comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spretã suã doctrina sectãq ẽẽ despectã. assũ¬
psit hos qui se sequi uoluer̃ id est qui pascha
catholicum & tonsura coronae: nam & de hoc
quȩstio non minima erat. reciꝑe nolebant: scot¬
tiam regressus est tracturus cũ suis qͥd dehis fa¬
cere deberet. cedda relictis scottorũ uestigiis.
ad suã sedẽ rediit : ut pote agnita obseruatione
catholici paschae. Lacta est haec questio anno
dominicae in carnationis sexcentesimo sexa gesimo
quarto : qui fuit annus osui regis uicesimus secundꝰ
Episcopatus aut̃e scottorũ quẽ gesser̃ in ꝓiuntia
anglorũ : annus tricesimus. Si quidẽ aidanus decẽ
xp̃i tuda . qui erat apud scottos austrinos erudi¬
tus. atq ordinatus ep̃s: habens iuxta morẽ ꝓ¬
uintiae illius coronã tonsurae ecclesiasticae. ca
tholicam temporis paschalis regulam obseruans:
nir qͥdem bonus ac religiosus. sed ꝑ modico tẽpore
te adhuc pontificatũ colmano: & diligent̃ ea
quȩ ad fidem ac ueritatẽ ꝑtinent. & uerbo cun¬

Expanded text:
spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluerunt, id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem haec quaestio anno dominicae Incarnationis sexcentesimo sexagesimo quarto, qui fuit annus Osuiu regis vicesimus secundus; episcopatus autem Scottorum, quem gesserunt in provincia Anglorum, annus tricesimus. Siquidem Aidan decem hymbrorum famulus Christi Tuda, qui erat apud Scottos Austrinos eruditus atque ordinatus episcopus, habens juxta morem provinciae illius coronam tonsurae ecclesiasticae, et catholicam temporis paschalis regulam observans: vir quidem bonus ac religiosus, sed permodico temporete adhuc pontificatum Colmano, et diligenter ea quae ad fidem et veritatem pertinent, et verbo cun
Abbreviated transcription (Latin):
manus cũ seuero brutaniã reuersus. prius clau¬
do iuueni incessũ deinde & popło dĩ condemnatis
siue em̃datis hereticis gressũ recuꝑ auent fidei.
Ut brittones quiescentib ad tempus exteris. ciui¬
libus sese bellis contriuerint simul & maiorib:
flagiciis subm erserint

Expanded text:
manus cum Severo Brittaniam reversus, prius cldo juveni incessum, deinde et populo Dei, condemnatis sive emendatis haereticis, gressum recuperarit fidei.Ut Brittones, quiescentibus ad tempus exteris, civilibus sese bellis contriverint, simul et majoribus flagitiis submerserint
Abbreviated transcription (Latin):
subiectis festin& in fundẽ : & antiqͦs gentis suȩ reges laudib:
ac meritis transeat. & quanto insubiectis suis etiã aliena
pecctita deterserit: tanto etiã de peccaitis ꝓpriis ante
omĩ potentis dĩ t̾ribile examen securior fiat. Reuerentissi
sacrȩ scripturȩ̃ & scientia repletus: bonis auctore dõ oꝑib
p̃ditus : quȩq uos ad mon& audite. deuote ꝑagite stũdio¬
se in memoria reseruate. quia siuos eũ in eo qđ pro omĩpo¬
negligitis audire pro dõ: tota igitur mente cũ eo uos
inferuore fidei stringite: atq ad nisũ illiꝰ uirtute quã uob di¬
uinitas tribuit. adiuuate: ut regni sui uos ipsẽ faciat esse
participes cuiꝰ uos fidẽ in regno urõ recipi facitis &custodi¬
ri Propterea scire urtĩm głam uolumus : qr sicut inscri

Expanded text:
subjectis festinet infundere, et antiquos gentis suae reges laudibus subjectis festinet infundere, et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. « Reverentisssacrae Scripturae scientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos ammonet, audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum in eo quod pro omniponegligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atque adnisum illius virtute quam vobis Divinitas tribuit adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi facitis et custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut in Scri
Abbreviated transcription (Latin):
cta uob̾ genti suꝑna beneficia p̃starentur. &idõ głose fili. eã
quã accepisti diuinitus grãm: sollicita m̃te custodi. xpĩanã
fidẽ : in popłis tibi subditis extende festina. ⁊ elũ rectitudinis
tuȩ in eorũ conuersione multiplica. Idolorũ cultus: in sequere¬
ł anorũ edificia: euerte Subditoꝵ mores & magna uitȩ mun¬
ditia : exortando terrendo blandiendo corrigendo & boni
oꝑis exẽp̃la monstrando ȩdifica: ut illũ retributorẽ inueni¬
as incelo cuiꝰ nom̃ atq cognitionẽ dilataueris int̾ra. Ipse
norẽ quęritis & seruatis ingentib Sic & enĩ constantinus quondã
piissimus imꝑator romanã rẽ publicã a ꝑuersis idolorũ cul
seque cũ subiectis popłis tota adeũ mente conuertit. Unde
factũ ẽ. ut antiquorũ pͥncipum nom̃. suis uir ille laudibus
uincer& : et tanto in opinione p̃cessores suos. quanto & in
bono opere suꝑ ar&. Et nunc itaq urã gła cognitionem

Expanded text:
oriose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse norem quaeritis et servatis in gentibus. Sic enim Constantinus, quondam piissimus imperator, Romanam rempublicam a perversis idolorum cultseque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est ut antiquorum nomen principum suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos quanto et in bono opere superaret. Et nunc itaque vestra gloria cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
buisse sẏmonẽ. quis rogo fideliũ non stati cũ ipsa
magia pͥmo detestatur & merito exsufflet aspectu.¬
uae in frontis quidẽ suꝑficie coronae uidet᷑ specũ
p̃ferre. sed ubi aduertiae considerando ꝑueneris.
decurtatã eã quã te uide putabas inuenies coroña.
ut merito talem sẏmoniacis & ñ xp̃ianis habitum
conuenire cognoscas. qui in p̃senti qͥdem uitã a decep¬
tis hominib putabant᷑ digne ꝑpetuae gła coronae :
sed in ea quae hanc sequitur uitã. non solũ om̃i spe
coronae priuati. sed aet̃na insuꝑ sunt poena damna¬
i. Neq uero me haec ita ꝓsecutũ aestimes quasi eo
qui hanc tonsurã habent condempnatos iudicẽ.
si fide & oꝑibus unitati catholicae fauerint. immo
confident ꝓfiteor plurimos ex eis scõs ac dõ dignos
extitis se. equib: ẽ ad amnan abbas & sacerdos colũ¬
biensium aegregius. qui cũ legatos suae gentis ad

