comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerso pese loco constituta respiciunt aut ut
priuatio et habitus aut ut relatio aut ut fir ma¬
tio et negatio quorum discretionis in eo libno qui
oecẽ p̃dicamentis scriptus est com me mora¬
te r̃ abhis hocmo argumenta nascuntur
propuio maxima ꝓpoporitio Nñ contrariis contraria
conueniunt locus abopporitis Ioert ex contra piorirur¬
pursit inquertione poritumanƿit proprium oculos haben¬
tium uidene dicam minime eornamq: quiuioent Alias
etiam caecor epse contingit nam inquibus est habitur in eis¬
dempoterit esre priuatio Et quodest proprium non potest
ia rubiecto dirceoere Et qũo ueniente caecitate uirus abs¬
cedit non erse propriumoculos habentium uidere conuincitꝰ
Nuaestio depropriopropositio ubi prauatio adesse pot¬
est habitus proprium nonest locus aboppositis secundũ
habitum acpriuationẽ rur sussit in quaestione positum
patris ƿit proprium procr eatorem esse dicam necte

Expanded text:
verso sese loco constituta respiciunt; aut ut verso sese loco constituta respiciunt; aut ut privatio, et habitus; aut relatio; aut affirmatio et negatio. Quorum discretiones in eo libro qui de decem Praedicamentis scriptus est, commemoratae sunt; ab his hoc modo argumenta nascuntur. proprio. Maxima propositio: quoniam contrariis contraria conveniunt. Locus ab oppositis, id est ex contrario. Rursus sit in quaestione positum: An sit proprium oculos habentium videre, dicam minime: eos namque qui vident, alias etiam caecos esse contingit. Nam in quibus est habitus, in eisdem poterit esse privatio; et quod est proprium, non potest a subjecto discedere. Et quoniam veniente caecitate visus abscedit, non esse proprium oculos habentium videre convincitur. Quaestio de proprio. Propositio, ubi privatio adesse potest et habitus, proprium non est. Locus ab oppositis, secundum habitum ac privationem. Ran patris sit proprium procreatorem esse. Dicam recte
Abbreviated transcription (Latin):
maxima propositio sud quodm inus uidetur. Inesse inest
łt lo quod magisuo et ur inesse iner it multae lro iuerpita¬
teplocorum sunt Ab eo quoo esret magis acminus argu¬
menta minis trantium quos expositione topicorum aris¬
totelis diligentius pfecutisumus item exproportione
ut piqua eratur ansorte sint legendi inciuitat ibus ma¬
gistrat dica musminime quia ne innauibus quidemguber¬
natores sorte preficitur est inimproportionam ut
erpe gubernator habe ao nauẽ Ita magirtratur ocociui¬
toctem hic is locus dirtat abeo quod exsimilibus ducitur.
ibi enim unaresq: cuilibit alii companatur inproportio¬
ne uero: Nonest similitudo rerum sedq: dam habitudi¬
nis comparatio quaestio de accioenti proporitione
quae inqua quere euenit io ineius proportiona li eueni¬
re necesse est locus aproportione exor positis ue¬
nomul tiplex locus est Quattuor enim ribimet
opponuntur modis aut enim ut contrania aco¬

Expanded text:
Maxima propositio: Si id quod minus videtur inesse, inest: Maxima propositio: Si id quod minus videtur inesse, inest: et id quod magis videtur inesse, inerit. Multae autem diversitates locorum sunt, ab eo quod esse magis ac minus, argumenta ministrantium: quos in expositione Topicorum Aristotelis diligentius persecuti sumus. Item ex proportione: ut si quaeratur, an sorte sint legendi in civitatibus magistratus, dicamus minime: quia ne in navibus quidem gubernator sorte praeficitur: est enim proportio; nam ut sese habet gubernator ad navem, ita magistratus ad civitatem. Hic autem locus distat ab eo quod ex similibus ducitur. Ibi enim una res quae cuilibet et alii comparatur: in proportione vero non est similitudo rerum, sed quaedam habitudinis comparatio. Quaestio de accidenti proportione. Quod in quaque re evenit, id in ejus proportionali evenire necesse est. Locus a proportione. Ex oppositis vero multiplex locus est. Quatuor enim sibimet opponuntur modis: aut enim ut contraria ad
Abbreviated transcription (Latin):
proprium neid quidem dequoq: ritur eẽ pnoprium potert
locus arimilibur hic uero ingemina oiuiditur: haec inim
rimilitodo aut in qualitate aut in quantitate consistit
peo inquantitate paritas nuncupatur idert aequali¬
tas: rursus abeo quod est ma iusriq: ratur anpita¬
nimal ip sefinitio quod &se moueii porpit: Non est h
equi quidm quae minus uidertur espe oefinitione quod
gre mouhris: possit a nimal is oepinitio erse putanda
questio de difinitione pro positio maxima siid quod maius
inerre uidebitur Ñ inert. neilluo quidem quo aminup
anerse uioecur inerit Locus ab eo quod ept ma iur
aminoribus uero conulr romodo Namriert homi¬
nis oepinitio animal grersibile biiper Cumq: id
minus uideatur esse definitio hominis quam animal
pationale mortalesitq: oefinitio ea hominisq:
animal gressibile bipes qrit definitio hominis a¬
nimal rationale mortale Tuocertio dedefinitione

Expanded text:
proprium, ne id quidem de quo quaeritur, esse proprium potest. proprium, ne id quidem de quo quaeritur, esse proprium potest. Locus a similibus: hic vero in gemina dividitur. Haec enim similitudo, aut in qualitate, aut in quantitate consistit; sed in quantitate paritas nuncupatur, id est aequalitas. Rursus ab eo quod est majus, si an sit animalis definitio, quod ex se moveri possit, dicimus, si finitio, quod ex se moveri possit, animalis definitio esse putanda est. Quaestio de definitione. Propositio maxima. Si id quod magis videbitur inesse, non inest, ne illud quidem quod minus inesse videtur, inerit. Locus ab eo quod est majus. A minoribus vero converso modo. Nam si est hominis definitio, animal gressibile bipes: cumque id bipes videatur esse definitio hominis minus quam animal rationale mortale; sitque definitio ea hominis quae dicit animal gressibile bipes, erit definitio hominis, animal rationale mortale. Quaestio de definitione.
Abbreviated transcription (Latin):
cui ñdnert aliquid ei ne illud quidsm quod eius ẽ conrequens
inespe potest Locus a communiter accidentibus ex pedi¬
tisigitur locis his qui ab ipsister minis inpropositione
positis aosumuntur nunc oehisdicendum ert quilicst
eotrinsecus positiar gumenta tamen questionibus sũ¬
ministrat: hni ueno runt ł erei iudicioł expimilibus ł ama¬
iore ł aminore ł aproporstione ł ex opporit is ł &tra
rumptione et ille quidem locus quirei iudiciumtenet Hu¬
iusmodi estut id oicamus esse quod uel omnes iudicant. ł
plures et hi ł sapientes ł secundum unam quamq: artem
paenitus eruo iti hulus exemplum ert : caelum esre uolubile
ꝙita rapientes atq: in astra logia doctissimi iudica uerint
iudicio: asimilibus ugio hoc modo sidubitetur an hominis
quadrupe & homini iup& : Nonert he equi qua drupes propri¬
um: non est igitur hominis poroprium bipes questio depro
prio maxima proporitio s iq̃d rimiliter inert Nonert

