comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ. ħeditas dñi. filii sunt qͥ m̾ces sunt fruc¬
tꝰ illiꝰ : qui demariȩ uentre ꝓcessit. Ipse fruc¬
tꝰ uentris est flos radicis deqͦ bene ꝓpħa¬
uit esaias dicens. Exiet uirga deradice ies¬
se : & flos deradice eiꝰ ascendae. Radix enĩ ẽ.
familia iudor. uira mania :flos mariȩ.¬
xp̃c. Qui ueluti bone arboris fructus
nr̃ȩ uirtutis ꝓcessu nc̃ floret. nc̃ fructificat
in nob̾ nc̃ rediuiua corꝑis resurrectione
reꝑat᷑. Et uñ h mͥ ut ueniat mat̾ dñi mei
adme: Non qͣsi ignorans dicit. Scit enĩ
S quasi ñ humani hoc meriti s diuinȩ gr̃ȩ
munꝰ eẽ cognoscat: ita dicit. Uñ hoc mͥ:
hoc ẽ. Quantũ bonũ mͥ accidit ut mater
mat̃ dñi mei adme. Miracłm sentio. cogno¬
sco myst̾iũ: mat̾ dñi u̾bo foeta dõ plena est
dubitasse mariam s credidisse: & i dõ fructũ
fidi consecutã. Beata in qͥt q̃ credidisti. S et
uos beati. qͥ auditis & creditis. Quec̃q enĩ cre¬

Expanded text:
ereditas Domini filii sunt, qui merces sunt fructus illius, qui de Mariae ventre processit. Ipse fructus uentris est, flos radicis, de quo bene prophetauit Esaias dicens: exiet uirga ex radice Iessae et flos ex radice ascendet; radix enim est familia Iudaeorum, uirga Maria, flos Mariae Christus, qui ueluti bonae arboris fructus pro nostrae uirtutis processu nunc floret, nunc fructificat in nobis, nunc rediuiua corporis resurrectione reparatur. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? non quasi ignorans dicit — scit enimsed quasi non humani hoc meriti, sed diuinae gratiae munus esse cognoscat, ita dicit: unde hoc mihi? hoc est: quantum bonum mihi accidit, ut mater mater domini mei ad me. miraculum sentio. cognosco mysterium: mater domini uerbo feta, deo plena est.non dubitasse Mariam. sed credidisse et ideo fructum fidei consecutam. beata inquit quae credidisti. sed et uos beati, qui audistis et credidistis; quaecumque enim cre
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem cõpetenti satis ꝑ hoc desig¬
n auit indicio. obseruans euangelista
ne omnino in hꝰcemodi successionib¬
genuisse aliquẽ nominaret : ꝑ qđ digil
distinctione ñ descendens. s: ascenden:
usq ad adã & ad ipsum usq ꝑuenit dilli
Hec autem nob̾ non ad subitum reꝑsa
aut absq ullis auctorib cõmendata si.
s ipsi hȩc saluatoris nr̃i propinqui so¬

Expanded text:
veritatem competenti satis per hoc desigveritatem competenti satis per hoc designavit indicio, observans Evangelista, ne omnino in hujuscemodi successionibgenuisse aliquem nominaret; per quod digna distinctione non descendens, sed ascendens, usque ad Adam, et ad ipsum usque pervenit Deum. Haec autem nobis non ad subitum reperta, aut absque ullis auctoribus commentata sunt, sed ipsi haec Salvatoris nostri s
Abbreviated transcription (Latin):
exeodem genẽ. relictã mathȩ accepit ux¬
remz ex qua & ipse accepit filiũ nomine
heli. ꝑ quod ex diu̾so patrũ gene. efficiũ¬
t᷑ iacob &e heliuterini fratres: quoꝵ alt
id ẽ ia cob. fr̃is heli sine lib̾is defunctiu¬
xorem. ex mandato legis accipiens. ge
nuit ioseph: nat᷑a quidẽ germinis suuor
filium. Propter quod & scribit᷑: Iacob
aut̃ genuit ioseph. Scđ̃m uͦ legis prrcep¬
tũ. heli efficit᷑ filiꝰ: cuiꝰ iacob quia frater
erat. uxorem adsuscitandũ fr̃is semen ac¬
cepit. Et ꝑ hoc rata inuenit᷑ atq integra
generatio: & ea quã matheus enumerat
dicens. ia cob aut̃ genuit ioseph. & ea qͥ
lucas competenti obseruatione designas
dicens. qui putabat᷑ eẽ filiꝰ ioseph. quifu¬
it heli : qui & ipse subsonante eadem
distinctione. heli ẽẽ filiꝰ putabat᷑ qui fu
erat mathe. quia legalem hanc succes¬
sionem. que uelut adoptione quadã qͣ
defunctos constat. mag̃ quã germinis

Expanded text:
ex eodem genere, relictam Mathae accepit uxex eodem genere, relictam Mathae accepit uxorem, ex qua et ipse accepit filium nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli uterini fratres. Quorum alter, id est, Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti uxorem ex mandato legis accnuit Joseph, natura quidem germinis, suum filium: propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph; secundum vero legis praeceptum, Heli efficitur filius, cujus Jacob, quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat; et per hoc rara invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph; et ea quam Lucas competenti observatione designat, dicens, quod putabatur esse filius Joseph, qui fuit Heli; qui et ipse, subsonante eadem disterat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut adoptione quadam erga defunctos constat, magis quam germinis
Abbreviated transcription (Latin):
decim tribus ẽẽnt isrł excepta tribu leui. q̃
issent filii iacob. Uñ intelligr̃ lucas pa-¬
trem ioseph. ñ a quo genitꝰ. s a quo fuerat ad¬
optatꝰ suscepisse in euangłio suo: cuiꝰ ꝓgeni-¬
tores sursũ uersus cõmemoraret. donec exure
addd. Quom autẽ huiꝰ rei constet ratio. a¬
fricanꝰ hystoriografus scribens ad aristidem
quendam deȩuangłior consonantia. os-¬
buisse iacob. qui deducit᷑ ꝑ salomonem se¬
cumdũ lucã uͦ heli. qui deducit᷑ ꝑ nathan.
habentes alius quidem mathan. alius uͦ
eciã isti ipsi ioseph aui ẽẽ uident᷑. Est eng
modꝰ iste. Mathan &e mathat diuersis ten¬
porib deuna eadẽq uxore estha nomine
singłos filios ꝓcrearunt: quia mathan qͥ
ꝑ sal omonẽ descendit. uxorẽ eã pͥmꝰ ace¬
ꝑat: & relicto uno filio iacob nomine.
defunctꝰ est. Post cꝰ obitum. qm̃ lexui¬
duam alii uiro ñ uetat nub̃e. mathat iͥ

