comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reditatẽ tͥb sue pat̾e adherebũt
filii isrł. nec de tͥbu ad tͥbũ tͣnsi¬
bunt. W oĩs filia q̃ ht̃ heredita¬
tem tͥbum filioꝵ isrł: uni ex po¬
pulo ⁊ ex tͥbu patͥs siuerit uxor.
Itaq ⁊ census tp̃r ascendit ioseph
domo ⁊ ex eadem patͥa ꝓfessioe
defert. Utiq eiusdem tͥb ⁊ euis¬
dem patͥe seẽẽ designat. Cogna
taq̃ marie inducttur helisabeth.
modum ⁊ apłsdocuit dicẽs. Ob¬
tabam ⁊t anathema eẽ ip̃e ꝓ fr̾i
isrłite. Cognategͦ: qr ambe is¬
rłite erãt. S imł ⁊ cognate. qr
ambe erãt ex tͥbu iuda. Didicisti
ex tͥbu iuda mariã. disce ⁊ helisa¬
beth. Nam exurgẽs maria indi¬
eb ilł abiit ĩ mõtana cũ festina¬
tione in ciuitatẽ inqͥt uidee.⁊ in¬
trauit indomũ zacharie. Cũ i

Expanded text:
t filii Israhel nec de tribu ad tribum transibunt et omnis filia, quae habet hereditatem tribuum filiorum Israhel, uni ex populo et ex tribu patris sui erit uxor. itaque et census tempore ascendit Ioseph domo et ex eadem patria professionem defert, utique eiusdem tribus et eiusdem patriae se esse designat. Cognata quoque Mariae inducitur Elisabet, modum et apostolus docuit dicens: optaIsraelitae . Cognatae ergo, quia ambae Israelitae erant: simul et cognatae, quia ambae erant ex tribu Juda. Didicisti ex tribu Juda Mariam, disce et Elizabeth. Nam Exsurgens Maria in diebus illis, abiit in montana cum festinatione, in civitatem, inquit, Judae, et intravi
Abbreviated transcription (Latin):
bñdicent᷑ in te os̃ tͥb tr̾e. Hidens
gͥ ꝯgregat̾ones gentiũ. ⁊ sacroscẽ
eccłie cetum. oracło diuino huic
gen̾is debuit designari. qͥ instaurã¬
de eccłie responsionẽ pͥmꝰ emeruit.
Dauid qͦ m̾ito ⁊ ip̃e auctor gn̾is de¬
darat᷑. qr cũ iureiurãdo responsũ

Expanded text:
enedicentur in te omnes tribus terrae. uides ergo congregationes gentium et sacrosanctae ecclesiae coetum oraculo diuino huic generis debuit designari, qui instaurandae ecclesiae sponsionem primus emeruit. Dauid quoque merito et ipse auctor generis declaratur, quia cum iureiurando responsum
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ habemꝰ in manib ẽẽ dis¬
tantiã. qm̃ ñ ẽ credibile adu̾sãtia
sͥ scõs uiros potuisse dic̾e. de gestis
p̾sertim dñi salutaris: qͣnto stu¬
dio possumꝰ ñdixisse eos discre¬
pantia demõstremꝰ. W pͥmũ oĩũ
neminẽ mou̾e debet. ꝙ ita scͥp¬
tum ẽ: qͥ putabatur eẽ filius io¬
seph. Bene it putabat᷑. qr nat᷑a

Expanded text:
tionem habemus in manibus, esse distantiam, quoniam non est credibile aduersantia sibi sanctos uiros potuisse dicere, de gestis praesertim domini salutaris quanto studio possumus non dixisse eos discrepantia demonstremus. et primum omnium neminem mouere debet quod ita scriptum est: qui putabatur esse filius Joseph. ben
Abbreviated transcription (Latin):
leticia. Uenit ⁊ in nube leur: in¬
carnatus ex uirgine. uidit enum
ꝓpħa sic̃ nubẽ uenire ab oriente.
& bene leuem nubẽ dix̃. qͣm tr̾e¬
na uitia ñ grauarent. Uide nu
uirtꝰ altissimi obũbͣuit. Cum gͦ
apparu̾it xp̃c in nubib: ꝯcident
se tͥb tre. Est enĩquidã ordo cͥmi

Expanded text:
laetitia, uenit et in nube leui inlaetitia, uenit et in nube leui incarnatus ex uirgine; uidit enim propheta sicut nubem uenire ab oriente. et bene lenem nubem dixit, quam terrena uitia non grauarent. uide nubuirtus altissimi obumbrauit. cum ergo apparuerit Christus in nubibus, conci dent s e tribus terrae; est enim quidam ordo
Abbreviated transcription (Latin):
te ad me ⁊ illuminammi. Docuit
etiam paulus q̃madmod̾ xp̃m ui¬
uides illũ ĩ nubib. Nonequid̾ pu¬
to qd̾ in caligine tenebrosa ⁊ horro¬
re pluuiali xp̃c adueniat. Nubes
enĩ uident᷑ in celũ. ⁊ utiq caligãti
horrore subtexũt. W quomͦ in sole
tabnacłm posuit suũ. si pluuiał
erit eius aduẽtus : s st̃ nubes q̃qr
sic oportet celestis obtexut̃ myste
teri testam̃to: in colũpna in qͥt nu¬
bis loq̃batur ad eos. ꝑ moysen utiq
loq̃batur. ꝑ iħm nauen qui solẽ
statuit: ut plenioris acciꝑet lu¬
minis claritatẽ. Ergo moyses et
sħc nubes st̃. Aspice qr uiri sc̃i nu¬
bes sunt. qui sic̃ nubes uolãt. ⁊ qiͣ
columbe cum pulł. Suꝑ me nu¬
bes st̃. Ysaias. ezechiel. que mͥ per
cherubin ⁊ seraphin sc̃ĩtatẽ diui¬
ne tͥnitatis oftendũt: nubes st̃
om̃s. In his nubib uenit xp̃c. ue
nit ⁊ in nube. In cãticis canticoꝵ
serena nube ⁊ sponsi refulgens

Expanded text:
te ad me et inluminamini. docuit te ad me et inluminamini. docuit etiam Paulus quemadmodum Christum uiuides illum in nubibus. non equidem puto quod in caligine tenebrosa et horrore pluuiali Christus adueniat - nubes enim uidentur, caelum utique caliganti horrore subtexunt, et quomodo in sole tabernaculum posui t suum, si pluuialis erit eius aduentus? - sed sunt nubes quae quia sic oportet caelestis obtexuteri Testamento: In columna, inquit, nubis loquebatur ad eos . Per Moysen utique loquebatur, per Jesum Nave, qui solem statuit ; ut plenioris luminis acciperet claritatem. Ergo Moyses et Jesus nubes sunt. Aspice quia viri sancti nubes sunt, qui sicut nubes volant, et quasi columbae cum pullis. Super me nubes sunt Esaias, Ezechiel, qui mihi per Cherubin et Seraphin sanctitatem diuinae trinitatis ostendunt, nubes sunt omnes. in his nubibus uenit Christus, uenit in nube in Canticis canticorum serena nube et sponsi refulgens
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. qr sic̃ celũ fulg̾et ⁊ stel¬
le: sic ⁊ sem̃ eiꝰ. Excedent gͦ hoĩb
patͥarche. excedent ꝓpħe. Si ꝑse¬
cut̾onis acerbitas conualescat. q̃
oportet fieri donec eccłie in oĩbꝰ
uirtutũ in singłis plenitudo cu¬
mulet᷑. Sic enum ꝓbant᷑ boni:
sic ꝓdunt᷑ infirmi. Ergo uarii an¬
moꝵ estus ita graueserunt. ut
delictoꝵ młtitudine male ꝯsciis
fut᷑i uidicii metu. sacri nob̃ ros
fontis arescat. Aret enĩ ꝑfidia.
fides rorat. Ilam u̾tutes in celo cõ¬
mouebunt᷑. & tc̃ uidebũt filiũ
hominis uenientẽ in nubib. For¬
tasse quẽadmod̾ dñi expectatur
aduentꝰ ut eius p̾sentia in toto
fiat. uł hoĩs orbe uł mundi q̃ fit
utiq insingłis cũ om̃ib affectibꝰ
receꝑis xp̃m: sic etiam uirtute s
celoꝵ. aduentu dñi salutaris ac
reditu. Est eni uͥtutũ dñs. augm̃¬
nitudine diumnitatis ꝓpuis se ĩ¬
fundẽte moueãt᷑. Sut̃ etiã uͥtu¬
tesceloꝵ que enarrãt głiam dei.