Expanded text:
Cui non inest aliquid ei, nec illud quod eius est consequens Cui non inest aliquid ei, nec illud quod eius est consequens inesse potest; locus a communiter accidentibus. Expeditis igitur locis his qui ab ipsis terminis in quaestione positis assumuntur, nunc de his dicendum est qui, licet extrinsecus positi, argumenta tamen quaestionibus subministrant. Hi vero sunt vel ex rei iudicio, vel ex similibus, vel a maiore, vel a minorensumptione. Et ille quidem locus qui rei judicium tenet, hujusmodi est; ut id dicamus esse, vel quod omnes judicant, vel plures, et hi vel sapientes, vel secundum unamquamque artem penitus eruditi. Hujus exemplum est, coelum esse volubile: quod ita sapientes atque astrologi doctissimi iudicaverunt. tere. Locus a rei iudicio. A similibus vero hoc modo: si dubitetur an hominis quadrupes, ut homini bipes; non est autem equo quadrupes proprium; non est igitprio. Maxima propositio. Si quod similiter inest, non est
Abbreviated transcription (Latin):
porma abefpectibus uero et corpuptionibus li uribus hoc mo¬
donam ribonum ert domus et const ructio bonum ẽ Honum ert do¬
murert rurrus simalum ẽ destruct io oomus bona estoo mus
et ribonaest oomus malum est dertructio domus it ribonum
ert aequitare bonum ert equus lt sibo nusert equus bonum ept
equitares ent is primum quidem exemplum agenerationibur
quod idem abefpectibus uocaripot est pecundum a cor pup¬
t ionibus tertium abusibur omnium i maxime propositiones
cuius efpect io bona ẽ ipsum quoque bonum est it econuerpo.¬
a communiter iraccioentibus angumenta fiunt quotiens
easumuntur accioentia ⁊ aerelinquere subiectuł
nonpossunt ł non solent ut siquis hoc modo dicat sapiens
non penitebit. paenitentia enim malum pactum comi¬
tatur quodq insapien te non conuenit. Ne pa eiten¬
tia quidlm quaestio de occcidenti proporitio maxima

Expanded text:
forma. Ab effectibus vero, et corruptionibus, et usibus hoc moforma. Ab effectibus vero, et corruptionibus, et usibus hoc modo: nam si bonum est domus, constructio bonum est, bonum est domus. Rursus si malum est destructio domus, bona est domus, et si bona est domus, mala est destructio domus. Item si bonum est equitare, bonum est equus, et si bonum est equus, bonum est equitare. Est autem primum quidem exemplum a generationibus, quod idem ab effectibus vocari potest. Secundum a corruptionibus, tertium ab usibus. Omnium autem maximae propositiones: cujus effectio bona est, ipsum quoque bonum est, et e converA communiter accidentibus argumenta fiunt quoties ea sumuntur accidentia, quae relinquere subiectum vel non possunt vel non solent, ut si quis hoc modo dicat: Sapientem non poenitebit, poenitentia enim malum factum comitatur. Quod quia in sapiente non convenit, ne poenitentia quidem. Quaestio de accidente. Maxima propositio:
Abbreviated transcription (Latin):
curi naturalis est: quaestio de accidenti maxima ppo
posit io quorum epficientes caurae naturalessunt Ip¬
sa quoq runt nat uralia locus ab epficientibus Quod lñ
unius culusq: causae est id efficit eam rem culus caura
est pur sussiquis in auros arma non habere contendati
Dicit .id. circo eosminime aremis uti. quia hisfer rum oeƿit.
Maxima proporitio abi matma de ẽ Et quod ex matͣra eppi¬
citur Defit locus a materaa utrumq uero loest ex efficiln¬
rae sunt pur sus arine sit propos itum an lustit iabo nasit
filt argumentatiotalis sibeatum esse bonum ert Et iustitia
bona est hic ẽ enim iustitiae pinis ut quis recundum iurtitiam
adbeat itudinȩm p ducatur maxima proporitio culus rinis
bonus est iprum quoq: bonum ert locus afine abeo ueroq: culus¬
que pormaert ita non potuis seuola re daed alum qũo nulla p
naturali porma pinnas habuirse maxima proporitio
Tantumquemq: porre quantum foma p mirerit : locura

Expanded text:
tur naturalis est. Quaestio de actur naturalis est. Quaestio de acpositio: quorum efficientes causae naturales sunt, ipsa quoque sunt naturalia. Locus ab efficientibus; quod enim uniuscujusque causa est, id efficit eam rem cujus causa est. Rursus, si quis Mauros arma non habere contendat, dicit idcirco eos minime armis uti, quia his ferrum desit. Maxima propositio, ubi materia deest, et quod ex materia efficitur, defit locus a materia: utrumque vero, id est, ex efficiensae sunt. Rursus a fine sit propositum, an justitia bona sit, fiet argumentatio talis. Si beatum esse, bonum est, et justitia bona est; hic est enim justitiae finis, ut qui secundum justitiam vivit, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio, cujus finis bonus est, ipsum quoque bonum est. Locus a fine. Ab eo vero, quae cujusque forma est, ita non potuisse volare Daedalum, quoniam nullas naturalis formae pennas habuisset. Maxima propositio, tantum quemque posse, quantum forma permiserit. Locus a
Abbreviated transcription (Latin):
due l lartat isł rurrussidubitecora anpit domus quo demi¬
tus uerum etiam in modo temporibus quantitatiburto¬
tum partis quae respicere Id enim quod dicimur aliquan¬
do intempore pars rurrus sisim pliciter aliquid pro¬
ponamus in modo totumest picum adiectione aliqua
parisfit in modo Item piomnia di camus in quantitateto¬
tumoiximus sialiquio quantitatis exer pimus quantra¬
tis ponimus Partem eo demmodo et in loco ꝙubiq et
deus ƿemper ert a nuncert: apar ad totum recundum
modum pianima aliquo modo moustur et simplicitepo
mouitur moustur i cum irapcitur uniuer salit er h¬
locopideus ubique ert Et hic igitur ert sequidur locus
qui nuncupatur acacusis sunt uero plupres causae Idert
quił principium prestant moturatq epficiunt ł spe¬
abefficiente caura ut riquis iurtitiam naturalem
uelit ostendere dicat congregatio hominum natura¬
iustitiam uero congregatio hominum pecit iustitia hi¬

