comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria subscriptam filie direxit epłam suf¬
ficienti sale conditam: ⁊ uelut aromaticis un¬
guentis infusam. q̃ tenetur pictauis ꝓ mu¬
nere consetuata indicans ei ꝙ talem spon¬
sum anxius pat isli ꝓuidiss. cuius nobili¬
tas celos exceseret pulchritudo. rosax et lilia
illuminarent uestis. Aorem nuuis obpͥme¬
retz ornamenta in estimabili fulgore uetna¬
rent diuitie uit se regna concluderent eiꝰꝙ
sap̃ia incomp̾hensibilis emanaret dulcedo.
faui mella post ponerept pulicitia incon¬
taminata ꝑ sisteret odor s auitate flagͣret.
thesauri sine defectione constarẽt patee fibt
Additgͦ monita ut filia nulli se prius a
matre diuisa coniung̾et quam ut expsta¬
ret patrem sͥ pollicitum ⁊ sponsum pariter
cum ꝓmissione uenturum. Quod abia dul¬
citer excipiens. ⁊ qͣsi sponsum futurum in o¬
sequuta est: nulli in coniugium se resoluẽs.
M qͣliter ad illum sponsum ꝑuen̾it. locus
inconsequenti seruatur.

Expanded text:
propria subscriptam filiae direxit epistolam sufpropria subscriptam filiae direxit epistolam sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei, quod talem sponsum anxius pater illi providisset, cujus nobilitas coelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii na luminarent . uestes candorem niuis op| premerit . ornamenta inerent, divitiae intra se regna concluderent: ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis, ut filia nulli se prius a male divisa coniungeret, quam ut patrem exspectaret pollicentem et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens et quasi sponsum futurum in esecuta est, nulli in coniugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃l se nebulas splendora catlolico posse pͥttnde¬
re. si retrusus exilio talis uir a certamine
defuissi. Qm̃ si quis ꝑuersus uoluit cũ islo
confligere. ac si mutus et claudus. nec u̾ba
poterat ꝓferre. nec responsionib currere: sed
qͣi natans in pelagus. ante fluctum eiꝰ eloq̃u¬
tie mergebat᷑. Itaq in frigiam asie regionẽ
missus exilio. ad uirtutis augmentum gͣ¬
tias egit qr quantum ꝓ nomine xͥ longiꝰ
discedebat de solo ꝓprio. tantum merebat᷑
sieri uicimior celo. Qui dum ad locum ꝑue-¬
nisset obtabilem: nob̾ tacendum non est.¬
ꝙ illi diuinitus concessum ẽ. Nam eodẽ
tp̃i sancto sͥ sp̃u reuelante cognouit. qd̾
beatissimam abram filiam suam qͣm cum
matre pictauis reliquerat. quidam iuue¬
nis nobilissimus p̾diues. pulcherrimus.
conugii uinculo qͥ quereret ad nectandã.
S ip̃e interuentu orationis assidue. celes¬
tem illi sponsum sine contaminatione ꝓ¬
uiderat. Mox oportunitate reꝑta. manu

Expanded text:
sse praetendere, si retrusus exsilio vir talis a certamine defuisset: quoniam si quis perversus voluit cum illo confligere, ac si mutus et claudus, nec verba poterat proferre, nec responsionibus currere: sed quasi natans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus exilio ad virtutis augmentum gratias egit, quia quantum pro nomine Christi longius discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior caelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum non est quod illi concessum est. 18 Nam et eo tempore sancto sibi spiritu revelante cognovit, eo quod beatissimatre Pictavis reliquerat, quidam juvenis nobilissimus, praedives, pulcherrimus, conjugii vinculo sibi quaereret adnectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae, coelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta manu
Abbreviated transcription (Latin):
solum dicam conuiuium. s neq salutatio
fu̾it ei cum his p̾tereuntib cõmiis. uita¬
bat ħ dauitico fultus exemplo: ne cum he¬
reticis mensam participando sieret illi in scan
imitatores ipsi enam desiderant esse saceudtes:
cui ñ fuit aliud uiuere. nisi xp̃m cum dilec

Expanded text:
 dicam convivium sed neque salutatio  dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in scandimitatores ipsi esse desiderant sacerdotes, cui non fuit aliud vivere nisi Christum cum di
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur beatus hylariuspictauensi nati ep̃i.¬
um urbis ep̃c regionis aquitanice oriundus
fuit: que ab occeano britannico fere milib
nonaginta se iungit᷑. Apud gallicanas u̾o
familias nobilitatis lampade ñ obscurus um¬
mo magisprecet̾s gr̃a gencrositatis ornatus:
nitore pectoris addito. qͣsi refulgens lucifer¬
int̾ astin ꝓcessit. Quius acunabuł tanta sapiẽ¬
tia primitiua lactabant᷑ infantia ut iam it̃
potuiss intelligiꝰ ꝓp̃m in suiscausis ꝓ obtinẽ¬
da uictoria nercessarium sͥ iussisse militem ꝓ¬
pagari. Deniꝙ conuigem hñs et filiam.
ita plenitudine dñi uencrabiles animosaet¬
clesiastice regule diuino nutu pontifitis gra¬
tiam possidebat. ita se ip̃m ꝓpria disciplina co¬
crrebat intentus qͣsi futuram speciem indicãs:
ut in rephensibilis in templo xͥ p̾pararet᷑ sacer¬
dos. Nam ꝙ inter mortales adhuc ualde ui¬
detur difficile. tam cautum ec̃. qui se auidei
hostos catholice religionis ab horruit. ut non¬

Expanded text:
gitur beatus Hilarius Pictavorum urbis episcopus regionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur: apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obscurus, imo magis prae caeteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito qinter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse militem propagari. 8 Denique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tiam possideret; ita se ipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. Nam quod inter mortales adhuc valde videtur difficile, tam cautum esse quemquam, qui hostes catholicae religionis abhorruit, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
osculo sc̃o. Beata uͦ nachalia extergebat ͤ san
Et cum oscularentur eum scĩ martyres: dice
atnichil aduersus me semĩnet diabolius. Muil¬
ad eum. Confide fili: qm̃ ñ preualebit dia¬
bolus aduersus te. Longe enim effugit atua

Expanded text:
si sunt. Beatissima uero natalia| extergebat sanguiet dum osculassent eum sancti| martyres . diceut nihil aduersum| me simenet inimicus ad eum . con| fide quoniam non praeualebit diabulus aduersum te .| longe enim effugiet a tua
Abbreviated transcription (Latin):
uit eam purpura. & insudit mero. & posuit
autem dies cognoscens quidam tribuntis ci¬
ta nathalia. uenit ad palacium: &e rogauit¬
rentur ei de coniugio. Beata uͦ nathalia audi¬
ens hȩc uerba. ita respondit. Et ego audiens
me p̾parem. Non enim estimabam me inqͥ¬
ri abaliquo. Hec aute dicebat. uolens fuge¬
seduxit mulieres. quȩ misse fuerant a tribu¬
no Ipsa uͦ post egressionem illarũ. abñt adre.¬
cdinatorium lectuli sui ubi erat manus
martyris adriani. & ꝓcidens infaciem suã.¬
qui iurta es eis qui tribulatosunt corde: res.¬
pice inme ancillam tuam: & ne ꝑmittas ma¬
ne ne oblituscaris torm̾torum famuli tui qͥ¬

