comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uis sani capitis hoc uel in cogitacõmi suã
admictat: Qualiter gͦ omis sapĩa a dño deo
est: Siue qr donũ eius est siue quia factura es¬
est: Nam si factura est non semꝑ est. qr quod
alicũ cepit non semꝑ ẽẽ habuit. Ouid ergo
ait: Omnis inquit sapĩa a dño deo est. ⁊cum
illo fuit semꝑ ⁊ est ance euum. Mirũ est ergo
acridentia semꝑ cum deo fuerũt. ꝙ si acciden¬
tia semꝑ cum deo fuerunt. sub̾e non suerunt:
An omius sapĩa a deo est ⁊ non omĩs sapĩa c̃
deo est: Absit. S omĩs sapĩa ab illo est. ⁊ omis
sapĩa in illo est. ⁊ om̃is sapĩa cũ illo est. ⁊ semꝑ
ẽ. Et quid facimus de sapĩa que a cridens est i
Num quid non ip̃a semꝑ eum deo est: Quõ
ergo omis sapĩa a dño deo est. ⁊ cum illo fuit
semꝑ ⁊ est ante enũ: Quid ergo de illa facimꝰ:
Excludamus ab adito sapĩe insipĩe figmenta

Expanded text:
Quis sani capitis hoc vel in cogitationem suam Quis sani capitis hoc vel in cogitationem suam admittat? Qualiter ergo omnis sapientia a Domino Deo est? Sive quia donum ejus est, sive quia factura ejus? Nam si factura est, non semper est, quia quod aliquando coepit, non semper esse habuit. Quid ergo ait? Omnis, inquit, sapientia a Domino Deo est; et cum illo fuit semper, et est ante aevum . Mirum est: ergo accidentia semper cum Deo fuerunt; et si accidentia semper cum Deo fuerunt, substantiae non fuerunt. An omnis sapientia a Deo est, et non omnis sapientia cum Deo est? Absit. Sed omnis sapientia ab illo est, et omnis sapientia in illo est, et omnis sapientia cum illo est, et semper est. Et quid facimus de sapientia quae accidens est? Nunquid non ipsa semper cum Deo est? Quomodo ergo Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper, et est ante aevum? Quid ergo de illa facimus? Excludamus ab adyto sapientiae insipientiae figmenta
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt. An force quoddam acaidens a deo
non est. qr poc̃m ab ipõ non est: Omĩs tam̃
sapĩa ab ipso est Quomodo ab ip̃o ẽ: forte
qr donũ enis est ab ip̃o est qr factura eius est¬
quid nouũ quid mirum dictum ẽ om̃us
sapĩa a dñõ deo est si accidens quoddam ab ip̃o
ẽ a quo omĩs sub̾a est: Qũo ergo om̃is sapͣ
a domino deo est: Aut qr opus enis. aut quia
donũ eius: Si sapĩa creatura est stulticia quid
est. ¶reauit deus sapĩam et non creauit stultia¬
am: Ergo quedam accidentia deus creauit ala
esse hñt ⁊ ab ip̃o non hñt. Quis hoc aut dic̾e
presimiat aut dictum approbet qr aliquid
ẽẽ h̃t ⁊a deo non ht̃: Oruid dicemus: ⁊ deus gͦ
acridentia non creauit. ꝙ alter quidam est cre¬
acorsapĩe deus dator: Ergo dare sapĩam d̾s
pocuit. creare non potuit: Etgo aliunde acre¬
pit quod dedit. ꝙ dedit qd̾ suum non fuit. ⁊ ac̃¬
ciꝑe potuit qd̾ non habuit. Ois hoc dicat⁊

Expanded text:
quae sunt. An forte quoddam accidens a Deo quae sunt. An forte quoddam accidens a Deo non est, quia peccatum ab ipso non est? Omnis tamen sapientia a Deo est. Quomodo ab ipso est? Forte quia donum equid novum? quid mirum dictum est? Omnis sapientia a Domino Deo est; si accidens quoddam ab ipso est a quo omnis substantia est? Quomodo ergo omnis sapientia a Domino Deo est? Aut quia opus ejus, aut quia donum ejus? Si sapientia creatura est, stultitia quid est? Creavit Deus sapientiam, et non creavit stultitiam? Ergo quaedam accidentia Deus creavit, alia esse habent, et ab ipso non habent. Quis hoc aut dicere praesumat, aut dictum approbet, quod aliquid esse habet et a Deo non habet? Quid dicimus? Deus ergo accidentia non creavit; et alter quidam est Creator sapientiae, Deus dator? Ergo dare sapientiam Deus potuit, creare non potuit? Ergo aliunde accepit quod dedit, et dedit quod suum non fuit, et accipere potuit quod non habuerit. Quis hoc dicat?
Abbreviated transcription (Latin):
ne obscuretur a tenebroso. ꝙ indignũsit ũ
ꝓfanis scm̃. coinquinacis ĩpollutum. erranti¬
bus uerum ꝯmunicabile dicatur Suꝑfluo
ista cogitantur. qr lux que mñ tenebris lucet
sicut non obscuratur a tenebroso. sic nõ cor¬
rumpitur a contaminato in tenebris la¬
ra ⁊ inter sordes incoinquinata ꝑsenerans.
Nam cum omĩa in ip̃a ⁊ in om̃ib ip̃a sit ei
tñ uniuerse creature nec turpitudo turpis
est. nec malicia nocet. nec error errat. Lucet g
⁊ illuminat nec ꝑ aliud nec exalio. s hoc qs̾
ip̃a est. ⁊ quo ip̃a lucet om̃ib illuminandis
ꝯmunicandum prebet. ⁊ totum ip̃a possidet
Eudice itm. Dominus inquit scriptura dat
sapĩam. Quam sapĩam : forte aliquod accidẽs
dac quo nos afficimur ut sapientes efficiaimur.
Quid enim est sapĩa: Nonne agidens: Dat
ergo dominus sapĩam. Quam sapĩam: Dĩs
sapĩa a domino deo est. Bene. Quia omĩa aca¬
dentia a domino deo sunt a quo sunt ominia

Expanded text:
ne obscuretur a tenebroso; et indignum sit ut ne obscuretur a tenebroso; et indignum sit ut profanis sanctum coinquinatis impollutum, errantibus verum communicabile dicatur. Superfluo ista cogitantur, quia lux quae in tenebris lucet, sicut non obscuratur a tenebroso, sic non corrumpitur a contaminato, in tenebris clara, et inter sordes incoinquinata perseverans. Nam, cum omnia in ipsa et in omnibus ipsa sit, ei tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Lucet ergo et illuminat, nec per aliud, nec ex alio; sed hoc quod ipsa est, et quo ipsa lucet omnibus illuminandis communicandum praebet, et totum ipsa possidet. Audite iterum: Dominus, inquit Scriptura, dat sapientiam . Quam sapientiam forte aliquod accidens dat quo nos afficimur, ut sapientes efficiamur. Quid enim est sapientia? Nonne accidens? Dat ergo Dominus sapientiam. Quam sapientiam? Omnis sapientia a Domino Deo est . Bene quia omnia accidentia a Domino Deo sunt a quo sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
que illuminat om̃em hominem uenientẽ
in hunc mundum. Non dixit bonos. nõ dix̃
spiritales. s omẽm hominem ueniencem
in hunc mundum. Unus est .ii. sol. ⁊ omĩs
oculus per eum irradiatur. s non om̃es qui
per eumuident agnoscũt eum. Simiłr lu
trat. S alius ꝑ eam uidet. alius eam iidet.
Mali illuminantur. ut cecera ideant ip̃m
ꝑ quem uident nõ uideant. quia lux in tene¬
bris lucet. ⁊ tenebre a eam non comp̃hende¬
runt. Boni uero illiũantur ut eum udeant
a quo ⁊ per quem uident ut ad eum referant
⁊in eo ament. om̃e quod uident. ⁊ eñ ament
suꝑ om̃e qd̾ uident. Omẽs ergo ꝑ enm illu¬
minantur quĩ udent. s excellentius qui
eum uident. Per eum illuminant᷑ qui uident¬
⁊ ex eo illuminantur. quia ip̃ẽ lux ÷ a quo illu¬
minatur:. Unde autem lux illuminaret siex
sem ip̃a non illuminaret:. Aonde illumĩar
siid qd̃ ip̃a est ꝑticipandum non preberet:
S forte timendũ ⁊ ne polluatur ab ĩmundo

