comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sp̃s ut ubiq p̃sentia signaret᷑: simul ⁊ mo¬
bilis & stabilis dicit᷑. Stabilis. qr ꝑ naturã oĩa
continet. Mobilis aut̃ dicit᷑. qr ubiq etiã nesci¬
entib occurrit. Tenens gͦ omĩa. stabilis: p̃sen¬
singulis atq om̃ib p̃sto fit: & incendit quos
contigerit. ⁊ illuminat quos incendit: ut post
frigus pristinũ accensi ardeant. ⁊ ꝑ ignem
amoris quẽ acceꝑint flãmas exẽploꝵ reddañ.
Fulgur quippe de hoc igne egrediens torpen-¬
tes mentes ꝑcutit. easq ꝑcutiendo excitat. &
inflãmat.: ut pꝰ amorẽ illius. ardentes parit̃¬
⁊ lucentes currant. Inde alias scriptũ ẽ. Ihro¬
nus eiꝰ. flãma ignis: rotȩ eiꝰ. ignis accensus.
Hi enĩ qͥ animarũ custodes sunt: & pascendi
gregis onera suscepert̃: mutare loca minime
ꝑmittunt᷑. Sed quia uno in loco positi. diuini¬
tatis inse p̃sentiã portant. & ardent: thronus

Expanded text:
ergo Spiritus, ut ubique praesentia signaretur, simul et moergo Spiritus, ut ubique praesentia signaretur, simul et mobilis et stabilis dicitur. Stabilis, quia per naturam omnia continet, mobilis autem dicitur quia ubique etiam nescientibus occurrit. Tenens ergo omnia stabilis, praesensingulis atque omnibus praesto fit, et incendit quos contigerit, et illuminat quos incendit, ut post frigus pristinum accensi ardeant, et per ignem amoris quem acceperint flammas exemplorum reddant. Fulgur quippe de hoc igne egrediens torpentes mentes percutit, easque percutiendo excitat et inflammat, ut post amorem illus ardentes pariter et lucentes currant. Unde alias scriptum est: Thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis accensus . Hi enim qui animarum custodes sunt, et pascendi gregis onera susceperpermittuntur. Sed quia uno in loco positi Divinitatis in se praesentiam portant et ardent, thronus
Abbreviated transcription (Latin):
dio animaliũ splendor ignis. ⁊ de igne fulgur
egrediens discurrere dicitur : quia uniu̾ sa
eccłam replens: inelectoꝵ cordib ex seipso
flãmas amoris ꝓicit. ut corusci more ꝑ t̾rorẽ
feriat. ⁊ ad amorẽ suũ corda torpentia accendat.
&ł enĩ qui discurrit. accedit ad locũ in quo non
fuit: ⁊ eũ deserit in quo fuit. Qua igit᷑ ratio.¬
ne discurrere sp̃m dicamꝰ. dũ cuncta intra
ipsũ sint. & locus nusquã sit ubi ñ sit: Sicut
cũ laus sapientiȩ describeretur: ad iunctũ ẽ.
Est enĩ in illa sp̃s intellectꝰ. sp̃s unicꝰ. multiplex.
subtilis. mobilis. & paulo pꝰ. Humanꝰ. stabilis.
Inquib rursũ uerbis magna nob̾ questio orit᷑.
cur iste sp̃s qui implet omĩa. simul mobilis &
stabilis dicatur. Sed si adusũ consuetudmis hu¬
manȩ recurrimꝰ. sensũ citius loquentis inueni¬
mus. Nomo quippe qͥ inea regione in qua ẽ
ubiq discurrit. ꝓculdubio ubiq obuã uenit.¬
& repente ubi ñ creditꝰ inuenit᷑. Omĩpotentis

Expanded text:
dio animalium splendor ignis et de igne fulgur egrediens discurrere dicitur, quia universam Ecclesiam replens, in electorum cordibus ex seipso flammas amoris projicit, ut corusci more per terrorem feriat, et ad amorem suum corda torpentia accendat. etenim qui discurrit, accedit ad locum, in quo non fuit, et eum deserit in quo fuit. Qua igitur ratione discurrere Spiritum dicamus, dum cuncta intra ipsum sint, et locus nusquam sit ubi non sit? sicut laus sapientiae describeretur, adjunctum est: Est enim in illa spiritus intellectus, spiritus unicus, multiplex, subtilis, mobilis . Et paulo post: Humanus stabilis . 10. In quibus rursum verbis magna nobis quaestio oritur, cur iste spiritus qui implet omnia simul mobilis et stabilis dicatur. Sed si ad usum consuetudinis humanae recurrimus, sensum citius loquentis invenimus. Homo quippe, qui in ea regione in qua est ubique discurrit, procul dubio ubique obviam venit, et repente ubi non creditur, invenitur. Omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
profunditas eloquioꝵ di.
Libet huic intendere.
libet eius intima grã
duce penetrare. hanc
quotiens intelligendo
discutimꝰ. quid aliud ꝗͣ
siluarũ opacitatẽ ingredim᷑. ut in eiꝰ refri.¬
gerio ab huiꝰ scłi estib̾ abscondam᷑ : Ibiq
uiridissimas sententiarũ herbas legendo car-¬
pimꝰ. tractando ruminamꝰ. In ea locutio
qualit ostensa animalia. uł redẽptorem
nr̃m. ł quatuor eiꝰ euangłistas atq ꝑfectos
om̃s significent. dictũ ẽ. Quoꝵ uidelicet
animaliũ adhuc subtilius uirtꝰ exprimit᷑.
ut ad eoꝵ imitationẽ nos quoq infirmi &

