comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciaor. Non ait iussisti. sed dedisti.
Ubi cõmendatur euidens gr̃a: Quid enior
habet quod non accepit etiaos inunige¬
nito humana natura: An non accepit
ut nichil mali sed bona faceret om̃ia
quando in unitate ꝑsonȩ suscepta est
a uerbo. ꝑ quod facta sunt om̃ia: S quo¬
modo consummauit opus quod accepit
ut faciat cum restet adhuc passionis
exꝑimentũ. ubi martiribus suis iaxime
prebuit quod sequerentur exeorpluos.
relinquens nobis exemplum ut sequaoͣs
uestigia eius: nisi quia consũmasse se
dicit. quod se consumaturũ ẽẽ certissime
nouit: Sicut longe ante in ꝓphetia. p̃te¬
riti temporis usus est uerbis: quando post
annos plurimos futuruos fuerat quod
dicebat foderunt inquit manus meas.
⁊ pedes meos. dinumerauerunt om̃ia
est sicut tunc ita & nunc. Sicut cunc
predestinatione ita & nunc ꝑfectione.
fac in mundo. quod apud te iam fuerat
ante munduor: fac in suo tempore. qd̾
ante om̃ia tempora statiuisti: Intelliga

Expanded text:
ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione: fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum; fac in suo tempore, quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quida
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ẽẽtut eẽt claritas eiꝰ ex resur-¬
rectione mortuoꝵ apud patreor: ad cuius
aexteraor sedet Cuo ergo uideret illius
predestinatȩ suȩ clarificationis uenisse
iaor tempus. ut & nunc fieret in reddi¬
tione. quod fuerat in p̃destinatione iaos
factum. orauit dicens Et nunc clarifica
me pͣater apud temet ipsuor claritate
qͣm habui prius qͣm mundus ẽẽt ap̃te:
id est illa or claritateor qͣm habui ap̃ tẽ
in predestinatione. iam tempus est ut ap̃
te habeaor eciaor uiuens in dextera tua
Manifestaui nomen tuuor hominibus.
quos dedistimͥ de mundo. Tui erant.¬

Expanded text:
ut esset claritas ejus ex resurrectione mortuorum apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritatequam habui priusquam mundus esset apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua. Tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo. Nomen t
Abbreviated transcription (Latin):
turum ẽẽ declarat. Quȩ enĩ inter hõies
sublimior & dõ gratior ẽẽ conuersatio poe
etiã alios cotidiano exerricio ad auctous
sui grãm student conuertere. & crebra
animarũ fideliũ adquisitione gaudi.¬
ũ semꝑ patriȩ celestis augere: Et ipse
tentia p̃ditus. p̃uenit pͥmũ. Sic̃ ille p̃¬
cursor futurus ẽ iudicis. ita iste p̃cur¬
sor factus ẽ redemptoris. Nec solũ aduen¬
tꝰ ordine sed doctrine quoq similitu¬
dine.iohannes inspũ &e iurtute helie
dñm p̃cess it. Nam sic̃ de iohanne anqͥ̃s
subiungit. ut conuertat corda patruo
rem dehelie p̃dicatione sententiam ꝙ¬
tulit. dicens. Ecce ego mittã uobis helia
ꝓpħam. antequam ueniat dies dñi mas

Expanded text:
turum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, etiam alios quotidiano exercitio ad auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse tentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne angelus subjungit. Ut convertat corda patrum rem de Eliae praedicatione sententiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat d
Abbreviated transcription (Latin):
tica monita non preparamus. Propis
quod reuertentes adbeatiss imi p̃cepta
ioħis paremus dño uiam. rectas facia
dlis suas multis ia ꝑicłis fessas benignis¬
simus pastor in quirat. ut sic̃ debaptiste
iominici hodie natiuitate gaudemus.
iti de di nr̃i reconciliatione letemirr.

Expanded text:
tica monita non praeparamus. Propter tica monita non praeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur:
Abbreviated transcription (Latin):
mino uiã: qui cogitationes suas auari.¬
ciȩ fluctib estuantes serenȩ conscientiȩ
tranquillitate compescit. Uiam dño pi¬
rat. qui idolor uana. atq omniũ suꝑsti¬
tionũ figm̃ta conculcans. unũ dĩ uiuicul¬
tum & fidem ueritatis inquirit. Quic̃q
uͦ uoluptuosis scłih uiꝰ languet illecebrs
cupiditatib auariciȩ feruentis insanit
infraterna odia ferał inuidie facib inar¬
descit. atq ad contumeliã dĩ omnipotu¬
tis. ꝑ anfractas demonii semitas errane
uiator incedit non parat oño uiam sel
inimico miser suo exitiabilem insemec¬
ipsũ patefacit ingressũ. Hi mores & uit¬
x huiꝰmodi amplaitinera &e largissimas
uias barbaris nationib inexitium eõ¬
munis salutis aꝑtunt. himores plebẽ
dĩ inimicis gentib iugo miserȩ captiu¬
tatis addicunt. Hi mores armatos dis.¬
sipant popłos. & munitas diruunt el
hostib. corruptione uitȩ nr̃ȩ nr̃aq in¬

