comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stantes: nec ego uob̃ dica inqͥt. in qua potestade
hȩc facio. Qd̾ iustissimũ apparint circũstantib :¬
hoc enim se dixerunt nescire quod sciebant:
s dicere nolebant. Et re uera iustum erat. ut
qui sibi uolebant respondi qd̾ int̾rogau̾ant:
pͥus ipsi facerent. quod erga se fieri postulabat
Quod si fecissent: ipsi sibi utiq respondissent.
Ipsi enĩ miserant ad iohem. querentes quiscẽt.
uit esse. et de dnõ destimoniũ ꝑibuit. De quo
testimonio siconfitͣi uellent. ipse se docerent
in qua potestate illa faceret: xp̃s: quod qͣsi
nescientes int̾rogauerant. ut calumniandi ad
detur canib et margaritȩ ante porcos mutãt᷑:
potuit auditor occurrere. ac dicere. conscius
ignorantiȩ atq imfirmicatis suȩ: et audiens
p̃cipi sibi. nec hoc daret qd̃ se ipsũ nõdum
accepisse sentiebat: potuit gͦ occuriere ac
dicere. quod scm̃ me dare canib et qͣs marga¬

Expanded text:
stantes; Nec ego vobis dicam, inquit, in qua potestate stantes; Nec ego vobis dicam, inquit, in qua potestate haec facio : quod justissimum apparuit circumstantibHoc enim se dixerunt nescire quod non nesciebant, sed dicere nolebant. Et revera justum erat ut qui sibi volebant responderi quod interrogaverant, prius ipsi facerent quod erga se fieri postulabant: quod si fecissent, ipsi sibi utique respondissent. Ipsi enim miserant ad Joannem quaerentes quis esset; vit esse, et de Domino testimonium perhibuit : de quo testimonio si confiteri vellent, ipsi se docerent in qua potestate illa faceret Christus; quod quasi nescientes interrogaverant, ut calumniandi adidetur canibus, et margaritae ante porcos mittantur, potuit auditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentiebat: potuit ergo occurrere ac dicere, Quod sanctum me dare canibus, et quas marga
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. Respondit enĩ qd̾ in resurrectiõe neq uxores
quando aut̃ illtqͥ int̾rogat int̾r̃ogandꝰ: aliud:
quod tam̃ si dixerit. ipse sibi ad id quodinter¬
rogauit respõdeat. Si aut̃ dicere noluerit. nõ
uideat᷑ hisqui ad sunt iniustũ. siec ipse qd̾ inter¬
rogauit nõ audiat. Nã et illi qͥ int̾rogau̾unt
cẽptantes. utrum reddẽdum eẽt tributũ. inter¬
rogati sunt aliud. ad: cuiꝰ hab̾et nũmꝰ imagi¬
nẽ. qͥ ab ipsis platus ÷: et qr dixerũt qd inter¬
rogati erãt. id̾. sesaris imaginẽ hab̾e nũmũ.
ipsi sibi quodãmodo respond̾unt id qd̾ dnmñ
int̾rogauerãt. Itaq ille ex coꝵ respõsione ita¬
respo conclusit. Reddite gͦ cesari qd̾ cesaris :.
& deo quod dĩ÷ cũ autẽ principes sacerdotũ
& seniores pͦpłi int̾rogasset̾ in qua potestite
illa faceret: int̾rogauit eosde baptismate ioħ̃is
Et cũ nollent dicere qd̾ contͣ se uidebant dici
de ioħe aut̃ nichil mali dic̾e aud̾ent ꝓpt̃ cutũ¬

Expanded text:
xores iquando autem ille qui interrogat, interrogandus est aliud, quod tamen si dixerit, ipse sibi ad id quod interrogavit, respondeat: si autem dicere noluerit, non videatur iis qui adsunt injustum, si et ipse quod interrogavit, non audiat. Nam et illi qui interrogaverunt tentantes, utrum reddendum esset tributum, interrogati sunt aliud, id est, cujus haberet nummus imaginem, qui ab ipsis prolatus est; et quia dixerunt quod interrogati erant, id est, Caesaris imaginem habere nummum, ipsi sibi quodammodo responderunt id quod Dominum interrogaverant: itaque ille ex eorum responsione ita conclusit, Reddite ergo Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est . Cum autem principes sacerdotum et seniores populi interrogassent in qua potestate illa faceret, interrogavit eos de baptismate Joannis; et cum nollent dicere, quod contra se videbant dici, de Joanne autem nihil mali dicere auderent propter circum
Abbreviated transcription (Latin):
biteris habitantibꝰ in uidea frib qui et mi¬
serũt ꝑ manꝰ barnabȩ et sauli. Et qd̾ naui¬
ganti eidẽ apło paulo. imposita sũt utẽsilia
quȩ offerebant᷑: nõ ad unũ tantũ diẽ uide¬
bitur uictus iste ꝓcuratus. Et qͦo ide scribit.
qͥ furabat᷑ iã nõ furet᷑ magis aũ laboret ope¬
rando manib suis qd̾ bonũ ÷ ut habeat

Expanded text:
byteris habitantibus in Judaea fratribus, qui et mibyteris habitantibus in Judaea fratribus, qui et miserunt per manum Barnabae et Sauli » . Et quod naviganti eidem apostolo Paulo imposita sunt utensilia, quae offerebantur , non ad unum tantum diem videtur victus esse procuratus. Et quod idem scribit, Qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operans manibus suis bonum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nemo tunc collectȩ fiant. Cum aũ aduenero.
it go eam: mecũ ibunt. Peniam aũ aduos.
cum macedoniam transiero. macedoniã enim¬
ꝑ transibo. apd̃uos forsitã remanebo. ueletiã hie¬
mabo: ut uos mededucatis quocumq iero:
Nolo enĩ uos nuc̃ intͣnsitu uid̾e. Sꝑo enĩ me
aliqͥd temꝑis man̾e apd̃ uos: siꝑmiserit dñs.
ꝑ manebo autẽ ephesi: usq pentecosten. Itẽ
in accib apłorũ scriptũ ÷ eaquȩ ad uictum
sunt necessaria ꝓpcurata eẽ. in futurũ.: ꝓpt̾
imiinentẽ famẽ. Sicenĩ legimus. In ilł autẽ
dieb descend̾unt ab ierosolima ꝓpħe antio¬
chiam: eratq magna exultatio. Congregatis
autẽ nob̃. surgens unus ex ilł nomine agabus.
significabat ꝑ spm̃. famẽ magnã futurã in
uniu̾so oebe: quȩ et facta ÷ sub claudio cesare.
Discedẽtium aũ. ut quisq habundabat. sta¬
tuerunt unus quisq eorũ minist̾iũ mitt̾e pres¬

