comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& iuditium : & cestum est quia ꝑ sonarum accep¬
tor non est ds̃ neccuius quam per sonam reue¬
r&ur : descendeergo siuales in profundum mise¬
ricor dia edĩ: Ascende sisufficis in altudinem
iustitiae iudifii eius: distendere in longitudinẽ
& latitudinem in uestigabilium uiarũ eius.
& si aliquo pen& raueris: haec nob tamm& uenda
& in conprȩhen sibilia. secr&a: dequib: paul
expecuit ipse intrepidus pande: Siautem ut su¬
perius dixi iactus cursu inanium quȩstionũnca¬
des influctus uanȩ contentiones : & uelutinaucs
deserta necgubernaculg ꝑdiuer scc. & in cognita
littora uolueris: necubi ubi prorsus properas
enauigare potes : Reuestere & sede in portum fidei
catholicȩ ubi tenulla posse infructuo sȩcuriosi¬
tatis tempestas turbare uel mergere :
dere non uales: necualebis: quia sicut nemo scit homi¬
num quae sint hominis nisi sp̃s qui inipso est ita
& qua edĩ sunt ne moscit nisi sp̃sdĩ: Si qua ergo
a tingere ualuerimus non nostra sollestiao seddo¬

Expanded text:
 judicium: et certum est quia personarum acceptor non est Deus , nec cujusquam personam reveretur. Descende ergo, si vales, in profundum misericordiae Dei; ascende, si sufficis, in altitudinem justitiae judicii ejus; distende te in longitudinem et latitudinem investigabilium viarum ejus : et si liquido penetraveris, haec nobis tam metuenda et incomprehensibilia secreta, de quibus Paulus expavit, ipse intrepidus pande. 6. Si autem, ut superius dixi, jactatus curru inanium quaestionum cadis in fluctus vanae contentionis, et veluti navis deserta gubernaculo per diversa et incognita littora volveris, nec prorsus ibi prospere navigare potes; revertere et sede in portu fidei catholicae, ubi te nulla possit fluctuosae curiositatis tempestas turbare vel mergere. dere non vales, nec valebis: quia sicut nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus qui in eo est; ita et quae Dei sunt, nemo scit nisi Spiritus Dei . Si qua ergo attingere valuerimus, non nostra solertia, sed do
Abbreviated transcription (Latin):
unũ accipere locũ minis trii huius & a postolatus
dequo p̃uaricatus ÷ iudas ut abir& in locũ suum
mis prius quae es s& praescitus ÷ non factis qđ talis ad¬
uersus filiudi futurus ess& ⁊ si enim factus ess&
inculpabilis ess& : & diopificiore putccr&ur non
iuda giniusta. &ice in eo p̃latadamnatio es s& sed
cbsit hoc asummȩ bonoꝵ iudice austore omni¬

Expanded text:
accipere locum ministerii hujus et apostolatus, de quo praevaricatus est Judas, ut abiret in locum suum mis; priusquam esset, praescitus est, non factus, quod talis adversus Filium Dei futurus esset. Si enim factus esset, inculpabilis esset, et Dei opificio reputaretur, non Judae: injuste etiam in eum prolata damnatio esset. Sed absit hoc a summe bono judice, auctore omni
Abbreviated transcription (Latin):
anni ubestatis & saturitatis : Idem c&eris septem
sterelitatis & facmis istoenim tẽpore minatus dñs
diuitib famen pauperib: uero sacturitatẽ ꝓmit¬
tit :haecbona & mala duplicis temporis: un o tempoꝵ
futura testatur scriptura exodi quamani festũ ÷
omniũ frugapũ aegrpti in mune fuisse isrł & ꝑtres
dies tenebrarũ lumen habuis se quod nunc spiritalitꝰ
geritur: sicut ds itepharaoneͥ postea comminatus
ẽ. dicens: dabotenebras suꝑ terra᷑ : Aliquotiens
unũ tepus inmultas diuidit pastes quarũ singula
&otũ tẽpus sint: sic annus quo fuit noe in arca diui¬
ditur in t̃ om̃s numeros quotiens tamentẽporũ
m̃tio ÷ quatꝰ narius numerus specialiter tẽpus. ẽ.

Expanded text:
anni ubertatis et saturitatis: idem caeteri 7 anni ubertatis et saturitatis: idem caeteri 7 sterilitatis et famis. Isto enim tempore minatur Dominus divitibus famem, pauperibus vero saturitatem. Promittit haec bona; et mala duplicis temporis uno tempore futura. Testatur scriptura Exodi , quia manifestum est, omnium plagarum Aegypti immunem esse Israel: et per tres dies tenebrarum lumen habuisse. Quod nunc spiritualiter geritur, sicut Deus eidem Pharaoni postea comminatus est dicens: Dabo tenebras super terram tuam . Aliquoties unum tempus in multas dividit partes: quarum singulae totum tempus sint. Sic annus quo fuit Noe in arca, dividitur in omnes numeros. Quoties tamen temporum mentio est, quaternarius numerum specialiter tempu
Abbreviated transcription (Latin):
turt ipsius enims p̃cepta ipse ex ponit onus peccatoꝵ
suorũ : & sine illo intrat inquiem sabbati: siquis uero
ille cumonere suo inueniatur in die scbbati in quo
non est maonna colligere : neq onus exponere
quia nolunt audire uocem filii di damantis in
sed ꝑ postas suas intranin suã hieruscelem & succen¬
dit ds igne in postis hieruseclem & conbur& &itineracius
& non extingu&ur : ignis enim quispecialis hierusclem
postas exus sit extinctus ÷ : A postob aut̾ sabbatũ & alia
legis mandata figura eẽ futuri sic ait nemo ergo
meniae aut sabbatorũ qđ ÷um bra futuri : Multis in locis
unius tẽporis diuersi e uentus inspeciȩ sepcratim de¬
scriptiduo tempora fecer quasi exordinese insequen¬
tia: ingenere autẽ quo in tempore ÷ uterq: euentus:
tatis : Septe annisunt tantũ id ÷ omne tẽp a passio¬
ne dñi incuius figura factus : ioseph dñs ȩgrpti
Cũes s& triginta annorũ : qui sunt itaq nob̵ septe

