comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angelos in albis sedentes.uinũ
ad capud et unũ ad pedes:. ubi
positũ fuerat corpꝰ iħii. Quicd
est qđ in loco dñici corporis duo
angeli uident᷑. unꝰ ad capud.atq
alius ad pedes sedens. nisi quod
latina lingua angelus nuntiꝰ
dicit᷑. et ille ex passione sua nun¬
ciandus erat. qͥ et deus est ante
secula. et homo in fine scłorũ.
Quasi ad capud sedet angelus.
cũ ꝑ apłos p̃dicatur. quia in pͥn¬
cipio erat uerbũ. et uerbũ erat
apud dm̃. et deus erat uerbũ:
et quasi ad pedes sedet angelus
cum dicitur. uerbũ caro factũ
est. et habitauit in nobis. Possu¬
mꝰ etiã ꝑ duos angelos. duo testa¬
menta cognoscere: unũ pͥus et ali¬
ud seque̾s. Qui uidelicectangeli.
ꝑ locũ dñici corꝑis. sibimet
sunt coniuncti. qͥa nimirũ utͣq
testam̃ta. dũ pari sensu. incar¬
natũ. ac mortuũ. ac resurrexisse
dñm nuntiant: quasi testam̃tũ
pͥus ad capud. et cestam̃tũ pos¬
terius ad pedes sedet. Unde

Expanded text:
ntes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod in loco Dominici corporis duo angeli videntur, unus ad caput, atque alius ad pedes sedens, nisi quod Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum? Quasi ad caput sedet angelus, cum per Apostolum dicatur, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quasi ad pedes sedet angelus, cum dicit: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Possumus etiam per duos angelos duo Testamenta cognoscere, unum prius, et aliud sequens. Qui videlicet angeli per locum dominici corporis sibimet suut conjuncti, quia nimirum utraque Testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi Testamentum prius ad caput, et Testamentum posterius ad pedes sedet. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
redempta. uel alia eiꝰ discipula.
a lectulo iacentis abcesserant. et
ecce subito in platea. ante ȩiusdẽ
cellulȩ hostiũ. duo chori psallen¬
tiũ consticerunt. et sicut se dice¬
bant sexuis exuocib discreũisse:
psalmodiȩ cantꝰ dicebant uiri. et
feminȩ respondebant. Cumq ante
fores cellule. exhiberent᷑ celestes
ex sequiȩ: sancta illa anima carne
soluta est. Qua ad celũ clucta.
quanto chori psallentiũ altius ascen¬
debant. cainco cepit psalmodia le-¬
niꝰ audiri. qusq et eiꝰdem psalmodiȩ
sonit᷑. et odoris suauitas elongata
finiret᷑. Hec gͥ quã diu uixit in cor¬
pore. qͥs illã haberet in honore:
Indigna cunctis: om̃ib despecta
uidebat᷑. Quis ad illã accẽdere. qͥs¬
ad illã uenire dignaret᷑ : Sed late

Expanded text:
Redempta et alia ejus discipula Redempta et alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut ipsae se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur?
Abbreviated transcription (Latin):
dinis ingredientis sonit̾ audiri: hosti¬
um cellule concuti: ac si ingredien¬
tiũ curba p̃meret᷑. Atq ut dicrbans.
intrantiũ multicudinẽ senuebã ħ
nimictate timoris et luminis iundere
l p̃ocerant. qͥa carũ oculos et pauor
epresserat:. et ipsa tanti lum iniscla¬
itas reuerberabat. Quã lucẽ ꝓtinꝰ
niri est odoris fraglantia subsecu
a. ut earũ animũ. quia luxemissa
terruerat. odoris suauitas refouẽ¬
ret. Sed cũ iuĩ claritatis illius fer¬
re non possent: cȩpit eadem romu¬
la ad sistentẽ et trementẽ redemptã.
suoꝵ moꝵ magistrã. blanda uoce
consolari dicens. Noli tiniere mat̃:
non morior mͦ. Cumq hoc crebro
diceret. paulatĩ lux quȩ fuerat
emissa. sub tracta est: s is qͥ subse¬
cutꝰ est odor remansit. Sicq dies
secundus et terciꝰ. transiit: ut asꝑsa
fraglantia odoris remanẽret. Nocte
g quarta: ean. dẽ magistrã suã iterũ
uocauit. Qua ueniente: uiaticũ
peciit et accepit. Necdũ uͦ. eadẽ

Expanded text:
dinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ mollibus uestitũ : Ecce
qͥ mollib uestiunt᷑: in domibus
regũ sunt. Cameloꝵ etenĩ pilis
tur. Et quid est dicere. ecce qͥ mol¬
lib uestiunt᷑ in domib regum
sunt. nisi aꝑta sententia demons¬
trare. qͥa non celesti.s terreno reg¬
no militant. hii qui pro deo ꝑpeti
asꝑa fuigiunt. et solis ex terioribus
dediti. presentis iudȩ mollitiem et
delectatdonẽ querunt: Nemo gͦ
ex istimet influxii. atq studio pre¬
ciosarũ uestiũ peccatũ deesse: quia
si hocculpa non esset. nullomͦa
ioħem dñs de uestimenti sui as¬
peritate laudasset. Si hoc culpa
non esset: nequaquã petrus apłs
um appetitu conpesceret dicens.
Non in ueste preciosa. Pensate
gͦ que culpasit. hoc etiam uiros
appetere.a quo curauit pastor
eccłiȩ et feminas ꝓhibere. Qũa¬