Expanded text:
nero, tunc collectae fiant. cum autem aduenero, nero, tunc collectae fiant. cum autem aduenero, ut ego eam, mecum ibunt. ueniam autem . ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me aliqPermanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten » . Item in Actibus Apostolorum scriptum est, ea quae ad victum sunt necessaria, procurata esse in futurum propter imminentem famem. Sic enim legimus: « In illis autem diebus descenderunt ab Jerosolymis prophetae Antiochiam, eratque magna exsultatio. Congregatis autem nobis, surgens unus ex illis nomine Agabus, significabat per Spiritum, famem magnam futuram in universo mundo, quae et facta est sub Claudio Caesare. Discentium autem ut quisque abundabat, statuerunt unusquisque eorum in ministerium mittere pres
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ patiaris harũ rer̃ indigentiã. sedȩtiã
ꝓpter hãc explendã milites deo. Hoc aut̃ loco
uehem̃ter cauendũ ÷ ne forte cũ iuid̃imus ali¬
quẽ seruum dĩ ꝑuidere. ne ista necessaria de¬
sint. uł sibi uł eis quoꝵ sibicura cõmissa est:
iudicemus eũ contͣ p̃ceptum dñi facere : et de
crastino cẽ. sollicitũ. Nam et ipse dñs cui minis¬
trabant angłi tam̃ ꝓpter exemplũ. nequis
postea scandalũ pateret᷑ cũ aliquẽ seruorũ eiꝰ.
anim adu̾tisset ista necessaria ꝓcurare. loculos
hab̾e dignatus : cũ pecunia: uñ usi b neces¬
sarus. quicqͥd opus fuisset p̃beret᷑: quoꝵ locu¬
Iorũ custos et fur sic̃scriptũ : uidas fuit qui
ogitare. cũ dicit: de collectis aũ in scõs sic̃ ordina¬
i eccliis galatiȩ. itaet uos facite scd̃m unam
sabbi. unusquisq urm̃ apud seponat. che¬
saunzans quod ei placuerit: ut non cum ue¬

Expanded text:
non solum patiaris harum rerum indigentiam, sed etiam non solum patiaris harum rerum indigentiam, sed etiam propter hanc explendam milites Deo. 57. Hoc autem loco vehementer cavendum est, ne forte cum viderimus aliquem servum Dei providere ne ista necessaria desint, vel sibi, vel eis quorum sibi cura commissa est, judicemus eum contra praeceptum Domini facere, et de crastino esse sollicitum. Nam et ipse Dominus, cui ministrabant Angeli , tamen propter exemplum, ne quis postea scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset ista necessaria procurare, loculos habere dignatus est cum pecunia, unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur: quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, Judas fuit, qui iberet: de collectis autem in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. secundum unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat thesaurizans quod ei placuerit, ut non, cum ue
Abbreviated transcription (Latin):
duob dnĩs seruire. Ergo simplici corde a¬
ad om̃s: nõ aut̃ in hac opationẽ uelseds
uel cum regno dĩ mercedem temporalium
cogitare. quoꝵ omĩum temporaliũ nomine.
crastinum posuit dicẽs. Nolite ergo solliciti ẽẽ
de crastino. Non enĩ dr̃. crastinus dies: nisun
temꝑe ubi pͣterito succedit futurũ. Ergocum
aliquid boni oꝑamur: nõ demꝑalia s ecerna
cogitemꝰ. Tunc erit illud bonũ et ꝑfectum opꝰ.
Rastinus enim dies inqͥt sollicitus erit
sibi ipse: id÷ ut cũ oportuent sumascy¬
bum uł potũ. uł indum̃tum: cũ ipsa scilicet
necessitas urgere ceꝑit. Aderunt enĩhȩcqr noũ
enĩ diei inqͥt malicia sua: io: susfic̃ quod ista
sum̾e urgebit necessitas ipsa: quã ꝓpt̾ea ma¬
liam nominatã arbitror. quia pęnał est nob̾.
ꝑtinet enim. ad hanc fragilitatẽ et mortalitatẽ:
qͣm peccanoo meriumꝰ. Huic eigo penȩ tem¬
porał necessitatis. noli adde aliqͥd grauius: ut

Expanded text:
plici corde taad omnes, non autem in hac operatione vel solam, vel cum regno Dei mercedem temporalium cogitare. Quorum omnium temporalium nomine, crastinum posuit, dicens: Nolite ergo solliciti esse de crastino. Non enim dicitur crastinus dies, nisi in tempore, ubi praeterito succedit futurum. Ergo cum aliquid boni operamur, non temporalia, sed aeterna cogitemus. crastinus enim, inquit, dies sollicitus erit sibi ipse, id est ut cum oportuerit sumas cibum uel potum uel indumentum. cum ipsa scilicet necessienim, inquit, diei malitia sua: id est, sufficit quod ista sumere urgebit ipsa necessitas. Quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis: pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem, quam peccando meruimus. Huic ergo poenae temporalis necessitatis noli addere aliquid gravius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
metũt. neq congregãt in horrea: & consid̾a¬
de lilia agri quomodo crescũt. nõ laborant.
neq nent. cũ istis p̃cipit ut laborẽt oꝑantes
mamib suis: itaut habeãt quod etiam aliis
possit᷑ cribuere: &. quod sepe dese ipsodicit.
quodmanib suisoꝑadus : nequẽ grauaret:
& de illo scriptũ÷. quod cõuinx̾it se aquilȩ.¬
ꝓpt̾ artis similitudinẽ ut simuloꝑ arent᷑.
unde uictũ trãsigerẽt: nõ uidet᷑ imitatus
aues geli et lilia agri. His et huius modi
scripturar̃ locis satis apparet. dmñ nrm̃
non hoc imꝓbare. si quis humano more
ista ꝓcuret: s siqͥs ꝓpter ista dõ militet. uc
in opib sus nõ regnũ di s utorũ ad qͥstionẽ
inquisitionẽ intueatur. Ad hanc ergo regu
lam hoc dotum preceptum redigitur: ut
ȩciam in istorũ ꝓuisione regnum dĩ cogite¬
mus: in miliciauͦ regnidei ista nõ cogitemꝰ.
Ista enim ȩtiã sialiquando defuerint. quod
plerũq ꝓpter exercitationẽ nrãm deus sinit.

