comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q uidicas. Quaꝓꝑter quisquis fornitationis.
causa nult abncere uxorem prior debet esse a ef se¬
miationi ⁊mrgatut. Quod̃ sumisit̾ etiam de fe¬
mina dicendum ÷. Quod aũt̃ dicit quisquis so¬
lutam a uiro duxerit mechatur queri potestutẽ
quomodo ill mechatar il le qui ducit sit ⁊ illa ¶ͦ
ducit. Iubetur enim ⁊ illa man̾e innupta aut
uiro reconciliari sed si discesserit med̃ a uiro.
Multum autem inter ⁊ utrum dimittat an
dmnitatur. Si enim iurum ip̃a dimiserit. ⁊
alt̾i Simiserit uidetur cupiditate mutandi cõ¬
iugii uirum priorem reliquisse. que sine dubi ad¬
ulterina cogitatio est. Si autem dimmuttatur a
uire cum quo ip̃e cupiesat mechatur quidẽ qui
eam duxerit scd̃m dñi sententiam. Sed utrum
⁊ ipã tali crmuine teneatur incertum est. qmius
multo minus mueniri possit quomodo cum uir
⁊ mulier pari consensu sibi misceantur unus e¬
oꝵ mechus sit ⁊ non sit alter. Huc actedit quia
si mechatur ille ducendo eam que soluta ⁊ a ui¬

Expanded text:
quae judicas . Quapropter, quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus: quod similiter etiam de femina dixerim. 48. Quod autem dicit, Quisquis solutam a viro duxerit, moechatur; quaeri potest utrum quomodo moechatur ille qui ducit, sic et illa quam ducit. Jubetur enim et illa manere innupta, aut viro reconciliari: sed si discesserit, inquit, a viro. Multum autem interest utrum dimittat, an dimittatur. Si enim ipsa virum dimiserit, et alteri nupserit; videtur cupiditate mutandi conjugii virum priorem reliquisse, quae sine dubio adulterina cogitatio est. Si autem dimittatur a viro, cum quo esse cupiebat; moechatur quidem qui eam duxerit, secundum Domini sententiam, sed utrum et ipsa tali crimine teneatur, incertum est. Quamvis multo minus inveniri possit quomodo cum vir et mulier pari consensu sibi misceantur, unus eorum moechus sit, et non sit alter. Huc accedit, quia si moechatur ille ducendo eam quae soluta est a vi
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia fornicatio est ex quo intelligitur ꝓpter
illietas concupiscentias non tantum que mstu¬
pris cum alicuius uiris aut feminis cõmutuntꝰ
S omiino quaslib que animam corpore male
utentem a lege dei aberrare faciunt ⁊ ꝓuitiose
turpiterq corrumpunt. Possit sine erimine d uit
uxorem dmitere ⁊ uxor uirum quia exceptam
fecit dominis causam fornicatioms Quara
fomicationem sicut suꝑuis memoratum ÷ gna¬
lem ⁊ uniu̾salem inteslig̾e̾ cogimur. Cum asĩt
ait excepta causa fornicationis non dixit cuiꝰ ipes
ipõrum uri aut femme. Pec enim tantum
fornitantem uxorem dimuttere conceditur. Sed
quisquuis eam quoq uxorem dimittat. a qua iẜẽ¬
ipẽ cegitur forntari causa fornicationis dimutit.
uełut si aliquem cogat uxor. sacrificare ydolis qͥ
tialem dimutit causa formtatioms dimitit. ⁊. sõ
tantum illius causa sed sua. Isluis ad̾ formcat᷑
sua ne forncetur. Clichił enim miquius qmͣ for¬

Expanded text:
avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur, quod propter avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur, quod propter illicitas concupiscentias, non tantum quae pris cum alienis viris, aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, quae animum corpore male utentem a lege aberrare faciunt, et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem dimittere, et uxor virum, quia exceptam facit Dominus causam fornicationis. Quam fornicationem sicut supra commemoratum est generalem et universalem intelligere cogimur. Cum autem ait excepta causa fornicationis, non dixit, cujus ipsorum viri, an feminae. Non enim tantum fornicantem uxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam quoque uxorem dimittit, a qua ipse cogitur fornicari, causa fornicationis utique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare idolis, qui talem dimittit, causa fornicationis dimittit, non tantum illius, sed et suae: illius, quia fornicatur; suae, ne fornicetur. I
Abbreviated transcription (Latin):
catioresti Cominus aut ꝑmisit car la foricati¬
oms uxorem dimiti. S qd̾ ꝑrusit non misior
Sediis s ceum apłs monendi ut qui uolu̾ti non
dnnitat uxorem infidelem quo sic fortasse pͦnt
bet infidelis in frẽ fideli. Credo iam puenerat
ut non nulle femine ꝑ iuros fideles aut iuiri per
uxores fideles in fidem uenirent. Et ꝙͣius nõ di¬
cens nomine exempli tam̃ ortatiis est ad confirmã¬
dum ponsilium suum. ⁊emde sequitur. Aliocͥn
filii ur̃i non minidi eẽnt. minc autem sancti st.
retur coniugium ⁊ st non tolleraretur infidesitaᷤᷤ
coniugis usq ad oportimitatem tredendr ⁊ ec
est gͥ consilium eiuis cui credo dictum ẽẽ si qiid
suꝑerogau̾is rediens reddam tibi
oito si infidelitas fornicatio est ⁊ ydosatͥa¬
A
infidelitas ⁊ auaricia ẏdolatria non est du¬
bitandum ⁊ auariciam esse fonucationem. Qd¬
Argo quis iam quamlib illicitam concupisceite¬
am potest recte a fornicationis genere separresi

Expanded text:
ominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti . Sed quia permisit non jussit, dedit locum Apostolo monendi ut, qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse posset lier infidelis in fratre. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . retur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi . 46. Porro si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si
Abbreviated transcription (Latin):
i tina femina creaturam dei quam reformari
⁊ reuocari desiderat odisse autem coniunctionem
copulationemq corruptibilem atq mortalem
odisse qͥd̾ uxor ÷. Ita etiam mimicum diligit.¬
⁊ non inqnͣtum mimicusiest. sed inqnͣtum homo¬
est ut ei hoc uelit prouenire qd̾ sibi idest ut ad
regna celorum correptus renouatus estꝙ ꝓueni¬
at. Soc ⁊ de patre ⁊ matre ⁊ cet̾is uinculis sã¬
guinis intelligendum est ut in eis õderimus qd̃
genus humanum nascenduͤm ⁊ moriendo sortitũ
est. diligamus autem qd̾ nobis cum potest ⁊ ad il¬
la regna ꝑduti ubi nemo dicit pater meus. Sed
om̃s uni deo pater noster nec mater mea. S om̃l
illi ierłm mat̾ nostra nec frater meus sed om̃s
de om̃ibus frater nost̾. Coniugium uero cum illo
simul nobis munum redactis quasi unuis coniu¬
gis erit qui nos de prostitutione huiis seculi
sui sanguinis effusione lib̃auit. ⁊ Ietesse est