Expanded text:
Hominem mollibus vestitum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt. Camelorum etenim pilis tur. Et quid est dicere: Ecce qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt, nisi aperta sententia demonstrare quia non coelesti, sed terreno regi militant hi qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationem quaerunt? Nemo ergo existimet in fluxu atque studio vestium peccatum deesse, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Si hoc culpa non esset, nequaquam Petrus apostum appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa . Pensate ergo quae culpa sit hoc etiam viros appetere, a quo curavit pastor Ecclesiae et feminas prohibere.
Abbreviated transcription (Latin):
Per cẏatos uͦ parua atq angusta
scientia designat᷑. Alius doctrina
ueritatis plenꝰ audientiũ mendes me¬
briat. ꝑ hoc gͦ quod dicit: ꝓfecto
phialam porrigit. Alius quod sen
ut cũq denuntiat: ꝓfecto ꝑciatũ gus¬
tũ prebet. Indei gͦ cab̾naculo. idest
in scã ȩccła positi. si ꝑ doctrine sapien¬
tiam. ministrare phẏalas minime¬
pocestis: inquantũ ꝓ diuma largitate
sufficitis. ꝓximis ur̃is. boni uerbi ciatoᷤ
date. In quantũ uos ꝓfecisse pensatis
etiamia lios trahite: in uia dei habere
sotios desiderate. Si quis urm̃ fr̃s ad
forũ. aut fortasse ad balneũ ꝑgit. quõ
ociosum esse considerat: ut seoũ ueni¬
at inuitat. Ipsa gͦ terrena actio uos
ur̃a conueniat. et si ad dm̃ tenditis.
curate. ne ad eũ soli ueniatis. Hinc
enĩ scriptũ est. Qui audit. dicat ue¬
ex hortationis reddat. Et fortasse pa
non habet: sed mauis est quod tͥbiiere
ualet. qͥ linguã habet. Plus est enĩ

Expanded text:
per cyathos vero parva atque angusta per cyathos vero parva atque angusta designatur scientia. Alius, doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat. Per hoc ergo quod dicit profecto phialam porrigit. Alius explere utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In Dei tabernaculo, id est in sancta Ecclesia positi, si per doctrinam sapientiae ministrare phpotestis, in quantum pro divina largitate sufficitis, proximis vestris boni verbi cyathos date. In quantum vos perfecisse existimatis, etiam alios trahite, in via Dei habere socios desiderate. Si quis vestrum, fratres, ad forum aut fortasse ad balneum pergit, quem otiosum esse considerat, ut secum veniat, invitat. Ipsa ergo terrena actio vos vestra conveniat, et si ad Deum tenditis, curate ne ad eum soli veniatis. Hinc enim scriptum: Qui audit, dicat vereddat exhortationis. Et fortasse pan non habet, sed majus est quod tribuere valet qui linguam habet. Plus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
quã explet inoꝑatione. Altũ quippe
nomen est. sed uita nomine inferi
uocant᷑ : ꝓpħa attestante quiait.
Labia sacerdotis custodiunt sci¬
quia angłs dñi exercituũ est. Sed
huiꝰ alcitudinẽ nominis : etiam uos
si uultis. potestis mereri. Nam unus¬
quisq ur̃m in quantũ sufficit. in ꝗͣtũ
grãm suꝑne aspirationis accepit.
si a prauitate ꝓximũ reuocat. si ex¬
hortari ad bene oꝑandũ curat. si
ȩternũ regnũ. uel supplitiũ erran¬
ti denuntiat. cũ uerba scẽ adnunti¬
ationis inpendit: ꝓfecto angelus
existit. Et nemo dicat admonere non
suffitio. ex hortari idoneus nonsum.
Quantũ potes exibe. ne male serua¬
cũ quod acceꝑas : in tormento ex iga¬
ris. Neq enĩ plusquã unũ talentũ
acceꝑat: qũihot. fabscondere magis
studuit quã erogare. Et scimꝰ qd̾ in
tabernaculo non solum phẏalȩ. sed
precipiente dño etiam ciati facti sunt.
ꝑ phialas qͥppe. doctrina exub̾ans

Expanded text:
quam explet in operatione. Altum quidem quam explet in operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferiovocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt sciquia angelus Domini exercituum est . Sed hujus altitudinem nominis, etiam vos, si vultis, potestis mereri. Nam unusquisque vestrum in quantum sufficit, in quantum gratiam supernae aspirationis accepit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum sanctae annuntiationis verba impendit, profecto angelus existit. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes exhibe, ne male servatum quod acceperas in tormentis exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimus quod in Dei tabernaculo non solum phialae, sed, praecipiente Domino, etiam cyathi facti sunt . Per phialas quippe doctrina exuberans,
Abbreviated transcription (Latin):
sed rigore asꝑe inuectionis incre¬
pauit. dicens. Genimina iupera¬
rũ. qͥs uobis demonstrauit fũgere
a uentura ira: Unde ꝑ salomonẽ
dicit᷑. Uerba sapientũ quasi sti¬
muli: et sicut claui maltũ defixi.
Clauis. qͥppe atq stimulis. sapientiũ
uerba conꝑant᷑: qͥa culpas delinquen¬
tiũ nesciunt palpare sed pungere
Sed quid existis in deserco uidere:¬
ꝓpħam: Etiam dico uobis et plus¬
quã ꝓpħam. Propħe qͥppe ministe¬
riũ est. uentura dicere : non etiam
demonstrare. Ioħesuͦ plusquã ꝓpħa
est. qͥa eũ quẽ precurrendo nunti¬
auerat: etiam ostendendo nuntia¬
huic impar eeᷤ ꝑhibet᷑ iam quid di
ci possit digne audiamꝰ. Sequitur.
Hic est de quo scriptũ est. Eccemit¬
to angłm meũ ante faciem tuam:
qͥ preparabit uiam tuam ante tẽ.
Quod enĩ grece angłs. hoc latine
nuntius dicit᷑. Recte gͦ qͥ nuntiare
suꝑnũ iudicẽ mittit᷑. angłs uo¬
cat᷑: ut dignicatẽ seruet in nomine.

