comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plet᷑ mensis: ita singłe uirtutes suis passib ad
do gentiũ intris: currere ñcessant. Tandem
rediens dđ. archam in ciuitatẽ dd̃ inducit:
qr dñs enoch ⁊ helia p̾dicantib conu̾ts cor¬
da patrũ infilios. Boues ⁊ arietes immolans:
hoc ẽ eos qui aream dĩ triturant. ⁊ ouiũ eiꝰ
ducatũ gerunt. martyrii sanguine coronans:
⁊ ipẽ qͦ sue incarnationis ⁊ passionis exem¬
plum. eatenꝰ udeis ñ creditũ. palam manifes¬
tans. Hoc enĩ significat. qd̃ ⁊ ip̃se daum accinc¬
tus erat ephod lineo. Nam linũ qd̃ de t̾ra ꝓcre¬
atum multiplici labore ad candorem uestis
ꝑuenit: ueritatẽ humane carnis int̾ flagella
tumphantis ostendit. Uerũ cunctis exultantib
⁊ ad arcẽ celestis introitꝰ hẏmnos resonantib
sola michol filia saul archam ducentib ab est.
qͥnetiã especulis dd̃ humiliatũ despicit: qr cre¬
dentib inmundi fine udeis. erunt ñ nulli qui

Expanded text:
pletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque paspletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque pasdo gentium intret, currere non cessant. Tandem rediens David arcam in civitatem David inducet, quia Dominus, Enoch et Elia praedicantibus, convertet corda patrum Hoc est, eos qui aream Domini triturant, et ovium ejus ducatum gerunt martyrii sanguine coronans, et ipse quoque suae incarnationis, et passionis exemplum, eatenus Judaeis non creditum, palam manifestans. Hoc enim significat quod et ipse David accinctus erat ephod lineo. Nam linum, quod de terra procreatum multiplici labore ad candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctis exsultantibus, et ad arcem coelestis introitus hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest. Quin etiam e speculis David humiliatum despicit, quia credentibus in mundi fine Judaeis, erunt nonnulli, qui
Abbreviated transcription (Latin):
noluit deuert̾e ad se archam diũ inciuitatẽ
dd: s diu̾tit eam indomũ obed edom gethei:
qr respuentib u̾bũ iudeis. ue ampliꝰ audica
⁊ ñ suscepta p̃dicatio i.c. ceite: apłi ab et ͨ ab¬
lati. ⁊ ad gentes imbuendas sunt ⁊ issi. Uñ
Uidelic&e qr illoꝵs delicto salus gentib. Obed¬
edom nãq qͥ int̾p̃tat᷑ seruiens homo: ille est
utiq de qͦ dñs ad patrẽ. Constitues inqͥt me
incaput gentiũ: ppłs quẽ ñ cognoui siruiuit
mͥ. Ubi ⁊ iudeoꝵs acceptionẽ. qͣsi ore mortẽ¬
p̃mittens: ait. Eripies me de contͣdictionib
ppłi. Nom̃ quoq urbis congruit: geth enĩ
int̾pr̃ torcular : significans crucẽ in qua ui¬
tis uera calcari ⁊ expͥmi dignata ẽ: a qͣ cunc¬
tus gentiũ ppłs merito getheus appellari pot̃
cũ dicit: mͥ aut̃ absit głari. nͥ incruce dnĩ nr̃ĩ¬
iħ̃ii .xͥ. Tres aũ menses qͥb ibidem archa demo¬
rat᷑. fides. spes. ⁊ caritas ẽ. Sic̃ enuim dieb adun¬

Expanded text:
itatem David, sed divertit eam in domum Obededom Gethaei, quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati, et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde videlicet quia illorum delicto salus est gentibus. Obededom namque qui interpretatur serviens homo, ille est utique de quo Dominus ad Patrem: Constitues, inquit, me in caput gentium, populus quem non cognovi servivit mihi . Ubi et Judaeorum abjectionem, quasi Ozae mortepraemittens, ait: Eripies me de contradictionibus populi; nomen quoque urbis congruit: Geth enim interpretatur torcular, significans crucem, in qua vitis vera calcari et exprimi dignata est; a qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, cui dicitur: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce DominiTres autem menses, quibus ibidem arca demoratur, fides, spes et charitas est. Sicut enim diebus adim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores. qui mẽtes ĩsipientiũ dolcibro u̾bi d̾i
exercent: usq aib ea ĩqͣ nati sũt tortitudine¬
at deformitate tnͣsmutare contendũt: at re¬
gularit ĩstitutos. unitati fideliũ edificio uide¬
licet domꝰ dei aptos redd̾e curãt. Qd̃ aũ ⁊ ligna ⁊
lapides ĩ mõte cedũtur ⁊ cesa ac p̃pata utraq
materies ad mõtẽ domꝰ dñi tͣnsfert ᷑. patet sen¬
sus quod om̃s ĩ mõte suꝑbie nati sumꝰ: qr de
preuaricatiõe primi hoĩs qͣm suꝑbia fecit ort¬
dinati sui nꝰ ad uitã.: excidim᷑ cathecirando ⁊

Expanded text:
praedicatores, qui mentes insipientium labore verbi Dei praedicatores, qui mentes insipientium labore verbi Dei exercent, eosque ab ea iac deformitate transmutare contendunt, ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificio videlicet domus Dei, aptos reddere curant. Quod autem et ligna et lapides in monte caeduntur, ac caesa ac praeparata utraque materies ad montem domus Domini transfertur, patet sensus, quod omnes in monte superbiae nati sumus, quia de praevaricatione primi hominis, quam superbia fecit, oridinati sumus ad vitam, excidimus catechizando,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe qͥlatine dr̃ dñs m̃s excelsus: qͤ meliꝰ qͣm ip¬
sum quẽ nomine uniitat᷑ insinuat. dnm̃ uidelic&
saluatorem:  Et tunc ad onirã oꝑariis templi p̃po¬
nit᷑. ut sua ꝓuisione rite ordin& qͥb mensib singli
ad oꝑandum exeant: qͥb denuo ad curandũ domũ
cernendũ qñ oporteat edificandi eccł̃iam opꝰ ini¬
re p̾dicando. uł alia pietatis officia p̾stando: &
qñ rursũ conueniat. ad suã ipsoꝵ conscientiã exa¬
minandã qͣsi ad inspiciendã domũ suã reu̾ti:
⁊ hanc orationib ac ieiuniis suꝑno inspectore ac
iusitatore dignã reddẽ. Euerunt itaq salomoni
septuaginta milia eoꝵ qͥ onera portabant: ⁊ octo¬
guita milia latomoꝵ inmonte: absq p̃positis
q̃perant singłis oꝑib. num̾o triũ miliũ trecen¬
torũ p̃cipientium ppłi: et his qͥ faciebãt opus.
Latomos dicit lapidũ cesores. id̃e aũ lapidũ ceso¬
res qd ⁊ lignoꝵ cesores figurate designãt. hoc ẽ scõs

