comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dr. Craticłam q eiꝰ ĩ mod̾ retis fecit eneã. ⁊ sult̃
eã ĩ altaris medio arulã fusis. iiiͦi. amilis ꝑ totidẽ
retiaculi sũinitates. Si arula subt̾ cͣticulã ⁊ ĩ me¬
tio altaris erat. gͦ eraticula suꝑiorẽ altaris medi¬
itatẽ tenebat. alioqͥn ipsa subt᷑ arulã erat. Notan¬
dũ qd̾ bases iuxta aliqͥd de cͣticula erant. iux aliqͥd
de eraticula ñ erant. Iuita aliqͥd iudent᷑ de cratii¬
eula ñ esse. qͥa craticule ñ solent bases hr̃e. Iuxta
aliqͥd tñ deipsa erant. qͥa eis in sidebat. Recte ͦ de
sũmicates. Qͥndo ꝙ sũmitas idẽ sonat qd̾ extremi¬
tas. Sitant qͦ aut ĩ extremitatib suꝑiorib autt¬

Expanded text:
etis fecit aeneam; et subter eam in altaris medio arulam, fusis quatuor annulis per totidem retiaculi summitates . Si arula subter craticulam et in medio altaris erat, ergo craticula superiorem altaris medietatem tenebat, alioquin, ipsa subter arulam erat. Notandum quod bases juxta aliquid de craticula erant, juxta aliquid de craticula non erant. Juxta aliquid videntur de craticula non esse; quia craticulae non solent bases habere. Juxta aliquid tamen de ipsa erant, quia eis insidebat. Recte ergo summitates. Quandoque summitas idem sonat quod extremitas.
Abbreviated transcription (Latin):
ea parte extendi. ne ulla ui uentor p̾sit ledi
uł aliqua distensione a debito tenore defieeti
qd ꝯ illd̾ opim̃tũ iacintinarũ paliui. Insub suo
debeiꝰ uesũ sagor suꝑducẽ. ita ut iud eatur
Tor̃i parte cortinar̃ uelũ cubito uno excedẽ
sicq ut duplicatũ sagũ totũ hãt in fronte.
Et sicut de uelo corrinarũ documꝰ. sic ⁊ ħue
lũ ⁊ iuxti eandẽ simulitudinẽ ad pauillos ad¬
stringere ⁊ extendẽ debeniꝰ. Eece iã palam ÷

Expanded text:
ea parte extendi, ne ulla vi ventorum possit laedi, ea parte extendi, ne ulla vi ventorum possit laedi, vel aliqua distensione a debito tenore deflecti. quod et illud operimentum hyacintinarum pellium. In supremo debemus velum sagorum superducere, ita ut videatur in omni parte cortinarum velum cubito uno excedere, sicque ut duplicatum sagum totum habeat in fronte. Et sicut de velo cortinarum docuimus, sic et hoc velum, et juxta eamdem similitudinem ad paxillos astringere
Abbreviated transcription (Latin):
Ab̾nacło erecto ⁊ funib distenso iuxta
p̃dictum modũ suꝑducendũ ÷ pͥmo
uelũ .x. cnrtinarũ. ita ut pͥma habeat
latus extoriꝰ ad orientẽ. ultima uͦ earũ latꝰ exti
habeat ad occidentẽ. Iuxta eã itaq dim̃sionẽ qͣ
oblique ꝑ funes descendant a pꝰtiori parte Iueͣ
eã uͦ dim̃sionẽ qua .xxuiii. cubitos habuit. ae¬
eẽ medii cubiti expendant᷑ ĩ tab̾nacłi latitudĩe
nouẽ aut̃ hinc  nouẽ inde. ĩ gͥusq latĩs des¬
censione. Cunc uͦ funib ad pͥmos paxillos ere¬
gione fre ueũ huiciñ ad nexis pꝰ ea ꝑ pͥmas sate¬
tĩt ansos inductis ⁊ ttm̃ ad aliũ parillũ adun¬
titis. ⁊ sic uicissim uͦ ad ansas mͦ ad paxillos. fu¬
nipaptatis aq constrictis uelũ suꝑ distentos
pͥmitꝰ funes distendat᷑. ita itt qd̾lari qi appen¬
dtciũ ꝓtres tab̾naculi partes feille udart
Ire ualis uͦ ensis quas orientale latus ĩ fronte ge¬
rebat. iniectũ funẽ hãt. ꝑ quẽ debet uelũ qd

Expanded text:
o erecto et funibus distenso, juxta praedictum modum, superducendum est primo velum decem cortinarum, ita ut prima habeat latus exterius ad Orientem; ultima vero earum latus exterius habeat ad Occidentem. Juxta eam itaque dimensionem qoblique per funes descendant a posteriori par te. Juxta eam vero dimensionem qua viginti octo cubitos habuit, decem medii cubiti expandantur in tabernaculi latitudine; novam autem hinc, et novem inde in utriusque lateris descensione. Tunc mas laterum ansas inductis, et iterum ad alium paxillum aduncatis; et sic vicissim, modo ad ansas, modo ad paxillos funibus aptatis atque constrictis, velum super distentos primitus funes distendatur, ita ut quoddam quasi appendicium per tres tabernaculi partes fecisse videatur. In illis vero ansis quas orientale latus in fronte gerebat, injectum funem habeat per quem debeat velum ab
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã possit ꝓficere. Hec ꝓpt̃ illos dicta st̃
qͥ nil acceptant. nisi qͦd ab antiqͥssimis pat̾b
acceꝑunt. S qui assidue ꝓducit nouos fruc̾¬
tus ad recreationẽ honũs ext̃ioris. nũqͥd cre¬
dendꝰ ÷. nullos de cet̾o scĩe ꝓfectus imꝑtiri ad
uinouandos sensus hom̃is itt̾ioris. Ubi gͦ illd̃
est q̃so. ꝑtͣnsib̾t płimi ꝯ habundabit scĩa. Ne¬
mo itaq mͥ obsecro indignetur. si de messe dũi
rentanentes. spicis ⁊ q̃ messorũ manꝰ effugere
pot̾ant collegero. ⁊ esurientib atq pẽtentib
Receptunus dñs inoỹsi de ꝯstructione
cabnałi. pͥmo omiũ instrux̃ eũ de
archa fabricanda. ut ex eo ipso innu¬
eret. qd̾ quadã dignitatis p̃rogatiua longe
p̃ceder cet̾a omĩa q̃ in tab nacło erant facien¬
da. Que aut̃ dñr de eiꝰ matia uł m̃fura. seu

Expanded text:
gentiam possit proficere. Haec propter illos dicta sunt, gentiam possit proficere. Haec propter illos dicta sunt, qui nil acceptant nisi quod ab antiquissimis patribus acceperunt. Sed qui assidue producit novos fructus ad recreationem hominis exterioris, nunquam credendus est nullos de caetero scientiae profectus impertiri, ad innovandos sensus hominis interioris? Ubi ergo illud est, quaeso, pertransibunt plurimi, et abundabit scientia? Nemo itaque mihi, obsecro, indignetur, si de messe Domini remanentes spicas, et quae messorum manus effugere poterant collegero, et esurientibus atqPraecepturus Dominus Moysi de constructione tabernaculi, primo omnium instruxit eum de arca fabricanda, ut ex eo ipso innueret quod quaedam dignitatis praerogativa longe praecederet caetera omnia, quae in tabernaculo erant facienda. Quae autem dicuntur de ejus materia vel mensura seu
Abbreviated transcription (Latin):
de allegorie sensu ꝓponit: tañ litgero exuosi¬
tisiẽ subi abiguitate p̾nusit. Q igit᷑ certitudi¬
nis sue testimoniũ allegorice expositioni tã si¬
dent̃ dat: hystorice denegat. patent̃ innuit.
ad̾ in illa sua expositione nec sibi ipsi satisfec̃it.
Qͥd ne arguis uł cogis crełe illi. inquo nec ipse
credit sibi: S ut uerũ fatear illos qͦs iã ꝯstat
sũme uitatis ꝯtẽplationi assistere timeo mag̃
offende qͣm ꝓpitios redd̾e si cognitam uitatem
dubitau̾o quasi obreuerentiesoꝵ grãm in ꝯ¬
mune ꝓferre. Attendamꝰ qͣm multa. qm mag¬
na qͣm ꝓfunda c̃ otñi diligentia ꝑ tractauert
ꝗͣ musta hẏstorce qͣm multa allegorice. qͣm mł¬
ta tropologice miranda ratione exposuert:
t̾c desmet esse mir̃ si alicui loco minꝰ suffici¬
entẽ expositionẽ teliq̃tunt: Non ẽ ꝙͥ magtũ
uł mirũ. siuno aliquo aliqͥd possumꝰ adddere
qd̾ ad maiorẽ eiudentiã uł planiorẽ intelli¬