Expanded text:
t. Ipsius enim sunt praecepta, ipse exponit onus peccatorum suorum, et sine illo non intrat in requiem sabbati. Si quis veroille cum onere suo inveniatur in die sabbati, in quo non est, manna colligere, neque onus exponere. Quia nolunt audire vocem filii Dei clamantis in sed per portas suas intrant in suam Hierusalem. Et succendet Deus ignem in portis Hierusalem, et comburet itinera ejus, et non exstinguetur. Ignis enim qui specialis Hierusalem portas exussit, exstinctus est. Apostolus autem sabbatum, et alia legis mandata, figuram esse futuri, sic ait: Nemo ergomeniae, aut sabbatorum: quod est umbra futuri . Multis in locis, unius temporis diversi eventus in sepeciem separatim describi duo tempora fecerunt, quasi ex ordine se insequentia. In genere autem, uno tempore et uterque eventus: tatis 7 anni sunt tantum , id est omne tempus passionis Domini, in cujus figura factus est Joseph dominus Aegypti, cum esset 30 annorum. Qui sunt itaque nobis 7
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ sed fingit cogitatio : quantum uis diem̃ iu¬
dicii prolonga Numquid ultimum diemtuum id est ui
t&uȩ quo exiturus es decorpore hoc ꝓducturus es in lon¬
gumi sit tibi senectus certa si potest : Cui autẽ potest non¬
ne exquo incipit homouiuere iam potest & morr pos sibili¬
tatem mortis inicium uitȩ facit : In hac terra & in gene¬
re humano ille solus mori nondum potest qui nondũ
coepit uiuere : Incertus ergodies tamquam cotidia¬
nus sperandus ÷: Si autem tam quam cotidianus speran¬
dus ÷ incertus dies conponatur cum aduersario dum̃ ÷
tecum inuia: VUia enim uocatur hȩc uit& ꝑ quamonis tran¬
seunt & non recedit iste aduersarius : Quis ÷ autem¬
isteaduersarius ÷ aduersarius autem iste non est dia¬
bolus : namnum quamte hoctar&ur scriptura ut
cum diabulo concordares : estergo alius aduersarius
quem sibi homo facit aduersarium: nam ille si ad uer¬

Expanded text:
Scriptura; sed fingit cogitatio, quantum vis diem juScriptura; sed fingit cogitatio, quantum vis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hoc, producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: cui autem potest? Nonne ex quo incipit homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus mori nondum potest, qui nondum coepit vivere. Incertus ergo dies tanquam quotidianus sperandus est. Si autem tanquam quotidianus sperandus est incertus dies, componatur cum adversario, dum est tecum in via. Via enim vocatur haec vita, per quam omnes transeuntiste adversarius? Adversarius iste non est diabolus: nam nunquam te hortaretur Scriptura, ut cum diabolo concordares. Est ergo alius adversarius, quem sibi homo facit adversarium: nam ille si adver
Abbreviated transcription (Latin):
& non puniendo ut tam̃ cito sit futurum iudicium :
More quippehumanȩ uitȩ plixum ÷ quod dõ breue÷
sed & ipsi seculo & humano generi. quod longe uid&
quod consolatur : Num quid si totius generis humani
ultimus dies longe est unius cuiusq: ultimus lon¬
geest ⁊ Hoc dico exadam multi anni euoluti sunt:
multianni fluxerunt : & de inceps fluent: non qui¬
dem tam multi sed tamen usq: infinem seculi transib
anni : sicut & illi transierunt : Longũ uid&us quod
quod restut : quam quam nonerit tantum quantum
trans actum est : & tamen extrans acto pr&erito tem¬
pore sperandus ÷ reliqui temporis finis : Fuit tuncqͥ¬
dam dies quidicer&ur hodiernus : ex illo usq ad
hunc hodiernum. Nonne quicquid fuit futurũ. psȩ¬
teritum factum est tale hab&ur acsinon fuit : Sic
erit quicquid restat extremum : sed sit & hoc longum
sit prolixum : quantum puttbebis quantum dixeris
quantum cogitaberis: quantũ tibi non formanT

Expanded text:
et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve est. Sed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc dico, ex Adam multi anni evoluti sunt, multi anni fluxerunt, et deinceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt anni, sicut et illi transierunt: longum videtur quod restat quanquam non erit tantum, quantum transactum est, et tamen ex transacto praeterito tempore, sperandus est reliqui temporis finis. Fuit tunc quidam dies qui diceretur hodiernus, ex illo usque ad hunc hodiernum; nonne quidquid futurum fuit, praeteritum factum est? Tale habetur, ac si non fuerit. Sic erit quidquid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, quantum putaveris, quantum dixeris, quantum cogitaveris, quantum tibi non format
Abbreviated transcription (Latin):
duxit tim orem dolentium : Eaud eamus admiseri¬
cordiam dni : sed timeamus adiudicium dñi: parc&¬
sed nonta c& : Tac& sed non semꝑ tacebit : Audidum non
tac& in uerbo nenontibi uac& audire dumnonta c&
iniuditio: modo enimlicatibi causam tuã componere :
Ante ultimum iudicium dĩtui: conpome causam tuã
Non ÷unde p̃sumas cum ille uenerit : nec falsos testes
adduces quib: ille fallatur nec patronum fraudulen¬
tis circum uentionib: & linguosis artib: adbibebis
nec ambies aliquomodo ut iudicem possiscorrũpese:
Quidergo agis apud talem iudicem i quemnec falle¬
re nec corrumpere poteris: & tamen : quo dagas :
Tuncenimipse erit iudex caus&uȩ quimo do testis
÷ uit &uȩ: Clamauimus & laudauimus: conpona¬
mus causam nr̃a: quitestis ÷ operum nostrorura ip¬
setestis : uocum istarum: Nonsint in anes conuen¬
tantur ad gemitum: Tempus concadandicumad¬
uersario cito : Tam lon ganimis ÷ dr̃ uidendo iniqua

Expanded text:
duxit timorem dolentium. Gaudeamus ad miseriduxit timorem dolentium. Gaudeamus ad misericordiam Domini; sed timeamus ad judicium Domini. Parcit, dum tacet. Tacet, sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire dum non tacebit in judicio. Ante ultimum judicium Dei tui compone causam tuam. Non est unde praesumas; cum ille venerit, nec falsos testes adduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causae tuae, qui modo testis est vitae tuae. Clamavimus, et laudavimus: componamus causam nostram. Qui testis est operum nostrorum, ipse testis est vocum istarum: non sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
ñs &ds̃ noster misericors &miserator longanimis
& multum misericors. &ueroex. Quam largi¬
ter p̃rogat misericordiam in presenti sȩculo
tam seuere minatur iudicium infuturo sȩculo:
Verba quȩ dixi scriptas : & diuinis auetoribus con¬
tinentur : Quia misericors & miserator dñs longani¬
mis & multum misericors : Multum dilectat omspec
ad securtatem & inpunitatem. & adlicentiam peccato¬
rum faceres quod uelles utereris sȩculi ł quantum tibi
ꝑmitter&ur ł quantum tibi libido ius sis s& : &si quiste¬
& bene monendo obiurgcr & atq: terrer& ut cohibe¬
res seab in moderato fluxu . Eundo pͥ concupiscentiastu¬
as & deserendo dm̃tuum inter medias uoces obiurgan¬
tis existeres inpudenti quidam fronte uelutiaudita
diuin a auctoritate & legeres delibro dominico qͥd
meterres dednõ dõ nostroꝵ ille misericors ÷ &
miserator & multum misericors : N& alia homines di¬
cerent unum uerbum addidit infine: qđ ait &ue¬
rax: Et excus sit la&itiam male p̃sumentium : &m¬

