comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cata inquit mea et peccata popłi. Quis huic euiden¬
tiȩ contradicit. nisi quem plus delectat defensare qͦd
sentit. quam quid sentiendum sit inuenire: Iob an¬
tem post tam magnum de illo iusticie testimonium
dĩ. quid dicat ipse uideamus. In ueritate inquit scio
quia ita ẽ. Quemadinodum inquit iustus erit homo¬
ante d̃m: Si autem uelit contendere cum eo. ñ pot̾it
obedire ei. Et paulo post.Quis inquit iudicio eius ad¬
uersabitur: Quod si fuero iustus: os meum impie
loquetur. Iterum paulopost. Scio inquit quia impu¬
nitum me ñdimittit. quia sum impius. quare ñ
sum mortuus: Quod si purificatus niue. et mundatꝰ
fuero mundis manibus. sufficient̃ in sordibus me tin¬
risti. Item in alio suo sermone: Quia conscripsisti in qͥt
adu̾sus me mala. et induisti me iuuentutis meȩ pec¬
cata. et posinsti pedem meum in ꝓhibitione: seruasti
om̃ia oꝑa mea. et in radices pedum meorum inspexi¬

Expanded text:
cata, inquit, mea et peccata populi mei. quis huic euidencata, inquit, mea et peccata populi mei. quis huic euidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit quam quid sentiendum sit inuenire? lob autem post tam magnum de illo iustitiae testimonium dei quid dicat ipse uideamus. in ueritate, inquit, scio, quia ita est. quemadmodum enim iustus erit ante dominum? si enim uelit contendere cum eo, non poterit obedire ei. Et paulo post: Quis, inquit, judicio ejus adversabitur? Quod si fuero justus, os meum impie loquetur. Iterum paulo post: Scio, inquit, quia impunitum me non dimittit. Quia sum impius, quare non sum mortuus? Quod si purificatus nive, et mundatus fuero mundis manibus, sufficienter in sordibus me tinxisti . Item in alio suo sermone: Quia conscripsisti, inquit, adversus me mala, et induisti me juventutis meae peccata, et posuisti pedem meum in prohibitione, servasti omnia opera mea, et in radices pedum meorum inspexi
Abbreviated transcription (Latin):
habentes peccatum. ñ tam̃ ꝓ se ipsis. s ꝓ imꝑfectis
et adhuc peccatoribus dicebant. dimitte nobis debi¬
ta nr̃a. sicut et nos dimittimus debitoribus nr̃is. ut
ꝑ hoc inquiunt qͦd dicerent nr̃a in uno ẽẽ corpore
demonstrarent.et illos adhuc habentes peccata. et
se ipsos qui iam carebant om̃i ex parte peccato.In
darele certe hoc ñ potest dici. qui ut credo tanquã
ꝓpha p̃uidens hanc aliquando p̃sumptionem fu'¬
turam. cum in oratione sepe dixisset. peccauimus. ñ
ita nobis exposuit.cur hoc dixerit. ut ab illo audire¬
mus. cum orarem et confiterer peccata populi mei
duo do meo. nec adhuc distinctione confusa ut eẽt
incertum ꝓpt̃ unius corporis societatem si diceret.
cum pectata nr̃a confiterer dño dõ nr̃o. s. omnino
tam distinete tanquiam de ista distinetione sata¬
gens. eamq maxime uehementq commendans. pec¬

Expanded text:
habentes peccatum, non tamen pro se ipsis, sed pro inperfectis habentes peccatum, non tamen pro se ipsis, sed pro inperfectis et adhuc peccatoribus dicebant: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ut per hoc, inquiunt, quod dicerent \'nostra\', in uno esse corpore demonstrarent et illos adhuc habentes peccata et se ipsos, qui iam carebant omni ex parte peccato. in Danihele certe hoc non potest dici, qui, ut credo, tamquam propheta praeuidens hanc aliquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut ab illo audiremus: \'cum orarem et confiterer peccata populi mei domino deo meo\', nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum propter unius corporis societatem. si diceret: \'cum peccata nostra confiterer domino deo meo\', sed omnino 2J tam distincte, tam quam de se ipsa distinetione satagens eamque maxime uehementerque commendans: pec
Abbreviated transcription (Latin):
genera p̃figurans. In noe quantum arbitror.
bernationem. in damele iustos continentes. in
iob iustos coniugales. et siquis ẽ. forte alius intellec¬
tus. de quo nunc non ẽ. necesse disquirere. Uerunta¬
men quanta isti iusticia p̃minuerint. et hoc ꝓpħico
et aliis diuinis testimoniis satis apparet. Nec ideo qͥs¬
quam sobrius dixerit ebrietatem ñ ẽẽ peccatum. que
tamen subrepsit tanto uiro. Nam noe sicut legimus
fuit aliquando ebrius: quanuis absit ut fuerit ebrio¬
sus. Daniel uͦ post orationem quam fudit dõ. de se iꝑ¬
so dicit. Cum orarem et confiterer peccata mea. et pec¬
cata populi mei. dño deo meo. Pꝑterea nisi fallor per
supra memoratum iherechielem cuidam suꝑbissimo
dicitur. Nunquid tu sapientior quam damel: Ne¬
q: hic dici potest quod quidam contra orationem
dñicam argumentantur.quia et si orabant eam
inquiunt et scĩ et ꝑfecti iam apłi. nullum omnino

Expanded text:
genera praefigurans: in Noe, quantum arbitror, genera praefigurans: in Noe, quantum arbitror, cclesiae gubernationem, in Danihele iustos continentes?, in Iob iustos coniugatos et si quis est forte alius intellectus, de quo nunc non est necesse disquirere. uerum tamen quanta isti iustitia praeeminuerint, et hoc prophetico et aliis diuinis testimoniis satis apparet. nec ideo quisquam sobrius dixerit ebrietatem non esse peccatum, quae tamen subrepsit tanto uiro; nam Noe, sicut legimus, fuit aliquando ebrius, quamuis absit, ut fuerit ebriosus. Danihel uero post orationem, quam fudit deo, de se ipse dicit: cum orarem et confiterer peccata mea et peccata populi mei domino deo meo. propterea, nisi fallor, per supra memoratum Hiezechielem cuidam superbissimo dicitur: numquid tu sapientior quam Danihel? neque hic dici potest, quod quidam contra orationem dominicam argumentantur, quia etsi orabant eam, inquiunt, sancti et perfecti iam apostoli nullum omnino
Abbreviated transcription (Latin):
peccati sp̃u renouetur. Q uod si m eo ñ fit: nichil ei ꝑ¬
derit pat̾ iustus. Spu enim iustus ẽ: quo eum ñ ge¬
nuit. Si autem fit: nichil ei oberit etiam pat̾ inustꝰ.
Iste enim gr̃a sp̃uali in sye nouitatis ȩt̃nȩ transitum
fecit: ille autem mente carnali totus in uetustate ꝑ¬
mansit. Non gcontrarium testimonium ẽ. qui nat᷑
tur. si dixerimus quia peccatum ñ habemꝰ nos ipsos
decipimus. et ueritas in nobis ñ est. Quandiu enĩ¬
homo quanuis totus spe iam. & iam in re ex parte¬
in regeneratione sp̃uali renouatus. adhuc tamen
portat corpus qͦd corrumpitur. et aggrauat animã:
quid quo ꝑtineat. et quid unde dicatur. etiam in u
no homine distinguendum ẽ. Nam ut ego arbitror.
ñ facile cuiquam scriptura dĩ tam magnum iusti¬
cie ꝑhibet testimonium quã trib famulis eiꝰ. noe.
daniel. et iob. quos iherechiel ꝓph̾a dicit ab immi¬
nente quadam iracundia di solos posse liberari.
in tribus utiq illis uiris.tria quedã hõiũ liberanda