Expanded text:
igore asperae invectionis increpavit, dicens: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a ventura ira? Unde et per Salomonem dicitur: Verba sapientium quasi stimuli, et sicut clavi in altum defixi . Clavis quippe atque stimulis sapientum verba comparantur, quia culpas delinquentium nesciunt palpare, sed pungere. 5. Sed quid existis videre in desehetam? et jam dico vobis et plusquam prophetam. Prophetae quippe ministerium est, ventura dicere, non etiam demonstrare. Joannes ergo plusquam propheta est, quia eum, quem praecurrendo prophetaverat, etiam ostendendo nuntiahuic impar esse perhibetur, jam quid digne dici possit audiamus. Sequitur: Hic est de quo scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te . Quod enim Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo qui nuntiare supernum judicem mittitur angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
sit nesciat: quẽ ipsũ esse ꝓpħando.
baptitando. ostendendo clamaue¬
rat. Sed hec citiꝰ questio soluit᷑
si rei gestȩ tempꝰ et ordo pensatur.
Adiordanis enĩ fluenta positꝰ. qͥa
ipse redemptor mundi esset asse
mundi redemptorẽ dubitat. sed
querit ut sciat. si is qͥ ꝑ se in mun-¬
dũ uenerat: ꝑ se etiã ad inferni claus¬
tra descendat. Quẽ enĩ p̃currenᷤ
mundonunciauerat. hunc morien¬
do. et ad inferos p̃currebat. Ait enĩ.
Tues qͥuenturus esanaliũ expec¬
tamꝰ : Ac si aꝑte dicat. Sicut pro
hõib nasci dignatꝰ es. anetiam
ꝓ hominib mori digneris insinua:
ut qͥ natiuitatis cuȩ p̃cursor extrti
morcis etiã p̃cursor fiam: et uen¬
turũ inferno te nũtiẽ. quẽ iam
uenisse mundo enuntiaui. Unde
et in qͥ sitꝰ dñs. enumeratis potenciȩ
sue miraculis: de mortis suȩ hu
militate respondit dicens. Ceci
uident. claudi ambulant: leꝑsi
mundant᷑. Surdiaud iunt. mor

Expanded text:
esse prophetando, baptizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset assermundi Redemptorem dubitet, 1453 sed quaerit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat per se etiam ad inferni claustra descendat. Quem enim praecurrens mundo nuntiaverat, hunc moriendo et ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
runt: angelis hospicio receptis.
Hinc petrus ait. hofpitales in¬
uicẽ: sine mͣmuratione. Hinc ip¬
sa ueritas dicit. hospes fui:
tis studio seruiebat. Cũq cotidie
ad mensam suã ꝑegͥnos susciꝑet:
qͣdam die ꝑegͥnus quidam inter
alios uenit. ad mensam ductꝰ est.
Cũq pat̾familias ex humilicatis
consuetudine. aquã uellec in eiꝰ
manib fundere. conuersus ur¬
ceũ accepit. s repente eũ in cuiꝰ ma¬
nib aquã fundere uolebat. non
inuenit. Cumq hoc factũ. secũ
ipse miraret᷑: eadem nocte ei dñs
ꝑ uisionẽ dixit. Cẽteris diebus
me in m̃bris meis: hesterno aut̃
die me in memet ipso suscepisti.
Ecce in iuditio ueniens dicet: qđ
uni ex minimis meis fecistis. mͥ fe¬
cistis. Ecce ante iuditiũ. cũ ꝑ ñ
bra suscipit᷑. susceptores suos etiã
ꝑ semetipsũ reqͥrit: et tam̃ nos
ad hospitalitatis grãm pig sum̃.
Pensate fr̃s: quanta hospitalitatis
s ut ꝓpͥos recipiat ad regnũ:¬

Expanded text:
runt quidam angelis hospitio receptis. runt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: hospitales inuicem sine murmuratione ipsa ueritas dicit: hospes fui litatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis sed ut proprios recipiat ad regnu
Abbreviated transcription (Latin):
lantib in uia. ñ qͥdẽ credentib.
s cam̃ de se loquentib dñs appa¬
ruit. s eis spẽm quã recognoscerent
non ostendit. Noc gͦ egit foris in
occulis corporis: quod apud ipsos
agebatur intꝰ in occulis cordis. Ip¬
si nãq apud semetipsos: intꝰ et ama¬
bant et clubitabant. S is aut̃ dñs
foris et p̃sens aderat: et qͥs esset non oł¬
tendebat. De se gͦ p̃sum̃tib p̃sen¬
tiam exibiit. s de se dubitantib.
cognitionis suȩ spẽm abscondit.
Uerba qͥdem contulit. duriciã in¬
tellectus increpauit. scͥy curȩ sacrȩ
misteria q̃ de s iͤpso erant aperuit. et
gͥnus erat afide: ire se longiꝰ finxit.
fingere nãq conponere dicimꝰ:
unde et compositores luci figulos
uocamꝰ. Nichil gͦ sinplexuericas
ꝑduplicitatẽ fecit. sed tatẽ se exi

