comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ita demum tradita in existimari pos¬
sesseonem si magistratus pristinis ubino¬
neantur nouiq subrogentur. Hor si tuc
sil uester fitri non postulasget tamen mas¬
inficentie onstantini intererat. ut de¬
c laratesnon uerbo se sed re possessionem
tradere suos presides admonere: aliosꝗ
ab illo substitu iubere. Non traditur pos¬
net. qui possidebant et nouus dñs illos
summouere non audet. sed fas istũd
quoꝗ non obstare et inhilominus putari
Sil uestrum possedisse at omnia preter
morem preter ꝙ naturã essedicamus
ad mimistrata. post ꝙͣ ille abne que pros¬
uintus urbibusq recthores. Siluester pre¬
posint: ene bella gessit quas nationes ad
arma spectantes oppressit. per quos hec
administrauit. Nihil orum scimus re¬
spondetis. Ita puto nocturuo tp̃e. hec
omnia gesta sunt. Et ideo uenio uidit.
Ige fuit in possessione sil uester: quis
eum de possesgione derecit: Nam ꝑpetno
in possesetone non fuit neq sueceshoꝵ

Expanded text:
est, ita demum traditam existimari posest, ita demum traditam existimari possessionem, si magistratus pristini summoveantur novique surrogentur. Hoc si tunc Silvester fierinon postulasset, tamen magnificentie Constantini intererat, ut declararet non verbo se, sed re possessionem tradere, suos presides amovere aliosque ab illo substitui iubere. Non traditur posnet, qui possidebant, et novus dominus illos summovere non audet. Sed fac istud quoque non obstare et nihilominus putari Silvestrum possedisse atque omnia preter morem preterque naturam tunc esse dicamus administrata. Postquam ille abiit, quos provinciis urbibusque rectores Silvester preposuit? Que bella gessit? Quas nationes ad arma spectantes oppressit? Per quos hec administravit? Nihil horum scimus, respondetis. Ita puto nocturno tempore hec omnia gesta sunt et ideo nemo vidit. 30 Age, fuit in possessione Silvester. Quis eum de possessione deiecit? Nam perpetuo in possessione non fuit neque successorum
Abbreviated transcription (Latin):
siluestrum Constantinus in capi¬
tolium quasi triuphantẽ inter
frequentiũ quiritum sed infidelimm
plansum auxit in sella aurea adsistente
unmnerso senatu collocanit Nagistratus
pro sua quemꝗ dignitate regem saluta¬
re. et adorare inssit. hoc erga nouos
princeps fieri solet nõ tantum aliquod
palatium uelut lateranẽse tradi. Num
postea per uniuersam Italiam circũduxit
Adnit cum illo gallias: Adiit hispanos. adi¬
it germanos. Ceterumq occidentẽ. aut
gratulabantur ambo tantum obire ter¬
rarum quibus nam tam ingens offi¬
cium ddegarunt: qui el cesaris uice
traderent possessionem: et sil uestri acci¬
perent. Magni hi uiri: atꝗ eximiȩ au¬
ctoritatis esse debuerint et tam̃e qui
fuerunt ingnoramus. et quantũ inhis
ol nobus uerbis: tradere et accipere sub¬
est pondus. Nostra memoria. ut exepla
uetusta ommittam numq̃ͣ aliter factita¬
tus uidemus quom quis aue uerbis aut
regionis: aut prouincis dominus factus

Expanded text:
Silvestrum Constantinus in CapiSilvestrum Constantinus in Capitolium quasi triumphantem inter frequentium Quiritum, sed infidelium plausum duxit? in sella aurea assistente universo senatu collocavit? magistratus pro sua quenque dignitate regem salutare et adorare iussit? Hoc erga novos principes fieri solet, non tantum aliquod palatium velut Lateranense tradi. Num postea per universam Italiam circunduxit? adiit cum illo Gallias, adiit Hispanos, adiit Germanos ceterumque occidentem? Aut si gravabantur ambo tantum obire terrarum, quibus nam tam ingens officium delegarunt, qui et Cesaris vice traderent possessionem et Silvestri acciperent? Magni ii viri atque eximie auctoritatis esse debuerunt, et tamen qui fuerint ignoramus. Et quantum in his duobus verbis tradere et accipere subest pondus! Nostra memoria, ut exempla vetusta omittam, nunquam aliter factitatum vidimus, cum quis aut urbis aut regionis aut provincie dominus factus
Abbreviated transcription (Latin):
tione dicendum non fuisse donatũ ita
plus contra uos facit hunc donum res¬
pusse ꝙ̃ illum dare uoluisge. et benefi¬
cium inuitũ non confertur Neꝗ uero
tantum donata respuisse sil uestrum su¬
spicari debemus sed tatite etiam indicasde
ne illum dare iure. nec se iure accipere
posge sed ocecam semper inconsulatas
auiritiam demus: ut tabulas quoq de as¬
sensu siluestra proferre posgitis ueras in¬
ccrruptas sinceras mini protinus dona¬
ta sunt que in talibus continentur ubi
poss essio ubi manus traditio Nani sicar¬
tam modo Constantinũ dat no grati¬
ficari siluestro uoluit sed illudere ue¬
risimile est dicitis ꝙ donat q ippĩa
eum et poss essionẽ tradere Uidetur
q loquimini. Quom possessionem nt
esse datam constet. Et fan datũ sit
nis ambigatur. uerisimile est qui pos¬
sessionem non dedit eũ ne uis qͥde
dare uolinsee. An non constat posses¬
sione minqͦ fuisse traditam ꝙ ne¬
gare impndentiss nnm est Nunꝗo

Expanded text:
tione, dicendum est non fuisse donatum. Ita tione, dicendum est non fuisse donatum. Ita plus contra vos facit hunc donum respuisse quam illum dare voluisse, et beneficium in invitum non confertur. Neque vero tantum donata respuisse Silvestrum suspicari debemus, sed tacite etiam indicasse nec illum dare iure nec se iure accipere posse. Sed o cecam semper inconsultamque avaritiam! Demus, ut tabulas quoque de assensu Silvestri proferre possitis veras, incorruptas, sinceras: num protinus donata sunt, que in tabulis continentur? Ubi possessio? ubi in manus traditio? Nam si chartam modo Constantinus dat, non gratificari Silvestro voluit, sed illudere. ,Verisimile est', dicitis, ,qui donat quippiam, eum et possessionem tradere'. Videte, quid loquamini, cum possessionem non esse datam constet et, an datum sit ius, ambigatur. Verisimile est, qui possessionem non dedit, eum ne ius quidem dare voluisse. An non constat possessionem nunquam fuisse traditam, quod negare impudentissimum est? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
occidentem. quem contra iuis fasq mutiri
imperium permis isse Iiuriosi insil¬
uestrum quem indignã sacro uiro dona¬
tionẽ acceptam habuisse Iniuriosi in
sũmum Pontificatum cui licere terreis
potiri regnis. Et Romanũ moderari
imperium arbitrantur. Hec tñ omnia
eo pertinet: ut appareat onstantinũ int̾
tot impedimenta minꝗͣ fiusse facturũ
ut rem romanã. sil uestro ex marima ꝑte
donaret ꝙ isti anint Age porro ut creda¬
mus istam donationẽm de qua facit
pagina nostra mentionem debel cõstare
etiam ole acceptatiõe siluestri nñe de illa
non constat At creolibile est dicitis ratam
hunc habuisse donationem Ita credo nec
ratam habuisoe modo. uerum etiã petisse
rogasse precibus ex torsiss e credibile est
Quid nos credibile quod preter opini¬
onem est hoĩm dicitis: Nec quia in pa¬
gina preiuilegn de donatione fit mẽtio
putandum est fuisse acceptatũ seol etõ¬
trario quia non fit mentio de accepta¬

