comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nosti. analid̃ alio maiꝰ aut minus. A. E que ꝓrsus.
Nam in utroq nichil fallor. R. Quid hec sensib ne
ꝑcepisti. an intellectu: A. Immo sensus in hoc negotio
quasi nauim sum exꝑtus. Nam cũ ipsi me ad locũ
quo tendebam ꝑuexerint: ubi eos dimisi etiam ue¬
lut insalo positus cepi cogitatione ista uoluere. diu
michi uestigia titubarunt. Quare ciciꝰ mͥ iudecur
in terra posse nauigari: quã geomecria sensib ꝑ¬
cipi. quanius primo discentes aliquantulũ adu-¬
uare uideantur. R. Ergo istarũ rerũ disciplinã ñ
qui scientiam tribuunt nulli nisi sapienti. ꝑcepti¬
onẽ sane istoꝵ me hab̾e ñ nego. quã etiã stulticiȩ
concedunt. s nec istas quicꝗͣ ꝑtimesco. prorsus hȩc
quȩ interrogasti scientia teneo. ꝑge modo uideã
qͦrsum ista queris. R. Ne ꝓpera. ociosi sumꝰ. Inten¬
tus tantũ accipe ne quid temere concedas. ẜ auden.¬

Expanded text:
nosti, an aliud alio magis aut minus? A. Aeque prorsus. nosti, an aliud alio magis aut minus? A. Aeque prorsus. Nam in utroque nihil fallor. R. Quid haec, sensibusne percepisti, an intellectu? A. Imo sensus in hoc negotio quasi navim sum expertus. Nam cum ipsi me ad locum quo tendebam pervexerint, ubi eos dimisi, et jam velut in solo positus coepi cogitatione ista volvere, diu mihi vestigia titubarunt. Quare citius mihi videtur in terra posse navigari, quam geometricam sensibus percipi, quamvis primo discentes aliquantum adjuvare videantur. R. Ergo istarum rerum disciplinam, siqui scientiam tribuunt nulli, nisi sapienti. Perceptionem sane istorum me habere non nego, quam etiam stultitiae concedunt: sed nec istos quidquam pertimesco. Prorsus haec quae interrogasti scientia teneo: perge modo; videam uorsum ista quaeris. R. Ne propera, otiosi sumus. Intentus tantum accipe, ne quid temere concedas. Gauden
Abbreviated transcription (Latin):
Non continuo si ea quȩ dixerunt uera sunt: etiam scis¬
se illos ea necesse est. Nam multi copiose dicunt quȩ
nesciunt: itt ego ipse omiã quȩ oraui me dixi sc¬
re cuꝑe. qđ ñ cuꝑem si iam scirẽ. Num gͥ eo minꝰ illa
dicere potui: Dixi enĩ ñ quȩ intellestu comprehen¬
di. s quȩ undecunq collecta memoriȩ mandaui.
& quib accomodaui quãntã potui fidẽ. Scire aũ
alid est. R. Dic queso. Scis ne saltim in geometrica
disciplina quid sit linea . a. lstł plane scio: Nec in
ista ꝑfessione uereris achademicos: a. Non omĩno.
llli aũ sapientẽ errare noluerunt. ego aũ sapiens ñ
sũ. ltaq adhuc ñ uereor earũ rerũ quas noui scien¬
tiam ꝓfiteri. Eđ si ut̃ & cupio ꝑuenero ad sapientiã
faciam qđ illa monuerit. R. Nichil renuo. s ut que¬
rere ceꝑam ita ut lineam nosti. nosti etiam spilam
quã speram nominant. a. Noui .R. Eque utrunq

Expanded text:
Non continuo, si ea quae dixerunt, vera sunt, etiam scisNon continuo, si ea quae dixerunt, vera sunt, etiam scisse illos ea necesse est. Nam multi copiose dicunt quae nesciunt, ut ego ipse omnia quae oravi, me dixi scire cupere, quod non cuperem si jam scirem: num igitur eo minus illa dicere potui? Dixi enim non quae intellectu comprehendi, sed quae undecumque collecta memoriae mandavi, et quibus accommodavi quantam potui fidem: scire autem aliud est. R. Dic, quaeso, scisne saltem in geometrica disciplina quid sit linea? A. Istud plane scio. R. Nec in ista professione vereris Academicos? A. Non omnino. Illi enim sapientem errare noluerunt; ego autem sapiens non sum. Itaque adhuc non vereor earum rerum quas novi, scientiam profiteri. Quod si, ut cupio, pervenero ad sapientiam, faciam quod illa monuerit. R. Nihil renuo: sed, ut quaerere coeperam, ita ut lineam nosti, nosti etiam pilam quam sphaeram nominant? A. Novi. R. Aeque utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
est. & satis est. Illam uͦ partẽ qua michi anuicꝰ est
idest ipsum animũ: intellectu assequi cupio .R.
Potest enĩ aliter nosci: a. Nullo modo. R. lgitur
amicũ tuũ & uehementer familiarẽ. audes tibi
drẽ esse ignotũ : a. Quid ni audsam: Illam eni
amiciciȩ legẽ iustissimã eẽ arbitror: qua pre¬
scribitur ut sicut ñ minus ita nec plus quisq a¬
micũ quã scipsũ diligat. Itaq cũ memetipsũ ig¬
norẽ. qua pot̃ a me affici contumelia quẽ mͥ eẽ
dixero ignotis. presertĩ ut credo. ne ipse quidẽ
se nouerit: .R. Si g ista quȩ scire uis ex eo sunt
genere quȩ intellectus assequitur. cũ dicerẽ impu¬
denter te uelle dđm scire cũ alipiũ nescias. ñ debu¬
isti cenã tuã michi & lunã ꝓferre ꝓ simili. si hȩc ut
responde. Si ea quȩ dixeruñ plato & plotinus uera
surt: satis ne tibi est ita dm scire ut illi sciebant: A

Expanded text:
est, et satis est: illam vero partem qua mihi amicus est, est, et satis est: illam vero partem qua mihi amicus est, id est ipsum animum, intellectu assequi cupio. R. Potestne aliter nosci? A. Nullo modo. R. Amicum igitur tuum et vehementer familiarem, audes tibi dicere esse ignotum? A. Quidni audeam? Illam enim legem amicitiae justissimam esse arbitror, qua praescribitur ut sicut non minus, ita nec plus quisque amicum quam seipsum diligat. Itaque cum memetipsum ignorem, qua potest a me affici contumelia, quem mihi esse dixero ignotum, cum praesertim, ut credo, ne ipse quidem se noverit? R. Si ergo ista quae scire vis, ex eo sunt genere quae intellectus assequitur, cum dicerem impudenter te velle Deum scire, cum Alypium nescias, non debuisti mihi coenam tuam et lunam proferre pro simili, si haec, ut responde: si ea quae de Deo dixerunt Plato et Plotinus vera sunt, satisne tibi est ita Deum scire, ut illi sciebant? A.
Abbreviated transcription (Latin):
de gͦ ne impudenter uelis. satis dm nosse qui ali¬
piũ ñ satis nosti. A. Nam in comparatione sidum
quid est cęna mea uiliꝰ: & tam̃ cras quid sim cena¬
turꝰ ignaro. Euo aũ signo luna futura sit : ñ in¬
pudenter me scire ꝓfiteor. R. Ergo ł ita dm̃ noꝰ¬
se tͥ satis est. ut nosti quo cras signo luna cursu¬
ra sit. A. Non est satis. Nam hoc sensib approbo.
sa subito lunȩ ordinẽ cursũ q cõmutet. Qđ si ac¬
cidit: totũ illd̃ qđ presumpserã falsũ erit. R.
Et credis hoc fieri posse: a. Non credo. S ego qͥd
suam quero: ñ quid credã. Omẽ aũ qđ scimus re¬
cte fortasse etiã crecdẽ dicimur: at ñ omẽ qđ cre¬
dimus: etiã scire. R. Respuis gͥ in hac causa omẽ
testimonium sensuũ : a. ꝓrsus respuo. R. Quid
illũ familiarẽ tuũ quẽ te adhuc ignorare di¬
xisti. sensu us nosse an intellectu: a. Sensu qͥdẽ
qcł meo noui si tam̃ sensu aliqͥd noscitur: & uile

