comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eas uocariltum em euo aue¬
no fidi ꝯminimi abino ex
hrdib subcondco̾e lib̾tatii fu¬
erit datum. Id̾q ẜnus eidem
hr̾dli subitituatur licet pure
subintutio fcasit tñ su ead̾
conccone subintin mdẽtur
subqͣtidi co̾missum merint.

Expanded text:
eas uocari. cum enim seruo alieno fideicommissum ab uno ex heredibus sub condicione libertatis fuerit datum idemque seruus ei heredi substituatur, licet pure substitutio facta sit, tamen sub eadem condicione substitui uidetur, sub qua fideicommissum meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
chi esto exsemisse bonorun
mcoꝵ exceptis domib menpi
que wbist̃.que omña scias ad por¬
cõnem hr̃ditatis qm̃ tibi dedi
non ꝑtiñe. q̃ro cum sit nihiis
domib argentumãoia debi¬
toꝵ. supeler mancipia. an hec
non contineri. szorm eẽ com

Expanded text:
mihi esto ex semisse bonorum meorum excepta domu mea et quae ibi sunt: quae omnia scias ad portionem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere.' quaero, cum sit in his domibus argentum nomina debitorum supellex mancipia, an haecnon contineri, sed om
Abbreviated transcription (Latin):
naẜin constitit legatum et
ĩorectissime nił diffinit. id
demum ẜuo auieno legaripᷤ¬
se q ip̃e lib̾ fc̾ni cate poss calu¬
tatio posse legrri suo ⁊qioi¬

Expanded text:
i constitit legatum. et ideo rectissime Iulianus definit id demum seruo alieno legari posse, quod ipse liber factus capere posset. calutatio posse legari seruo
Abbreviated transcription (Latin):
nepoti locum cẽ. ¶ Ticnscũ
frĩs filie fundos ⁊ urbana pre¬
litate loci suꝑiorem ꝑtem
seianu suꝑiorem. infi̾orẽ
seiamimimo noi̾e unuĩsum
possedit qmͣms eund̾ diĩsis

Expanded text:
nepoti locum esse. Titius cum fratris filio fundos et urbana praelitate loci superiorem partem Seianum superiorem, inferiorem Seianum uno nomine uniuersum possedit, quamuis eundem diuisis
Abbreviated transcription (Latin):
achͣmisa ꝙ̃ patronus pecit. ut
denominef Milie noneriret.
p̃dii qmͣ mat acepit retine̾ ui¬
ssum est. ¶Qura eru marz
ad solam coriobrinan suam
bona ꝑnertura. codicur. a deã
fcũs plitrib fid̃i cõmissa reliq

Expanded text:
admissa, quod patronus petit, ut de nomine familiae non exiret, aedii, quam mater accepit, retinere uisum est. Cum existimaret ad solam consobrinam suam bona peruentura, codicillis ab ea factis pluri
Abbreviated transcription (Latin):
sipͥmis quis loquatur.s ĩqr̃
uoluntatis intentio dirigat᷑
Lib̾t sp̾chum reliquit ac pec̾i¬
lit neidalienarent na orinfar¬
milia lib̾torum retinemaner
ꝑtesquib non dedit alienandi
uoluntatem integras petat eõ

Expanded text:
supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ extestõ debetur. s tota .x. pe¬
tiposst̃ nec tolłr petitio simte¬
rim annus suꝑuenĩt. nan
snfficit q. utiłr dies cessit qd̃
si inno testatore amis suꝑ¬
uemat dicend̾ erit muͣtile ef¬
ficilegatum qmͣ qmͣ conanit

Expanded text:
ento debetur, sed tota decem peti possunt: nec tollitur petitio, si interim annus superuenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit. quod si uiuo testatore annus superueniat, dicendum erit inutile effici legatum, quamquam constit
Abbreviated transcription (Latin):
facuitatib ꝑcept.i pecuiia
in corpus ꝓprii primonii usa
Idemnrre diuisionis res ꝓpͥe fac¬
re non prãbuntur cum̾ discor¬
quas matia cõionii sol exata¬
re ¶ Pat̾ plurib filiis hr̃dib̾
mititutis moriens claues⁊ a
milum custodie ca mnori
natufilie tͣclidit ⁊ lib̾tuni fili
e eid̾ quip̃sent erat ⁊ res qͣi sub
cura sua habint assignariis¬
sit. cõe filiorum negõm gestũ
intesligebatur. nec obemire
apud arbitrum diuisionis p̾¬
cipuamcam fiue fõre. ¶Cu
inpfcã ic iptura inuenitur
tademũ ub̾ legati uxfid̾i.ꝯ.
ap̃̾cedit uł sequitur ad omu¬
monem assumitursi dcoscͥp¬
tũcongriat. ¶Filnis mre̾m
hr̃dem scripsat ⁊ fidĩ ꝯmissa
tabulis data cumnins ñran¬
di religione pr̃m rogau̾at

Expanded text:
acultatibus percepta pecunia et in corpus proprii patrimonii uersa, item iure diuisionis res propriae factae non praestabuntur, cum discorquas materia communionis solet e‹x›citare. Pater pluribus filiis heredibus institutis moriens claues et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum negotium gestum intellegebatur nec ob eam rem apud arbitrum diuisionis praecipuam causam filiae fore. Cum inperfecta scriptura inuenitur, ita demum aecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat. Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogauerat.
Abbreviated transcription (Latin):
incdi̾ petitionem prioris fidel .ꝯ.
cit ut hiclitas hr̃dis res fingu¬
las ꝙ eo ꝑtinet ut si pure res¬
legata relicta sit et legatanus¬
non repudiam̾t defuncti uo¬
luntatem rectama dm̃umq¬

Expanded text:
uideri petitionem prioris fideicommicit, ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatnon repudiauit defuncti uoluntatem, recta u
Abbreviated transcription (Latin):
ancillis pronirestitue̾t stiuissẽ
chee mamimusse cẽnt. et si ea¬
dem filia hrs non eẽt sirosti¬
tint ei eaidem ancillas qmi̾
filia nolint hr̃s existẽ analle
nissu comini ide̾ prom adie

Expanded text:
ancillis patroni restitueret, cum hae manumissae essent, et, si eadem filia heres non esset, substituit ei easdem ancillas. quoniam filia non uoluit heres exsistere, ancillae iussu domini, id
Abbreviated transcription (Latin):
minus placuit debi ꝙ testato
fmes cornni significatuꝵ et
certaminis forma qmͣ celeb̃¬
risinguliᷤᷤ annis noluit alia
scriptura se decłaturũ ꝓmisu
ac postea morte p̾uentui non
here defalcicliam obiciente
si ꝑ̃tem int̾i̾m solui sibi desi
nem reĩ publice p̾lioruos¬
tinus maximusq princepi¬

Expanded text:
placuit, quod testator fines eorum significaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis uoluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeuentus noherede Falcidiam obiciente, si partem interim solui sibi desidnem rei publicae praediorum optimus maximusque princep
Abbreviated transcription (Latin):
nentur mancipia puta lecͣti
cipia al .ia. p̃nelle fortassis qͣs
sibi comatas muheres exor¬
nant. S ⁊ si forte inrilia eiq̃¬
dam dõnau̾it quodam modo

