comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum ad mittit᷑: quam u̾itas re¬
linquatur. Si uͦ adbonum quod faci
O ñ teneor de mandato uł uoto quin
potius bonum illud uoluntatiũ ẽ.
⁊ de libero arbito. ⁊m̃ scandalizat᷑ frat̃
meus. etiam si maximũ bonum illucl
sit ut pote si ieinnare biduanas uel
triduanas secrete uigilie pͥuate orõnes
propt̾ scandalum ab illis debeo absti¬
nere. Ego inquam qͥ ĩcõgͤgatione con¬
stutus unanimis debeo habitare in do¬
mo ⁊ qͣntum ĩ me est ascandalo caue¬
re amine fratris mei. Ideo autem dixi.
qui ĩ cõgregatione sum positꝰ. qͥa aliqͥs
priuatam ducens uitam eciam bona
noluntaria ñ tenct᷑ omittere propter
scandalum alt̾uis. Unde ctiam ad cau¬
telam scandaloꝵ anselmus cantuari¬
ensis scĩa ⁊ teligione ꝑfectus dicit. Si
quis cenobitarũ forte ꝓpositũ aggredi¬
tur. expedit ut quodcumq mona¬
ssium ingressus suerit ibi radicib
caritatis radicet᷑. a forte tale sit mo¬

Expanded text:
scandalum admittitur quam veritas rescandalum admittitur quam veritas relinquatur. Si vero ad bonum quod facio, non teneor de mandato vel voto, quin potius bonum illud voluntarium est, et de libero arbitrio, et inde scandalizatur frater meus, etiamsi maximum bonum illud sit, utpote jejunare biduanas vel triduanas, secretae vigiliae, privatae orationes, propter scandalum ab illis debeo abstinere. Ego, inquam, qui in congregatione constitutus unanimis debeo habitare in domo, et quantum in me est a scandalo cavere animae fratris mei. Ideo autem dixi, qui in congregatione sum positus, quia aliquis privatam ducens vitam, etiam bona voluntaria non tenetur omittere propter scandalum alterius. Unde etiam ad cautelam scandalorum Anselmus Cantuariensis scientia et religione perfectus dicit: Si quis coenobitarum forte propositum aggreditur, expedit ut quodcunque monasterium ingressus fuerit ibi radicibus charitatis radicetur: nisi forte tale sit mo
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum tumͥ es. hoc est contristas
me. tam̃ scdm quod in euangłio ꝓ¬
hibet᷑ nomen scandali. imporeat mor¬
tem frĩs. Est enim scandalitare dic¬
co uel facto frĩ suo occasionera mor¬
talis peccati p̃stare. Qiuiinda consci¬
entia que dicto uł facto suo gaudit ĩ
sanguine fratͥs sui. Audit forte aliqͥs
qui libent̃ scandala facit. ⁊ exuusatio¬
nes querit ullius scͥpture restim onio
que dicit si scandalum ꝓueritate
nascitur. melius scandalum ad crit¬
titur qͣm u̾itas relinquat᷑. Uis gͦ
audire ubi scandala sunt ad mit¬
tenda ⁊ ubi fugienda: Si ĩ malo
oꝑe meo scaudalizat᷑ frat̃ meus.
cessare debeo ⁊ ꝓme ⁊ ꝓillo. Si autẽ
ĩbono oꝑe meo scandalirat᷑. est ubi scãdalũ
admitt̾e debco. ẽ ubi non.S. enim
ad bonum quod facio teneor de man¬
dato dei. uel de ꝓfessione ordinis mei
unde scandalizat᷑ frater meus non
propt̃ hoc cessare debeo: quia hic tutiꝰ

Expanded text:
scandalum tu mihi es , hoc est contristas scandalum tu mihi es , hoc est contristas me, tamen secundum quod in evangelio prohibetur nomen scandali importat mortem fratris. Est enim scandalizare, dicto vel facto fratri suo occasionem mortalis peccati praestare. O munda conscientia quae dicto vel opere suo gaudet in sanguine fratris sui. Audit forte aliquis qui libenter scandala facit, et excusationes quaerit in illius Scripturae testimonio quae dicit: Si scandalum pro veritate nascitur, melius scandalum admittitur, quam veritas relinquatur. Vis ergo audire ubi scandala sunt admittenda et ubi fugienda? Si in malo opere meo scandalizatur frater meus, cessare debeo et pro me et pro illo. Si autem in bono opere meo scandalizatur, est ubi scandalum admittere debeo, est ubi non. Si enim ad bonum quod facio, teneor de mandato Dei, vel de professione ordinis mei, et inde scandalizatur frater meus, non propter hoc cessare debeo: quia hic tutius
Abbreviated transcription (Latin):
finis enim utilis inꝑuentu. finis ho¬
nesti in opinone bonc fame.finis iu¬
sti in radice conͣsistit. ut reddat᷑ hõĩ ꝙ
hominis est. ⁊ quod dĩ deo. Immo
ut exp̃ssius loquar finem ĩiusti te
sequi dix̾im. ⁊ uide quomͦ. Clamat
ip̃e dominꝰ ue homini ꝑquem scan¬
dalum uenit. Intonat tuba euange¬
lica: qui scandalitaũit unũ de his
minimis expedit ei ut suspendatur
mola asinaria ad collum eiꝰ. ⁊ cet̾a.
uociferat᷑ apłs uulli malum ꝓmalo
reddentes patientes esto ad omnes.
Quomͦ gͦ finem iusti attingit qͥ se ip¬
sum p̾uaricatorem mandatoꝵ dei
ñ arguit. ⁊ uicum qui ꝓcessioni ñ
utẽsuit. tota mentis cõminotione
in surgit. Ue nob̾ scribe ⁊ pharisei
culicem colantes ⁊ camelum trans¬
glutientes. Urepter dm̃ ic atrestor
cum audis nomen scandali quid sonat
in aurib tuis: Cerce licet scandalia¬
re qͣndoq ꝓ contristare accipiat᷑. ut.
dñs ait ad petruni. uade retro satana

Expanded text:
Finis enim utilis in proventu, finis hoFinis enim utilis in proventu, finis honesti in opinione bonae famae, finis justi in radice charitatis consistit, ut reddatur homini quod hominis est, et quod Dei Deo. Imo ut expressius loquar finem injusti te sequi dixerim, et vide quomodo clamat ipse Dominus: Vae homini per quem scandalum venit. Intonat tuba evangelica: Qui scandalizaverit unum de his minimis, expedit ei ut suspendatur mola asinaria ad collum ejus, etc. Vociferatur Apostolus: nulli malum pro malo reddentes, patientes estote ad omnes. Quomodo ergo finem justi attingit, qui seipsum praevaricatorem mandatorum Dei non arguit, et in eum qui processioni non interfuit tota mentis commotione insurgit. Vae vobis scribae et pharisaei culicem colantes et camelum transglutientes. Propter Deum te attestor cum audis nomen scandali quid sonat in auribus tuis? Certe licet scandalizare quandoque pro contristare accipiatur, ut Dominus ait ad Petrum: Vade retro Satana,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam hñtem ubi reclinaret capud
cum imitam᷑: Sedit popłs manducare
ibibere. ⁊ siurexerẽ ludere. Et certe di¬
sciplinam xp̃i qͣm sũmis labiis ꝓfite¬
mur. utrum in re ipsa teneamus:
ex xp̃o fine ad quem tendere debemus
potest colligi. ht̃ certe cursoria ⁊ puigil¬
latoria finem suum uidelicet coronã
uictone. hñt mecanice. artes suum
finem que ad uite subsidium finalit̃
inuente sunt. Sic oratoris studium
finalit ꝑsuadere nitit᷑. quod uidcatur
nuistum uel utile siue honestum. Nr̃i
auteni stũdii finis xp̃c ẽẽ debet. qͥ
est funis adiusticiam om̃i credenti.
uel saltim mundi philosopho minꝰ
ñ habeamus cum oratore finaliter
querentes quod iuistum uł utile uł
honestum uideat᷑. Sed quomͦ finem
utilis consequit᷑. qui nulli ꝑficit:
Quomͦ finem honesti. qui ñ suam
tm s eciam alt̾̃ius opinionem sem¬
ꝑ ledit: neq etiam finem iusti hab̾e
dicet᷑ qui p̾cepta iusticie ꝯtempnit.

