comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ones cordium ita ad sue uoluntatis arbitriũ intorquet. ita temꝑꝰet
& modatur ut nichil inuniũsitate possit fieri qͦd ñ ipsa ad decorẽ
oꝑum suoꝵ aut p̃cipiendo aut ꝑmittendo fieri uelit.
cies ẽ forma uisibilis que ꝯtiner duo. fig᷑as et colores. fĩge ant̃
rerum multis modis apparent uisibiles. aliqn ex magnicudine.
aliqñ ex paruitate aliqñ qͥarare. aliqñ qͥa pulere. Ali qñ ut interĩ
italoquar qͥa qͦdãmͦ ꝯuenient᷑ inepte.aliqñ qͥain multis una. aliqñ qͥ
inuno diũsa. Singła ordine suo ꝓseqͣm̾. fig̾a scd̾m magnitudinẽ
attendit᷑. qñ resi quelibet sui geñis modũ in quantitate excedit.

Expanded text:
cogitationes cordium; ita ad suae voluntatis arbitrium intorquet, ita imperat cogitationes cordium; ita ad suae voluntatis arbitrium intorquet, ita imperat et moderatur ut nihil in universitate possit fieri quod non ipsa ad decorem operum suorum aut praecipiendo, aut permittendo fieri velit. cies est forma visibilis, quae continet duo, figuras et colores. Figurae autem rerum multis modis apparent mirabiles. Aliquando ex magnitudine, aliquando ex parvitate, aliquando quia rarae, aliquando quia pulchrae, aliquando, ut interim ita loquar, quia quodammodo convenienter ineptae, aliquando quia in multis una, aliquando quia in uno diversa, singula ordine suo prosequamur. Figura secundum magnitudinem attenditur, quando res quaeli
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uena ministrat᷑. uñ motꝰ uentoꝵ educit᷑. quis in fatigabilẽ
astroꝵ cursũ mod̾at᷑. qͥs solẽ ꝑhib̾na descende signa p̃cipit. qͥs
rursũ ꝑestiua eum signa ascendẽ facit. qͥs eum ab oriente in
occidentẽ ducit. et iterum ab occidente adorientẽ reuehit
Heccuncta mirabilia ⁊ solidõ possibilia ͭ Qo etiã de motui na
turalidica : Qs putas nascentib cunctis in crem̃tũ tͥbuit. & qͥsi
deqͦdã occulto nature sinu in aꝑcũ g̃minantia educit.rursũq
eadem marcentia illuc un uenant reũtifacit᷑. Satis hec diligͣn¬
ter intuentib mirabilia apparebt̃. De inseqͥt᷑ motꝰ ammal. qͥẽ
insensib & appetitib Cogita gͦ qͣlis ẽẽ possit qͥsensus õiu fabͥeat¬
appecitꝰ ereat. & insingłis qͥbq animantib qͥd appetere & quantũ
appetere debeant ordinat. deniq motꝰ rationał qͥ ẽ infactis & in con¬
silus satis admirationis tͥ ingerit.si attendere uolueris. ꝗͣ in effabi

Expanded text:
is infatigabilem astrorum cursum moderatur, quis solem per hiberna descendere signa praecipit, quis rursum per aestiva eum signa ascendere facit, quis eum ab oriente in occidentem ducit, et iterum ab occidente ad orientem revehit. Haec cuncta mirabilia, et soli Deo posibilia sunt. Quid etiam de naturali motu dicam? Quis putas nascentibus cunctis incrementum tribuit, et quasi de quodam occulto naturae sinu in apertum germinantia educit, rursumque eadem marcentia illuc unde venerant reverti facit? Satis haec diligenter intuentibus mirabilia apparebunt. Deinde sequitur motus animalis, qui est in sensibus et appetitibus. Cogita ergo qualis esse possit, qui sensus oappetitus creat, et in singulis quibusque animantibus quid appetere et quantum appetere debeant, ordinat. Denique motus rationalis qui est in factis et consiliis satis admirationis tibi ingerit, si attendere volueris, quam ineffabil
Abbreviated transcription (Latin):
e n ni trino sac̾ficio placar pot. Offer gͦ iudicu filio di. offer
miscd̃iam spũi sc̃o caritati. Offer sollicitudinẽ pat̾nitati adsa¬
pientiam ꝑtinet discrego. Ad caritatẽ pietas. Ad patnitatẽ
sollicitudo. Sic tñ offer ut neq indiscretione munerũ unita¬
tẽ cͥnitatis diuidas neq in particione donoꝵ tͥnitatẽ uitatis
ꝯfundas. s singłis sua. ⁊ simul uni singła exibeas. Si iuste iu¬
dicas. iustũ udicẽ honoras. Si miscdiam diligis. eũ qͥpiꝰ est
accepta bili sacͥficio uen̾aris. Si sollicitꝰ intmore dĩ sẽꝑ ãbu¬
las placas tͥ celestẽ patrẽ. qu̾ẽ ꝓpeecati tuis offensũ habebas.
Nẽ gͦ ausculta qͣle st uidicium qđ fac̾e uib̾is. Primũ ẽ tͥ u
dirium faciendũ dete ipso. De mn in t̾ te & ꝓximũ tuũ. pꝰ tremo
deꝓximo tuo. in eo iudicio qͦ uidicas temet ipsũ. ẽẽ debesdis¬
trictꝰ. In eo iudicio qͦ uidicas int̾ te & pximũ tuũ. debes eẽ ius¬

Expanded text:
nisi trino in sacrificio placari potest. Offer ergo judicium Filio judici, offer misericordiam sanctae charitati, offer sollicitudinem paternitati. Ad sapientiam pertinet discretio; ad charitatem, pietas; ad paternitatem, sollicitudo. Sic tamen offer, ut neque in discretione munerum unitatem trinitatis dividas, neque in participatione donorum, trinitatem unitatis confundas, sed singulis sua, et simul uni singula exhibeas. Si juste judicas, justum judicem honoras. Si misericordiam diligis, eum qui pius est acceptabili sacrificio veneraris. Si sollicitus in timore Dei semper ambulas, placas tibi coelestem Patrem, quem pro peccatis tuis offensum habebas. Nunc ergo asculta quale sit judicium quod facere juberis. Primum est tibi judicium faciendum de teipso, deinde inter te et proximum tuum, postremo de proximo tuo. In eo judicio quo judicas temetipsum, esse debes districtus. In eo judicio quo judicas inter te et proximum tuum, debes esse jus
Abbreviated transcription (Latin):
uinearũ. alias fertilitate olerũ. alias fec̃ditate pecor. alias
potentib herb alias gẽmis p̃ciosis. alias animalib ⁊ bestus mon̾¬
quosis aliãcolorib uariis. alias diũsarũ arciũ studiis alias
metallor. aliał ⁊mcamatu diusis gererib ut nulla ꝓrsis
Q quott etiã ea que humanis usib necessaria sunt in cõmuni homi¬

