comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se litigo. diliosa ꝓbroꝵ memoria
nonsmescet. Proposuer̾t siqͥdem
ailũsus cum tͥa capła. Pͥmũ: de t᷑pi
ineiliã se dicebant esse deductos.
Ne u̾o susionẽ fac̾et młtitudo. si
de tͥh ꝓmiscue rccaret᷑: elegerũt
pͥmũ illud de in ꝯtinentia capłm.
suꝑ quo .iiii. accusatores monachos

Expanded text:
se litigio, odiosa probrorum memoria non quiescet. Proposuerunt siquidem adversus eum tria capitula, primum de turpi inediam se dicebant esse deductos. Ne vero confusionem faceret multitudo, si de tribus promiscue tractaretur, elegerunt primum illud de incontinentia capitulum, super quo septem accusatores mo
Abbreviated transcription (Latin):
timidꝰ offero maiestati. qr du est
qd̾ corã ur̃a ñ apparui scĩtate. Nen¬
turꝰ aũ fuerã reu̾a iam t̾cio. nͥ me
fallax inuidi casus importuntas
impedisset. que tͥb amiis iã hoc
propositũ meũ ad ꝯtrarios rapuit
uiolent̾ euentꝰ. Pmo siqͥd̾ ꝑ bella
francoꝵ dein ꝑ insꝑatũ comitis
an ndegau̾ int̾itũ. nouissime ꝑre
giam que in filiũ eiꝰ ira retruduit.
rũ nc̃ respirandi fiduciã pr̾at.
tũ partis n̾r̃e iusticia: tũ ducis
nr̃i uͥtꝰ illustrior. que gladios ho
nauit affectũ. Cũ gͥ dõ uolente
sublata fu̾it dilata tͥbatio: nicħ
pot̾it incolum̃ retin̾e qͥn me ꝙͣ¬
gͣtissime suscept᷑us om̃ia. qͥbus
morã meã qͣntũcũq excusabilis
appareat: um̃a pat̾nitas incͤpabit.
ħeq enĩ ap̃ eũ audeo desꝑare deue¬
nia. cuiꝰ benignitas manifeste ex¬
cusationis impotentiã ñ exludit.
Int̾im aũ exuet̾i ꝓcedit audacia:
qd̾ uenientẽ aduos uen̾abilem

Expanded text:
ro majestati, quia diu est quod coram vestra non apparui sanctitate. Venturus autem fueram revera jam tertio, nisi me fallax invidi casus importunitas impedisset, quae tribus annis jam hoc propositum meum ad contrarios rapuit violenter eventus. Primo siquidem per bella Francorum, deinde per insperatum comitis Andegavensis interitum, novissime per regiam quae in filium ejus ira recruduit, nunc respirandi fiduciam praestant tum partis nostrae justitia, tum ducis nostri virtus illustrior, quae gladios hosnavit affectum. Cum igitur, Deo volente, sublata fuerit, vel dilata turbatio, nihil poterit incolumem retinere, quin me qugratissime suscepturus omnia, quibus moram meam, quantumcunque excusabilis appareat, vestra paternitas increpabit. Neque enim apud eum audeo desperare de venia cujus benignitas manifestae excusationis impotentiam non excludit. Iterum autem ex veteri procedit audacia, quod venientem ad vos venerabilem
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Supplicat cũ eis qͥsqͥs antiqua
eccłie detm̃ta cognouit. qͣille de
puluere pouꝑtatis. ⁊ deiectionis
erectam: de uꝑe diuitẽ. de cõ¬
temptibili uen̾abilẽ. de ignobili
reddidit głosam. In qͥb sane ꝑfi¬
ciendis: quisqͥs laborẽ eiꝰ industͥ¬
amq ꝑspex̾it: ꝓbabit. tum in
executione: prudentiã. tum magni¬
ficentiã in effectu. Testat᷑ hoc edi¬
ficioꝵ reꝑatio. reuoͣtio possessioñ.
etantiq restauratio dignitatis.
ꝙͣ in ꝯculcationẽ dedat malignitaᷤᷤ
⁊ impotentia ꝑu̾soꝵ. Exultabunt
gͥ illi si migͣu̾it is quo debellante
deiecti sunt. iãq manꝰ auidas re¬
ꝑant ad rapinã: qͥ licentiꝰ ꝯsueue¬
rant iniura eccłie malignari. Q
gͥ filii ⁊ fideles eccłie imminentia
iã sͥ detm̃ta p̾sentiunt. ad discre
Homo en̾i ꝯsilii ⁊ fortitudinis ẽ.
potens in oꝑe ⁊ smone. in regali¬
b ꝯsiliis:⁊ negociis eccłiasticis ac¬
ceptꝰ ⁊ efficax. plurimũq tam ip̃i

Expanded text:
tes. Supplicat cum eis quisquis antiqua ecclesiae detrimenta cognovit, quam ille de pulvere paupertatis et dejectionis erectam, de paupere divitem, de contemptibili venerabilem, de ignobili reddidit gloriosam. In quibus sane perficiendis quisquis laborem ejus industriamque perspexerit, probabit tum in executione prudentiam, tum magnificentiam in effectu. Testatur hoc aedificiorum reparatio, revocatio possessionum, et antiquae restauratio dignitatis, quam in conculcationem dederat malignitas et potentia perversorum. Exultabunt igitur illi, si migraverit is quo debellante dejecti sunt, jamque manus avidas reparant ad rapinam, qui licentius consueverant in jura ecclesiae malignari. Quia igitur filii et fideles ecclesiae imminentia jam sibi detrimenta præsentiunt, ad discrethomo enim consilii et fortitudinis est, potens in opere et sermone, in regalibus consiliis et negotiis ecclesiasticis acceptus et efficax, plurimumque tam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
gnoꝵ. Desid̾at᷑ aũ reg̾ssus eiꝰ ab his
quim t̾ra. prudentiores st̃. ⁊ siquis
adũsus eũ furtiua malignͥtate
submurmurat: ñ cͣaritate ꝙͣ inui¬
dia. nͦ tm̃ delictis eiꝰ qͣntũ suspecta
magnificentia ꝯmouet᷑. Dñs ꝑso

Expanded text:
Desideratur autem regressus ejus ab his qui in terra prudentiores sunt, et si quis adversus eum furtiva malignitate submurmurat, non tam charitate quam invidia, nec tantum delictis ejus quantum suspecta magnificentia commovetur. Do
Abbreviated transcription (Latin):
uerentie fu̾at ⁊ t̾roris: in cãm scan¬
dali u̾sũ est et ꝯtẽptꝰ. nͨ appellantem
ꝓuocatio lib̾at. s in se pociꝰ uehemẽ¬
trã iudicis exacerbat. Sensit hoc
iste qͥ ꝓpt̾ appelłonẽ reclusus in car¬
cerẽ. ac miserabili tortꝰ inedia. nͦ
le cãm ip̃am declarata ꝑorabit af¬
flictio: iap̃ grãm ur̃am int̾cessio
nr̃a solito euͦ ngandebit effectu.
uerũ pͥuate cõis causa ĩpond̾at.
q̃m de eccłie di lib̾tate tͣctat᷑. nͨ iã
spes restat ulla refirgii. si mirritũ
deducta fu̾it a płice ꝓtectioĩs au¬
ctoritas. Uindicate gͥ. ne forte qd̾
absit ꝓcedat tem̾itas. in exemplũ.
s clariꝰ audita correptio: imꝑitiã
doceat.⁊ compescat audatiã. Item