Expanded text:
etiam habentem ubi reclinaret caput etiam habentem ubi reclinaret caput eum imitamur? Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Et certe disciplinam Christi, quam summis labiis profitemur, utrum in re ipsa teneamus, ex ipso fine ad quem tendere debemus, potest colligi: habent certe cursoria et pugillatoria finem suum videlicet coronam victoriae, habent mechanicae artes suum finem, quae ad vitae subsidium finaliter inventae sunt. Sic oratoris studium finaliter persuadere nititur, quod videatur justum vel utile sive honestum. Nostri autem studii finis Christus esse debet, qui est finis ad justitiam omni credenti . Vel saltem mundi philosopho minus non habeamus, cum oratore finaliter quaerentes quod justum vel utile vel honestum videatur. Sed quomodo finem utilis consequitur, qui nulli proficit? quomodo finem honesti qui non suam tantum, sed etiam alterius opinionem semper laedit? Neque etiam finem justi habere dicetur, qui praecepta justitiae contemnit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod bene ĩchoauit. Sicite de qͥbꝰ¬
dam inqͥetis dr̃. turbati sunt ce
moti sunt sicut ebrius ⁊ omnis
sapĩa eoꝵ deuorata est. Tercium
est. exexcitata meditatio qͣtenus medii
semꝑ mens in eo qd̃ cõcepit instudi¬
is. ne forte uacans otio ꝑ illicita de¬
siõia effluat. Hanc meditationẽ
habebai ꝓpħa. cum dr̃ẽt ⁊ medita¬
tus sum nocte .i. in defectu huius
uite cum corde inco ⁊ excitab&
sit meditando suꝑ his que recta
suit. ⁊scobebam hoc ẽ abillicitis
desid̾is purgabã sp̃m meum.
ꝯuartũ uͦ eoꝵ que bona exigsłt
studia. est amor medioccitatis ne animꝰ
indelicias dissolutus ambitione rerum
temꝑalium a sproposito suo desistat.
Qua mediocritate ꝯtẽtusera qui dixit.
diuicias ⁊ pauꝑtates ne ditłis michi.
s cm̃ uictui meo tͥbue necessaria. Ista
omina ĩ xp̃o magistro nr̃o fuiste scimꝰ.
dum legius cum humilem ⁊ quietũ
celo semꝑ meditatione intentum. ⁊ ñ
solum mediocritate ꝯtentum. s nec

Expanded text:
avit. Sicut de quibusdam inquietis dicitur: Turbati sunt et moti sunt sicut ebrius, et omnis sapientia eorum devorata est . Tertium est exercitata meditatio quatenus meditetur mens semper in eo quod concepit in studiis, ne forte vacans otio per illicita desideria effluat. Hanc meditationem habebat Propheta cum diceret: Et meditatus sum nocte, id est, in defectu hujus vitae, cum corde meo, et exercitabor sic meditando super his quae recta sunt, et scopebam ; hoc est ab illicitis desideriis purgabam spiritum meum. Quartum vero eorum quae bona exigunt studia, est amor mediocritatis, ne animus in delicias dissolutus ambitione rerum temporalium a proposito suo desistat. Qua mediocritate contentus erat qui dixit: divitias et paupertates ne dederis mihi, sed tantum victui meo tribue necessariomnia in Christo magistro nostra fuisse scimus, dum legimus eum humilem et quietum , coelo semper meditatione intentum, et non solum mediocritate contentum, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
mo cordis. cuidam sanato ꝑ semet ip̃am
u̾itas dicit. Tolle grabatũ tuũ. ⁊ uade
semitas domus sue. ⁊ panem ociosa n̾
comedit. Semitas domus sue fidelis¬
anima ꝯsiderat. dũ cunctas ꝯscientie¬
sue cogitationes subtilit̾ ĩuestigat.
paneniuͦ. ociꝯsa ñ comedit. dum qd̾
De sacro eloquio sagaci ĩdellectu po

Expanded text:
mo cordis cuidam sanato per semetipsam Veritas dicit: Tolle grabatum tuum, et vade semitas domus suae, et panem otiosa non comedit. Semitas domus suae considerat, quia cunctas suae conscientiae cogitationes subtiliter investigat. Panem otiosa non comedit, quia hoc, quod de sacro eloquio intelligendo
Abbreviated transcription (Latin):
ciaris. Porro aũt et hoc iusticie ẽ: cũ quo
tͥ ẽ natura cõmunis: nature quoq cũ eo
munꝰ nõ habere diuisum. Ut tam̃ ꝑfecta
iꝰticia sit dilig̾e ꝓximũ dm̃ incã haberi
necesse est. Alioquin proximũ pure di¬
lig̾ẽ qũo potest: qui in d̾o ñ diligit: Por
romdõ dilig̾e ñ põt: qͥ dm̃ ñ diligit. O¬
portet ergo deũ diligi pͥꝰ. ut ĩ dño diligi

Expanded text:
tiaris. Porro autem et hoc justitiae est, cum quo tiaris. Porro autem et hoc justitiae est, cum quo tibi est natura communis, naturae quoque cum eo munus non habere divisum. 25. Ut tamen perfecta justitia sit diligere proximum, Deum in causa haberi necesse est. Alioquin proximum pure diligere quomodo potest, qui in Deo non diligit? Porro in Deo diligere non potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo diligi
Abbreviated transcription (Latin):
bonis nature: hosti seruias anime.
.i. libidim. Quã iustiꝰ atq honestiꝰ ꝯmu
tuis. su̾teris. ⁊ iꝰta doctrinã apostoli uic¬
subtrahis hosti aĩe tue: consorti nature.
puto nõ grauab̾is ĩꝑtrii. Tuncamortuꝰ
et tẽꝑans erit et iustus: si qd̾ ꝓpͥis subtͣ¬
hitur uoluptatib: frĩs necessitatibus ñ
negetur. Sic amor carnalis: efficitur ⁊
ria. quid facies: Qd enĩ nͥ ut õĩ fiductia
postules ab eo quidat õib afflrient᷑ ⁊ nõ
impperat. qui aꝑit manũ suã ⁊ ĩplet õe
animal benedictõne: Dubiũ siquidem
ñ ẽ. qd̾ assit libent᷑ in necessariis. qui ple¬
risq ⁊ insuꝑfluis ñ deest. Deniq ait. pͥ¬
mũ q̃rite regnũ dei: ⁊ iusticiã eius. ⁊ hec
omnia a dicientur nobis. Sponte da¬
turũ se pollicetur necessaria: super¬
peccati implorare tẏrannidẽ: pudici po¬
cius ac sobrietatis subire iugñ quã reg¬
nare petratũ intuo mortali corpore pa¬

