comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s omnia unum membrum ubi corpusi
Manifestum ẽ quiasi om̃s unius fius
sent dignitatis non dicerentur mem
ldeo autem multa sunt. quia ab in¬
uicem differunt dignitatem
ubi corpus: Nunc autem multa
quidem membra unum aut̃ corpus
Hocdicit quia multa cum incucem
suiegeant non discrepant inunitate
naturae quamuis diuersa sint
qui adiuersitas hȩc in unum concur¬
rit ut corporis utilitas expleatur
Sicut et eaquibus mundus ipsecon¬
stat cum sint diuersa nonsolũ officus
sed et naturis ad unius tamen mundi
proficiunt perfectionem. etexom¬
nibus his nascitur temperies quȩdã
infructibus quae humanae profici¬
unt utilitati Non potest aut̃ dicere
oculus manui operatua non indigeo¬
potior dicere inferiori non mihiop
ẽs qui aoculi squidem uidetur sed
manus sunt quae operantur. aut
iterum caput dicere pedibus non
estis mihi necessarii. Idest malor
graduet dignitate non potest sine
ilo qui humilis est Quia est quod
humilis potest quod non potest

Expanded text:
 omnia unum membrum, ubi corpus? Manifestum est quia si omnes fuissent unius dignitatis, non dicerentur memb poterant. Ideo autem multa sunt, quia ab invicem differunt dignitate. ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum autem corpus. Hoc dicit, quia multa membra, cum invicem sui egeant, non discrepant in unitate naturae, quamvis diversa sint; quia diversitas haec in unum concurrit, ut corporis utilitas expleatur, sicut et ea quibus mundus ipse constat, cum sunt diversa non solum officiis, sed et naturis; ad unius tamen mundi proficiunt perfectionem, et ex omnibus his nascitur temperies quaedam in fructibus, qui humanae proficiunt utilitati. Non potest autem dicere oculus manui: Opera tua non indigeopotior inferiori: Non mihi opus es; quia oculus quidem videt, sed manus sunt, quae operantur. Aut iterum caput pedibus: Non estis mihi necessarii: id est, major gradu et dignitate non potest sine illo esse, qui humilis est; quia est quod humilis potest, quod non potest
Abbreviated transcription (Latin):
magis gratias agit ꝑ quẽ erep¬
tus depericulo uiuit. Nã con¬
cupiscentiam nesciebam nisi
lex dicer&. inexodo non concu¬
pisces. Nondis creuit concupiscen¬
tiam hanc a peccato. sed misere¬
atur hoc significans. Qui a
cum nec suspicio qui istud ñ
sona. quasi generalem agit cau¬
sam. Lex itaque concupiscenti
amꝓhib&. quȩ propterca. quod
oblecta mento est non putabat
eẽ peccatum. Simplex enim ui¬
debatur. causa cum concupiscere¬
tur aliquid proximi hoc lex
ꝓdidit esse peccatum Sȩculari.¬
bus namque hominibus nihil
tam inultum uid&ur & placidũ.
quam uoluptas. Occasione ergo
accepta peccatum ꝑ mandatum
operatum est in me omnem
concupis centiam. Omnẽ dicens
concupiscentiam. cuncta pecca¬
ta significat. Supra enim con¬
cupiscentiã iuxta legẽ memorat.
cui nunc c&era addens intia
omnem dixit concupiscenti ã
operatam in hominem inpul¬
su diaboli quem in peccato sig¬
ni ficat ut in contrarium fier&

Expanded text:
magis gratias agit, per quem erepmagis gratias agit, per quem ereptus de periculo vivit. 65 Nam et concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret in Exodo: Non concupisces . Non discrevit concupiscentiam hanc a peccato, sed miscuit, hoc significans, quia cum nec suspicio quidem esset sona quasi generalem agit causam. Lex itaque concupiscentiam prohibet, quae propterea quod oblectamento est, non putabatur esse peccatum. Simplex enim videbatur causa, concupiscere aliquid proximi, hoc autem Lex prodidit esse peccatum: saecularibus namque hominibus nihil tam inultum videtur et placidum, quam voluptas. Occasione ergo accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Omnem dicens concupiscentiam, cuncta peccata significat. Supra enim concupiscentiam juxta Legem memorat, cui nunc caetera addens vitia, omnem dixit concupiscentiam operatam in homine impulsu diaboli, quem in peccato significat; ut in contrarium fier
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur ut sit gerna Lite¬
re autem legis ueteris. a&ate.
consummantur est & alia
inter pr&atio legs sp̃i enquia
prior lex aberrore malgo.
inhibuit. haec autem cum nec
incorde peccare debere dicit
Lex sp̃s uocatur. ut totũ homi¬
 nẽ faciat spiritalem. Quid ergo
dicemus. lex peccatum est o
Ab sit qm̃ legem mortis hanc
dixit &erutos nos abea gratu¬
latur & in illa dõ seruire negat.
ne iniquã hanc ad serere puta¬
r&ur. hoc purgat cumdicit.
absit: Sed peccatum non cognoui
nisi ꝑlegem Nonergo peccatũ
est lex sed index peccati osten¬
dit enim & quȩ latebant peccata.
& quia inpune futura eent apud
dm̃: quo comperto homo factus
est reus. &ideo non uid&ur gra¬
tias agere legi Quis enim liben¬
ter habeat eum qui sibi poenam
inminere adnuntiatꝰ legi aut̃
fidei gratias agit quia qui plege
moysi reus factus est ꝑlegem
fidei. reconciliatus est dõ quã¬
uis & illa iusta & bona sit os¬
tendere Et enim imminens
periculum bonum est: sed huic

Expanded text:
ut sit aeterna: littera autem legis veteris aetate consumitur. Est et alia interpretatio legis spiritus; ut quia prior lex ab opere malo inhibuit, haec autem, cum nec in corde peccare debere dicit, lex spiritus vocatur; ut totum hominem faciat spiritalem. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Quoniam legem mortis hanc dicit, et erutos nos ab ea gratulatur, et in illa Deo servire negat; ne iniquam hanc asserere putaretur, hoc purgat, cum dicit: Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per Legem. Non ergo peccatum est Lex, sed index peccati; ostendit enim et quae latebant peccata, et quia impune futura non essent apud Deum. Quo comperto, homo factus est reus; et ideo non videtur gratias agere Legi. Quis enim libenter habeat eum, qui sibi poenam imminere annuntiat? Legi autem fidei gratias agit; quia qui per legem Moysi reus factus est, per legem fidei reconciliatus est Deo: quamvis et illa justa et bona sit; ostendere etenim imminens periculum, bonum est. Sed huic
Abbreviated transcription (Latin):
quia sciebat eos eẽ concordes inxp̃o
Hoc est iunctos in amicitiã. xp̃ia¬
nã Salutate simul & fr̃s quierañ
cum eis. quorum nomina p̃t misit
Salutate philologũ. & iuliã & ne¬
reũ. & sororẽ eius olimpidem. & om̃s
quicum eis sunt scõs Hi om̃s uni¬
ammes intelleguntur fuis se
quos accausa simul salutat. Quoꝵ
meritum ex his simul cũ eis
erant dinoscitur Scõfenĩ mnei¬
pat eofut merito illos salutare
uideatur. Salutate inuicẽ inosculo
scõ. Omnes quibtis scribit. & quos
nominat iub & salutare Inuicem
In osculo scõ Idest in pace xp̃i non
indesidęrio carnis. sed in spũ scõ
Ut religiosasint oscula non carnalia.
Salutant uos om̃s aecdesie xp̃i
Per hoc intellegitur dici aecłam
locorũ illorũ aecdesias dicit eos
salutare. ut crescant infide hoc
ergo ad superiorẽ sensum r&ulit.
ut ostendat xp̃m eẽ in quosalus ẽ.
Et hunc eẽ cuius populus fidelis ẽ¬