Expanded text:
de ergo ne impudenter velis satis Deum nosse, qui Alyde ergo ne impudenter velis satis Deum nosse, qui Alypium non satis nosti. A. Non sequitur. Nam in comparatione siderum, quid est mea coena vilius? et tamen cras quid sim coenaturus ignoro; quo autem signo luna futura sit, non impudenter me scire profiteor. R. Ergo vel ita Deum nosse tibi satis est, ut nosti quo cras signo luna cursura sit? A. Non est satis: nam hoc sensibus approbo.sa subito lunae ordinem cursumque commutet: quod si acciderit, totum illud quod praesumpseram, falsum erit. R. Et credis hoc fieri posse? A. Non credo. Sed ego quid sciam quaero, non quid credam. Omne autem quod scimus, recte fortasse etiam credere dicimur; at non omne quod credimus, etiam scire. R. Respuis igitur in hac causa omne testimonium sensuum? A. Prorsus respuo. R. Quid? illum familiarem tuum quem te adhuc ignorare dixisti, sensu vis nosse, an intellectu? A. Sensu quidem quod in eo novi, si tamen sensu aliquid noscitur, et vile
Abbreviated transcription (Latin):
bio id amarẽ. Nunc aũ nichil alicd̃ amo quã dm̃ &
animã: qđ neutrũ scio. R. Non gͥ amas amicos
tuos: a. Quo pacto cos possũ amans animã ñ ama¬
re ᷑ R. hoc mͦ gͦ & pulices & cimices amas. a. Ani¬
mã me amare dixi: ñ animalia. R. Aut homines
ñ sunt amuci tui: aut eos ñ amas. Omĩs enĩ homo
animal. & animalia te ñ amare dixisti. A. & ho¬
mines sunt: & eos amo. ñ eo qđ animalia. s eo
qđ homines sunt: id est ex eo qđ rationales animoᷤ
habent. quas amo etiã in latronib. Licet enĩ mͥ
in quoiuis amare rationẽ. cũ illu ure ocł̃im qui
male utitur eo qđ anio. Itaq tantomagis amo ami¬
cos meos. quanto magis bene utuntur anima ra-¬
cipio istł. S tam̃ si quis tͥ diceret. faciam te sic
diceres satis est: a. Agerẽ quidẽ grãs. s satis eẽ ñ
dicerẽ : R. Cur queso: a. Quia dm̃ ne sic quidẽ no¬
ui qͦmͦ alipiũ. & tam̃ alipiũ ñ satis noui. R.ui.¬

Expanded text:
bio id amarem; nunc autem nihil aliud amo quam Deum et bio id amarem; nunc autem nihil aliud amo quam Deum et animam, quorum neutrum scio. R. Non igitur amas amicos tuos? A. Quo pacto eos possum, amans animam, non amare? R. Hoc modo ergo et pulices et cimices amas? A. Animam me amare dixi, non animalia. R. Aut homines non sunt amici tui, aut eos non amas: omnis enim homo est animal, et animalia te non amare dixisti. A. Et homines sunt, et eos amo, non eo quod animalia, sed eo quod homines sunt; id est, ex eo quod rationales animas habent, quas amo etiam in latronibus. Licet enim mihi in quovis amare rationem, cum illum jure oderim qui male utitur eo quod amo. Itaque tanto magis amo amicos meos, quanto magis bene utuntur anima racipio istud: sed tamen si quis tibi diceret, Faciam te sic diceres, Satis est? A. Agerem quidem gratias, sed satis esse non dicerem. R. Cur, quaeso? A. Quia Deum ne sic quidem novi quomodo Alypium, et tamen Alypium non satis novi. R. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
re facias tendenti ad te. iubeasq me dũ hoc ip¬
sũ corpꝰ ago atq porto. purũ. magnanimũ. iu¬
stũ prudentem q eẽ. ꝑfectũ q amatorẽ ꝑcepto¬
remq sapientiȩ tuȩ. & dignũ habitatione. atq¬
ce oraui dm̃. R. Quid gͦ scire uis: a. hec ipsa omñ
quȩ oraui. R. Breuiter ea collige .A. dm̃ & animã
scire cupio. R. Nichil ne plus: A. Nichil omĩno.
C. Ergo incipe querere. s priꝰ explica qͦmͦ si tibi
demonstretur ds possis dicere sat est. a. Nescio qͦ¬
mͦ michi demonstretur. ut dicã sat est. Non enĩ
credo me scire aliquid sic: quomͦo scire dm̃ desido
R. Qͥd sͦ agimus. ñne censes priꝰ tͥ esse sciendũ. qͦ mͦ
tibi dñ scire satis sit: quo eũ ꝑueneris ñ ampliꝰ
queras: A. Censeo quidẽ. s quo pacto fieri possit ñ
uido. Quid enĩ dõ simile unq̃ intellexi. ut possim
simile: A. Quia si aliquid cd̃o simile scirẽ: sine du¬

Expanded text:
re facias tendenti ad te, jubeasque me dum hoc ipre facias tendenti ad te, jubeasque me dum hoc ipsum corpus ago atque porto, purum, magnanimum, justum, prudentemque esse, perfectumque amatorem perceptoremque sapientiae tuae, et dignuce oravi Deum. R. Quid ergo scire vis? A. Haec ipsa omnia quae oravi. R. Breviter ea collige. A. Deum et animam scire cupio. R. Nihilne plus? A. Nihil omnino. R. Ergo incipe quaerere. Sed prius explica quomodo tibi si demonstretur Deus, possis dicere, Sat est. A. Nescio quomodo mihi demonstrari debeat, ut dicam, Sat est: non enim credo me scire aliquid sic, quomodo scire Deum desidero. R. Quid ergo agimus? Nonne censes prius tibi esse sciendum, quomodo tibi Deum scire satis sit, quo cum perveneris non amplius quaeras? A. Censeo quidem; sed quo pacto fieri possit, non video. Quid enim Deo simile unquam intellexi, ut possim simile? A. Quia si aliquid Deo simile scirem, sine du
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt qui ad te refugiunt: da fidẽ. Si uir¬
tute : uirtutẽ. Si scientia: scientiã. Auge in me fi¬
dem. auge spẽ. auge caritatẽ. Oammiranda &
singłaris bonitas tua. ad te ambio. & quib reb
aͤ teruysus ambiatur: a te rursũ peto. Tu enĩ side¬
seris: ꝑitur. S ñ deseris: ꝙ tu es sũmũ bonũ. qđ
nemo recte quesiuit & minime inuenit. Omĩs
aũ recte que siuit: quẽ tu recte querere fecisti.
Fac me pater querere te. uindica me ab errore q̃¬
rentem te. Nichil michi alid̃ ꝓ te occurrat: si ni¬
chil alicd cdesicło quã ce. Inueniã te iam queso pa¬
ter.Si aũ est in me suꝑfluu alicuiꝰ appetitio: tu
nescio quid mͥ ex eo utile sit uł eis quos cdiligo. tibi
illad̃ cõmitto pater sapientissime atq opaime. &
ꝓ eo qd ad tempꝰ ammonueris deprecabor tan¬
tũ. Oro excellentissimã clementiã tuã. ut me
penitus ad te conuertas. nichil q michi repugna¬

