comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr tał homo ĩuentus ÷ ꝓ hoĩe. qui nõ solu
ut dõn z par. s ⁊ maior ess homine. Idõ
ĩ natiuitate xp̃i angeli mundo pacem
nuntiant dicentes. Gloria in excelsis dõ
⁊ in terra pax hominib bone uolũtati
S adhuc suꝑerat homini. ut sicut res¬
taurando dampnum placauerat iram.
ita quo pro contemptu satisfaciendo
dignus fier euad̾e penam. S ħ conue¬
mentius fieri non poterat nsi ut penã
quam non debebat sponte ⁊ obedient̃
susciꝑet. ut de pena quam ꝑ inobedĩã
meruerat exipi dignus fierz. Hanc ã
penam homo percator solu̾e nõ pot̾at
qui quancũ penam susciꝑet non nͥ
digne ⁊ iuste ꝓpter primi contemptus
reatum sustinͣer. Ut ergo homo iuste
debitam penam euad̾et. necesse fuit ut
atum hoĩs expiauit. ut cum ip̃e ꝑ hoĩe
morter quam non debuit sustiueret.
iusde homo pro ip̃o mortem quam de¬
bebat euadet. ꝙ iam locum calũpnãdi
diabolus non inuenites qr ⁊ ip̃e homĩ

Expanded text:
homo inventus pro homine, qui non solum, ut dictum est par, sed et major esset homine. Ideo in nativitate Christi angeli mundo pacem nuntiant dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed adhuc supererat homini, ut sicut restaurando damnum placaverat iram, ita quoque pro contemptu satisfaciendo, dignus fieret evadere poenam. Sed hoc convenientius fieri non poterat nisi ut poenam, quam non debebat, sponte et obedienter susciperet, ut de poena, quam per inobedientiam meruerat, eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat, qui, quamcunque poenam susciperet, non nisi digne et juste propter primi contemptus reatum sustineret. Ut ergo homo juste debitam poenam evaderet, necesse fuit ut atum hominis expiavit, ut cum ipse pro homine mortem quam non debuit sustineret, juste homo pro ipso mortem quam debebat evaderet, et jam locum calumniandi diabolus non inveniret, quia, et ipse homini
Abbreviated transcription (Latin):
intelligipot̃. non solũ in xiinum sĩ
quod transit. Ille uanitatem in corde ht̃:
qͣui transitoria diligit Uauitatem lodt
qui pro bac uita tͣnsitoria ĩmoderate labo¬
rans. ip̃o suo studio ⁊ oꝑe eam se dilig̾e os¬
tendit. Uanitatem autem ad proximũ sui
loquitur. qui exemplo suo eũ ad petenda tran¬
sitoria cohortatur. biam pacis nõ cogno¬

Expanded text:
intelligi potest, non solum in voce, sed quod transit. Ille vanitatem in corde habet qui transitoria diligit. Vanitatem loquitur, qui pro hac vita transitoria immoderate laborans ipso suo studio, et opere eam se diligere ostendit. Vanitatem autem ad proximum suum loquitur qui exemplo suo eum ad petenda transitoria cohortatur. CAP. XI. Qui sin
Abbreviated transcription (Latin):
qñ pranũ opus inapertũ ueniens plures
qui diligunt ueritatem. Q̾ uo legem in
corde hñt non corin lege. hii portant legẽ
non portantur a lege. Honerati sũt ñ ad¬
uiti. qr scĩa ubi non ÷ caritas grauat nõ

Expanded text:
quando pravum opus in apertum veniens plures quando pravum opus in apertum veniens plures ligunt veritatem. Qui vero legem in corde habent, non cor in lege, hi portant legem, non portantur a lege; onerati sunt, non adjuti, quia scientia, ubi non est charitas, gravat, non
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem occidẽ s delectat spolia possidere
neq furem limen suffodere. s peciũam
obtinere Ista quinq instrumenta nõ
oꝑantur in onuĩ pcr̃o. quedam camen
sunt peccata ubi omĩa simł inueniũt
Ut est uerbi gr̃a liꝑeuria. Cum .n. pͥmũ
ardorem libidinis per cogitationem
quis m̃te conceꝑit. ad implendam deũ
prauam uoluntatem ꝑ ocłos mate¬
riam eligit. qñ consortem curpitudĩs
eam quẽ magis placere possit inqͥrit
Deinde ꝑsermonem maceriam precid̾.
qr inuentam noxiis ꝑsuasionib a statu
rectitudinis. ad consensum ꝑ uersicatis
trahit. deinte officio coaptãt qr uigi
obsequio qi palpando in prauo ꝯsensu
confirmat. Ad aptata maceria fabricam
construit qr consensu ꝯmuni hibito ad ac¬
tum turpitud̾is uenit. Quatuor ergo ista
hoc⁊ elig̾e precide. coaptare. construere
quatuor sunt pistilia cathedre. QL uides
cathedra tunc cathedra pestilencie fit.

Expanded text:
hominem occidere, sed delectat spolia possidere. hominem occidere, sed delectat spolia possidere. Neque furem limen suffodere, sed pecuniam obtinere. Ista quinque instrumenta non operantur in omni peccato; quaedam tamen sunt peccata, ubi omnia simul inveniuntur, ut est verbi gratia, luxuria. Cum enim primum ardorem libidinis per cogitationem quis mente conceperit, ad implendam deinde pravam voluntatem per oculos materiam eligit, quando consortem turpitudinis, eam, quae magis placere possit, inquirit. Deinde per sermonem materiam praecidit, quia inventam noxiis persuasionibus a statu rectitudinis ad consensum perversitatis trahit. Deinde officio coaptat, quia jugi obsequio, quasi palpanda, in pravo consensu confirmat. Adaptata materia, fabricam construit, quia, consensu communi habito, ad actum turpitudinis venit. Quatuor ergo ista, hoc est eligere, praecidere, coaptare, construere, quatuor sunt pistylla cathedrae, quae videlicet cathedra tunc cathedra pestilentiae fit,
Abbreviated transcription (Latin):
contemplationem ceo adheret.
manet in patria. quando cogitationẽ
suam ad terrena. ⁊ transitoria inflet¬
tit. a patria in exilium uadit. Prim̃ ꝑ
uanitatem abit deinde ꝑ delectatõm
stat. deinde per consensum sedet ꝑ opus
edificat per desꝑationem hĩtat. Qͥ malũ
oꝑatur cathedram fabricat in cathedͣ
sedet qui ĩ malo ꝑseuerat. Instrumenta
oꝑis mali suns sice qͥnq sensus corporis.
Materia est illud. in quo quisq explet ꝓpo¬
situm praue uoluntatis. Modus fabri¬
candi calis ÷. Uisus eligit Sermo p̃cidit.
officiũ coaptat. exꝑiencia componit ui¬
sus ꝑtinet ad ocłm. Serino ad auditum.
officium ad manum. exꝑiencia ad olfa¬
tum ⁊ gustum. Quem in prauo opere
ip̃a pp̃ se actio delectat. iste in agendo
gustat. quales sunt gula ⁊ luxurio. Ci
autem ipse actus pecrandi per se non
placet. S per id quod agitur aliud qd̾
desiderat homo consequi cuꝑit. iste de
longe olfacit qualia sunt latrociniũ
⁊ furtum. Neq .i. latronem delectat