Expanded text:
quia sciebat eos esse concordes in Christo, hoc est, junctos in amicitiam Christianam. Salutat simul et fratres, qui erant cum eis, quorum nomina praetermisit. Salutate Philologum, et Juliam, et Nereum, et sororem ejus Olympiadem, et omnes qui cum eis sunt, sanctos. Hi omnes unanimes intelliguntur fuisse, quos hac causa simul salutat, quorum meritum ex iis, qui simul cum eis erant, dignoscitur; sanctos enim nunpat eos, ut merito illos salutare videatur. Salutate invicem in osculo sancto. Omnes quibus scribit, et quos nominat, jubet salutare se invicem in osculo sancto, id est, in pace Christi, non in desiderio carnis, sed in Spiritu sancto; ut religiosa sint oscula, non carnalia. Salutant vos omnes Ecclesiae Christi. Per hoc intelligitur dici Ecclesiam, locorum illorum Ecclesias dicit eos salutare, ut crescant in fide. Hoc ergo ad superiorem sensum retulit; ut ostendat Christum esse, in quo salus est, et hunc esse cujus populus fidelis e
Abbreviated transcription (Latin):
incapite epistole memorat
dicens. quia sepe inquit ꝓpo¬
sui uenire aduos. & ꝑhibitus
sum usque ad huc Nunc
ab soluit ostendens qua causa
inpeditus sit ut uolens ueni¬
re aliud ager& quod inmi¬
nebat ut exduder& psecido¬
apłoꝵ praua commenta
denique postquã ommib
incircuitu predicauit. lã uaca¬
ri sibi dicit uenire romam
quodolim optauerat. Ro¬
manos igitur quia inlege
inducti fuerant. Interim
ꝑepistolã corrigit: Illos
autẽ qui non audierunt
ad huc p̃dicationẽ utilius
eẽ prȩs entia sui doceri.
ut fundati recta fide diffi¬
cile aliud aliquid recipe¬
rent Uenturum tamen
se ꝓmisit tempore quod
ad hspaniã erat iturus.
quia illic xp̃s non erat
predicatus. Vt occupar&
mentes illorum & quia
ꝓseudo apłis difficile fuit
iter ad illos. Ideo tardius
si ir& nonerat molestum
Nunc uero ꝓficiscar inhieru¬
salem ministrare scĩs. pro¬
bauerunt enim macedonia
&achaia conlationẽ aliquã
facere in pauperes scõrum

Expanded text:
iidicens: Quia saepe, inquit, proposui venire ad vos, et prohibitus sum usque adhuc, nunc absolvit, ostendens qua causa impeditus sit, ut volens venire aliud ageret, quod imminebat, ut excluderet pseudoapostolorum prava commenta. Et denique postquam omnibus in circuitu praedicavit, jam vacare sibi dicit venire Romam, quod olim optaverat. Romanos igitur, quia in legem inducti fuerant, interim per Epistolam corrigit: illos autem qui non audierunt adhuc praedicationem, utilius esse praesentia sui doceri, ut fundati recta fide difficile aliud aliquid reciperent. Venturum tamen se promisit tempore, quo ad Hispanias erat iturus; quia illic Christus non erat praedicatus, ut occuparet mentes illorum; et quia pseudoapostolis difficile fuit iter ad illos; ideo tardius si iret, non erat molestum. Nunc vero proficiscar in Hierusalem ministrare sanctis; probaverunt enim Macedonia et Achaia collationem aliquam facere in pauperes sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
& quia magister datus est gen¬
tibus. oportebat eum sollicite
hoc curate ut illic docer& ubi
xp̃s non fuerat nuntiatus.
Vt & auctoritatẽ suã firmar& &
laborum suorum plenũ fluctũ
haber& ex his quȩ plamauerat
hinc est unde om̃ma loca dec¬
desie occupauit Hereses enĩ
postea subtilitate malignita¬
dei sensum corrum pere nite¬
bantur. quod testimoniđ̃ le¬
gis monuit dicens Sicut
scriptum est. Quia quibus
nonest ad nuntiatum de eo
uidebunt & qui nonaudier̃
Intellegent: Ie saia hab&ur
Vt ergo hic intellectus uerus
atque in uiolabilis es s&i
deuero dĩ filio se festinas se
semꝑ dicit inbuere gentes
euangelica ueritate Propt̃
quod imn pediebar plurimũ¬
s uenire aduos. Nunc uero
ulterius locum non habens
in his regionibus cupiditatem
attem habens ueniendi aduos
ex multis iam precedentibus
Iannis. Cum in his paniã ꝓficisci
coepero uidebo uos & auobis
deducar illuc. si uobis primũ
ex parte fructus fuero quod

Expanded text:
Et quia magister datus est genEt quia magister datus est gentibus, oportebat eum sollicite hoc curare, ut illic doceret, ubi Christus non fuerat nuntiatus; et ut auctoritatem suam firmaret, et laborum suorum plenum fructum haberet ex iis, quae plantaverat. Hinc est unde omnia loca Ecclesia occupavit; haereses enim postea subtilitate malignandei sensum corrumpere nitebantur. Quod testimonio Legis monuit dicens: Sed sicut scriptum est: Quia quibus non est annuntiatum de eo, videbunt: et qui non audierunt, intelligent: in Esaia habetur . Ut ergo hic intellectus verus atque inviolabilis esset de vero Dei Filio, se festinasse semper dicit imbuere gentes evangelica veritate: Propter quod impediebar plurimum venire ad vos. Nunc vero ulterius locum non habens in his regionibus, cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam praecedentibus annis; cum in Hispaniam proficisci coepero, videbo vos, et a vobis deducar illuc, si vobis primum ex parte fruitus fuero. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
adõ sed omniase quia idoneus in¬
uentus est dispensator consecutũ
q: ad conuersationẽ gentiũ per
nus potuisse prob& ꝗamc&eri
Apostoli qui fuerant cũdño necali¬
quid minus intergentes iurtudũ
operatum ẽẽ dm̃ it perhoc ipsũ
oihucrescant Videntes hanc segrati¬
am ad secutos quã ad secuti erant.
iuda ei quisibi prerogatuta uindi¬
cant patrum. Ita ut abherus alẽ
incircunu usque illiricũ reple¬
uerim cuangolium dĩ. & filii eius
euangelium non ubi nomi¬
natus est xp̃s. Nesppra
salienum fundamentũ edifica¬
rõ. Nonsirͤ causa illic se predi¬
care: niti dicit Vbi non nominał e
Aliter quam oportebat xp̃m
tradere. Adhoc enim circum¬
ibant ut sub nomine xp̃i aluis
dogmatibus populum manci¬
parent. quod postea corrigere
maximi erat laboris Idcirco
p̃uenire uoluit ut inmolate
predicationis uerba trader&
audientibus. & integra linea
suꝑfities ordinata incolomi
fundamenti ruibor haber&

