comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cabile dicatur. Suꝑfluo ista cogitant᷑.
qr lux que in tenebris lucet sieut non ob¬
a contaminato in tenebris clara. et int̾
sordes in coiquinata ꝑseuerans. Nam
cum omĩa in ipsa et in omnib ipsa.
sit ei tamen uniu̾se creature. nec turpi¬
tudo turpis est. nec malicia nocet. nec
error errat. lucet ergo et illuminat. nͨ
ꝑ aliud nec ex alio. s hoc quod ipsa est.
et quo ip̃a lucet omnib illuminandis
communicandum p̾bet. ⁊ totum ip̃a
possidet. Audite iteꝵ. Dñs inquit scͥp¬
cura dat sap̃iam. Quam sapĩam forte
aliquod accidens dat quo nos afficimur
ut sapientes efficiamur. Quid enĩ est
sap̃ia: Non ne accidens: Dat ergo dñs
sapĩam. Quam sapientiam: Omnis
sapientia a domino deo est. bene. quia
omnia accidentia a domino deo sunt.
a quo sunt omĩa que sunt. An forte
quoddam accidens a deo ñ est. qr peccm
ab ipso non est: Omnis tamen sap̃ia
a deo est. Quomͦ ab ipso est. forte quia

Expanded text:
cabile dicatur. Superfluo ista cogitantur, cabile dicatur. Superfluo ista cogitantur, quia lux quae in tenebris lucet, sicut non oba contaminato, in tenebris clara, et inter sordes incoinquinata perseverans. Nam, cum omnia in ipsa et in omnibus ipsa sit, ei tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Lucet ergo et illuminat, nec per aliud, nec ex alio; sed hoc quod ipsa est, et quo ipsa lucet omnibus illuminandis communicandum praebet, et totum ipsa possidet. Audite iterum: Dominus, inquit Scriptura, dat sapientiam . Quam sapientiam forte aliquod accidens dat quo nos afficimur, ut sapientes efficiamur. Quid enim est sapientia? Nonne accidens? Dat ergo Dominus sapientiam. Quam sapientiam? Omnis sapientia a Domino Deo est . Bene quia omnia accidentia a Domino Deo sunt a quo sunt omnia quae sunt. An forte quoddam accidens a Deo non est, quia peccatum ab ipso non est? Omnis tamen sapientia a Deo est. Quomodo ab ipso est? Forte quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum irradiatur. s non om̃s qui ꝑ
eum uident agnoscunt eũ. Similiter
uniu̾sos illustrat. S alius ꝑ eam ui¬
det. aliis eam uidet. Mali illuminant᷑
ut cecera uideant. ip̃m ꝑ quem uident
ñ uideant. qr lux in tenebris lucet. et
tenebre eam ñ comprehenderunt. bo¬
ni uͦ illuminantur ut eum udeant
a quo et ꝑ quem uident ut ad eum re¬
ferant ⁊ in eo ament omne qd̃ uident.
⁊ eũ ament suꝑ õẽ qd̃ uident. Om̃s gͦ ꝑ eum
illuminant᷑ qui uidẽt s excellentiꝰ qui eũ uidẽt.
ꝑ eum illuminantur qui uident. et
ex eo illuminant qͥai ipse est lux a qͦ
illuminatur. unde aut̃ lux illumi¬
naret. si ex semet ip̃a non illuminaret.
uñ illuminaret si id quod ipsa est par¬
ticipandum non p̾beret. s forte tunen¬
dum est ne polluatur ab immundo.
ne obscuretur a tenẽbroso. ⁊ indignũ
sit ut ꝓfanis sanctum coinquinatis
impollutum errantib ueꝵ communi¬

Expanded text:
per eum irradiatur, sed non omnes qui per per eum irradiatur, sed non omnes qui per eum vident agnoscunt eum. Similiter universos illustrat; sed alius per eam videt, alius eam videt. Mali illuminantur ut caetera videant; ipsum per quem vident, non videant, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Boni vero illuminantur, ut eum videant a quo, et per quem vident, ut ad eum referant, et in eo ament omne quod vident, et eum ament super omne quod vident. Omnes ergo per eum illuminantur qui vident, sed excellentius qui eum vident. Per eum illuminantur qui vident, et ex eo illuminantur, quia ipse est lux a quo illuminatur. Unde autem lux illuminaret, si ex semetipsa non illuminaret? Unde illuminaret, si id quod ipsa est participandum non praeberet? Sed forte timendum est, ne polluatur ab immundo, ne obscuretur a tenebroso; et indignum sit ut profanis sanctum coinquinatis impollutum, errantibus verum communi
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾bum lux est. et sap̃ia lux est. qr
u̾bum sapientia est ⁊ sapientia deus
est. Erat inquit lux uera que illumi¬
nat omnem hominẽ uenientẽ in hunc
mundum. Quid gͥ: malos illuminat
lux ista: et malos deus illuminat: Quo¬
modo ergo ceci sunt: Audi quid sequit᷑.
Et lux in tenebris lucet. et tenebre eam
ñ comp̾henderunt. Quid ẽ lux in te¬
nẽbris lucet: Et quid tenebre faciunt
si lux ĩbi est. ⁊ tenebre eam non comp̾¬
henderunt. Tamen ip̃a lux lucet. et il¬
luminat s non omnes cam uident qͥ
lucet ꝑ se et illuminat ex se. Nam ut
mundum. Iohannes lux erat. qr uoez
estis lux mundi. S uera lux non erat.
qr lucerna erat ardens et lucens. nec ꝑ
semet ip̃m lucens et ex semecip̃a illumi¬
nans. que illuminat omnem hominẽ
uenientem in hunc mundum. Que di¬
xit bonos non dixit spiritales. S om¬
nem hominem uenientẽ in hunc mũ¬
dum. unus est enim sol. ⁊ om̃is ocuł

Expanded text:
et verbum lux est, et sapientia lux est; quia et verbum lux est, et sapientia lux est; quia verbum sapientia est, et sapientia Deus est. Erat, inquit, lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quid igitur? Malos illuminat lux ista, et malos Deus illuminat? Quomodo ergo caeci sunt? Audi quid sequitur: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Quid est, lux in tenebris lucet? Et quid tenebrae faciunt si lux ibi est? Et tenebrae eam non comprehendunt. Tamen ipsa lux lucet et illuminat, sed non omnes eam vident qui lucet per se, et illuminat ex se. Nam ut mundum. Joannes lux erat; quia vos estis lux mundi , sed vera lux non erat; quia lucerna erat ardens et lucens ; nec per semetipsam lucens, et ex semetipsa illuminans, ut lux quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quos dixit? Bonos non dixit, nec spiritales; sed omnem hominem venientem in hunc mundum. Unus est enim sol, et omnis oculus
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. Idem eium qui u̾bum dei
a iohanne dicitur. ipse sapientia dei a
paulo nominatur. Xp̃m enim inquit
paulus apł̃s dei uirtutem ⁊ dei sapien¬
tiam. xp̃c igitur ipse est u̾bum et ipse
est sapientia. uerbum sap̃ia. et sapientia
u̾bum. uerbum sapientia. qr eructauit
cor meũ uerbum bonum. Sap̃ia uerbũ
qr ego sap̃ia ex ore altissimi prodii pri¬
mogenita ante omnem creaturam. Sa¬
pientia gͥ uerbum cordis ⁊ u̾bum sapi¬
entie oris. qr dum u̾bum ex corde. et sa¬
pientia ex ore prodire dr. idem esse sa¬
pientia et u̾bum demonstrat᷑. Itaq si
u̾bum illuminat. sap̃ia illuminat. qr
nec illuminare u̾bum poterat si sap̃ia
ñ erat. Quid enim facit u̾bum sine sa¬
pientia: uerbum sonat sap̃ia illumi¬
nat. Nam et ip̃a sapientia lux est. et
deus lux est. qr deus sap̃ia est. ⁊ cum
deus illuminat. sap̃ia illuminat. et lu¬
ce illuminat. nec alia luce illuminat.
S ea luce que ip̃a est. qr deuus lux ẽ.

