comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de quo utiq sine dubio turbabuntur. Si
rp̃ camem mortalis est: filius quomodo
accipiant patrem tantummodo sine filio
cesine spũ sancto habere immortalitatem
quandoquidem sp̃c sanctus non assump¬
sit carem quasi non habeat immortalita.¬
tatem. Lon ergo pp̾ carnem mortalis est filiuˢ.
Si autem habet sp̃c sanctus immortalitatẽ.
non depatre tantumodo clictum est. quia
solus habeat immortalitatem. Quo circa
ita se arbitrantur oe ante incarnatõnem ꝑ
seip̃m mortalem filium posse conumcere.
quia ip̃a mutabilitas non inconuement̾
mortalitas clicitir. secundum quam ⁊
amina clicitur mori. non quia in corpus
uel in aliquam alteram substantiammu¬
tatur ce uertitur. sed in ip̃a sua substan¬
tia. Quicquid alio modo nunc est. aut
fuit. secundum id quod destitit ẽẽ quod
eratt mortale deprehenditur. Quia itaq
inquiunt ante quam natus ẽẽt filius dei
de uirgine maria. ip̃eapparuit patribus

Expanded text:
de quo utique sine dubio turbabuntur, si de quo utique sine dubio turbabuntur, si propter carnem mortalis est Filius, quomodo accipiant Patrem tantummodo sine Filio et sine Spiritu sancto habere immortalitatem; quandoquidem Spiritus sanctus non assumpsit carnem: qui si non habet immortalitatem, non ergo propter carnem mortalis est Filius: si autem habet Spiritus sanctus immortalitatem, non de Patre tantummodo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Quocirca ita se arbitrantur et ante incarnationem per se ipsum mortalem Filium posse convincere, quia ipsa mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur, secundum quam et anima dicitur mori: non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur: sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est ac fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale deprehenditur. Quia itaque, inquiunt, antequam natus esset Filius Dei de virgine Maria, ipse apparuit patribus
Abbreviated transcription (Latin):
dum in nem fuisse mortalem.
tantipn de patre accipi uolunt. ni ep̃i de¬
dicunt uisibilem filium non per tͥmtate¬
camem de uirgine assumptam. s etiam
antea per se spm. Nam ip̃e inquiunt
apparuit oculis patrum. Quibus si
dicetis. quomodo ergo uisibilis per se ip¬
sum filius. tta et mortalis perseipsum.
ut constet uobis quod tantummodo de
patre uultis intelligi. quod dlictum ẽ.
qui solus habet immortalitatem. nam.
pp̃ camem susceptam mortalis est. filiꝰ
pp̃ hanc sute ut sit ce uisibilis: respon¬
dent non p̃p hanc se mortalem filium di¬
cere. sed sicut et arite uisibilem. ita etan¬
te mortalem. Nam pp̃ carnem filium
clicunt ẽẽ mortalem. iam non pater sine
filio solus habet immortalitatem quia
& uerbum eius per quod omnia facta
sunt habet immortalitatem. Neq qꝑr
carnem assumpsit mortalem. ideo ami¬
sit immortalitatem suam. quandoqͥdem
nec anͥine humane hoc accidere potuit ut
cum corpore moreret᷑. dicente ip̃o dño.

Expanded text:
mortalem tantum de Patre accipi volunt, dicunt visibilem Filium, non per carnem de Virgine assumptam, sed etiam antea per se ipsum. Nam ipse, inquiunt, apparuit oculis Patrum. Quibus si dixeris, Quomodo ergo visibilis per se ipsum Filius, ita et mortalis per se ipsum, ut constet vobis quod tantummodo de Patre vultis intelligi, quod dictum est, Qui solus habet immortalitatem: nam si propter carnem susceptam mortalis est Filius, propter hanc sinite ut sit et visibilis: respondent, nec propter hanc se mortalem Filium dicere; sed sicut et ante visibilem, ita et ante mortalem. Nam si propter carnem Filium dicunt esse mortalem, jam non Pater sine Filio solus habet immortalitatem; quia et Verbum ejus, per quod facta sunt omnia, habet immortalitatem. Neque enim quia carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur, dicente ipso Domino, N
Abbreviated transcription (Latin):
corporales. ignem rubi. et
ce fulgurai monte. ce si qua talia tunc
apparuerunt. cum eum coram. locutum
patribus coste scriptura didicimus si ꝑ
illos creature modos et formas corporalit̾¬
patribus expressas ce humanis aspectibꝰ
presentatas ip̃e demonstrabatur. Si au¬
tem filius per eas demonstrabatur: cur
tanto post dicitur missus. cum ex femina
factus est sicut dicit apłc. Cum autem ue¬
int plenitudo temporis misit deus filium
suum factum ex muliere. quandoquidẽ
ce ante mittebatui: cum per illas creatu¬
re mutabiles formas patribus apparebat:
Aut si non recte possit dici. missus. nisi cũ
uerbum caro factum est curmissus di¬
citur sp̃c sanctus cuius nulla talis ĩ cor¬
poratio facta est: Euiero perilla iisibi¬
lia que uilege et ꝓpħ̃is commendantur.
nec paternec filius. sed sp̃c sancus ostẽ¬
debatur. Cur eciam et rp̃e nunc dicitur
missus cumillis modis et antea mitteret᷑.

