comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ nob̾. Caritas .i. xp̃i ꝯpellit nos iudicantes hoc
dẜ tiis pero om̃ib mortuns est. Qũo .n. paratus
cet impendi ꝓ aĩab eoꝵ. si eũ pigeret mamari
sen uisi amor muitet decutata et mutulata
iba ĩn urmurare. Et tñ optant homĩes hi e
nfantes. quib iderhibeant. Et suauiis ẽ ir̃i
minuta marisa inspriere paruulo suo qmͣ ip̃am
mandere ac deuorare grandiora. Non gͦ rece¬
dat de pectore eciã cogitatio galme illius que
langidulis pulmis teneros fetus et sussuitã¬
tes pullos ꝯfracta uoce aduocat tuiꝰ biandas
alas refugientes suꝑbi p̾da fumt alitib. S
.n. intllcũs delectat in penetralib sincerulł̾s
hoc ociã intelligere delectat quõ caritas qnͣ¬
to officiosus descendit in infina tanto robꝰ¬
tus recuruit iintima ꝑ bonam conscĩam
nicħ cĩrendi ab eis. Ad quos descendit p̾te¬
reoꝵ sempit̾nã salutẽ. Si aũ mag̾ appeti¬

Expanded text:
mus, nobis. caritas enim Christi compellit nos iudicantes hoc, mus, nobis. caritas enim Christi compellit nos iudicantes hoc, quia unus pro omnibus mortuus est. quomodo enim paratus esset impendi pro animabus eorum, si eum pigelectat, nisi amor invitet, decurtata et mutilata verba immurmurare? Et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant: et suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat; cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt alitibus . Si enim intellectus delectat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectat, quomodo charitas, quanto officiosius descendit in infima, tanto robustius recurrit in intima per bonam conscientiam nihil quaerendi ab eis ad quos descendit, praeter eorum sempiternam salutem. CAPUT XI.
Abbreviated transcription (Latin):
remedia quib relaxetur illa contractio et fer¬
uore sp̃c exultemꝰ et ioꝯdemur in transquilli¬
tate boni oꝑis. Hylarem .n. datorẽ diligit teus.¬
ditor non cadit pit a cuiꝰ acumine quodam mõ
descentes cogimur in sillabaꝵ longe int᷑ distã¬
cum tarditate demorari. et curã gerimꝰ cỹad¬
modũ longis et ꝑplexis amfrastib ꝓcedat ex ore
camis. quod celerrimo haustu m̃tis mibibitur
e qr multũ dissiulit̾ exit. tedet loc et libet ta¬
cere. Cogitemꝰ quid nob̾ p̃rogatũ sit ab illo qͥde¬
mõstrarnt nob̾ exemplũ ut sequamur uestigia
eus. Qnͣtum iis .i. differat articulata uox urã
ab intelligentie nr̃e uiuacitate. longe dife̾nti¬
or est mortalitas carnis ab equalitate del. Et tñ
cum i ead̾ forma eẽt semet ipm̃ exĩannuit foe¬
mam sui accipiens. et c̃. Qmͣ ob cãm isi quia
fuĩs est infirmis infirmus ut infirmos lucrifa¬
ceret: eludi eius ꝯmitatorem. anbi eciam dicentẽ
ien. mente excessimus deo. sine temꝑantes su¬

Expanded text:
remedia quibus relaxetur illa contractio: et fervore spiritus exsultemus et jucundemur in tranquillitate boni operis. « Hilarem enim datorem diligit Deusditor non capit, a cujus cacumine quodam modo descendentes cogimur in syllabarum longe infra distantium tarditate demorari, et curam gerimus quemadmodum longis et perplexis anfractibus procedat ex ore carnis, quod celerrimo haustu mentis imbibitur, et quia multum dissimiliter exit, taedet loqui, et libet tacere; cogitemus quid nobis praerogatum sit ab illo qui demon-strauit nobis exemplum, ut sequamur uestigia eius. quantumuis enim differat articulata uox nostra ab intellegentiae nostrae uiuacitate, longe differentior est mortalitas carnis ab aequalitate dei; et tamen, cum in eadem forma esset, semet ipsum exinaniuit formam serui accifactus est infirmis infirmus, ut infirmos lucri faceret? audi eius imitatorem alibi etiam dicentem: siue enim mente excessimus, deo, siue temperantes su
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Non aũ laborau̾at ut rehͥesc̾et. qñ dixio
et fc̃a sunt. mandauit et creata sũt. S ut sig̃¬
caret qpi post sex erates mũdi huiꝰ. septina etate
tanqm̃ ceptimo die requietutꝰ est in scĩs suiy
qr ip̃i in illo requiescent post om̃ia bona oꝑa
in quib ei seruerunt. q̃ ip̃e in illis oꝑatur qui
nocat et p̃cipit et delista p̃terta dimit. eo iꝰ
tificat eum qui prius erat impuis. Sicut autẽ
onem non quent. qr laborem non sentit. fecit
recepit eam in cns humauitate. Id̾o q opori
tempore quo ip̃e sciebat oportere fien homolo
et de femina uatus est. A carne quippe comars¬
nari nõ pot̾at. ip̃e carnem pocius mũdaturus
Ipm̃ antiqui sc̃ uenturũ in reuelatione spo as

Expanded text:
dixit et facta sunt; mandavit et creata sunt, » sed ut significaret quia post sex aetates mundi hujus septima aetate tanquam septimo die requieturus est in sanctis suis, quia ipsi in illo requiescent post omnia bona opera in quibus ei servierunt, quae ipse in illis operatur, qui vocat et praecipit et delicta praeterita dimittit: et justificat eum qui prius erat impius. Sicut autem ionem non quaerit, qui laborem non sentit. Fecit recepit eam in ejus humanitate: ideoque opportuno tempore quo ipse sciebat oportere fieri homo factus, et de femina natus est. A carne quippe contaminari non poterat ipse, carnem potius mundaturus. Ipsum antiqui venturum in revelati
Abbreviated transcription (Latin):
irati. Non itaq om̃s gentes intiłunt cũ qͥtq
dicit iratꝰ sum s latini tm̃. at a effcũs ex ꝯtes¬
centis aĩ exeat in facie uultũq faciat om̃s sen¬
ciunt qui intuentur natũ. S n tra licet edu¬
t̾e et ofł exporrig̾e in sensũ audientiũ ꝑ sonũ
uocis illa uestigia q̃ ĩ primit inflleũs memorie
sic̃ aꝑtus et manifestꝰ ẽ uultꝰ. Inla .n. sunt intus
ĩ aĩo iste foris in corpore. Quapp̃ conitiendũ
est qnͣtũ distet sonꝰ oris nrĩ ab illo istu intelli¬
geucie. qñ ne ipĩ quid̾ ĩpressio ĩ memorie si