Expanded text:
quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quos dixit? Bonos non dixit, nec spiritales; sed omnem hominem venientem in hunc mundum. Unus est enim sol, et omnis oculus per eum irradiatur, sed non omnes qui per eum vident agnoscunt eum. Similiter trat; sed alius per eam videt, alius eam videt. Mali illuminantur ut caetera videant; ipsum per quem vident, non videant, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Boni vero illuminantur, ut eum videant a quo, et per quem vident, ut ad eum referant, et in eo ament omne quod vident, et eum ament super omne quod vident. Omnes ergo per eum illuminantur qui vident, sed excellentius qui eum vident. Per eum illuminantur qui vident, et ex eo illuminantur, quia ipse est lux a quo illuminatur. Unde autem lux illuminaret, si ex semetipsa non illuminaret? Unde illuminaret, si id quod ipsa est participandum non praeberet? Sed forte timendum est, ne polluatur ab immundo,
Abbreviated transcription (Latin):
ac minus ẽẽ quid potest: Quod est .n. uerum
bonum creature precipue rõnał aliud pret̃¬
nũquid id circo deus minor aut maior se ipõ
est qr creature sue paricer ⁊ suũ bonũ ip̃e÷.
Cesset ergo tamdem cam crebra repetitõ com¬
ꝑacionis uͥ singłaritas est unitacis. Deinde ad
compbandam̃ ꝓpositam assertionem. addu¬
xistĩ uerba apostoli quib astruere pucatiͦ
minorem deo sapĩam fuisse animam xpĩ.
Dicit gͦ. Qois enim scit hominũ que sunt
hoĩs insi sp̃c hominis qui est in homine:. Ita
⁊ quedei sunt nemo cognouit nisi sp̃c dei. gͦ
ut uidetur non cognouit anima xͥ si nemo
sunt ista dei. que nemo cognouit nisi sp̃c dĩ:¬
nec ocłs idit. nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendic: Ista ergo nemo nouit nͥ
sp̃c dei. & quid ÷ quod sequitur nobis autẽ

Expanded text:
ac minus esse quod potest? Quod est enim verum ac minus esse quod potest? Quod est enim verum bonum creaturae praecipue rationalis aliud praetse non potest. Nunquid idcirco Deus minor aut major seipso est, quia creaturae suae pariter et suum bonum ipse est? Cesset ergo tandem tam crebra repetitio comparationis, ubi singularitas est unitatis. Deinde ad comprobandam propositam assertionem adduxistis verba Apostoli, quibus astruere putatis minorem Deo sapientiam habuisse animam Christi. Dicit enim: Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui est in homine; ita et quae Dei sunt, nemo cognovit nisi Spiritus Dei . Ergo, ut videtur, non cognovit anima Christi; si nemo sunt ista Dei quae nemo cognovit nisi nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , etc. Ista ergo nemo novit nisi Spiritus Dei; et quid est quod sequitur: Nobis autem
Abbreviated transcription (Latin):
quanto eos scĩa ancecedunt. ꝙ quid de
caritate dicam: Sciencia inflat. caritas
edificat. Non ergo quicumq qmplius
sapuunt statim de maiori dilectione p̃¬
sum̾e possunt. qr longe aliud est uidere
⁊̃ aliud est diligere. Nunc ĩquit ⁊ uiderũt
⁊oderũt ⁊ me ⁊̃ patrem meũ. Nichil tamẽ
hic interest utrũ equalem noticiam cuius¬
cumq rei equał amor comicetur. qr ubi una÷
sapĩa sicut non potest ẽẽ comꝑacio plurium.
ita nec equalitas diuersorum. Postea adieci¬
stis ⁊ dyxistis. sum sapiencia sit magnum et
spũale bonum cunc si anima xpĩ equalẽ h̃t
cum deo sapĩam. falsum erit deum in omni
bono maiorem habere sufficienciam ꝙͣ eius
creaturam. & deinceps. sicut non potest crea.¬
tura equari creatori. ita nec bonũ unius bono
alterius. S ħ bene ⁊ ueraciter ibi dr̃. u̾creature
bonũ aliud acq diu̾sum a bono creatoris ĩue¬
nitur. Ubi uero unũ ⁊ idem ip̃m est maius

Expanded text:
quanto eos scientia antecedunt. Et quid de quanto eos scientia antecedunt. Et quid de charitate dicam? Scientia inflat, charitas aedificat . Non ergo quicunque amplius sapiunt, statim de majori dilectione praesumere possunt; quia longe aliud est videre, et aliud est diligere. Nunc, inquit, et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum . Nihil tamen hic interest, utrum aequalem notitiam cujuscunque rei aequalis amor comitetur, quia ubi una est sapientia, sicut non potest esse comparatio, ita nec aequalitas diversorum. Postea adjecistis et dixistis: Cum sapientia sit magnum et spirituale bonum, tunc si anima Christi aequalem habet cum Deo sapientiam, falsum erit Deum in omni bono majorem habere sufficientiam, quam ejus creaturam. Et deinceps: Sicut non potest creatura aequali Creatori, ita nec bonum unius bono alterius. Sed hoc bene et veraciter ibi dicitur. Ubi creaturae bonum aliud atque diversum a bono Creatoris invenitur? Ubi vero unum et idem ipsum est, majus
Abbreviated transcription (Latin):
ipõ ht̃ qd̾ sapit. Illic gr̃a hic natura ⁊ idem illic
gr̃a qd hic natura. nec tamen illie graca na¬
turam ad ĩmensicatem ꝯmutat. nechic nata
ad mensuram grãm coartat. Qui ergo au¬
det dicere plenitudinem sapĩe non fuisse ĩ
anima xp̃i. dicat plene sapientem ñ fuisse
animam xp̃i. Tota igitur sapieneia dei erat
anima xp̃i. Non enim natura compararid
poterat qmius sine mensura gr̃am accepe¬
rat. qr cum ĩmuensa gr̃ã erat passibił uatura.
Nam illud qd intulistis qr si haberet eqͣlem
dicẽ qr equalitatem comꝑarationis collim
ubi singłaritatem unitatis demonstramꝰ
& louge aliud est idem halere ⁊idem esse
qr habere ꝑtinet ad gr̃am. esse ꝑtin ad na¬
turani. S esto młtitudo sapienciarũ siue
scĩarum comꝑationem admittat. nũquid
equalem bĩtudinem facit equalis sapĩa:
Ergo ⁊ maior maior est. ⁊ minor ẽ minor.
⁊ demones tanto hominib beatiores sũt.