Expanded text:
lum fulgeret et stellae, sic et semen eius. excident ergo hominibus patriarchae, excident prophetae, si persecutionis acerbitas conualescat. quae oportet fieri, donec ecclesiae in omnibus uirtutum, in singulis plenitudo cumuletur; sic enim probantur boni, sic produntur infirmi. ergo uarii animorum aestus ita graues erunt, ut delictorum multitudine male consciis futuri iudicii metu sacri in nobis ros fontis arescat; aret enim perfidia, fides rorat. Nam uirtutes in caelo conmouebuntur, et tunc 25 uidebunt filium hominis uenientem in nubibus. fortasse quemadmodum -domini exspectatur aduentus, ut eius praesentia in toto fiat uel hominis orbe uel mundi, quae fit utique in singulis, cum omnibus affectibus receperis Christum, sic etiam uirtutes caelorum aduentu domini salutaris ac reditu - est enim uirtutum dominus - augmenitudine diuinitatis propius se infundente moueantur. sunt etiam uirtutes caelorum, quae enarrant gloriam dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ex se fructũ: scitis qm̃ ꝓpe est estas.
diu̾so quid̾ mͦ. in unũ tam̃ deurre¬
re uidetur eugłistarũ sentẽtia.
Maths de sola dix̃ ficulnea. cũ ra¬
mus eius tener fu̾it: hic de arbo¬
rib om̃ib. Uerum siue cũ fruetꝰ
in om̃ib uirescit arborib. ⁊ ficul¬
nea fecũda iam floret. ut om̃is
lingua ꝯfireatur dõ. Confitenteᷤ
siuecũ leuem fragilẽq iactantiã
homo inqͥtatis tanqͣm folia sy¬
nagoge ramos induerit. conit̾e
debemus appropinqͣre uiditium.
Nam remun̾ati fidem dñs.⁊ de¬
linq̃ndi finẽ afferre festinat. du¬
plicẽ gͥ habet figurã hic ficulnea.
uł cũ dura mitescut. uł cũ pcc̃a lu¬
xuriãt. Nam ꝑ fidem credentiũ
que arebant ante florebũt. ⁊ per
gr̃am delictoꝵ pcc̃ores głiabunt᷑.
Ibi fructus est fidei. hic ꝑfidie las¬
cuua. F ructum mͥ ficulnee: agri¬
cole eugłice cultura ꝓmittit. De¬
spare ñ debemꝰ: si foliis ficułee pcc̃o¬
res se tanqͣm fraudis ueste texer᷑:

Expanded text:
st aestas. diuerso quidem modo in unum tamen concurrere uidetur euangelistarum sententia. Matthaeus enim de sola dixit ficulnea, cum ramus eius tener fuerit, hic de arboribus omnibus. uerum siue cum fructus in omnibus uirescit arboribus et ficulnea fecunda iam floret, ut omnis lingua confiteatur deo confitente esiue cum leuem fragilemque iactantiam homo iniquitatis tamquam folia synagogae ramus induerit, conicere debemus adpropinquare iudicium; nam remunerari fidem dominus-et delinquendi finem adferre festinat. duplicem igitur habet figuram hic ficulnea, uel cum dura mitescunt uel cum peccata luxuriant. nam per fidem credentium quae arebant ante florebunt et per gratiam delictorum peccatores gloriabuntur. ibi fructus est fidei, hic perfidiae lasciuia. fructum mihi ficulneae agricolae euangelici cultura promittit. desperare non debemus, si foliis ficulneae pecres se tamquam fraudis ueste texerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħie uera series. ⁊ integra
causa myst̾ii. Qd ⁊ captiui uidei
scdo in babiloniã assyriãq ducẽ¬
hostili exercitu calcabit᷑. cadentib
uideis inoregladii. ⁊ uidea om̃is a
nat̾onib credituris subiciet᷑ ĩ ore
gladii sp̾al̃. qui est sermobis acu¬
tus. & fient signa diu̾sa insole ⁊Au¬
euidentiꝰ expͥmũt᷑. T ũc inqͥt sol
obscurabitur. ⁊ luna ñ dabit lu¬
m̃ suũ. ⁊ stelle cadent. Slurimis
enĩ a religione deficientib clara
fides obscurabitur nube ꝑfidie. qr
mͥ sol iste celestis meafide uł mitu¬
itur uł augetur. Quẽad modũ si
płuni radios mũdani soł aspiciãt
ꝓcaptu uidẽtis. aut pallidior sol
uidetur aut clarior: ita ꝓ deuoti¬
one credẽtis unicuiq sp̃ale lum̃
infundit᷑. W quẽad mod̾ mẽstrui
b luna uł tr̾e opposrm cũ fu̾it e
regione soł uanesc̃: sic ⁊ sc̃a eccłia
cũ lumini celesti uitia carnis ob¬
sistunt: fulgorem diuini lumi¬
nis de xp̃i radiis ñ potest mutua¬

Expanded text:
e uera series et integra causa mysterii quod et captiui Iudaei secundo in Babyloniam Assyriamque ducenhostili exercitu calcabitur cadentibus Iudaeis in ore gladii et Iudaea omnis a nationibus credituris subicietur in ore gladii spiritalis, qui est sermo bis acutus, et fient signa diuersa in sole et lueuidentius exprimuntur. tunc inquit sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent. plurimis enim a religione de- deficientibus clara fides obscurabitur nube perfidiae, quia mihi sol ille caelestis mea fide uel minuitur uel augetur. quemadmodum si plurimi radios mundani solis aspiciant, pro captu uidentis aut pallidior sol uidetur aut clarior, ita pro deuotione credentis unicuique spiritale lumen infunditur. et quemadmodum menstrui luna uel terrae oppositu, cum fuerit e regione solis, uanescit, sic et sancta ecclesia, cum lumini caelesti uitia carnis obsistunt, fulgorem diuini luminis de Christi radiis non potest mutua
Abbreviated transcription (Latin):
ad tuendũ gregẽ dñs ordinauit.
s ⁊̃ angłos destinauit. Ecce angłs
dñi stetit añ illos. Ui dete quẽad¬
modũ diuina cura fidẽ astruat.
Angłs mariã. angłs ioseph. an¬
głs pastores edocet. ñ satis ẽ semel
missũ. Duob u ⁊ tͥb testib stat
om̃e u̾bũ. W fc̃a ẽ cum angło mł̃¬
titudo ex̾citus celestium. laudãtrũ
dm̃ ⁊ dicẽtiũ. Głia in altissimis dõ
⁊ in tr̃a pax hoĩb bone uolũtatis.
Bñ angłoꝵ nominãtur ex̾citus

