comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
icut gͦ neo pentes
dm̃s creatore̾s hominum. nec
agricolas creatores stugũ. quamuis
eorum extrinsecus adhibitis motib
Ista c̃anda dei iurtus int̃uis oꝑetur
ita nõ solũ malos s uet bonos angłos
fas e putare creatores. s ꝓ subtilita¬
de sui sensus ⁊ corporis semina sstar̃
terũ nobis occulciora nouũti ⁊ ea
que ꝑ cõgruas temꝑacõnes elem̃toꝵ
latent̃ spargunt atq ita gragnen¬
darũ rerũ ⁊ acceierandorirm crem̃¬
toꝵ p̃bent occasionos. s neo uoni
hec nisi quantũ deus iubet. nec ma
li hec iniuiste facurat nisi quantũ
iuste ip̃e ꝑmuttit. Nam iiari mali¬
cia uoluntatera suam ht̃ iniustam
potestatem aut̃ nõ nisi iuste accis̃
Suie add suam penam siue ad alioꝵꝵ
uel penam malorum uel laudem
boriorum.
um ⁊̃ homines possunt nõ solum bo¬
ni ꝑ ueritatem si ⁊̃ mali ꝑ occasionẽ.
ita cacõnem rerum uisibilium deus
interus oꝑatur. Ex̃ciores aut̃ oꝑõnes
atq contenigatõnes suit octõnes ab

Expanded text:
icut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos Angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis, semina rerum istarum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni haec, nisi quantum li haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. homines possunt, non solum boper veritatem, sed etiam mali per occasionem; ita creationem rerum visibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, sive occasiones, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmutunt᷑ illa facere a deo uł ab ati¬
głis bonis. possent utiq fecisse sci¬
nifes qui ranas serpentes q fecerunt.
quedam uͦ nõ possunt facete ⁊̃ si ꝑrai¬
itant᷑ alb antdis suꝑiorib qr nõ ꝑ¬

Expanded text:
tuntur illa facere a Deo vel ab angelis bonis; possent utique fecisse ciniphes qui ranas serpentesque fecerunt. Quaedam vero non possunt facere, etiam si permittant
Abbreviated transcription (Latin):
ceat᷑am est uenerauda ⁊ d̾ iligenda.
Nõ tñ ut cultus diunutati debitus ei
exhibeatur qui cultus idilactone.⁊
sacnficii er hibitions atq reũatia ꝯ¬
siftit. que latine di᷑ pietas. grece aut̃¬

Expanded text:
creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur, qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine dicitur pietas, Graece aut
Abbreviated transcription (Latin):
PI
pn ñ sobet utiũ debeat dicis¬
sua scmut filium deum sibi cocaua¬
iem ⁊ coct̾nũ. Id̾ quoe uigenitus
deus scds natus est. semes ex ꝑrẽ. semuł¬
Natus est de mr̃e ũbũ cato᷑ fcm̃. uius¬

Expanded text:
i autem solet utrum debeat dici Christura genuit Filium Deum sibi coaequalem et coaeternum. Idem quoque unigenitus Deus secundo natus est ex Patre semNatus est enim de
Abbreviated transcription (Latin):
osteriditur quod quedam de deo temꝑalit̃
dr̃r relatiue ad creaturas sine mutacõne
diuirtatis s nõ sine mutacõnẽ creature
⁊ ita accidens ẽ in creatura nõ increatorer
⁊ agllatõ qua creatura relatiue ad creato¬
remꝰ dicit᷑ relatiua E ⁊ relacõnẽ notat
que est in epã creatura. appłiasõ uero illa
qua creator telatiue dicit᷑ Ad creatam re¬
latiua quidẽ ẽ. s nlłam nocat relacõnẽ
que fit increatore.

Expanded text:
ostenditur quod quaedam de Deo temporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mutatione creaturae; et ita accidens est in creatura, non in Creatore; et appellatio qua creatura dicitur relative, ad Creatorem relativa est, et relationem notat quae est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua Creator relative dicitur ad creaturam, relativa quidem est, sed nullam notat relationem quae fit in Creatore.
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo gͥ obtinebimus
relatina que cũ aliqua mucacõne rer̃ de quib
dur̃ accidunt Sic̃ armicus relatiue dicit᷑. nõ
enĩ amicus eẽ incipit nisi cũ amare ceꝑit tͥg
g aliqua niutacõ uoluntatis ut amicꝰ dieat᷑
hine ulla sui mutacõne tõciens dici rela¬
tiue. ut ueq cũ incip̃ dici neq cũ desinit
aliquid ieius naturã uł forma qua nũmꝰ
ẽ niutacõnis fiat. qͣnͣto faciliuis de illaĩꝰ¬
mutabili dei substancia debemus accipete
quod ita dicatur relatiue aliquid ad cre¬
aturam. ut qmiuis temꝑalit̃ incipiat dici
id intelligatur s ili creatine ad qra di¬
citur.¬

Expanded text:
uomodo ergo obtinebimus relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative dicitur. Non enim amicus esse incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. nulla sui mutatione totiens dici relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit aliquid in eius natura uel forma, qua nummus est, mutationis fiat, quanto facilius de illa incommutabili dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturam, ut, quamuis temporaliter incipiat dici, se intellegatur, sed illi creaturae, ad quam dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ futuma m̃ta electus get̃. lam nõ
ex gr̃a eet̃ eleccõ. nõ gͦ ideo electus
talis est factus. ita dicenc. disputans
quid eleg̃it deus innondũ nato cui cẽ xxuii
dixit seruiturũ eẽ maiorẽ ⁊ quio ĩ
eodẽ maiore similit᷑ nõ dũ nato
ut dicerẽ. nõ ergo elegit deus oꝑa
cꝰ qm in pre scĩa q̃ ip̃e. daturus ẽsti.

