comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parabolam ꝓposuit. hominis habentis
auos filios : ce diuidentis int̾ eos substal¬
tiam. Cumq minor facultatib ꝑdicis
egere cȩpissce. & comedere siliquas. por¬
cõrumꝰ cibũ. reuersus ad patrẽ suscepi
ab eo est. Frater quoq inuidens senior
patris uoce corripitur: quodlȩtari debi¬
erit &egaudere. quia fr̃ eius mortuus
fuerat & reuixit: ꝑditus & inuentusͥ¬
Hastres parabolas contra phariseos &
scribas locutus ẽ : qui nolebant recipers
penitentiã peccatoꝵ: & publicanorum
salutem. Dicebat aut̃ inquit & addis¬
pulossuos. haut dubiũ quin parabolas
sicut prius adscribas & phariseos. qua
parabola ad clementiã discipłos hora¬
retur. & aliis uerbis dicerce. Dimittis
ce dimittetur uob̃. Et in oratione diis
liba fronte poscatis. Dimitte nob debs
nr̃a sicut & nos dimittimꝰ debitoribis
nris Que ẽ ergo parabola ad clem̃as
discipłos prouocantis: Homo quidã erat
diues qui habebat uillicũ siue dispensatorẽ.

Expanded text:
parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentusHas tres parabolas contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, qui nolebant recipere poenitentiam peccatorum, et Publicanorum salutem. Dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos , haud dubium, quin parabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et aliis diceret verbis: Dimitte, et dimittetur vobis ; ut in Oratione Dominica libera fronte poscatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae est ergo parabola ad clementiam discipulos cohortantis? Homo quidam erat dives, qui habebat villicum sive dispensatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
exponit locũ. hoc potest dicere quod in
ueterilege inqua iustitia est. uix pauci
inuentisunt. qui suũ fuderint sanguinẽ:
innouo aut̃ instrum̃to inquo bonitas est
atq clementia. innumerabiles extiterint
martires. Sed ex eo quod posuit forsitan.
quis etiã audeat mori. et pendulo gradu
sententiã tẽperauit: inuenire posse non¬
nullos qui audeant mori ꝓ euangelio.
ostendit nonsic accipiendũ: sed ex suꝑio.¬
rib & inferiorib sensum loci huiꝰ debere
tractari. Dicens enim paulus apłs se
gloriari intribulationib. quia tribulatio
patientĩa oꝑatur. patientia ꝓbationem.

Expanded text:
exponit locum, hoc potest dicere, quod in exponit locum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuenti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnullos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere tractari. dicens enim Paulus apostolus se gloriari in tribulationibus, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem,
Abbreviated transcription (Latin):
o heroses ex occasione huius
testimonii. quod non intelligunt.
diuerso quidem errore. sed pari impie.¬
tate blasphemant. Martion enĩ qui uint
dm̃ & creatorem legis facit & ꝓpħarũ.
uult eẽ filium xp̃m. duos introducit
deos. Altersi iustum: & alterũ bonũ.
Et ꝓiusto asserit uel nullos uel paucos
obpetisse mortem. Probono aut̃ id est
xp̃o. innumerabiles martires extitisse.
Porro arrius iustũ adxp̃m refert.
de quodictũ ẽ. Ds iudiciũ tuuĩ regida
& iustitiã. tuã filio regis. Et ipse de se
ineuangłio. Nonenim pater iudicat
quẽquam: sed omne iudicium dedit
filio. Et ego sicut audio ita uidico. Be¬
nũ autemꝰ dm̃ patrẽ de quo ipse filus
confitetur. Quid me dicis bonũ: N ens
est bonus nisi solus ds̃ pat̃. Cumq hu¬
usq blasphemis suȩ deuios calles poti¬
erint inuentre: inconsequentib impl¬
git && corruit. Quomodo enĩ ꝓ patre
quis audet mori. & ꝓfilio uix morũ
effusus sit: Qui igitur simplicit̃ hunc

Expanded text:
- Duae hereses ex occasione huius - Duae hereses ex occasione huius testimonii, quod non intellegunt, diuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion enim, qui iustum deum et creatorem legis facit et prophetauult esse filium Christum, duos introducit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortem, pro bono autem, id est Christo, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio et: ego, sicut audio, ita iudico —, bonum autem deum patrem, de quo ipse filius confitetur: quid me dicis bonum? nemo est bonus nisi unus deus pater. cumque hucusque blasphemiae suae deuios calles potuerit inuenire, in consequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre quis audet mori ct pro filio uix moritueffusus sit? qui igitur simpliciter hunc
Abbreviated transcription (Latin):
paulus apłs intransgressione legis. filiis
quondã lucis: qui in legis obseruatione
uersati. xp̃m qui dĩ patris uerũ lumenẽ
ꝑdiderunt. Ambrosius quidẽ medrola.¬
nensis ep̃s. quid de hoc loco senserit in
cõmentariis euis legere poteris. Orige.¬
nis ce didimi in hac parabola explanatio¬
nẽ: inuenire ñ potui. Et utrũ oblita sit
temporũ uetustate. an ipsi ñ scripserin.
in certũ habeo. Michi uixta priorem
int̃pretationẽ hoc uidetur. qđ de iniqͦ
mammana debeamus nobis amicos
facere: Non quos liboe pauꝑes: sed eos qͥ
nos possint recipere in domos suas. & in
ȩterna tabernacula. Ut cum eis parua
prebuerimus. recipiamus ab illis magn
et dantes aliena. nr̃a suscipiamus. &
seminemus in benedictione: ut metamꝰ
benedictionẽ. Qui enĩ parce seminaueri
parce & metce. UII.
UOSENSTACCIDIEN DŨSIT
quod inepła legimus ad romanos
Uix enĩ prouisto quis moritur: Nã
pro bono forsitan quis audeat mori.

