comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Ipsa quoq nomina c̃ sponsȩ de¬
cõrȩ conueniunt. Aiunt hebrei cedar in¬
terpretari tenebras. Nigra sum gͦ ut tab̾.¬
nacła cedar. ut ethiopes. speciosa ut pel¬
les salomonis: quas eo tp̃r intab̾naculi or¬
nam̃ta cõposuit. quando templũ sũmo
studio &e labore fabricatus ẽ. Diues qͥppe
Satis fecit de nigrore suo. &e ꝑpęnitentiã
ad meliora conu̾sa annunciat se filiab¬
itrim nigra quidẽ ec̃ s pulchiã scãm qͦd
suꝑius exposuimꝰ. & dic̃. se intueamii
me qi ego sum denigrata. Ne inquit adie¬
miremuni coloris et̃ me tetri. sol despex̃ me.
Bleno quippe radio in me luminis sui ful.
enĩ ut ddecuerat. ut solis dignitas expetebat
illiꝰ in melum̃ excepi. Delicto eoꝵ salusgen¬
tib facta ẽ. ct rursũ ineredulitate genti.¬
um scientia isrł. Habes utrunq apd̾ apłm.
filii matris meȩ pugnauert̃ aduersũ me.
Considerandũ quomodo sponsadicat. filii
matris mee pugnauer aduersũ me & qͣn.¬

Expanded text:
onis. Ipsa quoque nomina cum sponsae decore conveniunt. Aiunt Hebraei Cedar interpretari tenebras. Nigra sum ergo, ut tabernacula Cedar, 512 ut Aethiopes: speciosa, ut pelles Salomonis, quas eo tempore in tabernaculi ornamento composuit, quando templum summo studio et labore fabricatus est. Dives quippSatisfecit de nigrore suo, et per poenitentiam ad meliora conversa, annuntiat se filiab nigram quidem esse, sel pulchram, secundum quod superius exposuimus, et dicit: ne intueamini me, quia ego sum denigrata. Ne, inquit, admiremini coloris esse me tetri: sol despexit me, pleno quippe radio in me luminis sui fulgoenim, ut decuerat, ut solis dignitas expetebat, illius in me lumen accepi. Delicto eorum salus gentibus facta est, et rursum incredulitate gentium, scientia Israel. Habes utrumque apud Apostolum. Filii matris meae pugnaverunt adversum me. Considerandum quomodo sponsa dicat: Filii matris meae pugnaverunt adversum me. Et quan
Abbreviated transcription (Latin):
huc te loquente dicã. ecce adsum: sponsã.
sponsi pater exaudit mittit filiũ suũ.Ui¬
dens illa eũ cuiꝰ deprecabatur aduentum
orare desistit. & adipsũ cominꝰ loquitur.
Qm̃bona ubera tua suꝑ uinũ. & odor un¬
guentoꝵ tuorũ suꝑ omĩa aromata. Spon
sponsam & dicitur adeũ. Dilexisti iusticiã
&r odisti iniquitatẽ. ꝓptẽa unxit te ds̃ deus
tuus oleo exultationis p̃ participib tuis.
Sime tetigerit sponsus & ego boni odoriꝰ
dicere xp̃i bonus odor sumꝰ in om̃i loco.
slos aut̃ cũ hec audimꝰ. adhuc peccatis ui¬
ciisq fetemus. de quib ꝓpħa penitenslo.¬
quitur. Putruert̃ & corruptȩ sunt cica¬
trices meȩ a facie insipientiȩ mee. Pecca-¬

Expanded text:
huc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam huc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, orare desistit, et ad eum cominus loquitur: Quoniam bona ubera tua super vinum: et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Sponssponsam, et dicitur ad eum: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetigerit sponsus, et ego boni odoris dicere: Christi bonus odor sumus in omni loco . Nos autem cum haec audimus, adhuc peccatis, vitiisque foetemus, de quibus propheta poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae 505 meae . Pecca
Abbreviated transcription (Latin):
les sibi ephithalamion uendicar̃ ce istiꝰ
generis carm̃ assumptũ est. Epithalami¬
on si quidẽ canticũ canticoꝵ. Primũ spõ¬
sa orat & statim inmediis p̃cib auditur ui-¬
det p̃sentẽ sponsum. uidet adulescentulas
suo comitatui copulatas. Deinde respon¬
det eis sponsus & post sponsi eloquia dũ
ille ꝓeius patitur salute respondent soda.¬
les donec sponsus sit in recubitu & a pas¬
sione consurgat quedã sponse ornam̃¬
ta facturꝰ. Uerũ iam ipsa uerba ponenda
s̃. inquib prius uox sponse dep̃cantiᷤᷤ au¬
ditur. Osculetur me ab osculis oris sui.
Quoꝵ iste sensus ẽ. Quousq mͥ sponsus
nĩs mittit oscula ꝑ moysen. mittit oscła
ꝑ ꝓpħas : iam ipsus cupio ora contingere.
Ipse ueniat ipse descendat. Orat igitur
sponsi patrẽ & dicit adeum. Osculet᷑ me
ab osculis oris sui. & quia talis ẽ ut cõple¬
atur suꝑ eam ꝓpħicũ illud in qͦdicit᷑ ad¬

Expanded text:
les sibi epithalamium vendicarunt, et istius les sibi epithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quousque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis est, ut compleatur super eam propheticum illud, in quo dicitur: Ad
Abbreviated transcription (Latin):
sint fideles. non sunt tam̃ istius modi qͣ¬
les sermo p̾fatus c̃. s uixta modũ quendã
adepti uidentur salutẽ: animaduerte cͤ¬
dentiũ animas & ad ulescentulas eẽ cum
sponsa. Angłos uero & eos qui ꝑuenerunt
inuirũ ꝑfectũ intellige uiros ẽẽ cũ spon.¬
so. Inde igitur mͥ uidentur quatuor ordi¬
nes. unũ & unã duos choros int̾ se ꝯcinen¬
tes. sponsã canere cũ uiuenculis. sponsũ
canere cũ sociis. Et cum hoc intellexeris au¬
di canticũ canticoꝵ & festina illud intel¬
ligere & cum sponsa dicere ea quȩ sponsa
dicit. ut audias quȩ audiuit & sponsa.
Si autẽ non poteris dicere cũ sponsa q̃
dix̃. ut audias ea quȩ dicta s̃ sponse: festi.¬
na uł cum sponsi sodalib fieri. Porro si
& illis inferior es. esto cum adulescentu.¬
lis quȩ in sponse deliciis cõmorantur. ħ
quippe in hoc libro fabula parit᷑ & ephi¬
thalamion sunt ꝑsonȩ. ex quo &e genti.¬