Expanded text:
contemplationem Deo adhaeret, manet in patria, quando cogitationem suam ad terrena, et transitoria inflectit, a patria in exsilium vadit. Primum per vanitatem abit. Deinde per delectationem stat. Deinde per consensum sedet: per opus aedificat, per desperationem habitat. Qui malum operatur cathedram fabricat; in cathedra sedet qui in malo perseverat. Instrumenta operis mali, sunt quinque sensus corporis; materia est illud in quo quisque explet propositum pravae voluntatis. Modus fabricandi talis est: visus eligit, sermo praecidit, officium coaptat, experientia componit. Visus pertinet ad oculum, sermo ad auditum, officium ad manum, experientia ad olfactum et gustum. Quem in pravo opere ipsa propter se actio delectat, is in agendo gustat, quales sunt gula et luxuria. Cum autem ipse actus praedicandi per se non placet, sed per id quod agitur, aliud quod desiderat homo consequi cupit; iste de longe olfacit: qualia sunt latrocinium et furtum. Neque enim latronem delectat
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahendo affligit: qmͣ qui ꝑ carnalẽ
affectum resolutus. desideriis ip̃ius. per
omĩa que commoda sunt illi sacisface̾
contendit. Mulier male facit quando
uanam distracta ad suꝑflua querẽda
se effundit. ¶uando ergo benefacit mnu¬
lier iuirtus nonz. s quando malefacit
culpa. Iniquitas aut̃ uiri desideriũ est
iusticie bonitas auc̃e perceptio glorie.
Si ergo uir iniquus ÷ ad iusticiã. mu¬
lier autem bona ad naturam: melior ꝑ¬
fecto ⁊ iniquitas uiri qmͣ benefaciens
mulier. qr si natura bona est in condi¬
tiono iustĩa melior  in recributione.

Expanded text:
subtrahendo affligit, quam qui, per carnalem affectum resolutus, desideriis ipsius per omnia quae commoda sunt illi satisfacere contendit. Mulier malefacit, quando,icitudinem vanam distracta ad superflua quaerenda se effundit. Quando ergo benefacit mulier, virtus non est; sed quando malefacit, culpa. Iniquitas autem viri desiderium est justitiae; bonitas autem perceptio gloriae. Si ergo vir iniquus est ad justitiam, mulier autem bona ad naturam, melior profecto iniquitas viri, quam benefaciens mulier, quia si natura bona est in conditione, justitia melior in retributione.
Abbreviated transcription (Latin):
tes suscip̃ ꝑ approbationẽ ut remunentur.
alios post bonam oꝑationem suscipit per re¬
munerationem ut glorificentur. alios int̾
oꝑandũ fessos suscipit. ꝑ internam aspira¬
tionem uit refc̃cillentur ⁊ consolentur
lii sunt laborantes De exercitacõnib¬
⁊ non ꝑficientes. alii non laborantes et
sunt laudandi. Proficientes ⁊ nõ laborãtt᷑
st̃ bĩficandr ¶Rui pro nssorgloria laborãt
labortm hũt profectum non hñt. Qui pro
uita ecerna laborant. laborem quidem hñt.
s in lobore suo ⁊̃ fructũ hñt. Qui gratis
dona uͥtutũ suscipiũt hii profectum hñt
ubi laborem nõ habent De criplici fructu¬
ut ad u̾tatem cognoscendam crudi

Expanded text:
tes suscepit per approbationem, ut remunerentur; tes suscepit per approbationem, ut remunerentur; alios post bonam operationem suscipit per remunerationem, ut glorificentur; alios inter operandum fessos suscipit per internam aspirationem, ut refocillentur et consolenturAlii sunt laborantes et non proficientes, alii non laborantes et sunt laudandi. Proficientes et non laborantes sunt beatificandi. Qui pro mundi gloria laborant, laborem habent, profectum non habent. Qui pro vita aeterna laborant, laborem quidem habent, sed in labore suo etiam fructum habent. Qui gratis dona virtutum suscipiunt, ii profectum habent ubi laborem non habent. TIT. CXLIX. De triplici fructut ad veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
intus ꝑ sp̃m suũ nos reficis mel nobis gus¬
ita omĩfariam incomprehensibiłi
ꝓbatur. qd̃ nec eius eternicatem equare pot̃
tempus. nec ĩmensitatem locus. nec potesta¬
tem opus. nec sapĩam sensus. Ꝙ ⁊sua ⁊ alie
oꝑacõis sue uirtutem ostendit. deusi¬
In bonis quidem dupłr in quib utc̃q arm
fac̃ ⁊ ut sint ⁊ ut odinata sint in malis aũt
simpͣ. in quib non facit quidem ut sint.
ad approbationem. Sexco ad consolatõm.
Septimo ad remi̾ationem. Primũ pug¬
naturos contra diabolum suscipit in causa
ut qiͣ sponceat pro eis qñ confidit in eis quẽ¬
ad modum c̾am bĩ iob quasi cuiusdam ago¬
nstesui concra diabolum defendendam
suscepit. Quosdam aucẽ qͣ timidos ⁊ iner¬
ces a pͥugna fugientes suscipit ad protectio¬
nem ne ledantur. alios in pugna ruentes sus-¬
post ruinam surgentes suscip̃ ad reconcilra¬
tionem ut restituantur. Alios iam lene agẽ¬

Expanded text:
intus per spiritum suum nos reficit, mel nobis gusintus per spiritum suum nos reficit, mel nobis gusta omnifariam incomprehensibilis probatur, quod nec ejus aeternitatem aequare potest tempus, nec immensitatem locus, nec potestatem opus, nec sapientiam sensus. TIT. CXLVI. ionis suae virtutem ostendit. In bonis quidem dupliciter, in quibus utrumque facit, et ut sint et ut ordinata sint. In malis autem simpliciter in quibus non facit quidem ut sint, ad approbationem, sexto ad consolationem, septimo ad remunerationem. Primum pugnaturos contra diabolum suscipit in causa, ut quasi spondeat pro eis, quando confidit in eis, quemadmodum causam beati Job quasi cujusdam agonistae sive contra diabolum defendendam suscepit. Quosdam aut quasi timidos et merces a pugna fugientes suscipit ad sustentationem, ne conterantur; alios post ruinam surgentes suspost ruinam surgentes suscepit ad reconciliationem, ut restituantur; alios jam bene agen
Abbreviated transcription (Latin):
est. qñ intentionem suam conu̾tit ab eo qd
extra ip̃m ÷ ad id qd̾ ip̃a ÷. Scd̾e diei iter ÷
qñ ab eo qd̃ ÷ animo ducitur ad id quod
esse d. Terrie diei icer ÷. qñ a ꝑceptione
illũatoĩs rapitur ad tontem luminis Pͥma
reuersio  ab alienis ad ꝓpria. Scd̃a a malis
ad bona. Tercia ÷ astudio uirtutis ad percep¬
tionem interne ⁊ externe dulcedis. Nũo¬
ꝑdilectionem. Duplici hoc sensu b̾a aĩa
deo fruitur. scil cognitione ⁊ dilectione. qr
cognoscendo uiuit ⁊ diligendo. In cogniti¬
one aliquid laboris ẽẽ uidetur. ili quã qi ci¬
bus nͥ prius masticatus non sumicur Sic enĩ
scrutationis labore ꝑuenitur ad gustũ cog¬
nitionis. Dilectionis potus difficłtacem ã
ht̃. ⁊ facilius intrat in animam boni dilectõ
Rina refectione deus anmam fidelem
pascit ꝓ uerbum. ꝑ sacramencũ. per
sp̃m. ¶Uando nos ꝑ u̾ba sua ⁊ sacramenta re¬
ficit fanũ nob̾ edendum ꝓponit. Quando u̾o