Expanded text:
a Deo: sed omnia se, quia idoneus ina Deo: sed omnia se, quia idoneus inventus est dispensator, consecutum, quae ad conversionem gentium per nus potuisse probet, quam caeteri apostoli, qui fuerant cum Domino: nec aliquid minus inter gentes virtutum operatum esse Deum; ut per hoc ipsum crescant, videntes hanc se gratiam assecutos, quam assecuti erant Judaei, qui sibi praerogativam vindicant Patrum. Ita ut ab Hierusalem in circuitu usque Illyricum repleverim Evangelium Dei, et Filii ejus Evangelium, non ubi nominatus est Christus; ne supra alienum fundamentum aedificarem. Non sine causa illic se praedicare niti dicit, ubi non nominatus aliter quam oportebat, Christum tradere ad hoc enim circumibant, ut sub nomine 107 Christi aliis dogmatibus populum manciparent, quod postea corrigere maximi erat laboris, idcirco praevenire voluit, ut inviolatae praedicationis verba traderet audientibus, et ut integra linea superficies ordinata incolumis fundamenti robur haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdĩ gratiã dicens. Vt omnib
gentibus audeat scribere
admonens & confirmanis
ꝓpositũ eorum in xp̃o ut sol¬
licitudinem suam oftendat
inministerio euangelii qua¬
si magister gentium R sacri¬
fitium eorum possit accep¬
to fieri scĩ ficationis causa
in sp̃ũ scõ. quic quid enumm
fide integra & mente sobria
offertur. A spũ scõ purifi
deo aliquid loqui eorum
In oboedientiã gentium uerbo &
factis potestatem signorum & ꝓ¬
digiorum inuirtute sp̃s scĩ. Glo¬
riam habere se dicit apuddm̃
ens xp̃o ihũ In conscientia pura
meritum sibi fecit apud dm
patrem intantum ut nihil deeẽ
dicat. quod non ꝑillũ operatus
sit xp̃s Adexortationẽ genti¬
um dandosigna & prodigiã per
manus eius ut p̃dicationẽ eius uir¬
tus commendar&. Hinc estunde
gloriam seostendit habere in xp̃o
Addm̃. Seruiens enim xp̃o glori¬
Am hab& addmñ. intaatũ ut indi¬
habeat aliquid diuinȩ
uirtutis. quod si pͥrestitũ non sit

Expanded text:
per Dei gratiam dicens, ut omnibus per Dei gratiam dicens, ut omnibus gentibus audeat scribere, admonens et confirmans propositum eorum in Christo; ut sollicitudinem suam ostendat in ministerio Evangelii, quasi magister gentium, et sacrificium eorum possit acceptum fieri sanctificationis causa in Spiritu sancto. Quidquid enim fide integra, et mente sobria offertur, a Spiritu sancto purificdeo aliquid loqui eorum, in obedientiam gentium verbo et factis, per potestatem signorum et prodigiorum in virtute Spiritus sancti. Gloriam haberens Christo Jesu in conscientia pura, meritum sibi fecit apud Deum Patrem, in tantum ut nihil deesse dicat, quod non per illum operatus sit Christus ad exhortationem gentium, dando prodigia et signa per manus ejus, ut praedicationem ejus virtus commendaret. Hinc est unde gloriam se ostendit habere in Christo ad Deum; serviens enim Christo gloriam habet ad Deum, in tantum ut in dihabeat aliquid divinae virtutis, quod sibi praestitum non sit
Abbreviated transcription (Latin):
hoot uiri aut exradice
obed. sed quia dauid filius di¬
catur propter regnum ut
sicut. natus in regem est.
Ita & exdauid rege ortum
haber& uixta carnẽ Ideo
radix iesse arbor dauid
quȩ fructum fecit ꝑramum.
qui est maria uirgo quege¬
nuit xpm̃. Ds autem sper
repleat uos omni gaudio.
I& pace incredendo uthabun¬
scĩ. Certus sum autem fr̃s
ut possitis alterutrum
nes stint ꝑ laudem enim y¬
uocat etis ad meliorẽ in
tellectũ & uitã qui enim
uid& sẽ laudari data opera
elaborat. ut uerasint quȩ
dicunturIdeo non dixit
Ideo non dixit¬
ut inuicem sẽ doceant.
quando subter fugit Animo
Cetera non sunt obscura ut in¬
digeant explanatione. Auda¬
tius autem scripsi uobis. fr̃s
Ex parte. tam quã in memoriã
uos reducens. propter gratiã
quȩ data est mihi adõ ut sim
scĩ ficans euangeliũ dĩ ut fiat
oblatio gentiũ accepta scĩfi¬
cata in spũ scõ: Non enim teme¬
re se scripsisse significat.
Auctoritatẽ enim sibi datam

Expanded text:
Booz viri justi, aut ex radice Booz viri justi, aut ex radice Obed? Sed quia David filius dicatur propter regnum; ut sicut ex Deo natus in regem est, ita et ex David rege ortum haberet juxta carnem; ideo radix Jesse arbor David, quae fructum fecit per ramum, qui est Maria virgo, quae genuit Christum. Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in credendo; ut abun Certus sum autem, fratut possitis alterutrum nis sunt; per laudem enim provocat eos ad meliorem et intellectum et vitam. Qui enim videt se laudari, data opera elaborat ut vera sint quae dicuntur. Ideo non dixitIdeo non dixut invicem se doceant, quando subterfugit animo. Caetera non sunt obscura, ut indigeant explanatione. Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parte, tamquam in memoriam vos reducens, propter gratiam quae data est mihi a Deo; ut sim sanctificans Evangelium Dei, ut fiat oblatio gentium accepta et sanctificata in Spiritu sancto. Non enim temere se scripsisse significat, auctoritatem enim sibi datam
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩos & gentes. ut gratiam
adepti gentiles socu fierent
dĩ plebs eius erat nominata
sediam nobiles iudȩi. hi uero
ignobiles ꝑmisericordiam
nobilitatisunt: ut simul om̃s
lodisint agnitione ueritatis
& laudantibus gentibus dm̃
magnificent om̃s populi. Duo¬
decim tribus unum dm̃ qui
auxit numerum ꝑlebis sue
ad iunctis gentibus. Denique
cum disceptarent iudei comtra
apłm p&rum causa cornelii.
reddita sibi rationequieuer
magnificantes dnmdicentes
Forsitan ds̃ & gentibus poeni¬
re gentes ineum gentes spera¬
bunt Vt maiorem fudutiam
gentibus faciat. & spem nondu¬
biã multis testimonis firmat
decr&um dĩ hoc fuisse: ut om̃s
gentes benedicerentur in xp̃o
Ne insolentia infidentium iu¬
deorũ contristar& & dubios
redder& credentium Animos
gentium quasi frustra sibi sp̃e
p̃mittant. quod adõ habrahȩ
accepto feratur fides iudeoꝵ
ut ipsa l&itia & securitate
crescerent quare tamen xp̃s
ex radice iesse & non ex radice

