comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. Qa ⁊ si fides in nob̾ ẽ: Per
fidem tam̃ ambulamus. ñ ꝑ spe
ciem. id est ñ facie ad faciem. qͣ¬
si p̃sentes. Ambulamus enim
in imagine adhuc ñ in u̾itate.
Deniq addidit. Audemus gͦ & con¬
fidimus magis ꝑegrinari a corpore:
& consentimus id est uolentes ad¬
quiescimus. & optantes ñ plemoris
scientie auctoritatem uelut pͥncipa¬
liter nr̃o iudicio defendentes: uolu¬
mus uerum eẽ quod cupimus. ut
appropinquemus ad dñm: & quo
nos uidetur futuroꝵ & p̃sentiaͣ dis¬
stantia separare. Audemus gͦ adeẽ.
& ideo inqͥt cõnitim᷑. Cognoscis uer¬
bum uolentis adhuc ꝑuenire: ñ ciꝰ
qui ꝑuen̾it: Affectus g in hoc ser¬
mone ñ effeccus auditur. Demiq
ipsum testem sui sermonis interro
ga. imino uide dicentem: uel potus
audi dubitantem. cum dicit. Ideo
connitimur siue absentes siue pre¬
sentes placere illi. Absentes adhuc
ꝑ fidem: p̃sentes ꝑ speciem. SUnde

Expanded text:
a domino, quia, etsi fides in nobis est, per a domino, quia, etsi fides in nobis est, per fidem tamen ambulamus, non ciem, id est, non facie ad faciem, quasi praesentes; ambulamus enim in aenigmate adhuc, non in veritate. Denique addidit: Audemus ergo et confidimus magis peregrinari corpore, et \'confidimus\' id est: uolentes adquiescimus et optantes, non plenioris scientiae auctoritatem uelut principaliter nostro iudicio dependentes uolumus uerum esse quod cupimus, ut appropinquemus ad dominum, a quo nos uidetur futurorum et praesentium distantia separare. audemus ergo adesse, et ideo, inquit, conitimur. cognoscis uerbum uolentis adhuc peruenire, non eius qui peruenerit; affectus igitur in hoc sermone, non effectus ostenditur. denique iga; immo audi dicentem, vel potius audi dubitantem, cum dicit: Ideo connitimur, sive absentes, sive praesentes placere illi : absentes adhuc per fidem, praesentes per speciem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
num est omne qͦd fecerit. Sic om̃s
homo:est. qui opus suum sup̃
ap̃i ñ costituit fundamentum. Ua¬
ne noctib & dieb & ipse turbatur:
cum cum plerunq aranee modo.
ctam in ipso sue imꝓbitatis moli¬
mine oꝑis sui ruina conuoluat.
&̃ ideo sapiens qui cognoscit huiꝰ
scł̃i uanitatem. ñ diuturnam ui¬
te huius p̃catur usuram: s ad
illa eterna festinat: & labore huiꝰ
corporis & dolore gestit absolui: sic̃
ꝓph̾a desiderasse cognoscitur dicẽs.
uena. sum apud te in terra. & ꝑe
grinus sicut omnes patres mei.
llius ẽ incola. alius aduena. Ali¬
us accola. Incola qui de loco est¬
& genitalem locum incolit. Ad¬
uena: qui aliunde uenit. Accola
qui ad tempus colit: &e mutat᷑
annoꝵ uicib. Hoc ẽ gͦ qͦd dicit
dauid apud te alienus sum. dũ
in terra sum: Non sum paradisi
tui incola. Unde exposuit hoc
ipse subiciens. & ꝑegrinus sicut
omnes patres mei. Quod aꝑuit
sumus in hoc corpore pegrinam᷑

Expanded text:
num est omne quod fecerit. sic homo num est omne quod fecerit. sic homo omnis est qui opus suum supra Christi non constituit fundamentum; uane noctibus et diebus et ipse turbatur, cum eum plerumque aianeae modo etiam in ipso suae improbitatis molimine operis sui ruina conuoluat. Et ideo sapiens, qui cognoscit huius saeculi uanitatem, non diuturnam uitae huius precatur usuram, sed ad illa aeterna festinat et labore huius corporis et dolore gestit absolui, sicut propheta desiderasse cognoscitur dicens: uena sum apud te in terra et per egrinus sicut omnes patres mei. aliud est incola, aliud aduena, aliud accola: incola qui de loco est et genitalem locum incolit, aduena qui aliunde uenit, accola qui ad tempus colit et mutatur annorum uicibus. hoc est ergo quod dicit Dauid: \'apud te alienus sum, dum in terra sum; non sum nunc paradisi tui incola\\ unde exposuit hoc ipse subiciens: et peregrinus sicut omnes patres mei. quod aperuit sumus in corpore, peregrinamur
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ & surrexit ludere: quem
a fidei ueritate lusus ille. in ꝑfi¬
die traduxit errorem. Merito gͦ
paulus castigabat corpus suum
ne nutriret corpus peccati. Luxuri¬
ando enun facimus membra pecca¬
ti. sobrietate autem membra iusti¬
tie. Non natura g s culpa delinqͥt.
Nec iterum uana & inania sequa
mur. nec telamn aranee exercere u¬
dicemur : eo qͦd peccata nulla ꝑ¬
petuitatis possunt habere substan¬
tiam. Unde cum uideris aliquos
studere facultatib ampliandis. cu¬
mulandis potestatib. affectando de¬
dissoluitur. Non enim supͣ solidum
aliquod firmamentum locatur:s.
in uacuo suspendit᷑. Nichil laxum
nichil molle uerum xp̃i militem
decet. Ecce enim qui mollib uesti¬
untur: in domib regum sunt.
Arguti sibi & industrui omnes
auari uidentur. Quid argutius.
quid solliticius aranea que oꝑi
suo semꝑ dieb ac noctib intendit
nec ullo sumptu. nullaq impen¬
sa conficit uestimentum: S: ua¬

Expanded text:
factus est et surrexit ludere, quem factus est et surrexit ludere, quem a fidei ueritate lusus ille in perfidiae traduxit errorem. merito ergo Paulus castigabat corpus. suum, ne nutriret carnes peccati; luxuriando enim facimus membra peccati, sobrietate autem membra iustitiae. non natura ergo, sed culpa delinquit. Nec iterum uana mur, ne telam araneae texere judicemur: eo quod peccata nulla perpetuitatis possunt habere substantiam. Unde cum videris aliquos studere facultatibus ampliandis, cumulandis potestatibus, affectando dedissoluitur; non enim supra solidum aliquod firmamentum locatur, sed in uacuo suspenditur. nihil laxum, nihil molle ueruiii Christi militem decet; ecce enim qui mollibus uestiuntur in domibus regum sunt. arguti sibi et industrii omnes auari uidentur. quid argutius, quid sollicitius aranea, quae operi suo diebus ac noctibus semper intendit nec ullo sumptu ullaque inpensa conficit uestimentum? sed ua
Abbreviated transcription (Latin):
nem & accipies iniquitates domꝰ
isrł: & consuminabis. & tabescent
inquit in suis iniquitatib. Q ali¬
bi in eodem libro dicit dñs.S
ego magnũ faciam ticionem.
& multiplicabo ligna. & succendam
ignem. ut liquefiat caro: & imini¬
nuatur ius. Quib testimoniis sig¬
uificatur: qͦd anime ꝑfidoꝵ admo¬
to igne tabescant. ut deponant
crassitudinis qͣndam carnalis hu¬
morem. O ittuntur gͦ in sartagi¬
nem & anume peccatoꝵ. ut defluat
quedam peccati caro. que obduxe¬
rat anime ac mentis uigorem:
& uelut uire quodam. ita quibr¬
dam infuderat animas illecebris
cupiditatum. Expectant gͥ nos q̃¬
dam sartagines. Ideo hic contera¬
inus cor nr̃m ut subtile fiat &¬
deponat omnem duritiam & pin¬
guedinem qͣndam carnalis arui¬
ne. Qͦd patientur qui luxuriati
sunt in hac uita. & ludibria de¬
decoꝵ qͣm oꝑa ulla uirtutum exer¬
cenda sibi more iudaico crediderunt
Incrassatus ẽ enim iacob & pingui

