comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dolor ẽ. forsitan ratione fisice contingit. qͦd intercia die gra¬
uior ẽ dolor uulnerum. Abicite deos alienos ⁊ oet̾. forcasse
aliqui erant in societate iacob qui colebant dos alienos. Hel alit̾.
Consuetudo erat apud illos antiquos licet unum solum dm̃ ere¬
derent. imagines tam̃ quasdam habebant quas uenerab ant᷑
eat eiꝰ familia. Et effundens oleum. Scda uoe oleñ mͦ fundit.
Tulit aut̃ ircores suas. ⁊ efilios ⁊ oet̾. Qͥd ẽ qͦd dicit pꝰ mortẽ patriᷤᷤ
isaac. totã substantiansuã quam habebat esan in t̃ra chanaan
culisse in monte seyr ⁊ ibi deinceps miansisse cum ante iam
dictum fuerit qͦdesau iam in monte seir habitabat. et inde
eciam mouit ut ueniret in occursum iacob frĩs sui. & item
recedens afr̃e illuc iterũ reu̾sus ẽ ut ibi habitaret: Ad qͦd pos¬
sumus dicere qͦd ad funus patͥs oelebrandũ cũ pecunia acces¬
sit uł ꝓpt̃ aduentũ frĩs leteia ex hilaratꝰ. ut cum frẽ habitaret

Expanded text:
dolor est. Forsitan rationem physicam tangit quod in tertia die gravior est dolor vulnerum. Abjicite Deos alienos, etc. Fortasse aliqui erant in societate Jacob qui colebant Deos alienos. Vel aliter. Consuetudo erat apud illos antiquos, licet unum solum Deum crederent, imagines tamen quasdam habebant, quas verebantur: eat sua familia. Et effundens oleum. Secunda vice oleum modo fundit. Tulit autem uxores suas, et filios. etc. Quid est quod dicit post mortem patris Isaac totam substantiam suam quam habebat Esau in terra Chanaan, tulisse in montem Seir, et ibi deinceps mansisse: cum ante jam dictum fuerit, quod Esau jam in monte Seir habitabat: et inde etiam movit ut veniret in occursum Jacob fratris sui: et item a fratre recedens illuc iterum reversus est, ut ibi habitaret? Ad quod possumus dicere, quod ad funus patris celebrandum cum pecunia sua accessit: vel propter adventum fratris, laetitia exhilaratus, ut cum fratre habitaret,
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ quam uidit uixta eiuitatẽ dormiens lapide supposito ad
capud suum. Quam terribilis ẽ. dignus reuerentia cum tmo¬
re scił ꝓpt̃ maiestatẽ ibi uisam. Erexit intitulũ. Signum
scił & monu̾men tũ uisionissue. & lapis iste quẽ erexi.: cet̾a.
Et cuntatẽ & ipsum lapidem domum dĩ .i. bethel uocat. Amo¬
uit lapidem quo puteus claudebat᷑. ꝑhoc etiam patet qͦd non
solus erat ia cob. s̃ socios de domo patris sui adduxerat. Eie¬
uata uoce fleuit. pietatis ẽ in dicium. Auditis causis itineris.
ñ quod ꝓtimore fr̃is ex ulasset. s ꝓ uxore accipienda degen̾e
suo ad uenisset. Os meũ ⁊ caro mea. Herba pietatis sunt. Qua¬
si dieat. quaeumq causa huc ueneris: iustum ẽ ut te recipiã.
facere noluisti. Quare ad hanc uoluntatẽ te meli nast quasi
hoc apparet qͦd ñ ex luxuria s causa ꝓlis. tantũ emit coneubi¬

Expanded text:
sionem quam vidit juxta civitatem dormiens lapide supposito ad sionem quam vidit juxta civitatem dormiens lapide supposito ad caput suum. Quam terribilis est locus iste. Dignus reverentia, cum timore scilicet propter majestatem ibi visam. Erexit in titulum. Signum scilicet, et monimentum visionis suae. Et lapis iste quem erexi, etc. Et civitatem, et ipsum lapidem domum Dei, id est Bethel vocat. Amovit lapidem, quo puteus claudebatur. Per hoc etiam patet quod non solus erat Jacob, sed socios de domo patris sui adduxerat. Elevata voce flevit. Pietatis est indicium. Auditis causis itineris. Non quod pro timore fratris exsulasset, sed pro uxore accipienda de genere suo advenisset. Os meum, et caro mea. Verba pietatis sunt, quasi dicat: Quacunque causa huc veneris, justum est ut te recipiam. Facere voluisti. Quare ad hanc voluntatem te inclinasti? quasi hoc apparet quod non ex luxuria, sed causa prolis tantum emit concubi
Abbreviated transcription (Latin):
tariti aliam se desponsare sibi. si firmũ debet ẽẽ. conuigiũ.
S sciendum qͦd id̾o firmũ haberi ñ debet. qͥa in nuptiis qͥeqͥd
teneri oportet solo consensu utriusq ratum efficit᷑. Si tamen
postea uiriq consentire uoluerint: erit coniugium & firmũ
censettir. Sciendum aut̃ apud uerer es patriarchas hane grã
collocatã fuisse eis adño. ut cui benedicerent filio. ille multi¬
plicabat᷑ eiam intemꝑalib suꝑ cetos fr̃s suos. Dñm tuũ illũ
constitui. Eece apparet qͦd benedichonẽ factam mutare ñ pot.
recipieris ñ inꝑfechonẽ. Si acceꝑit iacob uxorem. Non uult
ei demonstrare odium esau. nepater odio haberet ia cobfili¬
uni suũ. Tulit de lapidib qui iacebant et cet̾a. Ueri si mile
e qͦd non solus ibat iacob eo qͦd dormierit excra ciuitatẽ. que
ciuitas pͥus uocata ẽ luza. et postea dicta abillo bethel ꝓpt̃ iii¬

Expanded text:
tanti aliam se desponsare sibi, utrum firmum debeat esse conjugium. tanti aliam se desponsare sibi, utrum firmum debeat esse conjugium. Sed sciendum, quod ideo firmum haberi non debet, quia in nuptiis quidquid teneri oportet, solo consensu utriusque ratum efficitur. Si tamen postea utrique consentire voluerint, erit conjugium, et firmum censetur. Sciendum autem apud veteres patriarchas, hanc gratiam collatam fuisse eis a Domino, ut cui benedicerent filio, ille multiplicabatur etiam in temporalibus super fratres suos. Dominum tuum illum constitui. Ecce apparet quod benedictionem factam mutare non poterecipies: non imperfectionem. Si acceperit Jacob uxorem, etc. Non vult ei manifestare odium Esau, ne pater odio haberet Jacob filium suum. Tulit de lapidibus, qui jacebant, etc.. Verisimile est quod non solus ibat Jacob eo, quod dormierit extra civitatem quae civitas prius vocata est Luxa, et postea dicta est ab illo Bethel, propter vi
Abbreviated transcription (Latin):
uisi adhoram pꝰ pluuiam et statim deficit. Qunc dilatauit
me dñs. Patet quia ꝓ magno bono reputabant puteum inter¬
ra illa arenti. Benedicens gͦ ait illi. Tues. ⁊ eet̾. Nondum po¬
emitunt odorem qñ frangunt᷑. Sicut odor agri pleni. scił
florib redolentib. Cui benedixit dñs. magnam habundan¬
gamflor talium conferendo. d̾s det tͥ derore oeli ⁊ de pin¬
guedine. ⁊ cet̾. Hic continetur benedicho temꝑalium. que
principalit̃ constat in duob que coniungit seił rore celi et¬
de pinguedine t̾re. Si enĩ pluat & terra nonsit pinguis. uł
sisit terra pinguis ⁊ ñ pluat ñ ẽ ꝑfecta habundantra. Et no¬
declericis ꝓprie eccłe ordinaret clerieum alcerus eccłe ei
consimilem. ille cunc qui ita fraudulenter accederet eẽt re¬
uera orctinatꝰ. ñ ille quem ep̃e ordinare putauit. Querit᷑ ẽ
si aliqua que fraude supponit᷑ desponsanda alicui uiro. pu¬

