comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gi cũ eo ex noxali cã possit obliga¬
ri eũ actõe q̃ dat᷑ ad u̾sus eos qͥ t̾uũ in
potãte hẽant an dolo fecerĩt qͦuimus
fide possident noxalis actio dat᷑ nã
absurdũ udet᷑ eosquidẽ qui bona fi¬
de possid̾e̾nt exciꝑe actõem p̾dones

Expanded text:
 obligari eum actione, quae datur adversus eos, qui servum in potestate habeant aut dolo fecerint, quo minus fide possident noxalis actio datur: nam et absurdum videtur eos quidem qui bona fide possiderent excipere actionem, praedones
Abbreviated transcription (Latin):
ut excutes qnͣti ullã edificare uelles
denimciasti m ducentoꝵ impensam
extut̾e certa m̃cede opus tͥ locaui post
cam exꝑiri non posse nimoris trecento¬
rum eã uillam ꝯstare data autẽ est da
ta tibi erant.c. ex quib cum partemuĩ¬
pendiss uetuite op fac̾e dixi si opus
fac̾e̾t perseu̾ai̾us ex locatotetũage ut
pecciũam mͥ reliquam ꝯstituas.
Gessem inspiciente colono cũ alienam
eẽ non ignorares sustulisti duc̾e tibi
frumentũ dñm posse labeo ait ⁊ ut id
faciat colonũ excondusto tũ dño astur̃
locator horrei ꝓpoĩtũ hnit se aurũ argẽ¬
tũ margaritam ñ retipere suo ꝑiculo
deinde cum sciret has res inferri passuᷤ
est perinde eñ futurũ tͣ obligatũ dixi
meum mulionẽ ꝯduxisti negligentia
eius mulus tuns periit si ip̃e locasset¬
se expeccłio dum taxat ⁊ in remu̾so¬

Expanded text:
t excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles: renuntiasti mihi ducentorum impensam excutere: certa mercede opus tibi locaui, postea compe‹r›i non posse minoris tre centorum eam uillam constare: data autem tibi erant centum, ex quibus cum partem impendisses, uetui te opus facere. dixi, si opus facere perseueraueris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumtaxat et in rem
Abbreviated transcription (Latin):
Reredem coloni qmͣuis coloñ ñ ẽ nichxꝰ
duo possid̾e existimo uestuñta tua sis¬
fullo perdid̾int ⁊ heres unde petas nec
repet̾e uis agis nichoͦ ex locato cum ful¬
lone s iudicem eximaturũ anpossis ad¬
u̾sus furem magis ag̾e ⁊ ab eo tuas res¬
tonsecini fullonis iudelicet sumptib
s si hoct impossibile cẽ ꝑspex̾it tunc fisl¬
lonẽ quidẽt̾ ddempnabit tuas autẽ acdi¬
ones te ei pr̃are compellet. ¶Lege dc̃a¬
domus faciẽda locata erat itant pro¬
batio aut impbatio lorator is aut ħedi
eĩ eẽt redemptor ex uolũtate locatoris
quedam mopere permutau̾at &. opͦ¬

Expanded text:
eredem coloni, quamvis colonus non est, nihilo ino possidere existimo. Vestimenta tua fullo perdidit et habes unde petas nec repetere vis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis adrsus furem magis agere et ab eo tuas resconsequi fullonis videlicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi condemnabit, ‹t›uas autem actiones te ei praestare compellet. Lege ddomus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis eius esset: redemptor ex uoluntate locatoris quaedam in opere permutauerat.
Abbreviated transcription (Latin):
cium dedi deisires in potãtem tuam ueĩt
tia prestanda q̃lem quisq diligentissi
m̃ pr̃f̾ sius reb adhib Ita tñut eos ca¬
sus non prestet quib resisti ñ possit
ueluti mortes seruuoꝵ q̃ sũ dolo⁊ cłpa

Expanded text:
ium dedi, deinde res in potestate tua uenit: tia praestanda est, qualem quisque diligentissimilias suis rebus adhibet, ita ut tantum eos casus non praestet, quibus resisti non possit, ueluti mort‹e›s seruorum quae sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ testari quẽ quo aĩo fim̾at ne pꝰea
patiatur q̃oem Pleriq ꝑfilii cũ
parentes suos fuu̾ant uł alii qui bedes
saussese necessarii uel cet̾iꝓħede ge¬
ssisse uideant̃ solent testaripi
dent ne miscuisse se credant᷑ ad illdut
ñ suptũ cõseqnͣt Quippe ꝓtestantur
pietatis gr̃a id se fac̾e pleniꝰ gͥ eoste¬
stari ozut ⁊ sũptus possint seruare¬
ortassis quis possit dic̾e int̾d̾ ꝑtẽ sũptꝰ
fcĩ posse recuꝑari ut si quisꝓ ꝑte cnͣ¬

Expanded text:
 testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quaestionem.Plerique filii cum parentes suos funerant, uel alii qui heredes scuisse se necessarii uel ceteri pro herede gessisse uideantur, solent testari pidentur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint seruare.Fortassis quis possit dicere interdum partem sumptus facti posse reciperari, ut quis pro
Abbreviated transcription (Latin):
equitatẽ sequi cũ ħ ei ⁊ actõis natura
indulget duuis aut mͣrcus rescͥpsit
eũ ħedemam ꝓhibet fun̾ari ab eoq̃m
testator elegit ñ recte fac̾e penã cum
meum statutamni. ¶Qui mãdato
alt̾ius fun̾auit sĩ ht fim̾aria actõem
s hic scilic qui mandaũ fun̾andam¬
hẽbit siue soluit eiqui mandausũ d.
Quid si pupillus mandaũ siue tutorẽ
auctore utilẽ fu̾ariã actõem dandã
adu̾sus ẜedẽ ei qui impendit lucͣri .n.
h̾edem iniquũ est. Si autempupillus
fimꝰ ad sepertinz su tutoris auctoritate
mandaũ dandã in eũ actd̃em arbit᷑r¬

Expanded text:
aequitatem sequi, cum hoc ei et actionis natura indulget.Diuus autem Marcus rescripsit eum heredem, qui prohibet funerari ab eo quem testator elegit, non recte facere: poenam tamen in eum statutam non esse.Qui mandatu alterius funerauit. non habet funerariam actionem, sed is scilicet, qui mandauit funerandum, siue soluit ei cui mandauit siue debet. quod si pupillus mandauit sine tutore auctore, utilem funerariam dandam aduersus heredem ei qui impendit: lucrari enim heredem iniquum est. si autem pupillus funus ad se pertinens sine tutoris auctoritate mandauit, dandam in eum actionem arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ei excãdandã actõem fim̾aria ¶Lab̾o
ait. Quociens quis aliã actõem h de
fun̾is impensa ꝯsequenda fuuaria
eũ ag̾e̾ non posse ⁊ iõ sifamilie hciscõ¬
deag̾e possit fun̾aria ñ asturũ plane
si iam familie ħcis de iudiciũ actũ
sit agi posse / idem labeo ait Si prohi¬
bente h̾ede fun̾au̾is cestatorẽ ex cãꝯpe¬

