comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mułta moy̾ si contͣria iħm dogiatiz are nẽo
qui nestiat. Que qr singła ꝑcurr̾e longũ ẽ:
tholici nicħ eoꝵ ẜuare curant. q̃ moyses scri¬
bit. Quod ipm̃ si nõ de errore destend̃ aliquo
red ex utra illa xp̃i et discipuloꝵ eius tradi¬
tione. uos om̃io fateamini ncc̃e est cont̾ria
iuicem s im̃ docusse atq moysen. id circo
nec creditum xpm̃ a uideis. qr fidem uellent
exibi moysi. Quõ ergo fłm nõ ert illud dñm
drxiise ad eos. Si credetis moysi cred̾e̾tis et mͥ:
cũ sit longe maifestũ idc̾co mag̾ eos nõ cie¬
didisse chu qi moysi cred̾ent potuisse aũ eo id̾
xp̃o credere. si moysi cred̾e̾ destitissent cũ tñ ut
dixi ubi nam moyses de xp̃o aliquid scͥpserit
queso nos toceas. Alias inquit si xp̃ianus es:
crede dicenti xp̃o. qr de se scͥpsio moyses. Qd̾ siñ
credis: xpĩanus non es. Inepta hec semꝑ et ĩ¬

Expanded text:
multa Moysi contraria Iesum dogmatizare, nemo multa Moysi contraria Iesum dogmatizare, nemo qui nesciat. Quae quia singula percurrere longum est, tholici nihil eorum seruare curant, quae Moyses scribit. quod ipsum si non de errore descendit aliquo, sed ex uera illa Christi et discipulorum eius traditione, uos omnino fateamini necesse est, contraria inuicem sibi Iesum docuisse atque Moysen, idcircoque nec creditum Christum a Iudaeis, quia fidem uellent exhibere Moysi. quorsum ergo falsum non erit illud legum dixisse ad eos: si crederetis Moysi. crederetis et mihi? cum sit longe manifestum idcirco magis eos non credidisse Iesu. quia Moysi crederent, potuisse autem fidem Christo habere, si Moysi credere destitissent. tu tamen, ut dixi, ubinam Moyses de Christo aliquid scripserit, quaeso nos doceas. Alias, inquit. si christianus es, crede dicenti Christo, quia de se scripsit Moyses; quod si non credis, christianus non es. inepta haec semper et in
Abbreviated transcription (Latin):
extermmnabitur ille de tribu sua et heredita¬
tis que abrahe repmussa sit ac semini eius
nõ nemer inconsortiũ. Et hoc gͦ uidei uaide
crediderãt asseueritate moyseo. id circoq fi¬
dem xp̃o heẽ non poterant infirmanti ea et
insup asseueranti q uod duplicirer gehenne
fanis fierer quieẽt circucisus. Item moysẽ
carnaliũ ciboꝵ sollicitam facit discret̾onẽ:
et int̾ pisces ac uolucres et quadrupediabel¬
luonis in modũ disceptatiͥ sedet iubetoi
alia quid̾ ab ligurriri pro mundis. alia uero ꝓ
limindis ne contingi quidem quoꝵ in parce
porcum taxat et leporem et si quid in piscib carz
squama. aut in quadrupedib ungulã nõ ħt
fitam nec riumãt. Et hec ergo uidei fortiter
crediderunt scribente moyseo. idcͥcoq xp̃o iam
credẽ nõ poterant᷑ diffẽntiam docenti ciboꝵ. et a
sius quitem diccipus omĩa penitꝰ remouenti:
ea sola sint q̃ posiuant hoĩem. Hec̃ atq alia

Expanded text:
exterminabitur ille de tribu sua et hereditaexterminabitur ille de tribu sua et hereditatis, quae Abrahae repromissa sit ac semini eius, non ueniet in consortium. et hoc ergo Iudaei ualde crediderant adseuerante Moyse, idcircoque fidem Christo habere non poterant infirmanti ea et insuper adseueranti, quod dupliciter gehennae filius fieret, qui esset circumcisus. item Moyses carnalium ciborum sollicitam facit discretionem et inter pisces ac uolucres et quadrupedia helluonis in modum disceptator sedet iubetque alia quidem abligurriri pro mundis, alia uero pro inmundis ne contingi quidem: quorum in parte porcum taxat et leporem et si quid in piscibus caret squama aut in quadrupedibus ungulam fissam non habet nec ruminat. haec ergo Iudaei fortiter crediderunt scribente Moyse idcircoque Christo. iam credere non poterant indifferentiam docenti ciborum et a suis quidem discipulis omnia penitus remouenti, ea sola sint, quae polluant hominem. haec atque alia
Abbreviated transcription (Latin):
aseueraree c̃apłm illud fłm eẽ constiterit.
S ed nec illus quidem uerisimile est: quod
ꝑsequitur. Si crederetis moysi. crederetis
eo mͥ: qr dissimilis ad mod̾ traditio est. et lon
yses quidem pͥ cetens ab opere om̃i ab stinẽ¬
dum docet in salb̾o causamq inducit religiõis
huius hanc ẽe: qi deus cum mũdũ. et que ĩ eo
sunt om̃ia fabricaret sex dieb indulsent oꝑi.
septimo uero cecsauent qd̾ est salb̃m. et ob hoc
bñdix̾it .i. scificauĩt tanꝙͣ sue tnquillitatis
portum. legemq dederit. insuꝑ ut qui idem
solũmt occidetur Hoc gͥ udei uehement̾ crede¬
bant docente moyseo: idcircoq xp̃o nec aures
quid̃ accomodandas putabaut asseuerantide¬
um sẽper oꝑari nec illum sibi cessationis sta-¬
tuisse diem: quia sit uigis et infatigabilis i̾tt᷑.
in sactis et deo amabilib numerat. ibetq c̾¬
cuncidi maculinũ om̃e carnem ĩputii ip̃orũ
eẽq docet necessarium signũ testam̃ti illius

Expanded text:
auerit, capitulum illud falsum esse constiterit. Sed nec illud quidem uerisimile est, quod prosequitur: si crederetis Moysi, crederetis et mihi, quia dissimilis admodum tryses quidem prae caeteris ab omni opere abstinendum docet in sabbato, causamque inducit religionis hujus hanc esse, quia Deus cum mundum et quae in eo sunt omnia fabricaret, sex diebus indulserit operi, septima vero cessaverit, quod est sabbatum: idcd est sanctificauerit, tamquam suae tranquillitatis portum legemque dederit insuper, ut qui idem solueret, occideretur. hoc igitur Iudaei uehementer credebant docente Moyse, idcircoque Christo ne aures quidem adcommodandas putabant adseueranti deum semper operari nec ullum sibi cessationis statuisse diem, quia sit iugis et infatigabilis uirtus;in sacris et deo amabilibus numerat iubetque circumcidi masculinum omne carne praeputii ipsorum esseque hoc docet necessarium signum testamenti illius,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est: qr duoꝵ hominũ testimoniũ uerũ ẽ.
Ego sum qui testificor de me. et testificatur dei
me qui me misio pẽ: Illud eos cõmemorans ꝙ
de celo dcm̃ om̃c audierant. Hic est fuius meus di¬
lectus. credite illi. Nec non et illud mͥ uerisimi¬
le nõ uidetur. uideos potiuisse tacere. cũ xp̃c dice¬
ret de se scͥpsisse moysen: qui statim ut pote ma¬
ligni et astuti quererenti quid nã illud ẽẽt qd̾
de se a moyse scriptum pittaret: sed hec eoꝵ õi¬
pharia taciturntas nd̃ minus iħm nicħ talodi¬
xisse sig̾c̃at. Qu̾auis ergo eo hec non parua ui¬
deantur ad eam conf̾mandam suspicionem
faisi de capło isto: plus tñ illo teneor qr oem̃
uo dixi moysi scͥpturam struratus. muillas ĩ¬