Expanded text:
litterae expositionem sub ambiguitate praemisit. Qui igitur certitudinis suae testimonium allegoricae expositioni tam fidenter dat, historicae denegat, patenter innuit, quod in illa sua expositione nec sibi ipsi satisfecerit. Quid me arguis, vel cogis credere illi in quo nec ipse credit sibi? Sed, ut verum fatear, illos quos jam constat summae veritatis contemplationi assistere, timeo magis offendere, quam propitios reddere si cognitam veritatem dubitavero quasi ob reverentiae eorum gratiam in commune proferre. Attendamus quam multa, quam magna, quam profunda cum omni diligentia pertractaverunt, quam multa historice, quam multa allegorice, quam multa tropologice miranda ratione exposuerunt, et tunc desinet esse mirum si alicui loco minus sufficientem expositionem reliquerunt. Non est ergo magnum, vel mirum si in uno aliquo aliquid possumus addere, quod ad majorem evidentiam, vel planiorem intelli
Abbreviated transcription (Latin):
de eis seorsũ agit. ĩ nullo earũ m̃surã a gn̾ali re¬
gła excipit. Cui istud qd̾ de tabulis diximꝰ ñ suf¬
ficit. audiat qͥd auctoi longe pꝰt debasib dicit
fuert̃ p̃cerea centũ talenta argenti. eqͥb ꝯflate
st̃ bases sc̃uarii. ⁊ intͦitus. uͥ uelũ pendet. Centũ
bases facte st̃. de talentris cent̾ singłis talentis ꝑ
bases singłas supputatis. Si angłares tabule t̃¬
ciã tĩnim partẽ lantudĩs habuerunt. qͦmͦ c̃ reli¬
qͥs pares bares acceꝑunt : S iẽc tab̾ nacłm solũ

Expanded text:
de eis seorsum agit, in nullo earum mensuram a generali rede eis seorsum agit, in nullo earum mensuram a generali regula excipit. Cui istud quod de tabulis diximus non sufficit: audiat quid auctor longe post de basibus dicit. Fuerunt praeterea centum talenta argenti e quibus conflatae sunt bases sanctuarii, et introitus ubi velum pendet. Centum bases factae sunt de talentis centum singulis talentis per bases singulas supputatis. Si angulares tabulae tertiam tantummodo partem latitudinis habuerunt, quomodo cum reliquis pares bases acceperunt? S
Abbreviated transcription (Latin):
latẽ. nã hiric fit q̃dã pͥcisura lat̾is usq ad medie¬
tatẽ tabule ex parte int̾iori illine idetidẽ s a par¬
te ext̾iori ⁊ tabularũ ineisura incisure inserttur
ut totꝰ paries una tabula uideat᷑.⁊ fuficies ittrĩq
ꝑ plana reddat᷑. De h̾mi in castratura ĩtelligit᷑.
qd seq̃r. In lat̾ib tabule due incastrature fiant
qͥb tabula alt̾i tabule ꝯuectat᷑. Erant aut̃ .xx. ta
hule ẽ.xl. basib in lat̾e anstrali. totidẽ uͦ ⁊ eiꝰdẽ
iñsure in latẽ aqͥlonari. In occidentali aut̾ par¬
hule duas bases argenteas suꝑpositas habebarit.
St̃ u tradt̃ angłares tabulas hinc inde dimidiũ
bulas stantes tab̾nacłi de lignis sethin. q̃ single
denos cubitos ĩ longitudĩe habeant. ⁊ ĩ latitu¬
dine singłor ac semisseni. Si singłe habent cu¬
bitũ ⁊ semissem ĩ latitudine. gͦ ⁊ angłares tabłe.
An forte qͥa de eis separat̃ agit᷑. recte singłarem ñ¬

Expanded text:
is usque ad medietatem tabulae ex parte interiori; illinc identidem, sed a parte exteriori: et tabularum incisura incisurae inseritur ut totus paries una tabula videatur, et superficies utrinque perplana reddatur. De hujusmodi incastratura intelligitur quod sequitur: In lateribus tabulae duae incastraturae fiant, quibus tabul basibus in latere australi: totidem vero et ejusdem mensurae in latere aquilonari. In occidentali autem par singulae tabulae duas bases argenteas suppositas habebant. Sunt qui tradunt angulares tabulas hinc inde dimidium bulas stantes tabernaculis de lignis setim, quae singulae denos cubitos in longitudine habeant, et in latitudine singulos ac semissem. Si singulae habent cubitum et semissem in latitudine, ergo et angulares tabulae. An forte quia de eis separatim agitur, recte singularem me
Abbreviated transcription (Latin):
nã si decimiũ sagũ ibi ÷. sup numerũ cortinarũ ex me¬
dietate inꝙͣ illiꝰ undecimi sagi oꝑies p̾tĩora tabna¬
di. Cet̾a satis patent. Notandũ qͣm ꝯgo ordine
agit de onũ tab̾nacłi parte. Priꝰ de eiꝰ fronte. uͥ iub&
sagũ duplicare. pea depͥtĩori eiꝰ extremitate. quã¬

Expanded text:
Nam undecimum sagum ibi est supra numerum cortinarum: ex medietate, inquam, illius undecimi sagi operies posteriora tabernaculi. Caetera satis patent. Notandum quam congruo ordine agit de omni tabernaculi parte, prius de ejus fronte, ubi jubet sagum duplicare, postea de posteriori ejus extremitate
Abbreviated transcription (Latin):
men accep̃. in quo dñs ꝓpitiationis sue p̾roga¬
tiuã exhib̾e. uł ostend̾e ꝯsueuit. Intellige tid̾
÷ aut̃ qd̾ corona illa aurea q̃ arthe supa ã¬
biebat. ubi ⁊ affixa erat. totũ illd̃ ꝓpitiatouũ
utra se includebat. ⁊ sȩ altiꝰ erigendo spissi
qd mutuo se tespiciant. Corpore qͥ¬

Expanded text:
epit in quo Dominus propitiationis suae praerogativam exhibere, vel ostendere consuevit. Intelligendum est autem quod corona illa aurea quae arcae suprema ambiebat ubi et affixa erat, totum illud propitiatorium intra se includebat, et se altius erigendo spissitquod mutuo se respiciant. Corpore q
Abbreviated transcription (Latin):
toua sac̾dot̃ udit ezechiel. ĩ spũ. Deãbłare
a debnt̃ ab oue ad ouẽ. de morbida ad ꝯfractã
de ꝯfracta : ad erroneã. de erronea adualncẽ.
Moibidã debñt ꝯfoitare. ꝯfraetã ꝯsolidare.
erroneã reuocare. ualentẽ ꝯseruare. ne foite¬

