comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia et ab hominib uellet audiri. atq ido
non placuit deo quia placebat sibi: quon
dissipauit dñs ossa hominum sibi placenti
Confusi sunt inquit quia spreuit illos:
cor humile et contribulatum non sꝑnit. De¬
niq & ipsa euangłi ꝑabola qua pharisei e
publicani ꝑsona confertur. euidenter ostin¬
dit ipse dñs quid in homine suscipiat. quid
repellat. sicut scriptum est: quia ds̃ suꝑł
resistit. humilib autem dat grãm. Ideo ꝓtesta¬
tur magis iustificatum abisse e templo publ
Metito autem ille laudator sui repu¬
t abscessit a facie dei. qui cum ipso . o
siliam legis p ferret oblitus fuerat in
ubietntem dñm. Suꝑ quem habicadoo
iuꝑ humilem es quietum. et trementem
mosies meos : ille autem in corde contrico
uinenusator accipitur & obtinet uenia de
lonslis pecatis ꝓpter grãm humiltatis¬
ancto illo phariseo quales iudei saucti sunt.
orante sarcinam peccator. de iactantia

Expanded text:
quia et ab hominibus uellet audiri. atque ideo quia et ab hominibus uellet audiri. atque ideo non placuit deo, quia placebat sibi, quoniam dissipauit dominus ossa hominum sibi placentium. confusi sunt, inquit, quia spreuit illos, qui cor humile et contribulatum non spernit. Denique et in ipsa euangelii parabola, qua Pharisaei et publicani persona confertur, euidenter ostendit ipse dominus quid in homine suscipiat, quid repellat, sicut scriptum est: quia deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. ideo protestatur magis iustiMerito autem ille laudator sui, repudiatus abscessit a facie Dei, qui cum ipso nomine peritiam Legis praeferret, oblitus fuerat inentem dominum: super quem habitabo nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? ille autem in corde contrito sui accusator accipitur et obtinet ueniam de confessis peccatis propter gratiam humilitatis, sancto illo Pharisaeo, quales Iudaei sancti sunt, reportante sarcinam peccatorum de iactantia
Abbreviated transcription (Latin):
re carnali. uita autem sensuq terreni sur
qui terrena sapiunt. & carnali obseruan
in uetustate littere consenescunt. non reu¬
centes in nouam creaturam: quia non rece-¬
perunt eum ꝑ quem uetera transierũt. s
facta sunt noua. Sic enu forte eos in ho
psalmo sanctos appellat. quomodo & in oi¬
głio iustos ubi dicit non ueni uocare ito
peccatores. id ÷ illos iustos qui in sc̃itate ꝯ¬
ris et littera legis głantur. quib dicitur
lite głari patrem abraham. quia potenci
ds̃ de lapidib istis excitare filios abrahal.
Quors forma in illo phariseo ꝓponitur qͥ uis¬
ticias suas tanquam nescienti dño recolens
predicabat u tempo: non orans ut exaudi¬
retur. sed exigens quasi debitum meriti pri
operib bonis quidem. s ingratis deo: qui
quod iusticia ȩdificauerat: suꝑbia destrue¬
bat. Nec ipsum silentio s uoce clamaberat.
ut appareret eum non diuinis aurib loquꝰ

Expanded text:
ere carnali, uita autem sensuque terreni sunt, ere carnali, uita autem sensuque terreni sunt, qui terrena sapiunt et carnali obseruantia in uetustate litterae consenescunt, non renascentes in nouam creaturam, quia non receperunt eum, per quem uetera transierunt et facta sunt noua? sic enim forte eos in hoc psalmo sanctos appellat, quomodo et in euangelio iustos, ubi dicit: non ueni iustos uocare sed peccatores, id est illos iustos, qui in sanctitate generis et littera legis gloriantur, quibus dicitur: nolite gloriari patrem Abraham, quia potens est deus de lapidibus istis excitare filios Abraham. quorum forma in illo Pharisaeo proponitur, qui iustitias suas tamquam nescienti domino recolens praedicabat in templo, non orans ut exaudiretur, sed exigens quasi debitum meriti pro operibus bonis quidem sed ingratis deo, quia quod iustitia aedificauerat superbia destruebat, nec id ipsum silentio sed uoce clamabat, ut appareret eum non diuinis auribus loqui,
Abbreviated transcription (Latin):
e paucis quȩ nunc iam ad
nauem currende litterarũ
ꝑlatore. & mͥ in ipsius festi¬
natione ꝓperante. in men¬
te uenerunt: ne sine corol¬
lario michirescribas aliqua
pponam. Quȩ si forte lucida sunt. & mͥ ui¬
dentur obscura. nemo prudentiũ filiorũ
qui forte de nrĩs in ora lec tiuncłe huiꝰ cirta
te steterint. de insipiencia mea rideat᷑: si pcd̃
beniuolentia fr̃ne liaritatis faueat instrum.¬
do. ut efficiar uidentium particeps: ep
doctrina tua illuminatis mentibus consr¬
rantium mirabilia de lege dñi. Dic gͦ mih
benedicte doctor isrł. quid sit quod dict ni
psalmo quinto decimo: scĩs qui in terra sĩt
eius mirificauit om̃s uoluntates suas inte
illos. multiplicate sunt enim infirmitateᷤ q¬
rum. postea accelerauerunt. Quos ait sci
qui in terra sint sancti: num illos iudeus
fili i carnis abrahȩ et non filis reꝓmissionu
excluduntur a semine. quod in ysaac uoci¬
cum est. Ideo sanctos in terra. quia sc̃i gen¬

Expanded text:
De paucis, quae nunc iam ad nauem currente litterarum perlatore et mihi in ipsius festinatione properanti in mentem uenerunt, ne sine corollario mihi rescribas, aliqua proponam. quae si forte lucida sunt et mihi uidentur obscura, nemo prudentium filiorum, qui forte de nostris in hora lectiunculae huius circa te steterint, de insipientia mea rideat, sed potius beniuolentia fraternae caritatis faueat instruendo, ut efficiar uidentium particeps et ex doctrina tua inluminatis mentibus considerantium mirabilia de lege domini. Dic ergo mihi, benedicte doctor Israel, quid sit quod dicit in psalmo quinto decimo: sanctis, qui in terra sunt eius, mirificauit omnes uoluntates suas inter illos. multiplicatae sunt enim infirmitates eorum, postea accelerauerunt. quos ait sanctos, qui in terra sint sancti? num illos Iudaeos, qui filii carnis Abrahae et non filii repromissionis excluduntur a semine, quod in Isaac uocatum est? ideo sanctos in terra, quia sancti gen
Abbreviated transcription (Latin):
& repugnauerit. uł quoquo modo ab eo fuerit
alienus usq in finem huius tẽporał uitȩ: nõ
remittetur ei neq in hoc scło neq in futuro:
hoc sciłt tam grande peccatum: ut eo tenean¬
tur omĩa peccata. Qd ñ ꝓbatur ab aliquo eẽ
cõmissum: nisi cum de corpore exierit. Quã
diu uͦ hic uiuit: eum sicut dicit apls pacien¬
tia dei ad penitentiã adducit. S si ipse ꝑseue¬
rantissua iniquitate sicut consequent ait
apłs adiungit scđm duriciam cordis sui et
cor inpenitens. thesaurizat sibi irã in die
ire. & reuelationis iusti iudicis dei: ñ ei remit¬
tetur neq in hoc scło. neq in futuro. Isti aut̃
cum quib agimus. uł de quib agimꝰ: non
sunt desꝑandi. Adhuc enim sunt in corpore.
cuius habent foris sacramentum: s rem ip¬
sam ñ cenent intus euiꝰ illud ÷ sacram̃tum:
& ideo sibi uidiciũ manducant & bibut̃ ui