Expanded text:
Paulus apostolus in transgressione legis filiis Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet. Quo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim pro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan quis audeat mori.
Abbreviated transcription (Latin):
de centenario numero qui plenus ẽ atq
ꝑfectus. fecit eos scribere quinquagenariũ.
qui ꝓprie pęnitenciũ ẽ iuxta iubeleum.
et iuxta illam in euangłio parabolã: in
qua alteri quingenti. alteri quinquagin.¬
ta denarii dimittunt᷑. Sed̾m aut̃ uocauit
popłm iudeoꝵ. qui tritico mandatoꝵ dei
nutritꝰ erat. & debebat ei centenarium
numerũ. Et coegit ut de centũ octoginta
facer&. Id est creder& in dñi resurrectionẽ.:
quȩ octani diei numero continetur. Et de
octo cõpletur decadib: ut de sabbato tͣn.¬
siret ad primã sabbati. Ob hanc causam
a dño predicatur quod benefecerit: &
ꝓsalute sua ineuangeliĩ clementiam. de
legis austeritate mutatus sit. Quod si quȩ¬
sieris quare uocetur uillicus iniquitatis
in lege quȩ dei est: iniquus erat uillicus.
qui  bene᷑ quidem offerebat: sed non bene
diuidebat. Credens in pat̾rẽ: sed filiũ per.¬
spm scm̃ negans. Prudentior itaq fuit

Expanded text:
de centenario numero, qui plenus est atque de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium per spiritum sanctum negans. prudentior itaque fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitq incorde suo. Quid faciã quia qui
magister fui d uillicus. cogor eẽ discipłs
&x oꝑarius : Fodere non ualeo. Omĩa man.
datalegis quȩ t̾rȩ incũbebant: ce̾no de¬
structa. & legẽ. & ꝓpħas. usq ad ioħem
baptista eẽ finitos. Mendicare erubesco:
ut qui doctor fuerã iudȩoꝵ. cogar a gen¬
tib. ot a discipło anania salutis & fidei
mendicare doctrinam. Faciam igitur
quodmichi utile ẽẽ intelligo. ut postquã
proiectus fuero de uillicatione mea.
recipiant me xp̃iani in domos suas. Cȩ¬
ꝑitq ad eos qui prius uersabant᷑ in lege
ce sic inap̃o crediderant: Ne arbitrarent᷑
se in lege iustificandos. dicere legem ab.¬
olitam. ꝓpħas p̃terisse: & quȩ antea ꝓ
lucro fuerint reputari instercora. Yocauit
itaq duos de plurimis debitorib. Pri.¬
mũ qui debebat centũ batos olei. Fos ui¬
delicet qui fuerant ex gentib congregati.
&r magna indigebantꝰ miscđia dei. Et

Expanded text:
dixitque in corde suo: quid faciam? qui dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
quis uob̃ credere poterit: Unde corripit aua.¬
ritiam : & dicit eum qui amat pecuniam
dm̃ amare non posse. Igitur & ab apłis si
uelint amare dñm. esse pecunias contẽp.¬
nendas. Unde scribȩ & pharisei qui erant
auari. aduersũ se dictam intelligentes para¬
bolam: subsannabant eũ. carnalia. & in
certa. & p̾sentia. spiritalib ac futuris &
quasi incertis preponentes. Theophilus
antiochenȩ eccłȩ septimus post petrum
unũ opus dicta cõpingens ingenii sui
nob̾ monimenta dimisit. Hec̃ suꝑ hac
parabola in suis commentariis est locutus.
Diues qui habebat uillicũ siue dispensato¬
rem: ds om̃ps est. quonichil est ditius.
Huius dispensator paulus. qui ad pedes ga¬
malihel sacras litteras didicit. legem dei
suscepat dispensandam. Qui cũ cȩpisset
& dñi sui dissipare substantiã: correptꝰ ẽ
addño. Saule. saule. quid me persequeris:
Durum est tibi contrastimulũ calcitrare.

Expanded text:
quis vobis credere poterit? Unde corripit avaquis vobis credere poterit? Unde corripit avaritiam, et dicit eum qui amat pecuniam. Deum amare non posse. Igitur et Apostolis, si velint amare Dnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus post Petrum istarum in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset ere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare.
Abbreviated transcription (Latin):
na nonhebreoꝵ. sed syrorũ lingua diuitiȩ
nuncupantur : quod de iniquitate colle-¬
ctȩ sint. Si ergo iniqua bene dispensata
uertuntur iniustitiam. quantomagis ser-¬
mo diuinus in quo nulla ẽ iniquitas. qui
apłis creditus est si benefuerit dispensatꝰ
dispensatores suos leuabit incȩlũ : Quam¬
obrem sequitur. Qui fidelis est in minimo.
hoc est in carnalib: & in multis fidelis erit.
id est inspiritalib. Qui autẽ in paruo ini¬
quus ẽ. ut nondet fratrib ad utendũ. qđ
adeo ꝓ om̃ib est creatũ: iste & inspiritali
pecunia diuidenda iniquus erit. ut non
ꝓnecessitate. sed ꝓ ꝑsonis doctrinam dñi
diuidat. Si autem carnales diuitias quȩ
labuntur non bene dispensetis. ueras ȩter¬
nas q diuitias doctrinȩ di quis dabit uobis:
Et si uhis quȩ aliena sunt. alienũ autẽ est
a nobis omne quod scłi est. infideles fiustis.
ea quȩ ur̃a sunt. & ꝓprie deputata homini.

