comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̃ non de deo sed tantum deuir¬
gine nasceretur non dei filuis sed
tantum hominis filius ueraciter
diceretur. Ipse autem dei filius dic̃.¬
ema sic deus mundum ut filium
suum unigenitum daret. Et iteꝵ.
non enim misit dens filium suum i
mundum ut udicet mundum sed
ut saluetur mundus ꝑ ip̃m. hec be¬
atus dixisset iobes. Qui diligit geni¬
torem diligit eum qui natus est
exeo. Nec ipse filus dixisset. pͥater
meus usq modo operatur ⁊ ego o¬
peror. Ipseenim qui filius dicitur
si idem t̃et ⁊ pater non ueraciter
dei filiuꝰdiceretur qr non de deo sed
de sola uirgine nasceretur. Adex¬
tremum nec ipse pater de celo tes¬
taretur ⁊ suum corporali uocede
monstraret filium dicens hic est
filius meus dilectus inquo michi
complaci. apłs quo non dixiss

Expanded text:
eo quod non de Deo, sed tantum de vireo quod non de Deo, sed tantum de virgine nasceretur, non Dei Filius, sed tantum hominis filius veraciter diceretur. Ipse autem Dei Filius dicit: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret. Et iterum: Non enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Nec beatus dixisset Joannes: Qui diligit Genitorem, diligit et eum qui natus est ex eo . Nec ipse Filius dixisset: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Ipse enim qui Filius dicitur, si idem esse et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce Filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi compl
Abbreviated transcription (Latin):
duuine nature cognoscimus uni¬
tatem. In illa igitur sc̃a trinitate.
quod ideo a nobis repetitur ut uero
cordi tenatius infigatur unus est
pater qui solus essencialiter deseip̃õ
unum filium genuit ⁊ unus filius
qui de uno patre solus est eẽnciałr
autem totum una ꝑsona ꝓcedit¬
non possit .i. ut gignere se ⁊ nasci
dese ⁊ꝓ cedere de se. Quia igitur
aliud est genuisse quam natũ
ẽẽ aliud q est ꝓcedere quam ge¬
nuisse uel natum esse manifestũ
sonas patris ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃ĩ refertꝰ
solum filium natum catholica fi
des ⁊ credit ⁊ predicat. Neq enim ĩ
illa trinitate ꝓprium ẽẽt soluis pa¬
tris qr non est natus ip̃e sed unũ
filium genuit. Ncc ꝓprium solins
filii qr non genuit ipsesed depa¬
tris essentia natus est neq ꝓpriũ
scdm s solus de paire filioq proce¬
nam deus paterde nullo nasceret᷑
deo scd̃ni carnem tamen ipsenascere¬
⁊ filius. Ipsaautem una persona ꝓ

Expanded text:
divinae naturae cognoscimus unidivinae naturae cognoscimus unitatem. In illa igitur sancta Trinitate, quae ideo a nobis repetitur, ut vestro cordi tenacius infigatur, unus est Pater, qui solus essentialiter de seipso unum Filium genuit; et unus Filius, qui de uno Patre solus est essentialiautem totum una persona non posset, id est et gignere se, et nasci de se, et procedere de se. Quia igitur aliud est genuisse quam natum esse, aliudque est procedere quam genuisse vel natum esse, manifestum sonas Patris et Filii et Spiritus sancti refertur, solum Fides et credit et praedicat. Neque enim in illa Trinitate proprium esset solius Patris quod non est natus ipse, sed unum Filium genuit; neque proprium solius Filii quod non genuit ipse, sed de Patris essentia natus est; neque proprsed solus de Patre Filioque proceram Deus Pater de nullo nasceretur Deo, secundum carnem tamen ipse nascereater et Filius: ipsa autem una persona, pro
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ymaginem ostendit unamna¬
turam ẽẽ ad tuius ymaginem ħ̃o
fieret. Cum uero dicit pluraliter
nr̃am ostendit eundem deum ad cꝰ
ymaginem homo fieret fiebat nõ
unam ẽẽ ꝑsonam. si enim inuna
nr̃am s ad ymaginem meam. ħec
dixisset faciamus s faciam. si uero
in illis trib ꝑsonis tres ẽẽnt intelli¬
gende ł credende sub̾e non dic̾etur
ad ymaginem nr̃am s adymagi¬
nes nr̃as. Una enim y mago trium
naturarum ẽqualui in esse nõ
posset. seddum adymaginem unã
unius dei homo factus dititur una
sc̃e trinitans eẽntaliter diuinitas
intimatur. Deniq ⁊ paulo post ꝓ
eo quod suꝑius dixerat faciamꝰ
hominem ad ẏmaginem ⁊ siłitudi¬
nem nr̃am sic hominem factum scͥp¬
tura narrauit ut diceret. ⁊ fecit deus
hominem ad ymaginem dei ⁊ fecit e
um. hanc trinitatem ꝑ sonarum at
sabaoth ub̃i ꝓrsus ineo qd̃ d̾r tercio.
scd̃s ꝑ sonarum trinitatem in eo u̾
quod dicitur semel dñs deus sabaoth

Expanded text:
dixit imaginem, ostendit unam nadixit imaginem, ostendit unam naturam esse ad cujus imaginem homo fiebat; cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa unostram, sed, ad imaginem meam; nec dixisset, faciamus, sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras: una enim imago trium naturarum inaequalium esse non posset. Sed dum ad unam imaginem unius Dei homo factus dicitur, una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimatur. Deinde et paulo post pro eo quod Deus superius dixerat: Faciamus hominem ad imaginem et similinostram, sic hominem factum Scriptura narravit, ut diceret: Et fecit Deus hominem: ad imaginem Dei fecit eum . 6. Hanc Trinitatem personarum atqsabaoth . Ubi prorsus in eo quod dicitur tertio Sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero quod dicitur semel Dominus Deus sabaoth,
Abbreviated transcription (Latin):
aut imꝑat potestate qr nec filio
nec sp̃u sc̃o quantum ad nature
diuine unitatem pertinet aut an¬
terior aut maior est pater.Nec filii
eternitas atq immensitas uelut
dere aut excedere naturaliter pot̃.
sicut ergo filuis nec posterior nec
minor est patrerta nec sp̃c sc̃s poste¬
terior aut minor est filio. Cternum
quippe ac sine initis est qd̃ filius de pa¬
tris natura extitit natus Et eternum
filiisq ꝓcedit. Ob hec ergo tres unum
recte credimus ⁊ dicimus deum qr una
prorsus eternitas una in mensitas una
naturaliter trium est ꝑ sonarum di
uinitas. Teneamus igitur patrem ⁊
filium ⁊ sp̃m sc̃m unum esse natura¬
liter deum. Neque tamen ip̃m patrẽ
ẽe qui filuis est nec filium ip̃m esse qͥ
sc̃i ẽẽntia quam greti usy on uocant.
In quo non estaliud pater ⁊ aliud fi¬
sc̃arum scripturarum demonstrat᷑
initio ubi dñs dicit. faciamus homi¬
nem adymaginem ⁊ similitudine
nr̃am. Cum enim singulan numo