Expanded text:
tione sacerdotum vidit Ezechiel in spiritu. Deambulare autem debent de ove ad ovem, de morbida ad confractam, de confracta ad erroneam, de erronea ad validam. Morbidam debent confortare, confractam consolidare, erroneam revocare, validam conservare, ne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. N discoidat ꝯm̃datio ista fcã ꝑ mañ
saluatoris. ab usu hũe ꝯsuetudĩs. P nei¬
pes it t̾rar̃ ur ores suas eunuchis. ad cͦto
ꝑiuolentiã. qͦs spadones. aspata uoca¬
mus. nͦ eunuchos ꝑnat᷑ã. qͦs castratos
.i. caste natos noĩamꝰ. s eunucos ꝑ grã.¬

Expanded text:
 . Nec discordat commendatio ista facta per manum Salvatoris, ab usu humanae consuetudinis. Principes enim terrarum uxores suas eunuchis ad custodper violentiam, quos spadones a spata vocamus: nec eunuchos per naturam, quos castratos, id est caste natos, nominamus, sed eunuchos per gra
Abbreviated transcription (Latin):
nucẽ uocat. ⁊ qͥa solũ unũ habebat ꝯmune cũ
nuce. rotũditatẽ scił ob longã. ñ nucẽ noĩat.
micis tñ suuilitudinẽ hr̃e denũtiat. Habebarł̃
itaq ornatũ huͦ tã hastile qͣm om̃s sex calanti.
Primo rotũditatẽ uelud nucis obiongã s p̃eisã
taq hastͥ no ad pͥmũ cyphũ. quasi ĩ ipsum
deficieba Selut de medio floris c̃ duob
huc ui Lamnis emergebat. Eodẽ mͦ uttlłi¬
gendũ ÷ loco scd̾o ⁊ t̾cio. Similem uͦ ornatũ
excepta adiunctiõe calamor habebat ĩ sũmo.

Expanded text:
bat commune cum nuce rotunditatem scilicet oblongam non nucem nominat, nucis tamen similitudinem habere denuntiat. Habebant itaque ornatum hujusmodi tam hastile quam omnes sex calami, primo rotunditatem velut nucis oblongam, sed praeciItaque hastile primo ad primum scyphum quasi in ipsum deficiebat: et iterum velut de medio floris cum duobus hinc inde calamis emergebat. Eodem modo intelligendum est loco secundo, et tertio. Similem vero ornatum excepta ad junctione calamorum habebat in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sexd mittuo copulabis ira ut sextũ sagĩ ĩstonte
ecei duplices. Suo hic debent notari. ⁊ qd debeat
duplicari ⁊ qͦd duplicatũ debet esse iti fi̾ontẽ tab̾na¬
culi. Duplicet᷑ itaq ñ pars sagi tm̃. s ipsñ sagũ asũ¬
mo nsq ad sũmũ. ut sic plicatũ ⁊ dciplicatũ teneat
xxx. eubitos ĩ longitudĩe ⁊ duos tm ĩ latitiidine.
Seq̃r facies ⁊ qͥnquaginta ansas ĩ ora sagi nuiꝰ. ut ꝯ
iungi ẽ alto q̃at. ⁊ qͥn quaginta ansas ĩ ora sagi altius
ut eũ alt̃o copulet᷑. Qnquaginta fibulas en eas qͥb
iungant᷑ ause. ⁊ unũ ex om̃ib oꝑiũtũ fiat. Quod di
de fibulis sagoꝵ uł ansulis ꝯninctoꝵ laterũ. intelli¬
qiꝑͦ omĩa debet uixta simalitudinẽ cortinarũ. Ce
ansis extremitatũ tacet. qͥa iuxta p̾missam simulitu¬
dine̾ posse intelligi p̃uidet. Habet itaq oꝑim̃tũ cor

Expanded text:
 sibi mutuo copulabis, ita ut sextum sagum in fronte tecti duplices . Duo hic dicunt notari: et quod debeat duplicari, et quod duplicatum debet esse in fronte tabernaculi. Duplicetur itaque non pars sagi tantum; sed ipsum sagum a summo usque ad summum, ut sic plicatum et duplicatum teneat, triginta cubitos in longitudine, et duos tantum in latitudine. Sequitur: Facies et quinquagonjungi cum altero queat: quinquaginta ansas in ora sagi alterius, ut cum altero copuletur. Quinquaginta fibulas aeneas quibus jungantur ansae, unum ex omnibus operimentum fiat. Quod dicitur de fibulis sagorum, vel ansulis conjunctorum laterum, intelligi per omnia debet juxta similitudinem cortinarum. De ansis extremitatum tacet, quia juxta praemissam similitudinem posse intelligi praevidet. Habet itaque operimentum co
Abbreviated transcription (Latin):
perfidiam tue prolis pedes luteos dissipet statue babilonis. Astende
et clama. et in basan da uocem tuaur et clama ad tra¬
tes quia contriti sunt omnes amatores tui. libanus est clerus:

Expanded text:
perfidiam tue prolis pedes luteos dissipet statue Babilonis. Videperfidiam tue prolis pedes luteos dissipet statue Babilonis. Videet clama et in Basan da uocem tuam et clama ad transeuntes, quia contriti 20 sunt omnes amatores tui! locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
inquit sibi aurum quasi lutum: scilicet cultum eccłiastic̾m ydolũ.
nec mirum quia ip̃i foris sunt aurei in apparentia ł̾ uter in constiã
hinc in statua babilonis principia aurea. lutea sunt postrema. sed
aurum uite apłice uertitur iam in lutum infamie prelatioe. uelit
deus ne eos ut lutum plateaꝵ amoueat et in statuam rerpublice.
ferream dura seueritate compingat. Quãuis enum lutum ferro nõ
hereat dum pars lutea uel ferrea iudeatur. non deesse tamen poterũ
qui sint in iusticia rigidi et aliqui in auaritia resupini. Sane qr
in statua generali diuersa fuit mmxtura metalli dum aurea in babi¬
lomis. argentea in grecis. erea in romanis. ferrea in sarracenis.
lutea in patarenis exponitur. uidetur in specie ꝙ aurea fuit in pͥ¬
lapis oculatus et sine manibus excisus dirigitur. uideat tua postre¬
ma posteritas ne reprobandus ab ea lapis ordo euangelicus et fi¬
delis a monte eccl̃ie romane consilio diuino prosiliat et conterens

Expanded text:
inquit, sibi aurum quasi lutum, scilicet cultum ecclesiasticum in ydolum. Nec mirum, quia et ipsi foris sunt aurei in apparencia et intus lutei in consciencia. Hinc in statua Babilonis principia aurea, lutea sunt postrema. Sed aurum vite apostolice vertitur iam in lutum infamie prelatorum. Velit deus, ne nos in lutum platearum amoveat in statuam rei publice ferream dura severitate compingat. Quamvis enim lutum ferro non hereat, dum pars lutea vel ferrea videatur, non deesse tamen poterunt, qui sunt in iusticia rigidi et aliqui in avaricia resupini. Saneque in statua generali diversa fuit mixtura metalli, aurea in Babilonis, argentea in Grecis, erea in Romanis, ferrea in Sarracenis, lutea in Patarenis exponitur. Videtur enim in specie, quod aurea fuit in prilapis ecclesiasticus et sine manibus exscisus / dirigatur, videat tua postrema posteritas, ne reprobandus ab eo lapis ordo evangelicus et fidelis a monte ecclesie Romane divino consilio prosileat, conterens
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃iam contemplatiuoꝵ de qua spũales doctores ac si de celo angeli
destendunt ad ppłm informandum quia et sacerdotes angeli descri¬
buntur. Tales igitur doctores talesq ꝓphete mittendi sunt qui nõ
solum subditos increpent sed etiam ip̃os pontifices fulgurent et nõ
palpent. reuelandi quippe sunt in proximo in eccłia doctores predica¬
toresq fideles qui terrena carnaliaq corda om̃i plaga percutiant. et