Expanded text:
ntentionem suam convertit ab eo quod extra ipsum est ad id quod ipsa est. Secundae diei iter est quando ab eo quod est, animo ducitur ad id quod esse debet. Tertiae dici iter est quando a perceptione illuminationis rapitur ad fontem luminis. Prima reversio est ab alienis ad propria. Secunda est a malis ad bona. Tertia est a studio virtutis ad perceptionem internae et aeternae dulcedindilectionem. Duplici hoc sensu beata anima Deo fruitur, scilicet cognitione et dilectione, quia cognoscendo vivit et diligendo. In cognitione aliquid laboris esse videtur, in qua quasi cibus, nisi prius mansus, non sumitur. Sic enim scrutationis labore pervenitur ad gustum cognitionis. Dilectionis potus difficultatem non habet, et facilius intrat in animam boni dilectio,  refectione Deus animam fidelem pascit: per verbum, per sacramentum, per spiritum. Quando nos per verba sua et sacramenta reficit, favum nobis edendum proponit; quando vero
Abbreviated transcription (Latin):
abit ꝑ delectationem stat ꝑconsensũ sedet
ꝑ suꝑbiam a deo recedens uadit ad seut re¬
quiẽscat in se. ꝑ concupĩam descendit sb̾se
ut requiescat in carne ꝑ obstinaciamtra¬
hitur extra se ut requiescat in carne usi¬
bilium specie. ⁊ ꝑmaneat in delectatione
Primũ uadic de uirtute sua gloriari. Scdõ
uadit in uiciis suis delectari. Terco uadit
in transitoriis consolari. Primo maledõs
homo qui confidit in homine. S̾o qui po¬
nit carnem brachium suũ. Tercio qui spe¬
rauit in mulcitudine diuiciarum suarũs¬

Expanded text:
abit, per delectationem stat, per consensum sedet. abit, per delectationem stat, per consensum sedet. Per superbiam a Deo recedens vadit ad se, ut requiescat in se. Per concupiscentiam descendit sub se, ut requiescat in carne. Per obstinantiam trahitur extra se, ut requiescat in carne visibilium specie, et permaneat in delectatione. Primum, vadit de virtute sua gloriari, secundo, vadit in vitiis suis delectari; tertio, vadit in transitoriis consolari. Primo, Maledictus homo qui confidit in homine . Secundo, Qui ponit carnem brachium suum . Tertio, Qui speravit in multitudine divitiarum suaru
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sua. ⁊ nutrit germina ⁊ exħibet mala
membra sua arma iniquitatis. abiciẽs
disciplinam ⁊ bonitatem odiens ne con¬
tristet membra sua. laxat frena ocłis
⁊aurib uc intrent ⁊ exeant ad celec¬
tationes suas ⁊ cum delectationib sin
⁊ ad om̃es sensus ut gaudeant ⁊ con¬
fruanturgandiis sius. futuros dolore
nõ ꝑtospiciens prim̃ per neglienciã.
postea per contemptum. De itĩne trĩ
bimus itinere triũ dierũ dierum.¬
in deserto. ut sacrificemus domino.
deontõ. Est quidam accessus ⁊ recessu
ansme ad deum. siuea ceo. Accessus ad
deum. recessus a deo. Abeunci iter est ꝑ
noctem redeunci iter ⁊ per diem. Quõt
noctib rẽcedit toc dieb redit. Abeunti
primenostis iter est per superbiam qua
deuip deserit. Secunde noctis iter est per
concupiam. quaalia preter deum appe
ꝑbia est uanitas. in concupia delectatio.
in obstinacia consensus. ꝑ uanitatem igit᷑

Expanded text:
et sua, et nutrit germina, et exhibet mala et sua, et nutrit germina, et exhibet mala membra sua arma iniquitatis, abjiciens disciplinam et bonitatem odiens, ne contristet membra sua; laxat frena oculis et auribus, ut intrent et exeant ad delectationes suas et cum delectationibus suis, et ad omnes sensus, ut gaudeant et confruantur gaudiis suis, futuros dolores non prospiciens, primum per negligentiam, postea per contemptum. TIT. CXLII. De itinere trium dierum in desertum, ut sacrificemus Deo nostro . Est quidam accessus et recessus animae ad Deum sive a Deo. Accessus ad Deum, recessus a Deo. Abeunti iter est per noctem; redeunti iter est per diem. Quot noctibus recedit, tot diebus redit. Abeunti primae noctis iter est per superbiam, qua Deum deserit. Secundae noctis iter est per concupiscentiam, qua alia praeter Deum appetperbia est vanitas; in concupiscentia delectatio; in obstinantia consensus. Per vanitatem igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad concupĩam suam qua appecit ꝓsꝑa.
Refugit cimore. appetit cupiditate
⁊uiuũt membra hominis que nõ st̃
mortificata suꝑ derram. Uiuunt et
sentiũt uiuũt discretione. sentiurt de¬
lectatione. Discretione in bono et
malo. uelectatione in solo bono. Dis¬
cretione in hiis que odiunt ⁊ diligũt
delectatione in hiis que diligunt. Et
blandiuntur ocłi ad spẽs illecebrosas.
ut aꝑiantur ad uidendum. Blandiunt᷑
aures ad cantica sonora. ad uerba ocis¬
sa. ut aꝑiantur ad audiendum. Blan.¬
diuntur nares ad odorem suauem. ut a¬
periantur ad olfaciendum. Blandiũ¬
tur fauces ad sapores dulces ut aꝑiant᷑
ad gustandum. Blanouintur manus
ad tactus molles ut porrigantur ad
cangendum. ⁊ luxuriat tota massa na¬
ture fermento malicie ⁊ nequicis mali¬
cie manifesto. nequicie in abscondico.
Malicie in oꝑe. nequicie incogitatõne.
malicie carens sinceritate. nequicie ca¬
rens ueritate. Eamat homo ꝑuerse se