Expanded text:
n causam scandali versum est, et contemptus, nec appellantem provocatio liberat, sed in se potius vehementiam judicis exacerbat. Sensit hoc iste, qui, propter appellationem reclusus in carcerem ac miserabili tortus inedia, nele causam declarata perorabit afflictio, et apud gratiam vestram intercessio nostra solito congaudebit effectu. Verum privatae communis causa praeponderat, quoniam de Ecclesiae Dei libertate tractatur, nec jam spes restat ulla deducta fuerit apostolicae protectionis auctoritas. Vindicate igitur, ne forte quod absit! procedat temeritas in exemplum, sed clarius audita correctio imperitiam doceat et compescat audaciam. XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
andinũ ur̃m ad regẽ usq ꝑdu¬
ri. qui dignatione ur̃e gr̃as
agens: eũ maiori ꝓcuratori domꝰ sue
tradidit informandũ. ut idẽ ei et
necessaria ꝓuid̾et. ⁊ int̾ alios no¬
biles eũ regalib obseqͥis familiariꝰ
adhib̾et. Et ille qͥdẽ imꝑata dilrgẽ¬
ter executꝰ est. s eciã imꝑiũ qñq
eleganti pcurrit ingenio. ꝓmptꝰ
ad om̃ia quib deb̾et ingenui adoleᷤ¬
centis industͥa collaudari. Siue gͥ
aucupationi. seu uenationi. quib
studiis rex multꝰ insistit. seu reb
bellicis intenderet᷑: regios discur¬
sus iñfessa cełitate ꝓ seq̃bat᷑. cet̾is¬
pittatꝰ. Unde plurimã ap̃ regẽ. et
ap̃om̃s laudẽ ⁊ grãm impensa se¬

Expanded text:
andinum vestrum ad regem usque perduxi, qui dignationi vestrae gratias agens, eum majori procuratori domus suae tradidit informandum, ut idem ei et necessaria provideret, et inter alios nobiles eum regalibus obsequiis familiarius adhiberet. Et ille quidem imperata diligenter exsecutus est, sed etiam imperium quandoque eleganti praecurrit ingenio, promptus ad omnia quibus debet ingenui adolescentis industria collaudari. Sive igitur aucupationi, seu venationi, quibus studiis rex multum insistit, seu rebus bellicis intenderetur, regios decursus indefessa celeritate prosequebatur: caeterisputatus. Unde plurimam apud regem et apud omnes laudem
Abbreviated transcription (Latin):
cta que ꝓcesserant ñ ad ꝓbatio¬
nẽ. s ad p̾sũptionẽ posse ꝓfic̾e.
qr ꝓbationis ꝓuilegiũ: solitaria
testimonia ñ merent᷑. Quia igit
p̃sũptioni standũ est. donͦ in ꝯri
cata purgatio. septima qͥdem
manu. triũ scilicet abbatũ. ⁊ tͥum
monachoꝵ sac̾dotũ note opinio¬
rate fame necessariũ poss reme¬
dium cõꝑare. Appellatũ est a
monachis ad oct᷑. pentecost̾: apłi
postulantritraditi. partibꝰq mã¬
datũ: ne uit̾im ab eis appellatiõis
apostoli reuerentia lederetur.
ad magr̃m petrum helie.
Liab adolescente nr̃o laudabilis ix¬
indoles ⁊ industͥa sꝑata defecit:
certꝰ sũ a magistro nͦ doctͥnã nec
diligentiã defecisse. Debuerã uob̾
si se tͣctabilẽ p̾buisset. s pluris me
ꝯsticuit fluxa huiꝰ ⁊ repugnans in¬
solentia: debitorẽ. Qnͣto eñi meo ꝓ¬
secutio ur̃a minꝰ inuenit obsequii:
tanto plus laboris impendi plus

Expanded text:
cta quae processerant, non ad probatiocta quae processerant, non ad probationem, sed ad praesumptionem posse proficere, quia probationis privilegium solitaria testimonia non merentur. Quia igitur praesumptioni standum est, donec in concata purgatio, septima quidem manu, trium scilicet abbatum et trium monachorum sacerdotum notae, opinioratae famae necessarium posset remedium comparare. Appellatum est ergo a monachis ad octavas Pentecostes. Apostoli postulati et traditi, partibusque mandatum ne interim ab eis appellati nominis apostolici reverentia laederetur. XIV. AD MAGISTRUM PETRUM HELVE. lescente nostro laudabilis indoles et industria sperata defecit, certus sum a magistro nec doctrinam nec diligentiam defecisse. Debueram vobis, si se tractabilem praebuisset, sed pluris me constituit fluxa ejus et repugnans insolentia debitorem. Quanto enim in eo prosecutio vestra minus invenit obsequii, tanto plus laboris impendi, plus
Abbreviated transcription (Latin):
unũ quẽq qd̾ dix̾at inuenisse.
ducor aũ qui in uniꝰ actꝰ attesta¬
trõꝙꝓducti sunt: reppimꝰ alt̾um
laicͦum nulliꝰ ordinus᷑. elĩmilitem.
ideoq ad exhibendã in pb̃rm cͥminis
ꝓbationẽ: minꝰ idoneũ. Alterutro
cũ eo detͣcto solitariꝰ remaneretr
a nob̾ est minꝰ sufficiens reputatꝰ.
Porro de duob nouissimis qͥ simi¬
lit̾ inuniꝰ s alt̾iꝰ actꝰ testimonio ꝓ¬
cesserũt: alt̾ subdiaconꝰ. iadolescẽs
inuentꝰ ẽ. qͥ et ip̃e cũ obult̾iorẽ ab¬
batis familiaritatẽ suspectꝰ ẽẽ fr̃ib
incepisset. s nicħ in honestũ de
abbate ꝑcepisse ꝯstantissime corã
om̃ib affirmauit. uñ ⁊ ꝓminori
etate ⁊ ordine:⁊ in ꝯstantia s̾mo¬
nis exclusus: sociũ nichilominꝰ
solitariũ fecit. Licet illũ qͦ laciuiꝰ
segessisse. ⁊ pars adu̾sa dic̾et. et
fama ꝯsentiens p̾dicaret. Quib
om̃ib diligent̾ auditis icogni
tis: iusũ est nob̾ ex sententia cun¬

Expanded text:
unumquemque quod dixerat invenisse. Duorum autem qui in unius actus attestatione producti sunt, reperimus alterum laicum nullius ordinis, olim militem, ideoque ad exhibendam in presbyterum criminis probationem minus idoneum. Alter vero cum eo detracto solitarius remaneret, a nobis est minus sufficiens reputatus. Porro de duobus novissimis qui similiter in unius, sed alterius actus testimonio processerunt, alter subdiaconus et adolescens inventus est, qui et ipse cum ob ulteriorem abbatis familiaritatem suspectus esse fratribus incaepisset, se nihil inhonestum de abbate percepisse constantissime coram omnibus affirmavit. Unde pro minori aetate, et ordine et inconstantia sermonis exclusus, socium nihilominus solitarium fecit, licet illum quoque lascivius se gessisse et pars adversa diceret et fama consentiens praedicaret. Quibus omnibus diligcun
Abbreviated transcription (Latin):
q dolor in misctationẽ ꝯu̾sus ẽ. dũ
in cominoda nr̃a laberesq ꝯtẽplor.
qͥb ĩnorentiã urãm sollicitudo do¬
tͣnqͥllitas. quasi de manib uiebet᷑
erepta. ut omnẽ uob̾ de p̾senti ere¬
deret fortuna reqͥem inudisse.
Potioeẽ tam̃ reqͥem sic̃ p̾sumitur
nob̾ resolutio ꝯtulisct. qͥa regẽ in
decore suo ind̾ent ocłi ur̃i ut ad ĩ