Expanded text:
 in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et grinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se ei
Abbreviated transcription (Latin):
lentiũ: studiosa ualde. ad continu¬
e orationis usum. S quia plerũq
hii quos iamꝑfectos homines esti¬
mant. ad huc moculis sũmi opi¬
ficis. aliqͥd inꝑfectionis habent:
sicut imꝑiti homines. nec dum
ꝑfecte sculta sigilla conspicimꝰ.
et iam quasi ꝑfecta laudamus:
Quȩ adhuc arcifex considerat et
ea quã greco uocabulo medici pa¬
ralisin uocant. molestia corꝑali
ꝑcussa est. O ulcisq annis inl¬
lo decubans: penȩ omĩ iacebat
bror officio destituta. Nec tam̃
eadem eiꝰ mentẽ ad impatienti
flagella ꝑduxerant. ⁊ Iam ipsa.
detͥmenta menbroꝵ. facta fuei.¬

Expanded text:
lentium, studiosa valde ad continulentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam perfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc artifex considerat et ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans pene omnium jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fue
Abbreviated transcription (Latin):
nescimꝰ. Om̃s gͦ uenerandi sunt.
Taitoq necesse est ut om̃ib te
humiliare debeas: quanto qͥs sit
bene is qͥ presto est frat̃ et cũpres¬
bit̃ m̃s. speciosus nouit. Eodem
cempore. qͦ monasteriũ petii. anꝰ
quedã redep̃ca nomine. in sancti¬
moniali habitu constituta: in
urbe hac uixca beatȩ mariȩ semꝑ
uͥginis ȩccłam manebat. Nec illiꝰ
hirunclinis discipula fuerat: que
magnis uͥtutib pollens. suꝑ pre¬
nestinos montes uitã heremiticã
duxisse factebat᷑. Nuic duȩ in eodẽ
habitu discipulȩ aderant. una
noĩe romula: et altera quȩ nunc
ad huc suꝑest:. quã qͥdem facie scio:
s nomine nescio. Tresitaq hȩȩ in
uno habitaculo conmanentes.
morũ qͥdem diuitiis plenã: sed
tam̃ reb pauꝑem uitam ducebant.
Nec autẽ quã p̃fatus sũ romula:
aliam quã p̃dixi conliscipulam
suam. magnis uide meritis ante ibat.
obedientiȩ. custos oris sui ad si¬

Expanded text:
nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, quanto quis eorbene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. obedientiae, custos oris sui ad si
Abbreviated transcription (Latin):
tuñ. quando patroni sunt qͥ pecuis.
Nolite gͦ miscdiȩ cempora ꝑdere:
nolite accepta remeclia dissimu¬
lare. Ance suppliciũ: cogitate de
supplicio. Cum quoslibet in hoc
inuudo abiectos aspicitis. etiam¬
si qua reprehensibilia eoꝵ esse
uideant᷑. nolite despicere. quia
fortasse quos moꝵ infirmitas uul¬
nerat. medicina pauꝑtatis curat.
Quor. siqua sunt talia que debe¬
ant uire rep̃ hendi. hec siuultis
adusũ ur̃ȩ mercedis inflectitis: ut
ex ipsis eoꝵ uitũs cumulent᷑ uobis
incrementa pietatis. quatinꝰ panem
parit̃ decis et uerbũ. Panẽ refectio¬
nis: cũ uerbo correptionis. Et duo
auobis alimenta ꝑcipiant. qͥ unũ
querebant. dũ et exteriꝰ cibo. et
interiꝰ sacient᷑ eloqͥo. Pauꝑ gͦ cũ
rep̃hensibilis cernit᷑. moneri debet:¬
et despici non debet. Si uͦ rep̃ hensi¬
onis nichil habet: uenerari sũmoꝑe
sicut intercessor debet. S ecce iam¬
mulcos cernimꝰ: qͥ cuiꝰ sint meriti

Expanded text:
timur, quando patroni sunt qui petunt. timur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, nolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Quorum si qua sunt talia quae debeant jure reprehendi, haec, si vultis, ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus panem pariter detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis; et duo a vobis alimenta percipiant qui unum quaerebant, dum et exterius cibo, et interius satiantur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet, despici non debet. Si vero reprehensionis nihil habet, venerari summopere sicut intercessor debet. Sed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ex mortuis resurrexerit. cre¬
.i. qͥa hii qui uiliora legis pre
mplere negligunt. saluatoris
mandatis alciorib obedire ꝗͣdo
ui.alescuntͦ Et nimirũ constat
cuiꝰ implere dictarenuunt:. ei
cuł dub io credere recusant. Nec nos
e ipsareigeste consideratione dixisse
ufficiat. S uos fr̃s pm̃i. et reqͥem
azari. et penã diuitis cognoscentes.
ollert̃ agite. culparũ ur̃arũ int̾ees¬
sores querite. atq ad uocatos uobis
indiẽ uiditii pauꝑes ꝓcurate. M ultos
et enĩ nẽ lararos habetis. ante ianu¬
as urãs iacente. atq his indigent.
q̃ uobis iam saciatis cocidie de m̃¬
sa cadunt. Uerba sacrelectionis
debent nos instruere: ad implenda
mandata pietatis. Cotidie lara¬
rũ siquerunꝰ in uenimꝰ: cocidie
lazarũ et sinon querimꝰ cernimꝰ.
Ecce in portiine se pauꝑes offeruis.
rogant nos: qͥ cunc ꝓ nobis interces¬
sores ueniant. Certe nos omĩno ro¬
gare debiumꝰ: et tam̃ rogamur.
Uicdete sinegare debemꝰ quod pe¬