Expanded text:
Judaeos et gentes; ut gratiam adepti gentiles socii JudaeorDei plebs ejus erant nominati. Sed jam nobiles Judaei: hi vero ignobiles, per misericordiam nobilitati sunt; ut simul omnes laeti sint agnitione veritatis, et laudantibus gentibus, Deum magnificent omnes populi, duodecim tribus unum Deum, qui auxit numerum plebis 106 suae, adjunctis gentibus. Denique cum disceptarent Judaei contra apostolum Petrum causa Cornelii, reddita sibi ratione, acquieverunt magnificantes Dominum, dicentes: Forsitan Deus et gentibus poenire gentes, in eum gentes sperabunt . Ut majorem fiduciam gentibus faciat et spem non dubiam, multis testimoniis firmat decretum Dei hoc fuisse, ut omnes gentes benedicerentur in Christo; ne insolentia infidentium Judaeorum contristaret, et dubias redderet credentium animas gentium, quasi frustra sibi spem promittant, quod a Deo Abrahae accepto feratur fides Judaeorum, ut ipsa laetitia et securitate crescerent. Quare tamen Christus ex radice Jesse, et non ex radice
Abbreviated transcription (Latin):
inducti non adhuc ꝑfectę erant
fidei sed spem ineis uidebat
ꝑfectionis: Unde aliquando
quasi ꝑfectis loquitur. aliquan¬
do quasi ꝑfecturis. Hoc est. ali¬
quando laudat. aliquando cõ¬
mon& ut si secundum supra
memorata uersentur. iuxta
legem naturȩ. in spũ eẽ dicun¬
tur. Quia sp̃s di in eohabitare
non potest qui carnalia sequitur

Expanded text:
inducti, non adhuc perfectae erant inducti, non adhuc perfectae erant fidei: sed spem in eis videbat perfectionis. Unde aliquando quasi perfectis loquitur, aliquando quasi perfecturis, hoc est, aliquando laudat, aliquando commonet; ut si secundum supra memorata versentur juxta legem naturae, in spiritu esse dicantur; quia Spiritus Dei in eo habitare non potes
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit ultra quam sapit
homo O prudentes mundi
qui putant dõ non debere
aliter facere quam ab eis
facit condita creatura ut ip¬
sesimilis creaturis put&ur.
Si cȩcati sunt neuide int qua¬
łe contumeliã dõ faci unt
opus enim quod in laudẽ
suã p̃dicandam facere dis¬
matus est isti uitu perantes
In credulũ & stultũ as serunt
Ae ꝑ hoc legidĩ hoc studium
n& Qui enim incarnesunt. dõ
placere non possunt. Sapicn¬
tes mundi incarnesunt. quia
sapientie resistunt. quia totus
mundus caro est Omne enim
uisibile. carnę deputatur cogna¬
ta enim sunt carnis. imino ele¬
menta carnis Ideoque qui
mundanis rebus obtem perat.
incarne est Uos autem non
estis incarne. sed in spũ Incar¬
ne positi dicuntur non eẽ in car¬
ne si ad sentientes ioh anni a¬
postolo mundana non diligant.
Sententia enim homini sua
quasi fingnatura. ut hoc ap¬
pell&ur quod sentit Sita men
sp̃s dĩ habitat in uobis hoc ideo
Ambuguȩ dicit. quia inlege

Expanded text:
fecerit ultra quam sapit fecerit ultra quam sapit homo. O prudentes mundi, qui putant Deum non debere aliter facere, quam facit ab eo condita creatura; ut ipse similis creaturis putetur! Sic caecati sunt ne videant qualem contumeliam Deo faciunt; opus enim quod in laudem suam praedicandam facere dignatus est, isti vituperantes, incredulum esse et stultum asserunt, ac per hoc legi Dei hoc studium nent. Qui enim in carne sunt, Deo placere non possunt. Sapientes mundi in carne sunt, quia sapientiae resistunt, quia totus mundus caro est: omne enim visibile carni deputatur; cognata enim sunt carnis, immo elementa carnis. Ideoque qui mundanis rebus obtemperat, in carne est. Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. In carne positi, dicuntur non esse in carne, si assentientes Joanni apostolo, mundana non diligant; sententia enim hominis suam quasi fingit naturam; ut hoc appelletur, quod sentit. Si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Hoc ideo ambigue dicit, quia in Legem
Abbreviated transcription (Latin):
ineo łt pecc&. Sapere enim
sibi uidentur. si istud diligen¬
tius curent. cum nihil stulti¬
us sit quam peccare: est & a¬
lia prudentia carnis. quȩ
mundanis rationibus inflata
negat aliquid fieri ut mun¬
di careat ratione. UNde
derid& uirginis partum
carnise resur rectionẽ
Prudentia autem sp̃s. uit a
& pax. Uere haec est sapi¬
ontia que uitã adquirit &
pacẽ Sequens enim spirita¬
lia contemptis in lecebris
bebit uitã cum pace. Id est
carnẽ dixit inimicã sed
sapientiam carnis id esti
aut cogiatione siue ad se¬
ueratione. quȩ nascitur de
errore Sapientia ergo
carnis est. primũ in loco as¬
trorum ab hominbus inuen¬
ta disputatio Deinde uisi¬
bilium oblectatio. haec ini¬
elementorum dnm̃ & opifi¬
cem mundi his coequant
quȩ fecit astruentes nih il
posse fieri prȩter quã mun¬
di contin& ratio. Quã obrẽ
negant dm fecisse. ut uirgo
parer&. aut mortuorum
corpora resurgerent. Quia
stultum est inquiunt. ut ds

Expanded text:
in eo est, ut peccent. Sapere enim in eo est, ut peccent. Sapere enim sibi videntur, si istud diligentius curent; cum nihil stultius sit, quam peccare. Est et alia prudentia carnis, quae mundanis rationibus inflata, negat aliquid fieri, ut mundi careat ratione. Unde deridet Virginis partum, carnis resurrectionem. Prudentia autem spiritus vita et pax. Vere haec est sapientia, quae vitam acquirit et pacem; sequens enim spiritalia, contemptis illecebris bebit vitam cum pace, id est,carnem dixit inimicam, sed sapientiam carnis; id est, aut cogitationem, sive asseverationem, quae nascitur de errore. Sapientia ergo carnis est primo in loco astrorum ab hominibus inventa disputatio, deinde visibilium oblectatio. Haec inielementorum Dominum, et opificem mundi his coaequant, quae fecit, astruentes nihil posse fieri, praeter quam mundi continet ratio. Quamobrem negant Deum fecisse, ut Virgo pareret, aut mortuorum corpora resurgerent; quia stultum est, inquiunt, ut D
Abbreviated transcription (Latin):
dum irrita fecit delicta re¬
missione peccatorũ concessa
Cum enim peccator causa ad¬
mis si eamnandus ess&. ig¬
nos cens aũt ei dam nauit in co
peccatum. Itaque si & nos sal¬
uatoris exemplo non peccenx.
dampnamus peccatum. qui
Senim secundum carnem sunt
que carnis sunt sapiunt
hoc dicit. quia suggestioni
quȩ fecit ꝑcarnemꝰ ob tempe¬
rat. quȩ carnissunt sapit
hoc enim illi suaue uid&ur.
quod sequitur. Contra fas ap¬
p&ens usum & sententia er¬
roris carnis. In carne eni¬
error mundanus signatur.
quacum que exparte qui
uero secundum spm̃ ea quȩ
sunt sp̃s sentiunt :Mani fes¬
tum est quia quise a carnis
desiderio contin&. iuxta legẽ
mentis uiuit hoc enim illi utile
uid&ur sapere. quod conueni
rat mortem Prudentia enim
ideo dicitur cumres stubta si.
quia sȩcularibus hominibus
errores uisibi libus concopti
siue insensu. siue in actui com¬
tra logem dĩ prudentia uiden
mMaxime quia omius¬
industria & astutia illorũ

Expanded text:
dum irrita fecit delicta, redum irrita fecit delicta, remissione peccatorum concessa. Cum enim peccator causa adpeccati damnandus esset, ignoscens autem ei damnavit in eo peccatum. Itaque si et nos Salvatoris exemplo non peccemus, damnamus peccatum. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt. Hoc dicit, quia qui suggestioni, quae efficitur per carnem, obtemperat; quae carnis sunt, sapit. Hoc enim illi suave videtur, quod sequitur, contra fas appetens usum et sententiam erroris carnis; in carne enim mundanus error signatur quacumque ex parte. Qui vero secundum spiritum, ea quae sunt spiritus, sentiunt. Manifestum est, quia qui se a carnis desideriis continet, juxta legem mentis vivit; hoc enim illi utile videtur sapere, quod conveniarat mortem. Prudentia enim ideo dicitur, cum res stulta sit; quia saecularibus hominibus errores ex visibilibus concepti sive in sensu sive in actu contra legem Dei, prudentia videntur: maxime quia omnisindustria et astutia illorum
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatio legis datȩ a mor¬
se. Sub lati enim de conditi¬
one legis. factisumus amici
eusdem: iustificati enim. ami¬
ci legis sunt. Quomodo autem
impl&ur in nobis iustificatio
nisi cum datur remissio omni¬
um peccatorum. ut sublatis pec¬
catis iustificatus appareat
mente seruiens legi dic hocẽ
non secundum carnẽ ambu¬
lare. sed secundum sp̃m
ut deuotio animi qui est sp̃s
con
non sentiat desiderium peccati.
quia percarnẽ seminat con¬
cupiscentias anime. quod in¬
est peccatum sidampnatum
est peccatũ qͣuo modoͬ in est.¬
damnatũ est & asaluatore.
& triplici genere dam natum
Primo enim in loco dã nauit
peccatum. dum non peccauit
dissentiens a peccato deinde
incruce peccatum quia pecca¬
uitꝰ dã natum dicitur unde sub¬
lata est illi ductoritas quasi
peccati. quad &inebat homines
in inferno propter delictũ adȩ
ut de c&ero inquibus signum
crucis est d&inere non audeat.
Tertio dampnauit peccatum.

Expanded text:
justificatio legis 71 datae a Moyjustificatio legis 71 datae a Moyse; sublati enim de conditione Legis, facti sumus amici ejusdem, justificati enim amici Legis sunt. Quomodo autem impletur in nobis justificatio, nisi cum datur remissio omnium peccatorum; ut sublatis peccatis, justificatus appareat, mente serviens legi Dei? Hoc est non secundum earnem ambulare, sed secundum spiritum; ut devotio animi, qui est spiritus, non consentiat desiderio peccati; quia per carnem seminat concupiscentias animae, quod inest peccatum. Si enim damnatum est peccatum a Salvatore, quomodo inestDamnatum est a Salvatore, et triplici genere damnatum. Primo enim in loco damnavit peccatum, dum non peccavit, dissentiens a peccato. Deinde in cruce peccatum, quia peccavit, damnatum dicitur. Unde sublata est illi auctoritas quasi peccati, qua detinebat homines in inferno propter delictum Adae; ut de caetero in quibus signum crucis est, detinere non audeat. Tertio damnavit peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
nis non eandem habuit natiui¬
tatem. Quia peccato subiectũ
non fuit corpus dñi. Expiata
est autem a spũ sco caro dñi.
ut intali corpore nascer&ur
quale fuit adae ante pecca¬
tum sola tamen sententia da¬
ta in adã misso ergo ds̃ xp̃o
depeccato dampnauit peccatũ.
hoc est peccatum peccato ꝓprio
a peccato crucifigitur. qui est
corporis saluatoris. Quo fac¬
to dampnauit ds̃ peccatum
incarne. ibi utique ubi pecca¬
uit. Sicut & inalia epistola
ait trium phans illos in ipso
de quocum que damnato Inqua
causa damnatus este responde¬
quod ãd misit in carne Hoc
itaque peccato reus factus sata¬
nas amisit dominium retenta¬
rum animarum Vt iam sig¬
natos signo crucis inqua uic¬
tus est. in secunda morte tene¬
re non audeat. Quam obrem
ad securitatẽ nram̃. haec trac¬
tat apostolus ut iustificatio
legis impler&ur In nobis. qui
non secundum carnem ambu¬
lamus. sed secundum spm̃
Ideo damnatum dicit pecca¬
tum. ut impler&ur in nobis

Expanded text:
nis, non eamdem habuit nativinis, non eamdem habuit nativitatem; quia peccato subjectum non fuit corpus Domini. Expiata est enim a Spiritu sancto caro Domini, ut in tali corpore nasceretur, quale fuit Adae ante peccatum; sola tamen sententia data in Adam. Misso ergo Deus Christo, De peccato damnavit peccatum, hoc est, peccatum peccato proprio a peccato crucifigitur, qui est corporis Salvatoris: quo facto damnavit Deus peccatum in carne, ibi utique ubi peccavit, sicut et in alia epistola ait: Detriumphans illos in ipso de quocumque damnato: In qua causa damnatus est? Respondequod admisit in carne. Hoc itaque peccato reus factus Satanas, amisit dominium retentarum animarum, ut jam signatos signo crucis, in qua victus est, in secunda morte tenere non audeat. Quamobrem ad securitatem nostram haec tractat Apostolus. Ut justificatio Legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundum spiritum. Ideo damnatum dicit peccatum, ut impleretur in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Illic ergo uerba sunt hic res il¬
lic quȩdĩ sunt hicds̃ ipse Nã
quod in possibile erat legis in
quo infir mabatur ꝑcarne ds
filium suum mittens insimilitu¬
dinẽ carnis peccati. depeccato
dam nauit peccatum incarne
haldͦdicit ut baptizatos securos
reddat. quia liberatisunt a pec¬
catos Qm̃ quod in pos sibile erat
inquit legis cui in possibilem
Nobis scilic& in possibile erat
mandatum legis implere. qua
subiecti eramus peccato. Ob
hoc ds filicm suum misit in
si militudinẽ carnis peccati.
haec est si militudo carnis quia
quãuis e ad em caro sit qu & & nr̃ã
nomamen ita facta in uero ẽ
& nata sicut & caro nr̃a. Est
enim scĩ ficata inuero & nata
sine peccato s &eque ipse inil¬
la peccauit ideo enim uirgi¬
nalis uterus electus est ad par¬
tum dominicum. ut inscĩtate dif¬
ferr& caro dñi a car nostra¬
IN causa enim similis est. non
inqualitate peccati substantiȩ
p̃pterea ergo similem dixit
quia de eadem sub stantia car¬

Expanded text:
Illic ergo verba sunt, hic res: ilIllic ergo verba sunt, hic res: illic quae Dei sunt, hic Deus ipse. Quoniam  inpossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum misit in similitudine carnis peccati et de peccato damnauit peccatuHaec dicit, ut baptizatos securos reddat, quia liberati sunt a peccato. Quoniam quod impossibile erat, inquit, Legis. Cui impossibile est? Nobis scilicet impossibile erat mandatum Legis implere; quia subjecti eramus peccato. Ob hoc Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Haec est similitudo carnis; quia quamvis eadem caro sit, quae et nostra; non tamen ita facta in utero est et nata, sicut et caro nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et neque ipse in illa peccavit. Ideo enim virginalis uterus electus est ad partum Dominicum, ut in sanctitate differret caro Domini a carne nostrain causa enim similis est, non in qualitate peccati substantiae. Propterea ergo similem dixit, quia de eadem substantia car
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut & sol cumsit unus cerã
soluit. lutu stringit Qua ergo
quis mente odoratus fuerit᷑
fidem sic pro fiti& illi sed dicit
forte sieadem prestat fides
quȩ & lex quur non &iã ipsa
exparte lex mortis dicatur
mortificatur enim non creden¬
tes: sed nonita est. Fi des enim
data est. quȩ iustificat confugi¬
entes adse. ut remittat eis quos
lex tenał feos ut agentes subfi¬
de liberi sint apeccato: nã sub
lege agentes obnoxiisunt:
Quiergo non oboediunt fidei
non occidentur a fide sed a
lege Quia non accedentes ad
fidem. rei tenentur alege
Ideo que omnes quimalo ani¬
mo odorantur uerba fidei.
remanent in morte. Videanx
nunc quid intersit cumdicit᷑.
lex spiritalis & lex sp̃s hoc in¬
ter est: Quia idcirco dicitur.
lex spiritalis. quia precepta dat
ꝑquȩ non pecc&ur quia qui
non peccat. spiritalis uocatur¬
emulus superiorum cȩlestium
Lex autem sp̃s propterea uocat
quia ds̃ cuius fides est. sp̃s est

Expanded text:
sicut et sol cum sit unus, ceram sicut et sol cum sit unus, ceram solvit, lutum vero stringit. Qua ergo quis mente odoratus fuerit fidem, sic et proficiet illi. Sed dicitur forte: Si eadem praestat fides quae et Lex, cur non etiam ipsa ex parte lex mortis dicatur; mortificat enim non credentes? Sed non ita est. Fides enim data est, quae justificat confugientes ad se; ut remittat eis, quos Lex tenet reos; ut agentes sub fide, liberi sint a peccato: nam sub lege agentes obnoxii sunt. Qui ergo non obediunt fidei, non occidentur a fide, sed a Lege; quia non accedentes ad fidem, rei tenetur a Lege: ideoque omnes qui malo animo odorantur verba fidei, remanent in morte. Videamus nunc quid intersit cum dicitur lex spiritalis et lex spiritus. Hoc interest, quia idcirco dicitur lex spiritalis; quia praecepta dat, per quae non peccetur, quia qui non peccat, spiritalis vocaturemulus superiorum, id est, coelestium. Lex autem spiritus propterea vocatur, quia Deus, cujus fides est, spiritus est.
Abbreviated transcription (Latin):
non uult & amorte reuocat.
lex sp̃s uitȩ apellatur non ꝑ
litteram constans. sed ꝑ spm̃
qui a corde creditur. & sp̃s ẽ
quod creditur. Haec itaque lex
liberat credentem alege pecca¬
ti & mortis. lex peccati est quã
in menbris dicit habere. quȩ
suadere nititur aduersa
lex uero mortis moy si lexẽ
quia mortificat peccatores.
Nam & in alia epistola inter
c& era dicit de aucto ritate legis
Si ministratio mortis forma¬
ta in lapidibus fuit ingloria
Non ergo mirandum silex spi¬
ritalis dicatur & lex mortis
cum & euangelium eodem modo
sit Dicit enim alio loco inter
c&era aliis odor uitȩ aduitã.
Aliis odor mortis ad mortem
Quos enim opinio uirtutũ aut
rerum gestarum uisus aut au¬
ditus adtrahebat ad fidẽ. his odo
uitȩ erat euangelium. Illis aut̃
quorum sensũ in flã mabat fac¬
ta uirtus ad contra dicendum.
mortis erat odor preuaricatio
fidei una ergo cum sit fides
diuersitatem prestat hominib