Expanded text:
 ei ex causa dandam actionem funerariam.Labeo ait, quotiens quis aliam actionem habet de funeris impensa consequenda, funeraria eum agere non posse: et ideo si familiae erciscundae agere possit, funeraria non acturum: plane si iam familiae erciscundae iudicio actum sit, posse agi.Idem Labeo ait, si prohibente herede funeraueris testatorem, ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
per hanc ergo exceptõem quocã ap¬
pellandisp̃es est cum liceat retracta¬
re desm̃a arbitri. e osfitio arbitͥ
tractantib sciend̃ est om̃em tͣctatũ
ex ip̃o ꝯpromissosumend̾. nec .i. ali

Expanded text:
per hanc ‹er›go exceptionem quaedam appellandi species est, cum liceat retra‹cta›re de sententia arbitri. De officio arbitri tr‹a›ctantibus sciendum est omnem tractatum ex ipso compromisso sume
Abbreviated transcription (Latin):
uis eoꝵ tenebit᷑ detracta noxe dedich.¬
one quemadmodsi fi płies delinquis¬
sent nec alt̾o ꝯuenit alt̾ lib̾abit᷑. s si
alter scit alt̾ ignorauit qui scit detͣ¬
cta noxe dedictione au nescit cõuenit᷑¬

Expanded text:
uis eorum tenebitur detracta noxae deditione, quemadmodum si plures deliquissent, nec altero conuento alter liberabitur: sed si alter scit, alter ignorauit, qui scit detracta noxae deditione conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
inflłigendũ est circa scientie u̾bum
¶Si extraneus suũ stiẽte me fec̾it esiq
redimero noxał actõ in me dabitur
qr ur dñosciente fecisse cũ eo ¶Cũ¬
cauantiã teneatur an serui quo noĩe
danda sit actio uidendũest nͥ forte p̾¬
tor una penã a dño exigi uoluit ¶Er¬
go dolus serui impugnit᷑ erit qd̃
est iniquũ. ¶Imo utͦq mͦ dñs tene¬
bitur unã ã pena exacta quãactor ele¬
g̾it alt̾a tellet᷑. ¶ Si detͣcta noxe dedi¬
ctõne cuͣ cõscio dño actũ sit qͥ ñ erat
consciuis absołone fcã ⁊ finito iudi¬
cio ampliꝰ agendo cũ uxore dedicti¬
oneexceptõe rei iudicate sũmoue¬
bitur qr res ĩ supernis iudiciũ de¬
ducta ⁊ finita est donec autẽ pͥus si¬
diciũ agitatur licencia agenti est
sicũt de scĩa dñi arguenda peniteat
actũsit ampliꝰ in dñm detͣctã noxe¬

Expanded text:
intellegendum est circa scientiae uerbum. Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabiturr domino sciente fecisse, cum eo temcientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. donec autem prius iudicium agitatur, licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paeniteat, actum sit, amplius in dominum detracta nox
Abbreviated transcription (Latin):
manumissus tenetur.
me sit seruus. ⁊ si ap̃ me sit licet eotẽ¬
pore ñ fuit quo delinquebat teneor ⁊
heres m̃s tenetur si noxius uiuat.
¶Pompomꝰait. si emptor serui noxali¬
iudicio conuentꝰ sit uenditorẽ quosci¬
entie factũ est conueĩri iam ñ posse.

Expanded text:
manumissus tenetur. me sit seruus: et si apud me sit, licet eo tempore non fuit, quo deli‹n›quebat, teneor, et heres meus tenetur, si noxius uiuat. Pomponius ait, si emptor serui noxali conuentus sit, uenditorem, quo sciente factum est, conueniri i
Abbreviated transcription (Latin):
eos experiet᷑ añ noxale sane iudiciũ
acceptũ pot̾it suam ꝑtẽ cedendo secu¬
ritatẽ ꝯsequi nec̃te heãt suscipe iu¬
dicis̃ qͣis quis possit dic̾e euenireñ
dũ pars ei cedatur amittat actõem
dñs .n. ꝓ parte fc̃s ñ pot̾ cũ socio no¬
xali exꝑirifortassis ne coĩ diuidẽdo
ag̾e̾ pot̾ eiꝰ maleficii noĩe quiañ
ꝯmunionẽ amissũ est ꝙ si ñ pot̾
euidendi iniuria asficiet᷑ s meliꝰ

Expanded text:
eos experietur. ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit dicere euenire, ut, dum pars eiue data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si non potest, euidenti iniuria adficietur. sed melius
Abbreviated transcription (Latin):
gensufructulegato si unꝰ ex equis
decesserit anextinguat᷑ usuffructus
q̃rit᷑ ego puto młtũ int̾ee eqͦꝵ anqͣori¬
gensuffructꝰ sit legatꝰ nam si eqͦꝵ sr̃¬
erit in residuis si quadrige ñ ꝑmane¬
bit qm̃ quadriga esse desiit.

Expanded text:
gae usu fructu legato si unus ex equis gae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaeritur. ego puto multum interesse, equors fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrigae, non remanebit, quoniam quadriga esse desiit:
Abbreviated transcription (Latin):
ctus extinguitur u̾m ⁊̃ si demolitie
edib testatoralias nouas restituit
plane si partes reficiat lz om̃s noua
fc̃a sit aliud nobis erit dicendum.¬
griuł loci usuffructꝰ iegatus si fu̾it
mundatus ut stangnũ sit aut palꝰ
pcul dubio extinguitur. s ⁊ si stag¬
ni ususfructus leget᷑ ⁊ exarruerit sic
ut ager sit factus mutata re usuffru¬
to extingui. Certe silue usufructu
legato si silua cesa illic saciores fu̾it
łte sñ dubio usuffructus extinguit᷑
imasse ususfructus legetur ⁊ ex eaua¬
sa sint fr̃a. uł ꝯtͣ cassius ap̃urseuĩ scͥ¬
bit int̾ire usũ fructũ quam siñam
puto ueram ꝓinde ⁊ ornam̃tũ disso¬
Autum aut tnͣsfigiguratũ extiguit u¬
sumfructũ. n nanis quo usuffru¬
ctu sabinꝰ scribit. si quidem ꝑ ꝑtes refe¬
cta sit usũfructũ ñ int̾ire. sĩãdissolu¬
ta sit l hiisdẽ tabłis nussa pret̾ra ad¬
lecta restaurata sit usũfructũ exting¬
stituta ususfructꝰ extĩgint᷑. Quadri¬