Expanded text:
vinearum, alias fertilitate olerum, alias fecunditate pecorum, alias vinearum, alias fertilitate olerum, alias fecunditate pecorum, alias potentibus herbis, alias gemmis pretiosis, alias animalibus et bestiis monstruosis, alias coloribus variis, alias diversarum artium studiis, alias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus Quid quod etiam ea quae humanis usibus necessaria sunt, in communi homi
Abbreviated transcription (Latin):
nimen foris defendendo eustodiat. Es duritã lapidũ qͥssolidi¬
catẽ metalloꝵ qͥs nodositatẽ robor̾. qͥs tenacitatẽ glurinũ qͥs cet̾a
innumerabilia in mim̃ate queat: Ex qͦ claret quã sint firma iterũ
iuncła cũ singła qͦ condita tanto uisu naturã et ẽẽ suũ defendant
muiratio siqͥs diligent᷑ atcendat. qo sie singlis locis singłis tem¬
porib singłis reb duuna ꝓuidentia cansas suas dift̾buit. ut
inullo penitꝰ rerum ordo ꝑturbet᷑. Ceoe celũ sur sũ ẽ. & tra deor¬
si Incelo luminaria stellas collocaunit. ut subiecta omĩa illust¬
rent. In aere uentis ⁊ nuu̾ib uiam fecit. ut agitationib suis
disꝑse. pluuiã deorsum fund̾ent. Ingͤmio tellur i moles a quarũ
reeipi issit. ut ꝑ gͣgites suos hine illineꝙ qͦnutꝰ ferret iubentis
aseur⁊erent. Uoluereᷤᷤ in aere suspendit. pisces aqͥs inm̃lit

Expanded text:
nimen foris defendendo custodiat. Quis duritiam lapidum, quis solidinimen foris defendendo custodiat. Quis duritiam lapidum, quis soliditatem metallorum, quis nodositatem roborum, quis tenacitainnumerabilia enumerare queat? Ex quo claret quam sint firma rerum vincula, cum singula quaeque condita tanto nisu naturam et esse suum defendant,admiratio, si quis diligenter attendat, quod sic singulis locis, singulis temporibus, singulis rebus, divina providentia causas suas distribuit, ut in nullo penitus ordo s et luminaria collocavit, ut subjecta omnia illustrarent. In aere ventis et nubibus viam fecit, ut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerent. Volucres in aere suspendit, pisces aquis immersi
Abbreviated transcription (Latin):
ma : Qͥs ñ uideat. qͥs ñ muret᷑ Eoce celi qͥ amibitu suo conelu¬
dunt om̃ia qͦmͦ solidi sunt. & qͣsi exere fusiles desuꝑ cͥcũqͣq
oppansi. Terra uͦ inmedio pondere suo librata semꝑ ĩ mobiliꝰ
ꝑseuerat. ut cet̾a in medio fluctuantia hinc soliditas celoꝵ
illine t̃re scabilitas in unũ coarcent ⁊ constringant. ne citra
legitimos t̃minos diffusa concordiã diũsitatis disrũpant. Cece
qͦmͦ ꝑuiscera telluris intͥnseeꝰ tracones aqͣrũ sparsi. ⁊ foris ꝑ al¬
ueos suos diusa deduct intꝰ faciscentẽ ne dissoluant᷑ congluti¬
nant. ⁊ foris ne faciscat. arentẽ rigant. Ecce qͦmͦ in humani cor
ꝑuꝰ fab̾ca uinct᷑as ossũ uincła neruoꝵ ligant. & meduͥlis intꝰ ꝑfiᷤ¬
culas tibiarũ diffusis. canalia etiã uenarũ uitalẽ sangnẽ ꝑ om̃e
corpꝰ deducunt. ac deĩ teneritudinẽ carniũ eutis teginen in¬
uoluit. ut et rigor ossum intrinsecꝰ corpꝰ suftineat. ⁊⁊ pellis mu¬

Expanded text:
ma? Quis non videat? quis non miretur? Ecce coeli qui ambitu suo concludunt omnia, quomodo solidi sunt, et quasi ex aere fusiles desuper circumquaque oppansi. Terra vero in medio, suo pondere librata, semper immobilis perseverat, ut caetera in medio fluctuantia, hinc soliditas coelorum, illinc terrae stabilitas in unum coarctent et constringant, citra legitimos terminos diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et fporis fabrica juncturas ossium vincula nervorum ligant, et medullis intus per fistulas tibiarum diffusis, canales etiam vitalem venarum sanguinem per omne corpus deducunt, ac deinde teneritudinem carnium cutis tegmen involvit, ut et rigor ossium intrinsecus corpus sustineat, et pellis mu
Abbreviated transcription (Latin):
tam innat᷑a rerum ita di contẽꝑauit prudentia. ut ñ solũ
ad inuidẽ cõmune sociecatis uincłm ñ dissipent. uerũ etiam
nascentib cunctis ut resistere possint uitale nutͥmentũ sub mi¬
nistrent. Eͥd de humani corꝑis conpage loquar. uͥ omiũ men¬
broꝵ iuncture cantã ad inuicẽ seruant concordiã ut nullũ

Expanded text:
m natura ita Dei contemperavit prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loquar, ubi omnium membrorum juncturae tantam adinvicem servant concordiam, ut nullum
Abbreviated transcription (Latin):
gula currentes qͣlit̃ exipsis inuisibił ai sapienta clarescat uide¬
amus. Seio qͥden qͥa minus ẽ qͥe qͥd dixerimꝰ. s tu decens nest ut
d̃o omĩno taceamus. ibi p̃cipue uͭ sifieri poss maxime loqͥ de
cent deberemus.
uattuor diximus. sitũ. motũ.
speciem. & qualitatẽ. Primũ gͦ pͥmo disentiamus. Situs ẽ in
cõpositione et ordine. hoc ẽ in c̃positione apte et cõpetent eo eant.
et cõposita firmit̃ oohereant. Laudabił ẽ cõpositio tał:. aptirudo
consid̾at᷑ in quanctate et qͣlitate. In quantitate. ne nimis tenua
& exilia grͦessi s et corpulentis in qualitate ne nimis humida sie¬
cis nimis calida frigidis: nimis leuia ponderosis. & si q sint ca¬
lia in ordinate conungant᷑. Ui de si pulc̾tudin diuinoꝵ oꝑũ
aliqͥd hor desit. et si nichil deeẽ uicleris iam aliqͥd habes uñ¬

Expanded text:
sapientia clarescat videamus. Scio quidem quod minus erit quidquid dixerimus, sed tamen decens non est ut ideo omnino taceamus, ibi praecipue, ubi si fieri posset, maxime decenter loqui deberemus. Quatuor diximus, situm, motum, speciem et qualitatem. Primum ergo primo discutiamus. Situs est in compositione et ordet composita firmiter cohaereant: laudabilis est compositio talis. Aptitudo consideratur in quantitate et qualitate. In quantitate ne nimis tenuia et exilia grossis et corpulentis. In qualitate, ne nimis humida siccis, nimis calida frigidis, nimis levia ponderosis; et si qua sunt talia, inordinate conjungantur. Vide si pulchritudini divinorum operum aliquid horum desit, et si nihil deesse videris
Abbreviated transcription (Latin):
& qͣsi qͦ dãmͦ significandã inuisibilẽ aĩsap̃iam. Quẽ admodũ
aut si inlict̾atꝰ qͥs aꝑti librũ uideat. fig̾as aspicit litt̾as ñ agnos¬
tus concipit ꝗͣ miranda sit sapĩa creatoris. et ido nemo ẽ eui oꝑa
qi mirabilia ñsint. dũ ineis : insipiens solã mirat᷑ spẽm. sapien
aut̃ ꝑ id qͦd foris uidet ꝓfundã rimat᷑ diuine sapĩe cogitationẽ.
uelut si in una eadẽq seͥpt᷑a alt̃ colorẽ seu formationẽ figͣarũ cõmen¬
det. alt̃ uͦ laudet sensũ. sig̃rationẽ. Sonu gͦ ẽ assidue cõtemplari
et ad mirari oꝑa diuina s ei qͥrerũ corꝑaliũ pulc̾tudinẽ mnusũ
nou̾it ũtere spũalẽ. Nam : id̾o sept᷑a tantoꝑe ad considanda mi¬
rabilia dĩ excitat. ut ꝑ ea que foris cernimꝰ. intꝰ ad agnitionẽ ue¬
ritatis ueniamus. Unde psalmista quasi ꝓ magno aliqͦ se iam
et hoc fecisse cõmemorat. et adhuc facturũ ẽẽ ꝓmitiit dicens.

