comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
an decurio an plebens sit auhoneste
⁊ inculpate uite an notandus quis
numicus sit ei adu̾sus quentesti mõi¬
um fert. ⁊ an amicus sit ei ꝓquo testi¬
monium dicit. Eos enim adu̾itatem¬
comꝓbandam ad hib̾i oꝑortet: qui om̃ĩ
gianie ⁊ potentatui fidem religiom iu¬
dic̾arie deoitam põssint p̾ponert. It̃¬
uitestib cousid̾and̾ qui simplicit̾ testi¬
monium aicant. utrum uñ eundemꝙ
meditatum sermonem afferaut: an ad
ea que iut̾rogantur extempore ueri si¬
milia respondeant. Item siquis testib
usus fu̾it ioemq testes aduersus eum
inalia lite ꝓducant᷑ non licet ei ꝑso¬
nas eorum exuiꝑe. nisi ostend̾it inii¬
citias uiter se ⁊ ip̃os pꝰtea emersas fu
depositionib testimonia eorum ar

Expanded text:
is decurio an plebeius sit: et an honestae et inculpatae uitae an uero notatus quis inimicus ei sit, aduersus quem testimonium fert, uel amicus ei sit, pro quo testimonium dadjuvandam adhiberi oportet, qui omni gratiae et potentatui fidem religioni judiciariae debitam possint praeponere. Itestibus considerandum est, si simpliciter testimonium dicant, utrum unum eundemque meditatum sermonem asserant, an ad ea que interrogantur ex tempore, verisimilia respondeant. DE usus fuerit, iidemque testes adversus eum in alia lite producantur, non licebit ei nas eorum excipere, nisi ostenderit inimicitias inter se et illos postea emersas fuidepositionibus testimonium eorum ar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmemoria iam facte sołonis ⁊ pro
confessione illius qui percunias ac
adueniens aucunt auiquo diceute
se suscipisse ab aliquo aurum. uel
debere alicui. nulla tatione ualere
censemui.
sitas temporum nou admittit. Uñ¬

Expanded text:
i jam factae solutionis, et pro confessione ejus qui pecunias accadveniens audivit aliquem dicentem se accepisse ab aliquo aurum, aut debere alicui nulla ratione valere censemus. rsitas temporum eorum testimon
Abbreviated transcription (Latin):
eo altud est ex qualitate alioꝵ
crimina deferre. ut quos se
do falsa obicere. ł in sul tandoue¬
ra facile exꝓbrare. illud enum
caritatis istud impieratis ẽ offi̾n.¬

Expanded text:
ed aliud est ex charitate aliorum crimina deferre, ut quos secdo falsa objicere, vel insultando vera facile exprobrare. Illud vero charitatis, hoc autem impietatis est offi
Abbreviated transcription (Latin):
aluo romane eccłie in omiubus
pͥmatu: manifestum ẽ. qd̾ ea
ciam. ip̃ius ꝓuincie sinodus dispen¬
set. siuit in niceno decretum constat
esse concilio

Expanded text:
alvo Romanae Ecclesiae in omnibus primatu, manifestum est quod illa ciam, ipsis provinciae synodus dispenset, sicut in Nicaeno constat esse concilio
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendo facultates eccłie disꝑsit
ab eius patrimonio donec delapida¬
tioue rerum eccłiasticarum cognosca¬
tur. sub mouendus est. Exemplo tu
torum et curatorum qui cum sus¬
pecti fueruit atutela ⁊ cura remo¬
uentur donec de suspecto cognos¬
catur. Uñ pelagius pp̃.¬

Expanded text:
vivendo facultates ecclesie dispersit, ab eius patrimonio, quousque de dilapidatione rerum ecclesiasticarum cognoscatur, submovetorum et curatorum, qui, dum fuerint suspecti, a tutela, vel cura removentur, donec de suspecto cognoscatur. Unde Pelagius P
Abbreviated transcription (Latin):
ceusatores uel testes
suspecti nou reciptantur. nec
familiares ł de domo ꝓdeuntes
nec etiam consanguiner accusatoris.
ad ũsus extͣueos testinonium di¬
cant. quia ꝓpinqiitatis ⁊ famili¬
aritatis ac dnĩnationis effectio ue¬
⁊ iuuicem consenserint. int̾ se pa¬
rentes testificentur ⁊ non in alios.
Item anacletus. accusatores uel tes¬
tes eẽ. non possunt. qui ante host̾¬
num diem uel nudius tertius
inimici fuerunt. ne irati nocere
cupiant. ne lesi ultisei seuelĩe Item

Expanded text:
cusatores vel testes suspecti non recipiantur, nec familiares vel de domo prodeuntes, nec etiam consanguinei accusatoris adversus extraneos testimonium dicant, quia propinquitatis et familiaritatis ac dominationis affectio veet invicem consenserint, inter se parentes testificentur et non in alios. Item Anacletus papa: Accusatores et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut nudius tertius inimici fuerint, ne irati nocere cupiant, ne lesi se ulcisci velint.
Abbreviated transcription (Latin):
uo fornicatores de
infanua notati.
quendam religio¬
sum ep̃m de simoĩa
accusare nituntur.
Reus alterius ꝓuincie arbieẜi iu
dicium exꝑetit. Tandem in ꝑbatõ¬
ne deficit accusator. reus ad ꝓͥe in¬

Expanded text:
uo fornicatores et infamia notati quendam religiosum episcopum de simonia accusare nituntur; reus alterius provinciae archiepiscopi judicium expetit, tandem in probatione deficit accusator; reus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
gͣius necessitas detinu̾it. ꝓselegatũ
ad sinodum mittat. nec acõmunioẽ
suspendatur: is crimen intenditur.
nisi ad cãm suam dicendam. electoꝵ
iudicium die statuta litt̾ĩs euocatus
minime octurrerit. S legatus iste ñ
ad cãm agendam s ad neccĩtatẽ si¬
nodo exponendam mittitur. adria

Expanded text:
gravis necessitas detinuerit, pro se legatum ad synodum mittat. Nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur ; nisi ad causam suam dicendam electorum judicum die statuta litteris evocatus, minime occurrerit: hoc ead causam agendam, sed ad necessitatem synodo exponendam mittitur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
facultas eccłie quam in suos usus¬
male conuertendo disꝑsit. ab euis
po testate donet causa connoscant᷑
se ponatur. Id cirto eum asupra dic¬
te eccłie patrimonio placuit inte¬
ru sub moueri.

Expanded text:
facultas ecclesiae, quam in ususmale convertendo dispersit, ab ejus potestate, donec causa cognoscatur, seponatur: idcirco nos eum a supradictae ecclesiae patrimonio volumus interim submoveri,
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginensi septimo confirmat᷑.
in quo sic statutum est legitur
lauut ut quociens eumq
clicis ab accusatorib multa cri¬
de quo prius egerint ꝓbare non
ualuerit. id cetera iam non admit¬

Expanded text:
Carthaginensi VII confirmatur, in quo sic statutum legitur: Placuit, ut quotienscunque clericis ab accusatoribus multa cride quo prius egerint, probare non valuerint, ad cetera iam non admit
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc quia subdiaconus cri¬
rere potuss non habuit: ñ solũ
sac̾dotio s officio caruit ⁊ tãꝙͣ
re nera in famis meruit u̾bib
castigari. Nam iui cum trib
testibꝰ. ueliti laaco trimen qd lib
aꝓpbatur. non ẽ mirum qd̾ biec̃
dum ꝓbare non sufficit. si corꝑali
in famie ꝙadm laicus exiuris
sunilitudine subingatur. Quod
enim ẽẽt diaconatꝰ gradum amitt̾er
hoc fuit fubdiaiouo fanie plenitudi¬
ne cariuisse.