Expanded text:
inveniunt qui ad te refugiunt, fidem da; si virinveniunt qui ad te refugiunt, fidem da; si virtute, virtutem; si scientia, scientiam. Auge in me fidem, auge spem, auge charitatem. O admiranda et singularis bonitas tua! 6. Ad te ambio, et quibus rebus ad te ambiatur, a te rursum peto. Tu enim si deseris, peritur: sed non deseris, quia tu es summum bonum, quod nemo recto quaesivit, et minime invenit. Omnis autem recte quaesivit, quem tu recte quaerere fecisti. Fac me, Pater, quaerere te, vindica me ab errore; quaerenti te mihi nihil aliud pro te occurrat. Si nihil aliud desidero quam te, inveniam te jam, quaeso, Pater. Si autem est in me superflui alicujus appetitio, tu u nescio quid mihi ex eo utile sit, vel eis quos diligo, tibi illud committo, Pater sapientissime atque optime, et pro eo quod ad tempus admonueris deprecabor: tantum oro excellentissimam clementiam tuam, ut me penitus ad te convertas, nihilque mihi repugna
Abbreviated transcription (Latin):
ce solũ sequor. te solũ quero. tibi soli seruire paratꝰ
sũ. q tu solꝰ uiste dominaris. Tui uiris et̃ cupio. Iube
queso atq imꝑa qͥcquid uis. s sana & aꝑi aures meaᷤ
quib uoces tuas audiã. sana & aꝑioculos meos quibꝰ
nutꝰ tuos uideam. Expelle a me insaniã ut recognoᷤ¬
tam te. dic mͥ quo attendam ut aspiciam te. & omĩa
satis inimicis tius quos sub pedib habes seruierim
satis fuerĩ fallatiarũ ludibriũ. Accipe me ab istis
fugientẽ famulũ tuũ: ꝙ isti me quando a te fugiebã
acceꝑunt alienũ. Ad te michi redeundũ eẽ sentio.
Pateat michi pulsanti ianua tua: quomͦ ad te ꝑue¬
niatur doce me. Hichil alid habeo quã uoluntatẽ.
nichil alicd scio nisi fluxa & caduca eẽ sꝑnenda.
certa & ȩterna requirenda. Hoc facio pater. ꝙ hoc
solũ noui. s unde ad te ꝑueniatur ignoro tu mͥ
suggere. tu ostende. tu iuaticũ prebe. Si fide te

Expanded text:
te solum sequor, te solum quaero, tibi soli servire paratus te solum sequor, te solum quaero, tibi soli servire paratus sum, quia tu solus juste dominaris; tui juris esse cupio. Jube, quaeso, atque impera quidquid vis, sed sana et aperi aures meas, quibus voces tuas audiam. Sana et aperi oculos meos, quibus nutus tuos videam. Expelle a me insaniam, ut recognoscam te. Dic mihi qua attendam, ut aspiciam te, et omnia satis inimicis tuis, quos sub pedibus habes, servierim, satis fuerim fallaciarum ludibrium. Accipe me ab istis fugientem famulum tuum, quia et isti me quando a te fugiebam acceperunt alienum. Ad te mihi redeundum esse sentio: pateat mihi pulsanti janua tua; quomodo ad te perveniatur doce me. Nihil aliud habeo quam voluntatem; nihil aliud scio nisi fluxa et caduca spernenda esse; certa et aeterna requirenda. Hoc facio, Pater, quia hoc solum novi; sed unde ad te perveniatur ignoro. Tu mihi suggere, tu ostende, tu viaticum praebe. Si fide te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lustra. ꝑfectione cursus solaris. ꝑ magnos orbes re¬
cursu in ortus suos sidum. magnã rerũ constantiã
quantũ sensibilis materia patitur. temporis a dinib
replicationib q custodit. Cuiꝰ legib in euostantib
motus instabilis rerũ mutabiliũ ꝑturbatus eẽ ñ sini¬
tur. frenis q circũeuntiũ secłoꝵ semꝑ ad similitudi¬
nẽ stabilitas reuocatur. cuiꝰ legib arbitriũ animȩ
liberũ est. bonisq p̃mia & malis penȩ fixis ꝑ omĩa
necessitatib distributȩ sunt. a quo manant omĩa¬
usq ad nos bona. a quo cohercentura nobis omiã
ad imaginẽ & similitudinẽ tuã. qđ qui se ipse no¬
uit agnoscit: exaudi exaudi exaudi me ds meus.
dnẽ oeus. rex meus. pater meus. causa mea. spes
mea. resmea. honor neus. domus mea. patria mea
salus mea. lux mea. uita mea. Exaudi exaudi exau¬
di me more tuo illo paucis notissimo. lam te solũ amo

Expanded text:
per lustra, perfectione cursus solaris; per magnos orbes, reper lustra, perfectione cursus solaris; per magnos orbes, recursu in ortus suos siderum, magnam rerum constantiam, quantum sensibilis materia patitur, temporum ordinibus replicationibusque custodit. Deus cujus legibus in aevo stantibus, motus instabilis rerum mutabilium perturbatus esse non sinitur, frenisque circumeuntium saeculorum semper ad similitudinem stabilitatis revocatur: cujus legibus arbitrium animae liberum est, bonisque praemia et malis poenae, fixis per omnia necessitatibus distributae sunt. Deus a quo manant usque ad nos omnia bona, a quo coercentur a nobis omnia ad imaginem et similitudinem tuam, quod qui se ipse novit agnoscit. Exaudi, exaudi, exaudi me, Deus meus, Domine meus, rex meus, pater meus, causa mea, spes mea, res mea, honor meus, domus mea, patria mea, salus mea, lux mea, vita mea. Exaudi, exaudi, exaudi me more illo tuo paucis notissimo. 5. Jam te solum amo,
Abbreviated transcription (Latin):
de iusticia de uidicio. ds̃ ꝑ quẽ nos ñ mouent. qui
minime credunt. ds̃ ꝑ quẽ imꝓbamꝰ eoꝵ errorẽ. qͥ
animarũ merita nulla eẽ apd te credunt. ds̃ ꝑ que
ñ seruimꝰ infirmis & egenis elementis. ds̃ qui nos
purgas. & ad diuina p̃paras p̃mia. adueni michi ꝓ¬
pitiꝰ. tu quicquid a me dictũ est unus ds. tutu ueni
michi in auxiliũ. Una ȩterna uera substantia. ubi
nulla discrepantia. nulla confusio. nulla transitio
nulla indigentia. nulla mors. ubi summa concor-¬
dia. summa euidentia. sũma constantia. sũma ple-¬
nitudo. sũma uita. ubi nichil deest nichil redun-¬
na anima. cuꝰ legib rotantur poli. cursus suos si¬
dera ꝑagunt. sol exercet diem. luna temꝑat noctẽ.
omĩsq mundus ꝑ dies uicissitudine lucis & noctis.
ꝑ menses. crementis detrimentis q lunarib. ꝑ an-¬
nos. ueris. estatis. autumni. hiemis successionib.

