comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tur piaugoa non intellegat cca ntoiamun
angrintt: Adbu tenera linguo psalinis
dulcitus inbuatur. Proculsit aeras lascuua
ꝑulrorum ÷ l abeat modescã gerulã n¬
puue grauem. Discat in pueritia esliat¬
pera tori t rguncula nutenatioꝵ ipseliabi¬
consecrata. cerussa et pur puris so depin¬
tantur. Nec atrum et marata risas
collum eius derrimant Nec apud sasta¬
taritas guibus postea uenditis empru
paetius sollicita et prudens ut ea qpustut¬
tratur. neꝑcuciatur a uipetonꝗ ebibat
de aurec alicebabilonis nec condignaet¬
diatur uiderefilias ringionis Nluda
eqsAint nisi subspecie uirtutũ
Vscula suenit inexenplũ
ba aetute & gratia¬
ues crescere coeperit.
ueripatris cum paren¬
tibuinus Dededillis neg ediatur
umplo Et nusqua ubeis inuenitur
nisi in auditu scđrun rpturarun
Nusquã exeat foras Nnuenia at cum
quicdircum eunt ciuitate uulnerent
pudiciciam eius auserem& eristrum
oenudẽ insanguine derelinqat. Non

Expanded text:
turpia verba non intelligat, cantica mundi ignoret. Adhuc tenera lingua psalmis dulcibus imbuatur, procul sit aetas lasciva puerorum, habeat modestam gerulam, nutricem gravem. Discat in pueritia cui imperatori tiruncula nutriatur. Ipse habic ora Christo consecrata cerussa et purpurisso depingantur: nec aurum, et margaritae collum ejus deprimant; nec caput sacrargaritas, quibus postea venditis emptura trix ejus sollicita et prudens, ut ea, quae nutritur, ne percutiatur a vipera. Ne bibat de aureo calice Babylonis; nec cum Dina egrediatur videre filias regionis; ne ludat decipiunt, nisi sub specie virtutum. uscula fuerit et in exemplum ia, aetate et gratiaes crescere coeperit, veri Patris cum parentibus suis: sed cum illis non egrediatur e templo, et nusquam ab eis inveniatur, nisi in auditu sanctarum scripturarum. Nusquam exeat foras, ne inveniant eam qui circumeunt civitatem, et vulnerent pudicitiam ejus auferentes theristrum, et nudam in sanguine derelinquant. Non
Abbreviated transcription (Latin):
bus caritatis officio seruire negleo¬
rit .ire detractione susurrator
scurilitati bilinguitanti uerbosta
dissensioni simulationi curiostrtt
Vanisq: uerborum cõfabulationibe
inseruerit. Discordiã intersororis
seminauerit. Huic institutioncor¬
tumax autsuꝑba aut murmurans
seu nialiquo contraria extitert
cetera huius modi agere temptauent
Primo secundũ dñi preceptũ nonse
semel essecundo actertio qunq
crebrius admoneatur. Etsinsa
monitionibus non paruerit . plipda
obiurgatione corripiatur. Quoa
si & huic renis a fuerit ceterisalino¬
tis sibi interdictis. panetantum
tis factionem utatur & aqua. dio
nec sic secorrexerit. separeturai
inchoro psallentium societatea
seorsum in loco huiuscemodi nogo¬
gentibus ab abbatissis constituto
stare cogatur. ut saltim robore
sequ strationis emendetur. Si¬
gata incorrigibilis ad huc eatitert

Expanded text:
ribus charitatis officio servire neglexribus charitatis officio servire neglexerit; irae, detractioni, susurrationi, scurrilitati, bilinguitati, verbositati, dissensioni, simulationi, curiositati vanisque verborum confabulationibus inservierit; discordiam inter sorores seminaverit, huic institutioni contumax, aut superba, aut murmurans, seu in aliquo contraria exstiterit, et caetera hujusmodi agere tentaverit: primo, secundum Domini praeceptum, non solum semel, et secundo, ac tertio, quin etiam crebrius admoneatur, et si his admonitionibus non paruerit, publica objurgatione corripiatur. Quod si et huic renisa fuerit, caeteris alimentis sibi intisfactionem utatur, et aqua. Si vero nec sic se correxerit, separetur a in choro psallentium removeatur, et seorsum in loco hujuscemodi neglegentibus a praelatis constituto stare cogatur, ut saltem rubore sequestrationis emendetur. Dei incorri
Abbreviated transcription (Latin):
tudendũ uigilanter abbatissisest ut
subditarũ uitia nulla tenus dissimu¬
lent sed mox ut orriri coeperint. ea
radicitus euellant neꝑearũ scilicet
desidiã atque incuriam animae illa¬
rũ laqueis in reciantur diaboli
Quanto enĩ idẽsexus fragilior essedinos¬
citur tanto necesseest macorem erga
eũ custodiã adhiberi. Modusuero
correptionis circadelinquentes scĩmo¬
niales Omis sis his quarũ latera uix¬
tasa lomonẽ nein durescant uirgis
tondenda sunt. Isteobnixe ababbatis¬
iitereatur. Si aliqua in congrega¬
tione suĩ monialiũ horas canonicas
frequentare neglexerit etopus dĩ
neglegenter executa fuerit ad con¬
lationẽ uenire distulerit oboe dien¬
tiã sibi inuinctã a gererecus auerte
Indis cendis bonorũo perum instrum̃¬
tis uxta uires operam nondederit
Indormitorio aliquid in decens aut
in honestũ uerbis aut actibus ꝑpetrauert
A libi quã in dormitorio absquec ausain¬
euitabili dormire p̃ sum pserit sorn¬

Expanded text:
tudendum vigilanter abbatissis est ut subditarum vitia nullatenus dissimulent, sed mox ut oriri coeperint, ea radicitus evellant, ne per earum scilicet desidiam atque incuriam animae illarum laqueis irretiantur diaboli. Quanto enim idem sexus fragilior esse dignoscitur, tanto necesse est majorem erga eum custodiam adhiberi. Modus vero correptionis circa delinquentes sanctimoniales, omissis his quarum latera, juxta Salomonem , ne indurescant, virgis tundenda sunt, iste obnixe ab abbatissis teneatur. Si aliqua in congregatione sanctimonialium horas canonicas frequentare neglexerit, et opus Dei negligenter exsecuta fuerit, ad collationem venire distulerit, obedientiam sibi injunctam agere recusaverit, in discendis bonorum operum instrumentis juxta vires operam non dederit, in dormitorio aliquid indecens aut inhonestum verbis aut actibus perpetraverit, alibi quam in dormitorio absque causa inevitabili dormire praesumpserit, soro
Abbreviated transcription (Latin):
incensum inconspectutuo dnẽ. Oratio
namq: utait beatus gregorius cordis
deb&esse non labiorum Quia ne qua¬
quã dsuerba de precantis intendit.
sedorantis coraspicit VTCONPIETO
espertinis officus deuotissimo obsequio
caelebratis & conlatione diuinarum
scripturarum solẽnitor habita. dato
signo ad conpletorium caelebrandũ
sđi moniales pariter de uotissime occur¬
rant. Quoexpleto non adepulandũ
& bibendum. & suꝑuacuis loquelis ins¬
tandum seconuertant. sed his post po¬
sitis honeste dormitorium petant
Caueatur &iam ab illis ut nihilinones¬
tum a ut incedens in dormitorio ge¬
ratur. Nec aliqua ab qũq̃ in quieta¬
represunat nec ad uerba in utilia etoti¬
osa prorum peretogat. Si quauero id fe¬
cerit seuerissima in uectione corripi¬
atur. Lucerna quoque noctis tẽpore.
in eodem dormitorio iugiter ardeat.

