comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ plures sub̾as eẽ. quia sunt
ibi plures habentes mnũ ⁊ in¬
differens ẽẽ ex diffenti ꝓpͥetate.
uintas itaq ibi est uixta mod̾
ess endi. pluralitas iuxta modũ
existendi. Unitas essencie: quia
nnũ ⁊ in diff̾rens eẽ. pluree ꝑso¬
ne: qui a plures existencie:
q̃rentib ista ut puto debene si¬
fit̾e. nam ut ad plenũ in dan¬
ta ꝓ funditate sibi satisfiat i
hat᷑ nita uemo debet expetere
uł expectare. Notand̾ autẽ de ꝑ¬
sona atq existencia. quomͦ se
habeat una cum alt̾a. Quod eĩ
dubitatur ex olt̾utra. incissim
ꝓbatur ex ania.⁊Iam quod in
dnimitate oporteat plures ẽẽ. fi¬
ciliuis ꝓbatur ex noc̃one ꝑsone.
sed qnod possent plures esse in

Expanded text:
non plures substantias esse. Quia sunt non plures substantias esse. Quia sunt ibi plures habentes unum et indifferens esse ex differenti proprietate, unitas itaque ibi est juxta modum essendi, pluralitas juxta modum existendi. Unitas essentiae quia unum et indifferens esse, plures personae quia plures existentiae. Pie quaerentibus ista, ut puto, debent sufficere. Nam, ut ad plenum in tanta profunditate sibi satisfaciat in hac vita, nemo debet expetere vel exspectare. Notandum autem de persona, atque existenti quomodo se habeat una cum altera. Quod enim dubitatur ex alterutra, vicissim probatur ex altera. Nam quod in divinitate oporteat plures esse facilius probatur ex notione personae, sed quod possint plures esse in
Abbreviated transcription (Latin):
stancia nõ pot̃ esse insi una.
Eice gͦ ex eo quod est cunctis
ꝓpbabilẽ. ⁊ ex eo quod scd̃m the¬
ologos est necesse. colligitur ꝙ
querimꝰ quia possunt plures eõ¬
existencie. ubi nõ est insi unitas
sub̾e. ut autem pp̃ subtiliores
ad huc aliquid subtilius ioqua¬
mur in reb naturalib ⁊ tre¬
atis: diu̾sum est esse.⁊ id quod
est in reb aut̃ in c̾atis. idem
ipm est esse. ⁊ id quod est. Cõ¬
stat itaq diuinã sub̾am inchꝰ
aliud eẽ qmͣ sub̾ale. ĩmo super
tale quid est. quod ꝯfistit in se¬
ip̃o. suꝑ sub̾ale: in qnͣtum ei in¬
ch̾ in est. uelud in subiecto. Ti¬
mentes itaq uͥ nõ est timor. r ͤ¬
te tumerent fateri.ꝑsonas se¬
cũdum sub̾am dici. si ꝑ sona sĩ¬
plicit̾ sub̾ale esse significaret.
nec aliqͥd ꝯsiguificaret. Sigͣtͣ
antem habentem sub̾ale ẽẽ. ex
aliqua singulan ꝓpͥetate. Ideo
sonas in diuntate scdm sub¬
stanciam dictas ⁊ sub̾am sig¬
inficare. ⁊ plures ibi ꝑsonas

Expanded text:
s, non potest esse nisi una. Ecce ergo ex eo quod est cunctis probabile, etiam ex eo quod secundum theologos est necesse, colligitur quod quaerimus, quia possunt esse plures existentiae, ubi non est nisi unitas substantiae. Ut autem propter subtiliores adhuc aliquid subtilius loquamur, in rebus naturalibus et creatis diversum est esse, et id quod est; in rebus autem increatis, idem ipsum esse, et id quod est. Constat itaque divinam substantiam nihil aliud esse quam substantiale, imo supertale quid est quod consistit in seipso, supersubstantiale in quantum ei nihil inest velut in subjecto. Timentes itaque ubi non est timor, recte timerent fateri personas secundum substantiam dici, si persona simpliciter substantiale esse significaret, nec aliquid consignificaret. Significat autem habentem substantiale esse ex aliqua singulari proprietate. Ideo sonas in divinitate secundum substantiam dictas, et substantiam significare, et plures ibi personas,
Abbreviated transcription (Latin):
alus sub sistencie dicuntur. adi
respic̾e in detur. Certũ est quod
resectu eorñ que eis solent u
quod ubiq t̾rarum xp̃i estlem
psałlit. quia in ꝑ ronis est xeta¬
⁊ in essencia imitas. ꝓpder ei

Expanded text:
aliis subsistentiae dicantur, ad idem respicere videtur. Certum est quod respectu eorum quae eis solent inquod ubique terrarum Christi Ecclesia psallit quia in personis est proprietas, in essentia unitas. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾e. sine sub sistencie. ncħ alind
oꝑtet indelligere. qmͣ hñtes sub¬
stanciale esse. sub disc̾ciua ⁊ diffe¬
renti ꝓpͥetate. Icc̾to antem nõib
alludendo dixi: sub disc̾tiua. nõ
ex discͤtina ꝓpͥetate. ut in telligas
inde illi in tͥnitate dicantur sb¬
santie uł subsistentie ꝙͣnis in¬
pͥe. Nicumus quidem ꝓpͥetates
ꝑlonis in esse. sed illarũ in ẽẽ:
sibene ꝑ pendimꝰ nõ dat subsis¬
tere.s ex istete. ⁊ icc̾to ꝑ sone
rectius dicinit᷑ existencie quam
petatem in ueniunt qua diui¬
na eẽncia diff̾rat ab alia aliqͣ
dmina. qr nõ est in diunitate nͥ
na ꝑsona ab alia. Non gͥ mrͣ
quide̾m i illa eeñcia in t̾ata ꝓpͥ¬
das milla ĩnenitur. qmͣ diff̾at᷑
Ualia intreata. u̾bi uti iam
itũ est. nõ est nͥ tmia sola. Iu¬
rat a quatibet creata eẽntia.
Ait quidam accendentes. non
lnm eẽticiam. set etiam sub¬
anciam nominant. Nom̃ uero

Expanded text:
e, sive subsistentiae, nihil aliud oportet intelligere quam habentes substantiale esse sub discretiva et differenti proprietate. Idcirco aut nominibus alludendo dixi sub discretiva, non ex discretiva proprietate, ut intelligas unde illi in Trinitate dicantur substantiae, vel subsistentiae, quamvis ie. Dicimus quidem proprietates personis inesse, sed illarum inesse, si bene perpendimus, non dat subsistere, sed existere. Et idcirco personae rectius dicuntur existentiae, quaproprietatem inveniunt qua divina essentia differat ab alia aliqua, divina, quia non est in divinitate nisi una persona ab alia. Non igitur quidem in illa essentia increata proprietas nulla invenitur qua differat ab alia increata, ubi, ut jam dictum est, non est nisi una sola; indifferat a qualibet creata essentia. Hoc quidem attendentes non solum essentiam, sed etiam substantiam nominant. Nomen vero
Abbreviated transcription (Latin):
sonstat ant̾em quia om̃e
corpus longitudinem lati¬
dinem altitudinẽ. localesi¬
delicet dĩsiones ht̃ ⁊ eo
co sine locali capatitate si¬
sistere nõ nalet. Qualẽ q¬
in sp̃u cet in corpore fie