Expanded text:
scriptum est, quia duorum hominscriptum est, quia duorum hominstificor de me; et testificatur de me, qui me misit pater, illud eis commemorans, quod de caelo dictum omnes audierant: hic est filius meus dilectissimus, credite illi. necnon et illud mihi uerisimile non uidetur Iudaeos potuisse tacere, cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, quin statim, utpote maligni et astuti, quaererent, quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret. sed et haec eorum omnifaria taciturnitas non minus Iesum nihil tale dixisse significat. Quamuis ergo et haec non parua uideantur ad contirmandam suspicionem falsi de capitulo isto, plus tamen illo teneor, quia omnem, ut dixi, Moyseos scripturam scrutatus nullas i
Abbreviated transcription (Latin):
ut iustum est nullas ibidem de xp̃o ꝓphecias in¬
ueni. sine qr nulle sunt: seu qi intesligere nõ
potui. Unde inngenti positus estu rõne co¬
gebar i aiterũ e duob. ut aut fłm ꝓnũciarẽ
capłm hoc: aut mendacem iħm. Sed id̾ quidem
alienũ pietatis erat: dñm existimare mentitũ.
Rectius ergo uisum est. scͥptorib a scribere faisi¬
tatem quã u̾tatis auctori mẽdaciũ quippe cũ
et ip̃m dicentem audirẽ fures fuisse et iatͦnes
om̃s qui uenerint ante se. Qua sm̃a: primum
onsium uideo feriri moysen. ãd hec. et cũ maie¬
statem suam. loquenti eidem ubi se mñdi lum̃
appellat uidei indignantes reclamarent qr tu
de te testificans testimoniũ tuũ non est uerũ:
non eum uideo ꝑsecutum ubi maxime locus
exigebas ut diceret de se ꝓpħasse moysen: sed
tanquã renera alienus ut nullum hñs ex eoꝵ
pẽsb testintoniũ respondit. Nempe in lege ur̃a

Expanded text:
ut iussum est, nullas ibidem de Christo prophetias inut iussum est, nullas ibidem de Christo prophetias inueni, siue quia nullae sunt, siue quia intellegere ipse non potui. unde in ingenti positus aestu ratione cogebar in alterum e duobus, ut aut falsum pronuntiarem capitulum hoc, aut mendacem Iesum. sed id quidem alienum pietatis erat deum existimare mentitum. rectius ergo uisum est scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium. quippe cum et ipsum dicentem audireomnes qui venerunt ante se : qua sententia primum omnium video feriri Moysen. Ad haec, et cum majestatem suam loquenti eidem, ubi se mundi lumen appellat, Judaei indignantes reclamarent, Quia tu de te testificaris, testimonium tuum non est verum: non eum video prosecutum, ubi maxime locus exigebat, ut diceret de se prophetasse Moysen; sed tanquam revera alienus et nullum habens ex eorum patribus testimonium, respondit, Nempe in lege vestra
Abbreviated transcription (Latin):
acua bibere noteo scuintes hoĩes utaib alp¬
tis inimica respuere. nobis lib̾m non cẽt religio¬
nis cuiꝰq ritu dampnato. si cẽt mutił nob̾. solas
inde te xp̃o ꝓphecias accipere. Neq hoc ꝓdeẽt errorilꝰ
ad capientos nosinet ac redigendos in ꝓpriã ser¬
uttutem: q nec spiritib ĩmũdis cum idem ib̾m c̃a
filium dei exerte indissimulam̃ confiterentur
ꝓfuit ut minime sint nobis exosi. Quare si et
moyses scd̾m hoc testimoniũ de xp̃o aliquid sc̾p¬
sit accipiam. Ita tũ ut ip̃i hoc miniie ꝓsit ad cap¬
tiuandim in ꝓpriam legem. qu̾a incħ udeam a
pagansmo distare. Qua pp̃ uitħ omio est quod
arbitieris si ꝑbatummi hoc fuit me minime gaui
ter referam gras si qũeadmodũ ostendis. qr xp̃c
moysen de se scͥpsisse testatus est sitr nisi ita oci¬
am illud doceas. que nam suit ea coie scͥpsit . i¬
Nam ego quidem scͥpturas euis perscrutatus.

Expanded text:
aquam bibere nocet, sciuntque homines utilibus sumpaquam bibere nocet, sciuntque homines utilibus sumptis inimica respuere: nobis liberum non esset religionis cuiusque ritu damnato, si esset inutilis nobis, solas inde de Christo prophetias accipere? neque hoc prodesset erroribus ad capiendos nosmet ac redigendos in propriam seruitutem. quia nec spiritibus inmundis, cum idem Iesum esse filium dei exerte indissimulanterque confiterentur, profuit, ut minime sint nobis exosi. quare si et Moyses secundum hoc testimonium de Christo aliquid scripsit, accipiam, ita tamen, ut ipsi hoc minime prosit ad captiuandum me in propriam legem, quam nihil uideam a paganismo distare. quapropter nihil omnino est quod arbitreris, si probatum hoc fuerit, me minime gauistes referam gratias, si quemadmodum ostendis, quia Christus Moysen de se scripsisse testatus sit, ita etiam illud doceas, quaenam sint ea quae scripsit. nam ego quidem scripturas eius perscrutatus,
Abbreviated transcription (Latin):
uare moysen non accipitis. osi xp̃c dicat
Moyses de me scͥpsit. et si crederetis mo¬
ysi cred̾etis et mͥ: Ego uero non solum
moysen de xp̃o scripsisse uelim: sed om̃s cciam ꝓ¬
pħas iudeoꝵ et gentiũ. Quid .n. hoc nr̃e fideino¬
cerer aut quid non pocus ꝓdesset: si congrua et
conuemientia undiq in dm̃ nrm̃ testimonia car¬
peremꝰ: Si quidem ẽet eciam tunc lib̾m nobis
odio manente atq execratione suꝑstitionis eoꝵ
soias ab eisdem de xp̃o excerpere ꝓphecias. a deo mͥ
contrariũ non potest cẽ. si et moy ses quauis sit
alienus a xp̃o. non nich̾ tũ iudeatur scͥpsisse de xp̃
An quisqu̾a hom̃ non optaui̾t de spinis omib
florem legere. De omi herba frugem. de mus¬
cis om̃ib mel. quãuis nec mustas nec grameu
in cibum. nec spmas in corone ustrpemꝰ ornatũ.
An quisquis nollet iomi ꝑ fundo margaritã
nasci. i omĩb terris gẽmas. in siluis omibus
ponia: Aut si piscem te mari edere non nocet.