Expanded text:
em et accipies iniquitates domus em et accipies iniquitates domus Israel et consummabis; et tabescent, inquit, in suis iniquitatibus, et alibi in eodem libro dicit dominus: sed ego mag num faciam titionem et multiplicabo ligna et succendam ignem, ut liquefiat caro et imminuatur ius. quibus testimoniis significatur, quod animae perfidorum admoto igne tabescant, ut deponant crassitudinis quendam carnalis humorem. mittuntur ergo in sartaginem et animae peccatorum, ut defluat quaedam peccati caro, quae obduxerat animae ac mentis uigorem et uelut iure quodam ita quibusdam infuderat animam inlecebris cupiditatum. expectant igitur nos quaedam sartagines. ideo hic conteramus cor nostrum, ut subtile fiat et deponat omnem duritiam et pinguedinem quandam carnalis aruinae. quod patientur qui luxuriati sunt in hac uita et ludibria dedecorum quam opera ulla uirtutum exercenda sibi more Iudaico crediderunt. incrassatus est enim Iacob et pinguis
Abbreviated transcription (Latin):
quod in increpationib ꝓpter iniqui¬
tatem erudierit hominem ds̃. Ideo
sapiens dixit. Quis mͥ dabit cogita¬
tionum mearum flagella. & labio¬
rum meoꝵ signaculum: Ut cor
suum ipse suis cogitationib flagel¬
laret & signaret labia sua: quo &
uetera peccata minueret: nec alia
loquendo renouaret: quo ꝓpriis in¬
crepationib cruditus exercitia uir¬
tutis indueret. Tabescit autem a¬
nima qͣndo peccatum minuitur.
uel cum anima tabescit culpa depo-¬
nitur. Incrassatur: cum peccata cu¬
mulantur. Unde ait dñs de pecca¬
torib. Non ꝑmanebit in hiis sp̃s
meus ineternum: q̃m carnes sunt
Q alibi scriptura dicit. Incrassatũ
est cor populi huius. Ideo &r iere¬
mias pͥmum baculum uidit nuceum:
deinde ollam feruentem. ut tabesce¬
ret anima ꝓphe incipientis: quo cul¬
pa discederet ut accederet grã. S
cur pͥus baculum. postea ollam:
Qm̃ qui baculo ñ corrigitur: in
ollam mittitur ut ardeat & ta¬
ez echiel dicitur. Accipe tͥ sartagi

Expanded text:
ncrepationibus pro iniquitate erudisti hominem\'. ideo Sapiens dixit: quis mihi dabit cogitationum mearum flagella et labiorum meorum signaculum?, ut cor suum ipse suis cogitationibus flagellaret et signaret labia sua, quo et uetera peccata minueret nec alia loquendo renouaret, quo propriis increpationibus eruditus exercitia uirtutis indueret. tabescit autem anima; quando peccatum minuitur, uel cum anima tabescit, culpa deponitur; incrassatur, cum peccata cumulantur. unde ait dominus de peccatoribus: non permanebit in his spiritus meus aeternum, quoniam carnes sunt, et alibi scriptura dicit: incrassatum est cor populi huius. ideo et Hieremias primum baculum uidit nucinum, deinde ollam feruentem, ut tabesceret anima prophetae incipientis, quo culpa decederet, ut accederet gratia. sed cur prius baculum, postea ollam? quoniam qui baculo non corrigitur in ollam mittitur, ut ardeat et taezechiel dicitur: accipe tibi sartagin
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm accessio nuncupat᷑. E tam̃ qm¬
uis subsequat᷑ iustitiam: ñ sue uirtu¬
tis putat ẽẽ. s grẽ celestis si ñ deserat᷑
a xp̃o: eoq orat impensius dicens.
dilectum sibi pximũ. ñ appropinqua¬
runt. Fugiebant me qͣsi mortuum¬
&e abhominati sunt. quia peccata mea
tͥ aꝑire desideraui. tͥ confiteri: quia
flagellis tius me obtuli uuln̾andum.
quia elegi cicatrices uulnerum suꝑ
epulas regum: & iaccantiam potes¬
tatũ : tu solus me ñ derelinqͣs. tu he¬
reas seruulo tuo. qui de terra susci¬
tai inopem: & de stercore erigis pau¬
ꝑem: tuo comitatu fretus. freq̃n¬
tiorem me. ambientib populis esti¬
mabo. Computruert̃ q̃dem cicatrices
mee. s ad huc tuoꝵ uerberũ desid̃o
cicatrices. que sanitatis uulnerib obdu-

Expanded text:
quam accessio nuncupatur. Et tamen, quamquam accessio nuncupatur. Et tamen, quamuis subsequatur iustitiam, non suae uirtutis putat esse, sed gratiae caelestis, si non deseratur a Christo, eoque orat inpensius dicens: dilectum sibi, proximi non appropinquauerunt. fugiebant me qet abominati sunt; quia peccata mea tibi aperire desideravi, et confiteri; quia flagellis tuis me obtuli vulnerandum; quia elegi cicatrices vulnerum super epulas regum, et jactantiam potestatum: tu solus me non derelinquas, tu haereas servulo tuo, qui de terra suscitas inopem, et de stercore erigis pauperem. Tuo comitatu fretus, frequentiorem me ambientibus populis aestimabo. Computruerunt quidem cicatrices meae; sed adhuc tuorum verberum desidero cicatrices, quae sanatis vulneribus obd
Abbreviated transcription (Latin):
Qui oderunt me gͣtis: hic habet qui
oderunt me iniq S ibi ex ꝑsona xp̃i:
hic exꝑsona sua.Ubi exꝑsona xp̃i loqͥ¬
tur: gratis odio habetur: ubi ex sua.
mniq: homo enim potest uni alicui
uulneri ñ patere. utputa iniustitie.
intemꝑantie. impudicitie: Aliis autẽ
uuln̾ib patet. In xp̃o autẽ nulla
causa ẽt pocuit: qua peccati alicuiꝰ
potiuerit uulnus accipe. Iminunis
a culpa. & integer a delicto: atq imma¬
culatus auitio. Sunt autẽ qui putant
utrũq psalmũ ex ꝑsona xp̃i eẽ decur¬
sum: qui ꝓnr̃is peccatis satisfaciebat
patri. hic gͦ dicebat se appetitũ contra
iustitiam: illic contͣ grãm. Q bene
addidit ut ꝓbaret se iniuste appetitũ:
q̃m subsecutus sum iustitiam. Qͣnta
ius uerbi in uniꝰ syllabe adiectione
ut subsecutũ se dic̾et iustitiam ñ se¬
cutum. Propior ẽ enim qui subseqͥ¬
tur qͣm ille qui sequit᷑: & suppar qͣm
impar. & successio heredis magis