Expanded text:
tur: Dominus meus excelsus, quem melius, quam ipsum, quem nomine imitatur insinuat, Dominum videlicet Salvatorem? Et tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinet, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad curandum domum cernendum, quando oporteat, aedificandi Ecclesiam opus inire: praedicando, vel alia pietatis officia praestando, et quando rursum conveniat ad suam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam, reverti, et hanc orationibus, ac jejuniis superno inspectore, ac iuscemodi indictione fuerunt itaque Salomoni septuaginta milia eorum qui onera portabant et octoginta milia latomorum in monte absque praepositis qui praeerant singulis operibus numero trium milium et trecentorum praecipientium Latomos dicit lapidum caesores. Idem autem lapidum caesores, quod et lignorum figurate designant, hoc est, sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
trant ordinatat ut dena milia ꝑ menses singulos
oꝑi scõ instarent: magis denarii numeri sacͣmẽ¬
tum ꝑpend̾e debemꝰ. Dena nãq milia iurorũ de
ilrẜ ad cedenda ligna in opꝰ domꝰ dñi mittuntur:
qr qͥcumq doctores atq ĩ sipientiũ eruditores sũt
ordinãdi. decen p̃cepta legis ꝑ omĩa ⁊ ipsi obserua¬
re. S ⁊ p̃mia ĩ celis futura q̃ denario solent figu
erat lignoꝵ cesoribus inposita: ꝑfectionẽ triun
uirtutum euangelicarum tipice denuntiat.
elemosine¬
comphendunt᷑ oĩa q̃ ad dilectionẽ ꝑxumi explen¬
dam beniuole infr̃s oꝑamur. E orationẽ: omĩa
qͥb ꝑ unt̾uam conpunctionẽ nr̃õ conditori con-¬
iungimn᷑. ꝑieniniũ omĩa qͥb nos a contagione
uitioꝵ ⁊ illecebris scłi obseruamꝰ. ut lib̾a mert:
rioꝵ templi. Nam qr mensis plenitudine dierũ
lunaris circuli ꝑficit᷑ recte ꝑ illũ plenitudo uir-¬
tutis cuiꝰq sp̃alis ostendit᷑: inqͣmens fideliũ a dño

Expanded text:
erant ordinata, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus Domini mittuntur; quia quicunque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia re; sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurerat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum evangelicarum typice denuntiant, eleemosyncomprehenduntur omnia, quae ad dilectionem proximi explendam benevole in fratres operamur. Per orationem, omnia quibus per internam compunctionem nostro Conditori conjungimur. Per jejunium, omnia quibus nos a contagione vitiorum et illecebris saeculi observamus, ut libera mente riorum templi. Nam quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, per illum plenitudo virtutis cujusque spiritualis ostenditur, i
Abbreviated transcription (Latin):
Legem itaq iudaicꝰ ppłs ten&: q̃ eiꝰ diuinitatẽ
loquit᷑. cui isdem ppłs credẽ dedignatur.
Uñ ⁊ urias ad ioab eum epłis ex qͥb occidi de¬
beat mnittit᷑: qr s̾ isdem ipse iudaic̾ ppls legẽ
portat: qͣ coniuncente moriat᷑. Dum enĩ man¬
dici potest: ᷤᷤ s rursũ ꝑ misteriũ qͥd dđ sacratiꝰ.
qͥd uria uifideliꝰ inuenit᷑. qñ ⁊ ille ꝑ uite cul¬
nãq sacͥ eloquii sic tnsacta narrat: ut uentu¬
ra expͥmat. Sic infacto rem approbat: ut ei

Expanded text:
e divinitatem loquitur, cui idem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur: quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente morietur. Dum enim mandici potest? Sed rursus per mysterium, quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur? quando et ille loquii sic transacta narrat, ut ventura exprimat; sic in facto rem approbat, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ducunt uxores: neq enĩ ult̾ mori poterunt.
Equales enĩ angłis sunt ⁊ fili sunt d̃i. cũ sint
filii resurrectionis. Ad hanc ꝑtinet ipse me
tante cum ait. Solute templũ hoc: et in
trib dieb extitabo illud. Quod exponens
eugłista subuiuxit. Hoc autẽ dicebat
de templo corporis sui. Dicit et apls de no¬
bis. Nescitis qr tẽplũ dei estis⁊ ⁊ sp̃s dei ha¬
bitat in uobis : Si gͥ ille tẽplũ dei ꝑ assumptã
s ipsiꝰ tanꝙͣ lapidis angłaris singłarĩt elet
⁊ p̃ciosi ĩ fũdamẽto fundati: nr̃i aũ tanq̃m
lapidũ uiuoꝵ sr̃ edificatoꝵ suꝑ fũdamentũ
apłorum ⁊ ꝓphetarũ: hoc ẽ suꝑ ipsũ dñm. De¬

Expanded text:
 mori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Ad hanc pertinet ipse medtante, cum ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quod exponens evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis. Si ergo ille templum Dei per assumptam Sed ipsius, tanquam lapidis angularis singulariter electi, et pretiosi, in fundamento fundati, nostri autem tanquam lapidum vivorum, superaedificatorum super fundamentum apostolorum et prophetarum, hoc est su
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit᷑: omĩnoq magisteriũ in examine ca¬
ritatis approbat᷑. Et sola totũ reciꝑe meruit:
nis discipłis suis ñ solum aliis laudem ñ inui
utegros ⁊ uiuentes filios recipiunt: qñ in su¬
premo examine ex eoꝵ uita ꝑfecte retͥbutio¬