Expanded text:
 futura merita electus esset, jam non ex gratia esset electio. Non ergo ideo electus talis est tactus; ita dicens: Dispquid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato ut dicerem: Non ergo elegit Deus opera cujusquam in praescientia, quae ipse daturus est;
Abbreviated transcription (Latin):
ad hebieos sic ait. Non ut hereticus
filium facta sunt. hed de opett̃ pͥme
dici dicta sunt.
ixit quoq deus
fiat firmam̃tũ in medio aquatũ
⁊ duudat aquas ab aquis. diuisit q a¬
quas que erant sub firinam̃to ab hus
que erant suꝑ firmam̃tũ. sciendũ ÷
quod illius celi describitur creacõ. sic̃
ait beda suꝑ geñ. ui quo fixa sunt
sidera. cui suposite sunt aque in ae¬
quib dicit᷑ qui tegis aquis suꝑiora
eius. In medio gͦ firmam̃tũ ÷. l. sid̾
ẽẽ scedi potest. cristalluuis .ni. lapis
cui magna ÷ firmitas ͤ ꝑspicuitas de
aquis factus ÷. si quẽ uero mouet
quo modo aqu̾e natura fluide: de dõ¬
scriptum eẽ memineriti qui ligat a¬
qͥuas in nubib suis. qui. ni infra celĩ
ligat aquas ad temuis uapotib nu¬
bium retentas. potest t̃ suꝑ celi sye¬
tam nõ uaporali tenuitate̾ s gla¬
ciali soliditare aquas suscondoe ne
labantͤͤ qualet ant̃ ⁊ ad quid cõdite¬
sint sp̃e nouit qui condidit. Etde osten¬

Expanded text:
ad Hebr., sic ait: Non ut haereticus Filium facta sunt. Haec de opere primae diei dicta sunt.ixit quoque Deus: Fiat firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis. Divisitque aquas quae erant sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum. Sciendum est quod illius coeli describitur hic creatio, sicut ait Beda, super Genes., in quo fixa sunt sidera; cui suppositae sunt aquae in aequibus dicitur: Qui tegis aquis superiora eesse, credi potest. Crystallinus enim lapis cui magna firmitas et perspicuitas est, de aquis factus est. Sed si aliquem movet, quomodo aquae natura fluidae, escriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiam super coeli sphaeram non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate aquas suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditsunt, ipse novit qui condidit. Ecce osten
Abbreviated transcription (Latin):
aperit. uͥ etianri sua nue ẜdixit u̾ba de¬
t̃nunat cindent̃ docens angelos fuisse
aliqua morisla cecidissẽ ita inquient. quod
putatur diabolus nenquã i uetitate be¬
tisse. nuraquã bentarea iutara duxisie.
Si abinitio ceciduse. non sio accipiendum
est ut malus abouo deo creatus gẽ pu¬
cetur. quia ab inicio non cocidisse dicetur.
Non. l. cendit si talis .l. malus factus Ẽ
a quo edui  caderet. fartas gͦ hͥus Etatin¬
a ueritate se añtit ꝓͥa pocesture delectat.
et bente ute dulcedinerti non gustauit qmͣ
accegtam non fasttidiutt. s nolendo accipere
amsit. sui gͦ casus p̃scus ẽt̃ nõ pocuit
¶E cee hic aute declarat angelos c̃atos

Expanded text:
aedixit verba determinat, evidenter dicens angelos bonos fuisse aliqua morula, cecidisse, ita inquiens, lib. 11, c. 23: Quod putatur diabolus nunquam in veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statia veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, Ecce hic aperte declarat angelos bonos
Abbreviated transcription (Latin):
utilerti borus. uł ix̃ius angeli  fu¬
cturami qr ⁊si p̃scuret deus uoluntute
malum futurum fecit tñ eum ꝓuiden qnͣ¬
ta de ilo sua bonitate eẽt facturus. figm̃¬
tum pͦ dei dicitꝰ qr cum scicet deus eũ
uolunitate malum fututum. ut bonis no¬
ceret c̾auit tarã slũ ut de ilo bons
ꝓdeet. hoc aut̃ fecit ut iudatur ei. illu¬
ditur. f ei cum sauts ꝓf̃icit teraptacõ
eius. situt ⁊ mali homines quos deus ma¬
los futaros q̃uideas c̃auit tñ ad santoꝵ
utilitatem Muduntꝰ. cum ũstatur᷑ eis scĩs
itiura qua p̃cedit antiquitate ⁊ pͥncipatu
mauieie. hec aut̃ iusio fit angelis ma¬

Expanded text:
utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis itium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angelis ma
Abbreviated transcription (Latin):
in confirmacõne. Et ad confarmand
didit anglidama natura. ꝑͥrao uostor¬
raũt coentama ⁊ celum dictam polten
formatam ⁊ lucem agłiatara. ciñ ad
crentorem est conu̾sa ꝑfecta dilectõ¬
ne e mberem unde pͣus dictuma ÷
In uatipo coeauit deus celura ⁊ t̃rã.
et postea sibditumi.dixt deus fiat

Expanded text:
mandum dicit angelicam naturam primo informiter creatam, et coelum dictam; postea formatam, et lucem appellatam quando ad Creatorem est conversa perfecta dilectione ei inhaerens; unde prius dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram, et pos
Abbreviated transcription (Latin):
bientib ⁊ ideo cadentib . aliquam eciã
fuisse morulam auit̃ int̃ cacõnem
e laposum ⁊ confirmacõnem. ⁊ in illa
bͥ natate decporis omanes bomi erant.
non quidem ꝑ usura lib̃ri arbitois s ꝑ
creacõnem dñficii. ⁊ tales erant qui

Expanded text:
erbientibus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni erant, non quidem per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium; et tales erant qui
Abbreviated transcription (Latin):
uõ iegebat incorde. it̾auit ntabuł.
ut uoce forinisecus ad mota. iediret
ad cor ⁊ibi inueui ret ꝙ eitra le¬
Seret. hanc ꝙͥ illi puaricati uident᷑
inilto fãcto aliis facieutes ꝙ no¬
lebant sibi fĩ. S ibi sb̾incelligeudũ
est inlusteut nõ aliis iniuste fatias.¬

Expanded text:
on legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est injuste, ut non alii, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsalute ut comodo alicutꝰ uõ in alitĩa
e ed beuignitate dacta. quałr ob̾ cee̾ser
mentire sunt. ⁊ taabi est aliud men¬
datiuĩ gems ꝙfit ioco ꝙ nõ fallit. scit
nera mendatioꝵ nõ sũt sine culpa
S nõ cũ mnagna. ꝓfec̃tis ueto nõ ꝯuerĩt

Expanded text:
commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta: qualiter obstetrices mentitae sunt et Raab. Est et aliud mendacii genus quod fit joco, quod non fallit. Scit nera mendaciorum non sunt sine culpa, sed non cum magna. Perfectis vero non convenit
Abbreviated transcription (Latin):
uinu ꝙ uulli obest.⁊ ad ħ. ꝓdest ut
ab iimũditia corꝑali aliquẽ tueat᷑.
Iuhiis aut̃ tanco mili peccat quisq
cũ iuentitur: qͣuto magis a pͥmo rece¬
dit. auigqͥs uero aliquod genus mẽ
cepit se ipm turpit̾. cũ honestũ esse
deceptõrem alioꝵ arbitietur. omẽ gͦ
genus mendatiĩ suumtio oꝑe fugeq
omẽ mendatiũ uõ est a deo.