Expanded text:
ac per hoc, quia subdiaconus crirere non potuisset non habuit, non solum sacerdotio, sed officio caruit, tanquam revera infamis meruit verberibus castigari. Nam cui cum tribus testibus veluti laico crimen quodlibet approbatur, non est mirum quod objecit dum probare non sufficit, si corporali infamiae, quemadmodum laicus, ex juris similitudine subjugatur. Quod enim esset diacono gradum amittere, hoc fuit subdiacono famae plenitudine caruisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uidam in excominumi¬
catione consficutus ꝙm̃n¬
suum accusare dispo
tionem cause sue addunit. ꝓhibitus
ab accusatione adolescentem auusato¬
remi ⁊ se testem facit. ad olescens ꝑ so¬
uam accusatoris ⁊ testis gerere cepit.
currit. Acominumone suspenditur.
Tandem reuouato iuditio accusa¬
tor culꝑabilis in accusatioue repꝑit᷑.
Deinde ad ascertionem ꝓꝑrie cause
ꝓcedit.

Expanded text:
uidam in excommunicatione constitutus episcopum accusare dispontionem suae causae adducit; prohibitus ab accusatione adolescentem accusatorem et se testem facit; adolescens personam accusatoris et testis gerere cupit; currit; a communione suspenditur; tandem revocato judicio accusator culpabilis in accusatione invenitur; demum ad assertionem propriae causae procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
mis hoc aditi: tune dandam ẽẽ qrͣtã
ꝓ ductionem et qui hoc pecierit pͥ¬
mitus Cacͣmento dando ab eo qd̃ si
sub tͣxit nec ꝑcunctatus est testatio
omniuo ꝓeo agens nec ꝑ aliquem
dolum aut machinationem ł aitẽ
quartam ꝓductionem petit fieri ⁊ita¬

Expanded text:
haec adici, tunc dandum est et quartam productionem testium ei qui hoc petierit, primitus sacramento dando ab eo, quod neque subtraxit neque percunctatus est testationomnino pro eo agens, neque per aliquem dolum aut machinationem vel autem quartam productionem petit fieri t
Abbreviated transcription (Latin):
legis normam abiciunt. ⁊ statuta
eccł̃iastica contempnunt. Simiłr
fures. saculegos.⁊ omnes capitalib
criminib irretitos. Sepulcrorum¬
quoq uiolatores. ⁊ omnes qui adũ¬
sus patres armantur. Si militer
incestuosos. homicidas. ꝑuiros. raꝑ¬
tores. malesicos. ueneftias. adult̾os.
debellis publitis fugientes. ⁊ qui
facultates eccłie auferunt inuiste.
⁊ qui fr̃es calummantur ⁊ atcu¬
sant ⁊ non ꝓbant. ⁊ qui contra
in nocentes pͥncipum animum
anathematirates.¬

Expanded text:
legis normam abjiciunt, et statuta ecclesiastica contemnunt: similiter fures, sacrilegos, et omnes capitalibus criminibus irretitos, sepulcrorumque violatores, et omnes qui adversus patres armantur; similiter et et incestuosos, homicidas, perjuros, raptores, maleficos, veneficos, adulteros, de bellis publicis fugientes, et quifacultates Ecclesiae auferunt injuste, et qui fratres calumniantur aut accusant, et non probant, vel qui contra innocentes principum animos anathematizatos
Abbreviated transcription (Latin):
anacletus pp̃ testatur dicens.¬
i sac̃dos sine crimine eligi ꝑre¬
ciꝑitur. nullatenus acrimino
s̃is uel calumpiuari ꝑmittitur.
nec ab aliis quam abhis qui sñ

Expanded text:
Anacletus papa testatur: Si sacerdos sine crimine eligi precipitur, nullatenus a criminosis accusari vel calumniari permittitur, nec ab aliis quam ab his qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
De his etiam que audierunt
si ad hoc uocati fuerunt. iuci¬
uili causa testimonium dicere pꝰst̾.¬
de testibus legitur.
i debitum scriptum sit ⁊ prob̾o
sołonis ꝓferatur alragantib¬

Expanded text:
De his etiam qui audierunt, si ad hoc convocati sunt, in civili causa testimonium dicere possde testibus, legitur: § 1. « Si debitum scriptum sit, et probatio solutionis proferatur a litigantib
Abbreviated transcription (Latin):
aut uerba contumeliosa confr̃e¬
rit. si reꝑtus serrpta non pro¬
bauerit flagelletur. qui pͥus
inuen̾it rumpat. si noi uult au-¬
ctoris facti tãn incurrere. Itẽ¬

Expanded text:
aut verba contumeliosa confinxerit, et repertus scripta non probaverit, flagelletur: et qui ea prius invenerit, rumpat, si non vult auctoris facti causam incurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
Uanquam comꝓuncialib epis.
accusati causam ep̃i icrutari li¬
ceat non tamen diffinitiuam¬
pontifice ꝑmissum est.Item eleute
ruuis. Quamuis liceat apud ꝓuinci¬
ales epõs ⁊ inetropolitanos. atry pͥ¬
mates. eporum uentilare aciusati¬

Expanded text:
uanquam comprovincialibus episcopis accusati causam pontificis scrutari liceat, non tamen diffinipontifice, permissum est. XL. Eia. Quando liceat apud comprovinciales et metropolitanos; atque primates eorum ventilare accusati
Abbreviated transcription (Latin):
Resenti decreto censemus ut
inprimis pat̾nalit̾ uocent᷑.
⁊ ꝑ septem diesexpectentur.
nullius rei eccłiastice interdicta
licentia. huic uͦ expectõi it̾um
Post hec uero adiciantirr .ii. dies
quib apace ⁊ commumone sc̃e ecclie sĩt
uno aie suꝑad dito omni expectati¬
one ueluti iam desꝑata: reus mox
anathematis gladio ferratur.

Expanded text:
aesenti decreto censemus, ut imprimis paternaliter vocentur, et per septem dies exspectentur, nullius ecclesiasticae rei interdicta licentia. Huic vero exspectationi iterum Post vero addantur duo dies, quibus a pace et communione sanctae Ecclesiae sint uno die superaddito, omni exspectatione veluti jam desperata, reus mox anathematis gladio feriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quia si semel ꝓducens testes aut
bis testificatioues tractauerit. aut
Adũsario hoc faciente ip̃e disputa¬
tionem acceꝑit. ⁊ ex hoc didicerit ĩ¬
testificata. non habebit omnino
liceneeimam uulam ulternis uti
testium ꝓductione neq si diuina ĩ
sio hoc preceperit

Expanded text:
est, quia etsi semel producens testes aut his aut testificationes tractaverit, aut adversario hoc faciente ipse disputationem acceperit et ex hoc didicerit testificata, non habebit omnino licentiam ulla ulterius uti testium productione, neque si divina hoc iussio praeceperit
Abbreviated transcription (Latin):
conimisit. omnib manifestumi ẽ. S et
diulum epõs. Thegualdum ⁊ gundaris
in tali facto eum habuisse uitores at¬
q fautores pene totus orbis ad sedem
confluens apłitam referebat. Igit᷑ de¬
indubitant̾ existunt.

