comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si seruiis es dĩ. non te teneat catena ferri.
sed catena xp̃i. Ad quã uocẽ martinꝰ ꝓtinus
eandem conpedem soluit: sed numquã post¬
modum. solutũ tetendit pedẽ ultra locum.
quo hunc tendere ligatũ consueuerat. Atq
in tanto se spatio sine catena cohercuit. in
quanto & antea ligatus mansit. Qui dũ se
postanodũ in eiusdẽ locispecu conclusisset. ce¬
pit etiã discipłos habere: qui ab eius specu
seorsũ habitantes. ad usũ uitȩ. aquam de
puteo haurire consueuerant. Sed funis in qͦ
ad hauriendam aquã situla dependebat.
crebro rũpebatur. Ande factũ ẽ. ut eandẽ
catenã quã expede suo uirdm̃ soluerat. eiꝰ
discipłi peterent. eamq funi ad iungerent.
atq in illã situlam ligarent. Ex quo ĩa tem¬
pore contigit. ut idem funis. & cotidie tin¬
gueretur aqua. & nullo modo rũperetur.
Quia enĩ catenã uiri di funis ille contigit.
ipse quoq ad tolerandã aquã. ferxi in seꝰ for¬

Expanded text:
Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se for
Abbreviated transcription (Latin):
rueret. dubium non erat qđ simul &e specũ
destrueret. & martinũ necaret. Itaq dum
ea quȩ uenerat multitudo conaret᷑. si possit
sine ꝑiculo uiri di. ingens illud quod dẽsup
incubuerat saxũ leuare. cunctis uidentib
repente resualde admirabilis cõntigit: qr
moles ipsa quã conabat᷑ euellere. subito ab
eisdẽ laborantib euulsa. ne speluncȩ mar¬
tini tectũ tangeret. saltum dedit: & quasi
serui dei lȩsionem fugiens. longius cecidit.
Qđ ad iussum om̃ipotentis dei. angelico
ministerio actũ intelligit. qui diuina ꝓui.¬
dentia disponi om̃ia. fidelit̃ credit. Hic cũ
pruns in eodem monte se contulit. necdum
clauso specii habitans. catena sibi ferrea pedẽ
ligauit eãq saxo ex parte altera affixit: ne
ei ultra liceret ꝓgredi. quã catenȩ eiusdem
quantitas tendeł.tur. Quod uir uitȩ uene¬
rabilis benedictus audiens. cuiꝰ suꝑius memo¬
riã feci. ei ꝑ discipłm suũ mandare curauit.

Expanded text:
rueret, dubium non erat quod simul et specum rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis uel corpus ad terrã integrũ perue¬
nisse suspicaret᷑. dum int̃positis ubiq
scopulis. in partib discerpi potuisset :
Sed requisitus puer. inualle inuentus est:
non solũ uiuus. sed etiam in columis. Tunc
cunctis patent̃ umotuit. qđ ideo ledi non
potuit. quia hunc in casu suo martini ora¬
tioportauit. IN specu uero illius. ma-
gna desuꝑ rupes eminebat. Quȩ cũ ex
parte exigua montiũ uideret᷑ affixa. mar¬
tini cellȩ ꝓminens. casum suum cotidie.
⁊ illius interitũ. ruitura minabat᷑. Ad hoc
mascatus illustris armentarii nepos. cũ
magna rusticorũ multitudine ueniens.
p̃cabatur ut uir dĩ de specu eodẽ dignare¬
tur exire quatinus ipse riuiturã rup̃em
ex monte potuisset euellere: atq in specu suo
dei famulus iam securus habitaret. Cumq
hoc uirdĩ nequaquã ad quiesceret ei qđ poscit
ut faceret. p̃cepit ut ipse in cellȩ suȩ remotio
re parte se contolleret: Si tam ingens moles

Expanded text:
quis vel corpus ad terram integrum pervequis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles
Abbreviated transcription (Latin):
pudens mulier. a fenestra cellulȩ illius. fa.¬
tigata recederet. Quȩ die eodẽ. mox ut
de monte descendit. uitã finiuit: ut ex
mortis eius sententia daretur intelligi. qr
ualde omĩpotenti do displicuit. quodꝰ eius
famulũ ausu improbo contristauit. Greg̾¬
Alio quoq tẽpore. dum multi adhunc
religiosa deuotione concurrerent. atq
artã ẽẽt semita quȩ in deuexo montis
latere. ad eius cellulam ꝓperantes ducebat.
puer paruulus in caute gradiens. ex eodẽ
monte cẽcidit & usq aduallem corruit:
quȩ submonte eodem sita. quasi in ꝑfun.¬
do conspicitur. In loco quippe eodẽ. tanta
mons in se altitudine excrẽuit. ut arbu¬
sta ingentia quȩ exeadẽ ualle prodeunt.
ex monte aspicientib quasi frutecta ẽẽ
uideant᷑. Pturbati itaq sunt cuncti qui
ueniebant: sũmaq cura quȩsitũ ẽ. sicubi
corpus elapsi pueri potussent inuenire.
Quis enĩ aliud. nisi extinctum crederet :

