comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legatꝰ ad gentes missꝰ uidet et p̃dicat
que ꝓphetali digna st̃ ministerio. et
seriutute. Inde seruus dñi. Ionas int̃¬
p̃tat᷑ columba siue dolens. Columba
ꝓgemitu. qndo in uentre ceci triduo
fuit. Dolens autẽ uł ꝓpt̾ tͥsticiã quam
habuit de salute niniuitaꝵ uł ꝓpter
hederã subito arescentẽ cuiꝰ umbracu.¬
lo tegebat᷑ contra solis ardorẽ. ipse ẽ
et amathi sareytene uidue filius ut
iudei aiunt. quẽ suscitauit helias ma¬
tre ad eum pꝰ ea dicente. Nunc cognoui
qm̃ uir dei estu. et ũibum dei more tu¬
o ẽ uerũ. Obhanc cãm ip̃m puerũ a¬
mathi uocitatũ. Amathi enĩ ex hebͤo¬
in latinũ ueritas qr. et ex eo qd ueru
helias locutꝰ ẽ illequi suscitatꝰ ẽ filiꝰ
numcupat᷑ ẽ ueritatis. ⁊acharias
memoria dñi. Seꝑtuagesimo enĩ an-¬
no desolatonis templi cõpleto. zacha¬
iussuq darii reuersꝰ ẽ dei ppłs. ⁊ ree¬
dificata sunt et urbs ⁊ templũ.
Iggeus in latinũ festiuus et letꝰ re¬

Expanded text:
legatus ad gentes missus 331 videt, et praedicat, quae prophetali digna sunt ministerio, et servitute, inde servus Domini. 18. Jonas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem, vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cujus umbraculo tegebatur contra solis ardorem. 19. Ipse est, et Amathi Sareptanae viduae filius, ut Judaei affirmant, quem resuscitavit Elias, matre postea ad eum dicente: Nunc cognovi quoniam vir Dei es tu, et verbum Dei in ore tuo verum est . Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatuinguam veritas dicitur; et ex eo quod verum Helias locutus est, ille, qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. Zacharias memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi conpleto, Zachaiussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus re
Abbreviated transcription (Latin):
nimo omniũ scõꝵ. Cephas autẽ. ⁊ saulꝰ.
ipsonõie noui sict̃ habraã et sara. An¬
dreas frat̃ petri carne. et coheres gr̃e. se¬
cd̃m hebreã echimologiã interpr deco¬
rus sine resplendẽs. Sermone autẽ g̃co:
auiro uiritis interp̃r. Iohannes exqͣdã
uaticimo ex meritõ nom̃ accepit. Int̾¬

Expanded text:
nimo omnium sanctorum.' Cephas autem et Saulus ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ mundi. Sermone autẽ syro maria
dei mei iuiramentũ. Magdalene t᷑ris.
Martha irritans uel ꝓuocans. Sermo¬
ne autẽ syro int̾pr̃ dominãs. Iatha¬
nael donum dei qr dolus idẽ simulat̃o
dono dei in eo ñ fuit. T̃ebedeus donatꝰ
siue fluens iste. Eacheus iustꝰ siue iꝰ¬

Expanded text:
i. Sermone autem Syro Maria Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro interpretatur dominans. Nathanael donum Dei quia dolus, id est simulatio, dono Dei in eo non fuit. Zebedaeus donatus, sive fluens iste. Zacchaeus iustus, sive i
Abbreviated transcription (Latin):
zar᷑ aduitus. eo qd̾ sit amore suscitatꝰ.
aut sagax aut uomens ore. Linq̃ enĩ
ore suo iustum cõdẽpnauit. qͣmuis boc mi¬
nisterio ꝓpħali annunciasset. Pontiꝰ dictꝰ
deoꝵ. Accepta enĩ aqua lauit manꝰ fuas di

Expanded text:
tus eo quod sit a morte resuscitatus. aut sagax, aut vomens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius daeorum. Accepta enim aqua lavit manus suas
Abbreviated transcription (Latin):
cobꝰ tebedei apatre cognominat᷑. qͥ reln
patrẽ secutist̃. hii sunt filii tonttrui qͥ
&̃ boarnarges ex infurmitate et magni¬
tudine fidei nominati st̃. hic ẽ iacob
filius rebedei frat̾ ioħis: qui post ascẽ¬
sionẽ dñi ab herode manifestat᷑ occisꝰ.
acobꝰ alphei obdistinctõnẽ prioriᷤ cog¬
nominatꝰ ẽ qui ẽ fstiuꝰ ⁊ebedei. sic̃ iste
filius alphei. Cognom̃tũgͥ ambo apatre
cleophe iohannis enuangłista cognomi¬
nat. a patre. siue agentilitate familie.
aut qͣcumq alia c̃a ei nom̃ imponẽs. Ai¬
pheus ã hebreo sermone in latinũ expͥ.

Expanded text:
cobus Zebedaei a patre cognominatur, Patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Jacobus filius Zebedaei, frater Joannis, qui post Ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. 14. Jacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei: cognomentum igitur ambo a patre Cleophae Joannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in L
Abbreviated transcription (Latin):
ueusq partes constructõnis seqͥt᷑
edificiis addit᷑ ut tectoꝵ auro distinc¬
ta laquearia. et p̃ciosi marmoris cru¬
ste et colorum pictureᷤ. laqueariis.
cus qͦsdam quadratostił rotundos lig¬
no uel gipso uel colorib habeãt picͣ¬
tos. cum signis intermicantib pͥn
resultant edesq lacusq. cuiꝰ dimi¬
nutio lacunar facit. ut oratius. neq au¬
reũ inearenitetin domo lacimar. Inde
fit alia dminit̾o lacunariũ et ꝑ an.¬
tisticon iaq̃arium facit. De crtustis
Ruste tabulȩ st̃ marmoreȩ. unde
et marmorati parietes et crusta
ti añt. Qui autẽ marmora secandĩ
crustas excogitauerint ñ constat. fi¬
unt autẽ arena & ferro serraq et p̃te¬
nui snea p̾mente arenas. tractuq ip¬
so secante sed crassior arena pluse
endet marmoris. Namteniris fabri¬
actessellis tinctis inuarios colores: teᷤ.¬
selli autẽ a tessaris nominati. idest

