comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umitus ñ acciꝑet. Attende mͦ gͣn¬
dem arborem: ꝙ de fortituduris fue
abundantia nimis p̃sum entem.
Ego dixi in abundantia mea. nos
mouebor inet̾nitm. S stati ex
substractione gr̃e suꝑuenientiq tẽp¬
tacione didicit. qͥd uł qͣntum de se¬
ipsa potuit. Au̾tisti inqͥt faciem tu¬
am a me: ⁊ factꝰ sum conturbatus
Arbor itaq suctioit᷑.: qñ constantie
uirtꝰ temptacionib paulatim atte¬
nuat᷑: tandemq funditꝰ collitur.
Nonne arboris illius robur fuccifũ
ad ima ruit: qñ ad uiꝰ concapiscen¬
tie respectum adult̾tum.⁊de adul¬
t̾io inhomicidium cecidit.  Quomͦ¬
uł quo ordine ad fubtͣctionẽ grẽ soleat
mens humana corruers. xxii.¬
uccisa arbore etiã rami p̃ci¬
duntur: qͥa uirtute animi
deficiente. bona oꝑa paula¬
tim fubtrahunt᷑. Arbor fucciditur.
⁊ ramus p̃cidit᷑ : qñ uirits in octul¬
to. ⁊ uirtutis optis deficit in aꝑto.

Expanded text:
vinitus non acciperet. Attende modo granvinitus non acciperet. Attende modo grandem arborem, et de fortitudinis suae abundantia nimis praesumentem: Ego dixi, inquit, in abundantia mea, non movebor in aeternum . Sed statim ex subtractione gratiae supervenientique tentatione didicit quid, vel quantum de seipsa potuit: Avertisti, inquit, faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Arbor itaque succiditur, quando constantiae virtus tentationibus paulatim attenuatur, tandemque funditus tollitur. Nonne arboris illius robur succisum ad ima ruit, quando ad unius concupiscentiae respectum in adulterium, et de adulterio in homicidium cecidit? vel quo ordine ad subtractionem gratiae soleat mens humana corruere. Succisa arbore etiam rami praeciduntur; quia, virtute animi deficiente, bona opera paulatim subtrahuntur. Arbor succiditur et ramus praeciditur, quando virtus in occulto, et virtutis opus deficit in aperto.
Abbreviated transcription (Latin):
maligni nifi ꝑ missione dei. Capi¬
ex p̃senti poffums paten¬
ter collig̾e: pͥmum qd non
poffunt nos maligni sp̃o nͥ qͣntũ
tram impugnationem relaxaren-¬
tur: nemo posset eorum impetum
tolerare. Q enim arborem succid̃e
possunt: ⁊ uolunt. ⁊ tamen non nͥ
ꝑmissi succidunt᷑. patet ꝓfecto qr
sinc dei ꝑmissione ml innrã insec¬
tacione p̃sumitnt. S qd inhoni¬
nib p̃fumerent sine dei ꝑmisfio¬
ne. qͥ atrestante engłio nec g̃gym
porcortim sine diurna licentia au¬
sisunt intiad̾e: S Tantum itaq
emm humana uirtꝰ eorum impe¬
tum posset sustine: si talem tan¬
tamq arborem accepta diuinitꝰ
licentia statim potuerunt euerte¬
re:S consolatur nos in hoc apłs
paulus. fidelis inquit ẽ dñs. qui
potestis: s faciet cum temptacione
ꝓuentum ut possitis sustine̾. Nisi
gͦ arborista nimis alta fuisset. ⁊de
sua uirtute intumesc̾et. iimisq p̃¬
p̃sumẽt: sententiam fuccifionis di¬

Expanded text:
missione Dei. Dmissione Dei. Dex praesenti possumus patenter colligere. Primum quod non possunt nos maligni spiritus, nisi tram impugnationem relaxarentur, nemo posset eorum impetum tolerare. Qui enim arborem succidere possunt, et volunt, et tamen non nisi permissi succidunt, patet profecto quia sine Dei permissione nil in nostra insectatione praesumunt. Sed quid in hominibus praesumerent sine Dei permissione qui, attestante Evangelio, nec gregem porcorum sine divina licentia ausi sunt invadere? Tantum itaqueenim humana virtus eorum impetum posset sustinere, si talem tantamque arborem, accepta divinitus licentia, statim potuerunt evertere? Sed consolatur nos in hoc apostolus Paulus: Fidelis, inquit, est Dominus, qui potestis, sed faciet etiam cum tentatione proventum, ut possitis sustinere . Nisi ergo arbor ista nimis alta fuisset et de sua virtute intumesceret, nimisque praesumeret, sententiam succisionis di
Abbreviated transcription (Latin):
sunt int̃se longinqui. tamuaria tã
contraria sorte distracta. atq dihunc¬
ti angłoꝰ confirmatꝰ itbono ⁊ angls
confirmatus in malo. angło deputa
Aeite gͥ uuigil ille ⁊ sẽs̃ fortiter clamas.¬
se phibetur. uit ex eo aꝑte daret᷑ intel¬
ligi cuiꝰmodi angłi. s abono angło
qͣm remoti ẽe uidentur. quib uigi¬
lum sententia celitus dictata nͣ̃ sine
forti clamore intimat᷑. Est tam̃ ⁊ int̃
bonos qͦsoam angłos magna distan¬
da. ñ contrarie uoluntatis. s suꝑ emi¬
nentis dignitatis diuinitꝰ decenter
oroinata differentia. Uñ nec in con¬
gruum utdet᷑ si int̾ eos aliquis cda¬
mor describit᷑: ꝑ quem dignitans
eoꝵ disferentia denotet᷑. Recte gͦ
angłs. qͥ hic malignis sp̃ib temꝙ¬
tandi licentiã concessisse introdiui¬
tur: ñ solum clamasse. s ⁊ fort̃ ela¬
masse ꝑhibetur. Ecce inqͥt ingil
⁊ sc̃s de celo descendit:⁊ clamaute
fortiter. ⁊ sic ait. Suctidite at¬

Expanded text:
sunt inter se longinqui tam varia, tam sunt inter se longinqui tam varia, tam contraria sorte distincti atque disjuncti angelus confirmatus in bono, angelus confirmatus in malo, angelus deputRecte ergo vigil ille et sanctus fortiter clamasse perhibetur, ut ex eo aperte daretur intelligi cujusmodi angeli et a bono angelo quam remoti esse viderentur, quibus vigilum sententia coelitus dictata non sine forti clamore intimatur. Est tamen et inter bonos quosdam angelos magna distantia non contrariae voluntatis, sed supereminentis dignitatis divinitus decenter ordinata differentia. Unde nec incongruum videtur si inter eos aliquis clamor describitur, per quem dignitatis eorum differentia denotetur. Recte ergo angelus qui hic malignis spiritibus tentandi licentiam concessisse introducitur, non solum clamasse, sed et fortiter clamasse perhibetur. Ecce, inquit, vigil, et sanctus de coelo descendit et clamavit fortiter, et sic ait: Succidite ar
Abbreviated transcription (Latin):
meritum uł itniu̾sitatis bonum exi¬
ge cognouit᷑ fieri ꝑmisit. Q̾ enim
diõ. p̃cidite arborem: ꝑmissionem in¬
tellige ñ aut̃ p̃ceptionem. Neq enĩ
in hoc ẽ sp̃ib malignis obedientia
imuncta s licentia indulta: hoc si¬
q̃dem eos tandem aliqñ face ꝑmisit.
qd eos diu multumq desid̾asse non
ignorauit. Hinc ẽ qd a dnõ iude tra¬
ditori dr̃. Qd̃ facis. fac citiꝰ. N on e¬
nim ei in hoc p̃ceptum inungit᷑:
s agendi facultas concedit᷑. Nocum
aut̃ ẽ omnib qͥa magne uocis cla¬
more uti solemus: quotiens longe
positis aliquid innoresce uolunus.
Qdant̃ ab inuicem distat longius.
tamsoci longinquitate. qͣm uolunta¬
tis diu̾sitate.  Hinc ẽ qd ꝓdigris ille
filius. qͥ omnẽ substantiam suã uiuen¬
dolucuriose cum inereͥtib dissipas¬
se legit᷑ in tegionem longinqͣm abisse
in eughio ꝑhibetur: eo qd̾ a patris sum¬
ini beneplacito uoluntatis depͣtiatio¬
modum. multum. multum itaq