Expanded text:
s noster misericors et miserator, longanimis et multum misericors, et verax; quam largiter praerogat misericordiam in praesenti saeculo, tam severe minatur judicium in futuro saeculo. Verba quae dixi scripta sunt, et divinis auctoritatibus continentur, quia, Misericors et miserator Dominus, longanimis et multum miseriad securitatem et impunitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum addidit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tacntũ reum mostis : exiudicis uoluntate pendere :
nequis quã autẽ putar& diuino iuditio fieri non
omnes homines saluari dixit apostob qui uult
tur dõuolente sclucntur ds enim nos ter
ds scduos faciendi & dñi exitus mostis : & quia ira
infurore eius & uita in uoluntate eius Intellegite
itaq infurore iustitice: in uoluntate misericardiã¬
uiter. ꝓbauimus in mane blas phemium eẽ: qucc̃
nontantũ sicut solitis dicere in a postolis debemus
accipere sed &ic̃ in patri archis & digne ser
uientib: do: hinc nemo glori&ur nemodespe¬
r&  solus enim dñs scit qui sunt eius. Inquantũ
Nulli desperatione demus: ꝓinuicem oremus
Inconspectudi nos humiliemus dicentes fiatuo¬
luntastua : Ipsius erit potestatis iuditium in nob
debitum remouere damnationis graccia p̃des¬
tinationis in debita p̃ roga re: Amen

Expanded text:
tantum reum mortis ex judicis voluntate pendere. tantum reum mortis ex judicis voluntate pendere. Ne quisquam autem putaret divino vitio fieri, non omnes homines salvari; dixit Apostolus, Qui vult tur, Deo volente salvantur. Deus enim noster Deus salvos faciendi, et Domini exitus mortis : et, Quia ira in furore ejus, et vita in voluntate ipsius . Intelligite itaque in furore justitiam: in voluntate misericordiaviter probavimus, immane blasphemium est; quam non tantum, sicut soletis dicere, in Apostolis debemus accipere; sed et in Patriarchis et Prvientibus Deo. Hinc nemo glorietur, nemo desperet. Solus enim Dominus scit qui sunt ejus. In quantumnulli desperationem demus, pro invicem oremus, in conspectu Dei nos humiliemus dicentes: « Fiat voluntas tua. » Ipsius erit potestatis judicium in nobis debitum mutare damnationis, gratiam praedestinationis indebitam praerogare. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Itemne uangelio secundu marcũ: cuihm in¬
terrogarent discipuli sui deparabo lasemi¬
nis: uobis inquid datũ ÷ nos semy steriũ regnidi illis aut̃
qui foris sunt in parabolis omnia fiunt: ut uidentes
& uult om̃s homines scluos fieri aliorũ corda rese¬
rat̃ aedcredendu oculos inluminat aduidendũ
& codsciendũ mysteriu̾ regnicaelorũ quos scilic& scel¬
uos fieripos sint: Aliorũ uero utleccionistextu p̃¬
dixi inuoluens inparabolis ueritatẽ obtundit
corexceat oculos clccudit: aures nee uangeliũ
scclutis agnoscant neremissionẽ accipia nt peccatoꝵ
Dicite quaeso qualiter haec loca euangelii accipitis
doc&e quidhic dedo quiuult omnes homines seluos
fieri sentitis: Ecceiam omnes generaliter. scclui
non sunt : cũ aliis daturuiam nos sescclutis: aliis
nondatur : haec itaq cũ facit ds̃: non ꝑsonarum
acceptione facit Non iniustitia sediustitia inenar¬
rabilȩ : & misericordia indebita: qm hinc liquido

Expanded text:
Item in Evangelio secundum Marcum, cum Jesum inItem in Evangelio secundum Marcum, cum Jesum interrogarent discipuli sui de parabola seminis: Vobis, inquit, datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt; ut videntes et vult omnes homines salvos fieri, aliorum corda reserat ad credendum, oculos illuminat ad videndum et ad sciendum mysterium regni coelorum, quo scilicet salvi fieri possint; aliorum vero, ut lectionis textu praedixi, involvens in parabolis veritatem, obtundit cor, excaecat oculos, claudit aures, ne Evangelium salutis agnoscant, ne remissionem accipiant peccatorum? Dicite, quaeso, qualiter haec loca evangelica accipitis? Docete, quid hic de Deo, qui vult omnes homines salvos fieri, sentitis? Ecce jam omnes generaliter salvi non sunt, cum aliis datur viam nosse salutis, aliis non datur. Haec itaque cum facit Deus, non personarum acceptione facit, non injustitia; sed justitia inenarrabili, et misericordia indebita. Quoniam vero hin
Abbreviated transcription (Latin):
reddita ratione uultis eẽ contentiosi: Nec ad¬
quiescere ueritate nob tam eoquod male
dedo & miserico dissimo sentiãmus calomniare desi¬
mur siauditis arguite : cũ illo iurgium sumite litigan¬
di illi quod cebsit malesensisse dedo patresuo calomni¬
amini quiait multi quidẽ uocati. pauci autem electi:
& nemopotꝰ uenire admenisi patꝰ quimisit me adtra¬
xerit eum &iteru: nemo potꝰ uenire adme: nisida
tũ illi fuerat a patremeo : & non om̃s capiunt uer¬
sũ est ergo inquies quod ait apostol dedo qui uult
omnes homines sccluos fieri & adagnitionem
ueritatis suȩ uenire: Omnino Ñ falsũ quia
omne quod uult ds fieri non potest: nec prorsus
oculos neuideant &obdurat corda ne intelle¬
gant NeconuestaNur. & sanentur : quodue¬
rũ eẽ euange lista io hannis confirmat dicens
deiudaeis, propterea non poterant credere
quia dix esaias excecauit oculos eoꝵ & indura¬
uit cor eorũ ut nonuideant oculis & intelle¬
gant corde & conuertantur. & san emeos