Expanded text:
decim tribus essent Israel, excepta tribu Levi, quae decim tribus essent Israel, excepta tribu Levi, quae issent filii Jacob. Unde intelligitur Lucas patrem Joseph, non a quo genitus, sed a quo fuerat adoptatus, suscepisse in Evangelio suo. Cujus progenitores sursum versus commemorat, donec exiret ad David. Quomodo autem hujus rei constet ratio, Africanus historiographus scribens ad Aristidem quemdam de Evangeliorum dissonantia, osbuisse Jacob, qui deducitur per Salomonem; secundum Lucam vero Heli, qui deducitur per Nathan, duo fratres, habentes alius quidem Mathan, alius veretiam isti Joseph avi esse videantur. Est ergo modus iste: Mathan et Matthat diversis temporibus de una eademque uxore, Cestha nomine, singulos filios procrearunt, quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio, Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Matthat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
regende uite nr̃ȩ temꝑali atq terrenȩ. tã quã
numero quadragenario regalit̃ presidet. Ia¬
cob autẽ genuit ioseph. Hunc locum nob̾
obicit iulianꝰ augustus. dedissonantia e¬
uangłistarg cͦ ȩuangelista matħs. ioseph fi¬
liũ dixit iacob & lucas filiũ eũ appella¬
uerit heli : non intelligens consuetudinẽ
pinquus absq libis mortuꝰ fuerit: aliꝰ eius
accipiat uxorẽ. adsuscitandũ sem̃frĩs aut
ꝓpinqui sui. Antiqua ẽ enĩ consuetudo ad¬
optandi eciã in illo popło dĩ. ut sibi filios fa¬
cerent. qͦs ñ ipsi genuissent. Nam excepto
quod filia pharaonis moysen ad optauerat.
illa qͥppe alienigena fuit: ipse iacob nepotes
suos exioseph natos. uerbis manifestissimiᷤ
ad optauit dicens. Nẽ itaq filii tui qui fac
effraim & manasse : camquã ruben & syme¬
on erunt mͥ. Natos autẽ sigenueris pꝰ ea.
tͥ erunt. Unde eciam factum ẽ. ut duo¬

Expanded text:
regendae vitae nostrae temporali atque terrenae tanquam regendae vitae nostrae temporali atque terrenae tanquam numero quadragenario regaliter praesidet. Jacob autem genuit Joseph. Hunc locum objecit nobis Julianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph filium dixerit Jacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem pinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui. Antiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo Dei, ut sibi filios facerent, quos non ipsi genuissent. Nam excepto quod filia Pharaonis Moysen adoptaverat, illa quippe alienigena fuit ipse Jacob nepotes suos ex Joseph natos, verbis manifestissimis adoptavit dicens: Nunc itaque filii tui duo, qui Ephraim et Manasse tanquam Ruben et Simeon, erunt mihi. Natos autem si genueris postea, tibi erunt . Unde etiam factum est, ut duo
Abbreviated transcription (Latin):
lis pat̾ augustinus in libro deconsen¬
su ȩuangłistarꝑ ita dicit. Unꝰ qͥppe in
nias: a qͦ facta ẽ quedã in extraneas g̾ts ente
deflexio. quando in babiloniã transmi¬
gratũ ẽ. Ubi aut̃ ordo arectitudine
deflectit᷑. atq ut eat in diuersum tãquã
angulũ facit. illud quod in angulo ẽ
bis numat᷑: infine scilicet pͥoris ordiniᷤᷤ.
& in capite ipsiꝰ deflexionis. Et hoc ip¬
sũ iã p̃figurabat xp̃m a circumcisione
adp̃puciũ tãquã abierłm adbabiloni¬
am quodãm migraturum: ihĩc atq illic
utrisq inse credentib tamquã lapidem
angłarem futurum. H tam̃ infigura pre¬
parabat ds̃. reb in ueritate uenturis. Nã
⁊ ipse ieconias ubi angułꝰ iste p̃figuratus
ẽ: interp̃tat᷑ p̃paratio dĩ. Sic ergo ĩa non
quadraginta duȩ. quod faciunt ter quatu¬
or decim. s ꝓpt̾ unã bisnumeratã qua¬
draginta & una generationes fiunt. si
&r ipsum xp̃m ad numeremus. qͥ huic¬

Expanded text:
s in lib. de Consensu evangelistarum ita dicit: Unus quippe in nias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. Ubi autem ordo a rectitudine deflectitur, atque ut eat in diversum, tanquam angulum facit, illud quod in angulo est bis numeratur, in fine scilicet, prioris ordinis, et in capite ipsius deflexionis. Et hoc ipsum jam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tanquam a Jerusalem ad Babyloniam quodammodo migraturum, et hinc atque hinc utrisque in se credentibus tanquam lapidem angularem futurum. Haec tunc in figuram praeparabat Deus rebus in veritate venturis. Nam et ipse Jechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, interpretatur praeparatio Dei. Sic ergo jam non quadraginta duae, quot faciunt ter quatuordecim, sed propter unum bis numeratum, quadraginta una generationes fiunt, si et ipsum Christum annumeremus, qui huic
Abbreviated transcription (Latin):
declarant᷑. Simul enĩ ut audiuit saluta¬
tionẽ Manȩ elisabeth exultauit infans
inutero eiꝰ:i repleta ẽ spũ scõ. Uide distinc¬
tionẽ. sigłor q uerboꝵ ꝓpͥetates. Uocem
pͥor elisabeth audiuit: s iołies pͥor grãm sen¬
sit. Illa nat᷑ȩ oidine audiuit iste exultauit
ratione misterii. Illa mariȩ. iste dñi sen¬
sit aduentũ. Femina mulieris: & pignus
pigneris. Iste grãm locunt᷑. illi intꝰ oꝑant᷑
Pietatisq mysteriũ mat̾nis ad oriunt᷑ ꝓfectib:
duplici miracło ꝓpħant matres spũ paruu¬
lorum. Exultauit infans. repleta ẽ mater
Nonpͥꝰ mat̃ repleta quã filiꝰ s c̃ filiꝰ eẽt repletꝰ
spũ scõ. repleuit & matrẽ. Exultauit io
sibilis enĩ in ꝯp̃hensibilit̾ oꝑ abat᷑ in matre
Et illa pꝰ ꝯceptũ replet᷑: ista ante conceptum
Bñdicta tu int̾ mulieres: & bñdictꝰ fructꝰ
uentris tui. Et un hoc mͥ ut ueniat mater
dñi mei adme: Nouit sermone suũ sp̃s

Expanded text:
imul enim ut audiuit salutationem Mariae Elisabet, exsultauit infans in utero eius, et repleta est spiritu sancto. uide distinctionem singulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste domini sensit aduentum, femina mulieris et pignus pignoris, istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. exsultauit Iohsibilis enim inconprehensibiliter operabatur in matre — et illa post conceptum repletur, ista ante conceptum. Benedicta tu inter mulieres et benedictus fructus uentris tui. et unde hoc mihi ut ueniat mater domini mei ad me
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitans ad regnũ inuitat et̃nũ dicens:
Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite reg¬
congruentiꝰ quã redemptori nr̃o conuenit.
qͥ patiẽ ꝓ discipłis suis petens talit̃ locutꝰ ẽ.
Pat̃ scẽ serua eos in nomine tuo. qͦs dedisti
mͥ ut sint unũ sic̃ ⁊ nos. Et ut affectũ depre