Expanded text:
sapientia? Idem enim qui Verbum Dei sapientia? Idem enim qui Verbum Dei a Joanne dicitur, ipse sapientia Dei a Paulo nominatur. Christum enim, inquit Paulus apostolus, Dei virtutem et Dei sapientiam . Christus igitur ipse et Verbum, et ipse est sapientia. Verbum sapientia, et sapientia Verbum. Verbum sapientia, quia, Eructavit cor meum verbum bonum . Sapientia verbum quia, Ego sapientia ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam . Sapientia igitur verbum cordis et verbum sapientiae oris, quia dum verbum ex corde et sapientia ex ore prodire dicitur, idem esse sapientia et verbum demonstratur. Itaque si verbum illuminat, sapientia illuminat; quia nec illuminare verbum poterat, si sapientia non erat. Quid enim facit verbum sine sapientia? Verbum sonat, sapientia illuminat. Nam et ipsa sapientia lux est, et Deus lux est, quia Deus sapientia est; et cum Deus illuminat, sapientia illuminat, et luce illuminat; nec alia luce illuminat, sed ea luce quae ipsa est; quia lux est,
Abbreviated transcription (Latin):
da s plus audeo dicere etiam compa¬
randa ñ est. Ergo dicitis m inorẽ ha¬
buit sap̃iam quam u̾bum. S queso
quid dicimus. cum animam sapien¬
tem dicimus: Nunquid non sap̃ia
sapientem dicimus: Quis est enim
sapiens est. si sapientia sapiens non
est. Et tam̃ aliter sapiens est in quo
sap̃ia est aliter sapiens ẽ qui sapiẽ¬
tia est. Creatura sapiens est. qr in ip¬
sa sapĩa est. Ereator uero sapiens est
qr ipse sapientia est. Nullus tamen si¬
ne sap̃ia sapiens esse potest. siue ea qͣm
ht̃ siue ea que ipse est. Anima gͥ xp̃i
si sapiens est immo qz est aut illa ꝓ¬
culdubio sap̃ia sapiens est. quam ht̃
aut illa que ipsa est. Creatura autem.
et si participatione sapientie sapiens
est. ipsa tam̃ sapientia esse non potest.
Que gͥ est illa sapia qua anima xp̃i
sapiens ẽ: Quid dicit iohannes de uer¬
bo: Erat inquit lux uera que illumi¬
nat omnẽ hominem uenientem in
hunc mundum. Quid est u̾bum nͥ

Expanded text:
da, sed plus audeo dicere, etiam compada, sed plus audeo dicere, etiam comparanda non est. Ergo dicitis, minorem habuit sapientiam quam verbum? Sed quaeso quid dicimus, cum animam sapientem dicimus? Nunquid non sapientia sapientem dicimus? Quis enim sapiens est, si sapientia sapiens non est? Et tamen aliter sapiens est in quo sapientia est, aliter sapiens est qui sapientia est. Creatura sapiens est, quia in ipsa sapientia est. Creator vero sapiens est, quia ipse sapientia est. Nullus tamen sine sapentia sapiens esse potest, sive ea quam habet, sive ea quae ipse est. Anima igitur Christi si sapiens est, imo quia est, aut illa procul dubio sapientia sapiens est, quam habet, aut illa quae ipsa est? Creatura autem, etsi participatione sapientiae sapiens est, ipsa tamen sapientia esse non potest. Quae igitur est illa sapientia, qua anima Christi sapiens est? Quid dicit Joannes de Verbo? Erat, inquit, lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quid est Verbum nisi
Abbreviated transcription (Latin):
si illa anima que qͣmuis creatrici na¬
nure ineffabiliter unitate fuerat in¬
dubitanter tñ creatura erat equalem
cum diuinitate scientiam hu̾it. tũc
nimirum creatura creatori equalie
fuit. Non posse aut̃ creatori facturam
suam in equalitate comꝑabilem fieri.
et si potuerit in consortium unitatis
assumi. Longe aliud ẽẽ uniri digna¬
cione et comparari maiestate. Multa
sunt alia que in hunc modum fortas¬
se absurda ostendere potuisti. S ego
sic una uõbiscum falsa refellere cuꝑio
sicut uera ꝓfiteri. Quom enim deus
immensus ẽẽt. si ad eiuis equalitatem
aliqua qͣmlibet excellens quamlibet¬
singłaris creatura ꝑtingeret: Magnus
um. ubi qͣntum non est tantũ dici
quid pocest: Portio queritur uͥ nu¬
merus ñ inuenitur. Sap̃ie eius non
est numerus. Quid igitur dico: Ani¬
ma xͣ aut creatura non fuit. aut crea¬
tori equari ñ potuit. Immo uero qr
creatura est creatori. non dico equan¬

Expanded text:
si illa anima quae, quamvis creatrici nasi illa anima quae, quamvis creatrici naturae ineffabiliter unita fuerat, indubitanter tamen creatura erat, aequalem cum divinitate scientiam habuerit, tunc nimirum creatura Creatori aequalis fuit: non posse autem Creatori facturam suam in aequalitate comparabilem fieri, etsi potuerit in consortium unitatis assumi. Longe aliud esse uniri dignatione et comparari majestate. Multa sunt alia quae in hunc modum fortasse absurda, ostendere potuisti. Sed ego sic una tecum falsa refellere cupio, sicut vera profiteri. Quomodo enim Deus immensus esset, si ad ejus aequalitatem aliqua quamlibet excellens, quamlibetsingularis creatura pertingeret? Magnus,um . Ubi quantum non est, tantum dici quod potest? Portio quaeritur ubi numerus non invenitur. Sapientiae ejus non est numerus. Quid igitur dico? Anima Christi aut creatura non fuit, aut Creatori aequari non potuit. Imo vero quia creatura est, Creatori non dico aequan
Abbreviated transcription (Latin):
que fortassis non pot̾it a me. ita ut de¬
cet compendiose discuti. cum ego si mo¬
dum indicendo transiero timeam su¬
ꝑsticiosus uideri. uolo tamen et mul¬
tomagis uolo aliqua in parte inscitie
argui qͣm caritatis contemptor uicd̃i
et u̾ba incompta hr̃e quam cor per¬
uersum.
cionali sp̃u qui humanam in xͦ
homine carnem uegetauit. quem uer¬
bum cum carne ip̃a et in carne ipsa
sibi in unitatem ꝑsone uniuit. ut eẽt
xp̃c unus in una ꝑsona. duab nat᷑¬
is trib eẽntiis una uidelicet ꝑsona. qr
idem homo pp̃ quem suscepit. ⁊ deus
pp̃ quod fuit duab naturis diuina
scilicet. atq humana in deo ⁊ homi¬
ne uno ñ unis trib eẽntiis. diuinita¬
te carne. et anima sine seꝑatione dis¬
cretis. sine confusione sociatis. de illa
in qͣm auima quamediante u̾bum
caro fc̃m est. et habitauit in nob̾. que¬
ritis utrum equalem cum diuinita¬
te scĩam habuerit. Adicitis etiam qr

