comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudeas ministros nuptiarum
indutos purpura ⁊ bysso: flo¬
rosarum ⁊ lilia conuallium ee¬
nendes talares tunicas baben¬
tes ÷ balteis cinctos. diuersa
portantes fercula. Hii qui by¬
so uestiuntur. ⁊ tenent lilia:
sunt iusti qui nimio labore
mundiciam carnis quesier̃t.
byssus de t̾ra nascitur ⁊ fit ei
ino: quod cum eradicat᷑ in aqͣm
mittitur: in de extractum ad ra¬
dios solis siccatur : siccatum mal¬
leis frangitur: fractum manib
fcatur: ferri patitur diuisione.
it ab aristis ⁊ stupa separetur.:
ducitur infilum: fit tela: tͣnsit
iusus uestium. S byssus non
dicitur: nisi subtilitate fili. te¬
nuitatem cum canbore comitet᷑¬
ꝙ anima iusti induit᷑ bysso. ⁊
ipatur linum: cum mens se¬
pirata a terrenis desideriis.oꝑa¬
tur bonum. Sub aquis diute¬
ntur. ⁊ postea sole siccatur: qr
yos peccatum lacͥmis irrigata.
iadio contemplationis illuminat᷑.
s qui talis ẽ malleum patitur:
manib fricatꝰ ã stupa disuingit᷑:

Expanded text:
videas ministros nuptiarum videas ministros nuptiarum indutos purpura, et bysso, rosarum flores et lilia convallium tenentes, talares tunicas habentes, balteis cinctos, diversa portantes fercula. Hi, qui bysso vestiuntur, et tenent lilia, sunt justi, qui nimio labore munditiam carnis quaesierunt. Byssus de terra nascitur, et fit ex lino, quod cum eradicatur, in aquam mittitur, inde extractum ad radios solis siccatur, siccatum malleis frangitur, fractum manibus fricatur, ferri patitur divisiones, ut ab aristis et stupa separetur ducitur in filum, fit tela, transit in usum vestium. Sed byssus non dicitur, nisi subtilitatem fili et tenuitatem cum candore comitetur. Anima autem justi induitur bysso, et operatur linum, cum mens separata a terrenis desideriis operatur bonum, sub aquis diu tenetur et postea sole siccatur, quia post peccatum lacrymis irrigata radio contemplationis illuminatur. Sed qui talis est malleum patitur, manibus fricatur, a stupa disjungitur,
Abbreviated transcription (Latin):
iudelioet forma. pre filiis ho¬
minum. Ibi tangent fim briã
uestimenti ens: ut cesset flu¬
xus sanguinis idẽ fluxa uolup¬
tas carnis. Sic omnes animi
sensus aliquid de eo bene sen¬
tiunt. Ol factus odoris fraglan¬
tiam sentit : gustus saporis
dulcedinem: uisus pulcritu¬
dinem: auditus delectabilia:
tactus suauia. S hec manimo
spiritaliter quandoq reꝑiunt᷑.
animus enim odorat dum spin¬
talia cogitat ÷ audit. dum atẽ¬
dit: iudet. dum intelligit: gu¬
stat. dum delectatur : tangt
to anime ad nuptias. que mun¬
do renuntiantes. do spiritalit
conninguntur: ut generent
sobolem uirtutum ꝑ temporis
incrementũ. Que fuerant pau¬
ꝑes. quia diuitiis celestib dn
caruerant: meretrices exite¬
rant quia indomo mentis sus
lupanar libidinose uoluptat
erexerant. Stulte. quia mundi
sapientiam secute fuerant:
ignobiles. quia peccato sers
ignobilem sublimat: mereͥ¬
oem facit uxorem. stultam sa¬
pientem. Ueni gͦ carissime. it

Expanded text:
um forma prae filiis houm forma prae filiis hominum . Ibi tangent fimbriam vestimenti ejus, ut cesset fluxus sanguinis , id est, fluxa voluptas carnis. Sic omnes animi sensus aliquid de eo bene sentiunt. Olfactus odoris fragrantiam sensit; gustus saporis dulcedinem, visus rerum pulchritudinem, auditus delectabilia, tactus suavia, sed haec in animo spiritualiter quandoque reperiuntur. Animus enim odorat dum spiritalia cogitat, audit dum attendit, videt dum intelligit, gustat dum delectatur, tangit to animae ad nuptias, quae mundo renuntiantes Deo spiritaliter conjunguntur, ut generent sobolem virtutum per temporis incrementum. Quae fuerant pauperes, quia divitiis coelestibus diu caruerant; meretrices, quia in domo mentis suae lupanar libidinosa voluptatis erexerant; stultae, quia mundi sapientiam secutae fuerant; ignobiles, quia peccato serviignobilem sublimat, meretricem facit uxorem, stultam sapientiem. Veni ergo, charissime, ut
Abbreviated transcription (Latin):
militudinem. confessio. Sicut
ꝑ potionem curantur interiora
uentris: sic ꝑ confessionem in¬
firme purgantur uitia mentis.
Curantur itaq contraria contra¬
riis: subintrant enim iuitutes
recedentib uiciis. Hic ẽ autem
adolescentularum cursus: uir¬
tutum scilicet ꝓfectus. Currauł
gͦ iiuenes ⁊ uirgines. senes cũ
iuniorib: s qui plus diligit.
uelocius currit. Precurrit spõ¬
sa id ẽ anima ꝑfecta: subsecũ¬
tur adolescentule. id ẽ minus
currunt: Ex egypto. ad nuptiaᷤ.
ad cuius nuptias : Summm re¬
gis filii. Qui sunt qui ueniunt:
Pauꝑes ⁊ meretrices. stulti ⁊
ignobiles : ⁊ tamen dominus
nuptiarum partitur eis mune¬
ra sua. diuidens singulis ꝓut
uult. Nec tantum trahit eos
odor unguentoꝵ. s etiã sapor
ferculoꝵ: fercula enim illa.
dm̃ sapiunt. Ibi audient noua¬
cantica. amoris canticum: ca¬
int enim sponsa. osculetur me
osculo oris sui. Ibi uidebunt
regem indecore suo: spetiosũ¬

Expanded text:
militudinem confessio, sicut militudinem confessio, sicut enim per potionem curantur interiora ventris, sic per confessionem infirmae pugnantur vitia mentis. Curantur itaque contraria contrariis, subintrant enim virtutes recedentibus vitiis: hic est autem adolescentularum cursus, virtutum scilicet profectus. Currant ergo juvenes et virgines, senes cum junioribus . Sed qui plus diligit, velocius currit. Praecurrit sponsa, id est, anima perfecta, subsequuntur adolescentulae, id est, minus currunt? Ex Aegypto ad nuptias. Ad cujus nuptias? Summi regis filii. Qui sunt qui ad eas veniunt? Pauperes et meretrices, stulti et ignobiles, et tamen Dominus nuptiarum partitur eis munera sua dividens singulis prout vult . Nec tantum trahit eos odor unguentorum, sed etiam sapor ferculorum Fercula enim illa Deum sapiunt. Ibi audient nova amoris cantica. Canit enim sponsa: Osculetur me osculo oris sui . Ibi enim videbunt regem in decore suo , specios
Abbreviated transcription (Latin):
tis mundi. ne exeant a mundo:
istiuͦ reuocant᷑ delectationib car¬
nis. ut redeant ad mundum. Im¬
pediunt gͦ cursum boni oꝑis:
offendicula misere carnis. De
hoc cursu dicit apł̃s. Currebatis
bene : quis uos impediuit: In¬
firmi currant ut sam fiant: qͥ
enim delectantur odore unguẽ¬
torum. tactu sanabuntur eo¬
rum. Odor unguentoꝵ. ẽ fra¬
glantia uirtutum: unctio eoꝵ.
exbibitio ẽ bonorum oꝑum.
Unguenti siquidem spiritalis
tres species ẽẽ dicuntur: pͥma ui¬
delicet ꝑ quam tumores com¬
pͥmuntur: scda ꝑ quam con¬
fractiones solidantur: t̾cia ꝑ
quam dolores extrabuntur.
unguentum ⁊ enim humilita¬
tis: tumorem curat elationis.
Unguentum consolationis : le¬
sionem refouet fracte mentis.
Unguento siquidem confessioĩs:
ab intimis uis extrabit᷑ inuete¬
rati doloris. S tunc citius oꝑat᷑.
quando assidue exhortationis
manu fricatur. Tenet ⁊ quan¬
doq medicinalis potionis si¬

