comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat q̃ sũt dei. quõ placeat deo. ꝙ suꝑedifi¬
cauit m̾cedem accipiet. id uñ cogitauit hoc
qr nulla eũ tͥbuło ab illiꝰ fundam̃ti stabilica¬
ꝑdit. Ecce qnͣtũ mͥ uidecur inuentus ẽ ignis
qui ulłm eoꝵ dampnet. s unũ dicet. alterũ
dampnificet ambos probet. Nullas quidẽ pe¬
nas nisi purgorias uoluit ẽẽ post mortẽ. qm̃
terris suꝑiora sũt elem̃ta. aqua. aer ignis. ex
aliquo hoꝵ mundetur. ꝑ expiatorias penas.
ꝙ terrenas cogitatõne ꝯtractũ est. Uñ gẽcił
tos aliis sb̾ gurgite uasto. Infestũ eluit᷑ scelꝰ
pccĩs qͣlib magnis paruo scil temꝑe penetͣ¬
tis. pena quisq dampnet᷑ eterna. quasi ulliꝰ
id usqmͣ iusticia legis accendat ut tanta mo¬
ra temporis qͥsq puniatur. qnͣta mora tprĩs
unde punirecur amisit. Nũquid in uinculis
camdiu quisq iudicandus ẽ ẽẽ debere ꝙͣ diu
fecit uñ miu̾t alligari. cũ iustissime annosas
penas seruꝰ in cõpedibs pendat qͥ u̾bo aut ictu

Expanded text:
cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo — quod superaedificauit, mercedem accipiet — id est unde cogitauit, hoc— quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitaperdit. ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, damnificet, ambos probet. Nullas quidem poenas nisi purgatorias voluit esse post mortem, quoniam terris superiora sunt elementa aer, aqua, ignis. Ex aliquo horum mundetur per expiatorias poenas quod terrena cogitatione contractum est. Unde gentilis tos: aliis sub gurgite vasto. Infectum eluitur scelus, peccatis quamlibet magnis parvo scilicet tempore perpetratis poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id usquam justitia attendat ut tanta mora temporis quisque puniatur quanta mora temporis, unde puniretur admisit. Nunquid in vinculis tandiu quisque judicandus est esse debere quandiu fecit unde meruit poenas seruus in compedibus pendat, qui uerbo ant ictu
Abbreviated transcription (Latin):
acrit᷑. ne ad dampnabilia pcc̃a ꝑducãt ꝙ si
quidẽ nõ dura uictoriarũ ꝯsuetudĩe robora¬
ta sunt. facilius uincunt᷑ ⁊ cedũt Si autem
uinc̾e acq ĩmꝑare ꝯsueuerũt laboriosa diffi¬
cultate uincuntur. Hoc autẽ bellũ nũqͣm ul¬
lum ess si natura humana per lib̾ũ arbitͥũ
paceni felye hr̃e noluit secũ pugnat infelix
Paucissimi autẽ sũt cante felicitatis. ut ab
ipã meũte adolescencia nlła dampnabilia
peccata ꝯmictant. uel in flagiciis. uel in faci¬
norib. uł in nefarie curꝰdam impietatis errore
s magna sp̃c largicate opp̾mant quicquid

Expanded text:
acriter ne ad damnabilia peccata perducat, et si quidem nondum victoriarum consuetudine roborata sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis vel in facinoribus vel in nefariae cujusdam impietatis errore, sed magna spiritus largitate opprimant quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
iacet carmiꝰ. ⁊ scd̾a que puericia nũcupat᷑.
subomĩb uiciosis delectatõib iacet. qr lic¬
fariiã ualeat. ⁊ iõ infancia transisse uidea¬
tur. ũdũ in ea p̃cepti ÷ capax infirmitas m̃¬
tis. si sacm̃ta mediacoris acceꝑit. ⁊̃ si hanc in
eis annis uitã finiat cnͣslata scil a potestate
cenebrarũ in regnũ deiñ solũ penis nõ p̃p̃et᷑
eternis. s ne illa post mortem purgatoria tor¬
m̃ca patiat᷑. Sufficit .n. sola spũał regen̾atõ.
ne post mortem obsic ꝙ carnał gn̾acõ tͣxͣ̃¬

Expanded text:
iacet, verum secunda, que puericia nuncupatur, sub omnibus viciosis delectacionibus iacet, quifari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla menta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generat
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ qui ulłas in bac uita. s tm̃ pꝰea penas lu¬
uns. fuisse tñ aliquos qui usq ad decrepitam
senectutem nͨ leuissimam qͥd̾ febͥcłam sensi̾nt.
qnͣtancũq dixx̾int uitam ⁊ ipi nouimꝰ et
pena sit. Non enĩparua eit pena ip̃a ĩsipien¬
cia. uł ĩmꝑicia q̃ us ad̾o fugienda m̾ito iu¬
dicatur ut per plenas dolorib penas piũi co¬
gantur q̃q artificia uł litt̾as disce̾. ipm̃q
discẽ ad ꝙ penis adiguntur tam penale est
eis ut ñqm̃ ip̃as penas ꝑ quas compellũt ᷑ disc̾e
małit ferre ꝙͣ disc̾e. Quis aut̃ non exħorreat.¬
⁊ mori eligat. si ꝓponatur ei aũ mors ꝑ penã.
orditur. hanc lucem quid maloꝵ ing̃ssa sic
nesciens ꝓpħ̃at quodam modo. Solũ qñ natꝰ
ẽ ferũt risisse zoroastrem. Nec enĩ ei boni aͥd
monstruosus risus ille portendit. Nã magicar
rege assyrioꝵ bello suꝑatus occubũ uer̃ tata

Expanded text:
autem qui nullas in hac uita, sed tantum postea poenas luunt. fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duxerint uitam, et ipsi nouimus et poena sit. Non enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere, ipsumque discere ad quod poenis adiguntur tam poenale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat si proponatur ei aut mors per poenaorditur, hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetizat quodammodo. Solum quando natus est ferunt risisse Zoroastrem. Nec tamen boni aliquid ei monstruosus risus ille portendit. Nam magicarurege Assyriorum bello superatus occubuit. Verum tanta
Abbreviated transcription (Latin):
tinentia ẜ ttnorem legum et debitum
uiris t̾rem exerceat. Sic tñ ut et ip̃m ꝙ
potestatem ht̃ aprincipe terreno se habe¬
re cognoscat et ip̃as possões nũquam ita
a regia potestate elõgare posse intelligat
qͥnsi ratio postulau̾it ⁊ necessitas. et uł
ipsa potestas debeat patrecimũ et illi ip̃e
possessiones debeant innecessitate obscꝗ¬
ũ. Sicut enim regiapotestas patrocini¬
um quod debet alt̾i non põt dare. sic ip̃a
possessio etiam ab eccłiasticis ꝑsoĩs obtẽ¬
pta. obsequiũ quod regie potestati pro
patrocimo debetur iure negare non põt
Sicut scriptum est. Reddite que sunt
cesaris cesan. cique sunt dei deo. Quot¬

