRECATVR vacat ‘forte’. Et est versus de his qui tibicines vocantur quibus datur aliquid ad solam metri sustentationem, ut «nunc dextra, nunc ille sinistra»; nec enim possumus intellegere eum fortuitu rogasse. SI adverbium rogantis et optantis est per se plenum, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
cum ĩsepultura esse uoluerũt. Unde cũ pontificibꝰ nephas esset cada¬
Horatius. nõ est mora longa lic& ĩiecto ter pulut᷑ curas aramq scpul¬
arboribus cęloq educẽ certant et aram q̃ ante sepulcrũ fieri consueuitĩ¬
telligere non possumus ut stant manibus are cum nũdũ facta sit Ninera
quę p̃edit sepulcrũ. Probus tñ & donatus de hoc loco reꝗrendũ ad huc esse
dixerũt Coeloq educe̾ certant ut hoc faciant mente ꝑtractant. Nam adhuc
ituri ad siluas sunt. Itur eo .e. breuis itur .i. longa ĩuenit᷑ ergo qr hoc uerbũ
breue est inorigine et in declinatione lõgum fit. Ideo certa eius naͣ nec ĩten¬
poribus nec in participiis ĩuenit. Namꝰ cum utur longa sit iturus breuis ĩ¬
uenit᷑. ut suꝑum q ĩlumen ituras. Multi aũt ientant dicentes iturpeo

Expanded text:
 primum locum in sepultura esse voluerunt: unde cum pontificibus nefas esset cada primum locum in sepultura esse voluerunt: unde cum pontificibus nefas esset cadaHoratius «non est mora longa; licebit iniecto ter pulvere curras». ARAMQVE SEPVLarboribus caeloque educere certant». Et aram quae ante sepulcrum fieri consuevit intellegere non possumus, ut «stant manibus arae», cum nondum facta sit funeratio quae praecedit sepulcrum. Probus tamen et Donatus de hoc loco requirendum adhuc esse dixerunt. CAELOQVE EDVCERE CERTANT ut hoc faciant mente pertractant, nam adhuc ituri ad silvas sunt. ITVR ‘eo’ e brevis est, ‘itur’ i longa invenitur. Ergo quia hoc verbum breve est in origine et in declinatione fit longum, ideo certa eius natura nec in temporibus nec in participiis invenitur; nam cum ‘itur’ longa sit, ‘iturus’ brevis invenitur, ut «superumque in lumen ituras». Multi tamen temptant dicentes ‘itur’,
Abbreviated transcription (Latin):
tulit in quo uictis tollunt᷑ exuine Non infeniora secutus ubiq eneam hectori
comꝑat ut ambo animis ambo insigne p̃stantibus armis. Caua dũ ꝑsonat ȩqͦra
concha: aut ꝑsonare facit aut hystorologia ẽ dũ ꝑ ęquora caua sonat ed emens . ĩpro¬
uidus ꝗ non considerauit etiam deos in emulatione posse descendẽ e mulis:
mõ euisdem rei studiosus ałs inimicus ĩuenit᷑: Excęptũ. opp̃ssum insidiis. qͦ
sermone oñdit eum tantę fuisse uirtutis ut ne a numĩe ꝗdem nisi ĩsidũs
opprimeret᷑. sriton: penultima accentũ hẽt Nam tritonis facit si rultima
hẽt tritontis facit. quod nõ procedit: ut demophoon demophoõtis ergo aut qr
talis perierit aut qr sic fuerat interemptus. ꝓ ręcipue pius ęneas. ubiq eneã
ante omnes inducit mortem cuiuslib& dolere.Nũc amici casum gemit. liẽ
casuꝗ animũ concussus amici. hinc ei dat cirea sepulturã etiam sordi da