Expanded text:
nisi ad horam post pluviam, et statim deficit. Nunc dilatavit nisi ad horam post pluviam, et statim deficit. Nunc dilatavit me dominus. Patet, quod pro magno bono reputabant puteum in terra aliena arenti. Benedicens ergo ait illi: Tu es, etc.. Nondum poemittunt odorem, quando franguntur. Sicut odor agri pleni, scilicet floribus redolentibus. Cui benedixit Dominus. Magnam abundantiam florum talium conferendo. Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae. Hic continetur benedictio temporalium, quae principaliter constat in duobus quae conjungit, scilicet rore coeli, et pinguedine terrae. Si enim pluat, et terra non sit pinguis, aut si sit pinguis et non pluat, non est perfecta abundantia. Et node clericis propriae Ecclesiae, ordinaret clericum alterius Ecclesiae ei consimilem, ille tunc qui ita fraudulenter accederet, esset revera ordinatus, non ille quem episcopus ordinare putavit. Quaeritur etiam si aliqua fraude supponitur desponsanda alicui viro, pu
Abbreviated transcription (Latin):
Adño egressus ẽ illi argumento qͦd firmiuis ẽ respondet. Re¬
becer ꝓmunere quasi in arram. Queramus ipsius uoluntatẽ.
hinc est orta consuetudo in quirendi uoluntatẽ in desponsa¬
tonib. In tantũ dilex̃. ut dolorem temꝑaret. Non tamen
omĩno auferet. nec luxurie causa hoc dictum ẽ s consolatio¬
nis. Cuncta que possederat. Capitalem censum ut domos et
edificia dectit y̾saae. Uende mͥ pͥmogenita. uł pͥmogenita an¬
maliũ. que extra partẽ contingebant marori. Uelpͥmogeni
ñ possumus hoc intelligere. in sequentib enĩ dic̃ esau. En al¬
tera uiee me supplantauit. pͥmogenita mea ante tulit. mͦ item
benedictionẽ fraude subripuit. En morior. qͣsi dieat ñsemꝑ
uniam s morior nec seio quando. qͥd gͥ mͥ ualebunt p̾mogen¬
ca Iura gͦ mͥ. Non eredit ei sine uiramento qͦd pac̾tum teneat.
Etlentis edulio. hic ostendit que fuerit su pͣdicta decocho.
Adtorrentẽ gerare fodit puteos. Qa in torrente ñ est aqua

Expanded text:
A domino est sermo. Illi argumento, quod firmius est, respondet. Rebeccae pro munere: quasi in arrham. Quaeramus ipsius voluntatem. Hinc est orta consuetudo inquirendi voluntatem in desponsationibus. In tantum dilexit ut dolorem temperet, non tamen omnino auferat: nec luxuriae causa hoc dictum est: sed consolationis. Cuncta quae possederant. Capitalem censum ut domos et aedificia dedit Isaac. Vende mihi primogenita: vel primogenita animalium, quae extra partem contingebant majori, vel primogennon possumus hoc intelligere. In sequentibus enim dicet Esau: En altera vice me supplantavit, primogenita mea antetulit: modo item benedictionem subripuit. En morior, quasi dicat, non semper vivam, sed moriar, nec scio quando: quid igitur valebunt ma ergo mihi. Non credit ei sine juramento, quod pactum teneat. Et lentis edulio. Hic ostendit quae supradicta fuerit decoctio. Ad torrentem Gerarae fodit puteos. Quia in torrente non est aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. Inconspectu eiꝰ panis. Nota uiueteri testamento uix
aliquando dicit᷑ apponi cib nͥ panis. ñ qͦd solo pane uiuerent.
s quia panis pͥncipalis ẽ in mensa. & maxime quia pͥncipa¬
lem & spũalem panẽ significat. Respondit ei batuel. pat̃
intendit ꝑsuadere. ut et parentes uelint filiam suã conce¬
dere filio abrahe. quia ẽ scilioet. acdo di lectus & diues y iuuc¬
nis futrꝰ heres cotius hereãitatis patͥs. deniq qͥa et diuino
ductu et sorce aduenit. exquib omib diuina uoluntas ꝓba¬
ta ẽ. contra quam ñ oporteret fieri. Et ñ deder̃ tͥ. Eoce quasi
onus repusse suꝑ imponit eis si noluerint ad quiescere. illi
facto qd̾ ñ solum abraham appetit. s etiam dñs ad hoc dirig̃¬

Expanded text:
ceret. In conspectu ejus panis. Notat in Veteri Testamento, vix ceret. In conspectu ejus panis. Notat in Veteri Testamento, vix aliquando dicitur apponi cibus, nisi panis: non quod solo pane viverent, sed quia panis principalis est in mensa, et maxime quia principalem et spiritualem panem significat. Respondit ei, Bathuel pateintendit persuadere ut et parentes velint filiam suam concedere filio Abrahae, quia est scilicet a Deo dilectus, et dives, et juvenis, futurus haeres totius haereditatis patris, denique quia, et divino ductu et forte advenit. Ex quibus omnibus divina voluntas probata est, contra quam non oporteret fieri. Et non dederint tibi. Ecce quasi onus repulsae superimponit eis, si noluerint acquiescere illi facto, quod non solum Abraham appetit, sed etiam Dominus ad id dirig
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi chicat. Magnum eẽt tibi ⁊ gͣuarem te. poenis facias quod uis
⁊ nichil mͣ des. Hel alit̃. Quantum ẽ hoc : Quasi dicat. Quam par¬
uum ẽ hos. quantum ad me ⁊ nunquã ꝑ tam paruo p̃cio erio
uenditor pocius accipe sine p̃cio. Spelumea duplex. Domus q̃dã
fuit inqua erat solarium ⁊ multi pot̾ant sepeliri mea in diũsiᷤᷤ
foueis ⁊ subtus &e sup̃. Non peccauit efron qui uendidit nec abrahã
qui emit. Nec etiam peccaret hodie. siquis emeret pu¬
rũ agrum ut faceret ibi cimiterium. s qͥ cimiterium uen¬
dit grauit᷑ peccat. dñe ds dñi mei. Sed̾m opiniones gentiũ
loquit᷑ que habebant singłe ꝓpͥos łos. Igitur puella eiu di¬
xerꝰ et cet̾. Augurium ẽ nec cam̃ peccat. quia spñ sc̃õ dic̾tan¬
suꝑ ulnam deposuit ut ille cõpetentius posset bibere. Ad la¬
uandos pedes caineloꝵ .i. ad uadandum ne ĩmuditia eis no¬