Expanded text:
ecclesia contemplativorum, de qua spirituales doctores, acsi de caelo angeli descenderent ad populum informandum, quia et sacerdotes angeli describuntur. Tales ergo doctores, tales prophetae mittendi sunt, qui non solum subditos increpent, sed et ipsos pontifices fulgurent et non palpent. Revelandi quippe sunt in proximo doctores, praedicatores fideles, qui et terrena carnalia corda omni plaga percutiant, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ctoribus eccl̃ie confugient adoraturi uestigia pedum illorum: et
iitaturi conuersationem illoꝵ et predicationem in pedib designa᷑¬
tam. Nam alii offerent aurum.m.2. exponendo fidem per trpicuni
intellectum. Alii mirram quores exponendo per moralem intellcm̃.
Alii thus contemplationis excitando affectum ꝑ allegorit̃ intellc̃m.
relinquendo historicum quasi albuginem in oculis sacerdot᷑. geñ .s.b.¬

Expanded text:
ctoribus Ecclesiae confugient adorare vestigia pedum eius, id est imitari per praedicationem vel conservationem in pedibus designatam. Nam alii dabunt aurum exponendo fidem per typicum intellectum, alii mirram mores exponendo per moralem, alii vero thus contemplatores excitando per allegoricum, relinquendo historicum quasi albuginem in oculis. Adhuc idem:
Abbreviated transcription (Latin):
ordines penitentium sub eo: quia in ip̃o ordine postero doctores erũt¬
scondant. Oleum deuotio est: petra fides. quam iacob supposuit capiti¬
et infudit olenin: quia obedientiam et reuerentiam exhibebit capiti
idest sũo pontifici. Et tenebit et obseruabit per omia apłicã fidem
et catholicam doctrinam eccl̃ie romane usq in finem que est doma
dei et porta celi. Et hoc ꝓpter perfidiam antrxpĩ qui temporib ip̃ius

Expanded text:
ordines poenitentium sub eo, quod forte in ipso ordine praedicatores eruntscondant. Oleum devotio, petra fides, quam supposuit et infudit, quia obedientiam et reverentiam exhibebit capiti summo pontifici et tenebit et observabit per omnia apostolicam fidem et catholicam doctrinam Ecclesiae, quae est domus Dei et porta caeli. Et hoc propter perfidiam Antichristi, qui temporibus ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
olim deus patres seniores. 2 ͦ apłos inniores. Ita et minc tercio
pueros eligat ao lram propter eos quibus uetera uiluerunt ad predicã¬
dum euangelium regni prelatis adulterantibus uerbũ dei. Et sicut
per moysen et iosue chananeos isrlitis dominꝰ subiecit. xp̃ĩanis uo̾¬
per paulum et iohannem euant ͫ strauit ydolatras. Ita et mĩt ꝑ duos

Expanded text:
olim elegit patres seniores, secundo apostolos iuniores, ita et nunc tertio pueros eligat ad litteram propter eos, quibus vetera viluerunt, ad praedicandum regni evangelium praelatis adulterantibus verbum Dei. Et sicut per Moysen et Josue Chananaeos Israheliticis Dominus subiecit, Christianis per Paulum et Barnaban str
Abbreviated transcription (Latin):
isimilitudine d̃i. Mensitaꝙ spirntal seu intelligentia rõnał
pͥmo creatorẽ suum aspiciat. iñ creaturã ipsius uideat. ⁊ me¬
in eo tͥnitas appareat qͣm karitas manifestat. ut karitatẽ sẽꝑ
homo ex hibeat. semꝑq conspiciat. is quẽ tuitatis ymago ꝑ or¬
nat. Sic homo seruabit eiꝰ similitudinẽ. cuiꝰ in se nat᷑alit̾ por¬
tat ẏmaginẽ. Apparet ymago di in uitelligentia rõnali. in¬

Expanded text:
mplexatur. Mens itaque spiritualis, seu intelligentia rationalis, primo Creatorem suum aspiciat; deinde creaturam ipsius videat; et mein homine Trinitas appareat, quam charitas manifestat, ut charitatem semper homo exhibeat, semperque conspiciat is, quem Trinitatis imago perornat. Sic homo ejus servabit similitudinem, cujus in se naturaliter portat
Abbreviated transcription (Latin):
ualent alis ad exemplũ. qͦ studeant euitare peccatũ. Quib dam enĩ ꝓiniqͥ¬
tate punitis timent plurimie emenoantur aliqui. IntQuare he
Cur iste labor: Nonne bom cẽnt om̃s. si ds uellet: Non bñ uidet̃ fecisse
d̃s qͥ cumbonos om̃s fec̾it ñ semꝑ bonos custodit. qͥ ñ solũ eos cade ꝑmittit.
s ⁊̃ post lapsum punit. Rospons Quid dicis: Wis neculpam
contͣhi necessitate.qͣm ut uiuas in lib̾tate: S te uelle necessitati seriure
⁊ lib̾tatem ñ amare: ridiłm ẽ crede. Melius gͦ d̾s eos fec̃. quib liberta¬
tẽ arbitrii contulit. uͭ ħ eẽ possint qͦd uelint. Bĩ siqͥd̾ eẽ om̃s uolt̃. s bea¬

Expanded text:
 quo studeant evitare peccatum. Quibusdam enim pro iniqu quo studeant evitare peccatum. Quibusdam enim pro iniquitate punitis, timent plurimi, emendantur iniqui. II. INT. Quare hoc? Cur iste labor? Nonne boni essent omnes, si Deus vellet? Non bene videtur fecisse Deus, qui cum bonos omnes fecerit, non semper bonos custodit: qui non solum eos cadere permittit, sed etiam post lapsum punit. RESP. Quid dicis? Visne culpam contrahi necessitate quam ut vivas in libertate? Sed te velle necessitati servire et libertatem non amare ridiculum est credere. Melius ergo Deus eos fecit, quibus libertatem arbitrii contulit, ut hoc esse possint quod velint. Beati siquidem omnes e
Abbreviated transcription (Latin):
tio ⁊ añ scła creata sum ⁊ cet̾a. Uñ ⁊ creaͥtẽ sapien¬
tiam simul om̃a creantẽ seuint: ⁊ supͣ se quid̾ aspiciunt. Qui gͥ ꝑ sa¬
pientiãs ado pstita sup̃ se qm intelligunt si ipsũ ñ diligunt. ĩ culpa
sunt ⁊ dũ a sumiua luce resiliunt. tenebrescunt. S mira di om̃ĩ¬
potentia q̃ tamide bonis ꝙͣ de mał laudabilit̾ oꝑat᷑ sic̃ nusuiꝰ bono
aduuat᷑. sic nuiliꝰ malicia ppedit᷑. Bonos fac̃ fructuosos. males ñ
deserndimpunitosi qͥrumnita punit malam uoliunitatẽ ut nat̃e
pimat aignitatẽ. Nlsi enĩ bonũ temansiss innatã. ñ cẽt amissi bo¬
pipolos in pena. Dolet nãq se ñ posside inferiꝰ bonũ ꝑ qͦ contem¬
pserto ullsꝰ qͥd ẽ summũ. Summa qͥppe iusticia. sic necs consulit
beopib bonoꝵ sic effectu mirabili bonis ⁊ consulit de penis
muloꝵ Mał quipe impugnantib bonis incuntit᷑ timnor
pius:⁊ patientie uͥtꝰ augetur. S ⁊ mali dum s̃ debitã adõ recipiunt penã