Expanded text:
commisit, omnibus manifestum est. Sed et dudum episcopos Theugaldum et Guntarium in tali facto eum habuisse tutores et fautores pene totus orbis ad apostolicam sedem confluens referebat. Igitindubitanter existunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cerit conuicium nouẽ ꝓ aceusa¬
tione habenduum. nisi ꝑmilso trae¬
tandi spacio id quod iratus aixit.
ꝑscͥpturam se ꝓbaturum ẽẽ fateat᷑.
Quod si forte resipiscens que ꝑiratũ¬
diam dixit it̾are aut scribere uolu¬
erit. nou ut itus crinuuis teneat᷑.¬

Expanded text:
cerit, convicium non est pro accusatione habendum, sed permisso tractandi spatio id, quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur, ut, si fortasse resipiscens quae prae iracundia dixit iterare aut scribere noluerit, non ut reus criminis teneat
Abbreviated transcription (Latin):
nera dediss. Unde simacꝰ scͥbit dicens.
ad decretum sibi fauendum
clicos ⁊ tiues ad subscribendum ad¬
dibito cuuslib generi timore mi¬
nime compellat uel p̾miis quibus¬
libet exhortetur. Item g̃g̃. Ego¬
maxims causam subtiliter exquiri
sac̾dota le ꝑtingere conatur officiũ.¬
tus renuit. quesitus refugit sacris al
tarib est admonendus sic qui ultro
ambit u importunum se ingerit ⁊¬
ꝓculdubio reppellendus. Itaq frater¬

Expanded text:
nera dedisset. Unde Symmachus scrinera dedisset. Unde Symmachus scriad decretum sibi faciendum clericos vel cives ad subscribendum, adhibito cuiulibet generis timore, compellat vel pro premiis quibuslibet exhortetur. Item GregoMaximi causas subtiliter exquiri sacerdotale pertingere officiutus renuit quesitus refugit sacris est altaribus ammouendus sic qui ultro ambit uel inportunum se ingerit procul dubio est repellendus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. Talium ordinationes miscdit᷑
susti nemus si modo eos laudalis ui¬
ta cominendat. Qui uero suenter se
a simomiacis consecrari muo exetrari
ꝑmiserint eorum conscerationẽ oĩo
cui abulo eortim ab remintiauit ⁊ ad
ecliam rediit iste talis potest hab̾e
aliquem caloreni excusationis. Cete¬
rum qui pꝰmensem aut ampliusre¬
electionis fiat uel ut subscͥptione cõ¬
firmetur uel electioni non resistatur
Aliquib ỹmia largiuntur an corũ
electio uitiosa sit iudicanda. Non
enim uident᷑ sp̃s sc̃i dontum emere
qui non ꝓconserratione s pelectione
punera largiunt᷑ cum nullius
spũalis gr̃e aliquos fauat elestio par¬
ticipes ĩ sicut eccłiasticarum rerum emp¬
tores simomiaci iudicantur qi eccliasti¬
cis officiis ita ad iuncte sunt ut alt̾m
sñ alt̾o a licui non ꝓueniat itaq ꝑelec¬
tionem uenitur adconset̾tionẽ ꝑinde
simoniacus habet᷑ qui ꝓelectione mu¬
nera largitur ac si ꝓ consetratione nuu¬

Expanded text:
ecclesia, talium ordinationes misericorditer sustinemus, si tamen eos laudabilis vita commendat. Qui vero scienter se a simoniacis consecrari imo exsecrari permiserint, eorum consecrationem omnino ciliabulo eorum abrenunciavit et ad ecclesiam rediit, iste talis potest habere colorem aliquem excusationis. Ceterum, qui post mensem aut amplius reelectionis fiat, vel ut subscriptione firmetur, vel ut electioni non resistatur, aliquibus praemia largiuntur, an eorum electio vitiosa sit judicanda? Non enim videntur Spiritus sancti donum emere qui non pro consecratione, sed pro electione munera largiuntur, quum nullius spiritualis gratiae aliquos faciat electio participes. Sed sicut ecclesiasticarum rerum emtores simoniaci judicantur, quia ecclesiasticis officiis ita adjunctae sunt, ut alterum sine altero alicui non proveniat, ita, quia per electionem venitur ad consecrationem, perinde simoniacus habetur, qui pro electione praemia largitur, ac si pro consecratione mu
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur. Inducias postulat. Tan¬
dem ad accusationem eius ꝓcedit qͥ¬
dam non legittue conunctus uxori.
duo infames.⁊ tres religiosi. Accusa
tores de domo sua testes ꝓducunt et
ciam suam reus criminoso iudici of¬
fertur. ab uno tm̃ audiendus ⁊ iudi¬
candus. Quidam de accusatorib
da est quib lidet expoliatis. Quod res

Expanded text:
m, inducias postulat, tandem ad ejus accusationem procedit quidam non legitime conjunctus, et duo infames, et tres religiosi; accusatores testes de domo sua producunt, et provinciam; reus criminoso judici offertur ab uno tantum audiendus et judicandus. Quidam de accusatoribusd
Abbreviated transcription (Latin):
i quem penituerit accusacte
accusato innocente conuenerit.in¬
uicem se ab soluant. Si uero uidex
qui euni accusatus ẽ enminosun cog¬
uenerit. de colludio penam accipiat
legil coustitutam. Capitulum uero¬

Expanded text:
i quem penituerit accusasse erit, si cum accusato innocente convenerit, invicem se absolvant. Si vero iudex eum qui accusatus est criminosum esse cogreptionem convenerit, de colludio penam excipiat legibus constitutam. Gratianus Decr
Abbreviated transcription (Latin):
N petuuariis causil om̃ib.
dilatio singulis plusqͣm semł
tribui non potest. incapitalibus
autem reo tres dilationes accusa¬
tori due dari possunt. S utrũq
causa cognita. Non est enim¬
dilationis arbitrium. S eandẽ
dilatiouem si rerum urgentis¬
sima ratio flagitauerit. ⁊ neces¬
sitas desid̾ate instruitionis exe
sciant eẽ. tͥbuendam. Illud etiam iu
dendum si defunctus accepit aliꝙͣ
dilationem ꝓpt̾ instrumenta. an
suciessori quoq eius dari debeat
an uero quia iam data ẽ. ampliuͤ
dari non possit. ⁊ magis ẽ. ut et
huic causa cognita dari debeat
Item. Si quando quis rescͥptum
ad extra ordiarium iudicem re¬
portau̾it: dilatio ei penitus dene¬
ganda est. Illi autem qui iniudi¬
cium uocatur. danda ẽ. ad ꝓbau¬
da p̾cum mendatia. uel ꝓferenda
Aliqua instrumenta. uel testes.
qm̃ instructus eẽ. non potuit. qͥ
preter sp̃e ad alienum iudicem
trahitur.