Expanded text:
 repugnauerit uel quoquo modo ab eo fuerit  repugnauerit uel quoquo modo ab eo fuerit alienus usque in finem huius temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro, hoc scilicet tam grande peccatum, ut eo teneantur cuncta peccata, quod non probatur ab aliquo esse commissum, nisi cum de corpore exierit. quam diu uero hic uiuit, eum, sicut dicit apostolus, patientia dei ad paenitentiam adducit; sed si ipse perseuerantissima iniquitate, sicut consecundum duritiam cordis sui et cor inpaenitens thesaurizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, non ei remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corpore. cuius habent foris sacramentum, sed rem ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentum, et ideo sibi iudicium manducant et bib
Abbreviated transcription (Latin):
futuro. Intelligant gͦ ñ omne s aliod signifi¬
rem peccatum ñ hab̃ent. utiq ñ omne peccatũ
intelligi uoluit. quandoqͥdem pleni erant mag¬
nis multisq peccatis. s aliqd ꝓprium peccatũ
qd si ñ hab̾ent possent illis omnia dimitti quȩ
habebant. id÷ qd in eum uenientẽ non credi¬
dunt. Hoc enĩ peccatũ ñ habent. si ñ ueniret: sic
etiã cũ dix̃ qͥ peccau̾it ĩ spm scm̃. ł qͥu̾bũ dixi̾t ad
u̾s sp̃m scm̃. ñ utiq omne qd̾ in sp̃m scm pectatur. fac¬
to. siue dicto. s aliqd̃ certum & ꝓpriũ intelligi
uoluit. hoc ÷ duriciam cordis usq ad finem
huiꝰ uitȩ quia homo recusat in unitate corpo¬
ris xp̃i qd uiuificat sp̃s sc̃s: remissionẽ acciꝑe
peccatoꝵ. Cum enĩ dixisset discipłis accipite
spm̃ sc̃m: continuo subiecit. Sicui dimiseritis
peccata: dimittent᷑ ei. Si cui tenueritis: tene¬
buntur. huic gͦ gre dei quicumq restiterit.¬

Expanded text:
futuro\'. Inteliegant ergo non omne sed aliquod signififuturo\'. Inteliegant ergo non omne sed aliquod signifirem, peccatum non haberent, utique non omne peccatum intellegi uoluit, quando quidem pleni erant magnis multisque peccatis, sed aliquod proprium peccatum, quod si non haberent, possent illis omnia dimitti, quae habebant, id est quod in eum uenientem non crediderunt - hoc enim peccatum non haberent. si non ueniret ―. sic etiam, cum dixit: Qui peccaueritum sanctum. non utique omne, quod in spiritum sanctum peccatur facto siue dicto sed aliquod certum et proprium intellegi uoluit. hoc est autem duritia cordis usque ad finem huius uitae. qua homo recusat in unitate corporis Christi, quod uiuificat spiritus sanctus, remissionem accipere peccatorum. cum enim dixisset discipulis: Accipite spiritum sanctum, continuo subiecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. huic ergo dono gratiae dei quicumque restiterit et
Abbreviated transcription (Latin):
recordant᷑ quid ipsi fecerint ꝓ uana quȩ cou
eos teneatur. & intelligenter asseratur: quid
omĩno respondeant ñ habebt̃. Qd aut̃ dicũt
si peccauimus in sp̃m sanctum quia exuffla-¬
uimus baptismum urm. ut quid nos quȩritis
cum remitti nob̃ hoc peccatum omĩno ũ possit
dicendo dũo qͥ peccauerit in sp̃m sanctũ non
remittetur ei neq in hoc scło neq in futuro:
ũ attendunt quia scđin istum sensum nemo
libandus ẽ. Qls enim ñ loquit᷑ aduersꝰ sp̃m
aut macedonianus. qui eum dicunt eẽ crea¬
turam. aut fotinianus qui eius omnino ne¬
gat aliquam ẽẽ substantiam. s unum tantũ
modo eẽ deum patrem: siue alii ħetici. quos
cominemorare longum ẽ: Nulli gͦ istoꝵs libe¬
randi sunt: aut ipsi iudei quib hoc dñs obie¬
cit. si in eum crederent ñ erat̃ baptirandi. Nõ
enim ait saluator in baptismo remitcetur: sed
ñ remittetur inquit neq in hoc scło neq in

Expanded text:
recordantur, quid ipsi fecerint pro uana, quae crecordantur, quid ipsi fecerint pro uana, quae ceos teneatur et intellegenter adseratur, quid omnino respondeant, non habebunt. Quod autem dicunt: Si peccauimus in spiritum sanctum, quia exsufflauimus baptismum uestrum, ut quid nos quaeritis, cum remitti nobis hoc peccatum omnino non possit dicente domino: Qui peccauerit in spiritum sanctum, non remittetur ei nequein hoc saeculo neque in futuro? non adtendunt, quia secundum istum sensum nemo liberandus est. quis enim non loquitur aduersus spiritum aut Macedonianus, qui eum dicunt esse creaturam, aut Photinianus, qui eius omnino negat aliquam esse substantiam, sed unum tantum modo esse deum patrem, siue alii haeretici, quos commemorare longum est? nulli ergo istorum liberandi sunt? aut ipsi Iudaei. quibus hoc dominus obiecit, si in eum crederent, non erant baptizandi? non enim ait saluator in baptismo remittetur\', sed \'non remittetur, inquit, \'neque in hoc saeculo neque in
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros correctos. ȩtiam si extra eccłiam ordi-¬
nati eẽnt. in suis honoribꝰ suscipiendos ẽẽ cẽ-¬
suerunt: ñ quo etiam foris ab unitate corpo¬
ris xp̃i possent habere sp̃m sanctũ. s maxune
ꝓpter eos quos foris positi possent deciꝑe. &
a susceptione illius muneris impedire: deinde
ut ȩtiam ipsoꝵ infirmitas lenus excepta ĩtꝰ
sanabił fieret: iam nulla ꝑtinatia claudente
ocłos cordis. aduersꝰ eudentiam ueritatis:
Qͥd autem aliud ȩtiam ipsi cogitauerunt. q̃n
maxunianistas quos in sacrilego sicut eoꝵ con¬
cilium indicat schismate dampnauerant. et
in quoꝵ iam loco alios ordinauerant. postea¬
quam uiderunt ab eis popłos ñ recede. ne õs
ꝑderent in sius honorib receꝑunt: & baptis¬
mo quem foris ab eis dãptiati dederãt uullã
contradicionẽ questionẽq mouerunt: quare
gͦ mirantur aut queruntur. aut calupniant᷑
qd eos sic suscepimus ꝓ uera pace xp̃i. & non