Expanded text:
profunditas eloquiorum Dei! Libet huic intendere, libet ejus intima, gratia duce, penetrare. Hanc quoties intelligendo discutimus, quid aliud quam silvarum opacitatem ingredimur, ut in ejus refrigerio ab hujus saeculi aestibus abscondamur? Ibi viridissimas sententiarum herbas legendo carpimus, tractando ruminamus. In ea locutionqualiter ostensa animalia vel Redemptorem nostrum, vel quatuor ejus evangelistas atque perfectos omnes significent, dictum est. Quorum videlicet animalium adhuc subtilius virtus exprimitur, ut ad eorum imitationem nos quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ in penitentiã ñ humiliant. sed etiã men¬
tẽ oꝑantis eleuant: dũ uirtutes putantur.
hoc aut̃ qđ de scĩs animalib dictũ suꝑus fue¬
rat. ut altius confirmet᷑: itersĩ replicatur.
Non reuertebant᷑ cũ ambularent. Quia elec.¬
ti quiq sic ad bona tendunt: ut ad mala ꝑpe.¬
tranda ñ redeant. Qui eñi ꝑseuerauerit usq
infinẽ : hic saluus erit. Et sic̃ ꝑsalomonẽ dr̃.¬

Expanded text:
non solum in poenitentiam non humiliant, sed etiam mennon solum in poenitentiam non humiliant, sed etiam mentem operantis elevant, dum virtutes putantur. Hoc autem, quod de sanctis animalibus dictum superius fuerat, ut altius confirmetur, iterum replicatur. « Non revertebantur cum ambularent, » quia electi quique sic ad bona tendunt, ut ad mala perpetranda non redeant. « Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Et sicut per Salomonem d
Abbreviated transcription (Latin):
creditur. sub discretionis moderamine non
tenet᷑. Et sȩpe alius nimiȩ mansuetudini
studens. subiectoꝵ uitia aspicit: atq hȩc
ꝑ feruorẽ zeli corrigere recusat. quȩ in eis
crudelit̾ non corrigendo multiplicat. Fit¬
q. ut eiꝰ lenitas ⁊ sibi sit ⁊ subiectis in imi¬
ca. qͥ torporẽ m̃tis suȩ patientiã deputat.
ꝑ carnis sp̃m ab ĩpetu sp̃s elongat. Prima
ergo in nos cogitatio in qͥ sitionẽ nr̃i cordis
debet ex cutere. ne ad quȩdã quȩ agimꝰ ꝑ
aꝑtũ carnis impetũ ducam᷑ : nec p̾rauis
cogitationib animus seductꝰ. mala ẽẽ cog̃.¬
noscat: & tamen faciat. Scd̾a uero nos cu.
ra debet uigilantes reddere. ne se impetꝰ
culpas quas agimꝰ nob̾ uirtutes fingat.
Sciendũ uero ẽ. qr gͣuiores culpȩ sunt quȩ
suꝑducta specie uirtutes imitant᷑: q illȩ
in aꝑto cognitȩ. animũ in confusionẽ dei.¬
ciunt: atqͦ ad pȩntentiã trahunt. Istȩ sa

Expanded text:
creditur sub discretionis moderamine non creditur sub discretionis moderamine non tenetur. Et saepe alius, nimiae mansuetudini studens, subjectorum vitia aspicit, atque haec per fervorem zeli corrigere recusat, quae in eis crudeliter non corrigendo multiplicat; fitque ut ejus lenitas et sibi sit et subjectis inimica, qui torporem mentis suae quia patientiam deputat, per carnis spiritum ab impetu spiritus elongat. Prima ergo nos cogitatio in inquisitionem nostri cordis debet excutere, ne ad quaedam quae agimus per apertum carnis impetum ducamur, ne pravis delectationibus animus seductus mala esse cognoscat, et tamen faciat. Secura debet vigilantes reddere, ne se impetusculpas, quas agimus, nobis virtutes fingat. Sciendum vero est quia graviores culpae sunt, quae superducta specie virtin aperto cognitae animum confusione dejiciunt atque ad poenitentiam trahunt; istae vero
Abbreviated transcription (Latin):
ultionẽ de inimicoquerere. de ȩmuli casu
gaudere : impetꝰ carnis ẽ. At contra: ama.¬
re cȩlestia. contẽpnere tͣnsitoria. ñ ad fructũ
uoluptatis tͣnsitoriȩ sed adusũ necessitatis
querere. de inimici morte tribulari. impe¬
tus sps̃ ẽ. Et quia ꝑfecti quiq in istis se sẽꝑ
uirtutib exercent: recte nc̃ de sc̃is anima.¬
lib dicit᷑. Ubi erat ĩpetus sp̃s. illuc gradie. ⁊¬
bant᷑. Sed sciendũ nob. ẽ. qđ plerũq impetꝰ
carnis se subuelamine spiritalis impetꝰ pal¬
liat: & qđ carnalit̾ facit. mentit᷑ sibi ipsa
cogitatio: qr hoc spiritalit̾ faciat. Nã sȩpe
quis iracundiȩ stimulis uictꝰ. contͣ delinq̃n¬
tes zelo ulcis cendȩ iusticiae plusquã neces¬
se ẽ inflãmatur. & iustitię limitẽ in ultio.¬
nẽ transiens: agit crudelit̾ qđ se agere iuste
suspicat᷑. Empetus igit᷑ carnis huic subspe¬
cie sp̃s uelatus ẽ: quando hoc qđ iuste agi

