comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾atio corꝑoꝵ fit incõpositiõe
partiũ: ⁊ uicissitudine quali¬
tatum. Alt̾atio sp̃uũ: ꝑ cogni¬
tionẽ ⁊ affectum. Scd̃m affec¬
tum mutant᷑ sp̃c : ut nc̃ tͥstes
nc̃ hilares. Scđm cognitionem:
ut nc̃ plus nunc minꝰ sapienteᷤ.
Duo uero sunt p̃cipue que af¬
fectum oꝑantis mutare solẽt.
id est siuẽ quia aliquid peni¬
tondum fecerit inp̃t̾ito: siue
aliquid in ordinatũ pponat
de futͦo. Sed qͦd ds̃ de facto ñ
peniteat satis euident̾ osten¬
dit. immutabilis iste rͦur sus
rerum omniũ: qui sic lege
ꝑpetua pͥme institutionis mo¬
dum non deserit. Quod uͦ nil
in ordinatum ꝓponat rationa¬
bilis ꝓbat euentus: ꝗͥ in toto
cognitione imniutabilis esse
credendus ẽ. Trib enĩ modis
mutabilitati sub iacet huma¬
na cognitio ꝑ auginentũ. ꝑ di¬
minutionẽ. ꝑ uioissitudinem.
ꝑaugmentũ : ut qñ discimus
quod nescimꝰ: ꝑ diminutionẽ
qñ qͦd scimꝰ obliuiscim᷑ Uicis¬

Expanded text:
Alteratio corporum fit in transpositione Alteratio corporum fit in transpositione partium, et vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive quia aliquid poenitendum fecerit in praeterito, sive aliquid inordinatum proponat de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum proponat rationabilis probat eventus, qui in tanto cognitione immutabilis esse credendus est. Tribus enim modis mutabilitati subjacet humana cognitio, per augmentum, per diminutionem, per vicissitudinem. Per augmentum, ut quando dicimus quod nescimus. Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. Vicis
Abbreviated transcription (Latin):
tum crescit: amplius aliqͥd
semet ipso accipit. Quicquid
aũt p̃ter id qͦd insemet iꝑ so
ht̃ aliqͥd accipit. aliunde ac¬
cipiat necesse ẽ: quia nulla
res sibi ipsi ꝗͦd ñ ht̃ dare potͣ.
Creator aũt rerum aquo
aliquid qͦd ñ ht̃ accipiat. cũ
omẽ ꝗͦd existit ab eo ꝓcedat.ẜ
Non pot̃ gͥ crescere: qͥ semet¬
ipsosminus fieri pot̾: uere u¬
num ñ ẽ. quia id qͦd in seꝑara¬
tione se ditudit: in conuincti¬
one idem ñ fuit. Os̃ gͥ cui totũ
unum ẽ eẽ qdͦ ẽ: nullo mode
semet ipso minor fieri ꝑotest.
Neq gͥ ꝑfectio augeri. neq u¬
nitas minui. neq immensitas
comp̃hendi: neq qui p̃sens uͥq
est localit̾ pot̾ uariari. Nunc
de sola alteratione restat ut
ostendamus qualit̃ diuine na¬
ture non conueniat. Et quia
alia ẽ alt̾atio corꝑoꝵ alia sp̃uũ
cũ ex supͣdictis constet dm̃ non
multa disserere. Breuit̾ tñ eam
aitingimꝰ: ut cõpetentiꝰ ad alte¬
rationem spũum ꝑueniamus.

Expanded text:
ntum crescit, amplius aliquid semetipso accipit. Quidquid autem praeter id quod in semetipso habet, aliquid accipit, aliunde accipiat necesse est, quia nulla res sibi ipsi quod non habet, dare potest. Creator autem rerum a quo aliquid quod non habet accipiat, cum omne quod existit ab ipso procedat? Non potest igitur crescere qui semetipsonum non est, quia id quod in separatione se dividit, in conjunctione idem non fuit. Deus igitur cui totum unum est esse quod est, nullo modo semetipso minor fieri potest. Neque igitur perfectio augeri, neque unitas minui, neque immensitas comprehendi, neque qui praesens utrumque est localiter potest variari. Nunc de sola alteratione restat, ut ostendamus qualiter divinae naturae non conveniat. Et quia alia est alteratio corporum, alia spirituum, cum ex supradictis constet Deum nonmulta disserere. Breviter tamen eam attingimus, ut competentius ad alterationem spiritum perveniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tus qui tam certo ⁊tam rationa¬
bili uͥq mod̾amine currunt.
uitam intͥnsecus mouentem ẽẽ
ostendunt. Nec tñ ullomͦ creden¬
dum ẽ. qͦd sic̃ sp̃c hominis cum
corpore qd sensificat ꝑsonaliter
coniungit᷑. ita quoq creator illȩ
sp̃c cum corpore huiꝰ sensilis mũ¬
di ꝑsonalit̾ conungat᷑: qi alit̃
imꝑlet mundũ ds̃ ⁊ alit̾ anima
corpꝰ. Anima imꝑlet corpus &

Expanded text:
tus, qui tam certo et tam rationatus, qui tam certo et tam rationabili ubique moderamine currunt, vitam intrinsecus moventem esse ostendunt. Nec tamen ullo modo credendum est quod sicut sensus hominis cum corpore quod sensificat personaliter conjungitur, ita quoque Creator ille spiritus cum corpore hujus sensibilis mundi personaliter conjungatur, quia aliter implent mundum Deus, et aliter anima corpus. Anima impl
Abbreviated transcription (Latin):
omĩno ẽ: qͥcqͥd neq forma neq
loco mutari pot̃. Si gͥ dm̃ neq
forma neq loca mutari posse
constiterit: immutabilem omĩ¬
no ẽẽ dubiũ ñ erit. Localem aũ
mutationẽ facile ab eo remo¬
uemus: si eũ uͥq eẽ ostendimuᷤ.
Quod enĩ uͥq ẽ: in omĩ loco est⁊
Quod aũt in omĩ loco ẽ: de loco
ad locũ tnͣsire ñ pot̃. Om̃ autẽ
uͥq eẽ: multa sunt indicia. Pri¬
mum ipsa anima nrã qm ⁊ ra¬
tio simplicẽ eẽntiã eẽ ñ dubitat.
⁊ sensus ꝑ omẽ qͦd uiui ficat cor¬
pꝰ diffusam ẽẽ ꝓbat. Quecumq
enĩ animati corporis pars ledit᷑:
unus ẽ adquẽ sensus omĩs dolo¬
ris recorquet᷑. qd omĩno ñ fieret.
si unus ⁊ idem ubiq diffusus ñ¬
eẽt. Sigͦ rationał sp̃c hominis
cum sit simplex ꝑ om̃e qͦo regit
corpꝰ diffunditur: dignum ñ est.
ut ille creator sp̃c quiomĩa reg̾
⁊ possidet: uno aliquo in loco co¬
artari ⁊ ñ omĩa potiꝰ implere
credat᷑. Nam ⁊ ipsi rerum mo¬

