comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b et eam collocare in u̾bo dñi. ut herens ei qd̾
qͥrunt ẽẽ. nec aditanas honoꝵ pombas ambiũt
ꝑuenire. s gaudere et requiesoere uolunt. et ĩ
pompis et in forncationib et in theatris atop
spestacuł migaciatis o in magnis ciuitatib gͣ¬
tis habentur. S sit eciã ipĩ aut ꝯsumunt ꝑ luxi¬
riam panꝑtatem suam et ab egestate postea ĩ
fuita. et fracturas et aliqũ eciam in latrocnua
ꝓsiliunt et subrto multis et magnis timori¬
d implentur et qui in popina paulo aute can¬
dibant.iam planctus carceris compuiant.
Studiis autem speculatoꝵ fuint demombus
siles elamorib siuł metando honneł uo fe
inuicem cedant. secumq hãnt ꝯtentiosa certa¬
mina. qui se nõ leserunt. dum placere ĩ sano po
pulo. Quos si animadu̾t̾int ẽe concor des.
tunc eos oderunt et ꝑsecuntur et tanꝙͣ illu¬
sores ut fustib u̾b̾entur exolamant et hauo nu¬

Expanded text:
bus, et eam collocare in verbo Domini; ut haerens ei quod bus, et eam collocare in verbo Domini; ut haerens ei quod quaerunt esse, nec ad vanas honorum pompas ambiunt pervenire: sed gaudere et requiescere volunt in popinis et in fornicationibus, et in theatris atque spectaculis nugacitatis quae in magnis civitatibus gratis habent. Sed sic etiam ipsi aut consumunt per luxuriam paupertatem suam, et ab egestate postea in furta et effracturas, et aliquando etiam in latrocinia prosiliunt, et subito multis et magnis timoribus implentur; et qui in popina paulo ante cantabant, jam planctus carceris somniant. Studiis autem spectaculorum fiunt daemonibus similes, clamoribus suis incitando homines ut se invicem caedant, secumque habeant contentiosa certamina qui se non laeserunt, dum placere insano populo cupiunt: quos si animadverterint esse concordes, tunc eos oderunt et persequuntur, et tanquam collusores ut fustibus verberentur exclamant, et hanc ini
Abbreviated transcription (Latin):
pore sb̾trahũtur. transeunt. timorib et dolori¬
b eos agitaut neo quietos ẽẽ ꝑmittunt. Si.i.
in diuinis nelit homo in diuitiis requiescere
magis superbus efficitur qmͣ securus. Ait .n. ñõ
uidemus qinͣ multi eas sb̾ito ꝑdid̾int. multi ea
ã ip̃ illas perierint. aut cum eas br̃e cupunit. aut
cumeis opp̾isis a cupidiorib auferimtur. Q si ecã
ꝑ totam uitam cũ homine ꝑmanerent et non de¬
sererent dilectorem suũ. ip̃e illas suas morte dese¬
reret. Qnͣta est .n. uita homĩs si eciã senestat. at
cũ s homĩes optant seuectutem. quid aliud op¬
tant inisi longam ĩ firmitatẽ. Sio et honores ħꝰ
sołi quid st̃: insi typus et manitas. et ruine ꝑi¬
dłm. Quia sic scͥptura sc̃a dicit. Om̃ĩs caro feũ
eoclaritas hom̃is ut flos feui. Fenũ aruit. flos
decidit. u̾bum aũ dñi manet in et̾nũ. Id̾o qui
uerã requiem et uerã felicitatem tesid̾at deb
collere spem suã te reb mortalib et p̃tereñti¬

Expanded text:
ibus et doloribus eos agitant, nec quietos esse permittunt. Sive enim in divitiis velit homo requiescere, magis superbus efficitur, quam securus. Annon videmus quam multi eas subito perdiderint, multi etiam propter illas perierint, aut cum eas habere cupiunt, aut cum eis oppressis a cupidioribus auferuntur? Quae si etiam per totam vitam cum homine permanerent, et non desererent dilectorem suum, ipse illas sua morte desereret. Quanta est enim vita hominis, etiamsi senescat? Aut cum sibi homines optant senectutem, quid aliud optant nisi longam infirmitatem? Sic et honores hujus saeculi, quid sunt nisi typhus, et inanitas, et ruinae periculum? Quia sic Scriptura sancta dicit: Omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Fenum aruit, flos decidit; verbum autem Domini manet in aeternum . Ideo qui veram requiem et veram felicitatem desiderat, debet tollere spem suam de rebus mortalibus et praetereunti
Abbreviated transcription (Latin):
te atq pietate. sicut ip̃e eẽt gła dei. cum eꝰ
sapĩam sequeretut. Itaq constiam eos ĩ qui¬
dam loco ꝑpetue b̾itudinis quem appellas siͥ¬
ptura paradẏsum. ꝑ receptumq illis tedit
qd̃ a nõ tnͣsg̾entur in illa semper ĩ mortalitꝰ¬
supplicia mortautatis expanterent. Prestialus
antem dens eos trans gressuros. sed tñ qr cod¬
tor esti et effector om̃is bom. magis eos fecit qũ.
fecit et bestias ut impleret t̾ram bonis teritꝰ
Et utiq melior ẽ homo eciã pocõr qmͣ besta
bestia et p̃ceptum quod nõ erant ẜuatur ma¬
gis. dedit ut eeñt in extusabiles cum in eos ũ¬
dicare cepisset. Qucquid .n. homo feceti lal¬
dabilem in siuis fcĩs inuenit dm̃. Siresteage¬
rit landabilem iuenit ꝑ iusticiam supplia

Expanded text:
te atque pietate; sicut ipse esset gloria Dei, cum ejus te atque pietate; sicut ipse esset gloria Dei, cum ejus sapientiam sequeretur. 30. Itaque constituit eos in quodam loco perpetuae beatitudinis, quem appellat Scriptura paradisum; praeceptumque illis dedit, quod si non transgrederentur, in illa semper immortalitaentur, supplicia mortalitatis expenderent. Praesciebat autem Deus eos transgressuros: sed tamen quia conditor est et effector omnis boni, magis eos fecit, quando fecit et bestias, ut impleret terram bonis terrenis. Et utique melior est homo etiam peccator, quam bestia. Et praeceptum quod non erant servaturi, magis dedit, ut essent inexcusabiles, cum in eos vindicare coepisset. Quidquid enim homo fecerit, laudabilem in suis factis invenit Deum: si recte eger
Abbreviated transcription (Latin):
uenier ut diligerenus dm̃. qui sio nos dilema
unicũ filiũ sliũ mitteres qui humilitate nr̃e
mortalitatis indutus et a peccatorib et ꝓ pec̃ui¬
b moreretur. Iam .n. olim ab ineuntib dols
misterii huiꝰ altitudo p̃figurari. p̃nĩcian qpd
miscricors qui fecit omĩa bona siue magua
siue parua. siue summa. siue infima siues
uidentur sicut sunt celum terra et mareet
in celo. sol et luna et cetera sỹ dera. In tera
aũ et mani. arbores. et frutices. et ammalia
cit et hominem ad ymaginem suamur que¬
admodum ipẽ ꝑ onũpotentiam suam p̃est u¬
nũse creature. sic homo per intelligentiam.
qua eciã creatorẽ slũ cognoscit et colio p̃cẽs
om̃ib terrenis animalib. Fecit illi eciamab¬
intorumi feminam nõ ad carnalem concupis¬
cẽtiam. qñ quid̃ uec corruptibilia corpora. tũt
h̾ebant añqmͣ cos mortalitas inuaderet põa
pcc̃i. s ut hr̃et et ungłiam de femina. cũ ei p̃¬
ires ad dm̃. seq illi p̾beret imitandũ inst̾ĩta¬