Expanded text:
tis mundi, ne exeant a mundo; tis mundi, ne exeant a mundo; isti vero revocantur delectationibus carnis, ut redeant ad mundum. Impediunt ergo cursum boni operis offendicula miserae carnis. De hoc cursu dicit Apostolus: Currebatis bene, quis vos impedivit? Infirmi currunt ut sani fiant, qui enim delectantur odore unguentorum, tactu sanantur eorum. Odor unguentorum, fragrantia virtutum est; unctio eorum, exhibitio est bonorum operum. Unguenti siquidem spiritalis tres species esse dicuntur, prima videlicet per quam tumores comprimuntur, secunda per quam confractiones solidantur, tertia per quam dolores extrahuntur. Unguentum etenim humilitatis tumorem curat elationis. Unguentum consolationis laesionem refovet fractae mentis. Unguento autem confessionis ab intimis vis extrahitur inveterati doloris. Sed tunc operatur citius quando assiduae exhortationis manu fricatur. Tenet etiam quandoque medicinalis potionis si
Abbreviated transcription (Latin):
animus spiritał ⁊ cura secularis:
s dum separatur animus a ter¬
renis. dum celestib inheret. dũ
interius diuine contemplatioĩs
rore suffunditur ⁊ gr̃e spiritalis
dulcedine fruitur. citius pecca¬
ti pessimum discernit odorem.
cum adolescentulis. ⁊ dicat. In
odore unguentoꝵ tuorum cur¬
timus: ad olescentule dilexerũt
te nimis. Curramus gͥ ut un
quamur. Sunt enim quidam qͥ
non currunt: quia nimii feto¬
ris assiduitate imbuti. fraglan¬
tiam uͥtutum non sentiunt. St̃
ali qui lento passu incedunt:
⁊ sic aut iux aut nunquam ꝑ¬
ueniunt. Lento siquidem passu
gadiuntur: quia minorum uir-¬
iutĩ gͦdib innitunt᷑. St̃ ⁊ alii qui
ant. quoꝵ due species st̃ scilicet qͥ
qbdã occurrunt confabulantur
eis: s dum morantur. quo ten¬
uebant obliuiscunt᷑. Currebat
anelius. currebat ⁊ zacheus:
itq fide ⁊ oꝑe currebat. Currũt
aamias ⁊ saphyra: currunt ⁊ ñ
aanentur quandoq oblectamẽ¬

Expanded text:
animus spiritualis et cura saecularis, animus spiritualis et cura saecularis, sed tum separatur animus a terrenis, dum coelestibus inhaeret, dum interius divinae contemplationis rore suffunditur, et gratiae spiritualis dulcedine fruitur, cito et facile peccati pessimum discernit odorem. cum adolescentulis, et dicas: In odore unguentorum tuorum currimus: adolescentulae dilexerunt te nimis . Curramus igitur ut ungamur. Sunt enim quidam qui non currunt, quia nimii fetoris assiduitate imbuti fragrantiam virtutum non sentiunt. Sunt alii qui lento passu incedunt, et sic aut vix aut nunquam perveniunt. Lento siquidem passu gradiuntur, quia minorum virtutum gradibus innituntur. Sunt et alii qui currunt, quorum duae species sunt, scilicet qui quibusdam occurrunt, et confabulantur eis, sed dum morantur quo tendebant obliviscuntur. Currebat Cornelius, currebat Zachaeus, uterque fide et opere currebat. Currunt Ananias et Saphira, currunt et non detinentur quandoque delectamen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ anime uita succumbit. Siue
g eam sequens maritus dimis¬
rit. siue mortuus fuerit. mai¬
tus prior ñ eam inuxorem pi
tent recipe. quia polluta ẽ. t
uidelicet is qui semel t̾renan
curam atq p̾sentis uite inten¬
tionem reliquerit. ad eam ults
nullo mͦ redeat : q̃m ipse ranuio
ideo deseruit quia pollutin
esse cognouit. Habes nunclie.
causam separationis idonean
Causa enim separationis ẽ: or
tit: nec fetorem cure scłaris di¬
cernunt nares nisi que fraglan¬
tiam consueuerant boni odo¬
ris. S qui remotus ẽ ã fetore qͥ
moratur inter odoriferos uir¬
tutum flores. ⁊ bonorum oꝑun
uelut aromatum reficitur odi¬
re qui carnis munditia dele¬
ctatur. ⁊ puritatem cordis ob¬
seruat: tał peccati fetentem ne¬
bulam sentit. ⁊ contaminantem
suꝑfluitatis eutat labem. Fice
guxorem. ⁊ sic eicies cum uxore
fecorem: id ẽ de domo mentis
curam expelle secularem. Non
aum sane cohabitabunt simul

Expanded text:
in animae vita succumbet. Sive in animae vita succumbet. Sive ergo eam sequens maritus dimiserit, sive mortuus fuerit, maritus prior eam in uxorem non poterit recipere, quia polluta est, ut videlicet is, qui semel terrenam curam, atque praesentis vitae intentionem reliquerit, ad eam ultra nullo modo redeat, quoniam ipse jam suo ideo deseruit, quia pollutam esse cognovit. Habes nunc, charissime, causam separationis idoneam. Causa enim separationis est occtit, nec fetorem curae saecularis discernunt nares, nisi quae fragrantiam consueverint boni odoris; sed qui remotus est a fetore qui moratur inter odoriferos virtutum flores, et bonorum operum velut aromatum reficitur odore, qui carnis munditia delectatur, et puritatem cordis observat, talis peccati fetentem nebulam sentit, et contaminantem superfluitatis evitat labem. Ejice igitur uxorem, et sic ejicies cum uxore fetorem, id est, de domo mentis curam expelle saecularem. Non enim sane habitabunt simul
Abbreviated transcription (Latin):
bet libellum repudii. ⁊ dabit ĩ
manum eius. & dimitcet eam
de domosua: cumq egressa al¬
terum maritum duxerit. ⁊lle
quoq odit eam. dederitq libel¬
lum repudii. ⁊ dimiserit eam de
domo sua. uł certe mortuus fue¬
rit: ñ pot̾it prior maritus reci¬
exemplo beatus gregorns dicat.
Homo inquit uxorem accipit:
cum actionis t̾rene suscipit curã.
Cuius cum cognouerit fedita¬
tem. dat libellum repudũ. ⁊ di¬
mittit eam de domo sua: quia
sepe ipsa t̾rena actio que pͥusꝗͣ
haberetur fortiter amabatur.
cum habita fuerit cuius sit fe
gͦ eam uir de domo sua: ut amo¬
rem eius abiciat demente sua.
Que egressa alterum uirum ac¬
cipit: quia t̾renam actionem ꝗͣ
tu deseris. alius concupiscit o
fortasse etiam ipsa in odium qͣn¬
doq uentura ẽ: ut eam utilit̾
dimittat. Bene autem dicitur
dimiserit eam uł certe mortu¬
us fuerit: quia unusquisq ter¬
renam curam aut dimittẽs. ait
moriet᷑ id ẽ aut ñ ei ex animo
suocumbit aut ꝓpterea funditꝰ