Expanded text:
tio et ante saecula creata sum, etc. Unde et creatricem sapientiam simul omnia creantem sciunt, et supra se quidem aspiciunt. Qui igitur per sapientiam a Deo praestitam supra se Deum intelligunt, si ipsum non diligunt, in culpa sunt, et dum a summa luce resiliunt, tenebrescunt. Sed mira Dei omnipotentia, quae tam de bonis quam de malis laudabiliter operatur, sicut nullius bono adjuvatur, sic nullius malitia praepeditur. Bonos facit fructuosos, malos non deserit impunitos; quorum non ita punit malam voluntatem, ut naturae perimat dignitatem. Nisi enim bonum remansisset in natura, non esset amissi boni dolor in poena. Dolet namque se non possidere inferius bonum, pro quo contempserat illud quod est summum. Summa quippe justitia, sicut nec sibi consulit de operibus bonorum, sic effectu mirabili bonis etiam consulit de poenis malorum. Malis quippe impugnantibus, bonis incutitur timor pius, et patientiae virtus augetur. Sed et mali, dum sibi debitam a Deo recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑ indigentiam. s ꝑ caritatẽ suꝑeminentẽ creauit ds̃ om̃ĩa qͥ
sic̃ uoluit sic creauit. ⁊ creata gub̾nare ñ desinit. Sp̃c dñi Uide
quia ñ dix̃. celum di. tr̾am di. abyssum uł aqͣs di.s dix̃ sp̃c dĩ suꝑ¬

Expanded text:
enim per indigentiam, sed per charitatem super eminentem creavit Deus omnia, qui enim per indigentiam, sed per charitatem super eminentem creavit Deus omnia, qui sicut voluit, sic creavit et creata gubernare non desinit. Spiritus Domini. Vide quia non dixit coelum Dei, terram Dei, abyssum vel aquas Dei; sed dixit Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat᷑ suꝑ aquas. Hic ⁊̃ intelligimus aquas. nondũ istas uisi¬
biles nob̃q notissimas. s fluida queq ⁊ incomposita informia
⁊ formabilia. d̾o auctore de nichilo ꝓgrdientia. mutabilitatis
elogio colligata. Inde ẽ qͦd accidentaliũ uicissitudinẽ patiuntur.
qͥd contingentiũ uarietate labunt᷑. S eorum deliquia. licet infi¬
nita. conditoris tenet omĩpotentia. cuiꝰ sp̃c ⁊ formanda creat.¬
⁊ creata format:⁊ formata dispensat. Sunt gͥ ca q̃ rerũ dicimꝰ ele¬
menta. ⁊ ex eis queq formata. simulonũa diuine uoluntati sub¬
dita. Et bñ ꝑ aqͣm designat corporalẽ mat̾iam. informẽ atq for¬
mabilem. qr ex humida nata iudemus coalesce̾. augm̃tari. con¬
cresce. formari omĩa int̾ra ꝑ sp̃es uarias. Suꝑferebat᷑ sp̃c̃ di. Suꝑ¬
ferri dictus ẽ. ñ loco s potentia suꝑante ⁊ p̃cellente uniũsa. Non

Expanded text:
ferebatur super aquas. Hic etiam intelligimus aquas nondum istas visiferebatur super aquas. Hic etiam intelligimus aquas nondum istas visibiles nobisque notissimas, sed fluida quaeque et incomposita, informia et formabilia, Deo auctore, de nihilo progredientia, mutabilitatis elogio colligata. Inde est quod accidentalium vicissitudinem patiuntur, quod contingentium vicissitudine labuntur, sed eorum deliquia, licet infinita, conditoris tenet omnipotentia, cujus et Spiritus et formanda creat, et creata format, et formata dispensat. Sunt igitur ea quae rerum dicimus elementa et ex eis quaeque formata simul omnia divinae voluntati subdita. Et bene per aquam designat corporalem materiam, informem atque formabilem, quia ex humida natura videmus coalescere, augmentari, concrescere, formari omnia in terra per species varias. Superferebatur Spiritus Dei. Superferri dictus est non loco sed potentia superante et praecellente universa. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uacua. Uacua. ñ qr in pͥncipio sic facta fũit.s. quia sicenarrari debu¬
it. ut mat̾iã ⁊ formã. licet simul aspicias discreta cognoscas. Uacua.
formis. herbis. arborib animantib ⁊ motabilib omnib
t tenebre erant suꝑ faciem abyssi. der qͥq sic̃ t̾a inspectus
ꝓ sub̾a. abstractim sñ forma. dũ isñ lumine pensatur. abys¬
sus tenebrosa uocat᷑. ñ solũ inse.s ⁊ in reliquis t̾ra scł ⁊ aquis. q̃ nis.
aere illustrato parit̾ obscurant᷑. Tenebrosam itaq abyssũ dicimꝰ
uelut omnia indiscreta. inuisibilia. iinformimat̾ia. uͭ si aliqͥd
q̃ras pene nicħ inuenias. Nicħ dico compositũ. nicħ conspicuum.
Uel tenebrs erant suꝑ faciem abyssi. ħ ẽ erat obscuriꝰ qͣm sit ali¬
qͣ abyssus. Nide qi tenebre nicħ nominant. s lucẽ abeẽ designars.
Hoc ẽ nicħ uidi. nichil ꝓ specie dep̃hendi. Et spẽ domini

Expanded text:
et vacua, non quia in principio sic facta fuerit, sed quia sic enarrari debuet vacua, non quia in principio sic facta fuerit, sed quia sic enarrari debuit, ut materiam et formam, licet simul aspicias, discreta cognoscas, vacua formis, herbis, arboribus, animantibus et mortalibus omnibus. 17. Tenebrae erant super faciem abyssi. Aer quoque sicut terra inspectus pro substantia abstractim sine forma dum sine lumine pensatur abyssus tenebrosa vocatur, non solum in se, sed in reliquis, terra scilicet et aquis, quae nisi aere illustrato pariter obscurantur. Tenebrosam itaque abyssum dicimus velut omnia indiscreta, invisibilia, in informi materia, ubi si aliquid quaeras, pene nihil invenias. Nihil dico compositum, nihil conspicuum. Vel tenebrae erant super faciem abyssi, hoc est erat obscurius quam sit aliqua abyssuHoc est nihil vidi, nihil pro specie deprehendi. 18. Et spiritus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
que dicunt᷑ qͣlitas. qͣntitas. ad aliquid. situm ẽt. hr̃e. ag̾e. pati.qñ. u.
Hoc qualecũq potius ht̃ cogitari ꝙͣ p̃sentari. Inanis⁊ uacua dr̃ t̾ra.
equid̾ sana sepiꝰ attendit quid de qͦ hãt fieri. Prĩ id uñ aliquid fit. po¬
stremũ ħ qͦd mñ fit. Primo informẽ mat̾iam. deiũ formatã. Pcedit
illa qͣdã origine. ñ tñ tpr̃e. In illa mat̾alit̾ factum ẽ quicquid de ca
actualit̾ fieri potest. sic̃ incera molli causalit̾ latet quieqͥd de ea ex¬
clusoris industria sxere p̃ualet. Quisquis ille esqͥ hoc omnino po
tes absq formarũ ymagine uttũq sentire. sentis aliquid pene ni¬
chil.s matiale uñ possit ꝓced̾e quicquid ẽ actuale. Hoc si tñ ꝓo̾t. ħ.
uͥ oĩa confusa. ceca. insensibilia. quidam dixerunt chaos. uocauert
ylen. molem scł indigestam. rudemq mat̾iam. Inanis inquit⁊