Expanded text:
qui oderunt me gratis, hic habet: qui qui oderunt me gratis, hic habet: qui oderunt me inique. sed ibi ex persona Christi, hic ex persona sua; ubi ex persona Christi loquitur, gratis odio habetur, ubi ex sua, inique. homo enim potest uni alicui uulneri non patere — ut puta iniustitiae intemperantiae inpudicitiae —, aliis autem uulneribus patet; in Christo autem nulla causa esse potuit, qua peccati alicuius potuerit uulnus accipere inmunis a culpa et integer a delicto atque inmaculatus a uitio. sunt autem qui putant utrumque psalmum ex persona Christi esse decursum, qui pro nostris peccatis satisfiebat patri. hic ergo dicebat se appetitum contra iustitiam, illic contra gratiam. Et bene addit, ut probaret se iniuste appetitum: quoniam subsecutus sum iustitiam. quanta uis uerbi m huius sylkbae adiectione, ut \'subsecutum\' se diceret iustitiam, non \'secutum\'! propior est enim qui subsequitur quam ille qui sequitur et subpar quam inpar et successio heredis magis
Abbreviated transcription (Latin):
cutus sum iustitiam. S qͣnto ille illustrior
qui cotidie moriebat᷑ ut populos uiuifica¬
ret. & corpus suum mortis ulñib offere¬
bat sicut ipse ait. inmortib frequenter.
Mors enim honesta redemptio uite ẽ. etiã
decolaris aut innoxia firmamentũ. exitꝰ
autem mortis inmanuuite. & ideo ma¬
lebat apls cotidie mori. ut uite sue meri¬
tum comꝓbaret. Scriptum ẽ enim. Nõ
laudes hominẽ inuita sua. Qui enim
uiunt moriunt᷑: qui moriunt᷑ resur¬
gunt. Propior gͦ saluti ẽ qui morit᷑ ut
resurgat: qͣm ille qui uiuit ut moriat᷑.
Quis ẽ autẽ qui cotidie moriat᷑: nͥ qui
ut omnia ei peccata moriant᷑: Confir¬
mati autem & multiplicati sunt ini¬
mici datud in hoc seculo: s ñ idoncum
firmamentũ. nͥ eus qui confirmatur a
xp̃o. Deniq illi confirmant᷑ in seculo.
qui oderunt iustum iniq. Non gͦ iustũ
odium s iniustum: cum odissent iniꝙ.
S uide distantiam. Inposteriorib ait-

Expanded text:
cutus sum iustir tiam. sed quanto ille inlustrior cutus sum iustir tiam. sed quanto ille inlustrior qui cotidie moriebatur, ut populum suum uiuificaret, et corpus suum mortis uulneribus offerebat, sicut ipse ait: in mortibus frequenter! mors enim honesta redemptio uitae est etiam decoloris aut innoxiae firmamentum, exitus autem mortis in manu uitae; et ideo malebat apostolus cotidie mori, ut uitae suae meritum comprobaret; scriptum est enim: non laudes hominem in uita sua. qui enim uiuunt moriuntur, qui moriuntur resurgent. propior ergo saluti est, qui moritur ut resurgat, quam ille, qui uiuit ut moriatur. quis est autem qui cotidie moriatur nisi qui ut omnia ei peccata moriantur? Confirmati autem et multiplicati sunt inimici David in hoc saeculo; sed non idoneum firmamentum nisi eius, qui confirmatur in Christo. denique illi confirmantur in saeculo, qui oderunt iustum inique; non ergo iustum odium, sed iniustum, cum odissent inique. Sed uide distantiam. in posterioribus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ges amicos suos. Nec ipse dauid si eru¬
buisset delicta ꝓpͥa confiteri. Ergo quia
ñ erubuit mͥ sua aꝑire peccata: nec
ego erubescam ei mea secreta reserare.
Et quia ut̾q eoꝵ ñ erubuit factoꝵ suo¬
rum p̃cium inmea pon̾e potestate. meo
se iudicio uoluntatiq cominitt̾e : nec ego
de talib seruulis erubescam ut apellem
amicos qui meam studuerint facere uo¬
luntatem Ideoq q̃m illi ante in merore
nunc in consolatione: tu quia in delicus
nunc in suppliciis. Chaos inter uos mag¬
num ẽ: ut neq illoꝵ ad te grã. nec tua
ad illos pena ualeat tͣnsire. Audis gͦ
qͥd dicat dauid. Auditum tͥ corrigere
&e emendare ꝑmittit᷑. Si hic emenda¬
ũis: illic requiesces. Nonte dulcia mun
di & seculi huiꝰ. s amara delectent. Gra
ue fel mouere consuerunt. Non illa io¬
Inimici inqͥt mei uiuunt & confirma¬
tisunt suꝑ me. & multiplicati sunt
qui oderu̾nt me iniq. Qui retribiuss

Expanded text:
ges amicos suos, non ipse Dauid, si eruges amicos suos, non ipse Dauid, si erubuisset delicta propria confiteri. ergo quia non erubuit mihi sua aperire peccata, nec ego erubescam ei mea secreta reserare. et quia uterque eorum non erubuit factorum suorum pretium in mea ponere potestate, meo se iudicio uoluntatique committere, nec ego de talibus seruulis erubescam, ut appellem amicos qui meam studuerint facere uoluntatem. ideoque quoniam illi ante in maerore, nunc in consolatione; tu quia in deliciis, nunc in suppliciis. chaos inter uos magnum est, ut neque illorum ad te gratia nec tua ad illos possit poena transire.\' audis ergo quid dicat Dauid? audi, dum tibi corrigere et emendare permittitur; si hic emendaueris, illic redi et saeculi hujus amoena delectent; grave enim fel movere consuerunt. Non ille juInimici, inquit, mei vivunt, et confirmati sunt super me: et multiplicati sunt, qui oderunt me inique. Qui retribuunt
Abbreviated transcription (Latin):
cum in conspectu ñ solum hominũ. s
eciam angłoꝵ. & omiũ potestatũ
celestium constitutus ceꝑis peccata ꝓ¬
pria ñ negare. Qmͦ excusabis cum tan¬
ta cõmiseris: Pretendis conditionis
infirmitatẽ: quia nemo sine peccato.
Respondebit᷑ tͥ. Debuisti agere peni¬
tentiam: detleram remedium:cur re¬
futasti: Subtȩxes pudorem qͦd hono¬
res tuos erubueris. Dicet. Si tu erubui¬
isti me coram amicis meis: & ego eru¬
bescam te coram patre meo qui ẽ incł.
Disce uerum eẽ qͦd sc̃ptum ẽ: quia ẽ uere¬
cundia adducens peccatum. Dauid in con¬
spectu suo dolorem suum ponebat: ne un¬
qͣm obliuisceret᷑. Dauid iniquitatẽ suã
ipse ꝓnuntiabat: dauid de peccato suo
ñ de opib cogitabat. Dauid ñ erubese¬
bat sua retensere peccata. ne de his eru¬
besc̾e̾t in meo iudicio constitutus: & tueni¬
bescebas: Non eẽt hodie in requie seruu¬
lus meus iob: si erubuisset tres illos re¬