Expanded text:
manifestandam invisibilium Dei sapientiam. Quemadmodum autem si illiteratus quis apertum librum videat, figuras aspicit, litteras non cognostus concipit quam miranda sit sapientia Creatoris. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilia non sint, dum insipiens in eis solam miratur speciem; sapiens autem per id quod foris videt profundam rimatur divinae sapientiae cogitationem, velut si in una eademque Scriptura alter colorem seu formationem figurarum commendet; alter vero laudet sensum et significationem. Bonum ergo est assidue contemplari et admirari opera divina, sed ei qui rerum corporalium pulchritudinem in usum novit vertere spiritualem. Nam et ideo Scriptura tantopere nos ad desideranda mirabilia Dei excitat, ut per ea quae foris credimus intus ad agnitionem veritatis veniamus. Unde Psalmista, quasi pro magno aliquo se jam et hoc fecisse commemorat, et adhuc facturum promittit, dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
tori se subdens. ancillã se noĩauit. Et icc̾co illa abrecta. ista elee¬
ta ẽ. Suꝑbam dexpexit. aͣt humilẽ respex̃. et qͦd suꝑba ꝑdidit¬
humilis recepit. Idoait. Respex̃ hum̃ ancille .s. Respex̃ humili¬
tatẽ. respex̃ humiliationẽ. humi litatẽ respex̃. hunulem remu¬
neransꝰ. humiliatonẽ respex̃. humili atã exaltans. Ouo sunt hu¬
militas et humiliato. humilitas ẽ intꝰ inu̾ttte m̃tis. hiuuilia¬
qo ẽ foris. in abiectione humane opinionis. S ser ui dĩ aliq̃n
cũ humilitate eciã humiliationẽ habent. aliqũ humilitatẽ hñt
humiliationẽ ñ ħnt. Nũquã uͦ humiliationẽ. si ne humilitate
habent. Humilitatẽ cum humiliatione ħnt. qͥ & corã łõ hunii¬
les st̃. et corã hominib desprcabi les. Humilitatẽ sine humiliat¬
one hnt. qͥlicet coram hoĩb foris despicabiles ñ appareant. intus
cñ humilitatis meritũ coram dõ inuolatũ conseruat. Illis mũ¬

Expanded text:
iliter se subdens, ancillam se nominavit: et idcirco illa abjecta, et ista electa est. Superbam despexit, et humilem respexit humilitatem ancillae suae. Respexit humilitatem, respexit humiliationem. Humilitatem respexit, humilem remunerans, humiliationem respexit, humiliatam exaltans. Duo sunt, humilitas et humiliatio: humilitas est intus in virtute mentis, humiliatio foris est in abjectione humanae opinionis. tionem habent. Aliquando humilitatem habent, humiliationem non habent. Nunquam vero humiliationem sine humilitate habent. Humilitatem eum humiliatione habent, qui et coram Deo humiles sunt, et coram hominibus despicabiles. Humilitatem sine humiliatione habent, qui licet coram hominibus foris despicabiles non appareant, intus tamen humilitatis meritum coram Deo inviolatum conservant. Illis mun
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽ infactis : cõsilus. Spẽs ẽ forma uisibił. q̃ ocło disc̾nit᷑. siẽ
colores & fig̾e corpoꝵ. Qalitas ẽ pͥpetas int̾ior q̃ cet̾is sensib ꝑcipit᷑ ut
melos insono auditu aurium. dulcor insapore gustu fautiũ.
fraglantia in odore. olfactunariũ. lenitas in corpore. tactu ma¬
nuñ. Utilitas creat᷑arũ ẽstat uigto. ⁊ apto ⁊ cõmodo n necessa¬
rio. Gratũ ẽ qͦdplacet. aptũ qd cõuenit. cõmodũ qͦd ꝓaest. neces¬
in uno qͦ diussionis geñe. ꝗͣlit̃ uł exinmensitate creaturarũ
creatoris manifestat᷑ potentia. ł ex decore sapĩa. ł exutilitate
benignitas ꝑ qͥramꝰ. Et qͥa ĩmesitaᷤᷤ pͥma fuit in particione. pͥma

Expanded text:
 oculo discernitur, sicut colores et figure corporum. Qualitas est proprietas interior, que certis sensibus percipitur, ut melos in sono, auditu aurium, dulcor in sapore, gustu faucium; fragrantia in odore, olfactu narium; lenitas in corpore, tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato et apto, commodo et necessario: gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necesin unoquoque divisionis genere qualiter vel ex universitate creaturarum Creatoris manifestetur potentia, vel ex decore sapientia, vel ex utilitate benignitas, perquiramus. Et quia immensitas prima fuit in partitione, prima
Abbreviated transcription (Latin):
eẽntiã in eodem ꝑsistensloeo. uił s̾ed̃m augnĩtũ aliqͥo accipit qͦd p̾ͥus ñ
neq forma neq loca mutari pot̃. Si gͥ dm̃ neq forma neq loco murari
posse constiterit. in mutabilẽ omĩno ẽẽ dubiũ ñ erit. Localem aũ mu¬
tationẽ facile abeo remouemus sieum uͭq eẽ ostendimꝰ. Qd enĩ u̾q ẽ. in
om̃i loco e. Qd̾ aut̃ inomĩ loco ẽ. deloco adlocũ tͣnsire ñ pot̃. Dm̃ antẽ
uͥq eẽ. mulca it̃ uidicia. Primũ ipsa anima nr̃a quã & ratio simplie
essentiam eẽ ñ dubitat. et sensus ꝑ om̃e qͦo uiuficat corpꝰ difficsã eẽ
ꝓbat. Ec̃q enĩ animat corporis pars ledit᷑. unus ẽ ad qũẽ sensus. om̃is
doloris retorquet᷑ qd̾ om̃io ñ fieret. si utis : idem uͥq diffusus ñ eẽt.
Si gͦ rationał spẽ hominis cũ sit simplex. ꝑom̃e qͦo reg̃ corpꝰ diffundit᷑.
dignũ ñ est ut ille creator sp̃e qͥ om̃ia regit et possidet uno aliqͦ inlo¬

