comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de hac gemina cõsicłanone de
quinto indelicet .&e sexto contempla¬
tionis gen̾e caute obseruandum . ꝙ
diligenti obseruatione p̃cauendum.
ut sic asseramus ea que ꝑtinent ad u¬
num. ut ñ illa destruamus q̃ ꝑtinent
nis astruamꝰ substantie untatẽ ut
sic confirmemus ꝑsonaꝵ tͥnitatẽ &
ut tñ ñ disupemus substantie uni-¬
tatẽ. Debent itaq dicti illi cherubu
seipsos mutuo respicere. nec ulla
intelligentie sue consid̾atione amu¬
tuo concordie consensu specłationis
sue ocłos incontraria duiercere. iluã
multi in eo qd̃ de sũme duuinitatis u¬
ntate sentuint ueram tͥnitatis

Expanded text:
de hac gemina consideratione, de quinto videlicet et sexto contemplationis genere, caute observandum, et diligenti observatione praecavendum ut sic asseremus ea quae pertinent ad unum, ut non illa destruamus quae pertinent nis astruamus substantiae unitatem, ut sic confirmemus personarum Trinitatem, ut tamen non dissipemus substantiae unitatem. Debent itaque dicti illi cherubim seipsos mutuo respicere, nec ulla intelligentiae suae consideratione a mutuo concordiae consensu speculationis suae oculos in contraria divertere. Quod multi in eo quod de summae divinitatis unitate senti
Abbreviated transcription (Latin):
s unus deus Iuxta scd̃m cherub con¬
fidemur quia filii substantia nr̃e
substantie munam ꝑsonã unita ẽ.
iuxta cherub primum indubitant
affirmamꝰ. q patris ⁊ filii &e sp̃c sci
uixta mutuum respectũ ꝓfitem
qr solus filius. ueracit incarnatis
est. Cherub itaq cherubui respitit.
qũ qd̾ unus dicit alius non contra¬
dicit. cerub cherubui respicit. qñ qͥn¬
tum contemplationis genus illa q̃
sue consicdationis sunt: sic asserit nt
tñ que alt̃uis sũt omĩno euacuare
nolit. Cherubin se mutuo respicunt.
qñ nouissuma duo contẽplationum
genera inincem sibi occurrant. ⁊ mu¬
tua sibi u̾itatis concordia alludunt.
Item unꝰ cherub aliũ respicit. qñ qd̃
fieri consueiit nr̃a specl̃atio apenul¬
tuno gen̾e incipit. ce in nonissumum
desinit. uł econtrario abultimo inci¬
pit &e in penultimum descendit :
De mutua collatione tͥum nouissima¬

Expanded text:
sed unus Deus. Juxta secundum cherubin confitemur quia Filii substantia nostrae substantiae in unam personam unita est. Juxta cherubin primum indubitanter affirmamus quia Patris, et Filii, et Spijuxta mutuum respectum profitemur, quia solus Filius veraciter incarnatus est. Cherubin itaque cherubin respicit, quando quod unus dicit, alius non contradicit. Cherubin cherubin respicit, quando quintum contemplationis genus illa, quae suae considerationis sunt, sic asserit, ut tamen quae alterius sunt, omnino evacuare nolit. Cherubin se mutuo respiciunt, quando novissima duo contemplationum genera invicem sibi occurrunt, et mutua sibi, et veritatis concordia alludunt. Item unus cherubin alium respicit, quando quod fieri consuevit nostra speculatio a penultimo genere incipit, et in novissimum desinit. Vel econtrario ab ultimo incipit, et in penultimum descendit. CAPUT XX. De mutua collatione trium novissima
Abbreviated transcription (Latin):
Is utiq in eo qd̃ dicit diuinitatis
unitatẽ dissolu it. Sabelluis dicit
Idem ds̃ qñ nult pater est qñ
loquit᷑. uere trinitatis fidem euacu¬
are conatur. In huius modi sane
cherubin nr̃i ab alt̾utro aspectu
faciem aũtunt. qr contͣnia asserti¬
positis intendunt. & ad quiescunt.
Scd̃m pͥmum cherub dicimus. quia
unus & solus ds̃ ẽ qui cuncta ex n¬
chilo creauit. uixta sccł̃m cherub af¬
sirmamꝰ. quia alius est qui genuit.
est qui abutroq ꝓcedit.s cherubin
isti duo respiciant se mutuo .&. di¬
camus. qr unus isclemq d̾s est. sub¬
stantialit̾ unus.&. ꝑsonalit̃ trinus
Ditimus scd̾m pͥmum cherub ꝙ

Expanded text:
Is utique in eo quod dicit, divinitatis unitatem dissolvit. Sabellius dicit: Idem Deus quando vult Pater est, qualoquitur vere Trinitatis fidem evacuare conatur. In hujusmodi sane cherubin nostri ab alterutro aspectu faciem avertunt, quia contraria assertipositis intendunt et acquiescunt. Secundum primum cherubin dicimus, quia unus et solus Deus est qui cuncta ex nihilo creavit. Juxta secundum cherubin affirmamus, quia alius est qui genuit, troque procedit. Sed cherubin isti duo respiciant se mutuo et dicamus, quia unus idemque Deus est substantialiter unus et personaliter trinus. Dicimus secundum p
Abbreviated transcription (Latin):
ne istoꝵ responsio hoc maxime uidet᷑
continere. illd uidelicet qđ rex iuolen¬
ter exigebat omĩno ñ posse. In eiꝰmodi
gͦ sapientib quales tibi suꝑiꝰ oftendimꝰ.
hoc erit ut opinor eoꝵ respond̃e suam
impossibilitatẽ ꝓpͥo exꝑuñto docere. din¬
gla autem responsionis eoꝵ ꝑtractemꝰ
or pͥmum de pͥmo uideamꝰ¬

Expanded text:
ne istorum responsio hoc maxime videtur ne istorum responsio hoc maxime videtur continere illud videlicet quod rex violenter exigebat, omnino non posse. In ejusmodi ergo sapientibus, quales tibi superius ostendimus, hoc erit, ut opinor, eorum respondere suam impossibilitatem proprio experimento docere. Singula autem responsionis eorum pertractemus, et primum de primo videam
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste qd̃ sciri oportet insinuare
Cum enun crulibet aliquid in aliena
&e ignota lingua ditit᷑. strepitꝰ qͥd̾ uocis
ad aures. s sensus eus usq ad animũ
ñ ingredit᷑. Quasi gͦ in pͥa ⁊ nota lingua
respondet᷑ quando id quod oportum¬
tas exigit. conuenient intunatur Qd̃ si
ad nõis int̾p̃tationẽ recurrimꝰ ineãd̾ ꝓ¬
culdubio sententiam reducunͣ. Siria
namq intp̃tatur sublimis. Quid itaq
Et quid erit respond̾e subluit̃ insi re¬
p̾ondere conuenit. & sufficiẽt: Nich
autem meliꝰ nil cercius. nicħ̾q subli
tũ didicit. Et forte hic est pͥus atq p̃ci¬
puus. & omĩno sublimissimꝰ humane
sen occupationes. tam ꝓpͥe ꝗͣ aꝑte res¬
pondent & satis sublimit̾ ad ueritat̃
erudiunt. qñ ex ꝓͥo defectu docent. ⁊ qͣsi
ꝑ exꝑientiam locuntur. quam frustra
uł temere aliquid supͣ humanũ mo¬
dum de ꝓpͥa industria p̃sumit᷑: Tota sa¬