Expanded text:
bonis naturae hosti servias animae, hoc bonis naturae hosti servias animae, hoc est libidini. Quam justius atque honestius communtuis averteris , et juxta doctrinam Apostoli vicm ; sane quod subtrahis hosti animae tuae, consorti naturae puto non gravaberis impertiri. Tunc amor tuus et temperans erit, et justus, si quod propriis subtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. Sic amor carnalis efficitur et ria, quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni fiducia postules ab eo qui dat omnibus affluenter, et non improperat ; qui aperit manum suam, et implet omne animal benedictione? Dubium siquidem non est, quod adsit libenter in necessariis, qui plerisque et in superfluis non deest. Denique ait: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Sponte daturum se pollicetur necessaria, superpeccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo mortali corpore pa
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ natura fragilior atq infir¬
mior ẽ: ip̃i pͥmũ imꝑante necc̃itate
cõpellitur inseruire ⁊ ẽ amor car¬
nalis: quo añ omma. hõ dilig̃ se ip̃m pp̃¬
scͥptũ est. pꝰ qͦd animale: deinde. quod spũ¬
ale. nec p̃cepto indicitur: s nature ĩseri¬
tur. Qs nẽpe carnẽ suam odio habuit:
mimie conteptus. cãpos ⁊̃ uoluptatis
exundans lacius insus suerit occupa¬
re. statim suꝑfluitas obiuante man¬
dato cohibetur. cũ dicitur. diliges pro¬
ximũ tuũ sic̃ te ip̃m. Iustissime quidem
ũt consors nature: ñ sit exsors ⁊ gr̃e. illiꝰ
psertĩ grẽ: que nature insita est.  sigͣ¬
naur hõ frat̃nis ñ dico neccĩtatib subue¬
nire. s uoluptatib deseruire: castiget
ip̃ẽ suas. si ñ uult ẽẽ transgressor. Quã¬
tũ uult sibi indulgeat: dũ eque ⁊ pro¬
ximo tm̃dẽ memin̾it exhibendum.
frenũtͥ tẽperancie ĩponitur ꝯhomo:
ex legeuite ⁊discipline.ne post com¬
rupiscencias tuas eas: ⁊ ꝑeas: ne de

Expanded text:
m natura fragilior atque infirmior est, ipsi primum imperante necessitate compellitur inservire. Et est amor carnalis, quo ante omnia homo diligit se ipsum pscriptum est: Prius quod animale, deinde quod spirituale . Nec praecepto indicitur, sed naturae inseritur: quis nempe carnem suam odio habuit? minime contentus, campos etiam voluptatis 594 exundans latius visus fuerit occupare; statim superfluitas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, non dico necessitatibus subvenire, sed voluptatibus deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi indulgeat; dum aeque et proximo tantumdem meminerit exhibendum. Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, et pereas, ne de
Abbreviated transcription (Latin):
lugebit eos qui ante nõ egerunt penitẽ¬
ciam ubi certũ est. sic neminẽ sane fore
quipeniteat quomodo qmipẽtstm̃ erit.
abataũt ut uel eos qui ignib ut̃ us
cum diabolo ⁊ angelis eiꝰ depiandist̃.
plangat et defleat in illa ciuctate:
quã fluminis impetui letificat. cuiꝰ
diligit dñs portas: suꝑ omĩa sab̾nacła
iacob. quod uidelicet in cab̾naculis. et si
quando gaudetur de uistoria. laboratur
tñmpugna. et plerumq periclitatur
deuita. in illa autẽ patria:. nulla ꝓriꝰ
admitatur adn̾sitas siue tristicia ꝙ̃¬
admodum deilla canitur. Sicut letan¬
cum om̃ium habitatio inte. Et rursũ.
letitia sẽpit̾na erit ilł. Deniq ꝯ u̾o mi¬
sericordie recordabr᷑. uͥ memorabr᷑ iꝰticie
dei soliꝰ : ꝓinde uͥ iã ñ erit misie lotꝰant

Expanded text:
lugebit eos qui ante non egerunt poenitenlugebit eos qui ante non egerunt poenitentiam, ubi certum est, sic neminem sane fore qui poeniteat, quomodo qui peccet non erit? Absit autem ut vel eos qui ignibus aeternis cum diabolo et angelis ejus deputandi sunt, plangat et defleat in illa civitate, quam fluminis impetus laetificat , cujus diligit Dominus portas super omnia tabernacula Jacob ; quod videlicet in tabernaculis etsi quandoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittitur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur: Sicut laetantium omnium habitatio in te ; et rursum: Laetitia sempiterna erit eis . Denique quomodo misericordiae recordabitur, ubi memorabitur justitiae Dei s
Abbreviated transcription (Latin):
more sp̃c absorbendus ⁊ infirme que nunc
sunt humane affectõnes in diuinas quas¬
dam potentias habeant cõmutari. Tunc
sagena caritatis que nunc trasta ꝑ hoc
mare magnũ ⁊ spaciosum ex om̃i gen̾e
piscuim congregare ñ desinit: cũ ꝑduc¬
ta fuerit ad litus malos foras mutens:
bonossolummodo retinebit. Siquidẽ
in hacuita. ex õi genere piscium intra
sinum sue latitudinis caritatis rete cõ¬
cludit. ubi se ꝓtempore om̃ib confor¬
mans. omniumq inse. siue prospera
siueadu̾sa traiciens. suaq quodãmodo
faciens: nõ solum gaudere cũ gaudẽti¬
bus. s ⁊̃ flere cum flentib consueuit.
S cũ ꝑuen̾it ad litus. uelut malos
pisces om̃e ꝙ triste patitur foras mitẽs:
sola que placere ⁊ iocunda ẽẽ poterunt:
retinebit. Numquid enim tunc u̾bi gͣ¬
tia paulus aut infirmabat᷑ cũ infirmis.
aut uret᷑ pro scandalidatis ubi scanda¬
la ⁊ infumitas procul ert. aut certe