Expanded text:
ad tuendum gregem dominus ordinauit, ad tuendum gregem dominus ordinauit, sed etiam angelos destinauit. ecce angelus domini stetit ante illos. uidete quemadmodum diuina cura fidem adstruat. angelus Mariam, angelus Ioseph, angelus pastores edocet. non satis est semel missum; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. et facta est cum angelo multitudo exercitus caelestium laudantium deum et dicentium: gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. bene angelorum nom
Abbreviated transcription (Latin):
nisse ñ creditis quẽ dicitis ẽẽ uẽ¬
turum. Nuntiate inqͥt mͥ uͥ ue¬
niam ⁊adoremeum. Insidiatur
qͥd̾ herodes. s dm̃ ñ negat quem
memorat adorand̾. Deiñ infan¬
tes occidi iubet. Cui alii nͥ dõ tał
uictima debebat᷑ Exꝑs lic sen¬
mus ut clareat infantie tp̃ra a
diuuinitatis oꝑib minime uacas¬
se. Qi si etas carnis ignaula oꝑis
fuit: ꝓfectods̃ erat qui diuinita¬
tis oꝑib ex̾cebat carnis etatẽ. qͥ
⁊̃ pastores i illa faciebat regione
uigilare. custodiẽtes uigilias no¬
ctis supͣgregẽ suũ. Nidete eccłie
surgẽtis exordiũ. xp̃c nascit᷑. ⁊
pastores uigilare ceꝑũt. qͥ gẽtiũ
greges pecudũ modo añ uiuen¬
tes. inaulã dñi ꝯgregarẽt. neqͦs
spiritaliũ bestiarũ ꝑ effusas no¬
ctium tenebͣs pat̾entur incur¬
sus. ꝙ bñpastores ingilãt qͦs bonꝰ¬
pastor informat. Girex gͥ. ppłs.
nox: scłm. pastores s̃ sac̾dotes. aũ
fortasse ⁊̃ ille sit pastor cui dr. Esto

Expanded text:
nisse non creditis quem dicitis esse uenturum! nuntiate inquit mihi, ut ueniam et adorem eum. insidiatur quidem Herodes, sed deum non negat, quem memorat adorandum. deinde infantes occidi iubet. cui alii nisi deo talis uictima debebatur? expers licet senmus, ut clareret infantiae tempora a diuinitatis operibus minime uacasse. quodsi aetas carnis ignaua operis fuit, profecto deus erat qui diuinitatis operibus exercebat carnis aetatem, qui etiam pastores in illa faciebat regione uigilare custodientes uigilias noctis supra gregem suum. uidete ecclesiae surgentis exordium: Christus nascitur et pastores uigilare coeperunt, qui gentium greges pecudum modo ante uiuentes in aulam domini congregarent, ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. et bene pastores uigilant, quos bonpastor informat. Grex igitur, populus. Nox, saeculum. Pastores sunt sacerdotes, aut fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
uerat copulata ꝯuigio. ꝓpħaueran
sio deesset aũ sexꝰ. ꝙ iõ ãna ⁊ stipi¬
ut digna plane fuisse credat᷑ que
redemptoremoĩum uenisse nũ
ciaret. Cuiꝰ m̾ita cũ ali descͥpseri¬
mus cum uiduas hortarem᷑. hoc
ꝓptẽ duodecades ⁊ due qͣdragesime

Expanded text:
tauerat copulata coniugio, prophetauerat sio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipens inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hocseptem duodecades et duae quadragesim
Abbreviated transcription (Latin):
nat̾o dñi accip̃ testimoniũ. Oĩs
etas ⁊ ut̾q sexus. euẽtoꝵq mira¬
cula fidem astruũt. Nirgo gene¬
rat. st̾ił parit. mutꝰ loquit᷑. helisa¬
beth ꝓpħat. magus adorat. utero
clausus exłtat. uidua ꝯfitet᷑. iustꝰ

Expanded text:
neratio Domini accipit testimonium. Omnis aetas, et uterque sexus, eventorumque miracula fidem astruunt. Virgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elizabeth prophetat, Magus adorat, utero clausus exsultat, vidua confitetur, justus
Abbreviated transcription (Latin):
uincłis fragilitatis absolui. s ex¬
pectans uid̾e ꝓmissũ. Sciebat it
qr beati ocłi qui uid̾ent. Nluc̃ inqͥt
dimite seruũtuũ. Uide iustum
ułut corꝑee carc̾e molis ĩclusum
ĩtẽplũ. ueniat ĩ ierłm. expectet

Expanded text:
 sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum in templum, ueniat in Hierusalem, exspectet
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ i thesaurũ in uasis fic¬
tilib. Sigͥ in te ip̃o ñ ex te debes¬
go magi de thesauris suis offer̃t
mun̾a. U ultis scire qͣmbonũ m̾i¬
tum habeant: Stella ab his uide
sus uidet᷑. ⁊ iuã mõstrat. Ergo stella¬

Expanded text:
Habemus enim thesaurum in vasis ficHabemus enim thesaurum in vasis fictilibus . Si igitur igo Magi de thesamunera. uultis scire quam bonum meritum habeant? stella ab his uidetsus uidetur et uiam monstrat. ergo stella
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sui. Ꝙ ideo dic̃. Dñs pascitꝰ me
⁊ nicħ mͥ deerit. Ana mediocͥb
signis ds̃ ꝓbat᷑ : ꝙ angłi ministnt.
ꝙ magi adorant. ꝙ martyres cos¬
firentur: ex ut̾o fundit᷑. s coruscat
ecelo. Terreno indiu̾sorio iacet.
s celesti lumine uiget. Nupta pe¬
uirgo gen̾auit. Docuit it nos sc̃s
matħs ñ mediocre myst̾ium. O
sc̃s lucas qr plene iam erat ex po¬
situm: silendum putaũ. Satis
sediitẽ forte credens si p̾sepe sibi
dm̃i ex om̃ib uendicass. Istũgͥ
paruulũquẽ tuqi uilẽ qͥ infideł
es arbitͣris magi exoriente ueni
entes tam longo spatio seq̃bant᷑.
⁊ ꝓcidentes adorant. regẽ appellãt.
⁊ ressurrecturũ fatent᷑. offerẽtes
de thesauris aurum. ⁊ thus. ⁊ mir¬
ram. Ꝙ s̃ ista u̾e fidei munera :
Aurũ regi. thus dõ. myrra defuc̃¬
to. Aliud i regis insigne. aliud
diuine sacͥfitium potestatis. alid̃
honor est sepult᷑e.q̃ ñ corrũpat

Expanded text:
domini sui. et ideo dicit: dominus pascit me, domini sui. et ideo dicit: dominus pascit me, et nihil mihi deerit. an mediocribus signis deus probatur, quod angeli ministrant, quod magi adorant, quod martyres confitentur? ex utero funditur, sed coruscat e caelo; terreno in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta pepeuirgo generauit. docuit enim nos sanctus Matthaeus non mediocre mysterium, quod sanctus Lucas, quia plene iam erat expositum, silendum putauit, satis se diuitem fore credens, si praesaepe sibi domini ex omnibus uindicasset. istum igitur paruulum, quem tu quasi uilem, qui infidelis es, arbitraritio sequuntur, et procidentes adorant, et regem appellant, et resurrecturum fatentur, offerentes de thesauris suis aurum, thus, et myrrham . Quae sunt ista verae fidei munera? Aurum regi, thus Deo, myrrha defuncto; aliud enim regis insigne, aliud divinae sacrificium potestatis, aliud honor est sepulturae, quae non corrumpat
Abbreviated transcription (Latin):
in ceł ẽ ñ uides. Infantis audis ua¬
gitus. ñ audis bous dñm agnoscẽ¬
tis mugitꝰ. Agnoũ u bos possesso¬
sui. Immo p̾sepiũ dix̾im sic̃ scͥpsit
qr tͣnstulit. Nichil n apud me di¬
stat in u̾bo: ꝙ. ñ distat insensu.
Nam si orator illoꝵ qͥ faleras ser
sit. s rem spectandam putat. si
ip̃i philosophi eoꝵ qui totos dies
indisputat̾one ꝯsumut. minꝰ la¬
tinis ⁊ receptis usi sermonib st̃
ut ꝓpriis ut̾entur. qͣntomagis
nos negligere u̾ba debemꝰ. specta¬
re myst̾ia. quib uinc̃ sermonis
utilitas qd̾ oꝑum miracła diui¬
noꝵ nlłis uenustata sermonib
u̾itatis sue lumine refulser̃t.
Deniq asinã illam rat̾onabilẽ
alimonie p̾sepia sc̃a pauer̃. H est
st̾ium reuelatũ ẽ. ĩrat̾onabiligẽ¬
tes pecudum. intͣ p̾sepi amore
uiuẽtes: alimonie sacre ub̃tate
pascendas. Agnouit gͦ asina. sp̃es
scilic⁊ ⁊ forma gentiliũ: p̾sepe