Expanded text:
ultionem de inimico quaerere, de aemuli casu ultionem de inimico quaerere, de aemuli casu gaudere, impetus carnis est. At contra amare coelestia, contemnere transitoria, non ad fructum voluptatis transitoria, sed ad usum necessitatis quaerere, de inimici morte tribulari, impetus spiritus est. Et quia perfecti quique in istis se semper virtutibus exercent, recte nunc de sanctis animalibus dicitur: Ubi erat impetus spiritus, illuc gradiebantur. 3. Sed sciendum nobis est quod plerumque impetus carnis se sub velamine spiritalis impetus palliat, et quod carnaliter facit mentitur sibi ipsa cogitatio quia hoc spiritaliter faciat. Nam saepe quis, iracundiae stimulis victus, contra delinquentes zelo ulciscendae justitiae plus quam necesse est inflammatur, et justitiae limitem in ultione transiens agit crudeliter, quod se agere juste suspicatur. Impetus igitur carnis huic sub specie spiritus velatus est, quando hoc quod juste agi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s: illuc gradiebant᷑. In electis ⁊ reꝓbis.
diuersi sunt impetꝰ. Inelectis uidelicet im¬
petꝰ sp̃s. in reꝓbis impetꝰ carnis. Impetꝰ qͥp¬
pe carnis: ad odiũ. ad elationẽ. ad inmundi¬
tiã. ad rapinã. ad exteriorẽ głam. ad crude.¬
litatẽ. ad ꝑ fidiã. ad desꝑationẽ. adirã. ad
iurgia. ad uoluptates animũ ĩpellit. Im¬
petus uͦ sp̃s ad caritatẽ. ad hum ilitatẽ ad
contuentiã. ad largitatẽ miscđiȩ. ad interi¬
orem ꝓfectũ. ad pietatis oꝑa. ad ȩt̾noꝵ fidem.
ad spem sequentis gaudii. ad patientiã. ad pa¬
cẽ. ad consid̾ationem uitȩ ĩmortalis. ad la¬
crimas mentẽ ꝑtrahit. Unde neceẽ ẽ ut ma¬
gna semꝑ cura considerare debeamꝰ in ome
qđ agimus. qui nos impetꝰ ducat: utrũ nr̃a
cogitatio ꝑ impetũ carnis. an ꝑ impetus sp̃s
ĩpellatur. Amare crenĩ t̾rena. tẽporalia et̃¬
nis p̃ponere. ext̾iora bona ñ adusũ necessari.¬
um habere. sed ad uoluptatẽ concupiscere.

Expanded text:
spiritus, illuc gradiebantur. 2. In electis et reprobis diversi sunt impetus. In electis videlicet impetus spiritus in reprobis impetus carnis. Impetus quippe carnis ad odium, ad elationem, ad immunditiam, adrapinam, ad exteriorem gloriam, ad crudelitatem, ad pefidiam, ad desperationem, ad iram, ad jurgia, ad voluptates animum impellit. Impetus vero spiritus ad charitatem, ad humilitatem, ad continentiam, ad largitatem miseorem profectum, ad pietatis opera, ad aeternorum fidem, ad spem sequentis gaudii, ad patientiam, ad pacem, ad considerationem vitae mortalis, et lacrymas mentem pertrahit. Unde necesse est ut magna semper cura cogitare debeamus in omne quod agimus, qui nos impetus ducat; utrum nostra cogitatio per impetum carnis, an per impetum spiritus impellatur. Amare etenim terrena, temporalia aeternis praeponere, exteriora bona non ad usum necessarium habere, sed ad voluptatem concupiscere,
Abbreviated transcription (Latin):
accendat᷑: Cũ enĩ carnalis mens scm̃ sp̃m accip̃.
spiritali amore succensa: malũ plangit qd fec̃.
Et t̾ra ardet. quando accusante se ꝯscientia cor
percatoris uritur. atq indolore penitentiȩ cre-¬
mat᷑. Hinc rursũ scriptũ ẽ. Ds tuus ignis ꝯsu-¬
mens ẽ. Quia eñi mentẽ quã repleuerit eã a¬

Expanded text:
accendatur ? Cum enim carnalis mens Spiritum sanctum aaccendatur ? Cum enim carnalis mens Spiritum sanctum accipit, spiritali amore succensa malum plangit quod fecit. Et terra ardet, quando accusante se conscientia cor peccatoris uritur, atque in dolore poenitentiae crematur. Hinc rursum scriptum est: Deus tuus ignis consumens est. . Quia eni
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ p̃rogant. & lum̃ boni oꝑis ꝑuitã & uerbũ
errantib demonstrant: iure lãpades appellant᷑.
qr ⁊ ꝑ ardorẽ desiderii. ⁊ ꝑ flãmã uerbi. apecca.¬
toꝵ cordib erroris tenebras repellunt. Qui igit᷑
in occulto bene uiuit. sed alieno ꝓfectui minime
ꝓficit: carbo.ẽ. Quiuero in imitatione scitatis
positus lumen exse rectitudinis multis demon¬
strat. lãpas ẽ: quia & sibi ardae. & alus lucet.
Sequit᷑. Et hȩc erat uisio discurrens in medio
animaliũ. Splendor ignis. & de igne fulgur
egrediens. Splendor ignis & de igne fulgur
egrediens in medio animaliũ discurrens uidet᷑.
qrꝰ nisi abigne ueritatis pennata illa animalia
calorẽ susciꝑent: ipsa in carbonũ atq lãpadarũ
similitudinẽ ñ arderent. Ignis enĩ nomine. sc̃s
sp̃s figurari solet. De quo in euangłio dñs dicit.
Ignẽ ueni mittere in t̾ram. & quid uolo. nͥ ut