Expanded text:
more spiritus absorbendus, et infirmae quae nunc more spiritus absorbendus, et infirmae quae nunc sunt humanae affectiones in divinas quasdam potentias habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum, ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummundo retinebit. Siquidem in hac vita ex omni genere piscium, intra sinum suae latitudinis, charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive prospera, sive adversa trajiciens, suaque quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit. Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑti sunt: michi fateor impossibile uidet᷑.
Eritaũt proculdubio: cũ introductus
fuerit seruus bonus et fidelis ingaudiũ
domini sui. et mebriatus abub̾tate do¬
mꝰ dei. Q nasi enĩ ebriꝰ miro quodã modo
oblitus sui. et a se penitus uelut deficiẽs:
sisse cum diceret. Introibo inpotentias
domini. dñe memorabor iusticretue so-¬
liͦ. Sciebat ꝓfecto cum introiret ĩ sp̃na¬
les potencias domini: exurũ se iii unu̾isis
infirmitatib carnis. ut iam nil de carne
hrẽt cogitare s totus in spũ. memoraret᷑
insticieder solius: Tunc procerto singula
xͥ mẽbra Ricere poterunt dese. ꝙypaulꝰ
aiebat te capite. Et si cognouimus se¬
cundum caraem xp̃m: s nunc iam nõ
nouinus. Nemo ibi se cognoseit sed̾m¬
carnem. quia caro ⁊ sanguis regnũ dei
nõ possidebunt. Nõ quod carns illicsu¬
bstancia futura nõ sit: s qd̾ carnals õis
necessitudo sit defutura. carnisq amor: a¬

Expanded text:
perti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. perti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio, cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui , et inebriatus ab ubertate domus Dei . Quasi enim miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut deficiens, sisse cum diceret: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis infirmitatibus carnis, ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Dei solius. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebat de capite: Etsi cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus . Nemo ibi se cognoscit secarnem: quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Non quod carnis illic substantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisq
Abbreviated transcription (Latin):
perxitus respuuntur. bonis nero meli¬
ora p̃feruntur. nec bona nisi p̃p̃ meliora
appetuntir. Q uod cum plene ꝑfidei gr̃ã
assetutũ fue̾it. diligetur corpꝰ. etuniu̾sa
cencia nascimur: necesse ẽ cupiditas uel
amor noster a carneincipiat. que si recto
ordine dirigitur. qͥnibdam suis gradib
duce gr̃a proficiens:. sp̃n tandẽ consumina¬
nem terrestus. demde celestis. In pͥmis ergo
diligit seipm̃ homo: pp̃ se. Caro quippe ẽ:
⁊ nu saꝑeualet pret̾ se. Cumq se uidet ꝑ
señposse subsistere. deum sibi quasineces¬
sarium incipit ꝑfidẽ inquirere et oilig̾e.
Diligit itaq in scdo gradu deum: s prop
tare. cogitando. legendo. orando. obediẽ¬
do: quadam huiuscemodi familiaritate.
panlatim sensimq deus innotescit con¬
sequent̃ ⁊ dulcescit. et sic gustato quam
suauis est dominus: transit ad tercium
cio si a quoquam hominũ quactus inhc̃
nita ꝑfecte app̃henditur. ut se scił hõdi

Expanded text:
penitus respuuntur, bonis vero melipenitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa centia nascimur, necesse est cupiditas vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummanem terrestris, deinde coelestis. In primis ergo diligit seipsum homo propter se; caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum quasi sibi necessarium incipit per fidem inquirere, et diligere. Diligit itaque in secundo gradu Deum, sed proptare, cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit: et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium cio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet di
Abbreviated transcription (Latin):
onanaq iex caritas ⁊ suanis. que nõ
solum lemiter suauiterq portatur.
s etiam seruorum ⁊ mercennarioꝵ leges
portabiles acleues reditit. quas utiq non
destruit: s facit ut impleantur dicente do¬
mino: Nõ ueni legẽ soluere: s ad ĩplere.
Iuam temꝑat. istam ordinat. utramq
leuigat. Numquam erit raritas sine ti¬
more. s casto: numquã sine cupiditate:
s ordinata Implet ergocarias legẽ serui:
cum infundit. denotõnem. implet et mer¬
cennarii: cũ ordinat cupiditatẽ. Porro
timori ꝑmixtadenotõ: ip̃m nõ ad nullat.
s castigat. pena tm̃ tollit. sint qua ẽẽ nõ po¬
tuit. dumfuit seruilis. et tunor manet inse¬
cislum seculi. castus ⁊ filiał Nam ꝙ legit᷑.
ꝑfecta caritas foras mittit timorem. pena
intelligenda est. q̃ seruili ut diximus nũ
quam dẽẽ timori. illo scilicet genere lo¬
cutõis: quo sepe c̃a poniuir pro effectu.
Deinde cupiduas tunc recte a suꝑuenien¬
te caritate ordinatur. cum mala quidẽ

Expanded text:
 lex charitas et suavis, quae non solum leviter suaviterque portatur, sed etiam servorum et mercenariorum leges portabiles ac leves reddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ordinat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto: nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem: implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permista devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis. Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem ; poena intelligequam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ne dulcedinis tacta. totam seꝑ
desidium intus colligit. neͤforis iã
eneruit̾ in carnis uoluptate dissol¬
uit᷑. qr totũ intus possidet in quo de¬
lectat᷑. Congrue gͥ ꝯtͣ ext̾iorẽ uolup¬
tatem int̾ior dulcedo opponit᷑. ut qͣn¬
to illa plus saꝑe.⁊ placere inceperit:
tanto liberius atq libentiꝰ ista con¬
tempnat᷑. tandẽq insemet ip̃a menͤ
pacificata dum nicħ ẽ qd foris ap
gens. ⁊ foris cõcupiscentie ardorẽ tẽ¬
perat. ⁊ sopita cõcupiscentia intus
pacem creat. qͣtinus dum mens to¬
ta ad int̾num gaudium colligiẽ:
plene. ac ꝑfecte hõ ad ymaginem
ꝑe munusculũ de .u. septenis qd̾ po¬
stulasti a⁊ tũ illud respexeris memẽ¬
domei. Grã dei sit tecum. am̃.

Expanded text:
internae dulcedinis tacta, totam se per internae dulcedinis tacta, totam se per desiderium intus colligit: nec foris jam evidenter in carnis voluptate dissolvitur: quia totum intus possidet, in quo delectatur. Congrue igitur contra exteriorem voluptatem interior dulcedo opponitur, ut quanto ista plus sapere, et placere incoeperit, tanto liberius atque libentius illa contemnatur: tandemque in semetipsa mens pacificata, dum nihil est quod foris appgens, et foris concupiscentiae ardorem temperat, et sopita concupiscentia intus pacem creat: quatenus dum mens tota ad internum gaudium colligitur, plene ac perfecte homo ad imaginem pe manusculum de quinque septenis, quod postulasti: et cum illud respexeris, memento mei. Gratia Dei sit tecum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
us pane reficitur. ñ magnoꝑe curat.
si foris ad tempꝰ famem carnis paciat᷑.
Datur gͦ ꝯtͣ gulam sp̃c intelligenties
ille ad cor ueniens emundat illudat¬
q pͣificat. ⁊ illum int̾iorẽ oculum cog¬
nitõe u̾bi dei quasi quodam collirio sa¬
nans eo usq luminosum atq sere¬
num efficit: ut ad ip̃am ⁊̃ deitatis cla¬
ritatem ꝯtemplandam yspicax fiat.
Contͣ uicium gͥ gule: remedium oꝑ¬
ponit᷑ sp̃c intelligenrit. Ex sp̃u aũ in¬
telligentie mundicia cordis nascit᷑
Mundicia uͦ cordis uisionem dei pro¬
m̾etur. sicut scriptum est. Beati mũ¬
do corde qm̃ ip̃i deum uidebunt. Sep¬
tima ꝑetitio ẽ ꝯtra luxuriam qͣ cłr.
Lib̾a nes a malo. Conuenient̾ sane
setuus libertatẽ petit. ⁊ idcirco huic pe
tiuo libertatem restituat. ⁊ iugũ ini¬
que dñationis qd̃ suis uirib illeñ ua¬
luit.: ꝑ grãm adiutus euadat. Sapĩa
namꝙ a sapore dr. cũ mens gustu