Expanded text:
in una femina creaturam Dei, quam reformari in una femina creaturam Dei, quam reformari et renovari desiderat; odisse autem conjunctionem copulationemque corruptibilem atque mortalem: odisse quod uxor est. Ita etiam diligit inimicum, non in quantum inimicus est, sed inest, ut hoc ei velit provenire quod sibi, id est, ut ad regnum coelorum correctus renovatusque perveniat. Hoc et de patre et de matre et caeteris vinculis sanguinis intelligendum est, ut in eis oderimus quod genus humanum nascendo et moriendo sortitum est, diligamus autem quod nobiscum potest ad illa regna perduci, ubi nemo dicit, Pater meus; sed omnes uni Deo, Pater noster: nec, Mater mea; sed omnes illi Jerusalem, Mater nostra: nec Frater meus; sed omnes de omnibus, Frater noster: conjugium vero cum illo simul nobis in unum redactis, quasi unius conjugis erit, qui nos de prostitutione hujus saeculi sui sanguinis effusione liberavit. Necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolu̾it non tamen ut si non fec̾it cont pre¬
ceptum fecisse uideatur. Aluid est enim ad̾im¬
betur. aliud qd̾ monetur aliud quod ignoseituꝵ
Iubetur mulier a iuro ñ discedere quod si deres¬
serit manere ĩnuptam aut iuiro suo reconesliari

Expanded text:
qui voluerit, non tamen ut si non fecerit, contra praequi voluerit, non tamen ut si non fecerit, contra praeceptum fecisse judicetur. Aliud enim est quod jubetur, aliud quod monetur, aliud quod ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari:
Abbreviated transcription (Latin):
dus ut ceperamus apłs. Sequitur enim ⁊ dicit.
Ceteris aũt̃ ego dico uon dominus. Dic pͥmo
uidendum est quib cet̾is. Nicebat enim suꝑiuꝰ
in coniugio sed non hoc sequitur Ita ermbb̃¬
uinigit. Si quis suꝑ habet uxorem infidelem. ⁊
hec consentit habitare tim illo non dimunter
cam. Ergo etiam nõ biis dicit. qui sunt in con¬
uigio. Qud igitur uult quod agit ceteris
nisi quia suꝑius eis loquebatur qui sic copula¬
ti erant ut pͥariter in fide xp̃i essent. ceteris uero
nunc dicit. id⁊ eis qui sic copulati sunit. ut nor
anos fideies sunt: ged quid eis dicit. Si quuis
suꝵ habet uxorem infidelem ⁊ hec consentit lxi¬
bitare cum illo non dimittat illam. Et si qua mu¬
hier habet uirum infidelem ⁊ hẽc consentit habe¬
tare tum illa non dimittat uirum. Si gͦ nõ pre¬
tni gressor sicut de iurgmib paulo postdicas ⁊t¬
ceptum domini se non habere consilaum autem
dare atq ita landat iurginitatem ut arripiat eã

Expanded text:
. Sequitur enim et dicit, Caeteris autem ego dico, non Dominus. Hic primo videndum est quibus caeteris; dicebat enim superiuin conjugio: sed non hoc sequitur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc iis dicit qui sunt in conjugio. Quid sibi ergo vult quod ait, caeteris: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic copulati erant, ut pariter in fide Christi essent; caeteris vero nunc dicit, id est eis qui sic copulati sunt, ut non ambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam: et si qua mulier habet virum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non dimittat virum. Si ergo non praetransgressor: sicut de virginibus paulo post dicit, praeceptum Domini se non habere, consilium autem dare; atque ita laudat virginitatem, ut arripiat eam
Abbreviated transcription (Latin):
ri mortem nupserit non est rea. Non enim iꝰ¬
sa est nubere s ꝑmissa. Si ergo par forma est
in isto uire coniugii int̾ uirum ⁊ mulierem usq
adeo ut non tantum de femina id apłs dixerit
mulier non habet potestatem corporis sui s uir
S etiam de illo non tacuit. dicens. similit̾ ⁊ uir
sui corporis potestatem non habet sed mulier. Si
gͦ siuililr forma est. oportet intelligi non licere
mulieri uirum dimutere uisi causa fornicatiõis.

Expanded text:
ri mortem non nupserit, non est rea; non enim jusri mortem non nupserit, non est rea; non enim jussa est nubere, sed permissa. Si ergo par forma est in isto jure conjugii inter virum et mulierem, usque adeo ut non tantum de femina, idem Apostolus dixerit, Mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir; sed etiam de illo non tacuerit dicens, Similiter et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier; si ergo similis forma est, non oportet intelligi licere mulieri virum dimittere, nisi causa fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
uigio miuit precipio non ego s dñs uxorem a
uro non discedere qd̾ si dicesserit manere ĩnup¬
tam aut a uiro suo reconciliari. Potest enim fie¬
ri ut discedat ea causa qua dominus ꝑmisit.
Aut si femme licet uirum dimittere etiam p̃t̾
causam fomicationis ⁊ non licet uirum quid res¬
uir uxorem non dimitat. Quare non addidit
excepta causa fornicationis qd̃ dominus ꝑmittit.
nisi quia similem formam uult intelligi ut si
dimiserit qd̾ causa fornicationis ꝑ mutur mane¬
at sine uxore aut reconcilietur uxori ⁊ on m
male recontiliaretur uir illi mulieri quam cum
lapidare nemo ausus esset. dicit ei dommus. uade
inde deinceps ne pectes. quia ⁊ qui dicit non
licet dimuttere uxorem nisi causa fornicatiois¬
non fuerit. mͣͣ cogit retineri uxorem si causa for¬
nicationis non fuerit. Si autem fuerit non
cogit dmuttere. S ꝑmutit sicut dicitur. nõ lice¬
at mulieri nubere alt̾i uiro insi uiro suo mortu¬
o. Si ante uiri mortem nupserit rea est. si post ui¬

Expanded text:
uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permittit. Aut si feminae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, et non licet viro; quid resvir uxorem ne dimittat? Quare non addidit, excepta causa fornicationis, quod Dominus permittit; nisi quia similem formam vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori? Non enim male reconciliaretur vir illi mulieri, quam cum lapidare nemo ausus esset, dixit ei Dominus: Vade, et vide deinceps ne pecces . Quia et qui dicit, Non licet dimittere uxorem, nisi causa fornicationis; cogit retinere uxorem, si causa fornicationis non fuerit; si autem fuerit, non cogit dimittere, sed permittit: sicut dicitur, Non liceat mulieri nubere alteri, nisi mortuo viro; si ante viri mortem nupserit, rea est: si post vi
Abbreviated transcription (Latin):
habitare ⁊ non eam dimuteri. Altet S ⁊ diũ¬
tere. quia non est p̾ceptum dommi ne dimiifat ez
consisium apłi. sicut monetur iurgo non nuibere.
a si nupserit consilium quidem non tenebit . Sedi
cont᷑ preceptum non fatit. Ignoscitur aũt tum
dicitur. hoc aut̃ dico scd̾m ueniam non sed̾m ĩpe¬

