comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ est. qr si et̾nũ esset futurũ ñ ess. s p̃sens. E ñ priꝰ
p̾scitũ fuit qͣm fut᷑ũ fuit. s pꝰ p̃scitũ fu̾it. ⁊ prius
futũ fuit. qͦni fuit. ⁊ añqͣm fuit. qñ adhuc fut᷑um fu¬
it potuit esse sod̾m ꝯxingens ut ñ fieret. ⁊ ħ scuꝑ potuit
esse. qͣm diu fut᷑um fuit ut ñ fieret. sicꝰ seuꝑ futurũ¬

Expanded text:
num esset, futurum non esset sed praesens. Et non prius praescitum fuit quam futurum fuit sed prius praescitum fuit, et prius futurum fuit quam fuit. Et antequam fuit, quando adhuc futurum fuit, potuit esse secundum contingens ut non fieret; et hoc semper potuit esse, quandiu futurum fuit ut non fieret, sic
Abbreviated transcription (Latin):
cad urͣ die ꝓut rõ dictaũit exquir⁊. qͥsqͥs huiꝰ pat¬
cis assertionẽ e leg̾it. Si cui aũ ista ĩ terp̃catio
nimis oscura uidebit᷑ maxime qͥ de motu firmamẽ¬
ti fͤidũ rata sit assertio ad illã alterã qͦm ꝓposui¬
mꝰ recurrat expositõnẽ. q̃ facilior est. ⁊ sc ꝓmpos

Expanded text:
 die, prout ratio dictaverit exquiret, quisquis hujus partis assertionem elegerit. Si cui autem ista interpretatio nimis obscura videbitur, maxime quod de motu firmamenti necdum rata sit assertio, ad illam alteram quam proposuimus recurrat expositionem, quae facilior est et se promptius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã ĩci picutes. ĩ mo solã carnt̃ sapientes ⁊ q̃ caruis
sũt solũ ꝯsid̾antes: estimãt qͦi corporaliũ saidiũ
⁊ pollutionũ ĩ qͥnationes dm̃ ꝯciug̃e possint. si
spc̃ sordes coeparee ꝗ lingũt dicant ip̃i quomꝰ aĩa
humana ĩ carne põita ĩ maculatã cẽ possit eũ

Expanded text:
is sunt solum considerantes existimant quasi corporalium sordium et pollutionum inquinationes Deum contingere possint si rspiritus sordes corporeae contingunt, dicant ipsi quomodo anima humana in carae
Abbreviated transcription (Latin):
sub alit̾ ꝯmuniaerant. ut humana mens diuinoꝵ
ueritatẽ ñ scd̃m humana estimnare dic̾er cũ contͣ
ꝯsuetudinẽ humanã q̃dã de dõ dici audires. Dr̃
gͦ cͥnitas crina hac ĩitute oiã oꝑa sua ꝯsumauit
ut ꝑfectũ ꝑfecta sequerent᷑: ⁊ emulareut᷑ aucto¬
rẽ suũ ciuicta q̃ fec̃at. Quicqͥd i. ĩtp̃r apparuit

Expanded text:
ana mens divinorum veritatem non secundum humana aestimare disceret, cum contra consuetudinem humanam quaedam de Deo dici audiret. Deus ergo Trinitas trina hac virtute omnia opera sua consummavit, ut perfectum perfecta sequerentur, et aemularentur auctorem suum cuncta quae fecerat. Quidquid enim in tempore apparuit,
Abbreviated transcription (Latin):
coet᷑na. Et bonitate uoluit. sapientia disposuit.
portstate fecit Eẜ uidet᷑ qͣs q̃dã esse distinctio et
successio c̃ꝑalis. ⁊ demoristrat so ꝯsidationi pͥma
bonitas. qr ꝑ cã uoluit di . Dennde sapiẽtia qr ꝑ
cã dispofuit nouissime potestas qr ꝑeã fecit.
qm̃i ordo uidet᷑ cẽ ⁊ fuisse uolũtas pͥma. ⁊ pͥea dis¬
positio ⁊ nouissi me oꝑatio subsecuta. Nisinuo

Expanded text:
coaeterna, et bonitate voluit, sapientia disposuit, potestate fecit. Et videtur quasi quaedam esse distinctio et successio temporalis; et demonstrat se considerationi prima bonitas, quia per eam voluit Deus, deinde sapientia, quia per eam disposuit, novissima potestas quia per eam fecit; quoniam ordo videtur esse, et fuisse voluntas prima, et post eam dispositio, et novissime operatio subsecuta. Nisi eni
Abbreviated transcription (Latin):
nouit aliqͥs extͣ se d̃s. qr oĩa habebat łsei slec iõ iͥ fue¬
rũ. q h fut᷑a fuerũt. nec aiusassoꝵ fuisso c̃ditur
ex istis neq ĩo huc uen̾ũt. qr i fucrũt qĩ esse ñ potu¬
issent illa sñ istis. Nã ⁊ illa fuissent ⁊̃ si ista ex illis
fucura ñ fuissent. osi istor cã ñ fuissent. si ista fucura

Expanded text:
xtra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura fuerunt; nec causa illorum fuisse credatur ex istis, neque ideo huc venerunt quia ibi fuerunt, quasi esse non potuissent illa sine istis. Nam et illa fuissent etiam si ista ex illis futura non fuissent; tantum istorum causa non fuissent, si ista futura
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa ⁊ dispositio ⁊ p̃destinatio ⁊ ꝓuidencia sri¬
entia exutẽtium p̾scĩa fucuroꝵ. dispositio fati¬
endor. p̃destinatio saluadoꝵ ꝓuidẽtia su biecto¬
uũ. Et hoc cocũ una erat sapientia. ⁊ unadiꝰ¬
positio. ⁊ ip̃a eg̃na erat. ⁊ cũ ipa coet̾na uolun¬
cas erat. ⁊ scd̾m uolũtatẽ ip̃a dispositio erat. ⁊

Expanded text:
ositio, et praedestinatio, et providentia. Scientia existentium, praescientia futurorum, dispositio faciendorum, praedestinatio salvandorum, providentia subjectorum. Et totum hoc una erat sapientia, et una dispositio, et ipsa aeterna erat; et cum ipsa coaeterna voluntas erat, et secundum voluntatem ip
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a fuissent. In his trib dieb pͥmis disposita ẽ
uniũ sitatis huiꝰ machina. ⁊ partid suis distoi¬
buta. firmamẽto de suꝑexpanso. Deinde fra est
reuelata. atq imo residente ⁊ suo pond̾e̾ libta.
conectisq aqͣrũ molib int receptacsa sua ae

Expanded text:
cta fuissent. In his primis tribus diebus disposita est universitatis hujus machina et partibus suis distributa firmamento desuper expanso. Deinde terra revelata atque in imo residente et suo pondere librata, collectisque aquarum molibus intra receptacula sua aere
Abbreviated transcription (Latin):
et quare ante solẽ facta est.
ERgo nemo dicat qͦmͦ añ solẽ fc̃m dies
c̃ẽ potuit. qr añqͣm solfieri lux erat. ⁊ ui¬
dit d̾s lucẽ qͥ eẽt bonũ ⁊ uocauit lucẽdiẽ
⁊ tenebras noctẽ. ⁊ ip̃a lux upsos p̾mos
dies faciebat. añ qͣm sol fierz ⁊ illuminar⁊
mũdũ. S⁊ qͥd sig̃tat qd̾ ũ statĩ fc̃s ẽ sol. ex
quo lucẽ fieri opoituit. s ut qͣi lux cẽt pꝰ¬
qͣm clara lux ⁊ farcassis ꝯfusio plena luce
oigna ñ erat. aliqͣm cñ lucẽ accepit. ut ui¬
der⁊ exire ad ordinẽ et dispositioncar.
Ego puto magnũ h aliꝙͥ sacmẽtum
nebris ẽ qͥb dam ⁊ ꝯfusione. Sr ñ pͭ euadere¬