Expanded text:
nentur mancipia, puta lecticacipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant. Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
toritas inch̾ agit. ¶ Etiam¬
sinon eandiat tutoris auc¬
toritatem isqui cũ pupillo
recte negotium geriturue
luti si absiti pupilio ꝑ epłã
uendam aliquid ant locẽ
⁊ iitutoris auctẽ conͣsenciat

Expanded text:
toritas nihil agit. Etiamsi non exaudiat tutoris auctoritatem is qui cum pupillo recte negotiluti si absenti pupillo per epistulam uendam aliquid aut locem et is tutoris auctoritate consentiat
Abbreviated transcription (Latin):
pupuiꝰ sine tutoris auete nõ
potest acquire̾ aut̾ sibi stipu¬
lando ⁊ ꝑtͣditonem accipiedo
etiam sine tutoris auc̾te põt̾᷑
nullani rem sũtutoris aue̾¬
te nch̾ auienare pot̾. apparet
nec manunntt̾e̾ eũ sn tuto¬
ris auctͣe posse. ¶ Hoc ampliꝰ
licet tutoris aucͣtr manumi¬

Expanded text:
us sine tutoris auctoritate non potest: adquirere autem sibi stipulando et per traditionem accipiendo etiam sine tutoris auctoritate ponullam rem sine tutoris auctoritate alienare potest, apparet nec manumittere eum sine tutoris auctoritate posse. hoc amplius licet tutoris auctoritate manumi
Abbreviated transcription (Latin):
positam ꝑsonam rem pupilli
ut solent honesti ores non pati
noĩa sua maris inscribi ualet.
demerit. ac si ꝑ int̾põitam p¬
sonam emis. ¶S⁊ si cclior
pupilli tustͣnãt equeemẽ fide
alia ꝑsona mrienis subres¬
qmͣ erͣneos recte apupillo
m̾e placet. Ułp.

Expanded text:
positam personam rem pupilli ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet dem erit ac si per interpositam personam emisset.Sed et si creditor pupilli distrahat, aeque emere alia persona iuri eius subiecmquam extraneos recte a pupillo emere placet. 7
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ culpa tutorispupillum ex
hr̾ditate desut posside̾ eis
estmatio ĩpetitione hr̾dit¬
tis sine una dubitatione fĩ
debebit. itauĩne̾ sipupillode
aquo ẜuari possit idq pupil¬
lus exlitis estinatõne subie¬
rit. ¶ S ⁊ si tutor soluendo
n̾ est. indn̾d̃ erit utrũ cãla¬
detrim̾tum petitoris eẽ debe

Expanded text:
toris pupillus ex hereditate desiit possidere, eius aestimatio in petitione hereditatis sine ulla dubitatione fieri debebit ita, si pupillo dea quo seruari possit id, quod pupillus ex litis aestimatione subierit. sed si tutor soluendo non est, uidendum erit, utrum caladetrimentum petitoris esse debe
Abbreviated transcription (Latin):
ofẽntia non int̾ueniat auctoritaᷤ
auc̃tas enis cum se ꝓbare dicit
id qd̾ agitur ħ est enim aus¬
torem fieri. POmp̾.¬
ꝑsi plurib catis tutorib innꝰ
ũctas sufficiattñ ⁊ si tutor au¬
ccoretur ti anmi stͣto tutele
tutore anctore qui tutelamiu̾
gerat enam apupilloscien
remotuͣs nec enim idratum
lanesi płes sint tutores quoꝵ
unins auctͣas sufic̾ dicend̾ẽ
alt̾o anccore pupillum ei pꝰse
obligari sine mutuã pecuma
ci dec᷑ siue stipuletur ab eo. S
⁊ cũ solus sit tutor si mutuar
pecumam pupillo ded̾it uł
abeo snpuletur nonerit obli¬
gatui tutori naturałr tũ ob¬
ligabitur iqnͣtum locupł¬
etior fri est. nam inpupillũ
non tm̃ tutori nm ciini ac¬
conemmqnͣtum locupletior
fc̾rest dandam. onius pius
repsit. ¶Pupillus nendn̾dosũ

Expanded text:
est, non interueniat auctoritas auctoritas eius, cum se probare dicit id quod agitur: hoc est enim auctorem fieri. Pompsi pluribus datis tutoribus unius auctoritas sufficiat, tamen si tutor auctoretur, cui administratio tutelae tutore auctore, qui tutelam non gerat, emam a pupillo scienremotus: nec enim id ratumlane si plures sint tutores, quorum unius auctoritas sufficit, dicendum est altero auctore pupillum ei posse obligari, siue mutuam pecuniam ei det siue stipuletur ab eo. sed et cum solus sit tutor mutuam pecuniam pupillo dederit uel ab eo stipuletur, non erit obligatus tutori: naturaliter tamen obligabitur in quantum locupletior factus est: nam in pupillum non tantum tutori, uerum cuiuis actionem in quantum locupletior factus est dandam diuus Pius rescripsit.Pupillus
Abbreviated transcription (Latin):
osi quo q̾ri pot̾. siquidne ĩ
rerum natura eẽt ꝑfurore
enis accidiss tũquid putas¬
qͣre cimetatꝰ esi soluencono
Sit tutor cinꝰ dãpnu es detẽ¬

Expanded text:
oso quaeri potest, si quid ne in rerum natura esset, per furorem eius accidisset. tu quid putasquare cunctatus es, si soluendo non sit tutor, cuius damnum esse debe
Abbreviated transcription (Latin):
relatumest. ¶Guratorez ign¬
orante nec mandante pupil¬
lo non recte ei atutore petitu
idi piculumq eoꝵ que cura¬
tornon nire datui gessit nõ
sine rone eum qui peuut᷑ cog
cium princeps secutus curate¬

Expanded text:
relatum est curatorem ignorante nec mandante pupilla non recte ei a tutore petitum uideri periculumque eorum, quae curator non iure datus gessit, non sine ratione eum qui petit cogen si matris iudicium princeps secutus curato
Abbreviated transcription (Latin):
Iertotofundo legato testãtor ꝑ¬
temalienass ⁊ reliqmͣ dimita¬
xat ꝑtem debiplac. quia ⁊ siad¬
ĩeciss aliquid ei fundo angi̾tũ
legatano accec̾et. ¶ Suta scrip¬
timmsit lucrusticiu: hrimeus.
aut meinus hr̃s meni .i. seioda
to cumutro uelit seuis agetur
si cumimo actum sit ⁊ solutu
alt̾ lre̾tur. qͣi si cluorei ꝓmutren¬
cli msolidum obligati finsseñ.
quid gͦ si ab alto ꝑtem pecierit
lib̾um eierit. ab altnͣtro reliqu¬
umi pen pemerit ⁊ si alt̾ ꝑtem

Expanded text:
toto fundo legato testator partem alienasset, reliquam dumtaxat partem deberi placet, quia etiam si adiecisset aliquid ei fundo, augmentum legatario cederet.Si ita scriptum sit: 'Lucius Titius heres meus aut Maeuius heres meus dero uelit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solutum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi in solidum obligati fuissent. quid ergo si ab altero partem petierit? liberum cui erit ab alterutro reliquum petere. idem erit et si alter partem
Abbreviated transcription (Latin):
ex hus tñ eẽ̾ quib legata p̾sta¬
tur. optinint non ẽẽ eideneg¬
andam petitionem legatoꝵ
siue oromariã boꝵ possonem
pecierit siue carbonianam.¬
¶ Non solum aut̃ legatum

