comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cium nom̃. Non mauducantẽ nemo spernit:
manducantem nemo iudicat. qui infirmus ẽ
olus manducat. Muiti tñ firmi pp̃mfirios
tdẽ facunit. Iluitis ñ est ca ista faciendi: sed qd̾
uiliore uictu uinere placet. minimeq sũptuoso
id ip̃i qui allui tẽperant. si iõ ualitudis cogat
egioti sine ulla rõne formidine accipiunt milti
naui arbitrantur. Nam et quib dam lauguidiori¬
b. et prorsus om̃ib qui sine illo neq̃ uio calutẽ
corporis obtinere humanissime ac modestissine
pͥberi facunt: et stulte ñ nullos recusantes fra¬
enc admonent. ue uana suꝑstitione debiliores
citiꝰ quam sanctiores fiant Legunt eis apłm dis
cent: corporis uero excitationẽ ut ait id̾ apłe ad
eriguũ tẽpus ꝑtinere nou̾ut.¶Continent se gͥh¬

Expanded text:
i. Non manducantem nemo spernit, manducantem nemo judicat: qui infirmus est, olus manducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptuoso iidem ipsi qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi nari arbitrantur: nam et quibusdam languidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo nequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modestissime praeberi faciunt. Et stulte nonnullos recusantes, fraterne admonent, ne vana superstitione debiliores citius quam sanctiores fiant. Legunt eis Apostolumercent: corporis vero exercitationem, ut ait idem Apostolus, ad exiguum tempus pertinere no
Abbreviated transcription (Latin):
qui regnum dei ñ possidebũt et ħ inquit quidẽ
ꝓculdubio et scĩficatos nemo nͥ fideles et eos qͥ
huio m̾do renũciau̾int: intenig̾e audebit. Sed
qm̃ ostũdit quib scͥpsit uideamꝰ utr̃ hiis illa ꝑ¬
mittat. Ita .n. sequitur. Om̃ia mͥ ucita sunt. s¬

Expanded text:
qui regnum Dei non possidebunt, Et haec quidem qui regnum Dei non possidebunt, Et haec quidem procul dubio, et sanctificatos nemo nisi fideles, et eos qui huic mundo renuntiaverint, intelligere audebit. Sed quoniam ostendit quibus scripserit, videamus utrum his illa permittat. Ita enim sequitur: Omnia mihi licita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
homines sepum aspencate cerretis: Est certus
aditus quãuis pautiorib notꝰ qua possit intrari:
quẽ uos aut ẽẽ creditis. aut iuenire ñ iultis. g̃
in eccã catholica mnuuerabiles fideles. qͥ hoc m̃¬
do ñ utuntur. Sunt qui utuntur tanꝙͣ ñ uten
pecumiosi hom̃es quot prẽs familias tꝰticani.
quot negociatores. quot militares. quot p̾ma¬
tes mbium suaꝵ. quot demq senatores utriꝰq
sexus hec omĩa uana et tp̃alia reliqũtes quibꝰ
utiq quauis uterentur ñ detinebantur. mortẽ
pro salibri fide ac religione sbierunt. demõstra¬
uu̾ntq infidelib a ce pociꝰ illa omĩa. qui seab
cis ẽe possessos¶ Quid cam̃pniañi qd̾ fidelos
iam baptismate renouati ꝓ creare filios. et agrõ
aodomos. pecunamq ullam possidere ñ debeãt
ꝑmittit ħ pautꝰ. Nam quod negari ñ põt fidelib̾
scͥpsit. Post multoꝵ quippe uiciosoꝵ enumeratẽ ni

Expanded text:
homines sepium asperitate terretis? Est certus homines sepium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt qui utantur tanquam non utentpecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide ac religione subierunt, demonstraveruntque infidelibus a se potius illa omnia, quam se ab eis esse possessos. 78. Quid calumniamini, quod fideles jam Baptismate renovati, procreare filios, et agros ac domos pecuniamque ullam possidere non debeant? Permittit hoc Paulus. Nam quod negari non potest, fidelibus scripsit, post multorum quippe vitiosorum enumerationem,
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾e mstitir Nunc uos illud admoneo ut au¬
qũ ecc̃e catholice maledicere desmatis: uituꝑan¬
do mores hominũ quos et ip̃a cotidie tanquam
malos filios corrig̾e̾ studet. S quio illoꝵ bona
uoliutate deiq auxilio corrigiuitiuir qd̾ amise¬
uant peccando penitendo recuperant. Qui autẽ
uoluntate mala ĩ pristinis uiciis perseuerant.
aut eciam addiunt gͦluora pͥorib. in agro quid̃
dñi sumitur eẽ. et cum bonis sem̃ib crest̾e. sed
ueniet tp̃s quo tizania seꝑantur. Aut sũa pp̃¬
ipm̃ xp̃ianum nom̃ magis in palea qũã ĩ spimꝰ
ẽẽ arbitrandi sunt: ueniet ⁊̃ qui aream puig
buat. uos interea quid seuitis. quid execanĩ¬
studio partiũ. quid tanti erroris longa defensi¬
one ĩplicamini: Fruges in agro: frum̃ta ma
rea q̃rite. Apparebunt facile. seseq offerunt
usta q̃rentib. Quid ninis in purgam̃ta ocłm
intẽditis. quid ab opiii hortiub̾tate ĩperitos

Expanded text:
ostendere institui. 76. Nunc vos illud admoneo, ut alostendere institui. 76. Nunc vos illud admoneo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, vituperando mores hominum quos et ipsa condemnat, et quos quotidie tanquam malos filios corrigere studet. Sed quicumque illorum bona voluntate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibus crescere, sed veniet tempus quo zizania separentur. Aut si istianum nomen magis in palea quam in spinis esse arbitrandi sunt, veniet etiam qui aream purget, ibuat studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile, seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis in purgamenta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos
Abbreviated transcription (Latin):
stitiosi sunt. uł ita ubidinib dediti. ut obliti sint
quid ꝓmisi̾nt d̾o. Noui multos ẽẽ sepulchroꝵ. et
picturaꝵ adoratores. noui multos cẽ qͥ cũ luxurio¬
sissimosuꝑ mortuos bibant et epulas cadau̾b exi¬
q suas deputent religiomi. Nom multos ẽẽ quire¬
nũcianerint uerb̾ huic seculo: et se om̃ib huiꝰ secłi
mobilib oppͥmi uelint oppressosq lecentur. Neo
mĩtũ est in tanta copia populoꝵ qd̾ ñ uob̾ desunt
quoꝵ uita uituꝑata decipiatis in cautos et a ca¬
tholica salute au̾tatis: cũm ur̃a paucitate mag¬
nas paciamini angustias. dñ a uob̾ exigitur ł
unꝰ ex hiis quos electos uocatis. qͥ p̃cepta illa ipͣ
cͦtodiat: q̃ irrõnabili suꝑstitõne defenditis. S
eo ilła qͥmͣ uana aint qͥm̃ noria. qmͣ cacraega.
ot queadinodũ a magna paite uestrum atq ad eo
pene ab om̃ib uob̾ ñ obseruent᷑. auo uolumine ĩ¬