Expanded text:
um exigere cognovit, fieri permisit. Quod enim dicit, praecidite arborem, permissionem intellige non autem praeceptionem. Neque enim in hoc est spiritibus malignis obedientia injuncta, sed licentia indulta. Hoc siquidem eos tandem aliquando facere permisit, quod eos diu, multumque desiderasse non ignoravit. Hinc est quod a Domino Judae traditori dicitur: Quod facis fac citius . Non enim ei in hoc praeceptum injungitur, sed agendi facultas conceditur. Notum autem est omnibus quod magnae vocis clamore uti solemus, quoties longe positis aliquid innotescere volumus. Quid autem ab invicem distat longius qtam loci longinquitate quam voluntatis diversitate? Hinc est quod prodigus ille filius qui omnem substantiam suam vivendo luxuriose cum meretricibus dissipasse legitur, in regionem longinquam abiisse in Evangelio perhibetur , eo quod a patris summi beneplacito volontatis depravatiotaque modum multum utique
Abbreviated transcription (Latin):
mis eiꝰ aufug̾ant.: c̃umiterũ in orati¬
one ꝓclamabat: S Longe fecisti no¬
tos meos a me: posuert̾ me abhomi¬
nationẽ sͥ Ꝙ. it̾m. Elongasti a me
amicum ⁊ ꝓximũ: ⁊ notos ineos a
miseria. S tc̃ apud quem libet uͥtu¬
tis uirum implet᷑ qd̾ scribit᷑ de hac
arbore. ut ligni robore succiso. fugiãt
subhabitantesbestie. cum ugore ani¬
mi fracto: tempt̾onibꝰq ex hausto ĩa
ñ ualet mens carnales impetꝰ cohib̾e.
uł quelibet irr̾onabilia defid̾ia sub
rõnis magistio coherc̾e. Anium ce¬
li cohabit̾onem amititmus: cũ sub¬
limium inuestigationum iocunda spec¬
tacula. tot fantasmatum occursione
turbati. exerc̾e ñ tialemts. Ramis
suis inhabitantes uolucres arbor amit¬
cit. cummedit̾onessuas circa assueta
morum suoꝵ cͥcunspectionem ȩxerce
iam nequit. Contub̾ma talium uolu¬
crum nꝰamisisse dolemus sepe. cum
cogit̾ones nrãs ab inepta euagatioẽ
restring̾e̾. ñ ualemus: ita ut unꝰquisq

Expanded text:
erum in oratione proclamabat: Longe fecisti notos meos a me, posuerant me abominationem sibi ; et iterum: Elongasti a me amicum, et proximum, et notos meos a miseria . Sed tunc apud quemlibet virtutis virum impletur quod scribitur de hac arbore, ut, ligni robore succiso, fugiant subter habitantes bestiae, cum vigore animi fracto tentationibusque exhausto, jam non valet mens carnales impetus cohibere, vel quaelibet irrationabilia desideria sub rationis magisterio coercere. Avium coeli cohabitationem amittimus, cum sublimium investigationum jucunda spectacula, tot phantasmatum occursione turbati, exercere non valemus. Ramis suis inhabitantes volucres arbor amittit, cum meditationes suas circa assuetam morum suorum circumspectionem exercere jam nequit. Contubernia talium volucrum nos amisisse saepe dolemus, cum cogitationes nostras ab inepta evagatione restringere non valemus, ita ut unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
inutigilant. ita ut utͥq recte satis
uigiles dici queant. S quobonꝰ angls
sit qui huiꝰmodi sententiam uł e telo
cognouit. uł int̾a disposuit. satis os¬
rendit᷑ ex eo qd̵ sc̃s ⁊ decelo descendis¬
se ꝑ hibet᷑. O q̃m recte hoc nom̃ bonis
angłis conuenit: quib somnꝰ erroris
uł obhiuionis cͥca nr̃e salutis negotia
numqͣm surrepit. Ocelsitudo anglĩ¬
ce pietatis. Qͥ securi funt de se ipsis.
adhuc sollicitudinẽ grrunt ꝓnobis.
De hac angłorum cͥca urãm salutem
ingilia ugiliq custodia. ẽ illa apłica
sententia. Nonne om̃s ammi nstra¬

Expanded text:
invigilant, ita ut utrique recte satis invigilant, ita ut utrique recte satis vigiles dici queant. Sed quod bonus angelus sit qui hujusmodi sententiam, vel e coelo cognovit vel in terra disposuit: satis ostenditur ex eo quod sanctus et de coelo descendisse perhibetur. O quam recte hoc nomen bonis angelis convenit quibus somnus erroris vel oblivionis circa nostrae salutis negotia nunquam subrepit! O celsitudo angelicae pietatis! Qui securi sunt de seipsis, adhuc sollicitudinem gerunt pro nobis. De hac angelorum circa nostram salutem vigilia, vigilique custodia est illa apostolica sententia: Nonne omnes administra
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitatis ancipiti. sͥ securitatẽ
ꝓmitrit. si uere aliq̃ndo talis fuit.
qͥ p̾ea succisus cecidit:Clere ut
scͥptura dicit. beatꝰ homo qͥ semꝑ
ẽ pauudꝰ. Nescit enim. qo futura
di dispofitione ⁊ augłie a amirinistraci¬
emo tam̃ ȩxistimet dm̃ hu¬
mnana ñ curare. nemo indrat
trm̾e̾ eiꝰ iudicia rep̃hend̾e̾. cumuideat
łaudiat aliquid p̃ter existimationem
uł contra rõnem ut sͥ uidetar accidis
dr̃: a quo succisionis sententia datur.
seu dispensat᷑. Ecte inqͥt tugil
sc̃e̾ de delo descendit. Cum gͥ atidias
huiꝰ oꝑis ministrum decelo netuire.
intellige dei difpositioneidagi. ⁊ cũ
sc̃m legas. crede xum qd̾ iustum ẽ ius¬
te erequi. Ecce uigil⁊ sc̃s de celo
descendit. Circa hominũ curam tã¬
bomi angłi qͣm mali. ꝑpetuam solli¬
citudinẽ impendunt. &. nec nocte
nec die ab bac sollicittidine se uł ad
modicum se subtrahit᷑: s mali ad
impugnandũ. boni ad ꝓtegendũ

