comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is et diacombus ⁊i sb̾di acombus
ioctorib. et omib aliis cil ne
ueiaudicollogii aut scematis ꝯ s¬
tans ꝯscitutis ad tabiam ludeaut
ane lutentibus participes aut ui¬
spector es si. aut ad quods spũte e¬
qrim spectandi gra nemre siqun ã¬

Expanded text:
iaconibus et subdiaconibus et lectoribus et omni alii cuiuslibet venerandi collegii aut schematis constitutis ad tabulam ludere aut talia ludentibus participes aut inspectores fieri aut ad quodlibet spectaculum spectandi gratia venire. Si quis a
Abbreviated transcription (Latin):
Que igitur dehr̃tias ꝓlata sunt leges
oñbus sunt maifesta nosautem uo¬
lentes orthodoxam amplctentes fidan
ieam defendentes hr̃e aliq̃uid amplius

Expanded text:
Quae igitur de haereticis prolatae sunt leges omnibus sunt manifesta. Nos autem volentes orthodoxam amplectentes fidem et eam defendentes habere aliquod amplius
Abbreviated transcription (Latin):
s peti pͥus qͣm dies ueniat ñ pot̃.
at iͭ quidẽ ip̃o die inquẽ stipło
fc̃a est peti pot̃ qr totus is diesar¬
bitͥo soluentis tribm debet. Ne
em̃ c̾cũ est eo die in quo ꝓmissũ
est datũ nõ ẽẽ pͥusqͣm p̾tereat..
obligacõ intelligitur: ⁊ ꝑpetuat᷑.
quia ad teroꝑus deb̾i non podest.
o heres petendo pacti excepcõne
fit: cum in alique calum differt᷑
obligõ. ut si aliquid scm̃ fuerit
aut non fu̾it st ipło ꝯmitatur.
ułuti si ticius diul factus fu̾it. U
aureos dare spondes¶ Siquis itasti¬
puletur si incapitoliũ nõ ascen¬
d̾o dare spondes: ꝑinde erit acsi
stĩpulatus eẽt cum monetur dã¬
n sibi ¶ ex ꝯdicõnali stipulacõne
tm̃ spes est debitũ in. eam qr ip̃a
spem transmittimus in ħ̾edib
tam̃ re ip̃a ht̃ tempus miectum
quo ꝓmissor utatur ad pͣm carta¬
gine dandã. ⁊ ĩo siquis ita rome sti¬
pulatur hodie cartagine dare spõ¬
des imitił est stipulacõ eũ ĩpossibi¬

Expanded text:
 peti priusquam dies veniat non potest ac ne eo quidem ipso die, in quem stipulatio facta est, quia totus is dies arbitrio solventis tribui debet. Neque enim certum est, eo die in quem promissum est datum non esse, priusquam is pretereat. Aobligatio intelligitur et perpetuatur, quia ad tempus deberi non potest, sed heres petendo pacti exceptione fit, cum in aliquem casum differtur obligatio, ut, si aliquid factum fuerit aut non fuerit, stipulatio committatur, veluti ‘ si Titius consul factus fuerit, quinque aureos dare spondes? ’ si quis ita stipuletur ‘ si in Capitolium non ascendero, dare spondes? ’ perinde erit, ac si stipulatus esset cum morietur dari sibi. ex condicionali stipulatione tantum spes est debitum iri, eamque ipsam spem transmittimus, si, tamen re ipsa habet tempus iniectum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare spondes? ’ inutilis erit stipulatio, cum impossibi
Abbreviated transcription (Latin):
erbis obligõ contrahitur.
dari sien ue nobis scipulamur.
ex qua due ꝓficiscuntur accões
tamc̾ci ⁊dicõ. sic̾ta sit stipulacõ
quam ex stipulatu. si sit inc̾ca q̃
ħ noĩe inde utitur qr stipłm ap̃
ueteres appllabant firmũ for¬
te ascipite descendenssihac re
olim cumtalia u̾ba tradita fu¬
erant. spondes: spondeo ꝓmittis.
ad̾i iubes: sid̾iuubeo. dabis. dabo:
facies: faciam ¶ Utrũ aũ latina ł
g̾ca uł quacũq alia lingua sti¬
pulacõ ꝯcipiatur nicħ int̾ est.Si¬

Expanded text:
erbis obligatio contrahitur dari fierive nobis stipulamur. ex qua duae proficiscuntur actiones, tam condictio, si certa sit stipulatio, quam ex stipulatu, si incerta. quae hoc nomine inde utitur, quia stipulum apud veteres firmum appellabatur, forte a stipite descendens. In hac re olim talia verba tradita fuerunt: spondes? spondeo, promittis? fideiubes? fideiubeo, dabis? dabo, facies? faciam. utrum autem Latina an Graeca vel qua alia lingua stipulatio concipiatur, nihil interest
Abbreviated transcription (Latin):
postea aut̃ leonina ꝯstit ucõ lata
est que sollempnitate u̾boꝵ sb̾¬
lata sensumiꝯsonantẽ intellec¬
tum ab utra ꝑte solũ desid̾at
licet quib cumq u̾bis expressũ
est. ¶ om̃is stipło aut pure aut in
tim petipot ¶ Indiem: cũ adiecto¬

Expanded text:
postea autem Leoniana constitutio lata est, quae, sollemnitate verborum sublata, sensum et consonantem intellectum ab utraque parte solum desiderat, licet quibuscumque verbis expressus est. Omnis stipulatio aut pure aut in tim peti potest. in diem, cum adiecto
Abbreviated transcription (Latin):
repeticõp conditicia accõ ¶am
eum dare oꝑtere ac simutinm
accepisset. Uñ pupillus sine tuto¬
ris auctoritate non debitũ per
errorem datum est. nõ tenetur
in debiti ꝯdicõne non magisꝙͥ¬
cõms non udetur ex ꝯtͣctu con¬
sistere cum hiis qui soluendiaĩo:
dat magis distrahere uoluit
negm̃ quam contrah̾e ¶Item is
cui res aliqua utenda datur.iꝯ
modatur te obligatur ⁊ tenetur
unaccepit longe distat. Nam¬
q non ita res datur ut enis siat
⁊ob id de ea re ip̃a restituenda

Expanded text:
repetitionem condicticia actio; nam eum dare oportere ’ ac si mutuum accepisset. unde pupillus, si ei sine tutoris auctoritate non debitum per errorem datum est, non tenetur indebiti condictione, non magistionis non videtur ex contractu consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur um accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa restituenda
Abbreviated transcription (Latin):
um accepit si fortuit casu qd̾
accepit amĩsit sułnti incendi¬
oruia. naustagio aut latro¬
nũ hostium ue incursu nicħoꝰ
obligatus ꝑmanetiat is qui
utendũ accepit sane quidem
exactam diligenciam custodi¬
ende rei p̾stare iubetu nec suf¬
ficit ei tantã diligenciam adi¬
buisse qͣntam in.ss rebe ad hibͥe
solitus ¶si me d alius diligẽ¬
cior ꝓotu̾it eam tem custodire.
s pp̃ maiorem uim muaioresue
cauis non teuerur simõ non
huiꝰ ip̃uis culpais casus int̾ueñ.
alioquin si id̾ ꝙ tibi donuꝰ ino¬
datum est ꝑegre tecũ serrei
malu̾is ⁊ id nicursu hostium
p̾donũ uł naufragio amiseris.
aut̃ res tunc ꝓpͥe intelligitur
si nulla m̾cede accepta nł ꝯstidu¬
ta tibi res utenda data est alio
s is ex eo solo tenetuꝵ si quid do¬
lo ꝯmiserit. culpe aͣut nõie .i. de
sidie atq negligencie nõ tenr᷑.
Ita securus ÷ qui parũ diligent̾
custoditam rem: fuito amisit. qͥ
negligenti amico rem custodien¬