Expanded text:
stitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint stitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint quid promiserint Deo. Novi multos esse sepulcrorum et picturarum adoratores: novi multos esse qui luxuriosissime super mortuos bibant, et epulas cadaveribus exhiebrietatesque suas deputent religioni. Novi multos esse qui renuntiaverunt verbis huic saeculo, et se omnibus hujus saeculi molibus opprimi velint, oppressique laetentur. Nec mirum est in tanta copia populorum, quod non vobis desint, quorum vita vituperata decipiatis incautos, et a catholica salute avertatis, cum in vestra paucitate magnas patiamini angustias, dum a vobis exigitur, vel unus ex iis quos electos vocatis, qui praecepta illa ipsa custodiat, quae irrationabili superstitione defenditis. Sed et illa quam vana sint, quam noxia, quam sacrilega, um a magna parte vestrum, atque adeo pene ab omnibus vobis non observentur, alio volumine
Abbreviated transcription (Latin):
uł pp̃uibeitatẽ suam. Cauctas p̾cipue d̾todit᷑. Cau¬
tatinictus. caritati sermo. caritati habitꝰ: carita¬
ti uultus aptatur. Coitur munam conspiratur¬
q cautatẽ Hanc iuolare tanꝙe dm̃ nefas ducitur
huic quis resistio expugnatur atq eicctur. Hãc
si quid offenditi unũ diem durare ñ sinitur. Sci¬
una desit maina: si hec assit: plena sint omĩa. Istis
manichei si potestis obsistite: istos intuenu̾. istos
sine m̃datio si audetis et ꝯtumelia nominate. Isto¬
rũ icuiniis uestia ieumia. castitati castitatẽ. uesti¬
tum uestitui. epulas epuł. modestiam modestie
caritatem demiq caritati: et qd̾ res maxime postu¬
lat p̃ceptis p̃cepta ꝯferte. Iam uidebitis qͥd inter
errorem. int̾ fidem atep fauatiã. int̾ robur et timo¬
rem. int̾ beatitatẽ et miseriam. int̾ unitatẽ et inꝑ¬
siam conscissionẽ. postremo quid int̾ suꝑstitionis
bas ĩperitoꝵ qui uł in ip̃a uera religione super¬

Expanded text:
uam libertatem. Charitas praecipue custoditur; charitati victus, charitati sermo, charitati habitus, charitati vultus aptatur; coitur in unam conspiraturque charitatem: hanc violare tanquam Deum nefas ducitur; huic si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc si quid offendit, unum diem durare non sinitur. Sciuna desit, inania; si haec adsit, plena sint omnia. Manichaei, si potestis, obsistite; istos intuemini, istos sine mendacio, si audetis, et cum contumelia nominate: istorum jejuniis vestra jejunia, castitati castitatem, vestitum vestitui, epulas epulis, modestiam modestiae, charitatem denique charitati, et, quod res maxime postulat, praeceptis praecepta conferte. Jam videbitis quid intererrorem, inter fidem atque fallaciam, inter robur et tumorem, inter beatitudinem et miseriam, inter unitatem et conscissionem, postremo quid inter superstitionis bas imperitorum, qui vel in ipsa vera religione super
Abbreviated transcription (Latin):
a sua usq ad huc in ydolio quasi ydoloti¬
tum mnauducant: et conscientla ipõrum cũ
sit infirma inquinatur. Esca autem: nos ñ
conmendat deo. Neq eni si manducaue¬
rimus habundabimus: ueq si non mau¬
ducaueriinus. deficiemus. Uidete autem. ne
forte hec licentia ur̃a offendiculum fiat in¬
firmis. Si eium quis uiderit eum qui h̃o
scientiam in ydolo recunbentem. nonnie

Expanded text:
a sua usque adhuc in idolio quasi idolotha sua usque adhuc in idolio quasi idolothytum manducant, et conscientia eorum cum sit infirma, inquinatur. Esca autem nos non commendat Deo. Neque enim si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, deficiemus. Videte autem ne forte haec licentia vestra offendiculum fiat infirmis. Si enim quis viderit eum qui habet scientiam, in idol
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Tu fi dem habes penes temet ipm̃t:
habe coram deo. beatus qui non iudicat
semetipm̃: in eo quod probat. Qui autem
discerum si manducauerit dampuatus ẽ.
quia non ex fide. Oume autẽ quod nonẽ
ex fide peccatum est. Nebenius autẽ nos
furmiores imbecillitates infirmorum sꝰti
urm̃ ꝓximo placeat ad bonam edificati¬
oncim Et enum xp̃e: non sibi placuit. Sa¬
tis ue apparet apłm eis precepisse. ut crͣ¬
ues uon manducarent nõ uinũ bib̾ent
firmos non eis congruendo. es faciebant ut
putarent eos qui fide omia iunda iudicab¬
ant in obsequium ydolorum a taub epulis
et potu uolle abstinere. Hoo sigiificat et ad
coriithyos hoc modo scribens. De escis autẽ
sacrificiorũ que ydolis immolantur: scimus
quia nohil est ydolum in mundo et quodi
nullus deus nisi unus. Nam et si sunt qui
dicairtur dii siue in celo siue in terta. nobis
tamen unus deus pater ex quo omĩa. et i¬
est sriencia. Quidam autem in conscienti¬

Expanded text:
tur. Tu fidem habes penes temetipsum? tur. Tu fidem habes penes temetipsum? habe coram Deo. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Qui autem discernit, si manducaverit, damnatus est; quia non ex fide. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. XV. Debemus autem nos firmiores imbecillitates infirmoruuestrum proximo placeat ad bonam aedificationem. christus autem non sibi placuit, sSatisne apparet Apostolum eis praecepisse ut carnes non manducarent, neque vinum biberent debant non eis congruendo, et faciebant ut putarent eos qui fide omnia munda judicabant, in obsequium idolorum a talibus epulis et potu nolle abstinere? Hoc significat et ad Corinthios hoc modo scribens: De escis autem sacrificiorum quae idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo, et quod nullus Deus nisi unus. Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et est scientia. Quidam autem in conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
nal dei. Scriptum est enim. uiuo egodi¬
cit donuiuis: quomam michi flectetur
reddet deo. Non ergo amplius inuicem
uatis offendiculum fratri uel scandalum.
Scio et confido in domino ihũ: quia inchil
ꝯnuine per ipm̃. insi ci qui existimiat qͥd
comnuine ẽẽ. illi ꝯuine est. Si enim pp̃
oibum frater tuus contristatur: non iam
cetundum caritatem aibulas. Noli cibo
tuo illum perdere. pro quo xp̃c mortuus est
Non ergo blasphemetur bonum uestrum
Non est regnum dei esca. et potus. sed uisti¬
cia et pax. et gaudium in spũ scõ. Qui .n.
in hoo seruit xp̃o. placet d̾o. et probatus ẽ¬
hominb. Itaq que pacis sunt sec̾teniur.
et que edificationis sunt in iñuicem. No¬
li ꝑpter escam destruere opus dei. Omnĩa
quidem munda sunt: sed malum est hõi
qui per offensionem manducat. bonũ
est non manducare carnem et non bi¬
bere uinun. neq in quo frater tuus offẽ¬
ditur aut scandalitatur aut infirma¬