Expanded text:
buisse Simonem, quis rogo fidelium non statim cum ipsa buisse Simonem, quis rogo fidelium non statim cum ipsa magia primo detestetur et merito exsufflet? Quae aspectu in frontis quidem superficie coronae videtur speciem praeferre, sed ubi ad cervicem considerando perveneris, decurtatam eam quam te videre putabas invenies coronam. Ut merito talem simoniacis et non Christianis habitum convenire cognoscas, qui in praesenti quidem vita a deceptis hominibus putabantur digni perpetuae gloriae coronae, sed in ea quae hanc sequitur vitam, non solum omni spe coronae privati, sed aeterna insuper sunt poena damnati. Neque vero me haec ita prosecutum aestimes, quasi eos qui hanc tonsuram habent condemnandos judicem, si fide et operibus unitati catholicae faverint, imo confidenter profiteor plurimos ex eis sanctos ac Deo dignos exstitisse. Ex quibus est Adamnanus abbas et sacerdos Columbiensium egregius; qui cum, legatus suae gentis ad
Abbreviated transcription (Latin):
crucis eiꝰ in fronte portare consueuit. ut crebro uexilli
huiꝰ munimine amalignoꝵ sp̃uum defendat᷑ incursib
crebra huiꝰ ad monitione doceatur. se quoq carñe suã
cũ uitiis & concupiscentiis crucifigere deb̾e: ita etiam
oportet eos qui uel monachi uotũ uel gradũ clericatus
habentes artioribus se necesse habent ꝓdño continen¬
tiae frenis astringere . forma quoq coronae quã in
passione spineã portauit in capite . ut spinas ac
tribulos peccatoꝵ nr̃oꝵ portaret. id est export¬
Noꝵ & auferret a nob̾ suo quoq in capite ꝑtonsur̃a
p̃ferre. ut se etiam irrisiones & ob ꝓbria ꝓ illo liben¬
ter ac prompto omia sufferre ipso eciam frontispi¬
tio doceant. ut co roña uitae aet̾nae quã repmisit
dis̃ diligentib sese semꝑ expectare. ꝓquae huius ꝑcep¬
tione & aduersa se mundi & ꝓspera contempnere
designent. Ceterũ tonsura eam qua magũ fer̃ ha¬

Expanded text:
crucis ejus in fronte portare consuevit, ut crebro vexilli crucis ejus in fronte portare consuevit, ut crebro vexilli hujus munimine a malignorum spirituum defendatur incursibus, crebra hujus admonitione doceatur, se quoque carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere; ita etiam oportet eos qui vel monachi votum, vel gradum clericatus habentes arctioribus se necesse habent pro Domino continentiae frenis astringere. Formam quoque coronae, quam ipse in passione sua spineam portavit in capite, ut spinas ac tribulos peccatorum nostrorum portaret, id est, exportaret et auferret a nobis, suo quemque in capite per tonsuram praeferre, ut se etiam irrisiones et opprobria pro illo libenter ac prompto animo sufferre ipso etiam frontispicio doceant, ut coronam vitae aeternae, quam repromisit Deus diligentibus se, semper exspectare, proque hujus perceptione et adversa se mundi et prospera contemnere designent. Caeterum tonsuram eam quam magnum ferunt ha
Abbreviated transcription (Latin):
genere repperimus tonsura nulla magis sequenda nob̾
amplectendã que uire dixerim eã quã in capite suo
tabat ille cui se confitenti dñs ait. Tu es petrus &
suꝑ hanc petram aedificabo eccłiam meã & portae
inferi non p̃ualebunt aduersus eã. & tibi dabo cla
ues regni caeloꝵ. Nullã magis ab ominandã detes¬
tandamq merito cunctis fidelibus crediderĩ ea quam
idem petrus. Pecunia tua tecũ sit in ꝑditionẽ. qͣm do¬
num dĩ existimasti ꝑ pecunã possideri. Non ẽ tibi
pars neq sors in sermone hoc. Neq uero ob id tantũ
in corona attondimur. quia petrus ita attonsus ẽ.
sed quia petrus in memoriam dñicae passionis ita
attonsus ẽ. id circo & nos qui ꝑ eandem uerũ filiũ¬
sionis signũ cũ illo in uertice summa uidelicet cor¬
ris nr̃i parte gestamus. Sicut enĩ om̃is eccłia quia ꝑ
morte sui uiuificatoris eccłia facta ẽ signũ scãe

Expanded text:
genere reperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis genere reperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure dixerim ea quam in capite suo gestabat ille cui se confitenti Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, etves regni coelorum . Nullam magis abominandam detestandamque merito cunctis fidelibus crediderim, ea quam idem Petrus: Pecunia tua tecum sit in perditionem, quoniam donum Dei existimasti pecunia possideri. Non enim est tibi pars neque sors in sermone hoc . Neque vero ob id tantum in coronam attondimur, quia Petrus ita attonsus est, sed quia Petrus in memoriam dominicae passionis ita attonsus est, idcirco et nos, qui per eamdem passionis signum cum illo in vertice, summa videlicet corporis nostri parte, gestamus. Sicut enim omnis Ecclesia, quae per mortem sui vivificatoris Ecclesia facta est, signum sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
sũꝑiora
id est patri archarũ tempora respiciamus. iob exemplar pa¬
entiae. dum in gruente tribulationũ articulo caput t¬
tondit. Probauit utiq quia tẽpore felicitatis capillos nu¬
trire consueuerat. At ioseph & ipse castitatis. humilitatis:
pietatis. coeterarũq uirtutũ ex secutor ac doctor eximius.
cũ seruitio absoluendus at tonsus eẽ legitur. Patet pro¬
fecto quia tẽpore seruitutis in tonsis in carcere crinibus
manere solebant. Ecce ut̃q uir dĩ diuersum ab altero
uultũ habitu foris demonstrabat. quoꝵ tam̃ in tan¬
tũ conscientia in parili uirtutũ sibi gr̃a concordabat.
uerũ & si ꝓfiteri nob̵ liberũ ẽ quia tonsurae discrimeni
non noceat. quibus pura in dm̃ fides & caritas in ꝓxi¬
nũ sincera ẽ maxime cũ nunqũa patribus catholicis
sicut de paschȩ uel fidei diuersitate conflictus. ita etiã
de tonsurae differentia legat᷑ alia fuisse controuersia.
in t̃om̃s tamen quas uel in eccłia uel in diuerso hominũ