Expanded text:
ceteros correctos, etiamsi extra ecclesiam ordiceteros correctos, etiamsi extra ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse censuerunt, non quo etiam foris ab unitate corporis Christi possent habere spiritum sanctum. sed maxime propter eos. quos foris positi possent decipere et a susceptione illius muneris impedire. deinde ut etiam ipsorum infirmitas lenius excepta intus sanabilis fieret iam nulla pertinacia claudente oculos cordis aduersus euidentiam ueritatis. quid autem aliud etiam ipsi cogitauerunt, quando Maximianistas, quos in sacrilego, sicut eorum concilium indicat. schismate damnauerant et in quorum iam locum alios ordinauerant, posteaquam uiderunt ab eis populos non recedere, ne omnes perderent, in suis honoribus receperunt et baptismo, quem foris ab eis damnati dederant, nullam contradictionem quaestionemque mouerunt? quare ergo mirantur aut queruntur aut calumniantur, quod eos sic suscepimus pro uera pace Christi, et non
Abbreviated transcription (Latin):
lgnarunt. Ueniant. fiat par in uircute. ie¬
s̃m. quȩ uirtꝰ haritas ẽ: cui sc̃ȩ ciuitati dic¬
illm ẽ. fiat pax iu uirtute tua & habundantia
i currib: tuis. Hon se excollant adu̾sꝰ mater¬
ium sollicitudinem quam ꝓ ipsis & ꝓtancis po¬
pulis quos decipiunt uł decipiebant colligẽ¬
dis. & habuit & habet: non suꝑbiant. quia sic
eos suscipit ñ referant ad elationis suȩ malũ:
ꝗd facit ipsa ꝓpter pacis bonum. Sic multitu¬
dinibꝰ ꝑ schismata & hereses ꝑeuntib: subue¬
nire consueuit. Hoc displicuit lucifero. qt fac¬
tum ÷ in eis suscipiendis atq sanandis: qͥ uene¬
no ꝑierant arriano. & cui displicuit: in tene¬
bras cecidit schismatis. amisso lumine karica¬
tis. hoc erga istos ab inicio seruauit africana
catholica ex ep̃or sententia: qui in eccłia ro¬
mana. inter cecilianum & partem donati iu-¬
dicauerunt. Dãpnatoq uno quodam dona¬
to qui auctor schismatis fuisse manifestatꝰ est.

Expanded text:
pugnarunt. ueniant; fiat pax in uirtute Hiepugnarunt. ueniant; fiat pax in uirtute Hierusalem, quae uirtus caritas est, cui sanctae ciuitati dictum est: Fiat pax in uirtute in turribus tuis. non se extollant aduersus maternam sollicitudinem, quam pro ipsis et pro tantis populis, quos decipiunt uel decipiebant, colligendis et habuit et habet: non superbiant. quia sic eos suscipit; non referant ad elationis suae malum. quod facit ipsa propter pacis bonum. Sic multitudinibus per schismata et haereses pereuntibus subuenire consueuit. hoc displicuit Lucifero, quia factum est in eis suscipiendis atque sanandis, qui ueneno perierant Arriano, et cui displicuit, in tenebras cecidit schismatis amisso lumine caritatis. hoc erga istos ab initio seruauit Africana catholica ex episcoporum sententia, qui in ecclesia Romana inter Caecilianum et partem Donati iudicauerunt damnatoque uno quodam Donato, qui auctor schismatis fuisse manifestatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
arunt qͦ salus tuciꝰ mminiret᷑. exꝑti credo aliqͦꝵ¬
guaues dissensi oitum scissuras. ñ huius aut
aent. detrahendum ẽ aliquid seueritati: ut ma¬
iorib mał sanandis. karitas sincera subueni¬
at. habeant gͣ isti de preterito. de stabili erro¬
ix. sicut petrus habuit de mendati tunore a¬
narum dolorem: & ueniant ad eccłiã xp̃i ue¬
tim. hoc ÷ matrem catholicam. Sint in illa cle¬
m. sint ep̃i utiliter: qui contra illam fuerat
stiliter. N on inuidemus ĩmo amplectimur.
ꝯtamus. ortamur. Et quos in uiis et sepib
nuenunus intrare cogunus. & si ũdum quib¬
dim ꝑsuademus: quia ñ res eoꝵ s ipsos queri¬
mus apłs petrus quando saluatorem negauit.
Sed multomagis isti eum ñ acceꝑunt. ubi a
irporis compage diuisi. qd solum corpꝰ uiui¬
sicat sp̃s sc̃s extra eccłiam. & contra eccłiã ex¬
i sacramenta tenuerunt: & tanquã cuuili
onrĩs contra nos erectis signis armisq

Expanded text:
derunt, quo salus totius muniretur, experti, credo, aliqderunt, quo salus totius muniretur, experti, credo, aliqonum scissuras non huius aut cent, detrahendum est aliquid seueritati. ut maioribus malis sanandis caritas sincera snbueniat. Habeant ergo isti de praeterito detestabili errore, sicut L etrus habuit de mendaci timore, amarum dolorem et ueniant ad ecclesiam Christi ueram, hoc est matrem catholicam; sint in illa clerici. sint episcopi utiliter, qui contra illam fuerunt hostiliter; non inuidemus, immo amplectimur, optamus, hortamur et. quos in uiis et saepibus inuenimus, intrare cogimus. et sic nondum quibusdam persuademus, quia non res eorum sed ipsos quaerimus. apostolus Petrus quando saluatorem negauit sed multo magis isti eum non acceperunt. ubi a corporis compage diuisi, quod solum corpus uiuificat spiritus sanctus, extra ecclesiam et contra ecclesiam ecclesiae sacramenta tenuerunt et tamquam ciuili bello nostris contra nos erectis signis armisque
Abbreviated transcription (Latin):
ce arboris matris: contra integritatem seuit¬
tatis. Uerumtamen quia neq qui plantat el
miscđiam precib fusis. coalescende insitors pace
ramors: karitas cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ.
Ut enim constitueretur in eccłia ne quisquã
post alicuiꝰ criminis penitentiam clericacum
accipiat. uł ad clericatum redeat. uł in cericaũ
iie disputabitur: de quib dictum est.
oueritis in terra soluta eruntꝰ in celo. Sed
ascan etiam detectis cruninib spe hono
cecliastici animꝰ uitumescens. suꝑbe age
sicnatentiam. seuerissime placuit ut post
atim de crimine dampnabili pȩnitentiã. ne¬
mosit clericus: ut desꝑatione temporał alti¬
ns egit penitentiam: & tamen in honore suo
ꝯsicẽt & beatum petrũ quando amarissimã
erunas fudit. utiq diũn negasse penitiuit:
itamen apłs mansit. S ñ ideo suꝑuacuadis
iutanda ẽ posteriors diligentia. qui ubi salu
anichil detrahebat᷑. humilitati aliquid addi¬

