comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de sanctis dicit. De persecutis uiri dicitur. Qui habet aliu
& gladii ancipites inmanib sius. Eiladii ancipites: Gladii¬
eorum ancipites Legimus in Apocalipsin lohannis quae
in aecclesus legitur & recipitur neq enim inter Apocrifa s
scripturas habetur sed inter aecclesiasticos dicitur. Ergo
ibi de domino saluatore: & gladius inquit ex utraq parte
acutus egrediebatur de ore eius. Uides ergo quod isti sancti
gladios istos ancipites quos habent in manibus de ore do¬
mini susceperunt. Dominus ergo gladium de ore suo do¬
nat discipulis suis. Ciladum ancipite & secundum histo¬
riam & secundum allegoriam et secundum luteram et se¬
ceps duo capita habet & depresenti seculo loquitur et de
futuro. & hic occidit aduersarius et in caelo aperit regna
caelorum. Eiladios istos quare habent sancti. Ad sacien¬
dam inquit uindictam innationib. Osi et ego gladi¬
possim. Eunomium possim. Manicheum possir uiniue¬

Expanded text:
de sanctis dicitur, de perfectis viris dicitur, quid habent aliud? de sanctis dicitur, de perfectis viris dicitur, quid habent aliud? Et gladios ancipites in manibus suis. Gladii sanctsanctorum ancipites sunt. Legimus in Apocalypsi Joannis, quae in Ecclesiis legitur, et recipitur neque enim inter apocryphas Scripturas habetur, sed inter ecclesiasticas, dicitur ergo ibi de Domino Salvatore: Et gladius, inquit, ex utraque parte acutus egrediebatur de ore ejus . Vides ergo quod isti sancti gladios istos ancipites, quos habent in manibus, de ore Domini susceperunt? Dominus ergo gladios de ore suo donat sanctis suis. Gladium ancipitem, hoc estriam, et secundum allegoriam, et secundum litteram, et seceps, duo capita habet, et de praesenti saeculo loquitur, et de futuro. Et hic occidit adversarios, et in coelo aperit regna coelorum. Gladios istos quare habent sancti? Ad faciendam vindictam, inquit, in nationibus. O si ego gladipossem: Eunomium possem: Manichaeum possem: unive
Abbreviated transcription (Latin):
toris est: Illud penitentis est. hoc uero quid dicitur. Leta¬
buntur in cubilib suis, ad sanctos pertinet. adiustos per¬
tinet. Quis de nobis incubili suo letatur: Quis non pug¬
nat cum carne sua. Ego cum in lectulo meo uigilatus ero
extinguo. Propterea dicitur lauabo per singulas noctes
lectum meum lachrymis meis stratum meum rigabo. lec̃¬
tus meus qui ardet in libidinem extinguitur lachrymis.
Felices iste de quibus dicitur: Lȩtabuntur in cubilib suis.
Exultationes dei inguitur eorum. Utiq qui clamat non
in guiture clamat: sed in labiis. Et quomodo dicit exulta.¬
tiones dei inguitur eorum: Clamantes in cordib nostris
Abba Pater. Uox quae clamat ad deum, non est labioꝵ.
sed cordis est. Deniq dicit dominus ad Moysen. Quid a¬
clamas ad me: et certe Moyses nihil dixerat. Et gladii
ancipites in manib eorum. Isti ꝗ exultant in cubilib suis

Expanded text:
toris est: illud poenitentis est. Hoc vero quod dicitur: Laetatoris est: illud poenitentis est. Hoc vero quod dicitur: Laetabuntur in cubilibus suis, ad sanctos pertinet, ad justos pertinet. Quis de nobis in cubili suo laetatur? Quis non pugnat cum carne sua? Ego cum e lectulo meo vigilavero, exstinguo. Propterea dicitur: Lavabo per singulas noctes lectum meum: lacrymis meis stratum meum rigabo . Lectulus meus qui ardet libidine, exstinguitur lacrymis. Felices isti, de quibus dicitur: Laetabuntur in cubilibus suis. Exsultationes Dei in gutture eorum. Utique qui clamat, non in gutture clamat, sed in labii. Et quomodo dicit, Exsultationes Dei in gutture eorum? Clamantes in cordibus nostris, abba, pater . Vox quae clamat ad Deum, non est labiorum, sed cordis est. Denique dicit Dominus ad Moysen: Quid clamas ad me ? Certe Moyses nihil dixerat. Et gladii ancipites in manibus eorum. Istud, qui exsultant in cubilibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. Beati mites quoniam ipsi possidebunt terram.
Si ergo ibi dicitur beati mites hoc est mansueti quoniam ipsi¬
possidebunt terram: et hic dicitur exaltauit mansuetos insa¬
lutem. Et isti mansueti hereditate possident terram. E rgo
ista. terra non est deorsum sed desursum est. Quid enim
dicit exaltauit mansuetos insalutem: Si enim mansuet i
isti terram possiderent quae deorsum est non diceret exal¬
tauit. Exultabunt sancti ingloria. Inqua gloria. Ex¬
urge gloria mea exurge per Psalterium et Cythara: exur¬
gam diluculo. Ingloria: nec dum enim erat spiritus: quia
Ihesus nec dum fuerat glorificatus hoc est nec dum fuerat
crucifixus: Exultabunt sancti ingloria. hoc totum quare:¬
exultabunt sancti incruce. Mihi autem absit gloriari nisi
in cruce domini nostri lhesuchristi. Ecce uoce apostoliꝓ
buntur in cubilib suis. Lauabo per singulas noctes lectũ
meum: lachrymis meis stratum meum rigabo. Istud pecca¬

Expanded text:
salutem. Beati mites: quoniam ipsi possidebunt terram . salutem. Beati mites: quoniam ipsi possidebunt terram . Si ergo ibi dicitur, beati mites, hoc est, mansueti: quoniam possidebunt terram, et hic dicitur exaltavit mansuetos in salutem: et isti mansueti haereditate possidebunt terram: ergo ista terra non est deorsum, sed desursum est. Quid enim dicit? Exaltavit mansuetos in salutem. Si enim mansueti istam terram possiderent, quae deorsum est: non diceret, exaltavit. Exsultabunt sancti in gloria. In qua gloria? exsurge, gloria mea, exsurge psalterium et cithara: exsurgam diluculo. In qua gloria? Necdum enim erat spiritus datus: quia Jesus necdum erat glorificatus , hoc est, non erat crucifixus. Exsultabunt sancti in gloria. Hoc eexsultabunt sancti in cruce. Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi . Ecce voce Apostoli in cubilibus suis. Lavabo per singulas noctes lectuabo. Illud pecca
Abbreviated transcription (Latin):
In tympano et psalterio psallant ei. Timpanum non habet cã¬
nem sed pellem: et nos ꝗͣdiu carnei sumus non sumus tẏm¬
panum. Tympanum non est nisi quod non habet carnem: a¬
nisi quod tenditur. Tympanum non potest esse contractum
sed extensum. Et nos peccata non contrahant: sed iustitra
delatet. Ad reliqua. percurramus. In tympano et psalterio
psallent ci. Quod inchoro dicimus hoc dicamus inpsalteio.
Psalterium proprie genus organi musici est quod est quasi
cythara. similitudinem habet. cytharȩ sed non est cẏthara.
Inter Esalterium et cythara hoc interest. Cythara. deorsum
percutit: caterum Psalterium sursum percutitur: quod a¬
uerbo uulgari dicitur Polypthongo hoc est Psalterium. Hic
ergo precipitur nobis ut cantico nouo canamus deo: deorsu
de Cythara. sed de sursum hoc est de psalterio. Quia bene
placitum est domino in populo suo & exalteͬbit mansuetos i