Expanded text:
regnum invitat aeternum, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite regcongruentius quam Redemptori nostro convenit, qui Patrem pro discipulis suis petens, taliter locutus est: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos . Et ut effec
Abbreviated transcription (Latin):
prehendens: ille ueracit᷑ qui dixit. Omĩ
nꝰ dĩ omnia continens: dequa dicit ꝓpła
Celum palmo metit᷑. ⁊ terrã pugillo con¬
unet. Crechias confortauit dñs. uł forti¬
tudo dñi int̾pretat᷑. illũ demonstrans qͥ
discipulis siuis ait. In mundo pressuram
habebitis. s confidite: ego uici mundũ
Et scđ̾m danihelem. lapis abscisus de
monte sine manib cõminuit testã. fer¬
rum.es. argentũ. aurum. Manasses ob¬
liuiosus eiꝰ tẏpũ nomine tenet: excuius
ꝑ sona hiezechiel ꝓph̾a dixit. Si autem
impiꝰ egerit penitentiã ab omnib peca¬
tis suis quȩ oꝑatꝰ ẽ. ⁊ custodierit uniuer¬
sa precepta mea & fecerit iudiciũ & iusi

Expanded text:
prehendens, ille veraciter est, qui dixit: Omnianus Dei, omnia continens, de qua dicit propheta: Coelum palmo metitur, et terram pugillo concludit . Ezechias, confortavit Dominus, vel fortitudo Domini, interpretatur, illum demonstrans qui discipulis suis ait: In mundo pressuram habebitis; sed confidite, quia ego vici mundum . Et secundum Danielem: Lapis abscisus de monte sine manibus , comminuit testam, ferrum, aes, argentum et aurum. Manasses, obliviosus, ejus typum nomine tenet ex cujus persona Ezechiel propheta dixit: Si autem impius egerit poenitentiam ab omnibus peccatis suis, quae operatus est, et custodierit universa praecepta m
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. & spolia eiꝰ distribuce. Ipse quippe
pͥncipẽ huiꝰ mundi eicit foras: quia dexta
dñi fec̃ uirtutẽ. Et fortitudo ac laudatio
nr̃a dñs. factꝰ est nob̾ in salutẽ. Ioathan
uͦ consũmatꝰ. uł ꝑfectꝰ. significat illũ dequo
dic̃ apłs. Consũmatꝰ. factus ẽ: omnib ob

Expanded text:
, et spolia illius distribuet . Ipse quippe principem hujus mundi ejecit foras, quia: Dextera Domini fecit virtutem, et fortitudo ac laudatio nostra, Dominus factus est nobis in salutem . Joatham vero, consummatus, vel perfectus, significat illum de quo d
Abbreviated transcription (Latin):
ut & ipsi innob̾unũ sint. Torobabel uͦ int̾p̃¬
tat᷑ ipse magist᷑ babilonis: id ẽ. magister ꝯ¬
fusionis. Et qͥd babilon meliꝰ quã istũ mun¬
dũ significat: qui pꝰ peccatũ pͥmi hominis. ua¬
riis idolor cultib & humane uitȩ errori¬
b implicatꝰ & confusus erat : S red emptore
nr̃o ueniente. ac regim̃ in eo suscipiente. cui pa¬
ter dix̃. pꝰtula ame & dabo tͥ gentes heredita¬
tẽ tuã & possessionẽ tuã t̃minos terrȩ con¬
festim ad uniꝰ dĩ cultũ & ad iusticiȩ oꝑa con¬
uersus ẽ: & cepit sub ordine uiuere. qui pͥus
solebat ꝑerroꝵ anfractus deuiare. Abuid
qͥ int̾p̃tat᷑ pat̃ m̃s iste. uł pat̃ m̃s est: eiꝰ opti¬
ine gerit fig̾am. de qͦ inpsalmo scriptũ est.

Expanded text:
ut et ipsi in nobis sint unum . Zorobabel vero interpretatur ipse Magister Babylonis, id est, magister confusionis. Et quid Babylon melius quam istum mundum significat, qui, post peccatum primi hominis, variis idolorum cultibus et humanae vitae erroribus implicatus et confusus erat? Sed Redemptore nostro veniente, ac regimen in eo suscipiente, cui Pater dixit: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae , confestim ad unius Dei cultum et ad justitiae opera conversus est, et coepit sub ordine vivere, qui prius solebat per errorum anfractus deviare. Abiud, qui interpretatur pater meus iste, vel pater meus est, ejus optime gerit figuram de quo in psalm
Abbreviated transcription (Latin):
suom̃. uł dñi salꝰ: illũ significat de qͦme
uangłio scͥptũ ẽ. Fugit in montẽ solꝰ or are
Et itẽ deeo dic̃. Factꝰ ẽ. in agonia. ⁊ ꝓlixiꝰ
orabat. Qđ uͦ in censũ orationẽ significet:
psalmista testat᷑ dicens. Dirigat᷑ oratio mea
sic̃ incensũ in conspectu tuo. Quis aũ sit dñi
silꝰ. esaias exꝑsona dñi loquens oftendit
dicens. Terra sic̃ uestimentũ atteretur

Expanded text:
Domini salus, illum significat de quo in Evangelio scriptum est, fugit in montem solus orare . Et item de eo dicit: factus est in agoniam, et prolixius orabat . Quod vero incensum orationem significet, Psalmista testatur dicens: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quis autem sit Domini salus Isaias ex persona Domini loquens, ostendit dicens: Terra sicut vestimentum atteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et in euangłio ipse ad paralyticũ ait.
Confide fili. dimittunt᷑ tͥ peccata tua.
Amon fidelis siue nutriciꝰ. ille ẽ. de qͦ
dicit psalmista. fidelis dñs in uerbis
mutiãuis sint partẽ. sꝑanda st̃ parit̃ ⁊ pa¬
uescenda. Quomͦ aũ nutriciꝰ sit: ostendit
ipse dicens ad urbẽ peccatric̃ẽ. Hierłm¬

Expanded text:
Et in Evangelio ipse ad paralyticum ait: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua . Amon fidelis sive nutricius, ille est de quo dicit Psalmista: Fidelis Dominus is sint partem, speranda sunt pariter et pavescenda. Quomodo ergo nutricius sit, ostendit ipse, dicens ad urbem peccatricem: Jer
Abbreviated transcription (Latin):
regis iorã soror ochoziȩ. tulit ioas fili¬
ũ fris sur:⁊ eũ interneciom quȩ fiebat
ab athalia subtraxit. Cini successit in
irguũ filiꝰ eiꝰ amasias: pꝰ quẽ regnauit¬
hystoriȩ. tres reges inmedio fuerint. qͦs
hic euangeliũ p̃termisit. Iorã quippe ñ
genuit oriã. s ochoriã: &e reliquos quos
enumerauimꝰ. Uerũ quia euangłistȩ¬
ꝓpositum erat. tres tessidus in di
ẽẽ sessurũ. Purgata gͥ labe familiȩ genti¬
lis. tribq p̃teritis. iam regalis in quarta
generationũ consequentium origo nu¬
merat᷑. Et pꝰtransmi grationẽ babiloniˢ.
iechonias genuit salathiel. Si uolueri.
cim s tredecĩ. Sciamꝰ ergo iechoniam