Expanded text:
ctus extinguitur, uerum etiam si demolitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum.Agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur.Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fruto extingui. certe silvae usu fructu legato si silva caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea vasa sint ft interire usum fructum: quam sententiam puto ueram.Proinde et ornamentum dissolutum aut transfiguratum extinguit usum fructum.In nauis quoque usu fructu Sabinus scribit, si quidem per partes refecta sit, usum fructum non interire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit, usum fructum extinstituta, usus fructus extinguitur.Quadri
Abbreviated transcription (Latin):
ueloleũ aliquid aliud esfudit ur ef¬
fregit ad exhibendum tenebitur
lans ex arbore tua in fundũ meũ ceci¬
dit ego eam ĩ misso pectore depasco qͣ
glans extaret nec pacieris me tolłe ad
exhibend̃ teneb̾is q̃mad̾msi mat̾iã
meam delatã ĩ agrũsnũ quis aufr̾e
ñ pat̾et᷑ ⁊ placet nobis pomponii sẽ¬
tentia sũ glansextet suꝯsumptasit s¬
⁊ siextet ⁊̃ int̾dictote glande legãda
ut mͥt̾cio quo die: degente glandis fa¬
cultas ẽet utipot̾o ut dampni infectica¬
uero. ¶Si quisrem fec̾it ad aliũ perue¬
nire uidetur dolo fecisse qͦminꝰ posside¬
orem exibu̾it eque adexibend̾ eũ teni
labeo ait. S hoc ita utiq uerũ est sido
lo malo inaliud corpꝰ res sit tnslata
ueluti si ex sypho cifo massa fc̃a sit qͣꝙͣ
.n. massãexibeat ad exhibend̾ tenebit᷑.
Nam mutata forma ꝓpe int̾ini ⁊iũ¬
subam rei. ¶ Marcelł scribit. Sitͣ .x.
mismat᷑a data sit sub ⁊dictõe legata ⁊

Expanded text:
uel oleum uel quid aliud effuderit uel confregerit, ad exhibendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: quglans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadmodum si materiam meam delatam in agrum suum quis auferre non pateretur. et placet nobis Pomponii sententia, siue glans extet siue consumpta sit. sed si extet, etiam interdicto de glande legenda, ut mihi tertio quoque die legendae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauero. Si quis rem fecit ad alium peruenire, uidetur dolo fecisse quo minus possideorem exhibuerit, aeque ad exhibendum eum teneri Sabinus ait. sed hoclo malo in aliud corpus res sit translata, veluti si ex scypho massa facta sit: quamquam enim massam exhibeat, ad exhibendum tenebitur, nam mutata forma prope interemit substantiam rei. Marcellus scribit, si tibi decem nomismata sint sub condicione legata et
Abbreviated transcription (Latin):
id actsunt eius ꝗdem dãpin noĩe ꝙ añ
uenditd̃em datũ fu̾it honꝰ ad ẽptorem
alfius temꝑis ad ħeredem. pertine¬
atSititꝰ mein heditatem scio uendi¬
d̾it ⁊̃ a seio heres institut᷑ eam ħ̾editatẽ
titio nendid̾it an expͥore uenditõe he¬
extraneo herede potus ⁊ id ab heredita¬
tis emptore ꝯsequetur. ¶Et certesi
sero illud allus heres extit̾it quicquid
uenditor meiuane h̾editatis noĩe pre¬
stitiss ex id uendito actõe consequiab
eo potuiss. ¶Nam ⁊ si dupplam
hoĩs a seio stipłat᷑ fuissem ⁊ ei heres
extitissem eamq heditatẽ titio uen¬
didissem eiuucto hoĩe rem acto suarem.
Iaud publici uectigalis noĩe p̾stitit
uenditorheditatis conseq̃ns erit dr̃e
agnosc̾e emptorẽ ei ħ deb̾e. ¶Nam

Expanded text:
t eius quidem damni nomine, quod ante venditionem datum fuerit, onus ad emptorem, alterius temporis ad heredem pertineat. Si Titius Maevi hereditatem Seio vendiderit et a Seio heres institutus eam hereditatem Attio vendiderit, an ex priore venditione heextraneo herede potuisset, id ab hereditatis emptore consequatur: et certe si Seio alius heres exstitisset, quidquid uenditor Maeuianae heredi tatis nomine praestitisset, id ex uendito actione consequi ab eo potuisset: nam et si duplam hominis a Seio stipulatus fuissem et ei heres exstitissem eamque hereditatem Titio uendidissem, euicto homine rem a Titio seruare‹m›. Si quid publici uectigalis nomine praestiterit uenditor hereditatis, conseque‹n›s erit dicere agnoscere emptorem e‹t› hoc debere: nam
Abbreviated transcription (Latin):
mam sequipot᷑ Seds stipło usuraꝵ
fu̾at ⁊ post quĩquenmũ forte ꝙͣ pre¬
cium ex re obligata uictus eã ẽptori
restituit ⁊̃ medii tempis usuras a de
simplũ p̾stitit don exceptõe repellẽd̃
erit ab usuraꝵ petitõe qr hũit usũ
pecciũe p̾cii ꝙ ab emptore acceꝑat.

Expanded text:
erit. sed si stipulatio usurarum fuerat et post quinquennium forte, quam pretium ex re obligata uictus eam emptori restituit, etiam medii tem poris usuras a debsimplum praestitit, doli exceptione repellendus erit ab usurarum petitione, quia habuit usum pec
Abbreviated transcription (Latin):
dempapinianꝰ ait. Si metꝰ cã s̾uupig¬
gnoratum debitortradid̾it q̃ m bõa fide
imputabit. Si predo rempignori
dedit ꝯpetit ei ⁊ de fructib pignorati¬
cia actio ꝗͣu ip̃e fructus suos ñfacit.
⁊ a predone .n. fructus ⁊ uendicar ex¬
creditor bõa fide possõr fuit Si post
distͣctũ pignꝰ debitor qui p̾cario roga¬
uit uł ꝯduxit pignꝰ possõem ñ resti¬
tuat contrͣio iuditio tenet᷑. Si cre¬
ditor ꝯuend̾e̾t pignꝰ duplam ꝓmisit
uam usu ħ euen̾at ⁊ ꝯuentꝰ ob euicti

Expanded text:
Idem Papinianus ait et si metus causa seruum pigneratum debitori tradiderit, quem bona fide imputabit. Si praedo rem pignori dederit, competit ei et de fructibus pigneraticia actio, quamuis ipse fructus suos non faciet a praedone encreditor bona fide possessor fuit. Si post distractum pignus debitor, qui precario rogauit uel conduxit pignus, possessionem non restituat, contrario iudicio tenetur. Si creditor, cum uenderet pignus, duplam promisit nam usu hoc euenerat et conuentus ob euict
Abbreviated transcription (Latin):
eos ẽẽceꝑit ¶ Qd̾ familie h̾cisconde
⁊ ꝯmuni diuidendo ⁊ finiũ regñdoꝵ
agunt ⁊ actores sunt ⁊ rei ⁊ iõ iurare
debent a calupnie cãlitem intend̾e
⁊ ñ calũpme causa ad inficiatões ire.