Expanded text:
In tympano et psalterio psallant ei. Tympanum non habet carIn tympano et psalterio psallant ei. Tympanum non habet carnem, sed pellem. Et nos quamdiu carnei sumus, non sumus tympanum. Tympanum non est, nisi quod non habeat carnes: nisi quod tenditur. Tympanum non potest esse contractum, sed extensum. Et nos peccata non contrahant, sed justitia dilatet. Ad reliqua percurramus. In tympano et psalterio psallant ei. Quod in choro dicimus, hoc dicamus in psalterio. Psalterium proprie genus organi est musici, quod est quasi cithara. Similitudinem habet citharae, sed non est cithara. Inter psalterium et citharam, hoc interest: Cithara deorsum percutitur: caeterum psalterium sursum percutitur, quod verbo vulgari dicitur polyphthongum. Hoc est ergo psalterium. Hic ergo praecipitur nobis, ut in cantico novo canamus Deo: non deorsum de cithara, sed desursum, hoc est, in psalterio. Quia bene placitum est Domino in populo suo, et exaltavit mansuetos in
Abbreviated transcription (Latin):
Antate domino canticum nouum dixit sanctus
ꝓpheta. quia et nonagesimus quintus psalmus
& nonagesimus septimus eandem habuerit prin¬
cipia nonagesimus quintus psalmus hoc titulo prenotatur
tate domino canticum nouum & nouus populi cantet cã¬
ticum nouum et benedixit: ad reliqua procuramus. Letet:
lsrael in eo qui fecit ipsum attestatur qui sensus uidet dcũ.
lsrad enim hoc interpretatur sensus uidens deum et filiae
tent in rege suo: in christo qui regnat in eis. Uidetis quo¬
modo leuiter: summa quaeq prestringimus. Laudent
nomen eius in choro ubicunq chorus estꝰ ibi diuersȩ uoce
in unum canticum congregentur: quomodo enim diuer¬
herest cum simul fuerint congregate chorum domini ef¬
ficiunt. Laudent nomen eius inchoro ubi discensio ẽ
ubi inuidia ibi chorus non est. Laudent nomen eiuss
in choro et tẏmpano et psalterio psallent ei. Chorus iste
cantici habet tẏmpamim habet psalterium. Crucifigamᷤ
corpera nostra christo & tale tẏmphanum canamꝰ deo

Expanded text:
ntate Domino Canticum novum. Quia et nonagesimus quintus psalmus, et nonagesimus septimus eadem habent principia. Nonagesimus quintus psalmus hoc titulo praenotatur: tate Domino canticum novum, et novus populus cantat canticum novum, et benedixit: nos ad reliqua curramus. Laetetur Israel in eo qui fecit ipsum. Ille laetetur, qui sensu videt Deum. Israel enim hic interpretatur, sensu videns Deum. Et filii , exsultent in rege suo, in Christo, qui regnat in eis. Videtis quomodo leviter summa quaeque perstringimus. Laudent nomen ejus in choro. Ubicumque chorus est, ibi diversae voces in unum canticum congeruntur. Quomodo enim diverest, cum simul fuerint congregatae, chorum Domini efficiunt. Laudent nomen ejus in choro. Ubi dissensio est, ubi invidia, ibi chorus non est. Laudent nomen ejus in choro: in tympano et psalterio psallant ei. Chorus iste canticum habet, et tympanum, et psalterium habet. Crucifigamus corpora nostra Christo, et tali tympano canamus Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
quod chorus sit angelicus. Laudate eum in cordis et orga¬
no: quod per ciborum abstinentiam: ut tortis iusceribus con¬
cupiscentiisq et uitiis carnalib digni inuenti sunt regno dci
ad concinendas diuinas laudes. Laudate eum in cimbalis
bene sonantibus: Laudate eum in cibalis benetimentib.
impletur haec laus in cimbalis bene sonantib exultantibusq:
eo quod corruptione carnis sanguisq depulsa. conformat
ad imaginem creatoris omni płenitudine spei completa sic¬
uisol resplendeat in regno dei patris omnipotentis. Omnis
spiritus laudet dominum. In heor ergo regno non caro non
sanguinum non corruptio: sed homo iam spiritualis totus
effectus est inspiritum. Qui spiritus est laudare non de¬
sinat. Qui nos prestare dignetur ut in hor seculo factores
tualib clitati fructib his mereamur adungi concinentib
ipsi gioria et imperium cum aeterno patre et spiritu sane¬

Expanded text:
quod choris sit angelicis sociatum. Laudate eum in chordis et orgaquod choris sit angelicis sociatum. Laudate eum in chordis et organo. Quod per ciborum abstinentiam retortis visceribus, concupiscentiisque evictis carnalibus, digni inventi sunt regno Dei, ad concinendas divinas laudes. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus: laudate eum in cymbalis bene tinnientibus. Impletur haec laus in cymbalis bene sonantibus exsultantibusque, eo quod corruptione carnis sanguinisque depulsa, conformati ad imaginem Creatoris, omni plenitudine spei completa, sicut sol resplendeant in regno Dei Patris omnipotentis. Omnis spiritus laudet Dominum. In hoc ergo regno non caro, non sanguis, non corruptio, sed homo jam spiritualis totus effectus: Deum in spiritu qui est spiritus laudare non desinat. Qui nobis praestare dignetur, ut in hoc saeculo factores nti, spiritualibus ditati fructibus, his mereamur adjungi concinentibus. Ipsi gloria et imperium cum aeterno Patre et Spiritu sanc
Abbreviated transcription (Latin):
Audate dominum insanctis. Quod cos post celebra¬
tum iudicium in aeternitatis glorie collocauit. a¬
Laudate eum infirmamento iuirtutis eius: eo quod
omni firmitate sublata firmamentum intra aete¬
nae uirtut is inuexerit. Laudate eum in potentatib cius
pro eo quod mortem immortalitate potentialiter consu¬
mens. Item mutabilis uitae distribuerit gloria. quam nec
oculus uidit. nec auris audiuit nec incor hominis ascẽdit.
Laudate eum secundum multitudinem magnitudinis eius.
Quia mult ifario honore districtus et cilicim corpori¬
inde putat mansionem: sicut Apostolus ait. Apud patrẽ
meum multae mansiones sunt. Laudate eum insono tu¬
bae: in quo bellum accidi uicerunt conterente domino
sathana sub pedibus eorum. Laudate eum in Psalterio &
Cythara eo quod eas uel decalogum legis implere presti¬¬
terit uel post mortificationem quae Cythara accipitur in
se uiuificauerit. Laudate eum in Tympano et Choro.
in tympano quod mortificatum sit. In Choro quod sancti¬

