comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perit ꝑ aduentũ xp̃i absoluta.
sed ꝓficti. Uino ergo deficiente.
uinũ aliud ministratur. Bonũ
quidem .ẽ. uetus testam̃tum.
sed sine spiritali intellectu.
uanescit in littera. nouũ uero
odorem uitę reddit in grã.
Cũ hȩc ita sint. architriclinum
ipsũ p̃positũ in domo sponsi.
iudcamus quem sentire pos¬
sumus & quẽ aliũ nisi bea¬
tum paulũ in telligere debemꝰ.
qui post legis litterã acceptũ
noui testam̃ti mẏsteriũ suauis¬
simũ. uel odore uel gustu. &
spiritaliũ sensuũ flagrantia
repletus & in ebriatus excla¬
mat & laudat. tu seruasti
uinũ bonũ. usq ad huc Uide¬
amus tamen. quẽ ad modum
uinũ ipsũ laudat. Nec oculus
inquit uidit. nec auris audiuit.
Ecce uera. ecce p̃dicanda mira¬
cula quȩ in nobis oꝑatur. quan¬
do de pessimis bonos facit. de
suꝑbis humiles. de in honestis
castos. de sectatorib scłi. amicos
dei. Qui potest maiora exercere
miracula. quã quando hominẽ

Expanded text:
periuit per aduentum Christi absoluta, periuit per aduentum Christi absoluta, sed profecit. uino ergo deficiente uinum aliud ministratur. bonum quidem est uetus testamentum, sed sine spiritali intellectu euanescit in littera, nouum uero odorem uitae reddidit in gratia. Cum haec ita sint, architriclinum ipsum praepositum in domu sponsi uideamus, quem sentire possimus. et quem alium nisi beatum Paulum intellegere debemus, qui post legis acceptionem noui testamenti mysteriorum suauissimo uel odore uel gustu et spiritalium sensuum fraglantia repletus et inebriatus exclamat et laudat: tu seruasti bonum uinum usque adhuc. uideamus tamen, quem ad modum ipsum uinum laudat: nec oculus, inquit, uidit nec auris audiuit necce uera, ecce pcula, quae in nobis operatur, quando de pessimis bonos facit, de superbis humiles, de inhonestis castos, de sectatoribus saeculi amicos Dei. Quae potest majora exercere miracula, quam quando hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat dicems. Om̃is homo. pri¬
mũ honiũ uinũ ponit & cũ in¬
obritu fuerint. tunc i qđ de teri¬
us ẽ. Tu uero seruasti uinũ bonũ.
usq nunc. Uinũ mulas locis ac¬
cepimus diuina p̃cepta & scrip¬
turas scãs. meracissimũ ugorem
cȩlestis sapientię continertes. qͥb
ad cimorem dei incalescait sensus.
& in ebrientur effectus. sałm illud.
quod de sapientia scriptun est.
Parauit mensã suã. miscuit uinũ
suũ in curtera. Scripturarim
diuinarum uirtus. si quando ali¬
cuuis inceriora impleuerit dice¬
re poterit cũ ꝓpħa Potasti ios
uino cõpunetionis. & poculũ
tuũ in ebrians quã p̃clarũ. ẽ.
O ꝑante ergo xp̃o incha na galileę.
uinũ defecit. & uinũ fit: id . ẽ.
umbra remouetur & ueritas
p̃sentatur. Recedit lex. gr̃a sue¬
ceuit. carnalia spiritalib cõ¬
mutintur In nouo testam̃tos
obscruatio uetusta trans fun¬
ditur. sicut heatus apłs dicit
illȩ implete aqua pihil minuunt
.ẽẽ. qđ pon erant. ita lex non

Expanded text:
at dicens: omnis homo primum bonum uinum ponit et, cum inebriati fuerint, id, quod deterius est. tu uero seruasti bonum uinum usque nunc. uinum multis locis accipimus diuina praecepta et scripturas sanctas meracissimum uigorem caelestis sapientiae continentes, quibus ad amorem domini incalescant sensus et inebriantur affectus, secundum illud, quod de sapientia dictum est: parauit mensam suam, miscuit uinum suum in cratere. scripturarum ergo diuinarum uirtus, si quando alicuius interiora repleuerit, dicere poterit cum propheta: potasti nos uino conpunctionis, et: poculum tuum inebrians quam praeclarum est. operante ergo Christo in Cana Galilaeae uinum defecit et uinum fecit, id est umbra remouetur et ueritas praesentatur, lex recedit, gratia succedit, carnalia spiritalibus commutantur, in nouum testamentum obseruatio uetusta transfunditur, sicut beatus apostolus dicit:illae inpletae aqua nihil minuunt esse, quod non erant, ita lex non
Abbreviated transcription (Latin):
& potens in pręlio & dñs uirtutũ.
& qui ꝓ ꝑsecutorib iudȩis ex orauit
dicens. pater ignosce illis. quia
nesciunt quid faciunt. & ideo reg¬
num eorum dissipatũ. ẽ. regnum
mutata. ẽ. tibi inuinum. In quin¬
ta &tate legimus quod populus
iud ȩorum p̃uaricatus . ẽ. mandatũ
dñi. derelinquens dm̃ patrũ suors.
niam. & hierłm ciuitatẽ destruxit.
ubi ꝓpter uindictam pęccati. per
Lxͣx. annos ingnendi afflictione
fuit. Postea uero misertus eidem
popło ds̃. suscitauit iosedech filium
ioseph sacerdotem magnũ. & zoro¬
babel principem iudȩorũ iphie
mueris peccare. ne forte aut captiui¬
temporalis tribulatio ꝓpterpeccatũ
nisti ydriam aqua plenam.
Si uero ad altiorem ixtellectũ men¬
tem tuam transtuleris. ut intelli¬
gas ꝑ popłm isnceliticũ genus hu¬
manum. ꝑ nabugodonosor qui
popłm captiuauit diabolũ figura¬
ri. ꝑ babiloniam quę confusio in¬
terp̃tatur infernũ ubi diabolus
genus humanũ ꝑ preuaricationẽ