Expanded text:
ngregant in horrea; et, Considerate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent; cum istis praecipit ut laborent, operantes manibus suis, ita ut habeant quod etiam aliis possint tribuere. Et quod saepe de scipso dicit, quod manibus suis operatus sit, ne quem gravaret ; et de illo scriptum est quod conjunxerit se Aquilae propter artis similitudinem, ut simul operarentur unde victum transigerent : non videtur imitatus aves coeli et lilia agri. His et hujusmodi Scripturarum locis, satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem ilam hoc totum praeceptum redigitur dirigitur, ut etiam in istorum provisione regnum Dei cogitemus, in militia vero regni Dei ista non cogitemus. Ista enim etiamsi aliquando defuerint, quod plerumque propter exercitationem nostram Deus sinit,
Abbreviated transcription (Latin):
faccus sũ. ut om̃s lucrifice̾re̾: nõ utiq simulatioe
faciebat. quẽ ad modũ qͥdã intelligi uolũt. ut eorũ
decestanda simulatio canti exempli auctoritate
muniat᷑. s hoc faciebat caritate. qͣ eiꝰ infirmitatem
cui uolebat subuenire. tanqͣm suã cogitabat. Hoc
enim et p̃itruit dicẽdo. Cumenĩ ub̾ sim exomĩb
me omĩu seruũ feci. ut plures lucrificeͬrẽ. Auod¬
ut intelligas. nõ simulatione s caritate fieri. qͣ
infirmis hominib tanqͣm nos simꝰ cõpatimur.
ita monet alio loco dicẽs. Wos in lib̃tatẽ uocatiestĩ
fr̃s. cantũ ne lib̾tatẽ in occasionẽ carnis detis: s¬
alt̾ius infirmitatẽ quisq habeat qͣsi suã: ut eam
eqͣnimit̾ ferat. donec ab ea lib̾etur ille. cuiꝰ curat
salutẽ. Raro ergo et magna necessitate obuirga¬
ciones hadibendȩ sũt: itatam̃ ut etiã in his ipsis.
crabẽ de ocłonrõ inuioentiȩ uł maliciȩ uł simn.¬
tionis: ut uideamꝰ eicere festucam de octomia

Expanded text:
s lucri facerem, non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intellegi uolunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur, sed hoc faciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit dicendo: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. ut intelligas non simulatione, sed charitate fieri, qua infirmis hominibus tanquam nos simus compatimur, ita monet alio loco, dicens: Vos in libertatem vocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sealterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille, cujus curat salutem. Raro ergo et in magna necessitate objurgationes adhibendae sunt: ita tamen ut etiam in his ipsis, trabem de oculo nostro invidentiae, vel malitiae, vel simulationis, ut videamus ejicere festuc
Abbreviated transcription (Latin):
ria quȩ nõ dẽ participatione regni s sustentacu¬
lũ miserȩ seruitutis dant᷑ extrinsecꝰ: quã qͣm alio
loco et dispensatorẽ se dicat. Potest enĩ et seruuꝰ.
in filiorũ num̾o adoptatꝰ: eã rem in qua cohe¬
redis sortem meruit. fidelit̾ dispensare partici¬
pib suis. S nuc̃ ubiait. si aut̃ inuitꝰ. dispen¬
satio mͥ credita ÷ : talẽ dispensatorẽ intelligi
uoluit. qͥ alienum dispensat. uñ ipse nichil
ꝙ idõ alud pͥmum : ꝓpt̾ qd istam rẽ queris.
non ista res. quam ꝓpt̃ uiul queris. Quapst
si euanglium et regnum dĩ ꝓpt̾ cibũ qundos
num dĩ: ita ut si desit cibus. nõ queramn ii
aut̃ idõ querimꝰ cibũ ut habeamus rrgiuĩq
faciamus qd̾ dictũ ÷ Auerite pͥmũ gnĩs.¬

Expanded text:
ria, quae non de participatione regni, sed ad sustentacuria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam alio loco et dispensatorem se dicat. Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est; talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihil et ideo illud primum est propter quod istam rem quaeris, non ista res quam propter illud quaeris. Quapropter si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, num Dei; ita ut si non desit cibus non quaeramus reautem ideo quaeramus cibum, ut habeamus regnum Dei, facimus quod dictum est, Quaerite primum
Abbreviated transcription (Latin):
quia uñ uiuam non habeo: aut ut ad quirã
tẽporalẽ fructũ. de p̃dicatiõe at̾norum Sicenim
iã necessitiserit in euangłio: non uoluntas. Ue
enĩmichi erit inqͥt: si non enangłiz au̾o. Seo¬
qͦmͣ debet euangłitare: Scilicet ut in ipso euã¬
glio et mregno di ponat mercedẽ Ita enĩpotest
nõ coactus euangłizare: s uolens. Sienĩ uolens
inqͥt hoc facio: mercedẽ habeo.Si autẽ inuitus.
dispensatio mͥcredita ẽ. Id ÷ si coactꝰ inopia ear᷑
rer᷑. quȩ tẽporali uitȩ sut necessariȩ. p̃dico euã
glium: alii ꝑ me habebunt menrõe euangłũ.
qͥ cuanglium ipsũ me p̾dicante diligẽt: eo auͣ
ñ habeo. quia nõ ipsũ euangłium diligo. s eius p̃¬
cium in uł temꝑalib cõstitutum. qđ nefas ÷ fieri.
ut nõ tanqͣm filiꝰ ministret qͥsq euangłium. sed¬
canqͣm seruus. audispẽsatio credita ÷ ut tãqͣm
auenum eroget. nichil iñ ipse capiat pͣder ciba¬