Expanded text:
corporales, ignem rubi, et et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis aspectibus praesentatas ipse demonstrabatur? Si autem Filius per ea demonstrabatur, cur tanto post dicitur missus, cum ex femina factus est, sicut Apostolus dicit, Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere : quandoquidem et antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat? Aut si non recte posset dici missus, nisi cum Verbum caro factum est; cur missus dicitur Spiritus sanctus, cujus nulla talis incorporatio facta est? Si vero per illa visibilia quae in Lege et Prophetis commendantur, nec Pater, nec Filius, sed Spiritus sanctus ostendebatur; cur etiam ipse nunc dicitur missus, cum illis mod
Abbreviated transcription (Latin):
pater. aliq̃n filius aliq̃n sp̃c sanctus. An
sine distinctione personarum sicut dicit᷑
unus deus et solus. id est ip̃a trinitas. ꝑ
illas creature formas patribus apparue¬
rit: Seinde quodlibet horum inuentum
uisum ue fuerit utrum ad hoc opus tan¬
tummodo creatura formata sit. in qua d̾s
sicut tunc oportuisse iudicauit. huma.¬
nis ostenderetur asspectibus. An angeli
qui iam erant ita mittebantur. ut ex ꝑso¬
na dei loquerentur assumentes corporalem
spetiem de creatura corporea inusum mi¬
niterii sui. sicut cuiq opus eẽt aut ip¬
sum corpus suum. cui non subduntur
seq̃ subditum regunt. in spẽs quas uel¬
lent accondatas. atq aptas actionib
suis. mutantes atq uertentes. secundum
attributam sibi acreatore potentiam. Postre
mo uidebimus id quod querere instituera¬
mus utrum filius an sp̃o sanctus ce antea
mittebantur. ce si mittebantur. quidint̾
illam missionem et istam quam in euan¬
gelio legimus discet. an missus non sitͤ

Expanded text:
ater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus; an sine ulla distinctione personarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, utrum ad hoc opus tantummodo creatura forsicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui, sicut cuique opus esset, aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas volent accommodatas atque aptas actionibus suis immutantes atque vertentes, secundum attributam sibi a Creatore potemo videbimus id quod quaerere institueramus, utrum Filius et Spiritus sanctus et antea mittebantur; et, si mittebantur, quid inter illam missionem, et eam quam in Evangelio legimus, distet: an missus non sit
Abbreviated transcription (Latin):
ergo non inuenimus in meliore nr̃o.
non debemus inillo querere. quod lon¬
go melius est. meliore nr̃o ut sic intel¬
ligamus deum si possumus. quantũ
possumus. sine qualitate bonum. sine
quantitate magnum. sine indigenti¬
a creatorem. sine situ presentem. sine ha¬
bitu omnia continentem. sine loco ubi¬
q totum sine tempore sempit̾num. sine
ulla sui mutatione mutabilia facien¬
tem. nichilq pacientem. Quisquis
deumita cogitat. et si non clum potest om¬
nimodo inuenire quil sit pietamen caue¬
at quantum potest aliquid de illo sen¬
tire quod non sit. Capitulum secundũ

Expanded text:
ergo non invenimus in meliore nostro, ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere, quod longe melius est meliore nostro: ut sic intelligamus Deum, si possumus, quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omni modo invenire quid sit; pie tamen cavet, quantum potest, aliquid de eo sentire quod non sit. CAPUT II. 3. Deu
Abbreviated transcription (Latin):
bilium atq mutabilium. ce mortalium
uel egenarum rerum ẽe metienda. Sed.
cum inhis eciam que nostris corporalibus ad¬
iacent sensibus. uel quod nos ip̃i in interio¬
re hommne sumus. scientia comprehenden¬
dis laboremus. nec sufficiamus. non tam̃
impudenter in illa que supra sunt cliuina
et in effabilia pietas fidelis ardescit. non
quam suarum uirium inflat arroganti¬
a. Sed quam gracia ip̃ius creatoris et
saluatoris inflaminat. Nam quo intel
lectu homo deum capit. qui ip̃m intellec¬
tum suum quo eum uult capere non¬
dum capit Si autem huno iam capiti
attendat diligenter nichil eo ẽẽ in sua
natura melius. et uideat utrum ibiiu¬
deat ulla liniamenta formarum. nito¬
res colorum. spaciosam granditatem.
partium distantiam. molis clistentionẽ.
aliquas ꝑ locorum interualla motio¬
ones. uel quicd eiusmodi. ichil certe
inuenimus istorum. in eo quo in nat᷑a
nostra nichil melius inuenimus. id ẽ
in nr̃o intellectu quo sapientiam capi¬
mus. quanto capaces sumus. Quod

Expanded text:
bilium atque mutabilium et mortalium vel egenarum rerum esse metienda. Sed cum in his etiam quae nostris corporalibus adjacent sensibus, vel quod nos ipsi in interiore homine sumus, scientia comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit; non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius Creatoris et Salvatoris inflammat. Nam quo intelectu homo Deum capit, qui ipsum intellectum suum, quo eum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter, nihil in eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel quid ejusmodi. Nihil certe istorum invenimus in eo, quo in natura nostra nihil melius invenimus, id est, in nostro intellectu, quo sapientiam capimus quantum capaces sumus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
solum si uideat uerum eciam. si ꝓpter
eragilitatem carns. exhorreat mira¬
cula demonum. non ideo tamen aut non
se posse talia dolebit aut ob hoc illos me¬
liores ẽẽ inclicabit. cum sit presertim in
societate sanctorum. qui per urtutem
dei tui cuncta subiecta sunt. et minime
fallatia. et multo maiora fecerunt si¬
ue homines siue angeliboni. capitulũ

Expanded text:
solum si uideat uerum etiam si propter solum si uideat uerum etiam si propter fragilitatem carnis exhorreat miracula daemonum, non ideo tamen aut non se posse talia dolebit aut ob hoc illos meliores esse iudicabit, cum sint praesertim in societate sanctorum qui per uirtutem dei, cui cuncta subiecta sunt, et minime fallacia et multo maiora fecerunt, siue homines siue angeli boni.
Abbreviated transcription (Latin):
A¶le De facilitate ludificio¬
est enim num quibus homi
per aeria corpora facere mul lunt. et¬
ta que mirentur amme terrenis cecema¬
corporibus aggrauate eciam melioris
affectus. Si enim corpora ip̃a terrena ñ¬
nullis artibus et exercitationibus mo¬
dificata. inspectaculis theatricis tanta
miracula hominibus exhibent. ut hi
qui niłinquam talia uiderunt. narta¬
ca iux credant quid magnum est dia¬
bolo et angelis euis de corporeis elemen¬
tis peracria corpora facere que caro mi¬
retur: aut eciam occultis inspiratõnibꝰ
ad illudendos humanos sensus phan¬
tasmata ymaginum machinari. quib
uigilantes dormientes ue decipiat. uel
furentes exagrier. Sed situt fieri potest.
ut homo uita ac moribus melior spec¬
tet. nequissimos homies uel infime
ambulantes. uel multimodis moti¬
bus corporum multa incredibilia faci¬
entes. nec ullo modo talia facere cotu¬
piscat nec eos p̃pterea sibi p̾ponendos
existimit. sic amina fidelis et pia non