Expanded text:
mino viam, qui cogitationes suas avarimino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civhostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque in
Abbreviated transcription (Latin):
increparce:nec rege timuiss: offendere.
nec squalorẽ carceris declinass et nec
tyrannico gladio refugiss occidi. Au¬
diam adhuc paululũ fratres. quid ad
ꝓfectũ omniũ nr̃m saluatoris nunti
p̃dicabat. Parate inquit uiam dño
rectas facita semitas dĩ nr̃i. Were digni¬
& illis de parentib quoꝵ eẽt desꝑata p-¬
teritas dĩmunere nasceret᷑. Nam tanta
auctoritate tantoq docendi pondere.
inuocẽ sc̃e predicationis erupit. ut in¬
stantem dñi nuntiaroe aduentum: &
insemitas rectas male uiuentium di¬
rigeret prauitatem. Quidẽ. eñĩ parare
dño uiã. nisi aduentanti decelo iudici
purgato a uitiis pectore. simplicis cudis
habitacłm p̃ꝑare: Quid ẽ. rectas facite
semitas dĩ. nisi ut tales actuũ tuoꝵ tom
te dñs delectet᷑: Ille uiã dño suo parat. qͥ
luxuriantis carnis respuens uoluptates.
toto m̃tis sue spũ suspensꝰ addm̃: iugone
se castitatis accingit. Optimã parat do¬

Expanded text:
increparet, nec regem timuisset offendere, increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignet illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravitatem. Quid est enim, parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tite Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Do
Abbreviated transcription (Latin):
seruare nat᷑a. quando ꝑ nouã diuinita¬
tis gr̃am. nouũ saluti omniũ mysteriuo
parabat᷑. Hgͦ ẽ. ioħes. de qͦ ꝓphauit saias
dicens. Uoxclamantis indeserto. para¬
te uiã dñi. rectas facite semitas dĩ nr̃i. Uox
inquit clamantis.Quam bene uox dicit᷑.
qui uenientẽ decelestib incarne homi¬
nis unigenitũ dĩ pleno letꝰ ore clamabat.
Recte uox dr̃. cuiꝰ inconante p̃conio sa¬
cram̃tũ redemptionis humanȩ surda
dudũ cepit audire mortalitas. Ut enior
uenerandꝰ baptista muto patri aꝑuit lin¬
guã. ita aures hominũ salutaris gratiȩ
innouauit auditu.Clamabat autem
indeserto. uͥ p̃dicationẽ eiꝰ nec insolens
turba ꝑstreperet. nec infideł rideroe au¬
ditor: s: hi tantũ audire possent. qui pre¬
dicantẽ uerbũ salutis. cura tantũ diui¬
ni cultus expeterent, & aduerterent eũ
uera annuntiare dexp̃o. qui ꝑ assertio¬
nẽ iusticiȩ ut illicitas herodis nuptias

Expanded text:
servare naturam, quando per novam Divinitaservare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium paradicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
futuriis ꝓpħȩ. quia hoc ipsũ quod gereba¬
t᷑ angło loquenti non credidit.usũ loquen¬
di amisit. done ꝓmissione completa na¬
tꝰ noui hominis p̃co. paternȩ linguȩ uin¬
cula relaxarre. Os enĩ qđ angłs clauserat.
ꝓ missus ab angło filius reserauit. Nam ẽ
denumcupatione paruuli cognatoruo
uicinoꝵq hesitare arbitriũ ꝓprietatem
ueri nominis eiꝰ quã angło dictante didi
cabulum loqueret᷑: & agnos cerre anxius
Senex ꝑ eũ se sibi redditũ quẽ de se non
credidat nasciturũt. Nec dubitare ultra
celitꝰ illũ uł ꝓmissũ fuis se. uel natuor
cuiꝰ causa & amisisse se ꝓbabat & recepis¬
se sermonẽ. Quid hac fratres religione
gloriosius quid hac insigniꝰ fioe. inqua
sterilis cõncipit. uugo parit mutꝰ loquit᷑.
& insecreto mat̾noꝵ uiscerũ paruulus to¬
ciꝰ mundi gaudia fut᷑a p̃ludit: Nec enĩ
pot̾at ueteri sublege ordinẽ suũ mortał

Expanded text:
futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebafuturus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didiccabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis concipit, mutus loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
suait. Ecce exqͦ facta ẽ. uox salutationis
tuȩ in aurib meis. exultauit ingaudio
infans in utero meo. Q uid hocẽ. miracłi
fratres. quȩ tantors nouitas gaudioꝵ
ut habere se inutero elisabeth teftaret᷑
infantẽ. qui nec dũ semet ipsũ sentiens
dominicũ iã sentiret aduentũ: Uerehͥ
omniũ beatissimꝰ pariuiloꝵ. qui intra
uiscera adhuc mat̾na conclusus adeẽ
Saluatorem mundr: quia nec dũ sermõe
potat. ꝓpħico gaudio reuelauit. Nullꝰ
ignorat fr̃s kmi. omem paruulũ mat̾no
abutero ꝓdeuntẽ. int̃ ipsa lucis exordia
mestis concrepare uagitib solus baptis¬
ta dñi ultra legẽ nascentiũ natiuitatẽ
Suã leticiȩ exultatione p̃uenit. Et quã
decuit fratres. ut de matre sterili nascere¬
t᷑ qui fecunditatẽ uirginis reuelabat.
quatinꝰ mirabilẽ partũ mirabilit̾ natꝰ
ostendet: Illud etiã quã stupendũ quam¬
q magnificũ. qđ ⁊acharias sacerdos pater

Expanded text:
su, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis su, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater
Abbreviated transcription (Latin):
fratres lm̃i. uite p̃sentis
occasus. & suscepta abeis
ꝓ xp̃i nomine passio
consecrauit. Multimoda
namq ueterum relatione didicimus.
non nullos martirum ꝓstratos gladio.
igne alios ꝯcrematos, complures bestia¬
rum dilaceratos dentib. innumeros eti
am uariis torm̃toꝵ cruciatib affectos.
p̃ta sui corporis morte. xp̃ianȩ fidei
testimoniũ reddisse. Beatꝰ uero baptista
iohes cuiꝰ nunc festiuitate letamur cȩ¬
lestia mundo gaudia sterili abutero ho¬
die natus inuexit. Et illi quidem in¬
dubitata iam gła regnantem confessist̃
d̃ĩ filiũ. hic autem & nasciturum onm̃¬
natum priuilegio gratiȩ singłaris osten¬
dit. Intantum autem speciał in eo pre¬
fulsit electio ut ante mereret᷑ annun.¬
siare dñm. quam nas cendi initium. uł
inguã qua enuntiare poss et accipere
deniq helisab& illa uetus mulier & no¬
lamater. quȩ ante partum suum defu¬
lri filii letabat᷑ officio uenienti ads ẽ¬
at mariae. in ipsosalutationis occur¬