Expanded text:
quae fortassis non poterit a me ita ut dequae fortassis non poterit a me ita ut decet compendiose discuti, cum ego si modum in dicendo transiero timeam superstitiosus videri. Volo tamen et multo magis volo aliqua in parte inscitiae argui, quam charitatis contemptor videri, et verba incompta habere, quam cor perversum tionali spiritu, qui humanam in Christo homine carnem vegetavit, quem Verbum cum carne et in carne ipsa sibi in unitatem personae univit, ut esset Christus unus in una persona, duabus naturis, tribus essentiis: una videlicet persona; quia idem homo, propter quem suscepit, et Deus; propter quod fuit duabus naturis, divina scilicet atque humana, in Deo et homine uno, non unis; tribus essentiis, divinitate, carne, et anima; sine separatione discretis, sine confusione sociatis. De illa inquam anima, qua mediante Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; quaeritis utrum aequalem cum divinitate scientiam habuerit. Adjicitis etiam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tunc magis uenialis fit. cum ꝑtinax
ñ fuerit. Hanc gͥ nos qui uerbi dei tͣc¬
tatores et inquisitores u̾itatis esse uide¬
mur. si inter nos forte ut assolet aliqũ
inuen̾imus citius in id ip̃m redeamus
ne si ceꝑimus nr̃a dicta ꝑtinaciter de¬
fendere. aliud putemur sapuissẽ. Illud
quod de anima xͥ caritas ur̃a a me que
rere dignata est iam pridem int̾ quosdã
sapientes uentilatum fuisse didict att
ex hiis quid senserint quib magis cre¬
dendum ẽẽ existimamus. tum aliis de
ip̃is. tum ipsis de se referentib agno¬
ui. Ego aut̃ cum sepius hac questione
pulsari soleam talem me ẽẽ ꝑfiteor. qui
nollem hinc aliquid ab omnib uł tã
curiose ac suꝑsticione inquiri. uł tam
fidenter asseri. Uñ nunc quoq gemi¬
na in hac re consideratione coartor. cũ
uideam me et prudentie ur̃e debere si¬
lentium et bonitati responsum. Inter.
hec ip̃a etiam rei difficultas occurrit.

Expanded text:
tunc magis venialis fit, cum pertinax tunc magis venialis fit, cum pertinax non fuerit. Hanc igitur nos qui verbi Dei tractatores et inquisitores veritatis esse videmur, si inter nos forte ut assolet aliquando invenerimus citius in idipsum redeamus, ne, si coeperimus nostra dicta pertinaciter defendere, aliud putemur sapuisse. Illud quod de anima Christi charitas vestra a me quaerere dignata est, jam pridem inter quosdam sapientes ventilatum fuisse didici, atque ex illis quid senserint quibus magis credendum esse existimamus, tum aliis de ipsis, tum ipsis de se referentibus agnovi. Ego autem cum saepius hac quaestione pulsari soleam, talem me esse profiteor qui nollem hinc aliquid ab omnibus vel tam curiose ac superstitiose inquiri, vel tam fidenter asseri. Unde nunc quoque gemina in hac re consideratione coarctor, cum videam me et prudentiae tuae debere silentium, et bonitati responsum. Inter haec ipsa etiam rei difficultas occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
cepti sunt. post modum alios nescien¬
tes seducunt. Et sicut beatus iob amicis
suis arrogantib et de se plusqͣm oporte¬
bat p̾sumentib. dicit omnes iam non so¬
lum secum morit᷑am. s exortã qꝙͦ a se sapien¬
tiã putãt. Dignum gͦ ẽ ut id ip̃m in nr̃a nos as¬
sectõe radat timidos ꝙ ĩ uniꝰ assertione u̾itatis
tot iam uidemus eẽ diuersos. Quia enĩ
de longe u̾itas uidetur. diu̾sa iudicia pa¬
parit. et tĩn de ipsa quisq potest. quã¬
tum ipse est. In nobis quippe quod de
rerum cognitione ꝑcipimus. ⁊ eo modo
cordis intellectus de hiis que extra sunt
ad u̾itatem indicat. quo se interius ani¬
mus in rep̾sentatione figurat. unde ne¬
cesse est ut dum mens interius corrupta
praue afficitur intellectus corrupta pra¬
quoq in iudicio eoꝵ que foris sunt de¬
cipiatur. hec ip̃a est causa que etiam
aliquando in unitate sensuum contro¬
u̾siam uerboꝵ generare solet. que tam̃

Expanded text:
cepti sunt postmodum alios nesciencepti sunt postmodum alios nescientes seducunt. Et sicut beatus Job amicis suis arrogantibus et de se plusquam oportebat praesumentibus dicit , jam non solum secundum morituram, sed exortam quoque a se sapientiam putant. Dignum ergo est ut idipsum in nostra nos assertione reddat timidos, quod in unius assertione veritatis tot jam videmus esse diversos. Quia enim de longe veritas videtur, diversa judicia parit; et tantum de ipsa quisque potest, quantum ipse est. In nobis quippe quod de rerum cognitione percipimus, et eo modo, cordis intellectus de iis quae extra sunt ad veritatem indicant, quo se interius animus in repraesentatione figurat. Unde necesse est, ut dum mens interius corrupta prave afficitur, intellectus quoque in judicio eorum quae foris sunt, decipiatur. Haec ipsa est causa quae etiam aliquando in unitate sensuum controversiam verborum generare solet, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatori. G. H. pectator. Aliquotiene.
Daccidisse comperi ut in rerum difficiliũ
tractatione aut insipientia relatoris ar¬
ditorem corrumꝑet. aut temeritas au¬
ditoris relatorem infamaret. Quaꝑpter
eque cauendum mͥ uidetur ut potissi¬
mum illic ubi sine ꝑiculo aliud senti¬
ri ñ potest. nec facile nr̃a presumamꝰ
asserete. nec aliena temere uidicare. No¬
ui enim qͣnta ut dicit beatus aug̃. sõp
nia cor humanum pariat. atty eo iu¬
dicio quo in sui cognitione fallitur. cete¬
ra quoq que p̾cer ipsum sunt. non rec¬
te conspicatur. Quid enim hoc ẽẽ puta¬
tis. quod de retum u̾itate tam diu̾sa
sentire solent homines: Nunquid no¬
mina ẽ ueritas: Ecte ut int̾im de deo
taceamus quid est quod dialetica tot di¬
uersas et tam adu̾sas ne dicam ꝑu̾sas
ht̃ sententias: Nunquid om nes nouert̃¬
unum unum id qd̵ ẽ. s amore fallen¬
di diuersa finxerunt: Non sic ego pu¬
to. S narrant quiq sompnia sua. et
ea qua primum ip̃i in se opinione de¬