Expanded text:
occidentem, quem contra ius fasque mutari occidentem, quem contra ius fasque mutari imperium permisisse? iniuriosi in Silvestrum, quem indignam sancto viro donationem acceptam habuisse? iniuriosi in summum pontificatum, cui licere terrenis potiri regnis et Romanum moderari imperium arbitrantur? Hec tamen omnia eo pertinent, ut appareat Constantinum inter tot impedimenta nunquam fuisse facturum, ut rem Romanam Silvestro ex maxima parte donaret, quod isti aiunt. II Age porro, ut credamus istam donationem, de qua facit pagina vestra mentionem, debet constare etiam de acceptatione Silvestri. Nunc de illa non constat. ,At credibile est', dicitis, ,ratam hunc habuisse donationem.' Ita credo, nec ratam habuisse modo verum etiam petiisse, rogasse, precibus extorsisse credibile est. Quid, vos credibile, quod preter opinionem est hominum, dicitis? Nec quia in pagina privilegii de donatione fit mentio, putandum est fuisse acceptatum, sed e contrario, quia non fit mentio de accepta
Abbreviated transcription (Latin):
ores efficiantur ne recalcitrent ne
comune feriant ne nomen dei meo
seritari errore blaffement Filies mihi
cariss imos uolo reddere non ser uuos adop¬
tare non emere generare nen mami cape
aminas eorum offerre. sacrificium deo nõ
diabolo cerpora. Discite a me inquit
dominus qui mitis sum et humili corde
capite iugum meuni.: et inuemetis reqe
anmabus ur̃is. Iugum enim meum
suane est Et pondus meum leue cuis
aod extremum ut iam finem faciam illa
de hac re sententiam accipe quasi int
me et te tulit Reddite que sunt cesaris
Cesari et que sunt dei deo quo fit ut nee
tu. Cesar tua relinquere ueꝗ ego que sesaris
sunt accipere debelm. q̃ ua si̾ mulies offe¬
plius Constantinus posget opponere. Quod
tum lta sit quia auint donationẽ ese facta
non ne iniuriosi sunt in Constantinum
quem suos priuare imperiumq romaͫ
uoluisse. Conuellere miuriosi in senatũ
populumq Romanũ Italiamq totumq

Expanded text:
ores efficiantur, ne recalcitrent, ne ores efficiantur, ne recalcitrent, ne cornu me feriant, ne nomen Dei meo irritati errore blasphement. Filios mihi carissimos volo reddere, non servos; adoptare, non emere; generare, non manu capere; animas eorum offerre sacrificium Deo, non diabolo corpora. Discite a me, inquit Dominus, qui mitis sum et humili corde. Capite iugum meum et invenietis requiem animabus vestris. Iugum enim meum suave et pondus meum leve. Cuius ad extremum, ut iam finem faciam, illam de hac re sententiam accipe, quam quasi inter me et te tulit: Reddite, que sunt Cesaris, Cesari, et que sunt Dei, Deo, quo fit, ut nec tu, Cesar, tua relinquere neque ego, que Cesaris sunt, accipere debeam, que, vel si millies offe, quod amplius Constantinus posset opponere? Quod cum ita sit, qui aiunt donationem esse factam, nonne iniuriosi sunt in Constantinum, quem suos privare imperiumque Romanum voluisse convellere? iniuriosi in senatum populumque Romanum, Italiam totumque
Abbreviated transcription (Latin):
comparandarum aut tuendarum causa
uti ferro nos iubes: Nostra potestas est
potestas clauium dicente dño libidabo
clanes regni celorum Quodcimq liga¬
ueris super terram erit ligatum et
in celis Et quod ciuiq solueris super
terram erit solutum et in celis et porhe
inferi non preualebunt eas. Nihil ad¬
potest guo qui contentas nõ est aliuo
sibi quoddam a diabolo postular qui ẽt̃
domino dicere ausus est libi dabo omma
regna mundi si cadeus in terram ado¬
raueris me. Quare esar cum pacetua
dictiu sit Noli mihi effia diabolus. qui
christum. idest me regua inundi ate dta
data. accipere uid iubeas. Malo enim
illam spernere quã possidere Et ut ali¬
quid de infidelibus sed ut spero futuris
fidelibus loquar Noli me de angelo
lucis reddere illis augelum tenebraꝵ.
quorum corda ad pietatem inducere
uolo non sp̃oꝵ ceruici ingum impo¬
nere. et dlaolio ꝙ est uerbum dei non
gladio ferreo nuhi subricere ne deteri¬

Expanded text:
comparandarum aut tuendarum causa comparandarum aut tuendarum causa uti ferro nos iubes? Nostra potestas est potestas clavium dicente Domino: “Tibi dabo claves regni celorum, quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in celis, et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in celis, et porte inferi non prevalebunt adversus eas. Nihil adpotest. Quo qui contentus non est, aliud sibi quoddam a diabolo postulat, qui etiam Domino dicere ausus est: Tibi dabo omnia regna mundi, si cadens in terram adoraveris me. Quare, Cesar, – cum pace tua dictum sit – noli mihi diabolus effici, qui Christum, idest me regna mundi a te data accipere iubeas, malo enim illa spernere quam possidere; et – ut aliquid de infidelibus, sed ut spero futuris fidelibus loquar – noli me de angelo lucis reddere illis angelum tenebrarum, quorum corda ad pietatem inducere volo, non ipsorum cervici iugum imponere, et gladio, quod est verbum Dei, non gladio ferreo mihi subiicere, ne deteri
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗ soluet. Igitur non est opus nhi
nia donatione qua inhil assecuturus sũ
preter laborem quem ut mnimine debeo
ita mimine poss um ferre. Quidq uer
cesce haberem potestatem exercere san¬
gius piire sontes. bella. gerere urbes
deripere regiones ferro igiq uastare.
Aliter nou est ꝙ spereni posge me tueri
que tradidisses. Et si hroc fecero sacerdos.
Pontifex xp̃i uicarius sum: ut illũ in me
tonantem audiam. atꝗ dicenteni doniq
mea donius orationis nocabitur dĩbus
gentibus et tu fecisti eam spelunca in latro¬
num Non ueni in mundum inquitdũs.
ut iudicem imuindum sed ut liberem
cum et eeo qui illi suecest causa mor¬
tium ero ci in persona fetri deñin est
conuerte gladium tuum in locũ suum
omnes eium qui acceperint gladium
gladio pexibunt Ne defendere quidem
nobis ferro nos licet si quidem defendẽ
dominum Petrus nolebat Cum aurici¬
lam absat seruo. Et tu diuitiarũ: aut