Expanded text:
Quare Moysen non accipitis, cum Christus dicat: Moyses de me scripsit, et: si crederetis Moysi. crederetis et mihi? ego uero non solum Moysen de Christo scripsisse uelim, sed omnes etiam prophetas Iudaeorum et gentium. quid enim hoc nostrae fidei noceret, aut quid non potius prodesset, si congrua et conuenientia undique in deum nostrum testimonia carperemus? siquidem esset etiam tum liberum nobis odio manente atque execratione superstitionis eorum solas ab eisdem de Christo excerpere prophetias; adeo mihi contrarium non potest esse, si et Moyses, quamuis sit alienus a Christo, nonnihil tamen uideatur scripsisse de Christo. an quisquam hominum non optauerit de spinis omnibus florem legere, de omni herba frugem, de muscis omnibus mel, quamuis nec muscas nec gramen in cibum nec spinas in coronae usurpemus ornatum? an quisquam nollet in omni profundo margaritam nasci, in omnibus terris gemmas, in siluis omnibus poma? ac si piscem de mari edere non nocet,
Abbreviated transcription (Latin):
pnrsto in populum suũ. si a lege sua descisc̾ent:
eciam hoc adietit. futuros eodem dicens. in cap¬
tiuitate hostiũ suoꝵ. finemq meditaturos die¬
b ao noctib. ut nec uite ip̃ius sue fiduciam ge¬
rerent que dͥ cẽt a uistorib condonata. Quia
eetem ex incerto penteret pauens ac sollicita
semꝑ sb̃ ĩminentia gładioꝵ. Nec hoc quidem
ergo ad xpm̃ ꝑtinet Querenda sunt alia. Nã
illud quidem iuix crediderint de xp̃o uos dcm̃
putarer maledcm̃ ẽẽ oem̃ qui pendet in lĩgno:
aut illud aluid. interficiendũ eẽ ꝓpħam siue
pͥncipem populi qui eos a deo suo uellet aũ¬
t̾e aliciod uł infngere m̃adatoꝵ: qd̾ ego
quidem xpm fecisse plane negare uo possũ.
Sed tu contra de ip̃o hec eẽ scͥpͥta plane fateri
nõ poteris: ne. si hoc sit querere rursus incipi¬
amus eciam in quo nam xpm̃ moyses ꝓħ̾a¬
.i. uberet interfici. Ut ergo moysen ab hoc

Expanded text:
prompsit in populum suum, si a lege sua desciscerent, prompsit in populum suum, si a lege sua desciscerent, etiam hoc adiecit. futuros eosdem dicens in captiuitate hostium suorum finemque sui meditaturos diebus ac noctibus, ut nec uitae ipsius suae fiduciam gererent, quae sibi esset a uictoribus condonata, quia eadem ex incerto penderet pauens ac sollicita semper sub inminentia gladiorum. ne hoc quidem ergo ad Christum pertinet; quaerenda sunt alia. nam illud quidem uix crediderim de Christo uos dictum putare maledictum esse omnem, qui pendet in ligno, aut illud aliud interficiendum esse prophetam siue principem populi, qui eos a deo suo uellet auertere aliquidue infringere mandatorum. quod ego quidem Christum fecisse plane negare non possum. sed tu contra de ipso haec esse scripta plane fateri non poteris, ne si hoc sit, quaerere rursus incipiamus, etiam in quonam spiritu Moyses prophetaeum iuberet interfici. ut ergo Moysen ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
possim non c̾retere ei quem sequor. sed puta
nos cum ideo tractare. puta cum gentile.Cũ
eis dixeris moyses de xp̃o ccͥpsit: questturi erunt
pb̾ones. Caud offeremꝰ: Nũquid nam dic̾e po¬
terunus xꝑo hoc dixit cum adhuc illi minime
credunt. Nempe opus erat nos ip̃os ostendero
quid scpserit. Quid gͦ ostãdimus: An illud qd̃
uos soletis afferre ubi deus sius loquidͣ ad mo¬
y sen dicens. suscitabo illis ppħam de fr̃ib ip̃oꝵ
similem tibi. Sed hoc quidem ad xpm̃ minime
expectare neo uideum latet nec nob̾ sic cred̾e
patitur ipria uoluntate. Quõ ergo ip̃e erit ꝑ¬
pħeta similis moysi: Nempe statim nos iudens
auo ut imꝑitos uridebit. aut coarguet ut m̃¬
daces. An illud ofteremꝰ ei quod per inde sole¬
tis inducera indebunt indutere uitam suam
pendentem. et non credent qui uos quidem a¬
dicitis in litiguo. Nam nõ ħt. Sed hoc quoq
probare quod ad xpm̃ minime ꝑtineat nicħ
tam in promptu est. Int̾ maledictoꝵ .ii. seua q̃

Expanded text:
quor; sed puta nos cum Iudaeo tractare, puta cum gentili. cum eis dixerimus "Moyses de Christo scripsit," quaesituri erunt probationes. quid offeremus? num quidnam dicere poterimus "Christus hoc dixit," cui adhuc illi minime credunt? nempe opus erit nos ipsis ostendere, quid scripserit. Quid ergo ostendemus ? an illud, quod uos soletis, ubi deus suus loquitur ad Moysen dicens: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi? sed hoc quidem ad Christum minime spectare nec Iudaeum latet nec nobis sic credere patitur propria uoluntate. quomodo ergo ipse erit propheta similis Moysi ? nempe statim nos Iudaeus aut ut inperitos ridebit aut coarguet ut mendaces. An illud offeremus ei, quod perinde soletis inducere: uidebunt uitam suam pendentem, et non credent? cui uos quidem adicitis "in ligno:" nam non habet. sed hoc quoque probare, qucd ad Christum minime pertineat, nihil tam in promptu est. inter maledictorum enim saeua, quae
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o ꝓphecias mueni. suinc tñ te comptus me¬
lioris intelligentie lectorem consecuturum mea¬
liquid credo: acturumq fateor gr̃as. si spem ꝑfec¬
tuo ac doctrine qti mͥ obuirgationis tue fiduci
a ꝑmitita mlła frustranis iiudia: sed doceat

Expanded text:
 prophetias inueni. nunc tamen te conpertus melioris intellegentiae lectorem consecuturum me aliquid credo acturumque fateor gratias, si spem profectus ac doctrinae, quam mihi obiurgationis tuae fiducia promittit. nulla frustr
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua ut faina est sybilie de xp̃o p̾sagia aut¬
hermetis ꝙ̃ dicunt trimegistrũ. aut orphei
aliquoꝵ q in gentilitate uatũ. Hec nos ali¬
qͣnͣto ad fidem uuare pot̾unt. qui ex gẽti¬
u efficinuir xp̃iami. Hebreoꝵ uero testimonia nobis
eciam si sint uera. ante fidem mutilia sunt. post fi

Expanded text:
aliqua, ut fama est, Sibyllae de Chrisaliqua, ut fama est, Sibyllae de ChrisHermetis. quem • dicunt Trismegistum, aut Orphei aliorumque in gentilitate uatum, haec nos aliquanto ad fidem iuuare poterunt, qui ex gentibus efficimur christiani ; Hebraeorum uero testimonia nobis, etiamsi sint uera, ante fidem inutilia sunt, post fi
Abbreviated transcription (Latin):
tem putarem qui gentili mͥ et longe alt̾ius
religionis homini de magis dubiis dubia co¬
naretur astruere. Quid gͦ opus erat: nisi ut
aliis ꝓpħis. qui ꝑ istis fac̾ent fidem. Qua pp̃ si ppͣ
paganus utniusq eoꝵ ꝯditione liber: nec ꝓpħis
phetis. Ita totum nulli alii ꝙͦ sue fidei debeoꝰ:
quicũq sit ex gentib xpĩanus. atq ut exẽplo fra
id quod aꝑcs dñs: ponamꝰ ali ꝙ̃ nũc a nobis ca¬
thezizari gentilem. cui assidentes dicam᷑. Crede
xp̃o qr deus est. Illo uero. unde hoc mͥ ꝑbatis di¬
cat: Et nos respondentes dicamꝰ. Ex ꝓpħis. Rur¬
sus illo q̃rente. quib ꝓpħis: nos respondeamꝰ
hebreis. atꝙ ille sũridens dicat. Sed hiis ego
fmas. Ide uero multomagis uidens dicat. Qͥd
quod ego nec ip̃i credo: Quid fiet hiis ia tls¬
actis. Nõne herebimꝰ. et ille risis nob̾ tancͥx
ĩprudentib remcabit ad sua: Ita mͥ ut dixie
consces ex gentib ꝙͣ ex iudeis. Sane si sunt