Expanded text:
in caelis est non uides. infantis audis uain caelis est non uides. infantis audis uagitus, non audis bouis dominum agnoscentis mugitus; agnouit enim bos possessosui ; immo praesepium dixerim, sicut scripsit qui transtulit; nihil enim apud me distat in verbo, quod non distat in sensu. Nam si orator illorum qui phaleras sermsit; sed rem spectandam putat: si ipsi philosophi eorum qui totos dies in disputatione consumunt, minus Latinis et receptis usi sermonibus sunt; ut propriis uterentur: quanto magis nos negligere verba debemus, spectare mysteria, quibus vincit sermonis vilitas, quod operum miracula divinorum nullis venustata sermonibus, veritatis suae lumine refulserunt? Denique asinam illam irrationabilem alimsterium reuelatum est, inrationabili gentes pecudum intra praesaepia more uiuentes alimoniae sacrae ubertate pascendos. agnouit ergo asina, species scilicet et forma gentilium, praesaepe
Abbreviated transcription (Latin):
ita alio dici potest. qr uuln̾atus ẽ
ꝓpt̾ pcc̃a nr̃a. Ille gͥ paruulꝰ. ille
infantulus fuit ut uir possis
eẽ ꝑfectus. Ille inuolutꝰ in pãnis
ut tu mortis laqueis absolutus.
Ille in p̾sepib ut tu in altarib.
Ilie in tr̃is ut tu inceł. Ile aliũ
locum in eo diu̾sorio ñ habebat.
ut tu plures haberes in celestibus
mansiones. Q tum diues inqͥt eẽt
opia uos ditaremini. Aleum gͦ
pauꝑtas illa: patͥmoniũ ẽ. ⁊ infir¬
mitas dñi mã uͥtus ẽ. Maluit sͥ
eg̾e ut om̃ib habundaret. Me il¬
lius infantie uagiẽtes abluunt
fletus. Mlea lacͥme ille delicta laue
is debeoꝙ. redemptꝰ sũ: qͣm oꝑib
ꝙ creatis sum. Non ꝓdeẽt nasci
nisi redimi ꝓfuiss. S nemo int᷑
usum corꝑis formã om̃em duum¬
tatis includat. Alia nat᷑a carnis.
alia diuinitatis ẽ gła. ꝓpt̾ te in¬
firmitas: in se potenna. ꝓpt̾ te
mopia: in se opulentia. Noli hoc
estimare ꝙ cernis. s ꝙ redimeris
agnosce. Qͥa in pannis ẽ uides. qr

Expanded text:
ici potest quia uulneratus est opter peccata nostra. ille igitur paruulus, ille infantulus fuit, ut tu uir possis esse perfectus: ille inuolutus in pannis ut tu mortis laqueis absolutus: ille in praesaepibus, ut tu in altaribus: ille in terris, ut tu in stellis: ille alium locum in eo deuersorio non habebat, ut tu plures haberes in caelestibus mansiones. qui cum diues inquit esset, opia uos ditaremini. meum ergo paupertas illa patrimonium est et infirmitas domini mea uirtus est. maluit sibi egere, ut omnibus abundaret. me illi infantiae uagientis abluunt fletus, mea lacrimae illae delicta laueris debeo quod redemtus sum quam operibus quod creatus sum. non prodesset nasci, nisi redimi profuisset. Sed nemo intra usum corporis formam omnem diuinitatis includat. alia natura carnis, alia diuinitatis est gloria. propter infirmitas, in se potentia; propter te inopia, in se opulentia. 15 noli hoc aestimare quod cernis, sed quod redimeris agnosce. quia in pannis est uides, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rassent: si paruulũ tm̃mꝰ credi¬
dissent. Magus gͦ intelligit suas
cessare artes. tu ñ intelligis tua do¬
na uenisse : ille fatetur alienum.
tuaĩ agnoscis ꝓmissum: Ille cõt᷑
se credit. tu ꝓ te ñ putas eẽ credend̾ :
Natum gͦ maginuntiãt regẽ. ꝑtͥ¬
batur herodes ꝯgregans scͥbas et
pͥncipes sac̃dotum: ⁊ int̾rogat

Expanded text:
rassent, si paruulum tantummodo credirassent, si paruulum tantummodo credidissent. magus ergo intellegit suas cessare artes, tu non intellegis tua dona uenisse? ille fatetur alienum, tu non agnoscis promissum? ille contra se credit, tu pro te non putas esse credendum? Natum ergo magi nuntiant regem: perturbatur Herodes, congregat scribas et p
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Uides it qr ñ ociose uł de chal¬
deis qui ꝑitiores num̃is habent᷑:
abraham dõ credidit. uł magi. Qͥ
licet magicis artib ꝯciliande gͥ
studiũ diuinitatis impẽdũt: or¬
tum in tr̃is dñi crediderut̃. Non
inqͣm otiose. s ut ex adu̾sariis gẽ
tib scẽ religionis testimoniũ su¬
m̾etur. ⁊ diuini timoris exẽplũ.
S tam̃ qui s̃ isti magi. nͥ qui ut
hystoria q̃dam docet. ab alaamge¬
nus ducũt a qͦ ꝓpħatum ẽ. oriet᷑
stella ex iacob: Istigͦ s̃ ñ minꝰ fidei
ꝙͣ successionis heredes. Ille stellam
iudit in sp̃u. isti uider̃ ocłis ⁊ cre¬
dider. Uider̃ nouam stellã q̃ ñerat
uisa a creatura mũdi. Uider̃ no¬
uam creaturã et ñ solum in tr̃a. s
etiã incelo gr̾am noui hoĩs reqͥre¬
bant. scđmꝙ moyses ꝓpħice posu
it. qr orietur stella ex iacob. ⁊ exur¬
get homo ex isrł. ⁊ cognouer̃ hac
ẽẽ stellam q̃ hoĩem dm̃q sig̃cat.
adorauer̃ paruulũ. Utiq ñ ado¬

Expanded text:
 uides enim quia non otiose uel de Chaldaeis, qui peritiores numeris habentur, Abraham deo credidit uel magi, qui licet magicis artibus conciliandae sibi studium diuinitatis inpendunt, ortum in terris domini crediderunt, non inquam otiis testimonium sumeretur et diuini timoris exemplum. sed tamen qui sunt isti magi nisi qui, ut historia quaedam docet, a Balaam genus ducunt, a quo prophetatum est: orietur stella ex Iacob. isti ergo sunt non minus fidei quam successionis heredes. ille stellam uidit in spiritu, isti uiderunt oculis et crediderunt. uiderant nouam stellam quae non erat uisa a creatura mundi, uiderant nouam creaturam et non solum in terra, sed etiam in caelo gratiam noui hominis requirebantorietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. et cognouerunt hanc esse stellam, quae hominem deumque significat. adorauerunt paruulum. utique non ado
Abbreviated transcription (Latin):
est qr pͥor me erat. Qͣ cã uen̾it.:
ioħs ip̃e testat᷑. Ecce agnꝰ dĩ. ecce
qui tollit pcc̃a mũdi. Si gͥ gn̾a¬
tionem utramq cognouimꝰ. ⁊
utrasq unũ ⁊ cãm qua uenit adũ¬
timus. ut ꝑeuntis mundi pcc̃a
suscipiẽs. pcc̃i labem ⁊ om̃niũ mor¬
doceat. ⁊ uias dñi scdm carnẽ cres¬
centis ostẽdat. Nec quẽqͣm mou̾e
debet ꝙ altiore ꝯsilio ioħis infãti¬
am diximꝰ p̾t̾missam. xp̃i u̾o in¬
fantiam asserimꝰ eẽ descͥptam. Nõ

