comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicilocum ab eo quodibiquis labitur. & lubricum dicit non quod labit
sed in quo labitꝰ : Nestiua sunt loca umbrosa quib por uestutẽ uitant pe
ca ubi naues fabricant. hoc &tex trinum uocat. Stato est ubi
tempus stant naues: postus ubi hiemant. In portunum autẽ in quo nullũ
osugiũ qua sinullus portus: Portus autẽ locus ost abaccessu uen¬
nũ remotus. Vbi hiberna oppo nere solent. & portus dictus abepostan¬
sconmercus. hunc ueteres ab aiulandis mercib baiasuocabant
Illa da&linationi abaia baias. ut a familia. familias. Litus est terra aquae
& mariuicina. & dictum litus quia fluctu eliditur uelsqua adluitur ei¬
cero intopis litus est aqua flustus eludit. Circũ luuiũ locusquem a quacir¬
cum uit: Adluuiũ consumptioriparum &xaquis. Mar goest parscu¬
s lib& loci ut puta maris. unde & nom̃ accepit. Maritima quasim¬

Expanded text:
cum dici locum ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur, cum dici locum ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur, sed in quo labitur. Aestiva sunt loca umbrosa, quibus per aestatem vitant pecloca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum vocatur. Statio est ubi ad tempus stant naves; portus, ubi hiemant; inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus est terra aquae et mari vicina: et dictum litus quia fluctu eliditur, vel quod aqua adluitur. Cicero in Topicis32: 'Litus est qua fluctus eludit.' Circumluvium locus quem aqua circumluit; adluvium consumptio riparum ex aquis. Margo est pars cuiuslibet loci, utputa maris; unde et nomen accepit. Maritima quasi ma
Abbreviated transcription (Latin):
per contrarium uide lic& quiaparum in lustrantꝰ: Iucus est locus den¬
sis arborib: septus solo lucem. detrahens potest & a conlucendo ere¬
ris luminib diciqui ibi propt̃ relegionem ꝗentihum cultũq fieba
Deserta uocata quia non seruant᷑. & ideo quasi deserunt. ut sunt locasiluarũ & mon¬
um contrariue uberrimarũ terrarumq sunt uberrimces glebus. Deuia
sunt loca secreta & addita quasi ex trauia ipsasunt & inuia. inde& uaria
ubent auiariabacir Amoenaloca uarro dicta ait eoquod so lumamosẽ
pruestant & ad se amanda adliceant. Uerius flaccus quod sine mune
sint no quicquã liis opficia quasi amunia. hoc est sine fructu. unc
nullus frustus e soluitꝰ. Inde & nihil prestantes in munes uocant᷑ Apri¬
caloco quae solo gaudent quasi A meue pisΗe. idest sine frigore si ue quod punit
a pesto cuelo Opaucaueroloca quasi opesta cuelo a prico contraria : Lubro¬

Expanded text:
per contrarium videlicet, quia parum inlustrantur. Lucus est locus denper contrarium videlicet, quia parum inlustrantur. Lucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a conlucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. Deserta vocata quia non seruntur et ideo quasi deseruntur; ut sunt loca silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarum, quae sunt uberrimae glebae. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria ubent aviaria bacis. Amoena loca Varro dicta ait eo quod solum amorem praestant et ad se amanda adliciant. Verrius Flaccus, quod sine munere sint nec quicquam his officia, quasi amunia, hoc est sine fructu, unde nullus fructus exsolvitur. Inde etiam nihil praestantes inmunes vocantur. Aprica loca quae sole gaudent, quasi ἄνευ φρίκης, id est sine frigore; sive quod sint aperto caelo. Opaca vero loca, quasi operto caelo, aprico contraria. Lubri
Abbreviated transcription (Latin):
mens tellus: Item tumulus terra congesta. ubi nulla memoria est. Malles
sunt humilia loca quasi uulsa. hinc & conualles depruessa loca terrarũ
mermontes: Cãpus est terrarum. planities. dictur autẽ campus quod
brebes sit pedib: nocer&tus ut montes sed patens & spatio suo porratus &
aceus unde& grocue ƿediondicit᷑: sumpnit autẽ nomen &x graca echimo¬
logia Cami enim grace brebedicunt Solũ est omne quod sustin&.
asoliditate dictum scilic&. Vnde & demare uirgilius ait. subtrahitꝰ
q solum. Saltus sunt uasta & silestrue loca ubi arbores e siliunt in
altum : Faucessunt additus angustorum locorũ inter arduos mon¬
es locu angusta & breuia. Dictaa faucium similitudine quasi fo
onfrages loca in qua undiq uenti currunt. ac sese frangunt. ut ne
uius ait in montes ubi uenti frangebant locum. Sca bra sunt loca situ
asperco und& & scabeis dicit̾ a corporis asperitate. Lustra obscura la¬
tibula fercirũ & luporum cubilia sunt. unde & lupanaria lustradicunt