Expanded text:
tens loco, vel secundum augmentum aliquid accipit quod prius non tari potest. Si igitur Deum neque forma neque loco mutari posse constiterit, immutabilem omnino esse dubium non erit. Localem autem mutationem facile ab eo removemus, si eum ubique esse ostendimus. Quod enim ubique est, in omni loco est. Quod autem in omni loco est, de loco ad locum transire non potest. Deum autem ubique esse multa sunt indicia. Primum ipsa anima nostra, quam et ratio simplicem essentiam esse non dubitat, et sensus per omne quod vivificat corpus, diffusum esse probat. Quaecunque enim animatis corporis pars laeditur, unus est ad quem sensus omnis doloris retorquetur, quod omnino non fieret, si unus et idem ubique non diffusus esset. Si ergo rationalis spiritus hominis cum sit simplex, per omne quod regit corpus diffunditur, dignum non est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in lo
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑ sapientiã potent̃ conseruat. Potentiã manifestat creatu¬
rarũ in mensitas. sapĩani decor. benignitatẽ utilitas. In mensitaᷤ
creaturarũ constat in multitudine & magnitudine. Multitu¬
do insimilib. in diusis. inꝑmixtis. Magnitu do ẽ in mole & spa¬
cio moles ẽ inmassa et ponde. Spatiũ ẽ ilato & longo ꝓfundo¬

Expanded text:
tas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creatutas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, benignitatem utilitas. Immensitas creaturarum in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo in mole et spatio. Moles in massa et pondere. Spatium est in longo
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Oportet gͦ te pͥmũ fac̾e iudicium. ut qͦd recte discer nis
oꝑe cõpleas. de iñ dilig̾e miscd̾iam ut bonũ qͦd agis. ñ extimore
s examore facias. Postremo sollicitũ incedere. ne uł bonũ qd̾ nec¬
aũ habes ñ merearis acciꝑe. uł bonũ qd habes amittas. Porro
inhis tͥb tͣnitat inte oꝑanti cooꝑaris. Sapientia it. te adagni¬
gonem ũitatis illuminat. Caritas te ad desidium bonitatis in
flammat. Pat̃nitas inte eustodit. qd ereauit neꝑat. ꝑ illumi¬
nantẽ gͦ sapientiã. n eũ lucente rectũ discernis. ꝑ inflãmantẽ
nitati. tͥnitatis imago efficeris: uerumq tunc sac̾ficiũ te ipsũ
d̃o offers. eũ adeiꝰ similitudinem te formaris. Añ.¬
INuisibilia dei acreatura
mundi ꝑ ea que factast̃ intellecta cõspiciunt᷑. Tria st̃ inuisib¬
ua di. Potñtia sapientia. benignitas. Ab his tͥb ꝓcedt̃ oiã. in
Nins tͥb consistunt om̃ia. pħ tria regunt᷑ oĩa. Pot̃ntia creat. sapientia

Expanded text:
retur. Oportet ergo te primum facere judicium ut quod recte discernis, opere compleas; deinde diligere misericordiam, ut bonum quod agis non ex timore, sed ex amore facias. Postremo sollicitum incedere, ne vel bonum, quod necdum habes, non merearis accipere, vel bonum quod habes amittas. Porro in his tribus trinitati in te operanti cooperaris. Sapientia enim te ad agnitionem veritatis illuminat, cflammat; paternitas in te custodit quod creavit, ne pereat. Per illuminantem ergo sapientiam et cum lucente rectum discernis; per inflammantem nitati Trinitatis imago efficeris, verumque sacrificium tunc te ipsum Deo offers, cum ad ejus similitudinem reformaris. Aura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus procedunt omnia, in his tribus consistunt omnia, et per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd fac̾e ñ debes. pꝰ ea ħ ad inuicẽ conferendo ꝑpende. si isẽ
ẽ qd facis et qͦd debes etͣ. idẽ ẽ qͦo ñ facis. et qͦo ñ debes. Qd̾ si ita
inuenis gaude.Si aut̃ ideẽ. ꝑspexeris qd facis et qͦđ ñ debes. aut
qo ñ facis qd aebes. time. Inter ce & ꝓximũ tuũ. hoc mͦ udi ea¬
re debes. Uide qͥd facis ꝓximo tuo. & qͥd tͥ faciat ꝓximꝰ tuus.

Expanded text:
e non debes. Postea, haec ad invicem conferendo, perpende si idem est quod facis et quod debes, quod non facis et quod non debes. Quod si ita inveneris, gaude. Si autem idem perspexeris quod facis et quod non debes, aut quod non facis et debes, time. Inter te et proximum tuum hoc modo judicare debes. Vide quid facis proximo
Abbreviated transcription (Latin):
unt. et obseqͥum reddunt. Qͦ s aut̃ ad habitum ꝑgnet mag̃ ꝓͥu ẽ. &¬
magis certum ẽ ꝗͣ id qͦd ꝑgnet ad actum. qͥa habitũ uatura in didit.
actũ uͦ i stitutio a cliunxit. Si mulacrũ gͦ decoris in mensitarẽ pa¬
rit ꝯutilitatẽ in cognitione p̃cedit. et ꝓpt̾ea in cogiirione pͥus est¬
qͥa in manifestatione ẽ euidentiꝰ. In h gͣ simulaero pͥmũ uestigiũ
contẽ plationis pon̾e debenius. ut dũ pͥmũ inqͥsitionis ingressum
recte cenuerimꝰ. ipso quẽ q̃rimus duce. in offenso pede ad reliqua
ꝓoedamus. Pulere aut̃ inquirenda sap̃ia abipso sapĩe simulaero.

Expanded text:
unt, et obsequium reddunt. Quod autem ad habitum pertinet, magis unt, et obsequium reddunt. Quod autem ad habitum pertinet, magis magis certum quam id quod pertinet ad actum, quia habitum natura indidit, actum vero institutis adjunxit. Simulacrum ergo decoris immensitatem pariter et utilitatem in cognitione praecedit. Et propterea pigitur simulacro primum vestigium contemplationis ponere debemus, ut, dum primum inquisitionis ingressum recte tenuerimus, ipso quem quaerimus duce pede inoffenso ad reliqua procedamus. Pulchre autem in inquirenda sapientia ab ipso sapientiae simulacro
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ decor. In uisibił benignitatis. si mulacrũ ẽ ereaturarũ utilitas. Om̃is
aut̃ creat᷑a qͣnto uiciniꝰ similitudini ereatoruꝰ appropin qͣt. tanto uicimꝰ ere¬
atorem snũ declarat. Illudgͦ uisibile simulacrũ. in uisibile exemplar pͥ
ostendere debet. qͦd diuine similitudinis i maginẽ ꝑfectiꝰ inse exp̃ssam re¬
tinet. In mensitas aut̃ creaturarum. magis ad essentiã. de cor uꝰ er eatu¬
rarum magis ꝑtinet adformã. Essentia uͦ absq forma consid̾ata. informi-¬
tas ẽ. Eͦ aut̃ informe ẽ in hoc qͥdem qͦd ẽ. d̃o simile ẽ. s in eo qͦo forma
ciret ado dissidet. Cogͦ sormatũ ẽ. mag̃ão simile ẽ. ꝗͣ id qͦs formã
ñ ħt. Uñ ꝯstat qͦd plus eiudens simulaerũ ẽ de cor ereaturarũ qͥ
ꝑcinet ad formã quã inmensitas creaturarũ q̃ adsolã spectat essen¬
gam. Item deen ereaturarũ ꝓpt̃ formã nat᷑alem ꝑtinet adhabitũ.