Expanded text:
ut diligeremus Deum, qui sic nos dilexit, ut unicum Filium suum mitteret, qui humilitate nostrae mortalitatis indutus, et a peccatoribus et pro peccatoribus moreretur. Jam enim olim ab ineuntibus saeculis mysterii hujus altitudo praefigurari praenuntiarique i fecit omnia bona, sive magna sive parva, sive summa sive infima; sive quae videntur, sicuti sunt coelum et terra et mare, et in coelo sol et luna, et caetera sidera, in terra autem et mari arbores et frutices et animalia cit et hominem ad imaginem suam; ut quemadmodum ipse per omnipotentiam suam praeest universae creaturae, sic homo per intelligentiam suam, qua etiam Creatorem suum cognoscit et colit, praeesset omnibus terrenis animalibus. Fecit illi etiam adjutorium feminam: non ad carnalem concupiscentiam, quandoquidem nec corruptibilia corpora tunc habebant, antequam eos mortalitas invaderet poena peccati; sed ut haberet et vir gloriam de femina, cum ei praeiret ad Deum, seque illi praeberet imitandum in sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
obseruationem tui ẜmonis a nob̾ audire q̃reres
melius iudendo et audiendo et andiendo nos oũ
hec agimnius. qmͣqmͣ legendo cum hoc dictamus
edisceres. S tñ faciamus aliquẽ uenisse ad uos
qui uult fieri xpĩanus et de gne quidem ydiora¬
rum. nd̃ tñ rusticanoꝵ. s ur banoꝵ quales aput
cartaginẽ pulres experm te necesse est in t̾roga¬
tum eciam utrũ pp̃ requiem que post hanc uitã
ꝑatur xpĩanis ẽẽ. desid̾at pp̃ futurã requiem.
respondisse tali fortͤase a nob̾ instrueretur allo¬
qnio. ⁊o grãs fr̃. Ualde tibi gratulor et gau¬
teo dete ꝙuitatis et tam ꝑiculosis huiꝰ sołi tem¬
pestatib deanqua uera et certa securitate cogi¬
tasti. Nam et in hac inta hoiẽs magnis labori¬
b requiẽ querit et securitatẽ. s prauis cupidi¬
tatib nõ inueniunt. uolunt .n. requiesc̾e̾ in re

Expanded text:
observationem sermonis nostri a nobis audire quaereres, observationem sermonis nostri a nobis audire quaereres, melius videndo et audiendo nos cum haec agimus, quam legendo cum haec dictamus edisceres. Sed tamen faciamus aliquem venisse ad nos qui vult esse Christianus, et de genere quidem idiotarum, non tamen rusticanorum sed urbanorum, quales apud Carthaginem plures experiri te necesse est, interrogaum, an propter requiem quae post hanc vitam speratur, christianus esse desiderat, propter futuram requiem respondisse: tali fortasse a nobis instrueretur alloquio. Deo gratias, frater: valde tibi gratulor, et gaudeo de te, quod in tantis ac tam periculosis hujus saeculi tempestatibus de aliqua vera et certa securitate cogitasti. Nam et in hac vita homines magnis laboribus requiem quaerunt et securitatem, sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requiesce
Abbreviated transcription (Latin):
ante mo cathetitandũ uideo eruditũ. inhertẽ
ciuem. peregriũ. diuitem. pauperem. priuaĩ
honoratũ ĩ potestate aliqua. constitutũ illiꝰ
aut illius gentis homñem illuis aut illuis et¬
tis ant sexus. ex illa aut ex illa secta. ex illo a¬
ex illo uulgari errore uenientẽ. ac ꝑ di̾sta¬
te motus mei. sermo ip̃e et procedit et ꝑgir¬
ditur et finitur. Et qr cũ eadem omĩb  debo¬
atur caritas. nõ eadem est om̃ib adhibendal
medicina. Item ip̃a caritas alios ꝑcutit. cum
aliis infirmatur. alios curat editicare. allos
ꝯtremiscit offendere. ad alios semelinat as
auos se erigit. aliis blanda. aliis seuera il¬
la mimica omĩb mr̃ Et qui nõ exꝑtusell
ad̾ caritate quod dico cum utet nos. qr fal¬
tas aliqua nobis donam delectat laudabils
ĩotesdere more multitudinis. inde nos bea¬
tos putat. ⁊ eus aũ in cuuis conspectum mies
gemitus ꝯpeditoꝵ uideat himmlitatẽ malła

Expanded text:
ante me catechizandum video eruditum, inertem, ante me catechizandum video eruditum, inertem, civem, peregrinum, divitem, pauperem, privatum, honoratum, in potestate aliqua constitutum, illius aut illius gentis hominem, illius aut illius aetatis aut sexus, ex illa aut illa secta, ex illo aut illo vulgari errore venientem: ac pro diversitate motus mei sermo ipse et procedit, et progreditur, et finitur. Et quia cum eadem omnibus debeatur charitas, non eadem est omnibus adhibenda medicina: ipsa item charitas alios parturit, cum aliis infirmatur; alios curat aedificare, alios contremiscit offendere; ad alios se inclinat, ad alios se erigit; aliis blanda, aliis severa, nulli inimica, omnibus mater. Et qui non expertus est eadem charitate quod dico, cum videt nos, quia facultas aliqua nobis donata delectat laudabiliter innotescere in ore multitudinis, inde nos beatos putat: Deus autem, in cujus conspectum intrat gemitus compeditorum , videat humilitatem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
tis qñ aliquid dissimiłr oppinantiũ curunstat
auditus. Et ĩ hoc genere aliam cũ docetur uns
ceteri aũ tanqmͣ uidicantes aut attestantes:
sibi nota sunt audiunt. auiã cũ om̃s ꝯmuuitt
quid ad eos ꝓferamꝰ exspectant. Et rursus ĩlro
ip̃o auam cum quasi priuatim ꝯcedetur ut ẜmo¬
oinatio conseratur. Aliam cum ppłs ta tens imũ
te loco suꝑiore dcũrum suspensus intuetur. mł¬
tumq inter est et cum ita dicimꝰ utrũ pausi as¬
sunt an multi. docti an indocti. an ex utroq gñt
mixti. urbani. an rustici. an hii et illi simul. an
ppłs ex om̃i hominũ gnẽ temꝑatus sit. fi n ñ
potest nisi aliter atq aliter afficiant. locutut̃
atq auditurum. et ut sermo qui profertur af¬
fectionis auimi a quo ꝑfertur quedam qua¬
si uultum gerat. et pro eadem diuersitate diu̾¬
te rudib mmbuendis uunc agunus de me ip̃ot
testis sum aliter atq aliter me moueri. cum