Expanded text:
Constat autem quia omne corpus longitudinem latitudinem, altitudinem, locales videlicet dimensiones, habet, et eo ipso sine locali capacitate subsistere non valet, qualem qin spiritu, sed in corpore fue
Abbreviated transcription (Latin):
omii sube. est autem ei pͥncipa¬
ie nõ quod ht̃ sub essert quod
aliqiqͥd ht̃ ei uelud subiecto in¬
h̾ie. setͥ quod tale quid est. qd̾
consistat in se ipõ ⁊ mulłi ħ̾rat.
uelud in fubiecto: Hoc utiq cõ¬
mune est omi fub̾e humane. ã¬
gelice diuine. Recte ħ sane in
sub̾a c̾ata dignius ⁊ pͥncipalins
p. in quo dimiue sumlitudim i
magis aꝓpinqͣtur. Nam in eo ip̃o
mod afcidentib sub est. aduii¬
ia siłitudine degen̾are uidet᷑
ib eo itaq quod omni sub̾e pͥti¬
apale est. rectius eẽncia qmͣ sb̾¬
stancia dici pot̃. Notant᷑ autẽ u̾
ictũ est. nomine existencie: ⁊ q
ꝙ aliquo. Et hoc ipm̃ om̃i subẽ¬

Expanded text:
iae. Est autem ei principale non quod habet subesse et quod aliquid habet ei velut subjecto inhaerere, sed quod tale quid est, quod consistat in seipso et nulli haereat velut in subjecto. Hoc itaque commune est omni substantiae humanae, angelicae, divinae. Recte hoc sane in substantia creata dignius et principalius dicitur, in quo divinae similitudini magis appropinquatur. Nam in eo ipso quo accidentibus subest a divina similitudine degenerare videtur, ab eo itaque quod omni substantiae principale est, rectius essentia quam substantia dici potest. Notatur autem, ut dictum est, nomine existentiae et q esse ex aliquo. Et hoc ipsum omni sub
Abbreviated transcription (Latin):
essendi. nõ tamen ut̾sq ⁊ id̾e modꝰ
existendi. Quis queso dicat in pos¬
sibile. seu ⁊̃ in credibile. si duo ł
tres dicantur eque potentes. ⁊ eq̃
sapientes ẽẽ. uel quid dicitur
in possibile. seu etiam in c̾dibile.
si hoc ipm̃ quod ꝯmuint̾ sunt. unꝰ
dicatur hr̃e ex ꝓprietate una. ⁊
alius dicatur hre ex ꝓpͥetate alia:
Non itaq indetur in possibile.
uł int̾dibile plures exittencias. ⁊
quod ꝯsequẽs est plures ꝑ souas
esse in diuinitate. Quos si equi

Expanded text:
essendi, non tamen utrisque est unus modus essendi, non tamen utrisque est unus modus existendi. Quis, quaeso, dicat impossibile, seu etiam incredibile, si duo vel tres dicantur aeque potentes, etiam aeque sapientes esse? Vel quid dicitur impossibile, seu etiam incredibile, si hoc ipsum quod communiter sunt, unus dicatur habere ex proprietate una, et alius dicatur habere ex alia? Non itaque videtur impossibile vel incredibile plures existentias, et quod consequens est plures personas esse
Abbreviated transcription (Latin):
oinam ex ante dictis tenemꝰ.
quod in dimintate posfunt ẽẽ
plures ex istencie. mĩc est ꝯside¬
randum si possunt ibi ẽẽ salua
uitate subẽ. Si hoc usus haberz.
diti utiq posset ficut ab eo ꝙ ẽ
esse essencia. sic ab eo quod est
sistere. sistencia. Rides fortassis
qui ħ audis uł legis. Sed malo te
nitere. qmͣ q̃ dicere uelĩ par̃ in¬
telligere. ⁊ in cante deridere. Si
rtaq sistenciam dic̾e usus hrẽt.
quemadinod̾ essencia simpliciter
rei esse significaret. Nũc itaq
sub nomine existencie. aliquid ã¬
pliuis oꝑtet in telsig̾e. Sic̃ enĩ sb̾¬
fistencia recte dr̃ ex eo quoo ali¬
cui subsistat: sic existencia ex eo
recte dici potest quod ex aliquo eẽ
habeat. Eristencia gͥ significat
rei esse. ⁊ ħ ipm̃ ex aliqua ꝓpͥetate.
Quis audem nõ uideat. quod sit
differeus existencia unũ eẽ om̃i¬
potentem ex ꝓpͥetate ista. ⁊ aliũ
esse omnip̃otent̾e ex ꝓpͥetade alia:
Qmͣuis em̃ utͥsq sit imuis modus

Expanded text:
Quoniam ex antedictis tenemus quod in divinitate possunt esse plures existentiae, nunc est considerandum si possunt ibi esse salva unitate substantiae. Si hoc usus haberet, dici utique posset, sicut ab eo quod est esse essentia, sic ab eo quod est sistere sistentia. Rides fortassis qui hoc audis vel legis, sed malo te ridere, quam quae dicere velim parum intelligere et incaute deridere. Si itaque sistentiam dicere usus haberet, quemadmodum essentiam, simpliciter rei esse significaret. Nunc itaque sub nomine existentiae aliquid amplius oportet intelligere. Sicut enim subsistentia recte dicitur ex eo quod alicui subsistat, sic existentia ex eo recte dici potest quod ex aliquo esse habeat: existentia igitur significat rei esse, et hoc ipsum ex aliqua proprietate. Quis autem non videat quod sit differens existentia unum esse omnipotentem ex proprietate ista, et alium esse omnipotentem ex proprietate alia. Quamvis enim utrisque sit unus modus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ septẽ dieb currit. uitam seqͥt᷑.
aligũ tempꝰ grẽ in quo qͣi post sa¬
batum legis et̾na bona seruien¬
tib d̾o ꝓmittũt᷑. Merito gͥ pͥma
illa circũtisio q̃ sacramẽtũ erat
illaꝵ dnaꝵ uisa est fi̾ octano die
ut oftend̾et᷑ ꝙ in tempore gre
corda cirꝯcidenda erant ꝑ emñda
tõnẽ ĩ iqͥtatis ⁊ in tempore resu¬
rectõnis corpora ꝑ depositõnẽ tor¬
nipt̃õnis. ꝓpr̃ea ã solis masculis da¬
ta est c̾cãtisio camis. qr satͣ scͥptu¬
ra ꝑ masculutñ sexũ aĩam per
muliebrem uͦ carn̾em signifita¬
ie solet. ut indelit oftenderet᷑

Expanded text:
quae septem diebus currit vitam sequitur, aliquando tempus gratiae, in quo quasi post Sabbatum legis, aeterna bona servientibus Deo promittuntur. Merito igitur prima illa circumcisio quae sacramentum erat illarum duarum; jussa est fieri octavo die ut ostenderetur quod in tempore gratiae cordationem iniquitatis, et in tempore resurrectionis corpora per depositionem corruptionis. Propterea autem solis masculis data est circumcisio carnis, quia sacra Scriptura per masculinum sexum animam, per muliebrem vero carnem significare solet; ut videlicet ostenderetur
Abbreviated transcription (Latin):
officia hũanitatis ꝓximo exhi¬
bent᷑. Tria uͦ ⁊ septem denariũ
ta ⁊ oꝑacõ lona. Primũ p̾̃cep¬
tũ pͥme tabule ad dm̃ prẽm ꝑ¬
ꝑtinet. sic̃ p̃ceptũ pͥmũ scdeo