Expanded text:
ipso habet quod sapit. Illic gratia, hic natura; et idem illic ipso habet quod sapit. Illic gratia, hic natura; et idem illic gratia, quod hic natura; nec tamen illic gratia naturam ad immensitatem commutat; nec hic natura ad mensuram gratiam coarctat. Qui ergo audet dicere plenitudinem sapientiae non fuisse in anima Christi, dicat plene sapientem non fuisse animam Christi. Tota igitur sapientia Dei erat anima Christi. Non enim naturae comparari poterat, quamvis sine mensura gratiam acceperat, quia cum immensa gratia erat passibilis natura. Nam, illud quod intulistis, quod si haberet aequalem dicere, quia aequalitatem comparationis tollimus, ubi singularitatem unitatis demonstramus. Et longe aliudertinet ad gratiam, esse pertinet ad naturam. Sed esto multitudo sapientiarum sive scientiarum comparationem admittat; nunquid aequalem beatitudinem facit aequalis sapientia? Ergo et major majorem, et minorem minor; et daemones tanto hominibus beatiores sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enarrauit Illi gͦ qui audierunt in quo:
uiderunt: Ant si non uiderunt quare audier̃ :
Uidit gͦ in diuinitate iudit ⁊ in hũauitate
tamen ex diuinitate sicut ⁊ illi qui audier̃t
nõ nisi ex illustracione diuini lum̾is uidere
potuerunt. Erat igitur plenitudo diuinita¬
tis in anina xp̃i erat ⁊ plenitudo sapĩe ĩ aĩa
xp̃i. ⁊ ex plenitudine sapĩe plene sapiens erat
anima xp̃i. Ergo in quiunt tantam sapĩam
habet anima xp̃i quantam deus habet Qid
facit comꝑatio ubi unus solus est: Una est
sapĩa dei qua sapiens ÷ anima xpĩ. nec pat.¬
cicipando saprens ÷ ut hoc uel illud iu illa ⁊
ꝑ illam sapiat s plenicudinem habendo
ut totum possideat. Non ergo dicamus tanta
aut quanta s dicamus tota sapĩa deũ aĩa
est. nec tamen equalis deo anima xpĩz. quiã
saꝑe. ⁊ aliud sapĩam eẽ. qr qui sapĩa sapit qd
hãbet aliunde accepit. qui sapĩa s ex semet¬

Expanded text:
enarravit. Illi ergo qui audierunt in quo enarravit. Illi ergo qui audierunt in quo viderunt? Aut si non viderunt, quare audierunt? Vidit ergo in divinitate, vidit et in humanitate, tamen ex divinitate sunt? et illi quae audierunt non nisi ex illustratione divini luminis videre potuerunt. Erat igitur plenitudo divinitatis in anima Christi; erat et plenitudo sapientiai; et ex plenitudine sapientiae plene sapiens erat anima Christi. Ergo, inquiunt, tantam sapientiam habet anima Christi, quantum Deus habet. Quid facit comparatio? ubi unus solus est? Una est sapientia Dei, qua sapiens est anima Christi, nec participando sapiens est, ut hoc vel illud in illa, et per illam sapiat, sed plenitudinem habendo, ut totum possideat. Non ergo dicamus tanta aut quanta; sed dicamus tota sapientia Dei in est; nec tamen aequalis Deo anima Christi est, sapere, et aliud sapientiam esse, quia qui sapientia sapit, quod habet aliunde accepit; qui sapientia est, ex semet
Abbreviated transcription (Latin):
dicisunt. Portat ⁊ non uidet. Absit autem a¬
ab intellectu nr̃o ut sic sentiamus. S abscon¬
dici sunt non ut ab eo abscondantur. s ne
in eo ab impiis uideantur. Absconditi sunt
ut tempore oportimo proferantur. Abscõ¬
ditisunt ⁊ recondici sunt. Absconditi ne ꝑ
eum indignis aꝑiantur. reconditi ut in eo
digne custodiantur. Neconditi sunt ne ob¬
fuscentur aliqua rubigine peccatorũ. nec
polluantur aliqua sorde criminũ. aut con¬
tagione uiciorum. Reconditi sunt uelut
sn uase sincero. uelut in habitacło mũdo.
ne forte quis ualeat eis macłam inger̾e. ⁊
tunc incipiant obprobrium sustinere: Ap
diti ab eonon sunt. Deum inquit nemo
uidit uniqͣm. Unigenitus qui est in sinuid
patris ip̃e euarrauĩt. Si uarrauit ⁊uidit:
undeh probamus: Qui de terra ⁊ de terra
loquitur qui de celo uenit suꝑ om̃s est. ⁊ qd̾
uidit ⁊ audiuit hoc cestatur. Ergo uidit. In
quouidit : In diuinitate aut in hũanita¬
te Forte in diuinitate uidit. in hũanitate

Expanded text:
diti sunt. Portat et non videt. Absit autem ab intellectu nostro, ut sic sentiamus. Sed absconditi sunt, non ut ab eo abscondantur; sed ne in eo ab impiis videantur. Absconditi sunt, ut tempore opportuno proferantur. Absconditi sunt et reconditi sunt. Absconditi, ne per eum indignis aperiantur. Reconditi, ut in eo digne custodiantur. Reconditi sunt, ne offuscentur aliqua rubigine peccatorum, ne polluantur aliqua sorde criminum aut contagione vitiorum. Reconditi sunt velut in vase sincero, velut in habitaculo mundo, ne forte quis valeat eis maculam ingerere, et tunc incipiat opprobrium sustinere. Appditi ab eo non sunt. Deum, inquit, nemo vidit unquam. Unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit ; si enarravit, et vidit. Unde hoc probamus? Qui de terra est, de terra loquitur; qui de coelo venit, super omnes est; et quod vidit et audivit hoc testatur . Ergo vidit. In quo vidit? in divinitate an in humanitate? Forte in divinitate vidit, in humanitate
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ a quodam factam fuisse. in
ita pudice de re sacrosc̃a locutus sit. Ego igitur
sicut placitũ fuerat que suꝑ boc dicenda uĩde¬
bantur stilo signans uobis legenda crãsmisi ⁊

Expanded text:
uae a quodam factam fuisse, in de re sacrosancta locutus sit. Ego igitur sicut placitum fuerat, quae super hoc dicenda videbantur stylo signans legenda transmi
Abbreviated transcription (Latin):
iohãnes de uerbo: Erat inquit lixx uera q̃
illiũat omẽm hominem ueniẽntem ĩ hũc
mundum. Quid est uerbũ nisi sapiẽcia
Idem enim qui uerbum dei a ioh̃e dicitur. ap̃e
sapiencia dei a paulo nominatur. Xpm̃ .n.
⁊ ip̃e ⁊ sapiencia: uerbum sapiençia ⁊ sapĩa
uerbum. Uerbum sapĩa. qi eructauit cormeũ
uerbum bonum. Sapiencia uerbã. quia ego
sapiencia ex ore altissimi prodii primoche¬
nita ance omẽm croaturam. Saprencia ĩgit᷑
uerbum cordis. ⁊ uerbum sapiencia oris. qr
dum uerbum excorde ⁊ sapiencia ex ore pro¬
dire dicicur idem ẽẽ sapĩa ⁊ uerbũ demõstrat᷑
Itaq si uerbum illuminat. sapiencia illiũat.
qr nec illiũare uerbum poterat. si sapiencia
non erat. ¶Wid enim facit uerbumsine sã¬
piencia: Uer̾bum sonat sapĩa illumirat.
Nam ⁊ipsa sa pĩa lix est ⁊ deus lix est quia
deus sapiencia est. ꝙ cum deus illuminat sa¬
piencia illuminat. ⁊luce illuminas. nec alia
luce illuminat: s ea luce que ip̃a est. qr deus¬