Expanded text:
on itaque omnes gentes intelligunt, cum quisque dicit, Iratus sum, sed Latini tantum: at si affectus excandescentis animi exeat in faciem, vultumque faciat, omnes sentiunt qui intuentur iratum. Sed neque ita licet educere et quasi exporrigere in sensum audientium per sonum vocis illa vestigia, quae imprimit intellectus memoriae, sicut apertus et manifestus est vultus: illa enim sunt intus in animo, iste foris in corpore. Quapropter conjiciendum est quantum distet sonus oris nostri ab illo ictu intelligentiae, quando ne ipsi quidem imp
Abbreviated transcription (Latin):
rer effectus. Quid enim ultra posset facere qmͣi
ut ex se alt̾um qui perfectus est gñaret. Hoc er¬
go perfem̃ opus est quo nicħ posat uider p̾stanciꝰ
a deta .n. ex quo sunt oña. uolens conde crea¬
turam. prius filium quẽ in nust̾io in seuła
pud se habebat generauit per qũe faceret que

Expanded text:
ret effectus. Quid enim ultra posset facere, quam ret effectus. Quid enim ultra posset facere, quam ut ex se alterum qui perfectus est generaret? hoc ergo perfectum opus est, quo non potest videri praestanluisset existere, et majestatis suae in  Deus enim ex quo sunt omnia, volens et de crtura prius Filium, quem in mysterio in se vel apud se habebat, generavit, per quem faceret qu
Abbreviated transcription (Latin):
mus recognostatur. Nam et ex eo ꝙ super¬
fem illum dixit: creaturã illum significau̾
quia omĩs creatum dei fertur uirtute a qͦ⁊
accepit ut sit. Nam qrui ordo est ut sp̃c scũs
suier aquas fercetur queniã constat uti¬
q super omnem ẽẽ creaturam. Si .n. xp̃o in
dexteram dei est super om̃s celos illic est et sp̃c
optadeqũaqña ubiq dcus eẽ non negetur
hoc est trinitas. potestas: tñ debita houofi¬
centia etiam reseruatur ut super omnẽ cre¬
aturam ẽe dicatur ut ꝓpriumi illi hoc sit. i¬
Qr̃ et ditimus pr̃ nr̃. qui es in ceł et quilu¬
cem hĩtas ĩ accessibilem . iͣ. ¶ Quo noui¬
¶ fus certe perfc̃o est et nllius testam̃ti¬
est. Qiuo ergo opus fuit xp̃o saluatori
ut nasceretur. ⁊ ens pr̃ cum ea que ñ
erant uoluisset existere et maiestatis sue non
hos condignum opus sciret prius de se filium
gn̾auit in quo ise nideretur. qui nicħ ab eo di¬
staret ut magnitudii sue congnrs responde¬

Expanded text:
mus, cognoscatur. Nam et ex eo quod supermus, cognoscatur. Nam et ex eo quod superferri illum dixit, creaturam illum significavit, quia omnis creatura Dei fertur virtute a quo accepit ut sit. Nam quis ordo est ut Spiritus sanctus super aquas ferretur, quem constat utique super omnem esse creaturam? Si enim Christus in dextera Dei est super omnes coelos , illic est et Spiritus oportet: quanquam ubique Deus esse non negetur, hoc est Trinitatis potestas; tamen debita honorificentia etiam reservatur, ut super omnem creaturam esse dicatur, ut proprium illi hoc sit. Quare et dicimus, Pater noster qui es in coelis ; et, qui lucem habitat inaccessibilem . XLII. --Cur US CERTE PERFECTIO EST ET NULLIUS EGENS: QVID ERGO OPUS FUIT CHRISTO SALUATORE ut nasceretur? Deus Pater, cum ea quae non erant voluisset existere, et majestatis suae in hoc condignum opus sciret, prius de se Filium generavit, in quo ipso videretur, qui nihil ab eo distaret, ut magnitudini suae congruus responde
Abbreviated transcription (Latin):
one hominũ ꝓmittit deus dicens. Hec dicit
dñs ossib istis. Extendam suꝑ nos cut̾e: et da¬
bo iuos spm̃ meum et uiuetis. Non utiq ex
eo sp̃c sanctus debet intelligi quia dcm̃ est a
domino. Dabo spm̃ meum in uos cum ma¬
nifeste de anma dixetit deus. ꝯmuẽ est .n.
hoc om̃i spis̃cum saucto spũ ut similit̾ dica¬
cessaria est q̃ discemat res uniuis nominis.
et angeli et q̃cumq acceperunt ut uiuant
ter sb̾am ꝓpriam. Sediam per incelligentiam
descernis. aliter spm̃ dm̃ dci. et alit̾ creaturam si¬
cut auit̃ intelligis xpm̃ dei filium dei: et auiter
hommes nocati filios dei. Quociens cumq au̾
spm̃ qui ꝓprie de deo est uult scriptura signifi¬
ẽe quam est deus credatur. Moyses autẽ cum
creaturam. hylicam .i. confusionem rerum
describeres q̾utiq sensu bruta est super terrã
et abyssum et tenebras spm̃ dei suꝑ ferrunt̾¬
locutus est ut ex eospñ et loco in quo fereba¬
tur: superior creatum quam sp̃italem dici¬

Expanded text:
tit Deus dicens, Haec dicit Dominus ossibus istis, Extendam super vos cutem, et dabo in vos spiritum meum, et vivetis. Non utique ex eo Spiritus sanctus debet intelligi, quia dictum est a Domino, Dabo spiritum meum in vos: cum manifeste de anima dixerit Deus. Commune est enim hoc omni spiritui cum sancto Spiritu, ut similiter dicacessaria est quae discernat res unius nominis. et angeli, et quaecumque acceperunt ut vivant per substantiam propriam. Sed jam per intelligentiam discernis aliter Deum spiritum dici, et aliter creaturam: sicut aliter intelligis Christum dici Filium Dei, et aliter homines vocari filios Dei. Quotiescumque autem spiritum qui proprie de Deo est, vult Scriptura signifiesse quam est Deus, credatur. Moyses autem cum creaturam hylicam, id est confusionem rerum describeret, quae utique sensu bruta est, super terram et abyssum et tenebras spiritum Dei superferri interlocutus est, ut ex eo spiritu et loco in quo ferebatur, superior creatura, quam spiritualem dici
Abbreviated transcription (Latin):
dei eẽ spe legitur inualida et ĩ anis ir̃ aquas¬
assertio est. non solum .ii. ordo hoc nõ patctur
et rõ abuut.Sed et uerba ip̃a infi̾ns ꝓbant᷑¬
adhanc assertionem adstruendam. hiis.n. u̾b̾
aluo dciñ significatur. frequent᷑ in lege ait.
leam morut onña au honinc usq ad petus.
hoc utiq dixit quia dilunr̃ inducere hu̾it

Expanded text:
tus esse legitur, inualida et inanis adsertio est. non solum enim ordo hoc non patitur et ratio abnuet, sed et uerba ipsa infirma probantad hanc assertionem astruendam. His enim verbis aliud dictum significatur frequenter in Lege. Ait leam, inquit, omnia ab homine usque ad pecus. Hoc utique dicit, quia diluvium inducere habuit
Abbreviated transcription (Latin):
aut uincentius. aut hylarius aut ambroꝰ.
qui facit mirabilia solus. Et bñdictum no¬
men głe eius in et̾num et in seculum scłi
e replebitur gła eius om̃is terra fiat fiat
Et sedes cͦrtenis cum decem rogatistis qui te¬
mansistis: dicis non fiat non fiat. auidi locͥ
euuangelium oportebat impleri om̃ia q̃
scrpta sunt in lege et ꝓpħis et psalmis de me

