comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ꝓsint. sed his tantũ ꝓquib dũuiuunt
comparatur ut ꝓsint: S quia ñ discernimꝰ
qui sint. oportet ea ꝓregeneratis om̃ib
facere. ut nullus eorũ precermittatur
adquos hec beneficia possint & debeant
ꝑuenire: Melius enĩ suꝑ er̃ ista his quib
nec obsunt nec ꝓsunt. quã eis deerunt
quib ꝓsunt: Diligentius tam̃ facit hoc
quisq pronecessariis suis. quod ꝓillo fiat
similit̃ asuis Corpori autem humano
quicqͥd impenditur non ẽ p̃sidiũ salutis.
sed humanitatis officiũ. scđm affectum
quo nemo umquã carnẽ suã odio habet
Unde oportet ut quã potest ꝓcarne ꝓximi
curam gerat. cum ille inde recesserit qui
gerebat. E si hec faciunt qui carnis resur¬
rectionẽ ñ credunt. quantomagis debent
facere. qui credunt. ut corpori mortuo sed
tam̃ resurrecturo & inet̃nitate mansuro
impensum eiusmodi officium. sit etiã
quodammodo eiusdẽ fidei testimonium :
Quod uͦ quisq apud memorias marty.¬

Expanded text:
omnibus prosint, sed his tantum pro quibus dum vivunt, comparatur, ut prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant pervenire. Melius enim semper erunt ista his quibus nec obsunt, nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt: diligentius tamen facit hoc quisque pro necessariis suis, quod pro illo fiat similiter a suis. Corpori autem humano quidquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam carnem suam odio habuit. Unde oportet, ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui gerebat: et si haec faciunt qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro, impensum ejusmodi officium sit etiam quodammodo ejusdem fidei testimonium? Quod vero quisque apud memorias marty
Abbreviated transcription (Latin):
Inastasius ep̃s cunctis germanicis &
Et quãuis non prolixe sel succincte hoc
denuo tam̃ si necesse fuerit obhas & alias
necessitates quasi ad caput mittere carita¬
tiue nondubitetis. quia urãs p̃ces ⁊ nunc
& tunc acceptabiles babemus. Significastis
dire. & hoc ex maiorũ traditione se acce

Expanded text:
NASTASIUS episcopus cunctis Germaniae et  Et quamvis non prolixe, sed succincte hoc denuo tamen, si necesse fuerit, ob has vel alias necessitates, quasi ad caput, mittere charitative non dubitetis, quia vestras preces et nunc et tunc acceptas habemus. I. Significastis dire, et hoc ex majorum traditione se acce
Abbreviated transcription (Latin):
& ea contingere: quȩ uirorum officuis
auduimꝰ tantũ diuinarũ rerũ subisse
despectũ. ut feminȩ sacris altarib ministra¬
re firmentur. cunctaq non nisi uiror
famulatui deputata. sexui cui ñ cõpetit
Exconcilio magonciensi. cap̃. Xiii.
t laici sexus ad altare quo sc̃a mystĩa
celebrantur. int̾ clericos tã adiugilias
quã ad missas stare uł sedere penitꝰ non
p̃sumant. sed pars illa quae cancellis
ab altari diuiditur. tantũ psallentibus
pateat clericis: Ad adorandũ uͦ &e c̃municandũ
laicis & feminis sicut mos ẽ. pateant scascõꝵ¬

Expanded text:
 ea contingere quae virorum officiis audivimus, tantum divinarum rerum subiisse despectum, ut femina sacris altaribus ministrare firmentur, cunctaque non nisi virorum famulatui deputata sexui cui non competit Ex concilio Mogont., cap. 13. Ut laici secus altare quo sancta mysteria celebrantur inter clericos tam ad vigilias, quam ad missam, stare vel sedere penitus non praesumant sed pars illa quae cancellis ab altari dividitur, tantum psallentibus pateat clericis. Ad adorandum vero et communicandum laicis et feminis, sicut mos est, pateant sanc
Abbreviated transcription (Latin):
rarus cum cautela est p̃cipua con¬
is crecioni nr̃e uidetur quatinus
quibus libet aliis ordines benedice¬
re ceꝑis eos quos tua duxerit sollerti.¬
a reconciliandos. inter benedicendum
& manus imponendum facias inter¬
esse. Quibus cȩtera om̃ia consecrationis
instrum̃ta preter unctionis expleb̾.
& sic ad sc̃ã ministeria reconciliabis.
suꝑ clericos habeat potestatem.

Expanded text:
rarius cum cautela est praecipua conrarius cum cautela est praecipua conDiscretioni nostrae videtur, quatenus quibuslibet aliis ordines, benedicere coeperis, eos quos tua duxerit solertia reconciliandos, inter benedicendum et manus imponendum facias interesse, quibus caetera omnia consecrationis instrumenta praeter unctionis explebis, et sic ad sancta ministeria reconciliabis. super clericos habeat potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
agnouunts : non ausi fiuimus con¬
cedere sibi ut offerret. uel missam ce-¬
lebret: Quia uero languor non incul¬
hoc morbo tangitur: ab oblatione om¬
nimodis & missarum celebratione ꝓhi¬
beatur. In decens enim est & ꝑiculosis.¬
simum ut hoc ei accidat. quatinus
in consecratione eucaristie morbo
uictus epilentico cadat. Si uero dei
misccłia conualuerit. quando quidẽ
nonculpa sed infirmitas est incausa:
eũ sacrificare iam non interdicimꝰ¬
De ordinatis ab ex cõmunicatis.
catholicis ep̃is ordinatos. si qui¬
dem symoniace ordines ipsos acceꝑ¬
int. & si ep̃os ipsos symoniacos non
fuisse constiterit. adhoc si eoꝵ religio¬
sior uica & doctrinȩ p̾rogatiua uisa
fuerit ꝓmereri. penitentia indicta
quam congruã duxeris: in ipsis quos
acceꝑunt ordinib ꝑmanere ꝑmittas.
Ad suꝑiores autẽ ascendere non conce¬
dimus nisi necessitas & utilitas maxi¬
ma flagi tauerit. & ipsoꝵ scã conũ¬
satio ꝓmeruerit. & hoc tam̃ ipsum