Expanded text:
bet libellum repudii, et dabit in manu ejus, et dimittet eam de domo sua. Cumque egressa alterum maritum duxerit, et ille quoque oderit eam, dederitque libellum repudii, et dimiserit eam de domo sua, vel certe mortuus fuerit, non poterit prior maritus reciexemplo beatus Gregorius dicat: « Homo, inquit, uxorem accipit cum actionis terrenae suscipit curam. Cujus cum cognoverit foeditatem, dat libellum repudii, et dimittit eam de domo sua, quia saepe ipsa terrena actio, quae priusquam haberetur fortiter amabatur, cum habita fuerit, ejus foeditaergo eam vir de domo sua, ut amorem ejus abjiciat de mente sua. Quae egressa alterum utrum accipit, quia terrenam actionem, quam tu deseris, alius concupiscit, sed fortasse etiam ipsi in odium quandoque ventura est, ut eam utiliter dimittat. » Bene autem dicitur, dimiserit eam, vel certe mortuus fuerit, quia unusquisque terrenam curam aut dimittet, aut morietur, id est, aut non ei ex animo succumbet, aut propter eam funditus
Abbreviated transcription (Latin):
spargit iurtutum flores ⁊ dicit.
Etoe tu pulcher es dilecte mi ⁊ de¬
corus: lectulus ñr floribus: tig¬
na domorum nr̃arum cedrina:
laquearia cẏpressina. Sinr ẽ : gͦ
communis. Quib: Sponso ⁊ spõ¬
se: id ẽ xp̃o ⁊ cuilibet fideli aĩe.
Tu uͦ carissime exue de sollicitu¬
dine seculari: exorna thalamũ
mentis tue uircutum florib ͥ ⁊
fac animam tuam talem. quam
summi regis adoptet filius: qͥ
cum patre ⁊ sp̃u sc̃o uiuit ⁊ re¬
gnat ꝑ et̾na scła ameN. Incipit¬

Expanded text:
spargit virtutum flores, et dicit: spargit virtutum flores, et dicit: Ecce tu pulcher es, di ecte mi, et decorus, lectulus noster floridus, tigna domorum nostrarum cedrina, laquearia, cypressina. Si noster est, ergo communis. Quibus? Sponso et sponsae, id est, Christo et cuilibet fideli animae. Tu vero, charissime, exue te sollicitudine saeculari, exorna thalamum mentis tuae virtutum floribus, et fac animam tuam talem, quam summi regis adoptet Filius. Qui cum Patre, et Spiritu sancto vivit, et regnat per aeterna saecula. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ius uͦ lucent ꝑ exemplum bo¬
ni oꝑis. Hidant aquas manibus:
non enim tm̃ deflent sua pecra¬
ta. s etiam aliena. Hoc ẽ enim
succurrere pecc̃oꝵ reatib. Mar¬
tyres uͦ diu̾sa carnium genera
ministrant: stephanus. carnes
lapidatas. ioħes oleo frixas :
laurentius igne assas. uincen¬
tius sale sparsas: ypolitus dis¬
sipatas. Dat ioħs caput indisco
iacob suum p̾bet pͦussorib: por¬
tat cdyonisius suum ꝓpriis mani¬
b: sabinus abscisas manus. S
⁊ uirgines ministrant teneras
carnes: agathes ubera. agnes u¬
stulata latera: margareta. carnes
uirgis cesas. tecla. flaminis e¬
reptas. Ibi auditur marie tympa¬
num: ⁊ dauid cum cantoribus
cytharam ꝑcutit. Post diu̾sa aũ
diuine scͥpture fercula. post tym¬
panum mortificate carnis. post
dulce melos cythare. que moꝵ
concordiam designat. anima q̃
xp̃o nubere querit intrat thala¬
mum suum. idẽ mentis secretũ:
parat lectulum pure conscientie:

Expanded text:
terius vero lucent per exemplum boterius vero lucent per exemplum boni operis. Hi dant aquas manibus, non enim tantum deflent sua peccata, sed etiam aliena, hoc est enim succurrere peccatorum reatibus. Martyres vero diversa carnium genera ministrant, Stephanus carnes lapidatas, Joannes oleo frixas, Laurentius igne assas, Vincentius sale conspersas, Hippolyus dissipatas, dat Joannes caput in disco, Jacobus suum praebet percussoribus, portat Dionysius suum propriis manibus, Sabinus abscissas manus. Sed et virgines ministrant teneras carnes, Agatha ubera, Agnes ustulata latera, Margarita carnes virgis caesas, Tecla flammis ereptas. Ibi auditur Mariae tympanum, et David cum cantoribus citharam percutit. Post diversa autem divinae scripturae fercula, post tympanum mortificatae carnis, post dulce melos citharae, quae morum concordiam designat, anima quae Christo nubere quaerit, intrat thalamum suum, id est, mentis secretum, parat lectulum conscientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
noꝑis ⁊ uerbo exhortationis ad
inum conuertit᷑. Quidam uͦ li¬
res induuntur: ⁊ ñ bysso. Qui
num ñ tantum peccata carnis
qe sunt quasi grossiora fila re-¬
iuunt. s etiam cogitationum
Qicda subtiliter examinant:
hi se bysso induunt. His enm
filis: tela texitur religionis. In¬
duuntur hi tumca talari: ⁊ cĩ¬
gunt᷑ balteis. Tunica talaris. ẽ
in bonis oꝑib ꝑseuerantia lon¬
ganimitatis: balteus quo renes
cinguntur. ẽ castitas ꝑquam
luxurie fluxa restringuntur.
Hec ẽ gͥ tunica ioseph: hic ẽ bal¬
teus ionathe. Alii uͦ purpura ue¬
stiuntur: que colorem sangui¬
nis imitatur. Hanc purpuram
pͥmus tinxit xp̃c: hac indutꝰ
primus xp̃o ministrauit stepha¬
nus. In spiritalib siquidem nup¬
tiis diu̾sa diu̾si ministrant: cõ¬
fessores abluendis manib aquas
p̃̾bent. luminana succenbunt.
Scͥptum ẽ enim de his. Sint lũ¬
bi ur̃i p̾cincti:ilucerne arden¬
tes minanib ur̃is. Intus enim
ardent ꝑ affectum caritatis: ex¬