Expanded text:
quia unde vivam non habeo, aut ut acquiram quia unde vivam non habeo, aut ut acquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. sic enim iam necessitas erit in euangelio, non uoluntas. uae enim mihi est, inquit, si non euangelizauero. quomodo debet euangelizare? scilicet ut in euangelio et in regno ponat mercedem; ita enim potest non coactus euangelizare, sed uolens. si enim uolens, inquit, hoc facio, mercedem habeo; si autem inuitus, dispensatio mihi credita est, id est: si coactus inopia earum rerum, quae temporagelium, alii per me habebunt mercedem Evangelii, qui Evangelium ipsum me praedicante diligunt, ego autem non habeo, quia non ipsum Evangelium diligo, sed ejus pretium in illis temporalibus constitutum, quod nefas est fieri, ut non tanquam filius ministret quisqtanquam servus cui dispensatio credita est; ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse accipiat praeter ciba
Abbreviated transcription (Latin):
ut es. ut ipius diri. non ioo euanglillcett
a nenuret ad cibũ et nqua sint sliancres¬
satro. s ẽ ita sumeret ut uluo impleret
nenoniolens .s. neceisitate euangliraret.
hoc enimimpbat cum dicit. Nesctas qm̃ q̃
iniemplo oꝑantur. quȩ de templo sĩt eaut
aui altario deseruiunt. cum altario parti¬
untur. Sicet dñs ordinauit his qui euã¬
glium anunciant: de euangłio utilere.
Egto autem malius horum usis sam. hinc
oistenoit prinium cẽ. non ussum: alioqii
contra precepium domini secise tenebitur¬
Deinde sequitur et dicit. Non autem scripsi
hȩc ut ita fiant in me. Bonumẽ. michi ma¬
gis mori: quam głam meam quisqͣm inanẽ
faciat. Hocdixit: quiiam statuerat ꝓpt̾ quos¬
dam occasionem querentes. manib suis uictũ
id÷ si ꝓpt̾ea euangłiz aũo ut ad illa ꝑueniam.
et finem euangłu incẏbo et potu. et uestitu
collocau̾o. S quare non ẽ. eigła: Necessitas
enim inqͥt mͥ incũbit. id÷ ut idõ euangłitem.

Expanded text:
ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt; et qui altario deserviunt, altario compartiuntur: sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit permissum esse, non jussum; alioquin contra praeceptum Domini fecisse tenebiturDeinde sequitur, et dicit: « Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam gloriam meam quisquam inanem faciat. » Hoc dixit, quia jam statuerat, propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum id est, si propterea evangelizavero, ut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo et potu et vestitu collocavero. Sed quare non est ei gloria? Necessitas enim, inquit, mihi incumbit; id est, ut ideo evangelizem,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectores i adhuc scłi huiꝰ et peceatouas.
bona uͦ quȩ dant scd̾m corũ sensũ boia
dicenda sunt. quia hȩc ꝑbonis habent. qu¬
ꝙͣ in et inrerũ natura ista bona sint. s te¬
poralia ad istã uitã infirmã ꝑtinentia et
quisqͥs ea aliis dat: non de fuo dat. dm̃ cñ
terra ee plenitudo eiꝰ. qͥ fec̃ cęlum et tͣram. eu¬
re et omĩa quȩ ineis sut᷑. Quantũ gͦ sꝑandẽ
cdaturũ dm̃ nob̃ bona pentib nec nos pos
decipi ut accipiamus alud ꝑ alio cũa
ipso petimus: quando nosȩciam cũ sime
mali. nouimꝰ id dare qd̃ pecim᷑. Non es
decipimꝰ filios nrõs. et qͣliacumq bonid¬

Expanded text:
dilectores adhuc saeculi hujus et peccatores. Bona vero quae dant secundum eorum sensum, bona dicenda sunt, quia haec pro nobis habent, quanquam et in rerum natura ista bona sint, sed temporalia, et ad istam vitam infirmam pertinentia, et quisquis ea malus dat, non de suo dat. Domini est enim terra, et plenitudo ejus, qui fecit coelum et terram, mare etdaturum Deum nobis bona petentibus, nec nos posse decipi ut accipiamus aliud pro alio cum ab ipso petimus, quando nos etiam cum simus mali novimus id dare quod petimur! Non enim decipimus filios nostros, et qualiacunq
Abbreviated transcription (Latin):
mus et reliqͣ. Hic manifestissime ostendit. non
ipsa debeamus benefac̾e si qͥo facimus. s timẽ
cẽ. necessaria. Qͥd enim intersit int̾ bonum qd̾
appetendum ẽ. & necessarium quod sumendũ ẽ:
E. et hoc appetendum. ꝙ ibi finis consticuendus:
pot̃ quod omĩa faciamus. quecumq facimus.
iam amnbac uita miitamus ut ad illudreg¬
um puenire posstmus. quȩ uita sine his
necessariis agi non pocest: apponentur nec inqͥt
cumenim dirit uluo pͥmum: significauit quia
hoc po̾terius querendum ẽ: non temꝑes: dig¬
aebemus euanglizare ut manducemus. hioõ
manducare ut euangłizemus. Nam si ꝑptea
euangilzamus ut manduaemus: uilius habe¬
mus euangłium qͣm cibum: & erit iam bonũ
re min manducando: neenarium autẽ inenan¬
selirando. Quod ȩtum apls phibet cum dicit
necensaria: s. tamen se noncẽ abusum hac po¬
destae. E rant enim muiti qui occasionẽ habe
cupielint. adquirendi et uẽdendi euangli¬

Expanded text:
ur vobis. Hic manifestissime ostendit, non ipsa debeamus benefacere si quid faciamus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, apponentur haec vobisCum enim dixit illud primum, significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed digdebemus evangelizare ut manducemus, sed ideo manducare ut evangelizemus. Nam si propterea evangelizemus ut manducemus, vilius habemus evangelium quam cibum: et erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostolus prohibet, cum dicit necessaria, sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi ac vivendi secun
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ cõsequent᷑. sulla queratis sine ulomã
inpeduñto. ne cũ ista queritis. illic aite¬
ni. aut ne duos fines constituatis. ut et fs¬
nuͣ dĩ ꝓpt̾ se appetatis. et ista necessarirsa
poralia. Non pot̾it autẽ simplicẽ habert
ocłm. et uni dnõ deo seriuire: nisi quecars
sut̃ cet̾a. si sut̃ necessaria. ꝓpt̾ hoc unũ &

Expanded text:
 consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed temporalia. Non poterit autem simplicem habere oculum, et uni Domino Deo servire, nisi quaecumque sunt caetera, si sunt nece
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat si diligias eum : illa locutione posti:
ut sciat ꝓ eo quod ẽ. ut scire uos faciat. Sit
diẽ lȩtum dicimus quod letos faciat. et sigio
pigrũ qđ pigros facit : quȩ et innumerabiu
huiꝰ modi. quȩ siue in consuetudine loquend
siue in sermone doctorum. siue in scrigtiro
scĩs repperuint᷑. Quod nõ intelligentes lea
qui uet̾i testam̃to aduersantur: uelud igiei