Expanded text:
tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum campis. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus, quod brevis sit pedibus, nec erectus ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et jacens. Unde et Graece pedion dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologia. Camai enim Graece breve dicunt. Solum est omne quod sustinet, a solidita9: Subtrahiturque solum. Saltus sunt vasta et silvestria loca, ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus angustorum locorum inter arduos montes, loca angusta et brevia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. Confrages loca in qua undique venti currunt ac sese frangunt. Ut Naevius aittrag. 58: In montes ubi venti frangebant locum. Scabra sunt loca situ aspera. Unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt. Unde et lupanaria lustra dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dereipe diluuiũ incersalia morsi uelam fictio ne temponli fuit: quiter qui p
cropem remauit. Euius temponb: aquarũ in luuis meciore partũ populora
es salia ad sumpsit. paucis ꝓ refugia montiũ liberatus maximece in monti par¬
haso in cuiuicir custu deu calion tunc regno potrebatur qui tuncadsen taliam
tugi entes ius ceptus ꝑ gemiin a parnasi. iogafouit dalut. A qua propter agenus heminũ
hco rũ faobulece eelapidib reparictũter̃: ab eoppt hominũ in sitam coredit lurirnemi dd
eflumi na cũin solitis auete imbrib ultraconsuitudinẽ uel duotur nitatẽ. ud maegnitudi¬
nem sedundan multuq põstꝰ nunt: & ipsaq diluui ũ dicunt᷑. Sciendũ autẽ flumina cũ¬

Expanded text:
 qui tertius post Cecropem regnavit. Cuius temporibus aquarum inluvies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt
Abbreviated transcription (Latin):
appolloniconsacratus Tessalia patria achillis & origola pͥhitarũ fuit. dequ¬
b: pastur quod hi primo equor frenos doniuer̃. Vnda &centauri dictisunt. In
tessalia primũ solidiauriuȩ pccctirin. domandorũ quoq equorũ usus primum
seppestus est: Nachedonia ingordio ab ematio rege emeciue nomen
erat sed macedo dioccelionis mat̾nus nepus. postquã ibi accepit princi¬
patum mutabit uoccebulum macedonia quia suo nomane didat madost aute
cufinis aboriente egͣomieri : a meridiue achae iuenboee isudal mnaeitẽ  Aso¬
tostnione misue: patric aelexcendri magnuusego uurisuenis andentiq opi¬
mec̃ Lapidem quem speani tenuocant: istagonit mons ohmipus. Iuenestent
quiex celliantuoptico tintur attollit᷑ ut incacumi ne enus noc nubis neeuenti sento¬
cur edchaia ab acheo regt& urbe & ꝓuintiee appellat hu&c pue ne inslea est ã

Expanded text:
Apollini consecratus. Thessalia patria Achillis et origo Lapitharum fuit, de quApollini consecratus. Thessalia patria Achillis et origo Lapitharum fuit, de quibus fertur quod hi primo equos frenis domuerunt, unde et Centauri dicti sunt. In Thessalia primum solidi aurei facti sunt, domandorum quoque equorum usus primum repertus est. Macedoniae in exordio ab Emathio rege Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum Macedoniamque a suo nomine dixit. Est autem confinis ab oriente Aegeotrione Moesiae; patria Alexandri Magni, et regio aureis venis argentique opima. Lapidem quem paeaniten vocant ista gignit. Mons Olympus in ea est, qui excellenti vertice tantus adtollitur ut in cacumine eius nec nubes nec venti sentiantur. Achaia ab Achaeo rege et urbs et provincia appellata. Haec pene i
Abbreviated transcription (Latin):
or&ia ubifuit ut henas ciuitas mat̃ liberalum lntter rum & philo phorũ nintio
quanihil habuit arecia clarius atq nubilius in eaest & maratonius campu
ne quondam pruȩlii eruentissimus. Elladas autẽ duuerint ꝓuinciue boetia
& pelonensis. Hoet accutẽ dicta hac excuusa dum cathmus agenoris filius
europam sororm aiouem raptam &x pra&eptũ genitoris quaq er& nac repperire
patris iram formidans confirmato animo elegt exilium Nam bobis forte
cons pacte socutus uestigia. amplexus est sedem ubi illa rocubaberat. sicq locun
de nomine bobis bo&iam nomi nauit: ubi & tebbas urbem construxit . inqu
olim ciuilia bellade tonuer̃ & ubinati sunt appollo & erculis macior illetho¬
nus eadem est conia uocata a fonte quodam appollonis. & musis conso
qui in eadem bo& ia est. Peloponensis socunda prs elladis ape loperegȩ atq¬
ce uocuta : Tessalia a tersalo rege cognominata. quue ad meridianẽ plagam
nacedoniue coniuncta est. cuius a tergo pieria est multa intes sal

Expanded text:
ia, ubi fuit Athenae civitas, mater liberalium litterarum, et philosophorum nutrix, qua nihil habuit Graecia clarius atque nobilius. In ea est et Marathonius campus, opinione quondam praelii cruentissimus. Helladis autem duae sunt provinciae, Boeotia et Peloponnesus. Boeotia autem dicta hac ex causa. Dum Cadmus Agenoris filius Europam sororem a Jove raptam ex praecepto genitoris quaereret, nec reperiret, patris iram formidans, confirmato animo elegconspectae secutus vestigia amplexus est sedem, ubi illa recubaverat, sicque locum de nomine bovis Boeotiam nominavit; ubi et Thebas urbem construxit, in qua olim civilia bella detonuerunt, et ubi nati sunt Apollo et Hercules maior ille Thebanus. Eadem est Aonia vocata, a fonte quodam Apollini et Musis consecrato, qui in eadem Boeotia est. Peloponnensis secunda pars Helladis a Pelope regnata atque vocata. Thessalia a Thessalo rege cognominata, quae ad meridianam plagam Macedoniae coniuncta est, cuius a tergo Pieria est. Multa in Thessa
Abbreviated transcription (Latin):
pilis cecapets latiuni chieta eoquod ĩdem satur nus aioue sebio. qut pulsuis ibi
latuerit:¬
Sostremo abitalo si culorũ regȩ. ibuitqnante italianum cupata est. Cuiussitus longit¬
aquilone adriatico clauditur ab occiduo alpium iugis finitꝰ. Terra hominib:
erinũ. sEluii os eri danũ &tiberem & tepentes fontib ba iaseanedasnuoso fala autem
pat adis ltimat ea signi ficies spceniã quia inoceidentis est furem Tefeie pasuis ee hue