Expanded text:
tutum praerogant, et lumen boni operis per vitam et verbum tutum praerogant, et lumen boni operis per vitam et verbum itinerantibus demonstrant, jurquia et per ardorem desiderii et per flammam verbi a peccatorum cordibus erroris tenebras repellunt. Qui igitur in occulto bene vivit, sed alieno profectui minime proficit, carbo est. Qui vero in imitatione sanctitatis positus lumen ex se rectitudinis multis demonstrat; lampas est, qui et sibi ardet et aliis lucet. Sequitur: « Et haec erat visio discurrens in medio animalium, splendor ignis, et de igne fulgur eegrediens, in medio animalium discurrere videtur; quia, nisi ab igne veritatis pennata illa acalorem susciperent, ipsa in carbonum atque lampadarum similitudinem non arderent. Ignis enim nomine sanctus Spiritus significari solet. De quo in Evangelio Dominus dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbona oꝑa exhibent: qͣsi ex lampadis lumine
resplendent. Quia gͦ sc̃i uiri quosdã iuxta se
positos qͣsi tangendo ad amorẽ patriȩ cȩlestis
nebras corruant. lãpades fiunt. Hoc uero int̃
carbones & lãpades distat. qđ carbones ardent
quidẽ. sed eiꝰ loci in quo iacuerint tenebras ñ
expellunt. Lãpades aut̃ qr magno flãmarũ
lumine resplendent. diffusas circũ quaq te.¬
nebras effugant. Quaexre notandũ ẽ. quia
sunt pleriq scõꝵ ita simplices &e occulti. seseq
in locis minorib sub magno filentio ꝯtegentes.
ut iuix eoꝵ uita ab aliis possit agnosci. Quid
itaq isti nisi carbones sunt : Qui &e si ꝑferuo.¬
rem sp̃s ardorẽ habent. tam̃ exẽpli flãmã non
habent. Nec in alienis cordib tenebras pecca.¬
torũ uincunt. quia uitã suã om̃ino sciri refu¬
giunt. Sibimet ipsis quidẽ accensi st̃. sed aliis
inexẽplo luminis ñ sunt. Hi aut̃ qͥ & exẽpla uir.¬

Expanded text:
per bona opera exhibent, quasi ex lampadis lumine per bona opera exhibent, quasi ex lampadis lumine resplendent. Quia ergo sancti viri quosdam juxta se positos, quasi tangendo ad amorem patriae coelestis ccatorum vitae tenebras corruant, lampades fiunt. Hoc vero inter carbones et lampades distat, quod carbones ardent quidem, sed ejus loci, in quo jacuerint, tenebras non expellunt. Lampades autem quia magno flammarum lumine resplendent, diffusas circumquaque tenebras effugant. sunt plerique sanctorum ita simplices et occulti, seseque in locis minoribus sub magno silentio contegentes, ut vix eorum vita ab aliis possit agnosci. Quid itaque isti nisi carbones sunt? Qui etsi per fervorem spiritus ardorem habent, tamen exempli flammam non habent. Nec in alienis cordibus tenebras peccatorum vincunt, quia vitam suam omnino sciri refugiunt. Sibimetipsis quidem accensi sunt, sed aliis in exemplo luminis non sunt. Hi autem qui et exempla vir
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ iã pars diei ẽ: sed quia usq ad finẽ uite in
uirtute ꝓficiunt.: ad ꝑfectũ diem tc̃ ueniunt.
qͣnoo ad regna cȩlestia ꝑducti. in ea luce quã
desidant.ia minus aliquid non habebunt
lãpadarũ. Aspectus animaliũ. carbonib ig¬
nis ardentib atq lãpadib cõparat᷑. Quis qͥs
enĩ carbonẽ tangit: incendit᷑. Quia qͥsc̃o iuro
ad heret. ex eiꝰ assiduitate uisionis. usu locuti.¬
onis. exemplo oꝑis accipit ut accendatur in
amorẽ ueritatis: peccatoꝵ suoꝵ tenebras fu¬
gat. in desiderio lucis exardescit: ut iã ꝑ uerũ
amorẽ ardeat: qui prius in iniqͥtate tantũ mor.¬
tuus qͣntũ frigidus iacebat. Lãpades uͦ lucem
suã longuis spargunt. & cũ in alio sint: in alio
resplendent. Qui enĩ spũ ꝓphetiȩ. u̾bo doctri¬
nȩ. miracłoꝵ pollet grã: huiꝰ opinio longe
lateq ut lãpas lucet. Et quiq bona eiꝰ audivñ.
qr ꝑhȩc ad amorẽ cȩlestiũ surgunt. in eo qđ se

Expanded text:
uia usque ad finem vitae in virtute proficiunt, ad perfectum diem tunc veniunt, quando, ad regna coelestia perducti, in ea luce quam desiderant jam minus aliquid non habebunt. ur. Aspectus animalium carbonibus ignis ardentibus atque lampadibus comparatur. Quisquis enim carbonem tangit incenditur, quia qui sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate visionis, usu locutionis, exemplo operis, accipit ut accendatur in amore charitatis, peccatorum suorum tenebras fugiat, in desiderio lucis exardescat, etiam per verum amorem ardeat, qui prius in iniquitate tantum mortuus, quantum frigidus jacebat. Lampades vero lucem suam longius spargunt, et cum in alio loco sint, in alio resplendent. Qui enim spiritu prophetiae, verbo doctrinae, miraculorum pollet gratia, hujus opinio longe lateque ut lampas lucet; et quique bona ejus audiunt, quia per haec ad amorem coelestium surgunt, in eo quod se
Abbreviated transcription (Latin):
tremefactꝰ post semet ipsũ concidit: eiꝰq
pes ꝑ calciamentũ insude sepis inhesit
sieq usq dũ hortolanꝰ rediret. deorsũ
capite pependit. Consueta hora uenit
hortolanus: pendentẽ in sepe furẽ rep¬
perit. Serpenti aut dixit. Grãs ago đo.
implesti qđ uissi. Recede modo Qui ilico
abscessit. Ad furẽ uero ꝑueniens. ait.
Quid est frater: T radidit te michi d̃s.
Quare in laborem monachoꝵ. totiens
furtũ facere p̾sumpsisti : Et hȩc dicens.
pedem illius a sepe inqua in hȩserat sol.¬
uit. eũq sine lȩsione deposuit. Cui dix
Sequere me. Quẽ sequentẽ duxit ad
horti aditũ & holera quȩ furto appete¬
bat auferre. ei cũ magna dulcedine pre¬
buit. dicens. Uade. ⁊ post hȩc furtũ
non facias. S cũ necesse habes. hic ad
me ingredere: & quȩ tu cũ peccato la¬
boras tollere. ego tibi deuotus dabo.
Petros. Nuncusq ut inuenio. in¬