Expanded text:
dae libertatis. Vel rursus, si dubitetur an sit domus quod emidae libertatis. Vel rursus, si dubitetur an sit domus quod emintiis, verum etiam in modo, temporibus, quantitatibus, totum partesque respicere. Id enim quod dicimus aliquando in tempore, pars; rurponamus, in modo totum est; si cum adjectione, aliqua pars fit in modo. Item si omnia dicamus in quantitate, totum dicimus. Si aliquid a quantitate excerpsimus, quantitatis ponimus partem. Eodem modo et in loco quod ubique est, Deus semper est, et nunc est, a parte ad totum secundum modum; si anima aliquo modo movetur, et simpliciter movetur, movetur autem cum irascitur, universaliter ii Deus ubique est, et hic igitur est. Sequitur locus qui nuncupatur a causis. Sunt vero plures causae quae vel principium motus praestant atque efficiunt, vel speab efficiente causa, ut si quis iustitiam naturalem velit ostendere, dicat: congregatio hominum naturaiustitia vero congregatio hominum fecit, iustitia igi
Abbreviated transcription (Latin):
tat ionems ic. Pilustitia fortitudo moderatio atq pru¬
dentia habitus bene conrtitute mentisrunt : Haec is quat¬
tuor uni uir tuti uelut generi subiciuntur Virturgitur
bene conptitute mentisert habitus Maxima snopo¬
sit io q̃d enim pingulis partib: inertidem toti in esse ne¬
cerse est:argumentum uero a partib: io ert ageneris
partibusq: species nuncupantur : iupcitienm fortitu¬
domodertia  prudentia uir tut isspecies sunt
Item ab his partibusq: inge neriparteserre sncuntuent
pit quaertio ansit ut ilis medicina : Haec in accidentis
dubitatione constituta est. dicimus igitur ƿi depella
morbos salutemq: seruare me dereqi: uul neribus utia
par sualet ut argumentationis pir.mitas constet hoc
modo ut rioe aliquo dubitetur. Anpit liber sieum ł cen
suł tertamento ł uindicta ma num̃iprum esre monstre¬
mus liber ostensusert atq: aliae partis erant dan¬

Expanded text:
tationem sic: Si justitia, fortitudo, moderatio, atque prutationem sic: Si justitia, fortitudo, moderatio, atque prudentia, habitus bene constitutae mentis sunt; haec autem quatuor uni virtuti velut generi subjiciuntur: virtus igitur bene constitutae mentis est habitus. Maxima propositio; quod enim singulis partibus inest, id toti inesse necesse est. Argumentum vero a partibus, id est a generis partibus, quae species nuncupantur; justitia enim, fortitudo, modestia et prudentia, virtutis species sunt. Item ab his partibus quae integri partes esse dicuntur, sit quaestio, an sit utilis medicina. Haec in accidentis dubitatione constituta est. Dicimus igitur, si depelli morbos, salutemque servari, mederique vulneribus utilepars valet, ut argumentationis firmitas constet, hoc modo: ut si de aliquo dubitetur an sit liber: si eum vel censu, vel testamento, vel vindicta manumissum esse monstremus, liber ostensus est; atque aliae partes erant dan
Abbreviated transcription (Latin):
Quae generia dr̃ Et ypeciei hulus superior locurato
to iest agenere uirtute scilicet quae iurtitiae genus¬
est: rur sus sit quaestio: humanae res prouidentia
regantur Si cimus simundus prouidentia regitur
homines ls pacrs mundirunt : huma nae gitur respro¬
uidentia preguntur Quaestio deocccidenti locur quod
totieuenit io congruit et iam parti surremus locus
atoto ioest ab integro quod partib constat. Id uero ert
mundus qui hominum totum ert a paritibus etiam duob:
modis argumenta nascuntur aut enim ageneris par¬
tib: que sunt speciis aut ab integri io est totius quae
par tes tantum prorio uocabulo nuncupantur: Et de
his quidem partib: quȩ species sunt hoc modo ƿit ques¬
ta anuiturmentis bene conrt utȩ ƿit habitus quercio
dedepinitione id ert an habitusbene constitute mentis
Viri tursit definitio faciaemus itaq: abspeciebus argumen¬

Expanded text:
quae generi adsunt speciei adsunt. Huius superior locus est a quae generi adsunt speciei adsunt. Huius superior locus est a toto, id est a genere, virtus scilicet, quae iuest. Rursus sit quaestio, an humanae res providentia regantur. Cum dicimus, si mundus providentia regitur; homines autem pars mundi sunt: humanae igitur res providentia reguntur. Quaestio de accidenti. Locus quod toti evenit, id congruit etiam parti. Supremus locus a toto, id est ab integro. Quod partibus constat, id vero est mundus, qui hominum totum est. A partibus etiam duobus modis argumenta nascuntur: aut enim a generis partibus, quae sunt species; aut ab integri, id est, totius, quae partes tantum proprio vocabulo nuncupantur. Et de his quidem partibus quae species sunt, hoc modo sit quaestio, an virtus mentis bene constitutae sit habitus: quaestio de definitione, id est, an habitus bene constitutae mentis, virtutis sit definitio. Faciemus itaque ab speciebus argumen
Abbreviated transcription (Latin):
expartibus aut excixuris ł efpicientib: ł mat᷑ria ł ꝑine etept
efficiens quidem causaq mouet adq operatur. ut aliquid ex¬
plicetur Mat᷑ria uero exqua fit aliquid ł inqua fit finispro¬
ter quodpit st etiam inter eos locos qui & his sumuntur quae
subrtantiam cosequntur aut abeffectibus aut a corruptioni¬
bur auaburibus aut preter hosomnes & communiter ace¬
dentibur: qua e cumita pint eum prius locumꝙ toto rumitur in¬
spiciamur totum duobus dicimo dis sole aut ut genus autio quod
expluribur integrum partibus conrtat et illud quidem quod
ut genus totum ert hoc mos grgepe quaertionibus argumb¬
ta
subpeditat ut risit quaestio an iustitia ut ilis
rit fit syllogisinusomnis uirtus ut ilis estlur¬
titia autem uir.tus ert, iustitia igitur ut il isert
io quaestio deaccidenti lo est.an. accedat lurtitiae ut¬
litas locus his quio in maxima proporitione conpirtit