Expanded text:
manifeste quod sciri oportet insinuare? manifeste quod sciri oportet insinuare? Cum enim cuilibet aliquid in aliena et ignota lingua dicitur, strepitus quidem vocis ad aures, sed sensus ejus usque ad animum non ingreditur. Quasi ergo in propria, et nota lingua respondetur, quando id, quod opportunitas exigit, convenienter intimatur. Quod si ad nominis interpretationem recurrimus, in eamdem proculdubio sententiam reducimur. Syria namque interpretatur sublimis. Quid itaqueet quid erit respondere sublimiter, nisi respondere convenienter et sufficienter? Nihil autem melius, nil certius, nihilque sublimrimentum didicit, et forte hic est proprius atque praecipuus, et omnino sublimissimus humanae seu occupationes, tam proprie quam aperte respondent, et satis sublimiter ad veritatem erudiunt quando ex proprio defectu docent, et quasi per experientiam loquuntur, quam frustra vel temere aliquid supra humanum modum de propria industria praesumitur? Tota sa
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ ꝓfectuum nr̃oꝵ dãpna
ñ neglig̃ẽ quin potiuis studia nr̃a ad
eoꝵ reparationem incitare. Illud sane
notandum qd̃ suꝑiꝰ dicat se ẽẽ. conter¬
ritum. hic autẽ m̃te consusum. d scien¬
dum qr mens humana dũ ad diuine
eqnitatis ardua limpidius contẽplan¬
da subleuatur. ex insirmitatis sue reũ¬
beratione subuno eodẽq tempore uñ
terretur. inde consunditur. Nam ꝓcul
dubio in diuine iusticie consid̾atione
inualitudinisq humane comꝑatione.
hõ insirmitatẽ suam horrescit parit̃
& erubescit. Responderuntq chaldei
regi siriace. Rex insempit̃num uiue
Dic sõpnium seruis tuis. & intp̃tationẽ
eriis indicabimus. pͥmo loco consid̾an¬
dum. cui quomodo respõder̃t. Utiq
caldaico regi siriace. qd̃ quidẽ idem ẽ sic̃
ieronimus suꝑ hunc eundem locũ dif¬
siniuit. qd̃ chaldaice. Quid itaq ẽ regi
in ꝓpͥa lingua respond̾e nisi exp̃sse or

Expanded text:
similitudinem profectuum nostrorum damna similitudinem profectuum nostrorum damna non negligere, quin potius studia nostra ad eorum reparationem incitare. Illud sane notandum quod superius dicit se esse conterritum, hic autem mente confusum. Sed sciendum quia mens humana, dum ad divinae aequitatis ardua limpidius contemplanda sublevatur ex infirmitatis suae reverberatione, sub uno eodemque tempore unde terretur, inde confunditur. Nam procul dubio in divinae justitiae consideratione, invaletudinisque humanae comparatione homo infirmitatem suntque Chaldaei regi, Syriace: Rex, in sempiternum vive. Dic somnium servis tuis, et interpretationem ejus indicabimus. Primo loco considerandum cui et quomodo responderunt. Utique Chaldaico regi, Syriace quod quidem idem est, sicut Hieronymus super hunc eumdem locum diffinivit, quod Chaldaice. Quid itaque est regi in propria lingua respondere, nisi expresse et
Abbreviated transcription (Latin):
nem. cr indagationẽ quas ꝑ uaria stu¬
dia ce exertitia disꝑgere consueuit.
uni ce soli celestis doctrine negotio im¬
pendit. Ab eiusmodi autem sapiẽtib
&e quasi inunum coeuntib quasi sõp¬
nia nr̃a amissa requirimus. qñdo subtt¬
ta contẽplationis nr̃e spectacła ꝑ mul¬
uplicem or infatigabilem studioꝵ nr̃oꝵ
instantiã reparare satagimꝰ. Qui cum
uenissent steter̃t coram rege. Eoce qͥd
dicit᷑. Scce qual conuocatio corã rege
stare ꝑhibetur. Regium animũ necdũ
te habere existunes. si subtilissuna illa
cogitationum tuaꝵ acumunia undẽc¬
q ꝓ uoto collig̾e. & ꝓ arbitrii lib̾tate
cuiꝰcũq intentionis studio ĩmobiliter
sig̃e uecdũ uales. & dix ad eos rex.
Uidi sompniũ ⁊ m̃te confusus ignoro
quid uiderim. Sapientum nr̃oꝵ cõuo¬
cationem alloquim. qñ ꝑscrutationũ
ur̃arũ euagationem mintums increpa¬
mus uł ad sublimium inuestigatiõe
inflãmamꝰ. Studeamꝰ autẽ iuxta ħꝰ

Expanded text:
 et indagationem quas per varia studia, et exercitia dispergere consuevit uni, et soli coelestis doctrinae negotio impendit. Ab ejusmodi autem sapientibus, et quasi in unum coeuntibus, quasi somnia nostra amissa requirimus, quando subtracta contemplationis nostrae spectacula, per multiplicem et infatigabilem studiorum nostrorum instantiam reparare satagimus. Qui cum venissent, statuerunt coram rege. Ecce quid dicitur; ecce qualis convocatio coram rege stare perhibetur. Regium animum necdum te habere existimes, si subtilissima illa cogitationum tuarum acumina undecunque pro voto colligere, et pro arbitrii libertate, cujuscunque intentionis studio immobiliter figere necdum vales. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Sapientium nostrorum convocationem alloquimur, quando perscrutationum nostrarum evagationem in intimis increpamus, vel ad sublimium investigationem inflammamus. Studeamus autem juxta hujus
Abbreviated transcription (Latin):
onis gr̃a subtͣhit᷑. ne a subtilitatis
sue nietate indesꝑationis foneã
totus p̃cipitetur. Sõpnium itaq qͣi
ab eo sugit. dum illam quam ꝑ m̃¬
tis excessum uidere consueuit. con¬
templationis lucem amittit. Pe¬
cepit autem rex ut conuocarent᷑
arioli ⁊ magi. oe malefici & caldei
ut indicarent regi sõpnia sua. Re¬
gnum ꝓfecto animum gerit. qui de¬
sideiis suis imperare: studia. & exer¬
citia sua ꝓdeliberationis arbitrio
disponere consueuit Euismodi ia¬
q animꝰ regius om̃s sapientes babi

Expanded text:
onis gratia subtrahitur, ne a subtilitatis onis gratia subtrahitur, ne a subtilitatis suae nimietate in desperationis foveam totus praecipitetur. Somnium itaque quasi ab eo fugit, dum illam quam per mentis excessum videre consuevit contemplationis lucem amittit. Praecepit autem rex, ut convocarentur arioli, et magi, et malefici, et Chaldaei, ut indicarent regi sommia sua. Regium profecto animum gerit, qui desideriis suis imperare, et studia, et exercitia sua pro deliberationis arbitrio disponere consuevit. Ejusmodi itaque animus regiu
Abbreviated transcription (Latin):
mus ad diuinorum idicicioꝵ subti¬
litatem seu etiam districtionem contẽ¬
plandam ducitur ex ea ipsa diuine di¬
strictionis consideratione ꝙͣ ꝑcipit. sub¬
ito tunore medullitus concutiatur.
Dum eni mens rudis. & celestib
discipluus muꝰ erudita de pͥa indust̃¬
a mag̃ ꝗͣ de gr̃a diuina ad huc omia
p̾sumit. facile in hunc tumorem ex di¬
uine seueritatis contẽplatione equita¬
tisq illius considatione cadit: p̾sumptu¬
osa namq mens dum miranda sub¬
tilita conspicit. ꝙͣ sit supͣ humanam
uirtutem duunis bñsiciis respond̾e.
&e diuina seueritas ꝓ equitatis iure
quã ualeat uł debeat erga nos distric¬
te agere. sepe ininmensam formidinẽ
ĩmo pene usq in desꝑationẽ solet se¬
ipsã p̃cipitare. S dum trepidꝰ animꝰ
huiꝰmodi pauore consunditur. ut ta¬
ceam quam iuste absq ulla dubita¬
tione tam miscłit̃ quã utilit̃ sub
hoc necessitatis articło contẽplati¬