Expanded text:
de justitia, et de judicio . Deus per quem nos non movent qui de justitia, et de judicio . Deus per quem nos non movent qui minime credunt. Deus per quem improbamus eorum errorem, qui animarum merita nulla esse apud te putant. Deus per quem non servimus infirmis et egenis elementis . Deus qui nos purgas, et ad divina praeparas praemia, adveni mihi propitius tu. 4. Quidquid a me dictum est, unus Deus tu, tu veni mihi in auxilium; una aeterna vera substantia, ubi nulla discrepantia, nulla confusio, nulla transitio, nulla indigentia, nulla mors. Ubi summa concordia, summa evidentia, summa constantia, summa plenitudo, summa vita. Ubi nihil deest, nihil redunna anima. Cujus legibus rotantur poli, cursus suos sidera peragunt, sol exercet diem, luna temperat noctem: omnisque mundus per dies, vicissitudine lucis et noctis; per menses, incrementis decrementisque lunaribus; per annos, veris, aestatis, autumni et hiemis successionibus;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cedimus aduersitatib. ds̃ ꝑ quẽ bene seruimꝰ
& bene dominamur. ds̃ ꝑ quẽ discimꝰ aliena eẽ
quȩ aliquando nra. & nr̃a esse quȩ aliquando
aliena putabamꝰ. ds̃ ꝑ quẽ maloꝵ escis atq ille¬
cebris ñ heremus. ds̃ ꝑ quẽ nos minutȩ res ñ mi¬
nuunt. ds̃ ꝑ quẽ meliꝰ nr̃m deceriori subiectũ
ñ est. ds̃ ꝑ quẽ mors absorbetur in uictoriam.
ds̃ qui nos conuertis. ds̃ qui nos eo qđ ñ est exuis. & eo
qđ est indius. ds̃ qui nos exaudibiles facis. ds̃ qui nõ
unis. ds̃ qui nos in omẽm uirtutẽ inducis. ds̃ qui no¬
bis omiãbona loqueris. nec insanos facis. nec a quoꝗͣ
fieri sinis. ds̃ qui nos reuocas inuiam. ds̃ qui nos de¬
ducis ad ianuam. ds̃ qui facis ut pulsantib aꝑiatur.
ds̃ qui nobis das panẽ uitȩ. ds̃ ꝑ quẽ sitimus potũ qͦ
hausto nunq̃ sitimus. ds̃ qui arguis scłm de peccato

Expanded text:
non cedimus adversitatibus. Deus per quem bene servimus non cedimus adversitatibus. Deus per quem bene servimus et bene dominamur. Deus per quem discimus aliena esse quae aliquando nostra, et nostra esse quae aliquando aliena putabamus. Deus per quem malorum escis atque illecebris non haeremus. Deus per quem nos res minutae non minuunt. Deus per quem melius nostrum deteriori subjectum non est. Deus per quem mors absorbetur in victoriam . Deus qui nos convertis. Deus qui nos eo quod non est exuis, et eo quod est induis. Deus qui nos exaudibiles facis. Deus qui nos munis. Deus qui nos in omnem veritatem inducis. Deus qui nobis omnia bona loqueris, nec insanos facis, nec a quoquam fieri sinis. Deus qui nos revocas in viam. Deus qui nos deducis ad januam. Deus qui facis ut pulsantibus aperiatur . Deus qui nobis das panem vitae. Deus per quem sitimus potum, quo hausto nunquam sitiamus . Deus qui arguis saeculum de peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ & pulchrũ in quo & a quo & ꝑ quẽ bona sunt¬
& pulchra. quȩ bona & pulchra sunt omiã. ds̃ in¬
tellibilis lux. in quo & aquo & ꝑ quẽ intelligibili¬
terlucent quȩ intelligibiliter lucent omiã. ds̃ cuiꝰ
regnũ est totus mundus. quẽ sensus ignorat. ds̃
a quo auerti cade. inquẽ conuerti resurgere. in qͦ
manere consistere est. ds̃ a quo exire mori. in quẽ
redire uiuiscere. in quo habitare uiuere est. ds̃ quẽ
nemo amittit nisi deceptꝰ. quẽ nemo querit nisi
ammonitus. quẽ nemo inuenit nisi purgatus. ds̃
quẽ relinquere hoc est qđ ꝑire. quẽ attende hocẽ
qđ amare. quẽ uidẽ hoc est qđ habe. ds̃ cuinos fi¬
des excitat. spes erigit. caritas iungit. ds̃ ꝑ quẽ iun¬
cimus mimicũ: te deprecor. ds̃ quẽ accepimꝰ ne
omĩno ꝑiremus. ds̃ a quo ammonemur ut eui¬
głemus. ds̃ ꝑ quẽ a malis bona separamus. ds̃ ꝑ
quẽ mala fugimꝰ. & bona sequimur. ds̃ ꝑ quẽ

Expanded text:
 pulchrum, in quo, et a quo, et per quem bona et pulchra sunt, quae bona et pulchra sunt omnia. Deus intelligibilis lux, in quo, et a quo, et per quem intelligibiliter lucent, quae intelligibiliter lucent omnia. Deus, cujus regnum est totus mundus, quem sensus mortalis corpa quo averti cadere, in quem converti resurgere, in quo manere consistere est. Deus, a quo exire mori, in quem redire reviviscere, in quo habitare vivere est. Deus, 104 quem nemo amittit nisi deceptus, quem nemo quaerit nisi admonitus, quem nemo invenit nisi purgatus. Deus, quem relinquere hoc est, quod perire, quem attendere hoc est, quod amare, quem videre hoc est, quod habere. Deus, cujus nos fides excitat, spes erigit, caritas jungit. Deus, per quem vincimus inimicum, te deprecor. Deus, quem accepimus, ne omnino periremus. Deus a quo admonemur ut vigilemus. Deus per quem a malis bona separamus. Deus per quem mala fugimus, et bona sequimur. Deus per quem
Abbreviated transcription (Latin):
bitu maris & feminȩ gignerentur. Nondũ enĩ
uidam fieri potuisse ut ñ morituri. de ñ mori¬
turis nascerentur. si peccato illo magno ñ mu¬
taretur in deteriꝰ humana natura. Ac ꝑ hoc si
& in parentib & in filiĩ fecunditas & felicitas
mansisset. usq certũ scõꝵ numerũ quẽ prede¬
stinauit ds nascerentur homines ñ parentib
successuri morientib. s cũ uutentib regnaturi.
Essent gͦ etiam iste cognationes & affinitates. si nul-¬
lus delinqueret nullusq moreretur. Item alio
loco ad unũ dñ tendentes inquã & ei uni religan¬
tes animas nr̃as unde religio dicta creditur omĩ
suꝑstitione careamꝰ. In his uerbis meis ratio quȩ
reddita est unde sit dicta & religio plus mͥ placu-¬
iti Nam ñ me fugit aliã nominis huiꝰ originẽ ex¬
posuisse latini sermonis actores. qđ sit appellata
religio qđ religitur qđ uerbũ cõpositũ est a legen¬