Expanded text:
reddita ratione vultis esse contentiosi, nec acquiescere veritati; nobis tamen, eo quod male Deo justo ac misericordissimo sentiamus, calumniari desimur, si audetis, arguite: cum illo jurgium sumite litigandi; illi quod absit, male sensisse de Deo Patre suo calumniamini, qui ait, Multi quidem vocati, pauci autem electi : et, Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum: et, Nemo potest venirtum ei fuerit a Patre meo , » et: « Non omnes capiunt versum est ergo, inquies, quod ait Apostolus: « Qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis suae venire . » Omnino non est falsum, quia omne quod vult Deus facere potest, nec prorsus oculos ne videant, obdurat corda ne intelligant, ne convertantur et sanentur. Quod verum esse evangelista Joannes confirmat dicens de Judaeis: « Propterea non poterant credere, quia dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum, et obduravit cor eorum, ut non videant oculis, et intelligant corde, et convertantur, et sanem eos .
Abbreviated transcription (Latin):
deeo enim dictũ ÷s. Nemo peri& nisifilius ꝑditionis:
nãpoena illi p̃destinata ꝓmaclis suis : inquib ut sepȩ
dixi p̃scitus ÷ tantũ : Nip̃ destinatus: illic plenȩ agno¬
scim : ubideo dicitur abapostolo p&ro ut ir& in locũ
suũ: trans lato scilic& in alterũ honore episco patus
secundũ id quod disputatione p̃diximꝰ lic& plene
sit disputandũ id est peritu ris poena eẽ prȩ¬
destinata audip&rũ apostolũ: cũ futuros eẽ
seudo ꝓph&cs : & magistros mendaces & apos¬
tatas in ecclesia dicit sicuti fuerunt in populo
u& eri quib: iuditium inquit iamolim noncessat
& ꝑditio eorũ non dormitat : Item iudas apostol
sub introirunt ait quidã homines : quiolim p̃scripti
sunt in ha̧ec iuditiũ impii gractadñi nostri troens¬
ferentes in luxorico & solũ dominatore : & d ñimihin
ne a ernũ qua parauit patꝰ ms diabulo. & angelis
eius : pra̧distinatis autẽ : uenitebene dicti patris mei:
p̃destinatũ tenendac est igitur in concus sehuius dis

Expanded text:
De eo quippe dictum est: « Nemo periit nisi filius perditionis . » Nam poena illi praedestinata pro malis suis, in quibus, ut saepe dixi, praescitus est tantum, non praedestinatus, illic plane agnoscimus, ubi de eo dicitur ab apostolo Petro, Ut iret in locum suum: translato scilicet in alterum honore episcopatus esecundum id quod disputatione praediximus. sit disputatum, id est, perituris poenam esse praedestinatam, audi apostolum Petrum, cum futuros esse pseudoprophetas et magistros mendaces et apostatas in Ecclesia dicit, sicut fuerunt in populo veteri: Quibus judicium, inquit, jam olim non cessat, et perditio eorum noSubintroierunt, ait, quidam homines, qui olim praescripti sunt in hoc judicio impii, gratiam Domini nostri transferentes in luxuriam, et solum dominatorem et Dominnem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . » Praedestinatis autem: « Venite, benedicti Patris mei, praedestinatum. Tenenda est igitur inconcusse hujus disp
Abbreviated transcription (Latin):
uita e p̃sentis: quidenim de his iuditiũ iustitiae
faciat quib: misericordia non subuenit quipura
fide crediditꝰ. dicente dño : qui non manducat
carnem meã : & ñ bibit sanguine meũ non habebit
in seuitã. Intellegit & acontentione recedit : qui

Expanded text:
vitae praesentis. Quid enim de his judicium justitiae faciat, quibus misericordia non subvenit, qui pura fide credit dicenti Domino, Qui non manducat carnem meam, nec bibit sanguinem meum, non habebit in se vitam , intelligit, et a contentione
Abbreviated transcription (Latin):
cati inquit gratis ꝑgratia ipsius ꝑredẽptione quiae ẽ
pande aliquid quac reubi uult. & ñ ubiq: dicite &idem
quarep̃dicantib: p̃dictis paulo &barnaban antiochia
phisrdiae iudeis acgentib sclut null credidit
puisi quos ex in de dñs p̃ordinauit. ut crederent:
sicut enimde ipsis pagina scã testatur : &credider
inquit quođ quođerant p̃ordinati aduita a xerna
hoc ÷ p̃destinati: ecce in omnib: quae xauctorita¬
tediuina p̃tulimꝰ hccbes misericor dixim. isi¬

Expanded text:
cati, inquit, gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quae est cati, inquit, gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quae est pande aliquid, quare ubi vult, et non ubique. Dicite etiam, quare praedicantibus praedictis Paulo et Barnaba apud Antiochiam Pisidiae Judaeis ac Gentibus salutem, nullus crediderit, nisi quos exinde Dominus praeordinavit ut crederent. Sic enim de ipsis pagina sancta testatur: Et crediderunt, inquit, quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam , hoc est, praedestinati. Ecce in omnibus quae ex auctoritate divina protulimus, habes misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ sibi: cui utiq: solilege ad cognoscendũ se post¬
positis ut dixic&eris generationib: dedit: uelcur
iterũ amissio facta ẽ iudȩorũ ut mundifier&
reconciliatio Id ÷ omniugentiũ. sicut dicit a pos¬
tol si enĩ amissio eorũ reconciliacio est mundi.
quaea sumo nisiuita ex mostuis: quasi in pos sibile
erat do omnipotenti un o tẽpore uniuerso mundo
legẽ dare salutł graciae xp̃i c̃ferre uelut citodicã
ab initio lecpsus ad andagere qđ diuãsitate teporu
fierieius arbitrio sedit doc&e&ia qua remis
salutis causa ingentib: cũ transirent p̃dicantes
frigie & galatiae regione uetiti sunt ascõspulo
qui iustificat impium: nĩ praeuentus humee uolun¬
tate sed ipse p̃ueniens hominis uoluntate mise¬
ricor dia sua : Ds inquit meus misericordia ei: p̃¬
ueni& me : audite aliũ ꝓph&a dicente : conuestere¬

Expanded text:
sionem sibi ; cui soli utique legem ad cognoscendum se, postsionem sibi ; cui soli utique legem ad cognoscendum se, postpositis, ut dixi, caeteris generationibus, dedit: vel cur iterum amissio facta est Judaeorum, ut mundi fieret reconciliatio, id est, omnium gentium, sicut dicit Apostolus, Si enim amissio eorum reconciliatio mundi est, quae assumptio nisi vita ex mortuis ? Quasi impossibile erat Deo omnipotenti uno tempore universo mundo legem dare, salutem gratiae Christi conferre, vel, ut cito dicam, ab initio lapsus Adae id agere, quod diversitate temporum fieri ejus arbitrio sedit. Docete etiam, quare misssalutis causa in gentibus, cum transirent praedicantes Phrygiam et Galatiae regionem, vetiti sunt a Spiritu squi justificat impium, non praeventus humana voluntate, sed ipse praeveniens hominis voluntatem misericordia sua. Deus enim, inquit, meus, misericordia ejus praeveniet me . Audi et alium prophetam dicentem, Converte
Abbreviated transcription (Latin):
qua conteritiones curru raptus ꝑquȩstionum cãpas
inanis effereris haecminim e responsa suffitiunt
audi& aliqua quaedealtitudine diuitiaru : sapieNiȩ
& scientiae dĩ. expauescentes in conp̃hensibilia iudi¬
tiaeius & inuestigeiles uiaseius: Solatantum
fidei consideratione ꝓferimus : quia siscrutari uo¬
luerimus secr&ũdi quodiustitiae ipsius solius no¬
tũ ÷. conpraehendere non ualem: &mpl&ur in
nob̵ qđ scriptũ ẽ defecerunt scrutantes scrutati¬
altabitur ds: sed foste cũsitis rephensibiles iuditio¬
rũdi eẽ uos conp̃hensibiles iactitatis: melius sci¬
lic&do placentes quã paulus a postol quies se
pandite quo iuditio : ut dictũ ÷ a paulo & bar
nabec p̃dicantib: di in listris in p̃teritis generatio¬
nib: demisit omnes gentes. ingrediuias suas ut
inidolatria simulacrorũ perirent : & unatantũ
gente idest ia cob elegit sibi dñs: &israł inposses¬