Expanded text:
Quasi dicat: Magnum esset tibi, et gravarem te. Potius facias quod vis, Quasi dicat: Magnum esset tibi, et gravarem te. Potius facias quod vis, et nihil mihi des. Vel aliter: quantum est hoc? Quasi dicat: Quare parum est quantum ad me? et nunquam pro tam parvo pretio ero venditor; potius accipe sine pretio. Spelunca duplex. Domus quaedam fuit subterranea, in qua erat solarium; et multi poterant sepeliri in ea in diversis foveis ut subtus et supra. Non peccavit Ephron, qui vendidit; nec Abraham, qui emit. Nec etiam hodie peccaret, si quis emeret purum agrum; ut faceret ibi coemeterium; sed qui coemeterium vendit, graviter peccat. Domine Deus Domini mei. Secundum opiniones gentium loquitur, quae habebant singulae proprios Deos. Igitur puella cui dixero, etc. Augurium est: nec tantum peccat, quia Spiritu sancto dictanu humero usque super ulnam deposuit, ut ille competentius posset bibere. Ad lavandos pedes camelorum, id est ad lavandum, ne immunditia eis no
Abbreviated transcription (Latin):
pharao .i. sterilitate et eodem mͦ sieut abimelech sanatꝰ fuit ꝑ
erationem abrahe. Aꝑuit oclos eius ds. que uidens puteum.
r̃ssubito factꝰ ẽ pnteus s qui pͥus erat factꝰ. subito ususe abea. Tol
gis ac magis aecen di̾t carnalẽ amorem patris erga filium. ut
postea ̃ponat amorem cdĩ suo carnali amori. et eum uicerit. gło¬
sior sit uictoria. die aut̃ tercio eleuatis oełis. quia ñ sunt tres
diecȩ abersabee usq ihrłm : dieunt quidam qͦd ille mons suꝑ
quem sac̾ficauit abraham ñ sit ille ide uͥ erueifreus est ap̃e. seo
falluntur ut eredimus qui hoc dicunt. potuit enim abraham facẽ
paruas dietas. ut homo qui ualle sollicitꝰ erat tũ demorte fili
sui. tũ de imꝑio dñi sui & minus eogitabat defestinatione itine¬
emirates inimicoꝵ suox. uł quia in portis solet fieri uidienm
notat eos futuros uidices inimicoꝵ suoꝵ. S quantũ ẽ hoc :

Expanded text:
Pharao, id est sterilitate, et eodem modo sicut Abimelech sanatus fuit per Pharao, id est sterilitate, et eodem modo sicut Abimelech sanatus fuit per orationem Abrahae. Aperuit oculos ejus Deus, quae videns puteum. Non subito factus est puteus; sed qui prius erat factus, subito visus est ab ea. Tollgis et magis accendat carnalem amorem patris erga filium; ut postea praeponat amorem Dei suo carnali amori, et, cum vicerit, gloriosior sit victoria. Die autem tertio elevatis oculis. Quia non sunt tres diaetae a Bersabee usque Jerusalem, dicunt quidam quod ille mons super quem sacrificavit Abraham, non sit ille idem ubi crucifixus est Christus. Sed falluntur ut credimus qui haec dicunt. Potuit enim Abraham facere parvas diaetas: ut homo qui valde sollicitus erat, tum de morte filii sui, tum de imperio Domini; et minus cogitabat de festinatione itinecivitates inimicorum suorum, vel quia in portis solet fieri judicium, notat eos futuros judices inimicorum suorum. Sed quantum est hoc?
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Potest etiam dici quod licet multũ e cate ꝓcessisset. ñ tam̃
amiserat pulc̾tudinẽ quam habebat magnam nat᷑alit̃. Henit
aut̃ dñs adabimelech ꝑsonniũ. Idẽ fuisse fac tũ apud phara¬
onem intelligendũ ẽ quãuis ibi taceat᷑. filia pat̾s mei .i. filia
chare dr̃ enim sed̾ni qͦsdã qͦd thare pat̃ abraham mortua ma¬
tre ipsius abraham duxit aliam uxorem dequa genuit saram.
et ita ñ fuit filia aram uł potest diei qͦd fuerit filia pat̾ssui .i.
moci euentum. Memento te eẽ dephensam. inhoe seił quod
Aienti. qͥa uir tuis. erat fr̃ tiul. Orante aut̃ abrabam sanauit
as abimelech. et uxorem ⁊ et̾. Qͦd hie addit de abimelech qͦo
eum sanauit et uxorem⁊ aneillas quas coneluserat ne parerent
cotum intelligendum ẽ de ꝑharaone similit̾ fuisse fac tum s
ibi tacetur. Igit᷑ hie manifestatur quo Nagello Rlagellatꝰ sit

Expanded text:
tem. Potest etiam dici, quod, licet multum aetate processisset, non tamen tem. Potest etiam dici, quod, licet multum aetate processisset, non tamen amiserat pulchritudinem, quam habebat magnam naturaliter. Venit autem Deus ad Abimelech per somnum. Idem fuisse factum apud Pharaonem, intelligendum est; quamvis ibi taceatur. Filia patris mei, id est filia Thare: dicitur enim secundum quosdam quod Thare pater Abraham mortua matre ipsius Abraham, duxit aliam uxorem, de qua genuit Saram: et ita non fuit filia Aram, vel potest dici quod fuerit filia patris Abrahamodi eventum. Memento esse te deprehensam. In hoc scilicet quod dixisti, quod vir tuus erat frater tuus: Orante autem Abraham sanavit Deus Abimelech, et uxorem, etc. Quod hic addit de Abimelech, quod eum sanavit, et uxorem et ancillas quas concluserat ne parerent, totum intelligendum est de Pharaone similiter factum fuisse; sed ibi tacetur. Igitur hic manifestatur quo flagello flagellatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ ꝑderet qͦd pͥmum abrahe. Atille ñ sensit neq qñ accu¬
buit & cet̾. Mirum uidet᷑ qͦd conͣ buerit cum filia nec sensit
tale opꝰ se facere. s ita possumus estimare. quia loth consue¬
uerat ircorem suam habere. et cunc ebrius factꝰ putabat
illam eẽ p̃sentẽ. et ita ñ sensit nec cogitauit filiam suã ẽẽ. ꝓpt̃
ebrietatem. Uterq tam̃ ⁊ pat̾ & filia peorauit. licet ma lignam
intentionẽ neut̃ habuerit. Moab. qd intptat᷑ ex patre. quia
de patre eum conceꝑat dedit et hoc nomen. Altera uocauit
filium suum ammon: qͦd in terp̃tat᷑ filus ppłi mei et ñ ita
ma nifestauit facinus siuĩ s tm̃ ostendit quod de qͦdam de
ipło suo conceꝑat. ꝓfectus inde abraham in terram australẽ
onem quia dicit placuisse saram abi melech obiimiam pu¬
crintidinem qͦd ñ uidet᷑ uerum cum iam suꝑuis dictum sit eã
eẽ. ueculam et emortuam & muliebria eiꝰ cessasse ꝓpt̃ senectu¬

Expanded text:
iserat Abrahae. At ille non sensit neque quando accubuit, etc. Mirum videtur quod concubuerit cum filia, nec sensit tale opus se facere; sed ita possumus existimare, quod Loth consueverat uxorem suam habere, et tunc ebrius factus putabat illam esse praesentem: et ita non sensit nec cogitavit filiam suam esse propter ebrietatem. Uterque tamen et pater et filia peccavit, licet malignam intentionem neuter habuerit. Moab, quod interpretatur ex patre, quia de patre eum conceperat, dedit hoc nomen. Altera vocavit filium suum Amon: quod interpretatur filius populi mei: et non ita manifestavit facinus suum, sed tantum ostendit quod de quodam de populo suo conceperat. Profectus inde Abraham in terram australem,recapitulationem, quia dicit placuisse Saram Abimelech ob nimiam pulchritudinem; quod non videtur verum, cum jam superius dictum sit eam esse vetulam, et emortuam, et muliebria ei cessasse, propter senectu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ñ oportet. Minime. Non negant se intraturos menuta
tem s scd̃m oratoriam qualitatem loquendi innuunt ciues
indignos eẽ ad quos diuertant. Ñ porero facere quiequã
Modiis ẽ humane consuetudinis quod dicit. qͣsidicat. Post¬
quam ꝓposui ita facere. ñ por̾o alit̃ facere. Pluit dñs ad nõ¬