Expanded text:
ce arboris matris contra integritatem seuerce arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tamen, quia neque, qui plantat, est iam precibus fusis coalescente insitorum pace ramorum caritas cooperit multitudinem peccatorum. Ut enim constitueretur in ecclesia, ne quisquam post alicuius criminis paenitentiam clericatum accipiat uel ad clericatum redeat uel in clericatuecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan etiam detectis criminibus spe honoris ecclesiastici animus intumescens superbe ageret paenitentiam, seuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altiris egit paenitentiam et tamen in honore suo perstitit et beatum Petrum, quando amarissimas lacrimas fudit, utique dominum negasse paenituit et tamen apostolus mansit. sed non ideo superuacua putanihil detrahebatur, humilitati aliquid addi
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiam fuisse peniteat. ut salui ẽẽ possimus: qͣnͣ
post istam penitentiam apd uos clerici uł etiam
ep̃i ꝑmanemus: Noc ñ fieret. qm̃ reuera qd̃ fatt¬
dum ẽ. fieri ñ deb̾et: nisi pacis ipsius compen¬
sacione sanaret᷑. Si sibi hoc dicant. & multo mi¬
xime humiliter doleant qui intanta morte
precisione iacent. ut isto quodam uulnere mi¬
tris catholicȩ. reuiuiscant. Cum enĩ precis ramͥ
inseritur. fit aliud uulnus in arbore. quo posst
recipi ut uiuat: qui sine uita radicis ꝑibat. s ed
cum receptus recipienti coaluerit: & uigor con-¬
sequitur & fructus. Si autem ñ eoaluerit. ille
serendi genus. ut nullo preciso ramo qͥ intus ẽ.
ille qui foris ẽ inserat᷑: non tam̃ nullo. s uł leuis¬
suno arboris uulnere. Ista gͦ & isti cum ad radi¬
cem catholicã ueniuint. nec eis quamius post
erroris sui penitiam. honor clericatus aut ep̃tͥ
auffertur. fit quidẽ aliquid tanquam in corti¬

Expanded text:
ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo post istam paenitentiam apud uos clerici uel etiam episcopi permanemus? hoc non fieret, quoniam re uera, quod fatendum est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille serendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in corti
Abbreviated transcription (Latin):
eium gaudeb te ẽẽ correctum: nisi doleas fiunst
ꝑuersum: quid gͦ uiquit apud uos cum ad iuis
transimus accipimus: respondeo. Non quiden
accipitis baptismũ qui uob extra compagẽ co¬
poris xp̃i ineẽ potuit ꝓdesse ñ potuit: s accupi¬
tis unitatem sp̃s inuincło pacis. sine qua neme
poterit uid̾e dm̃: et caritatẽ. quȩ sicut scripti
cooꝑit mulcitudinem peccators: qd̃ tam mag
bonum ẽ. sine quo nec lingas hominũ & ang̃
uec scientiam omnium sacram̃doꝵ. nec ꝓpħian
nec tantam fidem qua montes transferant᷑. ia
omiã quȩ possidet homo distributa pauꝑib ne
corporis in ignib passionem ꝑdesse aliquid. aps
testis ẽ. hoc gͦ tam magnum bonũ. si paruum u
uullum putatis. merito infelicit̃ erratis: meti
si in unitatem catholicam ñ transitis. ꝑitis. Sig̃
inquiunt oportet. ut nos extra eccłiam & adus

Expanded text:
enim gaudebis te esse correctum. nisi doleas fuisse enim gaudebis te esse correctum. nisi doleas fuisse peruersum? Quid ergo. inquit, apud uos, cum ad uos transimus, accipimus? respondeo: Non quidem accipitis baptismum. qui nobis extra compagem corporis Christi inesse potuit, prodesse non potuit, sed accipitis unitatem spiritus in uinculo pacis, sine qua nemo poterit uidere deum, et caritatem, quae, sicut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum. quod tam magnum bonum, sine quo nec linguas hominum et angelorum nec scientiam omnium sacramentorum nec prophetiam nec tantam fidem, qua montes transferantur, nec omnia. quae possidet homo, distributa pauperibus nec corporis in ignibus passionem prodesse aliquid apostolus testis est, hoc ergo tam magnum bonum si paruum uel nullum putatis, merito infeliciter erratis, merito, si in unitatem catholicam non transitis, peritis. Si ergo, inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
neat quam sup̃sit in corpore. In huius gͦ compa¬
gem corporis ueniant: & labores suos ñ dñandi
cupiditate. si bene utendi pietate possideant. Nos
audem uoluntatem nrãm ut iam dictũ ẽ. ab
huius cupiditatis sordib quolibet inimico u¬
dicante purgamus: quando eos ipsos quoꝵ labo¬
res dicuntur. ut nob̃cum & nrĩs & illis in socie¬
cate catholica utantur. quantum ualemꝰ ĩqͥrimꝰ:
Sed hoc ÷ inquiunt qd nos mouet. Si iniusti su¬
mꝰ: quare nos queritis: quib nos respondemus.
Querimus uos iniustos: ne ꝑmaneatis iniusti:
Querimus ꝑditos: ut de inuentis gaude possimꝰ
dicentes. Mortuus erat fr̃ & reuixit: ꝑierat &
inuentus ẽ. Quare gͦ inquit me ñ baptizas: ut
abluas apeccatis: respondeo. Quia ñ facio inui¬
riam caracteri imꝑatoris: cum errorem corri¬
go desertoris. Quare inquit apd te uł penitent
non ago: immo nisi egeris. saluus eẽ ñ poteris qͥs