Expanded text:
ex partibus, aut ex causis, vel efficientibus, vel materia, vel fine. Et est ex partibus, aut ex causis, vel efficientibus, vel materia, vel fine. Et est efficiens quidem causa, quae movet atque operatur, ut aliquid explicetur; materia vero, ex qua fit aliquid, vel in qua fit; finis, propter quod fit. Sunt etiam inter eos locos qui ex his sumuntur quae substantiam consequuntur, aut ab effectibus, aut a corruptionibus, aut ab usibus, aut praeter hos omnes ex communiter accidentibus. Quae cum ita sint, eum prius locum qui a toto sumitur inspiciamus. Totum duobus modis dici solet: aut ut genus, aut ut id quod ex pluribus integrum partibus constat. Et illud quut genus totum est, hoc modo saepe quaestionibus argumenta sappeditat, ut si sit quaestio an iustitia utilis sit, fit syllogismus: omnis virtus utilis est, iustitia virtus est, iustitia igitur utilis est. Hic est quaestio de accidenti, id est an accidat iustitiae utilitas. Locus est is qui in maxima propositione consistit:
Abbreviated transcription (Latin):
ept locur oifferintia superior Adeper iptione quã
oudum locauimur inratione rubstantia e: st etiam oe¬
prinitionesq: ñ areisubstantia sedã nobis sgnipica¬
tione ducuntur atq: ita reioequaquȩrit ur applican¬
cur Vt sisit questio utrum philosophiȩ studendum
riterit argumentia talis philo rophia rapientiae¬
amor ert huic stud endum nimo dubitat stuo in dum
gitur philosophiae hic enim ñ oefinitiorei seo nomi¬
nis inter p̃tat io argumentum deb it Quoo etiam tulli¬
us in ortenƿio in eiusoem philosophiȩ ususert defentio¬
ne et uocatur grece quidem otiMa TΗΟXΟΕ ΟΡoC
lat̃ine nominis definitio hac de his quidem argumentis
qui ex subrtantia terminorum inquestione popito¬
num rumuntur claris ut arbitror pate facimus eem plis
nunc oe his dicindum ert quiter minorum substantiam conse
gulis rubrtantiis adherescunt: ab his igitur q: culus libet sub¬
rtantiam comitantur argumenta ducisolent aut extoto aut

Expanded text:
ntia superior a descriptione, quam dudum locavimus in ratione substantiae. Sunt etiam diffinitiones quae non a rei substantia, sed a nominis significatione ducuntur, atque ita rei de qua quaeritur applicantur: ut si quaeratur utrum philosophiae studendum sit, erit argumentatio talis: Philosophia amor sapientiae est, huic studendum nemo dubitat studendum igitur est philosophiae; hic enim non diffinitio rei, sed nominis interpretatio argumentum dedit, quo Tullius etiam in Hortensio in eiusdem philosophiae usus est defensione, et vocatuLatine autem nominis definitio. Haec de his quidem argumentis quae ex substantia terminorum in quaestione positorum sumuntur, claris, ut arbitror, patefecimus exemplis: nunc de his dicendum est qui terminorum substantiam conseqnt, quae singulis substantiis adhaerescunt: ab his igitur quae cujuslibet substantiam comitantur, argumenta duci solent, aut ex toto, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ter mini qui inquertione locatisunt ut animalis d
est abeius definitione q: est substantia animata ꝓent¬
ribilis igitup inceteris qua estionibus strictim acbreui¬
ter locorum oifferentiis commemoratis opor tet unius¬
culusq: proprietatem ingilantis cnimialacritate
per cipere hu ius autem loci quifesubstantia ducitur du¬
guminta ducuntur Differt autim oefinit io destriptione
uod definitio genus addipferintius adsumit Oescrip¬
tio uero sublecta INtellegentiam claudit Quiburdã ł
accidentibus Vnam effientib: proprietatem uel sub¬
stantialibus p̃thi genus conueniens adgregatis seo
defitionesq abcidentibus piunt Tamenuidentur nu¬
llomõoo rubstantiam demonstrare Tam̃ quore
pe uerae oefintionis ita ponuntur quȩ substan¬
tiam monstrat ille etiam propositionq qr oc
deꝓcriptionerumuntur ã rubrtantiae locoui¬
plum quȩ ratur snim analbedo gitur rub¬
poritio eadem Quaceruperiur

Expanded text:
termini qui in quaestione locati sunt, ut animalis, id termini qui in quaestione locati sunt, ut animalis, id est, ab ejus definitione, quae est substantia animata sensibilis. Igitur in caeteris quaestionibus strictim ac breviter locorum differentiis commemoratis, oportet uniuscujusque proprietatem vigilantis animi alacritate percipere. Hujus autem loci qui ex substantia ducitur, dugumenta ducuntur. Differt autem definitio a descriptione, quod definitio genus ac differentias assumit; descriptio vero subjectam intelligentiam claudit, quibusdam vel accidentibus unam efficientibus proprietatem, vel substantialibus praeter genus conveniens aggregatis. Sed definitiones quae ab accidentibus fiunt, tamen videntur nullo modo substantiam demonstrare: tamen quoniam saepe verae definitiones ita ponuntur, quae substantiam monstrant, illae etiam propositiones, quae a descriptione sumuntur, a substantiae loco viplum: quaeratur enim an albedo subpositio, eadem quae superius.
Abbreviated transcription (Latin):
rtnat et pubstantioe integra demonstratio definitio est
sedid quod dicimus pate faciamus ex lmplis: Vt omnisł
questionum ł argumentationum ł lo corum ratio conliꝗue¬
cat : age enimq: natur anarborep animabias int er
fiat quoce hu ius modi syllogissimus animalert sub:¬
stantia animata sensibilis .: Nonest arbor pub¬
ptantia animata senribilis igitur arbor ani
enim arborep rub animalium genere ponen¬
ocerint q: ritur locus quiln uniuer ƿaliꝓ
positione consistit hic: Cuigenerisidefi¬
nitio non conuenit Id eius cuhas ea defini¬
tio
ert speciesnonert locisuperioris dirferintia
qui locus nihil ominur nuncupatur Vdepinitione i¬
der igitur ut tota dubitat ioquertionis syllogipmi ar
propositiones qua enim ruam xprima Et maxima ꝓ¬
positione curtodiunt Ex ea scilicetq: negates respeci¬
em Cumnon conulniat generis definitio atq: ipra uniulr¬
salis propositio a subrtantia tracta ert unus eorũ