Expanded text:
aut superat potestate. Quia nec Filio aut superat potestate. Quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad naturae divinae unitatem pertinet, aut anterior aut major Pater est; nec Filii aeternitas atque immensitas, velut dere aut excedere naturaliter potest. Sicut ergo nec Filius posterior aut minor est Patre, ita nec Spiritus sanctus posterior autquippe est et sine initio, quod Filius de Patris natura exstitit, et aeternum Filiique procedit. Ob hoc ergo tres, unum recte credimus et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una naturaliter trium est divinitas personarum. 5. Teneamus igitur Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, neque Filium ipsum esse qui sancti essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant, in qua non est aliud Pater, et aliud Fisanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero
Abbreviated transcription (Latin):
est audeamus. fides enim quam sanca
prĩarcheatq ꝓphete ante incarnatio¬
uem filii dei diuinitus acceꝑunt quẽ
cti non solum sermone predicau̾nt
uerum ⁊ iam ad instructionem salu¬
berrimam posterorum scriptis suis
inclitam reliquerunt unum deum
predicant trinitatem id est patrem
⁊ filium ⁊ sp̃m sc̃m s ed trinitas u̾a
sicut est patris ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i una sn¬
bstancia si ẽẽt una ꝑsona nichil oĩo
eẽt inquo ueraciter trinitas diceret᷑
narum sunt ab inuicem ꝓprietate
distintti sic fuissent naturarum qͦ
diu̾sitate discreti. S qr illo uno ue¬
ro deo trinitate non solum quodun
deus est s ⁊ iam qd̃ trinitas est nat᷑a¬
liter uerum est pp̃ea ipse uerus deus
inꝑsonis trinitas est. Inuna nat᷑a
unus est ꝑ hanc unitatem natura¬
lem totus pater infilio ⁊ sp̃u scõ ẽ¬
horum extra quenilibet ipsorum ẽ
qr nemo alterum aut precedit et̾¬
nitate aut excedit magnitudine

Expanded text:
est, audeamus. 4. Fides enim quam sancti est, audeamus. 4. Fides enim quam sancti Patriarchae atque Prophetae ante incarnationem Filii Dei divinitus acceperunt, quam cti, non solum sermone praedicaverunt, verum etiam ad instructionem saluberrimam posterorum scriptis suis inditam reliquerunt, unum Deum praedicat Trinitatem, id est Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Sed Trinitas vera sicut est Patris et Filii et Spiritus sancti una substantia, sic esset una persona, nihil omnino esset in quo veraciter Trinitas diceretur. narum sunt ab invicem proprietate distincti, sic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Sed quia in illo uno vero Deo Trinitate, non solum quod unus Deus est, sed etiam quod Trinitas est, naturaliter verum est, propterea ipse verus Deus in personis Trinitas est, et in una natura unus est. Per hanc unitatem naturalem totus Pater in Filio et Spihorum extra quemlibet ipsorum est: quia nemo alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
fatultatem. ut ⁊ si non potuero cuncta
dicere ex quib omnis error hereticus
possit agnosci ⁊ agnitus ł coniunti ua¬
leat ł uitari tamen innomineatq ĩ
adiutorio atq sc̃ẽ trinitatis queunus
solus ⁊uerus bonus est deus ea dicam
inquibus saltem magna exꝑte ra¬
tionem catholice fidei constet sineali¬
quo erroris caligine contineri. Quib
retentis port̾entis ⁊̃ illa deprehendere
atq fugere que ⁊ si inhec oꝑe non n¬
dentur speciali disputatione conuici.
tñ ex his que generaliter ħ absolute¬
atq ponantur appareant illa queĩ¬
fideles homines aurib uolunt susur¬
rare fidelium non regula diuine ue¬
ritatis tradita. S nequicia huma
scd̃m regulam nr̃i saluatoris imꝑro
ꝓmulgatum nosti te inuno patris
principaliteratq indubitanter to¬
uerus naturaliter deus non patrẽ
solum neq solum filium neq spi
tem ueraciter dicimus sic eum qͥ
trem siue sp̃m sc̃m aut eum qui sp̃e

Expanded text:
facultatem: ut etsi non potuero cuncta facultatem: ut etsi non potuero cuncta dicere, ex quibus omnis error haereticus possit agnosci, et agnitus vel convinci valeat vel vitari; tamen in nomine atque adjutorio sanctae Trinitatis, quae unus solus verus et bonus est Deus, ea dicam in quibus saltem magna ex parte rationem catholicae fidei constet sine aliqua erroris caligine contineri. Quibus retentis, poteris etiam illa deprehendere atque fugere, quae etsi in hoc opere non videntur speciali disputatione convinci, tamen ex iis quae hic generaliter atque absolute ponentur, appareant illa quae infideles homines auribus volunt insusurrare fidelium, non regula divinae veritatis tradita, sed nequitia humansecundum regulam nostri Salvatoris imperio promulgatam, nosti te in uno Patris principaliter atque indubitanter toverus naturaliter Deus, non Patrem solum, neque solum Filium, neque sotem, veraciter dicimus; sic eum qui trem sive Spiritum sanctum; aut eum qui Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
errorem quo non ad beatam ciui¬
tatem ꝑueniat sed inprecipiciũ
cadat. u̾bi non gaudium ꝑueniẽ¬
ti datur s cadenti interitus in fe¬
ratur uerumptñ ut de fide suffi¬
ciens sermo promatur nec tp̃ris
ssuffragatur spacium qr scelerit̾
nr̃m cupis hr̃e responsum ⁊ tamẽ
magnum est opus huius dispu¬
tationis ut amagnis uir possit
impleri. Neq enim popocisti sicte
debere de fideinstrui ut unamquã¬
libet heresim designares contra
quam specialiter nostre disputa¬
tionisiugilaret intentio. Sed cũ
inde finite definitionem fidei petis
eamq capis etiam sub breuitate
concludi iudes procul dubio qd̃
sit nobis impossibile urem tantã
ecram si tantum spacium temporis
⁊ tale nobis eẽt ingenium ut mł¬
ta uolumina de hec quod anobis
expetis facere ualeremus s ed qr de¬
us ꝓpe ⁊ omnib inuocantib eũ
inueritate qui u̾bum consumãs
tuo tñ bono tamq laudabili ser¬
iam desiderio sufficienter tͥbuet