Expanded text:
tis aliquid, cum dissimiliter opinantium circumstat tis aliquid, cum dissimiliter opinantium circumstat auditus: et in hoc genere aliam, cum docetur unus, caeteri autem tanquam judicantes aut attestantes quae sibi nota sunt audiunt; aliam cum omnes communiter quid ad eos proferamus exspectant: et rursus in hoc ipso aliam, cum quasi privatim consedetur, ut sermocinatio conseratur; aliam, cum populus tacens unum de loco superiore dicturum suspensus intuetur: multumque interest, et cum ita dicimus, utrum pauci adsint an multi; docti an indocti, an ex utroque genere mixti; urbani an rustici, an hi et illi simul; an populus ex omni hominum genere temperatus sit. Fieri enim non potest, nisi aliter atque aliter afficiant locuturum atque dicturum, et ut sermo qui profertur, affectionis animi a quo profertur, quemdam quasi vultum gerat, et pro eadem diversitate divede rudibus imbuendis nunc agimus, de me ipso tibi testis sum, aliter atque aliter me moveri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tam minaciter soner. Serue neqmͣ et piger
dares pecuniam meã nunmulariis q̃ taudẽ
rursus uelle pectare non dando pecumamdo¬
minicam uolenti et petenti. hiis arq hiuiꝰ¬
ub depulsa caligie tedioꝵ ad cathetitand̾
aptatur intentio ut suauiter imbibatur ey
ĩpigre atq hylariter de caritatis ub̾tate pro¬
rumpit. Hec .n. nõtam ego tibi qmͣ om̃ib
no u dicit ip̃a dilectio q difusa est incordib¬
ntis per spm scm̃ quidatul cꝰ nob̾. Sed mir s
illud quod priusqm ꝓmitt̾e nõ debe̾bam. Iaps
tasse tebitum flagitas ut aliquos ẜmonis tri¬
plum. tanqmͣ si ego aliqũe catheritem ñome
pigoat explicare. et intuendum tͥ ꝓponere. Qe
prnisormͣ. faciam uolo cogites auam ẽẽ intenmto¬
nem dictantis. cum lector futurꝰ cogiatur ea
liam loqñtis cũ p̃sens auditor attendatur. erin
eo ip̃o aliam in secreto monentis dũ nullus ais
qui de nob̾ iudicet p̃ste est. aliam palam docen¬

Expanded text:
tam minaciter sonet, Serve nequam et piger, tam minaciter sonet, Serve nequam et piger, dares pecuniam meam nummulariis ; quae tandem rursus velle peccare, non dando pecuniam dominicam volenti et petenti? His atque hujusnibus depulsa caligine taediorum, ad catechizandum aptatur intentio, ut suaviter imbibatur, quod impigre atque hilariter de charitatis ubertate prorumpit. Haec enim non tam ego tibi, quam omnibus nobis dicit ipsa dilectio, quae diffusa est in cordibris per Spillud quod priusquam promitterem non debebam, jam fortasse debitum flagitas, ut aliquod sermonis exemplum, tanquam si ego aliquem catechizem, non me pigeat explicare, et intuendum tibi proponere. Quod priusquam faciam, volo cogites aliam esse intentionem dictantis, cum lector futurus cogitatur; et aliam loquentis, cum praesens auditor attenditur: et in eo ipso aliam in secreto monentis, dum nullus alius qui de nobis judicet praesto est; aliam palam docen
Abbreviated transcription (Latin):
occ̃om dari ubi motus animinrĩ siue fructi¬
ficatione nõ transeat. Si aũ de aliquo erra¬
tm̃ menulierimꝰ sacrificium deo spm̃ ẽẽ con¬
tribulatum. s eciã illud. qr sicut aqua ignẽ.
mĩam uolo qm̃ sacrificium. Sicut ergo si
ꝑiclitaremur incendio ad aqũa utiq curre¬
mꝰ quo posset extingui. et gratularemur si
quis eam de ꝓximo offerret. ita si te nr̃o feno
auqua pecĩ tͤlamna surrexit. Et ppẽa contur¬
banuur data occõne miscd̾issiim oꝑis tanqm
de oblato fonte gauteamus ut inde illud ꝙ
exatserat opprimatur. Nisi forte tam stulti
sum ut alactus arbitremur cũ pane curren¬
dum quo uentrem esurientis ĩpleamus qmͣ
cũ uerbo dei quo mentem istud edentis ĩstru¬
amus. Huc accedit qr si tm̃ modo ꝑdeẽt hos fa¬
cere nõ fatere aũ nicħ o beẽt. infeliciter in
ꝑiculo salutis. non iam ꝓximi s nte. oblatũ
remediũ sꝑneremus. Cum uero exorte dm̃

Expanded text:
occasionem dari, ubi motus animi nostri sine fructioccasionem dari, ubi motus animi nostri sine fructificatione non transeat. 22. Si autem de aliquo erratantum meminerimus sacrificium Deo spiritum esse contri, volo quam sacrificium . Sicut ergo si periclitaremur incendio, ad aquam utique curreremus, quo posset exstingui, et gratularemur si quis eam de proximo offerret; ita si de nostro feno aliqua peccati flamma surrexit, et propterea conturbamur, data occasione misericordissimi operis, tanquam de oblato fonte gaudeamus, ut inde illud quod exarserat opprimatur. Nisi forte tam stulti sumus, ut alacrius arbitremur cum pane currendum, quo ventrem esurientis impleamus, quam cum verbo Dei, quo mentem istud edentis instruamus. Huc accedit, quia si tantummodo prodesset hoc facere, non facere autem nihil obesset; infeliciter in periculo salutis, non jam proximi, sed nostrae, oblatum remedium sperneremus. Cum vero ex ore Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cie ualere tebeat. Sicut solent lucroꝵ gau¬
dia do lorem lemre dampnoꝵ. Non .ii. scrmi¬
dalum nos conttistat. alicunus insic̃x̃ ꝑit e.
aut ꝙ̾ quem ꝑire infirmum uł credimus ł
uidemus. Ille gͥ qui initiandꝰ ad uenit dũ ꝑa¬
tur posse ꝓficere dolorem deficientis abstergat
qr et si timor illo sugg̾itur. ne fiat ꝓ selitus fi¬
luis gehenne dum multi cales u̾santur ante
oculos ex quib oriuntur ea quib urimur sc̃a¬
dala. Non ad rerandos nos pertinere debet. s
iũtate. s solo noĩe xpĩan sunt. Neo eoꝵ tur¬
ba ꝯmotus. aut sectari uelit eos. auo xpm̃
nolit sectari pp̃ eos. et aut nolit ẽẽ in ecc̃a dei
u̾illi sunt. aut talis ibi uelit ẽẽ quales illi
cui fomitem sb̾mistrat p̃sens dolor. ut nõ so¬
lum pigriores nõ simus. s eo ip̃o dicamus
attentius. atq uehem̃tius. quo securiores fͥ¬
gidius et lentius dice̾mꝰ. gaudeamꝰ qi nobis