Expanded text:
uit in purpura . et infundens mero| posuit  Post dies autem agnoscens quidam tribunus ci natalia . ueniens ad palatium.| Rogarentur de coniugio| Beata uero natalia audiens haec uerba . ita respon| dit. et ego audiens atium .| ut me praeparem . non enim aestimabam me inquiri.| Haec autem dicebat uolens fugeseduxit mulieres| quae missae fuerant a tribuno. Ipsa uero post egres| sionem illarum . abiit ad reclinatorium ubi erat ma| nus martyris hadriani . et procidens in faciem suqui iuxta es his qui tribulato sunt cor| de . respice in ancillam tuam. et ne permittas marogo| ne obliuiscaris tormentorum hadriani s
Abbreviated transcription (Latin):
dixit adeos qui cedebant eum. Dicite ei. holi
blasphemare deos quos adoramus. Adriantis
sunt. qui dm ut̾uum & terum blasphemas:
Nex dixit. heou̾ba illi te seductores docue¬
runt. Adrianus dixit. Quare seductores

Expanded text:
dixit ad eos qui eum| caedebant. Dicite ei. noli blasphemare deos| Adrianus dixit. sunt .| qui deum uiuum blasphemas. Tyrannus dixit hęc| uerba te illi seductores docuerunt. Adrianus di| xit quare seductores
Abbreviated transcription (Latin):
ce aliquid & cum agnouem fieri int̾rogati¬
onem nrãm. mittam & acͦcessiam telit ag.¬
noscas finem nr̃m. Exurgens uͦ nathalia
e osculabatur singulorum uincula. Grant
enim om̃s numero uginti & tres: & depreca¬
batur eos dicens. Logo uos serui xp̃i confor¬
tate ouem xp̃i: docete eum consilia pacien¬
tiȩ. Dicite ei quȩ sunt illa p̃mia: quȩ donan¬

Expanded text:
cere| aliquid. Et dum agnouero fieri interrogacionem nos| tram . mittam et accersiam te . ut agnoscas finem| nostrum. Exsurgens autem natalia tos illos . et oscolabatur singulorum| uincula . erant autem numero uiginti tres et deprę| cabatur eos dicens. Rogo uos serui dei . confortate ouem| christi . docete eum consilia pacienciae . dicite eum quę sunt| illa pręmia quę donan
Abbreviated transcription (Latin):
illa. non credebat dicens. Et quis potuit allum
absoluere de uinculis ulis: Nonm contiagat ut
nit dicens. Cognosce quia dominus m̃s dimissus
ẽ: & ecce uenit. Et cum hȩc audisset nathalia.
set eum. surgens ꝓiecit quȩ erant inmanib
euis: clausitq hostium donuᷤ. & exclamauit

Expanded text:
illam non| crededit . dicens. et quis potuit eum illam non| crededit . dicens. et quis potuit eum absoluer\e/ de uinculis| illis. non mihi contingat ut it.| Cognusce quo“d” dominus meus demissus est . et ecce uenit.| Et dum audisset haec natalia sset| eum . surgens proiecit eam quae erant in manibus| suis et clausit ostium domus . et exclamans
Abbreviated transcription (Latin):
tes eius impussimi. Ideoq confortate eum cde
iliis beatissimis monitis : ut futura credens:
Et cum hec dixisset. procidens infaciem su¬
am adpedes eorum: adorauit uincula eoꝵ¬
quib circumdati erant. Et icerum ingressa
est. ad adrianum. Orat enimini̾teriore
custodia carceris. exbensus inligno. Et dix̃
adeum. Uide domine m̃s ne aspicias adpul¬
chritudinem corꝑis tui: nec ad decorem iu¬
uentutis. Hec om̃ia. esca uermium sunt.
Nec seducat te aurum & argentum aut
indumenta p̃ciosa: aut possessiones uł re¬
liquarum rerum implicatio. Non enimꝓꝰ¬
derunt cuidam inilla hora iudiciiꝰ qm̃
om̃ia ista hic remanent. Nec enim ẽ illiout
lefaciens. abiit indomum suam. Post dies aũt¬
Si acquiescitis michi dñi mei. ꝑgam addomũ
meam. & adducam huc aucillam ur̃am sororẽ
meani: uł p̃senssit passioni nr̃ȩ. Spopondi enĩ
cens. Absolitus ẽ adrianus: & ecce uenit ꝑuiã.¬
lam enim inproximo: reliqui eum. Audienshec

Expanded text:
ter christus. Ideo confortate eum| de illis beatissimis monitis . ut futura credens . Et dum haec dixisset procedet ad| pedes eorum . et adorauit uincula quibus circum| dati erant. Et iterum ingressa est ad adrianum .| erat enim in interiore custodia extensus in ligno| Et dixit ad eum. Vide domine meus . ne aspicias ad| pulchritudinem corporis tui. ne ad decorem iuuen| tutis tuae. Haec omnia aescae uermium sunt.| Nec seducat te aurum . aut argentum . aut indu| menta praeciosa. Aut possessiones uel reliquorum| inplicatio. Non enim aderunt cuiquam in hora iudi| cii . quoniam omnia ista hic remanent. Et dum haec| lefaciens . abiit in domum suam . post| dies autSi adquiescetis mihi pergam in domum meam .| et adducam ancillam uestram sororem meam . ut prae| sens sit passioni nostrae. Spopondi enim cens. Ab| solutus est hadrianus. Et ecce uenit per uiam . iam| in proximo reliqui eum. Audiens autem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fecissent mulieres a quia iam indefectio¬
ne erant corꝑa martyrum. tussit rex incũdem
eistussum fuerat: e portantestasa ꝑtulerunt
dicens. Nogo uosut ĩnĩcĩum faciatis abadri¬
ano meo: ne forte uidens quemadmodum¬

Expanded text:
uod fecerant mulieres. et quoniam iam| in defectione erat spiritus martyrum . iussit incudinem| ssum fuerat . et tollentes uasa protu| lerunt ac dicens . rogo uos ut initium facia| tis ab adriano meo . ne forte uidens
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib curans corꝑa scõrum. Completa aũt
ad carcerem hi qui missifuerant. compelde¬
bant eos ut egrederentur. Et cum uidissent
achleta iħu xp̃i. sequebatur eos uinct: s
retrorsum manib. Et cum apppinquassent

Expanded text:
m. Conpleta| autem ad carcerem hii qui missi fuerant . conpellebant| eos ut egrederentur. Et dum uidissent ad| leta christi . sequebatur eos uinctis retrorsum| manibus. Et dum adpropinquassent
Abbreviated transcription (Latin):
Cognouit autem tyrannus quia concurrebat
adeos multitudo feminarum & maxime ho¬
ut ꝓhiberentur ad eos ingredi. Nidens autẽ
scã nathalia quod ꝓhibitȩ sunt mulieresmi.¬
nistrare eis. tonsorauit crines suos ce induit
compleret ministerium suum incura scõꝵ
ueniens sedebat adpedes adriani: e depre¬
cabatur eum dicens. Rogo te duleissime con¬
iunx. memorare conĩunetionĩs ñr̃e. mem̃to