Expanded text:
 De facilitate ludificationum quibus hominer aeria corpora facere multa quae mirentur animae terrenis corporibus aggravatae, etiam melioris affectus. Si enim corpora ipsa terrena, nonnullis artibus et exercitationibus modificata, in spectaculis theatricis tanta miracula hominibus exhibent, ut hi qui numquam talia uiderunt narrata uix credant, quid magnum est diabolo et angelis eius de corporeis elementis per aeria corpora facere quae caro miretur aut etiam occultis inspirationibus ad inludendos humanos sensus phantasmata imaginum machinari, quibus uigilantes dormientesque decipiat uel furentes exagitet? sed sicut fieri potest ut homo uita ac moribus melior: spectet nequissimos homines uel in fune ambulantes uel multimodis motibus corporum multa incredibilia facientes nec ullo modo tale aliquid facere concupiscat nec eos propterea sibi + praeponendos existimet: sic anima fidelis et pia non
Abbreviated transcription (Latin):
hac transformatõne ad ꝑfectum fuerit
hec ymago renouata similes deo eximus.
qͣmudebunus eum ñ ꝑ speculum sed si¬
te. in hac qualicumq similitudine qͣn¬
ta sit etiam dissimilitudo quis potest ex¬
plicare: Attingam tamen aliqua ut
ualeo. quibid possit aduerti. Capitulũ¬

Expanded text:
hac transformatione ad perfectum fuerit hac transformatione ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum, non per speculum, sed site, in hac qualicumque similitudine, quanta sit etiam dissimilitudo, quis potest explicare? Attingam tamen aliqua, ut valeo, quibus id possit adverti. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
opus. opus autem ẽẽ ñ põt nisi p̾cedat
uerbum. sicut u̾bum dei potuit ẽẽ nulla
existente creatura. creatura autem nulla
eẽ potest. nisi per ip̃m ꝑ quod facta sunt
omma. Idec non deus pater non sp̃c
sanctus. ñ ip̃a tͥnitas. sed solus filius
quod est. uerbum dei. caro factum est
quam uis tͥnitate faciente. ut sequẽ¬
te atq umnitante u̾bo nr̃o eus exẽplũ.
rec̾te uiueremus: hoc ẽ nullum hñtes
inuerbi nostri uel contemplatõne uł
operatõne mendatium. Derum hec hu¬
us ymaginis est. qn futura q ꝑfectõ
Ad hanc consequendam nos erudit.
nagister bonus fide xp̃iana pietatis¬
q doctrina. ut reuelata facie alegis ue¬
lamine quod ẽ. unibra futurorum glo¬
riam domini speculantes ꝑ speculum sci¬
licet intuentes. in eandem ymaginem
transformemur de głia in głiam tam¬
qͣm a domini spu. sccundũ suꝑiorem
de his u̾bis disputatõnem. Cum ergo

Expanded text:
opus; opus autem esse non potest, nisi praecedat opus; opus autem esse non potest, nisi praecedat verbum: sicut Verbum Dei potuit esse nulla existente creatura; creatura vero nulla esse posset, nisi per ipsum per quod facta sunt omnia. Ideoque non Deus Pater, non Spiritus sanctus, non ipsa Trinitas, sed solus Filius, quod est Verbum Dei, caro factum est; quamvis Trinitate faciente: ut sequente atque imitante verbo nostro ejus exemplum, recte viveremus, hoc est, nullum habentes in verbi nostri vel contemplatione vel operatione mendacium. Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie a Legis velamine quod est umbra futurorum, gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet intuentes, in eamdem imaginem transformemur de gloria in gloriam, tanquam a Domini Spiritu , secundum superiorem de his verbis disputationem. 21. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
yͥmaginuis facte ad illam similitutlinẽ
ymagius nate. qua dei filius pr̃i per
dina substantialit̾ similis predica¬
tur. Anmaduertenda est. in hoc enigma¬
te eciam ista uerbi dei similitudo. quod
sicut de illo uerbo dictum est. omnia
per ip̃m facta sunt. ubi deus perunge¬
nitum uerbum suum p̾dicat᷑ uniu̾sa fe¬
cisse: ita homuruis oꝑa nulla sunt que
ñ prius cdicunt᷑ in corde. Unde scriptum ẽ.
Inctium omius operis u̾bum. Sed eciã
hic cum uerum uerbum est. tunc est ini¬
tium boni oꝑis. Ueꝵ autem u̾bum est.
cum de scientia bene oꝑandi gignitur
ut eciam ibi seruetur. est. est. non. ñ. ut
si est. in ea scientia qua uiuẽdum est. sit ⁊
in uerbo ꝑ quod oꝑandum est. Si non:
alioquin mendatium erit uerbum ta¬
le non ueritas. et inde peccatum ñ opus
rectum est. et hec in ista similitudine u̾¬
bi nostri. similitudo uecbi dei. quia põt
ẽẽ uerbum nostrum quod ñ sequatur