Expanded text:
tem putarem. qui gentili mihi et longe alterius tem putarem. qui gentili mihi et longe alterius religionis homini de magis dubiis dubia conaretur astruere. quid ergo opus erat, nisi ut aliis prophetis, qui pro istis facerent fidem. quapropter si tPaganus utriusque eorum conditione liber, nec Prophee Prophetis. Ita totum nulli alii, quam suae fidei debet, quicumque fit ex Gentibus Christianus. Atque ut exemplo fiat imus. apertius, ponamus aliquem nunc a nobis catechizari gentilem. cui adsidentes dicamus: "crede Christo, quia deus est," ille uero "unde hoc mihi probatis" dicat, et nos respondentes dicamus ex prophetis'. rursum illo quaerente "quibus prophetis" ? nos respondeamus Hebraeis. atque ille firmat? Idem vero multo magis ridens, dicat, Quid, quod ego nec ipsi credo? Quid fiet, his ita transactis? nonne haerebimus, et ille risis nobis tanquam imprudentibus, remeabit ad sua? Ita nihil, ut diconstet ex Gentibus quam ex Judaeis. Sane si sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpbecia futuros apłos p̾dixerunt ut clament
ad se inuicem duo testam̃ta. sicut duo sera
ceꝑit faustus pr̃iarchas et ꝓpħas nõ gn̾ali atq
indetinita rep̃hũsione sicut hic fecit. sed ꝓpriel
fãi eoꝵ cõmemorando cͥminari: adiuuabit me
dñs deus eoꝵ qui est eciã nr̃ ut ad singła ꝯgru¬
entꝰ apteq respondeã. Nsic uero illos hoĩes
laudat: Eligat quisq cui credat.
ex quoꝵ p̾sagiis accipitur fuisse uentu
quis possio cũ res ceꝑit examinari. Uerũptũ
criam si hoc ita se ħcar: quid ad nos: Illos ma¬
net heo rep̃hensio: qui ex uidaismo forte ad
q ex hiis postea sumius ad xp̃ia nissimũ ꝯu̾si
nõ ante effcĩ uidei. ut mito hebracoꝵ ꝓpħarũ
sequerem᷑ fidem euntes ad xpĩanissimũ. sod
sola exitati fama et uirtutũ opinione atq
sapĩa lib̾atoris raĩ iħu xp̃i. Unde si mͥ adhuc
in pr̃na religione moranti p̾dicator adueniens ͣ

Expanded text:
prophetia futuros apostolos praedixerunt, ut clament prophetia futuros apostolos praedixerunt, ut clament ad se inuicem duo testamenta, sicut duo serapcoeperit Faustus patriarchas et prophetas non generali atque indefinita reprehensione, sicut hic fecit, sed proprie facta eorum commemorando criminari. adiuuabit me dominus deus eorum, qui est etiam noster, ut ad singula congruenter apteque respondeam. nunc uero illos homines laudat; eligat quisque. cui credat.uorum ex praesagiis accipitur fuisse uenturquis possit, cum res coeperit examinari. uerumtamen etiam si hoc ita se habeat, quid ad nos? illos manet haec reprehensio. qui ex iudaismo forte ad que ex his postea sumus ad christianismum conuersi, non ante effecti Iudaei, ut merito Hebraicorum prophetarum sequeremur fidem euntes ad christianismum. sed sola exciti fama et uirtutum opinione atque sapientia liberatoris nostri Iesu. unde si mihi adhuc n paterna religione moranti praedicator adueniens Ch
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dicit apłs signũ circoncisionis signatu
lũ iusticie fidei que est in p̃putio: ut sit patꝰ
oĩm credentũt per p̃putiũ. ut deputetur et il¬
lis ad iusticiã. ut sit p̃r c̾cuncisionis. hiis qui
nõ solum ex cͥcuncisione suno. sed et hiis qͥ
secuntur uestigia eius q̃ ẽ in p̃putio fidei pa¬
tris uũ abraham. Cuius ergo iusticia fidei nobis
ad exemplum imitanda ꝓpoĩta est. ut et nos ĩti¬
ficati ex fide pacem ħeamus ad dm̃. intelligere
debensꝰ ꝙadmodũ iuxerit nõ rephñd̾e̾. ne ante
per abortum labamur ex utero mrĩs ecc̃e: qm
per stabilem conceptũ formati ꝑfectiq nasca¬
mur. hoc fausto ꝓ morib prĩarchaꝵ ex uoce
ꝑuuloꝵ nt̾oꝵ breuit̾ respond̾im. Int̾ quos et
me ipm̃ deputauerim. dũ tñ nõ rep̾hendam
uitam sc̃oꝵ antiquoꝵ eciam si nõ intelligã
qmͣ mistice uixerunt. Quoꝵ uitã nob̾ lau¬
dabilitꝰ apłi euugłio suo p̾dicarunt. sicut illi sua

Expanded text:
sicut dsicut dlum iustitiae fidei, quae est in praeputio. ut sit pater omnium credentium per praeputium. ut deputetur et illis ad iustitiam: ut sit pater circumcisionis his. qui non solum ex circumcisione sunt. sed et his, qui sequuntur uestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abraham. cuius ergo iustitia fidei nobis ad exemplum imitanda proposita est, ut et nos iustificati ex fide pacem habeamus ad deum, intellegere debemus, quemadmodum uixerit, non reprehendere, ne ante per abortum labamur ex utero matris ecclesiae. quam per stabilem conceptum formati perfectique nascamur. Hoc Fausto pro moribus patriarcharum euulorum nostrorum breuiter responderim: inter quos et me ipsum deputauerim. dum tamen non reprehendam uitam sanctorum antiquorum. etiam si non intellegam. quam mystice uixerint. quorum uitam nobis laudabiliter apostoli euangelio suo praedicarunt, sicut illi sua
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. iudicare uos potestis: quoꝵ ustĩa est pꝰo
succurrendũ ẽẽ meloni non sentienti ut eum
uos maducetis. qmͣ mẽdico esurienti ut ma¬
ducandũ anquid detis: Catholicis aũ ꝑuulis
anteꝙꝓ sciant que sit as̃e humane ꝑfecta itia¬
a. et qnͣtum int̾sit int̾ ip̃am cui suspiratur. et
istam qua hic uiuitur: sufficio de illis uiris
hoc existimare quod ꝯm̃dat apłice docł̾ne sa¬
nitas. qr uistus ex fide uiuit. Credidit aũ abra¬
ham deo. ex deputatũ est illi ad uistĩam. Preui¬
dens .n. scͥptura qr ex fide iustificat gentes d̾s.
p̃nũciauit abrabe dicens. qr in seĩo tuo bñdicẽ¬
tut om̃s gentes. apłi uerba sunt. ad cuiꝰ tam
olaram tamq omib notissimã uocem si a i¬
nũs fallacissimis cõpniis eiugilaretis. seq̃re¬
mini uestigia pr̃is uri abrahã. et in euis semi¬
ne bñdic̾emini cũ om̃ib gentib. Ip̃e .n. accep