Expanded text:
nia, mox et Latium dicta, eo quod, idem Saturnus, a Jove sedibus suis pulsus, ibi latueritstremo ab Italo, 162 Siculorum rege, ibi regnante, Italia nuncupata est. Cujus situs longitu mari, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab Occiduo Alpium jugis finitur: terra in rebuscrinum; fluvios Eridanum, et Tiberim, et tepentes fontibus Baias. Gignit gemaut addis ultimam et significas Hispaniam, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
÷pis dicitꝰ. Qe quo lucanus quidum sit fluuius persarũ dicit̾ tamen contraori
Currit enim ꝑ pcortiam & assiriam: Hactrus fluuius orientis a regebactro
uocatus pestur. a quo &batriania & urbs eorum Cocospinpersarum flu¬
uius uocictus eorum linqua: quo dmiram aquae dulcidinem habeat. ad eo utper¬
sici rgis quam diu inter riptos persidis fuit sibi exeo poculio uindicacr̃ &x hoc ãno
quidam cinũ ciliciue fluuiũ diriucon existimant. Aaraxis amnis arminiae qui
ab uno montecum eufrata diuersa spaiae oritur.: Dictus quod rapacitato cunc¬
a prostern&. Vnda cum ale andor cum trans grediuell&. ponte fabn¬
tucuput tollit. Ha&x dende cusi iũ fertur in mare Sluuius sirice quiuocatur on¬
entis. iuxta conluo ciae muros decurrens. qui a solis ostu oriens non lonae aburbe
mecse conditum quenide orignus suue tractum orientẽ uete xs. latino appella

Expanded text:
Hydaspes dicitur. De quo Lucanus . . . Qui dum sit fluvius Persarum, dicitur tamen contra oriHydaspes dicitur. De quo Lucanus . . . Qui dum sit fluvius Persarum, dicitur tamen contra oriCurrit enim per Parthiam et Assyriam. Bactrus fluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversis spta prosternit, unde et cum Alexander eum transgredi vellet ponte fabrtu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. 17. Fluvius Syriae, qui vocatur Orontes, juxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appella
Abbreviated transcription (Latin):
te dandiue: Fertur autẽ nilimodo excaltare & suꝑorientes terra serũpere
multis circuitus inmare mortuũ influens. Uocatus aute bocnomi nu
apt uelocitatẽ infiar bestiae. nimia ꝑ nicitate currentes Eifrates pluus
Roniam influrt hica fpugib uelub ube sacto nom̃ acepit Nam hebraresu¬
satu qer tilitees int prec&atur. Me sopotamiã & enĩ quib damlocis iten¬
det sidit miluralox an driam Salustiusautẽ autur cestissimus cedseret. Tigrin
ceufraten uno fonte manare in arminia quiꝑ diuero euntes longiuis diuidant
qcecio medio rlicto multorũ milium. Qucce tamen terra quae ab ipn s ambitur
o tamia dicitꝰ &x quo hieronimus anim aduertit alit̃ depcera drsi flumini¬
tellegendum Indus fluuius orientis quae rubro mare accipitur. Staospas
uit mediorumr& antiquis simus. &x qua amnes. orientes nom̃ accepit: qui nunc.

Expanded text:
garo Indiae. Fertur autem Nili modo exaltari et super Orientis terras erumpere. garo Indiae. Fertur autem Nili modo exaltari et super Orientis terras erumpere. multos circuitus in mare Mortuum influit. Vocatur autem hoc nomine propter velocitatem instar bestiae tigris nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius byloniam influit. Hic a frugibus vel ab ubertate nomen accepit; nam Hebraice Euphrata fertilitas interpretatur. Mesopotamiam etenim ita in quibusdam locis irrigat, sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem auctor certissimus asserit Tygrim et Euphratem uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividantur spatio medio relicto multorum millium. Quae tamen terra quae ab ipsis ambitur Mesopotamia dicitradisi fluminibus intellegendum. Indus fluvius orientis, qui Rubro mari accipitur. Hystaspes fuit Medorum rex antiquissimus, ex quo amnis orientis nomen accepit, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nom acceper de quib non nulli notin disunt qui in historiis cud¬
bris me morantur:. Efmnplunus depcoradiso exiene atq uniuerso
a & inopiam cinaeni Vocatus hor nomine quad inerim̃ tum sius
exundutionis terram aeaxpti inrig& geenĩ ante Patine tran
siam fiut. Inic apudu eptios nilur uocatur propt limũ quemtrahis
quierpant facunditatẽ. Unde & nilus dictus est quas NIXUUNIO
amantea nilus. latine melo dicebatur. Apparie aute innili delacu. deuio
ꝗ meridiem uersusacipit agyptũ ubiaquilonis flatib reꝑcussur aquis retro
ctantib: intumescit: &mnundationẽ a egypti facit Gangs eluuios as¬
ẽ phirson sac̃ scriptura cognominat exiens depara dĩso pergit ad indiue¬
morss. Dictus autem plirson Idest cectuce quia docẽ fluminibus mcegnis
piadiunctis impl&ur & effeciturunus: Ganges autẽ uocatus arege gan¬