Expanded text:
re, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apostoli: sicut monetur virgo non nubere; sed si nupserit, consilium quidem non tenebit, sed contra praeceptum non faciet. Ignoscitur cum dicitur, Hoc autem dico secundum veniam, non secundum i
Abbreviated transcription (Latin):
obseruandam dicit qd̃ diu uir eius inuit. Illo
aũt mortuo. dat nubendi licentiam. Banc eti¬
am ip̃e regulam tenuit. ⁊ m ea non suum consi¬
liũ sicut ⁊ in non nlłis monitis. sed p̾ceptum dñi
uibentis ostendit cum ait. Eis autem que nupte¬
uł in coniugio sunt precipio non ego sed dñs mu¬
lierem a uid non discedere quod si discesserit ma
nere innuptam aut uiro suo reconciliari. Et uir
uxor ÷ non dinuitat. Credo simili forma. ut Si
Dimiserit non ducat aliam aut reconcilietur uxo¬
ri. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa
fornicationis quam dominus exceptam ẽẽ nolu¬
it. Im uero si nec illi nubere conceditur uius
uiro a quo recessit nes huic alt̾am ducere iuua
uxore quam dimisit multominus fas est. illici¬
ta cum quibus libet stupra comnuttere. Beatio¬
ra sane coniuigia indicanda sunt que sine filisa̾¬
tieandis siue e tiam ista t̾rena prole contempta
continentiam int̾ se pari consensu seruare potue¬

Expanded text:
observandum dicit quandiu vir ejus vivit. Illo autem mortuo dat nubendi licentiam. Hanc etiam regulam ipse tenuit, et in ea non suum consilium, sicut et in nonnullis monitis, sed praeceptum Domini jubentis ostendit, cum ait: Eis autem quae nuptae sunt praecipio non ego, sed Dominus, mulierem a viro non discedere, quod si dinere innuptam, aut viro suo reconciliari: et vir uxorem non dimittat . Credo, simili forma, ut si dimiserit non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jamvero si nec illi nubere conceditur vivo viro a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit; multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Beatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potue
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dicit. dominus. Ego autem dico uobis. qͥcũ ꝙ
dimiserit uxorem suam excepta fornicationis
cauia facit eam mechari. Et qui solutam a ui¬
to duxerit mechatur. Non enun qui preci¬
pit dari libellum repudii hoc precipit ut uxor
dimittatur. Sed qui dimiserit inquit det illi libel¬
lum repudii ut iracondiam temerariam proici¬
entis uxorem libelli cogitatio temꝑaret. Qui gͦ
dmuttendi moram quesiuit. fignificauit qͣnͣtum
potuit duris hommib se nolle dissidium. Et idõ
ip̃ẽ dominus alio loco de hac int̾rogatione ita res¬
pondit. hoc moyses fecit ꝓpter duriciam cordis
ur̃i. Quantum uis enim durus esset qui uellet
dittere uxorem cum cogitaret libello repudii
dato iam sine ꝑicilo eam posse altĩ nubere facile
placaretur. Nommus ergo ad illud confirman¬
dum dicit. ut non facile uxor dimittatur preter
solam causam fornicationis. Ceteras uero iniu̾

Expanded text:
it, Ego autem dico vobis, Quicumque dimiserit uxorem suam excepta fornicationis causa, facit eam moechari; et qui solutam a viro duxerit, moechatur. Non enim qui praecepit dari libellum repudii, hoc praecepit, ut uxor dimittatur: sed, Qui dimiserit, inquit, det illi libellum repudii; ut iracundiam temerariam projicientis uxorem libelli cogitatio temperaret. Qui ergo dimittendi moram quaesivit, significavit quantum potuit duris hominibus, se nolle discidium. Et ideo ipse Dominus alio loco de hoc interrogatus, ita respondit: Hoc Moyses propter duritiam vestram fecit . Quantumvis enim durus esset qui vellet dimittere uxorem, cum cogitaret libello repudii dato jam sine periculo eam posse nubere alteri, facile placaretur. Dominus ergo ad illud confirmandum ut non facile uxor dimittatur, solam causam fornicationis excepit: caeteras vero uni
Abbreviated transcription (Latin):
autem suam m̾cedem acciꝑiet scd̾m suũ labo¬
rem Adũte ergo quod licet bnum sit concor¬
dia: attamen unusquisq suam m̾cedem acci¬
piet. ⁊ scd̃m suum salorem. Intuere igitur ⁊
illud qd̾ dominꝰ ait. Eg̾o ⁊ pat̾ urium sumus.
quod cta fide a nob̾is creditur ⁊ suscipitur. Quidi¬
cit ego: filius est. Qui dicit ⁊ pater: alt̾m ptem
ostendit. Unum ait. non unus. Sepius dictum
est quod unum ad concordiam ꝑtinet. Unꝰ aũt¬
ad ynum singusaritatis. Quomodo nõ unum
pat᷑ ⁊ filius cum qnͣdo clamat filius. Ego que
placita sunt: ꝓlatri facio semper: Tunc demũ
non erat unum cum ꝑatre. Si contͣria patri fa¬
det esliqnͣdo : Sic aũt ⁊ apłi unum sunt eum
patre ⁊ filio in eo quod om̃ib ad uoluntatẽ dei
patris respitientes ad imitationem filii subdi¬
n uni deo patri ĩueniuntur. Et non tantu
ꝓ apłis legimus. Saluatorem orasse ut unum
suit. S etiam ꝓ credituris ꝑ ubum illorũ di¬

Expanded text:
autem suam mercedem accipiet secundum suum laboautem suam mercedem accipiet secundum suum laborem . Adverte igitur, quia licet unum sint concordia, attamen unusquisque suam mercedem accipiet secundum suum laborem. Intuere ergo et illud quod Dominus ait, Ego et Pater unum sumus : quod certa fide a nobis creditur et suscipitur. Qui dicit, Ego; Filius est: qui dicit, et Pater; alterum Patrem ostendit. Unum ait; non, unus. Saepius dictum est quia unum ad concordiam pertinet. Quad concordiam pertinet. Quomodo non unum Pater et Filius, cum quando clamat Filius, Ego quae placita sunt Patri facio semper ? Tunc demum non esset unum cum Patre, si contraria Patri faceret aliquando. Sic autem et Apostoli unum sunt cum Patre et Filio, in eo quod in omnibus ad voluntatem Dei Patris respicientes, ad imitationem Filii subditi uni Deo Patri et ipsi inveniuntur. Et non tantum pro Apostolis legimus Salvatorem orasse, ut unum sint, sed etiam pro credituris per verbum illorum, di
Abbreviated transcription (Latin):
to lectionem. qmͣ legentes possunt apꝑbare. tsd̃
eam xp̃c dix̾it. sic ait i euuͣgłio: patremi suum
orni pro discipilis. pat̾ fac illos unum sicut. ⁊
ios unum sumus sicut ego inte ⁊ tum me: ut
uili m nobis unum sint. Ut cognoscat ħ mũd̾.
qua tu me misisti ⁊ dilexisti illos sicut me di¬
lecisti. Quod lego credo dilechionis fecit meu¬
tionem ⁊ non sub̾e. Certum est autem ip̃m sal¬
uatorem dixisse. Qui audit mandata meast
aistodit ea: ille est qui diligit me: diligetur a
la sublimitas ato maiestas patris nͦ non ⁊ filii
ntͣ unam edicilam mentis ur̃e recipitur: qnͣt o
nag̃ utiq filius c̾tum est ⁊ sine dubio qd̃ erit
unus suit. Unũ ad concordiam ꝑtinet: unus
ad numerum singularitatis. Nam ⁊ pauli beati
testimonium ꝓtulisti quod libenti ammo susce¬
pnnus siquidem fmum genus est u̾itatis: qd̃ ab
ipis etiam contradicentibus ꝓͥmitur. Recitasti a
ttautem ⁊ qui rigat. Unum sũt: Unusquisꝙ

