comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me quia pͥncipasem et spũa¬
lem panem significat. Resp¬
dit ei bat᷑. pater puelle scil
Et dñs benedixit dño meo.
In tota ista sua orone inten¬
dit persuadere. Ut et pentes
uelint filiam suam concedeᷤ
filio abrahe. quia est scil ad
dilectus et diues. et uiuenis
futurus heres totius heredi¬
tatis patris. Deniqr quia et
diumo ductu ⁊ sorte adueint
Ex quibus oĩbus diuina uolũ¬
tas probata est contra quã
nõ oporteret fieri. Et non de¬
derunt tibi. Ecce quasi onus
repulse super impoinit eis si
noluerint acque̾stere illi fc̃o
quod non solum abraham ap¬
petiti s eciam dñs ad id diri
arguniento ꝙ firmius est
respondet. Rebecce ꝓ mune
quasi marram. Queranius
ip̃ius uolũtatem. Hinc est or¬
ta consuetudo inquirendi uo¬
luntatẽ in desponsacionibus
in tantũ dilexit ut dolorem
temperet. Non tamen oĩo
auferret. nec luxurie causa
hoc dictũ est. s consolacionis
Cuncta que possederat. Capi¬

Expanded text:
me quia principalem et spirituame quia principalem et spiritualem panem significat. Respondit ei, Bathuel pater puellae scilicet. Et Dominus benedixit Domino meo. In tota sua ista oratione intendit persuadere ut et parentes velint filiam suam concedere filio Abrahae, quia est scilicet a Deo dilectus, et dives, et juvenis, futurus haeres totius haereditatis patris, denique quia, et divino ductu et forte advenit. Ex quibus omnibus divina voluntas probata est, contra quam non oporteret fieri. Et non dederint tibi. Ecce quasi onus repulsae superimponit eis, si noluerint acquiescere illi facto, quod non solum Abraham appetit, sed etiam Dominus ad id dirigargumento, quod firmius est, respondet. Rebeccae pro munere: quasi in arrham. Quaeramus ipsius voluntatem. Hinc est orta consuetudo inquirendi voluntatem in desponsationibus. In tantum dilexit ut dolorem temperet, non tamen omnino auferat: nec luxuriae causa hoc dictum est: sed consolationis. Cuncta quae possederant. Capi
Abbreviated transcription (Latin):
uis. ⁊ nichil michi des. uel
aliter. Quantũ est hoc. Qiͣ
dicat quã parũ est hoc ꝙͣ¬
tum ad me. et nũꝙͣ ꝓ tam
paruo precio ero uenditor
pocius accipe sme precio.
Spelunca duplex. Domus
rium. et multi poterant se¬
peliri mea in diuersis fouers
ut subtus ⁊ supra. Non p¬
cauit effron. qui uendidit ic
abraham qui emit. Mec etiã
hodie peccaret si quis emeret
purum agrum ut faceret ibi
ciiterium s qui cuinteriũ
uendit grauiter peccat. Dñe
deus dm̃i mei. Scdm̃ opino¬
nes genciũ loquitur. que ha¬
bebant singule ꝓprios deos. Igre
puesla cui dixero rcͣ. Auguriũ
est. nec tamen peccat quia spũ
sancto dictante hoc fecit. De¬
posuit idriam super ulnam
posset bibere. Ad lauandos
pedes cameloꝵ .i. ad uadan¬
dũ ne ĩmundicia eis noceret
In conspectu eius panis. Nota
in ueteri testamento. uix ali¬
quando dicitur apponi cibus
insi pains. non ꝙ solo pane
uiuerent. sz quia panis pri¬
cipalis est ĩmensa et maxi¬

Expanded text:
vis, et nihil mihi des. Vel vis, et nihil mihi des. Vel aliter: quantum est hoc? Quasi dicat: Quare parum est quantum ad me? et nunquam pro tam parvo pretio ero venditor; potius accipe sine pretio. Spelunca duplex. Domus rium; et multi poterant sepeliri in ea in diversis foveis ut subtus et supra. Non peccavit Ephron, qui vendidit; nec Abraham, qui emit. Nec etiam hodie peccaret, si quis emeret purum agrum; ut faceret ibi coemeterium; sed qui coemeterium vendit, graviter peccat. Domine Deus Domini mei. Secundum opiniones gentium loquitur, quae habebant singulae proprios Deos. Igitur puella cui dixero, etc. Augurium est: nec tantum peccat, quia Spiritu sancto dictante hoc fecit. Deposuit hydriam super ulnam,posset bibere. Ad lavandos pedes camelorum, id est ad lavandum, ne immunditia eis noceret. In conspectu ejus panis. Notat in Veteri Testamento, vix aliquando dicitur apponi cibus, nisi panis: non quod solo pane viverent, sed quia panis principalis est in mensa, et maxi
Abbreviated transcription (Latin):
puteus sz qui prius erat fac¬
tus subito uisus est abea.
tendit hoc ut magis et ma¬
gis accendat carnalem amo¬
rem patris erga filiũ ut post¬
ea p̃ponat amorẽ dei suo car¬
nasi amori et cũ uicerit glo¬
riosior sit untoria. Die autẽ
tercio eleuatis oculis. Quia
non sunt tres diete a bersabee
usq iherusalem. Dicũt qͥdã
ꝙ ille mons suꝑ quẽ sacri¬
ficauit abraham nõ sit ille
idem ubi crucifixus est xp̃us
Sed fallũtur ut credimius
qui hec dicunt. Potuit om̃
abraham facere paruas die¬
tas. ut homo qui balde sollici¬
tus erat. tum de morte fili
sui. tum de imperio domini
et munus cogitabat de festi¬
nacione itineris. filio tuo u¬
ingenito respectu libere. Pos
sidebit semen tuũ portas ĩi
latores. et ita ui optinebũt
ciuitates inimicoro suorum.
uelquia in portis solet fieri
iudicium: notat eos futuros
iudices inmicoꝵ suor. Sz
quantũ est hoc: Quasi dicat.
magnũ esset tibi. ⁊ graua¬
rem te. Pocius facias quod

Expanded text:
puteus; sed qui prius erat facputeus; sed qui prius erat factus, subito visus est ab ea. tis verbis intendit hoc, ut magis et magis accendat carnalem amorem patris erga filium; ut postea praeponat amorem Dei suo carnali amori, et, cum vicerit, gloriosior sit victoria. Die autem tertio elevatis oculis. Quia non sunt tres diaetae a Bersabee usque Jerusalem, dicunt quidam quod ille mons super quem sacrificavit Abraham, non sit ille idem ubi crucifixus est Christus. Sed falluntur ut credimus qui haec dicunt. Potuit enim Abraham facere parvas diaetas: ut homo qui valde sollicitus erat, tum de morte filii sui, tum de imperio Domini; et minus cogitabat de festinatione itineris. Filio tuo unigenito, respectu liberae. Possidebit semen tuum portas inimlatores, et ita vi obtinebunt civitates inimicorum suorum, vel quia in portis solet fieri judicium, notat eos futuros judices inimicorum suorum. Sed quantum est hoc? Quasi dicat: Magnum esset tibi, et gravarem te. Potius facias quod
Abbreviated transcription (Latin):
de qua genuit sarram. ⁊ ita
nõ fuit filia aram. uel potest
dici ꝙ fuerit filia patrie su .i.
thare. quia neptis. Uel aliter.
pela emenda ne amplius
de tegas faciem tuam. et a¬
meris ab aliquo et capiaris
sicut modo. uel aliter ĩ uela¬
men oculoꝵ.i. in opprobriũ
et erubescenciã quia illi eru¬
bescunt qui de aliquo facto
solent uelare oculos. et ut a¬
modo caueas huiusmodi euẽ¬
tum. Memento te esse depre¬
hensam. in hoc scilz quod dixi¬
sti. quia uirtuus erat frater
tuus. Orante autẽ abraham
sanauit deus abimelech. et
uxorem ⁊cͣ. Quodhic addit
de abimelech ꝙ eũ sanauit
et uxorem et ancillas quas
concluserat ne parerent: to¬
tum incelligendum est de
pharaone similiter factum
fuisse. s ibi tacetur. Igit᷑ hic
manfestatur quo flagello
flagellatus sit pharão .i.
sterilitate. et eodẽ m ͦ sicut
abimelecl sanatus fuit ꝑ
or̃onem abrahe. Aperuit ocu¬
los euis deus. que uidens pu¬
teum. Non subito factꝰ est