Expanded text:
omnino est quidquid neque forma neque loco mutari potest. Si igitur Deum neque forma neque loco mutari posse constiterit, immutabilem omnino esse dubium non erit. Localem autem mutationem facile ab eo removemus, si eum ubique esse ostendimus. Quod enim ubique est, in omni loco est. Quod autem in omni loco est, de loco ad locum transire non potest. Deum autem ubique esse multa sunt indicia. Primum ipsa anima nostra, quam et ratio simplicem essentiam esse non dubitat, et sensus per omne quod vivificat corpus, diffusum esse probat. Quaecunque enim animatis corporis pars laeditur, unus est ad quem sensus omnis doloris retorquetur, quod omnino non fieret, si unus et idem ubique non diffusus esset. Si ergo rationalis spiritus hominis cum sit simplex, per omne quod regit corpus diffunditur, dignum non est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarctari, et non omnia potius implere credatur. Nam et ipsi rerum mo
Abbreviated transcription (Latin):
unum ẽ: eẽntialit̾ ⁊ inuariabilit̾
unũ ẽ. Restat gͦ ut si dm̃ uere
unũ ẽẽ credimꝰ: utrumne ⁊̃ sum¬
me unus dici possit inquiramus.
Quod tunc ueracit̾ ostendimus
sieum omino inuariabilem ẽẽ
comꝑbamꝰ. S quia scire ñ possu¬
mus quomͦ ds̃ inuarialiilis sit.
nͥ pͥus agnoscamꝰ qt modis resq̃¬
libet uariari possit: pͥmũ nos o¬
portet om̃s mutabilitatis modos
describere. ac demñ ꝑsingula qua¬
lit̾ a deo remoueantur oͦstendere.
rib modis fit omĩs mutabili¬
tas loco. forma. ⁊ tẽpore. Localit̾
mutatur res quelibet qnͣdo de
loco adlocum transit. hoc ẽ eẽ
desinit uͥ fuit. ⁊ uͥ ñ fuit ẽẽ inci¬
ƿit: nẽ ex trinseca hec mucatio.
nichilq uariat deipsiꝰ rei eẽntia.
qr si eẽ desinit ubi fuit. ñ tñ qͦd
fuit ẽẽ desinit: ⁊isi eẽ incipit uͥ
ñ fuit. ñ tñ qd ñ fuit eẽ incipit.
formalit̾ muratur res quelibet

Expanded text:
num est, essentialiter et invariabiliter unum est. Restat ergo ut si Deum vere unum esse credimus, utrumne etiam summe unus dici possit, inquiramus. Quod tunc veraciter ostendimus, si eum omnino invariabilem esse comprobamus. Sed quia scire non possumus quomodo Deus invariabilis sit, nisi prius agnoscamus quot modis res quaelibet variari possit, primum nos oportet omnes mutabilitatis modos describere; ac deinde per singulas qualiter a Deo removeantur ostendere. Tribus modis fit omnis mutabilitas, loco, forma, et tempore. Localiter mutatur res quaelibet quando de loco ad locum transit, hoc est esse desinit ubi fuit, et ubi non fuit esse incipit. Et est extrinseca haec mutatio, nihilque variat de ipsius rei essentia, quia si esse desinit ubi fuit, non tamen quod fuit esse desinit, etsi esse incipit ubi non fuit, non tamen quod non fuit esse incipit. Formaliter mutatur res quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ds̃ implet mundũ s mundo
comp̃hendi pot̃. Pecerea cum
diuine uirtutis effectus nusꝙͣ
deẽẽ cernimꝰ. cur eandem des
uirtutẽ omĩb mẽẽ reb dubi¬
temus.: Si aut dĩ uirtus uͥꝙ
ẽ. cum alia ñ sit dĩ uirtus qͣm
ds̃. constat qi nusqm ds̃ deest.
Neq enĩ ut homo ad oꝑandum

Expanded text:
et mundum, sed mundo comprehendi potest. Praeterea cum divinae virtutis effectus nusquam deesse cernimus, cur eamdem Dei virtutem omnibus inesse rebus dubitemus? Si autem Dei virtus ubique est, cum alia non sit Dei virtus quam Deus, constat quod nusquam Deus deest. Neque enim u
Abbreviated transcription (Latin):
illustret᷑ lumine. Illos gͦ dies
qui intus sunt potiꝰ debemus
amare uͥ lucem ñ sequuntur
tenebre. uͥ et̾ni solis splendore
illuminant᷑ oculi int̾iores cor¬
dis mundi. De his diebꝰ psalmi¬
sta cecinit. Nuntiate de die
indiem salutare eiꝰ. Quid est
salutare eiꝰ. nͥ iħc eius. Sic e¬
nim interp̃tat᷑ iħc. hoc ẽ salu¬
taris. Qui ideo salutaris dicit᷑.
qr ꝑ eum homo ad salutẽ refor¬
mat᷑. De ipso aũt ioħes loquit᷑¬

Expanded text:
illustret lumine . Illos ergo dies qui intus sunt potius debemus amare, ubi lucem non sequuntur tenebrae, ubi aeterni Solis splendore illuminantur oculi interiores cordis mundi. De his diebus Psalmista cecinit: Annuntiate de die in diem salutare ejus . Quid est salutare ejus, nisi Jesus ejus? Sic enim interpretatur Jesus, hoc est salutaris. Qui ideo salutaris dicitur, quia per eum homo ad salutem reformatur. De ipso autem Joannes loqu
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ dĩtate. Quod siquis
forte querat quomͦ diuina es¬
sentia que simplex ẽ u̾q esse
possit: sciat quod alit̾ sp̃e sim
comp̃hendit᷑ quia uniu̾sa re¬
plens continet non continet᷑.
Quia gͥ in omĩ loco ẽ: muta¬
ri localit̾ non pot̃: ⁊ qr a nul¬
lo loco comp̃hendit᷑: localis

Expanded text:
deitate. Quod si quis forte quaerat, quomodo divina essentia quae simplex est ubique esse possit, sciat quod aliter spirituscomprehenditur; quia universa replens continet non continetur. Quia igitur in omni loco est, mutari localiter non potest; et quia a nullo comprehenditur, localis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unũ eẽntia. iunũ idemtitate.
Unũ collectione ẽ: quẽad mod̾
ta sunt animalia. Unũ composi¬
tione ẽ: quẽadmodũ cum corpus
unum dicunꝰ in quo multa sunt
membra. Unum similitudine:
quẽadmodũ cũ uocẽ unã dicunꝰ
que amultis ÷ ꝓlata. S horum
omuiũ nichil uere unum ẽ. Se¬
cundũ aliquẽ cñ respectũ. unũ
dicta sunt: qr quodãmͦ ad un¬
tatem accedunt. fas gͦ non ẽ ut
existimemꝰ creatorem rerum.
aut collectione diu̾soꝵ aut com¬
positione partium aut similitu¬
dine plurimũ unũ eẽ: cum isd
etiam qͦd in nob̾ rationale ẽ hoꝵ
omiiũ in semet ipso nicħ possit¬

Expanded text:
t unum essentia, et unum identitate. Unum collectione est quemadmodum ta sunt animalia. Unum compositione, quemadmodum cum corpus unum dicimus, in quo multa sunt membra. Unum similitudine, quemadmodum cum vocem unam dicimus quae a multis est prolata. Sed horum omnium nihil vere unum est. Secundum aliquem tamen respectum unum dicta sunt, quia quodammodo ad unitatem accedunt. Fas ergo non est ut existimemus Creatorem rerum, aut collectione diversorum, aut compositione partium, aut similitudine plurium unum esse, cum illud etiam quod in nobis rationale est, horum omnium in semetipso ni
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ unum ẽ cui totum ẽ unum
ẽẽ ⁊ simplex eẽ qͦd ẽ. Quicquid
gͥ uere unum ẽ: simplex ẽ. ⁊ in
partes omĩno aliquas separari
ñ pot̃. ⁊ ideo sectionẽ partium
ñ admittit: ꝙ partium cõposi¬
tionem ñ recipit. Greacori. gͥ
rerum ideo uerum ẽ ẽẽ qͦd ẽ: qr

Expanded text:
liter unum est, cui totum est unum esse, et simplex esse quod est. Quidquid igitur vere unum est simplex est, et in partes omnino aliquas separari non potest, et ideo sectionem partium non admittit, quia partium compositionem non recipit. Creatori igitur rerum ideo unum est esse q
Abbreviated transcription (Latin):
insua ciuitate residens. ꝓcul cũ
hostibꝰ confligere. iuncere. uel
suꝑ ari ꝑhibet᷑. qr milites illius
uolentẽ ipso uł iubente confli¬
gunt. uincunt. uł suꝑantur.
Tale ẽ cum quis in rem emimiᷤᷤ
positam uł uirgam extendit
uł lapidem iacit. ⁊ tangere dr̃
quicqͥd uł lapis uł uirga teti¬
gerit. Multa qͥdem sunt talia.