Expanded text:
tiae valere debeat, sicut solent lucrorum gautiae valere debeat, sicut solent lucrorum gaudia dolorem lenire damnorum. Non enim scandalum nos contristat alicujus, nisi quem perire aut per quem perire infirmum vel credimus vel videmus. Ille igitur qui initiandus advenit, dum speratur posse proficere, dolorem deficientis abstergat. Quia et si timor ille suggeritur, ne fiat proselytus filius gehennae , dum multi tales versantur ante oculos, ex quibus oriuntur ea quibus urimur scandala, non ad retardandos nos pertinere debet, sedveritate, sed solo nomine christiani sunt; nec eorum turba commotus, aut sectari velit eos, aut Christum nolit sectari propter eos; et aut nolit esse in Ecclesia Dei ubi illi sunt, aut talis ibi velit esse quales illi cui fomitem subministrat praesens dolor: ut non solum pigriores non simus, sed eo ipso dicamus accensius atque vehementius, quod securiores frigidius et lentius diceremus; gaudeamusque nobis
Abbreviated transcription (Latin):
mur facile ne uõ frangamur. ut qũẽ teus
nr̃o p̃posuit ip̃e sit nr̃. Equius est .i. ut nos
eius qmͣ ut ille ur̃am uoluntatem sequatur
Quia et orto agendaꝵ rer̃ qũẽ nr̃o arbitͥo
tenere uolumꝰ ille utiq approbandus ẽ. nbi
pociora p̃cedunt. Cur ergo nos debemus hõi¬
nes a dño d̾o ur̃o tanto pociore p̃cedi. nt eo
ip̃o quo nr̃m amanius ordinem inordinati
ẽẽ cupiamus. Nemo .ii. melius ordinat qͥd
agat nisi qui paratior est nõ agere qd̾ diuina
potestate ꝓhibetur. qmͣ cupior agere. qd̾ hu¬
mana cogͣitatio meditatur. Quia multe cegi¬
tationes sunt in corde uiti. consilũ aũ dm̃ ma¬
net iu et̾uum. Si uero ex aliquo scandalo pet¬
turbatus am̃ius nõ ualeo edere serenũ iocõ¬
dũ q sermonemi tantam ẽẽ caritatẽ oporter
in eos pro quib xp̃c mortuus ẽ. uolens eos p̃¬
cio sanguinis sui ab errore sołarini morte re¬
ad consolationem illuis resolutionem tristi¬

Expanded text:
mur facile, ne frangamur, ut, quem deus s mur facile, ne frangamur, ut, quem deus s nostro praeposuit, ipse sit noster. aequius est enim, ut nos eius quam ut ille nostram uoluntatem sequatur, quia et ordo agendarum rerum, quem nos pro arbitrio tenere uolumus, ille utique approbandus est, ubi potiora procedunt. cur ergo nos dolemus homines a domino deo tanto potiore praecedi, ut eo ipso, quo nostrum amamus ordinem, inordinati esse cupiamus ? nemo enim melius ordinat quid agat, nisi qui paratior est non agere quod diuina potestate prohibetur, quam cupidior agere quod humana cogitatione meditatur, quia multae cogitationes sunt in corde uiri, consilium autemis domini manet in aetturbatus animus non valet edere serenum jucundumque sermonem, tantam esse charitatem oportet in eos pro quibus Christus mortuus est, volens eos pretio sanguinis sui ab errorum saecularium morte read consolationem illius resolutionemque tristi
Abbreviated transcription (Latin):
na. accełanda sunt cetera es ꝑmittedꝰ atq ex¬
tuũ alt̾ius actionis. cui tanqm̃ mag̾ necessa¬
rie iam suspenssis etas. omissio. eo ppea tristis
insuauit᷑ cathetiras cognare debes excepto quos
scimus miscd̾iter uob agendũ ẽẽ quicquid
cũ homib agunus. et ex officio sincerissime
caritatis. Hoc gͦ excepto incertũ ẽc quid utiluis
agamus. et quid oportumꝰ aut int̾ mitiam᷑.
ãut omĩo omittam᷑. Qitia .n. m̾ita hominũ ꝑ
quib agimus qualia sint apud dm̃ nõ nouĩ¬
mus quid eis ad temipus ñ expediat aut nł¬
la. aut tenuissima et incertissima comoctu¬
ra suspicamur pocius qmͣ ꝯphendimꝰ. Qua¬
pp̃ res quidem agendas ꝓ nr̃õ captu ordina¬
re tebemus. quas eo modo quo statuimus
si ꝓ agere pot̾uimus ñ iõ gaudeamꝰ. qi nob̾.
s qr deo sic eas agi placuit. Si aũt aliqua ĩ ci¬
terit nocĩtas qua nr̃ ille ordo turbetur. flecta¬

Expanded text:
na: et acceleranda sunt caetera, et promittendus atque exna: et acceleranda sunt caetera, et promittendus atque extuum alterius actionis, cui tanquam magis necessariae jam suspensus eras, omissio, et propterea tristis insuaviter catechizas; cogitare debes, excepto quod scimus misericorditer nobis agendum esse quidquid cum hominibus agimus, et ex officio sincerissimae charitatis; hoc ergo excepto, incertum esse quid utilius agamus, et quid opportunius aut intermittamus, aut omnino omittamus. Quia enim merita hominum pro quibus agimus, qualia sint apud Deum non novimus, quid eis ad tempus expediat aut nla aut tenuissima et incertissima coniectura suspicamur potius quam comprehendimus. quapropter res quidem agendas pro nostro captu ordinare debemus. quas eo modo, quo statuimus, si peragere potuerimus, non ideo gaudeamus, quia nobis, sed quia deo sic eas agi placuit; si autem aliqua inciderit necessitas, qua noster ille ordo turbetur, flecta
Abbreviated transcription (Latin):
sedens muilier audiebat. Sane si aut breuis
sermo sio futurus. aut odcessi locus aptus ũo ẽ
stantes audiant. Sed cum multi audiunt ot ñ
tinis nutiandi. Nam cũ unus aut duo aut e¬
pauci qui ppẽa uenerunt ut xpĩani fiant ꝑicu¬
loseloquimur stantib. Tñ si iam sic cepiius
saltem animadu̾so auditoris tedio. et offeren¬
da sessio est.ĩmo u̾o ꝓrsus urgendus ut sedeat.
s dicendum aliquid quo renouetur. quo eci¬
sun cura si qua forte irruens eũ ad nocare cere¬
ran fugiat ex amno. Cum .ii. cause incertesit
curiam tacitus recuset audire. iam sedentiad
ADusus mcitentes cogitationes cołanũ negoci¬
opdicatur aut hylari ut dixi. aut tristimõto¬
qnꝰ quidem ignoramꝰ inopinatuᷤꝰ aliquid et otͣ¬
ordinariũ eo modo quo dixi loquimur a tedio
renouatur intentio. Sed et breue sit maximo
qr extra ordinem inseritur. ne morbñ fastidii
cui sb̾uenire uolumꝰ eciam augeat ip̃a medici¬

Expanded text:
sedens mulier audiebat ? Sane si aut brevis sedens mulier audiebat ? Sane si aut brevis sermo futurus est, aut consessui locus non est aptus, stantes audiant; sed cum multi audiunt, et non tunc initiandi. Nam cum unus, aut duo, aut pauci, qui propterea venerunt ut christiani fiant, periculose loquimur stantibus. Tamen si jam sic coepimus, saltem animadverso auditoris taedio, et offerenda sessio est, imo vero prorsus urgendus ut sedeat, et dicendum aliquid quo renovetur, quo etiam cura, si qua forte irruens eum avocare coeperat, fugiat ex animo. Cum enim causae incertae sint cur jam tacitus recuset audire, jam sedenti aliquid adversus incidentes cogitationes saecularium negotiorum dicatur, aut hilari, ut dixi, aut tristi modondoquidem ignoramus, inopinatum aliquid et extraordinarium, eo modo quo dixi, loquimur, a taedio renovatur intentio. Sed et breve sit, maxime quia extra ordinem inseritur, ne morbum fastidii cui subvenire volumus etiam augeat ipsa medici
Abbreviated transcription (Latin):
ter fieri potest. ut a pͥncipio sedens audiat lõge¬
q consultius in quibdam ecciis transmarinis.
nõ solum autistites sedentes loquũtur ad po¬
pulũ. s eciam ipi ppło cedilia sb̾iaceno ne quis¬
qui infirmior stando lassatus a salubrima ĩtẽ¬
tione au̾tatur. et iam cogatur absced̾e. et tam̃
multũ int̾est si se quisqmͣ de magna multitudi¬
ne sb̾trahat ad reperiendas uires qui ĩa sacra¬
m̃toꝵ societate deuinctus ẽ. et sio ille discedat
fectu nutus eciam cadat qui prinus sacraũnis
imbuendus est. Et pudore .ii. non dicit eureati
eo ibecillitate stare nõ sinitur. Eꝓpertus hec
dieo. Nam fecit hoc quidam cumeum cathetira¬
re homo rusticanus. Unde magnopere p̾caũe¬
dũ ess. didici. Quis .n. ferat arrogantiã ur̃a cum
mros frẽs nr̃os uł eciã qd̾ maiore solliatudine
curandũ est ut suit frẽs nrĩ corã nob sedere non
faciinus. Et ipm̃ dnm̃ nr̃m cui assistunt ãgłi