Expanded text:
peccati spiritu renouetur. quod si in eo non fit, nihil ei proderit pater iustus; spiritu enim iustus est, quo eum non genuit. si autem fit, nihil ei oberit etiam pater iniustus; iste enim gratia spiritali in spem nouitatis aeternae transitum fecit, ille autem mente carnali totus in uetustate permansit. Non igitur contrarium testimonium est illud, qutur: si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos decipimus et ueritas in nobis non est, et ihomo quamvis totus spe jam, et jam in re ex parte regeneratione spirituali renovatus, adhuc tamen portat corpus quod corrumpitur et aggravat animam; quid quo pertineat, et quid unde dicatno homine distinguendum est. nam, ut ego arbitror, non facile cuiquam scriptura dei tam magnum iustitiae perhibet testimonium quam tribus famulis eius, Noe, Danihel et Iob, quos Hiezechiel propheta dicit ab inminente quadam iracundia dei solos posse liberari, in tribus utique illis uiris tria quaedam hominum liberanda
Abbreviated transcription (Latin):
eandem grãm suam.ne facilitatem in om̃ibus asse¬
cuti. nr̃m putemus ẽẽ qͦd eius est. Qui error multũ ẽ
religioni pietatiq contrarius. Nec ideo tamen in eisdẽ
uicus nobis ꝑmanendum eẽ existimemus. s adu̾sus
ipsam maxime suꝑbiam. ꝓpt̃ quam in eis humilia¬
mur. & nos uigilanter conemur. et ipsum dep̃cem᷑
ardent. simul intelligentes. et quod sic conamur. et
qd sic p̃camur dono illius nos habere: ut iom̃ib
ñ ad nos respicientes. s: sursum cor habentes d̾no
dõ nr̃o gr̃as agamus. & cum glamur. in illo glorie¬
mur.Quantum autem iam illud restat. quo expli
cito quantum adiuuat dns sermo quoq iste tam
plixus tandem t̃minum sumat. utrum qui om̃ino
nunquã ullum peccatum habuerit. habiturus ue

Expanded text:
eandem gratiam suam, ne facilitatem in omnibus adseeandem gratiam suam, ne facilitatem in omnibus adsecuti nostrum putemus esse quod eius est; qui error multum est religioni pietatique contrarius. nec ideo tamen in eisdem uitiis nobis permanendum esse existimemus, sed aduersus ipsam maxime superbiam, propter quam in eis humilamur, et nos uigilanter conemur et ipsum deprecemur ardenter simul intellegentes et quod sic conamur et quod sic precamur dono illius nos habere, ut in omnibus non ad nos respicientes, sed sursum cor habentes domino deo nostro gratias agamus et, cum gloriamur, in illo gloriemur. Quartum iam icito quantum adjuvat Dominus, sermo quoque iste tam prolixus tandem terminum sumat, utrum qui omnino nunquam ullum peccatum habuerit habiturusve si
Abbreviated transcription (Latin):
bita iusta pena tale uicium. ut iam molestum eẽt
obedire iusticie: Quod uicium nisi adiuuante gr̃a
suꝑetur.ad iusticiam nemo conu̾titur.nisi gr̃a oꝑan¬
te sanetur. iusticiȩ pace nemo ꝑfruitur. Cuius autẽ
gr̃a uincitur. & sanatur. nisi illius cui dicitur. conu̾
Qd&e si facit miscđiam facit. ut dicatur. ñ scđm pec¬
cata nr̃a fecit nobis. nec scđm iniquitates nr̃as re¬
tribiit nobis. & quibus ñ facit. iudicio ñ facit. Et
quis dicer illi quid fecisti. cui miscđia & iudicium
pia sc̃orum mente cantatur: Iccirco etiam scõs et fi¬
deles suos in aliquib uicus tardius sanat. ut in his
eos minusquam implende ex om̃i parte iusticiȩ
sufficit delectet bonum. siue cum latet. siue etiam
cum manifestum ẽ: ut quantum ꝑtinet ad integerri¬
mam regłam ueritatis eius. ñ iustificetur in con¬
spectu eius om̃is uiuens. Nec in eo ipso uult nos
damnabiles ẽẽ s: humiles.commendans nobis

Expanded text:
bita iusta poena tale uitium, ut iam molestum esset bita iusta poena tale uitium, ut iam molestum esset oboedire iustitiae. quod uitium nisi adiuuante gratia superetur, ad iustitiam nemo conuertitur, nisi operante gratia sanetur, iustitiae pace nemo perfruitur. cuius autem gratia uincitur et sanatur, nisi illius cui dicitur: conuerquo et si facit, misericordia facit, ut dicatur: non secundum peccata nostra fecit nobis nec secundum iniquitates nostras retribuit nobis. et quibus non facit, iudicio non facit. et quis dicet illi: \'quid fecisti, cui misericordia et iudicium pia sanctorum mente cantatur\'? idcirco etiam sanctos et fideles suos in aliquibus uitiis tardius sanat, ut in his eos minus, quam inplendae ex omni parte iustitiae sufficit, delectet bonum, siue cum latet siue cum etiam manifestum est. ut, quantum pertinet ad integerrimam regulam ueritatis eius, non iustificetur in conspectu eius omnis uiuens. nec in eo ipso uult nos damnabiles esse, sed humiles commendans nobis
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ideo etiam scĩs suis alicuius oꝑis iusti eti-¬
am aliquando ñ tribuere. uł certam scientiam uł
uictricem delectationem: ut cognoscant ñ a se ipsis
s ab illo ẽẽ lucem. sibi qua illuminentur tenebre
eorum & suauitatem qua det fructum suum t̃ra
eoꝵ. Cum autem ab illo illius adiutorium dep̃cam.
ad faciendam ꝑficiendamq iusticiam. quid aliud
dep̃camur quam ut aꝑiat quod latebat. et suaue fa¬
ciat quod ñ delectabat. quia et hoc ab illo ẽẽ dep̃candũ
eius gr̃a didicimus dum antea lateret. eius gr̃a dilexi¬
mus dumantea ñ delectaret. ut qui głatur. ñ in se
s: in dño glorietur: Extolli quippe in suꝑbiam. ꝓpͥe
uoluntatis ẽ: hominum: ñ oꝑis d̃i. Neq enim ad
hoc eos compellit. aut adiuuat ds. Precedit gͦ in uo¬
luntate hominis appetitus quidam ꝓpͥe potestatis
ut fiat mobediens ꝑsuꝑbiam. Hic autem etiam si ñ
sine difficultate noluisset.Secutum ẽ. autem ex de¬