Expanded text:
aut Vincentius aut Hilarius aut Ambrosiuaut Vincentius aut Hilarius aut Ambrosiuqui facit mirabilia solus, et benedictum nomen gloriae eius in aeternum et in saecuet replebitur gloria ejus omnis terra; fiat, fiat . Et tu sedes Cartennis, et cum decem Rogatistis, qui remansistis, dicis: Non fiat, non fiat. 21. Audis loqui Evangelium: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me.
Abbreviated transcription (Latin):
ra est pertinacib et suꝑb̾. Temporaliũ po¬
errantib et discordantib utił ammonitõ
est et insensatis inutił afflictio. Non est tñ
potestas nisi ad̾o. Qui autem resistit po¬
testati dei ordinationi resistit principes .n.
uon sunt timori boni oꝑis sed mali. uis
autem non timere potestatem bonum fa¬
at et habebis laudem ex ea illa. Suie enĩ
potestas fariens u̾itate aliquem corrigat.
laudem ħt ex illa qui fu̾it emendatus si
ne ueritati nocens in aliquem seuiat la¬
udem ħt ex illa qui uictor fu̾it coronatꝰ
cu autem non bonum facis ut timere ñ
debeas potestatem nisi forte bonum est
sedere et adu̾sus fratrem detrahe. Sedã
adu̾sus frẽs om̃s in om̃ib gentib consti¬
tutos quib testimoniã ꝑibent ꝓpħe. xp̃c.¬
apłi. cum leguuir In semine tuo bñdicen¬
cium nomini meo quoniam glorificatum
est nomen meum ingentib dicit dñs. au¬
di. dicit dñs. non dicit donatꝰ aut rogatus.

Expanded text:
ra est pertinacibus et superbis. ra est pertinacibus et superbis. errantibus cordatis utilis admonitio est, et insensa is inutilis afflictio. Non est tamen potestas nisi a Deo; qui autem resistit potestati, Dei ordinationi resistit: principes enim non sunt timori bono operi, sed malo. Vis autem non timere potestatem? Bonum faac et habebis laudem ex illa. siue enim potestas ueritati fauens aliquem corrigat, laudem habet ex illa, qui fuerit emendatus; siue inimica ueritati in aliquem saeuiat, laudem habet ex illa, qui uictor fuerit coronatus. tu autem non bonum facis, ut timere non debeas potestatem, nisi forte bonum est sedere et non aduersus fratrem detrahere sed aduersus fratres omnes in omnibus gentibus constitutos. quibus testimonii, cum legitur: In semine tuo benedicennominimeo, quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, dicit dominus — audi: \'dicit dominus\', non: dicit Donatus aut Rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
debui ne res quas dicitis nr̃as perderetis es
m̃ta conderetis et rare druino patrib cond¬
ctum testam̃tum. ubi scriptum est in senl¬
ne tuo bñdicentur om̃s gentes: caumps¬
onis crimĩationib rumperetis ut memꝰ¬
omb et uenditionib lib̾os contra cti
beretis et nob̾ diuid̾e quod xp̃c emit miꝰ¬
tus audetis ut quod quisq nrm̃ quida
exilumi non mitteremini et de regno sa¬
guis sur᷑ a mari usq ad mare et a fluml
usq ad t̾minos orbis terre: xpm̃ exulem
facere conareni imno uero seruanio le¬
ges terre xp̃o etiam leges fenos piors¬
marores nr̃ cccilianum et socios euis uel ro¬
gib rebus terre puniendos falus criminib
obiecerunt. Conu̾tantur leones ad connimu¬
enda ossa calumpniantu nec damel ip̃e m¬
t̾cedat innocens comꝓbatus et oe latu quo
illi ꝑemit lib̾atus. Qui eni parat ꝓximo su¬
o foueam: ip̃e uistus cadet in eam. Eripe te fr̃
dumm hac carne uiuis ab ira que uentu¬

Expanded text:
debui, ne res, quas dicitis uestras, perderetis et debui, ne res, quas dicitis uestras, perderetis et no testamenta conderetis et iure diuino patribus conditum testamentum, ubi scriptum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes, calumniosis crimi et uenditionibus liberos contractus haberetis et uobis diuidere, quod Christus emit uenditus, auderetis? ut, quod quisque uestrum cuiquam exilium non mitteremini et de regno sanguinis sui a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae Christum. exulem facere conaremini? immo uero seruiant reges terrae Christo etiam leges fermaiores uestri Caecilianum et socios eius regibus terrae puniendos falsis criminibus obiecerunt; conuertantur leones ad comminuenda ossa calumniantium nec Danihel ipse intercedat innocens comprobatus et de lacu, quo illi pereunt, liberatus; qui enim parat proximo suo foueam, ipse iustius cadet in eam. Eripe te, frater, dum in hac carne uiuis, ab ira, quae uentu
Abbreviated transcription (Latin):
tus fecit ẽẽ intentos qm̃ timuimus ne for¬
te sine illis rerum et̾naꝵ luetis. dampno re¬
tum temporalium feriremus. Grãs dño ꝙ
negligenciam nram̃ stimulo erroris excussit
ut saitim solliciti q̃reremus quod secur ñ¬
ꝙ nosce curanimus alii dicunt nos falsis nu¬
morib terebamur intrare quos falsos ẽẽ nes¬
ciremus: uisi intraremus nec intraremus
nisi cogerentir grãs dño quod tropidatu¬
nem uram̃ flagello abstulit. Exꝑtos oocu¬
it cͦꝑ uana et mania de ecc̃a sua menday fa¬
ma iactau̾it. Hinc iam credimus et illa fal¬
sa cẽ: que auctores huius hesis criminati
sunt. qñ postĩ eorum cortam falsa et peio
cias dñõ qri nos a diuisione collegit. et uniꝰ
d̾o hos congruere. ut imitate colatur osten¬
idit. Hiisergo dnĩcis luctis impediendis ad
contradicendum me opponerem collais
oline collig̾entur. u̾ est unus grex imus
pastor. Ita sane huic prusioni contradites