Expanded text:
sint fideles, non sunt tamen istiusmodi, qusint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sermo praefatus est, sed juxta modum quemdam adepti videntur salutem: animadverte credentium animas, et adolescentulas esse cum sponsa; Angelos vero et eos, qui pervenerunt in virum perfectum, intellige viros esse cum sponso. Inde igitur mihi videntur quatuor ordines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere illud, et cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epithalamio sunt personae, ex quo et genti
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs firmam̃tum meũ & fortitudomea
& refugiũ meũ & liberator m̃s. Pueni¬
entlũ tibi ẽ ad ysaiam ut cum illo dicas.
Cantabo canticũ dilecto uineȩ meȩ & cũ
uniũsa transieris ad altiora conscende.
ut possis anima decora cũ sponso & hoc
constet incertus sũ. Orantib autẽ uob̃
& reuelante dño quatuor in his mͥuide¬
or inuenisse ꝑsonas. Uirũ & sponsã. cũ
sponsa adulescentulas. cum sponso soda¬
liũ greges. Alia dicuntur ab sponsa. alia
ab sponso. Non nulla auiuenculis. q̃dã
a sodalib sponsi. Congruũ quippe ẽ ut
innuptiis adulescentularũ sit multitu¬
do cum sponsa. iuiuenũ turba cũ sponso.
hec omĩa noli foris querere. noli extra eoͦ
qui p̃dicatione eugłu saluati sunt. Xp̃m
sponsũ intellige. eccłam sponsã sine ma¬
cula &e ruga. de qua scͥptum ẽ. ut exhi¬
beret sibi głosam eccłam ñ habentẽ ma¬
culã neq rugam. aut aliquid eoꝵ s ut
sit sca ce ĩmaculata. Fos uero qui cũ ita¬

Expanded text:
nus firmamentum meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc  personis constet, incertus sum. Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salvati sunt. Christum sponsum intellige: Ecclesiam sponsam sine macula et rugaentem maculam, neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut sit sancta et immaculata . Eos vero qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã egit apeccatis speciẽ ei largita est
Quia uͦ nec dum om̃i peccatoꝵ sorde pͥr¬
gata. nec dum lota ẽ in salute. nigra dr̃
s in atro colore ñ ꝑmanet. Fit itascandi¬
da qͣndo ad maiora consurgit. & abhu¬
milib incip̃ ad alta conscendere. dicit᷑q
deea. quȩ ẽ ista que ascendit dealbata:¬

Expanded text:
tentiam egit a peccatis, speciem ei largita est tentiam egit a peccatis, speciem ei largita est Quia vero necdum omni peccatorum sorde purgata, necdum lota est in salute, nigra dicitur: sed in atro colore non permanet. Fit itaque candida, quando ad majora consurgit, et ab humilibus incipit ad alta conscendere, diciturque de ea: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tio inuirtutib. Amor iste mundus.
Amor iste sine uicio ẽ. Exultabimꝰ & le¬
tabimur inte. Diligemus ubera tua.
Illa quȩ maior ẽ iam tuoꝵ uberũ lacte
ꝑfruitur. & loquitur exultans. bona ube.¬
ra tua suꝑ uinũ: iste uͦ quȩ exultationẽ
&e leticiam deferunt. adolescentule qͥppe
sunt deferunt caritatẽ & dicunt. exul¬
tabimus & letabimur inte. Diligemꝰ ñ di¬
ligimꝰ. s diligemꝰ ubera tua suꝑuinũ.
Deinde logũitur ad sponsã. Equitas dilex̃
te. Laudant sponsam. nom̃ illi equita¬
tis aꝓpriis uirtutib imponentes: equitaᷤᷤ
dilexit te. Rursum ad adolescentulas spõ¬
sa respondet. Nigra sum & speciosa. filiȩ
ierłm: ut tab̾nacula cedar. ut pelles salo¬
monis. Ne intueamini me quia ego sũ
denigrata. qm̃ despexit me sol. Speciosa
quide ẽ. & possum inuenire quomͦ specio¬
sa sit ut sponsa. Querimꝰ autẽ quomo¬
do nigra & sine candore sit pulchra. Pȩni¬

Expanded text:
tio in virtutibus. Amor iste mundus, tio in virtutibus. Amor iste mundus, amor iste sine vitio est. Exsultabimus et laetabimur in te: diligemus ubera tua. Illa quae major est, jam tuorum uberum lacte perfruitur, et loquitur exsultans: Bona ubera tua super vinum. Istae vero quae exsultationem et laetitiam deferunt, adolescentulae quippe sunt, deferunt charitatem, et dicunt: Exsultabimus et laetabimur in te. Diligemus, non diligimus: 510 sed diligemus ubera tua super vinum. Deinde loquuntur ad sponsam: Aequitas dilexit te. Laudant sponsam, nomen illi aequitatis a propriis virtutibus imponentes: Aequitas dilexit te. Rursum ad adolescentulas sponsa respondet: Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar: ut pelles Salomonis. Ne intueamini me, quia ego sum denigrata: quoniam despexit me sol. Speciosa quidem est, et possum invenire, quomodo speciosa sit sponsa. Quaerimus autem, quomodo nigra, et sine candore sit pulchra. Poeni
Abbreviated transcription (Latin):
um foris stare cognoscimꝰ. uixta illud exem¬
plũ: amicꝰ aut̃ sponsi stans & audiens eũ.
gaudio gaudet ꝓpter uocẽ sponsi: tale qͥd¬
te sponso forusecꝰ remanent. Sponsa ue¬
ro speciosa. ꝑfecta. sine macula. sine ru-¬
ga. insponsi cubiculũ. in regiũ penual in¬
gressa reuertitur aduiuencłas. & nunci¬
at eis quȩ sola conspexerat dic̃q. Introdu¬
xitme rex incubiculũ suũ. Non ait intro¬
duxit nos plures incubiculũ suũ. Plures
foris remanent. incubiculũ sola ingredi.¬
tur sponsa ut uideat thesauros tenebro.¬
sos & absconditos. renuncietq iuuenculiᷤ.
Introdux̃ me rex in cubiculũ suũ. Rur¬
sum adolescentulȩ id ẽ sponsarũ incipi.¬
entiũ turba cõplurima. ingressa sponsa
cubicłm sponsi & uidente diuitias uiri
sui dum illiꝰ prestolant᷑ aduentũ: lete ꝯ¬
cinunt. Exultabimꝰ & letabim᷑ inte. ꝓ
sponse ꝑfectione letantur. Non ẽ emula¬