Expanded text:
quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse cipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, quia omne mendacium non est a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ qua fuit beuiale prrm̃m. s ue parar
hõuan fiant ita posse roncels ueui di
multa enĩ iuala detestanla cabemsec¬
tur. erboreui. possumꝰ enĩ ⁊ surando ali¬
ai ꝓdessse. si pauꝑ cui datur sentit ꝯ¬
inodum.⁊ diues cui colłr nõ sentit
in commodũ. Itaͬ adult̾ando possim᷑.
sialiqua nisi ad hoc ei consentiatur
appareat amando morit᷑a ⁊isiuirit
da sunt. ut appareat ꝙ mendꝗtiũ
sit beniale. ⁊ qd̃ dampnabile. pͥrmĩ
capitale est meud atrum longrq su¬
Siend̾. ꝙ sit in coctrina religionis ad
ꝓ tale est ut nulli ꝓsit ẜobsit aliui.
Ei. Auartũ sola mentiendi fallendiq
libidine. qd̾ iirũ mendatiũ est. Qiͣ¬
tũ quod fit ꝑlatendi cupididate de
Suctui loiuto. hus oĩb euitatis. sequt᷑

Expanded text:
 qua fuit veniale peccatum. Sed ne putet minum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentit incommodum. Ita et adulterando possumus si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit da sunt, ut appareat quod mendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod tale est ut nulli prosit, sed obsit alicui; sit; quartum, sola mentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. H
Abbreviated transcription (Latin):
iese ꝓutant aliqui usuram tm̃ sẽ in
peccunias incelłigant usuram uoca¬
ri sr̃habũdantiam .s. quid quid est si
ab eo ꝙ iłd̾it plꝰ est ut si inhyems
derus .i. modios ⁊in messe . xu. reci

Expanded text:
is: Putant aliqui usuram tantum esse in pecunia; sed intelligant usuram vocari superabundantiam, scilicet quidquid est si ab eo quod dederit plus est; ut si in hyeme demus decem modios, et in messe quindeci
Abbreviated transcription (Latin):
milicudinem fac qui uͦ fãc̃ spẽm qtͣs
siquis hũanis m̃bris cap̃ canis ĩ arreci
formet. ir in uno hobitu hominis duo
similicudo uͦ est: cum aliquid exhis quȩ
sutit uł. ñ exlo uł in t̃ra uł in aquis for
cħ̾ est in mundo . u ĩt̾ cet̾as creat᷑as mũ¬
di non est forma ydoli. mat̾iam ꝑfor¬
maũ deus. set stiaiticia hõiũ formam de¬
dit. q̃ cũ q facta sunt niliter fc̃a st̃
ꝑ uerbum. set forina hõis in ydolo nõ
est facta ꝑ uerbum. sicut ꝓcc̃m nonẽ¬

Expanded text:
militudinem facit. Qui vero facit quod si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duasSimilitudo vero est cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo, vel in terra, vel in aquis forhil est in mundo, id est, inter creaturas mundi non est forma idoli, materiam enim formavit Deus, sed stultitia hominum formam dedit. Quaecumque facta sunt, naturaliter facta sunt per Verbum, sed forma hominis in idolo non est facta per Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Aunt. hos eũ deus iussit qui legrem
dedit sic̃ m̃lł iudicis sine peccato occi¬
dit aũe lex p̃cipit. s si id sponte fa¬
cit honucida est ⁊ si eũ occidat ꝙ scit
ꝓiditate egiptios deceꝑint masis ꝑ¬
tnisi sinit hoc facere ilł qui taliaui¬
re ꝑassi sunt qmͣ iussi.

Expanded text:
erunt. Hoc enim deus iussit, qui legem dedit, sicut minister iudicis sine peccato occidit, quem lex precepit; sed si id sponte facit, / homicida est, eciam si eum occidat, quem scit piditate Egiptos deceperunt, magis permissi sunt hoc facere illis, qui illa iure passi sunt, quam iussi.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sua sapiencia. ⁊ filius sapiencia prĩt
est saꝑiens de sagiencia que ẽ pat de
quo est genitus filuis. Ita ⁊ pater ẽ m¬
telligent ea que ipẽ est sua intelligũ¬
cia. non .ni ꝯapient qui nõ eẽt̃ intessig¬
ens. filuis aut̃ incelligñcia prĩs de intelli¬
gñcia genitus est que ẽ pat̃. de qua
⁊ incetligñs ẽ. ꝑ inde ẽ pat̃ sapiencia
⁊ filiuis sapiencia ⁊ ut̃q una sapiencia.

Expanded text:
t, sua Sapientia; et Filius, Sapientia Patris, est sapiens de Sapientia quae est Pater, de quo est genitus Filius. Ita et Pater est intelligens ea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sa
Abbreviated transcription (Latin):
deuc genitus ⁊ neq deus geninis ẽ deuꝰ
ingenitus. nõ ideo tam̃ aliis̾ deus ẽ pãt
alius filius s unus deus ut̃q. nõ aut̃ u¬
nus. alius ẽ.n. genitꝰ alius ingenitꝰ.
S nõ alius deus inimo ut̃q unũ siue
unus deus. Itaq non ẽ sapiencia geni¬
ta sapiencia ingenita. s alia ẽ sapĩa
genita alia ingenita. nõ ẽ tam̃ alia
Sapiencia s una ẽademq sapiencia.¬

Expanded text:
us genitus; neque Deus genitus est Deus ingenitus; non ideo tamen alius Deus est Pater, alius Deus Filius, sed unus Deus uterque, non autem unus. Alius est enim genitus, alius ingenitus, sed non alius Deus; imo uterque unum, sive unus Deus. Ita non est Sapientia genita Sapientia ingenita, sed alia est Sapientia genita, alia ingenita; non tamen est alia Sapientia, sed una eademque.
Abbreviated transcription (Latin):
tesugit ip̃e sibi s fu̾uis intesligit prĩ
ꝓferro filius patrem sapientem facit. ⁊
hi hoc ẽ deo eẽ quod sapere ⁊ ea illi eeñ¬
cia ẽ que ẽ sapiencia. non falius a
patre quod uerũ ẽ s afilio pocius pat̃

Expanded text:
telligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri: profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et illa ea essentia est quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potius Pater
Abbreviated transcription (Latin):
solet a quibdã
utrũ filius sapiens¬
sit sapiencia genita
uł ingenda. Si .ii.
non est sapiens sa¬
pientia genita net
Se ip̃o sapiens est.
si nẽro sapiencia
genita sapiens est.
piens sapiencia ĩ¬
genita. ⁊ ita nõ
uidet᷑ sapiens eẽ¬
a patre. cum apa¬
tre habeat om̃ia.