Expanded text:
imaginis factae ad illam similitudinem imaginis factae ad illam similitudinem imaginis natae, qua Deus Filius Patri per omnia substantialiter similis praedicatur. Animadvertenda est in hoc aenigmate etiam ista Verbi Dei similitudo, quod sicut de illo Verbo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, ubi Deus per unigenitum Verbum suum praedicatur universa fecisse; ita hominis opera nulla sunt, quae non prius dicantur in corde: unde scriptum est, Initium omnis operis verbum . Sed etiam hic cum verum verbum est, tunc est initium boni operis. Verum autem verbum est, cum de scientia bene operandi gignitur, ut etiam ibi servetur, Est, est; Non, non: ut si est in ea scientia qua vivendum est, sit et in verbo per quod operandum est; si non, non: alioquin mendacium erit verbum tale, non veritas; et inde peccatum, non opus rectum. Est et haec in ista similitudine verbi nostri similitudo Verbi Dei, quia potest esse verbum nostrum quod non sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
ctum est. de quo dictum est. fons sapĩe
uerbum dei in eccelsis. ꝑerueniendum
ẽ ergo ad illud uerbum homius. adu̾¬
bum ratonalis animantis. ad u̾bum ñ
de deo nare sed a deo fadee ymaginis dei ꝙ
neq ꝓlatiuum est in sono. neq cogitati¬
uumin smmilitudine soni. quod alicuiꝰ
lingue ẽe necesse sit. sed qd̃ omnia qui¬
b significatu signa precedit. et gig¬
nitui de scientia que manet in animo.
qn eadem scientia intus dicitur sicuti
est. S imillima est. enim uisio cogita¬
tõnis uisioru icientis. Ram quando ꝑ
sonum dicitur. uel per aliquod tempora¬
le corporale signum non dicitur sicuti
ẽ: sed sicut potest underi audiriue per
corpus. Quando ergo quod est. in noti
cia hoc est inuerbo. tunc est uerum uer¬
bum. et ueritas qualis expectatur ab
homine. ut quod est mista hoc sit et in
illo quod non est mista. non sit et mil¬
lo. Hic agnoscitur. est est: non ñ. Sic
accedit quantum potest ista similitudo

Expanded text:
ctum est ; de quo dictum est, Fons sapientiae ctum est ; de quo dictum est, Fons sapientiae Verbum Dei in excelsis . Perveniendum est ergo ad illud verbum hominis, ad verbum rationalis animantis, ad verbum non de Deo natae, sed a Deo factae imaginis Dei, quod neque prolativum est in sono, neque cogitativum in similitudine soni, quod alicujus linguae esse necesse sit, sed quod omnia quibus significatur signa praecedit, et gignitur de scientia quae manet in animo, quando eadem scientia intus dicitur, sicuti est. Simillima est enim visio cogitationis, visioni scientiae. Nam quando per sonum dicitur, vel per aliquod corporale signum, non dicitur sicuti est, sed sicut potest videri audirive per corpus. Quando ergo quod in notitia est, hoc est in verbo, tunc est verum verbum, et veritas, qualis exspectatur ab homine, ut quod est in ista, hoc sit et in illo; quod non est in ista, non sit et in illo; hic agnoscitur, Est, est; Non, non . Sic accedit, quantum potest, ista similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ꝑtinentes. per incorporeas quas dã
ymagines suas presto sunt sunt cogitã¬
tibus. et tacite cuncta ista uoluentibus.
Sed transeunda sunt hec. ut ad illud
ꝑueniatur hominis u̾bum. ꝑtuis qͣle¬
cumq similitudinem sicut menigina¬
te uideatur ut cumq dei u̾bum. non il¬
luil quod factum est. ad illum uel illũ
pph̾am. et de quodictum est uerbum autẽ
dei crescebat et multiplicabat᷑ et de quo ite¬
accepistis ñ ut uerbum hominum. sed si¬
cutiest uere uerbum dei. Et innumerabi
lia similiter inscripturis dicunt᷑ de dei u̾¬
bo. quod in sonis multarum diuersarum¬
q linguarum per corda et ora dissemma¬
tui humana. Ideo autem uerbum dei dici¬
tur quia doctrina diuina traditur nõ
humana. S ed illud uecbum dei quetim
qualit̾cum̃q ꝑ hanc similitudinem n̾c
uidere. de quo dictum ẽ. deus erat uerbũ
de quo dictum est. omnia per ip̃m fc̃a
sunt. de quo clictum est. u̾bum caro fa¬

Expanded text:
corporis pertinentes, per incorporeas quasdam corporis pertinentes, per incorporeas quasdam imagines suas praesto sunt cogitantibus, et tacite cuncta ista volventibus. Sed transeunda sunt haec, ut ad illud perveniatur hominis verbum, per cujus qualemcumque similitudinem sicut in aenigmate videatur utcumque Dei Verbum: non illud quod factum est ad illum vel illum prophetam, et de quo dictum est, Verbum autem Dei crescebat et multiplicabatur ; et de quo iteaccepistis non ut uerbum hominum, sed sicut est uere uerlia similiter in Scripturis dicuntur de Dei verbo, quod in sonis multarum diversarumque linguarum per corda et ora disseminatur humana. Ideo autem verbum Dei dicitur, quia doctrina divina traditur, non humana. Sed illud Verbum Dei quaerimus qualitercumque per hanc similitudinem nunc videre, de quo dictum est, Deus erat Verbum; de quo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt; de quo dictum est, Verbum caro fa
Abbreviated transcription (Latin):
ore. uox uerbi ẽius uerbumq et ip carnẽ¬
sum dicitur. p̃p̃ illudd a quo ut foris aꝑ¬
pareret assumptum est . Ita enim u̾bũ
nt̃m uox quodamodo corporis fit assim̃¬
do eam in qua manifestetur sensibus ho
est. assumendo eam in qua manifestet᷑¬
et ip̃m sensib hominum. Et sicut uer¬
bum nostrum fit uox. nec mutatur in
uocem: ita uerbum dei caro quidem fc̃m
ẽ. sed absit ut mutaretur in camem. As¬
sumendo quippe illam. ñin eam se con¬
sumendo. et hoc nr̃m uox fit: et illucl caro
factum est. Qua p̃p̃ qui cupit ad qualem¬
cumq similitulinem dei uerbi quãtus
per multa dissimilem peruenire. non i¬
tueatur uerbum nr̃m quod sonat in au¬
ribus. nec quando uoce ꝓfertur. nec qñ
silentio cogitatur. Ommum namq so¬
naritium uerba linguatum eciam in si¬
lentio cogitantur: et tarmina ꝑcurrim¬
tur animo. tacerite ore corporis. Nr et
solum numeti silabaꝵ uerum eciam
modicantilenarum cum sint corporales.
et adeum qui uocatur auditus sensum