Expanded text:
olor in miserationem conversus est, dum incommoda vestra laboresque contemplor quibus innocentiam vestram sollicitudo dotranquillitas, quasi de manibus videbatur erepta, ut omnem vobis de praesenti crederetur fortuna requiem invidisse. Potiorem tamen requiem, sicut praesumitur, vobis resolutio contulisset, quia regem in decore suo viderent oculi
Abbreviated transcription (Latin):
uitati. qr ip̃m innate uos bonita¬
tis oculo respexistis. ipsiq bnficiũ nõ
tem porale. ẜ in longiora duraturum
ceꝑa ꝓuida muuificentia p̃sticistis.
Megͥnũ est qd̾ ad horã subuenit incdi¬
penti. maiꝰ qd̾ indies annosꝙ renasci¬
t̃ qs ut sepiꝰ ꝯferat. freq̃ñti reuolutio¬
ne eenuo reformat᷑. Sane bñficiũ ħũ
minuit᷑ tempore s auget᷑. ꝓuentusq
ꝑseu̾antiã rediuiue ꝯ seruat indusfa
larguatis. Multa simplieẽ donatio nẽ
inoebit᷑: qͦtieus noui redeuntiũ fruc¬

Expanded text:
ritati, quia ipsum innatae vobis bonitatis oculo respexistis, ipsique beneficium non temporale, sed in longiora duraturum tempora provida munificentia praestitistis. Magnum est quod ad horam subvenit indigenti, majus quod in dies annosque renascitur, quod ut saepius conferat frequenti revolutione denuo reformatur. Sane beneficium hoc non minuitur tempore, sed augetur, proventusque perseverantiam redivivae conservat industria largitatis. Multa simplicem donationem videbitur, quoties novi redeuntium fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistens. ab indrgnioribꝰ p̾mia ñ inqͥrit.
ita tñ ut neq ex eis honestate ꝓueni¬
entia respuat. uͨ ꝓ oesid̾io eoꝵ uł usu
si qua nouit potiora dumitat. Quod
si quẽ fructꝰ trahit ext̾ior is siẽ ait sa¬
piens ille. ñ pot̾ nͥ similẽ mat̾ie sꝑare
sententiã. qm̃ fortuitis intentꝰ. ñ nisi
fortuitos exꝑiet᷑ euentꝰ¬
B. natiuitate domini.
ISustinet humana ꝯditione deꝰ¬
d irgineũq uterũ uͥtꝰ sacͣ patͥs obũbͣt
Qia u̾bũ fieret ꝯciliante caro
Conforiiꝰᷤ soboles pat᷑m matrẽq fig̃a
E xpͥmit.⁊ spẽm redoit utͥq suã
S ic eiꝰ sp̃es. sp̃em ẽ. imitata pat̾nã.
Ut sit eo uiso: uisus ⁊ ip̃e pet̾

Expanded text:
consistens, ab indignioribus praemia non inquirit: consistens, ab indignioribus praemia non inquirit: ita tamen ut neque ex eis honeste provenientia respuat, nec pro desiderio eorum vel usu si qua novit potiora dimittat. Quod si quem fructus trahit exterior, is, sicut ait sapiens ille, non potest nisi similem materiae sperare sententiam, quoniam fortuitis intentus non nisi fortuitos experietur eventu NATIVITATE DOMINI. i Sustinet humana conditione Deus: Virgineumque uterum virtus sacra patris obumbrat, Qua verbum fieret conciliante caro. Conformi soboles patrem matremque figura Exprimit, et speciem reddit utrique suam. Sic ejus species speciem est imitare paternam, Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ equo. s auctori pociꝰ imp̃cant᷑. Pa
rari. qͥ io ded̾it. qd̾ negasse satius fu̾at
quã adiuncto maleficio p̾stitisse. Cer¬
tum est eciã qͦsdã. ñ tm̃ calumpniato¬
res. s ingͣtos etiã inueniri false rei dona¬
te uicia ꝯfingentes. ut om̃i gr̃aꝵ debi¬
to uideant᷑ absolui. Quisqͥs tñ accipit
ip̃a statĩ susceptiõe reddit᷑ obligatus.
et si penes eũ res donata resed̾it: alle¬
ganti uicia rõ qͣi cuiꝰdã legitue pre¬
scͥptionis occurrit. Siqͥdẽ in reb dona¬
tis. uͦ qnͣto minoris. nͨ redibitoria locũ
ht. s omnẽ actionẽ exceptio spontanee
lib̾alitatis elidit. Quod si aliena bñ me¬
rentib gr̃a ñ respondet. m̾ees tñ sua
uͥtiti ñ deerit. que potiꝰ ut̾ioris fruetꝰ
lucra ꝯsiderans. satis ht̃ simplictt̾ ap̃se
de bono felicis ꝯscĩe testimonio głari.
Nec en̾i subiecta ẽ ext̾ne dispositioĩs
arbitͥo s in sua ꝓͥe puritatis maic state

Expanded text:
non equo, sed auctori potius imprecantur, non equo, sed auctori potius imprecantur, rari, qui id dederit quod negasse satius fuerat, quam adjuncto maleficio praestitisse. Certum est etiam quosdam non tantum calumniatores, sed ingratos etiam inveniri, falsa rei donatae vitia confingentes, ut omni gratiarum debito videantur absolvi. Quisquis tamen accipit, ipsa statim susceptione redditur obligatus, et si penes eum res donata resederit, alleganti vitia ratio quasi cujusdam legitimae praescriptionis occurrit. Siquidem in rebus donatis nec quanto minoris, nec redhibitoria locum habet, sed omnem actionem exceptio spontaneae liberalitatis elidit. Quod si aliena bene merentibus gratia non respondet, merces tamen sua virtuti non deerit, quae potius interioris fructus lucra considerans, satis habet simpliciter apud se de bono felicis conscientiae testimonio gloriari. Nec enim subjecta est externae dispositionis arbitrio, sed in sua propriae puritatis majestate
Abbreviated transcription (Latin):
sobͥctatẽ tollat effusio. uł parcitas qñ¬
q manꝰ ꝯtrahat affluentes. Si t̾n in al¬
t̾utro peccandũ est. malim facilis ꝗͣ
difficił ꝓmptior aliq̃n qmͣ tardior in¬
ueniri. Porro int̾ oĩa que donant᷑ equ¬
us est. id qd̾ donatorẽ płib occasionib
reddit obnoxiũ. qr siqͥd a laude minꝰ ẽ.
hii qͥb dat᷑ statĩ culpe oonatoris attri¬
buunt. Reiq ĩ ꝑfectionẽ. licet d̃ ino¬
pia qñq ꝓueniat. ĩ ꝑfectioni uolumn¬
tatis ascbunt. Si duriꝰ ambulat: ꝯcus¬
sionis arguunt donatorẽ. seq ruine
destinatos p̾dicant. si pes unꝗͣ. fortui¬
tũ cep̾itẽ retusus offendat. Si durus
est: aiunt ip̃m deuet̾i dño traxisse
eu̾it: ꝙͣ equus calcarib obedire. Si
minꝰ elegantis forme. si minꝰ hãt ue¬
nustatis asserunt rem informẽ nõ
satis dignitati donatoris. uł conata¬
rii ꝯuenire. Int̾ea siqͥd imp̾candũ ẽ.

Expanded text:
sobrietatem tollat effusio, vel parcitas quandsobrietatem tollat effusio, vel parcitas quandoque manus contrahat affluentes. Si tamen in alterutro peccandum est, malim facilis quam difficilis, promptior aliquando quam tardior inveniri. Porro inter omnia quae donantur, equus est id quod donatorem pluribus occasionibus reddit obnoxium, quia si quid a laude minus est, ii quibus datur statim culpae donatoris attribuunt, reique imperfectionem, licet de inopia quandoque proveniat, imperfectioni voluntatis ascribunt. Si durius ambulat, concussionis arguunt donatorem; seque ruinae destinatos praedicant, si pes unquam fortuitum cespitem retusus offendat. Si durus est, aiunt ipsum de veteri domino traxisse sueverit, quam equus calcaribus obedire. Si minus elegantis formae, si minus habeat venustatis, asserunt rem informem non satis dignitati donatoris vel donatarii convenire. Interea si quid imprecandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qd bñ merenti rependit᷑. illustrarido¬
nationis noĩe non meret᷑. Ad henri
cum fiscanensem abb̃em. xhui
mei nr̃i qui dieb istis ierosolimã
ꝑfecti ft̃: exequite me peditẽ reo¬
didert. Et qr indignũ est hoĩem opini¬
onis mee ꝑmanꝰ humiliũ in equitem
reformari: in urãm id duxi głam cõ¬
ferendũ. quẽ non solũ equestris oroi¬
nis dignitas. s eciã regii sangains
excellentia sublimauit. Hoc eciã eo
cũ ita uiris prudentib amicã parsimo¬
niã in ip̃a largiendi lib̾alitate suetis.
ut et amicꝰ semꝑ ap̃ uos possit inueni¬
re qd̾ placuit. et uob̾ oportuna ñ desit
mat̾ia largiendi. Inde est qd̾ ap̃uos u¬
tilit̾ et ooctna quertt᷑ et ꝓuentꝰ. ut et
ditiores copia faciat et prudentia do¬
c̃tiores. Sic cũi ur̾a oꝑat᷑ int̾ utr̃q dis¬
cretio. ut qd uͥtutis ẽ. utͥnq reducens.
qd̾ uici est separet ac repellat. ne uł