Expanded text:
ad concupiscentiam suam qua appetit prospera. ad concupiscentiam suam qua appetit prospera. Refugit timore, appetit cupiditate; et vivunt membra hominis quae non sunt mortificata super terram. Vivunt et sentiunt. Vivunt discretione, sentiunt delectatione. Discretione in bono et malo; delectatione in solo bono. Discretione in iis quae odiunt et diligunt; delectatione in his quae diligunt. Et blandiuntur oculi ad species illecebrosas, ut aperiantur ad videndum. Blandiuntur aures ad cantica sonora, ad verba otiosa, ut aperiantur ad audiendum. Blandiuntur nares ad odorem suavem, ut aperiantur ad olfaciendum. Blandiuntur fauces ad sapores dulces, ut aperiantur ad gustandum. Blandiuntur manus ad tactus molles, ut porrigantur ad tangendum; et luxuriat tota massa naturae fermento malitiae et nequitiae. Malitiae, in manifesto; nequitiae, in abscondito. Malitiae, in opere; nequitiae, in cogitatione. Malitiae, carens sinceritate; nequitiae, carens veritate. Et amat homo perverse se
Abbreviated transcription (Latin):
ortũ ⁊ animũ. In ħ ergo tancomagislan¬
dabił inuenitur in ꝯuinctione societas:
quanto magis leditur in separatione
debetur: qui nõ peccauerint pami non
nuntur que non pecrauerũt: S que
pp̃ hoĩem fc̃a sunt pp̃ hoĩem pumuntur.¬
adhuc qr si non peccass homo. laborarẽt
pp̃ hoĩem que pp̃ hoĩem facta sunt. ut sci¬
at homo quanti zapud deum salus eius
ꝑ quo omĩa laboranc ne solus ꝑ selabo¬
ret. ⁊ ut discat penam cimere. penã ui¬
reuer titur ad deum. ꝑ mundiciã re¬
uertitur ad sem ip̃m. Per hũilitatan me¬
retur głam. ꝑ mundiciam merecur incor¬
ruptionem. Gloriam deitatis. incorruꝑ
ad se ⁊ ad sua. Ad iutam suam. obar
Zad concupĩam suam. Ad uicam suã
qua uult hic esse: ad concupĩam suã
qua uult ħͥ ẽẽ cum istis. Ad uitam suam
qua diligit mundum: ad concupĩam
suam qua diligit ea que in mundo st̃
Ad uitam suam qua negligit deum. ad cõ¬
cupĩam suam qua obliuiscitur deum.
Ad uitam suam qua refugit aduersa

Expanded text:
ortum et animum. In hoc ergo tanto magis laudabilis invenitur in conjunctione societas, quanto magis laeditur in separatione ebetur, qui non peccaverunt, quare paniuntur, quae non peccaverunt? Sed quae propter hominem facta sunt, propter hominem puniuntur.a si non peccasset homo, laborarent propter hominem quae propter hominem facta sunt, ut sciat homo quanti est apud Deum salus sua; pro quo omnia laborant ne solus ipse laboret, et ut discat poenam timere, poenam virevertitur ad Deum, per munditiam revertitur ad semetipsum. Per humilitatem meretur gloriam. Per munditiam meretur incorruptionem, gloriam deitatis, incorruptad se et ad sua, ad vitam suam et ad concupiscentiam suam. Ad vitam suam quia vult hic esse; ad concupiscentiam suam qua vult hic esse cum istis. Ad vitam suam, qua diligit mundum; ad concupiscentiam suam, qua diligit ea quae in mundo sunt. Ad vitam suam, qua negligit Deum; ad concupiscentiam suam, qua obliviscitur Deum. Ad vitam suam, qua refugit adversa;
Abbreviated transcription (Latin):
moda carnis sue. qm̃ ipĩ ꝯmissa ÷ cͣa illiꝰ
Uir autem qnͣ benefacit ⁊ ĩ quo benefacit.
Quando sapiencia sursum intendit appecãs
⁊ desiderans ea solum que beneplacita fiũt
deo: tunc uir benefacit. Uir ergo bñfac̃
qñ sapĩa ad suꝑius suũ amorẽ ⁊ desid̾io
intendit. Mulier aut̃ bñfacit qñ pdencia
inferiori suo infumanti curam ac sollici¬
tudinem impendit. Uidistis hominem cõ¬
moda carnis sue studiose ac callide ꝑqren¬
tem. ⁊ pro ip̃ius delectatione complẽta
studio acq incentõne assidua insistencem
hic mulier erat bñfaciens uidistis rurco
hoĩem gustu interni saporis roboratum.
carnẽ suã affligentem: ⁊pro intuitu su¬
ꝑne remimerationis nõ solũ suꝑflua s
etiam necessaria subtrahentem: hic erat
uir iniq agens. Si .i. equitas ÷ cũ carni
qd̾ suũ ÷ cribuis. nõ inm̾̃to iniquitas

Expanded text:
a illius. a illius. Vir autem quando benefacit, et in quo benefacit? Quando sapientia sursum intendit, appetens, et desiderans ea solum quae beneplacita sunt Deo, tunc vir benefacit. Vir ergo benefacit, quando sapientia ad superius suum amore et desiderio intendit. Mulier autem benefacit, quando prudentia inferiori suo infirmanti curam ac sollicitudinem impendit. Vidistis hominem commoda carnis suae studiose ac callide perquirentem, et pro ipsius delectatione complenda studio atque intentione assidua insistentem: hic mulier erat benefaciens. Vidistis rursus hominem gustu interni saporis roboratum, carnem suam affligentem et pro intuitu supernae remunerationis non solum superflua, sed etiam necessaria subtrahentem: hic erat vir inique agens. Si enim aequitas est, cum carni quod suum est tribuis, non immerito iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pr̃absenciam uiri discipline simł et
condinentie modestiam ppposuerat uirum
suũ peregre profectũ asserit. dom̃q ac cu-¬
bile amatorib suis pictis capetibrs in blã¬
dimenta uoluptatis sestrauisse cestat᷑.
qr nimirũ prudencia ĩ t̾renis ⁊ t̾nisitor iis
torib per illecebrosas spẽs rerum uisibłiũ
ad illicitam delectationem famulatira
fortis autem illa mulier quam sapiencia:
conmendat qr bñ dom̃ suam disposuit
laudata a uiro suo. fructũ capiensex o¬
perib manuũ suarum. Hec est gͦ bene¬
faciens mulier que tamen iniquitati d¬
uiri comparari non potest. ut in hocma¬
nifeste demonstretur. quantũ distet
ab equitate illius maleficiens: sinec bene¬
faciens iniquitati eius potest coequari. Cõ¬
siderate modo qñ mulier benefacit ⁊ ĩquo
benefacit ¶uando facit qd̾ facẽ deb bene¬
facit ¶oid fac̾e debet: Prudencia dr̃ quia
ꝓuidere debet ea scil que necͣ sunt ⁊ com¬

Expanded text:
absentiam disciplinae simul et continentiae modestiam postposuerat, virum suum peregre profectum asserit, domumque ac cubile amatoribus suis pictis tapetibus in blandimenta voluptatis se stravisse testatur , quia nimirum prudentia in terrenis et transitoriis ptoribus per illecebrosas species rerum visibilium ad illicitam delectationem famulatur. Fortis autem illa mulier, quam Sapientia commendat, quia bene domum suam disposuit, laudata est a viro suo, fructum capiens ex operibus manuum suarum . Haec est ergo benefaciens mulier, quae tamen iniquitati viri comparari non potest ut in hoc manifeste demonstretur quantum distet ab aequitate illius malefaciens, si nec benefaciens iniquitati ejus potest coaequari. Considerate modo quando mulier benefacit, et in quo benefacit. Quando facit quod facere debet, benefacit. Quid facere debet? Prudentia dicitur, quia providere debet ea scilicet quae necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
manifestis deprehendunt: sua tñ districte
per ueritatem iudicant. illa aut̃ ꝑ pietatẽ
extusando iudicare non p̃simũt Hĩt ergo
fit ut ĩferiores secunctis existiment. ꝙ huꝑ
sencire dulce sit qd̃ sua mala aggrauare.
cum deo. hoc autem est consensũs rõnis.
⁊ hoc uere ip̃e ÷ hõ. cecera hominis ⁊in hoĩe
hoc solum si bonũ ÷ non ÷ ad malum quic¬
quid in homine est siue sit bonũ siuesit mo¬
lumr. ⁊ hoc solum simalum ⁊: non ⁊ ad boñ
quicquid in hoĩez siue sit malũ siue sit loñ
Sciend̾ ⁊̃ qd̾ sicut in bonis post ꝓpositum boñ
quedam affectiones malorum sunt non ad
culpami: ⁊ tñ alñ occasio culpe: sic ⁊ in malis
cum ꝓposito malosũt affectiones quedam
nũc huc nũc illuc flectitur: ⁊ cui se sociat
aliqñ ÷ seruus. aliqñ socius. Scriptũ est enĩ
Non .n. uos estis qui loquinũ: S sp̃c paccis