Expanded text:
quisquam solvet. Igitur non est opus mihi quisquam solvet. Igitur non est opus mihi tua donatione, qua nihil assecuturus sum preter laborem, quem ut minime debeo, ita minime possum ferre. 25 Quid, quod necesse haberem potestatem exercere sanguinis, punire sontes, bella gerere, urbes diripere, regiones ferro ignique vastare? Aliter non est, quod sperem posse me tueri que tradidisses. Et si hec fecero, sacerdos, pontifex, Christi vicarius sum? Ut illum in me tonantem audiam atque dicentem: “Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus et tu fecisti eam speluncam latronum”. “Non veni in mundum”, inquit Dominus, “ut iudicem mundum, sed ut liberem eum.” Et ego, qui illi successi, causa mortium ero? Cui in persona Petri dictum est: “Converte gladium tuum in locum suum, omnes enim, qui acceperint gladium, gladio peribunt”. Ne defendere quidem nobis ferro nos licet siquidem defendere Dominum Petrus volebat, cum auriculam abscidit servo: et tu divitiarum aut
Abbreviated transcription (Latin):
coustituit super isra hal no repes populũ¬
q sibi nomen regiĩ posculantem de¬
testatus est Net aliter ob duriciam cordis
Illorum regem dedit q̃ ꝙ repudium ꝑ¬
mserat ꝙ in noua lege reuocamt Et ẽgo
regnum accipiam qͦui uix iudex esse
permittor. Au ne scitis inquit Paulus
q saneti ole hoc muudo iudicabimti
et si in uobis iudicabitur mundus moliqni
estis quid ode miminis iudicetis Nescĩtis
ꝗ angelos iudicabimus: quanto magis se¬
cularia. secularia igitur iudicia si habu¬
eritis compteptibiles qui sunt in eclesia
eos constitintead iudicandum At qui
indices de rebus contronersuis tantum¬
modo iuolicabant. non etiam tributa
exigebant. Ego exigam qui scio a dño
interrogatum̃ petrim a quibus nami
reges terre acciperent tributum censũ
ne a filio an ab alieuis et cum hec re¬
ponelisset ab alieus ab eodem dictũ ergo
liberi sunt filii quod si omues filii inti sut
Cesar ut certe sum onmes liberierũt inhil

Expanded text:
constituit super Israel, non reges, populumconstituit super Israel, non reges, populumque sibi nomen regium postulantem detestatus est, nec aliter ob duritiam cordis illorum regem dedit, quam quod repudium permiserat, quod in nova lege revocavit. Et ego regnum accipiam, qui vix iudex esse permittor? “An nescitis”, inquit Paulus, “quod sancti de hoc mundo iudicabunt? Et si in vobis iudicabitur mundus, indigni estis, qui de minimis iudicetis? Nescitis quod angelos iudicabimus? Quanto magis secularia! Secularia igitur iudicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in ecclesia, eos constituite ad iudicandum.” Atqui iudices de rebus controversis tantummodo iudicabant, non etiam tributa exigebant: ego exigam? Qui scio a Domino interrogatum Petrum a quibusnam reges terre acciperent tributum censum ve, a filiis an ab alienis? Et, cum hic respondisset ab alienis, ab eodem dictum: “ergo liberi sunt filii”. Quod si omnes filii mei sunt, Cesar, ut certe sunt omnes liberi erunt, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tior clamior predicationis eius: Non¬
ne hec. penitentia in agite. appropinqua¬
ut enim regnum cełorum: approp in¬
quauit em regnum dei cui eomꝑabit:
reguum cęli Non ne quom hec̾ dixit
regnum seculare nihil ad se pertiuere
declarauit Eoq non iuodo regiinihus
mumai medi non quesunt fee oblatum
quoꝗ accipere noluit Nam cum intelligẽ
aliquando populos destinasse ut eum rape¬
rent regemiq facerent in montrum solitu¬
dies fugit Quod uobis qui locum ipsis
tenemius non solum exemplo dedit mutta¬
dum. seol etiam precepto inquieus pͥncipes
gentium olominantur eorum. et qui ma¬
iores sunt potestatem exerrent in eos Non
ita erit inter uos sed quicmq uoluerit
inter uos maior fieri sit nester minister
Et qui uoluerit primus inter nos esge
erit uester seruus sicut filius hominis
nou uenit ut nunscretur ei: sed ut nu¬
instret et det amnam suam redemptõe
pro multis iudices oliu deus ut scias lesar

Expanded text:
tior clamor predicationis eius? Nontior clamor predicationis eius? Nonne hic?: “Penitentiam agite, appropinquavit enim regnum celorum”, “appropinquavit regnum Dei”. Cui comparabitur regnum celi? Nonne, cum hec dixit, regnum seculare nihil ad se pertinere declaravit? Eoque non modo regnum huiusmodi non quesivit, sed oblatum quoque accipere noluit. Nam cum intelligeret aliquando populos destinasse, ut eum raperent regemque facereut, in montium solitudines fugit. Quod nobis, qui locum ipsius tenemus, non solum exemplo dedit imitandum, sed etiam precepto, inquiens: “Principes gentium dominantur eorum, et qui maiores sunt, potestatem exercent in eos. Non ita erit inter vos, sed quicunque voluerit inter vos maior fieri, sit vester minister, et qui voluerit primus inter vos esse, erit vester servus. Sicut filius hominis non venit, ut ministretur ei, sed ut ministret et det animam suam redemptionem pro multis”. Iudices olim Deus, ut scias, Cesar,
Abbreviated transcription (Latin):
ad mimstrabat: Ad ministr abant dico
mio adumistrare poterant si officio
suo satisfacere uolebant e nod si nolint
dicti qui opus domini faciunt. q ue
execratio quom in omnes tum in ẜon¬
tifices maxime cadit o quãtiun est
pontificale munus quantũ est caput ee
edesię quãtum est preponi pastoreni
tanto oruiliet cuius manu unius cue
agni ouisq amisse sanguis exigitur ciũ
aicti est si amas me plusꝙ̃ alii ut faceri
pasce agnos meos Iterum si amas int ut
fateris pasce oues meas tercio si amas
me ui fateris pasce oues meas. Et tu
me inbes Cesar capras etiuam pascere et
porcos qui nequeunt ab codem pastore
custodiri Quidq me regem facere uis.
ant potius Cesarem iolest regum priu
Rex et sacerdos q nom se regem affir¬
maret. Auoli ole quo regno locutus est
Regnum ineumi inquit non est de hͦ
mundo si enim olehoc mũdo ess et reg¬
num meumi: niiistri mei utiq decer¬
tarent et que fint prima uox ac frequẽ¬