Expanded text:
quod bene merenti rependitur, illustrari doquod bene merenti rependitur, illustrari donationis nomine non meretur. LICUM FISCANENSEM ABBATEM. Amici nostri qui diebus istis Jerosolymam profecti sunt, ex equite me peditem reddiderunt. Et quia indignum est hominem opinionis meae per manus humilium in equitem reformari, in vestram id duxi gloriam conferendum, quem non solum equestris ordinis dignitas, sed etiam regii sanguinis excellentia sublimavit. Hoc etiam eo cum ita viris prudentibus amicam parcimoniam in ipsa largiendi liberalitate servetis, ut et amicus semper apud vos possit invenire quod placeat, et vobis opportuna non desit materia largiendi. Inde est quod apud vos utiliter et doctrina quaeritur et proventus, ut et ditiores copia faciat, et prudentia doctiores. Sic enim vestra operatur inter utrumque discretio, ut quod virtutis est utrinque reducens, quod vitii est separet ac repellat, ne vel
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ p̾cerirot. ut sc apͥ uos uirtutis
ñ tepeseit affoctio. ita ꝓ rogata ĩppetuũ
lib̾alitatis ur̃e bñficia ꝯuasent. Pret̾ea
lib̾alitati prudentia discretionis accessit.
qm̃ ei dedistis. euiꝰ uob̾ honestas. cuiꝰ mãu¬
stria. euiꝰ sedulitas officiosa ꝯplacuit. Nec
cumulũ gr̃aꝵ referat actiones. ut uire
debeatis de exterioris fructir iꝯscientie
testimonio głari. Ego tñ impensũ repu¬
ad pͥma statĩ int̾cessionis mee u̾ba ꝯces¬
sum est. ut meã specialit̾ ex eo ud̾emi¬
ni grãm affec̾tasse. Sane inaior extitit
in exhibendo donatoris hilaritas: qm
in accipiendo desid̾iũ postulantis. Pul¬
ebrũ sane et p̾dicandũ bñficiũ nulla
suspensũ dilatione. iullis redemptũ
p̃eibꝰ. nlłis m̃itis cõꝑatũ. Nichi ineo fu¬
it. qd̾ bñficii minueret maiestatem.
Preuenistis me qͥ om̃s occasiones uena¬
ri decreu̾am. ut uos impenso qͦlibet
me magnificentia ur̃a ꝯstituit. ut
ex hoc nc soluere oebeã ñ donare. qͥa

Expanded text:
rtutis non tepescit affectio, ita prorogata in perpetuum liberalitatis vestrae beneficia convalerent. Praeterea liberalitati prudentia discretionis accessit, quoniam ei dedistis, cujus vobis honestas, cujus industria, cujus sedulitas officiosa complacuit. Nec cumulum gratiarum referat actiones, ut jure debeatis de exteriori fructu et conscientia testimonium gloriari. Ego tamen impensum quad prima statim intercessionis meae verba concessum est, ut meam specialiter ex eo videremini gratiam affectasse. Sane major exstitit in exhibendo donatoris hilaritas, quam in accipiendo desiderium postulantis. Pulchrum sane et praedicandum beneficium, nulla suspensum dilatione, nullis redemptum precibus, nullis meritis comparatum. Nihil in eo fuit quod beneficii minueret majestatem. Praevenistis me qui omnes occasiones venari decreveram, ut vos impenso quolibetme magnificentia vestra constituit, ut ex hoc nunc solvere debeam, non donare, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Erhibet una duas sp̃es ꝑsona dõq
F act᷑ homo ꝓͥum seruat utͥq genꝰ
Seruat eñi ꝓͥam uat᷑e simplicitatẽ
Hic. in carne deꝰ. cũ ditate caro
Non cõmiscent᷑. nͨ eñi ꝯfusa resoluit
Uel carnẽ d̾itas. uel caro mixta dm̃
Regnat in assũpta d̾itatis gła carne
Nec maiestatẽ carnea uela grauant
Uirgineaq fide uet̾em pͦgante reatũ
Numinis aduentu est sc̃ificata caro
Credit. ⁊ exhibuit mũdã deuocio matrẽ
Magnificatq dm̃: magnificata deo
Uirginis integͥtas saluo fecunda pudore.
Concipit. atq uirũ parturit absq uiro
Dec reserat paroꝰ signati e laustra pudorᷤ.
Absq uito genitꝰ eoitꝰ absq uia.
Ergo alt̾na nouũ fedꝰ ꝯmercia miscent
Et uetꝰ in pacẽ u̾tit᷑ ira nouam
Humanis si qͥdẽ blando diuina fauore
Occurrunt. stabili ꝯciliata fice
Seriuis ad optat. redit exul carc̾e clausus.
Erit: ieiectio: porta negata patet
ad henricũ.Wintoniensẽ ep̃m

Expanded text:
na duas species persona, Deusque Factus homo proprium servat utrique genus: Servat enim propriam naturae simplicitatem Hic in carne Deus, cum Deitate caro. Non commiscentur, nec enim confusa resolvit Vel carnem Deitas, vel caro mista Deum. Regnat in assumpta Deitatis gloria carne, Nec majestatem carnea vela gravant. Virgineaque fide veterem purgante reatum Numinis adventu est sanctificata caro Credit et exhibuit mundam devotio matrem, Magnificatque Deum, magnificata Deo. Virginis integritas salvo fecunda pudore Concipit, atque virum parturit absque viro. Nec reserat partus signati claustra pudoris Absque viro genitus, editus absque via. Ergo alterna novum foedus commercia miscent, Et vetus in pacem vertitur ira novam. Humanis siquidem blando divina favore Occurrunt stabili conciliata fide. Servus adoptatur, redit exsul, carcere clausus Exit, et ejecto porta negata patet. II. AD HENRICUM WINTONIENSEM EP
Abbreviated transcription (Latin):
qr ob familiaritatẽ utusq partis
⁊ grãm płimã int̾ eos cõponendi
fiduciã optinemꝰ. De alt̾ius u̾o
locri temꝑis assignatione d̃ uob
ꝯqueri pars illa ñ pot̾it. qm̃ hic
absentia de manifesta ꝯtumatra
condempnetur. Ual. ad hugo

Expanded text:
quia, ob familiaritatem utriusque partis quia, ob familiaritatem utriusque partis et gratiam, plurimam inter eos componendi fiduciam obtinemus. De alterius vero loci et temporis assignatione de vobis conqueri pars illa non poterit, quoniam hic absentia de manifesta contumacia condemnetur. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
ctaũ. adagendũ decã que int̾ eos xiiii¬
u̾tit᷑ assignastis Cũ eñi ciuitas uĩa
in medio fere sit ꝯstituta: paulo tñ
arothomageñ ciuitate remotior.
uos em̃i quasi inoccur sũ adu̾sarii
sui adult̾iora loca t᷑here destinastis.
In quo uidet᷑ ei qd̾ affectio ur̃a ĩ fa¬
uoeẽ opposite parcis ceꝑit ẽẽ ꝓcli¬
uior. qr statĩ ei despacii diftbutiõe
ad eo ꝓpitiꝰ extitistis: ut adu̾sario
ritis ad cundũ. Qo si ei censuistis
ꝓ ep̃ali reu̾entia deferendũ: id eate¬
nꝰ faciendũ est. ne in onus aut pre¬
iudiciũ alt̾ius lib̾alitas effusa ꝓxe¬
dat. Sic eñi int̾ partes media de¬
bet iudicantis ẽẽ religio: ut lib̾am
de pari singuł exhibeat eqͥtatem.
ne sententiã dictasse uideat᷑ af¬
fectio. s iusticia rõis instrum̃tis
compensata formasse. Rogat gͥ
nosq ꝓ eo supplicamꝰ attentiꝰ. ut
locꝰ eis ad agendũ facta equiꝰ spa¬
ci distͥbutione cenom̃ assignet᷑.
aut cit᷑. ut et nos int̾esse possimꝰ.