Expanded text:
us pane reficitur, non magnopere curat us pane reficitur, non magnopere curat si foris ad tempus famem carnis patiatur. Datur ergo contra gulam spiritus intelligentiae: sed ille ad cor veniens, emundat illud atque purificat: et illum interiorem oculum cognitione verbi Dei, quasi quodam collirio sanans, eo usque luminosum, atque serenum efficit, ut ad ipsam etiam deitatis claritatem contemplandam perspicax fiat. Contra vitium gulae igitur remedium apponitur spiritus intelligentiae: ex spiritu autem intelligentiae munditia cordis nascitur: munditia vero cordis visionem Dei promeretur, sicut scriptum est: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Septima petitio est contra luxuriam, qua dicitur: Libera nos a malo. Convenienter sane servus libertatem petit: et idcirco huic pettivo libertatem restituat, et jugum iniquae dominationis quod suis viribus ille non valuit, per gratiam adjutus evadat. Sapientia namque a sapore dicitur: cum mens gustu
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam inuenire. Sexta petitio est
ꝯtragulam q̃ dr. Ne nos inducas .i.
tatio qua nos illecebra carnis sepe per
naturalẽ appetitum ad excessum tra-¬
here nitit᷑. ⁊ latent̾ uoluptatẽ subic̃:
dum manifeste nob̃ de necc̃itateblã¬
ditur. In qͣm ꝓfecto temptatõem tũc
neqͣqͣm inducimur. si sic studemꝰ scd̾mm
m̃suram necessitatis nature subsidi-¬
um impend̾e. ut tñ semꝑ memincrimꝰ
appetitum ab illecebra noluptatis co¬
hercere. Quod ut m̃iplere ualeamus
dat᷑ nob̾ penitentib sp̃c intelligen¬
e. ut in t̾na refectio uerbi dei apperi¬
tum ext̾iorem cohibeat. ⁊ mentẽ sp̃u¬
ali cibo roboratam nec ualeat corꝑa¬
lis egestas frang̾e̾. nec carnis uolup¬
tas suꝑare. ꝓpt̾ea namq ⁊ ip̃e dñs
temptatori suo dum esurienti sibi
fraudulentam de ext̾ioris panis re¬
fectõe suggestionem fac̾et: Rdir di¬
cens.Non in solo pane uiuit homo.
s in oĩ u̾bo qd̃. ꝓce. ab .o. dei. ut aperte
demonstraret. qr cum mens illo int̾i¬

Expanded text:
iam invenire. Sexta petitio est contra gulam, qua dicitur: Ne nos inducas, id tatio qua nos illecebra carnis saepe per naturalem appetitum ad excessum trahere nititur, et latenter voluptatem subjicit, dum manifeste nobis de necessitate blanditur. In quam profecto tentationem tunc nequaquam inducimur, si sic studemus secundum mensuram neccessitatis naturae subsidium impendere, ut tamen semper meminerimus appetitum ab illecebra voluptatis coercere: quod ut implere valeamus, datur nobis petentibus spiritus intelligentiae: ut interna refectio verbi Dei appetitum exteriorem cohibeat, et mentem spiritali cibo roboratam nec valeat corporalis egestas frangere, nec carnis voluptas superare. Propterea namque et ipse Dominus tentatori suo, dum esurienti sibi fraudulentam de exterioris panis refectione suggestionem faceret, respondit dicens: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit ab ore Dei . Ut aperte demonstraret quod cum mens illo interi
Abbreviated transcription (Latin):
.de .n. Iustum .R. est ut in reddendo de¬
bito non debeat ẽẽ auxius: qui in ex¬
igendo nolu̾it eẽ auarus. Atq ido
cum a nob̃ ꝑ dei gr̃am uicium aua-¬
ricie tollitur. qualit̾ a nr̃o debito ab¬
solui debeamus: ex ꝓposita salutis cõ¬
ditõe donat᷑. Huc gͦ peritioni datur
sp̃c ꝯsilii. qui doccat nos in hoc scłoli-¬
bent̾ peccantib in nos mĩam impen¬
dere. quatinus in futurocum ꝓ pecc̃is

Expanded text:
s. Justum enim est, ut in reddendo des. Justum enim est, ut in reddendo debito non debeat esse anxius, qui in exigendo noluerit esse avarus: atque ideo cum a nobis per Dei gratiam vitium avaritiae tollitur, qualiter a nostro debito absolvi debeamus, ex proposita salutis conditione docetur. Huic ergo petitioni datur spiritus consilii: qui doceat nos in hoc saeculo libenter peccantibus in nos misericordiam impendere quatenus in futuro cum pro peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem p̾miũ consolationis sequit᷑.
ut qui se hic sponte coram deo ꝑ lam̃¬
ta affligit. illic uerum gaudiũ ⁊ le¬
titiam inuenire mereatur. Quarta
ticia namq tedium est animi cum
merore. qñ mens quodaminͦ tabefc̃a
⁊ uicio suo amaricata. int̾ua bona
ñ appetit. atq oĩ uigore emortuo:
nlło sp̃nalis refectionis desidio hy¬
larescit. ꝓpt̾ea ad sanandum ħ u
cium deprecari nos oportet mĩam do¬
mini. ut ip̃e solita piẽtate anime de¬
dio suo languenti. int̾ne refectionis
pabulum admoueat. ut qd̾ ip̃a ab¬
monita. incipiat amare. Dat᷑ gͦ huic
petitoni sp̃c fortitudinis. ut fatis¬
centem aĩam erigat. qͣtinus illa pͥ¬
stini uigoris uirtute recepta. a de¬
fectu sui tedii ad desiderium int̾n
saporis ꝯualescat. Ereat gͦ sp̃c forti¬
tudinus incorde famem iusticie. ut
dum huic per desidłium picratis for¬
tit̾ accenditur. illic ꝓ p̾mio plenam
b̾itudinis sacietatẽ ꝯsequat᷑. Qͥnta
petitio est ꝯtra auaritiam q̃ d̾r. Di