Expanded text:
errorem; quo non ad beatam civierrorem; quo non ad beatam civitatem perveniat, sed in praecipitium cadat; ubi non gaudium pervenienti detur, sed cadentis interitus inferatur. 2. Verumtamen ut de fide sufficiens sermo promatur, nec temporis suffragatur spatium, quia celeriter nostrum cupis habere responsum; et tam magnum est opus disputationis hujus, ut a magnis vix possit impleri. Neque enim poposcisti sic te debere de fide instrui, ut unam quamlibet haeresim designares, contra quam specialiter nostrae disputationis vigilaret intentio: sed cum indefinite definitionem fidei petis, eamque cupis etiam sub brevitate concludi; vides procul dubio quam sit nobis impossibile, ut rem tantmus, etiamsi tantum spatium temporis et tale nobis esset ingenium, ut multa volumina de hoc quod a nobis expetis, facere valeremus. Sed quia Deus prope est omnibus invocantibus eum in veritate , qui verbum consummans tuo tam bono tamque laudabili serviam desiderio, sufficientem tribuet
Abbreviated transcription (Latin):
pistolam fili petre tue
caritatis accepi inqua
te significasti uelle
ierosolimam ꝑgere.
Et poposcisti te litt̾is
nr̃is instrui quam
debeas uullis partib uere fidei regu¬
lam tenere ut nissius tibi possit sẽ¬
sus heretice subrepẽ falsitatis. Gau¬
deo quidem quod profideuera sine
ullo ꝑ fidieintio custodienda sol¬
licitudinem geris sine qua nulla
potest prodesse immo nec esse con¬
u̾sio apłica quippedicit auctoritaᷤᷤ
qr sine fide impossibile est placere
deo. fides estnamq bonorum oĩm
fundamentum sides est humane
salutis inicium sine hac nemo ad
filiorum dei potest num pertinere.
Quia sine ipsa nec in hec sclo quis
nam. Et si quis hic non ambula¬
uerit ad fidem non ꝑueniet ad spe¬
ciem. Sine fide omnis labor homĩs
uacuus est. Tale quipp est ut sine
uera fide quisq deo uelit ꝑ contẽp¬
tum seculi placere quale si quisq
tendensus ad patriam in quo sescit
beate futurum relinquat itin̾is
rectitudinem ut inpuidis seccet᷑

Expanded text:
pistolam, fili Petre, tuae Charitatis accepi; in qua te significasti velle Jerosolymam pergere, et poposcisti te litteris nostris instrui, quam debeas in illis partibus verae fidei regulam tenere, ut nullus tibi possit sensus haereticae subrepere falsitatis. Gaudeo quidem, quod pro fide vera sine ullo perfidiae vitio custodienda sollicitudinem geris, sine qua nulla potest prodesse, imo nec esse conversio. Apostolica quippe dicit auctoritas, quia sine fide impossibile est placere Deo . Fides est namque bonorum omnium fundamentum: fides est humanae salutis initium. Sine hac nemo ad filiorum Dei potest numerum pertinere: quia sine ipsa nec in hoc saeculo qunam; et si quis hic non ambulaverit per fidem, non perveniet ad speciem. Sine fide omnis labor hominis vacuus est. Tale quippe est, ut sine vera fide quisque velit Deo per contemptum saeculi placere, quale si quisquam tendens ad patriam, in qua se scit beate esse victurum, relinquat itineris rectitudinem, et improvidus sectetur
Abbreviated transcription (Latin):
dos uiuos mortuosq uenturus. Uer
bum igitur caro factum unus ẽ.
tor qr idẽ dens atq homo uerusha¬
bens cum patre unam diuinita
usq ad mortem iniquitatis nr̃e
qid̃ humanitatem suam inpsas
diuinitatis sue ꝑfectione seruauit.
ueritatem u̾o mortalitatis sue

Expanded text:
dos vivos mortuosque venturus. 12. dos vivos mortuosque venturus. 12. Verbum ergo caro factum unus est tor, quia idem Deus atque homo verus, habens cum Patre unam divinitatusque ad mortem iniquitatis nostrae quidem humanitatem suam in ipsa divinitatis suae perfectione servavit: veritatem vero mortalita
Abbreviated transcription (Latin):
caro fc̃m. Unus igitur atq idẽ d̾s
dei filius natus ante scła ⁊ natus
est filii dei. Diuina scd̾m qd̾ treator
informa dei coeternus patri deuse.
humana scd̃m qd̃ semet ip̃m exĩ¬
aniens ⁊ formam serui accipiens.
non solum inconceptu materni
uteri semet ipsum dum homo fi¬
eret eadem seruilis forme suscep¬
tione formauit uerum etiam de co¬
dem matris utero idẽ deus homo fc̃s.
exint ⁊ incruce id̾ est deus homo fõs
rependit ⁊insepulchro id̾est deus
homo factus iacuit ⁊ ab inferis. idẽ
deus homo factus die tertia resurrex̃
s insepulchro scd̃m solam carnẽ
idẽ deus iacuit ⁊ minfernum scd̃m
solam annam descendit.Qua de
inferins ad carnem die tercio reu̾¬
tente idem deus scd̃m carnem qua
insepulchro iacuit de sepulchro re¬
surrexit ⁊ quadragesimo die post
resurrectionem deus idẽ homo fc̃s
incelum ascendens indextera deise¬
dit inde infinem scłi ad iudican¬

Expanded text:
caro factum. 11. Unus igitur est atque idem Deus caro factum. 11. Unus igitur est atque idem Deus Dei Filius natus ante saecula, et nest Filii Dei; divina, secundum quam creator in forma Dei coaeternus Patri Deus est; humana, secundum quam semetipsum exinaniens et formam servi accipiens, non solum in conceptu materni uteri semetipsum, dum homo fieret, eadem servilis formae susceptione formavit; verum etiam de eodem matris utero idem Deus homo factus exivit, et in cruce idem Deus homo factus pependit, et in sepulcro idem Deus homo factus jacuit, et ab inferis idem Deus homo factus tertio die resurrexit: sed in sepulcro secundum solam carnem idem Deus jacuit, et in infernum secundum solam animam descendit. Qua de inferis ad carnem die tertia revertente, idem Deus secundum carnem qua in sepulcro jacuit, de sepulcro resurrexit; et quadragesimo post resurrectionem die, idem Deus homo factus in coelum ascendens, in dextera Dei sedit, inde in fine saeculi ad judican
Abbreviated transcription (Latin):
eternus naturaliter sine initio ha¬
uuit ⁊ nichil habet commune cum
patre eoꝵ que insuam ꝑsonam tem¬
poraliter atq humiliter ille etermis
⁊ excelsus accepit. Rursus si non ille
qui ꝓprius atq unigenitus dei prĩs
filius est sed sp̃c sc̃s nasceretur exiur¬
gine non ipsum filium qui factus
est exmuliere factus sub lege natũ
de spũ scõ ⁊ maria uirgine insimbo¬
lo natum acceptum ⁊corde ad iusti¬
ciam credere ⁊ ore ad salutem st̃as
de nullo genitus deo de sua natura¬
semel sureinitio genuit filium de¬
um sibi equalem ⁊ eadem qua ip̃e
naturaliter eterns est diuinita¬
te coeternum sed idem dei filius cũ
sit deus eternus ⁊ uerus cum patre
scd̃m duunitatem naturałr unus
deus scd̃m hoc dicit qd̃. Ego ⁊ pater
unum sumus. Id ẽ pro nobis homo
factus uerus ⁊ plenus ineo uerus
qd̃ ueram habet deus ille humanã
naturam. Ineo uero plenus qd̃ ⁊
matre. Natus est enim deus depr̃e
uerbum natus est exmr̃e u̾bum