Expanded text:
quae dicuntur qualitas, quantitas, ad aliquid, situm esse, habere, agere, pati quando, ubi. quae dicuntur qualitas, quantitas, ad aliquid, situm esse, habere, agere, pati quando, ubi. Hoc qualecunque potius habet cogitari quam praesentari. Inanis et vacua dicitur equidem sana saepius attendit quid et de quo habeat fieri, prius id unde aliquid fit, postremo hoc quod inde fit. Primo informem materiam, deinde formatam. Praecedit illa quadam origine, non tamen corpore. In illa materialiter factum est quidquid de ea actualiter fieri potest, sicut in cera molli causaliter latet quidquid de ea exclusoris industria facere praevalet. Quisquis ille est qui hoc omnino inane potest absque formarum imagine utcunque sentire, sentit aliquid, pene nihil, sed materiale unde possit procedere quidquid est actuale. Hoc si tamen dici potest, haec ubi omnia confusa, caeca, insensibilia, quidam dixerunt chaos, vocaverunt ylen, molem scilicet indigestam, rudemque materiam. Inanis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio noĩe celi ⁊ t̾re ꝓclamat. que postmo dum senaria distinctio¬
ce dixere conexas. ñ adõ creatas. ħ ⁊ huiꝰmͦi delirant heretici. qui
sacras scͥpturas nescuint. qui scõ sp̃ui contͣdicunt. S sc̾ba u̾itatis
⁊ t̾rã. De celo qr ignis in eo p̃minet. qͦ pulcriꝰ elucescit. ⁊ clarificat
cetã. ita dimitit. De reliqͥs ab igne clarificatis. ut uid̃i possint.
t̾ra scł aere. ⁊ aquis. ꝓ eoꝵ informitate ꝗͣ sñ ignis illustratione ꝓ¬
bant᷑ hab̾e sic dic̃. Lerra autẽ erat in anis ⁊ uacua. Terra
substantialit̾ inspecta. inanis erat. ñ q sic in actu existeret. s qr sic
consid̾ari potest. Quis enĩ ignorat naturalit̾ ẽẽ diu̾sa sub̾am
⁊ formase Quelicet seꝑata ñ iueniunt᷑. rõnis tñ intuitu in eodẽ
diu̾sa nat᷑alit̾ attenduntur. Sic̃ de t̾ra dicimꝰ. sic decelo. deaere

Expanded text:
principio nomine coeli et terrae proclamat, quae postea senaria distinctioprincipio nomine coeli et terrae proclamat, quae postea senaria distinctioce, dixere connexas, non a Deo creatas. Haec et hujusmodi delirant haeretici, qui sacras Scripturas nesciunt, qui sancto Spiritui contradicunt. Sed scriba veritatis, et terram. De coelo quia ignis in eo praeeminet, quo pulchrius elucescit et clarificat caetera, ita dimittit. De reliquis ab igne clarificatis ut videri possint, terra scilicet, aere et aquis, pro eorum informitate quam sine ignis illustratione probantur habere, sic dicit: 16. Terra autem erat inanis et vacua. Terra substantialiter inspecta inanis erat, non quia sic in actu existeret, sed quia sic considerari potest. Quis enim ignorat naturaliter esse diversa substantiam et formas? quae licet separata non inveniuntur, rationis tamen intuitu in eodem diversa naturaliter attenduntur. Sicut de terra dicimus, sic de coelo, de aere
Abbreviated transcription (Latin):
hec eadẽ psalmista distinguendo uumerauit. Contintri sane inter
oelimi ⁊ trã cum aquis aerẽ cernimus. ⁊ exhis duob subtiliora ceł. cor¬
pulentiora tris. deputata nouimus. qui p̃fatã dlistinctionẽ psalmi-¬
ste legimus. Tudeniq aerẽ ⁊ aqͣs confit̾e creatas. ⁊ cũ ꝓpħa pie domino
decanta. Aquilonẽ⁊ mare tu ereasti. Et alibi. Qm̃ ipsius ẽ mare.⁊
ipse fec̃ illud. ꝑ aquilonẽ. intellige uentos. qui fiunt aere cõmoto ꝑ mitu
diumo. Uñ psalmista. Q ꝓducit uentos dethesauris sius. S. ne ultꝰ
dubitare possis. Omĩa inquit ꝑ ipsum facta sunt. ⁊ sine ipso factũ
est nich. Et uͭ scias qͣlit̾ ea fecerit. Onũa inquit in sapĩa fecisti. Nc̃
uͦ scito psalmistã ad laudem dĩ ꝓuocare creaturã. pͥmo de ceł. ⁊ cũ
ceł assignatã consequent̾:⁊ det̾ra distinc̾tis nominib ascitã. Moy¬
ses autẽ ñ ea distincta. s mat̾ialit̾ simul facta celestia ⁊ t̾restria in

Expanded text:
haec eadem Psalmista distinguendo numeravit. Contineri sane inter coelum et terram cum aquis aerem cernimus, et ex his duobus subtiliora coelis corpulentiora terris deputata novimus, qui praefatam distinctionem Psalmistae legimus. Tu denique aerem et aquas confitere creatas, et cum propheta pie Domino decanta: Aquilonem et mare tu creasti . Et alibi: Quoniam ipsius est mare et ipse fecit illud . Per aquilonem intellige ventos, qui fiunt in aere commoto pro nutu divino: unde Psalmista: Qui producit ventos de thesauris suis . Sed ne ultra dubitare possis, Omnia, inquit, per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Et ut scias qualiter ea fecerit, omnia, inquit, in sapientia fecisti . Nunc vero scito Psalmistam ad laudem Dei provocare creaturam, primo de coelis et cum coelis assignatam consequenter et de terra distinctis nominibus ascitam. Moyses autem non ea distincta sed materialiter simul facta coelestia et terrestria in
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾auit. inimicum ꝑdidit. Egypti delicias sp̃uit. insolitudine anniˢ
.xl. domino uacauit. Ibi sñ incendio ardente in rubo apparente do¬
mino mandata suscepit. Iñ signis ⁊ ꝓdigiis magos ⁊ incredulos af¬
fuxit. pascha celebrauit. popłm dĩ agni sanguine ꝓtexit. quẽ in co¬
lumpna nubis ⁊ ignis eduxit. Mare diuisit. egyptios ꝑdidit. Legẽ
digito d̃i scͥptã in heremo accepit. de celo manna. de petͣ. flumina.
popło ministrauit. quẽ ad t̾ram ꝓmissionis possidendã p̃parauit.
Tantus iste głificata facie loquebat᷑ cũ domino sic̃ amicꝰ cũ ami¬
co. uñ merito potuit ipse hõ loqͥ de eo qd̾ erat anteqͣ. eẽt homo:¬
ñ ex humana sapientia. s docente sp̃u sc̃õ.N pͥncipio creauit¬

Expanded text:
liberavit, inimicum perdidit, Aegypti delicias sprevit, in solitudine annis liberavit, inimicum perdidit, Aegypti delicias sprevit, in solitudine annis quadraginta Domino vacavit. Ibi sine incendio ardente in rubo apparente Domino mandata suscepit: inde signis et prodigiis magos et incredulos afflixit, pascha celebravit, populum Dei agni sanguine protexit, quem in columna nubis et ignis eduxit, mare divisit, Aegyptios perdidit. Legem digito Dei scriptam in eremo accepit, de coelo manna, de petra flumina populo ministravit, quem ad terram promissionis possidendam praeparavit. Tantus iste, glorificata facie, loquebatur cum Domino sicut amicus cum amico: unde merito potuit ipse homo loqui de eo quod erat antequam esset homo, non ex humana sapientia, sed docente Spiritu sancto. 4. In pri
Abbreviated transcription (Latin):
esficiunt loca. Mutatio creature ꝓbat eã initiũ habu¬
ise. Nmñcito uides rerũ creationẽ. moxinuenis dm̃ crea¬
coerem. & creat. creandis ẽ ipse pͥncipium. uł reando fac̃
se. intͣnsitiue pensa pͥncipiũ rei:⁊ rempͥncipii creatũ eẽ qͦd inceptũ
est. incepisse qͦd creatum ẽ. ꝑ tanto gͥ pͥncipio creationis. seu ꝓ tan¬
ta creatione pͥncipii. apud hebreos scͥpta ista. titulũ ñ accepit. quia
tam uniu̾sali pͥncipio p̃poni aliquid indignũ fuit. Atanto tam̃
pͥncipio qd̾ habuit. ap̃ nos pͥncipii nom̃ assumpsit. In pͥncipio
creauit ds̃. Pensaqui legis. pensa auctorẽ oꝑis. opꝰ auctoris. modum
oꝑis. intentionẽ auctoris. Presentis gͥ oꝑis auctorẽ. scm̃ illũ agnosce
moysen. qͥ a fide ⁊ gñe descendit abrahe. susceptꝰ ab aqͣ. p̃signans my¬
steria. Nutͥtus in aula regia. ad optatus a regis filia. Sentis aulam
regiam xͥ eccł̃iam. ⁊ regis filiam diuinã gr̃am. Iste frẽm oppressum