Expanded text:
nal Dei. Scriptum est enim : Vivo ego, dinal Dei. Scriptum est enim : Vivo ego, dicit Dominus, quoniam mihi flectetur rationem reddet Deo. Non ergo amplius invicem natis offendiculum fratri, vel scascio et confido in Domino Iesu quia nihil commune per ipsum nisi ei qui existimat quid commune esse illi commune est si enim propter cibum frater tuus contristatur iam non secundum caritatem ambulas noli cibo tuo illum perdere pro quo Christus mortuus est non ergo blasphemetur bonum nostrum non est regnum Dei esca et potus sed iustitia et pax et gaudium in Spiritu Sancto qui enim in hoc servit hominibus. Itaque quae pacis sunt, sectemur, et quae aedificationis sunt in invicem. Noli propter escam destruere opus Dei. Omnia quidem munda sunt; sed malum est homini qui per offendiculum manducat. Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum: neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirma
Abbreviated transcription (Latin):
in fide assumute inquit nou in deceptationi¬
bus cogitationum. Alius enim credit man¬
lus manducare omia: qui autem infirmus
est. holus manducet. Is qui manducat ñõ
manducantem non sꝑnat et qui nõ man¬
ducat manducantem non iudicer. Deus
emim illum assumit. Tu qui es qui iu¬
dices auenum seruum : Suo dño stat ali
cadic Stabit auten. Potens est enim doꝰ
statuere illum. Nam alius uidicat dieni
inter dieiui: alius uidicat ominem diem.
pit diem.: domino sapit. Et qui mandu¬
cat domino manducat. Gracias enĩ agit
deo. Et qui non manducat domino non
manducat. et gracias agit deo. Nemo eũ
nrm̃ sibi uiuit. et nemo sibi moritur. Si¬
ue cnuim uinimus: domino uiuimus: si¬
ue morimur. domino moriur. Siue.n.
uuimus siue morimur domim sumus.
et resurexit: ut et iiuoꝵ et mortuorum
dominetur. Tu autem qui iudicas fra¬
trem tuum  Nut tu quare spernis fr̃em
tuumi Om̃t enim stabimus aute tribu¬

Expanded text:
in fide adsumite non in disceptationiin fide adsumite non in disceptationibus cogitationum alius enim credit manducare omnia qui autem infirmus est holus manducat is qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet Deenim illum adsumpsit. tu quia es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit: stabit autem, potens est enim deus statuere illum. nam alius iudicat diem inter diem, alius iudicat omnem diem.pit diem, Domino sapit: et qui manducat, Domino manducat; gratias enim agit Deo. Et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sive enim vivimus, Domino vivimus: sive morimur, Domino morimur. Sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus. et resudominetur; tu autem quid judicas fratrem tuum? Aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribu
Abbreviated transcription (Latin):
qui eciam rebus his uenalib utebantur pe¬
intus se a caruib et uno cohibere maluernnt:
quam uel nescientes incidere meam quam
putabant cum ydolis ꝯmunicationẽ. Poptͦ
hos autem eciam hii qui firmores erant. et
heo maiore fide contempnenda iudicarant.
soientes nicħ innundum ẽẽ msi per malam
conscientiam. tenentesq illam domini sẽ¬
tentiam non quod initrat mos urm uos co¬
inquinat sed quod exit: tamen pp̃ hos infir¬
nores ue offenterentur ab hiis rebus absti¬
nere debebant. Neq hoc suspicione colligi
nem neq bibere uinum. non autem sub¬
uingere illud quod sequitur neq in quo
frater tius offenditur aut scandaliz at᷑.
aut infirmatut. Huic enim elucet. quo
fine apłe hec precipiebat Planus hoc in¬
dicant superiora. et sequentia que cõme¬
morate longum est. quidem. sed pp̃eos qͥ
ad diuinas seupturas legendas. et pertrat¬
tandas pigri sunt totum istum librum lo¬
cum retexere cogiiuir. Infirmum autem

Expanded text:
qui etiam rebus his venalibus utebantur, pequi etiam rebus his venalibus utebantur, penitus a carnibus se et vino cohibere maluerunt, quam vel nescientes incidere in eam quam putabant cum idolis communicationem. Propter hos autem etiam ii qui firmiores erant, et haec majori fide contemnenda judicarant, scientes nihil immundum esse nisi per malam conscientiam, tenentesque illam Domini sententiam, Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit ; tamen propter hos infirmiores, ne offenderentur, ab his rebus abstinere debebant. Neque hoc suspicione colligitnem, neque bibere vinum; non autem subjungere illud quod sequitur, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur. Hinc enim elucet quo fine Apostolus haec praecipiebat. 32. Planius hoc indicant superiora et sequentia, quae commemorare longum est quidem, sed propter eos, qui ad divinas Scripturas legendas et pertractandas pigri sunt, totum istum locum retexere cogimur. Infi
Abbreviated transcription (Latin):
tem non inueniri quemadiuodunu a tribus
signacuł idest a regula sanctitatis excidisse in¬
deatun aluii uero fruges uilissimas fumoso
obsomo condientem. tantuuiq hinc asfinũ¬
teui quantum refectioni corporis sufficit et
tres cachos uini sustentante uautudinis g̃
sorbentem. et ab illo uictu ad istum transeun¬
ctem. certo sapplicio p̃parari: At eium ait apłs.
bonum est fres nou manducare carnem: ne¬
q bibere uinum. Quasi uero quispiam uo¬
strum id bonim uegen sed aut eo fine quem
superus conmeraui scd̾m quem dicitur. et car¬
ins curam ue feceritis in concupiscentiis. aut
eis quos rursus idem paulus ostendit id est. ꝯ¬
aut refrenande gule causa. que hiis rebus
solet rabiduis imnod̾atius q raptari: atit
ne frater offendatur. aut infimis ydolio cõ¬
municetur. Eo enĩ tempore quo hec scribe¬
bat apłs. multa iimo laticia caro. in mac¬
cello uendebatur et quia unuo eciam liba¬
batur diis gentium multi frẽs infirmiores