Expanded text:
pudens mulier a fenestra cellulae illius fapudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet?
Abbreviated transcription (Latin):
tis latus. in precipitiũ serpens dedit: om¬
niaq arbusta loci illius. flãma ex se exeun¬
de. concremauit. Qui in eo quod montis
latus omẽ cõbussit. cogente omĩpotente dõ
monstrare cõpulsus est. quante uirtutis
fuerat qui uictus abscedebat. ꝑ pende
queso. iste uir dñi in quo montis uertice
stetit. qͥcũ serpente ꝑ trienniũ iacuit secur:
PeT RUS: Auditu paueo: GREGORIUS¬
iRiste uitȩ uenerabilis. inclusionis
suȩ tẽpore primo decreuerat. ut ultͣ
mulierẽ non uideret: Non quia spernebat
sexuĩ: sed ex contẽplatione speciei. temptatio.¬
nis incurrere metuebat uitium. Qđ̃ quȩ¬
dam mulier audiens. audacter ascendit
montẽ atq ad eius specũ impudenter pro.¬
riipit. At ille paulo longius intuens. et
uenientis ad se muliebria indum̃ta conspi¬
ciens. se se in orationẽ dedit. in terrã faciem
depressit & eousq prostratꝰ iacuit. quo im¬

Expanded text:
tis latus in praecipitium serpens dedit, omtis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. PETR. Auditu paveo. GREGOR. Vir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo im
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat. aque stilla ꝓrũpit. quȩ martino dei
famulo. in usu cotidiano sussiceret & nec plus
adesset. nec necessitati deesset. Qua inrẽ.
ostendit om̃ps ds̃ quantã sui famuli curam
gereret: cui uetusto miracło potũ insolitu¬
dine. expetrȩ duritia ministraret. Sed anti.¬
quus hostis humanigeneris. eiꝰ uirib inui¬
dens. hunc usitata arte pellere exeospecu.
molitus ẽ. Nam amicã sibi bestiã serpentẽ
scilicet ingressus. hunc ab eadẽ habitatio¬
ne eicere. facto t̾rore conatus ẽ. C epit
& enĩ serpens in spelunca uenire solus cũ
solo: eoq orante se ante illũ sternere:
& cũ cubante parit̃ cubare. Seduir sc̃s
omĩno ĩperterritꝰ. eius ori manũ uł
pedem extendebat. dicens. Si licentiã acce¬
pisti ut ferias. ego ñ ꝓhibeo. Cumq hoc
continue ꝑtriennum ageret᷑. die qua¬
dã antiquus hostis. tantã hac eiꝰ fortitudi¬
ne uictus. infremuit seq ꝑ deuexũ mon¬

Expanded text:
fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum mon
Abbreviated transcription (Latin):
miracła. illud tam̃ ẽ p̃cipuũ. quod usq
oꝑari. Nam quotiens pluuia de erat. et
estu nimio terrã longa siccitas exurebat.
collecti mimũ ciues urbis illius. eiꝰ tumcã
leuare. atq in conspectu dñi cũ precibus
offerre consueuerant. Cũ qua dũ ꝑagros
exorantes ꝑgerent. repente pluuię tribu¬
ebantur: quȩ plene terram satiare potuis¬
sent. Ex quare patuit. eius anima quid uir¬
tutis intus. quid meriti haberet. cuiꝰ foris
ostensa uestis. iram conditoris auerteret.
De martino Mona cho
inmonte marsico solitariã uitam duxit:
multisq annis inspecu angustissimo in¬
cdusus fuit. Quẽ multi ex nr̃is nouerant:
eiusq actib p̃sentes extiterunt. De quo
gio decessore meo. ⁊ aliis religiosissimis
iuris narrantib. agnoui. Cuius hoc mira¬
culũ primũ fuit. quod moxͣ se in predicti
montis foramine contulit. ex petra eadem
quȩ insemet ipsa incõncauũ angustũ specũ

Expanded text:
miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque operari. Nam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus offerre consueverant. Cum qua, dum per agros pergerent exorantes, repente pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris averteret. De Martino monacho din monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo gio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã locutionẽ quȩ nob̃ indigna. ẽ. etiã dele.¬
ct abiliter tenemus: ut ex eaiã redire non
libeat. ad quã uelut ex condescensione ducti.
uenimꝰ inuiti. Sicq fit. ut ab otiosis ad no.¬
xia. a leuib ad grauiora uerba ueniamus
& os nr̃m ab omĩpotente dño tanto ĩa minꝰ
exaudiatur inprece. qͣnto amplius inqui¬
natur stulta locutione. Quia sic̃ scriptũẽ.
qui auertit aurẽ suã neaudiat legẽ. oratio
eiꝰ erit execrabilis. Quid gͦ mirũ. si postulan¬
tes. tarde a dño audimur: qui precipientẽ
dñm. aut tarde aut nullo modo audimus :
Et quid mirũ. si florentius in p̃ce sua citius
est auditus. qui in p̾ceptis suis dñm citius
audiuit: PeT RUS N ichil ẽ qđ respon¬
deri ualeat aꝑtȩ rat̾ioni. GRE GORIUS:
Suthicius uero qui p̃dicti florentii in
uia di socius fuerat. magnꝰ post mortẽ
claruit in uirtute signoꝵ. Nam cũ multa
ciues urbis illius de eo soleant narrare.