Expanded text:
uolibet fortuito casu quod accepit amiserit, veluti incendio, ruina, naufragio aut latronum hostiumve incursu, nihilo minus obligatus permanet. at is qui utendum accepit sane quidem exactam diligentiam custodiendae rei praestare iubetur, nec sufficit ei tantam diligentiam adhibuisse quantam suis rebus adhibere solitus est, si modo alius diligentior poterit eam rem custodire: sed propter maiorem vim maioresve casus non tenetur, si modo non huius culpa is casus intervenerit: alioquin si id quod tibi commodatum est peregre ferre tecum malueris, et vel incursu hostium praedonumve vel naufragio amiseris, autem res tunc proprie intellegitur, si nulla mercede accepta vel constituta res tibi utenda data est. aliotenetur. Sed is ex eo solo tenetur, si quid dolo commiserit. Culpe autem nomine, id est desidie ac negligentie non tenetur. Itaque securus est, qui parum diligenter custoditam rem furto amisit quia, qui negligenti amico rem custodien
Abbreviated transcription (Latin):
rdendo in h danisut accipiens¬
cim fiant. et qñ nobis non ee¬
dem res s alie eiusdem nature
⁊ qͣlitatis reddantur uñ ⁊̃ mutu¬
r̃anapplłatum sit qr iͦ a metibi
datur. ut ex ineo tuũ fiat ex eo ÷ s¬
ꝯͣctn nascitur accõ que nocatur

Expanded text:
dendo in hoc damus ut accipientium fiant, et quandoque nobis non eaedem res, sed aliae eiusdem naturae et qualitatis reddantur. unde etiam mutuum appellatum sit, quia ita a me tibi datur, ut ex meo tuum fiat. ex eo contractu nascitur actio quae vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus est ut de hiis que excontͣctu
sunt dispiciamus haꝵ eque . ini.
spẽs sunt. aut .n. reoͣhunt᷑. aut
u̾bis. aut litt̾is. aut ꝯsensu. de qui¬
b singulis dispicianius quib ind

Expanded text:
us est, ut de his quae ex contractu sunt dispiciamus. harum aeque quattuor species sunt : aut enim re contrahuntur aut verbis aut litteris aut consensu. de quibus singulis dispiciamus. TIT. 14
Abbreviated transcription (Latin):
datur ⁊ debitoris quo mag̃ eipe¬
cuma cred̾et᷑ ⁊ creditoris quo ei¬
magis in tuto sit creditum. pla¬
cuit suffic̾e .s. ad eam rem custo.¬
diendam exactam diligenciã
ad hibere qmͣ si p̾stit̾it᷑ ⁊ alique

Expanded text:
datur, et debitoris, quo magis ei pecunia crederetur, et creditoris, quo magis ei in tuto sit creditum, placuit sufficere, quod ad eam rem custodiendam exactam diligentiam adhiberet: quam si praestiterit et aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ infertur acollatorib. siꝗs ł solidos uo¬
luerit ł materiã appendere: equa lance
⁊libram̃tis paribus suscipiatur.
fuerit dubitatio. placet quẽ ẜ mo gretꝰ
appellat ꝑ singalas auitates c̃stitutũ.
inchostratẽ. ꝗ ꝑsua fide atꝙ industria.

Expanded text:
 infertur a collatoribus, si quis vel solidos voluerit vel materiam appendere, aequa lance et libramentis paribus suscipiatur. fuerit dubitatio, placet quem sermo Graecus appellat per singulas civitates constitutum zygostaten, qui pro sua fide atque industr
Abbreviated transcription (Latin):
S̾. Sciant iudices. nic sibi expriuate
rei canone. ł exeo ꝙ hiidẽ titulis exe¬
gerint: ad necessitates alias tranferre li¬
cere: nisi mallẽt grauissima seueritate
cuit neminẽ absq comsuetudine co

Expanded text:
 Sciant iudices nihil sibi ex privatae rei canone vel eo, quod ex isdem titulis exegerint, ad necessitates alias transferre licere, nisi malunt gravissima severitate cuit neminem absque consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
d: Humiliorib officus: aut ext̃ ordi¬
narus onerib occupari curiales ñ patim̃.
ne .p. uacillet. utilitas. Susceptionem
itaꝙ uestiũ: equius ẽ ab officio ꝓconsu¬
lari. ł abhis ꝗ ieod̾ meruer̃: sollẽmt̃
ꝓcurari. hoꝵ nãꝙ int̾ẽ: huusmodi
explorat᷑e rationẽ. ⁊ querere qualita¬
tẽ eoꝵ quoꝵ ad constituendũ cura cõ¬
modior ẽ. Neq n equũ ẽ: ut ad officiũ
lucra: ad curialẽ susceptiõis tm̃ danna ꝑ¬
tineant. hanc gͥ ab ordinib inuiriam
sũmouemus. exceptis his. si qui curialiũ.
mofficio memorato. aut militasse: aut
militare fuerint dep̃hensi.¬
d̾: Nurũ siuie argentũ. ꝙ cũꝙ aposse¬
sore confert᷑. archarius ł susceptor acci¬
piat. ita ut ꝓuincie mod̾ator. eiꝰq offi¬
ciũ. ad crim̃ suũ nouĩt ꝑtinẽ: si posses¬
sorib illud fiñt exaliqua ponderũ mi

Expanded text:
 Humilibus officiis aut extraordinariis oneribus occupari curiales non patimur, ne publica vaccillet utilitas. susceptionem itaque vestium aequius est ab officio proconsulari vel ab his qui in eodem meruerunt sollemniter procurari quaerere qualitatem eorum, quorum ad contuendum cura commodior est. neque enim aequum est, ut ad officium lucra, ad curialem susceptionis tantum damna pertineant. Hanc igitur ab ordinibus iniuriam submovemus, exceptis his, si qui curialium in officio memorato aut militasse aut militare fuerit deprehens Aurum sive argentum quodcumque a possessore confertur, arcarius vel susceptor accipiat, ita ut provinciae moderator eiusque officium ad crimen suum noverit pertinere, si possessoribus ullum fuerit ex
Abbreviated transcription (Latin):
res .p. absꝙ omĩ mora aurũ susciꝑe cen¬
semus. ne quis ꝑ hãc occasionẽ iup̾tus
facere cõpellatur. nã si soluere uolens
asuscipiente fũt contẽptus: testib ad ibi¬
ts contestationẽ debebit ꝓpone. ut h
ꝓ bato: ꝯip̃ securtatẽ debitã cõmissi ne¬
xu ub̾atus cũ emolum̃tis accipiat: ꝯ qui
susciꝑe neglexerit. eiꝰ ponderis ꝙ debe¬
batur. in duplũ fisci rationib: ꝑuigorẽ
offici p̃sidis inferre cogat᷑. ꝙ aũ suscepto¬
res. uidice cuiꝰ inter ẽ negligente molaue¬
rit. exip̃us uidicis facultatib sarciet᷑.
debita. ue ꝯ̃ spẽs quas exreliquis inferũ
uir. ꝗanone st̃ accrescentes suscipiant.
S. Nemmẽ susceptiois munẽ fũctũ:
adid̾ mimꝰ astringi ansi se prius uinculo
sollicitudinis suꝑioris absolũit. Nã neꝙ
cos ꝗ placuerint grauare: iustitiaẽ: ne¬
ꝙ illos ꝗ displicuerĩt: tenẽ prudentes. In¬
regro gͥ singuli anmũsario anno transcur¬
so. cogantur exponere ꝗb titulis suscepta