Expanded text:
s possunt probare quid Christus dixerit. Sic enim ait in Evangelio, Patrem suum orans pro discipulis: Pater, fac illos unum, sicut et nos unum sumus: sicut ego in te et tu in me, ut et illi in nobis unum sint; ut cognoscat hic mundus quoniam tu me misisti, et dilexisti illos sicut me dilexisti . Quod lego, credo: dilectionis fecit mentionem, et non substantiae. Certum est autem ipsum Salvatorem dixisse, Qui audit mandata mea, et custodit ea, ille est qui diligit me. Qui autem dila sublimitas atque majestas Patris, necnon etiam Filii, intra unam aediculam mentis nostrae recipitur; quanto magis utique Filius certum est et sine dubio quod erit unus: unum ad concordiam pertinet, unus ad numerum singularitatis. Nam et Pauli beati testimonium protulisti, quod libenti animo suscepimus: siquidem firmum genus est veritatis, quod ab ipsis etiam contradicentibus promitur. Recitasti enim tat autem et qui rigat unum sunt; unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
bedit atem medicam̃tum hos euat illos dedilitat E¬
adem arma alios muniunt. alios mmpedicĩt. Eadẽ
uestis aliis tegumento est aliis mpedim̃to. Sar it
Baptismus alis ualet ad regnum aliis ad iudicium
t uide qͥd te posit moile. fortasse enĩ dics quod
in hus omũbus nithil sacͣmenti cõme morauerier. y

Expanded text:
laedit. idem medicamentum hos curat illos debilitat, elaedit. idem medicamentum hos curat illos debilitat, eadem arma alios muniunt alios inpediunt, eadem uestis aliis tegimento est aliis inplicamento. sic et baptismus aliis ualet ad regnum aliis ad iudicium. Hic uideo quid te possit mouere. fortasse enim dicis, quod in his omnibus nihil sacramenti commemor
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscendum itilis sit. Sxequeretur aũt etaui ili
actipiendum ẽẽ ucumq eum coustat eẽ esi om̃s qui
hũt aliquid honi etiam bono suo hr̃ẽ docentur. Sun
uero tan multi tam multa bona h̃eant malosuo. qͥs
uon uideat cum queritur Uałiquid actrpiendũ sit ũ
queri ũ sit. s uͥ prosit: Quomodo enim simichi
concederes bonum eẽ aurum. conced̾es etiam satues
tere: Ita cum ⁊ ego concedo bonuni ẽ beptismum.
concedõ etiam donatistas quo hr̃e faptismũ. Ldou
debes ex huis duob concessis qͣ sequatur conelud̃e
eum qui hr̃e baptismum uelit in societate donasti¬
staꝵ eẽ debe Iam ex hoc etiam tibi ip̃ aturłe mul¬
ta non dubito. que qmͣus hona suit. ⁊ ad utile aliqid
instituta non om̃ib tam̃ hñtib sint utilia. S tantã¬
modo bene utentib. Nam cum endem lce. ⁊ sanio¬
cuti ꝑ fuuiduntur ⁊ sautu. istis adiumertũ ẽ ilis tor¬
mentum. Idera tibus ad alias uasitudies alit. alias

Expanded text:
sit. sequeretur autem etiam illic accipiendum esse ubicumque eum constat esse, si omnes, qui habent aliquid boni, etiam bono suo habere doceretur. cum uero tam multi tam multa bona habeant malo suo, quis non uideat, cum quaeritur ubi aliquid accipiendum sit, non quaeri ubi sit, sed ubi prosit? quomodo enim, si mihi concederes bonum esse aurum. concederes etiam latrones tere, ita, cum et ego concedo bonum esse baptismum, concedo etiam Donatistas quoque habere baptismum, non debes ex his duobus concessis quasi sequatur concludere eum, qui habere baptismum uelit, in societate Donatistarum esse debere., Iam ex hoc etiam tibi ipsi occurrere multa non dubito. quae quamuis bona sint et ad utile aliquid instituta. non omnibus tamen habentibus sint utilia, sed tantummodo bene utentibus. nam cum eadem luce et sani oculi perfunduntur et saucii, istis adiumentum est, illis tormentum; idem cibus alias ualitudines alit alias
Abbreviated transcription (Latin):
lit si de auro . de luce. de almientis. armam̃tis indu¬
mentis probari debuit potuit. qd̾ aliis bñtib apta
suit aliis in conueniencia. qmͣuis suit Rona ⁊ aduti¬
le aliquid instituta: contmuo etiam baptismus alis a¬
sit aliis obsit hñtib. Eestat ergo ad huc requr̾e ut̃
etiam illa hona que ad legem dei ꝑtinent non om̃ia
omib prosint hñtibus. Sac questione ꝓposita in
ntentionema nt̃am uide quemad̾m ꝓbemus ex con¬
sensiombus urĩs. Conceditis enim i om̃ĩb creden¬
dum eẽ apło paulo. Teneo unum. Conceditis etiam
conficitur bonam eẽ legem. S legitinre utentib.
Si ergo ea nou legutime quisq usus fuit. nõ ipsa
fit mala. s certe oberit malis. fortasse dices nemi¬
nem posse ⁊ in lege eẽ ⁊ lege mase uti. ħ ip̃o enim
qd̾ contͣ legem uiuit: non eẽ in lege mõsteatur. Con¬
gutime utatur. Quod item urĩs concessionib ꝓbo.
Conceditis enim memoratum apłm testimonium