Expanded text:
s ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat. 10. Sed vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, solerter agite, culparum vestrarum intercessores quaerite atque advocatos vobis in die judicii pauperes procurate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda mandata pietatis. Quotidie Lazarum, si quaerimus, invenimus; quotidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debuimus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod pe
Abbreviated transcription (Latin):
et aliud quodlibet agere nequa
ualebat. Nocte gͥ quadã. eamo.
redẽptã quã p̃fatꝰ sũ. que utras
discipulas suas. filiarũ loconutͥe bat
uocauit dicens. Mat̃ ueni: mater
uenu Quȩ mox cũ alia eiꝰ condisci¬
pula surrexit. sicut utrisq referen¬
tib. et multis res eadem claruit:
ec ego qͦ in eodẽ tempore agnoui.
Cũq noctis medio. lectulo iãcentis ad¬
sisterent: subito cel itꝰ lux emissa.
om̃e illiꝰ cellule spatiũ in pleuit.
Et splendor cantę claritatis emicuit.
ut corda adsistentiũ. inestimabili
pauore ꝑstringeret: atq ut post ipse
referebant. ome in eis corpꝰ obrigesce¬
ret. et insubito stupore remanerent.

Expanded text:
et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent.
Abbreviated transcription (Latin):
cestet᷑ illis. ne et ipsi ueniant in
candũ est: ardenti diuiti quanta
ad supplitiũ cumulant᷑. Ad penã
nãq suã: ei et cognitio seruat᷑. et
memoria. Cognoscit enĩ lararũ
de pauꝑe non esset: si hunc in retri¬
butione non cognosceret. Et ꝑfecta
pena in igne non e̾e̾t. si non in hoc
quod ipse patit᷑. eciam in suis cime-¬
ret. Ut gͦ peccatores in supplicio am¬
pliꝰ puniant᷑. et illoꝵ uident glam
qͦs contẽpserunt: et de illoꝵ. etiã
pena corquent᷑ quos inutilit̾ ama-¬
uerunt. Credendũ uͦ est. quod
ante retͥbutionẽ extremi iuditiĩ.
iniusti in reqͥem qͦsdã iustos conspi-¬
tiunt: ut eos uidentes in gaudio. ñ

Expanded text:
testetur illis, ne et ipsi veniant in tandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaud
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris sui claritatẽ uident. i
mereatura agit᷑. qd uidere non
sint. Petenti autẽ diuici utl¬
rus mittat᷑ : abraham ꝓcinꝰ respo¬
dit. Habent moy sen et ꝓpħas: au¬
ant illos. Sed qͥ dĩ uerba despex
rat: hec audire suos sequaces non¬
posse estimabat. Unde et respon¬
dit dicens. Non pat̾ mi : s siqͥs ad¬
eos ex mortuis ierit credent. Cui mor
ueraci sententia dicit᷑. Si moysem
et ꝓpħas non audiunt: neq si quis
ex mortuis resurrexerit credent ei.
qͥa nimirũ qͥ uerba legis de spiti
unt. redemptoris p̃cepta qͥ ex mor¬
tus resurrexit. quamto subtiliora
sunt. camto hec difficiliꝰ implebuis
Minꝰ est enĩ qͥcqͥd ꝑ legem dicitur.
quã hoc quod ꝑ dnm iubetur. Il¬
la enĩ daridecimas p̃cepit: redẽp¬
omĩa dimittiiubet. Illa peceata
carn is resecat: redemptor uero nĩ
illicitas etiã cogitationes dã pat.¬

Expanded text:
Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimmortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem dicitur , 1659 quam hoc quod per Dominum jubetur. Illa enim dari decimas praecipit, Redempomnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes et
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Tantoq maiores ȩreptori suo
grãs referant: quando uident in
aliis quod ipsi ꝑpeti. sie̾e̾nt relicti
potuerunt. Nec illam tante beati¬
tudinis claritatẽ. apud iustoꝵ ani¬
mũ fuscat aspecta pena reꝓboꝵ :
qͥa uͥ iam conpassio miseriȩ non
erit. minuere ꝓculdubio beator
leticiã non ualebit. Quid autẽ
mirũ. sidũ iusti in iustoꝵ dor-¬
menta conspitiuint. hoc eis eue¬
niat in obseqͥo gaudior. quãdo
et in pictura niger color substernit᷑.
ut albus uel rubeus. ampliꝰ clarior
uideat᷑ : Sicut dictũ est
bonis sua gaudia excrescun
plena sufficiant. mala tam̃ r