Expanded text:
gno| uit autem tyrannus eo quod concurrisset ad eos| multitudo faeminarum . maxime ut prohiberentur ingredi ad eos. Videns| autem sancta natalia eo quod prohiberentur mulieres| ministrare eis . totondit crines suos. et induit implisset ministerium suum in cura sanctorum .| ueniens sedebat ad pedes hadriani depraecans| eum et dicens. rogo te domine meus memorare con| iunctionis nostrae . memo
Abbreviated transcription (Latin):
fis e sorores dicens. ut orarent ꝓ ea Ituigenim
erat congregatĩ o multa fidelium: ce rogabant
eam ut modĩcum requiesceret. Ualde enim
erat fatigata inmari. Et cum requieuissec.
eam defunctam: & furgentes oratierunt. Et acce¬
nem corꝑis eius. signauerunt ipsam domum.

Expanded text:
fratres uel sorores dicens . ut orarent| pro ea ibi enim erat congregata multitudo fidelium qui| et rogabant eam . ut modicum requiesceret. Valde enim| erat fatigata de naue. Et cum requieuisset. eam defunctam . et exsurgentes orauerunt .| et accitione corporis eius .| signauerunt ipsam domum.
Abbreviated transcription (Latin):
la eorum: & inuenit corpora eorum putre
facta atormentis. ita ut uermes caderent
de uulnerib eorum. Et inclinans sescã na¬
dinem: Mittens autem puellassuas: iussit ut
afferrent ei om̃iasinteamina eius multa. &¬

Expanded text:
la eorum . inuenit enim corpora eorum putre| facta a tormentis . ita ut uermes stillarent de ulce| ribus eorum et inclinans se dinem. Mittens autem puellas suas . iussit| ut adportarent ad eam omnia lenteamina eius .| multa
Abbreviated transcription (Latin):
Precones autem adstantes ꝓclamabant uo¬
tias & uictimas duif. Qui autem exhis contẽp¬
sissent. cormentis affligentur. Si quis uero
re ꝑiretur xp̃ianus. igni combureretur.
Constituerat autem quosdam qui summa
sollicitudine diligenter insisterent: & requi¬
rerent ꝑomnem regionem uł ciuitates. ut
ꝓponens eis diuersa tormenta. sialiqueni oc¬

Expanded text:
cones adstantes . uociferaban\t/ . uotias et uicti| mas diis suis. Qui autem contem\p/sissent . tormentis| adfligerentur. Si quis uero reppereritur christianus .| igne consumeretur. Constituerunt autem quosdam| qui sua sollicitudine diligenter inquererent per omnem| regionem uel ciuitatem ut proponentes| eis diuersa tormenta. Tunc a
Abbreviated transcription (Latin):
cam: Ergo sisolummodo uoce tua inuocares
deos. statim fecissem uenire mecdicos qui cura¬
rent uulnera tua: &e hodie mecũ eẽs inpalatio
meo. Beatus adrianus dixit. Quia ꝓmittis
michi ut curer amedicis. uł etiam honores
me: introducasq inregale tuũ palatium.
& quia dii tui ꝓmitcunt se michi reppitiari.
adorabo eos & sacrisicabo. uł hostias offeram
pussime. ut quid ergo sacrificas tuqui loque¬

Expanded text:
Si| ergo solummodo uoce tua inuocasses deos . statim fe| cissem uenire medicos . ut curarent uulnera tua| et ut hodie mecum esses in palatio meo Hadria| nus dixit . quamuis promittas mihi ut curer a me| dicis . uel etiam honores me. et introducas me in| regale tuum palatium Et quia dii tui promit| tunt se mihi repropiciari. adorabo eos . et sacrificabo .| uel hostias offeram mpiissime . quid ergo sacrificas . tu . qui loqui
Abbreviated transcription (Latin):
hu̾c ꝑmanes tuilla insania: &uis de hac uita
extre: Adrianus dixit. Iam tibi dixi qm̃ ame
recessit asntia: & ideo paratus sum fatamfi.¬
nec adoras deossicut eego uł om̃s: Adrianus
adorare deos quisunt sine anima: Ut relin-¬
mare ce om̃ia quȩ ineissunt: Maximianus
dixit. Orgo modici tibi uidentur dii qui mag
in sunt: Adrianus dixit. Neq modicos eosdi¬

Expanded text:
huc permanes in tua insania| et uis de hac uita male extradi. Hadrianus| dixit iam dixi tibi . quoniam recessi ab amencia . et| ideo paratus sum uitam+ finec| adoras deos sicut ego et omnes. Hadrianus adorare deos qui sine anima sunt .| ut relinmare| et omnia quę in eis sunt. Dicit ei tyrannus ergo| modici tibi uidentur hii dii qui sunt magni.| Hadrianus dixit . neque modicus
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Dum autem ingressa fuisset nathalia
incarcerem. ꝓñciens se adpedes uiri sui. oscu¬
quas tibi ñ dimiserunt parentes tuida est¬
ins congregasti tibi diuitias magnas iniuuien¬
one inuenire insenectute tua. Uere nunc
securus ꝑgis adiuuã seculum recondensti¬
bi cdiuitias magnas. quas inuenies intempore
necessitacis Quib ibiegent qui multas pecu¬
hic fideliter pauꝑes. quando ñ ẽ feuerandi
tempus. nec mutuum accipiendi. Ubiullus
adiuuare. Nec pacer filium. nec mat̾ filiam:

Expanded text:
nem. Et dum in| gressa fuisset in carcirem . procidens ad pedes uiri| sui . oscuquas tibi non demiserunt parentis tui| unc congregasti tibi diuicias| in iuuenras inuenire in senecta /tua\| Vere nunc securus perges ad illum seculum . recon| dens tibi diuicias quas inuenies in tempore neces| sitatis . quibus tunc aegenti qui multnihil tribuunt . quando non erit fenerandi| tempus . nec mutuo accipiendi . dum nullus ad| iuuabit. Nec pater filium. nec mater filiam.|
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. ut me accipiat tecum: Ut quomodo
communicauimus inunumhanc uitam
miserabilem plenam ꝑ eccatis: ita simus¬
simul habitantes & inillabeatissima uita
que ẽ sine dolore. Propt̾ quod prȩcorte dñe
meus. ut hanc pͥmam peticionem põstules
nosti puersitatem ciuium urbis: simul ocim¬
pietatem regis. Timeo ne quando suggeratur¬
ipsi tẏranno. ut me coniungat homini sine
dõ. & polluant impii thorum tuum: uel
scãm coniunctionem nr̃am. Rogo te salua