Expanded text:
agnovimus, non ausi fuimus ei concedere ut offerret, vel missam celebraret. Quia vero languor non in culhoc morbo tangitur, ab oblatione omnimodis et missarum celebratione prohibeatur. Indecens enim est et periculosissimum ut hoc ei accidat, quatenus in consecratione eucharistiae morbo victus epileptico cadat. Si vero Dei misericordia convaluerit, quandoquidem non culpa sed infirmitas est in causa, eum sacrificare jam non interdicimDe ordinatis ab ex communicatis. catholicis episcopis ordinatos, siquidem Simoniace ordines ipsos non acceperint, et si episcopos ipsos Simoniacos non fuisse constiterit, ad hoc si eorum religiosior vita et doctrinae praerogativa visa fuerit promereri, poenitentia indicta quam congruam duxeris, in ipsis quos acceperunt ordinibus, permanere permittas. Ad superiores autem ascendere non concedimus, nisi necessitas et utilitas maxima flagitaverit, et ipsorum sancta conversatio promeruerit, et hoc tamen ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
alterius parrochie latent̃ aut furtiue
adordinationẽ sub introducere p̃su¬
mat Qđ si fecerit: iuxta calcedonensẽ
decretũ is qui mediator extitit. si
clericus ꝓpͥo gradu decidat. si laicus
aut monachus. anatematizetur
Ut ep̃s alterius clericũ parrochiȩ
nullatenus ordinet. Ex concilio
p̃s non constituat prbos aut
tauerit: irrita sit eus ordinatio.
& ipse coerceatur asynodo. Ut nullus¬
motionẽ mẏnisterii accede p̃sumat.
Exconcł antioceno. Capitł . Xiii.
ullus epõ ex alia ꝓuincia audeat
ad aliam transgredi. & ad ꝓmotionẽ
ministerii aliquos meccłiis ordinare.
nonnulli : nisi litt̃is tã metropolitani
onis accedat. Si uͦ nullo uocante in¬
ordinato more deproperet. suꝑ aliqͥb
ordinationib & eccłiasticis negotus
adeum non ꝑtimentib cõponendis
irrita quidẽ quȩ ab eo geruntur
existaÑ. Ipse uͦ in compositus motꝰ sui
& irrationabilis audatiȩ subeat ulti¬
onẽ: ex hoc iã dampnatꝰ ascõ c̃cilio¬

Expanded text:
rius parochiae latenter ac furtive ad ordinationem subintroducere praesumat. Quod si fecerit, juxta Chalcedonense decretum, is qui mediator exstitit, si clericus est, proprio gradu decidat, si laicus aut monachus, anathematizeturpus clericos alterius parochiae nullatenus ordinet. Ex concilio Episcopus non constituat presbyteros aut taverit, irrita sit ejus ordinatio, et ipse coerceatur a synodo. 176 Ut nullusmotionem ministerii accedere praesumat. Ex concilio Antiocheno, cap. 13. Nullus episcopus ex alia provincia audeat ad aliam transgredi, et ad promotionem ministerii aliquos in Ecclesiis ordinare, nonnulli, nisi litteris tam metropolitani,onis accedat. Si vero, nullo vocante, inordinato more deproperet super aliquibus ordinationibus et ecclesiasticis negotiis, ad eum non pertinentibus, componendis, irrita quidem quae ab eo geruntur existant, ipse vero incompositi motus sui et irrationabilis audaciae subeat ultionem, ex hoc jam damnatus a sancto concilio
Abbreviated transcription (Latin):
ecreuit scã sẏnodus domestic̃a &
interiorẽ ep̃i conũsationẽ totiꝰ repre¬
hensionis atq suspitionis inpendtra¬
bilem fieri deb̾e. ut uixta apłm pro¬
uideamus bona. non solũ coram dõ:
sed etiã corã om̃ib hominib Oportet
igitur ut incubiculo ep̃i & secretiorib
quib libet obsequus sincerȩ opinionis
sacerdotes & clerici assistant. qͥ uigilan
iugiter attendant. eiusq scẽ conu̾sati¬
onis testes. imitatores. & ad dĩ głam p̃
hospes se continere debeat. Ex dictis aug̃
domum non habeat: s quasi hospes
fieri debet ut xp̃c ait. filius hominis
non habet ubi caput suum reclinet.

Expanded text:
ecrevit sancta synodus domesticam et interiorem episcopi conversationem totius reprehensionis atque suspitionis inpenbilem fieri debere ut, juxta Apostolum, provideamus bona non solum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus . Oportet igitur ut in cubiculo episcopi et secretioribus quibuslibet obsequiis sincerae opinionis sacerdotes et clerici assistant, qui vigilanjugiter attendant, ejusque sanctae conversationis testes, imitatores et ad Dei gloriam hospes se continere debeat. Ex dictis Auguset privatam domum non habeat, sed quasi hospes fieri debet, ut Christus ait: Filius hominis non habet ubi caput suum reclinet
Abbreviated transcription (Latin):
ita necesse sit. districta & ueraci opor¬
tet satisfactione cognosci. Unde si fieri
potest hȩc euidenter quȩ ad nosꝑlata.
.s̃. inquirere satagemꝰ. ut si falsa esse
claruerint. neq nugis & scłarib litt̃is
stude constiterit. & dõ nr̃o gr̃asagamꝰ
qui cor urm maculari blasphemis ne¬
fandoꝵ laudib ñ ꝑmisit. & de conce¬
sine aliqua dubitatione tractemus.
rib qui ueritatẽ xp̃i p̃dicare negli¬
gunt: Ex dec̃ marci p̃p. egẏptiorũ
qui erogare nummulariis iubemur.
id ÷ xp̃ianos popłos imbuere & docere:
Quid in psius xp̃i futuro dicturi
sumus examine. si sermonis eiuis ueri¬
tatẽ confundimur p̃dicare: Quid
erit de nob̾. cũ de commissis nobis ani
Ex dec̃ euaristi . p̃p. fr̃ib ꝑ egiptũ missis.
eamq prudent̃ regere. & amare: ut
auions se abstineat. ut salut̾e conseqͥ
possit ȩt̃nã. & illa cum tanta reuerentia
eius doctrinã possit susciꝑe eũq amare

Expanded text:
ita necne sit, districta et veraci oporita necne sit, districta et veraci oportet satisfactione cognosci. Unde, si fieri potest, haec evidenter quae ad nos perlata sunt inquirere satagemus, ut si falsa esse claruerit, neque nugis et saecularibus litteris studere constiterit, et Deo nostro gratias agamus, qui cor vestrum maculari blasphemiis nefandorum laudibus non permisit, et de concesine aliqua dubitatione tractemus. ribus qui veritatem Christi praedicare negligunt. Ex decretis Marci papae episc. qui erogare nummulariis jubemur, id est Christianos populos imbuere et docere. Quid in ipsius Christi futuro dicturi sumus examine, si sermonis ejus veritatem confundimur praedicare? Quid erit de nobis, cum de commissis nobis animEx decretis Evaristi papae fratribus per Aegyptum missis.eamque prudenter regere et admonere, ut a vitiis se abstineat et salutem consequi possit aeternam. Et illa cum tanta reverentia eius doctrinam debet suscipere eumque amare
Abbreviated transcription (Latin):
t epĩ sermones & omelias scõrum
patrum prout om̃s intelligere
possint. scd̾m proprietatẽ comiminis
lingue predicare studeant: Rẽphensio
ep̃i inpulpito paganos libros exponen¬
um multa nobis bona de ur̃is fuissent
studus nuntiata: ita cordi nr̃o ẽ. nata
leticia ut negare ea quȩ sibi fr̃nitas
ur̃a concedenda poposcerat. minime
pateremur. S post hoc uenit ad nos
quod sine uerecundia memorare
non possumus: fr̃nitatẽ tuã gram¬
maticã &e illa diffici liora quibdã
exponere. Quã rẽ. ita moleste sus¬
cepimus. ac sumus uehementius
asꝑnati: ut ea quȩ prius dicta fu
erant ingemitum & tristitiã u̾teremꝰ.
quia muno ore cum iouis laudib xp̃
laudes eẽ. non possunt: & quã graue ne¬
fandumq sit epõs canere. qđ nec laico
ueniens. hac dere subtilit̃ requisitus
negauerit. atq uos conatus fuerit ex¬
cusare : de nr̃o tam̃ adhuc animo ñ
recessit. quia quantũ execrabile ẽ.
hoc de sacerdote narrari. tanto utrũ