Expanded text:
rtutum, et qui pro persecutoribus Judaeis exoravit, dicens : « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt, » et ideo regnum eorum dissipatum est: regnum mutata est tibi in vinum. In quinta aetate legimus quod populus Judaeorum praevaricatus est mandatum Domini, derelinquens Deum patrum suorum niam, et Jerusalem civitatem destruxit, ubi, propter vindictam peccati, per septuaginta annos in grandi afflictione fuit. Postea vero misertus eidem populo Deus, suscitavit Jesum filium Josedech sacerdotem magnum, et Zorobabel principem Judaeorum, qui emueris peccare, ne forte aut captemporalis tribulatio propter peccatum aetate hydriam aqua plenam. Si vero ad altiorem intellectum mentem tuam transtuleris, ut intelligas per populum Israeliticum genus humanum; per Nabuchodonosor, qui populum captivavit, diabolum figurari, per Babyloniam, quae confusio interpretatur, infernum; ubi diabolus genus humanum post praevaricationem
Abbreviated transcription (Latin):
ham magis uoluit dõ oboedire
quã filio suo unigenito parcere.
hab& in tertia xtate ẏdriã a qua
plenam. Si uero in hoc facto abnr¬
hȩ spiritalem intellectũ quęsierit.
ut intelligat ꝑ abnrham dm̃ patrẽ.
in quo pateretur ipse portauit. hẏ¬
xtate legimus fuisse dauid pon
solum uirum fortem. sed etiã hu¬
milem et misericordem. qui cum
reprobato saule electus adõ. eẽt.
ad regnandum. ꝑsecutionem passus
.ẽ. a saule. in tantũ ut frequenter¬
eum occidere uell&. Et cũ trr¬
didiss& eum dñs in manus eius.
& poss& eum occidere. non solũ
semel. sed etiam bis & tertio. peꝑ¬
cit ei ꝓpter dñm dicens: Absit ame.
ut mittam manũ meã in xp̃m dñi.
humilitatem dauid. & mansuetu¬
dinem. ut cum inimicis tuis noce¬
re possis ꝓpter dm̃ dimittas. in ue¬
nisti inquarta aetate ẏdriam a qua
plenam. At si ꝑ saulem rȩꝓbum.
ipuidum popłm iudęorũ. qui dnm
ꝑ secutus. ẽ. intellexeris. ꝑ dauid

Expanded text:
oluit Deo obedire quam filio suo unigenito parcere, habet in tertia aetate hydriam aqua plenam. Si vero in hoc facto Abrahae spiritualem intellectum quaesierit, ut intelligat per Abraham Deum Patrem, in quo pateretur ipse portavit, aetate legimus fuisse David, non solum virum fortem, sed etiam humilem et misericordem. Qui cum, reprobato Saul, electus a Deo esset ad regnandum, persecutionem passus est a Saule in tantum ut eum frequenter occidere vellet. Et cum tradidisset eum Dominus in manus ejus, et posset eum occidere, non solum semel, sed etiam bis tertioque pepercit ei propter Dominum, dicens: « Absit a me, ut mittam manum meam in christum Dohumilitatem et mansuetudinem David, ut cum inimicis tuis nocere possis, propter Deum dimittas, invenisti in quarta aetate hydriam aqua plenam. At vero si Saul reprobum et invidum, populum Judaeorum, qui Dominum persecutus
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipsi ternas metretas capiunt
Q uasi enĩ binas metretas spiritalis
ydria capiebat. cũ de patre & filio
loquebatur dicens. Om̃ia ipsapi¬
entia fecisti. Quasi ternas idem
ipse capiebat. cũ alibi dicebat.
Uerbodñ cȩli firmati sunt. & spũ
oris eius om̃is uirtus eorũ. Binas
metretas dñs ostendit in euangelio
cum dicit. Ego & pater. unum
sumus. Ternas ostendit. cũ alibi
ait. Ite docete om̃s gentes. bapti¬
tantes eos in nomine patris & filii
& sp̃s scĩ. Doctores autẽ scĩ.id. ẽ.
spiritales ẏdriȩ. ternas capiunt
metretas. cum in diuiduã trinitatẽ
aliis p̃dicant. eẽ. credendã. binas
cum dilectionem dei & ꝓximi. suis
auditorib cõmendant. Ministri
autẽ qui eas implesse dicuntur.
apłos significant uel doctores ȩccłȩ.
tis mundus accepit. De quib bene
dicitur. & impleuer̃ easusq ad sũ¬
mum: quia nullũ tẽpus abinitio
scłi uacuũ fuisse ostender̃. aberu¬

Expanded text:
iidem ipsi ternas metretas capiunt. iidem ipsi ternas metretas capiunt. Quasi enim binas metretas David spiritualis hydria capiebat, cum de Patre et Filio loquebatur, dicens: « Omnia in sapientia fecisti . » Quasi ternas idem ipse capiebat, cum dicebat: « Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . » Binas metretas Dominus ostendit in Evangelio, cum dicit: « Ego et Pater unum sumus . » Ternas ostendit, cum alibi ait: « Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii . » Doctores autem sancti, id est spiritales hydriae, ternas accipiunt metretas, cum individuam Trinitatem aliis praedicant credendam; binas, quando dilectionem Dei et proximi suis auditoribus commendant. Ministri autem qui eas implesse dicuntur, apostolos significaverunt vel doctores Ecclesiae, tiae mundus accepit, de quibus bene dicitur: « Et impleverunt eas usque ad summum. » Quia nullum tempus ab initio saeculi vacuum fuisse ostenderunt ab eru
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursus. Filii autem hominũ. ip
tegmine alarũ tuarũ sꝑabunt.
in ebriabuntur abubertate domus tuę.
& torrente uoluntatis tuȩ potabis
eos. Huius uinũ desiderabat ille
qui dicebat in canticis canticorum.
Osculetur me osculo oris sui. quia
meliora sunt ubera tua uino. firglan¬
tia unguentis optimis. Quicũq
ergo ꝑ singulas &tates exemplũ sc̃õꝵs
considerans bene uiuere. & spiritalit̃
didicerit intelligere eorũ doctrinã.
insingulis aetatib in ueni& ydrias.
de quarũ austu & ablui & saciari
possit. Pulcherrime autẽ mentib
scõrũ conuenit. qđ de eisdem ydriis
dicitu&. capientes singulȩ metretas
binas uel ternas. Metron enim
grece. latine mensura dicitur triũ
modiorũ. Non enĩ dicit quia
aliȩ capiebant binas. & aliȩ ternas.
sed singulȩ capiebant metretas bi¬
nas uel ternas. Cum enĩ scĩ uiri
patris & filii mentionem tantum
faciunt. quasi binas metretas capi¬
unt. At uero cũ patris & filii &
sp̃s scĩ simul mentionem faciunt.