Expanded text:
incensum in conspectu tuo, Domine . Oratio incensum in conspectu tuo, Domine . Oratio namque, ut ait beatus Gregorius, cordis debet esse, non labiorum, quia nequaquam Deus verba deprecantis intendit, sed orantis cor aspicit. CAPUT espertinis officiis devotissimo obsequio celebratis, et collatione divinarum Scripturarum solemniter habita, dato signo ad completorium celebrandum, sanctimoniales pariter devotissime occurrant. Quo expleto, non ad epulandum et bibendum, et supervacuis loquelis instandum se convertant, sed his postpositis honeste dormitorium petant. Caveatur etiam ab illis ut nihil inhonestum aut indecens in dormitorio geratur, nec aliquam inquietare praesumat, nec ad verba inutilia et otiosa prorumpere cogat. Si qua vero id fecerit, severissima invectione corripiatur. Lucerna quoque noctis tempore in eodem dormitorio jugiter ardeat.
Abbreviated transcription (Latin):
petentes animum informant. Ceti¬
teinquid & dabituruobis. quȩrite&
nuemetis. pulsate & aperietur uobis
Dedsiuobis pulsantibus aperingesti¬
mus oport& ut dñõ ad nos ueniendi
&ostium mentium nr̃arũ pulsantiadi¬
tum dignũ pandamus. Utimplea¬
urillud. Siquis a paruerit mihi. in¬
rabo adillũ. & cȩnebo cũ illo &ipse
mecum. Quia ergo constatassiduitd¬
te orationũm remissionem adipisci
possepeccatorum. sitamen labiacor¬
di non discre pauerint. studeant
scĩmoniales mentem noiis cogna¬
tionibus mundare. & dnĩiugiteroran¬
do placare. Scientes quia tunc mens
benedm̃ orando contemplatur: quan¬
donullus terre narum rerum curis
autuitiorum in lecebris implicatur.
Om̃ ut ait isidorus. Necesseest ut cum
adpatranda diuimmuneribus suffra¬
gia adsistitur. Munda simplex quȩ
acies cordis ad dnm̃ dirigatur. Qua¬
tenus illuc dirigatur deprecantis
oratio quo propheta suã dirigiopta¬
butdicens. Dirigatur oratio mea sicut

Expanded text:
petentium animum informant: Petipetentium animum informant: Petite, inquit, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate et aperietur vobis . Sed si nobis pulsantibus aperiri gestimus, oportet ut Domino ad nos venienti, et ostium mentium nostrarum pulsanti, aditum dignum pandamus, ut impleatur illud: Si quis aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . Quia ergo constat assiduitate orationum remissionem adipisci posse peccatorum, si tamen labia cordi non discrepaverint, studeant sanctimoniales mentem noxiis cogitationibus mundare, et Deum jugiter orando placare: scientes quia tunc mens bene Deum orando contemplatur, quando nullis terrenarum rerum curis, aut vitiorum illecebris implicatur. Quoniam, ut ait Isidorus, necesse est, ut cum ad impetranda muneribus suffragia assistitur, munda simplexque acies cordis ad Dominum dirigatur: quatenus illuc dirigatur deprecantis oratio, quo Propheta suam dirigi optabat dicens: Dirigatur oratio mea sicut
Abbreviated transcription (Latin):
O portetut remoto totius excusationis
obstaculo expedite atque honefiescĩmo¬
niales dĩ ex sequantur ministerium
Sit que earũ uigilantis simacura ut ad
horas ca nonicas mox ut signũ datũ fueri
inpigreoccurrunt. ecclesi ã quecũ diti¬
more etreuerentia in gredientes. diui¬
ne potentiae famulatui. religio sissime
inseruiant. Illud que sẽꝑcaueant ut n
do modĩnihil in hones tatis corde aut lingua
ud opere ꝑpetrent. Sedpotius autorent
uilegant. aut audiant. Siuero fuerit
iliqua exceptis hisquȩ aut quadã incõmo¬
iate corporis. aut oboedientia sibun¬
uncia detinentur. que prefatas horas
anonicas frequentare diligenter que
ustodire. & in his ut dignumest caleste
eglexerit officiũ ꝑsoluẽre. Dignã
nuectione corripiatur. Custo desnã¬
ue ecdesiaẽ harum horarum spatia
inenorint. ut scilic& sinna certistem¬
poribus pulsent. Quibus &iã sit studii
r nihil desibi cõmissis rebus ecleside
diuine pietatis solatia. haecdũ uerba

Expanded text:
Oportet ut, remoto totius excusationis obstaculo, expedite atque honeste sanctimoniales Dei exsequantur ministerium, sitque earum vigilantissima cura ut ad horas canonicas, mox ut signum datum fuerit, impigre occurrant, ecclesiamque cum Dei timore et reverentia ingredientes, divinae potentiae famulatui religiosissime inserviant. Illudque semper caveant ut in domo Dei nihil inhonestatis corde, aut lingua, vel opere perpetrent, sed potius aut orent, aut legant, aut audiant. Si vero fuerit aliqua, exceptis his quae aut quadam incommoditate corporis, aut obedientia sibi injuncta detineatur, quae praefatas horas canonicas frequentare, diligenterque custodire, et in his, ut dignum est, coeleste neglexerit officium persolvere, digna invectione corripiatur. Custodes namque ecclesiae harum horarum spatia bene norint, ut scilicet signa certis temporibus pulsent, quibus etiam sit studii ut nihil de sibi commissis rebus ecclesiae inae pietatis solatia, haec Domini verba
Abbreviated transcription (Latin):
operũ uirtutes. Viddlicet caritatem¬
humilitatem. Pacienuiam castitatem.
continentiam. sobrietatem. uenigni¬
tatem. oboedientiam. mansuetudine
etceteras uirtutes. quibus animus xp̃i¬
anus ad aeternã patriã tendens. ugi¬
ter famulari debet. Prouident etia ut
otiouacare non possint. sed potius autra¬
tioni. aut lectioni aut manuũ operatio¬
nis insistant. aut certe diuinis lectioni¬
bus aurem acconmodent. Quatenus
sibi subditis hanc geminã pastionem
tribuentes. quae cauenda sunt uitare
qua euefacienda sectare eas docentes.
N onde in fideli et neglegentiã minis trati¬
onis condempnari. sed potius defideu
ad nõ mereantur feliciter remune rari
Meminis seitaque et ante oculos ponere tas
oportet. quod sibi commissis dño procul
dubio redditurȩ sunt rationes. VTADNO¬