Expanded text:
me erat. qua causa uenerit Iohannes ipse testatur:ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi. si igitur generationem utramque cognouimus et utriusque munus et causam qua uenit aduertimus, ut pereuntis mundi peccata suscipiens peccati labem et omnium mordoceat et uias domini secundum carnem crescentis ostendat. nec quemquam monere debet quod altiore consilio Iohannis infantiam diximus praetermissam, Christi uero inf
Abbreviated transcription (Latin):
iuxͣ ꝙ scͥptũ ẽ. Laudatedñm de ceł.
laudate eum in excelsis. Laudate
est. Laudat᷑ de ceł dñs. ⁊ uidet᷑ in
tr̾is. De quo sc̃s̃ marcꝰ ait. qr cũ besti¬
is erat. ⁊ angłi minist᷑bant ei. ut
in alt̾o miscdie insigne. in altero
diuine iuditiũ potestatis agnoscas
Tuũ ẽ ꝙ bestias patit᷑. Suũ ꝙ ab
angłis p̾dicat᷑. W auĩt. Uideamꝰ¬

Expanded text:
 scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate est. laudatur de caelis dominus et uidetur in terris, de quo sanctus Marcus ait quia cum bestiis erat et angeli ministrabant ei, ut in altero misericordiae insigne, in altero diuinae indicium potestatis agnoscas. tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. et aiunt: uideam
Abbreviated transcription (Latin):
bem q̃rere. condere gladiũ. ñ pos¬
sid̾e aurũ. Talib censorib adqͥsitꝰ
mundus ⁊cludit᷑: om̃s ꝑielitant᷑.
Qͥ gͦ pot̾at ꝓfessionẽ totius orbis
exigere nͥqui totius habebat orb
tr̃a ⁊ plenitudo eiꝰ. orb tr̃arũ ⁊ umi¬
u̾si qͥ habitãt in ea. E othis ñ imꝑa¬
bat augustus. ñ imꝑabat arme
censorem. qr xͥ martyras edider̃.
Ꝙ iõ fortasse nos uincũt ut p̾sen¬
tia docent. qm̃ quẽ illi oblat̾one
sanguinis fatebant᷑: huic arria¬
ni questionẽ gñis inferebãt. Hĩqͥt
ꝓfessio pͥma fc̃a ẽ. At qui plerasq
iam partes tr̃ar̃ sepe fuisse descͥp¬

Expanded text:
bem quaerere: recondere gladium, non posbem quaerere: recondere gladium, non possidere aurum . Talibus censoribus acquisitus mundus concluditur, omnes periclitantur. qui ergo poterat professionem totius orbis exigere nisi qui totius habebat orbis terra et plenitudo eius, orbis terrarum et uniuersi qui habitant in ea. Gothis non imperabat Augustus, non imperabat Armencensorem, qui Christi martyras ediderunt. et ideo fortasse nos uincunt, ut praesentia docent, quoniam quem illi oblatione sanguinis fatebantur huic Arriani quaestionem generis inferebant. Haec inquit professio prima facta est. atqui plerasque iam partes terrarum saepe fuisse descrip
Abbreviated transcription (Latin):
inpectore tuo: cpe est a u̾bum
more tuo ⁊ ĩcorde tuo. Pulcre a̾
qd̃ ⁊ p̾sidis nom̃ addidit ut seriẽ
tp̃ris designaret. Ap̾side inquit
cyrinofacta ẽ ħ pͥma ꝓfessio. ũ
qi ꝯsulem q̃ndam signi gr̃a huic
lbro eugłista ascͥpsisse uideatur.
Nam si ꝯsules ascͥbunt᷑ tabulis
emptionis. qͣntomagis redẽptioĩ
om̃iũ debuit tp̃s ascribi: habes
tis. diẽ. locũ. causam. testes qͦq
adhiberi solent. Hos qͦ natiuita
dicens. Uos eritis mͥ testes in ieru¬
salem. Factum ẽ aut̃ cũ eẽnt ibi
impleti s̃ dies ut par̾et. Et pepe¬
rit filiũ pͥmogenitũ suũ.⁊ pãnis

Expanded text:
in pectore tuo? prope est enim uerbum, in ore tuo et in corde tuo. pulchre autem quod et praesidis nomen addidit, ut senem temporis designaret. praeside inquit Syriae Cyrino facta est haec prima professio, ut quasi consulem quendam signi gratia huic libro euangelista adscripsisse uideatur. nam si consules adscribuntur tabulis emtionis, quanto magis redemtioni omnium debuit tempus adscribi! habes tis, diem, locum, causam. testes quoque adhiberi solent; hos quoque natiuidicens: uos eritis mihi testes in Hierusalem. Factum est autem, cum essent ibi, inpleti sunt dies ut pareret. et peperit fi
Abbreviated transcription (Latin):
explicaũ. atu̾o de celesti gn̾atiõe
⁊quid erat. quid eg̾at. quidage¬
ꝙ u̾bum erat apud dm̃. habes
quom᷑ erat. habes ⁊̃ quid erat. ẜ
ds̃ inquit erat u̾bũ.  quid ege¬
rat: om̃ia ꝑ ip̃m fc̃a s̃. Qͥd age¬
bat: erat lux uera q̃ illuminat
om̃em hominẽ ueniẽtem ĩ hc̃
mundũ. Et uͥ erat : in ħ mundo

Expanded text:
explicauit. at uero de caelesti generatione quid erat, quid egerat, quid ageEt Verbum erat apud Deum, habes quomodo erat; habes etiam quid erat, et Deus, inquit, erat Verbum. Quid egerat: Omnia per ipsum facta sunt; quid agebat: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundu
Abbreviated transcription (Latin):
stella splendida ⁊ matutina. Sua
gͥ ip̃e luce se signat. Accipe aliud
docum̃tum. Alia uener̃ uia ma¬
qͣmuen̾ant reu̾tũt᷑. Due qͥppe s̃
uie. una q̃ duc̃ ad int̾itũ. alia q̃
colatus. sic̃ scriptum ẽ. Multũ ĩ¬
cola fc̃a ẽ anima m̃ã. Caueamus
gͥ herodem mundane ad tp̃s p̾¬
sulem potestatis. ut patͥe celestis
et̾nũ conseqͣmur habitaculum.
Non electis tantũ p̾mia ista ꝓpoĩ¬

Expanded text:
stella splendida et matutina. sua igitur ipse luce se signat. Accipe aliud documentum. alia uenerunt uia maquam uenerant reuertuntur. duae quippe sunt uiae, una quae ducit ad interitum, alia quae colatus, sicut scriptum est: multum incola facta est anima mea. caueamus igitur Herodem mundanae ad tempus praesulem potestatis, ut patriae caelestis aeternum consequamur habitaculum. non electis tantum praemia ista p
Abbreviated transcription (Latin):
rum qͣlitate m̾itoꝵ: uidex uerꝰ.
iustus aut supplicia dẽcnat aut
pͥ̾mia. ꝙ tuam inqͥt ip̃uis aĩam.
ꝑtͣnsiet gladius. Nec litta nec hy¬
storia docet ex hac uita marrã cor
porał necis passione migrasse. Hos
est i anima s corpꝰ mat̾iali gladio
ignarã mysterii celestis ostendit:

Expanded text:
rum qualitate factorum iudex uerus et iustus aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit ipsius animam pertransibit gladius. nec littera nec histporalis necis passione migrasse. Non enim anima, sed corpus materiali gladio ignara mysterii coelestis ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. tr̾ibił. rex magnꝰ sr̃ om̃em
tr̃am. deniq ut scias censũ ẽẽ iusti¬
cie: ueniũt ad eum ioseph ⁊ maria.
hoc est iustus ⁊ uirgo. Inle qui u̾bũ
seruaret. ista q̃ pareret. Ubi ꝓfitẽ¬
tur iustus ⁊ uͥgo nͥ uͥnascit᷑ xp̃c:¬