Expanded text:
bitu maris et feminae gignerentur. nondum enim bitu maris et feminae gignerentur. nondum enim uideram fieri potuisse, ut non morituri de non morituris nascerentur, si peccato illo magno non mutaretur in deterius humana natura ac per hoc, si et in parentibus et in filiis felicitas fecunditasque mansisset, usque ad certum sanctorum numerum, quem praedestinauit deus, nascerentur homines non parentibus successuri morientibus, sed cum uiuentibus regnaturi. essent ergo etiam istae cognationes atque adfinitates, si nullus delinqueret nullusque moreretur. Item alio loco: ad unum deum tendentes, inquam, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus. in his uerbis meis ratio, quae reddita est, unde sit dicta religio, plus mihi placuit. nam non me fugit aliam nominis huius originem exposuisse latini sermonis auctores, quod inde sit appellata religio, quod religitur: quod uerbum compositum est a legen
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis dixit apłs hoc. quanius eadem uideatur
esse sententia. Ait qiuppe ille. Quş aũ funt a cło
crdinata sunt. & alibi. ꝓrsus inquã nemo nos
fallat. quicquid recte uituperatur. iu melioris
conscientiȩ respuitur. Hoc de substantiĩs atq na¬
turis dictũ est. Inde enĩ disputabatur. ñ debo.¬
nisactionib atq peccatis. Item q alibi. sed uec fi
quidem inꝗͣ ab homine homo diligendus. ut di¬
liguntur carnales fr̃s. ł filũ ł coniuges. ł quiq
cognati ł asfines aut ciues. Nam & ista dilectio tẽ¬
poralis est. Non enĩ ullas tales necessitudines ha¬
beremꝰ quȩ nascendo & moriendo contingunt. si
natura nr̃a in preceptis & imagine di manens
in istam corruptionẽ ñ relegaretur. hune sensũ
uibro de genesi contra manicheos. Ad hoc enĩ du¬
cit ut credantur illi coniuges pͥmi ñ generat᷑i
posteros homines nͥ peccassent. tanꝗͣ necesse
fuerit ut morituri gignerentur si de concu¬

Expanded text:
uerbis hoc dixit apostolus, quamuis eadem uideatur uerbis hoc dixit apostolus, quamuis eadem uideatur esse sententia. ait quippe ille: quae autem sunt, a deo ordinata sunt. et alibi: prorsus, inquam, nemo nos fallat: quidquid recte uituperatur, in melioris conparatione respuitur. hoc de substantiis atque naturis dictum est; inde enim disputabatur, non de bonis actibus atque peccatis. itemque alibi: sed nec sic quidem, inquam, ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut adfines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis et imagine dei manens in istam corruptionem non relegaretur. hunc sensum libro de Genesi contra Manicheos. ad hoc enim ducit, ut credantur illi coniuges primi non generaturi posteros homines, nisi peccassent, tamquam necesse fuerit, ut morituri gignerentur, si de concu
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. nec miracula illa usq in nrã tempora dura¬
re ꝑmissa sunt. ne anima semꝑ uisibilia quer¬
ret. & eoꝵ consuetudine frigesceret genꝰ huma¬
nũ. quoꝵ nouitate flagłauit. uerũ est quidẽ.
Non enĩ nunc usq cũ manꝰ imponitur bapticad
sic accipiunt spm̃ scm̃ ut loquantur linguis onĩ¬
um gentium. aitt nunc usq ꝑ umbram transeun.¬
tiũ predicator xpĩ sanantur infirmi. & si qui
talia tunc facta sunt. quȩ postea cessasse ma¬
nifestũ est. S ñ sic accipiendũ est qđ dixi. ut
nunc in xpĩ nomine fieri miracula nulla cre¬
dantur. Nam ego istũ ipse quando ipsũ scripsi
librũ ad mediolanensiũ corpora martirũ in ea¬
dem ciuitate cecũ illuminatũ fuisse iam noue¬
ram. & alia ñnulla qualia tam multa etiam
istis temporib fiunt. uto nec cognoscere. nec ea
quȩ cognoscimꝰ enumerare possimꝰ. & alio loco
illd qđ dixi sic̃ ait apłs omĩs ordo a do est. ñ eisdẽ

Expanded text:
dixi, Nec miracula illa in nostra tempora duradixi, Nec miracula illa in nostra tempora durare permissa sunt, ne anima semper visibilia quaereret, et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quorum novitate flagravit , verum est quidem: non enim nunc usque cum manus imponitur baptizatis, sic accipiunt Spiritum sanctum, ut loquantur linguis omnium gentium; aut nunc usque ad umbram transeuntium praedicatorum Christi sanantur infirmi; et si qua talia tunc facta sunt, quae postea cessasse manifestum est. Sed non sic accipiendum est quod dixi, ut nunc in Christi nomine fieri miracula nulla credantur. Nam ego ipse quando istum ipsum librum, ad Mediolanensium corpora martyrum in eadem ciuitate caecum inluminatum fuisse iam noueram et alia nonnulla, qualia tam multa etiam istis temporibus fiunt, ut nec omnia cognoscere nec ea, quae cognoscimus, enumerare possimus. Et alio loco illud, quod dixi: sicut ait apostolus: omnis ordo a deo est, non eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
lũ est. ut nullo modo sit peccatũ si ñ sit uoluntari¬
um. Ido grã dĩ ñ solũ reatus omĩum preceritoꝵ
soluitur in omĩb qui baptirantur in xp̃o. qđ fit
spt̃i regenerationis. uerũ etiã in grandib uoluntas
rerat qđ uendentes & ementes flagello eiecit etẽ¬
plo.S quid hoc aut quantũ est quanius & demonẽ
nolentes ab hominib ñ sermone suasionis. s ui po¬
testatis eiecerit: Itẽ alio loco. priꝰ inquã isti sequen¬
di sunt. qu ĩ unũ sũmũ dm̃ uerũ & solũ colendũ esse
dicunt. Si apđ hosueritas fi eluxerit: tunc demũ
migrandũ est. sđ ita potest uidi dictũ. quasi de
huiꝰ religionis ueritate dubitauerĩ. dixi aũ sic
ei congruebat ad quẽ scribebam. Sic enĩ dixi si
apa bos ueritas ñ eluxerto. nichil dubitans qđ apt
eos elusceret quẽ admodũ ato apłs. Si xp̃c ñ sur
rerio: ñ utiq dubitans qđ resurrexerit. łcem os