Expanded text:
. ut me accepiat tecum . ut quemadmodum com| municauimus in unum in hac uita miserabili. Et| plena peccatis . sic coniuncti simus . in illa beatissi| ma uita quae sine dolore est. Propter quod praecor| te domine meus . ut hanc prima peticionem postules|nosti peruersitatem ciuium huius ur| bis . et impietatem regis. Ne quando ab aliquo sugge| ratur tyranno. et me coniungat homini sene deo . ne| polluant impii thorum tuum . uel sanctam coniunctionem| nostram . salua
Abbreviated transcription (Latin):
egit in conspectu factorissui. Et conuersadixit
adeum. Ofine deo p̃ceteris hominib. Quis te coe
a conuentu pacis. uł repausationĩs: Dic michi
quare infugam conuersus es. antequã fieret
pugna. Ut quid ꝓiecisti armatua antequam
uideres repugnantem tibihostem. Q uomodo
uulneratus. necdum emissa sagiita: Ot ego
mirabar. si ergente sine dõ e de clustate impioꝵ¬
poterat ut exgente sine deo & homicida hostia
munda domino conserraretur: Nec enim po¬
terat ex loco immundissimo: & de medio eorum
qui amatores sunt. effusionis sanguinum. mu¬¬
ndissimũ tbimiama offerri deo. Nunc ergo quid
faciam infelicissima. quȩ coniuncta sun huic¬
tali uiro: ex impiis impio: Nec concessuim michi¬
ẽ unius horȩ spatlum. ut uocarer iyxor marcy¬
ris: sed ut diceree ixor transgressoris. Ad modi¬
cum quidem exultatio mea fuit: & ecce inscła
erit ohꝓbrium meum. Adhoram ergo exultaui
dio earum. Beatus autem adrianus hȩc audi-¬
ens. libentissime audiebat uerba eĩuis. Ualde enĩ

Expanded text:
egit in conspectu Factoris sui. Et conversa dicit in eum: O sine Deo prae omnibus hominibus, quis te coega conventu pacis vel repausationis? Dic mihi, quare in fugam copugna . quare proiecisti arma tua. Antequam| uideris repugnantem tibi hostem quemadmodum| uulneratus es . nec dum emissa sagitta . et ego+| mirabar . si ex gente sine deo . et de ciuitate impipoterat ut ex gente homicida hostia munda deo| consecraretur . nec enim poterat ex loco inmundis| simo . et de medio eorum qui amatores sunt effusio| nes sanguinum . mundissimum tymiamam offerri| deo. Nunc ergo quid faciam infelicissimam quę coniuncta sum huic . ex impiis impio. nec conces| sum est mihi unius horae spacium . ut uocarer| uxor martyres . sed ut dicerer coniux transgressores .| ad modicum exultacio mea fuit . et ecce per secula| erit obproprium meum . ad hora exultaui dio| earum. Beatissimus autem adrianus haec au| diens . libentissime suscipiebat . ualde enim
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiis ꝓstrauit. dixitq adeam tirsuus:
na tua. Tues enim fructus uictorie. & cam sors
eam. ꝑrexit. Euntib autem inuiam. dixit
adeam. Dic quomodo ordinasti soror mea
substantiam tuam: At illa dixit adeum. Ho¬

Expanded text:
uestigiis prostrauerunt. et dixit ad eam uir suus.| na| tua . tu enim et fructus uictoriae . et martiream per| duxit+ . euntibus autem eis . in uia . dixit ad eam .| quemadmodum ordinasti soror mea substanciam| tuam . at illa respondens
Abbreviated transcription (Latin):
es domine meus: quod dignus effectiis es ag
meum: ut patiaris ꝓillo qui ꝓpt̃ nos passus
riam eius. Qui enim communicauerit passi¬
oni eius. similit̃ communicabit gloriȩ eius.
Cum autem introissent incarcerem. inclu¬

Expanded text:
es domine| meus . eo quod dignus effectus es in nmeum . ut paciaris pro eo qui pro te pas| sus riam eius . qui| enim communicauerint passionem eius . similiter| communicabunt et gloriae eius. Et dum introissent| in carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
introducatur. Et cum expoliassent eum:
taris retrorsum: & fiat merces tua inuacu¬
um. Caue ne thesaurum tuum dep̃decur
diabolus nec terreant eaquiȩ uides torm̃¬
ta. sed respiceadea quȩsperas: & fiducialit̃
audens consunde mentem tyranni. Hon
enim condignȩ sunt passiones huiꝰ temꝑis
ad futuram głam quȩ retielabtcur ninobis
domine meus. ut solum modo addnm̃
fiat mens tua: & ne cortium inaliquo

Expanded text:
introducite eum.| Et dum spoliassent illum . taris retrorsum et fiat mercis tua in uacuum| ne thesaurum tuum depraedetur diabolus . nec| terreant te ea quę uides tormenta. Sed respice| ad ea quae expectas . et fiducialiter accedens| confunde mentem tyranni. Non enim condigni sunt| passiones huius tempores . ad futuram gloriam| quae reuelabitur in nobisdomine meus, ut solummodo ad Deum fiat mens tua; nec tuum cor in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ergo acorpore .uiͦ. idus septemb̃ recipiens coro¬
nam meritorum suorum: quam reddidit illi do-¬
minus ꝓlaborib iustus iudex. Cuiꝰ corpus in eadẽ
cella summo honore humatum ẽ: ubi suffragan¬
tib eius meritis. completur uotum exfide pecentis.
prestante domino nr̃o iħu xp̃o cui potestas. ho¬

Expanded text:
ergo a corpore 7. Id. Sept., recipiens coroergo a corpore 7. Id. Sept., recipiens coronam meritorum suorum, quam reddidit illi Dominus pro laboribus iustus iudex. Cuius corpus in eadem cella summo honore humatum est, ubi, suffragantibus eius meritis, completur votum ex fide petentis, praestante domino nostro Iesu Christo, cui potestas, ho
Abbreviated transcription (Latin):
meritum sc̃itatis. uocatur monasterium scĩ
clodoaldi. Cuiꝰ & nomine pollet & merito: quoã
& sufficientib ditauit t̾renis opib ae congrua ha¬
bitacula sibi. & seriuissecum morantib. Ded in re¬
liquum euum successu generationum ꝓsalute
animarum suarum deo militatiutis ecdifi cauie
atq matri eccłiȩ eiusdem ciuitatis. udelicet sc̃ẽ
mariȩ ꝑpetuo habendum testamento delegauit.
Ubi etiam ipse statuens p̃stolari t̾minum uite
suȩ. cum plurimis quosmetus gehennȩ t̾ruerat.
a celestis patriȩ amor animauerat. Ascensiones
incorde suo disponens inhac tialle lacrimarũ.
cupiebat de uirtute inuirtutem ascendere in¬
sistens orationib ieniniis. elemosinis. iugiliis
diuinis lectionib: ut mereretur dm̃ deorũ
uidere insyon. Hisgͥ exercitiis diuina preditꝰ.
transitum. Cuiꝰ ultimam horam lȩcus p̃stola¬
tur: cupiens dissolui & ẽt cum xp̃o. Migrauit