Expanded text:
administrabant? Administrabant dico, administrabant? Administrabant dico, immo administrare poterant, si officio suo satisfacere volebant? Quod si nolint, dicti, qui opus Domini faciunt negligen- Que execratio cum in omnes tum in pontifices maxime cadit. O quantum est pontificale munus! Quantum est caput esse ecclesie! Quantum est preponi pastorem tanto ovili, e cuius manu uniuscuiusque agni ovisque amisse sanguis exigitur, cui dictum est: Si amas me plus quam alii, ut fateris, pasce agnos meos; iterum: si amas me, ut fateris, pasce oves meas; tertio: si amas me, ut fateris, pasce oves meas. Et tu me iubes, Cesar, capras etiam pascere et porcos, qui nequeunt ab eodem pastore custodiri? 24 Quid, quod me regem facere vis aut potius Cesarem, idest regum princrex et sacerdos, cum se regem affirmaret, audi de quo regno locutus est: “Regnum meum”, inquit, “non est de hoc mundo. Si enim de hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent”. Et que fuit prima vox ac frequen
Abbreviated transcription (Latin):
essucere debeo. Et quis preterea pro
tua prudentia Cesar consideres. quis
inter hec diuinis rebus faciendi locus
Apostoli quibusdam indignantibus q maue
ipsoꝵ in inmisterio q uottidiano despicerẽt
responderunt non esge equum relinq̃re
se uerbum dei. et inmnistrare mensis. et tñ
mesis iuduarum ministrare qͥd alnid est
q̃ exigere uectigalia curare erarium sti¬
pendium numerare militibus. et nulle
aliis huinsinodi curis implicari. Nemo
ulitans deo implicat se negocus secularib
inquit Paulus Nunquid a aron cũ ceteris
lenitici generis alnid ꝗͣ domini caberna¬
culum procurabant: cuius filii quia
Ignem alienum in turribula sumpsert
igni celesti conflagrauerunt. et tu iubes
nos ignem secularium diuitiaru netitu
ac prophanim in sacrata turribula.
id est in sacerdotali opera sumere. Num
Fleazarnum phinegs. non ceteri ponti de
mimstriq a ut taber nacula: aut templi
quicq inisi q ad rem dliuinam ꝑtineret

Expanded text:
effugere debeo? Et quis preterea pro effugere debeo? Et quis preterea pro tua prudentia, Cesar, consideres, quis inter hec divinis rebus faciendis locus? VII. 23 Apostoli quibusdam indignantibus, quod vidue ipsorum in ministerio quotidiano despicerentur, responderunt non esse equum relinquere se verbum Dei et ministrare mensis: et tamen mensis viduarum ministrare quanto aliud est quam exigere vectigalia, curare erarium, stipendium numerare militibus et mille aliis huiusmodi curis implicari. “Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus”, inquit Paulus. Nunquid Aaron cum ceteris Levitici generis aliud quam Domini tabernaculum procurabat? Cuius filii, quia ignem alienum in thuribula sumpserant, igni celesti conflagraverunt: et tu iubes nos ignem secularium divitiarum, vetitum ac profanum, in sacrata thuribula, idest in sacerdotalia opera sumere? Num Eleazar, num Phinees, num ceteri pontifices ministrique aut tabernaculi aut templi quicquam, nisi quod ad rem divinam pertineret,
Abbreviated transcription (Latin):
elegit. et qui oninia relitqueriuit
ut eum sequerentur: et paupertatis Ip̃e
fuit exemplum. Usq adeo dinitiarum
pecuniarumq tractatio innocentię mimi¬
ca est non modo possessio illarum atq
dominatus Unus iudas qui loculos hẽbat
et portabat que mittebantur preuaricatꝰ
est et amore petinie cui ass uenerat ma¬
gistrum dominum deuni et reprehendit
et prodidit Itaq uereor Cesar ne mege
petro factas iudam. Audi etiam quiol
Paulus dicat. Nihil intulimus in huc
mundum. haud dubium quod nec au¬
ferre quid posgumus. habentes antẽ
alimenta et quibus tegannur: his con¬
tenti scimus Nam qui uolunt dinites
fieri incidunt in temptationem: et in
laquenni diaboli: et desideria multa
et inutilia et nociua quę mergunt.
homines in interitũ et perdditionem
Radix enim ominum malorum est
cupiditas q̃ quidam appetentq errauerus
a fide et inseruerimts doloribus młtis
Tu auteni homo dei hec fuge. Et tiue
accipere urlesCesar. qui uelut uenenũ

Expanded text:
elegit et qui omnia reliquerunt, elegit et qui omnia reliquerunt, ut eum sequerentur, et paupertatis ipse fuit exemplum. Usque adeo divitiarum pecuniarumque tractatio innocentie inimica est, non modo possessio illarum atque dominatus: unus Iudas, qui loculos habebat et portabat que mittebantur, prevaricatus est et amore pecunie, cui assueverat, magistrum, dominum, Deum et reprehendit et prodidit. Itaque vereor, Cesar, ne me ex Petro facias Iudam. Audi etiam, quid Paulus dicat: Nihil intulimus in hunc mundum, haud dubium quod nec auferre quid possumus. Habentes autem alimenta et quibus tegamur, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in temptationem et in laqueum diaboli et desideria multa et inutilia et nociva, que mergunt homines in interitum et perditionem. Radix enim omnium malorum est cupa fide et inseruerunt se doloribus multis. Tu autem, homo Dei, hec fuge”. Et tu me accipere iubes, Cesar, que velut venenum
Abbreviated transcription (Latin):
tifex romanus uicarius Christi Iam
uero innocentia sacerdotũ quo modo
ineolus erit inter opes inter magistra¬
tus. inter innistrationem secula rium
Negotiorum: idleo ue terrenis remitia¬
mus ut eadem uberiora assequaniur:
et priuata abdierimus: ut aliena posside¬
amus et publica: Nostre erunt urbes
nostra tributa nostra uectigalia: Et cur
clericos si hoc fecerimus nos uocari licebt
Pars nostra sine sors que grece dicitur
RAHIPos dominius est non terrena sea
celestis leuiter qui nolem cleria sunt ꝑtẽ
cum fratribus non fuere sortiti. et tu nos
iubes imperii sortiri portionẽ &uo m̃
diuitias atq opes qui diuina uoce iubeor
nec d crastiuo est solicitus et cui dictum
est ab illo Nolite thesanrizare. super
terram Nolite possidere aurum. neq
argentemi neq pecuniam in zonis nestris
et difficili est diuitem introire reginim
celorum ꝗͣ cauielum perforamen acuis
transire. Ideoq pauperes sibi ministrss