Expanded text:
tremefactus post semetipsum concidit, ejusque tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, implesti quod jussi; recede modo. 164 Qui statim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato laboras tollere, ego tibi devotus dabo. PETR. Nuncusque, ut invenio, in
Abbreviated transcription (Latin):
batur curuus. quẽ ipse bene cog
Ex quib aliqͣ quȩ ad memoria ueni¬
unt supprimo ꝙr adalia festino. s
enũ dicam. quod abeo narratũ preter¬
eundum Nullo modo ȩstimo.
NSodsM monasterio. quidã magne
uitȩ monachus erat Dortolanus. Fur
uero uenire consueuerat. ꝑ sepem ascende.
& occulte holera auferre. Cũq ille multa
plantaret quȩ minꝰ inueniret. ⁊ alia pe.¬
dib conculcata. alia direpta conspiceret.
totum hortũ circiuens. inuenit iter un¬
de fur uenire consueuerat. Qui in eun¬
dem hortũ de ambulans. repperit etiã ser¬
pentẽ. Cui p̃cipiens. dixit. Sequere me.
Atq aditũ furis ꝑueniens. imꝑauit ser¬
penti dicens. In nomine iħu p̃cipio tibi.
ut aditũ istũ custodias ac furem huc
ingredi non ꝑmittas. Protinꝰ serpensto.¬
ano tẽpore cuncti frs quiescerent. mo¬
re solito fur aduenit ascendit sepem.
Et dũ in hortũ pedẽ poneret. uidit qu̾ia
subito tensus serpens. clausisset uia et

Expanded text:
bene nostex quibus aliqua quae ad memoriam veniunt supprimo, quia ad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui in eodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens toeridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et
Abbreviated transcription (Latin):
liter int̾ discipłos aggregauit: sed quẽ
intrinsecus docebat᷑. extrinsecus qͣsi in
sua lib̾tate reliquerat. Sic moyses in hẽ¬
remo edoctus ab angło. mandatũ didicit.
quod ꝑ hominẽ non cognouit. S hȩc ut
pdiximus infirmis ueneranda sunt: non
imitanda. PeCRUS: Placet qđ dicis:
S peto ut michi dicas. si tantus hic pater.
aliquẽ imitatorẽ sui. discipłm reliquit.

Expanded text:
liter inter discipulos aggregavit; sed quem liter inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo edoctus mandatum ab angelo didicit , quod per hominem non cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater aliquem sui imitatorem discipulum reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
Pet RUs Putamus hic tam egregius
uir. ut post magister discipłoꝵ fi erit.
prius habuit magistrum.s GreGONU:
N equaquã hunc fuisse cuiꝰquã discipu.¬
lum audiu s lege non stringitur sc̃i
sp̃s donũ. U sus quidẽ rectȩ conuersati¬
onis ẽ: ut p̃eẽ non audeat. qui sub ẽẽ
ñ didicerit Nec ob edientiam subiecꝰtis
imperet. quã p̾latis ñ nouit exhibere.
S tam̃ sunt non nũquã. qui ita ꝑ magi¬
sterium sp̃s intrinsecus docentur. ut et¬
si eis exterius humani magisteri disci.¬
plina desit. magistri intimĩ censura ñ
desit. Quoꝵ tamen lib̾tas uitȩ. ab infir.¬
pus in exemplo non ẽ trahenda Ne dum
se quisq similit̾ scõ spũ impletũ p̃sumit.
discipulus hominis ẽc̃ despiciat: & magister¬
erroris fiat. Mens autẽ quȩ diuino sp̃u im¬
plet᷑. habet euidentissime signa sua urtu.
de p̾sentia sc̃i sp̃s testimoniũ ferunt. Sic
quippe etiã iohannes baptista. magistrũ

Expanded text:
PETR. Putamus, hic tam egregius PETR. Putamus, hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum fieret, prius habuit magistrum? GREGOR. Nequaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magisteerroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; virtutde praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. quã ante deridebant. Sicq adĩ ho.¬
mine. irrisionis detersit opꝓbria. piscis
de monte. Qui cũ magnis uirtutib cres¬
ceret. a p̃dicto dominõ suo lib̃tate donatꝰ:.
atq in eo loco qui fundis dr̃ monasteriũ
construxit in quo ducentoꝵ ferme mona¬
choꝵ pat̾ extitit: ibiq uita illiꝰ. circũ qͣq
exempla eximiȩ conuersationis dedit.
Nã quadã die. ex eo monte qͥ eius mo.¬
nasterio in excelso ꝓminet. ingentis saxi
moles erupta ẽ: quȩ ꝑ deuexũ montis
latus ueniens. totius ruinã cellȩ. omni.¬
umq fratrũ interitũ minabatur. Quã
cũ uenientẽ desuꝑ uir sõs uidisset. freq̃n
mox dextera. signũ ei crucis opposuit:
eãq in ipso deuexi montis latere cadentẽ
fixit. Sicut religiosus uir laurentiꝰ ꝑhi¬
bet. & quia locus ñ fuerit in quo inherere
potusset. aspicitur ita ut nuncusq mon¬
tem cernentib. casura pendere uideatur.