Expanded text:
in tegmine alarum tuarum sperabunt, et inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . » Hoc vinum desiderabat ille qui dicebat in Canticis canticorum: « Osculetur me osculo oris sui, quia meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis . » Quicunque ergo per singulas aetates exempla sanctorum considerans, bene vivere et spiritaliter didicerit intelligere eorum doctrinam, in singulis aetatibus inveniet hydrias, de quarum haustum et ablui et satiari possit. Pulcherrime autem mentibus sanctorum convenit, quod de iisdem hydriis dicitur: « Capientes singulae metretas binas vel ternas. » Μέτρον enim Graece, Latine mensura dicitur trium modiorum. Non enim dicit, quia aliae capiebant binas, et aliae ternas, sed singulae capiebant metretas binas vel ternas. Cum enim sancti viri, Patris et Filii mentionem tantum faciunt, quasi binas vel ternas metretas capiunt. At vero cum Patris et Filii et Spiritus sancti simul mentionem faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissus. Dotem dedit. quando
ꝓ nobis. ẽ. immolatus. Et alio mo¬
do. hoc potest accipi. ut arras p̃¬
sentem grãm. dotem. intellegamus
uitã at̃nã. Uideamus quid agam
in chana galileę. hic iã ꝓdant
nobis dñi stupenda miracula.
tretas binas uel ternas. Metretas
a metro. id. ẽ. mnensura. capientes¬
metretas. binas. uel ternas: Im¬
plentur hẏdriȩ: mutantur subi¬
to aquę. homines post modum
mutati. & dũ in melius reforman¬
tur. uelut baptismatis ium lo¬
cuntur quod ãmodo in illis simi
litudo regenerationis ex primit᷑.¬
& dum aliud ex alio efficiunt᷑.
dũ inspetiem gratiorem inferior
creatura trans fertur. mysteriũ
scđę paaiuitauis aꝑitur. Nihil
in ipsis aquis de sua quantitate
minuitur. & dũ in se maneant.
et se omnino pobili cõmutatio¬
ne de generant. pereunt subs¬
tantię suȩ. ad quiruntur alienȩ.
Fortior tenui materiȩ apponitur
sapor. & occulta fluentis leuib
iurtus infunditur. & aquarum

Expanded text:
promissus, dotem dedit, quando promissus, dotem dedit, quando pro nobis immolatus est. et alio modo hoc potest accipi, ut arras praesentem gratiam, dotem intellegamus uitam aeternam. uideamus, quid agit in Cana Galilaeae. hic iam prodant nobis dtretas binas vel ternas; metretas a metro, id est, mensura: implentmetretas binas uel ternas. inplentur hydriae. mutantur subito aquae homines postmodum mutaturae et, dum in melius mutantur, uelut baptismatis uim loquuntur. quodam modo in illis simlitudo regenerationis exprimitur: et dum aliud ex alio efficiuntur, dum in speciem gratiorem inferior creatura transfertur; mysterium secundae nativitatis aperitur. Nihil in ipsis aquis de sua quantitate minuitur; et dum in se maneant, a se omnino nobili commutatione degenerant. Pereunt substantiae suae, et acquiruntur alienae: fortior tenui materiae apponitur sapor, et occulta fluentis levibus virtus infunditur, et aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
uud fr̃s Rem̃i quod die tercia pupti
audistis. uideamus quę sunt illę
nuptię. Hinc ad quisitio & repara¬
tio nr̃a. uotis & festis nuptialibus
demonstratur. sicut alio loco cum
choro & simphonia reditus silii iu¬
nioris excipitur. Sex autẽ hydriȩ
sunt. sex mundi huius xtates. ꝑ
quas iusti figuram & typũ dñi p̃¬
tulerunt. Capiunt uero metretas.
binas uel ternas. quia fidem int̃
se continent trinitatis. Sed uide¬
amus. quid dicit sermo diuinus.
Ipsa sacra euangłu. retraetemus
oracula. Inchana galileȩ aquas
in uinũ conuerat. & latentem
sub homine dm̃. oꝑum uirtute¬
detexit. Et die inquit tercia.
puptiȩ fiebant. Quȩ sunt istę
nuptiȩ. nisi gaudia salutis huma¬
nę : quare die tercia: Siue quia
nobis mysteriũ trinitatis ostendit.
siue quia die tertia resurrexit.
Itaq tamquã sponsus ꝓcedens de
thalamo suo. descendit ad terras
ȩccłȩ. ex gentib congregandȩ.
suscepta in carnatione iungen¬
Arras dedit. quando uobis ẽ ex lege

Expanded text:
rissimi, quod die tertia nuptiaaudiuimus, uideamus, quae sunt illae nuptiae. hic adquisitio uel reparatio nostra uotis et festis nuptialibus demonstratur, sicut in alio loco cum choro et symphonia reditus filii iunioris excipitur. sex autem hydrisunt sex mundi hujus aetates, per quas justi figuram et typum Domini praetulerant. Capiunt metretas binas, vel ternas, quia fidem intra se continent Trinitatis. Sed videamus quid dicit sermo divinus, et ipsa sacri Evangelii tractemus oracula. In Cana Galilaeae aquas in vina convertit, et latentem sub homine Deum detexit. et die, inquit, tertia. nuptiae fiebant. sed quae sunt istae nuptiae nisi gaudia salutis humanae? quare die tertia? siue quia nobis mysterium trinitatis ostendit, siue quod die tertia resurrexit. itaque tamquam sponsus procedens de thalamo suo descendit ad terras et ecclesiae ex gentibus congregandae suscepta incarnatione iungenarras dedit, quando nobis est ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
in ore suo. Quisquis ergo hȩc audiers
elegerit magis saluari cum paucis
electis in exemplo noe. quam perire
cũ multis rȩꝓbis. inuenit in scđa
atate ydriam aqua plenã. Quod
si hanc hẏstoriam spiritaliter inter¬
p̃tari didicerit. ut intelleͥgat ꝑ noe
deleuit. baptismũ in quo peccata
delentur: ꝑ coruum qui . ẽ. egres
sus & non . ẽ. reuersus hereticos
qui ex nobis exier̃ sed non erant
ex nobis. ꝑ colũbam quȩ ramum
oliuę uirentib foliis in ore detulit
unctionem sp̃s scĩ quȩ fidelib in bap¬
tismo datur. ẏdriam quã aqua ple
nam habebat. mutata. ẽ. illi inuinũ
Intertia aetate legimus fuisse abraham
iurũ iustum. cui dixit dĩ. egredere
de terra tua & de cognatione tua.
& de domo patris tui. & ueni in
terram quam monstrauero tibi
Qui oboediens dõ satis. exiuit nesciers
quo perger&. Et cum magis ac
D ix̃q. ei postea ds̃. Tolle unigenitũ
filiũ tuũ quem diligis isaac. & uade