Expanded text:
officia humanitatis proximo exhibentur. Tria vero et septem denarium ta, et operatio bona. Primum praeceptum primae tabulae ad Deum Patrem pertinet, sicut praeceptum primum se
Abbreviated transcription (Latin):
qr hõ ꝑse in firmꝰ erãt: uene¬
it satͣmenta. sub lege & scͥpta
q multiplitata sunt ⁊ p̾cepta
t sacͣmenta. Nam tñ pͥmũ me¬
cꝰ dens ab loiẽm egrotũ curan¬
i accessiss: totũ occupan̾at
orbus ꝙ totũ reliquerat sa¬
s. Et apposint ĩ corpore gn̾is
iani in primis panca antido
ntis ut panlatim morbus de¬
et ⁊ salus c̾st̾et. Postea sẜ̾
ge scͥpta remedia pluͬa ꝯtu

Expanded text:
r se infirmus erat, venerant sacramenta, sub lege scripta utraque multiplicata sunt, et praeceptata. Nam cum primum medicus Deus ad hominem aegrotum curandum accessisset, totum occupaverat morbus, quem totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis humani in primis pauca antidota, personis, ut paulatim morbus deficeret et salus cresceret. Postea sub lege scripta, remedia plura contulit,
Abbreviated transcription (Latin):
erũt p̾cepta. ⁊ multa satͣmertta.
p̾cepta enĩ legis scͥpte alia fu¬
enĩt mobilia alia in mobilia.
Mobilia sunt q̃ ex dispansatõs
ad demipꝰ sũt ordinatel. In mo¬
bilia sunt q̃ a nͣ ueniũt. ⁊ uel
ita mala sunt ut nullo tẽpore
sñ culpa possut fieri. uł ita bo¬
na: ut nullo tp̃re possint siue
culpa dimitti.

Expanded text:
multa praecepta, et multa sacramenta. Praecepta legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia, sunt quae ex dispensatione a Deo sunt ordinata. Immobilia, sunt quae a natura veniunt, et vel ita mala sunt, ut nullo tempore sine culpa possint fieri; vel ita bona, ut nullo tempore possint sine culpa dimitti.
Abbreviated transcription (Latin):
q legis cerimoniis purficat
ipãm quoq c̾ꝯtisionem fide u¬
pienrtes. ⁊ iñ eis qui carne ill
susceꝑunt ueu̾ando ꝑtitipanti
Masculi qui morte p̾uenti ad
tam̃ diem ꝑuenire nõ potut
⁊ ob hot sñ circũcisionis abi¬

Expanded text:
 legis caeremoniis purificatae; ipsam quoque circumcisionem fide suscipientes, et in eis qui carnem illam susceperunt, venerando participantes. Masculi qui morte praeventi ad octavam diem pervenire non potuerunt, et ob hoc sine circumcisionis
Abbreviated transcription (Latin):
lnum tirꝯciso contͣ originale pccm
in lege oꝑabatur. ꝙ mĩt baptis¬
mꝰ excepto ꝙ regni celestis iami¬
am pͥmi patres in tͣre nõ pot̾ant.
itũ inte patefac̾et. Tres sũt sa¬
ne c̾tumcisiones. unam carne tm̃¬

Expanded text:
isio contra originale peccatum in lege cooperabatur quod nunc baptismus, excepto quod regni coelestis januam primi patres intrare non poterant,itum vitae patefaceret. Tres sane sunt circumcisiones: Una in carne t
Abbreviated transcription (Latin):
nͣli pͥusqmͣ c̾ciunciso instituta fu¬
isset: qui iusti fu̾ant sñ c̾tũcisio¬
ne saluabant᷑. Nodus aut̃ c̾cum¬
cifionis talis erat. p̾ceptũ fuit ut
puer masculus actano die a nati¬
uitate sua cirꝯcid̾et᷑. in carcie p̾¬
putũ sunt. ⁊ sñt qui addendũ pir
milla alia auctoritate ꝓbant: nͥ
qr sephora uxor moysi t̾rita ab ã¬
gelo acutam petͣm sũpsisse legi᷑.
⁊ ea p̃puciũ filii sui cirꝯtidisse. ⁊
iosue in t̾ram ꝓmisfionis in g̾s¬
surus. Scdd̾ in ppło isrł cirꝯtisioĩs
sacramẽtũ cuttris petͥnis ĩ nouas

Expanded text:
cumcisio instituta fuisset; qui justi fuerant sine circumcisione salvabantur. Modus autem circumcisionis talis erat. Praeceptum fuit, ut puer masculus octavo die a nativitate sua circumcideretur in carne praeputii sui . Et sunt qui addendum putaamen nulla alia auctoritate probant, nisi quod Sephora, uxor Moysi, territa ab angelo, acutam petram sumpsisse legitur, et ea praeputium filii sui circumcidisse . Et Josue, in terram promissionis ingressurus, secundo in populo Israel circumcisionis sacramentum cu
Abbreviated transcription (Latin):
Rimꝰ status ab adam usq ad
sit: añ moyfen tñ obsernan
legans ĩ cirꝯcisione ex ordm̃
pfit. pͥmũ iłlud sclm sub lege
qͣi ĩ ꝯfasione qͣdam tͣnsierat.
mi ĩ eo fideles extiterant: qͣi pan
q̃dam gͣna ĩ hũano gn̾e disꝑ
⁊ ab ĩ intem discreta sola intꝰ
r unita fu̾ant. Ut gͦ ad ĩt̾iorẽ
itatem ꝯm̃dand̾a ext̾ior ꝯd̾etur.
dẽt ĩ m̃aifesto forma fidei ad qmͣ¬
diꝑsione sua qui necandi fu̾ ant
uitarẽt᷑. ꝓpõitus ẽ unꝰ ad quẽ in
ho ꝑfitiendo qͥ assimĩdi postea fu
s. ut ad sim̃ iłliꝰ collig̾ent᷑  qui¬
q post illũ fide illi ⁊ deuccõne iũ¬

Expanded text:
rimus status ab Adam usque adsit; ante Moysen tamen observantia legalis in circumcisione exordium sumpsit. Primum illud saeculum sub legei in confusione quadam transierat; et qui in eo fideles exstiterant, quasi pauca quaedam grana in humano genere dispersa. et ab invicem discreta, sola intus fide unita fuerant. Ut ergo ad interiorem unitatem commendandam exterior conderetur, et esset in manifesto forma fsione sua qui vocandi fuerant invitarentur; propositus est unus ad quem, in uno perficiendo qui assumendi postea fuenis, ut ad sinum illius colligerentur quicunque post illum fide illi et devotione jun
Abbreviated transcription (Latin):
sangnine nõ ꝯmed̾ent. nt disce¬
rent horrore cͥdelitatem. cariẽ
portina nõ ed̾ent. ut de testati
m̾ mũdiciam. In boue ⁊ afin
nõ ararent. ut p̾dicatõm nor¬
am agnosc̾ent pi gͥtiam. stut¬
a erant. Illa uͦ q̃ sb̾lege nat¬