Expanded text:
audate Dominum in sanctis ejus. Qui eos post celebratum judicium, in aeternitatis gloria collocabit. Laudate eum in firmamento virtutis ejus. Eo quod omni infirmitate sublata, firmamentum his aeternae virtutis invexerit. Laudate eum in virtutibus ejus. Pro eo quod mortem immortalitate potentialiter consumens, incommutabilis vitae eis tribuerit gloriam: quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus. Quia multifario honore distinctas coelestium corporum deputat mansiones, sicut Dominus ait: Apud Patrem meum multae mansiones sunt . Laudate eum in sono tubae. In quo bello occisi vicerunt: conterente Domino Satanam sub pedibus eorum. Laudate eum in psalterio et cithara. Eo quod eis vel de coelo canticum legis implere praestiterit: vel post mortificatam carnem , quae cithara accipitur, in se vivificaverit. Laudate eum in tympano et choro. In tympano, quod mortificatum corpus s
Abbreviated transcription (Latin):
Ner Palmum & Canticum quid inter est fre¬
quenter diximus. Psalmus ex Psalterio di-¬
citur. Canticum uero ex uoce ꝓfertur. Psal-¬
mus refertur ad manus, hoc est adopera. Canticum
ad theoriam:¬

Expanded text:
er psalmum et canticum quid interest, frequenter dixi: Psalmus ex Psalterio dicitur: Canticum vero ex voce profertur. Psalmus refertur ad manus, hoc est, ad opera: canticum ad theoriam
Abbreviated transcription (Latin):
Ntellectus dauid cum ess& in spelunca oratio per¬
scribitur. Iste titulus secundum Istoriam quid ẽ
Quando fugiebat Dauid afacie Saul in deserto ĩ
intellectus. Intellectus Dauid debemus spiritualiter in¬
telligere psalmum: accipitur quidem et in domino uero
Dauid iste psalmus & intelligitur Saul in diabolo: spelun-¬
ca autem in hoc mundo & quod diabolus non immittit
in hoc mundo aliquid boni sed stercus & siquid putri¬
dum. Spelunca autem intelligitur iste mundus quia p¬
fectum lumen non habet quantum ad comparationem
futuri: sed quasi lumen aliquod inluxit: Dominus ue¬
niens in hox mundo. pterea dicit et Apostolus qui est
lumen gloriae eius. Ergo sicut. Dauid introiuit inspe¬¬
luncam abscondens se Saulita et dominus ingressus ĩ
hunc mundum & persecutione passus est:
Oce mea ad dominum clamaui uoce mea addo

Expanded text:
ntellectus David, cum esset in spelunca. Oratio praescribitur. Iste titulus secundum historiam quidem quando fugiebat David a facie Saul, in deserto Enne. Intellectus David: debemus spiritualiter intelligere psalmum. AccipituDavid iste psalmus, et intelligitur Saul in diabolo: spelunca autem in hoc mundo: et quod diabolus non immittit in hunc mundum aliquid boni; sed stercus, et si quid putridum est. Spelunca autem intelligitur iste mundus, quia perfectum lumen non habet, quantum ad comparationem futuri, sed quasi lumen aliquod illuxit Dominus veniens in hunc mundum. Propterea dicit Apostolus: Qui est lumen gloriae ejus . Ergo sicut David introivit in speluncam abscondens se a Saul: ita et Dominus ingressus est in hunc mundum, et persecutionem passus est. Voce mea ad Dominum clamavi: voce mea ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
primogenita prior effectus est. Iustitia tua iustitia
in aeternum quam non cognouit populus ille prior
esse perpetuam. Et lex tua ueritas: illis fuit umbra
nunc est aecclesia populo ueritas. Sed ꝓpheta ꝓhac
ueritate multa proferens ait. Tribulatio et angustra
inuenerunt me mandata tua meditatio mea est. Q iuᷤ
tribuletur in penis coartetur inuinculis uox semper
libera dei mandata meditatur assidue. Equitas te¬
stimonia tua inaeternum intellectum damihi &uiuam:
ut peorum intelligentia uitam possim capere sempitẽ¬

Expanded text:
primogenitis, prior effectus est. Justitia tua justitia primogenitis, prior effectus est. Justitia tua justitia in aeternum. Quam non cognovit populus ille prior semper esse perpetuam. Et lex tua veritas. Illis fuit umbra: nunc est Ecclesiae populo veritas. Sed propheta pro hac veritate multa perferens ait: Tribulatio et angustia invenerunt me: mandata tua meditatio mea est. Quamlibet tribuletur in poenis, coarctetur in vinculis: vox semper libera Dei mandata meditatur assidue. Aequitas testimonia tua in aeternum: intellectum da mihi et vivam. Ut pro eorum intelligentia, vitam possim capere sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
niiis. Omnia quae mandante te patunur. Iu¬¬
sta. et recta ac uera sunt: quia aut pro peccatie
nostris ingruunt aut ut ꝓbati manifestemur eueniunt.
Tabescere me fecit Zelus meus. Cum domus dei spelunca
latronum efficitur amalis habitatorib: uel cum uideo coͣ¬
pora. deo dedita uoluptabris facinorum inquinari ꝗa
obliti sunt uerba tua inimici mei. Obliuiscentes enim pre¬
cepta legis fecerunt domum tuam speluncam latronũ
lgnitum eloquium tuum uehementer et seruus tuus dile¬
xit illud. Quia sicut peccata consumãt ita. peccantem
si conuertatur illuminat. Adolescentulus sum ego et cõ¬
temptus iustificationes tuas non sum oblitus. Quanꝗͣ hȩc
Dauid in persona sua dicat ꝗ ad olescentior cęteris fra¬
tribus quasi contemptus ad ques pascendas directus.
dehuc in segno electus est: tamen hȩc ad populum chri¬
stianum referenda est. Qui prius contemptus et dedo-
mo eiectus recolens iustificationes dei accepta prioris