Expanded text:
eperit. Qui familiae erciscundae et communi diuidundo et finium regundorum agunt, et actores sunt et rei et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire.
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ iudiciũ acciꝑe ne decipiatur isꝙͥ¬
satis acceꝑit. Nam ⁊ eos ciui ñ cogunt
rem defend̾e post satisdatõem cogrlabõ
actoris sit. pp̃temꝑis cc̃ctũ iudiciũ ess
accipere cogend̾. Ꝙsiã affinitas at¬
direpta aut ũmicicie mfcesserĩt aut
bona absentis possid̾e ceperint.
sit ab futurus uł alia iusta cã inter

Expanded text:
accipere, ne decipiatur istis accepit: nam eos, qui non coguntur rem defendere, post satisdationem cogi. Labeo actoris si‹t› propter temporis tractum, iudicium eum accipere cogendum: quod si aut adfinitas dirempta sit aut inimicitiae interbona absentis possideri coeperintsit afuturus uel alia iusta causa inter
Abbreviated transcription (Latin):
stina possõne compet̾e int̾dictũ ĩ qͥt.
i duo sint qui rẽ pignori acceperiit
est .n. iustacãpossidendi custodie gr̃a
iussus sit possid̾e non erit huic utili
indicio locͦ cum uenditõe hr̃e possit.
um de usu fructu ꝯmuni diuidendo
iudiciũagit᷑ udex officiũ sim̃ita diri¬
get ut uł regionib eis utifrui ꝑmit¬
tat uł iocet usu fructũ uniex sił uel

Expanded text:
stina possessione competere interdictum inquit. stina possessione competere interdictum inquit. Si duo sint qui rem pignori acceperunt,est enim iusta causa possidendi custodiae gratiussus sit possidere, non erit huic utili iudicio locus, cum uindicationem habere possit. Cum de usu fructu communi diuidundo iudicium agitur, iudex officium suum ita diriget, ut uel regionibus eis uti frui permittat: uel locet usum fructum uni ex il
Abbreviated transcription (Latin):
ctigalis ꝯfudetur. ¶Neratiꝰ scribi
arbitrũ si regionib fundũ ĩ uectiga¬
lem diuisũ duob adiudicau̾it posse
qiͣ in duob fundis seruitutẽ impon̾e¬
do iudiciũ possunt exc̾e ex quib dam
autẽcaĩs uendicio cessat si tm̃ iusta cã
est possidendi utile ꝯͥ diuidendo ꝯpent
ut puta siex cã indebiti soluti ret pos¬
sideatur. ¶Int̾ p̾dones autem hoc iu¬
diciũ locũ non ht̃ nec si p̾cariopossideat.
locũ habebit nec si ui aut clam qr ĩiusta
u̾o peragat ad hiͦ iudiciũ ugorem.
uił scribit. Si alt possessor ꝓuocet ⁊ al¬
ter dicat eũ ui posside̾ ñ deb̾e hoc indi¬
tiũ dari nec post anniũ qͥdẽ qr platuit
⁊̃ post annũ in eñ qui ui deiecit interꝰ¬
dictũ reodi. ⁊ si p̾cario inquit dicat
cũ possid̾e ad huc cessabit ħ iudicium
⁊ de p̾cario int̾dcm dat᷑ s ⁊ si clamdi¬
catur possid̾e qd̾ ꝓuocat dicend̾ ait eẽ
cessare hoc iudiciũ. ¶Nã de clamde¬

Expanded text:
ctigalis confundetur. Neratius scribit arbitrum, si regionibus fundum non uectigalem diuisum duobus adiudicauerit, posse quasi in duobus fundis seruitutem imponeredo iudicium possunt exercere. Ex quibusdam autem causis uindicatio cessat, si tamen iusta causa est possidendi, utile communi diuidundo competit, ut puta si ex causa indebiti soluti res possideatur. Inter praedones autem hoc iudicium locum non habet, nec si precario possideant locum habebit nec si clam, quia iniusta non pergat ad iudicii vigorem. Iulianus scribit, si alter possessor provocet, alter dicat eum vi possidere, non debere hoc iudicium dari nec post annum quidem, quia placuit etiam post annum in eum qui vi deiecit interdictum reddi. et si precario, inquit, dicat eum possidere, adhuc cessabit hoc iudicium, quia et de precario interdictum datur. sed et si clam dicatur possidere qui provocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clande
Abbreviated transcription (Latin):
p̃̾sertĩsi in eũ locũ inf̾at᷑ in q̃m ip̃e desti¬
nau usq adeoũ si ⁊̃ ĩ legatũ locsi sit
iliatus ab h̾ede illatõne tm̃testatoris
sit religiosus si modo ĩaliũ tã opor¬
tune inferri non potuit.
tem qiuequis sibih̾edib q suis ꝯstituit.

Expanded text:
e destinauit: usque adeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit. tem, quae quis sibi heredibusque suis constituit 6
Abbreviated transcription (Latin):
lpł. Scriptus heres prĩqmͣ b̾editatẽ
adeat pr̃emfamł mortuũmferendo
locũ facit religiosũ necrius putet hoc
ip̃o ꝓ hede eũ gerere finge .n. adhuc eũ
delibare deadeunda h̾editate ego ⁊̃ pu
tosiñ heres eũ intułit s quis uisalius
herede łcessante uł absente uł u̾ente
ne ꝓ hede gerere uideãt᷑ tñ locũ religio¬
sũ fac̾e puto plerũq .n. defũtti autẽse¬
peliunt᷑ qͣis heres ei existat s tc lecꝰ fitre¬
ligiosus cũ defũcti sũt natałr .n. uide¬

Expanded text:
.Scriptus heres prius quam hereditatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc ipso pro herede eum gerere: finge enim adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. ego etiam si non heres eum intulerit, sed quiuis alius herede uel cessante uel absente uel uerente ne pro herede gerere uideatur, tamen locum religiosum facere puto: plerumque enim defuncti ante sepeliuntur, quam quis heres eis existet. sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fu
Abbreviated transcription (Latin):
cassio. In exstimatõib heditatis
ita uenit preciĩ uendite heditatis
ut id quo accetlat ꝙ plus fuit ĩ ħedi¬
tate si ea negociatõis cãuenit. Sin
autemex fidei ꝯmissi cã nicħ̾ ampliuis
ꝙͣ qd̃ bona fideaccepit
lp̃ .xiii. q̃st̃. Si bonefidei possor he¬
ditatis uelit cum debitorib hedita¬
riis aut qiui res h̾editarias occupaue¬
rit consist̾e audietur utiq si parimi¬
pot̾it quid .n. si possor ħeditatis negli¬
gat quid si nicħ se uiris hr̃e sciat.¬

Expanded text:
Cassio. In aestimationibus hereditatis ita uenit pretium uenditae hereditatis, ut id quoque accedat, quod plus fuit in hereditate, si ea negotiationis causa ueniit: sin autem ex fideicommissi causa, nihil amplius quam quod bona fide accepitionum. Si bonae fidei possessor hereditatis uelit cum debitoribus hereditariis aut qui res hereditarias occupauerint consistere, audietur, utique si pericupoterit: quid enim si possessor hereditatis neglegat? quid si nihil iuris habere se sciat
Abbreviated transcription (Latin):
luntas defunctiuł in hoc seruanda
est utiq siꝓbabilem modũ facien¬
di monumenti sumptus uł qnͣtũ
testator iusserit non excedat. eñ cui
gotio gesto qmͣiis .n. stricto iure mi¬
lla teneantur actõe h̾edes ad monui¬
mentu faciend̃ tñ principaliur pon¬
tificali auctoritate ꝯpellenturad ob¬
sequiũ supreme uolsitatis.