Expanded text:
mus ad divinorum judiciorum subtimus ad divinorum judiciorum subtilitatem, seu etiam districtionem contemplandam ducitur, ex ea ipsa divinae districtionis consideratione quam percipit, subito timore medullitus concutiatur. Dum enim mens rudis, et coelestibus disciplinis minus erudita, de propria industria, magis quam de gratia divina, adhuc omnia praesumit, facile in hunc timorem ex divinae severitatis contemplatione, aequitatisque illius consideratione cadit. Praesumptuosa namque mens, dum miranda subtilitate conspicit, quam sit supra humanam virtutem divinis beneficiis respondere, et divina severitas pro aequitatis jure quam valeat, vel debeat erga nos districte agere, saepe in immensam formidinem imo pene usque in desperationem solet seipsam praecipitare. Sed dum trepidus animus hujusmodi pavore confunditur ut taceam quam juste absque ulla dubitatione, tam misericorditer quam utiliter sub hoc necessitatis articulo, contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
N anno sccdo regni nabuchodonosor ui¬
dit nabuchodonosor sompnium &e cõ¬
territus est sp̃c euis . & sompnium eius
fugit ab eo. Prunum studium iurilis
anuni eẽ. deb̾et. ut possit dominari af¬
fectionib. scd̃m. ut possit imꝑare
cogitationib Scd̃m gͦ ananũ sp̃ita¬
lis queq & uicioꝵ suoꝵ uictrix anima
in regno suo extunc iam incipit habe¬
re. quando excessib suis edomuitis iã
p̃ualet. ñ solum affẽtionib uerum õe
cogitationib imꝑare. ut utrumq pos¬
sit. & illas ab illicita concupiscentia.
et istas abinepta euagatione restrug̃e.
Quid est aũ sompuium uidere ⁊ futu¬
roꝵ p̃sagia seu occultorũ miffia p̃¬
uidere. nisi gr̃am contemplationis di¬
uinitus acciꝑe &e ꝑm̃tis excessum iridi¬
ciorũ diuinoꝵ cognitionem ex diuiita
reuelatione ꝑciꝑe Recte autem ãno
tiam cogitationumq discipluiam tã¬
ilem aliquando contemplationis stu¬
dio uacate p̃ualet. atq assueccit. de¬
pe autem fit: ut dum humanus aĩ¬

Expanded text:
n anno secundo regni Nabuchodonosor, vidit Nabuchodonosor somnium, et conterritus est spiritus ejus, et somnium ejus fugit ab eo . Primum studium virilis animi esse debet, ut possit dominari affectionibus; secundum ut possit imperare cogitationibus; tertium ergo animus spiritalia quaeque, et vitiorum suorum victrix anima in regno suo extunc jam incipit habere, quando excessibus suis edomitis jam praevalet, non solum affectionibus, verum etiam cogitationibus imperare, ut utrumque possit et illas ab illicita concupiscentia, et istas ab inepta evagatione restringere. Quid est autem somnium videre et futurorum praesagia, seu occultorum mysteria praevidere, nisi gratiam contemplationis divinitus accipere, et per mentis excessum judiciorum divinorum cognitionem ex divina revelatione percipere? Recte autem anno tiam cognitionumque disciplinam, tandem aliquando contemplationis studio vacare praevalet atque assuescit. Saepe autem fit ut, dum humanus ani
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmͦ palpabile atq corpo¬
reum. eo qd̃ sit imaginarum.
atq fantasticũ post se trahens
et inse retinens formas ⁊ simili¬
tudines rerum corporalium
Reliqua uͦ duo huiusmodi ꝯ¬
ꝑatione ad modum subtilia
et om̃ĩno incorporea ⁊ ab eius
crassitudine multũ longinq̃.
Sic sane celum hoc exterus. qd̾
nos dicimꝰ firmam̃tum absq
ulla dubitatione cõstat ẽẽ ui¬
sibile atq corporeum. et ipsũ
quidem pͥmum et oĩum infi¬
mum. Qd autẽ est t̾ra ad hoc
uisibile celum. hoc ẽ sensus
corporeus ad illud in t̾num fan¬
tasticum et imaginarum
celum. Nam sic̃ hoc iusibile
celum omĩm que t̾ra gig¬
nit. atq nutrit multitudinẽ
seͥnsus sui magnitudine com¬
p̾hendit. sic omĩum que sen¬
sus attingit. appetitus sugge¬
rit summilitudines intra sinum
suum imaginatio includit
In pͥmo itaq celo continentur
om̃ium insibilium inagineᷤ
et similitudines. ad scd̃m uͦ ꝑti¬

Expanded text:
quodammodo palpabile atque corpoquodammodo palpabile atque corporeum, eo quod sit imaginarium, atque phantasticum post se trahens, et in se retinens formas, et similitudines rerum corporalium. Reliqua vero duo hujusmodi comparatione admodum subtilia, et omnino et corporea, et ab ejus crassitudine multum longinqua. Sic sane coelum hoc exterius quod nos dicimus firmamentum, absque ulla dubitatione constat esse visibile atque corporeum, et ipsum quidem primum et omnium infimum. Quod autem est terra ad hoc visibile coelum, hoc est sensus corporeus ad illud internum, phantasticum et imaginarium coelum. Nam, sicut hoc visibile coelum omnium quae terra gignit atque nutrit multitudinem, sinus sui magnitudine comprehendit, sic omnium quae sensus attingit, appetitus suggerit, similitudines intra sinum suum imaginatio includit. In primo itaque coelo continentur omnium visibilium imagines et similitudines. Ad secundum vero perti
Abbreviated transcription (Latin):
dem om̃ia scrutatat᷑ etiam ꝓ¬
funda dei. Si gͦ et tu scrutare
paras ꝓfunda dĩ. scrutare pͥ¬
us ꝓfunda sp̃c tui. ꝓfundũ
siquidem. ĩmo & pͣarnum est
cor hominis ⁊ scrutabile. In¬
scrutabile sane nisi ei forte
qͥ sp̃italis ẽ. Sp̃italis enim di¬
iudicat omĩa. et ipse a nemine
indicat᷑ qd̃ soli sp̃itales digni
inuenti sunt. qui uideant o¬
ꝑa dĩ ⁊ mirabilia eius inꝓ
fuundo. In hoc sane ꝓfundo ĩ¬
uenies multa stupenda ⁊ ad¬
mitatione digna. Ibi inueni¬
re licet alium qͦndam orbem
latum quid̾e ⁊ amplum. et
aliam qͣndam plenitudinẽ¬
orbis t̾rarum. Ibi sua quedam t̃¬
ra suum ht̃ celum nec unum
lum congrua possumus distĩc¬
tione discernere pͥmũ dicatrir
unaginale. scd̃m est rõnale. t̾ciũ
itellectuale. Tenet itaq ima¬
ginatio uicem pͥmi celi ratio
sccłi. in telligentia uͦ uicem t̃¬
cii. Et hoꝵ quidem pͥmum cet̃o¬
rum comꝑatione grossum qͥd¬
dam atq corpulentum. ⁊ suo