Expanded text:
scrutatori G. Hugo peccator. Aliquoties accidisse comperi, ut rerum difficilium tractatione aut insipientia relatoris auditorem corrumperet, aut temeritas auditoris relatorem infamaret. Quapropter aeque cavendum mihi videtur, ut potissimum illic ubi sine periculo aliud sentiri non potest, nec facile nostra praesumamus asserere, nec aliena temere judicare. Novi enim « quanta, » ut dicit beatus Augustinus, « somnia cor humanum pariat; » atque eo judicio quo in sui cognitione fallitur, caetera quoque quae praeter ipsum sunt, non recte conspicetur. Quid enim hoc esse putatis, quod de rerum veritate tam diversa sentire solent homines? Nunquid nomina est veritas? Ecce ut interim de Deo taceamus quid est quod dialectica tot diversas et tam adversas, ne dicam perversas habet sententias? Nunquid omnes noverunt unum id quod est, sed amore fallendi diversa finxerunt? Non sic ego puto. Sed narrant quinque somnia sua, et ea qua primum ipsi in se opinione de
Abbreviated transcription (Latin):
debes. postea hec adinuicem confendo
ꝑpende. si idem est quod facis et ꝙ debes
⁊ si idem ꝙ ñ facis. ⁊ ꝙ ñ debes. Ꝙ si ita inue¬
neris gaude. Si aut̃ idem ẽ respexeris quod
facis. ⁊ qd̃ non debes. aut quod non fa¬
cis. et quod debes timẽ. Inter te ⁊ ꝓxi¬
mum tuum hoc modo iudicare debes.
uide quod facis ꝓximo tuo. et quid tͥ
faciat ꝓximus tuus. Si ille tibi bonũ
facit. et tu illi bonum reddis. malus
ñ es. Si ille tͥ malũ facit ⁊ tu illi malũ red¬
dis. bonꝰ ñ es Suille tͥ bonũ facit et tu illi

Expanded text:
debes; postea haec ad invicem conferendo debes; postea haec ad invicem conferendo perpende, an idem est quod facis et quod debes, et an idem quod non facis et quod non debes. Quod si ita inveneris, gaude. Si autem idem esse perspexeris quod facis et quod non debes, aut quod non facis et quod debes, time. Inter te et proximum tuum hoc modo judicare debes. Vide quid facias proximo tuo, et quid tibi faciat proximus tuus. Si ille tibi bonum facit, et tu illi bonum reddis, malus non es. Si ille tibi malum facit, et tu illi malum reddis, bonus non es. Si ille tibi bonum facit, et tu illi
Abbreviated transcription (Latin):
ad pat̾nitatem sollicitudo. Sic tam̃
offer ut neq in discretione numerũ
unitatẽ trinitatis diiuidas. neq in par¬
ticipatione donoꝵ trinitatan unita¬
tis confundas. S singulis sua. et si¬
mul uni singula exhibeas. Si iuste
iudicas iustum iudicem honoras. Si
mĩam diligis eum qui pius est accep¬
tabili sacrificio ueneraris. Si sollicit᷑
in timore dei semꝑ ambulas placas
tͥ celestem patrem quem ꝓ pecc̃is tu¬
is offensum habebas. Nunc ergo as¬
culta quale sit iudicium quod face¬
re iuberis. primum est tͥ iudicium
faciendum de te ip̃o. de inde int̾ te ⁊
ꝓximum tuum. postremo de ꝓximo
tuo. In eo iudicio quo iudicas temet¬
ipsum esse debes destrictus. In eo iu¬
dicio quo iudicas inter te et ꝓximum
tuum debes eẽ iustus. In co iudicio qͦ
iudicas ꝓximum tuum debes ẽẽ pius.
te ip̃m iudicare debos hoc modo. Consi¬
dera diligenter quid facis.⁊ quid non
facis. quid facere debes. quid facere nõ

Expanded text:
ad paternitatem sollicitudo. Sic tamen ad paternitatem sollicitudo. Sic tamen offer, ut neque in discretione munerum unitatem trinitatis dividas, neque in participatione donorum, trinitatem unitatis confundas, sed singulis sua, et simul uni singula exhibeas. Si juste judicas, justum judicem honoras. Si misericordiam diligis, eum qui pius est acceptabili sacrificio veneraris. Si sollicitus in timore Dei semper ambulas, placas tibi coelestem Patrem, quem pro peccatis tuis offensum habebas. Nunc ergo asculta quale sit judicium quod facere juberis. Primum est tibi judicium faciendum de teipso, deinde inter te et proximum tuum, postremo de proximo tuo. In eo judicio quo judicas temetipsum, esse debes districtus. In eo judicio quo judicas inter te et proximum tuum, debes esse justus. In eo judicio quo judicas proximum tuum, debes esse pius. Teipsum judicare debes hoc modo. Considera diligenter quid facis et quid non facis; quid facere debes, quid facere non
Abbreviated transcription (Latin):
los: Nunquid placari pot̃ deus in mi¬
lib arietum. aut in multis milib hyr¬
coꝵ pinguium: Hec enim om̃ia a
me aliena sunt. et ideo ꝓ mea salu¬
te digna recompensatio ẽẽ non posst̃.
S fortasse satisfaciam si dedero primo¬
genitum meũ ꝓ scelere meo fructum
uentris mei ꝓ paccato animemee. hec
tamen extra me sunt. qͣmuis ex me
ꝓcesserunt. et qui me ip̃m abstuli.
etiam si totum preter me dedero non¬
dum plene debitum restauraui. Qd
ergo faciam. quid dabo .n. quid red¬
dam: quid recribuam dño ꝓ omnib
que retribuit michi. Indicabo tibi ho¬
mo. quid sit bonum. ⁊ quid deus que¬
rat a te. utiq facere iudicium dili¬
deo tuo. tam̃ hec sunt que offerre de¬
bes. qr et deus qui trinitas est non nͥ
trino sacrificio digne placari pocest.
Offer ergo iudicium filio iudici. Offer
mĩam spiritui sancto caritati. Offer
sollicitudinem pat̾nitati. Ad sapĩam
ꝑtinet discrecio. ad caritatem pietas.

Expanded text:
los? Nunquid placari potest Deus in milos? Nunquid placari potest Deus in millibus arietum, aut in multis millibus hircorum pinguium? Haec enim omnia a me aliena sunt, et ideo pro mea salute digna recompensatio esse non possunt. Sed fortasse satisfaciam, si dedero primogenitum meum pro scelere meo, fructum ventris mei pro peccato animae meae. Haec tamen extra me sunt, quamvis ex me processerunt, et qui meipsum abstuli etiam si totum praeter me dedero, nondum plene debitum restitui. Quid ergo faciam? quid dabo? quid reddam? quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Indicabo tibi, homo, quid sit bonum, et quid Deus quaerat a te. Utique facere judicium, diliDeo tuo. Tria haec sunt quae offerre debes, quia et Deus, qui Trinitas est, non nisi trino sacrificio digne placari potest. Offer ergo judicium Filio judici. Offer misericordiam Spiritui sancto charitati. Offer sollicitudinem paternitati. Ad sapientiam pertinet discretio, ad charitatem pietas,
Abbreviated transcription (Latin):
ad quisitis utendi diabolo seruientes
in ꝑsecutionem bonoꝵ excitantur.
Ideo aut̃ ꝑmittuntur mali contͣ bo¬
nos seuire. ut ostendatur non posse
ꝓficere. ⁊ ip̃a eoꝵ malignitas qͣnto
inanior ostenditur. tanto dei gr̃a et
mĩa erga nos eudentior efficiatur.
Hoc est enim quod sequit. Ut cognos
si diceret. Ideo ex parce relati sunt.
ut agnosceres ꝑiculum. ideo ꝓhibi¬
ti sunt ut intelligeres unde eẽt tibi
presidium. Cantis ergo beneficiis ac¬
ceptis quid tͥ iam restat nisi ut gr̃as
agas. et saluatori tuo atq ꝓtectori
recompensatione digna respondeas:
Nam si ppłs uanus suo regi ꝑditio¬
ne bonoꝵ machinanti respondet. qͥd
ppłs fidelis atq electus. non ne mul¬
tomagis suo regi bonos liberanti attr
saluanti õbediendo et seruiendo res¬
pondere debet. S dices fortassis. Qd
dignum offeram domino: Curuabo
genu deo excelso: Nunquid offeram
ei holocaustomata ⁊ uitulos annicu¬