Expanded text:
Huc usque partes constructionis. Sequitedificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, et pretiosi marmoris crustae, et colorum picturae. CAPUT XII. Dcus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per an laquearium facit. De crustis . Crustae tabulae sunt marmoris; unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Qui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem arena et ferro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodit marmoris; nam tenuis fabriac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem sunt a tesseris nominati, id est
Abbreviated transcription (Latin):
regła nũcupat᷑. Regula autẽ lioꝵ.
dict᷑a qd̾ recte ducit. nec aliqͣndo altior¬
sum trahit. Alii dixeit̃ regłam dictam
uel qd̃ regat. uel qd̾ normã recte uiuen¬
di p̃beat. uł qd̾ distortũ peauũq qͥd cor¬
rigat. Canones autẽ gñaliũ concilioꝵ
atẽporib constantim ceꝑunt. Inp̃cedẽ¬
tib autẽ annis ꝑsecutõne feruente do¬
centaꝵ plebium minime dabat᷑ facul¬
tas. Inde xͥanttas in diũsas hereses sciͦ¬
sa ẽ qr ñ erat licentia epĩs in unũ con¬
uenire. n tẽpore supͣdicti imꝑatoris. lp¬

Expanded text:
regula nuncupatur. Regula dicta est, eo quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat vel quod normam recte vivendi prebeat vel quod distortum pravumqum conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est: quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore praedicti imperatoris
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndã genties muttis inficii¬
geniis p̃dicant. hanc enĩ pͥ¬
mã lanficii usum mõstrase.
hanc eciã telam ordisse. et
colorasse lanas ꝑhibẽt. O
liue quoq hanc dicunt inuentricẽ. &
fabricȩ. multaꝵq arciũ reꝑtricem.
ldeoq illi uulgo opifices supplicant.
s hoc poetice fingit᷑. Non enĩ miner¬
ua istarũ arciũ princeps ẽ sed qi sapi¬
entia in capite ee dr hominis. et mi¬
nerua de capite iouis nata fingit᷑.
hoc ẽ ingentũ. lõq sensus sapientiᷤᷤ
qui iuenit omĩa in capite ẽ. Idto &
dea arcium mineruad̾a q nicħ excel¬

Expanded text:
dam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. 2. Olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium repertricem. Ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed et hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium, ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Miner
Abbreviated transcription (Latin):
et uocata scita qd̾ ea plebs sciat.
decernunt. Qd Sit constitutõuł edictũ
qd̾ iuris consultiañr resprudendõ¬
pondere consulentib. unde. ⁊ respõ¬
Sapauli dicta. fuert̃ enĩ quidã pru¬
dentes et arbitri equitatis qui ĩsti¬

Expanded text:
ebiscita, quod ea plebs sciat, vel decernunt. C. IV. Quid sit constitutio vel edictum. que iurisconsulti respondere dicuntur consulentibus: unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri equitatis qui insti
Abbreviated transcription (Latin):
signa constituta. Oscines aues uocant.
que ore cantuq auspitiũ faciũt. ut cor¬
nus. cornix picus. Alites que uolatu
tent. Si ꝓspere p̃petes. et ideo pͦpetes
qr omes aues priora petũt uolanteᷤ.
Terciã faciũt sp̃em augurioꝵ ĩ auib
quã cõmunẽ uocant exutroq ꝑmix¬
ũt. s fides ñ habet. Omniũ autẽ gña uo¬
lucrũ bis nascunt᷑. pͥmũ enĩ oua gig¬
nunt᷑ in de calore mat̾ni corporis for¬
mant᷑. et animant᷑. Oua dicta ab eo
qd̃ sint uirida. Unde. et uua qd intͥn¬
secus humoresit plena. Nã humidõ
interiꝰ. Quidã autẽ putant ouũ dictũ¬
ua autẽ q̃dam mani uento cõcipiunt᷑.
s ñ st̃ generabitia. nisi q̃ fuerit̃ concu¬
bitu mascłio concepta et seminali sp̃c
penetrata. Ouoꝵ uim tantã dñt. ut
lignũ ꝑ fusum eo ñ ardeat. ac nec ues
glutinare fertur uitri fragmentaz De

Expanded text:
signa esse constituta. Oscines aves vocant, signa esse constituta. Oscines aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt; ut corvus, cornix, picus. Alites, quae volatu tent; si prosperae, praepetes; et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque permixnt. Sed fidem non habet. Omnium autem genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur, inde calore materni corporis formantur et animantur. Ova autem dicta ab eo quod sint uvida. Unde et uva, eo quod intrinsecus humore sit plena. Nam humidum interius. Quidam autem putant, ovum Grva autem quaedam inani vento concipiuntur; sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spiritu penetrata. Ovorum vim tantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat, ac ne vestiglutinare fertur vitri fragmenta. De
Abbreviated transcription (Latin):
candida ẽ. hirundo dicta qd̃ cibos ñ
sumit residens. s in aere capiat escas.
et edat. garula auis et ꝑtortuosos or¬
bes. &e flexuosos ctrruitus ꝑuolãs. &
innidis construentiᷤ. educandisq fecibꝰ
sollertissima. hñs oẽ qͥddã p̃sciũ. qd̃ lap¬
sum deserat. nec appetat culmina. aliiꝰ
predaẽ. maria transuolãs. ibiq hye¬
me cõmorat᷑. Turdos a tarditate dic¬
tos. hiemis enĩ tẽpore se refert̃. Tun¬
dela qͣsi maior turdꝰ cuiꝰ stercore uis¬
cũ generari putat᷑. Unde. et ꝓũbium
apudantiqͦs erat. Malũ s auẽ cacca¬
re. fur uel furio uocatꝰ qd̃ prius farre
in farinã reducto pasceret᷑. fecedule
dicte. qd̃ ficos magis edant. Pandit᷑
cs̃i pascar dultib uius. cur potiꝰ nom̃
si dedit uuamͥ. Cardualus qd spinis ce
cardib pascit᷑. unde eciã apd̃ gͣcos acan
pascit᷑. Augures autẽ dñt. ⁊ ĩ gestu &
inmotu. et inuolatu. & in uoce auiũ:

Expanded text:
candida est. Erundo dicta, quod cibos non candida est. Erundo dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas et edat; garrula avis, per tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus sollertissima; habens etiam quiddam praescium, quod lapsura deserat nec appetat culmina. A diris praeda est. Maria transvolat, ibique hieme commoratur. Turdos a tarditate dictos; hiemis enim confinio se referunt. Turdela quasi maior turdus; cuius stercore viscum generare putatur. Unde et proverbium apud antiquos erat, 'Malum sibi avem cacare.' Furfurio vocatus, quod prius farre in farinam redacto pasceretur. Ficedulae dictae, quod ficus magis edant. Panditurcum pascar dulcibus uvis, cur potius nomen non dedit uva mihi? Carduelus, quod spinis et cardibus pascitualitur. Augures autem dicunt et in gestu et in motu et in volatu et in voce avium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinqͣntẽ accipiter uidens rapit. ac
ꝓpt̾ea cura ẽ uniu̾sis ducẽ sollicitare
gñis externi ꝑ qͣm caueãt pͥma discͥ¬
mina. Cibos gratissimos hñt semina
uenenoꝵ qͣm obcãm eas uet̾es uesci
interdixeit. Solũ enĩ hoc aĩal sic̃ ⁊ hõ
caducũ patit᷑ morbũ. upuꝑam greci
appellant. eo qd̾̃ stercora humana con¬
siderat. et fecenti pascat᷑ fimo auiꝰ spor¬
pules. ⁊ humano stercore cõmorãs cuiꝰ
sangͥne qͥsqͥs se munxerit dormitũ
ꝑgens demones se suffocantes uide¬
bit. Tucos qͦs hispani qͣlos uocãt a
uoce ꝓpria noĩatos. hii ueniendi tẽ¬
pus hñt. miluoꝵ scapulis suscepti.
ꝓpt̾ breues et paruos uolatꝰ ne per
Passeres st̃ minuta uolatitia a par¬
uitate uocata. Unde ⁊ pusilli ⁊ parui.
Merula antiquitꝰ modula uocabat᷑ eo
qd̾ moduiet. alii merulã anint uocatã.
qr sola uolat qͣsi mera uolans. hec cũ
in om̃ĩb locis nigra sit. in achatta tn

Expanded text:
propinquantem accipiter videns rapit; ac propinquantem accipiter videns rapit; ac propterea cura est universis ducem sollicitare generis externi, per quam caveant prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina venenorum; quam ob causam eas veteres vesci interdixerunt. Solum enim hoc animal, sicut et homo, caducum patitur morbum. Upupam Graeci appellant eo quod stercora humana consideret, et foetenti pascatur fimo; avis spurpulcris et humano stercore commorans. Cuius sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones suffocantes se videbit. Tucos, quos Hispani ciculos vocant, a voce propria nominatos. Hi veniendi habent tempus, milvorum scapulis suscepti propter breves et parvos volatus, ne per Passeres sunt minuta volatilia, a parvitate vocata; unde et pusilli parvi. Merula antiquitus medula vocabatur, eo quod modulet. Alii merulam aiunt vocatam quia sola volat, quasi mera volans. Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia autem
Abbreviated transcription (Latin):
Columbe dicte qd̃ eaꝵ colla ad conũsa
tiones singłas colores mutẽt. Aues mã¬
suete et ĩ hominũ multitudie ꝯũsanteᷤ
ac sine felle. quas antiqui uenerias nũ.¬
cupabãt. eo qd̃ nidos freq̃ntãt. oe oscło
amorẽ concipiũt. Palumbes auis casta¬
ex morib appellat᷑. qd̾̃ comes sit castita¬
tis. Nam d̾r qd̾ ãmisso corporali consor¬
tio solitaria incedat. nec carnalẽ copu¬
lam uitra reqͥrat. ꝑdix de uoce nom̃ ht̃.
auis dolosa atq inmũda. Nã mascłs in
masłm surgit. et obliuiscit᷑ sexũ libido
p̃ceps. ad eo autẽ fraudulenta. ut alt̾̃i
oua diripiens foueat. s fraus fructũ
ñ habet. Deniq dum pulli uocẽ ꝓprie
genitricis audierit nat᷑ali qͦdã instinc¬
tu hanc que fouet relinq̃t. et ad eand̃
que genuit reũtunt᷑. Coturnices a so.¬
et qd̃ uise fuerĩt primũ in ortigia ĩ¬
sula. hee adueniendi hñt tẽpora. N ã¬
estate depulsa maria trãsmeat. Orti¬
gometra dñ q̃ g̾gem ducit. Eam terre

Expanded text:
Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent; aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle; quas antiqui Venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiant. Palumbes ex moribus appellatur, quod comes sit castitatis; nam dicitur quod amisso corporali consortio solitaria incedat, nec carnalem copulam ultra requirat. Perdix de voce nomen habet, avis dolosa atque inmunda; nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem frauova diripiens foveat, sed fraus fructum non habet: nam cum pulli proprie genitricis vocem audierint, naturali quodam instinctu hanc que fovit relinquunt et ad eandem que genuit revertunteo quod visae fuerint primum in Ortigia insula. Haec adveniendi habent tempora; nam aestate depulsa maria transmeant. Ortygometra dicitur quae gregem ducit. Eam terrae
Abbreviated transcription (Latin):
plus ceteris nitriãt. Anseris nomẽ
ansa dedit ꝑ deriuatõnẽ. uł a similito¬
uine. uel qd̾ et ipsa natandi freq̃ntiã
habeat. Iste uigilias noctis assiduitate
clangoris testatur. Nullũ autẽ aĩal ita
odorem hoĩs sentit ut anser. Unde ⁊ clã¬
gore eius galloꝵ ascensus in capitolio
dep̃hensus ẽ. fulica dicta qd̃ caro eius
lepormã sapiat. lagos enĩ lepos d̾r n¬
de et apud grecos iagos uocat᷑. Ẽ aut̃
auis stagnensis hñs nidũ ĩ medio aque
uel in petris quas aquȩ cͥcumdãt ma¬
ritimoq semꝑ delectant᷑ ꝓfundo. q̃ dũ
tempestatẽ p̃senserit fugiens in uado
ludit. Mergus ab assiduitate mgendi
nom̃ habet. Seye autẽ demieeo in pro¬
fundo capite aurarũ signa subfluctib
collig̃t̃. & p̾uidentes equoris tẽpestatẽ
cũ clamore ad littora tendt̃. Nam ĩ pe
littora m̃gi confuguĩt. Accipiter auis
animo plus armata qͣm ungulis. uͥtutẽ
maiorẽ ĩ minore corpore gestãs. Hic ab