Expanded text:
na non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae na non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae svertitur in justitiam: quanto magis sermo divinus, in quo nulla est iniquitas, qui et Apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos levabit in coelum? Quamobrem sequitur: Qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et in multis fidelis erit, hoc est in spiritualibus. Qui autem in parvo iniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a Deo pro omnibus est creatum; iste et in spirituali pecunia dividenda iniquus erit; ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. Si autem, inquit, carnales divitias quae labuntur, non bene dispensatis, veras aeternasque divitias doctrinae Dei, quis credet vobis? Et si in his quae aliena sunt alienum autem est a nobis omne quod saeculi est infideles fuistis, ea quae vestra sunt, et proprie deputata homini,
Abbreviated transcription (Latin):
aut unum audiet. & alterũ contẽpnet᷑.
Non potestis deo seruire &e mamimone.
Audiebant autẽ hec omĩa pharisei qui
erant auari: & subsannabant illũ. Ibtũ
parabolȩ huiꝰ textum posui. ut non nob̾
intelligentiam aliunde quȩ̨ramus . & in
parabolas certas nitamur inuenire ꝑso¬
nas. Sed interpretemur eã quasi parabo¬
lam. hoc est similitudinem. quȩ ab eo
hoc ẽ assimiletur quasi umbra prohemio
ueritatis ẽ. Si ergo dispensator iniqui mã-¬
monȩ. dñi uoce laudatur. quod de re ini-¬
qua sibi iustitiã prepararit: &e passus dis¬
pendium dñs laudat dispensatoris pruden¬
tiam quod aduersus dñm quidẽ fraudu¬
lenter. sed ꝑse prudent̃ egerit: auanto ma-¬
gis xp̃s qui nullum dam̃pnũ sustinere
potest. & pronus ẽ ad clementiã laudabit
discipulos suos. si in eos qui sibi creditisunt
miscđes fuerint : Deniq post parabolam
intulit. Et ego dico uob̃. Facite uob̃ amicos.
de in iquo mammona. Iniquũ aut̃ mãmo¬

Expanded text:
et. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo hoc est adsimilatur, et quasi umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamo
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝓnobis impus mortiuis est &e pecca.¬
torib. quanto magis nos absq ulla du.
cumbere: Iustum autem x honũ non
putemus ẽẽ diuersũ. nec aliquã ꝓprie signi¬
ficare ꝑsonã: sed ab solute iustã rem & bo¬
nam. ꝓ qua difficulter interdũ aliquis in¬
ueniriꝰ potest qui suum sanguinẽ fundat.

Expanded text:
ille pro nobis inpiis mortuus est et peccaille pro nobis inpiis mortuus est et peccatoribus, quanto magis nos absque ulla dubcumbere! iustum autem et bonum non putemus esse diuersum nec aliquam proprie significare personam, sed absolute iustam rem et bonam, pro qua difficulter interdum aliquis inueniri potest, qui suum sanguinem fundat.
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datus ẽ nob̃. Scd̾m illud quod
ds̃ dixerat ꝑ propħam. effundam de sp̃u
meo suꝑ omnẽ carnẽ: Mirabatur boni.¬
tadem xp̃i. quod pro impiis & infirmis &
peccatorib mori uoluerit: & mori opor.¬
tuno tempore. de quo ipse dicit: Tempore
oportuno exaudiui de: & indie salutis
auxiliatus sum tui. Et rursũ. Ecce tempꝰ
acceptabile. ecce dies salutis. Quando om̃s
peccauerunt simul inutiles facti sunt. non
fuit qui facerae bonũ. ñ fuit usq ad unũ.
Incredibilis ergo bonitas & clementia in
aliquo & bono suum sanguinẽ fundere
metu mortis cuncta terrente. nam inue.¬
niri interdum ut aliquis ꝓre iusta &
adhuc peccatores essemus. xp̃s ꝓnobis
mortuus ẽ. & sublata ẽ de terra uita eiꝰ.
et ꝓ iniquitatib popłi ductus ẽ ad mor¬
tem: & portauit peccata nr̃a. & tradita
est in morte anima illius. & cũ iniquis
reputatus ẽ: ut nos impios & infirmos &
peccatores. ꝑios & robustos & iustos face¬
ret. Non nulli ita interpretantur. Si

Expanded text:
m qui datus est nobis : secundum illud quod Deus dixerat per Prophetam: Effundam de spiritu meo super omnem carnem ; miratur bonitatem Christi, quod pro impiis, et infirmis, et peccatoribus mori voluerit, et mori opportuno tempore, de quo ioportuno exaudiui te et in die salutis auxiliatus sum tui et rursum: ecce tempus acceptabile, ecce dies salutis. quando omnes peccauerunt, simul inutiles facti sunt, non fuit, qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. incredibilis ergo bonitas et inaudita clealiquem et bono suum sanguinem fundere metu mortis cuncta terrente; nam inueniri interdum, ut aliquis pro re iusta et adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est et sublata est de terra uita eius et pro iniquitatibus populi ductus est ad mortem et portauit peccata nostra et tradita est in morte anima illius et cum iniquis reputatus est, ut nos inpios et infirmos et peccatores pios et robustos et iustos faceret. nonnulli ita interpretantur: si
Abbreviated transcription (Latin):
quod apppinquantib saluatori publicans
& peccatorib ut audirent eũ: Murmura¬
bant pharisei oe scribȩ dicentes. Quare
iste peccatores suscipit & comedit cum eis:
Quilocutus ẽ eis parabolã centũ ouiũ
& unius ꝑditȩ. quȩ inuenta pastoris
humeris reportata est. Et cur eẽt prope¬
sita: statim intulit: Dico uob̾ sic erit gai¬
diũ incęlo suꝑ uno peccatore pęnitenua
agente. Magis quã suꝑ nonaginta nouẽ
iu̾stis: qui non habent opus pęnitentu
Aliam quoq parabolã decẽ aragmari
uniusq ꝑditȩ & reꝑtȩ cũ propõsuissa
simili eam fine cõpleuit. Sic dico uobis