Expanded text:
strat; et substantiae integra demonstratio, definitio est. strat; et substantiae integra demonstratio, definitio est. Sed, id quod dicimus, patefaciamus exemplis; ut omnis vel quaestionum, vel argumentationum, vel locorum ratio conquiescat. Age enim quaeratur, an arbores animalia sint, fiatque hujusmodi syllogismus: Animal est substantia animata sensibilis; non est arbor substantia animata sensibilis; igitur arboum enim arbores sub animalium genere ponendae sint quaeritur. Locus qui in universali propositione consistit, hic est cui generis diffinitio non convenit; id eius cutio pecies non est loci superioris differentia: qui locus nihilominus nuncupatur a definitione. Vides igitur ut tota dubitatio quaestionis syllogismi argpropositiones, quae vim suam ex prima et maxima propositione custodiunt; ex ea scilicet quae negat esse speciem, cui non conveniat generis definitio. Atque ipsa universalis propositio 574 a substantia tracta est unius eorum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenini Namsiargumentumere quodreidubiae faci
etpotm idq notiur acprobabilius ẽe oportet Quamil¬
ludert quod probatur. Necesse est ut argumeitis omnibus il¬
la maximam fidentribuant q ita pre notart̃ Vt aliena pro¬
batione nõ egeant seo hu lus modi propositio & liquo¬
tiens quidem intra argumentum ambitum continetur
li quotiens uero &xtrapositem argumentum uires pus¬
pla acpfecit Omnisgitur lociidest maximarum dip¬
perane propositionis aut ab hisducantur necesseert ter¬
minip quinque quertiones punt: propositi praed icatoriliest
Itq rubiecta aut e trin pecus adrumantur a ut horum medu
atq int̃ ut rorq: uer rantur Eorum uero lo corum qui abhis
ducuntur teri minisoe quibus inquertione dubitur. Duplex modus
ept Vnur quidem ab eorum rubrtantia Vlter uero bbix
q eonum pubrtantiam conrequuntur. hn uero quia substant is t̃
Nrola derinitione conrirtunt. Definitio enimsubstontiam mon¬

Expanded text:
inveniri. Nam si argumentum est, quod rei dubiae faciat inveniri. Nam si argumentum est, quod rei dubiae faciat fidem, idque notius ac probabilius esse oportet, quam illud quod probatur, necesse est ut argumentis omnibus illa maximam fidem tribuant, quae ita per se nota sunt, ut aliena probatione non egeant. Sed hujusmodi propositio aliquotiens quidem intra argumenti ambitum continetur; aliquotiens vero extra posita, argumenti vires supplet ac perficit. Omnes igitur loci, id est, maximarum differentiae propositionum, aut ab his ducantur necesse est terminis qui in quaestione sunt propositi, praedicato scilicet atque subjecto; aut extrinsecus assumantur, aut horum medii atque inter utrosque versentur. Eorum vero locorum qui ab his ducuntur terminis de quibus in quaestione dubitatur, duplex modus est: unus quidem ab eorum substantia, alter vero ab his quae eorum substantiam consequuntur; hi vero qui a substantia sunt, in sola definitione consistunt. Definitio enim substantiam mon
Abbreviated transcription (Latin):
quae dr̃r syllogis mos altera quae uocatur inductio: sub
hii ir &e uelut ex his manantia inthimema atq exemplũ
quae quidem omnia exsyllogis simo ducuntur et exsyllogis¬
rimo uires accipiunt siue enimpit inthimema riuelnoue¬
tio riue etiamecemplum ex ƿyllogismo quã maxime
pio ẽ capit quod in priorib: pesolutorus quod ab anurto¬
tele transtulimus demonstratum ert squocinca ra¬
tisert oes yllogrsmodis serere qr̃i principalierce¬
teras argumentas dispecier continentem pestat
nunc quidpit locus aperire : locurnam que ert ut m̃
tullio placit argumentisedes Culus difinitionis quae
situis paucis abroluam, argumenti br imsederpare¬
tim maxima p̃poritio intellegi pot est Partiny
pnaeposit ionis maximae dipperentia e
Namcumint aliae proporitionis necer reert Vt omnium q:¬
dubitantur illeante quisrimamteneant pnorbationem quȩ
ita aliypidem pacere poprunt ut poris unihilq at notius

Expanded text:
quae dicitur syllogismus, altera que vocatur inductio; sub quae dicitur syllogismus, altera que vocatur inductio; sub his autem, et velut ex his manantia, enthymema atque exemplum. Quae quidem omnia ex syllogismo ducuntur, et ex syllogismo vires accipiunt: sive enim sit enthymema, sive inductio, sive etiam exemplum, ex syllogismo quam maxime fidem capit; quod in prioribus resolutoriis, quae ab Aristotele transtulimus, demonstratum est. Quocirca satis est de syllogismo disserere, quasi principali, et caeteras argumentandi species continente. Restat nunc quid sit locus aperire. Locus namque est, ut Marco  mss., Mammio Tullio placet, argumenti sedes; cujus definitionis quae sit vis, paucis absolvam. Argumenti enim sedes partim maxima propositio intelligi potest, partim propositionis maxime differentia. Nam cum sint aliae propositiones, quae cum per se dubitantur, illae antiquissimam teneant probationem, quae ita aliis fidem facere possunt, ut ipsis nihil queat notius
Abbreviated transcription (Latin):
ad particularia probanda contendit q̃risimile ƿyllogirmo ẽ
Quodueno no nomniburq conueniunt pyllogis pimo p̃poritionib
utitur as yllogirmiratione dsceot at q: ideo inperrectupuo¬
catus est pyllogis simus exemplum quoq: inoutionir imili natio¬
ne er co pulator E abeadis ƿedit. Ert enim ex emplum ꝙꝑ parti¬
culare propositiuum, Particulane quid oam contendat
ortendere hoc modo: opontet atullio consule neca¬
nicatilinam com abscipione gracchus fuerit inter¬
emptus ad ꝓbatum est inim cantilinam acicerone
oebene pm quod abscipione gracchus fuerit: occisus
quae utraq particularia erse acñ uniugiralia sm¬
gularium designat. inter pos itio p̃ sonanum qũosgitur
ex parte pars adpnobat ur q̃si in ductionis similitudi nẽ
teult lo ꝙ exemplum uocamus quo ulrio ñ plures quib id ip¬
riciat colligit partes ab inductione discedit Ita igitur
duae quidẽ sunt arg umenta nois pecies principales una

Expanded text:
ad particularia probanda contendit, quasi simile syllogismo est. ad particularia probanda contendit, quasi simile syllogismo est. Quod vero non omnibus quae conveniunt syllogismo propositionibus utitur, a syllogismi ratione discedit, atque ideo imperfectus vocatus est syllogismus. Exemplum quoque inductioni simili ratione et copulatur, et ab ea discedit. Est enim exemplum, quod per particulare propositum, particulare quoddam contendit ostendere, hoc modo: Oportet a Tullio consule necari Catilinam, cum a Scipione Gracchus fuerit interemptus; approbatum est enim Catilinam a Cicerone debere perimi, quod a Scipione Gracchus fuerit occisus: quae utraque particularia esse, ac non universalia, singularum designat interpositio personarum. Quoniam igitur ex parte pars approbatur, quasi inductionis similitudinem tenet id, quod exemplum vocamus: quoniam vero non plures quibus id efficiat colligit partes, ab inductione discedit. Ita igitur duae quidem sunt argumentandi species principales: una,
Abbreviated transcription (Latin):
ripotest : quiscit gitur malum malusert quod non prece¬
det maliquippe notitia deesse non potes bono: Vii tuslam
resedilgit aspernaturq: contrania nec uitare uitium nisi
cognitumqiat: hirhgitur duobus uelut principus i generibus
argumbꝰ tandiduo quidam alii dep̃ hano untur argum fatat ionis
modi unur quidu pyllogissimo Vlter ueno inõuet ionisub pori¬
tur inquibus quidem promptum ƿit conriderare quod ille quidẽ
os yllogisrimo ille ueno ab inductione ducat exor dum Honta¬
mena hiicsyllogis mum Qut ille impleat inductionm haec
Is st̃ inthimeina atq exłmplumnthi me mea quippe ert in¬
per fectus syllogis mus iest oratio inqua ñomnibus aentea
Pno poritionib conrtitutis inpertur fertina conlurio ut siqui
sicoicat homoanimal ert pubstantia iitur est praeter¬
misit lnim alteram proporitionu. quapnoponitur omne
animalesre pubrtantia ergo qm̃ inthime ma abuniuerralibus