Expanded text:
 inquit, lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quid est Verbum nisi sapientia? Idem enim qui Verbum Dei a Joanne dicitur, ipse sapientia Dei a Paulo nominatur. Christum enim, et ipse est sapientia. Verbum sapientia, et sapientia Verbum. Verbum sapientia, quia, Eructavit cor meum verbum bonum . Sapientia verbum quia, Ego sapientia ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam . Sapientia igitur verbum cordis et verbum sapientiae oris, quia dum verbum ex corde et sapientia ex ore prodire dicitur, idem esse sapientia et verbum demonstratur. Itaque si verbum illuminat, sapientia illuminat; quia nec illuminare verbum poterat, si sapientia non erat. Quid enim facit verbum sine sapientia? Verbum sonat, sapientia illuminat. Nam et ipsa sapientia lux est, et Deus lux est, quia Deus sapientia est; et cum Deus illuminat, sapientia illuminat, et luce illuminat; nec alia luce illuminat, sed ea luce quae ipsa est; q
Abbreviated transcription (Latin):
au ĩ mensitas: Nũquid accidens: Ergo et̾nitas
⁊ ĩ mensicas dei accidencia sunt. Absit. Cũ ergo
dicitur deus hocht̃ per naturam. intlłigitur quia
deus hoc est cũ uero dicitur anima xp̃i hoc ht̃¬

Expanded text:
aut immensitas? Nunquid accidens? Ergo aeternitas aut immensitas? Nunquid accidens? Ergo aeternitas et immensitas Dei accidentia sunt? Absit! cum ergo dicitur Deus, hoc habet per naturam, intelligitur quod Deus hoc est. Cum vero dicitur, anima Christi hoc h
Abbreviated transcription (Latin):
Plenitudĩem deitatis plenitudinem sapiencie
plenitudĩem u̾ͥtutis. Totum quod deus est ac
sencialiter mutata est: S qr ineffabilit̾ illi
unita ÷. Accep̃ non ut illud eẽncialit̾ fieret
s ut cum illo ꝑsonaliter unũ ess. Totũ cñ
accepit ⁊ totum habet qd̾ ille non accepit.
et habet. Gͦ auima xp̃i eteruitatem habet
si totum habet quod deus habet. Quid ni:
Ecce dicatur. Licet in om̃ib necessariũnon sit
u̾borum usum ad eiusmodi admitt̾e. ĩmensita¬
tem habet. eternitatem habet. habet omnia
ꝑ gr̃am que deus habet per naturam. Quomͦ
careat qd̾̃ esse cepit. int̾minabile sit quod cir.¬
cumscriptionem recepit. nũquid etiam quiã
deum ht̃ ut deus sit: Aut quia non est iõ ñ ht̃s
Qũo tamen babet: S habet ꝑsonaliter unica
uon naturaliter insita. Habet cotum nõ quod
creatura eterna. auc ĩmensa eẽ possit. S quod
eterno ⁊ ĩnienso unita sit. Qid enĩ est et̾nitas

Expanded text:
Plenitudinem deitatis, plenitudinem sapientiae, Plenitudinem deitatis, plenitudinem sapientiae, plenitudinem virtutis. Totum quod Deus est accsentialiter mutata est, sed quia ineffabiliter illi unita est. Accepit non ut illud essentialiter fieret, sed ut cum illo personaliter unum esset. Totum tamen accepit, et totum habet quod ille non accepit et habet. Ergo anima Christi aeternitatem habet, si totum habet quod Deus habet? Quidni? Ecce dicatur. Licet in omnibus necessarium non sit verborum usum ad ejusmodi admittere; immensitatem habet, aeternitatem habet; habet omnia per gratiam, quae Deus habet per naturam. Quomodo careat quod esse coepit; interminabile sit, quod circumscriptionem recepit. Nunquid etiam quia Deum habet ut Deus sit? Aut quia non est, ideo non habet? Quomodo tamen habet? Sed habet personaliter unita, non naturaliter insita; habet totum, non quod creatura aeterna aut immensa esse possit, sed quod aeterno et immenso unita sit. Quid enim est aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
sint demonstratis. Dicit .n. aĩam xp̃i omĩa
tatis ne si forte sine temꝑamento isto omĩa
prorsus que deitatis sunc eam habere dixe¬
rimus. creature que iniciũ huit eternitatem
et que terminũ ht̃ ĩmensitatem ⁊ que mu-¬
ĩcõmutabilitatem ⁊ cetera que soli diuined
nature compet̾e noscuntur tribuere uideam᷑
S hec decerminacõ qmͣuis nõ omĩo refutã¬
da uideatur. est tñ młto competencior ⁊ com¬
dicitur ꝑ gr̃am que deus habet ꝑ naturam.
qr plenitudo deitatis in uerbo ei unita est ex
tempore ꝑ gr̃am que in deo ex eternitate fũ
ꝑ nacuram. hoc ista ex tempore habet quia
accepit. quod ille exeternitate habuit quia
fuit. Accepit non ut in eius qd̃ accep̃ naturã
mutata cransiret. s ut in eius consortiũ su¬
blimata ascend̾et. Ista accepit qd̾ nõ habuit.
ille nec acciꝑe potuit qd̾ non habuit. nͨ desiit
ẽẽ quod fuit. ¶uid ergo accepit anima xͥ:

Expanded text:
sint demonstratis. Dicit enim « animam Christisint demonstratis. Dicit enim « animam Christitatis, ne si forte sine temperamento isto omnia prorsus quae deitatis sunt, eam habere dixerimus, creaturae quae initium habuit aeternitatem, et quae termimum habet immensitatem, et quae muincommutabilitatem et caetera quae soli divinae naturae competere noscuntur, tribuere videamur. Sed haec determinatio, quamvis non omnino refutanda videatur, est tamen multo competentior et comdicitur per gratiam, quae Deus habet per naturam, quia plenitudo deitatis in Verbo ei unita est, ex tempore per gratiam, quae in Deo ex aeternitate fuit per naturam. Hoc ista ex tempore habet, quia accepit, quod ille ex aeternitate habuit, quia fuit. Accepit non ut in ejus quod accepit naturam, mutata transiret; sed ut in ejus consortium sublimata ascenderet. Ista accepit quod non habuit; ille nec accipere potuit quod non habuit, nec desiit esse quod fuit. Quid ergo accepit anima Christi?
Abbreviated transcription (Latin):
b sp̃m xp̃i ut sciamius que data sunt nobiͦ
inquit ad mensuram deus dat spm̃. ⁊ iidemͦ
cere meremur. ꝙ quantũcũq noscere mere¬
mur de eius plenitudine non plenitudinẽ
s gr̃e portõnem accipins. paiter inquit re¬
uelaui nomen tuũ hominib quos dedisti
michi. Quid est reuelatio nonũs nisi aspirõ
cognitionis: Ergo ip̃e aliis nom̃ reuelauit.
cuius ip̃e cognitionem non habuit: Absit
Qursum. Com autem uenerit sp̃c illem̾catis
quem ego mictam uob̃. docebit uos omẽm
ueritatem. ¶uare pͥus ip̃e ab illo spũ u̾tati
omẽm u̾itatem magister non didicit. quem
S misit spm̃ ⁊ sp̃m non amisic cuius carisina¬
ta hõib fidelib pront uoluit distribuit. ⁊
plenitudinem ipse retinuit. Lliis .i. infudit
S eum a se non effudit. Alios replens se nõ
enacuans se non minuens. ⁊ alios difans.
postremo q̃dam uerba bĩ ambrosii ĩ mediũ
adducitis ⁊ ne assertioni nr̃e contra ire ui¬
deantur quałr intlłigenda sine decerminãda