Expanded text:
anguine non comederent, ut discerent horrere crudelitatem; carnem porcinam non ederent, ut detestarentur immunditiam; in bove et asino non ararent, ut praedicationi noxiam agnoscerent pigritiam et stultdia erant. Illa vero
Abbreviated transcription (Latin):
dilectõne illi tũc instificaban¬
t᷑. qui ꝑ grãm ad ꝑticipatõnẽ
fut᷑e redẽptõuis sernabant᷑. S
qr de pͥmis illis sacͣm̃etis qͥb deuo¬
cõ tudelium tunt Ex̾cebatir ia
quedam ꝓtemporẽ diximꝰ ⁊̃ de ope¬
rib aliqua dicenda putamꝰ¬

Expanded text:
 illi tunc justificabantur, qui per gratiam ad participationem futurae redemptionis servabantur. Sed quia de primis illis sacramentis quibus devotio fidelium tunc exercebatur, jam quaedam pro tempore diximus, etiam de operibus aliqua dicenda putam
Abbreviated transcription (Latin):
tidit᷑: iam maĩfestiꝰ illa pti cir¬
cũcisio qmͣ in ĩt̾iori hoĩe grã ꝑ
ficit demõstͣcͣur. Quia a̾ c̾tũtisio
ext̾iores sordes ⁊ euormitates q̃
foris sunt resecat. Ab lucõ a̾ ma
illd satͣmentũ succed̾e̾t ꝙ ꝑfectã
hõis emũdacõnẽ ⁊ int̾iorem aiẽ cã¬
dorem ꝙ̃ in ip̃o ⁊ ꝑ ipm̃ satͣment̃
adipiscit᷑ poss decdarare. Ampliꝰ
s dolores infert. ablucõ u̾o in qͥ¬
uatos sine dolore eñdat. Idẽto pͥ¬
ori ppło in timore seruiẽti ⁊ sub
lege laboranti c̾cũcisio ad emũda¬
ꝑ caritat᷑e ambułati ablucõ. ui¬
dent᷑ gͦ pͥma ilia satͣmenta q̃ nͣn¬

Expanded text:
estius illa peccati circumcisio quam in interiori homine gratia perficit demonstratur. Quia autem circumcisio exteriores sordes et enormitates quae foris sunt resecat, ablutio autem millud sacramentum succederet, quod perfectam hominis emundationem et interiorem animae candorem adipiscitur, posset declarare. Ampliussed dolores infert; ablutio vero inquinatos sine dolore emundat, idcirco priori populo in timore servienti, et sub lege laboranti, circumcisio ad emundaper charitatem ambulanti, ablutio. Videntur ergo prima illa sa
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Illa uͦ q̃ postea subscͥpta lege
secuta sunt. qͣiͣ q̃dam ymago uł
figura u̾itatis. Ista a̾ q̃ sub gr̃a
nouissime ꝯseꝯtur nõ iam mbͣ
uł ymago s corpꝰ u̾itatis in qͥbus
salictis effectꝰ qm̃ ⁊ ꝑfc̃e ⁊ eindent¬
ex t̾iori mocõne ꝓdctur. sic in
eis ĩ insibilis gr̃e uita clarissi¬
me dem̃ostͣtur. prima gͦ sacͣmẽ¬
qiit᷑ u̾itas q̃t. het ĩ p̾senti de

Expanded text:
tis; illa vero quae postea sub scripta lege secuta sunt, quasi quaedam imago vel figura veritatis; ista autem quae sub gratia novissime consequuntur non jam umbra vel imago, sed corpus veritatis. In quibus salutis effectexteriori motione proditur; sic in eis invisibilis gratiae vita clarissime demonstratur. Prima ergo sacramenq
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a signifitatõ ĩ ipĩs sigins in¬
bilib cindẽtõr aꝑꝑeret. Erat
ue id̾ saluator. ead̾ grã. eadem
des. illit uenturi. hic ex hibiti.
qr ip̃e ꝑ quẽ salus dab̾at᷑ longe
at: eisdem salutis signa obscu
sacͣm̃tis foris ⁊ signis sius se e¬
dentius maifestaret. Qnap̃p¬

Expanded text:
o in ipsis signis visibilibus evidentior appareret. Erat quippe idem salvator, eadem gratia, eadem fides, illic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura in sacramentis foris, et signis suis, evidentius se manifestaret. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis magis eẽ identᷤ
ista necesfitatis. Illa ex noto
celebͥta sunt. ista ex p̾cepto. Ne¬
q enĩ estm̃ãdũ ẽ itla pͥma na¬
turalis legis sacͥm̃eta sine desti¬
mias indencet sine sacͥficia fiue
oblacõnes. ita hoĩ exncãtate
in dicta. ut qui ea nõ exetutꝰ su¬
iiset reatũ p̃uaricacõis in cͤret¬
ꝙ̃ ad̾m ille qui d fidcłr ea cołet
m̾tum denccõnis sue ĩ ueniret.
Nusqmͣ emĩ legimꝰ ꝙ añ legem
scͥptam deus hõi dixit. qui deci¬
mas nõ ded̾it qui sacͥfitia nõ ob¬
tułit. fic̾ iostea ꝑ legem dixit.
masculꝰ cuiꝰ caro p̾pucũ ccũtisa
nõ fũit: ꝑibit aĩa ilła de ppło
suo. ⁊ sic̃ sub grã t̾ibilit᷑ ĩ tͥomi

Expanded text:
a voluntatis magis esse videntur, ista necessitatis. Illa ex voto celebrata, ista ex praecepto. Neque enim existimandum est illa prima naturalis legis sacramenta, sive decimas videlicet, sive sacrificia, sive oblationes; ita homini ex necessitate indicta, ut qui ea non exsecutus fuisset, reatum praevaricationis incurdum ille qui fideliter ea coleret meritum devotionis suae inveniret. Nusquam enim legimus quod ante legem scriptam, Deus homini dixerit, qui decimas non dederit, qui sacrificia non obtulerit: sicut postea per legem dixit: Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo . Et sicut sub gratia terribiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsneuerant. Passio ñaqr salna¬
toris que pͥmo loco sacram̃ta gr̃e
ad effcm̃ salntis scĩfic̾at. med̾i¬
antib istis ⁊̃ illa pͥoris tẽporis
satͣmenta scĩficabat. ut eadem
eẽt salus ⁊ hñs qui recta fides
signa fuct᷑oꝵ ĩ illis nenerati bũt.
⁊ hui qui esfcm̃ sa lutis in isti s
percipiunt.