Expanded text:
carissimi, vitae praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddis 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Domnatum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occur
Abbreviated transcription (Latin):
remissionis mat̾ sua peperit:Neq enim
uit. etiam apeccatis omnib absoluit. Con¬
stat quippe ueridica patrum sententia.
ea qui corneliũ ac domũ eiꝰ ante ꝑceptionẽ
baptismis ua gr̃a consecrauit ipse utiq
ioħem non solum ante circumcislonem.
sed etiã ante natiuitatem. eiꝰoem gratiȩ
munere ꝑfudit: ita ut officiũ suȩ p̃cur¬
sionis. dño adhuc in utero positus. quia
loquendo necdũ pot̾at: iam gratulando
prebere: quando sicut sequentia scĩ euan-¬
gelii testant᷑. intrante beata dĩ genitrice
& salutante elisabeth exultauit ingau¬
dio infans inutero eiꝰ: Sed&r ineo quod il¬

Expanded text:
remissionis mater sua peperit? Neque eniremissionis mater sua peperit? Neque enivit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia Et propterea qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod il
Abbreviated transcription (Latin):
qui & hymnũ gle dõ canendo: quid illa
ꝑ orbem eẽt canitura. pͥores ipsi derelis am-¬
monebant. Recte gͥ natiuitas celebrat᷑
illiꝰ qui tał. potentia magnitudinis do¬
minicis ꝓpinquabat oꝑib recte ortus illiꝰ
sollempnitas colit᷑: cuiꝰ canta ẽ uitȩ sub¬
limitas. ut quicquid illo sublimiꝰ e, Hoc
iam hominis naturã transcendere dubi¬¬
um nonsit.Siqͥdẽ dñs cũ maiorem eo
neminem innatis mulierũ ẽẽ dixiss et.
mox subdidit dicens. Qui autem minor
ẽ inregno celor. maior ẽ. illo: Se ipsum
uidelicet insinuans.quihumana nati-¬
uitate posterior iohanne.s ed celestis regni
eẽt apice p̃stantior: Nec uacat amysterio.
qđ iohanne ꝓfecto quia natꝰ inmundo.
cunctis uirtutum fructib ẽẽt clarifican¬
dus. ostendit. Quid enĩuiuenti ͤ conuersan¬
tiint̾ homines pot̾at deẽe uirtutis. qui
& si ut homo ininiquitatib conceptus
ẽ. contra morẽ tam̃ humane conditionis
non in delictis eũ p̃uaricationis: sed in gr̃a

Expanded text:
qui hymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio  profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia
Abbreviated transcription (Latin):
suam spuscõ & igne baptizans: aduiden¬
dam faciem patris sui. donaret eẽ ꝑfectã.
Iohanne nato congratulabant uicini
oe cognati. enitrici illiꝰ. quia magnifica¬
uit dñs miscdiam suam cumilla oño
autẽ nato congratulabantira eccłe qͥa

Expanded text:
suam Spiritu sancto et igni baptizans ad vidensuam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
quã insolis iusticiȩ natiuitate. om̃i popło
gaudiũ euuangłizat᷑: in huiꝰ autẽ tamquã
in p̃cursoris dñi. inserui dĩ eximii. in lucer¬
ne ardentis & lucentis exortu. multi gaui¬
dabilis nimis: & magnitudinis eiꝰ non est
finis. Iste peccatoꝵ consoreĩa decłinans ab
inter peccatores conuersatꝰ peccati omnis
inmunis ꝑmansit. Hic adhuc euutero
matris. spũ scõ repletꝰ ẽ. in illo habitat om¬
nis plenicudo aiuinitatis corporalitersqͥ¬
dono sui sp̃s. sedem sibi uteri uirginalis
in quo carnẽ susciperre: ipse consecrauit.
Iste multos filiors isrł adoñm suo temꝑre
pdicando conuertit: ille multos cotidie
de uniuersis ꝑorbem nationib: ad suaor
fidem & caritatẽ interꝰ illustrando conuer¬
tere. non desistit. Hic inspũ & uirtute he¬
lie p̃cessit ante illũ: ut plebem eiꝰ aqua
bapt̾izans adsuscipiendũ eũ ubi appa¬
reret. docẽur/ eẽ ꝑfectã: hui̾c successĩt ille
inspũ & uirtute dĩ patris: ut plebem

Expanded text:
e nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu multi gavidabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, abinter peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliterdono sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem
Abbreviated transcription (Latin):
ipceteris scis impso mox ortu uirtutũ
uibare clarescerx: Senes acdiu infecundi
prentes. dono nobilissimȩ ꝓlis exultat̃
iysi patriquem in credulitas mutĩ redai¬
lerat: ad salutandũ nouȩ p̃cõnẽ gratiȩ
os &r lingua reserat᷑. Nec solu facultas