Expanded text:
ri potest: Qui scit igitur malum, malus est, quod non proceri potest: Qui scit igitur malum, malus est, quod non procedit; mali quippe notitia deesse non potest bono; virtus enim sese diligit, aspernaturque contraria, nec vitare vitium nisi cognitum queat. His igitur duobus velut principiis et generibus argumentandi, duo quidem alii deprehenduntur argumentationis modi: unus quidem syllogismo, alter vero inductioni suppositus. In quibus quidem promptum sit considerare, quod ille quidem a syllogismo, ille vero ab inductione ducat exordium; non tamen aut hic syllogismum, aut ille impleat inductionem; haec autem sunt enthymema atque exemplum. Enthymema quippe est imperfectus syllogismus, id est oratio, in qua non omnibus antea propositionibus constitutis, infertur festinata conclusio; ut si quis sic dicat: Homo animal est, substantia igitur est; praetermisit enim alteram propositionem, qua proponitur omne animal esse substantiam. Ergo cum enthymema ab universalibus
Abbreviated transcription (Latin):
curnumrem publicam collgis se q̃ri inceteris quoq: ita sese¬
habeat quod erat uniuer rale conclusit nomnibus quo¬
q: rebus non sorte ductum sed ante precipuum debere
p̃ponisȩpe h multorum collecta particularitas aliud
quidam pareiculare demonstrat ut siquisicdicat sineque
nauibus neq: curribus ne que agris sorte p̃ponuntur ne
nebur quidem public nectores esse rorte ductadist̃ quod
argumentations getusmaxime sole espe probabile
E sinon aeꝗ syllogis inohabeat fir mitat em s yllogis mos
namq: ab uniubri ralibus ad particularia oecurret Etq
in eos iueris propositionibus contexatur firma atq
Inmuta bilis uenitas ut in ouctio habet quidsm maximampro¬
babilitatem seo interi. dum ubritate depicitur ut in hac quiscit
canere cantor ert Et quiluctari luctator quiq:: aedifica¬
re a eo ipicator quibus multis rimilinatione collectis infer¬

Expanded text:
currum, rempublicam collegisset, quasi in caeteris sese quoque ita currum, rempublicam collegisset, quasi in caeteris sese quoque ita habeat, quod erat universale conclusit: in omnibus quoque rebus, non sorte ductum, sed arte, praecipuum debere praeponi. Saepe autem multorum collecta particularitas aliud quiddam particulare demonstrat; ut si quis sic dicat: Si neque navibus, neque curribus, neque agris sorte praeponuntur; nec rebus quidem publicis rectores esse sorte ducendi sunt. Quod argumentationis genus maxime solet esse probabile, etsi non aequam syllogismi habeat firmitatem. Syllogismus namque ab universalibus ad particularia decurret. Estque in eo, si veris propositionibus contexatur, firma atque immutabilis veritas. Ut inductio habet quidem maximam probabilitatem, sed interdum veritate deficitur; ut in hac: Qui scit canere cantor est; et qui luctari luctator; quique aedificare, aedificator: quibus multis simili ratione collectis, infer
Abbreviated transcription (Latin):
Uln condicionales quos hypot heticos dicimus łt p̃dicat iui
quidẽ r̃t qui ex omnib: p̃dicat iuis proposit ionibus conec¬
tuntur ut hisquẽ extmplignatia superiur ad notaui:
Omnibur enim pdicatiuis proporitionibustexitur. hypo
piuma condiciontm tenet hanc. Qu̾o ita demumlux
ẽ sidiesẽ atq adeo pyllogism̃ hic hi potheticur
lest condicionalis uocatur inductio uerio ert onatio
põquam fita particula ribus aduniuer sale pnogres¬
rio, Hoc modosiinregendis nauibus Nƿorte pedarte
legit ur gubernator si negendis equis aurga nonsor¬
tiyeuentus ed com mendatione ant iƿadsunitur: piln ad¬
minist nanda republica ñ ƿors pr incipem pacit ped pe¬
nitia moderandi et rimilia quae inpluribus conquirun¬
negiat que ad in iniptnarinauitla uolt. Qui non fons¬
te ao cõmodat peo ante retoremuidergitur quem¬
ad modum p̃ singu lasrescurrat oratio ut aduni uer¬
pale pubmiat Namcum non rorte negisedarte Nauem

Expanded text:
alii conditionales, quos hypotheticos dicimus. Et praedicativi alii conditionales, quos hypotheticos dicimus. Et praedicativi quidem sunt qui ex omnibus praedicativis propositionibus connectuntur, ut is quem exempli gratia superius annotavi, omnibus enim praedicativis propositionibus texitur. Hypotprima conditionem tenet hanc, quoniam ita demum lux est, si dies est. Atque ideo syllogismus hic hypotheticus, id est, conditionalis vocatur. Inductio vero est oratper 573 quam fit a particularibus ad universale progressio, hoc modo: Si in regendis navibus non sorte, sed arte legitur gubernator; si regendis equis auriga non sortis eventu, sed commendatione artis assumitur; si in administranda republica non sors principem facit, sed peritia moderandi; et similia, quae in pluribus conquiruninistrari gnaviter volet, qui non sorte accommodat, sed arte, rectorem. Vides igitur quemadmodum per singulas res currat oratio, ut ad universale perveniat. Nam cum non sorte regi, sed arte navim,
Abbreviated transcription (Latin):
cerraria quidam runt sed non probabilia atq illud
ultimum genus scilicet nec probabile nec necessaƿi¬
um Apro positio peris consideratione pe lunctum
ert : niƿi quod intiri dum quidam sophirtici lociex hcen
ogratia lectoris ad hibintur quo cinca topicorum paritłi
ut ilitas intintio que pate factaest: hisenme dicindi fa¬
cultas s inueyt gatio ueritat is augetur : nam quodia lecticor
at q: oratores locorum iuuat agnitio Onationipꝰ in¬
uentionem copiam prȩstant : Nuod ulrio necesranionũ
noianinam loconum philorophistradet : llam quodã¬
modo ueritatis inlurtrat. Quomatis puestganda ert
rimanda q: ulterius disciplina eaq: cum cognitione
pceptarit usuatq exhricitatione pir manda magnum
inimaliquid locorum conƿideratio pollicstur pcili¬
cit inuenilndimas quod quidm inquirt̃ huius orationis
expertes soli prorsus ingenio deputantur neq: intelle¬
gunt quantum hac consideratione quaerat urq