Expanded text:
ut sciat, si diligitis eum, illa locutione positum ut sciat, si diligitis eum, illa locutione positum est ut sciat pro eo quod est: ut scire uos faciat, sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat, et frigus pigrum, quod pigros facit, et innumerabilia huius modi, quae siue in consuetudine loquendi siue in sermone doctorum sine in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersantur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. omĩa peccata dimittenda eẽ. quȩ in nos ad¬
mittuntur : si uolumus nob̃ a patre dimitti.
quȩ admitimꝰ. Nam de uindicta suꝑius ut
arbitror satis disputatum ẽ. Sexta peticio :¬
et ne nos inferas intemptationẽ. Nonnulli
codices habent inducas : quod tantumdẽ ualẽ
arbitror. Nam ex uno greco quod dictum ẽ.
nos patiaris in duci in temptationem: expo¬
nentes uidelicet quomodo dictum sit inaueg
Non enim ꝑ se ipsum inducit as̃.s. inducipat
eum quem suo aurilio deserc̾ut. ordine mculas¬
simo ac meritis. causis etiã sepe manifestis dis¬
num iudicat illũ quem deserat. & in temptiu¬
onem induci sinat. Auudẽ enim mouam
duci intemptationẽ: aliuo demptari. Nãse
temptatione ꝓbatus eẽ. nullus podest. siues
ipsi. sic̃ scriptum ẽ. quinon ẽ. temptatus ꝙ¬
deflexi. Nam do noti sumus et ante omnos
temptationes qui scit omĩa añquam fiuat
Qd̾ itaq scriptum ÷ temptat uos dñs dẽit̾¬

Expanded text:
est omnia peccata dimittenda esse quae in nos adest omnia peccata dimittenda esse quae in nos admittuntur, si volumus nobis a Patre dimitti quae admittimus. Nam de vindicta superius, ut arbitror, satis disputatum est . CAPUT Et ne nos inferas in tentationem. Nonnulli codices habent, inducas, quod tantumdem valere arbitror; nam ex uno Graeco quod dictum est nos patiaris induci in tentationem, exponentes videlicet quomodo dictum sit inducas. Non enim per seipsum inducit Deus, sed induci patitur eum quem suo auxilio deseruit, ordine occultissimo ac meritis causis, etiam saepe manifestis, dignum judicat ille quem deserat et in tentationem induci sinat. Aliud est autem induci in tentationem, aliud tentari: nam sine tentatione probatus esse nullus potestipsi, sicut scriptum est, Qui non est tentatus, qdeflexi. Nam Deo noti sumus et ante omnes tentationes, qui scit omnia antequam fiant. 31. Quod itaque scriptum est, Tentat vos Dominus De
Abbreviated transcription (Latin):
nec ille dum alienam peccuniã lucrͦ facere uult̃.
dampnum sidĩ patiatur : quod tanto ẽ. gͣuius
ut nulla sit comꝑatio. Ex quo intelligitur
de omĩb quȩ in nos quisq peccat. ac ꝑ hoc
ȩtiam de hoc peccunia. Peccat namq ince
qui abi peccuniam debitã cũ habeat unde.
reddere possit. recusat redd̾e : quod peccatũ
si ñ dimiseris non poteris dicere. dimitte nob̃
sic̃ et nos dimitamus. Si autem ignoueris :
uides ȩtiam de peccunia dimittenda ammo¬
neri eum: cuitali pͣce orare p̾cipitur. Illud
sane tractari potest ut quoniam dicimus di
am pecunt : quia et nob̃ ueniam petentibus
ã benignissimo patre dimita uolumus. Sed
illo rursus pͣcepto quo iubemur orare ꝓ inimi¬
cis nrũs : non ꝑhis iubemur qui ueniã petũt
Iam enĩ qui tales sunt : non sunt inimici.
N ullo modo autẽ quisqͣm uere dixerit ora¬
re se ꝓeo. cui non ignou̾it. Quappter fatendũ

Expanded text:
ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, damnum fidei patiatur; quod tanto est gravius, ut nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur de omnibus quae in nos quisque peccat, ac per hoc etiam de pecunia. Peccat namque in te, qui tibi pecuniam debitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus: si autem ignoveris, vides etiam de pecunia dimittenda admoneri eum cui tali prece orare praecipitur. 29. Illud sane tractari potest, ut quoniam dicimus, Diam petunt, quia et nos veniam petentibus nobis a benignissimo Patre dimitti volumus. Sed illo rursus praecepto, quo jubemur orare pro inimicis nostris , non pro his jubemur qui veniam petunt. Jam enim qui tales sunt, non sunt inimici. Nullo modo autem quisquam vere dixerit orare se pro eo cui non ignoverit. Quapropter fatendum
Abbreviated transcription (Latin):
& iudicio. et reliꝗͣ. Nec ibi necesse ẽ. omni
peccuniario debitori dimitt̾e debitum:
s ei qui redð̾e noluerit in tantũ ut uelit
ȩtiã litigare. Seruum autẽ dnĩ ut ait apłs.
nõ oportet ltigare. Qui ergo uł sponte. uel
cõuentus. peccuniã debitam reod̃e noluerit.
dimitcitenda illi ẽ. Duas enim obres nollet
redd̾e. uł quod non habet᷑. uel qd̾ auarus
sit. uł reiq alienȩ cupidus. Utrumq autẽ
ꝑtinet ad inopiam. Nam illa mopia ẽ. rei
familiaris. hȩc animi. Si quis itaq tali
dimittat debitum. inopi dimitat: opusq
xp̃ianum oꝑatur. manente illa regula. ut in
animo paratus sit amittere quod sibi debetur.
Nam si modeste acleniter omĩmodo egerit. ut
sibi restituatur. ñ tam intendẽs fructum peccuniȩ
quam ut hominem corrigat: cui sine dubio ꝑn¬
ciosum ẽ. hab̃e uñ reddat. et non redd̾e: nori
solum non peccauit: s ꝓderit ȩtũ plurimum