Expanded text:
operum virtutes, videlicet charitatemoperum virtutes, videlicet charitatemhumilitatem, patientiam, castitatem, continentiam, sobrietatem, benignitatem, obedientiam, mansuetudinem, et caeteras virtutes quibus animus Christianus ad aeternam patriam tendens jugiter famulari debet. Provideant etiam ut otio vacare non possint, sed potius aut orationi, aut lectioni, aut manuum operationi insistant, aut certe divinis lectionibus aurem accommodent, quatenus sibi subditis hanc geminam pastionem tribuentes, quae cavenda sunt vitare, quaeve facienda sectari eas docentes, non de infideli, et negligenti administratione condemnari, sed potius de fideli a Domino mereantur feliciter remunerari. Meminisse itaque et ante oculos ponere eas oportet, quod de sibi commissis Domino procul dubio redditurae sunt rationes. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Sicutea quaes iperius praemis sasunt.
abbatissis oline cessitates corporũ in pen¬
da sunt sci monialibus ita neces : eest ut
ina gromentiũ sibi subditarũ. studeant
planta redociimenta uirtutũ. seque
in omnibus illis uita moribus actu.
habitu ipso etiã incessu inreprehensi¬
biliter uiuendo imitabiles ex ibeant
neꝑ earũ exempla ꝑ uersitatum. in lap¬
sum corruant uora ginũ. Doceant er¬
go eas quali teruitent superbiã quȩ
radixest omnium malorum. Auari¬
tian: inuidiam odium detractionẽ :
susurrationem murmurationem
scurilitates. bi linguitates dissinsiones
Simultationes uanas uerborũ confabu¬
lationes etcȩtera hissimilia. quȩ suos
sectatores ad interitum ꝑ trahunt.
Curiositates etiã nihi lominus uitent.
quibus semineus sexus potissimũ impli¬
catur. Defleant propria. alienacu¬
rose non interrogent. Ad tendentes
ilud hieronimi. Sufficit inquit unicuiq
sua plangere non aliena carpere.
Instruant etiã eas. ad sectandas bonorũ

Expanded text:
Sicut ea quae superius praemissa sunt abbatissis ob necessitates corporum impendenda sunt sanctimonialibus, ita necesse est ut in agro mentium sibi subditarum studeant plantare documenta virtutum, seque in omnibus illis, vita, moribus, actu, habitu, ipso etiam incessu irreprehensibiliter vivendo imitabiles exhibeant, ne per earum exempla perversitatum in lapsum occurrant voraginum. Doceant ergo eas qualiter vitent superbiam, quae radix est omnium malorum, avaritiam, invidiam, odium, detractionem, susurrationem, murmurationem, scurrilitates, bilinguitates, dissensiones, simulationes, vanas verborum confabulationes, et caetera his similia, quae suos sectatores ad interitum pertrahunt. Curiositates etiam nihilominus vitent, quibus femineus sexus potissimum implicatur. Defleant propria, aliena curiose non interrogent, attendentes illud Hieronymi: Sufficit, inquit, unicuique sua plangere, non aliena carpere. Instruant etiam eas ad sectandas bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus aptissime nutriant pecora
et hortiolerum possint fieri. unde pul¬
menta habeant. Exceptis hisquȩde
uillis eclesiae et deelimosinarum obla¬
tionibus accipiant. Caueant siquidẽ
ne propter earum incuriam. et in solen¬
tiam aliquã in monas teriis paciantur
inopiam ut nec sibi inpeccatũ. nec sci¬
monia libus proueniat inmurmorati¬
onis lapsũ. Sintquoquetis in refeccorio
comuiue quatenus sũ monialibus ali¬
menta uberius administrentur. Itquȩ
forteminus habentur aequiori animo
communiter tolerentur. Qm̃si earũ
soceta tẽ curã que parui pendentes. lau¬
ciores sibicibos priuatim domi prae¬
para uerint excepta causa in firmita¬
tis aut hospitũ. procul dubio indetrac¬
tionibus aut inurmorationis noxam
sibi subditas corruere conpellent
Dentetiameis annis singulis. lanam
etlinum e quibus sibi conficeant neces¬
saria indumenta exceptis infirmis
et debilibus quae propter corporis in con¬

Expanded text:
in quibus aptissime nutriant pecora, in quibus aptissime nutriant pecora, et horti olerum possint fieri, unde pulmenta habeant, exceptis his quae de villis ecclesiae et de eleemosynarum oblationibus accipiant. Caveant siquidem ne propter earum incuriam et insolentiam aliquam in monasteriis patiantur inopiam, ut nec sibi in peccatum, nec sanctimonialibus proveniat in murmurationis lapsum. Sint quoque eis in refectorio convivae, quatenus sanctimonialibus alimenta uberius administrentur, et quae forte minus habentur, aequiori animo communiter tolerentur. Quoniam si earum societatem curamque parvipendentes, lautiores sibi cibos privatim domi praeparaverint, excepta causa infirmitatis aut hospitum, procul dubio in detractionis aut murmurationis noxam sibi subditas corruere compellent. Dent etiam eis annis singulis Ianam et linum, e quibus sibi conficiant necessaria indumenta, exceptis infirmis et debilibus, quae propter corporis incom
Abbreviated transcription (Latin):
errepossunt. In locisigitur ubi per¬
modice sunt resecclefiae. aut forte
quorundã abstractu ualde ad tenu¬
ate tottales que ad mittantur. qui¬
bus saltim premissaminor mensura
petussine difficultate dari possit
Inhis ita que locis ubi forte nonnulle p̃¬
late. Piarũ prelatarũ imitantes ex¬
emplũ magis subditis daresolitaest̃
nullatenus bonũ quod faci unt obmit¬
tant. Sed etsicui ob aeternã recribu¬
tionẽma tis subditis suꝑ erogarelibue¬
rit. hilariter quod poterit tribuat
sin autem nullatenus mensurã predic¬
tameis subtrahat. Diebus uero festis
tsicut moris est ecclesiae. prout me¬
lius possunt. scĩ monia libus stipendia
administrent. In pulmentis namq:
eisdandis: nihi lominus solertissime
ui glaredebent abbatissaru industria
ut uixta possibilitatẽ eis carnem. piices
litumina etolera. ligna. eitet raneces¬
saria ad tribuant ut hisamminiuila¬
te propiciores indĩ consis tant seruitio
N amettalia eis debent constituereloca.