Expanded text:
cum in conspectu non solum hominum, sed cum in conspectu non solum hominum, sed etiam angelorum et omnium potestatum caelestium constitutus coeperis peccata propria non negare. quomodo excusabis, cum tanta commiseris? plaetendes condicionis infirmitatem, quia nemo sine peccato. respondebitur tibi: debuisti ergo agere paenitentiam; dederam remedium, cur refutasti ?\' subtexes pudorem, quod honores tuos erubueris. dicet: \'si tu erubuisti me coram amicis tuis, et ego te erubescam coram patre meo qui est in caelis. disce uerum esse quod scriptum est, quia est uerecundia adducens peccatum. Dauid in conspectu suo dolorem suum ponebat, ne umquam obliuisceretur; Dauid iniquitatem suam ipse pronuntiabat; Dauid de peccato suo, non de opibus cogitabat; Dauid non erubescebat sua recensere peccata, ne de his erubesceret in meo iudicio constitutus: et tu erubescebus ? non esset hodie in requie seruulus mpus Iob , si erubuisset tres illos re
Abbreviated transcription (Latin):
rit punitꝰ supplicio temporali: leuare
infuturum ꝑpetue possit penam erumpne.
Rogat gͦ ut recipiat᷑ petitio sua: & casti¬
getur ipse ut recipiat᷑. Castigat enĩ dñs
omnẽ filium qͦm recipit. Si seruulum
tuum uideas peccata ꝓpͥa conficentem.
ultro offerre se penȩ. inflecteris & ignos¬
cis: & de dñi miseratione diffidis: Iudęx
ipse cui ñ licet in plurib causis a gladio
temꝑare quia legib seruit. potest tam̃
lucrum donare penarũ. & tu adhuc tre
tore deposcas : cui lex uoluntas ẽ & donã¬
di ius: Si cam̃ tupetas tͥ tua peccata
donari. nec consideres honores tuos :¬
aut erubescas amicos tuos: nec digni¬
tatem tuam deflexisse uidearis. Amicꝰ
dei. ꝓpħ̃a dei. rex ab ipso electus deo. &
unctus in regnum: flagellis sespon¬
caneus offerebat. & ñ erubescebat. &
tu erubescis: Nec ista ueretundia mul¬
tum tͥ opitulabit᷑. cum ad iudicium
điuen̾is: s pudoris te istius penitebit.

Expanded text:
rit punitus supplicio temporali, leuare rit punitus supplicio temporali, leuare in futurum perpetuae possit poenam aerumnae. rogat ergo, ut recipiatur petitio sua et castigetur ipse, ut recipiatur; castigat criim dominus omnem filium quem recipit. Si seruulum tuum uideas peccata propria confitentem ultro offerre se poenae, inflecteris, ignoscis: et de domini miseratione diffidis ? iudex ipse, cui non licet in plurimis causis a gladio temperare, quia legibus seruit, potest tamen lucrum donare poenarum, et tu adhuc treptore deposcas, cui lex uoluntas est et donandi ius, si tamen tu petas tibi tua peccata donari nec consideres honores tuos aut erubescas amicos tuos, ne dignitatem tuam flexisse uidearis ? amicus dei, propheta dei, rex ab ipso electus deo et unctus in regnum flagellis se spontaneus offerebat nec erubescebat, et tu erubescis ? non ista uerecundia multum tibi opitulabitur, cum ad iudicium dei ueneris, sed pudoris te istius paenitebit,
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie. ibi opinionem eius erroris ex¬
dudi. qͦd diuitie & successus ꝓsꝑior
flagitiosoꝵ nos mouere ñ debeant.
sonsuetudo autem elocutionis in scͥp¬
turis diuinis huiꝰmodi repꝑit᷑: sic enĩ
tute sp̃c ꝓbari se uelit. Sensus gͥ nob̾
spectandus ẽ semꝑ. Quemetiam ipsũ
frequens translatio ex hebreo
ingrecum. ex greco in latinum atte¬
nuare consueuit. Ad omnia itaq su¬
ꝑiora pulcrum remedium. qͦd infla¬
gella paratus ẽ. & offert se dño: ut que
placueruit deo flagella sustineat. ¶le¬
gisse quidem scm̃ dauid lego flagel¬
li genus qͦd eqͣnmiter sustineret.
elegit: quia de trily ei conditionib
eligende unius necessitas mandabat᷑.
uͥ autem ñ mandatur ad omnia para¬
tus dei seruulus. Seu corporalem egri¬
tudinem subeat. seu fugam a facie
mimici. siue obitum filioꝵ qͦs ñ ti¬
net premittẽ quia reciꝑe potest inͣ ꝑ¬
territus. Nam & sciens qͦd si hic fue¬

Expanded text:
paenitentiae, ibi opinionem eius erroris expaenitentiae, ibi opinionem eius erroris excludi, quod diuitiae et successus prosperior flagitiosorum nos mouere tion debeant. consuetudo autem elocutionis in scripturis diuinis huiusmodi reppentur. sic enim tute spiritus probari se uelit. sensus ergo nobis spectandus est semper, quem etiam ipsum frequens translatio ex Hebraeo in Graecum, ex Graeco in Latinum attenuare consueuit. Ad omnia itaque superiora pulchrum remedium, quod in flagella paratus est et offert se domino, ut quae placuerint deo flagella sustineat. elegisse quidem lego sanctum Dauid flagelli genus quod aequanimiter sustineret, sed elegit, quia de tribus ei condicionibus eligendae unius necessitas mandabatur. ubi autem non mandatur, ad omnia paratus est dei seruulus, seu corporalem aegritudinem subeat seu fugam a facie inimici siue obitum filiorum, quos non timet praemittere, quia recipere potest inperterritus. nam est sciens, quod, si hic fue
Abbreviated transcription (Latin):
qui faciat ut resurgas. Dixit gͦ daiid
incorde suo petens ut exaudiretur a
dño. ut ñ exultarent incũ eiꝰ inimici:
petens etiam ut in conu̾sionis sue ꝓposi
coꝑmaneret: ne dum ꝓpositi sui gressus
quasi quidam pedes sue anime commo¬
uentur: in eum aduersarii suꝑbi & mag¬
niloq̃ntie pleni loquerent᷑ ut faciunt
qui insultare desiderant. Tam̃ & simo¬
ueatur ut homo. paratum ad flagella
sedicit. ut uel supplicio soluat errorem :
&e si cessent flagella dñi. se tam̃ dolore
ꝓprio memorat flagellari: ut ñ inueni
pedes mei in me magna locuti sunt.
Eo qͦd tam ꝓmpti sunt ad insultatio¬
nis ludibria: ut in commotione pedũ
meorum paratam habuerint magnilo¬
quentiam. Uel certe sic: dum comiouen¬
tur pedes mei putantes quod caderem. ĩa¬
suꝑba & magniloqua sunt locuti. Sed
quia ipse in posteriorib pene motos
pedes suos dix̃. neqͥd oriatur hinc scru¬
puli. considera hic doceri nos affectum