Expanded text:
tifex Romanus, vicarius Christi. Iam tifex Romanus, vicarius Christi. Iam vero innocentia sacerdotum quomodo incolumis erit inter opes, inter magistratus, inter administrationem secularium negotiorum? Ideo ne terrenis renuntiavimus, ut eadem uberiora assequamur? et privata abiecimus, ut aliena possideamus et publica? Nostre erunt urbes, nostra tributa, nostra vectigalia? Et cur clericos, si hoc fecerimus, nos vocari licebit? Pars nostra sive sors, que grece dicitur κλῆρος dominus est, non terrena, sed celestis. Levite, qui iidem clerici sunt, partem cum fratribus non fuere sortiti: et tu nos iubes etiam fratrum sortiri portionem? Quo mihi divitias atque opes? qui Domini voce iubeor nec de crastino esse sollicitus, et cui dictum est ab illo: Nolite thesaurizare super terram, nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis vestris, et: Difficilius est divitem introire in regnum celorum quam camelum per foramen acus transire. Ideoque pauperes sibi ministros
Abbreviated transcription (Latin):
maculare potero. Cus antem ille accipi¬
endis muntribus personam prophete
maculari putauit. Nempe quod uideri
poterat. uendere sacra foeuerare donii
beirIndigere presidus hominũ eleuare
atq imininiere benefien dignitateni. Naluit
ergo sibi principes ac beneficiarios faceret
quam ip̃e benificiarius illorum esse ĩmo
nec mutua q uiolem beneficientia uti.
est causa ci etiam a dño precipitur di¬
cente infirmos curate mortuos suscitate.
leprosos mundate. odemones encite: gratis
accepistis. gratis datis Ego ne tautum
flagicium admitta m Cesar. ut dei p̃cepta
non exequar: ut gloriam meam pollu¬
am. Nelius est ut inquit paulus nuhi
moxi qua m utgloriam mnean quis eua¬
cuet Eiloria mea est apud deum houori¬
ficare ministerium nr̃um. ut idens iqt
Uobis dico gentibus ꝙͣ diu ego quidei
sum gentitim apostlas glorificabo mini¬
sterium meum Ego esar alus quoq sim
et exemplum et causa del inquendi
Christianus homo sacerdos dei son¬

Expanded text:
maculare potero? Cur autem ille accipimaculare potero? Cur autem ille accipiendis muneribus personam prophete maculari putavit? Nempe quod videri poterat vendere sacra, fenerare donum Dei, indigere presidiis hominum, elevare atque imminuere beneficii dignitatem. Maluit ergo sibi principes ac reges beneficiarios facere quam ipse beneficiarius illorum esse, immo ne mutua quidem beneficentia uti. est causa, cui etiam a Domino precipitur dicente: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, demones eiicte; gratis accepistis, gratis date. Ego ne tantum flagitium admittam, Cesar, ut Dei precepta non exequar, ut gloriam meam polluam? Melius est, ut inquit Paulus, mihi mori quam ut gloriam meam quis evacuet. Gloria nostra est apud Deum honorificare ministerium nostrum, ut idem inquit: Vobis dico gentibus, quandiu ego quidem sum gentium apostolus, glorificabo ministerium meum. Ego, Cesar, aliis quoque sim et exemplum et causa delinquendi? christianus homo, sacerdos Dei, pon
Abbreviated transcription (Latin):
orbis Roma alteri tradere quã filus qđ
minime sentio si populus hie si italia si
cetere nationes sustinerent: ut quos oderũt
Et quorum religionem adhue respiũit
capti ille debris seculi eorum impersi ob¬
noxii esse uellent ꝙ impossibile est. tamẽ
si quid mihi credendum putas fili amã¬
tissime: ut tibi assentirer ulla addua
rõne non possem: insi nellem mihi ipi
este disumilis et conditionem meã obliuisci
ac prope dominum Ihesum ab negare Tua
enim munera siue ut tu uis tue reimu¬
nerationes. et gleriam et innocentia in et
sanctimoniami meam atꝗ ommum: qui
mihi sucess uri sunt polluerent ac pror¬
sus euerterent. uianiq his. qui ad cogni¬
tionem ueritatis uenturi sunt interelu¬
derent An uero heliseas Naaman syroa
lepra curato mercedem accipere uoluit
Ego te curato. accipia mulle munera
respuit. Ego regna mihi lari sinam:
Ille personain prophete maculare noluit
ego personam cristi quam in me gero

Expanded text:
orbis, Roma, alteri tradere quam filiis – quod orbis, Roma, alteri tradere quam filiis – quod minime sentio –, si populus hic, si Italia, si cetere nationes sustinerent, ut, quos oderunt et quorum religionem adhuc respuunt, capti illecebris seculi eorum imperio obnoxii esse vellent – quod impossibile est –, tamen, si quid mihi credendum putas, fili amantissime, ut tibi assentirer ulla adduci ratione non possem, nisi vellem mihi ipsi esse dissimilis et condicionem meam oblivisci ac propemodum dominum Iesum abnegare. Tua enim munera sive, ut tu vis, tue remunerationes et gloriam et innocentiam et sanctimoniam meam atque omnium, qui mihi successuri sunt, polluerent ac prorsus everterent viamque iis, qui ad cognitionem veritatis venturi sunt, intercluderent. An vero Heliseus Naaman Syro a lepra curato mercedem accipere noluit: ego te curato accipiam? Ille munera respuit: ego regna mihi dari sinam? Ille personam prophete maculare noluit: ego personam Christi, quam in me gero,
Abbreviated transcription (Latin):
porro sifieri potest concedamus: neꝗ̃ pre¬
ce s: neq minas/ neq ullam ratiouem
alquia profecisge. ꝑstareq adhue onstã¬
timum. nec uelle a suscepta semel persu¬
asione recedere. Quis nõ ad siluestri
orationem sires uera fuisget umꝗͣ como¬
tum assentiatur que talis haud dubie¬
fusset fuisset Princeps optime. ac fili
Cesar pietatem quide m tuam tam pro¬
naui taniq effusam. non posgum non
amare: atq amiplecti Uerum tamenq
in offerendis deo muneribus immolan¬
disq̃ uictimis non uihil erres minime
demiror quippe achue es qui adhuces
In christiana militia tiro ut no decebat
olim a sacerdote omnem pecudem feraq
et auem sacrificari Ita non onmne abł
eodem accipiendum est munus. Ego sacer¬
dos sum ac pontifex qui dispicere debeo
quid ad altare patiar offerri ne forte nõ
dico inmiundum anmal offeratur sed
iupera: aut serpens Itaq sie habeas si:
foret tui iuris partem imperii ciĩ regna