Expanded text:
et quare ante solem facta est. Ergo nemo dicat quomodo ante factum sux erat: Et vidit Deus lucem quod esset bonum et vocavit lucem diem, et tenebras noctem . Et ipsa lux tres illos primos dies faciebat antequam sol fieret et illuminaret mundum. Sed quid significat quod non statim factus est sol ex quo lucem fieri oportuit, sed ut quasi lux esset priusquam clara lux? Et fortassis confusio plena luce digna non erat; aliquam tamen lucem accepit, ut videret exire ad ordinem et dispositionem. CEgo puto magnum hic aliquod sacramentum tenebris est quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse ⁊ ab aquis originẽ ⁊ indere mãsionẽ
Qsᷤ ꝙͣia sc̃m sit ut ñ ad similitudinẽ alioꝵ
q̃ ad ornatũ helem̃etoꝵ mũdi c̾ata sunt.
ex ip̃o helemento mat̾iam sumerent. in qͦ
iocũ sortiri debuerũt forte qͥ ad ip̃iꝰ hele¬
mẽti mat̾iam referant. qͥ ꝙͣi cãtã aer cerpu¬
lentiã hũit. ut ãĩantiũ corpora q̃ solidã

Expanded text:
 in aere mansionem. Quod quare factum sit ut non ad similitudinem aliorum quae ad ornatum elementorum mundi creata sunt ex ipso elemento materiam sumerent in quo locum sortiri debuerunt, forte quis ad ipsius elementi materiam referat: quod quasi tantam aer corpulentiam non habuerit, ut animant
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuis ħlux fuit corporea anĩcer porea et
si corporea cͥmͦi corpꝰ hũit. ⁊ utrũ uno lo¬
co cirꝯseͥpta. an nͥq diffusa. uorũ ĩ motu
ł mmobilis. qͣmtũ ego arbitror rectissi¬
me respondet᷑ corpoRalib rebs ⁊ uisibili¬
b illuminãdis. ñ nͥ lucẽ corpoream cõg̾¬
ere potiusse. Om̃e aũ corpꝰ qͣitũ lib sub¬

Expanded text:
haec lux fuit, corporea an incorporea, et si corporea cujusmodi corpus habuit, et utrum uno loco circumscripta an ubique diffusa, utrum in motu an immobilis; quantum ego arbitror rectissime respondetur, corporalibus rebus et visibilibus illuminandis, non nisi lucem corpoream congruere potu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potuiss aliqd̾ corpꝰ lucidũ cuiꝰ p̃sentia
pͭ. ip̃amq uice ⁊ loco soł fc̃am. ut ĩ terum
ruisse. uͥ sol coridiano cursu cͥcũ uectuᷤ
nouiens em̃git. ut eod̾ tͣmite lcũ currenᷤ
ic pͥmo ad occasũ descendens uesꝑa fac̃et.
Deinde reuorata ad ertũ aurora hẽ mane

Expanded text:
ntia potest, ipsamque vice et loco solis factam, ut interim ruisse ubi sol quotidiano cursu circumvectus oriens emergit, ut eodem tramite circumcurrens, ac primo ad occasum descendens vesperam faceret, et deinde revocata ad ortum auroram, hoc est mane
Abbreviated transcription (Latin):
Qd imago di in rõnali c̾atura expͤͣssi¬
or est ⁊ uestigiũ tͥnitatis inuenit᷑ in ip̃a.
t sũt uihis sumilac᷑ qͣdã quasi de longe sig̃fi¬
cãtia. ⁊ hñtia similiłdinẽ ꝓ parte. Qie dam
ucro expressaimagine ⁊ ꝑfecta emulatione. ⁊ sig̃¬
nata clarã denĩãst tionẽ effitiũt. In his gͦ citiꝰ qd ĩ¬
uisibile dĩ ẽ agnoscit᷑ in ꝗb eudentiꝰ manifẽsa d̾

Expanded text:
nali creatura expressior est, et vestigium Trinitatis invenitur in ipsa. Et sunt in his simulacra quaedam quasi de longe significantia et habentia similitudinem pro parte. Quaedam vero expressa imagine, et perfecta aemulatione consignata, claram demonstrationem efficiunt. In his ergo citius quod invisibile
Abbreviated transcription (Latin):
Quitela bomi oꝑis hic significata.
Dic tͥ artende qͣnta sit cautela borio oꝑi ad¬
hisstida. Inpͥncipio oium euoꝵ opũ iuide ut lu¬
cẽ habeasinte. ut oĩa oꝑa cua lucis fint. ⁊ non
ceneb̾c̃ũ. Postea osidi diligent᷑ utrũ uelux ou¬
a pura sit. ⁊ ñ fuscata ⁊ cũ ĩ ueneris q bona ÷

Expanded text:
utela boni operis hic significata. Hic tibi attende quanta sit cautela bono operi adhibenda. In principio omnium operum tuorum vide ut lucem habeas in te, ut omnia opera tua lucis sint et non tenebrarum. Postea considera diligenter utrumne lux tua pura sit et
Abbreviated transcription (Latin):
eu edem dieii. p̃me c̾auit cõncħ eod̾ die alud fe¬
eise legat᷑ qsiũ lucẽ utrũ nͥe aderatũ seq̃utis diei
qũ firmamentũ ferit ab oꝑe cessasse c̃dendũ sit
cũ sqͥptura septima eũ die demũ reqͥe uisse testat᷑.
Cui q̃tion̾e gemina respũtione obuamꝰ. autii.
dicamꝰ dm̃ ĩ itlis sex dieb oꝑationẽ suã ica ꝯcinua
ꝑseuerantia ꝓduxisse: ut ntło t̃ꝑis int̾uallo ab oꝑ¬
fuerit eiꝰ oꝑatio dr̃e pot̾imꝰ. qͣ pͥma die lucẽ ĩ exor¬
cu ip̃nis diei fecit. deindeut ĩ cursu suo diem ⁊¬
noctẽ distingueret pͥmũ dic ouente ad occasum
⁊ rursũ de occidente ad ortũ direxit. Nec solum
opꝰ eiꝰ fuisse qd̾ lux facta ẽ. s qͥ directa ip̃o gub̾nã¬
te ⁊ dirigente cursũ suũ expleuit. Eod̾d d̾ scb̃a die

Expanded text:
 die aliud fecisse legatur quam lucem, utrumne usque ad ortum sequentis diei quando firmamentum fecit ab opere cessasse credendus sit, cum scriptura septima eum die demum requievisse testetur? Cui quaestioni gemina responsione obviabimus; aut enim dicemus Deum in illis sex diebus operationem suam ita continua perseverantia produxisse, ut nullo temporis intervallo ab operfuerit ejus operatio dicere poterimus, quod prima die lucem in exortu ipsius diei fecit; deinde ut cursu suo diem noctemque distingueret; primum de oriente ad occasum, et rursum de occidente ad ortum direxit. Nec solummodo opus ejus fuisse quod lux facta est, sed quod directa, ipso gubernante et dirigente, cursum explevit. Eodem modo de secunda die
Abbreviated transcription (Latin):
illa luce fem̃ sit ꝓea qd̾iã nulla ciꝰ uestigi¬
a reppiri possũt. exqꝰ claricas soł illurit.
Alii dicũt disꝑsã ꝑ anpla aeris spacia uim
lucẽdi ⁊ numinãdi amisisse suꝑeẽ tũ adhuc
qͣidã demies reliquias q̃ iãbitu firmamẽ¬
ti intͥnsecus. huc illucqs parsim diligẽtius
intuẽtib nocte demõstrãt᷑. dic u̾o maiori¬
eas ne uid̾i ualeãt soł claritate abscũdi fic

Expanded text:
ea quod jam nulla ejus vestigia reperiri possunt ex quo solis claritas illuxit. Alii dicunt dispersam per ampla aeris spatia vim lucendi et illuminandi amisisse; superesse tamen adhuc quasdam tenues reliquias quae in ambitu firmamenti intrinsecus huc illucque sparsim diligentius intuentibus nocte demonstrentur; die vero eas majori ne videri valeant solis claritate abscondi. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
nis impͥare. ⁊ q̃ sũt bona ⁊ laudaibilia lu¬
cis oꝑa elig̾e ceꝑtt. restat ut fiat ĩ co firma¬
m̃etũ. hẽ ut ĩbouo ꝓposito corroberetur.
diuidẽ int̃ aqs suꝑiores. ⁊ aqͣs inferieres.
i. desid̾a carnis ⁊ sp̃c. ut mediꝰ ⁊ mediator