Expanded text:
qui faciat ut resurgas. Dixit ergo Dauid qui faciat ut resurgas. Dixit ergo Dauid in corde suo, petens ut exaudiretur a domino et ut non exultarent in eum eius inimici, petens etiam ut in conuersionis suae proposito permaneret, ne, dum propositi sui gressus quasi quidam pedes suae animae commouentur, in eum aduersarii superba et magniloquentiae plena loquerentur, ut faciunt qui insultare desiderant. tamen, etsi moueatur ut homo, paratum ad flagella se dicit, ut uel supplicio soluat errorem. etsi cessent flagella domini, se tamen dolore proprio memorat flagellari, ut non inueniapedes mei, in me magna locuti sunt, eo quod tam prompti sunt ad insultationis ludibria, ut in commotione pedum meorum paratam habuerint magniloquentiam. uel certe sic: dum commouentur pedes mei, putantes quod caderem, superba iam et magniloqua sunt locuti. Sed tamen quia ipse in posterioribus paene motos pedes suos dixit, ne quid oriatur hinc scrupuli, considera hic doceri nos affectum
Abbreviated transcription (Latin):
cipias auditũ uanũ: Cum leg̾ĩs in eun¬
gelio ꝓ omni sermone ocioso. in uidici¬
um cẽ subeundũ: & si alius loquit᷑ ta¬
ce: & si alius conuitiatur aurem tuam
obstrue. Dauid tacendo uicit adu̾sariõ
suos: & quia sicut mutus factꝰ ẽ uocem
Tacebat dauid. loquebant᷑ inimici puo¬
cabant. ut aliqͥd or ipse loqueret᷑. Dice¬
bant: audiamꝰ uocem cuam. Intra stile
tacitus loquebat᷑. Quid opiis ẽ. ut isti au¬
tes. Ace semꝑpoposci ne aliqͣndo exul¬
tent inme inunici mei. Qui & si peccaui:
tu peccatum dimittis. Q si ego cecidi. tu
resuscitas: ne habeant unde exultare
possint qui peccatis letantur alienis.
Plus enim adquisiuimꝰ qui plus pecca¬
imus: quia beatiores facit gr̃a cua qͣm
nr̃a innocentia. Habemus hunc sensũ
& in libro micheȩ ꝓpħȩ. Noli gaudere
suꝑ me inimica mea quia cecidi: s re¬
surgam. Non ẽ gͣiuis infirmitatis rui¬
na: si ñ ilesit etiam uoluntatis studi

Expanded text:
cipias auditum uanum, cum legeris in euancipias auditum uanum, cum legeris in euangelio pro omni sermone otioso iudicium esse subeundum? etsi alius lcquitur, tace, etsi alius conuiciatur, aurem tuam obstrue. Dauid tacendo uicit aduersarios suos et, quia sicut mutus factus est, uoctacebat Dauid, loquebantur inimici, prouocabant ut aliquid et ipse loqueretur. dicebant: audiamus uocem tuam, intra se ille tacitus loquebatur. quid opus est ut ista autes. a te semper poposci, ne aliquando exultent in me inimici mei, quia, etsi peccaui, tu peccatum dimittis, etsi ego cecidi, tu resuscitas, ne habeant unde exultare possint qui peccatis laetantur alienis\'. plus enim adquisiuimus qui plus peccauimus, quia beatiores facit tua gratia quam nostra innocentia . habemut hunc pensum et in libro Michaeae prophetae: noli gaudere super me inimica mea, quia cecidi, sed resurgam. non est grauis infirmitatis ruina, si non sit etiam uoluntatis studiu
Abbreviated transcription (Latin):
tib adumeris: ut dñs audiat ce & renit¬
tat peccatum tuum: Nam cum ipse accu¬
sator tuus debeas coaceruare flagitia. cem
ipsum offerre supplicio : qͣmͦ negare obiecta
desideras : Renitentia patientiam querit:
patientia mitigat delicta magna. Quomͦ
irasceris aliis: tue ipse reus conscientie:
Quomͦ cõmoueris: cum debeat ẽe curabi¬
lis qui arguitur: & qͦd ẽ ampluis a semet
ipso curare debet sua uuln̾a. ñ alt̾um uul¬
nerare. Nemo alium uuln̾ando se sanat
Medice cura teipsum. Si medicus. qͣntoma¬
gis itus. pͥuis curare se debet: Confiteris
peccatum tuum: & medicum te conficeris in¬
alienum. & siueritatis ẽ qͦd retorques. tem¬
poris ñ ẽ. feccatori enim dixit ds : quare tu
enarras iustitias meas: Usurpas tͥ ut de
lege arguas: qui contra legem ipse fecisti.
Qͥd lacrimarum tempꝰ amittis: Quid
concertando uanos sermones aut audsᷤ
aut loqueris : Cum tͥscriptũ sit. ñ ac¬

Expanded text:
tibus adiuueris, ut dominus audiat te etibus adiuueris, ut dominus audiat te et peccatum tuum remittat. nam cum ipse accusator tuus esse debeas et coacerbare flagitia teque ipsum offerre supplicio, quomodo negare obiecta desideras? paenitentia patientiam quaerit, patientia mitigat delicta magna. quomodo irasceris aliis tuae ipse reus conscientiae ? quomodo commoueris, cum debeas esse miserabilis? qui arguitur et, quod est amplius, a semet ipso, curare debet sua uulnera, non alterum uulnerare. nemo alium uulnerando se sanat. medice, cura te ipsum. si medicus, quanto magis reus prius curare se debet! confiteris peccatum tuum et medicum profiteris alienum: etsi ueritatis est quod. retorques, temporis non est; peccatori enim dixit deus: quare t u enarras iustitias meas? usurpasti tibi ut de lege arguas, qui contra legem ipse stetisti. quid lacrimarum tempus amittis ? quid concertando uanos sermones aut audis aut loqueris, cum tibi scriptum sit: non ac
Abbreviated transcription (Latin):
cepit qͣm xp̃c indulsit: oe grãm adiuix̃
qrͣm antea ñ habuit. ut ꝓpb̾aret cum cuiꝰ
mandatis antea ñ credidit. Qͥ d de dño
omniũ uirtutum loquor. cum mulier
susanna nec sexiis in firmitate turbata:
quib se ad ꝑiculũ mortis cognouit ad¬
dictam uocem emiserit: Accusabat᷑ &
tacebat: diicebat᷑ ad mortẽ & silentio
se tegebat: ne nudaret pudorẽ. Intͣ se
tam̃ loquebat᷑ deo: qui eam magis au¬
diuit tacentem. Que si uoluisset loqͥ:
forsitan ñ eẽt audita. E cu gͦ qui ꝓposu¬
sti satisfacere ꝓdelictis dño deo tuo: il¬
li soli int̾iore corde te purga: illum con¬
tuere qui potest peccata diluere. Adiu¬
uat ce: qui putau̾it arguendũ. Deniq
cum malediceretur dauid. & eius dipx
abessa iniuriam regis uellet ulcisci: dic̃
au eum dauid. Dimitte illum ut male¬
dicat: q̃m dix̃ illi dñs. ut uideat humi¬
litatem meam. & retribuet mͥ bona ꝓ¬
maledicto hoc. Uides gͥ qͦo a conuitian¬