Expanded text:
um foris stare cognoscimus, juxta illud exemum foris stare cognoscimus, juxta illud exemplum: Amicus autem sponsi stans et audiens eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi , tale quidte sponso, forinsecus remanent; sponsa vero speciosa, perfecta, sine macula, sine ruga, in sponsi cubiculum, in regium penetrale ingressa, revertitur ad juvenculas, et nuntiat eis, quae sola conspexerit, dicitque. Introduxit me rex in cubiculum suum. Non ait, introduxit nos plures in cubiculum suum. Plures foris remanent: in cubiculum sola ingreditur sponsa, ut videat thesauros tenebrosos et absconditos, renuntietque juvenculis: Introduxit me rex in cubiculum suum. Rursus adolescentulae, id est, sponsarum incipientium turba quamplurima, ingressa sponsa cubiculum sponsi, et vidente divitias viri sui, dum illius praestolantur adventum, laete concinunt: Exsultabimus et laetabimur in te: Pro sponsae perfectione laetantur
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ infertur. Ungentũ effusum ẽ no-¬
men tuũ. Hec dicens sponsa adulescen¬
tulas conspicit. Quando illa sponsi pa.¬
trẽ rogabat & ad ipsum sponsũ comi¬
nus loquebatur: nec dum adolescentulȩ
aderant. In mediis uͦ p̃cib ingredit᷑ iu¬
uencularũ chorus. & sponse laudatur
eloquiis. ꝓptẽa uuencula dilexert̃ te
&e adtraxert̃ te. Adolescentulȩq respon¬
dent. Post te inodore ungentoꝵ tuoꝵ
curremus. Quã pulchrȩ sponsi pedisseq̃
manus eius sponsi dextera ꝯtinetur. Famu.¬
lȩ uͦ ingrediuntur pꝰ eũ. Sexaginta sunt
regine & octoginta concubinȩ. & iuuen¬
culȩ quarũ non ẽ numerꝰ. Una ẽ columba
mea ꝑfecta mea. una ẽ matri suȩ. una ẽ. ei
quȩ concepit illam. Post tegͦ in odore un.¬
gentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. Cũ om̃i honesta¬
te de ambulantib dictum ẽ: pꝰte in odo¬
re ungentorũ tuoꝵ curremꝰ. scd̾m illud.
cursũ consũmaui: & illud qui instadio cͣ¬
runt. om̃s quide currunt. unus aut̃ acci

Expanded text:
 infertur: Unguentum effusum nomen tuum. Haec dicens sponsa adolescentulas conspicit. Quando illa sponsi Patrem rogabat, et ad ipsum sponsum cominus loquebatur, necdum adolescentulae aderant. In mediis vero precibus ingreditur juvencularum chorus, et sponsae laudatur eloquiis: Propterea juvenculae dilexerunt te, et attraxerunt te. Adolescentulaeque respondent: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus. Quam pulchre sponsi pedisequaemanus ejus sponsi dextera continetur. Famulae vero ingrediuntur post eum. Sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae, et juvenculae, quarum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea; una est matri suae, una est ei quae concepit illam . Post te ergo in odorem unguentorum tuorum curremus. Cum omni honestate deambulantibus dictum est: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus, secundum illud: Cursum consummavi ; et illud: Qui in stadio currunt, omnes quidem currunt; unus autem acci
Abbreviated transcription (Latin):
ueniremꝰ sapientiã ueri audire salomo.¬
nis. &e quando uox saluatoriꝰ intonantiᷤᷤ
auditur regina austri ueniet inuidiciũ &
condẽnabit homines generatiomis huiꝰ
quia uenit a finib terrȩ audire sapien¬
tiã salomonis. & ecce plusquã salomon
hic: audi mystica quȩ dicant᷑. Regina
nat homines generationȩs huiꝰ. id est
uideos carni & sanguin deditos. Uenit
afinib trȩ audire sapientiã salomonis

Expanded text:
veniremus, sapientiam veri audire Salomoveniremus, sapientiam veri audire Salomonis? Et quando Salvatoris vox intonantis auditur: Regina austri veniet in judicium, et condemnabit homines generationis hujus: quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: et ecce plus quam Salomon hic : audi mystica quae dicuntur. Regina condemnat homines generationis hujus, id est, Judaeos carni et sanguini deditos. Venit a finibus terrae audire sapientiam Sal
Abbreviated transcription (Latin):
habet uxorem. & nc̃ moyses ethiopissam
duc̃ uxorẽ. Si quidẽ lex eius adhanc nr̃ã
ethiopissã transinigrauit. Murmuret
aaron sacerdotiũ iudeoꝵ: murmuret
&e maria synagoga eoꝵ: moyses de mur¬
ratione ñ curat. amat ethiopissã suã. de
qua & alibi dicitur ꝑ ꝓpħam. Ab extͦmis
fluminũ afferent hostias. & rursũ. E.¬
thiopia p̃ueniet manus eiꝰ deo. Pulchre
p̃ueniet. Quomͦ enĩ in eugłio mulier
illa quȩ sanguinẽ defluebat archisyna¬
gogi filiam curatione p̃uenit. sic ethio¬
pissa isrł egrotante sanata ẽ. Illoꝵ enĩ
delicto salus gentib facta ẽ ademulan¬
dũ eos. Nigra sum & speciosa filia ierłm.
& tu eccłiastica aĩa ad filias isrł conũte
sermonẽ & dic. Me plus amat sponsus.
me magis diligit quã uos. quȩ multe filiȩ
isrł uos foris statis. & sponsam cubicłm
uidetis intrantẽ. Nemo dubitet nigram.
ut ab ethiopiȩ finib ut abextremo trȩ