Expanded text:
ex his tamen esse, quibus legata praestantur: optinuit non esse ei denegandam petitionem legatorum, siue ordinariam bonorum possessionem petierit siue Carbonianam. Non solum autem legatum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾staturum hi̾ta rõne le gis
falcdie lie enim exuncia fu
ꝙ accessit augebit legata a
lib̾is p̾stari legata p̾tor nolint
exceptis hiis uõis quib ꝓ̾tor
ssom non putat legatorum
at bõꝵ possõm contͣ tabulas¬

Expanded text:
staturum habita ratione legis Falcidiae: licet enim ex uncia fueen quod accessit, augebit legata a liberis praestari legata praetor uoluit exceptis his liberis, quibus at legatorum at bonorum possessionem contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
Edicur argenten ad PAui:¬
umncta sigilla enẽa cetaq annia
que ad eandem similituome
redigi possunt argento fro cedt̃¬
Auro fco annumiantur geme
auilis incluse quippe ħ anulo¬
rum sunt. ¶Tibia argentra
trustii aureis illigata. Margarite.
que ita ornan̾atis imilicbribro
texte sunt utͥ hris aspͤtus auri
potentior sit. auro fcõ ãnum̾ãt
aurca amblẽmata quen lapi¬
dib absidib argenteis ee̾nt⁊.
replubari possent deb̾i gauꝰ¬

Expanded text:
ediculis argenteis adiuncta sigilla aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt.Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deb
Abbreviated transcription (Latin):
placet omĩa debi sicuti cmita
legatur ticiouina que murbe
abco sen mportu dolego omĩade¬
minimnam relinquebat itale¬
gauat lancem minorẽ illi lego
medie magritudinis uid̾i leg¬
atam iancem rensum est sin̾

Expanded text:
placet omnia deberi, sicuti cum ita legatur: 'Titio uina, quae in urbe habeo seu in portu, do lego', omnia deminimam relinquebat, ita legauerat: 'lancem minorem illi lego'. mediae magnitudinis uideri legatam
Abbreviated transcription (Latin):
ssu patris opt. mr posse. nec ani
acditam hrlitatem pritat qd̾
hrditas datur fid̾i comitti pa¬
tris uł domini pot̾. at cimc dei
ex ꝑsona eorum fidicõmissum
in res capit cumpis ꝑ quoscõ¬
modum hrclitatis ur legatipa¬
tr cominoueq̃nitur fida comi¬

Expanded text:
 sine iussu patris optari posse nec ante aditam hereditatem putat, quod hereditas datur, fidei committi patris uel domini potest ac tunc demum ex persona ipsorum fideicommissum uires capit, cum ipsis, per quos commodum hereditatis uel legati patri dominoue quaeritur, fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ qͥ postea accessu̾t si nͦt hoc
testator manifecte exp̾ssit.
manfestũ ẽ. ilud sensisse tes¬
tatorem. ¶Ticins codicirinu
itacanit publio memio om̃s
iuenes quos miinitio beo¬

Expanded text:
sed et quae postea accesserunt, si modo hoc testator manifeste expressit.manifestum est aliud sensisse testatorem.Titius codicillis suis ita cauit: 'Publio Maeuio omnes iuuenes, quos in
Abbreviated transcription (Latin):
amotarum acto eidanda ẽ.¬
¶ Si EIIuis mulris inssu drĩe diu¬
orcii cã res amou̾it pedins pu¬
tat nec furtum enm face̾ qm̃¬
cumimiulr turtũ nonfaciat ꝙͣ¬
audiens eẽ non debeat.s rerũ
amõtaꝵ acto̾ erit. ¶ At si mido¬
tem ẜnus datus furtũ uͣrorec
si qid̾ mułr talem eum esse
scierittotum amipnũ uiro
Harciectur. qd̾ si ignorau̾it tuc
ñ ultͣ ꝯdempnatone noxe mlc̃¬
tanda erit. ¶Rerum .amotar
exacto competat. comodi quo
si quid amoti reb amirit uir
ratiohnda e̾. ¶ Hoc acto̾ licet ei
delicto nascatur tñ rei ꝑsecuto¬
ne ꝯtin ⁊ io ñ anno fruitur

Expanded text:
amotarum actio ei danda est. Si servus mulieris iussu dominae divortii causa res amoverit, Pedius putat nec furtum eum facere, quocum mulier furtum non faciat, quaudiens esse non debeat: sed rerum amotarum actio erit. At si in dotem servus datus furtum viro fecerit, si quidem mulier talem esse eum scierit, totum damnum viro sarcietur: quod si ignoraverit, tunc non ultra condemnationem noxae multanda erit. Rerum amotarum exactio competat. Commodi quoque, si quod amotis rebus amiserit vir, ratio habenda est. Haec actio licet ex delicto nascatur, tamen rei persecutionem continet et ideo non anno finitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑres amotas ego cũ U L.¬
muire ⁊ lis estimata sit anac¬
tio eidanda sit. si amrit pꝰme
amotaꝵ actum ẽ estimatõnẽ
litis p̾stitit adu̾sus uendican¬

Expanded text:
res amotas egero cum muliere et lis aestimata sit, an actio ei danda sit, si amiserit poamotarum actum est, aestimationem litis praestiterit, adversus vindic
Abbreviated transcription (Latin):
nor hebit tutorẽ eñ ꝗ roga¬
tiu eᷤ. s orͣtimuis lib̾tus esfcũs¬
hẽ ad familiam testatori ꝑ¬
tͣmebit. in qͣspe̾ incipit tute¬
la adubos proni primos ꝑ¬
tin̾e. que ad prõnos ñ ꝑtin¬
tis locũ hãt testo mamimis¬
sis. ¶Si duo ples ue mamu¬
mittant om̃s tutores st̃ ¶ S
si mułr sit int̾ mamimisso¬
res dicend̃ ẽ solos mascłos fo¬
restutores. ¶S ⁊si aliqms
ex pronis decessit cutela pene̾
cetõs pr̾onos ẽ miuis ille fili¬
um reliq̃rit. ¶ S ⁊ si ab ho¬
stib fu̾it captꝰ int̾im soli ꝯpa¬
tromi cutores fiunt. Simili

Expanded text:
non habebit tutorem eum qui rogatus est, sed orcinus libertus effectus ad familiam testatoris pertinebit. in qua specie incipit tutela ad liberos patroni primos pertinere, quae ad patronos non pertinrtis locum habet testamento manumissis. Si duo pluresue manumittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores. Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamuis ille filium reliquerit. sed et si ab hostibus fuerit captus, interim soli compatroni tutores sunt. simili
Abbreviated transcription (Latin):
trum adsolum filiũ. anuꝰ ad
nepotẽ tutela ꝑtine at qat
neposĩ familil prĩs su ꝓximꝰ
ẽ noc᷑ apparebit ex legnt̾imus
hr̾dĩtatib lima aut̃ hr̃ditaᷤᷤ
adsolum filium ꝑtin gͦ ⁊ tu¬
tela ad solum filiumi desce̾dit
pͦfiiũ tc̃ ad nepotẽ. ¶ Queri
pot̾si prom filius sit remotꝰ
uł excusatus annepoti tute¬
ia deferatur. Marcelłmea se¬
tentia e̾ ut succodi nĩponse scri¬
bat. idcnco eni iierit atu¬
tela ut alii in locũ eoꝵ dẽnt᷑ͣ
ñ ut successio admittat᷑n ti̾
ma tutela amitti. qͣre si pro¬
ximior capite dimiuit᷑ e̾ c
filiũ uł filiani uł nepotẽ. ł nep̃¬
tem uł demceps ĩ pur̾es qͦs ĩpo¬
testate h̾at emanaipet uice
legittimi tutoris sustineti
tu tutores frĩs uł sororis effici
fecit tutores. s ⁊ hos cogi satis¬
⁊ pr̃om fimũ cecosq lib̾os eiꝰ
cogi renaluã fore satidare
plsq indeatur. s ħ cã cogni¬
ta p̃torem itatũc deb̾e̾ meliꝰ
est utrum debeat. satisdare