Expanded text:
agnoscitur, quia omne magisterium in examine chaagnoscitur, quia omne magisterium in examine charitatis approbatur, et sola totum recipere meruitnis discipulis suis non solum aliis laudem non inviintegros, et viventes filios recipiunt quando in supremo examine ex eorum vita perfectae retributio
Abbreviated transcription (Latin):
iudi p̃cipit᷑. ut soli pmodũ mat̾ reddatur: qr
uita discipłi: dum ex illa ñ numqͣm alt̃ apd̃ dmñ
meritũ. alt̃ uͦ apud homines laudem hab̾e ꝑmit¬
tr . S falsa mat̾ eum quẽ ñ genuit occidi ñ me¬
tust. qr arrogantes magistri ⁊ caritatis ignari.
si plenissimũ nom̃ laudis ex alienis discipłis conse¬
qui nequeunt: eoꝵ uitã crudelit̾ insecunt᷑. In¬
uidiȩ enĩ facib succensi. nolunt aliis uiuere: qͦs¬
se conspiciunt ñ posse possidere. Uñ ⁊ illic ꝑu̾sa
mulier clamat: nec ms̃ sit. nec istiꝰ. Ut enĩ dixi¬
mus quos sͥ obseqͥ ñ uident ad glam temꝑalem:
eos aliis inuident uiuere ꝑ ueritatẽ. Uera aut̃
inat̾ satagit. ut eiꝰ filius saltẽ apud extͣneam
sit ⁊ uiuat: qr concedunt ueraces magistͥ. ut ex
eoꝵs discipłis. alii qͥdem magisterii laudẽ ha¬
beant: si tam̃ in tegritatẽ uite idem discipłi ñ
amutant. ꝑ q̃ pietatis uiscera hec eadẽ mater

Expanded text:
idi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia idi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritum, alter vero apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater, eum, quem non genuit, occidi non metuit; quia arrogantes magistri, et caritatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos conspiciunt se non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat : nec meus sit, nec istius. Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident, ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit, ut ejus filius saltim apud extraneam sit, et vivat; quia concedunt veraces magistri, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant; si tamen integritatem vitae iidem discipuli non amittant, per quae pietatis viscera, haec eadem vera mater
Abbreviated transcription (Latin):
lius. ꝑ matrũ lactanciũ nomina. nͥ doctoꝵ ordo:
qͥd uͦ ꝑ earũ filios. nͥ discipłoꝵ ꝑsona signat᷑ Nã
magistrinimirũ uigilantes qͥdem scientia. s ui¬
ta dormientes: auditores suos qͦs ꝑ uigilias p̃di¬
calionis nutriunt. dũ qd̃ dicunt fac̾e negligunt:
ꝑsomnũ torporis occidunt. Et negligendo op¬
pͥmunt: qͦs alere u̾boꝵs lacte udebant᷑. Uñ ple¬
rumq dũ ipsirep̃hensibilit̾ uiuunt: ⁊ hab̾e dis
cipłos uitȩ laudabił nequeunt. alienos sͥ attra¬
here conant᷑: qͣtinꝰ dũ bonosse hab̾e sequaces
ostendunt. apd̃ iudicia hominũ excusent ma-¬
la q̃ agunt: ⁊ qͣsi ꝑ subditoꝵs uitã. mortiferam
tegant negligentiã. Qũ ⁊ illa mulier q̃ filium
extinxit ꝓpͥum. quesiuit alienũ: s tñ uerã ma¬
trem salomonis gladius inuenit: qr iudelics
cuiꝰ fructus uiuat. uł cuiꝰ intereat. extremo ex¬
amine ira districti iudicis demonstrat. Ubi ÷
illud ẽ sollerter intuendũ. qd̃ uiuens filiꝰ pͥus di¬

Expanded text:
matrum lactantium nomina, nisi doctorum ordo? quid vero per earum filios, nisi discipulorum persona signatur? Nam magistri nimirum vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos, quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt, facere negligunt, per somnium torporis occidunt, et negligendo opprimunt, quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque, dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabiles nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt: et quasi subditorum vita mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum. Sed veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet, cujus fructus vivat, vel cujus intereat, extremo examine, ira districti judicis demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum quod filius vivens prius di
Abbreviated transcription (Latin):
tenere conting̾et. se potuisse age meliꝰ putar.
Uñ plerũq fit ut ⁊ rectores minꝰ prudent̃ ea
q̃ agenda sunt uideant: qr eoꝵ ocłos ipsa ne¬
bula elationis obscurat. E ñ numq̃m is qͥ sub¬
iectus ẽ hoc cũ p̃latus fuerit faciat. qd̃ dudũ
fieri subiectꝰ arguebat. Et ꝓ eo qd̾ illasiudica
uerat ꝑpetrat: saltum qi iudicauit erubescat.
gͥ sic̃ p̾latis curandum ẽ ne eoꝵs corda estima¬
tione singłaris sapientiȩ locꝰ suꝑior extollat:
ita subiectis ꝓuidendũ ẽ. ne sͥ rectoꝵ facta
displiceant. Si aũ magistrors uita iure rep̃¬
hendit᷑. oportar. ut eiꝰ subditi &̃ cum displics¬
ne aut quẽ unitari despicis. uenerari contẽpnas.
Subtilis &. eiũ uia tenenda ẽ rectitudinis. ⁊ hu¬
milicatis: ut sic rep̃hensibilia magistroꝵs facta
displiceant: qͣtiiꝰ subditoꝵ mens aseruanda
magisterii reuerentia ñ recedat. Dedit gͦ ioab

Expanded text:
tenere contigeret, se potuisse agere melius putant. tenere contigeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit, ut rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt, videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat, et nonunquam is qui subjectus est, hoc cum praelatus fuerit, faciat, quod dudum fieri subjecerpetrat, saltim quia judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum corda aestimatione singulari sapientiae locus superius extollat, ita subjectis providendum est, ne sibi Rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut eos subditi etiam cum displicne quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim vita tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. Deditque
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse ualeat qd̃ displic& emendare. S cu¬
randũ summoꝑe ẽ: ne insuꝑbiam tͣnseat ius¬
ticiȩ mordinate defensio: dũ rectitudo incau¬
te diligit᷑: ipsa magistra rectitudinis humili¬
tas amittat᷑. Neseũ s p̃ eẽ qͥsq despitiat. quẽ
fortasse contigit ut ui aliq̃ actione rep̃hendat.
Cont̃ hunc tumorẽ suꝑbiȩ subditoꝵs meus at
custodiã humilitatis edomat᷑: si infirmitas
ꝓpͥa incessant̾ adtendit᷑. Has iures nrãs ueraci¬
ter examinare negligimꝰ. ⁊ qr de nob̾ fortio¬
ra credimꝰ: idcirco eos qͥ nob̾ p̃lati sunt distri¬
cte iudicamꝰ. Quo enĩ nosin& ipsos miiꝰ agnos¬
cimꝰ: eo illos qͦs rephendẽ niim̃ plus uidem᷑.¬
Singł̃a hec mala sunt. q̃ a subditis sepe inp̃latiᷤ
sepe. a p̃latis in subditis cõmittunt᷑. ꝙ ⁊ om̃s
subditos hi qͥ p̃sunt minꝰ q̃m ipsi sunt sapien¬
tes arbit᷑nt᷑: ⁊rursũ qͥ subiecti sunt. rectoꝵs
suoꝵs actiones iudicant. Et si ipsos reguen