Expanded text:
et a quibusdam, utrum Filius sit sapiens Sapientia genita, vel ingenita. Si enim non est sapiens Sapientia genita, nec seipso sapiens est; si vero Sapientia genita sapiens est, esse Sapientia ingenita, et ita non videtur esse sapiens a Patre, cum a Patre h
Abbreviated transcription (Latin):
mago aut̃ ⁊ simłitudo in hoc
locs ł inc̃atã intelligiꝰ .i. trinitatis eeñcia
ad quam factus ÷ homo. uł creata in qua
factus ÷ homo .i. ipã honũ conc̃ata. Inõ¬
acam enĩ imaginem que deus ÷ intłxisse
idicit᷑ᷤ beda cum dicit. nõ eẽ unam ima¬
giuem dei ⁊ angłorsi s trium ꝑsonarum.
⁊ iaco ͤ ꝑsonis nõ angłis fit ibi sermo. Inꝓpͥe
tam̃ imago dicit᷑. quia imago dicitͦ tela

Expanded text:
mago autem et similitudo in hoc loco vel increata intelligitur, id est, Trinitatis essentia, ad quam factus est homo; vel creata, in qua factus est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur Beda cum dicit non esse unam imaginem Dei et angelorum, sed trium personarum; et ideo de personis non angelis fit ibi sermo. Improprie tamen imag
Abbreviated transcription (Latin):
corpore quandam ꝓpͥetatem ht̃ que hoc indicat
q ÷ erecta statura. sod̾m quod corpus anute rõ¬
nali congruit. quia in celum erectum ĩ.

Expanded text:
corpore quamdam proprietatem habet quae hoc indicat, quia est erecta statura, secundum quam corpus animae rationali congruit, quia in coelum erectum
Abbreviated transcription (Latin):
qualis sit iaꝑsus. postcerao qualit̃ ⁊
ꝑ que sit reꝑaratus. horum aus̃ pͥmo b
ut qualic uł quomͦ fattus sit discuci¬
⁊ sinirãm. In eo quod dicit faciamus.
sonarũ mõstrat ͦ ͤx ꝑsona . n. patris ħ

Expanded text:
qualiter sit lapsus; prostremo, qualiter et per quae sit reparatus. Horum autem primo ut qualis vel quomodo factus sit discutistram ; in eo quod dicit, faciamus, ersonarum monstratur. Ex persona enim Patris hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uo cͥda homot
imago dicit᷑ ad imaginem. filius aut̃ una¬
go nõ ad imaginẽ. quia natꝰ non creatus equalis
⁊ in uullo dissimilis. homo c̾atus  a deo non ge¬
nitus. nõ paritare equalis s quadam siłitudine
accdñt ei. Unde ab̃ in lii de tri. ingenesi legiͦ .I.¬
imago dei. s quia nõ omĩno equalis fiebat illa
imago tamqm᷑ nõ ab illo nata s ad eo c̾ata. iõ
ita imago dicis  quodzad imaguẽ. que non
ei equatur parilitate s accedit quadam simłi¬
tudine. filuis aut̃ ÷ imago s nõ ad imaguiẽ
quia equalis ptĩ. dic̾tus ÷ gͦ homo ad imaginẽ¬

Expanded text:
uocirca homo et imago dicitur, et ad imagiginem; Filius autem imago, non ad imaginem, quia natus et non creatus, aequalis et in nullo dissimilis: homo creatus est a Deo, non genitus; non parilitate aequalis, sed quadam similitudine accedens ei, unde August. in liimago Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergo homo ad imagine
Abbreviated transcription (Latin):
ilius uero ꝓpͥe imago pacris dicit ͦ sic̃¬
supͣ incractatu de tri. diximus. Unde
fuerunt nõnłłi qui ita distinẽunt ut. ỹ¬
maginẽ in hoc loco ilłi gerent filiũ.
hom̃iem uero nõ inuginem si ad imaginẽ
fcm̃ dyc̃unt. quos tefellit apostolus di
ginem nostram. nõ quasi ad filium diciͦ
fien aliqͦnĩ nõ diceret ad imaginem. quõ¬

Expanded text:
Filius vero proprie imago Patris dicitur, sicsupra in tractatu de Trinitate diximus. Unde fuerunt nonnulli qui ita distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit Apostolus dicginem, non quasi ad Filium dicitur fieri; alioquin non diceretur ad imaginem no
Abbreviated transcription (Latin):
heo distincõ lceo regbabilis penitus
nõ ilidea᷑ qr de medio moncium .i. de a
cboritatib scõꝵ nõ emanat. congͥentiꝰ
in ipõ homine imago ⁊ simłitudo dei q̃¬
renda ⁊̃ consid̾anda ÷. factus ÷ homo ad
tem que irra cõnabłib an̾cellit. s ad i¬
maginẽ sedm memoriam incelligñciã

Expanded text:
haec distinctio, licet reprobabilis penitus non videatur, quia de medio montium, id est, auctoritatibus sanctorum non manat, congruentius in ipso homine imago et similitudo Dei quaerenda est et consideranda. Factus est ergo homo ad tem, qua irrationabilibus antecellit; sed ad imag
Abbreviated transcription (Latin):
la duo pocm̃ sunt cũ qus uolũta¬
cemala pͥus ꝯcepta d̾ m̃ opus patͥuent.
uõ ꝓ anquo reus est nͥ ꝓ quo aute opꝰ
reus erat. cũ adhuc in sola uoluntate
peccatũ ꝯsistebat. Nullus dã ieus et̃ie