Expanded text:
tabilitatis ancipiti sibi securitatem tabilitatis ancipiti sibi securitatem promittit, si vere aliquando talis fuit, qui postea succisus cecidit? Vere, ut Scriptura dicit: Beatus homo qui semper est pavidus. Nescit enim quid futura Dei dispositione et angelica administratiemo tamen existimet Deum humana non curare, nemo audeat temere ejus judicia reprehendere, cum videat vel audiat aliquid praeter existimationem, vel contra rationem, ut sibi videtur, accidissse dicitur a quo succisionis sententia datur seu dispensatur. Ecce, inquit, vigil sanctus de coelo descendit. Cum igitur audias hujus operis ministrum de coelo venire, intellige Dei dispositione id agi, et cum sanctum legas, crede eum quod justum est juste exsequi. Ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Circa hominum curam taboni angeli quam mali perpetuam sollicitudinem impendunt, et nec nocte nec die ab hac sollicitudine se vel ad modicum subtrahunt, sed mali ad impugnandum, boni ad protegendum
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑgite fructum eiꝰ. Fagiant bel¬
tie que subter eam st̃  uolucres
deramis eiꝰ. Ue foltis adȩ ue con¬
ditioni humane. Qͥs queso qͣn¬
tumcũq ꝓfecerit. qͣntiuicũq al¬
cend̾it. de reliquo pot̾it securus ẽe:
si tantus uir. tamq ꝑfectus. &. qͣsi
sub unius hore moniento potuit
de tanta sublimitate cad̾e: S Reco¬
lamus gͦ qualis suꝑius ex mysti¬
ca arbore describitur. qͥ hic p̃cidi
iubetur. ⁊ tc̃ melius agnoscuis
inqualicumq uͥtuts fastigio co¬
stitutis. moram ruma qͣm iuste
timetur. In magnitudine arbo¬
ris. iiramur modum fortitudi¬
nis. in eiꝰ altitudine ꝓfunditatem
subtilitatis. in aspectꝰ dilatacione.
magnitudinẽ auctoritatis. ĩ pul¬
cͥtudine foliorum facandiã ser¬
monis: inmmietate fructuum.
muliitudinr̃ eruditionis: mesca
untu̾sorum. doctͥnam edificõnis.
in subiectione bestiarũ. rigorem
seueritatis: in cohabtracione uo¬
lucrum ꝓuidentiam cͥcumspecti¬
onis. Qͥs gͦ nͥ insanꝰ. intanto inu¬

Expanded text:
dispergite fructum ejus. Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus . Vae filiis Adae, vae conditioni humanae. Quid, quaeso, quantumcunque profecerit, quantumcunque ascenderit de reliquo poterit securus esse si tantus vir tamque perfectus et quasi sub unius horae momento potuit de tanta sublimitate cadere? Recolamus ergo qualis superius ex mystica arbore describitur qui hic praecidi jubetur, et tunc melius agnoscimus in qualicunque virtutis fastigio constitutis morum ruina quam juste timetur. In magnitudine arboris miramur modum fortitudinis; in altitudine ejus profunditatem subtilitatis; in aspectus dilatatione, magnitudinem auctoritatis. In pulchritudine foliorum facundiam sermonis; in nimietate fructuum, multitudinem eruditionis; in esca universorum, doctrinam aedificationis; in subjectione bestiarum, rigorem severitatis; in cohabitatione volucrum, providentiam circumspectionis. Quis ergo, nisi insanus, in tanto mu
Abbreviated transcription (Latin):
ut iterum ad altiora subleuat᷑. Cor enĩ
qd̃ ad fui confid̾ationem obdormitꝰ. ci¬
to contemplationis grãm qͣm accepat
amittat. Ratt gͦ de hac arbore dĩ¬
Et in ramis eiꝰ conu̾sabantur uolu¬
cresceli. eo ꝗ ccumspectiones mentis ỹ¬
cipue in uigilare debent cirça custodi¬
am sui. Ecce iam audiumꝰ quid de
huiꝰmodi arbore sentire dębeamus.
Nemo tam̃ putet metred̾e nabucho¬
donosor regem talem fuisse qtialem
ineaisoit ex mystica significõne descͥ¬
bere. Ileq enim in sua ꝑsona talis fu¬
it: s ex sua ꝑsona talem unrum psigui¬
rauit. &. inuisa arbore talem desig¬
uauit. S mysticam inh̾m descͥpu¬
onem ꝓsequamur. :⁊ inueniemꝰ fortas¬
sis inea qd iuste miremur: nec solum
qd̾ ammirari debeamus. unmo dig¬
ne deficamꝰ. & merito de nob̾ tim̾e
udiamus gͦ quid adhuc de
ac arbore dicit:⁊ qͥd quisq
tim̾e debeat: discat & ingenuscat.¬

Expanded text:
ut iterum ad altiora sublevetur. Cor enim ut iterum ad altiora sublevetur. Cor enim quod ad sui conservationem obdormit, cito contemplationis gratiam quam acceperat amittit. Recte ergo de hac arbore diet in ramis ejus conversabantur volucres coeli, eo quod circumspectiones mentis praecipue invigilare debeant circa custodiam sui. Ecce jam audivimus quid de hujusmodi arbore sentire debeamus. Nemo tamen putet me credere Nabuchodonosor regem talem fuisse qualem me audit ex mystica significatione describere: neque enim in sua persona talis fuit, sed ex sua persona talem virum praefiguravit, et in visa arbore talem designavit. Sed mysticam interim descriptionem prosequamur, et inveniemus fortassis in ea quod juste miremur, nec solum quod admirari debeamus, imo digne defleamus, et merito de nobis timerudiamus ergo quid adhuc de hac arbore dicat, et quid quisque time
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e. atłina quosis degere. ramosq ar¬
boris deserere. pudeatq nos curis se¬
cularib. carnisq desid̾iis affidua¬
rũ importunitate cogitacionũ inhe¬
rere. Que sursum st̃ inquit apl̃s sa
ues nr̃e ꝓtempore ad celestia eleuari.
ninet̾uoꝵ contemplatione suspen¬
di: & iterum pꝰ suiblimes uolatus ad
arboris sue ramos reuerti. ibiq im¬
morari ammo ⁊ conu̾sati. Qdenim
aliuo ẽ uolucres ceti ad ramos sue ax¬
bors semꝑ redire. ⁊ ibi inhabitare᷑. nͥ
cogit᷑ones cordis fui ad mor oꝑumq
suoꝵ confid̾ationem frequenter re¬
uocare. ⁊ eoꝵ cͥcumspectioni erebrius
insistere. ⁊ uehementiꝰ ieumbere: ᷤ¬
Hinc ẽ qd̾ ꝑ salomonem dr̃. Oritur
sol.⁊ octidit.:⁊ ad locum suũ reu̾titur.
Intelligentie enim sol pꝰ ortum suñ ⁊
sublimis ꝯtemplationis ascensum.
it̾m ad locum suũ reu̾titur. ⁊ ad fui
cͥcumspectionẽ oculus cordis reuotat᷑:

Expanded text:
facere, vel in aquosis degere, ramosque arfacere, vel in aquosis degere, ramosque arboris deserere, pudeatque nos curis saecularibus, carnisque desideriis assiduarum importunitate cogitationum inhaerere: Quae e, pro tempore ad coelestia elevari, et in aeternorum contemplatione suspendi, et iterum post sublimes volatus ad arboris suae ramos reverti, ibique immorari, imo et conversari. Quid enim aliud est volucres coeli ad ramos suae arboris semper redire, et ibi inhabitare, nisi cogitationes cordis sui ad morum, operumque suorum considerationem frequenter revocare, et eorum circumspectioni crebrius insistere, et vehementius incumbere? Hinc est quod per Salomonem dicitur: Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur , intelligentiae enim sol post ortum suum, et sublimis contemplationis ascensum iterum ad locum suum revertitur, et ad sui circumspectionem oculus cordis revocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Ꝙ qͥ multa didicit: enarrabit in¬
tellectum. Ex natura ttaq arbo¬
ris fructus colligitur. & ex multo
turtutum ęx̾citio. scientia multipli¬
cat᷑. Et qͦ quisq ꝓfectior ati. ꝓbatior.
eo uberiores fructus ginnit. delecta¬
biliꝰq resicit. ꝑ fectoꝵ aut̃ apłs ait
solidus cyb ẽ eorum. qui ꝓ consue¬
tudine excitatos habent senfus. ad
disc̾tionem boni ⁊ mali. Boni sane
⁊ bone arboris rami. qͥ talem fructũ
fertut. cybumq animarum gig¬
nunt: qͥ uolatilia celi suscipiunt. ⁊¬
sublimes cogitatꝰ ad alta suspendur.
qͥ bestias ꝓtegunt. ⁊ caris impetꝰ
deorsum p̾mune. Puto qͥa ⁊ apłs
sub huiꝰmodi ramis animalia deor¬
sum p̃mebat. cum dic̾et. Castigo
coryꝰ meũ : & inseruitutem redigo.
Qui autem uoluerit uoluetes huiꝰ
medi arbotis ramis assuescere: sit in
lege dm̃ uoluntas eiꝰ. ⁊ inlegx eiꝰ medi¬
tabit᷑ die ac nocte. Caucamꝰ gͦ quarũ¬
dam auium more. nidum nob̾ in t̾ra

Expanded text:
dicit, enarrabit intellectum. Ex ramis itaque arboris fructus colligitur, quia ex multo virtutum exercitio scientia multiplicabitur. Et quo quisque perfectior atque probatior, eo uberiores fructus gignit, delectabiliusque reficit. Perfectorum autem, aitsolidus cibus eorum qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali . Boni sane et bonae arboris rami qui talem fructum ferunt, cibumque animarum gignunt, qui volatilia coeli suscipiunt, et sublimes cogitatus ad alta suspendunt, qui bestias protegunt, et carnis impetus deorsum premunt. Puto quia et apostolus sub hujusmodi ramis animalia deorsum premebat, cum diceret: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo . Qui autem voluerit volucres coeli hujusmodi arboris ramis assuescere, sit in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Caveamus ergo quarumdam avium more nidum nobis in terra
Abbreviated transcription (Latin):
res tempore. quortim ñ dignabar pa¬
tres pon̾e cum canib ggis mei. Qo¬
rum uirtus mantium erat mn ꝓ nichi¬
lo: & uita ipsa putabant᷑ indigni.
eo qd arbor tanta eẽt ex diũ ꝑmissi¬
one succisa: aplanta pedis usq ad
u̾ticem ulc̾e pessimo ꝑcussa. Quam
magna ⁊ illa arbor erat cui dñs testi¬
monium ꝑhibebat. qd hominem se¬
cundũ cor suũ inuenerat. Nonne
conu̾sabant᷑ inramis eiꝰ t olucres ce¬
licum ueractrer de se ꝓtestet᷑: ꝙr in¬
nocentes ⁊ recti adheserunt adhese

Expanded text:
res tempore, quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei, quorum uirtus manuum erat mihi pro nihilo, et vita ipsa putabantur indigni eo quod arbor tanta esset ex Domini permissione succisa, et a planta pedis usque ad verticem ulcere pessimo percussa? Quam magna et illa arbor erat cui Dominus testimonium perhibebat, quod hominem secundum cor suum invenerat. Nonne conversabantur in ramis ejus volucres coeli, cum veraciter de se protestetur: Quia innocentes, et recti adhaeser
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ adiungit᷑ qd de hac arbore dr̃.
ugiant bestiȩ q̃ subtes eam sunt.
& uolucresderamis eiꝰ. Bestie siqͥ¬
dem q̃ pͥtis subter eam erant dif¬
fugunt: qũ subiect ipłtus. eiuso¬
bedientiam detrectant: & carnales
quiq magisteritm eiꝰ contem pnu.
Uolucres enimderamis eiꝰ fugẽ ẽ.
sp̃uales quosq uiros uite illiꝰ infa¬
miam horrere. consortiaq decli¬
nare. Nonne illiꝰ magne arboris cui
scd̾m dominicũ testimoniũ ñ erat
similis suꝑt̾ram. eo qđ u̾e eẽt uir
magnus rut᷑ om̃s orientales:⁊ inc̃

Expanded text:
hac arbore dicitur: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Bestiae siquidem quae prius subter eam erant diffugiunt, quando subjecti ipsius ejus obedientiam detrectant, et carnales quique magisterium ejus contemnunt. Volucres coeli de ramis ejus fugere, est spirituales quosque viros vitae illius infamiam horrere, consortiaque declinare. Nonne illius magnae arboris cui, secundum Dominicum testimonium, non erat similis super terram, eo quod vere esset vir magnus inter omnes orientale
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ hẽditatem capiunt salutis. Quid
ttaq alnd ẽ. cimodi uigles de celo des¬
cendẽ. nͥ salutis nr̃e ininistros t̃rena
curare ⁊⁊ scdm̃ qd insummis diuinitꝰ
discunit᷑. inimis humana dcspon̾e: Sᷤ
q̃ boni angnͣ ꝑ se ipsos faciunt. alia
qͥ fieri ꝑmittunt. nulla õĩno sue eoꝵ
dispositione uspiam fiunt. Bona itaq¬

Expanded text:
capiunt salutis? Quid itaque aliud est ejusmodi vigiles de coelo descendere, nisi salutis nostrae ministros terrena curare, et secundum quod in summis divinitus discunt, et imis humana disponere? Requae boni angeli per seipsos faciunt, alia quae fieri permittunt nulla omnino sine eorum dispositione uspiam fiunt. Bona itaq
Abbreviated transcription (Latin):
quam uentꝰ irruens .uii. ꝯuiuantes
a. fortitudo. temꝑantia. iusticia. de¬
signãtur. Domꝰ illa quatuor ango¬
lis subsistit. qr totũ bone uolunta¬
tis edificium p̃fato quat̾nario con¬
surgit. Uentꝰ aut̃ẽ irruit & domũ
ꝯcutit. qr dũ gͣuis nos tẽptatio in¬
festat plerũq purũ conscientie¬
ur̃e domiciliũ adrumiã impulsat.
Unde & domo ꝯcussa.iiiiͬ. anguli ꝓ¬
cũbiit: qr ꝑ turbato bone m̃tis diũ¬
possunt. Porro icłe auguli. septẽ
comuuantes filios. dũ corruunt
obruunt: qr dũ pͥncipales ille uir¬
tutes oppͥmunt᷑. suffocant etiã.uiͦi.
nie desidiis uelut qͥbꝰda ferculis un¬
pascunt᷑ ae gaudent. ꝙ conualescũt. uii
& iugent. ĩoborant᷑ ꝙ ꝑmanent. ui ix
des gͦ filia mea. soror mea. carissima
iea. uentũ insurgentẽ. & urg̾ntẽ. xi¬
uentũ quidẽ ab aqͥ lone irruentẽ.