Expanded text:
runt, tantoque majores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procullaetitiam non valebit. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniat in obsequium gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescuntplene sufficiant, mala tamen r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphȩ recipiet: qui ꝙ si spũ pro-¬
phetiȩ plenus suit. hoc tamen an¬
ce dei oculos exibuit. quod adiu¬
uit. Hinc est quod de quibus dã
dicitur. Pro nomine enĩ apĩ ꝑfecti
sunt: nichil accipientes agentili¬
b Nos gͦ debemꝰ susciꝑe eiꝰ modi:
ut cooperatores simꝰ ueritatis
Quienim spiritalia dona haben¬
tib. cemꝑoralia subsidia tribuit:
in ipsis donis spiritalib coope-¬
rator existit. Nam cũ pauci sint
qͥ spiritalia dona ꝑcipiunt.ꝙ.
mulci qͥ reb tempora libus ha-¬
bundant. ꝑ hoc sediuites uirtu¬
tib pauperũ inserunt: quod
eisdem pauperib de suis diuituĩs
solatiant᷑. Unde cũ ꝑ ysaiȩ uo-¬
cẽ dñs derelicte gentilitati
id est sc̃ẽ eccłȩ.spiritalium
ututũ merita. tamquã deser-¬
to.arbusta ꝑmitteret: ulmũ
quoq pariter ꝑmisit dicens. Po¬
nam desertũ instagna aquarũ:
ꝙ terrã inuiam in riuos aqua-¬
rũ. Dabo in solitudine cedrũ

Expanded text:
prophetae accipiet qui etsi spiritu proprophetae accipiet qui etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante Dei oculos exhibuit, quod adjuvit. Hinc est quod de quibusdam dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum
Abbreviated transcription (Latin):
merces de ꝓph̃a. a liud merces ꝓpħȩ.
atq aliud merces de iusto. aliudiner¬
ces iusti. Quid est enĩ dicere mer-¬
cedem ꝓphȩ accipiet. nͥ qͥa is qui
ꝓph̃am sua largitate sustentat.
quamius ipse ꝓphetiam non ha¬
beat. apud omĩpotentẽ tam̃ dnm
ꝓphetiȩ premia habebit : Iste
enĩ fortasse iustus est. et quanto
in hoc mundo nichib possidet.
maiorẽ habet. hunc dum ille
sustentat. qͥ in hoc mundo aliqͥd
possidet. et fortasse adhuc pro
iusticia loqͥ libere non presumit.
iusticie ilbꝰ libertatẽ sͥ participẽ
facit. ut cum eo parit̃ iusticiȩ pre¬
mia recipiat. quem sustentando
iuuit: quatinꝰ eandẽ iustitiam
libere loqui potuisset. Ille ꝓphe
alimento: et si corpꝰ non reficit᷑.
certũ est quod uox ipsa sub tra-¬
hat᷑. Quigͦ alimentũ ꝑphetę
ꝓpt̃ hoc quod ꝓpħa est tribuit:
ꝓphetiȩ illiꝰ uires ad loquendũ
dedit. Cum ꝑpħa gͦ mercedem

Expanded text:
merces de propheta, aliud merces prophetae, merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortjustitia loquendi libere non praesumit, justitiae illius libertatem sibi participem facit, ut cum eo pariter justitiae praemia recipiat, quem sustentando adjuvit; quatenus eamdem justitiam libere loqui potuisset. Ille spirialimento; et si corpus non reficitur, certum est quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc quod propheta est, tribuit, prophetiae illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
cordiȩ oꝑa ualeant: cũ ad fructꝰ
dignos penitentiȩ ipsa pre ceteris
precipiunt᷑. Hinc etiam ꝑ semet¬
ipsam ueritas dicit. Date ȩlemo¬
sinam: et ecce omnia munda sunt
uobis. Hinc rursus ait. Date: e
dabit᷑ uobis. Hinc scriptũ est. Ig¬
nẽ ardentẽ extinguit aqua. et ele¬
mosma resistit peccatis. N inc iterũ
dicit᷑. Conclude elemosinã in sinu
pauperis:&. hec ꝑ te exorabit. Hinc
bonꝰ pater innocentẽ filiũ admo¬
nec dicens. Si multũ tͥ fuerit. ha¬
bundant̃ tribue. si exiguũ suerit.
etiam exiguũ libenter stude in ꝑ¬
tiri. Ut autẽ quanta esset uirt̃
in continentia et susceptione indigen¬
tiũ redemptor nr̃ ostenderet: dixit.
Qui recipit ꝓpħam in nomine
ꝓpħe: mercedem ꝓpħe accipiet.
Et qͥ recipit iustũ in nomine
iusti. mercedem iusti accipiet.
Inqͥb uerbis notandũ est. qͥa non
ait mercedẽ de ꝓpħa. uel mercedẽ
de iusto: sed mercedẽ ꝓphȩ. et mer-¬
cedem iusti accipiet. Aluid est enĩ