Expanded text:
unt. In locis igitur ubi permodicae sunt res Ecclesiae, aut forte quorumdam abstractu valde attenuatae, tot talesque admittantur quibus saltem praemissa minor mensura potus sine difficultate dari possit. In his itaque locis, ubi forte nonnullae praelatae, piarum praelatarum imitantes exemplum, magis subditis darunt omittant. Sed et si cui ob aeternam retributionem magis subditis supererogare libuerit, hilariter quod poterit tribuat; sin autem, nullatenus mensuram praedictam eis subtrahat. Diebus vero festis, et sicut moris est Ecclesiae, prout melius possunt, sanctimonialibus stipendia administrent. In pulmentis namque eis dandis nihilominus solertissime vigilare debet abbatissarum industria, ut juxta possibilitatem eis carnem, pisces, legumina, et olera, ligna, et caetera necessaria attribuant, ut his adminiculatae promptiores in Dei consistant servitio. Nam et talia eis debent constituere loca,
Abbreviated transcription (Latin):
gis a uaritiae causa aut ꝑsonarũ adap¬
tione constatesse inolitũ necessoq
ut aequitatis censura. ab eis dem locis in
quibus sit prorsus abdicetur. Dignũ
nãque iustum que est corãdõ & homi¬
nibus ut oms que abamorẽ xp̃i incasti¬
moniali proposito inuna uidelic&
societate seuiuere proposuerunt p¬
clausa cause auaritiae & ꝑsonarum
acceptione cibũ & potu aequaliter
Iuia ꝑspicue conpertũ est non nullas
abbatissas neglegenter & tepide sus¬
ditis stipendia necess aria conferre
oportunissime : immorationabiliter
statum est ut i n omnibus monastenis
puellaribus i quibus canonice uiuitur
singulescimoniales. perdiessinulos
tres libras panis accipiant. & hisfegio¬
nibus quȩ uinifere sunt t pes libra sui¬
nisis terilitas temporis non in pedirit
si aut̃ plene eadẽ regio uini ferax non
fuerit duas libra suini &duasicriuse

Expanded text:
sa aut personarum acceptione constat esse insolitum, necesse est ut aequitatis censura ab eisdem locis in quibus sit prorsus abdicetur. Dignum namque justumque est coram Deo et hominibus, ut omnes quae ob amorem Christi in castimoniali proposito, in una videlicet societate, se vivere proposuerunt, seclusa causa avaritiae et personarum acceptione cibum et potum aequaliter cue compertum est, nonnullas abbatissas negligenter et tepide subditis stipendia necessaria conferre, opportunissime, imo rationabiliter statutum est, ut in omnibus monasteriis puellaribus, in quibus canonice vivitur, singulae sanctimoniales per dies singulos tres libras panis accipiant, et in his regionibus, quae viniferae sunt, tres libras vini, si sterilitas temporis non impedierit; si autem plene eadem regio vini ferax non fuerit, duas libras vini, et duas ce
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quã intradaustra monasteri sci¬
moniales canoniceuiuentes proprias
solitȩ sint haberem ansi unculas prt
anustamen & infiimas ueb & intra
daustra abbatissis marsiofieri: Vbi
ea rumque fortesuas non iabent in¬
becillitatibus atque infirnitibus mi¬
sericordissime possitopitilan. Qua¬
rum curam abbatissȩ ut pote spirita¬
les matres anteomnia genredebent
uthis ea quibus opus habent miseri¬
corditoer administrent. Secocete¬
rȩ scĩ moniales assessueas srquenti
uisitantes. diuinarũ scriptiurum
conlocutionibus de mulceant. &suis
facultatibus eis adminuculũ ꝓrbenit
earumq: in becillitates & infirmtates
cum caritate equanimiterportnt
ut merito adnõ cis dicatur in firnus

Expanded text:
Quanquam intra claustra monasteri sanctimoniales canonice viventes proprias solitae sint habere mansiunculas, propter anus tamen et infirmas debet intra claustra ab abbatissis mansio fieri, ubi earum quae forte suas non habent imbecellitatibus atque infirmitatibus misericordissime possit opitulari. Quarum curam abbatissae, ut pote spiritales matres, ante omnia gerere debent, ut his ea quibus opus habent misericorditer administrent. Sed et caeterae sanctimoniales, accessu eas frequenti visitantes, divinarum Scripturarum collocutionibus demulceant, et suis facultatibus eis adminiculum prae beant, earumque imbecillitates et infirmitates cum charitate aequanimiter portent, ut merit
Abbreviated transcription (Latin):
gis scribendi fiduciam habui quia nouiuos ut pruden¬
tescito accipererationem sicut scriptum est argue
sapientem & a mabitte item hoc loco aut humiliansse
a postolus loquetur autcerte qm̃ habentibus iampre¬
dicationem pecriipse audeat predicare Iam quam in
memoria mducens recordan suos esse prudentessiue
nonut ignaros doceosedut commemoro ut scientes
Proptergratiam quaedata est mihi a dõnon propt̃
munera terrena uellaudem sedutimpleam officium
quam accepi tsimministerxp̃iihũ ingentibus ser¬
uiens euangelio hoc est reuo cansei seruosquos dam
fugitiuos gcificans euangeliui di meo exemplosem̃
essede monstrans quod cum tantoc imore perficio
quidamenim ut humanum contempnunt quod predi¬
cant ut diuinum &ita sit ut res scauideatur esse non scã
cum nom perficitur scã eundedicitur sc̃i ficate ieiuniũ

Expanded text:
gis scribendi fiduciam habui, quia novi vos ut prudengis scribendi fiduciam habui, quia novi vos ut prudentes, cito accipere rationem: sicut scriptum est: Argue sapientem, et amabit te. Item hoc loco aut humilians se Apostolus loquitur: aut certe quoniam habentibus jam praedicationem Petri, ipse audeat praedicare. Tamquam in memoriam vos reducens. Recordans vos esse prudentes, sive non ignaros, non doceo, sed commoneo, ut scientes. Propter gratiam, quae data est mihi a Deo. Non propter munera terrena, vel laudem, sed ut impleam officium, quod accepi. Ut sim minister Christi Jesu in gentibus. Serviens Evangelio, hoc est, revocans ei servos quosdam fugitivos. Sanctificans Evangelium Dei. Meo exemplo sanctum esse demonstrans, quod cum tanto timore perficio. Quidam enim ut humanum contemnunt, quod praedicant ut divinum: et ita fit ut res sancta videatur esse non sancta, cum non perfic
Abbreviated transcription (Latin):
remanifestum estos autem spei in quo omnes spera¬
mus hocostendit qm̃ ds̃ absque uirtute sp̃s sci non re¬
ple aliquam donationem gratiae qm̃ unuindonum
est patrise sp̃r sc̃ĩ Repleatuo somnegaudio & pace
fidelium in spe deb& essefutura &ibi omnegaudiũ
ubi paxestnullum uero in dissensione gaudium
seduni uersa mestitia÷ ncredendo ut habundetis
tutibus consistic& signis Certus sumautem fratres
mei ci ego ipsideuobis bonus doccor laudando pro¬
uocat & ad profectum ut erubescanttales non esse
quales ab apostolo putanturQm̃ & ipsi plemestis
dilectione prouide necumquam contentiosos dure
increpas seuideatur ueldis sidentes auc stultososter¬
oit xp̃ianos semper sealterucrum monere debere
epleciomniscientia it aut possetis alterutrum
monere hocefinoui & ueteristestament audaci¬
us autem scripsi uobis fracres ex parte immordeoma¬