Expanded text:
ctaviensi, ad agendum de causa quae inter eos vertitur, assignastis. Cum enim civitas vestra in medio sit fere constituta, paulo tamen a Rothomagensi civitate remotior, vos eum quasi in occursum adversarii sui ad ulteriora loca trahere destinastis. In quo videtur ei quod affectio vestra in favorem oppositae partis coeperit esse proclivior, quia statim ei de spatii distributione adeo propitius exstitistis, ut adversarioritis ad eundum. Quod si ei censuistis pro episcopali reverentia deferendum, id eatenus faciendum est, ne in onus aut praejudicium alterius liberalitas effusa procedat. Sic enim inter partes media debet esse judicantis religio, ut liberam de pari singulis exhibeat aequitatem, ne sententiam dictasse videatur affectio, sed justitia rationis instrumentis compensata formasse. Rogat igitur, nosque pro eo supplicamus attentius, ut locus eis ad agendum, facta aequius spatii distributione, Cenomania, assignetur, aut citra, ut et nos interesse possimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tib ocictau̾it obedire mandatis:
ab altaris officio te nou̾is eaquetͥ
p̾minemꝰ auctoritate suspensum.
douͦ ⁊ fr̃̾i de iniuriari nob̾ sit de cõ¬
tẽptu ordine iudiciario satiffactũ.
Hoise siqͥdẽ debes in eo qͥ religionem
ꝓsessus est. in obedientiã cͥmen ẽẽ.
ip̃mq ad exactissimã diligentiã
teneri. qui obedientiã p̾lato suoui¬
int̾uemiente adhibita salutitere
crucis imp̾ssione signauit.

Expanded text:
tibus detrectaverit obedire mandatis, tibus detrectaverit obedire mandatis, ab altaris officio te noveris ea qua tibi praeeminemus auctoritate suspensum, donec et fratri de injuria, et nobis sit de contemptu ordine judiciario satisfactum. Nosse siquidem debes in eo qui religionem professus est, inobedientiam crimen esse, ipsumque ad exactissimam diligentiam teneri, qui obedientiam praelato suo viinterveniente, adhibita salutiferae crucis impressione signavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes oporteat. iomnẽ eis audiendi
⁊ respondendi copiã indulgeri.
Suꝑ quo qr de seꝑe dicti trĩs cͥmi¬
ne noliusti nos fac̾e cerciores: ne¬
cesse habemꝰ ip̃m ĩterĩ innocentẽ
reputare. quẽ nͨ ꝓpͥa ꝯfessio. nec
attestatio q̃libet aliena conuincit.
Heq em̃ ip̃m ꝓsimplici delatione
tua ꝯdẽpnari canonicꝰ cedo ꝑmit¬
tit. p̾sertĩ cũ re eũ aliq̃n exosum
habiise ꝯstet. uͨ a huc rancorem
uet̾is uncundie sepeliise. ꝑ p̾sen¬
tia itaq tͥ scͥpta mandamꝰ. ut eũ
in clanstro cũ cet̾is fr̾ib sine di¬
latione salua om̃i pͥstini status
su integͥtate recipias. nͨ ullis eũ
molestiis inquietes. s tanto eum
benigniori carttate ꝯfoueas. ꝙͣ¬
to ip̃m es seueriori uehem̃tia ꝑse¬
cutꝰ ad beigni siqͥdẽ pat̾s amplexũ:
filialis deuotio ꝯualescit: ⁊ sic̃ odia ꝓ¬
uocant᷑ in inuiriis: sic benignitate
gr̾a cõpunit᷑. Qõ si fr̾nitas tua p̾sen¬

Expanded text:
esse oporteat et omnem eis audiendi esse oporteat et omnem eis audiendi et respondendi copiam indulgeri. Super quo, quia de saepe dicti fratris crimine noluisti nos facere certiores, necesse habemus ipsum interim innocentem reputare quem nec propria confessio nec attestatio quaelibet aliena convincit. Neque enim ipsum pro simplici delatione tua condemnari canonicus ordo permittit, praesertim cum te eum aliquando exosum habuisse constet, nec adhuc rancorem veteris iracundiae sepelisse. Per praesentia itaque scripta tibi mandamus ut eum in claustro cum caeteris fratribus sine dilatione, salva omni pristini status sui integritate, recipias, nec ullis eum molestiis inquietes, sed tanto eum benigniori charitate confoveas quanto ipsum es severiori vehementia persecutus. Ad benigni siquidem Patris amplexum filialis devotio convalescit, et sicut odia provocantur injuriis, sic benignitate gratia comparatur. Quod si fraternitas tua praesen
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta iniuriã nrãm facilitate remi¬
simꝰ. ut ⁊ tu exemplo nr̃o posses ad
miscd̾iã inuitari. Tu u̾o ꝙͣ. durum
te ⁊inexorabilẽ p̾stiteris memini¬
sti. asserens sepe dictũ fre̾m publi¬
ca totiꝰ capituli sententia ⁊ dẽpnatũ
exisse ꝓ delicto qͦdã qd̾ sic̃ aiebas scd̾m
pͥuatas institutioẽs ur̃as ueniã nõ
meret᷑. Ille uͦ cũ delictũ modis oĩb
sententiãq capituli ꝑnegasset:
innocentiã suã testimĩo capitłi.
cũ om̃i sic̃ uisũ est. securitate ꝯmi¬
sit. Placuit itaq nob̾ ꝯfilio magnoꝵ
uiroꝵ qui aderant. ip̃m ⁊ religiosas
ad capłm uice nr̃a destinare ꝑsonas.
ꝑ quas nob̾ exqͥsitã remitt̾et atte¬
stacio publica u̾itatẽ. Tuaut̃ ĩ ab¬
sentẽ testimonioũ diei multa in¬
stantia postulabas. nͨ te ꝑmissurũ
ꝓ nob̾ ip̃m uł capłm intrare. uel
aliqͥd qd̾ ibi diẽet᷑ audire. eum in
inquisitione cͥminis reos ẽẽ p̾sen