Expanded text:
de qua genuit Saram: et ita de qua genuit Saram: et ita non fuit filia Aram, vel potest dici quod fuerit filia patris Abrahae, id est Thare: quia neptis. Vel aliter fla aut pepla emenda, ne amplius detegas faciem tuam, et ameris ab aliquo, et capiaris, sicut modo. Vel aliter, in velamen oculorum, id est in opprobrium, et erubescentiam; quia illi erubescunt qui de aliquo facto solent velare oculos; et ut amodo caveas hujusmodi eventum. Memento esse te deprehensam. In hoc scilicet quod dixisti, quod vir tuus erat frater tuus: Orante autem Abraham sanavit Deus Abimelech, et uxorem, etc. Quod hic addit de Abimelech, quod eum sanavit, et uxorem et ancillas quas concluserat ne parerent, totum intelligendum est de Pharaone similiter factum fuisse; sed ibi tacetur. Igitur hic manifestatur quo flagello flagellatus sit Pharao, id est sterilitate, et eodem modo sicut Abimelech sanatus fuit per orationem Abrahae. Aperuit oculos ejus Deus, quae videns puteum. Non subito factus est
Abbreviated transcription (Latin):
torpretatur. ex patre. quia de
patre eum conceperat de dit
hoc nomen. Altera uocauit
filium suũ amon. quod int̾pre¬
tatur filius populi mei. et nõ
ita maifestauit faciꝰ suũ
s tantũ ostendit ꝙ de quodã
de populo suo conceperat. Pro¬
fectus inde abraham ĩterrã
australem. Peregrinatus est
ingeraris. uidetur hoc esse dc̃m
per Recap itulacionẽ. qr dicit
placuisse sarram abimelech
obmimam pulchritudinem
quod nõ uidetur uerũ. cũ iam
superius dictũ sit eam esse ue¬
tulain et emortuam ⁊ mulie¬
bria ei cessasse ꝓpter senectu¬
tem. Potest etiam dici ꝙ licet
Iet multũ etate proceffet non
tamen amiserat pulcritudi¬
nẽ. quã habebat magnam
naturaliter. Uenit autẽ dñs.
ad abimelech per sompnum
Idemn fuisse factũ apud pha¬
monem. intelligendum est
ꝙͣuis ibi taceatur. filia pat̾s
mei.l. filia tare. Dicitur enĩ
sedm̃ quosdam ꝙ thare pater
abraham mortua matre ip̃ia
abraham duxit aliam uxoiẽ

Expanded text:
terpretatur ex patre, quia de terpretatur ex patre, quia de patre eum conceperat, dedit hoc nomen. Altera vocavit filium suum Amon: quod interpretatur filius populi mei: et non ita manifestavit facinus suum, sed tantum ostendit quod de quodam de populo suo conceperat. Profectus inde Abraham in terram australem, etc. Peregrinatus est in Geraris. Videtur hoc esse dictum per recapitulationem, quia dicit placuisse Saram Abimelech ob nimiam pulchritudinem; quod non videtur verum, cum jam superius dictum sit eam esse vetulam, et emortuam, et muliebria ei cessasse, propter senectutem. Potest etiam dici, quod, licet multum aetate processisset, non tamen amiserat pulchritudinem, quam habebat magnam naturaliter. Venit autem Deus ad Abimelech per somnum. Idem fuisse factum apud Pharaonem, intelligendum est; quamvis ibi taceatur. Filia patris mei, id est filia Thare: dicitur enim secundum quosdam quod Thare pater Abraham mortua matre ipsius Abraham, duxit aliam uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinis quod dicit quasi
dicat. Postꝙͣ ꝓposui ita fac̾e
nõ potero alcter fac̾e. Pluit do¬
minus a dño. Dñs existens:
terra presens. a dño existẽte
incelo pluit. Dñs iudicans
a dño imꝑante. Abraham con¬
surgens mane. Nota solliatu¬
diuem sancti uiri qui propter
hoc mane surgit. Ut uideat si
dũs seruauerat eos proquib.
orauerat. Recordatus est abrase
Non tamen inhoc ut pro ui¬
stis ĩiustas saluaret. s ne pro
ĩ iustis iustũ ꝑderet. quod pri¬
nũ promiserat abrahe. At ille
non sensit. neqz quando accu¬
buit ⁊c̃. Mirũ uidetur ꝙ con¬
cubuerit cum filia. nec sensit
tale opus se fac̾e̾. s ita possu¬
mus estimare quod loch con¬
sueuerat uxorem suam habe.
et tunc ebrius factus putabat
illain esse presentem et ita
non sensit nec cogitauit filiã
suam esse ꝓpter ebrictatẽ. Ut
tamen et pater et filia p̾cauit.
sicet malignã intencionẽ neu¬
ter habuerit. Moab. quod in¬

Expanded text:
consuetudinis, quod dicit, quasi consuetudinis, quod dicit, quasi dicat: Postquam proposui ita facere, non potero aliter facere. Pluit Dominus. A Domino. Dominus existens in terra praesens: a Domino existente in coelo pluit. Dominus judicans, a Domino imperante. Abraham consurgens mane. Nota sollicitudinem sancti viri, qui propter hoc mane surgit: videat si Dominus servaverat eos pro quibus oraverat. Recordatus est Abrahae. Non tamen in hoc ut pro justis injustos salvaret; sed ne pro injustis justum perderet, quod primum promiserat Abrahae. At ille non sensit neque quando accubuit, etc. Mirum videtur quod concubuerit cum filia, nec sensit tale opus se facere; sed ita possumus existimare, quod Loth consueverat uxorem suam habere, et tunc ebrius factus putabat illam esse praesentem: et ita non sensit nec cogitavit filiam suam esse propter ebrietatem. Uterque tamen et pater et filia peccavit, licet malignam intentionem neuter habuerit. Moab, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
mascus ⁊cͣ. quasi iratus de¬
fectiue loquitur. Delebitur
aĩa illa de populo. Si uemiẽs
ad etatem discretionis neg¬
lexerit accipere uel interficie¬
tur uel expelletur a populo
Cumqz leuasset oculos suos
Non uidit eos de procul beni¬
entes. sz ex improuiso appẽt
quod signũ est potencie. Ui¬
ta cõmite. Modus loquendi
talis est. uel comitante uos.
quia uiuetis. et tunc est hoc eciã
ꝓmissio. Quare risit uxor
tua. Uirũ increpat quia eius
est castigare uxorem suã. De¬
scendam. Tũc destendit deus
quando de inferioribus se in¬
tromictit. Nunquid perdes
iustũ cum impio: Caute uult
ꝑ inductionem ꝑuenire. ut
ꝑcat eciam ĩiustis pro iustis
et tamen interrogat si pro
ĩ iustis uelit interficere iustos
quor nõ oportet. Minime.
Non negaut se intraturos
inciuuitãtem. sed sedm̃ orato¬
riam quasitatem loquendi ĩ¬
nuunt ciues ind ignos esse io
quos diuertant. non potero fa¬
cere quicꝙͣ. Modus est hũane