Expanded text:
lum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit uoluntarilum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit uoluntarium. ideo gratia dei non solum reatus omnium praeteritorum soluitur in omnibus, qui baptizantur in Christo, quod fit spiritu regenerationis, uerum etiam in grandibus uolurerat quod vendentes et ementes flagellando ejecit de templo . Sed quid hoc, aut quantum est? Quamvis et daemones nolentes ab hominibus, non sermone suasionis sed vi potestatis eiecerit? item alio loco: prius, inquam, isti sequendi sunt; qui unum summum et solum colendum esse dicunt; si apud hos ueritas non eluxerit, tunc demum migrandum. quod ita potest uideri dictum, quasi de huius religionis ueritate dubitauerim. dixi autem, sicut ei congruebat, ad quem scribebam. sic enim dixi: si apud hos ueritas non eluxerit, nihil dubitans, quod apud eos elucesceret, quemadmodum ait aposrexit , non utique dubitans quod resurrexerit. 7. Item quod
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmͦ peccatũ est. ñ qđ est etiã pęna peccati. sic̃
suꝑiꝰ ostendi cũ quedã suꝑiꝰ cõmemorarẽ ex libro
tertio delibero arbitrio. Quanuis & illa que ñ in me¬
rito ñ uoluntaria peccata dicuntur ꝙ anescienti
uoluntate cõmitti. qm̃ & ille qui peccat ignorans
uoluntate utiq facit. qđ cũ faciendũ ñ sit putat es¬
se faciendũ. & ille qui concupiscens aduersus spm̃
carne ñ ea quȩ uult facit. concupiscit quidem tio¬
lens. & in eo ñ fac̃ qđ uult. s siuincitur concupiscen¬
tie consentit uolens. & in eo ñ facit nisi qđ uult. li¬
ber scilicet iusticiȩ. seruiisq peccati. & illł qđ in
paruulis dicitur originale peccatũ cũ adhuc ñ utã¬
tur arbitrio uoluntatis ñ absurde uocatur etiã uo¬
luntariũ ꝙ ex pͥma hominis mala uoluntate con-¬
tractũ: factũ est qͦdãmodo hereditariũ. ħon itaq
falsũ est qđ dixi. usq adeo peccatũ uoluntariũ ma¬

Expanded text:
tummodo peccatum est, non quod est etiam poena peccati, sicut superius ostendi, cum quaedam commemorarem ex libro tertio de libero arbitrio, quamuis et illa, quae non inmerito non uoluntaria peccata dicuntur, quia uel a nuoluntate committi, quoniam et ille, qui peccat ignorans, uoluntate utique peccat, quod, cum faciendum non sit, putat esse faciendum, et ille, qui concupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concupiscit quidem nolens et ideo non facit quod uult, sed, si uincitur, concupiscentiae consentit uolens, et ideo non facit nisi quod uult, liber scilicet iustitiae seruusque peccati. et illud, quod in paruulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur arbitrio uoluntatis, non absurde uocatur etiam uolun- . tarium, quia ex prima hominis mala uoluntate contractum factum est quodam modo hereditarium. non itaque falsum est, quod dixi: usque adeo peccatum uoluntarium ma
Abbreviated transcription (Latin):
ł talib iusum est. Contra quoꝵ opinionẽ quanta
ꝓ suscepto oꝑe dabatur occasio: in libro duodeci¬
mode trinitate disserui. Hocopꝰ sic incipit. Uol¬
uenti michi multa ac uaria mecũ diu: ꝑRetra

Expanded text:
uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in libro duodecimo de trinitate disserui. Hoc opus sic incipit: Volucnii mild multa ac uaria mecum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
qui dixit ego sum uia. Uitanda gͦ erat hȩc offen¬
sio auriũ religiosarum: quanuis sit alia ura
mus. uias tuas dnẽ notas fac micd̃. & semitas tuas
doce me. Ꝙ in eo qđ ibi dictũ est penitꝰ esse ista
sensibilia fugenda: cauendũ fuit ne putarem᷑
ulam porphirũ falsi filosophi tenere sententi:¬
am qua dix̃ omẽ corpꝰ esse fugiendũ. ñ aũ dixi
ego omĩa sensibilia. s ista. hoc est corruptibilia
s hoc potiꝰ dicendũ fuit. Non aũtalia sensibilia
futura sunto in futuri scłi cęlo nouo & terra no¬
ua. Item quodam loco dixi. qđ disciplinis libera¬
lib eruditi sine dubio in se illas obliuione obru
dere de quib dam disciplinis etiam imperitos ea-
rum quando bene interrogantur. qi presens est
cis quantũ id capere possunt lumen rationis ȩter-¬
nȩ ubibȩc immutabilia uera conspiciunt. Non ꝙ
ea nouerant aliquando & obliti sunt: qđ platoni

Expanded text:
qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offenqui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illasalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitussensibilia fugienda , cavendum fuit ne putaremur illam Porphyrii falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit: Omne corpus esse fugiendum. Non autem dixi ego, Omnia sensibilia; sed, ista, hoc est, corruptibilia; sed hoc potius dicendum fuit: Non autem talia sensibilia futura sunt in futuri saeculi coelo novo et terra nova. 4. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus eruditi, sine dubio in se illas oblivione obrutdere de quibusdam discrum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod Platoni
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sensus ignorat: si ds intelligendꝰ est adden¬
da fuerint uerba ut diceretur. quẽ mortalis cor¬
poris sensus ignorat. Si aũ mundus dictꝰ est quẽ
sensus ignorat: ille recte intelligitur qui futurꝰ ẽ
cȩlo nouo. & terra noua. S etiam hic addenda
erant illa: ut diceretur mortalis corporis sensus.
E S illo more adhuc loquebar quo sensus ꝓpͥe corpo¬
ris appellatur. Nec assidue repetendũ est. qđ &
suꝑiꝰ inde iamdixi. s hoc recolendũ ubicunq
ista locutio in meis litteris iuenitur. & ubi di
xide patre & filio qui gignit & quẽ gignit unũ
est dicendum fuit unũ sunt. sicut aꝑte ipsa ue¬
ritas loquitur dicens. ego & pater unũ sumuᷤ.
Nec illud michi placet qdđ in ista uita do intelle¬
cto iam beatã esse animã dixi. nͥ forte spe. Item
qđ dixi ad sapientiȩ coniunctionẽ ñ una uiaꝑ
ueniri ñ bene sonat. quasi alia uia sit p̃ter xp̃m̃

Expanded text:
quem sensus ignorat ; si Deus intelligendus est, addenquem sensus ignorat ; si Deus intelligendus est, addenda fuerant verba, ut diceretur, quem mortalis corporis sensus ignorat. Si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intelligitur, qui futurus est coelo novo et terra nova: sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur; mortalis corporis sensus. Sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur; nec assidue repetendum est, quod et superius inde jam dixi , sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris invenitur. xi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi etiam duo uolumina sedm studiũ meũ. & amo¬
rẽ ratione indagandȩ uerttatas dehis reb quȩ ma¬
xime scire cupiebam. me interrogans mͥ q rt¬
spondens. tanquã duo essemꝰ ratio & ego. tũ so¬
iꝰ essem. Unde hoc opꝰ solilo quia nominauis.
imꝑfectũ remansit. Ita tam̃ ut in pͥmo libro
quereretur. & uttumq appareret qualis esse
debeat qui uult ꝑciꝑe sapientiã: quȩ itiq ñ
sensu corporis s mente ꝑcipitur. Et quadã ra¬
tiocinatione in libri fine colligitur. ea quȩ ue
re sunt immoetalia esse. In sccło aũ immorta¬
litate animȩ dui resagitur. & ñ ꝑagitur. In
hissane libris ñ approbo qđ in oratione dixi. ds̃
qui nisi muncdos uerũ scire nolusti. respondi eñ
potest multos etiã ñ mundos multa scire uera.
Neq enĩ definitũ est hic quid sit uerũ. qđ nisi
mundi scire ñ possuit & quid sit scire. & illa
qđ ibi positum est. ds̃ cuiꝰ est regnũ totꝰ muncꝰ