Expanded text:
manifestis deprehendunt, sua tamen districte manifestis deprehendunt, sua tamen districte per veritatem judicant; illa autem per pietatem excusando, judicare non praesumunt. Hinc ergo fit ut inferiores se cunctis existiment, et hoc illis sentire dulce sit quod sua mala aggravare oli judicium est cum Deo. Hoc autem est consensus rationis; et hoc vere ipse est homo, caetera hominis et in homine. Hoc solum si bonum est, non est ad malum quidquid in homine est, sive sit bonum sive sit malum: et hoc solum, si malum est, non est ad bonum quidquid in homine est, sive sit malum, sive sit bonum. Sciendum etiam quod sicut in bonis post propositum bonum quaedam affectiones malorum sunt non ad culpam, et tamen aliquando occasio culpae, sic et in malis cum proposito malo sunt affectiones quaedam nunc huc, nunc illuc flectitur; et cui se sociat aliquando est servus, aliquando socius. Scriptum est enim: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris
Abbreviated transcription (Latin):
homosine inuidia ⁊ liuore cõmendat. per
primam hũilitatem preesse non cupit:. ꝑ¬
scd̾am subesse non contempnit. Humili¬
tas facit ut sua occulta homo non abscon¬
dat. pietas fac̃ ut aliena occłta iudicare
nõ presumat. Hũilitas facit ut mala sua
homo non excuset piecas facit ut mala
aliena non aggrauet. Item huilitas facit
ut que in se latent smn ueritatem ĩudicet.
pietas facit ut que in aliis non patent ad
meliorem ꝑtem ĩclinet. Hinc est qd̾ sanc̃ti
uiri semripsos tam districte diudicant ⁊
cunctos sibi merito anteponendos pucãt.
bident .ii. ⁊ que manifesta sunt sua ⁊ que
occulta. aliorũ autem manifesta tm̃. Cũ
itaq de alienis occultis iudicare non pre¬
sumant nisi quantum pietate monentẽ
bona eẽ existimant plura sunt que in se d
mala uident ubi ⁊ mantfesta ⁊ occulta uĩ¬
dent: qmͣ que in aliis ubi manifesta tm̃ ui
dent Nam ⁊ si qñ quedam occulta aliena ex

Expanded text:
homo sine invidia et livore commendat. Per homo sine invidia et livore commendat. Per primam humilitatem praeesse non cupit; dam subesse non contemnit. Humilitas facit ut sua occulta homo non abscondat; pietas facit ut aliena occulta judicare non praesumat. Humilitas facit ut mala sua homo non excuset; pietas facit ut mala aliena non aggravet. Item humilitas facit ut quae in se latent secundum veritatem judicet; pietas facit ut quae in aliis non patent ad meliorem partem inclinet. Hinc est quod sancti viri semetipsos tam districte dijudicant, et cunctos sibi merito anteponendos putant. Vident enim et quae manifesta sunt sua et quae occulta; aliorum autem manifesta tantum. Cum itaque de alienis occultis judicare non praesumant, nisi quantum pietatem monente bona esse exmala vident, ubi et manifesta et occulta vident, quam quae in aliis, ubi manifesta tantum vident. Nam, etsi quando quaedam occulta aliena ex
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Ne duplici superbia.
uo sunt gen̾a elationis. Aliud incu
pum elationis. Suꝑbia .ii. intus est. iactãcia
foris. Superbia alia est qua in sui considera.¬
tione animus intumescit: alia qua in sui
comparatione ceteros despicit. Siłr iactan¬
ciaforis alia ÷ qua in sui ostencatione hõ
blandũ se simulat. alia qua se crudelem ⁊
metuendum demonstrat. In pͥma placere
nĩtitur. ĩ scd̾a placere dedignat᷑. Ex pͥmo gͥ
gen̾e suꝑbie in quo homo sibi placet pͥm̃
nascitur genus iactancie in quo ceceris pla¬
cere desderat. ⁊ ex scdo gene suꝑbie in quo
alios despicit. Scd̃m nascitur genus iactã¬
cie quo se aliis non amabilem s metuend̾
monstrare laborat. De duplici huilitate
uosunt genera humilitatis. Primũ
ad se. Scd̃m ad alios. Humilitas ad se
est. qua quisq de sem ip̃o parua existimat
Humilitas ad alios est qua bon a aliorum

Expanded text:
tatis. TIT. CXXVII. De duplici superbia. tatis. TIT. CXXVII. De duplici superbia. Duo sunt genera elationis. Alterum intus pum elationis. Superbia enim intus est, jactantia foris. Superbia alia est, qua in sui consideratione animus intumescit; alia, qua in sui comparatione caeteros despicit. Similiter jactantia foris, alia est qua in sui ostentatione homo blandum se simulat, alia qua se crudelem et metuendum demonstrat. In prima placere nititur, in secunda placere dedignatur. Ex primo igitur genere superbiae in quo homo sibi placet, primum nascitur genus jactantiae in quo caeteris placere desiderat; et ex secundo genere superbiae, in quo alios despicit, secundum nascitur genus jactantiae, quo se aliis non amabilem, sed metuendum monstrare laborat. TIT. CXXVIII. De duplici humilitate. Duo sunt genera humilitatis. Primum ad se, secundum ad alios. Humilitas ad se est qua quisque de semetipso parva existimat. Humilitas ad alios est qua bona aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam ⁊ p̃ceptionem nõ ÷ cura islide
habet honestatem ⁊ utilitatem. Que
io cum pariter insunt. magis moderata
sunt qr uicissim se temꝑant ⁊ qui ab alt̾o
se restringũt. ad alt̾m ĩmoderatius se effum¬
durit. Aln honesta appetũt. qr laudabiles
appar̾e uolũt Alii honesta appetunt. quia
despicabiles uideri erubescunt. Alii hones¬
ta fugiunt pp̃huilitatem: alii honesta
fugiunt propter sĩmulationem. Utilitaꝰ
appetenda ita ut natura foueatꝰ ⁊ łpa
tentũ esse hiis que dantur. Scd̾s se in
hiis temperare. Tercius ex hiis aliquid yx
pitas. ⁊statim egressus  in pretorium.
fecitengo questionem ⁊ non expectauit¬
solutionem uł responsionem. Sic młti tr̃a¬
sitorio feruore ad deum conuersi uera bona
desiderare incipiunt. s eadem mẽtis muta¬
bilitate iterum ad transitoria effusi ĩmẽtis
ꝓposito non ꝑsistunt. Querunt ergo ꝯu̾si
ꝑdesiderium ueritatis: s non expectant