Expanded text:
qua contentionis curru raptus per quaestionum campos qua contentionis curru raptus per quaestionum campos inanis effereris, haec minime responsa sufficiunt: audi et alia quae de altitudine divitiarum sapientiae et scientiae Dei, expavescentes incomprehensibilia judicia ejus et investigabiles vias ejus, sola tantum fidei consideratione proferimus: quia si scrutari voluerimus secretum Dei, quod justitiae ipsius solius notum est, comprehendere non valemus, et impletur in nobis quod scriptum est, Defecerunt scrutantes scrutatialtabitur Deus . Si forte cum sitis reprehensibiles, judiciorum Dei esse vos comprehensibiles jactitatis, melius scilicet Deo placentes quam Paulus Apostolus qui esse Pandite itaque quo judicio, ut dictum est a Paulo et Babum Dei in Lystris, « In praeteritis generationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas , » ut in idololatria simulacrorum perirent, et unam tantum gentem, id est Jacob, elegit sibi Dominus, et Israel in posses
Abbreviated transcription (Latin):
ciatus que gehennae deb&ur: uenia uero non me¬
rito seddĩ iusti iudicis misericor diae largitate con¬
festur : quia uero iustus & miscricors diꝰ prȩscius que
futurorũ ex hacdam nabili massa : ñ ꝑsonarũ acceptio¬
ne sediuditio ȩquitatis sua in rep̃ hensibili quos pͥscit
Quos ideo punit quia essent futuri p̃sciuit: nontam
pumendos ipsefecit uł p̃destinauit : sedtantũ ut dixi
iustitia aut misericordia liberare : Contende cũ pau¬
lo immosi audes argue paulũ quidix xp̃o inseloquente:
Otu homo quises qui respondecs dõ : Nũquid dicit figmꝰ¬
tumei quise finxꝰ ut quid me sic fixisti an non hab & potes¬
tate figulis lacti execdem massa facere Aliud
uduero in contumelia : Ego aute hocdico quod dixi quia
p̃sciendo scit : qđ homo nesciendo nescit : quis enĩ cognos¬
cot sensũ dñi autquis consiliarius eius fuit : aut quis
prior dedit illi & reribu&ur er Aut quis dicit ei

Expanded text:
ciatusque gehennae debetur. Venia vero, non meciatusque gehennae debetur. Venia vero, non merito, sed Dei justi judicis misericordiae largitate confertur. Quia vero justus et misericors Deus praesciusque est futurorum et ex hac damnabili massa, non personarum acceptione, sed judicio aequitatis suae irreprehensibili, quos praescit quos ideo punit, quia quid essent futuri praescivit; non tamen puniendos ipse fecit, vel praedestinavit, sed tantum ut dixi justitia aut misericordia liberare, contende cum Paulo; imo, si audes, argue Paulum qui dixit, Christo in se loquente: « O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Utquid me sic fecisti? An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud contumeliam . » Ego autem hoc dico quod dixi, quia a solus ipse praesciendo scit quod homo nesciendo nescit. « Quis enim cognot eum? Aut quis consiliarius ejus fuit? Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Aut quis dicit ei,
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ aliquid dicitur &ideo ds cuicũ praesentia
non accidens ÷ sed essentia fuit semꝑ & est quid¬
quid antequã sit prȩscit p̃distinat & ꝓpterea
pͥdistinatꝰ quale futurũ sit praescit : &ideo & apos¬
tob: Ncc quos praesciuit inquit : & praedistinauit
sed non omne qđ praescit praedestinat
Mala enim tantũ praescit bona uero & p̃scit & p̃des
tinat: qđ ergo bonũ praescienti p̃destinat id est pri¬
us quac sit in reprae ordinat: hoccuipso auctore eẽ
coeperit uocat. &dnat: & disponit Unde & se¬
quitur: Nac quos praedestinauit hos & uoca uit:
& quos uocauit: illos &iustificauit: quos autẽ iustifi¬
cauit. illos & glorificauit: Iamigitur a pestius dis¬
sertrm qđ loquimur quo modo humanũ genus p̃sentia
sua & p̃distinatione. ds in quo iniquitas ñ ẽ utatur :
Mas scc itaq: humani generis quȩ in adam & cuampͥ¬
uaricatione da nabilis mostalisq facta ÷ Non con
ditione diuina generalitꝰ: sedex debito poenacru¬

Expanded text:
futurum aliquid dicitur: et ideo Deus cui praescientia non accidens est, sed essentia fuit semper, et est, quidquid antequam sit praescit, praedestinat; et propterea praedestinat, quia quale futurum sit praescit. Ideo et Apostolus, Nam quos praescivit, inquit, et praedestinavit. Sed non omne quod praescit, praedestinat. Mala enim tantum tinat. Quod ergo bonum est praescientia praedestinat, id est prius quam sit in re praeordinat. Hoc cum ipso auctore esse coeperit, vocat, ordinat et disponit. Unde et sequitur: Nam quos praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit . Jam igitur apertius disseramus quod loquimur, quomodo humanum genus praescientia sua et praedestinatione Deus, in quo iniquitas non est, utatur. Massae itaque humani generis, quae in Adam et Eva praevaricatione damnabilis mortalisque facta est, non condemnatione divina generaliter, sed ex debito poena, cru
Abbreviated transcription (Latin):
omniquis se diuinae subiecerint : in his dm̃ non delecta
riuita Illis a erna intotodari ñ posse Sic eleccio¬
ne p̃distinatos eẽ ut pereant dm nostaliter operantẽ
ꝑsonarũ eẽ . dmͥ acceptorem non miramur: uos de
uobis homines dehominib: feclsa posse confingere:
cũ uidecc̃uos sic adiabolo eẽ fol satas ut scriptu¬
ras falsccs & ueredicas: aduoluntatis urae intellec¬
tũ mutare ni tamini fidem xp̃i : a postolorũ p̃dica¬
tione fundata euestere feclsũ dogma uestrum:
ante ponere ueritate : hoc ÷ utique ut ñ possitis
agnoscere ueritate immo hinc ÷ ut corrupti & ceb¬
hominabiles factisitis inuoluntatib: ur̃ĩs: inclinate
igitꝰ aliquantulũ patient᷑ aurem cordis ur̃i &
qualit̃ mysteriũ p̃distinationis credamus qualit᷑ ue
uep̃ dicem : audite : animositate uram contra dicen¬
do diuinis litteris deponite potestis enim donadi
nae silentio eẽ destiteritis: prius erago ipsũ dno¬
mbi predistincctionis quid indic& exponocmus : deinde