Expanded text:
porro, si fieri potest, concedamus neque preporro, si fieri potest, concedamus neque preces neque minas neque ullam rationem aliquid profecisse perstareque adhuc Constantinum nec velle a suscepta semel persuasione recedere: quis non ad Silvestri orationem, si res vera fuisset, unquam commotum assentiatur? que talis haud dubie fuisset: „Princeps optime ac fili, Cesar, pietatem quidem tuam tam pronam tamque effusam non possum non amare atque amplecti, veruntamen, quod in offerendis Deo muneribus immolandisque victimis nonnihil erres, minime demiror, quippe qui adhuc es in christiana militia tiro. Ut non decebat olim a sacerdote omnem pecudem feramque et avem sacrificari, ita non omne ab eodem accipiendum est munus. Ego sacerdos sum ac pontifex, qui dispicere debeo, quid ad altare patiar offerri, ne forte non dico immundum animal offeratur, sed vipera aut serpens. Itaque sic habeas: si foret tui iuris partem imperii cum regina
Abbreviated transcription (Latin):
re lege substicuas. Sin mimis nobis in
anñno esi publicam amplitudiem cũ
priuata dignitate defendere Neq enim
minor hec miuria quiritũ qͣ olim uiola¬
ta lucrecia Neq nobis deerit Brutus
qui contra Tarquinũ se ad libertatem re¬
cuperandam huuic populo prebeat ducem.
Et in istos primũ quos nobis preponis:
demde et in te ferrum striugemus quod
in multos Imperatores: el quidem leuiores
ob causas fecimus hec profecto. onstan¬
timm. nisi lapidem eum aut trũcum
existimauius per mouissent Que si popu¬
lus non dixiss et. tamdicere apud se et
his passim uerbis fremere crelibile erat
Eamus nũc et dicamus Constantinum
gratificari uoluisse. Sil uestro quem tot
hominũ odus: tot gladus subuceret: ut
uix quantum sentio unum sil uester diẽ
fu uita futurus fiuszet Nam es paucisꝙ
alus absumptis uidebatur omnis sublatũ
iri de pectoribus Romanoꝵ tam dirę¬
et iniurie contumelisq supitio Age

Expanded text:
re lege substituas, sin minus, nobis in re lege substituas, sin minus, nobis in animo est publicam amplitudinem cum privata dignitate defendere. Neque enim minor hec iniuria Quiritum quam olim fuit violata Lucretia, neque nobis deerit Brutus, qui contra Tarquinum se ad libertatem recuperandam huic populo prebeat ducem. Et in istos primum, quos nobis preponis, deinde et in te ferrum stringemus, quod in multos imperatores et quidem leviores ob causas fecimus." Hec profecto Constantinum, nisi lapidem eum aut truncum existimamus, permovissent, que, si populus non dixisset, tamen dicere apud se et his passim verbis fremere credibile erat. Eamus nunc et dicamus Constantinum gratificari voluisse Silvestro, quem tot hominum odiis, tot gladiis subiiceret, ut vix, quantum sentio, unum Silvester diem in vita futurus fuisset, nam eo paucisque aliis absumptis videbaturomnissublatum iri de pectoribus Romanorum tam dire iniurie contumelieque suspicio. Age
Abbreviated transcription (Latin):
regnum caput peregrino atꝗ humilis¬
mo homini addicere. Canem ouili pre¬
fecimus. quem si lupi mauult officio
fungi aut enicimus aut occidinius
Nunc tu cum diu canis officio in ouili
roma uo defendeudo sis fuctus. ad ex¬
tremum in lupum nullo exemplo cõuer¬
teris. Atq ut intelligas. quando quideui
nos proiure nostro cogis asperius loqui
nullum tibi in populi remaui imperio
ius esse esar iu dominatum occupauit
Iugustꝰ ei in uitium suecessit. et aduer¬
sariarum ꝑtium profligatione se dm̃u
fecit liberius. Haius. Claudius Nero. Galba
otho. uitellius. Uespasianus ceteriq aut eade
aut sumili uia libertatem nostram predati
sunt. Tu quoq aliis expulsis aut interẽptis
dominus effectus es Sileo quod ex matrino¬
nio natus non sis. Quare ut tibi nostra
mentem testificemus Cesar si non liberet
te romę principatum tenere habes filios
quorum aliquem in locum tuum. nõb
quoq permittentibus ac rogantibus natu¬

Expanded text:
regni caput peregrino atque humilliregni caput peregrino atque humillimo homini addicere. Canem ovili preficimus, quem, si lupi mavult officio fungi, aut eiicimus aut occidimus: nunc tu, cum diu canis officio in ovili Romano defendendo sis functus, ad extremum in lupum nullo exemplo converteris? Atque ut intelligas – quandoquidem nos pro iure nostro cogis asperius loqui – nullum tibi in populi Romani imperio iusesse: Cesar vi dominatum occupavit, Augustus et in vitium successit et adversariarum partium prof ligatione se dominum fecit, Tiberius, Gaius, Claudius, Nero, Galba, Otho, Vitellius, Vespasianus ceterique aut eadem aut simili via libertatem nostram predati sunt, tu quoque aliis expulsis aut interemptis dominus effectus es, sileo, quod ex matrimonio natus non sis. Quare, ut tibi nostram mentem testificemur, Cesar, si non libet te Rome principatum tenere, habes filios, quorum aliquem in locum tuum nobis quoque permittentibus ac rogantibus natu
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciorumq affecerunt. Isti ne ho¬
mines magistratus creabunt. prouincias
regent. bella gerent de nobis sententias
capitis ferent. sub his nobilitas Roma¬
na scipenolia faciet honores sisperabit.
munera assequetur: Et ꝙ maius ꝙq
alcius penetret uulnus: accipere possu¬
mus: Non ita putes esar romanoꝵ
degenarasse sanguinem: ut istud pas¬
surus sit equo animo: et non qua/¬
ius ratione denitandum existimet
q medius fidius neq mulieres nr̃e
fustinerent sedl magis una cũ elualtib
liberis sacrisq poenatibus concremaret
Yt nen carta ginenses femine fortiores
fuerint q̃ romane Et enm lesar si
regem te delegissemus. haberes tu qͥde
magnum de imꝑio Romano agendi
arbitrium: sed non ita ut uel: miniuiũ
de ipsius inminueres maiestate Alioq̃ui
qui te feciss einus regem eadem facul¬
tate abdicare te regno iuberemuę. ne¬
dum posses regnnuim diuidere nedũ
tot prouintias alienare: ne dum ip̃i