Expanded text:
quod non oportet. Minime. Non negant se intraturos in civiquod non oportet. Minime. Non negant se intraturos in civitatem: sed secundum oratoriam qualitatem: loquendi innuunt cives indignos esse ad quos divertant. Non potero facere quidquam. Modus est humanae consuetudinis, quod dicit, quasi dicat: Postquam proposui ita facere, non potero aliter facere. Pluit Dominus. A Dom
Abbreviated transcription (Latin):
niter exclu̾it. dñe ds quid aabis mͥ. ñ ex diffidentia diẽ hoe
s exdesidio oognosoendi quid dari deberet. et filius ẽ seił
peuratoris iste damasers.⁊ oet̾. quasi iratus defecliue loqͥ¬
car. delebit᷑ ania illa de ppło. Si ueniens adetatẽ diserego¬
nis neglexerit acciꝑe. uł int̾ficiet᷑ uł expellet᷑ appło. Cuꝙ
leuasset ocłos suos. ñ uidit eos deꝓculuenientes. s exuppuiso
apparent qd signum ẽ potentie. Nita comitę. Modusioquendi
est cał. uł comitanre nos nes qͥa uiuetis & cunce ẽtau hoc etiam
ꝓmissio. Quare risit uꝑxor tua f. Uirum increyat. qͥa eiꝰ est
castigare i pcorem suã. descendam. Tunc descendit ds qñ de
inferiorib se intromittit. Nunqͥd ꝑ des iustũ eum impio.
Cante uult ꝑ inductionẽ ꝑ uenire ut parcat eti amꝑiustiz
in nistiꝰ. & camen int̾rogat si ꝓ in iustis uelit int̾ficere iustos

Expanded text:
niter excludit. Domine Deus, quid dabis mihi? Non ex diffidentia dicit hoc, niter excludit. Domine Deus, quid dabis mihi? Non ex diffidentia dicit hoc, sed ex desiderio cognoscendi, quid dari deberet. Et filius, est scilicet procuratoris. Iste Damascus, etc. Quasi iratus defective loquitur. Delebitur anima illa de populo. Si veniens ad aetatem discretionis neglexerit accipere, vel interficietur, vel expelletur a populo. Cumque levasset oculos suos. Non vidit eos de procul venientes: sed ex improviso apparent, quod signum est potentiae. Vita comite. Modus loquendi talis est: vel comitante vos quia vivetis, et tunc est hoc etiam promissio. Quare risit uxor tua? Virum increpat, quia ejus est castigare uxorem suam. Descendam. Tunc descendit Deus, quando de inferioribus se intromittit. Nunquid perdes justum cum impio? Caute vult per inductionem pervenire ut parcat etiam injustis pro justis, et tamen interrogat, an pro injustis velit interficere justos:
Abbreviated transcription (Latin):
rent ei .s. conductum securum adeducendum qͥeqͥd habebat
ne quis noceret ei Et in uocauit ibi nom̃ dñi. Hoc duplicit̃
mͦ. Si a olsmistrã ieris. Cũ concedit ei potestatẽ eligendi. ampu¬
tat abanimo loth. ne estimet ipsũ uelle disceclere ab eo ido ut me¬
ruit extempore illo: s quia nullus t̃minus ponitur amittendi eã. uel
auferendi. sic̃ & melchisedech dr̃ ñ habere patrẽ aut matrẽ solũmͦ
quia ñ nomina uit eosscͥptura. Codorlaomor. Iste congregauit omnes
remotos in auxilium contra qͥnq reges sodomoꝵ factos s rebelles.
Rex gentium. Nondic̃ quarumq plurib dominabat᷑ gentib Contra
regei hale. Istum ñ nominat qͥamuius pegciuerat nomin atꝰ.
Iu ielchisecdech ꝓferens panem ec uinũ. Qdint gentiles
signũ est pacissicut et oliua solebat ẽẽ & nota ordinẽ. hec p¬
& plura dare potest. Afilo sub teminis. ꝑ hoc notat interiora

Expanded text:
rent ei scilicet conductum securum, ad educendum quidquid habebat, rent ei scilicet conductum securum, ad educendum quidquid habebat, ne quis noceret. Et invocavit ibi nomen Domini. Hoc duplicitermodo. Si ad sinistram ieris. Cum concedit ei potestatem eligendi, amputat ab animo Loth, ne existimet ipsum velle discedere ab eo, ideo ut merint ex tempore illo, sed quia nullus terminus ponitur amittendi eam, vel auferendi. Sicut, et Melchisedech dicitur non habere patrem et matrem, solummodo quia non nominavit eos Scriptura. Chodorlaomor. Iste congregavit omnes remotos in auxilium contra quinque reges Sodomorum factos sibi rebelles. Rex gentium. Non dicit quarum, quia pluribus dominabatur gentibus. Contraque regem Bale. Istum non nominat, quia minus peccaverat nominatis. At vero Melchisedech proferens panem et vinum. Quod inter gentiles signum est pacis, sicut et oliva solebat esse. Et nota ordinem: haec prora dare potest. A filo subtegminis. Per hoc notat interiora.
Abbreviated transcription (Latin):
litatem uel correchonẽ uel in erepationẽ non dicittir men¬
datium sicut ipse dñs eleophe. et alii discipło finxit se lon¬
gius ire. ñ camen abire uoluit s recineri ut inereparet et
confirmaret eos. Itẽ heliseusligatꝰ querentib eum dix̃ se ñ eẽ
quem querebant. seq ꝑ ducturum eos ad eum ꝓmisit. et dirxit
eos in ter medios hostes qͦd ipsi meruerant apud dm̃. fuitq re¬
lator diuine uoluntaris non sue. nec accusat᷑ demendato. si¬
cut nec ille qui refert aliena ũba. Nel si concedamꝰ abraham
mentitũ fuisse sicut hominẽ nonẽ mirũ. ñ enĩ semꝑ uerum
dicit. Nunqͥd ñ est mentitus beatus petrus timore mortis
in passione dni cꝰ S sciendum qͦd easus scõꝵ uiroꝵ quan
contingit ꝑmittente do nobis insꝑem ꝓponit᷑ resur¬
gendi. Flagellauit ds pharaonẽ. scił ꝑsterilitatẽ. conelusit
enim dñs ꝑidem tempꝰ omiies uxorem pharaonis & familie eiꝰ
ut nec conciꝑent. P̃cepit pharao suꝑ abraham uiris. ut p̃be¬