Expanded text:
eternus naturaliter sine initio habuit; et nihil habet commune cum Patre eorum quae in suam personam temporaliter atque humiliter ille aeternus atque excelsus accepit. 9. Rursus si non ille qui proprius atque unigenitus Dei Patris Filius est, sed Spiritus sanctus nasceretur ex virgine, non ipsum Filium qui factus est ex muliere, factus sub Lege, natum de Spiritu sancto ex Maria virgine, in Symbolo acceptum, et corde ad justitiam crederet, et ore ad salutem sancta de nullo genitus Deo, semel de sua natura sine initio genuit Filium Deum sibi aequalem, et eadem qua ipse naturaliter aeternus est divinitate coaeternum. Sed idem Dei Filius cum sit Deus aeternus et verus, et cum Patre secundum divinitatem naturaliter unus Deus, secundum hoc quod dicit, Ego et Pater unum sumus ; idem pro nobis est homo factus verus et plenus: in eo verus, quia veram habet Deus ille humanam naturam; in eo vero plenus, quia matre: natus est enim de Patre Deus Verbum, natus est de matre Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tus ad nr̃am doctrinam scripta st̃
⁊ qr diuina dicta sunt utiq uera
sunt. uerum est qd̃ fides catholica
predicat ⁊ scd̃m diuinitatem de
patre natum ẽe solum filium et̾¬
num cum patre immortalem im¬
passibilem atq intominutabile̾
deum ⁊ scd̃m carnem non patre̾
s unigenitum eius filium salua
eternitate sua tp̃raliter natum
salua impassibilitate sua passum
salua in commutabilitate sua qr¬

Expanded text:
tus ad nostram doctrinam dicta sunt, et quia divina dicta sunt, utique vera sunt; verum est quod fides catholica praedicat, et secundum divinitatem de Patre natum esse solum Filium, aeternum cum Patre, immortalem, impassibilem, atque incommutabilem Deum; et secundum carnem non Patrem, sed unigenitum ejus Filium, salva aeternitate sua temporaliter natum, salva impassibilitate sua passum, salva immortalitate sua
Abbreviated transcription (Latin):
petri ligandi soluendiq potestatẽ
solueris suꝑterram erunt soluta ⁊
incelis. Inquatumq igitur homo e¬
tate ueram pecc̃oꝵ suorum penitẽ¬
tiam egerit ⁊ uitam suam deo illumi¬
nante correxerit non priuabitur in¬
duigentie munere. Quia deussicnt ꝑ
ꝓphetam dicit. non uult mortẽ mo¬
rientis quantum ut reuertatur a
uia sua mala ⁊ uiuat anima eius.¬

Expanded text:
Petri ligandi solvendique Petri ligandi solvendique erunt soluta et in coelis . » In quacunque igitur homo aetate veram peccatorum suorum poenitentiam egerit, et vitam suam Deo illuminante correxerit, non privabitur indulgentiae munere, quia Deus, sicut per Prophetam dicit, non vult mortem morientis, quantum ut revertatur a via sua mala,
Abbreviated transcription (Latin):
qr sicut illi qui cum xp̃o regnabt̃
nullas inse maleuoluntatis reliqͥaᷤᷤ
habebunt ita illi qui erunt supplici¬
o ignis eterm cum diabolo ⁊ ange
lis eius deputati sicut nullam dete¬
rius ulterius habebunt reqiuem
sic bonam nullatenus habere pote¬
runt uoluntatem. Et sicut cohere
li cumulabit ip̃a malignitas p e¬
nam qñ exteriorib deputati tene¬
bris nullo illustrabuntur interio
homo egerit ꝙ̃ libet iniquus ꝙ̃libet
annosus si toto corde renuntiaue¬
rit peccatis preterits qz pro eis in
conspettu dei non solum corporis s
⁊̃ cordis lacrimas fuderit qr maloꝵ
oꝑm latrimas bonis oꝑib diluere
curau̾it dĩm peccatorum indulgẽ¬
tiam mox habebit. hec enim nob̾
si conu̾sus fueris ⁊ ingemueris
saluus eris. Et alio loco d̾r. fili pec¬
casti ne adiuas iterum. hec dep̾te¬
ritis deprecare ut tibi dimiitant᷑
pro peccatis deprecatio si deprecanti ñ
tholica gerat. Cun deus inꝑsona bean

Expanded text:
Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt; ita illi qui erunt in supplicio ignis aeterni cum diabolo et ejus angelis deputati, sicut nullam ulterius habebunt requiem, sic bonam nullatenus habere poterunt voluntatem. Et sicut cohaereli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris nullo illustrabuntur interiorhomo egerit, quamlibet iniquus, quamlibet annosus, si toto corde renuntiaverit peccatis praeteritis, et pro eis in conspectu Dei non solum corporis, sed etiam cordis lacrymas fuderit, et malorum operum maculas bonis operibus diluere curaverit, omnium peccatorum suorum indulgentiam mox habebit. Hoc enim nobisSi conversus fueris, et ingemueris, salvus eris . Et alio loco dicitur: Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur pro peccatis deprecatio, si deprecanti non tholica gerat: cui Deus in persona beati
Abbreviated transcription (Latin):
ł femineus situt eadem corpora cre¬
ata sunt ꝑmanebit quorum gła e¬
rit ꝓ factorum bonorum diu̾sita¬
te diu̾sa. Omnia tñ corpora siuemaᷤᷤ¬
culorun siue feminarum quicũq
in illo regno erunt gloriosa erunt
Ille autem uidex noiit quantam n¬
nuniq sit daturus gloriam qui ĩ
glorificare disposuit. Tp̃c uero ac¬
quirendi uitam eternam inistataᷤ̃ᷤ¬
tum uita deus ⁊ hominib dedit uͥ
ẽẽ uoluit etiam penitentiam fruc¬
tuosam. Ideo autem hic pnĩa fruc¬
tuosa est qr potest hic homo deposi
re. Et intimore dei ea gerere que pla¬
teant deo qd̃ qui in hac uita ñ fecert̃
habebit quod penitentiam infuto
sło de malis sius s indulgenciam ĩ
conspectu dei non inueniet. Qd̾ ⁊ si e¬
enim ita tulpabitur iniquitas sua
ut nullatenus possit ł diligi ł desi¬
derari iusticia. Uoluntas emmeoꝵ
talis erit ut habeat in se semꝑ ma¬
lignitatis sue supplicium nunt᷑p¬
tñ possit recipere bonitatis affectũ