Expanded text:
nctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facu
Abbreviated transcription (Latin):
ut hȩc etiã nos intrare mereamun
celestem in terris exercere uitã contendi.
meũ eo exemplo nulla quȩ facimꝰ ue ꝑ
austoris nr̃ ꝑ omĩa grãm respicimus De
quloꝵs quoq testimoniis edocem
quia ipse ẽ d̃s ipse fecit nos.
&e noꝵ ipsinos: nonsolum
slieet ut homines simꝰ uerã etiam ut
cius leati homines simꝰ. Cuiꝰ oona gie.
speno semꝑ & infatigabili coroe sectam̃.
bse ureta eoꝵ dem patrum ꝓmissa ꝓpi¬
Ius sit omnib iniquitatib nr̃is ipsesa¬
it in bonis desiderium nr̃m. ipse non
in opib iusticiȩ quȩ ex nob habere¬

Expanded text:
ut haec etiam nos intrare mereamur, ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae quae ex nob
Abbreviated transcription (Latin):
predicaturus ẽ. uł iohannes predicbs
uocant᷑. Conuertẽt autẽ iohanne as
pairĩ infilios quia sapientiã quam ha-¬
buerunt patres xp̃m credentes. ac deside¬
untes incarnẽ uenire. tranffiidit infilios :¬
ium iustor: quia eos quos sine fide xp̃i
uenit de oꝑib legis frustra głantes.
ustor imitari prudentiã. qui & legem
sice diligentissime studebant. & nichilo¬
suor iusticia. salutem sꝑare didicerant.
hincnamq unus exeis dicit. Iustus
autem ex fide uiuit. Unde & apte sub¬
ungit᷑. Parare dño plebem ꝑfectã. Hec
ẽnim pulcherrima dominicȩ plebis
cundo parabat. & nunc dñs ipse donan¬
do ꝑorbẽ latius adimplet. cũ nos euan¬
gelicis & uerbis instituti & imbuti mysto¬
nis eandẽ fidem ac dilectionẽ habere
iscimꝰ. quã legalib p̃ceptis edocti patres
habuisse ꝓbant᷑. Hoc ꝑfectissimũ sc̃ȩ ec¬
lesiȩ decus ẽ cũ ad eadem quȩ illos intras.¬
de constat suꝑnȩ pacis gaudia suspiramꝰ

Expanded text:
praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios dtiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantejustorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilosuorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis cando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. pascat xp̃m. uestiat dñm qͥ patrimo-¬
niũ suũ ñ in grato heredi querat relinquere:
s ꝑ pauꝑes illud xp̃o desidere comodare:
Qui diuicias cęlo mag̃quã mundo cõmen¬
dat. qui desid̾at pocior eẽ oꝑe. quã suȩ sub¬
stantiȩ facultate: Qthesauros suos ad suꝑna
transmittit: qui adhoc uiuit. ut oꝑetur:
qui ad hoc oꝑat᷑. ut in et̃nũ uiuere mere¬
at᷑. Qui uiduarũ casibus flectit᷑. ⁊ pupilloꝵ

Expanded text:
Deo, pascat Christum, vestiat Dominum; qui patrimoDeo, pascat Christum, vestiat Dominum; qui patrimonium suum non ingrato quaersed pauperes illud Christo desideret commendare; qui divitias coelo magis quam mundo commendat; qui desiderat potior opere esse, quam suae substantiae facultate; qui thesauros suos ad superna transmittit; qui ad hoc vivit, ut operetur; qui ad hoc operatur, ut in aeternum vivere mereatur; qui viduarum casibus flectitur, pupillorum
Abbreviated transcription (Latin):
longe lateq diffusis. in ꝯfinio aliũ possidere
ii patit᷑. dũ t̾minos iungit. fines ꝓducit.
quendo depellit. Qñ ad qͥrit nͥ aliꝰ fleuerit
luera ñ condit. nͥ aliꝰ gemuerit: cun soli bonũ
ẽ qđ public̃ ẽ malũ: dũ aut fructus seruat.
aut annonã captat. aut inflat p̃cia. aut fenꝰ
duar̃ suauis ẽ fletꝰ dũ p̃da hꝰmodi pascit᷑. &¬
spoliis taliũ delectat᷑: qui diues ẽ arca ñ me¬
rito possessione ñ gñe non dignitate: Ponomine
test ne miscdia tangi. aut humanitate mo¬
ueri cuiꝰ auaricie nec ꝓpͥũ sufficit. nec modũ
at: & esurientis pane esurientẽ pascat. &
nudũ spoliis uestiat alienis: c̃ scriptũ sit.
qͥ offert sacͥficiũ ex suꝑa pauꝑis. Sic ẽ qͣsi qͥ
uictimet filiũ in ꝯspectu patris sui: Cet̾m
pollet quã diuiciis. facultates suas cum
pauꝑibꝰ diuidit: qui locupletẽ se dando
mag̃ quã habendo ostendit: Qui adhoc
se meminit habere diuicias. ut fen̾e̾t᷑

Expanded text:
diffusis in confinio alium possidere non patitur, dum terminos jungit, fines producitquendo depellit, qui non acquirit, nisi alius fleverit, lucra non condit, nisi alius gemuerit: cui soli bonum est, quod publicum malum est, dum aut fructus servat, aut annonam captat, aut inflat pretia, aut fenus duarum suavis est fletus, dum praeda, hujusmodi pascitur, et spoliis talium delectatur. Qui dives est arca, norito, possessione non gtestne misericordia tangi aut humanitate moveri, cujus avaritiae nec proprium sufficit, nec modum at, et esurientis pane esurientem pascat, et nudum spoliis vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, sic est, quasi qui victimat filium in conspectu opulens quam divitiis, facultates suas cum pauperibus dividit; qui locupletem se magis dando quam habendo ostendit; qui ad hoc se meminit habere divitias, ut feneretur
Abbreviated transcription (Latin):
misereri noluerit: qr nec qͥsquã misereri de¬
sid̾ans. pot̾it ñ hab̾e qđ tribuat. Nullus
petentẽ pauꝑẽ poterit inanẽ relinquere.
nisi qui ei noluerit ꝯmodare. Non enim
miscđiȩ diffinita sunt p̃cia aut nͥ qͥs multum
dederit. acceptabile eẽ qđ dat᷑ ñ poterit: aut in¬
opes tantũ aquoquã ex poscunt. quantũ qui
poscunt᷑ dare ñ possunt: aut exmodico multũ.
aut de exiguo płimũ dare qͥspiã cogit᷑ c̃ libnt̃
ex modico modiẽ attributũ diuina pietas gͣ¬