Expanded text:
in ore suo. Quisquis ergo haec audiens, in ore suo. Quisquis ergo haec audiens, elegerit magis salvari cum electis paucis, in exemplum Noe, quam perire cum multis reprobis, invenit in secunda aetate hydriam aqua plenam. Quod si hanc historiam spiritualiter interpretari didicerit, ut intelligat per Noe delevit, baptismum, in quo peccata delentur; per corvum qui egressus est et non est reversus, haereticos qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis per columbam; quae ramum olivae virentibus foliis detulit, unctionem Spiritus sancti, quae fidelibus in baptismo datur: hydria aqua plena, quam habebat, mutata est ei in vinum. In tertia aetate legimus fuisse Abraham virum justum, cui dixit Deus: « Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni in terram quam monstravero tibi . » Qui obediens Deo statim exivit, nesciens quo pergeret, et cum magis ac Dixitque ei Deus postea : « Tolle unigenitum filium tuum quem diligis Isaac, et vade
Abbreviated transcription (Latin):
atate legimus qđ p̃uaricantibus
his qui de stirpe adę descenderant
p̃ceptũ dñi. inuentus. ẽ. noe uir
iustus. cui dixit ds̃: Finis uniuersȩ
carius uenit corã me. & pon per¬
manebit sp̃s m̃s in homine in
xternum. eo qđ sit caro. Delebo
inquit diluuio omnem carnem.
Facergo tibi archam de lignis
leuigatis. & ingredieris in eam .tu.
& filii tui. uxortua. & uxores filioꝵ¬
tuorũ tecũ. ut possitis uiuere. Te
enim inueni iustũ. in generatione
hac. Qui dñi implens iussionem.
ꝑ centũ annos in archȩ fabricͤa desu¬
dauit. & articulo diei illius ingres¬
sus. ẽ. in arcam. ipse & filii eius. uxor
illius. & uxores filiorũ eius. Pluitq
dñs quad raginta dieb & quad ur¬
ginta noctib super terram. & factũ
.ẽ. diluuium: mortuaq ẽ. omnis
caro. in qua erat sp̃s uitȩ. Postea
uero uolens scire noe utrũ cessassent
aquȩ: emisit coruũ. qui non. ẽ. reuer¬
sus ad eum. Ac deinde emisit colũ
portans ramũ oliuę uirentib folus

Expanded text:
aetate legimus quod, praevaricantibus his qui de stirpe Adae descenderant praeceptum Domini, inventus est Noe vir justus, cui dixit Dominus: « Finis universae carnis venit coram me, et non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, eo quod sit caro. Delebo inquit diluvio omnem carnem. Fac ergo tibi arcam de lignis levigatis, et ingredieris eam tu et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum, ut possitis vivere. Te enim inveni justum in generatione hac . » Qui Domini implens jussionem, per centum annos in arcae fabrica desudavit, et in articulo diei illius ingressus est in arcam ipse et filii ejus, uxor ejus, et uxores filiorum ejus. Pluitque Dominus quadraginta diebus et quadraginta noctibus super terram, et factum est diluvium, mortuaque est omnis caro, in qua erat spiritus vitae. Postea vero volens scire Noe utrum cessassent aquae, emisit corvum qui non est reversus ad eum. Ac deinde emisit secundo portans ramum olivae virentibus foliis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphȩ uoluerunt uidere quȩ uide¬
tis. et uon uider̃. et audire quȩ au¬
ditis. et non audier̃. Multũ senex
iste fuit ad audiendũ serus. adui¬
dendum maturus. Non expectauit
ut xp̃m audiret loquentem. quia
hoc illi concessũ erat iã decrepito.
quasi desideranti et suspiranti. et
dicenti cotidie in orationib suis:
Quando ueni&: quando pascet᷑
quando uidebo: putasidurabo.:
putas hic me inueniet illa patiui
tas putas isti oculi uidebunt. ꝑ
queni cordis oculi reuelantur.
D icebat ista in orationib suis. et ꝓ
desiderio suo accepit: asporsum.
quod uongustar& mortem. nisi

Expanded text:
e voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas? Putas isti oculi videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem nisi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentari quã circũcideretur. &
diem purificationis expectar&.
cum non indiger&. quia Nos pon
corporis & sanguinis xp̃i participes
fieri. nisi prius fuerimus ab origi¬
nali peccato mundati. ydria quã
aqua plenã habebas. ꝑ mutata. ẽ.
tibi inuinum. Quod si aliquid
adhuc sacratius ꝑ scrutari uolueris.
ut intelligas in eo qđ dñs tħe xp̃c¬
prius uoluit circũcidi quã tẽplũ
iutrar&. qui nos in tẽplo &ternę
heatitudinis qđ . ẽ. in cęlo ubi sine
fine laus dei canitur nequaquã in¬
trabimus. nisi in p̃senti uita ꝑ con¬
fessionem & elemosinas & caetera
bona oꝑa fuerimus purificati. &
omni custodia cor nr̃m seruauerimꝰ.
ut digna dõ hostia in cęlo offerri
mereamur. ydria quȩ conuersa
fuerat in uinũ bonũ. cõmutata. ẽ.

Expanded text:
praesentari, quam circumcideretur, et praesentari, quam circumcideretur, et diem purificationis exspectare, cum non indigeret: quia nos non corporis et sanguinis Christi participes fieri, nisi prius per baptismum fuerimus ab originali peccato mundati: hydria quam aqua plenam habebas, mutata est tibi in vinum bonum. Quod si adhuc aliquid sacratius perscrutari volueris, ut intelligas in eo quod prius voluit circumcidi quam in templum intraret: quia nos in templo aeternae beatitudinis, quod est in coelo, ubi sine fine laus Dei canitur, nequaquam intrabimus, nisi in praesenti vita per confessionem, eleemosynas et caetera bona opera fuerimus purificati, et omni custodia cor nostrum servaverimus, ut dignam Deo hostiam in coelo offerre mereamur: hydria, quae versa erat in vinu
Abbreviated transcription (Latin):
qui factus. ẽ. sacerdos in ȩternũ
scđm ordinem melchisedech. elec¬
tos suos de captiuitate babiloniȩ¬
id . ẽ. ad cęlestem patriam reuoca¬
uit. ẏdria tua quȩ prius aquam
habebat. conuersa. ẽ. tibi in uinũ.
In sexta aetate legimus qđ ipse auc
die. ẽ. circũcisus. tricesima tercia
posthȩc die intemplo. ẽ. presenta¬
tus. atq legalis hostia ꝓ eo. ẽ.
oblata. Nulla tamen necessitate
cogente. sed spontanea uoluntate
ut legem ad impler&. Quod si
haec audiens cogitaueris cũ quantȩ
sollicitudinis studio. eugłu debe¬
as obseruare p̃cepta quȩ ipsum
dicta sunt. quando ipse legem
quam ꝑseruũ dederat cũ tanta
diligentia dignatus. ẽ. obseruare.
Inuenisti in sexta aetate ẏdriam
aqua plenã. uberiorem & mundi¬
orem om̃ib. de qua non solum
ablui. sed etiam saciari potest.
Si autẽ altius aliquid in hoc dñi
sacto intellexeris. ut incelligas
in eo qđ ipse noluit prius in templo
materialis adificii constructione