Expanded text:
tus fecit intentos, quo timuimus, ne fortus fecit intentos, quo timuimus, ne forte sine ullis rerum aeternarum lucris damno rerum temporalium feriremur; gratias domino, qui neglegentiam nostram stimulo terroris excussit, ut saltem solliciti quaereremus, quod securi numquam nosse curauimus, alii dicant: \'Nos falsis rumoribus terrebamur intrare, quos falsos esse nesciremus, nisi intraremus, nec intraremus, nisi cogeremur; gratias domino, qui trepidationem nostram flagello abstulit, expertos docuit, quam uana et inania de ecclesia sua mendax fama iactauerit; . hinc iam credimus et illa falsa esse, quae auctores huius haeresis criminati sunt, quando posteri eorum tam falsa et peioratias domino, qui nos a diuisione collegit et hoc uni deo congruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis lucris impediendis ad contradicendum me opponerem collegis ouile colligerentur, ubi est unus grex et unus pastor? ita sane huic prouisioni contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
emendabitur. Seriuis durus. Si .n. non in¬
tellex̾it: non obodiet. Qũa multi pp̃ea pu¬
tabant ueram occ̃am ẽẽ parem donati qui¬
a eos ad cognoscendam catholicam u̾ita¬
tem sccuritas corpidos. fastidiosos pigrosq
faciebat. Quam multis additun intran¬
di obserabant minores maledcõrum qui
nescio quid aluad nos i altare dispone
iactitabant. Qũa multi nicħ int̾ ẽẽ creden
des in qua quisꝙ parte xpĩanus sit. Id̾o perina¬
nebant in parte donati quia ibi nati erant
et eos in de discedere atqs ad catholicam tnͣsi¬
te. nemo cogebat. Hiis onũb harum legum
terror quib ꝓmulgandis reges seruunt do¬
mino ni timore ita ꝓfuit: ut nunc alii dicãt
iam hoc uolebamus. Sed d̾o grãs qui nobis
occõuem p̾buit iam uamq faciendi et dilati¬
onum morulas amputauit. Alii dicunt nes¬
ciebamus ẽc̃ hic iu̾tatem nec eam dicere uo¬
lebamus. Sed nos ad eam coguoscendã me¬

Expanded text:
emendabitur seruus durus; si enim et inemendabitur seruus durus; si enim et intellexerit, non oboediet! quam multi propterea putabant ueram ecclesiam esse partem Donati, quia eos ad cognoscendam catholicam ueritatem securitas torpidos, fastidiosos pigrosque faciebat! quam multis aditum intrandi obserabant rumores maledicorum, qui nescio quid aliud nos in altare dei ponere iates in qua quisque parte christianus sit, ideo permanebant in partet eos inde discedere atque ad catholicam transire nemo cogebat! His omnibus harum legum terror, quibus promulgandis reges domino seruiunt in timore, ita profuit, ut nunc alii dicant: clam hoc uolebamus; sed deo gratias, qui nobis occasionem praebuit iam iamque faciendi et dilationum morulas amputauit\', alii dicantciebamus hic esse ueritatem nec eam discere uolebamus; sed nos ad eam cognoscendam me
Abbreviated transcription (Latin):
catholice fc̃e sunt per leges imꝑatorũ a con¬
ttantino apud quem primimitiũ ultro ce¬
cilianum accusauerunt: usq ad p̾sentes i¬
patores qui iudicium illuis. quem nri ele¬
gerunt cꝑ iudicib ep̃is p̾tulerunt: iustissi¬
me contra uos custodiendum ẽẽ dec̾nunt
Hiis ergo exemplis ab collegis meis michi
ꝓpositis: cessi. Nam mea mͥ primo obpone
batur cuitas. Q cum tota eẽt iparte dõ
fuisse credatur. Ita alie multe que nuchi
nominatun ꝯmemorabantur ut ip̃e rebus
agnoscerem. etiam in hac causa recte irtel¬
ligi posse quod scuptum est da sapienti
occasionem: et sapientior erio. Quam niul¬
ti .n. ꝙ c̾to scimus iam uolebant ẽe catholi¬
ci mainfestissia ueritate conmoti et offẽ¬
tionem suorum teuerendo. cotidie differe¬
bant quam inultos nonueritatis in quañ¬
quam p̾sumpsistis. Sed obdurare consuetu¬
dinis graue uniculum colligebat. ut ĩ eis
compleretur diuma sentencia uerb̾ non

Expanded text:
catholicae factae sunt per leges imperatorum a Concatholicae factae sunt per leges imperatorum a Constantino, apud quem primum uestri ultro Caecilianum accusauerunt, usque ad praesentes imperatores, qui iudicium illius, quem uestri elegerunt, quem iudicibus episcopis praetulerunt, iustissime contra uos custodiendum esse decernunt. His ergo exemplis a collegis meis mihi propositis cessi. nam mea primitus sebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donafuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem et sapientior erit. quam multi enim, quod certo scimus, iam uolebant esse catholici manifestissima ueritate commoti et offensionem suorum reuerendo cotidie differebant! quam multos non ueritas, qua numquam praesumpsistis, sed obduratae consuetudinis graue uinculum conligabat, ut in eis compleretur diuina illa sententia: Verbis non
Abbreviated transcription (Latin):
cetis aut fortasse etiam coegiteert. S me¬
lius erat ut amaretis possessiones terrenas
quas timendo perdere cognite ueritati consẽ¬
tiretis. uides itaq iam ut opmornon ẽẽ con¬
sid̾ andum quo quisq cogitur sed quale sit il¬
lud ad quod cogitur. Utrum bonum an ma-¬
bum non quo quisq bonus possit ẽẽ inuitus
Sed timendo quod nõ nult pati uel relincͥt
mipedientem animositatem uł ignoranci¬
am et compellitur cognoscere ueritatem ũ
tuneus uel respuat falsum de quo conten¬
debat: nel querat uerũ quod uesciebat et
uolens teneat iam quod prius nolebat. Sr̃
fluo hoc fortasse diceretur quib libet uer.¬
b̾si nõ tam multis ostenderetur exempł. Nõ
illos aut illos hommes. Sed muitas ciuitateᷤ
indemus fuisse donatistas nunc õe catholi
cas detestariuehem̃t dyabolicam separati¬
onem diligere ardent̾ unitates. Que tamẽ
timoris huius qui tibi displicet occasionib

Expanded text:
setis, aut fortasse etiam cogitatis. Sed mesetis, aut fortasse etiam cogitatis. Sed melius erat ut amaretis possessiones terrenas, quas timendo perdere cognitae veritati consenseritis. Vides itaque iam, ut opinor, non esse considerandum, quod quisque cogitur, sed quale sit illud, quo cogitur, utrum bonum an malum. non quo quisque bonus esse possit inuitus, sed timendo, quod non uult, pati uel relinquit impedientem animositatem uel ignoratam compellitur cognoscere ueritatem, ut timens uel respuat falsum, de quo contendebat, uel quaerat uerum, quod nesciebat, et uolens iam teneat, quod nolebat. sfluo hoc fortasse diceretur quibuslibet verbis, si non tam multis ostenderetur exemplis. Non illos aut illos homines, sed multas civitates videmus fuisse donatistas, nunc esse cacas, detestari uehementer diabolicam separationem, diligere ardenter unitatem. quae tamen timoris huius, qui tibi displicet, occasionibus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ualebant. hos ergo ab hoc crimine inno¬
centes ẽẽ nempe ip̃a ignorantia facillime
ostendit. Cur ergo ninocentes falsis cͥmi¬
nib accusantur quia crimina aliena seu
falsa seu uera sint uescierunt: quis locus
inuocencie reseruatur si crimen est ꝓprium
nescire cruen auenum. porro si tot᷑ genti¬
um populos ip̃a ignorancia sicut dcm̃ est
innocentes ostendit qũa magnum crimẽ
est ab istorum ĩuocentium ꝯmunione se¬
cognita sustinentur. Non .n. pp̃ malos boĩ
dicebant nec ꝯmunionẽ sacram̾toꝵ illuis
populi relinquebant. sicut ip̃e dñs nocẽ¬
tem iudam usq ad ꝯdignum euis exitum
tolerauit et eum ad sacram cenam cum in¬
nocentib ꝯmunitare ꝑmisit sicut celera¬
runt apłi cos qui per mñuidiam quod ipĩus¬
Sicut tolerauit cyprianus collegar aua¬
ticiam quam scd̾m apostolum appellat y¬
dolatriam. postremo quicquid ab om̃ib¬
pax amatur. Nec facillime cogitare pos¬