Expanded text:
trum ad solum filium an vero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem hereditas ad solum filium pertinet. ergo et tutela ad solum filium descendit, post filium tunc ad nepotem. Quaeri potest, si patroni filius sit remotus vel excusatus, an nepoti tutela deferatur. et Marcellus in ea sententia est, ut succedi non posse scribat: idcirco enim abierunt tutela, ut alii in locum eorum dentur, non ut successio admittatur. Nonma tutela admitti: quare si proximior capite deminutus est,filium vel filiam vel nepotem vel neptem vel deinceps impuberes, quos in potestate habeat, emancipet, vicem legitimi tutoris sustinet: rii tutores fratris vel sororis efficiufecit tutores. Sed etiam hos cogi satisos eius cogi rem salvam fore satisdare plerisque videatur. sed hoc causa cognita praetorem statuere debere melius est, utrum debeat satisdare
Abbreviated transcription (Latin):
erat miqum ex cludi eum afam¬
ana quia non sponte adiit hrdita
lib̾tus decessit pronus ad eundo
h̾rditatem enis reuocat ꝑsalm¬
sianam accom ea que asienata
N̾. dolo malo quonimus ꝑs ex

Expanded text:
erat iniquum excludi eum a Fauiana, qu‹i› non sponte adiit hereditlibertus decesserit, patronus adeundo hereditatem eius reuocat per Caluisianam actionem ea, quae alienata sunt dolo malo, quo minus pars ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut lib̾tum assignare. ¶ De lib̾isq
st̾ inpot̾ate senatus locinꝰ est gͦ depo¬
stumis ncħ̾ ħ senatus consuito ꝓi¬
sum est mag̾ tñ puto etiam poĩnu¬
mos contin̾i. ¶ Qiiqͣuit senatus
si cxlibis quis inciurtate ẽẽ desiss eu̾
significat quimꝑpetuum nicun¬
tate ẽẽ desierit non etiam si quis ab
hostib captus reu̾ti possit. ¶ Exdi¬
e quo certa assignari pot̾. s ul ĩdi¬
em certum ix̃ pt̾. nam ip̃e senatꝰ¬
.ꝯ. huic negocio finem ꝓposuit.

Expanded text:
ut libertum adsignare.De liberis, qui sunt in potestate, senatus locutus est: ergo de postumis nihil hoc senatus consulto prouisum est: magis tamen puto etiam postumos contineri.Quod inquit senatus 'si ex liberis quis in ciuitate esse desisset', eum significat, qui in perpetuum in ciuitate esse desierit, non etiam si quis ab hostibus captus reuerti possit.Ex die quoque certa adsignari potest, sed usque in diem certum uix potest: nam ipse senatus huic negotio fine
Abbreviated transcription (Latin):
tes sepuiti an celeat andrri noies
renocare. s m̃ĩuo pactoerit audnien¬
dus frans enim indando dampno
accipitur pecumario. ¶ S si forte
et res uliꝰ distcͣtasit et p̾cium alii
conatum ut̾q famano niditio co¬
uemetur. et quiuiliꝰ emit. et qmi

Expanded text:
parentes sepulti, an debeat audiri volens revocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario. Sed si forte et res vilius distracta sit et pretium alii donatum, uterque Faviano iudicio convenietur et qui vili emit et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ditipiane sinonaccepit et spopon¬
dit inpiuanti eritfamane locns¬
¶ Sifi demssit ap̾ meub̾tus nł rer
suam proalio pignori deentine
nire utimur. igitur cclitor nor
porit famana comiemiri cpnto

Expanded text:
dit.Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus.Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in iure utimur. igitur creditor non poterit Fauiana conueniri: debitor
Abbreviated transcription (Latin):
enetur famana actõnetamisꝙ
accẽpit qmͣ ipe qui nissit ali da¬
re id ꝙ ip̃i donabaturi mactone
famana. ⁊Siñ res restituatur
tanti condempnabr reniqnͣtiac¬
tor inlitem ĩurauit uł.
Ilib̾tus cum fraudare promm
donasse mag̾ ihuc casũ intesli¬
gendꝰ e̾ infraude prõni ꝙͣ ꝯsena¬

Expanded text:
enetur Fabiana actione tam is qui accepit ipse, quam qui iussit alii dari id quod ipsi donabatur.In actione Fauiana si res non restituatur, tanti damnabitur reus, quanti actor in litem iurauerit. 6 Iulianus donasse magis in hunc casum intellegendus est in fraudem patroni
Abbreviated transcription (Latin):
legatum retro nm̃ sitͣ nisi repu¬
diẽtur. at cñ cimi repudiatur ret̾
tari nonfuisse palam̃e. ¶In ce¬
tĩs quo lib̾alitatib qͣs nonadmni¬
sit istib̾tus c̾ quis donatimi uolu

Expanded text:
legatum retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum
Abbreviated transcription (Latin):
Si plures sint prone ⁊ proni
singuli u̾ilem t̾n renocabunt
ꝑcaluisianam. ¶ Silib̾tus intest¬
atus decessit relictã prono debi¬
taportione. aut aliquo amplius
candum. nam qui potuit alicui
relinq̾re quid intesto si debita
portom prono relinquat peai¬

Expanded text:
Si plures sint patronae et patroni, singuli virilem tantum revocabunt vel Calvisiana. Si libertus intestatus decesserit relicta patrono debita portione aut aliquo amplius,candum: nam qui potuit alicui relinquere quid testamento, si debitam portionem patrono relinquat pra
Abbreviated transcription (Latin):
mititutꝰ exdebĩta ꝑte adierithr¬
ditatem dumignorat auqͣlib̾¬
tum infrandem suam alienasse.
uideamus ansuccurri enu̾igno¬
ranti debeat nedecipiatur luiti

Expanded text:
institutus ex debita parte adierit hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, uideamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiatur liberti
Abbreviated transcription (Latin):
solum ad mittnrd. defuncto auit̾ eo
litos alc̾un succedẽ non infamiliã
lib̾cum redire. ssi exduob istis alt̾
filios alt̾ nepotes reliqͥrit. an sii
adlimani hr̾ditatem admrttatꝰ
⁊ puto ⁊̾ordinẽ int̾ eosfaciend̃.¬