Expanded text:
dem omnia scrutatur, etiam profunda Dei . Si ergo et tu scrutari paras profunda Dei, scrutare prius profunda spiritus tui. Profundum siquidem, imo et pravum est cor hominis et inscrutabile . Inscrutabile sane, nisi ei forte qui spiritualis est. Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur, eo quod soli spiritales digni inventi sunt qui videant opera Dei et mirabilia ejus in profundo. In hoc sane profundo invenies multa stupenda et admiratione digna, ibi invenire licet alium quemdam orbem, latum quidem et amplum, et aliam quamdam plenitudineorbis terrarum. Ibi sua quaedam terra, suum habet coelum, nec unum lum congrua possimus distinctione discernere, primum dicatur imaginale, secundum est rationale, tertium intellectuale. Tenet itaque imaginatio vicem primi coeli, ratio secundi, intelligentia vero vicem tertii. Et horum quidem primum caeterarum comparatione grossum quidem atque corpulentum, et suo
Abbreviated transcription (Latin):
filio succurritur ñ etiam hr̃di eus. Nã
iu solidum dandam actiouem ¶s añ mĩ
cemꝑis haberi debeat rat̾o. ut si quidẽ
exꝯtiuenti cum filio agatur actiode¬
cur. in id qd̾ fac̃e pot̃. Si uero post mul

Expanded text:
filio succurritur, non etiam heredi eius: nam in solidum dandam actionem.Sed an etiam temporis haberi debeat ratio, ut, si quidem ex continenti cum filio agatur, detur actio in id quod facere potest, sin uero post mul
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ ꝯuentus ⁊ ꝯdempnatꝰ sit. in emiã¬
cipatiu uł exhrditatiu postea uidi¬
cati i actio in id qd̾ fac̾e pat̃. danda
est. ESi filio ex hr̃ditato exsenatus ꝯsł¬
to eͤbelliano hr̾ditas patͥs restituta
sit. ñ debebit in quantum fac̃e pot̃. s
iu solidum ꝯdempnari. quĩ a effectu
quodammodo hrs est S si coactus
inuscuerit sẽ ut restituat hr̾dita¬
ten: ꝑurle obseruandum: ac si se ab
stipulatꝰ est: mandati teneri marcel¬
lus scͥpsit. quauruis rem p̾stare non
possit. ⁊ sane uerum est. ceneri eum
debe. quia dolo facit ħ ⁊ in omnib bo

Expanded text:
atus sit, in emancipatum uel exheredatum postea iudicati actio in id quod facere potest danda est.Si filio exheredato ex senatus consulto Trebelliano hereditas patris restituta sit, non debebit in quantum facere potest, sed in solidum condemnari, quia effectu quodammodo heres est.Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde obseruandum, ac si se absstipulatus est, mandati teneri Marcellus scribsit, quamuis rem praestare non possit: et sane uerum est teneri eum debere, quia dolo fec
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ dicori mandauit ut ei c̃dereti Si fi¬
luis ex minima parte patͥ hr̃s extitit.
R̵ esse. in potestate c̃ditous utrum
filiũ cui credidiss in solidum. an hr̃¬
det ꝓ qua ꝑte quisq successiss.
erat serun mucuis pecuniis dan
re susciꝑe debitum ⁊ solu̾e. cum
fugiss seruus. ⁊ is cui delegatus.
fu̾at dare p̃cium ordi ꝯueniret do¬
minum nomine institoris. uegabat eo noĩe
se ꝯueniri posse. quia ñ in eam rem p̃posit̾
fuiss. cum eciam aliaguedam gessisse. yor¬
rea ꝯduxissẽ. ⁊ multis soluisse. Idem seruuᷤ
ꝓbaretur sfectus annone coͣ dominum dẽ¬
d̾at seutentiam. dicebant qͣi fide iussionẽ
eẽ ud̾i: cum ꝓ alio solueret debitiu n
onem nͨ uidecur ħ dominum mandasse.
s quia uidebatur in omnib eum suo no¬
nune substinusse: sententiam ꝯsuauit¬

Expanded text:
editori mandauit, ut ei crederet: filius ex minima parte patri heres exstitit. respondi esse in potestate creditoris, utrum filium, cui credidisset, in solidum, an heredes, pro qua parte quisque successisset, erat seruum mutuis pecuniis dandre suscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, negabat eo nomine se conueniri posse, quia non in eam rem praepositus fuisset. cum autem et alia quaedam gessisse et horrea conduxisse et multis soluisse idem seruus probaretur, praefectus annonae contra dominum dederat sententiam. dicebamus quasi fideiussionem esse uideri, cum pro alio solueret debitum, noonem nec uidetur hoc dominum mandasse. sed quia uidebatur in omnibus eum suo nomine substituisse
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ. de inde pat̃ naturalis decesserit. I tẽ
Si quis exminima ꝑte sit institutꝰ. eqͥs¬
simum ẽ caͣ coguita ÷ in hunc dari
dem sint ẽditores qui cum eẽt alien e po¬
testatis. cum eo ꝯtrar̾uit. recte dicetur
occupantis meliorem eẽ. ꝯdici oirem ni
si quis pͥuilegiarus ueniat. huꝰ .t.
non sine ratone pͥoris rato habetur.
quod si qui sint qui postea quam sui
conueniat. S ⁊ hic uidex extimare de¬
bet. ne forte in id qd̾ fãce pot. debeat ꝯ¬
ueniri ¶I nt̃dum ÷ ysi ẜb datus filsꝰ¬
P emancipat sit in solidum actio adu̾¬
sus eum dabitur. Ut puta si pat̾i fa¬
milias se mentit᷑ est cum ꝯͣber etur.

Expanded text:
datus, deinde pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum est causa cognita etiam in hunc dari dem sint creditores, qui, cum esset alienae potestatis, cum eo contraxerunt, recte dicetur occupantis meliorem esse condicionem, nisi si quis priuilegiarius ueniat: huius enim non sine ratione prioris ratio habebitur. quod si qui sint, qui, posteaquam sui iconueniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conueniriuel emancipatus sit, in solidum actio aduersus eum dabitur, ut puta si patrem familias se mentitus est, cum contraheretur
Abbreviated transcription (Latin):
in quantum ex bono ⁊ equo res patitur.
suum ꝯsequatur. Siue .N. uissu eiꝰ euiꝰ
in potestate sit negotium gestum fu̾it.
in sotidum eo nomine iudicium pollice¬
tur. siue ñ uissu s tamen turem eiꝰ
uersum fu̾it.eatenus intͦdurit actio¬
nem. quateuus uirem eiꝰ u̾sum fu̾it.
sũ uentrum eoꝵ sit. depeculio actionõ
ꝯstituit. ł
lpiauus .R. ⁊ Ait p̾tor in eum qui e¬
maucipatꝰ. aũ exbr datꝰ erit qui uo
abstinuit se au br̾ditate eiꝰ cuiꝰ in po¬
testate cum moeeretur fu̾it. eł reino¬