Expanded text:
non ualebant? hos ergo ab hoc crimine innonon ualebant? hos ergo ab hoc crimine innocentes esse nempe ipsa ignorantia facillime ostendit. cur ergo innocentes falsis criminibus accusantur. quia crimina aliena seu falsa seu uera nescierunt? quis locus innocentiae reseruatur. si crimen est proprium nescire crimen alienum? porro si tot gentiuinnocentes ostendit, quam magnum crimen est ab istorum innocentium communione secognita sustinentur. Non enim propter malos boni dicebant, nec communionem sacramentorum illius populi relinquebant; sicut ipse Dominus nocentem Judam usque ad condignum ejus exitum toleravit, et eum sacram coenam cum innocentibus communicare permisit; sicut tolerarunt Apostoli eos qui per invidiam, quod ipsius; sicut toleravit Cyprianus collegarum avaritiam, quam secundum Apostolum appellat idololatriam Postremo quidquid tunc ipax amatur? Haec facillime cogitare pos
Abbreviated transcription (Latin):
tas cogit. facile erat ista cogitare ut uob̾ ipĩs aͥd
ci non potuit quid in hoc negotio tam longe
lateq diffusa societas xp̃iana peccauit: Cui
orbi xp̃iano non licuit ignorare quodnon
potuerunt qui accusau̾ant demonstrare.
Cur illi quos xp̃e in agro suo id est ini hoc mũ¬
do seminauit et int̾ titania crescere usq ad
messem p̾cep̃. Cur toto num̾a fideuũ in oĩ¬
b gentib quorum mulcitudinem stellis
celi et harene maris dñs comparauit quos
in semine abrahe bñ dicendos ꝑmisit et red¬
didit pp̃ea negantur ẽẽ xͥ ani quia in hac
causa in qua discutienda ñ int̾fuerunt. iu¬
dicib pocius suo ꝑiculo iudicantib quam
ustis litigatorib credere maluerũt. Cer¬
de malueriius nullius crimen maculat neꝰ¬
cientes. Quomodo fideles toto orbe diffusi cͥ¬
mẽ traditorum cogno scere poterant. quod
accusatores etiam si nou̾ant tñ eis ostende̾

Expanded text:
tas cogit. Facile erat ista cogitare, ut uobis ipsis aliquando tas cogit. Facile erat ista cogitare, ut uobis ipsis aliquando el nocens conuinci non potuit, quid in hoc negotio tam longe lateque diffusa societas Christiana peccauit? cur orbi Christiano non licuit ignorare, quod non potuerunt, qui accusauerant, demonstrare? cur illi, quos Christus in agro suo, id est in hoc mundo seminauit et inter zizania crescere usque ad messem praecepit, cur tot milia fidelium in omnibus gentibus, quorum multitudinem stellis caeli et harenae maris dominus comparauit, quos in semine Abrahae benedicendos promisit et reddidit, propterea negantur esse Christiani, quia in hac causa, in qua discutienda non interfuerunt, iudicibus potius suo periculo iudicantibus quam uictis litigatoribus credere maluerunt? certe nullius crimen maculat nescientem. quo modo fideles toto orbe diffusi crimen traditorum cognoscere poterant, quod accusatores, etiam si nouerant, tamen eis ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
eñ u̾itati consentire nec iuicti ille quippe
uinctorum et unitati pernicacit̾ resistenti¬
um fisco uendicarentur. Sed iudelicet si
nt̃is maiorib accusantib atq suꝑantibus¬
et contra ꝯmuuionẽ ceͣli ani imꝑator ta¬
le aliquid decreuisset ꝓnsores ecc̃e defen¬
sores pacis et unitatis nommeare uelletis.
Cumuero meos qui ultro accusantes nich
ꝓbare potuernt. nec oblato sibi grenuio pa¬
sis quo correcti exciperentur consentire uo¬
luerunt auimꝑatorib talia decerunitur:
iidignum facimis clamitatur neminem
nus scm̃ oẽ. Et ninic nõ erat magnum neq
ificile consid̾are atq cogitare constanti¬
in uditium atq sententiam contia nos uiu̾e
cus uñs maiorib cecilianum apud imꝑatõ¬
ren cociens accusantib et no co uncentib
Adu̾sus uos uulgata est eam nccõ sequi¬
cet̾os imꝑatores catholicos xpĩanos quociẽs
de uob̾ aliquid agere nr̃e obstinationis ncc̃i¬

Expanded text:
unt ueritati consentire nec uicti? ille quippeunt ueritati consentire nec uicti? ille quippeuictorum et unitati f peruicaciter resistentium fisco uindicarentur. sed uidelicet si uestris maioribus accusantibus atque superantibus contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decreuisset. prouisores ecclesiae, defensores pacis et unitatis nominari uelletis. cum uero in eos, qui ultro accusantes nihil probare potuerunt nec oblato sibi gremio pacis, quo correcti exciperentur. consentire uoluerunt, ab imperatoribus talia decernuntur, indignum facinus clamitatur, neminem mus, sanctum est\'? et nunc non erat magnum neque difficile considerare atque cogitare Constantini iudicium atque sententiam contra uos uigere. quae uestris maioribus Caecilianum apud imperatorem totiens accusantibus et non conuincentibus aduersus uos promulgata est, eamques, maxime catholicos Christianos, quotiens de uobis aliquid agere uestrae obstinationis necessi
Abbreviated transcription (Latin):
imo ꝓconsuli datus et constantino imꝑatori
mitt̾endus. ⁊ta .n. supra scriptum est. libelluᷤ
ect̃ẽ catholice eccẽ criminũ ceciliaĩ traditus¬
qui cum apud imꝑatorẽ ultro cecilianum
attusassent quem primo litiq apuo colle¬
gas transmarinas coniũc̾e debuerunt. Ip̃o
ad se delatam ad ep̃õs mitt̾et nec ucti pacẽ
cum fr̾ib hr̃e uolũit. Sed ruisus ad eiuidem
imꝑatorem uenerunt ruisus nõ cecilianũ
tatum etiam uerum etiam datos sͥ epõs
iudices: apud terrenum regem accusau̾nt
ruisus ab alio ep̃ali iudicio ad eiuidem mi¬
ꝑsitorem appessauerunt nec eo ip̃o int̃ ꝑtes
cognoscente atq iudicante: uel u̾itati. uel
paci cedendum ẽẽ dixerunt. Quid autem
aliud constitueret constantimis aduersus
cecilianum et socios eius si eeñt ur̃is maiori¬
b accusantib ructi quã quod statuit ĩ eos
ip̃os qui cum accusarent ultro nec ea que
intendebant ꝓbare potuissent. Noluer̃t¬