Expanded text:
misereri noluerit, quia neque quisquam misereri desiderans, poterit non habere quod tribuat. Nullus petentem poterit inanem relinquere, nisi qui ei noluerit commodare: non enim misericordiae definita sunt pretia; aut nisi quis multum dederit, acceptabile esse, quod datur, non poterit: aut inopes tantum a quoquam exposcunt, quantum qui poscuntur, dare non possunt; aut ex modico multum, aut de exiguo plurimum dare quispiam cogitur, cum libenter ex modico modicum attributum divina pietas gr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistimꝰ. florentẽ mundũ m̃tis despectu calcaue¬
rt̃. Erat uita longa. salꝰ continua opulentia¬
in rebꝰ. fec̃ditas in ꝓpagine: tͣnqͥllitas indiut᷑na
pace. Et tñ c̃ inse ipso floreret. iã meoꝵ cordibꝰ
mundꝰ aruerat. Ecce iã inseipso mundꝰ aruit:
⁊ adhuc innris cordibꝰ flor&e. Ubiq mors. ubi¬
q: luctꝰ: ubiq desolatio. Undiq ꝑcutim᷑. undi¬
q amaritudinibꝰ replem᷑: & tñcecam̃te carnał
concupiscentie. ipsas eiꝰ amaritudines amamꝰ.

Expanded text:
consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaveconsistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam in seipso mundus aruit, et adhuc in nostris cordibus florescit. Ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur, et tamen caeca mente carnales concupiscentias, ipsas ejus amaritudi
Abbreviated transcription (Latin):
bile ẽ ap̃dĩn: cordis nr̃i tanto ap̃dm̃ inimo ẽ.
quanto hoibꝰ in alto et humilitas cordis nr̃i
tanto ap̃ dm̃ in alto ẽ. qͣnto hõibꝰ inimo. Despi¬
ciamꝰ gͦ siqͥd bonigerimꝰ. Nulla nos nr̃a infloe
oꝑatio: ñ rer̃ abundantia. ñ gła extollat. Si
qͥbꝰ libꝙꝰ ex bonis affluentibꝰ intꝰ intumescimꝰ.
dõ despectisumꝰ: Quo contra psalmista de
humilibꝰ dic̃. Custodiens paruulos dñs: Q qr
paruulos humiles appellat. pꝰ quã sententiã
ꝓtulit. ꝯsiliũ subiung̃. Nã quasi q̃reremꝰ qͥd ip¬
se adħ face̾t. adiunx̃. humiliatꝰ sũ & lib̾auit
me. H gͦ cogitate fr̃s. ħ tota int̾ntiõe pensate:
Nolite ꝓximis urĩs mundi hꝰ bona uenari. H
seruatis. si ap̃ uosmet ipsos pꝰ in corde ñ tumesci¬
tis. Nã qͥse adhuc ꝓrebꝰ transitoriis excollit.
nescit inꝓximo uenari qd maneat. Nolite gͦ
in uob̾m& ipsis pensare qđ habetis. s qͥd estis:
Ecce mundꝰ qͥ diligr̃ fug̃. Sẽi isti ad quoꝵ tũbã

Expanded text:
itatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto; et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. Despiciamus ergo si quid boni gerimus; nulla nos inflet operatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quidem ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parvulos humiles appellat, postquam sententiam protulit, consilium subjungit. Nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiliatus sum, et liberavit me . Haec ergo cogitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam
Abbreviated transcription (Latin):
ti sui ueniã ptulat. qͥpͥus hoc qđ in eo
desinquit᷑ relaxat. Munꝰ enĩ ñ accipͣr. nͥ ante dis¬
cordia ab animo pellat᷑: dicente ueritate. Si offers
iuade pꝰ reconciliari fr̃i tuo: & tc̃ ueniens offer
munꝰ tuũ. Qua inre pensandũ ẽ. c̃ omĩs culpa

Expanded text:
ti veniam postulat, qui prius hoc quod in ipso delinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur, dicente Veritate: Si offers et vade prius reconciliari fratri tuo: et tunc veniens offeres munus tuum . Qua in re
Abbreviated transcription (Latin):
gis plenꝰ ẽ. ut ipse nos iã mundꝰ mittat addm̃:
Pensate gͦ quã nulla sunt. q̃ tẽꝑalit currunt:
finis temꝑaliũ ostendit. quã nicħ sit qđ tran¬
sire potuit. Casus rer̃ in dic&e. qr res transienꝰ
sollicita ꝯsid̾atione pensate in ęt̾nitatis amo¬
re cor figite ut dũ terrena culmina adipisci

Expanded text:
gis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res transiens sollicita consideratione pensate, in aeternitatis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ habere nec facere. misereri posse
nec uelle. cõmendatũ sibi deputat. qđ ꝑ
cruciatꝰ suũ adheredem transmutat: n ec
desuo misen ꝑmittit᷑ tang̾e. qđ pꝰ se futuro
cogit᷑ reseruare: qͥ solliciciꝰ seruat quã ad¬
qͥrit. molestiꝰ custodit quã rapuit. Suspi¬
rat enĩ uigilans ad qͥrendo: suspirat dormi¬
ens reseruando. Nec uigiliȩ lete. nec sõnus
securꝰ nec dies letus. nec nox ꝑ quietẽ discur¬
rit: Torquet᷑ et gemit & quasi illi ꝓficiat qđ
ciatu relinquat: ut quale fuerit patrimonii
pondꝰ. tał sollicitudinis ħat᷑ & cumulus.