Expanded text:
nimis. Omnia quae mandante te patimur, junimis. Omnia quae mandante te patimur, justa, recta, ac vera sunt: quia aut pro peccatis nostris ingruunt: aut ut probati manifestemur, eveniunt. Tabescere me fecit zelus domus tuae. Cum domus Dei, spelunca latronum efficitur a malis habitatoribus: vel cum videro corpora Deo dicata volutabris facinorum inquinari. Quia obliti sunt verba tua inimici mei. Obliviscentes enim praecepta Legis, fecerunt domum tuam speluncam latronum. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Quia sicut peccatum consumit: ita et peccantem, si convertatur illuminat. Adolescentior sum ego, et contemptus: justificationes tuas non sum oblitus. Quamquam haec David ex persona sua dicat, qui adolescentior caeteris fratribus quasi contemptus ad oves pascendas directus, dehinc in regnum electus est: tamen haec ad populum Christianum referenda sunt, qui prius contemptus, et de domo patris ejectus, recolens justificationes Dei, acceptis prioris
Abbreviated transcription (Latin):
luntates: ut non dominetur mihi omnis ustitia: ꝗa tuo
sum famulatui mancipatus. Redime me acalumnuis ho¬
minum ut custohiam mandata. tua. Calumniȩ sunti
cum ab hominib crimen impietatis obũcitur: ex quibus
se redimi deposcit a deo ut eius mandata. custodiat. Faciẽ
tuam illumina. super seruum tuum. Confirma me effigi-¬
ei imaginis glorie tuae. Edoce me iustificationes tuas ut
quod in illis cerno perspeculum certa contemplatione
conspiciam. Exitus aquarum deduxerunt oculi mei ꝗa
non custodierunt legem tuam. Ueram semper agit pęni¬
tentiam hic sanctus et non cessat fluentis lacrymarum an¬
tiqua delicta diluere ut tu intelligas nisi ueram peniten
tiam egeris tibi facile non dimuti quae gesseris. Uera ẽ
enim p̾aenitentia iugiter cum fletib commissa diluere
& abluta non iterare.
Ustus es domine et rectum iudicium tuum. MA¬
dasti iustitiam testimonia tua et ueritatem tuam

Expanded text:
luntates. Et non dominetur mei omnis iniquitas. Quia tuo luntates. Et non dominetur mei omnis iniquitas. Quia tuo sum famulatui mancipatus. Redime me a calumniis hominum: ut custodiam mandata tua. Calumniae sunt, cum justis hominibus crimen impietatis objicitur. Et ex quibus se redimi deposcit a Deo, ut ejus mandata custodiat. Faciem tuam illumina super servum tuum. Confirma me effigie imaginis gloriae tuae. Et doce me justificationes tuas. Ut quod in illis cerno per speculum, certa contemplatione conspiciam. Exitus aquarum deduxerunt oculi mei: quia non custodierunt legem tuam. Veram semper agit poenitentiam hic sanctus, et non cessat fluentis lacrymarum antiqua tiam egeris, tibi facile non dimitti quae gesseris. Vera est enim poenitentia jugiter fletibus commissa diluere, et abluta non iterare. ustus es, Domine, et rectum judicium tuum. Mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
cam: sicut sequitur. Declaratio sermonum tuorum il¬
luminet et intellectum dat paruulis. Sermones dei sunt
scriptura. ꝓphetarum et legis quae in euangeliis declarãt.
Dum uerbum caro factum est & habitabit innobis: et mł̃tis¬
se uirtutibus deum ostendit. Sed horum intellectus par¬
uitati nostrae q in innocentia renati sumus tribuitur do-¬
mino sic dicente. Confitebor tibi domine Pater caeli et
terrae ꝗ abscondisti haec asapientib & prudentib et re¬
uelasti ea paruulis. Os meum aperui et attraxi spiritum
quia mandata. tua desiderabam. Cor mundum rese¬
raui et dignum me effeci ob desiderium mandatorum
tuorum inquem spiritus sanctus diffunderetur. Aspice
in me et miserere mei secundum iudicium diligenti¬
um nomen tuum. Ut illo me iudicio munereris quo re¬
liquos ꝗ diligunt nomen tuum. Ciressus meos dirige se¬
cundum᷑ eloquium tuum et non secundum corporeas uo¬

Expanded text:
co: sicut sequitur. Declaratio sermonum tuorum ilco: sicut sequitur. Declaratio sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis. Sermones Dei sunt scripta propherum et Legis quae in Evangeliis declarantur: dum Verbum caro factum habitat in nobis, et multis virtutibus Deum ostendit. Sed horum intellectus parvitati nostrae, qui in innocentia renati sumus, tribuitur: Domino sic dicente: Confiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae: quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Os meum aperui et attraxi spiritum: quia mandata tua desiderabam. Cor mundum reseravi, et dignum me effeci desiderio mandatorum tuorum, in quem Spiritus sanctus diffunderetur. Aspice in me et miserere mei: secundum judicium diligentium nomen tuum. Ut illo me judicio muneres quo reliquos qui diligunt nomen tuum. Gressus meos dirige secundum eloquium tuum. Et non secundum corporeas vo
Abbreviated transcription (Latin):
seruittitis otiosum. Tempus benefaciendi domine dissi¬
pauerunt legem tuam. Iudaei utiq ꝗ eam spiritualiter
non intellexerunt. Sed ueniet tempͥus quando occulta
illius dõminus faciet predicationem aeuangelicam reseraĩ.
ldeo dilexi mandata tua. super aurum et Topation. Sicut
enim aurum cunctorum metallorum precelsit pretium:
ita. Iopatius omnium gemmarum inse continens pulchri¬
tudines omniumq uincit honores. Ideo ꝓpheta suꝑ hȩc
omnia dei mandata diligit: quia inhis aduentum dom̃i
ꝗmundum redempturus est nuntiatum intelligit. Ppt eã
ad omnia mandata tua dirigebar omnem uiam hodio
habui. Nihil deuiis inquitatis accessit sed sicut si ita¬
perambulaui integre: ita omnia quae inuiis iniquitatis
morabantur hodiui:¬
Irabilia testimonia tua. domine ideo scrutata. ẽ
ea anima mea. Uide inhis aliud agi et aliud
figurari. Ideoq quia mirum mihi est diligen¬¬
tius perscrutor ut cuncta te clarante cognoᷤ¬¬