Expanded text:
ciamus quae a Deo donata sunt nobis . inquit, ad mensuram Deus dat Spiritum . Et vcere meremur, et quantumcunque noscere meremur, de ejus plenitudine, non plenitudinem, sed gratiae portionem accipimus. Pater, inquitelavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi . Quid est revelatio hominis, nisi aspiratio cognitionis? Ergo ipse aliis nomen revelavit, cujus ipse cognitionem non habuit? Absit! Rursum: Cum autem venerit Spiritus ille veritatis, quem ego mittam vobis, docebit vos omnem veritatem . Quare prius ipse ab illo Spiritu veritatis omnem veritatem magisSpiritum, et Spiritum non amisit; cujus charismata hominibus fidelibus prout voluit distribuit, et plenitudinem ipse retinuit. Aliis eum infundit, sed eum a se non effudit; alios replens, se non evacuans; se non minuens, et alios ditans. sii in medium adducitis, et ne assertioni vestrae contraire videantur qualiter intelligenda sive determinanda
Abbreviated transcription (Latin):
amina xp̃i sapiens excitit. alia que amine xp̃
unita fuit ego nemini p̃iudiciũ facẽ uolo. Ui¬
deant ip̃i quo sensi hoc asserant ne forte carnał
sit magis sua qmͣ siera pronũtians. hoc unum
ego indubitanter affirmo. qr auc alia sapĩa p̾t̾
diuinam in anima xp̃i non fuit. auc si alia fũ
equał illi non fuit. hoc credenti qui nõ credit
non bene credit. Ad cetera ego non cogo s sua¬
deo. in hiis qui michi credit mecũ credit. qͥ mͥ ñ
credit sibi credat. donec ueniat ubi mecũ credat.
Sic tamen ut int̾im unusquisq in suo sensuh
hũiliter abundare studeat non arroganter

Expanded text:
anima Christi sapiens exstitit; alia quae animae Christi anima Christi sapiens exstitit; alia quae animae Christi unita fuit; ego nemini praejudicium facere volo; videant ipsi quo sensu hoc asserant, ne forte carnalis sit, magis sua quam vera pronuntians. Hoc unum ego indubitanter affirmo, quod aut alia sapientia praeter divinam in anima Christi non fuit, aut si alia fuit, qualis illi non fuit. Hoc credenti qui non credit, non bene credit. Ad caetera ego non cogo, sed suadeo; in his qui mihi credit, mecum credit, qui mihi non credit, sibi credat, donec veniat ubi mecum credat. Sic tamen ut interim unusquisque in suo sensu humiliter abundare studeat, non arroganter
Abbreviated transcription (Latin):
giam xp̃i solu̾e non potuit. In illo enĩ erat de
plenicudine acciꝑe supra illũ plenitudĩem
comp̃hend̾e. Hoc itaq qd̾ nouerat dic̾e potũ
qd̾ non concepac crede elegit discut̾e nõ presũp¬
sit. Noluit igitur ille unuonem solu̾e. uenos
p̃sumamus unitatem comꝑare. Guid uob̾
uidetur: Nonne illi corriglam ĩncarnati u̾¬
bi solũ̾e uolunt qui unitatem ineffabilis
sacramenti differencia comparatõnis diui¬
dunt: Unima igiur iohĩs doplenitudine
accepit. anima xp̃i plenicudinem compre¬
hendit. Comp̃hendit dico non equalitatenᷤ
dixi postulanti quod et iulenti debueram ꝙ
magis in hac assertione approbandum puca.
s in reb dubiis si manifesta auctoritate uon
ualeo ab aliis quidem sic accipi ualeo uolo.
ut querencem me adiuuent inuenientem nẽ
refutent. Qcũ autem in eo ꝑsistunt ut hoc
asser̾e contendant qd̾ alia fuerit illa sapĩa qua

Expanded text:
giam Christi solvere non potuit. In illo enim erat de giam Christi solvere non potuit. In illo enim erat de plenitudine accipere; supra illum plenitudinem comprehendere. Hoc itaque quod noverat dicere potuit, quod non conceperat credere elegit, discutere non praesumpsit. Noluit igitur ille unionem solvere, ne nos praesumatur unitati comparare. Quid vobis videtur? Nonne illi corrigiam incarnati Verbi solvere volunt, qui unitatem ineffabilis sacramenti differentia comparationis dividunt? Anima igitur Joannis de plenitudine accepit, anima Christi plenitudinem comprehendit. Comprehendit dico non in aequalitatdixi postulanti quod et jubenti debueram, quod magis in hac assertione approbandum putavi. Sed in rebus dubiis si manifesta auctoritate non valeo, ab aliis quidem sic accipi volo, ut quaerentem me adjuvent, invenientem non refutent. Quicunque autem in eo persistunt, ut hoc asserere contendant, quod alia fuerit illa sapientia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nec camen inde sequitur qd̾ creatori opus suũ
equale sit quia cum ĩmensicatem gr̃e acciꝑet
condicionem nature non amisit Accepit ꝙ ñ
habuit. s nõ desiit ẽẽ qd̾ fuit. Accepit plenicu
piens ess. non tñ accepit ut sapĩa ess. ꝙ quid ne¬
cesse ÷ singła ꝑsequi: Breuiter uob̾ quid mͥ ĩ
hac resentiendũ eẽ indetur ostendam. Plenã
ac ꝑfectam ⁊ totam dei sapĩam in anima xp̃i
fuisse credimus. ⁊ ex ip̃a sapĩa eanidem aĩam
pleneac ꝑfecte sapientem nõ ex ip̃a ꝑticipã¬
do.s totam possidendo quam singularit̾ con¬
cepit. ⁊ ineffabiliter comprehendit. Quare in¬
effabilit̾ comp̃hendit: Quia sm̃ pleuitudĩem
accepit. Ioħs lucerna erat ardens ⁊ lucens hic
comprehenderat. qr cenebre non erat. S quia
ex ꝑte comp̃hend̾at ꝓpterea inesfabilem illã
in xp̃o comprehensionem comp̃hend̾e nõ po.
terat sait. Cuiꝰ inquit non sum dignꝰ ut sol¬
uam corrigiam calciam̃ti eius. Ego ioħ̾s corri¬