Expanded text:
tibus Salvatori publicanis, et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comedit cum eis ? Qui locutus est eis parabolam centum ovium, et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam
Abbreviated transcription (Latin):
amisert. hic adest samuel scisso
pallio de manib saul.i. regno.
Milites gentiles ñ scindunt tu¬
nicã xp̃i. Saceidos uero scindit
dignitatẽ sacerdotii sui. Et cõ¬
dempnãt eũ reũ ẽẽ mortis. Qui
reatu suo reatũ nr̃m solueret. et
uelamine faciei suȩ uelam̃ cor¬
diũ nr̃oꝵ auferret. et sputami¬
nib susceptis. faciẽ aĩe nr̃e la¬
uaret. et colaphis quib ĩ capd̃
ꝑcussꝰ ẽ. caput humani generiꝰ
qd̾ ẽ adamsanaret. & alapisqͥbꝰ¬
ẽ expalmatus. maxima laus eiꝰ
a nr̃is manib labiisq plaudet
ut dr. omnes gentes plaudite
manib. et cruce sua cruciatũ
nr̃m solueret. & morte sua mortẽ
nr̃am mortẽ nicaret: cum forma
serpentia serpentẽ necaret. Quia
serpente de uirga fc̃o: alii absor¬
bentur serpentes. Unde ꝑpro¬
pħ̃am ipse dicit. Gromors tua
omors. et morsus tuus o ĩferne
Ob ꝓbria eius: nr̃m abstulere ob

Expanded text:
amiserunt. Hic adest Samuel scisso pallio de manibus Saul in regno. Milites gentiles non scindunt tunicam Christi: sacerdotes vero scindunt dignitatem sacerdotii sui. Et condemnat eum reum esse mortis. Quo reatu suo, reatum nostrum solveret: et velamine faciei suae, velamen cordium nostrorum auferret, et sputaminibus susceptis, faciem animae nostrae lavaret: et colaphis, quibus in caput percussus est, caput humani generis quod est Adam sanaret. Et alapis quibus expalmatus est, maxima laus ejus, nostris manibus et labiis plauderet: unde, Omnes gentes plaudite manibus. Et cruce sua, cruciatum nostrum solveret: et morte sua, mortem nostram necaret: cum forma serpentis serpentem necat, quia serpente de virga facto alii absorbentur serpentes. Unde per prophetam ipse dicit: Ero mors tua, o mors, et morsus tuus, o inferne. Opprobria ejus nostrum abstulere o
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ: paruulus enĩ est. Hȩ igitur animȩ¬
pepererunt. siue quȩ necdum potuerunt¬
ca quȩ generata sunt alere. cũ uiderint
sermonem hereticũ stantẽ in eccła. cito
scandalitantur & pereunt. & intẽpestate¬
atq in ꝑsecutionib ꝑmanere ñ possunt.
Presertim si otium habuerint operũbo.¬
noꝵ : & non ambulauerint in uia quȩ
cep̃s ẽ. De hac abhominatione heretice
puerseq doctrinȩ dicelat apłs. qđ homo
iniquitatis cł aduersarius eleuet se cont̃
ome quod dicitur dds cxreligio: ita ut
audeat stare in templo d̃i & ostendere se. qđ
ipse sit ds̃. Cuiꝰ aduentus secundũ oꝑationẽ
satanȩ : & ea quȩ concepta sunt facit perire
abortio. & quȩ nata: ad pueritiã &e ad ꝑfectã
ȩtatẽ ꝑuenire non posse. Quã obrem oran.¬
dus est dñs ne in exordio fidei crescentis eta.¬
tis oriatur hiemps: de quo scriptum est
hiemps transiit. Abiit sibi: ne otio torpea.¬

Expanded text:
tiae: parvulus enim est. Hae igitur animtiae: parvulus enim est. Hae igitur animpepererunt, sive quae necdum potuerunt quae generata sunt alere; cum viderint sermonem haereticum stantem in Ecclesia, cito scandalizantur 861 et pereunt: et in teatque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si otium habuerint bonorum operum et non ambulauerint in uia, quae Christus est. de hac abominatione hereticae peruersaeque doctrinae dicebat apostolus, quod homo iniquitatis et aduersarius eleuet se contra omne, quod dicitur deus et religio, ita ut audeat stare in templo dei et ostendere se, quod ipse sit deus; cuius aduentus secundum operationem satanae et ea, quae concepta sunt, facit perire abortio et, quae nata, ad pueritiam et ad perfectam aetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpea
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. Sicuti enim semina paulatim for.¬
mantur in uteris. et tamdui ñ reputat᷑
honicidiũ. donec elem̃ta confusa suas
imagines membraq suscipiant. ita sensꝰ
ratione conceptus nisi in oꝑa ꝓruperit.
ad huc uentre retinetur: & cito abortio
perit cum uiderit abhominationẽ deso.¬
lationis stantẽ in eccła. & satanan trans¬
figurari in angłm lucis. Et de istius modi.
paulus loquitur dicens. Filioli mei quos
iterũ parturio : donec xp̃s formetur in
uob̾. Has ergo reor uixta misticos intellectꝰ
seducta intransgressione facta ẽ. saluabit᷑
aut̃ ꝑfilioꝵ generationẽ si ꝑmanserit it⁊
fide & caritate. & scitate. cũ pudititia.¬
Quȩ si de sermone diuino aliquando gene.¬
rarint. necesse ẽ quȩ generata sunt cͦres¬
cere. et primum acciꝑe lac infantiȩ: do.¬
nec ꝑueniant ad solidum cibũ. t ad ma¬
turam ȩtatẽ plenitudinis xp̃i. Om̃is eñi
qui lacte alitur imperitus.ẽ. ratione iusti.¬