Expanded text:
norem legum, et debitum juris terreni exerceat. Sic tamen ut et ipsum quod potestatem habet a principe terreno se habere agnoscat; et ipsas possessiones nunquam ita a regia potestate elongari posse intelligat, quando si ratio postulaverit et necessitas, et illis ipsa potestas debeat patrocinium, et illi ipse possessiones debeant in necessitate obsequium. Sicut enim regia potestas patrocinium quod debet alteri non potest dare; sic ipsa possessio etiam ab ecclesiasticis personis obtenta, obsequium quod regiae potestati pro patrocinio debetur jure negare non potest. Sicut scriptum est: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo
Abbreviated transcription (Latin):
di.una quodãmodo sit dignitas. ponti¬
ficib tñ ecdesias dedicandi. ordines fa¬
ciendi. manus impc̃endi. sacri crismatis
ꝯsecrandi cce̾m suꝑ populũ benedictionẽ
faciendi singulins data ẽ potestas. Sic i
graduũ. alia est in eodẽ gradu diffẽntia
dignitatũ. Ordo aũt alius ẽ inpotestate
t̾rena uel scłari. ⁊ alius inpotestate spũa¬

Expanded text:
di, una quodammodo sit dignitas, pontidi, una quodammodo sit dignitas, pontificibus tamen Ecclesias dedicandi, ordines faciendi, manus imponendi, sacri chrismatis consecrandi, communem super populum benedictionem faciendi, singularis data est potestas. Sic it ordinibus; alia est in eodem gradu differentia dignitatum. Ordo autem alius est in potestate terrena vel saeculari, et alius in potestate spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Quod om̃is ad ministratio ecclesia¬
stica ꝯstat intrib hoc est mordinib ĩ
sacramentis in preceptis..u
Om̃is ecdesiastica administratio ĩ
trib ꝯstat. Inordinib insacram̃tis.
in preceptis. Ordines ꝯsideramus inꝑ
sonis prelatoꝵ. Sacram̃ta inmisterio eoꝵ.
que singula ꝓpria ꝯsideraticẽ egent. De or
gradum differentẽ sicut est diaconus et
acerdos. alii ineodẽ gradu scd̃m potestatẽ
excellentẽ sicut diaconus. ⁊ archidiaconꝰ.
unus gradus est insacram̃to. non t̾nima
potestas inministio. Diaconus enĩ sacdoti
ministrat insacram̃to corporis ⁊ sangui¬
nis xp̃i. Aithidiachonus aũt hoc plus ht̃.
quod pret̾ minist̾ium altaris sub ep̃o et
ecdesi asticas examinat. ⁊ missĩa dispensat.
Siłr sac̾dos. ⁊ pontifex. siue summus sac̃dõ
uiis graidus est insacram̃to. diu̾satũ pote
stas in ministio. quia cumutrisq corpo¬
ris et sanguinis xp̃ĩ ꝯsecrandi. Cathezizã¬
di. baptizandi. predicandi. ligandi. soluc̃¬

Expanded text:
inistratio ecclesiastica constat in tribus, hoc est in ordinibus, in sacramentis, in praeceptis. Omnis ecclesiastica administratio in tribus constat: in ordinibus, in sacramentis, in praeceptis Ordines consideramus in personis praelatorum; sacramenta in ministerio eorum. Quae singula propria consideratione egent. De ordsunt secundum gradum differentem, sicut est diaconus et sacerdos; alii in eodem gradu secundum potestatem excellentem, sicut diaconus et archidiaconus. Unus gradus est in sacramento; non tamen una potestas in ministerio. Diaconus enim sacerdoti ministrat in sacramento corporis et sanguinis Christi. Archidiaconus autem hoc plus habet, quod praeter ministerium altaris sub episcopoecclesiasticas examinat et ministeria dispensat. Similiter sacerdos et pontifex sive summus sacerdos unus gradus est in sacrs in ministerio: quia cum utrisque corporis et sanguinis Christi consecrandi, baptizandi, catechizandi, praedicandi, ligandi, solven
Abbreviated transcription (Latin):
sc et insius seruitiũ exhibere. Est. iutẽ
seruitiũ aliud det̾iatum sicut census.
et tributũ que annuatim soluuntur a¬
liud fortuitum quod indelicet pro culpi
ex casu accidentib exigitur. Quod et ip̃m
natum sit. in hoc tñ quodãmodo det̾iãtũ
nonest. qr euentus eius c̾tus non est. ne¬
q exigi uire pot̃ insi cũ accid̾it culpa pro
qua soluend̾ est. Hec ergo est discretio t̾re¬
ne potestatis. ut sciatur quid prelati sub¬
iectis. uel quid subiecti prclatis exhibere
tebent. pro ipsa t̾ra uelt̾rena sub̾a circaꝙͣ

Expanded text:
se et in suis servitium exhibere. Est autem servitium aliud determinatum, sicut census et tributum quae annuatim solvuntur. Aliud fortuitum quod videlicet pro culpis ex casu accidentibus exigitur. Quod et ipsum s determinatum sit; in hoc tamen quodammodo determinatum non est, quia eventus ejus certus non est, neque exigi jure potest, nisi cum acciderit culpa pro qua persolvendum est. Haec ergo est discretio terrenae potestatis, ut sciatur quod Praelati subjectis, vel quod subjecti praelatis exhibere debent pro ipsa terra vel terrena su
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. siue qd̾ ipse sorte sit electus a deo
ad seruitiũ dei. Nuc qd ip̃e deus sors sit¬
illius. ⁊ quod portionẽ aliam int̾ra ha¬
bere non debeat clericus nisideum. et
ea que ad ꝑtem deispectant. cui statutũ
est: ⁊ oblationib que deo offeruntur
sustentari. laicis ergo xpĩanis fidelib
t̾rena possidere conceditur. Clericis u̾o
lim in illo ppło priore cetere trib que
typũ laycoꝵ preferebant portiones in
ħrditate accipereũt. sola trib leui que
clericos sigurabat. decimis ⁊ oblatioib.
et sacrificioꝵ uictunis pastebatur. Du

Expanded text:
sonat, sive quod ipse sorte sit electus a Deo sonat, sive quod ipse sorte sit electus a Deo ad servitium Dei, sive quod ipse Deus sors illius sit; et quod portionem aliam in terra habere non debeat; clericus nisi Deum et ea quae ad partem Dei spectant, cui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur sustentari. Laicis ergo Christianis fidelibus terrena possidere conceditur, Clericis verolim in illo populo priore caeterae tribus quae typum laicorum praeferebant; portiones in haereditate acceperunt. Sola tribus Levi quae ecclesiasticos figurabat, decimis et oblationibus et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
ordines ꝯplectitur. laicos ⁊ cłicos
q̃ uasi duo latera corporis umꝰ. Quasi cĩ
id sistram sũt laici qui uite presc̃tis
necessitati in seruũt. Non ita dico ad
Ite maledc̃i in ignẽ et̾num. Absit ame
ut bonos laycos ibi statuere presum mã
Nam qui boni erunt. siue layci siue cłi¬
ci. ibi noneruno. ⁊ qui mali erunt sũi
layci. sine cłici ibi erunt. Non ergo ad
de quad̾r. indextera eius longenitas ui¬
te. in sinixtra aũt eius diuitie et gloria.
Quod enĩ ad simxtram incorpore est. de
corpore est. et bonum est. quamuis opti¬
mum nonsit. laici ergo xp̃iani. qr t̾rena
et terrene ite necessaria tractant. ꝑs
corporis xp̃i sinixtra sunt. clenci uero
quoniam caque ad spiritualem uita
ꝑtinent dispensantr quasi dextera pars
corporis xp̃i sunt. Et ꝯstat hus duab ꝑ¬
tib totum corpus xp̃i quod est uniu̾sa
ecdesia. laycus int̾pretatur ppłaris. Gre¬