Expanded text:
meritum sanctitatis vocatur monasterium sancti meritum sanctitatis vocatur monasterium sancti Chlodoaldi, cuius et nomine pollet et merito, quod et sufficientibus ditavit terrenis opibus; et congrua habitacula sibi et servis Dei secum morantibus, sed in reliquum aevum successu generationum pro salute animarum suarum Deo militaturis aedificavit atque matri ęcclesiae eiusdem civitatis, videlicet sanctae Mariae, perpetuo habendum testamento delegavit. Ubi etiam ipse statuens praestolari terminum vitae suae cum plurimis, quos metus gehennae terruerat, et caelestis patriae amor animaverat, ascensiones in corde suo disponens, in hac valle lacrimarum cupiebat de virtute in virtutem ascendere, insistens orationibus, ieiuniis, aelemosinis, vigiliis, divinis lectionibus, ut mereretur Deum deorum videre in Syon. His igitur exercitiis divina gratia prtransitum, cuius ultimam horam laetus praestolabatur, cupiens dissolvi et esse cum Christo. Migravit
Abbreviated transcription (Latin):
abeis requisitus retulit qualit cucullam loco
muneris a scõ uiro acceꝑit. Quod factum. tn il¬
lo loco inlaude om̾ipotentis di. uulgi ore cir¬
cumquaq ẽ diffamatum: de celebri sermone
uulgatum. Talib carismatum donis ascõ
spu honoratus: reuertitur parisius. Cui urbi
iam contiguo gaudium. &edõ gr̃as agata unt
pro eius reditu: quorum olim cordanimium
fuerant de eius abscessu mesta. Excipitur itaq
mira exultatione popłorum: & dignus sacer¬
dotio acclamatur uoce cunctorũ. Quem eusebiꝰ
iudicans. ut qui tamsemet ipsum exhibuerat bos¬
tiam uiuam. placentem dõ ꝑ contricionem & de¬
uotionem mentis. constitueretur minister salu.¬
taris & uitufici sacramenti: it quos u̾bo & oꝑib
abstrahere conabatur a sathanȩ faucib. ab eodẽ
truculento hoste ereptos. reficeret diuinis dapib
Condidit pretea monasterium inloco olim uo¬
cabulum nouigentum: nunc obinsigne eius

Expanded text:
ab eis requisitus, retulit, qualiter cucullam loco ab eis requisitus, retulit, qualiter cucullam loco muneris a sancto viro acceperit. Quod factum in illo loco in laude omnipotentis Dei vulgi ore circumquaque est diffamatum et celebri sermone vulgatum. 12. Talibus carismatum donis a sancto Spiritu honoratus, revertitur Parisius. Cui urbi iam continuo gaudium Deo gratias agentium pro eius reditu, quorum olim corda nimium fuerant de eius abscessu mesta. Excipitur itaque mira exultacione populorum et dignus sacerdotio adclamatur voce cunctorum. Quem Eusebiusiudicans, ut qui iam semet ipsum exibuerat hostiam vivam, placentem Deo per contricionem et devotionem mentis, constitueretur minister salutaris et vivifici sacramenti, ut quos verbo et operibus abstrahere conabatur a Sathanae faucibus, ab eodem truculento hoste ereptos reficeret divinis dapibus. Condidit preterea monasterium in loco olim vocabulum Novigentum, nunc ob insigne eius
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde p̃cib fugabat demones de obsessis cor-¬
porib aꝑiebat oramutortm reddebat ccis
uisum. surdis audicum. claudis gressum: &cunt¬
tis exfide poscentib dei clementia impetrabat
opem sanitatis. Sed nec illudduco tegi silen¬
tio: quod claruit eiusdono. Cum in parte
p̃fatȩ regionis construer& domumorationis.
pauꝑ quidam uenit: &elemosinam abeo dari
sibi poposcit. Uir autem dĩ eum inp̃sentiñ ha¬
beret quod indigenti daret. cucullam qua in-¬
duebatur dedit. Qua pauꝑ accepta recessit:
& indomum cuiꝰdamfidelis hospitandi gr̃a
uenit. Qui cumse post cibum & pocum so¬
pori dedisset. magna iam transacta parte noc¬
tis. paterfamilias de nocce surrexit: acdo¬
mum suam claro lumine splendere uidit.
Qui ilico suȩ coniugi excitate asomno. narra¬
re curauit. lua uͦ rem mnusitatã intuens. dic̃.
Aliquid muneris diuini. peregrinus hic qͥ
a nobis susceptus ẽ. secum detulit. Qui mane

Expanded text:
Deinde precibus fugabat demones de obsessis corDeinde precibus fugabat demones de obsessis corporibus, aperiebat ora mutorum, reddebat caecis visum, surdis auditum, claudis gressum et cunctis ex fide poscentibus Dei clementia impetrabat opem sanitatis. 11. Sed nec illud duco tegi silentio, quod claruit eius dono. Cum in parte praefatae regionis construeret domum orationis, pauper quidam venit et elemosinam ab eo dari sibi poposcit. Vir autem Dei, cum in praesenti non haberet quod indigenti daret, cucullam qua induebatur dedit. Qua pauper accepta recessit et in domum cuiusdam fidelis hospitandi gratia venit. Qui cum se post cibum et potum sopori dedisset, magna iam transacta parte noctis, paterfamilias de nocte surrexit ac domum suam claro lumine splendere vidit; qui ilico suae coniugi excitatae a somno narrare curavit. Illa vero rem inusitatam intuens, dicit: 'Aliquid muneris divini peregrinus hic, qui a nobis susceptus est, secum detulit'. Qui mane
Abbreviated transcription (Latin):
squalore & iedia. acdipiscenda suꝑne fetici¬
tatis gaudia in momento temporis asfigi. quã
ꝓ momentaneis illecebrosisq delectationib
ppetuis cormentorum incendiis concremari.
Igitur postquam thesaurorum copiã. inuisibili
qmodo preceptum sectitus saluatoris. inceles¬
ti thesauro reposuit. postquam agrorum e ui-¬
firmauit. t̾ram se computans & cinerem. euilẽ
se statuens inoculissuis. tit ẽet p̃ciosus inllĩ
oculis delib̾auit apud se. plausus hominũ
sibi fauentium. eopus p̃clarum tanttimmo¬
do diuino amore patratum. uanis & huma¬
nis laudib excollentium deuitare & decli¬
nare. & regionem longe positam quȩ ꝓuintia
nuncupatur adire: ut fibi quasi ignotus in
cepto ꝓposito posset deoseruire. Sedquia
non potest lucerna latere. nec possunt eam
tenebrȩ obscurare: cum eas suo chorusco lumi¬
ne nouerit pellere &e fugare. positus in eadem
regione. magno emicuit uirtutum fulgore.