Expanded text:
servitutis otiosum: Tempus faciendi Domino, dissiservitutis otiosum: Tempus faciendi Domino, dissipaverunt legem tuam. Iudaei utique, qui eam spiritaliter non intellexerunt. Sed veniet tempus, quando occulta illius DomiIdeo dilexi mandata tua: super aurum et topazion. Sicut enim aurum cunctorum metallorum praecellit pretium: ita topazius omnium gemmarum in se continens pulchritudinem, omnium vincit honores. Ideo propheta super haec omnia Dei mandata diligit: quia in his adventum Domini, qui mundum redempturus est, nuntiatum intelligit. Propterea ad omnia mandata tua dirigebar: omnem viam iniquam odio habui. Nihil de viis iniquitatis accessit: sed sicut perambulavi integre: ita omnia quae in viis iniquitatis morabantur, odiviirabilia testimonia tua, Domine: ideo scrutata est ea anima mea. Vidi in his aliud agi, aliud figurari. Ideoque quia mirum mihi est: diligentius perscrutatus, cuncta, te declarante, cognos
Abbreviated transcription (Latin):
Eci ludicium et hustitiam non tradas me calamni¬
antib me.Iugiter nos in haoc mortali corpore ui¬
tiorum caterua persequitur: Sed si mensura iu¬
diciorum ac iustificationum dei in nobis maneat.
ut prudenti consilio ea quae his conueniunt faciemuss.
horum persecutorum manibus nontradamm. Suscipe
seruum tuum inbono quia seruire me peccato iam ne¬
scio ut non calumnientur me suꝑbi. Diabolus et minis¬
tri eius. Oculi mei defecerunt in salutare tuum et ĩshm
qui hebraicȩ Saluator dicitur. Et in eloquium iustitiae
tuae: uerbum illud quod erat in principio apud deum
Qui iustitias legis non uenit soluere sed adimplere: a¬
Fac cum Seruo tuo secundum misericordiam tuam: ut ip̃xe
uota mea perficiam. Et iustificationes tuas doce me. Ut
eorum utilitatem sicut saepius optaui possim intellige̾.
Seruus tuus sum ego da mihi intellectum ut sciam testi¬
monia tua. Ate eam discam et non abhereticis: uel ludȩ¬
is. Quia nullum mihi tempus est ab exercitatione tuae

Expanded text:
eci judicium et justitiam: non tradas me calumniantibus me. Jugiter nos in hoc mortali corpore vitiorum caterva persequitur: sed si mensura judiciorum ac justificationum Dei in nobis maneat, ut prudenti consilio ea quae his conveniunt faciamus: horum persecutorum manibus non trademur. Suscipe servum tuum in bono. Quia servire me peccato jam nescio. Ut non calumnientur me superbi. Diabolus et ministri ejus. Oculi mei defecerunt in salutare tuum. In Jesum, qui Hebraice Salvator dicitur. Et in eloquium justitiae tuae. In Verbum illud quod erat in principio apud Deum: qui justitias legis non venit solvere, sed implere. Fac cum servo tuo secundum misericordiam tuam. Ut ipse vota mea perficias. Et justificationes tearum humilitatem, sicut saepius optavi, possim advertere. Servus tuus sum ego, da mihi intellectum ut sciam testimonia tua. A te ea discam et non ab haereticis vel Iudaeis. Quia nullum mihi tempus est ab exercitatione tuae
Abbreviated transcription (Latin):
sed non ut lex tua. Audiui multa ab hęreticis agentibus
quae non conueniunt mandatis dei. Ideo adiungit omia
mandata tua ueritas. Nulla enim falsitate comprehendũt᷑.
iniqui persecuti sunt me adiuua me. Grauia aduersus
potestates et principes substineo bella, et ideo non peto ut
amoueatur hoc certamen: sed ut adiuues me sciens neminẽ
posse coronari nisi qui legitime certauerit. Paulominus
consumauerunt me in terra:ego uero non dereliqui man¬
data tua. Ualde me corporalia uitia in terra humiliassẽt
nisi custodissent mandata diuina. Secundum misericordi¬
am tuam uiiuifica me in aeterna uita quia ego iam non
mihi uiuo: uiuit autem in me christus. Et custodiam testi¬¬
monia oris tui: uel ea quae in lege mandasti uel illa quȩ
in euangeliis protulisti:

Expanded text:
sed non ut lex tua. Audivit multa ab haereticis ac gentibus sed non ut lex tua. Audivit multa ab haereticis ac gentibus quae non conveniunt mandatis Dei. Ideo adjungit: Omnia mandata ejus veritas. Nulla enim falsitate comprehenduntur. Iniqui persecuti sunt me, adjuva me. Gravia adversus principatus et potestates sustineo bella, et ideo non peto, ut amoveatur hoc certamen; sed ut adjuver, sciens neminem posse coronari nisi qui legitime certaverit. Paulo minus consummaverunt me in terra, ego autem non dereliqui mandata tua. Valde me corporalia vitia in terram humiliassent, nisi custodissem mandata divina. Secundum misericordiam tuam, Domine, vivifica me in aeternam vitam, quia iam non mihi vivo, vivit vero in me Christus. Ut custodiam testimonia oris tui, vel ea quae in lege mandasti, vel illa quae in evangeliis protulisti.
Abbreviated transcription (Latin):
Efecit insalutari tuo anima mea. In lhesu qui
uenit saluum facere populum suũ apeccatiᷤᷤ eox
& in uerbum tuum super speraui. Quod inpͥn¬
cipio deus erat uerbum: ut ueniat ad redemp̃tionem
humanam. Defecerunt oculi mei in eloquium tuum.
dicentes: quando consolaberis me: Attende hanc su-¬
spicio consolationem aduenire de caelis indefectione⁊
spiritualium oculorum. Quia factus sum sicut uter.
in priuna iustificationes tuas non sum oblitus. Domi¬
nus in Euangelio dixit. Nemo ponit uinum nouum
in utres ueteres. Significans aspectus humanum diia¬
turnis repletum uitus non posse continere mandata
dei. Ergo et nos si incalescimus natura ardore ut pec¬
calor et erimus quasi uter in priuna refrigerante i
nobis ardore peccati. Quot sunt dies seruiꝰ tui quan¬
do scies de persequentibus me iudicium: Pauci sunt
dies huius uite tu domine conteres iudicio tuo Sata¬
nan cum satellitibus suis sub pedib nostris uelociter
qui nos persecuntur. Marrauerunt mihi iniqui fabulatiões

Expanded text:
efecit in salutari tuo anima mea. In Jesu, quia venit salvum facere populum suum a peccatis eorum. Et in verbum tuum supersperavi. Quod in principio Deus erat apud Deum, ut veniat ad redemptionem humanam. Defecerunt oculi mei in eloquium tuum; dicentes, Quando consolaberis me? Attende. Hanc suscipio consolationem te advenire de coelis in defectione spiritualium oculorum. Quia factus sum sicut uter in pruina: justificationes tuas non sum oblitus. Dominus in Evangelio dixit: Nemo ponit vinum novum in utres veteres : significans pectus humanum diuturnis repletum vitiis non posse continere mandata Dei. Ergo et nos si incalescamus naturali ardore ut peccalor, et erimus quasi uter in pruina, refrigerato in nobis ardore peccati. Quot sunt dies servi tui; quando facies de persequentibus me judicium. Pauci sunt dies hujus vitae. Tu, Domine, contere in judicio tuo Satanam cum satellitibus suis, sub pedibus nostris velociter, qui nos persequuntur. Narraverunt mihi iniqui fabulationes,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. In utres nouos: idest euangelicum preceptum recon¬
ditum in cordibus credentium: Ponens inthesauris abys-¬
tudo diuitiarum sapientiae & scientiae dei. Uel inthesa¬
uris idest in absconditis dei. Thesaurus. idest largitas
hoc est ꝓfundum misterium scripturarum: unde alio lo¬
co dicit. Qui ꝓducit uentum de thiesauris suis. Nam
quantum uoluit perseruos suos nobis demonstrare tan¬
tum intelligere potuimus ipsam uero ꝓfunditatem scrip¬
turarum nequaꝗ possumus. ab ipso autem commoue¬
antur uniuersi: & omnes qui inhabitant orbem. Ab
ipso deo commoueantur uniuersi: idest de infidelitate
ad fidem uel uniuerse creaturae omnes ab ipso ueniũt.
Et non sicut peccatores dicunt quod tempus illas x¬
creaturas adducit & non deus: quia & tempora. &
dies & annos uel etiam momenta deus constituit.Ti
meat dominũs omnis terra.Qui terrena sapiunt ⁊
ipsum potius & non creatura adorent. Ab eo autẽ