Expanded text:
tem, non inveniri quemadmodum a tribus tem, non inveniri quemadmodum a tribus signaculis, id est a regula sanctitatis excidisse videatur; alium vero fruges vilissimas fumoso obsonio condientem, tantum que hinc assumentem, quantum refectioni corporis sufficit, et tres cyathos vini sustentandae valetudinis gratia sorbentem, et ab illo victu ad istum transeuntem, certo supplicio praeparari? CAPUT XIV.Bonum est, fratres, non manducare carnem, neque bibere vinum . Quasi veroquisquam nostrum id bonum neget: sed aut eo fine quem superius commemoravi, secundum quem dicitur, Et carnis curam ne feceritis in concupiscentiis : aut eis quos rursus idem Paulus ostendit; id est, aut refrenandae gulae causa, quae his rebus solet rabidius immoderatiusque raptari; aut ne frater offendatur, aut ab infirmis idolio communicetur. Eo enim tempore, quo haec scribebat Apostolus, multa immolatitia caro in macello vendebatur. Et quia vino etiam libabatur diis Gentium, multi fratres infirmiores,
Abbreviated transcription (Latin):
uitam dutere iudicatis. Non opmor usq ad eo
uos esse ceos: ut non illum de parco lardo et ui¬
no huic gurgiti preferatis. Ita quidem ueritas
cogit: sod error uester longe aliter canit. Electꝰ
enim uester tribus signacus predicatus. si co
reprehendi potest. dampuau autem tanqmͣ
signatuli designator omnino non potest. St
autemi scmel cum illo priore cenauerit. fuistͦ¬
q ꝑne. uel randͤido labra uuxerit. et uappa
udauerit: solutor signaculi et gehenne ilico
destinatus. uestri auctoris seutentia munti¬
tib uobis. sed tamen consenciontib iudica¬
tur. Queso relinquite errorem. queso ad¬
uertite rationem: queso aliquantum cõ¬
suetudimi obsistite. Quid enimi est ista prai¬
uitate peruerstus. Quid magis delirum quid
porro iisanius dici aut cogitari potest. honu¬
uem boletos. oriiam. tubera. placentas. caroe¬
nuem. piper. laser distento uentre. cum gratu¬
latione ructautem. et cotidie taua requiren¬

Expanded text:
vitam ducere judicatis? Non opinor usque adeo vitam ducere judicatis? Non opinor usque adeo vos esse caecos, quin illum de parco lardo et vino, huic gurgiti praeferatis. 30. Ita quidem veritas cogit; sed vester error longe aliter canit. Electus enim vester tribus signaculis praedicatus, si quoreprehendi potest, damnari autem tanquam signaculi dissignator omnino non potest. Si autem semel cum illo priore coenaverit, frustoque pernae vel rancido labra unxerit, et vappa udaverit, solutor signaculi et gehennae illico destinatus, vestri auctoris sententia, mirantibus vobis, sed tamen consentientibus, judicabitur. Quaeso, relinquite errorem; quaeso, advertite rationem; quaeso, aliquantulum consuetudini obsistite. Quid enim est ista pravitate perversius? quid magis delirum? Quid porro insanius dici aut cogitari potest, hominem boletos, orizam, tubera, placentas, caroenum, piper, laser, distento ventre cum gratulatione ructantem, et quotidie talia requiren
Abbreviated transcription (Latin):
puletur bis pet unum diem et huis ceranti ho¬
luscula cum exiguo lardo apponantur. eodem
lardo uncta. atq condita quantum fami con¬
peiiende sat est : sitimq uriget pp̃ diligentiã
ualitudinis. duab aut tribus uiui minime
meracis potiouibus isq illi uictus sit cotidianꝰ
aluis uero ex alia parte uicħ gustans carmum
ncħ uini ex quisitas et peregrinas fuiges mul¬
ctis ferculis uariatas et largo pipere aspersas no¬
ua hora libenter assumati noctis eciam principi¬
o tala cenaturus. bibat autem mulsum caroii
passumm. et non nulloꝵ poioꝵ expressorũ succos
uini. speciem satis inittantes. atq id eciam su¬
auitate uincentes. atq id eriam. et bibat nõ
quantum sint. sed quantimilibet idq sibi ex¬
ibendum curet cotidie. taliq uictu deliciisq
perfruatur nulla uecessitate. magna uolup¬
tate. queui tandem horum duoꝵ quod ad ci¬
bandum porandumq attinet. abstinentius

Expanded text:
puletur bis per unum diem; et huic coenanti opuletur bis per unum diem; et huic coenanti oluscula cum exiguo lardo apponantur, eodem lardo uncta atque condita, quantum comprimendae fami sat est; sitimque irriget propter diligentiam valetudinis, duabus aut tribus vini meracis potionibus, isque illi victus sit quotidianus: alius vero ex alia parte nihil gustans carnium, nihil vini, exquisitas et peregrinas fruges multis ferculis variatas et largo pipere aspersas nona hora libenter assumat, noctis etiam principio talia coenaturus; bibat autem mulsum, caroenum passum, et nonnullorum pomorum expressos succos, vini speciem satis imitantes, atque id etiam suavitate vincentes; et bibat non quantum sitit, sed quantum libet; idque sibi exhibendum curet quotidie, talique victu deliciisque perfruatur, nulla ne cessitate, magna voluptate: quem tandem horum duorum, quod ad cibandum potandumque attinet, abstinentius
Abbreviated transcription (Latin):
De catilina memorie ꝓditum est: quod fugꝰ
sitim famem. ferre pot̾at. Hec erant illi eci¬
apłis. uisi fine illo quẽ diu̾sissimum seque¬
batur: Nlamq ille ista tolerabat. ut inimo
d̾atissimas expleret cupiditates: illi contra
ut eas premerent. et dominanti ratiomi ser¬
iure cogerent. Soletis et uos. cum catholica¬
rum uob̃ uirginum multitudo p̃dicatur. di¬
cere: eciam mula uirgo est. Temere id qui¬
dem ꝓpter imperitiam catholice discipline:
sed tameu significantes uanam ẽẽ utam cõ¬
tinentiam. uisi ad aliquem rectisimũ finem
certa ratione referatur. Possunt et catholicixͥ
pere faciam sed discutiam primo quo ista fi
rendum. Si ergo parsimonie grã. et coher¬
cente libidiuis. quia escis talib et potu de¬
lestamur et capinur: audio et probo. Sed non
ira est. Nam quero a nobis si quis existat quod
fien potest ita homo parcus. et fougi. ut appeti¬
tum e uentus. et gutturis immoderaus none¬