Expanded text:
vel correctionem vel increpationem, non dicitur mendacium: sicut ipse Dominus Cleophae, et alio discipulo finxit se longius ire ; nec tamen abire voluit, sed retineri, ut increparet, et confirmaret eos. Item Eliseus ligatus quaerentibus eum dixit se non esse quem quaerebant, seque perducturum eos ad eum promisit, et duxit eos inter medios hostes, quod ipsi meruerant apud Deum. Fuitque relator divinae voluntatis, non suae; nec accusatur de mendacio, sicut nec ille qui refert aliena verba. Vel concedamus Abraham mentitum fuisse sicut hominem non est mirum: non enim semper verum dixit. Nunquid non est mentitus beatus Petrus timore mortis in passione Domini? Sed sciendum quod casus sanctorum virorum, quando contingit, permittente Deo, nobis in spem proponitur reharaonem, scilicet per sterilitatem. Conclusit enim Dominus per idem tempus omnes uxores Pharaonis, et familiae ejus, ut nec conciperent. Praecepit Pharao super Abraham viris, ut praebe
Abbreviated transcription (Latin):
Ierit secłnm certam conuentionẽ. Et om̃ia que ñ fuerint ma¬
culosa & cet̾a. Subaudissi acceꝑo: argues me. Di misit gregẽ
racobseilicet seꝑando arietes abouib usq adhoram ad aquan¬
di. ut cunc tantun arietes ascendent oues. qñ uirgas in cana¬
lib uiderent utriq. Uidi eiũ om̃ia que fecit tͥ labͥan. Ecce
ꝑdiuinũ responsum apparet eum ñ peccasse fraude aliqua. qͥa
insitim erat eum acciꝑe aliam mercedem quam uxores. quas
dono debuiss ei dare laban. Quasi uiderĩ uultũ dĩ. Ad ulat᷑

Expanded text:
erit secundum certam conventionem. Et omnia quae non fuerint maculosa, etc. Subauditur: si accepero. Argues me de facto. Divisit gregem Jacob. Scilicet separando arietes ab ovibus usque ad horam adaquandi, ut tunc tantum arietes ascenderent oves, quando virgas in canalibus viderent utrique. Vidi enim omnia, quae fecit tibi Laban. Ecce per divinum responsum apparet eum non peccasse fraude aliqua, quia justum erat eum accipere aliam mercedem quam uxores, quas dono debuisset ei dare Laban. Quasi viderim vultum Dei. Adulatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ista nomina fuisse ꝓpͥa ꝑsonarum. quia nec inuenit᷑ in libro quoꝵ
filii fuerint. factiq sunt t̃mini chanaan. & cet̃. Ido moyses
ad ppłm suũ loquens deseribit terminos terre chanaan
eam erat possessurus exꝓmisso dĩ. At uͦ ar faxat genuit sela. Nota
seł̃m lucam hunc habuisse filium nomine camnan. quẽ posuit in

Expanded text:
personarum, quia nec invenitur in libro quorum filii fuerint. Factique sunt termini Chanaan, etc. Ideo Moyses ad populum suum loquens, describit terminos terrae Chanaam, quia eam erat possessurus ex promisso Dei. At vero Arphaxat genuit Sale. Nota secundum Lucam habuisse filium nomine Chaynam, quem p
Abbreviated transcription (Latin):
an. qͣsidicat. sicut ñ est mͥ leteia de te filio. sic nec tu possis le¬
tari de tuo. Ibi inducit maledictionẽ. ubi magis solet ẽẽ gan¬
dium. p̃cipue enĩ de filiis letant᷑ parentes. Et benedictus dñs
ds sem. Ñ semi. s dͥo eiꝰ benedicit. ut in telligamus om̃e bonũ
nr̃m ñ nob̃. s dõ eẽ. imꝑutandũ. Hee sunt gen̾ationes noe.
modo tra fuit diuisa qͦd filii iafech optinuerunt septemtri¬
onalen partẽ asie. et cotam europam. filii oham australẽ
partẽ asie et cotam affricam. Mediũ aut̃ asie que maior est
quam europa et affrica filii sem posseclerunt. Ipse cepit eẽ

Expanded text:
an. Quasi dicat: Sicut non est mihi laetitia de te filio meo; sic nec tu possis laean. Quasi dicat: Sicut non est mihi laetitia de te filio meo; sic nec tu possis laetari de tuo. Ibi inducit maledictionem, ubi majus solet esse gaudium. Praecipue enim de filiis laetantur parentes. Et benedictus Dominus Deus Sem. Non Sem, sed Deo ejus benedicit; ut intelligamus omne bonum nostrum non nobis, sed Deo esse ascribendum. Hae sunt generationes Noe. modo terra fuit divisa, quod filii Japhet obtinuerunt septentrionalem partem Asiae, et totam Europam. Filii Cham australem partem Asiae, et totam Africam. Medium autem Asiae, quae major est quam Europa et Afri
Abbreviated transcription (Latin):
ne sint pena et uindic̾tam que ñ ꝓpt̃ malitiam s ꝓpt̃ bestia¬
litatẽ & irratonabilitatẽ suã sanguinẽ fundunt humanum.
quantomagis homo qui ratione utit᷑. si sangnem homini fan¬
dat debet multaris Reqͥram demanu bestiarũ. ut in resur¬
rectione tota substantia hominis ei restituat᷑. licet pͥus in sub¬
stantiã bestie comedentis hominẽ transierit. Et de manu
hõis. Duplicit᷑ scił uł restituendo substantiã uł irrogando
uindictam. Recordabor federis mei .i. recordari faciam
uos ut confidatis. et ñ gmeatis iterũ ꝑire di luuio. Porro chã
ipse ẽ pat̾ chanaan. Hoc id̾o p̃missum ẽ quia noe statĩ male¬
dicturus erat chanaan nepoti suo ꝓpeccata .s. cham patris
eiꝰdem chanaam. Uerenda patris nudata. hinc apparet ho¬
mines antiquitꝰ ñ eẽ usos feminalib. Nuntauit duob fr̃ib.
Magna ostendit᷑ neqͥtia cham. ñ suffecit ei qͦd solus uidisset.
nisi et alios parcicipes sue impietatis fac̾et. Maledictus chana¬

Expanded text:
t poena et vindicta, quae non propter malitiam, sed propter bestialitatem et irrationabilitatem suam sanguinem fundunt humanum, quanto magis homo, qui ratione utitur, si sanguinem hominis fundat, debet multari? Requiram de manu bestiarum, ut in resurrectione tota substantia hominis ei restituatur, licet prius in substantiam bestiae comedentis hominem transierit. Et de manu hominis, dupliciter, scilicet vel restituendo substantiam, vel irrogando vindictam. Recordabor foederis mei, id est, recordari faciam vos ut confidatis, et non timeatis iterum perire diluvio. Porro Cham ipse est pater Chanaan. Hoc ideo praemissum est quia Noe statim maledicturus erat Chanaan nepoti suo pro peccato, scilicet Cham patris ejusdem Chanaan. Verenda patris nudata. Hinc apparet homines antiquitus non esse usos femoralibus. Nuntiavit duobus fratribus. Magna ostenditur nequitia Cham: non enim suffecit ei, quod solus vidisset, nisi et alios participes suae impietatis faceret. Maledictus Chana
Abbreviated transcription (Latin):
cessionẽ. filii qđi. In hebreo ẽ filii angłoꝵ siue bonoꝵ siue
apostatarum. qui a qͥb dam putant᷑ concubuisse eũ mulie¬
ro ẽ. totus homo. seił depͥmit totum hominẽ & redigit spm̃
mnanimalitatẽ qui potius debuerat ex tollere carnem ad
spũalitatẽ. Centũ xx. annor & cet̾a. Sicut ezechie mortẽ
instantẽ minat᷑ & quia penitet differt mortẽ. ita istis ad pe¬
nitendum. centum uiginti annoꝵ spatium concesserat. &¬
quia fiunt de teriores pacientia. spacium indultũ adbreuiat᷑.
nec inali quo istoꝵ inutat᷑ consiliũ dĩ. s cantum sententia. Item
qͦd dicit generalit̃ ñ ꝑmanebit sp̃s m̃s in homine. et camen
noc octauiis seruatur. a miscdĩa eiꝰ ñ discrepat. Uniĩsali¬
t̃minat᷑. s ut benignus inparte punit. Gigantes. Ut euor