Expanded text:
o autem eo liberos alterius succedere, non in familiam libertum redire.Sed si ex duobus istis alter filios, alter nepotes reliquerit, an simul ad legitimam hereditatem admittantur? et puto ordinem inter eos faciend
Abbreviated transcription (Latin):
fice̾ condcom. dicendum est fam¬
anam cessare. ¶ Qsi mute in̾cibo¬
lũit siqmid̃ ꝯdempnatꝰ ẽ data oꝑa
uł mnire confessus dicend̾ erit
it optin̾e cum pete̾t ħ indñd̾. et.
putohuc dimiinusse deprimoĩo
actionem eĩ debonis dinimuit

Expanded text:
m, dicendum est Fauianam cessare.Quid si in lite uinci uoluit? si quidem condemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit it optinere, cum peteret, hic uidendum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit,
Abbreviated transcription (Latin):
liis atributos siue assignatos nonu¬
deri Rendi cum ea rõne lib̾tis consuli
prõms uolu̾it quo facilrus nolun¬
tatis emolum̃tum conseqnͣtur saluo
nire comimuni. Pomp̃.¬

Expanded text:
liis adtributos filiis adsignatos non uideri respondi, cum ea ratione libertis consuli patronus uoluerit, quo facilius uoluntatis emolumentum consequantur, saluo iure communi. 12 P
Abbreviated transcription (Latin):
mbaꝙ̃. ã morti cã filio conatum
est non reuocatur. nam cuilibin
nandononurͣ frandasse promm¬
acciꝑe o ens qui alienanit. non
eniscui a lienatumest et ita eue̾it
ut qui frandis uł doli conscrus non
fu̾it car̾e debeat reiinfraudem pro¬
ni alienata ⁊ si putanit eum in¬
geninm nec credidit lib̾tinum¬
tabulas bonoꝵ posso̾m omisit fa.¬
ẜiana non competit sin̾ plus sit
meo ꝙ donatum est qmͣ ꝑs debita
prono. ¶Orrͣ si morti cã eidona¬
tum sit ꝑtem faciet cum prono
qm̾adm̃ legatarius pro̾mis fac̾.¬
Utrumant̾ ad ea sola renocanda
famana ꝑtin quequis no̾tus de
bonis dnumnuit. aneciamad ea
quenonacqusint indend̾e̾ et¬

Expanded text:
m mortis causa filio donatum est, non reuocatur: nam cui liberum nando non uidetur fraudasse patronumet eius qui alienauit, non eius cui alienatum est: et ita euenit, ut qui fraudis uel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingenuum nec credidit libertinumtabulas bonorum possessionem omisit, Fauiana non competit, si non plus sit in eo quod donatum est quam pars debita patrono. quare si mortis causa ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit.Utrum autem ad ea sola reuocanda Fauiana pertinet, quae quis libertus de bonis deminuit, an etiam ad ea, quae non adquisiit, uidendum e
Abbreviated transcription (Latin):
ta bonorum ad eorum ꝙ̃ ꝑuemat
qui contͣ cabulas bonoꝵ possom
acciꝑe posst̃ cognoscit p̾tor et oꝑumm
dat ne eares eĩfraudi sit. ¶ Si alie¬
natio dolo malo frã sit nonqͥrim
utrum mortis causafrãsit ãnõsit.
omi enm modo reuocatur. si u̾o
nonsit colo maio fra. s aliastime
accori prorand̾ est mortis cãfram
alienationem. si eni oꝑas ꝓponas
mortis ca̾ frã alienationem ñ req¬
runus utrum dolo malo frã sit. an
nonsit. suffic̾ enim doce̾ mortis cã
fcam. nec nim̾ito. mortis cã em̾ do¬
nationes ꝯpantur legatis ⁊ sicut ĩ

Expanded text:
ta bonorum ad eorum quem perueniat, qui contra tabulas bonorum possessionem accipere possunt: cognoscit praetor et operam dat, ne ea res ei fraudi sit.Si alienatio dolo malo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo reuocatur. si uero non sit dolo malo facta, sed alias, tunc actori probandum erit mortis causa factam alienationem. si enim proponas mortis causa factam alienationem, non requirimus, utrum dolo malo facta sit an non sit: sufficit enim docere mortis causa factam, nec immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
re. Panł. SIisqui hrs minitu¬
tus est filio subinitutus sitincħ ob¬
inpatris passus non sit᷑. EOmy
tris recuset. fr̃ nam aut̃ retinere
maut audiri dr̃. insnus enim p̾¬
torem fr̃urum crisimo si fr̃i Se¬
ꝑationem bonoꝵ patris concessit

Expanded text:
ad Sabinum Si is qui heres institutus est filio substitutus sit, nihil obin patris passus non sit. Papinitris recuset, fraternam autem retinere malit, audiri debet: iustius enim praetorem facturum existimo, si fratri separationem bon
Abbreviated transcription (Latin):
sitint ita scripsit eoiq onĩs inui¬
cem subatuo postadit. nri aqui¬
b dm ex huis hr̃ditatem imo
corum detuctosi conditio sub¬
initutionis ertitit᷑ alio hr de ꝑtẽ
suam repudiante. ad sũꝑͣstites
tota porno ꝑtinebit. qm̾ mincẽ¬

Expanded text:
uit, ita scripsit: 'eosque omnes inuicem substituo'. post aditam a quibusdam ex his hereditatem uno eorum defuncto, si condicio substitutionis exstitit alio herede partem suam repudiante, ad superstites tota portio pertinebit, quon
Abbreviated transcription (Latin):
ut exeoadiri hr̃ditas possit. ¶d
subintutos pupillares ꝑtinentres¬
⁊ si q̃ postea pupilł obuenerunt.
n enim suis bonis testator substi¬
sritu̾e quis possit nͥ mͥꝓponas im̃¬
litem eẽ qui subitituit hr̃dem

Expanded text:
ut ex eo adiri hereditas possit. Ad substitutos pupillares pertinent et si quae postea pupillis obuenerint: neque enim suis bonis testator substistituere quis possit: nisi mihi proponas militem esse, qu
Abbreviated transcription (Latin):
usuiam possunt ⁊ mag̾ e̾̃ ut
erint. ułsifinita ẽ satudatõ.¬
non petitur antsatis n desm¬
it cẽ cautũ. aut magratꝰ mui¬
mapales ab hus quos ded̾it
aut ñ põtunnt aut nolu̾t

Expanded text:
usulam possint? et magis est, ut, erint uel si finita est satisdatio non petitur, aut satis desinit esse cautum, aut magistratus municipales ab his quos dederint aut non potuerunt aut no
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝑe pot̾ ⁊ si forte cefecit condi¬
pos sub hins mooi conditio¬
ne scriptussit h̾rsidem erit
dicendum. ¶Siguns er lib̾rs
nonsit scriptuis hr̃e s ẜuus ei
scriptus sit eumq nissĩt adm
hr̃ditatem tenegari ei d łor¬

Expanded text:
test: et si forte defecerit condipos sub huiusmodi condicione scriptus sit heres, idem erit dicendum. Si quis ex liberis non sit scriptus heres, sed seruus eius scriptus sit eumque iusserit adire hereditatem, denegari ei d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uin est quia hiis u̾bis nondos ip̃a
catofilio leganit hr̃s patris op¬
poĩta con exceptone non ante
solue̾ legatum cegendꝰ est qmei
cautum fu̾it ceindempnitatei
solutoͣ nm̃io.S si priusqm lega¬
tum filio soluetur mułr dotem
suam recuꝑnit frustra filiusde
legato agit. ¶ S si lex falcidialo¬
cum in iogato dotis adu̾sus filiu
exhr̾datum ħu̾it ⁊ mulrsołone