Expanded text:
 civitate sua residens procul cum hostibus confligere, vincere, vel superari perhibetur; quia milites ejus, volente ipso et jubente, confligunt, vincunt, vel vi superantur. Tale est cum quis in rem eminus positam, vel virgam extendit, vel lapidem jacit, et tangere dicitur quidquid vel lapis, vel virga tetigerit. Multa quidem sunt talia,
Abbreviated transcription (Latin):
unt qͥd comedant. siciunt: in¬
ueniunt qͥd bibant. algent:
inueniunt quo caleant. Constat gͦ
qr ꝓuidentia p̃cessit cuiꝰ consilio ħ
tunc cautũ ẽ. ne qͦoͦ nõ indigentiis
rerũ necessariũ p̃sidiũ desit. Qui
enĩ appetitus insticuit: ipse appe¬
titib alimenta p̃ꝑarauit. neq ul¬
lo modo steri posset si rerũ u̾entꝰ
fortuit eẽnt: ut sic ꝑomĩa cunc¬
tis affectib sui effectus responde¬
rent. Idem motus nat᷑alis ꝓbat.
Sic̃ enĩ inpossibile ẽ. ut ꝑ se aliqͥd
de nichilo fiat: sic omĩno inpos¬
sibile ẽ. ut ꝑse aliqͥd augm̃tum
accipiat. hoc ÷ qͦd sibi iꝑsi dare ñ
ꝑot̾ initium: sibi iꝑsi dare ñ ꝑot̃¬

Expanded text:
unt quod comedant; sitiunt, inunt quod comedant; sitiunt, inveniunt quod bibant; algent, inveniunt quo calefiant. Constat ergo quod providentia praecessit, cujus consilio hoc tunc cautum est, ne quod nunc indigentiis rerum necessarium praesidium desit. Qui enim appetitus instituit, ipse appetitibus alimenta praeparavit. Neque ullo modo fieri posset, si rerum eventus fortuiti essent, ut sic per omnia cunctis affectibus sui effectus responderent. Idem motus naturalis probat. Sicut enim impossibile est, ut per se aliquid de nihilo fiat, sic omnino impossibile est ut per se aliquid augmentum accipiat; hoc est quod sibi ipsi dare non potest initium
Abbreviated transcription (Latin):
a semet ipso ẽ. huic idem ẽ esse.
n id qͦd ẽ: qui aliunde ẽẽ ñ acce¬
ꝑit. sequit᷑ necessario ut sẽp sit.
neq ut aliunde auferri possit.
qd aliunde datũ ñ sit. Neccesse
ẽ gͦ ut quẽ creatorẽ credimus:
hunc nec pͥncipiũ nec finem
hr̃e posse confiteam᷑. Erincipiũ
enĩ ñ ht̃ qd semꝑ fuit. nec finẽ
qͣt nuniquã desiit. Neq gͦ e¬
t̾uus p̃ter solum creatorem ẽ.
neq creator nͥ et̾nus ẽẽ potest.
motu inuenimꝰ. qͦd scił creato¬
rem et̾̃num habemꝰ qͥ pͥncipio
caret qr semꝑ fuit. finem non
patitur quia semꝑ erit. Huic
aũt cognitioni ceteri quoq mo¬
tus accestant᷑. hoc ẽ animalis.
naturał. localis. In animali
nãq motu sunt sensus ⁊ appe¬
titus. Omĩs aũt naturalis ap-¬
petitus in rebꝰ explementum
inuenit. neq aliquis ẽ ordina¬
tus affectus: quẽ suus effectus
consequi ñ possit. Uerbi grã.
E suriunt animantia: inueni¬

Expanded text:
a semetipso est, huic idem est esse; a semetipso est, huic idem est esse; et id quod est, qui aliunde esse non accepit, sequitur necessario ut semper sit, utque aliunde auferri non possit, quod aliunde datum non sit. Necesse est ergo ut quem Creatorem credimus, hunc nec principium, nec finem habere posse confiteamur. Principium enim non habet quod semper fuit; nec finem, quod nunquam desinit. Neque ergo aeternus praeter solum Creatorem est, neque Creator nisi aeternus esse potest. motu invenimus, quod scilicet Creatorem aeternum habemus, qui principio caret, quia semper fuit; finem non patitur, quia semper erit. Huic autem cognitioni caeteri quoque motus attestantur: hoc est animalis, naturalis, localis. In animali namque motu sunt sensus et appetitus. Omnis autem naturalis appetitus in rebus explementum invenit, neque aliquis est ordinatus affectus, quem suus effectus consequi non possit. Verbi gratia: Esuriunt animantia, inveni
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ pot̃. nccͥco qͥcqͥd iniciũ ha¬
buit. dubiũ ñ ẽ qͥn ab alio ẽẽ ac¬
ceꝑit. Quod aũt a semetiꝑso ñ
ẽ. ẽẽ aliis dare ñ pot̃. Igit᷑ quisqͥs
ille ẽ qui reb eẽ contulit ab alio
eẽ ñ accepit. qͦd mñ quoq liquido
comꝓbat᷑. qr si quicqͥd ẽ creatu¬
ram ẽẽ credimꝰ. nullũ in rebus
finẽ inuenimꝰ. Nrã gͦ nos nat᷑a
instruit qͦd creatorem habemꝰ
et̾num. cui suũ ⁊ ꝓpͥũ ẽ qͦd sub¬
sistit. quia si ab alio ẽẽ accepiss.
pͥma rerum origo ueracit̾ dici
ñ posset. Si enĩ aliqñ ñ erat: a
se iꝑso initiũ ñ habuit. s nec pͥ¬
mits dici pot̾ si ab alio eẽ accep̃.
Igit᷑ si creator ẽ: semꝑ fuit.
Item qͦd a seme iꝑso ẽ: non eẽ
ñ pot̾. Quicqͥd enĩ a semet iꝑ¬
so ẽ. huic idem ẽ eẽ ⁊ id qͦd est
& constat quia nulla res est
asemet ipsa diuidi aut seꝑa¬
rari pot̃. Cui gͥ idem ÷ ẽẽ. ⁊ id
qͦd ẽ necessario semꝑ ẽ. qr a semz¬

Expanded text:
co quidquid initium habuerit, dubium non est quin ab alio esse acceperit. Quod autem a semetipso non est, esse aliis dare non potest. Igitur quisquis ille est qui rebus esse contulit, ab alio esse non accepit. Quod inde quoque liquido comprobatur, quia, si quidquid est, creaturam esse credimus; nullum in rebus finem invenimus. Nostra ergo nos natura instruit quod Creatorem habemus aeternum, cui suum et proprium est quod subsistit; quia si ab alio esse accepisset, prima rerum origo veraciter dici non posset. Si enim aliquando non erat a seipso initium non habuit, sed nec primus dici potest, si ab alio esse accepit. Igitur, si Creator est, semper fuit. Item quod a semetipso est, non esse non potest. Quidquid enim a semetipso est, huic idem est esse, et id quod est et constat, quia nulla res a semetipsa dividi aut separari potest. Cui igitur idem est esse, et id quod est, necessario semper est, quia a seme
Abbreviated transcription (Latin):
sponit. Unus inqͣm. Nam ⁊ hoc
quoq natura ipsa docet. unum
scił eẽ rerum omniũ opificem:
unũ ẽẽ rectorem. Nam sidiu̾¬
sa intus consilia p̃iidentiũ eẽnt:
ipsi se foris rerũ. cursus ab inui¬
cem aliqñ diuident. Nunc aũt
omĩa dum sic concordit̾ ad unũ
finem currunt: ꝓfecto indicãt.
qr unus ẽ fons norigo uñ ꝓcedt̃.
S qr unũ diu̾sis modis accipit᷑
considerandũ ẽ quomͦ creator