Expanded text:
luntas defuncti uel in hoc seruanda est, utique si probabilem modum faciendi monumenti sumptus, uel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui gotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali uel pontificali auctoritate compelluntur ad obsequium supremae uoluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stitiss repet̾e. Ecc̃rio dicebat᷑ hoc di¬
ci recte cũ de suo aluisse m̃r ꝓbaret᷑
at in ꝓpoĩto amiãc negotia admĩ¬
strabat. insiłe ee de re ip̃ius nepo¬
tis eum aliusse tractatũ est ñ quid¬
de utroq primonio erogata iudeat¬
iud qd̾ in mĩre ꝯstitutũ est ñ puto
ita perpetuo obseruand̾ Quid .n.
srĩ protestata est sefiliũ id alere ut¬
autipmaut tutores eiuscõueni¬
mĩem dum in pr̃ia reũtitur tamfili
um qm̃filiam eius exhibuisse qͥua¬

Expanded text:
stitisset, repetere. ex contrario dicebatur tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia admstrabat, uerisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum est, numquid utroque patrimonio erogata uiquod in matre constitutum est, non puto ita perpetuo obseruandum. quid enim si etiam protestata est se filium ideo alere, utaut tutores eius conuenimatrem, dum in patriam reuertitur, tam familiam eius exhibuisse
Abbreviated transcription (Latin):
aut se tueri aut seruos pit̾nos exib̾e nõ
posse aindam de in remu̾so utilemactõ¬
nem Seruus abeuntis reipublice c̃a
pupilli serius pecciũam credidit subscͥ¬
id in remciuisu̾sum est ⁊ ciuomag̾ actus
seruoꝵ confirmaretur tutorspopondit
posse nicħõ dici de in rem u̾so cumpup.¬
demł. Ei. ¶ pillo actõem fore.

Expanded text:
aut se tueri aut seruos paternos exhibere non posset, dandam de in rem uerso utilem actionem. Seruus absentis rei publicae causa pupilli seruis pecuniam credidit subscriid in rem eius uersum est et, quo magis actu‹s› seruorum confirmaretur, tutor spopondit, posse nihilo minus dici de in rem uerso cum pupillo actionem fore.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm coh̾edes descripsissent. Nã ⁊ si
seruus actor inquit fu̾it legatꝰ ñ ali¬
as eumtradend̾̃ qmͣ ratd̃es rradide¬
rit ¶Nos uidebimꝰn Num
⁊ cautio sit int̾ponenda ⁊ quotiens
desiderate fu̾nt rões ułactor plogat᷑¬

Expanded text:
quam coheredes descripserint. nam et si seruus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddiderit. nos uidebimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes uel actor pra
Abbreviated transcription (Latin):
tuenda ea q̃ postea em̃gñt ad no¬
ticiã eiꝰ ipectancia ⁊ necͣcm est cau¬
tõem ab eo sr̃ hoc cob̾edib pr̃ari. Idẽ
ꝓomp̾ait columbas quiemittiso¬
lent de colũbario uenire ĩ familie
ħcscun de iudiciũ cũ nr̃e sint tam¬
di ꝙͣ dui ꝯsuetudinẽ hẽant ad nos
res utendi. Qr̃ si quiseas app̾hen¬
diss furti nobis ꝯpetit actio ¶Idẽ¬
putant᷑. ¶d̾ ⁊ si quis de pectorib
nostrus aut bestiis ereptũ sit uenire
infamilie ħcisconde udiciũ putat si
feram euaserit. ¶Nam mag̾ ẽẽ ut nõs
t signat nr̃m ẽẽ incruit c alũpno eri¬
pitur uł ab alia bestia tam diũ qͣm¬

Expanded text:
nt ad notitiam eius spectantia. et necessarium est cautionem ab eo super hoc coheredibus praestari. Idem Pomponius ait columbas, quae emitti solent de columbario, venire in familiae erciscundae iudicium, cum nostrae sint tamdiu, quamdiu consuetudinem habeant ad nos revertendi: quare si quis eas adpdisset, furti nobis competit actio. ideputantur. Sed et si quid de pecoribus nostris a bestia ereptum sit, uenire in familiae erciscundae iudicium putat, si feram euaserit: nam magis esse, ut non t nostrum esse, inquit, quod a lupo eripitur uel alia bestia, tamdiu, quam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ actõe expertꝰ uicerit dem̃ ꝯdictio ħx¬
dis exstit̾it uł postliminio redierit
an uictorieꝯmodũ debeat cõ eo ꝯmu¬
nicarenam indubitate iudicati ac¬
tio eũ solidũ competit ⁊ elcõ electõe
coheredi danda idem autẽ ꝯmunicã¬
dã cã autẽ exꝑiendi faciendo potãtẽ
huic ciui post uictoriã coħedis este¬
ctus sit ħes aut reu̾sus sit ĩ ciitatẽ
¶idemq obseruand̃ si postea natꝰ sit

Expanded text:
et actione expertus uicerit, deinde condicio heredis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam indubitate iudicati actio ei in solidum competit. et electionem coheredi dandam, id est aut communicandam eam aut experiundi faciendam potestatem huic, qui post uictoriam coheredis effectus sit heres aut reuersus sit in ciuitatem. idemque obseruandum, si postea natus sit
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas testamenti debebit auapo
esi qui ex maiore ꝑte hes est iube ma¬
t̾ie aut ĩ eodẽ deponi nã ⁊ labeo scribit
uendita heditate tabulas testamẽ¬
ti descͥptas deponio porte ħedẽ .n. exẽ¬
plũ deb̾edare tabulas u̾oautẽticas
ip̃m restitu̾e aut ĩ edem i depone.
aius .ł. Si que sint asti cautones fe¬
ditarie eas uidex curare dũ ap̃eum
maneant qui maiore ex parte heres
sit cet̾is descriptũ ⁊ recognitũ faciat
cautione int̾poita ut cũ resexig̾it ip̃e
exhibeant᷑ ¶ Si om̃s hiisdẽ ex partib
ap̃quẽ deponant᷑ uł in ede sacͣ deponi¬