Expanded text:
re manifestum est. Deus autem spei. In quo omnes sperare manifestum est. Deus autem spei. In quo omnes speramus: hoc ostendit quomodo Deus absque virtute Spiritus sancti, non replet aliquando nationem gratia, quoniam unum donum est Patris et Spiritus sancti. Repleat vos omni gaudio et pace. Pax fidelium, in spe debet esse futura. Et ibi omne gaudium, ubi pax est. Nullum vero in dissensione gaudium: sed universa moestitia. In credendo, ut abundetis tutibus consistit et signis. Certus sum autem et mei, et ego ipse de vobis. Bonus doctor laudando provocat ad profectum, ut erubescant tales non esse, quales ab Apostolo putantur. Quoniam et ipsi pleni estis dilectione. Providit ne umquam contentiosius dura increpasse videatur. Vel dissidentes aut stultos ostendit Christianos semper alterutrum monere debere. Repleti omni scientia: ita ut possitis alterutrum monere. Hoc est novi et veteris Testamenti. Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parte. Immo ideo ma
Abbreviated transcription (Latin):
ner at ministrari sed ministrare & dareanimam
suam redemptionem promultis o confirmandas
promissiones patrum quia illis promiserat xp̃ssicut
ipsedicit non ueninisi ad ouesperditas domus israhel
entes autem supermi sericordiam honora redm̃cuie
tulit iudaeis arrogantiam dumgentium salutem
doce esse praediccam quamuis ipsis non fueritnun¬
ciatum xp̃s ingentibus conficecur eos misericordiã¬
dicit lecamini gentes cum plebeeius qui a cunssis estis
ao salutem addueti titerum laudate om̃s gentes
dñm & magnificateeu momnes populi & rursume
saia saic erit radixiesse iessepater fuit dauid decu¬
iussemine idestmaria natus estxp̃s et qui ex surget
regeregentes gentes ineosperabunt nedepros licis
assererit sed& illud huic loco similis est non deficiet
princeps exiuda nec dux defemoribus eius unde pro¬
batur uere iam uenis sexp̃m in quo omnes gentes spera¬

Expanded text:
nerat ministrari, sed ministrare: et dare animam nerat ministrari, sed ministrare: et dare animam suam redemptionem pro multis. Ad confirmandas promissiones patrum. Quia illis promiserat Christus, sicut ipse dicit: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel. Gentes autem super miserTollit Judaeis arrogantiam, dum gentium salutem docet esse praedictam, quamvis ipsis non fuerit nuntiatum, Christus in gentibus confitetur. Et iterum didicit: Laetamini gentes cum plebe ejus. Qui cum ipsis estis ad salutem adducti. Et iterum: Laudate omnes gentes Dominum, et magnificate eum omnes populi. Et rursus Isaias ait: Erit radix Jesse. Jesse pater fuit David, de cujus semine, id est Maria, natus est Christus. Et qui exsurgat regere gentes, in eum gentes sperabunt. Non de proselytis asserit, sed et illud huic loco simile est: Non deficiet princeps ex Juda, nec dux de femoribus ejus. Unde probatur vere jam venisse Christum, in quo omnes gentes spera
Abbreviated transcription (Latin):
salutem alterius quas suamsicutxp̃s suamorte om̃s
catur siunoamimo & concorde uoce laudatur si enim
duobus conuenerit sũperterram exomnire qua cum¬
que pecerint fiet illis propterquod suscipite inuieẽ
propter honorem dĩ inuicem honerauestra portate
sicadimplebitis legen xp̃i quia nos suscipit in secum
essemus impiiquanto ergo magis nos inuicem ut simi¬
lisnos sustinere debemus iterum hicutrumque populõ
adunitatem hortatur consentio uobis oiuda eiquia
xp̃s uobis promissus aduosuenerit primumei gentes
propter miseri cordam dĩ uocatae sint tamenunum
corpus estis effecti icut & xp̃s suscepituos in honorẽ
oĩ siue ingloriam diuinitatis siue pp̃t honorem dĩ
i coeninx p̃mihũm miniserum fuisse circumcisio¬
nis propterueritatemdĩ hicostendit qm̃ secundum
carnem xp̃siuxta promissiones patrum exipsis na¬
tussit & praeceptalegis impler& item nonenimue¬

Expanded text:
 quaerat salutem alterius quasi suam, sicut Christus sua morte omnes  quaerat salutem alterius quasi suam, sicut Christus sua morte omnes catur, si uno animo et concordi voce laudatur. Si enim duo convenerint super terram ex omni re: quaecumque petierint, fient illis. Propter quod suscipite invicem. Propter honorem Dei invicem onera vestra portate: sic adimplebitis legem Christi: quia nos suscepit in se cum essemus impii. Quanto ergo magis nos invicem, ut similes, nos sustinere debemus. Iterum hic utrumque populum ad unitatem hortatur. Consentio vobis, o Judaei, quia Christus vobis promissus ad vos venerit primum, et gentes propter misericordiam Dei vocatae sint; tamen unum corpus estis effecti. Sicut et Christus suscepit vos in honorem Dei. Sive in gloriam divinitatis: sive propter honorerum fuisse circumcisionis, propter veritatem Dei. Hic ostendit, quoniam secundum carnem Christus, juxta promissiones patrum ex ipsis natus sit: ut praecepta legis impleret. Item non ve
Abbreviated transcription (Latin):
sima subportauit dicentium uaqui de rrunt templũ
properia in properantiunr tibi ceciderum suꝑme
quaecumque non solum xp̃o sed &iam sc̃ĩs expro¬
brantur di causa dõ in properia dicuntur utestillud
ub: est dstuus Quaecumque autem scripta sunt
ad nostram doe crinam scripta sunt nihi len imscrip¬
tum est sine causa nam & merita uel cemptationes
iustorum ad nostram proficiunt a edificationem
quia dõ manifestissimierant Et perpacientiam &
consolationem scripturarum spem habeamus per
scripturarum solatia spemfuturampauentessime
expectamus sicut scriptumest pax multa dilgenti
bus legemtuam & non estillis scandalum hoc estqui
consolationem legi sutuntur mouerculla tempta¬
tione nom possunt ut perexempla pacientia e & con¬
solationes eorum quae scripta sunt speremus conso
lationem &iampresentibus temptationibus & si¬
itempatientia eius quae conuersione & solacii nonira