Expanded text:
ipsam locutionem quae nobis indigna est etiam deleipsam locutionem quae nobis indigna est etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut ab otiosis ad noxia, a levibus ad graviora verba veniamus; et os nostrum ab omnipotenti Domino tanto jam minus exaudiatur in prece, quanto amplius inquinatur stulta locutione, quia sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo audimus? Et quid mirum si Florentius in prece sua citius est auditus, qui in praeceptis suis Dominum citius audivit? PETR. Nihil est quod responderi valeat apertae rationi. GREGOR. Eutychius vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ turbis popularib admixti. dum fre¬
quenter otiosa. nonnũ quã uero etiã grauit̃
noxia loquimur. os nr̃m om̃ipotenti deo
tanto longinquũ fit. quanto huic mundo
ꝓximum. Multũ quippe deorsũ ducim᷑.
dũ locutione continua scłarib ad miscem᷑.
Quod bene isaias postꝗͣ regẽ dñm exercituũ
uidit. in semet ipsũ reprehendit. ⁊ penituit
dicens. Uȩ michi quia tacui. quia uirpol¬
lutus labiis ego sum. Qui cur polluta labia
haberet. aꝑuit cũ subiunxit. In medio po¬
puli polluta labia habentis. ego habito. Pol¬
lutionẽ namq labioꝵ habere se doluit: s
unde hanc contraxerit indicauit. cum in
medio popłi polluta labia habentis. se habi.¬
tare ꝑhibuit. Ualde enĩ difficile ẽ. ut lin.¬
gua seculariũ mentẽ non inquinet. quã
tangit quia dũ plerũq eis ad quȩdam lo.¬
quenda condescendimꝰ. paulisꝑ assueti. hãc

Expanded text:
autem turbis popularibus admisti, dum freautem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit, quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ intonuit. atq idem donitrus. onĩs
illos qui eundem locũ occupauerant ser¬
pentes int̾emit. Quos dũ uir dĩ florentiꝰ
int̾ emptos aspiceret. dixit. Ecce occidi-¬
sti illos dnẽ. quis eos hinic leuat: Moxq
ad eius uocẽ tantę aues uenerunt. qͣnti
serpentes occisi fuerant. Quȩ asportantes
singulos. & longius ꝓicientes. locũ habi¬
tutis. quid fuisse meriti dicimus. quod eiꝰ
ori tantũ factus ẽ ꝓximus omp̃s deus:
GreGoriiͦ. A pud omĩpotentis dĩ sin-¬
gularem munditiam. atq eiꝰ simpliceni
naturã. multum petre humani cordis
munditia atq simplicitas ualet. Hoo ip¬
sum namq quod eius famuli terrenis
actionib segregati. ociosa loqͥ nesciunt.
& mentẽ ꝑuerba spargere. atq inquinare
deuitant. auctoris sui p̃ceteris exauditionẽ
impetrant. Ciu in quantũ ẽ possibile. ipsa
puritate ac simplicitate cogitationis. quasi
ex quadã iam similitudine concordant. Nos

Expanded text:
coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitutis, quid fuisse meriti dicimus, quod ejus ori tantum factus est proximus omnipotens Deus? GREGOR. Apud omnipotentis Dei singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, t mentem per verba spargere atque inquinare devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
uod si homo non fortasse ex malitia.sed
exsinguȩ incuria. maledictionis in ꝓximũ
iaculatur uerbum: GEEGORIUS
Si apud districtũ uidicẽ petre ociosus
sermo rep̃henditur. qͣntõmagis noxius c
Pensa ergo quantũ sit dampnãbilis qui a
malitia non uacat. si & ille sermo pęnalis
est. qui abonitate utilitatis uacat.
Petros Assentio GREGORIUS¬
dem uir dei egit aliud qđ slleri ñ debeat.
Cum enĩ mag̾na eiꝰ opinio longe latẽq
crebresceret. quidã diaconus longe po¬
situs. ad eũ ꝑgere studuit ut eius se ora¬
tionib cõmendaret. Qui ad eius cellam
ueniens. omẽm locũ ꝑ circuitũ inuenit
innumeris serpentib plenũ. Cũq uehe¬
ment̾ expauisset. clamauit dicens. Serue
dñi ora Erat autẽ tunc mira serenitas.
Egressus uero florentius. ad cęlum ocłos
& palias tetendit. ut illã pestem sicut
sciret dñs. auferret. Ad cuiꝰ uocẽ. subito