Expanded text:
et judicio , et reliqua. et judicio , et reliqua. pecuniario debitori dimittere debitum, sed ei qui reddere noluerit, in tantum ut velit etiam litigare; Servum autem Domini, ut ait Apostolus, non oportet litigare . Qui ergo vel sponte vel conventus pecuniam debitam reddere noluerit, dimittenda illi est. Duas enim ob res nolet reddere, vel quod non habeat, vel quod avarus sit reique alienae cupidus: utrumque autem pertinet ad inopiam; nam illa inopia est rei familiaris, haec animi. Quisquis itaque tali dimittit debitum, inopi dimittit, opusque christianum operatur, manente illa regula, ut in animo paratus sit amittere quod sibi debetur. Nam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non peccabit, sed proderit etiam plurimum,
Abbreviated transcription (Latin):
istã sententiam uult accipe: oportet ut con
iuĩcta accipiantur omĩa tria: ut cͥaicet quo¬
tidianũ panẽ simul petamus. & necessarium
corpori: et sacram̃tum uisibile et musibile
uerbi dĩ. ꝙ dimute nod debita nrã. sic̃ et nos
dimittimus debitorib nrĩs. Debita peccata
dici manifestum ẽ: uł illo quod ait idẽ dñs
nõ exies donec reodas nouissimũ quadrantẽ:
uel illo quod debitores appellauit: qui emun¬
ciati sunt extinca. uł ruina turris. uelquorũ
sanguinẽ herodes sacrificio miscuit.Dixit
enĩ putare homines. qd illi uit modũ debi¬
tores eẽnt id÷ peccatores: et addidit Amen
dico uob̃ nͥ penitentiã egeritis: similit᷑ mo¬
riemini.Nõ hic gͦ quisq urgetur pecuniã
dimitt̾e debitorib s quȩcumq in eũ alius
peccauerit. Nam pecuniã dimitt̾e ulo ui
potius iubemur p̃cepto: quod suꝑuis dic¬
tum ẽ. Si quis tibi tunicam colle uoluerit

Expanded text:
istam sententiaistam sententiajuncta accipiantur omnia tria; ut scilicet panem quotidianum simul petamus, et necessarium corpori, et sacramentum visibile et invisibile Verbi Dei. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita peccata dici manifestum est, vel illo quod ait idem Dominus: Non exies donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quod debitores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti vel ruina turris, vel quorum sanguinem Herodes sacrificio miscuit; dixit enim putare homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores, et addidit: Amen dico vobis, nisi poenitentiam egeritis, similiter moriemini . Non hic ergo quisque urgetur pecuniam dimittere debitoribus, sed quaecunque in eum alius peccaverit; nam pecuniam dimittere illo potius jubemur praecepto, quod superius dictum est: Si quis tibi tunicam tollere voluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
spãlia. nunc in carnalia animi affectus alter¬
nat: tanqͣm ei qui aliqͣndo pascitur cibo. ali¬
quando famen patitur. quotidie panis ne¬
cessarius ẽ quo reficiatur esuriens et rela¬
bens erigatur. Sic̃ itaq corpus nr̃m inh
hac uita. ante illam scilicet ĩmutationem
cỹbo reficitur. quia sentit dispendium:
sicet animus qm̃ temꝑalib affectib quasi
duspendiũ ab intentioẽ dĩ apatitur. precep¬
dorum cybo resiciatur. Da nob̃. Hodie autẽ
dicdum ẽ: quã dui ar hodie. idẽ in hac tem¬
porali uita: Sic enim cybo sp̃ali post hanc
uitam saturabimur in ȩt̾num. ut non tunc
dicatur quotianus panis: quia ibi temꝑalis
uolubilitas. quȩ dieb dies succed̾e facit uñ
appellatur. q̃uotidie nulla erit. Ut autem
dictum ẽ. hodie siuocem eiꝰ audieritis. quod
bis hodie. Si quis autẽ ȩciã illa quȩ de uiccu
corporis necessario. uł sacram̃to anĩci corporis

Expanded text:
spiritualia, nunc in carnalia animi affectus alterspiritualia, nunc in carnalia animi affectus alternat, tanquam ei qui aliquando pascitur cibo, aliquando famem patitur; quotidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens, et relabens erigatur. Sicut itaque corpus nostrum in hac vita, ante illam scilicet immutationem, cibo reficitur, quia sentit dispendium: sic et animus, quoniam temporalibus affectibus quasi dispendium ab intentione Dei patitur, praeceptorum cibo reficiatur. Da nobis hodie autem dictum est, quamdiu dicitur hodie, id est, in hac temporali vita. Sic enim cibo spirituali post hanc vitam saturabimur in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis; quia ibi temporis volubilitas, quae diebus dies succedere facit, unde appelletur quotidie, nulla erit. Ut autem dictum est, Hodie si vocem ejus audieritis ; quodbis hodie. Si quis autem etiam de victu corporis necessario, vel de Sacramento Dominici corporis
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere cogitantib. regulam nos orandi
ã domino accepisse: quã transgredi nõ opor¬
tet. uel addendo aliquid. uł pretereundo
Quod cum itasit: quis ẽ. qui audeat dice¬
re semel tantum nos orare deb̃e orationem
dominicam. aut certe ȩciã si it᷑um uł cercio.
usq ad eam tam̃ oram qua corporianĩ cõ¬
municamus. postea uero non sic orandum
ꝑ reliquas parcei. Non enim iã dicere
pot̾imus. da nob̾ hodie quod iam accepimꝰ:
aut poterit quisq cogere. ut ęciã ultima
diu̾ parte sacram̃tum illud celebremus. Res¬
tat igitur ut cotidianũ panem accipiamus
spuãlem. pͣcepta scilicet diuina: quȩ quotidie
oportet meditari & oꝑari. Nam de ipsis añs
dicit. O ꝑ amini escã. quȩ nõ corrumpitur.
squotianꝰ aũtẽ iste cybus nunc dr̃: quãdiui
ista uita temporalis ꝑ dies de ce dentes suc¬
cedentesq ꝑagitur. Et reuera quãdui nunc
insuꝑiora. nunc in inferiora. id÷ nunc iN