Expanded text:
se valeat quod displiceat emendari. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio: dum enim rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur; ne eum sibi praesse quisque despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Nam vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos qui nobis praelati sunt districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos quos repreSingula haec mala sunt, quae saepe a subditis in praelatis: saepe a praelatis in subditis committuntur, quia et omnes subditos hi, qui praesunt, minus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur: et rursum qui subjecti sunt, Rectorum suorum actiones judicant: et si ipsos regimen
Abbreviated transcription (Latin):
funditꝰ labe peccati. ad ꝓmisse incorruptioniᷤᷤ
substantiã reformem᷑. Quantũ ad simplicem
historiam ꝑtin&. ꝑspicuũ ẽ qd̃ puer annoꝵ
duodecĩ contͣ ȩtatis sue mensurã. de intimo
humanȩ naturȩ iudicar& affectu. Uñ ⁊ ad¬
miratꝰ ẽ. ⁊ ꝑtimuit illũ oĩs ifrł. Qd̃ scilica eũ
manifesta ñ fugerent: qͥ tam prudent̃ abscos

Expanded text:
funditus labe peccati ad promissae incorruptionis funditus labe peccati ad promissae incorruptionis substantiam reformemur. Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim, contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judicaret affectu. Unde et admiratus est et pertimuit illum omnis Israel, quod scilicet eum manifes
Abbreviated transcription (Latin):
meretricũ statim pulsat᷑ questione memorat᷑.
Moreñ ut grãm tante reuelationis accepit: cer¬
ramen turpiũ mulierũ ꝑtulit: qr nimirũ se¬
pecũ mentẽ nrãm concessis uirtutib respectꝰ
uttiȩ largutatis illuminat: hanc ꝓtinꝰ &̃ lu
brice cogitaciones turbant: ut q̃ subleuata im¬
menso munere exultat: &̃ temptacione pul¬
sata qͥd sit inueniat. Sichelias ⁊ ussitatꝰ desuꝑ.
sermone celos aꝑuit: ⁊ tam̃ ꝓbatꝰ subito. infir¬
mus ꝑ deserta fugiens unã mulierẽ expauit.
Sic paulus ad t̾cium cȩlũ ducit᷑ ꝑadisi penet᷑us
secreta consid̾at: ⁊ tñ ad sema ipsum rediens.
cont᷑ carnis bellũ laborat. Legem aliã in men¬
brissustin&. cuiꝰ inse rebellione. fatigari sp̃c
legẽ dolas. Ee pꝰ donationẽ gͦ muneris. idcirco
as hominẽ ꝓbat: qr ⁊ collato mun̾e subleuat:
⁊ abstcto ad paululũ ipsum sͥ hominẽ demon¬
strat. Qd eo usq ꝓculdubio patim᷑: qͦ detersa

Expanded text:
meretricum statim pulsatus quaestione memoratur. Mox enim, ut gratiam tantae revelationis accepit, certamen turpium mulierum pertulit: quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus respectus intimae claritatis ibricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exaltatur, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus desuper sermone coelos aperuit , et tamen probatus subito infirmus, per deserta fugiens, unam mulierem expavit . Sic Paulus ad tertium coelum ducitur , paradisi penetrans secreta considerat, et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat: legem aliam in membris sustinet , cujus in rebellione fatigari Spiritus legem dolet. Quod post donationem ergo muneris idcirco Deus hominem probat, quia collato munere sublevat, et, abstracto paululum, ipsum sibi hominem demonstrat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles significat: nõie aũ eosdẽ illustrandos
a dnõ atq infilios eccłȩ cõmutandos ostendit:
qͥb merito dicat apłs. F uistis aliqñ tenebre.
nc̃ aũ lux indnõ. Ieb eadẽ ẽ ciuitas q̃ ⁊ iherłm.
pacis. In q̃ qͣm diu ornan gentilis regnabat
ieb dicta ẽ: cũ uͦ in ea dd locũ holocausti eme¬
rae: cũ salomon in ea templũ dñõ edificare.¬

Expanded text:
gentiles significat, nomine autem eosdem illustrandos a Domino atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas quae et pacis: in qua quandiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est. Cum vero David in ea locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Domino aedificare
Abbreviated transcription (Latin):
intͥpr definiens siue disterminans. Qd̃ uocabulũ
apte conueuit eis: qͥ corda hom̃ adedificium spã¬
le qd̃ ex uirtutib animȩ construit᷑ parant. Sic
& enĩ solummꝰ suos auditores fidem ⁊ oꝑa iusti¬
ciȩ docere sufficiunt: dũ ipsi pͥussacris paginis
edocti. diligent̾ q̃ sit fides tenenda. qͣrum uirtu¬
tũ calle incedendũ. certa diffinitione ueriratis
didicerunt. Nam frustͣ officiũ sͥ doctoris usur¬
pat. qͥ discretionẽ catbolicȩ fidi ignorat. Neq scũ¬
arium dnõ s ruinã sͥ edificant: qͥ doc̾e alios re¬
gulam ꝗͣ ipsi ñ didicere conant᷑. In edificanda
gͦ domo dĩ pͥmo sunt ligna ⁊ lapidescedendi
demonte: qr eos qͦs infide ueritatis instituere
qͦrimꝰ. pͥmo necesse ẽ ut abrenuntiare diabolo
ac de sorte pͥme p̃uaricationis inqͣnati sunt
docramꝰ renascẽdo erui: denñ querẽdi sunt la¬
ꝑides p̾ciosi ⁊ gnͣdes. atq ĩ fũdamẽtũ templi
pouendi: ut meminerimꝰ abdicata cõu̾satione