Expanded text:
tulit, in quo victis tolluntur exuviae. NON INFERIORA SECVTVS ubique Aenean Hectori comparat, ut «ambo animis, ambo insignes praestantibus armis». CAVA DVM PERSONAT AEQVORA CONCHA aut personare facit, aut hysterologia est, dum per cava aequora sonat. DEMENS improvidus, qui non consideravit etiam deos in aemulationem posse descendere. AEMVLVS modo ‘eiusdem rei studiosus’, alias ‘inimicus’ invenitur. EXCEPTVM oppressum insidiis: quo sermone ostendit eum tantae fuisse virtutis ut ne a numine quidem nisi insidiis opprimeretur. TRITON paenultima accentum habet; nam Tritonis facit; si enim ultima habeat, Tritontis facit, quod non procedit, ut Demophoon, Demophoontis. ERGO aut quia talis perierat, aut quia sic fuerat interemptus. PRAECIPVE PIVS AENEAS ubique Aenean supra ceteros inducit mortem cuiuslibet dolere, ut «nunc Amyci casum gemit», item «casuque animum concussus amici». Hinc ei dat circa sepulturam etiam sordida
Abbreviated transcription (Latin):
mali addidit: tunc .n. maturũ est uiscũ et auri imitat᷑ colorem. Nam noria
fronde uir&: qđ ut ait Pliniꝰ ĩ naͣli historia. de simo turdellaꝵ incertis ar¬
boribus nascit᷑. unde Plautus unde sibi ait auis mortem ereat. Teretis irũ¬
cos: teres rotundũ aliquid cũ proceritate. ut in cimbens tereti damon sic̃
ut ondat tantam fuisse auellendi cupiditatt̃. ut nulla ei satisface̾. possit
celeritas. nã tardantẽ dice̾ nõ possumꝰ cũ ꝗ fataliter seq̃bat᷑. Alii cunctantẽ
ad auri nãm referunt .i. mollem ꝗ paulatim frĩgit᷑ & lectescit. Alii cũctatẽ
grauem dñt. ut glebas cũctantes crassaq terga expectat. Nec miniis: nibilo
minus ille deflebat᷑. Interca: dũ itur ad siluas ł ngrato: tristi ut gratum
lętum aliquid dicimꝰ Alii ingrato dñt nõ grãm cõsententi. Pinguem:¬

Expanded text:
mali’ addidit: tunc enim maturum est et auri imitatur colorem; nam nova mali’ addidit: tunc enim maturum est et auri imitatur colorem; nam nova fronde viret. Quod ut ait Plinius in Naturali Historia de fimo turdelarum in certis arboribus nascitur, unde Plautus «ipsa sibi avis mortem creat». TERETIS TRVNCOS ‘teres’ est rotundum aliquid cum proceritate, ut «incumbens tereti Damon sic uia ‘avidus’, ut ostendat tantam fuisse avellendi cupiditatem ut nulla ei satisfacere posset celeritas; nam tardantem dicere non possumus eum qui fataliter sequebatur. Alii ‘cunctantem’ ad auri naturam referunt, id est mollem, quia paulatim frangitur et lentescit. alii 'cunctantem' gravem dicunt, ut "glaebas cunctantes crassaque terga expecta" . Ad v. 212 Nec minus nihilo minus ille deflebatur. interea dum itur ad silvas. Ad v. 213 Ingrato tristi, ut gratum laetum aliquid dicimus. alii 'ingrato' dicunt gratiam non sentienti.
Abbreviated transcription (Latin):
nia. unde est in Luuio ꝗ cum quidam cupidus belli gerendi a iribino ple¬
bis prohiberet᷑ ne iret pullos iussit afferri: qui pulli cum ipsas nõ ederent
fruges. Iridens consul anguriũ ait uel bibant. et eos neciuit in tyberim in¬
denauibus uictor reuertens ad africama tendens ĩmari cum oĩbus. quosdu¬
cebat extinctus est. Et multi pascentes distingunt. et ab solutus ẽ sensus.
Alii dñt pascentes uolando et referũt ad naͣm colũbaꝵꝵ q̃ exiliẽtes pascẽ con¬
le olentis alibi bñ olentis et grauiter spirantis copia tymbre floreat. Liꝗdũ
dic̃ aũt eas alte uolasse ad uitãdũ auerni odorẽ s uꝑ arbore sidũt sm ãnquã
licentiã. Auri aura. splendor auri. horatuis tua ne retardet aum mantos .i splc̃¬
dor. hinc & aurũ dr̃ a splendore. ꝗ est in co metallo. hinc et aurarĩ dicti. hĩc̃¬