Expanded text:
sima supportavit, dicentium: Vah! qui destruis templum, sima supportavit, dicentium: Vah! qui destruis templum, properia improperantium tibi ceciderunt super me. Quaecumque non solum Christo, sed etiam sanctis exprobrantur Dei causa, Deo improperari dicuntur: ut est illud: Ubi est Deus tuus? Quaecumque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt. Nihil enim scriptum est sine causa: nam et merita, vel tentationes justorum ad nostram proficiunt aedificationem: quia Deo manifestissimi erant. Ut per patientiam, et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Per Scripturarum solatia, spem futuram patientissime exspectamus: sicut scribus nomen tuum, et non est in illis scandalum . Hoc est, qui consolatione legis utuntur, moveri nulla tentatione possunt, ut per exempla patientiae et consolationis eorum quae scriplationem, etiam in praesentibus tentationibusItem patientiae ejus, quae est in conversione et solatio, non ira
Abbreviated transcription (Latin):
siuere firmiestis sic facite ut ego qui faccus sum in fir¬
mis infirmus ut infirmus lucrif acrem et non nobis
placere unusquis que proximosuo placeat nona no¬
bisipsis seda proximis conlaudemur stout& alibi
suum nobis proponit exemplumdicens sicut egoom
omnibus peromnia placeo non quaerens quod mibi
ut ilo est sed quod multis ut saluifiant nemopotest¬
enim aedificarealterum cui perbona muitam non
ante placuerit sed & sib placentes sunt qui propria
commoda quaerentes suam faciunt uoluntatem
Inbonam aedi ficationem ostenditnodum placendia
causam ne adua nam gloriam placeamus si mulcũ
dicit bonamaedificationem ostendit malamessesicut
est illudaedificabitur admanducandumido lotier
Etenim xp̃s non sibi placuit imitatur & discipulus
xp̃inon quaerit suum commodum illieni mobaliorũ
salutem &iammortua sest & inproperia amaris¬

Expanded text:
Si vere firmi estis, sic facite ut ego, qui factus sum infirSi vere firmi estis, sic facite ut ego, qui factus sum infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Et non nobis placere. Unusquisque vestrum proximo suo placeat. Non a nobis ipsis, sed a proximis collaudemur: sicut et alibi suum nobis proponit exemplum, dicens: Sicut et ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant. Nemo enim potest aedificare alterum, cui per bonum vitam non ante placuerit. Sed et sibi placentes sunt, qui propria commoda quaerentes, suam faciunt voluntatem. In bonum ad aedificationem. Ostendit modum placendi, et causam, ne ad vanam gloriam placeamus. Simul cum dicit: In bonam aedificationem, ostendit, et malam esse sicut est illud: Aedificabitur ad manducandum idolothyta. Etenim Christus non sibi placuit. Imitatur hoc et discipulus Christi: non quaerit suum commodum. Ille enim ob aliorum salutem, etiam mortuus est, et improperia amaris
Abbreviated transcription (Latin):
molantur Neque inquo fratertuus offenditne¬
dit ut scandaliratur aucinfirmatur infir¬
macur apudicitia uinumenim & mulieresa¬
postatare faciuant eiamsapientes ufideon
fidelemputas sic manduca ut nȩ motuo infirme¬
tur exemplo beatus quinoniudieat semecipsum
ineo quod probat quia non suam firmitatem pro¬
bando considerat sed alterius salute in firmi
Qui a utem discernit simanduca uerit dampnatus
est siquis dealio discernat & dicat istesimanduca¬
uerit plane dam pnandus est hoc non hab& fides
& ideo subsecutus est quia non exfidenonestenim
exfide situalium idcir eo condem pnas quiate i eiunao¬
te illem anducat aliterquise ita deiudicat idipsumenĩ
est disoretio &iud cium quia & iudicium discernendo
quo omonexfide peccatum est non exsidequa e perca¬
rtatem operatur quic quidergo alium distruit exsi¬
nos firmiores in becillitates in firmorum sustinere

Expanded text:
molantur. Neque in quo frater tuus offenditmolantur. Neque in quo frater tuus offenditdalizatur, aut infirmatur. Infirmatur, a pudicitia. Vinum enim et mulieres apostatare faciunt etiam sapientes. Tu fidem, quam  in hoc fidelem te putas: sic manduca, ut nemo tuo infirmetur exemplo. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Quia non suam infirmitatem probando considerat, sed alterius salutem infirmi. Qui autem discernit: si manducaverit, damnandus est. Si quis de alio discernat et dicat: Iste si manducaverit, plane damnandus est. Hoc non habet fides, et ideo subsequitur. Quia non ex fide. Non est enim ex fide, si tu alium idcirco condemnas, quia, te jejunante, ille manducat. Aliter: Qui se ita dijudicat. Idipsum enim est discretio et judicium, quia et judicium discernendo non est ex fide, peccatum est. Non ex fide, quae per charitatem operatur. Quidquid ergo alium destruit, ex finos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex dissensionem sempertristitia & molestia
generantur Q ui enimin hoc seruit x põplacesdõ et
probatus est hominibus decalehomine nemopotest
dubitare quia sc̃s est ⁊ta quequae pacissunt secte¬
mur ut non inuicem bos dehuius modiiudicemus
Et quae aedificationis sura inuicem custodia mus
aedificatio est abstinentiaco et onesca &i amsi
neminem perdat nullum aedificat oli propteres¬
cam distruereo pusdĩ homineniseilic& adõcrea¬
tum omnia quidem munda sunt repetie quod su¬
perius dexerat necreaturam dampnar euideatur
ed malum est homimi quiper offendiculummandu¬
cat ipsum mundum illisfit malum siperillumal¬
ter offendatbonumest non manducare cornem
& non bibereuinum exponit quid sit perquodof¬
fendere dicebat in firmum item hoclo colaudat
quidem abstinentiam carnis &ummi sed multumimna¬
gis amion& propter scandalum fratres absti¬
nendum esse a cibo & potoeorum qua eidolis im¬