Expanded text:
la duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voluntate peccatum consistebat; nullus enim reus est ae
Abbreviated transcription (Latin):
deret ut nõ subsist
cupacõ optineret
hub falsitate nom
stancias eẽ dix̃unt
sicbsitenciũ ꝑsonas.
ꝑ substancias etos¬

Expanded text:
eret: ut non subsistencupatio obtineret sub falsitate nomistantias esse dixerunt, subsistentium personas per substantias edoc
Abbreviated transcription (Latin):
int te a sabesuo. si unũ gͦ nõ diu̾sum.
zi sumaus: gͦ uat̃ ⁊ filtus. surius. n. nõ ber¬
feret  ab  uno nec unum de diu̾so. ex¬
ubescant zͦ saleluani qui dñt ipm̃ et̃
piẽm qui est filius ꝯfundentes ꝑsonas.
qiui ⁊ dẽ situt pripassiani q dicunt pee¬
naiuga utrũq ꝑiculosum latus de ui¬
ia. ⁊ dic pat᷑ pat᷑ ẽ. ⁊ filuis filius ẽ.¬

Expanded text:
t a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; si sumus, ergo Pater et Filius. Sumus enim non diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui et dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patnaviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Io illa tria dicunt᷑ eẽ
qualia sp̃ filium. filius
aut̃ sine assercõius suꝑ¬
cilio ⁊ maioris intellig¬
encie p̃iudicio dm̃s. ma

Expanded text:
o illa tria dicuntur esse aequalia propter Filium. Filius autem sine assertionis supercilio et majoris intelligentiae praejudicio dicimus, ma
Abbreviated transcription (Latin):
semo sane matreus iudicanaus est qͥ
dict falsũ qd̾ putat eẽ uerũ. qr qnͣtũ
inip̃o est nõ fallit ipẽ sed fallitur. sõ
gͥ mendatũ al guendꝰ est qui falsa incaut᷑¬
rio ille mentitur quidiat uenn ad
putat falsum. qnͣtũ ecũ ad aĩmũ eus
afiet. nõ uerũ dicit. qr nõ ꝙ seigcit di¬
cit qͣniuis uerũ inusuiatur eẽ qd dic̃.

Expanded text:
o sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum; quia quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incario, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamvis verum inveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
sic u tñ sic̃ ei imponebatur culpã iñ¬
datuᷤ cõtratit. qr sis aĩo sentrebat.
um incunisset. qr qͣnͣtũ iuppõ fuit ie¬
lũ dixit. ⁊ siunatõem addidisset. qͣntũ
iuse foret uenĩ iut asset. ⁊ si ałir eue¬
nit ꝙͣ dirit. Io sic̃ uis nõ est meuo¬

Expanded text:
sicut ei imponebatur, culpam mendacii contraxit, quia sic animo sentiebat; um incurrisset, quia quantum in ipso fuit, verum dixit, et si jurationem addidisset, quantum in se foret, verum jurasset, etsi aliter evenerit quam dixit. Ideo sicut quis non est mend
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ inuia morũ.
olet᷑ aueri de iacob aii se duait
eẽ esauałr aĩo sentiens utiũ urẽ¬
cit auctore ut falleret prẽm: si diligẽ¬
ter atiendat᷑. iudetur nõ eẽ nranditti¬
un s miffĩum. Intaidebat enĩ mrĩ

Expanded text:
non in via morum. Solet etiam quaeri de Jacob qui se dixit esse Esau, aliter animo sentiens, utrum mencit auctore ut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Intendebat enim matri
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est ⁊ appeteua. ꝙ aũt aipliꝰ est.
cogeris. scias de ueccitate uenire infir¬
trutatis eoꝵ quib aliquid suades aue
infirmitas utiꝙ malum: bũ nos cotidi¬
e lib̃ati p̃camur. dñtes. lib̾a nos amallo.
I̾oq nõ ditit. q amplius est malum est
tu .n. nõ fatis malũ quibñ utelis iuii¬
cõne. s amalo est illiꝰ qui ałr nõ credit.
.i. ab infirmitace que aliqũ pena est. aliqũ
pena ⁊ culꝑa. Ibi gͦ dominius ꝓhibuit ue¬
suafit bonũ indulsit meͣcuiuur ei

Expanded text:
bonum est et appetendum. Quod autem amplius est, cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades; quae infirmitas utique malum est. Unde nos quotidie liberari precamur dicentes, libera nos a malo. Ideoque non dixit, quod amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui aliter non credit, id est, ab infirmitate, quae aliquando poena est, aliquando poena et culpa. Ibi ergo Dominus prohibuit suasit bonum, indulsit necessari
Abbreviated transcription (Latin):
Si erũ idem est incarnati ꝙ est cariẽ
sĩ. iuder pocest ita deberc dici ꝙ sit ca¬
cũ dr᷑ incarnata. S qr illd̃ auc̃toritas
subcituit atq locutionis mod̾ miniã
ui deietur fatere cxp̃ssionẽ. si nͣ diuina
dtẽt̾ caro fcã. melius silere hoc prito ł
iregaie quã cerurre asser̾e. Ne si illud
dicat᷑. ꝯũtibilitas uat᷑e in nat᷑am signa¬
ni putet᷑. Ex p̾̃itssis indubitabłr ꝯstat.¬

Expanded text:
Si enim idem est incarnari quod est carnem fieri, videri potest ita debere dici, quod sit cacum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem si natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis indubitabilit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗpͥnquitas utia efficitur quo cͥta ego ⁊ sorce
uxaris ice in uno ⁊ pͥmo gcãdu crĩmus. filiꝰ
me oꝑtet attende q̃ udmad̾ ip̃ius quo gcãdꝰ
aliqua femina ꝓpͥe ꝓeͥnquitatis sit. qd̾ ni mip̃
uxcri mee u̾ ꝓpͥnquitate nits sui in cinictis

Expanded text:
efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo gradu erimus, filius me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori
Abbreviated transcription (Latin):
ad affinitatem ꝑ uirũ ⁊ uxorem ueniũt defuno¬
ta uxore uł uiro ĩn.uͣ. geñ acõne iungãcur. in
quarta si iuuenti fũĩnt non seꝑentur. in t̃cra
aut̃ ꝓpͥnquitate nõ l uxorem alt̾ius acciꝑo pꝰ
obicum cius. equalt̃ uir iungat᷑ ĩ mat̾monio