Expanded text:
squalore et inędia pro adipiscenda supernae felicisqualore et inędia pro adipiscenda supernae felicitatis gaudia in momenta temporis affligi, quam pro momentaneis inlecebrosisque delectationibus perpetuis tormentorum incendiis concremari. 10. Igitur postquam thesaurorum copiam invisibili modo, praeceptum secutus Salvatoris, in caelesti thesauro reposuit, postquam agrorum et vifirmavit, terram se computans et cinerem et vilem se statuens in occulis suis, ut esset preciosus in Dei occulis, deliberavit apud se plausus hominum sibi faventium et opus praeclarum, tantummodo divino amore patratum, vanis et humanis laudibus extollentium devitare et declinare et regionem longe positam quae Provintia nuncupatur adire, ut ibi quasi ignotus in coepto proposito posset Deo servire. Sed quia non potest lucerna latere, nec possunt eam tenebrae comprehendere nec obscurare, cum eas suo chorusco lumine noverit pellere et fugare, positus in eadem regione, magno emicuit virtatum fulgore.
Abbreviated transcription (Latin):
plenus. Deseruntur habita. congregata spar¬
guntur innecessitatib indigentium ut iu¬
sticia eĩus maneret inscłm. cornu enis exal¬
taretur ingła. Deinde exintegro certans ex¬
poliare ueterem hominem cumactib suis.
& induere nouum. eum qui renouatur inte¬
rius scdm tmaginem eius qui creauit eũ abnͣt
adbeatum seuerinum qui incella reclustis con¬
templatiom diuinȩ ꝓuirib seruire plurimoꝵ
uoce ferebatur: poscens abeo sibi habitum sacrȩ
religionis imponi: inuultii quoq manuetus
immutari ꝑtonsionem capillorum. Cuiꝰ deuotã
petionem p̾fatus desiderant̃ curauit implere:
intuens eum diuino amore plurimum feruere.
Sumpto itaq sci̾tatis cingulo. & sacro miliciȩ
indumto uelut ꝓpugnator fortis intra castra
et̃nĩ regis non trepidat diuina potentia adiu¬
trice eum calsido hoste singulare certamen
inire. Cuiꝰualidas iires ideo fortiter fregit. qͥa
ex coto opib apompis enis renuntiaute: eligenᷤ

Expanded text:
plenus, desiderantur habita, congregata sparplenus, desiderantur habita, congregata sparguntur in necessitatibus indigentium, ut iusticia eius maneret in seculum, cornu eius exaltaretur in gloria. Deinde ex integro certans expoliare veterem hominem cum actibus suis et induere novum, eum qui renovatur interius secundum imaginem eius qui creavit eum, abiit ad beatum Severinum , qui in cella reclusus contemplationi divinae pro viribus fervere plurimorum vociferabatur, poscens ab eo, sibi habitum sacrae religionis imponi, in vultu quoque manu eius immutari per tonsionem capillorum. Cuius devotam peticionem praefatus desideranter curavit implere, intuens eum divino amore plurimum fervere. Sumpto itaque sanctitatis cingulo et sacro militiae indumento, velud propugnator fortis intra castra aeterni Regis, non trepidat divina potentia adiuvatrice cum callido hoste singulare certamen inire. Cuius validas vires ideo fortiter fregit, quia ex toto operibus et pompis eius renuntiavit, eligens
Abbreviated transcription (Latin):
mo. grã dĩ se p̃tieniente & subsequente rese¬
canssatagebat itixca eundẽ apłm. diuesfieri
inoꝑib bonis & thesaurizare sibi fundamtũ
bonum infuturum & uiuere in hoc scło ius
te &pie: ut apprehendet ueram fidem. Que
retro sunt oblitus quidem.: in eauero quȩ ante
sunt extentus currebat. ad palmam suꝑnȩ re¬
munerationis cupiens comphendere xp̃m. a
theatralr uilioris e grossioris cibi esu sustentaba¬
tur. potius quam reficiebatur. Et ut periͥtus
aedoctus negotiator mercimonitim suum stu¬
dens ampsiare paruipendebat uilem & abiec¬
tam rem dare. & preciosam ẽmere. Qui reppienᷤ
bonam margaritam. & thesaurum absconditũ
in agro diuinarum scripturarum dedit om̃ia
quȩ habere poterat. nichil sibi reseruansre com¬
ꝑauit. Pre amore dulcedinis e claritatis illius
repente uiluerunt. quȩ pꝰ dulcia & iocunda
uidebantur: & estimata sunt ut stercora. Con¬
tempnitur mundus: fallacia & deceptione

Expanded text:
mo, gratia Dei se praeveniente et subsequente, resemo, gratia Dei se praeveniente et subsequente, resecans, satagebat iuxta eundem apostolum dives fieri in operibus bonis ac thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurumte et pie, ut apprehenderet veram fidem . Quae retro sunt oblitus quidem, in ea vero quae ante sunt extentus currebat ad palmam supernae remunerationis, cupiens comprehendere Christum, a theatrali vilioris et grossioris cibi esu sustentabatur potet doctus negotiator mercimonium suum studens ampliare, parvi pendebat vilem et abiectam rem dare et preciosam emere. Qui repperiens bonam margaritam et thesaurum absconditum in agro divinarum scripturarum, dedit omnia quae habere poterat, nichil sibi reservans, et comparavit. Prae amore dulcedinis et claritatis illius repente viluerunt, quae prius dulcia et iocunda videbantur, et aestimata sunt ut stercora. Contempnitur mundus fallacia et deceptione
Abbreviated transcription (Latin):
tib curabat distribuere. non surdus auditor
neq signis exsecutor dincorum p̃ceptorum:
Ubĩ cum quidã diues quesisset consitium ado¬
mino ȩt̃nȩ uite ꝑcipiendȩ. & ille ꝓposuisset
mandata ueteris seruanda legis. atq ille res¬
pondisset. om̃ia illa se custodisse. dixit. Diuis
ꝑfectus eẽ. uade uende om̃ia quȩ habes & da
pauꝑib & habebis thesaurum incelo. deueni se-¬
quere me. Sed mste sicut ille. tristis recessit
Nunc uͦ illic scriptum:. quia hylarem datorem
diligit ds̃. Propt̃ea corpusculum quod regio
cultu inbysso & purpura enutritum fuerat:
uilis indumenti asꝑitate domabat. Et qui
dudum dormire nisi inpluma. p̃nimia tene¬
ricudine uesciebat. suꝑnudã humtuntectꝰ
cilicio. dulcem somnũ capiebat. castigans iu¬
xta apłm se ipsum & seruituti subiciens. in
fame & siti: infrigore & nudicate. Om̃sq t̾re¬
narum rerum delectationes. acorpore & ari-¬