Expanded text:
Quid si homo non fortasse ex malitia, sed Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictionis verbum jaculatur in proximum? GREGOR. Si apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR. Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, quod sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio longe lateque crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito
Abbreviated transcription (Latin):
recipiant. qui nichil se lȩdentẽ. ursũ meũ
occiderunt. Cuiꝰ uocẽ. ꝓtinꝰ ultio diuina
sequuta ẽ. Nam quatuor monachi qui
eundẽ ursum occiderant. statim elefan.¬
tĩno morbo ꝑcussi sunt: ut menbris pu¬
trescentib interirent. Quod factum uir
di florentius uehement̃ expauit seq
itaq fr̃ib maledixisse ꝑtimuit. Omĩ eñi
uite suę tempore flebat. quia exauditꝰ
fuerat Se crudelem se in eoꝵ mortem
clamabat homicidã. Qđ id circo omũpo¬
tentẽ dñ fecisse credimꝰ. neuir mux simplicita¬
tis. quantolibet dolore cõmotus. intorque̾re
ultra p̾sumeret iaculum maledictionis.
Petros: Numquidnã ualde graue esse cre-¬
dinus. si fortasse cuilibet. exagitante iracun¬
dia maledicamus: GRESORIUS
Ie hoo peccato cur me ꝑcunctaris an gra.¬
ue sit. cum paulus dicat. Neq malẽdici regnõ
dei possidebunt: Pensa itaq quã grauie
culpa sit: que separat a regno uitȩ. PETRU:

Expanded text:
recipiant qui nihil se laedentem ursum meum recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. 312 PETR. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? GREGOR. De hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor uiri ex discipłis uenerabilis
euthicii. uehement̃ inuidentes qđ eorũ
magister signa non faceret. & is qui solus
ab eo relictus fuerat. tanto hoc muraculo
clarus apparẽret. cundẽ ursũ insidiantes oc¬
cidert̃. Cũq hora qua iussus fuerat ñ rediret.
uir di florentius suspectus ẽ reditus quo
usq adhorã uesꝑam expectans. affligi cepit:
qđ is quẽ ex simplicitate multa frẽm uoca¬
re consueuerat. ursus minime reuerteret᷑.
Die uero altera. ꝑrexit ad agrũ. ursum
parit ouẽsq quesiturus. Quem occisum
repperit sed sollicite inquirens. citius aqͥb
fuerat occĩsus inuenit. Tunc se in lamentis
dedit fratrũ magis malitiã quã ursi mor¬
tem deplorans. Quẽ uenerandꝰ uir euthi¬
cius adse deductũ. consolari studuit: Dic
idem uir dñi corã eo doloris magnistimu¬
lis accensus. imprecatus ẽ. dicens. Spero
in onipotente dõ. quia in hac uita ante
ocłos om̃ium. ex malitia sua iundictam

Expanded text:
quatuor viri ex discipulis venerabilis quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
donare dignaretur. Qui mox ut cõpleuit
orationẽ . oratoriũ egressus. ante fores
ursũ repperit stantem. Qui dũ ad t̾ram
caput deprimeret. nichilq feritatis in
sius motib demonstraret. aꝑte dabat in¬
telligi. qd̾ ad uiri dĩ obsequiũ uenisset.
Quod uir quoq dñi protinꝰ agnouit.
pasceret & custodiret. eidem urso precepit.
dicens. Uade. atq has oues ad pastum eice
ad sextã uero horã reuertere. Coepit hoc¬
itaq indesinent̃ agi. Iniungebat᷑ urso cu.¬
ra pastoralis. ut quas manducare consue-¬
uerat. pascebat oues bestia ieiuna. Cum
iur dñi ieiunare uoluisset. ad nonã p̃cipi¬
ebat horã ursũ cũ ouib reuerti. Cũ uero
noluisset. ad sextã. Atq ita in om̃ib man¬
dato uiri dei obtemperabat ursus. ut
dem.tantę uirtutis longe lateq fama
crebrescere. Sed quia antiquus hostis.
unde bonos cernit enitescere ad gloriam.
inde ꝑuersos ꝑ inuidia rapit ad pęnam.

Expanded text:
donare dignaretur. Qui mox ut implevit donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit itaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut dem tantae virtutis fama longe lateque crebrescere. Sed quia antiquus hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
ex regione eãdẽ. uenerabilis uiri sancto¬
Sli prbi narratione cognoui. de cuiꝰ uerbis.
ipse non dubitas: quiã eiꝰ uita fidemq mini.¬
me ignoras. E odem quoq tempore. in nur-
batur. Sed idem euthicius. in spiritali relo.
atq inferuore uirtutis excreuerat multoꝵq
animas addm̃ ꝑducere. ex hortando satage¬
bat. Florentiuis uero. simplicitati atq oratio¬
ni dẽditam ducebat uitã Non longe autẽ
erat monasteriũ. quod rectoris suĩ fuerat
morte destitutũ ex quo sibi monachi eundẽ
euthitiũ preesse uoluerunt. Qui eoꝵ p̾cib
ad quiescens. multis annis monasteriũ rexit.
discipuloꝵq animas instudio sc̃ȩ conuersa.¬
tionis exercuit. Ac ne oratoriũ in quo priꝰ
habitauerat. solũ remanere potuisset. illic
uenerabilẽ uirũ florentiũ reliquit. In quo
dũ solus habitaret. die quadã sese in orati.¬
onẽ ꝓstrauit: atq omĩpotenti dño petiit.
ut ei illic adhabitandum. aliqdđ solatisĩ