Expanded text:
proconsuli datus, et Constantino imperatori proconsuli datus, et Constantino imperatori mittendus, ita suprascriptus sit: Libellus Ecclesiae catholicae, criminuquia, cum apud imperatorem ultro Caecilianum accusassent, quem primo utique apud collegas ti-ansmarinos conuincere debuerunt, ipso ad se delatam ad episcopos mitteret. nec uicti pacem cum fratribus habere uoluerunt, sed rursus ad eundem imperatorem uenerunt, rursus non Caecilianum tantum uerum etiam datos sibi episcopos iudices apud terrenum regem accusauerunt, rursus ab alio episcopali iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt nec eo ipso inter partes cognoscente atque iudicante uel ueritati uel paci cedendum esse duxerunt. Quid autem aliud statueret Constantinus aduersus Caecilianum et socios eius, si essent uestris maioribus accusantibus uicti, quam quod statuit in eos ipsos, qui cum ultro accusassent nec ea, quae intendebant, probare potuissent. noluer
Abbreviated transcription (Latin):
titos negare uõ possuit. ut apud eum dico¬
rent solam locum hr̃e iusticiam a puo qũe
magnum locum ceruerent hr̃e ydolati¬
am. sed fu̾it in uerbo hoc fcm̃ de ip̃o¶tͥ¬
dum est quod iustum pritatum ẽ an do
hoc petendum est ut sua quisq reciꝑes
nõ ut aliquem quo ab imꝑatore cohce¬
atur accuset. Interim et in fuaꝵ rerun
nicare uoluerunt apud pͥncipem u.¬
stantinum ꝑ anolinũ ꝓ ꝯsulem accil¬
uerunt. Non res suas remissas repene
tiuerint quicquid cełatius ab eis fieiis
tuit. Si antem sicut falso arbitiamil
nere craminosum iudicand̾ tetens ꝑ
ntõꝵ pͥsumptio primitus fecro ꝙ in eos nõ
Argueremus quia fecetunt. si non animo iu¬
indo et noxio. Sed non dandi et corigendi uo¬
litatem fecissent. uos autem indubitant᷑
arguimus quib crimen udetur de mimicis
ꝯmunionis nr̃e xp̃iano imꝑatori aliquud ꝯ¬
queri. Cum libellus a maiorib nris fũit ano

Expanded text:
titos negare non possent, ut apud eum dicetitos negare non possent, ut apud eum dicerent solam locum habere iustitiam, apud quem magnum locum cernerent habere idolatriam. sed fuerit error in uerbo. de ipsotum est, quod iustum putatum est? An per hoc petendum est, ut sua quisque recuperet, non ut aliquem, quo ab imperatore coherceatur, accuset? interim et in suarum rerum municare noluerunt, apud principem Constantinum per Anulinum proconsulem accusauerunt, non res suas amissas repetiuetierunt, quo quid sceleratius ab eis fieri potuit? si autem, sicut falso arbitramini, uere criminosum iudicandum terrenissumptio primitus fecit? quod eos non argueremus, quia fecerunt, si non animo inuido et noxio sed luntate fecissent. Vos autem indubitanter arguimus, quibus crimen videtur de inimicis communionis nostrae christiano imperatori aliquid conqueri, cum libellus a majoribus vestris Anulino
Abbreviated transcription (Latin):
nõ implenit. Qui de nescio quib rebus ut
dicitis nr̃a acerrima perseu̾antia etiam forẽ¬
si disceptatione conflixit. Qui si diceretur
dicõ publico defendit sicut tum epistola
alienas inuasit: nullum quidem in diui¬
Sedtamen forte inueniret aliqũa ueram
defensionem. si ueram eccam inueniret¬
et non sb̾ eccẽ uero noĩe impudent̾ auqͥd
possideret. Quid autem portinet ad t̾ro¬
narimmi potestatum inssa contra scisiati¬
cos aut hereticos uł impetranda uł ex̾cen¬
da illi quidem a quib uos separastis acer¬
nii fucrunt et contra nos qusatum audi¬
re potuimus et contra maximianitas. ꝙ
gestum etiam t̾tis docum̃tis ꝓbamus.
Sed nundum ab eis separati ẽstis eratis ꝙͦ¬
doruliano imꝑatori in sua petitbne di¬
x̾unt quod apud eum sola iusticia locum
hrẽt ꝙ̃ certe apostatam nou̾ant et ydola¬
tuis deditum sic uidebant tit aut iustici
am ydolatriam fat̾entur. aut scełate ĩ¬

Expanded text:
non impleuit, qui de nescio quibus rebus. ut non impleuit, qui de nescio quibus rebus. ut dicitis, uestris acerrima perseuerantia etiam forensi disceptatione conflixit. cui si diceretur:dicio publico defendit?\' sicut tu in epistula idei res alienas inuasit?\' nullum quidem in diuised tamen forte inueniret aliquam uerara defensionem, si ueram ecclesiam retineret, non sub ecclesiae uerae nomine inpudenter aliquid possideret., Quod autem pertinet ad terrenarum potestatum iussa contra schismaticos aut haereticos uel impetranda uel exerenda, illi quidem, a quibus uos separastis, acerrimi fuerunt et contra uos, quantum audire potuimus, et contra Maximianistas. quod gestorum etiam certis documentis probamus; sed tamen nondum ab eis separati eratis, quando Iuliano imperatori in sua petitione dixerunt, quod apud eum sola iustitia locum haberet, quem certe apostatam nouerant et idolatriis deditum sic uidebant, ut aut iustitiam esse idolatriam faterentur aut se scelerate men
Abbreviated transcription (Latin):
uitate siue unitate discutiunt uel dona¬
tistis om̃ib dix̾ĩmus. Quod autẽ ad uõ
attinet quod non solum cum illis ꝯmu¬
nit̃ donatistes ad onato. U̾m etiam proꝑe
rogatiste a rogato appellamini. Mitiores qͥd
ẽẽ indemini quia c̃toncelliomun ĩmanissimis
gregib nõ seuitis. Sed nulla bestia si neminẽ
uulneret: pp̃ea mansuetudicitur quia den¬
tes et ungues non ħo seuite uos uolle dicitis
cgo ño posse arbitror. Iam estis in num̾o exi¬
gui ut mouere nos contra adu̾sarias nobis
multitudines nõ audeatis et si cupiatis. S
ponamus nos etiam nolle quod ualetis po¬
namus etiã nos euuãgłicam sententiam
qua scciptum est. Si quis uoliu̾io t̾ tunitã
tõllere et uditõ totum contend̾e. dinite
illi et pallum sic intelligere sic tenere: ut
perseqñtib uos non solum nulla iniuria. ue¬
rum nullo uire resistendum putetis. hoc c̾ce
intlłem. rogatus austor nr̃i aut nõ hũit: au̾