Expanded text:
non vult, et a morte revocat, non vult, et a morte revocat, lex spiritus vitae appellatur, non per litteram constans, sed spiritum; quia corde creditur, et spiritus est, quod creditur. Haec itaque Lex liberat credentem a lege peccati et mortis. Lex peccati est, quam in membris dicit habitare, quae suadere nititur adversa: lex vero mortis Moysi lex est, quia mortificat peccatores. Nam et in alia epistola inter caetera dicit de auctoritate legis: Si ministratio mortis formata in lapidibus fuit in gloria . Non ergo mirandum si lex spiritalis dicatur, et lex mortis; cum et Evangelium eodem modo sit. Dicit enim alio loco inter caetera: Aliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem . Quos enim opinio virtutum, aut rerum gestarum visus aut auditus attrahebat ad fidem, his odor vitae erat Evangelium: illis autem quorum sensum inflammabat facta virtus ad contradicendum, mortis erat odor praedicatio fidei. Una ergo cum sit fides, diversitatem praestat hominibus;
Abbreviated transcription (Latin):
red der&ur facturam iã
totus ꝑ manens in mortalis
Nihil enim nunc dampna¬
tionis est. his qui sunt in xp̃o
ihũ Qui non secundum carnẽ
Iambulant Verum est. qui a
nulla erit dampnatio horũ
follicite seruientes. Lex enim
me alege peccati. & mortis
Securitatem flagitat homini
pergratiã dĩ. ui desuggestioni¬
bus diaboli non sit sollicitus.
dum modo spernat illas Ni¬
hil enim homini oberunt apud
mortem secundam. quia lex
fidei id est sp̃s liberauit ho¬
minem a morte secunda dãp¬
nato peccato. Nec ob esse iã
homini. quia carni in est
peccatum. simodo repugne
illi memor duxili dĩ sed &
coronandus ẽ. qui peccatimn carne
manentis p̃mit consilia
magna enim sollertia est
do inesti cihostis insidias eui¬
tare: lexergo sp̃s uitȩ. ipsa ẽ
lex fidei. Na & moysi lex spi¬
ritalis est. qui a prohib& pec¬
care nontamen uitȩ. qui a re¬
is mortis peccata remittere. ñ
potest. ut uiui fic& moritu ros
haec uero quia & pecca re

Expanded text:
redderetur facturam, jam redderetur facturam, jam totus permanens immortalisNihil ergo nunc damnationis est iis, qui sunt in Christo Jesu, qui non secundum carnem ambulant. Verum est, quia nulla damnatio est horum, sollicite servientes. Lex enimme a lege peccati et mortis. Securitatem flagitat homini per gratiam Dei, ut de suggestionibus diaboli non sit sollicitus, dummodo spernat illas: nihil enim homini oberunt apud mortem secundam, quia lex fidei, id est spiritus, liberavit hominem a morte secunda, damnato peccato: nec obest jam homini, quia carnis inest peccatum, si modo repugnet illi, memor auxilii Dei: sed et coronandus est, qui peccati in carne manentis premit consilia; magna enim solertia est domestici hostis insidias evitare. Lex ergo spiritus vitae, ipsa est lex fidei: nam et Moysis lex spiritalis est, quia prohibet peccare; non tamen vitae, quia reis mortis peccata remittere non potest, ut vivificet morituros. Haec vero quia et peccare
Abbreviated transcription (Latin):
ro autẽ qui a iuditium non ha¬
b& neque capax est discer¬
nendi est enim bruta natura.
non potest inimico aditũ clau¬
dere. neueniens intro eat atq
animo contraria suadeat.
Ac ꝑhoc carne ait seruit legi
peccati Cum enim unus homo
carne constat & anima exilla
parte qua sapit dõ seruit.
Exal tera autem qui astolidus
est legi peccati Si autem homo
in eo quod factus est ꝑdurass&.
non eẽt potestas inimico ad car¬
nem eius. accedere. & ani mnȩ
contraria susur rare Ut aũt
totus homo minime repara¬
tus fuis s& gratia xp̃i. ad sta¬
tum pristinum sententia obsti¬
tit data in adam Ini quum
enim erat soluere sementiam.
iure de promptã. Id circo ma¬
nente sententia ẜuidentia dĩ
remedium inuentumẽ. Ut re¬
diber&ur hominisalus quã
proprio uitio amiserat. Ut hic
sarius eius deuictus potentia xp̃i
non auder& trans puncia sen¬
tentia prime mortis hominẽ
sibi defendere. adunato gene¬
re adȩ̨. ne ad primȩ originis

Expanded text:
ro autem quia judicium non haro autem quia judicium non habet, neque capax est discernendi est enim bruta natura non potest inimico aditum claudere; ne veniens introeat, atque animo contraria suadeat, ac per hoc: Carne, ait, servio legi peccati. Cum enim unus homo carne constet et anima, ex illa parte qua sapit, Deo servit; ex altera autem qua stolidus est, legi peccati. Si autem homo in eo quod factus est, perdurasset, non esset potestas inimico ad carnem ejus accedere, et animae contraria susurrare. Ut autem totus homo minime reparatus fuisset Christi gratia ad statum pristinum, sententia obstitit data in Adam ; iniquum enim erat solvere sententiam jure depromptam. Idcirco manente sententia, providentia Dei remedium inventum est, ut redhiberetur homini salus, quam proprio vitio amiserat; ut hic sarius ejus devictus potentia Christi non auderet, transpuncta sententia primae mortis, hominem sibi defendere, adunato genere Adae, ne ad primae originis
Abbreviated transcription (Latin):
cata liberatus ergo decorpo¬
re mortis gratia dĩ ꝑ xp̃m.
mente uel animo seruio legi
di. Carne autem legi pecca¬
ti id est diaboli. qui ꝑ sub iectã
sibi carnem suggestiones ma¬
las in gerit Animȩ Quia er¬
go duplex est homo carne
conuersus & animo legi dĩ
mente seruire se dixit. Quia
animus deuotus est dõ. & recu¬
perata sui potestate. repugna¬
re potest peccato quod ꝑcar¬
nem operatur. Quia enim
caro corrupta est & morti
sub iectaquę sic facta erat
ut soci&ate. & con iunctione
Animȩ non more r&ur.
Recepit desideria quarum
quasi honorem quondam
trans fert ad animum. ut etiã
ipse gener&ur. Sed qui respu¬
it illã mors gratie dĩ men¬
te seruio legi di. Car ne aut̃
legi peccati sicut dictũ est
lam enim liber ani¬
mus & in consu&udinẽ
iuuante. malas suggestiones
potest spernere reddita est¬
enim illi auctoritas. qua aude¬
at resistere inimico Qui eñ
ĩa non est obnoxius. minime
poterit indagari inuitus. Ca¬