Expanded text:
quia ex dissensione semper tristitia, et molestia quia ex dissensione semper tristitia, et molestia generatur. Qui enim in hoc servit Christo, placet Deo, et probatus est hominibus. De tali homine nemo potest dubitare, quia sanctus est. Itaque quae pacis sunt, sectemur. Ut non invicem nos de hujusmodi judicemus. Et quae aedificationis sunt, invicem custodiamus. Sed aedificatio est abstinentia. Caeterum esca, etiamsi neminem perdat, nullum aedificat. Noli propter escam destruere opus Dei. Hominem scilicet a Deo creatum. Omnia quidem munda sunt. Repetit quod superius dixerat, ne creaturam damnare videretur. Sed malum est homini, qui per offendiculum manducat. Ipsum mundum, illis fit malum, si per illud alterum offendat. Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum. Exponit quid sit per quod offendere dicebat infirmum. Item hoc loco laudat quidem abstinentiam carnis et vini: sed multo magis admonet, propter scandalum fratris abstinendum esse a cibo et potu eorum, quae idolis im
Abbreviated transcription (Latin):
cerieiunium sed neillum autuo exemplo ꝓuoces
aut compellas i amnon secundumcaritate mambu¬
lasquia inundis inanducat quodillinonex pedie &i¬
am non diligis proximum sicuttesi nomllius utibta¬
tem cogitas sicuctuam x obcibo tuo illum perdere
proquox p̃s mortuus est nondixitabstinentia tua
sicut quidamuolunNonergoblas phemetur bo¬
num nostrumlibertatem quam habemus indnm
ut omnia nobis munda sint non eo itadebemus uti
uc uideamur proptergulam& aepula sambule¬
re si ue blas phematursi proptertalia contend¬
musNon est regnumdi escaei potus non peres cã
iustificamur sede hoc notandum quod non dixi¬
ritieiunium & sobriecas nonest regnum dĩ sed
esca & potus item hic mani feste monstratur qm̃
regnum caelorum cibum & potum non habetem¬
facilius custoditur ubi uero iustitia sicut sepreximũ
diligendum ibi& paxubi pax ibi e gaudium sp̃italem

Expanded text:
ter jejunium, sed ne illum tuo exemplo, aut provoces, ter jejunium, sed ne illum tuo exemplo, aut provoces, aut compellas. Jam non secundum charitatem ambulas. Quia invitus manducat, quod illi non expedit. Etiam non diligis proximum, sicut te, si non illius utilitatem cogitas sicut tuam. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est. Non dixit, abstinentia tua, sicut quidam volunt. Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Libertatem quam habemus in Domino, ut omnia nobis munda sint: non ea ita debemus uti, ut videamur propter gulam et epulas ambulare. Sive blasphematur, si propter talia contendimus. Non est enim regnum Dei esca et potus. Non per escam justificamur. Sed et hoc notandum, quod non dixerit, jejunium et sobrietas non est regnum Dei: sed esca et potus. Item hic manifeste monstratur, quoniam regnum coelorum cibum et potum non habet temfacilius custoditur. Ubi vero justdiligendo, ibi et pax: et ubi pax, ibi et gaudium spirituale,
Abbreviated transcription (Latin):
umsationem ta que unus quis que nostrum prose
rationem red d& dõ de his quibus lextac& ceterũ
siuidens peccantemnonar gueritredd& eciam
dõ proeorationem Nonergo amꝑlius in uicẽ
iudicemus sufficitđ nuncus que fecisti
ed hociudicate magisne ponatis offendieulum
fratori uel scandalum bi nesubtiber inerediturao
Abstimentiaen cõminendandam & dicit illos alsimere
deb ere quampis firmi sunt neexemplumillorum
infirmi scandalum patiantur XIviii scio a confi¬
do indño ihũ qui a nibil cominune peripsum non hoc
ideo dico quod putemab quid commun cesso perupđi
enimscio omnia esse mandata commune eniindi¬
citur quicquid qua simmundumuidetur inesca ide¬
orum uisi eiqui ex estimant quid cominimeesse illo
commune est illiperconscientia fit communequi
ad hucritu iudaico aliquid postxp̃ifidem in tali¬
bus causis arbitratur in mundum łdienim pp̃
cibum fracertuus contristatur non dixit prop¬

Expanded text:
um rationem. Itaque unusquisque nostrum pro se um rationem. Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. De his quibus lex tacet. Caeterum si videns peccantem, non arguerit, reddit etiam Deo pro eo rationem. Non ergo amplius invicem judicemus. Sufficit quod nunc usque fecistis. Sed hoc judicat magis, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum. Hic subtiliter ingreditur ad abstinentiam commendandam, et dicit illos abstinere debere, quamvis firmi sint, ne exemplo illorum, infirmi scandalum patiantur. Scio et confido in Domino Jesu: quia nihil commune per ipsum. Non hoc ideo dico, quia putem aliquid commune esse. Per Christum enim scio omnia esse mundata. Commune enim dicitur, quidquid immundum videtur in esca Judaeorum. Nisi ei qui existimat quid commune esse illi, commune est. Illi per conscientiam fit commune, qui adhuc ritu Judaico, aliquid post Christi fidem in talibus causis arbitratur immundum. Si enim propter cibum frater tuus contristatur. Non dixit, prop
Abbreviated transcription (Latin):
uimus siue morimur dñomorimur siueergo uiuim
si uemorimur dñi sumus nemofidelium sibiuiuit
& nemosibimoritur quia xp̃s proomnibus mortuus
est ut & quiuiuunt iamnon sibi uiuant sedillicauendũ
econtrarionenos aut nobi suiua mus manducando
aut propter homines moriamur ieiun andox Iviii¬
In hoc en in xp̃s & mortuus est & reuixit ut&xmor¬
uos inueni& & mortuos suscitabit nihi lergo differe
utrumtere susci& anuiuum inueniat tantum ut cort̃
eo iustusappareas quautem quidiudicas fratrem
tuum quia auccoritatem qua siuora ceindam pnas aut
tuquare spernis fratremtuum que srin firmum des¬
piciens aue superuacuȩ i eiunantem Omne senim
stabimus ante cribuna ldĩ tunc conscientias nostras
oñs iudicabit quid& quali uoto fecerimus gicut scrip¬
tum est uiuo egodicitdñs qm̃mihifleco tomnegenis
& omnis lingua conficebi turdõ hoctestimonio ꝓ¬
bat quia omnes solidño reddamus nostrorum actu¬