Expanded text:
s et verbo exhortationis ad bonum convertitur. Quidam vero lineis induuntur et non bysso, qui enim non tantum peccata carnis, quae sunt quasi grossiora fila, relinquunt, sed etiam cogitationum delicta subtiliter examinant, hi bysso induuntur, his enim filis tela texitur religionis. Induuntur in tunica talari, et cinguntur balteis. Tunica talaris est in bonis operibus perseverantia longanimitatis Balteus, quo renes cinguntur, est castitas per quam luxuriae fluxa restringuntur: haec est igitur tunica Joseph, hic est balteus Jonathae. Alii vero purpura vestiuntur, quae colorem sanguineum imitatur, hanc purpuram primus tinxit Christus. Hac indutus primus Christo ministravit Stephanus. In spiritalibus siquidem nuptiis diversa diversi ministrant. Confessores abluendis manibus aquas praebent, luminario succendunt. Scriptum est enim de his: Sint lumbi vestri praecincti; et lucernae ardentes in manibus vestris . Intus enim ardent per affectum charitatis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
siciente luce mundane felicitatis.
uane głe fugit pompam: timens
ne incurtat obscuritatẽ noctis.
ẜ ẽ ꝓfunditatem ꝑpetue damua.¬
cionis. Oliuam gerit: quia miscdi¬
am querit. Oliuam in ore portat:
dum indulgeri sibi quod delique¬
rat precib exorat. De columba
ũ dauid dicitur: ⁊ post̾iora dorsi
euis inpallore auri. In posteriori¬
b dorsi aurum habetur: quia
bene oꝑanti infuturo uenia ꝓmit¬
titur Similiter ⁊ de saluatore le¬
gtur: cum indescensu columbe
uy eum hec uox auditur. Hic ẽ
flius meus dilectus: in quo mͥ
descendisse cernitur: quia cuili¬
bet humili a peccatis mundato.
gr̃a p̃paratur.
udatur gr̃a. Mistice de columba.¬

Expanded text:
ficiente luce mundanae felicitatis, ficiente luce mundanae felicitatis, vanae gloriae fugit pompam, timens ne incurrat obscuritatem mentis, id est profunditatem perpetuae damnationis. Olivam gerit, quia misericordiam quaerit. Olivam in ore portat, dum indulgere sibi quod deliquit precibus exorat. De columba vero David dicitur. Et posteriora dorsi ejus in pallore auri. In posterioribus dorsi aurum habetur, quia bene operanti, in futuro venia promittitur. Similiter et de Salvatore legitur quod in descensu columbae super eum haec vox audiretur: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi descendisse cernitur, quia cuilibet humili a peccatis mundato praeparatur. datur gratia. CAP. II. De columba
Abbreviated transcription (Latin):
idormiatis inder
medios cleros.
penne columbe
cdeargentate: ⁊x
steriora dorsieus
fr̃ tres columbas legendo reper.
ex quib siattente considerentur
simplicium mentes ad ꝑfecio¬
nem poterunt edoceri. Colum¬
ba scilicet noe: columba claub.
columba iħu xp̃i. Noe: requis
Dauid: manu fortis: Iħs: slu¬
tor interpretatur. Peccatori ant̃
dicitur: peccasti quiesoe. Sigus
esse noe: quiesce a peccatis.
dauid esse possis: oꝑare fortu.
Si saluari desideras: a salua¬
re salutem postula. Diu̾te gͥ a
malo: fac bonum. inquire pac̃
Diuerte ad arcbam noe: preli¬
are cum dauid prelia domini.
Inquire pacem cum iħu inihe¬
rusalem. Diuerte ad quietem
mentis: resiste temptationib
expecta patienter salutis beneti¬
cium. De columba uͭ noe dicitur.
Reu̾sa ẽ columba ad uesꝑam:
ferens inore ramum uirentis oll¬
ue. Ad archam noe columba reu¬
titur: cum ad quietem mentis.
ab exteriorib animus reuosat
Reuertitur ad uesꝑam. cum de¬

Expanded text:
dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi ejus ra, frater, tres columbas legendo reperi, ex quibus, si attente considerentur, simplicium mentes ad perfectionem poterunt edoceri, columbam scilicet Noe, columbam David, columbam Jesu Christi. Noe requies, David manu fortis, Jesus Salvator interpretatur. Peccatori autem dicitur: Peccasti , quiesce. Si igitur vis esse Noe, quiesce a peccatis. Ut David esse possis, operare fortia. Si salvari desideras, a Salvatore salutem postula. Diverte igitur a malo, et fac bonum, inquire pacem . Diverte ad arcam Noe. Praeliare cum David praelia Domini. Inquire pacem cum Jesu in Jerusalem. Diverte ad quietem mentis, resiste tentationibus, exspecta patienter salutis beneficium. De columba vero Noe dicitur: Reversa est columba ad vesperam ferens in ore ramum virentis olivae . Ad arcam Noe columba revertitur, cum ad quietem mentis ab exterioribus animus revocatur. Revertitur ad vesperam, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis. ꝓfluit dulcedo. spint¬
lia contemplantis. Est autẽ calis
⁊ humide nature. Calor ex amox
humor ex timore. Hoc calore o
humore crescunt pueri. idẽ nos
spiritali dulcedine multiplicus
delectat᷑ In hoc tempore malaẽ
infirmitas que fit ex melancolua
ut quartana: pessima que fit e
sanguine. ut sinocha. In initio e¬
enim conu̾sionis dum delectaus
animus contemplantis: siex
bundantia boni oꝑis. quasi mi¬
datione sanguinis. nascat᷑ tumi
elationis. tunc quasi ex corrupo¬
ne sanguinis. nascitur sinocha
febris: &e contingit ut sanguis
qui est amicus nature fiat mimnis
uide. Dicunt enim phisici sinocis
esse mortis amicos. In hoc tempo¬
re melius habent senes peuis nu¬
nes: melius decrepiti: peuis pre¬
ri. Ex natura etenm consimile
demporis: augm̃tat᷑ mat̾ia ĩfirmitas¬

Expanded text:
sanguinis profluit dulcedo spiritsanguinis profluit dulcedo spiritualia contemplantis. Est autem calidae et humidae naturae. Calor ex amore, humor ex timore. Hoc calore et humore crescunt pueri ii noviter spiritali dulcedine multiplicius delectatur. In hoc tempore mala est infirmitas, quae fit ex melancholia, ut quartana. Pessima quae fit ex sanguine, ut synocha: in initio etenim conversionis, dum delectatur animus contemplantis, si ex abundantia boni operis quasi inundatione sanguinis nascatur tumor elationis, tunc quasi ex corruptione sanguinis nascitur synocha febris, et contingit ut sanguis, qui est amicus naturae, fiat inimicus vitae. Dicunt enim physici synochos esse mortis amicos. In hoc tempore melius se habent senes, pejus juvenes, melius decrepiti, pejus pueri. Ex natura etenim consimilis temporis augmentatur materia infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
frigus ⁊ pluiias hyemis pͦt
refrigerium uidelicet ⁊ lacͥmas
compuncti cordis. ꝑuenit᷑ ad ueris
temꝑiem. ⁊ aeris serenitatem .i.
ad puritatem mentis innouitate
conũsionis: ut post illa que de
fleginate diximus. ad ea que de
natura sanguinis sunt dicenda
tͣnseamus. Sangius siquidem
sedem habet inepate. Est autẽ
inuere. In hoc tempore mala ẽ
infirmitas. que fit ex melanco¬
lia. ut febͥs quartana: pessima
que fit ex sanguine ut sinocha.
Inhoc tempore melius habent
senes. peius iuuenes: melius de¬
crepiti. peius pueri. In hoc etiam
tempore: utendum ẽ frigidis ⁊
siccis. Sicut suꝑius diximus: san¬
gius. ẽ dulcedo contemplationis.
Qui sedem ħt inepate: quasi in
suo fonte. In calore siquidem epa¬
tis. ẽ locus sodẽ decoctionis: in de
sangius ꝑmenbra dirigit᷑: ut eo¬
rum calore t̾cio decoquat᷑. Prima
enim decoctio fit in stomacho:
socdã inepate: tercia. in omnib
membris. Ex ardore gͥ dilectio¬
nis. quasi ex calore epatis: more