Expanded text:
es filii Dei, etc.. In Hebraeo est, filii angelorum; sive bonorum sive es filii Dei, etc.. In Hebraeo est, filii angelorum; sive bonorum sive apostatarum, qui a quibusdam putantur concubuisse cum muliero est: totus homo scilicet deprimit totum hominem, et redigit spiritum in animalitatem, qui potius debuerat extollere carnem ad spiritualitatem. Centum viginti annorum, etc. Sicut Ezechiae mortem instantem minatur, et quia poenitet differt mortem, ita istis ad poenitendum centum viginti annorum spatium concesserat; et quia fiunt deteriores patientia, spatium indultum abbreviatur ; nec in aliquo istorum mutatur consilium Dei, sed tantum sententia. Item quod dicit generaliter: Non permanebit spiritus meus in homine, et tamen Noe octavus servatur a misericordia ejus, non discrepat: universaliter minatur, sed ut benignus in parte punit. Gigantes er
Abbreviated transcription (Latin):
tractari: Cerce septuplũ ultio sumet᷑ de cai .i. de inter fec¬
core cam magna pena accipiet᷑. s multo maior pena inuos¬
ꝓme irrogabit᷑. Iste cepit in uocare dñm. Nouum eultum
uł nouas orationes inueniens ad in uocandũ đm specialit᷑
uł imagines addm rep̃sentandũ et magis diligendũ. Hic
ẽ liber generationis. Id̾o recapitulat. ut reꝓbata ꝓ genie
cam. ostendat᷑ ꝑ seth fac̾ta ꝓpagatio humani generis. Et uo¬
cauit nom̃ eor adam. Pruis fuit eis cõmune nomen adam.
Postea solus uir optinuit ipsũ ꝓpͥũ. Genuit adimaginẽ mor¬
talis mortalem uł corpꝰ. corpus. ñ anina animã. Iste consola¬
penam peccati significat. uel consolabitur nos seił pꝰ quam
ꝑdiluuiũ delecum fuerit humanũ genus. ꝑ istum saltem
adam. maledicta t̾̃ra inoꝑe tuo. Noe cũ eẽt quingentor an¬
nor genuit .i. cepit gignere. ñ quod illos tres statim. s ꝑ sue

Expanded text:
tractari? Certe septuplum ultio sumetur de Cain, id est, de interfectractari? Certe septuplum ultio sumetur de Cain, id est, de interfectore Cain magna poena accipietur, sed multo major pte coepit invocare nomen Domini. Novum cultum vel novas orationes inveniens ad invocandum Deum specialiter, vel imagines ad Deum repraesentandum et magis diligendum. Hic est liber generationis, etc.. Ideo recapitulat, ut, reprobata progenie Cain, ostendatur per Seth facta propagatio humani generis. Et vocavit nomen eorum Adam. Prius fuit eis commune nomen Adam. Postea solus vir obtinuit ipsum proprium. Genuit ad imaginem, mortalis mortalem; vel corpus corpus, non anima animam. Iste consolapoenam peccati significat. Vel consolabitur nos; scilicet postquam diluvio deletum fuerit humanum genus, per istum saltem Adam: Maledicta terra in opere tuo. Noe cum esset quingentorum annorum, genuit, id est coepit gignere, non quod illos tres statim genue
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerat᷑. Si q̃rat᷑ ad qͥd uenaret᷑ eum ñ liceret carne uesci
ante diluuiũ. dicimus ꝓpt̃ pelles animaliũ quib faciebat cal¬
ciam̃ta & pellicias. Cumgͥ quodam temꝑe lamech et puer
qui eum ducebat uacarent uenationi. et eam sicuti fur ibi¬
dus curreret ꝑ illum locum directone sui ductoris lamech
eum int̾fecit. Unde ille iratꝰ puerũ suũ qui eũ ducebat oc¬
cidit. et id̾o de utriusq int̃fechone cũ querit᷑ cum ircorib
suis hoc mͦ. occidi uirum et cet̃a. Septuplũ ultio. ⁊ cet̾. Quasi
dicat. Multũ punitus ẽ cam. s multo ampliꝰ puniet᷑ lamech.
ẜst etiam alia opinio de conquestione lamech. dieunt en
quidam qͦd iste due uxores lamech male cractabant eũ assi¬
due ethoc sine causa. Nnde ipse iratus aliqñ conuenit eas
et allocutꝰ est his ũbis. Audite uxores lamech & cet̾. Occidiui¬
rum c: Aut feci aliquod aliud scelus factgitis ꝓ quo sic debeam

Expanded text:
vulneratur. Si quaeratur ad quid venaretur cum non liceret carne vesci vulneratur. Si quaeratur ad quid venaretur cum non liceret carne vesci ante diluvium, dicimus propter pelles animalium, quibus faciebant calceamenta et pelliceas. Cum igitur quodam tempore Lamech et puer qui eum ducebat vacarent venationi, et Cain sicuti furibundus curreret per illum locum, cum directione sui ductoris Lamech eum interfecit. Unde ille iratus puerum suum qui eum ducebat, occidit; ideo de utriusque interfectione conqueritur cum uxoribus suis hoc modo: Occidi virum, etc. Septuplum ultio, etc. Quasi dicat: multum punitus est Cain, sed multo amplius punietur Lamech. Est etiam alia opinio de conquestione Lamech . Dicunt enim quidam quod istae duae uxores Lamech male tractabant eum assidue, et hoc sine causa. Unde ipse iratus aliquando convenit eas et allocutus est his verbis: Audite, uxores Lamech, etc. Occidi virum; aut feci aliquod aliud scelus pro quo sic debeam
Abbreviated transcription (Latin):
auferri scilicet societatẽ hominũ et quunã collocutionẽ. E in¬
terfererit cam. malosuo qͥa nolo ut septuplũ puniat᷑.i.
de te punitio fiat. Hel int̾fector cam multipli¬
eit̃ puniet᷑. plus etiam quã cam ꝓpt̃ ꝓhibitionẽ homi¬
cidii factã ado̾ que ñ erat facta eaui. In eam signũ .i. tremorẽ
misecłia quia ꝑcussus erat ira łi. et excõmunicatꝰ. Cognouit
cam uxorem suã que concepit & ꝑeperit. Post pecẽm anr ui¬
ri cognoscere uxores et uxores conciꝑe. et parere. ꝑ qͦo notat᷑
qͥa & filii nascelant᷑ peccatores. et om̃s isti de genere cam per
oꝑa ꝓpͥa notant᷑ peccatores fuisse. Occidi uirũ in uulneis meĩ
Opinto hebreoꝵ tradit lamech fuisse cecum. et tam̃ uacasse
uenationi ꝑ quoddam in strumentũ .i. arcum qͥ ñ fallit. euiꝰ
cordam ex censam qͦdeũq animal cangit. retendit areũ et