Expanded text:
sueverant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacramenta sanctificabat, ut eadem salus esset, et his qui recta fide signa futurorum in illis venerati sunt, et his qui effectum salutis in istis percipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
discipline ai ꝓbandis s quasitor¬
nigendis ⁊ reꝑandis multa for¬
maret. ut qͣnto mag̃ se in me¬
dus temꝑare discent. tanto le¬
hic młta ꝓhibita panta ꝯtessa.
Ilic dcm̃ ẽ hoĩ ut de uigno s̃tĩe
boni ⁊ mali nõ ꝯmed̾et. nõ ꝙralig

Expanded text:
disciplinae quasi probandis, sed quasi corrigendis et reparandis multa formaret, ut quanto magis se in mediis temperare discerent, tanto lehic multa prohibita, pauca concessa. Illic dictum est homini, ut de ligno scientiae boni et mali non comederet, non qui
Abbreviated transcription (Latin):
nes dingit uistũ. Idem sr̃ alt̾nis psalmi locũ
illũ .s. in laqueo isto quem absconderũt ꝯp̾hen¬
sus est pes eoꝵ. dicit spes auime amor est qui si
pͣuus est dr᷑ cupiditas et iabido. Si rectꝰ dicit᷑
karitas. co mouet᷑ ania qͣi ad locũ quo tẽdit.
I ad delectatõni bonã uł malam quo se ꝑuenis
Rietat᷑ pꝰ amorem. ¶Einis gͦ uoluntatiꝰ ut
p̾missũ est dicit᷑ et illud quod uolumꝰ. et alud
pp̃ quod uolumꝰ. et intentio ad alud respicit
pp̃ quod uolumꝰ. et nołuntas ad illud qd̵ uolumꝰ ut
u̾bi gra si celim efurientem reficere ut haleam ui¬
tam eternam uolibitus est qͣ uoło refic̾e esurieutẽ
guiꝰ finis est refectĩs e surientiꝰ. intentio uero qua¬

Expanded text:
s psal. locum s psal. locum illum, scilicet: In laqueo isto quem absconderunt, comprehensus est pes eorum, dicit: Pes animae amor est, quia si pravus est, dicitur cupiditas vel libido; si rectus, dicitur charitas. Eo movetur anima quasi ad locum quo tendit, id est, ad delectationem bonam vel malam, quo sevoluntatis, ut praemissum est, dicitur et illud quod volumus, et illud propter quod volumus; et intentio ad illud respicit propter quod volumus, et voluntas ad illud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esurienti
Abbreviated transcription (Latin):
distet inter Goluntatem et inten et finis.¬
tionem. ac finem. ad quod dici potest uit uolũ¬
tatem et fiuem certo atq euidenti modo
distingui. qr uoluuntas est qͣ uolumnꝰ aliquid. fi¬
nis uero uoluntatis est uł illud quod uolumus
ꝑ quod implet᷑ ip̃a uoliuitas. uł potiꝰ aliud ꝓpt̾
quod illud uolumꝰ. Intentio uero interdũ pro
uoluntate. int̾dum pro fine uoluitatis acci¬
pitur. que diligens ac pius lector ĩ sc̃ptura uͥ
hec oetrerint disc̾nere studeat. finiꝯ uͦ uolunta¬
tiꝯ est delectio iona uł mala ad qͣm nitit᷑ quisq
ꝑuenire. Unde augꝰ sr̃ alũ locum psalmi seru¬
tanꝯ corda et renez deus. ait sic deꝰ soluꝰ scru¬
tat᷑ corda .i. quid quisq cogitet. et renes .i. qͥd
ꝑuenire et paulo post. opera nr̃a que sunt ĩ
dcĩs et fcĩs p̾sunt hoĩeꝰ uidere. s quo animo fiãt
et quo uenire cupiant iołꝰ deuꝯ uidet. qui cum
uidet cor esse in celo. et ñ delectari nos in carne

Expanded text:
distet inter voluntatem, et intentionem, ac finem. Ad quod dici potest inter voluntatem et finem certo atque evidenti modo distingui, quia voluntas est qua volumus aliquid; finis vero voluntatis est, vel illud quod volumus, per quod impletur ipsa voluntas; vel potius aliud propter quod illud volumus. Intentio vero interdum pro voluntate, interdum pro fine voluntatis accipitur; quae diligens ac pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locum psal.: Scrutans corda et renes, sic ait: Deus solus scrutatur corda, id est, quid quisque cogitet; et renes, id est,pervenire. Et paulo post: Opera nostra quae sunt in dictis et factis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delectari nos in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
firmatõm. nisi uĩtudo accipiat᷑ ut iam dc̃m est.
ille statꝰ innocentie ⁊ bonitatis ĩ quo conditist̃.

Expanded text:
firmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in quo conditi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dei uirtutem. et dei sapĩam. ubi querit᷑ utrum
sit qͣm genuit. et hc uirt ute potens qͣ in genuit. Ss¬
allo. S ille ab ipsa est. ¶ Q enĩ sapĩa qͣm genuit. cã
est illi ut sapiens sit. ⁊ ut sit: slli causa est. quod fi̾ n̾
potest nisi gignendo eum. aut fatiendo. s ai gemtri¬
cem. ni condit̾cem pr̃is. ullo modo quisq dixͤit sapien¬
tiam. quid .n. est insanius⁊ ergo pat̾ ip̃a sapĩa est.
entia ⁊ uirtꝰ est de patre sapĩa. et uirtute sex hus gͦ
pater quod pr᷑ ñ est sapiens sapĩa genita. s se ip̃o:

Expanded text:
m Dei virtutem. et Dei sapientiam : utrum sit quam genuit, et hac virtute potens quam genuit; illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim est insanius? Ergo Pater ipsa Sapientia est entia et Virtus est de Patre Sapientia et Virtute. Ex his ergo patet q
Abbreviated transcription (Latin):
ture diuine bnitatem i Ecce hic aꝑit aliqͣtenꝰ
non .ii. plene potest tantũ ab homine reserari ar¬
chanũ. ex qua intelłũtia dicat᷑. singula ꝑsonaꝵ
tota esse in aliis unde t̾ hylariꝰ ista int̾ius ꝑqui¬
renꝰ in .ł .iii. de tri ait. affert płeriꝯq obscuri¬
in me est. ñ inmerito. Natura .n. intelligentie
humane ratõm huiꝰ dicti ñ capit. ñ exempłũ aliq
reb diuinis comꝑatio humana p̃stabit. s qd ĩtel¬
ligibile est homini ⁊ deo esse possibile est. cognoscen¬
dum itaq atq intelligendum est: quid sit illud:
ego in patͬre . et pater in me est. Si tũ comphendere
hec ita ut est ualebimꝰ. ut quod nat᷑a reꝵ pati non
posse estimat᷑ : id diuine u̾itatis rat᷑io consequatur.¬
in filio quod in patre est. hoc et iu filio est. quod in
ingenito. hoc ingenito. alt᷑ ab altero et ucerq
quo eit. nou duo utuꝰ: s alius in alio. qr ñ aliud
nͣ eund̾m utr̃q nec aluid confitem᷑. qi dm ex

Expanded text:
turae unitatem. Ecce hic aperit aliquatenus: non enim plene potest tantum ab homine reserari arcanum; ex qua intelligentia dicatur singula personarum tota esse in aliis. Unde etiam Hilar., ista interius perquirens, in lib. 3 de Trin., ait: Affert plerisque obscuriin me est; nec immerito: natura enim intelligentiae humanae rationem dicti hujus non capit; nec exemplum aliquod rebus divinis comparatio humana praestabit. Sed quod non intelligibile est homini, Deo possibile est. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid sit illud: Ego in Patre, et Pater in me est; si tamen comprehendere hoc ita ut est valebimus, ut quod natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae genuit. Quod in Patre est, hoc et in Filio est. Quod in ingenito, hoc et in Unigenito. Alter ab altero, et uterque on duo unus, sed alius in alio, quia non aliud nec eumdem utrumque; nec aliud confitemur, quia Deum ex
Abbreviated transcription (Latin):
nos sibi reconciliauit per hoc quod solũ ilbũ
carnem ip̃a tͥnitas fecit. In quo sic ueritas
incõmutabił manet diuine humane q nature¬
q ꝯtͣias ex p̾dictis occasionem sumentos pro¬
munt sententia ꝯ.
ut sicut uera semꝑ est eius diuinitas qͣm de pr̃e
halet: ita uere semꝑ atq ĩ cõmutabił eiꝰ sit hu¬
mauitas qͣm sibi unitam sũma diuinitas g̾it.
Ecce et solum u̾bum dixit carnẽ fc̃m ⁊ huma¬
nitatem diuinitati unitam. Idem quo sr̃ius
dixit seruilem forͣm a solo filio susdeptam qͣm
tota tͥuitas fecit. Iam fatile est agnosdere qͣm