Expanded text:
n pecuniariis causis omnibus, dilatio singulis causis plus quam semel tribui non potest. In capitalibus autem reo tres dilationes, accusatori due, dari possunt, sed utrumque causa cognita. Digestdilationis arbitrium, sed eamdem dilationem si rerum urgentissima ratio flagitaverit, et necessitas desideratae instructionis exegsciant esse tribuendam. § 1. Ei audendum, si defunctus acceperit aliquam dilationem propter instrumenta, an successori quoque eius dari debeat, an vero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magis est, ut et hic causa cognita dari debeatium. Si quando quis rescriptum ad extraordinarium iudicem reportaverit, dilatio ei penitus deneganda est: illi autem, qui in iudicium vocatur, danda est ad probanda precum mendacia vel proferenda aliqua instrumenta vel testes, quoniam instructus esse non potuit, si praeter spem ad alienum iudicium trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ut non liceat tisulib ꝑsoms
in causa tiuili ante ꝓmintiationem
sñe inuocem appłationis ꝓrumꝑe. a
qua scilicet sũa uel post qͣm si for¬
te nitͣ dies decem fu̾it appellatum
⁊ infra unius anni curriculum nͥ
euidens ⁊ manifesta necc̾itas impe¬
diuerit: appeslans suam applłonẽ
non fu̾it ꝓsecirtus. decet̾o sña ip̃a iꝰ¬
te ꝓlata:. firmitatis robur obtine¬

Expanded text:
licet ut non liceat civilibus personis in causa civili ante pronuntiacionem sentencie in vocem appellationis prorumpere. A qua scilicet sententia vel postquam si forte infra X dies fuerit appellatum et infra unius anni curriculum, nisi evidens et manifesta necessitas impediverit, appellans suam appellationem non fuerit prosecutus de cetero sententia ipsa juste prolata firmitatis robur obtine
Abbreviated transcription (Latin):
Resbiter si aplebe sibi cominissa
mala opinione in famatus fu̾it.
⁊ ep̃c legittimus testib aꝓpbare
non potuerit. suspendatur usq ad
dignam satiffactionem. ne ꝑopulꝰ
si delium in eo scandalum ꝑaciatur.
Digna uero satisfactio est. quando¬

Expanded text:
Presbyter si a plebe sibi commissa mala opinione infamatus fuerit, et episcopus legitimis testibus approbare non potuerit suspendatur usque ad dignam satisfactionem, ne populus fidelium in eo scandalum patiatur. Digna vero satisfactio est
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator. Iudex triminosum discuti¬
ens nou ante sententiam ꝓferat qmͣ
aut reum ip̃e seconfiteatur aut ꝑ inno
dempnatum diligent̾ querend̾ ẽ pri¬
mo si auditum iuditium ordinabilit̾¬
ẽ. habitum. si alii accusatores alii
testes fuerunt. dm̃ causarum quali¬
se habuit. S ⁊ deꝑsonis accusantiũ
ac defendentuim subtilit̾ querendũ
opinionis ⁊ nt inopes suit. ne forte
aliquaᷤᷤ contra prefatum pastorem
inimicitias habuissent. uttum tes¬
timonium aut ex auditu dixerint.

Expanded text:
itę II: iudex criminosum discutiens non ante sententiam proferat quam aut reus ipse confiteatur aut per demnatum, diligenter quaerendum est primum, si iudicium est ordinabiliter actum, aut si alii accusatores et alii testes fuerunt; deinde causarum qualise habuit. Sed et de personis accusantium ac testificantium subtiliter quaerendum opinionis, et ne inopes sint, ne forte aliquas contra praefatum pastorem inimicitias habuissent, utrum testimonium ex auditu dixerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ł ꝓ motione ꝓfitiat s sit alienus
a dignitate ⁊ soluicitudine qm pe¬
cuniis. acquisiuit. Si quis modo media¬
tor tam turpib ⁊ nefandis datis uelac¬
ceptis extit̾it. siquid̃ cli̾cus fuit apͥo
gradu oecidat. Si uͦ laicus anatheina

Expanded text:
nem facta, proficiat, sed sit alienus a dignitate vel sollicitudine, quam pecuniis quaesivit. Si quis vero mediator tam turpibus et nefandis datis vel acceptis extiterit, si quidem clericus fuerit, proprio gradu decidat; si vero laicus aut mona
Abbreviated transcription (Latin):
uidam hñs filium obtulit
eum ditissimo cenobio. Exastus
ab abb̃e ⁊ fr̃ib decem libras soltut
ut filius susciꝑetur ip̃o tñ benefrtio
etatis hoc ignorante. Creuirt puer ⁊
ꝑincremeuta temporum ⁊ offitioꝵ¬

Expanded text:
uidam habens filium obtulit eum ditissimo coenobio; exactus ab abbate et a fratribus decem libras solvit, ut filius susciperetur, ipso tamen beneficio aetatis hoc ignorante. Crevit puer, et per incrementa temporum et officio
Abbreviated transcription (Latin):
menta poscuntur non amplius
quam tres menses in dulgeantur
Si uero ex comnnentib ꝓuinciis.
sex menses custodiri iusticia ẽ. In
transimnarua aũt dilatione .ix.
menses computari oportebit. ad¬

Expanded text:
menta poscantur, non amplius quam tres menses indulgeantur. Si vero ex continentibus provinciis, sex menses custodiri justitiae est. In transmarina autem dilatione novem menses computari oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
respondit siue non agetur causa ⁊ ꝓ¬
nunciabitur non utiq scd̾in p̾sentem
Sinterdum uel abseus si bonã cãm
habu̾it uincet. Quod si his qͥ edictum
ꝑemptorium impetrauit absit die
coguitionis is uero aduersus quẽ un¬
petratum ẽ ad sit. tuni cirtu i ducend̾
erit edictum ꝑemptorium ueq causa
cognoscetur neq secdm presentem pros¬
nuntiabitur. Circum ducto edicto uide¬
amus an amplius reus conuenirz p̾sit.
an uero salua quidem lis sit ⁊ actoris
pꝰsit. Si uero pars actoris cessau̾it qͣtinꝰ
multiplici duatione reus fatiget᷑. ⁊ tͥen
dici ꝑ executores negotii a ateẽ trib¬
rem cãm habere ꝓsꝑec̃it ꝓeo ferre
sententiam non moretur. ⁊ p̃ senitem
ium absenti actori condẽpnare ex¬
pensis em̃modo litis. qͣs reus se expedisse
legittime uirauerit condeminatione exu¬
piendis quia hane penanz a ctori ⁊ me¬
uorem cãm habenti ꝓpt̾ solam abseu¬
tie contumatiam imponimus nullo
penitus ei regressu adeandem litẽ con¬