Expanded text:
ait, in utres novos : id est, Evangelicum praeceptum, reconait, in utres novos : id est, Evangelicum praeceptum, reconditum in cordibus credentium. Ponens in thesauris abystudo divitiarum sapientiae, et scientiae Dei ! Vel, in thesauris, id est, in absconditis Dei. Thesaurus, id est, largitas: hoc est, profundum Scripturarum. Unde alio loco dicit: Qui producit ventum de thesauris suis . Nam quantum voluit per servos suos nobis demonstrare: tantum per nos intelligere potuimus: ipsam profunditatem Scripturarum nequaquam possumus. antur universi, omnes qui inhabitant orbem. Ab ipso Deo commoveantur universi; id est, de infidelitate ad fidem. Vel universi: omnes creaturae ab ipso veniunt, et non sicut peccatores dicunt, quod tempus illas adducit, et non Deus: quia et tempora, et dies, et annos, vel etiam momenta Deus constituit.meat Dominum omnis terra. Qui terrena sapiunt, ipsum potius, et non creaturam, adorent. Ab eo autem
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Et spiritu oris eius omnis uirtus eorum. Paradito
create sunt. Nam indomino pater: in uerbo filius:
in spiritu oris spiritus sanctus declaratur. Et quia di-¬
cit oris eius non quasi ꝓcedens minor credatur : Nam
sicut filius apatre aequasis patri: ita & spiritus sancts
aqualis patri habetur ac filio qui apatre procedit. Uł
spiritu oris omnis uirtus eorum: idest per spiritum sanc-¬
tum uirtutes illorum: quia per spiritum sanctum habue¬
runt diuersas gratias: ideo uirtutes: nam per nos nihil bo¬
ni habuimus nisi per ipsum. Congregans sicut inutrem
aquas maris. Ter aquas seculi tribulationem significat &¬
persecutionem sanctorum. Quia sicut homo inutrem aqͣm
stringit & quando uult spargit: sic dominus tribulatioẽs
aecclesiae ut ait Paulus. Fidelis deus qui non patietur uos
temptari super id quod potestis ferre: sed faciet etiam
ꝓuentum ut possitis sustinere: congregans sicut in utrẽ:
maris: seculi populos ut sint uinum nouum: sicut dñs

Expanded text:
i. Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Paracleto creatae sunt. Nam in Domino Pater, in Verbo Filius; in spiritu oris, Spiritus sanctus declaratur. Et quia dicit, oris ejus: non procedens quasi minor credatur. Nam sicut Filius a Patre, et aequalis Patri: ita et Spiritus sanctus aequalis Patri habetur ac Filio. Vel, spiritu oris ejus omnis virtus eorum, id est, per Spiritum sanctum virtutes illorum. Quia per Spiritum sanctum habuerunt diversas gratias: id est, virtutes. Nam per nos nihil boni habuimus, nisi per ipsum. Congregans sicut in utre aquas maris. Clauspersecutiones sanctorum: quia sicut homo in utre aquas stringit, et quando vult spargit: sic Dominus tribulationes Ecclesiae, ut ait Paulus: Fidelis Deus qui non patietur vos tentari super id quod potestis ferre, sed faciet etiam proventum ut possitis sustinere . Congregans sicut in utre, maris, saeculi populos, ut sint vinum novum, sicut Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
compulsus ad artem declinauit: Misericordia dei pro-¬
uidente cecidit spiritus sanctus super ipsum &caepit
ad regem Abimelech dixit illis sex. Pro qua causa
adduxistis istum hominem arreptiuum & furibundũ
super me. Dauid pulcher homo erat & quando eum
apprehenderunt tympanizabat ad portam ciuitatis
& manibus suis ferebatur &cum eum dimisissent &
fugiss& istum psalmum cantauit. Quia totus circa
pietatem. totus cirea inspectionem diuinam totus cir¬
ca compescendas sanctorum tribulationes cõmemorat᷑:¬

Expanded text:
compulsus ad arcem declinavit. Misericordia Dei provcompulsus ad arcem declinavit. Misericordia Dei providente, cecidit Spiritus sanctus super ipsum, et coepad regem, dixit illis rex: Pro qua causa adduxistis istum hominem arreptivum, et furibundum super me? David pulcher homo erat, et quando eum apprehenderunt, tympanizabat ad portam civitatis, et in manibus suis ferebatur. Et cum eum dimisissent, et fugisset, istum psalmum cantavit: qui totus circa pietatem, totus circa inspectionem divinam, totus circa compescendas sanctorum tribulationes commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere Abimelech. Sciamus dictum e̾e
ꝓachis. nec innomine error est cum ex
patre regeneratus etiam Abi melech potuerit appellaĩ.
Abimelech quippe interpretatur pater meus rex.
Quomodo dicit commutauit uultum suum coram a¬
abimelech: quia in segum sic legimus quod in Cieth ci¬
uitatem ad regem Achis fuit in Philistim: uel quom̃o
ausus fuit ibidem ambulare: quia inimicus eorum erã
& ipse interfecit antea Cioliam principem illorum.
cẜpterea illuc ambulauit prohor quod mulieres dixe¬
runt percussit Saul mille & Dauid decemmilia. Et
postea intrauit habolus in illum idest in saul per in¬
uidiam & dixit quid ei superest nisi tantum ut re¬
gnum habeat: Et peruenit Dauid ad regem achys.
Sed postea Abimelech misit missos suos ut Dauid ad
se adducer& ut eum interficer&: Et cum inuenissẽt
eum ad portam ciuitatis cognouit Dauid inse ipso per¬
spiritum quod ipsum interficere uolebant necessitate