Expanded text:
dolorem praemium consolationis sequitur, ut qui hic sponte coram Deo per lamenta affligitur, illic verum gaudium et laetitiam invenire mereatur. Quarta titia namque taedium est animi cum moerore, quando mens, quodammodo tabefacta et vitio suo amaricata, interna bona non appetit, atque omni vigore est mortua, nullo spiritualis refectionis desiderio hilarescit. Propterea ad sanandum hoc vitium deprecari nos oportet misericordiam Dei, ut ipsa solita pietate animae taedio suo languenti internae refectionis pabulum admoveat, ut quod ipsa abae praesentis admonita incipiat amare. Datur ergo huic petitioni Spiritus fortitudinis, ut fatiscentem animam exigat, quatenus illa pristini vigoris virtute recepta, a defectu sui taedii ad desiderium interni amoris convalescat. Creat ergo Spiritus fortitudinis in corde famem justitiae, ut, dum hic per desiderium pietatis fortiter accenditur, illic pro praemio plenam beatitudinis satietatem consequatur. Quinta petitio est contra avaritiam, qua di
Abbreviated transcription (Latin):
lũme necessariũ. Sicut inquit nubes
ꝯsumit᷑ ⁊ ꝑtransit: sic qui descendit a dĩ¬
feros ñ ascendet. nec reuertet᷑ ultra in
domum suam. neq coguoscet eum
amplius locus eius. Quap̃p ⁊ ego non
partan ori meo. Loqͣr ĩ tribulatõne
sp̃c mei. confabulabor cur amaritũdi¬
ne anime mee. Suꝑ h̾c locum sic ait¬
beatus gregorius. Ori suo parcit. qui
ꝯfit̾i malum ꝙ fecit erubescit. In la¬

Expanded text:
 sicut consumitur nubes et pertransit sic qui descenderit ad inferos non ascendet nec revertetur ultra in domum suam neque cognoscet eum amplius locus eius quapropter et ego non parcam ori meo loquar in tribulatione spiritus mei confabulabor cum amaritudine animmeo . Gregorius: Ori suo non parcit, qui confiteri malum quod fecit non erubescit. In la
Abbreviated transcription (Latin):
corporabiles delicie cantatis. & succisis spi¬
nis acueprib quib antea pungebatur:
unctione misdoie ꝑ fusus ammus. in con¬
scĩa bona feliciter requiescit. Que quid̃e
mlicie stipendia deputan tur. nec ad
frituram pertinent. sec ad eanmagis q̃
nunc esteccłie ꝓmissionem. hec emni ce¬
tuplum est qd̃ in hoc seculo seculi contẽp¬
xorib exhibetur. Nec tibi illiso ño spera¬
ueris eloquio conmendandum. solus est¬
sp̃ns cin reuelat. Sine cansa paginam
consuł exꝑien ciam magis require. Sa¬
uĩa est cinius p̃ciũ nestit homodeocultiͤ
trahitur. Nec inceria suauit᷑ inuentium
inuenicur ista suantas. Nimirũ dñi su
aintas est. insigustaneris nonuidebis. Git᷑¬
tate inquit. ⁊ iudece q̃m sianis est dñs.
dicio set unctio doces nec serencia fet con¬
itĩa conp̃hendit s t̃m est morg ante st᷑.¬

Expanded text:
comparabiles deliciae charitatis; et succisis spicomparabiles deliciae charitatis; et succisis spinis ac vepribus, quibus antea pungebatur, unctione misericordiae perfusus animus in conscientia bona feliciter requiescit. Quae quidem militiae stipendia deputantur; nec ad futuram pertinent, sed ad eam magis quae nunc est Ecclesiae promissionem. Hoc enim centuplum est, quod in hoc saeculo saeculi contemptoribus exhibetur . Nec tibi illud nostro speraveris eloquio commendandum. Solus spiritus est qui revelat: sine causa paginam consulis; experientiam magis require. Sapientia est, cujus pretium nescit homo. De occultis trahitur, nec in terra suaviter viventium invenitur ista suavitas. Nimirum suavitas Domini est: nisi gustaveris, non videbis. Gustate, inquit, et videte, quoniam suavis est Dominus .ditio, sed unctio docet: nec scientia, sed conscientia comprehendit. Sanctum est, margaritae su
Abbreviated transcription (Latin):
paradisum hunc uoluptatis int¬
ne slon pedib inhunc orcum sec affecti¬
b introitur. nec terrenatun tibi cõmẽ¬
datur anbonuim copia set irtutum utiꝙ
spnicualium iocumda decoraq plan tatio.
ortus concinsus ubi fons signatus. in .iiiͬi. ca¬
pita dffmatur. ⁊ exima sapiencie uena: iur¬
tus quadriꝑtita: ꝓcedit. splendidissima ꝙͦ
in ibi lilia uernant. ⁊ dum flores apparent. &
uox curturis auditur Iuic narons sponse
fraglan tissimum prestat odorem ⁊ cece¬
ra quosꝑ aromata fluunt austro spirante.
aquilone fugaco. Ibi media est arbor uite
malus illadecam tico cumctis preciosior lignis
siluarimi cuins ⁊ umbra sponsam restige¬
rat. ⁊ fructus dulcis gucturi eius. Ibicontine¬
cie nitor ⁊ sincere ueritatis intuitus: cculos
cordis irradiat. fluditui qnoꝙ dat gaudin
⁊ leciciam dulcissua icox consolacoris in¬
term hbi quibdam spe in narb influic
iocun dissimus odor agri plem cui dominꝰ
bene dixit. Ibi auidissime p̃liban tur in¬

Expanded text:
paradisum hunc voluptatis internae. Non pedibus in hunc hortum, sed affectibus introitur. Nec terrenarum tibi commendatur arborum copia, sed virtutum utique spiritualium jucunda decoraque plantatio. Hortus conclusus, ubi fons signatus in quatuor capita derivatur, et ex una sapientiae vena virtus quadripartita procedit. Splendidissima quoque inibi lilia vernant: et cum flores apparent, etiam vox turturis auditur. Illic nardus sponsae fragrantissimum praestat odorem, et caetera quoque aromata fluunt; austro spirante, aquilone fugato. Ibi media est arbor vitae, malus illa de Cantico, cunctis pretiosior lignis silvarum, cujus et umbra sponsam refrigerat, et fructus dulcis gutturi ejus . Ibi continentiae nitor, et sincerae veritatis intuitus oculos cordis irradiat: auditui quoque dat gaudium et laetitiam dulcissima vox consolatoris interni. Ibi quibusdam spei naribus influit jucundissimus odor agri pleni, cui Dominus benedixit. Ibi avidissime praelibantur in
Abbreviated transcription (Latin):
t⁊ pꝰ dem̃ito uideamꝰ Multũ us.¬
qiuippem̃uit de nob̾. qui ⁊ im̾itis
declit se ip̃m nob̾. Qͥdemĩ meliꝰ se ip̃o poterat
dare nł ip̃e: srgo si di m̾itũ queritur cũ ip̃m
diligendi cansaqueritur. illud ẽ p̃cipiam
quuia ip̃eprior dilex̃ nos. dignuspiane qui
redametur. p̃sercimn si adu̾tatio: quis quos
quantũ ne amau̾it. Ees enim. Nonne is
ci om̃is sp̃c confitetur. deꝰ meus estu qstibo