Expanded text:
ria. unde est in Livio quod cum quidam cupidus belli gerendi a tribuno pleria. unde est in Livio quod cum quidam cupidus belli gerendi a tribuno plebis arceretur ne iret, pullos iussit adferri: qui cum missas non ederent fruges, inridens consul augurium ait 'vel bibant', et eos praecipitavit in Tiberim: inde navibus victor revertens ad Africam tendens in mari cum omnibus quos ducebat extinctus est. multi 'pascentes' distingunt, et absolutus est sensus. alii dicunt 'pascentes volando' et referunt ad naturam columbarum, quae exilientes pascere conle olentis: alibi bene olentis, ut "et graviter spirantis copia thymbrDicit autem eas alte volasse ad vitandum Averni odorem. SVPER ARBORE SIDVNT secundum antiquam licentiam. AVRI AVRA splendor auri; Horatius «tua ne retardet aura maritos», id est splendor. Hinc et aurum dicitur a splendore qui est in eo metallo; hinc et aurarii dicti
Abbreviated transcription (Latin):
barũ auguriũ qr nũꝗͣ sole sic̃ nec reges ꝗdem. I psa sub ora: ne si longuis
uolarent non ad eũ ꝑtinẽ uiderent᷑. Nam mons erat ut captantes auguna certa
sibi spatia designarent quibus uolebant indc̃da ad se ꝑtine̾ Maternas uenen con¬
secratas ꝑꝑ foctum freqñtem . et coitum. Si quauia est si est rõ etiam ex hoc loco in
officiũ nam & nauiũ cursum dicimꝰ Hec defice rebus. nec desere rebusincertis
et bñ illluis ĩuocat mr̃ẽm: quam iam scit sibi uisam esse hĩtu uenatncis ut in
pͥmo legimꝰ. Sic effatus. prop̾e effata sunt augurioꝵ p̃ces. Unde ager post po¬
meria ⁊ mocnia. ubi captant᷑ augura dicebat᷑ effatus Uestigia p̃ssit. qrad ca¬
ptanda auguna post p̃ces ĩmobiles uel sedere uelstare cõsueuerũt Quoiẽdẽ
ꝑgant. pascentes: hinc iam optimũ sigͣtur auguriũ quod pascebat. Nata rota¬
ni fuit moris. ut ĩ comitus agendis . et ĩ hellio gerendis pullaria capiarẽt augr¬

Expanded text:
a numquam solae sunt, sicut nec reges quidem. IPSA SVB ORA perite, ne si longius volarent, non ad eum pertinere viderentur; nam moris erat ut captantes auguria certa sibi spatia designarent quibus volebant videnda ad se pertinere. MATERNAS Veneri consecratas, propter fetum frequentem et coitum. SI QVA VIA EST si est ratio. Et iam ex hoc loco esse officium: nam et navium cursum dicimus. Ad v. 196 Ne defice rebus ne desere in rebus incertis. et bene in silvis invocat matrem, quam iam scit sibi visam esse habitu venatricis, ut in primo legimus. Ad v. 197 Sic effatus proprie effata sunt augurum preces: unde ager post pomeria, ubi captabantur auguria, dicebatur effatus. vestigia pressit quia ad captanda auguria post preces gant pascentes hinc iam optimum significatur augurium, quod pascebant. nam Romani moris fuit et in comitiis agendis et in bellis gerendis pullaria captare augu
Abbreviated transcription (Latin):
aut soepius aut re uera ter lic& n a fune̾ contraxerit pollutionẽ. tñ
oĩs purgaͦ ad suꝑos ꝑtinet. unde ait ĩparem numeꝵꝵ. aut qr hoc rauꝰ¬
hoc exigit lustrationis. Circũtulit: purgauit antiquũ uerbũ ẽ plan¬
tus pro laruatore circũferam .i. purgabo. Nam lustra ad circulat iõem
ĩso Eneas deos portaturus ait donec me flumĩe iuiuo ab luero. hic
crit mos ut diximus s̃ ẜoelicis oliue: arboris festę sed moris fuerat
nata est laurip eo die quo Augustus ĩpalatio unde nriũ phãtes coronari
nia. S uaq arma uiro. ip̃i cara sculpsit ĩsaxo nã s̃. legimꝰ eãtti iam con¬
cremata. Reniũ q nibam q: qr bellator & remex fuerat. lic& et possum
cam solã tubam accipe̾. Remus .n. drͣ lorũ quod cõtinet uubã: hoc ex¬

Expanded text:
traxerint pollutionem, tamen omnis purgatio ad superos pertinet, unde ait imparem numerum; aut quia hoc ratio exigit lustrationis. CIRCVMTVLIT purgavit. Antiquum verbum est. Plautus «pro larvato te circumferam», id est purgabo; nam lustratio a circumlatione nae. In secundo Aeneas deos portaturus ait «donec me flumine vivo abluero». Hic enim erat mos, ut diximus supra. FELICIS OLIVAE arboris festae. Sed moris fuerat us in Palatio eo die quo Augustus natus est: unde triumphantes coronari nia. SVAQVE ARMA VIRO ipsi cara sculpsit in saxo; nam supra ea iam legimus concremata. REMVMQVE TVBAMQVE quia et bellator et remex fuerat. Licet possimus etiam solam tubam accipere; remus enim dicitur lorum quod continet tubam. MONTE
Abbreviated transcription (Latin):
segregantur sđ contra dĩx̃ ab scidit ꝑꝑ metrũ ci compuit ꝑ pocticũ morem¬
cirptrlisqucmio uenientib uia nin italia ẽ carybdis in sicilia. Scylla
cusquẽ curte diligebat & qm̃ ꝑronioꝵ ĩscyllã fuerat irata circe fontẽ inqo
cõsueuerat corpis ablue ĩsecit ueneĩs ĩquẽ cũ illa descendissei pubetenus ĩ
uarus mutata eit formas. Horretis suã deformitate̾ se p̃cipitauit ĩ mari: Homae¬
i procul mscẽtib Canes uero & lupi oblis exca nati esse fingũt᷑ ꝗripĩ loci ple¬
qait obsidet ibarathri baratrũ ẽ i mense ultitudĩs nomen unde seꝗt᷑. Sorbet
ĩ ab ruptũ. quȩ grece