Expanded text:
creaturae probat eam initium habuisse. Quam cito vides rerum creationem, mox invenis Deum creatorem. Qui creat creandis est ipse principium, vel creando facit se, intransitive pensa principium rei et rem principii, creatum esse quod inceptum est, incepisse quod creatum est. Pro tanto igitur principio creationis, seu pro tanta creatione principii apud Hebraeos scriptura ista titulum non accepit, quia tam universali principio praeponi aliquid indignum fuit, a tanto tamen principio quod habuit apud nos principii nomen assumpsit. 3. In principio creavit Deus. Pensa qui legis, pensa auctorem operis, opus auctoris, modum operis, inventionem auctoris. Praesentis igitur operis auctorem sanctum illum agnosce Moysen, qui a fide et genere descendit Abrahae, susceptus ab aqua, praesignans mysteria, nutritus in aula regia, adoptatus a regis filia. Sentis aulam regiam Christi Ecclesiam et regis filiam divinam gratiam. Iste fratrem oppressum
Abbreviated transcription (Latin):
criptura ista celebris atq notissima. toto orbe
diffunditur. onĩi lingua p̃dicat᷑. Ueritate qͣ
pniuiet. cunctis se se p̃bet. Qualis accesseris. talẽ tͥ ⁊ ipsã
inuenis. Dulci affatu paruulos nutrit. pio dogmate
modestosreficit. Altitudine suꝑ bos ridet ꝓfunditate stu¬
diosos t̾ret. De omib agit. dm̃ ostenait. In pͥncipio
errauit ds. Ante pͥncipiũ creationisrerũ. si aliqͥo for

Expanded text:
criptura ista celebris atque notissima toto orbe diffunditur, omni lingua praedicatur: veritate qua praeeminet cunctis sese praebet. Qualis accesseris, talem tibi et ipsam invenis. Dulci affatu parvulos nutrit, pio dogmate modestos reficit, altitudine superbos ridet, profunditate studiosos terret, de omnibus agit, Deum ostendit. 2. In principio creavit Deus. Ante principium creationis rerum si aliq
Abbreviated transcription (Latin):
in me karitatẽ. Recte nanq karitatis ordine uerꝰ dilector a dõ. ad seipsũ
a se ip̃o descendit ad ꝓxinum: a pximo recurrit ad dm̃. Hic ẽ t̾plex funi¬
eło qui teste salomone difficile rumpit᷑. In p̃senti quid̾ uita ẽ difficile. inȩter¬
naerit impossibile. Hic namq in nob̾ caritas inchoatur: dum mutabil.¬
litati subicim̃. qͣ tandem deposita in nob̾ caritas ꝑficiet᷑. H ec ẽ scala ꝙͣ
iacob pat̾archa a t̾ra ad celum erectam uidit. dum hic inceptã ibi con¬
ꝓpterđm. Si alia causa diligit: scalam dimisitri qnto fortius uadit:
tanto ꝓfundiꝰ cadit. Qui autẽ recta caritatis seala uerꝰ dilector ince¬
dit: quicquid diligit ꝓpter dm diligitri đm diligendo bene omĩa
fecit. eiq bona sunt quecũq cc̃ eũ uł de eo amał fiunt. Audi ãte¬

Expanded text:
in me charitatem. Recte namque charitatis ordine verus dilector a Deo ad seipsum, a seipso descendit ad proximum, a proximo recurrit ad Deum. Hic est triplex funiculus, qui, teste Salomone, difficile rumpitur. In praesenti quidem vita est difficile, in aeterna erit impossibile. Hic namque in nobis charitas inchoatur dum mutabilitati subjicimur, qua tandem deposita, in nobis charitas perficietur. Haec est scala quam Jacob patriarcha a terra ad coelum erectam vidit, dum hic incoeptam, ibi comdiligit propter Deum. Si alia causa diligit, scalam dimisit. Quanto fortius vadit, tanto profundius cadit. Qui autem recta charitatis scala verus dilector incedit, quidquid diligit, et Deum diligendo bene omnia fecit, eique bona sunt quaecunque contra eum vel de eo a malis fiunt. Audi atte
Abbreviated transcription (Latin):
bonis qs muiuis ẽ. Et sciendum ꝙ uoluntas cũ a bono deuiat. ad meb
orlina Nonsc enĩ qd inuenire posis si bonum p̃t̃ qd nich ẽ tenere
negugis: s legligit teñe honum: qui. qͥd cumꝙ tenuerit ñ tenet as
bonis. Hocaũ fit qn creatura creatori debitum ñ exsoluut. seucũter¬
ner netdigit q̃ ei siumꝰ auctor tenenda mandauit. Huiꝰ negligenie
sor defertus sicausam inuonire contend̾is tunt pot̾is cũ ud̾e tenebraᷤ¬

Expanded text:
od minus est. Et sciendum quia voluntas cum a bono deviat, ad nihil declinat. Non est enim quod invenire possis, si bonum praeter quod nihil est tenere negligis. Negligit tenere bonum qui quodcunque tenuerit, non tenet ad bonum. Hoc autem fit quando creatura Creatori debitum non exsolvit, seu cum tenere negligit quae ei summus auctor tenenda mandavit. Hujus negligentiae seu defectus si causam invenire contenderis, tunc poteris cum videre tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ diciposse. quia cecidit ab ordine. cecidit abeatitudine. ñ q̃ habuit
uł inquib fu̾it. s q̃ hr̃e uł inquib eẽ dm diligendo potuit. Potuit
enĩ qui ce nat᷑a bonus fuit. ⁊ ut in dõ ꝑfic̾et᷑. lib̾i arbitrii bonũ a deo
obtinuit. Bonum ħ: a summo bono ad bonũ accepit. S ab utens
facultate dom in se ñ in d̃o głari uoluit. falsoq dix̃. Ponam sedẽ meã
ad aquilonẽ. erosimił altissimo. Hẽ cupiditas q̃ a dõ deflux̃. ⁊ mater
impia pͥmogenitam pessimam edidit. suꝑbiam dico. qua simił altis¬
simofieri p̃sumpsit. ħẽ illa pͥmogenita egyptiorũ. qm dñs int̾ fec̃.
⁊ sic ppłm suũ edic̾e potuit. Sic sic km̃e qͣntacũq uicia hõ insede¬