Expanded text:
responderit, agetur causa et pronuntiabitur, non utique secundum praesentem, sed interdum uel absens, si bonam causam habuit, uincet. Quod si is qui edictum peremptorium impetrauit absit die cognitionis, is uero aduersus quem impetratum est adsit, tum circumducendum erit edictum peremptorium neque causa cognoscetur nec secundum praesentem pronuntiabitur. Circumducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum Et si quidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et tridici per exsecutores negotii actorem rrem causam habere perspexerit, pro eo ferre sententiam non moretur et praesentem reum absenti actori condemnare, expensis tantummodo litis, quas reus legitime se expendisse iuraverit, condemnatione excipiendis, quia hanc poenam actori et meliorem causam habenti propter solam absentiae contumaciam imponimus. Nullo penitus ei regressu ad eandem litem con
Abbreviated transcription (Latin):
ies festos nulł uolumus uoluptati¬
b occupari. uet ullis exactionum uex
tis executionidꝰ excusetur. nuia quẽqm
iuigeat ammonitio. nulla fide iussoris
flagitetur etactio. taceat apparitor. ad¬
uocatio delitestat. sit idem dies acog¬
nitionib alienus. p̃conis horida nox
suescat. respirent a controuersiis liti
pacta conferant. ꝯuentioues loquant᷑¬
mess ium ue teraꝑe adu̾sarium cogat
iniuditium uenire. orations. diui mar¬
u expͥmitur. quia occtipati ciria iustirã¬
rem in forum compellendi non sũt
s si p̃tor aut ꝑignorantiam uł tocor¬
sponte ueuerint. si quidẽ seutentiam

Expanded text:
icatos nullis volumus voluptatibus occupari nec ullis exactionum vexatis exsecutionibus excusetur, nulla quemquam urgueat admonitio, nulla fideiussionis flagitetur exactio, taceat apparitio, advocatio delitescat, sit idem dies a cognitionibus alienus, praeconis horrida vox silescat, respirent a controversiis litigpacta conferant, transactiones loquantrumque tempore adversarium cogat ad judicium venire, oratione divi Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum compellendi non sunt. Sed si praetor aut per ignorantiam vel socorsponte venerint si
Abbreviated transcription (Latin):
dans. Item leo. Auditum ẽ fr̃s knũ¬
qualit̾ mali honunes in me grauia
sas istas ⁊ scełatas res quas illi michi
obitiunt. nec ꝑ petraui nec ꝑ petrare
iussi. ħ aũt faciens nou legen p̾se̾bo
cet̾is qua id facere cogantur. Auctori
tate quoq cornelii p̃p̃. ⁊ itiburiensis¬

Expanded text:
Basso, et injuste persequi. Quod auqualiter mali homines in me gravia sas et sceleratas res, quas illi mihi objiciunt, nec perpetravi, nec perpetrari jussi. Hoc autem faciens non legem praescribo ceteris, qua id facere cogantur. Gratite hoc non elegerint faciendum, forma
Abbreviated transcription (Latin):
co. duo monachi uniꝰ
subdiacons ⁊ duo le¬
uite ad uersus ip̃m tes¬
timonium ferunt. Ametropolitauo
suo sensit se p̾grauari. in ip̃a uenti¬
latione cause tres exrestib deficiunt si¬
ue ꝓmissione decepti siue canonica ex¬
amiuatione ixꝓbati. Ex poliatur tam̃
ep̃c quia cumen eus notorium erat.
pͥma qr an inmanifestis ordo iudi¬
ciarius sit requirendꝰ. Est autem or

Expanded text:
; duo monachi, unus subdiaconus, et duo Levitae adversus ipsum testimonium ferunt; a metropolitano suo sentit se praegravari; in ipsa ventilatione causae tres ex testibus deficiunt, sive promissione decepti, sive canonica examinatione reprobati; exspoliatur tamen episcopus, quia crimen ejus notorium erat. r, an in manifestis judiciarius ordo sit requirendus? Secundo,
Abbreviated transcription (Latin):
bi domicilium ht̃ reus uel tempore
contractus habuit. licet ħ pꝰea tnstu¬
lerit. ibi tamen cum conuenire o¬
minum que legib aut extra ordi¬
nem choercentur. ubi cominisse ł
nichoate sunt uel ubi repiuntur
qui rei esse ꝑhibentur criminis. ꝑ¬
firi debẽ satis notum est. Itẽ ubiuis
sessio postuianda ẽ. ibi ioti iuducem
ad u̾sus eum qui pꝰ sessionem turba¬
uit conuenit iudicare. E ostitutio no¬

Expanded text:
bi domicilium habet reus vel tempore contractus habuit, licet hoc postea transtulerit, ibi tantum eum conveniri ominum, quae legibus aut extra ordinem coercentur, ubi commissa vel inchoata sunt vel ubi reperiuntur qui rei esse perhibentur criminis, perfici debere satis notum est. SEV. ET sessio postulanda est, ibi loci iudicem adversus eum qui possessionem turbavit convenit iudicare. VALENTIN
Abbreviated transcription (Latin):
tertum cause iognoscende deilisset.
alibi ꝑ obreptionem aditus seutenti¬
am aduersariui teab senteui ꝓtulit
quod ita gestum est adeffectum iuris
spectare mimme oportet. Itẽ¬

Expanded text:
locum causae cognoscendae dedisset, alibi per obreptionem aditus sententiam adversus te absentem protulit, quod ita gestum est, ad effectum iuris spectare minime oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
non exacta neq petita s sponte munera
sac̃doti obtulit. Credentes sua sponte
offerebant apłis: ut indigentium ne¬
cessetatib deseruirent. Anauias quoq¬
non ido damuatus ẽ. quia nollet sua¬
offerre s quia spũi scõ mnentitꝰ p̃cia eoꝵ
que apłis optulerat ex parte fraudabat.
Non g̾ his auctoritatib ꝑmittitur recto¬
nb abiugressuris aliquid exigere. S¬
nabile ẽ. hoc uero minime. Uñ ĩbra
lacuit ut quosciens ab aliquo fide¬
lium ad conserrandas eccł̃ias ep̃i in¬
uitantur nou quasi exdebito a sunda¬
non respuatur. Si uͦ aut pauꝑtas
Illum aut nectĩtas retinet nichil

Expanded text:
non exacta neque petita, sed sponte munera sacerdotibus obtulit. Credentes etiam sua sponte offerebant apostolis, ut indigentium necessitatibus deservirent, quae non ideo damnatus est, quia sua nollet offerre, sed quia, Spiritui sancto mentitus, pretia eorum, quae apostolis obtulerat, ex parte fraudabat. Non ergo his auctoritatibus permittitur rectoribus ab ingressuris aliquid exigere, snabile est, hoc vePlacuit ut quoties ab aliquo fidelium ad consecrandas ecclesias episcopi invitantur, non quasi ex debito non respuatur; si vero aut paupertas illum aut necessitas retinet, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ab ob sequio munus amanu munus
Alingua. Munus ab obsequio est ser-¬
uitus indebite inpensa. munus a
manu p̃cium. Munus alingua fa¬
uor. Sicut autem precio interue¬
mente saeit ordines nou st̃ tribueu¬
di ita nec restituendi. Uñ ix ait amb&