Expanded text:
tiam, quam ante deridebant; sicque a Dei hotiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenmox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sermone restringeret. multũq ut p̃fatus
sum ꝑ abstinentiam carnẽ domaret. die
quadam parentes illius. iucinis sus conui.¬
uiũ fecerunt. In quo ad uescendũ carnes
parate st. Quas dum ille ad esum continge¬
re ꝓ abstinentiȩ amore recusaret. ooeperꝰt᷑
ei parentes eius irridere. ac dicere
Comede. Num quid piscẽ tibi in his mon
rib allaturi sumus: Illo uero in loco
audiri pisces consuȩuerant. ñ uideri. S cũ
his sermonib honoratꝰ irrideret᷑. repente
in conuiuio. aqua ad ministerium defuit.
Cum situla lignea sicut illic moris est.
mancipiũ ad fontem ꝑrexit dũq hauri¬
retaquã. piscis in situlam intrauit. Re¬
uersumq mancipiũ. ante ora discũbentiũ
pisõ cũ aqua fudit. qui ad totius diei ui¬
ctum potuisset honorato sufficere. Mira¬
ti om̃s. totaq illa parentũ irrisio cessauit.
Coepere nãq in honorato mirari abstinen.¬

Expanded text:
sermone restringeret, multumque, ut praefatus sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montibus tibi allaturi sumus? Illa vero in loco audiri consueverant, non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
GREGoR. Ea quȩ mͥsunt uiroꝵ ue.¬
nerabilium narratione cõꝑta. incunctan¬
ter narro. sacrȩ auctoritatis exemplo cũ
michi luce clarius constet. quia Marcus ⁊
lucas euangłium qđ descripserunt. ñ uisu
s auditu didicerunt. S ut dubitationis
occasionẽ legentib subtraham. ꝑ singula
cõꝑta. manifesto. Hoc uero scire te cupio.
quia in quibrdã sensũ solũmodo. in quib dã
uero ⁊ uerba cũ sensu teneo quia si de ꝑso.¬
nis oĩb. ipse specialit̃ ⁊ uerba tenere uolu¬
issem. hec rusticano usu ꝓlata. stilus scri¬
bentis ñ apte susciperet. Semorũ ualde
uenerabiliũ didici relatione. quod narro.
enanti quondã patricii. in samniȩ
partib uilla fuit: in qua colonus eiꝰ. filiũ
honoratũ nomine habuit: qͥ ab annis pue¬
rilib ad amorẽ cȩlestis patriȩ ꝑ abstinen.¬
tiam ex arsit. Cumq tam magna conuer.¬
satione polleret. seseq iam ab ocioso qͦq

Expanded text:
GREGOR. Ea quae mihi sunt virorum veGREGOR. Ea quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus subtraham, per singula comperta sint manifesto. Hoc vero scire te cupio, quia in quibusdam sensum solummodo, in quibusdam vero et verba cum sensu teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatione quod narro.enantii quondam patricii in Samnii partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque
Abbreviated transcription (Latin):
factas existimo. aut ita sunt hactenus
silentio suppressa. utrum ne sint facta
uiris. unꝰ homuntio ego. uł bonis ac fidelib
uiris attestantib agnoui. ł ꝑmenet ipsũ di¬
dici. dies ut opinor antea quã sermo cessabit.
Re tRus Deli quęrenti mͥ de eis aliqua
narres: neq hac ꝓre. int̾rũpere expositionis
studiũ. graue uideatur : quia non dispar
ȩdificatio oritur ex memoria uirtutum.
In expositione quippe qualit̃ inuenienda.
atq tenenda sit uirtus. agnoscimꝰ. In narrati¬
one uero signoꝵ cognoscimus. inuenta ac
retenta qualiter declarentur. Et ft̃ ñ nulli.
quos ad amorẽ patriȩ cȩlestis i plus exempla
ꝗͣ p̃dicamenta succendunt. Fit uero plerũq¬
in audientis animo duplex adiutoriũ. in
exemplis patrũ: quia si ad amorẽ uentu¬
rȩ uitȩ. exp̃cedentiũ cõparatione accen¬
ditur. etiam si se eẽ aliquid estimat. dũ
de aliis meliora cognouerit. humiliatur.

Expanded text:
facta existimo, aut ita sunt hactenus facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meliora de aliis cognoverit, humiliatur .
Abbreviated transcription (Latin):
uiscitur. Fitq ut post neq ꝑ memoriã
uideat. qđ prius ꝑ actionem tenebat. Un¬
de hoc agitur qđ p̃misi. quia cũ nauiga.¬
mus longuis. iam nec portũ quietis que
reliquimus uidemus. Non nũꝗͣ uero ad
augmentũ meidoloris adiungitur. quod
quoꝵdã uita. qui p̃sens scłm tota m̃te teli¬
querunt. mͥ ad memoriã reuocat᷑. Quorũ
dum culmen aspicio. quantũ in infimis¬
ipse iaceam. agnosco. Quoꝵ plurimi condi¬
tori suo. in secretiori uta placuert. Qui ne
ꝑ humanos actus a nouitate m̃tis ueteras¬
cerent. eos omp̃s ds̃. huius mundi laboribꝰ
noluit occupari. S quȩ iã ꝓlata sunt. meliꝰ
insinuo. si ea que in quisitione ac responsi.¬
onẽ dicta sunt. sola nominũ prenotatio.¬
ne distiNgo. PE TRUS
on ualde initalia aliquoꝵ uitã uirtu.¬
tib fulsisse cognoui. Ex quoꝵ igitur
comꝑatione accenderis. ignoro. Et quidẽ
bonos uiros in hac terra fuisse ñ dubito.
signa tn atq uirtutes. aut ab eis nequaqͣ