Expanded text:
vel femineus, sicut eadem corpora crevel femineus, sicut eadem corpora creata sunt, permanebit: quorum gloria erit pro factorum bonorum diversitate diversa. Omnia tamen corpora, sive masculorum, sive feminarum, quaecumque in regno illo erunt, gloriosa erunt: ille autem judex novit quantam unicuique sit daturus gloriam; quia iglorificare disponit. 38. Tempus vero acquirendi vitam aeternam in ista tantum vita Deus hominibus dedit, ubi voluit esse etiam poenitentiam fructuosam. Ideo autem hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo depositre, et in timore Dei ea gerere quae placeant Deo. Quod qui in hac vita non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet: quia etsi eenim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se semper malignitatis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
immutationis tñ gr̃am non habebunt
que dabituriustis. Qm̃ a corporib corũ
non auferetur corruptio ignobilitas ⁊
infirmitas in quib seminantur Que
oblec morte non extinguetur ut illud
iuge tormentum corpori ⁊anime sit
mortis eterne supplitium. Iuste uero
anime quas hic redemptor deus gratis
hic iustificationis gr̃a diuinitus ac¬
ceꝑunt. Et inquib urstificati ꝑ fidẽ
incaritate dei proximiq uixerunt reg¬
ni celestis et̾na beatitudine pocient᷑
glorifitatis eciam corporib suis que
sine dubio carnis natura quam d̾s
creauit ueranter ꝑmanente.Non
sicut hic animalia s sp̃ualia tunc
habebunt. s c̃orum enim seminat᷑
corpus animale surgit corpus sp̃u¬
ale. Inhis ꝑ illam immutationem
que solis dab nur iustis implebitur
quod oportere dicit apłs irt corrup¬
tibile hoc induat incorruptionem
⁊ mortale hoc induat im mortali¬
tatem. Inquib sexus masculinus

Expanded text:
immutationis tamen gratiam non habebunt, immutationis tamen gratiam non habebunt, quae dabitur justis: quoniam a corporibus impiorum non auferetur corruptio, et ignobilitas, et infirmitas in quibus seminantur: quae ob hoc morte etiam non exstinguentur, ut illud juge tormentum corpori atque animae sit mortis aeternae supplicium. Justae vero animae, quas hic Redemptor Deus gratis hic justificationis gratiam divinitus acceperunt, et in quibus justificatae per fidem, in charitate Dei proximique vixerunt, regni coelestis aeterna beatitudine potientur: glorificatis etiam corporibus suis, quae sine dubio carnis natura, quam Deus creavit, veraciter permanente, non sicut hic animalia, sed spiritualia tunc habebunt. Sanctorum enim seminatur corpus animale, surget corpus spirituale. In his per illam immutationem, quae solis dabitur justis, implebitur quod oportere dicit Apostolus, ut corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem . In quibus sexus masculinus,
Abbreviated transcription (Latin):
te incipit que ab originali peccati
reatu inicium sumit. Inquo quisqͥs¬
tam quam ab eius obligatione sol¬
uatur. si unus diei ł u nuis hore spa
est eam cum eodem corpore int̾ mi¬
rabilia gehenna supplicia sustine̾
ubi diabolus cum angelis suis inet̾¬
num arsurus est qui ⁊ primus pet¬
tauit ⁊ peccatum primis hominib
ꝑ suasit. ubi cum eo ⁊̃ fornicarii y¬
dous sermentes adulterii molles
masculorum concubitores fures
omnes qui oꝑa carnis agunt. De
urte terminum a uiis suis malis
conu̾si non fuerint et̾nis ignib
exurentur. Omnis enim homo qͥ
in hec scło usq ad finem iniqui¬
tatum delectatione ⁊ cordis obdu¬
ratione ꝑmanserit sicut hic eũ
noxia triminum delectatio tenu¬
quoꝵ resurrectio sed sine mutati¬
one quam solis deus fidelib ⁊ exfi¬
de assiste uiuentib daturus est ħ
est enim qd̃ ait beatus paulus
mutandos ait ⁊ nos immutabun᷑
resurrectionem carnis cõmimem

Expanded text:
te incipit, quae ab originalis peccati te incipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumit. In quo quisqniat quam ab originali obligacione solvatur, si unius diei vel unius hore spacest eam cum eodem corpore interminabilia Gehenne supplicia sustinubi diabolus cum angelis suis in aeternum arsurus est, qui et primus peccavit, et peccatum primis hominibus persuasit: ubi cum eo etiam fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, furesomnes qui opera carnis agunt de vitae terminum a viis suis malis conversi non fuerint, aeternis ignibus exurentur. Omnis enim homo qui in hoc saeculo usque ad finem in iniquitatum delectatione et cordis obduratione permanserit, sicut hic eum noxia criminum delectatio tenuquorum resurrectio, sed sine immutatione, quam solis fidelibus et ex fide juste viventibus daturus est Deus. Hoc est enim quod ait beatus Paulus:mutandos, ait: Et nos immutabimur . resurrectionem carnis communem,
Abbreviated transcription (Latin):
expectamus Testatur enim beatus
petrus qid̃ deus angelis peccantib
non peꝑcit s carcerib caliginis
inferi detrudens tradidit inudicio
pumendos reserirari. Dehominib
quo uiuis ac mortuis uidicandis
beatus paului hec ait. Testificor corã
deo ⁊ shec iħu xp̃o qui iudicaturus est
uiuos ⁊ mortuos ⁊ aduentum ipsins
⁊ regnum eius intuuis ad uertn ab
illo primi hominis corpore qd̃ dens
deterra plasmauit usq ad oĩm ho¬
minum corpora que animam qñ¬
q uiuere ceperunt. Abillo resuscita¬
buntura quo ꝯꝑante creata sunt
singula uero corpora illis singulꝰ
sius animabus in resurrectionered¬
derctur quos in maternis ut uiue
intiperent uentribus hr̃e ceperũt.
uel scilicet a nime ex illo examine
iusti iudicis meisdem singulis cor¬
porib suis accipiant retributionẽ
siue regni sine supplicii inquibus
siue bonam suie malam qualita¬
tem uite presentis habuerunt. Qua¬
litas autem male uite ab infidelita¬