Expanded text:
ore, vox verbi est: verbumque et ipsum dicitur, propter illud a quo ut foris appareret assumptum est. Ita enim verbum nostrum vox quodam modo corporis fit, assumendo eam in qua manifest, assumendo eam in qua manifestetur sensibus hominum. Et sicut verbum nostrum fit vox, nec mutatur in vocem; ita Verbum Dei caro quidem factum est, sed absit ut mutaretur in carnem. Assumendo quippe illam, non in eam se consumendo, et hoc nostrum vox fit, et illud caro factum est. Quapropter quicumque cupit ad qualemcumque similitudinem Verbi Dei, quamvis per multa dissimilem, pervenire, non intueatur verbum nostrum quod sonat in auribus, nec quando voce profertur, nec quando silentio cogitatur. Omnium namque sonantium verba linguarum etiam in silentio cogitantur, et carmina percurruntur animo, tacente ore corporis: nec solum numeri syllabarum, verum etiam modi cantilenarum, cum sint corporales, et ad eum, qui vocatur auditus, sensum
Abbreviated transcription (Latin):
exorti. quia hec omma testimoniis cre¬
climus aliorum. Quod si absurdissim¬
um est dicero non solum nostrorum
uerum eciam et alienorum corpo
sensus pluminum actlidissenre scunti¬
e confitendum est Hecigitur omni
a que per se ip̃m et que per sensus sui
corporis. et que testimoniis aliorum
percepta sit animus humanus. thei¬
aicro memorie conclita tenet. exqui¬
bus gignitur uerbum uerm. quã¬
do quod scimus loquimur. sed u̾bũ
ante omnẽ sonum. ante ommem co¬
gitatõnem soni. Tunc enim ẽ u̾bũ
simislimum rei note de qua gignitur
et ymago eius. qm̃ de uisione scien¬
tie uisio ogitatõnis exoritur quod ẽ
u̾bum lingue nullius. u̾bum u̾m de
re uera. nichil de suo hñs. sed totum de
illa scientia de qua nascitur. Nec int̾¬
est quando id didicerit: qui quod scit

Expanded text:
exorti; quia haec omnia testimoniis creexorti; quia haec omnia testimoniis credidimus aliorum. Quod si absurdissimum est dicere; non solum nostrorum, verum etiam et alienorum corporum sensus plurimum addidisse nostrae scientiae confitendum est. 22. Haec igitur omnia, et quae per se ipsum, et quae per sensus sui corporis, et quae testimoniis aliorum percepta scit animus humanus, thesauro memoriae condita tenet, ex quibus gignitur verbum verum, quando quod scimus loquimur, sed verbum ante omnem sonum, ante omnem cogitationem soni. Tunc enim est verbum simillimum rei notae, de qua gignitur et imago ejus, quoniam de visione scientiae visio cogitationis exoritur, quod est verbum linguae nullius; verbum verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit
Abbreviated transcription (Latin):
atum queꝑsensum corporis ꝑcrpitani¬
mus alt̾um. earumq ꝑse ip̃m. multa
illi philosophi garrierunt contra corpo¬
ris sensus. amini autem quasdam fir¬
missimas ꝑ se ip̃m perceptõnes rerum
uerarum quale illud est. quod dyci. sc¬
ome iuuere. nequaquam indubium
uocare potuerunt. Sed absit anobis
ut ea que ꝑ sensus corporis didicimus:
uera ẽẽ dubitemus. Ser eos quippe didi¬
cinus celum et t̾ram et ea que meis st̾n
ita nob̃ qͣntum ille qui et nos et ip̃a con¬
didit innotescere nobis uoluit. Absit
eciam ut scire nos negemus. que testi¬
monio didicimus aliorum. Alioquin
nescimus ẽẽ occeanum. nescimus ẽẽ et¬
t̾ras atqz urbes quas celeberria fa¬
ma commendat nescimus fuisse ho¬
mines et opera eorum que hystorica
lectone didicimus. nescimus que co¬
ticue undecumq nunciantur. et indi¬
cus consonis contestantibusq firmã¬
tur. Postremo nescimus inquibus locis
uel ex quibus hominibus fuerimus

Expanded text:
arum quae per sensus corporis percipit aniarum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fuerimus
Abbreviated transcription (Latin):
piam dicat etrare uolo. ñ ne siue erret. si¬
ue non erret. etrare tamen eum nolle ue¬
rumerit: Quis est. qui huit ñ impndẽ¬
tissume dicat forsitan falleris. cum pro¬
fecto ubicumq fallatur falli tameñ se¬
nolle ñ faslitur: Et si hoc scue se dicat.
acflit qͥlitum iuult rerum numerum
cognitatum. et numecum ẽe ꝑspicit
infinitum. Qui enimi dicit nolo me ꝯ¬
falli. et hoc me nolle suo. et hoc me scire
scio. iam et siñ cõmode. Locutõne potest
hic infintum numetum ostendere. Et
alia reꝑuirtur. que adu̾sus achademi¬
cos ualeanti qui nicħ abhomine sauipos¬
se contericdurit. Sed modus adhiben¬
dus ost pͥsertim quia oꝑe isto ñ hoc susce¬
pimus. Siuit inde libri tres nr̃i. pͥmosio
ertt ⁊ uoluerit legere. lectosq intellexerit:
nicheum ꝓfectoq ab eis contͣ ꝑceptio¬
nem uerttatis argumenta multa iuẽ¬
ta sunt ꝑmoueburit. Cum enim duo
sint genẽtareꝵ que scuritur. unume¬

Expanded text:
piam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sipiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et hoc me scire scio; jam et si non commoda elocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse contendunt. Sed modus adhibendus est, praesertim quia in opere isto non hoc suscepimus. Sunt inde libri tres nostri, primo erit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera rerum quae sciuntur, unum e
Abbreviated transcription (Latin):
muno quoq genere ita multiplicantur.
ut ñ solum pauca non sint: uetum ecia
repperiantur per infinitum numerum
tendere. Qui enim dicit scio me uiuere:
unum aliquid scire se dicit. Sroinde si
ueco qđ stthec dux tertium scire est Sis
potest addere et quartum et quintum. et m¬
numerabilia si sufficiat. Sed quia mnu¬
merabilem numerum uel comprehendere
singula addendo uel clicete innumerabilit
non potest. hoc ip̃m certissime comp̾hẽdit
acdicit. et uerum hoc ẽẽ. et tam innume¬
rabile ut uerbi euis infinitum nume¬
rum non possit comprehendere ac dicere
Hor es in uoluntate certa similiter adu¬
ti potest. Quis est enim tui ñ impudent̾
respondeat᷑. forte falleris dicenti uolo
beatus ẽe: Et si clicat scio me hoc uelle et
hoc mescure scio. iamhis duob et tertium
potest addere quod hec duo sciat. et quar¬
tum quod hec duo scire se sciat. et similit̾
m infinctũ numerum ꝑgere. Itemsiquis¬