Expanded text:
viscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatione distinguo. PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Hesterno sero peccatis meis facien¬
tib. inscabello suppedaneo ĩpegi atq
hoc ꝑ̃tuli. Sicq uir sc̃s seruans in pec¬
tore honorem ueritatis ⁊ magistri.
neo patris ꝓdebat uitiũ. neo falsitatis
incurrebat᷑ peccatuo. Pet RUS
Iutas ne uir iste uenerabił libainꝰ
de quo tot signa ⁊ muacła retulistt.
in tam amplã congregationẽ. imitato¬
res suos in uirtutib non reliquit

Expanded text:
bat: Hesterno die sero, peccatis meis facienbat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtutibus non reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
tuta ẽ pater. quã declinare nequeo. qr
hesterno die. me hodie iturũ promisi:
ibi ire disposui. Tunc ille a fundo cordis
considerans asꝑitatem ⁊ duritciam suam.
humilitatẽ ac mansuetudinẽ libertini.
ex lecto ꝓsiliuit. pedes lib̃tini tenuit.
se peccasse. se reum ẽẽ testatus ẽ: qui
tanto taliq uiro. tam crudelẽ contume¬
liã facere prȩsumpsiss&. At contͣ liber¬
tinus sese in terra ꝓsternens. eiꝰq pedib
ꝓuolutus. suȩ culpe. ñ illius seuitię
fuisse referebat. quod ꝑtulerat. Sic̃q
actum ẽ. ut ad magnã mansuetudinẽ
ꝑduceret᷑ pat̃: & humilitas discipuli.
magistra fieret magistri. Cũq ꝓutili.¬
tate mon asterii. ad constitutionẽ cau¬
sȩ egressus fuisset. multi uri noti ac
nobiles. qui eũ ualde semꝑ honorabatł.
uehement̃ admirati. sollicite reqͥrebant
quidnã hoc ẽẽt. qđ tam tumentẽ ac
liuidã faciem haberet. Quib ille dice.¬

Expanded text:
tuta est, Pater, quam declinare nequeo, quia tuta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dice
Abbreviated transcription (Latin):
Ego enĩ uirtutẽ patientiȩ. signis &
miraculis maiorem credo. Quadã nãq
die. is qui post uenerabilis honorati exi.¬
tum. monasterii regum̃ tenebat. contͣ
eundẽ uenerabilem libertinũ in graui
iracundia exarsit. ita ut eũ manib cẽde¬
ret & quia uirgã qua eũ ferire possit
minime inuenit. cõprehenso scabello
suppedaneo. ei caput ac faciem tũtudit:
totumq illius uultũ tumentẽ ac luidõ
reddidit. Qui uehement̃ cęsus. ad stra¬
tũ ꝓpriũ tacitus recessit. Die uero alt̾a.
erat ꝓutilitate monasterii causa consti¬
tuta. Expletis igit᷑ hymnis matutin alibꝰ.
libertinus ad lectum abbatis uenit ora¬
tionẽ sibi humilit̾ peciit. Sciens uͦ ille
quantũ acunctis honoraret᷑. quantũq
diligeret᷑. ꝓ inulfla quã ingesserat. re¬
cedere tũ uelle ex monasterio putabat.
atq requisiuit dicens. Ubi uis tre:: Cui
ille respondit. Monasterii causa consti.¬

Expanded text:
Ego enim virtutem patientiae signis et Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa consti
Abbreviated transcription (Latin):
Gresora. IN ostensionem tã admirabił
signi. cum fide feminȩ. uirtꝰ conuenit utro.¬
rũq Atq id̾o libertinũ existimo ista
potiusse. quia plus didicerat de magistri.
quã de sua uirtute confidere. Cuius ẽnĩ
caligułã inpectore extincti corpusculi
posuit. eius nimirũ animã. obtinere qđ
petebat estimauit. Nam heliseus quoq
magistri palliũ ferens. atq ad iordanem
ueniens. ꝑ cussit semel. ⁊ aquas mimme
diuisit sed cũ repente diceret. ubi ẽ etiã
pallio: ⁊ iter inter aquas fecit. Perpendis
petre. quantũ in ex hibendis uirtutibus
humilitas ualet: t unc exhibere magis.¬
tri uirtutẽ potuit. quando magistri no¬
men ad memoriã reduxit. Quia enĩ ad
humilitatẽ sub magistro rediit. qđ ma¬
gister fecerat & ipse fecit. PetRUS.
Libet quod dicis. s ed quȩso te. est ne
aliquid alud qđ adhuc de ipso. adnrãm
ȩdificationem uarres: GR EGORIUS¬
st plane sed si sit qui uelit imitari

Expanded text:
GREGOR. In ostensione tam admirabilis GREGOR. In ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque; atque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. Sed cum repente diceret: Ubi est Deus pallio, ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narres? GREGOR. Est plane, sed si sit qui velit imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
recedis. nisi filiũ meũ suscitaueris. At
ille inusitatũ habens tale miraculũ. ex.¬
pauit petitionis illius uiramentũ. De¬
clinare mulierẽ uoluit s nequaꝗͣ p̃ualeis.¬
tumq in eius pectore certamen fuerit.
Ibi quippe pugnabãt inter se humilitas
conuersationis. ⁊ pietas matris. Timor
ne in usitata p̾sumeret: dolor. ne orbate
mulieri ñ subueniret. S ad maiorẽ dei
głam. uicit pietas illud pectus uirtutis.
Quod ideo fuit ualidũ. quia deuictum.
Uirtutis animi pectus ñ eẽt. si hoc pietas¬
non uicisset. Itaq descendit. genu flex̃ adcelũ
manꝰ tetendit: caligulã de sinu ꝓtulit: suꝑ extinc̾.¬
ti pueri pectus posuit. Quo orante. anima
pueri ad corpꝰ rediit. Quẽ manu cõprehen.¬
dit. ⁊ flenti matri uiuentẽ reddidit: atq
iter qđ coeꝑat ꝑegit. Petru: Guid nã
hoc ẽẽ dicimus. uirtutẽ tanti mirãculi.
honorati egit meritũ. an petitio libertini :