Expanded text:
habet uxorem . Et nunc Moyses Aethiopissam habet uxorem . Et nunc Moyses Aethiopissam ducit uxorem. Siquidem lex ejus ad hanc nostram Aethiopissam transmigravit. Murmuret Aaron, sacerdotium Judaeorum: murmuret et Maria, Synagoga eorum: Moyses de murmuratione non curat: amat Aethiopissam suam, de qua et alibi dicitur per Prophetam: Ab extremis fluminum Aethiopiae afferent hostias ; et rursum: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . Pulchre praeveniet. Quomodo enim in Evangelio mulier illa quae sanguine fluebat, archisynagogi filiam curatione praevenit : sic Aethiopia, Israel aegrotante, sanata est. Illorum delicte, salus gentibus facta est, ad aemulandum eos. Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem. Et tu Ecclesiastica anima ad filias Jerusalem converte sermonem, et dic: Me plus amat sponsus, me magis diligit, quam vos: quae multae filiae Israel. Vos foris statis, et sponsam cubiculum videtis intrantem. Nemo dubitet nigram vut ab Aethiopiae finibus, ut ab extremo terrae
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ suꝑ pectus eius recumbens. Significan.¬
terq de anima sponsȩ & sermone dicitur.
suꝑ pectus illiꝰ recũbens. quia ibi princi.¬
pale ẽ cordis nr̃i. unde a carnalib rece¬
dentes sp̃italia sentire debemus. & intelli¬
gere multo melius ẽẽ sic amare. quã amare
desistere. Ascendit igitur recũbens suꝑpec¬
tus fruelis sui & quȩ nẽ in exordio cantici
nigra ponitur. in epithalamĩ deea fine
cantatur. Quȩ ẽ ista quȩ ascendit de albata:
Intelleximꝰ quomodo ce nigia ae formosa
sit sponsa. Si autẽ & tu ñ egeris penitentiã
caue ne anima tua nigra dicatur & turpis.
& duplici feditate turperis. Nigra ꝓpt̃ pec¬
cata preterita. turpis ꝓpter hoc quia in iscł
uiciis ꝑseueras. Si uͦ pęnitentiã egeris m¬
graerit anima tua ꝑꝑ antiqua delicta. ꝓp¬
ter penitentiã uͦ habebit aliquid ut ita
dicam ethiopici decoris. & quia semel e¬
thiopem nominaui. uolo testẽ scͥpturam
ria murmurant. qr moyses ethiopissam

Expanded text:
er pectus ejus recumbens. Significanterque de anima sponsae et sermone dicitur, super pectus illius recumbens: quia principale ibi cordis est nostri. Unde a carnalibus recedentes spiritalia sentire debemus, et intelligere multo melius esse sic amare, quam amare desistere. Ascendit igitur recumbens super pectus fratruelis sui, et quae nunc in exordio Cantici nigra ponitur, in epithalamii fine de ea cantatur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Intelleximus quomodo et nigra, et formosa sit sponsa. Si autem et tu non egeris poenitentiam, cave ne anima tua nigra dicatur, et turpis, et duplici foeditate turperis: nigra propter peccata praeterita, turpis propter hoc, quia in eisdem vitiis perseveras. Si vero poenitentiam egeris, nigra erit anima tua propter antiqua delicta: propter poenitentiam vero habebit aliquid, ut ita dicam, Aethiopici decoris. Et quia semel Aethiopem nominavi, volo testem Scripturamria murmurant: quia Moyses Aethiopissam
Abbreviated transcription (Latin):
debatur angustiis. Neq enĩ grecoꝵ quis¬
piam meminit eiꝰ: neq in ulla gentiliũ
litterarũ historia de illo seu cȩteris scrip.¬
tũ aliquid inuenimꝰ. Statim ut iħc ra¬
diauit inmundo edux̃ secũ legem & pro¬
phetas. & uere cõpletum ẽ ungentũ effu.¬
sum nom̃ tuũ. Propt̾ea iuuencule dile

Expanded text:
debatur angustiis. Neque enim Graecorum quisdebatur angustiis. Neque enim Graecorum quispiam meminit ejus, neque in ulla gentilium litterarum historia de illo seu caeteris scriptum aliquid invenimus. Statim ut Jesus radiavit in mundo, eduxit secum Legem et Prophetas, et vere completum est, Unguentum effusum nomen tuum. Propterea juvenculae di
Abbreviated transcription (Latin):
aromata. Unguentũ effusum nom̃ tuũ.
ꝓ pħicum sacramentũ ẽ. tantũ mͦ nom̃
iħu uenit in mundũ & ungentũ p̃dica.¬
tur effusum. In eugłio quoq mulier
caput fuderit saluatoris. Si quidẽ pec¬
catrix suꝑ pedes. & ea quȩ ñ dicitur fuis.¬
se peccatrix: suꝑ caput eius fudisse mon¬
ti. Si quod peccatrix habuit ad pedes
referendũ est. si quod ea quȩ ñ peccatrix:
ad capit. Nec mirũ domũ fuisse odore
cõpletã. cũ hoc odore mundus comple.¬
tus sit. Scribitur in eodẽ loco de sẏmo¬
ne lepso & domo eiꝰ. Ego puto lepsũmun
tum xp̃i suaui odore cõpleta sit agente
penitentiã peccatrice & sca caput ihu
ungenti odorib ꝑfundente. Ungentũ ef¬
fusũ nom̃ tuũ. Quomͦ ungentũ qͦd effusi¬
one sua odorẽ longe lateq disꝑgit. sic xp̃i
nom̃ effusumẽ. In uniu̾sa t̾ra xp̃c nomi¬
natur: inom̃i mundo p̃dicatur dñs.
Ungentũ enĩ effusum ẽ nom̃ eiꝰ. Nc̃ mo¬
ysi nom̃ auditur qͦd priꝰ uidee tantũ clau¬