Expanded text:
ab obsequio, aliud a manu, aliud a lingua. Munus ab obsequio est seruitus indebite impensa, munus a manu pecunia est, munus a lingua, fauor. niente sacri ordines non sunt tribuendi, ita nec restituendi. Ut enim ait B.
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝓuigressu monasterii pecuma
sit exigenda uel exacta ꝑsoluenda.
Utrumq licite sieri utriusq testam̃¬
ii series compbat. Legitur enun in
pͥmo libro regum quod anna tulit se¬
cum samuiemi postiimͣ ablactatus
suerat intrib uitulis ⁊ trib modiis
farine ⁊ amphora uini iudomum
donii in silo. legitur etiam inacti

Expanded text:
an pro ingressu monasterii pecunia sit exigenda, vel exacta persolvenda? Hoc utrumque licite fieri, utriusque testamenti serie comprobatur. Legitur enim in primo libro Regum, quod Anna detulit secum Samuelem, postquam ablactatus fuerat, in tribus vitulis, et tribus modiis farinae, et amphora vini ad domum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
sticam seu quod libet sac̃mentũ eclias¬
ticum. at puta crisma uł oleum sc̃m
consocrationes altarium uel eccłiarũ
int̾ueniente exec̃bili ardore auaricie
ꝑpetuniã acquisiuit honore male
ad quisito cartat ⁊ emptor atq uendi¬
si ab his ꝙninclero constituti uidẽt᷑
⁊ p̃cipue qui contempto sedo religio¬
sorum nom̃ ꝓfitentur ⁊ regulam mo¬
dis omnib non cauetur. ꝓͥ hibemus
gͥ ue ab his qui ad religionem tnͣsi¬
re uoluerint aliqua pettinia requi¬
rattir ue ue pͥoratus aut capcilanie
quelib monachorum aut cłicorum
annua distractiõe uendant᷑ neq
ab eo iui rigimen ip̃arum cõmittit᷑
ꝓ earum commissione ullum p̾uy
etigatur. hoc aũt simoniatũ esse
scõꝵ patrum auctoritas manifeste
declarat. Uñ quisquis ħ oe cetero
p̃sumpserit attemptare tam qui
dedit quam qui recepit partem se
cum simoue non dubitet ħ̃iturum. ꝓ
tercedat neq sub optenitu alicuuis
consuetudinis reatum sunm aliquis
tueatur quia diut᷑uitas temꝑis non

Expanded text:
sticam seu quodlibet sacramentum ecclesiasticum utpote crisma uel oleum sanctum, consecrationes altarium uel ecclesiarum interueniente execrabili ardore auaritie per pecuniam adquisierit, honore male acquisito careat, et emptor et uendisi ab iis, qui in clero constituti videntur, et praecipue qui contempto saeculo religiosorum nomen profitentur et regulam, modis omnibus non cavetur. Prohibemus igitur, ne ab iis, qui ad religionem transire voluerint, aliqua pecunia requiratur, neve prioratus, aut capellaniae quaelibet monachorum, aut clericorum annua distractione vendantur, neque ab eo cui regimen ipsarum committitur, pro earum commissione ullum pretium exigatur. Hoc autem Simoniacum esse sanctorum Patrum auctoritas manifeste declarat; unde quisquis hoc decreto praesumpserit attentare, tam qui dederit quam qui acceperit, partem se cum Simone non dubitet habiturum. Pro tercedat, neque sub obtentu alicujus consuetudinis reatum suum aliquis tueatur, quia diuturnitas non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uirilem etatem ad sacerdocii gradiun
ꝑuenit. Exinde suffragantib meritis
inep̃m eligitur uit̾uemente obsequio ⁊
pat̾uis p̃cib data qͦ pecuma cuidam
ex consiluariis archiep̃i consceratur ii
autiatitem nescuis pat̾̃ni obsequii ⁊ ob¬
late pecunie. ꝓcedente uero tempore
non nullos ꝑpecumã ordinauit quib¬
dam uero beue. dictionem sac̾dotalẽ¬
gratis dedit. Tandem apud metͦpolita¬
num suum actusatus ⁊ conuictus ini¬
se sñam damuationis accepit. Ex¬

Expanded text:
 virilem aetatem et sacerdotii gradum pervenit. Exinde suffragantibus meritis in episcopum eligitur, interveniente obsequio et paternis precibus; data quoque pecunia cuidam ex consiliariis archiepiscopi, consecratur iste in antistitem, nescius paterni obsequii et oblatae pecuniae. Procedente vero tempore nonnullos per pecuniam ordinavit, quibusdam vero gratis benedictionem sacerdotalem dedit; tandem apud metropolitanum suum accusatus et convictus sententiam in se damnationis accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
us auctoritatib datur intelligi
quod nullus est condempnãꝰ
nisi iuditio ordinabiut̾ habito
aut conuincatur aut reũ se con¬
fiteatur. Uerum ħ de illis intel¬
ligenda sunt quorum ermima sunt oc¬
cnͣlta. Eeterum que mauifesta sunt uidi¬
ctarum ordinem non requirunt. Unde
anifesta accusatione non indigent

Expanded text:
us auctoritatibus datur intelligi, quod nullus est condemnandus, nisi, iudicio ordinabiliter habito, aut convincatur aut reum se ipse confiteatur. Verum hoc de illis intelligendum est, quorum crimina sunt occulta. Ceterum que manifesta sunt iudiciarium ordinem non requirunt. Unde Manifesta accusatione non indigent
Abbreviated transcription (Latin):
ute litem contestatam lib̃a pote¬
stas est łmmut andi ꝓturatoris uel
curatorem dedit mutare quidem eum
uel inio litem tñs ferre a uiuo ꝓcuratore
ł inciutare manente potest causa tũ
priuis cogirta. Que omnia non solũ¬
ex parte rei s etiam in ꝑsona actoris

Expanded text:
te litem contestatam libera potestas est uel mutandi procuratoris uel procuratorem dedit mutare quidem eum uel in se litem transferre a uiuo procuratore uel in ciuita‹te› manente potest, causa tamen prius cognita. ex parte rei, sed etiam in persona actoris
Abbreviated transcription (Latin):
uper causa gillandi pb̃ri tuide
norte epĩ sui antecessoris nr̃i
infamati in medium consuu¬
dum ante te rep̃sentandum ubr si
certi accusatores desuerint tunc dic
ac sac̾dotium accipiat ⁊ integrabe¬

Expanded text:
uper causa Guillandi presbyteri tui de morte episcopi sui praedecessoris tui, infamati, in medium consulum ante te praesentandum, ubi si certi accusatores defuerint, tunc dicac sacerdotium accipiat, et integra be
Abbreviated transcription (Latin):
crimen notum e auis ⁊ non iudiei:
nec tc̃ sine examinatione feriendũ
ẽ. quia incrunen sibi occuitum iu¬
dex sexitentiam ferre non deb. Quñ¬
autem crimen notum ẽ iuditi ⁊ ali¬
is. aliqñ reus inficiatur facttmue¬
luti siquis negaret se ĩt̾fecisse eum
quem sub olłis uidicis inconspecty
multorum int̾fererat. hic quia sereum
negat siue examinatione coudempnari