Expanded text:
qui factus est sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchiscdech , qui electos suos de captivitate Babyloniae ad coelestem patriam revocavit: hydria tua, quae prius aquam habebat, conversa est tibi in vinum. In sexta aetate legimus , quod ipse die circumcisus est, et tricesima tertia post haec die in templo praesentatus, atque legalis hostia pro eo est oblata, nulla tamen necessitate cogente, sed spontanea voluntate, tantum ut legem adimpleret. Quod si haec tu audiens cogitaveris cum quanta sollicitudine et studio Evangelii debeas observare praecepta, quae per ipsum dicta sunt, quando ipse legem quam per servum dederat, cum tanta diligentia dignatus est observare, invenisti in sexta aetate hydriam aqua plenam, uberiorem et mundiorem omnibus, de qua non solum ablui, sed etiam satiari potes. Si autem altius aliquid in hoc Domini facto intellexeris ut intelligas in eo quod ipse noluit prius in templo materialis aedificii constructo
Abbreviated transcription (Latin):
cramento. Nec despiciant poten¬
tes quiq. ab humilib seruis meis
baptizari. cum me qui peccata
dimitto meminerint. caput ꝓpri¬
um serui manibus sũ mississe bap¬

Expanded text:
re, ne despiciant potentes ab humilibus meis baptizari, cum peccata me dimittentem meminerint, caput servi manibus submisisse ad bap
Abbreviated transcription (Latin):
flammas inquirore. Illam
pluuiam dico fratres Rm̃i.
nos desiderare debere. de
qua moyses dicit. expectetur
sicut pluuia eloquium meũ.
Certum est enĩ fr̃s dilectissimi.
quia qualis est messis ista
terrena. quoties pluuiam
aut tarde aut post multos
menses acceperit. talis est
anima quę uerbum dei fre¬
quentius audire noluerit.
Et quia lex dei non solum
pluuia. sed et lumen est
scđm illud quod scriptum
est. lucerna pedibus meis
uerbum tuum dñe. quilum̃
uerbi dei dedignatur acciꝑe.
timeat ne ei necesse sit &ternas
tenebras sustinere. Sed credi¬
mus de dei miscđia. quod ꝑ
scãm ad monitionem & dõ pla¬
citam castigationem nrãm.
etiam neglegentes ad feruo¬
rem sunt ur̃ȩ fidei suscitandi.
ut & de uestrir & illorum
salute. duplicem gaudium
habere possimus. prestante

Expanded text:
flammas inquirere. Illam flammas inquirere. Illam pluviam dico, fratres charissimi, nos desiderare debere, de qua Moyses dicit, Exspectetur sicut pluvia eloquium meum . Certum est enim, fratres dilectissimi, quia qualis est messis ista terrena, quoties pluviam aut tarde aut post multos menses acceperit, talis est anima quae verbum Dei frequentius audire noluerit. Et quia lex Dei non solum pluvia, sed et lumen est, secundum quod scriptum est, Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine ; qui lumen verbi Dei dedignatur accipere, timeat ne ei necesse sit aeternas tenebras sustinere. Sed credimus de Dei misericordia, quod per sanctam admonitionem et Deo placitam castigationem vestram, etiam negligentes ad fervorem sunt vestrae fidei suscitandi; ut et de vestra et illorum salute duplex gaudium habere possimus: praestante
Abbreviated transcription (Latin):
consilio. ut uos imitari
debeant prouocetis
Quantum est hoc fratres
mei. quod eos occu¬
patos teneri uidemus:
& ipsi uidetis quia iix. ẽ. dimi¬
dię horȩ spatium. cum tamer
ut pauperes homines uel quosq
artifices. de suis non recardemus
operibus. Quoties sermo fu¬
turus est. maturius faciamus
psalmum quinquagesimum
dici. ut non tardius. sed semꝑ
hora consuetudinaria de ȩccła
exeatur Sed rogo uos fr̃s.
si nobis inter tantas occupati¬
ones et in tolenrbiles labores.
Non pig& perdiuersa uolumi¬
na scripturarum ex currere.
& cum grandi studio uobis
medicamenta spiritalia proui¬
dere. quare aliquem ex nr̃is
laboriosum sit accipere. cum
nobis non pigeat erogare.
& quia sermo qui recitatur
oboedientibus erit in remediũ.
Neglegentibus in iudicium.
bene facit unusquisq uerbi dĩ
pluuiã in agro cordis sui libent̃
excipere. ne forte si dissimula¬
uerit refrigerium salutis acci¬
pere. postea necesse illisit gut¬
tam refrigerii inter inferni

Expanded text:
consilio ut vos imitari consilio ut vos imitari debeant provocetis. Quantum est hoc, fratres mei, quod eos occupatos tenere videmur? Et ipsi videtis quia vix est dimidiae horae spatium; cum tamen, ut pauperes homines, vel quosque artifices de suis non retardemus operibus, quoties sermo futurus est, maturius faciamus psalmum quinquagesimum dici, ut non tardius, sed semper hora consuetudinaria de ecclesia exeatur. Et rogo vos, fratres, si nobis inter tantas occupationes et intolerabiles labores non piget per diversa volumina Scripturarum excurrere, et cum grandi studio vobis medicamenta spiritualia providere; quare alicui ex nostris laboriosum sit accipere, cum nobis non pigeat erogare? Et quia sermo qui recitatur, obedientibus erit in remedium, negligentibus in judicium; bene faciet unusquisque, si verbi Dei pluviam in agro cordis sui libenter exceperit: ne forte si dissimulaverit remedium salutis accipere, postea necesse sit illi guttam refrigerii inter inferni
Abbreviated transcription (Latin):
inclinate capita ur̃a. ne forte
stantes si uultis orare. impleat᷑
in uobis illud quod de phariseo
scriptum est. qui stans orabat.
Pius enim placuit dõ plublicanꝰ
qui incuruatus accusabat pec¬
cata sua. quam ille phariseus
qui stans laudabat merita
sua. Et illud obseruate
fr̃s. ne forte dum alii orant.
alii otiosis fabulis occupentur.
ne de medicamentis sibi uulne¬
ra faciant. & inde se perdant.
unde se liberari patuerant.
Q ui hȩc faciunt. & prose & pro
aliis quibus impediunt. malã
rationem sunt in diem iudicu
reddi turi. Et hoc admoneo
simul & rogo fratres. quoties
clamatum fuerit. & uos
benedictioni humiliare debetis.
Non uobis sit laboriosum capita
in clinare. quia non uos
homini sed deo humiliatis.
ꝑt lic& fratres harissimi de
uestra feruenti deuotione
con gaudeam. tamen quia
sunt aliqui qui tardius ad ui¬
gilias ueniunt. & ubi uerbũ
dñi recitari ceperit. cito de¬
cedit. Rogo ut eos admone¬
atis. & ur̃o scõ ac salubri