Expanded text:
bonum ideo etiam sanctis suis alicuius operis iustibonum ideo etiam sanctis suis alicuius operis iusti aliquando non tribuere uel certam scientiam uel uictricem delectationem, ut cognoscant non a se ipsis, sed ab illo sibi esse lucem, qua inluminentur tenebrae eorum, et suauitatem, qua det fructum suum terra eorum. Cum autem ab illo illius adiutorium deprecamur ad faciendam perficiendamque iustitiam, quid aliud deprecamur, quam ut aperiat quod latebat et suaue faciat quod non delectabat? quia et hoc ab illo esse deprecandum eius gratia didicimus, dum antea lateret, eius gratiadileximus. dum antea non delectaret, ut qui gloriatur non in se, sed in domino glorietur. extolli quippe in superbiam propriae uoluntatis est hominum, non operis dei; neque enim ad hoc eos conpellit aut adiuuat deus. praecedit ergo in uoluntate hominis adpetitus quidam propriae potestatis, ut fiat inoboediens per superbiam. hic autem adpetitus etsine difficultate noluisset; secutum est autem ex de
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas bona. quid habemus quod ñ accepimus:
Si autem accepimus. quid gloriamur quasi ñ acce¬
ꝑimus: Ac ꝑ hoc ut qui gloriatur in dno glorietur.
quib hoc d̾s donare uoluerit. eius miscdie ẽ. ñ meri¬
ti illoꝵ. quib aut̃e noluerit. ueritatis ẽ. Iusta nãq
quam crebro hec duo comuncta diuina scriptura
cõmemoret: Aliquando etiam mutatis nommibus.
eius. głam quasi unigenitia patre. plenum gr̃a & ue¬
ritate: Aliquando ꝓ ueritate iudicium. sicut ẽ. mi¬
scđiam & iudicium cantabo tibi d̾ne. Quare autem
illos uelit conu̾tere. illos ꝑau̾sione pumire:quãuis
& in beneficio tribuendo. nemo iuste rep̃hendat
misericordem.&e in uindicta exercenda nemo iuste
rep̃hendat ueracem. sicut in illis euanglicis oꝑaruᷤ
alus placitam mercedem reddentem. aliis ñ placitam
largientem nullus iuste culpauerit. consilium tam̃
occultioris iusticiȩ penes ipsum ẽ. Nos quantum

Expanded text:
est uoluntas bona - quid habemus quod non accepimus? est uoluntas bona - quid habemus quod non accepimus? si autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque quam crebro haec duo coniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando etiam mutatis nominibus, enum gratia et ueritate-aliquando pro ueritate iudicium, sicut est: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. Quare autem illos uelit conuertere, illos pro auersione punire, cum et in beneficio tribuendo nemo iuste reprehendat misericordem et in uindicta exercenda. nemo iuste reprehendat ueracem, sicut in illis euangelicis operariis aliis placitam mercedem reddentem, aliis etiam non placitam largientem nullus iuste l\'ulpauerit, consilium tamen occultioris iustitiae penes ipsum est. Nos, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas in medio quodam ita consistere: ut nec bo¬
na nec mala sit. Aut enim iusticiam diligimꝰ & bo¬
na ẽ. & si magis diligimꝰ magis bona. si minus:
minus bona ẽ. aut si omnino ñ diligimꝰ: ñ ẽ: bona.
Quis uͦ dubitet dicere uoluntatem. nullom iusticiã
diligentem. ñ modo ẽe malam. s. etiã pessimam uolũ¬
tatem: Sigͦ uoluntas aut bona ẽ. aut mala. s utiq
malam ñ habemus ex dõ: restat ut bonam uolunta¬
tem habeamus ex deo. Alioqum nescio cum ab eo iusti¬
ficamur. quo alio munere ipsius gaudere debeamꝰ.
Et hinc scriptum arbitror paratur uoluntas adno.
&. in psalmis. A dño gressus hominis dirigentur.
et uiam eius uolet. Et qͦd apłs ait. d̾s ẽ: enim qui o¬
ꝑatur in uob. & uelle & oꝑari ꝓ bona uoluntate. uo¬
tuntate. Quocirca. qm̃ quod a dõ nos au̾timus nr̃m
ẽ.& hec uoluntas est mala. qd uͦ addm nos conu̾timꝰ.
nisi ipso excitante atq adiuuante ñ possumꝰ. & hec

Expanded text:
t in medio quodam ita consistere, ut nec bot in medio quodam ita consistere, ut nec bona nec mala sit. aut enim iustitiam diligimus et bona est et, si magis diligimus, magis bona, si minus, minus bona est, aut si omnino non diligimus, non est bona. quis uero dubitet dicere uoluntatem nullo modo iustitiam diligentem non modo esse malam, sed etiam pessimam uoluntatem? si ergo uoluntas aut bona est aut mala et utique malam non habemus ex deo, restat ut bonam uoluntatem habeamus ex deo; alioquin nescio, cum ab eo iustificamur, quo alio munere ipsius gaudere debeamus. et hinc scriptum arbitror: paratur uoluntas a domino et in Psalmis: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et quod apostolus ait: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate. Quocirca quoniam quod a deo nos auertimus, nostrum est haec est uoluntas mala - quod uero ad deum nos conuertimus, nisi ipso excitante atque adiuuante non possumus- et haec
Abbreviated transcription (Latin):
mine. nisi homo ẽẽt. in quo eẽt. Ut autem homo sit.
d̾s auctor ẽ. Ita et eius male uoluntatis initium quȩ
nisi hominem haberet ubi eẽt. c̃ẽ omnino ñ posset.
ad auctorem d̾nm ẽẽ referendum. qͦd nefas ẽ. dice¬
re: Quappt̃ nisi obtineamꝰ ñ solum uoluntatis ar-¬
bitrium. qͦd huc atq illuc liberum flectitur. atq
in eis naturalib bonis ẽ: quib & male uti malus
potest. s: etiam uoluntatem bonam que iam in es
bonisẽ: quorum usus ẽẽ ñ potest malus. nisi ex deo
nob̾ ẽẽ ñ posse: nescio quemadmodum defendamus
qd̾ dictum ẽ: quid enum habes qͦd ñ accepisti. Namsi
nob libera quedam uoluntas ex deo ẽ: quȩ adhuc po¬
test ẽẽ:uł bona.ułmala.bona uͦ uoluntas ex nob̾ẽ.
melius ẽ. id qd a nob̃. quã qͦd ab illo ẽ. Qd̃ si absurdis¬
sime dicit᷑. oportet fateam etiam bonã uoluntatem
nos diumitus adipisci. Quanquam mirũ si potest¬