Expanded text:
frigus et pluvias hiemis, post refrigerium videlicet et lacrymas compuncti cordis, pervenitur ad veris temperiem, et aeris serenitatem, id est, ad puritatem mentis in novitate conversionis. Unde post illa, quae de phlegmate diximus, ad ea quae de natura sanguinis sunt dicenda, transeamus. Sanguis sedem habet in hepate, estque in vere, in quo tempore mala est infirmitas, quae fit ex febri quartana, pessima quae fit ex sanguine ut synocha. In hoc tempore melius se habent senes, pejus juvenes, melius decrepiti, pejus pueri. In hoc etiam tempore utendum est frigidis et siccis. Sicut superius diximus, sanguis est dulcedo contemplationis. Qui sedem habet In hepate quasi in suo fonte, in calore siquidem hepatis est locus fervidae decoctionis, inde sanguis per membra dirigitur, ut eorum calore tertio decoquatur. Prima enim decoctio fit in stomacho, secunda in hepate, tertia in omnibus membris. Ex ardore igitur dilectionis quasi ex calore hepatis, more
Abbreviated transcription (Latin):
ardore caritatis. attencdendũ
ẽ frigus p̾cedentis hyemis. d
ẽ lapsus delinquentium. ad c̃¬
firmationẽ bonoꝵ. Si enim
stas: uideas ne caclas. Quante¬
autem gradus altior: tanto ca¬
sus grauior. Tempera gͦ calidũ
frigido. siccum humido: ⁊ ne
aliquando nimium caleas. al¬
tende petri casum : attende ⁊
lacrimas. Lapsus ẽ petrus:
post lapsum fleuit amare: ꝓ¬
fuerunt nob illius ⁊ casus ⁊ li¬
cͥme. Utere g̾ ħ unguento. nol
enim adhuc forsitan melior es
petro. Nimio calore flagrabat
petrus cum diceret: ⁊ si oportu¬
erit me mori decum ñ de negabo.
Immensitas caloris: erat nimia
confidentia. ex minio affectu a¬
mos. Et ideo quia plus exarsit
qum debuit: exaruit dicens.
s̃ noui hominem. Oportuit gͥ
ut ⁊ ariditatem temꝑaret. ⁊ flã-¬
mam nimie confidentie extin-¬
gueret: egressus enim foras fle¬

Expanded text:
ardore charitatis attendendum ardore charitatis attendendum est frigus praecedentis hiemis, id est, lapsus delinquentium ad confirmationem bonorum. Si enim stas, videas ne cadas . Nam quanto gradus altior, tanto casus gravior. Tempera ergo calidum frigido, siccum humido, et ne aliquando nimium caleas, attende Petri casum, attende et lacrymas. Lapsus est Petrus, post lapsum flevit amare. Profuerunt nobis illius et casus, et lacrymae. Utere ergo hoc unguento, non enim adhuc melior es Petro. Nimio calore flagrabat Petrus cum diceret: Et si oportuerit me mori tecum, non te negabo . Immensitas caloris erat nimia confidentia ex nimio affectu amoris. Et ideo quia plus exarsit quam debuit, exaruit dicens: Non novi hominem . Oportuit igitur ut et ariditatem temperaret, et flammam nimiae confidentiae exstingueret. Egressus enim foras fle
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscendi d̃m: ex estate. ardo¬
rem diligendi ꝓximum. Purga¬
tionem habet ꝑaures. Dum enĩ
libent audis quid agere debeas:
ꝑ aures cordis colere rubee suꝑ¬
fluitates purgas. Crescit inesta¬
te. Quando enim plus habun¬
dat caritas. tanto plus odio
habet᷑ iniquitas : quia ita di¬
ligendi sunt homines. ut eoꝵ
ñ diligant᷑ errores. In hoo siqͥ¬
dem tempore melius habent
flegmatici. ⁊ senes: peuis cole¬
rici &e iuuenes. Senes sunt fi
firment᷑ in estate. id ẽ incondi¬
rio tempore: citius enim cui¬
ri possunt: quia contͣriis cont᷑¬
ria non conueniunt. Iuuenes
audem ⁊ colerici. inconsimilis̃¬
pore peius habent. si nimis al¬
ta sapiunt: si nimio p̾lations
desid̾io succensi calent. Undei
in hoc tempore pessima ẽ uft¬
mitas que uenit ex coleral m¬
nus mala que ẽ ex flegiate. q
augmentat᷑ mat̾ies infirmc¬
tis. ex consimili natura tem¬
ris. In eodem utile ẽ uti frigs
⁊ humidis. In tanto siquiden

Expanded text:
cognoscendi Deum, ex aestate ardocognoscendi Deum, ex aestate ardorem diligendi proximum. Purgationem habet per aures. Dum enim libenter audis quod agere debeas, per aures cordis cholerae rubrae superfluitates purgas. Crescit in aestate. Quanto enim plus abundat charitas, tanto plus odio habetur iniquitas, quia ita diligendi sunt homines, ut eorum non diligantur errores. In hoc tempore melius se habent phlegmatici et senes; pejus cholerici, et juvenes. Senes sunt phlfirmentur in aestate, id est, in contrario tempore. Citius enim curari possunt, quia contrariis contraria conveniunt. Juvenes autem et cholerici in simili tempore pejus habent si nimis alta sapiunt, si nimio praelationis desiderio succensi calent. Unde et in hoc tempore pessima est infirmitas, quae venit ex cholera, minus mala quae est ex phlegmate: quia augmentatur materia infirmitatis ex consimili natura temporis. In eodem utile est uti frigidis et humidis. In tanto siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
aures: crescit mnestate. In hoc tẽ¬
pore melius se habent flegmna¬
tici: peius colerici: melius decre¬
piti. peius iuuenes. Pessima est
infirmitas que uenit ex colera:
minus mala que ẽ ex flegmate.
sicut suꝑius diximus: ut colere¬
rubee assignet᷑ amaritudinis
uͥtus. Sicut enim in sanguine
dulcedo. sic ⁊ in colera rubea de¬
signat᷑ amaritudo: ut non tan¬
tum inspiritalib duloescas. s
etiam contra uitia grauiter a¬
marescas. Calida ͤ ⁊ sicca. Calida.
feruore bone uoluntatis: sicca.
ab humore fluxe cogitationis.
facit homines iracundos contͣ
uicia: ingeniosos.ad destruen¬
da diaboli machinamenta: acu¬
tos. ut subtilit̾ de reb sentiaił:
leues. ut audita cito ꝑcipiant.
.Est autem similis igni. estati. ca¬
lide iuuentuti: hec enim sunt
calide ⁊ sicce nature: ut habeas
ex colera rubea. amaritudinẽ
contͣ peocatum: ex iuuentute.
fortitudinem contͣ diabolum:
ex igne claritatẽ intelligentie