Expanded text:
mascus, etc. Quasi iratus demascus, etc. Quasi iratus defective loquitur. Delebitur anima illa de populo. Si veniens ad aetatem discretionis neglexerit accipere, vel interficietur, vel expelletur a populo. Cumque levasset oculos suos. Non vidit eos de procul venientes: sed ex improviso apparent, quod signum est potentiae. Vita comite. Modus loquendi talis est: vel comitante vos quia vivetis, et tunc est hoc etiam promissio. Quare risit uxor tua? Virum increpat, quia ejus est castigare uxorem suam. Descendam. Tunc descendit Deus, quando de inferioribus se intromittit. Nunquid perdes justum cum impio? Caute vult per inductionem pervenire ut parcat etiam injustis pro justis, et tamen interrogat, an pro injustis velit interficere justos: quod non oportet. Minime. Non negant se intraturos in civitatem: sed secundum oratoriam qualitatem: loquendi innuunt cives indignos esse ad quos divertant. Non potero facere quidquam. Modus est humanae
Abbreviated transcription (Latin):
auferendi. sicut et melchise¬
dech dicitur nõ habere patrẽ
⁊ matrem solũmodo quia nõ
noĩauit eos scriptura. Codor¬
laomor. Iste congregauit.
omes remotos ĩ auxiliũ
contra quinqz reges sodomor
factos sibi rebelles. Rex gen¬
cium. Non dicit quarũquia
pluribus dñabatur gẽtib¬
.Contra regem bale. Istum
nõ nominat quia minus
peccauerat noĩatis. At uõ
melchisedech proferens pa-¬
nem et uinũ. Quod ĩter gen¬
tiles signũ est pacis sicut ⁊
oluia solebat esse. et nota
ordinem. hec ꝓferens bene¬
dixit scil de deo excelso ꝙ
sailz ad eũ ꝑtinebat. Erat
intellige. Proferens panẽ
meliora et plura dars potest
A filo sub teninus. Per hoc
notat interiora. corrigiam
calciamenti. Per hoc ext̾iora
significat. et omma coĩter
excludit. Dñe deus qͥd dabis
michi. non ex diffidencia dicͭ
hoc. s ex desiderio cognoscẽ¬
di quid dari deberet et filiꝰ
est scil procurata ¶ste da¬

Expanded text:
auferendi. Sicut, et Melchiseauferendi. Sicut, et Melchisedech dicitur non habere patrem et matrem, solummodo quia non nominavit eos Scriptura. Chodorlaomor. Iste congregavit omnes remotos in auxilium contra quinque reges Sodomorum factos sibi rebelles. Rex gentium. Non dicit quarum, quia pluribus dominabatur gentibus. Contraque regem Bale. Istum non nominat, quia minus peccaverat nominatis. At vero Melchisedech proferens panem et vinum. Quod inter gentiles signum est pacis, sicut et oliva solebat esse. Et nota ordinem: haec proferens, benedixit, scilicet de Deo excelso; quod scilicet ad eum pertinebat. Erat intellige. Proferens panem meliora dare potest. A filo subtegminis. Per hoc notat interiora. Usque ad corrigiam calceamenti. Per hoc exteriora significat, et omnia communiter excludit. Domine Deus, quid dabis mihi? Non ex diffidentia dicit hoc, sed ex desiderio cognoscendi, quid dari deberet. Et filius, est scilicet procuratoris. Iste Da
Abbreviated transcription (Latin):
beatus petrus timore mortis
in passione dñi. Sed sciendũ
ꝓ casus sanctoꝵ uirorũ qnͣdo
contingit ꝑmittente deo no¬
bis inspem ꝓponitur refurgẽ¬
di. flagellauit dñs pharcionẽ
scil ꝑsterilitatẽ. Conclusit
enuuii dñs ꝑ idem tempus om¬
nes hrores pharaons et fa¬
milie eius. ut nec concipent.
Precepit pharao suꝑ abrahã
uiris. ut preberent eiscilz con¬
ductũ securũ ad educendum
quicquid habebat. ne quis no¬
cerent ei. Et inuocauit ibi no¬
mendñi. hoc dupliciter p̃t
intelligi scilz ꝙ tunc quãdo
alcare fecerat inuocauit.
ues modo. Si ad sinistram
yeris. Cum ꝯcedit ei pt̃atẽ
eligendi. amputat ab aĩo
loth. ne estimet ip̃m uelle
discedere abeo i deout me¬
liorem partem t̾re sibi eligat
et retineat. Tibi dabo et se¬
num .i. tibi. in semme tuo
nõ in persona tua. usq in
sempiternũ. non ꝙ semper
eam habuerint ex tẽpore
illo sz quia nullus t̾minus
ponitur amittendi eam. uel

Expanded text:
beatus Petrus timore mortis beatus Petrus timore mortis in passione Domini? Sed sciendum quod casus sanctorum virorum, quando contingit, permittente Deo, nobis in spem proponitur resurgendi. Flagellavit Dominus Pharaonem, scilicet per sterilitatem. Conclusit enim Dominus per idem tempus omnes uxores Pharaonis, et familiae ejus, ut nec conciperent. Praecepit Pharao super Abraham viris, ut praeberent ei scilicet conductum securum, ad educendum quidquid habebat, ne quis noceret. Et invocavit ibi nomen Domini. Hoc dupliciter potest intelligi, scilicet quod tunc quando altare fecerat, invocavit, vel modo. Si ad sinistram ieris. Cum concedit ei potestatem eligendi, amputat ab animo Loth, ne existimet ipsum velle discedere ab eo, ideo ut meliorem partem terrae sibi eligat, et retineat. Tibi dabo, et semini, id est tibi in semine tuo, non in persona tua. Usque in sempiternum: non, quod semper eam habuerint ex tempore illo, sed quia nullus terminus ponitur amittendi eam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidere. et uxoris sue pudicia:
negligere. quasi deus nõ po¬
tuerit eque ẜuare eius uitam
et mulieris pudiciciã. Sz con¬
stat hunc nõ mentitũ quia
soror suaerat. Itemsi proferat᷑
uerbum uel signum ad signifi¬
candũ quod nõ est ne tamẽ
ꝓpter decepcionẽ. s uelꝓpte.
Gtisitatẽ uescorrectionẽ bes ĩ¬
crepacionẽ. nõ dicitur menda¬
ciuim. sicut ip̃e dñs cleophe.
et a lu discipulo finxit se lon¬
guis ire. nec tamen abire bo¬
luit s retineri ut increparet
et confirmaret eos. Item
helyseus ligatus querẽ tib
eum dixit se non esse quem
querebant. se que ꝑducturũ
eos adeum promisit. et du¬
xit eos inter medios hostes
quod ip̃i meruerant apud deũ
fuit qz relator diuine uolun¬
tatis nõ sue. nec accusatur de
mendacio. sicut nec ille qui re¬
fert aliena uerba. uel si conce¬
damus abraham mentitũ fuis¬
se sicut hoĩem. nõ est mirum.
nõ emuisemper uerum dixit
Nunquid nõ est mentitus

Expanded text:
providere, et uxoris suae pudicitiam providere, et uxoris suae pudicitiam negligere: quasi Deus non potuerit aeque servare ejus vitam, et mulieris pudicitiam. Sed constat hunc non mentitum, quia soror ejus erat. Item si proferatur verbum vel signum ad significandum quod non est, non tamen propter deceptionem sed vel propter utilitatem, vel correctionem vel increpationem, non dicitur mendacium: sicut ipse Dominus Cleophae, et alio discipulo finxit se longius ire ; nec tamen abire voluit, sed retineri, ut increparet, et confirmaret eos. Item Eliseus ligatus quaerentibus eum dixit se non esse quem quaerebant, seque perducturum eos ad eum promisit, et duxit eos inter medios hostes, quod ipsi meruerant apud Deum. Fuitque relator divinae voluntatis, non suae; nec accusatur de mendacio, sicut nec ille qui refert aliena verba. Vel concedamus Abraham mentitum fuisse sicut hominem non est mirum: non enim semper verum dixit. Nunquid non est mentitus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ loquens describit t̾mi¬
nos t̾re chanaam. qr eam
erat possessurus ex ꝓmisso
dei. At uero arphaxat genuit
salo. Notascom lucam hũc¬
habuisse filium noĩe caynã
quẽ posuit in generacione
xp̃i pro sela. Igitur nisi hũc
Repetit cõmuniter de gene¬
racionib noe. ut ueniat ad
diuisionẽ linguaꝵ ꝓsuꝑbiã
turris. Nota ꝙ omos p̾cede¬
tes patriarche qui et atrib.
filuis noe destenderũt. ad alio
supͣ noĩatos genuerunt p̾te
eos quos siber noĩat alios qͦs¬
dam habuerunt filios non
noĩatos qui remanserũt in
ꝓprus familiis patrũ suorũ
filii autẽ qui noĩati sunt.
ꝑ se discretas fecerũt fami¬
lias a familiis patrũ suorũ
Mortuus est aramante tha¬
re. uel in conspectu patris sui
positus in ignẽ quẽ adorare
nolebat. uelante ꝙͣ patersuꝰ
moreretur. Dic ergo obsecro.
ꝙ soror mea sis. Querit᷑ qua¬
re tam iustus homo uoluerit
menciendo uitam corꝑis sei¬
uare ꝑ mortẽ aĩe uel bitesue

Expanded text:
suum loquens, describit termisuum loquens, describit terminos terrae Chanaam, quia eam erat possessurus ex promisso Dei. At vero Arphaxat genuit Sale. Nota secundum Lucam habuisse filium nomine Chaynam, quem posuit in generatione Christi pro Sale. Igitur nisi hunc Repetit communiter de generationibus Noe, ut veniat ad divisionem linguarum per superbiam turris. Nota quod omnes praecedentes patriarchae, qui et a tribus filiis Noe descenderunt, et alios supra nominatos genuerunt, praeter eos quos liber nominat, alios quosdam habuerunt filios non nominatos, qui remanserunt in propriis familiis patrum suorum. Filii autem, qui nominati sunt, per se discretas fecerunt familias a familiis patrum suorum. Mortuus est Aram ante Thare: vel in conspectu patris sui positus in ignem quem adorare nolebat; vel antequam pater suus moreretur. Dic ergo, obsecro te, quod soror mea sis. Quaeritur, quare tam justus homo voluerit mentiendo vitam corporis servare per mortem animae: vel vitae suae
Abbreviated transcription (Latin):
tice aitis. qui eciam septem
contra utrumq diluiium
in utilitatẽ posteriorũ pre¬
uidens scripsit. huius libros
mathematice ninus adeptꝰ
uictoriam combussit. Post
hec audacior factus ĩuasit
nenroth .i. chaldeos et acqͥ¬
fuut babilonem tranferens
illuc caput imperu sui. et
inde dicit sequens littera. De
terra illa egressus est assur
rcͣ. Qr autẽ dictꝰ est uena¬
tor simile est quasi dicat
scilz ita concludens cohar¬
tauit hoĩes. quẽ admodum
uenator bestras. Quasi ist ͤ
quasi ĩ usu dicendi ꝓu̾biũ
illud construebatur. hoc iͦ.
tu es crudelis quasi nem¬
roth robustus ⁊cͣ. hec est
ciui tas magna scilz minue
de quibus egressi sunt phili¬
stim et capiturim. Isti sunt
ppli qui ꝓcesserunt ab illis.
nec tamen post diuisionem
perirentur. nec possumus
dic̾e ista noĩa fuisse ꝓpria
ꝑsonaꝵ. quia nec muenit᷑
in libro quoꝵ filu fuerint.
factiq sunt t̾mmi chanaã
rcͣ. Ideo moyses ad populum

Expanded text:
ticae artis; qui etiam septem ticae artis; qui etiam septem contra utrumque diluvium in utilitatem posterorum praevidens scripsit. Hujus libros mathematicae Ninus adeptus victoriam combussit. Post haec audacior factus invasit Nemroth, id est, Chaldaeos, et acquisivit Babylonem, transferens illuc caput imperii sui: et inde dicit sequens littera: De terra illa egressus est Assur, etc. Quia autem dictus est ventor simile est quid dicat, scilicet ita concludens coarctavit homines, quemadmodum venator bestias. Quasi: istud quod in usu dicendi proverbium illud construebatur hoc modo: tu es crudelis quasi Nemroth robustus, etc. Haec est civitas magna. Scilicet Ninive. De quibus egressi sunt Philistiim, et Capturim. Isti sunt populi qui processerunt ab illis: nec tamen post divisionem e linguae reperirentur. Nec possumus dicere ista nomina fuisse propria personarum, quia nec invenitur in libro quorum filii fuerint. Factique sunt termini Chanaan, etc. Ideo Moyses ad populum
Abbreviated transcription (Latin):
imperio huius facta fuit tur¬
us consensientibz ei malis
ex uoluntate. meliorib autẽ
ex coactione. Ut semn et heber
et ceteris bonis uiris. huius
turris faciende liber dicit cau¬
sam talem fuisse scilz ut ante¬
ꝙͣ duuderentur. indiuersas tͤ¬
ras fac̾ent aliquid gloriosum
inmemoriam posteroꝵ. Aln
dircuant ideofactam fiusse
set eis nocere si forte iteru
puniret homies ꝑ diluuiũ
Pt̾ eciam dici a nẽroth ft̃m
esse cupiditate regnandi. un¬
de diuisis ligins ipẽ cum fa¬
milia sua ibi remansit cet̾is
recedentibz et assur expulso
cui pat̾no iuire contingebat
illa mansio. quia erat de sẽ
maiore filio. Assur autem ue¬
cedens in terrain que postea
ab ipo dicta est assiria mul¬
tiplicatus est usq ad regem
ninũ qui abeuis progeme
ortus est. Hic condidit ciu¬
tatem et uicit eam in bello. qͥ
usq ad illud tempus uixat
factus rex battie inno uicinꝰ
et uocatus zoro astres ĩuetor
et auctor malefice mathema¬

Expanded text:
imperio hujus facta fuit turimperio hujus facta fuit turris, consentientibus ei malis ex voluntate, melioribus autem ex coactione, ut Sem, et Herber, et caeteris bonis viris. Hujus turris faciendae, liber dicit causam talem fuisse: scilicet ut antequam dividerentur in diversas terras, facerent aliquid gloriosum in memoriam posterorum. Alii dicunt, ideo factam fuisse set eis nocere, si forte iterum puniret homines per diluvium. Potest etiam dici a Nemroth factam esse cupidate regnandi. Unde divisis linguis, ipse cum familia sua ibi remansit caeteris recedentibus, et Assur expulso, cui paterno jure contingebat illa mansio, quia erat de Sem majore filio. Assur autem, recedens in terram quae postea ab ipso dicta est Assyria, multiplicatus est usque ad regem Ninum, qui ab ejus progenie ortus est. Hic condidit civitatem, et vicit Cham in bello, qui usque ad illud tempus vixerat: factus rex Bactriae Nino vicinus, et vocatus Zoroastes inventor, et auctor maleficae mathema
Abbreviated transcription (Latin):
numero suie filn suie populi
Abhiis diue: se sunt insule.
Post diuisionẽ linguar hoc
modo terra fuit diuisa. q. fi¬
lii iafeth optiuuierunt septe¬
trionalem partem asie. et
totam europam. filii chamn
australem partem asie. et
totam affacam. Mediũ autẽ
asie que maior est ꝙͣ europa
et affrica filii sem possederut.
Ip̃e cepit esse potens in terra.
iste mole corporis et uutute
superans alios hoĩes dommui
cepit exercere suꝑ cetos ꝑ uio¬
lentain et inducit eos ad ydo¬
latriam et ignem quasi deũ
colerent. quia utilitates ma¬
xias beneficio solis qui ig¬
neus est interra contingere
uidetat. Quem errorẽ chaldei
postea secuti sunt. Multiplicẽ
miuriam et deo et homimi fe¬
cit. deus enĩ solus de bebat pre¬
esse homini. quod ille ei abstu¬
lit cum se illi interposuit / ⁊ ig/ ⁊¬
noranciã redegit auferendo
ei cultũ debitũ. homini uero ĩ¬
iuriam fecit quia eñ domimo
ĩuisto oppresit. et ĩ errorem de¬
cipiendo induxit . Consilio et

Expanded text:
numero, sive filii, sive populi. Ab his divisae sunt insulae. Post divisionem linguarum hoc modo terra fuit divisa, quod filii Japhet obtinuerunt septentrionalem partem Asiae, et totam Europam. Filii Cham australem partem Asiae, et totam Africam. Medium autem Asiae, quae major est quam Europa et Africa, filii Sem possederunt. Ipse coepit esse potens in terra. Iste Nemroth mole corporis, et virtute superans alios homines, dominium coepit exercere super caeteros per violentiam, et induxit eos ad idololatriam, ut ignem quasi Deum colerent, quia utilitates maximas beneficio solis, qui igneus est, in terra contingere videbat. Quem errorem Chaldaei postea secuti sunt. Multiplicem injuriam et Deo et homini fecit: Deus enim solus debebat praeesse homini, quod ille ei abstulit, cum se illi interposuit, et in ignorantiam redegit, auferendo ei cultum debitum; homini vero injuriam fecit, quia eum dominio injusto oppressit, et in errorem decipiendo induxit. Consilio et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fuit bellicosa et situt cõsue¬
tudo est raptorũ quod acqui¬
rebant. statun dabant largiẽ¬
do quia ille cui ex facili uẽnt
facile expendit. Benedictio¬
nbus ꝓpriis. uel ꝓpter maio¬
rem partem scdm̃ consuetu¬
dinẽ scripture. uel quia uincui

Expanded text:
tum fuit bellicosa: et sicut consuetum fuit bellicosa: et sicut consuetudo est raptorum, quod acquirebant statim dabant largiendo; quia ille cui ex facili venit, facile expendit. Benedictionibus propriis vel propter majorem partem secundum consuetudinem Scripturae vel quia unicui
Abbreviated transcription (Latin):
in egipto stil tocius familie
sue. et per hunc pastorem: a
deo tamen israel est effectus
lapis .i. firmus uel sicut ĩhe¬
breo est: inde pastorauit la¬
pidem israel. Benedictiom¬
bus celi et abyssi. In hus duo¬
bus .i. suꝑiori bono celi. et in¬
feriori bono terre ꝑfectã tem¬
poralium rerum notat habũ¬
danciam. uberum et uulue .o.¬
do conuersus, et notat benede¬
tionẽ. concepcionis et nutri¬
cionis. Alterũ enĩ sine altero
xerunt filus suis cumuleit
suꝑ Iosepl ꝑ benedictionem
patris sui Iacob donec uenuret
desideriũ collium rcͣ. idest do¬
nec ueniat desideratus cũctis
gentibus qui est xp̃us. uel do¬
nec ꝯuingantur colles et̾in
celo. quod habetur in hebreo .i.
benedictus sit Ioseph ubiq. sic̃
solet dici Usq quo celũ et t̾ra
coherent .i. per totum orbem
In uertice nazarei .i. sanctifica¬
ti et dignoris reputati inter
fratres. Beniamin lupus ra¬
pax ⁊cͣ. quia hec tribus mul¬

Expanded text:
in Aegypto scilicet, totius familiae in Aegypto scilicet, totius familiae suae. Et per hunc pastorem a Deo tamen Israel est effectus lapis, id est, firmus. Vel sicut in Hebraeo est inde pastoravit lapidem Israel. Benedictionibus coeli et abyssi. In his duobus, id est, superiori bono coeli, et inferiori bono terrae, perfectam temporalium rerum notat abundantiam. Uberum et vulvae: ordo conversus: et notat benedictionem conceptionis, et nutritionis. Alterum enim sine altero xerunt filiis suis: cumulentur super Joseph per benedictionem patris sui Jacob. Donec veniret desiderium collium aeternorum, id est, donec veniat desideratus cunctis gentibus, qui est Christus. Vel donec conjungantur colles aeterni coelo: quod habetur in Hebraeo, id est, benedictus sit Joseph ubique sicut solet dici. Usquequo coelum et terra cohaerent, id est, per totum orbem. In vertice Nazaraei, id est sanctificati, et dignioris reputati inter fratres Benjamin lupus rapax, etc. Quia haec tribus mul
Abbreviated transcription (Latin):
danciã et delicias futuras
notat scdm̃ hebreos. Nepta¬
lim seruus emissus. Seruus
emissus dr̃ quia terra quã
obtinuit cicius ꝙͣ alie messẽ
maturã ferebat. unde ĩ pascha
pͥmũ sacrificiũ fiebat ⁊ laus
deo quã uocat esoquiũ puscͥ¬
tudinis. Ioseph filius accresces
Duplicẽ partem quã filu
eius habuerũt notat. et illã
eciam partem quã Ioseph se¬
orsum optinuit. Decorus as¬
pectu. Puscritudinẽ eius in¬
nuit propterꝙͣ egiptie nu¬
lieres eum amabant. quod
ibi aꝑit ubi dicit. Filie discur¬
rerant ꝑ murũ ad illum
uidendum scilicet. S ꝓpter
eandem causam uiri habue¬
runt eũ odio. quod ibi dicit
S ex asperauerunt eum ⁊cͣ.
uel ad fratres eius pt̾ hoc re¬
torqueri qui contra eum quã¬
uis tã magnus futurus ess
inuidiam habuerũt. S ꝯtͣ
hoc mala liberauit eũ potẽs
scilz iosepl et uincula. impe¬
ta sunt inde .i. apotente patͥs
iacob: est ip̃e ⁊ ffectus pastor

Expanded text:
dantiam et delicias futuras dantiam et delicias futuras notat secundum Hebraeos. Nephtalim cervus emissus. Cervus emissus dicitur, quia terra quam obtinuit citius quam aliae messem maturam ferebat. Unde in pascha primum sacrificium fiebat et laus Deo quam vocat eloquium pulchritudinis. Joseph filius accrescens. Duplicem partem quam filii ejus habuerunt, notat, et illam etiam partem quam Joseph seorsum obtinuit. Decorus aspectu. Pulchritudinem ejus innuit, propter quam Aegyptiae mulieres eum amabant, quod ibi aperit ubi dicit: Filiae discurrerunt super murum: ad illum videndum scilicet. Sed propter eamdem causam viri habuerunt eum odio, quod ibi dicit: Sed exasperaverunt eum, etc. Vel ad fratres ejus potest hoc retorqueri: qui contra eum, quamvis tam magnus futurus esset, invidiam habuerunt. Sed contra haec mala liberavit eum potens scilicet Joseph, et vincula impeta sunt inde, id est, a potente patris Jacob. Est ipse effectus pastor,
Abbreviated transcription (Latin):
quia erat filius ancille: dicit
quia iudicabit sicut ⁊ ceteri
et hoc dicit propter sainson
quẽ methaphorice ⁊ colubrũ
et cerastem noĩat quia qͣ
humilis et terra gradiens.
nõ ques multos equites
philistinoꝵ prosteauit. qd̃
uero d icit. Mordens ungulas
equi methaphorice alludit
sit futurus. nõ tamen debet
estimari esse messias .i. xp̃s
Gad accinctus rcͣ. Notat
bic ꝙ luben et gad ⁊ dimdia
tribus manasse ante alios
transierũt iordanem ad ac¬
quirendam terram ꝓmissio¬
ns fratribus suis et post
regressi sunt iterũ ad terrã
suam citra iordanem quam
petiuerant quia erat pastuo¬
sa. Quidam tamendicunt.
ꝙ anteꝙͣ simul illi tres redi¬
rent post debellatain terrain
ꝓmissionis solus gad rednt
ad liberandos filios et bxores
quos hostes inuaserant dũ
ip̃i fuerunt in expedicione ul¬
tra iordanem et hoc uolũt por
hoc intelligere ubi dicitur. ac¬
cingitur retrorsum. Asser pin¬
gius 2cͣ. So lum modo habũ¬

Expanded text:
quia erat filius ancillae: dicit quia erat filius ancillae: dicit quod judicabit, sicut et caeteri. Et hoc dicit propter Samson quem metaphorice et colubrum et cerastem nominat, quia quasi humilis et terra gradiens, non eques, multos equites Philistinorum prostravit; quod vero dicit: Mordens ungulas equi, metaphorice alludit.sit futurus, non tamen debet existimari esse Messias, id est, Gad accinctus, etc. Notat hic quod Ruben et Gad et dimidia tribus Manasse, ante alios transierunt Jordanem, ad acquirendam terram promissionis fratribus suis, et post regressi sunt iterum ad terram suam citra Jordanem, quam petiverant, quia erat pascuosa. Quidam tamen dicunt quod antequam simul illi tres redirent post debellatam terram promissionis, solus Gad rediit ad liberandos filios et uxores quos hostes invaserant, dum ipsi fuerunt in expeditione ultra Jordanem. Et hoc volunt per hoc intelligi, ubi dicitur: Accingetur retrorsum. Asper pinguis, etc. Solummodo abun
Abbreviated transcription (Latin):
bit in bnio. hoc item aggrega¬
tio est fertilitatis. et ĩsangui¬
ne uue. hoc est eciam repli¬
cacio. Pallium et stolam ꝙͣl
uestem appellans. Pulcriores
sunt oculi eius unio. In hebreo
hetur. rubicundiores. et notat
secuindũ hebreos habimdatiã
uiu quod apparet in oculis po¬
tancũ. Dentes eius lacte can¬
didiores. Hic notatur eciam
secundũ illos habundancia
ouium et laccis. quod ĩden¬
tibus apparet comestum. za¬
bulon in litore maris ⁊cͣ. hic
notatur locus habitatõnis
sue in terra. promissionis. y¬
sacar asmus fortis. Istum pre¬
dicit mansurũ interminis
diuersarũ regionũ et futu¬
rum mercatore. et inde multa
lucraturũ ꝙꝙ per hoc notat
ub̃i dicit. factꝰ tribitis ser¬
uiens. nõ ꝙ alicuius seruus
fiat. bidit requiom. Reqͥem
uocat terram fecundã quã
possidebat. quod et sub ĩnuit
dicens. et terrã ꝙ esset opti¬
ma. Dan iudicabit ⁊cͣ. Nle
iste estimare tur uilior aliis

Expanded text:
bit in vino, etc. Hoc item exaggerabit in vino, etc. Hoc item exaggeratio est fertilitatis: Et in sanguine uvae; hoc etiam replicatio. Pallium et stolam quamlibet vestem appellans. Pulchriores sunt oculi ejus vino. In Hebraeo habetur, rubicundiores: et notat secundum Hebraeos abundantiam vini, quod apparet in oculis potantium. Dentes ejus lacte candidiores. Hic notatur etiam secundum illos abundantia ovium et lactis, quod in dentibus apparet comestum. Zabulum in littore maris, etc. Hic notatur locus habitationis ejus in terra promissionis. Issachar asinus fortis. Istum praedicit mansurum in terminis diversarum regionum, et futurum mercatorem et inde multa lucraturum: quod per hoc notat ubi dicit: Factusque est tributis serviens: non quod alicujus servus fiat. Vidit requiem. Requiem vocat terram fecundam quam possidebat: quod et subinnuit dicens: Et terram quod esset optima. Dan judicabat, etc. Nec iste existimaretur vilior aliis,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ peccasses. Uasa miquita¬
tis quia prauã uoluntatem
iniquitatis intrase clausã
tenentes sicut uasa. ce la baut
et cogitabant. Requiescens
accũbiusti ut leo. et qiͣ eleena
Methaphorice ostendit eum
futurũ fortem. bellatorem q̃
modi parua prelacio. Donec
ueniat qui mictendus est. In
hebreo est donec ueniat silo ubi
saul a saiuele ĩunctus est in
regem. Et est sensus usqz ad
saulem. et postrum habebit u¬
das principatũ. quia eripuit
scil Iosepl a manibus fratrũ
suoꝵ quod sequitur. Et ip̃e erit
expectatio genciũ. hebrei hoc to¬
tum ad ip̃m referunt. de quo
dñs respondit. Iudas ascendet
pro uobis in prelium. gentes
uocant diuersas tribus. Ligãs
ad uieam pullum suum. Qiͣ
dicat. Tantaerit fertilitas
ĩuine^ eius ꝙ ad unam uitem
poterit onerari unus asmus
et ad eam ligabitur usq one¬
ratus fit. Quod autem sequit᷑
Et ad uitem ⁊cͣ. Replicacio ẽ
et habetur in hebreo. et ad bitẽ
filios asme. non filii mi. laua¬

Expanded text:
non peccasses. Vasa iniquitanon peccasses. Vasa iniquitatis quia pravam voluntatem iniquitatis intra se clausam tenentes, sicut vasa celabant et cogitabant. Requiescens accubuisti ut leo et quasi leaena. Metaphorice ostendit eum futurum fortem bellatorem, quem modi parva praelatio, Donec veniat qui mittendus est. In Hebraeo est, donec veniat Silo, ubi Saul a Samuele inunctus est in regem. Et est sensus usque ad Saulem, et post eum habebit Judas principatum; quia eripuit scilicet Joseph a manibus fratrum suorum. Quod sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium, Hebraei hoc totum ad ipsum referunt, de qua Dominus respondit: Judas ascendet pro vobis in praelium. Gentes vocat diversas tribus. Ligans ad vineam pullum suum. Quasi dicat tanta erit fertilitas in vinea ejus, quod ad unam vitam poterit onerari unus asinus et ad eam ligabitur usquequo oneratus sit. Quod autem sequitur: Et ad vitem, etc., replicatio est, et habetur ita in Hebraeo, et ad vitem filius asinae: non, o fili mi. Lava
Abbreviated transcription (Latin):
nem adeo succeptam osten¬
dat se hr̃e ptãtem constitu¬
endi effram et manassem
principes familiarũ et ad¬
optandi. Mortua est rachel.
hoc malũ ponit ꝙ mortua est
antediem. ut amplificatio
filiorum Rachel quos ip̃e hie¬
ł dicat consolacio sit infortu¬
mi materni. uel excusat se ꝙ
rachel mortuam nõ sepeliuit.
ubi modo sepeliri uolebat. Cũ¬
qz tulisset eos ioseph de grennio
.i. amplexu patris iacos. pro¬
nus adorauit .i. humiliauit
se deo prostratus in t̾ram po¬
suit efframi rcͣ. uel possumus
dic̾e ꝙ iosepli humiliauit seas
bene dicionẽ suscipiendã pro
filiis suis. Benedixit qz ioseph
in filus suis scilz. Unde tota
benedictio filus subsequẽter
attribuitur. Tu fortitudo me¬
a. Tu debiusti esse fortitudo
mea et tamen effusus es sic̾
aqua .i. ita bilificatus sicut
aqua que effunditur de uase
aliquo nõ crescas .i. nõ astẽ¬
das addignitatẽ principa¬
tus suꝑ alios. quã lege nati¬
uitatis debueras obtineresi

Expanded text:
nem a Deo susceptam ostennem a Deo susceptam ostendat se habere potestatem constituendi Ephraim et Manassem principes familiarum, et adoptandi eos. Mortua est Rachel. Hoc malum ponit quod mortua est ante diem: ut amplificatio filiorum Rachel quos ipse hic dicat, consolatio sit infortunii materni. Vel excusat se quod Rachelem mortuam non sepelivit, ubi modo sepeliri volebat. Cumque tulisset eos Joseph de gremio, id est, amplexu patris, Jacob pronus adoravit, id est humiliavit se Deo, prostratus in terram. Posuit Ephraim, etc. Vel possumus dicere quod Joseph humiliavit se ad benedictionem suscipiendam pro filiis suis. Benedixitque Joseph, in filiis suis scilicet: unde tota benedictio filiis subsequenter attribuitur. Tu fortitudo mea. Tu debuisses esse fortitudo mea et tamen effusus es sicut aqua, id est, ita vilificatus sicut aqua quae effunditur de vase aliquo. Non crescas, id est, non ascendas ad dignitatem principatus super alios quam lege nativitatis debueras obtinere, si
Abbreviated transcription (Latin):
iungunt. Ioseph meridie rcͤ
hic notatur frugalitas an¬
tiquoꝵ qui nõ erant adeo
cuius principes mane come¬
dunt. et in quo augurari so¬
let. hoc fingit ad aggrauã¬
dam causam maleficn eoꝵ
non ꝙ uerum fuerit Ioseph de
tali maleficio se intronisisse
Fiat iuxta sentenciã nestrã
sentencia eoꝵ est unus fiat
seruus. quia hoc continetur
ẜuos tuos ⁊cͣ. Hic apparet
eos nõ fuisse mentitos. patͥ
suo nõ dixerunt. Int̾rogauit
nos homo ꝑ ordinẽ generacõ¬
nem nrãm quia isti modo
poterant ei mentiri de te cog¬
nita. Gloriam meam. Non
suꝑbe hoc dicit. s ad ꝯsolacio¬
nem et letitiam patris sui.
Reuix it spũs eus. Suꝑuem¬
ente gaudio consolacionis
post desolacionẽ. Cufficit mͥ.
Quasi dicat. Depena ⁊ gli̾a
eius nõ multũ curo si tantũ
uiuit. de testantur. om̃e s egip
cii. Pastores ouiũ quia non
comedunt eas s pocius colũt
ut deũ. scilz hamonem. Deus
onmpotens apparuit mͥ ĩlu¬
xa. hoc repetit ut ꝑ benedictio¬

Expanded text:
ur Joseph meridie, etc. Hic notatur frugalitas antiquorum, qui non erant adeo cujus principes mane comedunt! Et in quo augurari solet. Hoc fingit ad aggravandam causam maleficii eorum, non quod verum fuerit Joseph de tali maleficio se intromisisse. Fiat juxta sententiam vestram. Sententia eorum est ut unus fiat servus, quia hoc continetur servos tuos, etc. Hinc apparet eos non fuisse mentitos patri suo, quando dixerunt: Interrogavit nos homo per ordinem generationem nostram; quia ipsi modo poterant ei mentiri de re cognita. Gloriam meam. Non superbe hoc dicit, sed ad consolationem et laetitiam patris sui. Revixit spiritus ejus. Supervenientes gaudio consolationis post desolationem. Sufficit mihi. Quasi dicat de poena ? gloria ejus non multum curo si tantum vivit. Detestantur Aegyptii omnes pastores ovium. Quia non comedunt eas, sed potius colunt ut Deum, scilicet Ammonem. Deus omnipotens apparuit mihi in Luza. Hoc repetit ut per benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
uel irrogando uiidictam. Re¬
cordabor federis mei .i. recor¬
dari faciam uos. ut confida¬
tis et non timeatis iterum
perire diluuio. Porro ca in
ip̃e est pater chanaam. hoc
ideo premissum est qr noe
statim maledicturus erat
naam. uerenda patris nuda¬
ta. huic appare ⁊ hommes
antiquitus non esse usos
femoralibus. Nunciauit duo¬
bus fratribus. Magna osten¬
ditur ne quicia ca in. nõ suf¬
fecit ei quod solus uidisset
Nisi et alios participes sue
impietatis faceret. Maledic¬
tus chanaam. Quasi dicat.
sicut nõ est michi leticia dete
filio sic nec tu possis le tari
de tuo. Ibi nducit maledicionẽ
ubi maiꝰ solet esse gaudium
Precipue enu de filiis letã¬
tur parentes. Et benedictus
dñs deus sem. Non sem sed
deo eius benedicit. Ut intelli¬
gamius omnẽ bonũ nostrũ
nõ nobis sed deo esse impu¬
tandũ. Hee sunt genera cõnes
noe. Que scil sequũtur distic¬

Expanded text:
vel irrogando vindictam. Revel irrogando vindictam. Recordabor foederis mei, id est, recordari faciam vos ut confidatis, et non timeatis iterum perire diluvio. Porro Cham ipse est pater Chanaan. Hoc ideo praemissum est quia Noe statim maledicturus erat naan. Verenda patris nudata. Hinc apparet homines antiquitus non esse usos femoralibus. Nuntiavit duobus fratribus. Magna ostenditur nequitia Cham: non enim suffecit ei, quod solus vidisset, nisi et alios participes suae impietatis faceret. Maledictus Chanaan. Quasi dicat: Sicut non est mihi laetitia de te filio meo; sic nec tu possis laetari de tuo. Ibi inducit maledictionem, ubi majus solet esse gaudium. Praecipue enim de filiis laetantur parentes. Et benedictus Dominus Deus Sem. Non Sem, sed Deo ejus benedicit; ut intelligamus omne bonum nostrum non nobis, sed Deo esse ascribendum. Hae sunt generationes Noe. Quae scilicet sequuntur disti
Abbreviated transcription (Latin):
comedetis. Hoc prohibet ꝓp̾
signũ ut intelligant se del eᷤᷤ
a fundendo sanguine absti¬
nere carnis humane quam
nõ sicet comedore. cũ tanto¬
pere prohibeantur a cõmesti¬
one sanguinis licite carnis
Et ut hoc intelligatur esse ꝓ¬
hibitui. ip̃e ostendit subiũ¬
gens. Sanguinẽ enĩ aĩaꝵ¬
ur̃aꝵ ⁊cͣ. Et hic ꝓprie est ꝓ¬
hibicio homicidii per penam
quã minatur. precedens uoꝰ
ꝓhibicio quedam competẽtia
est adistam faciendam. Cũ
enui bestie digne sint pena
et uindicta que nõ ꝓpter ma¬
liciam s ꝓpter bestialitatẽ
et irracionabilitatẽ suam sã¬
guinẽ fundunt humanum
Quanto magis homo qui
racione utitur. si sanguinẽ
hominis fundat debet nuil¬
tari: Requiram de manu
bestiarũ ut in resurrectione
tota substatia hoĩs ei resti¬
tuatur. licet prius in substã¬
ciam bestie comedentis ho¬
nnem transierit. Et de
manu hoĩs dupliciter scilz
uel restituendo substanciam.

Expanded text:
comedetis. Hoc prohibet propter comedetis. Hoc prohibet propter signum; ut intelligant se debere a fundendo sanguine carnis humanae, quam non licet comedere, cum tantopere prohibeantur a comestione sanguinis licitae carnis. Et ut hoc intelligatur esse prohibitum, ipse ostendit, subjungens: Sanguinem enim animaum, etc. Et hic proprie est prohibitio homicidii per poenam quam minatur; praecedens vero prohibitio, quaedam competentia est ad istam faciendam. Cum enim bestiae dignae sint poena et vindicta, quae non propter malitiam, sed propter bestialitatem et irrationabilitatem suam sanguinem fundunt humanum, quanto magis homo, qui ratione utitur, si sanguinem hominis fundat, debet multari? Requiram de manu bestiarum, ut in resurrectione tota substantia hominis ei restituatur, licet prius in substantiam bestiae comedentis hominem transierit. Et de manu hominis, dupliciter, scilicet vel restituendo substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sexcentisimo pͥmo anno ⁊tͣ
Nota ꝙ sequitur scdm̃ con¬
gruenciam narracione scd̃m
ordinẽ Rerũ gestarũ sequi
nõ potest. Sed per recapitu¬
lationẽ dictũ intelligamꝰ
quos prius ĩnarrando p̾ter¬
miserat Si quis autẽ oppo¬
nat ꝙ sexcentismio primo
anno prima die uidit noe
ex siccatam suꝑficiem terre.
et tamen iam ante diximꝰ
quod nono decimo die eius¬
dem mensis columba accu¬
sit ranũ. que octauo pre¬
cedenti .i. duodecimo die mẽ¬
sis eiusdem emisse nec locũ
ubi pes eius requiesceret in¬
uenerit. sciat hanc esse naturã
columbe quod nõ potest pes
eius requiescere inluto. t̾rã¬
q nõ ideo dici in hoc loco ex¬
siccatã quod ex toto abesset
aqua. sz quia uis aque reces¬
serat. nec aderat aqua nnsi
lutulenta. unde in secundo mẽ¬
irritatus qui nõ reuereat᷑
hoĩem. Erit uobis in cibum
Hic apparet nõ ꝓpter esum
carmum deletos esse hoĩes
in diluuo unde non cibus s
intemꝑatus usus arguitur.
Carnem cũ sanguine non

Expanded text:
mo anno, etc. Nota: quod sequitur secundum congruentiam narrationis, secundum ordinem rerum gestarum sequi non potest. Sed per recapitulationem dictum intelligamus quod primus in narrando praetermiserat. Si quis autem opponat quod sexcentesimo primo anno prima die vidit Noe exsiccatam superficiem terrae, et tamen jam ante diximus quod nono decimo die ejusdem mensis columba attulit ramum; quae, octavo praecedenti, id est duodecimo die mensis ejusdem emissa, nec locum ubi pes ejus requiesceret invenerit, sciat hanc esse naturam columbae, quod non potest pes ejus requiescere in luto; terramque non ideo dici in hoc loco exsiccatam quod ex toto abesset aqua, sed quia vis aquae recesserat, nec aderat aqua nisi lutulenta. Unde in secundo menirritatus, qui non revereatur hominem. Erit vobis in cibum. Hic apparet non propter esum carnium deletos esse homines in diluvio: unde non cibus, sed intemperatus usus arguitur. Carnem cum sanguine non
Abbreviated transcription (Latin):
est. Incł̾mauit ad caput lectu¬
li. Pulchriores oculi eiꝰ bmo
et dentes eius lactelcandidio
res. Dan iudicabit pplm̃ suũ
situt alia tribus ĩ israel. hoc
dicit ideo quia de ancilla ne
putetur eiciendus ficut ismael
Postea de alus filue acillaꝵ
nõ repetit. quia prius de ista
dixerat ut similiter ĩ telliga¬
tur de aluis. Neptalimẜuꝰ
emissus. In hebreo habetur ser¬
ua emissa ꝓpter delborem q̃
impetu cucurrit ad prelium
et dans eloquia puschritudi¬
nis ꝓpter canticũ illius. qd̾
post uictoriã fecit. In de pas¬
tor egressus est lapis ifrael¬
⁊ In hebreo habetur. in de pastõ
lapis ifrael. Tonec ueniret
de sideriũ colliũ et̾noꝵ. In he¬
breo est usqz ad desiderium
altitudinis seculi id est usq

Expanded text:
est, inclinavit ad caput lectuli. Pulchriores oculi ejus vinEt dentes ejus lacte candidio. Dan judicabit populum suum, sicut alia tribus in Israel. Hoc dicit ideo, quia de ancilla, ne putetur ejiciendus sicut Ismael. Postea de aliis filiis ancillarum non repetit, quia prius de isto dixerat, ut similiter intelligatur de aliis. Nepthalim cervus emissus. In Hebraeo habetur cerva emissa propter Delboren: quae impetu cucurrit ad praelium. Et dans eloquia pulchritudinis: propter canticum illius, quod post victoriam fecit. Inde pastor egressus est lapis Israel. In Hebraeo habetur: Inde pastor lapis Israel. Donec veniret desiderium collium aeternorum. In Hebraeo est: Usque ad desiderium altitudinis saeculi, id est usque