Expanded text:
lis. Unus inquam. Nam et hoc lis. Unus inquam. Nam et hoc quoque natura ipsa docet: unum scilicet esse rerum omnium opificem; unum esse rectorem. Nam si diversa intus consilia praesidentium essent, ipsi se foris rerum cursus ab invicem aliquando dividerent. Nunc autem omnia dum sic concorditer ad unum finem currunt, profecto indicant quod unus est fons et origo unde procedunt. Sed quia unum diversis modis accipitur, considerand
Abbreviated transcription (Latin):
incremento fuit. Si gͦ nil crescẽ
pot̾ nͥ addat᷑ ei qd pͥus non habuit:
ꝑatet qr nulla res crescens ꝑ se
incrementũ sumit. Q gͦ crescen¬
tibus dat credientũ: ipse existen¬
tib dedit initium. Idem motus
localis ꝓbat. Quasdam nãq cre¬
aturas ꝑꝑetuo motu agitari cer¬
nimus. quasdã uͦ scđ̃m temꝑus
moueri uidemꝰ : nalias sic atq a¬
lias sic. Et licet ita dissimiliter
res moueant᷑: nusqͣm tñ ordo re¬
rum confundit᷑. Unde ñ ÷ dubi¬
um ꝗͥn intus sit dispositio p̃sidẽ¬
tis: quicerta lege cuncta moderat᷑.
Qua ratione gͦ negamꝰ ꝓuidenti¬
am. si omĩs naturał appetitus na¬
turalit̾ sibi pp̃aratam inuenit.
alimoniã. neq unqͣm omĩno hoc
fieri contingat. ut qͦd inuno nat᷑a
appetit. in alt̾o natura ñ habeat.:
Similit̾ cum motus ⁊ increm̃tũ
ita uarie ⁊ dissimilit̾ foris curren¬
tia nusqͣm tñ confundant ordi¬
nem. qͦmͦ negare possumꝰ intus eẽ
dispositionẽ: Dubitari gͥ ñ pot̾

Expanded text:
incremento fuit. Si ergo nil crescere potest nisi addatur ei quod prius non habuerit, Pater quod nulla res crescens per se incrementum sumit. Qui ergo crescentibus dat crementum, ipse non existentibus dedit initium. Idem motus localis probat. Quasdam namque creaturas perpetuo motu agitari cernimus, quasdam vero secundum tempus moveri videmus; et alias sic atque alias sic. Et licet ita dissimiliter res moveantur, nusquam tamen ordo rerum confunditur. Unde non est dubium quin intus sit dispositio praesidentis, qui certa lege cuncta moderatur. Qua ratione ergo negamus providentiam si omnis rationalis appetitus naturaliter sibi praeparatam invenit alimoniam; neque unquam omnino hoc fieri contingat, ut quod in uno natura appetit, in altero natura non habeat? Similiter cum motus et incrementum ita varie et dissimiliter foris currentia, nunquam tamen confundant ordinem; quomodo negare possumus intus esse dispositionem? Dubitari igitur non potest
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. S quia tres ꝑsonas in
dĩtate credimꝰ una. suꝑẽ ut
qͥd de qualibet istaꝵ dr̃ utrũ
ne etiã de ahis dici possit inqͥ¬
rant᷑. Dictũ ẽ aũt quod pater
amat filiũ. Restat gͦ ut consi¬
dẽmꝰ si pari mͦ dici possit qͦo
amor patris ⁊ filii amet filiũ.
qͦd filius amet seipsũ. Item qͦd
pat̾ amet se. qͦs filius amec ꝑatrẽ.
qcͦ amor patris ⁊ filii amet ꝑa¬
trem. Item ꝗd amor ꝑatris ⁊ filii

Expanded text:
m. Sed quia tres personas in deitate una credimus, superest ut quod de qualibet harum dicitur, utrum ne etiam de aliis dici possit inquiratur. Dictum est autem quod Pater amat Filium. Restat ergo ut consideremus, an pari modo dici possit, quod amor Patris et Filii amet Filium, quod Filius amet seipsum. Item quod Pater amet se, quod Filius amet Patrem, quod amor Patris et Filii amet Patrem. Item quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Uia ẽ qi currentẽ incontẽplag¬
a ẽ. quia quodãm inuisibilia
uisibilit̾ ostendit. Uia ẽ: quia
deuisibilib ꝑ inuisibulia euntes
usq adusibiliũ parit̾ ⁊ inuisi¬
biliũ creatorem uidendũ ꝑduc̃.
Hoc insemet ipso pot̾ agnoscere
homo. Nemo enm saue. sapiens¬
ẽ. qui se eẽ ñ uideat. Et tñ homo
si uere id qͦd ipse ẽ attendere cepe¬
rit. omniũ q̃ inse uł uident᷑ uel
uideri possunt. uicħ se ẽẽ intelli¬
git. Illud namq qͦd in nob̾ ratio

Expanded text:
Via est, quia currentem in contemplatVia est, quia currentem in contemplata est, quia quodammodo invisibilia visibiliter ostendit. Via est, quia de visibilibus per invisibilia euntes usque ad visibilium pariter et invisibilium Creatorem videndum perducit. Hoc in semetipso potest agnoscere homo. Nemo enim est sane sapiens, qui se esse non videat. Et tamen homo si vere quod ipse est attendere coeperit, omnium quae in se vel videntur, vel videri possunt, nihil se esse intelligit. Illud namque quod in nobis ratio
Abbreviated transcription (Latin):
tum. spẽm. qualitatem. S in his
iii. motũ excellentiorẽ locũ hr̃e
dubium ñ ẽ. quia uicinora uitȩ
sunt mobilia. quã ea que motu
ñ possunt. Motus aũt quadri¬
ꝑtitus ẽ. localis. naturał. animał.¬
rationał. S motus nat᷑alis localẽ
motũ suꝑat. qr innaturali motu
ñ solum imago uite expͥmit᷑. sed
ipsa quodãmodo uita inchoatur
Rursus animał motus tanto
natural p̃cellit. qͣnͣto insensibi¬
l id qͦd sentit. Postremo rationał
cunctis suꝑ ponit᷑. quia in eo ñ
solum sensus ad animandum.s
ratio quoq ad intelligendũ mo¬
uet᷑. Hoc simtila chro nullum in
creaturis eẽ pot̾ euidentꝰ quia
inuisibilem sapientiã ostendit
manifestius cunctis id qͦd saꝑit.
sapientie simulachrũ ẽ sapienti a
creata. id est rationał creatura.
que quia scđm aliqͥd uisibilis ẽ
scd̃m aliquid in uisibił: ianua con
tum inuisibilis ẽ uia. Ianua est
quia ingredienti ad contẽplatio¬
nem animo pͥmũ aditũ pandit.