Expanded text:
plus ceteris nutriant. Anseri nomen plus ceteris nutriant. Anseri nomen ans dedit per derivationem, vel a similitudine, vel quod et ipsa natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit ut anser; unde et clangore eius Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. Fuliga dicta, quod caro eius leporinam sapiat; λαγώς enim lepus dicitur, unde et apud Graecos λαγώς vocatur. Est autem avis stagnensis, habens nidos in medio aquae, vel in petris quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum tempestatem praesenserit, fugiens in vado ludit. Mergis ab assiduitate mergendi nomen hoc haesit. Saepe autem demisso in profundum capite aurarum colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad littora tendunt. Nam in pelittora mergi confugerint. 55. Accipiter, avis animo plus armata, quam ungulis, virtutem majorem in minore corpore gestans. Hic ab
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ sumpsit. eo qd̃ eam in auspitiisu¬
tebat᷑. Nam feit̃ hanc auẽ qͥdtã hr̃e di¬
urinũ illo indicio. qd̃ inqͣcumq arbore
nidificaũit. clauũ uel qͥcqͥd aliud fixũ
ubi ea insederit. lste ẽ picus marriuᷤ.
Nam alia ẽ pica. Pauo nom̃ de sonouo¬
cis ht̃. cuiꝰ caro tam dura ẽ ut putre¬
uinẽ uix senciat. ne facile coquit᷑. de qͦ
qͥdam sic ait. Miraris quociẽs gemã¬
tes explicat alas. si potes hũc seuo tra¬
dere dura coco. fasianꝰ a faside insula
grecie unde primt̃ asportatꝰ ẽ. appel¬
lat᷑. Testat᷑ inductũ disticon illb̾. AR¬
giua pͥmo sum transportata carina.
Ante mͥ notũ nil nͥ fagsis erat. Gallus
a castracione uocat᷑. Inter cef̾as enĩ aueˢ
huic sols testiculi adimunt᷑. uet̾es enĩ
abscisos gallos uocabat᷑. Sic̃t autẽ a
leone leena auracone dracena. ita a
ro liquescenti misceãt᷑ consumi. Anser
ab assiduitate natandi aptum nomen

Expanded text:
nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis unomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, clavus, vel quidquid aliud fixum ubi ea insederit. Iste est picus Martius, nam alia est pica. 48. Pavo, nomen de sono vocis habet, cujus caro tam dura est, ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur; de quo quidam sic ait: Miraris quoties gemmantes explicat alas, Et potes hunc saevo tradere, dure, coco. 49. Phasianus, a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatur. Testatur id vetus distichon illud: Argiva primo sum transportata carina. Ante mihi notum, nil nisi Phasis erat. 50. Gallus a castratione vocatus. Inter caeteras enim aves huic soli testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant; sicut autem a leone leaena, et a dracone dracaena, ita a ro liquescenti misceantur, consumi. 51. Anas, ab assiduitate natandi aptum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
racinet. feit᷑ hec auis qd̃ editis pullis es
coloris agnoscat. postqͣm u̾o eos tetros
plumis aspexerit in toto. agnitos ha¬
bundantiꝰ pascit. hic prior in cadaue.¬
rib ocdm pecit. Cornix annosa auis
apud latinos gco nor̃e appellat᷑. quã
auint augures hominũ curas sigcati¬
onib agere. insidiarũ uias monstrare.
futura p̾dicere. magnũ nefas hec eͤde
ut ds consilia sua cornicib mandet.
huiꝰ int̾ multa auspicia tͥbuũt. oẽ plo¬
uoce. Graculuͦs ã garrulitate nũcupa.¬
lent cũ sit manifestũ eos ex uoce nõi
importunũ. pice qͣsi poͤtice qd̃ ũba
in discrimine uocis ex primãt: ut hõ.
ꝑramos enĩ arboꝵ pendule impor¬
tuna garrulitate sonantes ⁊ si lingͣs
insermone neq̃unt explicare: sonũ
tam̃ humane uocis imitant᷑. de ꝗͣ cõ¬
grue qͥdam ait. Pica loqͣx certͥũ dñm
de uoce saluto. Si me ñ uideas eẽ ne¬
gabis auem. Picus apico faturm filio

Expanded text:
racinet. Fertur haec avis quod editis pullis escracinet. Fertur haec avis quod editis pullis esccoloris agnoscat; postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur; quam aiunt augures hominum curas significationibus agere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huius inter multa auspicia tribuunt etiam pluvoce. Graculus a garrulitate nuncupalent; cum sit manifestum ex voce eos importunum. 46. Picae, quasi poetricae, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. 97 Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes, etsi linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur, de qua congrue quidam ait: Pica loquax certa dominum te voce saluto. Si me non videas, esse negabis avem. 47. Picus, a Pico Saturni filio
Abbreviated transcription (Latin):
si lamentaret᷑ tristiciã. tacẽs ostende
fert᷑ ꝓsperitatẽ. Bubo a sono uocis cõ¬
positũ nom̃ ht̃ auis feralis. omista qͥdẽ
plumis. sed grauis semꝑ. detenta pigͥ¬
tia. et in sepulcris die noctuq ũsatur
& semꝑcõmorãs in cauernis. Dequa o
cia luctus. Ignauus bubo dirũ morta¬
lib omen. Demq apd̃ augnres malỹ
portend̾e uidet᷑. slam cũ mnurbẽ uisa
re solis uisus illiꝰ hebetat᷑. hanc autẽ
insula cretensis ñ ht̃. et si ueniat ali¬
unde statĩ morit᷑. Noctua autẽ ñ est
bubo. Nã bubo maior ẽ. Nocticorax
ip̃a ẽ noctua qr noctẽ amat. Est enĩ
auis lucifuga et solem indẽ ñ patit᷑ Strix
nocturna auis habẽs nom̃ di sono uo.¬
cis qͥndo enĩ clamat stridet. de qua b
q̃runt᷑. hec ains uulgo ãma dicit᷑ ab
amando paruulos. unde et lac p̃bere
fert᷑ nascentib. Cornus siue cornix no¬
men ãsono uocis gutturiꝰ ht̃ qd̾ uoce co¬