Expanded text:
mine, nisi homo esset in quo esset. ut autem homo sit, mine, nisi homo esset in quo esset. ut autem homo sit, deus auctor est; ita et eius malae uoluntatis, quae nisi hominem haberet ubi esset esse omnino non posset, ad auctorem deum esse referendum. quod nefas est dicere. Quapropter nisi obtineamus non solum uoluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam uoluntatem bonam, quae iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex deo nobis esse non posse, nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona uel mala, bona uero uoluntas ex nobis est, melius est id quod a nobis quam quod ab illo est. quod si absurdissime dicitur, oportet fateamur etiam bonam uoluntatem nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potes
Abbreviated transcription (Latin):
quid enim habes quod ñ accepisti. si autem accepisti.
quid głaris quasi ñ acceꝑis. ipsa etiam ratio que de his
reb a talib quales sumus inueniri potest. quemli¬
bet nr̃m querentem uehement̾ angustat. ne sic de-¬
fendamꝰ grãm. ut liberum arbitrium auferre uide¬
amur. rursus ne liberum arbitrium sic asseramus.
ut suꝑba impietate ingrati dĩ gr̃e iudicemur. Nãq
illud apłi qͦd cõmemoraui. sic defendere quidam uo¬
luerunt ut dicerent. ideo quicquid etiam bonȩ uo¬
luntatis habet homo do tribuendum ẽẽ: quia et
hoc in illo ẽẽ ñ posset. si homo ipse ñ eẽt. Cum uͦ ut sit
aliquid atq ut homo sit ñ habet nisi a dõ.cur non
auctori do tribuatur. etiam quicquid in illo ẽ bone
uoluntatis. qͦd non ẽẽt. nisi eẽt in quo eẽt: S hoc m
etiam illud dici potest. malam quoq uoluntatem
đo auctori tribuendam. quia nec ipsa ẽe posset in ho¬

Expanded text:
quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis?, ipsa etiam ratio, quae de his rebus a talibus quales sumus iniri potest, quemlibet nostrum quaerentem uehementer angustat, ne sic defendamus gratiam, ut liberum arbitrium auferre uideamur, rursus, ne liberum sic asseramus arbitrium, ut superba impietate ingrati dei gratiae iudicemur. Namque illud apostoli quod commemoraui sic defendere quidam uoluerunt, ut dicerent \'ideo quicquid etiam bonae uoluntatis habet homo, deo tribuendum esse, quia et hoc in illo esse non posset, si homo ipse non esset; cum uero, ut sit aliquid atque ut homo sit, non habeat nisi a deo, cur non auctori deo tribuatur etiam quicquid in illo est bonae uoluntatis, quod non esset, nisi esset in quo esset?\' sed hoc modo etiam illud dici potest malam quoque uoluntatem deo auctori esse tribuendam, quia nec ipsa esse posset in ho
Abbreviated transcription (Latin):
absconditis. quantũ existimare audeo p̃cipue docet᷑
et discitur. Ideo quisq nr̃m bonum opus suscipere.
agere. implere: nunc scit. nunc nescit. nunc delecta¬
tur. nunc ñ delectatur. ut nouerit ñ sue facultatis.
s. diuini muneris eẽ: uł qd̾ scit. uł qd delectatur. ac sic
ab elationis uanitate sanetur. & sciat quam uere ñ
de t̾ra ista. s spũalit̃ dictum sit. dñsdabit benigni¬
tatem. & t̾̃ra nr̃a dabit fructum suum. Tanto autẽ
magis delectat opus bonum. quanto magis diligit᷑
ds suminũ atq incominutabile bonum & auctor
qualiuncunq bonorũ om̃ium. Ut autem diligatur
đs. caritas eius diffusa ẽ: in cordib nr̃is. ñ ꝑnos.s. ꝑ¬
sp̃m sc̃m qui datus ẽ. nobis. S. laborant homines in¬
uenire in nr̃a uoluntate quid boni sit nr̃m. qͦd nob̾
ñ sit ex dõ. & quomͦ inueniri possit ignoro. Excepto
enim qd̃ apłs ait. cum de bonis hominũ loqueret᷑.

Expanded text:
absconditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur absconditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur et discitur. ideo quisque nostrum bonum opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc nescit, nunc delectatur, nunc non delectatur, ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et sciat quam ucre non de terra ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit suauitatem et terra nostra dabit fructum suum. tanto autem magis delectat opus bonum, quanto magis diligitur deus, summum atque incommutabile bonum et auctor qualiumcumque bonorum omnium. ut autem diligatur deus, caritas eius diffusa est in cordibus nostris non m, qui datus est nobis. Sed laborant homines inuenire in nostra uoluntate quid boni sit nostrum, quod nobis non sit ex deo, et quomodo inueniri possit ignoro. excepto enim, quod apostolus ait, cum de bonis hominum loqueretur:
Abbreviated transcription (Latin):
sti. s tanꝗͣ in iudicio quo doces tuos ñ suꝑbire. Un¬
de alibi dicitur. & iudicia tua adiuuabunt me:
Nullius ꝓinde culpe humanȩ in dm referascausã.
Uiciorũ namq omniũ humanoꝵ causa suꝑbia est.
Ad hanc conuincendam atq auferendam.talis
medicina celitus uenit. Ad elatum hominem ꝑsu
ꝑbiam. ds humilis descendit ꝑ miscđiam: gr̃am cla¬
ram manifestãq cõmendans in ipso homine. que
tanta p̃participibus suis caritate suscepit. Neq
enĩ et ipse ita di u̾bo comunctus. ut ipsa comuncti¬
one unus filius dĩ. & idem ipse unusfilius hominis
fieret. p̃cedentibus sue uoluntatis meritis fecit. Nnũ
quippe illum ẽẽ oportebat. Essent autem & duo & tres.
& plures. si hoc fieri posset ñ ꝑ dĩ ꝓprium donum. s.
ꝑ hominis liberum arbitrium. Hoc gͦ p̃cipue cõmen¬
datur. hoc in sapientie atq scientie thesauris in xp̃o