Expanded text:
28. De Catilina memoriae proditum est quod frigus 28. De Catilina memoriae proditum est quod frigus sitim, famem ferre poterat . Haec erant illiApostolis nostris, nisi fine illo quem diversissimum sequebatur? Namque ille ista tolerabat, ut immoderatissimas et immanissimas expleret cupiditates: illi e contra, ut eas premerent, et dominanti rationi servire cogerent. Soletis et vos, cum catholicarum vobis virginum multitudo praedicatur, dicere: Etiam mula virgo est. Temere id quidem, propter imperitiam catholicae disciplinae; sed tamen significantes vanam esse continentiam istam, nisi ad aliquem rectissimum finem certa ratione referatur. Possunt et Catholici chpere faciam, sed discutiam primo quo ista finquaerendum. Si ergo parcimoniae gratia et coercendae libidinis, qua escis talibus et potu delectamur et capimur, audio et probo: sed non ita est. 29. Nam quaero a vobis, si quis existat, quod fieri potest, ita homo parcus et frugi, ut appetitum ventris et gutturis moderans, non e
Abbreviated transcription (Latin):
tasse consequentes rumas sue secte multo
per hanc sententiam quam per auam faci¬
liores. Et reuera ita se hoc habet et si quiscꝙͣ
mediocris cordis audierit. in uatura sua fuisse
aliud uolabile. aliud iniuolabile: facile ĩtel¬
ligat non iam duas. sed tres ẽẽ naturas. Unã
inuiolabilem. alteram ⁊ uolabilem. terciam
molatricem. He igitur blasphennie cum a¬
corte profecte cotidie more uestro hĩtenti de¬
sinite aliquando signaculum oris ur̃i ad impe¬
utorum illecebram quasi magnum auiquid
p̾dicare. insi forte quod non uescimini car¬
nibus. et uinum non bibitis. signaculum
quo referuntur ea que facimus idest ꝓpt̾
quem facimus quicquid facinuis. si nõ so¬
lum inculpabilis. sed eciam laudabił fu̾it.
tum demũ eciam facta ur̃ã lauide aliqua
digna sunt. Sin ille iuire meritoq culpa¬
tur quẽ spectamus et intueniur cũ aniqͦ
u̾samur officio: id quoq officium uemo
imꝑbandum uituꝓandũq dubitauerit.

Expanded text:
tasse consequentes ruinas suae sectae multo tasse consequentes ruinas suae sectae multo per hanc sententiam, quam per aliam faciliores. Et revera ita se hoc habet, ut si quisquam mediocris cordis audierit in natura illa fuisse aliud violabile, aliud inviolabile, facile intelligat non jam duas, sed tres esse naturas, unam inviolabilem, alteram violabilem, tertiam violatricem. corde profectae, quotidie in ore vestro habitent, desinite aliquando signaculum oris vestri, ad imperitorum illecebram, quasi magnum aliquid praedicare. Nisi forte quod non vescimini carnibus, et vinum non bibitis, signaculum quo referuntur ea quae facimus, id est propter quem facimus quidquid facimus, si non solum inculpabilis, sed etiam laudabilis fuerit, tunc demum etiam facta nostra laude aliqua digna sunt: sin ille jure meritoque culpatur, quem spectamus et intuemur, cum in aliquo versamur officio, id quoque officium nemo improbandum vituperandumque dubitaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
lem bonitatem suam inquiete peruerseq na¬
ture ut ordinata eẽt. ꝓdesse uoluisse. Non hoc
sonant. libri manichei. Cauisse deum ue nua
cebat. qui non nueniebat auud quod dice¬
ret. Nou ista ratione deus a crudelitate aut
infirmitate defenditur: Hec enim eius mad¬
uersam gentem bonitas: in suos extitit mag¬
na perncies. Huc accedit. quia si natura illius
corrumpi. mutati q non posset. nec uos ulla
pestis comnitaret atq corrumpet. et ille ordo
qui nature alene prestandus fuit. posset siĩ
uostra peruersitate prestan. Inud uero ñduĩ
dictum erat. quod imper apud cartaginem
audiui. sum emm quidam quem maxune
ilło errore cupio liberari hac questione in
casdem compingeretur angustias.: ausus
est dicere. lucis regninihiũsse quo soam
fines suos qui possent inuadi a gente contra¬
tra. nam ipm̃ deum nullo modo posse uiola¬
ti. S ed dixit: quod neq auctor ille uester nu¬
uo modo dicere cogeretur: uideret euim for¬

Expanded text:
lem bonitatem suam inquietae perversaeque nalem bonitatem suam inquietae perversaeque naturae, ut ordinata esset prodesse voluisse. Non hoc sonant libri manichaei; cavisse Deum ne invadcebat, qui non inveniebat aliud quod diceret; num ista ratione Deus a crudelitate aut infirmitate defenditur? Haec enim ejus in adversam gentem bonitas, in suos exstitit magna pernicies. Huc accedit, quia si natura illius corrumpi commutarique non posset, nec nos ulla pestis commutaret atque corrumperet; et ille ordo qui naturae alienae praestandus fuit, posset sine nostra perversitate praestari. 26. Illud vero nondum dictum erat, quod nuper apud Carthaginem audivi. Cum enim quidam, quem maxime illo errore cupio liberari, hac quaestione in easdem compingeretur angustias, ausus est dicere, scilicet regnum habuisse quosdam fines suos, qui possent invadi a gente contraria; nam ipsum Deum nullo modo potuisse violari. Sed dixit quod neque auctor ille vester ullo modo dicere cogeretur: videret enim for
Abbreviated transcription (Latin):
est. quod unum est ut partib careat. faciat
engo gens cenebrarum ut inimerus iste ceru¬
arius. in duas equaies partes diuidatur. U¬
ded certe mens uestra: nulliuis maliuolenti¬
a id posse contuigere. Que ergo rationem
mimen molare non poterat poterit deuni.
Si autem non poterat. que obsecro neces¬
sitas fuit ut pars eius unsceretur malo. et ĩ
exortum est. quod eciam cum studiose uosi
audire. magnis nos premebar angustiis. neo
ullum exitum reppeniebatupinꝰ querentes quid
factura erat d̾o gens tenebraꝵ. si cum ea uollet
cum tanta sue patris calamitate pugnare. Si
em̃ non uocitura erat quiescenti. crudelit̾ no¬
biccum actum querebaniur qui ad istas erũp¬
nas missi sumus. Si autem nocitura erat: nõ
c̃ẽ illam natura incorruptilom. qualis natu¬
ra dei ẽẽ debebat. In hac questione uon desu¬
it qui diceret. nõ deum uialo carere uoluisse
aut ne sibi uoceretur cauisse: sed ꝓpter natura¬