Expanded text:
um est, quia his uerbis non dos ipsaexheredato legauit: heres patris opposita doli exceptione non ante soluere legatum cogendus est, quam ei cautum fuerit de indemnitate soluto matrimonio. Sed si, priusquam legatum filio solueretur, mulier dotem suam reciperauit, frustra filius de legato aget. Sed si lex Falcidia locum in legato dotis aduersus filium exheredatum habuerit et mulie
Abbreviated transcription (Latin):
defensuripisit. ꝙ si totam
litem inr solus subierit. ictio ni¬
dicati si cautum non erit ꝓea qͣ.¬
titate qͥ nire faicidie petendae
adu̾sus hrdem dabitur. ¶ S si
priusqĩ legatum solueturfi¬
ꝑciꝑe dotem possit. nom io̾ tñ ac¬
ciofilui difterci. quia tͣmc hus¬
dem dieb filio solui dotem pen¬
sumesticum patri ꝑꝑ re filius
hĩs ertit̾it. ⁊. ad ꝑceptonem do¬
tis soluto mñno postqmͣ hr̾sex¬
ticit ita admissus est. ESi for¬
te perrorem cautio defension

Expanded text:
defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenda est, aduersus heredem dabitur Sed si, priusquam legatum praecipere dotem possit, non ideo tamen actio filii differtur: quia tunc isdem diebus filio solui dotem responsum est, cum patri pro parte heres exstitit et ad praeceptionem dotis soluto matrimonio, postquam heres exstitit, admissus est. Si forte per errorem cautio defensionis
Abbreviated transcription (Latin):
onob mite libto scrptis .¬
dib altͥ omirit hr̃ditatero
caꝑte intestatus uidebiturde¬
fimctus decestine. qiua miles
⁊ ppte testari pot᷑ ⁊ ꝯpetit pim̾o

Expanded text:
ite liberto scriptis heredibus alter omiserit hereditatem, pro ea partem intestatus uidebitur defunctus decessisse, quia miles et pro parte testari potest, et co
Abbreviated transcription (Latin):
tui finss Omies ĩ impͥms ordin¬
andis ignarus urorem ẽẽ p̾gnã¬
tem uentris nonhu̾it m̃tione
post mortem pris fiuanata ra¬
ta debi. ¶Siquauo mediotpor

Expanded text:
tus fuisset.Miles in supremis ordinandis ignarus uxorem esse praegnatem uentris non habuit mentionem. post mortem patris filia nata ruta deberi. si qua uero medi
Abbreviated transcription (Latin):
errorem non quod uolebat ex¬
hrdatim. dem̃ pomimus post
mortem amunio adhuc filio
.i. pre suo natus fu̾it omĩmodo
rumpet illũ ͣ tesim̃. S siquide
pagano iam illo fto natussitu
connalesc̾et ruptum. si uo mili¬
tante adhuc natus fint rumpo¬
tur.dem̃ si uolu̾it ratum illud
& pat̾ comialeseet sic qͣi demio
fc̃o. Setsi inuo auo nascaturp̃¬
tumus hic non rumpet contin
mortem au unio adhuc prẽ
rimmĩpet q noniisulli tuns pri

Expanded text:
errorem, non quod uolebat exheredatum, deinde postumus post mortem aui uiuo adhuc filio, id est patre suo natus fuerit, omnimodo rumpet illius testamentum. sed si quidem pagano iam illo facto natus sit, nec conualescet ruptum: si uero militante adhuc natus fuerit, rumpetur, deinde, si uoluerit ratum illud esse pater, conualescet sic quasi denuo factum.Sed et si uiuo auo nascatur postumus, hic non rumpet continuo mortem aui uiuo adhuc patre, rumpet, quod nouus illi nunc pri
Abbreviated transcription (Latin):
Ecis etiam hr̾ditainre indebit
dari qͣre si ꝑtem dmndiam hr̃di¬
tatis codicuł ded̾it. testo scriptus
exasse hr̃i ꝑtem omndiam he¬
bit. iegata autem ertesto̾ data
coiter debentur. ¶ Milet castñsi¬
um bonorum ⁊ non cagnͣsram
nrensium tonoꝵ. alios hr̃des i

Expanded text:
is etiam hereditas iure videtur dari. quare si partem dimidiam hereditatis codicillis dederit, testamento scriptus ex asse heres partem dimidiam habebit, legata autem testamento data communiter debentur. Miles castrensium bonorum et non castrensium strensium bonorum alios h
Abbreviated transcription (Latin):
corpus alicui leget ⁊ ita senciat
ut ita demũ pretur si suu̾sit. ita
uałe legatum ut appareat fmã¬
magis legantis non hoc u̾bim
meum respiciend̾ eẽ.⁊ io elegas
est illa distmccio. ut quociesctũ
corpuslegatur. adp̾sens tp̃s ad¬
iectum ħ u̾bum meu̾non fa¬
ciat condconem. Si u̾o mc̾tu
corpuslegetur. ułutiita. innũ
meumuestem meam indeat᷑
ut ead̾ demum queilliui sim̃t¬

Expanded text:
corpus alicui leget et ita sentiat, ut ita demum praestetur, si suum sit, ita valere legatum, ut appareat m legantis, non hoc uerbum 'meum' respiciendum esse. et ideo elegans est illa distinctio, ut, quotiens certum corpus legatur, ad praesens tempus adiectum hoc uerbum '‹m›eum' non faciat condicionem, si uero incertum corpus legetur, ueluti ita 'uina mea' 'uestem meam', uideatur ut ea demum, quae illius si
Abbreviated transcription (Latin):
pst. ¶ Hrdib qiuo pupillo¬
rum electo ead̾ adñsus tuto¬
res in quo potisinũ ꝯsiste̾
uelint ꝯpetit qͥ ip̃is quoꝵ tu¬
tuum qui bona fide ntute¬
la ñ qui ĩ ip̃os tutorei fiumt

Expanded text:
psit.Heredibus quoque pupillorum electio eadem aduersus tutores, in quo potissimum consistere uelint, competit, quae ipsis quorum tutuum, qui bona fide in tutelam, non qui in ipsos tutores fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ipã si remsuam ãminutret
erogare ꝯpelłetur ¶Tutores
duo post uendconenĩ reꝵ pn¬
piliarium fcãm pecumã int̾
se diur Serant pꝰc diuisionẽ

Expanded text:
 ipsa, si rem suam administraret, erogare compelleretur.Tutores duo post uenditionem pupillarium rerum factam pecuniam inter se diuiserant, post quam diuisionem
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit ħ ꝙ nire utimur ¶Si ser¬
uohrde scripto comniꝰ rogatui
est eidem ẜno resntũe ħrditatẽ
cm lib̾ eet utilefid̾i cõmissum
est ¶Siquis filium sinim ex
easse hr̾dem msntiit ⁊ codial¬
lisquot post mortem fiuii aꝑir

Expanded text:
erit, eoque iure utimur.Si seruo herede scripto dominus rogatus est eidem seruo restituere hereditatem, cum liber esset, utile fideicommissum est.Si quis filium suum ex asse heredem instituit et codicillis, quos post mortem filii a
Abbreviated transcription (Latin):
dies fidĩ cõmim cedat decessiss
fio̾icomissum tnͣsiatum eł ib
mrem. postea aut̃ qmͣ dies fid̾i¬
comissi cessit decesi̾t ad nr̾dẽ pue¬
ri fidĩ comissum ꝑtinẽ.s an ea uo¬
luntas fuit patrifa. ut si an̾ remi¬
tutum fid̾i cõmissũ puerdecessi