Expanded text:
ter fieri potest, ut a principio sedens audiat; longeter fieri potest, ut a principio sedens audiat; longeque consultius in quibusdam Ecclesiis transmarinis non solum antistites sedentes loquuntur ad populum, sed ipsi etiam populo sedilia subjacent, ne quisquam infirmior stando lassatus a saluberrima intentione avertatur, aut etiam cogatur abscedere. Et tamen multum interest, si se quisquam de magna multitudine subtrahat ad reparandas vires, qui jam sacramentorum societate devinctus est; et si ille discedat fectu victus etiam cadat qui primis sacramentis imbuendus est: et pudore enim non dicit cur eat, et imbecillitate stare non sinitur. Expertus haec dico: nam fecit hoc quidam, cum eum catechizarem, homo rusticanus, unde magnopere praecavendum esse didici. Quis enim ferat arrogantiam nostram, cum viros fratres nostros, vel etiam quod majore sollicitudine curandum est, ut sint fratres nostri, coram nobis sedere non facimus; et ipsum Dominum nostrum, cui assistunt Angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
anqua ex hiis ã instĩe dc̃a sunt in sc̃s larise
maxime ĩ ip̃a natratione q̃ a aꝑiendo ot iol¬
lanto ñr sermo dulcestat. Quod si munses
dꝰ est et ab om̃i tali suauitate absurdꝰ et aẽ¬
ceteris ea cĩ maxime necessaria sł de untade
catholica. de temptationib. de xpĩana ceñ¬
u̾satione. ꝑp futurimi iudidum ferbiit̃
inculcanda sunt. magił ꝙ pro illo ad dñi qmͣ illi de
des multa dicenda. Sepe eciam fit ut qui primo
libont᷑ audiebat uel audiendo uł stando fatigatus
ñiam laudans s oscitans labia deducat. et se abi¬
re uelle eciam in uiciis ostendat. Quod ubisen¬
cerimus aut renouare oportet eius auimũ dicẽ¬
to anquid honesta hylaritate conditum. et aptũ
iei quod agitut uł aliquid ualte mirandum et
ppria cura punctus eiugilet. qd̾̃ tñ ñ offendat
aus uerecondiam asꝑitate aliqͣ. sed pociꝰ famili¬
antate conciliet. aut oblata sessione succurr̾e.
Qmͣqm sine dubitatione meluis fiat uͥ decen¬

Expanded text:
a ex his quae mystice dicta sunt in sanctis Libris, et maxime in ipsa narratione, quae aperiendo et revelando noster sermo dulcescat. Quod si nimis tardus est, et ab omni tali suavitate absurdus et averde unitate Catholicae, de tentationibus, de christiana conversatione propter futurum judicium terribiliter inculcanda sunt, magisque pro illo ad Deum, quam illi de Deo multa dicenda. 19. Saepe etiam fit ut qui primo libenter audiebat, vel audiendo vel stando fatigatus, non jam laudans, sed oscitans labia diducat, et se abire velle etiam invitus ostendat. Quod ubi senserimus, aut renovare oportet ejus animum, dicendo aliquid honesta hilaritate conditum et aptum rei quae agitur, vel aliquid valde mirandum et propria cura punctus evigilet; quod tamen non offendat ejus verecundiam asperitate aliqua, sed potius familiaritate conciliet; aut oblata sessione succurrere; quanquam sine dubitatione melius fiat, ubi decen
Abbreviated transcription (Latin):
tos eadem om̃potentio pacia ꝑducit ad salior
lum tolerantia sed eciam m̃ia. Multos erponi¬
surus es ebriosos auaros. fraudatores ales¬
res. Adulteros. formcatores. remedia. sattile¬
ga sͥ alligantes. p̃cantatorib et mathematus
uł quaꝵ libet impiaꝵ artium diuinationsbs
ditos. auimadũ surus eciam quod ille turie
impleant ccc̃as per dies festos xpĩanoꝵ qus
nplent et theatra per dies sollempnos pagi¬
noꝵ. Et hec udendo ad imniitandum temn¬
beris. Et quid dicani. uidebis quid eciã inno¬

Expanded text:
multos eadem Omnipotentis patientia perducit ad saluberlum tolerantia, sed etiam misericordia. Multos ergo visurus es ebriosos, avaros, fraudatores, aleatores, adulteros, fornicatores, remedia sacrilega sibi alligantes, praecantatoribus et mathematicis vel quarumlibet impiarum artium divinatoribus deditos. Animadversurus etiam quod illae turbae impleant ecclesias per dies festos Christianorum, quae implent et theatra per dies solemnes Paganorum; et haec videndo ad imitandum tentaberis. Et quid dicam, videbis, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
fusa et cartas incordib eoꝵ. non solum fueu
uere. sed eolam cũ ioꝯditate legem possem ple
que data est uideis in decem p̾ ceptis que apole
decalogum. que cursiis ad duo rediguntiit iole¬
ligaunis diñ ex toto corte. et extora aminuien
pascha in y̾magine celebrarunt. ouem occstetis
et mãducantes et cuiꝰ sanguine postos eoꝵ as
salutis tutelã siguati st̾. Et ip̃o ergo die qͥnc̃se

Expanded text:
fusa charitate in cordibus eorum, non solum sine onere, sed etiam cum jucunditate legem possent implere. Quae data est Judaeis in decem praeceptis, quod appellant decalogum. Quae rursus ad duo rediguntur, ut diligamus Deum ex toto corde, ex tota anima, ex pascha in imagine celebrarunt, ovem occidentes et manducantes, cujus sanguine postes eorum ad salutis tutelam signati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ qm᷑ et ip̃am uanam et auidam sagme st¬
culans. qnͣto nos docet ẽẽ cautiores. ue illa qus
uera nartam̃ siue suaꝵ causaꝵ redditione dis¬
sta. aut inam suauitate aut eciam ꝑmaiosai
piditate credantur. Nontũ sic asseramꝰ hasd
nsas ut relicto nairationis tractatu cor nom
et lingua in nodos difsicilioris disputationᷤ
exturrat. S ip̃a u̾itas adhibita r̃onis qual
rum sit gẽmaꝵ ordinem ligansi non tũ oR.¬
menti seriem ulla mimod̾atione ꝑturbaas
Narratione finita spes resuirrectõis intima¬
da est. et pro capacitate ac uirib andientis qͥ
ip̃iis tẽporis modulo adu̾sus uanas mia ͤ
infidelium de corporis resurcestione trs tb¬
dum. eo futut uitrmi iudica loritate mn l¬
os souertate in malos. uertate iomͥs. so̾me