Expanded text:
ad affinitatem per virum et uxorem veniunt, defuncta uxore vel viro, in quinta generatione jungantur; in quarta si inventi fuerint, non separentur. In tertia vero propinquitate, non licet uxorem alterius accipere post obitum eju
Abbreviated transcription (Latin):
uqłat miã post alt̾ami in quo rnenisse
stͣpt̃ tẽbes eẽ. etũt duo mnͣ carne una. cũ
gͥ comstet quod uir ⁊ mulier una caro
efficiũt᷑: iestat uir̃ ꝯpatͤm constitui muli¬
oti cuiꝰ assũpta uxor ꝯmat̃ erat. ⁊ modo
it̃ ille femine non posse ꝯuĩgi que ꝯmat̃
tius exat cum qua id fuetat una caro

Expanded text:
t alteram. In quo meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quae commater ejus erat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt .i. post uotũ ꝯtinẽtie in delitiis eg̃int xutã:
non dico nubũt s nub̾e uolũt ĩxp̃o. qͣi tunc nonsit
pcc̃m. s qitod sit õstrũdit subtens hñtes dãpnatõe̾.
⁊ q̃r. subdit quia pͥmã fitem irtitã fet̾unt. ⁊ si non
nubendo tñ uolendo. ut uoluntatẽ que aꝑpõito ceti¬
dit apparcat esse dampnatã siue subscq̃titur nuptie
suic non. dampnat᷑ cnĩ ꝑp̃õiti fraus dampnãtur
uł in uoto uiolato ficcm qͣm in bap̃o ꝓfesse̾ sunt.
si aut̃ ꝓ uoluntate nubendi dãpnantur qstat sicã
casq arcendas redirc ad ꝓpõitum. Loñ gg̃. ad
quib nos ꝯsuliusti. credo te nosse a sc̃o apło nͥ

Expanded text:
um post votum continentiae in deliciis egerint vitam, non dico nubunt, sed nubere volunt in Christo, quasi tunc non sit peccatum; sed quod sit ostendit subdens, habentes damnationem; et quare, subdit, quia primam fidem irritam fecerunt, etsi non nubendo, tamen volendo, ut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, svel in voto violato fidem quam in Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam easque arcendas redire ad propositum. Unde Greg., ad quibus nos consuluisti,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑtincat illt̃i. hoc minime posse sĩ eredend̾ ẽ.
pocto iuto tesfuncto insrstite affinitas non de¬
letur. neo alia copłi ꝯuigał affinitatẽ pͥoris
copłe soluere ualet. s nct alt̃ius ꝯĩctõis sobo¬
les placet ad affiitatis pͥors uiri ꝯsorciũ tͣns¬
sire. si quis gͦ sacͥlego ⁊ tc̃mario ausu in de¬
functo q̃nit ꝓpͥnqͥtatem extinguere. uł sub alt̃o
affinitatis uocabło disicare. nł susceptas soboles
alt̾us copłe ꝓpͥnquitati pͥoris cicdit legittime
socsars. hic nogat di ũbum ualid̾ esse quod
si mortuo pͥmo iuro uxor eius alii nupsit filios
d̾ scd̾o uito genitas dũte uxores d̾ cognac̃o¬
ne pͥoris uiri. qr filii m̃diate m̃re ad cogna

Expanded text:
tineat alteri? Hoc minime posse fieri credendum est. Porro uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles alterius copulae propinquitati prioris credit legitime sociari; hic negat Dei verbum, et validum esse quod si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵx. Stuprũ ꝓpͥe est uginum illicita
defloratio. dult̾um est alioni thori uiõ¬
lacio ⁊uñ adust̾ium dt̃ qͣ alt̃ius thori acc¬
essio. Incestus est consangͥneaꝵ uł affi¬
niũ abusus. Uñ incestuosi dñr q̃ui con¬
sangͥncis uł affinib suis abutũtur. ap-¬
tus admittr̃ cũ puella uiolent̃ a dotno
pat̾s ẽduct̃ ut cortupta in uxorem hatur. sũ
puelle sũ parentib: uił illata ꝯsuĩtit hic morte
mulctatur. sit si ad eccã cũ tapta ꝯfug̃it
pͥiulcgio ecc̃e moitis impunitatẽ m̃etur.
ntuend̾ est ⁊̃ illud alexandͥ qͥ ait. quod

Expanded text:
narum. Stuprum proprie est virginum illicita defloratio. Adulterium est alieni thori violatio, unde adulterium dicitur quasi alterius thori accessio. Incestus est consanguineorum, vel affinium abusus. Unde incestuosi dicuntur, qui consanguineis vel affinibus suis abutuntur. Raptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae, sive parentibus vis illata constiterit, hic morte mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem meretur. Addendum est
Abbreviated transcription (Latin):
morĩetẽ aspicĩes ne aĩam ꝑpetuo ꝑirẽ dimit¬
tet⁊ uñda bap̃mi lauit. ut eũ d̾ pͣate mor¬
sibi iãm olim legittime societate ĩpie d̾
iix̃it. iũdicamꝰ mañe ꝯuinct᷑. nec ob hoc
sẽꝑati teb̾e hiis alissq płib auctoritatib
edocet᷑ ꝯiuges nõ ẽẽ seꝑandos. s post legit¬

Expanded text:
dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate morsibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separandos, si post legi
Abbreviated transcription (Latin):
putandi sũt p̃sidorꝰ osteñdit sic. series consã¬
gnitatis ui gradꝰ dixint᷑ hoc mõto. filius
⁊ filia qd̃ eet fr̃ ⁊ soror sit ip̃e trũtꝰ. illis
sccesum seuit c̃x rãdice uuiꝰ truncci egredi¬
untur isti tͥnͣtuscłi nepos ⁊ neptis pͥmꝰ ꝓnepos
⁊ ꝓneptis sc̃dũs. abnepos ab neptis t̃cuis. at¬
nepos ⁊ adneptis qͣrtus. tͥnepos ⁊ tͥneptis