Expanded text:
nis improbare, et quae sunt bona et laudabilia lucis opera eligere coeperit, restat ut fiat in eo firmamentum, hoc est in bono proposito corroboretur: dividere inter aquas superiores et aquas inferiores, id est desideria carnis et spiritus, ut medius et mediator
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ sciri nͦ totꝰ ignanari potest.
mane mani festus esse uoluit: si cotꝰ absꝯ¬
ditus. ne si totꝰ mamfestꝰ esset m̃icũ fides ũ habe¬
reti nͦ ĩ delitas locũ. Infide litasenĩ domanifẽsto
ꝯui cerot᷑. ⁊ fides do occultis ñ exorceret᷑. Siuero
absꝯditus totꝰ oss fidos qͥd̃ a sciẽtia ñ iuuaretur
⁊ ĩfidelitas de ignoratia exousaret᷑. Qonra appor¬
tuit ut ꝓderet se occultũ d̾s ne tocꝰ colaretur.
⁊ ꝓrsus nescitetur. rrursũ ad aliqͥs ꝓditũ se
⁊ agnitũ ocoultari. ne docꝰ manifc̃starotͦ. ut ali¬

Expanded text:
potest. manae manifestus esse voluit, nec totus absconditus; ne si totus manifestus esset, meritum fides non haberet, nec infidelitas locum. Infidelitas enim de manifesto convinceretur: et fides de occulto non exerceretur. Si vero absconditus totus esset, fides quidem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur. Quocirca oportuit ut proderet se occultum Deus ne totus celaretur et prorsus nesciretur; et rursum ad aliquid proditum se et agnitum occultaret ne
Abbreviated transcription (Latin):
mani c̃ac᷑ lux ⁊ illuminarent᷑ ꝯfusio
ut ĩ odiuẽ redigat᷑ pꝰ ħ cũ fueruit p̃rifica¬
ta ĩtiora eiꝰ uenit lumen solis clarũ ⁊ ilu¬
strat cam. Nlon is. digna ÷ ꝯtẽplari lumen es¬
uitatis donͦ mũda ⁊ purificata fuerit. hñs qͥͦ¬

Expanded text:
ni creatur lux, et illuminatur confusio ut in ordinem redigatur. Post haec cum fuerint purificata interiora ejus, venit lumen solis clarum et illustrat eam. Non enim digna est contemplari lumen aeternitatis, donec munda et purificata fuerit; habens quo
Abbreviated transcription (Latin):
manitatẽ suã pꝰ de m̃ost̾uit. ut pꝰ manifestar
diuinitatẽ. ⁊ uͥq lux luc̃e p̃cediti luxq pecc̃o¬
res adłstitiam illuminat. illã lucẽ q̃ istifica¬
cosad beatitudinẽ ilustrat. oͦ fc̃a ÷ lux pꝰqͣm¬
qͣm solis claritasmnanifestaret᷑ ⁊ dics erat .iiͦi.
dies fuerũt quãdo luxerat ⁊ sol ñ crat Nur¬

Expanded text:
suam prius demonstravit, ut post manifestaret divinitatem, et ubique lux lucem praecedit. Lux quae peccatores ad justitiam illuminat, illam lucem quae justificatos ad beatitudinem illustrat. Ergo facta est lux priusquam solis claritas manifestaretur; et dies erat: et tres dies er
Abbreviated transcription (Latin):
disc̃ti sũt a malis. illis denebͥs pec̾ci cadẽ¬
tib ⁊ istis ad lucẽ iusticie ꝯu̾sis ulumi¬
dĩ. ut q̃ ĩnisibilia erant oꝑa sapiendie
ĩnuisibiliũ ꝓnentꝰ sequerẽt᷑: scd̾m qͣ ip̃a
qdͦ utͣbiq oꝑabat᷑ sapientia ibi inditiũ

Expanded text:
discreti sunt a malis illis in tenebras peccati cadentibus: et istis ad lucem justitiae conversis illumiDei, ut quae visibilia erant opera sapientiae, invisibilium proventus sequerentur, secundum quod ipsa quae utrobique operabatur sapientia, ibi judi
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a aĩum qͤstione pussare possent:
siħ humana hon̾a ĩ uestigatio resĩquẽda
potꝰ qͣm diussienda ñ uid̾et. Nã utrũ ex
puro igne fcm̃ sit. siue ex aere. aut ⁊̃ ex
aqͦ. uelpotiꝰ pꝰ̾treno exduob aut tͥ bꝰ hoꝵ¬

Expanded text:
natura animum quaestione pulsare possent, si haec humana investigatio relinquenda potius quam discutienda non videret. Nam utrum ex puro igne factum sit, sive ex aere; aut etiam ex aqua; vel postremo ex duobus aut tribus ho
Abbreviated transcription (Latin):
Adsolĩnũtiationẽ ꝑtim gͣmatica. Ad
solã sig̃cationẽ ꝑtin dyaletica. Ad
ꝓñtiationẽ simł⁊ sig̃cationẽ ꝑtinet
forma rerũ aut ĩ nũo osid̾at᷑ ad qͦm ꝑ¬
tinz Mimetica Aut ĩ porsione ad qͣm ꝑ¬
tinz musyca. Aut ĩ dimẽtione adqͣm ꝑ¬
tinꝰ gcometria. Aut ĩ motu ad qͤm ꝑ
ne scĩe famulant᷑.⁊ ĩ ferior sapientia
recte ordinata ad suꝑiorẽ ꝯducit. S¬
ub eo gͥ sensu qͥ ÷ ĩ sig̾catione uocũ
qui ÷ in sig̃catione rerũ ad facta: mstica
ꝯtinet᷑ allegoria. ⁊ sub eo sensu qͥ est ̃ sig̾ca¬
tione rerũ ad facienda. iustica ꝯtinet᷑
tͦpologia Et his duob famulant᷑ arimeti¬
ca musica. geometͥa. astronomia. ⁊ phisica.
Suꝑħ aũ oĩa. diuinũ illd̾ est: ad qd̾ ducit
diuina scͥptã. siũ iallegoria. siue ĩ t᷑ͦpo¬
logia. Quoꝵ alt̾um q̃ ĩ allegoria ẽ rec¬
tã fidem. Ald̾um qd̾ ĩ tͦpologia ÷ ĩ format
bonã oꝑationẽ. ĩ qͥb ostat cognitio ue¬

Expanded text:
pronuntiationem pertinet grammatica, ad solam significationem pertinet dialectica; ad pronuntiationem simul et significationem pertinet Forma rerum aut in numero consideratur ad quem pertinet arithmetica; aut in proportione ad quam pertinet musica; aut in dimensione ad quam pertinet geometria; aut in motu ad quem pnae scientiae famulantur; et inferior sapientia recte ordinata ad superiorem conducit. Sub eo igitur sensu qui est in significatione vocum qui est in significatione rerum ad facta mystica, continetur allegoria. Et sub eo sensu qui est in significatione rerum ad facienda mystica, continetur tropologia; et his duobus famulantur arithmetica, musica, geometria, astronomia et physica.ante omnia divinum illud est ad quod ducit divina Scriptura sive in allegoria, sive in tropologia: quorum alterum quod in allegoria est rectam fidem, alterum quod in tropologia est informat bonam operationem: in quibus constat cognitio ve
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ scd̾m ꝯmumonẽ nature erãt. Nõiandꝰ erat in
tͥnitate pat̾ ⁊ filiꝰ. ⁊ sup̃ca sũt uocabła ip̃a ab u¬
su humano. cui pͥmadata sũt. ⁊ qͥ scd̾m aliqͥd tm̃si¬
mile erat ĩ coto simiłt dicendũ erat. Et c̾auit pͥ¬
octidia clapuũ lacͥne plena sim lietdo c̃derctur
ĩter di sparia si indĩcace par por aut faltꝰ patior
dieeretur.Sicii. se ht̃ ĩ hõib nat᷑a ut pat̾ c̃c¬

Expanded text:
 communionem naturae erant. Nominandus erat in Trinitate Pater et Filius; et sumpta sunt vocabula ipsa ab usu humano, cui primo data sunt. Et quod secundum aliquid tantum simile erat, in toto similiter dicendum erat. Et cavit prudentia eloquii sacri ne plena similitudo crederetur inter disparia, si in deitate Pater prior aut Filius posterior diceretur. Sic enim se i
Abbreviated transcription (Latin):
formacionis stacũ in melius ⁊ restauratio¬
nis sacramentũ de monstraret. namqͣlix
anceqͣm sol factus est herat aq̃ pꝰ qͣm ĩui¬
nũ mmitata ẽ ut ñ aliud fiert qd porsexibitũ
est. set de eo ipso qͥ añ uiliꝰ habebat᷑ Ita de
rebus dubuis nemo est qui possit cercũ
aliquid diffiture.