Expanded text:
acquisitis utendo, diabolo servientes, acquisitis utendo, diabolo servientes, in persecutionem bonorum excitantur. Ideo autem permittuntur mali contra bonos saevire, ut ostendantur non posse proficere, et ipsa eorum malignitas quanto inanior ostenditur, tanto Dei gratia et misericordia erga nos evidentior efficiatur. Hoc est enim quod sequitur, ut cognoomini. Ac si diceret: Ideo ex parte relaxati sunt, ut agnosceres periculum; ideo prohibiti sunt, ut intelligeres unde esset tibi praesidium. Tantis ergo beneficiis acceptis quid tibi jam restat, nisi ut gratias agas et Salvatori tuo atque protectori recompensatione digna respondeas? Nam si populus vanus suo regi perditionem bonorum machinanti respondet, quid populus fidelis atque electus? Nonne multo magis suo regi bonos liberanti atque salvanti obediendo et serviendo respondere debet? Sed dices fortassis: Quid dignum offeram Domino? Curvabo genu Deo excelso? Nunquid offeram ei holocautomata et vitulos annicu
Abbreviated transcription (Latin):
sequendo. Qui diabolus in pelle ha¬
bitat. hoc est in corde carnali. q in
eis tantũmodo requiem inuenit qͦs
concupiscentie carnalis affectus a cõ¬
stantia aiq rigore uirtutum resol¬
uens ꝑ turpia desideria emollit. ubi
aut̃ balaam filius beor in quo balac
de nr̃a ꝑditione cogitanti responde¬
at. ostenditur cum sub infertur. De
sechim usq ad galgalim sub audit᷑
girans et circumueniens. et locũ ma-¬
ledictionis exquirens. Sechim inter¬
pretatur spina. Galgalim uolutabrũ
dr. Hec est ergo uia ppłi uani. ⁊ cir¬
cuitus erroris. spina uideł. et uolu¬
tabrum .i. cura ⁊ uoluptas. Cura ꝑ
qͣm in huius mundi transitoria adi¬
piscenda desudat. uoluptas uero ꝑ qͣm
ad quisitis immoderate atq illicite utẽ¬
do se maculat. de sethun ergo usq gal¬
galim uanus ppłs maligno regi res¬
pondendo fideles ꝑsequit᷑. qr omnes
iniqui et ꝑ auariciam bona temꝑa¬
lia adquirendi. ⁊ ꝑ incontinentiam

Expanded text:
ersequendo. Qui diabolus in pelle haersequendo. Qui diabolus in pelle habitat, hoc est in corde carnali, quia in eis tantummodo requiem invenit quos concupiscentiae carnalis affectus a constantia atque rigore virtutum resolvens, per turpia desideria emollit. Ubi autem Balaam filius Beor in qua Balac de nostra perditione cogitanti respondeat ostenditur, cum subinfertur. De Setim usque ad Galgalam, subauditur gyrans et circumveniens, et locum maledictionis exquirens. Setim interpretatur spina. Galgalam volutabrum dicitur. Haee est ergo via populi vani, et circuitus erroris, spina videlicet et volutabrum, id est cura et voluptas. Cura per quam ad hujus mundi transitoria adipiscenda desudat, voluptas vero per quam acquisitis immoderate atque illicite utendo se maculat. De Setim ergo usque Galgalam, vanus populus maligno regi respondendo fideles persequitur, quia omnes iniqui et per avaritiam bona temporalia acquirendo, et per incontinentiam
Abbreviated transcription (Latin):
noster. ⁊ hostis pessimus. a quo ꝓstra¬
tos atq elisos ille sanat et erigit. de
quo in psalmo canitur dominus eri¬
git elisos. dñs diligit iustos. Iste ba¬
lach rex est moab. quod interpretat᷑
ex patre illoꝵ. s. quib dominus in
eũngelio dicit. uos ex patre diabolo
estis. hic contͣ nos malignum cogitat.
sicut de ip̃o apłs paulus ad quosdã
discipulos suos loquitur dicens. Ne for¬
te inquit circũueniamini a sathana.
Non enĩ ignoramus cogitationes eiꝰ.
Hinc aut̃ cogitanti contra nos ⁊ con¬
silium subu̾sionis querenti respon¬
det balaam qui interp̾tatur ppłe
uanus. uidelicet iniquoꝵ omnium
respondet scil. eius uõluntati obtem¬
perans. ⁊ in nr̃a sũbuersione atq
ruina unanimiter seuienti concordãs
Qui balaam hocͤ hoc est ppłs meus
uanus filius beor quod sonat in pel¬
le ut sub audiatur habitantis .i. eius¬
dem diaboli ꝑ umitationem filius nos
cum eo opprimendo. ⁊ odio iniquo ꝑ¬

Expanded text:
noster, et hostis pessimus, a quo prostranoster, et hostis pessimus, a quo prostratos atque elisos ille sanat et erigit; de quo in psalmo canitur: Dominus erigit elisos, Dominus diligit justos . Iste Balac rex et Moab; quod interpretatur ex patre, illorum scilicet quibus Dominus in Evangelio dicit: Vos ex patre diabolo estis . Hic contra nos malignum cogitat, sicut de ipso apostolus Paulus ad quosdam discipulos suos loquitur, dicens: Ut non circumveniamur a Satana . Non enim ignoramus cogitationes ejus. Huic autem cogitanti contra nos et consilium subversionis quaerenti, respondet Balaam, qui interpretatur populus vanus, videlicet iniquorum omnium, respondet scilicet ejus voluntati obtemperans, et in nostra subversione atque ruina unanimiter saevienti concordans. Qui Balaam, hoc est populus vanus, est filius Beor, quod sonat in pelle ut subaudiatur habitantis, id est ejusdem diaboli per imitationem filius, nos cum eo opprimendo, et odio iniquo p
Abbreviated transcription (Latin):
inimicoꝵ tuoꝵ non tantummͦ nocere
non ꝑmuteret. s eam quoq tͥ in bene¬
dictionem cõmutaret. uerum nunc
cum ip̃e bonoꝵ largitor te hoꝵ re mi¬
mici rogat. quid aliud qͣm te post tã¬
ta beneficia accepta in gratum adhuc
atq in memorẽ ꝑmansisse demonstͣt:
Quod si iudeus ingratus bñficioꝵ dei
reminisci noluit. caue saltem tu xͥane.
ne uinqͣm eoꝵ que tͥ impensa sunt.
bonoꝵ obluuscaris. Caue in quam. et
tanto magis caue. qnͣto deterius est. si
tu ingratus ꝑstiteris qui maiora il¬
lo beneficia a deo accepisse compbaris.
habes enim et tu balach hostem tuũ
qui te in desinenter ꝑsequitur: ⁊ con¬
tra te omni temꝑe consilia maligna
meditatur. Qui etiam metuens ne for¬
te suis uirib ad subu̾sionem tuam
ñ sufficiat iniquum ꝓpħam ⁊ auarũ
ad te maledicendum ꝓposita mercede
inuitat. Balach namq qui int̾preta¬
tur elidens. Ipse est sathanas ad u̾sariꝰ