Expanded text:
ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque tempore in Nursiabatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium
Abbreviated transcription (Latin):
derat. cũ multis a seruitio ad libertatẽ
rediret : illum uidelicet imitatus. qͥ
formã serui assumpsit. ne nos essemus
serui peccati. Cuiꝰ sequens uestigia pau¬
linus. ad tempus uoluntarie seruus
factus ẽ solus ut ẽẽt post modũ liber
cũ multis. Petf.i: Cum me au.¬
dire contigit quod imitari ñ ualeo. fle¬
re magis sibet quam aliquid dicere.
GRE Gorͣ : ẽ cuiꝰ etiã morte. apud
eius eccłam scriptum ẽ : quia cũ dolore
eet lateris tactus. ad extrema ꝑductꝰ ẽ.
Dũq eius omĩs domus in sua soliditate
ꝑsisteret. cubiculũ quo iacebat eger.
facto terrȩ motu contremuit om̃nesq
qui illic aderant nimio t̾rore concussit :
Sicq scã anima. carne soluta ẽ. ꝑ actũq
ẽ. ut magnus pauor inuaderet eos.
qui paulini mortẽ uidere potuissent. Sed
quia hȩc quã suꝑius dixi. paulini uirtus
ualde est intima. nunc si placet ad mira.¬
cula exteriora ueniamus: quȩ & multis

Expanded text:
derat, cum multis a servitio ad libertatem derat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis
Abbreviated transcription (Latin):
eet. sed quid insua terra fusset indi ca-¬
ret. atq hoc ab eo iteratione frequentis
inquisitionis exigeret. uir dm̃i constri-¬
ctus magnis coniurationib. iam non
ualens negare quid ẽẽt. episcopum se
fuisse destatus est. Quod possessor eius
audiens. ualde ꝑtimuit : atq humilit̃
obtulit. dicens. Pete qđ uis: quatinꝰ ad
terrã tuã ame. cũ magno munere re-¬
uertaris. Cui uir dñi p̾aulinus. ait. Inũ
ẽ. qđ mͥ impendere beneficiũ potes ut
om̃s ciuitatis meȩ captiuos relaxes. Qui
cuncti protinꝰ in africana regione reqͥ¬
siti. cũ onustis frum̃to nauĩb. pro
uenerandi uiri paulini satisfactione. in
eius comitatu laxati sunt. Post ñ mul¬
tos uero dies. uuandalorũ rex occubuit
& flagellum quod ad suam ꝑniciem.
dispensante d̾o ꝓ fideliũ disciplina te¬
nuerat.amisit. Sicq factũ ẽ. ut om̃i¬
potentis di famulus paulinus uera
ꝑ̃diceret & quise inseruitio solũ tradi-¬

Expanded text:
esset, sed quid in terra sua fuisset indicaesset, sed quid in terra sua fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis conjurationibus, jam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor ejus audiens, valde pertimuit, atque humiliter obtulit, dicens: Pete quod vis, quatenus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris. Cui vir Domini Paulinus ait: Unum est quod mihi impendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione, in ejus comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Vandalorum rex occubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servitium solum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq hunc ad mensam deportare facio
ut quis sit qui michi hȩc est loquutus.
agnoscas. Factumq ẽ. Et cũ rex ad pran.¬
dendum discubuit. paulinꝰ ex suo oꝑe.
holera queq & uirentia delaturꝰ. uenĩt.
Cumq hunc rex subito conspexisset. in¬
tremuit. atq accito erus año. sibi ꝑfiltã
ꝓpinquo. ei secretum qđ prius absconderat.
indicauit dicens. Uerũ ẽ qđ audisti. Nã
noctę hac insomno. sedentes in tribunali¬
bus contra me iuidices iudi int̾ quos. iste
etiã simul sedebat: & flagellũ qđ aliqͣndo
acceperã. eoꝵ mͥ iudicio tollebatur. Sed
ꝑcuntare quisnã sit. Nã ego huno tanti
meriti uirũ. popularem ut conspicitur.
ẽẽ non suspicor. Tunc regis gener. secre¬
to paulinũ tulit.quisnã eẽt. inquisiuit.
Cui uir dñi resꝑondit. Seruus tuus sũ:
quẽ ꝓfilio uiduȩ. uicariũ suscepisti. Cũq
instanter ille inquireret. ut non quid

Expanded text:
itaque huc ad mensam eum deportare facio, itaque huc ad mensam eum deportare facio, ut quis sit qui mihi haec est locutus agnoscas. Factumque est. Et dum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus advenit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque, accersito ejus domino, sibi per filiam propinquo, ei secretum quod prius absconderat indicavit, dicens: Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio, sedentes in tribunalibus contra me judices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat, et flagellum quod aliquando acceperam eorum mihi judicio tollebatur. 281 Sed percunctare quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum, popularem, ut conspicitur, esse non suspicor. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, et quisnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscepisti. Cumque instanter ille requireret ut non quid
Abbreviated transcription (Latin):
deretur hortũ suũrcuq hortolanũ quȩdã
requireret. sapientẽ ualde eẽ hominẽ ui-¬
deret. amicos cepit fanuliares deserere. &
sepiuscum suo hortolano colloqui atq eiꝰ
sermonib delectari. Cui paulinus cotidie
ad mensam holera. uirentesq herbas de-¬
ferre consueuerat & accepto pane. ad cu-¬
ram horti remeare. Cumq hoc dutaus
ageretur. quadã die. suo dño secũ secretiꝰ
loquenti.ait. Uide quid agas. & uuanda¬
lorum regnũ qualit̃ disponi debeat. pro¬
uide quiã rex citius. & sub om̃i ẽ celerita
te moriturus. Qđ ille audiens. qussab eo¬
dem rege p̃ceteris diligebatur. ei minime
tacit. sed quid a suo hortolano. sapienti
scilicet uiro agnouisset. indicauit. Qđ dũ
rex audisset. ilico respondit. Ego uellem
hunc de quo loqueris hominẽ. uidere. Ciu
gener eiꝰ. uenerabilis paulini temporalis
dñs. respondit dicens. Uirentes herbas
mͥ ad prandũ deferre. consueuit. Has