Expanded text:
ito videamus. Multum quippe meruit de nobis, qui et immeritis dedit seipsum nobis. Quid enim melius seipso poterat dare vel ipse? Ergo si Dei meritum quaeritur, cum ipsum diligendi causa quaeritur, illud est praecipuum: quia ipse prior dilexit nos. Dignus plane qui redametur, praesertim si advertatur, quis, quos, quantumque amaverit. Quis enim? Nonne is cui omnis spritus confitetur: Deus meus es tu, quo
Abbreviated transcription (Latin):
in malum. Contra qͦd plane fideles norũt.
nentem scĩe caritatẽ in ip̃o: id uł tan¬
tillũ qd̾ sunt. in tante dilectõis ⁊ dig¬
natõnis uicẽ nõtep endere confundũ¬
tur facile ꝓinde pł diligt̃ qͥ se ampliuis
dilectos intelligũt. suiaũt minꝰ donatũ
est: minꝰ diligit. Iudeꝰ sane siue paganꝰ
nequaqm talib aculeis excitatur amo¬
ris. quales eccłia exꝑitur. que ait. Uulne¬
rara cautate egosum. Et ruisum. fulcite
me florib stipate me malis: quia amo¬
in diademate: quo coronauit eum
mater sua. lerit inicum pr̃is: crucẽ
sibi bauilantẽ. cernit cesum et cons¬
putũ. dominũ maiestatis. cernitau¬
ctorẽ uite et głe. confixũ clauis. per¬
cussum lancea. obprobriis saturatũ.
tandẽ illam dilectam animã suã pon̾e
ris. ⁊ dicit. fulcite meflorib. stipate
me malis. quia amore langueo.

Expanded text:
 7. Contra quod plane fideles norunt, nentem scientiae charitatem in ipso, id vel tantillum quod sunt, in tantae dilectionis et dignationis vicem non rependere confunduntur. Facile proinde plus diligunt, qui se amplius dilectos intelligunt: cui autem minus donatum est, minus diligit. Judaeus sane, sive paganus, 587 nequaquam talibus aculeis incitatur amoris, quales Ecclesia experitur, quae ait, Vulnerata charitate ego sum: et rursum, Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amoin diademate, quo coronavit eum mater sua ; cernit Unicum Patris, crucem sibi bajulantem; cernit caesum et consputum Dominum majestatis; cernit auctorem vitae et gloriae confixum clavis, percussum lancea, opprobriis saturatum, tandem illam dilectam animam suam ponere erberat, et dicit: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo.
Abbreviated transcription (Latin):
tis corruptonis ⁊ mortalitatis consorib
lit igaturat sese ud̃ agnoscento egcs e
curiositate abducitur. esficiturq una dece¬
teris: qd̃ se p̃ ceteris nicħaccepisse intelligat.
Itaq ualde cauende. hec ignorantia: qͣ
de nob̾ minꝰ nob̾ forte sentimꝰ. s ñ minꝰ
ĩmo ⁊ płꝰ illa: qua plus nobis tribuimus.
qͦd fit. si bonũ qͦdcũq in nob̾ ẽẽ ⁊ a nob̾:
deceptiputemus. At uͦ suꝑ utͣmq ignorã¬
ciam declinanda ⁊ exetranda illa p̃sump¬
tõ est: quasciens ⁊ prudens forte audeas de
bonis nõ tius tuam querere głiam. et
nõ uerearis honorẽ. pͥor equidẽ ignoraa

Expanded text:
rruptionis et mortalitatis consortibus. Fit igitur ut sese non agnoscendo egregia curiositate abducitur: efficiturque una de caeteris, quod se prae caeteris nihil accepisse intelligat. Itaque valde cavenda haec ignorantia, qua de nobis minus nobis forte sentimus: sed non minus, imo et plus illa qua plus nobis tribuimus: quod fit, si bonum quodcunque in nobis esse et a nobis decepti putemus. At vero super utramque ignorantiam declinanda et exsecranda illa praesumptio est, qua sciens et prudens forte audeas de bonis non tuis tuam quaerere gloriam: et non verearis ho
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ uel q̃pus putet alium eius que in
anima splendet humane dignitatis
auctorẽ: pref illũ ip̃m qͥ ingenesi loqui
scĩe existimet: nisi eque ip̃m qͥ docet ho¬
minẽ scientiam: Quis rursum munus
sibialiunde uirtutis aut putet datum.
aut speret dandũ: quam de manu itidẽ
dñi uirtutũ. Meretur ergo amar pp̃se
ip̃m deus: et ab infideli qui et si nesciat
xp̃m: scit tam̃ seipm̃. Pro uide inexcusa¬
bilis est omĩs oẽ infidelis. si ñ diligit do¬
minum. dm̃ suũ toto corde. tota aĩa. to¬
ta uirtute sua. Clamat nempe intꝰ ei ĩ¬
nata.⁊ ñ ignora rõni iusticia: quia ex co¬
to se illũ dilig̾e debeat: cui setotũ deb̾e
ñ ignorat. U̾m id difficile: unmo impoᷤ¬
sibile est suis scilicet quẽpiã liberi ue
arbitrũ uirib: semel acceptam dõ ad dĩ
ex toto conu̾tere uoluntatẽ: et ñ mag̃
ad ꝓpͥã cretorquere. ea q̃s tamquã ꝓpͥa¬

Expanded text:
item vel impius putet alium ejus, quae in item vel impius putet alium ejus, quae in anima splendet, humanae dignitatis auctorem, praeter illum ipsum, qui in Genesi loquit largitorem existimet, nisi aeque ipsum, qui docet hominem scientiam? Quis rursum munus sibi aliunde virtutis aut putet datum, aut speret dandum, quam de manu itidem Domini virtutum? Meretur ergo amari propter se ipsum Deus, et ab infideli: qui etsi nesciat Christum, scit tamen seipsum. Proinde inexcusabilis est omnis etiam infidelis, si non diligit Dominum Deum suum ex toto corde, tota anima, tota virtute sua. Clamat nempe intus ei innata, et non ignorata rationi justitia, quia ex toto se illum diligere debeat, cui se totum debere non ignorat. Verum difficile, imo impossibile est, suis scilicet quempiam, liberive arbitrii viribus semel accepta a Deo, ad Dei ex toto convertere voluntatem; et non magis ad propriam retorquere, eaque sibi tanquam p
Abbreviated transcription (Latin):
nabilẽ. Um hõ uͥtutis cui nec dã puo¬
sa suentia nec infructuosa dignitas mani:
clamat dõ: ⁊ ingenue conficetur. s̃i nobis in¬
quiens domine nõ nobis: s nõi tuo da glo¬
riam. hoc est. Nil nobis domine de scientia
nil nobis de dignitate tribuimus. s tuo
totum a quo totũ est. nõi deputamus.
Cet̾m pene a ꝓposito longe nuis digres¬
sisumus. dum demonstrare satagimus.
eos quoq qui xp̃m nesciunt. satis ꝑ legẽ
naturalẽ ex ꝑceptis bonis corporisanime¬
q moneri. quatinꝰ deũ sp̃ deum ⁊ ip̃i di¬
lig̾e debeant. Nam ut breuit̾ q̃ super hoc
dicta sunt iterentur. quis uel infidelis ig¬
notet suo corpori nõ ab alio in hac morta¬
liuita supͣdc̃a illa necessaria ministrari.
ũn uidelicet subsistat. uñ uideat. uñ spi¬
ret: quamab illo qui dat escam omni car¬
ni. qui solem suũ oriri sacit. suꝑ bonos
⁊ malos. ⁊ pluit suꝑ uistos ⁊ iurastos: Qs