Expanded text:
m, speciem, qualitatem. Sed in his quatuor, motum excellentiorem locum habere dubium non est, quia viciniora vitae sunt mobilia, quam ea quae moveri non possunt. Motus autem quadripertitus est, localis, naturalis, animalirationalis. Sed motus naturalis localem motum superat, quia in naturali motu, non solum imago vitae exprimitur, sed ipsa quodammodo vita inchoatur. Rursus animalis motus tantum naturali praecellit, quantum in sensibili id quod sentit. Postremo rationalis cunctis superponitur, quia in eo non solum sensus ad animandum, sed ratio quoque ad intelligendum movetur. Hoc simulacro nullum in creaturis esse potest evidentius, quia invisibilem sapientiam ostendit cunctis manifestius id quod sapit.sapientiae sacramentum sapientia creata, id est rationalis creatura quae, quia secundum aliquid visibilis est, secundum aliquid invisibilis janua contbilis, est via. Janua est, quia ingrediendi ad contemplationem animo primum aditum pandit.
Abbreviated transcription (Latin):
det ⁊ de omĩb omĩa uidet: et
ei nõuũ. nicħ alienũ aduenit:
turum ẽ p̃uidet. qñ p̃sens est
udet. qñ p̃teritũ ẽ retinet.
tempore fuit inuisione. ⁊ qͦd
p̾terit intempore ꝑmanet in
uisione. Quẽ admodũ si totũ¬
corpꝰ tuũ eẽt oculus. nec aliud
se res uertet. p̃sens tͥ. non esse
ñ posset ⁊ sub uno uisionis ic¬
tũ immobilis ꝑ manens com-¬
pectu. haberes: inmo ñ nͥ ante
te cerneres: qͥcqͥd cͥcũqͣ contͣ po
sitũ hab̾es. Res transiret ⁊ staret
uisio.⁊ quoc̾q se sua mobilitate
aũt qr ex parte uides. mutabi¬
lit̾ uides. ⁊ cũ res uidendi tͣnsit.
aut uideri desinit. aut secum
mutabilit̾ uisionẽ trahit. Qoͦ
si totus oculus eẽs: sic mutabi¬
lit̾ ñ uideres. Quicqͥd gͥ ex par¬
de ẽ mutabile ẽ: ⁊ quicqͥd ex
parte ñ ẽ imiutabile ẽ: Os̃

Expanded text:
a videt, et enim novum, nihil alienum advenit, turum est praevidet, quando praesens est videt, quando praeteritum est retinet. tempore, fuit in visione, et quod praeterit in tempore, permanet in visione. Quemadmodualiud se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comppectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circumquaque contra te positum haberes. Res transiret et staret visio, et quocunque sua se mobilitate autem quia ex parte vides, mutabiliter non vides, et cum res videnti transit, aut videri desinit, aut secum mutabiliter visionem trahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est, mutabile est; et quidquid ex parte non est, mutabile non es
Abbreviated transcription (Latin):
sum tñ se ab sub stantia carnis ꝑ¬
pͥa ratione se cernit. ⁊ alienum
eẽ intelligit. Cur gͦ homo in ui¬
sibilia ẽẽ dubitet. qui id ipsum
quod uere homo ẽ decuiꝰ existen¬
tia nequaqͣm dubitat inuisibi¬
le ẽẽ uidet: Ianua gͦ contẽpla¬
tionis homini aꝑitur qñ ipse se
sua ratione ducente adse ipsum
cognoscendũ ingredit᷑. Ingresso
aũt̃ uia usq adsinen curren¬
da restat. ut scilicet quisq ex
consideratione ꝓpͥa ad agnitionẽ
creatoris sui ꝑueniat. Illud nãq
a carne ñ pot̾ hubere mat̾iam.
s sicut diuersum ẽ a carne. ita¬
se alienum sentit a carnis origi¬
ne. Initium tñ se hr̃e in hoc ue¬
rissime agnoscit. quia cum se
intelligit eẽ. semꝑ se fuisse non
restat ut quẽ ñ sẽꝑ intellexisse co¬
guoscimꝰ: ñ sẽꝑ fuisse ac ꝑ hoc ali¬
qñ cepisse credamꝰ. Sed sic̃ iã dictũ÷¬

Expanded text:
bstantia carnis propria ratione secernit, et alienum esse intelligit. Cur ergo homo invisibilia esse dubitet, qui idipsum quod vere homo est de cujus existentia nequaquam dubitat, invisibile esse videtur. Janua ergo contemplationis homini aperitur, quando ipse sua se ratione ducente ad se cognoscendum ingreditur. Ingresso autem via usque ad finem currenda restat, ut scilicet quisque ex consideratione propria ad agnitionem Creatoris sui perveniat. Illud namquea carne non potest habere materiam; sed sicut diversum est a carne, ita alienum se sentit a carnis origine. Initium tamen se habere in hoc verissime agnoscit, quod cum se intelligat esse, semper se fuisse non restat ut quem non semper intellexisse cognoscimus, non semper fuisse, ac per hoc aliquando coepisse credamus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
misio. In cruce simstri latͦ¬
nis pena pro culpa. ⁊ post pe¬
nam dampnatõ. dicũt hoĩes
qñ penam sustinent si meru¬
issemꝰ nõ erubesceremꝰ. mĩc
aũt inuste pati ⁊ sine culpa
ignomimosũ nobis esb. ocili
qui nõ uident. Inmo si culpa
pateris. erubesde. si sine culpa
Tu enĩ pro culpa pat̾is ⁊ cul¬
pam nõ agnoitis. nec udicẽ
ueneraris. Si saltem dext̾
funsec latro culpam hũilit̾
agnosd̾es. penam patient᷑ susti¬
neres. uenam deuote implo¬
rares. nec pro pena p̾sum̾es.
nec ꝓ culpa desꝑares. sic̃ qͥdã
qui de sua sust mencia glori¬
ant᷑. de pena murmurant.
de culpa desꝑant .c. sui. de¬

Expanded text:
missio; in cruce sinistri latronis, poena pro culpa, et post poenam damnatio. Dicunt homines, quando poenam sustinent: Si meruissemus non erubesceremus; nunc autem injuste pati et sine culpa ignominiosum nobis est. Oculi qui non vident, imo si pro culpa pateris erubescere; si sine culpa Tu enim pro culpa pateris, et culpam non agnoscis, nec judicem veneraris. Si saltem dexter fuisses latro, culpam humiliter agnosceres, poenam patienter sustineres, veniam devote implorares, nec pro poena praesumeres, nec pro culpa desperares, sicut quidam qui de sua sustinentia gloriantur, de poena murmurant, de culpa desperant. TIT. LI. D
Abbreviated transcription (Latin):
suũ infm̾a quib qiͣ baculo sus¬
tentatoñis ĩnitit᷑ ꝑ se inced̾e
nõ ualens. Rõnalis oꝑatõ phi¬
losophie extra sensus est agẽs

Expanded text:
suum infirma: quibus quasi baculo sustentationis innititur, per se incedere non valens. Rationalis operatio philosophiae extra sensus est agens
Abbreviated transcription (Latin):
icut oues que nocte custodiun¬
tur in ouilib. Matutina uero¬
hora exeunt ad pascua. necesse est
ut hañt ꝑastorẽ qui eas ducat:
sic nos pͥmo diluculo surgentes ne¬
cesse ẽ ut habeamꝰ ꝑastorem. uel
doctorẽ. qͥ nos ad spũalem cibũ de