Expanded text:
formationis statum in melius et restaurationis sacramentum demonstraret? Nam erat lux antequam sol factus est; hoc erat aqua priusquam in vinum mutata est, ut non aliud fieret quod potius exhibitum est; sed de eo ipso quod ante vilius habebatur. Ita de rebus dubiis nemo est qui possit certum aliquid definire.
Abbreviated transcription (Latin):
repꝑii scd̾m reigeste u̾itatẽ exp̾ssa pͥma
adeẽ ꝓdiit. uͥ nũc formata sub sistit. E¬
ratq t̃renũ ħ helemẽtũ medio. eodẽq
uno loco subsidens cet̾is ĩ una ꝯfusione
ꝑmiltis forma meliore p̃dicũ. s isdem
cirꝰqͦ ĩ modũ cꝰdam nebule obpansis:
I ĩuolutũ ut aparere ñ posset qd fuit.

Expanded text:
m rei gestae veritatem expressa, prima adesse prodiit, ubi nunc formata subsistit. Eratque terrenum hoc elementum medio eodemque imo loco subsidens caeteris in una confusione permistis forma meliore praeditum; sed iisdem circumquaque in modum cujusdam nebulae oppansis ita involutum ut apparere non posset quod fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfusione. siue pociꝰ inuna ꝑmixtione ofu¬
sa. circũ qͣq suspensa eo usq ad altũ por¬
rigebant᷑: qͥ usq nũc sũ mũ corporee nałe
ꝑtingit. totũ q ħ spatiũ qͦ a suꝑfitie c̾re
medio iacentis loco. usq ad sup̃mũ extre¬
nũꝰ anbitꝰ celi luitẽ patx illa nebula ⁊
caligine replebat᷑. ⁊ qͥ nũc sũt aluei. siue
tͣcones aqͣrũ: iã tũc ĩ ip̃o nascẽtis mũdi
exordio ĩ cerre corpore fut᷑e aqͥs recepta¬
cła parata erant. ĩ qͥb ⁊̃ illa magna a¬
byssus de qͣ olum fluenta aqͣrũ ꝓducen¬
da siue diriuãda fuerant: patulo ad¬
huc hiatu uacuoq horrẽdũ ĩp̃ceps ĩ¬
uoluta erat nebula cñdebat᷑ qͣsi ut ego
arbitror tenebras scͥptura cũ celũ ⁊ t̾ra
c̃arent᷑. suꝑfaciem abyssifiusse testat᷑.
Talis mũdi faties ĩpͥncipio pꝰqͣm formam

Expanded text:
sta sive potius in una permistione confusa, circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur quousque nunc summum corporeae creaturae pertingit. Totumque hoc spatium quod a superficie terrae medio jacentis loco usque ad extremum supremumque ambitus coeli limitem patet, illa nebula et caligine replebatur. Et quod nunc sunt o nascentis mundi exordio in terrae corpore futura aquis receptacula parata erant. In quibus etiam magna illa abyssus de qua omnium fluenta aquarum producenda sive derivanda fuerant patulo adhuc hiatu vacuoque horrendum in praeceps inerficies obvoluta erat nebula tendebatur; quas, ut ergo arbitror, tenebras, Scriptura cum coelum et terra crearentur super faciem abyssi fuisse testatur. Talis mundi facies in principio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩter p̾tari uoluerũt. s falla cdẽdo errorẽ
ĩcid̾et. nͨ uera rep̃hendendo clationẽ.
Nos gͦ inulłam partem p̃cipiti assertio¬
ne deolinãtes id cui nr̃ sensus interĩ ma¬
gis accedit. qͣmtũ caꝑe posumꝰ aꝑimꝰ.
Qn dm̃ oĩa simł in mat̾ia ⁊ forma fecisse
ꝯcendũt. ꝓpt̾ea fortassis suã assertionẽ
iustã eẽ arbitrant᷑. qd̾ oĩpotentie c̃atoriᷤ
ĩ dignũ uideatꝰ ad humane similitudinẽ

Expanded text:
oluerint, nec falsa credendo in errorem incidunt, nec vera reprehendendo elationem. Nos ergo in neutram partem praecipiti assertione declinantes, id cui noster sensus interim magis accedit quantum capere possumus aperimus. Qui Deum omnia simul in materia et forma fecisse contendunt, propterea fortassis suam assertionem justam esse arbitrantur, quod omnipotentiae Creatoris indig
Abbreviated transcription (Latin):
questio ẽ utrũ ea q̃ fc̃a sũt simł in
modũ formata. Scio qͦsd̾a scõꝵ patrũ
qͥ añ nos ũba dĩ arcana excellent̃ scͥp¬
caci sũt. qͣi ad n̾sa q̃dam suꝑ hac ĩqͥsi¬
tione scͥpta reliquisse. aliis qͥ asseren¬
tib oĩa simł in mat̾ia ⁊ forma fuisse

Expanded text:
simul in modum formata. Scio quosdam sanctorum Patrum, qui ante vos verbi Dei arcana excellenter scrutati sunt, quasi adversa quaedam super hac inquisitione scripta reliquisse. Aliis quidem asserentibus omnia simul in materia et forma creata
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hac tanta młticudine diu̾̃se armo¬
rũ sp̃es ĩ sacͣmẽtis. ⁊ obẜuationis p̃ce¬
denciũ ⁊ subseqũetiũ popłe: apareãt:
om̃es tñ uni regi militare. ⁊ unũ uer¬
na uicteria coronari. In his oĩb oꝑa
restaurationis ꝯsid̾antur. ĩ qͥb di uina¬
rũ seͥpt᷑arũ tota u̾satur ĩtentio: mũ¬
dane siue scłares scͥpt̾e mat̾iam hñt
oꝑa oditonis. Diuina seͥpt᷑a mat̾iam
ht̃ oꝑarestaurationis. ꝑꝑea tanto ex¬
cellentio. oĩb seͥpt᷑is iure c̾dit᷑. qͣnto
ditionis. qr illa ad seruitutẽ fc̃a sũt.
ut stanti hõi subẽent. ista ad salutẽ
ut lapsũ erigerent. ꝑꝑea illa qͣrmodi¬
cũ aliqͥd sex dieb fc̃a sũt. ista uͦ ñ nͥ sex

Expanded text:
e armorum species in sacramentis et observationibus praecedentium et subsequentium populorum appareant, omnes tamen uni regi militare et unum vexna victoria coronari. In his omnibus opera restaurationis considerantur; in quibus divinarum Scripturarum tota vertatur intentio. Mundaopera conditionis. Divina Scriptura materiam habet opera restaurationis. Propterea tanto excellentior omnibus scripturis jure creditur, quanto ditionis; quia illa ad servitutem facta sunt, ut stanti homini subessent; haec ad salutem, ut lapsum erigerent. Propterea illa quasi modicum aliquid sex diebus perfecta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lit dies noctẽ p̃cedit. ⁊ finẽ diei uesꝑam di¬
cimꝰ. finẽ noctis aurorã ꝯstat ĩ dubicã¬
ter qd̾ aurora senꝑ ad p̃centẽ diem refe¬
rẽda sit Gͤilid̾ pͥmũ mome̾tũ tñporis qñ
c̾ata ÷ oĩũ uisibiliũ imusibiliũ q nata
si nox fuit nͨ dies. et cñ tenpꝰ fuit. qr