Expanded text:
in quantum ex bono et aequo res patitur suum consequatur. sive enim iussu eius, cuius in potestate sit, negotium gestum fuerit, in solidum eo nomine iudicium pollicetur: sive non iussu, sed tamen in rem eius versum fuerit, eatenus introducit actionem, quatenus in rem eius versum fuerit: sive neutrum eorum sit, de peculio actionem constituit.ictum.Ait praetor: 'In eum, qui emancipatus aut exheredatus erit quiue abstinuit se hereditate eius cuius in potestate cum moritur fuerit, eius rei no
Abbreviated transcription (Latin):
uicio dñi. Posita gr̃a: statim pax subĩgit᷑.
quia qui de pcc̃or̃ miseria adiuuãte gr̃a
uiurũ prauitatis sue ad deũ reu̾tendo tnͣs¬
gredit᷑ ꝓtinus int̾ ip̃m et dm̃ pax suim ͤ¬
sima reformat᷑. De hoc muro psalmista sic a¬
it. In deo meo tnͣsgrediar murũ. ¶ Ab eo qui
est et qui erat et qui uẽturꝰ est. et a .uii. sp̃iti¬
bus qui in cõspectu thromi eius sũt. Qd̃ dĩc

Expanded text:
vitio Domini. Posita gratia, statim pax subjungitur, vitio Domini. Posita gratia, statim pax subjungitur, quia qui de peccatorum miseria adjuvante gratia murum pravitatis suae ad Deum revertendo transgreditur, protinus inter ipsum, et Deum pax firmissima reformatur. De hoc muro Psalmista sic ait: In Deo meo transgrediar murum . Ab eo qui est, et qui erat, et qui venturus est, et a septem spiritibus qui in
Abbreviated transcription (Latin):
demõstrat᷑ quib sp̃aliter ip̃a ꝓphecia
dirigat᷑. In pͥncipio quo salutacõnis tri¬
a p̾cipue det̾minat. inidel quib salutẽ
mandet. et quã eisdẽ salutẽ exoptet. et
unde deui illis ip̃am salutẽ uenire de¬
sideret. ubi eñ dicit. Iohẽs .uii. ect̃iis que
sũt in asia: quib salut̾e mandet decdãt.
ubi uero subdit. gr̃a uobis et pax. Quã
ip̃is salute exoptet ĩ sinuat. ubi aut̃ẽ de¬
ĩceps infeit ab eo qui est. et qui erat. et
qui uenturꝰ est et a .uii. spĩtib qui in cõspet¬
tu thioni eius sũt. unde illã hiis uenire desi¬
derat manifestat. ¶Iohẽs .uii. ectiis que
sunt in asia. sibi principalit cõmissis. ⁊ ab
ipso sp̃aliter dilectis. in hac ꝓphĩa noĩatĩ
designatis. Gm̃a nobis et pax. Gr̃a uobis
per pccorũ remissionẽ. pax per diuinã recõ¬
siliacõnem. Gr̃a ut uobis culpa auferat᷑.
ꝑaxiut iustĩa conferat᷑. Grã ut lib̾enũ de
seruitute dyaboli. Payut maneatis in ser¬

Expanded text:
ipsa prophetia dirigatur. In principio quoque salutationis tria praecipue determinat, videlicet quibus salutem mandet, et quam eisdem salutem exoptet, et unde denique illis ipsam salutem venire desideret. Ubi enim dicit Joannes septem Ecclesiis quae sunt in Asia, quibus salutem mandet declarat; ubi vero subdit, gratia vobis et pax, quam ipsis salutem exoptet insinuat. Ubi autem deinceps infert, ab eo qui est, et qui erat, et qui venturus est, et a septem spiritibus qui in conspectu throni ejus sunt, unde illam his venire desiderat manifestat. Joannes septem Ecclesiis, quae sunt in Asia sibi principaliter commissis, et ab ipso specialiter dilectis in hac prophetia nominatim designatis, gratia vobis, et pax, gratia vobis per peccatorum remissionem, pax per divinam reconciliationem. Gratia ut vobis culpa auferatur, pax ut justitia conferatur. Gratia ut liberemini de servitute diaboli, pax ut maneatis in ser
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet qm̃adm̃ uidistis eum euntẽ ĩ ce¬
lum. Sequit᷑. Et uidebit eum om̃is o¬
culs̃. Uidebit eũ om̃is. quia uidebit eũ
bonus et malus corꝑalis et sp̃italis ui¬
debit eũ bonus ad głiam suã. malus
ad ignonũam suam. Uidebit eũ cõrlis
oculus hominẽ uerũ. Sp̃italis ocłs dm̃
uerũ. Uidebit eum ocls̃ bonus uelut dig¬
nus clanficari. malus sicut dignꝰ exceca¬
ri. Uidebit eum ocłs corꝑalis eius clarita¬
tem admirãdo. Sp̃italis semet ip̃m den̾n¬
to subtilit̾ diiudicãdo. et qd̃ etiã mali ui¬
suri sunt declarat cũ subdit. et qui enm
pupugerũt ac si dicat. nõ solũ eũ nsuris
electi sũt. qui ab eo p̃miũ bt̃itudĩs recepti
sunt. Sed etiã nequissimi qui eũ crucisi¬
gendo pupugerũt. Sed qm̃uis. reprobi il¬
lum uisuri suit: nõ tamẽ glĩam eius si¬
cut electi cõtemplabũt᷑: Scriptũ uam¬
q est. Tollatur impius ne uideat glĩam

Expanded text:
veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coeveniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Sequitur: Et videbit eum omnis oculus, videbit eum omnis, quia videbit eum bonus et malus corporalis et spiritualis, videbit eum bonus ad gloriam suam, malus ad ignominiam suam. Videbit eum corporalis oculus hominem verum. Spiritualis oculus Deum verum. Videbit eum oculus bonus velut dignus clarificari, malus sicut dignus excaecari. Videbit eum oculus corporalis ejus claritatem admirando. Spiritualis semetipsum de merito subtiliter dijudicando. Et quod etiam mali visuri sunt, declarat, cum subdit, et qui eum pupugerunt, ac si dicat: Non solum eum visuri electi sunt qui ab eo praemium beatitudinis recepturi sunt, sed etiam nequissimi qui eum crucifigendo pupugerunt. Sed quamvis reprobi illum visuri sint, non tamen gloriam ejus sicut electi contemplabuntur. Scriptum namque est: Tollatur impius ne videat gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
salutacom adiũgit quedã de aduentu xͥ.
et t̾rore iudicii futi. ut si ex bñficiis que
in salutacõne continẽt᷑ dm̃ diligere ne¬
glimꝰ : saltẽ ex minis que seqũnt᷑ ip̃m
timeamꝰ. Si ꝓpter dulcia que precedũt
cõtempnimꝰ bona facere: ꝓpt̾ amara que
seqñtur formidemꝰ mala ꝑpetrare. Si nõ
trahit ad dñi hoc qd̃ demulcet: saltem
ab adu̾sa ꝑte nos repellat id qd̾ terret.
Trib autẽ modis exponere possumꝰ qd̾
dicit. Uenit cum nubib. id ẽ ad locum
ad quẽ nubes ascendũt. ut seinz ip̃m ma¬
nifestãs in loco sublimi ab om̃ib resurgẽ¬
tib patent᷑ posset uideri. Alit̾. Uenit cũ
nubib. id ẽ cum scĩs qui nubes fuerunt
pluendo: per p̃dicacõm. corꝰcando per mi
tegendo per int̾cessionẽ. Alit̾. Uenit cum
nubib. quia tredi p̃t ut sicut per nubẽ
ascendit in celum: ita ueniet ad faciẽ¬
dum iudiciũ. sicut sqͥptum est. Hic ihesꝰ
qui assũptus est a uobis in celum: sic