Expanded text:
terram. sicuti enim semina paulatim forterram. sicuti enim semina paulatim formantur in uteris et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc uentre retinetur et cito abortio perit, cum uiderit abominationem desolationis stantem in ecclesia et satanan transfigurari in angelum lucis et de istius modi Paulus foetibus loquitur dicens: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. has ergo reor iuxta mysticos intellectusseducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitateQuae si de sermone divino aliquando generarit, necesse est, quae generata sunt, crescere; et primum accipere lac infantiae , donec perveniant ad solidum cibum, et ad maturam aetatem plenitudinis Christi . Omnis enim qui lacte alitur, imperitus est in ratione justi
Abbreviated transcription (Latin):
patitur. Et obseruatio sabbati. aut prs¬
uaricatores facit si fugiant: aut hosta
gladiis subiacere. si sabbati otium &
precepta seruauerint. Nos aut̃ audis¬
tes dnin saluatorẽ. ut qui iniudea sins
ad montana confugiant: ipsi quoq od¬
los leuamiꝰ ad montes. de quib scriptĩ
Leuaui ocłos meos ad montes: unde ueni¬
et auxiliũ michi. Et in alio loco. Fundam̃¬
ta eius in montib sc̃is: et montes in circui.¬
tu eius. & dñs incircuitu popłi sui: et ñ
potest abscondi ciuitas suꝑ montẽ posita.
et discalciamus nos pelle litterȩ.nudisq
pedib cũ morse ascendimus in montẽ
syna. atq dicimus. t ransiens uidebo uisi¬
onem hanc magnã. ut possimꝰ intelligere
pregnantes animas. quȩ de semine doctri.¬
narum & sermonis dĩ initia fidei concepe¬
runt: & dicunt cũ esaia. Atimore tuo
dñe concepimus & parturiuimus ce pe-¬
perimus spm salutis tuȩ: quẽ fecisti suꝑ

Expanded text:
patitur et obseruatio sabbati aut prapatitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montana confugiant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet auxilium mihi, et in alio loco: fundamenta eius in montibus sanctis et: montes in circuitu eius et dominus in circuitu populi sui et: non potest abscondi ciuitas super montem posita, et discalciamus nos pellem litterae nudisque pedibus cum Moyse ascendentes montem Sina dicimus: transiens uidebo uisionem hanc magnam, ut possimus intellegere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonis dei initia fidei conceperunt et dicunt cum Esaia: a timore tuo, domine, concepimus et parturiuimus et peperimus, spiritum salutis tuae fecimus super
Abbreviated transcription (Latin):
nerit consuminatio uiderintq ab omi.¬
nationẽ desolationis. quȩ dicta est a
danihele ꝓpħa stantem in loco scõ.
tunc precipitur his qui in uidȩa. sunt
ut fugiant in montib. & qui in tecto.
ne descendat tollere aliquid de domo
sua. & qui in agro: ne reuertatur au¬
ferre tuncã suam. De quib in cõmen¬
tariis eiusdẽ mathei: plemus diximꝰ.
Statimq coniungitur. Uȩ pregnantib
& nutrientib in illis dieb. Iñ quib
dieb.: quando abominatio desolatio.¬
nis steterit in locosc̃o. iuaost qquon deui
iuxtalitterã de aduentu antixp̃i p̃di¬
cari nulli dubium ẽ: quando ꝑsecutio¬
nis magnitudo cõpellit fugerẽ: & ga¬
ues uteri. paruuliq lactentes fugam
retardant. Licet quidã titi & uespasi¬
ani aduersus iudȩos & p̃cipue ierłm
obsidionẽ pugnãq significari uelint
Hyemem quoq & sabbatũ sicinterꝭ.¬
tantur: ne eo tempore fugere cõpella¬
tur. quando duritia frigoris inagris
& in desertis locis fugientes. latere non

Expanded text:
erintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitur his, qui in Judaea sunt, ut fugiant in montes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam. de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. in quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere non
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. cogitatione. sermone negemius.
nos met᷑ ipsos eui ante fuimus: & con¬
fiteamur eos qui inxp̃o renati sumus.
Idcnxo enĩ dñs crucifixus ẽ: ut &e nos
qui credimus in eũ. & peccato mortuui
sumꝰ crucifigamur cũ ipso: dicamusq
qdđ paulus apłs docuit. cũ xp̃o crucifi.¬
xus sum. Et michi autẽ absit gloruari.
nisi in cruce dñi mei iħuxp̃i: per quẽ
michi mundus crucifixus ẽ. & ego
mundo. Qui cum xp̃o crucifixus est.
spoliet principatus & potestates. et
triumphet eas ligno. Unde & in euan¬
gelio scđm ioħemꝰ in typũ eoꝵ qui in
dño credituri erant. & se cũ illo cruci.¬
fixuri. symon cyreneus portat cruc̃ẽ
eius: quam iuxta alios euangelistas
prior ipse portauit. iiii.
quod in eodẽ matheo scriptũ est.
Ue pregnantib & nutrientib in illis

Expanded text:
opere, cogitatione, sermone negemus opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Paulus apostolus docuit: cum Christo crucifixus sum et: mihi autem absit gloriari nisi in cruce mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Qui cum Christo crucifixus est, spoliet principatus et potestates, et triumphet eas in ligno. Unde et in Evangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euangelistas prior ipse portauit. Quid quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in il
Abbreviated transcription (Latin):
Unde illo ꝓtimore correpto: loquebat
ad om̃s discipłos. siue conuocauit turbã
cũ discipłis suis ut marcus ꝓosuit. aut
uixtalucã dicebat adcunctos. Si quis
uult postme uenire : abneget seipsum
ob tollat cruc̃e suã && sequatur me. Cuꝰ
exhortationis hic sensus ẽ. Non ẽ. deli.¬
cata indm̃. & secura confessio. Qui in
me credit. debet suĩ sanguinẽ fundere.
Qui enĩ ꝑddiderit animã suã in p̃senti.
lucri eam faciet infuturo. Cotidie cre¬
dens inxp̃o: tollit crucẽ suã & negat
se ipsũ. Qui impudicus fuit uersus ad
castitatẽ: temperantia luxuriã negat.
qui formidolosus fuit & timidus.: as¬
sumpto robore fortitudinis. priorẽ esse
se nescit. Iniquus si sequatur iustitiã.
negat iniquitatẽ. Stultꝰ si xp̃m confi¬
teatur di uirtutẽ deiq sapientia: ne.¬
gat stultitiã. Quod scientes non solum
in ꝑsecutionis tempore & necessitate
martyrii: sed in omni conuersatione.

Expanded text:
unde illo pro timore correpto loquebatur unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione,
Abbreviated transcription (Latin):
uult post ine uenire. ab neget seipsum.
Quȩ est sui abnegatio. aut quomodo qͥ
sequitur saluatorem se ipsum negat.: de quo
intercio cõmitariorũ eiusdem mathei li¬
bro itabreuiter locutus sũ. Qui deponit
ueterẽ hominẽ cũ oꝑib suis: negat se ipsũ
dicens. Uuio aut̃ iam non ego: uiuit uero
ume xp̃s. tollitq crucemꝰ suã: & mundo
erucifigitur. Cui aut̃ mundus crucifixus
c sequitur dñm crucifixum. Quib munc
hec addere possumus. post quã ostendit
multa pati. a sacerdotib & seribis. & prin.¬
cipib: sacerdotũ & occidi.: assumers eum
petrus cepit increpare & dicere. Absit
ate dnẽ. non erit tibi hoc. Qui conuersus.
dicit petro. Uade post me satana: scan¬
dalum es michi. quia non sapis quȩ dei
sunt: sed quȩ hominũ. humano quippe
timore ꝑterritus. passionẽ dñi foriuda¬
uit. Et quomodo audiens multa eũ pati
oł occidi timebat: sic audiens tertia die
resurget gaudere debuerat. & tristitiã
paslionis resurrectionis gła mitigar&.

Expanded text:
t post me uenire, abneget se ipsum. quae est sui abnegatio aut quomodo, qui sequitur saluatorem, se ipsum negat? — De quo in tertio commentariorum eiusdem Matthei libro ita breuiter locutus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uerous\', tollitque crucem suam et mundo crucifigitur. cui autem mundus crucifixus est, sequitur dominum crucifixum. quibus nunc haec addere possumus: postquam ostendit usalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ subiectꝰ nõ fieret. Oportebat itaq ut
adito mandato eꝰ uox est ñ cõcupisces su¬
ꝑbo peccatori ⁊̃ p̃uaricaciõis crim̃ acced̾et
atq ita grẽ medicinã: non sanata per
legem s cõuicta infirmitas quereret.
Prom̃ cũ om̃s uisti. ħ est ueraces dei culto¬
res. siue ante incarnacionẽ siue p̾rticar
incarnacionẽ &ͥ. nec uixerint nec ui¬
uant. nͥ ex fide incarnacionis xͥ in quo
est er̃a plenitudo. ꝓfecto quod scriptũ
est ñeẽ aliud nom̃ sub celo in quo
oportes saluos fieri nos. ex illo tẽꝑe
uãlet ad saluãdũ genꝰ humanũ ex
quo inadã inciatũ ÷ genꝰ humanũ
om̃s iuiuficabũt᷑. Quia sic̃ nemo ĩ regno¬

Expanded text:
dei subiectus non fieret. oportebat itaque. ut addito mandato, cuius uox est: Non concupisces, superbo peccatori etiam praeuaricationis crimen accederet atque ita gratiae medicinam non sanata per legem sed conuicta infirmitas quaereret. Proinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanum. omnes uiuificabuntur, quia, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ de seminib facit. nͥ qui ipsa se mina
sine seminib fecit: S uͥres naturalit̃
obscura nrm mõdulũ iuincit. ⁊ aꝑte diuina
scriptura non subuenit. tem̾e hinc alliqͥd
diffiuire humaͣ cõiectura p̃sumit. Scdm̃
uitas aut̃ quas propͥas hab̾e̾ incipiunt

Expanded text:
 de seminibus facit, nisi qui ipsa semina sine seminibus fecit? sed ubi res naturaliter obscura nostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo fr̃ĩ cõsensio aug̃.
Quantũ ad occulos attinet cor¬
porales quosdã uidemꝰ nec nouimꝰ qͦrũ
anob̾ uita studiaq nesciũtur. Quos¬
dã nouimꝰ nec uidimꝰ quoꝵ nod̾ cari¬
tas ⁊ affectꝰ ignotuit. In quib ⁊ te

Expanded text:
SSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet coporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissimi heretici uidicant᷑ aiãs par¬
iuiloꝵ nicħ mali extrahere quod sit
lauacꝰ regeneracionis ex piandũ Nam
pelagũ de hac re argum̃tacio quȩ int̃
alia eiꝰ dampnabilia ⁊̃ luteris apłicȩ
sedis adiũcta ita se habet. Si aiã inqͥ
extrã duce nonest s sola caro tãtũ ht̃
traducẽ peccati. sola gͦ peuã meretur.
In uistũ÷ enĩ ut hodie nata anima ñ
ex massa ade tãnantiq̃uũ peccatum
portet alienũ: Quia nulla racione cõce¬
dit᷑ ut ds̃ qui propͥa peccata climitat
unũ imputet alienũ. Si gͦ ita potes
animarũ asserere sine ulla propagine
nouitatẽ. ut racione iusta ⁊a fide catho¬
lica non aliena. ⁊̃ si peccato pͥmi homi¬
nis ostñcdant᷑ obnoriȩ assere quod sencis
ut potes Si enĩ non eas alit pot̾s a pro¬
pagacione face̾ alienas nͥ ut simulfa¬
cias ab omĩ peccati uinculo liberas coibet
ab huiꝰ modi disputacione omĩmodo.

Expanded text:
apertissimi haeretici iudicantur. animas parapertissimi haeretici iudicantur. animas paruulorum nihil mali lavacro regenerationis expiandum. Nam Pelagii de hac re argumentatio, quae inter alia ejus damnabilia etiam litteris apostolicae Sedis adjuncta est, ita se habet: Si anima, inquit, ex traduce non est, sed sola caro tantum habet traducem peccati; sola ergo poenam meretur. Injustum est enim ut hodie nata anima non ex massa Adae, tam antiquum peccatum portet alienum; quia nulla ratione conceditur ut Deus qui propria peccata dimittit, unum imputet alienum. 23. Si ergo ita potes animarum anovitatem, ut ratione justa et a fide catholica non aliena, etiam sic peccato primi hominis ostendantur obnoxiae, assere quod sentis, ut potes. si autem non eas aliter potes a propagatione facere alienas, nisi ut simul facias ab omni peccati uinculo liberas, cohibe te ab huius modi disputatione omni modo.
Abbreviated transcription (Latin):
magnis in effabilibonitate largit᷑. Cuiꝰ
ł anctores ł certe acerrimi notissimtq
suasores cũ pelagiͥs ⁊ celestiꝰ excitissent
cõcilioꝵ ep iscopalir̃ uigilancia in adui¬
torio saluatoris qui suã tuet᷑ ȩtdam ⁊¬
iã a du ob uenerabilib antistib apłicȩ
sedis papa innocencio ⁊ papa rosimo.
nisi correcti ⁊̃ ege̾nt penitenciã toto
xp̃iand orbe dãpnati sunt. De quib ex¬
empla recenciũ litterarũ siue q̃ specialr̃
ad afros siue que uniu̾salr̃ ad om̃s epõs
de memorata sede natiarunt. ne for¬
te ad urãm sc̃itatẽ nondũ peruenerit᷑
uob curamꝰ mitti ab eis fratͥb quib ⁊
has luteras ut tuę ueneracioni dirigent
dedimꝰ. Hi aũ nõ ĩo sunt heretici quia
dict̃ aiãs originem de illa pͥma peccat᷑.¬
ce non duce̾. quod uel aliqͣ fortasse rõe
uera dici pot̃.ł sine fidei labe nescrri.
s hinc conãtur effice̾. Uñ omnino

Expanded text:
magnis ineffabili bonitate largitur. cuius magnis ineffabili bonitate largitur. cuius uel auctores uel certe acerrimi notissimique suasores cum Pelagius et Caelestius extitissent, conciliorum episcopalium uigilantia in adiutorio saluatoris. qui suam tuetur ecclesiam, etiam a duobus uenerabilibus antistitibus apostolicae sedis, papa Innocentio et papa Zosimo, nisi correcti etiam egerint paenitentiam, toto Christiano orbe damnati sunt, de quibus exempla recentium litterarum. siue quae specialiter ad Afros siue quae uniuersaliter ad omnes episcopos de memorata sede manarunt, ne forte ad uestram sanctitatem nondum peruenerint, uobis curauimus mitti ab eis fratribus, quibus et has litteras, ut tuae uenera tioni dirigerent. dedimus. hi autem non ideo sunt haeretici. quia dicunt animas originem de illa prima peccatrice non ducere. quod uel aliqua fortasse ratione uera dici potest uel sine fidei labe nesciri, sed hinc conantur efficere, unde omnino
Abbreviated transcription (Latin):
cupientis a pud me legi pot̃. Muti uͦ
uspiã ñ debet ł cuiꝗͣ foras dari nͥ cũ
rescripta dño adiuuãte ꝑceꝑo. id qͥ ille
sentit ꝓmptissime ac libentissime despẽ¬
surꝰ sime docẽ potuerit. quomͦ anime¬
quȩ ex adam non ueniant. ⁊ tñ ex illo
iustã sortem dampnacionis inueniãt
nͥ ad remissionẽ peccatoꝵ renascendo ꝑ-¬
ueniant. Absit enĩ ut credamꝰ ł animã
paruuloꝵ in lauacͦ regena cioĩs falsã ac¬
cipere peccatoꝵ mundacionẽ ł ẽẽ aut
qua mũdãtur inqͥnacionis autorrem:
Donec gͦ aut ille rescribat aut ego si ds
uoluerit aliquo mͦ discã si nullã de illa
peccatͥce originẽ duc̃. Quȩ causa sit
aĩȩ subeundi originale peccatũ quod
necẽe ÷ eẽ in oĩb paruuł. ⁊ quo eam
nec ds cogit insontẽ quia peccandi auc¬
tor ũ ÷ nec ulla mali natura. qr ñ ÷:
ammoneo ne heresẽ nouã minꝰ cautꝰ
incurras q̃ anti qͥssime fidei stabilita

Expanded text:
cupientis apud me legi potest; mitti uero cupientis apud me legi potest; mitti uero uspiam non debet uel cuiquam foras dari, nisi cum rescripta domino adiuuante percepero id, quod ille sentit, promptissime ac libentissime defensurus, si me docere potuerit, quo modo animae neque ex Adam ueniant et tamen ex illo iustam sortem damnationis inueniant, nisi ad remissionem peccatorum renascendo perueniant. absit enim, ut credamus uel animas paruulorum in lauacro regenerationis falsam accipere peccatorum mundationem uequa mundantur, inquinationis auctorem. donec ergo aut ille rescribat aut ego, si deus uoluerit, aliquo modo discam, si nullam de illa peccatrice originem ducit, quae causa sit animae subeundi originale peccatum, quod necesse est esse in omnibus paruulis et quo eam nec deus cogit insontem, quia peccandi auctor non est, nec ulla mali natura. quia non est. admoneo, ne haeresem nouam minus cautus incurras. quae antiquissimae fidei stabilita
Abbreviated transcription (Latin):
homines defemorib patris quoꝵ erãt
ille a nimȩ ꝑ quarũ nũm intelligt
tot̾ homines: Uellẽ aũ lege libellũ tuỹ
cuiꝰ mencionẽ fecisti in litteris tuis
ne forte ibi aliqͣ destimonia ñ ambigua
posuisti a me aũ cũ quesisset amic̾
mͥ carissimꝰ ⁊ diuinarũ studiosissimꝰ li¬
terarã quid de hac sentirẽ questione.
eiq remota uerec̃dia : huic estꝰ meo̾¬
trans mare lõge. ad doctissimũ uirum.
cui rescripsit ille ut potiꝰ me consuler&
nesciens quod iã fecerat nec aliquid a
me certũ ac desinitũ audire potuerat.
Significauit tñ in eadẽ breui epła sua. se
potiꝰ sieri qͣ ꝓpagari animas credere simł
⁊̃ ammonens animarũ propaginẽ quia
ipse moriente est occidentalẽ eccłam solere¬
sentire. Hac ego occasione maiore cõꝑta.
scripsi ad eũ non breuẽ librũ. cõsulens
eum ac petens ut priꝰ me doceat. ⁊ tẽ
mittat ad me quos doceã Qui lib̃ m̃s
ñ ut doctoris s inquisitoris ⁊ pociꝰ discẽ

Expanded text:
ant illae animae, per quarum numerum intelleguntur tot homines? Vellem autem legere libellum tuum. cuius mentionem fecisti in litteris tuis, ne forte aliqua ibi testimonia non ambigua posuisti. a me autem cum quaesisset amicus mihi carissimus et diuinarum studiosissimus litterarum, quid de hac quaestione sentirem. eique remota uerecundia hinc aestus meotrans mare ad doctissimum uirum. cui rescripsit ille. ut potius me consuleret, nesciens, quod iam fecerat nec aliquid a me certum ac definitum audire potuerat. significauit tamen in eadem breui epistula sua se potius fieri quam propagari animas credere simul etiam admonens animarum propaginem — quia ipse sentire. Hac ego majore occasione comperta, scripsi ad eum non brevem librum, consulens eum, et petens ut prius me doceat, et mittat, quos doceam. Qui liber mens non doctoris sed inquisitoris et potius discere
Abbreviated transcription (Latin):
non tenet᷑ ob noxiꝰ. In his u̾b apłicȩ sedis
tã antiqͦ atq fundata certa ⁊ clara ẽ
chatolica fides. ut nefas sit de illa di¬
contractũ mortis cirog̃pbũ rũpitur.
Si potes animas sic alienas apropaga¬
cione defend̾e ut tñ ħ cirographo qͣ
gacione s carnis. Hoc debito iuste ap.¬
pareant obligate. Nõ solũ nemine ꝓ¬
rũ nouitate sentis asserere nisi ut
eas dicas peccato pͥmi hominis non
teneri. Aut ꝑ propagacionẽ ñ suã
s carnis auctore deo. ł nescio qua ma-¬
li natura in nocentissimas fieri pec
łbaptisma paruuloꝵ in irritũ ducit᷑.
Ut aut̃ a me dilectio tua de hac q̃dẽ¬
audiat aliqͥd diffinitũ. ñ parui esti¬
mandũ inmo p̃cipue necessariũ
atq retinendũ quomͦ libet se origo
habeat animarũ. si ue ex illa una.
siue ex nulla alia ꝓpagentur. Me¬
diatoris tñ dĩa nullũ ex adã traxisse
peccatũ dubitare fas nõ est. Si eĩ
nulla ꝓpagat᷑ ex alt̾a uͥõs tenẽtur

Expanded text:
non tenetur obnoxius. In his verbis apostolicae sedis, tam antiqua atque fundata certa et clara est catholica fides, ut nefas sit de illa ducontractum mortis chirographum rumpitur; si potes animas sic alienas a propagine defendere, ut tamen hoc chirographo, quod gatione sed carnis hoc debito iuste appareant obligatae, non solum nemine prorum nouitate sentis. adserere. nisi ut eas dicas peccato primi hominis non teneri aut per propagationem non suam sed carnis auctore deo uel nescio qua mali natura innocentissimas fieri peccuel baptisma paruulorum inritum ducitur. Ut autem et a me tua dilectio de hac quaeaudiat definitum non parui aestimandum, immo praecipue necessarium atque retinendum, quo modo libet se origo habeat animarum, siue ex illa una siue ex nulla alia propagentur. mediatoris tamen animam nullum ex Adam traxisse peccatum dubitare fas non est. si enim nulla propagatur ex altera, ubi omnes tenentur
Abbreviated transcription (Latin):
continet: ita quod aĩe corꝑib cõtinẽt᷑
intelligi corꝑa filioꝵ ꝑ nominatas
animas possũt. Sic enĩ meliꝰ accipͥt᷑
⁊̃ ilto quod lex inqͥnari dic̃ eisꝑi qͥ
defuncti cadauer ut nomine anime
inortuȩ mortuum corpꝰ intelligatur qd̵
animã cõtinebat. Quia ⁊ absente populo
No genere positũ eẽt̃ q̃ exierut᷑ de femo¬

Expanded text:
continet: ita, quod animae corporibus continentur, continet: ita, quod animae corporibus continentur, intellegi corpora filiorum per nominatas animas possunt. sic enim melius accipitur etiam illud, quod lex inquinari dicit eum qui defuncti cadauer, ut nomine animae mortuae mortuum corpus intellegatur, quod animam continebat, quia et absente populo,no genere positum esset: quae exierunt de femo