Expanded text:
mus, terribilis, rex magnus super omnem terram. denique ut scias censum esse iustitiae. ueniunt ad eum Ioseph et Maria, hoc est, iustus et uirgo, ille qui uerbum seruaret, ista quae pareret. ubi profitentur iustus et uirgo nisi ubi nascitur C
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis: s suo tp̃ri iudici reseruemꝰ.
Post hanc rep̾hendunt᷑ ingrati.
atq ita demũad tractum futuri
uenit᷑ iuditii. In illa hora qui fu¬
erit in tecto.⁊ uasa eius in domo.:
ne descendat tollere illa. & qͥ in
agro similit̾: ñ redeat retro. Ale¬
mores estote uxoris loth. Intr̃ogat᷑
adiscipłis dñs qñ ueniret regnũ
dĩ: ait. Regnũ dĩ intra uos est. Utiq
seruitute: participamur ⁊ regno.
Ait gͦ. R egnumdĩ intra uos est.
Qñ aut̃ ueniret noluit dic̾e. s di¬
xitiuditiidiem eẽ uenturũ. ut hor

Expanded text:
iudicis, sed suo tempori, suo iudici reseruemus. iudicis, sed suo tempori, suo iudici reseruemus. posthac reprehenduntur ingrati atque ita demum ad tractatum futuri uenitur iudicii. In illa hora qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, ne descendat tollere illa et qui in agro similiter non redeat retro. memores estote uxoris Loth. interrogatus a discipulis dominus quando ueniret regnum dei ait: regnum dei intra uos est, utiqueseruitute participamur et regno. ait ergo: regnum dei intra uos est, quando autem ueniret, noluit dicere, sed dixit iudicii diem esse uenturum, ut ter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dicis seruo arãti. aut oues pas¬
centi. transi recũbe. ubi intelligit᷑
qr nullus recũbit nisi ante trã¬
sierit: Deniq ⁊ moysesante fͣnsi¬
uit: ut magnũ uisũ uid̾et. Sic̃¬
gͦ tu ñ solũ ñcticis seruo tuo recũ¬
be. s exigis ab eo aliud myft̾ium. ⁊
gr̃as ei nõ agis. itanec in te patitur
dñs uniꝰ usũ eẽ oꝑis aut laboris. qr
dumuiuimꝰ debemꝰ semꝑ oꝑari.
Ergo agnosce te eẽ seruum płimis
obsequiis defeñatũ. ñ te p̾feras qr
filiꝰ dei dic̾is. agnoscenda gr̃a s ig¬
noranda natura. Neq te iactes si
bene seruisti qd̾ fac̾e debuisti. Ob¬
sequit᷑ sol. obtemꝑat luna. serui¬
unt angłi. Uasgentiũ electus a
dño: ñ sum inquit dignus uocari
deinde alibi nullius se ostendens
consciũ culpe: subiec̃. s ñ in hoc iu¬
stificatus sum. & nos gͦ ñ a nobis
laudem exigamꝰ. nec p̾ripiamus
iuditiũ dĩ.⁊ p̃ueniamꝰ sentẽtiã

Expanded text:
non dicis seruo aranti aut oues pasnon dicis seruo aranti aut oues pascenti: transi, recumbe — ubi intellegitur quia nullus recumbit, nisi ante transierit; denique et Moyses ante transiuit, ut magnum uisum uideret — si ergo tu non solum non dicis seruo tuo: recumbe, sed exigis ab eo aliud ministerium et gratias ei non agis, ita nec in te patitur dominus unius usum esse operis aut laboris, quia, dum uiuimus, debemus semper operari. ergo agnosce esse te seruum plurimis obsequiis defaeneratum. non te praeferas, quia filius dei diceris — agnoscenda gratia, sed non ignoranda natura — neque te iactes, si bene seruisti, quod facere debuisti. obsequitur sol, obtemperat luna, seruiunt angeli. uas gentium electus a domino non sum inquit dignus uocari esiam dei. deinde alibi nullius se ostendens conscium culpae subiecit: sed non in hoc iustificatus sum. et nos ergo non a nobis laudem exigamus nec praeripiamus iudicium dei et praeueniamus sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽtium uitiũ. olearumq ieiuna
infecunda messib. apta latibuł
hestiarũ. ferarũq cursib inqͥeta.
extollentẽ se altitudinẽ nequitie
lcce ego ad te mens corrupte qui
corrumpis om̃ẽ tr̾am: ꝯgruit ut
hoc qͦ loco opinem᷑ id dictũ. qm̃
fides sp̃m excludit ĩmũdũ. maxi¬
me cũ arboris natura huic ꝯcur¬
rat opinioni. Nam fructus eius
pͥmo albet in flore. qui inde iam
formatꝰ inrutilat. maturitate
nigrescit. diabolus qͦ exalbenti
angłice flore nature ⁊ potestate
rtilanti p̃uaricat̾one deiectus:
tetro inhorruit odore pc̃ci. En tͥ¬
erit illud arbori mori dicẽtẽ eradi¬
care ⁊ iactare in mare.cũ legionẽ
eiecit ex homine. in porcos trãsire
ꝑmutit: qui exagitati diabolico
sp̃u se inmaria demerser̃. Hͥgͥ lo¬
cus hortatorius ad fidẽ. docẽs mo¬
ralit̾ etiã ea q̃ solida st̃ fide posse
dissolui. E xfide aut̃ caritas. ex ca¬
ritate spes.⁊rursus in se quodam

Expanded text:
nentium uitium olearumque ieiuna, nentium uitium olearumque ieiuna, infecunda messibus, apta latibulis bestiarum ferarumque cursibus inquieta extollentem se altitudinem nequitiae ecce ego ad te, mons corrupte, qui corrumpis omnem terram, congruit ut hoc quoque loco opinemur id dictum, quoniam fides spiritum excludit inmundum, maxime cum arboris natura huic concurrat opinioni. nam fructus eius primo albet in flore, deinde iam formatus inrutilat, maturitate nigrescit. diabolus quoque ex albenti angelicae flore naturae et potestate rutilanti praeuaricatione deiectus taetro inhorruit odore peccati. en tibi illud arbori mori dicentem: eradicare et iactare in mare, cum legionem eicit ex homine, in porcos transire permittit, qui exagitati diabolico spiritu se in maria demerserunt. hic igitur locus hortatorius ad fidem docens moraliter etiam ea quae solidata sunt fide posse dissolui. ex fide autem caritas, ex caritate spes et rursus in se sancto
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Degrano sinapis supͣ dictũ ẽ.
nc̃ de arbore moro ẽ cdisputã¬
dum. Arborem lego. ñ tam̃
arborem credo. Elam que
ratio. qui ꝓfectus ħ nrut
arbor que laborantib agricolis
ferat fructus. eradicet᷑. ⁊ mritatur
in mares Licet hoc ꝓ uͥtute fidei
possibile uidicemꝰ. ut sensibilib
imꝑiis natura insensibił obseqͣtur.
quid sibi uult tam̃ etiã ip̃a ar¬
boris sp̃es: Legi quid̾: pastor erã
caprarũ uellicans mora. ꝙ puto
ꝓpħam significasse nob qd̾ ex pc̃c̃o¬
rum grege pcc̃or ip̃e du̾sus sit.
bicet ꝯueniat ut futurꝰ ꝓpħã gẽ¬
tiũ fructũ quesisse uideatur in
sentib. cibum exsentib eruisse.
decoloros ⁊ fetidos greges gẽtium
ppłos nationũ. in suoꝵ scriptors
pascuis locaturos. ut sp̃ali refec¬
tione pinguescerẽt. ip̃e aut̃ de
pcc̃ore du̾so lac sp̾ale mulg̾et. S
cum in alio eugłii libro de mõte
sit dictum. cuius sp̃es nuda gig̾¬