Expanded text:
inclinate capita vestra; ne forte si inclinate capita vestra; ne forte si stantes vultis orare, impleatur in vobis illud quod de Pharisaeo scriptum est qui stans orabat: plus enim placuit Deo Publicanus, qui incurvatus accusabat peccata sua, quam ille Pharisaeus qui stans laudabat merita sua. Et illud observate, fratres, ne forte dum alii orant, alii otiosis fabulis occupentur; ne de medicamentis sibi vulnera faciant, et inde se perdant unde se liberare potuerant. Qui haec faciunt, et pro se et pro aliis quos impediunt, malam rationem sunt in die judicii reddituri. Et hoc admoneo simul et rogo, fratres, quoties clamatum fuerit, ut vos benedictioni humiliare debeatis, non vobis sit laboriosum capita inclinare; quia non vos homini, sed Deo humiliatis.Et licet, fratres charissimi, de vestra ferventi devotione multum gaudeam; tamen quia sunt aliqui, qui tardius ad vigilias veniunt, et ubi verbum Dei recitari coeperit, cito discedunt, rogo ut eos admoneatis, et vestro sancto ac salubri
Abbreviated transcription (Latin):
forte pro aliqua infirmitate
non potest geriua flectere:
& dorsum curuare. uel ceruicem
humiliare non differat: Quid
tibi prod est quod fideliter
psallis: si postea quam psallere
desinis. dõ supplicare nolueris : tu aut̃¬
Et ideo unusquisq quando psallere
cessauerit. cum omni humilitate
oret et supplic& deo. ut quod
uerbis protulit ore. dõ auxili¬
ante implere mereatur in oꝑe
Sic .ẽ. psallere fr̃s. quomodo agrũ¬
uel tegere. Sicut enim qui se¬
minat in agro. si hoc arando
co operire dissimulauerit. ueni¬
ent uolucres. & totum quod
seminatum esse uidebatur
diripiunt: ita qui in agro cor¬
dis sui seminauerit uerbũ dĩ
psallendo. uel legendo aspar¬
serit. pisi postea orando in
corde suo recunderit. & quo¬
dam modo sepelierit. uenient
uolucres. id est cogitationes
scłi huius. uolatice. in anes &
uacuę. & rapiunt quod in corde
fuerat seminatum: & ideo ubi
cessauerit aliquis psallere.
non cess& orare. si uult in agro
cordis sui messem miscđiȩ diui

Expanded text:
forte pro aliqua infirmitate non potest genua flectere, et dorsum incurvare, vel cervicem humiliare non differat. Quid tibi prodest quod fideliter psallis, si posteaquam psallere desinis, Deo supplicare nolueris? Et ideo unusquisque, quando psallere cessaverit, cum omni humilitate oret et supplicet Domino; ut quod verbis protulit ex ore, Deo auxiliante, implere mereatur in opere. Sic est psallere, fratres, quomodo vel tegere. Sicut enim qui seminat in agro, si arando cooperire dissimulaverit, venient volucres, et totum quod seminatum esse videbatur diripient: ita qui in agro cordis sui seminaverit verbum Dei, et psallendo vel legendo asperserit, nisi postea orando in corde suo recondiderit, et quodam modo sepelierit, venient volucres, id est, cogitationes saeculi hujus, volatiles, inanes et vacuae, et rapient quod in corde fuerat seminarum. Ei ideo ubi cessaverit aliquis psallere, non cesset orare, si vult in agro cordis sui messem divinae miseri
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. quid. ẽ. homo ut inmacula¬
tus sit. & ut mundus appareat
natus ex muliere. iure timuit
homo quã uis sc̃s. natus tamen
ex muliere. & ob id culpę ma¬
cula non in munis. baptizare
dñm. quem ex uirgine natum
nouerat. Nullam prorsus ha¬
bere maculam culpȩ. Sed
quia humilitas ipsa .ẽ. quam
oboedientia comes non deserit.
quod prius officiũ ex pauit.¬

Expanded text:
est: Quid est homo ut immacuculaest: Quid est homo ut immacuculatus sit, et ut mundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis, baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera est humilitas ipsa, quam obedientia comes non deserit, quod prius officium recusavit
Abbreviated transcription (Latin):
limam oboeditionem sollicita
intentione uideamus. Sequituꝵ
Iołis autẽ. ꝓhibebat eũ dicens
Ezo a te debeo baptizari. & tu
uenis adme: Ex pauit illum
ad se uenisse ut baptizaretur
aqua. cui nulla inerat qua
baptismo tergeretur culpa. im¬
mo qui ꝑ sui grãm sp̃s cunctam
credentib mundi toller& culpam
Unde recte intelligitur quod hic
dicit ioħs. ego a te debeo bapti¬
Zari. hoc. eẽ. quod apud euan¬
gelistam iohannẽ. illo ad se ue¬
niente dixisse parratur Ec ce
agnus dĩ. ecce qui tollit peccata
mundi. Ab illo enĩ debemus om̃s
baptizari. qui ad hoc uenit ip
mundum. ut peccata toller&
mundi. Ab illo debuit ipse ioħs
baptizari. id.ẽ. a peccati origina¬
lis contagione mundari. Qui
quã ius nullo internatos muli¬
erum minor. tamen quasi natus
ex muliere. culpę neuo non ca¬
rebat. Idõq cũ ceteris mulierũ
natis ab eo qui natus ex uirgine
dr̃ in carne apparuit. opus ha¬
hebat ablui. Qm̃ ergoscriptũ

Expanded text:
limam obeditionem sollicita limam obeditionem sollicita intentione videamus. Sequitur: Joannes autem prohibebat eum, dicens: Ego a te debeovenis ad me? Expavit illum ad se venire, ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam: unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse, quod apud evangelistam Joannem, illo ad se veniente, dixisse narratur, Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptizari, qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est, a peccati originalis contagione mundari. Qui quamvis nullo inter natos mulierum minor, tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum sacrę lectionis uideamus
exordium. Tunc uenit inquit
iħe in iordanem ad ioħem. ut
baptiz aretur ab eo. Uenit filius
dĩ baptizari ab homine. non
anxia necessitate abluendi ali¬
cuius sui peccati. qui peccatum
Non fecit ullũ. nec inuentus. ẽ.
dolus in ore eius. sed pia dispen¬
satione abluendi omnẽ pr̃i con¬
tagionem̃ peccati. qui in multis
offendimus om̃s. Et si dixerimꝰ
quia peccatũ non habemus. nos
ipsos seducimus. & ueritas in nob
non .ẽ. Uenit baptizari inaquis
ipsarũ conditor aquarũ. ut Nob̃
qui in iniquitatib concepti. &
in delictis sumus generati. sedẽ
uatiuitatis quȩ ꝑ aquam & sp̃m
celebratur. appetendũ iusinua¬
r& mẏsteriũ. Dignatus . ẽ. laua¬
ri aquis iordanicis. qui eratmun¬¬
dus
a sordib cunctis:: ut ad diluen¬
das nr̃orũ sordes scelerũ. om̃iũ
fluenta scĩficar& aquarum
Sed quia humillimã dñi dispensa¬
tionem ex lectione euangelica
cognouimius. etiam serui humil¬