Expanded text:
nomina acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celnomina acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Paradiso exiens atque universam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine quod incremento suae exundationis terram Aegypti inriget; γῆ enim Graece, Latine terram Graecis. Porro apud Aegyptios Nilus vocatur propter limum, quem trahit, qui efficit fecunditatem. Unde et Nilus dictus est, quasi nean y  trahens. Nam antea Nilus Latine Melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi aquilonis flatibus repercussus aquis retro luctantibus intumescit et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradisoregiones. Dictus est autem Phison, id est caterva, quia decem fluminibus magnis sibi adjunctis impletur et efficitur unus. Ganges autem vocatur, a rege Gan
Abbreviated transcription (Latin):
naniue sa gtate aq̃i flucguant. Anuacst seathua & sine mutuaequa les. Und
illud qued ipluctuat. Nam neunda perso aqua est sed aqua in mnotu
am̃ dugitatione quas ÷ ab cundo & pel undo unda uocata Tat& ꝓp̃ri
quar foresest & dicta lita quod inuenis terrae latent. gut̃ta eri quoe
n pou Dictus autõtortens qura pliuia e nescit: sic citatẽ torris
dest asescit e quonacubius ẜ lammio uapor torrens tor&. Cinurecab
atem por quo siccatur. Aminis pliinufcta ne mbre acprondilus rin¬
s: & & ipsa aminitateamnis uocatus Secursus poriue finis cunsus
aquarumsit seu quarũ lib& rerũ Ribi dict iuod diribentur adim¬
gandum Nest ad inducendum aquas magris Nđam inrigare inau¬
eest Curges ꝓpriue lacus altus inpluemine. Putius ost lacu
fossus a qdo curitur aqua apotatiane dictus fons caput est nafien¬
tis. quasi aqua fundonis. Quue dam autẽ ẜluino rum ꝓprus & cacasi

Expanded text:
agitatae aquae fluctuant. Aqua est stativa et sine motu aequalis. Unda  et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo et redeundo, unda vocata. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graea tempore quo siccatur. Amnis fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis vocatus. Decursus proprie finis cursus, sive aquarum sit seu quarumlibet rerum. Rivi dicti quod deriventur ad inrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens. Quidam autem fluviorum propriis ex causis
Abbreviated transcription (Latin):
uiris: oritur ager manicis agris hurgis. & occidentalib pustib barbasdrũ pe
ontra orientem. sx agenta in se fiuuius recepit : sep tẽ ostis inpontũ in fuit:
dmusgalliae fluuius ab oppido rdo cognominatus quem coloni rodiorũ uocuus
qui rapido concitus cussi. terrenni equons fretas cendens. non modicũ sepe naus¬
tium facit periculum dum intso maris pluctus : & amnis fluenta decertans: P
ꝗri m anicce fiauius. Int̃tres euri pue mcximus elui us conpotaeuseui cane
piũ usq inoceani ꝓ fundacur iur iuos dirig&e. Iberus am nis qui condari goso

Expanded text:
vires. Oritur a Germanicis jugis, et occidentalibus partibus Barbarorum, pergens vires. Oritur a Germanicis jugis, et occidentalibus partibus Barbarorum, pergens contra Orientem, sexaginta in se fluvios recipit, septem ostiis in Pontum influit. 29. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt, qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. 30tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totiu
Abbreviated transcription (Latin):
ãmnem sinu de gerit: a quo & padus est nuncupatus. Hic agrecis hendanus coqi¬
tus. ab hendano solispilio quẽ f&ontẽdicunt qui fulmine ꝑcussus. in eodem fliuo
i&tus est a stinctus Augit᷑ autẽ &x ortucanis. liquis centib muib & cũ accessior
truigenta fluminũ circarauennam ina driaticum man defestur. Tiberis ita
sluuius atiberino rege albanorũ dicitꝰ appellatus. qui in hunc siui ̃ eeceidit
de &ito suo nom̃ dedit. Nicc̃ antea celbula anticũ nomeri a colore habunt. quod
uib: albus ut. Ipsi est ccutẽ tibris qui & tiberis sed tberis in cottidi a nosermon
tibris inuersodicit : Danubius germaniae fluuius. uocanfertur aniuiũ eupa
quib: macgis aug&ur. Ift cse qui ineuso paplus omnib: hab& famã. Idem &istes qu
dũ ꝑ innamera suadit gentes mutat & nomen & maioris sib ambiendo colle