Expanded text:
superiora, id est, patriarcharum tempora respiciamus, Job, exemplar patientiae, ingruente tribulationum articulo, caput totondit; probavit utique quia tempore felicitatis capillos nutrire consueverat. At Joseph et ipse castitatis, humilitatis, pietatis, caeterarumque virtutum, exsecutor ac doctor eximius, cum esset servitio absolvendus, attonsus esse legitur; patet profecto quia tempore servitutis intonsis in carcere crinibus manere solebat. Ecce uterque vir Dei diversum ab altero vultus habitum foris praemonstrabat, quorum tamen intus conscientia in parili virtutum sibi gratia concordabat. Verum si profiteri nobis liberum est, quia tonsurae discrimen non noceat quibus pura in Deum fides et charitas in proximum sincera est, maxime cum nunquam patribus catholicis sicut de paschae vel fidei diversitate conflictus, ita etiam de tonsurae differentia legatur aliqua fuisse controversia. inter omnes tamen quas in Ecclesia vel in universo hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tis. sed ultimo potius p̃terit luña ẽẽ adscribendã &
idõ festis paschalib in habilẽ memorata ratio ꝓbat.
Qđ si mistieam quoq uos in his rationẽ audire delec¬
tat. primo mense anni qui etiã mensis nouoꝵ dictus ẽ
pascha facere iubemur : quia renouato ad amorẽ cae¬
lestiũ sp̃ũ mentis nr̃ae sacram̃ta dominicae resurrectio¬
nis & ereptionis nr̃ae celebrare debemus. Tercia euisdẽ
mensis septimana facere p̃cipimur. quia ante legẽ
& sub lege ꝓmissus t̃cio tempore scłi cũ gr̃a uenit
ipse qui pascha nr̃m immolaretur xp̃c. quia t̃cia post
mimolationẽ suae passionis die resurgens a mortius
hanc dm̃cam uocari & in ea nos annuatĩ pasebalia
e celebrando

Expanded text:
tis, sed ultimo potius praeteriti, lunam esse ascribendam, et tis, sed ultimo potius praeteriti, lunam esse ascribendam, et ideo festis paschalibus inhabilem, memorata ratio probat. Quod si mysticam quoque vos in his rationem audire delectat, primo mense anni, qui etiam mensis novorum dictus est, pascha facere jubemur, quia, renovato ad amorem coelestium spiritu mentis nostrae, sacramenta dominicae resurrectionis et ereptionis nostrae celebrare debemus. Tertia ejusdem mensis septimana facere praecipimur, quia ante legem et sub lege promissus, tertio tempore saeculi cum gratia venit ipse qui pascha nostrum immolaretur Christus, quia tertia post immolationem suae passionis die resurrectionis a mortuis, hanc Dominicam vocari, et in ea nos annuatim paschalia a celebrare.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi mensis ẽ & antiqͦs pascha celebrare solitos & nos ubi
dñica dies aduenerit celebrare debe noscendũ ẽ: qđ ita
fieri oportere illa nimirũ ratio cogit quia in genesi scri¬
tũ ẽ qđ ds̃ fecit duo luminaria magna. luminare mauis
ut p̃esset diei & luminare minus ut p̃cẽt nocti. Uel sicut
alia dicit editio luminare matus in inchoationẽ diei. &
luminare minus in inchoationẽ noctis. Sicut ergo pͥus
sola medio ꝓcedens orientis a eqͥnoctiũ uernale suo p̃ficit
ex ortu. Deinde luna sola ad uesperã occidentẽ . & ipsa
plena a medio sequuta ẽ orientis. ita om̃ibus annis idẽ
pͥmus lunae mensis eodem necesse ẽ ordine seruari.
ut non ante aeqͥ noc tũĩ. sed uel ipso aeqͥ noctiidie sicut
in pͥncipio factum ẽ uel eo transcenso pleni luniũ ha¬
bere debeat. Aut si unũ saltem die plenilunũ tẽpus
aeqͥ noctii p̃cesserit non hanc pͥmo mensis anni incipien¬

Expanded text:
primi mensis est, et antiquos pascha celebrare solitos, et nos, ubi primi mensis est, et antiquos pascha celebrare solitos, et nos, ubi Dominica dies advenerit, celebrare debere noscendum est. Quod ita fieri oportere illa nimirum ratio cogit, quia in Genesi scriptum est quod Deus fecit duo magna luminaria; luminare majus ut praeesset diei, et luminare minus ut praeesset nocti . Vel, sicut alia dicit editio, luminare majus in inchoationem diei; et luminare minus in inchoationem noctis. Sicut ergo prius sol a medio praecedens Orientis aequinoctium vernale suo praefixit exortu, deinde luna sola ad vesperam occidente, et ipsa plena a medio secuta est Orientis, ita omnibus annis idem primus lunae mensis eodem necesse est ordine reservari, ut non ante aequinoctium, sed vel ipso aequinoctii die sicut in principio factum est vel eo transcenso plenilunium habere debeat. At si uno saltem die plenilunium tempus aequinoctii praecesserit, non hanc primo mense anni incipien
Abbreviated transcription (Latin):
consummari & ꝑfici debere decreuit. Illã in pasc ha
diẽ ad signent primã. cuiꝰ in lege mentio nulla usqua
peritur id est quartȩ pͥmam septimanae . qui utr
non solum indefinitione & cõpoto lunaris aetatis. sed
& immensi pͥmi non numqua inuentione falluntur.
Quae disputatio maior est quam epła haec uel ualeat
comprehendi uel debeat. tantũ hoc dic̃ã. qđ ꝑ aeqͥnoc¬
tium uernale semꝑ inenarrabilit̾ possit inueniri. qui
mensis uixta cõpotũ lunae pͥmus anni qui ẽẽ debeat
ultimus. aequi noctiũ autẽ uixta sententia om̃iun
orientalium & maxime aegrptioꝵ qui prȩ ceteris
doctoribus calculandi palmam tenent. xuikalendarũ
apͥlium diẽ ꝓuenire consueuit. ut etiã ipsi horologica ins¬
pectione ꝓbamus. Quaecunq ergo luna ante aequi noctiũ
habilis non ẽ. quae uero post aeqͥ noctiũ. uel in ipso aeqͥ noc¬
tio suũ pleni luniũ habet. in hac absque ulla dubietate quia