Expanded text:
nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. In quo sic veritas incommutabilis manet divinae humanaeque naturias, ex praedictis occasionem sumentes, promunt sententias. 2er est ejus divinitas, quam de Patre habet, ita vera semper et incommutabilis ejus sit humanitas, quam sibi unitam summa Divinitas gerit. Ecce et solum Verbum dixit carnem factum, et humanitatem divinitati unitam. Idem quoque superius dixit servilem formam a solo Filio susceptam, quam tota Trinitas fecit. Jam facile est agnoscere quam
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o audis qr iu forma dei erat: oꝑt te ag¬
nosdere firmissime q tenere in illo forme
nomine naͣleni plenitudinẽ debere intlli
.xii. li. detri. ait. esse in forma dei ũ alia
iutelligentia est: qͣm i dei manere naͣ.
Bidicisti uoĩe forme intelligentiã fieri na¬
ture. et audisti quod forma dei formã serui
accepit. Unde ⁊sequõs est quod na᷑ diuina na¬
t᷑am numanã suscepit. Iuod ⁊̾ ieroꝰ. ĩ expla¬

Expanded text:
 quia in forma Dei erat; oportet te agnoscere, firmissimeque tenere, in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intellig ita ait: Esse in forma Dei non alia intelligentia est, quam in Dei manere natura. Didicisti nomine formae intelligentiam fieri naturae, at audisti quod forma Dei formam servi suscepit. Unde consequens est quod natura divina naturam humanam suscepit. Quod etiam Hieron. in Expla
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de gen̾e illiuꝰ ade qui ꝓcc̃o suo obligauit
genꝰ Numanũ. sicut ip̃m quẽ pͥmo creauit:
ñ de gen̾e aliouiꝰ creauit. poterat ergo uel
sicuł alio quo uellet modo creare unũ aliꝰ¬
um de quo uinc̾e̾t᷑ uictor prioris.S melius
Iudicauit et de ip̃o quod uictũ fu̾at genere
assumere hoĩem per quem hoĩꝰ uinceret ĩ¬
imicum. et tam̾ ex uirgine cuiꝰ ꝯceptum
int̾fuit carnis ꝯcupidentia qͣ cet̾i ecipiunt᷑¬

Expanded text:
am, qui peccato suo obligavit genus humanum; sicut ipsum quem primo creavit, non de genere alicujus creavit. Poterat ergo vel sic, vel alio quo vellet modo creare unum alium, de quo vinceretur victor prioris. Sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat genere assumere hominem, per quem hominis vinceret inimicum. Et tamen ex Virgine, cujus conceptum interfuit carnis concupi
Abbreviated transcription (Latin):
reci tam̃ dicunt sp̃m .s. tiłi procedere a patre.
et ñ a filio. quod ideo dñt. qr u̾itaꝰ in ewang̾.
ficem integre continente. de processione spiritꝰ lo q̃nꝰ:
solum prẽm cõmemorat: dicens. spiritꝰ qui ã pͥat᷑re

Expanded text:
eci tamen dicunt Spiritum sanctum procedere a Patre, et non a Filio; quod ideo dicunt, quia Veritas in Evangelio fidem integre continente de processione Spiritus loquens solum Patrem commemorat, dicens: Spiritus, qui a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
i quo iustituta fuerit cir¬
cõcisio. et quare. et curmutatea ꝑ baptm̃.
abrahau primꝰ maudatium c cõcisionis habuit.

Expanded text:
 quo instituta fuerit circumcisio, et quare, et cur mutata per Baptismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit
Abbreviated transcription (Latin):
a pct̾o soluere ualeat sacerdos .i. a cul¬
pa ut culpe maculam abstergat. uł debitil
ueterne mortis soluere ualeat. Suidam arbitrati
siuit cum pcc̃or duplicit̾ ligatꝰ deneat᷑. nt p̾dc̾m ẽ
.s. mentis ꝯtagione ac cecitate et debito fut᷑e pe¬
ne: alt̾m curari ꝑ d̾m. alt̾m solui ꝑ sac̾dotem.
Patit᷑ .n. ꝑ pct̾m qͣsdam teneuͣs int᷑iores et macu¬
las. a quib nũ liberet᷑. proiciet᷑ in tene bͣs exteri¬
ores. cum aut̃ lilerat᷑ ab hiis suscitat᷑ a morte pec¬
cati. Unde aplũs furge qui dormis. et illumina¬
bit te xpistus. solus .n. xp̃c. non sacerdes aĩam
resuscitat. ac pulsis tenebris interiorib et ma¬
culis: eam slluminat et mũdat. qui auime fa¬
tiem lauat. debitum uere et̃ ne pene soluere cõ¬
cessit sac̃dotib. quod iu resurrectõne lazari
uiuificauit. deinde foras exire iussit. eum q
adhuc ligatũ soluere apłis p̾cepit. qr ut auĩt:
ip̃e iut̾ius aĩam a caligine maculaq pcc̃i emũ¬

Expanded text:
ato solvere valeat sacerdos, id est, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter ligatus tene mentis contagione ac caecitate, et debito futurae poenae, alterum curari per Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus nisi liberetur, projicietur in tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab his, suscitatur a morte peccati. Unde Apostolus: Surge qui dormis, et illuminabit te Christus. Solus enim Christus, non sacerdos, animam resuscitat, ac, pulsis tenebris interioribus et maculis, eam illuminat et mundat, qui animae faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in resurrectione Lazari terius vivificavit, deinde foras exire jussit, eumque adhuc ligatum solvere apostolis praecepit; quia, ut aiunt, ipse interius animam a caligine maculaque peccati emun
Abbreviated transcription (Latin):
uis solus filiꝰ est filius: ita possit dicie solus pat̾ est
d̾s. uł solus filuis est d̾s. it a et de spi .s. aut pater
est soluꝰ deus filus est solus deus. ad quod diñs.¬
qr pat̾ et alsꝰ ⁊ .s.s. dicit᷑ et est unuꝯ deuꝰ. et hec
tͥ nitas simł ꝓprie dicit᷑ esse solus deuꝯ. sicut solus
sapiens. solus potens. s non uidet᷑ debere dici a
nobiꝰ. soł ubis nris utentib. nisi ubi sermo auc