Expanded text:
est, quod unum est, ut partibus careat; faciat est, quod unum est, ut partibus careat; faciat ergo gens ista tenebrarum, ut numerus iste ternarius in duas partes aequales dividatur. Videt certe mens vestra nullius id malevolentia posse contingere. Quae ergo rationem numeri violare non poterat, poterat Deum? Si autem non poterat, quae, obsecro, necessitas fuit ut pars ejus misceretur malo, et in exortum est, quod etiam cum studiose vos audiremus, nos magnis premebat angustiis; nec ullum exitum reperiebamus, quaerentes quid factura erat Deo gens tenebrarum, si cum ea nollet cum tanta partis suae calamitate pugnare. Si enim non erat nocitura quiescenti, crudeliter nobiscum actum querebamur, qui ad istas aerumnas missi sumus: si autem nocitura erat, non esse illam naturam incorruptibilem, qualis natura Dei esse debebat. In hac quaestione non defuit qui diceret, non Deum malo carere voluisse, aut ne sibi noceretur cavisse, sed propter natura
Abbreviated transcription (Latin):
premitur seruitute. Hec omnia cogiinini
dicere cum ammani quam tantis obru¬
tam caiamitatib cernitis. partem dei esse
perhibetis. Hec et multa huius modi de
secta uestra. si potestis auferrer tunc oemũ
dicite os uestrum carere blaspheniis. mi¬
mo sectam ilłam derctete. Nam si hoc quod
ille scripsit destiteritis credere. dicere ma¬
nichei atios non eutis. Sumnũ bonum
omio et quo ẽẽ aut gggiari meluis nich̾¬
possit aut intelligendus aut credendus est deus.
si blasphemiis carere cogitamus. Ratio aliqua
numerorum itolari. et conmutari nullo pac¬
to potest: nec ulla natura qualibet iuolentia
effecertut post unum qui sequitur nume¬
rus. non duplo ei concinat. Hoo connutari nu¬
llo pacto potesti et deus uobis conmutabił d̾r:
Tenet ista ratio inuiolabilem integritatem su¬
am. et ei saitem parem deum ẽẽ non uultu:
faciat quelibet gens tenebrarum ut terna¬
nus intelligibilis numerus in quo ita unũ

Expanded text:
premitur servitute. Haec omnia cogimini premitur servitute. Haec omnia cogimini dicere, cum animam, quam tantis obrutam calamitatibus cernitis, partem Dei esse perhibetis. Haec et multa hujuscemodi de secta vestra si potestis auferre, tunc demum dicite os vestrum carere blasphemiis. Imo sectam illam deserite: nam si hoc quod ille scripsit destiteritis credere ac dicere, manichaei utique non eritis. 24. Summum bonum omnino, et quo esse aut cogitari melius nihpossit, aut intelligendus, aut credendus Deus est, si blasphemiis carere cogitamus. Ratio aliqua numerorum violari et commutari nullo pacto potest, nec ulla natura qualibet violentia effecerit ut post unum qui sequitur numerus, non duplo ei concinat. Hoc commutari nullo pacto potest, et Deus a vobis commutabilis dicitur! Tenet ista ratio inviolabilem integritatem suam, et ei saltem parem Deum esse non vultis! Faciat quaelibet gens tenebrarum, ut ternarius intelligibilis numerus, in quo ita unum
Abbreviated transcription (Latin):
culis urĩt perficitur. quia perfecta est. noc oi
dens fert opem quia non indigeo nec uie¬
dicus est xp̃c. quia sana est nec beata ei recte
nta promittitur. Quid quod liberator cħ̾o di
citur: quod et ip̃e in euuangelio clamat. si
uos filius uiberauerit. cunc uere liberi eri
uodis auctorib si quidem pars dei. deus est.
et stulticia corrumpitur. et cadendo nuutatus ẽ
et amissa perfectione uiolatus: et opis indi¬
get. et debilis morbo. et oppressus unseria. et
seruitute curbatus eii Quod si dei pars. deu̾
non est: nec incorruptus potest ẽẽ. in cuiꝰ par¬
te corruptio est. nec inconmutatus. qui exi
auqua parte mutatus est. uec inuiolatus.
qui non ex omĩ parte perfectus est: ueq ĩ¬
digeus. qui sedulo agit. ut sibi restituat
partem suam. neq omnmo sanus qui ex¬
auqua parte imbecillis est. nec beatissimꝰ
qui habet aliquam partem subiectam
serie. nec omnimodo liber. cuius pars auã

Expanded text:
culis vestris perficitur, quia perfecta est; nec ei culis vestris perficitur, quia perfecta est; nec ei Deus opem fert, quia non indiget; nec medicus est Christus, quia sana est; nec beata ei vita recte promittitur. Quid quod liberator dicitur Jesus, quod et ipse in Evangelio clamat: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritvobis auctoribus, siquidem pars Dei est Deus, et stultitia corrumpitur, et cadendo mutatus est, et amissa perfectione violatus, et opis indiget, et debilis morbo, et oppressus miseria, et servitute turpatus est. 23. Quod si Dei pars Deus non est; nec incorruptus potest esse, in cujus parte corruptio est; nec incommutatus, qui ex aliqua parte mutatus est; nec inviolatus, qui non ex omni parte perfectus; neque non indigens, qui sedulo agit ut sibi restituat partem suam; nec omnino sanus, qui aliqua parte imbecillus est; nec beatissimus, qui habet aliquam partem subjectam miseriae; nec omnino liber, cujus pars aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Et quelibet pars lucis. nicħ aliuid põt ẽẽ.
quam lux. Cur eigo dei paro nouent deu̾s
An atticulata der forma est sicut hominis reli quo¬
tumq ammantiũ. Nam paro hominis non ẽ
homo ¶Sod ad quanilibet istarum opinonum
descendo: et singillatim utramq considero. slã
si deum ita eẽ uultis ut lucem recusare non po¬
testis deumẽẽ partem aliquam dei. Quam¬
obrem cum partem dei esse amiam dicitis.
quam non uegatis et corruptam ẽẽ que con
mitata est. et stultam que sapiens fuit eo ui¬
olatam que ꝓpriam perfectionem non hab
et indigentem que poscit auxilium. et imi¬
bellam que medicina eget. et miseram que
beata esse desiderat: hec omĩa in deum sacule¬
ga opmnione confertis. Aut si uon conceditis
hec de amia. nec spiritus est necessarius oͥi
ammam in ueritatem inducat. quia stulta
non est. nec renouatur amina per uerainre¬
ligionem. quia mutata non est. nec sigua¬