Expanded text:
cepit quam Christus indulsit et gratiam adiunxit cepit quam Christus indulsit et gratiam adiunxit quam ante non habuit, ut prophetaret eum cuius mandatis ante non credidit. quid de domino omnium uirtutum loquor , cum mulier Susanna nec sexus infirmitate turbata, quibus se ad periculum mortis cognouit addictam, uocem emiserit ? accusabatur et tacebat, ducebatur ad mortem et silentio se tegebat, ne nudaret pudorem. intra se tamen loquebatur deo, qui eam magis audiuit tacentem, quae si uoluisset loqui forsitan non esset audita. Et tu ergo, qui proposuisti satisfacere pro debetis domino ieo tuo, illi soli interiore corde te purga, illum contuere qui potest peccata diluere. adiuuat te qui putauerit arguendum. denique cum malediceretur Dauid et eius dux Abessa eius iniuriam uellet ulcisci, dixit ad eum Dauid: dimitte illum, ut maledicat, quoniam dixit illi dominus, utuideatis humilitatem meam et retribuatmmaledicto hoc. uides igitur, quod a conuician
Abbreviated transcription (Latin):
iħc uere cum accusaretur tacebat: & cũ
ꝑcuteretur ñ reꝑcutiebat. Deniq ꝑcus¬
sus respondit. Simale locutus sum:
testimonium ꝑhibe de malo: si bene. qͥd
me cedis: Wide qͤm admodum quasi
uir infirmus. & quasi is qui iundica¬
re se ñ posset: puerili quodam loque¬
batur affectu Ita gͦ & situ habeas qͦ
redarguas arguentem: melius taceb.
ne redarguendi nicissitudine commotio¬
nem tuam ꝓclas. Melius ẽ enim dissimulare
iniuriam: qͣm cum redarguis tundicare.
bonus motus. qui loqui male nescit: cuius
ex ore exire crimen ñ nouit. Hic ẽ motus u̾e
beatꝰ. qͥ cũ tacet. itͣ se loquit᷑. Dñs dat mͥ
lingͣm eruditionis: qͣndo oporteat me di¬
oere sermonem. Talia loquebat᷑ intͣ se ⁊ a¬
charias: cum obimutuisset. & uere quia
loqui ei si ꝓfuerat. ne loqueretur obinu¬
tuit: & ut loqueret᷑ exauditꝰ a xp̃o ẽ. Deni¬
q scripsit qͦd xp̃c exaudiret. & uocem re

Expanded text:
Iesus uere cum accusaretur tacebat et cum Iesus uere cum accusaretur tacebat et cum percuteretur non repercutiebat. denique percussus respondit: si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si bene, quid me caedis? uide quemadmodum quasi uere infirmus et quasi is, qui se uindicare non posset, puerili quodam loquebatur affectu. ita ergo et tu, si habeas quo redarguas arguentem, melius tacebis, ne redarguendi uicissitudine commotionem tuam prodas; melius est enim dissimulare iniuriam quam, cum redarguis, uindicare. bonus mutus qui loqui male nescit, cuius ex ore crimen exire non nouit. hic est mutus uere beatus, qui cum tacet intra se loquitur: \'dominus dat mihi linguam eruditionis, cere sermonem. Talia loquebatur intra se Zacharias, cum obmutuisset: et vere quia loqui ei non profuerat, ne loqueretur, obmutuit; et ut loqueretur, exauditus a Christo est. Denique scripsit quod Christus exaudiret; et vocem
Abbreviated transcription (Latin):
mularent add aliqͣm commnotionẽ. Q rũ
ego dolum uidens: uelut surdus ñ audi¬
ebam. Considera uim sermonis. Non dix
uocem loquentis exduderet ne aꝑiret
ossuũ sicut mutꝰ. Beatꝰ qui potest tan¬
tam habere iuirtutem. ut lacessitꝰ ñ iraᷤ¬
catur: cõmotꝰ. se nolit ulcisci Inimici
hoc agunt: ut ꝓuocent ad iracundiã.
Maledicunt ut maledicamꝰ: crimi¬
nant᷑ ut crimen retorqueamꝰ. Conui¬
ciantur ut excitent nos ad uicissitu¬
diuem contumelie. Unde plẽdare
petrus de dño ihu inepłã sua posuit.
Quia cum malediceret᷑ ñ maledicebat:
cum pateretur ñ cõminabat᷑. Ad eius¬
gͦ similitudinem atq imaginem iustus
sue uite cupiens instituta formare: ac¬
cusatꝰ tacet. lesus remittit. Dissimu¬
lat lascessitꝰ & ñ aꝑit os suũ: ut il¬
lum initetur qui sicut agnus aduic¬
timam ductus. sic ñ aꝑuit os suum.
Q cum posset habere qͦd referat: ma
uult silere qͣm dicere. Ipse enim dñs

Expanded text:
mularent ad aliquam commotionem; quorum mularent ad aliquam commotionem; quorum ego dolum uidens uelut surdus non audiebam\'. considera uim sermonis. non dixit uocem loquentis excluderet nec aperiret os suum sicut mutus. beatus qui potest tantam habere uirtutem, ut lacessitus non irascatur, commotus se nolit ulcisci. inimici hoc agunt, ut prouocent ad iracundiam, maledicunt, ut maledicamus, criminantur, ut crimen retorqueamus, conuiciantur, ut excitent nos ad uicissitudinem contumeliae. unde praeclare Petrus de domino Iesu in epistula sua posuit, quia cum malediceretur non maledicebat, cum pateretur non comminabatur. ad eius similitudinem atque imaginem iustus suae uitae cupiens instituta formare accusatus tacet, laesus remittit, dissimulat lacessitus et non aperit os suum, ut illum imitetur, qui sicut agnus ad uictimam ductus est et non aperit os suum et, cum posset habere quod referat, magis uult silere quam dicere. ipse enim dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Uides gͦ quia regib ñ temere tiel aꝓ
ph̾is uel a sacerdotib facienda inuria
sit. sinulla sint gͣuiora peccata. inqͥ¬
b debeant argui. Ubi autẽ peccata
gͣuiora ibi ñ uidecur a sacerdote par¬
cendum: ut iustis increpationib corri¬
gantur. Tamen dauid in hoc locodic̃:
qd nichil inuenisse uideant᷑. & ideo
amici eius uanitatẽ locuti sunt: q̃m
nichil qͦd ꝓueritate loquerent᷑ inue¬
ñint. Aut certe quia & si peccaui. ta¬
men peccata mea penitendi dolore
purgabam. In quo illi cum dolome¬
cum loquebant᷑. ut me obiurgatiõe
confunderent: & a conuersione re¬
uocarent. Qͣ uide ne hoc magis sense¬
rit. quesisse illos mala. eiꝰ. s cũ uel¬
lent accusare p̃uentos. q̃m uulnera
sua ipse patefecerat sui accusator ex¬
istens. & ideo uim accusationis eoꝵ
quia confesso. culpaiam nocere ñpos¬
set. Cxdusi gͥ a criminationis inui¬
dia diabolum adhibeant. ut insur

Expanded text:
uides ergo, quia regibus non temere uel a uides ergo, quia regibus non temere uel a prophetis dei uel a sacerdotibus facienda iniuria sit, si nulla sint grauiora peccata in quibus debeant argui. ubi autem peccata grauiora sunt, ibi non uidetur a sacerdote parc-endum, ut iustis increpationibus corrigantur Tamen Dauid in hoc loco dicit quod nihil inuenisse uideantur, et ideo inimici eius uanitatem locuti sunt, quoniam nihil quod pro ueritate loquerentur inuenerint. \'aut certe quia, etsi peccaui, tamen peccata mea paenitendi dolore purgabam; in quo illi cum dolo mecum loquebantur, ut obiurgatione confunderent et a conuersione reuocarent\'. et uide ne hoc magis senserit, quaesisse illos mala eius, sed, cum uellent accusare, praeuentos, quod uulnera sua ipse patefecerit sui accusator existens, et ideo uim accusationis eorum quae confesso culpam iam nocere non possent. \'Exclusi igitur a criminationis inuidia dolum adhibebant, ut insurg
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾it qui p̃tendunt timentib dñm.
ut eripiant eos de temptationib. qͣs
ferre ñ possunt. Qͦ mͦ gͣ longe stant qͥ
ad adium̃tũ sunt atcributi: S ñ illi
se separant. s qui urget᷑ temptationb
putat eos longe abeẽ qͦs ꝓpius sibi adĩ
desiderat. & arbitͣtur dissimulare:
cum illi uiuandi tempus nutu suim¬
ꝑatoris expectent. qui athͥetam suum
quo gloriosiꝰ uinceret. diutius certa¬
re p̃cepit. & uidetur hoc magis seq̃n¬
tib conuenire. quia angelis ꝓtectio¬
nis extubias rel axantib in sidiabant
mimici: querenteᷤ ĩ aĩa eiꝰ inuenire qͦd noceat.
T̃unc enim potestas illis gͣuioris temp¬
tationis ꝑmittit᷑: cum culpa anime gra¬
nior repꝑit᷑. Unde habes illud in libro
regnoꝵ regis achab ad heliam dictum:
qͣndo eum ꝓph̃a uehement̾ increpauit.
&e mortem ei denuntiauit. Inuenisti in¬
quit me: & respondit helias Inueni:
quia fecisti malignũ in conspectu dñi.