Expanded text:
de luce de alimentis armamentis indumentis probari potuit, quod aliis habentibus apta sint aliis inconuenientia, quamuis sint bona et ad utile aliquid instituta, continuo etiam baptismus aliis prosit aliis obsit habentibus. restat ergo adhuc requirere, utrum etiam illa bona, quae ad legem dei pertinent, non omnia omnibus prosint ha-. bentibus. hac quaestione onem, nostram uide quemadmodum probemus ex consensionibus uestris. conceditis enim in omnibus credendum esse apostolo Paulo — teneo unum —, conceditis etiam conficitur bonam esse legem, sed legitime utentibus. si ergo ea non legitime quisque usus fuerit, non ipsa fit mala, sed certe oberit malis. Fortasse dices neminem posse et in lege esse et lege male uti; hoc ipso enim, quod contra legem uiuit, non esse in lege monstratur. conea non legitime utatur. quod item uestris concessionibus probo. conceditis enim memoratum apostolum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tatem deceptis ꝑsuadeant qmͣ plerumq etiam existi¬
mant iu̾tatem. Qui aũt uerus disputator est. idest
u̾itatis a fassitate discretor pͥmo id apud se pp̃mag̃
ne non recte discernens ip̃e fallatur qd̾ uisi diuinitꝰ
adiitꝰ pag̾e non pot. Demde cum id quod apud sea
git ad alios decendos ꝓfert intuetur. p̾mitꝰ quid
Iam cti nouerint ut ex hiis eos addutat ad ea que nõ
iam scientia uł fide retinebant ut ꝑ ea uera de quib
se ꝑspitiunt consentire cogintur alia uera que nega¬
uerant approbare ⁊ sic uerum qͥd̃ fassum antea puta¬
batur discͥnatur a falso. tum inuenitur corsentaneũ
Ei uero qͥd iam antea tenebit᷑. E ille uerus dis¬
cabulo ut dictor pocius qmͣ disputator uocetͤ. Suant
illum socum apłus copiose disatat atq diffiudit Iu
om̃ib inguit ꝯmendantes nosmet ipõs ut dei mi¬
nistios in inusta patientia: in tribulatõbus i auei

Expanded text:
tatem deceptis persuadeant, quam plerumque etiam ipsi existitatem deceptis persuadeant, quam plerumque etiam ipsi existimant ueritatem. qui autem uerus disputator est, id est ueritatis a falsitate discretor, primo id apud se ipsum agit, ne non recte discernens ipse fallatur, quod nisi diuinitus adiutus peragere non potest, deinde cum id quod apud se egit ad alios docendos profert, intuetur primitus quid iam certi nouerint, ut ex his eos adducat ad ea quae noniam scientia uel fide retinebant, ut per ea uera, de quibus se perspiciunt consentire, cogantur alia uera quae negauerant adprobare, et sic uerum quod falsum antea putabatur discernatur a falso, cum inuenitur consentaneum illi uero, quod iam antea tenebatur. Hoc ille uerus discabulo, ut dictor potius quam disputator uocetur, sicut illum locum apostolus copiose dilatat atque diffundit: in omnibus, inquit, commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
uideis in synagoga ⁊ gentib ⁊ colentib in faro. Ha¬
pes ałio scco qmͣlus cum pplõ xͥano ag̾et cong̾hatis
Ddisputante paulo. Hales etiam in fibro psalmoꝵ
suauis sit ei disputatio mea. Habes ⁊ apud u̾laiar
apham. Dente disputemus dicit dñs. Et multis ali¬
Is diuinaꝵ scͥpturaꝵ locis. Nege Uͥ mueneris hoc uer¬
bum ⁊ inspice codices grecos in eisdem testimoniis
fanstarum scͥpturaꝵ ⁊ uidebis u̾nde sit appellata dya¬
letica ne qͥd̾ om̃s usti etiam cum deo facunt quibus
dem̃ est. Uenite disputemꝰ dicit doꝰ. nõ imitteris sapi¬
enti pietate. S insussa tem̾itate cͥmnieris. ¶Olui sl
disputat quid situerum disputando disc̾uit a fło ad
qui non possunt. ⁊ tam̃ dyasetici uider uolunt ꝓ in¬
sidiosas int̾rogationes captant incautor ũ assenfioẽs
ut ex eorum responsionib concludant. Uñ illos uel
i apta fasfitate deceptos rideant: uł eccustam. fassi¬

Expanded text:
Iudaeis in synagoga et gentibus et colentibus in foro; haIudaeis in synagoga et gentibus et colentibus in foro; habes alio loco, quamuis cum populo christiano ageret congregatis graui, disputante Paulo; habes etiam in libro Psalmorum: suauis sit ei disputatio mea; habes et apud Esaiam prophetam: uenite, disputemus, dicit dominus, et multis aliis diuinarum scripturarum locis lege ubi inueneris hoc uerbum et inspice codices Graecos in eisdem testimoniis sanctarum scripturarum, et uidebis unde sit appellata dialectica, ne, quod omnes iusti etiam cum deo faciunt, quibus dictum est: uenite, disputemus, dicit dominus, non imiteris sapienti pietate, sed insulsa temeritate crimineris. Qui enim disputat, uerum quid sit disputando discernit a falso. quod qui non possunt et tamen dialectici uideri uolunt, per insidiosas interrogationes captant incautorum adsensiones, ut ex eorum responsionibus concludant, unde illos uel in aperta falsitate deceptos rideant uel occultam falsi
Abbreviated transcription (Latin):
latine. uł qd̾ est credibilius ⁊ in u̾bo greco falli
eos qui grece nescuit ⁊ in latmo qui ns latme
scuint. Quid enim est non dico imꝑitius neꝙͥ
enim tu ista non nosti. S omino fassacius. qmͣ
tum audias ⁊ segas tam multos mnultiplites ꝙ¬
Smones apsĩ asserentis uitatem. ꝯuincentis falsi¬
tatem negare quod seleat disputare. cumħ fierl uͥ
disputando non possit: Quod si ħ ab illo factitatũ
fateris. quia fateri euis lnt̾is cog̾is. non tam̃ has dis¬
putationes. S ẜmones uł epsas apeslandas esse
contendis. quid ego tecum fit diutius agam ut aui
ħ ignorant quem uolunt nr̃m ꝓpprobent quem uolt
improbent: De ip̃is diuinis fit̾is quib ncte ẽ ce¬
das ħ deceo. ip̃a ꝓrsus uba. ip̃a rerum uecabula ꝓfero
Habes i ħ eodem testimonio ed̾ de actibus Apłorum
cõmemoraui de ipõ paulo ⁊ta positum. Disputabat gͥ