Expanded text:
quanta injuriam nostram facilitate remiquanta injuriam nostram facilitate remisimus, ut et tu exemplo nostro posses ad misericordiam invitari. Tu vero quam durum te et inexorabilem praestiteris meministi, asserens saepe dictum fratrem publica totius capituli sententia condemnatum exisse, pro delicto quodam, quod, sicut aiebas, secundum privatas institutiones vestras veniam non meretur. Ille vero cum delictum modis omnibus sententiamque capituli pernegasset, innocentiam suam testimonio capituli cum omni, sicut visum est, securitate commisit. Placuit itaque nobis, consilio magnorum virorum qui aderant, ipsum et religiosas ad capitulum vice nostra destinare personas, per quas nobis exquisitam remitteret attestatio publica veritatem. Tu autem in absentem testimonium dici multa instantia postulabas, nec te permissurum pro nobis ipsum vel capitulum intrare vel aliquid quod ibi diceretur audire, cum in inquisitione criminis reos praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
blim nos fr̾nitati.
tue semel ⁊ it̾m scͥpsisse meminimꝰ.
ut eũ in monaft̾io tuo in quo ꝓfes¬
sus est. reciꝑes: ⁊ paratũ adomnẽ
humilitatẽ. ⁊ obedientiã benignita¬
te debita ꝯfoueres. Quod si adu̾sus
eũ fr̃ntas ura tua aliqͥd hab̾et qͦmi¬
nꝰ recipiendũ ẽẽ dicerneres: id ip̃m
nob̾ assignato tͥ loco ⁊ tpre ꝯgruo
demonftͣres. ne aut ip̃e sine culpa
societate collegii pͥuaret᷑. aut qͥes
fr̃m importuno reꝓbande ꝑsone t᷑¬
baret᷑ accessũ. Ouis eñi ad ouile po¬
tiꝰ hum̾is ẽ reportanda pastoris. ꝙͣ
lupoꝵ morsib exponenda. Ad cuiꝰ
salutẽ: in preciabilis ille xͥ sanguii
effusus ẽ: ⁊ institucioĩs euangłice
doct᷑na ꝯcurrit. Nos u̾o cũ tun mo¬
nachũ iuxta mandata reciꝑes. nͨ pꝰ
u̾entia u̾teret᷑. adueniendũ te mã¬
dato seu̾iore compulimꝰ. p̃dicto fr̾ĩ
de exclusione nob̾ de inobedientia
responsurũ. Postmodũ tñ nequid
motu qͦlibet fac̾e̾ crederem᷑. nosti

Expanded text:
olim nos fraternitati tuae semel et iterum scripsisse meminimus, ut cum in monasterio tuo, in quo professus est, reciperes, et paratum ad omnem humilitatem et obedientiam benignitate debita confoveres. Quod si adversus eum fraternitas tua aliquid haberet, quominus recipiendum esse decerneres, id ipsum nobis assignato tibi loco et tempore congruo demonstrares, ne aut ipse sine culpa societate collegii privaretur, aut quies fratrum importuno reprobandae personae turbaretur accessu. Ovis enim ad ovile potius humeris est reportanda pastoris quam luporum morsibus exponenda, ad cujus salutem impretiabilis ille Christi sanguis effusus est et institutionis evangelicae doctrina concurrit. Nos vero, cum tu nec monachum juxta mandata reciperes, nec verentia verteretur, ad veniendum te mandato severiore compulimus, praedicto fratri de exclusione, nobis de inobedientia responsurum. Postmodum tamen, ne quid motu quolibet facere crederemur, nosti
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ꝑsone. Quippe qͣdã beati mauricii
curtẽ p̃fate abstulit eccłie. ⁊ qd̾ constat
ẽẽ scũarii fisco ascͥpsit. Cota qͦ t̾ra ip̃siꝰ
ita mͥ. ihis qͥ mecũ sunt in dño suspecta
dem pon̾e audeat. His aliisq premor
angustiis.q delo relatus sũ legẽ dñi dei:
gis p̃cepto disposui. nͨ ei disponendi facul¬
tatẽ indulsi. Scieus eñi qr oportet mag̃
d̾o obedire qͣin hominib: ꝑsonas elegi qͤ
in exeq̃ndis eccłie negociis pondꝰ diei et

Expanded text:
dium personae. Quippe quam dum beati Mauricii curtem praefatae abstulit Ecclesiae; et, quod constat esse sanctuarii, fisco ascripsit. Tota quoque terra ipsius, mihi, et his qui mecum sunt in domo, suspecta dem ponere audeat. His, aliisque premor angustiis, quia zelo zelatus sum legem Domini Dei, nec ex regis praecepto disposui, nec ei disponendi facultatem indulsi. Sciens enim quia oportet magis Deo obedire quam hominibus, prius elegi qui in exsequendis Ecclesiae negotiis, po
Abbreviated transcription (Latin):
eñi ansit bñficiũ. cuiꝰ dilatio cruciat
expectantẽ. Cet̾m nos apuo animũ ad
uͥtutẽ ꝯpositũ his eciã bñficiis integrã
credimꝰ ẽẽ grãm. qͥb occurrit necessi¬
tas differendi. Hinc est qd̾ munuscło
uiuit: nicħ habens odio qd̾ amare sit
nos.:⁊ oras ꝓ nob̾. Maxime aũ hoc int̾̃pre
or̃onib egemꝰ tius romã fatigandi. qͣ
papa calixtus cit montanis tp̃is et ab¬
batib conuocatis: gen̾ale concilium
in urbe ẽ celebraturus. Nob̾ illuc ꝓfe
cꝰturis: tempꝰ hieme suspectũ. iiuibꝰ
apes. increm̃tis aque. uincłis imꝑator.
sedicionib ciuitas: exactione palatiũ.
Sane omĩa hec orõnib euacuari pos¬
se credimꝰ: solã u̾o exactionẽ nͥ orõne

Expanded text:
neficium, cum dilatio cruciat exspectantem. Caeterum nos apud animum ad virtutem compositum, his etiam beneficiis integram credimus esse gratiam, quibus occurrit necessitas differendi. Hinc est quod munusculo vivit, nihil habens odio, quod amare sit nos et oras pro nobis. Maxime autem hoc tempore orationibus egemus tuis, Romam fatigandi, quo papa Calixtus, Citramontanis episcopis et abbatibus convocatis, generale concilium in urbe est celebraturus. Nobis illuc 173 profecturis, tempus hieme suspectum, nivibus Alpes, incrementis aquae, vinculis imperator, seditionibus civitas, exactione palatium. Sane omnia haec orationibus evacuari posse credimus, solam vero exactionem nec oratione,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ temꝑe contigit: ut qͦsdã canonicorũ
qui sub uirga erant ꝓpt̾ turpia eoꝵ u̾ba.
et repͥmendoꝵ enormitates oꝑũ. decanu̾s
ex officio decanie eccłiastica corrig̾et dis¬
ciplina. Quã nimis gͣuit̃ idem canonici fe¬
rentes: adu̾sus eũ in exorabili odio exarse¬
runt. Cui scilicet odio plurimũ aditum
usq ꝑuenit. Ex occasione huiꝰm᷑ simulq
suffrͣagio discipline. p̾scͥpti canoniei de sua
t.egressi eccłia. ad regẽ francoꝵ eꝰ iram cͥca
decanũ nou̾ant implacabilẽ tͣnsierunt:
eẽnt: unꝰ ex illis nomine Nicholaus a qͦdã
fr̃e decani captꝰ estrialioꝵ auxilio tam fr̃m
eiꝰdẽ decani ꝙͣ. amicoꝵ dem̃bratꝰ. De qͥb cũ
mͥ fr̃ abseisus lac̾mabilẽ depon̾et clamorẽ:¬

Expanded text:
 tempore contigit, ut quosdam canonicorum, qui sub virga erant propter turpia eorum verba, et reprimendorum enormitates operum, decanus, ex officio decaniae, ecclesiastica corrigeret disciplina. Quam nimis graviter iidem canonici ferentes, adversus eum inexorabili odio exarserunt. Cui scilicet odio plurimum e quadausque pervenit. Ex occasione hujusmodi, simulque suffugio disciplinae, praescripti canonici de sua egressi Ecclesia, ad regem Francorum, cujus iram circa decanum noverant implacabilem, transierunt, essent, unus ex eis, nomine Nicolaus, a quodam fratre decani captus est, et aliorum auxilio, tam fratrum ejusdem decani quam amicorum demembratus. De quibus cum mihi frater abscissus, lacrymabilem deponeret clamore
Abbreviated transcription (Latin):
satꝰ. simili responsione suũ ꝓsecutꝰ est
negociũ. Et quidẽ quesitũ est: siqͥs testes
adu̾sus accusatos nicholaus hab̾et. Cet̾m
nullus om̃ino inuentꝰ est. nullus not̃atus.
Etua ꝓpt̾ iuoicatũ est. oecanũ siñ ꝓ nichola¬
o qͥbꝰdã moratoriis causis querente iudiciũ
ctũ deb̾e purgari. atq in seꝑtima manu
iordanis sui suã uire iurando declarare in
iudicio: herb̾tꝰ in cedine suo similt̃ exbibu̾¬
it purgationẽ. Hec icc̾co uob̾ pat̃ scẽ sc̃pa.¬