Expanded text:
scripsi etiam duo uolumina secundum studium meum et amorem ratione indagandae ueritatis de his rebus, quas maxime scire cupiebam, me interrogans mihique respondens, tamquam duo essemus ratio et ego, cum solus essem. unde hoc opus Soliloquia nominaui; sed inperfectum remansit, ita tamen, ut in primo libro quaereretur et utcumque appareret, qualis esse debeat, qui uult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur, et quadam ratiocinatione in libri fine colre sunt immortalia esse. In secundo autem, de immortalitate animae diu res agitur, et non peragitur. 2. In his sane libris non approbo quod in oratione dixi: Deus, qui nisi mundos verum scire noluisti . Responderi enim potest, multos etiam non mundos multa scire vera: neque enim definitum est hic quid sit verum, quod nisi mundi scire non possint; et quid sit scire. Et illud quod ibi positum est, Deus, cujus regnum est totus mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
ex do. Qꝑ ñ side aliqͣ informimatĩa factꝰ: mundꝰ: ħ ipsa facta s oioͣ de nichilo.
Nã⁊ qd̾ nͣ dñ formatũ ÷ : tñ aliqͦmͦ ut formari possit inchoatũ ÷ di bñficio formabi¬
le ÷. Bõnũ ÷ it eeͣ formatũ. nͣ nullũ gͦ bonũ ÷ n capacitas forme. ⁊ iõ bonoꝵ õium
auctor qͥ p̃stitit formaͣ: ipse fecͣ ⁊̃ posse formari. Ita oẽ q ÷ in qͣntũ ÷ noẽ q ñdũ:¬
formatũ ÷ in qͣntũ formari pͥ: ex dõ ht̃. Nulla auͣ res optinet integritatẽ nate sue

Expanded text:
factus est mundus, haec ipsa facta est omnino de nihilo. Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod est, in quformatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
habet ut uidetur. Ex quo cõnfit sine cognitore ni¬
chil uerũ eẽ posse. uͥ mͥ uaufragiũ in scopulis oo¬
cultissimis formidandũ est: qui ueri sunt etiam¬
si nesciantur. Aut si uerũ esse id qđ est dixero. fal¬
sum ñ esse uspiam concludetur. quouis repugnan¬
te. Itaq redeunt illi estus. nec quicquã tanta pa¬
cientia morar̃ tuarũ ꝓcessisse me uides. R. atten¬

Expanded text:
habet ut videtur. Ex quo confit sine cognitore nihabet ut videtur. Ex quo confit sine cognitore nihil verum esse posse: ubi mihi naufragium in scopulis occultissimis formidandum est, qui veri sunt, etiamsi nesciantur. Aut, si verum esse id quod est dixero, falsum non esse uspiam concludetur, quovis repugnante. Itaque redeunt illi aestus, nec quidquam tanta patientia morarum tuarum processisse me video. CA
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ est qđ ñ alicuui rei dissimile sit: quã uerã et̃
contendimus. Item si dixero eo qđ simile est falsũ
appellandũ: ñ solũ oua illa reclamabunt. quȩ ue-¬
ra eo ipso sunt quo simillima: s etiã sic ñ effugiã
eum qui me coegerit falsa eẽ omiã confiteri. qđ
omĩa sibi ex aliqua parte similia eẽ negare ñ pos¬
sum. S fac me ñ mecuere illd̃ responde. similitu¬
dine ac dissimilituline simul effiu. ut aliquid
falsum recte nominetur. Quã michi euadendi ui¬
am dabis: Instabitur enĩ nichilominꝰ. ue omiã
falsa esse renuntiem: Qiuippe omĩa sibimet itt
supradictũ est & similia quadam ex parte &
dissimilia reꝑiuntur. restaret ut nichil alid fal¬
sum esse dicerem. nisi qđ aliter se haberet atq
uideretur. ni uererer illa monstra quȩ dudũ ena¬
uigasse nobis arbitrabar. Nam eo rursũ repellor
uertigine inopina: ut uerũ id esse dicã. qđ ita se

Expanded text:
enim est quod non alicui rei dissimile sit, quam veram esse enim est quod non alicui rei dissimile sit, quam veram esse concedimus. Item, si dixero eo quod simile est, falsum appellandum; non solum ova illa reclamabunt quae vera eo ipso sunt quo simillima, sed etiam sic non effugiam eum qui me coegerit falsa esse omnia confiteri, quod omnia sibi ex aliqua parte similia esse negare non possum. Sed fac me non metuere illud respondere, similitudinem ac dissimilitudinem simul efficere ut aliquid falsum recte nominetur; quam mihi evadendi viam dabis? Instabitur enim nihilominus ut omnia falsa esse renuntiem; quippe omnia sibimet, ut supra dictum est, et similia quadam ex parte, et dissimilia reperiuntur. Restaret ut nihil aliud falsum esse dicerem, nisi quod aliter se haberet atque videretur, ni vererer illa tot monstra quae me dudum enavigasse arbitrabar. Nam eo rursum repellor vertigine inopinata, ut verum id esse dicam quod ita se
Abbreviated transcription (Latin):
id recte dici falsum qd habeat aliquã ueri simili¬
tudinẽ. cũ ꝓrsus michi nichil alid̃ dignũ falsi
nomine occurrit. & rursus tamen cogor fateri
eo falsa uocari quȩ uocantur: quo a ueris differt̃.
Ex qͦ conficitur eam ipsam dissimilitudinẽ cau¬
sam ẽẽ falsitatis. ltaq conturbor. Non enĩ michi
facile quicquã uenit in mentẽ qđ contraruis
causis gignatur. R. Eͥd si hoc unũ inͭ rerũ natu¬
ra genus. & solum qł ita sit: An ignords cũ ꝑ
animaliũ innumerabilia cucurreris genera. so¬
lũ cocodrillũ inueniri. qui suꝑiorẽ in mandendo
partem moueat: presenttĩ cũ pene reꝑiri uichil
queat ita cuiq rei simile. ut ñ in aliquo etiam dis¬
simile sit: a.uid̾o quidem ista s cũ consido illd̃
dissimile: ex qua potiꝰ parte meruerit falsi nom̃
ñ ualeo discernere. Si enĩ ex eo qđ dissimile est
dixero: nichil erit qđ ñ falsũ dici possit. nichil