Expanded text:
quanquam et ipsam vanam et avidam saginae saquanquam et ipsam vanam et avidam saginae saecularis; quanto nos decet esse cautiores, ne illa quae vera narramus, sine suarum causarum redditione digesta, aut inani suavitate, aut etiam perniciosa cupiditate credantur? Non tamen sic asseramus has causas, ut relicto narrationis tractu, cor nostrum et lingua in nodos difficilioris disputationis excurrat; sed ipsa veritas adhibitae rationis, quasi aurum sit gemmarum ordinem ligans, non tamen ornamenti seriem ulla immoderatione perturbansNarratione finita, spes resurrectionis intimanda est, et pro capacitate ac viribus audientis, proque ipsius temporis modulo, adversus vanas irrisiones infidelium de corporis resurrectione tractandum, et futuri ultimi judicii bonitate in  severitate in malos, veritate in omnes; comme
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ siue sompnioꝵ ad scͥptutaꝵ solidiorem man
et oracula certiora tnͣffe̾nda est enis untentio n es
illa ãmoitio qmͣ misericordit̾ ei p̾rogata sit non¬
erit antecͣ scͥpturis scis in hereret. Et utiq demis¬
strandũ est ei. q uod ip̃e dñs nõ eumadueret auo
cõpelleret fieri xp̃ianũ et incorporari ecc̃e̾ seu tali¬
b signis aut reuelationib erudiret. nͥ iam p̃peta
gilans moueretur eũ securus et tucrus capero uo¬
liusset. Inde iam exordienda narratio est ab eoqͥ
fecit omĩa bona uarde et ꝑducenda ut dixmꝰ us
ad p̃sentia tẽpora ecc̃e. ita ut singulaꝵ rer̃ atq
gestaꝵ q̃ uarramus cause rõnesq reddantur aͥ¬
b ea referamꝰ ad illum finem dilectionis. Unte
neq agentis auquid neq loqñtis oculus aut¬
tendus est. Si . n. fictas poetaꝵ fabulas. et ad uo¬
luntuatem excogitatus animoꝵ quoꝵ cibus un¬
ge sunt. tñ boni oui habentur ato appellantie
gramatici ad aliqmͣ tilitatẽ referre conantir

Expanded text:
culorum sive somniorum, ad Scripturarum solidiorem viam et oracula certiora transferenda est ejus intentio; ut et illa admonitio quam misericorditer ei praerogata sit, noverit antequam Scripturis sanctis inhaereret. Et utique demonstrandum est ei quod ipse Dominus non eum admoneret aut compelleret fieri christianum et incorporari Ecclesiae, seu talibus signis aut revelationibus erudiret, nisi jam praepvigilans moneretur, eum securius et tutius carpere voluisset. Inde jam exordienda narratio est, ab eo quod fecit Deus omnia bona valde , et perducenda, ut diximus, usque ad praesentia tempora Ecclesiae: ita ut singularum rerum atque gestorum quae narramus, causae rationesque reddantur, quibus ea referamus ad illum finem dilectionis, unde neque agentis aliquid neque loquentis oculus avertendus est. Si enim fictas poetarum fabulas, et ad voluptatem excogitatas animorum quorum cibus nugae sunt, tamen boni qui habentur atque appellantur grammatici, ad aliquam utilitatem referre conantur,
Abbreviated transcription (Latin):
rãdo qi resoluere acq expand̾e et ĩspiciendaat¬
q mirãda offerre aĩmꝰ auditoꝵ. cet̾a u̾o celen
ꝑ cussione inse̾ndo contexere. Ita et illa d max¬
me ꝯm̃dari uolumꝰ alioꝵ sb̾ missione magise¬
minent nec ad ea fatigatꝰ ꝑuenit ꝙ̃ narranto
uolumꝰ excitare. nec illiꝰ memoria ꝯfund̾r qũe
puro. et ꝯscia bona et fide ñ ficta qͦ ea qͥ loqͥmͦ
cuncta refamꝰ. s eciam illiꝰ õ lociñdo instruimꝰ¬

Expanded text:
rando quasi resolvere atque expandere, et inspicienda atque miranda offerre animis auditorum; caetera vero celeri percursione inserendo contexere. Ita et illa quae maxime commendari volumus, aliorum submissione magis eminent; nec ad ea fatigatus pervenit, quem narrando volumus excitare; nec illius memoria confunditur, quem puro et conscientia bona et fide non ficta , quo ea quae loquimur cuncta re
Abbreviated transcription (Latin):
da ut intelliganturs sit accipienda ut lutere
sonat de ip̃a utilitate secreti. Unde eciã mistla
nocantur. quid ualeant enigniatũ latebread
amorẽ u̾tatis acuendum. decuciendũq fasti¬
dii torporem ip̃a experientia ꝓbandũ ẽ tanb c̃
aliquid eis qd̃ imꝑmptu poĩtũ nõ ita mone¬
bat enodatione allegorie alicinuis eruitur. hi¬
is .ni. maxime utile est nosse ita eẽ ĩponendas
uerb̾ siñas ut p̃ponitur aĩmꝰ copori. Ex qͦ fit
ut ita male tebeant nerores qũa dusentiorẽ
aud ue ẜmoneł si cut male debent pudentis s
formmosiores hẽe aumicos. Nouerint ociamuonẽ
bunt si aliquos antistites et ministros ecsi sdes

Expanded text:
da, ut intellegantur, sed sic accipienda, ut litterae da, ut intellegantur, sed sic accipienda, ut litterae sonent; de qua ipsa utilitate secreti — unde etiam mysteria uocantur — quid ualeant aenigmatum latebrae ad amorem ueritatis acuendum discutiendumque fastidii torporem ipsa experientia probandum est talibus, cum aliquid eis, quod in promtu positum non ita mouebat, enodatione allegoriae alicuius eruitur. his enim maxime utile est nosse ita esse praeponendas uerbis sententias, ut praeponitur animus corpori. ex quo fit, ut ita malle debeant ueriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores quam formonsiores habere amicos. nouerint etiam non esse bunt, si aliquos antistites et ministros eccles
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ut saueat p̃sumptionis errores. qͣntum
eius humilitas que ad illũ adduxit iam sentit᷑
admittere. Cetera u̾o ẜm regulas doct᷑ne sallura¬
ris. sue de fide q̃cumq narranda uel disseren¬
da sũt. sine de morib. siue de tẽptationib eod̾
modo ꝑcurrẽdo quo dixi. ad illam suꝑenimẽti¬
orem mam omĩa refe̾nda sunt. Sunt itẽ qui
r̃q uenientes quos neq int̾ ydiotas numera¬
Nre audeas. neq int̾ auos doctissimos quorum
mens magnaꝵ rer̃ est ex̾citata q̃onib. his gͦ qͥ
illiteratis ĩꝑtire debemꝰ. qd̾ sedulo monendi
st̃ ut humilitate induti xpĩana discant ño ꝯ¬
tempnere quoꝵ cognou̾int moꝵ uicia. qmͣ uboꝵ
amplius deuitare et cordi casto linguam ex̾cita¬
tam. nec conferre aiedeant qmͣ eaiam p̃ferre cõ¬
sueuerant. Maxime añ isti docendist̾ scͥpturas
au dire diuinas ne sordeat eis solidũ eloquiũ.
qr ñõ est inflatum. neq arbitrentur carnalibꝰ