Expanded text:
nabilem. Verum homo virtutis, cui nec damnonabilem. Verum homo virtutis, cui nec damnosa scientia, nec infructuosa dignitas manet, clamat Deo et ingenue confitetur: Non nobis, inquiens, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Hoc est: Nil nobis, o Domine, de scientia, nil nobis de dignitate tribuimus; sed tuo totum, a quo totum est, nomini deputamus. 6. Caeterum pene a proposito longe nimis digressi sumus, dum demonstrare satagimus, eos quoque qui Christum nesciunt, satis per legem naturalem ex perceptis bonis corporis animaeque moneri, quatenus Deum propter Deum et ipsi diligere debeant. Nam ut breviter, quae super hoc dicta sunt, iterentur: quis vel infidelis ignoret, suo corpori non ab alio in hac mortali vita supradicta illa necessaria ministrari, unde videlicet subsistat, unde videat, unde spiret, quam ab illo, qui dat escam omni carni ; qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ħ arrogancia grauior ac ꝑicłosior appa¬
ret quo ꝑ illã quidem. deꝰ nescit᷑ ꝑ istam.
contẽpnit᷑. In tm̃ ⁊ pͥori det̾ior ac detesta¬
bilioꝵ ut cũ ꝑ illam pe corib: ꝑ istam:
⁊ demoĩb sociemur. Est quippe suꝑbia
⁊ delictũ maximum: uti datis tãquam
innatis ⁊ acceptis beneficiis: gloriã ns᷑¬
pare benefici. Quãobrẽ cũ duabꝰ his
dignitate atq scientia: opꝰ est ⁊ iurtu¬
te. que utͥusq fructus est ꝑ quã ille inq̾¬
titur. actenetur: qui õium auctor et
dator: m̾ito glorificet᷑ de õĩbꝰ. Alioqͥn
sciens ⁊ ñ faciens digna: multis napu¬
labit. Qͣre: utiq quia noluit intellig̾e
ut bene ageret. Magis aũt iniquitatem
medicatus est in cubili suo. dñ de bonis
que a se nõ ẽẽ exscĩe dono certissime cõ¬
ꝑit: boni dñi głam seruis ipiꝰ captare
sibi ammo ⁊ raptare inolit᷑. Liquet gͥ
⁊ abiq scientia dignitatẽ ẽẽ om̾ino
inutilẽ: ⁊ scientiã absq uirtute dãp¬

Expanded text:
ue periculosior apparet, quo per illam quidem Deus nescitur, per istam et contemnitur: in tantum et priori deterior ac detestabilior, ut cum per illam pecoribus, per istam et daemonibus sociemur. Est quippe superbia et delictum maximum, uti datis tanquam innatis; et in acceptis beneficiis gloriam usurpare beneficii. 5. Quamobrem cum duabus istis, dignitate atque scientia, opus est et virtute, quae utriusque fructus est, per quam ille inquiritur ac tenetur, qui omnium auctor et dator merito glorificetur de omnibus. Alioquin sciens et non faciens digna, multis vapulabit. Quare? Utique quia noluit intelligere ut bene ageret: magis autem iniquitatem meditatus est in cubili suo , dum de bonis, quae a se non esse ex scientiae dono certissime comperit, boni Domini gloriam servus impius captare sibi, imo et raptare molitur. Liquet igitur et absque scientia dignitatem esse omnino inutilem, et scientiam absque virtute dam
Abbreviated transcription (Latin):
habere emm quod habere te nescias ꝙͣ
głiam ht: porro nosse qd̾ habeas .s qa
ate ñ habeas ignorare h̃t̃ głiam. s non
nõ acceperis. ut asserat reprehensibilẽ.
nõ qui in habitis. s qui tamqua inñ
acceptis gliatur: Merito uanagloria
m̃icupatur huꝰmodi u̾itatis mniũ
solido carens fundam̃to. U̾am enĩ głiã
ab hacita discernit. Qui gliaturai
in domino glorietur. hoc est inu̾itate.
Xitas quippe dominus est. Utrũq erge
scias necesseest: et quid sis : ⁊ ꝙ ateipõ
nõ sis. ne ant omnino iudelicet nõ gnie¬
ris: aut manit głeris. Demq siñ cogne¬

Expanded text:
Habere enim quod habere te nescias, quam Habere enim quod habere te nescias, quam gloriam habet? Porro nosse quod habeas, sed quia a te non habeas ignorare, habet gloriam, sed non non acceperis, ut asserat reprehensibilem, non qui in habitis, sed qui tanquam in non acceptis gloriatur. Merito vana gloria nuncupatur hujusmodi, veritatis nimirum solido carens fundamento. Veram enim gloriam ab hac ita discernit: Qui gloriatur, ait, in Domino glorietur , hoc est in veritate. Veritas quippe Dominus est. 4. Utrumque ergo scias necesse est, et quid sis, et quod a te ipso non sis: ne aut omnino videlicet non glorieris, aut inaniter glorieris. Denique si non cogn
Abbreviated transcription (Latin):
sibi hoc ẽ in anima. Quesunt dig¬
mtas scicimamirtus. dignitatẽm homie.
uberã dicoatbitrium an quo ei nimirã
datum est : ceteris nõ solum pͥmin̾e s ed ⁊ p̃nde
animantib. Scientiam uero: qua eandẽ ise
dignitatẽ agnoscat: nõ a setñ. porro iurcutẽ
qua subinde ip̃m ei quo est inquirat non
signit. ⁊ teneat fortiter: cũ inuenent Ita¬
q gesium umum quodꝙ tricm hoc ap¬
paret. Signitatẽ si quidẽ demonstrat hũcarã.
non solum nature pͥrogatiua: socl ⁊ potẽme
dominatus. quat̾ror hõis: suꝑ cuncta animã¬
tia terte. imminere decernitars cientia quo¬
ꝙ dupplexerit. su ipãm dignitatẽ iułaliud
qnodrumq bonum in nobis ⁊ nobis meẽ:
⁊anobisnon ẽe non̾imus. porro uirtus⁊
ip̃a equibifaria cognoscetur. si austorẽ
consequenter in quirimus. inuentoc inse¬
parabilitet inheremus. Dignitas ergo sine
scĩa ñ prodest illa ueto que obest. suuitꝰ de¬

Expanded text:
sibi, hoc est in anima quae sunt digsibi, hoc est in anima quae sunt dignitas, scientia, virtus. Dignitatem in homine liberum arbitrium dico: in quo ei nimirum datum est caeteris non solum praeeminere, sed et praeanimantibus. Scientiam vero, qua eamdem in se dignitatem agnoscat, non a se tamen. Porro virtutem, qua subinde ipsum a quo est, et inquirat non segniter, et teneat fortiter cum invenerit. 3. Itaque geminum unumquodque trium horum apparet. Dignitatem siquidem demonstrat humanon solum naturae praerogativa, sed et potentia dominatus: quod terror hominis super cuncta animantia terrae imminere decernitur. Scientia quoque duplex erit, si hanc ipsam dignitatem, vel aliud quodque bonum in nobis, et nobis inesse, et a nobis non esse noverimus. Porro virtus et ipsa aeque bifaria cognoscetur, si auctorem consequenter inquirimus, inventoque inseparabiliter inhaeremus. Dignitas ergo sine scientia non prodest; illa vero etiam obest, si