Expanded text:
segregantur, sed contra dixit. abscidit propter metrum 'ci' corripuit per poeticum moremsegregantur, sed contra dixit. abscidit propter metrum 'ci' corripuit per poeticum moremcylla enim in Italia est, Charybdis in Sicilia. Scylla cus, quem Circe diligebat; et quoniam pronior in Scyllam fuerat, irata Circe fontem, in quo illa consueverat corpus abluere, infecit venenis: in quem illa cum descendisset, pube tenus in varias mutata est formas. horrens itaque suam deformitatem se praecipitavit in mariatae procul visentibus. canes vero et lupi ob hoc ex ea nati esse finguntur, quia ipsa loca pleas. barathri barathrum est inmensae altitudinis nomen: unde sequitur 'sorbet in abruptum': quod Graece
Abbreviated transcription (Latin):
pii. ut nulli fas casto sceleratũ ĩsistẽ limen digressum alinore calibrię Angusta ri¬
rescent claustra pelori: ꝗra continenti i. a colũniꝰ usq ad pharon tribus milibus distit
Rarescent aũt ideo qr ueniẽtibus de ionio ad cabriam ꝑꝑ curuaturĩ litorũ cli¬
se uidẽt᷑ ingustie que paulatim appropinquãtibꝰ aperi uidẽt᷑. Pelorus promõtoriũ
siciliȩ ẜm Salii. dcm̃ agubnatore hanibał illic sepulto ꝗ suerat occisus pꝑ ignorãtiã¬
si fretũ petant dextrũ teneant littus necct est sialias sinistrũ Equora circuitu
se sed mediũ spatuĩ aut ꝑ humalitatẽ obrutũ ẽ ant ꝑ angustã scissũ ut autem
curuũ sit fecit naͣ mollioris italię ĩqua asꝑitas &altitu dosicilię aestũ relidit:x
protiruss. cõtiruatim et mõ aduerbiũ loci t̃ alibi temporis ur protitius acidis pho¬
cocło h esperuĩ siculo latus abscidit. hipallage est nam minora amaiorib

Expanded text:
pii, ut «nulli fas casto sceleratum insistere limen». DIGRESSVM a litore Calabriae. ANGVSTI RAra pelori ideo quia a continenti, id est a columna usque ad Pharon tribus milibus distat. 'rarescent' autem ideo, quia venientibus de Ionio propter curvaturam litorum clausae videntur angustiae, quae paulatim propinquantibus aperiri videictum a gubernatore Hannibalis illic sepulto, qui fuerat occisus per regis ignorantiasi fretum petant, dextrum teneant litus necesse est; sin alias, sinistrum. Ad v. 413 Aequora circvitu se: sed medium spatium aut per humilitatem obrutum est, aut per angustiam scissum. ut autem curvum sit, facit natura mollioris Italiae, in quam asperitas et altitudo Siciliae aestum relidit" . protinus continuo: et modo adverbium loci est, alibi temporis est, ut "protinus aerias Phae Hesperium siculo latus abscidit hypallage est: nam minora a maioribus
Abbreviated transcription (Latin):
nocet. Aut certe ad similitudĩẽm ut inseris nigras pecudes sciꝑis albas imo
tempestan airas candidas strenitati taurũ nep̾tono ꝑꝑ suturã taingatioem¬
aurũ pulder apollo. ꝑꝑ oraculũ datũ Nigram hiemi pecudẽ zephyris foclicibus
albam: bono usus est ordine ut prius auertẽt mala. sic conciliaret optanda fru¬
terent᷑ ĩ tempestate deuouit se sacrificatuꝵ de ea re q̃ pͥmũ ei &curriss&. Cõ¬