Expanded text:
in unoquoque genere ita multiplicantur, in unoquoque genere ita multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innumerabiliter non potest, hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et similiter in infinitum numerum pergere. Item si quis
Abbreviated transcription (Latin):
dem achademicus clicere potest Fortasse dor¬
mis et nescis. et in sompnis uides iusa. Qꝑ¬
pe sõpniãtium simillima ẽẽ usis uigilan¬
tium quis ignorat: Sed qui certus est.
desueuite scientia. non in eadicit scio me
iuigilare: sed scio me uiuere. Siue ergo dor¬
miat siue uigilet: uiuit. nec in eascientia
ꝑsompnia falli potest: quia et dormire et
insompnis uidere: iuuentis est. Nec illud
potest achademicus adu̾sus istam scienti¬
am licere. Furis fortassis et nescis. quia
sanorum uisis simillima sunt etiam iu¬
sa furentium. Sed qui furit uiuit. nec
contra a chademicus dicit. scio me ñ fure¬
reie: sed scio me uiuere. Numquam ergo fa¬
lli nocmentiri potest qui seuiuere dicerit
scire. Mille itaq fallatium uisorum ge¬
nera obiciantur ei quidicit scio me uiue¬
re nich horum tenebit. qͣn et qui fallitus
uitt Sed sitalia sola ꝑtinent ad hũa¬
nam scientiam. pet pauca sunt: nisi quia

Expanded text:
idem Academicus dicere potest: Fortasse doridem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est de vitae suae scientia, non in ea dicit, Scio me vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scientiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli nec mentiri potest, qui se vivere dixerit scire. Mille itaque fallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio me vivere; nihil horum timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola pertinent ad humanam scientiam, perpauca sunt; nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
qualis aut quanta potest hõi perutꝰ¬
puenire. qͣmlibet ꝑitissimo atq oddd
doftissimo: Exceptis enim que in coco¬
animum ueniunt a sensibus corporis
inquib tam multa aliter sunt quam
udentur: uteorum ueri similitudine
numium ꝯstipatus sanus sibi uideat᷑
qui in sanit. unde achademica philoso¬
phia sic inualuit. ut de omnib dubi¬
tans multo miserius insaniret: his gͦ
exceptis que a corporis sensib mau̾im¬
uenunt. qͣntum rerum remanet quod ita sc¬
amus sicut nos uiuere scimus in quo pror¬
sus ñ metiumus ne aliqua ueri similitu¬
dine forte fallamur: Qm̃ certum est. eciam
eum qui fallitur iuuere. nec in eis uisis ha
bet᷑ hoc qł obicitur extrinsecus. ut in eo sic
fallat᷑ oculus quemadmodum fallitur
cum in aqua remus iuidetur infractus.
et nauigantib turres moueri. et alie ẽen¬
tie que aliter sund qͣm uidentur. quianes
ꝑ oculum carius hoc cerratur. Intima scĩa
esti quanos iuuere scimus. ubine illud qͥ¬

Expanded text:
qualis aut quanta potest homini provenire, quamlibet peritissimo atque doctissimo? Exceptis enim quae in animum veniunt a sensibus corporis, in quibus tam multa aliter sunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipatus, sanus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animveniunt, quantum rerum remanet quod ita sciamus, sicut nos vivere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur. Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud qu
Abbreviated transcription (Latin):
cibilia cognitõem int̾positõe pretendũt
temporis antecedunt. sicut sunt ootoo¬
ea sensibilia que iam erant in reb oto
antequam cognoscerẽtur. uel ea omĩa
que ꝑ hystoriam cognoscuntur. que¬
dam uero simul ẽẽ incipiunt uelut si
aliquid insibile quod omnino ñerat
ante nr̃os oculos oriatur cognitõem
nr̃amutiq ñ p̾cedit. aut si aliquid so¬
net ubi adest auditor simiil ꝓ fecto ĩ¬
cipiunt ẽẽ simulq desinunt et sorius
et eius auclitus. uerumpt̾n sine tem¬
pore p̾cedentia suie simul ẽẽ incipienti¬
a cognoscibilia cognitõem gignunte
ñ cognitõne gignuntur. Cognitõne
uero facta cum ea que cognorumus
posita in memoria recordatõe reuisunt᷑
quis nonuideat priorem ẽe tempore in
memoria retentõnem qͣm in recordatõe
uisionem et huius reiictͥusq t̾cia uolunta¬
te uinctionem: Porro autem in mente non
sic est. Neq enim aduenientia sͥ ip̃a ẽ qͣiad