Expanded text:
consummari et perfici debere decrevit. Illam in pascha consummari et perfici debere decrevit. Illam in pascha diem assignent primam, cujus in lege mentio nulla usquam reperitur, id est, quartae primam septimanae. Qui utrique non solum in definitione et computo lunaris aetatis, sed et in mensis primi nonnunquam inventione falluntur. Quae disputatio major est quam epistola hac vel valeat comprehendi, vel debeat. Tantum hoc dicam, quod per aequinoctium vernale semper inenarrabiliter posset inveniri qui mensis juxta computum lunae primus anni, qui esse debeat ultimus. Aequinoctium autem juxta sententiam omnium Orientalium, et maxime Aegyptiorum, qui prae caeteris doctoribus calculandi palmam tenent, duodecimo Kalendarum Aprilium die provenire consuevit, et etiam ipsi horologica inspectione probavimus. Quaecunque ergo luna ante aequinoctium phabilis non est. Quae vero post aequinoctium, vel in ipso aequinoctio suum plenilunium habet, in hac absque ulla dubietate, quia
Abbreviated transcription (Latin):
creto
brare refuguint. patet ꝓfecto qđ illam ꝑ om̃ia diẽ a sua
solemnitate secernuntꝰ. quã lex maiore p̃ceteris festi¬
uitate memorabilẽ saepe numero cõmendat: sicq diẽ
paschȩ ordine ꝑuerso & aliquando in seđa ebdomada.
dotam cõpleant & nusqũã in ebdomadae t̃ciae die
Non minore utiq errore tam & si altero lacere a recto ueri¬
tatis tramite diuertunt. & ueluti naufragias scillae
fugientes in caribdi uoraginẽ submergendi decidunt.
a sua prorsus solemnitate secludunt. ita ut xͦu in qua
popłs dĩ ab aegrptia seruitute redemptus ẽ & in qͣ dñs
suo mundũ sanguine a peccatoꝵ tenebris liberauit. In
qua etiam sepultus spem nob̾ post mort̾e beatae qͥetis
tribuit. uix uespera tangant. Idemq ꝑ om̃a erroris
sui in semet ipsos recipientes. cũ intra xxii die mensis
paschae diẽ statuunt dñicũ. legitimos utiq t̃minos
paschae aꝑta trans gressione uolant. ut pote. quia
ab illuis diei uespera pascha incipiunt. in qua hoc lex

Expanded text:
creto brare refugiunt, patet profecto, quod illam per omnia diem a sua sollemnitate secernunt, quam lex majore prae caeteris festivitate memorabilem saepenumero commendat: sicque diem paschae ordine perverso, et aliquando in secunda hebdomada totam compleant, et nunquam in hebdomadae tertiae die non minore utique errore tametsi altero latere a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voraginem submergendi decidunt. ipue commendata, a sua prorsus solemnitate secludunt, ita ut quintapopulus Dei ab Aegyptiaca servitute redemptus est, et in qua Dominus suo mundum sanguine a peccatorum tenebris liberavit, in qua etiam sepultus spem nobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Idemque poenam erroris sui in semetipsos recipientes, cum in vicesima secunda die mensis paschae diem statuunt dominicum, legitimos utique terminos paschae aperta transgressione violant, ut pote qui ab illius diei vespera pascha incipiunt, in qua hoc lex
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes nos pie atq horthodoxe iuxta diuinitus inspi¬
ratam doctrinã eoꝵ. ꝓfessi credimus consonanterꝰ
subsistentẽ ꝑsonis consubstantialibus aequalis głae &
honoris. & post multa huius modi quae ad rectã fidi
confessionẽ ꝑtinebant : haec quoq: sca sr̃ nodus suis lit

Expanded text:
sequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspisequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspiratam doctrinam eorum professi credimus consonanter, subsistentiis vel personis consubstantialibus, aequalis gloriae et honoris. » Et post multa hujusmodi quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, haec quoque sancta synodus suis lite
Abbreviated transcription (Latin):
tu. cuius essent fidei singuli sedulus inquirebat. Om¬
niumq unanimem in fide catholica repperit consen¬
sum : & hunc sinodalibus litteris ad instructionẽ
memoriãq sequentiũ cõmendare curauit. Quarũ
uidelic& litterarũ. istud exordium est.
sium anno decimo regni eiꝰ subdie quinto decimo Rt
octobris indict
octaua. & aediredo rege mercinensiũ
regni eius anno septimo. p̃sidente theodoro gr̃a dĩ ar¬
chiẽpo brictanniae insulae & ciuitati duruuerni una
cũ comsedentib coeteris ep̃is brittanniae insulae uiris¬
uenerabilibus p̃positis sacro scĩs euangeli is in loco qui saxo¬
nico uocabulo & flet nominatur. parit tactantes fidem
incarnatus tradidit discipuł suis. qui p̃sentialit̃ uider
& audier̃ sermones eiꝰ atq scõrũ patrũ tradidit sim¬
bolũ & generalit̃ om̃s scĩ & uniuersales synodi & om¬
nis ꝓbabiliũ catholicae eccłiae doctorũ chorus. Hos itaq

Expanded text:
tu, cujus essent fidei singuli sedulus inquirebat, omtu, cujus essent fidei singuli sedulus inquirebat, omniumque unanimem in fide catholica reperit consensum: et hunc synodalibus literis ad instructionem memoriamque sequentium commendare curavit, quarum videlicet literarum istud exordium est: sium, anno decimo regni ejus, sub die quintadecima Kalendas Octobres, indictione octava; et Aedilredo rege Mercinensium, regni ejus anno septimo: praesidente Theodoro, gratia Dei archiepiscopo Brittaniae insulae, et civitatis Doruvernis; una cum eo sedentibus caeteris episcopivenerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in loco qui Saxonico vocabulo Watfeld nominatur. Pariter tractantes fidem sus Christus incarnatus tradidit discipulis suis, qui praesentialiter viderunt t audierunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum tradidit symbolum, et generaliter omnes sancti et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum chorus. Hos itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uitam animae ꝑpetuã non dubitabant ẽẽ transituros.
hoc ergo ordine post quã om̃s brittanniarũ ꝓuin¬
tiae fidẽ xp̃i susceꝑant. suscepit & insula uecta
in qũã tantũ ab erumna externae subiectionis. ne¬
mo gradũ ministerii ac sedis episcopalis ante da¬
Sita est autẽ haec insula contra medium australiũ
saxonũ & geuisorũ int̾̃posito pelago latitudinis
triũ milium qđ uocatur soluente. In quo uidelic&
pelago. bini aestus occeani qͥ circũ brutanniã ex
infinito occeano septemtrionali erũpunt sibimet in ui¬
cem quotidie impugnantes. occurrunt ultra hortum
geuisoꝵ ꝑtinent p̃fatum pelagus intrat. ł mnitoq con¬
flicto in oceanũ refusi unde uenerant redeunt.
is temporibus audiens theodorus fidẽ eccłia e
constantino poli ꝑ heresim euticheas multum
ẽẽ turbatã. & eccłias angloꝵ quibus p̃ erat
bhuius modi labe immunes ꝑdurare desidans : col¬
lecto uenerabiliũ sacerdotũ doctorũq plurimoꝵ coe¬