Expanded text:
recedes, nisi filium meum suscitaveris. At recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam prtumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietasnon vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an petitio Libertini?
Abbreviated transcription (Latin):
IODEM quoq tempore. in campa¬
Iniȩ partib bucillenus cũ francis
uenit. De monasterio uero p̃̾fati
dei famuli rumor exierat. qđ multas pecu.¬
nias haberet. Ingressi oratoriũ franci. coe.¬
perunt sȩuentes libertinũ quęrere. liber.¬
tinum clamare ubi ille in oratione pro.¬
stratus iacebat. Mira ualde res. Quęren.¬
tes seuientesq franci. in ipso ingredientes
ĩpingebant: ⁊ ipsũ uidere ñ poterant. Sioq
sua cecitate frustrat. a monastorio uacui
causa monasferiy abbatis iussu qui hono.¬
rato eius magistro successerat. rauennã
ꝑgebat. Pro amore uero eiusdẽ uenera.¬
bilis honorata. quocũq libertinus ibat.
eius semꝑ caligulã insinu portare con.¬
sueuerat᷑. Itaq dum ꝑgeret. accidit. ut
quȩdam mu̾lier extincdi filii corpus culũ
ferret. Quȩ dum seruũ dei ẽẽt intuita.
amore filii succensa. iumentũ eiꝰ ꝑfrenũ
tenuit atq cũ iuram̃to dixit. Nullatenꝰ

Expanded text:
Eodem quoque tempore in CampaEodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua caecitate frustrati, a monasterio vacui causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
guli hastis tundere. calcarib cruenta-¬
re s tam̃ equi uerberib cȩsi. calcarib
cruentati. fatigari poterant : moueri
ñ poterant. Sicq aquã fluminis tange.¬
re. quasi mortale precipitiũ ꝑtimesce.¬
bant. Cũq diu cȩdendo sessorẽs singłi¬
facigarentur. unus eoꝵ intulit. quia ex culpa
quam seruo dĩ inuia fecerant. illa sui itine.¬
ris dispendia tolerabant. Qui statim reuersi.
post se libertinũ reperiunt in oratione pro.¬
stratũ. Cui cũ dicerent. surge. tolle cabal¬
lum tuũ. ille respondit. Ite cum bono. ego
opus caballi non habeo. Descendente
uero. inuitũ eũ in caballum de quo deposu¬
erant leuauerunt: ⁊ ꝓtinus abscesserunt.
Quoꝵ equi. tanto cursu illã quẽ priꝰ tran¬
sire non poterant fluuiũ transierunt. ac si
ille fluminis alueus. aquã minime haber&.
Sicq factũ est: ut dum seruo di unꝰ caballꝰ¬
suus redditur. om̃s asingulis reaperent᷑.

Expanded text:
guli hastis tundere, et calcaribus cruentaguli hastis tundere, et calcaribus cruentare; sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigari poterant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimescebant. Cumque diu caedendo sessores singulfatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpa quam servo Dei in via fecerant, illa sui itineris dispost se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus libertinus. qui regis
tempore totilȩ. eiusdẽ fundensis
monasterii prepositus fuit. in
discipulatu illius conuersatiis atq eru¬
ditus ẽ. De quo quãuis uirtutes multas.
plurimoꝵ narratio certa uulgauerit.
predictus tñ laurentius religiosus uir
qui nuinc suꝑ est. ⁊ ei ipso intempore fa.¬
miliarissimis fuit. multa michi de illo
dicere consueuitz ex quib ea quȩ recolo.
pauca narrabo. IN eadem ꝓuincia samniȩ
quam supra memoraui. idem uir pro
utilitate monasterii carpebat iter. Dũq
darida gothoꝵ dux. cum exeratu in eodẽ
loco uenisset. dei seruus ex caballo quo
sedebat. ab hominib eiꝰ ꝓiectus ÷. Qui
ium̃ti ꝑditi dampnũ libent̃ ferens. etiã
flagellum qđ tenebat. diripientib obtu.¬
lit dicens. Tollite. ut habeatis qualit̃
hoc ium̃tum minare ualeatis. Quib
dictis. ꝓtinus se in orationẽ dedit.
Cursuautem rapido. p̃dicti ducis exer¬
citus ꝑuenit ad fluuium. nomine uul.¬
turnum. Ibi equos suos coeperunt sin-¬

Expanded text:
tissimus Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut hahoc jumentum minare possitis; quibus dictis protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium, nomine Vulturnum, ibique equos suos coeperunt sin
Abbreviated transcription (Latin):
gressum uitȩ ⁊ laboris sui p̾cium. amabat.
At nunc ex occasione curȩ pastoralis. scła.¬
rium hominũ negotia patitur ⁊ post tam
pulchrã quietis suȩ speciem. treni actus
puluere fedatur. Cumq se ꝓ condescensio¬
ne multoꝵ ad exteriora sparserit. et iã cum
interiora appetit. ad hȩc ꝓculdubio minor
redit. ꝓpendo itaq quodꝰ tolero perpendo
quid amisi. Dumq intueor illud qđ ꝑdidi.
fit hoc grauius qđ porto. Ecce ⁊ enĩ nuno
magni maris fluctib quatior atq iti
nauĩ m̃tis. tẽpestatis ualide procellis illi¬
dor. & cum prioris uitę recolo qͣgi
post tergũ reductis ocłis uiso litore su¬
spiro. Qđq adhuc ẽ grauius. dũ ĩmensis
fluctib turbatꝰ feror: uixiã portũ ualeo
uidere quẽ reliqui: quia ⁊ itasunt casus

Expanded text:
gressum vitae et laboris sui praemium amabat gressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum videre valeo quem reliqui, quia et ita sunt casus