Expanded text:
deretur hortum, suumque hortulanum quaedam deretur hortum, suumque hortulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensam odoriferas virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane ad curam horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: Vide quid agas, et Vandalorum regnum qualiter disponi debeat provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus. Quod ille audiens, quia ab eodem rege prae caeteris diligebatur, ei minime tacuit, sed quid a suo hortulano, sapienti scilicet viro, agnovisset indicavit. Quod dum rex audisset, illico respondit: Ego vellem hunc de quo loqueris hominem videre. Cui gener ejus, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit dicens: Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit, has
Abbreviated transcription (Latin):
denti autẽ regis genero. qui eius filium
habebat. uidua rogatura se obtulit ac
prius petiit. ut ei donari debuisset. Quod
oũ uir barbarus. typo suꝑbiȩ turgidus.
gaudio transitoriȩ ꝓsꝑitatis inflatꝰ. non
solũ facere. sed etiam audire despiceret.
uidua subiunxit. dicens. Eccȩ hunc homi¬
nẽ ꝓ eo uicariũ prebeo solũmodo pieta¬
tem in me exhibe. michiq unicũ filium
redde. Cumq ille uenusti uultꝰ hominẽ
conspexisset. quã artẽ nosset. inquisiuit.
Ciu uir dñi paulinus respondit. dicens.
Artem quidẽ aliquã nescio s hortũ bene
excolere scio. Qđ uir gentilis ualde liben¬
ter accepit cũ innutriendis holerib qr
peritus ẽẽt audiuit. Suscepit itaq ser-¬
uũ & roganti uiduȩ reddidit filiũ. Quo
accepto. uidua ab africana regione discessit.¬
Paulinus uero. excolendi horti suscepit cu-¬
ram. Cũq idem regis gener. crebro ingre.¬

Expanded text:
denti autem regis genero, qui eius filium denti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset. Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo acceptoPaulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingre
Abbreviated transcription (Latin):
uidua aduenit. quȩ a regis uuandalorũ
generosuũ filiũ in captiuitatẽ fuisse ducͦ¬
tum ꝑhibuit atq auiro di. ełꝰ pretium
postulauit: si forte illius dñs hoc digna¬
retur acciꝑe. & hunc concederet ad ꝓpͥa
remeare. Sed uir di magnopere pet̾enti
feminȩ. quid dare potuisset inquirens.
Nichil apud se aliud nisi se inuenit pe-¬
tentiq feminȩ respondit. dicens. Mulier.
quid possim dare ñ habeo. sed memet ipsũ
tolle. me seruũ iuristui ẽẽ ꝓfitere: atq
ut filiũ tuũ recipias. me uice illius in ser¬
uitiũ trade. Quod illa exore tanti iuri
audiens. irrisionẽ potius credidit. quam
cõpassionẽ. At ille ut erat uir eloquentissi¬
mus. atq adprime exteriorib quoq stu-¬
diis eruditꝰ. dubitanti feminȩ citius ꝑsua¬
sit. ut audita crederet & ꝓ receptione filii.
se in seruitiũ episcopũ tradere. ñ dubitaret.
Prexere igitur utriq ad affricam. Proce¬

Expanded text:
vidua advenit, quae a regis Vandalorum vidua advenit, quae a regis Vandalorum genero suum filium in captivitatem fuisse ductum perhibuit, atque a viro Dei ejus pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere, et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti feminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Proce
Abbreviated transcription (Latin):
UOO UICINIS
ualde partib intendo.
maioꝵ facta reliquerã.
ita ut paulini miracłm
Nolanȩ urbis ep̃i qui
multos quoꝵ memuni.
uirtute. tempore p̾ces.¬
sit. memoriȩ defusse uideatur. Sed ad
pͥora nunc redeo. eaq quanta ualeo breui¬
tate ꝑstringo. Sicut enĩ bonoꝵ facta inno¬
tescere citius similib solent. seniorib nr̃is
ꝑ iustoꝵ exempla gradientib. p̃dicti uene.¬
rabilis uiri celebrẽ nom̃ innotuit eiꝰq o pꝰ
admirabile. ad eoꝵ se instruenda studia
tetendit. Quoꝵ me necesse fuit grandeui.¬
tati. tam certo credere. acsi ea que diceren.
meis ocłis uidissem:¬
M seuientiũ uuandaloꝵ tempore.
fusset italia incãpanię partib de.¬
populata. multiqͣ de hac t̾ra in affrica¬
nã regionẽ trans ducti. uir dñi paulinus.
cuncta quȩ adepiscopii usum habere po.¬
tuit. captiuis indigentibq largitus est.
Cumq iam nichil õñino suꝑeẽt. qđ peten¬
tib dare potuisset. quodã die quedam