Expanded text:
regis Joram, soror Ochoziae, tulit Joas filiregis Joram, soror Ochoziae, tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni quae exercebatur ab Athalia, subtraxit. Cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavithistoriae tres reges in medio fuerunt, quos hic Evangelista praetermisit. Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam, et reliquos quos enumeravimus. Verum quia evangeopositum erat, tres tessaradecades esse sessurum. Purgata igitur labe familiae gentilis, tribusque praeteritis, jam regalis in quarta generationum consequentium origo numeratur. Et post transmigrationem Babylonis, Jechonias genuit Salathiel. Si voluerimucim, sed tredecim. Sciamus erg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ homicidio ꝑpetrato. dauid regi genuit
miz intantu culpabili coniugio. ut meri¬
o insaluatoris genealogia uideat᷑ non no
causa occisus. inmemoriã reuocatur:
Misticȩ autem dauid xp̃m significat:
qui interpretat᷑ manufortis. ⁊ uisu desidabi¬
lis. Et quid forciꝰ leone qui uicit detri¬
bu iuda radix dauid: Quomodo uero
sit desidabił: script᷑a ostendit dicens:
Ecce ueniet desidatus cunctis gentibꝰ.
Et petrus ait. Inquem desid̾ant angłi
ꝓspicere. Urias uero qui int̾pretatun
lux mea dĩ. significat diabolũ qui trans¬
sigurat se inangłm lucis. audens de¬
co dicere. lux mea dĩ: ⁊ simił ero altissimo:
huiꝰ erant pessimo coniugio delegati õs
quos gr̃a dĩ lib̾at: ut eccła dĩ sine macła
iruga saluatori ꝓprio sponsa copuletur.
Iorã autem genuit oriam: Orias autẽ
genuit ioatham. Inquarto regnor
uolumine. deiorã. ochoriã fuisse legi¬
mꝰ generatũ. Quo mortuo iosabeth filia

Expanded text:
et homicidio perpetrato, Davidi regi genuit et homicidio perpetrato, Davidi regi genuit filium, in tantum culpabili conjugio, ut merito in Salvatoris genealogia videatur non nomcausa occisus in memoriam revocatur. Mystice autem David Christum significat, qui interpretatur manu fortis, et desiderabilis. Et quid fortius leone, qui vicit de tribu Juda, radix David? Quomodo vero sit desiderabilis, Scriptura ostendit, dicens: Ecce veniet desideratus cunctis gentibus . Et Petrus ait: In quem et desiderant angeli prospicere . Urias vero, qui interpretatur lux mea Dei, significat diabolum, qui transfigurat se in angelum lucis, audens Deo dicere: Lux mea Dei, et Ero similis Altissimo . Hujus erant pessimo conjugio delegati omnes, quos gratia Dei liberat, ut Ecclesia sine macula et ruga Salvatori proprio sponsa copuletur. Joram autem genuit Oziam, Ozias autem genuit Jonathan. In quarto Regum volumine, de Joram Ochoziam fuisse legimus generatum, quo mortuo, Jozabeth filia
Abbreviated transcription (Latin):
abundantiã grãe sp̃s sc̃ĩ in eccła fieri
designat. Dono itaq spũali hoc ẽ septena¬
rio  facta ẽ. eccła puteꝰ sacietatis: quia
factus ẽ in ea fons aquȩ salientis inuiti
eternã. Naason autem. genuit salmon
Iste ẽ naason princeps tribus iude: sic̃
innumeris legimꝰ. Iesse autem genuit
dauid regem. Regem dicit dð. non qđ
ipse solus.inista genealogia regũ fuerit
positꝰ. c̃ ab ipso usq ad transini grationẽ
babilonis qui scribunt᷑ regnauerint:
s: quia dauid pͥmꝰ detribu iuda rex fuit.
ꝑ quã ordo discurrit genealogie. Daud
autem rex. geñ s alomonẽ ex ea quȩ
fuit uriȩ. Querit᷑ cũ tres relique extia¬
neȩ mulieres nominib propriis sint
positȩ. cur sola non nominet᷑ bethsabe:
s hoc solum dr̃ quoduxor fuerit urie
Igit᷑ hoc idõ putat᷑ factum. quia tres
aliȩ supra scriptȩ licet criminose fuenl
logia. non solũ nonculpari. s: eciã lauds¬
rimeruerint. Hec uͦ adulterio simil

Expanded text:
abundantiam gratiae Spiritus sancti in Ecclesia fieri designat. Dono itaque spirituali, hoc est, septenario, facta est Ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in vitam aeternam . Naason autem genuit Salmon. Ipse est Naason princeps tribus Juda, sicut in Numeris legimus . Jesse autem genuit David regem. Regem dicit David, non quod ipse solus in ista genealogia regum fuerit positus, cum ab ipso usque ad transmigrationem Babylonis qui scribuntur regnaverint, sed quia David primus de tribu Juda rex fuit, per quam ordo decurrit genealogiae. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Quaeritur, cum tres reliquae extraneae mulieres nominibus propriis sint positae, cur sola non nominetur Bersabee, sed hoc solum dicatur quod uxor fuerit Uriae? Igitur hoc ideo putatur factum, quia tres aliae supra scriptae, licet criminosae fuerilogia, non solum non culpari, sed etiam laudari meruerunt. Haec vero, adulterio simul
Abbreviated transcription (Latin):
sedem suam. & ipse udicabit orbẽ terrȩ in
equitate. Et itẽ. Dñs iudicabit fines terrȩ
Et ipsaueritas dese ait. Pat̃ non iudicat
quẽquã. s õẽ iuditiũ dedit filio. Ioram uͥ
ẽ. excelsus aut quis ẽ. excelsus. s meliꝰ sub¬
limat᷑. quẽ significat. nisi illũ dequo ait
esaias. hec dixit excelsus & sublimis. habi¬
tans in eternitate. & scm̃ nomen eiꝰ. in excel¬
so & insc̃õ habitans: ⁊ c̃ contrito & humili
spũ iut uiuificet sp̃um humiliũ ⁊ cor contri¬
tors: & psalmista ait. Quis sic̃ dñs d̃s nr̃
ait. Nemo ascendit incelũ. nͥ qͥ descendit de
celo. filiꝰ hominis qui ẽ. incelo. O⁊ ias
id est nobustus domi

Expanded text:
sedem suam, et ipse judicabit orbem terrae in aequitate . Et item: Dominus judicabit fines terrae. Et ipsa Veritas de se ait: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit filio . Joram, ubi est excelsus? aut quis est excelsus? sed melius sublimabitur, quem significat, nisi illum de quo ait Isaias: Haec dixit excelsus, et sublimis, habitans in aeternitate, et sanctum nomen ejus, in excelso, et in sancto habitans, et cum contrito et humili spiritu, ut vivificet spiritum humilium et cor contritorum? Et Psalmista ait: Quis sicut Dominus Deusait: Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, filius hominis qui est in coelo . Ozias, id est, robustus Do
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Donans qr ds̃ ecce inquit dedi uob̾
potestatẽ calcandi suꝑ serpentes & scorpionẽ.
& suꝑ omnẽ uͥtutẽ inimici. Donatꝰ. quia
homo: ecce ego inquit & pueri mei qͦs mͥ ded̃
ds. Ioseph apposuit siue appõnens. ilum
nimirum demonstrat. qui fidelib suis ait.
Ego ueni. ut uitã h ant. & habundantius
hãnt. Et itẽ. Ego sũ in qͥt pastor bonꝰ. & cog¬
nosco meas. & cognoset̃ me meȩ. Et paulo¬

Expanded text:
 Deus. Ecce, inquit, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Donatus, quia homo. Ecce ego, inquit, et pueri mei quos mihi dedit Deus . Joseph, apposuit, sive apponens, illum nimirum demonstrat qui fidelibus suis ait: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant . Et iterum: Ego, inquit, sum pastor bonus, et cognosco
Abbreviated transcription (Latin):
uid. filii abrahã. Ordo p̃posterꝰ s necessario
ꝑmutatꝰ. Si enĩ primum posuiss abrahã
⁊ pꝰea dauid. rursus ei repetendus fuerat
abraham. ut generationis seri es texeret᷑.
Idõ autẽ ceteris pretermissis hors filium
numcupauit. quia ad hos tantũ facta est
de xp̃o repromissio. Ad abrahã. insemine