Expanded text:
ipsum sacrae lectionis videamus ipsum sacrae lectionis videamus exordium. Tunc venit, inquit in Jordanem ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Venit Filius Dei baptizari ab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humil
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euangłu quã modo
fr̃s audiuimus. magnit nobis
& in dño & in seruo. dat perfectȩ
humilitatis exemplum. In dño
quidem. quia cum sit dñs. non
solũ ab homine seruo haptizari.
sed etiam ipse ad hunc baptizan¬
dus uenire dignatus. ẽ. In scruo
autem. quia cum scir& p̃cursorẽ
se ac baptistam sui saluatores
.eẽ. destinatũ. me nor tamep
ꝓpriae firrgilitatis. iN iupe rũ
sibi humiliter excit᷑auit dicen :
Ezo a te debeo baptizari & tu ue¬
nis adme: Sed quia om̃is
homines instruendos huncelu
apparuit. mox a dõpatre
quantũ suꝑ homines in aaeiã
creatum .ẽ. emineri apparist
uoce delapsa ad eum iunus modi.
omagnifica gła. Hic .õ. filius m̃s
dilectus. in quo mihi complacui
Et fidelissimus atq humillimus
seruus ille ioħs qui baptiz ari
a dño quam dñm baptizare ma
dñm. & aꝑtis suȩ mentis oculis
descendentem suꝑ eum spm̃ prę
ceteris mortalib uidere ꝓmeruit.
Ierũ quia breuiter ista p̃libauimꝰ.
latius iam cuncta exposituri.

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audivimus, magnum nobis et in Domino et in servo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excEgo a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Sed quia omnis homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homines, imo etiam pparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptizare magDominum, et apertis suae mentis oculis descendentem super eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri
Abbreviated transcription (Latin):
Respondens autẽ iħe. dixit ei
Sine modo. Sic enĩ dec& nos
implere. omnẽ iustitiam.
I unc dimisit eũ. Id . ẽ. tunc de¬
mum dimisit. tunc consensit.
tunc passus . ẽ. eum a se bapti¬
Zari. cum tali ordine cogno¬
uiss& omnẽ iustitiam debere
compleri. Sine modo inquit.
Sine me modo ut iussi a te bapti¬
Zari in aqua. & tu post modũ
ame quod quęris baptiraberis
in spũ. Sic eiũ dec& nos p̃ro¬
gare exemplũ implendȩ om̃is
iustiuȩ. ut uidelu& discant
Sid eles reminem posse hominẽ
absq unda baptismatis ꝑfecte
iustum existere. &. ẽẽ. omnibus
quã uis in nocenter & iuste uiuen

Expanded text:
 dixit ei: Sine modo, sic enim decet nos adimplere omnem justitiam: tunc dimisit eum. Id est, tunc demum dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, et esse omnibus quamvis innocenter et juste
Abbreviated transcription (Latin):
nobis debita pr̃a sicut & nos di¬
mittimus debitoribus nr̃is.
Et quia longum est omnia re¬
plicare. quod de istis tribus
aut quattuor peccatis. id . ẽ.
superbia. fornicatione. uel
odio diximus. hoc de reliquis
omiubus uicus sentiamus
Et quotiescũq in psalmis peccatores
maledicuntur. studeamus peccatũ
fugere. ue nos ipsi uideamur pro
prio ore maledicere. Et quoties
in psalmis iusti. misericordes. sobrii.
casti uel humiles conlaudantur.
tales. ẽẽ. cum dei adiutorio la¬
boremus. ut benedictio quę ad
illos dirigitur. etiam ad nos
diuino munere perferatur.
Iterum atq iterum rogo atq sup¬
plico. ut quoties cumq psallitis.
quid in ipsis psalmis intrinsecus
intelligi uel obseruari debeat
attentius cogitetis. ut dum lin¬
gua prã dñm laudat. ad ani¬
mam nostram benedictio diuina
perueniat. prestante dño nr̃o

Expanded text:
os dimittimus debitoribus nostris . Et quia longum est omnia replicare, quae de istis tribus aut quatuor peccatis, id est, superbia, fornicatione vel odio diximus, hoc de reliquis omnibus vitiis sentiamus. Et quotiescumque in Psalmis peccatores maledicuntur, studeamus peccatum fugere; ne ipsi nos videamur ore proprio maledicere. Quoties in Psalmis justi, misericordes, sobrii, casti vel humiles collaudantur, tales esse cum Dei adjutorio laboremus; ut benedictio quae ad illos dirigitur, etiam ad nos divino munere proferatur. Iterum atque iterum rogo atque supplico, ut quotiescumque psallitis, quid in ipsis Psalmis intrinsecus intelligi vel observari debeat, attentius cogitetis; ut dum lingua vestra Dominum laudat, ad animam vestram benedictio divina perveniat: praestante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
superfluas occupationes. et mor¬
daces iocos. ociosos luxuriososq
sermones. quasi uenenum diabo¬
li respuamus: et lectionem di¬
uinam aut ipsi frequentius re¬
legamus. aut si nos ipsi legere
non possumus. illos quilegunt
libenter & frequenter audire
studeamus. Quoties psallimꝰ.¬
si inquit reddidi retribuentib¬
mihi mala. decidam merito
abinimicis meis in anis. perse¬
quatur inimicus animam me¬
am. et com prehendat et con¬
culcet in terra uitam meam.
& głam meam in puluerem
deducat. quando ista et alia
dicimus. ne ipsi contra nos
tam durã maledictionẽ pro¬
ferre uid eamur. uulli umquã
homini malum pro malo red¬
damus. ut cum secura consci