Expanded text:
si lamentetur tristitiam, tacens ostendere si lamentetur tristitiam, tacens ostendere fertur prosperitatem. Bubo a sono vocis conpositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritia: in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans in cavernis. De qua Ocris venturi nuntia luctus, ignavus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur: nam cum in urbe visa re solis, visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa est noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patitur. Strix nocturna avis, habens nomen de sono vocis; quando enim clamat stridet. De qua Luqueruntur. Haec avis vulgo amma dicitur, ab amando parvulos; unde et lac praebere fertur nascentibus. Corvus, sive corax, nomen a sono gutturis habet, quod voce co
Abbreviated transcription (Latin):
minis que semetipãm purgat ĩ anũ¬
rostro a quã fundẽs. hec ferpentiũ oua
uescit᷑. gratissimã ex eis escam nidis
sius deportãs. Meropes eosdemq ⁊ ga¬
ulos. qui parentes suos reconde atq a¬
lere dñr. Coredulus genꝰ uolatile qͣsi
cor edens. Monedula auis qͣsi mone¬
tula q̃ cũ autũ inuenit aufert ⁊ occul¬
tat. Cicero ꝓ uaierio flacco. Non plus
aurũ tibi quã monedule cõmittend̾.
uesꝑtilio ꝓtempore nom̃ accepit. eo
qd̾ lueẽ fugiens crepusculo uesꝑtino
cͥcumuolet p̃cipiti motu acta et tenti¬
issimis brachioꝵ menbris suspensa a¬
nimal muriũ simile ñ tam noce re¬
sonãs qͣm strhdore. specie quoq uolatr¬
lis simul et quadrupes. qd̃ in aliis aui¬
b reꝑiri si solet. lncina auis inde nom̃
sumpsit qr cantu suo significare solet
diei surgentis exortum. qͣsi lucina. Ea¬
dem et acredula. De qua cicero in p̃noᷤ
minata. Cĩ enĩ clamat aut fletũ imi¬
tat᷑ aut gemitũ. unde et apd̃ angureᷤᷤ

Expanded text:
minis, quae semetipsam purgat, rostro in anum aquam fundens. Haec serpentium ova vescitur, gratissimam ex eis escam nidis suis deportans. Meropes eosdemque et gaulos, qui parentes suos recondere atque alere dicuntur. Coredulus genus volatile, quasi cor edens. Monedula avis, quasi monetula, quae dum aurum invenit, aufert et occultat. Cicero pro Valerio Flacco 76: 'Non plus aurum tibi quam monedulae committendum.' Vespertilio pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non solet. Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Prognominata; cum enim clamat aut fletum imitatur aut gemitum. Unde et apud augures
Abbreviated transcription (Latin):
medias aues a sociis diomedis appella¬
tas qͦs fert fabule in easdẽ uolueres fu¬
iose conũsos. formafulice similes mas¬
nitudine cignoꝵ colore candido. duris
et grantib rostris. Sunt antẽ cͥca apu.¬
liam in insula diomedia int̾ scopulos
littoꝵ et saxa uolitantes. ludicãt int̃
suos et aduenas. Nam si g̃cus ẽ. ꝓpius
accedunt et blandiunt᷑. si alienigena
morsu imyugnãt & lacerãt lacmo¬
sis qͣsi uocib dolentes.uł suã mutato¬
nẽ uel regis interitũ. Nam diomedeꝰ
ab illiriis intemptꝰ ẽ. hee autẽ aues sa¬
cant. Mennonides aues egiꝑtie appel¬
late a loco ubi mennon ꝑit. Nã ca¬
teruatĩ ad uolare dñr ex egipto ad ili¬
eas illienses mẽnomas uocãt. Qͥnto
autẽ anno ad illiũ ueniũt. ⁊ cũ bido¬
o cͥcumuolauerĩt. Fcia die in euntes
pugnã uicissim se unguib rostrisq
o saltu g̃manie ubi nascunt᷑. quaꝵ pẽne
adeo pobscurũ emicãt. ut qͣmuis. ut¬

Expanded text:
medias aves a sociis Diomedis appellamedias aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Haec autem aves Lacunt. Memnonides aves Aegyptiae appellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex Aegypto ad Ilieas Ilienses mennonides vocant; quinto autem anno ad Ilium veniunt et, cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus et rostris o saltu Germaniae, ubi nascuntur, quarum pennae adeo in obscuris micant, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
alia mercatores ꝓbant. ptitacus inĩ¬
die sittorib gignit᷑ colore uiridi tor¬
que puniceo. grandi lingna et eeterisa¬
trb laciore. unde et articulata u̾ba ex¬
pͥmit. ita ut si eam ñ uideris hominẽ
mina discã. hoc didici ꝑ me dic̃e cesar
aue. Alcion pelagi uolucris dicta qͣsi
alacianea eo qd̃ in hieme instagnis oc¬
ceani indos facit. pullosq educat qͣ xͦco¬
bante fert᷑ extento equore pelagꝰ silen¬
tib uentis continua septẽ dierũ tran¬
qͥuitate mitescere. et eiꝰ fetib educãdsꝰ
obsequiũ ipsa rersi nat᷑a p̃bere. Pelli¬
canꝰ auis egrptia habitãs in solitubie¬
derenatos suos eosq ꝑtriduũ lugere.
Deinde se ipãm uuln̾areice asꝑsione su
sanguinis uiuificare fitios. Strophali¬
des aues a strophadib insulis appella¬
te. ubi płimũ habundãt aduensꝰ qͣs
hercules sagittis usus ẽ. Sunt enĩ pe¬
lagi uolutres in insulis habitanteᷤ. dio¬

Expanded text:
alia mercatores probent. Psittacus Inalia mercatores probent. Psittacus Indiae litoribus gignitur, colore viridi, torque puniceo, grandi lingua et ceteris avibus latiore. Unde et articulata verba exprimit, ita ut si eam non videris, hominem mina discam; hoc didici per me dicere: 'Caesar have.' Alcyon pelagi volucris dicta, quasi ales oceanea, eo quod hieme in stagnis oceani nidos facit pullosque educit: qua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et eius fetibus educandis obsequium ipsa rerum natura praebere. Pelicanus avis Aegyptia habitans in solitudere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde se ipsam vulnerare et aspersione sui sanguinis vivificare filios. Stymphalidae aves ab Stymphadibus insulis appellatae, ubi plurimum abundant; adversus quas Hercules sagittis est usus. Sunt enim pelagi volucres in insulis habitantes. Dio
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Cignus in auspitiis semꝑ letissi¬
mꝰ a les. hc̃ optant naute qi se ñ mer¬
bere qr tam̃ de fra attiꝰ ñ eleuat᷑. Oua
sua fouere negligit. s ꝓiecta tantũmͦ
fotu pulueris animant᷑. Ardea uocata
qͥsi anlua id ẽ ꝓpt̾ altos uolatus. Lu
enĩ imbres. et supra nubes euolat. ut
ꝓcellas nubiũ sentire ñ possit. Cũ ã
altius uolaũit sigc̃at tempestatẽ. hac
muiti tantalũ nominãt. fenix arabr¬
Nã arabes singłaiem fenicẽ uocant.
hec qͥngentis uitra annis uiuens dõ
se uiderit senines e collectis aroma¬
tum uirgulis rogum sͥ instruit. & con¬
uensa ad radiũ solis alarũ plausu uo.¬
luntariũ sibi incendiũ nutrit sicq i¬
terũ de cinerib suis resurgit. Cinomol
dos ex fructib cinniami et qm̃ ñ poest¬
ibi homines conscend̾e ꝓpt ramoꝵ al¬
titudinẽ et fragilitatẽ. eodẽ nidos plũ.¬
batis appetunt iaculis. ac sic em na¬
ma illa depont. & p̃ciis ampliorib
uendt̃. eo qd̃ cinnamũ illd̃ magis qͣm