Expanded text:
eum effusum nomen tuum, Propheticum sacramentum est. Tantummodo nomen Jesu venit in mundum, et unguentum praedicatur effusum. In Evangelio quoque mulier s super caput fuderit Salvatoris. Siquidem peccatrix super pedes, et ea, quae non dicitur peccatrix, super caput ejus fudisse monre unguenti domus, si quod peccatrix habuit, ad pedes referendum est: et si quod ea, quae non peccatrix, ad caput . Nec mirum domum fuisse odore completam, cum hoc mundus completus sit. Scribitur in eodem loco de Simone leproso et domo ejus . Ego puto leprosum, tum Christi suavi odore completa sit, agente poenitentiam peccatrice, et sancta caput Jesu unguenti odoribus perfundente. Unguentum effusum nomen tuum. Quomodo unguentum quod effusione sua odorem longe lateque dispergit, sic Christi nomen effusum est. In universa terra Christus nominatur, in omni mundo praedicatur Dominus. Unguentum enim effusum est nomen ejus. Nunc Moysi nomen auditur, quod prius Judaeae tantum clau
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Licet aut̃ pͥmũ dixeris canticũ ad¬
huc longe es acantico canticoꝵ. Pambula
terrã deserti sp̃italit᷑ donec ꝑuenias ad pu¬
teũ quẽ fodert᷑ reges. ut ibi scđm cantic̃
canas. Post hec ueni ad uiciniã sc̃ȩ terrȩ
ut suꝑ iordanis ripã ꝯstitutus. cantes
canticũ moysi dicens. Attende çelũ &e lo.¬
quar. & audiat cerra uerba oris mei. Rur¬
sum habes necessariũ ut milites et t̾rã san.¬
terpretatur ut possis & illud carm̃ qͦd inli-¬
bro iudicum continetur edicere. Ad regno.¬
rũ deinceps uolum̃ ascendens. ueni ad can-¬

Expanded text:
tus est . Licet autem primum dixeris canticum, adtus est . Licet autem primum dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necessarium, ut milites sinterpretatur: ut possis et illud carmen, quod in libro Judicum continetur , ediscere. Ad Regnorum deinceps volumen ascendens , veni ad can
Abbreviated transcription (Latin):
& alia non tantũ sabbata s ce
sabbata sabbors. sic nc̃ docemur scriben¬
te salomone eẽ quȩdã ñ solum cantica s
& cantica canticoꝵ. Beatus quidẽ &e is qui
ingreditur scã scõꝵ. beatus qui sabbata sab¬
batirat. s beatior qui sabbatirat sabbata
sabbatoꝵ. Beatus similit̾ & is qui intelli.¬
git cantica & canit ea. Nemo quippe nisi
insollemnitatib canit. S multo beatior
ille. qui canit cantica canticoꝵ. & sicut
is qui ingreditur inscã plurib adhuc in.¬
diget ut ualeat introire in sc̃a scõꝵ. & qui
sabbatum celebrat qͦd a dño ppło constitu¬
tũ est. multa adhuc necessaria habet ut
agat sabbatũ sabb̃oꝵ eodem mͦ difficile
repꝑitur qui omĩa quȩ inscͥpturis ꝯtinen.¬
tur cantica ꝑagrans ualeat ascendẽ ad can¬
tica canticoꝵ. Egredi te oportet ex egypto.
&e egressum de t̾ra egypti ꝑtransire mare
rubrũ. ut possis pͥmũ canticũ canere
dicens. Cantemꝰ dño głose enĩ magnifica¬

Expanded text:
 alia non tantum sabbata, sed et sabbata sabbatorum; sic nunc docemur, scribente Salomone, esse quaedam non solum Cantica, sed et Cantica Canticorum. Beatus quidem is, qui ingreditur sabatizat, sed beatior qui sabbatizat sabbatorum sabbata. Beatus similiter et is, qui intelligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut valeat introire in sancta sanctorum: et qui sabbatum celebrat, quod a Domino populo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorifica
Abbreviated transcription (Latin):
Origenes cum in cȩteris. libris
plicitis quȩ ad uiginti usq uersuũ mi
deinde aquilã & simmachũ theodoti¬
onẽ. & adextremũ quintã editionẽ quã
in actio littore inuenisse se scribit ita ma¬
gnifice aꝑteq disseruit ut inde mͥ uide¬
atur in eo cõpletũ eẽ qͦd dicitur. Intro¬
duxit me rex incubicłm suũ. Itaq illo
oꝑe pret̾misso quia ingentis ẽ ocii. labo¬
ris & suptuũ. tantas res. tam dignum
opus. in latinũ transferre sermonẽ. hoᷤᷤ
duos tractatus quos inmorẽ cotidiani
it. fidelit̾ magis quã ornate int̾pretatꝰ¬
sum. gustũ tibi sensuũ eius ñ cibum offe.¬
rens. Tu animadũtas quanta sint᷑ estimã¬
da quȩ magna s̃. cũ sic possint placere q̃

Expanded text:
S. 499-500 Origenes, cum in caeteris libris plicitis, quae ad viginti usque versuum mideinde Aquilam et Symmachum et Theodotionem, et ad extremum quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scribit, ita magnifice aperteque disserit, ut vel inde mihi videatur in eo completum esse, quod dicitur: Introduxit me rex in cubiculum suum . Itaque illo opere praetermisso, quia ingentis est otii, laboris et sumptuum, tantas res, tamque dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos tractatus, quos in morem quotidiani it, fideliter magis quam ornate interpretatusum: gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens; ut animadvertas quanti sint illa aestimanda, quae magna sunt, cum sic possint placere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cant istius modi cogitatus. Quomͦ aut̃
calix dñi inebrians ꝑ quã optimꝰ ẽ sic u¬
bera sponsi om̃i meliora sunt uino. qr bo¬
na ubera tua suꝑ uinũ. In mediis p̾cib
ad sponsũ uerba conuertit. Q odor un¬
guentoꝵ tuoꝵ suꝑ omĩa aromata. N
uno s omib sponsus uenit unctus un¬
gentis.Si autẽ & ad meã aĩam factam
sponsã suã uenire dignabitur quã opor¬
ter eẽ formosã ut illũ decȩlo ad se tͣhat.
ut descendere faciat ad terras. ut ueniat
ad amatã. quali pulchritudine decoran¬
da ẽ. quali debet amore feruere. ut ea loqͣ¬
tur ad illam quȩ ad ꝑfectam locutus est
sponsa: quia ceruix tua. quia oculi tui