Expanded text:
is autem creatura quanto vicinius similitudini Creatoris appropinquat, tanto evidentius Creatorem suum declarat. Illud ergo visibile simulacrum, invisibile exemplar prius ostendere debet, quod divinae similitudinis imaginem perfectius in se expressam retinet. Immensitas autem creaturarum magis ad essentiam; decor vero creaturarum magis pertinet ad formam. Essentia vero absque forma considerata, informitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod est, Deo simile est; sed in hoc quod forma caret, a Deo dissiius simulacrum est decor creaturarum, quod pertinet ad formam; quam immensitas earum, quae ad solam spectat essentiam. 36. Item decor creaturarum propter formam naturalem pertinet ad habitum,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥio qͦd tang̃. m̾̃to uelut tardior cet̾is sensib uimo resedit.
Tactꝰ specialẽ sedem ñ habet. qͥidõ uniũsał ẽ. qͥa cunctis cooꝑat᷑
sensib. Nnde & indigitis pollex qͥtactũ significat. eo adunatis
in unũ igitis sob oĩb respondet. qͥa sine tactu nullꝰ sensuũ eẽ
pot᷑. Uidete &̃ qͦmͦ in humano corꝑe ossa intͥnsecꝰ collocata sunt.
qͥtinus robur eoꝵ corpꝰ sustineat. Deĩ caro ossa uestit. ut duricia
eoꝵ mollit tactũ excipiat. Ad ultimũ pellis carnẽ induit. ut sua
qͥ dãmͦ tenacitate abincõmodis foris accidentib corpꝰ muniat.
Attendite qͦmͦ illus qͦd molle & infirmũ ẽ. in medio qͣsi in loco ciuiore
ponit᷑. ne uel intͥusecꝰ fulcim̃to carens concidat. uł exeͥnsecꝰ nu¬
nimentũ ñ habens fatiseat. Qs inuno tantũ exemplifieatũ. iͤn
cunctis gen̾ib rerũ in ueniri pot̃. Sic enĩ cortex munit arbores

Expanded text:
nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia sine tactu nullus sensuum esse potest. Vide etiam quomodo in humano corpore ossa intrinsecus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat; deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentibus corpus muniat. Attendite quomodo illud quod molle est et infirmum, in medio quasi in loco tutiore ponitur; ne vel intrinsecus fulcimento carens concidat, vel extrinsecus munimentum non habens fatiscat. Quod autem in uno exemplificatum est, in cunctis generibus rerum inveniri potest. Sic enim cortex munit arborem,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃modũ sensibile inuenit᷑. Postremo insingłis digitis excremoꝵ
areicłoꝵ capita suꝑ positis ungiib qͣsi galeata cernunt᷑: ut qͦdẽ ꝙ
siue manꝰ extenta. sine pes ꝓmotꝰ offenciełm inuenerit. ipso suo
munimine ꝓtect illesi ꝑmanere possint. Simiłr terrena ista ad
similitudinem unguiũ forissensib ad herentia qͣsi in necessitate
uos muniunt.s quantũ ñ ꝑtinent ad necessitatẽ. qͥsi extͣ carnen
sensu pendi possunt. Eece inhumana facie ꝗͣ rationabili distine¬
qͥone instrum̃ta sensuũ collocata sunt. Supp̃mũ locũ obtinet uisꝰ
inocłis. deiñ auditꝰ in aurib pꝰ hune innarib ol factꝰ. atq pꝰhẽ
deintꝰ foras exit. et eminꝰ posita mira p̃cet̾is agilitate ꝑcipit. Benegͦ
qsi speculatoi qͥdam eminentiorẽ cunctis locũ obtinuit. ut quȩ eet̾is
&̃ mucabilitate seds ẽ. de iñ olfactꝰ. Gustꝰ aut̃ qͥ nil sentire pot̾

Expanded text:
postmodum sensibile invenitur. Postremo in singulis digitis extremorum postmodum sensibile invenitur. Postremo in singulis digitis extremorum articulorum capita superpositis unguibus, quasi galeata cernuntur, ut quocunque, sive manus extensa, seu pes promotus offendiculum invenerit, ipsi suo munimine protecti, illae si permanere possint. Similiter terrena illa ad similitudinem unguium foris sensibus inhaerentia, quasi in necessitate nos muniunt; sed quantum non pertinent ad necessitatem, quasi extra carnem sine sensu praecidi possunt. Ecce in humana facie quam rationabili distinctione instrumenta sensuum collocata sunt. Supremum locum obtinet visus in oculis. Deinde auditus in aintus foras exit, et eminus posita mira prae caeteris agilitate percipit. Bene ergo quasi speculator, eminentiorem cunctis locum obtinuit, ut quae caeteris et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire potest
Abbreviated transcription (Latin):
deficiant. neq secus currentia ordinẽ sue institucionis ꝯfundant
ec de dispositonis tempoꝵ exẽpli causa dicta sufficiant. Nẽ
Nillũ ordinẽ ꝓseqͣm̃ qͥ inuna qͦ re consicł̾at᷑ scd̃m congruam
dispositonẽ parcũ. hic uͦ intnsecꝰ ẽ. alii scilicet scõm locũ ntẽpꝰ
sapientia creatoris : Sursũ hõ uniformis. deorsũ bifarie diuisus.
qͥa ⁊ uniforme ẽ pͥncipale mentis .i. ratio q̃ inuisibilia respicit. &
genuina ẽ anime qͣlitas. ira et concupiscentia que deorsũ ad t̾rena
descendit. Itẽ brachiis in latũ extendit᷑. tibiis deorsũ figit᷑. stat᷑a
humani corꝑis. qͥa et intr̃itio oꝑatiõis animũ extendit. et affec¬
tusꝰ desidĩoꝵ figit. Item sed̾m latitudinẽ hinc inde ꝑ digitos ma¬
dͣium affectionis. Qnq sensus sunt. ꝑ qͦs foras exit. Itẽ digiti t̃nis
exeunt. in quib tͥna distinchone. pͥmũ sensus. deinde sentire.

Expanded text:
deficiant, neque secus currentia ordinem primae institutionis confundantdeficiant, neque secus currentia ordinem primae institutionis confundantec de dispositione temporum exempli causa dicta sufficiant. Nunc illum ordinem prosequamur, qui in unaquaque re consideratur, secundum congruam dispositionem partium. Hic vero intrinsecus est; alii, scilicet secundum locum et tempus, sapientia Creatoris? Sursum est homo uniformis, deorsum bifariam divisus; quia et uniforme est principale mentis, id est ratio quae invisibilia respicit; et ut gemina est animae qualitas, ita et concupiscentia quae deorsum ad terrena descendit. Item brachiis in latum extenditur, tibiis deorsum figitur statura humani corporis; quia et intentio operationis animum extendit, et affectus desideriorum figit. Item secundum latitudinem hinc inde per digitos derium affectionis, quinque sensus sunt per quos foris exit. Item digiti ternis exeunt, in quibus prima distinctione primum sensus, deinde sentire,
Abbreviated transcription (Latin):
locor arximus. qͥd de dispositione tẽpor dicemꝰ: Qͥs satis admi¬
rari potest ꝗqͣ mira ratione ꝓuidentia diuina eur sus tẽpor dis¬
tinxit: Ecce pꝰ noctẽ uenit dies ut corpentis motio laboris exer¬
ceat. pꝰdiem seqͥt᷑ nox ut fessos adrefocillandu qͥes excipiat.
ratis labor debilitatos frangat. uel quies continuata nat᷑am inf¬
ciat. uł identitas ꝑpetua animo tedium gignat. Item qũe ad mo¬
dum uicissitudo dierũ et nochũ animantia renouat. ita qͣttuor
tempora anni ordine sibi succedentia totius mundi speciem ĩmu¬
tant. Primũ ꝑteporem ueris qͣdam innouatione mundꝰ nascit᷑. de¬
inde ꝑferuorem estatis iniuuentutẽ roborat᷑. Pꝰ hec suꝑueniente
autumpno ad mat᷑itatẽ conscendit. pꝰtremo succedente hieme
ad defectũ uergit. Iccirco aut̃ semꝑ deficit. ut semꝑ pꝰdefectũ re
positione cernit᷑ qͦd ipsa temꝑa in mutabili lege sue mutabi¬
litatis uices eustodiunt ut uec aliqñ ab explendo minist̾co suo