Expanded text:
a: Cignus in auspiciis semper letissimus ales. Hunc optant naute, quia se non merr; tamen de terra altius non elevatur. Ova sua fovere neglegit; sed proiecta tantummodo fotu pulveris animantur. Ardea vocata quasi ardua, id est propter altos volatus. Lucenim imbres, et supra nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit. Cum autem altius volaverit, significat tempestatem. Hanc multi Tantalum nominaNam Arabes singularem 'phoenicem' vocant. Haec quingentis ultra annis vivens, dum se viderit senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi instruit, et conversa ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit, sicque iterum de cineribus suis resurgit. Cinnamos texit nidos ex fructibus cinnami et quia non posibi homines conscendere propter ramorum altitudinem et fragilitatem, eosdem nidos plumbatis appetunt iaculis, ac sic cinnama illa deponunt, et pretiis amplioribus vendunt; eo quod cinnamum magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ que cogit agm̃. aut ubi raucescit.
sucedit aua. nocte autẽ excubras dun.¬
dunt. et ordinẽ iugiliarũ ꝑ uices faci¬
unt tenentes lapilos suspens is digi.¬
tis quib sompnos arguant. qd̾ cauen.¬
dum erit clamor indicat. etatẽ inilliᷤ
cie societatis comites serpñtiũ hostes.
maria transuolãt in asiam collecto
agmune ꝑgunt. Cornces duces ears
sius fouent ut assiduo incubitu pbo.¬
mas exuant. qͣntũ autẽ tempꝰ impñ¬
Dłnt in fetib educandis tantũ et ipse
inuicẽ a pullis suis alunt᷑. Olor aius ẽ
qͣm greci cignũ appellant. Olor ã dictꝰ
qd̾ sit totus plumis alb. nullũ enim
mennnit cignũ nigrũ. Qo enĩ g̃ce totũ
ur. Cignus ẽ autẽ a canendo dictꝰ eo q̃¬
carminis dulcedinẽ modultis uocib
fundit. Ideo autẽ suauiter eũ canere. qr
collũ longũ et inflexum ht̃: et necc̃e
ẽ eluctãtẽ uocẽ ꝑlongũ et flecuosũ i¬
ter uarias reddere modulatones. fe¬

Expanded text:
voce quae cogit agmen. At ubi raucescit, voce quae cogit agmen. At ubi raucescit, succedit alia; nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant, quod cavendum erit clamor indicat. Aetatem in illitiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas psius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. 18. Olor, avis est quam Graeci κύκνον appellant. Olor autem dictus, quod sit totus plumis albus; nullus enim meminit cygnum nigrum; ὅλον enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
cit. et quos uiderit ĩmobuẽ uidere aci¬
em. ut dignos genere conseruat. si qͦs
uero inflectere obtutũ qͣsi degeneres
abicit. uultur ã uolatu tardo nõĩata
putat᷑. magnitudine corporiᷤ p̃petes uo.¬
latus ñ habet. harũ qͣstam dict̃ conco.¬
bitũ ñ misceri et sine copula concipere
⁊ gñare. natosq earũ pene usq ad cen¬
tum annos ꝓced̾e. Uuiteres autẽ sic̃t
et aquilȩ eciã ultra maria cadauera
senciunt. Altins qͥppe uolantes multa
q montiũ obscuritate celant᷑ ex alto il¬
le conspicĩt. Gradipes apud grecos uo¬
cat᷑ auis apud nos tarda. eo qd gram
uolatu detenta nequaqͣm ut cet̾e uo¬
lucres attollit᷑ uelocitate pennarõ.
Taliemĩ sono susurrãt. heȩ autẽ dũ ꝓpe¬
rant unã secunt᷑ ordine litfato. De qͣb
lucanꝰ. Et turbata ꝑit disꝑsis littera
pennis. Excelsa autẽ petunt. qͦ faciłꝰ
uideant qͣs petũt t̾ras. Castigat autẽ

Expanded text:
cit, et quos viderit immobilem tenere acicit, et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat, si quos vero inflectere obtutum, quasi degeneres abjicit. 12. Vultur, a volatu tardo nominata putatur. Magnitudine quippe corporis praepetes volatus non habet: harum quasdam dicunt concubitu non misceri, et sine copula concipere, et generare, natosque earum pene usque ad centum annos procedere. Vultures autem, sicut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt; altius quippe volantes multa quae montium obscuritate celantur ex alto illae conspiciunt. 13. Bradypus apud Graecos vocatur, avis apud nos tarda, eo quod gravi volatu detenta, nequaquam, ut caeterae volucres, attollitur velocitate pennarum. tali enim sono susurrant. Hae autem dum properant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. 15. Castigat autem
Abbreviated transcription (Latin):
nati sec & animaliũ quadrupedũ pul¬
Unde et uestis nigra pulla dicta ẽ. Alȩ
ꝯt̃ inquib penne pordinẽ fixe uolãdi
exhibent usum. Uocate autẽ ale qd̃ his
aues complexas alant ac foueant pul.¬
los. Penna apendendo id ẽ auolando
dicta. unde et pendere. uolucres enĩ
pennaꝵ auxilio mouent᷑ qͣndo se aeri
mandant. pluma qͣsi piluma. Nã sict̃
pili in qͣdrupedũ corpore: ita pluma
sono uocis constãt eẽ composita. ut
grus cornus. oignus pauo. miltius. ulu¬
la scnicul. graculꝰ. & cetera. uarietas enĩ
uocis eoꝵ docuit bomines qͥd noĩarent᷑.
Aquila ab acumine ocłorũ nocata. Tanti
enĩ contuitꝰ ẽẽ dicit᷑. ut cũ suꝑ maria ĩ¬
mobili penna ferat᷑. nec humanis pate¬
at obtutib de tanta sublimitate ꝓisci.¬
culos natare uideat ac tormenti instar
descendẽs. raptam penns p̃dam adlit¬
tus ꝙtrahat. Nam et contra radiũ soliꝰ
fertur obtutũ nõ flectere. Unde et puuoꝰ
suos ungue suspensos radiis solis obi.¬