Expanded text:
dies fideicommissi cedat, decessisset, fideicommissum translatum esse ad matrem, postea autem quam dies fideicommissi cessit si decesserit, ad heredem pueri fideicommissum pertinere. sed an ea voluntas fuit patris familias, ut, si ante restitutum fideicommissum puer decessi
Abbreviated transcription (Latin):
at cumꝓponetur tñ quida̾ filiã
suam hrdem mititiusse et roga¬
sse cam ut si sñ lib̾is decessin ħr̾¬
ditatem ticio restitue̾t. eamq do¬
tem marito delisse c̾te qnͣtiͣtatiᷤ
mox decedens sñ lio̾ithrtem insti¬
euersi o nem fibicomissi ft̾m
to congruebat. qͣr dncend est co¬
tacẽt restitue. ꝙ si tantos fruct
exhrortate misr ꝑceꝑit ut inde
pot̾i̾t cotisatifi dicendum ẽ poꝰ
fruccibħ expensum fenõ qmͣfi
ais eẽt non sinficit dehy̾ditate¬
hrdem rogatimi e̾e s qͣi hr̃dem

Expanded text:
at.Cum proponeretur quidam filiam suam heredem instituisse et rogasse eam, ut, si sine liberis decessisset, hereditatem Titio restitueret, ‹ea›que dotem marito dedisse certae quantitatis, mox decedens sine liberis heredem instieuersionem fideicommissi factum, to congruebat. quare dicendum est dota esset restituere. quod si tantos fructus ex hereditate mulier percepit, ut inde poterit doti satisfieri, dicendum est potius fructibus hoc expensum ferendum cus esset, non sufficit de hereditate rogatum esse, sed quasi heredem
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatem ẜius sinedirecta sũ
fid̾icomitsaria lib̾t. at cidata fu¬
iss. cum asꝑnari hr̃s non debet
ꝑsonam cogentisht enim ħ
quoraditum ut qͥ ñ dum petẽ
fid̾icomissariam lib̾tatem pos¬
sit nec directam sibi uendicare
cum p̾sentidis fidĩ cõmissum
sit ceducta quarta resituet. fr̃¬
tus enim qui pcepti sunt neg¬
ligenti apetentis non iudicio de¬
functi ꝑcepti indẽntur: alia cã
est si subconditione łmdiem
rogatusfu̾it tunc enimq ꝑci¬
pitur submonet falcidiam si
tm̃ fu̾it qͣnͣtum qͣrtam facit
⁊ qͣrte fructus nam fructus qui
medio tprꝑcepti sunt ex ruditi

Expanded text:
ditatem seruis, siue directa siue fideicommissaria libertas eis data fuisset, cum aspernari heres non deberet personam cogentis: habet enim hic quoque aditum, ut, qui nondum petere fideicommissariam libertatem possit nec directam sibi uindicare,cum praesenti die fidei commissum sit, deducta quarta restituet: fructus enim qui percepti sunt neglegentia petentis, non iudicio defuncti percepti uidentur. alia causa est, si sub condicione uel in diem rogatus fuerit: tunc enim quod percipitur summouet Falcidiam, si tantum fuerit, quantum quart‹a› facit et quartae fructus: nam fructus, qui medio tempore percepti sunt, ex iudici
Abbreviated transcription (Latin):
tur hr̾ssine ꝑtentrum primõ
anmedis. uł nꝯuissimo nchil
int̾estͣsuam mortuo q̃drans a¬
lii dodransdatus sit ⁊ alius sine
ꝑte scriptussit labo ait eumqͥ sñ
ꝑte hr̃s institutus sit altm asse̾m
muui ⁊ mortuus ex ꝑteonindia
connnctim h̾rdes instituti su̾t
exalt᷑a alius equas ꝑtes cos hitu¬
quis michi hr̾s erit stichꝰ lib̾⁊ hrs
⁊hr̃dem eum futuꝵ recce putat
¶Seruolib̾tatem pure hr̾ditate
sub condcone dari posse i̾ssimũ
puto ut tñ utrumq excondoo̾e¬
cco̾ne ⁊ lib̾ hr̃s erit. ⁊ quocumq
lõco nł mͦ lib̾tas data fin̾t. defici¬
ente autem condc̃one ꝑin̾ hetꝰ
acsi lib̾tas sine h̾rditate data.
certum isbo̾rpossõnem agnos¬

Expanded text:
tur heres sine parte, utrum primo an medio vel novissimo, nihil interest. Si iam mortuo quadrans, alii dodrans datus sit et alius sine parte scriptus sit, Labeo eum, qui sine parte heres institutus sit, alterum assem uiuus et mortuus ex parte dimidia coniunctim heredes instituti sunt, ex altera alius, aequas p‹a›rtes eos habituquis mihi heres erit, Stichus liber et heres heredem eum futurum recte putat. Seruo libertatem pure, hereditatem sub condicione dari posse uerissimum puto, ut tamen utrumque ex condquocumque loco libertas data fuerit: deficiente autem condicione perinde habetur, ac si libertas sine hereditate data fcertum, is bonorum possessionem agnos
Abbreviated transcription (Latin):
Ex falaidia iata est que pͦ faici
capitelib̾ani legandi facuidiã¬
tatem dẽdit usq ad dodran i.¬
tem hus ũbis qui cies roma
inst̃ quĩ eorum post hanc le¬
gem rogatam testm̃ face̾ uo¬
iitut eam pecimiam easq res
quibusꝰ legare dare uol nis po¬
testasq esto fec̾o caꝑit hac lege
seqͣ̾nti licebit. ¶Ecdo capite
mod̾ legatorimi consiitint hi¬
is ub̾: quicumq cnus roman
post hanc legem rogatamte¬
stm faciet is qnͣtam cuq ami
ronano pecumam nire pio¬
lico dare legare nolz iꝰptas esto

Expanded text:
ex Falcidia lata est, quae primo capite liberam legandi facultatem dedit usque ad dodrantem his uerbis: 'qui ciues Romani sunt, qui eorum post hanc legem rogatam testamentum facere uolet, ut eam pecuniam easque res quibusque dare legare uolet, ius potestasque esto, ut hac lege sequenti licebit'. secundo capite modum legatorum constituit his uerbis: 'quicumque ciuis Romanus post hanc legem rogatam testamentum faciet, is quantam cuique ciui Romano pecuniam iure publico dare legare uolet, ius po
Abbreviated transcription (Latin):
At̾ sem̾anam proculam elrop
hilippo cognato imptui testõde¬
signauit eidem filic p̃dium si
iuiri potens ꝓuella diem siuim
si ei procula defuncti fiua mibe
noluiss. qͣr cum ca priuiqunu
ripotens fun̾i̾t uita decessiss con¬
dcom extitisse non udi. ¶Ita