Expanded text:
ueritate siue unitate dissentiunt. uel Donaueritate siue unitate dissentiunt. uel Donatistis omnibus dixerim. Quod autem ad uos adtinet, qui non solum cum illis communiter Donatistae a Donato uerum etiam proprie Rogatistae a Rogato appellamini, mitiores quidem esse uidemini, quia Circumcellionum immanissimis gregibus non saeuitis; sed nulla bestia, si neminem uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; ego non posse arbitror. ita enim estis numero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uobis multitudines non audeatis, etsi cupiatis. sed ponamus uos etiam nolle, quod non ualetis, ponamus uos euangelicam sententiam, qua scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollere et iudicio tecum contendere, dimitte illi et pallium, sic intellegere, sic tenere, ut persequentibus uos non solum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistendum putetis: hunc certe intellectum Rogatus auctor uester aut non habuit aut
Abbreviated transcription (Latin):
deis. testimonium illis ꝑ ibes quod relum
dei uõ hñt sed non scd̾m sciãm. ignorantes
ere qñ non dicitis iustificari nisi eos qui a
uob̾ potuerint baptirari. In hac ergo apłi¬
ca sententia qũa de rudeis ꝓtulit: ħ dista¬
tis a iideis quod uos habetis xpĩana sacra¬
nienta quib illi adhuc carent. Et̾num ad
hoc quod ait ignorantes dei ustitiã et su¬
am uolentes constituere et quod relum
dei hñt. sed non scd̾m sciãm. pares estis oĩo
exceptis dimm taxat illis. quicumqs in uob̾
sunt scientes quid u̾m sit. et ꝓ animositate
sue pert̾isitatis contra u̾itatem etiam sibi
notissiman dimicantes. horum quippe
impietas etiam y dolatuam forsitan supe¬
rat. Sed quia nõ facile possunt in animo
namq latet hoc malum: om̃s tanquam
nõ a nob̾ alicii ieuiori seueritate coħ cem̾i
Et hoc quidem ualde om̃ib hereticis qui
xpĩanis sacrani entis imbuuntur et a xp̃i

Expanded text:
daeis: Testimonium illis perhibeo, quia zelum daeis: Testimonium illis perhibeo, quia zelum dei habent sed non secundum scientiam. ignorantesere. quando non dicitis iustificari nisi eos, qui a uobis potuerint baptizari? in hac ergo apostolica sententia, quam de Iudaeis protulit, hoc distatis a Iudaeis, quod uos habetis sacramenta Christiana, quibus illi adhuc carent. ceterum ad hoc, quod: ait: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, et quod zelum dei habent sed non secundum scientiam, pares estis omnino exceptis dumtaxat illis, quicumque in uobis sunt scientes, quid uerum sit, et pro animositate suae pernersitatis contra ueritatem etiam sibi notissimam dimicantes. horum quippe impietas etiam idolatriam forsitan superat. sed quia non facile conuinci possunt — in animo namque latet hoc malum —, omnes tamquam non a nobis nimis alieni leniore seueritate cohercemini. et hoc quidem uel de omnibus haereticis, qui Christianis sacramentis inbuuntur et a Christi
Abbreviated transcription (Latin):
sphemaret dm̃. sydras. Musas. et ab de¬
nago penis debitis sb̃iateret. prius ergo
tempus illuis cegis significabat priora
quos patiuntur impii pro xp̃ianis. Sed
plane meis qui sb nomine ł erant: se¬
dustierant a peru̾sis. Et ne forte oues xp̃i sint.
errantes: et ad gregem alit̾ reuocande sunt tẽ¬
perata seueritas et magis mansuetudo serua¬
ctur ut coh̾citi filiorum atq dampnorũ tribła¬
tione ammoneantur consid̾are quio et qͣre
paciantur et discant p̃ponere minorib et ca¬
lumpniis hominũ scripturas quas legunt.
Quis .ii. nrm̃ quis nrm̃ non laudat leges ab
imꝑatorib datas adu̾sus sacrificia pagano¬
rum. Et certe ibi pena seuerior constituta ẽ
illius quippe impietatis capitale suppliciũ ẽ
De nob̾ autem corripiendis atqs coħ̾cendis
hita rõ est qua pocus ãmouereni ab erro¬
re discedere qũa ꝓ scelere punirẽ. potest .ni.
fortassis etiam de uob̾ dici quod ait apłs de iu¬

Expanded text:
sphemaret deum Sidrac, Misac et Abdesphemaret deum Sidrac, Misac et Abdenago, poenis debitis subiaceret. prius ergo tempus illius regis significabat priora quos patiuntur impii pro Christianis. Sed plane in eis, qui sub nomine Christi errant seducti a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata seueritas et magis mansuetudo seruatur, ut cohercitione exiliorum atque damnorum admoneantur considerare. quid quare patiantur. et discant praeponere rumoribus et calumniis hominum scripturas, quas legunt. quis enim nostrum, quis uestrum non laudat leges ab imperatoribus datas aduersus sacrificia paganorum? et certe longe ibi poena seuerior constituta est; illius quippe impietatis capitale supplicium est. de uobis autem corripiendis atque cohercendis habita ratio est, qua potius admoneremini ab errore discedere. quam pro scelere puniremini. potest enim fortasse etiam de uobis dici. quod ait apostolus de Iu
Abbreviated transcription (Latin):
derunt ꝓpħas impii. occiderunt impios et
potestati humane cradid̾unt et apłi ho¬
mines potestati sathane in hiis omĩb quid
attenditur nisi quis eorum ꝓ u̾itate quis ꝓ
miquitate quis nocendi cansa quis emen
gelicis et apostolicis litis anquio petitum
a regib terre ꝓecc̃a et contra mimicos eccẽ
quis negat non mueniri. Sed nundum im¬
plebatur illa ꝓphetia. Et nunc reges intel¬
ligite erudimini om̃s qui iidicatis terra.
Seruite dño in timore adhuc .n. impleba¬
tur quod in eod̾ psalmo paulo suꝑuis di¬
citur. Quarefremuerunt gentes et po¬
puli meditati sunt mania. astiterunt
reges terre et principes conuenerunt ĩ u
re fucrunt futuroꝵ in rege illo qui appel¬
latur nabugodonosor. utrtmq tempus
et martyrum illud implebatur. quod
figuratum est quomodo rex memoratꝰ
pios et iustos cogebat adorare simulatꝰ
codem rege figuratum est. cũ conuersus
decceuit in regno suo nt qui cuince bla¬