Expanded text:
stagni, amnem sinu dirigit, a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognomistagni, amnem sinu dirigit, a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatur, ab Eridano Solis filio, quem Phaetontem dicunt, qui fulmine percussus, in eodem fluvio dejectus est, et exstinctus. Augetur autem exortu Canis, liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. 27. Tiberis Italiae fluvius, a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis, sed Tiberis in quotidiano sermone, Tibris in versu dicitur. 28. Danubius Germaniae fluvius, vocari fertur a nivium copia, 139 quibus magis augetur. Iste est, qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen, et majores sibi ambiendo colligit
Abbreviated transcription (Latin):
eediõns miram Quarũ habais suec uitatẽ. & qui a quid quid can dilum est. cit nũ gera
lingua psiridicunt unda& cimne. hinc nonĩ datũ quiatũ & uefiatẽ. quando piues soliu
seliquis annite mporib t̃ eniuis est & eqñtus. Ilas quius asiue. Pactolus flumas a
ehisorciam uocant. Eruus fluuius asue quis mirneus socat campos & ipse fli
aureis & arenis plenus aquos mir nauocata est: Meander amnis asiue flexuosu
que recurrentib ribis inter asam & iomã pra&ipitur. insinuq miletũ diuidit &p
sluuius nuncuratus quiex riuc is sluis ueniens dirim& eusodam ab asiã. induas mun
pastermediuscurrais atq inpontum fluens. In achus achaiue aminis. argolicos pur¬
ins cũpos quor& inachus asdiominauit qui&x ordium asquae gentis primus
Ibi & crimantus aberimanto monte demissus. Padus naliue fluuius. a iugis alie
fusus & tribus pontib oritur & quib: uni uocabulum est padus qui difsusus in modũ¬

Expanded text:
ediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili lingua Syri dicunt. Unde et amni huic nomen datum, quia tumet aestate, quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus tenuis est et quietus. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, Chrysorhoam vocant. 22. Hermus fluvius Asiae, qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus, a quo Smyrna vocata est. 23. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui, recurrentibus ripis 138 inter Cariam et Ioniam, praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in Pontum fluens. Inachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui dif
Abbreviated transcription (Latin):
iudea omnibus lacis sabubrior & ad sinitatẽ corporũ quadam modo
peicator circuit stadice. Genesar lacus amplissunus in iude alon¬
studuiẽ cetũ quadragnta exetenditur stadiis. lautudinẽ quadra¬
renta difpunditur Crispantib aquis aura non uentis. sed de seipso
sibi xcreans. Vnde &genes ardictus grco uocabulo quasi gener uis¬
daaqurior austus erus & ad potaendum dulcis& habilis, Benacus luc
itilut in uenaia dequo fluuius nascitꝰ mincius. quil acus magnitudines

Expanded text:
in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed dsibi excitans, unde Gennesar dicitur Graeco uocabulo quasi generans set purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine s
Abbreviated transcription (Latin):
nilił rxipit & genere uiuentiũ: Namneq piscer hab& neq ad sue
uias & letas merꝗen diusu patitur aues sed oiquue cũq uuent
mer ianta temp taueris quacũq ante demersa statiinreliunt & quã¬
ins uehamonter ÷ ilisa confestim &cutiuntur sed neq uentis moue ur
sesislente turbinib bitum inae quo aqua omneͥs stagnatur neqina¬
di gatones patiens est qua omnia uitacarentia in ꝓfundum mergun
& materibm ullam suston& nisi quae bi tamine in lustratur. Lucorno
&uensamfer̃ suꝑ natase & tincto demertilum ine hoc& mar salinar̃
Dicr suclacus as palti id est bituminis. Et est in iudea innthur sbo
no artno uonqrtudo eius iisq ad ⁊o aros arabiue dirigit stadus septin¬
bicinia sodomorum Hacur tiberia dis aborpido tiberiadi uocatius.
Nuo dquondam ħ erodis in honore tiberii cesaris condedit. Estautẽ

Expanded text:
nihilque recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas nihilque recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves. Sed et quaecunque viventia mergenda tentaveris quacunque arte demersa, statim resiliunt, et quamvis vehementer illisa, confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur; neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia, in profundum merguntur; nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine illustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare, exstincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis, et est in Judaea, inter Jericho et Zoaram. Longitudo ejus usque ad Zoaros Arabiae dirigitur stadiis septinviciniam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
am hominis. Capitib: suc cinetam caninis qui a conlisiibi fructus la¬
tritur uidartur ex primex. Caribdis dicta quad gurntib occultis na
ob sorbeat. Est oñ mare uesticosum & in de ibi laniata naufr¬
di profundo emergun: Ter autẽ inde erigit slustus &ter obsorba
arenosa manloca: Sirtes autẽ salustius atractuuo caridicit: quod
ommosattiscraliant : & ad ppinqucete uadoso marihereant. H a& aute ad
imare aq ptium ucinccer̃ & parit admiscuntur. Uladauero sunt perauͦ
inmarta uel in fluminib. liomines uel animalia pedib uadunt. quae uir¬
NiQauue &p que dam mariaquȩ non miscuntur oceam fluctibus
aut maria magno. & dicuntur lacus & stagna. Lacur est recopta cu¬
Plun inqueꝰ aqua retinorur nor misc&ur fluctib ueliui
Nam pontes labuntur influuiis Flumina in fr&ãis curnunt.
us stat in loco n&ꝓ fluit & dictus lacus qua na quae locus La