Expanded text:
ntati divinae subjecerint, in his Deum non delectari, et vitam illis aeternam in toto dari non posse, sic electione praedestinatos esse, ut pereant. Deum nos taliter operantem personarum esse dicere acceptorem. » Non miramur vos de nobis, id est, homines de hominibus falsa posse confingere, cum videamus vos sic a diabolo esse fascinatos, ut Scripturas sanctas et veridicas ad voluntatis vestrae intellectum mutare nitamini, fidem Christi Apostolorum praedicatione fundatam evertere, falsum dogma vestrum anteponere veritati. Hinc est utique, ut non possitis agnoscere veritatem; imo hinc est, ut corrupti et abom aliquantum patienter aurem cordis vestri, et qualiter mysterium praedestinationis credamus, qualiterve praedicemus, audite. Animositatem etiam contradicendi divinis eloquiis deponite. Potestis enim dono Denae silentio esse destiteritis. Prius ergo ipsum nomen praedestinationis quid indicet, exponamus: deinde
Abbreviated transcription (Latin):
caidemtẽpus : & deficiebat aqua usq in decimũ mͥsem
Idem tẽp: : & exiuit dearca duo decima mense hio ÷
annus libestatis dñi acceptabilis: quo conpl&o mani¬
festabimur : ecclesi cmundi ꝑtransisse diluuium
unaquaeq: pars huius anni idem ann : ÷ qualesi di¬
cer& : Exit de arca quad ragensimo die aut msesep
tes: ab initio usq: infine sicut᷑ adam usq enochidest
ecclesiae. Trans lationẽ septe genentiones qđ ÷
omne tẽp:: rursũ abadausq: ad noe ⁊d ÷ mundi repa¬
ratione x generacionꝰ : qđ ÷ omn&ep: & a noe¬
usq: ad bracha decemgenerationes : Na & centum
anni quib: arca fabricata ÷ : omn&epus ÷ qđ eccle¬
sia fabricatus : & eo tẽpore in diluuio pereuntib
uniuersis guber natur : qđ prudentib: plenius in¬
uestigandum da tauia relinquimꝰ qm̾nec copia
scripturae inter praando for& singula ꝑse¬
quenda : &ea quae hunc intellectũ fortem pedi¬

Expanded text:
ca, idem tempus: Et deficiebat aqua usque in 10 mensem, ca, idem tempus: Et deficiebat aqua usque in 10 mensem, idem tempus. Exivit de arca 12 mense . Hic est annus libertatis Domini acceptabilis. Quo completo, manifestabitur Ecclesia, mundi pertransisse diluvium. Unaquaeque pars hujus anni, idem annus est. Quale si diceret, exiit de Arca quadragesimo die, aut mense tes ab initio usque in finem: sicut Adam usque Enoch, id est, Ecclesiae translationem, septem generationes, quod est, omne tempus. Rursus ab Adam usque ad Noe, id est, reparationem, deceusque ad Abraham decem generationes. Nam et centum anni, quibus ab Arca fabricata est, omne tempus est quo Ecclesia fabricatur, et eo tempore, in diluvio pereuntibus universis, gubernatur. Quod prudentibus plenius investigandum data via relinquimus. Quoniam ne copia Scripturae interpretando foret; singula persequenda, et ea quae hunc intellectum forte impedi
Abbreviated transcription (Latin):
tiens plenus ÷ aut pꝰtestiũ pars quasti ut trecenti
riꝓlocis intellegendi sunt: Signa sunt enim non ma¬
nifeste definitiones: quad raginta ergodies diluuii-
totem tẽpus ÷: Naistis qua dringenti conni in agrpto¬
es ieiuniidñi & moysi & ecclesiae quib: inhereno ie
iunat ecclesico. Id ÷ cebstin& cemostuoꝵ uoluptatib
Idem xl dies quib: manducat & bibit ecclesia cũ dño
cas &bibens subsclomone pace undiq: uersũ ꝓfunda
p̃mente stameneodem biꝑtito sclomone sicut eadẽ
eclesia dicit : patꝰ tuus oppres sit nos: quadraginta
dies fuit aqua instactu suo & totidem defecit ut
uis & defeccio aquae decimo mse Id ÷ ꝑfecto tẽpore
conpler&us : sedingenere ñ ita est . ut quodamtẽpo¬
re inualescat: & de inde deficiat qum quo tẽpor
inualescit carnaliter. eodem defecit spiritaliter
ut ipsac elatio sit defeccio :usq dũꝑficiatus tẽp:: sic mun¬
đ regnans ponitur. subpedib: ecclesiae id ÷ filus homi¬

Expanded text:
tertium pars quarti, ut 340 pro locis intelligendi sunt, signa sunt, non manifestae definitiones. Quadraginta ergo diluvii dies totum tempus est. Nam isti sunt 40 anni in Aegyptoes jejunii Domini et Moysi et Ecclesiae, quibus in Ecclesia jejunat Ecclesia, id est, abstinet a mortuorum voluptatibus. Idem 40 dies quibus manducat et bibit Ecclesia cum Domincans et bibens sub Salomone, pace undique versum profunda, premente tamen eos bipertito Salomone: sicut eadem Ecclesia dicit: Pater unus oppressit nos . Quadraginta dies, fuit aqua in statu suo, et totidem defecit: ut bis et defectio aquae 10 mense, id est perfecto tempore compleretur. Sed in genere, non ita est, ut quodam tempore invalescat, et deinde deficiat. Quoniam tempore quo valescit carnaliter, eodem deficit spiritualiter, ut ipsa elatio sit defectio, usque dum perficiatur tempus. Sic mundus regnans ponitur sub pedibus Ecclesiae filii homi
Abbreviated transcription (Latin):
sic p̃distin& aduita regni caelorũ : ut sinolent orare
Aut ieiunare : aut in omni opere diuino uigiles eẽ eos
omnino perire non posse ne propsus debere sui
eẽ. sollicitos : quos ds quia uoluit semeliam eligendo p̾¬
distinauit aduita quos damuero sic p̃distinauit in poe

Expanded text:
sic praedestinet ad vitam regni coelorum, ut si nolint orare, aut jejunare, aut in omni opere divino vigiles esse, eos omnino perire non posse, nec prorsus debere sui esse sollicitos, quos Deus quia voluit, semel jam eligendo praedestinavit ad vitam: quosdam vero sic praedestinet in ge
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores legis claues regnicaelorũ multo sensu abs¬
condentes: ipsi sunt postȩ qua e non uincunt ecclesia
quae supra p&ra fundata ÷ qm firmũ fundamentũ
dĩstat sicut scriptũ ÷ cognouit ds quisei:: Siquis aut̃¬