Expanded text:
 solus Filius est Filius, ita possit dici: Solus Pater est Deus, vel solus Filius est Deus, ita et de Spiritu sancto; aut, Pater est solus Deus, Filius est solus Deus. Ad quod diritus sanctus, dicitur et est unus Deus, et haec Trinitas simul proprie dicitur esse solus Deus, sicut solus sapiens, solus potens. Sed non videtur debere dici a nobis, verbis nostris utentibus, nisi ubi sermo auc
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queri sol sibeatitudo sanctoꝵ maior sit
futura postiuditiũ qͣm int̾im. Sine om̃i scru¬
pulo credenduni abit᷑os eos maioreingloriam post
iuiditiũ qͣm ante. qr et maius erit eoꝵ gaudium
Ienͣ pͤacto iuditio ampliorem głiam sue clarita
tis monstͣbit electis. Si q̃m mouet quid opꝰ sit
spiritib de functoꝵ corꝑa sua in resuirrectõne reci¬
pere. si eis potest sine corpib sũma beatitudo pre¬
beri : difficilis questio est. nͨ potest a nobis ꝑfecte
diffiniri. ꝙ tñ dibiũ ñ est et raptam a carius sẽ¬
sibus hoĩs mentem. et post mortem ip̃a carne de¬
posita ñ sic uidere posse ĩcõmutabilem sb̃am sic̃
sancti angeli uident. Siue alia latentiori .Cã. siue¬
ideo quia inest ei nalis quidam appetitus corpus
admi̾stͣ ndi quoretardat᷑ quodãmͦ ne tota inten¬
tione ꝑgat in illud sũmũ celum. doñ ille appetitꝰ

Expanded text:
ost hoc quaeri solet si beatitudo sanctorum major sit futura post judicium quam interim. Sine omni scrupulo credendum est eos habituros majorem gloriam post judicium quam ante; quia et majus erit Peracto judicio, ampliorem gloriam suae claritatis Deus demonstrabit electis. Si quem movet quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si eis potest sine corporibus summa beatitudo praeberi, difficilis quaestio est, nec potest a nobis perfecte definiri. Sed tamen dubium non est, et raptam a carnis sensibus hominis mentem, et post mortem ipsa carne denon sic uidere posse incommutabilem substantiam, ut sancti angeli uident, siideo, quia inest ei naturalis quidam appetitus corpus administrandi, quo retardatur quodammodo, nec tota intentione pergat in illud summum coelum, donec ille appetit
Abbreviated transcription (Latin):
scine pater. ⁊ fi ⁊ .s.s. et ħ trinitas uniꝰ cid̾m¬
q sire uł essentie dititur. credit᷑. et intelligrꝰ.
quod est sũmũ iomĩ. qd purgatissimis menti¬
uus cernit᷑. mentis .n. humane aties ĩuanda:
ĩ tam excellenti luce ñ figitur: nisi ꝑ iustitiã
fidei emuntet ͤ ¶ de hd gͥ re sũma ⁊ excessentissi¬
ma.cum motestia ⁊ timore agendũ est. et
approbo quod ĩor̾oe¬
dixi deus qui ñ nisi¬
mũdos uerũ scire uo

Expanded text:
Trinitas unius ejusdemque substantiae dicitur, creditur et intelligitur, quae est summum bonum, quod purgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. De hac igitur re summa et excellentissima cum modestia approbo, quod idixi: deus, qui nimundos uerum scire no
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate sint tͣn̾situri. Non .n. dicendũ est
fieri ñ posse ut ꝑ aera in siblime portentur u
inillo spatio. et moriant᷑. et reuiuistant. ad
hũc aut̃ sensũ quo estimemꝰ illos in ꝑuo spatio
et passuros mortem. et accept᷑es ininortalitatẽ.
apłs nos urgere uidet᷑ ubi dicit. in xp̃o oñis iuiui¬
ficabinit᷑. et alibi qd̾ seminas ñ uiuificatur nͥ
pͥus moriatur. cur aut̃ nobis iucredibile uidea¬
tur illam multitudĩem corꝑm in aere quodam¬
modo semiuari. atq cui ꝓtuꝰ ĩ mortalit̾. et ĩcorrup¬
tibilit̾ reniuiscere. cum credamꝰ in ituculi fu¬
t᷑ͤani resurrectõni. et in menbra sine fine uict᷑a

Expanded text:
celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse, ut per aera in sublime portentur, et in illo spatio moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo aestimemus illos in parvo spatio, et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere videtur, ubi dicit: Omnes vivificabimur . Et alibi: Quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur . Cur autem nobis incredibile videatur illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminare, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ modo offendens in uno fcus est oĩm reus. qr
om̃is uirtꝰ patit᷑ det̾mentũ ab uno uitio. Po¬
nat se om̃io in iuditio et potestate sac̾dotis.
nicħ sui reseruans sibi. ut om̃ia eo iubente pa¬
ratus sit facere pro recipienda uita auime. qͣ
faceret pro euitanda corꝑxis morte: et cum de¬
siderio. qr uitam recuꝑat infinitã. cũ gaudio
.ii. fac̾e debet ĩ mortał fut᷑us que fac̾e̾t ꝓ diffe
renda morte mortit᷑us. semꝑ dep̾cet᷑ dm offe¬
offerat. respexit dñs ad abel : ad muuera eius.

Expanded text:
 modo offendens in uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab uno vitio. Ponat se omnino in judicio et potestate sacerdotis, nihil sui reservans sibi, ut omnia eo ratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro evitanda corporis morte, et hoc cum desiderio, quia vitam recuperat infinitam. Cum gaudio enim facere debet renda morte moriturus; semper deprecetur Deum, offeofferat. Respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ adu̾sum u̾itati dampnat. que ñ aĩam s car¬
nen iolam sicut sr̃uis diximꝰ ex tͣduce esse admit¬
tit. Non gͥscd̾m aĩani s scd̾m carnẽ solam pcc̃m¬
orig̾. tͣlit᷑ a ꝑentib. est .in. poc̾m orig̾. ut supͣ diximꝰ
um. ip̃a cõcupiscentia est lexͣ meubroꝵ uł car¬
nis. que est morbidꝰ quidam affectꝰ. uł langor qͥ
ꝯmouet illicitũ desideriũ .i. carnalem ꝯcupiscen¬
tiam que lex pcci dicit᷑. que dr᷑ manere in carne¬

Expanded text:
tati adversum damnat; quae non animas, sed carnem solam, sicut superius diximus, ex traduce esse admittit. Non ergo secundum animam, sed secundum carnem solam, pecm originale, ut supra diximus, g.: Ipsa concupiscentia est lex membrorum vel carnis, quae est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est, carnalem concupiscentiam, quae lex peccati dicitur. Quae d
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ est totũ aboleat᷑. ac uelut fr̃m ñ fu̾it ha¬
leatur. Ap̃a uero cõcupiscentia soluto reatus
ninculo quo ꝑ illã dyabosꝰ aĩam retinebat et
a sio c̾atore seꝑabat mancat ĩcertamine. Ee¬
ce hic aꝑte ostendit ea rõne dimitti in bapt̃o ñ
qr ñ maneat post bapt̃m. s qr reatꝰ in bapt̃o abo¬
ietur. Dem̃̃ ⁊ de uł ie oistend̾it eo modo ⁊ dimitti.