Expanded text:
pi sermones et homilias sanctorum Patrum, prout omnes intelligere possint, secundum proprietatem communis linguae, praedicare studeant. CAP. 199. - Reprehensio episcopi in pulpito paganos libros exponenum multa nobis bona de vestris fuissent studiis nunciata, ita cordi nostro est nata laetitia, ut negare ea quae sibi fraternitas vestra concedenda poposcerat, minime pateremur. Sed post hoc pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam Grammaticam, et illa difficiliora quibusdam exponere. Quam rem ita moleste suscepimus, ac sumus vehementer aspernati, ut ea quae prius dicta fuerant, in gemitum et tristiciam uerteremus, quia uno se ore cum Iouis laudibus Christi laudes non capiunt. Et quam graue nefandumque sit eveniens, hac de re subtiliter requisitus, negaverit atque vos conatus fuerit excusare, de nostro tamen adhuc animo non recessit, quia quantum exsecrabile est hoc de sacerdote narrari, tanto utrum
Abbreviated transcription (Latin):
hensum Nicholaiꝰ p̃p. iohi archiep̃o rauenne̾s.
Iatecismi baptiz andorũ ãsacerdotib
unius cuiꝰq eccłȩ possunt fieri sic̃
in scã sic romana cui dõ auctore minis¬
terium famulatus nr̃i exhibemꝰ eccdã
solemnit fieri comprobatur: Isi dorus¬

Expanded text:
 NICOLAUS papa JOANNI archiepiscopo Ravennae. Catechismi baptizandorum a sacerdotibus uniuscujusque ecclesiae possunt fieri, sicut in sancta hac Romana, cui Deo auctore ministerium famulatus nostri exhibemus, Ecclesia solemniter fieri comprobatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ompetentib salutare simbolum
traditur quasi commrinitorͥũ fidĩ
de scȩ̃ confessionis indiciũ. qͦ instructi
agnoscant quales ia ad grãm &ͥ exhib̾e
se debeant: Aug̃ de sẏmbolo lis̃ .i.

Expanded text:
enim salutare symbolum traditur, quasi commonitorium fidei, et sanctae confessionis indicium, quo instructi agnoscant quales jam ad gratiam Christi exhibere se debeant. De Symbolo. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
uerum inuenitur eẽ. qđ dicit:
Nec ullo modo liber ẽ. amendacio
qui ore nesciens uerum loquitur.
sciens autẽ uoluntate mentitur
qua inre quisq fallatur siue m̃tiat᷑
ut cũ falli quã mentiri minꝰ sit
malum. quantũ ꝑtinet ad homi¬
nis uoluntatẽ : tam̃ longe sit
tolerabilius in his quȩ aregͥione
sunt seiuncta mentiri. quã in his
sine quorum fide uł noticia ds̃
coli non potest. falli. Item. Homo
uerum sit. sed etiam quando
er̃at & fallitur sic̃ homo. hoc debae
loqui quod animo gerit. siue
illud uerum sit. siue putetur &
non sit. Omĩs aut̃ qui mentitur
contra id quod animo sentit
loquitur uoluntate fallendi:¬

Expanded text:
verum inveniatur esse quod dicit. verum inveniatur esse quod dicit. Nec ullo modo liber est a mendacio qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur.qua in re quisque fallatur sive mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his quae a religione sunt sejuncta mentiri, quam in his sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli. Item, ibideverum sit, sed etiam quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit, sive illud verum sit sive putetur et non sit: omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi
Abbreviated transcription (Latin):
mendatiũ non . ẽ. adeo sed sicut sal¬
onnulli eo usq ꝓgrediuntur lxxxiii. ꝗu.
ut & peierare. & de reb ad dei
cultum ꝑtinentibus. ac de ipsa de i
natura falsum aliquid audeant
dicere. non nũquã bonum pũiq
opus eẽ. contendant. Michi autẽ
uidetur peccatum quidẽ eẽ. om̃e
mendatium. sed multum int̾eẽ
quo animo & de quib reb qͥsq
mentiatur: Non enim peccat
qui consulendi quomodo ille qui
nocendi uoluntate mentitur.
aut tantum uero nocet qui
uiatorem mentiendo indiu̾sum
iter mittit. quantum is qui uiã
uite mendacio fallente depͣuat:
Nemo sane mentiens iudicandꝰ ẽ.
qui dicit ifalsum qđ putat uerũ.
quoniã quantum in ipso ẽ. non
fallit ipse sed fallitur. Non itaq
ꝓ ueris habet. potiꝰq econtrario
quantũ in ipso ẽ. ille mentitur qͥ
dicit uerum quod putat falsum
Quantum enim ad animũ eius
attinet. quia non quod sentit
hoc dicit. non uerũ dicit: quauis

Expanded text:
mendacium non est a Deo, sed sicut Salmendacium non est a Deo, sed sicut Salonnulli eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus, ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, icere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomonocendi voluntate mentitur: aut tantum vero nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est qui dicit falsum quod putat verum, quoniam quantum in ipso est non fallit ipse, sed fallitur. Non itaquepro veris habet, potiusque e contrario quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. gladius cum ꝓmittebat se reddi¬
turum poscenti. non cogitabat fu
rentẽ posse repetere: Manifestum
ẽ. non ẽe culpandum aliquando
uerum tacere. falsum autẽ dicere
Auo ustinus ad oceanum.
Iullo modo michi uidetur tropicã
locutione recte dici posse mendatiũ.
Non enim mendaciũ ẽ. cum letũ
diem dicimus quod letos nosfaciat.
aut triste lupinum quod gustantẽ
amaro sapore contristet: Nequaquã
ista sunt mendacia: AU oostiniꝰ
homo etiam ꝓtemporali hominũ
salute quod potest Cum autem
adhunc articulum uentũ fuerit
ut tali saluti consulere nͥ peccando
non possit : iam se existimet non
habe quid faciat. quando id reliquũ
eẽ. prospexerit quod recte faciat:
fuge. Nec casu nec studio
loquaris falsum. nec ut prestes
mentiri studeas. nec qualibet falla¬
mendacium in om̃ib Itẽ. Nullum
iustum mendacium Omne men.¬
dacium siue promalo siue etiam
ꝓbono ꝓferri iideatur: quia om̃e