Expanded text:
suppliciorumque affecerunt? Isti ne hosuppliciorumque affecerunt? Isti ne homines magistratus creabunt, provincias regent, bella gerent, de nobis sententias capitis ferent? sub his nobilitas Romana stipendia faciet, honores sperabit, munera assequetur? Et quod maius quodque altius penetret vulnus accipere possumus? Non ita putes, Cesar, Romanum degenerasse sanguinem, ut istud passurus sit equo animo et non quavis ratione devitandum existimet, quod, mediusfidius, neque mulieres nostre sustinerent, sed magis se una cum dulcibus liberis sacrisque penatibus concremarent, ut non Cartaginenses femine fortiores fuerint quam Romane. Etenim, Cesar, si regem te delegissemus, haberes tu quidem magnum de imperio Romano agendi arbitrium, sed non ita, ut vel minimum de ipsius imminueres maiestate. Alioquin, qui te fecissemus regem, eadem facultate abdicare te regno iuberemus, nedum posses regnum dividere, nedum tot provincias alienare, nedum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quiolem meusem illos in officio mã¬
suros. seal statim et ad primũ ꝑfectõĩs
tue nũcium rebellaturros. quid facies
Quid consilni capits cum duplici atꝗ
adeo multiplici bello urgebe Nationes
quas subegiius continere uix possu¬
mus. quomodo illis accedente ex libe¬
ris gentibus bello resistetur: TuCsar
quid ad te expectet ipse uideris Nob
antem hee res non minus ꝗͣ tibi cure
esze debet In mortal es. imperium
populi Romami dicet esse inimortale
et quantum in nobis est erit: neq
imperium modo uerũ etiam pudor
scilicet quorum religionem contennii¬
mus eorum accipiemus imperium
et princeps orbis terrarun huic
contẽptiss imio homini serniemus:
urbe a gallis capta romani senes
demulcere sibi barbam a uictorib
pasgi non sunt Nunc sibi tot sena torn
ordinis Iot pretorii tot tribunitii tot
consulares triumphalesq uiri eos do¬
minari patientur: quos ip̃i tanqͣ sernos
malos onm contaliueliarum genere

Expanded text:
quidem mensem illos in officio manquidem mensem illos in officio mansuros, sed statim et ad primum profectionis tue nuntium rebellaturos. Quid facies, quid consilii capies, cum duplici atque adeo multiplici bello urgebere? Nationes, quas subegimus, continere vix possumus: quomodo illis accedente ex liberis gentibus bello resistetur? Tu, Cesar, quid ad te spectet, ipse videris, nobis autem hec res non minus quam tibi cure esse debet. Tu mortalis es, imperium populi Romani decet esse immortale et, quantum in nobis est, erit, neque imperium modo, verum etiam pudor: scilicet, quorum religionem contemnimus, eorum accipiemus imperium? et principes orbis terrarum huic contemptissimo homini serviemus? Urbe a Gallis capta Romani senes demulceri sibi barbam a victoribus passi non sunt: nunc sibi tot senatorii ordinis, tot pretorii, tot tribunicii, tot consulares triumphalesque viri eos dominari patientur, quos ipsi tanquam servos malos omni contumeliarum genere
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet. An ĩgnoras hanc olim in¬
primis fuisse causam optĩatib cur dice¬
rent citius se in conspectu populi romãi
esse morituros. quam rogationem illã
fieri sinerent: ut pars senatus ac pars
plebis ad incolendum ueros mitteret :
duasq urbes comuẽs populi romani
esse Si .n. in una urbe tantum dis¬
sensionem esset quid in duabus urbibus
futurum: ita hoc tempore si tantum
discordiarũ in uno imperio: testor
conscientia m tuam ac labores: quid
in duobus imperiis fieri Age uero pu¬
tas ne hiuc fore qui tibi bellis occupa¬
to esge. auxilio ant uelint aut sciant:
ita ab armis: atq ab omni re bellica ab¬
horrentes erunt qui preficientur mili¬
tibus atq urbibus ut ille qui prefiat
Quid non ne hunc tantum imꝑitum
regnandi et niuriȩ facilem: aut roma¬
ne legiones: aut ipse prouincie spoliare
tentabunt. ut quem superabunt uel
non repugnaturũ nel poenas non re¬
petitur um. Credo me herde. ne unũ

Expanded text:
non videt? An ignoras hanc olim imnon videt? An ignoras hanc olim imprimis fuisse causam optimatibus, cur dicerent citius se in conspectu populi Romani esse morituros, quam rogationem illam ferri sinerent, ut pars senatus ac pars plebis ad incolendum Veios mitteretur duasque urbes communes populi Romani esse? si enim in una urbe tantum dissensionum esset, quid in duabus urbibus futurum? Ita hoc tempore, si tantum discordiarum in uno imperio – testor conscientiam tuam ac labores – quid in duobus imperiis fiet? Age vero, putas ne hinc fore, qui tibi bellis occupato esse auxilio aut velint aut sciant? Ita ab armis atque ab omni re bellica abhorrentes erunt, qui preficientur militibus atque urbibus, ut ille, qui preficit. Quid, nonne hunc tam imperitum regnandi et iniurie facilem aut Romane legiones aut ipse provincie spoliare temptabunt ut quem sperabunt vel non repugnaturum vel penas non repetiturum? Credo, mehercule, ne unum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi unus et optimus princeps est. alterum
et hunc deterrimum et non apem. sed fu¬
cum collocandum putas: prudentiam
tua in uehementer desideramꝰ iinperator
Nam quid futurum est si te nel uiuo.
uel post tuam mortem: aut huic parti
quam alienas: aut alteri quam tibi
relinquis bellum a barbaris nationib
inferatur. quo robore militum: quibus
copiis occurremus: Uix me tocius im¬
perni uiribus posguinus tunc poterimus:
An perpetuo membrorũ hoc cuati illo
in concorolia erit Ut reor nec esse poterit.
eum roma dominari uelie: uolit pars
illa seruire Quinte uiuo breue intra tẽ¬
pus reuocatis ueteribus presidibus suf¬
fectis nouis te et tuum regnum profecto
et longe agente. hicaltero dominante
non ne omma noua idest diuersa. atq
aduersa erunt regno fere inter duos
fratres diuisio protimis et populorum
animi diuidinitur et prius a se ipsis
ꝗͣ externis hostilibus bellũ auspicãtur
idem euenturum in hoc tmperio quis