Expanded text:
s absque omni mora aurum suscipere censemus, ne quis per hanc occasionem sumptus facere compellatur. Nam si solvere volens a suscipiente fuerit contemptus, testibus adhibitis contestationem debebit proponere, ut hoc probato et ipse securitatem debitam commissi nexu liberatus cum emolumentis accipiat et, qui suscipere neglexerit, eius ponderis quod debebatur in duplum fisci rationibus per vigorem officii praesidis inferre cogatur. Quod autem susceptores iudice cuius interest neglegente violaverint, ex ipsius iudicis facultatibus sarcietur. debita, verum etiam species, quas ex reliquis inferunt, quia novae sunt ac recentes, suscipiant.. Neminem susceptionis munere functum ad idem munus adstringi, nisi prius se vinculo sollicitudinis superioris absolverit. Nam neque eos qui placuerint gravare iusti est, neque illos qui displicuerint tenere prudentis Integro igitur singuli anniversario anno transcurso cogantur exponere, quibus titulis suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Modios eneos atꝙ lapideos. cum
sextariis at ponderib ꝑmansioẽs. sin¬
gulasꝙ ciuitaces uissimis collocari. ut
umnꝰ quisq tributarus sub oculis constitu¬
tis reb õĩb moĩs sciat ꝗd debeat suscep¬
torib dare. itaut siquis susceptoꝵ con¬
ditoꝵ modioꝵ sextarioꝵꝙ ł ponderũ
normã putauĩt ȩecedendã. penã se sci

Expanded text:
 Modios aeneos seu lapideos cum sextariis atque ponderibus per mansiones singulasque civitates iussimus collocari, ut unusquisque tributarius sub oculis constitutis rerum omnium modiis sciat, quid debeat susceptoribus dare; ita ut, si quis susceptorum conditorum modiorum sextariorumque vel ponderum normam putaverit excede
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ Quouenscũq certa sũma solidoꝵ
ꝓtituli qualitati debet̃: ⁊auri massa
transmittitur. inseptuaginta duosso¬
lidos ubra feratur accepta:
ꝓilsatioĩs mõ. ilico apochaꝵ cautiõib
annotent̃. Non aũ oportet morreis si¬
scalib. nisi fiscalia frum̃ta constitui.

Expanded text:
 Quotienscumque certa summa solidorum pro tituli qualitate debetur et auri massa transmittitur, in septuaginta duos solidos libra feratur accepta. pro illationis modo ilico apocharum cautionibus adnotentur. non autem oportet in horreis fiscalibus nisi fiscalia frumenta constitui.
Abbreviated transcription (Latin):
missa ut assolet ꝑsecatoria aurũ presu¬
munt. partĩ diutius retentant: ꝙ statim
fuerat assignandũ. Iõꝙ censemꝰ: neꝗs
absq p̃cepto uiri illustris comitis sacrr
largitionũ: ł coquendũ aurũ sumat. ł ac

Expanded text:
raemissa, ut adsolet, prosecutoria aurum praesumunt, partim diutius retentant, quod statim fuerat adsignandum. Ideoque censemus, ne quis absque praecepto viri illustris comitis sacrarum largi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Securitates semel publicatas. et
gessis iectas: uim susceptorib imputa¬
ri. ꝯinceptã mercedis discissionẽ uolu¬
U Si aliꝗd asusceptore. ł atabulario
fraudis admissũ eẽ. possessor dep̃hen¬
dat. nemo eoꝵ semel int̾uersiõe c̃uictꝰ.
id rursus officiũ gerat inquo ante de¬
coxit. ⁊ si rescripiũ nr̃m elicitũ clande¬
stina supplicatione tulerit.
ꝯ susceptores totidẽ. ꝑ uniũsas ꝓuincas
oportere constitui: clem̃tia nr̃a p̃cepit.
Sore aũ uolumꝰ p̃torianã amplissima p̃¬
fectura: eos ꝗ aurũ largitionale susceper:

Expanded text:
. Securitates semel publicatas et gestis lectas vini susceptoribus imputari et coeptam arcae discussionem volu Si aliquid a susceptore vel tabulario fraudis admissum esse possessor deprehendat, nemo eorum semel in interversione convictus id rursus officium gerat, in quo ante decoxit, etsi rescriptum nostrum elicitum clandestina supplicatione tulerit. et susceptores totidem per universas provincias oportere constitui clementia nostra praecepit. Scire autem volumus praetorianam amplissimam praefecturam eos, qui aurum largitionale susc
Abbreviated transcription (Latin):
exͣnea s siquidem domos ita simpłr ali¬
qui hrẽ putant oport̾e ⁊ msins sacrisorõ¬
do penitus hoꝵ q̃ni sacri sunc nustii hoc
eis ꝑmiccimus. inuidia er̃ nulla ẽ sius¬
tamꝙͣ insacris orare aliis a oĩbus absti¬
ne tñ insi meis uoluint aliquos inui¬
tare cł̾icos hic quid̾ sãssime maioris

Expanded text:
extranea. Sed si quidem domos ita simpliciter aliqui habere putant oportere in suis sacras orationdo penitus horum quae sacri sunt ministerii, hoc eis permittimus. Invidia enim nulla est, si vtamquam in sacris orare, aliis autem omnibus, abstinere, tamen nisi in eis voluerint aliquos invitare clericos, hic quidem sanctissimae maioris
Abbreviated transcription (Latin):
tuam custo dire celsitudiem ⁊ ncħ̾
tale fi concede scito euim qtͣdidice¬
rimus qr tibi tale aliquid nulciatũ
cessores tui cinguli fu̾int ꝑeas añ
tibi offm̃ id̾ sustinebit dampnũ qr
rem nob̾ cust̾odiosam. ⁊scĩssime ec

Expanded text:
tuam custodire celsitudinem, et nihil tale fieri concedere. Scito enim quia si didicerimus, tibi tale aliquid denuntiatum, cessores cinguli fuerint. Parens autem tibi officium sustinebit idem damnum, si rem nob
Abbreviated transcription (Latin):
negocũs suꝑ ee ĩ ne offenta disci¬
pline possunt. ¶ã uo excepcõnes
que olim ꝓcuratorib pp̃ infami¬
am uł dantis uł ip̃ius ꝓcuratoris
opponebantur. cum iudiciis fre
cio que pͥma facie iustaui eacõni¬
deatur. inique noceat quodbuis.
cũ accidit: alia allegõne opus÷
adiuuandi: actoris gr̃a que rep¬
licacõ uocatur qr ꝑ eam replica¬
tur atq resoluit᷑ uis excepcõis.
ułuti cum pactus est aliquis cũ
debitore suo neab eo peciñam
petat. deinde postea in cͣcͣrium
pacti sunt .i. ut petere credito¬
ri liceat. Si agat creditor ⁊ exci¬
piat debitor. ut ita dem̃ ꝯdẽp¬
netur. si nõ ꝯuen̾it. ne eque pe¬
cuniam petat creditor nocet
postea incͣrium pacli sunt. s
qr iniquũ est creditorem exdu¬
di replicacõ ei dabitur ex pꝰt̾io¬
re pacto ꝯuento. ¶ Rursus in¬
tͥdum euenit ut replicacõ que
pͥma facie usta sit. inique no
ceat. quod cum accidit alia al¬
legõne opus est adiuuandi
rei gͣ. que duplicacõ uocatur