Expanded text:
occurrere cogitantibus, regulam nos orandi occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo aliquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut certe etiam si iterum vel tertio, usque ad eam tantum horam qua corpori Domini communicamus, postea vero non sic orandum per reliquas partes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accepimus: aut poterit quisque cogere, ut etiam ultima diei parte Sacramentum illud celebremus. 27. Restat igitur ut quotidianum panem accipiamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie oportet meditari et operari. Nam de ipsis Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur. Quotidianus autem iste cibus nunc dicitur, quamdiu ista vita temporalis per dies decedentes succedentesque peragitur. Et revera quamdiu nunc in superiora, nunc in inferiora, id est, nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
test quisq de eare ꝓ qua adipiscenda att
ñ eẽ. sollicitus. cũ tanta intentioẽ aumi al¬
tio airigenda sit: ut adhuͦc dotum islud
referatur. quod de claudendis cubicalis
dictum ẽ. et illuo quod ait. querite pͥma
primum regnũ dĩ. deinde ista querie.
s hȩc omĩa inquit apponentur uob̾ sdle
etiam non querentib Quom autẽ recti dt̃
non querere aliquis quod ut accipiat in¬
centissime deũ p̃catur: nescio utrũ mua¬
rĩ queat. de sacramento autẽ corporisos
ut illi nõ moueant questionẽ. qui pll¬
cenȩ dnĩcȩ cõmunicant: cũ iste pans
quotidianus diccus sit Ut engo illisd
neq de hac re suam sententiam defendant.
uł ipsa auctoritate eccliastica. quod sine scã¬
dalo ista faciunt: neq ab eis qui ȩccłis p̃sunt
fac̾e ꝑhibentur. neq dbtemꝑantes dampnan¬
tur. Wnde ꝓbatur : nõ hunc in nus partib
intelligi quotianũ panẽ Nam magni peccati
aliquam partem disseramus. illud certe debꝙ

Expanded text:
test quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, Quaerite primum primum regnum Dei, et deinde ista quaerite; sed, haec omnia, inquit, apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem recte dicatur non quaerere aliquis, quod ut accipiat intentissime Deum deprecatur, nescio utrum inveniri queat. 26. De Sacramento autem corporis Domini ut illi non moveant quaestionem, qui plucoenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni peccati aliquam partem disseramus, illud certe debet
Abbreviated transcription (Latin):
munda sit. Cȩlum autẽ hoc loco nõ corporum
acceꝑim: quia omẽ corpꝰ ꝓ terra habendum est.
Hotum enĩ mundũ debet contempn̾e: qui sibi
thesaurizat i illo celo de quo dicaum ẽ. celum
gli dño: idẽ. in sirmam̃do spãli. Nonenim in
eo quod transit et consticuere et collocare aebe¬

Expanded text:
munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperim, quia omne corpus pro terra habendum est: totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in illo coelo de quo dictum est: Coelum coeli Domino , id est in firmamento spiritali; non enim in eo quod transit, constituere et collocare debe
Abbreviated transcription (Latin):
ss emolum̃tum. Pinis enim p̃cepa ÷ ciritas. de
ande puro: & conscienti a bona et fide nõ ficca:
Qui. uitem ꝓpt̾ suã de hac uita necessitatẽ frĩ
consulit. ñ utiq caritati consulit: quia non illi
quem debet tanquam seipsum diligere: s sibi
consulit. uł potius nec sibi: quando quidẽ hĩc
sibi facit duplex cor. quod inpeditur ad uiden
dando cordi nr̃o instat. dicens. nolite uob̾ cond̾e
hesauros int̾ra: ubi tinea et comestura & reliqͣ¬
engo sunterra erit cor. id÷ sicocorde quisq oꝑa¬
tur aliquid. ut t̾renum cõmodũ adipiscatur:
quomodo erit mundum cor quod interra uo¬
lutat᷑: Sigͦ incelo: mundũ erit. q munda st̃
quȩcũq cȩlestia. Sordescit enim aliquid cũ infe¬
riori miscet᷑ naturȩ. qͣmuis in suo genẽ nõ sordi
de. qr ȩciã de puro argento. sordidat᷑. aurum si
misrat᷑: ita et animus nr̃ t̾renorũ cupiditate sor¬
descit. qͣmiuis ipsa terra in suo gen̾e atq ordine

Expanded text:
s enim praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. qui autem propter suam de hac uita necessitatem fratri consulit, non utique caritati consulit, quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uiddando cordi nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura eErgo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum cor quod in terra volutatur; si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecunque coelestia. Sordescit enim aliquid cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordida est, quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine
Abbreviated transcription (Latin):
tis temꝑabãt. dui manducat inqͥt nõme¬
cantẽ nõ sꝑnat: & qͥ nõ manducat mantid̃¬
tẽ nõ uidicet. Iietiã ait. Tuquis es. quinti
aliemĩ seruũ : dnõ suostat aut cadtt a na¬
lib enĩreb quȩ possũt bono et simpluar
cordis ferre sentẽtiã. de quib solus d̃ ni¬
cat. Ad hoc ꝑtinet ȩtiã illud. qd̃ aliolonit̃
Nolite añ tẽpus quicqͣm iudicare: quas

Expanded text:
bant: Qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non judicet; ibi etiam ait: Tu quis es, qui judicas alienum servum? Domino suo stat, aut cadit De talibus enim rebus quae possunt bono, et simplici,  occulta cordis ferre sententiam, de quibus Deus solus judicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: Nolite ante tempus q
Abbreviated transcription (Latin):
recte accipimus caput. quod in anima p̃ts
et quod cet̾a hominis. regi aet gub̾nan mui¬
festumẽ. Et hoc facit qui ñ foris quent ta¬
ciam: ut de laudib hominum carnalt̾ge
deat. Caro autem quȩ subiecta eẽ. debit. a¬
io mͦ ẽ. totius naturȩ humanȩ caput Nleni
quid̃e unquã carnem suã hodio habuit sit
apłs dicit: cum de diligenda uxore pepo
set. caput mulieris uir. cui uiro capitĩi
Incerius ergo gaudeat in ieiunio suo. ango
quo sic se ietunando auercit a uoluntate seli.
ut sit subditꝰ xpã. Qui scd̃m hoc p̃ceptum
caput unctum hab̾e desiderat: itaem̃ afi¬
em lauabit. idẽ. cor mundabit. quo uistira
ẽ. deum. non intͣposito uelamine ꝓpt̃ infirmi¬
tatẽ contͣctam de sordibꝰ. s firmus et stabse
mundi estote: auferte nequicias ab amimis
urͣis. eta conspectu ocłorum meoꝵ. Abhe¬