Expanded text:
Scripturam et praeceptionem non est cura illi de Scripturam et praeceptionem non est cura illi de habet, honestatem et utilitatem. Quae duo cum pariter insunt magis moderata sunt, quia vicissim se temperant; et qui ab altero se restringunt ad alterum immoderatius se effundunt. Alii honesta appetunt, quia laudabiles apparere volunt. Alii honesta appetunt, quia despicabiles videri erubescant. Alii honesta fugiunt propter humilitatem. Alii honesta fugiunt propter simulationem. Utilitas ita appetenda est, ut natura foveatur, et ctentum esse iis quae dantur; secundus, se in his temperare; tertius, ex his aliquid excritas? et statim egressus est in praetorium. Fecit ergo quaestionem, et non exspectavit responsionem. Sic multi transitorio fervore ad Deum conversi vera bona desiderare incipiunt; sed eadem mentis mutabilitate iterum ad transitoria effusi, in mentis proposito non persistunt. Quaerunt ergo conversi per desiderium veritatis, sed non exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
rescit ad coguitionem ĩtatis cibus quo
pinguescit᷑. ⁊ hilarescit ad amorem bo¬
nitatis. Ipm̃ etgo uerbum dei primũ se
effinidit. deuide se infundit. Ettndit ut
uideatur: infundit ut ꝑcipiatur. Si .n. se
non effund̾et. non cognosceretur. si se nõ
infuud̾et. non gustaretur. Primũ ergo se
effudit ⁊ ꝑceptibile fecit per creacuram.
Scdõ ꝑ carnem assumptam. Cercio adh
cotidie se effundit ꝑ uocem humanam.
Post primam effusionem. infusum est
⁊ conceptum ꝑ fidem. Post scd̾am infu¬
sionem infusum ⁊ ⁊ conceptum ꝑ fidẽ.
post cerciam effusionem infunditur ⁊
concipit᷑ per cognitionem. ⁊ pascit ubi
⁊ reficit Primo ad manifestatõnẽ Scdo
ad salucem. Tercio ad instructionem. P.¬
mo ue mali excusentur. S̾o ut predestina¬
tisaluentur Terco ut eruditi informen
sm preceptionem. S̾m contemplatõm
scit numerum om̃iũ rerum. S̾m insinua¬
tionem nescire dr̃. qr scĩam non tribuit. S̾

Expanded text:
rescit ad cognitionem veritatis; cibus, quo rescit ad cognitionem veritatis; cibus, quo pinguescit et hilarescit ad amorem bonitatis. Ipsum ergo verbum Dei primo se effundit, deinde se infundit. Effundit ut videatur; infundit ut percipiatur. Si enim se non effunderet, non cognosceretur; si se non infunderet, non gustaretur. Primo ergo se effudit et perceptibile fecit per creaturam; secundo, per carnem assumptam; tertio adhuc quotidie se effundit per vocem humanam. Post primam effusionem infusum est et conceptum per visum. Post secundam infusionem infusum est et conceptum per fidem. Post tertiam effusionem infunditur et concipitur per cognitionem; et pascit ubique et reficit. Primo ad manifestationem, secundo ad salutem, tertio ad instructionem. Primo ne mali excusentur, secundo ut praedestinati salventur, tertio ut eruditi informentsecundum praeceptionem. Secundum contemplationem scit numerum omnium rerum; secundum insinuationem nescire dicitur, quia scientiam non tribuit. Sim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tñbonũ anime ÷ eẽ nõ pot᷑. Illumĩat ñ
lum̃ istud. s ocłos sarnis tm̃: qr si ocłos
aĩe illumĩar in hoc lumine positus oĩs
uerũ agnosc̾et. Nunc autem sine isto lu¬
mine ueritas uidetur. ac ꝑ histud lumẽ
non illuminat ocłos ꝑ quos uidetur. Siẽ
ergo uisibile lumen oculos m̃tis illũiare
nõn potest: sic cibus carnis mentis famẽ
saciare non potest. s sunt extra omĩa bec
⁊ foris ad herentia qi palee cib ium̃torũ
illa aũt que ab intus sunt bona quasi ȩx
adipe frumenti panis. cib hominũ. Prop.¬
terea filii ierłm paleas non manducant
s adipe frum̃ci saciantur. qr om̃es qui ĩ¬
ternam dulcedinem gustare ceperunt.
quicquid extrinsecus cransitoriae delec¬
cat ⁊ sm̃ carnem dulce uidetur despiciũt.
Habet ergo cibum suũ quo reficitur: ht
zaminã cibum suum quo saginatur.
Ip̃e autem cib anime uerbum dei est. ⁊
ppsum uerbum idan lumen ẽ quo illũa¬
cur ⁊ cib quo reficitur. Lumen quo cla-¬

Expanded text:
num animae esse non potest. Illuminat enim lumen istud, sed oculos carnis tantum, quia si oculos animae illuminaret, in hoc lumine positus omnis verum agnosceret. Nunc autem sine isto lumine veritas videtur. Ac per hoc istud lumen non illuminat oculos per quos videtur. Sicut ergo visibile lumen oculos mentis illuminare non potest, sic cibus carnis mentis famem saturare non potest. Sed sunt extra omnia haec et foris adhaerentia, quasi paleae cibus jumentorum; illa autem quae extrinsecus sunt bona, quasi ex adipe frumenti panis, cibus hominum. Propterea filii Jerusalem paleas non manducant, sed adipe frumenti satiantur, quia omnes qui internam dulcedinem gustare coeperunt, quidquid extrinsecus transitorie delectat et secundum carnem dulce videtur, despiciunt. Habet ergo caro cibum suum, quo reficitur; habet et anima cibum suum, quo saginatur. Ipse autem cibus animae verbum. Dei est, et ipsum verbum idem lumen est quo illuminatur, et cibus quo reficitur: lumen, quo cla
Abbreviated transcription (Latin):
ut pond̾e pecratorum alleuiemu. laborantes:
ut quiete ad epta consolemini. De duabus
uc resurgant: Uterq cocidit ⁊ uterq re¬
surrexit᷑ qr xp̃c utrumq respexit. alterum
per se alt̾m per ꝓph̾am suũ. Iste sunt due
porte mortis cupiditas ⁊ timor: que si clau¬
duntur. ñ erit quo mundus ingrediatur¬
boni sunt. sunt boni qui semꝑ in bono cõ¬
sistũt. Illi nũqͣm surgunt. isti nũqͣm cad̾t
Alii qui cum cecid̾int᷑ non resurgũt: aliĩ
cadunt ⁊ resurgunt. Qui nũqmͣ surgũt
uł nũqͣm resurgũt mali sunt. Qui nũqm
cadunt uł cum cecid̾int resurgũt. boni
sunt. Sic duo sũt gen̾a malorum et duo
bonorũ: ⁊ ubiq malus bono uiust. Q
nũqm boni fiũt exemplũ sunt bonis. ut
intesligant non ẽẽ ex se qd̾ boni sũt. qr
si bonũ eẽ ex homine ess. omĩs homo bo¬
nus ess. Iterũ. Quia bono cadunt ⁊ non
resurgunt: exemplũ sunc bonis ut sciant