Expanded text:
 pulunde, et vestis nigra pulla dicta est. 6. Alae sunt, in quibus pennae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae, quod iis aves complexos alant et foveant pullos. 7. Penna a pendendo, id est, a volando, dicta, unde, et pendere; volucres enim pennarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. 8. Pluma, quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma sono vocis constat esse composita, ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus, etc.; varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. 10. Aquila, ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, 89 ac formenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat. 11. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere, unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis obji
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ce nũcuꝑatꝰ. rapacissimꝰ tñ et sẽꝑ
domesticis auib insidiat᷑. Oesifragꝰ
uulgo appellat᷑ auis q̃ orsa ab alto di¬
mittit et frangit. unde. et ã frangẽdo
nom̃ accepit. Turtur de uoce uocat᷑
dins pudica. et semꝑ ĩmontiũ iugis
et in solitudinib desertis cõmorãs. Tec¬
ta enĩ hominũ et conũsatõnẽ fugit.

Expanded text:
nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit et frangit. Unde et a frangendo ossa nomen accepit. Turtur de voce vocatur; avis pudica, et semper in montium iugis et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim hominum et conversationem fug
Abbreviated transcription (Latin):
scithie deserta quis penetrare potiit:
qui earũ genus uł differentias nosset
Aues dictȩ eo qd̃ uias certas ñ habeat᷑.
sed per auia queq discurrãt. Alites qd̃
alis alta intendant. et ad sublimia re¬
migio alaꝵ conscendãt. uolucres a no¬
lanto. Nam unde uolare. inde & am¬
bulare dicimꝰ. uola enĩ dicit᷑ media par

Expanded text:
Scythiae deserta quis penetrare potuit, Scythiae deserta quis penetrare potuit, qui earum genus vel differentias nosset. Aves dictae, eo quod vias certas non habeant, sed per avia quaque discurrunt. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur m
Abbreviated transcription (Latin):
diuersum. nã sict specie sͥ differt. ita re
nature diu̾sitate. nã alie simplices
gt̾ ut columbȩ. alie astute ut perdix.
Alie ad manũ se subiciũt. ut ancipĩt.
Alie reformãt. ut garamanteᷤ. Alie ho¬
minũ conu̾satione delectant᷑ ut hi¬
rundo. alie indesertis secretã uitam
diligũt ut turtur. Alie solo semine re¬
perto pascunt᷑ ut anser. Alie: carnes
edunt et rapinis intendt̃. ut milimᷤ
Alie incole que manẽt in locis semꝑ.
uertunt᷑. ut oiconie. arudines. Alie cõ.¬
grege. id g̾gatim uolantes. ut sturni
et coturnices. Alie sołuage. id ẽ solita¬
rie ꝓpter insidias dep̾dandi. ut aqle
accipiter. et q̃cumq ita sc̃. Alie uocib
strepunt. ut hirundo. Alie cantꝰ edũt
dulcissimos ut cignus et merura. Aliȩ
uenba et uoces hominũ imitant᷑ ut
psitacus. & pisce. sed et alia sict gne
ita etͣ uoce ĩnumerabilia. Nã uoluct̃
quot gn̾a sunt inuenire qͥs ñ potest.
Neq enĩ omẽs indie et echiopie aut

Expanded text:
Nam sicut specie sibi differunt, ita et naturae diversitate; nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subjiciunt, ut accipiter; aliae reformidant, ut garamantes; aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur: aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt, et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis sempervertuntur, ut ciconiae, et hirundines; aliae congregae, id est, gregatim volantes, ut sturni, et coturnices; aliae solivagae, id est, solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipiter, et quaecunque ita sunt; aliae vocibus strepunt, ut hirundo; aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus, et merula, aliae verba et voces hominum imitantur, ut psittacus et pica. 88 2. Sed et alia, sicut genere, ita et moribus innumerabilia. Nam volucrum quot genera sint invenire quemque non posse. Neque enim omnis Indiae et Aethiopiae aut
Abbreviated transcription (Latin):
apud menphiticã urbẽ. Menpbis enĩ
lam autẽ papirũ dixit. qd̾ humorẽ bi¬
bit. Carcha autẽ dicta. qd̾ carptim pa¬
piri tegim̃ decerpitũ glutinat᷑. Cuiꝰ ge.¬
nera quã plura st̃. prima et p̃cipua
augustea regia et mdris forme in hono¬
rẽ octauii augͦti appellata. Scd̃a libia¬
na ad honorẽ libie ꝓuincie. Tercia he¬
ratica dicta qd̃ ad satros libros erige.¬
bat᷑. similis augusteȩ. s subcolorata.
Quarta teneotica a loco alexandrie. qͦ
oppido salo. Sexta corneliana. a corne¬
lio galia p̾fecto egipti pͥmũ confec̾ta
Septima empcretica qd̾ ea merces in uol¬
uunt᷑: ut scripturis minus idonea De par

Expanded text:
emphis enim lam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae quioppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. De per
Abbreviated transcription (Latin):
slam foruũ ẽ calidũ. unde et feriuidõ
Unde et formosos dicimꝰ. quib calor
sanguins ex rubore pulcritudinẽ cre¬
at. lima dicta eo qd̾ iene faciat. slã
limũ lene ẽ. ciliũ ẽ unde et oꝑant᷑ ar¬
e fabricis parietũ.