Expanded text:
sti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unsti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: et iudicia tua adiuuabunt me. Nullius proinde culpae humanae in deum referas causam. uitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. ad hanc conuincendam atque auferendam talis medicina caelitus uenit: ad elatum hominem per superbiam deus humilis descendit per misericordiam gratiam claram manifestamque commendans in ipso homine. quem tanta prae participibus suis caritate suscepit. neque enim et ipse ita uerbo dei coniunctus, ut ea coniunctione unus filius dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non per dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. hoc ergo praecipue commendatur, hoc in sapientiae atque scientiae thesauris in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
quanto certius quam bonum sit nouimꝰ. eoq de¬
lectam ardentiꝰ. Ignorantia gͥ & infirmitas uicia
sunt. que impediunt uoluntatem. ne moueatur
ad faciendum opus bonum. uł aboꝑe malo absti¬
nendum. Ut autem innotescat qͦd latebat. & suaue
fiat qͦd ñ delec tabat. gr̃a dĩ ẽ. qua hominum adiu¬
uat uoluntates. qua ut ñ adiuuentur in ipsis iti¬
dem causa ẽ:ñ in deo. siue damnandi p̃destinati
sint ꝓpt̃ iniquitatem suꝑbiȩ. siue contra ipsam su¬
Unde iheremias cum dixisset: scio dñe quia ñ est in
homine uia eius. nec uiri ẽ ut ambulet et dirigat
gressus suos: continuo subiunxit. Corripe me dñe:
ueruntam̃ in iudicio: & ñ in furore tuo. Tanquã
diceret. Scio ad correptionem meã ꝑtinere quoa
minus abste adiuuor: ut ꝑfecte dirigantur gressus
mei. Heruntamen hoc ipsum noli sic mecũ agere
tanquam in furore quo iniquos damnare statui¬

Expanded text:
quanto certius quam bonum sit nouimus eoque dequanto certius quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siue damnandi praedestinati sunt propter iniquitatem superbiae siue contra ipsam suricordiae. unde Hieremias cum dixisset: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos, continuo subiunxit: corripe me, domine, uerum tamen in iudicio et non in furore tuo, tamquam diceret: \'scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adiuuor, ut perfecte dirigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statui
Abbreviated transcription (Latin):
cere qͦd illi diuiti ꝓ consequenda uita et̃na consiliũ
requirenti. cum se respondisset iam omia legis im¬
pleuisse mandata. p̃cepit dñs si uellet ẽẽ ꝑfectus. uen¬
deret omia que habebat &e daret pauꝑibus.thesau¬
rumq transferret in celum. nemo tam̃ eoꝵ audet
dicere se ẽe sine peccato. Qd sicut credimus. ñ fallaci
animo dicunt. Si autem mentiuntur. eo ipso in¬
cipiunt. uł augere: uł habere peccatum. Iam gͦ
qͦd loco t̃tio posu uideamꝰ. cum uoluntatem huma¬
nam gr̃a adiuuante dina sine peccato in hac ui¬
ta possit homo ẽẽ cur ñ sit. Possem facillime ac uera¬
cissime respondere:quia homines nolunt.S: si ex
me queritur:quare nolunt:imus in longum. Uerun
tamen etiam hoc sine p̃iudicio diligentioris inqui¬
sitionis breuiter dicam. Nolunt homines facere qd̃
iustum ẽ. siue quia latet an iustum sit.siue quia ñ
delectat. Tanto enim quidq uehementiꝰ uolumus.

Expanded text:
cere, quod illi diuiti pro consequenda uita aeterna consilium cere, quod illi diuiti pro consequenda uita aeterna consilium requirenti, cum se respondisset iam omnia legis inpleuisse mandata, praecepit dominus, si uellet esse perfectus, uenderet omnia quae habebat et daret pauperibus thesaurumque transferret in caelum, nemo tamen eorum audet dicere se esse sine peccato. quod, sicut credimus, non fallaci animo dicunt; si autem mentiunter, eo ipso incipiunt uel augere uel habere peccatum. Iam ergo quod loco tertio posui uideamus. cum uoluntatem humanam gratia adiuuante diuina sine peccato in hac uita possit homo esse, cur non sit, possem facillime ac ueracissime respondere: \'quia homines nolunt\'. sed si ex me quaeritur, quare nolint, imus in longum; uerum tamen etiam hoc sine praeiudicio diligentioris inquisitionis breuiter dicam. nolunt homines facere quod iustum est, siue quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto enim quidque uehementius uolnmus,
Abbreviated transcription (Latin):
&e aaron
in sacerdotibus eius. & samuhel in his qui inuo¬
cant nom̃ eius. cuius magne laudes pietatis &e
innocentie in scriptura ueridica p̃dicantur ab
ineunte puericia ex quo eum mat̾ uotum soluẽs
in templo di constituit. & seruum d̾no dedicauit:
Etiam de talib scriptum ẽ: tu ꝓpitius eras illis et
uindicans in om̃s affectiones eorum. In filios qͥppe
damnationis uindicat iratus. in filios autem gr̃e
uindicat ꝓpitiꝰ dum quẽ diligit corripit. flagellat
om̃em filium quem recipit. Nulla autem uindic¬
ta. nulla correptio. nullum di flagellum debetur
nisi peccato. excepto illo qui in flagella paratus est.
ut exꝑiretur om̃ia scđm similitudinem sine peccato.
ut ẽẽt sc̃s scõrum sacerdos int̾pellans etiam ꝓscĩs qͥ
ñ mendacit̃ de se quisq dicunt. dimitte nobis de¬
bita nr̃a. sicut et nos dimittimus debittorib nr̃is.
Unde et ipsi qui contra nos hec disputant.cum sint
casta uita. moribusq laudabiles. nec dubitent fa¬

Expanded text:
t Aaron in sacerdotibus eius et Samuhel in his qui inuocant nomen eius, cuius magnae laudes pietatis et innocentiae scriptura ueridica praedicantur ab ineunte pueritia, ex quo eum mater uotum soluens in templo dei constituit et seruum domino dedicauit, etiam de talibus tamen seriptum est: tu propitius eras illis et uindicans in omnes affectiones eorum. in filios quippe damnationis uindicat iratus, in filios autem gratiae uindicat propitius, dum quem diligit corripit et flagellat omnem filium quem recipit. nulla autem uindicta, nulla correptio, nullum dei flagellum debetur nisi peccato excepto illo, qui in flagella paratus est, ut experiretur omnia secundum similitudinem sine peccato, ut esset sanctus sanctorum sacerdos interpellansam de se quisque dicumnt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. unde et ipsi qui contra haec disputant, cum sint casta uita moribusque laudabiles nec dubitent fa
Abbreviated transcription (Latin):
in circuncisione. xp̃i consepulti ei in baptismo. in qͦ
et consurrexistis ꝑfidem oꝑationis di: qui suscitauit
illũ a mortuis. Et uos cum eẽtis mortui delictis. et p̃¬
putio carnis ur̃e: conuiuificauit cum illo donans
nob om̃ia delicta. delens quod aduersus nos erat cy
rographum decreti qͦd erat contrarium nob. tollens
illud de medio. et affigens illud cruci. exuens se car¬
nem. principatus et potestates exemplauit. fiduci¬
alit̾ triumphans eos in semet ipso. Et ad thimothe¬
um. humanꝰ inquit sermo. et om̃i acceptione dig