Expanded text:
quam ventus irruens septem convivantes quam ventus irruens septem convivantes a, fortitudo, temperantia et justitia designantur, domus illa quatuor angulis substitit, quia totum bonae voluntatis aedificium praefato quaternario consurgit. Ventus autem irruit et domum concutit, quia dum gravis nos tentatio infestat, plerumque purum nostrae conscientiae domicilium ad ruinam impulsat. Unde et domo concussa quatuor anguli procumbunt, quia perturbato bonae mentis divepossunt. Porro iidem anguli septem convivantes filios, dum corruunt, obruunt, quia dum principales illae virtutes opprimuntur, suffocant etiam septem  ferculis pascuntur et gaudent; coalescunt et vigent; roborantur et permanent. Vides ergo, filia mea, soror mea, charissima mea, ventum insurgentem et urgentem, ventum ab Aquilone irruente
Abbreviated transcription (Latin):
iat̾e tuo mille. & decem iilia adex¬
tͥs tuis. Cides gͥ qͣnta moꝵ dilapi¬
datio sit suꝑbia. qͣm uecessaria ĩ bene
gestis humilitas. Sine huimlitate
ꝑ prudentiam elig̾e qͦd diligendũ est.
erronea est discretio. adu̾sa ꝑfortitu¬
dinem suꝑ are. iacens uictoria. ilece¬
bris ꝑtemꝑantiam resistere. temialen¬
ta sobrietas. Unde & his qͣrtã scilicet
omniũ cõplectionẽ clausulamq uir¬
nomnnauit. Ea cetis colligata totũ
structure ur̃e corpꝰ consurget ĩcurrũ.
rium nostroꝵ. Beatũ saue uehiculũ
quo ꝑdita ouis adgregem refertur.
inuenta dragina inthẽiaurũ ĩ fert.¬
quo regina austri ad salomonem
defertur. In amplexus daiud: bersa
uenies addenariũ. post uentilatio¬
ne ꝑuenies adhorreumn: de exilio
reuertĩs ad pat̾am. de seruitute con¬
u̾teris in lib̾tatem. ec sũt uia¬
tui sobrie delectata deb̾ata susceptũ
sem̃ inspem messis eiittit. & fructũ
gulos ila beati iob domꝰ habuit. in

Expanded text:
latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis . » Vides igitur quanta morum dilapidatio sit superbia, et quam necessaria in bene gestis humilitas. Sine humilitate per prudentiam eligere quod diligendum est, erronea discretio est. Adversa per fortitudinem superare, jacens victoria. Illecebris per temperantiam resistere, temulenta sobrietas. Unde et his quartam scilicet omnium complectionem clausulamque virnominavit. Ea caeteris colligata totum structurae nostrae corpus consurget in currum, rium nostrorum . Beatum sane vehiculum, quo perdita ovis ad gregem refertur; inventa drachma ad thesaurum infertur; regina Austri ad Salomonem defertur, et in amplexus David transfevenies ad denarium, post ventilationem venies ad horreum, de exsilio reverteris in patriam, de servitute converteris in libertatem. Haec sunt quasui 31 sobrie debriata susceptum semen in spem messis emittit, et fructum gulos illa beati Job domus habuit, in
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ꝑniciꝰ iusto: qm quod iustiꝰ uideri
desid̾at. quod ad salutationes ĩ foro
hylarescit & exultat. qđ adulatoris
fauore demulcet. quod pene hõiem
diffitens equałe suꝑis metit᷑. & m̃¬
titur: Qui dum male głatur & p̃su¬
init qd non ẽ. in ꝯfiͣsione ꝓsternitur
& amitrit qđ est. tantoq a deo ꝑ pari¬
etem suꝑbie remotior. qͣnto sibi iude¬

Expanded text:
ius justo, quam quod justus videri ius justo, quam quod justus videri desiderat? quod ad salutationes in foro hilarescit et exsultat? quod adulatorio favore demulcetur? quod pene hominem diffitens, aequalem se superis metitur et mentitur? Qui dum male gloriatur et praesumit quod non est, in confusionem prosternitur, et amittit quod est? Tantoque fit a Deo per parietem
Abbreviated transcription (Latin):
et uoi fortasse putas. et
pleuam iactas iuictoriam.
si milla molesta. nulla le¬
ta. ꝓpositun tͥ religiõis
extorseruit. Ceterũ male te deci¬
pis. & manem sompinas ualitu¬
diuẽ: si ñdum suꝑbie tumores hu¬
inilitatis cathaplasinate subse¬
derunt. Sirꝑbia totũ uirtutiᷤᷤ cor¬
pus inficitur. uitale columene¬
marcescit: formosa queq defor¬
mat. Suꝑbia natione celestis sub¬
limes appetit mentes. & uelud ad
ꝓpͥos ortus reuolans. ingłam et
eis ñ recederet. sic homines ĩ fecit
ut a deo seꝑaret: & quasi modicũ
ꝓfecit cũ angłm deiecit et hõiem.
naturȩ consortẽ face̾t & riũne. Pri¬
ma hẽc et ultuna ꝑnicies. ante oĩa
uicia suꝑauit. post omĩa suꝑatur.
Nam postqm fidelis anima de abys¬
so uicioꝵ emergeus: salutare uirtu¬
tum culm̃ ascendit. uelut ex inisidi¬
is ꝓsilit & occursat elatio: totũ do¬
mus dñi edificiũ concussura adruinã.
quod surrex̾at ad ꝯsũmationem. Qd

Expanded text:
tum fortasse putas, et plenam jactas victoriam, si nulla molesta, nulla laeta propositum tibi religionis extorserint. Caeterum male te decipis, et et inanem somnias valetudinem, si nondum superbiae tumores humilitatis cataplasmate subsederunt. Superbia totum virtutis corpus inficitur, vitale columen emarcescit, formosa quaeque deformantur. Superbia natione coelestis, sublimes appetit mentes, et velut ad proprios ortus revolans, in gloriam et eis non recederet; sic homines infecit, ut a Deo separaret. Et quasi modicum profecerit, cum angelum dejecit et hominem, naturae, consortem faceret et ruinae. Prima haec et ultima pernicies ante omnia vitia superavit, et post omnia superatur. Nam postquam fidelis anima de abysso vitiorum emergens, salutare virtutum culmen ascendit, velut ex insidiis prosilit et occursat elatio, totum domus Domini aedificium concussura ad ruinam, quod surrexerat ad consummationem. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dñs de hominibꝰ elegit. et
mũ chorum angłoꝵ scili¬
cet seraphun intrabunt:
qr ipsi ꝓnomine iħu flagellati. con¬
tumeliam passi. gauisi siuit. Igit᷑ qͣn¬
tum ordo seraphin p̃cellit dignitate
ordinẽ archangłoꝵ: tantũ p̃celuit pe¬
trus pͥnceps apłoꝵ michahelem unũ
de orcline archangłoꝵ. Hinc ẽ quod
roma caput inundi petͦ apło. ñ mi¬
chaheli archangelo pͥmatũ regimi¬
ins obtulit. et uniu̾sa eccłia ꝑ orbem.
ñ solum ĩ p̾uatis locis. s etiam iup̃¬
cipuis urbibus episcopłem sedem
petro contulit. Septuna q̃stio.
t cum homo tanta gła ꝑ
hominem dm̃ sit exaltatꝰ.
querit᷑ qͥs dignior sit. ho
o homo est diginor. licet angłs sit
felicior. qr homo in xp̃o est đs. qͦc
non ẽ angłs. & angłi adorant suꝑ
se hominẽ dm̃. ñ homines angłm.
Angłs est felicior. quia semꝑ inbea¬
tudiue mansit. homo autẽ digni¬
or. qͥa inmiseria positꝰ contͣ uicia et
demones pugnans. uirtute beatitu¬