Expanded text:
dixeritqui praetendunt timentibus dominum, dixeritqui praetendunt timentibus dominum, ut eripiant eos de temptationibus quas ferre non.possunt. quomodo ergo longe stant qui ad adiumentum sunt attributi ? sed non illi se separant, sed qui urgetur temptationibus putat eos longe abesse, quos propius sibi adesse desiderat, et arbitratur dissimulare, cum illi iuuandi tempus nutu sui imperatoris expectent, qui athletam suum, quo gloriosius uinceret, diutius certare praecepit. et uidetur hoc magis sequentibus conuenire, quia angelis protectionis excubias relaxantibus insidiabantur inimici, quaerentes in anima eius inuenire quod noceat. tunc enim potestas illis grauioris temptationis permittitur, cum culpa animae grauior repperitur. unde habes illud in libro Regnorum regis Achab ad Heliam dictum, quando eum propheta uehementer increpauit et mortem ei denuntiauit: inuenisti, inquit, m e ? et respondit Helias: inueni, quia fecisti malignum in conspectu domini.
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ppas cum te illa ñ audiat. nͥ defer¬
uescat dolor: Nomi sepelites de consolatiõil
extitatas. Uenisti ut doleas: ñ ut liti¬
ges. Ordo sermonis ipse querendus est.
ne peccatum apud dñm incurras dum
desideras hominẽ consolari: Ne dicen
titͥ audi hȩc & alia multa que nichil
ꝓsint. & respondeat tͥ. audite consola¬
tores maloꝵ: Ne in luctu alt̾ius cer¬
tamen garrule disputationis indu¬
cas: Ne ñ accedas cum oporteat. ne ac¬
cedas & durior sit tuus sermo. Denie
quid dicat᷑ de talib: doceat te sc̃s iob.
Simul mͥ uenert̃ temptationes. gͣuis¬
sime circundedert̃ me. Considerantes
fr̃s mei discesserunt a me. cognouer̃t
extͣneos magis qmͣ me: amici mei un¬
miscricordes facti sunt. hic gͦ natural
est sensus etiam sci ꝓpħe dauid. ut que¬
ratur se ab amicis impugnatũ: a ꝓri¬
mis destitutũ. Sed ne mysticꝰ quidem
abhorreat pietatis affectus. ut ꝓ angłis

Expanded text:
quid properas, cum te illa non audiat, nisi deferquid properas, cum te illa non audiat, nisi deferuescat dolor? saepe lites de consolationibus uidimus excitatas. uenisti ut doleas, non ut litiges. ordo sermonis ipse quaerendus est, ne peccatum apud deum incurras, dum desideras hominem consolari, ne dicenti tibi: audi haec1 et alia multa quae nihil prosint, et respondeat: audite, consolatores malorum, ne in luctu alterius certamen garrulae disputationis inducas, ne non accedas, cum oporteat, ne accedas et durior sit tuus sermo. denique quid dicatur de tahbug, doceat te sanctus Iob : simul mihi uenerunt temptationes grauissimae, circumdederunt me considerantes. fratres mei discesserunt a me, cognouerunt extraneos magis quam me ; amici mei inmisericordes facti sunt. hic ergo naturalis est sensus etiam sancti prophetaeDauid: queritur se ab amicis inpugnatum, a proximis destitutum. Sed ne mysticus quidem abhorreat pietatis affectus, ut pro angelis
Abbreviated transcription (Latin):
&e incisio uulnus exasꝑet. Qͣnto gͥ ma¬
gis cauere nos conuenit. ut cũ uen̾imꝰ
loqͣmur. Septem dieb tacuit iob. ta¬
cuerunt amici: nec locuti eẽnt nͥ iobdo¬
lore ꝓrupisset in uocem. Querendũ
enĩ est unde incipias : ne in ipso sermo¬
ne offendat consolatio tua. Etiamta¬
citurnitas ipsa medicina ẽ : &e uelox in
sermonib magis uuln̾at. Qͥd miraris
si alterum uuln̾at. cum freqͤnter ipse¬
sese uuln̾et: Quia ex multiloquio pec¬
catum ñ effugit. Etenim si medicus me¬
dendi tempus expectat. ut digestis egri¬
tudinib medicine subsidia deferant᷑.
ne acerba adhuc & immatura ut as¬
serunt egricudo. curationis remediis
reluctetur. & beneficium inuenire ñ
possit: Qͣntomagis explorare nos con
uenit. ut oportune a nob̃ medicinalis
sermo ꝓcedat. qui ñ accendere luctũ
s lenire uideat᷑: Uis urgae doloris. pre-¬
mitur cor mulieris afflicte. que ĩma¬
turo obitu maritũ amisit aut filios.

Expanded text:
et incisio uulnus exasperet. quanto igitur maet incisio uulnus exasperet. quanto igitur magis cauere nos conuenit, ut, cum uenerimctorie loquamur! septem diebus tacuit Iob, tacuerunt amici nec locuti essent, nisi Iob dolore prorupisset in uocem. quaerendum est enim unde incipias, ne in ipso sermone offendat consolatio tua; etiam taciturnitas ipsa medicina est et uelox in sermonibus magis uulnerat. quid miraris si alterum uulnerat, cum frequenter ipse uulneretur, quia ex multiloquio peccatum non fugit ? etenim si medicus medendi tempus expectat, ut digestis aegritudinibus medicinae subsidia deferantur, ne acerba adhuc et inmatura, ut asserunt, aegritudo curationis remediis reluctetur et beneficium sentire non possit, quanto magis explorare nos con- uenit, ut oportune a nobis medicabilis sermo procedat, qui non accendere luctum, sed lenire uideatur! uis urget doloris, premitur cor mulieris afflictae, quae inmaturo obitu maritum amisit aut filios:
Abbreviated transcription (Latin):
in temptationib inimici fiunt homi¬
nis etiam domestici eiꝰ. Hoc gͦ sc̃s da¬
uid pure atq sincere & dolenter fate¬
tur. Uerꝰ etiã dolor ẽ. & interioris
cordis confessio: qnͣdo enumerantur
omnia quib secreta mentis uiscera
amarissimo compunguntur affec¬
tu. & domestico felle exacerbant᷑. De¬
plorat gͥ ꝓpħa ab amicis se & ꝓrimis
impugnatũ: a quib utiq ñ impug¬
nari debuit s uiuari. Qͦdutiq cũ
sc̃i iob querimonia concurrit. quia
& ipse acguebat tres illos reges con¬
solatores maloꝵ: qui maiora infe¬
rebant certamina cum ad consolandum eũ
amicitie grã conuenissent. qͦd utiq cauen¬
dum ẽ nob̃. Consolatio enim mitis ẽẽ de¬
bet ñ asꝑa. que magis dolorem leniat
feruorem mitiget: qͣm commotionemex¬
citet. Certe ipsius corporis medicina nos
doceat. que feruentib uuln̾ib dolorẽ¬
alleuat. Ideoq fouent᷑ pͥmo uulnera
post secant᷑: ne offendat ipsa duricies.