Expanded text:
cant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem cant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non uno, sed omnibus sponsus venit unctus unguentis. Si autem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in p̃senti. Osculetur me ab oscuł oris
sui ꝓ eo quod ẽ utinã osculetur. Deinde
conspicit sponsũ. Uenit delibutus ungͥn¬
tis. Nec alit̾ ad sponsã poterat ꝑuenire.
nec decebat aliter patiẽ ad nuptiã filiỹ
destinare. Uariis enĩ unxit ungentis. fe.¬
cit illũ xp̃m. Uenit diuersis odorib in
spirans & audit. quia bona ubera tua
suꝑ uinũ. Congrue sermo diuinꝰ eandẽ
nuncupat. Quando hostia offertur in le¬
ge ce uult intellectum ostendere pectus¬
culũ separationis affatur. Quando uͭ re.¬
cumbit aliquis cum iħu & sensuũ eiꝰ com¬
munione ꝑfruitur. ñ pectuscłm ut supͣ
s pectus alloquitur. Porro cũ sponsa lo.¬
quit᷑ ad sponsũ quia nuptiale carm̃ in¬
ducitur ñ pectusculũ ut insacrificio. ñ
pectus ut in iohanne discipło. s ubera no.¬
minat dic̃s. Quiabona ubera tua suꝑ
uinũ. Communica ut sponsa cũ sensib
sponsi & scies quia inebriant atq letifi¬

Expanded text:
nc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris nc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam eersis vocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus communione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus alloquitur. Porro cum sponsa loquitur ad sponsum: quia nuptiale carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrificio, non pectus, ut in Joanne discipulo: sed ubera nominat, dicens: Quia bona ubera tua super vinum. Communica, ut sponsa, cum sensibus sponsi, et scies, quia inebriant atque laetifi
Abbreviated transcription (Latin):
rã ipsumq cęlũ hȩc quippe ꝑtransibuis̃.
si ista omĩa contẽpsisti. &e ad nullũ ho¬
rũ anima tua obligata ẽ neq quoꝗͣ
uicioꝵ amore retineris potes amorem ca¬
pere spiritalẽ. Ista locuti sumꝰ quia eue¬
nit occasio ut de amore sp̃itali aliqua
diceremꝰ. Ex pedit autẽ nob̾ salomonis cu.¬
stodire p̃ceptum & magis illius qui ꝑsalo¬
monẽ loquebatur de sapientia ita dic̃s.
Ama illã &e seruabit te. circunda illã
ce exaltabit te. Honora illam ut teample
q utinã contingat ut meã sponsã alti.¬
or sponsi amplexus includat. ut ego qͦq
possim dictre qͦd in eodem libro scriptũ ẽ.
Sinistra euis sub capite meo. & dextera
illiuis amplexabit᷑ me. Osculetur megͦ
ab oscło oris sui. Moris ẽ scͥpturarũ im¬
peratiuũ modũ ꝓ optatiuo ponere ut
ibi. ẜat nr̃ qui es incelis sanctificetur.
nom̃ tuũ. ꝓ utinã sanctificetur. Et nc̃¬

Expanded text:
ram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, ram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: honora illam, ut te ampleque utinam contingat, ut meam sponsam altior sponsi amplexus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in eodem libro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optativo ponere, ut ibi: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nu
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenies quippe & ibi stacten. onica. gal¬
banen. & reliqua. Hȩc quidẽ incensum
deinde ad opus ungentarii uaria su-¬
muntur ungenta in quib ẽ nardus et
stacten. Et ds̃ qui celum fec̃ ac t̾ram. lo¬
quitur ad moysen dicens. Ego impleui
eos sp̃u sapientiȩ & intellectus ut faciañ
oꝑa artis ungentariȩ. & ungentarios
ds̃ docet. Hec si non sp̃italit᷑ intelligantur
ñ ne fabule s̃: nisi aliquid secreti habeant
ñ ne indigna sunt deo: necesse ẽ igitur eũ
qui audire scͥpturas sp̃italit̾ nouit. aut qͥ
certe ñ nouit & desiderat nosse om̃ĩ labo¬
re contendere: ut ñ iuxta carnẽ & san¬
guinẽ conuersetur. quo possit dignus
dentiꝰ dicam spĩtali cupidine uł amore
carnał a sathana ueniens. alius amor sp̃c.
a deo exordiũ habens. & nemo potest
duob amorib possideri. Si carnis ama¬
tor es. amorẽ sp̃c̃ non capis. Siomĩa cor.¬
poralia despexisti. ñ dico carnẽ & sangui.
nẽ. s argentũ & possessiones. s ipsam ter.¬

Expanded text:
eries quippe et ibi stacten, onycha, galbanen, et reliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulnne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter novit, aut qui certe non novit, et desiderat nosse, omni labore contendere, ut non juxta carnem et sanguinem conversetur, quo possit diguus dentius dicam, spirituali cupidine vel amore.carnalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam ter
Abbreviated transcription (Latin):
utilit᷑ ignoro. quã ꝓmptiꝰ quoslibet do¬
cere qͦd scio: quanto iustius abste hoc
caritatis debitũ flagito. cuius doctͥna
in nomine & adiutorio dñi tantũ in
latina lingua eccłiasticȩ litt̃ȩ aduite s̃
quantũ nunqͣm antea potuert̃: maxi.¬
me tam̃ istam sententiã quicũq totã
legẽ seruau̾it offendat aut̃ in uno factꝰ
est omniũ reꝰ. si quo alio mͦ exponi meliꝰ
posse nouit dilectio tua. ꝑ dñm obsecm
ut id nobiscũ cõmunicare digneris.

Expanded text:
inutiliter ignoro, quam promptis quoslibet doinutiliter ignoro, quam promptis quoslibet docere quod scio, quanto justius abs te hoc charitatis debitum flagito, cujus doctrina, in nomine et adjutorio Domini, tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! Maxime tamen istam sententiam. Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus : » si quo alio modo exponi melius posse novit tua dilectio, per Dominum obsecro, ut id nobiscum communicare digneris.
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianis remediis expient᷑. Nehõ qͥ
cum inuno offendit fit omnũ reus in.
multis offendendo: qi in multis offendimꝰ
om̃s: magnũ aggerẽ reatus sui minuta¬
tim collectũ ad tribunal tanti iudicis
ꝑueniat. & eam quã ñ fecit miscdiam
ñ inueniat: s potius dimittendo atq¬
dando mereatur sibi dimitti peccata. red¬
diq ꝓmissa. Mlulta dixi quib tͥ tedium
fortassis inferrẽ. qui ħ quȩ tam̃ approba
ñ expectas discere. quod ea docere consu¬
esti. Si quid autẽ ẽ in eis. quantum ac
rem ipsam ꝑtinet. na quali eloquio ex¬
plicata sint ñ nimis curo: si quid gͦ in
eis ẽ qͦd eruditionẽ offendat tuã queso
ut rescribendo admoneas. & me corri.¬
gere ñ graũis. Infelix ẽ enĩ qui ñ tantoᷤ
etiam scõs tuoꝵ studioꝵ labores &e dig¬
ne honorat. & de his dño dõ nr̃o ciuus
munere talis es gr̃as agit. Unde cũ li.¬
bentius debeam aquolibet discere qͦdi