Expanded text:
tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim exemplum debere dare, tabulas vero authenticas ipsum reale. Si quae sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus apud quem deponantur: uel in aede sacra deponi
Abbreviated transcription (Latin):
cñ singłis experiundi tñ ⁊ hiis lib̾a po¬
testas est suo loco substituendi eos
inqͦs hon̾a actõnis osficio iudicis tnͣs¬
itaq res p̾t̾ noĩa ueniũt in hoc iudici¬
um sĩ aut̃ nom̃ uniex hedib lega¬
tũ sit iudicio familie hciscũde hoc he¬
res consequitur. ¶Mala medicamẽ¬
ta ⁊ uenena uenuĩt quidẽ in iudiciũ
s uidex oĩno int̾pone se ĩhiis ñ d boni
.ni. ⁊ ignocentis uiri officio eñ fũgio.
Tantũdẽ debebit fac̾e ut ĩ ⁊ in libris
inꝓbate lectõnis magicis forte nel
gio quesitũ erit uel uiant latroci¬
nio aut agressura ħ ñ diuidet᷑. ¶ S ⁊¬

Expanded text:
cum singulis experiundi, tamen et his libera potestas est suo loco substituendi eos, in quos onera actionis officio iudicis itaque res praeter nomina ueniunt in hoc iudicium. sin autem nomen uni ex heredibus legatum sit, iudicio familiae erciscundae hoc heres consequitur. Mala medicamenta et uenena ueniunt quidem in iudicium, sed iudex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis uiri officio eum fungi oportet: tantundem debebit fecere et in libris improbatae lectionis, magicis forte uel gio quaesitum erit uel ui aut latrocinio aut adgressura, hoc non diuidetur. S
Abbreviated transcription (Latin):
nempertinz obseruaruit oport fũ¬
doꝵ quos demonstͣuit is qui utusq p̾¬
miniqui singłos fundos separabant
ob seruari debent s demonstͣtio ad fi¬
mũ nouos fines int̾ fundos constitu

Expanded text:
nem pertinet, observari oportere fundorum, quos demonstravit is, qui utriusque prmini, qui singulos fundos separabant, observari debent, sed demonstratio adfinium novos fines inter fundos constitu
Abbreviated transcription (Latin):
actio nͥommnꝰ ei qͦ ip̃o uire ꝯpetit qͥ suã
ꝑtẽ ñ possidet ¶S sus qui possidet ne¬
get eũ sibi coħede ee pot̾ eũ exclud̾e per
partẽ licz neget᷑ ẽẽ coh̾es ñ nocz talis
exceptio. Quo fit ex eocaĩ ip̃e iudex
ap̃̾ quẽ hoc iudiciũ agit᷑ cognoscat an

Expanded text:
o minus ei quoque ipso iure competit, qui suam partem non possidet: sed si is qui possidet neget eum sibi coheredem esse, potest eum excludere per partem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur, cognoscat, an
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nũmam panphilũbinos q̃stores
nũisse quos ip̃i ñ sua uocesz ⁊ ppłi su¬
sfragio crearent refert s sicuti dubi
ge ciuestores fuisse certũ est et sane
crebior ap̃ uet̾es opinio ẽ tulliũ ho¬
stiliũ primũ .mn. rem pu. induxisse
nestellascribunt. Exq̃storib quidã
solebant ꝓuĩcias sortiri. Ex senatus
consulto qd̾ fcm̃ est Nec imodusia
⁊ portuna consulibi. Sane ñ oẽs q̃sto¬
res ꝓuincias sorciebant᷑. u̾m excep¬
tierant candidati principiis hii ⁊ eĩ
solis libris principalib ĩ senatu le¬
gendis uacabant hodieq optinu¬
it indisferent᷑ q̃stores creari tã pa¬
tricios qͣm plebeios Ing̾ssus est enĩ

Expanded text:
et Numam Pompilium binos quaestores habuisse, quos ipsi non sua uoce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dubiuge quaestores fuisse certum est: et sane crebrior apud ueteres opinio est Tu‹ll›um Hostilium primum in rem publicam induxisse tius et Faenestella scribunt. Ex quaestoribus quidam solebant prouincias sortiri ex senatus consulto, quod factum est Decimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores prouincias sortiebantur, uerum excepti erant candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis uacant. Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
tes oportunis locis ⁊stituit ut binas
regiones ur̃bis unaq̃q cohors tueat᷑
ꝓpoĩtis eis tribunis ⁊ sr̃ oẽs spectabłi
iuro qui p̾fectus uigilũ applratur

Expanded text:
tes oportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili uiro qui praefectus uigilum appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
auer sing̾. Apud uetusti¬
ores incendiis arcendis triũ¬
iri p̾erant qui ab eo ꝙ ex¬
cubis agebant nocturmi dcĩ sunt Int̾¬
ueniebant ñ nũqmͣ ⁊ ediles ⁊ tribuni
plebis. Erant autẽ familia publica
circa portam ⁊ muros dispoĩta unde
sic pus uacabantur fu̾ant et priua¬
te familie q̃ incendia uł m̾cede egr̃a
extinguerẽt dem̃ duus augustꝰ ma¬
luit per se huic rei consuli. ¶ortis.

Expanded text:
uigilum. Apud uetustiores incendiis arcendis triumuiri praeerant, qui ab eo quod excubias agebant nocturni dicti sunt: interueniebant nonnumquam et aediles et tribuni plebis. erat autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset euocabatur: fuerant et priuatae familiae, quae incendia uel mercede uel gratia extinguerent. deinde diuus Augustus maluit per se huic rei consuli 2
Abbreviated transcription (Latin):
quominus inter priuatos ꝯueniat.
Susficit ergo priuatoꝵ ꝯsensus p̃¬
inde si priuati ꝯ sentiant p̾tor autẽ
ignoretur ꝯsentire ⁊ putet suã iur¬
dedem an legi satiffcm sit udendũ
est ⁊ pucoposse defendi eius eẽ iur̃¬
dcdem Si et iudex ad tempus da
tus ⁊ om̃s litigatores ꝯsentiant
nisi spałr principali iussione pro¬
gatio fu̾it inhibita. possunt sꝑa
intra ciie iussus est qiuis litem di¬
añ legatõem ꝯ traxerint. Ltem hiis
qui re testimonii tausa uocati sunt
el si cimindicandi causa accersi¬
ti sunt. U el in prouintia destinati
reuocandi domum ius datur Si
cuio cun ip̃e ꝓuocauit ñ imponit