Expanded text:
liter dies noctem praecedit et finem diei vesperam dicimus, finem noctis auroram, constat indubitanter quod aurora semper ad praecedentem diem referenda sit. Ergo illud primum momentum temporis quando creata est omnium visibilium invisibiliumque natura, nec nox fu
Abbreviated transcription (Latin):
uãuis autẽ pͥncipalis mat̾ia di¬
uine soͥpt̾e sut oꝑa restaurationis:
t̾n ut opetenciꝰ adea cͣctanda accedat:
pͥmũ ĩ pp̃o capide narrationis suc b̾ui¬
t̾ scd̾m fidem rerũ gestarũ exordiũ ⁊
ostitutionẽ narrat oꝑũ cõditionis.
Non ii. ouenient̃ ostend̾e posset. qͣlit̃¬

Expanded text:
Quamvis autem principalis materia divinae Scripturae sint opera restaurationis; tamen, ut competentius ad ea tractanda accedat, primum in ipso capite narrationis suae breviter secundum fidem rerum gestarum exordium et constitutionem narrat operum conditionis. Non enim convenienter ostendere posset q
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gͥ de pͥma eruditione sacͥ eloqͥi
q̃ in historica ꝯstat lectione ꝯpendio¬
sũ uolumen dictassem pꝰ ħ nũc ad
scd̾am eruditionẽ q̃ in allegoria est
intͦducendis p̃ꝑaui. in qͦ qͣsi fumda¬
mẽto qͦdam cognitionis fid̾i ãĩum
stabiliant. ut cet̾a q̃ ł legendo. ł au¬
diendo suꝑedificare potuerĩt ĩ con¬
cussa ꝑmaneant. hanc .ii. qͣi breuẽ¬

Expanded text:
ur de prima eruditione sacri eloquii quae in Historica constat lectione, compendiosum volumen prius dictassem, hoc nunc ad secundam eruditionem quae in allegoria est introducendis praeparavi; in quo, si fundamento quodam cognitionis fidei animum stabiliant, ut caetera quae vel legendo vel audiendo superaedificare potuerint, inconcussa permaneant. Hanc enim quasi breve
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. iͣ ut tñ ĩ dubitant̾ ⁊̃ alit̃ fac̾e potuisse.
sirõ oĩpotentis uolũtatis eiꝰ expostulass
c̃dat᷑. Oi potens ⁊ ii. d̾s cꝰ uolũtas sua bo¬
nitate ñ qͣm p̾uari pot̾. sicꝰ rõnalẽ c̾atu¬
gis ꝯgruus fuit. Hoc aũ ille erat. ĩ quo
pit: agnoscert id qd̾ fuit. pꝑea ĩ cet̾is reb
pꝰ ĩfarmis maf̾ies facta ẽ. ac deinide formata.
ut eo ipso demonstraret᷑ qͥ ab illo pͥ ñ exist¬
entia acoepissent essentiã. sine qͦmͦ formã
⁊ ordinẽ ñ pot̾ant hr̃e ofusa. Codẽ mͦ ip̃a
rõnał c̃atura ꝑid q̃ foris fie bat ĩse agnos¬
cerz. ⁊ abillo ẽ qd̾ erat. adq abillo expe¬
ĩgrarũ actione exurgeri. ⁊ ĩid q̃ acceptͦa¬

Expanded text:
r; ita ut tamen indubitanter etiam aliter facere potuisse si ratio omnipotentis voluntatis ejus expotulasset credatur. Omnipotens etenim Deus cujus voluntas sua bonitate nunquam privari potest sicut propter ratgis congruus fuit. Hic autem ille erat in quo  quod accipit agnosceret id quod fuit. Propterea in caeteris rebus prius informis materies facta est ac deinde formata, ut eo ipso demonstraretur quod ab illo prius non existentia accepissent essentiam, sine quo modo formam et ordinem non poterant habere confusa. Eodem modo ipsa rationalis creatura per id quod foris fiebat, in se cognosceret, et ab illo esse quod erat, atque ab illo expein gratiarum actionem exsurgeret et in id quod accept
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in ip̃a pꝰ ꝑce̾ntiã simłc̾ata fuerũt. Ibi
nãq t̾ra erat. ip̃m t̾re helemẽtũ. ⁊ celũ
triũ. q̃ in cireuitu medio iacentis cerre
suspensa ferebat᷑. et his duob oĩũ corporum
siue celestiũ. siuc t̾restriũ formãdoꝵ mat̾ia
ꝯtinebat᷑. Ieniq sequit᷑ scͥptura ⁊ dicit. ⁊
tenebre erant suꝑ faciẽ abyssi. duo suꝑiꝰ
duo subiũgit .s. denebras ⁊ abyssũ alte¬
ĩ eo qd̾ celũ uocau̾at sig̾cans intłłigñ dũ.

Expanded text:
tiam simul creata fuerunt. Ibi namque terra erat ipsum terrae elementum, et coelum trium quae in circuitu medio jacentis terrae suspensa ferebatur; et his duobus omnium corporum coelestium sive terrestrium formandorum materia continebatur. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et tenebrae erant super faciem abyssi. Duo superiduo subjungit scilicet tenebras et abyssum; altein eo quod coelum voc
Abbreviated transcription (Latin):
lux. Scd̾a die fcm̃ ẽ firmamentũ. Tercia
die ogregate sũt aq̃. Quarta die fẽa sũt lu¬
minaria. Qnta die pisces. ⁊ uolucres. Sexta
die bestie. iumẽta. reptilia. nouissi me eadẽ
die tñ hõ. hoc pͥmũ ĩħ loco lectorẽ admon̾e
uolumꝰ. ut qͦtiens in his oꝑib uidelic sex
dicrũ aliqͥd fieri aud̾it. ugͣbi gr̃a cõdr᷑. pͥma

Expanded text:
lux; secunda die, factum est firmamentum; tertia die, congregatae sunt aquae; quarta die, facta sunt luminaria; quinta die, pisces et volucres; sexta die, bestiae, jumenta, reptilia; novissime eadem tamen die homo. Hoc primum in hoc loco lectorem admonere volumus, ut quoties in his operibus, videlicet sex di
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse c̾dant᷑. Ego pudo uiros sapiente ᷤ
ĩreb tã oscuris ⁊ dubiis. adq asensu nr̃o
remotis. nͨ dem̃e asseruisse q̃ nescierũt.
neq inhis q̃ asseruerũt p̃sertim tantadi¬
ligentia ꝓlatis: errare potuisse. Illd̾ magiꝰ
cdidim subassertionis forma ĩ quisitiõit¬

Expanded text:
fuisse credantur. Ego puto viros sapientiae in rebus tam obscuris et dubiis atque a sensu nostro remotis, nec temere asseruisse quod nescierint; neque in his quae asseruerunt praesertim tanta diligentia prolatis, errare potuisse. Illud magis crediderim, sub assertionis forma inquisitioni
Abbreviated transcription (Latin):
sis aũ ageñatione dr᷑ exodus ab exitu.
lieuiticꝰ aleuitis. lab̾ nũ qi ĩ co num̃ant᷑
filii isłr. Deuteromiũ scd̾a lex Hebray¬
ad abarim. In &rdine ꝓharũ uͤ si sũt uo¬
lumina. Primꝰ lib̾ iofue. qͥ ⁊ iħc naue

Expanded text:
sis autem a generatione dicitur; Exodus ab exitu; Leviticus a levitis. Liber numeri, quia in eo numerantur filii Israel. Deuteronomium secunda lex, Hebraiadabarim: In ordine prophetarum octo sunt volumina. Primus liber Josue, qui et Jesu Nave,
Abbreviated transcription (Latin):
fastidio amabitᷤ. sine fatigatione laudabit᷑. łc̃ tantũ erit ũ. in moi¬
talitas nͥ nullꝰ mori p᷑. Prima ꝯditio hominis fuit posse ñ mori. eti
ꝑꝑ peccati penã ꝯtig̃ ñ posse ñ mori. Restat in illa felicitate illud t̾cm̃
ñ posse mori. Te plene erit lib̾m arbit̾ũ qd̾ pͥmo homini fuit sic dat̃
posse ñ ꝑeccare: s illd beatiꝰ erit qñ tale erit ñ posse peccare.ł ẽ sab¬