Expanded text:
praevaricatores legis, claves regni coelorum alto sensu abspraevaricatores legis, claves regni coelorum alto sensu abscondentes. Ipsi sunt portae, quae non vincunt Ecclesiam, quae supra petram fundata est. Quoniam fundamentum Dei stat, sicut scriptum est: Cognovit Deus, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur ciuitas hax in a&ernũ &uenient deciuitati¬
b: iuda & deciuitatib: hieru scclẽ : & deterra bene a¬
min &d&erra campestri: &duerra quae ad austru
adferentes olocausta & incensc & manna & thus
ferentes laudatione indomum dnꝰi: &sime non audie¬
ritis : ut sci fic&is diem sabbatorũ. ut non post&is onera
neq: intr&is ꝑpostas hieru salem indiem scebbatoꝵ¬
& noneptingu&ur : Sufficer& breuiter mandas¬
quid nolite inferre onera ꝑpostas: Non enim ali¬
qui ꝑmuros : & tecta inferre onera inciuitatẽ hieru¬
salem: uiꝑtita ÷ : & postȩ eius ui pestitȩ: ꝑ postas infero¬
rũ exitus de hierusclem sca & peas dem intratur in
in a&ernũ hieru sclem ut reges incurrib: & inaequis se¬
dentes insededauid: sicut ꝑesaiam adducent fratresurds
exomnib: gentib: donũ dño cũ equis & currib: insplendore
ges interficientes uero ꝓph&as : & lapidantes mss
sus adse:posta diabolos: &uicarii eius pseudo a postoli:

Expanded text:
enient de civitatibus Juda, et de civitatibus Hierusalem, et de terra Benjamin, et de terra campestri, et de terra quae ad austrum, afferentes holocausta et incensa, et manna, et thus, ferentes laudationem in domo Domini. Et si me non audieritis, ut sanctificetis diem sabbatorum, ut non portetis onera, neque intretis per portas Hierusalem: succenda non extinguetur . Sufficeret breviter mandasid est, nolite inferre per portas. Non enim aliqui per muros et tecta inferebant onera in civitatem. Hierusalem bipertita est, et portae ejus bipertitae. Per portas inferorum exitur de Hierusalem sancta: et per easdem intratur in in aeternam. Hierusalem, ut reges in curribus, et in equis, sedentes in sede David, sicut per Isaiam: Adducent filii filiorum ex omnibus gentibus donum Deo cum equis et curribus in splendore gis: interficientes vero prophetas et lapidantes ad se missos. Porta diabolus est, et vicarius ejus pseudoapostoli
Abbreviated transcription (Latin):
maendat dicens: Yadesta in postis filiorũ populitui
in quas ingrediuntur. reges iuda &egreditur &inom¬
nib: postis hieruscclem & dices adeos : Audite uerbum
dñi qui intratis postas istas Haecdicit dñs custodi¬
te animcs urãs: & nolite tollere onera in die sccbba¬
torũ & noli teexire ꝑ postas hierusalem: & nolite.
effesse onera . dedomib: uris indie sacbbatorũ sicut
mandaui patrib: uris : & non in audierunt in aurib:
suis & indurauerunt ceruicem succ̃ suꝑ patres suos
ut menon audirent. neq: ꝑciperent disciplinam : Erit¬
q:sime quasieritis dicit dñs : ut non inferatis onera ꝑ
postas ciuitatis huius indie sccbbatorũ: ut non facia¬
tis omne opus uestrũ : & scific&is diem scbbatoꝵ¬

Expanded text:
mandat, dicens: Vade, ista in portis filiorum populi tuimandat, dicens: Vade, ista in portis filiorum populi tuiin quas ingrediuntur reges Juda et egrediuntur, et in omnibus portis Hierusalem, et dices ad eos: Audite verbum Domini, qui intratis portas istas. Haec dicit Dominus: Custodite animas vestras, et nolite tollere onera in die sabbatorum, et nolite exire portas Hierusalem, et nolite ferre onera de domibus vestris in die sabbatorum, sicut mandavi patribus vestris: et non obaudierunt in auribus suis, et induraverunt cervicem suam super patres suos, ut me non audirent, neque perciperent disciplinam. Eritque si me audieritis, dicit Dominus, ut non inferatis onera per portas civitatis hujus in die sabbatorum, ut non facialis omne opus vestrum,
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ plenus in euangeliis dep̾henditur : Nãmatheus dic̃
trib: seruis credita dñi substantia :. Luca suerd decem:
quos decem intres redigit dũ &ipse atrib: dicit exacta
rationẽ : aliquotiens unus dies:. mille annisunt: sicut
scriptũ ÷ quadie gustaueritis ex arbore: moste morie
& requieuit. ab dinnib: operib suis die septimo : & bene¬
dix̾ & scificauit illũ: dñs autẽ dicit : patꝰ meus usq Nunc
operatur : Sicut enĩ mundũ istũ sexdieb: operatus est:.
itamundũ spiritalem qui est ecclesia: ꝑ sexmilia annos
operatur cessaturũ dieseptimo quẽ benedixit. fecit¬
q: in a&ernũ : Hoc ÷ qđ dñs interc&era mandata
nihil aliud crebrius pracepit quac ut obserualumꝰ &
diligamus diem sacbbatorũ : qui aut̃ praeceptadiꝰ facit
sccbbatũ diꝰ diligit : Id ÷ septimum diem qui&is a&er¬
nae: ꝓpterea ds ostatus populũ : non intrare por¬
tas hieru salem commonere indie sabbati: &minat᷑
postis & intrantib: ꝑ eas & exeuntib: sicut hie remiae

Expanded text:
us in Evangelio deprehenditur. Matthaeus enim dicit: tribus servis creditam Domini substantiam . Lucas vero decem : quos decem in tres redigit, dum et ipse a tribus dicit exactem rationem. Aliquoties unus dies mille anni sunt: sicut scriptum est: Qua die gustaveritis ex arbore, morte moriemet requievit ab omnibus operibus suis die septimo, et benedixit et sanctificavit illum . Dominus autem dicit: Pater meus usque modo operatur . Sicut enim istum mundum sex diebus operatus est: ita mundum spiritualem, qui est Ecclesia, per 6000 annos operatur, cessaturus die septimo quem benedixit, fecitque in aeternum. Id est quod Dominus inter caetera mandata nihil aliud crebrius praecepit quam observemus et diligamus diem sabbatorum. Qui autem praecepta Dei facit, sabbatum Dei diligat: id est, septimum diem quietis aeternae. Propterea Deus hortatur populum non intrare portas Hierusalem cum onere in die sabbati, et minatur portis, et intrantibus per eas et exeuntibus, sicut Hieremiae
Abbreviated transcription (Latin):
dic sicut elegit nos in ipso idest inxpͥo ante mun¬
di constitutione ut es sem: sci & in maculati in conspectu
eius incaritate: qui p̃distinccuit nos in adoptione filioꝵ¬
ꝑihm̃ xp̃m inipsũ : taceat humcna linguac nec pror¬
sus inp̃distinationẽ demeritis extollatur conten¬
dat dictũ ante constitutione mundi diuinae uoluntatis
hoc donũ ñ humanae fragilitatis hoc merito : deniq atten¬
de quid sequitur : in quohabemus aitredem cionẽ ꝑscengu¬