Expanded text:
Nam forvum est calidum; unde et fervidum; Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur arntur. § 8 De fabricis parietum.
Abbreviated transcription (Latin):
uctustate uincat᷑. Extinetꝰ enĩ tm
incorruptibilit̾ durat. ut hii qͥlimi¬
tes figunt. eos in foesos t̾ra subster¬
nãt. et lapides desuꝑ figt̃ ad cõiuncẽ¬
dũ ligatorẽ. pꝰ qͣntalibet scła. fixĩq
lapidẽ simitẽ eẽ cognoscãt. De instru.
ã cedendo dict. eo qd̾ illic aliqͥd cridaqꝰ.
io ẽ feriendo ꝓducamꝰ. Cudere enim
cedere et ferire: ueteres autẽ ñ incu¬
dem uocabãt sed intudẽ. eo qd̾ in ea
metauũ tundit᷑. hoc ẽ tendat᷑. Unde
et tudis maleus atundendo idest
tendendo dictꝰ. mallẽ uocatꝰ qi dũ
qͥd calec et molle ẽ. cedit et ꝓducit.
Martus malleꝰ maior ⁊ dictꝰ matͣus
qd̾ maior sit ad cedendũ et forcior.
uens cũ martubũ ferrũ multoꝵ ma¬
gnis ictib tundit. forcipes. qͣsi fer¬
ricipes. eo qd̾ ferrũ candens capiãt
teneant q siue qd̾ ab his aliqͥd for¬
nũ capimꝰ et tenemꝰ. qͣsi foruicapeᷤᷤ

Expanded text:
vetustate vincatur. Extinctus enim tantum vetustate vincatur. Extinctus enim tantum incorruptibiliter durat, ut hi qui limites figunt eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant ad convincendum litigatorem post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse agnoscant. § aedendo dictus, eo quod illic aliquid cudamus, id est feriendo producamus; cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. vens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ obscuratione solis contrahitur.
auxiliari certum ẽ. In opere qͦq ali.¬
uto gignit pͥmis ignib aliud scd̾is.
aliud terciis. ht̃ quoq et aliã in se
diusitatẽ ignis. Nlam alius ẽ qͥ usu¬
i humano. alius ẽ qui inuiditio ap¬
paret diuino. sine qui de celo fulm̃
dostringit. siue qui deterra ꝑũ
tices montiũ eructuat. Ignis
autẽ dictusͤ. qd̾ ni chil gigni
pot̃ ex eo. Est enĩ in uolabile e¬
lementũ. qͥdsumens cuncta q̃ rap̃.¬
fãbrica duab reb constas. uentis
et flãma. flãma ũo ꝓpͥe fornacis ẽ
dicta qd̃ flatu folliũ excitet᷑. fornax
sĩo abigne uocata. fos enĩ ignis est.
la. pruna ẽ qͣm dii ardet. Cũ aũ ex¬
tincta fuerit. carbo nominat᷑. pro¬
na autẽ. aꝑurendo dicta ẽ. Carbou
qd̃ flamma caret. qui dũ interisse
credit᷑ maioris fit uircutis. Nã ite¬
rũ incensus forciore luce calescit.
Cuiꝰ tantaeciã & sine igne infirmitã
ut nuilo humore corrumpat᷑. nulla¬

Expanded text:
quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis: nam alius est, qui usui humano: alius, qui in judicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus, quod nihil gigni potest ex eo, est enim inviolabile elementum, Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata, fos enim ignis est. la. Pruna est quamdiu ardet, cum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est. Carbo vero quod flamma caret, qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis: nam iterum incensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam sine igne firmitas, ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
hec pars freqͤnt᷑ in or̃one u̾¬
satur. St̃ autẽ hes ũba. mẽtis
signa quib homines cogitatones suaᷤ
inuicẽ loqͤndo demonstrant. Sic̃t autẽ
pacientis sigcat̾o ẽ. Nam scribo. ꝑsonȩ
fcm ẽ. Item scriborñ ꝑsone tc̃m indicat.
sed eius a quo patitur De gñib ũboꝵd.¬
enera ũboꝵ duo st̃. gramaticoꝵ

Expanded text:
haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammatico
Abbreviated transcription (Latin):
queadmodũ sint in suis sĩgc̃oib
qr ꝑ ipsũ optamꝰ aliqͥd agere: ut uti¬
nã legirẽ. Comuncts dr. qr ei coniũgit᷑
aliqd: ut locutio plenasit. Nam qndo
dicis cũ clamẽ. pendet sensꝰ. Qd̾ si dicã.
cũ claniẽ. qͣre reputas qd̾ taceã : plenꝰ
ꝑsonã uĩbi ñ definit. ut clamare clamaᷤse
su si aduĩgaᷤ ꝑsonã clamare debeo de¬
bes. debet: fit qͣsi finitũ. Imꝑsonał drqr¬

Expanded text:
quemadmodum sint in suis significatiquia per ipsum optamus aliquid agere, ut utinam legerem! Conjunctivus, quia ei conjungitur aliquid ut locutio plena sit: nam quando dicis cum clamem, pendet sensus; quod si dicam cum clamem, quare putas quod taceam? Plenus personam verbi non definit, ut clamare, clamasse. Cui si adjungas personam: clamare debeo, debes, debet, fit quasi finitum. Impersona
Abbreviated transcription (Latin):
fuit rexccitarũ þmꝰ. a qͦ thanis feit᷑ flo¬
uius m̃cupatꝰ. qui ex ripheis siluis ue¬
niẽs dirimit europã ab asia int̾ duas¬
mundi partes mediꝰ currẽs atq ĩ pontõ
fluens. Inachꝰ achaiȩ amnis argolicoᷤ
irrigans campos. qͦm rex inachꝰ ase no¬
minauit. qͥ ex ordiũ argiuegentis pͥmꝰ
dedit. ibi et erimanthus ab erimantho
ẽ nũcupat᷑. hic ag̃cis eridanꝰ cognõiatꝰ.
ab eridano solis filio qͦm phecontẽ di¬
cunt. qui fulmine ꝑcussꝰ. in eod fluino
deiectꝰ ẽ et extinctꝰ. Auget᷑ autẽ ex orti
canis liq̃scentib niuib ce cũ ascenfiõe

Expanded text:
fuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur flufuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniemundi partes medius currens, atque in Pontum fluens. 25. Inachus Achaiae amnis, Argolicos irrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae genti primus dedit. Ibi est et Erimanthus ab Erimantho est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatur, ab Eridano Solis filio, quem Phaetontem dicunt, qui fulmine percussus, in eodem fluvio dejectus est, et exstinctus. Augetur autem exortu Canis, liquescentibus nivibus, et cu