Expanded text:
ordines complectitur, laicos et clericos, ordines complectitur, laicos et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitate serviunt. Non ita dico ad « Ite, maledicti, in ignem aeternum . » Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui boni erunt, sive laici sive clerici, ibi non erunt, et qui mali erunt, sive laici sive clerici, ibi erunt. Non ergo ad de qua dicitur: « In dextra ejus longanimitas vitae; in sinistra autem ejus divitiae et gloria . » Qui enim ad sinistram in corpore est, de corpore est, et bonum est, quamvis optimum non sit. Laici ergo Christiani, qua terrena et terrenae vitae necessaria tractant pars corporis Christi sinistra sunt: clerici vero quoniam ea quae ad spiritalem vitam pertinent dispensant, quasi dextra pars sunt corporis Christi. Et constat ex his duabus partibus totum corpus Christi: quod est universa ecclesia. Laicus interpretatur popularis. Grae
Abbreviated transcription (Latin):
scificata. huius corporis m̃bra singuli
quiq fideliũ existunt. oẽs corpus imũ:
pp̾ spm̃ unum. afidem uuam. Quem¬
ad modũ aut incorpore humano sin¬
gula queq m̃bra propria ac discretaos¬
ficia habent. ⁊ tamen unuquodq non
sibi soli agit quod solum agit. sic incor¬
pore sc̃e ecdesie dona gratiarum distri¬
duta sunt. ꝯtũ unus quisq nonsibi sol
ht̃. etiam id quodsolus habet. Soli enĩ
oculi uident. ⁊ tamen sibi solũmodo nõ
uitent. set toti corpori: Soli pedes ambu¬
.Et ad hunc modum. unũ quodq quod
habet soluminse. non habet solũmodo
largitoris.⁊ distributoris sapientissimi
singuba sint om̃ium. ⁊ omĩa singłoꝵ.
Quis quiseigo gratie dei domũ ꝑcipere m¬
erit sciat ad se solum non ꝑtineit qd̾
ht̃ etiam si solus ht̃. Hac itaq siłitudi¬
ne ecclesia sc̃a idẽm umu̾sitas fidelium
cepit. cuius ꝑticipatio in nomine desi¬
is quasi capud m̃bris scd̾m ꝑticipationẽ
uificaret. Quando igitur xp̃ianus

Expanded text:
ta. Hujus corporis membra singuli quique fidelium existunt; omnes corpus unum, piritum unum et fidem unam. Quemadmodum autem in corpore humano singula quaeque membra propria ac discreta officia habent, et tamen unumquodque non soli sibi agit quod solum agit, sic in corpore dona gratiarum distributa sunt et tamen, unusquisque non sibi soli habet etiam id quod solus habet. Soli enim oculi vident, et tamen sibi solummodo non vident, sed toti corpori. Solae aures audEt ad hunc modum unumquodque quod habet solum in se non habet solummodo largitoris, et distributoris sapientissimi, singula sint omnium, et omnia singulorum. Quisquis ergo donum gratiae Dei percipere meruit, sciat non ad se solum pertinere quod habet etiam si solus habet. Hac itaque similitudine Ecclesia sancta, id est universitas fidelium cepit. Cujus participatio in nomine desiis quasi caput membris secundum participationem vivificaret. Quando igitur Christianus
Abbreviated transcription (Latin):
tib ẜ institiam distribuat. ⁊ ꝯtrimiusti¬
tiam impugnantiũ defendat. Sicut aũt
prelatoꝵ debitũ. subiectispossidenda iuste
dispensure. ⁊ eos ꝯtra iniusticiam defende
sic subiectoꝵ debitũ est ẜ instituta legũ

Expanded text:
dum justitiam distribuat; et contra injustitiam impugnantium defendat. Sicut autem praelatorum debitum est subjectis possidenda juste dispensare, et eos contra injustitiam defendere, sic sub
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ubi aũt ꝑse stare putauit relinque¬
retur. Accepta ergo scientia u̾itatis ꝑlegẽ
conan cepit ut ꝑficeret. set pressꝰ ꝯcupi¬
scentia. quia gratiam ad uuantẽ non
hũit ab opere untutis defecit. Conuict̃
igitur est mnutroq. quia indelicet ꝑse ũm nec
potest agnoscere. nec bonũ ꝑficeit. Post
bec itaꝙ ꝯuenient̾ gratia data ẽ. que et il¬
luminaret cecũ. ⁊ sanaret infurmum. Il¬
luminaret ignorantiam. restigerarets
cupiscentiam. Illuminaret adognitio¬
nem ueritatis. in flammaret. ad amorẽ
u̾ͥtutis. ꝓpterea spc̃ inigne datus ẽ. ñ lu¬
men haberet. ⁊ flammam. lumen ad ꝯg̾¬
tionem. flaminam ad dilectionem. Pue¬
ro sicut spc̃ hominis mediante capite
ad m̃bra uiuificanda descendit. fic spt̃¬
xp̃c. membrũ xp̃iamus. Caput unum
membra multa. et ostat unũ corpus.
ex capite et membris. et uno corpore
spc̃ unus. Cuius plenitudo quidem in
capite est. participatio in membris. Si

Expanded text:
tur. Ubi autem per se stare putavit, relinquetur. Ubi autem per se stare putavit, relinqueretur. Accepta ergo scientia veritatis per legem conari coepit ut perficeret sed pressus concupiscentia quia gratiam adjuvantem non habuit, ab opere virtutis defecit. Convictus igitur in utroque est quia videlicet per se nec verum potest agnoscere nec bonum perficere. Post haec itaque convenienter gratia data est quae illuminaret caecum, et sanaret infirmum; illuminaret ignorantiam, refrigeraret concupiscentiam; illuminaret ad cognitionem veritatis; inflammaret ad amorem virtutis. Propterea Spiritus in igne datus est ut lumen haberet, et flammam; lumen ad cognitionem, flammam ad dilectionem. Porro sicut spiritus hominis mediante capite ad membra vivificanda descendit sic Spus, membrum Christianus. Caput unum, membra multa, et constat unum corpus ex capite et membris et in uno corpore itus unus. Cujus plenitudo quidem in capite est participatio in membris. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Criptũ est quialex
neminem ad ꝑfẽc¬
tum adduxit. lex eĩ
ignorantiam docere
potiit. infirmitatẽ
uiuare nõ potuit.
Duohec mala inhomine fuerunt. et
ex hiis cũcta mala hominis procesẜũt¬
omĩa. Unũ fuit ignorantia. aliud ꝯu¬
piscentia. Ignorantia boni. ꝯcupiscen¬
tia mali. Ex ignorantia uenit delictũ.
ex ꝯ cupiscentia peccatum. Hec igitur
duo in homine abinitio suerunt. ⁊ et
ut ꝯgnosceret homo morbũ suum. di¬
missus est homo totus sibi. ne forte gͣ¬
tiam suꝑfluam iudicaret. si prius m̃¬
fimutatis sue defcctũ non agnosceret. Po¬
situm est ergo tp̃c naturalis legis. ut natu¬
ra ꝑse operaretur non qd ꝑse quicquam
posset ut se nõ posse agnosceret. Illa eigosi¬
bi relicta errare cepit au̾itate ꝑignoran¬
tiam. ⁊ c̾ uicta est de cecitate. postinodñ ̃
ꝯuincenda de infirnitate. Data estlex ser¬
pta. ut ignorantiam illuminaret. set in¬
firmitatem non corroboraret. ut ineapte
homo qua defectum suũ agnouit iirare¬

Expanded text:
criptum est quod lex neminem ad perfctum duxit . Lex enim ignorantiam docere potuit infirmitatem, adjuvare non potuit. Duo hic mala in homine fuerunt, et ex his caetera mala hominis omnia processerunt. Unum fuit ignorantia, alterum concupiscentia; ignorantia boni, concupiscentia mali. Ex ignorantia venit delictum, ex concupiscentia peccatum. Haec igitur duo in homine ab initio fuerunt; sed ut cognosceret homo morbum suum, dimissus est totus sibi: ne forte gratiam superfluam judicaret; si prius infirmitatis suae defectum non agnosceret. Positum est ergo tempus naturalis legis ut natura per se operaretur, non quod per se quidquam posset, sed ut se non posse agnosceret. Illa ergo sibi relicta errare coepit a veritate per ignorantiam, et convicta est de caecitate; postmodum etiam convincenda de infirmitate. Data est lex scripta ut ignorantiam illuminaret, sed infirmitatem non corroboraret ut in ea parte homo qua defectum suum agnovit juvare
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m mensurã: si mendatiũ uelma¬
ledc̃m suspendio puniret. Scd̃m locũ.
si loca sacra iuolare presumeret. ⁊⁊ ꝯfugie¬
tib ad illa etiam reis. et pro suis scełib ꝯ¬
dẽpnandis inordinate uolentiam inf¬
re temptuiet. Scd̾m tp̃c: Si sacris .⁊ sollẽ¬
pnib dieb reuerentiã non exhiberet. qñ
et hus ꝑcend̾ est quib proculpis suis
supplitia debentur. Hus ergo modis scła¬
ris potestas iustitiam ex̾cere debet legum
instituta sequens. ⁊ nichil pret̾ ustitiam
et i̾utatem aꝓpbans in iudicando. Scł̃a¬
ris aut̃ potestas capud habet regẽ siue mi¬
ꝑatorẽ. ab illo ꝑ subiectas potestates ducẽ.
⁊ comites. ⁊ prefectos. ⁊ magistratus ali

Expanded text:
Secundum mensuram, si mendacium vel maSecundum mensuram, si mendacium vel maledictum suspendio puniret. Secundum locum, si loca sacra violare praesumeret; et confugientibus ad illa etiam reis et pro suis sceleribus condemnandis inordinate violentiam inferre tentaret. Secundum tempus si sacris et solemnibus diebus reverentiam non exhiberet, quando et his parcendum est quibus pro culpis suis supplicia debentur. His igitur modis secularis potestas justitiam exercere debet, legum instituta sequens, et nihil praeter justitiam et veritatem approbans in judicando. Saecularis autem potestas caput habet regem sive imperatorem ab illo per subjectas potestates duces, et comites et praefectos, et magistratus ali
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m tp̃t. Nam qd̃ aliquo modo licet
non statim õim licet et ip̃a iustitia n¬
s iuste exhibita fuiͣt. iustitie nomen
amittit. Qua pp̃ quod licet ꝓspiciendũ
est diligent̾ quomodo licet. et ꝯsiderãdi
Scd̃m ꝑsonam aliquid licet. et aliquid
in clericũ non licet. Scd̃m causam in¬
stitia det̾iãtur. ut udelicet negotia se¬
cularia apotestate t̾rena. sp̃italia utro
et ecc̃astica aspĩtali potestate examinẽ¬
tur. Scd̃m modũ siue merisurã iusti¬
tia det̾iatur. cum urdelicet quelibet cul¬
pa ꝯgrua et sibi ꝯuementipena multaᷤ
ut nec priuatus amor inuindc̃a equi¬
tatis asiquid subtrahat. noq odium
priuatũ adiciat debite sẽuitati. Scd̃m
locum et ip̃c dec̾iãtur institiamolaret᷑
si ubi ⁊ quando ꝯuenit iudicĩ exerde¬
tur. ⁊ profertur u̾itatis sententia. Ocd̃
ꝑsonam igitur iustitia molaretur: si
iudex scłaris mecclesiasticam ꝑsonam
manũ mitteret. Scd̾m causam. si eccle¬
siastica negotia examinanda susciꝑet.

Expanded text:
ndum tempus. Nam quod aliquo modo licet, non statim omni modo licet, et ipsa justitia nisi juste exhibita fuerit, justitiae nomen amittit. Quapropter quod licet perspiciendum est diligenter quomodo licet, et considerandi tur. Secundum personam aliquid licet; et aliquid in clericum non licet. Secundum causam justitia determinatur, ut videlicet negotia saecularia a potestate terrena; spiritualia vero et ecclesiastica a spirituali potestate examinentur. Secundum modum sive mensuram justitia determinatur, cum videlicet quaelibet culpa congrua et sibi convenienti poena multatur, ut nec privatus amor in vindicta aequitatis aliquid subtrahat, neque odium privatum adjiciat debitae severitati. Secundum locum etbi et quando convenit judicium exercetur, et profertur veritatis sententia. Secundum personam ergo justitia violaretur; si judex saecularis in ecclesiasticam personam manum mitteret. Secundum causam, si ecclesiastica negotia examinanda susciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
hus aũt terenis bonis. ad posideat¬
terrenam uitam ꝑtinentib que uł
possident prelati in subiectis. uel subiecti pꝰ¬
sident a prelatis. quedam eccłis xp̃i deuoti¬
one fideliũ concessa sũt possidenda. saluo
⁊ nichil mordinatũ appbare põt. ueraui¬
stitia. Spĩtalis siquidẽ potestas nomido
presidet. ut terrenc in suo iure pre iudici¬
um faciat. sicut ipsa t̾rena potestas qd̾ sp̃a¬
li debetur numquã sine culpa usurꝑat.
Sicigitur quãdo enismodique ad t̾renã
solum concedere possunt meis qued possi¬
dent. quia nec subiecti id qd̾ sius suꝑiorib̾
debetur. ad aliam possunt tranfferre pote¬
statẽ. nec prelati inbus que iuste a subtis
possidentur alienos possessores inducere
ni int̾renis possessionib quas uel insubis
uel sinc subiectis possident eccłie. aliquãd
quidẽ possessionis ad usum ecclesie trans

Expanded text:
his autem terrenis bonis ad terrenam vitam pertinentibus, quae vel possident praelati in subjectis, vel subjecti possident a praelatis; quaedam Ecclesiis Christi devotione fidelium concessa sunt possidenda; salvo et nihil inordinatum approbare potest vera justitia. Spiritualis siquidem potestas non ideo praesidet ut terrenae in suo jure praejudicium faciat, sicut ipsa terrena potestas quod spirituali debetur, nunquam sine culpa usurpat. Sic igitur, quando hujusmodi quae ad terrenam solum concedere possunt in ea quod possident; quia nec subjecti id quod suis superioribus debetur ad aliam possunt transferre potestatem, nec praelati in his quae juste a subjectis possidentur alienos possessores inducere. ni in terrenis possessionibus quas vel in subjectis, vel sine subjectis possident, Ecclesiae aliquando quidem possessionis ad usum Ecclesiae trans
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aũt spũalis potestas quantũ addi¬
uinã institutionẽ spectat ⁊ prior sit tẽ¬
pore et maior dignitate. in illo antiqͣ
uet̾is instri populo manifeste declarit᷑.
ubi primũ adeo sacerdotiũ institutum
est. postea uero ꝑ sacdotiũ iubente deo re¬
galis potestas ordinata. Unde adhuc ĩ
ecclesia dei sacerdotalis dignitas regalem

Expanded text:
Quod autem spiritualis potestas quantum ad diQuod autem spiritualis potestas quantum ad divinam institutionem spectat et prior sit tempore; et major dignitate; in illo antiquo Veteris Instrumenti populo manifeste declaratur, ubi primum a Deo sacerdotium institutum est; postea vero per sacerdotium jubente Deo regalis potestas oecclesia dei, sacerdotalis dignitas regalem
Abbreviated transcription (Latin):
stas est t̾rena. Inclericis aut ad quorũ
officium spectant ea que spũalis uite s̃
bona.potestas est diuina. Illa igitur pote¬
stas scłaris d̾r. ista spũalis nõiatur. Inu¬
traq potestate diu̾si sũt gradus .⁊ ordĩes
potestatũ. sub uno tñ utrĩq capite dist¬
buti. ⁊ quasi ab uno principio deducti.
et ad uũ relati. Terrena potestas capd̃
habet regem. spũalispotestas capud ht̃
pontificem summum. Ad potestatem
regis ꝑtinẽt que t̾rena sunt. ⁊ ad f̾itua
nitam oĩa facta. Ad potestatẽ summi põ¬
tificis ꝑtinent que sp̃ualia sunt. ⁊ ute
spũali attributa innu̾sa. Quantũ aũt
uita spũalis dignior est quam t̾rena.
renam siuc scłarẽ potestatẽ honore. ac
dignitate precedit. Nam spũalis pote¬
stas terrenam potestatẽ et instituere ht̃
instituta est. ⁊ cum deuiat.a solo deo ui¬
dicari potest ficut scriptũ est. Spũalis
diiuidicat oĩa. ⁊ ip̃e anemine idicat᷑.

Expanded text:
stas est terrena. In clericis autem ad quorum stas est terrena. In clericis autem ad quorum officium spectant ea quae spiritualis vitae sunt bona, potestas est divina. Illa igitur potestas saecularis dicitur, ista spiritualis nominatur. In utraque potestate diversi sunt gradus, et ordines potestatum; sub uuo tamen utrinque capite distributi, et quasi ab uno principio deducti, et ad unum relati. Terrena potestas caput habet regem. Spiritualis potestas habet summum pontificem. Ad potestatem regis pertinent quae terrena sunt, et ad terrenam vitam facta omnia. Ad potestatem summi pontificis pertinent quae spiritualia sunt, et vitae spirituali attributa universa. Quanto autem vita spiritualis dignior est quam terrena, rrenam sive saecularem potestatem honore, ac dignitate praecedit. Nam spiritualis potestas terrenam potestatem et instituere habeinstituta est, et cum deviat, a solo Deo judicari potest, sicut scriptum est: Spiritualis dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur .
Abbreviated transcription (Latin):
re quippe iite sunt. una t̾rena
alia celestis. asterea corporea. alt̾a
spualis. una qua corpus nuit exaĩa
alia qua aĩa iuit ex deo. Utraq bonũ
suum habet quo negetatur ⁊ nutrit᷑
ut possit subsistere. uita t̾rena borus
cienis alitui: uita sp̃uialis lonis sp̃ta¬
lib nutrit᷑. ad uitam t̾renã ꝑtinent õia
que terrena sunt. ad uitam spu alem que
spũalia sunt oĩa bona. Ut aũt inutraq
inta iustitia seruetur. et utilitas ꝓueni¬
at.primũ utrĩq distributi sunt. qui utriꝰ¬
ꝙ bona scd̃m necessitatem uel rationẽ.
studio ac labore acquirant. De indealu
qui ea potestate officii ꝯmissi. si scd̾m coͣ¬
litatem dispensent. ut nemo fr̃em suũ
negotiis suꝑ grediatur. set iustitia mun¬
olata ꝯseruetur. Propterea mutroq po¬
pulo scd̃m utramq uitã distubuto po¬
testates sunt ꝯstitute. Inlaicis quippe ad
quorum studiũ et prouidentiam. ea q̃t̾
rene uite necessina sunt ꝑtinent. pote¬

Expanded text:
Duae quippe vitae sunt: una terrena, altera coelestis; altera corporea, altera spiritualis. Una qua corpus vivit ex anima, altera qua anima vivit ex Deo. Utraque bonum suum habet quo vegetatur et nutritur ut possit subsistere. Vita terrena bonis terrenis alitur; vita spiritualis bonis spiritualibus nutritur. Ad vitam terrenam pertinent omnia quae terrena sunt. Ad vitam spiritualem quae spiritualia sunt bona omnia. Ut autem in utraque vita justitia servetur, et utilitas proveniat; primum utrinque distributi sunt, qui utriusque bona secundum necessitatem vel rationem studio ac labore acquirant. Deinde alii qui ea potestate officii commissi secundum aequitatem dispensent, ut nemo fratrem suum in negotio supergrediatur; sed justitia inviolata conservetur. Propterea in utroque populo secundum utramque vitam distributo; potestates sunt constitutae. In laicis quippe ad quorum studium et providentiam ea quae terrenae vitae necessaria sunt, pertinent, pote
Abbreviated transcription (Latin):
pit: mostrat se uelle ut fiat.⁊ cum qͥd
fieni prohibet. mostrat se uelle ut nõfi
tas eius quia signa quedam sũt uolũtatis
eius. sicut oꝑatio eius. ⁊ ꝓmissio euis. s
dissimilit̾ et alio quodammodo signi¬
ficantiauo luntat̾e eius et signa ex ꝑte.
beneplaciti ꝑceptio. et

Expanded text:
pit monstrat se velle ut fiat; et cum quid pit monstrat se velle ut fiat; et cum quid fieri prohibet monstrat se velle ut non fioluntas ejus; quia signa quaedam sunt voluntatis ejus, sicut operatio ejus et permissio ejus. Sed dissimiliter et alio quodammodo significantia voluntatem ejus et signa ex partebeneplaciti praeceptio et
Abbreviated transcription (Latin):
fit enuim oẽ quod nult. ⁊ oẽ quod non uult
nonfit. et cẽ quod uult semꝑ uult: ut fi¬
at quod non semꝑ est: aliquãdo qd̾ uult.
Et hoc ꝯd̾ beneplacitũ unũrsale quod eter¬
numest. et omĩa que flũt tp̃ib sius parit̾
simplici untuitu institic sue aꝓpbat. ut
ad effectũ ꝓcedant. et fiant. ꝑficitur et o¬
sũmatur. et manifestatur. duobus hus
que sub secuntur intẽpore ꝑmissioẽ. et
operatioẽ diuina. Que et ip̃sa ierum om¬
nium que effectum capuint. uel subsis¬
tunt uniu̾sitatem ꝯ plectuntur. ⁊ respõ¬
dent illi qd̾ unũ est. mutioq q̃m dissimi¬
le ad dissimilia omina beneplacitũ cre¬
atoris. et p̃p̃ea ctiam ipsaduo uolũtates
dnr᷑. ⁊ est noliuitas dei beneplacitũ enis
et uoluntas eiis. oꝑatio eis. ⁊⁊ uolutas
Quinta inpro hibitioẽ.
Tscquitur ad huc preceptum cuis.
et pro hibitio eiis. ⁊ dicitur utrũꝙ
uoluntas enis. quiacum quid fier p̃ci¬

Expanded text:
Fit enim omne quod vult, et omne quod non vult Fit enim omne quod vult, et omne quod non vult non fit, et omne quod vult semper vult ut fiat, quod non semper est aliquando quod vult. Et hoc beneplacitum universale quod aeternum est, et omnia quae fiunt temporibus suis pariter simplici nutu justitiae suae approbat ut ad effectum procedant et fiant; perficitur et consummatur, et manifestatur duobus his quae subsequuntur in tempore permissione et operatione divina, quae et ipsa rerum omnium quae effectum capiunt vel subsistunt universitatem complectuntur, et respondent illi quod unum est in utroque, et indissimile ad dissimilia omnia beneplacitum Creatoris. Et propterea etiam ipsa duo voluntates dicuntur. Et est voluntas Dei beneplacitum ejus, et voluntas ejus operatio ejus, et voluntas quinta in prohibitione. Et sequitur adhuc praeceptum ejus et prohibitio ejus, et dicitur utrumque voluntas ejus. Quia cum quid fieri praeci
Abbreviated transcription (Latin):
unius uoluntatis. Quod duplex sit
discretio uoluntatis dei in beneplaci¬
to eiuis. ⁊ ĩ signo beneplaciui eius
Sexit inde nobis discietio ꝯgnoscẽde
uoluntatis diuine in beneplacito eis
et insigno beneplaciti ipsius. Et dicim᷑
quia beneplacitum cius est. uoluntasciꝰ.
et signum beneplaciticius uocamus uo¬
luntatem eius. et uerum est utrũq. et u¬
trumq uere dicitur. Set beneplacitum
eius eternũ est. nec potest non ẽẽ. quicꝗd
in illo est. et quicquid in illo nonest: esse
non potest. Nec ꝯtra ipm̃. nec extra ip̃m.
nec sine ipõ aliquid est: in omĩ quod est.
et ꝯstat ipm̃ et ratum est. ne cassari pot̃
aliquando quod inp̃o est. Omĩaquec̃q
uoluit fecit. In hoc probatumest qr non¬
impedituͣr cassatur uoluntascius. et uo¬
luntatieiis quis resistit: In hoc ꝓbutũ
est quia non impedit᷑ beneplacitum ip̃iꝰ
Itaosonat rerĩ effectib beneplacitũ ipsiꝰ.
et ipsi effẽctus reꝵ non discordant ab illo.

Expanded text:
I. Quod duplex sit discretio voluntatis Dei in beneplacito ejus et in signo beneplaciti ejus. Et exit inde nobis discretio cognoscendae voluntatis divinae in beneplacito ejus et in signo beneplaciti ipsius, et dicimus quod beneplacitum ejus est voluntas ejus. Et signum beneplaciti ejus vocamus voluntatem ejus, Et verum est utrumque et utrumque vere dicitur; sed beneplacitum ejus aeternum est, nec potest non esse quidquid in illo est, et quidquid in illo non est, esse non potest. Nec contra ipsum, nec extra ipsum, nec sine ipso aliquid est, in omni quod est. Et constat ipsum et ratum est; nec cassari potest aliquando quod in ipso est, Omnia quaecunque voluit fecit , in hoc probatum est, quia non cassatur voluntas ejus. Et voluntati ejus quis resistit? In hoc probatum est quod non impeditur beneplacitum ipsius. Ita consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius: et ipsi effectus rerum non discordant ab illo.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur uoluntas eius. et opatio eiusdicrͣ
uoluntas cius: quoniam ẜ uoluntatem
eius fiũt. et signa sunt uoluntatis. Et sũt
istaduo quasi ꝯsequentia uoluntatis sũ¬
uc. et quasiex plicatio eius et effectus il¬
lius. et pariaillinon tñcoeterna. Quicqd
enuim in illa semꝑ est: mistis aliquandoẽ.
et quicquid in istis aliquando nonest. ĩ
illa numquam est. Qmẽ enim qd̾ est in
illa: semꝑ est. et omne quod est in istis ali¬
quando est. quia nec aliquid est pret̾ eius
uoluntatem. nec aliquid fier potest ertͣ¬
cuis operationem: siue ꝑmissionẽ. Et sc¬
quitur duo unam et una inambobus
inuenitur. quoniam nec nolens operatur
nec ꝑ mittit nisi uolens. et cum fit. aliꝗd
dicitur hoc uoluntas dei. quia uoluntate
dei fc̃m est ut hoc fieret uel ꝓmissum. et
uoluntate fecit quod fecit. ⁊ bene fecit:
et bonum fecit quod fecit. ⁊ uoluntate p

Expanded text:
dicitur voluntas ejus, et operatio ejus dicitur dicitur voluntas ejus, et operatio ejus dicitur voluntas ejus, quoniam secundum voluntatem ejus fiunt et signa sunt voluntatis ejus. Et sunt duo ista quasi consequentia voluntatis summae, et quasi explicatio ejus et effectus illius et paria illi, non tamen coaeterna. Quidquid enim in illa semper est in istis aliquando est, et quidquid in istis aliquando non est in illa nunquam est. Omne enim quod est in illa semper est, et omne quod est in istis aliquando est; quia, nec aliquid est praeter ejus voluntatem, nec aliquid fieri potest extra operationem ipsius sive permissionem. Et sequuntur duo unam et una in ambobus invenitur, quoniam nec nolens operatur, nec permittit nisi volens. Et cum fit aliquid, dicitur noc voluntas Dei, quia voluntate Dei factum est, ut hoc fieret vel permissum. Et voluntate fecit quod fecit et bene fecit e
Abbreviated transcription (Latin):
que non est diuersa. Nam uoluntas deim
satio cloquio aliquando accipitur illa q̃
uere est imp̃o. et idẽ cum ipso et coeterni
Aliquãdouero scd̃m quandã dicendi fi¬
guram uolũtas eus uocatur: que scd̾mꝓ
prictatem nonest. noluntas eius. s signr̃
noluntatiseius. Et dicitur ipm̃ signum
uoluntatis uoluntas. Cum uoluntas nõ
sit. O signum tantum. quemad̾m signa
ire ira dmͣr. et dilectionis signa dilectio
appellant᷑. Et dicitur iratus deus. et non
unt: quib iratus ostenditur: ira ip̃ius in¬
ominantur. Et estfigura dicendi ẜ quã
non est fł̾mn qd̾ dicitur. s quod dicitur uc¬
tum. similitudins respectu obumbrat᷑.
Et ẜ istos modos figuraꝵ: quasi diuerse
nolinitates deo attribuuntur. quia diu̾
uoluntas cius. et hoc una est. nec multiplici¬
tatẽ recipit. nec mutabilitatem. S̾.a oꝑõ:
rec duo de deo dmͣ et dei uoluntatos dur. qr
signa sunt uoluntatis eius. Harũ uolunta
Hoc est. ꝓmissio. et oꝑatio: qr ꝑmissio euis

Expanded text:
quae non est diversa. Nam voluntas Dei in sacro eloquio aliquando accipitur illa quae vere est in ipso, et idem cum ipso, et coaeterna ipsi. Aliquando vero secundum quamdam dicendi figuram voluntas ejus vocatur quae secundum proprietatem novoluntatis ejus. Et dicitur ipsum signum voluntatis voluntas, cum voluntas non sit sed signum tantum. Quemadmodum et signa irae ira dicuntur, et dilectionis signa dilectio appellantur. Et dicitur iratus Deus et non oris sunt quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quam non est falsum quod dicitur sed quod dicitur similitudinis respectu obumbratur. Et secundum istos modos figurarum quasi diversae voluntates Deo attribuuntur, quia divervoluntas ejus. Et haec est una nec multiplicitatem recipit, nec mutabilitatem. CAP. IV. Sehaec duo de Deo dicuntur, et Dei voluntates dicuntur, quia signa sunt voluntatis ejus. Harum voluntathoc est permissio et operatio: quia permissio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Rina om̃iumreꝵ causa uoluntas¬
est creatoris. quaninulla precedens
causa monit quia eterna est. nec subscꝙ̃
aliqua ꝯfirmat: quoniam ersemetip̃a in¬
staest. Nec enm idcuto iuste uolut: qr
uoluit id circo iustũ fuit: quia ipseuolu¬
it. Suum enim ac ꝓpriũ uoluntatis eire
ẽ iustumẽe quod est. et exeo ꝙ inca est ui¬
stum: iustuest qd̾ ex ea est instũ. Quoniã
scd̃m eam est ustũ. quod iustum est. Quod

Expanded text:
rum omnium causa est voluntas Creatoris quam nulla praecedens causa movit quia aeterna est; nec subsequens aliqua confirmat, quoniam ex semetipsa justa est. Neque enim idcirco juste voluit, quia voluit, idcirco justum fuit, quia ipse voluit. Suum enim ac proprium voluntatis ejus est esse justum quod est, et ex eo quod in ea justum est quod ex ea justum est. Quoniam secundum eam justum est quod justum est
Abbreviated transcription (Latin):
stum est. Connementissime respondetur
quoniam scdm uoluntatem deiest que ui¬
sta est. Cum uero q̃uare et ip̃a dei uolũtas
iusta est. hoc sanius respondetur. quoniam
prime causa nulla est cui ex se est esse qd̾ ẽ.
hec aũt sola est. unde ortum est quicquid ẽ.
et ipsa non est orta. s eterna. Quot mo¬

Expanded text:
me respondetur: quoniam secundum voluntatem Dei est, quae justa est. Cum vero quaeritur quare voluntas Dei justa est, hoc sanius respondetur: quoniam primae causae causa nulla est cui ex se est esse quod est. Haec autem sola est unde ortum est quidquid est; et ipsa non est orta, sed aeterna. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ent. set nonerat notum hominib donce
ꝯplerentur et fierent: de quib bonis et in¬
alis uoluntas euis erat ut essent. Quare
lum apparuit nobis uoluntas eis d̾
illo quoniamesse. uult quod facit uel per¬
mittit ut sit. Et non incipit tunc cumil¬
lo quod fit: uoluntas eius que eterna est. s
ostendit᷑ ex illo quando fit que occulta est.
Et ideo ipm̃ quod fit: dicitur uoluntasei:

Expanded text:
ent; sed non erat notum hominibus donec ent; sed non erat notum hominibus donec complerentur et fierent, de quibus bonis et malis voluntas ejus erat ut essent. CAP. Vlum, apparuit nobis voluntas ejus de illo, quoniam esse vult quod facit vel permittit ut sit; et non incipit tunc cum illo quod fit voluntas ejus quae aeterna est, sed ostenditur ex illo quanto fit quae occulta est. Et ideo ipsum quo
Abbreviated transcription (Latin):
quamerant. Et ꝯsiderauit quia malis aduãc¬
tis bona ꝯmendarentur. ⁊ pulcriora fid̾it ꝯ¬
pationc malorum. et bonaessent mala inter
bona que non erant bona. quomamereis or¬
narentur bona et ꝯmendarent᷑. ⁊ amplius
bonũ accipent ad detorẽ. ⁊ pulcutudmẽ um¬
uersorum. Et respent cunctamordine suo
et indit bona ibi. et que sibi bona non suer̃t
et uoluit sic esse oĩa ut bonum fuit. quia i¬
tabonum fuit ut iuidit. et uoluit quod fu¬
turum fuit. Et pensauit equo iudicio uni¬
uersaque iudit inꝯplacito uno: quo bomĩ
fuit et iustum totum esse et nichil aludẽe
et uoluit totumesse. et aliudnoneẽ. Ex hac
uolũtate postea fecit ut bona essent. que cẽ
bonum erat sicut uiderat et uoluerat. et ꝑ¬
misint ut mala essent: que esse bonũcrãt.
que cumbonis futuraesse preuiderat. Et
ut essent cumbonis uoluerat quiabonu
erat. Et crat quidem uoluntaseins caͣm
et debonis: et de malis: que uoluit ut ess¬

Expanded text:
quam erant et consideravit, quod his malis adjuncquam erant et consideravit, quod his malis adjunctis bona commendarentur, et pulchriora fierent comparatione malorum, et bona essent mala inter bona quae non erant bona. Quoniam ex eis ornarentur bona et commendarentur, et amplius bonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta in ordine suo: et vidit bona ibi, et quae bona sibi bona fuerunt, et voluit sic esse omnia ut bonum fuit, quia ita bonum fuit ut vidit et voluit quod futurum fuit. Et pensavit aequo judicio universa, quae vidit in complacito uno quo bonum fuit et justum totum esse, et nihil aliud esse; et voluit totum esse et aliud non esse. Et hac voluntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluerat. Et permisit ut mala essent quae esse bonum erat, quae cum bonis futura esse praeviderat, et ut essent cum bonis voluerat quia bonum erat. Et erat quidem voluntas ejus aeterna et de bonis et de malis quae voluit ut ess
Abbreviated transcription (Latin):
Sua eminfecit. ⁊ bene fecit. ⁊ mala p¬
misit. ⁊ non fecit. et bene fecit quãdo
utrũꝙ bonũ fuit. Et idcirco utrũꝙ uoluit
qũi utrũq bonum fuit. et fu̾nt bõa bona.
et mala mala. nec bõa fucrũt mala: nec ma¬
la bona. s bonum fuit cẽ. ⁊⁊ bona. et mala.
Et uoluit utrũq esse deus. quiautruꝙ ẽẽ
malum bonum non fuit. Et id cuto nõ
uoluit dcus malũ: cum uoluit ut esset et
malum. quod tamen non fecit in eo qd̾
fecit bonum s ꝑinisitut ess : qr bonumi
fuit quod uoluit. neq id bonũ malum fu¬
it: s ex malo bonũ fint: nec malũ bonũ
fecit. s ex malo bonum fecit. quia et bõis
luit sumiũbonm ut esset hocbonũ: et qd
uoluit fuit bonum. Sicut ergo eternc sapi¬
entie illius ignotũ esse non potuit esse quod
futurm fuit: sic cexterne nolũtiti cun disꝑ¬
licere non potuit cẽ quodbonũ fuit. Et uidͤ
totum quod futurum fuit. et bonimi cẽ ħ to¬
tum ut esset totum. et uoluit ut ess totum:

Expanded text:
Bona enim fecit et benefecit, et mala permisit et non fecit. Et bene fecit, quoniam utrumque bonum fuit. Et idcirco utrumque voluit, quia utrumque bonum fuit. Et fuerunt bona bona, et mala mala, nec bona fuerunt mala, nec mala bona; sed bonum fuit esse et bona et mala. Et voluit utrumque esse Deus, quia utrumque malum bonum non fuit. Et idcirco non voluit Deus malum, cum voluit ut esset et malum. Quod tamen non fecit in eo quod fecit bonum, sed permisit ut esset, quia bonum fuit quod voluit. Neque id bonum malum fuit, sed ex malo bonum fuit; neque malum bonum fecit, sed ex malo bonum fecit. Qui malis et bluit summum bonum ut esset hic bonum, et quod voluit fuit bonum. Sicut ergo aeternae sapientiae illius ignotum esse non potuit omne quod futurum fuit, sic coaeternae voluntati ejus displicere non potuit omne quod fuit. Et vidit totum quod futurum fuit, et bonum esse hoc totum ut esset totum, et voluit ut esset totum,
Abbreviated transcription (Latin):
natõnes. q̃ sũt in qͣtuor anguł t̾re. gog. magog
quoꝵ int̾precatõnem noim esse ꝯꝑimꝰ. gog.
cectũ. ⁊ magog. de cecto. tanqm domꝰ ⁊ ipse
ĩclusũ. ⁊ ip̃e de illis quodam mͦ sese efferens. ⁊
ꝓcedens ut ille sint cectũ. ipẽ de tecto. Qr m
ꝑmicti exetere totam temptacõnem ꝙͣ
potest. uł ui. uł dolo. ad seducendos homineᷤᷤ
in ꝑcem suã uiolent̾ cogendo. fraudulent̾ ue
fallendo. Qd̾ si ꝑmitr̾etur in tam longo cp̃re.
⁊ tanta infirmicate młtoꝵ. płimos tales qͣleᷤ
deus ꝑpeti id ñ uult ⁊ fideles deic̾et ⁊ ne credent
impediret. Qne fac̾et alligatus ẽ Tunc enĩ
soluetur qñ ⁊ breue tempꝰ erit. Nam tͥb ãnis¬
⁊ sex m̃sib legitur sius totis suoꝵq uiribus
seuiturꝰ ⁊ tales erũt cũ quib ei belligerand̾
ut ĩci tanto eius impetu insidiis nõ possint
Soluetur aucẽ sathanas in fine scłi. ut qͣ fortẽ
adu̾sariũ dei ciuitas suꝑauit. cũ ingenti głia

Expanded text:
agog, quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum, Magog de tecto, tanquam domus et ipse inclusum, et ipse de illis quodammodo sese efferens et procedens, ut ille sicut tectum, ipse tectummitti exercere totam temptationem, quam potest vel vi vel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo violenter fraudulenterve fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore ac tanta infirmitate multorum, plurimos tales, quales Deus id perpeti non vult, fideles deiceret et, ne crederent, impediret. Quod ne faceret, alligatus est. Tunc autem solvetur, quando et breve tempus erit. Nam et sex mensibus legitur suis totis suorumque viribus saeviturus, et tales erunt cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu insidiisque non possint. Solvetur autem Satanas in fine saeculi ut quam fortem adversarium Dei civitas superaverit, cum ingenti gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tissima .n. de hac legr̃ snĩa saluatoris dicẽtis.
ꝙ p̃dicabit᷑ hoc eccangłiũ regni in uniu̾so
orbe. ĩ testimoniũ omĩb gentib. Tũc ueniet
finis. Tunc ueniet quid ẽ nisi aute ñ ueniet:
Qñ pꝰ ergo ueniat incertũ nob̾ est. Ance cñ ñ
esse uenturũ dubitare utiq nõ debemꝰ. Si gͦ
latet qñ ecclĩa fructificante atq crescente u¬
nũsus oĩo a mariusq ad mare orb̾ implebit᷑.
ꝓculdubio lacet qñ finis erit. ante quippe nõ
erit. Tunc reuelabitur ille iniquus .i. antixp̃c

Expanded text:
dicentis: Et praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gentibus. Tunc veniet finis . Tunc veniet quid est nisi ante non veniet? Quanto post ergo veniat incertum nobis est. Ante tamen non esse venturum dubitare utique non debemus. Si ergo latet, quando Ecclesia fructificante atque crescente, universus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet quando finis erit. Ante quippe non erit. « Tunc revelabitur ille iniquus, » id est Ant
Abbreviated transcription (Latin):
debet quod uouet. Iuxta illd̃ ꝓphete. uo¬
uete et reddite dño. Dicit scriptura. uo¬
lente mulicit noueret ꝯtinentiam aũ
sub ditus sine ꝯsilio ⁊ licentia prelati in
ordinatam propoẽret abstinentiã eiusm¬
odi uota qr manifesto stulta essent tenẽ¬
da omnino non essent. Qui bonũ qd̾ cũ¬
q uouet: si postea illud aut implere nõ
potuetit. aut pro maiori bono ꝑficiẽdo
implere non uoluerit: potent ẜ licenti¬
am illoꝵ quib dispensatio in eũ credita
est notum eius aut laxari aut mutari¬
Nuttere quod faciend̾ uouit uel aliud
p̾ro eo facere etiamsi mauis est quod non
uouit dextum.

Expanded text:
debet quod vovet, juxta illud Prophetae: Vodebet quod vovet, juxta illud Prophetae: Vovete et reddite Domino . Dicit alente muliere voveret continentiam, aut subjectus sine consilio et licentia praelati sui inordinatam proponeret abstinentiam, hujusmodi vota quia manifeste stulta essent; tenenda omnino non essent. Qui bonum quodcunque vovet si postea illud aut implere non potuerit, aut pro majori bono perficiendo implere noluerit; poterit secundum licentiam eorum quibus dispensatio in eum credita est, votum ejus aut laxari aut mutarimittere quod faciendum vovit, vel aliud pro eo facere, etiam si majus est quod non vovit. Sextum