Expanded text:
nocet - aut certe ad similitudinem, ut inferis nigras pecudes, superis albas immolent, nocet - aut certe ad similitudinem, ut inferis nigras pecudes, superis albas immolent, tempestati atras, candidas serenitati. TAVRVM NEPTVNO propter futuram navigationem. PVLCHER APOLLO propter oraculum datum. NIGRAM HIEMI PECVDEM ZEPHYRIS FELICIBVS ALBAM bono usus est ordine, ut prius averteret mala, sic conciliaret optanda; fruteretur, in tempestate devovit sacrificaturum se de re q
Abbreviated transcription (Latin):
mris deũ amoris ĩpatienua cũ incta athlanta cõcubuit. Unde irata dea¬
cos in leones cõuersos suo curri subiugauit et p̃cȩpit ne secũ ũꝙͣ leones
nẽ cũ parda et pardũ cũ leena cõcũbeͬ Ideo aũt mater deũ curri uehi dicit
qr ipã ẽ tena q̃ pendet inacre: Idco sustinet᷑ rotis:qr mũdus rotat᷑. et uolubi¬
lis est ideo subiũgũt᷑ ci leones ut oñdat̾ maternã pietatem omnia posse sipar
Idco corybantes eius mĩstri cũ strictis gladus osse fungũt᷑. ut sigͥsicet omẽs
pro terra sua debere pugnare. Ꝙ aũt turitã gestat coronã ostendit super¬
positas esse terrę ciuitates. quas insigͥtas tumibus constat Enosia regna. crriẽ
aũt uiitimarũ fit pro qualitate numinũ. Nam aut hec ĩmolant᷑ ꝗ obsunt
coꝵ muneribus ut porcus cereri: qr obest frugibus hircus libero. qr uitibus

Expanded text:
matris deum amoris impatientia cum uincta Atalante concubuit; unde irata deamatris deum amoris impatientia cum uincta Atalante concubuit; unde irata dea in leones eos conuertit et suo currui subiugauit et praecepit ne umquam leones nem cum parda et pardum cum leaena concumbere. Ideo autem mater deum curru uehi dicit ipsa est terra, quae pendet in aëre; ideo sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est; ideo ei subiugantur leones, ut ostendatur maternam pietatem totum posse superare; ideo Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod autem turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae esse civitates, quas insignitas turribus constat. GNOSIA REGNA Cretam, enim victimarum fit pro qualitate numinum. Nam aut haec immolantur quae obsunt eorum muneribus - ut porcus Cereri, quia obest frugibus, hircus Libero, quia vitibus
Abbreviated transcription (Latin):
Seneas medea rhoctrum o ptauit: ellegit: ut pars optare locum
recto habitabãt uallibus imis: hi ꝗ cũ dardano uenerũt. Cultrix: cy belli mõ¬
tis phrigię in quo & colit et a quo cybale dicta ẽ. Alii dñt cybellã sacerdotẽ
cuis pmũ fuisse. et ab eo cydalem dictam fuisse. Nõnulli cultrix cybelle le
hic ĩꝗt ĩuentũ est ẜuare sacris fidele silentã. Et iũcti curiũ domine subire
lcones: dñãs deas dñt: ut alibi: hi dominã ditis thalamo deduce̾ adhorti fa¬
bula tabs est: Schyros est ciuitas critide fuit inrgo athlanta p̃potens cursu
adco ut sponsos prouocatos. ac uictos occideret Postea hyppomenes ucner̃¬
ut sibi adesset regauit: a qua cũ accepisset de orto bespidũ iria mala aurta
prouocauit puellã et singula coepit uactare tunc atlanta cupiditate collii¬
gendorũ malo e retenta suꝑata c̃. Sed byppoments potitꝰ uictoria ĩ luco

Expanded text:
eum. Ad v. 109 Optavitque elegit, ut "pars optare locum" . eum. Ad v. 109 Optavitque elegit, ut "pars optare locum" . Ad v. 110 Habitabant vallibus imis hi sunt qui cum Dardano venerant. Ad v. 111 tis Phrygiae, in quo colitur, a quo et Cybele dicta est. Alii dicunt Cybelum sacerdotem eius primum fuisse et ab eo Cybelen dictam. Non nulli ‘cultrix Cybele’ lehinc, inquit, inventum est servare sacris fidele silentium. ET IVNCTI CVRRVM DOMINAE SVBIERE LEONES dominas deas dicunt, ut alibi «hi dominam Ditis thalamo deducere adorti». Fabula talis est. Schoenos civitas est. Exinde fuit virgo Atalante, praepotens cursu adut sibi adesset, rogauit, a qua cum accepisset de orto Hesperidum tria mala aurea, puellam prouocauit et singula iacere cepit. Tunc Athalanta cupiditate colligendorum malorum retenta superata est. Sed Yppomenes potitus uictoria in luco
Abbreviated transcription (Latin):
sũt curetes. et corybantes ꝗuiniti ęris prohiberẽt audiri pueri uagitũ un¬
de ipĩ sunt mr̃is deũ mĩstri ut aũt singit᷑ satumũ silios suos comisse rõ¬
dem intelligi sccũdũ salu. longe a continẽti sod altior est hoc loco pocte ĩtuit
cgro et de alus. de creta omnes in quo mari sit dubitant. Nam ꝑte lybicom
ꝑir egyptiũ. ꝑte achacũ pie ionicũ respic̃ gͦꝰ medio ponto ac si dici posset in¬
ubi ucent ĩfantes cune uocãt: et latenter dat głiam troianis diccas cos a diis
son. hyerapydnã Uberrima regna: hic decipit᷑ ꝗ auduit atq ubeͬ glebȩ. N axitꝰ
unde pr̃. fallit̾. nã antiꝗor est dardanus. Si rite audita recordor bñi ex¬
cusat dubitatioe errorẽ. Rhetheas: amat uirgilius deoliuationes gretas salua ie¬
gulę reuerentia ĩ latinas cõuertẽ diphthogũ in e longã mutas̃ ut