Expanded text:
ritate, ut caveat praesumptionis errores; quantum ritate, ut caveat praesumptionis errores; quantum ejus humilitas quae illum adduxit, jam sentitur admittere. Caetera vero secundum regulas doctrinae salutaris, sive de fide, quaecumque narranda vel disserenda sunt, sive de moribus, sive de tentationibus, eo modo percurrendo quo dixi, ad illam supereminentiorem viam omnia referenda sunt. CAPUT IX. 13. rumque venientes, quos neque inter idiotas numerare audeas, neque inter illos doctissimos, quorum mens magnarum rerum est exercitata quaestionibus. His ergo qui inlitteratis impertire debemus, quod sedulo monendi sunt, ut humilitate induti christiana discant non contemnere quos cognouerint morum uitia quam uerborum amplius deuitare et cordi casto linguam exercitatam ne conferre audeant, quam etiam praeferre consueuerant. maxime autem isti docendi sunt scripturas diuinas audire, ne sordeat eis solidum eloquium, quia non est inflatum, neque arbitrentur carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. Uel non intellectu uł sicuti est huma¬
na inf̾mitas minus ualentes acie mentis
abditiora penettare et ueri similitudine ab¬
erranteł a ueritate pͥsimptorib er auda cibus
fu̾nt occõni ad aliqmͣ heresim moliendam. atq
gignendam. Qd̾ mirũ nõ est cũ de ipĩs cano¬
mcis litteris uͥ omia samisime dc̃a st̾. Non qui¬
dem ałt acciprendo quedam qmͣ uł scriptor sãp¬
sit. uł se ip̃a ueritas ht. Nam si hoc solum ẽẽt
quis nõ humane infirmitati ad corrigendũ
parate li benter ignosceret. S id qd̾ ꝑu̾se ac pͣ¬
ue opinati sunt aimositãte acerrima. et ꝑ¬
uicaci arrogantia defensitates multi multa ꝑ¬
niciosa doginata concisa ꝯmunionis mutate
pepererunt. H omĩa cum illo qui ad societatẽ
ppłi xpĩani. nõ ydiota ut aium. s doctoꝵ lib̾s
expolitus atq exultus accedit modesta colłone
tractanda sunt. tm̃ assimipta p̃cipiendi austo¬

Expanded text:
suorum, vel non intellecti, vel sicuti est humasuorum, vel non intellecti, vel sicuti est humana infirmitas, minus valentes acie mentis abditiora penetrare, et veri similitudine aberrantes a veritate, praesumptoribus et audacibus fuerunt occasioni ad aliquam haeresim moliendam atque gignendam. Quod mirum non est, cum de ipsis canonicis Litteris, ubi omnia sanissime dicta sunt, non quidem aliter accipiendo quaedam, quam vel scriptor sensit, vel se ipsa veritas habet; nam si hoc solum esset, quis non humanae infirmitati ad corrigendum paratae libenter ignosceret? sed id quod perverse ac prave opinati sunt, animositate acerrima et pervicaci arrogantia defensitantes, multi multa perniciosa dogmata, concisa communionis unitate pepererunt. Haec omnia cum illo qui ad societatem populi christiani, non idiota, ut aiunt, sed doctorum libris expolitus atque excultus accedit, modesta collatione tractanda sunt: tantum assumpta praecipiendi aucto
Abbreviated transcription (Latin):
q cõmendans in scͥpturis canonicis admirã¬
de alutudinis salub̾rimam ntilitatẽ. ĩ illis
aũ pro sua quiq cuiꝰq facultate aptũ suꝑ¬
biorib et per hoc infmiorib aminis stilũ
sonantioris et quasi tornatioris eloquii.i
Sane ĩ te illo exprimendum est ut indicet
quem maxime legenit et quib libris fami¬
lianus inheresit. Unde illi ꝑsnasum est ut so¬
cian ueller ectẽ. Quod cũ dixent. tñ si nob̾
noti sunt libri. aut eccãstica fama saitem
accepimus a catholico aliquo memorabi¬
li uiro eẽ conscriptos leti approbemꝰ. Si a̾
m ancuiꝰ heretici uolumma incutrit et nes¬
ciens forte quod uera fides improbat tenuit
anmo et catho licum ee arbitratur. fedulo
edocendꝰ ẽ. p̾lata auctoritate umu̾sał ecc̃e
alaꝵ q doctissimaꝵ hominũ et disputatio¬
nib et scuptionib in eius iu̾itate florentiũ.
Qmͣqmͣ et illi qui catholiciex hac inta mi¬

Expanded text:
que commendans in Scripturis canonicis admiranque commendans in Scripturis canonicis admirandae altitudinis saluberrimam humilitatem, in illis autem pro sua cujusque facultate aptum superbioribus, et per hoc infirmioribus animis, stilum sonantioris et quasi tornatioris eloquii. Sane etiam exprimendum de illo est ut indicet quem maxime legerit, et quibus libris familiarius inhaeserit, unde illi persuasum est ut sociari vellet Ecclesiae. Quod cum dixerit, tum si nobis noti sunt illi libri, aut ecclesiastica fama saltem accepimus a catholico aliquo memorabili viro esse conscriptos, laeti approbemus. Si autem in alicujus haeretici volumina incurrit, et nesciens forte quod vera fides improbat, tenuit animo, et catholicum esse arbitratur; sedulo edocendus est, praelata auctoritate universalis Eccle doctissimorum hominum et disputationibus et scriptionibus in ejus veritate florentium. Quanquam et illi qui catholici ex hac vita mi
Abbreviated transcription (Latin):
ticipationem tĩ mõ uenerit. Tales .n. nõ ea¬
dem hora qua xpĩani fiunt. s añ solent omĩa
diligent̾ inquirere et motus animi sui cum
quib possunt coĩcare atq discutere. Cũ hiis
itaq breniter agendum ẽ. et non odiose ĩcul¬
cando q̃ norunt. s modeste ꝑstringendo. na
ut dicamus nos credere quodĩa nouint illd̾
atq illud. atq hoc modo cursim enumerare
omia q̃ rudib indoctisq inculcanda sunt.
ut et si quid nouit eruditusiste no tanqmͣ
a toctore audiat. Et si quid adhuc ignorat
dumea ꝯmemoramꝰ q̃ illũ nosse iam ccedi¬
nius discat. Nec ip̃e sane inutilit̾ interro¬
gatur quib reb motus sit. ut uelit ẽẽ xpĩa¬
nus. Ut si libris eũ ꝑsuasum uiteris. sine ca¬
nomcis. siue utiliu tractatoꝵ dehiis ali¬
quid in pͥncipio loquans collaudans eos.
pro diu̾sitate mitoꝵ canonice auctoritatis et
exponendo felertusima diligentia maxime¬