Expanded text:
ut pondere peccatorum allevemini; laborantes, ut pondere peccatorum allevemini; laborantes, ut quiete adepta consolemini. TIT. CXXXIut resurgant. Uterque cecidit, et uterque resurrexit, quia Christus utrumque respexit, alterum per se, alterum per prophetam suum. Istae sunt duae portae mortis: cupiditas et timor; quae si cui clauduntur, non erit quo mundus ingrediaturboni fiunt. Sunt boni qui semper in bono consistunt. Illi nunquam surgunt, isti nunquam cadunt. Alii qui cum ceciderint non resurgunt; alii cadunt et resurgunt. Qui nunquam surgunt vel nunquam resurgunt, mali sunt. Qui nunquam cadunt vel cum ceciderint resurgunt, boni sunt. Sic duo sunt genera malorum, et duo bonorum; et ubique malus bono vivit. Qui nunquam boni fiunt exemplum sunt bonis ut intelligant non esse ex se quod boni sunt, quia, si bonum esse ex homine esset, omnis homo bonus esset. Iterum qui a bono cadunt et non resurgunt, exemplum sunt bonis, ut sciant
Abbreviated transcription (Latin):
Ndica michi quem diligit anima mea.
alter dilectus carnis. ⁊ dilector carnis. Xp̃c
cus carnis est ⁊ dilector Dilector qui dilig̃
dilectus qui diligitur In ħ pbatur quia
quał sit spẽs ceruis. ubi anima prlchra estꝰ
Dilectus autem amme ides ppse: qr ĩper¬
fruendo ip̃o amipa delectatur Cai ⁊ enim
bonũ ÷ sapĩa: quo ꝑfrui nisi cõnał natura
non pot̃. Sicut caro mũco ꝑfruitur ⁊ do¬
lectatur. ⁊ ocłs carnis hoc diligit qd̾ capit
ꝯ qui amat spẽm. amac ⁊ illa que spt̃m uõ¬
¶ om̃s qui s¬
Enite.id me omes qui laborati ⁊ ho¬
nerati estis. ⁊ ego reficiamuos. labore
fatigati hone grauati. in edia macerati.
uenitead me. Quales ad qualem: Clansi
ad hostium. egrotiad medicum. naufragi
ad portum. Ad hostium luminis. ad me¬
dicum salutis. ad portum quietis. Ad hostiũ
ut curatiad sanitatem conualescatis. Ad por¬
tum ut collecti post laborem quiescatis: ua¬
cui ut lumĩe ueritatis impleamini. hoñati

Expanded text:
ndica mihi quem diligit anima mea . alter dilectus carnis et dilector carnis. Christus carnis est et dilector. Dilector qui diligit; dilectus qui diligitur. In hoc probatur quod qualis species carnis, ubi anima pulchra est. Dilectus autem animae ideo ipse est, quia in perfruendo ipso anima delectatur. Tale etenim bonum est sapientia, quo perfrui nisi rationalis natura non potest. Sicut caro mundo perfruitur et delectatur, et oculus carnis hoc diligit quod capit; et qui amat speciem, amat et illa quae speciem com, omnes qui enite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . » Labore fatigati, onere gravati, inedia macerati, venite ad me. Qualis ad qualem? Clausi ad ostium, aegroti ad medicum, naufragi ad portum; ad ostium luminis, ad medicum salutis, ad portuut curati ad sanitatem convalescatis; ad portum, ut collecti post laborem quiescatis. Vacui, ut lumine veritatis impleamini; onerati,
Abbreviated transcription (Latin):
ita mortalis medio loco con fine et¬
suam uitam eternam. Ad sinistrama
autem suam mortem ppetuams ⁊ ex
uita quidem ecerna ht̃ quod uita est. Ee
morte autem eterna ht̃ quod mortalis
est uia aucem qua ad dextenam itur est
iusticia: uia u̾o qua itur ad sinistr̃a cuł¬
pa W flectitur ista uita mortał. siuemors
uicalis. aliqũ ꝑ culpam ad mortem. alñ ꝑ
uenit amplius non cadit sic̃ que ad mortẽ¬
peruenit amplius nõ resurgit. finis .n.
uterq ĩmobilis est. mediũ iobile ⁊ fluc¬
tuat donec stabiliatur In quanicumq
enini partem reciderit lignũ ibi manebit
siue ad austrum siue ad aquilonem.
emontib De duplici iudicio super¬
potentes maius iudicium sument. Siq¬

Expanded text:
ita mortalis medio loco constitutsuam vitam aeternam, ad sinistram autem suam mortem perpetuam. Et ex vita quidem aeterna habet quod vita est. Ex morte autem aeterna habet quod mortalis est. Via autem qua ad dexteram itur est justitia; via vero qua itur ad sinistram, culpa. Et flectitur ista vita mortalis sive mors vitalis aliquando per culpam ad mortem, aliquanitam pervenit, amplius non cadit, sicut quae ad mortepervenit amplius non resurgit. Finis enim uterque immobilis est; medium mobile et fluctuat donec stabiliatur. In quamcunque enim partem ceciderit lignum, ibi manebit, sive ad austrum sive ad aquilonem . TIT. CXXXVI. De duplici judicio superpotentes majus judicium sument. TI
Abbreviated transcription (Latin):
eum quem purum hoĩein existimabat. ꝑtra¬
decionemiad passionem. ꝑpassionem ad mor¬
tem ꝑ mortem ad dampnationem ducere
ad passionẽ. perpassionem ad mortem. pen
mortem ad resurrectionem promoueredis¬
posuit. Ucriq ergo cucurrerunt. ⁊ deus ⁊ di¬
abolus. s diabolus preuentus ÷. qr ne ad finẽ
ꝓpositi sui ꝑuenire poss. dĩna uirtute ẽ im¬
peditus &̾ subplanta inquit eum. In passio¬
ne xp̃i diabolus cum deo luctabatur. diabõ
foris luctabatur ut deic̾et deus intus lucta¬
batur ut sustiner. S diabolus subplanta¬
tus qͥa occłta quadam uͥtute ⁊ sapĩadei su¬

Expanded text:
eum quem purum hominem existimabat, per traeum quem purum hominem existimabat, per traditionem ad passionem, per passionem ad mortem, per mortem ad damnationem ducead passionem, per passionem ad mortem, per mortem ad resurrectionem promovere disposuit. Utrique ergo cucurrerunt, et Deus, et diabolus; sed diabolus praeventus est, quia, ne ad finem propositi sui pervenire posset, divina virtute est impeditus. Et supplanta, inquit, eum. In passione Christi diabolus cum Deo luctabatur; diabolus foris luctabatur ut dejiceret; Deus intus luctabatur ut sustineret. Sed diabolus supplantatus est, quia occulta quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ut pupilla ocłi: xp̃c multa adu̾sa in hoc
m̃do passus ÷. s per p̾ssuram tribulatõnis
ad głam resurrectionis ꝑuenit. Hoc igitur
nos debemus oraro ũ custodiamur sicut
pupilla ocłi. uidel non ut nͥl mali paciam᷑
in hoc rũdo. s ut ꝑ mala p̃sentia transeamꝰ
ad gaudia eterna. ⁊. Sub umbra alarum¬
oiscd̾iam. ⁊ caritatem. ꝑ misericordiã
pecratores protegit. per caritatem iustos.
Illeg̾ non sub umbra. ale s sb̵ unibͣ alarũ
ꝑrotegi se postulat qui ⁊ in quib dam mĩa
se idigere agnoscit.⁊in quibdam dignũ⁊
nimicus quasi faciem nobis oppõit. tunt.¬
qñ currenti in desiderio dei animo praua de¬
lecdatio obsistit. Alat̾e inimicus qnͣdo
cuerentem temptatio fatigat s a cursu p̾ua
delectatio uon retardat. Exurge domine pre¬
subplantare luctantis. Namca eum.
qui ad finem ꝓpositi oꝑis tendit. ꝯm̃uis non
passib pedum promotione tũ actionũ cutr̃
abolus d̾ in passione xp̃i cucurrit. quia