Expanded text:
neat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo companeat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo compagem corporis ueniant et labores suos non dominandi cupiditate sed bene utendi pietate possideant. nos autem uoluntatem nostram, ut iam dictum est, ab huius cupiditatis sordibus quolibet inimico iudicante purgamus, quando eos ipsos, quorum labores dicuntur. ut nobiscum et illis et nostris in societate catholica utantur, quantum ualemus, inquirimus. Sed hoc est. inquiunt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quare nos quaeritis? quibus respoudemus: Quaerimus uos iniustos, ne permaneatis iniusti: quaerimus perditos, ut de inuentis gaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluas a peccatis? respondeo: Quia non facio iniuriam characteri imperatoris. cum errorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. saluus esse non poteris; quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩperator: s stabit catholicus aduersꝰ hereticũ
qui abstulit labores eiꝰ quando preualebant fu-¬
rores impiors circumcellionum. Ipsa quippe sol¬
uit scriptura questionẽ. quȩ ñ ait tunc stabut̃
homines. s cunc stabunt iusti: & ideo in magna
constantia: quia in bona conscientia. Iustus au¬
tem hic nemo ẽ iusticia sua. id ÷ tanquam sibi a
se ipso facta: si ut dicit apłs sicut unicuiq deus
particus ẽ mensurã fidei. Sequit᷑ iutem & adiun¬
git. Sicut enĩ in uno corpore multa m̃bra
habemꝰ. omĩa autem membra ñ eosdem actus ha¬
bent: ita multi unum corpꝰ sumus in xp̃o. Ac ꝑ
hoc nemo potest ẽẽ iustus: quandui fuerit ab
unitate huius corporis seꝑatꝰ. Quemadmodũ
enum membrum si precidatur ab hominis ui-¬
ui corpore ñ potest tenere sp̃m uitȩ: sic homo
qui preciditur de xp̃i iusti corpore. nullomͦ po¬
test sp̃m tenere iusticie. etiam si figurã m̃bri te¬

Expanded text:
imperatorum, sed stabit catholicus aduersus haereticum, imperatorum, sed stabit catholicus aduersus haereticum, qui abstulit labores eius, quando praeualebant furores impiorum Circumcellionum. ipsa quippe soluit scriptura quaestionem. quae non\' ait tunc stabunt homines sed \'tunc stabunt iusti\' et ideo in magna constantia\', quia in bona conscientia. lustus autem hic nemo est iustitia sua. id est tamquam sibi a se ipso facta, sed, ut dicit apostolus, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei. sequitur autem et adiungit: Sicut enim in uno corpore multa mem bra habemus. omnia autem membra non eosdem actus habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. ae per hoc nemo potest esse iustus, quam diu fuerit ab unitate huius corporis separatus. quem ad modum enim membrum, si praecidatur ab hominis uiui corpore. non potest tenere spiritum uitae, sic homo, qui praeciditur de Christi iusti corpore, nullo modo potest spiritum tenere iustitiae; etiamsi figuram membri te
Abbreviated transcription (Latin):
lit spolia impioꝵ. et corpore xp̃i tesauriran¬
tur diuiciȩ impiors. ñ debẽt ĩpii foris rema¬
nere ut calupnientur: s intrare potius ut lti¬
ficent᷑ unde & illud qd̾ de die iudicii scriptũ
ẽ. tunc stabunt iusti in magna constantia ad¬
uerꝰ eos qui se angustiauerunt. & abstulert̃
labores eoꝵͣ. Non utiq sic intelligendum est
quia stabit chananeus aduersꝰ isrł. cum chana¬
nal labores abstulerit isrł: s stabit nabuteus
aduersꝰ achab: qm̃ labores nabuthei abstulit
achab. Cananeus quippe impiꝰ: nabutheus itꝰ:
Eodem mͦ non stabit paganus aduersꝰ xp̃ianũ.
qui abstulit labores eius: quando idoloi expo¬
liata. uł douata sunt templa: s stabit xp̃ianus
aduersꝰ paganum. qui abstulit labores eiꝰ. quan¬
do martyrum strata sunt corpora. Sic gͦ ñ sta¬
bit heticus aduersꝰ catholicum qui accepit la¬
bores eius quando p̃ualuerut̃ leges catholicoꝵ

Expanded text:
lit spolia impiorum et corpori Christi thesaurizanlit spolia impiorum et corpori Christi thesaurizantur diuitiae impiorum, non debent impii foris remanere, ut calnmnientur. sed intrare potius, ut iustificentur. Unde et illud, quod de die iudicii scriptum est: Tunc stabunt iusti in magna constantia aduersus eos, qui se angustia uerunt et abstulerunt labores eorum. non utique sic intellegendum est, quia stabit Chananaeus aduersus Israhel, cum Chananaei labores abstulerit Israhel. sed stabit Nabuthaeus aduersus Achab, quoniam labores Nabuthaei abstulit Achab; Chananaeus quippe impius, Nabuthaeus iustus. eodem modo non stabit paganus aduersus Christianum. qui abstulit labores eius. quando idolorum expoliata uel donata sunt templa, sed stabit Christianus aduersus paganum, qui abstulit labores eius, quando martyrum strata sunt corpora. sic ergo non stabit haereticus aduersus catholicum, qui accepit labores eius, quando praeualuerunt leges catholicorum
Abbreviated transcription (Latin):
foris cum illo remaneatur. & quicquid ab eis
qui post acceptum baptisinum hic uiunt. hu¬
mana infirmitate contrahitur. quarumq cul¬
parum: ꝓpter ipsũ lauacrum dimittitur. Neq
enim aliquid ꝓdẽ non baptizato dicere. dimit¬
te nob̃ debita nr̃a. Ita mͦ mnundat ȩccłiam suam
lauacro aquȩ in uerbo. ut tunc eam sibi exhi-¬
beat ñ habentẽ macłam aut rugam aut aliqͥd
eius modi: totam scilicet pulchram atq ꝑfectã.
quando absorbebitur mors in uictoriam. Nuẽ
ergo in quantum uiget in nob qd̃ ex deo naci
sumus. ex fide uuentes iusti sumus: in quantũ
autem reliqiuias mortalitatis ex adam trahimꝰ.
sine peccato ñ sumus. Et illud eium uerum ẽ.
qui natus est ex deo ñ peccat: & illud uerũ: si
dixerimꝰ quia peccatum ñ habemus nos ipsos¬
& iustificans: nos autem iustificati gratis per
gratiam ipsius. Non autem iustificat nisi cor¬
pus suum qd̾ ẽ eccłia. Et ideo si corpꝰ xp̃i col¬