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissemaevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africanam regionem transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque jam nihil omnino superesset quod petentibus d
Abbreviated transcription (Latin):
one pacisꝰ id÷ abonis actib captiuus ad babi.¬
loniã emigraret: dño supplicans. dicit.
Aduitor m̃s ñ emigrabo. Si enĩ inse confi¬
deret: a iustitiȩ oꝑib cadendo migrasset.
Sed neq hi qui abstatu rectitudinis in
prauã actionẽ cecidert̃ desꝑandi st̃: quia
ecce ꝓpħa ad tͣnsinigrationẽ babiloniȩ mit¬
titur. Et ꝑ ꝓpħam aliũ dñs dicit. Et ueni¬
esusq babilonẽ: ⁊ ibi lib̾aberis. Sepe enĩ
quis post ꝗͣ inconfusionẽ uitioꝵ ceciderit.
erubescens mala quȩ ꝑpetrauit ad peniten¬
tiã redit: seq a suis lapsib bene uiuendo
erigit. Quid ergo iste. Nisi usq ad babilo.¬
nẽ uenit. & ibi liberatꝰ ẽ: Qui postꝗͣ confu¬
sus mente ꝑuersa ꝑ petrauit. hȩc ip̃sa eru.¬
bescens mala quȩ fecit. se contra se erigit.
& bene oꝑando ad statũ rectitudinis redit.

Expanded text:
one pacis, id est, a bonis actibus captivus ad Babyone pacis, id est, a bonis actibus captivus ad Babyloniam emigraret, Domino supplicans dicit: « Adjutor meus non emigrabo. » Si enim in se confideret, a justitiae operibus cadendo migrasset. Sed neque hi, qui ab statu rectitudinis in prava actione ceciderunt, desperandi sunt, quia recte propheta ad transmigrationem Babyloniae mittitur, et per prophetam alium Des usque ad Babylonem, ibi liberaberis. Saepe enim, qui postquam in confusione vitiorum ceciderit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo erigit. Quid ergo iste, nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus? Qui postquam confusus mente perversa perpetravit, haec ipsa erubescens mala, quae fecit, se contra se erigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit.
Abbreviated transcription (Latin):
rescordis ad oboediendũ aꝑtȩ fuerunt: ex
subsequendi ꝓcul dubio etiã linguȩ eius
uinculũ soluitur. ut bona quȩ ipse fecerit.
etiã facienda aliis loquat᷑. Ubi bene addit᷑.
⁊loquebat᷑ recte. Ille enĩ recte loquitur.
qui prius oboediendo fecerit: quȩ loquen
do admon& ẽẽ facienda. Qđ uero ad tͣns.¬
migͣtionẽ popłi ad monendã ꝓpħamittit᷑:
Non solũ ea transmigͣ̃tio deboe intelligi
quȩ eius popłi erat incorpore. sed etiam
quȩ facta fuerat in m̃te. Ab hierłm qͥppe.
ad babiloniã uenerat. Et quid hierłm.
Nisi uisio pacis: Quid babilonia. Nisi con.¬
fusio uocatur: Quisqͥs uero a rectis oꝑib
inꝑuersis actib cadit. qm̃ abono studio
ad uitia defluit: quasi ab hierłm ad babi.¬
loniȩ ciuitatẽ uenit. Culmen enim bonȩ
contẽplationis deseruit: atq intͣnsmig.¬
tione confusionis iacet. Qđ illis sepe soletꝰ
uirtute głantur. Unde psalmista. ne auisi¬

Expanded text:
res cordis ad obediendum apertae fuerint, ex res cordis ad obediendum apertae fuerint, ex subsequenti procul dubio etiam linguae ejus vinculum solvitur: ut bona quae ipse fecerit, etiam facienda aliis loquatur; ubi et bene additur, et loquebatur recte. Ille enim recte loquitur, qui prius obediendo fecerit, quae ldo admonet esse facienda. 21. Quod vero ad transmigrationem populi admonendam propheta mittitur, non solum ea transmigratio debet intelligi quae ejus populi erat in corpore, sed etiam quae facta fuerat in mente. A Jerusalem quippe ad Babyloniam venerat. Et quid Jerusalem nisi visio pacis, quid Babylonia nisi confusio vocatur? Quisquis vero a rectis operibus in perversis actibus cadit, quoniam a bono studio ad vitia defluit, quasi ab Jerusalem ad Babyloniae civitatem venit. Culmen enim bonae contemplationis deseruit, atque in transmigratione confusionis jacet. Quod illis solet virtute gloriantur. Unde Psalmista, ne a visi
Abbreviated transcription (Latin):
Quaderẽ ꝑ euangłistã aliũ dixisse descri.¬
bit᷑. Si ego in spũ di eicio demones: igitur
ꝑuenit in uos regnũ di. Ex quo utroq loco
colligitur:: quia digitꝰ sp̃s uocat᷑. Digitos
ꝗͦ in auriculas mitͦtere ẽ: ꝑ dona sp̃s scĩ¬
mentẽ surdi ad oboediendũ aꝑire. Quid÷
uero qđ exspuens linguã eiꝰ tetigit: Saliua
nob̾ est ex ore redẽptoris. accepta sapientia
in eloquio diuino. Saliua qͥppe. excapite
defluit in ore. Ea ergo sapientia quȩ ipse
ẽ. dũ lingua nr̃a tangitur. mox ad p̃dica.¬
tionis uerba format᷑. Qui suspiciens in cȩ¬
lũ: ingemuit. Non qđ ipse necessariũ ge.¬
mitũ haber& qui dabat qđ postulabat᷑.
sed nos ad eũ gemere qͥ cęlo p̃sidet. docuit.
Cui mox effeta. id÷ adaꝑire dicit᷑. Et statĩ
aꝑtȩ sunt aures eiꝰ. ⁊ solutũ ẽ iunculum
linguȩ eiꝰ. Qua inre notandũ ẽ. qr ꝓpt̾
clausas aures dictũ ẽ. ad aꝑire. Sed eui au.¬