Expanded text:
uiuere, iudicare uos potestis, quorum iustitia est potius uiuere, iudicare uos potestis, quorum iustitia est potius succurrendum esse meloni non sentienti, ut eum uos manducetis. quam mendico esurienti ut manducandum aliquid detis? catholicis autem paruulis, antequam sciant, quae sit animae humanae perfecta iustitia, et quantum intersit inter ipsam, cui suspiratur, et istam, qua hic uiuitur, sufficit de illis uiris hoc existimare, quod commendat apostolicae doctrinae sanitas. quia iustus ex fide uiuit. credidit autem Abraham deo et deputatum est ei ad iustitiam. praeu idens enim scriptura, quia ex fide iustificat gentes deus, praenuntiauit Abrahae dicens quia in semine tuo benedicentur omnes gentes. apostoli uerba sunt. ad cuius tam claram tamque omnibus notissimam uocem. si a uestris fallacissimis somniis euigilaretis, sequeremini uestigia patris nostri Abraham et in eius semine benediceremini cum omnibus gentibus. ipse enim accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ supeminentẽ sciam caritatis xp̃i. ut ĩpleam᷑
in omnẽ plenitudinem. ño sine cã dispensat̾om
per pphicũ regnum tanto añ p̃dcam: insi oꝑ ĩ illa
stusticia que sapientior est hom̃ib et in illa infir¬
mitate que fortior ẽ hom̃ib magnũ aliquid lai
ad iustificatõnem et glorificationẽ nr̃am: et ibi
sunt om̃s thesauri sapie et sc̃ĩe ab scondit qͥ null
aꝑiuntur: si sͥ per mat̾uã carnem. traiectũ cibũ¬
I. per apłica et ꝓpħica ub̾a lactis anmẽtã cõtẽpse¬
n. et tanquã infantilẽ uictum quaa p̾grandi
erate fastidiens: priꝰ in uenena hereticoꝵ qm in
sapĩe cibum cui se ydoneum temere arbitratur
irruerit. Non ergo quod dñs nccĩam simplicem
tur. Mag̾ .n. ad hoc ꝑmniet ut ꝓpħis credao᷑: prius¬
ꝙ purgata et roborata mente possit nitelligi q̃
gne neq congruent᷑ sua ꝓphatione iuxerunt.
Unde hoc scitis: an quid sit uel bene uel maie

Expanded text:
inentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur inentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur in omnem plenitudinem dei, non sine causa dispensationem per propheticum regnum tanto ante praedictam, nisi quia in illa stultitia, quae sapientior est hominibus, et in illa infirmitate. quae fortior est hominibus. magnum aliquid latet ad iustificationem et glorificationem nostram. et ibi sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, qui nulli aperiuntur, si tibi per maternam carnem traiectum cibuica et prophetica ubera lactis alimenta contempserit et tamquam iufantilem uictum quasi praegrandi aetate fastidiens prius in uenena haereticorum quam in sapientiae cibum, cui se idoneum , temere arbitratur, inruerit. non ergo quod dicimus necessariam simplicem tur; magis enim ad hoc pertinet, ut prophetis credatur, priusquam purgata et roborata mente possit intellegi, gne neque congruenter sua prophetatione uixerunt. unde hoc scitis? an quid sit uel bene uel male
Abbreviated transcription (Latin):
nos uibet cred̾e. qui de xp̃o nõ uult testib hõĩbꝰ
credi: quasi ad nos eciam eiꝰd̃ uocis notitia sino
homine teste ꝑuenerit cũ et manifestũ sit ꝑue¬
misse. et apłs dicat. Qũõ aũ m̃ocabunt in ꝙ̃ no
crediderunt : Aut quõ credent ei quẽ nõ audier̃.
Qũo aũ audient sinc p̾dicante: Aut quõ p̾dica¬
bunt si nõ inittant᷑ Sicut scͥptum ẽ. Qm̃ speci¬
osi pedes eoꝵ qui annũciant pacem. qui ãnuciãt
cie cuncta illa tribuerent: insi tał eoꝵ cogitatio
ꝯtestatione ꝓpħica uĩc̾etur. Magicis .n. aitibus
p̃nũciarẽtur. nemo ntiq dic̾et. Sed iudelicet
disciplina catholica ppẽa simplici fide prius nutͥ
ri docet mentem xp̃ianam ut eam capacem faci¬
at ad intelligenda suꝑna et et̾na. Sic .n. et pro¬
pheta dici slisi credideritis nõ intelligetis ut ea
ip̃a est simplex fides: qua credimꝰ añqu̾a cognos

Expanded text:
nos iubet credere, qui de Christo non uult testibus hominibus nos iubet credere, qui de Christo non uult testibus hominibus credi, quasi ad nos etiam eiusdem uocis notitia sine homine teste peruenerit, cum et manifestum sit uocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent ei, quem non audierunt? quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo pradicabunt. si non mittantur? sicut scriptum est: quam speciosi pedes eorum qui adnuntiant pacem, qui adnuntiant gicae potentiae cuncta illa tribuerent, nisi talis eorum cogitatio contestatione prophetica uinceretur. magicis enim artibus praenuntiarentur, nemo utique diceret. sed uidelicet dit. Uerum disciplina catholica propterea simplici fide prius nutriri oportere docet mentem christianam. ut eam capacem faciat ad intellegenda superna et aeterna. sic enim et propheta dicit: nisi credideritis, non intellegetis. at ea ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
et lib̾abit illum de manib contranoꝵ. Hec co¬
gntauerunt et errauerunt: excecauit enim illoᷤ
malicia eoꝵ illoꝵ. Quod eciã de istis uerissime
dici p̃ot: qui in tanta multitudine testimoni¬
oꝵ. in tanta dispoĩtione p̾nũciataꝵ rer̃. ĩ tãta
manifestatione ꝯpletaꝵ. adhuc dñt scͥpturis
iterum dicant: nos it̾m atq it̾m possumꝰ docu¬
m̃ta ꝓferre. adiuuante illo qui tantam copiã
p̾buit adu̾sus calumpnias erroris humani: nt
am porro aliam fausti tͥgiu̾sationẽ ꝙͣ credo
cum et ip̃e p̾clarissima ꝓphecie luce ꝑcut̾et᷑
calidisstmam se iuemse arbitrat᷑ est eciã
refelleit piget: nc ppc̃a putetur aliqͥd dixisse qi¬
ci respond̃i dignum ħitum ẽ Quis .n. dem̃tissi¬
mꝰ dicerer enerius ẽc fidei. de xp̃o sine teste non
cred̾e: uellem mͥ isti respond̾em. cui n̾a de xp̃o ip¬
si credĩdissent. an illam uocem de celo audier̾t.
hic est filius m̃s: Ei quippe uoci pociꝰ faustus