Expanded text:
cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes, magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat et eam, quam non fecit, misericordiam non inueniat, sed potius dimittendo atqdando mereatur sibi dimitti debita, reddique promissa. Multa dixi quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tam approbas, non exspectas discere, quia ea docere consuesti. Si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet nam quali eloquio explicata sint non nimis curo, si quid ergo est in eis quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat, et de his Domino Deo nostro, cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod
Abbreviated transcription (Latin):
iustumẽ ut dimittatur eis quia dimi¬
serunt. & detur eis qr dederunt. In est
quippe deo & miscdia iudicanti & iu¬
diciũ miseranti. Propt̃ qđ ei dicitur.
Miscłiam & iudiciũ cantabo tͥ dñe.
Nam quisqͥs uelut nimiũ iustus ui¬
diciũ sine miscdia quasi securꝰ expec¬
tat: irã iustissimã ꝓuocat. quam ti¬
mens ille dicit. Ne intres iniudiciũ
cũ seruo tuo. Unde dr̃ ppło contuma.¬
ci. Quid uultis mecũ iudicio conten.¬
dere: Cum enĩ rex iustus sedit in thro¬
no. quis głabitur castum se hab̾e cor:
Aut quis głabitur mundũ se ẽẽ a pec.¬
cato: quȩ igitur spes ẽ. nͥ suꝑ exaltet
miscłia iudiciũ: S erga illos quimi¬
scdiam fecerunt ueraciter dicendo di¬
mitte nob sic̃ & nos dimittimꝰ. & sine
murmuratione dando. Hilarẽ enĩ dato.¬
rẽ diligit ds̃. Deniq sc̃s iacob iam exi.¬
quos uehem̃ter illa sententia t̾ruerat
consolatur: cũ admonet ẽtiã quomͦ pec¬
cata cotidiana sine quib hic ñ uiuitur

Expanded text:
iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest quippe deo et misericordia iudicanti et iudicium miseranti, propter quod ei dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos, qui misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando ? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex iquos uehementer illa sententia terruerat, consoletur, cum admonet, quomodo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur,
Abbreviated transcription (Latin):
diliges ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ: bene
facitis. Si aut̃ ꝑsonas accipitis. pecca¬
tum oꝑamini redargũti alege tanqͣm
transgressores. & post illam sententiã
adintelligendũ difficillimã. de qua sa¬
tis dixi qͦd dicendũ putaui. eande legẽ
lib̾tatis cõmemorans: sic loquimini
inquit. & sic facite. sicut ꝑ legẽ liberta.¬
tis incipientes iudicari. & q̃m quid
paulo ante dix̾it nouit: q̃m in multiꝰ
offendimꝰ om̃s: suggerit dñicam tan¬
quã eotidianã cotidianis & sileuioribꝰ
tam̃ uulnerib medicinã. Iudiciũ enĩ
inquit sine miscłia illiqui ñ facit
miscłiam. Hinc enĩ & dñs. Dimittite
inquit & dimittet᷑ uob. date & dabi

Expanded text:
al. proximum tuum  sicut teipsum, bene facitis. Si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a Lege, tanquam transgressores. « Et post illam sententiam ad intelligendum difficillimam de qua satis dixi, quod dicendum putavi, eamdem legem libertatis 1024 commemorans: » Sic loquimini, inquit, et sic facite: sicut per legem libertatis incipientes judicari . « Et quoniam quid Paulo ante dixerit, novit: » quoniam in multis offendimus omnes: « suggerit dominicam tanquam quotidianis quotidianam, etsi levioribus, tamen vulneribus medicinam. » Judicium enim, inquit, sine misericordia illi, qui non facit misericordiam . « Hinc enim et Dominus: » Dimittite, inquit, et dimittetur vobis: date, et dabi
Abbreviated transcription (Latin):
cuta ẽ ueritati. omĩa paria eẽ peccata.
Q mͦ autẽ fieri possit ut etiam si ħ de urr¬
tutib uerum ẽ ñ tam̃ ideo cogamur fa¬
teri equalitatẽ omniũ peccatorũ. quan¬
tum possũ adiuuante dño aꝑire cona¬
bor. Quod si effecero. approbabis. ubi
causȩ defuero: tu supplebis. Certe hinc
rit. qͦd prudentia nec ignau a. nec in¬
iusta. nec intemꝑans potest ẽẽ. Nam si
aliquid hoꝵ fuerit prudentia ñ erit.
Porro siprudentia tunc erit. si & fortiᷤ
& iusta & temꝑans sit: ꝓfecto ubi fue.¬
rit secũ habet cȩteras. Sic & fortitudo
impriidens eẽ. non potest: uł intempe¬
rans. uł iniusta. Sic temꝑantia necesse
ẽ ut prudens. fortis. & iusta sit. Sic iu¬
sticia ñ est. si ñ sit prudens. fortis. tem¬
ꝑans. Ita ubi ẽ uera aliqua earũ & aliȩ
similit̾ s̃. Ubi autẽ aliȩ desunt uera
illa ñ est. etiã si aliqͦmͦ similis ẽẽ uide¬