Expanded text:
Nec tamen inde sequitur, quod Creatori opus suum aequale sit; quia cum immensitatem gratiae acciperet, conditionem naturae non amisit. Accepit quod non habuit, sed non desiit esse quod fuit. Accepit plenitudpiens esset; non tamen accepit ut sapientia esset. Et quid necesse est singula persequi? Breviter vobis quid mihi in hac re sentiendum esse videtur, ostendam. Plenam ac perfectam, et totam Dei sapientiam in anima Christi fuisse credimus; et ex ipsa sapientia eamdem animam plene ac perfecte sapientem non ex ipsa participando, sed totam possidendo, quam singulariter concepit, et ineffabiliter comprehendit? Quare ineffabiliter comprehendit? quia secundum plenitudinem accepit. Joannes lucerna erat ardens, et lucens ; hic lucem comprehenderat, quia tenebrae non erat. Sed quia ex parte comprehenderat, propterea ineffabilem illam in Christo comprehensionem ujus non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus . Ergo Joannes corri
Abbreviated transcription (Latin):
lux uera que illuĩat omẽm hoĩem uenientẽ
in hũc mundũ. Quid igitur: inalos illiũat
lix ista: ⁊̃ malos deus illuiat: Qũo eͦ ceci
sunt: Audi quid sequitur. Et lirx in tẽnebris
lucet: ⁊ tenebre eam non comprehenderũt
Quid est lux in tenebris lucet: ꝙ qͦd tenebre
faciunt si lux ibi est : ꝙ tenebre eam nõ com¬
prehenderunt. Tamen ip̃a luꝑx lucet ⁊ illũat.
S non omẽs eam uident qui uident per eam.
ex se. Nan ut sciamus qr per se lucet ⁊ ex se
om̃em hoĩemuenientem in hunc mundũ.
Ioh̾es lux erat qr uos estis lix mundi. Sed
uera lux non erat qr lucerna erat ardeno
⁊lucens. nec ꝑ semetipm lucens. net ee sem¬
ip̃o illuminans. Erat liix uera per semet

Expanded text:
vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quid igitur? Malos illuminat lux ista, et malos Deus illuminat? Quomodo ergo caeci sunt? Audi quid sequitur: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Quid est, lux in tenebris lucet? Et quid tenebrae faciunt si lux ibi est? Et tenebrae eam non comprehendunt. Tamen ipsa lux lucet et illuminat, sed non omnes eam vident qui vident per eam. se sciamus quod per se lucet, et ex se omnem hominem venientem in hunc mundum. Joannes lux erat; quia vos estis lux mundi , sed vera lux non erat; quia lucerna erat ardens et lucens ; nec per semetipsam lucens, et ex semetipsa illuminans, ut lux qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ouis enim sapiens est si sapĩa saꝑiens nõ ÷
Et tamen aliter sapiens ⁊ in quo sapĩa est̾.
aliter sapiens est qui sapiencia est. Teatura
sapiens⁊ qr in ip̃a sapiencia est. Ereator uo
sapiens ÷ qr ip̃e sapiencia est. Nullus tamẽ
sine sapĩa sapiens esse pocest. sine ea quam ht̃
siue ea que ipse÷. Anma igicur xp̃i si sapiẽs
est ĩmo qr est aut illa proculdubio sapiencia
sapiens est. quam ht̃ aut illa que ip̃a ẽ. ¶rea¬
tura autem ⁊ si ꝑticipacõne sapĩe sapiens ⁊

Expanded text:
Quis enim sapiens est, si sapientia sapiens non est? Quis enim sapiens est, si sapientia sapiens non est? Et tamen aliter sapiens est in quo sapientia est, aliter sapiens est qui sapientia est. Creatura sapiens est, quia in ipsa sapientia est. Creator vero sapiens est, quia ipse sapientia est. Nullus tamen sine sapentia sapiens esse potest, sive ea quam habet, sive ea quae ipse est. Anima igitur Christi si sapiens est, imo quia est, aut illa procul dubio sapientia sapiens est, quam habet, aut illa quae ipsa est? Creatura autem, etsi participatione sapientiae sapiens est,
Abbreviated transcription (Latin):
cum diuinitate scĩam hũit. cunc nimirum cͤa¬
tura creacori equalis fuit. Non posse autem
creacori facturam suam in equalitace com¬
ꝑabilem fieri. ⁊ si potuerit in consorcium uni¬
tatis assumi. Longe aliud ẽẽ uuiri dignaci¬
one. ꝙ compari maiestate. Mulca st̃ alia
que in hunc modum fortasse absurda oñde
potuistis S ego sic una uobiscum falsa re-¬
felłe cupio. sicut uera proficeri. ¶ruomodo .ni.
deus inmensus ess si ad eius equalitatẽ aliqua
quamlib excellens. quamilib singłaris cre¬
queritur ubi numerus non inuenit᷑: Sapĩe
eius non est numerus. ¶id igitur dico:
Auima xp̃i aut creatura non fuit. aut crea¬
toriequari non potuit. Inimo uero qr creacaͣ
est creatori non dico equanda. s plus audeo
dice eciam comꝑanda non est. Ergo dicitis mi¬
si aliam habuit sapĩam qm̃ ũbũ. S queso qͥd
dicĩmus cum animam sapiencem dicimus:
Nũquid non sapiencia sapientem dicimus:

Expanded text:
cum divinitate scientiam habuerit, tunc nimirum creacum divinitate scientiam habuerit, tunc nimirum creatura Creatori aequalis fuit: non posse autem Creatori facturam suam in aequalitate comparabilem fieri, etsi potuerit in consortium unitatis assumi. Longe aliud esse uniri dignatione et comparari majestate. Multa sunt alia quae in hunc modum fortasse absurda, ostendere potuisti. Sed ego sic una tecum falsa refellere cupio, sicut vera profiteri. Quomodo enim Deus immensus esset, si ad ejus aequalitatem aliqua quamlibet excellens, quamlibet singularis crequaeritur ubi numerus non invenitur. Sapientiae ejus non est numerus. Quid igitur dico? Anima Christi aut creatura non fuit, aut Creatori aequari non potuit. Imo vero quia creatura est, Creatori non dico aequanda, sed plus audeo dicere, etiam comparanda non est. Ergo dicitis, mim habuit sapientiam quam verbum? Sed quaeso quid dicimus, cum animam sapientem dicimus? Nunquid non sapientia sapientem dicimus?
Abbreviated transcription (Latin):
sticiosus uideri. uolo tamen ⁊ młco magis
uolo aliqua in parte inscicie argui. qm̃ ca¬
ritatis contemptor uderi. ⁊ uerba incompta
Ueritis de anina xp̃i. idest de ĩllo.xxx¬
rõnali spũ qui hũanam in xp̃o homine
carnem uegetauit. quem u̾bum cum carne
ip̃a ⁊ in carne ipsa sibi in unitatem ꝑsoned
uniuit. ut ess uiuus xp̃c in una personadu¬
abus naturis. trib essenciis una uidel ꝑsona.
qr idem homo p̃p quod suscepit. ꝙ deus ꝓpter
quodfuit duab naturis diuina scł atq hu¬
mana. in deo ⁊ homine uno nõ unis. tribus
eẽnciis diuinitate carue ⁊ anima sine sepã¬
cione discretis. sine confusione societatis. de
illa inqͣm aĩa qua mediante uerbum caro
fcm̃ est ⁊ hĩtauit in nob̃. queritis ucrũ equa¬
lem cum diuinitate scĩam habuerit. Dicitis
etiam qr si illa anima que qmuis creatrici a¬
nime nature in effabiliter natura unica fu¬
erat. indubitant̾ tñ creacura erat. equalem