Expanded text:
cibilia cognitionem interpositione cibilia cognitionem interpositione temporis antecedunt; sicut sunt ea sensibilia quae jam erant in rebus, antequam cognoscerentur; vel ea omnia quae per historiam cognoscuntur: quaedam vero simul esse incipiunt; velut si aliquid visibile, quod omnino non erat, ante nostros oculos oriatur, cognitionem nostram utique non praecedit; aut si aliquid sonet, ubi adest auditor, simul profecto incipiunt esse, simulque desinunt et sonus et ejus auditus. Verumtamen sive tempore praecedentia, sive simul esse incipientia cognoscibilia cognitionem gignunt, non cognitione gignuntur. Cognitione vero facta, cum ea quae cognovimus, posita in memoria recordatione revisuntur; quis non videat priorem esse tempore in memoria retentionem, quam in recordatione visionem, et hujus utriusque tertia voluntate junctionem? Porro autem in mente non sic est: neque enim adventitia sibi ipsa est, quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
temperantia siue repugnatõe libidin¬
um erunt in illa felicitate. ut pruden¬
tie sit nullum honum deo p̾ponere uel
equare. fortituduus ei fumissime co¬
hetere. temperantie nullo deffestu noxi¬
o deleftari. Nunc aũt quod agit iustici¬
a in subueniendo miseris. quod pruden¬
tia inp̾tauẽlis insidiis. quod fortitudo
inperferendis molestiis. quod tempe¬
rantia incobercendis delestatõnib pra¬
mali erit. Ac per hoc ista uͥtutum oꝑa
que huic mortali uite sunt necessaria.
sicut fides ad qͣm referenda sunt: in pre¬
t̾itis habebuntur. et aliam nunc faciũt
tͥnitatem cum ea p̾sentia tenemus aspi¬
cius. amamus. aliam tunc factura
sunt: cum ea ñ ẽẽ sed fuisse ꝑ quedam
eoꝵ uestigia que pret̾eundo in memori¬
a dereluquẽt repiemus. qr et tunc tri¬
nitas erit cum iłlud qualecumq ue¬
stigium et memoriter recinebitur. et
agnoscetur ueraciter. et hoc utrumq
tercia uoluritate iungetur. Capłm de

Expanded text:
temperantia sine repugnatione libidintemperantia sine repugnatione libidinum, erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum Deo praeponere vel aequare; fortitudinis, ei firmissime cohaerere; temperantiae, nullo defectu noxio delectari. Nunc autem quod agit justitia in subveniendo miseris, quod prudentia in praecavendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in coercendis delectationibus pramali erit. Ac per hoc ista virtutum opera, quae huic mortali vitae sunt necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur: et aliam nunc faciunt trinitatem, cum ea praesentia tenemus, aspicimus, amamus; aliam tunc factura sunt, cum ea non esse, sed fuisse, per quaedam eorum vestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus: quia et tunc trinitas erit, cum illud qualecumque vestigium et memoriter retinebitur, et agnoscetur veraciter, et hoc utrumque tertia voluntate jungetur. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
sola deoꝵ eciam ẽ uita laudanda. Ex qͦ
intelligi põt cetera necessitatis ẽẽ unum
hoc uoluntans. Ita ille tantus orator cũ
philosophiam predicaret recolens ea q̃
a philosophis acceꝑat. et p̾lare ac sua¬
uiter explicans in hac tm̃ uita qͣm uide¬
mus erumpnis. et errorib plenam. om̃s
quatuor necessanas cdixit ẽẽ uͥtutes.
nullã uero eaꝵ cũ exx hac utta emigra¬
bumus. siliceat iiuere ubi uiuit᷑ beate.
s bonos animos sola beatos ẽẽ cogarto¬
nitõne et scientia. hoc ẽ ꝯtemplatione
nature in qͣ nicħ ẽ. melius et amabiluiꝰ
ea natura q̃ creauit õs ceteras ĩstituit¬
q naturas. Cui regenti ẽe subditum
siusticie ẽ ĩnortał: ẽ oĩo iusticia. nec
in illa ẽẽ beatitudine desinet. s talis
ac tanta erit ut ꝑfectior et maior ẽẽ ñ
possit. fortassis et alie tres ututes pru¬
dentia sine ullo iam ꝑiculo erroris. for¬
titudo sine molestia tolerandoꝵ maloꝵ

Expanded text:
sola etiam deorum est vita laudanda. Ex quo sola etiam deorum est vita laudanda. Ex quo intelligi potest, caetera necessitatis esse, unum hoc voluntatis. Ita ille tantus orator, cum philosophiam praedicaret, recolens ea quae a philosophis acceperat, et praeclare ac suaviter explicans, in hac tantum vita, quam videmus aerumnis et erroribus plenam, omnes quatuor necessarias dixit esse virtutes: nullam vero earum, cum ex hac vita emigraverimus, si liceat ibi vivere ubi vivitur beate; sed bonos animos sola beatos esse cognitione et scientia, hoc est contemplatione naturae qua nihil est melius et amabilius: ea est natura, quae creavit omnes caeteras, instituitque naturas. Cui regenti esse subditum, si justitiae est, immortalis est omnino justitia: nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et major esse non possit. Fortassis et aliae tres virtutes, prudentia sine ullo jam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
piunt ẽẽ in aĩd qui cum sine duxert̃¬
ilł prius eẽt tñ aĩmus erat desinant
ẽẽ cũ ad eterna ꝑluxerint ñ nulla
questio est. Quibusdam enim uisũ
est desituras. et de trib quidem pru¬
dentia fortitudine temperantia. Cũ
hoc d̾r: ñ nich dici uidetur. Iusticia
uero imortalis ẽ. et tunc magis ꝑ
ficiet᷑ in nob̾ qͣm ẽe cessabit. Se oĩb m̃ uii.
magnꝰ auctor eloq̃ntie tulliuis inhortẽsio
dialogo disput̃as. si nob̃ inquit cum ex
hac uita migrassemꝰ in beatoꝵ insuł im¬
mortale euum ut fabule ferunt degere
liceret. quid opus eẽt eloq̃ntia cũ iudici¬
a nulla fierenit. aut ip̃is eciam uͥtutibꝰ.
Nec enim fortitudine egeremꝰ nullo ꝓpo¬
sito aut labore. aut ꝑitulo. ñ iusticia. cũ
ẽẽt nichil qd̾ appeterẽtur alieni. nͨ tempe¬
rantia. q̃ regeret eas q̃ nulle ẽent libidi¬
nes. Nec prudentia qͥdem egeremꝰ nullo
ailecto ꝓpoĩto bonoꝵ et maloꝵ. Una gͥ es¬
semꝰ beati cognitõe nature et scientia qͣ