Expanded text:
itam animae perpetuam non dubitabant esse transituros. Hoc ergo ordine, postquam omnes Brittaniarum provinciae fidem Christi susceperant, suscepit et insula Vecta, in qua tamen ob aerumnam aeternae subjectionis, nemo gradum ministerii ac sedis episcopalis ante DaSita est autem haec insula contra medium Australium Saxonum et Geuissorum, interposito pelago latitudinis trium millium quod vocatur Solvente: in quo videlicet pelago bini aestus Oceani qui circum Brittaniam ex infinito Oceano septentrionali erumpunt, sibimet invicem quotidie compugnantes occurrunt, ultra ostium Geuissorum pertinent, praefatum pelagus intrat; finitoque conflictu, in Oceanum refusi, unde venerant, redeunt.iae Constantinopoli per haeresim Eutychetis multum esse turbatam, et Ecclesias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labe immunes perdurare desiderans, collecto venerabilium sacerdotum doctorumque plurimorum coe
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ in loco qui uocatur reutfortꝰ id est uadũ haran¬
dinis uenit ad regẽ qui tunc eisdẽ in partibus ocut
tus cura batur a uulnerib quae ei inflicta fuerant
p̃liant⁊ in insula uecta : postulauitq ab eo. ut si ne¬
cesse e& pueros int̃fici prius eos licer& fidei xpianȩ
sacramentis imbiui. Concessit rex & ipse instractor
terni certos reddidit. Mexq illi instante carnisfi¬
ce mortẽ laeti subiere temporalẽ : ꝑ quã se ad
uitam anim.¬

Expanded text:
terium in loco qui vocatur Hreutford, id est, Vadum harunterium in loco qui vocatur Hreutford, id est, Vadum harundinis, venit ad regem, qui tunc eisdem  Al. iisdem in partibus occultus curabatur a vulneribus quae ei inflicta fuerant praelianti in insula Vecta: postulavitque ab eo, ut si necesse esset pueros interfici, prius eos liceret fidei Christianae sacramentis imbui. Concessit rex, et ipse instructoterni certos reddidit. Moxque illi, instante carnifice, mortem laeti subiere temporalem per quam se ad vitam anim
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta ciuitate subiacerent. Postqua ergo cedualla
pro his substituere contendit : uoto se obligans quauis
quartã partẽ eius simul & p̃dae dño daret. Qđ ita sol¬
ue i eu banc uilfrido ep̃o qui tunc forte de gente sua suꝑ¬
ueniens aderat utendã pro dño offerr& łst aũt mensura
eiusdẽ insulae uixta estim atione angloꝵ mille ducen¬
tarũ familiarũ : unde data ẽ ep̃o possessio trae trecen¬
tarũ familiarũ. At ipse partẽ qua accepit cõmenda
int cuudã de clericis suis nomine debe rnuinũ & erat
filius sororis eiꝰdans illi prbm nomine  idila : qui om̃i¬
bus qui saluari uellent uerbũ ac lanachrũ uita minii¬
pueri fr̃s uidelic& arualdi regis insulae speciali sunt
dĩ gr̃ã coronati. Si quidẽ imminentibus insulae hostib
oculendos se a facie regis uictoris credidissent : ꝓditi st̃
atq occidi uissi. Qđ cuͦ audis set abbas quidã & prbrs
uocabulo erniberctus habens non longe ab inde monas¬

Expanded text:
isma sint interempti. Postquam ergo Caedualla pro his substituere contendit, voto se obligans, quamviquartam partem ejus, simul et praedae, Domino daret. Quod ita solvit, ut hanc Uilfrido episcopo, qui tunc forte de gente sua superveniens aderat, utendam pro Domino offerret. Est autem mensura ejusdem insulae, juxta aestimationem Anglorum, mille ducentarum familiarum. Unde data est episcopo possessio terrae trecentarum familiarum. vit cuidam de clericis suis, cui nomen Bernuinus, qui erat filius sororis ebus qui salvari vellent, verbum ac lavacrum vitae minispueri, fratres videlicet Arualdi regis insulae, speciali sunt Dei gratia coronati: siquidem imminentibus insulae hostibus, occulendos se a facie regis victoris credidissent, proditi sunt, atque occidi jussi. Quod cum audisset abbas quidam et presbyter, vocabulo Cyniberct, habens non longe ab inde monas
Abbreviated transcription (Latin):
conferre dignata est. hac & eñi die ide rex ab infidelib:
i bello corporalit̃ extinctus. mox ad sempitna anima¬
run gaudia assumptus in calũ : & clectoꝵ est socia¬
tus agminibus. Quȩrant in suis codicibus in quibus
defunctoꝵ est ad notata depositio : & inuenientliũ
has ut diximus die raptũ eẽ de scło. celebrent engo
missas ꝑ cuncta monas teru oratoria huius siue pro
etiam in memoriã p̃fati regis osualeis. qui quondã
ipsuengenti perat. Ideoq ꝓcis quasi ꝓsuae ⁊gentia
niduenis supplex orabat ad dm & cunctis conue

Expanded text:
conferre dignata est. Hac etenim die idem rex ab infidelibus conferre dignata est. Hac etenim die idem rex ab infidelibus in bello corporaliter exstinctus, mox ad sempiterna animarum gaudia adsumptus in caelum et electorum est sociatus agminibus. Quaerant in suis codicibus in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum hac, ut diximus, die raptum esse de saeculo. Celebrent ergo missas per cuncta monasterii oratoria hujus, sive proetiam in memoriam praefati regis Osualdi, qui quondam ipsorum genti praeerat. Ideoque pro eis quasi pro suae gentis advenis supplex orabat ad
Abbreviated transcription (Latin):
mansuet animi : sinceraq: deuotione sacramenta
fidei quae sus ceꝑat seruans. Salutantes ergo illũ uer¬
bis pussimi apłi dicebant. Noli timere fili mort pro
qua sollicitus es: nos eñi te hodierna die ad regna¬
delestia sumus ꝑducturi. Sed pͥmũ expatar habes
donec ieusae celebrentur : ac uiatioo dominici corporiss
ab sanguinis accepto sic infirmitate simur & mpraris
abisoludus ad aetna in celis gaudia subleueris clama
Aucuid te presbiterũ eappan & dicito ulliquia diex
audiuit p̃ces ur̃as & deuotionẽ ac ieiunia ꝓpitus aspe¬
qua alieubi de ur̃is egretudine laborant. resurrec turi
to selũ qui hodierna es die liberandusa morte & adui¬
siomnẽ dñi xp̃i cii fidelit seruisti ꝑducendus in caedũ
t regis osualdi qui quondã genti nordanhs̃ mbrotu
N regn temporilis auctoritate & xp̃ianae pietatis
quae ad regnũ ꝑenne ducit deuotione sublimi p̃fuit:

Expanded text:
mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans. Salutantes ergo illum verbis piissimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleveris. Clama ergo ad te presbyterum Eappan, et dicito illi quia Dominus exaudivit preces vestras, et devotionem ac jejunia propitius aspequi alicubi de vestris hac aegritudine laborant, resurrecturi te solum qui hodierna es die liberandus a morte, et ad visionem Domini Christi cui fideliter servisti, perducendus in caelum:ti regis Osualdi, qui quondam genti Nordanhymbrorum et regni temporalis auctoritate et Christianae pietatis quae ad regnum perenne ducit devotione sublimiter praefuit,
Abbreviated transcription (Latin):
acca sȩpius referre & a fidelissimis eiusdẽ monaste¬
ru fribus sibi relatũ asserere solebat: memoriae
mandare commodũ duximus: Fodem ferme tẽpore
quo ipsa ꝓuntia nomen xp̃i susceꝑat multas brietan¬
nae ꝓuintias mortalitas seua corripiebat . Quae cũ
p̃fatum quoq monasteriũ cui tunc regendo religio¬
sssimus xp̃i sacerdos uocabulo eappã p̃fuit nutt
diuinae dis pensationis attingeret: multiq siue de
his qui cũ antistite illo uenerant. sue de illis quide
eadem ꝓuintia saxonũ nuꝑad fidẽ fuerant uocati
ret seu raptos e mundo a ꝑpetua animae dampna¬
tione seruaret. Erat tunc tempore in eodẽ monas
catus ad fidem : qui eadẽ tactus infirmitatẽ non
pauco tẽpore recubans in lectulo iacebat. Cũ ergo
secundis memorati ieuinii ac supplicationũ dies
ageretur. contigit forte ipsũ puerũ hora ferme scđa diei
iloco in quo aeger iacebat solũ inueniri. Cui diuina
tsn apparere. Erat enĩ puer multũ simplicn ac

Expanded text:
Acca saepius referre, et a fidelissimis ejusdem monasterii fratribus sibi relatum asserere solebat, memoriae mandare commodum duximus. Eodem ferme tempore quo ipsa provincia nomen Christi susceperat, multas Brittaniae provincias mortalitas saeva corripiebat, quae cum praefatum quoque monasterium, cui tunc regendo religiosissimus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, praefuit, nutu divinae dispensationis attingeret; multique sive de his qui cum antistite illo venerant, sive de illis qui de eadem provincia Saxonum nuper ad fidem fuerant vocati,ret, seu raptos e mundo a perpetua animae damnatione servaret. Erat tunc temporis in eodem monascatus ad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum puerum, hora ferme secunda diei, in loco in quo aeger jacebat, solum inveniri: cui divina sunt apparere. Erat enim puer multum simplicis ac
Abbreviated transcription (Latin):
gregai fuer̃ trecenti decẽ & octo contra arriũ impus¬
sinum & eus dogmata & in constantinopoli centũ
unquaginta contra uesanĩa macedonii. & eudoxii
& eorũ dogmata. & in epheso pͥmo ducentoꝵ contra
done derũ.xxx contra eutichem & nestoriũ & eorum
dogmata. & iterũ in constantino poli quinto congrega¬
ti sunt concilio iN temporeiustiniani mino
dũ quãe facta ẽ in urbe roma in tempore martini
papȩ beatissimi indict̃.uiiiͦ imꝑante constantino
uel subtrahentes & anachematitamus corde & ore
quos anathematiz auer̃ : & quos susceper̃ suscepimꝰ
glorificantes dm̃ patrẽ sine initio. & filiũ eius
unigenitũ

Expanded text:
rum  Al., trecenti decem et octo, contra Arium impiissimum et ejusdem dogmata; et in Constantinopoli centum quinquaginta, contra vesaniam Macedonii et Eudoxii et eorum dogmata; et in Epheso primo ducentorum, contraDXXX contra Eutychen et Nestorium et eorum dogmata, et iterum in Constantinopoli quinto congregati sunt concilio in tempore Justiniani Minordum quae facta est in urbe Roma in tempore Martini papae beatissimi, indictione prima, imperante Constantino vel subtrahentes; et anathematizamus corde et ore quos anathematizaverunt; et, quos susceperunt, suscipimus, glorificantes Deum Patrem sine initio, et Filium ejus unigen
Abbreviated transcription (Latin):
quae ab apło xp̃i audierat. Sed & hoc eiꝰ uerbis testi¬
moniũ ꝑhibuit: qđ nemo p̃ter ipsum tẽpore illo ex
eodem monasterio raptus ẽ de mundo. Ex qua nimi¬
rũ uisione multi qui haec audire potuer̃ ad ex orandã n aduer¬
sis dinã clem̃tiam ad salutaria ieuiniorũ remedia sub¬
cunda sunt mirabilit̾ accensi. & ex eo tẽpore non solũ
in eodem monasterio. sed & in plerisq locis aliis coepit
annuatim eiusdẽ regis ac militis xp̃i natalicius dies
missarum celebratione uenerari. Interea suꝑueniens cũ
expulsus est a ducibus regis brectuno & hanuno qui
deinceps regnũ ꝓuantiaeꝰ tenuer̃. Quorũ prior poste
ab eodem cedualla cũ e& rex geuisoꝵ occisus ẽ.
sietia re Factum est ut toco illo tẽpore ep̃m ꝓpriũ hab̾e

Expanded text:
quae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testiquae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testimonium perhibuit, quod nemo praeter ipsum tempore illo ex eodem est monasterio raptus de mundo; ex qua nimirum visione multi qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria jejuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi; et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim ejusdem regis ac militis Christi natalitius dies missarum celebratione venerari. CAPUT XV. Ut expulsus est a ducibus regis, Bercthuno et Andhuno, qui deinceps regnum provinciae tenuerunt: quorum prior, postea ab eodem Caedualla, cum esset rex Geuissorum, occisus est, vit. Quare factum est ut toto illo tempore episcopum proprium habere
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiis cȩlestibus. & ita soluto ieuinio : corpora quoq:¬
sua reficiant alim̃tis. Quae cũ om̃ia uocato ad se pres bite¬
ro puer uerba narrasset : int̾rogauit eũ sollicitus quales
& uultus erant laetissimi ac pulcherrimi : quales numꝗ
ante uiderã neq aliquos hominũ tanti decoris ac uenus¬
tatis ẽẽ posse credebam. Unus qͥdẽ attonsus erat ut cleri¬
cus : alius barbam habebat ꝓlixam. Dicebantq qđ unus
eoꝵ petrus. alus uocaretur paulus : & ipsi ẽent ministri
dñi & saluatoris nr̃i iħu xp̃i. ad tuitionẽ nr̃i monasteru
missi ab ipso de cęlis. credidit ergo uerbis pueri pat̾. At
die osualdũ regẽ fuisse ꝑemptũ. Uocatisq fr̃ibus para¬
ri prandiũ. missas fieri. atq om̃s cõmunicare more so¬
lito p̃cepit : simul & infirmanti puero de eodẽ sacrificio
dominicae oblationis particulam deferrimandauit
Quibus ita gestis non multo post eadẽ ipsa die puer
defunctus est : suaq morte ꝓbauit uera fuisse uerba