Expanded text:
ere, inquit, nec facere; misereri posse, nec velle . . . . Commendatum sibi deputat, quod per cruciatum suum ad haeredem transmittat, nec de suo miser permittitur tangere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius servat quam acquirit, molestius custodit, quam rapuit; suspirat enim vigilans acquirendo, suspirat dormiens reservando. Huic nec vigiliae laetae, nec somnus securus, nec dies laeta, nec nox secura est; discurrit, torquetur, gemit, et quasi illi proficiat quod ciatu relinquat, ut quale fuerit patrimonii pondus, talis sollicitudinis habeatur et cumulus.
Abbreviated transcription (Latin):
x filios uenundãdos. ꝑ seuerante illo in malicia.
iusti & peccatoris. appellari stulticiã. S qͦmͦ ei
dimittat dñs decẽ milia talenta: uille nob̾ con¬
seruis suis.E. denarios ñdimiserit. nec eccle¬
siasticȩ int̾p̃tationis ẽ : nec aprudentibꝰ uiris
uxipiendȩ. Sic & pat̾ m̃s celestis faciet uobis.
siñ remiseritis unꝰ qͥsq fr̃ĩ suo decordibꝰ ur̃is.

Expanded text:
et filios venundandos perseverante illo in malitia, injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de
Abbreviated transcription (Latin):
uiui. uerũ deum illum ẽẽ insinuat: qr qͦo ẽ pat̾
hoc genuit:. i . ds̃ deum. Deum autẽ uiuum ap¬
pellat. ad ꝯparationẽ falsorũ deorum. qui ab ho¬
minib dii putabant᷑ s mortui erant: scił iupi-¬
ter. saturnus. mars. iercurius. uenus. ⁊ cet̾a idolo¬
lorum portenta: de quib ꝑ ꝓpham dicit᷑. Dii
qui celum ⁊ t̾ram nõ fecer̃. pereant: F reliqua:
Et psalmista. Omnes dii gentiũ demonia:
Respõdens autẽ iħs. dix̃ ei. beatus es symõ bar¬
iona Imercedem recipit uera ꝯfessio. Quia enĩ
petrus ꝯfessus ẽ xp̃c filium dei uiui. merito be¬
atificatur: et bariona.ꝙ in nr̃a lingua sonat filiꝰ
columbe. a dño cognominat᷑. Quod enĩ columba
sp̃m scm significet. ip̃e manifestauit. qnͣdo iure

Expanded text:
vivi » verum Deum illum esse insinuat, quia quod est Pater, vivi » verum Deum illum esse insinuat, quia quod est Pater, hoc genuit, id est Deus Deum. Deum autem vivum appellat, ad comparationem falsorum deorum, qui ab hominibus dii putabantur, sed mortui erant, ut scilicet, Jupiter, Saturnus, Mars, Mercurius, Venus, et caetera idolorum portenta, de quibus per prophetam dicitur: « Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant , » et reliqua. Et Psalmista: « Omnes dii gentium daemonia . » « Respondens autem Jesus, dixit ei: Beatus, es Simon Barjona. » Mercedem recipit vera confessio. Quia enim Petrus confessus est Christum Filium Dei vivi, merito beatificatur, et Barjona, quod in nostra lingua sonat filius columbae, a Domino cognominatur. Quod enim columba Spiritum sanctum significet, ipse manifestavit, quando R
Abbreviated transcription (Latin):
omnes uos scandalum paciemini in me inista noc¬
te. ille respondit. Et si omnes scandalirati fuerint
in te: ego nũqmͣ scandalizabor. Cumq qͦt fut᷑um erat
p̃diceret. dicens. am̃ dico tibi ante qmͣ gallus cantet.
ter me negabis: petrus de se p̃sumẽs. ait. Eciam si
oportuerit me mori tecũ. nõ tenegabo. Et cũ post
resurrectionẽ stans in litore discipuł piscantib
appariusset. audiens petrus qͦd uñs est. tunica
succmx̃ se. ⁊ misit᷑ ĩmare: ⁊ uenit ad ih̃m. E eti
uꝰ diccipuli nauigio uenert. Quisoẽ gͦ amoris flã
ma petrus succensus. om̃ib discipuł int̾rogatiᷤ.
pͥmus respondit dicens. Tu es xp̃e filius dei ui¬
ui. In quib uerbis. fundam̃tũ uere fro ei decẽtis¬
sime declarauit. xp̃c enĩ grece. ab unctione ẽi¬
matis nom̃ accepit. Et cũ xp̃m ꝯfitet᷑. uerum
sp̃c sci dono unctus ẽ. Uñ psalmista ait. Unxit
te ds̃ deus tuus & reliqͣ. Qum uͦ adiunx̃ filius dĩ