Expanded text:
cessaria quidem sunt, sed non probabilia; atque illud cessaria quidem sunt, sed non probabilia; atque illud ultimum genus, scilicet nec probabile, nec necessarium, a propositi operis consideratione sejunctum est: nisi quod interdum quidam sophistici loci exercendi gratia lectoris adhibentur. Quocirca topicorum pariter utilitas intentioque patefacta est; his enim et dicendi facultas, et investigatio veritatis augetur. Nam quid dialecticos atque oratores locorum juvat agnitio? Orationi per inventionem copiam praestant. Quid vero necessariorum doctrinam locorum philosophis tradit? viam quodammodo veritatis illustrat. Quo magis pervestiganda est rimandaque ulterius disciplina ea quae cum cognitione percepta sit, usu atque exercitatione firmanda. Magnum enim aliquid locorum consideratio pollicetur, scilicet inveniendi vias; quod quidem hi qui sunt hujus rationis expertes, soli prorsus ingenio deputantur; neque intelligunt quantum hac consideratione quaeratur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
copiam demonstrare: desgnat is inim locis ȩquibus proba¬
bilia argumenta ducuntur abundans i copiosa necesse
fiat mattriia disserendi: s ed qũo ut supradictumert pro¬
babilium argumintorum aliasunt necessaria aia non
neces saria cumlici probabili. um argumentorum dicun¬
tur Eulnit ut neces sariorum quoq: doceantur quofit ut
oratoribur quidem acdialecticas ha ecprincipa littri fa¬
cultas paretur: Secunda ulpolo co philosophis nam in
quo pnobabilia quidem omnia conquirunt ꝓ. dialectici
ut q onatonꝙ iuuantur: inquibur uerio probabilia ac
necessaria ooceatł philoso phicae demonrtrationiminis¬
tratur ubertas : Non modo gitur dialecticus atq
orator ulrium etiam demonstratar acuire ar¬
gumentationis effector habee quod ex propositis locis
ribi porpit adrumere Cum inter argumentorum pro¬
babilium locos neces sariorum quoque principia tra¬
ditio mixta contineat Illa uerio argumenta quae ne¬

Expanded text:
copiam demonstrare; designatis enim locis e quibus probacopiam demonstrare; designatis enim locis e quibus probabilia argumenta ducuntur, abundans et copiosa necesse fiat materia disserendi. Sed quoniam, ut supra dictum est, probabilium argumentorum alia sunt necessaria, alia non necessaria, cum loci probabilium argumentorum dicuntur, evenit ut necessariorum quoque doceantur; quo fit ut oratoribus quidem ac dialecticis haec principaliter facultas paretur, secundo vero loco philosophis. Nam in quo probabilia quidem omnia conquiruntur, dialectici atque oratores juvantur: in quibus vero probabilia ac necessaria docentur, philosophicae demonstrationi ministratur ubertas. Non modo igitur dialecticus atque orator, verum etiam demonstrator, ac verae argumentationis effector, habet quod ex propositis locis sibi possit assumere. Cum inter argumentorum probabilium locos, necessariorum quoque principia traditio mixta contineat. Illa vero argumenta, quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
ta ert. idert dialectico oratorishilosophol sophistae
quor̃ quidłm dialecticus at q: orator in cominun argu¬
mintorum matͤrua uerrantur: Vtq̃iq aum riue
necey saria siutminime ꝓbabilia tamensequitur ar¬
guminta : Hirgitur illae duae species argumenti
famulantur quae pt̃ probabile acñ necessarium
Philo sophus utro acde monytrator desolatantum ue¬
nitate p̃tractat  Utq id e osiuerint ꝓbabilia riue ñ
sint nihilre fqit modum fint neces saria: hicquoq hii
duab: specieb utitur: argumenti quae sunt
Pnobabile acneces sarium necessarium ac ñ probabile
Patet gitur in quophilosophus aboratore acdialectico Inprio¬
pria consideratione disridiat In eo scilicit quod illis proba¬
bilitate huic uerutatim con stat hyrepro poritai quar¬
tausriospecies argumbati quã ne argumbntum quiolin pecte
oicirupra monstnabimus sop histis solaert attributa
topicorum ulrio intentio est ubrisimilium argum incorum

Expanded text:
ta est, id est, dialectico, oratori, philosopho, sophistae. ta est, id est, dialectico, oratori, philosopho, sophistae. Quorum quidem dialecticus atque orator in communi argumentorum materia versantur; uterque enim, sive necessaria, sive minime, probabilia tamen sequitur argumenta. His igitur illae duae species argumenti famulantur, quae sunt probabile ac non necessarium: philosophus vero ac demonstrator de sola tantum veritate pertractant. Atque ideo sive sint probabilia, sive non sint, nihil refert, modo dum sint necessaria; hic quoque his duabus speciebus utitur argumentis, quae sunt probabile ac necessarium, necessarium ac non probabile. Patet igitur in quo philosophus ab oratore ac dialectico in propria consideratione dissideat; in eo scilicet quod illis probabilitatem, huic veritatem constat esse propositam. Quarta vero species argumenti, quam ne argumentum quidem recte dici supra monstravimus, sophistis sola est attributa. Topicorum vero intentio est, verisimilium argumentorum
Abbreviated transcription (Latin):
fiduntra huntur ut sunt speculationis idert t heo nima¬
taqr ingeo metria considerant inamq: illic proponuntus
nonrunt to liaut in his yponte animus discintis accidat
sed qũo demonstrantur aliis argument ir illa quoq scita
ct cognita ad aliarum speculatiõnum argumenta ducun¬
tur: Itaq: pnobabilia ñ p̃t sed st necessaria hirquidem
quoitoribus quibus ñ dum demonstrata r̃t ad aliud aliquid
adpnobandum argumenta esse ñ posst: hi h quiprioni¬
bus nat ionibus eorum quib: non ad quies cebant fidem
coe perunt. possunt easq ñ ambgunt ad argumentũ
uocare ƿed quia quat tuor facultatibus disserendi
omne artificium continetur Dicndum rtq: quibus
ut inoubrit argumintis ut tui potissimum disciplinae
locorum at q: argumentorum paritur uberta sem¬
denteri apparebat: quattuorgitur facultatib
ear̃ q uelud opificibus disshendi omnisratior ubiec¬