Expanded text:
sacrificiis caelestibus, et ita soluto jejunio corpus quoqsuis reficiant alimentis. » Quae cum omnia vocato ad se presbytero puer verba narrasset, interrogavit eum sollicitus quales et vultus erant, laetissimi ac pulcherrimi, quales nunquam ante videram, neque aliquos hominum tanti decoris ac venustatis esse posse credebam. Unus quidem attonsus erat ut clericus, alius barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum Petrus, alius vocaretur Paulus: et ipsi essent ministri Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, ad tuitionem nostri monasterii missi ab ipso de caelis. » Credidit ergo verbis pueri presbyter, ac die Osualdum regem fuisse peremptum: vocatisque fratribus, parari prandium, missas fieri, atque omnes communicare more solito praecepit: simul et infirmanti puero, de eodem sacrificio dominicae oblationis particulam deferri mandavit. Quibus ita gestis, non multo post, eadem ipsa die puer defunctus est, suaque morte probavit vera fuisse verba
Abbreviated transcription (Latin):
Ego quidẽ theodorus quãuis indigiius ab apos¬
tolica sede destinatus doruuernensis eccłiae ep̃s.
&& consacerdos ac fr̃ nr̃ reuerentissimus bisi orien¬
talis anglorũ uilfridus ep̃s. quib etiã fr̃ & conia¬
cerdos nr uilfridus nordanhymbroꝵ gentis ẽps¬

Expanded text:
Ego quidem Theodorus, quamvis indignus, ab apostolica sede destinatus Doruvernensis Ecclesiae episcopus; et consacerdos ac frater noster reverentissimus Bisi Orientalium Anglorum episcopus: quibus etiam frater et consacerdos noster Uilfrid Nordanhymbrorum gentis ep
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia diuersae causae impediunt. placuit᷑
om̃ibus in cõmune . ut kalendis augustis in loco
qui appellatur clofes hoc semel in anno congre
plures ep̃i crescente numero fideliũ augerent᷑ s dehio
liceat nisi legitimum habere conubiũ nullus
incestũ faciat. nullus coniug̃e ꝓpriam nisi ut
sc̃m euangeliũ docet fornicationis causa relin¬
quat . qđ siquis qũa ꝓpriam expulerit coniugẽ
legiaimo sibi matrimonio coniunctã si xp̃ianus
ẽe᷑ recte uoluerit. nulli alteri copuletur. sedita
permaneat: aut propriae reconcilietur

Expanded text:
sed quia diversae causae impediunt, placuit sed quia diversae causae impediunt, placuit omnibus in commune, ut Kalendis Augustis in loco qui appellatur Clofeshoch, semel in anno congregplures episcopi crescente numero fidelium augerentur; sed de liceat nisi legitimum habere connubium. Nullus incestum faciat. Nullus conjugem propriam, nisi, ut sanctum Evangelium docet, fornicationis causa relinquat. Quod si quisquam propriam expulerit conjugem legitimo sibi matrimonio conjunctam, si Christianus esse recte voluerit, nulli alteri copuletur; sed ita permaneat, aut propriae reconcilietur
Abbreviated transcription (Latin):
paschae in cõmune om̃s seruemus dominica post
quartã decim̃a lunã mensis primi.
II. Scđm : ut nullus in episcopoꝵ parroechiã alte¬
ruis inuadat : sed contentus sit gubernatione cre¬
ditae sibi plebis.
III. Tertium : ut quaeq monasteria dõ c̃secrata
sunt mulli ep̃orum liceat ea in aliquo inquietare. nec
quicqũa de eorũ rebus uolent̃ abstrahere
uilc eo uartum uc ipsi monachi non migrent de loco
ad locum. hoc est de monasterio ad monasterus. nsi
ep̃n poassim quolibet discurrat neq alicubi ueniens
absq cõmendaticus litteris sui p̃sulis suscipiatur
n susceptor & his qui susceptus ẽ excõmunicatio¬
ni subiacebunt.
UI.nS extum. ut ep̃i atq clerici peregrini conten¬
tisint hospitalitatis mimere oblato. nulliq eoꝵ
liceat ullũ officium sacerdotale absq ꝑmissu ep̃i
in cuius parroechia cognoscitur ẽe agere.¬
UII. Septimũ ut bis in anno srnodus congreget᷑.

Expanded text:
Paschae in commune omnes servemus Dominica post Paschae in commune omnes servemus Dominica post quartam decimam lunam mensis primi. Secundum. Ut nullus episcoporum parochiam alterius inditae sibi plebis. III. De monasteriis. Ut quaeque monasteria Deo consecrata nulli episcoporum liceat ea in aliquo inquietare, nec quidquam de eorum rebus violenter abstrahere. IV. De monachis. Ut monachi non migrent de loco ad locum, hoc est, de monepiscopum, passim quolibet discurrat, neque alicubi veniens absque commendatitiis litteris sui praesulis suscipiatur. et susceptor et is qui susceptus est excommunicationi subjacebit. Sextum. Ut episcopi atque clerici peregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato; nullique eorum liceat ullum officium sacerdotale absque permissu episcopi in cujus parochia esse cognoscitur, agere. Septimum. Ut bis in anno synodus congregetur;
Abbreviated transcription (Latin):
nientes uixta ordinẽ quiq suũ resedissemus: rogo
in quã dilectissmi fr̃s ꝓpter timorẽ & amorẽ redẽp¬
toris nr̃i. ut in cõmune om̃s ꝓ nr̃a fide tractemus.
ut quȩq decreta ac definita sunt a sc̃ĩs ac ꝓbabilib
patribus incorruptae ab om̃ibus nob̵ seruentur
Haec & alia qua plura quae ad caritate ꝑtinebant
unitatẽq eccłiae conseruandã ꝓsecutus sũ. Cumq
explessem ꝓ locutionẽ : in terrogaui unũquenq: eoꝵ
ꝑ ordinẽ si consentirent ea quae apatrib canonice
sunt antiquitus decreta custodire. Ad qđ om̃s con¬
sacerdotes nr̃i respondentes : dixerunt. Optime om¬
nibus placet. quaeq definier̃ sc̃orum canones patrũ
nos quoq om̃s a lacri animo libentissime seruare.
quib statim ꝓtuli eundẽ librũ canonicũ & ex eodẽ
libro decẽ capitula quae ꝑ loca notauerã. quia
maxime nob̵ necessaria sciebam illis coram osten¬
di : ut & haec diligentius ab om̃ib susciperentur