Expanded text:
 vocabulum apte convenit eis qui corda hominum ad aedificium spiritale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solummodo suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerint. Nam frustra officium sibi doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda ergo domo Dei, primo sunt ligna et lapides caedendi de monte: quia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo ac de sorte primae praevaricationis, in qua nati sunt, doceamus renascendo erui. Denique quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi deponendi; ut meminerimus, abdicata conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
ex eoꝵs cisterna ex desidłio uoluit. Cuiꝰ electi
milites int̾ cat̾uas adu̾santium medias erũ¬
pentes: aqͣ̃m ꝙ̃ desidauerat illesi detulert̃.¬
S iur flagellis eruditꝰ semce ipsũ ꝓtinꝰ cũ ꝑiculo
militũ aqͣm desidasse rep̃hendit: eãq año fun

Expanded text:
ex eorum cisterna desiderio voluit: cujus electi ex eorum cisterna desiderio voluit: cujus electi milites inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam quam desideraverat illaesi detulervir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse r
Abbreviated transcription (Latin):
bat bib̾e ñ aqͣm fluminis: s. lauachrũ ex late
re. xͥ fluentem Hoc ÷ ñ aqͣrũ siciebat dđ¬
oblatam aqͣm. s dnõ fudit̾. significatis sitire
se sacͥficium xͥ ñ naturȩ fluentũ: illd sacͥfici¬
um in qͦ ẽ remissio peccatoꝵs. Illũ sitire fon¬
illicita memunt cõmisisse. a qͥb̾dã ꝙ̃ licitis
studeat abstiñe. q̃tinꝰ ꝑhoc conditori suo satis¬
faciat: ut qͥ cõmisit ꝓhibita: sibunos ipsi absci¬
dere debeat &̃ concessa: ut se rep̃hendat in
minimis. ꝗͣ memunt in maxiis deliquisse.
Lex certe uet̾is testam̃ti: alienã uxorẽ concupis¬
cere ꝓhib&. A rege gͦ fortia iuberimilitib uł
desidari aqͣm: ñ penalit̃ uctat. E cuncti noui¬
mus: qd̾ ⁊ dauid concupiscentiȩ mucrone tͣns¬
fixus. alienã conugẽ ⁊ appetiuit ⁊ abstulit:
cꝰ culpã digna u̾bera sunt secuta: ⁊malũ qd̃
ꝑpet̾uit. ꝑ penitenciȩ lamenta correxit. Q cũ
longe pꝰ contͣ hostiũ cuneos sedẽt: aq̃m bibere

Expanded text:
bat bibere non aquam fluminis, sed lavacrum ex latere Christi fluentem: hoc est, non aquarum sitiebat oblatam aquam, sed Domino fudit, significans sitire se Christi sacrificium, non naturae fluentum, sed illud sacrificium in quo esset remissio peccato licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscidere debeat etiam concessa: ut se reprehendat in minimis, quem meminit in maximis deliquisse. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupiscere prohibet, a rege vero fortia juberi militibus vel desiderari aquam non poenaliter vetat. Et cuncti novimus quod concupiscentiae mucrone transfixus, alienam conjugem et appetivit, et abstulit: cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae lamenta correxit . Qui cum longe post hostium cuneos sederet, aquam bibere
Abbreviated transcription (Latin):
ita era ti: distributi: ut pars in monte lapides
ceuint: parsitẽ onera portarent. Diu̾sa nãq
uos arguendi constantiã habent: qͥdã mitiores
ad consolandos pusillanimes ⁊ infirmos suble¬
uandos existunt: qͥdã utriꝰq uirtutis munere
quietos: consolamini pusillanimes: suscipite
infirmos: pacientes estote ad om̃s. Prepositi
aũ qͥ p̃erant singłis oꝑib. ipsi sunt sacre condi¬
tores scͥpture: quoꝵs magist̾i̾o in oĩb erudim.
qͣmͦ inscios docere ⁊ contemptores corriꝑe: qͣmͦ
nos inuicẽ onera nrã portare: ut impleamꝰ legẽ
xͥ conueniat. Recte p̾fati oꝑarii septuaginta
milia: ⁊ octoginta milia ẽẽ ꝑhibent᷑: septuagin¬

Expanded text:
ita erant distributi, ut pars in monte lapides cederent, pars item onera portarent. Diversa sunt ac protervos arguendi constantiam habent, quidam mitiores ad consolandos pusillanimes, et infirmos sublevandos existunt, quidam utriusque virtutis munere quietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . Praepositi autem qui praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere et contemptores corripere, quomodo nos invicem onera nostra portare , ut impleamus legem Christi, conveniat. Recte praefati operarii septuaginta millia, et octoginta millia esse perhibentur. Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
rex ut tollerent lapides gͣndes. lapides p̃¬
ciosos infundamentũ templi: ⁊ qͣdrarent eos.
Fundam̃tũ templi nullum ẽ aliud mistice intel¬
ligeudũ: q̃m illd̃ qd̃ ostendit apłs dicens. Funda¬
mentũ enĩ aliud nemo potest pon̾e p̃ter id qd̃
domꝰ diũ pot̾ recte uocari: qr sic̃ ait petrꝰ non ẽ
aliud sub cęlo datũ nom̃ hominib. inqͦ oporte¬
at nos saluos fieri. In qd̃ fundamentũ lapides
gͣndes ⁊ p̃ciosi tollunt᷑: cũ p̃cipui factis ac scien¬
cia uiri familiari m̃tis scĩtate suo adherent
cõditori: ut qͦ firmiꝰ ĩ illo spem suã ponunt. co
fortiꝰ alioꝵ uitam dirigere qd̃ est latitudinẽ
parietis portare sufficiant. Lapides gͦ qͥ ĩ funda¬
mẽtũ templi ad portãdũ edificiũ om̃e ponebã¬

Expanded text:
rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Fundamentum templi nullum est aliud mystice intelligendum, quam illud, quod ostendit Apostolus dicens : Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id, quod recte vocari; quia, sicut ait Petrus: « Non est aliud sub coelo datum nomen hominibus, in quo oporteat salvos fieri . » In quod fundamentum lapides grandes et pretiosi tolluntur, cum praecipui factis ac sanctitate viri familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius in illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere quod est latitudinem parietis portare sufficiant. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portandum aedificium omne poneban
Abbreviated transcription (Latin):
absalon ad regẽ. Uadam.⁊ reodã uota
mea: q̃ uoui dñõ in ebron. Quadragesimꝰ age¬
bat᷑ annꝰ ex eo tpr qͦ saul nobe ciuitatẽ
abimelech sac̾dotem fefellerit: ⁊e ꝓpt̾ eum
tot sac̾dotũ cedes facta fuerit. Caue lector
plerosq mendosos codices in qͥb scͥptum in¬
.xl. scribunt᷑ anni. Siuͦ qͥs contenciosus eos¬
dem .iiiiͦ. annos astruere uoluerit ab eo tpr̃
tempꝰ qͦ patͥ dixit. uadã ⁊ reddam uota
mea quȩ uoui dnõ inebron: ꝑspicue se er¬
rare si diligent̃ ꝑscrutatꝰ fuerit iiueniet:
cum utiq absalon int̾fecto ammon in gessur
apd̾ tholmai regẽ tͥb annis. ⁊ in iherłm iũ
reuocat᷑ ñ uiso patre duob moratꝰ fuerit an¬
nis: .& .uiͦ. anno faciẽ patͥs uidit: ⁊ contͣ eũ
ꝑ duellionẽ p̃ꝑauerit. Uotum nãq se uouisse
mentiendo dixit. id ÷ orationẽ facturũ: inlo¬
co qͦ reqͥescunt abraham. ysaac. ⁊ iacob. Uenit