Expanded text:
foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, qui post acceptum baptismum hic uiuunt. humana infirmitate contrahitur quarumque culparum, propter ipsum lauacrum dimittitur. neque enim aliquid prodest non baptizato dicere: Dimitte nobis debita nostra. Ita modo mundat ecclesiam suam lauacro aquae in uerbo, ut tunc eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, totam scilicet pulchram atque perfectam, quando absorbebitur mors in uictoriam. nunc ergo, in quantum uiget in nobis, quod ex deo nati sumus ex fide uiuentes, iusti sumus: in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui natus est ex deo, non peccat. et illud uerum est: Si d.ixerimus, quia peccatum nt iustificans. nos autem iustificati gratis per gratiam ipsius. non autem iustificat nisi corpus suum. quod est ecclesia, et ideo, si corpus Christi tol
Abbreviated transcription (Latin):
libi ÷ mors aculeus cuus: aculeus enĩ ẽ mor
as peccacũ. In hac autem uita uͥ corpꝰ qd̃ cor¬
linpitur aggrauat anuimam. si eccłia coꝵ
ia tał est. ñ ergo dicant deo qđ dñs orare nos do¬
cuit: dimitte nob debita nr̃a. Cum eium ĩbap¬
tismo eiuicta dimissa sint. ut quid hoc poscit᷑
rimus quia peccatum ñ habemꝰ nos ipsos de¬
cipimus. & ueritas in nob̃ ñ est. si autem con¬
fessi fuerimus peccata nr̃a. fideł est & iustus
qui dimittat nob̃ peccata: & mundet nos ab
onĩ iniquitate. P ropter hanc spem dic̃ uni¬
uersa eccłia dimitte nob̃ debita nr̃a. ut non
suꝑbientes s confitentes mundet ab omĩ uu¬
quitate. atq ita sibi exhibeat dñs xp̃s in illa
uerbo: quia neq aliquid remanet in baptismo.
qd ñ dimittatur preteritors omĩum peccatoꝵs.
si tamen ipse baptismus ñ frustra foris habeat᷑.
s aut intus detur: aut si iamforis datus ẽ. non

Expanded text:
ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, ubi corpus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid hoc poscit rimus! quia peccatum non habemus. nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessiqui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa ecclesia: Dimitte nobis debita nostra, ut non "sed confitentes mundet ab omni iniquitate atque ita sibi exhibeat dominus Christus in illa uerbo. quia neque aliquid remanet in baptismo, quod non dimittatur praeteritorum omnium peccatorum - si tamen ipse baptismus non frustra foris habeatur, sed aut intus detur aut. si iam foris datus est, non
Abbreviated transcription (Latin):
uistificat: uͭ deputetur fides eiꝰ ad iusticiam.
d puto qd̾ etiam ipsi se ipsos horrent: si cam̃
ista uł cogitare dignentur. Iustus enum et iꝰti¬
icans ñ ÷ nisi unus ds̃. ꝑ otest autem & de
stis dici. qd dixit apłs de uideis. quia igno
st autem ut quisquam nr̃m ita se iustũ di¬
u ut aut suam iusticiam uelit constituere.
s: quasi a seipso sibi datam. cum dicatur ei
quid enim habes qd̾ ũ accepisti: aut sine pec¬
cato se eẽ iactare audeat in hac uita. sicut ip¬
sii nr̃a collatione dixerunt in ea se eccłia¬
ẽ quȩ iam ñ habet macłam aut rugam. aut
aliquid eius modi: nescientes hoc in eis mo¬
dcompleri. qui uł post baptismum concuuo.
uł dimissis debitis. quȩ dimittanda in orati¬
ure poscuntur. de hoc exeunt corpore: ĩ cota
lccłia tunc futurum. ut sit omĩno ñ habẽs
nucłam & rugã. aut aliquid eiusmodi. quan¬
dodicendum erit. ubi ẽ mors uictoria cua.

Expanded text:
iustificat, ut deputetur fides eius ad iustitiam. iustificat, ut deputetur fides eius ad iustitiam. sed puto, quod etiam ipsi se ipsos horrent, si tamen ista uel cogitare dignantur. iustus enim et iustificans non est nisi deus. potest autem et de istis dici, quod dixit apostolus de Iudaeis, quia ignorsit autem, ut quisquam nostrum ita se iustum dicat, ut aut suam iustitiam uelit constituere, id est quasi a se ipso sibi datam, cum dicatur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? aut sine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicut ipsi in nostra conlatione dixerunt in ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tunc futurum. ut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua?
Abbreviated transcription (Latin):
communia. a memus qd cantam̃ ecce
as bonum & quam iocundum habitare fr̃s
sunium: ut sic exꝑiant᷑ & sciant quam uera¬
sr ad eos clamet mater catholica. qd̾ seri¬
ir beatus apłs ad chorintios: ñ quero quȩ
unt urã s uos. Si autem considemus qd sc̃p¬
tum ÷ in libro sapientiȩ. ideo iusti tulerut spo¬
u impioꝵ. item qd legitur in ꝓuerbus thes¬
aurrrantur autem iustis diuitiȩ impior. tc̃
uidebinus ñ ẽẽ querendum qui habeant
res hereticoꝵ. s qui sint in societate iustoꝵ.
⁊cimus quidem illos tantã sibi arrogare iꝰti¬
ium: ut eam se iactent ñ solum habe. s etiã
ilis hominib dare. a se quippe dicunt iꝰti¬
fcari eum quem bapti zauerint. Ubi nichil
as restat. nisi dicere illi qui baptizacur ab eis:
it in baptizatorem suum credat. Cur eium
ñ faciat quando apłs dicit. credenti in eum
qui uistificat impium. deputat᷑ fides eius ad
iusticiam: ĩtiipsum ergo credat si eum ipse

Expanded text:
communia ia. amemus quod cantamus: Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in unum, ut sic experiantur et sciant, quam ueraciter ad eos clamet mater catholica, quod scribit beatus apostolus ad Corinthios: Non quaero, quae sunt uestra, sed uos. Si autem consideremus, quod scriptum est in libro sapientiae: Ideo iusti tulerunt spolia impiorum, item quod legitur in prouerbiis: Thesaurizantur autem iustis diuitiae impiorum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, quando apostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam? in ipsum ergo credat, si eum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ns ca quȩ nichil ad te attinent. responsũ ab
altro reddidit. homo sum: humani nichil a
ne alienum puto. Cui sententiȩ ferunt ȩtiã
heitra tota: plena stultis indoctisq plausisse.
aquippe affectum omnium naturaliter atti¬
iit humanoꝵ societas animors: ut nullus si¬
di hominum tusi ciuiꝰlibet hominis ꝓrimũ se
t̃ sentiret. Cum gͦ illa dilectione qͣuã diuina
ie imꝑat. debeat homo diligere dm̃. & sẽ ip¬
sum & ꝑrimum. ñ tamen ex hoc tria p̃cep¬
taddata sunt. nec dictum ẽ in his trib s in his
uob preceptis totalex pendet & ꝓpħȩ. idest
ndilectione dei toto corde. ex tot̾a anima¬
xtota mente. & pxumi tanquam sui ipsius
uiclicet ut intelligeretur nullam eẽ aliam
lictionem qua quisq diligit se ipsum. nisi
isiligit dm̃. Qui enĩ aliter se diligit: potiꝰ se
nisse dicendus ẽ. Fit quippe iniqus. priuat᷑¬
q luce iusticiȩ. quo apotiore & prestantiore