Expanded text:
piunt esse in animo, qui cum sine illis prius esset, tamen animus erat, desinant esse cum ad aeterna perduxerint, nonnulla quaestio est. Quibusdam enim visum est desituras: et de tribus quidem, prudentia, fortitudine, temperantia, cum hoc dicitur, non nihil dici videtur; justitia vero immortalis est, et magis tunc perficietur in nobis, quam emagnus auctor eloquentiae Tullius in Hortensio dialogo disputans: Si nobis, inquit, cum ex hac vita emigraverimus, in beatorum insulis immortale aevum, ut fabulae ferunt, degere liceret, quid opus esset eloquentia, cum judicia nulla fierent; aut ipsis etiam virtutibus? Nec enim fortitudine egeremus, nullo proposito aut labore aut periculo; nec justitia, cum esset nihil quod appeteretur alieni; nec temperantia, quae regeret eas quae nullae essent libidines; nec prudentia quidem egeremus, nullo delectu proposito bonorum et malorum. Una igitur essemus beati cognitione naturae et scientia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
erat nata sit ea ip̃a que ñ erat. sicut in mẽ¬
post cognitõem siurecordando se ip̃am ue¬
lut in memoria sua ꝯstitutam. uidet qͣł
ñ ibi fuerit anteqͣm se ip̃a cognosceret
cum profecto ex quo ẽẽ cepit numquã
siu meminisse. numquam se intellig̾e.
numquam se amare destiterit. sicut iam
ostenclimus. ac per hoc q̃nad se ip̃am
cogitatõne ꝯuertitur. fit trimnitas in qͣ
iam et uerhum posset intelligi. Format᷑
quippe ex ip̃a cogitatõne uoluntate utrĩe
ꝙ uingente . Ibi ergo magis agnoscẽ¬
daest. ymago quem querimus. Capłm¬

Expanded text:
rat; sicut in menpost cognitionem sui recordando se ipsam velut in memoria sua constitutam videt, quasi non ibi fuerit antequam se ipsam cognosceret; cum profecto ex quo esse coepit, nunquam sui meminisse, nunquam se intelligere, nunquam se amare destiterit, sicut jam ostendimus. Ac per hoc quando ad se ipsam cogitatione convertitur, fit trinitas, in qua jam et verbum possit intelligi: formatur quippe ex ipsa cogitatione, voluntate utrumque jungente. Ibi ergo magis agnoscenda est imago quam quaerimus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
opere posst intelligi.Dictumemmm de
illo esti que uentura sunt annuntiabit
uobis. Et utiq angelus grece: lantine
nuntius interpretatur. Se domino autem
ihu xp̃o euidentissime leginius. aput
ꝓpħ̾am. quod magni consilii angelus
dictus sit. cum et sp̃c sanctus et dei filui
sit deus et dominus angelorum. Et hic
in columna nub̃ ł ignis intelligenda sit¬

Expanded text:
opere possit intelligi: dictum enim de opere possit intelligi: dictum enim de illo est, Quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique Angelus graece, latine Nuntius interpretatur: de Domino autem Jesu Christo evidentissime legimus apud prophetam, quod magni consilii Angelus dictus sit : cum et Spiritus sanctus, et Dei Filius, sit Deus et Dominus angelorum. CAPUT in columna nubis et ignis. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ patrum deus: qui non estideus. Por¬
ro si non solum pater deus est. sicutom¬
nes eciam heretiti concedunt. sed etiam
fllius. quod uelint nolint coguntur
fateri. dicente apło. Qui est suꝑ om¬
nia deus beneclictus in secula. oe sp̃c
sanctus dicente ip̃o apło. Clarificate gͦ
deum in corpore ur̃o. cum supra dliceret.
nescitis quia corpora uc̃a templum in
uobis est sp̃c sc̃i. quem habetis a deo.
c hi tres unus deus. sicut catholica
sanitas creclit. non satis elucet quã
in trinitate personam. et utrum aliꝙͣ
an ip̃ius tͥnitatis gerebat ule ange¬
lus. sumus exceteris angelis erat.
Si autem inusum ra presentis assũꝑ¬
ta creatura est. que humanis eciam o¬
culis appareret. et auribus insonaret.
et appellaretur angelus domini. et do¬
minus. et deus. non potest hic deus pat̾¬
intelligi. sed aut filius aut sp̃c sanctꝰ
quamquam. sp̃m sanctum alicubi
angelum dictum non recolam: sed ex

Expanded text:
lorum patrum Deus, qui non est Deus. Porlorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, coguntur fateri, dicente Apostolo, Qui est super omnia Deus benedictus in saecula; et Spiritus sanctus, dicente ipso Apostolo, Clarificate ergo Deum in corpore vestro; cum supra diceret, Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo ? et hi tres unus Deus, sicut catholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis oculis appareret, et auribus insonaret, et apellaretur angelus Domini, et Dominus, et Deus; non potest hic Deus intelligi Pater, sed aut Filius, aut Spiritus sanctus. Quanquam Spiritum sanctum alicubi angelum dictum non recolam, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
dictus est. cum de rubo inflamina
ignis apparuit. utrum qua unius ex
multis angelus erat. sed per dispensa¬
tõnem personam domini sui gerebati
an assumptum erat aliquid crcature.
quod ad presens nogocium tusibilit̾¬
appareret. cr unde uoces sensibiliter ederent᷑.
quibus presentia domini per subiectam
stcaturam corporeis eciam sensibus homi¬
nis sicut oportebat exhiberetur: Si enĩ
unus exangelis erat. quis facile affuma¬
re possit. utrum filii persona impõtta nũ
tianda fuerit. an sp̃c sancti. an dei parus.
an ip̃ius ommino trinitatis. qui est. inius
et solus deus. ut diceret ego sum deus a¬
braham. ce deus ysaic. oe deus iacob: Ne¬
q enim possumus dicere deum abraham
ce deum ysasit. ee deum iacob filium dei ẽe.
et patrem non ẽẽ. aut sp̃m sanctum. aũ
ip̃am truntatem. Quem creclimus et
intelligimus unum deum. audebitali¬
quis negare deum abraham. ce deum y¬
seac et deumiacob: Ille emm non est il¬

Expanded text:
dictus est, cum de rubo in flamma dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliteappareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, an Spiritus sancti, an Dei Patris, an ipsius omnino Trinitatis, qui est unus et solus Deus, ut diceret, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Neque enim possumus dicere Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob, Filium Dei esse, et Patrem non esse; aut Spiritum sanctum, aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est il