Expanded text:
dicit: Sicut elegit nos in ipso, id est, in Christo, ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate, qui pin ipsum « . » Taceat humana lingua, nec prorsus in praedestinatione de meritis extollatur, attendat dictum, « ante constitutionem mundi. » Divinae voluntatis est hoc donum, non humanae fragilitatis meritum. Denique attende quod sequitur: « In quo habemus redemptione
Abbreviated transcription (Latin):
centũ annisunt. sicut deecclesia scriptũ ÷ iacere in
a seniorib & principib: sacerdotũ & scribis: & occidi
& pͥtres dies surgere: ipseenim testiodie sur rexit :
Generatio aliquotiens &centũ anii sunt sicut dñs
dicit abrix hae: quccsta aute generatione reuestentur:
huc in exodo uero non deseruitutis. sed d&otius pere¬
grinationis tẽpore dictũ ÷ quinta ccute generatione
ascendit popul exaegrpto : Id ÷ p̃qua dringentos triginta

Expanded text:
centum annis sunt; sicut de Ecclesia scriptum est: Jacere in centum annis sunt; sicut de Ecclesia scriptum est: Jacere in a senioribus et principibus sacerdotum, et scribis, et occidi, et post tres dies resurgere . Ipse enim tertio die resurrexit. Generatio aliquoties et centum anni sunt: sicut Dominus dicit Abrahae: Quarta autem generatione revertetur huc . In Exodo vero, non de servitutis, sed de totius peregrinationis tempore dictum est: Quinta autem generatione, ascendit populus ex Aegypto , id est
Abbreviated transcription (Latin):
annũ dñi acceptabilem : qm̃ non ille quo d ñsprae¬
dicauit solus fuit acceptabilis: sed &iste quop¬
dicat sicut dictũ ÷ tepore accepto exaudiuit te qđ
apostol inter praxatur Ecce tẽpus acceptabilem
finẽ deniq huius anni diem iuditii iunxit dicens praedi¬
care cnna dñi acceptabilem: &diem rributionis
& dauid: benedices inquid corona annibonitatis tuae :
homines menses quinq:: aliquando dies denario nu¬
mero centũ diessunt. sicut inapocaly psi: dies mille
ducenti sexaginta: Ncc̃milies ducenties centini & sexa¬
gies centeni centũ sex milia dies sunt quisunt anni
trecenti quinquaginta: mensib: tricinorũ dierũ Ibi¬
dem un: mensis denario numero centũ menses sune
ut ciuitatẽ scam calcabunt mensib: quadraginta duo¬
annitrecenti quinquaginta:
tepus aut annus÷ autcentũ anni. sicut tẽpus & tẽpora
& dimidiũ teporis: qđ ÷ aut tres anni & dimidius

Expanded text:
annum Domino acceptabilem . Quoniam non ille, quo Dominus praeannum Domino acceptabilem . Quoniam non ille, quo Dominus praedicavit, solus fuit acceptabilis: sed et iste quo praedicat, sicut dictum est: Tempore accepto exaudivi te ; et Apostolus interpretatur: Ecce nunc tempus acceptabile . Finis denique hujus anni, id est, judicii junxit, dicens: Praedicare annum Domini acceptabilem, et diem retributionis. Et David: Benedices, inquit, coronam anni benignitatis tuae . homines, menses quinque . Aliquando, dies denario numero 100 dies sunt, sicut in Apocalypsi: Dies mille ducenti sexaginta ; nam millies ducenties sexagies centeni centum vigenti sex millia dies sunt, qui sunt anni trecenti quinquaginta, mensibus tricenorum dierum. Ibidem: unus mensis denario numero, 100 menses, ut: Civitatem sanctam calcabunt mensibus quadraginta duotrecenti quinquaginta. Tempus, aut annus est, aut 100 anni: sicut tempus, et tempora, et dimidium temporis , quod est, aut 3 anni et dimidius,
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicit septies indie laudauite : aut septies tantũ ł.¬
recipi& inisto saculo : similiter denarius ut alius
euangelista dic̃ : Centiestantũ recipi& inisto saecu¬
lo & danihel angelorũ & caeli uelecclesiae innu¬
merabilem multitudine denariorũ uero conple¬
xus ÷ dicens mille milia apparebant illi & decies
milies denamilia circũ stabant ei: &d auid cur¬
rus inquiddĩ decies miliestantũ: & deomni tẽpore
dauid inmille saecula : Item ꝑduo denariũ deom¬
milia  duo decimtrib:: Omnes gentes sicut iudica¬
bitis duo decim trib: israł : a paste totũ ÷ qmcer¬
tũ tep legitimꝰ numeris definitus : ut ma pocalepsi
habebitis pressura decim dies: cũ signific& usq in
finẽ: septua ginta autẽ annos inbabyllone idem
tẽpus eẽ in postunũ ÷ nunc ꝓbare praer legiti¬
mas &ia numeras: quod cũq: tepus in quocũq: nume¬
ro frequente breui auit scriptura sicut supra¬
dictũ tẽpusora apellatũ ÷ dicente a postolo

Expanded text:
ut dicit: Septies in die landabo te : aut septies tantum recipiet in isto saeculo . Similiter, denarius, ut alius Evangelista dicit: Centies tantum recipiet in isto saeculo . Et Daniel, angelorum et coeli vel Ecclesiae innumerabilem multitudinem denario numero complexus est, dicens: Mille millia apparebant illi, et decies millies denaria circumsistebant , Et David: Currus, inquit, Dei decies millies tantum Et de omni tempore, David: in mille saecula . Item, per duodenarium de om duodecim tribus , omnes gentes, sicut: Judicabilis duodecim tribus Israel . A parte totum: quoniam centum tempus legitimis numeris difinitur, ut in Apocalypsi: Habebitis pressuram 10 dies : cum significet usque in finem. Septuaginta antem in Babylone, idem tempus esse, importunum est nunc probare. Praeter legitimos etiam numeros, quodcumque tempus in quocumque numero frequenter breviavit scriptura, sicut supradictum tempus, Hora appellatum est, dicente Apostolo:
Abbreviated transcription (Latin):
ad dilectionem di & proximi : ꝑtin& decalogus : Ad pri¬
mum preceptũ treschorde ꝑtinent : quia ds trinitas
Ad alterum uero preceptum id est ad dilectiõnem prox

Expanded text:
ad dilectionem Dei et proximi pertinet decalogus. Ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia Deus est Trinitas. Ad alterum vero praeceptum, id est, ad dilectionem prox