Expanded text:
« Omnes vos scandalum patiemini in me in ista noc« Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte. » Ille respondit: « Etsi omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor. » Cumque quod futurum erat praediceret, dicens: « Amen dico tibi, antequam gallus cantet, ter me negabis, » Petrus de se praesumens ait: « Etiamsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . » Et cum post resurrectionem stans in littore, discipulis piscantibus apparuisset, audiens Petrus quod Dominus est, tunica succinxit se, et misit se in mare, et venit ad Jesum. Caeteri vero discipuli navigio venercensus, omnibus discipulis interrogatis, primus respondit, dicens: « Tu es Christus Filius Dei vivi. » In quibus verbis fundamentum verae fidei decentissime declaravit. Christus enim Graece ab unctione chrismatis nomen accepit. Et cum Christum confitetur, verum ed Spiritus sancti dono unctus est. Unde Psalmista ait: « Unxit te Deus tuus , » etc. Cum vero adjunxit, « Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑: Nos qui ex ił nõ estis. qr ego elegi uos de
mũdo. quẽ me ẽẽ dicitis: In quib ũbis. ostendit
eos in humana fragilitate. humane nat᷑e meri¬
tũ tnͣsformari: ⁊ adimitationẽ ueri dei. quodãmͦ
deos uocari posse: iuxta illud psalmogͣfi. Ego dixi
dii estis. ⁊ filis ex celsi omnes. Respondens autem
simon petrus dix̃. Tu es xp̃c filiꝰ dei uiui. Hon
solũ petrus ordinẽ sui pͥoratus seruat. cũ int̾roga
tus pͥmꝰ respondet: s eciam magnitudinẽ amoris
osendit. Merito ergo pͥmꝰ respondet: qr plus
ceteris eũ diligit. In multis namq lociᷤ euͣgłis
dñõ dicente. Simon iohis diligis me plus his:
et uie. Eu scis dñe qi amote: siue diligo. Et cũ duo¬
decim discipuł suam passionẽ p̃diceret. hoc pe¬
trus p̃maguitudine amoris ferre nõ ualens. assump¬
sit eũ secreto. ⁊ dixit ei. Propicius esto tibi dñe.
nõ fiet istud. Non em̃ decet ut filiꝰ dei gustet in¬
ortem. Et cũ inminẽte articulo passionis diceret.

Expanded text:
 vos, qui ex illis non estis, quia ego elegi vos de mundo, quem me esse dicitis? In quibus verbis ostendit, eos in humana fragilitate humanae naturae meritum transcendisse, et ad imitationem veri Dei quodammodo deos vocari posse, juxta illud Psalmographi: « Ego dixi, dii estis et filii excelsi omnes . » « Respondens autem Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. » Non solum Petrus ordinem sui prioratus  respondit, sed etiam magnitudinem amoris ostendit. Merito ergo primus respondet, quia plus caeteris eum diligit. In multis namque Evangelii locDomino dicente: « Simon Joannis, diligis me plus his? Et ille: Tu scis Domine, quia amo te , » sive diligo. Et cum duodecim discipulis suam passionem praediceret, hoc Petrus prae magnitudine amoris ferre non valens, assumpsit eum secreto, et dixit ei: Propitius tibi esto, Domine, ne fiat istud. Non enim decet ut Filius Dei gustet mortem . Et cum imminente articulo passionis diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
iona gͦ. idẽ sp̃s sc̃i filius dicitur: qi sp̃u sc̃o reue¬
lante. filiũ dei uiui ꝯfessus ẽ. Non nulli autem ꝑ¬
bariona. bariohanna scbendum putant: eo qͦo iur¬
ta alii eu᷑gelii locum. filꝰ iohĩs sit appellatus: dño
dicente. Symon ioħis diligis me Iohanna uͦ gr̃a
dei. siue ĩ qͦ ẽ gr̃a int̾pretat᷑. Merito ergo pͥmus

Expanded text:
r: quia Spiritu sancto revelante, Filium Dei vivi confessus est. Nonnulli autem Barjona, pro bar Joanna scribendum putant, eo quod juxta alii Evangelii locum, filius Joannis sit appellatus, Domino dicente: « Simon Joannis, diligis me? » Joanna vero gratia Dei, sive in quo est gratia, interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. cũ ante multa curricula annorũ fuisse ie¬
gunt᷑.S hic error inpopulo. exͤtulticia gentilium
descenderat: ut putarẽt aliquẽ magnũ urũ pꝰ mor¬
tem. suũ sp̃m dare posse cui uellet. Quo errore sedue¬
tus fuerat herodes: qnͣdo auoita fama de iħu.dixit.
Ioħ̃s quẽ ego decollaui surrer̃ amortus: ⁊ uͥtute
multe oꝑant᷑ in eo. Diuersorũ autẽ opinionib

Expanded text:
verint, cum ante multa curricula annorum fuisse leguntur. Sed hic error in populo ex stultitia gentilium descenderat, ut putarent aliquem magnum virum post mortem suum spiritum dare posse cui vellet. Quo errore seductus fuerat Herodes, quando audita fama de Jesu, dixit: « Joannes quem ego decollavi, surrexit a mortuis, et virtutes multae operant
Abbreviated transcription (Latin):
in celis. Ubi dsiderandum. uur iste ad tantam humili¬
tatem uocatus. ad qnͣtam głam sit ꝑductus. Quia
eñi relictis omnib. xp̃m ardentissimo amore secu¬
tus est: ad tantam celsitudinẽ ꝑuenit. ut uice dei.
quorũdam pecc̃a relaxare. quorũdam eciam retuiere
posset. Nec putandum ẽ quod soli beato petro hec
gaueris suꝑ terram sireliqͣ. Unde cum pꝰ resurrec