Expanded text:
aures, crescit in aestate. In hoc temaures, crescit in aestate. In hoc tempore melius se habent phlegmatici, pejus cholerici. Melius decrepiti, pejus juvenes. Pessima est infirmitas, quae venit ex cholera, minus mala quae est ex phlegmate. sicut superius diximus, ut cholerarubrae assignetur amaritudinis virtus. Sicut enim in sanguine dulcedo, sic et in cholera rubra designatur amaritudo, ut non tantum in spiritualibus dulcescas, sed etiam contra vitia graviter amarescas. Calida est et sicca. Calida fervore bonae voluntatis, sicca ab humore fluxae cogitationis. Facit homines iracundos contra vitia, ingeniosos ad destruenda diaboli machinamenta, acutos ut subtiliter de rebus sentiant, leves ut audita cito percipiant. Est autem similis igni, aestati, calidae juventuti: haec enim sunt calidae, et siccae naturae. Ut habeas ex cholera rubra amaritudinem contra peccatum, ex juventute fortitudinem contra diabolum, ex igne claritatem, intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ns: mansuetudo scilicet nouit
unũse mentis.Solet autemħ
empus inconstans esse. mͦ plu¬
iosum ex uicinitate hyemis:
siccum ex uicinitate estatis:
leadem ratione frigidum. mͦ
alidum. Inde homines citius in
gore. Nouiter siquidem conũsi.
inconstantie motu solent agita¬
ri: ilicet corda eoꝵ sint aꝑta no¬
uo calore dilectionis. corrumpunt᷑
quandoq subito frigore in ꝓuise
suggestionis. Modo inundatiõe
p̃cedentium delictorum quasi
pluuiis humectant᷑ : mͦ uͦ desidio
celestium. quasi solis radio desic¬
cant᷑. Puidendum ẽ autem ne ĩ¬
firmitas que infrigore hyemis
orta fuerat: in marcio id ẽ in mi¬
tio conu̾sionis reu̾tat᷑ ⁊ occidat.
carissime nob̾ uidetur: ut post
humorem sanguinis. decolera
rubea disserat᷑. Colera siquidem
infelle. Natura eius calida ẽ ⁊ sic¬
ca: unde fiunt homines iracun¬
di. ingemosi. acuti ⁊ leues. Est aũ
consimilis igni. estati: calide iu¬
uentuti. Respirationẽ habet ꝑ

Expanded text:
ris, mansuetudo scilicet noviter ris, mansuetudo scilicet noviter conversae mentis. Solet autem hoc tempus inconstans esse, modo pluviosum ex vicinitate hiemis, modo siccum ex vicinitate aestatis, modo eadem ratione frigidum, modo calidum. Inde homines citius in gore. Noviter siquidem conversi inconstantiae motu solent agitari, et licet corda eorum sint aperta novo calore dilectionis, corrumpuntur tamen quandoque subito frigore improvisae suggestionis. Modo inundatione praecedentium delictorum quasi pluviis humectantur, modo vero desiderio coelestium quasi solis radio desiccantur. Providendum est autem ne infirmitas, quae in frigore hiemis orta fuerat, in Martio, id est, in initio conversionis revertatur, et CAhumorem sanguinis de cholera rubra disseratur. Cholera siquidem , id est in felle. Natura ejus calida est et sicca. Unde fiunt homines iracundi, ingeniosi, acuti et leves. Est autem consimilis igni, aestati, calidae juventuti. Respirationem habet per
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ ut animꝰ frigus temptationlꝰ
⁊ sterilitatem siccitatis ad memoriã
reducat: & utat᷑ huius benefi¬
cio diete. ut sanior sit inuere: ne
minitio conũsionis. appetatur
amor laudis. Nota etiam quod
inuere. ex calore ⁊ humore tem¬
pous. aꝑiãt᷑ pori terre. ꝓcreant᷑
duersi coloris herbarum ⁊ ar¬
loiuim flores. diu̾si scilicet ge¬
neris uirtutes: ⁊ fit quasi nouũ
uer in nr̃a mente. unde dicitur.
estatem ⁊uer tu plasmasti ea. In
uere intelligens nouiter cõu̾sos.
mansuetudine demꝑatos: mesta¬
te ꝓuetiores. igne caritatis fer¬
uentes: in hoc siquidem tempo¬
re solascendens. tria signa fert᷑
obtinere. arietem in initio.tau¬
rum inmedio. geminos infine:
attende gͥ mariete ducatum. ĩ
tauro ugum.ingeminis con¬
sortium: ducatum p̃lationis. iu-¬
gum subiectionis consortium
chabitationis: ut scias preesse.
sibesse. coesse. Discas etiam simł
sse intimore ⁊ labore: cum a-¬
nore. Hoc ẽ itaq temꝑantia ue¬

Expanded text:
necesse est ut animus frigus tentationum, et sterilitatem siccitatis ad memoriam reducat, et utatur hujus beneficio diaetae, ut sanior sit in vere, ne in initio conversionis appetatur amor laudis. Nota etiam quod in vere ex calore et humore temporis aperiuntur pori terrae. Procreantur diversi coloris herbarum flores, diversi scilicet generis virtutes, et fit quasi nostrum ver in nostra mente. Unde dicitur: Aestatem et ver, tu plasmasti ea . In vere intelliges noviter conversos, mansuetudine temperatos, in aestate provectiores igne charitatis ferventes. In hoc siquidem tempore sol ascendens tria signa fertur obtinere, Arietem in initio, Taurum in medio, Geminos in fine. Attende igitur in Ariete ducatum, in Tauro jugum, in Geminis consortium: ducatum praelationis, jugum subjectionis, consortium cohabitationis. Ut scias praeesse, subesse, coesse. Discas etiam simul esse in timore et labore cum amore. Hoc est itaque temperantia ve
Abbreviated transcription (Latin):
lemonstrata: de qua ⁊ alibidi¬
nt᷑. est fides. spes. caritas: ma¬
o autem his ẽ caritas. In ꝑfec¬
lone gͥ caritatis. fit solsticium:
Inichil diligamus plusquam
Denti amore d̃i. usq ad castũ
amorem ꝓximi. Sol autem in
eadem estate. tria signa dicit᷑ ob¬
tinere: inpͥncipio cancrum. in
medio leonem. in fine uginem:
ut habeat caritas in cancro ad
ꝓximum conu̾sionem compassio¬
nis: in leone uigilantiam cͥcum¬
spectionis: inuirgine. puritatẽ
dilectionis. Cancer retro gradit᷑:
leo dormiens aꝑtos ocłos habet:
uirgo ẽ que carnalem comnux¬
tionẽ adhuc ignorat. In hoc itaꝙ
ugilet qui ad amorem ꝓximi
conũtit᷑: ut ñ ꝓpt̾ aliud. quam
autem temporis ꝓpum ẽ radices¬

Expanded text:
rata, de qua et alibi dicitur: Est fides, spes, charitas: major autem his est charitas . In perfectione igitur charitatis fit solstitium, ut nihil diligamus plusquam ferventi amore Dei usque ad castum amorem proximi. Sol autem in eadem aestate tria signa dicitur obtinere: in principio Cancrum, in medio Leonem, in fine Virginem, ut habeat charitas in Cancro ad proximum conversionem compassionis, in Leone, vigilantiam circumspectionis, in Virgine, puritatem dilectionis. Cancer retrograditur. Leo dormiens apertos oculos habet. Virgo est quae carnalem commistionem adhuc ignorat. In hoc itaque vigilet, qui ad amorem proximi convertitur, ut non propter aliud quam autem temporis proprium est rad
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor sunt elementa
mundi: ignis. aer. terra.
iaqua. Quatuor humores cor¬
pons humani: sanguis. colera
tibea. colera nigra. ⁊ flegia.
luatuor uͦ tempora anni: uer.
stas. autumnus. & hyems. Ig