Expanded text:
amabitur, sine fatigatione laudabitur. Tunc tantum erit vera immortalitas, ubi nullus mori potest. Prima conditio hominis fuit posse non mori cui propter peccati poenam contigit non posse non mori: restat in illa felicitate illud tertium, non posse mori. Tunc plene erit liberum arbitrium, quod primo homini fuit sic datum, posse non peccare; sed illud beatius erit, quando tale erit, non posse peccare. Tunc sab
Abbreviated transcription (Latin):
inde ħ tͥa eo s unũ. quo una uita una mẽs una ẽ sub̾a. Ꝙ quic¬
quid aliud ad se ip̃a singła dic̾t᷑. ⁊ iã simul ñ pluralit̾. s singła¬
rit̾ dic̾t᷑. Eso uͦ tria quo ad se ĩ uicẽ referunt᷑ nã memioria. ali¬
cuiꝰ ẽ. memoria. ⁊ ĩtelligentia alicuiꝰ ẽ. in telligentia ⁊ uoluntas
uiꝰ ẽ. uoluntas. Est hec ad se in uicẽ referut᷑ s in his tribi
unitas qued̾a ẽ. In celligo me in tellig̾e Ile. ⁊ meminisse. & uolo
me in tellig̾e̾.⁊ menuisse & uelle. ⁊ menun me in tellig̾e. & uelle
⁊ meminisse. & sic ĩ singłis singła capiunt᷑. s de his alias. Nẽ autẽ

Expanded text:
inde haec tria eo sunt unum, quo una vita, una mens una est substantia: et quidquid aliud ad seipsa singula dicuntur, etiam simul non pluraliter, sed singulariter dicuntur: eo vero tria, quo ad se invicem referuntur. Nam memoria alicujus est memoria, et intelligentia alicujus est intelligentia, et voluntas alicujus est voluntas: et haec ad se invicem referuntur. Sed in his tribus unitas quaedam est: Intelligo me intelligere, velle et meminisse; et volo me intelligere et meminisse et velle: et memini me intelligere et velle et meminisse. Et sic in singulis singula c
Abbreviated transcription (Latin):
dona dĩ ħt̃. R̾ Hñt itaq ꝑ eũ. qui ĩluminat omem hominẽ ueni¬
itẽ in hunc mundũ in quo enĩ sumꝰ. mouem᷑ et uiumꝰ. Bona
st̃ enĩ dona di eis qui bene utunt᷑ ił. Iõ caritas singłare ẽ ĩ scĩs. doñ
iqͣ filii di. discnt᷑ afiliis impietatis. IN Quare sid̾s totꝰ ubiq ẽ ĩ celo
ddr̃ magis habitare quã in t̾ra. R Quia maior ꝯnitio ẽ. ĩ seĩs angłis

Expanded text:
uminat omnem hominem venientem in hunc mundum, in quo sumus, movemur et vivimus : bona sunt enim dona Dei eis qui bene utuntur illis. Ideo charitas singulare est in sanctis donum, in qua Filii Dei discernuntur a filiis impietatis. Inter. 23. Quare si Deus totus ubique est, in coelo dicitur magis habitare, quam in terra?-- Resp. Quia major cognitio est in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ⁊ m̃itoꝵ qualitatẽ unꝰ quisq tãtũ suffitientẽ in eiꝰ uisione
siuis m̾itis habebit beatitudinẽ. ue plꝰ queret quã ht̃ nec se minꝰ hẽ qͣ
uolet dolebit. IN An aliquid distet ia ded eẽ uiu̾e in tellig̾e posse. R
Nullatenꝰ alud ẽ. in deo cẽ. aliud uiu̾e. ł aliud i telligẽ. ł aliud posse
qr ds eo ipõ. ꝙ ẽ uinit. in eo qd̾ inuit ĩ telleg̃. Et eo quo in tellig̃ pͭ.⁊¬

Expanded text:
tionem, et meritorum qualitatem. Unusquisque tamen sufficientem in ejus visione suis meritis habebit beatitudinem. Nec plus quaeret quam habet, nec se minus habere quam volet, dolebit. Inter. 16. An aliquid distet in Deo, esse, vivere, intelligere, posse?-- Resp. Nullatenus aliud est in Deo esse, aliud vivere, vel aliud intelligere, vel aliud posse: quia Deus eo ipso quo est, vivit; et eo quo vivit, intelligit; et eo quo intellig
Abbreviated transcription (Latin):
in genitꝰ. nec genitꝰ alicubi dr̃. ne si in genitꝰ dic̾et᷑ sic̃ pr̃. ouo
pres in sancta tͥnitate in telligẽnt᷑. Aut si genitꝰ dic̾et᷑ sic̃ filiꝰ. duo
m filii ne in eade affirmarent᷑ eẽ scã trinitate. s tantũ mͦ ꝓ¬
in filum. & de filio ꝓcedit ad sanctificandam creat᷑ã sic̃ quidã
male in telligentes credendũ ẽẽ putabat. s simul de utͦq ꝓcedit.
qi pat̾. tałe genuit filiũ. uͥ ꝗͤadmod̾ de se ita de illo qͦ ꝓcedat spẽ

Expanded text:
ingenitus, nec genitus alicubi dicitur: ne si ingenitus diceretur sicut Pater, duo Patres in sancta Trinitate intelligerentur; aut si genitus diceretur sicut Filius, duo itidem Filii in eadem aestimarentur esse sancta Trinitate; sed tantummoin Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sicut quidam male intelligentes credendum esse putabant: sed simul de utroque procedit, quia Pater talem genuit Filium, ut quemadmodum de se, ita d
Abbreviated transcription (Latin):
toie tociꝰ scẽ tͥnitatis. Neq .n. qr ip̃e filiꝰ alibi loqũes uoce sa¬
entie. ip̃e ẽ. enĩ sapientia oĩ que ait.Girũ celi circuiu sol.
separauit ase patrẽ. quantomagis gͦ ñ ẽ. necesse ut tantũmꝰ oe
prẽ. pret̃ filiũ ł sp̃m sanctũ in telligat᷑ qd̾ oictũ ẽ. solus habet
in mortalitatẽ & lucẽ habitat in accessibiłe. De unitate sp̃s sc̃ĩ cũ pat᷑ ⁊ Sl¬

Expanded text:
teret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum est: solus habet immortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
it ulla oubitatione c̃ firmatũ ẽ. hommẽ illũ aue suscepit. sapi¬
nta dei. ex urginali utõ nicħ minꝰ habuisse quã ceti homines
bstũ ꝑtinet ad integͥtatem humane nateͤ in qua homo ereatꝰ est:
quih ommino ex eo qd̾ deceptor homini ĩ uex̃. quantã an a oeo¬
aentiam persone longe aliud ẽ. quã ceti hoĩes. qr idẽ hꝰ una ꝑsona
cũ di ubo fes ẽ. Qre rag fp̃s sel nuner pitie chc fi ses ł sñe s
nos des prẽ. Quia ñ ẽ. ita ab spũ scõ colũba ĩ qua apparuit assupta.
niguis ille in quo descendit suꝑ apłos. in unã ꝑsonã diumntatis sue
sic asũpta a filio dei ẽ. ex maria uirgine hu̾matutas iiunã sue
deitas ꝑ sonã. Heq enĩ colũbam beatificauit spc̃. ł alũ flatũ ł aiũ¬