Expanded text:
tibus curabat distribuere, non surdus auditor tibus curabat distribuere, non surdus auditor neque segnis exsecutor dominicorum praeceptorum. Ubi cum quidam dives quesisset consilium a Domino aeternae vitae percipiendae, et ille proposuisset mandata veteris servanda legis, atque ille respondisset, omnia illa se custodisse, dixit: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et veni, sequere me. Sed non iste, sicut ille, tristis recessit. Nunc vero illic scriptum, quia hylarem datorem diligit Deus. Propterea corpusculum, quod regio cultu in bysso et purpura enutritum fuerat, vilis indumenti asperitate domabat, et qui dudum dormire nisi in pluma prae nimia teneritudine nesciebat, super nudam humum tectus cilicio dulcem somnum capiebat, castigans iuxta apostolum se ipsum et servituti subiciens in fame et siti, in frigore et nuditate. Omnesque terrenarum rerum delectationes a corpore et ani
Abbreviated transcription (Latin):
tutare studuite & ad ȩc̃ni regis miscdiam ꝑtin-
nomine t̾rene ꝓspitatis deuiare apatria et̃ ii¬
in patris. Repente itaq regalem pompam
despicit sorlent illi fulgorantia auri. argen¬
tiq metalla: contempnitur pulchricudogem¬
marum uestes auro textȩ & olosericȩ respuunt᷑.
Intea cor eius instituebatur. & formabatur diumiᷤᷤ
institittionib cit uilescerent illi om̃ia quȩ inden
mo deputantur decrimento. Sacrorum frequen-¬
ter fruebatur lectione librorum: quorum sensus
misticos animi acumine & alacritate intuens.
atq intellectu discernens. pascebat᷑ sacri u̾bi edu¬
lio: & lambebat dulcia mella. Quam dulcia in¬
quit faucib meis eloguia tua suꝑmel & fauũ.
Indiuina laude choris psallentium magis uole
bat int̾ ee: quam ilecebrosa uerba uirorum¬
N illicito auditu ꝑctꝑe. Patrimonium itaq
suum quod illi iure hereditario obueneratia
patre ditissimo. laudabili liberalitate indigen¬

Expanded text:
vitare studuit et ad aeterni Regis misericordiam pertingevitare studuit et ad aeterni Regis misericordiam pertingenomine terrenae prosperitatis deviare a patria aeterni Patris. Repente itaque regalem pompam despicit, sordent illi fulgorantia auri argentique metalla, contempnitur pulchrimarum, vestes auro textae et holosericae respuuntur. Interea cor ejus instituebatur et formabatur divinis institutionibus, ut vilescerent illi omnia quaecunque mo deputantur detrimento. 7. Sacrorum frequenter fruebatur lectione librorum, quorum sensus mysticos animi acumine et alacritate intuens atque intellectu discernens, pascebatur sacri verbi edulio et lambebat dulcia mella. Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia tua, super mel et favum! In divina laude choris psbat interesse quam inlecebrosa verba virorum inlicito audita percipere. Patrimonium itaque suum, quod illi iure hereditario obvenerat a patre ditissimo, laudabili liberalitate indigen
Abbreviated transcription (Latin):
peream sicut periit frãt ms. fexus uͦ ad mise¬
ricordiam childebertris. & resꝑsalaerimis
uitam tua benignitate ut ndifferam quȩ
iusseris ꝓ eius uita dare. Ille uͦ contũtiis eũ
ad orsus. ait commotus amaritudinis felle.
Nisi ultm cito ate reppuleris: ꝓeo morieris
Qui statim eiecit. a se puerum madidum lacri¬
mis: non ferens animositatem fris. Sedille ut
immanior immanissimo non gerens penitu¬
dinem iam a se patrati sceleris: hunc quoq
sicut & pͥorem uita priuauit: lmmemor futu¬
ri iudicũ & et̾ni ignis. Tercuis autem adsimile
exicium querebatur clodoaldus: sedd nonpo¬
tuit re piri. nutu dĩ om̃ipotentis protectus:
& auxilio uirorum fortium de manib crude¬
lium liberatus. Quorum etiam ope adiutus.
heres patris solus ẽ instutus apatruo extinctis.
duob fr̃ib. Qui male blandientis scłi manẽ
felicitatem. uelit immane uaufragium magis

Expanded text:
peream, sicut periit frater meus'. Flexus vero ad misepeream, sicut periit frater meus'. Flexus vero ad misericordiam Childebertus, et respersa lacrimis vitam tua benignitate, ut non differam quae iusseris pro eius vita dare'. Ille vero conviciis eum exorsus, ait, commotus amaritudinis felle: 'Nisi illum cito a te reppuleris, pro eo morieris'. Qui statim eiecit a se puerum madidum lacrimis, non ferens animositatem fratris. Sed ille ut immanior inmanissimo non gerens penitudinem iam a se patrati sceleris, hunc quoque, sicut et priorem, vita privavit, inmemor futuri iudicii et aeterni ignis. Tercius autem ad simile exicium querebatur Clodoaldus, sed non potuit repperiri, nutu Dei omnipotentis protectus et auxilio virorum forcium de manibus crudelium liberatus. Quorum etiam ope adiutus, heres patris solus est institutus a patruo, extinctis duobus fratribus. Qui male blandientis seculi inanem felicitatem, velud immane naufragium, magis
Abbreviated transcription (Latin):
tur sibi ocius nuntiari. aitrum tonso capi¬
te uelis eosuinere: angladio uitam presen¬
tem t̾minare. Hec illa audiens. intolerabi¬
li dolore sauciata. uelut inertasi rapta:
ignoras p̃nimia tristicia quid diceret. ait. da¬
cius duco. & melius michi uidetur eos uitam
hanc morte finire: quam incisis crinib iuuen¬
tes. degeneres ae inglorios uidere. Sed ille ꝑuersi¬
si animi homoqui tam erecrabile ac durum
deculerat mandatum: ñ ꝑtulit tam diu sub¬
sistere. donec regina secdata mente poscenti con¬
gruum daret responsum. Sed redit celeriter:
nuntians matrem decernere. quod ipsi de pu¬
eris instituerant agere. Mox gͦ untum app̃hen.¬
sum clotharius puerum: elisit iiftra: defixoq
in latere eius cultra crudelit̃ int̾fecit. Quo uo¬
ciferante. frater eiuspedibꝰ childeberti ꝓster¬
nitur: App̃henł q eius genua. cum lacrimis
aiebat. duccurre piissime pat̾: ne ego ue¬

Expanded text:
tur sibi ocius nuntiari, utrum, tunso capitur sibi ocius nuntiari, utrum, tunso capite, velis eos vivere, an gladio vitam presentem terminare'. Haec illa audiens, intolerabili dolore sauciata, velud in extasi rapta, ignorans nimia tristicia, quid diceret, ait: 'Sacius duco, et melius mihi videtur, eos vitam hanc morte finire, quam, incisis crinibus, viventes degeneres et ingloriosos videre'. Sed ille perversi animi homo, qui tam execrabile ac darum detulerat mandatum, non pertulit tam diu subsistere, donec regina, sedata mente, poscenti congruum daret responsum; sed redit celeriter, nuntians, matrem decernere, quod ipsi de pueris instituerant agere. 7. Mox ergo unum adprehensum Chlotharius puerum elisit in terra, defixoque in latere eius cultro, crudeliter interfecit. Quo vociferante, frater eius pedibus Childeberti prosternitur, apprehensaque eius genua, cum lacrimis aiebat: 'Succurre, piissime pater, ne ego
Abbreviated transcription (Latin):
regnare ꝓpatre. Unde &celerem mintium
dirigunt ad matrem quȩ parisitis erat ea
tempestate: rogantes eam ut pueros mitte¬
ret sine dilatione: ut ab eis muterent᷑ uł sub¬
limarentur in regno patris. Regina uͦ hilari¬
tate ꝑfusa. ignara doli &esimulationis. con¬
festim misit pueros plurimis obsequ̾s. ful¬
tos & cat̾ua puerorum illis famulantium
stipatos: prorumpens in uerba hec. Hon rẽ¬
puto me amisisse filium. si istos parutilos
uideam inregno eius constitutos. Mox uͦ ut
adpatruos uenerunt. asibi obsequentib
&e nutritorib separati sunt. Atq exindus ł: ia
tria ꝓcuratur truculentissimus nuntius
nomine archadius: qui ꝑgens admatrem.
serret euaginatum gladium &e forcipem.
Mor uͦ ut uenit. iuxta preceptum domĩ¬
norum ostendit regine signa t̾roris ce pͥcu¬
lit eam t̾rore grauis nuntiidicens. õgłosa
regina. filii tui dm̃ nr̃i magnoꝑe scire uolt̾.
quid depueris censeas agendum: & iubent¬