Expanded text:
inimicorum tuorum non tantummodo nocere inimicorum tuorum non tantummodo nocere non permitteret, sed eam quoque tibi in benedictionem commutaret: verum nunc cum ipse bonorum largitor te horum reminisci rogat, quid aliud quam te post tanta beneficia accepta ingratum adhuc atque immemorem permansisse demonstrat? Quod si Judaeus ingratus beneficiorum Dei reminisci noluit, cave saltem, tu Christiane, ne unquam eorum quae tibi impensa sunt bonorum obliviscaris. Cave, inquam, et tanto magis cave, quanto deterius est si tu ingratus perstiteris, qui majora illo beneficia a Deo accepisse comprobaris. Habes enim et tu Balac hostem tuum, qui te indesinenter persequitur: et contra te omni tempore consilia maligna meditatur. Qui etiam metuens ne forte suis viribus ad subversionem tui non sufficiat, iniquum prophetam et avarum ad te maledicendum proposita mercede invitat. Balac namque qui interpretatur elidens, ipse est Satanas adversarius
Abbreviated transcription (Latin):
re ppło suo. cui benedictio in heredi¬
tate fuerat repmissa. Et qͣmuis ho¬
minis maledictio nocere ñ posset il¬
li cui benedixerat deus. cum tamen
ꝓpħe maledictio in benedictionẽ uer¬
titur. quid nunc sp̃aliter dei gr̃a in
electis suis agat. manifeste monstra¬
tur. Dicit namq apłc. Scimus enĩ¬
qm diligentib deum omnia cooꝑ¬
antur in bonum hiis .q.s.i. sunt¬
sancti. Propheta ergo iniquus ma¬
ledicere uolens ppło dei ad benedicen¬
dum licet inuitus compellitur. qͥa
mala que repbi bonis inferunt il¬
loꝵ saluti domino disponente cooꝑ¬
antur: loquitur ergo de ppło suo nẽ
ei ad memoriam reuocat dicens. Popu¬
las meus memento queso quid cogita¬
uerit rex balach rex moab. et quid res¬
ponderit ei balaam filius beor de sechĩ
usq galgalim ut cognosceres iustici¬
am dñi. Prubesce miser homo. Tu nũ¬
quam obliuisci debueras quod tantũ
dilectus es a deo ut tͥ maledictionem o¬

Expanded text:
re populo suo, cui benedictio in haeredire populo suo, cui benedictio in haereditatem fuerat repromissa. Et quamvis hominis maledictio nocere non posset illi cui benedixerat Deus, cum tamen prophetae maledictio in benedictionem vertitur, quid nunc spiritualiter Dei gratia in electis suis agat, manifeste monstratur. Dicit namque Apostolus: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui ssancti . Propheta ergo iniquus maledicere volens populo Dei ad benedicendum licet invitus compellitur, quia mala quae reprobi bonis inferunt, illorum saluti Domino disponente cooantur. Loquitur ergo de populo suo nuei ad memoriam revocat, dicens: Popule meus, memento, quaeso, quid cogitaverit Balac rex Moab, et quid responderit ei Balaam filius Beor de Setim usque Galgalam, ut cognosceres justitiam Domini. Erubesce, miser homo. Tu nunquam oblivisci debueras quod tantum dilectus es a Deo, ut tibi maledictionem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentem libenter ꝓ deo despiciens.
tanto se ad mortem offert paratior.
qͣnto certius didicit ꝑ resurrectionẽ
sui capitis ingressum ẽẽ uite mortẽ
carnis. Quod aut̃ ingressi monumẽ¬
tum sudarium. quod erat suꝑ cap̃
iesu a ceteris linteaminib seꝑatum
inueniunt. quid aliud significat. nͥ
quod nos qui pecc̃ores sumus. si etiã
mortem ꝓ eus amore ualemus per-¬
peti. cognoscimus tamen quod nr̃a
mors morti eius non ualet digne
coequari qui sine pecco passus est.
hoc paschale ferculum frater kĩne
missum tͥ benigne suscipe. et ora ꝓ
largiente in his paschalib festis ue¬
tus in me homo moriatur. et nouus¬
homo resurgat. Am̃.
opule meus
memento queso quid co¬
gitau̾it balach rex moab.
et quid responderit ei balaam filius
beor de setim usq galgalim ut cog¬
moab mercede conduxit balaam ari¬
olum ut malediceret filii isrl̾. S ille
non ẽ ꝑmissus a domino maledice¬

Expanded text:
praesentem libenter pro eo despiciens, praesentem libenter pro eo despiciens, tanto se ad mortem offert paratius, quanto certius didicit per resurrectionem sui capitis ingressum vitae esse mortem carnis. Quod autem ingressi monumentum, sudarium quod erat super caput Jesu, a caeteris linteaminibus separatum inveniunt, quid aliud significat, nisi quod nos, qui peccatores sumus, si etiam mortem pro ejus amore valemus perpeti, cognoscimus tamen quod nostra mors morti ejus non valet digne coaequari, qui sine peccato passus est? Hoc paschale ferculum, frater charissime, missum tibi benigne suscipe, et ora pr ejus gratia largiente in his paschalibus festis vetus in me homo moriatur, et novus resurgat. Amen. opule meus, memento, quaeso, quid cogitaverit Balach rex Moab, et quid responderit ei Balaam filius Beor de Setim, usque ad Galgalam, ut cogMoab mercede conduxit Balaam hariolum, ut malediceret filiis Israel. Sed ille non est permissus a Domino maledice
Abbreviated transcription (Latin):
rit ergo desiderium rõnem consilii.
qr qui omĩa ꝑ caritatem uellet pro
amore redemptoris ꝑperi. ꝑ conside¬
rationem infirmitatis sue quouam¬
mͦ tardatur: ut non audeat temere
de suis uirib głari. Prius ergo ꝑ de¬
siderium ad monuiñtum uenimus.
s uisis linteaminib ante consilium
intrare ñ presumimus. qr licet mens
nr̃a se ꝑ caritatem spontaneam ad
passiones offerat. considerata tamen
difficultate eaꝵdem passionum quã¬
tum impar sit nr̃a infirmitas ad il¬
laꝵ colerantiam uidemus. Hocẽ enĩ
quodammͦ uisis linteaminib subsi¬
stere. uisis difficultatib passionum
unpar̃e se ad eas sustinendas iudica¬
re. S postqͣm consilium posterius
ueniens prius intrau̾it. tunc et desi¬
derium sequitur. qr postqͣm mens
deliberat in illo confidendum ẽe. qui
prior uicit. tunc amor in omnib ꝑ
spem diuini adiutorii ad toleranti¬
am animatur. Iamq intrepidus
monumentũ ingreditur: qr uitam