Expanded text:
ater Seuerianam Proculam Aelio Philippo cognato nuptiis testamento designauit: eidem filiae praedium, si uiripotens puella diem suum osi ei Procula defuncti filia nubere noluisset: quare cum ea prius, quam uiripotens fieret, uita decesserit, condicionem exstitisse non u
Abbreviated transcription (Latin):
gata st̃ que an debeantur iẽtũ
est. et iosi hri sñ nidice solueꝑi
tus sit ꝓspiciet sibi ꝑharc imnpu¬
łonem. ¶Id qd̾ ex sub intutione
coh̾rdis ad cohitem ꝑuenit ꝓ¬
ficit legatariii.uem fuls ehis¬

Expanded text:
legata sunt, quae an debeantur incertum est. et ideo, si heres sine iudice soluere paratus sit, prospiciet sibi per hanc stipulationem. Id, quod ex sub stitutione coheredis ad coheredem peruenit, proficit legatariis: is eni
Abbreviated transcription (Latin):
monimiti qr̃ an dednti deirat
⁊ sabniꝰ ita deducendum prit¬
at. si ncͣcͣium fu̾it moninñtũ
congrus. marcellus consultiat
anfunis monimitio ĩpensa quͣ¬
tam testator fi nissit mere. alie

Expanded text:
itur, an deduci debeat. et Sabinus ita deducendum putat, si necessarium fuerit monumentum extruere. Marcellus consultus, an funeris monumentique impensa, quantam testator fieri iussit, in aere alie
Abbreviated transcription (Latin):
mandum totum nsũfr. pu
tabant⁊ ita constituendimi
qnͣtim᷑ in legato sit. s arnto
auet̾um opimione recessit. a¬
it enim posse qͣrtam ꝑtenaer
eo sicut excorꝑib rẽtĩ id̃q i¬
uliꝰ recte probat. s oꝑis ẜin lega¬

Expanded text:
dum totum usum fructum putabant et ita constituendum, quantum sit in legato. sed Aristo a ueterum opinione recessit: ait enim posse quartam partem ex eo sic ut ex corporibus retineri idque Iulianus recte probat. sed operis serui lega
Abbreviated transcription (Latin):
.R̾. condcom quid̃ in ꝑsonalib̾¬
torum quicum filio defimeti
morati sunt aut ꝑ eos nonste¬
tit quominus morarent᷑ mor¬
tuo filio testatorii defecissenõ
indi. ssi testador ꝑꝑ fuii ut̾ilitati
hus quicum eo morati fuisset
almu̾ta prãri noluit cͣc uolun¬
tatem defimcti petentes audi¬
stititi libos hntis fuii fidi comin¬
sit uti rem enis umu̾sam resti¬
tu̾et fiuis enislib̾is ue eoꝵ c̾ip̃i
petissent sñ ulla nixis cũillati¬
one. q̾ro au hns u̾b̾ e̾ illi ate peci¬
erint conditiofid̾i ꝯ. ascriptari

Expanded text:
 condicionem quidem in persona libertorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non uideri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent, alimenta praestari uoluit, contra uoluntatem defuncti petentes audstituti liberos habentis filii fidei commisit, uti rem eius uniuersam restitueret filiis eius liberisue eorum, cum ipsi petissent, sine ulla iuris cauillatione: quaero, an his uerbis 'cum illi a te petierint' condicio fideicommisso adscripta
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ conditio ĩpłi pt̾ sanesi cũ ces¬
sit dĩes pecumam condco̾ni cõ¬
dco̾ni cõp̾hensam statulib hi̾n
nire constit̾ũto milli dm̃doꝯ
sequitur lib̾tatem dnisa cãẽ
uł si h̾rdi ticio x ded̾it lib̾ esto
nontm̾ hr̃di s etiam hr̃dis hr̾¬

Expanded text:
m condicio impleri potest. sane si cum cesserit dies pecuniam condicioni comprehensam statuliber habuerit, iure constituto nulli dando consequitur libertatem. diuersa causa est uel 'si heredi Titio decem dederit, liber esto', non tantum heredi, sed etiam heredis here
Abbreviated transcription (Latin):
legati utiłr ceoit. ¶ Sino gͦ con¬
tmnetur hus ub̾si rones reddid¬
erit quiõħ anint si relĩquaret¬
hͣc condco̾ne si reliqua uł sub¬
hͣc si rõnes rectlid̾it. s nos neq
condconem meramputam
cẽ que in datione existit. neq
meramconcõmi que infc̃o
sit. s cam condcom que exim¬
xtͣa qͣdam consutit. nam non
tuu̾t hb̾erit ñ enim testator
gentlas offerre ronos primum
deure i computanda ͤ ut ex¬
plorari possint imputatones
ple an ĩprobe refantur. accep¬
ta rocte relata an non rectota
enm incipit quid̃ resatec ꝑ¬

Expanded text:
legati utiliter cedit. quid ergo continetur his uerbis 'si rationes reddiderit'? quidam hoc aiunt 'si reliqua redhac condicione 'si reliqua' uel ‹hac 'si› rationes reddiderit'. sed nos neque condicionem meram putamus esse, quae in datione exsistit, neque meram condicionem, quae in facto sit, sed eam condicionem, quae ex mixtura quadam consistit. nam non tulit, liber erit: non enim testator legendas offerre rationes primum, deinde computandas, ut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: ita enim incipit quidem res
Abbreviated transcription (Latin):
relinquti lexfalcidia ꝑtinet.
non soł aut̾. ad resꝓprias testori
legatas. s etiam ad alienas lex
erogatur refertur adhanc le¬
gem sũ incorꝑe constet ccom
ra ueualeat aũt eciam sim̃
legatum sit ut ususfructus at̾

Expanded text:
relinquuntur, lex Falcidia pertinet. Non solum autem ad res proprias testatoris legatas, sed et alienas lex erogatur refertur ad hanc legem, siue in corpore constet certo ra ualeat aut etiam si ius legatu
Abbreviated transcription (Latin):
omia ñ munꝰ infidi comissisꝙͣ.
ninistitutionib ac legatitici¬
de solet ut h condĩtio ticie si mͥ
nupsit non dubie nini inuete
testatore. illa at̾si ad exequas fu¬
neris meiuen̾it nini pꝰ morte
ipn non possit. ulia uo si filiomẽ
nupsit ur muc̾te ui mortuo
testatore ĩpli possit.⁊ primaq¬
d̾ act̾tia er relatis condc̃onib in¬

Expanded text:
n minus in fideicommissis quam in institutionibus ac legatis incidere solent: ut haec condicio 'Titiae, si mihi nubserit' non dubie nisi uiuente test‹at›ore, illa autem 'si ad exsequias funeris mei uenerit' nisi post mortem impleri non possit, illa uero 'si filio meo nubserit' uel uiuente uel mortuo testatore impleri possit. et prima quidem ac tertia ex relatis condicionibus in
Abbreviated transcription (Latin):
rõm eẽ suam pubib cessare debe̾ qui
si cum eum p̾gnans eẽt bomi nonpe¬
cut curatorem dico insi̾am incidẽ
namet si ap̾hostes hu̾it ĩpub̾emid
erit dicend̾. ꝙsi furioso tntore̾ ⁊ cu
cratorem non pecut mag̾e̾ ut in¬

Expanded text:
 si iam puberibus, cessare debere. Quid si cum praegnas esset, bonis non petiit curatorem? dico in sententiam incidere: nam et si apud hostes habuit impuberem, idem erit dicendum. Quid si furioso tutorem vel curatorem non petiit? magis est, ut in