Expanded text:
crimen notum est aliis et non iudici, nec tunc sine examinatione feriendum est, quia in crimen sibi occultum, iudex sententiam ferre non debet. Unautem crimen notum est judici et aliis, aliquando reus inficiatur factum, veluti si quis negaret interfecisse eum, quem sub oculis judicis in conspectu multorum interfecit. Hic, quia se reum negat, sine examinatione feriri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ turatorem absentem dñs asatuda¬
tione releuare uelit utt̾as suas ad
aduersarium suum airigere debebit.
quib significet quẽ ad uersus eũ pro¬
curatorem ⁊ iniqua causa fecerro ra

Expanded text:
ocuratorem absentem dominus satisdatione releuare uelit, litteras suas ad aduersarium derigere debebit, quibus significet, quem aduersus eum procuratorem et in qua causa fece
Abbreviated transcription (Latin):
ter citatus contumaut̃ p̾sentiam sui
facere neglexerit. non ab re erit uel ad
re ⁊ adu̾sarium tuum petitorem iusti¬
tuerere: uel auditis defensioni bus tuis
id quod ratio exeg̃ĩt iudicare.¬

Expanded text:
ter citatus si contumaciter praesentiam sui facere neglexerit, non abs re erit vel ad re et adversarium petitorem constituere, vel auditis defensionibus tuis id quod iuris ratio exegerit iudicar
Abbreviated transcription (Latin):
ilł dixerit consequens erit. duere sñ¬
tentiam nullius ẽẽ monienti nec enun
pretoris facdum uri derogare oportet
citra appellationẽ etiam sententia
infirmabitur. S exupiuntur certe
cause ex quib cogi pot̾imus: ⁊ ꝑ id tẽpꝰ¬

Expanded text:
illis, consequens erit dicere sententiam nullius esse momenti neque enim praetoris factum iuri derogare oport‹et›: et citra appellationem igitur sententia infirmabitur. Sed excipiuntur certae causae, ex quibus cogi poterimus et per id temp
Abbreviated transcription (Latin):
relaxetur ex dispensatione miscłie.
Muitorum it crimina sunt damp¬
uabilia. que tñ eccłia tolerat. ꝓ tempore
ꝓpsona intuitu pietatis ł utilitatis siue
iꝑpent cessante necessitate debet
Pariter cescare quod urgebat qr ali¬
nd est ordo legntunus aluid nsurpatio
quod int̾clum fieri tempus impellit.

Expanded text:
relaxetur ex dispensatione misericordiae. Multorum enim crimina sunt damnabilia, quae tamen ecclesia tolerat pro tempore, pro persona, intuitu pietatis, vel necessitatis, sive reperit, cessante necessitate debet utique cessare, quod urgebat, quia alius est ordo legitimus, alia usurpatio, quam ad praesens fieri tempus impellit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam funto eo tempore. non imipe¬
ditur auctor. rem exequi. Ergo hii
quib intra tempus certum agere
nolentib. temꝑalis obicitur excep
iatorie iste exceptiones appellantur
Auoquin ñ itea temptis egerint
obicctaq sit exceptio. eo iuditio nichil
consequuntur ꝓpter exceptionem s eũ
tionis litem in ferre ausus ẽ. zenonia¬
ne constitutiom sub iacere tensenus.
quam sacratissimus iegis lator de hi̾
qui tempore ꝑlus pecierint ꝓtulit uͥ
etiam inditias quas ip̃e a ctor spõ¬
te induisit. uel natura actionis ꝯtinz.¬
si contempserit induplum habeant.
bii qui talem in uiriam passi sunt.¬
⁊ post eas finitas non aliter litem
suscipiant nisi omnes expensas litis
ante exceꝑint. ut actores tali pena ꝑ¬

Expanded text:
nam finito eo tempore non impeditur actor rem exsequi. ergo hi quibus intra tempus agere volentibus obicitur exceptlatoriae istae exceptiones appellantur. alioquin, si intra tempus egerint obiectaque sit exceptio, neque eo iudicio quidquam consequerentur propter exceptionem nec tionis litem inferre ausus est Zenonianae constitutioni subiacere censemus, quam sacratissimus legislator de his qui tempore plus petierunt protulit, ut et inducias, quas, sive ipse actor sponte indulserit vel natura actionis continet, contempserat, in duplum habeant hi qui talem iniuriam passi sunt, et post eas finitas non aliter litem suscipiant, nisi omnes expensas litis antea acceperint, ut actores, tali poena p
Abbreviated transcription (Latin):
toriam quam ante contestari sufficit.
omissam ꝑriusquam sententia feratur.¬
tionem actoris ꝓbatione de fuere confi
dis: nulla defensio tibi uecessana est.
Si uero de hac considendo exceptione te
munitum asseueres. de hac exceptione¬
tm̃ agi conuenit. Nam si etiaui de ex¬
ceptione dubitas habita contestatiõe
eceptionis. tunc demum cũ iutentionẽ
scd̾m asseuerationem suam pentor ꝓ¬

Expanded text:
ptoriam, quam ante contestari sufficit, vel omissam, priusquam sententia feratur,DIOdis, nulla tibi defensio necessaria est. Si vero de hac confitendo exceptione te munitum adseveres, de hac tantum agi convenit. Nam si etiam de intentione dubitas, habita de exceptione contestatione tunc demum, cum intentionem secundum adseverationem suam petitor
Abbreviated transcription (Latin):
moniati quoq simoniate a nori
simomauis ordinati similit̾ ab
officio male accepto remoneant̃
Simoniatos not simoniate asi¬
moniacis ordiuatos miscd̾it per
manus impositionẽ ꝓtemporis

Expanded text:
moniaci quoque simoniace a non simoniacis ordinati, similiter ab officio male accepto removeantur. Simoniacos autem non simoniace a simoniacis ordinatos, misericorditer per manus impositionem pro temporis
Abbreviated transcription (Latin):
a ctor rei forum sie rarem siue
inꝑ sonam sit acto sequitur. s et
inhies locis in quib reb res ꝓpter
quas contenditur constitute sunt.
iubemus inrem achonem ad u̾sus

Expanded text:
Actor rei forum, sive in rem sive in personam sit actio, sequitur. Sed et in locis, in quibus res propter quas contenditur constitutae sunt, iubemus in rem actionem adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Itemi aserander. falso asseueratur au¬
ctoritatẽ resciyptorum deuoluto spatio
anni ptiuerefirmitatem suam ñ
oportere. cum ea que ad ius rescribũ¬
tur ꝑbennia ẽẽ debent. si modo tempꝰ
inquo alligari uel audirz debeant nõ
sit comp̾hensum.