Expanded text:
a disciplinae possunt. eas vero exceptiones quae olim procuratoribus propter infamiam vel dantis vel ipsius procuratoris opponebantur, cum in iudiciis ftio quae prima facie iusta videatur, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi actoris gratia, quae replicatio vocatur, quia per eam replicatur atque resolvitur vis exceptionis. veluti cum pactus est aliquis cum debitore suo, ne ab eo pecuniam petat, deinde postea in contrarium pacti sunt, id est ut petere creditori liceat: si agat creditor et excipiat debitor, ut ita demum condemnetur, si non convenerit, ne eam pecuniam creditor petat, nocet postea in contrarium pacti sunt. sed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posteriore pacto convento. Rursus interdum evenit, ut replicatio, quae prima facie iusta sit, inique nceat; quod cum accidit, adiectione opus est adiuuandi rei gratia, quae duplicatio uocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pociuch ualeant si concngit dud̾
Puũ aut ancillam seu languẽtes
deliquisse seu ⁊̃ cõtempsisse eos iam
iff isisse suꝑ dño adu̾sus eos uolun¬
tatem. Illi namq utpote iam cousti

Expanded text:
c valeant, si contigit dudum servum aut ancillam seu languentes dereliquisse seu etiam contempsisse eos et amisisse super dominio adversus eos voluntatem. Illi namque, utpote iam consti
Abbreviated transcription (Latin):
rõne ꝑmissum est noxe dedicõe
definigi. Nain erat ĩniquũ neqͥci¬
am eoꝵ ultra ip̃oꝵ corꝑa dño dãp¬
nosam eẽ. dñs noxali iudicõser¬
ui sui noĩe ꝯuentus suũ actori
noxe dedendo libatur nec muimuᷤ
ĩ ꝑpetuũ eius dñiũ a dño transser¬
tur. si aut̃ dampnũ ei cͥ redditus
est resarcierit quesita pma aux¬
ilio pͥtͤoris inuito dño manumꝰ¬
titur ssunt aut̃ ꝯstitute noxa¬
les accõnes aut legib uluti fur
tuus noxã ꝯmuerit ꝙͣ du ĩ pot̃a
te tuasit tecũ ẽ accõ. si in alt̾nis po¬
testatẽ ꝑuen̾it. cũ illo incipit ac¬
cõ eẽ ut si manumissus funt di¬
recto ip̃e tenetur extinguitur
noxe dedicõs ex diu̾so quoq nox¬
didimus incip̃ tecũ ẽẽ noxalis
nascitur. Nain int̾ dñm ⁊ eum
sit agi pot᷑. unde si aliens semꝰ¬

Expanded text:
noxae deditione defungi: namque erat iniquum, nequitiam eorum ultra ipsorum corpora dominis damnosam esse. Dominus noxali iudicio servi sui nomine conventus servum actori noxae dedendo liberatur. nec minus perpetuum eius dominium a domino transfertur: si autem damnum ei cui deditus est resarcierit quaesita pecunia, auxilio praetoris, invito domino, manumittitur. Sunt autem constitutae noxales actiones aut legibus aut edicttem noxatate sit tecum est actio: si in alterius potestatem pervenerit, cum illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoqmentario tradidimus, incipit tecum noxalis nascitur: namque inter dominum et eum , agi potest. unde si alienus se
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam ⁊ legem ꝓmoreri s ne per
nc̃ cãm dampnis magnisib̾iciat
eum qui int̾diccõnem suscepit ⁊ ⁊ pe¬
llatur aut des ensiones expet̾e auc
res hr̃e ⁊nonpossir uoluucarie cum
rum nos concentos ẽẽ ꝓ hibicõne. s
s ⁊ trmorem inferre iustũ tnͣsgssorib¬

Expanded text:
iam et legem promereri, sed ne per hanc causam damnis magnis subiciat cum qui interdictionem suscepit, et compellatur aut defensiones expetere aut res habere et non possit voluntarie cum rum nos contentos esse prohibitione, sed etiam timorem inferre iustum transgressorib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ̾ ꝓbetur. sti aliũ ꝙ cum fortuitum
cãum ip̃ñi respic̾e qui contesta cõnẽ
usuras pecimar us adctiam cẽtesiẽ
agnosce ꝓhibentem accipere ꝓpria ñ
solũ si aurũ fint ꝙ depoitũ ẽ restitui uo

Expanded text:
 probetur sive alium quemcumque fortuitum casum, ipsum respicere qui contestationem dusuras pecuniarum tertiam centesimae agnoscere prohibentem accipere propria, non solum si aurum fuerit quod depositum est restitui vero
Abbreviated transcription (Latin):
papue aiuitate ⁊aliquos int̾dicẽto
eis qui mĩstñt puꝰ annonas ⁊ cenaras
accipiunt ab annoriaꝵ p̃fcõ uolẽtes
suspendi amĩstracõm cos qui exħ solũ¬
mõ forsan mitͥuntur defrandan mĩs
sidentibus in hac felicissima ciuitare
nti non udenrur mox futuris pensi
non inferant eiilliuo ult eas susci¬
pientes quid̃ pp̾ m opiam forsan ꝯie¬

Expanded text:
pue civitate, et aliquos interdicentes eis qui ministrant publicas annonas et tesseras accipiunt ab annonarum praefecto, volentes suspendi administrationem et eos qui ex hoc solummodo forsan nutriuntur defraudari admissidentibus in hac felicissima civitate inbatiti invidentes mox futuris pensionon inferant eis; illi vero ultro eas suscipientes quidam propter inopiam forsan come
Abbreviated transcription (Latin):
de litis estimacõne caueat cũ fi¬
deuissore siintra tp̃s qd̾ ei datũ
est nõ restituul ¶et si h̾iditas
petita sit ead̾ cira fructus int̾ue¬
nũt que diximus int̾uenire

Expanded text:
de litis aestimatione caveat cum fideiussore, si intra tempus quod ei datum est non restituisset. et si hereditas petita sit, eadem circa fructus interveniunt quae diximus intervenire
Abbreviated transcription (Latin):
onefen̾aticie caucõissiĩ scuptissiue
sinescciptis credita suncoͣcta.Sin a
⁊hane salubrimam legẽ inom̃s exis¬
tendimꝰ exp̾senti quid̃ cp̃e miciũ accĩ¬
piente momẽ ałr euũ modisoibus

Expanded text:
one feneraticiae cautionis, sive in scriptis sive sine scriptis credita sunt contracta; Et hanc saluberrimam legem in omnes extendimus, ex praesenti quidem tempore initium accipientem
Abbreviated transcription (Latin):
suro enit emĩ ad nr̃as aures quosdã
dicõs fecisse ccͣtus ⁊ paucã mensurã frus¬
tuũ dantes t̾rulas eor abstͣisse ⁊ exhac
cã quoidã colonor fugelatebras pisse.
aliosfame eẽ necatos ⁊ cͥtissaã perte
boĩes inuasisse incursi one ⁊barbarica