Expanded text:
vid, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario vid, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio. Ad Abraham: In semine,
Abbreviated transcription (Latin):
librũ dixit generationis. c̃ paruã libri
particłam teneat generatio: hoc intelligr̃
quod consuetudinẽ gentis suȩ secutus sit.
sonsuetudo enĩ hebreor ẽ. ut uolumini¬
bꝰexeors pͥncipiis imponant nomina ut
ẽ genesis. ex odꝰ. ⁊ ceteri libri legales. Quod
autẽ dic̃ iħu xp̃i. regalem ⁊ sacerdotalem
ineo expͥmit dignitatem. Nam iħs. qui no¬
minis huiꝰ p̃sagiũ p̃tulit. pͥmꝰ pꝰ moysem
inpopło isrł ducatum tenuit: & filios isrł
interrã reꝓmiss ionis induxit. Aaron uͦ
mystico consecratꝰ ungunto. primꝰ in lege
sacerdos fuit. Saluator igit᷑ nr̃ quẽ unxit
ds oleo leticiȩ p̃om̃ib participib suis. &
uis ad mariam potentiam regni eiꝰ demon¬
hans. dabit inquit ei dñs ds̃ sedem dauid
ls idem est. dequo dicit psalmista. Iura¬
uit dñs ⁊ non penitebit eũ: tues sacerdos
inet̃nũ scd̃m ordinem m elchisedech: filiͥda¬

Expanded text:
librum dixerit generationis, cum parvam libri librum dixerit generationis, cum parvam libri particulam teneat generatio, hoc intelligitur quod consuetudinem gentis suae secutus sit. Consuetudo enim Hebraeorum est ut voluminibus ex eorum principiis imponant nomina, ut est Genesis, Exodus et caeteri libri legales. Quod autem dicit, Jesu Christi, regalem et sacerdotalem in eo exprimit dignitatem. Nam Jesus qui nominis hujus praesagium praetulit, primus post Moysen in populo Israel ducatum tenuit, et filios Israel in terram repromissionis induxit, Aaron vero, mystico consecratus unguento, primus in lege sacerdos fuit. Salvator igitur noster, quem unxit Deus oleo laetitiae prae omnibus participibus ejus , et t finis ; et angelus ad Mariam, potentiam regni ejus demonstrans: Dabit, inquit, illi Dominus Deus sedem David de quo dicit Psalmista: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Filii Da
Abbreviated transcription (Latin):
suo satis ostendit sc̃s¬
carnem se suscepisse nal¬
randam: s̾ cd̾m hanc enĩ. xp̃c filiꝰ homi¬
natus sit ẽẽ ꝓ nobis. Nam illa superl
⁊ ȩterna generatio. scd̃m quã filiꝰ dĩ ull¬
genitus ẽ ante omnem creaturã. qul
om̃ia ꝑ ipsumfacta sunt: ita inefabl
it de illa dictum a propħa ysaia intelliga¬
÷ Generationẽ eiꝰ quis en arrabit: Quã¬
ne sacrȩ edificationis discors compago. non
hereat. Igͥ matheus corrupto humani ge¬
neris initio ꝑ preuaricationem. inprimo
noui testam̃ti libro respondens pͥmo libro
ueteris testamenti. uͥ seriptũ ẽ: Hic est lib̾
generationis celi & terre. irursum: hic
est liber generationis ade.ade scilicet ue¬
tris ꝑ quem totꝰ corruptꝰ est mundus adã
opponens nouũ in quo restaurata sunt oĩa.
i quȩ incęlo ⁊ quȩ interra consistunt: de¬
dit manifeste intelligi quod ipsiꝰ scͥpsĩt scđ
urnem generationẽ. qui electos suos infili¬
uꝑ dĩ assumeret adoptionem. Quare aũ

Expanded text:
suo satis ostendit, genecarnem se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam Filius Dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta Isaia intelligatur: Generationem ejus quis enarrabit? Quanne sacrae aedificationis discors compago non haereat. Igitur Matthaeus, corrupto humani generis initio per praevaricationem, in primo Novi Testamenti libro respondens primo libro veteris legis, ubi scriptum est: Hic est liber generationis coeli et terrae ; et rursum: Hic est liber generationis Adae ; Adae videlicet veteri, per quem totus corruptus est mundus, Adam opponens novum, in quo restaurata sunt omnia, et quae in coelo et quae in terra consistunt; dedit manifeste intelligi quod ipsius scripserit secundum carnem generationem, qui electos suos in filiorum Dei assumeret adoptionem. Quare autem
Abbreviated transcription (Latin):
erit p̃ꝑatꝰ mons domꝰ dñi inuertice mon¬
tium. & eleuabit᷑ suꝑ colles: & confluent
ad eũ om̃s gentes. Et ipse in euagłio disci¬
pulis suis ait. Si abiero & p̃parauero uo¬
bloc̃ iter̃ ueniã & arcersiã uos admeipsũ:
ut ubi ego sũ & uos sitis. Notandũ autem
qđ suoalum & ioachin distingant᷑. id ẽ.
pat̃ & filiꝰ: pͥor dni resurrectio. sequens dñi p̃¬

Expanded text:
praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et confluent ad eum omnes gentes . Et ipse in Evangelio discipulis suis ait: Si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum veniam, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis . Notandum autem, quod si Joakim et Joachin distinguantur, id est, pater et filius, prior Domini resurrectio, sequens Domini pr
Abbreviated transcription (Latin):
glorificans int̃p̃tat᷑. significans illũ qui
in euangłio dix̃. Confiteor tͥ pat̾ dñe celi
&x terrȩ. Et psalmista ait. Głosus d̃s in
res diuisio siue diuisit. demonstrat euoi
qui ineuangłio dicit. Cũ uenĩt filiꝰ hõis
inmai estate sua & om̃s angl̃i c̃ eo: tunc

Expanded text:
ns, interpretatur, et significat illum qui in Evangelio dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae . Et Psalmista ait: Gloriosus Deusres, divisio, sive divisit, demonstrat eum qui in Evangelico dicit: Cum venerit Filius hominis in majestate su
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dequo ait psalmista. Supplantasti õs
in surgentes in me subtus me. Hic qͥde
inerectione ⁊ unctione lapidis. ⁊ insom¬
nio suo significat passionem xp̃i ⁊ resur¬
rectionẽ eiꝰ: quẽ unxit ds̃ oleo leticiȩ pre
participib suis. Bethel quippe ubi iacob
uisionẽ uidit. significat eccłam quȩ uere
ẽ domꝰ dĩ: quia domꝰ ẽ panis qui decelo¬

Expanded text:
eum de quo dicit Psalmista: Supplantasti omnes insurgentes in me, subtus me . Hic quidem in erectione et unctione lapidis, et in somnio suo significat passionem Christi et resurrectionem ejus, quem unxit Deus oleo laetitiae prae participibus suis. Bethel quippe, ubi Jacob visionem vidit, significat Ecclesiam, quae vere est domus Dei, quia domus est panis, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
eu angelista assumunt᷑. maxime ẽ apłus
dicat omĩa infig̾a contingebãt ilł. S sicut
humanã natiuitatẽ xp̃i p̃cesserunt tempore:
ita qͦq testimoniũ illi dabant exp̃fig̾atione
Nã nullꝰ illors ẽ. qui ñ aut nomine. aut actu
in carnationẽ xp̃i significet: ipsũ ẽẽ demon¬
stret qui inpatriarchis p̃figãtꝰ. ⁊ in ꝓpħis ꝓ¬