Expanded text:
sunt Curetes et Corybantes qui tinnitu aeris prohiberent audiri pueri uagitum. Vnsunt Curetes et Corybantes qui tinnitu aeris prohiberent audiri pueri uagitum. Vnde ipsi sunt Matris Deum ministri. Vt autem fingatur Saturnus filios suos comessedem intellegi, secundum Sallustium, ‘longe a continenti’. Sed altior est hoc loco poetae intuitAegeo, et de aliis. De Creta omnes dubitant in quo sit mari; nam parte Libycum, parte Aegyptium, parte Achaicum, parte Ionium respicit. ergo 'medio ponto', ac si dici possit 'ubi iacent infantes cunae vocantur. et latenter dat gloriam Troianis dicens, eos a diis son et Hierapydnam. VBERRIMA REGNA hic decipitur, quia audivit «ubere laeto». MAXIMVS VNDE PATER fallitur; nam antiquior est Dardanus. SI RITE AVDITA RECORDOR bene dubitatione excusat errorem. RHOETEAS amat Vergilius declinationes Graecas, salva regulae reve
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Monumenta uiroR: historias. Spes discue ur̃as: Aut qiͣ senex Ioꝗtur
aut qr ut s̾diximus scit se esse moriturũ: Ereta: Qardaniis fillius iouis &
Mlectre prosictus de Corỹtho ciuitate tuscię p̾mus ueĩt adtroiã et illic ꝑua
edificia collocauit. post cuiꝰ obitũ tenceruenit ex Creta et ĩuenit dardani
socios hĩtantes ĩuallib ꝗ ꝯstituit arces et moenia Modo gͦ erat Anchises nec¬
respiciens aduẽtũ dardani oraculũ erctã signaficare credidit et arguiẽt̾at᷑
ex his. q̃ solent ab aduenis fieri Ida in ꝗt ille est ad cuius similitudinẽ troia
socer arma latinus hẽto. Iouis magni:ꝗr illic dr̃ esse nutritus. Qd aut ut
iouis hec fabula ẽ. Saturnus postꝙͣ a shemidis oraculo ꝯperit a filio se posse
depelli natos ex ria uxore deuorabat quȩ natũ iouẽ pulcritudĩe delectata
nymphis cõmendauit ĩmõte crete dycteo ubi eũ alueriĩt apes. et adhibin

Expanded text:
tatem. MONVMENTA VIRORVM historias. SPES DISCITE VESTRAS aut quasi senex loquitur, aut quia, ut supra diximus, scit se esse moriturum. CRETA Dardanus, Iovis filius et Electrae, profectus de Corytho, civitate Tusciae, primus venit ad Troiam et illic parva aedificia collocavit. Post cuius obitum Teucer venit ex Creta et invenit Dardani socios habitantes in vallibus. Qui constituit arces et moenia. Modo errespiciens adventum Dardani oraculum Cretam significare argumentatur ex his quae solent ab advenis fieri. Ida, inquit, illic est, quae et in Troia socer arma Latinus habeto" . iovis magni quia illic dicitur esse nutritus: quod, ut Iouis haec fabula est: Saturnus postquam a Themide oraculo comperit a filio regno se posse depelli, natos ex Rhea uxore deuorabat. Quae natum Iouem pulchritudine delectata Nymphis commendauit in monte Cretae Dictaeo, ubi eum aluerunt apes. Et adhibiti
Abbreviated transcription (Latin):
pauca tibi expediã dicus prohidẽt tiã coctera pec scirt h elenũ sariq uetat satue¬
ma uino. Omnia inquit uates nouit sed non pmutit᷑ omnia dicẽ fatis prolnibẽtib