Expanded text:
satus, simili responsione suum persecutus est satus, simili responsione suum persecutus est negotium. Et quidem quaesitum est si quos testes adversus accusatos Nicolaus haberet. Caeterum, nullus omnino inventus est, nullus nominatus. Quapropter judicatum est decanum, si non pro Nicolao, quibusdam moratoriis causis quaerente, judicium um debere purgari, atque in septima manu ordinis sui, suam jurejurando declarare innquoque judicio Herbertus in ordine suo similem exhibuit purgationem. Hoc idcirco vobis, Pater sa
Abbreviated transcription (Latin):
se abscisione imminutũ. quoꝵ uiolent a
ip̃e tentꝰ fuit ⁊ abscisus. dlterũ qͦ canoni¬
cũ herb̾tũ nõie: si mili suspitione nicho lauꝰ
de illata oͥ pulsauit iniuria. Pulsanti ita¬
ꝙ et utͥq pulsato diẽ dedi cõpetentẽ: in
quo asitis religionis et sapientibꝰ ꝑsonis
causã  ͥ iuuante dño canonice t̾mina¬
rẽ. Om̃s statuto die affuert̃. om̃s hoc mͦ
suã executi sunt actionẽ. Quigͥ. ꝓnicholao
locutꝰ est: dix̃ ncholaũ suggestione ⁊ ꝯsilio
decani dem̃bratũ: ip̃m tam̃ nicholaũ miꝰ¬
nime suscepturũ iudiciũ. Adhec decams
ñ mea inqͥd suggestione. nͨ ieo ꝯsilio. s nec
ĩ mea uoluntate actũ est. ut nicholaus ab¬
scid̾ct᷑. Ut aũ suꝑ illato mͥ scełe purgarer.
meãq monstrarẽ in nocentiã ⁊ uocatꝰ a
me iudicatũ. Siue itaq nicholaus iudici¬
um susciꝑe differat. seu om̃ino dimittat.
ctiones canonice dictant offero purga¬
tionẽ. Hio dictis: alter simili capitulo pul¬

Expanded text:
bscissione minutum, cujus violentia ipse tentus fuit et abscissus. Alterum quoque canonicum Herbertum 144 nomine, simili suspicione Nicolaus de illata sibi pulsavit injuria. Pulsanti utrique, et utrique pulsato, diem dedi competentem, in quo, accitis religiosis et capacibus personis, causam, juvante Domino, canonice terminarem. Omnes statuto die affuerunt. Omnes hoc modo suam exercuerunt actionem. Qui pro Nicolao est locutus, dixit Nicolaum, suggestione et consilio decani, demembratum. Ipsum tamen Nicolaum minime suscepturum judicium. Ad haec decanus: « Non mea, inquit, suggestione, nec meo consilio, sed nec etiam mea voluntate actum est ut Nicolaus abscinderetur. Ut autem super illato mihi scelere purgarer, meamque monstrarem innocentiam, vocatus a me judicatum. Sive itaque Nicolaus judicium suscipere differat, seu omnino dimittat, ctiones canonicae dictant offero purgationem. His dictis, alter simili capitulo pul
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sis insultant̾: et biformes euentꝰ
uniformi ꝯstantta suꝑare. Docet eadẽ: ne dis¬
cipulus suus exalterato uultu res altera¬
tas cͥca se ostendat. Aliud ẽẽ quo gaud̾e̾
ta est lex: dole. Illa eñi beatũ te faciunt:
Porro cognoscitis utͣq si ea diligis adu̾sꝰ
que ñ est lex: imago di apo̾ te suũ explicat
et ꝑagit officiũ. Cum aut̃ ut᷑q cognos¬
cens ea diligis ꝓpt̾ que posita est lex.
imago łi apd̾ te qͥdẽ est. s uelut obducta
sordib aut puluere squalidior a suo exci¬
dit et ꝓculẽ officio. Amalis eñi bona
ri est. Quanto aũ qͥsq alt̾i eoꝵ uoluntate
est ꝯformior: tanto ei uł in gła similior

Expanded text:
adversis insultanter et biformes eventus adversis insultanter et biformes eventus uniformi constantia superare. Docet eadem ne discipulus suus ex alterato vultu, res alteratas circa se ostendat; aliud esse quo gaudere ta est lex, dole. Illa enim beatum te faciunt, Porro cum cognoscis utraque, si ea diligis adversus quae non est lex, imago Dei apud te suum explicat et peragit officium. Cum autem utraque cognoscens ea diligis propter quae posita est lex, imago Dei apud te quidem est, sed velut obducta sordibus, aut pulvere squalidior a suo excidit et procul est officio. A malis enim bona ri est. Quanto autem quisque alteri eorum voluntate est conformior, tanto ei vel in gloria est similior,
Abbreviated transcription (Latin):
flagitiis. sublatas dolo. tͣmslatas p̾iudicio:
et qͥb in hoc remꝑe nicħ est abiectiꝰ. iactaͣ
nõis quesitas et honesti. ħiͦ q̃rimoniis¬
fora ꝑstrepunt. resonant auditoria. li¬
tigat᷑ intriuiis. in ꝯuiuiis disceptat᷑. in
manib leges. decreta p̾ocuł. nͨ ullũ iam
tempꝰ est: in quo uł eccłie desint quos
eliminet: uł curie quos dampnet. Ecce
uides qͣnta mundꝰ laborert insania. gau¬
dere nescit donec a deprꝰ fit: quo gaudiũ
in merorẽ. cythara in luctũ ꝯu̾tat᷑. his
inuigilat adqͥrendis: que si sero ueniũt:
pꝰdilatione cruciant: ꝙͣ usu pascant. Si
cito: de ꝓpinqͥorib angustiis faciunt cer¬
ciores. Oinsani. qͥb celebre est sollicitos
ẽẽ nͣ ꝯͥ desit mat̾ra sollicitudimĩ. ne cau¬
sa torm̃toꝵ. Que t̾n cũ sapiens asseqͥtur:
humanis. ñ dubitat optinere pͥncipatũ.
Huic sapiens assioet: hanc attendit
pedagorã. Docet hec uti sũmisse ꝓsꝑis.

Expanded text:
flagitiis, sublatas dolo, translatas praejudicio flagitiis, sublatas dolo, translatas praejudicio et quibus in hoc tempore nihil abjectius jactura nominis quaesitas et honesti. Ab fora perstrepunt, resonant auditoria; litigatur in triviis, in conviviis disceptatur. In manibus leges, decreta prae oculis, nec ullum jam tempus est in quo vel Ecclesiae desint quos eliminet, vel curiae quos damnet. Ecce vides quanta mundus laboret insania. Gaudere nescit, donec adeptus sit quo gaudium in moerorem, cithara in luctum convertatur. His invigilat acquirendis, quae si sero veniunt, prius dilatione cruciant, quam usu pascant. Si cito, de propinquioribus angustiis faciunt certiores. O insani! quibus celebre est sollicitos esse, ne sibi desit materia sollicitudinum, nec causa tormentorum. Quae tamen cum sapiens assequitur,humanis non dubitat obtinere principatum. Huic sapiens assidet, hanc attendit paedagogam. Docet haec uti submisse prosperis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ut̾q ut equo meliꝰ ñ meliore utamͣ
deforis adiunctꝰ est. Sic et homini aliemĩ ẽ
qͥcqͥd non in homine: s cͥca hoĩem est. disi¬
gnant᷑ ei dignitates: ascit᷑ uxor. cii nieħ
de est ad nat᷑am ꝯtugii. in sobole: suã de¬
osculat᷑ imaginẽ: in cellariis clausa ẽ
tociꝰ anni fecunditas. in loculis. opes cre¬
si: et qͦc̃q cͥcũiectat oculos. ncħ ñ suũ in¬
tuet᷑. Cet̾m hec aliena eẽ. fugateorum
denũciat. Bona uaga: bona penuata ft̃
hec om̃ia. Eoꝵ eẽ: nusꝗͣ eẽ diutiꝰ. Eoꝵ sta¬
tꝰ: nemini statũ p̾fig̾e cerciorẽ. Pret̾ea
dubiũ est infideliꝰ nemorent᷑ nob̾ẽ. an
hostiliꝰ. Quippe res in infinitũ cedet. si
recensere uelim disc̾mina pͥncipũ: si
t᷑bati quetelas ꝯiugii. si mille menede¬
mos deplorantes filios scortatores si cõ¬
flatas inique uł attritas tͣpit̃ diuicias. si
possessiones arrogatas armis. erogatas