Expanded text:
et quaelibet pars lucis nihil potest esse aliud et quaelibet pars lucis nihil potest esse aliud quam lux. Cur ergo pars Dei non erit Deus? An articulata Dei forma est, sicut hominis, reliquorumque animantium? nam pars hominis non est homo. 22. Sed ad quamlibet istarum opinionum descendo, et singillatim utramque considero. Nam si Deum ita esse vultis ut lucem, recusare non potestis Deum esse aliquam partem Dei. Quamobrem, cum partem Dei esse animam dicitis, quam non negatis et corruptam esse, quae stulta est; et commutatam, quae sapiens fuit; et violatam, quae propriam perfectionem non habet; et indigentem, quae poscit auxilium; et imbecillam, quae medicina eget; et miseram, quae beata esse desiderat: haec omnia in Deum sacrilega opinione confertis. Aut si non conceditis haec de anima, nec Spiritus est necessarius, qui animam in veritatem inducat, quia stulta non est; nec renovatur anima per veram religionem, quia inveterata non est; nec signa
Abbreviated transcription (Latin):
ctas. nulla miseria cadere possit. Usq a deo aũ¬
autem ista omĩs amma rõnalis comnunt̾
sentit: ut eciam uos cum dicuntur aniuia¬
tis. Sed cum fabulas urãs uarrare cepertris.
et corruptibilem et conmutabilem. et iu¬
olabilem. et indigentie obnoxium. et iin¬
becillitatem ad uintentem et a miseria nõ
detis. Atq hoc parum est. Non enum cor¬
ruptibileni tantum deum dicitis sed corru¬
ptum. nec commnutabilem sed cominuta¬
ctum. nec uuolabilem sed uiolatum nec qͥ
possit indigentiam pati. sed iidigentem᷑
nec in quem casura sit. sed in quem cecid̾it
imbecillitas. uec qui iuiser possit eẽ sed ius¬
serum. Qnimam quippedeum ẽẽ dicitis. uel
partem dei. Nec uideo quomodo deus ñ sit
que pais diectur dei. Iam et auri pars actr̃
et argenti argentun. et lapidis iapis. Et ut
ad hec maiora uemanus: pais terre terra
est. et aque aqua. et acris aer. Et si quid de
igue detraxeris: igneni ẽẽ non negabis.

Expanded text:
itas, nulla miseria cadere possit. Usque adeo itas, nulla miseria cadere possit. Usque adeo autem ista omnis anima rationalis communiter sentit, ut etiam vos cum dicuntur, annuatis. 21. Sed cum fabulas vestras narrare coeperitis, et corruptibilem, et commutabilem, et violabilem, et indigentiae obnoxium, et imbecillitatem admittentem, et a miseria non detis. Atque hoc parum est: non enim corruptibilem tantum Deum dicitis, sed corruptum; nec et commutabilem, sed commutatum; nec violabilem, sed violatum; nec qui possit indigentiam pati, sed indigentem; nec in quem casura sit, sed in quem ceciderit imbecillitas; nec qui miser esse possit, sed miserum. Animam quippe Deum esse dicitis vel partem Dei. Nec video quomodo Deus non sit, quae pars Dei dicitur: nam et auri pars aurum, et argenti argentum, et lapidis lapis; et, ut ad haec majora veniamus, pars terrae terra est, et aquae pars aqua, et aeris aer, et si quid de igne detraxeris, ignem esse non negabis,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo uouitatis appetitio. comite erroee
in magnas deducatur angustias: Tribus
namq istis signacuł. que noua quadamdi¬
uisione predicatis. quomodo meludatis
omĩum pecõrum puirgationem uon in¬
uenieris. Sed diuidite ut uultis. preter
mitite quioquid iultis: ea que maxse
coletis conmendare tractemus. Nd oris .n.
signatulum dicitis pertinere. ab omi conti¬
nere blasphemia. Est autom blasphenna. cũ
auqua mala dicuntur de bonis. Itaq iam
uulgo blasphemia non accipitur uisi mna¬
la uerba de deo. De hominib namq dubi¬
tan potest deus uero siue controuersia bo¬
nus est. Si ergo ratio conuicerit hominẽ
ubi eut memorraie oris signaculum: Do¬
cet enim ratio nec sane recondim. sed ĩ pro¬
inptu sita et exposita om̃ium intellectui.
sed inuicta et eo inuictior quod ea eam
nemo ignorare peruintitur. deum eẽ incorr¬
upcibilem. in comimutabilem. inuolabilem
in quem nulła indigentia. nulla imbecili¬

Expanded text:
quomodo novitatis appetitio comite errore quomodo novitatis appetitio comite errore in magnas deducatur angustias? Tribus namque istis signaculis, quae nova quadam divisione praedicatis, quomodo includatis omnium peccatorum purgationem non invenmittite quidquid vultis: ea quae maxime soletis commendare, tractemus. Ad oris enim signaculum dicitis pertinere, ab omni continere blasphemia. Est autem blasphemia, cum aliqua mala dicuntur de bonis. Itaque jam vulgo blasphemia non accipitur, nisi mala verba de Deo dicere: de hominibus namque dubitari potest; Deus vero sine controversia bonus est. Si ergo ratio convicerit, ubi erit memorabile oris signaculum? Docet enim ratio, nec sane recondita, sed in promptu sita et exposita omnium intellectui, sed invicta et eo invictior quod eam nemo ignorare permittitur, Deum esse incorruptibilem, incommutabilem, inviolabilem, in quem nulla indigentia, nulla imbecill
Abbreviated transcription (Latin):
libidinem seminalem. Quo ergo uisltis per¬
tinere blasphennas. Głd os ad an manum
Est enimoperatio ista per linguam. Itaq
si uuo genere operationem ommem con¬
cluditis. cur operationẽ pedum comũgi¬
tis manib lingue separatis: n quia. liñ¬
gua uerb̾ significat aliquid. eam iuiltit cei¬
uingere ab ea operatione que non significã¬
di grã fit. ut ita diffiiatur signacutũ ina¬
niuun. ad operatione inaia que significã¬
di causa est continentia. Sed quid factun
estis si quis peccet. significando aliquid ia¬
nib ut fit cum scubimus uel gestir auquid
quod intelligatur oftendinus. Hoc em̃ oꝵi.
ates lingue tribuere non potestis: qr ia
nib fit. Quid enim ab surdius quam ut c̃
tira dicurtur siguacula oris. mauitũ. et
siius. quedam peccata deprehensa in mani¬
b ori tribuantur: Si autem operatio gene¬
ralis manib datur que taudem ratio est pe¬
dum operationem huic addere. Uidetis ne