Expanded text:
onsepulti ei in baptismo, in quo et conresurrexistis per fidem operationis dei, qui suscitauit illum a mortuis, et uos, cum essetis mortui delictis et praeputio carnis uestrae, uiuificauit cum illo, donans nobis omnia delicta, delens quod aduirographum decreti, quod erat contrarium nobis, tollens illud de medio, et affigens illud cruci, exuens se carnem, principatus et potestates exemplavit fiducialiter triumphans eos in semetipso . 48. Et ad Timotheum: Humanus, inquit, sermo et omni acceptione dign
Abbreviated transcription (Latin):
orabat. qua dm̃i pollicitatione certissimus erat. in
illo fine quem adhuc futurum iam fidendo dicebat
impletum. nullum se habiturũ ẽe peccatum. Nã
ut alia omittam.miror sicum u̾ba illa dicebat per
quȩ istis uisus ẽ. nullum habuisse peccatum iam
fuerat ab illo ablatus ille stimulus carnis. de quo
a se auferendo dñm ter rogauerat. responsumq ac¬
ceꝑat. sufficit tibi gr̃a mea. nam uirtus in infirmi¬
tate ꝑficitur. Huic tanto uiro ꝑficiendo necessari¬
um fuit. ut ab illo angłs sathane ñ auferretur.
a quo ꝓpterea colafirabat᷑. ne magnitudine uisio¬
num extolleretur. Et audet quisquã quenquam
uł putare uł dicere positum subonere inte huius
ab omni omnino mundum ẽẽ peccato. sint licet
homines tanta excellentes iusticia ut ad eos de co¬
lumna nubis loquatur ds. qualis moyses &e aaron

Expanded text:
orabat; qua domini pollicitatione certissimus erat in orabat; qua domini pollicitatione certissimus erat in illo fine, quem adhuc futurum iam fidendo dicebat inpletum, nullum se habiturum esse peccatum. nam, ut alia omittam, miror si, cum uerba illa dicebat, per quae istis uisus est nullum habuisse peccatum, iam fuerat ab illo ablatus ille stimulus carnis, de quo a se auferendo dominum ter rogauerat responsumque acceperat: sufficit tibi gratia mea; uirtus in infirmitate perficitur. huic tanto uiro perficiendo necessarium fuit, ut ab illo angelus satanac non auferretur, a quo propterea colaphizabatur, ne magnitudine reuelationum extolleretur, et audet quisquam quemquam uel putare uel dicere positum sub onere uitae huius ab omni omnino mundum esse peccato ? Sint licet homines tanta excellentes iustitia, ut ad eos de columna nubis loquatur deus, qualis Moyses et Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
nere: ñ re plenissima.s: spe. firmissima hec dixit.
et qͦd futurum ẽẽ p̃sumpsit. tanquam fuerit fac¬
tum indicauit. Sigͦ his uerbis etiam adderet. hoc¬
ut diceret nullum habeo peccatum. hoc quoq illũ
intelligeremꝰ ñ de rei facte: s de rei future ꝑfectione
dixisse:. Sic enim ad ipsius cursus consummationẽ
ꝑtinebat nullum habere peccatum quod isti putãt
cum hec diceret iam in illo fuisse completum quem¬
admodum adipsiuscursus consummationẽ ꝑtine¬
bat etiam in certamine passionis adũsarium suꝑa¬
re. qd̾ etiam ipsi necesse ẽ: fateantur cum hec diceret
adhuc in illo fuisse complendum. Hoc gͦ totum nos
dicimus tunc finsse adhuc ꝑficiendum quando
iam de di ꝓmissione p̃fidens. totum ita dicebat tan¬
quam fuisset effectum. Ad ipsius quippe cursus
consummationem ꝑtinebat etiam qͦd peccata dimit¬
tebat debittorib suis. atq ita sibi ut dimitteretur

Expanded text:
nere; non re plenissima, sed spe firmissima haec dixit, nere; non re plenissima, sed spe firmissima haec dixit, et quod futurum esse praesumpsit, tanquam factum fuerit indicavit. Si ergo his verbis etiam hoc adderet, ut diceret, Nullum habeo jam peccatum: hoc quoque illum intelligeremus non de rei factae, sed de rei futurae perfectione dixisse. Sic enim ad ipsius cursus consummationem pertinebat nullum habere peccatum, quod isti putant, cum haec diceret, jam in illo fuisse completum; quemadmodum ad ipsius cursus consummationem pertinebat etiam in certamine passionis adversarium superare, quod etiam ipsi necesse est fateantur, cum haec diceret, adhuc in illo fuisse complendum: hoc ergo totum nos dicimus tunc fuisse adhuc perficiendum, quando jam de Dei promissione praefidens totum ita dicebat tanquam fuisset econsummationem pertinebat etiam quod peccata dimittebat debitoribus suis atque ita sibi ut dimitterentur
Abbreviated transcription (Latin):
contempserint. ipse faciat in eorum damnatione
quod iustum ẽ. quicunq aut̃e in eis p̃ceptis obedien¬
t̃ ce pie ꝓficientes. nec tam̃ om̃ia quȩ p̃cepit implen¬
tes. sicut sibi dimitti uolunt. sic aliis peccata dimi¬
serint. ipse faciat in eorum mundatione qd̾ bonũ
ẽ.Quomͦ enĩ dimittenti dimitatur ꝑdi miscđiam.¬
si peccatum ñ ẽ : Aut quomͦ ñ uetatur ꝑ dĩ iusticiã.
si peccatum ẽ: S ecce inquiunt apłs dicit. Bonum
ret ullum peccatum. Immo uͦ respondeant quomͦ
potuit hec dicere.cui adhuc restabat ipsius passio¬
nis quam sibi iam impendere dixerat tam magna
conflictatio.tam molestum ac grande certamen:
Anad eius consummandum cursum parum ad¬
huc deerat. quando illud deerat. ubi erat futurus
acrior &e crudelior inimicus: Qd si ideo talibus u̾b
certus securusq gaudebat. quia de uictoria futu¬
ri certaminis certum eum securumq iam fecerat
qui eandem passionem iam illi reuelauerat immi¬