Expanded text:
turo. Venit enim ad nostras aures quosdam ticios fecisse contractus, et paucam mensuram fructuum dantes totas terrulas eorum abstraxisse, et ex hac causa quosdam colonorum fugae latebras petisse, alios fame esse necatos, et tristissimam pestem homines invasisse incursione barbarica
Abbreviated transcription (Latin):
duplicibus sb̾debat eraccõibꝰ iualeus¬
lentes ⁊abnegare temprances nͥ ł alie
quedam accõnes ad eind̾ co apsare
sunt ordinem s paularim purata cle¬
mencia oblita ẽ iniquoꝵ cnutre ma

Expanded text:
duplicibus subdebat exactionibus malevolentes et abnegare temptantes; ubi etiam aliae quaedam actiones ad eundem coaptatae sunt ordinem. Sed paulatim putata clementia obli
Abbreviated transcription (Latin):
negans postea u̾o utatur solucõib̾
a se fcis tali homimi millã utilitatẽ
hor que ue soluca sunt eẽ scimuis. s
totum eum debicum arigi p̾cipinĩ
tuir uullo iudicanciũ neq inħfłctẽdo
s integtatem legis custodiente siau̾¬

Expanded text:
negans, postea utatur solutionibus a se factis, tali nullam utilitatem horum, quae vere soluta sunt, esse sancimus, sed totum eum debitum exigi praecipimutuit, nullo iudicantium neque in hoc flectendo, sed integritatem legis custodiente. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
ner fuit in ionast̾iũ rgessa siłi mõ
retincat iur umpaalem douacom
et casundotis ex morte nuuens
placitam reliquin n̾odotis mulie¬
n resatiu pcipimꝰ et si quid̃ miro
E rebus mmisiens apud eñ ruema¬
tur ambobus aut̃ monachicam.
uitam elgentib inbemus nacai¬
tibus dotalibus placitis mruni re¬
tuie douacioneni npcialem et mlł¬
ieien ꝓpamaccipe dotem et quitꝗd
alud iuro dedise ꝓplrtur ut nius¬
quisq eẽ tamprũ sins fruatur red
insi for te spensus sponeaut sponsa
sponse. aut maritus uxori. aut ux̃
manto donare auquid ant ꝯede

Expanded text:
ier fuerit in monasterio ingressa, simili modo retineat vir nuptialem donationem et casum dotis ex morte mulieris placitum, reliquum vero dotis mulieri restitui praecipimus, et si quid aliud ex rebus mulieris apud eum inveniatur. Ambobus autem monachicam vitam eligentibus iubemus vacantibus dotalibus placitis virum retinere donationem nuptialem et mulierem propriam accipere dotem et quicquid aliud viro dedisse probetur, ut unusquisque citra damnum suis fruatur rebus; nisi forte sponsus sponsae aut sponsa sponso aut maritus uxori aut uxor marito donare aliquid aut cede
Abbreviated transcription (Latin):
supiis dictum est uicta s non alt
ordmet insi pͥus ab ordinante enui
nifro atus pinifit posse post oroma¬
touem et snc hana ipeore honeste ui¬
ue non nalente enuiquioromat tx
pore ordinacõis puntte dia comim

Expanded text:
superius dictum est iunctam sibi, non aliter ordinetur nisi prius ab ordinante eum interrogatus promiserit posse post ordinationem et sine legitima uxore honeste vivere, non valente eo qui ordinat in tempore ordinationis permi
Abbreviated transcription (Latin):
indicare licenciam uãt. actorcu¬
lem uirdicem adire ita cũ ut acui¬
ata ꝑsona millamõ cogatur fia¬
ussorem dent. s solum cancõne
sine uir̾mr. cum ypotheca suarum

Expanded text:
iudicare, licentiam habeat actor civilem iudicem adire, ita tamen ut accusata persona nullo modo cogatur fideiussorem dare, sed solam cautionem sine iureiurando cum hypotheca suarum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõnem sue gub̾nacõius fuce
et enigi quod exip̾is debentes
ostenduntur issi neñabili dounu¬
ne debitum apparuerit siopu
inetropolita cãm ꝗ examniet
exauimans et debitum exegit
et exactus putaut segnatim
archa cam̃ det̾mniet non enĩ ꝯ¬

Expanded text:
ionem suae gubernationis facere, et exigi quod ex ipsis debentes ostendantur, illi venerabili reddendne debitum apparuerit. Si vemetropolita causam examinet.examinans et debitum exegerit, et exactus putaverit se gravatum, archa causam determinet. Non enim c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs so ꝯpetat monast̾io sponsalibus
quoq ẜuleges fcis int̾ aliquos sũ
sponsus in mnonast̾iug diaturie¬
cipiat que ꝓsponsalitib al rarun
uomme datasunt smesponsamo¬
uathicn intam elegͥit illa s olmuiꝰ

Expanded text:
 competat. Caput XXXIX Sponsalibus quoque secundum leges factis inter aliquos, sive sponsus in monasterium ingrediatur, recipiat quae pro sponsalibus arrarum nomine data sunt, sive sponsa monachicam vitam ele
Abbreviated transcription (Latin):
cas reglas deiciat et tunc ꝯpetens
litem ex. aiuans finem ipouat
Siio pͥus cuulem indidem ad eat
accusator et cͥiiẽ ꝑlegittimaui ex¬
⁊ anuatoner potuent aporobare
tnc epõ locorum gesta mimunen¬
torni palani fuciat et is iereio

Expanded text:
cas regulas eiciat, et tunc competens litem examinans finem imponat. Si vero prius civilem iudicem adeat accusatur et crimen per legitimam examinationem potuerit approbari, tunc episcopo locorum gesta monumentorum palam faciat et si ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
aut sollicitudĩs postea aliquid
nolu̾it suarum reruui ofte ecc̃e
inqua ordinatut aut loco curꝰ
gub̾natõnem aut sollicitudinẽ
suscepit non solum nõ ꝓhibenrꝰ¬

Expanded text:
aut sollicitudinis aut postea aliquid voluerit suarum rerum offerre ecclesiae, in qua ordinatur, aut loco, cuius gubernationem aut sollicitudinem suscepit, non solum non prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
clĩcos oromnare aut nẽ aut here
des enis si expensas ip̃is cłias
mitant et dignos nommañ¬
int i de nominatos oromarusi
no qui ab eis eligntur tamqu
uidignos ꝓhibent sacre regule

Expanded text:
icos ordinare aut, ipse aut eius heredes, si expensas ipsi clericis ministrant et dignos denominant, denominatos ordinari. Si vero qui ab eis eliguntur tamquam indignos prohibent sacrae regulae
Abbreviated transcription (Latin):
¶lsaũt̃ u̾bs legu qͣntud in¬
ed anno płiui fu̾it illasm̃a¬
expͥmitur. ut si quis hoĩem
tuũ qui hodie claudus. aut
luscul. aut mãcuserit occid̾it
qui in eo anno integͥaut p̾¬
cõsus fu̾it. non tanti tenea¬
tur. qnͣti is hodie etit. d qnͣ¬
ti in eo anno płintu suerit
qua rõne c̃ditum est penalẽ
lum tm̃ quisq obligatur qnͣ

Expanded text:
or retinere potuisset, aeque culpae tenetur. eadem placuerunt de eo quoque, cum equo veheretur, impetum eius aut luscus aut mancus erit, occiderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit, non tanti teneatur quanti is hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit. qua ratione creditum est, poenalem lum tanti quisque obliga
Abbreviated transcription (Latin):
liquerit curõnem atazobid
Inortuus fi̾nt seruus culpe reꝰ
tur. ułuti si medicus iõ seruũ
tuũ occid̾it quod eum male
secu̾it. aut ꝑperã ei medicam̃¬
ta ded̾it. Impetu quo mula¬
rum qua simulio pp̃ imꝑiciam