Expanded text:
recte arecte aet quo caetera hominis regi et gubernari manifestum est. Et hoc facit, qui non foris quaerit laetitiam, ut de laudibus hominum carnaliter gaudeat. Caro autem, quae subjecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem umquam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine propter infirmitatem contractam de sordibus, sed firmus et stabilismundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab
Abbreviated transcription (Latin):
one aliqua faciat. quia  sub ouma pelle cauẽ¬
dos iupos dñs p̾cipit. Sed ex fructibꝰ inqͥt
eorũ: cognoscetis eos. Cum enĩ ceꝑint aliqͥb
temptationib ea ipsa uł subtͣi uel negari.
quȩ isto uelamine uł cõsequuti sunt. uł con¬
sequi cupiunt: cunc necesse ẽ. appareat utrũ
lupꝰ in ouina pelle sit: anouis in sua. Non
enĩ ꝓpterea ornatu suꝑfluo debet aspectus¬
hominum mulcere xp̃ianus. quia illum
parcum habitum ac necessarium etã sm¬
latores sepe usurpant. ut incautos decipit
quia et illȩ oues nondebent pelles suasdem¬
nere. s aliquando eis lupi se contegunt E¬
ri ergo solet. quid sit quod ait. Wos autẽ co
tidiana consuetudine lauemus: uncase
capitib cum ieiunamus nos eẽ. deb̾e. Aui
turpissimum om̃s fatentur: intelligend¬
ẽ. hoc p̃ceptum ungendi capud et faciens
ad mundiciam. Et idõ caput ungit. qule¬
tatur int̾ius. mente atq ratione. Hocati

Expanded text:
ione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauenione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu suhominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se contegunt. 42. Quaeri ergo solet quid sit quod ait, Vos autem cum otidiana consuetudine lavemus, unctis etiam capitibus cum jejunamus, nos esse debere. Quod si turpissimum omest hoc praeceptum unguendi caput et faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm intentionẽ in int̾iora gaudia dirigi:
ne foris querentes mercedem huc scło confor¬
memur. et admitamus ꝓmissionẽ. tanto
solidiores atq firmioreͥs. quanto interioris hs¬
minis beatitudinis qua nos elegit deus confor¬
mes fieri imaginis filii eius. In hoc autẽ capitu¬
lo maxime atumadũtendum ẽ. non in solo
rer̃ corporearum nitore atq pompa: sed ȩtiã
in ipsis sordib iutuosis eẽ. posse iactantiam:
et eo ꝑiculosiorẽ. quo sub nomine seruitutis
dĩ decipit: inmoderato cultu corporis atq
uestitu. uł ceterarũ rer̾ nitore fulget: facile
cõuincitur reb ipsis. pompar̃ scłi eẽ. sectator.
nec quẽqͣm fallit dolosa imagine sc̃itatis. Aui
autẽ in ꝓfessione xpĩanitatis. inusitato sca¬
lore ac sordib intentos in se hominũ ocłos
facit. cum id uoluntate faciat. non necessita¬
tẽ patiatur. cetͣis eius oꝑib podest conici .u.¬
trum hoc contemptu suꝑflui cuitꝰ. anambia¬

Expanded text:
nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambit
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ filios dĩ: ut spu adoptionis clamemꝰ
abba pat᷑. Sane non negligent̾ p̃tereundũ
ẽ: quod ex omĩb his sententũs quib nos
orare dominus procipit. eã potissimũ comẽ¬
dam eẽ. iudicauit: que ꝑtinet ad dimissi¬
onem peccatorũ: in qua nos misericordes
eẽ. uoluit: quod unum ẽ. cõsilium mise¬
rias euadendi. Innulla enĩ alia sententia
sic oramus: ut quasi paciscamur cũ deo
Dicimꝰ enĩ. dimitte nob̃ debitanrã. sicut
et nos dimittimus. In qua pactione simentim̃
totius orationis nullus erit fructus. Sic enim
dicit. Si enim dimiseritis hominib peccata
cordis mũdationem: de qua nunc agttur. Nlam
et in hoc oꝑe cauendum ẽ. ne subrẽpat aliqua
ostenͣcio et appecitus laudis humanȩ : qui dup¬
plicet cor nrm. et non sinat mundum ꝙ sim¬
plereẽ. ad intelligendum dm̃. cum autem
ieuinatis inquit. nolite fieri sicut ypotritȩ:
et reliqͣ. Manifestum his preceptis omnem

Expanded text:
id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, Abba, Pater . 39. Sane non negligenter praetereundum est quod ex omnibus iis sententiis, quibus nos orare Dominus praecepit, eam potissimum commendandam esse judicavit, quae pertinet ad dimissionem peccatorum: in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta cordis mundationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor, et non sinat mundum et simplex esse ad intelligendum Deum. « Cum autem jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut hypocritae, et uobis. manifestum est his praeceptis omnem
Abbreviated transcription (Latin):
me lib̾abit de corꝑe mortis huius : Si for¬
citudo ẽ. qua beati sunt qui esurunt et
sciciunt iusticiã qm̃ ipsi saturabuntur:
oremus ut panis nrͣ quotidianꝰ detur nob̾
hodie. quo fulti atq sustentati: ad plenis¬
simam illã saturitatem uenire possimus.
Si consiltum ẽ. quo beati sunt misericor¬
des. qm̃ ipsorũ miserebit᷑: dimutamꝰ debi¬
dimiitant᷑. Si intellectꝰ ẽ. quo beati sunt mũ¬
dicordes. qm̃ ipsi deum uidebunt: oremus
nõ duci intemptationẽ. ne habeamus duplex
cor. non appetendo simplex bonũ quo refe¬
ramus omĩa quȩ oꝑantur: s simul temp¬
poralia et terrena sectando. Temptationes
enĩ de his reb quȩ graues et calamitose ui¬
dentur hominib non in nos ualent: sinon
ualeant illȩ quȩ blandiciis ear̃ rer̃ accidũt.
quas homines bonas et letandas putant.
Si sapientia ẽ. quabeati sunt pacifici. qm̃
a malo. ipsa enim uib̾atio lib̾os nos faciet.

Expanded text:
me liberabit de corpore mortis huius? si forme liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati ad plenissimam illam saturitatem uenire possimus. si consilium est, quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur deus, dimidimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetandas putant. Si sapientia est qua beati sunt pacifici, quona malo: ipsa enim liberatio liberos nos faciet,