Expanded text:
superfluas occupationes et morsuperfluas occupationes et mordaces jocos, otiosos luxuriososque sermones, quasi venenum diaboli respuamus; et lectionem divinam aut ipsi frequentius relegamus; aut si nos ipsi legere non possumus, illos qui legunt libenter et frequenter audire studeamus. Quoties psallimus, Si reddidi retribuentibmihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis. Persequatur inimicus animam meam et comprehendat et conculcet in terra vitam meam, et gloriam meam in pulverem reducat : quando ista et alia dicimus, ne ipsi contra nos tam duram maledictionem proferre videamur, nulli unquam hominum malum pro malo reddamus; ut cum secura
Abbreviated transcription (Latin):
dibus. scđm illud quod scriptũ
est. Quam dulcia faucibus me¬
is. eloquia tua dñe. Et iterũ
Eloquia dñi desiderabilia super
aurum et lapidem preciosum
multum. & dulciora super mel
& fauum. Qui enim quando
psallit. suauitatem tantũ modo
uocis. & compositionem cuiusq
sonus attendit. et quid in ipsis¬
uerbis intelligi debeat non ad¬
tendit. Aures eius accipiunt
transitorium cibum. sed ad ani¬
mam eius non peruenit dei uer¬
bum:. ac si uelut ceram quodã
modo puram quis ruminat. et
de mellis dulcedine omnino nor
tutes psalmorum intus ad tendite
Q uando quisq ur̃m psallit. uersi¬
culum psalmi ubi ait. confun¬
dantur suꝑbi qula in iuste ini¬
quitatem fecerunt in me. conetur
suꝑbiam fugere. ut ȩternam con¬
fusionem mereamur euadere.
Q uando psallimus. perdes omnes
qui fornicantur abste. omnes
malas concupiscentias studeamꝰ
euadere. Quando psallimus
quod beatus.ẽ. uir qui in lege
dñi meditabitur die ac nocte.

Expanded text:
dibus, secundum illud quod scriptum dibus, secundum illud quod scriptum est, Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine ! et iterum, Eloquia Domini desiderabilia super aurum, et lapidem pretiosum multum, et dulciora super mel et favum . Qui enim quando psallit, suavitatem tantummodo vocis et compositionem cujusque soni attendit, et quid in ipsis intelligi debeat non attendit, aures ejus accipiunt transitorium cibum, sed ad animam ejus non pervenit Dei verbum; ac si velut ceram quodam modo quis ruminat, et de mellis dulcedine omnino non tutes Psalmorum intus attendite. Quando quisque vestrum psallit, versiculum Psalmi, ubi ait, Confundantur superbi, quia injuste iniquitatem fecerunt in me ; conetur superbiam fugere, ut aeternam confusionem mereatur evadere. Quando psallimus, Perdes omnes qui fornicantur abs te ; omnes malas concupiscentias studeamus evadere. Quando psallimus quod beatus est vir, qui in lege Domini meditabitur die ac nocte ;
Abbreviated transcription (Latin):
diuini amoris accendite. ne forte
flamma caritatis quȩ in uobis
feruere fideliter cȩpit. per aliquã
Neglegentiam refrigescat. Et hoc¬
ante omia. non solum orationi¬
bus. sed etiam scĩs cogitationibus
studete. ut quod uerbis psallitis.
orationibus impleatis. et sp̃s sc̃s
qui uobis sonat in ore. ipse etiã
habitare dignetur in corde
Bonum quidem est et satis accep¬
tabile dõ. quando lingua fide¬
liter psallit. sed tunc est uere
bonum. si cum lingua concord&
etiam uita. consentiant simul
uoces & mores. ne forte bonȩ uo¬
ces contra malos mores testimoni¬
um ferant. & ipsa nos lingua
nr̃a redarguat. Si enim aliud
sonat in ore. & aliud appar& ip
opere. quod lingua uidetur ȩdi¬
ficare. incipit conuersatio male
destruere. Uos uero fr̃s. non
solum suauitas uocis. sed etiam
sensus ipsius lectionis teneat oc¬
cupatos. ut quomodo sonus uocis
delectat in auribus. sic uirtus
ipsius lectionis dulcescat in cor¬

Expanded text:
divini amoris accendite; ne forte divini amoris accendite; ne forte flamma charitatis, quae in vobis fervere fideliter coepit, per aliquam negligentiam refrigescat. 2. ante omnia non solum orationibus, sed etiam sanctis cogitationibus studete, ut quod verbis psallitis, orationibus impleatis, et Spiritus sanctus, qui vobis sonat in ore, ipse etiam habitare dignetur in corde. Bonum quidem est et satis acceptabile Deo, quando lingua fideliter psallit; sed tunc est vere bonum, quando linguae concordat etiam vita. Consentiant simul voces et mores; ne forte bonae voces contra malos mores testimonium ferant, et ipsa vos lingua vestra redarguat. Si enim aliud sonat in ore, et aliud apparet in opere; quod lingua videtur aedificare, incipit conversatio mala destruere. Vos vero, fratres, non solum suavitas vocis, sed etiam sensus ipsius lectionis teneat occupatos; ut quomodo sonus vocis delectat in auribus, sic virtus ipsius lectionis dulcescat in cor
Abbreviated transcription (Latin):
audium quod mihi dñs de ur̃a
scã & fideli deuotione conces¬
sit. uerbis non preualeo explicare.
Plures enim erant anni. quod pro
hac re estuabat animus meus. et
tota cordis intentione desiderabã.
ut istam psallendi consuetudinem.
uobis pius dñs inspirar&. Unde
benedico dñm meum. & quantas
possum uigiter gr̃as ago. qui
dignatus est implere desiderium
meum. Cum enim uos ego ita
psallere desiderarem. quomodo
inalus uicinis ciuitatibus psalle¬
batur. taliter dẽ prȩparauit ani¬
mum ur̃m. ut hoc etiam melius ad¬
iuuante dño compledtis. Quid
nunc inter ipsa gaudia pr̃a nos
agere conuenit. nisi ut totis uirib
dño supplicemus. ut quomodo de¬
dit inicium. etiam consummationẽ
dare dignetur. & quibus tam scãm
psallendi contulit deuotionem.
etiam felicissimam perseuerantiam
ꝓsua pietate concedat. & quia
non qui cȩperit. sed qui ꝑsȩueraue¬
rit saluus erit. Et uos quantũ
potestis iugi oratione & cordis
conpunctionem ignem in uobis

Expanded text:
audium, quod mihi Dominus de vestra sancta et fideli devotione concessit, verbis non praevaleo explicare. Plures enim erant anni, quod pro hac re aestuabat animus meus, et tota cordis intentione desiderabam, ut istam psallendi consuetudinem vobis pius Dominus inspiraret. Unde benedico Dominum meum, et quantas possum jugiter gratias ago, qui dignatus est implere desiderium meum. Cum enim vos ego ita psallere desiderarem, quomodo in aliis vicinis civitatibus psallebatur; taliter Deus praeparavit animum vestrum, ut hoc etiam melius, adjuvante Domino, compleatis. Quid nunc inter ipsa gaudia nostra agere convenit, nisi ut totis viribus Domino supplicemus, ut quomodo dedit initium, etiam consummationem dare dignetur; et quibus tam sanctam psallendi contulit devotionem, etiam felicissimam perseverantiam pro sua pietate concedat? Et quia non qui coeperit, sed qui perseveraverit, salvus erit; et vos quantum potestis, jugi oratione, et cordis compunctione ignem in vobis