Expanded text:
Absalom ad regem: Vadam et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron. Quadragesimus agebatur annus ex eo tempore quo Saul Nobe civitatem Ahimelech sacerdotem fefellerit, et propter eum tot sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosque mendosos codices, in quibus scriptum in scribuntur anni. Si vero quis contentiosus eosdem quatuor annos astruere voluerit, ab eo tempore tempus quo patri dixit: « Vadam et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron, » perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet, cum utique Absalom, interfecto Ammon, in Gessur apud Tolmai regem tribus annis, et in Jerusalem, inde revocatus non viso patre, duobus moratus fuerit annis, et sexto anno faciem patris viderit, et contra eum perduellionem praeparaverit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est, orationem facturum in loco quo requiescunt Abraham, Isaac et Jacob. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ nathan ad dd̾. Oñs eñ tͣnstulit peccatũ
tuũ. ñ morieris. ⁊ reliq̃. Si peccatũ dđ tam
detestabile dñs t̾nstulit: qͥd ÷ qd̾ ornĩa q̃ de
eodem peccato ꝑ ꝓpħam ei a dnõ dicta sunt
piodum tolerauit: S ꝓculdubio delictum
dñs sine ultione ũ deserit. Aut enĩ ipse hoc
homo uise penitens punit: aut hoc ds̃ cũ ho¬
mine iudicans ꝑcutit. Nequaqͣm gͥ peccato
parcit᷑: ꝙr nullatenꝰ sine uindicta laxat᷑. Sic
enĩ dđ audire pꝰ confessionẽ meruit. dñs tͣus¬
tulit peccm tuũ: ⁊ tñ multis pꝰ cruciatib af¬
flictꝰ ac fugiens. reatũ culpȩ qͣm ꝑpetͣue¬
rat exsoluit: sic nos salutis unda aculpa pͥmi
parentis absoluum: s tñ reatũ eiꝰdem culpe
diluentes. absoluti qͦ adhuc carnalit̃ obunꝰ:
qr delicta nrã siue ꝑ nos siue ꝑsem&e ipsum¬
sius iniqͥtatum maculas studet. tpr̃ali afflic¬
tione tergere: qͣs in eis ꝑpetuo ñ uult uidẽ.¬

Expanded text:
tum tuum, non morieris. « Si peccatum David tam detestabile Dominus transtulit, quid est quod omnia quae de eodem peccato per Prophetam Domini dicta sunt, postmodum toleravit? sed procul dubio Dominus delictum sine ultione non deserit: aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur: quia nullatenus sine vindicta laxatur. Sic David audire post confessionem meruit: Dominus transtulit peccatum tuum; et tamen, multis post cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae, quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur, sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsumsuis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult vi
Abbreviated transcription (Latin):
Que respondit. Heu mulier uidua ego sum.
Mortuus ẽ enuĩ uir ms̃: ⁊ ancille tuȩ erant duo
filii. Qui rixati sunt adu̾sus se in agro. nullusq
erat qͥ eos ꝓ: ⁊ bere possie: e ꝑcussit alt̾ alt̾m
⁊ int̾fecit eũ. Ecce consurgens uniu̾sa cogna

Expanded text:
Que respondit. Heu mulier vidua ego sum: mortuus est enim vir meus: et ancille tue erant duo filii. Qui rixati sunt adversum se in agro: nullusque erat qui eos prohibere posset: et percussit alter alterum et interfecit eum. Et ecce consurgens universa c
Abbreviated transcription (Latin):
guinis eiꝰ poculũ desidat ꝑciꝑe. Eͥd aũ sig¬
nificat qd daiid uasa aurea ⁊ argentea atq
conuocat ad fidem suã. alios auriloco. hoc
ẽ sensu sp̃itali p̃claros. alios argenti. hoc ẽ
eloquentie nitore splendentes. alios uͦ p̃di¬
catione diuina sonoros scĩficat dnõ: ut eiꝰ
tab̾nacło fidelit̃ deseruientes. ipsiꝰ minist̾io
Ainet̾num decentissime ꝑfungant᷑: ᷤᷤ F ecit

Expanded text:
guinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem sigguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem significat quod David vasa aurea et argentea atque convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime perfungantur. « Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tarum heredib qͥb uell&s diuider&: q̃si pos¬
fessor qͥlib& agros ꝓpͥos ad nutũ suũ ducto
hinc inde funicło diruner&. Mensus ẽ aut̃
duos funicłos: unũ ad occidendũ. ⁊ unũ ad
unuficandũ. E hoc allegoricȩ dictũ: signi¬
ficans qd insua dđ potestate habuerit nullo
utiq contͣdicente. qͦs eoꝵ neci dar& contu¬
maces. qͥb parcer& subiectis. Qd̃ aũ dauid¬
moab q̃ int̾pretat᷑ de patre ⁊ syriã damas¬
ci ⁊ cet̾as regiones ditioni sue subiugans. fe
gentes sub sua dnãtione tenens facit pensũ
seruitutis sͥ reddẽ: dum singłẽ qͦq nationeᷤ
in nominis eiꝰ confessione adunate. deuote
censũ bonoꝵ oꝑm illi exsoluunt. Damascus
enĩ nobilis ẽ urbs fenicis: eodem uocabulo
qͦ⁊ maseth ancille abraham filiꝰ appellatꝰ ẽ.
humanũ in explebilit̃ sitiebat: nc̃ mundata
baptismate .xͥ. sublimis ꝓfectu uirtutũ. san¬