Expanded text:
contempserint, ipse faciat eorum damnatione contempserint, ipse faciat eorum damnatione quod iustum est, quicumque autem in eius praeceptis oboedienter et pie proficientes nec tamen omnia quae ptes, sicut sibi dimitti volunt, sic aliis peccata dimiserint, ipse faciat in eorum mundatione quod bonum est. Quomodo enim dimittenti dimittitur per Dei msi peccatum non est? aut quomodo non vetatur per Dei justitiam, si peccatum est? 24. Sed ecce, inquiunt, Apostolus dicit, « Bonuret ullum peccatum. Imo vero respondeant quomodo potuit haec dicere, cui adhuc restabat ipsius passionis, quam sibi jam impendere dixerat, tam magna conflictatio, tam molestum ac grande certamen. An ad ejus consummandum cursum parum adhuc deerat, quando illud deerat ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? Quod si ideo talibus verbis certus securusque gaudebat, quia de victoria futuri certaminis certum eum securumque jam fecerat, qui eamdem passionem jam illi revelaverat immi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. id quoq uobis d̾s reuelabit. ueruntamen in quod
ꝑuenimus. in eo ambulemus. Neq negandum est
hoc đm iubere: ita nos in facienda iusticia ẽẽ debere
ꝑfectos. ut nullum habeamus omnino peccatum.
Nam nec peccatum erit siquid erit. siñ diumitus iu¬
betur ut ñ sit. Curgͦ inquiunt iubet quod scit nullũ
hominẽ eẽ facturum: Hoc modo etiã dici potest.
cur primis illis hominib iusserit qui duo soli erãt.
qͦd sciebat eos ñ ẽẽ facturos. Neq enim dicendum
est ideo iussisse: ut nr̃m aliquis id faceret. si illi ñ
facerent.Hoc enimne de illa scilicet arbore cibum
sumerent. ñ nisi illis solis ds̃ iussit. quia sicut ille¬
sciebat quid iusticie facturi ñerant. ita etiam scie:¬
bat quid iusticie de illis erat ipse facturus. Eo mͦ
gͦ iubet cinnib hominib ut ñ faciant ullum pec¬
catum. quanuis sit p̃scius neminẽ hoc implet᷑um.
ut quicunq impie ac damnabilit᷑ eius p̃cepta

Expanded text:
tis, id quoque uobis deus reuclabit; uerum tamen in quod tis, id quoque uobis deus reuclabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. Xeque negandum est hoc deum iubere ita nos in facienda iustitia esse debere perfectos, ut nullum habeamus omnino peccatum. nam neque peccatum erit, si quid erit, d non diuinitus iubetur ut non sit. cur ergo iubet, inquiunt, quod scit nullum hominum esse facturum? hoc modo etiam dici potest, cur primis illis hominibus iusserit, qui duo soli erant, quod sciebat eos non esse facturos. neque enim dicendum est ideo iussisse, ut nostrum aliquis id faceret, si illi non facerent; hoc enim, ne de illa scilicet arbore cibum sumerent, non nisi illis solis deus iussit, quia, sicut sciebat quid iustitiae facturi non erant, ita etiam sciebat quid iustitiae de illis erat ipse facturus. eo modo ergo iubet omnibus hominibus ut non faciant ullum peccatum, quamuis sit praescius neminem hoc inpleturum, ut, quicumque impie ac damnabiliter eius praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. ut iam sit aliquis sapientiȩ ꝑfectus auditor: cu¬
ut diligat inimicos. qui nondum ẽ. ꝑfectus ut suffe¬
rat. et qui ꝑfectus ẽ: in eo quod om̃s homines dili¬
gat. quippe qui etiam ad inimicorum dilectionem
ꝑuenerit.queritur utrum iam sit in ipsa dilectio¬
ne ꝑfectus. id est utrum quos diligit tantũ diligat.
quantum illa incommutabilis regula ueritatis dili¬
gendos ẽẽ p̃scribit. Cum gͦ legitur in scripturis cuiꝰq
ꝑfectio. qua in re dicatur ñ negligent̃ intuendum est.
qm̃ ñ ideo quisq ꝓrsus sine peccato ẽẽ intelligitur.
quia in aliqua re dicitur ẽẽ ꝑfectus. quanquam &
hoc possit ita dici. ut ñ quia iam non ẽ. quo ꝓficiat. s
quia ex maxima parte ꝓfecit.hoc nomine dignus
habeatur. sicut in doctrina legis dici potest quisquã
ꝑfectus. etiam si eum aliquid adhuc latet. sicut ꝑfec¬
tos dicebat apłs quibus tamen ait. et siquid alit̃ sapi¬

Expanded text:
dixi, ut iam sit aliquis sapientiae perfectus auditor, cudixi, ut iam sit aliquis sapientiae perfectus auditor, cuut diligat inimicos, qui nondum est perfectus ut sufferat. et qui perfectus est in eo, quod omnes homines diligit, quippe qui etiam ad inimicorum dilectionem peruenerit, quaeritur utrum iam sit in ipsa quoque dilectione perfectus, id est utrum quos diligit, tantum diligat, quantum illa inconmutabilis regula ueritatis diligendos esse praescribit. cum ergo legitur in scripturis cuiusque perfectio, qua in re dicatur, non neglegenter intuendum est, quoniam non ideo quisque prorsus sine peccato esse intellegitur, quia in aliquare dicitur esse perfectus. quamquam et in hoc possit ita dici, ut non quia iam non est quo proficiat, sed quia ex maxima parte profecit, hoc nomine dignus habeatur, sicut in doctrina legis dici potest quisque perfectus, etiamsi eum aliquid adhuc latet; sicut perfectos dicebat apostolus, quibus tamen ait: et si quid aliter sapi
Abbreviated transcription (Latin):
istam ꝑfectionem ad hoc ꝑcipiunt. ut sine ullo sit
quisq peccato. cum hane agit uitã. Iam enim supra
respondimus posse fieri. s: utrum aliquis fiat. hoc
nunc querimꝰ. Neminem autem ẽẽ qui tantum
uelit quantũ res exigit ante p̃cognitum ẽ. sicut
scripturarum quȩ supra cominemoraui testimo¬
nia tanta ãeclarant. Et tamen cum dicitur cuiꝰ¬
q ꝑfectio. qua in re dicatur uidendum ẽ. Nam ex
apło testimonium paulo ante posin. ubi se fatetur
in acceptione iusticiȩ. quam desiderat nondum ẽe
ꝑfectum. et tamen continuo dicit. Quot quot gͦ ꝑ
fecti hoc sapiamus. Quod utrunq ñ diceret. nisi
in alia re ꝑfectus ẽẽt. in alia ñ eẽt. Uelut si iam sit qͥs¬
ꝑfectus & doctor. quod nondum erant illi quib di¬
cebat. lac uob̾ potum dedi ñ escam. nondum enim
poteratis. s nec adhuc quidem potestis. eisquippe
et illud ait. sapientiam loquimur int̃ ꝑfectos. utiq
ꝑfectos auditores uolens intelligi. Potest gͦ fieri sicut

Expanded text:
ctionem ad hoc accipiunt, ut sine ullo sit quisque peccato, cum hanc agit uitam — iam enim supra respondimus posse fieri -, sed utrum aliquis faciat, hoc nunc quaerimus. neminem autem esse, qui tantum uelit, quantum res exigit, ante praecognitum est, sicut scripturarum quae supra commemoraui testimonia tanta declarant. et tamen cum dicitur cuiusque perfectio, qua in re dicatur uidendum est. nam ex apostolo testi -, monium paulo ante posui, ubi se fatetur in acceptione iustitiae, quam desiderat, nondum esse perfectum et tamen continuo dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; quod utrumque non diceret, nisi in alia re perfectus esset, in alia non esset. uelut si iam sit quisfectus auditor-quod nondum erant illi, quibus dicebat: lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis; eis quippe et illud ait: sapientiam loquimur inter perfectos, utique perfectos audit ores uolens intellegi —, potest ergo fieri, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo nondum in nouitatem ꝑfectam totas uetusta¬
tis reliquias cominutarunt. Unde quisquis filius
de hac parte nascitur uetustate infirma. necesse est
ut etiam ipse uetustus sit & infirmus. Iecireo oportet
ut etiam ipse in aliam generationem ꝑ remissionẽ
quid q