Expanded text:
 maxime cum Apostolus dicat: Omnia in figura contingebant illis , sed sicut humanam nativitatem Christi praecesserant tempore, ita quoque testimonium illi dabant ex praefiguratione. Nam nullus eorum est, qui non aut nomine, aut actu incarnationem Christi significet, et ipsum esse demonstret, qui in patriarchis praefiguratus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
fames. seu impetꝰ interp̃tatur. Et quid
in hoc. nisi scȩ ȩccłȩ nobilitas p̃dicat᷑ : Cui
eciã ꝑͦ saiã dr̃. Dilata loc̃ tentorii tui: et
pelles tab̃nacłor tuor extende. ne par¬
cas. longos fac tunicłos tuos iclauos
tuos consolida. Ad dexteram enĩ ⁊ adleuã
penetrabis: isem̃ tuũ gentes hereditabit.
Habet ergo famenista. non fam̃ panis
neq sitim aque: s audiendi uerbũ dei:
& faciendi uerbũ eiꝰ. De hac quidẽ im¬
petus egredit᷑: quia uelocitas p̃dicatio¬
nis flante spũ sc̃o. intotã mundi latitu¬
dinem dirigit᷑. Unde bene ꝑerechielen
dicit᷑. Ubi erat impetꝰ sp̃s. illuc gradies¬
t᷑ nec reuertebant᷑ c̃ ambularent. Demq

Expanded text:
fames, seu impetus, interpretatur; et quid fames, seu impetus, interpretatur; et quid in hoc, nisi sanctae Ecclesiae nobilitas praedicatur, cui etiam per Isaiam dicitur: Dilata locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende; ne parcas, longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida; ad dexteram enim et ad laevam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Habet ergo famem ista, non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei , et faciendi voluntatem ejus. De hac quidem impetus egreditur, quia velocitas praedicationis, flante Spiritu sancto, in totam mundi latitudinem dirigitur. Unde bene per Ezechielem dicitur: Ubi erat impetus Spiritus, illuc gradiebantur, nec revertebantur cum ambu
Abbreviated transcription (Latin):
genealogia saluatoris nullã scãrũ assumit
feminarum. s illas quas script᷑a rep̃hendit:
ut qͥ ꝓpter peccatores uenerat. de peccatrici¬
b nascens. omniũ peccata dilueret. Un¬
nominiis plena ⁊ sterił.habebat᷑. s ad
ad optiuos parit dõ filios quã synagoga. q̃
prius ut ꝓpriũ uidebat᷑ dñm habere ui¬
rũ. Thamar gͦ interp̃tat᷑ amaritudo. uel
cõmutans: siue palma: Et merito hec oĩa
conueniunt scẽ aeccłȩ:. quȩ amara prius
fuit inidolatria ⁊ turpi conuersatione:
s mͦ dulcis ẽ ꝑflecũ compunctionis: ⁊ studi¬
um piĩ laboris. Hȩc cõmiitans recte dicit᷑
quia expeccatrice comutata ẽ. in iustam:
⁊ exodiosa in amatã. Que palmȩ rite assi¬
milatur: ꝓpt̃ certam̃ labors ⁊⁊ iictorie p̃¬
miũ. Deilla quippe bñ ꝑpsalmistã dicitur.
Iustus ut palma florebit: sic̃ cedrus liba¬
ni multiplicabit᷑. Raab qͦq latitudo.ł

Expanded text:
genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatricibus nascens, omnium, peccata deleret. Unnominiis plena et sterilis habebatur, sed ad adoptivos parit Deo filios, quam Synagoga, quae prius ut proprium videbatur Dominum habere virum. Thamar ergo interpretatur amaritudo, vel commutans, sive palma; et merito haec omnia conveniunt sanctae Ecclesiae, quae amara prius fuit in idololatria et turpi conversatione, sed modo dulcis est per fletum compunctionis, et studium pii laboris. Haec commutans recte dicitur, quia ex peccatrice commutata est in justam, et ex odiosa in amatam, quae palmae rite assimilatur, propter certamen laborum et victoriae praemium. De illa quippe bene per Psalmistam dicitur: Justus ut palma florebit, sicut cedrus Libani multiplicabitur . Raab quoque latitudo, vel
Abbreviated transcription (Latin):
isaac. Isaac autẽ genuit ia cob. Exseqͥt᷑
gͦ humanã gn̾ationẽ xp̃i matheus. ab
ipso ꝓmissionis xp̃i exordio. hoc ẽ ab abra¬
hã generatores cõmemorans: quos ꝑduc̃
tatis caligine quasi de egiptia seruitute. ꝑ
quadraginta duos uiros acsi eiꝰdẽ numeri
uirgine natũ eẽ testaiir qui uelut hamꝰ
in retis capite. sic infine genealogiȩ positꝰ.
⁊in mare huiꝰ mundi a patre missus.
tortuosũ draconẽ aduncatũ occisus occid̃:
atq humani generis mortem. mortuus
mortificauit. Et idõ uelut fune duplica¬
to. iterato scilicet uniꝰcuiꝰq nomine. in
retis similitudinẽ. genealogiȩ ordo con¬
texit᷑ donec abhuiꝰ principio hoc ẽ ab.
cabis leuiathan hamo tuo. aut armilla
ꝑ forabis maxillã eiꝰ In hamo gͦ incar-¬
nationis xp̃i. iste captus ẽ: quia dũ in illo
appetit escam corꝑis. tranffixus ẽ aculeo
diuinitatis. Iudas autem genuit pha¬
res ⁊ zarã dethamar. Notandum qđ in

Expanded text:
saac, Isaac autem genuit Jacob. Exsequitur ergo humanam generationem Christi Matthaeus, ab ipso promissionis Christi exordio, hoc est, ab Abraham generatores commemorans, quos perductatis caligine, quasi de Aegyptia servitute, per quadraginta duos viros, ac si ejusdem numeri  natum esse testatur, qui velut hamus in retis capite, sic in fine genealogiae positus, et in mare hujus mundi a Patre missus, tortuosum draconem aduncatum occisus occidit, atque humani generis mortem mortuus mortificavit. Et ideo velut fune duplicato, iterato videlicet uniuscujusque nomine, in retis similitudinem genealogiae ordo contexitur, donec ab hujus principio, hoc est, ab cabis Leviathan hamo tuo, aut armilla perforabis maxillas ejus? In hamo igitur incarnationis Christi iste captus est, quia dum in illo appetiit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. Judas autem genuit Phares et Laram de Thamar. Notandum in
Abbreviated transcription (Latin):
dñe pat̾ nr̃ redemptor nr̃: a scło nom̃ tuũ
Abraham nesciuit nos: ⁊ isrł ignorauit
nos. Quomodo aut̃ abraham actu signi¬
ficauerit saluatorem. testat᷑ illud quod
dñi p̃cepto exiuit de terra sua:⁊ de
cognatione sua. ut apud exteros locu¬
pletaret᷑: ⁊ eẽt ingntẽ magnã. Qđ nc̃
cernimꝰ ueracit impletũ. cũ xp̃c relio¬
ta t̾ra ⁊ cognatione iudor : prepolloe