Expanded text:
exspectamus. Testatur enim beatus exspectamus. Testatur enim beatus Petrus quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni detrudens, tradidit in judicio puniendos reservari . De hominibus quoque vivis ac mortuis judicandis beatus Paulus hoc ait: Testificor coram Deo, et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos et mortuos, et per adventum ipsius, et regnum ejus . In cujus adventu ab illo primi hominis corpore, quod Deus de terra plasmavit, usque ad omnium hominum corpora, quae animata quandoque vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, a quo operante creata sunt. Singula vero corpora illis singulis suis animabus in resurrectione reddentur, quas in maternis, ut vivere inciperent, ventribus habere coeperunt: ut scilicet animae in illo examine justi judicis in eisdem singulis corporibus suis accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae praesentis habuerunt. 36. Qualitas autem malae vitae ab infidelita
Abbreviated transcription (Latin):
s diuinitus ⁊ p̾parari ⁊ tribri . neo
deus euidenter ostendit qd̃ neq diabo¬
gelorum eius exquo ruine illuis me¬
rito inhant sunt inferiorem detru¬
is caligniem bonam potuit aut pote¬
rit resumere uoluntatem. Qd̃ si pos¬
sibile eẽt ut humana natura postqͣ
a deo auersa bonitatem ꝑ didit uo¬
luntatis ex seip̃a rursuis hr̃e potus¬
set multa possibiliuis hec natura ha¬
beretangelica que quanto minus
grauatur pondere terreni corporis tã
to magis hec ẽẽt predita facultate
sed ostendit deus undebona uolun¬
tas hominibus detur quam sic ami¬
serunt angeli tum haberent ut a mis¬
sam deinceps hr̃e non possint. Quo i
gitur digna est uoluntas bona per
dei gr̃am eterne beatrtudinis p̾mio
qr iniquitas angelica atq huma¬
na ẽẽ non debet impunita. Propterea
scd̃m catholice fidei regulam uen¬
uuirum ẽẽ filium dei adpuniendos õs
peccatores angelos⁊ aduidicandos
homines uinos ⁊ mortuos fideliter

Expanded text:
sed divinitus et praeparari et tribui, in sed divinitus et praeparari et tribui, in Deus evidenter ostendit, quod neque diabogelorum ejus, ex quo ruinae illius merito in hanc sunt inferiorem detrusi caliginem, bonam potuit aut poterit resumere voluntatem. Quod si possibile esset ut humana natura, postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset; multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Sed ostendit Deus unde bona voluntas hominibus detur, quam sic amiserunt angeli cum haberent, ut amissam deinceps habere non possint. 35. Quoniam igitur digna est eadem voluntas bona per Dei gratiam aeternae beatitudinis praemio, et iniquitas angelica atque humana esse non debet impunita; propterea secundum catholicae fidei regulam, venturum esse Filium Dei ad puniendos omnes peccatores angelos, et ad judicandos homines vivos et mortuos fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanente in eis iniuste auersionis
malo ꝑmaneat eciam iuste retri¬
butionis eterna dampnat̃o. hoꝵ
malorum princeps diaboluls pͥmos
homines quos ad peccati precipitiũ
niu̾se ꝓpagini eorum cum iuitio perc¬
tati mortis meritum in seruit. Ps¬
autem misericors ⁊ iustus sieut di¬
aboio ⁊ angelis eius ꝓpria tadentib
uoluntate ceteros angelos insue di¬
lectionis eternitate firmauit sic ⁊̃
humani gnu̾is massam non totam
in sempiternum ꝑire ꝑmisits ed¬
si quos uoluit eus graturta bo¬
nitas repulsis tenebris inquibus
omnis humana natiurtas ꝑ ec̃ci
originalis condempnatione uersa¬
nalis peccati uinculis gracia inde¬
bita lib̾atoris absolueret. Cũ alios
⁊ quam maxime ꝑuulos quib mil¬
la possunt ł bona ł mala ineẽ ꝓprie
merita uoluntatis insolubili nexu
et̾na dampnatione retinet̾. Bone
quo uoluntatis ⁊ cogitationis ĩ¬
icium non homini ex se ip̃o nasci

Expanded text:
permanente in eis injustae aversionis permanente in eis injustae aversionis malo, permaneat etiam justae retributionis aeterna damnatio. Horum malorum princeps diabolus primos homines, quos ad peccati participium niversae propagini eorum cum vitio peccati merautem misericors et justus, sicut diabolo et angelis ejus propria cadentibus voluntate, caeteros Angelos in suae dilectionis aeternitate firmavit; sic etiam humani generis massam non totam in sempiternum perire permisit, sed quos voluit ejus gratuita bonitas, repulsis tenebris, in quibus omnis humana nativitas peccati originalis condemnatione versanalis peccati vinculis indebita gratia Liberatoris absolveret; cum alios, et quam maxime parvulos, quibus nulla possunt vel bona vel mala inesse propriae merita voluntatis, insolubili nexu aeterna damnatio retineret. 34. Bonae quoque voluntatis et cogitationis initium, non homini ex se ipso nasci,
Abbreviated transcription (Latin):
nitus accep erunt. Ita scilicet ut si di¬
lectione creatoris sui inhessissent
sumul eterni beatiq mansissent
si uero ꝓprie lib̾tatis arbitrio con¬
tra sumnium creatoris imperiũ
suam niterentur facere uolũta¬
tem protinus a contumacibusbe¬
atitudo discederet ⁊ ad supplicium
eis relĩqueretur eternitas misera
erroribus doloribusq cruciata. Et
de angelis quod hoc disposuit ⁊ im¬
pleuit ut si quis eorum bonitatẽ
uoluntatis ꝑ deret nunquam diui¬
no munere reꝑaret. Pars itaq auge¬
lorum que a suo creatore deo quoso¬
lo bono creata fuit beata uolunta¬
ria ꝓrsus auersione discessit equi¬
tatis suꝑ ne iudino initium sue dãp¬
nationis impsa au̾sione uolunta¬
tis inuenit ut non aluid eẽt inci¬
pere iam puniri quam illuis be¬
nefici boni dilectione destitui. Quã
deus inet̾no sic totam precepit re¬
manere supplicio ut ⁊ iam ignem
ei eternum pararet. Inquo illi õs
preuaricatores angeli nec mala pos