Expanded text:
pauca tibi expediam dictis; prohibent nam cetera Parcae scire Helenum, farique vetat Saturpauca tibi expediam dictis; prohibent nam cetera Parcae scire Helenum, farique vetat Saturnia Iuno’. ‘Omnia’, inquit, ‘vates
Abbreviated transcription (Latin):
quod meluis ẽ de sacrificantũ mort ante nephas exput ab hirpya p̃dictũ et sic ucit
aduaticinationt̃: ut aut hic expiatã famẽ intelligamꝰ scqñs einc̃ locus ut aderuꝗ
uocitus apollo cũ ꝯstet nisi ĩ hoc ĩtellexens loco famis ci nũq ĩuocatũ esst apoł¬
linis numen dubitationẽ aũt ĩ hoc loxo exorat. Nam orare ẽ pete cxorire
ĩpetrare ergo ĩpetrat paccm aut adĩꝗretidũ tempus aut admutigãdũ famis
ꝑiculũ uiitasq resoluit: In oratione sacros parẽ &i anutie et corporis cisu Nã
plęrũꝗ q̃ nõ possũt circi aiãm ficri fiũt circa corpus ut solut̾ uł ligart qͦ possit
anima. quod ꝑ se nõ pł ex cognatiõe sentire inde ẽ unũ exuta pedem ũũ clis in
ueste recincta bene gͦ helenus cuncta corporis soluit nequa ꝑte aĩo religato
adnurã accederet. Suspensũ. si suspeasus ip̃e numĩs plenus si suspensũ me sol¬
licitũ & anentũ. & cinde canit. post ꝑacta solc̃iua. Nate dea: Ordot̾ natt dca

Expanded text:
de sacrificantum more ante nefas expiat ab harpyia praedictum, et sic venit ad vaticinationem. ut autem hic expiatam famem intellegamus sequens efficit locus, ut "aderitque vocatus Apollo" , cum constet, nisi in hoc intellexeris loco, famis causa nusquam invocatum esse Apollinis numen. dubitationem autem in hoc loco 'exorat' facit; nam 'orare' est petere, 'exorare' impetrare: ergo impetrat pacem aut ad inquirendum tempus, aut ad mitigandum famis periculum. vittasque resolvit in ratione sacrorum par est et animae et corporis causaplerumque quae non possunt circa animam fieri fiunt circa corpus, ut solvere vel ligare, quo possit anima, quod per se non potest, ex cognatione sentire. Inde est «unum exuta pedem vinclis in veste recincta». Bene ergo Helenus cuncta corporis solvit, ne qua parte animo religato ad numen accedat. SVSPENSVS si ‘suspensus’, ipse numinis plenus; si ‘suspensum’, me sollicitum et attentum. DEINDE CANIT post peracta sollemnia. NATE DEA ordo est ‘nate dea
Abbreviated transcription (Latin):
uinatio que ais corpore librat concedit᷑ unde morientibus dat ut nec
dart ut idulgẽt uino sine numĩe diuũ. sine fiti neccitate us. Statius
nec it comiten hinc asportare creusam uersiis hic caret scatisiot Unde
multi binc multi as sllabam ddetrabũt si t̃ uis aide seruata standere
fit cõuersio ut euenuit nec te hinc comite et põt scandi ꝑ synal̃ ꝑhã
ałr nec colipsim nec hyatũ nec sylypha stcipit et aspoitare bñ dixit¬

Expanded text:
is liberatis corpore conceditur: unde etiam morientibus datur, ut "nec enim Statius nec te comitem hinc asportare crevsam hic versus caret scansione: unde multi ei 'hinc', multi 'as' syllabam detrahunt. si tamen vis fide servata scandere, sit conversio, ut 'eveniunt, nec te hinc comitem', et potest scandi per synalipham. aliter nec ecthlipsin, nec hiatum, nec synalipham recipit. cre
Abbreviated transcription (Latin):
fugę. profectionis mutande sedes argum̃tũ a netcitaie simul arguitus
crror anchisȩ Ordo aũt est. delius apolio. Est locus. ut ĩpꝰ diximus orbis cõ¬
paratione: esꝑiã deest quã ut s̃. dcm̃ est Cognomine. ah hespero irge. hespu¬