Expanded text:
id recte dici falsum quod habeat aliquam veri similiid recte dici falsum quod habeat aliquam veri similitudinem, cum prorsus mihi nihil aliud dignum falsi nomine occurrat; et rursus tamen cogor fateri eo falsa vocari quae vocantur, quo a veris differunt. Ex quo conficitur eam ipsam dissimilitudinem causam esse falsitatis. Itaque conturbor; non enim mihi facile quidquam venit in mentem, quod contrariis causis gignatur. R. Quid, si hoc unum est in rerum natura genus, et solum quod ita sit? An ignoras, cum per animalium innumerabilia genera cucurreris, solum crocodilum inveniri qui superiorem in mandendo partem moveat; praesertim cum pene reperiri nihil queat ita cuique rei simile, ut non in aliquo etiam dissimile sit? A. Video quidem ista; sed cum considero illud dissimile, ex qua potius parte meruerit falsi nomen, non valeo discernere. Si enim ex eo quod dissimile est, dixero; nihil erit quod non falsum dici possit: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ falsitatis esse fatendũ est: a. Non habeo qđ
dicam & pudet me tã temerariȩ consensionis
meȩ suꝑioris. R. Ridiculum est site pudet qͣsi
ñ ob id ipsũ elegerimꝰ huiꝰ modi sermocinationẽ
quas qm̃ cum solis nobis loquimur soliloquia
uocari atq scribi uolo. nouo quidem. & fortas¬
se duro nomine. s ad rẽ demonstrandam satis
idoneo. Cum enĩ neq meliꝰ queri ueritas possit
quã interrogando & respondendo. & uix qͥsq
mueniatur quẽ ñ pudeat coniunci disputati¬
tem eoq pene semꝑ eueniat ut rẽ bene indu¬
ctam ad discutifindũ inconditus ꝑuicatiȩ cla¬
mor explodat. etiam cũ laceratione animar̃
plerunq dissimulata interdũ & aꝑta pacatissi¬
me ut opinor. & cõmodissime placuit a me ip¬
so interrogatũ michiq respondentẽ do adiu¬
uante uerũ querere. Quare nichil est qđ uerea¬
re sicuti temere te illigasti redire atq resoluere.

Expanded text:
nem falsitatis esse fatendum est? A. Non habeo quid nem falsitatis esse fatendum est? A. Non habeo quid dicam, et pudet me tam temerariae consensionis meae superioris. 14. R. Ridiculum est si te pudet, quasi non ob idipsum elegerimus hujusmodi sermocinationes: quae quoniam cum solis nobis loquimur, Soliloquia vocari et inscribi volo; novo quidem et fortasse duro nomine, sed ad rem demonstrandam satis idoneo. Cum enim neque melius quaeri veritas possit, quam interrogando et respondendo, et vix quisquam inveniatur quem non pudeat convinci disputantem, eoque pene semper eveniat ut rem bene inductam ad discutiendum inconditus pervicaciae clamor explodat, etiam cum laceratione animorum, plerumque dissimulata, interdum et aperta; pacatissime, ut opinor, et commodissime placuit, a meipso interrogatum mihique respondentem, Deo adjuvante, verum quaerere: quare nihil est quod vereare, sicubi te temere illigasti, redire atque resolvere;
Abbreviated transcription (Latin):
re: neq in eodesetiscar. spe tanta ꝑueniendi
quo nos tende sentio. R. Bene facis. S attende
utrũ tͥ iudeatur cum oua similia uidemus. ali-¬
qđ eoꝵ falsum et̃ recte nos posse dicere.a. Hul-¬
lo mͦ uidetur. Omiã enĩ si oua sunt: uera oua
sunt. R. Quid cum de speculo imaginẽ iude-
longũ est. R. uideo te nolle ĩmorari. & ꝓpera¬
tioni tuȩ mos gerendus est. Itaq ne singła re-¬
petam. si & illi homines quos uidemus in somniᷤ
iuuere loqui. teneri a uigilantib possent. ni¬
chilq inter ipsos differret. & eos quos ex ꝑgefa-¬
cti ac sani alloquimur. & uidemus. nunquid¬
nã eos falsos diceremus: A. Quo pacto istuc re-¬
cte diceretur: R. Ergo si eo ueri essent quo ue¬
ri simillimi apparerent. nichilq unter eos &
ueros omĩno distaret. eoq falsi quo ꝑ illas ł ali¬
as differentias dissiaͥles conuĩcerentur. ñne
similitudinẽ ueritatis matrẽ. & dissimilitudi¬

Expanded text:
re, neque in eo defatiscar spe tanta perveniendi re, neque in eo defatiscar spe tanta perveniendi quo nos tendere sentio. R. Bene facis. Sed attende utrum tibi videatur, cum ova similia videmus, aliquod eorum falsum esse recte nos posse dicere. A. Nullo modo videtur. Omnia enim si ova sunt, vera ova sunt. R. Quid, cum de speculo resultare imagilongum est. R. Video te nolle immorari, et properationi tuae mos gerendus est. Itaque, ne singula repetam, si et illi homines quos videmus in somnis, vivere, loqui, teneri a vigilantibus possent, nihilque inter ipsos differret, et eos quos expergefacti ac sani alloquimur et videmus, numquidnam eos falsos diceremus? A. Quo pacto istud recte diceretur? R. Ergo si eo veri essent, quo veri simillimi apparerent, nihilque inter eos et veros omnino distaret, eoque falsi quo per illas vel alias differentias dissimiles convincerentur; nonne similitudinem veritatis matrem, et dissimilitudi
Abbreviated transcription (Latin):
cis. incredibile est quantũ actestantur uerita¬
uocant. Sequeris hȩc : a. & libentissune. Nam
nichil laboro ut intelligam. R. Ergo ne more¬
mur uidetur ne tͥ aut lilium a lilio posse odo¬
re. aut mel timminũ a melle tĩmino de diuer¬
sis alueariũ sapore. aut mollitudo plumarũ
cigni ab anseris. tactu facile iudicari: A. Non
uidetur. R. Quid cum talia nos ł olfacere ł
gustare. ł tangere somniamus. ñne similitudi¬
ne imaginũ eo deteriore quo in aniore decipim᷑:
a. uerũ dicis. R. Ergo apparet nos in omĩb
sensib siue in ȩqualib siue in deteriorb rebꝰ
aut similitudine lenocinante falli. aut etiã¬
si ñ fallamur suspendentes consensionẽ. seu¬
aliqua disserentia dinoscentes. tam̃ eas res
falsas nominare. quas ueri similes dipẽhen¬
dimus .a. dubitare ñ possũ.. Nune attende¬
qđ conamur ostendẽ. A. Eccũ me. loquere qđ
uis. Nam ego circuitũ istũ semel statui tolera¬

Expanded text:
cis, incredibile est quantum attestantur veritacis, incredibile est quantum attestantur veritaeras vocant. Sequeris haec? A. Et libentissime. Nam nihil laboro ut intelligam. R. Ergo, ne moremur, videturne tibi aut lilium a lilio posse odore, aut mel thyminum a melle thymino de diversis alveariis sapore, aut mollitudo plumarum cycni ab anseris tactu facile dijudicari? A. Non videtur. R. Quid, cum talia nos vel olfacere, vel gustare, vel tangere somniamus? nonne similitudine imaginum eo deteriore quo inaniore decipimur? A. Verum dicis. R. Ergo apparet nos in omnibus sensibus sive aequalibus, sive in deterioribus rebus, aut similitudine lenocinante falli; aut etiamsi non fallimur suspendentes consensionem, seu differentiam dignoscentes, tamen eas res falsas nominare quas verisimiles deprehendimus. A. Dubitare non possum. CAPUT VIIquod conamur ostendere. A. Eccum, loquere quod vis. Nam ego circumitum istum semel statui tolera