Expanded text:
cuta est, ueritati omnia paria esse peccata. cuta est, ueritati omnia paria esse peccata. quo modo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis; ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc rit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et temperans sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt; ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uide
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ ꝯfirmatur ista sententia. Sed
ego eam exponi uolo ñ confirmari. quȩ
ꝑsc ipsam apud nos omĩb philosophoꝵ
anctoritatib firmiorẽ. & illud quidc̃
de uirtutib & uiciis si ueracit᷑ dicitur.
ñ est consequens ut ꝓpt̾ hoc omĩa pec¬
cata sint paria. Nã illud de inseꝑabilita¬
te uirtutũ nisi forsitan fallor tam̃ siuer̃
memini qͦd uix memini omĩb philoso¬
phus placuit qui easde uirtutes agen¬
de uite necessarias ẽẽ dixert̃. Hoc aut̃
de parilitate peccatoꝵ soli stoici ausi
s̃ disputare contra omnẽ sensũ generis
humani quã eoꝵ uanitatẽ in nouinia.¬
no illo qui in hac sententia stoicus erat.
in aucupandis autẽ & defensandis uo¬
luptatib epicureus: de scripturis scĩs di¬
lucidissime conuicisti. In qua tua sua¬
uissima & p̃clarissima disputatione
satis euident᷑ apparuit. ñ placuisse au¬
ctorib nr̃is. uł ipsi potius quȩ ꝑeos lo.¬

Expanded text:
verum est, confirmatur ista sententia. Sed verum est, confirmatur ista sententia. Sed ego eam exponi volo, non confirmari, qui est per seipsam apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini. omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani. quam eorum uanitatem in louiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos lo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum: benefacitis. Si autẽ ꝑsonas acci¬
pitis peccatũ oꝑamin. redarguti alege
quasi transgressores. Uide quẽ admo¬
dũ transgressores appellat qui dicis
diuiti sede hic. & pauꝑista illic. Unde
ne putarent contemptibile ẽẽ peccatũ
in hac una re legẽ transgredi: secutus ad¬
iunxit. Quicũq autẽ tołam legem ser¬
uauerit offendat autẽ inuno factus ẽ
omniũ reus. Qui enĩ dixit ñ mechab̾is¬
charis aut̃: factus es transgressor legis.
ꝓpter illud quod dixerat: redarguti
alege quasi transgressores. Quȩ cũita
sint consequens uidetur nͥ alio mͦ intel¬
ligendũ ostendatur. ut qui dꝑxerit di¬
uiti sede hic & pauꝑi sta illic huic ñ ho.¬
norẽ quẽ illi deferens &e ydolatra &e
blasphemꝰ & adult̃ & homicida & ne
qͦd longum ẽ cuncta cõmemorẽ reus oi¬
um criminũ udicandus ẽ. Offendens
quippe inuno. factus ẽ omniũ reus. At
enĩ qui unã uirtutẽ habet. om̃s habet.
&e qui unã ñ habet. nulłã habet. Hoc si

Expanded text:
sonam accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Vide quemadmodum transgressores appellat, quia dicitur diviti: Sede hic, et pauperi: Sta illic. Unde ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adjunxit: Quicunque autem totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Qui enim dixit: Non mcharis autem, factus es transgressor Legis; propter id quod dixerat, Redarguti a Lege, quasi transgressores. Quae cum ita sint, consequens videtur, nisi alio modo intelligendum ostendatur, ut qui dixerit diviti, Sede hic, et pauperi, Sta illic, huic non honorem, quem illi deferens, et idololatra, et blasphemus, et adulter, et homicida, et ne quod longum est cuncta commemorem, reus omnium criminquippe in uno factus est omnium reus. At enim qui unam virtutem habet, omnes habet, et qui unam non habet, nullam habet; hoc si
Abbreviated transcription (Latin):
tes infide & heredes regni qͦd reꝓmisit ds̃
diligentib se: uos autẽ exbonorastis pau¬
perem. ꝓ pter illũ scilicet cui dictũ ẽ¬
tusta illic. cũ habenti anulũ aureum
dictũ eẽt tu sede hic bene. Ac deinde
tes ꝑpotentiã oppͥmunt uos & tra.¬
hunt adiudicia: non ne ipsi blasphe¬
mant bonũ qͦd inuocatũ ẽ nom̃ suꝑ¬

Expanded text:
et haeredes regni quod repromisit Deus diligentibus se? Vos autem exhonorastis pauperem: propter illum scilicet cui dictum est, Sta illic; cum habenti annulum aureum dictum esset, Tu sede hic bene. Ac deinde tes per potentiam opprimunt vos, et trahunt ad judicia? nonne ipsi blasphemant bonum
Abbreviated transcription (Latin):
raphim. Nos quia primã sententiã sequi¬
mur. eugłicum testam̃tũ missũ asserimꝰ
ad ꝓpħam qͦd habens inse utraq mandata
id ẽ cr sua & uet̾is testam̃ti.ignitũ sermo¬
nẽ dĩ duplici p̃ceptorũ acie comp̃hendit
& tactis labiis quicqͥd fuerit ignorantiȩ.
hoc si quide nos labia int̾pretam᷑ ĩmun¬
da: purgationis suȩ pepulit ueritate.
hanc forcipẽ iacob in scala conspicit. Hic
ẽgladius bis acutus. hȩc duo minuta
que mulier mittit in dona dĩ. hic stat᷑
duos denarios habens qui inore piscis re-
ci quȩ unionis retinet᷑ uirtute. Carbocõ¬
p̃hensus mittit᷑ ad ꝓpħam: quẽ & incente¬
dicens. dñe lib̃a anim̾a meã alabiis iniqͥs
&e alingua dolosa. & post int̾rogationẽ
torus carbo qui linguã purã faciat a
peccato sermo diuinꝰ ẽ de quo & in ysaia
dicitur. Habes carbones ignis sedebis su.
ꝑeos. hierunt tͥ in aduitoriũ. & audiui¬

Expanded text:
raphim. nos, quia primam sententiam sequiraphim. nos, quia primam sententiam sequimur, euangelicum testamentum missum adserimus ad prophetam, quod habens in se utraque mandata, id est et sua et ueteris testamenti, ignitum sermonem dei duplici praeceptorum acie conprehendi tactis labiis, quidquid fuerat ignorantiae, hoc siquidem nos labia interpretamur immunda, purgationis suae pepulit veritate. Hanc forcipem Jacob in scala conspicit : hic est gladius bis acutus: haec duo minuta, quae mulier vidua mittit in dona Dei : hic stater duos denarios habens, qui in ore piscis repeci forcipe 57 quae unionis retinetur virtute, carbo comprehensus mittitur ad Prophetam, quem in centedicens: « Domine, libera animam meam a labiis iniquis, et a lingua dolosa, » et post interrogationem torius carbo, qui linguam puram facit a peccato, sermo divinus est, de quo et in Isaia dicitur: « Habes carbones ignis, sedebis super eos, hi erunt tibi in adjutorium »