Expanded text:
cata. Liberatus ergo de corpocata. Liberatus ergo de corpore mortis gratia Dei per Christum, mente vel animo servio legi Dei, carne autem legi peccati, id est, diaboli, qui per subjectam sibi carnem suggestiones malas ingerit animae. Quia ergo duplex est homo, carne conversus et animo, legi Dei mente servire se dixit; quia animus devotus est Deo, et recuperata sui potestate, repugnare potest peccato, quod per carnem operatur. Quia enim caro corrupta est, et morti subjecta, quae sic facta erat, ut societate et conjunctione animae non moreretur; recepit desideria, quorum quasi onus quoddam transfert ad animum, ut et ipse gravetur. Sed quid respuit illam? Mors gratiae Dei. Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, sicut dictum est. Jam enim liber animus, et in consuetudinem juvante, malas suggestiones potest spernere; reddita estnim illi auctoritas, qua audeat resistere inimico. Qui enim jam non est obnoxius, minime poterit indagari invitus. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
cisione & escis sedquȩ ad sa¬
era mentum di ꝑtin& & disci¬
hu ius. Hanc dicit mortem
quam supra ostendit in necẽ
bominis ꝑ peccatum inuentum
apud inferos. quȩ apellatur
secunda. Corpus autem mor¬
tis est. cuncta peccata Mul¬
ta enim unum corpus sunt
singula quasi menbra. uno
auctore inuenta Ex quibus
homo ereptus gratia dĩ per
baptismum. supradictã mor¬
tem euasit Nec enim incar-¬
neo corpore positus de eo ips&̃
creptum se dicer& sed hoc
corpus dicit. quod su perius
ꝑbaptis mum & obseruantiã
legis destrui significat. Nã
& cum dicit decorpore mor¬
tis ostendit aliud cor pus. eẽ
non mortis. Igitur ego ipse.
mente seruio legi dĩ legem
dĩ cum dicit & moysi. signifi¬
cat legem & xp̃i. Car ne aũt
legi peccati. Ego ipse idest.
qui liberatus sum decor pore mor¬
tis. in corpore est. quomodo
liberatus est decorpore mor¬
tis nisi quia liberatus est
Acunctis malis : Remissio enĩ
peccatorum omnia tollit pec¬

Expanded text:
cisione et in escis; sed quae ad sacisione et in escis; sed quae ad sacramentum Dei pertinet et discihujus. Hanc dicit mortem, quam supra ostendit in necem hominis per peccatum inventam apud inferos, quae appellatur secunda: corpus autem mortis est cuncta peccata; multa enim unum corpus sunt, singula quasi 69 membra uno auctore inventa, ex quibus homo ereptus gratia Dei per baptismum, supradictam mortem evasit. Neque enim in carneo corpore positus, de eo ipso ereptum se diceret: sed hoc corpus dixit, quod superius per baptismum et observantiam Legis destrui significat. Nam et cum dicit: De corpore mortis, ostendit aliud corpus esse non mortis. Igitur ego ipse mente servio legi Dei. Legem Dei cum dicit, et Moysi significat legem, et Christi. Carne autem legi peccati. Ego ipse, id est, qui liberatus sum de corpore mortis. In corpore est; quomodo liberatus est de corpore mortis, nisi quia liberatus est a cunctis malis? Remissio enim peccatorum omnia tollit pec
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in menbris dicit uideri.
quȩ contra dicit legi mentis
nrae In felix ego homo
nascitur sub peccato. Num¬
quid non uero infelix est ho¬
mo qui inhanc hereditatẽ p̃¬
uaricationis successit. hostẽ
secum habens peccatum ꝑ qđ
ad illum aditum h ab& sata¬
nas: Eradus enim fabricauit
adam perquos ad filios eius
expoliator ascendit. Nisi le¬
mentis simus dñs motus mise¬
piscere. represso dãpnato
peccato. Potest enim exone¬
ratus malis & purgatus re¬
sistere aduersario. potestate
recepta contra illum dum ad¬
iuuatur adõ. Hic quasi legẽ
fidei tertiam inducit potiorẽ
quam & gratiã uocat. qua ex
lege tamen spiritali origi¬
nem hab&. quia ꝑhanc libe¬
ratus est homo. Ut quia
mox ses dedit legem deditq
& dñs duȩ dicantur. Unata¬
men. intellegatur quantum
ad sensum & ꝓuidentiã ꝑtin&
illa enim initiatrix est salutis.
Haec uero con sim matrix
Sed non hanc partem legis dico
quȩ inneomeniis est & circum¬

Expanded text:
quam in membris dicit videri, quam in membris dicit videri, quae contradicit legi mentis nostrae. Infelix ego homo,nascitur sub peccato. Numquid non vere infelix est homo, qui in hanc haereditatem praevaricationis successit, hostem secum habens peccatum, per quod ad illum aditum habet Satanas? Gradus enim fabricavit Adam, per quos ad filios ejus exspoliator ascendit, nisi clementissimus Dominus motus misepiscere, represso et damnato peccato. Potest enim exoneratus malis et purgatus resistere adversario, potestate recepta contra illum, dum adjuvatur a Deo. Hic quasi legem fidei tertiam inducit potiorem, quam et gratiam vocat: quae ex lege tamen spiritali originem habet; quia per hanc liberatus est homo, ut quia Moyses dedit legem, deditque et Dominus, duae dicantur: una tamen intelligatur, quantum ad sensum et providentiam pertinet. Illa enim initiatrix est salutis, haec vero consummatrix. Sed non hanc partem legis dico, quae in neomeniis est et in circum
Abbreviated transcription (Latin):
est lex aduersa haec repus¬
nans animo trahens illũ capti¬
uũ In conditionẽ peccati neultra
Ingrediens inueniat ad sertorẽ
Aliaest lex mentis quȩ est lex
moysi uel naturalis. quȩ est¬
In animo haec pressa est uiolen¬
tia peccati. Ne glegentia quidẽ
sua quia dum diligit uitia subie¬
cit se peccato. Vt ipsa consu&u¬
dine tenetur captiua Domi¬
natur enim homini consuetu¬
do Quã tuor quidem leges no¬
minat Primam legemꝰ spiri¬
talem quȩ est &iam natura¬
lis quae refor mataest ꝑ mox¬
sen & posita inauctoritate ip¬
sa est dĩ lex. Deinde legẽ men¬
tis consentientem legidĩ: Terti¬
am legem peccati quam exp̃¬
uaricatione primi hominis
In menbris dicit habitare.
Quartã uero quȩ in menbris
& recedit. sed hęleges iteratȩ
quatuor uidentur cum sint daes
id ost boni & mali. lex enĩ mentis.
ipsa est lex spiritalis. siue moy¬
si quȩ uocatur lex dĩ Peccati
uero lex eadem est quȩ & illa

Expanded text:
est lex adversa, haec repugest lex adversa, haec repugnans animo, trahens illum captivum in conditionem peccati; ne ultra ingrediens inveniat assertorem. Alia est lex mentis, quae est lex Moysi, vel naturalis, quae esin animo. Haec pressa est violentia peccati, negligentia quidem sua, quia dum diligit vitia, subjicit se peccato, ut ipsa consuetudine teneretur captiva; dominatur enim homini consuetudo. Quatuor quidem leges nominat: primam legem spiritalem, quae est etiam naturalis, quae reformata est per Moysen, et posita in auctoritate, ipsa est Dei Lex: deinde legem mentis consentientem legi Dei: tertiam legem peccati, quam ex praevaricatione primi hominis in membris dicit habitare: quartam vero quae in membris t recedit. Sed hae leges iteratae quatuor videntur, cum sint duae, id est, bona et mala. Lex enim mentis ipsa est lex spiritalis, sive Moysi, quae vocatur lex Dei: peccati vero lex eadem est quae et illa,