Expanded text:
nus de hominibus elegit, et mum chorum angelorum scilicet seraphim intrabunt; quia ipsi pro nomine Jesu flagellati, contumeliamque passi, gavisi sunt. Igitur quantum ordo seraphim praecellit dignitate ordinem archangelorum, tantum praecellit Petrus princeps apostolorum Michaelem unum de ordine archangelorum. Hinc est, quod Roma caput mundi Petro apostolo, non Michaeli archangelo primatum regiminis obtulit; et universa Ecclesia per orbem non solum in privatis locis, sed etiam icipuis urbibus episcopalem sedem Petro contulit. CAP. VII. t cum homo tanta gloria per hominem sit exaltatus, quaeritur: quis dignior sit, homo: homo est dignior, licet angelus sit felicior; quia homo in Christo est Deus, quod non est angelus; et angeli adorant supra se hominem Deum, non homines angelum. Angelus est felicior, quia semper in beatitudine mansit; homo autem dignior, quia in miseria positus, contra vitia et daemones pugnans, virtute beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
guit peccatum. uarta reuissio. ꝑ¬
fusio lacͥmarum. dño dicente. qr fleuit
iconspectu meo. & ambulauit coram me
tristis. ñ inducam malum ĩdiebꝰ eius.
uurta reinissio. cͥminum ꝯfessio. psal¬
nusta attestante. Dixi confitebor adũ¬
sum me imusticiã meã dño: & tu remi¬
sisti ĩ pietatẽ pecc̃i mei. exta remis¬
sio. afflictio cordis & corꝑis. apło cõ¬
ne qͥd tibi deteriꝰ accidat. ctaua
remissio. int̾cessio sc̃oꝵ. ut est illud.
siquis infirmat᷑. iuducat pb̃ros ec¬
cłie. et orent ꝓeo. quia multũ ualet
apud dm̃ oratio iusti assidua.

Expanded text:
guit peccatum . Quarta remissio, profusio lacrymarum, Domino dicente: Quia flevit in conspectu meo, et ambulavit coram me tristis, non inducam malum in diebus ejus . Quinta remissio est criminum confessio, Psalmista attestante: Dixi, confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Sexta remissio est afflictio cordis et corporis, Apostolo conne quid tibi deterius contingat . Octava remissio est intercessio sanctorum, ut est illud: Si quis infirmatur, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent pro eo. Et multum valet apud Dominum oratio justi assidua .
Abbreviated transcription (Latin):
łquia beatis homimbꝰ
reꝓmittit᷑ equalitas an¬
głoꝵ. ideo eccłia distinx¬
it ordiunes fidelium secũ¬
dum ordines eoꝵ. scilicet in patͥar

Expanded text:
quia beatis hominibus repromittitur aequalitas angelorum, ideo Ecclesia distinxit ordines fidelium secundum ordines eorum, scilicet in patr
Abbreviated transcription (Latin):
nes. in conuigatos. Similit̾ et offi
inostiarios. inlectores. ĩ exorcista.
in acolitos. insubdiaconos. indiaco¬
aut corpus. Corpꝰ habet tres dũsi¬
oues. longum. latum. altũ. Hec tͥa
non habet longum nec latũ uec al¬
tum. Igit᷑ millam formam habet.e¬
formam ñ habet. Quod uͦ apłs ait. qͥ
cum inforia cdi eẽt. formã ꝓ eẽntia
posuit. E angłi sp̃c sunt. psalmista
dicente. Qui facit angelos suos sp̃c.
Ergo et ipsi forma carent. S & aĩe

Expanded text:
s, in conjugatos. Similiter et officin ostiarios, in lectores, in exorcistas, in acolythos, in subdiaconos, in diacoaut corpus. Corpus habet tres dimensiones, longum, latum, altum: haec triitus autem non habet longum, nec latum, nec altum. Igitur nullam formam Deformam non habet; quod vero Apostolus ait: Cum in forma Dei esset , formam pro essentia posuit. Et angeli spiritus sunt, Psalmista dicente: Qui facit angelos suos spiritus ; ergo et ipsi forma carent. Sed e
Abbreviated transcription (Latin):
tus iosue apparuit: cũ ppło dei ĩ ad¬
quoq informa clirisoliti dameli ap¬
paruit: cũ xp̃i regnum p̾mintiauit.
cum saram ademonio. patrẽ acccitate
libauit. Hascente dño cũ liuirine ap¬
paruerũt. eo resurgente. uł ascendn¬
te malbis fulserunt. Marie ut in¬
uenis apparuit angłs: cecnie uͦ alis¬
fulgentibus. Duodecima.

Expanded text:
tus Josue apparuit, cum populo Dei in adtus Josue apparuit, cum populo Dei in adquoque in forma chrysolithi Danieli apparuit, cum Christi regnum praenuntiavit. cum Saram a daemonio, patrem a caecitate liberavit. Nascente Domino cum lumine apparuerunt, et eo resurgente vel ascendente in albis fulserunt. Mariae ut juvenis apparuit angelus, Caeciliae vero alisfulgentibus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ymaginie mulieris sequestramiᷤ.
&e sic̃ mente scientiã gͣiiatice asci¬
entia dialectice seꝑamꝰ: sic ꝑsonã spi¬
Noeri qͦq habent corꝑa ethe¬
rea. demones aeria. honnues
terrea. Et sic̃ honunes possũt
lorare. indelicet de albare. uł de ugͣ¬
re.aut aliqua ueste contegere: ita pos¬
sunt demoues sua corꝑa iuarias for¬
mas tͣnsfigurare scilicet aut splendi¬
da ad decrpiendum. aut tet᷑ ad terrẽ¬
dun demonstrare. apło dicente. Ipse
sathanas tͣnsfigurat se mangłm lu¬
cis. Et sic̃ nos ꝓͦ uoluntate uestes de
arum formas induunt. scilicet uł le¬
tur. Ne tͣdas bestus anmas ꝯfiten¬
tes tibi. Angłoꝵ corꝑa sũt simpli¬
cia uidelicet expuro ethere facta.¬
Ether est igins scilicet quartũ elem̃¬
tum. ũ calore sed ꝑpetua luce sẽnũ.
unde decreatione angłoꝵ scrib̾r. Fiat
lux. In his corꝑibꝰ nobis appareut. et
hec ꝓrebꝰ quas annuntiaturi sũt. mu¬
tant. Hinc est quod michahel arma¬

Expanded text:
ab imaginatione mulieris sequestramus, et sicut mente scientiam grammaticae a scientia dialecticae separamus: sic personas spingeli quoque habent corpora aetherea, daemones aerea, homines terrea: et sicut homines possunt lorare, videlicet dealbare, et denigrare aut aliqua veste contegere: ita possunt daemones sua corpora in varias formas transfigurare, aut splendida ad decipiendum, aut tetra ad terrendum demonstrare, Apostolo dicente: Ipse Satanas transfigurat se in angelum lucis . Et ut nos pro voluntate vestes de arum formas induunt, scilicet vel letur: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi . Angelorum corpora sunt simplicia, videlicet ex puro aethere facta. Aether est ignis, scilicet quartum elementum, non calore, sed perpetua luce serenum; unde de creatione angelorum scribitur: Fiat lux . In his corporibus nobis apparent: et haec pro rebus, quas administraturi sunt, mutant. Hinc est, quod Michael arma
Abbreviated transcription (Latin):
dimittet᷑ uob̃. uodeenna remis¬
sio: passio martyrii. spes uinca sa¬
lutis & indulgentie. & latͦm cru¬
ento respondente dño. amen dico
tibi hodie mecũ eris in ꝑadyso. Cõ¬