Expanded text:
res ea, quae nihil ad te adtinent? responsum ab res ea, quae nihil ad te adtinent? responsum ab altero reddidit: Homo sum, humani nihil a me alienum puto. cui sententiae ferunt etiam theatra tota plena stultis indoctisque plausisse. ita quippe affectum omnium naturaliter attigit humanorum societas animorum. ut nullus ibi hominum nisi cuiuslibet hominis proximum se esse sentiret. Cum ergo illa dilectione, quam diuina lex imperat, debeat homo diligere deum et se ipsum et proximum, non tamen ex hoc tria praecepta data sunt nec dictum est in his tribus\' sed: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae, id est in dilectione dei et ex tota mente, et proximi tanquam sui ipsius: videlicet ut intelligeretur nullam esse aliam dilectionem qua quisque diligit seipsum, nisi quod diligit Deum. Qui enim aliter se diligit, potius se odisse dicendus est: fit quippe iniquus, privaturque luce justitiae, cum a potiore ac praestantiore
Abbreviated transcription (Latin):
riorẽ. Non enĩ locis corporalib uł extenditur
uł includitur. Ad eum ergo qui ubiq presens
ẽ. & ubiq totus: non pedib licet ire. s monꝰ
Mores autem nr̃i non ex eo qd quisq nos
si ex eo qd̃ diligit duudicari solent. Nec face
bonos uł malos mores: nisi boni uł mali anl¬
res. Prauitate ergo nr̃a a rectitudine dei longe
sumus: unde rectum amando corrigimur. Il
recto recti adħere possimus. Ad illumn gͦ quatita
oꝑa possumus. etiam illi ut ꝑueniant agam.
diligere illum diligendo iam noui
ꝓpinquitate. s rationis societate pensandꝰ
in qua socii sunt omnes homines. Nam si
acuniȩ ratio socios facit. quantomagis ra¬
conature. ñ negotiandi s nascendi lege com¬
nunis: hinc & ille cõmicus sicut luculentis
ingouis ñ deficit resplendentia ueritatis. cũ
iuno senȩ alteri seni dictum componeret.¬
antum ne abre tua ẽ otiit. alienas ut cu¬

Expanded text:
riorem; non enim locis corporalibus uel extenditur riorem; non enim locis corporalibus uel extenditur uel includitur. ad eum ergo, qui ubique praesens est et ubique totus, non pedibus licet ire sed moribus. mores autem nostri non ex eo, quod quisque nouit, sed ex eo, quod diligit, diiudicari solent nec faciunt bonos uel malos mores nisi boni uel mali amores. prauitate ergo nostra a rectitudine dei longe sumus; unde rectum amando corrigimur, ut recto recti adhaerere possimus. Ad illum ergo, quanta opera possumus, etiam illi ut perueniant, agamu nosmet ipsos diligere illum diligendo iam nouimpropinquitate sed rationis societate pensandus est, in qua socii sunt omnes homines. nam si pecuniae ratio socios facit, quanto magis ratio naturae non negotiandi sed nascendi lege communis! hinc et ille comicus, sicut luculentis ingeniis non defit resplendentia ueritatis, cum ab uno sene alteri seni dictum componeret: Tantumne ab re tua est oti tibi, Aliena ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
ineternũ est finis nr̃i boni. Dicatur hȩx & pi¬
dentia. quia ꝓspectissime adħebit bono. qdi
amitatur: & fortitudo. quia firmissime adħe¬
bit bono unde ñ auellatur. ⁊ os temꝑantia q
castissime adħebit bono ubi ñ corrumpat
& iusticia quia rectissime adherebit bouo e
merido subiciatur.⁊ quãquam & in hac uit
uirtus ñ est: nisi diligere qd diligendum e
Id eligere prudentia ẽ. nullis inde au̾ti moli¬
tiis forcitudo ẽ: nullis illecebris temꝑantias
nulla suꝑbia iusticia ẽ. Qͥd audem eligamꝰ
qd̾ precipue diligamus: nisi quo nichil mal
inuenimus: hoc ds̃ est: Cui si aliquid diligin¬
do uł preponimus ul equamus: nos ipsos dili¬
gere nescuus. Tanto enĩ nob̃ meluis ẽ. quã¬
comagis in illum imꝰ. quo nichil meliꝰ ẽ. Imus
autẽ: ñ ambulando s amando. Quem tando
habebimus presentiorem: quanto eudẽ amo¬
rẽ quo in eum tendimꝰ. potuerimus hab̾e pu-¬

Expanded text:
in aeternum est finis nostri boni. dicatur haec et prin aeternum est finis nostri boni. dicatur haec et prudentia, quia prospectissime adhaerebit bono, quod non amittatur, et fortitudo, quia firmissime adhaerebit bono, unde non auellatur, et temperantia, quia castissime adhaerebit bono, ubi non corrumpatur, et iustitia, quia rectissime adhaerebit bono, cui merito subiciatur. Quamquam et in hac uita uirtus non est nisi diligere, quod diligendum est; id eligere prudentia est, nullis inde auerti molestiis fortitudo est, nullis inlecebris temperantia est, nulla superbia iustitia est. quid autem eligamus, quod praecipue diligamus, nisi quo nihil melius inuenimus? hoc deus est, cui si aliquid diligendo uel praeponimus uel aequamus, nos ipsos diligere nescimus. tanto enim nobis melius est, quanto magis in illum imus, quo nihil melius est. imus autem non ambulando sed amando. quem tanto habebimus praesentiorem, quanto eundem amorem, quo in eum tendimus, potuerimus habere pu
Abbreviated transcription (Latin):
q aliud in eo qd ꝑte securiꝰ uiuunt uelis. nͥ
ut hinc illũ ꝓmereantur. apd̃ quem beate ui¬
uant: et uerͣe ille uircutes erunt. & illius
opitulatione: cuiꝰ largitate donate sunt: ito
crescent et ꝑficientur: ut te ad uitam uere bi¬
atam quȩ ñ nisi ȩterna ẽ sine ulla dubitatiõ
ꝑducant: ubi iam nec prudenter discernas
abonis mala quȩ ñ erunt. nec fortit̾ dolemi¬
cur aduersa. quia ñ ibi erit nͥ qd amemnus.ĩ
etiam qd doleremus: nec temꝑater libido fie¬
netur. ubi nulla eius incitamenta sencienꝰ.
nec iuste subueni amuus ope indigentib.
in opem atq indignum ñ habebimus. Un
ibi uirtus erit. & id ipsum erit uirtus p̃r
uirtutis. qd dicit in scĩs eloquiis homo qu
hoc amat: michi autem adħere deo bonumẽ
hȩc ibi erit plena & sempiterua sapientia.
q uita ueraciter iam beata. Peruentio quipi
ẽ ad ȩternum & summũ bonum: cui adher