Expanded text:
uatuor sunt elementa mundi, ignis, aer, terra et aqua. Quatuor humores corporis humani, sanguis, cholera rubra, cholera nigra et phlegma. Quatuor vero tempora anni: ver, aestas,
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas que fit ex flegmate:
Id ẽ ex ꝓpͥa mentis corruptione.
Ex ꝓpͥa si quidem corruptione m̃tis.
nascitur cotidiana febris: conti¬
nuus uidelicet ardor carnis. In ħ
iterum tempore. idẽ inhyeme. utẽ¬
dum ẽ calidis ⁊ siccis: electorũ
ꝓculdubio exemplis. Electorum
accensa. Notandum ẽ autem qͦd
frigus p̾dicti temporis: continge¬
re solet ex nunia remotione solis.
Tunc enim sol intrat capricornũ:
quod esse dicit᷑ inferius signum.
Nota naturam animalis. unde
signum nomen accepit: ut inde
accipias aliquid moralitatis. Ca¬
pra siquidem. similitudinẽ delin¬
quentium tenet: quia ex consue
tamen in altis rupib pascitur:
dum peocator u̾bis ⁊ exemplis
sublimium uiroꝵ delectatur. In
hoc gͥ tempore sol capͥconum in¬
trat: dum sol iusticie peccatorem
sc̃i sp̃c radiis illustrat. Post capri¬
cornum uͦ intrat aquariũ: ut
fetorem carnis. abluat lacͥmis. As¬
cendit etiamusq ad pisoem. qͦd
nem hyemis: ut quasi piscis sub

Expanded text:
e fit ex phlegmate, id est ex propria mentis corruptione. Ex propria siquidem corruptione mentis nascitur quotidiana febris, continuus videlicet ardor carnis. In hoc item tempore, id est in hieme, utendum est calidis et siccis, electorum procul dubio exemplis. Electorum accensa. Notandum est quod frigus praedicti temporis contingere solet ex nimia remotione solis. Tunc enim sol intrat Capricornum, quod esse dicitur infimum signum. Nota naturam animalis unde signum nomem accepit, ut inde aliquid accipias moralitatis. Capra siquidem similitudinem delinquentium tenet, quia sic capra tamen in altis rupibus pascitur, dum peccator verbis et exemplis sublimium virorum delectatur. In hoc igitur tempore sol Capricornum intrat, dum Sol justitiae peccatorem sancti Spiritus radiis illustrat. Post Capricornum vero intrat Aquarium, ut fetorem carnis abluat lacrymis. Ascendit etiam usque ad Pisces, quod nem hiemis, ut sicuti piscis sub
Abbreviated transcription (Latin):
nmorte. Est etiam status mentis
aque similis: quia inundatione
ꝑiculosus. fluctuatione turbatꝰ
notib ĩstabilis. Hyemis uͦ tem¬
þestates imitat᷑: temptationum
senim ꝓcellis lascessit᷑. Similitu¬
dinem tenet etatis decrepite: qͥa
uaris hominis. idẽ ade defectꝰ
mobedientia. iux recedunt a
nente. Respirationem ħt ꝑ os.
uꝑfluitates siquidem mentis:
urgant᷑ ꝑ os intime confessio¬
uis. Crescit inhyeme: quia mul¬
lplicat᷑ temptationũ tͥbulatione.¬
nhoc tempore melius se habẽt
lerici. peius flegmatici: meliꝰ
uuenes. penis decrepiti. Iuue¬
s ⁊ colerici. calidi sunt ⁊ sicci:
igmatici ⁊ decrepiti. frigidi st̃
lumidi. Q gͥ adhuc peocatasua
deflent. nec tamen adhuc illo amo¬
re celestium suocensi feruent: ñ

Expanded text:
in morte. Est etiam status mentis in morte. Est etiam status mentis aquae similis, quia inundatione est periculosus, fluctuatione turbatus, nutibus instabilis. Hiemis vero tempestates imitatur, tentationum etenim procellis lacessitur; similitudinem tenet aetatis decrepitae, quia veteris hominis, id est Adae, defectus et inobedientia vix recedunt a mente. Respirationem habet per os. Superfluitates siquidem mentis purgantur per os intimae confessionis. Crescit et hieme, qua multiplicatur tentationum tIn hoc tempore melius se habent cholerici, pejus phlegmatici. Melius juvenes, pejus decrepiti. Juvenes et cholerici calidi et sicci sunt. Phlegmatici et decrepiti frigidi sunt et humidi. Qui igitur peccata sua deflent, nec tamen adhuc illo amore coelestium succensi fervent, non
Abbreviated transcription (Latin):
malum ẽ expellit. frigide & bn¬
mide nature dicitur ẽẽ. Est autin
frigus quo refrigeramur abestu
uitioꝵ: & est humor compuncto¬
nis quo mundamur a sorde para¬
torum. De pͥmo dicit᷑. remitte mͥit
refrigerer pͥusquam ab eam: iam¬
plius ñ ero. De socło autem. laua¬
bo ꝑ singulas noctes lectum meũ
lacͥmis meis stratum meumri¬
gabo. Inde fiunt bomines tarili
obliuiosi: ⁊ somnolenti. Tardi
ad oꝑandum malum: obliuosi.
ut obliuiscant᷑ ppłm suum. ⁊ do¬
gium patris sui: somnolenti. ut in
pace inidipsum dormiant ⁊ reqͥ¬
oscant. S ⁊i alit̾ accipit᷑ frigidũ i
humidum: ut infrigore intelligaᷤᷤ
porem inmente. torporem in ope¬
re. sumenim abundat iniqui¬
ts. refrigescit caritas multoꝵ:
ic ex corrupto flegmate. idẽ ex
cnrupta mentis compositione.
siunt homines tardi ad oꝑandũ
honum: obliuiosi. ut obliuiscant᷑
lomini creatoris sui: somnolẽti
it si p̾ualeat inimicus obdormiãt

Expanded text:
malum est expellit. Frigidae et humalum est expellit. Frigidae et humidae naturae dicitur esse. Est autem frigus, quo refrigeramur ab aestu vitiorum, et est humor compunctionis, quo mundamur a sorde peccatorum. De primo dicitur: Remitte me, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero . De secundo autem: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Inde fiunt homines tardi, obliviosi, et somnolenti. Tardi ad operandum malum. Obliviosi, ut obliviscantur populum suum, et domum patris sui . Somnolenti, ut in pace in idipsum dormiant et requiescant . Sed et aliter accipitur frigidum et humidum, ut in frigore intelligas in humore torporem in opere. Cum enim abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum , et sic ex corrupto phlegmate, id est ex corruptae mentis compositione, fiunt homines tardi ad operandum bonum, obliviosi ut obliviscantur Domini Creatoris sui, somnolenti, ut si praevaleat inimicus, obdormiant
Abbreviated transcription (Latin):
ad edificationem anime. de
.iiͦi. humani corporis humorib
diligent̃ pauca disserere: ut affe¬
ctib humorum. facilius dinosci
ualeant diu̾sitates morum. In
pͥmis gͥ de flegmate loqui inci-¬
piam: ut a frigidis ⁊ humidis.
exordium loquendi sumam. Fle¬
gina siquidem. habet sedem in
pulmone. Cuius natura: frigida
est ⁊ humida. Unde fiunt hom¬
nes tardi. obliuiosi: atq somnoi¬
ti. Imitat᷑ naturam hyemis. nai.¬
ram aque. naturam decrepite s¬
tis: purgationẽ habet ꝑ os: cusp
in hyeme. In hoc tempore melis
se habent colerici: peiuis fiegmia¬
tici melius iuuenes: peiꝰ decrep¬
que fit ex colera ut t̾ciana. Inarẽ
bonum ẽ uti calidis ⁊ siccis. Iass
in gͥ natura fleginatis: assimln
compositioni mentis. Negnase¬
dem habet inpulmone: qualĩ
discretione. Compositio ⁊ enim
mentis: adiuuatur beneficis
cretionis. Sicut enim pulmu
rem attrabit ⁊ emittit: sic dim¬
tio quod bonum ẽ retinet. ⁊ qui