Expanded text:
est gladius, cum promittebat se reddiest gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non corentem posse repetere. Manifestum est, non esse culpandum aliquando verum tacere. Falsum autem dicere August. ad Oceanum. Nullo modo mihi videtur tropicam locutionem recte dici posse mendacium. Non enim mendacium est cum laetum diem dicimus, quod laetos nos faciat: aut triste lupinum, quod gustantem amaro sapore contristet. Nequaquam ista sunt mendacia CAP. homo etiam pro temporali hominum salute quod potest. Quum autem ad hunc articulum ventum fuerit, ut tali saluti consulere nisi peccando non possit, jam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum esse perspexerit, quod recte faciat. fuge. Nec casu nec studio loquaris falsum, nec ut praestes mentiri studeas, nec qualibet fallamendacium in omnibus, nullum justum mendacium, omne mendacium sive pro malo, sive pro bono proferri videatur, quia omne
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uerum tacere. siquis forte uel
ad istam uisibilem mortẽ nonuult
hominẽ ꝓdere ÷ paratus eẽ. debet
uerum occultare non falsum dicere.
ut neq ꝓdat neq mentiatur. nec occi¬
dat animam suã ꝓcorpore alterius:
Item. Duo sunt gña mendatior ꝓ
inquib non magna culpa ẽ. s tam̃
non sunt sine culpa. Cum aut iocam᷑
aut ꝓproximo mentimur: illud
primum iniocando idõ non ẽ. ꝑ nici¬
osum quia non fallit. Nouit enim
ille cui dr̃. ioci causa eẽ. dictum:
Scđm aut̃ idõ mitiꝰ ẽ. quia retinẽt
non nullam beniuolentiam Illuduͦ
quod non habet duplex cor. nec men¬
dacium quidẽ dicendũ ẽ. tanquã
uerbi gr̃a sicui gladius commendetur
& ꝓͥmittat se redditurum: cum ille
qui commendauit poposcerit: si
forte gladium suum repetat furens
manifestum ẽ. non eẽ. reddendum.
ne uł se occidat uł alios: donec e¬
sanitas restituatur: Hoc idõ ñ hab&e
duplexcor. quia ille cui commendatꝰ

Expanded text:
aliud est verum tacere, si quis forte vel aliud est verum tacere, si quis forte vel ad dictam mortem visibilem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat, neque mentiatur, nec occidat animam suam pro corpore alterius. Item: Duo sunt genera mendaciorum, in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa. Cum autem jocamur aut pro proximo mentimur, illud primum in jocando non est perniciosum, quod non fallit; novit enim ille cui dicitur, joci causa esse dictum; secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec mendacium quidem dicendum est; tanquam, verbi gratia, si cui gladius commendetur et promittit se redditurum, cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum poposcerit furens, manifestum est non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec sanitas ei restituatur. Homo ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus
Abbreviated transcription (Latin):
eis dicendum ꝑ hominem suum quid
sibi uelit queri solet. anqr ñserio
sedioco. dictum ẽ.ut exitus docuit:
non ẽ habendum mendatium: Men¬
datia enim amendacib serio agunt᷑
non ioco: Cum autem que non sunt
cinquã ioco dicuntur non deputantur
simplici u̾bo oportet deciꝑe quẽ quã.
quia quolibet mo do mentitur quis.
os quod mentitur occidit animam:
Exom̃ib mendacib pars illoꝵ erit
instagnum ardentis sulphiris.
Inquib reb nichil int̾ẽ. ad capescendũ
diei regnum utrum credantur annon.
& utrum uera siue sint siue putentur.
an falsa m his errare id ÷ alirid ꝓ alio
putare non ẽ. arbitrandum eẽ. peccatũ.
aut siẽ. minimum eẽ. atq leuissimum:.
e quis arbitretur ꝑfectũ & sp̃ualẽ
hominem ꝓista temporali uita incuiꝰ
mortem occiditur anima. siue sua
siue alterius debere mentiri: Sed qm̃
aliud ẽ. mentiri. aliud ẽ. uerũ occulta¬
re. siquidẽ. aliud ẽ. falsum dicere.

Expanded text:
eis dicendum per hominem suum — quid eis dicendum per hominem suum — quid sibi uelit quaeri solet. an quia non serio sed ioco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam ioco dicuntur, non deputantur simplici verbo oportet decipere quemquam; quia quolibet modo mentitur quis, os quod mentitur occidit animam , et omnibus mendacibus, pars illorum erit in stagno ignis ardentis, et sulphure .In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non, et utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est aliud pro alio putare, non est arbitrandum esse peccatum: aut si est, minimum esse atque levissimum.Ne quis arbitretur perfectum et spiritalem hominem pro ista temporali vita, in cujus morte occiditur anima, sive sua causa sive alterius, debere mentiri; sed, quoniam aliud est mentiri, aliud est verum occultare, si quidem aliud est falsum dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
iusti innocentia alicui placuit᷑ sacra.¬
mentum preb̃e caritatis causa. ut eũ
uł sic aꝑsequentib lib̾aret: om̃imodis
placet. Ueruntam̃ licet ꝑ usorũ infesta.¬
tione quasi inprimitiua eccłia hoc
fieri potuisset : nullum tam̃ exemplũ
inposterum relinqui debuit. Quo
& enun scõ concilio uł ciius catholici
& apłiciiiri decreto scͥm sit sacerdotes
dĩ acriminib absolui non posse. nisi
confractum satisfactione penitꝰ ignoramꝰ.
Cum enimsacramenta om̃ib intdicta
sint xp̃ianis: ualde ꝑniciosum est
sacerdotes adhec etiam alios cogere.
unde tam se custodire quã & ilbos debu¬
Um uero humilitatis causa m̃tiris.
si non eras peccator antequã m̃tieris.
peccatorem. ut eciam eẽ. cognoscas:
Ueritas aut̃ ipsa ẽ: ut quođ es dicas:
Nam quomodo .ẽ. humilitas. ubi re¬
uod ait fr̃ib suis ioseph. nesciebatis.
quia non ẽ. augurio homo qͣlis
ego. de hoc augurio etiã mandauit

Expanded text:
justi innocentia alicui placuit sacrajusti innocentia alicui placuit sacramentum praebere charitatis causa, ut eum vel sic a persequentibus liberaret, omnimodis placet. Verumtamen licet perversorum infestatione quasi in primitiva Ecclesia hoc fieri potuisset, nullum tamen exemplum in posterum relinqui debuit. Quo etenim sancto concilio, vel cujus catholici et apostolici viri decreto sancitum sit, sacerdotes Dei a criminibus absolvi non posse, nisi confratrum satisfactione, penitus ignoramus. Cum enim sacramenta omnibus interdicta sint Christianis, valde perniciosum est sacerdotes ad haec etiam alios cogere, unde tam se custodire, quam et illos debuum enim humilitatis causa mentiris, si non eras peccator antequam mentireris, peccatorem, ut et esse cognoscas; veritas autem ipsa est, ut quod est dicas. Nam quomodo est veritas ubi reuod ait fratribus suis Ioseph: nescitis quia augurio auguratur homo qualis ego — de hoc augurio etiam mandauit
Abbreviated transcription (Latin):
Satisfactionẽ gͥ accusati sacerdotis
subiure iurando minime dicunt
ualere. nisi plures etiã sacerdotes seco
compellat. iurare: In quib hȩc assum̃¬
tes intestimonium quod factum se
legisse iactant in actib .R. pontificũ:
Nam qđ demaso &e sixto atq sima¬
cho uenerabilib pontificib inueni¬
tur. eo quod dum aquib dam ꝑu̾sis
decriminib accusarentur. collectis
hec se his uerbis penitus intelligere
fatentur. qm̃ om̃s p̃fati epĩ cũ ipsis
pontificib pro illatis iurassent criminib
quasi non eos propria tantũmodo absol¬
ueret satisfactio. nisic hȩc etiam p̃dictoꝵ
confratrum firmaret uiratio Nobis tͣn
quod sic intelligendum sit reuera non
patet: Plane enim ap̃dictis epĩs p̃fatos
pontifices purgatos accipimꝰ: si ipsorũ
suggestione ꝓpria tantummͦ satisfac¬
tione ipsis etiam fauentib eos alienos
acriminib fuisse firmatũ ẽ: S si palicuꝰ

Expanded text:
Satisfactionem igitur accusati sacerdotis Satisfactionem igitur accusati sacerdotis sub jurejurando minime dicunt alere, nisi plures etiam sacerdotes secum compellat jurare. In quibus haec assumentes in testimonium, quod factum se legisse jactitant in actibus Romanorum pontificum. Nam quod de Damaso, et Sixto, et Symmacho venerabilibus pontificibus invenitur, eo quod dum a quibusdam perversis de criminibus accusarentur, collectis Haec se his verbis penitus intelligere fatentur, quod omnes praefati episcopi cum ipsis pontificibus pro illatis jurassent criminibus: quasi non eos propria tantummodo absolveret satisfactio, nisi haec etiam praedictorum confratrum firmaret juratio. Nobis tamen quod sic intelligendum sit, re vera non patet. Plane enim a praedictis episcopis praefatos pontifices purgatos accepimus, sed ipsorum suggestione propria tantummodo satisfactione, ipsis etiam faventibus, eos alienos a criminibus fuisse firmatum est. Sed si pro alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
competit ut dicat pluit. si putat ñ
pluisse. Dicitur enim Uere pluit:
Uere & iurat. & tam̃ pluit ibi s ille
nescit. & putat ñ pluisse:. ꝑ iurꝰ est¬
Int̃ ẽ. quẽ ad modum uerbũ ꝓcedat
ex animo. Ream linguã non facit.
nisi rea mens: Maracous de
pressuris eccłiasticis parte prima.
unc quod absq iniuria
scẽ dei eccłiȩ dicere non possumꝰ
heu intantum hoc aboletur. ut
in ordinata etiã accusatione uix
locus maneat legitime defensionis.
Nec apꝓbanda uidicant que iniq
obiciunt. sed tantum modo uindi¬
care queq illata querunt: Quod
si dedefensione apud eos queritur
omĩ synodali censura postposita
sius adinuentionib talẽ fieri di¬
iudicant. quã accusati inplere
minime ualeant. uł quȩ illos uire
officii. om̃ino impediant ut in
sacerdotes dei lib̾ius seiuiant. quippe
cum scđm paulũ apłm ipsi sibi
sint lex. accusatores. uidices. & testes.
non ratione s ui ipsi simul existuñ

Expanded text:
competit, ut dicat Pluit, sed putat non competit, ut dicat Pluit, sed putat non pluisse. Dicitur ei: Vere pluit? Vere, et jurat, et tamen pluit ibi, sed ille nescit, et putat non pluisse, perInterest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens sit. His epressuris ecclesiasticis, parte I. Nunc quod absque injuria sanctae Dei Ecclesiae dicere non possumus heu! in tantum hoc aboletur, ut inordinata etiam accusatione vix locus maneat legitimae defensionis. Nec approbanda judicant quae inique objiciunt, sed tantummodo vindicare quaeque illata quaerunt. Quod si de defensione apud eos quaeritur, omni synodali censura postposita, suis adinventionibus talem fieri dijudicant, quam accusati implere minime valeant, vel quae illos jure officii omnino impediant, ut in sacerdotes Dei liberius saeviant: quippe cum secundum Paulum apostolum ipsi sibi sint lex , accusatores, judices et testes non ratione, sed vi ipsi simul existunt.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑtractabo. & penitꝰ nom̃ ipsuis
illud hab& argumentũ. & idõ ꝯfessi¬
onẽ uob̾ facio me deliqͥsse ꝓsacͣmto.¬
Homines enim falsum uirant uł cũ
fallunt uł dum falluntur. aut putat
homo uerum eẽ. quod falsum est &
temere uirat. aut scit uł putat falsum
eẽ. & tam̃ pro uero uirat. & nichilominꝰ
cum scelere uirat. Distant autẽ ista
ꝑiuria. quȩ duo commemoraui: Fac
illum uirare. quia uerũ putat esse
ꝑ quo l urat: Uerum putat eẽ. & tñ
falsum ẽ: non ex animo iste ꝑuirat.
fallitur: hoc ꝓuero habet quod falsũ
e: non pro re falsa sciens iurationẽ
interponit. Da alium: Scit falsũ ẽẽ:
& dicit uerum eẽ. & iurat tanquã
uerum sit. quod scit falsum eẽ.Ui¬
detis quũ ista detestanda sit belu a
& de reb humanis ext̃minanda.
talia de testantur. Fac alium: Putat
falsum eẽ. & uirat tanquã uerũ sit.
forte uerum ẽ. Uerbigr̃a ut intelli¬
gatis. Pluit in illo loco. int̾rogas ho¬
minẽ. & pluisse. & ad negotium ipsiꝰ

Expanded text:
atque pertractabo, et penitus nomen ipsius illud habet argumentum, et ideo confessionem vobis facio me deliquisse proHomines enim falsum jurant, vel cum fallunt, vel cum falluntur, aut putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat; aut scit vel putat falsum esse, et tamen pro vero jurat, et nihilominus cum scelere jurat. Distant autem ista perjuria quae duo commemoravi. Fac illum jurare qui verum putat esse pro quo jurat, verum putat esse, et tamen falsum est. Non ex animo iste perjurat, fallitur, hoc pro vero habet, quod falsum est, non pro re falsa sciens jurationem interponit. Da alium, scit falsum esse, et dicit verum esse, et jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis exterminanda. talia detestantur. Fac alium, putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: pluit in illo loco, interrogas hominem, et putat pluisse, et ad negotium ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
lier de uiro non posse nube cũ ea.
si potĩt ꝓbare quod uerũ sit acripiat
illi redde uir suus debitum.
monium dissoluatur. Aug̃ contͣ¬
d explendã tantũ libidinẽ femmis
Limpudica. coniunctione miscent᷑
manichei. filios aut̃ inutti suscipiun
ꝓpt̃ quaa solum coniugia copulanda
sunt. Quo mͦ gͦ ñ ꝓhibes nub̾e. qͣnoo
id conaris auferre denuptus. unde
sunt niptiȩ: Quo ablato: mariti
er̃ turpit̃ amatores. meretrices uxo¬
res. thalami fornices. soceri lenones.
Responsa nicħ ad consulta bulgaroꝵ cpͥlxiii.
onsulitis preterea siliceat uiro.
dominico nocturno. uł duͬno
dormire. Quib respondemꝰ. qm̃ si
dominico aboꝑe mundano cessandũ
ẽ :sic̃ supra dociumꝰ. quanto magis
auoluntate carnali & omimoda cor¬
poris pollutione cauendum : Aõ¬

Expanded text:
lier de viro non posse nubere cum eo; lier de viro non posse nubere cum eo; si potuerit probare quod verum sit accipiat illi reddere vir suus debitum .monium dissolvatur. CAP. d explendam tantum libidinem feminis impudica conjunctione miscentur Manichaei; filios autem inviti suscipiunt, propter quod solum conjugia copulanda sunt. Quomodo ergo non prohibes nubere, quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae? Quo ablato, mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones.Responsa Nicolai ad consulta Bulgarorum, cap. 63. Consulitis praeterea, si liceat viro, Dominico nocturno tempore vedormire. Quibus respondemus: Quoniam si Dominico die ab opere mundano cessandum est, sicut supra docuimus, quanto magis a voluptate carnali, et omnimoda corporis pollutione cavendum.
Abbreviated transcription (Latin):
on insola ut deliras cõmixtione
maris &e feminȩ nuptiarũ ueri¬
tas ẽ : quamuis sine illa nuptiȩ filios
ꝓpagare non possint. S alia sunt
adnuptias ꝓpͥȩ ꝑtinentia quib ab
adulteriis miptie decernunt᷑. Si cuti
ẽ. thori coniuigał fides. & cura ordinate
filios ꝓcreandi. & quȩ maxima diffe¬
rentia ẽ. bonus usus mali. hoc ÷ bonus
usus concupiscentiȩ carnis quo malo
adult̃i utuntur malȩ. GR IU NIOR¬
SONEFATIO EPISCOPO
uod posiustis simulier infirmi¬
tate correpta. nũꝙͣ ualuerit iuri
debitum redđe. quid eius faciat
iugał. Bonum eẽt. si sic ꝑ maneret
ut abstinentię uacaree. S quia hoc
magnorum ẽ. ille qui se ñ pocerit
continere nubat magis. ñ tamen ei
imaritus uxori abinicio ma¬
trimonu usq a̾duos contimios
annos computandos coire minime
propt̃ naturalẽ inbecillitatẽ ualeat.
possit mulier uł eiꝰ parentes sine
ꝑ ioło dotis amittende. repudium
Dinmatrimonio. & pꝰea dixerit mu¬

Expanded text:
on in sola, ut deliras, commixtione maris et feminae nuptiarum veritas est, quamvis sine illa nuptiae filios propagare non possint: sed alia sunt ad nuptias proprie pertinentia, quibus ab adulteriis nuptiae discernuntur, sicut est thori conjugalis fides, et cura ordinate filios procreandi, et quae maxima differentia est, bonus usus mali, hoc est, bonus usus concupiscentiae carnis, quo malo adulteri utuntur male. LXVI. Bonifacio episcopo . Quod proposuisti, si mulier infirmitate correpta nunquam valuerit viro debitum reddere, quid ejus faciat jugalis. Bonum esset si sic permaneret, ut abstinentiae vacaret, sed quia hoc magnorum est, ille qui se non poterit continere, nubat magis; non tamen ei Si maritus uxori ab initio matrimonii usque ad duos continuos annos computandos coire minime propter naturalem imbecillitatem valeat, possit mulier vel ejus parentes, sine periculo dotis amittendae, repudium in matrimonio, et postea dixerit mu
Abbreviated transcription (Latin):
icut qui ȩccłam dei uastat eiꝰꝙ
p̃dia & donaria expoliat & in¬
uadit sit sacrilegus: sic & ille qui
eius sacerdotes insequit᷑. sacrilegii
reus existit & sacrilegus iudicatur.

Expanded text:
icut qui Ecclesiam Dei vastat ejusque praedia et donaria exspoliat et invadit, fit sacrilegus, sic et ille qui ejus sacerdotes insequitur, sacrilegii reus existit, et sacrilegus judicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ccipite regulam fidei qđ simbolũ dr̃.
& cũ acceꝑitis incorde soribite. &
& cotidie dicite ap̃ uos. antequã dormi¬
atis. anteꝗͣ ꝓcedatis sẏmbolo ur̃o uos
Sost quã se baptizandus cap̃ xxuii.¬
ꝑ confessionẽ uere fidei in alterius
commendauerit dñiũ. & ꝑ abreñtiatio¬
nẽ. aprioris possessoris se alienauerit
seruitio. exsufflatur ab eo seua potestas.
ut ꝑ pium sacerdotis mistercũ spĩu scõ
Recti ordinis ẽ. ut doctores ueritatis
prius ab auditorũ precordiis omñe spm̃
immundũ ex sufflando & cateor an¬
do abigant. & sic eos qui fuerant castra
demonũ. sed facti ĩa possessio sp̃ualis
isrł societati sortis sc̃orũ misterus salu¬
tarib imbuendo aggregent:
Ix sufflantur paruuli in exorcismõ
priusquã baptizentur. lip̃.iiii.
beis qui renascuntur in xp̃o pͥnceps
Amundi mittitur foras qđ misteria
significant. quando paruuli baptiz an¬
exorcrzantur ut pellatur ab eis
diaboli potestas inimica quȩ decepit

Expanded text:
ccipite regulam fidei, quod Symbolum dicitur; et cum acceperitis, in corde scribite et quotidie dicite apud vos: Antequam dormiatis, antequam procedatis, Symbolo vestro vos ostquam se baptizandus per confessionem verae fidei in alterius commendaverit dominium, et per abrenuntiationem a prioris possessoris se alienaverit servitio, exsufflatur ab eo saeva potestas, ut per pium sacerdotis ministerium Spiritui sancto egum lib. IV. Recti ordinis est, ut doctores veritatis prius ab auditorum praecordiis omnem spiritum immundum exsufflando, et catechizando abigant; et sic eos qui fuerant castra daemonum, sed facti jam possessio spiritualis Israel, societati sortis sanctorum mysteriis salutaribus imbuendo aggregent. , lib. IV. Exsufflantur parvuli in exorcismo, priusquam baptizentur. CAP. 93. - Lib. IV. Ab eis qui renascuntur in Christo, princeps mundi mittitur foras, quod mysteria significant, quando parvuli baptizanexorcizantur ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, quae decepit
Abbreviated transcription (Latin):
ullus uassus abbatisse nec minist̃
aliquis. nec clericꝰ. nec laicus. claustra
ancillarum dĩ ingrediatur: nisi forte
quando necessitas oꝑandi incũbit.
ꝑ licentiã sui epĩ amonastĩo ñ egrediat᷑.¬
bbatissa nequaꝗͣ de monastĩo egrediat᷑:
nisi ꝑlicentiã sui ep̃i. Et si quando
foras ꝑgit: desc̃imonialib quas secũ
duc̃ curã maximã habeat. ut nulla
eis detur occasio peccandi: Ut nullus¬

Expanded text:
ullus vassus abbatissae, nec minister aliquis, nec clericus, nec laicus claustra ancillarum Dei ingrediatur, nisi forte quando necessitas operandi incumbit. licentiam sui episcopi a monasteriAbbatissa nequaquam de monasterio egrediatur, nisi per licentiam episcopi sui. Et si quando foras pergit, de sanctimonialibus quas secum ducit curam maximam habeat, ut nulla eis detur occasio peccandi.
Abbreviated transcription (Latin):
consistit. & auicinis abbatib & ceteris.
etiã si omĩs congregatio uiciis sius con¬
sentiens abbatẽ eũ habe uoluerit:¬
De clericis qui tonsurã dimser̃. & uxores
lericus si tonsura dimissa uxorẽ acceꝑit:
qui quidẽ sit sine gradu. nec ad
monasteriũ aliqđ aparentib traditꝰ
siuxorẽ habe ꝑmittitur: iterũ tondi
cogatur. nec inuita sua tonsurã negli-¬
gere audeat. Quc̃ aut̃ ꝓgenitores ad
monasterium tradider̃. ⁊ in eccłia cepit
cantare & legere : nec uxorẽ ducere. nec
monasteriũ deserere pot̃it: s. si discesserit:
reducatur. Si tonsurã dimiscrit : rursũ
tondeatur. Uxorẽ siusurpauerit: dimit
ante legitimos annos sua sponte sacrę
religioni tradiderint. Exeodẽ concilio
Uella si ante .xii. annos etatis sponte
sua sacrũ sibi uelam̃ assumit: posst̃
statim parentes uł tutores eiꝰ id factũ
irritum facere si uolunt. At si annũ &
diem id dissimulando consenserint:

Expanded text:
consistit, et a vicinis abbatibus, et caeterconsistit, et a vicinis abbatibus, et caeteretiamsi omnis congregatio vitiis suis consentiens, abbatem eum sibi habere voluerit clericis qui tonsuram dimiserunt, et uxores Clericus si tonsura dimissa uxorem acceperit qui quidem sit sine gradu, nec ad monasterium aliquod a parentibus traditus, si uxorem habere permittitur, iterum tonderi cogatur, nec in vita sua tonsuram negligere audeat. Quem autem progenitores ad monasterium tradiderunt, et in ecclesia coeperit cantare, et legere, nec uxorem ducere, nec monasterium deserere poterit; sed, si discesserit, reducatur; si tonsuram dimiserit, rursum tondeatur. Uxorem si usurpaverit, dimittante legitimos annos sua sponte sacrae religioni tradiderunt. Ex eodem concilio, uella si ante duodecim annos aetatis sponte sua sacrum sibi velamen assumit, possunt statim parentes vel tutores ejus id factum irritum facere, si volunt. At si annum et diem id dissimulando consenserint,
Abbreviated transcription (Latin):
& auaricia udicentur. Hoc uͦ qđ qͥsdõ
iuste & rationabilit̃ dereb suis offert:
firmit̃ eccłia tenere deb&. Ut
abbatissa magnã curam habeat de:
congregatione sua. Ex eodẽ. Cap̾ xxui.
Ibbatissa diligentẽ habeat curam
de congregatione sibi cõmissa. &
prouideat ut in lectione. & in officio
& inmodulatione psalmorũ ipsȩ scĩ¬
ut pote ꝓ animab earũ rationem
redditura in conspectu dni. & stipendia
scĩmonialib prebeat necessaria: ne
forte ꝑ indigentiã sibi aut potꝰ peccare
ducare uł bib̾e ñ presumant.
Ex eodem Cap̃. xxuii.
guineis. sue extraneis bib̾e. fuic comedere :
s si quando id agendũ ẽ. in adi torio
agatur. & cum nullo masculo colloquium
habeliceat nisi in aditorio. & ibi corã
a suo separetur offitio. Ex concilio tri¬
buriensi cui int̾fuit arnulfus rex cꝑ̃xo.
Siquis aut̃ abbascautꝰ in regimine &
humilis. castus. sobriꝰq misericors dis¬

Expanded text:
et avaritia judicentur. Hoc vero quod quis Deo et avaritia judicentur. Hoc vero quod quis Deo juste et rationabiliter de rebus suis offert, firmiter Ecclesia tenere debet. CAP. 112. - Ut abbatissa magnam curam habeat de congregatione sua. Ex eodem, cap. 26 . Abbatissa diligentem habeat curam de congregatione sibi commissa, et provideat ut in lectione et in officio et in modulatione psalmorum, ipsae sanctiutpote pro animabus earum rationem redditura in conspectu Domini, et stipendia sanctimonialibus praebeat necessaria, ne forte per indigentiam cibi aut potus peccare ducare vel bibere non praesumant. Ex eodem, cap. 27 . guineis sive extraneis bibere sive comedere: sed si quando id agendum est, in auditorio agatur, et cum nullo masculo eis colloquium habere liceat, nisi in auditorio, et ibi coram eponendus sit. Ex concilio Triburiensi, cui interfuit Arnulphus rex, cap. 15. Si quis autem abbas cautus in regimine, humilis, castus sobriusque, misericors, dis
Abbreviated transcription (Latin):
Ionstituit sane sacer iste conuentus.
ut epĩ siue abbes qui mnfruc tum
inimarũ. s in auariciam & turpe lucrũ
inhiantes. quoslibet homines illectos
cucumueniendo totonder̃. & reseorũ
tali ꝑsuasione. non solũ: acceperunt.
sed potiꝰ subnpuer̃ : penitentię canonice
siue regulari ut pote turpis lucri secta¬¬
tores subiaceant. Hi uero qui uanis pro¬
missionib illecti uł quib libet machi¬
nationib ꝑsuasi. mentis in opes effecti.
rerũ suarum dni eẽ. nescientes comã
depo suer̃ : in eo qđ ceper̃ ꝑseuerare
cogantur. Res namq quȩ ab illectis
& negligentib datȩ. ab auaris & negligen¬
tib non solum acceptȩ s raptȩ noscunt᷑:
heredib reddantur. qui dementia paren¬
tum. auaricia incentorũ. exheredati
eẽ. noscuntur. Siuͦ nescientib ep̃is aut
abbatib ministri eorũ quilibet uideli¬
cet inclero hoc fecisse comuncuntur:
epĩ & abbates desidia. illi uͦ rapacitate

Expanded text:
Constituit sane sacer iste conventus Constituit sane sacer iste conventus ut episcopi sive abbates, qui non in fructum animarum, sed in avaritiam et turpe lucrum inhiantes, quoslibet homines illectos circumveniendo totonderunt, et res illorum tali persuasione non solum acceperunt, sed potius subripuerunt, poenitentiae canonicae sive regulari utpote turpis lucri sectatores subjiciantur. Hi vero qui vanis promissionibus illecti, vel quibuslibet machinationibus persuasi, mentis inopes effecti, rerum suarum domini esse nescientes, comam deposuerunt, in eo quod coeperunt perseverare cogantur. Res namque quae ab illectis et negligentibus datae, ab avaris et negligentibus non solum acceptae, sed raptae noscuntur, haeredibus reddantur qui dementia parentum, et avaritia incentorum exhaeredati esse noscuntur. Si vero nescientibus episcopis aut abbatibus, ministri eorum quilibet, videlicet in clero hoc fecisse convincuntur, episcopi et abbates de desidia, illi vero rapacitate
Abbreviated transcription (Latin):
regula scĩ benedicti p̾cipitur p̃iudere
ꝑ quorum manꝰ negotiũ monasterii tͣn¬
seat. Canes & aues sequi aduenandũ:
& inom̃ib quib lib&e causis. suꝑfluũ
eẽ. Ecce talia & hissimilia ministris
altaris dñi necñ & monachis om̃ino
contradicimꝰ. de quib dicit apłs Ne¬
mo militans dõ. implicat se scłarib
negotiis Declericis iniuste tonsuratis:¬
De cleriois uͦ  statiumꝰ. ut hi qui
hactenꝰ inuenti sunt siue canonico
siue in monachico ordine tonsurati
sine eorum uoluntate. silib̾i sunt ut
ita ꝑmaneant. & deinceps cauendũ
ut nullus tondeatur nisi legitima ȩtatȩ¬
& spontanea uoluntate. uł cũ licen¬
fieri ñ ꝑnuttant. Exeodẽ Cap̃ .xxiiii.
It epĩ uł abbates ante se iocat᷑pia
facere non ꝑmittant. s pauperes
secum adm̃sã habeant: & lectio diuinã
ibi ꝑsonet. & sumant cibum cũ benedicti
auaricie causa seducti se totonder̃:
Ex eodem Cap̃ xxu.

Expanded text:
Regula Sancti Benedicti praecipitur praevidere, Regula Sancti Benedicti praecipitur praevidere, per quorum manus negotium monasterii transeat. Canes et aves sequi ad venandum, et in omnibus quibuslibet causis superfluum esse. Ecce talia, et his similia ministris altaris Domini nec non et monachis omnino contradicimus, de quibus dicit Apostolus: Nemo militans Deo ie clericis iniuste tonsoratiss vero hoc statuimus, ut hi, qui hactenus inventi sunt sive in canonico sive in monachico ordine tonsorati sine eorum voluntate, si liberi sunt, ut ita permaneant. Et deinceps cavendum est, ut nullus tondatur nisi legitima aetate spontaneaque voluntate vel cum licenfieri non permittant. Ex eodem, cap. 24 . Ut episcopi vel abbates ante se joca turpia fieri non permittant, sed pauperes secum ad mensam habeant, et lectio divina i personet, et sumant cibum cum benedictioab aliis seducti se totonderunt. Ex eodem, cap. 23 .
Abbreviated transcription (Latin):
De negotio scłari. Ex eodẽ cap̃ xxii.
inistri autem altaris dñi uł mona¬
chi: nobis placuit ut anegotiis scłarib
omino abstineant: Multa sunt gͦ scła.
mus. adquȩ ꝑtinet om̃is libido. non
solum immundicia carnis: sedetiã
om̃is carnalis concupiscentia Qcͥqͥs
plus usto appetit homo. turpe lucrỹ
ẽ. Munera iniusta acciꝑe uel etiã
dare ꝓro aliquo scłari conquestu:
p̃cio aliquẽ conducere. contentiones¬
& lites uł rixas amare. inplacitis scła¬
rib disputare. excepta defensione
orphanorum aut uiduarũ. c̃ductores
aut ꝓcuratores ẽẽ. scłarium rerum
turpis uerbi uel facti iocularẽ eẽ. uł¬
iocum scłarẽ diligere. aleas amare. or-¬
nam̃tũ inconueniens ꝓposito suo que¬
rere. in deliciis uiuere uelle. gulã
& ebrietatẽ sequi. pondera iniusta. uł
mensuras hab̾e : negotiũ iniustum
exercere Nec tam̃ iustum negotiũ ẽ.
contradicendũ ꝓpt̾ necessitates diũsas:

Expanded text:
 negotia. Ex eodem, cap. 22 .  negotia. Ex eodem, cap. 22 . Ministri autem altaris Domini vel monachi, nobis placuit, ut a negotiis saecularibus omnino abstineant. Multa sunt ergo negomus, ad quae pertinet omnis libido, non solum immunditia carnis, sed etiam omnis carnalis concupiscentia. Quidquid plus justo appetit homo, turpe lucrum est. Munera injusta accipere vel etiam dare, pro aliquo saeculari conquestu, pretio aliquem conducere, contentiones, lites et rixas amare, in placitis saecularibus disputare excepta defensione orphanorum aut viduarum, conductores aut procuratores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti jaculatorem jocularem diligere, aleas amare, ornamentum inconveniens proposito suo quaerere, in deliciis vivere velle, gulam et ebrietatem sequi, pondera injusta vel mensuras habere, negotium injustum exercere. Nec tamen justum negotium est contradicendum, propter necessitates diversas,
Abbreviated transcription (Latin):
põ non licet tollere possessionẽ mo¬
nasteriĩ quãuis abbas peccauerit:
s mittat eum mnaliud monasterium
inpotestatẽ alterius abbatis Ne mo¬
decanos ordinetur. quia illi preposita
sepe inelationẽ incidunt. & in laqueũ
diaboli. Hoc tam̃ om̃ino uolumꝰ ut ñ
monachi ad placita scłaria ullatenus ue¬
niant. neq ipse abbas sine licentia epĩ
sui. & cum necessitas exigit : tunc per
uadat. Neqͣqͣm tamen contentio¬
nes aut lites aliquas ibi mouere p̾su¬
mat sed quicqd querendũ uł etiã
respondendũ sit: ꝑ aduocatos suos
hoc faciat. Abbates & monachi usq
adint̾rogationẽ silentium habeant.
&ecum interrogantur cum humilitate
& reuerentia respondeant. Alias que¬
relas om̃ino deuitent. In eorũ claustro
ꝑmaneant. nullusq ex eis forasua.¬
dat. nisi ꝑnecessitatẽ ab abbate mittat᷑
in obedientiã. nec foras manducet
neq bibat sine ꝑmissione abb. nec ad
coniuuia scłaria uadant:¬

Expanded text:
o non licet tollere possessionem moo non licet tollere possessionem monasterii, quamvis abbas peccaverit; sed mittat eum in aliud monasterium in potestatem alterius abbatis. CAP. 107. - Ne modecanos ordinetur: quia illi praepositi saepe in elationem incidunt, et in laqueum diaboli . Hoc tamen omnino volumus ut non monachi ad saecularia piacita ullatenus veniant neque ipse abbas sine licentia esui cum necessitas exigit; tunc per vadat; nequaquam tamen contentiones aut lites aliquas movere pmat, sed quidquid quaerendum vel etiam respondendum sit, per advocatos suos hoc faciat. Abbates et monachi usque ad interrogationem silentium habeant et cum interrogantur cum humilitate et reverentia respondeant; alias quereias omnino devitent. In eorum claustro permaneant, nullusque ex eis foras vadat, nisi per necessitatem ab abbate mittatur in obedientiam, nec foras manducet neque bibat sine permissione abbatis, nec ad convivia saecularia vadat