Expanded text:
intelligere, Abimelech sciamus dictum esse intelligere, Abimelech sciamus dictum esse pro Achis. Nec in nomine error est, cum ex parte generatus, etiam Abimelech potuerit appellari. Abimelech quippe interpretatur pater meus rex. Quomodo dicit, commutavit vultum suum coram Abimelech? Quia in Regum sic legimus, quod in Geth civitatem ad regem Achis fugit in Philistiim . Vel quomodo ausus fuit ibidem ambulare, quia inimicus illorum erat, et ipse interfecit antea Goliam principem illorum? Propterea illuc ambulavit, pro hoc quod mulieres dixerunt: Percussit Saul mille, et David decem millia. Et postea intravit diabolus in Saul per invidiam, et dixit: Quid superest ei, nisi tantum ut regnum habeat? Et pervenit David ad regem Achis. Sed postea Achis misit missos suos ut David ad se ducerent, ut eum interficerent. Et cum invenisset eum ad portam civitatis, cognovit David quod ipsum interficere volebant, necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
defensor aecclesiae suae. Et in ipso laetabitur cor nostry
idest anima nostra lȩtabitur de spe futurȩ remunera.¬
tionis. Et laetabitur aecclesia intribulatione. Et in nomi¬
ne sancto cius sperauimus: nomen patris filius est.Fi¬
at domine misericordia tua super nos sicut sperauimꝰ
inte. Oratio aecclesiae est. Iamen istum uersum cogitãe
debet unusquisq homo anteꝗͣ legatur ut fideliter di¬
cat. Sicut sperauimus inte: ne alibi uacet mens sua. Fi
sperauimus inte. Ut qui nos per baptismum abliusti
spiritus sancti infusione confirmes: sicut inactib apo¬
stolorum cernimus esse factum. Qui nunc in nobis ueni¬
re dignetur ut per eius lumen effici mercamur here¬
des gloriae sempiternae:¬
PSAIMUS DAUID CUMIMMUTAUIT FACIEMSUÃ
CORAM ABIMELECN & DIMISIT EUM & ABIIT.
AUTATIO FACIEI IN UERBOEX MUTATIONE.
MONSTRATUR
UANDO Aaul se missum esse simulauit
aut si ueram mutationem uultus uolumus

Expanded text:
defensor Ecclesiae. Et in ipso laetabitur cor nostrum. defensor Ecclesiae. Et in ipso laetabitur cor nostrum. Id est, anima nostra laetabitur de spe futurae remunerationis, et laetabitur Ecclesia in tribulatione. Et in nomine sancto ejus speravimus. Nomen Patris Filius est. Fiat misericordia tua, Domine, super nos, sicut speravimus in te. Oratio Ecclesiae est: tamen istum versiculum cogitare debet unusquisque antequam legatur, ut fideliter dicat, sicut speravimus in te, ne alibi vacet mens sua. Fiat, speravimus in te. Ut qui nos per baptismum abluisti, Spiritus sancti infusione confirmes, sicut in Actibus apostolorum cernimus esse factum . Qui nunc in nobis venire dignetur, ut per ejus lumen effici mereamur haeredes gloriae sempiternaePsalmus David cum mutavit faciem suam coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit. Mutatio faciei in verborum mutatione monstratur: quando a Saul se missum esse simulavit. Aut si veram mutationem vultus volumus
Abbreviated transcription (Latin):
idest in hoc sperant in misericordia eius: idest dei ut
amorte perpetua eruat animas eorum uel amorte i
hoc est adiabolo. Ut eruat amorte animas eorum &
alat eos in fame. Cum alii uerbi dei penuriam pati¬
untur isti ab eo uuuficantur. Anima autem nostra
sustinet dominum idest patiens est in domino: ille cri¬
quicquid accesserit suie bonum siue malum patienter
sustinet ꝓpter deum: ut ait Paulus. Omnia mihi pla¬¬
cent. Uel alat eos infamȩ idest pascit illos. Unde
dixit: & aluit eos quadraginta annis indeserto: ꝗ̃
unde pascit eos de cibo spirituali idest de sua doctri¬
na & de suo uerbo. Anima autem nostra sustinet do-¬
minum: quoniam adiutor & ꝓtector noster est: &
in ipso laetabitur cor nostrum & innomine sancto
eius sperauimus. Scimus enim quod nullus sperabit x¬
in eum & confusus abscessit. Quoniam aduitor &
ꝓtector noster est: hoc est quia ipse est aduitor et

Expanded text:
Id est, in hoc sperant in misericordia ejus, id est, Dei, ut Id est, in hoc sperant in misericordia ejus, id est, Dei, ut a morte perpetua eruat animas eorum. Vel a morte, hoc est a diabolo. Ut eruat a morte animas eorum: Et alat eos in fame. Cum alii verbi Dei penuriam patiuntur: isti ab eo vivificantur. Anima autem nostra sustinet Dominum. Id est, patiens est in Domino. Quidquid accesserit ei sive bonum, sive malum, sustinet propter Deum, ut ait Paulus: Omnia mihi placent . Vel, alit eos in fame: id est, pascit eos. Unde dixit: Et aluit eos quadraginta annis in deserto . Qunde pascit eos de cibo spirituali: id est, de sua doctrina et suo verbo: Anima autem nostra sustinet Dodomino, quoniam adiutor et protector noster est: et in ipso laetabitur cor nostrum, et in nomine sancto eius sperauimus. fiat in eum, et confusus abscessit. Quoniam adjutor et protector noster est. Hoc est, quia ipse est et adjutor et
Abbreviated transcription (Latin):
pensat. Non saluabitur rex per multam uirtutem
& gigans non saluabitur in multitudine uirtutis suȩ.
Sed per iustitiam & auxilium dei. Nam & Giolie fo.¬
titudine confudit deus per manum Dauid pueri sui.
Non fuit saluus rex per multitudinem uirtutis suȩ.
Quare: Quia alibi dicit. Domini est salus. nec gigas
salius erit inmultitudine fortitudinis sue. Eugas
potest per fortitudinem suam: sicut superius de ciolia
& Dauid. Fallax equus ad salutem inhabundantiam
autem uirtutis suae non saluabitur. Nisi deus fuerit
ascensor eius. Fallax equus ad salutem inhabundan¬
humanum: impedimentum est anima: ideo fallax. ĩ
habundantiam autem uirtutis suae non erit saluus.¬
Ecce oculi domini super timentes eum. Oculi dei as¬
pectus diuinitatis super timentes eum. Qui eum timẽt
timore sancto. Deus enim sperantes inse inspectione
celesti protegit ac defendit. Et in eis qui sperant in
misericordia eius. Ut eruat amorte animas eorum:

Expanded text:
pensat. Non salvabitur rex per multam virtutem, pensat. Non salvabitur rex per multam virtutem, et gigas non salvabitur in multitudine virtutis suae. Sed per justitiam, et auxilium Dei. Nam et Goliae fortitudinem confudit Deus per manum David pueri sui. Non fit salvus rex per multitudinem virtutis suae. Quare? quia alibi dicit: Dominus est salus . Nec gigas salvus erit in multitudine fortitudinis suae. Gigas potest per fortitudinem suam, sicut superius de Golia et David. Fallax equus ad salutem, in abundantia autem virtutis suae non salvabitur. Nisi Deus fuerit ascensor ejus. Fallax equus ad salutem. Equhumanum, jumentum est animae, ideo fallax. In abundantia autem virtutis suae, non erit salEcce oculi Domini super timentes eum. Oculi Dei, aspectus divinitatis. Super timentes eum, qui eum timent timore sancto. Deus enim sperantes in se inspectione coelesti protegit ac defendit. Et in eis qui sperant in misericordia ejus. Ut eruat a morte animas eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
apostolorum appellantur. De preparato habitaculo
suo respexit super omnes qui inhabitant terram.
Qui finxit singillatim corda eorum. Ut alii detur
sermo sapientiae. alii scientiae alii interpretatio sermo¬
num. alii genera linguarum & reliqua quae sunt o¬
opera bona unus atq idem spiritus uel qui finxit
per singulos corda eorum. Quidam himc locum mẽ¬
daciter ad illud referunt: quod animam ex anima
estiment esse generatam. Et in Adam omnium ho-¬
minum animas continere. Quia id quod graece di¬
citur kaTAMoNAC: non unum sed per multos
quosq significent. Qui finxit singillatim corda eo
Qui finxit idest fecit singillatim per singulos om̃s
intelligit & simul omnes recognoscit. Corda illorum: a¬
opera Alorum. Qui intelligit omnia opera illorum. lp̃e
est enim speculator ꝓspiciens dedie indiem actus hu¬
manos. Qui intelligit omnia opera illorum: hoc est
qualiter donum dei una quȩq anima habeat ipse dis-¬

Expanded text:
apostolorum. De praeparato habitaculo apostolorum. De praeparato habitaculo suo respexit super omnes qui inhabitant terram. Qui finxit sigillatim corda eorum. Ut alii detur sermo scientiae, alii interpretatio sermonum, alii genera linguarum, et reliqua: quae operatur unus atque idem Spiritus. Vel qui finxit per singulos corda eorum. Quidam hunc locum mendaciter ad illud referunt, quod animam ex anima existiment esse generatam, et in Adam omnium animas contineri; quia id quod Graece dicitur καταμόνας, non unum, sed per multos quemque significet. Qui finxit sigillatim corda eorum. Qui finxit: id est, fecit. Sigillatim. Per singulos omnes intelligit, et insimul omnes cognoscit. Corda eorum: opera illorum. Qui intelligit omnia opera eorum. Ipse est enim speculator prospiciens de die in diem actus humanos. Qui intelligit omnia opera eorum: hoc est, qualiter donum Dei unaquaeque anima habeat, ipse dis
Abbreviated transcription (Latin):
luxta illud. Caelum & Terra transibunt: uerba aũt
mea non praeteribunt. Beata gens cuius est domi¬
nus deus eorum: hoc est qui credunt quod dominꝰ
creauit illas creaturas: unde superius mentionem
fecit. Nam non quod tempus illas adducat: Uel
beata gens cristianorum cuius dominus deus eius:
dominum enim elegit habere deum: idolis derelictis.
Populus quem elegit dominus inhaereditatem sibi:
Uidelic& populum christianum dicit in haereditatẽ
sibi. Unde dixit in alio Psalmo. Dabo tibi gentes in
haereditatem tuam & possessionem tuam terminosx
terrae. Et alibi. Dominus pars haereditatis mee. &itẽ
Portio mea dominus in haereditatem sibi. Reprlsis
uidaeis nos sumus inhaereditatem adsciti. De caelo
respexit dominus: uidit omnes filios hominum:ut
omnibus misereretur: quia nunꝗͣ respectus eius sine
misericordia fuit. Uel dominus de caelo prospexit:
hocest misertus est nobis super filios hominum. Filii
hominum: filii adam: uel filii hominum successores

Expanded text:
lum et terra transibunt: verba autem mea non praeteribunt . Beata gens, cujus est Dominus Deus ejus. Hoc est qui credunt quod Dominus creavit illas creaturas, unde superius mentionem fecit; non quod tempus illas adducat. Vel, beata gens, Christianorum, cujus Dominus Deus ejus. Dominum enim elegit habere Deum, idolis derelictis. Populus quem elegit Dominus in haereditatem sibi. Ipsi populum Christianum in haereditatem sibi, ut dixit in alio psalmo: Dabo tibi gentes in haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ; et alibi: Dominus pars haereditatis meae ; et item: Portio mea Dominus . In haereditatem sibi. Repulsis Judaeis, nos sumus in haereditatem asciti. De coelo respexit Dominus: vidit omnes filios hominum. Ut omnibus misereatur: quia numquam respectus ejus sine misericordia fuit. Vel Dominus de coelo prospexit: hoc est, misertus est nobis. Super filios hominum. Filii hominum: filii Adam. Vel filii hominum, successores
Abbreviated transcription (Latin):
Consilium domini fuit: ut resur¬
geret amortuis sic et fecit. Istud¬
S consilium iudai uel principes
illorum destruere non po¬
tuerunt. Consilium¬

Expanded text:
Consilium Domini fuit, ut resurgeret a mortuis, sicut et fecit. Istud consilium, Judaei, vel principes illorum, destruere non potuerunt. Cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
onem magis respiciunt. Quoniam ipse dixit & facta
sunt. ipse mandauit & creata sunt. Ideo ipsum cunc᷑¬
ti timeant. quia ab ipso uel facta sunt uel creata. Ipse
dixit. hoc est dixit per filium mandauit per impe
rium. Mandauit: hoc est in enarrabiliter. Dominus
dissipauit consilia gentium. Secundum illud. Non
est consilium non est sapient ia non est prudentia:
non est fortitudo contra dominum. Dissipat domi¬
nus consilia gentium: iudeorum scilic& qui tanquã
increduli contra. deum christum susurrant. Uel dis.¬
sipant consilia eorum. Qui turrem edificare uoluert:
destruxit: ut illud. Uenite confundamus ibidem
linguas eorum. Reprobat autem cogitationes popu¬
potestatum genera. Et reprobat consilia principum:
hoc ͤ Annae & cayphae quia ipsi principes iudeorum¬
erant & ipsorum sacerdotum qui primatum tene¬
bant huius sceleris. Hos omnes cum suis consisiis do¬
minus resurgendo destruxit. Consilium uero domi¬

Expanded text:
nta Deus constituit. Quia ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt. Ideo ipsum cuncta timeant: quia ab ipso vel facta sunt, vel creata. Ipse dixit: hoc est per Filium, qurium: hoc est, inenarrabiliter. Dominus dissipat consilia gentium. Secundum illud: Non est consilium, non est prudentia, non est sapientia, non est fortitudo contra Deum . Dominus dissipat consilia gentium: Judaeorum scilicet, qui tamquam increduli contra Deum Christum susurrant. Vel dissipat consilia eorum, qui turrim aedificare voluerunt; destruxit, ut illud: Venite, confundamus ibidem linguas eorum . Reprobat autem cogitationes popupotestatum genera. Et reprobat consilia principum. Hoc est, Annae et Caiphae, quia ipsi principes erant ipsorum sacerdotum qui primatum tenebant hujus sceleris. Hos omnes cum suis consiliis Dominus resurgendo destruxit. Consilium vero Domi