Expanded text:
icut oves quae nocte custodiuntur in ovilibus, matutina hora exeuntes ad pascua necesse est ut habeant pastorem qui eas ducat, sic nos, primo diluculo surgentes, necesse est ut habeamus pastorem vel doctorem qui nos ad spiritualem pastum d
Abbreviated transcription (Latin):
tota die. Ecce ꝙͣ. uił. ecce ꝙͣ fortis. U ił ut iumentũ:
foitis ad se mortificandũ. Isachar asinꝰ fortis habitaᷤ
int̾ t̾mino ᷤ uidit requiẽ qd eẽt bona: ꝯt̾rã qd̵ ẽẽt
optima: pene gͦ. ñ plene. hanc morientiũ t̾ram
deseruerat. pene ñplene illã uiuentiũ t̾rã app̃hẽ¬
nis uite bona p̃gustabat: illiꝰ beate t̾re inicia tange
sereliat. qi fute᷑ uite. ñ nͥ nouissima q̃dã caꝑe pot̾at.
illã oͥĩo app̃hendebat: ĩo int̾ t̾minos habitabat Istã
tolerabat ad necessitatẽ. illa ꝯcupierat ad iocundita¬
tẽ: ⁊dcireo int̾ t̾minos habitabat. Satagebat istã¬
penitꝰ deser̾e nec pot̾at: ambiebat in illã cotꝰ ind̾e
nec ualebat. fec̃ gͦ qd̾ pcuit. int̾ t̾minos habitauit
Cotidie ad illã incebat᷑. cotidie ad istã relabebatur.
ꝯinhunc modũ int̾ t̾minos morabat᷑. Isachara¬
sinus fortis habitans inc̾ terminos. uidit requie

Expanded text:
tota die . Ecce quam vilis, ecce quam fortis: vilis ut jumentum, fortis ad se mortificandum. Issachar asinus fortis habitans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, et terram quod esset optima. Pene ergo, non plene, hanc morientium terram deseruerat; pene, non plene, illam viventium terram apprehennis vitae bona praegustabat, illius beatae terrae initia tangebdeserebat, quia futurae vitae nonnisi novissima quaedam capere poterat. Illam omnino non apprehendebat, et ideo inter terminos habitabat. Istam tolerabat ad necessitatem, illam concupierat ad jucunditatem, et idcirco inter terminos habitabat. Satagebat penitus istam deserere, nec poterat, ambiebat in illam totus intrare, nec valebat. Fecit ergo quod potuit, inter terminos habitavit. Quotidie ad illam nitebatur, quotidie ad istam relabebatur, et in hunc modum inter terminos morabatur. Issachar asinus fortis, habitans inter terminos, vidit requiem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hac u̾bũ caro factũ ÷. d̾s humil. hõ sublimis. Si hac̃ gͦ hes:
bit ocłs tuus. ut ad eꝰ similitudinẽ intꝰ fabricet᷑ animꝰ tiuiᷤ.
uideb̾ ibi colores quosdã: formas ⁊ figuras q̃ delectẽt uisum.
s scire debes iõ ħ poĩta eẽ. ut ineis discas sapĩã. disciplinã
atq uirtutẽ: q̃ ex ornent animũ tuũ. E qr ħ arcb̾a eccłã
totã ꝑsonã xͥ.i. cap̃ c̃ menbri ᷤᷤ informa uisibili depinxi.

Expanded text:
 hanc verbum caro factum est. Deus humilis, homo sublimis. Si hanc ergo habbit oculus tuus, ut ad ejus similitudinem intus fabricetur animus tuus. Videbis ibi colores quosdam, formas et figuras, quae delectent visum. Sed scire debes, ideo haec posita esse, ut in eis discas sapientiam, disciplinam atque virtutem, quae exornent animum tuum. Et quia haec arca Ecclesiam ti, id est caput cum membris, in forma visibili depinxi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ multi montis hꝰ iã se e̾dunt app̾hendisse sup̃ma: eꝯ
stet eos uixeꝰ tetigisse extremaðit tͥ certum signũ qi
montis hꝰ uerticẽ minime app̾hendisti: si r clarificatũ
ñ dũ uid̾e merusti. Mox ut ce dux tuus &ͦ collocaue¬
rit insũmo. appar⁊ tͥ in habitu alio. ⁊ te corã induit᷑ liũe
sic̃ uestum̃to & sic̃ euuangełia testatur fiunt mor ueᷤᷤ¬
timenta eꝰ alba sic̃ nix. ⁊ qͣlia ñ põt fullo fac̾e suꝑt̾rã.¬

Expanded text:
quod multi montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certum signum quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super
Abbreviated transcription (Latin):
ũsimulas: ñ ħes rugã. Sunalũ odis: ñ ħs macłã.
Sic u̾itas inte desid̾io ꝯcipit᷑. oꝑe nascitur. studio
nutrian: ut ꝓficiat etate inꝓcessu cemporis
sapĩa maugmento ꝯgnicionis. grã mincrem̃to
uirtutis. ap̃ homines infama: ap̃dm̃ inꝯscĩa¬

Expanded text:
simulas, non habes rugam. Si malum odis, non habes maculam. Sic veritas in te desiderio concipitur, opere nascitur, studio nutritur, ut proficiat aetate in processu temporis, sapientia in augmento cognitionis, gratia in incremento virtutis. Apud homines in fama, apud Deum i
Abbreviated transcription (Latin):
collitir. si peccaturis testis adsistit O felicẽ illum qui nõ p̃sẽs¬
cum fugiunt. Puericiȩ marimus in exitu decor est deitos
ꝯtempnere: Una in ducitur humanis uircutib regla. Una est
ratio recta simplex q Ilichil÷ diuino diuimius. celesti cele¬
stius. futio autem nil aliud est quam in corpus humanũ pars¬
diumni spiritus mersa. Si r̾o diuina÷ nullũ autem bonum si¬
ne ratione ÷ bonum omne diuimm ÷ cque reliqua quoq¬
inter se paria sunt. tranquillitas. simplicitas. libali¬
tas constantia eguanimitas.
tolerantia om̃i¬
bus. enim istis una uirtus sub¬
est que animum
rectum. ⁊ indeclinabilem p̃s¬

Expanded text:
tollitur, si peccatori testis assistit. O felicem qui stollitur, si peccatori testis assistit. O felicem qui scum fugiunt; pueritiae maximus in exitu decor est; deditos timantur; una inducitur humanis virtutibus regula. Una enim est ratio recta simplexque. Nihil est divino divinius, caelesti caelestius. divini spiritus mersa. Si ratio divina est, nullum autem bonum sine ratione est, bonum omne divinum inter se paria sunt, tranquillitas, simplicitas, libconstantia, aequanimitas, tolerantia. Omnibus enim istis una virtus subest, quae animum rectum et indeclinabilem praes
Abbreviated transcription (Latin):
crates. Caue inquit rogi. ⁊ diligent̃ attende ne cũ hom̃e malo loquaris.
Lugentem timentemq custodire solemꝰ. ne solitudine male utatur. Nemo
est ex inprudentib qui relinqͥ sibi debeat. Tunc male ꝯsilia agitant. t̃c̃
aut aliis aut ipsis futã ꝑicłã struunt. Tunc cupiditates in ꝓbas ordinãt.
Tunc qͥcqͥd aut metu. aut pudore celabat animus exponit Tunc audaci¬
am acuit. libidinẽ irritat. iracundiã instigat. deniq qđ unũ solitudo
babet ꝯmodũ. nil ulli comitere. ñ hr̃e uidicẽ ꝑit. stulto ipse se ꝓdit.
uide itaq qͥd de te sꝑen. immo qͥd spondeã mͥ. Spes .n. inc̾ti boni nõ est.
Nõ in uenio cũ quo te ꝯmunicatũ uelim quam tecum. Tunc scito te
omnibus cupiditatib esse solutũ cũ eo ꝑueneris ut nichil dm̃
mouerit aurem: conticescent. et quos scire hommem nolunt des¬