Expanded text:
uimus: siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus, uimus: siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus, siue morimur, det nemo sibi moritur: quia Christus pro omnibus mortuus est, ut et qui vivunt, jam non sibi vivant, sed illi. Cavendum econtrario, ne nos aut nobis vivamus manducando; aut propter homines moriamur jejunando. In hoc enim Christus mortuus est, et resurrexit; ut ei vvivos inveniet, et mortuos suscitabit. Nihil ergo refert, utrum te resuscitet, an vivum inveniat: tantum labora, ut coram eo justus appareas. Tu autem quid judicas fratrem tuum? Qua auctoritate quasi voracem damnas. Aut tu quare spernis fratrem tuum? Quasi infirmum despiciens, aut supervacue jejunantem. Omnes enim stabimus ante tribunal Christi. Tunc conscientias nostras Dominus judicabit, quid et quali voto fecerimus. Scriptum est enim: Vivo ego dicit Domiet omnis lingua confitebitur Deo. Hoc testimonio probat, quia omnes soli Domino reddemus nostrorum actu
Abbreviated transcription (Latin):
& abstinentia dicit quae non sunt subcerto modo legis re¬
dacta ut unusquis quetantum faciat quantum potest
quantum mercedem habere uolueritunde sequitur
Vnus quis que faciat intali causaduin taxat quod meli¬
us quodiudicar& item hoc est quod dicit aliquosesse
quicertis annitemporibus alios essequiom ni tempore
uitaesuae abesucarnium decreuerunt abstinendum
Qui sapitdiem dñosapit dñosa pitqui propterdm̃ ieio¬
nat & non propter homines & qui manducat dño mar¬
ducat gratia senimagit dõ qui propter dñomandu
cat ut praedicandi euangelium possithabere uirtut ẽ¬
propterquod conuersi gradiasreferant dõ non suqe
gulae studens sedaliorum salute et qui nom manducat
plum illius multi s aluantur & gratia sreferuntdõ qui
enim uoceagit gratias solus agit quiaute meiami no¬
pere inmultis agit xl.uii÷emo enim nostrum sibi¬
uiuit & ne mosibimoritur siue enimuiuimus dño ui¬

Expanded text:
et abstinentia dicit, quae non sunt sub certo modo legis reet abstinentia dicit, quae non sunt sub certo modo legis redacta, ut unusquisque tantum faciat; quantum potest: quantum mercedem habere voluerit. Unde sequitur: Unusquisque id faciat in tali causa, quod melius esse judicat. Item hoc est, quod dicit: aliquos esse, qui certis anni temporibus, alios esse qui omni tempore vitae suae ab esu carnium decreverunt abstinendum. Qui sapit diem, Domino sapit. Domino sapit, qui propter Deum jejunat, et non propter homines. Et qui manducat, Domino manducat. Gratias enim agit Deo. Qui propter Domcat, ut praedicando evangelium possit habere virtutem, per quam conversi gratias referant Deo, non suae gulae studens, sed aliorum saluti. Eo qui non manducat, plum illius multi salvantur, et gratias referunt Deo. Qui enim voce agit gratias, solus agit: qui autem etiam in opere, in multis agit.uiuit et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino ui
Abbreviated transcription (Latin):
inridebant & supersticiosos iudicabant Et quinon
monducat manducantem noniudice ds̃ enim
illum ad sumpsit ita illosđs uocaunete tuquises
quiiudicas alienum seruum cuiustu auetorita¬
tises utiudiceseum quemlex noniudicat unle &iaco¬
busa it quiiudicat fracrem iudicat scilic& sapientiorẽ
seiu dicatlegi ceterum ipse paulus contra mandatũ
facientes iudicauit & aliis iudicandi tribuit facultatẽ
ad eum qui fide in firmus est sermodiregitur non eum
debere iudicaremanduc antemomnia qua ecumque
in macellumueniunt quiro bustus fideomnia munda
mundiesse cognoscit Quodño stataut cadit siue uiuit
siuemoritur quia &ille propterdm̃ abstenit & illese¬
cundum dm̃manducat grabitautem potensest enĩ
ds statuere illum ds̃ qui trespueros leguminibus pas
tosmeliores apparere fecit quam illos quide mensa
regis aedebant potesi & istos diutius facere in corpore
cisdiem interdiemiudicare non poterant ergodere iunio

Expanded text:
irridebant, et superstitiosos judicabant. Et qui non irridebant, et superstitiosos judicabant. Et qui non manducat, manducantem non judicet. Deus enim illum assumpsit. Ita illos Deus vocavit ut te. Tu quis es, qui judicas alienum servum? Cujus tu auctoritatis es, ut judices eum quem lex non judicat? Unde et Jacobus ait: Qui judicat fratrem, scilicet sapientiorem se, judicat legem. Caeterum ipse Paulus contra mandatum facientes judicavit, et aliis judicandi tribuit facultatem. Ad eum qui fide infirmus est sermo dirigitur, non eum debere judicare manducantem. Omnia quaecumque in macello veneunt: qui robustus fide est, omnia munda mundis esse cognoscit. Domino suo stat, aut cadit. Sive vivit, sive moritur: quia et ille propter Deum abstinet, et ille secundum Deum manducat. Stabit autem. Potens est enim Deus statuere illum. Deus qui ttos meliores apparere fecit quam illos qui de mensa regis edebant, potest et illos facere diutius in corpore cis diem inter diem judicare non p
Abbreviated transcription (Latin):
duc& infirinus autactate aut corporis calore item
hinc probatur qui non de iudoeis dicatur quidam
putant sed de abst inentibus none nim carnis se¬
cundum legem mundas sed sola olera manducabap
aliter sidoircotibi in firmita sanimȩ generatur quia
alium eiusdem propositi cornibus prosua fide uesciper¬
orresis cesfortecognoscens noliesseiud ex alterius
uoluntatis nec non exigere ab aliquo uncuiqueinuo¬
luncatȩ dimissum est sedsibi scandalum est & nonuis
carnibu s uesci tibiipsi inpone modum & melius faciens
so laplera manduca maiusunus quisque pertuam
aequanimitatem ad abstinentiam prouocetur
quam inritatus de hoc scandalitantte magisin e¬
dendis cariibus confirmetur quod tamen non potes¬
cu qua siculpali in alioreprebendere siunusquisq
aut fideliter hoc praesumit aut forteaspericate
ualitudinis aut senecta hoc faciat exigente
is quimanducat non manducantem spernat habe¬

Expanded text:
ducet. Infirmus, aut aetate, aut corporis calore. Item ducet. Infirmus, aut aetate, aut corporis calore. Item hic probatur: quia non de Judaeis dicatur, ut quidam putant, sed de abstinentibus. Non enim carnes secundum legem: sed sola olera manducabant. Aliter: Si idcirco tibi infirmitas animae generatur: quia alium ejusdem propositi, carnibus pro sua fide vesci perhorrescens, forte cognoscis: noli esse judex alterius voluntatis, nec exigere ab aliquo. Unicuique in voluntate dimissum est: sed si tibi scandalum est, et non vis carnibus vesci, tibi ipsi impone modum: et melius faciens, sola olera manduca. Magis unusquisque per tuam aequanimitatem ad abstinentiam provocetur, quam irritatus de hoc scandalizet te. Magis in edendis carnibus confirmetur, quod tum non potes quasi culpam in alio reprehendere, si unusquisque, aut fideliter hoc praesumit, aut forte asperitate valetudinis, aut senecta hoc faciat exigente. Is qui manducat, non manducantem non spernat. Habe