Expanded text:
Qua de re per evangelistam alium dixisse descriQua de re per evangelistam alium dixisse describitur: Si ego in spiritu Dei ejicio daemones, igitur pervenit in vos colligitur quia digitus spiritus vocatur. Digitos igitur in auriculas mittere est per dona sancmentem surdi ad obediendum aperire. Quid est vero quod exspuens linguam ejus tetigit? Saliva nobis est ex ore Redemptoris accepta sapientia in eloquio divino, saliva quippe ex capite defluit in ore. Fa ergo sapientia quae ipse est, dum lingua nostra tangitur, mox ad praedicationis verba formatur. Qui suspiciens in coelum ingemuit, non quod ipse necessarium gemitum haberet qui dabat quod postulabat, sed nos ad eum gemere qui coelo praesidet docuit,  et statim apertae sunt aures ejus et solutum est vinculum linguae ejus. Qua in re notandum est, quia propter clausas aures dictum est, adaperire. Sed cui au
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ ad ꝓpħam dr̃. ut prius sermones eius
audiat. ⁊ post modũ loquat᷑. Audimꝰ enim
u̾ba dĩ si facimꝰ. & tunc ea ꝓximis recte
loquim᷑: cũ priꝰ ipsi fecerimꝰ. Quod bene
marcꝰ euangłista confirmat. cũ factũ dnĩ
miraculũ narrat dicens. AdducuNt ei¬
surdũ & mutũ. & dep̃cabant᷑ eũ ut imponat
illi manũ. Cuiꝰ ordinẽ curationis insinuat.
subdens. Misit digitos suos in auriculas. ex¬
spuensq tetigit linguã eiꝰ. & suspiciens in
cȩlum ingemuit. ⁊ ait illi. Effeta: quod ÷
ad apire. Et statĩ aꝑtę sunt aures eiꝰ. & solu.¬
tũ ẽ uinculũ linguȩ eiꝰ. ⁊ loquebatur recte.
Quid ẽ enĩ qđ creator om̃iũ ds̃ cũ surdũ &
mutũ sanare uoluisset. in aures illius suos
digitos misit. & exspuens linguã eiꝰ tetigit:
Quid ꝑ digitos redẽptoris. nisi dona scĩ sp̃s
designantur: Ynde cũ in loco alio eiecis.¬
set demoniũ : dixit. Si indigito dĩ eicio de¬
monia: ꝓfecto ꝑuenit inuos regnũ dei.

Expanded text:
dicitur ut prius sermones ejus audiat, et postmodum loquatur. Audimus enim verba Dei, si facimus. Et tunc ea proximis recte loquimur, cum prius ipsi fecerimus. Quod bene Marcus evangelista confirmat, cum factum Domini miraculum narrat, dicens: Adducunt cisurdum et mutum, et deprecabantur eum ut imponat illi manum . Cujus ordinem curationis insinuat, subdens: Misit digitos suos in auriculas, expuensque tetigit linguam ejus, et suspiciens in coelum ingemuit, et ait iladaperire. Et statim apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus, et loquebatur recte . Quid est enim quod creator omnium Deus cum surdum et mutum sanare voluisset, in aures illius suos digitos misit, et expuens linguam ejus tetigit? Quid per digitos Redemptoris, nisi dona sancti Spiritus designantur? Unde cum in alio loco ejecisset daemonium, dixit: Si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio sibi p̾latũ putet. Alis ergo suis ui¬
cissim se animalia feriunt: cũ scę mentes
alt̾nis se urtutib tangunt. ⁊ tangendo excitañ:
tatꝰ fuerat : qͥ mala p̾t̾itȩ ꝑsecutionis suę. ad
apłoꝵ in nocentẽ uitã consid̾ans dicebat. Ego

Expanded text:
judicio sibi praelatum putet. Alis ergo suis vijudicio sibi praelatum putet. Alis ergo suis vicissim se animalia feriunt cum sanctae mentes alternis se virtutibus tangunt, et tangendo excitant, tatus fuerat, qui, mala praeteritae persecutionis suae et apostolorum innocentem vitam