Expanded text:
nitus acceperunt: ita scilicet, ut si dinitus acceperunt: ita scilicet, ut si dilectioni Creatoris sui jugiter inhaesissent, simul aeterni beatique mansissent; si vero propriae libertatis arbitrio contra summi Creatoris imperium suam niterentur facere voluntatem, protinus a contumacibus beatitudo discederet, et ad supplicium eis relinqueretur aeternitas misera, erroribus deinceps doloribusque crucianda, Et de Angelis quidem hoc disposuit et implevit, ut si quis eorum bonitatem voluntatis perderet, nunquam eam divino munere repararet. 33. Pars itaque Angelorum, quae a suo creatore Deo, quo solo bono beata fuit, voluntaria prorsus aversione discessit, aequitatis supernae judicio initium suae damnationis in ipsa aversione voluntatis invenit; ut non aliud ei esset incipere jam puniri, quam illius beatifici boni dilectione destitui: quam Deus in aeterno sic totam praecepit remanere supplicio, ut etiam ignem ei aeternum pararet; in quo illi omnes praevaricatores angeli nec mala volu
Abbreviated transcription (Latin):
meternum possit suie misere siue
bene uiuendo subsistere nisi que pot̃
de deo ipsiusdei munere cogitare. ħ ã
natura intellectualis manimab est.
hominum ac spiritib angelorum. Deus
quippe cognoscendi acdiligendi se nisi
angelis ⁊ hominibus indidit faculta¬
tem Qiub pp̃ arbitrii lib̾tatem q̃ ma¬
xime debuit untellectualis creature cõ
ferri ita cognoscendi ac diligendi
se facultatem uoluntatemq donaũ
ut etiamunusquisq ⁊ habere posset
⁊ ꝑdere.si quis tñ ea sponte ꝑderet
ut ẽẽnt illius scẽ cogitationis initia
gratuite dono bonitatis denuo reno¬
uandis quib uellet infundere. Cuiꝰ
furt inipso creationis exordio nut¬
lis precedentib meritis sp̃c ⁊ corpo¬
ra lotis atti affectionib prout ip̃e
sapiens uoluit congruit mirabiłr
ordinare Angeli ergo atq homines
ꝓ eo qd̾ rationales sunt facti eter¬
nitatis ac beatitudinis donum in
ip̃a nature sp̃ualis creatione diui¬

Expanded text:
aeternum possit, sive misere, sive aeternum possit, sive misere, sive beate vivendo subsistere, nisi quae potest de Deo, ipsius Dei munere, cogitare. Haec autem natura intellectualis in animalibus est hominum, et spiritibus Angelorum. Deus quippe cognoscendi ac diligendi se non nisi Angelis et hominibus indidit facultatem. Quibus propter arbitrii libertatem, quae maxime debuit intellectuali creaturae Creatoris benignitate conferri, ita cognoscendi ac diligendi se facultatem voluntatemque donavit, ut eam unusquisque et habere posset, et perdere; si quis tamen sponte eam ut illius esset sanctae cogitationis initia gratuitae dono bonitatis denuo renovandis quibus vellet infundere, cujus fuit in ipso creationis exordio nullis praecedentibus meritis spiritus et corpora locis atque affectionibus, prout ipse sapiens voluit, congruis mirabiliter ordinare. Angeli ergo atque homines pro eo quod rationales facti sunt, aeternitatis ac beatitudinis donum in ipsa naturae spiritualis creatione divi
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis deputatur arbctͥo. hec
omnia ostendunt ⁊ sanctos an¬
gelos creaturam ẽẽ sc̃e trinitatis
cuius ꝑ singulas res quas utiq sic̃
uoluit fecit apparet mirabilis quia
sapientia indispositione qr iurtꝰ¬
estinopere. Quosdam igitur sp̃c sic
rent. Illos utiq desituros quosda̾
exaqua quosdam sicut uoluit oĩ¬
tis nullum fecit hr̃e consorcuum
Quos ⁊ et̾nos creauit ⁊ eis facui¬
tatem atq intelligentiam cogi¬
tande cognoscende diligendeq di¬
uinitatis inseruit. Quos tamen
gerent turus se tales creatos oꝑe
cognouissent cum eorum ut tales
fierent uuilla merita precessissẽt
Ut autem h ec dilectio haberet ius¬
tam ⁊ congruam laudem uolunta¬
tis qͦ eis tribuit libertatem ut esset
eis possibile siuead eum qui supra eos
est intentionem sc̃e dilectionis erig̾e
sine adse ładea queinfra eos sunt
praue cupiditatis semet ipsos pond̾e
declinare. Non estigitur natura que

Expanded text:
potestatis deputatur arbitrio. Haec potestatis deputatur arbitrio. Haec autem omnia ostendunt etiam sanctos Angelos creaturam esse sanctae Trinitatis: cujus per singulas res, quas utique sicut voluit fecit, apparet mirabilis et sapientia in dispositione, et virtus in opere. 31. Quosdam igitur spiritus sic rent. Illos itaque desituros quosdam ex aqua, quosdam, quia sic voluit Omnitis habere fecit naturale consortium; quos et aeternos creavit, et eis facultatem atque intelligentiam cogitandae, cognoscendae, diligendaeque divinitatis inseruit. Quos tamen gerent, cujus se tales creatos opere cognovissent; cum eorum, ut tales fierent, nulla merita praecessissent. Ut autem haec dilectio haberet justam et congruam laudem, voluntatis quoque eis tribuit libertatem; ut esset eis possibile, sive ad eum qui supra eos est intentionem sanctae dilectionis erigere, sive ad se vel ad ea quae infra eos sunt pravae cupiditatis semetipsos pondere declinare. 32. Non est igitur natura, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
errore. Illos qͦ quos terrenorum cor¬
porum grauat nulla lutulenta ma¬
teries id est angelicos sp̃c quis non
uideat non uiis nature esse c̃ deo
s factos ex nichilo. Quorum naturał
mutabilitas ineo cognoscitur qid̃ eiꝰ¬
dem creature pars est indeteriuis per¬
mutata deinde qd̃ hi qui deprauati
non sunt licet illuis dono a quo cũ
non ẽẽnt facti sunt indefensa qr in
quantum creatiure angelice gratis
datum est ꝑfecta dilectione contem¬
platione atq exultatione nuisititu¬
dinem dulcedinis dm̃ incessabilitersu¬
mant nec ab eo naturali conditio¬
ne deficiant. Et si in herentib deo nͥl
inest deuariatione corporis qd̃ colla¬
to sibi eterne incorruptionis atq ĩ¬
commutabilitatis munere nichilĩ
sesenciunt mutationis in est tam̃
singulis termimis naturalis quo
a sẽ inuicem discermumtr q d̃ nul¬
lus eorum est in alio. Et tum unie¬
orum opus quodlbet iniungit᷑
alius qͦ alt̾i oꝑi implendo diuine