Expanded text:
liquerit curationem, atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus tur, veluti si medicus ideo servum tuum occiderit, quod eum male secuerit, aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu quoque mularum, quas mulio propter imperitiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicennis ⁊ in clarissimo ꝯmitr orient¬
is ⁊ clarissimo iudice ⁊illic .n. uua
ad mistcionem utram facunꝰ hñ¬
dem quid ⁊ spectabił comitisorien¬
tis nom̃ offõ u̾o uno p̾sidente ⁊mi¬
ciano existenti ⁊ noĩando ⁊ pͥme sols
admĩst̃cõnis annonas hñte eq̃lan
namq incariis ⁊ illum pomimꝰ uei
ip̃e cum sb̾iacto sibi offõ ꝑiculũ hat¬

Expanded text:
dicimus et in clarissimo comite Orientis et clarissimo iudice. Et illic enim unam administrationem utramque facimus, habente quidem et spectabilis comitis Orientis nomen, officio vero uno praesidente, comitiano existenti et nominando; et primae solius administrationis annonas habente. Aequalem namque vicariis et illum ponimus, ut et ipse cum subiecto sibi officio periculum ha
Abbreviated transcription (Latin):
imptias hucͣ ex nostra constitucõne
eadem sac̾docio consti. tinmꝰ atꝙuo
lumus siu̾o lector existens ⁊ nupcias
q̃ꝙͣ ad maioris saĩdan ascẽdat culm¬
en. sz illic manebit pp̃ mulierẽ asfer¬
tum illius p̃ponens meliori ꝓuectui
siu̾o cuĩlancus sit ad ordinacõnem sb̃¬
dyacom. aut diacom auͣs p̾lb̾ri uãre
uoluit dem̃ appareat młierẽ hũs nõ¬

Expanded text:
ptias, hunc ex nostra constitutione cadere sacerdotio constituimus atque volumus. Si vero lector existens et nuptiasquaquam ad maioris sacerdotii ascendat culmen, sed illic manebit apud mulierem, affectum illius praeponens meliori provectui. Si vero, cum sit laicus, ad ordinationem subdiaconi aut diaconi aut presbyteri venire voluerit, de
Abbreviated transcription (Latin):
dam eor concupisdencia defea du¬
cant indomibus suis sacra tangente
eloꝗa aut mor̃onibus domibus iu¬
rantes hĩturos se easlimas uxoresta¬
cipientes filios de in de dũ saciauint
se eaꝵ desidio. aur exͣ fibios anccum
filiis ꝓicientes desins domibuc iudie¬

Expanded text:
dam earum concupiscentia detenti ducant in domibus suis, sacra tangentes eloquia aut in orationis domibus iurantes habituros se eas legitimas uxores, tacipientes filios, deinde dum se satiaverint earum desiderio, aut extra filios aut cum filiis proicientes de suis domibus, iudic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯh̾e imptias reliquosaut̃ oumes pͥc
eos ꝗ maximis sic̃ dcm ẽdigintatibus
decorati sunt. cui libet ĩint dignntacis
aut milicie aut studii siqdem uoli̾ut
auc pocu̾int non ꝓhibemus eos cuz
docalibus instrũ ducere uxoressiau̾
corates

Expanded text:
e nuptias. Reliquos autem omnes praeter eos qui maximis, sicut dictum est, dignitatibus decorati sunt, cuiuslibet sint dignitatis aut militiae aut studii, si quidem voluerint aut potuerint, non prohibemus cum dotalibus instrumentis ducere uxores; si aebratas
Abbreviated transcription (Latin):
illis quibus donata sunt autrelc̃a ad
te tertacore uldonatore.⁊ miri⁊ aule ho¬
lumdonat his dispensatorem ordĩa¬
fecte fieres etatis iubeamus usdicẽ cc̃¬
ꝑ entem curatorem fidedigi cũ
luna fidenissione rebus talibusordi¬
uari. qui debcat relc̃am talibus ꝑsomi

Expanded text:
illi quibus donata sunt aut relicta ad ente testatore vel donatore et matri et aviae honullum his dispensatorem determinaerfectae fiant aetatis, iubemus iudicem competentem curatorem fide dignum cum legitima fideiussione rebus talibus ordinare, qui debeat relictam talibus personi
Abbreviated transcription (Latin):
cañ acape iubemus nilierem qnͣtũ
uum ꝯpetit filioꝵ ita quippe usumsol¬
uu uncalibus rebus młrhãt domim¬
uni aũt illis filis ẜuetur quos exipĩs
npciishi̾ut. siuo cał mlier filioses

Expanded text:
casu accipere iubemus mulierem quantum uni competit filiorum: ita quippe ut usum solum in talibus rebus mulier habeat, dominium autem illis filiis servetur quos ex ipsis nuptiis habuit. Si vero talis mulier filios ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ilege ppriam hãt fortitudicm. ẽonst¬
ancan uo pie miemore logem ad gre¬
gornim sciptam ⁊ sup eami sc̾am mł̾¬
p̾taconem amarciano pie memorie
ꝑqm mulierũ conunctones quaia
scantimle ab iectas u cramnt adquos¬
dami dignntatibus decoratos ꝓhie

Expanded text:
i lege, propriam habeat fortitudinem. Constantini vero piae memoriae legem ad Gregorium scriptam et super eam factam interpretationem a Marciano piae memoriae, per quam mulierum coniunctiones, quas Constantini lex abiectas vocavit, ad quosdam dignitatibus deco
Abbreviated transcription (Latin):
alere uolumus ⁊ sipͥus quid̃ cum do¬
talibus iañs iungacuraliquis uxo¬
ri postillam u̾o ałcam ducat solo mii
documenca. augalias ꝓbacõnes ꝓ ce deu
factasapud ecc̃e defensores ꝑ quas uus¬
cas comperat confirmariautceta sac̃¬
dispone ea quedchiis pridem sanctita
sunt. ⁊ pp̃ea uibemus eosqui manmis
digtatibus decorati sunt us adillus¬
tre nonałr impoas celebrͣe. insidocalia
duxit uxorem. cales eiñ nuptias añ digͥ¬
ratem fc̃as. ⁊ post dignitatem. li masin

Expanded text:
alere volumus, etiamsi prius quidem cum dotalibus instrumentis iungatur aliquis uxori, post illam vero alteram ducat solo nuptdocumenta aut alias probationes procedere factas apud ecclesiae defensores, per quas nuptias competat confirmari, aut certe sacdisponere ea quae de his pridem sancita sunt. Et propterea iubemus eos qui maximis dignitatibus decorati sunt usque ad illustres non aliter nuptias celebrare nisi dotalia duxit uxorem. Tales enim nuptias ante dignitatem factas et post dignitatem legitimos
Abbreviated transcription (Latin):
monumencorum. hue authue filium
ip̃o prẽ sicui dictũ ẽ filios ꝓprios cosue¬
care ex hoc eiĩ tcum eoꝵ nrẽ monstra
Slautempt̾ prexipa muliere multoi
filio. hũs. uni exeis cestimoniĩ qͣlib¬