Expanded text:
locorum diximus, quid de dispositione temporum dicemus? Quis satis admirari potest, quam mira ratione providentia divina cursus temporum distinxit? Ecce post noctem venit dies, ut torpentes in otio labor exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum quies excipiat. ne vel immoderatus labor debilitatos frangat, vel quies continuata naturam inficiat, vel identitas perpetua animo taedium gignat. Item quemadmodum vicissitudo dierum ac noctium animantia renovat, ita quatuor tempora anni ordine sibi succedentia, totius mundi speciem immutant. Primum per teporem veris quadam innovatione mundus nascitur. Deinde per fervorem aestatis, quasi in juventutem roboratur. Post haec superveniente autumno ad maturitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco autem semper deficit, ut semper post defectupositione cernitur, quod ipsa tempora ita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo ministerio suo
Abbreviated transcription (Latin):
uelut nichilum celos et expanditeos sieut tabnacłm.⁊ pł almista
iterũ in qͦdã loco cum argueret iloloꝵ eultores ait Om̃s dii gen¬
tum aemonia. añs aut̃ celos fecit. Qͥ dgͦ putatis qͦd in assertio¬
aitc Considemus gͦ et nos quanta sint mirabilia dĩ. et ꝑpulcͥtudi¬
nẽ rerum conditarũ queramꝰ illud pulerũ puleroꝵ omnniũ pulcher

Expanded text:
 velut nihilum coelos, et expandit eos sicut tabernaculum . Et Psalmista iterum in quodam loco cum argueret idolorum cultores, ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit . Quid est ergo putatis, quod in assertiodit? Consideremus et nos quanta sint mirabilia Dei, et per pulchritudinem rerum conditarum quaeramus pulchrum illud, pulchr
Abbreviated transcription (Latin):
canta beneficia accepta ingͣtũ adhuc atq in memore ꝑmansi¬
se demonstrat e. Eͦd si uideus ingͣtꝰ beneficior dĩ reminisei noluit.
caris. Caue inꝗͣ et canto mag̃ caue ꝗͣto dec̾iꝰ ẽ situ ĩgͣtꝰ ꝑstit̾is qͥ
maiora illo beñficia ad eo accepisse ẽ ꝓbaris. habes enĩ & tu balach
hostẽ tuũ qͥ te indesinent̾ ꝑseqr̃. et contͣ te õi tp̃r consilia maligna
meditat᷑. Qͥ &̃ metuens ne forte suis uirib ad subũsionẽ tuã ñ suf¬
ficiat. iniquũ ꝓphã & auarũ ad te maledieendũ pposita m̃cede
inuitat. Balach nanq qͥ in t̃p̃tat᷑ elidens. ipse ẽ sathanas adu̾sa¬
rius nr̃ & hostis pessimus. a quo ꝓstratos atq elisos ille sanat &
ex patre diabolo estis. Hic contͣ nos malignũ eogitat. sic̃ de ipso
apłs paulus ad qͦsdã discipłos suos loqͥt᷑ dicens. Neforte inquit
circũueniamini a sathana. Nonenĩ ignoramꝰ cogitatioues eiꝰ

Expanded text:
tanta beneficia accepta ingratum adhuc atque immemorem permansisse demonstrat? Quod si Judaeus ingratus beneficiorum Dei reminicaris. Cave, inquam, et tanto magis cave, quanto deterius est si tu ingratus perstiteris, qui majora illo beneficia a Deo accepisse comprobaris. Habes enim et tu Balac hostem tuum, qui te indesinenter persequitur: et contra te omni tempore consilia maligna meditatur. Qui etiam metuens ne forte suis viribus ad subversionem tui non sufficiat, iniquum prophetam et avarum ad te maledicendum proposita mercede invitat. Balac namque qui interpretatur elidens, ipse est Satanas adversarius noster, et hostis pessimus, a quo prostratos atque elisos ille sanat et ex patre diabolo estis . Hic contra nos malignum cogitat, sicut de ipso apostolus Paulus ad quosdam discipulos suos loquitur, dicens: Ut non circumveniamur a Satana . Non enim ignoramus co
Abbreviated transcription (Latin):
b arietu. aut inmultis milib hyrcoꝵ pinguiu: hec eni
oĩa ame aliena sunt. & id̃oꝑmea salute digna recõpensatio
ẽẽ ñ pot̃. S fortasse satis faciam. si dedo pͥmogenitũ meũ
ꝓ scelere meo. fructũ uentris mei ꝑpecco anime mee. ħ tñ ex¬
trame sunt ꝗͣuis exmne ꝓcesserunt & qͥme ipsũ abstisli. &
si totũ p̃ter me dedo: non dũ plene debitu restauraue. Qd
gͦ faciam qͥd dabo. quid reddã : q: oretͥbuã dño ꝓom̃ib que
retribuit mͥ Indicabo tͥ ħo qͥo sit bonu. & qͥd as q̃rat ate

Expanded text:
 arietum, aut in multis millibus hircorum pinguium? Haec enim omnia a me aliena sunt, et ideo pro mea salute digna recompensatio esse non possunt. Sed fortasse satisfaciam, si dedero primogenitum meum pro scelere meo, fructum ventris mei pro peccato animae meae. Haec tamen extra me sunt, quamvis ex me processerunt, et qui meipsum abstuli etiam si totum praeter me dedero, nondum plene debitum restitui. Quid ergo faciam? quid dabo? quid reddam? quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Indicabo tibi, homo, quid sit bonum, et quid Deus quaerat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. qͥa ad ocłm famulat᷑. et reatũ conseientiȩ ñ metuit hoĩb
placere uolens. Mundanꝰ uͦ gmor hõib plac̾e ñ q̃rens. cam̃ displ¬
cere mecuens. et ipse fingit qͦd ñ ẽ. cam̃ mendax in neganda ũira¬
te qua fallax alt̃ infalsitate tegenda. & ut̾q inũitate offenant
Ait̃ qͥa timide negat qͦo ẽ alt̃ quia ꝑu̾se simulat qͦd ñ ẽ. Initialis
uͥ timor qͥa eam quã ds cõminatur penã declinare satagit. neq ꝗͣ
sͥ suffic̃e uidet. ut abillicita se oꝑatione contineat. qͥa ei q̃ corin¬
tuetur ñ ẽ sats ad ꝓbationẽ si innocens fuerit actio. nͥ etiam ipsa
cordis cogitatio añ ocłoseiꝰ sincera atq ĩpolluta appareat. Qͥ agͦ
illi hisplic̃e mecuit qͥuidet totũ ad ꝑfectã in nocentiã coram eo
necesse eẽ considet ut mundet totũ. & ido iste timor initiał dr̃. qͥa¬