Expanded text:
aleant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem extinguit aqua, et elemosina resistit peccatis. Hinc iterum dicit: Conclude ęlemosinam in corde pauperis, et hęc pro te exorabit! Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impertire! Ut autem, quanta esset virtus in continentia et susceptione indigentium, redemptor noster ostenderet, dixit: Qui recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ni dictum sit. derracua spinas
& tribulos germinabit tibiͥ qͥd
mirũ si sc̃ẽ ȩccłȩ illud ꝓmittit᷑.
quod peccanti homini pro pena
multiplicat᷑. Sed cedri signant᷑
nomine. hii qui uirtutes ꝙ signa
exibent in sua operatione: qͥ dicere
cũ paulo ualent. xpĩ bonꝰ odor su¬
mͦ deo. Quoꝵ corda. ita in ȩterno
amore so lidata sunt: ut ea iam
terren amoris putredo nulla
corrumpat. Per spinã uͦ signati
et mͦ eterna supplitia minaut᷑.
mͦ celestis regni gaudia promituuit:
corda audientiũ pungunt. sicq
mentẽ dolore conpunctionis per¬
forant: ut ab eoꝵ. oculis. quasi qui¬
dam sanguis anime. lacrime decur-¬
rant. M ẏrtus uͦ temperatiue uir¬
tutis est. ita ut dissoliita menbra
temperando restrigat. Quid
itaq ꝑ mẏrtũ. nͥ hii signati sunt
qͥafflictionib ꝓximorũ cõnpati
sciunt. eoꝵq tribulationẽ ꝑ conpas¬
sionẽ temperant: iuxca hoc quod
scriptũ est. grãs audẽ deo. qui con

Expanded text:
ctum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signatet modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui co
Abbreviated transcription (Latin):
nos pententie. In qͥbus uerbis no-¬
tandum est: qd amicus sponsi. non so¬
lũ fructus penitentiȩ. s dignos fruc-¬
tus penitentiȩ admonet esse facien-
aliud dignũ penitentiȩ facere. t
enĩ secundũ dignos penitentiȩ fru¬
ctus loquam᷑. sciendũ est. qͥa qͥsqͥs
illicita nulla cõmisit. Huic iure con¬
cedit᷑ ut licitis utat᷑.Sicq pietatis
oꝑa faciat: ut camen si noluerit ea
que mundi sunt non relinquat. At
siqͥs in fornicationis culpa. uel fortas¬
se quod est grauius in adulterio lap¬
sus est. tanto a se licita debet absci¬
dere. quanto se meminit.q illicita ꝑpe¬
trasse. Neq enĩ par fructus bonioꝑis
esse debet eiꝰ qͥ minꝰ. et eiꝰ qͥ amplius
deliquit. aut eiꝰ qͥ innullis. et eiꝰ¬

Expanded text:
poenitentiae ; quibus verbis notum est quod amicus Sponsi, non solum fructus poenitentiae sed dignos poenitentiae fructus admonet esse facaliud dignum poenitentiae fructum facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur 1520 ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen, si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis et e
Abbreviated transcription (Latin):
tendit: Ubi cũ aꝑtis celis. ministran¬
tib angłis. consedentibus apłis. in
sede maiestatis suȩ xp̃e apparuerit.
om̃s hunc et ȩlecti ꝙ reꝑbi pariter
uidebunt. ut et iusti de munere retͥ¬
butionis sine fine gaudeant. et in iusti
in ultione supplitũ in ꝑpetuo gemantͤ
Nam qͥa ad hoc hec sendentia incendit.
quod in exdremo examine ab omĩ carne
uidebit᷑. recte subiungit᷑. Dicebat
autẽ ad turbas: que exiebant ut bap¬
tirarent᷑ ab eo. Genimina uiperarũ.
qͥs ostendit uobis fugere a uentura
ira Wentura enĩ ira est. animaduer¬
satio ulcionis extremȩ: quã tunc fu¬
gere peccator non ualet. qͥnunc ad
penidentiȩ lamenta non recurrit.
Et notandũ qd̾ malȩ soboles. maloꝵ¬
parentũ actiones imittantes. genimina
uiperarũ uocant᷑ : qͥa ꝑ hoc qd̃ bonis
inuident. eosq ꝑsequnt᷑. quod qͥb¬
dam mala retͥbuunt. quod lesiones
ꝓximis exquirunt. qm̃ in his omib
pͥoꝵ suoꝵ carnaliũ uias secuntur:

Expanded text:
tis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorparentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
non se esse respondit. sed etiã corrigi᷑ã
calciamenti eiꝰ soluere. idest incarnatio¬
nis eiꝰ mysteriũ ꝑ scrutari. non se esse
dignũ ꝑhibuit. Eius esse sponsam
eccłam credebant: qͥ hunc qͥa ap̃c esset
estimabant. Sedait. Qui habet spon¬
sam: sponsus est. Ac si diceret. E go
non sum sponsus: sed amicus sponsi
sum. Nec ꝓpt̃ uocẽ suam:. sed inuoce
sponsi se gaudere ꝑhibebat. Quia
non ideo letabat᷑ incorde: q̃m apopu¬
lis humilit̃ audiebat᷑ loquens. s qͥa
ipse ueritatis uocẽ audiebat intꝰ ut lo¬
queret᷑ foris. Quod bene gaudiũ iple-¬
tũ dicit: qͥa qͥsqͥs de sua uoce gaudet.
plenũ gaudiũ non habet. A qͦ et sub
ditur. Illũ oportet crescere:. me autẽ
minui. Qua inre querendũ est. in qͦ¬
creuit xp̃c. in qͦmininutꝰ est ioħes:
nͥ qd̃ populus. ioħis abstinentiã ui¬
dens. remotũ hunc ab hominib esse
peccatores ambulantẽ incuens. non¬