Expanded text:
quaedam de adventu Christi et terrore judicii futuri, ut si ex beneficiis quae in salutatione continentur, Deum diligere negligimus, saltem ex minis, quae sequuntur, ipsum timeamus. Si propter dulcia quae praecedunt contemnimus bona facere, propter amara quae sequuntur formidemus mala perpetrare. Si non trahit ad Deum hoc quod demulcet, saltem ab adversa parte nos repellat id quod terret. Tribus autem modis exponere possumus, quod dicit venit cum nubibus, id est ad locum ad quem nubes ascendunt, ut semetipsum manifestans in loco sublimi ab omnibus resurgentibus patenter posset videri. Aliter, venit cum nubibus, id est cum sanctis qui nubes fuerunt, pluendo per praedicationem, coruscando per mirtegendo per intercessionem. Aliter: Venit cum nubibus, quia credi potest ut sicut per nubem ascendit in coelum, ita veniet ad faciendum judicium, sicut scriptum est: Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum sic
Abbreviated transcription (Latin):
sat̾dotes pr̃i idẽ dĩne pr̃uitati. siue di pa¬
t̾ne dĩnitati. fecit uos regnũ ut qui pͥmo
eramꝰ regnũ dyaboli: mõ simꝰ regnũ dei
et in quib prius regnabat dyabolꝰ. in eis
mõ regnet deus. ¶Eeat nos regnũ: ut
in nobis destruamꝰ mala. edificemꝰ bona.
uicia depͥmamsꝰ uircutes erigamꝰ. Fecit sa¬
cerdotes. ut qui prius demoniis ĩ molamꝰ.
deo deinceps ĩmolemꝰ. et qui ante obtulimꝰ
dyabolo sacrificia pcc̃orũ: amodo offeramꝰ
deo sacrificia bonorũ operũ. ¶ Ip̃i głi̾a et ĩ¬
periũ in secula seculoꝵ amẽ. Ip̃i glia: qnͣ¬
tum ad elctos. Imperiũ qnͣtum ad reꝓbos.
gloria: ut eum el̃ti głificẽt. Imperũi: ut eũ
reprobi formidẽt. glĩa ut laudet ᷑ a bonis:
pro collatis bñficiis. Imꝑiũ: ut a prauis
timeat ᷑ pro ꝑpetratis malis. Glĩa: qua
glorificat electos pro iustĩa. Imperiũ: qͦ
condẽpnat reprobos: pro culpa/ uł głi̾a: ĩ

Expanded text:
sacerdotes Patri, id est divinae paternitati, sive pasacerdotes Patri, id est divinae paternitati, sive paternae divinitati; fecit nos regnum, ut qui primo eramus regnum diaboli, modo simus regnum Dei, et in quibus prius regnabat diabolus, in eis modo regnet Deus; fecit nos regnum, ut in nobis destruamus mala, aedificemus bona, vitia deprimamus, virtutes erigamus; fecit sacerdotes, ut qui prius daemoniis immolavimus, Deo deinceps immolemus, et qui ante obtulimus diabolo sacrificia peccatorum, amodo offeramus Deo sacrificia bonorum operum. Ipsi gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. Ipsi gloria quantum ad electos, imperium quantum ad reprobos; gloria ut eum electi glorificent, imperium ut eum reprobi formident; gloria ut laudetur a bonis pro collatis beneficiis, imperium ut a pravis timeatur pro perpetratis malis; gloria qua glorificat electos pro justitia, imperium quo condemnat reprobos pro culpa; vel gloria in
Abbreviated transcription (Latin):
elactorũ eos ad tempꝰ seuire ꝑuttit. Sed
in tempore retribucõmis eos de hac seuici¬
a grauit̾ iudicabit. ¶ Redeant gͦ cales
reges si tamẽ reges ad conscĩam: et qd̾ fr̃
se pͥncipem hẽant cui de actib suis sunt
reddituri rõm recognoseãt. Qui eciã sicut
pt̃atem potest conferre: sic p̃t et auferre.
Balteum enĩ soluit regũ dñs: et p̾cingit
fune renes eorũ. Seqnit᷑. ¶ Qui dilexit
nos et lauit nos a pãcis nr̃is in sanguinie
suo: et fecit nos et deo et pri suo regnũ ⁊
sac̾dotes. Qui dilexit nos per caritatẽ.
lauit nos per passionẽ. Dilexit nos cõ¬
paciẽdo: lauit paciẽdo. Quia dilexit nos:
ideo lauit. nõ enĩ lauisset nisi dilexisset
sangĩe suo. nõ in sanguĩe aĩaliũ sicut᷑ ue¬
teri lege uel testam̃to. qui sanguis scil ue
nisi eam in hoc qd̃ huiꝰ sangu̾is sacimñ¬
tũ erit accepisset. Et feat nos regnũ ⁊

Expanded text:
electorum eos ad tempus saevire permittit. Sed electorum eos ad tempus saevire permittit. Sed in tempore retributionis eos de hac saevitia graviter judicabit. Redeant ergo tales reges si tamen reges ad conscientiam, et quod super se principem habeant, cui de actibus suis sunt reddituri rationem, recognoscant. Qui etiam sicut potestatem potest conferre, sic potest et auferre. Balteum enim solvit regum Dominus, et percingit fune renes eorum. Sequitur: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, et fecit nos Deo, et Patri suo regnum et sacerdotes. Qui dilexit nos per charitatem, lavit nos per passionem. Dilexit nos compatiendo, lavit patiendo. Quia dilexit nos, ideo lavit: non enim lavisset, nisi dilexisset sanguine suo, non in sanguine animalium, sicut in veteri lege vel testamento, qui sanguis scilicet nisi eam in hoc, quod hujus sanguinis sacramentum erat, accepisset. Et fecit nos regnum et
Abbreviated transcription (Latin):
p̾beant doctͥnã. et singuli fideles per singu¬
larẽ solertiã in semet ip̃is seruent sãmoniã.
Pũcipes debent subiectis sibi coutͣ rapace ᷤᷤ
hõies defensionẽ. Et pastores sibi cõmis¬
sis cont impugnãtes hõmes deõnes ĩstruc¬
ciouẽ. Singuli aut̃e sibimet ip̃is debẽt cont̃
uicia reluctacõm. Non ergo debẽt isti reges
si suo pͥncipi adheserĩt in p̃liis hostes for¬
undare. qui talẽ hñt pͥncipem qui ip̃os solo
nutu sue uolũtatis potest debellare. Sũt et¬
eñ quidã de duob pͥmis sup̃dãs gen̾ib re¬
gum. qui sũmo pͥncipi ad herere cõtempnũt. qͥ
acceptã ab ip̃o pt̃atem scdm ip̃m ex̾cere nolũt:
qui in subditos seuiũt. et eos deuorant. et
quia sup se pͥncipem hẽant qui erpit iop̃e
de manu forciorũ eius egenũ et pauperẽ
a deripiẽtib eum mĩme pensãt. Qui uidel
pͥnceps regum ad ex̾citacõm et purgacom