Expanded text:
quo minus inter priuatos conueniat': sufficit ergo priuatorum consensus. proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eius esse iurisdictionem. Si et itus et omnes litigatores consenserint, nisi specialiter principali jussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora intra quae visus est litem diante legationem contraxerunt, item his qui testimonii causa euocati sunt uel si qui iudicandi causa arcessiti sunt uel in prouinciam destinati, reuocandi domum suam ius datur. eo quoque qui ipse prouocauit non imponitur
Abbreviated transcription (Latin):
heditatis petitone ꝯtineantur sicut il¬
le quaꝵ noĩe publicana ꝯpetit. Sed
licet eax noĩe que ꝯmodate sunt urde¬
d̾ si pro emptore usucapio completa¬
sessori. U enuint et hee res in h̾edita¬
tis petitone in qiuib possõr retentõem
hũit non ⁊̃ petõem ueluti si iurauit
defunctus petitoris remñee ⁊ decesserit
debent hee quoz restitui. Imo ⁊ si p̾o¬
sselsor sua culpa eas. amiserat tene¬
bitur hoc noĩe. Idemerit ⁊ inp̾donelz
hic pp̃culpã si teneat qr nec hic d has
ditatis non uenire ego didici cũ nich̃
eo noĩe possit restitui sicut est in cor¬
porib ⁊ in fructib s siñpaciatur ire
⁊ ag̾e ꝓpria actõne ꝯueniatur.
lp̃rxuad. Itemueniunt inheditatẽ
⁊̃ ea que heditatis causa ꝯparata sunt
ut puta mancipia peccoraq ⁊ si qua
alia que necͣcia heditati sunt oꝑata st̃¬
ꝯparata ⁊ si quidem peccunia hedita¬
riasit ꝯparata sñ dubio uenient. si

Expanded text:
hereditatis petitione contineatur, sicut illae quarum nomine Publiciana competit. sed licet earum nomine, quae commodatae uel deQuod si pro emptore usucapiosessori. Veniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: veluti si iuraverat defunctus petitoris rem non esse et decesserit, debent hae quoque restitui. immo et si possessor sua culpa eas amiserit, tenebitur hoc nomine. idemque erit et  culpam non teneatur: quia nec hic debet has onem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire et agere, propria actione conuenietur.um. Item ueniunt in hereditatem etiam ea, quae hereditatis causa comparata sunt, ut puta mancipia pecoraque et si qua alia, quae necessario hereditati sunt comparata. et si quidem pecunia hereditaria sint comparata, sine dubio u
Abbreviated transcription (Latin):
nit ꝗͣm ut hĩtatões scd̃m defuncti uolũ¬
tatem supet p̾tiũ lib̾tis pr̃arentur. ¶Añ
pretiũ solutũ dñni qõne mota p̾cium
emptor solu̾e ne coget᷑ nisi fideiussores
ydonei a uenditore eius
ermog̾. Uenditori si emptor in p̾cio sol¬
uendo moram fet̾it usuras dũ taxat pr̃a¬
bit ñ om̃e oĩno ꝙ uenditor mora ñ fc̃a
consequi potuit uelutisi negociator
fuit ⁊ pretio soluto ex mertib plusqͣm
ex usuris cierere potuit. N̾ de ẜuis¬
scruus nealiquo loci moreret᷑ in anu¬
qui uendidit in ea condictd̃e est ut
possit legeni remitte ⁊ ip̃erome retine

Expanded text:
dum defuncti uoluntatem super pretium libertis praestarentur. Ante pretium solutum dominii quaestione mota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fideiussores idone‹i› a uenditore eiusarum. Uenditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat praestabit, non omne omnino, quod uenditor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit. DE SERUIseruus, ne aliquo loci moretur, qui uendidit in ea condicione est, ut possit legem remittere, ipse Romae retine
Abbreviated transcription (Latin):
Si uina ciue in dolus erant uenieñt
eaq anꝙͣ ab emptore tolłent᷑ sua nat᷑a
corruptasit erut si quidem de bonitate
eoꝵ affirmauit uenditor tenebit᷑ emp¬
tori Q si nicħ affirmaũ emptoris erit
ꝑicłm qr siue ñ degustauit sũ degustã¬
do male ꝓbauit de se queri debebit pla¬
ne si cũ intellex̾it uenditor ñ durat᷑am
bonitatẽ ineoꝵ n ad eũ diem quo tolli

Expanded text:
Si uina quae in doliis erunt ue nierint eaque, antequam ab emptore tollerentur, sua natura corrupta fuerint, si quidem de bonitate eorum adfirmauit uenditor, tenebitur emptori: quod si nihil adfirmauit, emptoris erit periculum, quia siue non degustauit siue degustando male probauit, de se queri debet. plane si, cum intellegeret uenditor non duraturam b
Abbreviated transcription (Latin):
ram emptor ad hib̾e cepit iam ñ culpã
s dolũ malũ tm̃ pr̃andũ a uenditore
ꝙ si per uenditorẽ ⁊ emptorẽ mora fu¬
erit. labeo quidem scribit emptori
potius noc̾e ꝙͣ uenditori morã adhi

Expanded text:
dhibere coepit, iam non culpam, sed dolum malum tantum praestandum a venditore. quod si per venditorem et emptorem mora fuerit, Labeo quidem scribit emptori potius nocere quam venditori moram adhi
Abbreviated transcription (Latin):
uire feciss hiturũ actoem legis acquilie
aut certe cum uenditore ex empto agẽ¬
dũeẽ ut is actt̃es suas qͣs cum edili habu
in mora fuiss quominꝰ trad̾ent᷑ uendi¬
toris periculũ erit smateria. empta
si furto periss postͣqͣm tradita eẽt emp¬

Expanded text:
iure fecisset, habiturum actionem legis Aquiliae: aut certe cum uenditore ex empto agendum esse, ut is actiones suas, quas cum aedile habuiin mora fuisset quo minus traderentur, uenditoris periculum erit. Materia empta si furto perisset, postquam tradita esset, emp
Abbreviated transcription (Latin):
Litis contestate tp̃r queri sol anpu¬
pillus cuiꝰ̃ sñ tutoris auctoritate nego¬
tia gestasunt locupletior sit ex care
factus cui aispatitur actõem. Sipe¬
ccunie quis negõingerat usurasqͦ
pr̃are cogitur ⁊ ꝑitulũeoꝵ noĩum
que ip̃e ccͣxit nisi fortuitis casib debi¬
tores itasuas fortunas amiserint ut
tp̃r litis exaͣctõe contestate soluẽdo
non eent Pater si emancipatifi¬
lii res aseidonatas admĩstͣuit filio

Expanded text:
Litis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuicuniae quis negotium gerat, usuras quoque praestare cogitur et periculum eorum nominum, quae ipse contraxit: nisi fortuitis casibus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent. Pater si emancipati filii res a se donatas administrauit, filio
Abbreviated transcription (Latin):
furtieg̾it amip̃e solius debeat ꝯmodati
atur qui furtũ ñ egit ⁊ ꝑꝑtus sit ꝑicło
suo ꝯueĩre alt̾ũ clm furti agendo lucrũ
sũpsit ex reꝯmodata deb̾e eũ audiriet
absolui. S edsi legisaquilie adu̾sus
crit ne cede debãt si forte dampnũded̾it
alt ꝙꝑ hic qui ꝯueit᷑ ꝯmodat i actõe resar