Expanded text:
monumentorum, hunc aut hanc filium ipso patre, sicuti dictum est, filios proprios eos vocante. Ex hoc enim et cum eorum matre monstratSi autem pater ex ipsa muliere multos filios habens uni ex eis testimonium quolib
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Si quis naiculariꝰ. naufragiũ susti¬
nuisse affirmat: ꝓuincie iudicẽ: eiꝰ uid̾ł
inqua res agit᷑. adire festmet. ac ꝓbet ap̃
eũ testib euentũ: relatioq ad sublimissi¬
niã referat᷑ p̃fecturã. ita ut int̾ auni spa¬
tiũ uitate reuelata: cõpetẽs dispositio ꝓ¬
cedat. ꝙ si ꝑ negligentiã: p̃finitũ anni
spatiũ fortasse claudat᷑. suꝑ uacuas se¬
rasq interpellationes: emenso anno pla¬
auit non admuti.
b naui. exam̃ adhibet᷑ cõpetentis udicis.
duoꝵ. ł triũ nautaꝵ questioẽ habita:
cet̃i abhuiusmõi nexu ub̃ent᷑. Qdẽ enĩ:
ꝙ ñ habunde intra p̃finitũ nũm sollers
quesitor iuueniat. Circa magistros naui¬
ũ: quib ẽ scientia plenior. immorẽt᷑. qui
si fatali sorte defuerĩt: malios inquisitio
tranfferat᷑. Sane si uniu̾sos uiolentiatẽ¬
pestatis obruerit: ne u̾itas lateat. alib̾is
nautaꝵ. siue magistroꝵ: intra iudicia c̃¬
stitutis: suꝑ eoꝵ queratur interitu: quos

Expanded text:
. Si quis navicularius naufragium sustinuisse adfirmat, provinciae iudicem, eius videlicet, in qua res agitur, adire festinet ac probet apud eum testibus eventum relatioque ad sublimissimam referatur praefecturam, ita ut intra anni spatium veritate revelata competens dispositio procedat. quod si per neglegentiam praefinitum anni spatium fortasse claudatur, supervacuas serasque interpellationes emenso anno placuit non admitti. bus navi examen adhibetur competentis iudicis, duorum vel trium nautarum quaestione habita ceteri ab huiusmodi nexu liberentur. quid est enim, quod non abunde intra praefinitum numerum sollers quaesitor inveniat? Circa magistros navium, quibus est scientia plenior, immoretur: qui si fatali sorte defuerint, in alios inquisitio transferatur. Sane si universos violentia tempestatis obruerit, ne veritas lateat, a liberis nautarum sive magistrorum intra iudicia constitutis super eorum quaeratur interitu, quos
Abbreviated transcription (Latin):
nã. laboriosis effossiõib ꝑsecunt̃: d̾ci¬
mas fisco. deamas ⁊̃ dnõ rep̃sentent. Ce¬
tero mõ: suis desid̾iis uendicando.
U: Cũ ꝓcuratores metalloꝵ int̾ mace¬
doniã. datiã. medĩt̾raneã. musiã. seu
darcdamã: soliti exculialib ordinarii. ꝑ
quos sollẽnus ꝓfligatur exactio. simu¬
lato hostili metu: huic necessitati se sub¬
traxerĩt: adimplendũ munꝰ retrahant᷑.
dã ꝓcurationem fideli sollertiq exacti

Expanded text:
nam laboriosis effossionibus persequuntur, decimas fisco, decimas etiam domino repraesentent, cetero modo suis desideriis vindicando.um procuratores metallorum intra Macedoniam Daciam mediterraneam Moesiam seu Dardaniam soliti ex curialibus ordinari, per quos sollemnis profligetur exactio, simulato hostili metu huic se necessitati subtraxerint, ad inplendum munus retrahantur dam procurationem fideli sollertique exacti
Abbreviated transcription (Latin):
rũ mulctãdi. remouẽdi. ꝓsebendi hãt
potestatẽ. Si uõ causaꝵ taliũ cognito¬
res: ubelli datiõe: ł plenaria int̃pellatio¬
ne cõmoniti. intra bienniũ. has cãs audire
neglexerit᷑. ⁊ hoc fuĩt tp̃s elapsũ: p̃iudia¬
ũ noceat. eatenꝰ cognitori ut nauiculario
ꝑꝑ uitiũ nidics absoluto. mediã onens eiꝰ¬

Expanded text:
rum multandi removendi proscribendi habeat potestatem. Si vero causarum talium cognitores, libelli datione vel planaria interpellatione commoniti intra biennium has causas audire neglexerint, et hoc fuerit tempus elapsum, praeiudicium noceat eatenus cognitori, ut naviculario propter vitium iudicis absoluto mediam oneris ei
Abbreviated transcription (Latin):
delib̾atiõe duximꝰ sancaendũ. ut ꝗcũꝙ
exeratiũ metalloꝵ uellet affluere: is la
Itaꝙ si qui sponte c̃fluxerĩt. eos laudabi¬
litas tia octonos scrupulos inballuce q̃
grece chrisimos appellat᷑. cogat᷑ ex soluẽ.
Orcꝗd aũ ãplius collige̾ potuerit fisco
potissimũ distrahant: a quo cõpetentia
exlargitionib nr̃is p̃tia suscipiant.

Expanded text:
deliberatione duximus sanciendum, ut, quicumque exercitium metallorum vellet adfluere, is labmpararet. Itaque si qui sponte confluxerint, eos laudabilitas, tua octonos scripulos in balluca, quae Graece κρύσαμμος appellatur, cogat exsolvere. Quidquid autem amplius colligere potuerint, fisco potissimum distrahant, a quo competentia ex largitionibus nostris pretia suscipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
it quid̾ uxorem ⁊ filii eread sunc nati de¬
inde moriente illa duxit rursusahan
exqͣ nacisunt filii ⁊ p̾oribus consangu¬
uirum. er quo alios fecit filios hiisquiex
pͥori uiro fu̾ant ut̾mos solũ non tũ con¬
sangͥueis moriente igit᷑ mr̃e postea mori
uriuos. alios ꝗdem. ⁊ sangͥneos. alios a
admenca ẽ nature nouitas cał quodã¬
mõsint. licebit autem tali pͥncipio daco
nob̾abea ⁊ alios quosdam opinari caᷤ
tale aliquid ꝓferre ualentes. sumorte
iuri. sn morte mulieris sualia lumase

Expanded text:
it quidem uxorem, et filii ex eadem sunt nati; deinde moriente illa duxit rursus aliam, ex qua nati sunt filii ei, prioribus consanguivirum, ex quo alios fecit filios, his qui ex priori viro fuerant uterinos solum, non tamen consanguineos. Moriente igitur matre postea mori nos, alios vero adinventa est naturae novitas, talia quodammodo fuit. Licebit autem tali principio dato nobis ab ea. et alios quosdam opinari casus tale aliquid proferre valentes, sive morte viri seu morte mulieris sive alia le
Abbreviated transcription (French):
bus inuematurqm legum
au̾ctas que et diuinas hũa¬
nasres bñ clisponit ⁊ ommẽ
inquitatem expellit. repimꝰ
aũt omnẽ legum tͣmitem q
ab urberomana condita⁊ ro¬
mulcis deccendit tp̃ribdita
ẽe ꝯfusumut ininfinitum ex¬
tendatur⁊ nulliꝰ humane ⁊
natine capacitate ꝯcludatur
asacratissimis retro prĩcipa
nes emendare. ⁊ue cli lucide
tradere. quatinꝰ inunũ codicẽ
ꝯgregate ⁊omni supuacua siłi¬
tudine ⁊ ncquissima cliscoro¬
ia absolute umũsis hom̃ib