Expanded text:
dimittetur vobis . Duodecima remissio est passio martyrii, spe unicae salutis et indulgentiae, latroni cruento respondente Domino: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . HO
Abbreviated transcription (Latin):
ille singularit̾ presideat huic angulo:
uͥ ꝑ modicoꝵ laboꝵ certamina suble¬
uat hominem ad p̾mia ȩt̾na. hoc
est illud in qͦ huiꝰmodi circulus aurẽ¬
us resplendet ampliꝰ: rutilat clariꝰ.
Hoc ẽ inqͣm in qͦ diuina dispositio in
tribulatione gaudentib &s sibi in con¬
tumeliis placentib apparet głosior: eoq
iocundior. Ex his itaq quȩ de angulis si¬
ue de laterib archȩ iam diximꝰ satis ut
arbitror eiudenter ostendimus. quomͦ
in latere uno circuli p̾scienciȩ & scienciȩ
appareant mirabiliores: uł quomͦ in la¬
tere alio circuli p̃destinationis & disposi¬
tionis appareant iocundiores. Quod¬

Expanded text:
aureus singulariter praesideat huic angulo, aureus singulariter praesideat huic angulo, ubi per modicorum laborum certamina sublevat hominem ad praemia aeterna. Hoc est illud in quo hujusmodi circulus aureus resplendet amplius, rutilat clarius. Hoc est, inquam, in quo divina dispositio in tribulatione gaudentibus, et sibi in contumeliis placentibus apparet gloriosior eoque jucundior. Ex his itaque quae de angulis, sive de lateribus arcae jam diximus, satis, ut arbitror, evidenter ostendimus quomodo in latere uno circuli praescientiae et scientiae appareant mirabiliores, vel quomodo in latere alio circuli praedestinationis, et dispositionis appareant jucundiores.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiunt: in isto pugnando uictoriã
q uincendo ęt̾nȩ retͥbutionis palmam
acqͥrunt. In illo itaq angulo ex accepto
beneficio diuino id in eis agitur. ut dĩ
sint fidei debitores: in hoc auͣt angulo
ex patientiȩ ⁊ fortitudinis suȩ merito
id in eis agitur. ut di fiant si d̾ici fas est
iusti exactores. De reliquo inqͥt apłs re¬
posita ẽ mͥ corona iusticie: quam reddet
mͥ dñs in illa die iustus uidex. Redaet
S ut fieret pꝰtmodum tanti p̾mii ius¬
tus debitor: sponte pͥus factus ẽ talis
meriti gͣtuitus largitor. Cogita gͦ qua¬
le sit dm cũ magno qͦdam quasi studio
excogitare: cũ multo quasi exercicio
satagere: cum miro qͦdam artificio qͣn¬
doq in electis ꝑficere: ut fiant ex reis
iusti. ex seruis liberi. ex miseris debito¬
rib meritis diuites. & regni cȩlestis he¬
redes. Hȩc ẽ ut arbitror sufficiens racio:
cur diuine dispositionis circulus aureꝰ

Expanded text:
percipiunt, in isto pugnando victoriam, percipiunt, in isto pugnando victoriam, et vincendo aeternae retributionis palmam acquirunt. In illo itaque angulo ex accepto divino beneficio id in eis agitur, ut Dei sint fidei debitores, in hoc autem angulo ex patientiae, et fortitudinis suae merito id in eis efficitur, ut Dei fiant, si dici fas est, justi exactores: De reliquo, inquit Apostolus, reposita est mihi corona justitiae quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Reddet, Sed, ut fieret postmodum tanti praemii justus debitor, sponte prius factus est talis meriti gratuitus largitor. Cogita ergo quale sit Deum cum magno quodam quasi studio excogitare, cum multo quasi exercitio satagere, cum miro quodam artificio quandoque in electis perficere, ut fiant ex reis justi, ex servis liberi, ex miseris debitoribus meritis divites, et regni coelestis haeredes. Haec est, ut arbitror, sufficiens ratio cur divinae dispositionis circulus ille
Abbreviated transcription (Latin):
adem flagella in his corrigunt: in illis
penitus corrigere ñ possunt.  Immo si¬
milis ꝑ om̃ia corruptelȩ rubiginem par¬
ua penȩ temporalis flãma in electis ad
plenum excoquit: qͣm in reꝑbis tot tor¬
mentoꝵ tanta acerbitas. ⁊ illud gehen¬
ne crudele incendium in et̾num exqͦ¬
quere ñ susficit. Cur queso dissimilem
effectum habet ñ dissimilis causa. nisi
qd̾ diuinȩ dispositionis racio cũ sit utͦ¬
biq mira. in reꝓbis apparet iustior qͣm
pia: in electis uero pia potiꝰ qͣm seuera:
Ecce contulimꝰ iam qͣrtum hunc de
quo loquim᷑ angulum pͥmo cum sccło:
& scło cum pͥmo: tercio mnc loco com¬
paretur cũ tercio. In t̾cio itaq angulo
bom beneficium ad consolationem ac¬
cipiunt: in qͣrto de quo & mͦ agimus
flagellis fatigari se sentiunt. In illo fo¬
uentur: in isto exercent᷑. In illo suauit᷑
pausant: in isto fortit̾ pugnant. In illo
a rege suo quasi militaturi donatiua

Expanded text:
adem flagella in his corrigunt, in illis adem flagella in his corrigunt, in illis penitus corrigere non possunt, imo similis per omnia corruptelae rubiginem parva pene temporalis flamma in electis ad plenum excoquit, quam in reprobis tot tormentorum tanta acerbitas, et illud gehennae crudele incendium in aeternum excoquere non sufficit? Cur, quaeso, dissimilem effectum habet non dissimilis causa, nisi quod divinae dispositionis ratio cum sit utrobique mira in reprobis, apparet justior quam pia, in electis vero pia potius quam severa. Ecce contulimus jam quartum hunc de quo loquimur angulum, primo cum secundo, secundo cum primo, tertio nunc loco comparetur cum tertio. In tertio itaque angulo boni beneficium ad consolationem accipiunt, in quarto de quo et modo agimus, flagellis fatigari se sentiunt: in illo foventur, in isto exercentur; in illo suaviter pausant, in isto fortiter pugnant; in illo a rege suo quasi militaturi donativa
Abbreviated transcription (Latin):
ficio: uł qualit̾ in bonis diuma dilec¬
tio crescat. ex flagello. Absq dubio plus
in laurencio amor di conualuit ex in¬
cendio: qͣm in nerone ex imꝑio. Immo
in laurentio incanduit ꝑ incendium:
in nerone penitus defecit ꝑ concessȩ po¬
testaris imꝑium. Et qͦd adhuc mauis
est & multoplus mirabilius. plus fortas¬
se in martyre amoris flãma conualu¬
it ex tam acerba pena: qͣm potuisset
ex qualibet ꝙ qͣntalibet temporali gła.
Unde queso tale consilium: tam miran¬
dum artificium: Uides quomͦ ille sum¬
inus artifex ꝑitiam suȩ artis ostendit:
qͥ in electis suis contraria ex contͣriis
ginnit: fouet ꝙ nutrit: Iuuat ⁊ hunc
angulum adhuc & cũ aliis conferre: ꝙ
diuinȩ dispositionis ordinem ex eoꝵ com¬
paratione cõmendare. In pͥmo angulo
ut dictum ẽ mali puniunt᷑. nec purgan¬
tur: in isto boni flagellant᷑ ⁊ corrigim¬
tur. Quid queso ÷ qđ easdem culpas e¬