Expanded text:
fidem trahuntur; ut sunt speculationes, id est theoremafidem trahuntur; ut sunt speculationes, id est theoremata, quae in geometria considerantur. Nam quae illic proponuntur, non sunt talia ut in his sponte animus discentis accedat; sed quoniam demonstrantur aliis argumentis, illa quoque scita et cognita ad aliarum speculationum argumenta ducuntur. Itaque probabilia non sunt, sed sunt necessaria his quidem auditoribus, quibus nondum demonstrata sunt, ad aliud aliquid probandum, argumenta esse non possunt; hi autem qui prioribus rationibus eorum quibus non acquiescebant, fidem coeperunt, possunt eas quae non ambigunt, ad argumentum vocare. Sed quia quatuor facultatibus disserendi omne artificium continetur, dicendum est quae quibus uti noverit argumentis; ut, cui potissimum disciplinae locorum atque argumentorum paritur ubertas, evidenter appareat. Quatuor igitur facultatibus, earumque velut opificibus, disserendi omnis ratio subjec
Abbreviated transcription (Latin):
dicitame potert ne illa quidẽes se argumenta q. cum
rint necessoq iaͫnime tamin audient ibus atꝓbantur
nams inei dubiae fit fides cogendus est animus auditoris
ꝑ ea quibus ipore ad qui escit ut conclurioni quoquae quã
nondum probat porsit adcidere: quodsiq tantum ne¬
cesƿaoria rt̃ acñ pnobabilia nƿrobat illequi ludicat
necerreest ut ne illud quidłm protit ꝙ ex hulus mo¬
dipatione conpacitur. itaq: euenit ex hulus modinatio¬
cinatione ut eaqu&e tantum necesraria st̃ acnunc
ꝓbabilia: nonesre arguminta sed ñ itaest atq haec
intqi p̃tatio non rectẽ pro babilitat is intellerentiã
teneearunt enim probabilia quibus spono eat q ultro
consinsus ad iungitur pcilicet ut mox auditarint adpnoben¬
tur quueronecesraria runt acnonpno babilia aliis pno¬
babilibus acnecers anus argumentis ant eade monrt nan¬
tur cognitaq et credita ad alter usntio equa dubitat un

Expanded text:
Dici tamen potest, ne illa quidem esse argumenta, quae cum Dici tamen potest, ne illa quidem esse argumenta, quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus approbantur. Nam si rei dubiae fit fides, cogendus est animus auditoris, per ea quibus ipse acquiescit, ut conclusioni quoque, quam nondum probat, possit accedere. Quod si quae tantum necessaria sunt, ac non probabilia, non probat ille qui judicat, est necesse ut ne illud quidem probet quod ex hujuscemodi ratione conficitur. Itaque evenit ex hujusmodi ratiocinatione, ea quae tantum necessaria sunt ac non probabilia, non esse argumenta. Sed non ita est, atque haec interpretatio non rectae probabilitatis intelligentiam tenet. Ea sunt enim probabilia, quibus sponte atque ultro consensus adjungitur; scilicet ut mox audita sint, approbentur. Quae vero necessaria sunt ac non probabilia, aliis probabilibus ac necessariis argumentis antea demonstrantur, cognitaque et credita, ad alterius rei, de qua dubitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nib ł plurib ł maxime notisatq p̃cipius ł ꝙ
unicuiq artifici secunđ pro priã paculta¬
tłm ut demedicina medico guber¬
nato ridena uibusguberi nandis
Et praeterea quod eiuidetur. cum quo sermo conseritur uel irsi
Squid cinlibet neisit additum totum malus efficitur
neq: it quis ꝗ ab hac proporitione dissentit a ita pe
habere necerre est: Probabilia ulro acñ necerra¬
nia. Nuibus facile quidem anius ad quils ctt red ue¬
nitatem nontenee firmitatu ut hoc sima ter est di¬
ligit necerraria usorunt acñ probabilia q ita qui
dem ut dicuntur habere necesse est: sed his facile
non conrentit auditor ut hoc ob lectu lunaris corpo¬
ris solus euenine defectum neq: neces saria uerio
neq probabilia sunt q neq inopinione hominum
derit quae quid nec arguminta dicipossunt argumen¬
tae enimneidubiae faciunt fidem ex his ħ nulla fidesest.
quaeneq inopinione neq: inueritate sunt: Constituta

Expanded text:
 pluribus, vel maxime notis atque praecipuis, vel unicuique artifici secundum propriam facultatem; ut de medicina medico, gubernatori de navibus gubernandis; et praeterea quod ei videtur cum quo sermo conseritur, vel ipsi si quid cuilibet rei sit additum, totum majus efficitur. Neque enim quisquam ab hac propositione dissentiet, et ita sese habere necesse est. Probabilia vero ac non necessaria, quibus facile quidem animus acquiescit, sed veritatis non tenet firmitatem; ut hoc, si mater est, diligit. Necessaria vero sunt, ac non probabilia, quae ita quidem esse, ut dicuntur se habere, necesse est, sed his facile non consentit auditor: ut, ob objectum lunaris corporis, solis evenire defectum. Neque necessaria vero neque probabilia sunt, quae neque in opinione hominum, derit; quae quidem nec argumenta dici possunt, argumenta enim rei dubiae faciunt fidem. Ex his autem nulla fides est, quae neque in opinione, neque in veritate sunt constituta.
Abbreviated transcription (Latin):
uero haec in prudentia carusatq: necessitasremo uetur
uero crimen cum ab eo qui incessitur trans feritor in aliũ
pednemotio criminis ouobus fieri modis potest siaut abu¬
ra nefenaturaut factum causa refertur cum alilna rotes¬
tate aliquio factum ẽe contenditur factum uero cum alius
aut potuirse aut debuisse pacere oomonstratur atq: hȩc¬
dua in hir maxime ualent rieius nominis innos intendatur actio
ruit pati compa rat ioert cumpropt̃ meliorem ut iliore n ue
nemstatum qd ao uer ranius orgunt commisum ẽe oeppenditur
atq hȩc actenur nunc oeinuentione tracta ndum ert eius enim

Expanded text:
autem haec, imprudentia, casus atque necessitas. Removetur autem haec, imprudentia, casus atque necessitas. Removetur vero crimen, cum ab eo qui incessitur transfertur in alium. Sed remotio criminis duobus fieri modis potest: si aut causa refertur, aut factum. Causa refertur, cum aliena potestate aliquid factum esse contenditur; factum vero, cum alius aut potuisse, aut debuisse facere demonstratur. Atque haec in his maxime valent, si ejus nominis in nos intendatur actio,ruit pati. Comparatio est, cum propter meliorem utilioremve rem factum quod adversarius arguit, commissum esse defenditur. Atque haec hactenus; nunc de inve