Expanded text:
bus invenitur, quam legum auctoritas, quae et divinas et humanas res bene disponit, et omnem iniquitatem expellit, reperimus autem omnem legum tramitem, qui ab urbe Roma condita et Romuleis descendit temporibus ita esse confusum, ut in infinitum extendatur, et nullius humanae naturae capacitate concludatur, a sacratissimis retro principibnes emendare, et viae dilucidae tradere, quatenus in unum Codicem congregatae et omni supervacua similitudine, et iniquissima discordia absolutae, universis h
Abbreviated transcription (Latin):
remus.⁊ omnẽ romanã scion¬
em ⁊colugere ⁊ emẽdare. ⁊tot
auctoꝵ disꝑcauoluĩa unoco¬
dice indita ostende ꝙ nemo
immo magis impossibius ĩ
uidebatur s mam brad celum
erectis. ⁊ ctemo auxilio inuccai̾¬
to eam quor curam nr̃imimp¬
osunus anmis deo freti q
⁊res penitus desꝑatas donare
⁊ gummare sue urtutis mag¬
nitudinepot. ⁊ad tue sinc̾ita¬
tis optimum respeximus mi¬
nist̾ium tibiq primo.⁊ ħ opꝰ
ꝯmisimus ingenu tui docum̃¬
tis ex nr̃i codiis ordinacõne
acceptis ⁊ uissimꝰ quos ꝓbau¬
ens tam ex facũdissimis añce¬
ssoribo qm ex iuns destissimis
tog.an fori. implissĩe sedis adaᷤ
socͥanclum laborem eligere.¬

Expanded text:
remus et omnem Romanam sanctionem et colligere et emendare et tot auctorum dispersa volumina uno codice indita ostendere, quodfficillima, immo magis impossibilis videbatur. sed manibus ad caelum erectis et aeterno auxilio invocato eam quoque curam nostris reposuimus animis, deo freti, qui et res penitus desperatas donare et consummare suae virtutis magnitudine potest. Et ad tuae sinceritatis optimum respeximus ministerium tibique primo et hoc opus commisimus, ingeni tui documentis ex nostri codicis ordinatione acceptis, et iussimus quos probaveris tam ex facundissimis antecessoribus quam ex viris disertissimis togatis fori amplissimae sedis ad sociandum laborem eligere.
Abbreviated transcription (Latin):
ultans artem aliqͣm diriuan¬
di aut cerce aliquid hoꝵ siłe
excercens in comitatum couel
es niofuit dep̃hensus p̃sidi¬
oclignitatis truciatus ⁊ tor¬
menta non fugiat. Si ũocon¬
uictus ad pprium facinus de¬
tegentibꝰ repugnaumt ꝑne¬
gando sit etuleo declitus un¬
gulis sulcantib alt̾a latera
ꝓferat penaspprio dignas fa

Expanded text:
ultans artem aliquam divinandi aut certe aliquid horum simile exercens in comitatu meo vel caesaris fuerit deprehensus, praesidio dignitatis cruciatus et tormenta non fugiat. Si convictus ad proprium facinus detegentibus repugnaverit pernegando, sit eculeo deditus ungulisque sulcantibus latera perferat poenas proprio dignas fa
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r Uicumq malefiti¬
orum labepollutus audierit
dep̃hendent occupaũnt illico ĩ
adpublicumptrahat ⁊iudi¬
cium oculis commnunis hostẽ
salutis ostendat. Qḋ siquis¬
quam exagitatoribuid esta
haungis seu exquolibet.alio
genere hominum cẽ ħ infclic¬
tum ueni retemptauerit. aut
claidestims supplicus ⁊ ma
infestum reum malificeartiᷤ
opp̃ssertultimũ supplici
non euadat. gemine suspiti¬
oms obnoxius. ꝙaut publ¬
sub hiꝰ uindictenominecõ¬
scilio atritiore confeterit. de¬

Expanded text:
uicumque maleficiorum labe pollutum audierit deprehenderit occupaverit, ilico ad publicum protrahat et iudiciorum oculis communis hostem salutis ostendat. Quod si quisquam ex agitatoribus  id est aurigis seu ex quolibet alio genere hominum contra hoc interdictum venire temptaverit aut clandestinis suppliciis etiam manifestum reum maleficae artis oppresserit, ultimum supplicium non evadat geminae suspicionis obnoxius, quod aut publsub huiusmodi vindictae nomine consilio atrociore confecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cepͣtocum tutore tuo
egistup̃oiure acc̃o tute¬
le sublata nõ est Ntco
si rursus eundem iũdi¬
ICem peciens cc̃ utilemer¬
cepcionem reiiudicateside

Expanded text:
cepto cum tutore tuo egisti, ipso iure actio tutelae sublata non est: et ideo si rursus eundem iudicem petieris, contra utilem exceptionem rei iudicatae, si de
Abbreviated transcription (Latin):
litem ꝯtestatam ipost solitas
iudiciales cautelas iamp̃s¬
titas si quidẽ p̃sto fuit utra
psona un eatem tiuitate uł
int̾ntorio eius mor̾aturi m
hus litib sacͣmentum locu
hre.⁊ in primo post hãc legẽ
inͣ gressucum compelliuisu¬
una.ib fũit ne uideatur pp̃
ab sñtiam ꝑgonelis differri
introductum est in adũsari¬
amfiguram tñsformetu
Iubemus p̃gentem quidẽpgo¬
nam om̃imĩo dare sac̃ment.
dentib litib ẜm ꝙ supͣdic¬

Expanded text:
litem contestatam et post solitas iudiciales cautelas iam praestitas, si quidem praesto fuerit utraque persona et in eadem civitate vel in territorio eius moratur, et in his litibus sacramentum locum habere et in primo post hanc legem ingressu compelli iusiuafuerit, ne videatur propter absentiam personae lis differri introductum est, in adversariam figuram transformetur, iubemus praesentem quidem personam omnimodo dare sacramentum, dentib
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ si actornolũit cubire.
sacram̃tum calũpmea h
legittime fu̾it.approbant
neri liccat penitus. Adhã
um qu alulongissime cr¬
pellat. ¶Smaut reus hor
sacram̃tum subire recusa
serit . Sic emminõ lites so¬
lum s ĩ calumpmatores ⁊̃¬
minuẽtur. sic ꝓiudicus p
putabũt sese om̃s ĩsac̃riis
sisti. Si erim ⁊ p̃e principales
litigãtium ꝑtes piurament̃
ltes ex̃cemta pr̃om causaꝵ¬

Expanded text:
ubire sacramentum calumniae et hoc legitime fuerit approbatum, non liceat ei penitus ad um quam longissime expellat. Sin autem reus hoc sacramentum subire recusavserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudiciis putabunt sese omnes in sacrariis sisti. Si enim et ipsae principales litigantium partes per iuramentum lites exerceant et causa
Abbreviated transcription (Latin):
da ⁊ compendio sa anterris cl¬
areat omnibꝰ ⁊ sit maximu
diuiñdarum carimremẽdi¬
un. ¶ Sed p̃dictum satͣmẽ¬
tum in litibo quidẽ quenec¬
dum sũt inchoate pr̃anuo¬
lumus inip̃olitis primord¬
dio. ¶Sin aũtcãe. ad hucpẽ¬
dentes innuemantur uł post

Expanded text:
da et compendiosa in terris clareat omnibus et sit maximum dirimendarum causarum remedium. Sed praedictum sacramentum in litibus quidem quae necdum sunt inchoatae praestari volumus in ipso litis primordio. Sin autem causae adhuc pendentes inveniantur vel post