Expanded text:
que aliud in eo, quod per te securius uiuunt, uelis, nisi que aliud in eo, quod per te securius uiuunt, uelis, nisi ut hinc illum promereantur, apud quem beate uiuent, et uerae illae uirtutes erunt et illius opitulatione, cuius largitate donatae sunt, ita crescent et perficientur, ut te ad uitam uere beatam, quae non nisi aeterna est, sine ulla dubitatione perducant, ubi iam nec prudenter discernantur a bonis mala, quae non erunt, nec fortiter tolerentur aduersa, quia non ibi erit, nisi quod amemus, non etiam, quod toleremus, nec temperanter libido frenetur, ubi nulla eius incitamenta sentiemus, nec iuste subueniatur ope indigentibus, ubi inopem atque indiguum non habebimus. una ibi uirtus erit et id ipsum erit uirtus praemiumque uirtutis, quod dicit in sanctis eloquiis homo, qui hoc amat: Mihi autem adhaerere deo bonum est. haec ibi erit plena et sempiterna sapientia eademque uita ueraciter iam beata; peruentio quippe est ad aeternum ac summum bonum, cui adhaerere
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus es iure displiceam. si minus liber
ĩ admonendo fuero. quod me admonere. sa¬
lubrime existimo. Sim certe uerecundior
cum tibi ꝑ aliis intercedo: cum uero ꝓ te ip¬
so tanto liberior quanto amicitior: quia tã¬
to amicitior quanto fidelior: quamquam
hȩc ipsa ñ dicerem. nisi uerecundiꝰ agerem.
Quȩ si maxima ẽ ut ipse scripsisti. difficili¬
um inter bonos amicitia efficatia. ad iuuet
me ꝑte apðte: ut in illo te fruar. qui mͥ hanc
ad te ianuam fiduciamq prestitit: presert̃
quia id qd suggero iam facile ẽẽ arbitror ani¬
mo tuo: tot diuinis munerib admincłato
& instructo. Si enĩ uirtudes quas accepisti
a quo acceꝑis sentiens. eiq grãs agens. eas
ad ipsius cultum ȩtiam in tuis istis scłarib
honorib conferas. tueq potestati subditos
homines ad eũ colendum exemploreligiose
uitȩ. tuȩ & ipso studio consulendi seu fouendo
seu terrendo erigas. & adducas fauore. nichil¬

Expanded text:
dignatus es. iure displiceam, si minus liber dignatus es. iure displiceam, si minus liber in admonendo fuero, quod me admonere saluberrime existimo. sim certe uerecundior, cum tibi pro aliis intercedo, cum uero pro te ipso, tanto liberior quanto amicior, quia tanto amicior quanto fidelior; quamquam haec ipsa non dicerem, nisi uerecundius agerem. quae si \'maxima est\', ut ipse scripsisti, difficilium inter bonos efficacia>, adiuuet me pro te apud te, ut in illo te fruar, qui mihi hanc ad te ianuam fiduciamque praestitit, praesertim quia id, quod suggero. iam facile esse arbitror animo tuo tot diuinis muneribus adminiculato et instructo. Si enim uirtutes, quas accepisti, a quo acceperis, sentiens eique gratias agens eas ad ipsius cultum etiam in tuis istis saecularibus honoribus conferas tuaeque potestati subditos homines ad eum colendum et exemplo religiosae tuae uitae et ipso studio consulendi seu fouendo seu terrendo erigas et adducas nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ina deformet predium. nec litigantium cla¬
mor ꝑsonet in plateis eors: ita ñ erunt uere
uirtutes tuȩ sicut nec istoꝵ beatitudo: hic
enĩ ad uerum dicendum illa mea uerecũ¬
dia quam in tua epła benigno sermone lau¬
dasti: me impedire ñ debet. Si quelibet
inquam amministratio tua illis quas com¬
memoraui instructa uirtutib hoc intenti¬
onis fine determinatur. ut homines scðm
carnem nullas iniquas molestias patian¬
tur. nec ad de existimas ꝑtinere: quo istam
quietem quam p̾stare niteris referant. id:
ut uerb̃ non ambiam quomodo dm̃ uerũ
ubi ẽ quiete uitȩ omnis fructus colant.
nichil tibi ꝑd ÷ ad uitam uere beatam tan-¬
tus labor. Inuerecundius hoc dicere uideor:
& oblitus quodammͦ consuetudine interces¬
sionum mearũ. S si nichil ẽ uerecundia nͥ
quidam displicendi metus: ego in hac causa
metuendo non uereor. M etuo enĩ ne pͥmũ
deo. deinde ipsi amicitiȩ quam mecũ inire

Expanded text:
ina deformet praedium nec litigantium claina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me impedire non debet. si quaelibet, inquam. administratio tua illis, quas commemoraui, instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uerbis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, colant, nihil tibi prodest ad uitam uere beatam tantus labor. Inuerecundius hoc dicere uideor et oblitus quodam modo consuetudinem intercessionum mearum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi amicitiae, quam mecum inire
Abbreviated transcription (Latin):
qua post istam uitam in eius ȩternitate
ꝑfruamur. ut in uirtute & in premio uir-¬
tutis sicut apłs dicit qui głatur in dño
glietur. hoc nob̃ uelimus. hoc ciuitati cuiꝰ
ciues sumus. Non enĩ aliunde beata eiui¬
tas. aliunde homo: cum aliud ciuitas ñ sit.
quam concors hominum multitudo. Itaq
si omĩs prudentia tua qua consułe conaris
reb humanis. si omĩs fortitudo qua nulliꝰ
iniquitate adu̾sande terreris. si omĩs intem¬
perantia qua in tanta labe nequissime con-¬
suetudinis hominum te acorruptionib ab-¬
stines. si omĩs iusticia qua recte iudicando sua
cuiq distribuis. id laborat. id nititur. ut hi
quibus ius ut bene salui sint corpore. &
ab omĩ cuiꝰquam imꝓbitate cuti atq paca¬
ti habeant filios sicut nouellas constabilitas.
filias ornatas sieut similitudinem templi.
cellaria eors plena eructantia ex hoc in hoc.
fecundas oues. crassos boues nec macherie ru¬

Expanded text:
qua post istam uitam in eius aeternitate qua post istam uitam in eius aeternitate perfruamur, ut et in uirtute et in praemio uirtutis, sicut apostolus dicit, qui gloriatur, in domino glorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salui sint corpore et ab omni cuiusquam inprobitate tuti atque pacati habeant filios sicut nouellas constabilitas, filias ornatas sicut similitudinem templi, cellaria plena eructantia ex hoc in hoc, fecundas oues, crassos boues nec maceriae ru