Expanded text:
libidinem seminalem. Quo ergo vultis perlibidinem seminalem. Quo ergo vultis pertinere blasphemias? ad os, an ad manum? Est enim operatio ista per linguam. Itaque si uno genere operationem omnem concluditis, cur operationem pedum conjungitis manibus, linguae separatis? An, quia lingua verbis significat aliquid, eam vultis sejungere ab ea operatione quae non significandi gratia fit; ita ut definiatur signaculum manuum, ab operatione mala, quae non significandi causa est, continentia? Sed quid facturi estis, si quis peccet significando aliquid manibus, ut fit cum scribimus, vel gestu aliquid quod intelligatur ostendimus? hoc enim ori atque linguae tribuere non potestis, quia manibus fit. Quid enim absurdius, quam ut cum tria dicantur signacula, oris, manuum, et sinus, quaedam peccata deprehensa in manibus tribuantur ori? Si autem operatio generalis manibus datur, quae tandem ratio est pedum operationem huic addere, linguae non addere? Videtisne
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis aumnalia: que nunc infirmissima et
facili corruptiomi cedentia uidemus. Quis
hunc duitus tolerare possit errorem insi qͥ
aut ista non uidet. aut nescio qua incredibi¬
li consuerudine a familiatirate uobiscũ
contra omnes moles rõiis obduruit S¬
ostendi qm̃ ut arbittor de bonis et maus
generalib in quantis tenebris et in qũã¬
coa falsitate uersemini: nuuc uideamꝰ tria illa
signacula que in utĩs morib magna laude.
ac p̾dicatione iactatis. Que sunt tandem
ista signacula. Oris certe. et manuũ et sinꝰ.
Quid est hoc : ut ore inquit. et manb. et
sinu. castus et innocens homo sit. Quid si
oculis. autib. narib peccet. Quid si calcibꝰ
hominem affligat. uel eciam uecer: Qũo
istum tenebunus reum. qui nec ore. nec
manib. nec sinu peccauit. Sed cum os ĩ¬
quit nouuno omnes sensus qui sunt in
capire intelligi uolo. Cum autem in auũ:
omnem operationem. Cum sinum. omnẽ

Expanded text:
dicitis esse animalia, quae nunc infirmissima et dicitis esse animalia, quae nunc infirmissima et facile corruptioni cedentia videmus: quis hunc diutius tolerare possit errorem, nisi qui aut ista non videt, aut nescio qua incredibili consuetudine ac familiaritate vobiscum contra omnes moles rationis obduruitostendi, ut arbitror, de bonis et malis generalibus, in quantis tenebris et in quanta falsitate versemini; nunc videamus tria illa signacula, quae in vestris moribus magna laude ac praedicatione jactatis. Quae sunt tandem ista signacula? Oris certe, et manuum, et sinus. Quid est hoc? Ut ore, inquit, et manibus, et sinu castus et innocens sit homo. Quid, si oculis, auribus, naribus peccet? quid, si calcibus hominem affligat, vel etiam necet? Quomodo istum tenebimus reum, qui nec ore, nec manibus, nec sinu peccavit? Sed cum os, inquit, nomino, omnes sensus qui sunt in capite, intelligi volo; cum autem manum, omnem operationem; cum sinum, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
dam illameciam taub fuisse nisibilem
uultis. et aspicereut et consid̾atent es delecta¬
rentur: et appeterent. nrõs autem oculos ꝯ¬
mixtione lucis. conmixtione sũmi bom. ꝯ¬
mixtione demq dei tam infirmos. et im¬
becilles ẽẽ redditos. ut ueq quicquã uide¬
antus intenebris. es solis aspectum nullo
modo ferre possuimis. atq inde conuersi
eciam que a nobis indebantur q̃rauiꝰs¬
¶Hec dici possunt eciam si cortuptio malum ẽ.
eque neuio ambigit. Non emi tuno fumꝰ
corrumpebat genus aimauum quod mõ
corrumpit. et ue pergam per singuia. quod
longum est. et non necessarium: usq a d̾o
inus erant corruptioni obnoxia. que iͥ
ammantia fuisse configitis ut ab ortiui eoꝵ
fetus nondum ad nasdum ydonei de celo
in terram p̃cipitati et iuuere. et giignere.
et tursus conuirare poruerunt habentes
utiq pristinam firmitatem. quia iam erãt
istain concrerionem que de hiis nata sunt ea cẽ

Expanded text:
idem illam etiam talibus visibilem idem illam etiam talibus visibilem fuisse vultis, et aspicerent, et considerarent, et delectarentur, et appeterent: nostros autem oculos commixtione lucis, commixtione summi boni, commixtione denique Dei tam infirmos, tam imbecillos esse redditos, ut neque quidquam videamus in tenebris, et solis aspectum nullo modo ferre possimus, atque inde conversi, etiam quae a nobis videbantur, quaerc dici possunt, etiam si corruptio malum est, quod aeque nemo ambigit: non enim tunc fumus corrumpebat genus animalium, quod modo corrumpit. Et ne pergam per singula, quod longum est et non necessarium, usque adeo minus erant corruptioni obnoxia, quae ibi animantia fuisse confingitis, ut abortivi eorum fetus nondum ad nascendum idonei, de coelo in terram praecipitati, et vivere, et gignere, et rursus conjurare potuerint, habentes utique pristinam firmitatem, quia jam erant istam concretionem quae de iis nata sunt, ea
Abbreviated transcription (Latin):
offocat: Quid quod eciam serpentes acutissime
uident. et presentia solis exultant. ibiq huũ
dantiores sunt ubi aer serenior difficilius et
ratius nubem contrahit: Quid ab surdiis ꝙͣ
ibi ẽẽ acconinodatuis et aprius inicolas amato¬
tesq tenebraꝵ. tbi lucis perspicuttate gaude¬
tur. Quod si eoi dicitis delectari pocius calore
qũa lumine multo pocius congruentiues in
igne serpentes a lactes natos. qũa tardum
a siũ diceretis. Et tũ luci huic amicum qͥs¬
aspidem neget. cum eius oculi aquile oculis cõ¬
parentur. Sed de bestiis uidero. Nos ipõs consi
fabulis uanis et pernitioas animũ exuamꝰ
Quis .n. tantam peru̾sitatem ferat qua di¬
citur in tenebraꝵ gente cui nicħ ad mixtũ
erat lumimis animalia bipedia tam fitm¬
am tam uegetam tam demq incredibi¬
leni ium habuisse in oculoꝵ acie. ut et in
tenebris suis uiderent et purissimam q̃ a
uob̾ conmendatur regnoꝵ dei lucem. siqͥ¬

Expanded text:
offocat? Quid quod etiam serpentes acutissime offocat? Quid quod etiam serpentes acutissime vident, et praesentia solis exsultant, ibique sunt dantiores, ubi aer serenior difficilius et rarius nubem contrahit? Quid absurdius, quam ibi esse accommodatius et aptius incolas amatoresque tenebrarum, ubi lucis perspicuitate gaudetur? Quod si eos dicitis delectari potius calore quam lumine, multo congruentius in igne serpentes alacres natos, quam tardum asinum diceretis: et tamen luci huic amicam aspidem quis neget, cum ejus oculi aquilae oculis comparentur? Sed de bestiis videro. Nos ipsos, obsecfabulis vanis et perniciosis animum exuamus. Quis enim tantam perversitatem ferat, qua dicitur in tenebrarum gente, cui nihil admixtum erat luminis, animalia bipedia tam firmam, tam vegetam, tam denique incredibilem vim habuisse in oculorum acie, ut et in tenebris suis viderent purissimam, quae a vobis commendatur, regnorum Dei lucem siqu