Expanded text:
Latine, uel, quod est credibilius, et in uerbo Graeco fallis Latine, uel, quod est credibilius, et in uerbo Graeco fallis eos qui Graece nesciunt et in Latino qui nec Latine sciunt. quid enim est, non dico inperitius — neque enim tu ista non nosti —, sed omnino fallacius quam, cum audias et legas tam multos multiplicesrmones apostoli adserentis ueritatem, conuincentis falsitatem, negare quod soleat disputare, cum hoc fieri nisi disputando non possit? Quodsi hoc ab illo factitatum fateris, quia fateri eius litteris cogeris, non tamen has disputationes, sed sermones uel epistulas appellandas esse contendis, quid ego tecum sic diutius agam. ut qui haec ignorant quem uolunt nostrum adprobent, quem uolunt inprobent? de ipsis diuinis litteris, quibus necesse est cedas, hoc doceo, ipsa prorsus uerba, ipsa rerum uocabula profero. habes in hoc eodem testimonio, quod de Actibus apostolorum commemoraui, de ipso Paulo ita positum: disputabat igitur
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ dỹaseticam pro cͥmine obiec̾is qua usos apo¬
sosos confiteris. Neq enim cum ħ mͥ obicis ĩ¬
ꝑitia te fasli puto. S fallere astrsia. Nom̃ qiuiꝑ¬
pe gͥcum est dixletica. que si usus admitt̾et for¬
tasse latme disputatoria uocaretur. sicut gͣmati
cam sut̾aturam lingue utͥusq doctissimi appella
tatione dyasetica nom̃ accepit qm̃ disputatõ
grece diasege uł dyalcogis appellatur. Sic̃ aũt
gͣlaticus a uit uet̾ibus satine dictus est lute¬
rator. ita qui grece dẏaseticus dicit᷑ multo usita¬
cius ⁊ tolerabisius satine dicit᷑ disputator Du¬
to iam qd̃ apłm disputatorem nõ neges. etiam¬
si dialeticum neges. Inphare ergo ĩuiccabło gre¬
to qͦdͥ appbare cog̾is in latmo. Quid ẽ aliud qmͣ
ndectis p̾tentare fallaciam. doctis fac̾e iniuriam:
ut si ⁊ disputatorem apłm negas qui tam assi¬
due tam egregie disputabat. non grece nosti nͤ

Expanded text:
quam dialecticam pro crimine obieceris, qua usos apoquam dialecticam pro crimine obieceris, qua usos apostolos confiteris. neque enim, cum hoc mihi obicis, imperitia te falli puto, sed fallere astutia. nomen quippe Graecum est dialectica, quae si usus admitteret fortasse Latine disputatoria uocaretur, sicut grammaticam Latine litteraturam linguae utriusque doctissimi appellautatione dialectica nomen accepit, quoniam disputatio Graece dialoge uel dialexis appellatur. sicut autem grammaticus a ueteribus Latine dictus est litterator, ita qui Graece dialecticus dicitur multo usitatius et tolerabilius Latine dicitur disputator. puto iam quod apostolum disputatorem non neges, etiamsi dialecticum neges. inprobare ergo in uocabulo Graeco, quod adprobare cogeris in Latino, quid est aliud quam indoctis praetentare fallaciam, doctis facere iniuriam? aut si et disputatorem apostolum negas, qui tam adsidue, tam egregie disputabat, nec Graece nosti nec
Abbreviated transcription (Latin):
pose ⁊ ornate S etiam u̾aniter dicit. Itemq si di¬
abitus ille appeslandus ẽ qui non solum subtilẽ
a etiam uͥaciter disserit nͦ ełoquens nͨ dialeticꝰ
Non quia ieuina ⁊ mornata ẽ ditio tua. nͨ quia
altusa. ⁊ crassa est disputatio tua. S quia ip̃a facũ¬
Di atq solercia ad defensionem abut̾is falsitatis.
Si aũt non in soła u̾itate s etiam cum mala cã
dierte uł neruose agitur recte potest ełoquentia ł
Dusetica nominari: ⁊ eloquens es ⁊ dialeticus. q
⁊ fitunde dicis. uana: ⁊ atute disputas falsa. S de
apsus ne conferent cum illo non eos cautissime
deuitauit ⁊ ur̃os ep̃õs saudas qd̾ nobiscũ uelut c̃
duseticis nolint hr̃ẽ sermonem: Aut si ⁊ pauł
duasetitus erat. ⁊ ideo conferre secum stoitos nõ
tinebat. quia non sosum acute disputabat sic̃
⁊sli. S etiam uͤatit᷑ qd̾ non illi. iam caue ne cui¬

Expanded text:
piose et ornate, sed etiam ueraciter dicit, itemque si dipiose et ornate, sed etiam ueraciter dicit, itemque si dialecticus ille appellandus est, qui non solum subtiliter, sed etiam ueraciter disserit, nec eloquens es nec dialecticus, non quia ieiuna et inornata est dictio tua nec quia obtunsa et crassa est disputatio tua, sed quia ipsa facundia atque sollertia ad defensionem abuteris falsitatis. si autem non in sola ueritate, sed etiam cum mala causa diserte uel neruose agitur, recte potest eloquentia uel dialectica nominari, et eloquens es et dialecticus, quia et facunde dicis uana et acute disputas falsa. sed de . cur apostolus Paulus, ne conferrent cum illo, non eos cautissime deuitauit, et uestros episcopos laudas. quod nobiscum uelut cum dialecticis nolint habere sermonem? aut si et Paulus dialecticus erat et ideo conferre secum Stoicos non timebat, quia non solum acute disputabat sicut et illi, sed etiam ueraciter quod non illi, iam caue cui
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ͥmnatus es quo falleres imꝑitos. illosq laudareᷤ
qͥni disputando metum congredi noluerant. Sin
udelicet non dỹasetica ut̾is cum contͣ nos scͥbis. Ut
quid te ergo in tantum disputandi ꝑiculum proie¬
tisti cum disputare non nou̾is: ita temerariꝰ uł. Aut
si nosti: cur dialeticus dialeticam clninaris ita teme¬
rarius uł ingratus. ut aut imꝑiciam qua uinceris.
non esfrenes aut doctnam qua uiuaris actuses: Inspi¬
cio sermonem tuũ istum ipm̃ queni ad me scͥpsisti.
Uideo te quedam copiose ornateq explicare. ħ ẽ elo¬
quent᷑. que dam uero sbtiliter. arguteq disser̾e. hx
et diasetice: ⁊ tamen esoriuentiam dialeticamq re¬
shendis. Si noxia sunt quia ħ facis: Si non st̃
cr argues: Sed ne etiam nos uͥbi controu̾sia
trqueat: cum res ipã intelligatur minus laboran¬
dum est. quid homibus eam uocare placu̾it. Oude
si elquens ille appellandus est qui non solum co¬

Expanded text:
criminatus es. quo falleres inperitos illosque laudares, criminatus es. quo falleres inperitos illosque laudares, qui disputando mecum congredi noluerant. sed tu uidelicet non dialectica uteris, cum contra nos scribis. ut quid te ergo in tantum disputandi periculum proiecisti, cum disputare non noueris? aut si nosti, cur dialecticus dialecticam criminaris, ita uel temerarius uel ingratus, ut aut imperitiam qua uinceris non refrenes aut doctrinam qua iuuaris accuses? inspicio sermonem tuum, istum ipsum quem ad me scripsisti; uideo te quaedam copiose ornateque explicare, hoc est eloquenter, quaedam uero subtiliter arguteque disserere, hoc est dialectice. et tamen eloquentiam dialecticamque reprehendis. si noxia sunt, quare haec facis: si non sunt, cur arguis? sed ne etiam nos uerbi controuersia torqueat. cum res ipsa intellegatur, minus laborandum est quid hominibus eam uocare placuerit. proinde si eloquens ille appellandus est, qui non solum co
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ bellorum ibi patifita tredituris intrepidus loq̃lis.
ibi spiritasib accinitus armis ꝑnitiosos expugnia¬
bat errores. nͨ contentiosos tanqmͣ mitissimuł. nec
Dyaletitos tanqmͣ simpłicissimꝰ formidabat. Nosti
enim emͣ maxime apud stoytos uiguisse dỹaletitam.
qmͣuis ⁊ ipĩ epycurei quos imꝑitia lib̾alium distipli¬
narum non solum non pudebat. uerum etiam delet¬
tabant qͣsdam disputandi regusas. quib quis u¬
sus minime falleretur se pocuis ⁊ ten̾e ⁊ dec̾e iatta¬
S bant. Quid est enim aluid dyaletica qmͣ ꝑitiadis¬
putandi Quod ideo aꝑiendum putaiu: quiat
ipãm m obic̾e uoluisti. quasi xp̃iane nõ congruat
iu̾tati. ⁊ ideo me doctores ur̃i uelud hominem dy¬
aleticum m̾ito fugiendum pocuis ⁊ tauendũ cm̃ re¬
fellendum. reuincendumq censuerunt. Quod tũ
tͥ non ꝑsuaserint. nam ⁊ adu̾sum nos etiam scͥbrn¬
do disputare non piguit. tu tam̃ in me dialeticam