Expanded text:
et Redemptor noster, a saeculo nomen tuum. Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit nos . Quomodo autem Abraham actu significaverit Salvatorem, testatur illud quod Domini praecepto exivit de terra sua et de cognatione sua , ut apud exteros locupletaretur, et esset in gentem magnam, quod nunc cernimus veraciter impletum, cum Christus, relicta terra et cognation
Abbreviated transcription (Latin):
quinq reges debellauit. ac lot libauit:
tos numo continens adominatu car¬
nalis sensus. qui nos antea uariis uiciis
captiuatos ex suꝑau̾at lib̾auit. Isaac
quoq qui interpretat᷑ risus uł gaudiuor.
significat illũ de qͦ dixit adpastores an¬
gelus. Annuntio uobis gaudiũmag¬
num: quod erit omni popło. Et ipsa
ueritas ait suis discipłis. Iterũ uidebo
uos. ⁊ gaudebit cor ur̃m: & gaudium
urm nemo tollet auob. Et item. Peti
xp̃m longum ẽ. ꝑ cotũ enumare: c̃ pene
om̃s actꝰ eiꝰ quos script᷑a narrat conue¬
niant mysterio ad xp̃m. ut ẽ. illd quod
mactandꝰ ipse ad arã portau̾it ligna. sic̃¬

Expanded text:
quatuor reges debellavit, ac Lot liberavittenarium numerum continens, a dominatu carnalis sensus, qui nos antea variis vitiis captivatos exsuperaverat, liberavit? Isaac quoque, qui interpretatur risus, vel gaudium, significat illum de quo dixit ad pastores angelus: Annuntio vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . Et ipsa Veritas suis discipulis ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Et item: PetitChristum, longum est per totum enumerare, cum pene omnes actus ejus, quos Scriptura narrat, conveniant mysterio ad Christum, ut est illud, quo mactandus ipse ad aram portaverit ligna , sic
Abbreviated transcription (Latin):
finiens interpretat᷑. merito. eccłam signi¬
ficat. quȩ puritate cordis dm̃ contempla¬
t᷑: ⁊ scd̾m psalmistã festinat manus es
dare dõ. Hȩc definit. id ẽ firmit̾ infidee
dilectione dĩ ꝑsistere decernit. Undeo
paulus ait. Certus sũ enĩquia neq mos
neq uita. neq angłi neq principatus.
neq instantia neq futa. neq fortitudo.

Expanded text:
nterpretatur, merito Ecclesiam significat, quae in puritate cordis Dominum contemplatur et secundum Psalmistam, festinat manus ejus dare Deo . Haec definit, id est, firmiter in fide et dilectione Dei persistere decernit. Unde et Paulus ait: Certus sum enim, quia neque mors, neque vita, neque angelus, neque principatus, neque instantia, neque futura, neque forti
Abbreviated transcription (Latin):
ac per hoc qui non manct
in xp̃o. et in quo nõ manst
xp̃s. procul dubio. nec man¬
ducat cius samẽ. nec bibit
sacranientũ ad indi¬
ciũ sibi manducet et bibat.

Expanded text:
Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat ejus carnem, nec bibit sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat.
Abbreviated transcription (Latin):
huius rei sacramc̃tũ. idest
unitatis corporis et sangui¬
nis xp̃i. alicubi cotidie. alicu¬
bi certis interuallis dicrũ in
quibusdam ad uitã. quibus¬
dã ad exitium: res ipsa cuiꝰ
sacramẽtum est. omm homi¬
m est ad uitã. nulli ad exi¬
tiũ. quicũq particips cuis

Expanded text:
Hujus rei sacramentum, id est unitatis corporis Christi et sanguinis alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum de quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium; res vero ipsa, cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicunque ejus participes
Abbreviated transcription (Latin):
gius est. Hor ergo bite nr̃e
causa est. ꝙ in nobis car¬
nalibus manẽtem per car¬
nẽ xp̃z habenius: bicturis
nobis per eum. sa cõditioe.
qua biuit ille per patrem.
Nĩ ergo nos carn aliter secũ:¬
dũ camẽ per rũ biuimus.
idest naturã carnis sue ad¬
epti. quomodo nõ natura¬
liter secũdũ spm̃ in se prẽ
habrat. cũ uauat ip̃e per pr̃e.¬

Expanded text:
 3. Haec ergo vitae nostrae causa est, quod in nobis carnalibus manentem per carnem Christum habemus, victuris nobis per eum ea conditione, qua vivit ille per patrem. Si ergo nos naturaliter secundum carnem per eum vivimus, id est, naturam suae carnis adepti quomodo non naturaliter secundum spiritum in se patrem habeat, quum vivat ipse per p
Abbreviated transcription (Latin):
na. coet̾ni sͥ uerbi incarnationẽ ex hibeis.
cuiꝰ intypũ ille senex abrahã predictũ
seruũ adiurauit suꝑ fem᷑ suũ. & ipsi qͦ
fert̾ secũ de oĩb bonis dnĩ sui. qr diuiteᷤᷤ
illũ genuit sẏnagoga mater eiꝰ. & eiꝰdem
filii sui quẽ occidit enecata ẽ sangͥne qͥa

Expanded text:
na, coaeterni sibi Verbi incarnationem exhibens, na, coaeterni sibi Verbi incarnationem exhibens, cujus in typum ille senex Abraham praedictum servum adjuravit super femur suum: et ipsi quoque fuerunt secum de omnibus bonis domini sui, quia divites illum genuit, Synagoga mater ejus, et ejusdem filii sui, quem occidit, enecata est sanguine, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nerimis lectiones de ueteri testam̃to ad
nouũ ħ sacramentũ ꝑtinentes leguntur.
& cantica similit̾. id ẽ. tractꝰ adidẽ respõ¬
dentes succinunt᷑. Difficile nãq ẽ enume¬
rare. qm familiare quã freqͤns sp̾ui scõ fu¬
erit. etiam ante aduentũ xͥ. maxime cir¬
ca aqͥs oꝑari. & misticis dictis aut factis.
grãm p̾signare baptismatis. Inde gͦ lecti¬
ones sacre. baptismo ꝯgruentes ad instru¬
ctionẽ bapti⁊ andoꝵ sollẽpnit̾ recitant᷑:
Et sic̃ seruus abrahe missus ut filio dm̃
sui ysaac ux or em acciꝑet sara mortua
matre eiꝰ. rebeccã inuenit ad fontẽ aquȩ.
& in aures dedit ad ornandã faciẽ eiꝰ. &
armillas in manib eiꝰ. & ita p̾ornatã ad¬
dux̃ ad ysaac. sic legati dĩ patͥs. id ẽ sacer¬
dotes eiꝰ ad fontes baptisini uenientes. no¬
uam sponsã. id ẽ. nouã plebem. xpo filio
eiꝰdem antiqͥ dierũ ꝑfidei doctͥnã ad qͥrt̾.
Adiurauit enĩ eos d̾s pater caritate mag¬