Expanded text:
derunt impii Prophetas, occiderunt impios et derunt impii Prophetas, occiderunt impios et potestati humanae, tradiderunt et Apostoli homines potestati satanae. In his omnibus quid attenditur, nisi quis eorum pro veritate, quis pro iniquitate, quis nocendi causa, quis emengelicis et apostolicis Litteris, aliquid petitum a regibus terrae pro Ecclesia, contra inimicos Ecclesiae. Quis negat non inveniri? Sed nondum implebatur illa prophetia: Et nunc, reges, intelligite, erudimini qui judicatis terram; servite Domino in timore. Adhuc enim illud implebatur, quod in eodem psalmo paulo superius dicitur: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et prfuerunt futurorum, in rege illo, qui appellabatur Nabuchodonosor, utrumque tempus taque apostolorum et martyrum illud implebatur, quod figuratum est, quando rex memoratus pios et iustos cogebat adorare simulacrueodem rege figuratum est, cum conuersus decreuit in regno suo, ut, quicumque bla
Abbreviated transcription (Latin):
amait idem apostolus tradidisse se quos¬
dai sathaue ut discent non blasphemare
malum promalo reddit ut pocuis malos
edam per malum emendare. bonum opniᷤ
dindicanit: si sempet eg̃landabile perse¬
sutduem pati. sufficeret dño dicere. bi
q̃i ꝑsecutionem ꝑaciuinttrr nec adder
ip̃ iusticiam. Item si semper eẽt culpabile per¬
secutionem faccre: non scriptum ẽet in scĩs le¬
bris dettahentem ꝓximo suo occulte hunc per¬
sequebar auquando ergo et qui causa pati¬
ctur iniustus est et qui enin facit: iustus est.
Sed plant semper et mali persecuti sunt bo¬
nos et uoni persecuti sunt malos. Illi nocẽ¬
do per iusticiam. Illi consulendo et disciplinã
Illi minanitur. Illi temꝑant̾ illi seruien¬
des cupiditati. illi caritati. Nam qui truci¬
dair non consid̾at quĩ adlaniet. Qui aũt
curat: confid̾at. quĩad̾m secet. Ille .ii. per¬
sequitur sanitatem ille putredinẽ. Occi¬

Expanded text:
cum ait idem Apostolus tradidisse se quoscum ait idem Apostolus tradidisse se quosdam satanae, ut discerent non blasphemare , malum pro malo reddidit, an potius malos etiam per malum emendare, bonum opus esse judicavit? 8. Si semper esset laudabile persecutionem pati, sufficeret Domino dicere, Beati qui persecutionem patiuntur; nec adderet, propter justitiam . Item si semper esset culpabile persecutionem facere, non scriptum esset in sanctis Libris: Detrahentem proximo suo occulte, hunc persequebar . Aliquando ergo et qui eam patitur, injustus est, et qui eam facit, justus est. Sed plane semper, et mali persecuti sunt bonos, et boni persecuti sunt malos: illi nocendo per injustitiam, illi consulendo per disciplinam; illi immaniter, illi temperanter; illi servientes cupiditati, illi charitati. Nam qui trucidat, non considerat quemadmodum laniet; qui autem curat, considerat quemadmodum secet: ille enim persequitur sanitatem, ille putredinem. Occi
Abbreviated transcription (Latin):
U̾nietiam in luce monstranda quando pe¬
t cladius in nagiuam reuocatur xp̃o et o
ostenditur nõ debuisse de uagina exiu nec
pro xp̃o. legimus cñ non solum quia cecide¬
illum. Nempe de filio ip̃o dicitur. Qriume
dilexit. et tradidit semet ipiñ pro nob̾. Nẽ¬
peet oc uida dicitur ꝙ introierit in eñ sa¬
cchauas ut traderet xpm̃. Cum ergo et pat̾
tradid̾it filium suum et ipẽ xp̃s corpus suũ
et uidas dinn suum curin hac traditione
runt. tres cruces in loco erant. Uno inuna
latro lib̾andus. In alia latro dampnandus
istis cracib. quid similius istis pendentibus
traditus est paulus ineludendꝰ et conligan¬
dus. ded quol custo de carceris peior ẽ utiq
sathanas eui tamen ip̃e paulus tradidit ho¬
minem int̾itum carnis ut fp̃c saluns sit ĩdie
smulitudinem operum: distemete animos
opantium neclaudis oculis calupniem᷑
et benuolos ꝑ nocentib accusemus. Item

Expanded text:
uerum etiam in luce monstranda, quando Peuerum etiam in luce monstranda, quando Petri gladius in uaginam reuocatur a Christo et ostenditur non debuisse de uagina exeri nec pro Christo. legimus tamen non solum, quod cecideillum : nempe de Filio ipso dicitur, Qui me dilexit, et tradidit semetipsum pro me : nempe et de Juda dicitur quod introierit in eum satanas, ut traderet Christum . Cum ergo et Pater tradiderit Filium suum, et ipse Christus corpus suum, et Judas Dominum suum, cur in hac traditione runt? Tres cruces in loco uno erant; in una, latro liberandus; in alia, latro damnandus;istis crucibus? quid dissimilius istis pendentibus? Traditus est Paulus includendus et colligandus , sed quolibet custode carceris pejor est utique satanas; cui tamen ipse Paulus tradidit hominem in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die similitudine operum discernere animos operantium, nec clausis oculis calumniemur, et benevolos pro nocentibus accusemus. Item
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui erat scd̃m spm̃: ita et muinc ut qui
possunt intelligant mag̾ ecc̃am catholicã
persecutionem pati superbia et impietade
carnalium quos temporalib molestiisas¬
q t̾rorib em̃dare conatur. Quic quid erge
faca uera et legntuna mat̾. etiã ã aspuii¬
amarum ꝙ sentiatur: no malũ ꝓ malo red
dit. sedbonum disciplicͣe expellendo malũ
miquitatis: apponit nõ ĩo nocendi. sed dile¬
ctione sauanoi. Cum boni et mali ea dem fa¬
cuit eademq pacuintur: nõ fãs et penis s
causis utiq discernendi sunt. pharao popu¬
lum dei duris laborib acterebat. Moyses
cundem poprilum impie agentem diuinis
cohtionib affligebat. Similia fecerunt.
Sed nõ similit̾ ꝑdec̃ noluerunt. Ille domina¬
phetas. puto quod dnĩca sunt m̾ita facien¬
tiuim et du̾isa passaꝵ. aspice etiam tempo¬
ra testamenti uoui. qñ ipã iam mansuetu¬
Qo caritatis non solum erat in corde seruãda

Expanded text:
eum, qui erat secundum spiritum, ita et nunc, ut, qui eum, qui erat secundum spiritum, ita et nunc, ut, qui possunt, intellegant magis ecclesiam catholicam persecutionem pati superbia et impietate carnalium, quos temporalibus molestiis atque terroribus emendare conatur. quicquid ergo facit uera et legitima mater. etiam si aspamarumque sentiatur. dit; sed bonum disciplinae, expellendo malum iniquitatis, apponit, non odio nocendi, sed dilectione sanandi. Cum boni et mali eadem faciunt, eademque patiuntur, non factis et poenis, sed causis utique discernendi sunt. Pharao populum Dei duris laboribus atterebat ; Moyses eumdem populum impie agentem duris coercitionibus affligebat : similia fecerunt, sed non similiter prodesse voluerunt; ille dominaphetas; puto, quod diuersa sint merita facientium, diuersa passorum. Aspice etiam tempora testamenti noui, quando iam ipsa mansuetudo caritatis non solum erat in corde seruanda