Expanded text:
ibus contrariorum. haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia illorum. quod etiam de istis uerissime dici potest. qui in tanta multitudine testimoniorum, in tanta dispositione praenuntiatarum rerum. in tanta manifestatione conpletarum adhuc dicunt scripturis iterum dicant, nos iterum atque iterum possumus documenta proferre, adjuvante illo qui tantam copiam praebuit adversus calumnias erroris humani, ut Jam porro aliam Fausti tergiversationem, quam credo cum et ipse praeclarissima prophetiae luce repercuteretur, callidissimam se invenisse arbitratus est, etiam refellere pigetei responderi dignum habitum est. quis enim dementissimus diceret eneruis esse fidei de Christo sine teste non credere ? uellem mihi isti responderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem de caelo audierunt: hic est filius meus? ei quippe uoci potius Faustus
Abbreviated transcription (Latin):
Rgo magia erat quod insus at passus
est si natus nõ est: Eadem inte uicis¬
simargum̃tatio est retorquet᷑ ut magia eo
illud fau. quod utero portatus. aut quod edi¬
tut sio si seminatia no fuiti Exua legem nateͤ
cẽ. constat uirginẽ peꝑisse. Multoq magꝰ in¬
uentam ociam post partũ uirgnie̾. Quare gͦ
isse uolentẽ sine sorte natiuitars. m̾ credo
qnͣtũ ad rem actinos utriq in hoc nature c̃õ¬
traria ꝑferimur. Sed hoo intest quod uos hone¬
ste. nos turpit᷑. Nos passioni eius rõnẽ aliqmͣ
reddimꝰ et ꝓbabilẽ nos natiuitatis enis. ant
nullam p̾statis. aut fram. Demq nos spẽte
ms passum ꝯfitemr nec uere mortuũ uos ꝓ
tatum. fluo si nõ ita est: fatoamini eo uos qr
hoc eciã ymaginane sio fom̃. et indereo᷑ natꝰ
et om̃is nobis enit ꝓfligata contentio. Nanul
lud quidem quod sepe asfiriuare soletis nedo e¬
um cẽ natum qr alias hom̃ib uidere aut locł
ño posseo. ridicalum ẽ. cũ multociens ut iam

Expanded text:
Ergo magia erat, quod uisus ac passus est, si natus non est. eadem in te uicissim argumentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse constat uirginem peperisse multoque magis inuentam etiam post partum uirginem. quare ergisse uolentem sine sorte natiuitatis? mihi crede; quantum ad rem adtinet, utrique in hoc naturae contraria profitemur . sed hoc interest, quod nos honeste, uos turpiter; nos passionis eius rationem aliquam reddimus et probabilem; uos natiuitatis aut nullam praestatis aut falsam; denique nos specie tenus passum confitemur nec uere mortuum; uos ptatum. aut si non ita est, fatemini et uos, quia hoc etiam imaginarie sit factum, ut uideretur natus, et omnislud quidem, quod saepe affirmare soletis, necessario eum esse natum, quia alias hominibus videri aut loqui non posset, ridiculum est; cum multoties, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
nuttendis cognatiom tue. cũ in aĩa sine ułla corꝑa¬
li figura falsitatũ numeri actuantur occulti. Ex qͦ
ĩtelligas uelm: cũtam multos ãi motus ẽe senti¬
as exꝑtes oĩm de quib nũc q̃ris ymagiiũ quoli¬
b alio motu aĩam sortiri corpꝰ. qu̾a sensibiliũ co¬
giratione formaꝵ quas eã pͥuscp corꝑe sensibq
utat᷑ nullomͦ arbitror pati p̾se. Qu̾aobrẽ ꝑ nr̃a
familiaritate. et ꝑ ipiꝰ diuini iuris fide sedulo mo
u̾bris copules amicitiã. neue illã q̃ copulata est.
tũctare diuellere. Nullo mͦ .n. resistitur corporis
sensib q̃ nob̾ sa cratissima disciplina ẽ. si ꝑ eos in¬
flictis plagis uulnerib q blandimur.¬

Expanded text:
mittendis cogitationi tuae, cum in anima sine ulla corporamittendis cogitationi tuae, cum in anima sine ulla corporalium figura falsitatum numeri actitantur occulti. Ex quo intelligas velim, cum tam multos animi motus esse sentias expertes omnium, de quibus nunc quaeris, imaginum, quolibet alio motu animam sortiri corpus quam sensibilium cogitatione formarum, quas eam, priusquam corpore sensibusque utatur, nullo modo arbitror pati posse. quam ob rem pro nostra familiaritate et pro ipsius diuini iuris fide sedulo monumbris copules amicitiam neue illam, quae copulata est, cunctere diuellere. nullo modo enim resistitur corporis sensibus, quae nobis sacratissima disciplina est, si per eos inflictis plagis uulneribusque blandimur.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩadu̾ti potest. Hac fit ut u̾bi gr̾a corui quasi ob
ocłos ymago constituta. q̃ uidelicet aspectib no¬
ta ẽ demẽdo et addendo q̃ dam. ad ꝙͣ libet om̃io
nũqu̾a uisam ymagniẽ ꝑducatur. Hac euenit.
ut ꝑ ꝯsuetudinẽ uoluentib in talib sese animiꝰ
figure huiꝰ temodi uelut sua sponte cogitat̾oib
irruant. Licer gͥ aĩe ymaginanti ex his q̃ illi sen¬
sus inuexit demendo ut dcm̃ ẽ. et addendo ea gi¬
gn̾endo. q̃ nullo sensu attingit totã. ꝑtes uero
eoꝵ q̃ in aliis atc aliis reb attigerat. Ita nos
pui apud mediterraneos nati atq nutriti uł ĩ
ꝑuo calice a qua uisa ĩa ymagmari maria pot̾a¬
remꝰ. nullo mõ ueniret ĩ mentẽ. Hinc ẽ cꝑ a pͣe
tate ceti. cum de luce colorib q int̾rogantur. ꝙͥ
respondeant. ño ĩueniunt. Non .ni. coloratas ul¬
las patiuntur qui sensi̾nt nullas. Nec mirere
quo pacto ea q̃ in rerũ natura figurantur et fi

Expanded text:
animadverti potest. Hac fit, verbi gratia, ut corvi quasi ob animadverti potest. Hac fit, verbi gratia, ut corvi quasi ob oculos imago constituta, quae videlicet aspectibus nota est, demendo et addendo quaedam, ad quamlibet omnino nunquam visam imaginem perducatur. Hac evenit ut per consuetudinem volventibus sese in talibus animis, figurae hujuscemodi velut sua sponte cogitationibus irruant. Licet igitur animae imaginanti, ex his quae illi sensus invexit, demendo, ut dictum est, et addendo, ea gignere quae nullo sensu attingit tota; partes vero eorum quae in aliis atque aliis rebus attigerat. Ita nos pueri apud mediterraneos nati atque nutriti, vel in parvo calice aqua visa, jam imaginari maria poteraremus, nullo modo veniret in mentem. Hinctate caeci, cum de luce coloribusque interrogantur, quid respondeant, non inueniunt; non enim coloratas ullas patiuntur imagines, qui senserint nullas. Nec mirere, quo pacto ea, quae in rerum nat
Abbreviated transcription (Latin):
queri pꝰset nisi manifestũ eẽt animã minus ẽẽ
obnoxiam. faisitatib nõdũ passam ẽe sensibili¬
ũ sensuũq uanitatẽ. At istas ꝯmagines quis du¬
bitauerit istis sensibilib multo ẽe falsiores. Nã
illa que putamꝰ et credimꝰ siue fingimus et ex
õĩ ꝑte omĩo faisa sũt: et certe longe ut cernis uiꝰ¬
ora sunt q̃ uidemiꝰ atꝙ sentinĩ. Iam in illo t̾io
gene quod libet spatium corporale amimo figurau̾o
qu̾a quam id rõnib disciplinaꝵ minime fallentibꝰ
cogitatio peperisse uideatur. ip̃is rursum rõmbus
arguentib fłm ẽe conu̾̃ico. Quo fit ut nullo pac¬
to animã credam nodum corpore Euitient̾e. non¬
dum ꝑ sensus uanissimos mortali et fugaci sb̾a
u̾b̾atam in tantam falsitatis ignominiã iacuis
Quid putas insi ẽẽ uim quadam ĩnuendi et au¬
gendi anime insitam. qu̾a quocumq uenerit ncc̃e
est afferat secum: Que uis: in numeris p̾cipuei

