comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bene placitum uidens quadaui hylarttate per¬
funditur. Est affectus humilitatis quando ex
consideratione infirmitatis sue ab elatõe sua
sponte comprimitur. Est affectus doloris quãdo
ex consideratione maloꝵ suoꝵ quodam modo
contabescens infirmatu Est affectus timoris
quando ex consideratione ĩminentium penarũ
concutitur. Est affectus indignationis quando ĩ
odium aduersarioꝵ ex ip̃a miquitatis eoꝵ mag¬
nitudine in flaminatur. Est affectus ⁊eli qnͣdo
ex amore iusticie ad desiderium ultionis accen¬
ditur. Est affectus bone presumptionis quando
ex noua aliqua ⁊ singulari fiducia ad uendicã¬
dum plus solito quippiam aniiatiu. De istis
affectib primi tres ad illud precipne genus soꝑ¬
turarum pertinent in quo fit laudatio. Qura . s̃
ex cominemoratione bouitatis surgit affectus
dilectionis ex commemoratione potentie ⁊ for¬
tituditus surgit affectus admirationis. ex com¬

Expanded text:
et beneplacitum videns, quadam hilaritate peret beneplacitum videns, quadam hilaritate perfunditur. Est affectus humilitatis, quando ex consideratione infirmitatis suae ab elatione sua sponte comprimitur. Est affectus moeroris, quando ex consideratione malorum suorum quodammodo contabescens infirmatur. Est affectus timoris, quando ex consideratione imminentium poenarum concutitur. Est affectus indignationis, quando in odium adversariorum ex ipsa iniquitatis eorum magnitudine inflammatur. Est affectus zeli quando ex amore justitiae ad desiderium ultionis accenditur. Est affectus bonae praesumptionis, quando ex nova aliqua et singulari fiducia ad vindicandum plus solito quidpiam animatur. De istis affectibus primi tres ad istud praecipue genus Scripturarum pertinent, in quo fit laudatio. Quia scilicet ex commemoratione bonitatis, surgit affectus dilectionis, ex commemoratione potentiae et fortitudinis surgit affectus admirationis, ex com
Abbreviated transcription (Latin):
diligit male nos propter eum odia mumicoꝵ
eius perpeti. quam contra eum habere pacem
eoꝵ. Omnes igitur scripture eius modi que
ad captationem faciendam congruunt. siue
ipsa captatio per supplicationem. siue per
postulationem. siue per insinuationem fiat
aliene ab or̃onis usu habende non sunt. qr licet
alique illarum narrationes peticiomminon
hãbeant. hñt tamen omnes affectus uirtutũ
quos in nobis accendunt per quos orantes¬
atius quam per uocis petitionẽ ĩpetrant.
onus uirtus orandi. enumerems ex
quia omnes enumerare non possumus ina¬
niti enim sunt affectus quid tamen in omĩb
laudabile sit ⁊ deo acceptum. ex quibusdam̃
conciamus Est affectus dilettionis cum forte
meus uel uidens uel reminiscens id qd̾ amat.
subito amora igne corripitu Est affectus
admirationis cum aliquid nouum et admita¬
bile contemplans in stuporem exatati Est
affectus congratulationis ai acceptabile ad

Expanded text:
diligit. Malle nos propter eum odia inimicorum diligit. Malle nos propter eum odia inimicorum ejus perpeti, quam contra eum habere pacem eorum. Omnes igitur Scripturae ejusmodi, quae ad captationem faciendam congruunt, sive ipsa captatio per supplicationem, sive per postulationem, sive per insinuationem fiat, alienae ab orationis usu habendae non sunt, quia licet aliquae illarum narrationes petitionem non habeant, habent tamen omnes affectus virtutum, quos in nobis accendunt, per quos qui orant citius, quam per vocis petitionem, impetrant.mnis virtus orandi, enumeremus alquia omnes enumerare non possumus infiniti enim sunt affectus quid tamen in omnibus laudabile sit, et Deo acceptum, ex quibusdam conjiciamus. Est affectus dilectionis, cum forte mens vel videns, vel reminiscens id quod amat, subito amoris igne corripitur. Est affectus admirationis, cum aliquid novum et admirabile contemplans in stuporem excitatur. Est affectus congratulationis, cum acceptabile aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
adulatores simus. ⁊ qura dm̃i ostentatione de¬
cipere non possumus. nos ip̃os pocius decipia¬
nus. Dreterea sicut adulatores simulatam
deuotionem. priores off̾unt et per eam illoꝵ
quos deprecantur gr̃am inuenire uł comꝑare
uolunt. sic ⁊ nos precib nr̃is preueniamus fa¬
ciem domini ⁊ ut mereamur oꝑtinere quod
petimus non suulatam deuotionem sed ue¬
ram caritatem offeramus. Beatificemꝰ amicos
domini nr̃i. indignemur mninuas eius. laudemꝰ
in eo potentiam magnificemus pietatem ad¬
miremur sapientiam. extollamus generosita¬
tem. approbenius equitatem. Item narremus
ei niseriam nr̃am. indicemus ei necessitatem
fiteamur ei culpam nr̃am. dicamus ⁊ creda¬
mus alium non esse per quem possimus eripi.
per quem sꝑemus liberari. Item ostendamus
tyranudem ꝙ̃ ei aduersantur. qui nos perse¬
ciitur quod nobis hostes sunt qui ei contra¬
dicunt ꝙ odunus que odit. ꝙ diliguus que

Expanded text:
adulatores simus, et quia Deum ostentatione deadulatores simus, et quia Deum ostentatione decipere non possumus, nosmetipsos potius decipiamus. Praeterea sicut adulatores simulatam devotionem priores offerunt, et per eam illorum, quos deprecantur, gratiam comparare volunt, sic et nos precibus nostris praeveniamus faciem Domini, et ut mereamur obtinere quod petimus, non simulatam devotionem, sed veram charitatem offeramus. Beatificemus amicos Domini nostri, indignemur inimicis ejus, laudemus in eo potentiam, magnificemus pietatem, admiremur sapientiam, extollamus generositatem, approbemus aequitatem. Item narremus ei miseriam nostram, indicemus ei necessitatem fiteamur ei culpam nostram, dicamus et credamus alium non esse, per quem possimus eripi, per quem speremus liberari. Item ostendamus tyrannidem, quod ei adversantur, qui nos persequuntur, quod nobis hostes sunt, qui ei contradicunt, quod odimus quae odit, quod diligimus quae
Abbreviated transcription (Latin):
mant. cathedias in medio constitiuint pluma¬
ria steriuint. pedib prouoluuntur. ex anti¬
quis historiis magnalia patrum replicant.
⁊ si meis non inueniunt quid laudent. pͥ¬
orum ẜacta ad eoꝵ laudem retorquent. sede¬
uotos se fidos non solum dñt sed uirant. et
quod esse nolunt hoc omni studio uideri la¬
borant. Nunquid putatis iuste reprehendi
les se fingunt ⁊ non sunt. uere laudubiles
essent. Nec ob aliam causam eoꝵ petitio
ab hominib sepe respuitur nist qura asles
non esse quales se fingunt esse scuintiu Si
ergo illi iuste in sins precib repelluntur qr
scuintur tilles non esse qualles se ẽ fingũt
ut nos mereamur quod petimus a deo peraꝑe
quales illi se simulant tiles studeamus in u̾ita¬
te deo nos exibere. Ostendamus foris uerbis hr̃e
nos intuo erga deum affectum deuotionis. ⁊ nõ
solum ostendamus. sed gostendunus hẽamus.
ne si solum ostendimus non ueri amatores sed

Expanded text:
mant, cathedras in medio constituunt, pulvinamant, cathedras in medio constituunt, pulvinaria sternunt, pedibus provolvuntur. Ex antiquis historiis magnalia patrum replicant, etsi in eis non inveniunt quid laudent, priorum facta ad eorum laudem retorquent, se devotos, se fidos non solum dicunt, sed jurant, et quod esse nolint, hoc omni studio videri laborant. Nunquid putatis juste reprehendi ales se fingunt et non sunt, vere laudabiles essent. Nec ob aliam causam eorum petitio ab hominibus saepe respuitur, nisi quia tales non esse, quales se fingunt esse, sciuntur. Si ergo illi juste in suis precibus repelluntur, quia sciuntur tales non esse quales se esse fingunt: ut nos mereamur quod petimus a Deo percipere, quales illi se simulant, tales studeamus in veritate Deo nos exhibere. Ostendamus foris verbis, habere nos intus erga Deum affectum devotionis. Et non solum ostendamus, sed quod ostendimus habeamus. Ne, si solum ostendamus, non veri amatores sed
Abbreviated transcription (Latin):
benter relinquimus quid est quod pro hac
humilitate ⁊ deuotione iuste a deo impetrare
non debeamꝰ: uiuis quisꝙ ergo cum in or̃one
uel psalmos uel alias quascumq script᷑as
decanitat diligenter ꝯsideret. cui affectui ser¬
uiant ⁊ ad illum affectum toto nisu cor suũ
excitet. ad queni id quod loquitur magis ꝑ¬
tinere indet. quia sl uerboꝵ que lociuitus
affectum habuerit per affectum ip̃m melius
uerboꝵ nirtutem conosderet ⁊ intelligetiaᷤᷤ
caperet. ⁊ per uerboꝵ intelligentiam in ma¬
iorem deuocionem affectum accenderit. Qñ
humana. ⁊̃ nobis consuetudo quanuus iu¬
ciosa qdam tamen uirtutis inutatione de¬
monstrat. Certe uidemus adulatores qualr̃
se erga illos aquib aliquid expetunt deuo¬
tos similant. sepe procedentib obuant. i
curba constitos põposis salutationib hono¬
rant. transire uolentib uiam preparant. ali¬
os locum dare ibent. dnõs aduentare ꝓcla¬

Expanded text:
benter relinquimus, quid est quod pro hac benter relinquimus, quid est quod pro hac humilitate et devotione juste a Deo impetrare non debeamus? Unusquisque ergo cum in oratione vel psalmos vel alias quascunque scripturas decantat, diligenter consideret cui affectui serviant, et ad illum affectum toto nisu cor suum excitet, ad quem id quod loquitur magis pertinere videt, quia si verborum quae loquitur affectum habuerit, per affectum ipsum melius verborum virtutem cognoscet, et intelligentiam capiet, et per verborum intelligentiam in majorem devotionem affectum accendet. CAP. Vhumana nobis etiam consuetudo, quamvis vitiosa, quadam tamen virtutis imitatione demonstrat. Certe videmus adulatores qualiter se erga illos, a quibus aliquid expetunt, devotos simulant. Saepe procedentibus obviam eunt, in turba constitutos pomposis salutationibus honorant, transire volentibus viam praeparant, alios locum dare jubent, dominos adventare procla
Abbreviated transcription (Latin):
t enim breuiter cuncta amplectar qͦ¬
cienscumq laudem dei narramus que¬
cumq sunt uerba quantumcumq piolixa
quid in his omnib camen intus cor nr̃m
nisi hoc ununi loquitit. qureũ ⁊̃ adiuipans
amat:⁊ amando admiratur:Suruliter cpãdo
de nr̃a nuseria coram eo orantes agũnus. que¬
cumq suit uerba. quantumcumq prolixa ꝙ
in his omnib cor nrm dicit nisi hoc unum qd
confitemur nos mussdĩam eius querere. ⁊ i eo
omnem fiduciam nr̃am collocare: Que deuo¬
tio quanto humlitati est proxima. tanto ma¬
gis deo est accepta. Item cum aduetsariorum
nr̃oꝵ maliciam u or̃onib nr̃is coram deo ao¬
cusamus. qualiacumq sint uerba qnͣtiunc̃¬
ꝙ prolixa. quid tũ aluid per heo omnia qm
iustum iuditium dei ad mñm liberationem
exposcimus ut eripiat nos ab his quoꝵ tyran¬
inde miuste opprimitinir.⁊ maliciam iuste
aduersamun Et quia ultionem de nimucis
nr̃is. et iudicium cause nr̃e diuino arbitrio li¬

Expanded text:
t enim breviter cuncta complectar, qut enim breviter cuncta complectar, quotiescunque laudem Dei narramus, quaecunque sint verba quantumcunque prolixa, quid in his omnibus tamen intus cor nostrum nisi hoc unum loquitur, quod eum admirans t amando admiratur? Similiter quando de nostra miseria coram eo orantes agimus, quaecunque sint verba, quantumcunque prolixa, quid in his cor nostrum dicit nisi hoc unum, quod confitemur nos misericordiam ejus quaerere, et in eo omnem fiduciam nostram collocare? Quae devotio quanto humilitati propinquior, tanto est Deo acceptabilior. Item cum adversariorum nostrorum malitiam in orationibus nostris coram Deo accusamus, qualiacunque sint verba quantumcunque prolixa, quid tamen aliud per haec omnia quam justum judicium Dei ad nostri liberationem exposcimus, ut eripiat nos ab iis, quorum tyrannide injuste opprimimur, et quorum malitiam juste aversamur? Et quia ultionem de inimicis nostris, et judicium causae nostrae divino arbitrio li
Abbreviated transcription (Latin):
b recidati quia in nobis affectum pie de¬
uotionis excitant et cor nr̃m nel narrando
baudem dei ad eius amorem prouocant. uł
dautum miseriam commnemorando ante cõ¬
spectum eius nos humiliant uel malictam
aduersarioꝵ nr̃oꝵ exaggerando. ⁊ utilem no¬
bis solliatudinem. et fiduciam coram ip̃o ami¬
pliorem prestant laudem dei in potentia ⁊
bonitate. eius cognoscinius. miseriam nrãm
in hoc quod fragiles et pcc̃ores sumus. ma¬
liciam aduersarioꝵ nr̃o ꝵ⁊. quia ⁊ ad dicipiẽ¬
dum auit astuti ⁊ ad opprimendum ĩpii.
Siue ꝙ laudem dei in bonitate eius ⁊ potẽ¬
cia. siue miseriam nr̃am in infirmitate et
culpa nta. sine malicam aduersarioꝵ irr̃o¬
rum in tỹrautude eoꝵ ⁊ astucia ad exercita¬
tionem mentis ⁊̃ augmentum bone deutõnis
orantes commemoremus nichil mneptam fa¬
cimus ⁊ per pium affectum quem ipsa ĩ no¬
nis uerb̾a excitant. ubiq orantes sumus. ¶¬

Expanded text:
bus recitari, quia in nobis affectum piae debus recitari, quia in nobis affectum piae devotionis excitant, et cor nostrum vel narrando laudem Dei ad ejus amorem provocant, vel nostram miseriam commemorando, ante conspectum ejus nos humiliant, vel malitiam adversariorum nostrorum exaggerando, et utilem nobis sollicitudinem et fiduciam coram ipso ampliorem praestant. Laudem Dei in potentia et bonitate ejus cognoscimus. Miseriam nostram in hoc, quod fragiles et peccatores sumus. Malitiam adversariorum nostrorum quia et ad diripiendum sunt astuti, et ad opprimendum impii. Sive igitur laudem Dei bonitate ejus et potentia, sive miseriam nostram in infirmitate et culpa nostra, sive malitiam adversariorum nostrorum in tyrannide eorum et astutia, ad exercitationem mentis et augmentum bonae devotionis orantes commemoremus, nihil ineptum facimus, et per pium affectum quem ipsa nobis verba excitant, ubique orantes sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
flammantz
ed quia diuersis modis humanꝰ aẜ¬
fectus ad amorem dei pro uocatur. libet
nunc ipsos sigillatim modos distinguere. ⁊
distinctos per exempla demonstrare. Sed sciẽ
di qui quibdam prorsus ab or̃onis usu ex¬
cludendum uidetur ad captationem ꝑtinet.
quam indelicet captationem quamuis su¬
perius quasi speciem supplitõnis adnu̾a¬
uerimus secundum qnͣdam tamen largi¬
orem consuetudinem non solum supplicã¬
do sed eciam postulando et insinuando cap¬
tare solemus. In captatione autem beniuo¬
lentia auditoris comꝑatur Quod tribus
modis fit. sine quando aliquid in laudem eiꝰ
dicimus. siue quando aliciuid de nr̃a mi¬
seria cominemoramus. uel ⁊ quando ad
quod ad depressionem aduersarioꝵ nr̃oꝵ
spectat in medium adducimus. Dicanuis gͥ
omnes illas scripturas quas quorum dam
opinio ad or̃onis usum non esse assum̃das
existimat iccirco utiliter debere ⁊ quenient̾
posse inter uoca precum nr̃arum ab oranti¬

Expanded text:
flammat. Sed quia diversis modis humanus afectus ad amorem Dei provocatur, libet nunc ipsos sigillatim modos distinguere, et distinctos per exempla demonstrare. CAP. V. Trdi, quod quibusdam prorsus ab orationis usu excludendum videtur, ad captationem pertinet, quam videlicet captationem, quamvis superius quasi speciem supplicationis annumeravimus, secundum quamdam tamen largiorem consuetudinem non solum supplicando, sed etiam postulando et insinuando captare solemus. In captatione autem benevolentia auditoris comparatur. Quod tribus modis fit, sive quando aliquid in laudem ejus dicimus, sive quando aliquid de nostra miseria commemoramus, vel etiam quando aliquid, quod ad depressionem adversariorum nostrorum spectat, in medium adducimus. Dicamus igitur omnes illas Scripturas, quas quorumdam opinio ad orationis usum non esse assumendas existimat, idcirco utiliter debere, et convenienter posse inter vota precum nostrarum ab oranti
Abbreviated transcription (Latin):
tibilis et diuinalis. Eadem machematica intelligibit
et diuinalis. Eademq phisica philosogia ⁊ nat᷑ał.
Sunt qui has tres theorice partes nustice quodam
pauladis nomine. que. de ea sapiencie fingitur esse
significari putant. Dicitur enim tritona quasi tͥcoo
bilem nominauimus. et animarum quam intelli¬
gibilem diximus et corporum quam naturalem ap¬
pellauimus. Et merito ab his crib dantum sapienꝰ¬
tia uocabulum sumit. quia licet tres reliquas. id
est ethicam. mechanicam. logicam congrue ad sapi¬
entiam referre possimus. expressius camen logicamꝰ
propter uoces eloquentiam. mechanicam. ⁊ ethicã
propter curonspectionem morum et operum prudẽ¬
tiam siue scienciam appellamus. solam autem che¬
oricam propter speculationem ueritatis retum sa¬
pientiam nominamus. It

Expanded text:
tibilis et divinalis. Eadem mathematica, intelligibilis tibilis et divinalis. Eadem mathematica, intelligibilis et doctrinalis. Eademque physica, philologia, et naturalis. Sunt qui has tres theoricae partes mystice quodam Palladis nomine, quae dea sapientiae fingitur esse, significari putant. Dicitur enim tritonia, quasi τρίτbilem nominavimus, et animarum: quam intelligibilem diximus, et corporum quam naturalem appellamus. Et ab his tribus tamen sapientia vocabulum sumit: quia licet tres reliquas, id est ethicam, mechanicam, logicam congrue ad sapientiam referre possimus, expressius tamen logicam propter vocis eloquentiam: mechanicam, et ethicam propter circumspectionem morum, et operum prudentiam sive scientiam appellamus: solam autem theoricam propter speculationem veritatis rerum sapientiam nominamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sĩne ẜmaginatione est ideoq nichil uere sĩplex
habet. Qma enim logica et mathematica pͥores
sunt oidine discendi quam phisica. et ad eam qͦ¬
dam modo instrumenti uice funguntur: quibts
unum quemꝙ primum reformari oportet. ante¬
quam phisice spxculatõni operam det. necesse fu¬
it ut non in attib retum ubi fallax experimen¬
tum est sed in sola ratione ubi inconcussa u̾itas
manet suam considerationem ponerent. deinde
ipsa ratione preuia. ad experientiam rerum des¬
cenderent. Dost quam igitur demonstrauimus
quomodo diuisio theorice quam ponit boecius
suꝑiori conueniat᷑ breuicet nunc utrasq repeꝰ
Nit singula utruisq uerba diuisionis inuicem con¬
hxorica diuiditur in cheologiam. mathemati¬
cam phisicam. Uel alicer. Theorica diuiditur
in intellectibilem. intelligibilem et naturalem̃. uel
aliter. Theorica diuiditur in diuinalem. in doctͥnã.
et philosogiam. Eadem est igitur theologia intellec¬

Expanded text:
sine imaginatione est: ideoque nihil vere simplex sine imaginatione est: ideoque nihil vere simplex est. Quia enim logica et mathematica priores sunt ordine discendi quam physica, et ad eam quodammodo instrumenti vice funguntur, quibus unumquemque primum informari oportet antequam physicae speculationi operam det: necesse fuit, ut non in actibus rerum ubi fallax experimentum est; sed in sola ratione, ubi inconcussa veritas manet suam considerationem ponerent, deinde ipsa ratione praevia, ad experientiam rerum descenderent. Postquam igitur demonstravimus quomodo divisio theoricae quam ponit Boetius superiori conveniat, breviter nunc utrasque repetemus, ut singula utriusque verba divisionis invicem conheorica dividitur in theologiam, mathematicam et physicam, vel ita: Theorica dividitur in intellectibilem, et intelligibilem, et naturalem; vel aliter: Theorica dividitur in divinalem; et doctrinalem, et philologiam. Eadem est igitur haec theologia, intellec
Abbreviated transcription (Latin):
cretam crescere in infinitum. Talis ẽ enĩ niua¬
cidas ratioruis. ut omne longum in longa diui¬
dat latum in lata. et cetera usq ipsi rationi ni¬
chił carens interuallo interuallum generet.
Dhifice autem est proprium actus rerum per
nuxtos impernuxte attenderi. Actus enim cor¬
poꝵ mundi non sunt puri. sed compositi ab ac¬
tib puroꝵ quos phisica cum ꝑ se non inueni¬
antur. pure tamen et per se considerat. purum
scilicet actum ignis. siue terrs sine aeris. siue
aque. et ex natura uniusaun per se conside¬
rata. de concretione et efficientia tocius iuidicat
Hod eciam pret̾eundum non est quod sola pli¬
fica proprie de reb agit. cetere omnes de iutel¬
lectib rerum. Logioa trattat de ipsis intellecti¬
bus secundum predicamentalem constitutionẽ
Mathematica uero secundum integralem com¬
positionem. et ideo logica quandoq utitur pu¬
ra intelligentia. mathematica autem numꝙͣ

Expanded text:
cretam crescere in infinitum. Talis est enim vivacretam crescere in infinitum. Talis est enim vivacitas rationis ut omne longum in longa dividat, latum in lata, et caetera: utque ipsi rationi nihil carens intervallo intervallum generet. Physicae autem est proprium, actus rerum per mistos, impermiste attendere. Actus enim corporum mundi, non sunt puri; sed compositi ab actibus purorum, quos physica cum per se non inveniantur pure tamen et per se considerat: purum scilicet actum ignis: sive terrae, sive aeris, sive aquae, et ex natura uniuscujusque per se considerata, de concretione et efficientia totius judicat. Hoc etiam non praetereundum est, quod sola physica proprie de rebus agit, caeterae omnes de intellectibus rerum. Logica tractat de ipsis intellectibus, secundum praedicamentalem constitutionem. Mathematica vero secundum integralem compositionem, et ideo logica quandoque utitur pura intelligentia, mathematica autem nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
reb attendens intellectus rerum siue per intelli¬
gentiam ut neq sint hec. neq hoꝵ similitudines si
siue per rationem non ut sint hec. sed horum tũ
similitudines. Considerat ergo logica species et
gracia rerum. Mathematice autem proprium est
actus confusos inconsuse per rationẽ atrendere.
Uerbi gracia. In attu retum non inuenitur line¬
a sine superficie et soliditate. nullum enim cor¬
pus sio solummodo longum est ut lacitudine uł
altitudine careat. sed in omni corpore hec tria si¬
mul sunt. ratio tamen attendit sine super ficie
et crassitudine lincam pure per se quod est ma¬
thematicum non quia in re ita uel sit uel ẽẽ pos¬
sit. sed quia ratio sepe actus rerum considerat. nõ
ut sunt sed sicut esse possunt non in se s qnͣtũ
ad ipsam rationẽ. id est ut ratio pateretur esse
Sciuidum quani considerationem dictum est cõ¬
tinuam quãtitatem in infiita de crescere. ⁊ dis¬

Expanded text:
rebus, attendens intellectus rerum, sive per intellirebus, attendens intellectus rerum, sive per intelligentiam: ut neque sint haec, neque horum similitudines, sive per rationem, ut neque sint haec; sed horum tamen similitudines. Considerat ergo logica species et genera rerum. Mathematicae autem proprium est, actus confusos inconfuse per rationem attendere: verbi gratia, in actu rerum non invenitur linea sine superficie et soliditate nullum enim corpus sic solummodo longum est, ut latitudine vel altitudine careat; sed in omni corpore haec tria simul sunt: ratio tamen attendit sine superficie et crassitudine lineam pure per se: quod est mathematicum, non quia in re ita vel sit, vel esse possit; sed quia ratio saepe actus rerum considerat, non ut sunt, sed sicut esse possunt; non in se, sed quantum ad ipsam rationem, id est, ut ratio pateretur esse. Secundum quam considerationem dictum est continuam quantitatem in infinita decrescere, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
Astrononua est disciplina inuestigans spacia mo¬
tus et reditus celestiumcorporum certis temipo
hisica causas rerum in effectib suis et ef¬
Rectus a causis sius inuiestigando consi¬
denst̃. unde tremor terris qua ui nrai eria alta tu
onne genas foucticum. lapidum quoq reptili¬
umq. Phisis natura interpretatmr. unde et in
superiori diuisione theorioe phisicam naturalẽ
boecius nominauit. Hec eciam phisio logia dicit᷑.
id est sermo de naturis disserens quod ad eamdẽ
causam spectat. Phisica aliquando large accipi¬
tur equipollens theorice. secundum quam accep¬
tionem. Pꝰhilosophiam quidam in tres partes
diuidunt. id est phisicam. ethicam. logicam. in
qua diuisione mechanica non continetur. sed
restringitur philosophia. cuta phisicam. echicã.
Phie tendant teriiinum. non oitines¬
tamen uia una currunt sed singule suas pro¬
prias quasdam considerationes habent quibus
ab inuicem differunt. Logica consideratio ẽ in

Expanded text:
Astronomia est disciplina investigans spatia, moAstronomia est disciplina investigans spatia, motus et reditus coelestium corporum certis temporihysica. Physica causas rerum in effectibus suis et effectus in causis suis investigando considerat: Unde tremor terris; qua vi maria alta tumOmne genus fruticum, lapidum quoque reptiliumque. Φύσις natura interpretatur, unde etiam superiori divisione theoricae, physicam naturalem Boetius nominavit. Haec etiam physiologia dicitur, id est, sermo de naturis differens quod ad eamdem causam spectat. Physica aliquando large accipitur aequipollens theoricae: secundum quam acceptionem, philosophiam quidam in tres partes dividunt, id est physicam, ethicam, logicam: in qua divisione mechanica non continetur; sed restringitur philosophia circa physicam, ethicam ephiae tendant terminum, non untamen via omnes currunt, sed singulae suas proprias quasdam considerationes habent, quibus ab invicem differunt. Logica consideratio est in
Abbreviated transcription (Latin):
geometria mensura terre dicctur. uel possumus
dicere. quod id quod geometria in spera mundi cõ¬
siderat. id est dimensio regionum et artulorum
celestium immobile sit. secimdum hoc quod ad ge¬
ometoiam considenationem pertinet. geometria eni
non considerat motum sed spatium. Etuod autẽ
astronomia speculatur mobile sit idem airsus as¬
trorum. et interualla temporum. Sicq unuu̾salr̃
dicemus immobilem magnitudinem geometrie
esse subiectam. mobilem astronomie quia licet
ambe de eadem re agant una tamen contempla¬
tur id quod permanet altera id quod transit spe
richinetica est igitur numẽoꝵ scientia.
Musica est diuisio sonoꝵ. et uocum uari¬
s. Aliter. Musica siue armonia est plutium
dissunilium in unum redattorum concordia. Geo¬
metria est disciplina magnitudinis immobilis
formarumq descriptio contemplatiua. per qmͣ
unius cuiusꝙ dermini declarari solent. Aliter
grometrra est fons sensiuim. et origo dictionum.

Expanded text:
geometria mensura terrae dicitur. Vel possumus geometria mensura terrae dicitur. Vel possumus dicere quod id quod geometria in sphaera mundi considerat, id est dimensio regionum et circulorum coelestium, immobile sit, secundum hoc quod ad geometricam considerationem pertinet. Geometria enim non considerat motum, sed spatium. Quod autem astronomia speculatur mobile sit, id est, cursus astrorum et intervalla temporum. Sicque universaliter dicemus immobilem magnitudinem geometriae esse subjectam: mobilem astronomiae; quia, licet ambae de eadem re agant, una tamen contemplatur id quod permanet, altera id quod transit spec Arithmetica est igitur numerorum scientia; musica est divisio sonorum et vocum varietas. Aliter, musica sive harmonia est plurium dissimilium in unum redactorum concordia. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis formarumque descriptio contemplativa, per quam uniuscujusque termini declarari solent. Aliter, geometria est fons sensuum et origo dictionum.
Abbreviated transcription (Latin):
uircus. Musica instrumentalis. alios in pulsu
ut fit in tympanis. et cordis. alia in flatu. ut
in tibiis et organis. alia in uoce. ut in carmim¬
bus et cantilenis. Trra quoq sunt genera mnu¬
sicoꝵ. umum quod catinina fingit. aliudinstͥ¬
mentis agitim tercium quod instrumentorum
eometria tres habet partes. Planimedͥã.
tria planum metitur. id est longum ⁊ latum
et extenditur aute ⁊ recro dextrorsum ⁊ sinistͤ¬
sum. Altimetoia altum mecitur. et extenditur
sursum et deorsum. Nam. ⁊ mare altum dici¬
tut id est profundum.: et arbor alta .i. sublimis.
Cosmos mundus interpretatur. et ide ditta est cos¬
mimetria. id est mensura mundi. Hec metitur sꝑica
eciam a spera mundi propter excellentiam dicta est
cosmimetria. non quia tantum de mundi m̃sura
lem magnitudinem geometrie attribuimꝰ.
et ceobilem astrgnonue quia hoo seauidum primã
inuentionem dictum est secundum quam eciã

Expanded text:
virtus. Musica instrumentalis: alia in pulsu, virtus. Musica instrumentalis: alia in pulsu, ut fit in tympanis et chordis; alia in flatu, ut in tibiis et organis; alia in voce, ut in carminibus et cantilenis. Tria quoque sunt genera musicorum: unum quod carmen fingit, aliud quod instrumentis agit, tertium quod instrumentorum ia. Geometria tres habet species: planimetriam, tria, planum metitur, id est, longum et latum, et extenditur ante et retro, dextrorsum et sinistrorsum. Altimetria altum metitur, et extenditur sursum et deorsum. Nam et mare altum dicitur, id est, profundum; et arbor alta, id est sublimis. Κόσμος mundus interpretatur, et inde dicta est cosmimetria, id est mensura mundi: haec metitur sphaeretiam a sphaera mundi propter excellentiam dicta est cosmimetria, non quia tantum de mundi mensura lem magnitudinem geometriae attribuimus, et mobilem astronomiae quia hoc secundum primam inventionem dictum est; secundum quam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
que omnib nascentib conuenit. alia est in humori
b quoꝵ complexione humanum corpus subsistit.
que sensibdib comniunis est. alia in operationib
que specialiter racionalib congriuit. quib mecha¬
nica pre est. que si modum non exresseruit bone st̃
ut inde non nutriatur cupiditas. unde ĩfirmitas
foueri debet sicut lucanus in laudem catonis reft̾.
Huic epule uicisse fam̃. magniꝙ penates submno¬
iusse yemem tecto preciosaq uestis hyrtam m̃bra
super romani more quiritis induxisse togam. Mu
tas et tempenintid. alia in potenciis ut est ratio. ira
et concupiscentia. Musica inter corpus. ⁊ animã
est illa naturalis amiticia. qua anima corpori ñ
corporeis uinculis sed affectib quibusdam colliga¬
tur ad mouendum et sensificandum ip̃m corpus.
secundum quam amiciciam nemo carnem suił
odio habuit. Musica ħ est ut ametur caro sed
plus spiritus ut foueat᷑ corpus. non ꝑimatur

Expanded text:
quae omnibus nascentibus convenit. Alia est in humoribus: quae omnibus nascentibus convenit. Alia est in humoribus: ex quorum complexione humanum corpus subsistit. Quae sensibilibus communis est, alia in operationibus: quae specialiter rationalibus congruit, quibus mechanica praeest; quae si modum non excesserint bonae sunt, ut inde non nutriatur cupiditas: unde infirmitas foveri debet. sicut Lucanus in laude Catonis refert. Huic epulae vicisse famem, magnique penates Submovisse hiemem tecto: pretiosaque vestis Hirtam membra super, Romani more Quiritis, Induxisse togam, etctas et temperantia; alia in potentiis, ut est ratio, ira et oncupiscentia. Musica inter corpus et animam: est illa naturalis amicitia qua anima corpori non corporeis vinculis, sed affectibus quibusdam colligatur ad movendum et sensificandum ipsum corpus, secundum quam amicitiam nemo carnem suam odio habuit. Musica haec est, ut ametur caro: sed plus spiritus, ut foveatur, corpus, non perimatur
Abbreviated transcription (Latin):
porum que secundum superioꝵ contemꝑantiã
uariautint ut sanitiis egritudo. tempestas. sere¬
nitas fertilitas. et sterilitas. Suꝑstiaosa ĩ con
et imparem numerum. Parnumerus alius
pariter par. alius pariter impar alius imꝑiter
par. Impar quoq nuerus tres habet species. pri¬
ma est primus et incompositus. secunda est secundꝰ
⁊ compositus. tertia per se seauidus et compositus ad
na. instrumentalis. Mundana. alia in ele¬
mentis. alia su planetis alia in temporibus. In ele
mentis. alia in pondere. alia in numero. alia in mẽ¬
sura. In planetis. alia in situ. alia in motu. alia ĩ
natura. In temporib. alia in dieb ucissitudine lu¬
as ⁊̃ nottis ulia in mensib crementis detrimentiaq
lumarib. alia in annis nutatione ueris. estatis au¬
tumpni et hỹemis. Humi ana musica. alia in cor¬
pore. alia in amina. illia in cõnexu uttiusq. In cor¬
pore alia est in negetatione secundum quam cͤscit

Expanded text:
porum, quae secundum superiorum contemperantiam porum, quae secundum superiorum contemperantiam variantur, ut sanitas, aegritudo, tempestas, serenitas, fertilitas et sterilitas. Superstitiosa in cet imparem numerum. Par numurus, alius est pariter par; alius pariter impar, alius impariter par. Impar quoque numerus tres habet species. Prima est primus et incompositus, secunda secundus et compositus, tertia per se secundus et compositus et ad na, instrumentalis. Mundana, alia in elementis, alia in planetis, alia in tempmentis, alia in pondere, alia in numero, alia in mensura. In planetis, alia in situ, alia in motu, alia in natura. In temporibcis et noctis, alia in mensibus, crementis, decrementisque lunaribus; alia in annis, mutatione veris, aestatis, autumni, hiemis. Humana musica: alia in corpore, alia in anima, alia in connexu utriusque. Quae in corpore: alia est in vegetatione, secundum quam crescit,
Abbreviated transcription (Latin):
cometria mensura dedre interpretatur eo
quod hec disciplina primum ab egỹptiis
reperta sit. quorum t̾minos cum iulus mundatio¬
ne sua luo obduceret. et confunderet limites ꝑti¬
cis ⁊ finib terram mensurare ceꝑunt. Deinde aca¬
pientib eciam ad ipacia maris celi et aetis ⁊ quo¬
rimil corporium mensuranda deducta sunt et
stronomia et astrelogia in hoc diffecre ui¬
dentur: quod astronomia de lege astroruni
nõmen sumpsit. astro logia autem ditta est qͣsi
sermo de astris differens. Nomina enim lex. et
logos sermo interpretatur. Ista astrononia iudec᷑
esse que de lege astroꝵ et conuersione celi disserit
regiones. arculos. cũrsus. ortus.⁊ accasus siderũ.
et cur inumquodq ita uoretur inuestigans Ast ͦ¬
logia autem que astra considerat secundum
naiitatis ⁊ mortis. et quoruml alioꝵ euentuũ
obseruantiam. que partim naturalis est. ꝑtim
supersticiosa. Naturalis in complexionio cor¬

Expanded text:
eometria mensura terrae interpretatur, eo eometria mensura terrae interpretatur, eo quod haec disciplina primum ab Aegyptiis reperta sit, quorum terminos cum Nilus inundatione sua limo obduceret, et confunderet limites, perticis et funibus terram mensurare coeperunt, deinde a sapientibus etiam ad spatia maris, et coeli, et aeris, et quorumlibet corporum mensuranda deducta fuit et tronomia. Astronomia et astrologia in hoc differre videntur, quod astronomia de lege astrorum nomen sumpsit, astrologia autem dicta est quasi sermo de astris disserens. Νὀμος enim lex et λόγος sermo interpretatur. Ita astronomia videtur esse quae de lege astrorum et conversione coeli disserit, regiones, circulos, cursus, ortus et occasus siderum, et cur unumquodque ita vocetur, investigans. Astrologia autem quae astra considerat secundum nativitatis et mortis et quorumlibet aliorum eventuum observationem quae partim naturalis est, partim superstitiosa. Naturalis in complexibus cor
Abbreviated transcription (Latin):
contitiua ut arbor. lapis. que magnitudo dicitur:
alia discreta ut grex populus. que multitudo
appellatu. Rursus multitudinis alia sunt pet se
ut tres. quatnor. uel quib alter numerus. Alia ad
aliquid ut duplum dimmidium sesqualt̾num. ses¬
quit̾cium. uel quol tale magnitudinis uero. alra¬
. sunt mobilia. ut spera mundi. alia immnobilia
nt terra. Multitudinem ergo que per se ẽ arich¬
metica speculatur. illam autem que ad aliquid est
musica. Immobilis magnitudinis geometria pol¬
licetur noticiam. Mobilis uero scienciam astrononu¬
ce discipline pericia uendicat. Mathematica igitur
diuiditur in arithincticam. musicam. geomecriã.
mus numerus. inde arichinetioa uitꝰ nui¬
mieri dicitur. uirtus autem mimeri est qd̾̃ ad eñis
similitudinem cuntta formata sunt De musica
Usica ab aqua uocabulum sumpsit. ¶ ix.¬
eo quod nulla enphonia. id est bona sono¬
rĩtas sine humore fieri possit. De gromecria. ¶x¬

Expanded text:
continua, ut arbor, lapis, quae magnitudo dicitur; continua, ut arbor, lapis, quae magnitudo dicitur; alia discreta, ut grex, populus, quae multitudo appellatur. Rursus multitudinis, alia sunt per se, ut tres, quatuor, vel quilibet alius numerus: alia ad aliquid ut duplum dimidium, sesquialterum, sesquitertium, vel quodlibet tale. Magnitudinis vero alia sunt mobilia, ut sphaera mundi, alia immobilia ut terra. Magnitudinem ergo quae per se est, arithmetica speculatur; illam autem quae ad aliquid est: musica. Immobilis magnitudinis geometria pollicetur notitiam. Mobilis vero scientiam astronomicae disciplinae peritia sibi vindicat. Mathematica igitur dividitur in arithemeticam, musicam, geometriam, mus numerus; inde arithmetica virtus numeri dicitur. Virtus autem numeri est, quod ad ejus similitudinem cuncta formst, ab aqua vocabulum sumpsit, eo quod nulla euphonia: id est, bona sonoritas: sine humore fieri potest. CAP. X. De Geometria. G
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ fuscatur ymagine ad insibilium ymagina¬
tionem descendunt. rursumq beatiores fiunt
quando se ab hac distractione ad simplicesᷤ tra¬
ture sue fontem colligentes quasi quodam opti¬
me figure signo impresse componuntur: Est igie̾
ut apertuus dicam intellettibile in nobis id ad̾
est intelligentia. intelligĩbile uero id qd̾ ẽ yma¬
ginatio. Intelligentia nero est de solis reriun pͥn¬
cipiis. id est deo. ideis ⁊ ile. et de corporeis substa¬
ciis pura certaq cognitio. Imaginatio est me¬
moria sensuum ex corporum resiquiis inhentib
animo. Prinaipumi cogritionis pet se nichil
çertum hñs. Sensus est passio anime in corpore ex
ticam proprie pertineat abstrattam actẽ¬
dere quantitatem in partib quantitatis spẽs eiꝰ
querere oportet. Quantitas abstracta nichil est¬
aliud nsi forma insibilis secundum limamenta¬
rem dim̾sionem animo impressa que inỹmagi¬
natione consistit cuius gemine sunt partes. una

Expanded text:
orporum fuscatur imagine, ad visibilium imaginaorporum fuscatur imagine, ad visibilium imaginationem descendunt: rursumque beatiores fiunt, quando se ab hac distractione ad simplicem naturae suae fontem colligentes, quasi quodam optimae figurae signo impressae componuntur. Est igitur, ut apertius dicam, intellectibile in nobis id quod est intelligentia: intelligibile vero id quod est imaginatio. Intelligentia vero est de solis rerum principiis, id est Deo, ideis, et hyle: et de incorporeis substantiis pura certaque cognitio. Imaginatio est memoria sensuum ex corporum reliquiis in haerentibus animo, principium cognitionis per se certum nihil habens. Sensus est passio animae in corpore, ex ticam proprie pertineat abstractam attendere quantitatem: in partibus quantitatis species ejus quaerere oportet. « Quantitas abstracta nihil aliud est nisi forma visibilis secundum lineamentarem dimensionem animo impressa, quae in imaginatione consistit, » cujus geminae sunt partes; una
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗutem in octoginta mecha humane uite natura¬
liter consistat. propheta declarat. Si inquit inua
et dolor hanc quadruplam progressionem illum
quaternarium anime de quo supra loquti sumus
Am corpori quoq sium assignant quater¬
natium. Sicut monas anime. ita dias cor¬
¶Das congruit. Sic bis duo. fi̾nt quatuor. Dic bis¬
quatuoꝵ fiurit octo. diobis octo. funt sex decim.
dic bic sex decim. flunt tricaginitaduo. Hic in cuͣto
loco similitet idem numeotis. id est bmarius a
quo multiplicatio initium sumpsit tibi octu
riti idemq si infinitum processeris indubitant᷑
continget ut quarto sempet gradu binatiuse¬
mineat. Et hic est quaternarius corporis ĩ quo
intelligi datur omine quod a solubilib composi¬
tionem accipit. ipsum quoq esse dissolubile. ui¬
des nunc catis aperte ut puto qm̃ anime de in¬
tellectibilib ad intelłibilia degenerant. Quando
a puritate simplicis intelligentie. que nulla e¬

Expanded text:
autem in octoginta meta humanae vitae naturaautem in octoginta meta humanae vitae naturaliter consistat, propheta declarat: Si, inquit, in et dolor . Hanc quadruplam progressionem illum quaternarium animae, de quo supra locuti sumus oris. Nam corpori quoque suum assignant quaternarium. Sicut monas animae, ita dias corpori congruit. Dic bis duo fiunt quatuor, fiunt octo; dic bis octo, fiunt sexdecim; dic bis sexdecim, fiunt triginta duo. Hic in quarto loco similiter idem numerus 1, binarius, a quo multiprrit - idemque si in infinitum processeris, indubitanter continget ut quarto semper gradu binarius emineat. Et hic est quaternarius corporis, in quo intelligi datur omne quod a dissolubilibus compositionem accipit, ipsum quoque esse dissolubile. Vides nunc satis aperte? ut puto, quomodo animae de intellectibilibus ad intelligibilia degenerant: quando a puritate simplicis intelligentiae quae nulla c
Abbreviated transcription (Latin):
progressione ad regendam humani corꝑoris mu¬
ãcam descenditq nouenario componitur: quia
uouem sunt foramina in humano corpore quibus
secundum natutabem contemperantiam ĩ fluit.
orne quo idem corpus uegetatur et regitur. Hic
corpus ordo est. quia prius naturaliter anima potẽ¬
tias suas ht̃. quam corpori commisceatur post ea
autem in tercia progressione per sensus iam extra
se profusa ad insibilia hec. que per iunguiti seꝑtem
qui solidus nunieruis est et trina dimensione ad si¬
nulitudinem corporis extenditur figurautur dis¬
pensanda per marutat attiones dissipatur. In cuͣ¬
ta autem progressione soluta a corpore ad purita
multiplicationo. uͥ ter iugniti septem in octogĩta
unum excreuit monas in simimo apparet ut e¬
undenter clareat quod anima post huius uite t̾¬
minum qui per octoginta designatur ad unitat̃
sue simplicitatis redeat a qua prius discesserat cũ
ad humanum corpus regendum desceudebat. Qd̃

Expanded text:
progressione ad regendam humani corporis muprogressione ad regendam humani corporis musicam descendit quae novenario componitur: quibus novem sunt foramina in humano cosecundum naturalem contemperantiam influit et effluit omne, quo idem corpus vegetatur et regitur. Hic quoque ordo est: quia prius naturaliter anima potentias suas habet, quam corpori commisceatur, postea vero in tertia progressione persensus jam extra se perfusa ad visibilia haec quae per viginti septem, qui solidus numerus est, et trina dimensione ad similitudinem corporis extenditur, figurantur dispensanda, per infinitas actiones dissipatur. In quarta autem progressione soluta a corpore ad unitatemultiplicatione, ubi ter viginti septem in octoginta unum excrevit, monas in summo apparet, ut evidenter clareat, quod anima post hujus vitae terminum, qui per octoginta designatur, ad simplicem suae substantiam unitatis redeat, a qua prius discesserat, cum ad humanum corpus regendum descendebat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
bile medie unitatis uinculum congrue ad aĩam
refertur. sicut quaternarius quia duo media ht̃.
ideo dissolubilis est proprie ad corpus pertinet. Pͥ¬
alem ternarium se extendit ubi iam pet concuꝰ¬
ꝓiscentiam aliud appetat aliud per iram contẽp¬
nat. per rationem interutrumq discernati. Et rec¬
te amonade in triadem profluere dicitur quia o¬
nis essentia naturaliter prior est potentia sua. Rur¬
sum quod eadem unitas internario multiplicate
ter nuenitur hoo significati qĩ anima non per
partes sed tota in singulis suis potenciis ꝯsistat.
Neq enim uel rationem solam uel iram solam.
uel concupiscentiam solam terciam partem aĩe
dicere possumus. cum nec aliud neo minus sit in
substantia ratio quam anima. neo alud neo mi¬
nus ira quam anima. neo aliud neo minus con¬
cupiscentia quam anima. sed una eademq substã¬
cia secundum diuersas potentias suas diuersa sor¬
titur uocabula. Dem̃ auirtuali ternario secunda

Expanded text:
bile mediae unitatis vinculum congrue ad animam bile mediae unitatis vinculum congrue ad animam refertur, sicut quaternarius, quia duo media habet, ideoque dissolubilis est, et proprie ad corpus pertinet. Prialem ternarium se extendit, ubi jam per concupiscentiam aliud appetat: aliud per iram contemnat, per rationem inter utrumque discernat. Et recte a monade in triadem profluere dicitur, quia omnis essentia naturaliter prior est potentia sua. Rursum quod eadem unitas in ternario multiplicante ter invenitur, hoc significat, quod anima non per partes, sed tota in singulis suis potentiis consistat. Neque enim vel rationem solam, vel iram solam, vel concupiscentiam solam tertiam partem animae dicere possumus: cum nec aliud, nec minus sit in substantia ratio quam anima, nec aliud, nec minus ira quam anima, nec aliud, nec minus concupiscentia quam anima, sed una eademque substantia, secundum diversas potentias suas diversa sortitur vocabula. Deinde a virtuali ternario secunda
Abbreviated transcription (Latin):
sum habet quo ea que sensib subiacent comprehẽ¬
dit. Tangendo ergo corpora degenerat quia dun iu¬
uisibiles corporum formas per sensum passiones
pracurrit easq ad trattas per ymaginationem in
se trahit tociens a sua simplicitate sciuiditur qͥacus
aliquib contrarie passionis qualitatib informa¬
tur. Cum uero ab hac distractione ad puram ĩtel¬
ligentiam conscenderis in unum se colligit. fit be
sionis regressionisq rationem ipse eciam
numerus docet. Dic ter unum fiunt tria. Dio ter
tria fuint nouemi. Dic ter nouen fuint iuginti
seꝑtem. Dic ter uginiti septem. fiunt octoginta
unum. Ecce tibi in quarto gradu unitas prima
octurrit. idemmq euenire uide̾bis si usq ad infini¬
tum duxeris multiplicationem. ut cempet in qrͣto
gradi unitas emincat. Rettissime auten simplex
anime essentia unitate exprimitur: que ipsi quoꝙ
incorporea est. Ternarius quoq propter iudissolu¬

Expanded text:
sum habet, quo ea, quae sensibus subjacent, comprehensum habet, quo ea, quae sensibus subjacent, comprehendit. Tangendo ergo corpora degenerat; quia dum visibiles corporum formas per sensuum passiones percurrit, easque attractas per imaginationem in se trahit, toties a sua simplicitate scinditur, quoties aliquibus contrariae passionis qualitatibus informatur. Cum vero ab hac distractione ad puram intelligentiam conscendens in unum se colligit, fit beaue progressionis regressionisque rationem ipse etiam numerus docet. Dic ter unum tria, et fiunt novem. Duc ter novem, fiunt viginti septem. Duc ter viginti septem, fiunt octoginta unum. Ecce tibi in quarto gradu occurrit, idemque evenire videbis, si usque ad infinitum duxeris multiplicationem ut semper in quarto gradu unitas emineat. Rectissime autem simplex animae essentia unitate exprimitur, quae ipsa quoque incorporea est. Ternarius quoque propter indissolu
Abbreviated transcription (Latin):
tiora sint quociens se se intellectibilib applica¬
rint Spiricuum namq et animarum natuura
quia incorporea et simplex est intellectibilis sub¬
stantie particeps est. Sed quia per instrum̃ta
sensuum non unfbrimter ad selisibilis cõrpore¬
hendenda descendit eoꝵq similitudinem pet y¬
maginationem ad se trahit. in eo quodam n.¬
suam simplicitatem deserit quo compositionis ratio¬
nem admictit. Neq enim omnimodo simplex dior
potest quod composito simile est. Eadem igitur res
diuersis respectib intellectibilis simul. ⁊ intelligibił
est intellectibilis eo quod incorporea sit natura et
nullo sensu comprehendi possit intelligibilis uͦ ideo
quod similitudo quidem est sensibilium. nec tamen
senfibilis. Intellectibile est enim quod nec senaibile
est nec similitudo sensibilis. Intelligibile autem ꝓ
ipsum quidem solo percipitur intellectu sed nonso¬
lo intellettu percipit quia ymaginationem uł sen¬

Expanded text:
tiora sint, quoties sese intellectibilibus applicatiora sint, quoties sese intellectibilibus applicarint. Spirituum namque et animarum natura, quia incorporea et simplex est, intellectibilis substantiae particeps est. Sed quia per instrumenta sensuum non uniformiter ad sensibilia comprehendenda descenditur, eorumque similitudinem per imaginationem ad se trahit: in eo quodamsuam simplicitatem deserit, quo compositionis rationem amittit. Neque enim omnimodo simplex dici potest, quod composito simile est. Eadem igitur res diversis respectibus intellectibilis simul et intelligibilis est. Intellectibilis eo quod incorporea sit natura, et nullo sensu comprehendi possit. Intelligibilis vero ideo, quod similitudo quidem est sensibilium, nec tamen sensibilis. Intellectibile est enim, quod nec sensibile est, nec similitudo sensibilis. Intelligibile autem quod ipsum quidem solo percipitur intellectu, sed non solo intellectu, percipit, quia imaginationem vel sen