Expanded text:
 etc. Ubi considerandum, vir iste quia tanta humilitate vocatur, ad quantam gloriam sit perductus, quia enim relictis omnibus Christum ardentissimo amore secutus est, ad tantam celsitudinem pervenit, ut vice Dei quorumdam peccata relaxare, quorumdam etiam retinere posset. Nec tamen putandum est, quod solum beato Petro haecgaveris super terram, » et reliqua. Unde cum post resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
carualem doctrinam scͥbarum ⁊phariseorum signi¬
ficant: ĩuxta illud qͦd apłs paulus de se testat᷑. dicẽs
Continuo nõ ad quieui carni ⁊ sanguini. Non gͦ per
doctrinam phariseorum ⁊ scribarum. princeps apło
te: sicut idẽ filius alibi patrẽ glorificat. dicẽs. Con
dei uiui. et ego dico tibi non casso uel tnͣsitorio sermo¬
ne. qm̃ meum dixisse fecisse ẽ: dico inqmͣ tibi. qr cu es
nõ est putandum qͦd nc̃ ei primum petri cognomen
inposuerit: s qnͣdo euͣgelirante andrea. ad eum uenit.
cum intuitꝰ eũ. dix̃. Tu el symon filius iohanna: tu uoca¬
beris cephas. qͦd int̾pretat᷑ petrus. Qui eñĩ siriace ce¬
phas. latine petrus dr̃. Utrumq autẽ nomen ab illa
petra diriuatur. de qͣait apl̃s. Petra autem erat xp̃c.
Quod autẽ ait. ⁊ suꝑ hanc petram edificabo eccłiam¬

Expanded text:
rum significant, juxta illud quod apostolus Paulus protestatur, dicens: « Continuo non acquievi carni et sanguini . » Non ergo per doctrinam Pharisaeorum et Scribarum princeps apostote, sicut idem Filius alibi Patrem glorificat, dicens: « CoDei vivi, et ego dico tibi, non casso vel transitorio sermone, quoniam meum dixisse, fecisse est, dico, inquam tibi, quia tu es est putandum, quod nunc ei primum Petri cognomen imposuerit, sed quando evangelizante Andrea ad eum venit, cum intuitus eum, dixit: « Tu es Simon filius Joanna, tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus , » quod enim Syriace Cephas, Latine Petrus dicitur. Utrumque autem nomen ab illa petra derivatur, de qua ait Apostolus: « Petra autem erat Christus ; » quod autem ait, « Et super hanc petram aedificabo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Qm̃ qui talia agunt. regnũ dei nõ dsequẽt᷑.
Porte gͦ inferi nõ preualent aduersus eccłiam: q¬
licet his uitiis ⁊ peccatis electi temptari possint. dñ
in his usq ad finem ꝑseuerare nesciunt: Aut enim
ance qmͣ uincant᷑ uincunt. aut pꝰ lapsum cito ꝑ
penitentiam resurgunt: iuxta illud qͦo dñs ali¬
bi ait. Omĩs qui uenit ad me. ⁊ au dit sermones me

Expanded text:
 regnum Dei non consequentur. » Portae enim inferi non praevalebunt adversus Ecclesiam, qualiter his vitiis et peccatis electi tentari possint, tamen in his usque ad finem perseverare nesciunt. Aut enim antequam vincantur vincunt, aut post lapsum cito per poenitentiam surgunt, juxta quod Dominus alibi ait: « Omnis qui venit ad me, et audit sermones
Abbreviated transcription (Latin):
regni celorũ. Claues regni celorũ. nich aliud nͥ ligã¬
di ⁊ soluendi potestatẽ significant. Sicut enĩ ela¬
uis ad hoc in hostio ponit᷑ ut amici recipiant᷑. ex¬
tranei autẽ ex cludant᷑. sic ligandi atq soluendi
potestas. iustos recipit: iniustos uͦ ex cludit. De qͣ
subdit᷑. Et qͦd cũq ligaueris suꝑ terrã. erit ligatũ¬

Expanded text:
ni coelorum nihil aliud, nisi ligandi et solvendi potestatem significant. Sicut enim clavis ad hoc in ostio ponitur, ut amici recipiantur, extranei autem excludantur: sic ligandi atque solvendi potestas justos recipit, injustos vero excludit. De qua subditur: « Et quodcunque ligaveris super terram, » et
Abbreviated transcription (Latin):
dan. Qui simul iuncti. iordanem efficiunt fluuium.
In huiꝰ ergo partes. uenit iħs cum discipuł suis:¬
et in t̾rogabat eos dicẽs. Quẽ dicũt homiẽs eẽ filiũ
bom̃is. Fit scił ubi cesar nuĩmũ exigebat tͥbuti. Ibi
saluator censum acciꝑ et fidei. Notandum autẽ. qr
nõ ait quẽ me dicunt homĩes eẽ. ne hac tantũ de se
querere uideret᷑: s quẽ dicunt homĩes eẽ filiũ homĩs
Et cũ maioris honoris uderet᷑ filiũ dei seuo care. filiũ
homĩs se uoluit nominare: ut ostenderet. in omnibus
actib humilitatẽ eẽ seruandam. Siue certe nealiquis
de ueritate assũpte carnis dubitaret. frequentius si¬
lium hoĩs qmͣ filiũ dei se uocare maluit: sicut ẽ il¬
lud̃. ueniens filius hõis. putas inueniet fidem interras
set fulꝰ hominis uenturus ẽ ingła patris sui. cũ anget¬

Expanded text:
Dan, qui, simul juncti, Jordanem efficiunt fluvium. Dan, qui, simul juncti, Jordanem efficiunt fluvium. In hujus ergo partes veniens Jesus cum discipulis suis interrogabat eos dicens: « Quem dicunt homines esse filium hominis? » Ut scilicet ubi Caesar nummum exigebat tributi, ibi Salvator nummum acciperet fidei. Notandum autem, quia non ait: Quem me dicunt homines esse, ne jactanter de se quaerere videretur, sed « quem dicun» Et cum majoris honoris videretur Filium Dei se vocari, filium hominis se voluit nominare, ut ostenderet in omnibus actibus humilitatem esse servandam: sive certe, ne aliquis de veritate assumptae carnis dubitaret, frequentius filium hominis, quam Filium Dei se vocare maluit, sicut est illud: « Veniens filius hominis, putas inveniet fidem in terra? » Et: Filius hominis venturus est in