Expanded text:
quaeri posset, nisi manifestum esset animam minus esse quaeri posset, nisi manifestum esset animam minus esse obnoxiam falsitatibus, nondum passam sensibilium sensuumque vanitatem: at istas imagines quis dubitaverit istis sensibilibus multo esse falsiores? Nam illa quae putamus et credimus, sive fingimus, et ex omni parte omnino falsa sunt, et certe longe, ut cernis, veriora sunt quae videmus atque sentimus. Jam in illo tertio genere quodlibet spatium corporale animo figuravero, quanquam id rationibus disciplinarum minime fallentibus cogitatio peperisse videatur, ipsis rursum rationibus arguentibus, falsum esse convinco. Quo fit ut nullo pacto animam credam nondum corpore sentientem, nondum per sensus vanissimos mortali et fugaci substantia verberatam, in tanta falsitatis ignominia jacuisseQuid putas, nisi esse vim quamdam minuendi et augendi animae insitam, quam quocumque venerit necesse est afferat secum? quae vis in numeris praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ inuicem mndos. quał hic umꝰ ẽ. et puta qͣdra¬
ta terram figura contineri: et similia. ħ om̃ia
ut se cogitationis tẽpestas habu̾it. fingimꝰ et
pittamꝰ. Nam de reb qd̃ ad t̾ciũ genus attinet
ymagnũ. numeris maxime atq dim̾sionib
agitur. Quod ꝑtim est in rer̃ natura. uelut¬
cũ tocus mũdi figura iunentur. et hanc iu̾e¬
tion̾e maĩo cogitantis ymago sequitur. ꝑtim ĩ
disciplinis tanqu̾a in figuris geomet̾cis et rithini¬
cis. musicis et infinitauarietate nuͣoꝵ. Q qũauis
uera. sicut ego autuno ꝯphendantur. gignũt tñ
falsas ymaginationes. quib ip̃a rõ uix resistit.
tam et si nec ip̃am disse̾ndi discipliam car̾e hoc
malo facile est: cũ ĩ diuisionib et ꝯclusiomibus
qͦsdã quasi calculos ymagiam᷑. In hac tota y¬
giñ silua. credotͥ nõ uideri pͥmũ illud genuꝰ ad
duitiꝰ disputand̾. De duob reliquis uire adhuc

Expanded text:
super inuicem mundos, qualis hic unus est, et: puta quadrasuper inuicem mundos, qualis hic unus est, et: puta quadrata figura terram contineri. et similia. haec enim omnia, ut se cogitationis tempestas habuerit, fingimus et putamus. nam de rebus, quod ad tertium genus adtinet imaginum, numeris maxime atque dimensionibus agitur, quod partim est in rerum natura, cum totius mundi figura inuenitur et hanc inuentionem in animo cogitantis imago sequitur, partim in disciplinis tamquam in figuris geometricis et rhythmicis musicis et infinita uarietate numerorum. quae quamuis uera, sic ut ego autumo, comprehendantur, gignunt tamen falsas imaginationes, quibus ipsa ratio uix resistit, tametsi nec ipsam disciplinam disserendi carere hoc malo facile est, cum in diuisionibus et conclusionibus quosdam quasi calculos imaginamur. In hac tota imaginum silua credo tibi non uideri primum illud genus ad diutius disputandum: de duobus reliquis jure adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
dam nrm uereꝯdũ et si quid aliud manentiũ
uł mortuaꝵ rerũ quas tñ uidi atq sensi in se a¬
nimꝰ formati alt̾i gn̾i subiciuntur illa q̃ putam
ita se habuisse. uł ita se hr̃e. uelut cũ disse̾ndi
gr̾a q̃dam ip̃uis fingimus ne qua ꝙͣ ĩpediẽtia
ueritatem. uel qualia figuramꝰ cum legitur hysto¬
ria. et cum fabulo sa uel audiuimꝰ. uł ꝯponimꝰ uł
suspicamur. Ego .n. mͥ ut libet atq occurrit aĩo e¬
nee faciem fingo. ego medee cũ suis anguib a¬
litib unctis uingo. ego cremetis. et alicuiꝰ par¬
menonis. In hoc gn̾e sũt eciã illa. q̃ suie sapien¬
tes aliquid ueri talib ĩuoluentes figuris. siue
stulti uariaꝵ suꝑstitionũ conditores ꝑ uero attu¬
lerũt. ut est tartareus flagiron. et quĩq antrai
gentis tenebraꝵ. et stilus septemtrionał conti¬
nens celum et alia poetaꝵ atq hereticoꝵ mille
portenta. Dm̃s tñ int̾ disputandũ. puta ẽẽ tͣs

Expanded text:
dam nostrum Uerecundum et si quid aliud manentium dam nostrum Uerecundum et si quid aliud manentium uel mortuarum rerum, quas tamen uidi atque sensi, in se animus format., alteri generi subiciantur illa, quae putamus ita se habuisse uel ita se habere, uel cum disserendi gratia quaedam ipsi fingimus nequaquam impedientia ueritatem uel qualia figuramus, cum legitur historia et cum fabulosa uel audimus uel componimus uel suspicamur. ego enim mihi, ut libet atque ut occurrit animo, Aeneae faciem fingo, ego Medeae cum suis anguibus alitibus iunctis iugo, ego Chremetis et alicuius Parmenonis. in hoc genere sunt etiam illa, quae siue sapientes aliquid ueri talibus inuoluentes figuris siue stulti, uariarum superstitionum conditores, pro uero adtulerunt, ut est tartareus Phlegethon et quinque antra gentis tenebrarum et stilus septentrionalis continens caelum et alia poetarum atque haereticorum mille portenta. dicimus etiam inter disputandum: puta esse tres
Abbreviated transcription (Latin):
et aut uerior erit sol ꝙ̃ uident illi. qũa ille ꝙ̃
sani atq iugllantes: aut erunt ueris faisa me¬
liora. Q si absurda siuio secuti st̃: ncħ̾ ẽ aliud
illa ymaginatio mi nobridi. qũa plaga ĩ flicta
ꝑ sensus. quib nõ ut tu scrib̾ ꝯmemoratio que¬
dam fit ut taua formẽtut ĩ aĩa. s ip̃a huiꝰ fal¬
sitatis illatio. siue ut exp̃ssiꝰ dicatur ip̃ssio. Qd̾
sane te mouet. qui fiat ut eas facies formasq
cogitemꝰ quas ñꝙͣ uidimꝰ. acute mouet. Itac
faciam qd uitra solitũ modũ hanc epiam
porrigat. sed nõ apud te. tui nulla ẽ pagnia grati¬
or. qũa que loquatiorem me apportat tͥ Om̃s haᷤ
ymagines quas phantasias cũ multis uocas. ĩ
tria gn̾a ꝯmodissime ac uerissime distribuiui¬
deo. Quoꝵ est unũ sensis reb ĩpressũ. alterũ
putatis. t̾ciũ ratis. Pͥmi gn̾is exempla st̃. cũ mͥ
tuam faciem. uł carthaginem. us fanuliarẽ qͦn¬