Expanded text:
esse bellorum, ibi pacifica credituris intrepidus loquebatur, esse bellorum, ibi pacifica credituris intrepidus loquebatur, ibi spiritalibus adcinctus annis perniciosos expugnabat errores nec contentiosos tamquam mitissimus nec dialecticos tamquam simplicissimus formidabat. Nosti enim quam maxime apud Stoicos uiguisse dialecticam, quamuis et ipsi Epicurei, quos inperitia liberalium disciplinarum non solum non pudebat, uerum etiam delectabat, quasdam disputandi regulas, quibus quisque usus minime falleretur, se potius et tenere et docere iactabant. quid est enim aliud dialectica quam peritia disputandi? quod ideo aperiendum putaui, quia etiam ipsam mihi obicere uoluisti, quasi christianae non congruat ueritati et ideo me doctores uestri uelut hominem dialecticum merito fugiendum potius et cauendum quam refellendum reuincendumque censuerint. quod cum tibi non persuaserint — nam te aduersus nos etiam scribendo disputare non piguit —, tu tamen in me dialecticam
Abbreviated transcription (Latin):
aram in qͣ erat scͥtum ignoto deo. ¶Quem ergo ig¬
norantes colitis: Hunc ego annũtio uobis ⁊ cͥ.
Et tet̾a que cõmemorare omĩa longum ẽ. Quod
tam̃ ad questionem qmͣ nũc discutimꝰ susfit̃. At¬
tende obsetro te hebreum ex hebreis apłm xp̃i stan¬
tem ac sermocinantem non in sỹnagoga udeorum
ħ est contentiosorum maxime impioꝵ q gretorum.
Ibi enun locͣtissime philosophoꝵ h̾eses extiterunt.
quaꝵ non nulle ficut ip̃i qui hic cõmemorati sunt
stoyti mag̃ de u̾borum qmͣ de reꝵ ad ilsitate cõfligt̃.
Eluod apł̃us ꝓhibuit ad thimotheum. dicens ad
nichil eẽ utilenisi ad subu̾sionem andientiũ. Ñ
de huis ut nosti tullus ait. Uerbi enĩ contͦil̾sid iam
diu torquet homines greculos contensionis cupdi¬
ores qrã u̾itatis. Hos tam̃ paulus nr̃ aloquendsᷤ
corrigendosq suscepit uͨ ipũis loci nomine ext̾atus
qd̾ ex matre inditum resonat. Quem demi i dñt

Expanded text:
aram in qua erat scaram in qua erat scnorantes colitis, hunc ego annuntio vobis : et caetera quae commemorare omnia longum est. Quod tamen ad quaestionem quam nunc discutimus, sufficit, attende, obsecro te, Hebraeum ex Hebraeis Aptem ac sermocinantem non in synagoga Iudaeorumhoc est contentiosorum maxime impiorumque Graecorum. ibi enim loquacissimae philosophorum haereses extiterunt. quarum nonnullae, sicut ipsi qui hic commemorati sunt Stoici, magis de uerborum quam de rerum aduersitate confligunt, quod apostolus prohibuit Timotheum, dicens ad nihil esse utile nisi ad subuersionem audientium. nam de his, ut nosti, Tullius ait: uerbi enim controuersia iam diu torquet homines Graeculos, contentionis cupidiores quam ueritatis. hos tamen Paulus noster adloquendos corrigendosque suscepit nec ipsius loci nomine exterritus, quod ex Marte inditum resonat, quem deum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo. Et quidem dicebant quidnam uelit semĩa¬
tor u̾borum hic dic̾e: Alii uero ꝑegrinorum demo¬
morura uidetur annũtiator ẽẽ. Ecte apłus pauluᷤ
stoycoꝵ ⁊ epi̾curos diu̾sas nõ solum ab illo uerum
etiam int̾ se adu̾sas q ħeses setum conferre nõ res¬
tanscum eis. ⁊ Iec eorum quiciis ext̾ritus uelud
lites contentioris q declinans a p̾dicanda xp̃iana ue¬
ritate cessauit. Nam iide quid consequent̾ sancta scͥ¬
tura testatur. Apphensum eum niquid in ariopagũ
duxunt dicentes. Possumus scire que sint hec que
ate dicuntur: Insueta enĩ quedam affers maures no¬
stras. Aolumus ergo scire quid nam uelint ħ esse
Attenienses autem ⁊ aduene hospites. ad nithil ali
uatabant: qmͣ disc̾e noui aliquid aut audire. Stãs
uero paulus in paumedio m ariopago dixit. Uiria¬
thenienses suꝑ omĩa suꝑstosiores uos uideo: Per¬
ambusans̃ erĩ ⁊ consid̾as simulatͣ ur̃a: ĩieni ⁊̃

Expanded text:
cum illo, et quidam dicebant: quidnam uelit seminacum illo, et quidam dicebant: quidnam uelit seminator uerborum hic dicere? alii uero: peregrinorum daemoniorum uidetur adnuntiator esse. ecce apostolus Paulus Stoicos et Epicureos. diuersas non solum ab illo uerum etiam inter se aduersasque haereses, secum conferre non restans cum eis; nec eorum conviciis exterritus velut lites contentionesque declinans a praedicanda christiana veritate cessavit. Nam vide quid consequenter sancta Scriptura testatur: Apprehensumque eum, inquit, in Areopagum duxerunt, dicentes: Possumus scire quae sint haec quae a te dicuntur? Insueta enim quaedam affers in aures nostras; uolumus ergo scire quidnam uelint haec esse. Athenienses autem et aduenae hospites ad nihil aliud uacabant quam dicere noui aliquid aut audire. stans uero Paulus in medio Areopago dixit: uiri Athenienses, per omnia superstitiosiores uos uideo. perambulans enim et considerans simulacra uestra inueni etiam
Abbreviated transcription (Latin):
os reuincebat pubsice ostendens ꝑ scͥpturas esse irĩm
xp̃m. Quid de isto dicis: quid sentis iͦ Nonne for¬
tasse eum contentiosum ⁊ animosum concitatorẽ
paratoremq rixarum tͥminaremini. nͥ tanta lib̾ri
tes eẽ xp̃m publice reuinc̾e debebat. nos aũt quia
ꝑtis donati nũqmͣ fuimus pp̃ ea ꝑtem donati re¬
sistentem xͥane unitati reuinc̾e non debenus: N¬
quid paulus aplus aliqnͣdo fuit cultor ydolorum
aut aliqnͣdo fuit in hesi epicuroꝵ uł stoitorum cũ
quibis tamien eum non puduit nͨ piguit de questi¬
one dei uiui ⁊ ueri hr̃e sermoneni Accipe quid de
hac re meodem libro scͥptum sit. Paulus aut̃ cum
illos athenis expectaret irritabatur spũ sancto suo
intͣ se uidens ydola cͥca eẽ cuutatem. Bisputabit
ergo uideis m sẏnagoga ⁊ gentib. ⁊ colentib. ⁊ in
foro ꝑ omẽm diem ad eos qui aderant. Quidam uꝰ
epicurorum ⁊ stoicorum ꝑhilosophorum confe̾bãt