Expanded text:
mam hominis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus lamam hominis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; arenosa in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad mare Aegyptium vicinae sunt, et pariter admiscentur. Vada vero sunt, per quae in mari, vel in fluminibus homines, vel animalia pedibus vadunt; quae Virnt autem et quaedam maria quae non miscuntur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut , stagna vocant. Nam fontes labuntur in fluvios, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit, et dictus lacus, quasi aquae locus. La
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsicus appellatur quia ora illius persue in habitan At̃uero arabi cusd¬
tur quod sit circa arabram.: UII DENESTILUTIT
Stur adoceanũ ꝑtin&. fros adutrũq mare. Nam estus est incor
accedit quam recedit. Fr&um autẽ apnellacũ qđ ibi semꝑ mare feruo¬
R Namfr&um est &angustũ & quasi feruens mcore abundar
uore nominatũ ut galditanũ uel siculum. Nam fr&a dicta uari
ait quasi feruida id est feruentia & motum feruoris liabenzia f.re¬
it per hum iltatem obrutum est aquis aut ꝑangushaniscissum & in dere¬
dum nominatum. quia grace ab ruptũ ꝑhoc nome hpatur. Est autẽ
t issimũ triũmiliũ spaciũ. Siciliam abitalia diuidens fccbulosis in¬
im monstris. cuius hinc indescilla & curib dis ostenditur. Scilla
ic colue saxũ mari inmninens appellant: simileclebrate formae ꝓcul
detibus unde& monstruosam spaciem fabulae illideder quasi foc¬

Expanded text:
i ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. Alter vero Arabicus di ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. Alter vero Arabicus dicitur, quod sit circa Arabiam. § 18 De aestibus stus ad Oceanum pertinet, Fretum ad utrumque mare; nam Aestus est maris cissim tam accedit quam recedit. 2. Fretum autem appellatum, quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum, et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum, vel Siculum; nam freta dicta Varro ait, quasi fervida, id est, ferventia, et motum fervoris habentia.aut per humilitatem obrutum est aquis, aut per angustiam scissum. Et inde Ῥήγιον nominatum, quia Graece abruptum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum trium milium spatio Siciliam ab Italia dividens, fabulosis infame monstris, cuius hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. Scyllam accolae saxum mari inminens appellant, simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstruosam sp
Abbreviated transcription (Latin):
soror eius ꝑperra nauf̧ ragiũ decedit inmare & mortua est. Ellis pontim¬
re nome non dedit ab ordine fluente propontiis. Nam dictum ꝓponitu
quia pontũ pradie nit. Idem &atransito uelanqustis meatib bouumb¬
porus. Aeqyptius autẽ pelagus asedatur gallicius eurupue. Africus
inoceano  s̃ caspius indicus ꝑsius arabicus qui & mare rubrum¬
ꝓqui occano ad scribitur: Rubrum autẽ mare uocatum. eo qđ sitra¬
scis undis infatum Nontam̃talem naturam hab& qualemui d&u
ostendere sed in cinis litoribus uitiat gur ges atq: inf&citꝰ. qui aom nister
qui circũ stat pelago rubra est & sanguineo. colore pxima. Ideoq inde in¬
neũ acutiisimũ excernitur & ahi colores quib pictura uariatur. Erg
incolorẽ cadit. Obhoc&iam in his litorib genme rubrae inueniuntur
Lapillum enĩ eius modihumo inuolutũ. Cum int̃arenas adtritus ẽ. & t̃rao
orem hab& & maris. Hoc mnare induossinus scindit & his quiabo

Expanded text:
naufragium decidit in mare, et mortua Hellesponti mari nomen dedit. Ab ordine fluenti Propontis. Nam dictum Propontum quia Pontum praevenit. Item et a transitu vel angustis meatibus boum Bosphorus. Aegyptius autem pelagus Asin Oceano, Caspius, Indicusqui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum adesum est, in colorem cadit. Ob hoc etiam in his litoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet et maris. Hoc mare in duos sinus scinditur. Ex his, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tere na colo fonia : Unde &uã nom̃ colofonia tesinaram sit: Pix grecũ nom̃ est¬
huiur inuenit fauente natura. Om̃a poma latine feminini feser̃ generis
xum. Lic& & haec buxus dicat᷑. Nã suꝑ fluã quidĩ uolunt facere diser&io¬
nẽ uthaec buxus de arbore dicamus. buxũ uero deligno conpositu
uident᷑. siue qđ arir inporita diuinir inuocationib: apta uidecant᷑. seuqđ
Trese aerir inserese acmiscese ꝓbat᷑: Nam quid ÷ odor nislae reo¬
tuctus. Turarbor arabiae in m̃sa adq ramora linirnini costicir ramur
adaceris qualitatẽ amigdale modo sucũ aromaticũ fundens: Alium o
asticacionem ueluti inpuluere sesolutũ & confrangitur intur ping
Aignidepontum facile ardiscer & appellat᷑ apudnor masculur eoqđ n
natura notundũ in modum testicalorũ: Nelicũ planũ & penerer alecrũ

Expanded text:
terra Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Nam resina lenterra Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Nam resina lenusus invenit favente natura. Omnia poma Latine feminini fere sunt generis, xum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito.videntur, sive quod aris inposita divinis invocationibus apta videantur, seu quod sese aeri inserere ac misceri probantur. Nam quid est odor nisi aer contactus? Tus arbor Arabiae inmensa atque ramosa lenissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo sucum aromaticum fundens album et masticatione veluti in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue et igni adpositum facile ardescens. Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum planum
Abbreviated transcription (Latin):
a boleo remergat. & fex ẽ. hanc grece amurcenuocant. exlatina lingua tra¬
henter uocabulum : Qum̃ grecũ nom̃ ẽ. hoc enĩ illi gomidicunt. Resinam
groci recinã uocant reiem̃ grecediet᷑ quidquidmanat Estenĩ lacrina
odore exalata lignorum utcerasis lintircibalsami ł reliquarũ arborum
siue uirgultarũ quȩ rudare ꝓduntur. sicut &odorata orientis ligna sicut
ut ta balsami acferularũ ł sucinaͦrum cuiur lacrima durire& ingemr
prima ẽ fesina cherebinthina omniũ praestancior: Apfestur aũ ex arabiae
patria adque iudȩa & siria cipro &africa. ex insolirquoq eicladibur: Secunda
lintis cina quȩ maxtix uocat᷑. Haee excisio in sola deportat᷑ Tercia pina
quarum alia pitinis aliu piucinue alialiquide. aliarida & afferuntur ex