Expanded text:
et aut uerior erit sol, quem uident illi, quam ille, quem et aut uerior erit sol, quem uident illi, quam ille, quem sani atque uigilantes, aut erunt ueris falsa meliora. quae si absurda sunt, sicuti sunt, nihil est aliud illa imaginatio, mi Nebridi, quam plaga inflicta per sensus, quibus non, ut tu scribis, commemoratio quaedam fit, ut talia formentur in anima, sed ipsa huius falsitatis inlatio siue, ut expressius dicatur, inpressio. quod sane te mouet, qui fiat, ut eas facies formasque cogitemus, quas numquam uidimus, acute mouet. itaque faciam, quod ultra solitum modum hanc epistulam porrigat, sed non apud te, cui nulla est pagina gratior, quam quae me loquaciorem adportat tibi. Omnes has imagines, quas phantasias cum multis uocas, in tria genera commodissime ac uerissime distribui uideo, quorum est unum sensis rebus inpressum, alterum putatis, tertium ratis. primi generis exempla sunt, cum mihi tuam faciem uel Carthaginem uel familiarem quon
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. a quib qr defluximꝰ. et ałrana uid̾e ce¬
pimꝰ. ea nos reminiscendo reuisere .i. ꝑ memo¬
riam. Qu̾a obrem si ut alia omitt̃a. ip̃a et̾m¬
tas semꝑ manet nec aliqua ymaginaria figm̃¬
ta conquirio quib in mentẽ quasi uehicuus
ueniati nec tñ uenire posset. nec tm̃ nisi eius
meminissemus põt ẽe quaꝵdam rerũ sine ul¬
la ymaginatd̃e memoria. Iam u̾o qꝑ tͥ uidetur
anima eciã no uasa sensib corporis corporalia
posse nagniari. fłm ẽẽ ꝯũcitur isto m̾o. Si
aĩa prius quã corpore utatur. ad corpora sentieu¬
da cad̾ corpora imagiari p̃ot. et meliꝰ qd̃ memo
sanus ambigit affecta erat añꝙͣ his fallacib sen¬
sib ĩplicaretit. moliꝰ afficuntur aĩe dormien¬
tiũ qũã iugilantiũ. meliꝰ frenetitoꝵ qu̾a tali pe¬
ste carentiũ. his .n. afficiũtur ymaginib qͥb
añ istos sensus uanissimos soͣtios afficiebant᷑

Expanded text:
dimus; a.quibus quia defluximus et aliter alia uidere coedimus; a.quibus quia defluximus et aliter alia uidere coepimus, ea nos reminiscendo reuisere, id est per memoriam. quam ob rem si, ut alia omittam, ipsa aeternitas semper manet nec aliqua imaginaria figmenta conquirit, quibus in mentem quasi uehiculis ueniat, nec tamen uenire posset, nisi eius meminissemus, potest esse quarundam rerum sine ulla imaginatione memoria. Iam uero quod tibi uidetur anima etiam non usa sensibus corporis corporalia posse imaginari, falsum esse conuincitur isto modo. si anima, priusquam corpore utatur ad corpora sentienda, eadem corpora imaginari potest et melius, quod nemo sanus ambigit, affecta erat, antequam his fallacibus sensibus implicaretur, melius afficiuntur animae dormientium quam uigilantium, melius phreneticorum quam tali peste carentium; his enim afficiuntur imaginibus, quibus ante istos sensus uanissimos nuntios afficiebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
b. Nam cũ recordor prem̃ meũ. id utiq recordor qꝑ
me deserurti et nũc nõ ẽ. Cum aũ cathagnĩe. id
ꝙ est et quod ip̾e deserui. In utroq tñ hoꝵ generũ
p̾teritum tp̃s memoria tenet. Nam et illũ hõie̾
et istam urbem ex eo ꝙ uidi. nõ ex eo ꝙ uideo me¬
mini. Hic tu fortasse queris quorsum ista. psertĩ
cũ aĩdũtas utrumlibet hoꝵ ño posse in memoriam
uenire. nisi uiso illo ymagnario. At mͥ sat̾ ẽ sic
nit̾im ostendisse. posse dici eaꝵ etrã rerũ q̃ nodũ
intereunt memoriam. uerũ quid me aduiuet fa¬
cito intentꝰ accipias. Non nulli calũpmantur a du̾¬
sus socraticũ illud nobilissimũ muentũ: quo as¬
seritur nõ nob̾ ea q̃ discimꝰ ueluti noua in seri s
in memoriam recordatõne reuocari. dicentes
cimus. platone ip̃o auctore man̾e sꝑ nec posse
interite: ac per hoc ũo ẽẽ p̾tita. Qui ño arcẽdũt
illam uisionem ẽẽ p̾t̾itam. qua ħ aliqũ m̾te ui¬

Expanded text:
um recordor patrem meum, id utique recordor, quod me deseruit et nunc non est; cum autem Carthaginem, id quod est et quod ipse deserui. in utroque tamen horum generum praeteritum tempus memoria tenet. nam et illum hominem et istam urbem ex eo, quod uidi, non ex eo, quod uideo, memini. Hic tu fortasse quaeris: Quorsum ista? praesertim cum animaduertas utrumlibet horum non posse in memoriam uenire nisi uiso illo imaginario. at mihi satis est sic interim ostendisse posse dici earum etiam rerum, quae nondum interierunt, memoriam. uerum quid me adiuuet, facito intentius accipias. nonnulli calumniantur aduersus Socraticum illud nobilissimum inuentum, quo adseritur non nobis ea, quae discimus, ueluti nona inseri, sed in memoriam recordatione reuocari, dicentes cimus, Platone ipso auctore manere semper nec posse interire ac per hoc non esse praeterita. qui non adtendunt illam uisionem esse praeteritam, quia haec aliquando mente ui
Abbreviated transcription (Latin):
possunt latissime ista tractari. et multis rerum
testimoniis ad c̾tiorem plemorẽq ꝑduti noti¬
ciam. S huic epłe adiũge illã. quã tͥ niꝑ deyͣ¬
ginib et de memoria misi: et cã diligẽciꝰ ꝑtͣcta.
ꝯlam minus plene a te intellecta. rescͥpto tuo
mͥ apparuit. Huic gͦ qũã nũc legis cũ adiu̾x̾is
de illa ꝙ ibi dcm̃ est. de naturali quadã facutta¬
te ãi minuentis e augentis cogitatõne qͥou¬

Expanded text:
Possunt latissime ista tractari et multis rerum Possunt latissime ista tractari et multis rerum testimoniis ad certiorem plenioremque perduci notitiam. sed huic epistulae adiunge illam, quam tibi nuper de imaginibus et de memoria misi, et eam diligentius pertracta; nam minus plene a te intellecta rescripto tuo mihi apparuit. huic ergo, quam nunc legis, cum adiunxeris de illa, quod ibi dictum est de naturali quadam facultate animi minuentis et augentis cogitatione quod