Expanded text:
est. Uterque ut equo melius, non meliore utamur est. Uterque ut equo melius, non meliore utamur deforis adjunctus est. Sic et homini alienum est quidquid non in homine, sed circa hominem est. Assignantur ei dignitates; ascitur uxor, cui nihil deest ad gratiam conjugii; in sobole suam deosculatur imaginem; in cellariis clausa est totius anni fecunditas, in loculis opes Croesi, et quocunque circumjectat oculos, nihil nisi suum intuetur. Caeterum haec aliena esse, fuga ipsorum denuntiat. Bona vaga, bona sunt pennata haec omnia. Eorum esse, nusquam esse diutius. Eorum status, nemini statum praefigere certiorem. Praeterea dubium est infideliusne morentur nobiscum an hostilius. Quippe res in infinitum cedet, si recensere velim discrimina principum, si turbati querelas conjugii, si mille Menedemos plorantes filios scortatores, si conflatas inique, vel attritas turpiter divitias; si posse
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit homo. nicħ ꝓbabilius occur¬
ritꝰ quã ip̃m eẽ aĩal diuinũ. et qͣsi qͦdã par¬
ticipio numinis insigniri. Ostib merue:
parentẽ cͥcũfert et sapit t̾ram. Ratione
do se ꝓpinquũ et ad finẽ denũtiat. Hac
sane prerogatiua: eũ ad ymaginẽ d̾̃i et
similitudinẽ ꝯditũ diuinꝰ moyses atcestat᷑.
Unde id eciã bonũ accessit. ut uera bona
cognoscat et diligat: que autẽ opinio
si qͥdẽ docem᷑ ea que uirtutis st̃. u̾a esse
bona: et hec ẽẽ intͣ nos. Que temporalit̾
possidemꝰ opinione ẽẽ bona. et hec esse¬
cͥca nos. Porro que cͥca nos ft̾. ñ nr̃i. s al¬
teriꝰ uiris sunt. Casus eis pͥncipat᷑. Nes
mo miser ex alieno est.Suum est hõĩs:
Euaigłii ficulnea exfecunditate sita
grãm adqͥrit: ex defec̾tu succtotũ. Sicut
sebit philosophꝰ: equũ sua fac̃ in signemꝰ
uelocitas. in ercior ad molã destinatur.
Nullus ei ꝯtẽptꝰ exbumili: nulla gła ex
ambitioso ꝓuenit apparatu. Ut̃q alienꝰ

Expanded text:
quid sit homo, nihil probabilius occurrit, quam ipsum esse animal divinum, et quasi quodam participio numinis insigniri. Ossibus et carne parentem circumfert et sapit terram. Ratione, Deo se propinquum et affinem denuntiat. Hac sane praerogativa eum ad imaginem Dei et similitudinem conditum divinitus Moyses attestatur. . Unde id etiam homini accessit, ut vera bona per eam cognoscat, et diligat. Quae autem opinionsiquidem docemur, ea quae virtutis sunt, vera esse bona, et haec esse intra nos. Quae vero temporaliter possidemus, opinione esse bona, et haec circa nos. Porro quae circa nos sunt, non nostri, sed alterius juris sunt. Casus eis principatur. Nescmo miser 43 ex alieno. Suum est hominis Evangelii ficulnea ex fecunditate sua gratiam acquirit, ex defectu succidium. Sicut scribit philosophus, equum sua facit insignem velocitas, inertior ad molam destinatur. Nullus ei contemptus ex humili, nulla gratia ex ambitioso provenit apparatu. Uterque alienus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽnasapra eẽ ñ poterat legitimo ui
re desponsatã tam̃ fr̃i fr̾ hab̾e ñ possit
ẜ mechis et mocha fornicatioĩs qͥdem
umouꝰtã sustineant. licita uͦ eis ꝯiugra
dũnegent᷑. Ex habundanti itaq fuit.
ul muctũ calii ferri p̾fatã deducere
quellã tanꝙͣ tali ꝓbat᷑am examine: cũ
pͥora prto uulla se coeunti miscuisse
consartm. Et em̃ frustra lex adducit᷑. q̃
qurgendis cause decisionẽ minime

Expanded text:
nupta esse non potuerit legitimo 79 viro, desponsatam tamen fratri, frater habere non possit. Sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam sustineant; licita vero eis conjugia non negentur. Ex abundanti itaque fuit ad contactum calidi ferri praefatam deducere puellam, tanquam tali probaturam examine cum priore viro nulla se coeundi miscuisse consortia. Etenim frustra lex adducitur, quae ad urgentis causae decisionem minime
Abbreviated transcription (Latin):
animadu̾sione digna p̾sũptio. qͣnta
distincte conueniat censura ꝑfidie.
qͥd intorqueant canones euersori pa¬
cis. iscimatis ꝓfessori. Alienũ debet
eẽ ab eccłiastica siuceritate qd̾ legũ
sanctio ñ adinittit. qd̾ scõꝵ patrũ
nis regula p̾dampnauit. Nc̃ aut̃
ad uos unu̾sitatis oculꝰ intenta
sedulitate dirigit᷑. et expectat a se¬
de iusticie. iustũ sine remoratione
iudiciũ. in quo nec inueniat maligni¬
tas impunita ꝓgressũ. nec in despectus
caueã retrudant᷑ applłonũ ꝓbata re¬
media. uindicate cõmunes in iuiriã.
ot culpaꝵ qualitatib par pene res¬
pondeat. ut et honor ur ꝯseruetur
in integrũ ⁊ paruitatis nr̃̾e ꝯtemptꝰ
ñ tͣnseat insequaces. dibello repudiis
sterił et seda reicit᷑. in matͥmoniũ
ñ cedit si uiolentia spadonis oppͥmit
u̾ginem. Ext̾minet᷑ gͦ sem̃ ab iniquo
thoro. et radices altas ñ p̾beant spu¬
ria uitulamina. s apłice seũitatis

Expanded text:
animaduersione digna praesumptio quam animaduersione digna praesumptio quam districta conueniat censura perfidiae quid intorqueant canones euersori pacis et schismatis professori. Alienum debet esse ab ecclesiastica sinceritate quod legum sanctio non admittit quod sanctorum patrum stitutionis regula praedamnauit. Nunc autem ad uos uniuersitatis oculus intenta sedulitate dirigitur et exspectat a sede iustitiae justum sine remoratione iudicium in quo nec inueniat malignitas impunita progressum nec in despectus caueam refundantur appellationum probata remedia. Vindicate communes iniurias et culparum qualitatibus par poena respondeat ut honor uester conseruetur in integrum et paruitatis nostrae contemptus non transeat in sequaces. libello repudii sterilis et foeda reiicitur in matrimonium non cedit si uiolentia spadonis opprimit uirginem. Exterminetur semen ab iniquo toro et radices altas non praebeant spuria uitulamina sed apostolicae seueritatis