Expanded text:
istus multa adversa in hoc mundo passus est; sed per pressuram tribulationis ad gloriam resurrectionis pervenit. Hoc igitur nos debemus orare ut custodiamur sicut pupilla oculi, videlicet non ut nihil mali patiamur in hoc mundo, sed ut per mala praesentia transeamus ad gaudia ordiam et charitatem. Per misericordiam peccatores protegit; per charitatem justos. Ille ergo non sub umbra alae, sed umbra alarum protegi se postulat qui et in quibusdam misericordia se indigere agnoscit, et in quibusdam dignum lixerunt . Inimicus quasi faciem nobis opponit, quando currenti in desiderio Dei animo prava delectatio obsistit. A latere est inimicus, quando currentem fatigat tentatio, sed a cursu prava delectatio non retardat. plantare luctantis. Nam qui ad finem propositi operis tendit, quamvis non passibus pedum, promotione tamen actionum currit. Diabolus ergo in passione Christi cucurrit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus erigitur. quando nos surgimus
ip̃e prosternitur. Hinc ieremias plangit
dicens. Uide dñe afflictionem meam. qũ
maxillam prebe ei ⁊ alteram. Suustram
quippe maxislam ꝑcutit qui exterius no¬
cet. Tui nos dexceram inaxillam p̃bem
si contra exteriora dampua anime uirtu¬
tes opponimus. ut scil tanto isnus forĩs
periculũ timeanus: qnͣto certius presid̃.¬
um ĩtus .℥. in quo confidimus. Adupleb¬

Expanded text:
diabolus erigitur; quando nos surgimus, diabolus erigitur; quando nos surgimus, ipse prosternitur. Hinc Jeremias plangit, dicens: Vide, Domine, afflictionem meam, quoniam maxillam, praebe ei et alteram . Sinistram quippe maxillam percutit qui exterius nocet. Cui nos dexteram maxillam praebemus, si contra exteriora damna, animae virtutes opponimus, ut scilicet tanto minus foris periculum timeamus, quanto certius praesidium intus est in quo confidimus CAP
Abbreviated transcription (Latin):
in cribulatione positus spem in dño
habet. ¶uasi .n. p̃uidere. de presenticri¬
bulatione futurum auxilium expectare
S si qñ diuturna expectatione fatigatisꝰ
aniunis sꝑem ceptam deserit. ꝙͣͣ conspectũ
adnõ auercit. Semꝑautem in conspectu
suo dñm p̃uidet. qui in pressura consticu¬
cus. ⁊diuinũ auxilium quantoq sibiaf¬
futurũ confidit. ⁊ spem ceptam usq in
finem non deserit..¬
salutem temporalem cribuit. Dñs
a dextris ⁊ qñ interiis uirtutes anime
custodit᷑. Diabolus a sinistris÷ qnͣdo foris
ꝑaduersa impugnat. Diabolus acextͥs
de reprobo̾ scriptura loquitur dicens.
Diabolus stet a dextris eius. Diabolus
quippe interp̃tatur deorsum fluens. qr
de illa pͥme condicionis syegloria pesi
suꝑbiam cecidit Tunc gͦ diabolus nob̾
a dexcris stat. qũ ille qui de celo cecidit
nos sibi per consensum pecrati subiciens
in nobis ascendit. Quando .ni. nos cadimꝰ

Expanded text:
tribulatione positus, spem in Domino tribulatione positus, spem in Domino habet. Quasi enim providere est de praesenti tribulatione futurum auxilium exspectare. Sed si quando diuturna exspectatione fatigatus animas spem coeptam deserit, quasi conspectum a Domino avertit. Semper autem in conspectu suo Dominum providet qui, in pressura constitutus, et divinum auxilium quandoque sibi adfuturum confidit, et spem coeptam usque in finem non deserit Csalutem temporalem tribuit. Dominus a dextris est, quando interius virtutes animae custodit. Diabolus a sinistris est, quando foris per adversa impugnat. Diabolus a dextrisde reprobo Scriptura loquitur, dicens: Diabolus stet a dextris ejus . Diabolus quippe interpretatur deorsum fluens, quia de illa primae conditionis suae gloria per superbiam cecidit. Tunc ergo diabolus nobis a dextris stat, quando ille qui de coelo cecidit, nos sibi per consensum peccati subjiciens, in nobis ascendit. Quando enim nos cadimus,
Abbreviated transcription (Latin):
se poni ad partem alt̾am: deserca autẽ
⁊ arida in rupib ⁊ montib altis. Lata et̾
aspectui parentia. magna spacio. uilia p̃¬
cio. ⁊ hec iussit ad alteram partem disc̃¬
ni.Tunc mandauit dx̾abolum ad ẽẽ: et
assistenti sic ait.Ne forte aut uiolenciã
iudicantis. aut auariciam dautis causa¬
ri ualeas: quicquid ocłs tuus uidet tibi
dabo. Tunc diabolus qui om̃e sũblime ꝯ¬
siderat. ⁊ humilia non ual intueri Le¬
uans ocłos aspexit montes altos ⁊ saxa
ꝓminencia in ruꝑib ac deserta ꝑacẽtia
⁊ qͣrͣ rotum sibicessisse glorians despexit
quod deus elegerat. Cum deus increpitãs
ac ceritatem elati deridẽs ait. funes cecide¬
runt mͥ in p̃claris. Tu laudas quod uides
⁊ ego laudo qd̾ uideo. eu ĩ nno es. ⁊ ꝓpt̃ea
ocuł tuis nisi alta ⁊ extancia non patẽt.
Ego desuꝑ contemplor quam habrant.
amenitatem humilia. & enĩ heredicas
mea p̃clara est mͥ. Prouidebam dñm in c̃

Expanded text:
seponi ad partem alteram; deserta autem seponi ad partem alteram; deserta autem et arida in rupibus et montibus altis; lata et aspectui patentia magna spatio; vilia pretio, et hoc jussit ad alteram partem discerni. Tunc mandavit diabolum adesse. Et assistenti sic ait: Ne forte aut violentiam judicantis, aut avaritiam dantis causari valeas, quidquid oculus tuus videt, tibi dabo. Tunc diabolus qui omne sublime considerat, et humilia non valet intueri, levans oculos aspexit montes altos et saxa prominentia in rupibus, ac deserta patentia, et quasi totum sibi cessisse glorians, despexit quod Deus elegerat. Cui Deus increpans ac caecitatem elati deridens ait: « Funes ceciderunt mihi in praeclaris . » Tu laudas quod vides, et ego laudo quod video. Tu in imo es, et propterea oculis tuis nisi alta et exstantia non patent: ego desuper contemplor quam habeant amoenitatem humilia, etenim haereditas mea