Expanded text:
aedificationem animae de aedificationem animae de quatuor humani corporis humoribus diligenter pauca disserere, ut ex affectibus humorum facilius dignosci valeant diversitates morum. In primis igitur de phlegmate loqui incipiam, ut a frigidis et humidis exordium loquendi sumam. Phlegma siquidem habet sedem in pulmone, cujus natura frigida et humida. Unde fiunt homines tardi et oblioviosi, atque somnolenti. Imitatur naturam hiemis, naturam aquae, naturam decrepitae aetatis. Purgationem habet per os, crescit in hieme. In hoc tempore melius se habent cholerici, pejus phlegmatici. Melius juvenes, pejus decrepiquae fit ex cholera, ut tertiana: eodem bonum est uti calidis et siccis. Potest igitur natura phlegmatis assimilari compositioni mentis. Phlegma sedem babet in pulmone, quasi in discretione. Compositio etenim mentis adjuvatur beneficio discretionis. Sicut enim pulmo aerem attrahit et emittit, sic discretio quod bonum est retinet, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
diendum. tardus autem ad lo¬
quendum: ⁊ tardus ad iram.
Similit̾ ⁊ animus utitur .iiii.
humorib: ꝓ sanguine utitur
dulcedine: ꝓ colera rubea. a¬
maritudine: ꝓ colera nigra.
tristicia: pro flegmate. mentis
compositione. Dicunt enim phi¬
sici sanguineos esse dulces: cole¬
ricos amaros. melancolicos tri¬
stes. fleginaticos corpore compo¬
sitos: ut sit dulcebo incontem¬
platione: amaritudo de peccati
recordatione : tͥstitia de ꝑpetratio¬
ne: compositio de emendatione.
Est etiam attendendum. ne dul¬
cedo spiritalis. turbet᷑ amaritu¬
dine temporali. uł amaritudo ha¬
bita de peccato. corrumpat᷑ dul-¬
cedine carnaliͥ. ne utilis tristicia
turbet᷑ odio uł mertia: nec mẽs
composita dissoluat᷑ ꝑ illicita. S
⁊ anima fertur habere suatem
tationis: ꝓ autumno ⁊ uere tem¬
ꝑantia ⁊ mediocͥtate. Esto gͥ tem¬
ꝑatꝰ incorde: mediocris in opere.
amma enim que temꝑamentum
custodit: salubriter uiuit: De

Expanded text:
diendum, tardus ad lodiendum, tardus ad loquendum, et tardus ad iram . Similiter et animus utitur quatuor humoribus: pro sanguine utitur dulcedine; pro cholera rubra, amaritudine; pro cholera nigra, tristitia; pro phlegmate, mentis compositione. Dicunt enim physici sanguineos esse dulces, cholericos amaros, melancholicos tristes, phlegmaticos corpore compositos. Ut sit dulcedo in contemplatione, amaritudo de peccati recordatione, tristitia de perpetratione, compositio de emendatione. Est etiam attendendum, ne dulcedo spiritalis turbetur amaritudine temporali, vel amaritudo habita de peccato corrumpatur dulcedine carnali; ne utilis tristitia turbetur otio vel inertia, vel mens composita dissolvatur per illicita. Sed et anima fertur habere sua temtationis; pro autumno et vere, temperantia et mediocritate. Esto igitur temperatus in corde, mediocris in opere: anima enim quae temperamentum custodit, salubriter vivit. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ssicce: colera igra. frigibe ⁊
lux: flegia. frigide ce humide.
Aes calide ⁊ sicce : autumnus
frigide ⁊ sicce: hyemps. frigide
⁊ humide. Elementa gͥ cõgruunt
humorib: humores temporib.
S i anima. ꝑ similitudinẽ habere
dicit᷑ sua elementa. Pro igne. utit᷑
aqua. ingenii mobilitate.
Ut ammus de fide recte ꝑ intelle¬
ctum sentiat. pure discernat. fir¬
miter credat sine mora fidei pre¬
ceptis obediat ⁊ sic bene oꝑando
sane uiuãt: quia fides sine oꝑib
mortua ẽ. necesse est gͥ ut subti¬
litas temꝑet᷑ puritate: puritas.
subtilitate. stabilitas. mobilita¬
te: mobilitas. stabilitate. Ignis
alta petit. aer medium tenet: sic
cauendum ẽ ne intellectus nimis
alta sentiat. ne leuitate subtilita¬
tis au̾itate discedat: s detineat᷑
puritate reuocante ⁊ dicente: ñ
plus sapere quam oportet sapere:
s sapere ad sobrietatem. Cauendũ
ẽ ĩ ne stabilitas dissoluatur per
mobilitatem. uł mobilitas ꝑ
stabilitatem: s uelox sis ad au¬

Expanded text:
ra nigra frigidae et siccae; phlegma frigidae et humidae. aestas calidae et siccae; autumnus frigidae et siccae; hiems frigidae et humidae. Elementa igitur congruunt humoribus, humores temporibus. Sed et anima per similitudinem habere dicitur sua elementa. Pro igne utitur aqua ingenii mobilitate. Ut animus de fide recte per intellectum sentiat, pure discernat, firmiter credat, sine mora fidei praeceptis obediat, et sic bene operando sane vivat: quia fides sine operibus mortua est : necesse est igitur ut subtilitas temperetur puritate, puritas subtilitate, stabilitas mobilitate, mobilitas stabilitate. Ut enim ignis alta petit, aer medium tenet, sic cavendum est ne intellectus nimis alta sentiat, ne levitate subtilitatis a veritate discedat, sed detineatur puritate revocante et dicente: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Cavendum est etiam ne stabilitas dissolvatur per mobilitatem, vel mobilitas per stabilitatem, sed velox sis ad au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpensiori admiratione conside¬
rata. nos in sui reuerentiam
trabat. quo nichil ei impossibile
iudemus. cuius moderamine
diu̾sa ⁊ contraria inunitatem
pacis conueniunt : ⁊ mobilia
⁊ errantia ad certum carbinẽ
reuocantur: nec intumescunt
maxima. nec minima consumũ¬
tur: ⁊ tota illa mundi fab̾ca
sine ulla ruine formidine ex

Expanded text:
propensiori admiratione considepropensiori admiratione considerata, nos in sui reverentiam trahat quo nihil ei impossibile videmus. Cujus moderamine diversa et contraria in unitatem pacis conveniunt et immobilia et errantia ad certum ordinem revocantur; nec intumescunt maxima nec minima consumuntur: nec tota illa mundi fabrica sine ulla ruinae formidine ex