Expanded text:
in temptationibus inimici fiunt homiin temptationibus inimici fiunt hominis etiam domestici eius. hoc ergo sanctus Dauid pure atque sincere et dolenter fatetur. uerus enim dolor est et interioris cordis confessio, quando enumerantur omnia quibus secreta mentis uiscera amarissimo conpunguntur affectu et domestico felle exacerbantur. deplorat igitur propheta ab amicis se et proximis inpugnatum, a quibus utique non inpugnari debuit, sed iuuari. quod utique cum sancti Iob querimonia concurrit, quia et ipse arguebat tres illos reges consolatores malorum, qui maiora ei inferebant certamina, cum ad consolandum eum amicitiae gratia conuenissent; quod utique cauendum est nobis. consolatio enim mitis debet esse, non aspera, quae magis dolorem leniat, feruorem mitiget quam commotionem excitet. certe ipsius corporis medicina nos doceat, quae feruentibus uulneribus molalleuet. ideoque fouentur primo uulnera, post secantur, ne offendat ipsa durities
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit gͦ ꝑsecutorũ turba cum lant̾nis:
Q ideo inclusam in eis lucem uidere
eoꝵ oculi nequiuerunt. Uenit cum
facib que plus habent in fumo cali¬
ginis qͣn splendoris in lumine. Demo
facib mortuoꝵ cadauera ardere con¬
suerunt. Sibi gͦ iudei iam ferebant in¬
cendia. qui ꝑsequebant᷑ salutis aucto¬
rem. Uenere cum armis. significantes
armis se ꝑituros ẽẽ romanis. usq ad
excidium totius ciuitatis & templi: qͥ
pacem dñi recusarunt. Amici mei &̃
ꝓrximi mei adu̾sum me appropinqͣue¬
runt & stecerunt. Q ꝓxim mei alon¬
ge steterunt. & ium faciebant qui q̃re¬
bant animam meã. Q qui inquirebãt
mala mͥ locuti sunt uanitatẽ: & do
lum cota die meditabant᷑. Ego autẽ
uelut surdus ñ audiebam: & sicut
mutus qui ñ aꝑuit os suũ. Q factus
sum sicut homo ñ audiens: & ñ ha¬
bens in ore suo increpationes. Uidero
qui sint qui argute ista discutiant.
Michi inpͥmo p̃cipue isto uersiculo
dñi uidetur tenenda sententia: quia

Expanded text:
Venit ergo persecutorum turba cum laternis; et ideo inclusam in eis lucem videre eorum oculi nequiverunt. Venit cum facibus, quae plus habent in fumo caliginis, quam splendoris in lumine. Denique facibus mortuorum cadavera ardere consueverunt. Sibi ergo Judaei jam ferebant incendia, qui persequebantur salutis auctorem. Venere cum armis, significantes armis se perituros esse Romanis usque ad excidium totius civitatis et templi, qui pacem Domini recusarunt. 42. Amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt, et steterunt. Et proximi mei a longe steterunt. Et vim faciebant qui quaerebant animam meam. Et qui inquirebant mala mihi, locuti sunt vanitatlum tota die meditabantur. ego autem uel sur dus non audiebam et sicut mutus qui non aperit os suum, et f actus sum sicut homo non audiens et non habens in ore e suo incr ep atione s. uidero qui sint, qui argute ista discutiant. mihi in primo praecipue isto uersiculo domini uidetur tenenda sententia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
putaret absentem: s quia p̃sentiam
eius in bnficiis requirebat. Sic ieremi¬
as sequebatur medicum dicens. Sana
me dñe &x sanabor: salua me & salua¬
bor. Non laboraui sequens post te.
Sic eccłia requirebat eum in canticis
canticoꝵ: & rogabat filias ierłm ist
suscitarent dilectionem. Querebat
ut inueniret quem sua dilectione ie¬
tinebat: nec unqͣm sentiebat ab scli¬

Expanded text:
putaret absentem, sed quia praesentiam putaret absentem, sed quia praesentiam eius in beneficiis requirebat. sic Hieremias sequebatur ut medicum dicens: sana me, domine, et sanabor; saluum me fac, et saluabor. non laboraui sequens post te. sic ecclesia requirebat eum in Canticis canticorum et rogabat filias Hierusalem, ut suscitarent dilectionem; quaerebat ut inueniret, quem sua dilectione retinebat nec umquam sentiebat abs
Abbreviated transcription (Latin):
ferre ñ potuit: & obstupefactus ob¬
riguit. & mortem incidit. Que au¬
tem ꝓpham deseruit fortitudo: utrũ
carnis anmentis: Si carnis: ñ utiq
desꝑanda sanitas. Nam uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑficit᷑. De qͦ ñ mediocͥt᷑ disput auit
arbiter & breuiator. Qui dum luc¬
te mentis & corporis sciens temꝑare
utͥusq certamen ut restringet car¬
nem si cerneret fortiorem. ne in lege
peccati captiuam ducet mentem.
reuocabat itaq carnem: uirtutemã
mentis iungebat. sic ad coronam
meruit puenire. Cigo hoc dicit ꝓpħ̃a.
titudo preualuit. Quod si fortidudinẽ
mentis accipimus deseruisse: ñ mirum
sungͣuissimis temptationib corde tar¬
bato putat se homo deseri mentis sue
fortitudine. Ipse te doceat dicens. forti¬
tudo mea & laudatio mea dñs. Dñm
gͦ querebat: & idco ne deseri merertt᷑
miret sibi: ñ quia eum obdormisse cit¬
debant. Sic heliseus ut suꝑioꝵ utam
exemplis. uͥ ẽ inqͥt ds̃ helie: Non qͦo

Expanded text:
ferre non potuit et obstupefactus obferre non potuit et obstupefactus obriguit, mortem incidit. Quae autem prophetam deseruit fortitudo, utrum carnis an mentis ? si carnis, non utique desperanda sanitas; nam uirtus in infirmitate perficitur. de quo non mediocriter disputauit arbiter et proeliator quidam luctae mentis et corporis, sciens temperare utriusque certamen, ut restringeret carnem, si cerneret fortiorem, ne in lege peccati captiuam duceret mentem. reuocabat itaque carnem, uirtutem autem mentis iungebat; sic ad coronam meruit peruenire. ergo, quod dicit propheta, titudo praeualuit. quodsi fortitudinem mentis accipimus deseruisse, non mirum si in grauissimis temptationibus corde turbato putat se homo mentis suae fortitudine deseri. ipse te doceat dicens: fortitudo mea et laudatio mea dominus. dominum ergo quaerebat et ideo, ne deseri merereturmiret sibi, non quia eum obdormisse credebant. sic Heliseus, ut superiorum utamur exemplis, ubi est, inquit, deus Heiae?, non quo