Expanded text:
stitiosus videri. Volo tamen et multo magis stitiosus videri. Volo tamen et multo magis volo aliqua in parte inscitiae argui, quam charitatis contemptor videri, et verba incompta quaestionis de anima ionali spiritu, qui humanam in Christo homine carnem vegetavit, quem Verbum cum carne et in carne ipsa sibi in unitatem personae univit, ut esset Christus unus in una persona, duabus naturis, tribus essentiis: una videlicet persona; quia idem homo, propter quem suscepit, et Deus; propter quod fuit duabus naturis, divina scilicet atque humana, in Deo et homine uno, non unis; tribus essentiis, divinitate, carne, et anima; sine separatione discretis, sine confusione sociatis. De illa inquam anima, qua mediante Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; quaeritis utrum aequalem cum divinitate scientiam habuerit. Adjicitis etiam, quod si illa anima quae, quamvis creatrici naturae ineffabiliter unita fuerat, indubitanter tamen creatura erat, aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uidemur si inter nos forte ut assolet aliqñ
inuenerimꝰ citius in id ip̃m redeamus. nesi ce¬
perimus nr̃a dicta ꝑtinaciter defend̾e aliud pu¬
tentur sapuisse. Illud qd̾ de anima xp̃ĩ caritas
ur̃a a me quer̾e dignata est iam pridem inter
quosdam sapientes uentilatum fuisse did.ci
atq ex hiis quid senserint. quib magis creden¬
dum ẽẽ existimamus cum aliis de ipĩs tum
ipis de serefe̾ntib agnoui. Ego autem cũ sepiꝰ
hac questione pulsari soleam talem me ẽẽ pro¬
ficeor qui uollem hinc aliquid ab omnibus
ueltam curiose ac suꝑsticiose inquiri. uł tã
fidenter asseri. Unde nũc quo gemina in
hac reconsideratione coartor. cum uideam
ie ⁊ prudencie ur̃e debere silentium ⁊ boni-¬
tati responsum. Inter hec ip̃a etiam rei diffi¬
cultas occurcit que fortassis non pot̾it a me
ita ut decet compendiose discuti. cum ego si
modum indicendo transiero tĩmeam super¬

Expanded text:
esse videmur, si inter nos forte ut assolet aliquando esse videmur, si inter nos forte ut assolet aliquando invenerimus citius in idipsum redeamus, ne, si coeperimus nostra dicta pertinaciter defendere, aliud putemur sapuisse. Illud quod de anima Christi charitas vestra a me quaerere dignata est, jam pridem inter quosdam sapientes ventilatum fuisse didici, atque ex illis quid senserint quibus magis credendum esse existimamus, tum aliis de ipsis, tum ipsis de se referentibus agnovi. Ego autem cum saepius hac quaestione pulsari soleam, talem me esse profiteor qui nollem hinc aliquid ab omnibus vel tam curiose ac superstitiose inquiri, vel tam fidenter asseri. Unde nunc quoque gemina in hac re consideratione coarctor, cum videam me et prudentiae tuae debere silentium, et bonitati responsum. Inter haec ipsa etiam rei difficultas occurrit, quae fortassis non poterit a me ita ut decet compendiose discuti, cum ego si modum in dicendo transiero timeam super
Abbreviated transcription (Latin):
suis arrogantib ⁊ de seplus qͣm oportebat pre¬
sumentib dicit: om̃es iam non solum seaĩ
morituram s exortam quo a se sapienciam
putant. Dignũ ergo est ut id ip̃m in nr̃a nos
assertione reddat timidos. quod in unius as¬
sertione ueritacis tot iam idemus ẽẽ diuer¬
sos. Quia .n. de longe ueritas uidecur diu̾sa
iudicia parit. ⁊ tm̃ de ip̃a quisq potest qnͣd̃
ip̃e est In nob̾ quippe ÷ qd̾ de retum cognutõe
ꝑcipimus. ꝙ eo modo cordis incellectus de
hiis que extra sunt ad ueritatem iudicat:
quo se interius animus in representatione
figurat. Unde necesse est ut dũ mens intuf
cortupta pue afficitur. intellectus q ĩiudiao
eorum que foris sunt decipiatur. Hec ip̃a est
causa que ⁊̃ aliqñ in unitate sensuũ ꝯfuersian
uerborum generaresol. que cñ tunc magis ue¬
nialis fit cum ꝑcinax non fu̾it. Hanc gͥ nos qui
uerbi dei tractatores ⁊ inquisitores ueritatis

Expanded text:
suis arrogantibus et de se plusquam oportebat praesuis arrogantibus et de se plusquam oportebat praesumentibus dicit , jam non solum secundum morituram, sed exortam quoque a se sapientiam putant. Dignum ergo est ut idipsum in nostra nos assertione reddat timidos, quod in unius assertione veritatis tot jam videmus esse diversos. Quia enim de longe veritas videtur, diversa judicia parit; et tantum de ipsa quisque potest, quantum ipse est. In nobis quippe quod de rerum cognitione percipimus, et eo modo, cordis intellectus de iis quae extra sunt ad veritatem indicant, quo se interius animus in repraesentatione figurat. Unde necesse est, ut dum mens interius corrupta prave afficitur, intellectus quoque in judicio eorum quae foris sunt, decipiatur. Haec ipsa est causa quae etiam aliquando in unitate sensuum controversiam verborum generare solet, quae tamen tunc magis venialis fit, cum pertinax non fuerit. Hanc igitur nos qui verbi Dei tractatores et inquisitores veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
inter ceteros ⁊ pre ceteris scruta¬
tori .G. H. peidator. Aliquociens
accidisse comperi. ut in rerũ diffi¬
cilium tractatione. aut insipien¬
cia relatoris auditorem corrumꝑet. aut re¬
meritas auditoris relacorem ĩfamaret. Ma¬
ꝓpter eque cauendum michi uiderur ut potissi¬
mũ illic ubi sine pericło aliud sentiri non pot̃
nec facile nr̃a presumamus asser̃e. nec aliena
iudicio quo in sui cognitione fallitur cetera
qͦ que preter ip̃m sunt non recte conspicat᷑
¶Wid .n. hoc ẽẽ putatis qd̾ de rerum ueritate
tam diuersa sentire solent homines: Numꝙ
nõ una est uericas: Ecce ut int̾im de deo tacea¬
mus. quid est qd̾ dialecica tot diuersas ⁊tam
diuersas ne dicam ꝑuersas habet sentencias:
Nũquid om̃s nouerunt unũ id qd̾ est s amore
fallendi diuersa fupeerũt: Non sic ego puto.
S narrant quiq sompnia sua. ⁊ ea quã pͥm̃
ipi in se opinione decepti sunt. post modum a¬
lios uescientes seducunt. Et sicut b̃s iob amici

Expanded text:
inter caeteros et prae caeteris scrutatori G. Hugo peccator. Aliquoties accidisse comperi, ut rerum difficilium tractatione aut insipientia relatoris auditorem corrumperet, aut temeritas auditoris relatorem infamaret. Quapropter aeque cavendum mihi videtur, ut potissimum illic ubi sine periculo aliud sentiri non potest, nec facile nostra praesumamus asserere, nec aliena judicio quo in sui cognitione fallitur, caetera quoque quae praeter ipsum sunt, non recte conspicetur. Quid enim hoc esse putatis, quod de rerum veritate tam diversa sentire solent homines? Nunquid nomina est veritas? Ecce ut interim de Deo taceamus quid est quod dialectica tot diversas et tam adversas, ne dicam perversas habet sententias? Nunquid omnes noverunt unum id quod est, sed amore fallendi diversa finxerunt? Non sic ego puto. Sed narrant quinque somnia sua, et ea qua primum ipsi in se opinione decepti sunt postmodum alios nescientes seducunt. Et sicut beatus Job amicis
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqm moriemini. Dominus affirmaũ.
mulier dubitauit. dyabolus negauit. Qui
gͦ dubitauit ab affirmance pecessit. ⁊ uegãt
Appropinquauit. Si mulier non dubitassec