Expanded text:
 ulla dubitatione confirmatum est hominem illum, quem suscepit sapientia Dei ex virginali utero, nihil minus habuisse quam caeteri homines, quantum pertinet ad integritatem humanae naturae, in qua homo creatus est, et nihil omnino ex eo, quod deceptor homini invexit. Quantum autem ad excellentiam personae, longe aliud est quam caeteri homines, quia idem homo, una persona, cunor Deo Patre, quia non est ita a Spiritu sancto columba, in qua apparuit, assumpta; vel ille ignis, in quo descendit super apostolos, in unam personam divinitatis suae, sicut assumpta est a Filio Dei ex virgine Maria humanitas in unam suae deitatis personam. Neque enim columbam beatificavit Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
creaturaꝵ ẽ. creat᷑a ẽ dĩ. cuiꝰ omĩpotentia ea gub̾nat. regit & im¬
plet que creauit. Nec ideo om̃ omnia in plere dicimꝰ eͣum ꝯtineat᷑.
s ut ip̃a pociꝰ c̃ tineant᷑ ab eo. Nec particłatĩ d̾s implet omnia. nec
ullatenꝰ ita putandũ ẽ. in omnib ẽẽ. dm̃. ut una queq res ꝓ magmi¬
sit pociꝰ ipẽ totꝰ in omnib siue omnia ĩ ip̃o cuiꝰ omĩpotentia omĩa
c̃ cludit. Hec euadendi potentiam eiꝰ. quis ad oitũ ĩuenire pot̾it
Qui enĩ eũ ñ habet placatũ nequaꝗͣ euadͤt iratũ. In m̃sitas diumne
magnitudis ista ẽ ut in telligamꝰ eũ intͣ omnia. s ñ ĩ clusũ extͣ
omnia. s si ex clusũ. & ideo int̾iorẽ ut omina ꝯtineat. Ideo ext̃iorẽ
ut in circũ scͥpte magnitudinis sue ĩ m̃sitate omnia ẽ cludat. ꝑ io

Expanded text:
creaturarum est, creatura est Dei, cujus omnipotentia ea gubernat, regit, et implet quae creavit. Nec ideo Deum omnia implere dicimus, ut eum contineant, sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus implet omnia; nec ullatenus ita putandum est in omnibus esse Deum, ut unaquaeque res per magnisis potius ipse in omnibus, sive omnia in te. Cujus omnipotentia omnia concludit, nec evadendi potentiam tuam quis aditum invenire poterit. Qui enim te non habet placatum, nequaquam evadet iratum. CAP. III. Dentelligamus deum intra omnia sed non inclusum, extra omnia sed non exclusum, et ideo interiorem, ut omnia contineat, ideo exteriorem, ut incircumscripta magnitudinis sue immensitate omnia concludat. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
sitas laborãdi nec ulła cusꝰlibet ĩ digentie molestia . s plane ẽtaq
fecuritas.⁊ sempitna felicitas. ⁊ ĩ defitiens letitia. Quã ĩ effabilis
felcitas erit illa uͭ nullũ erit malũ. uͥ nulluẽ deerit malũ. bonũ.
borabit᷑ di laudib: qui erit om̃e bonũ in om̃ĩbꝰ unꝰ amor omñi una
ꝯ cordia cunetis. uerꝰ honor qui nulli negabit᷑ digno. nulli deferit᷑
I digno: nec ad eũ pueniet ulꝰ indignꝰ. ubi nullꝰ ꝑmittt᷑ eẽ. aͥ digiꝰ.

Expanded text:
sitas laborandi, nulla cujuslibet indigentiae molestia, sed plena certaque securitas onum! Vacabitur Dei laudibus, qui erit omne bonum in omnibus. Unus amor omnibus, una concordia cunctis, verus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno. Nec ad eum perveniet ullus indignus, ubi nullus permittitur  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
in firmitati ut qr eũ sic̃ ẽ ñ possumꝰ agnoscẽ nr̃e locutionis more se¬
ipm̃ nob̾ ĩ sinuari. uellet. quatenꝰ aͦsua ꝑ nr̃a nos traħret. Ꝙ dũ ẽ¬
escendit ꝑpietatẽ nr̃e in firmitati. ascendamꝰ. nos ꝑ in telligentu
oc maxune in telligẽ debemꝰ. scẽ tͥnitatis unã ead̾eq nat᷑a᷑ ita
totũ im plere ue ñ sit aliquid ubi ñ sit. sic̃ acutissime quẽd̾a xp̃iañ
phe ubi ñ sit. Tota itaq diuinitas ubiq tota ẽ. ⁊ nullo c̃tinet᷑ loco.
qi ñ ẽ locał ds. Tota scilicet in sp̃italib ⁊ corꝑalib singłis. & tota
simul in omnib c̃aturis. Hec ad huc oe grã loquim᷑. qua segͣtiu

Expanded text:
infirmitati, ut quia eum, sicut est, non possimus agnoscere, nostrae locutionis more seipsum nobis insinuari vellet, quatenus ad sua per nostra nos traheret, et dum condescendit per pietatem nostrae infirmitati, ascendamus nos per intelligentiae Hoc maxime intelligere debemus sanctae Trinitatis unam eamdemque naturam ita totum implere, ut non sit aliquid ubi non sit. Sicut acutissime quemdam Christianum, phe, ubi non sit. Tota itaque divinitas ubique tota est, et nullo continetur loco, quia non est localis Deus; tota scilicet in spiritalibus et corporalibus singulis, et tota simul in omnibus creaturis. Nec adhuc de gratia loquimur, qua se gratu
Abbreviated transcription (Latin):
insancta trinitate in telligendũ ẽ. s de tota sc̃ã tͥnitate que
equalit̃ oꝑat᷑ omina. que cũq oꝑanda ẽẽ. udicat. Unde qd̾ ĩpsal¬
mis dr̃. Qui fac̃ mirabilia magna solꝰ. Q fac̃ luminaria solus.
Noe solo prẽ sic̃ ao ũsarii uolunt in telligit᷑ dictũ. s de tota
scã tͥnitate. que ẽ. unꝰ solꝰ o̾s. Similit̾ de prẽ solo ñ ẽ. ĩ telligend̾.

Expanded text:
tate intelligendum est, sed de tota sancta Trinitate, quae aequaliter operatur omnia quaecunque operanda esse judidicat. Unde quod in Psalmis dicitur: Qui facit mirabilia magna solus ; qui facit luminaria solus , non de solo Patre, sicut adversarii volunt intelligitur dictum, sed de tota sancta Trinitate, quae est unus, sol
Abbreviated transcription (Latin):
asq refugã utiq a dũo d̾o. Qui extollet᷑ supͣ om̃e ꝙ dr ds: aut qd̃ colit᷑.
alios t̾rorib. Alios signis ĩ licitãs. ue se colat̃ ꝓ deo. ssuiꝰ ꝑsecutionẽ triũ
semisannoꝵ. spatio excandescẽ suꝑ tr̃ã ĩ apocalipsim p̃dicatũ ẽ. S ne tam
ĩ manis & crudeł ꝑsecutio in ꝓuisa ueniens om̃s minꝰ ꝑatos ĩ uoluat: he¬
liã ⁊ enoch. inaximos ꝓpħas uentos eẽ. eccłiae habet fid es. ꝑ qͦꝵ doctͥnã
popł. s isrłeticꝰ ꝯũtet᷑ ad fid̾e. Qui cũ ipsi pͥmo .ii. semis annos p̃dicaũit᷑¬

Expanded text:
. alios terroribus, alios signis illicitans, ut se colant pro Deo, cujus persecutionem trium semis annorum spatio, excandescere super terram in Apocalypsi praedictum est ; sed ne tam immanis, et crudelis persecutio improvisa veniens, omnes minus paratos involvat, Eliam et Enoch maximos prophetas venturos esse Ecclesiae habet fides: per quorum doctrinam, populus Israeliticus convertetur ad fidem. Qui, cum ipsi primo tres semis annos praedi
Abbreviated transcription (Latin):
Nter has cilicet creaturaꝵ mirabiłe & spetiosã uarietatẽ. ex qua pul¬
cherrima uiuũsitas formataꝵ c̃stat rerũ. de qua dr̃. & erat̃ omiã
ualde bona. Bona uͦ. quia abono c̃ dita st̃ c̾atore. s ñ sic bona sic̃
creator. qui solꝰ ẽ. sũmũ ⁊ ĩ cõmutabile bonũ. homo solus ady
paradisus or̃. habitator c̃ stitutꝰ Uniꝰq tantũmͦ fructꝰ epuł ꝓ
hibitꝰ. quatenꝰ tã facił ob seruatione mandati celestẽ m̃eret᷑