Expanded text:
Crates " Cave," inquit, " rogo, et diligenter adtende; cum homine malo loqueris." Crates " Cave," inquit, " rogo, et diligenter adtende; cum homine malo loqueris." Lugentem timentemque custodire solemus, ne solitudine male utatur. Nemo est ex inprudentibus, qui relinqui sibi debeat; tunc mala consilia agitant, tunc aut aliis aut ipsis futura pericula struunt; tunc cupiditates improbas ordinant; tunc quicquid aut metu aut pudore celabat, animus exponit, tunc audaciam acuit, libidinem inritat, iracundiam instigat. Denique quod unum solitudo habet commodum, nihil ulli committere, non timere indicem, perit stulto; ipse se prodit. Vide itaque, quid de te sperem, immo quid spondeam mihi, spes enim incerti boni nomen est: non invenioomnibus cupiditatibus solutum, cum eo perveneris, ut nihil deum moverit aurem, conticescent. Et quod scire hominem nolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bis fortasse quid ego faciã qͥ tͥ ista p̾cipio. fatebor ingenue gł aput lururiosum s
diligentem euenit. Ro mͥ nstat inpense. Nõ possum dicere nil ꝑdere me s qͥd
ꝑdam. ⁊ quare ⁊ quemadmodum dicam. Causas pauꝑtatis meȩ reddam s euenit
michi quod plerisq fion suo uicio ad inopiam redactis. om̃s ignoscunt. nemo suc¬
malo serues tua ⁊ bono tempore incipies. Nã ut iusum ÷ maiorib nr̃is sera
parsimonia in fundo ÷ fuge multitudinẽ. fuge paucitatem fuge ñ unũ. Nõ ha
beo cum quo te commnuncatũ uelim. Et uide quod iudicium in eo habeo. au¬
deo te tͥ credẽ Crates ut de adolescentib anint hiuus ipsius stilbontis audi¬
tor cuius mentionẽ pͥore epistola feci cũ uidisset adolescentulũ secreto am¬
bulantem in t̾rogauit quid illic solus faceret. Mecum inquit lognor Ciui

Expanded text:
bis fortasse, quid ego faciam, qui tibi ista praecipio. Fatebor ingenue: quod apud luxuriosum sed bis fortasse, quid ego faciam, qui tibi ista praecipio. Fatebor ingenue: quod apud luxuriosum sed diligentem evenit, ratio mihi constat inpensae. Non possum me dicere nihil perdere, sed quid perdam et quare et quemadmodum, dicam; causas paupertatis meae reddam, sed evenit mihi, quod plerisque non suo vitio ad inopiam redactis: omnes ignoscunt, nemo sucmalo serves tua, et bono tempore incipies. Nam ut visum est maioribus nostris, sera parsimonia in fundo beo, cum quo te communicatum velim. Et vide, quod iudicium meum habeas: audeo te tibi credere. Crates, ut aiunt, huius ipsius Stilbonis auditor, cuius mentionem priore epistula feci, cum vidisset adulescentulum secreto ambulantem, interrogavit, quid illic solus faceret ? " Mecum," inquit, " loquor." Cui
Abbreviated transcription (Latin):
dũ gͦ uiciis uicia succedunt: agrũ mentis alia pestis deuorat
amore confusi. mala non sentiunt quȩ paciunt᷑. Quid: gͦ¬
pestib uigilantib lam̃tis obiuate: ꝑ tot gͥ globos de leuia¬
than narib fumꝰ surgit: ꝑ quot nimirum pestes. frugẽ cor-¬
dis reꝓbi occulta aspiratione consumit :¬
sima t̾ri iactura ÷ q̃ ꝑ negligentiã fit. ⁊ si uolueris attende. maxima pars uits
elabitur male agentib magna: nichil agentib tota uita aliud agentib In hoc fa-
limur quod mortẽ ñ ꝓspicimis. Magna pars eiꝰ ram p̾teriit. Quicquid etatis retro
mors tenet. dum differtur uita transcurrit. Omia lucili aliena sunt. t̃m¬
tempus nostrum ÷ In huiꝰ rei unius fugacis ac lubrice possessione nat᷑a nos misit
ex qua expellit quecumq uult. Et tanta stulticia mortalium. ut que minima ⁊
uilissima sunt certe reparabilia inputari sibi cũ in petrauere paciantur. Int̾roga¬

Expanded text:
dum ergo vitiis vitia succedunt, agrum mentis alia pestis devorat, dum ergo vitiis vitia succedunt, agrum mentis alia pestis devorat, amore confusi mala non sentiunt quae patiuntur; quid pestibus, vigilantibus lamentis obviate? Per tot igitur globos de Leviathan naribus fumus surgit, per quot nimirum pestes frugem cordis reprobi occulta aspiratione consumitsima tamen est iactura, quae per neglegentiam fit. Et si volueris attendere, maxima pars vitae elabitur male agentibus, magna nihil agentibus, tota vita aliud agentibus. Quem limur, quod mortem prospicimus. Magna pars eius iam preteriit, quicquid etatis est mors tenet, dum differtur tantum nostrum est. In huius rei unius fugacis ac lubricae possessionem natura nos misit, ex qua expellit quicumque vult. Et tanta stultitia mortalium est, ut quae minima et vilissima sunt, certe reparabilia, imputari sibi, cum impetravere, patiantur; n
Abbreviated transcription (Latin):
conpus inuentre colligitur. nͥ edendi ingliuuesfigurat᷑: Qd
ꝑrubiginẽ que dũ tangit incendit. nisi iraminuit᷑. Residiũ
sͦ erucȩ locusta comedit: quia sepe cã lupurie uiciũ am̃te
recesserit. in anis gła succedit. Flam quia iam ꝑamorẽ carnis
ñ sterntt᷑: qͣsi scãm se excastitate głat᷑. Et residuũ locustȩ
bruccus comedit: qͥa sepe cũ inani głe quȩ qͣsi exscĩtate ue¬
niebat resistitur. uł uentri. uł quib libet ambitionis desi¬
deriis immod̾atiꝰ indulget᷑. Mens enĩ dinescia. tanto attrociꝰ
ad quẽ libet ãbitũ ducit᷑: quanto nullo uł humane laudis
amore refrenat᷑. Residuũ bruci rubigo consumit: qͥasepe
dũ uentris ingluuies ꝑ abstinentiã restringit᷑ ire impacien¬
tia acriꝰ dñat᷑. Quȩ more rubiginis quasi exurendo messẽ
comedit: qͥa uirtutũ fructus inpacientiȩ flãma tabefacit.