Expanded text:
ubi unus et optimus princeps est, alterum ubi unus et optimus princeps est, alterum et hunc deterrimum et non apem, sed fucum collocandum putas? Prudentiam tuam vehementer desideramus, imperator, nam quid futurum est, si vel te vivo vel post tuam mortem aut huic parti, quam alienas, aut alteri, quam tibi relinquis, bellum a barbaris nationibus inferatur? Quo robore militum, quibus copiis occurremus? vix nunc totius imperii viribus possumus, tunc poterimus? An perpetuo membrum hoc cum illo in concordia erit? Ut reor, nec esse poterit: cum Roma dominari velit, nolit pars illa servire. Quin et te vivo breve intra tempus revocatis veteribus presidibus, suffectis novis, te in tuum regnum profecto et longe agente, hic altero dominante nonne omnia nova, idest diversa atque adversa erunt? Regno fere inter duos fratres diviso protinus et populorum animi dividuntur, et prius a se ipsis quam ab externis hostibus bellum auspicantur: idem eventurum in hoc imperio quis
Abbreviated transcription (Latin):
hil agendum putasset. Non ne oratoẽm
ut ait U irgilius grauem pietate ac me¬
ritis aduocaso et: qui apud Constatinũ
hanc habetet orationem. Cesar si tuorũ
immemor es atq etia in tui ut nec filuis
hereditatem nec prop inquis opes nec
amicis honores nec tibi imperium ẽẽ
integrum uelis non tamen. senatus
populusq Romanus immemor potest
esge sui iuris suȩq dignitatis E tenm
qnoniodo tibi tantum permittis de im¬
perio Romiano q non tuo. sed nostro
sanguine paratũ est Tu ne unum
corpus in duas secabis partes: Et ex
uno duo efficies regna. duo capita duas
uolurtates: el quasi duobus fratribus
gladios: quibus de hereditate decernãi
porriges Nos cinitatibus quę de hac
urbe benemerite sunt fura ciuitatis
damus: ut ciues romani sint. Tu a nõb
dunidium nuperii aufers. ne hane
urbem parentem suam agnoscat. Et in
alueis quioleni apiun si duo reges
nati sunt alterum qui deterior est oc¬
cidimus. Tu in alueo iniperii romani

Expanded text:
hil agendum putasset? nonne oratorem, hil agendum putasset? nonne oratorem, ut ait Virgilius, gravem pietate ac meritis advocasset? qui apud Constantinum hanc haberet orationem: „Cesar, si tu tuorum immemor es atque etiam tui, ut nec filiis hereditatem nec propinquis opes nec amicis honores nec tibi imperium esse integrum velis, non tamen senatus populusque Romanus immemor potest esse sui iuris sueque dignitatis. Etenim quomodo tibi tantum permittis de imperio Romano, quod non tuo, sed nostro sanguine partum est? Tu ne unum corpus in duas secabis partes et ex uno duo efficies regna, duo capita, duas voluntates? et quasi duobus fratribus gladios, quibus de hereditate decernant, porriges? Nos civitatibus, que de hac urbe bene merite sunt, iura civitatis damus, ut cives Romani sint: tu a nobis dimidium imperii aufers, ne hanc urbem parentem suam agnoscat? Et in alveis quidem apium, si duo reges nati sunt, alterum, qui deterior est, occidimus: tu in alveo imperii Romani,
Abbreviated transcription (Latin):
atq iuctoria in bello contigisset occũbere:
potius quam ista cernamus. Et tu quidẽ
de imperio tuo ad tuũ arbitratum age̾
potes. atq etiam de nobis uno duntaxat
excepto in quo add mortem usq eximus
contumaces ne a cultu deorum immnor¬
talium desistamus magno etia m aliis
exemplo. ut scias tua ista largitas quid
mereatur de religione cristiana Nam
si non largiris sil uestro imperium te¬
cum cristiam ẽẽ uolumus multis factũ
nostrum imitaturis si largiris nõ medo
cristiam fieri non sustinebimus sed
Imusum detestabile execrandum nobis
hoc nomen efficies. talesq reddes ut tãdẽ
tu et uitę et mortis nostrę miserearis
nec nos: sed teipsum duritie accuses
Non ne hac oratione onstantinus insi
extir patam ab eo uolumus huanitatẽ
si sua sponte nou mouebaturmotus
fuisset. Quid si hos audire noluisset
non ne eraut qui huic facto et rõne
aduersarẽtur et manu. An senatus
populusq romanus sibi tanta in re ni¬

Expanded text:
atque victoria in bello contigisset occumbere atque victoria in bello contigisset occumbere potius quam ista cernamus. Et tu quidem de imperio tuo ad tuum arbitratum agere potes atque etiam de nobis uno duntaxat excepto, in quo ad mortem usque erimus contumaces: ne a cultu deorum immortalium desistamus magno etiam aliis exemplo, ut scias tua ista largitas quid mereatur de religione christiana. Nam si non largiris Silvestro imperium, tecum Christiani esse volumus multis factum nostrum imitaturis; sin largiris, non modo christiani fieri non sustinebimus, sed invisum, detestabile, execrandum nobis hoc nomen efficies talesque reddes, ut tandem tu et vite et mortis nostre miserearis nec nos, sed te ipsum duritie accuses." Nonne hac oratione Constantinus, nisi extirpatam ab eo volumus humanitatem, si sua sponte non movebatur, motus fuisset? Quid, si hos audire noluisset, nonne erant, qui huic facto et oratione adversarentur et manu? An senatus populusque Romanus sibi tanta in re ni
Abbreviated transcription (Latin):
consuetud me relegemur penates pha¬
na sepulchra. exules relmquenius
Nescio ubi aut qua terrarũm regione
iucturi. quil nos propinqui. Quiol
nos amici: qui te cum tociens in acie
stestimus q ui fratr&s parentes silios
hostili inuerone confossos. palpitãtes
conspeximus nec aliena morte terreti
sumus. et ipsi peo te mortem pati mortẽ
oppettere: mc abste uiuersi deserme
Qui rome gerimus magistratus qui
urbibus italię. qui gallis. qui hispanis.
qui ceteris prouiners presumus ant
prefuturi sumus omues ne reuocam᷑
omnes prmati iubemus esze An iactura
hane aliunde pensabis Et que modo pro
merito ac pro dignitate poteris tantam
orbis terxarum parte alteri tradita Num
qui preerat centũ populis eum tucesaru
preficies. Quomedo istud in mentem¬
tibi uenire potuit quomodo subita tuoꝵ
recepit obliuio. ut uih il te misereat ami¬
corũ inhil proximoꝵ inhil filioruni:
Utinam nos Cesar salua tua dignitate

Expanded text:
consuetudine relegemur. Penates, faconsuetudine relegemur. Penates, fana, sepulcra exules relinquemus, nescio ubi aut qua terrarum regione victuri? Quid, nos propinqui, quid, nos amici, qui tecum totiens in acie stetimus, qui fratres, parentes, filios hostili mucrone confossos palpitantesque conspeximus nec aliena morte territi sumus et ipsi pro te parati mortem oppetere, nunc abs te universi deserimur? Qui Rome gerimus magistratus, qui urbibus Italie, qui Galliis, qui Hispaniis, qui ceteris provinciis presumus aut prefuturi sumus, omnes ne revocamur, omnes privati iubemur esse? An iacturam hanc aliunde pensabis? Et quomodo pro merito ac pro dignitate poteris tanta orbis terrarum parte alteri tradita? Num, qui preerat centum populis, eum tu, Cesar, uni preficies? Quomodo tibi istud in mentem venire potuit? quomodo subita tuorum te cepit oblivio, ut nihil te misereat amicorum, nihil proximorum, nihil filiorum? Utinam nos, Cesar, salva tua dignitate