Expanded text:
os reuincebat publice ostendens per scripturas esse legum os reuincebat publice ostendens per scripturas esse legum Christum. quid de isto dicis, quid sentis? nonne fortasse eum contentiosum et animosum concitatorem paratoremque rixarum criminaremini, nisi tanta libri tes esse Christum publice reuincere debebat, nos autem, quia partis Donati numquam fuimus, propterea partem Donati resistentem christianae unitati reuincere non debemus? numquid Paulus apostolus aliquando fuit cultor idolorum aut aliquando fuit in haeresi Epicureorum uel Stoico?um, cum quibus tamen eum nec puduit nec piguit de quaestione dei uiui et ueri habere sermonem? accipe, quid de hac re in eodem libro scriptum sit: Paulus autem cum illos Athenis expectaret, inritabatur spiritu suo intra se, uidens circa idola esse ciuitatem. disputabat igitur Iudaeis in synagoga et gentibus et colentibus et in foro per omnem diem ad eos qui aderant. quidam uero Epicureorum et Stoicorum philosophorum conferebant
Abbreviated transcription (Latin):
habendus sit quia ⁊ ip̃ẽ ezechiel inquis. ⁊ ałii apbe
cum uͥbis dei ad suum ppłm mitteb̾ant᷑. Isrlite scilic
ad iscłitas. ad ħ quo tibi fudeo. Iam quidem supͣ
cõmemoraui dnmn ipm̃ iħ̾m qui se imitandũ dusciꝑu¬
lis sbuit. non solum uideis. uerum etiam ꝓhiser.
⁊ saduceis ⁊ samaritanis. ⁊ ip̃i dẏabolo sncipi omi¬
ꝵ legatur. Iudeus aut̃ quidam apollo nomine
asexandrinus gen̾e deuenit ephesum potens ĩ
scͥpturis. Hic cathezizatus uiam domini erat¬
⁊ feruens spiritu lequebatur. ⁊ docebat u̾issime
que iuxͣ iħ̾m: sciens solum baptismũ ioh̾is. H
etiam ceꝑat fiducialit̾ ag̾e̾ in synagoga. QQuem
cum audissent aquila ⁊ priscilla assumpserunt eũ
⁊ c̾cuis illi exposuerunt iuam diũ. Uolente aũ illo
ire in achaiam: exhortati frẽs scͥpserunt discipulis
ut eum reccꝑent. QQui cum ueuisset. multum con¬
tułit hiis qui ibi crediderant. Nehem̃ter enĩ uide¬

Expanded text:
habendus sit, quia et ipse Hiexechiel, inquis, et alii prophetae habendus sit, quia et ipse Hiexechiel, inquis, et alii prophetae eum uerbis dei ad suum populum mittebantur, Israhelitae scilicet ad Israhelitas . Ad haec quoque tibi respondeo. iam quidem supra commemoraui dominum ipsum Iesum, qui se imitandum discipulis praebuit, non solum Iudaeis, uerum etiam Pharisaeis et Sadducaeis et Samaritanis et ipsi diabolo principi omnium legatur: Iudaeus autem quidam Apollo nomine, Alexandrinus genere, deuenit Ephesum, potens in scripturis. hic catechizatus erat uiam domini, et feruens spiritu loquebatur et docebat uerissime quae iuxta Iesum, sciens solum baptismum Iohannis; hic etiam coeperat fiducialiter agere in synagoga. quem cum audissent Aquila et Priscilla, assumpserunt eum et certius illi exposuerunt uiam domini. uolente autem illo ire in Achaiam exhortati fratres scripserunt discipulis ut eum reciperent. qui cum uenisset, multum contulit his qui ibi crediderunt; uehementer enim Iudae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ siuerantem d icit eẽ oportere uxx doctrmam fideł
ubi ut potens sit inquid exhrtari idectlia sana
⁊ cont᷑ dicentes redargile. Sunt enĩ multi ñ ib.¬
diti. uamłoqui. ⁊ mentis seductores. maxime qui
et cͥumtisione sunt: quos oportet refelli.⁊⁊ don er¬
go solos qui ge cͥtimaicisione sunt. S eos maxune ta¬
ses eẽ ait. Optere tamen in dect̾na sana redergni
refelliqr ab epo uanisoquos ⁊ mentis seduitores ⁊̃¬
dubitata sceptione firmauit. Unde hoc etam mͣ
stats quid abstirepis. cur ꝓhibes: cur rep̾hendis. E¬
ne obidire oꝑtet an dõ: ⁊ Sisi forte ista quida me
tantiur que in lege mandata sunt. ꝑpłi doceautꝰ Ibi
etum forsitan putas corripiendos ⁊ cõuncendos
eẽ diu̾sa sentientes. Ut unusquisq dectorũ suoriun
tantĩlmodo disputando ⁊ p̾dicando emendex erorẽ.
Si quid aũt talem cum eis qui foris sũt ag̾e insfite¬
nt. tunc animosus. tunt contenciosus. ił fitigiosus

Expanded text:
t, etiam perseuerantem dixit esse oportere iuxta doctrinam fidelis uerbi: ut potens sit, inquit, et exhortari in doctrina sana et contradicentes redarguere. sunt enim multi non subditi, uaniloqui et mentis seductores, maxime qui ex circumcisione sunt, quos oportet refelli. non ergo solos qui ex circumcisione sunt, sed eos maxime tales esse ait; oportere tamen in doctrina sana redargui refellique ab episcopo uaniloquos et mentis seductores indubitata praeceptione firmauit. unde hoc etiam mistas, quid obstrepis, cur prohibes, cur reprehendis? tibine oboedire oportet an deo? Nisi forte ista, quae a me tantum quae in lege mandata sunt populi doceantur. ibi enim forsitan putas corripiendos et conuincendos esse diuersa sentientes, ut unusquisque doctor • suorum tantummodo disputando et praedicando emendet errorem, si quid autem tale cum eis qui foris sunt agere institerit, tunc animosus, tunc contentiosus uel litigiosus