Expanded text:
ficio, vel qualiter in bonis divina dilecficio, vel qualiter in bonis divina dilectio crescat ex flagello. Absque dubio plus in Laurentio amor Dei convaluit ex incendio, quam in Nerone ex imperio; imo in Laurentio incanduit per incendium, in Nerone penitus defecit per concessae potestatis imperium. Et quod adhuc est majus et multo mirabilius, plus fortasse in martyre amoris flamma convaluit ex tam acerba poena, quam potuisse ex qualibet, et quantalibet temporali gloria: unde, quaeso, tale consilium, tam mirandum artificium? Vides quomodo ille summus artifex peritiam suae artis ostendit, qui in electis suis contraria ex contrariis gignit, fovet ac nutrit. Juvat et hunc angulum adhuc et cum aliis conferre, et divinae dispositionis ordinem ex eorum comparatione commendare. In primo angulo, ut dictum est, mali puniuntur nec purgantur. In isto boni flagellantur et corriguntur. Quid, quaeso, est quod easdem culpas e
Abbreviated transcription (Latin):
cula ꝑtͣnseunt. ꝙ semꝑ qͣntumuis ꝑfe¬
cti quo crescendo ꝓficere possint unie¬
niunt: habent ex hoc angulo unde pur¬
gentur. habent parit̾ & iͥ exerceant᷑.
ħuic angulo circuloꝵ nr̃oꝵ ultimus
familiarus p̾sidet. qr alias quo sedem
singłarem accipiat ñ habet. Hic iterũ
si hunc angulum cum eius diangona¬
li angulo conferimus: rõnem quam qͦ¬
rimus citius inuenimus. In illo mali
prosꝑantur: in isto boni flagellantur.
Ibi ex bonis mali quȩ accipiunt erga
dm ampliꝰ tepescunt: unde in eiꝰ amo¬
re acrus ignescescere debuerunt. Hic
econtra in bonis dispensante deo id
agitur. ut unde in eis extinguendus
uidebatur: inde in eis amoris ardor acͥ¬
us inflaminet᷑. Qnto enim mundi ma¬
lis acerbius urgentur: qͣnto grauiorib¬
flagellis atterunt᷑: tanto ad dĩ amorem
uehem̃tius accendunt᷑. Mirare obsecro
mirare q uehementius obstupesce. uł
quomͦ in malis amor cł̃i deficiat ex bñ¬

Expanded text:
cula pertranseunt, et semper quantumvis perfecula pertranseunt, et semper quantumvis perfecti quo crescendo proficere possint inveniunt, habeat ex hoc angulo unde purgentur, habent pariter et ubi exerceantur. Huic angulo circulorum nostrorum ultimus familiarius praesidet, quia alias quo sedem singularem accipiat non habet. Hic iterum, si hunc angulum cum ei opposito angulo conferimus, rationem quam quaerimus citius inveniemus. In illo mali prosperantur, in isto boni flagellantur, ibi mali ex bonis quae accipiunt erga Deum amplius tepescunt, unde in ejus amore acrius ignoscere debuerunt. Hic econtra in bonis, disponente Deo, id agitur, ut unde in eis exstinguendus videbatur, inde in eis amoris ardor acrius inflammetur. Quanto enim mundi malis acerbius urgentur, quanto gravioribuflagellis atteruntur, tanto ad Dei amorem vehementius accenduntur. Mirare, obsecro, mirare et vehementer obstupesce, vel quomodo in malis amor Dei deficiat ex bene
Abbreviated transcription (Latin):
lib fouere ñ desinit: qͦs tam̃ ad uera
q et̾na bona p̾ordinauit: Discute si
potes quale qͣm magnum qͣm pium
possit esse gratiuto quidem istos illis re¬
iectis ad ȩt̾na bona p̃destinare: ꝯ tam̃ tem¬
poralia bona ad usum inimo ad utilita¬
tem ñ negare. Quid hac consid̾atione
dulcius: quid in dĩ p̃destinatione iocun¬
dius inueniri poterit: Recte gͦ in eo an¬
gulo diuina p̾destinatio preminere de¬
scribit᷑: ubi temporalis ꝓsꝑitas electis ad
utilitatem famulat᷑. Recte aureus ille cir¬
culus fixam illic sedem tenet: ubi qͣnto
clarior tanto nimirũ iocundior apparet.
In qua rerum speculatione soleat diuina
dispositio iocundior apparere. Capłm¬
tandem ueniamus. illũ longe
suꝑius eẽ exposuimus. nͥ adu̾si¬
tas ex aduerso occurrens ꝓbita¬
tem exercet: nam ipse uti ibi dictum ẽ
ad bonoꝵ correctionem ꝑtinet. Nam
qͥa nec boni qͥdem hanc uitam sine ma¬

Expanded text:
libus fovere non desistit, quos tamen ad vera libus fovere non desistit, quos tamen ad vera et aeterna bona praeordinavit. Discute, si potes, quale, quam magnum, quam pium possit esse gratuito quidem istos, illis rejectis, ad aeterna bona praedestinare, et tamen temporalia bona ad usum, imo ad utilitatem non negare. Quid hac consideratione dulcius, quid in Dei praedestinatione jucundius inveniri poterit? Recte ergo in eo angulo divina praedestinatio praeeminere describitur, ubi temporalis prosperitas electis ad utilitatem famulatur. Recte aureus ille circulus fixam illic sedem tenet, ubi quanto clarior, tanto nimirum jucundior apparet. CAPUT XXIV. In qua rerum speculatione soleat divina dispositio jucundior apparere. Etngulum veniamus illum longe superius esse exposuimus, ubi adversitas ex adverso occurrens probitatem exercet. Nam ipse, uti ibi dictum est, ad bonorum correctionem pertinet. Nam, quia nec boni quidem hanc vitam sine ma
Abbreviated transcription (Latin):
itiste huiꝰmodi diuinȩ scienciȩ circulus
huic angulo debeat uicinius iungi. fir
angulus uti suꝑius habetur
ex occursione ꝓbitatis ⁊ ꝓsꝑi¬
tatis coniungit᷑ ⁊ ad bonoꝵ consola¬
tionem ⁊ ꝓtectionem ꝑtinere comꝓba¬
tur. Hinc nunc queso ab hoc angulo
ad diagonalem. eius angulum res¬
pice. et nunc huno. nunc illum.
diligenter attende: ut positionis rõ¬
nem quã queris possis citius inuenire.
ꝑspicatius penetrare. In hoc angulo
boni mundi huius ꝓsꝑis fouent᷑ in
illo mali mundana adu̾sitate flagel¬
lantur. Attende diligentius. examina
freqͥntius. hinc dĩ pietatem. illinc eius
seueritatem: pietatem in bonis. seueri¬
tatem in malis. Qm seuerum ẽẽ puta¬
mus qd̵ illis nec in p̃senti parcit. quod
temporalem uitam sine pena tͣnsire
non ꝑmittit: qͦs eternis penis addixit:
Illud aũt qͣm pium erit qd̾ bonos qui¬
dem qͣntum eis expedit bonis tempora¬

Expanded text:
juste hujusmodi divinae scientiae circulus juste hujusmodi divinae scientiae circulus huic angulo debeat vicinius jungi, firmangulus, uti superius habetur, ex occursione probitatis et prosperitatis conjungitur, et ad bonorum consolationem et protectionem pertinere comprobatur. Hinc nunc, quaeso, ab hoc angulo ad oppositum ei angulum respice, et nunc hunc, illum diligenter attende, ut positionis rationem quam quaeris possis citius invenire, perspicacius penetrare. In hoc angulo boni mundi hujus prosperis foventur, in illo mali mundana adversitate flagellantur. Attende diligentius, examina frequentius hinc Dei pietatem, illinc ejus severitatem, pietatem in bonis, severitatem in malis. Quam severum esse putamus quod illis nec in praesenti parcit, quod temporalem vitam sine poena transire non permittit, quos aeternis poenis addicit? Illud autem quam pium erit quod bonos quidem, quantum eis expedit, bonis tempora