Expanded text:
ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua traab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam Graeci ῥητίνην vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultarum quae sudare produntur; sicut et odorata orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum, vel succinorum cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resine, terebinthina, omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petrea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mirtrix vocatur. Haec ex Cisa insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia pitines, alia petitine, alia liquida, alia arida, et afferuntur ex
Abbreviated transcription (Latin):
nam lignis lum̃ est. Un de ee lignũ nom̃ accepit quia aptũ est flamenis
e luminir Paura quã corruptȩ rusticipurã uocant uiridioloo & suo¬
ui apta. & dicta pauria qđ paueatur id ÷ tundat᷑ unde & pauim̃tũ
priadicta ꝓeo qđ deriria ẽ ad lata siue quia rigra ẽ Crustima
dem &uolomis dicta eo qđ uolam conpleat. magnitudinõ hoc ẽ mediam mauir
Unde & muolare dicimur quidã aut̃ uolemũ gallica lingua bonũ & magnũ in¬
tellegunt Colimbader appellatȩ: Oleũ autem abolecc̃ nominatam. Nam
ut diximus olea ẽ arbor. Vnde diriuacio fit oleum sed qđ ex aluis fuerit . oli¬
dum maturir fuerit ex prȩrsam uride appellat᷑ Quod uero genuinium matu¬
iuir commune dicitur ex hiradusum uitae primũ ẽ spanũ secunđ uridẽ
terciũ cõmune Cc murca parrolei parra quora abemer gendo dicta. Id ÷ qđ

Expanded text:
nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olividum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
terra inculta in qua senticer spinaeq nascunt᷑: Maioresaũ nostri onin
rborẽ spinorã uebrẽ dicebant. qđ ui prae rendat. Oliast̃ dictur q¬
polus oliues nmilib: . sedlatiorib: arbor inculta adq: siluestrir amara la
in fructuora: Cuiur in rertur oliug ramur uĩ mutat radicib: & uesta ca
in ꝓpriã malitatẽ. lacrima oliastri arboris duple: Alii enĩ guniien¬
milat nnuullo qualitatir morro: Alia amoniaci gictã exdircillation
llectã ac semor dentẽ: Oliuagr&e eleondieit᷑. Ex quo in latinũ tra
utoliua dicat᷑. Olea aũ ipsa arbor ẽ fruetur oliuasucur oleũ. Estaũ r
bor pacir insignis cuiur frustus diuerrr nominib: appellatur. Oread
oliuȩ grece &himoliga asimlitudine testicolorũ uocatȩ quos gioce
orciuocant. Radiole ꝓ eo qđ ob longer̃ in modum recdiorũ. Paue up¬
uo in pola dietȩ Vndeprius adlatȩ r̃: Laciniae eo qđ optimũ dent lum̃

Expanded text:
terra inculta, in qua sentices spinaeque nascuntur. Majores autem nostri omnem terra inculta, in qua sentices spinaeque nascuntur. Majores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat: oliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen;
Abbreviated transcription (Latin):
arbor uoidnata: Int̃ fec̃ enim animalia & meditur serpantiũ uexaciones: en
bitũ uocauer̃ pastorer. eo qđ uice erliae praeueatͥ pecorib ubi parcua der̃ ti
biscur qđ deuno cespite eĩ multe iupultae surgunt. quasi turba: Stepuuocata
propt̃ qđ ex ea stipentͥ tecta: hinc & stipula ꝑdiminu cionẽ aronda&ͦ dicta. qđ ie
sescat Hanc u&eris cannã uocauer̃. Arundinẽ postea uarro dix̃. sce
mne qđ latindm canna delingua hebrea sumpsit. apud eor enĩ calamur canm
dicitur: Cicuta aũ est qđ ẽ int̾ cannarum notirdicta. qđ lateat in in dicis
agmnasei. arundinensi que dicuntur. ex quorũ radicib: ex praerrũ
simũ sucũ bibunt. Unde & uarro ait. Indica non magnũ in arbire ctercitar¬
do illiur & lentis p̃mitur radicib humor dulcia eui xequeant suco condere
ella: Sagugͦus mollis & ꝑua arbor. ram nus gaus ẽ rubi. quã uu
ticẽ ursinã appellant arpirũ nimir & spinosam: Sentix dicta asito qđ

Expanded text:
arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur sebitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellat, asperum nimis et spinosum: sentix dicta a situ, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
densitas arberũ alta. uouta hoc nomine: eo qđ exihat in altũ & in rabhmi conpurgat. cebi a