Expanded text:
tarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si postarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hinc inde funiculo dirimeret. Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum. Et hoc allegorice dictum significans quod in sua David potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, quibus parceret subjectis. 9. IMoab, qui interpretatur de patre, et Syriam Damasci et caeteras regiones ditioni suae subjugans, fecus omnes gentes sub sua dominatione tenens, facit pensum servitutis reddere, dum singulae quaeque nationes in nominis ejus confessione adunatae, devote sensum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoenicis eodem vocabulo, quo et Masec ancillae Abraham filius appellatus est; humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, san
Abbreviated transcription (Latin):
extenso comꝓbante apparerent eq̃les: s inmen¬
sam humiliationẽ capte ⁊ oppresse gentis uolu¬
it scͥptura hoc u̾bo accumulare: ut dic̾et coeqͣ¬
tos eos t̾re. q̃si adeo eẽnt euirati atq contẽpti.
ut inmillo ãpliꝰ hões int̾ra degentes ꝗ̃ ea t̾ra
cutionis plura habes exempla inscͥpturis: quale
illd̾ eugłii. Sunt aũ ⁊ alia multa q̃fec̃ iħc: q̃ si
scribant᷑ ꝑsingłã: nec ipsum arbitror mundũ
caꝑe eos qͥ scribendi sunt libros. Quomͦ enĩ noz
capet mundꝰ libros: qͥ scribi potuissent in mun¬
do: ͦS ad insinuandã magnitudinẽ ac multi¬
tudinẽ oꝑum dnĩ: tali u̾bo uoluit uti scͥptura.
Es in planctu: dauid. aqͥlis uelociores. leonib for¬
qut̃ mensos eos funicło dix̃: h. funidm allego¬
rice ꝓsorte posuit: eoqd̃ funicło soleant agroꝵs
spatia metiri. Uñ ⁊ scͥptum ẽ. E sorte diuisit
eis t̾ram infunicło distͥbutionis. Significat
aũ qd tã lib̾a dispositione cłđ regiones mo abi¬

Expanded text:
extenso comprobante apparerent aequales; sed immensam humiliationem captae et oppressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae, quasi a Deo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines iCujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale illud Evangelii: « Sunt autem et alia multa quae feciscribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros . Quomodo enim non caperet mundus libros qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem ac multitudinem operum Domini, tali verbo voluit uti Scriptura. Et in planctu David, aquilis velociores, leonibus forautem mensus eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, eo quod funiculo solent agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uilem se ext̾iꝰ p̃buit. neq̃qͣm interiꝰ intumes¬
cit: adiungit: eroq humilis in ocłis meis. Ac si¬
aꝑte dicat. Qualem me ext̾iꝰ despitiens exhibeo:
talem me uiteriꝰ attendo. Qͥd gͦ acturi sunt qͦs
doctͥna eleuat: si dd̃ ex carne sua uenturũ re¬
demptorem nou̾at. eiꝰq gaudia ꝓpħando nun-¬
tiabat:  tam̃ useme ip̃o ceruicẽ cordis. ualida
discretionis calce depͥmebat dicens: ero humił

Expanded text:
quod vilem se exterius praebuit, nequaquam interius intumesquod vilem se exterius praebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in ocaperte dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen in semetipso cervicem cordis valida discretionis calce deprimebat, dicens: Eroque humilis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uilior fiã plusqͣm factus sum: eroq humilis in
ocłis meis. Acsi aꝑte dicat. Uilescere coram ho¬
minib appeto: qr seruare mͥ coram deo ingeni¬
um ꝑhumilitatẽ q̃ro. Sunt uͦ ñ nulli qͥ de sem&¬
ipsis hunulia sentiunt: qͥ in honorib positi nichil
se eẽ nͥ puluerẽ fauillamq ꝑpendunt: s tñ co¬
ram hominib uiles apparere refugiunt:⁊ contͣ
hoc qd̾̃ de se interiꝰ cogitant: qͣsi rigida ext̾iꝰ ue¬
nustate palliant᷑. Et st̃ ñ nulli qͥ uiles uidĩ ab
nominib appetunt. atq omẽ qd̃ st̃ deiectos se
exhibendo contẽpnunt: s tñ apd̃ se introrsus
qͣsi ex ipso m̾ito ostense uilitatis uitumescunt:
⁊ tantomagis in corde elati sunt. qͣnto amplius
inspecie elationẽ p̃munt. Quȩ utͣq uniꝰ elatio¬
nis bella: magna dđ circumspectione dep̾hen¬
dit: mira uirtute suꝑauit. Quia enĩ de semoe¬
ipso intꝰ humilia sentiens honorẽ ext̾iꝰ ñ querit:
insinuat dicens. ludã ⁊ uilior fiam. Et qr ꝑ hoc

Expanded text:
et vilior fiam plus quam factus sum, eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Deo ingenium per humilitatem quaero. Sunt vero nonnulli qui de semetipsis humilia sentiunt, quia, in honoribus positi, nihesse, nisi pulverem favillamque, perpendunt; sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt, dejectos se exhibendo, contemnunt; sed tamen apud se introrsus, quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella, magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit. Quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam et vilior fiam. Et quia per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eo tpr̃ qͦ solent reges ad bella ꝓcedere:
misit dd̃ ioab & seruossuos cum eo. & cet᷑a.
Inebreo ita legit᷑. Eo tpr quo reges ad bel¬
la ꝓcesserant: misit dđ ioab. ⁊ cet᷑a. Hos re¬
ges dic̃ qui ꝓcesserunt contͣ dauid inpug¬
nam. scilicas regẽ Roas. ⁊ istos soba: & nia¬
acha. qͥ utiq reges siriȩ fuerunt.⁊ pugna¬
re uoluerunt conducti mercede a rege
moab contͣ dł. a qͦ triumphati ẽẽ legunt᷑.¬

Expanded text:
empore quo solent reges ad bella procedere: misit David Joab et servos suos cum eo, et caetera. In Hebraeo ita legitur: Eo tempore quo reges ad bella processerant, misit David Joab, et caetera. Hos reges dicit qui processerunt contra David in pugnam, scilicet regem Roob et Istob, et Soba et Maadia, qui utique reges Syriae fuerunt, et pugnare voluerunt conducti mercede a rege Moab contra David, a quo triumphati esse legunt
Abbreviated transcription (Latin):
Multo munꝰ itaq cuilib& regis a.xiꝰ. Non enĩ qͥs¬
qͣm eoꝵs intanta. qͣnta ille pace regnauit. nec
unqͣm omĩno gens illa ita regnũ tenuit. ut
sollicita ñ fuerit ne hostib subdẽt᷑: qr intan¬
ta mutabilitate rerũ humanarũ nulli aliq̃n
ppło concessa ẽ tanta securitas: ut huic uitȩ
hostiles ñ formidars incursus. Locus gͦ qͥ ꝓmit¬