Expanded text:
Nequaquam moriemini . Dominus affirmavit, mulier dubitavit diabolus negavit. Qui ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. Si mulier non dubitasse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatõ autẽ ad ea que facturus est tm̃.
Ambrosius .n. dicit. Predestinauit deus
impiorũ gehennam: s nõ predestinauit
ĩpiorũ culpam. Qd̾ .n. facturus fuit p̃desti¬
nauit. qd̾ auc̃ facturus non fuit s ꝑmissurͦ
nõ precestinauit. s p̾sciuit.
ocalis dicit. Sequere cursum sermonis.
Qd̾ ubiq ÷. hicz. Deus est ubiq. Siuͥ
est quid dicam: Inferam qd̃ non deq: scce
locus sordidum quiddam habens. ⁊ drx̃ in
cogitatio mea. Si ubiq est: illic est. Item. Si
ubiq non est deus. ⁊ alicubi est: est ubi est.
⁊ est ubi non est. Si aut̃ locus est ubi est d̾s

Expanded text:
Praedestinatio autem ad ea quae facturus est tantum. Ambrosius enim dicit: « Praedestinavit Deus impiorum gehennam, sed non praedestinavit impiorum culpam. » Quod enim facturus fuit praedestinavit, quod autem facturus non fuit, sed permissurus, non praedestinavit, sed praescivit.ocalis dicit: Sequere cursum sermonis: Quod ubique est hic est. Deus est ubique. Si ubique est, quid dicam? Inferam quod non decet? Ecce locus sordidum quiddam habens, et dixit mihi cogitatio mea: Si Deus ubique est, illic est. Item si ubique non est Deus, et alicubi est; est ubi est, et est ubi non est. Si autem locus est ubi est D
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sine uoluntate nicħ oꝑatur: ita ⁊ uolun¬
tas non suꝑatur in eo qd̾ non ad omĩa que
in potestate sũt dilatatur Tria sunt. affectuͤ¬
⁊ effectus. ⁊ respectus: Uoluntas ergo ⁊ potes¬
tas in deo ⁊affectu ⁊ effectu unũ sunt O res¬
pectu ad unũ non sunt. Qũo ergo ħ duo in
deo affectu unũ sũt: Quia in ip̃so nec uolũ¬
tas sñ pot̾ate÷. nec potas sñ uoluntate. Potãs
sine uoluntate ess si aliquam haber potẽ

Expanded text:
quod sine voluntate nihil operatur; ita et volunquod sine voluntate nihil operatur; ita et voluntas non superatur in eo quod non ad omnia quae in potestate sunt dilatatur. Tria sunt, affectus, effectus et respectus. Voluntas ergo et potestas in Deo et affectu et effectu unum sunt, sed respectu ad unum non sunt. Quomodo haec duo in Deo affectu unum sunt? Quia in ipso nec voluntas sine potestate est, nec potestas sine voluntate. Potestas sine voluntate esset, si aliquando haberet p
Abbreviated transcription (Latin):
potest uult. Sic om̃e qd̾ potest uult. sic̃ om̃e
qd̾ uult potest. E si hoc recipitur quod deus
aliud uẽl ałr nichil face̾ possit qm fac̃ ex ne¬
cessitate oꝑatur omĩa ⁊ alligatur atq con¬
stringitur lege oꝑum suorum ut dominet᷑
ei condicio oꝑis sui. S hoc nefas ÷ conficeri
Quomodo ergo inquiunt idemest deo uelse
⁊ posse. si maior ÷ potestas eius qm uolũtas:
uidete quid dicunt Maior inquiunt scd̃m
uos potestas dei qͣm uoluntas eius: Quare⁊
Quia dicitis deum plus posse qm uelle In¬
tendite. Sudcirco maior dici deb potestas
dei qͣm uoluntas eius qr młta face pocest que
fac̾e non uult. ergo ⁊ uoluntas maior ẽẽ di
satur qm potestas. qr multa que face potest
non facit. qr fac̾e non uult. Si enĩ potestas
maior dicitur qr uoluntatem transcendit.
⁊ uoluntas maior dicatur qr potestatẽ con¬
stͥngit. S sicut potestas non coartatur ĩ eo

Expanded text:
potest et vult sic; omne quod potest vult, sic omne potest et vult sic; omne quod potest vult, sic omne quod vult potest. Sed si hoc recipitur quod Deus alio modo, vel aliter nihil facere possit quam facit ex necessitate, operatur omnia, et alligatur atque constringitur lege operum suorum, ut dominetur ei conditio operis sui. Sed hoc nefas est confiteri. Quomodo ergo, inquiunt, idem est Deo velle et posse, si major est potestas ejus quam voluntas? Videte quid dicunt. Major, inquiunt, secundum vos est potestas Dei quam voluntas ejus. Quare? quia dicitis Deum plus posse quam velle. Intendite. Si idcirco major debet dici potestas quam voluntas ejus, quia multa facere potest, quae facere non vultcatur quam potestas, quia multa quae facere potest non facit, quia facere non vult. Si enim potestas major dicitur, quia voluntatem transcendit; et voluntas major dicatur, quia potestatem constringit. Sed, sicut potestas non coarctatur in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate eius. Si enĩ plus pocest deꝰ
qͣmͣ uult uideretur pocestas eius maior
qmͣ uoluntas eius. Si autem pocestas eiꝰ
maior est qm uoluntas eius. iudecur
in eo esse in equale aliquid. ⁊ non tocus
sibi conuenire deus. Quõ ergo unũ est
totum quod est. si mauis ⁊ minus ibiẽ.
Siuero idem illi est ⁊posse ⁊ uelle. eadem
est potestas eius ⁊ uoluncas eius. Si aucẽ
idem illi est ⁊posse ⁊ uelle quicquid ułt
potest. ⁊ quicquid potest uult uult auc̃
om̃e quod facit. qr contra uoluncatem
nichil facit qui uoluntarie facic quicqͥd
facit. Rursum om̃e qd̾ uulc facit. quia
ad omĩa posse adest. cum ilelle nõ deest.
Si ergo amplius non po test deus facere
qͣm uult. neq amplius fac̾e uułt qmͣ
facit constat proculdubio qr amplius face
non pot̃ qͣm facit Amplius. Si potest deus
plus fac̾e qmͣ uult potest contra uoluntatẽ
suam face̾ ⁊ fac̾e̾ quod in uoluntate nõ hc̃
⁊est potestas enis contraria uoluntati eius.

Expanded text:
voluntate ejus. Si enim plus potest Deus quam vult, videretur potestas ejus major quam voluntas. Si autem potestas ejus major est quam voluntas ejus, videretur in eo esse inaequale aliquid, et non totus sibi convenire Deus. Quomodo ergo unum est totum quod est, si majus et minus ibi est? Si vero idem illi est et posse et velle, eadem est potestas ejus et voluntas ejus. Si autem idem illi est et posse et velle, quidquid vult potest, et quidquid potest vult. Vult autem omne quod facit, quia contra voluntatem nihil facit, qui voluntarie facit quidquid facit. Rursum omne quod vult facit, quia ad omnia posse adest, cum velle non deest. Si ergo amplius non potest Deus facere quam vult, neque amplius facere vult quam facit, constat procul dubio quod amplius facere non potest quam facit. Amplius: Si potest Deus plus facere quam vult, potest contra voluntatem suam facere, et facere quod in voluntate non habet, et est potestas ejus contraria voluntati ejus.