Expanded text:
ex quo nondum in nouitatem perfectam totas uetustaex quo nondum in nouitatem perfectam totas uetustatis reliquias commutarunt. unde quisquis filius de hac parte nascitur uetusta et infirma, necesse est ut etiam ipse uetustus sit et infirmus; idcirco oportet ut etiam ipse in aliam generationem per remissionem quod si
Abbreviated transcription (Latin):
tum transeat in adoptionem et ñ sit peccator. et que¬
ras locum eius et ñ inuenias. frustra itaq ñnulli eti¬
am illud argumentum arripiunt ut dicant. Si pec¬
cator genuit peccatorem. ut paruulo eius reatus origi¬
nalis peccati in baptisim acceptione soluatur. etiam¬
iustus iustum gignere debuit. Quasi ex hoc quisq car¬
naliter gignat quod iustus est. et ñ ex hoc quod in mñ¬
bris eius concupiscentialit mouetur. et ad usum ꝓpa¬
gandi lex peccati mentis lege conuertitur. Ex hoc gͦ
gignit. qͦd adhuc uetustum trahit int filios scłi. non
ex hoc quod innouitatem ꝓmouit int̃ filios di. filii enĩ
scli huius generant et generantur. inde et quod nasci¬
tur tale ẽ:quia et quod nascitur de carne caro ẽ. Iusti
autem ñ sunt nisi filii di. In quantum aut̃e sunt filii
dĩ carne ñgignunt. quia sp̃u et ipsi ñ carne nati sũt.
S ex hoc carne gignunt quicunq eorum gignunt.

Expanded text:
tum transeat in adoptionem et non sit peccator et quaetum transeat in adoptionem et non sit peccator et quaeras locum eius et non inuenias. Frustra itaque nonnulli etiam illud argumentantur, ut dicant: si peccator genuit peccatorem, ut paruulo eius reatus originalis peccati in baptismi acceptione soluatur, etiam iustum gignere debuit. quasi ex hoc quisque carnaliter gignat, quod iustus est, et non ex hoc potius, quod in membris eius concupiscentialiter mouetur et ad usum propagandi lex peccati mentis lege conuertitur. ex hoc ergo gignit, quod adhuc uetustum trahit inter filios saeculi, non ex hoc, quod in nouitatem promouit inter filios dei; filii enim saeculi huius generant et generantur. inde et quod nascitur tale est, quia quod nascitur de carne, caro est. iusti autem non sunt nisi filii dei. in quantum autem sunt filii dei, carne non gignunt, quia spiritu et ipsi, non carne nati sunt. sed ex hoc carne gignunt, quicumque eorum gignunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ni et peccare adhuc possumus. Ita fir ut et qui natus
ẽ ex dõ non peccet. et sidixerimꝰ quia peccatum ñ habe¬
mus. nos ip̃sos decipiamus. et ueritas ñ sit in nobis.
Consumetur gͦ qd̾ filui carnis & scłi sumus: & ꝑficietur
qͦd filii di et sp̃u renouati sumus. Unde idem ioħes
dilectissimi inquit filii di sumus: & nondum appa¬
ruit quod erimus. Quid ẽ. hoc sumus et erimus. nͥ
quia sumus in spe. erimus in re: Nam sequitur &
dicit. Scimus quia cum apparuerit similes ei erimꝰ:
qm̃ uidebimus eum sicuti est. Nunc gͦ et ei similes ẽẽ
iam cepimꝰ. primicias habentes sp̃c. et adhuc dissimi¬
les sumus ꝑ reliquias uetustatis. Promde in quan¬
tum similes: in tantum regenerante sp̃u filii dĩ. In
quantũ autẽ dissimiles: in tantum filii carnis et scłi
Illinc gͦ peccare ñ possumus. hinc uͦ si dixerimus qͥa
peccatum ñ habemus. nos ipsos decipimus. donec to¬

Expanded text:
nim et peccare adhuc possumus. ita fit ut et qui natus nim et peccare adhuc possumus. ita fit ut et qui natus est ex deo non peccet et, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus et ueritas non sit in nobis. consumetur ergo, quod filii carnis et saeculi sumus, et perficietur quod filii dei et spiritu renati sumus. unde idem Iohannes: dilectissimi, inquit, filii dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. quid est hoc \'sumus\' et \'erimus\', nisi quia sumus in spe, erimus in re? nam sequitur et dicit: scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus cum sicuti est. nunc ergo et similes ei esse iam coepimus primitias habentes spiritus et adhuc dissimiles sumus per reliquias uetustatis. proinde in quantum similes, in tantum regenerante spiritu filii dei, in quantum autem dissimiles, in tantum filii carnis et saeculi, illinc ergo peccare non possumus; hinc uero, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, donec to
Abbreviated transcription (Latin):
lauachrum regenerationis. S alio loco dicit. quem¬
admodum hoc factum ẽ. Non solum inquit s eti¬
am nos ipsi primicias habentes sp̃s. et ipsi in
nobis met ipsis ingemiscimus. adoptionem expec¬
tantes redemptionem corporis nr̃i. Spe enim salin¬
facti sumus. Spes autem quȩ uidetur ñ ẽ. spes. Qo
enim uidet quis quid sperat: Si autem quod ñ uide¬
mussꝑamus: ꝑ pacientiam expectamus. Adoptio gͦ
filiorum plena in redemptionem fiet etiam corporis
nr̃i. Primitias itaq sp̃c nunc habemus. unde iam
filii dĩ re ipsa factisumus. Incęteris uͦ spe: sicut salui
sicut innouati. ita et filii di. Re autem ipsa. quia non¬
dum salui. ideo nondum plene innouati: nondum
etiam filii dĩ . s. filii scłi. ꝓficimus gͦ in renouationem
iustamq uitam. ꝑ quod filii di sumus. et ꝑ hoc pecca¬
re omnino ñ possumus. donec totum in hoc trans¬
mutetur. etiã illud qd̾ adhuc filii scłi sumus. ꝑhoc e¬

Expanded text:
lauacrum regenerationis. sed alio loco dicit quemlauacrum regenerationis. sed alio loco dicit quemadmodum hoc factum sit: non solum, inquit, sed etiam nos ipsi primitias habentes spiritus et ipsi in nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. spe enim saldetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Adoptio ergo plena filiorum in redemptione fiet etiam corporis nostri. primitias itaque spiritus nunc habemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ceteris uero spe sicut salui, sicut innouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati, nondum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod filii dei sumus et per hoc peccare omnino non possumus, donec totum in hoc transmutetur, etiam illud, quo adhuc filii saeculi sumus; per hoc e