Expanded text:
putandi sunt, Isidorus ostendit sic: « Series consanguinitatis sex gradibus dirimitur hoc modo: Filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus; illis seorsum sejunctis ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos, neptis: primus; pronepos, proneptis: secundus; abnepos, abneptis: tertius; atnepos, atneptis: quartus; trinepos, trineptis:
Abbreviated transcription (Latin):
ncie in quo fuerunt ame pectatur
Illi uero qui ꝑstiderunt. aut ĩ uam b̾¬
atitudinema futurama deo tenelante p̃¬
scierunt. et ita suei certitudine aliqͥ
maodo beati fuerunt. ui incerti extĩ¬
terunt sue beatitudinis. ⁊ ita beata
alit̃ uõ fuũnt quara reuiqui qui ce¬
oidecunt. muthi aut quod posterus

Expanded text:
fuerunt ante peccatum. Illi vero qui perstiterunt, aut suam beatitudinem futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt suae beatitudinis, et ita aliter beati non fuerunt quam reliqui qui ceciderunt. Mihi autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
nst̾ium dedit. si gͦ ũnus dicit se baptixare.
recte dicit. set tamqͣ mist̾ baptizat ⁊ iõ
nõ diffcrt siue bonus siue malꝰ baptizet.
Iõ ⁊ nemo dicit bapm̃s mensicũ tñ dicat
sn crͣngłixando. ⁊ alins alio pendenc̃e est. ali
aũt alio uł mag̃ uł minꝰ b aptizatus ab infe

Expanded text:
sterium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat in evangelizando, et alius alio prudentior est. Alius autem alio magis minusve baptizatus sive
Abbreviated transcription (Latin):
ost hoc sciendum est sacͣmentum bap̃mm a bono¬
a bonis ⁊ mał munistris dari. sicut a bonis
⁊ malꝰdieite sumitur. nec melior est bapm̃s qui
ꝑ neliorem datur nec minꝰ bonus qui ꝑ nuiꝰ bonũ
datut. neo malus qui ꝑ malum dati: nec maius
qd̾ tatum subditis dcclaratur testimoniis. Aug̃

Expanded text:
ost haec sciendum est sacramentum Baptismi a bonis et a malis ministris dari, sicut a bonis et a malis sumitur. Nec melior est Baptismus qui per meliorem datur, nec minus bonus qui per minus bonum datur, nec malus qui per malum datur, nec majus  sed Dei, quod totum subditis declaratur testimoniis. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩficabis eum. sit moyses sc̃ificͤat uisibilib sacͣ mea¬
est totus fructus uisibiliũ sacͣmentor. sine hac scĩa¬
cacõne ĩuiisibili: sacͣmenta nichil ꝓficu̾it. si quis
ut psidorꝰ ait. constat bapm̃a soł sac̃docib cise
traditum: eius minifium nec ip̃is diaconib impl¬

Expanded text:
 Moyses sanctificat visibilibus sacramenest totus fructus visibilium sacramentorum. Sine hac sanctificatione visibilia sacramenta nil prosunt. Si quis tizare. Constat baptisma solis sacerdotibus esse traditum, ejusque ministerium nec ab ipsis diaconibus expl
Abbreviated transcription (Latin):
sum cipͥamim qui apd̾ ħcticos uł scismaticos datum
bapm̃ nolebat cognosc̾e. dum eos nimis decestaret᷑.
tanta eius m̃ica us ad tͥumphũ m̃r̃ii sccuta sunt.
ut ⁊ carita qua excellebat luce obumbracõ illa
fugaretur. ⁊ si quid pinrgand̾ crat passionis falce
tolłetur. nec nos qui b ap̃timi ulitatem ⁊ ħ̾eticoꝵ
tiuiquitatẽ tognoscimus steo qͥpͥano melicres s.¬
sumꝰ. sic̃ nec petͦ. q gñces nõ cogmiꝰ iudanare

Expanded text:
sum, qui apud haereticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. Nec nos qui Baptismi veritatem et haereticorum iniquitatem agnoscimus, ideo Cypriano meliores sumus, sicut nec Petro, q
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec homicida munistͣante polluatur It̃. siue
sacͣmentum accepit. s salutem que uͥtus est¬
ipm sat᷑meutum ħabũit. debet gͥ ad eccͣm te¬
dire. non ut sacmentũ bap̃i ĩtm iecipiat quod
nemo debet in quolibet repẽt̃e.set ut in soci¬
etate catholica uitum accipiat . b ap̃ins enĩ¬

Expanded text:
ut nec homicida ministrante polluatur. Item, in sacramentum acceperit, integrum sacramentum habuerit. Debet ergo ad Ecclesiam redire, non ut sacramentum Baptismi iterum accipiat, quod nemo debet in aliquo repetere, sed ut in societate catholica vitam accipiat. Baptismus eni
Abbreviated transcription (Latin):
¶ It si int̃ bonos ministros cum sit alio alius meli¬
or. non est melior bapĩns qui ꝑ meliorem datur.
l apm̃s datur ⁊ iõ ꝑ ministros disꝑares dei mimꝰ¬
rat malus illud quod datum est unum est. nec
impar p̃p̃ impares ministros: set par ⁊ cqͣle est¬
pp̃ hoc hic est qui b̾aptłiat. It̃ cgtodico ⁊ nos dici¬
itͥ iuiti si uolunt. si aũt̃ noluũt esse nuti qui
in chathedra moysi sercut. securum me fecit

Expanded text:
 6: Si inter bonos ministros cum sit alius alio melior, non est melior Baptismus qui per meliorem datur; Baptismus datur, et ideo per ministros dispares Dei mzat malus, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros, sed par et aequale propter hoc, hic est qui baptizat. Item, ibid: stri justi si volunt. Si autem noluerint esse justi qui in cathedra Moysi sedent, securum me fecit
Abbreviated transcription (Latin):
infcriores. Ie .n. ordo nõ pleruut se᷑¬
raghin acces scienciam ia munerei
si pleniuus alus ordinib qui sirat ra¬
feriores. nec nõiatꝰ quis ordo ab om̃i
re quara plenius aliis accerit. s aba¬
liqua tecꝵ quas accegit. uł potelt
comꝑacõ referri nõ ad ip̃os ordines
ad alia dona. neo ad omia alia dona
S ad quedam. sicut. n. hominest cum
plirra hrat dona quedam alus ꝯceesi¬
encuit possident. ita forte ⁊ angłi
quibdam munerib mag̃ pollent
⁊ alus quibdara minus.¬

Expanded text:
e enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus.
Abbreviated transcription (Latin):
gg. In ida suna ciuitate quis ordo
eus rei censetur noraine quara pli
talis. Si quisq ordo ab illo douo
uit autcoritas cognoscit quis tr̃a¬
ibi quantũ diligit. Itaqi serathm
nõ solum in caritate si ⁊ msciã