Expanded text:
tatumque est, totum aboleatur, ac velut factum non fuerit habeatur; ipsa vero concupiscentia, soluto reatus vinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et a suo Creatore separabat, maneat in certamine. § Ecce his aperte ostendit ea ratione dimitti in baptismo, non quia non maneat post baptismum, sed quia reatus in baptismo aboletur. § Deinde idem ipse ostendit eo modo etiam dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ꝑ bapt̃m id agit. ut uetꝰ homo crucifigat᷑
et corpꝰ pcci destruat᷑ lta ut ĩ ip̃a uiuente car¬
ne ꝯcupiscentia respersa et innata repente ab¬
sumat᷑. ut ñ sit. s ne obĩt mortuo que inerat
nato. Nam si post bapt̃m homo uixerit ĩ carne
ht̃ ꝯcupiscentiã cum qͣ ꝑugn. eamq adiuuãte
deo superet. si tñ ñ in u̾acͣuũ gr̃am eiꝰ susceperit.¬
uł receꝑit. ñ uti hoc p̾stat᷑ in baptõ nisi forte
miraculo ĩ effabili c̾atoris. ut lex pccͣi que est

Expanded text:
m id agitur, ut vetus homo crucifigatur, et corpus peccati destruatur; non ita ut in ipsa vivente carne concupiscentia respersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit, in carne habet concupiscentiam cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si tamen non in vacuum gratiam ejus suscepit. Non itaque hoc praestatur in baptismo, nisi forte mira
Abbreviated transcription (Latin):
tate carnis tamꝙͣ suꝑatũ ⁊ ꝑemptũ nisl illicito
cõsensu quodã modo reuiuistat. et in regnũ pro¬
priũ dñatõmq reuocet᷑. Hic aꝑte ĩ sinuat ĩ bap¬
tismo cõcupiscentiã debilitari. ex quo ⁊ dr̃. dimi
Aliis t̾ płib testimõus scͥpt᷑a edoc. Ait .ii. augꝰ atͣ
llianũ lex que in menbris est uitiũ carniꝰ ẽ.
qd̾ expena pc̃ti ⁊ extͣouce mortis ꝓuenit. s lex
solutꝰ est a sacͣmento quo renasdunt᷑ fidelo. ma¬
net aut̾ qr oꝑat᷑ desideria contͣ que ⁊ dimicant

Expanded text:
state carnis tanquam superatum et peremptum, nisi illicito consensu quodammodo reviviscat, et in regnum proprium dominationemque revocetur. Hic aperte insinuatur in baptismo concupiscentiam debilitari, ex quo et dicitur daliis etiam pluribus testimoniis Scriptura edocet. Ait enim Aug. contra Julianum: Lex quae in membris est, vitium carnis quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed lex solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur desideria, contra quae dimicant
Abbreviated transcription (Latin):
probat᷑ aĩas defunitoꝵ ñ solũ suis sonsib uon
priuari. s n istis affectibus .s. sꝑe tristitia.
gaudio ac metu: carere. et ex hiis sibi ĩ illo
gen̾ali examine reseruantur. quidã eas iã
ince pere p̾gustare..¬

Expanded text:
probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non priuari, sed nec istis affectibus, scilicet spe, tristitia, gaudio ac metu, carere, et ex his quae sibi in illo generali examine reseruantur, quiddam eas iam incipere praegustare.
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilem dixit carnem xpisti. qr forma panis
esse sacͣmentũ et rem ex quo ⁊ firmat᷑ ꝙ supͣ
diximꝰ. de inde addit quod mag̾ lactorem mouet.
caro inquit eius est: qͣm forma panis oꝑtam ĩ sa¬
tͣmento accipiuius. et sanguis eius q̃m sub uini
spetie. et sapore potamsꝰ. caro uidel carnis. et sangͥs¬
nis sancͣmentũ est sangͥnis. carne et sangͥne ut̾
na magestate

Expanded text:
visibilem dixit carnem Christi, quia forma panis esse sacramentum et rem; ex quo confirmatur quod supra diximus. Deinde addit quod magis movet lectorem: Caro ejus est, quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis ejus, quem sub vini specie et sapore potamus. Caro videlicet carnis, et sanguis sacramentum sanguinis, carne et sanguine utrna majestate.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in. hiis negat᷑ uer̃ corpꝰ xp̃i a fidelib sumi iͥ¬
uł esse in altari. s hiis ui̾tas apsõs. et in cis uos
instruxit. quod ip̃ius corpꝰ ñ ꝑ ꝑtes dicerptũ. ut
putau̾nt illi discipuli qui retrõ abicrunt: set in¬
tegrũ. iͨ uissbir̃ in forma humana. s ĩisibłr
sub forma pauis et uiniͥ corpꝰ et sang̾ne̾ nobis
tͣceret. q̃m sensum: augꝰ ꝯfirmat di cons i m¬

Expanded text:
gatur verum corpus Christi a fidelibus sumi vel in altari esse, sed his Veritas apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sanguinem nobis traderet, quem sensum August. confirmat dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ intelligit᷑. que apud quosdam semeł celebrata
ñ iterat᷑. Item illud alius ambꝵ ͭ. pͥnia sensel usur¬
pata. nec uere celebt a. et fructũ prioris aufert.
et usum ꝯseq̃ntis amittit. de solempni intellig᷑.¬
Solempnis uero pñia ut ait ambꝵin eodenr est
que fit extͣ eccͣami. in maĩfesto i cinere ⁊ cili¬
tio. que pro gͣuiorib. horrendis q ac maifestis de¬
lictis: tñ inponitur. et illa non est iteranda ꝓ
reuerentia sacͣmenti. ue uilestat: et ꝯempribi¬
lis fiat hominib. Unde augꝰ. ꝙͣuis caute ⁊ salu¬

Expanded text:
dictum intelligitur, quae apud quosdam semel celebrata non iteratur. Item illud aliud Ambrosii, depata, nec vere celebrata, et fructum prioris aufert, et usum consequentis amittit, de solemni poeni est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrendisque ac manifestis delictis tantum imponitur. Et illa non est iteranda pro reverentia sacramenti, ut non vilescat et contemptibilis fiat hominibus. Unde Aug., ad Ma
Abbreviated transcription (Latin):
qui plus colleg̾at ñ hu̾it ampliꝰ nͤ qui minꝰ
incarnem. nec uini nisi in sang̾nem. Nec debent
dici duo sacͣmenta set unũ. qr sub utͣ specie idem
sumitur. Neq it̃atri sacͣmentũ. qr lenedictio ñ
repetitur suꝑ camd̾ spẽm. Neq alie sułe ĩ sacri
Panis in altari uerbi uirtute sacͣtus:
Eit diuina caro. nr̃i medicina reatus.

Expanded text:
Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neque debet iterari sacramentum, quia benedictio non repetitur super speciem eamdem. Neque aliae substantiPanis in altari verbi virtute sacratus, Fit divina caro nostri medicina reatus.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sb̃ alt̾ut᷑ totus sit xpistꝰ ut ostende̾t
totam humanã nãm assumpsisse: ut totam
redimeret. ꝑanis .ii. ad carnẽ refercͤ. uinu̾ad
aĩam. qr uinũ oꝑat᷑ sang̾nem in quo secos aie
a phisicis esse dicit᷑. Ideo gͦ in duab spetieb ce¬
lebrat᷑ : ut aĩe et carnis susceptio in xpisto. ⁊
utͥusq liberatio in nobis significet᷑. ualet enĩ¬
ut ait ambꝵ. ad tuitionem corꝑis et anime:
guis uero ꝑro aĩa nr̃a offertur. Sicut p̾figu¬
rauit mͣoyses. caro inquit pro corpore nostro
offert᷑. sang̾s uero pro anima. S tñ sub utͣq

Expanded text:
cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in Christo, et utriusque liberatio in nobis significetur. Valet enim ad tuitionem corporis et animae guis vero pro anima nostra offertur, sicut praefiguravit Moyses. Caro, inquit, pro corpore nostro offertur, sanguis pro anima; sed tamen sub utraque