Expanded text:
FVGAE profectionis. MVTANDAE SEDES argumentum a necessitate. Simul arguitur FVGAE profectionis. MVTANDAE SEDES argumentum a necessitate. Simul arguitur error Anchisae. Ordo autem est ‘Delius Apollo’. EST LOCVS ut ante diximus, orbis comparatione. HESPERIAM deest ‘quam’, ut supra dictum est. COGNOMINE ab Hespero, Hisp
Abbreviated transcription (Latin):
tare auxiliũ: ꝑꝑ pestilentiã Uertere cursiis. pꝑ sedes Uisi adstare. nõadstabant
sed et uidebant᷑ unde et insa dñr nõ .n. sunt sed uident In sõnis. Multi hic
lisio quõ peculi pro peculi  ulto manisesti ĩ limine: cũ nĩbo suo Insertas.
aut claras. aut nõ seratas ut sit qĩ inseratas .i. nõ clausas. Edem̃ . quõ asprosq
quisi demõstrantis ẽ. ut sidem faciat ne soniũ putet᷑ ut paulopost hau&
dubitanda reser. dardaniã: deriuatũ nom̃ a constitutore. et notandũ regio¬
nem pro ciuitate positã. Tuaq arma secuti :acsidicat tuas ꝑtes Subte: sub
deos relatus est: et bñ in astra cuiꝰ sidus apparuit: ut. Ette dionei proceit ꝙ¬
saris astrũ Urbi romę¬
ut .s̃ diximus & agnis .i. ne potibus.
& bonũ ornatũ ad sermoĩs fecit similitudĩem magnis magna paro dicendo:

Expanded text:
PARE AVXILIVM propter pestilentiam. VERTERE CVRSVS propter sedes. VISI ADSTARE non adstabant, PARE AVXILIVM propter pestilentiam. VERTERE CVRSVS propter sedes. VISI ADSTARE non adstabant, sed videbantur. Vnde et visa dicuntur; non enim sunt, sed videntur. IN SOMNIS multi hic dlisio, quomodo ‘peculi’ pro ‘peculii’. MVLTO MANIFESTI LVMINE cum nimbo suo. INSERTAS aut ‘clatratas’ aut ‘non seratas’, ut sit quasi ‘inseratas’, id est non clausas. Et dictum quomodo ‘asprosque quasi demonstrantis est, ut fidem faciat, ne somnium putetur, ut paulo post «haud dubitanda refer». DARDANIA derivativum nomen a constitutore. Et notandum regionem pro civitate positam. TVAQVE ARMA SECVTI ac si diceret ‘tuas partes’. SVB TE sub imus inter deos relatus est. Et bene ‘in astra’, cuius sidus apparuit, ut «ecce Dionaei processit Caesaris astrum». VRBI upra diximus. MAGNIS id est nepotibus. Et bonum ornatum a sermonis fecit similitudine ‘magnis magna para’ dicendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑactis poterat. hinc si cytharã teneat: mitis ẽ Unde horatis. Cõdim mitis placi.¬
dusq telo suplices audis pueros apollo. Linquebãt dulces aĩãs Itẽ alibi et cum
cos .s. qui dñt aĩm esse ꝑpetuã et ad diuersa corpora transitũ face̾ quod t̃ bene
dicimur aĩas linque̾ quoꝵ nihil est p̃ter corpis. nã aiã pꝑetuitatis t̃ unde pa¬
linurus in uiꝰ nũc me fluctus hẽt hoc ẽ corpiis quod solũ meũ ẽ exurere
syrius agros: Syrius est stella inore caniis posita ꝗ̃ ãnis oĩbus orit circa uiniͦ.¬
nascit᷑ Hinc est et in totũ regnaret syruuis ãnũ. Item ut .s̃ lęuiseꝵ ãuus. tunc
aũt pestilentias creat. si in hac re ctiã gȩtero& consennat cursus astrolx. Sine ca
tuis hec seges ingratos telit et seret oĩbus ãnis. Interdũ rumẽta ut in pꝰ geor¬
gicoꝵ. Quid faciat lętas segetes hoc loco utrũq põt intelligi Ueniãq p̃cari.

Expanded text:
 Contra, si citharam teneat, mitis est; unde Horatius «condito mitis placidusque telo supplices audi pueros Apollo». LINQVEBANT DVLCES ANIMAS item alibi «et cum  facere. Quod si est, bene dicimus nos animas linquere, quorum nihil praeter corpus est; nam anima perpetuitatis est. Vnde Palinurus in sexto «nunc me fluctus habet», hoc est corpus, quod solum meum est. EXVRERE SIRIVS AGROS Syrius stella est in ore canis posita, quae annis omnibus oritur circa VIInascitur. hinc est "et in totum regnaret Sirius annum" , item supra "et letifer annus" . tunc autem pestilentiam creat, si in hanc rem etiam ceterorum consentiat cursus astrorum. sane canatius "haec seges ingratos tulit et feret omnibus annis" , interdum frumentum, ut "quid faciat laetas segetes" : hoc loco utrumque potest intellegi. Ad v.