Expanded text:
multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quismulto minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic uitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tã magnũ bonũ qͥsqͥs in hoc scło ⁊ inhac
t̾ra sꝑat insipient᷑ sapit: aut qͥ putabit un pa¬
ce salomonis id ẽẽ completũ. Pacẽ qͥppe illam:
scͥptura in umbra futuri excellenti p̾dicatio¬
ne cõm̃dat. Ciu suspitioni uigilant᷑ occur sũ
ẽ: cum pꝰea ꝗ̃ dictũ ÷ ⁊ ñ apponae filiꝰ iniqͥtatis
humiliare eũ: continuo subiunctũẽ: sic̃ ab
initio adieb qͥb constitui iudices suꝑ ppłm
meũ isrł. Iudices nãq pͥusqͣm reges ibi eẽ ce¬
pissent. suꝑ illũ ppłm fuerant constituti. ex
qͥ t̾ram ꝓmissions accepit. Et utiq huinili¬
abat eũ filiꝰ iniqͥtatis. hoc ẽ hostis alienigena ꝑ
int̾ualla tempoꝵ quib legunt᷑ pacis tempora
alt̾nassẽ cũ bellis. ⁊ inueniunt᷑ illuc pacis tpr̃ã
plixiora qͣm salomon habuit: qͥ .xl. regnauit
annos. Nam subeo iudice qͥ ẽ appellat᷑ aod. octo¬
guta anni pacis fuerunt. Absit gͦ ut salomonĩ
temꝑa in hac ꝓmissione ꝓmissa cẽ credant᷑.

Expanded text:
Hoc tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. Anne quispiam putabit in pace Salomonis id esse completum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuo subiuninitio in diebus quibus constitui judices super populum meum Israel. Judices namque, priusquam reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena per intervalla temporum, quibus leguntur pacem lternasse cum bellis; et inueniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salomon habuit, qui quadraginta regnauit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ses singłos uicissim: ita ut duob mensib eẽnt in
domib suis. Ubi pͥmo notandũ ẽ qd̃ ñfrustra
salͥmon oꝑarios de omĩ isrł elegit: neq erat ulla
portio ppłi de q̃ ñ digni tanto oꝑi uiri assumerent᷑:
qr nimirũ ñ nc̃ de una stͥpe aaron sac̾dotes eligendi.
s de onũ sunt ȩccłia qͦrendi: qͥ edificare domũ diũ
uł exemplo suo uł dicto sufficiant. Et uͥcumq in¬
uenti fuerint: mox in officiũ doctoꝵ absq ulla
ꝑsonarũ acceptione ꝓmouendi. Talesq cũ ad
erudiendos infideles. atq in collegiũ ȩcclȩ uacan-¬
dos ordinant᷑. q̃si ad cedendas inlibano tẽpli ma
terias uiri strenui atq electi mutunt᷑. Et qͥdem

Expanded text:
ses singulos vicissim, ita ut duobus essent in domibus suis. « Ubi primo notandum quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit; neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur. Quia nimirum non de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini, vel exemplo suo, vel dicto sufficiant: et ubicunque inventi fuerint, mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi, talesque, cum ad erudiendos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad cedendas in Libano materias templi, viri strenui, atque electi mittuntur. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ ueritate consecrandam. De q̃ ioħes ait.
Et ꝑmundabit areã suã. U ui sac̾dos qͥ archam
incautiꝰ qͣsi corrigendo tetigit. mox a dnõ ꝑcus¬
sus occubit: qr iudeorum ppłs dũ gentibꝰ in¬
uide. salutis se. mun̾e pͥuat. Dũ legem uult
i inqͥt eã: qm̃ calcitrabant boues. Boues qͥppe
calcitrare ẽ.: p̃dicatores eugłii liberiꝰ circa fi¬
dem ag̃e: neq scd̾m consuetudinẽ legis in¬
predi: s sabb̃a. neomenias. circumcisionẽ. uic¬
nmasq sp̃alit̃ int̾p̃tari. Quos uelut erran
morem moysi: ñ potestis salui fieri. Et de qͥb:
iacob ad paulũ. Uides inqͥt fr̃ quot milia st̃
in uideis qui credider̃: e om̃s hi emulatores

Expanded text:
fidei veritate consecrandam, de qua Joannes ait: Et permundabit aream suam. Ibi sacerdos, qui arcam incautius, quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit: quia Judaeorum populus dum gentibus invidet, salutis se munere privat, dumque legem vult it, inquit, eam quoniam calcitrabant boves . Boves quippe calcitrare est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi, sed Sabbata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter interpretari. Quos, velut errantmorem Moysi, non potestis salvi fieri ; et de quibus Jacobus ad Paulum: Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaeis, qui crediderunt? Et omnes hi aemulator
Abbreviated transcription (Latin):
nadab qͥ erat in gabaa: qr eadẽ q̃ nunc p̃dicat᷑
ecclȩ fides. ⁊ ante incarnationis diũcȩ tẽpꝰ
florebat. inhis qͥ patriarcharũ ꝓpħarũq sunt
ingabaa custodit archam: qr sublimi uirtu¬
tis exemplo credentiũ pectora munit. Uñ
gabaa collis int̾p̃tat᷑: qui ẽ locus in ciuitate
cariathiarĩ. Elata gͦ foras archa. ludebat
dd̃ ⁊ omĩs isrł coram dno diu̾sis musicoꝵ
gen̾ib: qr mox inchoante noue grẽ p̃conio.
dñs ad exhibendas dõ patri laudes humili¬
tatis. om̃s inuitat dicens: qͥ mͥ ministrat
me sequat᷑: alii dando ꝑsp̃m sermonẽ sapien¬
tie. alii sermonẽ scientiȩ: alii gen̾a linguarũ:

Expanded text:
nadab, qui erat in Gabaa, quia eadem quae nunc praedicatur Ecclesiae fides, et ante Incarnationis Dominicae tempus florebat in his qui patriarcharum prophetarumque sunt in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui est locus in civitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et omnis Israel coram Domino diversis musicorum generibus, quia mox inchoante novae gratiae praeconio Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis, omnes invitat, dicens: Qui mihi ministrat me sequatur: alii dando per spiritum sermonem sapientiae, alii