Expanded text:
uos. de grano sinapis supra dictum est, uos. de grano sinapis supra dictum est, nunc de arbore mori est disputandum. arborem lego, non tamen arborem credo. nam quae ratio, qui profectus hic noster, ut arbor, quae laborantibus agricolis ferat fructus, eradicetur et mittatur in mare? licet hoc pro uirtute fidei possibile iudicemus, ut sensibilibus inperiis natura insensibilis obsequatur, quid sibi uult tamen etiam ipsa arboris species? legi quidem: pastor eram caprarum uellicans mora et puto prophetam significasse nobis quod ex peccatorum grege peccator ipse conuersus sit, licet conueniat ut futurus propheta gentium fructum quaesisse uideatur in sentibus, cibum ex sentibus eruisse, decoloros et faetidos greges gentium, populos nationum in suorum scriptorum pascuis locaturus, ut spiritali refectione pinguescerent, ipse autem de peccatore conuerso lac spiritale mulgeret. sed cum in alio euangelii libro de monte sit dictum, cuius species nuda gig
Abbreviated transcription (Latin):
de ossib eius capiti coherebũt. Ca¬
ieiuniũ. qm̃ in ꝑpetua iocũditate
fatigatio. cura. lassitudo cessabit.
tc̃ mors destruet᷑. Nouissima enĩ
mors destruet᷑. Nam ⁊ si cessauit
menoch. ⁊ ñ est inuẽta in eo: dest̃c¬
tus est. W ideo bñ dix̃. Ubi ẽ mors
uictoria tua : ubi est mors aculeꝰ
tuus: Ergo in hac resurrectione
iterum xp̃c tanqͣm suo resurget ĩ
corpore. Beatus itaq qui habu̾it
partem in pͥma resurrectione. Sic̃
enĩ pͥmitie dormiẽtiũ xp̃c. sic tc̃
pͥmitie resurgẽtiũ eccłie scĩ eius.
Hoc myst̾ium petrꝰ scire ñ potuit.
fortasse sic erit de enoch. Q uis tam̃
potuit mysteriũ absconditũ in
dõ humana m̃te ꝯp̾hend̾e: Ueni¬
meã. atq eam subitiat sibi. ut
cum subiecta mẽs fu̾it ña: dicam.
Non timebo mala qm̃ tu mecũ es.
Si habu̾itis fidem sic̃ granũ sina¬
pis. dicetis huic arbori moro eradi¬
care ⁊ iactare in mare:⁊obaudiet

Expanded text:
de ossibus eius capiti cohaerebunt, cade ossibus eius capiti cohaerebunt, cajejunium, quoniam in perpetua jucunditate fatigatio, cura, lassitudo cessabit. Tunc mors destruetur: Novissima enim mors 1477 destruetur . Nam etsi cessavit in Enoch, et non est inventa in eo; destructus est. Et ideo bene dixit: Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est, mors, aculeus tuus ? Ergo in hac resurrectione iterum Christus tamquam suo resurget in corpore. Beatus itaque qui habuerit partem in prima resurrectione; sicut enim primitiae dormientium Christus, sic tunc primitiae resurgentium ecclesiae sancti eius. hoc mysterium Petrus scire non potuit. fortasse scierit de Enoch: quis tamen potuit mysterium absconditum in deo humana mente conprehendere? uenimentem atque eam subiciat sibi, ut cum subiecta mens fuerit mea, dicam: non timebo mala, quoniam tu mecum es. Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic arbori mori: \'eradicare et iactare in mare\', et obaudiet
Abbreviated transcription (Latin):
ignouit. Nec illud otiosum ꝙ sab¬
bato passus ẽ magno: significans
fore sabbatũ quo mors destrueretͥ
sabb̃m habeãt. qͣntomagis nos re¬
surrectionẽ dñi celebrare debemꝰ.
⁊ ideo maiores tradid̾e nob̃ pente¬
costes om̃s qͥnqͣginta dies. ut pas¬
u̾sitatẽ tempoꝵ scribens ad corimi¬
o: apud uos inquit forsitan ma¬
nebo ⁊ hẏemabo. W infra. Alane¬
bo aut̃ ephesi usq ad pentecostẽ.
Ostium enĩ mͥ aꝑtum ẽ magnũ.¬
Itaq apud corinthios hyemẽ agit.
quoꝵ errorib angebat᷑ : qd̃ eoꝵ cͥca
dĩcultum frige̾t affectus. Cum
ephesiis pentecosten celebrat. atq¬
his tradit myst̾ia. Relaxat animũ
qr fidei cernebat odore feruentes.
eccłia. sic̃ dñica qua dñs resurrex̃.
⁊ st̃ om̃s dies tanqͣm dñica. Erit
alia dñica qua dñicũ corpus resur¬
gat. Nlouit hanc paulus qui ait.
uos aut̃ estis corpus xp̃i ⁊ membͣ
exm̃bris. Hoc enim corpꝰ dm̃i ⁊ ossa

Expanded text:
ignouit. Nec illud otiosum, quod sabignouit. Nec illud otiosum, quod sabbato passus est magno significans fore sabbatum, quo mors destrueretur sabbatum habeant, quanto magis nos resurrectionem domini celebrare debemus! et ideo maiores tradidere nobis pentecostes omnes quinquaginta dies ut pasuersitatem esse temporum, scribens ad Corinthios aput uos inquit forsitan manebo et hiemabo et infra: manebo autem Ephesi usque ad pentecosten; ostium enim mihi apertum eItaque apud Corinthios hyemem agit, quorum erroribus angebatur; quod eorum circa Dei cultum frigeret affectus: cum Ephesiis pentecosten celebrat, atqhis tradit mysteria, relaxat animum, quia fidei cernebat ardore feruentes. ia sicut dominica, qua dominus resurrexit, et sunt omnes dies tamquam dominica. erit et alia dominica, qua dominicum corpus resurgat. nouit hanc Paulus, qui ait: uos autem estis corpus Christi et membra ex membris. hoc enim corpus domini et ossa
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ uoluit nob̾ dñs reuelare
cumdic̃. Honsolum septies. s etiã
septuagies septies. Qͥa septimage¬
neratione ut habes scđm lucam:
enoc raptꝰ ẽ ne malitia muta¬
ret cor eius.⁊ meo aculeus dolo¬
ris quieuit. Septuagesima aut̃
ria. humani gen̾is in se pcc̃a sus¬
cipiẽs: remissionẽ tribuit delic¬
toꝵ. Ergo qͣmius scdłm lnt̾am dis¬
cas freq̃nt̾̃ ignosc̾ẽ. nec indignatio¬
nemteñe. nichil enĩ ẽ quo possit
offendi. cui ignoscendi est ꝯsueto.
tam̃ agnosce myst̾iũ. neq enĩ ocio¬
se salbo dñs dixit mulieri. dimissa
esab infirmitate tua: ostendẽs ple¬
bi sue q̃ sic̃ mulier illa uocata seq̃re¬
tur aduentu suo remisisse pc̃ca. Sep¬
tuagies itaq ⁊ septies lamech ꝯdẽp¬
natur: qr grauiꝰ delinqͥt qui scel
dum punit admitit. Om̃e autẽ
enormitatẽ sceleris baptismi sacra¬
m̃ta dimitũt. Discegͦꝰ donare in¬
turias tuas. qr ꝑsecutorib suis xͦ

