comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia non dictum ẽ. erant ambo nudi & ignorabant. s
non confundebantur. Quia enim nichil precesserat qd̃
ñ liceret. nichil secutum fuerat quod puderet. Ibi ho¬
malum sensit. qͣndo sibi dignissime retͥbutam in obe¬
dientiam sue carnis inuenit. Talem quippe etiã ser¬
pens oculoꝵ aꝑtionem seducendo ꝓmiserat ad aliqͥd
uidelicet sciendum qd̃ melius nesciret᷑. Tunc quippe in se
sensit homo qd̾ fecit. tunc abono malũ non carendo. s
ꝑpetiendo discreuit. In iustum enim erat: ut obtempe¬
raretur a seruo suo. a corpore suo. ei qͥ ñ obtemꝑarat do¬
mino suo. Nam quid ẽ quod oculi. labia. lingua. manꝰ.
pes. inflixiones dorsi. ceruicis. et laterum. ut ad oꝑa sibi
congrua moueant᷑. positum in potestate ẽ. qͣndo ab in¬
pedim̃tis corpus liberum habemus ec sanum. ubi autẽ
uentum fuerit. ut filii seminent᷑. ad uoluntatis nutũ
menbra in hoc opus creata ñ seruiunt. s expectat᷑ ut ue

Expanded text:
non enim dictum est: erant ambo nudi et ignorabant, sed: non enim dictum est: erant ambo nudi et ignorabant, sed: non confundebantur. quia enim nihil praecesserat quod non liceret, nihil secutum fuerat quod puderet. Ibi homalum sensit, quando sibi dignissime retributam inoboedientiam suae carnis inuenit. talem quippe etiam serpens oculorum apertionem seducendo promiserat, ad aliquid uidelicet sciendum, quod melius nesciretur. tunc in se quippe sensit homo quod fecit, tunc a bono malum non carendo, sed perpetiendo discreuit. iniustum enim erat, ut obtemperaretur a seruo suo, id est a corpore suo ei qui non obtemperarat domino suo. nam quid est, quod oculi, labia, lingua, manus, pedes, inflexiones dorsi, ceruicis et laterum ut ad opera sibi congrua moueantur positum in potestate est, quando ab inpedimentis corpus liberum habemus et sanum, ubi autem uentum fuerit, ut filii seminentur, ad uoluntatis nutum membra in hoc opus creata non seruiunt, sed expectatur, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
amboꝵ. intelligere debemus. attentos factos. ad intu¬
endum et agnoscendum qd̵ nouum in eoꝵ corpore ac¬
ciderat. qd̃ utiq corpus patentib coꝵ occulis & nudũ
cotidie subiacebat et notum. Alioquin quomͦ addu
ctis ad se animalib t̾restrib et uolatilib omnib adã
clausis oculis nomina poss imponere: Quod nisi dis¬
cernendo ñ faceret. discernere autẽ insiuidendo ñ poss
Quomodo deniq ipsa mulier ei demonstrata ẽ qͣndo
ait. hoc nũc os ex ossib meis. & caro de carne mea: Postre¬
mo siusq adeo quisquam fuerit contentiosus. ut hec
eum dicat. non cernendo s palpando potuisse. quid
dicturus ẽ. quod ibilegitur. mulier lignum de quo
fuerat cibum sumptura prohibitum uidisse quam eẽt
speciosum ocuł ad uidendum: Erant itaq nudi et ñ
confundebantur. non quia ñ uidebant. s quia nichil
unde confunderent᷑ in m̃bris senserant que uidebant.

Expanded text:
amborum, intellegere debemus adtentos factos ad intuamborum, intellegere debemus adtentos factos ad intuendum et agnoscendum quod nouuni in eorum corpore acciderat, quod utique corpus patentibus eorum oculis et nudum cotidie subiacebat et notum; alioquin quomodo ad se adductis animalibus terrestribus et uolatilibus omnibus Adam clausis oculis nomina posset inponere, quod nisi discernendo non faceret, discernere autem nisi uidendo non posset? quomodo denique ipsa mulier ei demonstrata est, quando ait: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? postremo si usque adeo quisquam fuerit contentiosus, ut haec eum dicat non cernendo, sed palpando potuisse, quid dicturus est, quod ibi legitur mulier lignum de quo fuerat cibum sumptura prohibitum uidisse quam esset speciosum oculis ad uidendum? erant itaque nudi et non confundebantur, non quia non uidebant, sed quia nihil unde confunderentur in membris senserant, quae uidebant.
Abbreviated transcription (Latin):
culdubio
nuptie non haberent: An forte sicut quidam estimãt
quia id quod legunt. parum diligenter aduertunt.
ceci cieati erant pͥus homines. sicut canes. & quod ẽ ab¬
surdius. ñ sicut canes crescendo s peccando adepti sunt
uisum: Absit hoc credere. S unde mouentur qui hoc
putant: Illud ẽ quod legitur. Et sumens de fructu eiꝰ
edit. et dedit uiro suo secum. et ederunt. et aꝑti sunt
oculi amboꝵ. & agnouert̃ quia nudi erant. Hinc est
quod parum intelligentes oppinant᷑ antea illis fuisse
oculos clausos. quod eos tunc aꝑtos diuina scͥptura testa¬
tur. S nunquid et agar ancilla sare. qͣndo sitiente et
plorante puero aꝑuit oculos suos. et uidit puteum. clau¬
sos pͥus oculos habuit: Aut illi duo discipuli post resur¬
rectionem domini in uia cum illo clausis oculis ambu¬
labant. de quib euangłium loquit᷑ quod infractione
panis aꝑti sunt oculi eoꝵ. & cognouerunt eum: Quod
ergo scͥptum ẽ. de hominib primis. aꝑti sunt oculi

Expanded text:
cul dubio nuptiae non haberent? an forte, sicut quidam existimant, quia id quod legunt parum diligenter aduertunt, caeci creati erant prius homines sicut canes et, quod est absurdius, non sicut canes crescendo, sed peccando adepti sunt uisum? absit hoc credere. sed unde mouentur qui hoc putant, illud est quod legitur: sumens de fructu eius edit; et dedit uiro suo secum, et ederunt. et aperti sunt oculi amborum, et agnouerunt quia nudi erant. hinc est quod parum intellegentes opinantur antea fuisse illis oculos clausos, quod eos tunc apertos diuina scriptura testatur. sed numquid et Agar ancilla Sarrae, quando sitiente et plorante filio aperuit oculos suos et uidit puteum, clausos prius oculos habuit? aut illi duo discipuli post resurrectionem domini in uia cum illo clausis oculis ambulabant, de quibus euangelium loquitur, quod in fractione panis aperti sunt oculi eorum, et cognouerunt eum? quod ergo scriptum est de hominibus primis: aperti sunt oculi
Abbreviated transcription (Latin):
quo filu dei sunt. s ex quo ad huc filii soculi. Dñi ca
quippe sententia ẽ. filu scli hinus generant. et gene¬
rantur. Ex quo itaq sumus ad huc filu scli huius et¬
terior homo nr̃ corrumpitur. ex hoc et huius scłi filu
generant᷑. nec filu dci nͥ regñent᷑ fiũt. S ex qͦ sumꝰ filu
dĩ. int̾ior renouat᷑. dc die ĩ diẽ. qͣuis et idẽ ext̾ior ꝑ lauacrũ¬
regñatioĩs scĩficat᷑ sit. & spem future in corruptionis ac¬
ceꝑit. ꝓpter quod et templum dei merito dicit᷑. Cor¬
pora uestra inquit apłs templum in uob sp̃c scĩ ẽ. que
gno. glorificate & portate dm̃ in corpore ur̃o. Hoc totũ n
solum ꝑpter presentem sc̃ĩficationẽ. s max ime ꝓpter
illam spem dictum ẽ. de qua idem alio loco dicit. S
et nos ipsi pͥmitias sp̃s habentes. et ipsi in nobmetip¬
sis ingemiscimus. ad optionẽ filioꝵ dci. expectantes it¬

Expanded text:
quod filii dei sunt, sed ex quo adhuc filii saeculi. dominica quod filii dei sunt, sed ex quo adhuc filii saeculi. dominica quippe sententia est: filii saeculi huius generant et generantur. ex quo.itaque sumus adhuc filii saeculi huius, exterior homo noster corrumpitur, ex hoc et huius saeculi filii generantur nec filii dei nisi regenerentur fiunt; sed ex quo sumus filii dei, interior renouatur dregenerationis sanctificatus sit et spem futurae incorruptionis acceperit, propter quod et templum dei merito dicitur. corpora uestra, inquit apostolus, templum in uobis spiritus t portate Deum in corpore vestro . Hoc totum non solum propter praesentem sanctificationem, sed maxime propter illam spem dictum est, de qua idem alio loco dicit: Sed et nos ipsi primitias spiritus habentes, et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, re
Abbreviated transcription (Latin):
teram uxorem: Aut que mulier quamlibet impia uult
adulterum uirum: hoc in conubio bonum naturale
c̃ quidem. carnale tam̃. S menbrum xp̃i conuigis ad¬
ulterium conugi debet timere ñ sibi. & axp̃o sperare
fidei p̃mium quam exhibet coniugi. Sacram̃tũ uero
qđ nec seꝑati et adulterati amittunt. comuges concordi¬
ter casteq custodiant. Solum ẽ enim qd̃ etiã sterile cõ¬
iugium tenet. iure pietatis. iam spe focunditatis amis¬
sa. ꝓpter quam fuerat copulatum. Hec bona nuptia¬
lia laudet in nuptus qui laudare uult nuptias. Carnis
autem concupiscentia ñ ẽ nuptiis imputanda. s tolerã¬
da Nonẽ enim ex naturali conubio ueniens bonum.
s ex antiquo peccato accidens malum. Propter ergo
hanc fit ut etiam de iustis et legittimis nuptus filioꝵ
dei. non filu dei. s filui seli generent᷑. quia et hi qui
generant si iam regenerati sunt ñ ex hoc gencrãt

Expanded text:
teram uxorem? aut quae mulier quamlibet inpia uult teram uxorem? aut quae mulier quamlibet inpia uult adulterum uirum? hoc in conubio bonum naturale est quidem, carnale tamen. sed membrum Christi coniugis adulterium coniugi debet timere, non sibi et a Christo sperare fidei praemium, quam exhibet coniugi. sacramentum uero, quod nec separati et adulterati amittunt, coniuges concorditer casteque custodiant. solum est enim quod etiam sterile coniugium tenet iure pietatis iam spe fecunditatis amissa, propter quam fuerat copulatum. haec bona nuptialia laudet in nuptiis, qui laudare uult nuptias. carnis autem concupiscentia non est nuptiis inputanda, sed toleranda. non enim est ex naturali conubio ueniens bonum, sed ex antiquo peccato accidens malum. Propter hanc ergo fit, ut etiam de iustis et legitimis nuptiis filiorum dei non filii dei, sed filii saeculi generentur, quia et hi qui generant, si iam regenerati sunt, non ex hoc generant
Abbreviated transcription (Latin):
mina si se ñ continet nubat. Bonũ ẽ enĩ homini muli¬
erẽ ñ tangere. Uerum quia ñ om̃s capiunt u̾bum
hoc. s quib datum ẽ. restat ut ꝓpter fornicationes
unusquisq suam uxorem habeat. et unaquaque
uirum suum habeat. Ac sic infirmitas in continẽ¬
tie ñ cadat in rumam fagitioꝵ. eccipiatur honesta¬
te nuptiarum. Quod enim ait apłs. de femiinis uolo
gͥ iumores nubere. ħ& de marib dici potest. uolo
iumores uxores ducere. ut ad utrumq sexum ꝑtine¬
at filios procreare. patres & matres familias cẽ. nullã
occasionem dare adu̾sario maledicti gratia. In nuptus
tamen bona nuptialia diligant᷑. proles. fides. sacram̃tũ
S proles ñ ut nascatur tantum. uerum ut renascatur.
Nascitur namq ad penam nisi renascatur ad uitam
fides autẽ ñ qualem habent inter se etiam infideles: ⁊e¬
lantes carnẽ. Quis enim quamlibet impius uult adul¬

Expanded text:
mina, si se non continet, nubat. bonum est enim homini mulimina, si se non continet, nubat. bonum est enim homini mulierem non tangere. uerum quia non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus datum est, restat, ut propter fornicationes unusquisque suam uxorem habeat et unaquaeque uirum suum habeat ac sic infirmitas incontinentiae, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipiatur honestate nuptiarum. quod enim ait apostolus de feminis: uolo igitur iuniores nubere, hoc et de maribus dici potest: uolo iuniores uxores ducere, ut ad utrumque sexum pertineat filios procreare, patres et matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia\'. In nuptiis tamen bona nuptialia diligantur: proles, fides, sacramentum. sed proles, non ut nascatur tantum uerum etiam ut renascatur; nascitur namque ad poenam, nisi renascatur ad uitam. fides autem, non qualem habent inter se etiam infideles zelantes carnem; quis enim uir quamlibet inpius uult adul
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝑ conubium. s ꝑ stuprum potius conuenerunt.
Si autẽ ambo ñ sunt tales. audeo dicere. aut illa est
quodamm mariti meretrix. aut ille adulter urors
Quia igit᷑ nuptiȩ tales esse ñ possunt. quales pͥmor
hominũ si peccatum ñ pidcessiss cẽ potuerunt. sint
tales quales scõꝵ patrum fuerunt. ut pudenda carniᷤ
concupiscentia que in paradiso nec ante peccatum
fuit. nec post peccatum eẽ ꝑmissa ẽ. quia necesse ẽ in
cor pore mortis huiꝰ ut sit: non ci scruiatur. s ipsa potiꝰ
ñ nisi ad piopagandam prolem seruire cogatur Aut
quia hoc tempus quod iam cẽ diximus continendi
ab ampleru. ñ habet huius officii necessitatẽ. ad ia¬
cente undiq in omnib gentib. tanta fertilitate gig¬
nendor spiritaliter filioꝵ. illud potius excellentis cõ¬
tinentie bonum qui potest capere capiat. Qui uero
Idñ potest capere et si acceꝑit uxorem ñ peccat. et fe¬

Expanded text:
sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt. sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris. Quia igitur nuptiae tales esse non possunt, quales primorum hominum, si peccatum non praecessisset, esse potuerunt, sint tales, quales sanctorum patrum fuerunt, ut pudenda carnis concupiscentia, quae in paradiso nec ante peccatum fuit nec post peccatum esse permissa est, quia necesse est in corpore mortis huius ut sit, non ei seruiatur, sed ipsa potius nonnisi ad propagandam prolem seruire cogatur. aut quia hoc tempus, quod iam esse diximus, continendi ab amplexu non habet huius officii necessitatem adiacente undique in omnibus gentibus tanta fertilitate gignendorum spiritaliter filiorum, illud potius excellentis continentiae bonum qui potest capere, capiat; qui uero id capere non potest, et si acceperit uxorem, non peccat, et fe
Abbreviated transcription (Latin):
uenialem culpam. Quia et si ñs causa ꝓpagande prolis
concũbit᷑. non tam̃ huius libidinis causa ꝓpagationi
ꝑlis obsistitur. siue uoto malo. siuie oꝑe malo. Nã hoc
ñ sunt. nec ullam nuptiarũ recinent u̾itatem. s hone¬
stum nom̃ uelande turpitudim obtendunt. ꝓduntͤ
autẽ qͣndo co usq ꝓgrodiunt᷑. ut exponant filios qui
nascunt᷑ inuitis. Oderunt enim nutrire uł habere
quos gigncre metuebant. Itaq cum in suos seuit qͦs
nolens genuit tenebrosa iniquitas. clara in luce pro
uincitur. Aliq̃ndo co usq ꝑuenit. hec libidinosa crude¬
litas ut libido crudelis. ut etiam sterilitatis uenena
procuret. et si nichil ualuerit: conceptos fetus aliquo
modo intra uiscera extinguat. ac fundat. uolendo su¬
am prolem pͥus interire quam uiuere. aut si in uttro
iam uiuebat. occidi ante quã nasci. Prorsus si ambo tales
sunt. coniuges ñ sunt. Et si ab inicio tales fuerunt. non

Expanded text:
venialem habet culpam. Quia etsi non causa propagandae prolis venialem habet culpam. Quia etsi non causa propagandae prolis concumbitur, non tamen hujus libidinis causa propagationi prolis obsistitur, sive voto malo, sive opere malo. Nam qui n sunt, nec ullam nuptiarum retinent veritatem, sed honestum nomen velandae turpitudini obtendunt. Produntur autem quando eo usque progrediuntur, ut exponant filios, qui nascuntur invitis. Oderunt enim nutrire vel habere, quos gignere metuebant. Itaque cum in suos saevit, quos nolens genuit tenebrosa iniquitas, clara iniquitate ivincitur. Aliquando eo usque pervenit haec libidinosa crudelitas, vel libido crudelis, ut etiam sterilitatis venena procuret; et si nihil valuerit, conceptos fetus aliquo modo intra uiscera extinguat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ur̃am. hoc autem dico scd̃m ueniam ñ scd̾m
imꝑium. ubi ergo uenia danda ẽ. aliquid eẽ culpe nul¬
la ratione negabitur. Cum igitur culpabił non sit
generandi intentione concubitus. qui ꝓprie nuptus
imputandus ẽ. quod scđm ueniam conceditur apłs
nisi quod coniuges dum se non continent. debitũ ab
alterutro carnis expostunt. ñ uoluntate propaginis. s¬
ubidinis uoluptate: q̃uȩ tam̃ uoluptas. non ꝓpter nup¬
tias cadit in culpam. s ꝓpter nuptias accipit ueniã. Quo¬
circa etiam muc sunt laudabiles nuptie. quia et ilłd qd
ñ ꝑtinet ad se ignosci faciunt ꝓpter se. Neq enim etiã
iste concubitus quo seruit᷑ concupiscentie sic agit᷑. ut
impediatur fedus quam postulant nuptie. S ta men
aliud ẽ non concumbere nisi sola uoluntate generandi
qd non habet culpam. aliud autẽ carnis quidem con¬
cumbendo appetere uoluptatẽ. s ñ preter comugem qd

Expanded text:
tiam uestram. hoc autem dico secundum ueniam, non secundum tiam uestram. hoc autem dico secundum ueniam, non secundum imperium. ubi ergo uenia danda est, aliquid esse culpae nulla ratione negabitur. cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis inputandus est, quid secundum ueniam concedit apostolus, nisi quod coniuges, dum se non continent, debitum ab alterutro carnis exposcunt non uoluntate propaginis, sed dinis uoluptate? quae tamen uoluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit ueniam. quocirca etiam hinc sunt laudabiles nuptiae, quia et illud, quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. neque enim etiam iste concubitus, quo seruitur concupiscentiae, sic agitur, ut inpediatur fetus, quem postulant nuptiae. Sed tamen aliud est non concumbere nisi sola uolquod non habet culpam; aliud, carnis concumbendo appetere voluptatem, sed non praeter conjugem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
genere nobiles. quia carne amabiles.s: quia fideles.
quia religiosi. quia pudici. qͥa uiri bomi sunt. uerũ
in comugatis ut hec optanda atq laudanda. sic alia
toleranda sunt. nec indampnabilia flagitia. id ẽ in
fornicationes uł adulteria corruatur. Proter qd̃ uitan¬
dum malum etiam illi concubitus conugium quia
ñ fiunt causa generandi. s uictrici concupiscentie ser¬
inunt. in quib iubent᷑ non fraudare inuicẽ. ne tẽptec
eos sathanas ꝓpter intemꝑantiam suam. ñ quidẽ scd̃m
imꝑium p̾cipiuntur. tamen scđ̾m ueniam concedũt᷑
Sic enim scͥptum ẽ. Uxori uir debitum reddat. Similit̾
autẽ et uxor uiro. Mulier sui corporis potestatem non
habet. s uir. Similiter autẽ et uir sui corporis potesta¬
tem ñ habet: s mulier. Nolite inuicem fraudare nisi
ex consensu ad tempus. ut uacetis orationi. et ad ipsũ
iterum estote. ne uos temptet sathanas ꝓpter intẽꝑã¬

Expanded text:
genere nobiles, quia carne amabiles, sed quia fideles, genere nobiles, quia carne amabiles, sed quia fideles, quia religiosi, quia pudici, quia uiri boni sunt. Verum in coniugatis ut haec optanda atque laudanda, sic alia toleranda sunt, ne in damnabilia flagitia, id est in fornicationes uel adulteria conruatur. propter quod uitandum malum etiam illi concubitus coniugum, qui non fiunt causa generandi, sed uictrici concupiscentiae seruiunt, in quibus iubentur non fraudare inuicem, ne temptet eos satanas propter intemperantiam suam, non quidem secundum imperium praecipiuntur, tamen secundum ueniam conceduntur. sic enim scriptum est: uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir; similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite inuicem fraudare nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi et iterum ad ipsum estote, ne uos temptet satanas propter intemperan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter tem porale aliquod cõmodum: timeant cc̾num
iudicium. Et qui emunt sic nabendo possideant: ut amã¬
do ñ hercant. Et qui utunt᷑ hoc mundo. tͣnsire se cogi¬
tent ñ manere. Precerit enim figura huius mundi.
Uolo uos inquit sine sollicitudine eẽ. Hoc est. uolo sur¬
sum cor in ea que non precereunt uos habere. Deinde
sub iungit et dicit. Qui sine uxore ẽ cogitat ea que sũt
domini. quoinodo placcat dño. Qui autẽ matͥmonio
iunctus ẽ. cogitat ca que sunt mundi. quomodo pla¬
ceat uxori. Atq ita quodammꝰ exponit. quod supradi¬
rerat. qui habent uxores tanquam ñ habentes sint. Qͥ
enim sic habent uxores. ut cogitent ea que sunt dm̃
quo modo placcant domino. nec in his quesunt mũ¬
di cogitent placere urorib. tanqũa ñ habentes sunt.
Quod ea felicitate fit. qͣndo et uxores tales sunt. ut eis
mariti ñ idco placeant quia diuites. quia sublimes. qͥa

Expanded text:
propter temporale aliquod commodum, timeant aeternum propter temporale aliquod commodum, timeant aeternum iudicium, et qui emunt sic habendo possideant, ut amando non haereant, et qui utuntur hoc mundo, transire se cogitent, non manere; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos, inquit, sine sollicitudine esse, hoc est: uolo sursum cor in his quae non praetereunt uos habere. deinde subiungit et dicit: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino;qui autem matrimonio iunctus est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, atque ita quodam modo exponit quod supra dixerat: qui habent uxores, tamquam non habentes sint. qui enim sic habent uxores, ut cogitent ea quae sunt domini, quomodo placeant domino, nec in his quae sunt mundi cogitent placere uxoribus, tamquam non habentes sunt. quod ea facilitate fit, quando et uxores tales sunt, ut eis mariti non ideo placeant, quia diuites, quia sublimes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xii. ꝑ illud atq hoc tempus agnoscitur distributum.
Illud quippe fuit amplectendi: hoc autẽ continendi
ab amplexu. Itaq et apłs cum hinc loqueretur ait:
hoc autẽ dico fratres. Tempus breue ẽ. reliquum ẽ. ut
et hi qui habent uxores tanquam ñ nabentes sint. et
qui flent. quasi non flentes. et qui gaudent. tanquain
ñ gaudentes. & qui emunt. tanquam ñ possidentes. et
qui utuntur hoc mundo quasi ñutantur. Precerit enĩ
figura huius mundi. uolo uos sine sollicitudine eẽ. Hec¬
enim omnia ut exponendo aliquid hinc breuiter dicam.
sic existimo intelligenda. Hoc inquit dico fratres. tempꝰ
breue ẽ. Non ad huc ppłs dei ꝓpagandus ẽ generatione
carnaliter. s iam regeneratione spiritaliter colligendꝰ
Reliquum ẽ ergo ut et qui habent urores. non carna¬
li concupiscentie subiugentur. Et qui flent tͥsticia pre¬
sentis mali. gaudeant spe futuri bom. Et qui gaudẽt

Expanded text:
r illud atque hoc tempus agnoscitur distributum; r illud atque hoc tempus agnoscitur distributum; illud quippe fuit amplectendi, hoc autem continendi ab amplexu. Itaque et apostolus, cum hinc loqueretur, ait: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliquum est ut et qui habent uxores tamquam non habentes sin flentes, et qui gaudent, tamquam non gaudentes, et qui emunt, tamquam non ementes, et qui utuntur hoc mundo, quasi non utantur; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos sine sollicitudine esse. haec omnia, ut exponendo aliquid hinc breuiter dicam, sic existimo intellegenda. hoc, inquit, dico, fratres: tempus breue est; non adhuc populus dei propagandus est generatione carnaliter, sed iam regeneratione spiritaliter colligendus. reliquum est ergo, ut et qui habent uxores, non carnali concupiscentiae subiugentur, et qui flent tristitia praesentis mali, gaudeant spe futuri boni, et qui gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
nerandi plaga peccati. Huius plage quidam pruritꝰ
in adulterioꝵ et fornicationum et quoꝵ libet stupro¬
rum atq inmundiciarum feditatib regnat in conu¬
bioꝵ uͦ necessitudinib seruit. Ibi de domino talitur¬
pitudo dampnatur. hic de pedissequo tali. honestas ue¬
iecundatur. Non ẽ igitur hec libido nuptiarum bonũ.
s obscenitas peccantium. necessitas generantiũ. laciui¬
arum ardor. nuptiaꝵ pudor. Cur ergo coniuges ñ ma¬
nent qui ex consensu concumbere desinunt. si manse¬
runt conuges ioseph et Maria qui concumbere nec
ceperunt: hec enim propagatio filioꝵ quȩ in scĩs patͥbi
ꝓpter generandum et conseruandum ppłm dei in quo
iam ñ habet illam necessitatem. Pater quippe iam ex
omnib gentib. spiritaliter gignendoꝵ. undecumq
carnaliter nati fuerint copia filioꝵ. Et quod scͥptumẽ
tempus amplectendi. et tempus continendi ab ample¬

Expanded text:
nerandi plaga peccati. huius plagae quidam pruritus nerandi plaga peccati. huius plagae quidam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet stuprorum atque inmunditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino tali turpitudo damnatur, hic de pedisequo tali honestas uerecundatur. non est igitur haec libido nuptiarum bonum, sed obscenitas peccantium, necessitas generantium, lasciuiarum ardor, nuptiarum pudor. cur ergo non coniuges maneant, qui ex consensu concumbere desinunt, si manserunt coniuges Ioseph et Maria, qui concumbere nec coeperunt? Haec enim propagatio filiorum, quae in sanctis patribus propter generandum et conseruandum populum dei, in iam non habet illam necessitatem. patet quippe iam ex omnibus gentibus spiritaliter gignendorum, undecumque carnaliter nati fuerint, copia filiorum. et quod scriptum est: tempus amplectendi et tempus continendi ab ample
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itati nichil ꝑuet. quia ex semine dauid ex quo uentu¬
rus predictus ẽ. xp̃s. et ioseph erat et maria. Omne
itaq nuptiarum bonum impletũ in illis parentib
xp̃i. proles. fides. sacram̃tum. Plem cognoscimus. iꝑ¬
sum dñm iħm xp̃m. fidem. quia nullum ad ulteri¬
um. Sacram̃tum. quia nullum diuortium. Solus
ibi nuptialis concubitus non fuit. quia in carne pec¬
cati ficri non poterat. sine illa carnis concupiscentia
que accidit ex peccato. sine qua concipi uoluit qui
futurus erat sine peccato. ñ in carne peccati. s in si¬
militudine carnis peccati. Ut hinc etiam doceret.
omnẽ que de concubitu nascitur carnẽ eẽ peccati.
qͣndoquidem sola que non inde nata ẽ. non fuit
tentione generandi non sit ipse peccatum. quia bona
uoluntas animi seq̃ntem ducit. non ducentẽ sequit᷑
corporis uoluptatẽ. nec humanum arbitͥum trahit᷑.
subiugante peccato. cum iuste redigitur in usum ge¬

Expanded text:
ueritati nihil periret, quia ex semine Dauid, ex quo uentuueritati nihil periret, quia ex semine Dauid, ex quo uenturus praedictus est Christus, et Ioseph erat et Maria. Omne itaque nuptiarum bonum inpletum est in illis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. prolem cognoscimus ipsum dominum Iesum, fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum diuortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine illa carnis concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi uoluit, qui futurus erat sine peccato non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem quae do concubitu nascitur carnem esse peccati, quandoquidem sola quae non inde nata est non fuit tentione generandi, non sit ipse peccatum, quia bona uoluntas animi sequentem ducit, non ducentem sequitur corporis uoluptatem nec humanum arbitrium trahitur subiugante peccato, cum iuste redigitur in usum ge
Abbreviated transcription (Latin):
t eis Quid
est quod me querebatis: Nesciebatis quia in his quȩ
patͥs mei sunt oportet me ẽẽ: Et rursum ne hoc di¬
cto parentes illos negasse putaret᷑. euangłista secut᷑:
adiunxit. Et ipsi non intellexerunt uerbum. quod
locutus ẽ ad illos. Et descendit cum cis et uenit na⁊ arec᷑.
& erat subditus ill. Quib subditus. nisi parentib: Quis
autẽ subditus nisi xp̃s iħs. qui cum informa dei ẽẽt.
ñ rapinam arbitratus ẽ eẽ se equalem deo: Cur ergo ilł
subditus. qui longe infra formam dei erant. nisi quia
semet ipsũ exinaniuit formam serui accipiens. cuius
forme parentes erant: S cum illo ñ seminante illa peꝑ¬
iss profecto nec ipsius forme serui parentes ambo eẽnt
nisi inter se etiam sine carnis commixtione comuges
ẽẽnt. Unde aͥ series generationũ cum parentes xp̃i
connerione successionis commemorantur. usq ad io¬
seph. potius sicut factum ẽ. fuerat ꝑducenda. ne in illo
conugio uirili sexui utiq potiori fieret in iuria. cum

Expanded text:
t eis: Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Et rursum, ne hoc dicto parentes illos negasse putaretur, Evangelista secutus adjunxit: Et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos. Et descendit cum eis, et venit Nazareth, et eratautem subditus nisi Iesus Christus, qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo? cur ergo illis subditus, qui longe infra formam dei erant, nisi quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, cuius formae parentes erant? sed cum illo non seminante illa peperisset, profecto nec ipsius formae serui parentes ambo essent, nisi inter se etiam sine carnis commixtione coniuges essent. unde et series generationum, cum parentes Christi conexione successionis commemorantur, usque ad Ioseph potius, sicut factum est, fuerat perducenda, ne in illo coniugio uirili sexui utique potiori fieret iniuria, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rant. huic eum nĩe disputationi preseͥbendum puta¬
uimus. ut pͥus legatur ipse. ac deinde nr̃a iesponsio
qm̃ non ubiq textum uerboꝵ eiꝰ int̾ posuimus. ne
nimis longum faceiemus hoc opus nr̃m. quod

Expanded text:
rant, huic eum nostrae disputationi praescribendum putarant, huic eum nostrae disputationi praescribendum putavimus; ut prius legatur ipse, ac deinde nostra responsio. Quoniam non ubique textum verborum ejus interposuimus; ne nimis longum faceremus hoc opus nostrum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
diuina sufficiat. Tunc enim deus omnia erit in
omnib. cum precer ipsum nichil omnino habere
ceꝑimus uelle. Omna quippe ipse nob̃ erit. qͣndo ip
ante quam acciꝑet carnẽ. unde isti existiment nescio.
an acciꝑe carnem ussus ẽ. ut hoc uideat᷑ fecisse uissꝰ
qd̾ fecit missus: Iterum gͦ ad illa redeant quȩ suꝑiꝰ
disputata sunt. & querant atq inueniant. si possũt.
pater unico ũbo. quo alio iusserit u̾bo. et utrum dig¬
nũ fuerit. ut temporali iubentis uerbo. uerbũ sub¬
deretͣ et̃num. atq hinc intelligant. quia ñ eũ pa¬
tris iussio. tanquam sue ñ fuerit potestatis. s semet¬
ipsum exinanuit. formam serui accipiens. Quod
autẽ humiliauit semet ipsum factus obediens usq
ad omnia respondisse que continet arrianoꝵ sermo.
qui nob̃ ut ei respondemus. a quibdam fr̃ĩb missus
ẽ. Quid ut possit inspici ab his qui hec legunt. et
utrum ad om̃ia responsum fuerit explorare defide¬

Expanded text:
divina sufficiat. Tunc enim Deus omnia erit in divina sufficiat. Tunc enim Deus omnia erit in omnibus, cum praeter ipsum nihil omnino habere velle coeperimus. Omnia quippe ipse nobis erit, quando ipsantequam acciperet carnem, unde isti existiment nescio. An accipere carnem jussus est, ut hoc videatur fecisse jussus, quod fecit missus? Iterum ergo ad illa redeant, quae superius disputata sunt, et quaerant atque inveniant, si possunt, Pater unico Verbo quo alio jusserit verbo; et utrum dignum fuerit ut temporali jubentis verbo Verbum subderetur aeternum: atque hinc intelligant quia non eum Patris jussio, tanquam suae non fuerit potestatis, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Quod autem humiliavit semetipsum, factus obediens usquead omnia respondisse quae continet Arianorum sermo, qui nobis ut ei responderemus, a quibusdam fratribus missus est. Qui ut posset inspici ab iis qui haec legunt, et utrum ad omnia responsum fuerit explorare deside
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitati anteponunt aliquid temporis. quasi non
aut scła. aut scłoꝵ. parces quecumq sint tempora:
Quod uͦ dicit apłc. etiam in futo scło patͥ filiũ subie¬
ctũ fut᷑ũ uͥ ait. tunc et ipse subiectus erit ei. qui illi
subiecit om̃ia. quid mirũ. qnͣdoquidem illa in filio
forma humana mansura ẽ. qua semꝑ maior ẽ pater:
Quauis non defuerint. qui illam tunc filii subiecti¬
onem ipsius humanȩ forme. in diuinam substan¬
tiam cominutationẽ intelligendam putauerint.
tanquam hoc cuiq rei subiciat᷑. quod in eam uer¬
titur et mutat᷑. S quid nos hinc sentiamus osten¬
dimus. magis ideo dixisse apłm. etiam tunc patͥ
filium subiectum futurum. nequis in co putart
sp̃m. et corpus humanũ. aliqua conu̾sione ꝑiturũ.
ut sit d̾s omnia. ñ tantum in illius unius forma
hominis. s in om̃ib. id ẽ ut ad habendam uitam.
et satiandum in bonis desid̾ium nr̃m. et natura

Expanded text:
nativitati anteponunt aliquid temporis; quasi non nativitati anteponunt aliquid temporis; quasi non aut saecula aut saeculorum partes quaecumque sint tempora? Quod vero dicit Apostolus, etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei qui illi subjecit omnia ; quid mirum, quandoquidem illa in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater? Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem, ipsius humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putaverint, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed nos quid hinc sentiamus ostendimus, magis ideo dixisse Apostolum etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum aliqua conversione periturum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, sed, in omnibus, id est, ut ad habendam vitam, et satiandum in bonis desiderium nostrum, natura
Abbreviated transcription (Latin):
uocitant omousianos. quia contra errorem eorũ
greco uocabulo omousion defendimus patrem
et filium et sp̃m sc̃m. id est unius eiusdemq sub¬
stantie. uł ut ex pressius dicat᷑ essentie. que usia
grece appellatur. quod planius dicitur unius eiꝰdẽq
nature. Et tam̃ siquis istoꝵ qui nos omorisianos
uocant. filium suum non cuius ipse eẽt. s diuerse
diceret eẽ naturȩ. ex heredarise ab eo. mallet filius
quam hoc putari. Quanta itaq isti impietate cecant᷑.
qui cum confiteant᷑ uigenitum dei filium. nolunt
ciusdem nature cuius pater ẽ confiteri. s diu̾se atq
imparis et multis modis rebq dissimił. tanquam
ñ de deo natus. s ab illo de nichilo sit creatꝰ. Ac ꝑ hoc
et ipse ciratura. et gratia filius. ñ natura. Ecce qui nos
quasi macula nominis uocant omousianos. nec se ip¬
contrarii sunt. eum natũ dicere ante om̃ia scła. cuiꝰ

Expanded text:
vocitant Homousianos, quia contra eorum errorem, vocitant Homousianos, quia contra eorum errorem, graeco vocabulo ὁμοούσιον defendimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est, unius ejusdemque substantiae, vel, ut expressius dicatur, essentiae, quae οὐσία graece appellatur: quod planius dicitur, unius ejusdemque naturae. Et tamen si quis istorum qui nos Homousianos vocant, filium suum non cujus ipse esset, sed diversae diceret esse naturae, exhaeredari se ab eo mallet filius quam hoc putari. Quanta itaque impietate isti caecantur, qui cum confiteantur unigenitum Dei Filium, nolunt ejusdem naturae cujus Pater est confiteri, sed diversae atque imparis et multis modis rebusque dissimilis, tanquam non de Deo natus, sed ab illo de nihilo sit creatus; ac per hoc et ipse creatura sit, gratia filius, non natura? Ecce qui nos quasi macula novi nominis vocant Homousianos, nec se ipcontrarii sunt, eum natum dicere ante omnia saecula, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
gitur dixisse idem filius. nemo bonus nisi unus ds̃.
qnͣdo eum appellauit magistrum bonum. qui eũ
ñ dum intelligebat dm̃. tanquam diceret. si uocas
bonum. intellige dm̃. Nemo enim bonus. nisi unus
deus. Trinitas ergo unus deus. solus magnus. et bonꝰ
ut se patri subiciat. eumq maiorem cẽ testetur. No¬
uimus in filio q̃uippe formam serui. ñ fictam simula¬
tamq s ueram. ꝓpter quem scilicet humanũ habitũ
et ꝓpter quod ipse de patre. non pater de ipso ds̃ ẽ dic̃.
illa omnia de quib isti occasionẽ accipiunt. diu̾sas
patͥs et filii credere ac prodicare naturas. Et cum se tã¬
ta ista uoragine impietatis inmergant. nos tanꝙͣ.
ob probrio noui nominis. homousianos uocant. Ita
enim sese habet catholice u̾itatis antiquitas. ut ei
om̃s heretici diu̾sa nomina imponant. cum ipsi
sua singła sicut ab omnib appellant᷑ optineant.
arriam quippe. et eunomiani. ñ alii heretici nos

Expanded text:
gitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; gitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat Deum: tanquam diceret, Si vocas bonum, intellige Deum; nemo enim bonus, nisi unus Deus. Trinitas ergo unus Deus solus magnus et bonus,ut se Patri subjiciat eumque majorem esse testetur. Novimus quippe in Filio formam servi, non fictam simulatamque, sed veram: propter quem scilicet humanum habitum, et propter quod ipse de Patre, non Pater de illo Deus est, dicit illa omnia, de quibus isti occasionem accipiunt, diversas Patris et Filii credere ac praedicare naturas. Et cum se tanta ista voragine impietatis immergant, nos tanquam opprobrio novi nominis Homousianos vocant. Ita enim sese habet catholicae veritatis antiquitas, ut ei omnes haeretici diversa nomina imponant, cum ipsi sua singula, sicut ab omnibus appellantur, obtineant. Ariani quippe et Eunomiani, non alii haeretici, nos
Abbreviated transcription (Latin):
faciant testimoniũ ꝑhibentẽ. et alterum cuitestimoniũ
ꝑhibeat᷑: ignoro. Nonne pater dicit. hic ẽ filius meus
dilectus: Nonne filius dicit. testimonium ꝑhibet de
me. qui me misit pater: Curgͦ eos ita distingũt ut patrẽ
dicant cui testimoniũ ꝑhibetur. et filium qui ꝑhibet:
Cur usq ad ista sunt uani. usq ad ista surdi. usq ad is¬
ta ceci: De patre autẽ mittente. et misso filio iam insu
delirat. pater prescius erat. se unigeniti dei patrẽ futu¬
rum. quia nunqũa ñ pater erat. habens filium coeter¬
num. et generans sine tempore. ꝑ qũe condidit tempo¬
ra. et sicut dm̃ se ñ presciut futurũ. quod semꝑ erat. sic
nec patrem. quia cum filio semꝑ erat. nec magno fi¬
lio maior. nec bono melior. quia non patͥ tantum. s
uniu̾se tͥnitati dictum ẽ. tues deus solus magnus. nͨ
de patre tantũ. s de uniuersa tͥntate recte intelli¬

Expanded text:
faciant testimonium perhibentem, et alterum cui testimonium faciant testimonium perhibentem, et alterum cui testimonium perhibeatur, ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonne Filius dicit, Testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Cur ergo eos ita distinguunt, ut Patrem dicant cui testimonium perhibetur, et Filium qui perhibet? Cur usque ad ista sunt vani, usque ad ista surdi, usque ad ista caeci? De Patre autem mittente et misso Filio, jam in sdelirat, Pater praescius erat se unigeniti Dei Patrem futurum: quia nunquam non Pater erat, habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per quem condidit tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; quia non Patri tantum, sed universae Trinitati dictum est, Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelli
Abbreviated transcription (Latin):
et tempus utiq creat᷑a ẽ. nec omnia ꝑ ipsum. si tem pꝰ
ante ipsum. S om̃ia ꝑ ipsum. Nullum ergo tempus
ante ipsum. Ac ꝑ hoc quemadmodũ ignis et splen¬
dor qui ex igne gignitur. et curum quaq diffundi¬
tur. simul eẽ incipiunt. nec genitus agignente pre¬
ceditur: sic deus pater. et deus de deo filius. simul eẽ¬
incipiunt. quia pariter sine ullo inicio temporis
sunt. nec genitus a gignente preceditur. Et sicut ignis
gignens et splendor genitus coeui sunt. ita ds pater
gignens. et dei filius genitus. coet̾nisunt. S quia iste ẽ
de illo. ñ ille de isto. idco et mandatum accipit apatre.
cum mandatum ipse sit patris: & docet eum pater. cum
ipse sit paterna doctna. Sic enim accipit apatre uitam
cum sicut pater ipse sit uita. Ita ẽ et patͥ sinuł ut mullo
sit omnino dissimil. Testimoniũ uero cum inuicẽ sibi
ꝑhibeant. pater et filius. quomodo isti alterum corũ

Expanded text:
et tempus utique creatura est: nec omnia per ipsum, si tempus et tempus utique creatura est: nec omnia per ipsum, si tempus ante ipsum; sed omnia per ipsum , nullum ergo tempus ante ipsum. Ac per hoc, quemadmodum ignis et splendor qui ex igne gignitur et circumquaque diffunditur, simul esse incipiunt, nec genitus a gignente praeceditur: sic Deus Pater et Deus de Deo Filius esse simul incipiunt, quia pariter sine ullo initio temporis sunt, nec genitus a gignente praeceditur. Et sicut ignis gignens et splendor genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia iste est de illo, non ille de isto, ideo et mandatum accipit a Patre, cum mandatum ipse sit Patris; et docet eum Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, cum sicut Pater ipse sit vita: ita est et Patri similis, ut in nullo sit omnino dissimilis. Testimonium vero cum invicem sibi perhibeant Pater et Filius, quomodo isti alterum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
gignentis et genitised hominis et dei. scđm quam for¬
mam suscepti hominis. et ad dexteram patͥs sedet uel
stat. et orat. et gratias agit. et sacerdos ẽ. et minister
est. et supplex ẽ. et subditus est. Scđ̾m autẽ formã dĩ ĩqͣ
equał ẽ patri. unigenitus ẽ gignenti coet̾nus. Et licet sit
pͥmogenitus. omnis creat᷑e. quia in illo condita sunt
omnia. pͥusq ille ẽ genitus. quam hec condita. tam̃
sempit̾nus ẽ sicut pater. nec cepit ex tempore. Nam
et patrem rectissime dicimus pͥorem eẽ. quam uniu̾¬
sa quȩ condidit. quamuis genitus ñ sit. Nichil enim
tam primum quam id ante quod nichil ẽ. Neq enĩ¬
quia ille genuit. ille ge nit᷑. idco ẽ pater tempore an¬
terior. Nam si inter patremgignentẽ. et unigenitũ
filium aliquod tempus ẽ. profecto tempusest ante fi¬
lium. et nonẽ iam filius pͥmogenitꝰ omnis create. qͥa

Expanded text:
gignentis et geniti, sed hominis et Dei: secundum quam forgignentis et geniti, sed hominis et Dei: secundum quam formam suscepti hominis, et ad dexteram Patris sedet vel stat, et orat, et gratias agit, et sacerdos est, et minister est, et supplex est, et subditus est: secundum autem formam Dei, in qua aequalis est Patri, unigenitus est et gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est genitus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime dicimus priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nihil est. Sed siquia ille genuit, ille genitus est, ideo est Pater tempore anterior. Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est jam Filius primogenitus omnia creaturae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iorem confitetur. is qui ad dexteram sedet. et stat. et is
qui sedis dedit honorem. qui missus ẽ. et is qui misit. noc
discipłs et doctor. ut ipse docuit dicens. sicut docuit me
pater sic loquor. simił et imitator. & is cuius ẽ simił. et
quẽ imitatur. is quiorat. et is qui exaudit. is qui gratias
agit. et is qui benedicit. is qui suscipit mandatum. et is
qui dedit mandatũ. minister et p̾cipiens. supplex et
eminẽs. subditus et suꝑior. unigenitus et ingenitus. sacer¬
dos. et deus. exparte aliqua uerissime dicunt. s ea contͣ
sabellianos. non contra catholicos dicant. Illi enĩ unũ
et eundem dicunt. filium eẽ qui pater ẽ.Nos autem
patrem gignentẽ. et filium genitũ. duas dicimus eẽ
ꝑsonas. s non duas diu̾sasq naturas. Non ergo unus
et. idem est pater et filius. s unum sunt pater et filius.
Quod uero maior est pater. non ꝑtinet ad naturam.

Expanded text:
jorem confitetur; is qui ad dexteram sedet aut stat, et is jorem confitetur; is qui ad dexteram sedet aut stat, et is qui sedis dat honorem; qui missus est, et is qui misit; nec discipulus et doctor, ut ipse docuit dicens, « Sicuti docuit me Pater, sic loquor » : similis et imitator, et is cujus est similis et quem imitatur; is qui orat, et is qui exaudit; is qui gratias agit, et is qui benedicit; is qui suscipit mandatum, et is qui dedit mandatum; minister, et praecipiens; supplex, et eminens; subditus, et superior; unigenitus, et ingenitus; sacerdos, et Deus: ex parte aliqua verissime dicunt, sed ea contra Sabellianos, non contra Catholicos dicant. Illi enim unum et eumdem dicunt Filium esse qui Pater est: nos autem Patrem gignentem et Filium genitum duas dicimus esse personas, sed non duas diversasque naturas. Non ergo unus et idem est Pater et Filius, sed unum sunt Pater et Filius. Quod vero major est Pater, non pertinet ad naturam
Abbreviated transcription (Latin):
quem omnia. in quo om̃ia Ipsi gloria inscła scłoꝵ.
XXXUI. Cum itaq fateamur fieri ab sp̃uscõ. quȩ
ab illo fieri cõmemorauerunt. ñ est ex eo consequens
quod adiungunt. alium eẽ afilio sp̃m sc̃m natura et or¬
dine. gradu et affectu. dignitate. et potestate. uirtute &
oꝑatione. qͣndoquidem nec hominũ diu̾sa nat᷑a ẽ. quoꝵ
seꝑabilia oꝑa eẽ possunt. qd̾ tͥnitatis eẽ ñ possunt. Ordo
autẽ gradus. affectus. qui inuenit᷑ increature disparili¬
tate et infirmitate. nullus ẽ in illa coet̾na et ęquali et
impassibili tͥntate. Dignitas uero potestas. uirtus. quo¬
mͦ ñ equał est omnib. quimeadem et similiter oꝑant᷑:
Q uod enim dicunt cos oꝑatione diu̾sos. hoc omnino
mone subnectunt. impossibile esse. ut unus idemq
sit pater et filius. gen̾ans et nascens. cui testimoniũ ꝑ¬
hibetur. et qui testimoniũ ꝑhibet maior. et is qui ma¬

Expanded text:
quem omnia, in quo omnia; ipsi glquem omnia, in quo omnia; ipsi gl. Cum itaque fateamur fieri ab Spiritu sancto, quae ab illo fieri commemoraverunt, non est ex eo consequens quod adjungunt: Alium esse a Filio Spiritum sanctum natura et ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione. Quandoquidem nec hominum diversa natura est, quorum separabilia opera esse possunt, quod Trinitatis esse non possunt. Ordo autem, gradus, affectus, qui invenitur in creaturae disparilitate et infirmitate, nullus est in illa coaeterna et aequali et impassibili Trinitate. Dignitas vero, potestas, virtus, quomodo non aequalis est omnibus, qui et eadem et similiter operantur? Quod enim dicunt eos operatione diversos, hoc omnino mone subnectunt, Impossibile esse ut unus idemque sit Pater et Filius, generans et nascens; cui testimonium perhibetur, et qui testimonium perhibet; major, et is qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
liuiscentes ad moneri. peccantes aigui pigros nortari.
errantes ad uiam u̾itatis adduci. infirmos sanari. ce¬
cos illuminari. et cetera que isti sp̃m scõ. tanqũa solus
ea faciat tͥbuenda putauerunt: Ut enim de ceteris
ne longum sit taceam. quomͦ negabunt a rp̃o doce¬
ri scõs. quib idem dicit. nolite uocari ab hominib
ne xp̃o ñ scĩficat quic qũa. Illud autẽ quod ꝑ ꝓpham
ds̃ dicit. ut sciant quia ego sũ qui scĩfico eos. eligant
aquo dictum uelint credere. Si apatre. curab eo seꝑãt
ac separabilit̾ putant: Si afilio. saltim ab ipso non
separent oꝑa scĩficatoris sp̃c scĩ. Si ab sp̃u scõ. deus est
etiam sp̃c sc̃s. quod illi nolunt. qui ꝑ ꝓpħam dixit. Ut sci¬
ant quia ego sum. quiscifico eos. Si autem qd̾ melius in¬
telligit᷑. uor illa ipsius tͥnitatis ẽ ꝑ ꝓpħam nullo dubitan¬
te unus deus ẽ pater et filius et sp̃s sc̃s. ex quo omnia. ꝑ

Expanded text:
liviscentes admoneri, peccantes argui, pigros hortari, liviscentes admoneri, peccantes argui, pigros hortari, errantes ad viam veritatis adduci, infirmos sanari, caecos illuminari, et caetera quae isti Spiritui sancto, tanquam solus ea faciat, tribuenda putaverunt? Ut enim de caeteris, ne longum sit, taceam; quomodo negabunt a Christo doceri sanctos, quibus idem dicit, Nolite vocari ab hominibusne Christo non sanctificat quidquam. Illud autem quod per prophetam Deus dicit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifico eos ; eligant a quo dictum velint credere. Si a Patre, cur ab eo separaac separabiliter putant? Si a Filio, saltem ab ipso non separent opera sanctificatoris Spiritus sancti. Si ab Spiritu sancto, Deus est etiam Spiritus sanctus, quod illi nolunt, qui per Prophetam dixit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifico eos. Si autem, quod melius intelligitur, vox illa ipsius Trinitatis est per Prophetam, nullo dubitante, unus est Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus, ex quo omnia, per