Expanded text:
auferri: scilicet bonitatem hominum et divinam collocutionem. Qui inauferri: scilicet bonitatem hominum et divinam collocutionem. Qui interfecerit Cain. Malo suo, quia volo ut septuplum puniatur, ide te punitio fiat, vel interfector Cain multipliciter punietur. Plus etiam quam Cain propter prohibitionem homicidii factam a Deo, quae non erat facta Cain. In Cain signum, id est tremorem misericordia, quia percussus erat ira Dei, et excommunicatus. Cognovit Cain uxorem suam, quae concepit et peperit. Post peccatum dicuntur viri cognoscere uxores, et uxores concipere et parere; per quod notatur quod et filii nascebantur peccatores, et omnes isti de genere Cain per opera propria notantur peccatores fuisse. Occidi virum in vulnus meum. Opinio antiqua tradit Hebraeorum, Lamech fuisse caecum, et tamen vacasse venationi per quoddam instrumentum, id est arcum qui non fallit; cujus chordam extensam quodcunque animal tangit tetendit arcum et
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ bene aut male agere. id̾o bonum uelle aut malũ uocat.
qͥa uoluntas hominis lib̾a ẽ. & ad hoc & ad illud absq in teriori
ad minicło. Pecẽm quidem qͦd ẽ inforib ut exeat pͣua uolun¬
tas ẽ que ñ potest celari. quin aliq̃n exeat et appareat aliquo
signo. Subte erit appetituseiꝰ. Hoc ẽ in tua potestate erit ca¬
uere tͥ uel ab in teriori praua uoluntate uel ext̾iori occasio¬
ne peccancdi. U̾ ẽ abel fr̃ tuus. Confessionẽ requirit dñs
ubiq nepossit uoluntas excusari. Nox sangͥnis. & cet̾. quia
indiget uindicta. id̾o clamat. uagus. mutatione scilieet
mansionũ: ꝓfugus. timore. Maior ẽ iniqͥtas. Eece semꝑ aug¬
mentat᷑ pecẽm. pͥmitñ feci̾t fr̃icidiũ. de in de mendatio uo¬
lens latere factũ negauit. mͦ conuictꝰ dec̾mine desꝑat. Afa¬
cie t̾re. ⁊ a facie tua. Oninẽ humanã consolationẽ putat sibi

Expanded text:
autem bene aut male agere, ideo bonum velle aut malum vocat, autem bene aut male agere, ideo bonum velle aut malum vocat, quia voluntas hominis libera est et ad hoc et ad illud, absque exteriori adminiculo. Peccatum quidem quod in foribus ut exeat, prava voluntas est, quae non potest celari, quin aliquando exeat et appareat aliquo signo. Sub te erit appetitus ejus. Hoc est in tua potestate erit cavere tibi, vel ab interiori prava voluntate, vel ab exteriori occasione peccandi. Ubi est Abel frater tuus? Confessionem requirit Dominus ubique, ne possit voluntas excusari. Vox sanguinis, etc. Quia indiget vindicta, ideo clamat. Vagus, mutatione scilicet mansionum; profugus, timore. Major est iniquitas. Ecce semper augmentatur peccatum: primum fecit fratricidium, deinde mendacio volens latere factum, negavit; modo convictus de crimine, desperat. A facie terrae et a facie tua. Omnem humanam consolationem putat sibi
Abbreviated transcription (Latin):
eurrit ea que non ẽ necesse narrare. Cain de fruet¬
de fructi¬
b t̾re. Credimus dm docuisse adam cultũ aiuinu
quo recuꝑaret eiꝰ beniuolentiam quã amserat ꝑ peecatumͣ
gransgressionis. et ipse docuit filios suos .i. dare scił decima
et pͥmitias. Respex̃ dñs abel. & cet̾. Hane consuetudinẽ
creditur d̾s habuisse erga illos pͥmitiuos patres sacͥficantes
qͦd mittebat ignem decelo ad comburenda saerificia eoꝵ qͣ
ei placebant. Qͦd aut̃ munera ñ ex se. s ex m̃uto offerentis ei
placebant ꝑ hoc innuit᷑. quia ad abel offerentẽ priusquã ad
munus dicitur respexisse. Peccatũ in forib aderit. Ouab
de causis ar aliquid inforib ad eẽ uł. intret uł ut exeat. simi¬
lit̃ et hic de pecẽo potest in telligi. Pecẽm inforib ẽ ut intret
pꝰmalam cogitationẽ occasio parata peccaudi. quam m̃ito ma¬
le uoluntatis homo meret᷑. et dͥs iusto uidicio ei obieit. hõis

Expanded text:
currit ea quae non est opus narrare. Cain dcurrit ea quae non est opus narrare. Cain de fructibus terrae. Credimus Deum docuisse Adam cultum divinum, quo recuperaret ejus benevolentiam, quam amiserat per peccatum transgressionis; et ipse docuit filios suos, dare scilicet decimas et primitias. Respexit Dominus ad Abel, etc., hanc consuetudinem creditur Deus habuisse erga illos primitivos patres sacrificantes, quod mittebat ignem de coelo ad comburenda sacrificia eorum qui ei placebant. Quod autem munera non ex se, sed ex merito offerentis ei placebant, per hoc innuitur quod ad Abel offerentem, prius quam ad munus dicitur respexisse. Peccatum in foribus aderit. Duabus de causis dicitur aliquid in foribus adesse, vel ut intret vel ut exeat. Similiter et hic de peccato potest intelligi. Peccatum in foribus est, ut intret post malam cogitationem occasio parata peccandi, quam merito malae voluntatis homo meretur, et Deus justo judicio ei objicit. Hominis
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥtia insultant᷑. et eꝰ sarcasmos figa. Nunc gͦ ne forte mit¬
tat manũ ⁊ cet̾a. Hic innuit᷑ qͦd etiam pꝰ pecẽm si comeder et
homo deligno uite fieret ĩ mortalis ⁊ ẽ oratio defechua.
Qdaut̃ deficiat sub iungens aꝑit historio graphus ibi. Emisn
eum ⁊ cet̾a. in quo umut᷑ supͣ defecisse emittamꝰ eum ex tra
lus uterq in paradiso peccauerant. ut̃q eiectꝰ est. Et ne ali¬
ciui illoꝵ iterum liceret intrare. contra utrumq posita
est custodia et offendiculũ. Cherubin ut repellant diabo¬
lum. ignis hominẽ. Et notandum dm speciem ignis facere
ad hibuerit. ardorem quidem feritit. s nullam pati¬
tur adustionem. Et ẽ ignis ille talisnature qͥ cõburit
spm. nec eget mat̾ia quam consumat. sic nee ille qͥ est
inspera solis. Iste aut̃ nr̃ ignis et eget materia. et solum
corpus urit. Fuit abel pastor ⁊ cet᷑breuit̃ trans¬

Expanded text:
nequitia insultantis, et est sarcasmos figura. Nunc ergo ne forte mitnequitia insultantis, et est sarcasmos figura. Nunc ergo ne forte mittat manum, etc. Hic innuitur quod etiam post peccatum si comederet homo de ligno vitae fieret immortalis, et est oratio defectiva. Quid autem deficiat, subjungens aperit historiographus ibi, Emisit eum, etc. In quo innuitur supra defecisse. Emittamus eum extra lus uterque in paradiso peccaverant, uterque ejectus est. Et ne alterutri illorum iterum liceret intrare, contra utrumque posita est custodia et offendiculum. Cherubim ut repellat diabolum, ignis ut hominem. Et notandum, Deum speciem ignis facere  ut si quis manum adhibuerit, ardorem quidem sentit, sed nullam patitur adustionem, et est ignis ille talis naturae quod comburit spiritum, nec eget materia quam consumat, sicut nec ille qui est in sphaera solis. Iste autem noster ignis et eget materia, et solum corpus urit. Fuit Abel pastor, etc.. Breviter trans
Abbreviated transcription (Latin):
dolores. Et subiiri potestate eris ñ sub tegmine tantum ut
prius. s sub uiolenta dñatione ut te uulnerib affugat. Ma¬
ledicta erit t̾ra & cet̾. Nonferet ꝑ se fructum ut uiuas. uel ñ¬
respondebit tͥ aliquando scdm opꝰ tuum. Comedas herbas t̾re.
Suꝑius dixerat ecor dedi uobis omnẽ herbam uirentẽ. et om̃e
lignum pomiferum in escam. Sibi dedit eis herbam ad opꝰ
animalium: sibi ipsis uͦ lignũ pomiferum ineseam. Hic uͦ ma¬
oras. Nel de elementis minist̾io angłoꝵ. uel docuit eos facere
detrahendo peiles abanimalib. Eece adam factꝰ est qͣsi unus
ex nob̃. Irrisio ẽ que respicit ad stultã eredulitatẽ eue deubiᷤ
serpentis. Critis ucut dii scientes bonũ ⁊ malũ. et ꝗuis sola ena
non adam hoc crełet. tam̃ illi qͣsi p̃lato et doctori imputat᷑.
Talis aut̃ irrisio aliqñ fit m̃ito pacientis ⁊ iuste ut hic. aliqñ