Expanded text:
corpus in ventrem colligitur, nisi edendi ingluvies figuratur? Quid corpus in ventrem colligitur, nisi edendi ingluvies figuratur? Quid per rubiginem, quae dum tangit incendit, nisi ira innuitur? Residuum ergo erucae locusta comedit, quia saepe cum luxuriae vitium a mente recesserit, inanis gloria succedit. Nam quia jam per amorem cordis non sternitur, quasi sanctam se ex castitate gloriatur. Et residuum locustae bruchus comedit, quia saepe cum inani gloriae, quae quasi ex sanctitate niebat resistitur, vel ventri, vel quibuslibet ambitiosis desideriis immoderatius indulgetur; mens enim Dei nescia tanto atrocius ad quemlibet ambitum ducitur, quanto nullo vel humanae laudis amore refrenatur. Residuum bruchi rubigo consumit, quia saepe dum ventris ingluvies per abstinentiam restringitur, irae impatientia acrius dominatur; quae more rubiginis quasi exurendo messem comedit: quia virtutum fructus impatientiae flamma tabescit:
Abbreviated transcription (Latin):
certiora. durabiliora. Ad quorũ comꝑationẽ qͥc qͥd in hoc
mundo desiderari potest. modicum÷ ⁊ incertũ. ⁊ utita
dicã momentaneũ. Iten contia desꝑationẽ uincendi
sumit exconfessione. Scd̾m ÷ grã dei. quam mẽtur
exhumilitate. Terciũ ẽ auxiliũ qd habet ex eius cui con¬
fitetur compassione:¬
Sepe autẽ mens imsera qͥd iã tͣnsierit uidet: s ubi adhuc
retineatur ñ uidet. Gaudet deqb dã uiciis. qͥa eis subiecta
iam ñ sit: ⁊ p̃cauere acgem̾e negligit. qͥa eoꝵ uice successer̃
alia. quib fortasse nequiꝰ succumbit. Sicq fit. ut dũ
alia uicia tͣnseunt & semꝑ alia succedunt: abhoc serpent
pore int̾ra reppit. nͥ luxuria signat᷑: que cor qd̵ tenet ita
polluit. ut in supioris munticiȩ surgere amorẽ ñ possit: Qind
ꝑlocustam que saltib euolat nisi manis gła expͥuctꝰ. quȩ¬
souanis p̃sumptionib exaltat: Quid ꝑbruccũ cuiꝰ pene cotũ

Expanded text:
certiora, durabiliora: ad quorum comparationem, quidquid in hoc certiora, durabiliora: ad quorum comparationem, quidquid in hoc mundo desiderari potest, modicum est et incertum; et, ut ita dicam, momentaneum. Ita contra desperationem vincendi sumit ex confessione; secundum est gratia Dei, quam meretur ex humilitate; tertium est auxilium, quod ex ejus habet cui confitetur compassioneepe autem mens misera quid jam transierit videt, sed ubi adhuc retineatur non videt. Gaudet de quibusdam vitiis quod eis subjecta jam non sit, et praecavere ac gemere negligit, quia eorum vice successerunt alia, quibus fortasse nequius succumbit; sicque fit ut dum alia vitia transeunt, et semper alia succedunt, ab hoc serpente pore in terra repit, nisi luxuria designatur? quae cor quod tenet, ita polluit, ut in superioris munditiae surgere amorem non possit. Quid per locustam quae saltibus evolat, nisi inanis gloria expse vanis praesumptionibus exaltat? Quid per bruchum, cujus pene totum
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ contempnit. fit uͦ ñ nunqͣm ut ħ om̃ia simul confes¬
sionem impediant. S qui.iiii. his mał p̃muntur: recte
iam inmonumento iacent. & uelud ille euangłicus qua¬
triduanus fetent. Scriptum ÷ enim. Amortuo tant᷑m
quinon ẽ perit confessio. Quod si is mortuus est quinon cõ¬
fitetur: utiq reuiuiscet: qui confitebitur. Ueniat gͦ ihe
dicat ueni foras. & aduocem eius ilico suscitabitur mor¬
tiuis. Excipiat hic nr̃ mortuus exhortationẽ.⁊ nondiffe.¬
ret confessionem. Dicatur illiquẽ pucior afficit. Curte
pudet peccatum tuũ dicere. quem ñ puduit comnutt̾e:
Aut cur crubescis dõ confit̾i. cur ocuł ñ potes abscondi.
ꝓponenda st̃. Contra pudorem scił considatio rationis.
Reuerentia intuentis dĩ. Comꝑatio maioris confusionis.
Similit̾ contͣ timorẽ opponenda st̾ tria. Considandũ
ẽ enim quam sit guis pena inerni. quam longua ꝗͣ in fru¬

Expanded text:
lorum, contemnit . Fit vero nonnunquam, ut haec omnia simul confeslorum, contemnit . Fit vero nonnunquam, ut haec omnia simul confessionem impediant. Sed qui quatuor his malis premitur, recte jam in monumento jacet, et velut ille evangelicus quatriduanus fetet . Scriptum est enim: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Quod si is mortuus est qui non confitetur, utique reviviscet qui confitebitur. Veniat ergo Jesus, et dicat, Veni foras : et ad vocem ejus illico suscitabitur mortuus. Excipiat hic noster mortuus exhortationem, et non differat confessionem. 2. Dicatur ergo illi quem pudor afficit: Cur te pudet peccatum tuum dicere, quem non puduit facere? aut cur erubescis Deo confiteri, cujus oculis non potes abscondi? ia proponenda sunt contra pudorem: scilicet consideratio rationis, reverentia intuentis Dei, comparatio majoris confusionis. Similiter contra timorem opponenda sunt tria: considerandum enim est quam sit longa poena inferni, quam gravis, quam infru
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor. sunt quȩ impediunt confessionem. Pudor.
qui scił ꝓsola confusione erubescunt confiteri peccata
quȩ commiser̃. De quo ꝑsalomonem dicit᷑. est confusio
adducens ignominiã. Quo contra de hiis qͥ confitentur¬
peccata. ditit. Et est confusio adducens głam. Quos etiã
comniendat ꝓpħa dicens. Confessionẽ & decorẽ indiusti
Et it̾m. Confessio ⁊ magnificentia opꝰo eius. Aliosim¬
pedit timor. Quia si confiteant᷑ timent ne grauis eis pe-¬
nitentia iniungatur. Et hos arguit iob dicens. Quiti¬
met priuinam. irruet suꝑ eũ nix. Sunt autem ñ nul¬
li qui in hoc mundo adhuc aliquid concupiscunt. nec
putant. se ad epturos quod desidant: si hominib qͣles
sint ignotescat. Horum confessionẽ impedit spes. id:
item alii qui nicħ horum uerentur. sed hoc solum timen
quia post peccatorũ confessionẽ abipsis abstinere minime
possent. Et his obest desꝑatio. Quib non incongrue illud
potest aptari. Peccator. cum uenerit inprofundum ma¬

Expanded text:
quatuor sunt quae impediunt confessionem, pudor squi scilicet pro sola confusione erubescunt confiteri peccata quae commiserunt. De quo per Salomonem dicitur: Est confusio adducens peccatum. Quo contra de his qui confitentur, iterum dicitur: Est confusio adducens gloriam . Quos etiam commendat propheta, dicens, Confessionem et decorem induisti : et alibi, Confessio et magnificentia opus ejus . Alios impedit timor. Timent enim si confiteantur, ne gravis eis poenitentia injungatur; et hos arguit Job, dicens: Qui timet pruinam, irruet super eum nix . Sunt autem nonnulli, qui in hoc mundo adhuc aliquid concupiscunt, nec putant se adepturos quod desiderant, si hominibus quales sint innotescant. Horum confessionem impedit spes, id est item alii qui nil horum verentur, sed solum hoc timent, quia post peccatorum confessionem ab ipsis abstinere minime possent. Et his obest desperatio. Quibus non incongrue illud potest aptari: Peccator, cum venerit in profundum ma
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓminebat illuc c̾suetudinẽ fec̾at an̾ uigłias
g̾di ut se cotidie ĩfletu penitentie ꝗͣ to secͤtiꝰ: tãto
lił iꝰ mactaret. Contẽplabat᷑ na̾q  distͥctioĩs uẽtiꝰ iudi¬
cis sui eidẽ etiã iudici concordas. puniebat ĩ lacͥmis
reatũ facinoris sui. Quadã uͦ nocte abba mona st̾ii ui¬
głias. hc̃ late̾tẽ egͥdientẽ icui̾tꝰ abba foras pede .e. senit̃¬
uẽ c̃ ĩ secͥto mõtis lat̾e cernẽt ĩ orõe patͥũ expete

Expanded text:
c consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutu