comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eam hũndantiꝰ cognosceretur delictum. Si enĩ
lex ñ fusset peccatum ñ lateret. sed ꝑ legem i¬
genera pecc̃oꝵ ⁊ p̾uaricationis crimen homo
agnouit. ut qui in sordib erat p̾uaricando i
magis sordesceret.i. se sordidum tognosceret.
ñ modo doctorem sibi ẽe nectͣrium. uerum ⁊̃
ad uitorẽ. p̾terea data fuit lex ut mediocris pe¬
dagogum hr̃et. ⁊ ꝑfectus signum ⁊ durus sen¬
tiret flagellum.⁊ quia hĩc de lege magnus
sermo octurrit uidend̃ est quib modis lex ac¬
dum ẽ. Lex ergo aliq̃n dicitur tota scriptura
ueteris testamenti.aliq̃n scriptura .u. libroꝵ
moysi. aliq̃n de calogus scriptus intabulis
aliq̃n cerimonialia tm̃ .i. figuratiua scd̾m¬
tia. aliq̃n obseruantia alicuiꝰ mandati. sicut ĩ
eadem lege sepe dicitur. hec est lex pasce. hec est
lex lepre. hec est lex holocaustoꝵ ⁊ hĩ. Inde est
chielem. dedi eis p̾cepta ñ bona. ⁊ iustificatiõ

Expanded text:
eam abundantius cognosceretur delictum. Si enim eam abundantius cognosceretur delictum. Si enim lex non fuisset, peccatum lateret; sed per legem genera peccatorum, et praevaricationis crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sordesceret, id est se sordidum cognosceret. non modo doctorem sibi esse necessarium, verum etiam adjutorem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum est quibus modis lex acdum est. Lex ergo aliquando dicitur tota scriptura Veteris Testamenti, aliquando Scriptura quinque librorum Mosi, aliquando Decalogus scriptus in tabulis, aliquando caeremonialia tantum, id est figuratura stia, aliquando observantia alicujus mandati, sicut in eadem lege saepe dicitur: Haec est lex Paschae, haec est lex leprae, haec est holocaustorum lex, et chielem: Dedi eis praecepta non bona, et justificationes
Abbreviated transcription (Latin):
data lege. ñ quid fecit lex. data enĩ erat lex ĩ ad¬
uitorium hũane nature. ut quia ip̃i nature qͦ¬
dãmodo inserta sunt iusticie semina: adderetur
lex cuiꝰ auctoritate ⁊ magisterio ĩgeniũ natura¬
le ꝓficeret ad fructum iusticie fatierdum. Sic̃
enim natiuitas interit nsi nitrimenta hãt:
quib fota adholescat. ita ⁊ naturale iusticie
ĩgenium nisi habeat qd respiciat. ⁊ ueneretur
non facile ꝓficit. sed egrotat. ⁊ suꝑuenientib¬
tur: ne crescat ĩ fructum. ⁊ ꝑ hoc extinguitur
ꝓuidenter ergo ⁊ ad bonũ data ẽ lex. sed ppłs ue¬
terem usum seq̃ns młtiplicauit peccata. Ip̃o eĩ
usu plus cepit pettare quam ante petcauerat
⁊ sic factum est ut data lege ñ minuerentur
s hũndarent peccã. diabolo ĩ uertente begem bo¬
nam ĩ malum etra qd̾ d̾ omĩa dimisit. Sicut
ꝯseq̃nter ostenditur. uel ita lex subintrauit
itt hũndaret delictum .i. ad hoc data fuit ut ꝑ

Expanded text:
data lege, nunquid fecerit lex? Data erat lex in addata lege, nunquid fecerit lex? Data erat lex in adjutorium naturae, ut quia ipsi naturae quodammodo sunt inserta justitiae semina, adderetur lex, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fructum justitiae faciendum: sicut enim nativitas interit nisi nutrimenta habeat, quibus fota adolescat, ita et naturale justitiae ingenium, nisi habeat quod respiciat et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibtur ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ergo, et ad bonum data est lex, sed populus veterem usum sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare quam ante peccaverat; et sic factum est ut data lege non minuerentur, sed abundarent peccata diabolo invertente legem bonam in malum, contra quod omnia Deus dimisit, sicut consequenter ostenditur. Vel ita: Lex subintravit ut abundaret delictum, id est ad hoc data fuit, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
humiliarentur suꝑbi. ⁊ hũiliati ꝯfiterent᷑.¬
d̾. sed ꝯsilio medicine. aliq̃n enĩ hõ uidetur
sibi sanus ⁊ egrotat.⁊ quia non sentit.medi¬
cum ñ querit. augetur morbus. crescit mole¬
stia. q̃ritur medicus ⁊ totum sanatur corpus
Magnum ergo dei ꝯsilium fuit: ut ꝑ legemi
hũndaret delictum. ut ĩ austeritate legis suam
ꝯfugerent. ⁊ auxilium gr̃e q̃rerent. ꝑ legẽ aũ
dicitur hũndare delictum. ñ quia lex delictum
iuberet. sed quia eo qd̃ gr̃a ibi non erat austũ
hũndauit peccatũ. qr ⁊ ꝯcupisc̃ĩa ex ꝓhibitõe
ardentior est fc̃a. ⁊ peccantib etra legem p̾ua¬
ricationis crimen actessit. Consilium aũit dei
quo legem dedit uideos nestisse satis sig̃cauit is¬
to u̾bo. lex subintrauit. ⁊ c̃. uel tta lex subintra¬
lut ut hundaret delictum .i. lege data habuda¬
uit delictum. Dicit enĩ hic apłs quid ꝓuenerit

Expanded text:
humiliarentur superbi, et humiliati confiterenthumiliarentur superbi, et humiliati confiterent sed consilio medicinae. Aliquando enim homo videtur 28 sibi sanus, et aegrotat, et quia non sentit morbum, medicum non quaerit. Augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum ergo Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suamfugerent, et auxilium gratiae quaererent. Per legem autem dicitur abundasse delictum, non quia lex delictum juberet, sed quia eo quod gratia ibi non erat, auctumabundavit peccatum, quia et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit, Judaeos nescisse, satis significavit isto verbo, lex subintravit, etc. Vel ita: Lex subintravit ut abundaret delictum, id est in lege data abundavit delictum. Dicit enim hic Apostolus quid provenerit
Abbreviated transcription (Latin):
dimittere oĩa pecc̃a.
tam originalia qͣm
aftualia. hic addit.
qm̃ ⁊̃ a peccõ legis li
ter intraiit post culpam originalem ⁊ ac¬
tualem. uł post naturalem legem ut hũ¬
daret delictum .i. ut homo suꝑbe fidẽns ⁊ de
suis uirib acciꝑet precepta in quib deficiẽs
q requireret. atq ita eum huimilem factum¬
timor legis tanqm pedagogus ad fidem et¬
gr̃am ꝑduceret. Oportebat ergo ut de sꝑbis.⁊
de lib̾tate sui arbitrii p̾sumentib lex daret᷑
qua p̾uaricata suam infirmitatẽ. ⁊ legis in¬
insufficientiam peccatũ ñ ꝯsumentis ĩtelli¬
gentes humiliarentur. ⁊ ad subuenuntem
currerent grãm. Natis enĩ in pecc̃is ⁊ uiribus
suis młtum a sig̾nantib datur lex adeo ad do¬
mandam suꝑbiam qua dicebant. Non de est qͥ
impleat. sed deest qui iuibeat. hoꝵ ergo super̾¬
hõib. Ecce do uobis p̾cepta ne putetis deesse ui¬
bentẽ. Non de est qui iubeat. s de est qui impleat
dispensatione lex data est ut crescente pectato

Expanded text:
dimittere omnia peccata, tam originalia quam actualia. Hic addit quod a peccato legis libter intravit, post culpam originalem et actualem, vel post naturalem legem. Ut abundaret delictum, id est ut homo superbe fidens de suis viribus acciperet praecepta, in quibus deficiens requireret, atque eum ita humilem factumtimor legis, tanquam paedagogus, ad fidem gratiamque perduceret. Oportebat ergo ut superbis, et de libertate sui arbitrii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domandam superbiam, qua dicebant: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Eorum igitur superibus: Ecce do vobis praecepta, ne putetis deesse jubentem, non deesse qui jubeat; sed deest qui impleat,dispensatione lex data est ut crescente peccato
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m aliam litt̾am.
Siquis frater noĩat᷑
briosus . usi. in his oĩ¬
orare. ut sic erubescẽs
iudiciũ auferri non possunt: tollentur pociꝰ.¬

Expanded text:
undum aliam litteram: Si quis frater nominatur briosus usu. In his omnorare, ut sic erubescens iudicium auferri non possunt, tolerentur poti
Abbreviated transcription (Latin):
rare est bonũ .i. utile
tum coram d̾o. cum
houim sint colligen¬
da.⁊ ut tolset despera¬
tionẽ addidit saluato¬
rt nr̃õ qui nult om̃s
⁊ uenire ad agnitio.

Expanded text:
rare, est bonum, id est utile gratum, coram Deo, cum hominum sint colligenda. Et ut tolleret disparationem, addidit, Salvatore nostro, qui vult omnes et venire ad agnitionem
Abbreviated transcription (Latin):
tarne.i. non facitis o
sp̃c dei h̃itat in nobis.¬
Ecce hic decet qũo quis
quia in legẽ inducti
sed spes est ꝑficiendi. si¬
quis aũt. qi siquis ħt

Expanded text:
t non facitis opspiritus Dei habitat in vobis.Ecce hic docet quomodo quis quia in legem inducti fidei, sed spes est proficiendi. Siquis autem. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
iu̾tatem .i. hiis qui bñ credunt decibis. ⁊ quit
quid credunt ĩtelligunt qd̾ ñ om̃s ueritatem
ĩmunda non natura s sig̃catõe. Ut uerbi gr̃a.
fide porto ⁊ agno requiratur utrumq nature
mundũ est. quia omis creatura dei bona ẽ. oĩa
quippe naturaltter sunt. ĩ ordine suo bona sunt
Quadam tam̃ sig̾catõe agnus mundus ⁊ portͦ
ĩmundiis d̾r. ⁊ uere nichil reiciend̾ est. Sc̃cficat᷑
enim cibus ne diabolus ꝑ eum noceat .i. sc̃s sit
cibus ⁊ salubris. ñ noxius aĩe uel corpori ꝑ uerbũ
ꝑcibum temptat. Hec que dixi de creaturis
cris. re ⁊ oppinione:
minister xp̃i

Expanded text:
id est, his qui bene credunt de cibis, et qui quod credunt intelligunt, quod non omnes. Veritatem,immunda, non natura, sed significatione, ut verbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura Dei bona est. Omnia quippe quae naturalia sunt in ordine suo bona sunt; quadam tamen significatione agnus mundus, et porcus immundus dicitur. Et vere nihil rejiciendum est. Sanctificatur enim cibus, ne diabolus per eum noceat, id est sanctus sit cibus et salubris, non noxius animae vel corpori, per verbum cibum tentat. Haec, quae dixi de creaturis eris, re et opinione, minister Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am illi tribuit. cuiꝰ munere loquebatur. i ꝯp̃o
tens apparurt: ex his que inter uo fecit. cum do¬
na dedre qd̾ exꝑtiñ dubitent seab eo possepum
tis affatum. claudis gressum. cecis uisum esse
redditum ⁊ uere potens est. Nam si crucifixus

Expanded text:
ipsam illi tribuit cujus munere loquebatur, id tens apparuit ex his quae inter eos fecit, cum dona dedit, quod experti non dubitent se ab eo posse puntis affatum, claudis gressum, caecis visum esse redditum. Et vere potens est: nam, etsi crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
multi sunt infirmi:
febrib. ⁊ aliis inf̾mi¬
na assumptõe uenu̾iti.
s si m̃tis nr̃o tribunal ascendentes accusante co
dam anini ꝯfitentis sangius ꝑ lacrimas pro
Nam quicũq se iudicauerit: ñ dampnabitur
uersetur ergo aute ocłos ymago iudicii futuri. ⁊
ascendat homo adisum se tribunalm̃tis sue con
ꝑticipatõe corporis.⁊ sanguinis dñi. Ut qui se¬
pit: cum debet agere ꝓnĩam. ergo prius se iudicet
ñ uidicetur a domino. pecc̃a enĩ siue parna. siue
magna sint: impunrta ẽẽ ñ possunt. quia uł
hõie penitente. uel d̾o iundicante plectuntur

Expanded text:
multi infirmi, febribus et aliis infirmina assumptione veniunt. Sed si mentis nostrae tribunal ascendentes accusante cogidam animae confitentis sanguis per lacrymas proNam quicunque se judicaverit non damnabitur. Versetur ergo ante oculos imago judicii futuri, et ascendat homo adversum se tribunal mentis suae, participatione corporis et sanguinis Domini, ut qui sepit cum debet agere poenitentiam. Ergo prius se judicet,non judicetur a Domino. Peccata enim sive parva, sive magna sint, impunita esse non possunt, quia vel homine poenitente, vel Deo judicante plectuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte ⁊p̃ius. Im̾itantur quid̾ adam quot qͦt
ꝑ inobed̾iam transgrediuntur mandatum dei
S aliud est. qd̾ exemplum ẽ uoluntate peccanti¬
b. aliuid qd̾ origo est cũ pecc̃o nascentib. Nam
⁊ xp̃m imitantur sc̃i ad seq̃ndam iusticiam. s¬

Expanded text:
exordium. 10. Imitantur quidem Adam, quotquot per inobedientiam transgrediuntur mandatum Dei: sed aliud est quod exemplum est voluntate peccantibus, aliud quod origo est cum peccato nascentibus. Nam et Christum imitantur sancti ejus ad sequendam justitiam. U
Abbreviated transcription (Latin):
si. receptus ab eo ut
lomodo dissentire ab
dici neminẽ uidi di¬
domini. hic ẽ iacobꝰ¬
minor qui dictus est
iacobz filius fuit io
dictus ẽ. S non ẽ hoc
ratimm cũ ioseph uir¬
go fuisse creditur. a¬
lia ergo cã querenda ẽ qͣre frater dñi dictus sit
Sicire ioseph ⁊ sy mon. ⁊ uidas. unde ĩ enͣngłio
Ut ergoliq̃at qͣre fr̃es dicuntur sciend̾ est qd̃
marĩa mat̾ dmn ioachim ⁊ anne filia fuit. q̃
nupsit ioseph. ⁊ rra ioseph fuit putatiuuus
salome eandem anam duxit. ⁊ generauit ex
ea filiam noĩe mariam que nupsit zebedeo:⁊
hũit: ⁊ tres filias. Nũc uidend̾ est qͣre iacob
alphei ⁊ minor dictus sit. ⁊ frater dñi. minor
dictus ẽ ad diffram iacobi zebedei qui maior
dictus ẽ. ñ scd̃m tẽpus. sed quia pͥus secutus ẽ
dñm. ita iacob alphei minor dictus ẽ. qr eo
posterꝰ xp̃o adhesit. frater u̾o dm̃i dictus ẽ ut
quib̾dam placet quia fllius fuit matertere xͥ
cant. unde ieronimus fr̃es dñi dicit intelligi

Expanded text:
si, receptus ab eo ut lo modo dissentire ab s didici. Neminem vidiDomini. Hic est Jacobminor, qui dictus est s filius fuit Jodictus est; sed non est hoc ratum, cum Joseph virgo fuisse credatur. Alia ergo causa quaerenda est quare frater Domini dictus sit, sicut Joseph, et Simon, et Judas. Unde et in Evangelio res dicantur, sciendum quod Maria mater Domini, Joachim et Annae filia fuit, quae nupsit Joseph: et ita Joseph fuit putativus 143 Salome eamdem Annam duxit, et generavit ex ea filiam, nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo, et uit et tres filias. Nunc videndum est quare Jacobus Alphaei, et minor dictus sit, et frater Domini. Minor dictus est ad differentiam Jacobi Zebedaei, qui major est dictus, non secundum tempus, sed quia prius secutus est Dominum. Itaque Jacobus Alphaei minor dictus est, quia eo posterius Christo adhaesit. Frater vero Domini dictus est, ut quibusdam placet, quia filius fuit materterae Chcant. Unde Hieronymus fratres Domini dicit intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
si sapientes sũt serui
sub iugo infidelium
suos dignos omni. ho¬
bene seruiendo eis. Scĩ¬
endũ est quosdam pre¬
dicasse cõmunẽ omuib̾
li ut illi t̃telligebant
id̾o ꝯtra eos loquitur
hic apls uibens seruo
dominis suis eẽ sub

Expanded text:
si sapientes sint, servi sub jugo infidelium,inos dignos omni hbene serviendo eis. Sciendum est quosdam prdicasse communem omnibusli, ut illi intelligebant: ideo contra eos loquitur hic Apostolus jubens servos dominis esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia.
ciabili desiderio. quia nunqͣ
tudinẽ oꝑantur. Uł situt alii dicunt. ⁊ auaricie
uel ĩ auaricia. ⁊ accipitur ꝑ se de alio uicio ut sit
didicistis xp̃m

Expanded text:
avaritia, tiabili desiderio, quia nunquatudinem operentur. Vel, sicut alii dicunt, et avaritiae, vel, in avaritia, et accipitur per se de alio vitio, ut sit didicistis
Abbreviated transcription (Latin):
mentat illos qui iam sunt corpus. ip̃e dicõten¬
corpus edificat ĩ suam ciurtatẽ. uł societatem
⁊ hoc totum facit ĩ carrtate .i. ex dilectione. qͦ
pacto erit mensura etatis. H oc ergo. hic ad¬
monet ephesio ut caueant sibi a ꝯsuetudine

Expanded text:
a illos qui non sunt corpus, aedificat in suam civitatem vel societatem, et hoc totum facit in charitate, id est ex dilectione. Quo peracto erit mensura aetatis. Hoc. Hic admonet Ephesios ut caveant sibi a consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
.i. regere potens xp̃c enĩ
testam̃to reges unge
est compactum ꝑ fidẽ
⁊ cõnexum. uinculis
caritatis. Unde subdit.
ꝑ omnẽ iuncturam .a.¬

Expanded text:
 regere potens. Christus enim testamento reges ungebest compactum, per fidem, et connexum, vinculo charitatis. Unde subdit: Per omnem juncturam.
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ⁊ quia crescere
potestis.⁊ ei occurretis¬
si ergo dico ñ obsetro
itt superius. sed dico ⁊
cipio sub testimonio
buletis .i. uiuatis sic̃
gentes ambulant quẽ
te sensus sui. qr tran¬
sitoria amant. que sẽ
turalem obscuratum¬
a tenebris .i. ñ paxum
obscurum. ⁊ id̾ominꝰ
mirum est si ĩ uani¬
tate ambulant. quã¬
de uobis qui estis illa
git quadam luce ĩteri
ore illustratur. Est gͣ
quedam lux intus ꝙp̃
est d̃s. ⁊ quo si aĩa deserat: moritur corpus. sic
aĩa morttur: si deserat d̾s. aĩa recedens a luce iꝰ¬
ticie: qͣntomagis q̃rit quid ĩueniat ⁊tra uisti¬
ciam. tanto plus repellitur alimine uitatis.
⁊ ĩ tenebrosa demergitur. alienati dico: ꝑ ig¬
norantiam .i. quia ignorant uitam dei. quẽ¬
cõr. ip̃oꝵ .i. quia predicationi oculo cordis clan¬
serunt᷑. Qui ⁊̃ ꝓ sua turpitudine despantes.
de futura uita. uł ĩdo¬
lorii alia littera que¬
ex greco trahitur .i. de
peccatis ñ dolentes se
tradiderunt ĩ¬

Expanded text:
nitatis, et quia crescere potestis et ei occurretis, ergo dico, non obsecro, ut superius, sed dico, e est praecipio sub testimonio buletis, id est vivatis, sicut gentes ambulant, quae te sensus sui, quia transitoria amant: quae senturalem obscuraa tenebris, id est non parum obscurum. Et ideo mirum est si in vanitate ambulant, quade vobis qui estis illumgit quadam luce interiore, illustratur. Est ergo quaedam lux intus, quaet quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur si deserat Deus. Anima recedens a luce justitiae quanto magis quaerit quid inveniat contra justitiam, tanto plus repellitur a lumine veritatis, et in tenebrosa demergitur. Ambrosius Alienati dico, per ignorantiam, id est quia ignorant vitam Dei qucordis ipsorum, quia praedicationi oculos cordis clauserunt, qui etiam pro sua turpitudine desperantes de futura vita. Vel, indolorii, alia littera quex Graeco trahitur, id est ex peccato non dolentes semetipsos tradiderunt pe
Abbreviated transcription (Latin):
scientes. ⁊ argue negli¬
gentes. uł rebelles. ⁊ hoc cum
u imperio.i. cũ potesta¬
te.quia iam nõa spe
hoc accipitur.cum pro
salute fieri sciatur.¬
admone illos subdito
cto illoꝵ. non quidem
ad malum. s admone
patos ẽẽ ad om̃e opui
bonum .i. obedire ilt
in domino.⁊ admoni¬
⁊ si p̾muntur ab ilt
lum tardi sint.⁊ ad bo¬
num ꝑati. Scientes
quid singulis ꝑsolu
oporteat. quia sĩgłis

Expanded text:
scientes, et argue negligentes vel rebelles: et hoc, cum omni imperio, id est potestate, quia jam non aspere hoc accipitur, cum pro salute fieri sciaturadmone illos subditos cto illorum, non quidem ad malum, sed admone, paratos esse ad omne opus bonum, id est obedire illis in Domino. Et admon si premuntur ab illilum tardi sint et ad bonum parati, scientes quid singulis persolvi oporteat, quia singulis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑ legem datur sp̃c ⁊
testam̃tum hõis .i. ab hoĩe factum suis heredibꝰ
firinũ est. quia nemo sꝑurt. ut dicat si ualere
ñ bñ factum ẽe. aut suꝑ ordinat. ut aliter de
tatoris. similiter testamentũ .i. ꝓmissionẽ dei
qd si solum subderetur: facilis ẽẽt ĩtelligen¬
tia ĩ aptatõe similitud̾is.S ex eo aliqͣntulum
obscuratur. quia anteguã illud inferat: p̃
tis dignitate iudeatur ĩcõmutabiłꝰ sponsio

Expanded text:
 legem datur spiritutestamentum hominis, id est ab homine factum, suis haeredibus firmum est, quia nemo spernit, ut dicat non valere, non benefactum esse, aut superordinat, ut aliter de tatoris, similiter testamentum, id est promissionem Dei,postolus: Quod si solum subderetur, facilis esset intelligentia in aptatione similitudinis, sed ex eo aliquantulum obscuratur, quia antequam illud inferat, protis dignitate videatur incommutabilis sponsio.
Abbreviated transcription (Latin):
illud .t. qd̾ feci. indie
tum decgypto data ẽ. Qd̃ enim aute legẽ abra¬
he dixit .s. In semine tuo bñdicentur .o .g. Illd̾¬
compleuit ĩ enͣngelio. Illa enĩ sp̃nalis ꝓmissi¬
Ibi est littera que sola occidit. hic ẽ sp̃o qui uiui¬
ficat. Illud uetus: quia a uetustate peccati non
lib̾at. hoc nouum quia ĩnouat. Si aũt q̃sitũ
Rndemus. qd̃ ea legi ⁊ accipi oꝑtet ne ꝓpħias
extinguamus. gd̃ in umbra fca sunt omĩa illa
futuroꝵ. Sicut ait apłs. hec in figura ꝯtinge¬
bant illis. ⁊c̃. Cum ergo aliquid tale legiturin

Expanded text:
inat. Quod feci in die, tum de Aegypto data est. Quod ergo ante legem Abrahae dixit: In semine tuo benedicentur omnes complevit in Evangelio. Illa enim spiritualis promissiVetus et Novum. Ibi est littera quae sola occidit; hic est spiritus qui vivificat. Illud Vetus, quia a vetustate peccati non liberat; hoc Novum, quia innovat. Si autem respondemus quod eam legi et accipi oportet, ne prophetias exstinguamus, quia in umbra facta sunt omnia illa futurorum, sicut ait Apostolus: Haec in figura contingebant illis, etc. Cur ergo aliquid tale legitur in
Abbreviated transcription (Latin):
sapienti d̾o. ⁊ ou Quis enim audeat dicere ꝑ
xp̃c precepit gentes baptizari ĩ noĩe patris. ⁊ filii
egłia trinitatis. d itaq qui est ip̃a trinitas p̃p̃¬
ea solus sapiens recte dicitur. quia solus sco su
accedentem participatõem sapĩe qualiter sapiẽs

Expanded text:
sapienti Deo. Quis enim audeat dicere pepraecepit gentes baptizari in nomine Patris, et Filiie Trinitatis. Deus itaque quod est ipsa Trinitas, propterea solus sapiens recte dicitur, quia solus secunduaccedentem participationem sapientiae, sicut sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
edificauit .i. ꝯstituit
in .uii. columpnis
quo numero uel u¬
niu̾sitas p̾dicatoꝵ
qr solet poni ꝑ uiũ¬
tatis. so. uł septenaria oꝑatio sq̃¬

Expanded text:
edificavit, et constituit in septem columnis , quo numero vel universitas praedicatorum, quia solet poni pro universo, vel septenaria operatio S
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debetis ꝯsentire. qr
uo estis templum. dei
uim. qui nos inue fã¬
ciet sicut dñs dicit in
exechiele. Om̃ ego qui
ubiq sum suꝑ subam¬

Expanded text:
n debetis consentire, quia vos estis templum Dei vivi, qui vos vivere faciet. Sicut Dominus dicit, in Ezechiele , quoniam ego qui ubique sum per sub
Abbreviated transcription (Latin):
poralrter. sed sp̃ualiter
ut ñ tacertis. s incre¬
petis eoꝵ scelera. tolle¬
randi elim sunt ma¬
li ꝓpace. nec corporalit̾
ab eis receditur.s sp̃i

Expanded text:
poraliter, sed spiritualiter, ut non taceatis, sed increpetis eorum scelera. Tolerandi enim sunt mao pace, nec corporaliter ab eis recedendum sed spi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ in bap̃mo ꝓfesse sunt. irritam fecerũt uo¬
lendo ⁊̃ nbere. In ⁊iugali quippe uinculo si pu¬
dicitia ⁊seruatur dampnatio non timetur. s
pescere nuptias. sed ⁊̃ si ñ nubant nub̾e uelle
dampnabile est. qd̾ ut demonstraret apłs ñ
fracta uoti fides. Dampnantur tales quia cõ¬

Expanded text:
quam in baptismo professae sunt, irritam fecerunt volendo etiam nubere. In conjugali quippe vinculo, si pudicitia servatur, damnatio non timetur; sed pessere nuptias, sed, etiamsi non nubant, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus non fracta voti fides, damnatur non susc
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ. Sod̾a sub lege. tercia sub grã. Quarta in
uita eterna. In prima actione ante legẽ nul¬
la pugna est cum noluptatib huiꝰ secũli. Inse¬
cunda sub lege pugnamus. sed iuncimur. In
tertia pugnamus ⁊ uincimus. In quarta nec
est pugna. s quies ⁊ pax et̾na. quia subiuga¬
batur.quia suꝑiorem nob deum deseruannis
sp̃c scĩ. unus patris ⁊ alter fiłii. S pociꝰ imus
patris ⁊ filii. Sicut ergo filius non ẽ a se ip̃o. s
ab illo de quo patus est. ita ⁊ sp̃o sc̃s̃: ñ a se ip̃o ẽ

Expanded text:
legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In prima actione ante legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi; in secunda sub lege, pugnamus, sed vincimur; in tertia, pugnamus et vincimus; in quarta, non est pugna sed quies, et pax aeterna, quia nobibatur, quia superiorem nobis Deum deserueramussancti: unus Patris et alter Filii, sed potius unus Patris et Filii. Sicut ergo Filius non est a seipso, sed ab illo de quo natus est: ita et Spiritus sanctus non a
Abbreviated transcription (Latin):
Generatõem eius quis enarrabit: ita ⁊ de sp̃u
scõ uerissime d̾r. ꝓcessionem eius quis enarra¬
bit: hec ergo trinitas uniꝰ eiusõq sube est. qr¬
habemus. Ex carne ã
non est nisi mors. gͦ¬

Expanded text:
Generationem ejus quis enarrabit? ita de Spiritu sancto verissime dicitur: Processionem ejus quis enarrabit? Haec ergo trinitas unius ejusdemque subst habemus, ex carne autem non est nisi mors.
Abbreviated transcription (Latin):
carm. ita ut scom car¬
carnis uoluptates. ⁊ si
nectessaria ei mĩstrare¬
debcamus quia caro ñ
ẽ malum. Creatura eĩ¬
dei est.⁊ ab eo condita
a quo aĩa nec illa est ꝑs¬
dei. nec illa.Tota enim
trinitas est unus d̾s.¬

Expanded text:
carni, ita, ut secundum carcarnis voluptatem, etsi necessaria ei ministrdebeamus, quia caro non est malum. Creatura enist, et ab eo condita, a quo anima, nec illa eDei, nec illa. Tota enim Trinitas est unus D
Abbreviated transcription (Latin):
affirmant.
pinione sua reprehendi ⁊ ꝯuinci ceperint ad de¬
fendendũ id qd̾ leuissima temeritate. ⁊ aꝑtisst¬
ma falsitate dixerunt de scĩs libris młta siba
ꝓnuntiant. uolentes ẽẽ legis doctores cum tñ
Scimus aũt

Expanded text:
irmant, opinione sua reprehendi et convinci coeperint, ad defendendum id quod levissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, de sanctis libris multa verba pronuntiant volentes esse legis doctores, cum tamcimus aut
Abbreviated transcription (Latin):
tione coruithioꝵ alie
eccẽ dum audiunt
illos pͥus errorib un¬
plicato pͦtea bonei
uolurtatis fuisse et¬
fectos incitate sunt
u̾o quis diceret. Cur
ergo p̾mitteris illos

Expanded text:
tione Corinthiorum aliae Ecclesiae, dum audiunt illos prius erroribus implicatos, postea bonae voluntatis fuisse effectos, incitatae sunt ro quis diceret: Cur ergo praemittis illos
Abbreviated transcription (Latin):
distis aliis ⁊ gloriam
nr̃am similit̃ de nob̃
hĩtam quam ostendi¬
stis ẽẽ ueram nunc
ostendite in illos qͥs
misi ad nos bene eos
⁊ hoc. in faciem eccłiꝑ¬
alii a uobis accipiant
exemplum. Nam.¬

Expanded text:
distis aliis, et gloriam nostram similiter de vobis habitam, quam ostendistis esse veram, nunc ostendite in illos, quos misimus ad vos, bene eos  hoc in faciem Ecclealii a vobis accipiant exemplum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
hunt notate nobis ⁊
no asꝑe increpabimꝰ
cat abiectus ab om̃ib
ut sic se subiciat p̾cep¬
tis apłi. ⁊ tam̃ nolite

Expanded text:
hunc notate nobis, et nos aspere increpabimuscat abjectus ab omnibus, ut sic se subjiciat praeceptis Apostoli. Et tamen nolite
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i sit cum om̃ibꝰ
uobis amen. pp̃ adub¬
teratores scripturaꝵ
subscribere testatur
ut sub noĩe eius nuilla
epla accipiatur que ñ¬
tero. uł dyaconos ordinet. quales uiduas hono¬
ret. qũo se in eccłia habeat. uł qũo eam regat.
⁊ est intentio apłi. in hac epła instruere tymo¬
theum de episcopalis dignitatis officio. Nodus
docens quales debeat ordinare p̾sbitero ⁊ dyaco¬
les uiduas reciꝑe debeat.⁊ pꝰtea de mõdo correo

Expanded text:
isti sit cum omnibus vobis. Amen. Propter adulteratores Scripturarusubscribere testatur, ut sub nomine ejus Epistola nulla accipiatur, quae nteros vel diaconos ordinet; quales viduas honoret, et quomodo in Ecclesia se habeat, vel quomodo eam regat. Et est intentio Apostoli in hac Epistola instruere Timotheum de episcopalis dignitatis officio. Modus docens quales debeat ordinare presbyteros et diacoviduas recipere deb
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ido monet ne illi
qui habebant unde
rep̾hensionẽ uenit qͥ
humanus est in lar¬
giendo. sed hio qui cũ
possit laborem ferre:
ociose uult uitam a

Expanded text:
 ideo monet, ne illi qui habebant unde reprehensionem venit qui humanus est in largiendo, sed hic qui, cum possit laborem ferre, otiose vult vitam a
Abbreviated transcription (Latin):
num. Ecce primitie: homo ⁊ hõ. homo ad urtam
homo ad mortẽ. s ille ñ nisi homo. iste d̾ ⁊ homo
Qui aũt ille: quis iste supponit. Et sicut.
nus filii sunt sp̃uali regen̾atõe. attende quo ait
om̃s mori ĩ adam. ⁊ om̃s uiuificari in xp̃o. quia
nemo ad mortẽ nascitur. nisi ꝑ illũ. nemo ad
uitam nsi ꝑistum. Quia sicut ꝑadam. om̃es
mortales in pena fã surt filii seculi. ita ⁊ ꝑxpͥm¬
bigit hoc de morte corporis dictum. qm de resur¬
rectione corporis agebatur. Sequitur. Inusqͥt¬

Expanded text:
rum. Ecce primitiae, homo, et homo: homo ad vitam, homo ad mortem; et ille nonnisi homo, iste Deus et homo. Quis autem ille, quis iste, supponit. Et sicut. ejus filii sunt spirituali regeneratione. Attende quomodo ait omnes mori in Adam, et omnes vivificari in Christo, quia nemo ad mortem nascitur nisi per illum, nemo ad vitam nisi per istum. Quia sicut per Adam omnes mortales in poena fabigit hoc de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis agebatur. Unusq
Abbreviated transcription (Latin):
quia sola p̾ceptio erat
sine gr̃a adiunante.
non emĩ portabãt qd̃
dicebatur. qr sñ gr̃a ĩ¬
sufficientes erant ad
obseruanda legis pre¬

Expanded text:
quia sola praeceptio erat sine gratia adjuvante. Non enim portabant quod dicebatur, quia sine gratia insufficientes erant, ad observanda legis prae
Abbreviated transcription (Latin):
cebatur. Et si
bestia tetig̾it
montẽ: lapi¬
datur. ⁊ ita ter¬
ribileerat. qd̃
uidebatur.
Moyses dixit
exterritus sũ
⁊tremebundꝰ
S accessistis
ad syonmon¬
tẽ. ⁊ ciuitatem
dei uiuentis
ierłm celestem

Expanded text:
cebatur: et si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Et ita terribile erat quod videbatur. Moyses dixit: Exterritus sum et tremebundus. Sed accessistis ad Sion montem et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem,
Abbreviated transcription (Latin):
on .i. ad eo qui ĩ alto deun speculantur. ꝙ̃ spe-¬
quia m eis d hĩtat. qui eo uiutficat. s. ad ieru¬
salem celestem .i. ad uisionẽ celestis patis. ⁊ adfre¬
q̃ntiam młtaꝵ miliũ angeloꝵ quoꝵ socii futu¬
ri estis. młtoꝵ dicit qr tum plurib maior erit be¬

Expanded text:
id est ad eos qui in alto Deum speculantur, quem speid est ad eos qui in alto Deum speculantur, quem spe ad Jerusalem coelestem, id est ad visionem coelestis panis: et, ad frequentiam multorum millium angelorum, quorum socii futuri estis. Multorum dicit, quia cum pluribus major erit be
Abbreviated transcription (Latin):
reisti: misd̾iter suscipitur. Moyses ibi terittus
est. quia tantu erat legis asꝑitas ut ⁊̃ ꝑfecti ter¬
rerentur. quia ñ erat ibi aduitrix grã. Modo aũt
ner imꝑfectis grauis est p̾ceptio cum ingñ suane
sõm uide ergo distantiam ii pꝰt pascha qd̾ ag¬
ni ĩmolatõe celebratum erat. Quinquagesimodi¬
e descenditds in fyna migne s plebem songe stã¬
tem territans ⁊ digito suo scribens in lapide non
conggati erant fideles ĩ uũ in igneis linguis.
non de longinquo trrtans ĩmo sedit suꝑ singu¬
lo eoꝵ decelo quid̃ factus ẽ subito sonus qͣi fer¬
rebatur flatus uehemens sonuit. s nullus ex¬
pauit. Ibi ignis ⁊ fumus. hic aũd ignis serenus
ad que accesserut post remotc̃em illoꝵ ⁊ ñ ponii¬
⁊traua eoꝵ que ex oppõito ĩ telliguntur. sic̃ supͣ
assignatum ẽ. sed p̾miũi qd̾ ex eis sequitur. ut ꝑ
hoc magis suadeat tenendam ẽe gr̃am. qͣrnõ ac
cessistis ad tam aspera. S accessistis ad montẽ sy

Expanded text:
ricorditer recipitur. Moyses ibi territus est, quia tantum erat legis asperitas, ut imperfecti terrerentur, quia non erat ibi adjutrix gratia. Modo autem nec imperfectis est gravis praeceptio. Conjugum suave  Vide ergo distantiam: ibi post Pascha, quod agni immolatione celebratum erat primo die, descendit Deus in Sina in igne, sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide, noncongregati erant fideles in unum in igneis linguis, non de longinquo territans, imo sedit supra singulos eorum; de coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens sonuit, sed nullus expavit. Ibi ignis et fumus, hic autem ignis serenus.ad quae accesserint. Post remotionem illorum supericontraria eorum quae ex opposito intelliguntur, sicut supra assignatum est, sed praemium quod ex eis sequitur, ut per hoc magis suadeat tenendam esse gratiam. Quasi dicat: Non accessistis ad tam aspera. Sed accessistis ad Sion montem,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ dicebatur eis. lõ
si bestia etiam tetige¬
grandine sicut prece¬
perat dominus dicẽs
longe facient filii is¬
rael a monte. quia si
grandinis interficie¬
tur. ⁊ ita erat t̾ribile
qd̃ uidebatur. ut nec̃
audire auderent. nec
accedere ad montem
terruit. ⁊ si moyses
t̾ritus ẽ. Quid ergo
alii. Utiq młtomag̃¬

Expanded text:
tes. Et dicebatur eis longesi bestia etiam tetigegrandine, sicut praeceperat Dominus dicens: Longe faciant filii Israel a monte, quia si grandinis interficietur . Et ita, erat terribile quod videbatur, ut nec audire auderent, nec accedere ad montem,terruit, et si Moyses est territus, quid ergo alii? utique multo mag
Abbreviated transcription (Latin):
facit. ⁊ ille utiq qui
hoc non ex leurtate animi
ẽe discreuit. ⁊ quia ita¬
oportet fieri ut diximꝰ.
gitur.⁊ qui matri¬
monio iungit. uir. su.
bene facte. quia licet ꝙ¬
cum habeat potestatẽ
sue uoluntatis: melĩ
facit. quia ⁊ apud deũ
meritũ illi collocat. ⁊
a seculi sollcitudine

Expanded text:
facit, et ille, utique qui hoc non ex levitate statuiesse discernit, et quia oportet fieri ut diximus, igitur qui matrimonio jungit virginem suam bene facit, quia licet cum habeat potestatem suae voluntatis, melius facit, quia apud Deum meritum illi collocat, et a saeculi sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
quiturꝰ naturali. qͣm¬
quam pͥme nuptie tm̃
a dño siit iustitute.
Scde uero ꝑmisse sunt
deniq pͥme nuptie Co
bñdictione dei celebrantur sublimit. Scd̾e uero

Expanded text:
quitur naturali, quanquam primae nuptiae tantum a Domino sint institutae, secundae vero permissae sunt. Denique primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tum sic̃
supra scripsi ĩ
brem ꝓut po¬
testis legentes
ĩtelligere pru¬
dentiam meã
Quodaliis ge¬
uerationib ñ
est agnitum
filiis hõium
tis in sp̃u esse
gentes colere¬
des. ⁊ ꝯcorpora¬
les. ⁊ ꝯpartici¬
pespmissioĩs¬

Expanded text:
m sicut supra scripsi in brevi prout potestis legentes intellegere prudentiam meam quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominumtis in Spiritu esse gentes coheredes et concorporales et conparticipes promissio
Abbreviated transcription (Latin):
phetia ꝓdest. quia o
frẽs si uenero nũc. q̃n
fideles estis aduo lin¬
gius loq̃ns quid uobis
ꝑdero: nichil. Qui dg̾
tunc lingna ꝓderat q̃n¬
uobis. aut ĩ reuelatõe
.s. ut exponam uobis
reuelatõem. Reuelatõ
est ubi ꝑ figuras ostẽ
signis .i. lingius acces¬
serit ĩtellectu ut non
.s. ut exponam ea que
ad faciend ꝑtinent. ea
sunt que fidem illu¬
minant. ut de natu
ysaie. uł ceteroꝵ qm sine hũana industria sp̃c¬
o didicit. doctrina eoꝵ que alio docente assecutꝰ¬

Expanded text:
phetia prodest. Quia, o fratres, si venero nunc, quando fideles estis, ad vos linguis loquens, quid vobis prodero? Nihil. Quid ergo tunc lingua proderat, qvobis, aut in revelatione, scilicet ut exponam vobis revelationem? Revelatio est ubi per figuras ostendsignis, id est linguae accesserit intellectus, ut noncet ut exponam ea quae ad sciendum pertinent, ea sunt quae fidem illuminant, ut de naturIsaiae vel caeterorum, quam sine humana industria Spiro didicit, doctrina eorum quae alio docente assecut
Abbreviated transcription (Latin):
est loqui mente eccãm
edificat qnͣtum ad sẽ.
quãis aũt sic ꝓpheti¬
ñꝓhideo. magis aũt
linguis loqui. qr plꝰ
ꝓdest quare magisuo¬
lo hoc. HIam .i. quia
maior est .i. dignior

Expanded text:
est loqui mente, Ecclesiam aedificat, quantum ad se. Quamvis autem sic prophetiprohibeo, magis autem linguis loqui, quia plus prodest. Quare magis volo hoc? Nam, id est quia, major est, id est dignior
Abbreviated transcription (Latin):
uno ẽ ad hoĩem. Quo aũt ascendit coꝵ hoĩs
sursum est ab hoĩe. Infra igrtur cor hoĩs est ꝙ
ĩ cor ascendit. Supra cor est et̾imiri: ad qd̾ tor
ascendit. ⁊ hoc est qd̾ d̾ resernat bomis. Unde
subdit. Que p̾parauit d̾s. uł in cor hoĩs ascen¬

Expanded text:
mo est ad hominem; quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Infra ergo cor hominis est quod in cor ascendit; supra cor est aeternum, ad quod cor ascendit, et hoc est quod Deus reservat bonis. Unde subdit: Quae praeparavit Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sp̃c dei scrutatur
omĩa. Quia scrutari
te facit. qd̾ enĩ dono
ip̃ius tu facis: illefa
que dei sunt quod a-
minori ostenditur
Quis enĩ ho. scit ea q̃
sunt hõis alicuius .i.
uoluntates ⁊ secreta
festum est enĩ cogrta¬
tiones nr̃as a nullo
nemo cognouit qui
ad huc sit homo .i. car¬
tiq accepimus sp̃m

Expanded text:
Spiritus Dei scrutatur omnia, quia scrutari te facit. Quod enim dono ipsius tu facis, ille faquae Dei sunt. Quod a minori ostenditur. Quis enim hominum scit ea quae sunt hominis alicujus, id est voluntates et secretafestum est enim cogitationes nostras a nullo nemo cognovit, qui adhuc sit homo, id est cartique accepimus spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eternuim ip̃m fili
plectitur dignitatẽ
eius. supra qtiã priꝰ
dixit. Capitulum ẽ
capiat. q̃i multa de
p̾dicta. Talem. Ec ce
hic incipit capitulũ
pontificem qui. nõ
dico sedit sed ꝯsedit.
quia d̾s est. ⁊ homo.¬
qui gygas gemine
tudinis .i. inequalitatẽ sedertis dertatis .s. deĩ
patris qui quiescit ⁊ iudicat. ⁊ scd̾m naturam
lo uł suꝑ throno ⁊ dominatões. ibi est mini¬
ster scõꝵ quia scĩs munistrat. ibi uitam eter¬
nai ⁊ his qui sunt hic. alia bona inde minis

Expanded text:
eternum ipsum Filiuplectitur dignitatem ejus supra quam prius dixit. Capitulum estcapiat. Quasi dicat: Multa de praedicta. Talem. Ecce hic incipit capitulum, pontificem qui, non dico sedit, sed consedit, quia Deus est qui homo gigas geminae tudinis, id est in aequalitate sedentis deitatis, scilicet Dei Patris qui quiescit et judicat, et secundum humanam los, vel super thronos et dominationes. Et ibi est minister sanctorum, quia sanctis ministrat ibi vitam aeternam, et his qui sunt hic alia bona inde minist
Abbreviated transcription (Latin):
aliuo p̾dicarenti recte patterenniu. S qr hxe
non est. ñ reste eos patimini ⁊ uere hoc ñ
ẽ. Existimo enĩ me nichil minus fecisse. in
nec minus fecerim qͣm magni apłi. Magni
clesia enĩ coruthioꝵ uariis errorib fluctu-¬
bat. aliqui enĩ fauebant apłis qui cũ dño
fuerunt ĩ carne paulum deformantes quia
cum domino ñ fuerit de quo egimus. alii fa¬
uebant psendo apłis a quib compositis uer¬
⁊ quia posset dici qd̾ ⁊ si eadem: meluis tam̃
cant: nec melius. Existimo enĩ me nicħ. mi.
illis fecisse uobis me dico tantũ remotũ a ma¬
gnis apłis. ⁊ uere non minus. uł ꝑseudo. uel

Expanded text:
aliud praedicarent, recte pateremini; sed, quia hoc non est, non recte eos patimini. Et vere hoc non est. Existimo enim me nihil minus fecisse in nec minus fecerim, quam magni apostoli. Magni clesia enim Corinthiorum variis erroribus fluctuabat. Aliqui enim favebant apostolis qui cum Domino fuerunt in carne, Paulum deformantes, quia cum Domino non fuerit, de quo egimus. Alii favebant pseudoapostolis, a quibus compositis verEt quia posset dici, quod etsi eadem, melius tamen cant, nec melius. Existimo enim me nihil minus fecisse, id est vobis me dico tunc remotum a magnis apostolis. Et vere non mi
Abbreviated transcription (Latin):
nescietur.s Eritis .i.
loq̃ntes in aera .i. ad
ĩtellectu. id̾o eritis loꝙ̃¬
tes ĩ aera quia tã muil¬
ta eritis loq̃ntes ut pu¬
uoce. quodtotũ est dice. tantum ualet hec locuti¬
o ac si om̃ib linguis loq̃remini quas nullus
unqͣm ĩtellig̾et. ⁊ de om̃ib reb ĩ imaquaq
lingna qr nulla res ẽ sine sua uece ĩ unaquaq
lĩgũa. uł tta distingue lictam. id̾o nescitur qr
eritis ĩ aera. loq̃n. tam młta ut puta młta sũt
genera linguaꝵ ĩ hec mundo. ĩ singulis lĩguis¬
sine interprete ñ ĩtel¬
lig̾ent. ergo si nescie
rus .i. non ĩtellectus
ei cui loquar .i. quem
instruere debeo.⁊ ille qͥ
loquitur .i. qui instru¬
it michi est barbarus
sensus pot̾ aptari ⁊̃ ib
id qui loquitur si passiue
et tp̃e me. nec ego ip̃m
qd ero barbarus sine in¬
terp̾tatõe sic ⁊ uo eri¬
tis barbari sine int̾pre
ficatõemect̃e quod est̾
preter interp̾tatõem
hoc ido dico: qm̃ estis
emulatores sp̃uum .i.
sic .i. pp̃ hoc ne sitis

Expanded text:
nescietur; eritis enim loquentes in aera, id estintellectu. Ideo eritis loquentes in aera, quia tam multa eritis loquentes, ut puoce. Quod totum est dicere, tantum valet haec locutio, ac si omnibus linguis loqueremini, quas nullus unquam intelligeret, et de omnibus rebus in unaquaque lingua, quia nulla res est sine sua voce, in unaquaque lingam multa, ut puta, multa sunt genera linguarum in hoc mundo, et in singulis linguissine interprete non intelligerent. Ergo si nescierrus, id est non intellectus ei cui loquar, id est quem instruere debeo. Et ille qui loquitur, id est qui instruit, mihi est barbarus,sensui potest aptari etiam illud, qui loquitur, ut passive ec ipse me, nec ego ipsumquod ero barbarus sine interpretatione, sic et vos eritis barbari sine interpreficationem Ecclesiae, quod est per interpretationem. Hoc ideo dico, quoniam estis aemulatores spirituum, st propter hoc, ne sitis
Abbreviated transcription (Latin):
r quiescunt. que fidaiter orã¬
tib cotidie remitrantur quẽlibet ualde iustũ
discutias ĩ hac uita qͣmus iam sit dignus i̾ti
uocabulo. non est tam̃ sine peccõ. Unde iohes.
Si dixerimus quia peccatum ñ hñs no ip̃o¬
se.tiii. in nobis ñ ẽ. S plane multi iusti dic
crimen. Crimen ergo est q̃rela .i. peccatũ graue¬
accusatõe ⁊ dampnatõe diganfsimũ. Ut homi
buerit alteram ordmnand̾ ẽẽ censueriit. qr de
sacram̃to agitur ñ de peccõ. Nam in hap̃mo pe¬
ccata oĩa dimittuntur. ⁊ qui dixit si nupłit¬
peccatum pp̃ sacram̃ti aũt sc̃ĩtatem. Sicut fe
iusum est bigamum ñ peccasse. s normam qͣn
sacram̃ti amisisse. ñ ad urtebone merctũ. S ad
ordinatõis eccãstice signadm nectriam. ⁊ sicut
plures antiquoꝵ patrum uxores sig̾canierunt
futuras ex om̃ib gentib eccl̃ias nñi uiro fub¬
muis seruire sicͥ ab imo uiro ĩ alteriꝰ transire cõ
alterius adulterinam suꝑstitõem semꝑ ẽmalũ.

Expanded text:
 quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato. Unde Joannes: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos iperitas in nobis non est . Sed plane multi justi dictcrimen. Crimen ergo est grave peccatum accusatione et damnatione dignissimum, ut hombuit alteram, ordinandum censuerunt, quia de sacramento agitur, non de peccato. Nam in baptismo peccata omnia dimittuntur, et qui dixit: Si nuppeccatum: propter sacramenti autem sanctitatem, sicut femvisum est bigamum non peccasse, sed formam quamdam sacramenti amisisse, non ad vitae bonae meritum, sed ad ordinis ecclesiastici signaculum necessarium. Et sicut plures antiquorum Patrum uxores significaverunt futuras ex omnibus gentibus Ecclesias, uni viro subseruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conualterius adulterinam superstitionem semper est malum.
Abbreviated transcription (Latin):
meritis oꝑin legis s
reditũ euangelii pre¬
trarentur. Illi ecõtra
uideis se ꝑferre gestiebant. tan
minus uidetur. qr sublege dei uiuere uidebant᷑
dicens. Sicut scriptum est.q. q̃ sunt sub pecc̃o.¬

Expanded text:
meritis operum legis, sibi redditum Evangelii pritrarentur; illi contra Judaeis se praeferre gestiebant tanquminus videtur, 16 quia sub lege Dei vivere videbantur, dicens: Sicut scriptum est. Quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
licere edere om̃s cibos
ꝑfecte enĩ fidei est nuil¬
lum cibum discernerẽ
⁊ ĩmundũ putare. qr¬
oĩa munda sunt mũ¬
dis.S quidam infir

Expanded text:
licere edere omnes cibos; perfectae enim fidei est nullum cibum discernere et immundum putare, qomnia munda sunt mundis; sed quidam infir
Abbreviated transcription (Latin):
subditis. ut quisquis
uellet eo uteretur. qd̾
sibi liceret: ex dñi con¬
strtutõe. Siquis uero
uti nollet: non cõtra
uissum faceret:sed de
suo uire ced̾et potestas
accipe sumptus.⁊ nũ¬

Expanded text:
subditis, ut quisquis vellet eo uteretur quod sibi liceret ex Domini constitutione; si quis vero uti nollet, non contra jussum faceret, sed de suo jure cederet. Potestas accipere sumptus.
Abbreviated transcription (Latin):
terrogatõe loq̃ns ut iratus. Nonne iħ̾m xp̃m. do.
opus meum: id̾o. ⁊ si
abat. sed tamen uobis
postolatus mei uoz es¬
auctore a simili sigilli
ea habetis ꝑ me. q̃ alii¬
bitant: apłs defendor.
⁊ hoc est qd̃ait. Q ea
defensio hec est. uos .s.
apud eo qui de me in¬
terrogant. utrũ sima
testatem manducandi
di destipendiis ur̃is.Q.¬

Expanded text:
terrogatione loquens ut iratus: Nonne Dominum nostrumopus meum. Ideo et si abat, sed tamen vobis, postolatus mei vos esauctore, a simili sigilli,ea habetis per me, quae ebitant, apostolus defendor. Et hoc est quod ait: Mea defensio, hoc est, vos scilicet apud alios qui de me interrogant utrum sim atestatem manducandi di de stipendiis ves
Abbreviated transcription (Latin):
scribunt scĩs ⁊ ep̃is. ⁊ diaconib .i. minorib
tatẽ ĩuitat. ⁊ qr ho subnectit. ostendit ñ eẽ
aliꝙ̃ a deo ꝑfectum qui ñ indigeat hac ãmorii¬
tione. Uel paulus scribit ⁊ tymotħs om̃ib
scĩs qui sunt philippis. scribit dico: cũ ep̃is
⁊ diaconib qui eoꝵ bonum parit̾ optabant
⁊ inscribendo premittitur salutatio in hunc

Expanded text:
pis, et diaconibus, id est minoribus tatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et Timotheus, omnibus sanctis, qui sunt Philippis, scribit dico, cum episcopis et diaconibus, quia eorum bonum pariter optabant, et in scribendo praemittitur salutatio, in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
scłm scli. tui adiiista ẽ alia seriitꝰ. qua miro
⁊ ineffabili. s tam̃ uero modo su serui sumus.
ut liberi simus. serui. s timore casto. ad quem
ꝑtinet seruitus. ñ manens in et̾num ĩ domo.
Seruo gͥ dixit. ut ⁊ ip̃i quib scribit ꝓ dño fe¬
rant dura xp̃i. ⁊t ꝯtra ꝑseudo stent. scribũt

Expanded text:
saeculum saeculi: cui adjuncta est alia servitus, qua miro saeculum saeculi: cui adjuncta est alia servitus, qua miro et ineffabili modo, sed tamen vero sic servi sumus, ut liberi simus servi, scilicet timore casto, ad quem pertinet servitus, non manens in aeternum in domo. Servos igitur dixit, ut et ipsi quibus scribit pro Domino ferant dura, Christi, ut contra pseudo stent. Scribit h
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o ergo dignitatẽ
supprimit. quia de
eo recte senciebant.
lippenses ad pacĩam
ꝯtra tribulationes. ⁊
ad estantiam cotra
ꝑsendo p̾dicatores. ⁊¬
Modus talis more solito salutatõem p̾mritit
ra bona. ut ĩuirtutib crescentes ad ꝑfectionẽ
ꝑueniant. deinde ad pacĩam tribulationum
monet exẽplo sui ⁊ xp̃i. pꝰtea ut sibi caueart
moralem int̾serit. ⁊ ꝓpe finẽ de grã quam fibi
romam ꝑ epafroditum miserant: gaudere se
dicit. p̾miitens ergo salutatõem ait. Paulus
⁊ tymoths. tymotheũ apponit qr hunc erat
ad eo missurus. Pp̃ hoc quodãmodo eum cõmẽ¬
dans. ut eadem que scribit ab eo bñ recipiant.
illo sentirent ꝯditionẽ fatetur. qr casto timo
rexp̃o subditi uere liberi sunt. Siciit emĩ duo
sunt timores qui faciunt duo gen̾a tm̃itium
sic dui serurtutes que faciunt duo gen̾a ser¬
uoꝵ. Est enĩtimor ꝙ̃ ꝑfecta caritas forasi
tenda. est ⁊ alius tunor castus ꝑmanens in

Expanded text:
Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. lippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito salutationem praemitra bona, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exemplo suo, et Christi. Postea ut sibi caveantonem interserit, et prope finem de gratia quam sibi Romam per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum quodammodo commendans, ut eadem quae scribit ab eo bene accipiant.recta sentirent. Conditionem fatetur, quia casto timore Christo subditi vere liberi sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est enim timor quem perfectamanens in
Abbreviated transcription (Latin):
michi dico ergo. quia¬
re possent gentiles di¬
centes eo extoto repu¬
so ẽẽ contra quo in¬
cipit sic. dico ergo. ⁊ ẽ.

Expanded text:
 Dico ergo quialtare possent gentes, dicentes ex toto repusse, contra quos incipit sic: Dico ergo, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
reducens uo in me¬
moriam .i. qͣĩ faciens
uoz memores quida¬
gere debeatis. inquo
eos qiͣ oblito latenter
arguit. dico qd̃ scͥpsi
nobis audacter s nõ
temere. quia hoc ad me
data ẽ michi .i. ꝓpder¬
ut sim mini¬
genitib scĩfi¬
cans eunge¬
lium dei. ut
deum. Non .N.
audeo aliquid
loqui eoꝵ q̃¬

Expanded text:
vos in memoriam, id est quasi faciens memores quigere debeatis. In quo eos quasi oblitos latenter arguit. Dico quod scripsi vobis audacter, sed non temere, quia hoc ad me data est mihi a Deut sim minigentibus sanctificans evangelium Dei ut fDeum non enim audeo aliquid loqui eo