Expanded text:
rimis lectiones de Veteri Testamento ad Novum hoc sacramentum pertinentes leguntur et cantica similiter, id est tractus ad idem respondentes, succinuntur. Difficile namque est numerare, quam familiare, quam frequens Spiritu sancto fuerit, etiam ante adventum Christi maxime circa aquas operari, et mysticis dictis aut factis gratiam praesignare baptismatis. Inde ergo lectiones sacrae baptismo congruentes, ad instructionem baptizandorum solemniter recitantur. Et sicut servus Abrahae missus, ut filio domini sui Isaac uxorem acciperet, Sara matre ejus mortua, Rebeccam invenit ad fontem aquae, et inaures dedit ad ornandum faciem ejus, et armillas in manibus et ita praeornatam adduxit ad Isaac : sic legati Dei Patris, id est sacerdotes ejus ad fontes baptismi venientes, novam sponsam, id est, novam plebem Christo Filio ejusdem Antiqui dierum, per fidei doctrinam acquirunt. Adjuravit enim eos Deus Pater charitate mag
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ alloqͥt᷑. datq maures. id ẽ fidei doctͥ¬
nam. quȩ obedientẽ bene ꝑornat aurẽ. Ac¬
cipit illa & armillas inmanibꝰ dũ qd̃ cre¬
Nec mora libent᷑ ad ysaac ꝯtendit. obliuis¬
cens p̾płm suũ & domũ patͥs sui. totãq ex

Expanded text:
s, id est fidei doctrinam, quae obedientem bene praeornat aurem. Accipit illa et armillas in manibus, dum quod creNec mora, libenter ad Isaac contendit, obliviscens populum suum et domum Patris sui , totamque
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ xꝰ głosam sponsã ñ h̃ntẽ macłam ł rugam.
Codices qͦ eũgłici auro ⁊ argento lapidibꝰq
p̾ciosis ñ inmn̾ito decorant᷑. inqͥb rutilat
aurũ cęlestis sapientie. nitet argentũ fideł
eloquentie. fulgent miracłoꝵs p̾ciosi lapi
loqͥt᷑ quodãmͦ regina. q̃ assistit ad extͥsspeci¬
osi ac potentissimi regis ũ uestitũ de aura¬
tũ.⁊ uaritates qͥb ip̃a cͥcũ amicta ẽ. om̃ẽq
gloriã eiꝰ q̃ ẽ abintꝰ infimbriis aureis .i. inꝑ
moriã reuocemꝰ. ⁊ ãmoniti de uisibilib in¬
uisibiles ornatꝰ. ⁊ repositã incelis eiꝰ gloriã
auida m̃te ꝑtͣctemꝰ. Tc̃ sollep̃ne ẽ cantorib
s ⁊ om̃i choro psallentiũ p̾ciosũ de sacͣrio

Expanded text:
s gloriosam sponsam, non habentem maculam vel rugam . » Codices quoque evangelici auro et argento, lapidibusque pretiosis non immerito decorantur, in quibus rutilat aurum coelestis sapientiae, nitet argentum fidelis eloquentiae, fulgent miraculorum pretiosi lapidloquitur quodammodo regina, quae assistit a dextris speciosi ac potentissimi regis, ut vestitum deauratum, et varietates, quibus ipsa circumamicta est, omnemque gloriam ejus, quae est ab intus in fimbriis aureis , id estmoriam revocemus, et admoniti de visibilibus, invisibiles ornatus et repositam in coelis ejus gloriam avida mente speculemur. Tunc solemne est cantoribus, sed et omni choro
Abbreviated transcription (Latin):
& manifesta rõne colligimꝰ fig᷑as eiꝰ mõi.
qͦles de ꝯstructione tab̃na cłi beatꝰ grego¬
Riꝰ moralit̾ exponit p̾sentia u̾itatis ñ ita dis¬
sipari. uͭ ñ debeant etiã nc̃ in ext̾iori cul¬
tu ȩccł̃iȩ simili ł eadẽ ratioẽ ꝓponi. ut in
illo nob̃ eluceat qͣlis int̾ioris domꝰ dĩ qͤsumꝰ
nos ornatꝰ eẽ debeat. Ꝙuisit. auctor uet̾m¬

Expanded text:
figuras ejusmodi, quales de constructione tabernaculi beatus Gregorius moraliter exponit, praesentia veritatis non ita dissipari, ut non debeant etiam nunc in exteriori cultu Ecclesiae simili vel eadem ratione proponi; ut in illo nobis eluceat, qualis interioris domus Dei, quod sumus nos, ornatus esse debeat. Quamvis enim auctor vet
Abbreviated transcription (Latin):
st̾iũ idicͥcodictũ ẽ missa dr̃. qr ad pla¬
cationẽ inuiciciarũ q̃ erat int̾ dm̃ & hõi¬
nes sola ualens & idonea mittit᷑ legatio. cuiꝰ
diuina ratio ꝗͣuis assidui splendoris sit. cul¬
tꝰ tñ ext̾ior inuasis sacͥs inapparatu altaris
diu̾sa rõne. int̾dũ splendidior ẽ. auro ⁊ ar¬
gento lapidibꝰq p̾tiosis ꝓposse fideliũ sin-¬
głis in locis splendet festiua deuotio. Que cũ
scłarib ãbitioĩs in signia sint. in ȩccłiasti¬
cis & diuinis reb pietatis officia st̾. ñ qr dñi¬

Expanded text:
dictum est, missa dicitur, quia ad placationem inimicitiarum, quae erant inter Deum et homines, sola valens et idonea mittitur legatio. Cujus divina ratio, quamvis assidui splendoris sit, cultus tamen exterior in vasis sacris, in apparatu altaris diversa ratione interdum splendidior est. Auro et argento, lapidibus pretiosis, pro posse fidelium singulis in locis splendet festiva devotio, quae cum in saecularibus ambitionis insignia sint, in ecclesiasticis et divinis rebus pietatis officia sunt; n
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ longeuũ. ⁊ uoluntas dm̃ inmanu eiꝰ
directa ẽ. Ꝙ diligentiores obseruant ut du¬
plex corporale sit. linteamina significat ca-¬
pitis dñi quib corpꝰ eiꝰ aromatib conditũ
inuolint ioseph. Pallia uͦ q̃ ũ dictũ ẽ. sollẽp¬

Expanded text:
semen longaevum, et voluntas Domini in manu ejus directa. Quod diligentiores observant, ut duplex corporale sit, linteamina significans capitis Domini quibus corpus ejus aromatibus conditum involvit Joseph . Pallia vero, quae ut dictum est, solem
Abbreviated transcription (Latin):
de babylone pͦpłus altare tantũ fec̾at. for¬
tuitis ut ait ieronimꝰ ÷ inpolitis lapidib
absq tẽplo. absq urb̃ edificiis. absq exstr-¬
uctio̾e muroꝵ & putabant minorẽ eẽ cul¬
tũ religioi̾s. qr tẽpli ornatꝰ deerat. nec in¬
telligebant oĩpotentẽ dm̃i. ñ aurũ gem¬
masq & hostiarũ multitudinẽ q̃rere. s
offerentiũ uoluntatẽ. Cet̾ũ uͥ oportunitas

Expanded text:
de Babylone populus, altare tantum fecerat fortuitis, ut ait Hieronymus, et impolitis lapidibus, absque templo, absque urbis aedificiis, absque exstructione murorum, et putabant minorem esse cultum religionis quia templi ornatus deerat, nec intelligebant, omnipotentem Deum non aurum gemmasque et hostiarum multitudinem quaerere, sed offerentium voluntatem. Caet