Expanded text:
praebeant doctrinam, et singuli fideles per singupraebeant doctrinam, et singuli fideles per singularem solertiam in semetipsos fervent sanctimoniam. Principes debent subjectis sibi contra rapaces homines defensionem, et pastores sibi commissis contra impugnantes daemones instructionem. Singuli autem sibimetipsis debent contra vitia reluctationem. Non ergo debent isti reges, si suo principi adhaeserint, in praeliis hostes formidare, qui talem habent principem, qui ipsos solo nutu suae voluntatis potest debellare. Sunt enim quaedam de duobus primis supradictis generibus regum qui summo principio adhaerere contemnunt, qui acceptam ab ipso potestatem secundum ipsum exercere nolunt, qui in spit inopem de manu fortiorum ejus, egenum et pauperem a diripientibus cum minime pensant. Qui videlicet princeps regum ad exercitationem et purgationem
Abbreviated transcription (Latin):
spem dedit resurgendi et ad celestẽ beatam
mansionẽ perueĩendi. ¶Et prĩceps regum
terre. id est regum qui in terra sũt. Alii sũt re¬
ges regẽdo sibi per dñiam dispõm subiec¬
tos. Alii sist reges regendo fideles a dõ gͥ
cõmissos. Alii sũt reges auxiliãte deo. re¬
gendo tm̃niõ semet ip̃os. Primiisũt pͥnci¬
pes seculares. Scdĩ ecc̃arũ pastores. Tercii
siguli quiq fideles. Sed xp̃s om̃i pͥnceps ẽ.
quia quisqͥs agit᷑ in mũdo rectã accipit ab
ip̃o ordinacõm et in futuro iustã ab ip̃o re¬
cipiet retribucõm. Oũm prĩceps est qr ab ip̃o
est et pt̃as secłaris et cura pasdorał. et sig̃u¬
laris solertia cuil fidelis. Que cuncta situt
ab ip̃o hñt originẽ: sic scdm̃ ip̃m hr̃e debẽt
accõm. ut pͥncipes per pt̃atem secłarẽ inter
subiectos. sibi homñes teneãt iusticiã. pasto¬
ros per curã pastoralẽ fidelib sibi cõmissiᷤ

Expanded text:
spem dedit resurgendi, et ad coelestem ac beatam spem dedit resurgendi, et ad coelestem ac beatam mansionem perveniendi. Et princeps regum terrae, id est regum qui in terra sunt. Alii sunt reges regendo sibi per divinam dispositionem subjectos; alii sunt reges regendo fideles a Deo sibi commissos; alii sunt reges, auxiliante Deo, regendo tantummodo semetipsos. Primi sunt principes saeculares, secundi Ecclesiarum pastores; tertii singuli quique fideles. Sed Christum omnium princeps est, quia quidquid agitur in mundo rectam accipit ab ipso ordinationem, et in futuro, justam ab ipso recipiet retributionem. Omnium princeps est, quia ab ipso est, potestas saecularis, et cura pastoralis, et singularis solertia cujuslibet fidelis. Quae cuncta sicut ab ipso babent originem, sic secundum ipsum habere debent actionem, ut principes per potestatem saecularem inter subjectos sibi homines teneant justitiam, pastores per curam pastoralem fidelibus sibi commissis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ predicãdo pͥmogenitꝰ ex mortuis re¬
surgẽdo. pͥnceps regũ terit. In celo regnã¬
Odo. cestis fidelis. quia de om̃ib que per e¬
um testificãda erant in mũdo: testĩoniũ fi¬
dele ꝑhibuit. Testis fidelis. quia queã
audiuit a pr̃e fidelit᷑ discipulis suis nota fe¬
cit. Testis fidelis quia uiã dei in ueritate
docuit. nec ei cura de aliquo fuit. nec ꝑ sõe
hominũ respexit. Testis fidelis. quia reꝓ¬
bis dampnacõm et electis saluacõm nũci¬
auit. Testis fidelis. quia u̾itatẽ qͣm u̾bis
docuit miracuł confirmauit. Testis fidel̾
quia reprobis testĩoniũ sibi a pr̃e nec in mor-¬
te neganit. Testis fidelis quia de oꝑibus
malorũ et bonorũ in die iudicii testĩoniũ ue-¬
rum dabit. Pmogenitꝰ ex mortuis. Quidã
płuerẽ. Xp̃s autẽ resurgẽs ex mortuis iam
nõ morttur. mors illi ultra non dñabit᷑. Qd̾
em̃ uiuit: uiuit deo. qui in carne sua resusci¬
tata et in celesti gloria collocata: nobis c̾cam

Expanded text:
praedicando, primogenitus ex mortuis resurgendo, princeps regum terrae in coelo regnando; testis fidelis, quia de omnibus quae per eum testificanda erant in mundo testimonium fidele perhibuit; testis fidelis, quia quaecunque audivit a Patre fideliter discipulis suis nota fecit; testis fidelis, quia viam Dei in veritate docuit, nec ei cura de aliquo fuit, nec personas hominum respexit; testis fidelis, quia reprobis damnationem, et electis salvationem nuntiavit; testis fidelis, quia veritatem quam verbis docuit, miraculis confirmavit; testis fidelis, quia testimonium sibi a Patre nec in morte negavit; testis fidelis, quia de operibus malorum et bonorum in die judicii testimonium verum dabit. Primogenitus ex mortuis. Quidam pulverem; Christus autem resurgens ex mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Quod enim vivit, vivit Deo; qui in carne sua resuscitata, et in coelesti gloria collocata nobis certam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sequit᷑. et a ihũ xp̃o qui est est testis si¬
delis ad ꝑsonã ꝑtinet filii. Et siquidem
sm̃am isto mõ disponamꝰ. intlłigimꝰ et dici¬
mus. ꝑsonam filii nõ scd̃o loco post illa q̃
de pr̃e. Sed tercõ post illa que de spũ scõ
dicta sũt. Ad ultimũ id cirto posita. qd̾ de

Expanded text:
quod sequitur: Et a Jesu Christo qui est testis fidelis, ad personam pertinet Filii. Et siquidem sententiam isto modo disponamus, intelligimus et dicimus personam Filii non secundo loco post illa quae de Patre, sed tertio post illa quae de Spiritu sancto dicta sunt, ad ultimum idcirco posita, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ a septiformi sp̃ũ. qui sĩplexquide est per
naturã. septifdims ꝑ sr̃am. dinidit autẽ
dona sĩgulis prout uult. Thronus dei sũt
sc̃i angłi. et homĩes sc̃i in quib deus resi¬
det. et per quos iudicia sua mirabilr᷑ exͦ¬
cet. Sed in conspectu throni eius .uii. sp̃s
sunt. quia inuisibiles ĩuisibiliũ ammorũ
ocłos septiformis ip̃s per suã grãm uisibiłr

Expanded text:
id est, a septiformi spiritu, qui simplex quidem est per id est, a septiformi spiritu, qui simplex quidem est per naturam, septiformis per gratiam. Dividit autem dona singulis prout vult. Thronus Dei sunt sancti angeli, et homines sancti, in quibus Deus residet, et per quos judicia sua mirabiliter exercet. Sed in conspectu throni ejus septem spiritus sunt, quia invisibiles invisibilium animorum oculos septiformis s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad personã filii. et qd̃ subdit. et a. u¬
ii. spĩtib qui in conspectu throni eiꝰ sũt ꝑtinz
ad ꝑsonã sp̃s sc̃i. De pr̃e namq tacet. quia de
creatore nenro male senserat. nec de ip̃o error
aliquis surrexat. De ꝑsona uero filii ⁊ sp̃s
sc̃i id circo facit mẽcionẽ. ut de fide legenti¬
um sinstrã. si oborta fuerit dubitacõnẽ dis¬
sipet. Dicit de ꝑsona silii et sp̃s scĩ. quia deip¬
sis cuncte fere hereses orũttur in ecc̃iis.
Qui est et qui erat et qui uenturꝰ est. qui ẽ
eẽncialit̾ coet̾nus pri. Qui erat cũ pĩe ĩ cre¬
atione mũdi. Qui uenturꝰ est in glĩa pr̃is
in die udicii. Qui per ĩ cõmutabilitatẽ et̃¬
uitatis. Qui erat per poteciã creacõnis. Qͥ
uenturꝰ est per iustĩam recribucõnis. Qui
est quia suꝑ om̃ia deus bñdcũs in scla. id ẽ
subsistit. Qui erat. quia de nichilo cũcta cre¬
auit. Qui uenturꝰ est. quia uiuos et mortu¬
os in fine mũdi iudicabit. Et a .uii. sp̃itib