Expanded text:
regnare pro patre. Unde et celerem nuntium regnare pro patre. Unde et celerem nuntium dirigunt ad matrem, quae Parisius erat ea tempestate, rogantes eam, ut pueros mitteret sine dilatione, ut ab eis mitterentur vel sublimarentur in regno patris. Regina vero hilaritate perfusa, ignara doli et simulationis, confestim misit pueros plurimis obsequiis fultos et caterva puerorum illis famulantium stipatos, prorumpens in haec verba: 'Non reputo me amisisse filium, si istos parvulos videam in regno eius constitutos'. Mox vero ut ad patruos venerunt, a sibi obsequentibus et nutritoribus separati sunt, atque ex industria procuratur truculentissimus nuntius nomine Archadius, qui pergens ad matrem, ferret evaginatum gladium et forcipem. Mox vero ut venit, iuxta preceptum dominorum ostendit regine signa terroris et perculit eam terrore gravis nuntii, dicens: 'O gloriosa regina, filii tui, domini nostri magnopere scire volunt, quid de pueris censeas agendum, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
de filioritmr de innocentum cedetractanti¬
um:. Deniq cum childebertus resideret
parisius suasu antiqui serpentis instigatꝰ.
u ͭ regnum fratris defuncti inuaderet &
iniuste possideret cum germano factĩo¬
nis a sceleris sui participe mittens clam
accersiuit fratrem clotharium qui tunc
temporis suessionis urbe morabatur sia¬
gitans quatinus parisius uenire celeriter
non differret. ut una positi commodis quti¬
litatib sibi congruentib insisterent: & regnũ
germani qui eumuita excesserat int̃se diui¬
derent: filii illius uelut inbellis manusinfan.¬
tilis ecatis aut gladio necati: aut cerce plebeio¬
r regmine obscurati. atq obumbratĩ mane.¬
rent. His ile auditis. ruptis horarum mo¬
rulis celerrime aduolauit. Sparserat aũt
subidolo p̃fatus childebertus falsos rumores
in aurespopulare f obhoc solummodo mutu¬
um colloquium babere uoluisse duos fratres.
quatinus filios fratrissuos nepotes. facerent

Expanded text:
de filiorum de innocentium caede tractantide filiorum de innocentium caede tractantium. Denique cum Childebertus resideret Parisiis, suasu antiqui serpentis instigatus, ut regnum fratris defuncti invaderet et injuste possideret, cum germano factionis et sceleris sui participe, mittens clam accersivit fratrem Clotharium, qui tunc temporis Suessionis urbe morabatur; flagitans quatenus Parisius venire celeriter non differret, ut una positi commodis et utilitatibus sibi congruentibus insisterent, et regnum germani, qui tunc vita excesserat, inter se dividerent; filii vero illius, velut inbellis manus infantilis aetatis, aut gladio neccati aut certe plebeio tegmine obscurati atque obumbrati manerent. His ille auditis, ruptis horarum morulis, celerrime advolavit. 6. Sparserat autem subdole praefatus Childebertus falsos rumores in aures populares, ob hoc solummodo mutuum colloquium habere voluisse duos fratres, quatinus filios fratris, suos nepotes, facerent
Abbreviated transcription (Latin):
sui. oꝑib seruauit. Neq enim aliter possec eẽ
ius bene notasit om̃ib uobis. Huic paginȩ¬
e dixi inserere & abipsa eius puericia insignẽ
pietatem. e morum ꝓbitatem breuit̃ nartare.
Traxit ait̃t̃ genus ab alto sanguine regum.
Cuiꝰ auus clodoueus regnum francorum no-¬
biliter regens. pulchre disponens & ordinans.
cum parisius cursu intȩ suȩ explecofinem uti.¬
uendi fetisset reliquit in regno coniugem uo¬
cabulo clothildam cum trib filiis clothario
uidelicet chdeberto. atq clodomero. Quib
dispositis portionib diuifit monarchiam
sui pͥncipatus. Sed clodomerus genicor huiꝰ
scĩ confessoris clodoaldi cuisorte cesserat bur¬
gundia. non multo post defunctus: & ipse tres
reliquit filios. Quorum unus uocabatur the¬
odaldus alter guntharius. E cius uero. idem
clodoaldus. Quos regio more & cultri nutri-¬
ebat & instituebat eorum auia iam dicta
regina: cupiens eos loco filii infastigio subli¬
mare regni. Sed de spe sua frustata ẽ. frau¬

Expanded text:
suis operibus servavit. Neque enim aliter posset esse vis bene nota sit omnibus, vobis huic paginae duxi inserere et ab ipsa ejus pueritia insignem pietatem et morum probitatem narrare. Traxit autem genus ab alto sanguine regum. Cujus avus Clodoveus regnum Francorum nobiliter regens, pulchre disponens et ordinans, cum Parisius cursu vitae suae expleto finem vivendi fecisset, reliquit in regno conjugem vocabulo Clotildem, cum tribus filiis Clothario videlicet, Childeberto, atque Clodomero, quibus dispositis portionibus divisit monarchiam sui principatus. Sed Clodomerus genitor hujus sancti confessoris Clodoaldi, cui sorte cesserat Burgundia, non multo post defunctus, et ipse tres reliquit filios. Quorum unus vocabatur Theobaldus, alter Gontarius, tertius vero isdem Clodoaldus. Quos regio more et cultu nutriebat et instituebat eorum avia jam dicta regina, cupiens eos loco filii in fastigium sublimare regni. Sed spe sua frustrata est frau
Abbreviated transcription (Latin):
Adrianus dixit. hec quidem ñ dico sed indul¬
dehis errorib qui me preuenerunt. Audiens
tuensdiem inquo ipsum & scõs mart̾yres audiret.
Intisuͦ exseruis adriani. cumfestinatione cur¬
& eiulansemisit uocem eum fletu. & ait ad

Expanded text:
s dixit . ex hoc quidem| a deo meo indulmeis et qui me preuenerunt errores. tuens diem in qua| ipsum et sanctus martyres audiret. Vnus uero ex| seruis hadriani currens cum festinacione et ululans emisit uocem cum fletu| Et ait ad