Expanded text:
sterium nobis uoluit dominus reuelare, sterium nobis uoluit dominus reuelare, cum dicit: non solum septies, sed etiam septuagies septies, quia septima generatione, ut habes secundum Lucan, Enoch raptus est, ne malitia mutaret cor eius, et in eo aculeus doloris quieuit. septuagesima autemria humani generis in se peccata suscipiens remissionem tribuit omnium delictorum. ergo quamuis secundum litteram discas frequenter ignoscere nec indignationem tenere — nihil enim est quo possit offendi cui ignoscendi est consuetudo —, tamen agnosce mysterium. neque enim otiose sabbato dixit dominus mulieri: dimissa es ab infirmitate tua ostendens plebi suae, quae sicut mulier illa uocata sequeretur, aduentu suo se remisisse peccata. septuagies itaque et septies Lamech condemnatur, quia grauius delinquit qui scelus dum punit admittit. omnem autem enormitatem sceleris baptismi sacramenta dimittunt. disce ergo donare iniurias tuas, quia persecutoribus suis Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ripite inqͥt ut fr̾em ut erubescat.
ñ ut immicũ eum existimetis. In¬
firmus enĩ custos dutnitatis est
timor. pudor aut̃ bonus magister
offitii. Qͥ enĩ metuit repͥmit᷑ nõ
em̃datur: quẽ pudet fac̾e ĩ natu¬
ram uertit. Pulchre aut̃ posuit:
sipeccau̾it in te. Flõ enĩ equa ꝯdi¬
tio indm̃ hominẽq petcare. de¬
niq apłs qui diuini est uerus int̾¬
pres oraculi. hereticũ inqͥt post cor¬
rept̾onẽ deuita. qi ñ est eq̃ ꝑfidia
dum p̾cipit: ut aut ꝑtinatia ui¬
tetur. ut ꝓlapsio corrigat᷑. Uerũ
ut quẽadmodũ mala istiꝰ
mũdi oꝑa cessabunt: ita etiam
undicte seu̾itas ꝯquiescat. Sab¬
batum aut̃ ñ solum dierũ. s etiã
m̃siũ est: W ideo septumi m̃sis de¬
cuma die sabbata sabbatoꝵ. nec so¬
nũmodo. s etiam generat̾onũ. Po¬
stremo ip̃ius mundi cuiꝰ typus
est sabbatum magnũ. sic̃ in lege
est ebdomada septima: postqͣm ce¬
lebratur ãmis iubeleus. Qd̃ my¬

Expanded text:
ripite inquit, ut fratrem, ut erubescat, ripite inquit, ut fratrem, ut erubescat, non ut inimicum eum existimetis. infirmus enim custos diuturnitatis est timor, pudor autem bonus magister officii; qui enim metuit reprimitur, non emendatur, quem pudet facere in naturam uertit. pulchre autem posuit: si peccauerit in te; non enim aequa condicio in deum hominemque peccare. denique apostolus, qui diuini est uerus interpres oraculi: haereticum inquit post unam correptionem deuita, quia non est aeque perfidia dum praecepit, ut aut pertinacia uitetur aut prolapsio corrigatur. Uerum ut quemadmodum mala istius mundi feriata cessabunt ita etiam uindictae seueritas conquiescat? sabbatum autem non solum dierum, sed etiam mensum est, et ideo septimi mensis decima die sabbata sabbatorum, nec sotummodo, sed etiam generationum, postremo ipsius mundi, cuius typus est sabbatum magnum, sicut in lege est ebdomada septima, post quam celebratur annus iubelaeus. quod my
Abbreviated transcription (Latin):
senti ꝯꝑatione incentiuũ miscdie¬
sit: si te tibi fortassis scĩs quos
amicosdic̃.⁊ quib tab̾nacula tri¬
buit. hic u̾o docet pauꝑib ꝯterẽ¬
dum. Si peccau̾it in te fr̾ tuus in¬
crepa illum. Qͣmbene post diuitẽ
qui cruciat᷑ in penis subiec̃ p̾ceptũ
uenie largiende. his utiq qui se ab
errore du̾tunt: nequẽ desꝑat̾o ñ
reuocet aculpa. Qm u̾o moderatꝰ
est.ut neq difficił uenia. nec remi¬
sa sit indulgẽtia. nequẽ uł austera
ꝑcellat iuectio. uł comsbẽtia inui¬
tet ad culpam. Sic ⁊ alibi. Si pec¬
cau̾it inte fr̾ tuus. uade ⁊ corripe
eum int̾ te ⁊ ip̃m. P lus enĩ ꝓficit
amica correptio: qͣm accusatio tur¬
bulenta. Illa pudorem incutit. hec
incdignationẽ mouet. Seruetur
potius qd̾ ꝓdi metuat qui monet᷑
Bonũ quippe est ut amicũ magis
te qui corripit᷑ credat qͣm immitũ.
Facilius enĩ ꝯsiliis adquiescit᷑: qͣm
inuirie subcũbitut. Uñ ⁊ apłs. Cor¬

Expanded text:
aesenti comparatione incentiuum misericaesenti comparatione incentiuum misericordiae sit, et ibi fortasse sanctis, quos amicos dicit et quibus tabernacula tribuit, hic uero docet pauperibus conferendum. Si peccauerit in te frater tuus, increpa illum. quam bene post diuitem, qui cruciatur in poenis, subiecit praeceptum ueniae largiendae, his utique qui se ab errore conuertunt, ne quem desperatio non reuocet a culpa! quam uero moderatus est, ut neque difficilis uenia nec remissa sit indulgentia, ne quem uel austera percellat inuectio uel coniuentia inuitet ad culpam! sic et alibi: si peccauerit in te frater tuus, uade et corripe eum inter te et ipsum; plus enim proficit amica correptio quam accusatio turbulenta: illa pudorem incutit, haec indignationem mouet seruetur potius quod prodi metuat qui monetur. bonum quippe est Ut amicum magis te qui corripitur credat quam inimicum; facilius enim consiliis adquiescitur quam iniuriae subcumbitur. unde et apostolus cor
Abbreviated transcription (Latin):
hunc gͥ diuitẽ ⁊ pauꝑem chaos
magnũ ẽ.: qr post mortẽ neq̃ut̃
m̾ita mutari. eoq in inferno di.¬
ues inducit᷑ cupiens aliqͥd de pau¬
ꝑe sp̃c refrigerantis hautrire. aqua
enĩ refectio ẽ anime:. in doloribus
constitutẽ. Dequa dic̃ ysaias. et
saliet aqͣcum delectatione de fon¬
tib salutaris. Cur aut̃ cruciatur
ante uiditiũ : qr luxurioso care¬
re delitiis pena est. Flam ⁊ dñs dic̃.
Ibierit fletus ⁊stridor dentiũ. Cũ
uideritis abraham ysaac ⁊ iacob
aut̃ diues iste magist̾ ẽẽ incipit:
cum iam nec discendi tp̃s habea¬
tur uł docencti. Qͦ loco euidẽtissi¬
me declarat dñs: uetus testam̃tũ
eẽ fidei firmitatẽ. Retundẽs ꝑfi¬
diam uideoꝵ.⁊ excludẽs neqͥtias
hereticoꝵ. a quib mens supplãta¬
tur infirmior. Ip̃i enĩ pullisũt:
qui adhuc nesciãt increm̃ta iuir¬
tutis. Licet aut̃ adu̾tere qd̾ inuil¬
lici illius suꝑiore ⁊ istius chiuitis p̾¬

Expanded text:
hunc igitur diuitem et pauperem chaos hunc igitur diuitem et pauperem chaos magnum est, quia post mortem nequeunt merita mutari, eoque in inferno diues inducitur cupiens aliquid de paupere spiritus refrigerantis haurire; aqua enim refectio est animae in doloribus constitutae, de qua dicit Esaias: et saliet aqua cum delectatione de fontibus salutaris. cur autem cruciatur ante iudicium? quia luxurioso carere deliciis poena est. nam et dominus dicit: ibi erit fletus et stridor dentium, cum uideritis Abraham, Isaac et Iacob autem diues iste magister esse incipit, cum iam discendi tempus habeat nec docendi. quo loco euidentissime declarat dominus uetus testamentum esse fidei firmamentum retundens perfidiam Iudaeorum et excludens nequitias haereticorum, a quibus mens supplantatur infirmior; ipsi enim pusilli sunt, qui adhuc nesciunt incrementa uirtutis. licet autem aduertere quod in uilici illius superiore et istius diuitis pr