Expanded text:
rit ergo desiderium rationem consilii, rit ergo desiderium rationem consilii, quia qui omnia per charitatem vellet pro amore Redemptoris perpeti per considerationem infirmitatis suae quodammodo tardatur, ut non audeat temere de suis viribus gloriari. Prius ergo per desiderium ad monumentum venimus, sed visis linteaminibus ante consilium intrare non praesumimus, quia licet mens nostra se per charitatem spontaneam ad passiones offerat, considerata tamen difficultate earumdem passionum, quantum impar sit nostra infirmitas ad illarum tolerantiam videmus. Hoc est enim quodammodo visis linteaminibus subsistere visis difficultatibus passionum, imparem se ad eas sustinendas judicare. Sed postquam consilium posterius veniens prius intraverit, tunc et desiderium sequitur, quia postquam mens deliberat, in illo confidendum esse, qui prior vicit, tunc amor in omnibus per spem divini adjutorii ad tolerantiam animatur; jamque intrepidus monumentum ingreditur, quia vitam
Abbreviated transcription (Latin):
accepit quem tñ uenisse usq ad cura finẽ
scł̃i credere renuit. Petrus autẽ pͥus intrat
ad p̾sens tibi sufficere crederem nisi ali¬
ud aliquid adhuc quod ad informati¬
ouem moꝵ ꝑtineat querere te in hꝰ
facti figura non dubitarem. maxĩe
qr opus ubi non fuerat hanc exposi¬
tionem a me querere qͣm poteras sine
mea doctrina in explanationib patr̃
alibi sufficienter inuenire. Dicam gͦ
quid mͥ in hoc facto moralit̾ figurari
uidetur. Ouo isti electi discipuli qui
audita resurrectione dñi simul ad
monum̃tum currunt. s non simul
ꝑueniunt. duas anime affectiones
mͥ figurare uident᷑ desiderium uidel̃
et consilium. Nam quid est aliud ꝙ
discipuli audita resurrectione ad mo¬
numentum currunt. nisi quod ani¬
mus cum głam resurrectionis audit.
imitari passionem appetit. et quid est
quod ille alter discipulus p̾cucurrit
citius petro. nisi quod amore saluato¬
ris succensi plus ꝑ desiderium cupimꝰ
qͣm ꝑ consilium p̾sumamus. Precur¬

Expanded text:
accepit, quem tamen venisse usque ad circa finem saeculi credere renuit. Petrus autem prius intrat, ad praesens tibi sufficere crederem, nisi aliud aliquid adhuc quod ad reformationem morum pertineat quaerere te in hujus facti figura non dubitarem, maxime quia opus tibi non fuerat hanc expositionem a me quaerere quam poteras sine mea doctrina in explanationibus Patrum alibi sufficienter invenire. Dicam ergo quid mihi in hoc facto moraliter figurari videtur. Duo isti electi discipuli, qui, audita resurrectione Domini, simul ad monumentum currunt, sed non simul perveniunt duas animae affectiones mihi figurare videntur, desiderium videlicet et consilium. Nam quid est aliud quod discipuli audita resurrectione ad monumentum currunt, nisi quod animus cum gloriam resurrectionis audit, imitari passionem appetit? Et quid est, quod ille alter discipulus praecucurrit citius Petro, nisi quod amore Salvatoris succensi plus per desiderium cupimus, quam per consilium praesumamus? Praecur
Abbreviated transcription (Latin):
dam corpulentiam trahens in eadem fan¬
tasiis imaginationũ corꝑalium defor¬
matur. eisdemq alte imp̾ssis etiam
soluta a corꝑe non exuitur. Que uero
in hac uita se ab eiusmodi feculentia
mundare studuerint. hinc exeuntes
qr nich corporeum secum trahunt.
a corporali passione immunes ꝑsistũt.
Sic itaq ab infimis ⁊ extremis corꝑib
sursum usq sp̃m in corporeum que¬
dam ꝓgressio est ꝑ sensum ⁊ imagi¬
nationem que duo in sp̃u corporeo st̃.
Postea in sp̃u in corporeo ꝓxima post
corpus est affectio imaginaria qͣ ani¬
ma ex corꝑis coniunctiõe afficit᷑. supra
qͣm est ratio in imaginationẽ agens.
deiñ ratio pura supra imaginationẽ
in qua rõne supremum est anime a
corꝑe sursum. Quando aut̃ ab anima
sursum itur ad dm prima est intel¬
ligentia que est ratio ab int̾iori forma¬
ta. qr rationi concurrens coniungit᷑
presentia diuina que sursum infor¬
mans ratitionem facit sapĩam siue in¬

Expanded text:
dam corpulentiam trahens, in eadem phandam corpulentiam trahens, in eadem phantasiis imaginationum corporalium deformatur, eisdemque alte impressis etiam soluta corpore non exuitur. Quae vero in hac vita se ab ejusmodi faeculentia mundare studuerint, hinc exeuntes quia nihil corporeum secum trahunt, a corporali passione immunes persistunt. Sic itaque ab infimis et extremis corporibus sursum usque spiritum incorporeum, quaedam progressio est per sensum et imaginationem; quae duo in spiritu corporeo sunt. Postea in spiritu incorporeo proxima post corpus est affectio imaginaria, qua anima ex corporis conjunctione afficitur, supra quam est ratio in imaginationem agens. Deinde ratio pura supra imaginationem, in qua ratione supremum est animae a corpore sursum. Quando autem ab anima sursum itur ad Deum, prima est intelligentia, quae est ratio ab interiori formata, quia rationi concurrens conjungitur praesentia divina, quae sursum informans rationem facit sapientiam, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
Huic est qđ aĩe corꝑib exute corꝑalĩb
adhuc passionib teneri possunt. qr
uidelicet. a corruptione corporalium af¬
fectionum nundum mundate sunt.
Ht̃ uamq et ip̃e spiritus quandam
in sua natura mutabilitatẽ scł̃m ꝙͣ
corpi uiuificando appropinqͣt. in qua
illa sp̃alis. ⁊ in corporea sub̾a non ni¬
chil sue puritatis deponit. et quasi
quadam grossiori ꝓprietate corpori
assumendo occurrit. Que quidem co¬
aptacio si scd̃m solam naturam fit.
mutationem ht̃. corruptionem non
habet. Si aut̃ uiciosa est in hoc ipso
puriorem naturam corrumpit. quod
eam ad consortium ignobilioris t̾mi¬
nos nature tͣnsire compellit. Et hoc ui¬
tium quanto altius anime in corpore
manenti in heserit. tanto difficilius
a corꝑe discedentem deserit. et ñ tollit᷑
passio. etiam cum tollitur causa passi¬
ouis. Ip̃a quippe anima in quantum
delectatione corporis afficitur quasi qͣn¬