Expanded text:
articipationem tantummodo venerit. Tales enim non eaarticipationem tantummodo venerit. Tales enim non eadem hora qua christiani fiunt, sed ante solent omnia diligenter inquirere, et motus animi sui, cum quibus possunt, communicare atque discutere. Cum his itaque breviter agendum est, et non odiose inculcando quae norunt, sed modeste perstringendo; ita ut dicamus nos credere quod jam noverint illud, atque illud; atque hoc modo cursim enumerare omnia quae rudibus indoctisque inculcanda sunt: ut etsi quid novit eruditus iste, non tanquam a doctore audiat; et si quid adhuc ignorat, dum ea commemoramus quae illum nosse jam credimus, discat. Nec ipse sane inutiliter interrogatur, quibus rebus motus sit ut velit esse christianus: ut si libris ei persuasum esse videris, sive canonicis, sive utilium tractatorum, de his aliquid in principio loquaris, collaudans eos pro diversitate meritorum canonicae auctoritatis et exponentium solertissimae diligentiae; maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ponatur sedulos monẽdꝰ ẽ qr neq facile ab ho¬
mine iudicar põt quis homo sit iustus. Et si fa
ole posset. nõ iõ nob̾ ꝓponi exempla iustorum
mad eis iustificemur. s ut eos iitantes ab
eoꝵ ustificatore nos quoq iustificari scia mus
Hnic .n. fiet qd̾ maxime ꝯm̃dandum ẽ ut cum
at assignare uec sib i. sed et se ipm̃ et nos et qͦs¬
cumq anos nec eͥ diligit amicos. in illo et pp̃r
illũ diligat. qui eum dilexit inimicũ ut iusti¬
ficans fac̾et amicum. hic iam ñ puto p̾ceptore
dig̾e. ut cũ occupata st̃ tp̃a. uł tua uł eoꝵ qui
te audiũt breuiteragas. cũ aũ iargiora largiꝰ
ut li ad te quił qmͣ crthenzand̾ ueuent. libera¬
lib toctrinis excultatus qui iam decreuerit ẽc̃
xp̃ĩamis. et ideo uenent ut fiat. Difficillimũ oĩ¬
no ess. ut nõ multa nr̃aꝵ sccipturaꝵ litt̾aꝵ q co¬
gnouit. quib iam instructus ad sacram̃torũ ꝑ¬

Expanded text:
s in homine ponatur sedulo monendus est, quia neque facile ab hos in homine ponatur sedulo monendus est, quia neque facile ab homine judicari potest quis homo sit justus, et si facile posset, non ideo nobis proponi exempla justorum, ut ab eis justificemur, sed ut eos imitantes ab eorum justificatore nos quoque justificari sciamus. Hinc enim fiet, quod maxime commendandum est, ut cum at assignare, nec sibi; sed et se ipsum, et nos, et quoscumque alios diligit amicos, in illo et propter illum diligat, qui eum dilexit inimicum, ut justificans faceret amicum. Hic jam non te puto praeceptore indigere, ut cum occupata sunt tempora, vel tua, vel eorum qui te audiunt, breviter agas; cum autem largiora, argius ut si ad te quisquam catechizandus venerit liberalibus doctrinis excultus, qui jam decreverit esse christianus, et ideo venerit ut fiat, difficillimum omnino est ut non multa nostrarum scripturarum litterarumque cognoverit, quibus jam instructus ad Sacramentorum p
Abbreviated transcription (Latin):
refellantur. S ꝓ tempore breui demonstran¬
dum est ita ẽẽ p̾dcm̃ ut q̃ sit utilitas tẽptationũ
endiendis fidelib et q̃ medicina ĩ exẽplo pacĩe
tei qui statuit usq in finem ista ꝑmitt̾e. Ctmmuͦ
idu̾isus eos instrutur quoꝵ ꝑu̾se turbe corpora¬
at̾ implent ectãs. simul eciam p̃ cepta breniter
t decenter ꝯmemorentur xpĩane. atq honeste.
ne ab hebriosis. auaris fraudatorib alleatoribꝰ
adulteris. fornicatorib spectaculoꝵ a matorib.
bemedioꝵ sacrilegioꝵ alligatorib. p̃ cantatori¬
b mathematicis uł quaꝵl arcium uanaꝵ et
seducatim et ĩpunitũ sͥ fore arbitretur q ui
tet multos qui xpĩani appellantur. hec amare
ctag̾e. et defendere et suadere et ꝑsuadere. Qͥs
n finis p̃stitus sit iuitali nita ꝑseuerantib ec
cmͣ sint in ip̃a eccã tołandi ex qua in fine ceꝑan¬
disunt diui noꝵ libroꝵ testimoniis edocendũ ẽ
p̃nũciandũ eciam ĩuenturũ eũ in ecc̃a multos

Expanded text:
refellantur; sed pro tempore brevi demonstrandum est ita esse praedictum, et quae sit utilitas tentationum erudiendis fidelibus, et quae medicina in exemplo patientiae Dei, qui statuit usque in finem ista permittere. Cum vero adversus eos instruitur, quorum perversae turbae corporaliter implent ecclesias, simul etiam praecepta breviter et decenter commemorene ab ebriosis, avaris, fraudatoribus aleatoribus, adulteris, fornicatoribus, spectaculorum amatoribus, remediorum sacrilegorum alligatoribus, praecantatoribus, mathematicis, vel quarumlibet artium vanarum et  et impunitum sibi fore arbitretur, quia videt multos, qui Christiani appellantur, haec amare et agere, et defendere, et suadere, et persuadere. Quis enim finis praestitus sit in tali vita perseverantibus et quam sint in ipsa Ecclesia tolerandi ex qua in fine sperandi sunt divinorum librorum testimoniis edocendum est, praenuntiandum etiam inventurum eum in Ecclesia multos
Abbreviated transcription (Latin):
cto accessit pectore humana ꝯmoda cupienꝰ
uł in conmoda fugieus uaq mentiturus est.
Tñ ex eo ip̃o quod mentitur capiendum est
pͥncipiũ. nõ ut refellatur euis m̃daciũ. s qͣ
tibi certum sid. sed ut si dixent eo ꝓpoĩto seue¬
mise q d uere approbandum est. slue ille u̾m
siue fłm dicat. tale tñ ꝓpoitum quali se uens.
pondri approbantes atq laudantes faciam a
lectari ẽẽ se talem qualem uideri cupit. Si o
auud dixent qmñ oportet ẽẽ in aĩo eins qui au¬
na fide ĩbuendus est. blandius et leuiꝰ res e
breuiter et graniter. ne aut tẽpora. futie n¬
rationis occupes. Aut eam prius nõ collotato alo
audeas ĩponere. facias enm uelle quos au pe
errorem aut per simulationem ũ dũ nolebat.
si forte diunit᷑ se admonitũ uł territũ ẽe respou¬
rit ut fieret xp̃ianꝰ. letissimũ uob̾ exordiendiaos¬

Expanded text:
pectore accessit, humana commoda cupiens, pectore accessit, humana commoda cupiens, vel incommoda fugiens, utique mentiturus est: tamen ex eo ipso quod mentitur, capiendum est principium; non ut refellatur ejus mendacium, quasi tibi certum sit, sed ut si dixerit eo proposito se venisse quod vere approbandum est, sive ille verum sive falsum dicat, tale tamen propositum quali se venisse respondit, approbantes atque laudantes, faciamus eum delectari esse se talem, qualem videri cupit. Si autem aliud dixerit, quam oportet esse in animo ejus qui christiana fide imbuendus est; blandius et lenius reprebreviter et graviter, ne aut tempora futurae narrationis occupes, aut eam non prius collocato animo audeas imponere, facias eum velle quod aut per errorem aut per simulationem nondum volebat.si forte se divinitus admonitum vel territum esse responderit, ut fieret christianus, laetissimum nobis exordiendi