Expanded text:
opere, quia ad oculum famulatur et reatum conscientiae non metuit, hominibus placere volens. Mundanus vero timor hominibus placere non quaerens tamen displicere metuens; et ipse fingit quod non est; tam mendax in neganda veritate, quam fallax alter in falsitate tegenda. Et uterque in veritate offendit; alter quia timide negat quod est; alter quia perverse simulat quod non est. Initialis vero timor, quia eam, quam Deus comminatur, poenam declinare satagit, nequaquam sibi sufficere videt, ut ab illicita se operatione contineat; quia ei, qui cor intuetur, non est satis ad probationem, si innocens fuerit actio, nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante ejus oculos sincera, atque impolluta appareat. Quia ergo illi displicere metuit, qui videt totum, ad perfectam innocentiam coram eo necesse esse consideret, ut mundet totum; et ideo iste timor initialis
Abbreviated transcription (Latin):
Aesidic̃ẽt. Ido exparce relaxati sunt. ut agnosões ꝑielmi. Ido
phibiti sunt. ut intellig̾es uñ eẽt tͥ p̃sidium. Cantis gͦ bñficus
acceptis. qͥd t̾ iam restat nͥ ut gr̃as agas. & saluatori tuo atq ꝓ¬
tectori recõpensatione digna respondeas: Na ͥpis nan suo regi
nõne multo mag̾suo regibonos libanti atq saluanti obedien¬
do atq seruiendo responde debet: S dieis foetassis. Qo dignũ
offeram dt̃io: Curuabo genu dõ excelso. Nusͥo offerã ei holo

Expanded text:
si diceret: Ideo ex parte relaxati sunt, ut agnosceres periculum; ideo prohibiti sunt, ut intelligeres unde esset tibi praesidium. Tantis ergo beneficiis acceptis quid tibi jam restat, nisi ut gratias agas et Salvatori tuo atque protectori recompensatione digna respondeas? Nam si populus vanus Nonne multo magis suo regi bonos liberanti atque salvanti obediendo et serviendo respondere debet? Sed dices fortassis: Quid dignum offeram Domino? Curvabo genu Deo excelso? Nunquid offeram ei
Abbreviated transcription (Latin):
usi tumordĩ. Grec sit. barbarus sit. seita sit. masełus sit. femina sit
dicendast̃.
uattuor timores saera scͥptura cõme¬
morat. Seruilẽ mundanum initialẽ. filialẽ. Seruilis q¬
more peuitanda pena abstinere amalo. retenta uoluntate ma¬
i. Mundanꝰ timor ẽ. ꝓ euitando pena abstine abono.re tenta
illud amittere noł. Ex his iiii. timorib duo mali sunt .i. seruił &¬

Expanded text:
nisi timor Dei. Graecus sit, Barbarus sit, Scytha sit; masculus sit, femina sit, dicenda sunt. Quatuor timores sacra Scriptura discernit: servilem, mundanum, initialem, fiilialem. Servilis timor est pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate mala. Mundanus timor est pro evitanda poena abstinere a bono, retenta illud amittere nolis. Ex his quatuor timoribus duo mali sunt, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
cum atq alligatũ. ii pter qua facit qͥcqua nec aliud face pos¬
sit nec melius. Ac ꝑhoc plane infinitã illã atq inmensam di¬
unitatis pot̾ntiã sub t̃mino ac mensura alligare conuincunt᷑.
qui usq ad aliqͥd qͦd uere fine ipsũ h̾t eam extendunt. & ultͣ
negant ꝑcedere. Cercum ẽ enim qͥa om̃e qͦd fc̃m ẽ in numero
et pondere etmuensura legigimi tminũ & finẽ suũ habet. et
iccieco si adoꝑis mensuram ereatoras potntia modũq cõpom¬
tur. ipsa ꝓculdubio & fine et mensura tminari declarat᷑. Qua
amur. uł omĩno ereduli sine consicłatione falsũ ꝓ uͦ reciꝑe.
oportet ꝓ compendio psenti breuit ad ea quedicta sunt res¬
pondẽ. Prinũ considandũ ẽ. si ꝗs ulla ratione neq murata

Expanded text:
tum atque alligatum, ut praeter quam facit, quidquam nec aliud facesit nec melius. Ac per hoc plane infinitam illam atque immensam Divinitatis potentiam sub termino ac mensura alligare convincuntur, qui usque ad aliquid, quod vere finem ipsum habet, eam extendunt, et ultra negant procedere. Certum est enim quod omne quod factum est in numero, et pondere et mensura, legitimum terminum et finem suum habet: et idcirco si ad operis mensuram Creatoris potentia, modumque componitur, ipsa procul dubio, et fine et mensura terminari declaratur. Quaamur, vel hominum creduli sine consideratione falsum pro vero recipere, oportet pro compendio praesenti breviter ad ea quae dicta sunt respondere. P
Abbreviated transcription (Latin):
qͥũ mentẽ nr̃am aliqͣ forte leticia tangi sentimꝰ ne idipsũ qͦo
m̃tẽ ꝑ gaudiũ subleuat. aut amalo oriat᷑. aut ab ono ortũ ad
malũ ꝑ intñtionẽ animũ ĩpellat. MaRia gͦ ut suũ gaudium
solidum ẽẽ demonstret. illud neq aua ni tate exortũ. neq
aduanitatẽ ꝯũsũ ostendit. s se qͣi dona in qłm dilig̾e. & ꝓres

Expanded text:
um mentem nostram aliqua forte laetitia tangi sentimus, ne idipsum quod mentem per gaudium sublevat, aut a malo oriatur, aut a bono ortum ad malum per intentionem animum impellat. Maria ergo, ut suum gaudium solitum esse demonstraret, illud neque a vanitate exortum, neque ad vanitatem conversum ostendit: sed Dei se dona in Deum diligere,
Abbreviated transcription (Latin):
tia qͥaẽ. s quanta sit aut qͣlis conp̃hendi ñ potest. Iecirco solũ
confessa ẽ potentiã. discut̾e ñ p̃sumpsit. q seiri ñ potest quan¬
ta ẽ dequa uerissime scitur q ĩ mensa ẽ. Cant gͦ nune & de suo
sensu glorient᷑ qͥ oꝑa d̃iuina ratione se putant diseutere. et eiꝰ
potñtiam subiñsera coartare. Cũ enim dicunt huc usq pot̾ iñ¬

Expanded text:
t. Idcirco solum confessa est, potentiam discutere non praesumpsit, quia sciri non potest quanta est: de qua verissime scitur quia immensa est. Eant ergo nunc, et de suo sensu glorientur, qui opera divina ratione se putant discutere, ejus potentiam sub mensura coarctare. Cum enim dicunt, Hucusque pot
Abbreviated transcription (Latin):
suis mirabiłr exp̃ssit . ꝗͣ in effabiłr ẽp̃hendit. Nã ẽ dñm magni¬
ficare ꝑhibuit. uen̾andam illã reuerendãq uniũsis et̃ni numi¬
nis maiestatẽ ĩt̾na uisiõe ꝯtueri se manifeste declaraũ. Cũ uͦse
insalutari suo exultare asserut. gustã se int̾rie dulcedinis
ꝑcepisse ostñcdit. Uñ utrũq ꝓfessa ẽ. ⁊ dñm uidel̾ ⁊ saluatorẽ¬