Expanded text:
dit, et a septem spiritibus qui in conspectu throni ejus sunt, pertinet ad personam Spiritus sancti. De Patre namque tacet, quia de Creatore nemo male senserat, nec de ipso error aliquis surrexerat. De persona vero Filii, et Spiritus sancti idcirco facit mentionem, ut de fide legentium sinistram si oborta fuerit dubitationem dissipet. Dicit de persona Filii et Spiritus sancti, quia de ipsis cunctae fere haereses oriuntur in Ecclesiis: Qui est, et qui erat, et qui venturus est. Qui est essentialiter coaeternus Patri, qui erat cum Patre in creatione mundi. Qui venturus est, in gloria Patris in die judicii. Qui est per incomputabilitatem aeternitatis, qui erat per potentiam creationis. Qui venturus est per justitiam retributionis. Qui est, quia super omnia Deus benedictus in saecula idem subsistit. Qui erat, quia de nihilo cuncta creavit. Qui venturus est, quia vivos et mortuos in fine mundi judicabit. Et a septem spiritibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ihũ xp̃o qui est testis fidelis pͥmogẽitus
ex mortuis. et pͥnceps regũ terre. Itẽ reuer¬
tit᷑ ad ꝑsonam filii quia de ip̃o maxĩe ẜmo
est seqñs hñdus. et ea precipue pouit q̃
ad naturã hũanitatis et dispẽsacõm hu¬
nane redẽpcionis pertinẽt: ut dũ qnͣta ꝓ
nobis in suscepta carnis nr̃e natura susti¬
nuit audimus: qnͣtũ ip̃m debeamꝰ dilig̾e
ꝓpendamꝰ. Qm̃u̾ autẽ in p̃cedentib scd̃

Expanded text:
 qui est testis fidelis primogenitus ex mortuis, et princeps regum terrae. Item revertitur ad personam Filii, quia de ipso maxime sermo est sequens habendus; et ea praecipue ponit, quae ad naturam humanitatis, et dispensationem humanae redemptionis pertinent, ut dum quanta pro nobis in suscepta carnis nostrae natura sustinuit audimus, quantum ipsum debeamus diligere perpendamus. Quamvis autem in praecedentibus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
&e sc̃m descend̾e de celo &r dic̃e.
succidite arborem . & dissipate
illam. attam̃ germ̃ radicum
eiꝰ in t̾ra dimitite. & uinctiat᷑
ferro & ere i erbis foris &e rore
celi consꝑgatur. ⁊ cum feris
sit pabulum eiꝰ donec septem
tempora commutentur suꝑ
eum. hec est interp̾tatio sentẽ¬
tie altissimi. que ꝑuemit suꝑ

Expanded text:
et sanctum descendere de coelo, et dicere: et sanctum descendere de coelo, et dicere: Succidite arborem et dissipate illam: attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae supervenit super
Abbreviated transcription (Latin):
morantes aues celi. tu es rex
qui magnificatꝰ es &e inualii¬
isti. &e magnitudo tua creuit.
ce ꝑuenit usq ad celum. ⁊ po¬
testas tua interminos uniũse
t̾re. Quomͦ in his uerbis des¬
cribatur quidam magne ꝑ¬
fectionis status suꝑuis iã dixi¬
mus. & hic replicare ñ debemꝰ.
Nota autẽ illud qd̃ dr̃. arborẽ
qmͣ iudisti tu es. Si ꝑ eiusmodi
arborem magnum quoddã ad¬
mirande uirtutis robrir opor¬
tet intellig̾e. si ꝑ uisionem di¬
uinitus ostensam contempla¬
tionis reuelationem debemus
accipe. quid queso erit dicere
tu es arbor qmͣ iudisti. nisi qͥa
talem grãm accepisti. qualem¬
tionem uidisti. &e magne ꝑ¬
fectionis uirum qualem ẽẽ op¬
ort̾e ꝑ contẽplationis grãm
intellexisti. talis &e tantus ex
duuno musie ẽẽ meriusti. In
arbore igitur mistice descͥbit᷑
gr̃a diuiitus accepta. sequen¬
tib aũt u̾b̾ expͥmitur arrogã¬
tis aĩe suꝑueniens ruiua. Qs
autẽ inquit uidit rex uigilẽ

Expanded text:
rex, qui magnificatus es, et invaluisti; et magnitudo tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos universae terrae. Quomodo in his verbis describatur quidam magnae perfectionis status, superius jam diximus, et hic replicare non debemus. Nota autem illud quod dicitur: Arborem quam vidisti, tu es. Si per ejusmodi arborem, magnum quoddam admirandae virtutis robur oportet intelligere, si per visionem divinitus ostensam contemplationis revelationem debemus accipere, quid, quaeso, erit dicere, tu es arbor quam vidisti, nisi quia talem gratiam accepisti, qualemtionem vidisti, et magnae perfectionis virum qualem esse oporteret per contemplationis gratiam intellexisti, talis, et tantus ex divino munere esse meruisti. In arbore igitur mystice describitur gratia divinitus accepta, sequentibus autem verbis exprimitur arrogantis animae superveniens ruina: Quod autem vidit rex vigilem
Abbreviated transcription (Latin):
cõting̾e simile ꝑicłm tͥ uideo ĩmi¬
sie. qr inte ĩuenio cãm ruine. Rui¬
ine autẽ cã innuit᷑ in eo qd̃ no¬
uissime infertur. Donec scias qd
dñetur excelsus suꝑ regnũ homi¬
nũ. & cuicũq uolueritꝰ det illud.
Qd̃ dicit donec scias. notat qd̃
hoc ip̃m ꝓut oportuit ñdum
agnouerat. Seqͣntib aũ uerb̃
expͥmit᷑ qualis tandẽ aliqͣndo
reparantꝰ sit pꝰ ruinam. Qd aũ
p̃cepit inquit ut reluq̃ret᷑ ger¬

Expanded text:
imile periculum tibi video imminere, quia in te invenio causam ruinae. Ruinae autem causa innuitur in eo quod novissime infertur: Donec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicunque voluerit det illud. Quod dicit donec scias, notat quod hoc ipsum prout oportuit nondum agnoverat. Sequentibus autem verbis exprimitur qualis tandem aliquando reparandus sit post ruinam. Quod autem praecepit, inquit, ut r
Abbreviated transcription (Latin):
debeãt plenuus intelligi ex su¬
piori expositione facile põt ag
elemosina ualeat. si sĩplici ĩtentioe

Expanded text:
debeant plenius intelligi, ex superiori expositione facile potest aeleemosyna valeat, si simplici intentio