Expanded text:
non esse se respondit, sed etiam corrigiam non esse se respondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens, sed quia ipse veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet. A quo et suditur: Illum oportet crescere, me autem minui . Qua in re quaerendum est in qcrevit, in quo minutus est Joannes, nisi quod populus Joannis abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus essepeccatores ambulantem intuens,
Abbreviated transcription (Latin):
re fuerant: quȩ consiliũ querebant.¬
Sequit᷑. Nesp̾ondens autẽ dicebat
illis. Quihabet duas tunicas: det
non habenti. Et qͥ habet escas si¬
milit̃ faciat. ꝑ hoc quod tunica plus
est necessaria usui nr̃o quã palliũ:
ad fructũ dignũ penitendiȩ ꝑtinet.
ut non solũ exteriora queq et mi¬
nus necessaria: s ipsa ualde nobis
necessaria. diuidere cũ ꝓximis debe¬
amꝰ: Scilicet uel escam. qua carna¬
lit̃ uiuimꝰ. uel cunicã qua uestimͣ.
Quia enĩ in lege scriptũ est. dili¬
ges ꝓximũ tuũ ficut ceppsium. minꝰ
ꝓximũ amare conuncit᷑: qͥ non cũ
eo innecessitate illius etiam ea
que sͥ funt necessaria partit᷑. Iocir¬
co gͦ de diuidendis cum ꝓrimo dua-¬
bus cunicis dat᷑ preceptũ. qͥa hoc
de una dici non potuit: quia suma
diuidit᷑. nemo uestitur. In clunidia
quippe tunica. et nudus remanet qͥ
accepit: et nudus qͥcledit. Interhec¬

Expanded text:
re fuerant, quae consilium quaerebanre fuerant, quae consilium quaerebant. Respondens autem, dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro, quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet. Ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut te ipsum, minus proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate illius etiam ea, quae sibi sunt necessaria, partitur. Idcirco de dividendis cum proximis duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit: / Quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet, qui accepit, et nudus, qui dedit. I
Abbreviated transcription (Latin):
tetͣ. Arbor huiꝰ mundi. est unuier¬
sum genꝰ humanũ. Securis uͦ est:
scilicedredemptor nr̃. qͥ uelut ex
te. Quȩ iudelicet securis iã. ad
radicẽ arboris posita est: qͥa ꝙ si
ꝑ pacientiã expectat. uidet᷑ tam̃
quid factura: Omĩs enĩ arbor non
faciens fructũ bonũ ex cidetur.
et in ignẽ mutet᷑ : qͥa unꝰ quisq per¬
uersus. paratã citiꝰ iehennȩ concre¬
ni oꝑis facere contempnit. Et notan¬
dum. quod securẽ non iuxta ramos
positã. sed ad radicẽ licit. Cum enĩ
maloꝵ filii tolluntur. qͥd aliud quã
rami infruc tuose arbons absci-¬
dunt᷑: Cum uͦ cota simul ꝓgenies
cũ parente collit᷑. infructuosa ar-¬
bora radice abscisa est: neiam rema-¬
neat. unde praua iterũ soboles suc¬
crescat. In qͥb ioħis baptiste uer-¬
bis. constat qd̃ audientiũ corda. cur¬
bata sunt. cũ ꝓtinꝰ sub infertur. Et
interrogabant eũ turbȩ dicentes.
Quid gͦ faciemꝰ : ꝑcusse enĩ cerro¬

Expanded text:
st. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex te. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam exspect Omnis ergo arbor non faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concrefructum facere contemnit. Et notandum quod securem non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terro
Abbreviated transcription (Latin):
Nec in merito lapidũ nomine gentes
significate sunt: qͥa lapides colu¬
erunt. Unde scriptũ est. Sii¬
les illis fiant qͥ faciunt ea.ꝙ. om̃s
qͥ confidunt meis. De quibus ni¬
mirum lapidib. filũ habrahe sus¬
citati sunt: qͥa ilum dura corda
gentiliũ in habrahe semine. idest
in xp̃o crediderunt. eiꝰ filii facti
sunt. cuiꝰ semini sunt uniti. Un¬
de ꝙ isoem gentib ꝑ egregiũ pre¬
dicatorẽ dicit᷑. Si autẽ uos xp̃i:
ergo habrahȩ semenestis. Si gͥ nos
ꝑ fidem xp̃i habrahȩ iam semen ex¬
istimꝰ. iudei ꝓpter ꝑfidiam. habra¬
hȩ filiĩ esse desierunt Quia uͦ in¬
illo die tremendi examinis bomi pa¬
rentes malis filus ꝓdesse non pos¬
sunt: testat᷑ ꝓpħa qͥ dicit. Noȩ &¬
daniel ꝙ iob si fuerint in medio eoꝵ.
uiuo ego dicit dñs ds̃. qͥa filiũ ꝙ.
filiam non liberabunt: s ipsi iusti¬
cia sua liberabunt animas suas.
Et rursum. quia boni filiĩ nichil
malis parentib ꝓsint. s ad reatũ

Expanded text:
Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Jam enillo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ lucra ꝑpenitentiam: quanto ÷ͥ¬
grauiora intulit dampna ꝑ culꝑam.¬
Sed iudei de generis nobilitate glo¬
riantes. idcirco se agnoscere percatores
nolebant: qa de habrahe stirpe des¬
cenderant. Quib recte dicit᷑. Et ne
ceperitis dicere: ꝑatrẽ habemꝰ habra

Expanded text:
rum lucra per penitentiam quanto graviora sibi intulit dampna per culpamSed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abr