Expanded text:
Hinc est quod animae corporibus exutae, corporalibus Hinc est quod animae corporibus exutae, corporalibus adhuc passionibus teneri possunt, quia videlicet a corruptione corporalium affectionum nondum mundatae sunt. Habet namque et ipse spiritus quamdam in sua natura mutabilitatem, secundum quam corpori vivificando appropinquat, in qua illa spiritualis et incorporea substantia nonnihil suae puritatis deponit, et quasi quamdam grossiori proprietate corpori assumendo occurrit. Quae quidam coaptatio, si secundum solam naturam fit, mutationem habet, corruptionem non habet. Sin autem vitiosa est, in hoc ipso puriorem naturam corrumpit, quod eam ad consortium ignobilioris terminos naturae transire compellit. Et hoc vitium quanto altius animae in corpore manenti inhaeserit, tanto difficilius a corpore discedentem deserit: et non tollitur passio, etiam cum tollitur causa passionis. Ipsa quippe anima, inquantum delectatione corporis afficitur quasi quam
Abbreviated transcription (Latin):
puriorem corporei sp̃c reducta eiq im¬
pressa. Hec aut̃ in rationalib purior
fit ubi ad rõnalem et in corꝑeam aĩe
sub̾am contingendam defecat᷑ tamen
illic quoq extra subam illius manens
qr similitudo corꝑis est. ⁊ fundat᷑ in
corꝑe. Kationalis aut̃ substantia cor¬
porea lux est umnaginatio uero in qͣn¬
tum corporis imago est. umbra est. Et
idcirco postqͣm imaginatio usq ad ra¬
tionem ascendit. quasi umbra in lucẽ
ueniens. ⁊ luci suꝑueniens in qͣntũ
ad eam uenit. manifestatur. ⁊ curũ¬
scribit᷑ in quantum illi suꝑuenit ob¬
nubilat eam et obumbrat. ⁊ inuoluit
et contegit. Et siquidem rõ ipsa sola
contemplatione eam susceꝑit. quasi
uestimentũ ei est ipsa imaginatio ex¬
tra eam et cica eam quo facile exiiĩ.
et spoliari possit. Si uero etiam dele¬
ctatione illi adheserit quasi pelł ei fit
ip̃a imaginatio. ita ut ñ sine dolore
exui possit. cui cum amore inhesit.

Expanded text:
puriorem corporei spiritus reducta, eique impuriorem corporei spiritus reducta, eique impressa. Haec autem in rationalibus purior fit, ubi ad rationalem et incorpoream animae substantiam contingendam defecatur; tamen illic quoque extra substantiam illius manens, quia similitudo corporis est et fundatur in corpore. Rationalis autem substantia corporea lux est; imaginatio vero, inquantum corporis imago est, umbra est. Et idcirco postquam imaginatio usque ad rationem ascendit, quasi umbra in lucem veniens, et luci superveniens, inquantum ad eam venit, manifestatur, et circumscribitur; inquantum illi supervenit, obnubilat eam, et obumbrat, et involvit, et contegit. Et siquidem ratio ipsa sola contemplatione eam susceperit quasi vestimentum, ei est ipsa imaginatio extra eam, et circa eam quo facile exui et spoliari possit. Si vero etiam delectatione illi adhaeserit, quasi pellis ei fit ipsa imaginatio, ita ut non sine dolore exui possit, cui cum amore inhaesit.
Abbreviated transcription (Latin):
in summo corꝑalis sp̃c. ⁊ in uno rati¬
onalis corꝑalem informans ⁊ rõnalẽ
contingens. Sensus namq siue ꝑ ui¬
sum. siue ꝑ auditum. siue ꝑ olfatũ.
siue ꝑ gustum. siue ꝑ tactum extrin¬
secus corpꝰ contingens formatur. ip̃am¬
q formam ex corꝑis contactu concep¬
tam intrinsecus reducens ꝑ meatue.
singulis sensib emutendis. ⁊ reuocan¬
dis introrsum dispositos ad cellam fan¬
tasticam colligit. eamq illi parti puri¬
ori. corporei sp̃c imprimens imaginati¬
onem facit. Que quidem imaginatio ĩ
brutis animalib fantasticam cellam
ñ transcendit. in rõnalib aut̃ usꝙ ad
rationalem ꝓgreditur uͥ ipsam in cor¬
poream anime sub̾am contingit. et
excitat discretionem. Ergo imagina¬
tio nicħ aliud est qͣm similitudo cor¬
poris ꝑ sensus quidem corporeos ex cor¬
poꝵ contractu concepta extrinsecus. at¬
q ꝑ eosdem sensus introrsum ad patrẽ

Expanded text:
in summo corporalis spiritus, et in imo ratiin summo corporalis spiritus, et in imo rationalis corporalem informans et rationalem contingens. Sensus namque sive per visum, sive per auditum, sive per olfactum, sive per gustum, sive per tactum, extrinsecus corpus contingens formatur, ipsamque formam ex corporis contactu conceptam intrinsecus reducens per meatus singulis sensibus emittendis et revocandis introrsum dispositos ad cellam phantasticam colligit, eamque illi parti puriori corporei spiritus imprimens imaginationem facit. Quae quidem imaginatio in brutis animalibus phantasticam cellam non transcendit; in rationalibus autem usque ad rationalem progreditur, ubi ipsam incorpoream animae substantiam contingit, et excitat discretionem. Ergo imaginatio nihil aliud est quam similitudo corporis, per sensus quidem corporeos ex corporum contactu concepta extrinsecus, atque per eosdem sensus introrsum ad partem
Abbreviated transcription (Latin):
usq transducit᷑ et imaginatio effici¬
tur. Postea eadem imaginatio ab
anteriore parte capitis ad mediam
tͣnsiens ip̃am anime rationalis sub¬
stantiam contingit. et excitat discre¬
tionem. in tantum iam purificata.
et subtilis effecta ut ipsi spui in
medietate coniungatur. ueraciter. tñ
naturam corꝑis recinens. ⁊ ꝓprietatem
ut constet quod scriptum est. Quia¬
ꝙ natum est ex carne caro est. Sicut
enim de sp̃u corpus non nascitur. sic
sp̃c tamen in corpus. nec corpus in spi¬
ritum transmutatur. S quod natũ
est ex carne caro est. et quod natum
ẽ ex spiritu sp̃c est. Camen quod sum¬
mum est in corꝑe ꝓpinquum est spi¬
ritui. et in ip̃o uis imaginandi funda¬
tur. supra quam est ratio. Quod enĩ
imaginatio extra sub̾am anime rati¬
onalis sit argumentũ. quod bruta
animalia uim imaginandi hr̃e pro¬
bant᷑ que rationem omnino non hñt.
Est itaq imaginatio similitudo sensꝰ

Expanded text:
usque traducitur, et imaginatio efficiusque traducitur, et imaginatio efficitur. Postea eadem imaginatio ab anteriore parte capitis ad mediam transiens, ipsum animae rationalis substantiam contingit, et excitat discretionem, in tantum jam purificata et subtilis effecta, ut ipsi spiritui mediate conjungatur; veraciter tamen naturam corporis retinens et proprietatem, ut constet quod scriptum est: Quod natum est ex carne caro est . Sicut enim de spiritu corpus non nascitur, sic spiritus tamen in corpus, nec corpus in spiritum transmutatur. Sed quod natum est ex carne caro est, et quod natum est ex spiritu spiritus est. Tamen quod summum est in corpore, propinquum est spiritui, et in ipso vis imaginandi fundatur, supra quam est ratio. Quod enim imaginatio extra substantiam animae rationalis sit, argumentum est quod bruta animalia vim imaginandi habere probantur, quae rationem omnino non habent. Est itaque imaginatio similitudo sensus,