Expanded text:
densitas arborum alta vocata hoc nomine eo quod exsiliat in altum, et in sublime consurgat, vel quod densitas arborum alta vocata hoc nomine eo quod exsiliat in altum, et in sublime consurgat, vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
remeisem Interrũ iecetir herba priur oritur : De hine confota puruit in arbore
cunfra parũ tẽpur quã herbã uideras arbustũ pirpicir Arbusta abor noba¬
ta lac tenera inqua in sertio fieri potest & dicta arbosta quan aborir asta. abi arbins¬
tũ locũ ⁊ inqua aborer r̃ Volunt accipere neut rahctũ. Nca uirecta ubiuirgil tie
genere aũ feminino arborer dicimur. poma uero neutro: Frutex breuis est appellictus
terrã fronde tegat : Cuiur plurales numero frutecta arbor alta est: silua uero
ximir abreue. Silua dicta quar & nlua. qđ ib legna cedantur. Nã gra&e nlon lignus
dieunt. Multa eñ lutina nomina greca. plerum que & himologiã recipiunt Nemis
iumib nuncupatiuc̃ quia pagani ibuido la constituebant: Sunt enĩ nemora arborer mais
umbrosae frondib: : Lucur ẽ denritur arborum pololucẽ dexrahenr. Tropo antifrasn eõqđ¬
luceat. Nue iduce : qđ ineo lucebant: Funaha uelcereor propt̃ nemorũ tenebras: Saltors

Expanded text:
sementem in terram jeceris, herba prius oritur: dehinc confota surgit in arborem: et infra parvum tempus, quam herbam videras, arbustum suscipis. Arbustum arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest: et dicta arbusta, quasi arboris hasta. Alii arbustum locum, in quo arbores sunt, volunt accipere, sicut salictum: sic et virectum, ubi virgultae Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva verobreve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymologiam recipiunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo qluceat, sive a luce quod in eo lucebant funalia, vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est
Abbreviated transcription (Latin):
Nlex ab electo uocata huiur enimarboris fructum  hominis pomum aduc¬
tum sbi deger̃. Vnde & po&a mostalis primiructabant. guttore glandem
prius enim quam frumenturures sedanqqui hominer glande uixer̃ : Suberiero
es eo qđ frustur ciur sueredunc. porcorum enimsunt alim̃ta pon hominum.
& dicta suberier quasi subedies : Pagur &stulur arbores grande ferce. Ideo uocat
oduntur qđ earum fructib: olim hominis uixerunt. Cibumq sum pserint a

Expanded text:
lex ab electo vocata: hujus enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt: unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim, quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Ilex vero beries, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiciie. aut dispersione salustius hostis in quid ob pr¬
& dissice corpora ponto Expolia hosttium preda man¬
bicce Exubice partes prcceda ceprccedan do uocata
Monubicce eoquodma inibus d&rahuntur : Hacc& exi
Ab exuendo dictde quia exiunitur: Hoca & partes a
quisione propter sgnarum qualitate & laborum iusta
dicisionem. Expolia antem ocpalleis quas expalia
¶Designis

Expanded text:
rnecione, aut dispersione. Sallustius inquit: rnecione, aut dispersione. Sallustius inquit: e diversos et dissice corpora ponto. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis, quasi expallia; signis
Abbreviated transcription (Latin):
urbem igrederctur: Tnperrito iudicio hanorqr&ur. Nan
mumi detriurfo duci concidondo exercitum. Iudicore solitun
secindo senatum tereu populum. Fracatem romanorm
ut tnum fantes qua drigis ueherentur exillo quod solitisirir
duces hochabrtu b ella inire. quicur que autem inconsle tuuicn¬
palna aurea coronabattur quia palma stimulia haba qu
rosine conslistu fugientem pros tarr& lauroa. Eo quod hia is
trium phanter in duebantu. Et scipionem cunsceptrumii
baculum sit. quod hominis inituntur ⁊inde &illi primus cor¬
us scipio apellatus est. Quiccinfore patercius cexus innexiu
mbulalat. Super scipionem autem aquila suꝑ sedela
Andicium quod peructuriam ꝗquas ad iupernamia¬
tudinem a cenderent. Inde &s colore rufo pradinida¬
Tuii quasi imitareglur diuini inis es figiem quodueri
a carmfico contingebantur Iderse indicium ut adtanti
hastigium euecti medigeritatis hinane commnonerent¬
Duo busautem genenbus del&ur exercitur. Antmte¬

Expanded text:
urbem ingrederetur, tripartito iudicio honoraretur. Nam primum duci de triumpho concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sunt priores duces hoc habissent, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientem prostravisset, laurea: eo quod haec arbor triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in  et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentDuobus autem generibus deletur exercitus: aut inte
Abbreviated transcription (Latin):
Tus uel quia caput estgladii uel quia ibi capitur utte¬
tur: Namalias aciei ferri nonsinit. equero non tanti
gladiest sed &scuris lib & teli Eccinendictus al ongituo¬
⁊ iammacron grecesongum uocant hinc & machera. o¬
hcerccccutem est᷑ glecdus longus exunce parte acutus pi¬
meauoro gladius extraque parte acutus quam uulgosp¬
tam uocail ipice strum fea framea autem dictar qui
ferrea est. Nan sicut ferrementum sic framoa diere
Ac proinde onnies gladius framoce. Spata aparnonea¬

Expanded text:
vocatus, vel quia caput est gladii, vel quia capitur ibi, ut teneavocatus, vel quia caput est gladii, vel quia capitur ibi, ut teneatur. Nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cujuslibet teli acumen: dictus a longitudine: nam Macron Graeci longum vocant: hinc et machaera. Machaera autem est gladius longus, ex una parte acutus. Framea vero gladius est ex utraque parte acutus, quam vulgus spatham vocat: ipsa est romphaea. Framea autem dicta, quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur: ac proinde omnis gladius framea. Gla