Expanded text:
ineffabiliter comprehendit. Nam cum se Dominum magnificare perhibuit, venerandam illam reverendamque universis aeterni numinis majestatem interna visione contueri se manifeste declaravit. Cum vero se in suo salutari exsultare asseruit, gustum se internae dulcedinis percepisse ostendit. Unde utrumque professa est, et Dominum videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
S hec om̃ia si magna sunt. inpossibilia tam̃ ñ sunt ei aqͦ fac¬
ta sunt. qͥa.p.ẽ. Et ido fecit magna qͥa potens et singliter

Expanded text:
Sed haec omnia si magna sunt, impossibilia tamen non sunt ei, a quo facSed haec omnia si magna sunt, impossibilia tamen non sunt ei, a quo facta sunt, quia potens est. Et ideo fecit mihi magna, qui potens est, et singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
tis choro maritali p̃ponebat. S uñ inpͥori gen̾atione carnali qͣsi
maledictionis sentñtiam sustinuit. iñ nune ab om̃i geñatione
merita benedictione collaudat᷑. eui h int̃ om̃s feminas.
soli concessũ ẽ. ut &̃ fructũ fecũditatis hab̾et. ⁊ integͥtatẽ
u̾ginitatis ñ amitteret. Respex̃ enĩ ds humilitatẽ eiꝰ. et ab¬
stulit humiliationẽ eiꝰ. & id̾o inqͥt ex ħ beatã medicent õi
gen̾ationes. Om̃s geñationes que amissã beatitudinẽ per
sunt om̃s beatã medicent. ut parũ iam sit in p̃t̾ita gen̾ an¬
one sustinuisse sterilitatis obꝓbum q̃ ab om̃i genatione fu¬
cura ꝓfruetu fecũditatis mee beata uocabor. Exhoc in quit
acsi dic̾et helizabet. ex qͦ ꝑ os tuũ sua magnalia q̃ i me oꝑa¬
cus ẽ aꝑuit. ex hoc eadem in om̃s geñatones manifestando mag¬
nificabit. Qua fecit mͥ magna qͥpotens ẽ. & sem̃ nom̃ eiꝰ. chagnũ¬
fuit ut dũ se ancillã confessa ẽ. mat̾ fieret sui plasmatoris.

Expanded text:
Sed unde in priori generatione carnali quasi maledictionis sententiam sustinuit, inde nunc ab omni generatione merita benedictione collaudatur: cui hoc inter omnes feminas soli concessum est, ut et fructum fecunditatis haberet, et integritatem virginitatis non amitteret. Respexit enim Deus humilitatem ejus, et abstulit humiliationem ejus, et ideo, inquit, ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Omnes generationes, quae amissam beatitudinem per sunt; omnes beatam me dicent, ut parum jam sit in praeterita generatione sustinuisse sterilitatis opprobrium, quae ab omni generatione futura pro fructu fecunditatis meae beata vocabor. Ex hoc inquit. Ac si diceret Elisabeth: Ex quo per os tuum sua magnalia, quae in me operatus est, aperuit, ex hoc eadem in omnes generationes manifestando magnificabit. Quia fecit mihi magna qui potens est: et sanfuit, ut dum, se ancillam confessa est, mater fieret sui plasmatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
numerare pot̾: Et ita incet̾is innum̾iabilib in num̃abiliũ rer̃
generib infinita rerũ gen̾a. & in singłis gen̾ib in finita simi¬
parua fecit. multa simul ⁊ magna fac̾e ñpotuit. Quanta tñ:
Mecire moles montiũ cͣcͣtꝰ fluminũ. spacia cãpoꝵ. altitudinẽ ceti
ꝓfunditatẽ abissi. Miraris qͥa deficis. s meliꝰ deficiendo mira¬
ris. Meditantib decreaturarũ in mensitate. qͣsi seminari
qͦd dã iecimꝰ. nunc ad contẽplandã earũ pulcͥtudinẽ cranseamiꝰ.
qͣctuor tam̃ p̃cipue st̃ in qͥb oĩs earudẽ decor ẽsistit. ħ ẽ insitu¬
⁊ inmotu. in sp̃e : qͣlitate. Qͤ qͥdẽ siqͥs
plene inuestigare
sufficẽt mirabilẽ in eis sapientie di lu
ardent dilig̾e. delectat enĩ me qͥa ualde dulee et iocundũ ẽ. de¬

Expanded text:
numerare potest? et ita in caeteris innumerabilibus innumerabilium rerum generibus, infinita, rerum genera, et in singulis generibus infinita simiparva fecit, multa simul et magna facere non potuit, quanta tamen? Metire moles montium, tractus fluminum, spatia camporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi. Miraris, quia deficis; sed melius deficiendo miraris. Meditantibus de creaturarum immensitate, quasi seminarium quoddam jecimus; nunc ad contemplandam earum pulchritudinem transeamus. quatuor tamen praecipue sunt, in quibus earumdem decor consistit. Hoc est in situ, in motu, in specie, in qualitate. Quae quidem si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis sapientiae Dei lardenter diligere. Delectat enim me quia valde dulce et
Abbreviated transcription (Latin):
q tantũ qͣsi depͥo dono m̾ito singłar it᷑ gloriant᷑. hoc ẽ qͦd insa¬
era sc̃ptura quoꝵ dã speciałr dm se appellari uoluit. qͥa qͥ
cunetis ut eent tͥbuit. bonis tm ut eẽnt beati sem et ipsum
sunt ħnt. aqͦ ẽẽ habent. ħ ẽ ame. Meipsũ illis dedi. et ꝓpt̃ea ip¬
sor ds appellari uolo. qr ipsor sũ quẽ acceꝑunt ł receꝑunt ꝑ
gr̃am. que ñ potuer̃ ꝑ natͣram. nec meruer̃ ꝑculpã. Nẽ aũ pos¬
tam undebat qͥa singłarit᷑ gr̃am aeceꝑat qͣsi pͥuilegio qͦdã elec¬

Expanded text:
. Hoc est quod in sacra Scriptura quorumdam specialiter Deum se appellari voluit: quia qui cunctis ut essent tribuit, bonis tantum ut beati essent semetipsum sunt, a quo esse habent; hoc est, memetipsum illis dedi; et propterea ipsorum Deus appellari volo: quia ipsorum sum quem acceperunt, vel receperunt per gratiam, quem non potuerunt per naturam, nec meruerunt per culpam. Nunc autem postam videbat, quia singulariter gratiam acceperat, quasi privilegio quoda
Abbreviated transcription (Latin):
qaniꝰ. sẽꝑ supͣ nos admirantes eiꝰ pot̾ntiã infranos despicientes¬
cor in solentiã. Hic ẽ affectꝰ ãmiratõis indignatiõi ãmixtꝰ.
ex laudatiõe surgens. Seq̃ntis psalmi series ñ scãm unũ affectũ
iexit᷑ s sepe de affectu in affectũ transit. ubi gr̃a. In angustiis con¬
ñ ẽs. ril. eiꝰ. Rursũq exaffectu doloris in affectũ bone p̃sup¬

Expanded text:
esumamus. Et hic est affectus Admirationis Indignationi mistus ex laudatione surgens. Sequentis psalmi series non secundum unum affectum texitur, sed saepe de affectu in affectum transit, verbi gratia, in angustiis connt adversum me . Rursumque ex affectu doloris in affectum bonae praesump