Expanded text:
 In illa summa civitate quisque ordo ejus rei censetur nomine, quam plenitalis: Si quisque ordo ab illo dono dit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta siat excellent᷑̃. nichil tñ possidetꝰ sm¬
dularit᷑. Orania. sy in orãib suat nõ quidẽ
equalit̃. quia alii aliũ sublimuis possideat
gnitõnem. ut seraphi qui ordo excellen¬
cissimus setimat tam dileccõnẽ quam
cognicionem diuinitatis ⁊ oeceta uirtut᷑
dona cetens omãb sublimiis ꝑter̾ ⁊ darã¬

Expanded text:
sint excellenter, nihil tamen possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt, non quidem aequaliter; quia alii aliis sublimius possident, gnominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnib
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntꝰ qui s̃alus ardendiꝰ cautate. Sexapbi
qui tanta diuraitatis grã repleatꝰ ut in eis
sedeat deus. ⁊ in eos iudicia dudenat attĩ¬
da disponunt. esgi ad soplerida diuinia mi¬
hoo ceteris potentius ui suo ordine acceuant.
Ut u̾ͥtutes adu̾se eis subiecte eorum retre¬

Expanded text:
rdent charitate; seraphin qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis sedeat Deus, et per eos judicia sua deda disponunt, eisque ad explenda divina myhoc ceteris potentius in suo ordine acceperunt ut virtutes adversae eis subiectae refre
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̃dcã sue ⁊ cogno¬
scere de ordinib angłorum quid scciꝑ¬
tura tradate que in ptid iocis . ix. eẽ or¬
dines angłouuma ꝓ muleat .si angelos. ar¬
changłos Incipatus. potestates. uictutes.

Expanded text:
ost praedicta superest cognoscere de ordinibus angelorum quid Scriptura tradat. Quae in pluribus locis novem esse ordines angelorum promulgat, scilicet angelos, archangelos, principatus, pote
Abbreviated transcription (Latin):
deus dicit  quia cessauit a faciendis gnĩb creatu¬
te. qr ułtra noua nõ cõdidit us nunc. tamen¬
Ioħ. b. ut ueritas in euangłio ait. operat ͦ pat̃ cum
instituta sunt. creatoris . n. utus causa ÷ subsi¬
stendi ꝯm̃it c̃ature. quod gͦ dicitꝰ pat̃ mens¬

Expanded text:
faciendis generibus creaturae, quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cuminstituta sunt. Creatoris enim virtus causa subsistendi est omni creaturae. Quod ergo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
locõnis mod̾ temperauit de loquent deo a siłi
hominis. qui ꝑ moris temp̃r̃m oꝑa sua ꝑficit.
cum iẽ simul sua opera fecent᷑. unde ab. Ideo
inquit moẏses diuisim tefert dnĩ illa oꝑa fecisse
quia nõ potuit simul ab homine dici quod a
deo siniul potuit fieri. Iten potuit diuidere sep¬
tura loquendi temporib quod deus oꝑandi tem¬
porib nor diuisit. Illi qui huiꝰmode auctoritatib
minaria ita formata simul eẽ ⁊ hũisse. illos
uI. dies quos scͥptura merorat. ui. terum gnã
.Ii distincõnes appłsanie que simul facte sunt
partim formalit᷑ ut elem̃ta. partim causalit̃
dici requie aliquid nos elequi oportet. script̃ re .iͦ.
⁊ quia compleit deus die uii opus suum
⁊ requieuit die septimo ab uniu̾se pere qd̵
parauerat. requigusse dicit᷑ deus die uitm no¬

Expanded text:
onis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibus minaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim formaliter, partim causaliterimae diei requie aliquid nos eloqui oportet. Scriptum est, Gen. 2, quia complevit Deus die septimo opus suum, et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Requievisse dicitur Deus die septimo
Abbreviated transcription (Latin):
ex sr̃bia surat cupidi. Est cm̃ ut ab a¬
it homo qui nõ rẽc amator poccunte
uisi ꝑ hoc se putaret excellenciorem
eẽ. ẜoq ut excellat d̾iuicias cupic. ta
li er sr̃bia oboritur cupiditas. est ia
li quis qui nõ amaret ercellere uisi

Expanded text:
Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut excellat, divitias cupit; tali homini ex superbia oboritur cupiditas. Et est aliquis qui non amaret excellere nisi
Abbreviated transcription (Latin):
a.uł soliũ extelsum quos scraphĩ duab aliis
uclabant scptori ⁊ si nõ auditori ꝯme¬
morasse sufficito ui a facie xorsus sedentis ꝑ

Expanded text:
per solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per
Abbreviated transcription (Latin):
s intelligentia uł iusione manifesta ad iud¬
end̾ impioꝵ tͦtĩatus quos uidentes nõ dolo¬
re afficientur s letscĩa saciabũtur. agen¬
tes gr̃as d̾ sua lib̾atõne uisa impior mesfa¬
bili calamitate. Sñ psa. impior tormñta
teicͥbens ⁊ x cor iusione liticiã bonoꝵ ex¬

Expanded text:
e manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ranas ⁊ serpentes fecctunt. Non .n. ip̃i
eas creauerunt. Ouũum quipie sarsĩ ur̃
que corporant᷑ uisibłitq nascunt occulta
quedam sc̃ia incorporeis mundi huiꝰ helem̃tis
sbilum sercunũ qr quecũq nascendo ad
oculos nr̃os exeunt occultũ seminib ac¬
cipunt ꝓgrediendi his pͥmordia ⁊ incre¬
menta debite magnitudins. distincõ¬
nes q foermar̃ ab originalib ut ita
dicam regulis sumunt.

Expanded text:
ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis sibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab originalibus, ut ita dicam, regulis sumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
grãm que gratis dat ͣ obdutat aut̃
scd̾m iudiciuu qd̃ m̃itis redditur. uñ
datur intelligi ut sic̾ relucs dei ẽ no¬
le nusereri. Ita obdurãtõ dei fit non
misereri ut non ab illo irroget᷑  quid
que sit homo dadior. s tm̃ quo sit
melior nõ eroget.

Expanded text:
am, quae gratis datur. Obdurat autem secundum judicium, quod meritis redditur. Unde datur intelligi, ut sicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non eroget