Expanded text:
tamen dici posse quia cecidit ab ordine, cecidit a beatitudine, non quae habuerit, tamen dici posse quia cecidit ab ordine, cecidit a beatitudine, non quae habuerit, vel in quibus fuerit, sed quae habere vel in quibus esse Deum diligendo potuit. Potuit enim quia et natura bonus fuit, et ut in Deo perficeretur liberi arbitrii bonum a Deo obtinuit. Bonum hoc a summo bono ad bonum accepit, sed abutens facultate doni in se non in Deo gloriam voluit, falsoque dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, ero similis Altissimo . Haec est cupiditas quae a Deo defluxit, et mater impia primogenitam pessimam edidit, superbiam dico, qua similis Altissimo fieri praesumpsit. Haec est illa primogenita Aegyptiorum quam Dominus interfecit, et sic populum suum reducere potuit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ualde in nat᷑a. S cum bone uoluntati conditoris ꝑ lib̾um karitatis ar¬
bitrium tota concordat. tunc uͥtute fit melior seipsa. Transcendit uir¬
tute naturam. manet cum dño ordinata ꝑ gr̃am. Qͣntũ enĩ unũꝙͦq
ꝓtensa indmerigit karitas. tm̃ leuat eum ordinis adõ pensata sullum¬
tas. Quaꝑꝑ sciendum qr ꝑ karitatis meritũ adõ distincti sunt .ix. ordmes
angł̃oꝵ. His addidit ⁊ decimam dragnam humanã scł nat᷑am. quȩ tam diu
ordinẽ tenuit. donec abmordinato deordinata corruit. ꝙͣ tam̃ ipse qͥ
condidit ꝑditam q̃siut. q̃sitam inuenit. inuentam in humeris reporta¬
uit.S qͥ ab initio m̃dax fuit. caritate caruit. qui ueritate neglecta m̃¬
dacit̾ dix̃. Ero simił altissimo. Hic uͦ quia karitatẽ ñ hũit. nͨ ordo
fuit. nec de ordinib cecidit: quos karitatis m̃sura distingit. Concedimꝰ

Expanded text:
valde in natura, sed cum bonae voluntati conditoris per liberum charitatis arvalde in natura, sed cum bonae voluntati conditoris per liberum charitatis arbitrium tota concordat, tunc virtute fit melior seipsa. Transcendit virtute naturam, manet cum Domino ordinata per gratiam. Quantum enim unumquemque protensa in Deum erigit charitas, tantum levat eum ordinis a quod propter charitatis meritum a Deo distincti sunt novem ordines angelorum. His addidit et decimam drachmam, humanam scilicet naturam, quae tandiu ordinem tenuit, donec ab inordinato deordinata corruit: quam tamen ipse qui condidit perditam quaesivit, quaesitam invenit, inventam in humeris reportavit. Sed qui ab initio mendax fuit, charitate caruit, qui, veritate neglecta, mendaciter dixit: Ero similis Altissimo. Hic vero quia charitatem non habuit, nec ordo fuit, nec de ordinibus cecidit, quos charitatis mensura distinguit. Concedimus
Abbreviated transcription (Latin):
na commendare ñ desinit inuidia aũ bonis alioꝵ detrah̃e ñ desistit.
Karitas g̃ sic̃ parens ẽ omĩũ bonorũ itacupiditas radix ẽ õiũ malorũ.
Quaꝵp diuinis auctoritatib sola karitas seruanda mantat᷑ sola uͦ cupi¬
ditas fugienda monituir. Ab ista reuocam̃. in illa reformam̃. Qcqͥd
fit ꝑistam condempnat᷑ quicquid ũ ꝑ illamegeris: approbat᷑ Cupibi¬
tas nãq ꝑfidiam nutrit. q̃esꝑationẽ inducit :⁊ completo p̃sentis neqͥtie
cursu imnsatiata manet ao ꝑditionẽ. Raritas econt᷑ gñat fidi ĩ itatẽ.
fouet speifirmitatẽ ⁊ tͣnsasto p̃senti tempore plena ꝑmanet ad bea¬
tituidinẽ. Duo ista abinitio sͥ adu̾sa. duo constituunt regna. N
piditas p̃uaricatioms origo. defectus abono. lapsus adõ. concursꝰ malicie
completio miseriȩ. Karitas insc̃ĩs angłis lib̾o bñutens arbitrio constan¬
t̾ adhesit dño. uñ pͥncipalit̾ ei conuenit qd̾ legitur inpsalmo. Michi aũ

Expanded text:
is, invidia autem bonis aliorum detrahere non desistit. Charitas ergo sicut parens est omnium bonorum, ita cupiditas radix est omnium malorum. Quapropter divinis auctoribus sola charitas servanda mandatur, sola vero cupiditas fugienda monstratur. Ab ista revocamur, in illa reformamur. Quidquid fit per istam condemnatur, quidquid vero per istam egeris approbatur. Cupiditas namque perfidiam nutrit, desperationem inducit, et completo praesentis nequitiae cursu, insatiata manet ad perditionem. Charitas econtra generat fidei virtutem, fovet spei firmitatem, et transacto praesenti tempore, plena permanet ad beatitudinem. Duo ista ab initio sibi adversa duo constituunt regna. In piditas praevaricationis origo, defectus a bono, lapsus a Deo, concursus malitiae, completio miseriae. Charitas in sanctis angelis libero bene utens arbitrio constanter adhaesit Domino: unde principaliter ei convenit quod legitur in Psalmo: Mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ad m̃dacium. Quia uͦ m̃tiri dõ ñ timuit: bñ de eo u̾itas in euangłio
dic̃. Ille ab initio m̃dax fuit. ⁊ in u̾itate ñstetit. Hinc ⁊ ioħs ait. Ab initio
diabolus peccat. Nec intelligas qd̾ diabolus in itiũ malum habũit. quẽ
ds̃ bonum condidit: qui omiã bona ualde fec̃. Non ẽ itaq m̃dax ab ins

Expanded text:
riridicit: Ille ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit . Hinc et Joannes ait: Ab initio diabolus peccat . Nec intelligas quod diabolus initium malum habuerit, quem Deus bonum condidit, qui omnia bona valde fecit. N
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝑfectione ñ nat᷑e nstime ꝙͣ in sua conditione accepit. dũ eũ qui singłarit̾
paradisi qifuit: e Gicut hõ pͥmꝰ in corꝑali paradiso
ut debite iũsticiam obedientie ibidem seruaret positus. post modum
paradisum beatitudinis qͣ bi angli ꝑfruuntur. intͣret. obedientiȩ iu¬
sticia ꝓbatꝰ. sic angłs ille pͥmo omnẽ plenitudinẽ conditionis bone
qͣm naturam intellectualẽ hr̃e conuenit tanꝙͣ qͥelicias paradisi dĩ adõ
conditore suscep̃: ut bñ utens lib̾tate arbitrii. ad ip̃m qͥ ẽ unũ ⁊ omne
bonũ omĩũ tanꝙͣ paradisum paradisoꝵ amando ꝑting̾et: qͥ summa
beatitudo ẽ qmsemel habitã amitt̾e fas ñ ẽ. ominino pͣlena ⁊ ꝑfecta est.
S ad hanc ua karitatis uenire noluit qui contempto qd̾ ẽ comiune
oniũ. p̃sumpsit hr̃e ꝓpͥum. Uñ ⁊ a cõmuni retrudit᷑ ad suũ. ħ ẽ a ue¬

Expanded text:
etiam naturae optimae, quam in sua conditione accepit, dum eum qui singulariter etiam naturae optimae, quam in sua conditione accepit, dum eum qui singulariter paradisi Dei fuit? RESP. Sicut homo primus in corporali paradiso ut debitae justitiam obedientiae ibidem servaret positus, postmodum paradisum beatitudinis, qua beati angeli perfruuntur, intraret obedientiae justitia probatus: sic angelus ille primo omnem plenitudinem conditionis bonae, quam naturam intellectualem habere convenit, tanquam delicias paradisi Dei a Deo conditore suscepit, ut bene utens libertate arbitrii, ad ipsum qui est unum et omne bonum omnium tanquam paradisum paradisorum amando pertingeret, qui summa beatitudo est, quam semel habitam amittere fas non est. Omnino enim plena et perfecta est, sed ad hanc via charitatis venire noluit, qui, contempto quod est commune omnium, praesumpsit habere proprium: unde et a communi retruditur ad suum, hoc est a ve