Expanded text:
dolores. Et sub viri potestate eris. Non sub regimine tantum, ut dolores. Et sub viri potestate eris. Non sub regimine tantum, ut prius, sed sub violenta dominatione, ut te vulneribus affligat. Maledicta erit terra, etc. Non feret per se sponte fructum ut ndo secundum opus tuum. Comedes herbas terrae. Superius dixerat: Ecce dedi vobis omnem herbam virentem et omne lignum pomiferum in escam. Sed ibi dedit eis herbam ad opus animalium, eis ipsis vero lignum pomiferum in escam; hic vero maceas vel de elementis ministerio angelorum, vel docuit eos facere detrahendo pelles ab animalibus. Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis. Irrisio est, quae respicit ad stultam credulitatem ejus de verbis serpentis. Eritis sicut dii scientes bonum et malum; et quamvis sola Eva, non Adam, hoc crederet, tamen illi quasi praelato et doctori imputatur. Talis autem irrisio aliquando fit merito patientis et juste, ut hic; aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis. et est historia metaforica. Inimicitias ponã.⁊ cet̾.
Hic innuit᷑ qͦd eua resipiscens penitentiã egerit. unde dia¬
bolus doluit. Quasi dicat. Tu gaudebas mͦ. quia eam deieceraᷤᷤ
s flistra. quia uictus eris amuliere. Semen tuũ & cer̃a.
Semen diaboli uocat alios demones. mulieris semen alioᷤ
homines. quoꝵ quidam futuri erant seĩ. et illi conterent
capd .i. suꝑbiam diaboli de homine deiecto. E̾t cu insidi¬
aberis calcaneo euis .i. semꝑ sequeris ut decipias. Multipli¬
cabo erumpnas tuas. respechii erũpnarum tuarum. Et
conceptis tuos. Nonuidet᷑ hoc eẽ maledictio. s potius be¬
Nedicto. in lege enuĩ maledicta erat sterilis. s hoc dicens
quia ñ totrens pariat. uł quia morituri erant et pꝰ partũ. uel
quia ñ om̃s p̃destinandi erant ad et̾nam uitam sicut futu-¬
rum eẽt si non peccasset. In dolore paries. Iste dolor suꝑat õs

Expanded text:
serpentis, et est historia metaphorica. Inimicitias ponam inter te, etc. serpentis, et est historia metaphorica. Inimicitias ponam inter te, etc. Hic innuitur quod Eva resipiscens poenitentiam egerit; unde diabolus doluit. Quasi dicat: Tu gaudebas modo, quia eam dejeceras; sed frustra, quia victus oris a muliere. Semen tuum, etc. Semen diaboli vocat alios daemones. Mulieris semen alios homines, quorum quidam futuri erant  l. sunt sancti, et illi conterent caput, id est superbiam diaboli de homine dejecto. Et tu insidiaberis calcaneo ejus, id est semper sequeris ut decipias. Multiplicabo aerumnas tuas, respectu aerumnarum viri. Et conceptus tuos. Non videtur esse hoc maledictio, sed potius benedictio; in lege enim maledicta erat sterilis. Sed hoc dicensquia non toties pariet, vel quia morituri erant etiam post partum, vel quia non omnes praedestinandi erant ad aeternam vitam, sicut futurum fuit si non peccasset. In dolore paries, etc. Iste dolor superat omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uterq retorquet culpam in auctorem dm. Qͥa hoc fecisti
maledictus es. de homine peccante ñ statim dedit senten¬
qam. s ꝓposita questione. dedit ei spacium ut cogitaret de
causa sua & peniteret. Suꝑ diabolum aut̃ ponit statĩ sen¬
tentiã. qͥa & ante peccau̾at inse. et mͦ hoĩnẽ adpeccandũ im¬
pulerat. unde magis reus fac̃tꝰ meruit ut liceret ei om̃s temꝑ
care alios fut᷑os. et hoc cotum ad detͥmentũ sui ipsius. Et siẽ
unus lucifer elatus ẽ. et om̃s ei consentientes ceciderunt
eum eo. ita hic ipse solus inserpente decepit mulierem.
Et quia om̃s alii consenser̃t ei. oms eũ illo susceꝑunt male¬
dictonẽ. Nenĩ serpens s qui inserpente latebat diabolus
maledicit᷑. Nocatur tam̃ nomine eiꝰ. quia eum qͣsi cunicam
in duerat. s derisorie. quẽ ad modum si latro aliquis ad su¬
meret uestes monachi ut magis latent̃ posset furari uit̃ mo¬
nachos. et sic dep̃hensus de furco de risorie quidẽ monachꝰ

Expanded text:
uterque retorquet culpam in auctorem Deum. Quia hoc fecisti, maledictus es.. De homine peccante non statim dedit sententiam, sed proposita quaestione dedit ei spatium ut cogitaret de causa sua, et poeniteret. Super diabolum autem statim ponit sententiam, quia et ante peccaverat in se, et modo hominem ad peccandum impulerat. Unde, magis reus factus, meruit ut liceret ei tentare omnes alios futuros. Et hoc totum ad detrimentum sui ipsius. Et sicut unus lucifer elatus est, et omnes ei consentientes ceciderunt cum eo; ita hic iste solus in serpente decepit mulierem, et quia omnes alii consenserunt ei, omnes cum eo susceperunt maledictionem. Non enim serpens, sed qui in serpente latebat diabolus maledicitur. Vocatur tamen nomine ejus, quia eum quasi tunicam induerat, sed derisorie, quemadmodum si latro aliquis assumeret vestes monachi, ut magis latenter posset furari inter monachos, et si, deprehensus de furto, derisorie quidem monachus
Abbreviated transcription (Latin):
Nili portione. Iudicio meo exiguum ẽ & contemptibile
quicquid fac̾e possum indomo dñi.E ditioni antiq .i.
translatoni sepcuaginta q̃ anti qͥor cet̾is misenit cranslati¬
onem theodotionis. aditens illi ex translatione theodotio¬
nis. quȩ minꝰ ante habuerat. De iñ appositis quab notis
idẽ aferisco. et obelo omne opꝰ .i. cotam seriem eiꝰ dem
antq editionis distuyxit. Asteriscũ namq qͦd in t̃pretat᷑
Qͦoͦ uͦ supͣ dicte editioni septuaginta multa desint quȩ in

Expanded text:
vili portione. Judicio meo exiguum est et contemptibile vili portione. Judicio meo exiguum est et contemptibile quidquid facere possum in domo Domini. Editioni antiquae, id est translationi Septuaginta, quae antiquior caeteris: translationem Theodotionis: adjiciens illi ex translatione Theodotionis, quia minus ante habuerat. Deinde appositis duabus notis, id est, asterisco et obelo, omne opus, id est, totam seriem ejusdem antiquae editionis distinxit. Asteriscum namque quod interpretatur Quod vero supradictae editioni Septuaginta multa desint quae in