Expanded text:
furti egerit, an ipse solus debeat commodati atur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conueniri alterum qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolui.Sed si legis Aquiliae aduersus erit, ne cedere debeat, si forte damnum dedit alt
Abbreviated transcription (Latin):
coloco iuditare inssisse quo solz iudi¬
iearis est sequi oportet
dicere id uenire iniuditiũ de quo actũ
int̾ litigantes s celsus ait piculosum
cẽ expersonarei hoc metiri qui semꝑ
ne ꝯdempnetur hoc dicet ñ ꝯuenissecid
ergo melius est dr̃e id uenisse iñ indi¬
tium non de quo actum est ut ueni¬
ret s id non uenire de ciuo noĩatum
actum est ne ueniret. La triucu¬
Sator de re peccuniaria iudicare ñ pͥ
air uis expediri potest qmͣ si alt̾ peti¬
petitoris sustineat ⁊ çimꝯmodo pos¬

Expanded text:
loco iudicare iussisse quo solet iudiitus est sequi oportet.dicere id uenire in iudicium, de quo actum est inter litigantes: sed Celsus ait periculose esse ex persona rei hoc metiri, qui semper ne condemnetur hoc dicet non conuenisse. quid ergo? melius est dicere id uenire in iudicium non de quo actum est ut ueniret, sed id non uenire, de quo nominatim actum est ne ueniret. Latrunculator de re pecuniaria iudicare non poaliter lis expediri potest, quam si alter petipetitoris sustineat et qui commodo pos
Abbreviated transcription (Latin):
li extimatio ex eo qid̃ interest fit s ex
eo ꝙ inutem iuratur deniq ⁊ p̃doni
depoĩti⁊ ꝯmodati ob eam cam compe¬
tereactõem non dubitatur. Si cuns
alio iuditio acturus iudicatũ solui
satis acceperit dem̃ in auo iuditioa¬
gat non ꝯ mutetur stipulatõ qr de
alia re cautum uidetur.
illic ubi maritus domiciliũ hu̾it ñ
lbi instr̃m dotale ꝯscriptum est nec.
.n. id genus contractus est ut potius
eum locum spestarioꝑteat in quo ĩ

Expanded text:
li aestimatio ex eo quod interest fit, sed ex eo quod in litem iuratur: denique et praedoni depositi et commodati ob eam causam competere actionem non dubitatur.Si quis alio iudicio acturus iudicatum solui satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, non committetur stipulatio, quia de alia re cautum uidetur. illic, ubi maritus domicilium habuit, non ubi instrumentum dotale conscriptum est: nec enim id genus contractus est, ut et eum locum
Abbreviated transcription (Latin):
z ⁊ si crus fi dem alicuius eleg̾it ut
nũmis eius redimatur atq hiis so¬
sutis manumittatur nec ille obla¬
tampeccunam suscipere uelle dicat
ꝯtractus fidem detegendi seruo potas
d planelz omĩs ab añcessore nũs fi¬
nitus sit solet et successor unũ edcm̃
⁊ducere uerissimũ est tñ ⁊ si quis̾ ꝓ
⁊curator ũ ẽẽt litem ꝯtestatus est de¬
inde remratam dñs hũit uidetur
retro res inuiditium recte deducta.
tio S ed mortuo filiof. post litis
contestatõnem transfertur iuditi¬
umin prem dum taxat de peculio ⁊ ꝙ
iuremeiis u̾sum est. Certe sicũ pro¬
cnͣrator aliciuus filiusf.iuditiũ acce¬
perit mortuo eo in eumquem defen
⁊̃ eo qui mauis imꝑiũ in eadem iur̾¬
dictõne ht̃ uł ⁊̃ si ipeiudex eiusoem
imperii ẽc ceꝑit cuius est quiuidi
lp̃.ł .i. ad sab̾. Si locus in iubendo¬
iudicare non est ꝯp̾hensus uidet᷑¬

Expanded text:
 si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere uelle dicat, contractus fidem detegendi seruo potestt. plane licet omnis ab antecessore numerus finitus sit, solet successor unum edictuducere uerissimum est, tamen et si quis, cum procurator non esset, litem sit contestatus, deinde ratum dominus habuerit, uidetur retro res in iudicium recte deducta. tio: sed mortuo filio post litis contestationem transfertur iudicium in patrem dumtaxat de peculio et quod in rem eius uersum est. certe si quasi procurator alicuius filius familias iudicium acceperit, mortuo eo in eum quem defendetiam eo qui maius imperium in eadem iurisdictione habet, uel etiam si ipse iudex eiusdem imperii esse coeperit, cuius erat qui iudiprimo ad Sabinum.Si locus in iubendoiudicare non est comprehensus, uidet
Abbreviated transcription (Latin):
qui in transactõe heditatis añ cauit
sibi ꝓ hoĩb heditatis aut si ñ cauit
ñ d negligentiã suãur alienã iniu¬
riã ceferre. ¶Cum tnͣsactio ꝓp̾fidei¬
commissũ fcã ẽet ⁊ postea codicilli re¬
perti sunt qnͣto an quero minꝰ extnͣs¬
actõe ⁊secuta mr̃ defucti fu̾it qm̃ pro
qui se simũ creditoris ħedẽ ẽẽ iacta¬
bat minimo transegit testam̃to
p̾ea ꝓlato septiciũ hedẽ apparuit
quesitũ est si agat pignoratitia

Expanded text:
atis aut cauit sibi pro oneribus hereditatis, aut si non cauit, non debet neglegentiam suam ad alienam iniuriam referre.' Cum transactio propter fideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: quaero, an quanto minus ex transactione consecuta mater defuncti fuerit quam pro qui se legitimum creditoris heredem esse iactabat, minimo transegit: postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia
Abbreviated transcription (Latin):
quĩsenatus de hiis est loquutus qui
referimus qͣs distrahi expediant que
hon̾abant magͥ ħeditatẽ ꝙͣ fructui¬
erant. ut sit in arbitrio pesitoris qͣlẽ
ꝯputatd̃em faciat adu̾sus malefidei
possõrem utr̃ ue ip̃ius rei ⁊ fructus¬
icet autem senatus de hiis locutusꝰ
sit qui se h̾edes existiment tñ ⁊ sibõꝵ¬

Expanded text:
us referemus, quas distrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructuerant: ut sit in arbitrio petitoris, qualem computationem faciat aduersus malae fidei ssorem, utrum ipsius rei et fructuLicet autem senatus de his locutus sit, qui se heredes existiment, tamen et si bon