Expanded text:
errore. 30. Illos quoque quos terrenorum corerrore. 30. Illos quoque quos terrenorum corporum nulla gravat lutulenta materies, id est, angelicos spiritus, quis non videat non unius naturae esse cum Deo, sed factos ex nihilo? Quorum naturalis mutabilitas in eo cognoscitur, quia ejusdem naturae pars est in deterius permutata. Deinde quia ii qui depravati non sunt licet illius dono a quo, cum non essent, facti sunt, indefessa, et in quantum creaturae angelicae gratis datum est perfecta dilectione, contemplatione, atque exsultatione multitudinem dulcedinis Domini incessabiliter sumant; nec ab eo naturali conditione deficiant, etsi inhaerentibus Deo nihil inest de varietate temporis; quia collato sibi aeternae incorruptionis atque incommutabilitatis munere, nihil in se sentiunt mutationis: inest tamen singulis terminus naturalis, quo a se invicem discernuntur; quia nullus eorum est in alio; et cum uni eorum opus quodlibet injungitur; alius quoque alteri operi implendo divinae
Abbreviated transcription (Latin):
bus nullum intelligendi largitus ẽ
lumen quo suum possent aut agnos¬
cere aut diligere treatorem Ipsos qͦ
ales esse non dubim est. Quis aude¬
at blasphemo sp̃n ⁊ceco corde eius¬
dem nature cuius est deus ł putare ł
dicere cum deus utiq naturalit̾in¬
cõmutabilis omnno sit ⁊ inmen¬
fecit diu̾sitatem sue oꝑationis ostẽ¬
dit. In quib dam. enim .i. qui terre¬
nis ac mortalib sunt incerti corpo¬
rib ⁊ si nullus est losalis motus
tid̃ ꝑ locorum corporalum partes
tum ip̃i incorporib sunt non ꝑti¬
tulatim sunt sed sicut intotis tor¬
porib ton sicineorumdem corpo¬
rum ꝑtib toti sunt. Tamen cogi¬
tationum uarietas diuersitatem
ineis cuinsdam tp̃ralis mononis
ac mutationis ostendit dũ modo
aliquid nesciunt modo scunt mͦ
uolunt modo uolunt modo sapi¬
unt modo desipuint modo iniqui ex
iustis modo iusti sunt exiniquis mͦ
pietatis illustrantur lumine modo
deprauantur tenebroso impietatis

Expanded text:
tibus nullum intelligendi largitus est tibus nullum intelligendi largitus est lumen, quo suum possent aut cognoscere aut diligere Creatorem. 29. Ipsosales esse non dubium est, quis audeat blasphemo spiritu et caeco corde, ejusdem naturae cujus est Deus, vel putare, vel dicere; cum Deus utique naturaliter incommutabilis omnino sit et immenfecit, diversitatem suae operationis ostendit. In quibusdam enim, id est, qui terrenis ac mortalibus sunt inserti corporibus, etsi nullus est localis motus, quia per locorum corporalium partes, cum ipsi in corporibus sint, non particulatim sunt, sed sicut in totis corporibus toti, sic in eorumdem corporum partibus toti sunt: tamen cogitationum varietas diversitatem in eis cujusdam temporalis motionis ac mutationis ostendit; dum modo aliquid nesciunt, modo sciunt; modo volunt, modo nolunt; modo sapiunt, modo desipiunt; modo iniqui ex justis, modo justi sunt ex iniquis; modo pietatis illustrantur lumine, modo depravantur tenebroso impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
nec illis que mutantur illa muta¬
tione uariatur. Nisi enim natura¬
liter in comiutabilis ipse eẽt nun¬
quam in reb mirabilib ordo qui¬
dam consilii ac dispositionis eius
incomutabilis ꝑmaneret. Deus igi¬
tur reꝵ corporreare atq incorpore¬
oꝵ creator inmensus eo primum
se nullum ẽẽ corpus ostendit ci d̾
quibdam corporib uitam ñ dedit
cum corpora omnia ipse treauerit.
Ipse enim naturaliteriuta est qr
si uita non eẽt nec uiuentia cor¬
pora non fecisset. Neq enim fac̃
rem non uiuentem nisi res uiuẽs.
son igitur unius nature cum deo sunt
corpora que uiuere omnino non possũt
ac sic neq illa corpora unus nature st̃
tum deo quib singulis singulos bru¬
tos atq irrationabiles sp̃c quib eadẽ
corpora que uiuificarentur ac sensifi¬
carentur inseruit. S nec ip̃i bruti sp̃c
unius nature cum deo sunt quos licet
uimificandis sensificandisq cognos¬
catur inseruisse corporib ipse tñ sp̃i¬

Expanded text:
nec in iis quae mutantur ulla mutanec in iis quae mutantur ulla mutatione variatur. Nisi enim naturaliter incommutabilis ipse esset, nunquam in rebus mutabilibus ordo quidam consilii ac dispositionis ejus incommutabilis permaneret. 28. Deus igitur rerum corporearum atque incorporearum creator immensus, eo primum se nullum esse corpus ostendit, quia quibusdam corporibus vitam non dedit, cum corpora omnia ipse creaverit. Ipse autem naturaliter vita est, quia si vita non esset, non viventia corpora non fecisset. Neque enim facit rem non viventem, nisi res vivens. Non igitur unius naturae cum Deo sunt corpora, quae omnino vivere non possunt. Ac sic neque illa corpora unius naturae cum Deo sunt, quibus singulis singulos brutos atque irrationabiles spiritus, quibus eadem corpora vivificarentur ac sensificarentur, inseruit. Sed nec ipsi bruti spiritus unius naturae cum Deo sunt, quos licet vivificandis sensificandisque cognoscatur inseruisse corporibus; ipsis tamen spiri
Abbreviated transcription (Latin):
sue. Que omma ostendunt huins¬
cemodi naturarum illum ẽẽ opifi¬
cem. Cuius millus lanis aut angꝰ¬
tus locus qr nec mimis inangustis
quam iulans totus est. Nec mutat᷑
tp̃re qui solus potest uolumina tẽ¬
porum non temporali uolubilrta¬
te s ⁊̃ stabilitate mirabiłr ordina¬
re. Aeq enim tp̃re cogitat quemad¬
modum tp̃rm series reꝵe discessio¬
ne ac successione transcurrat. Nec a¬
liqua molis quantitate termina¬
tur cy nulla conluditur. Neq per
mundi ꝑtes ꝑtib suis est ipse diffu¬
sus ut maiores mundi ꝑtes suis
maiorib impleat. Et minores ma¬
iorib implendo nusquam tñ totꝰ
infudat. Ipse est enu deus qui ait
Celum ⁊ terram ego implebo. Om̃ia
igitur que fecit idem sp̃c ⁊ corpora¬
sũma ⁊ ua celestia atq terrestria
uiuentia ⁊ quib facultatem uine̾
di dedit in effabiliter ubiq totus
dñs deus ⁊ implet ⁊ continet. Nec in
his quedunduntur ipse diuidit᷑

Expanded text:
suae. Quae omnia ostendunt hujussuae. Quae omnia ostendunt hujuscemodi naturarum illum esse opificem, cui nullus latus aut angustus locus est, quia non minus in angustis quam in latis totus est; nec mutatur tempore, quia solus potest volumina temporum, non temporali volubilitate, sed aeterna stabilitate mirabiliter ordinare. Neque enim in tempore cogitat, quemadmodum temporum series rerum decessione ac successione transcurrat: nec aliqua molis quantitate terminatur, quia nulla concluditur: neque per mundi partes partibus suis est ipse diffusus, ut majores mundi partes suis majoribus impleat, et minores minoribus implendo nusquam tamen totus se infundat. Ipse enim est Deus qui ait: Coelum et terram ego impleo . Omnia igitur quae fecit, idsumma et ima, coelestia atque terrestria, viventia et quibus facultatem vivendi non dedit, ineffabiliter ubique totus Dominus Deus et implet et continet; nec in iis quae dividuntur ipse dividitur,