Expanded text:
emus: Rogo, inquam, dilectissimi fratres, propter timorem et amorem Redemptoris nostri, ut in commune omnes pro nostra fide tractemus; ut quaeque decreta ac definita sunt a sanctis et probabilibus Patribus, incorrupte ab omnibus nobis serventur. Haec et alia quamplura quae ad caritatem pertinebant, unitatemque Ecclesiae conservandam, prosecutus sum. Cumque explessem praelocutionem, interrogavi unumquemque eorum per ordinem, si consentirent, ea quae a Patribus canonice sunt antiquitus decreta, custodire. Ad quod omnes consacerdotes nostri respondentes dixerunt: Optime omnibus placet, quaeque definierunt sanctorum canones Patrum, nos quoque omnes alacri animo libentissime servare. Quibus statim protuli eundem librum canonum, et ex eodem libro decem capitula quae per loca notaveram, quia maxime nobis necessaria sciebam, illis coram ostendi, et ut haec diligentius ab omnibus susciperentur,
Abbreviated transcription (Latin):
offerrent. & constructo statĩ monasterio uiuante
edã comite auicinis om̃ibus anglos ibidẽ locauit :
teqiñ usq hodiȩ ab anglis tenet᷑ in colis. Ipsũ naq ẽ
uocatur . & conuersis iam dudũ ad meliora instituta
qpubus egregiũ examen continet monachoꝵ. qui
depiunta angloꝵ ibidẽ collecti adexemplũ uene¬
rabiliũ patrũ sub regula & abbate canonico inmag¬
uaicontinentia & sinceritate ꝓprio labore manuum

Expanded text:
offerrent. Et constructo statim monasterio, juvante offerrent. Et constructo statim monasterio, juvante etiam comite ac vicinis omnibus, Anglos ibidem locavit  terium usque hodie ab Anglis tenetur incolis. Ipsum namque est vocatur, et conversis jamdudum ad meliora instituta omnibus, egregium examen continet monachorum, qui de provincia Anglorum ibidem collecti ad exemplum venerabilium Patrum sub regula et abbate canonico, in magna continentia et sinceritate proprio labore manuum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ angloꝵ genti destinatus. Deide successit ad
insulam quandam parũa quae ad occidentalẽ pla¬
gam adhibernia ꝓcul secreta sermone
scotaco inis boufinde id est insula uitulae albae
nuncupatur. In hac ergo ꝑueniens construxit mo¬
nasteriũ & monachos mibi quos de utraq natione
collectos adduxerat collocant. Qui cũ inuic̃e con¬
cordare non possent. eo qđ scotti. tempore aestatii
quo fruges erant colligendae relicto monasterio ꝑ
loca sibiꝰ nota disꝑsi uagarentur. At uero hremẽ
succedente redirent. & his quae angli p̃parauerant
dissensioni remedium. & circũiens om̃ia ꝓpe uel
longe. inuenit locũ in hibernia insula aptũ monas¬
terii construendi quae lingua scoctoꝵ mageo nomi¬
natur. emitq partem eius non grandẽ ad constitu¬
endũ ibi monasteriũ a comite ad cuius possessionẽ
ꝑtinebat. Ea conditione addita. ut ꝓipso etiam qui
eis locũ cõmodaret consistentes ibi monachi dño p̃aes

Expanded text:
Dei Anglorum genti destinatus. Deinde secessit ad insulam quandam parvam, quae ad occidentalem plagam ab Hibernia procul secreta, sermone Scottico Inisboufinde, id est, insula vitulae albae, nuncupatur. In hanc ergo perveniens, construxit monasterium, et monachos inibi, quos de utraque natione collectos adduxerat, collocavit. Qui cum invicem concordare non possent, eo quod Scotti tempore aestatis quo fruges erant colligendae, relicto monasterio per nota sibi loca dispersi vagarentur; at vero hieme succedente redirent, et his quae Angli praeparaverant, dissensioni remedium, et circumiens omnia, prope vel longe, invenit locum in Hibernia insula, aptum monasterio construendo, qui lingua Scottorum Mageo nominatur; emitque partem ejus non grandem, ad construendum ibi monasterium, a comite ad cujus possessionem pertinebat: ea conditione addita, ut pro ipso etiam qui eis locum commodaret, consistentes ibi monachi Domino preces
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. qui me ad caelestia quae semꝑ amabam ac
desiderabam p̃mia uocare uenerunt. & post dies
septẽ se redituros. ac me secũ adducturos ẽe ꝓmi¬
est. Nam confestim languore corporis tactus est &
hoc ꝑ dies ingrauescente septimo ut ꝓmissũ ei fue¬
rat die postqũa obitũ suũ dominici corporis &
sanguinis ꝑceptione muniuit. soluta ab ergastulo
corporis ai¬

Expanded text:
spiritus, qui me ad caelestia quae semper amabam ac spiritus, qui me ad caelestia quae semper amabam ac desiderabam, praemia vocare venerunt, et post dies septem se redituros, ac me secum adducturos esse promierat, opere completum est. Nam confestim languore corporis tactus est, et hoc per dies ingravescente, septimo, ut promissum ei fuerat, die postquam obitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, soluta ab ergastulo corporis a
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ factis siue dictis inuenissent. indefessa instan¬
tia sequerent᷑. Demde sub unxit diem sui obitus iam
paime instare Namq hospes inquit ille amabilis
qui fr̃s nr̃os ultare solebat ad me quoq hodie ue¬
nire. meq de scło euocare dignatus est. Propt̃ qđ re¬
uertentes ad eccłiam dicite fribus ut & meũ exitũ
dño p̃cibus cõmendent & suũ quoq exitũ cuius hora
incerta est. ingiliis orationibus bonis operib p̃uenire
meminerint : Cumq hoc & huius modi plura loqueret᷑
atq illi ꝑcepta eius benedictione iam multũ tristes
exissent. rediit ipse solus qui carmen caeleste audie¬
tium quod audiui uenientiũ de caelis suꝑoratoriũ hoc
& post tẽpus redeuntĩ ad caelos. Respondit ille si
uoce carminis audisti. & cȩlestes suꝑuenire coetus
cognouisti. p̃cipio tibi in nomine dñi. ne hoc cuiqua
ante meũ obitũ dicas. Reuera autẽ angeloꝵ fuere

Expanded text:
dentium factis sive dictis invenissent, indefessa instandentium factis sive dictis invenissent, indefessa instantia sequerentur. Deinde subjunxit diem sui obitus jam proxime instare. « Namque hospes, inquit, ille amabilis, qui fratres nostros visitare solebat, ad me quoque hodie venire, meque de saeculo evocare dignatus est. Propter quod revertentes ad ecclesiam, dicite fratribus ut et meum exitum Domino precibus commendent, et suum quoque exitum, cujus hora incerta est, vigiliis, orationibus, bonis operibus praevenire meminerint. » Cumque haec et hujusmodi plura loqueretur, atque illi percepta ejus benedictione, jam multum tristes exissent, rediit ipse solus qui carmen caeleste audietium quod audivi, venientium de caelis super oratorium hoc, et post tempus redeuntium ad caelos? Respondit ille: Si vocem carminis audisti, et caelestes supervenire coetus cognovisti, praecipio tibi in nomine Domini, ne hoc cuiquam ante meum obitum dicas. Revera autem angelorum fuere