Expanded text:
 scilicet creaturarum mirabilem et speciosam varietatem, ex qua pulcherrima universitas formatarum constat rerum, de qua dicitur: Et erant omnia valde bona . Bona vero, quia a bono condita sunt creatore, sed non sic bona sicut creator, qui solus est summum et incommutabile bonum: homo solus ad iparadisus dicitur, habitator constitutus, uniusque tantummodo fructus epulis prohibitus, quatenus tam facilis observat
Abbreviated transcription (Latin):
ilł facultas ñ pot̾it ẽẽ ulla peccandi nec ulla ꝯditio moriendi. Istis in
etũa uita uere felicit̾q uiuentibꝰ ilł  felicit̾ ĩ et̾nis torm̃tis sine mori¬
Qdã uidelicet uixta peccõꝵ qͣlitatẽ ł torquent᷑ mitiꝰ torq̃bũt᷑. qͥ iminore

Expanded text:
illis facultas ulla non poterit esse peccandi nec ulla condicio moriendi, istis in illis facultas ulla non poterit esse peccandi nec ulla condicio moriendi, istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeternis tormentis sine moriquidam videlicet iuxta peccatorum qualitatem mitius torquebuntur, qui minore
Abbreviated transcription (Latin):
De igne pͣgatorio ħ eũ dixisse ñ ẽ. dubitandũ: dubitandũ quẽ ignẽ
lt̃ impii sentiet᷑. alit̾. sancti. alit̾ iusti. Impii siqͥd̾ de illiꝰ ignis cruciatu
ad ꝑpetuas igniũ flãmas detrudent᷑. Scĩ uͦ. qui sñ omĩ pecc̃oꝵ macła in
corꝑib suis resurgẽt. qͥ supͣ fundam̃tũ ꝙ ẽ x. aur̃ argentũ: ⁊ lapides¬
p̃ciosos edificauert̃ tanta felicitate illũ ꝑ uolant ignẽ quanta integͥtat
fidei & dilectiones xͥ. ĩ hac uita custodiert᷑ p̃cepta. Eritq ilł ille ignis diei
maꝵ lesione. in dñi laudes omiũ pulcͥtudinẽ c̃ataꝵ c̃ uocabat᷑. St̃ gͦ qͥd̾a
iusti minutis qͥb dã peccatis obnoxii qͥ edificauert̃ supͣ fundam̃tũ ꝙẽ.¬
xͥ. fenũ ligna. stipuła que illiꝰ ignis ardore purgant᷑. a qͥb mundati
etñe felicitatis digni effitiant᷑ gła. Illoq tͣnsitori o igne ⁊ toto ex tremi
iliei iuditio ꝯpleto: dudent᷑ due ꝯg̾gationes scõꝵ ⁊ ĩ pioꝵ una x. alt̾a¬

Expanded text:
. De igne purgatorio hoc eum dixisse non est dubitandum, quem ignem aliter impii sentient, aliter sancti, aliter justi. Impii siquidem de illius ignis cruciatu ad perpetuas ignium flammas detrudentur. Sancti vero, qui sine omni 736 peccatorum macula in corporibus suis resurgent, qui supra fundamentum, quod iosa edificaverunt, tanta facilitate illum pervolabunt ignem, quanta integritate fidei et dilectionis Christi in hac vita custodierunt precepta. Eritque illis ille ignis diei mmarum lesione in Domini laudes omnium pulchritudinem creaturarum convocabant. Erunt ergo quidam iusti minutis quibusdam peccatis obnoxii, qui aedificaverunt supra fundame fenum, ligna, stipulas, quae illius ignis ardore purgantur, a quibus mundati, aeternae felicitatis digni efficientur gloria. Illoque transitorio igne, et toto extremi diei judicio completo, dividentur duae congregationes
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ tota ꝓpͥa oelectando potentia ab amore sumini boni recede
in se ipãm de lapsa sui homicida facta ẽ.erũpnosã atq penale im¬
pietatis sue et̾̃nitatẽ exꝑta ẽ. Pinde in uidia contra hominẽ mar¬
descens. ne celestẽ beatitudinis sedẽ possid̾et in citauit eũ. ad pee¬
candũ efficiens eũ. sociũ sue. miserie. quasi qd̾dam solatiũ. sibi eẽt

Expanded text:
tamen tota, propria delectando 725 potentia, ab amore summi boni recedens, in seipsam delapsa, sui homicida facta est, aerumnosam atque poenalem impietatis suae aeternitatem experta: proinde invidia contra hominem inardescens, ne coelestem beatitudinis sedem possideret, incitavit eum ad peccandum, efficiens eum suae s
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ ẽ. ds uerꝰ ñ nuncupatuuis sic̃ hispanica heresis impia te¬
meritate affirmare p̃sumpsit. Asserens oei filtũ in diuina nat̾a
dm̃ eẽ. uerũ. & in humana numcupatiuũ. Similit̾ ⁊ in diuina
natura ꝓͥum filiũ dei. & in humana ad optiuũ. Diudens unã ꝑ¬
onã filii di cũ nestorio in duas ꝑsonas .i. ueri filii dei & ad opti

Expanded text:
 est Deus verus, non nuncupativus, sicut Hispanica haeresis impia temeritate affirmare praesumpsit, asserens Dei Filium in divina natura Deum esse verum, et in humana nuncupativum; similiter et in divina natura proprium Filium Dei, et in humana adoptivum, dividens unam personam Filii Dei cum Nestorio in duas personas, id est, veri Filii Dei, et adopti
Abbreviated transcription (Latin):
ihe ñ dũ fuerat clarificatꝰ. Sic̃ enĩ umiꝰ corꝑis m̃bra oiũsa hũt
offitia. que tam̃ omnia una oꝑat᷑. aĩã ⁊ regit̾ oistribuens unicuiq
m̃bro quid fatiat. occło ut uideat. manui ut oꝑet᷑. pedi ut am¬
let. auri ut audiat. Sic st̃ ⁊̃ dũsa dona fidelib tamquã m̃bris ad
m̃ surã cuiq ꝓͥam distributa quãuis enĩ ⁊ in onini fideliũ multitu¬
dine ouĩse sit̾ donoꝵ grẽ unũ tam̃. corpꝰ ẽ. eccłieflnũ spm̃. una ca
tas cõpage ꝯ glutinatũ. atq conexum. qui spẽ meẽ humilitat
spm̃ in spirare oignet᷑. Quid de inceps dicendum sit de in effa
enarrabit : Qd̃ ab alio incipudũ ẽẽ. exordio meliꝰ arbitror
rationales c̃didit c̃ator unã celestẽ altã t̾restrẽ. & utͣmq lib̾i¬

Expanded text:
. Sicut enim unius corporis membra diversa habent officia, quae tamen omnia una operatur anima et regit, distribuens unicuique membro, quid faciat; oculo, ut videat; manui, ut operetur; pedi, ut ambulet; auri, ut audiat: sic sunt etiam diversa dona fidelibus tanquam membris ad mensuram cuique propriam distributa. Quamvis enim, et in omni fidelium multitudinetis compage conglutinatum atque connexum: qui Spiritus meae humilitatis spiritui inspirare dignetur, quid deinceps dicendum sit de ineffabienarrabit ? quod ab alio incipiendum esse exordio melius arbitror. rationales condidit creator
Abbreviated transcription (Latin):
ministrationẽ missi ꝑꝑ eos. qui hereditatẽ capiunt salutis. uolẽs
uis quide̾ p̃co reserat ũboͣ iudicis. Non scribit᷑ ingestis. p̃co dix̃ ł feẽ¬
carnationẽ xp̃i. sub ꝑsona onĩ. apparuisse ł locutoᷤ eẽ. angłos nec
illos. ⁊ in suoͣs apparuisse sub̃a. creoendũ ẽ. s in subiecta creat᷑a
que ab ilł tẽꝑe. oportuno assũpta ẽ. ad ministrationẽ offitii sui.
Sic̃ anima hominis in uisibił ẽ. ita ⁊̃ angłieã carnalib occłis¬

Expanded text:
ministrationem missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis ; volens vis quidem praeco verba referat judicis, non scribitur in gestis: Praeco dixit vecarnationem Christi sub persona Domini apparuisse, vel locutos esse angelos: nec illos etiam in sua apparuisse substantia credendum est, sed in subjecta creatura, quae ab illis tempore opportuno assumpta est, ad ministrationem officii sui. Sicut anima hominis invisibilis est, ita etiam angelicam carnalib