Expanded text:
er Severus . Falso adseveratur auctoritatem rescriptorum devoluto spatio anni obtinere firmitatem suam non oportere, cum ea, quae ad ius rescribuntur, perennia esse debent, si modo tempus, intra quod adlegari vel audiri debeat, non sit comprehensum.
Abbreviated transcription (Latin):
sub sidii gr̃a aliqua eccłie sue mun̾a
largiti frm so latio romaua ꝑmittit
non decet manun qmͣ imponit itẽ¬
dere ita mnist᷑ uel notarius non
debet inordinatione eiuis uocem ia
calamum uenundare. Issiũt qui or¬
dinatus fuent si non expacto neq
ex actus ac petitus post acceꝑtas car¬
cuilibet exclero grẽ tm̃modo eã hoc ac
ex ambientis peticione ꝓcesserii¬

Expanded text:
subsidii gratia, aliqua suae ecclesiae munera largiri fratrum solatio Romana permittitnon decet manum quam imponit vendere, ita minister vel notarius non debet in ordinationem eius vocem suam vel calamum venundare. Is autem qui ordinatus fuerit, si non ex pacto, neque exactus ac petitus, post acceptas charcuilibet ex clero, gratie ex ambientis petitione processi
Abbreviated transcription (Latin):
io exitib iudicib uno ab sente in¬
aicare non posst̃ quippe om̃s udi¬
care iussi suut. S ii absit ł adsit. et
contra seutiar. stabunt duoꝵ seuten¬
tie. Quid cuim minus uerum ẽ om̃s

Expanded text:
o ex tribus iudicibus uno absente iudicare non possunt, quippe omnes iudicare iussi sunt. sed si adsit et contra sentiat, statur duorum sententiae: quid enim minus uerum est omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ab sente es sitet consentiant auo ar¬
bitnium non ualere. quia in plures
fuit compinissum. et potuit p̃senria
enis trahere cos iieius sentendam.
siciti trib iudicib datis quod duo ex
consensu absente tertio iudicat̾unt.
nil ualet.

Expanded text:
absente eo, licet duo consentiant, arbitrium non valeret, quia in plures fuit compromissum et potuit presentia eius trahere eos in eius sententiam. Sicut tribus iudicibus datis, quod duo ex consensu absente tertio iudicaverunt, nihil valet.
Abbreviated transcription (Latin):
omnib nicħ habeant inquesti¬
one qd̾ ꝓponant. ⁊ tamdui actio
uentiletur. quousq ad rei u̾ita¬
tem ꝑueniat. Frequent̾ interro¬
gari oportet. ne aliquid preter¬
missum forte remaneat. qd̾ ad¬
necti conueniat.

Expanded text:
omnibus nihil habeant in quaestione quod proponant, et tandiu actio ventiletur quousque ad rei veritatem perveniatur. Frequenter interrogari oportet, ne aliquid praetermissum forte remaneat quod annecti conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
uiequid uiter se coniugati
immodestum in ueretundũ
sordidum gerunt uinum est
hominum non culpa miptiar¬
sibi commisceantur ⁊ si eos pͣ¬
in mores ad talem ꝯ eubitum
inpellant nuptie tñ eos ab ad¬
ulterio seu fornicatione defen¬
solum sexus sinꝰ cominuendi fidẽ
lib̾orum ꝓtreandorum causa qui
pͥma ẽ. humaui gnĩs in ista mor¬
talitate souietas uerum infirmi¬
tatis inuicem excipiende ad illiu¬
tos concubitus euitandos mirtuã

Expanded text:
quidquid ergo inter se coniugati inmodestum, inuerecundum, sordidum gerunt, uitium est hominum, non culpa nuptiarsibi misceantur; et si eos pravi mores ad talem concubitum impellunt, nuptiae tamen ab adulterio seu fornicatione defensui conmiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima eat humani generis in ista mortalitate societas, uerum etiam infirmitatis inuicem excipiendae ad inlicitos concubitus euitandos mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
scit utorem suam deliquisse ⁊
non eg̃it peuitentiam mulier
s ꝑmanet in fornicatione ⁊ ui
uit cum itla uir: reus erit et
particeps pecti cuis. Quod simu¬
uer dimissa eg̾it penitentiam
⁊ nolu̾it ad uurum reu̾ti deb
reciꝑe peccatricam que penitẽ¬
tiam egit s non sepe. Quod si ad

Expanded text:
scierit uxorem suam deliquisse, et non egerit poenitentiam mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet recipere peccatricem quae poenitentiam egit, sed non saep
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩt eam hr̃e in matrimonio
duob aunis penideat. Itẽ expe¬
ntentiali theodori. Siquis u¬
xorem suam scit adultereatã
abstinat se ab illa.

Expanded text:
cuerit eam habere in matrimonio, duobus annis peniteat, ideo nitentiali Theodori: Si quis uxorem suam scit adulteram et abstineat ab illa.
Abbreviated transcription (Latin):
renuit ⁊ in eadem uoluntatis
li ꝓsus se deneget nupturam
ue quaquam eam inuitam⁊
renitentem eiusdẽ iuri cogas cõ¬
sortio copulari

Expanded text:
renuit, et in eadem voluntate li se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas conjugio copulari
Abbreviated transcription (Latin):
alii nupserat. sic ait. Remnouã¬
loqͣr inimo non nouam s uet̾em
que net̾is testam̃ti aucdoritate nr¬
matur. Si reliquirit scd̃m iirũ¬
mulier ⁊ reconciliar pͥori uolu¬
erit non potest. Eccont᷑ adul

Expanded text:
alii nupserat, sic ait, loquar, immo non nouam, sed ueterem, quae ueteris testamenti auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uoluerit, non potest. scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
cum non hr̃et
uxorem quandam
nietricem sibi con¬
iugio copulauit
que erat sterilis neptis ingenũ
filia originari ꝑ. Quam cum pat̾
alii uellet trade alius sibi eã
copulauit causa soluis in ꝯ¬
tiuentie. Deuide hic peniten¬
tia ductus exantilla sibi ꝓpͥos
filios querere cepit. Postea de
adult̾io coniustus ⁊ punitus
quendam rogauit ut ui yxorem¬
suam oppͥmeret ut sic eam di¬
nutt̾e posset. Quo facto qmdã

Expanded text:
um non haberet uxorem, quamdam meretricem sibi conjugio copulavit quae erat sterilis, neptis ingenui, filia originarii; quam quum pater alii vellet tradere, huic avus eam copulavit, causa solius incontinentiae. Deinde hic, poenitentia ductus, ex ancilla propria filios sibi quaerere coepit. Postea de adulterio convictus et punitus quemdam rogavit, ut vi uxorem opprimeret suam, ut sic eam dimittere posset, q
Abbreviated transcription (Latin):
unis tactis seͥpturis uiraũit nu¬
lier legittiraam se uxorẽ habitũ
ł si in oratorio tale sacm̃tũ ded̾it
sit illa legittuna uxor quamuis¬
nulla dos. nulla dos. nulla scͥꝑ¬
tura alia int̃posita sit.

Expanded text:
tactis scripturis iuraverit mulieri, legitimam se eam uxorem habiturum, vel si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illa legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia interposita sit.
Abbreviated transcription (Latin):
liquando eo usq ꝑueuit
hec hec libidinosa trudelitas
aut fundat uolendo. suã ꝓlem
coniuges non sunt ⁊ si ab initd
tales fuerunt non sibi ꝑ conubis
s ꝑ stuprum pocius ꝯuenerit.

Expanded text:
liquando eo usque peruenit haec libidinosa crudelitas  fundat, uolendo suam prolem coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt.