comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
additũ: s ĩ ebraico ñ habet᷑. In h qͦ ut
ait beatꝰ ieronimꝰ binariꝰ nũs ĩfama¬
tur. qr pͥmꝰ ab unitate degai̾at: ⁊ diui¬
sionis uciator ẽ. Et qr diuisio aquarũ
suꝑioꝵ atq inferioꝵ dunisionẽ sig̾rat

Expanded text:
t, sed in Hebraico non habetur. In hoc quoque, ut ait Hieronymus binarius numerus infamatur, quia primus ab unitate degenerat, et divisionis initiator est. Et quia divisio aquarum superiorum atque inferiorum, divisionem significat
Abbreviated transcription (Latin):
agonia ꝓlixĩ orabat. ⁊ factus ẽ sudor
euis sic̃ gute sangumis decurrentis in
t̃ram. Apparuit aut̃ illi angłs de celo
ofortans eum. Et quid̃ cet̾i qͦ eunge¬
liste orasse referunt eũ ad patrẽ quo
indubitant̾ minor ẽ scdm humani¬
uictimationẽ salutaris uituli ele¬
gantius ꝓsegñs ex habitu eiꝰ in infir¬
mitate nr̃a orantis magis ãmirabile
mund ⁊ angłis ⁊ hominibꝰ p̾bet spec¬
taculũ. Uñ ꝯtremiscit ecołia tanto
tu qiͣ attonita repentino clamore.
crepat. In noĩe dñi iħu ome genu fle
ctat᷑ ⁊c̃. Nimirũ om̃iũ angłoꝵ ho¬
minũq dñm ꝓcidisse ⁊ ĩ sudore sui¬
sanguinis agõnirari audens. huma¬
na corda ħ t̾rifico clamore ꝑcutit.
nequis audeat stare rigidꝰ ⁊elatus:
cũ ille tantꝰ intã magna agonia sese
ꝓpt̾ nos humilitate deiciens genua
posuerit. Magnũ piũq huiꝰ diei dig¬
um quo laborat sc̃a eccłia. singłoꝵ
corda filioꝵ ad tante rei p̾sentiã ꝑ¬

Expanded text:
factus est sudor ejus tanquam guttae sanguinis decurrentis in terram. Apparuit autem illi angelus de coelo confortans eum . Et quidem caeteri quoque evangelistae orasse referunt eum ad Patrem, quo indubitanter minor est secundum humaniictimationem salutaris vituli elegantius prosequens, ex habitu ejus in infirmitate nostra orantis, magis admirabile mundo et angelis et hominibus praebet spectaculum. Unde contremiscit Ecclesia tantorntroitu, quasi attonita repentino clamore concrepat: In nomine Domini omne genufletc. Nimirum omnium angelorum hominumque Dominum procidisse, et in sudore sanguinis agonizari videns, humana corda hoc terrifico clamore percutit, ne quis audeat stare rigidus et elatus, cum ille tantus in tam magna sese propter nos humilitate dejiciens genua posuerit. Magnum piumque hujus diei digum, quod laborat sancta Ecclesia singulorum corda filiorum ad tantae rei p
Abbreviated transcription (Latin):
abinario ñ uoce s sensu ꝓficiscit᷑. rec¬
te uixta hebraicã ueritatẽ ñ ẽ addi
tionis laude oꝑis minꝰ illustrata sit:
ramis palmarũ. cuuitatẽ irłm ing̃ssꝰ¬
ẽ. Et cũ gentiles eũ uid̾e uellent. ut¬
pote salutẽ suã de qua iacob longe
figurate se appellass mortificandũ. in¬
fidelitate uideoꝵ. multiplicandũ fi

Expanded text:
binario non voce, sed sensu proficiscitur, recte, juxta Hebraicam veritatem, non est addittionis laude operis minus illustrata sit, ramis palmarum civitatem Hierusalem ingressus. Et cum gentiles eum videre vellent , utpote salutem suam, de quo Jacob longe figurate se appellasset, mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fi
Abbreviated transcription (Latin):
ac mag̾ feruescebant. s metuentibꝰ
ne forte tumultꝰ fieret in ppło facul¬
templo. noctibꝰ uͦ exibat ĩ montẽ qui
qͣm adulatꝰ ẽ. ut ait ieꝵ ut ĩ magna
uł ampla curitate. ł uniꝰ noctis bos¬
aman erecta cruce ĩ domo sua. qm
p̃ꝑauerat Mardocheo q̃rebat oportu¬
uitatẽ qͣ suggͥeret regide illo mane ut
Nam is a quo ꝯsiliũ acceꝑunt ut mit¬
terent lignũ in panẽ eiꝰ. eod̾ ligno tͣns¬
fixus ⁊ spoliatꝰ ẽ. ⁊ crux xp̃i głosa a
pena reoꝵ subleuata ẽ i frontibꝰ im

Expanded text:
ac magis fervescebant, sed metuentibus « ne forte tumultus fieret in populo , » facultemplo, noctibus vero exibat in montem, qui  ut ait Hieronymus, ut in magna et ampla civitate vel unius noctis hosAman erecta cruce in domo sua, quam paraverat Mardochaeo, quaerebat opportunitatem, qua suggereret regi de illo mane, ut Nam is, a quo consilium acceperunt, ut mitterent lignum in panem ejus, eodem ligno transfixus et spoliatus est, ut crux Christi gloriosa, a poena reorum sublevata est in f
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ resurrectionẽ. Constat enĩ qd̃
ꝯtͣria sine repugnantia ñ possint si¬
muluno eod̾q actu ꝯuenient̃ ex hib̾i.
ħ aut̃ manifeste dissident: sͥq ꝯtͣria st̃.
morti uita. occasui resurrectio: Sin¬
guł dñicis a pͥma sabb̃i. qͣ dñs resurre¬
xit dedicatis ħ ꝓ nob̃ ꝓcessionis ordiẽ

Expanded text:
ramus resurrectionem. Constat enim quod contraria sive repugnantia non possint simul uno eodemque actu convenienter exhiberi. Haec autem manifeste dissident, sibique contraria sunt. morti vita, occasui resurrectio? Singulis Dominicis a prima Sabbati, qua Dominus resurrexit, dedicatis, hoc nobis processionis ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ron eiusdem legis agnoscimꝰ sacerdo¬
tium. Henĩ duo data sunt ut ppłm¬
dĩ a seruitute pharaonis .i. diabol
lo captiuator humani geñis repug¬
nare iussus ẽ. similitudinẽ p̾tulert̃.
Nam tũc pͥmũ mors q̃ regnauit ab
adam usq ad moysen cepit audire
in regno suo ꝯtͣdictionẽ dõ debitũ s
exigente ab hominibꝰ cultũ. ⁊suorũ
obedientiã p̃ceptoꝵ. S sic̃ pharao.x
plagis ñ adõ uictus ẽ. ut filios ifrł di¬

Expanded text:
legis agnoscimus sacerdotium. Haec enim duo dicta sunt, ut Dei populum a servitute Pharaonis, id est diaboli lo captivatori humani generis repugnare jussus est, similitudinem praetulerunt. Nam tunc primum « mors, quae regnavit ab Adam usque ad Mosen , » coepit audire in regno suo contradictionem, Deo debitum sibi exigente ab hominibus cultum, et suorum obedientiam praeceptorum. Sed sicut Pharao decem plagis non adeo victus est, ut filios I
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ morte eiꝰ pͥmogenitũ .i. originale
peccatũ deletũ ẽ. ⁊ĩmari rubro bapĩ.
xp̃i sanguine rubentis actualia
qͦ pecc̃a cũ diabolo penit̾ absorta sũt.
a mysteriis uacat. Quocũq enĩ uerꝰ ħͥ
sol ꝓcedit. similitudines eĩ quã opat᷑
salutis qiͣ umbras int̾iecto corpor si¬
miles reddit. uemens gͥ ad passionẽ
uideamꝰ qͦ aciat umbras fulgide mĩe.¬

Expanded text:
 in morte ejus primogenitum, id est originale peccatum, deletum est, et in mari Rubro baptismi Christi sanguine rubentis actualia quoque peccata cum diabolo penitus absorpta sunt . a mysteriis; quocunque enim verus hic sol procedit, similitudines ejus quam operatur salutis, quasi umbras interjecto corpori similes reddit. Veniens igitur ad passionem, videamus quas jaciat umbras fulgidae mise
Abbreviated transcription (Latin):
Ab illo gͦ die cogitauert̾ ut int̾fice¬
rent eũ. Nunc enĩ qiͣ ñ cumultuarie
ł ppłari seditiõe aut cũ p̃udicio sed
legitima iudicii sessione sibi uide¬
bant᷑ actitare sollicitudinẽ suã ut
dictũ ẽ. p̃tendentes ne cũ rex appel¬
laret᷑ ipĩ rei maiestatis ap̃ romanũ

Expanded text:
Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum . Nunc enim quasi non tumultuarie vel populari seditione, aut cum praejudicio, sed legitima judicii sessione sibi videbantur actitare, sollicitudinem suam, ut dictum est, praetendentes, ne cum rex appellaretur, ipsi rei majestatis laesae
Abbreviated transcription (Latin):
pulc requieuit. Tot dieb salutẽ hoĩs
creauit ĩmundo disposuit. Et poꝑũ
rũ ⁊ officioꝵ diũs a qnͣtitate ꝯsecratis.
Primꝰ hic dies. quacũ tanta claritate
opꝰ ing̾dit᷑ salutifere passioĩs dignita¬
ti illiꝰ respondet inguadix̃. fiat lux
facta ẽ iux. Et de singłis cet̾oꝵ suo loco
dicet᷑. nuc de huiꝰ diei officio pauca ꝑ¬
peꝑcit. s ꝓ nob̾ omĩb tradidit illũ. illa
q sollennis ẽ officii. Hac enĩ die pater
illũ tradidit. ineo qd̃ ex uoluntate
patris ĩmanꝰ iniicoꝵ uenit. qͥ bac¬
tenꝰ multociens cũ seditione quereret᷑.

Expanded text:
pulcro requievit. Tot diebus salutem hominis creavit, in mundo disposuit. Et prout rum et officiorum diversa quantitate consecrati sunt. Primus hic dies, qua cum tanta claritate opus ingreditur salutiferae passionis, dignitati illius respondet in qua dixit: « Fiat lux, et facta est lux . » Et de singulis caeterorum suo loco dicetur; nunc de hujus diei officio pauca ppepercit, sed pro nobis omnibus tradidit 60 illum . » Illa, que solemnis est officii. Hac enim die Pater illum tradidit in eo quod ex voluntate Patris in manus inimicorum venit, qui hactenus, multoties cum seditione quaereretur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ad p̃sens negotiũ ꝑtinet p̃teundũ
ñ ẽ. Pharao diaboli egiptus mũdi.
filii isrł om̃iũ qui ad uitã p̃ordina¬
ti sunt ⁊ popłs dĩ uocant᷑ typũ gesse¬
runt. Captiuitas seruitꝰq filiorum
isrł. captiuitatẽ designat. qͣ diabol
hominẽ ĩ paradisi lib̾cate ꝯditũ ꝑ p̃¬
uaricationẽ intenebris huiꝰ scłi cap¬
tiuauit. ⁊ morti obnoxiũ fec̃. Ste¬
tit moyses cũ aaron corã pharaone¬

Expanded text:
ad praesens negotium pertinet, praetereundum non est Pharao, diaboli, Aegyptus, mundi, filii Israel, omnium qui ad vitam praeordinati sunt et populus Dei vocantur, typum gesserunt. Captivitas servitusque filiorum Israel, captivitatem illam designant qua diabolus hominem in paradisi libertate conditum, per praevaricationem in tenebris hujus saeculi captivavit, et morti obnoxium fecit. Stetit Mo
Abbreviated transcription (Latin):
gam moys. tãdẽ agnꝰ ĩmolariuissꝰ ẽ.
⁊ tuc̃ mortua sunt pͥmogenita egip¬
ti. ⁊ hacuna plaga tactꝰ pharao dimi¬
sit ppłm. ⁊ ipẽ cũ reliqͥs egiptiis ꝑse¬
quens. tͣnseuntes ĩmari rubro subm̃¬

Expanded text:
gam Mosi tandem agnus immolari jussus est, et tunc mortua sunt primogenita Aegypti, et hac una plaga tactus Pharao dimisit populum, et ipse cum reliquis Aegyptiis persequens transeuntes, in mari Rubro subme
Abbreviated transcription (Latin):
Nam subĩꝑio romanorũ erant qa
iã ablatũ erat sceptrũ de uida ⁊ dux
de femore eiꝰ. ⁊ pilatũ Romane potes¬
tatis p̃sidẽ habebant. Ad illi qr sic
canes illos qͥ dnm̃ circũ dederũt. adũ¬
sus illd̾ ꝯciliũ malignantiũ qd̾ obse¬
dit illũ. Onẽ om̃s qui te derelinquũt
ꝯfundent᷑. recedentes a de ĩt̃ra scri¬

Expanded text:
Nam sub imperio Romanorum erant, quia jam ablatum erat sceptrum de Juda, et dux de femore ejus , et Pilatum Romanae potestatis praesidem habebant. At illi quia sic canes illos, qui Dominum circumdederunt, adversus illud concilium malignantium quod obsedit illum: Domine, omnes qui te derelinquunt, confundentur, et recedentes a te in terram scri
Abbreviated transcription (Latin):
iuste dap̃nandi sic ꝑũtebant. ut il¬
lum dixisse assererent. qd̾ oporteat
nos faceremala ut ueniant bona.
ant bona: s eo nolente eo ꝓhibente
mortẽq cõminante. diabolo osenti¬
ens hõ malũ fec̃. dõ aut̃ disponẽte
boñ uenit. Et uͥabundauit pecc̃m¬

Expanded text:
uste damnandi sic pervertebant, ut illum dixisse assererent quod oporteat nos facere mala, ut veniant bona. ant bona; sed eo nolente, eo prohibente, mortemque comminante, diabolo consentiens homo malum fecit ; Deo autem disponente, bonum venit. Et « ubi abundavit pecc
Abbreviated transcription (Latin):
dens uidi afflictionẽ ppłi mei qui ẽ
megipto. ⁊ gemitũ eius audiui. et
descend lib̾are eũ. Nunc mnĩ quasi
in rubo spinis in h̾et. clauis ꝯfixus.
spinis coronatꝰ. crucisq arbustum
guitis sanguinis quasi rubentily
pululat moris. ut sic̃ ait prudentiꝰ.
tͥstes purgent̾ sanguine culpe. Quẽ
ꝯtorta rub densis cruciatib edit.
misiss spm̃. centurio nr̃e fidei p̃¬
centor clamauit ⁊ ip̃e dicens uere
filiꝰ dĩ erat iste. ussitq pilatꝰ ad pe¬
titionẽ ioseph reddi corpꝰ. uenitq m¬
chodemꝰ ferens myrre ⁊ aloes qiͣ libras
lintheis cũ aromatib. tunc inqͣm¬
q licuit his ⁊ aliis discipłis appin¬
quare.⁊q̃relas tanto funeri deꝑm̾e.
paulatĩ dilapsis ꝑsecutorib ł qr diu¬
tino dnĩce mortis saciati spectaculo
discesserant. ł q uiso t̃remotu. quo
uelum tẽpli scissũ ẽ. ⁊ petre scisse sut.
Imonum̃ta aꝑta sunt. t̾riti diffuge
officiũ quã funebrẽ exhibeañ plãc

Expanded text:
idi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . » Nunc enim quasi in rubo spinis inhaeret, clavis confixus, spinisque coronatus, crucisque arbustum guttis sanguinis quasi rubentibus pullulat moris, ut, sicut ait quidam: Tristes purgantur sanguine culpae, Quem contorta rubus densis cruciatibus edit.misisset spiritum, centurio, nostrae fidei praecentor, clamavit et ipse dicens: « Vere Filius Dei erat iste , » jussitque Pilatus ad petitionem Joseph reddi corpus, venitque Nicodemus ferens myrrhae et aloes quasi libras linteis cum aromatibus ; tunc, inquam, licuit his et aliis discipulis appropinquare, et querelas tanto funeri depromere, paulatim dilapsis persecutoribus: vel quia diutino Dominicae mortis satiati spectaculo discesserant; vel quia viso terraemotu, quo velum templi scissum est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, territi diffugerofficium, quam funebrem exhibeamus planc
Abbreviated transcription (Latin):
ille uictor resurrexit. quo nob̾ uictoriã
sua annuntiauit: quo nob̾ in semetip¬
tione aiax que hac die patrata ẽ:⁊ ꝓ
bił iestimabił infinite sollep̃nitas
dignitatis. toto corde. toto ore. totiꝰq
uirib celebranda ẽ. Hac int̾im die
tͥsticia regnet. hac inqͣm die tͥsticia de¬
tentiã. ferrũ dnĩce passioĩs. nr̃am
ꝑtͣnseat aĩam claui manuũ ac pe¬
dum eiꝰ carnẽ nrãm ꝯfigant. crux
iuis nram suspendat ꝯcupiscentiã.
sõpatiam᷑ ut dregnemꝰ. hodie ñ sacͥfi¬
crmꝰ dũ nob̃ hostia tollit᷑ de manib.
ñ sacͥficent amici. dũ trucidant inz¬
nici. Dñs inquit moyses pugnabit
ynob̃. ⁊ uos tacebitis. Quãdiugͦ tor¬
ular calcat solus. ⁊ indum̃tũ eiꝰ
sanguine ꝯsꝑgit᷑. quãdui ligatꝰ de¬
tidetur. uelata facie colaphizatꝰ.
alba indutus. itemq arundinẽ ac¬
cipiens indext̾a. uestẽq purpureã.
quib in cruce pendens legis factus ẽ
maledictũ. bibitq aceti poculũ. quã¬

Expanded text:
oriam suam annuntiavit, quo nobis in semetiptione animarum, quae hac die patrata est, etbilis, inestimabilis, infinitae solemnitatis, dignitatis toto corde, toto ore totisque viribus concelebranda est. Hac interim die tristitia regnet, hac, inquam, die tristitia detentiam, feria Dominicae passionis nostram pertranseat animam, clavi manuum ac pedum ejus carnem nostram configant, crux ejus nostram suspendat concupiscentiam. Compatiamur, ut conregnemus . Hodie non sacrificemus, dum nobis hostia tollitur de manibus. Non sacrificent amici, dum trucidant inimici. « Dominus, inquit Moyses, pugnabit pro vobis et vos tacebitis . » Quandiu ergo torcular calcat solus, et indumentum ejus sanguine conspergitur , quandiu ligatus deridetur, velata facie colaphizatur, alba indutus, itemque arundinem accipiens in dextera, vestemque purpuream, quibus in cruce pendens, legis factus est maledictum, bibitque aceti poculum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
am ht̃ qi uenit hora eiꝰ. cũ aut̃ pe¬
ꝑerit puerũ. iã ñ meminit p̃ssure
ꝓpt̃̾ gaudiũ qi natꝰ ẽ hõ in mũdũ
Mulieri quippe eccłiam suã assimi¬
lat. Que qr xp̃m diligit quẽ ex deo
patre genitũ in nrãm naturã sus¬
cepit: recte hac die moriente illo ⁊¬
ꝑ mortẽ quasi ꝑ partũ in uitã et̃¬
nam ⁊ ĩmortalitatis głam exeun

Expanded text:
hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum » Mulieri quippe Ecclesiam suam assimilat, quae quia Christum diligit, quem ex Deo Patre genitum, in nostram naturam suscepit, recte hac die moriente illo per mortem, quasi per partum in vitam aeternam et in immortalitatis gloriam exeunt
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ putemꝰ diuine ordinationis utr̃q
fuisse ⁊ homĩs lapsum. ⁊ eidem resti¬
tutionẽ. s p̾scitũ quidẽ lapsũ fieri
ꝑmisisse dm̃ ad diaboli dampnatio¬
nẽ. restaurationẽ aut̃ p̃ordinasse:
ad multiformis sapĩe sue ostñsionẽ.

Expanded text:
is utrumque fuisse, et hominis lapsum, et ejusdem restitutionem, sed praescitum quidem lapsum fieri permisisse Deum, ad diaboli damnationem, restaurationem autem praeordinasse, ad multiformis sapientiae suae ostentionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ .s. hanc ebd̾am humane restauratio¬
nis respond̾e mystĩoꝵ ordine pͥme illi
ebde mundane creationis. Nam ho¬
minẽ quẽ in illiꝰ. uiͣ. frĩa creator mira¬
bilit̾ ꝯdidit. in huiꝰ nichominꝰ. uiͣ. frĩa
id̃ ip̃e saluator mirabilĩ redemit. Dies
hͥ parasceue uocat᷑. parasceue aut̃ p̃pa¬
tio int̃p̃tat᷑. E noĩe uidei qui int̾ grecõ

Expanded text:
et hanc hebdomadam humanae restaurationis respondere, mysteriorum ordine, primae illi hebdomadae mundanae creationis. Nam hominem, quem in illius sexta feria Creator mirabiliter condidit, in hujus nihilominus sexta feria idem ipse Salvator mirabilius redemit. Dies hic Parasceve vocatur; parasceve autem praeparatio interpretatur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾et. G nr̃e ut sũpͣ dictũ ẽ ꝯscientia
culpe. gandiũ nr̃m reũb̾at ut ñ exul¬
temus hac die s ambulemꝰ demisso
capite. q uuln̾a illa nra fecert̃ cri¬
mina. q nos tumaces seru cõmisi¬
mus: ꝙ uapulat ille om̃iũ dñs. qͥa
q̃ ille exoluit. nos rapiumꝰ. Deinde
dictis accipimꝰ. ut hac die gaud̾e ui

Expanded text:
ostrae, ut supra dictum est, conscientia culpae gaudium nostrum reverberat, ut non exsultemus hac die, sed ambulemus demisso capite, quia vulnera illa nostra fecerunt crimina, quia contumaces servi commisimus, quod vapulat ille omnium Dominus, quia quae ille exsolvit, nos rapuimus . Deinde dictis
Abbreviated transcription (Latin):
pond̾e ut cantauimꝰ captiuitaᷤ mun¬
di redẽpta ẽ. inferni claustra ꝯfrac¬
ta sunt. ⁊ celestis nob̾ aꝑta ẽ ianua
regni. Querit᷑ gͦ cura deo publicis gau¬
diis exempta sit. ut nͨ missarũ leticiã
odinis eccłiastic auctoritas illi ascͥpse¬
ilt. Uñ ꝯsulto grẽ celestis oraculo bre¬

Expanded text:
t cantamus, captivitas mundi redempta est, inferni claustra confracta sunt, et coelestis nobis aperta est janua regni. Quaeritur ergo, cur adeo publicis gaudiis exempta sit, ut nec missarum laetitiam ordinis ecclesiastici auctoritas illi ascripserit. Unde consulto gratiae coelestis oraculo, bre
Abbreviated transcription (Latin):
.uiͣ. aut̃ die colligetis duplũ. ⁊c̃. Quiuͦ
int̾ Romanos uidei uitã ducebant:
usitatiꝰ eam latine cenã purã cognomi¬
nabant. Ꝙ uͦ .uiͣ. die homo factus. ⁊ to¬
ta mundi ẽ creatura ꝑfecta. septima
aut̃ conditor ab oꝑe suo reqͥeuit. uñ
⁊ hanc sabb̃m .i. requiem uocari p̃ce¬
pit. recte dñs ead̾ die.yiͣ. crucifix̾ hu¬
mane restaurationis ĩpleuit archa¬
num. Uñ cũ accepiss acetũ dix̃ ꝯsũ¬
die mnssa non caNtetur.
detur. cura missaꝵ sollenniis uacet.
cum passio disica q̃ hac dic celebrata ẽ
sacͥficii pͥncipiũ nrẽq salutis sũma
sit. Uid̾etur nãq uire tanta res sollen¬
nib sũme celebranda eẽ gaudiis. Si i.
martyris uniꝰcuiꝰlibr annua dies qua
ꝑ passionẽ mortis ad ĩmortalitatiᷤ głã
tͣnsmigrauit. ⁊ festiuis honorat᷑ gau¬

Expanded text:
Sexta autem die colligetis duplum , » etc. Qui vero inter Romanos vitam ducebant Judaei, usitatius eam Latine coenam puram cognominabant. Quia vero sexta die homo factus, et tota mundi est creatura perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit, unde et hanc Sabbatum, id est requiem vocari praecepit; recte Dominus eadem die sexta crucifixus humanae restaurationis implevit arcanum. Unde, cum accepisset acetudie missa non cantetur. detur cur a missarum solemniis vacet, cum passio Dominica, quae hac die celebrata est, sacrificii principium, nostraeque salutis summa sit. Videtur namque jure tanta res solemnibus summe celebranda esse gaudiis. Si enim martyris uniuscujuslibet annua dies, qua per passionem mortis ad immortalitatis gloriam transmigravit, festivis honoratur gau
Abbreviated transcription (Latin):
dr animał. siue spuał. uita ł animi sensu. Witaani¬
malis u̾bi grãdr̃. qui fert᷑ dissoluta lasciuia ammȩ
suȩ quam intra naturał ordinis metas: sp̃e rector
non continet᷑. eo qd̃ ⁊ ip̃e se dõ regendum non subi¬
cit. Animi uͦ sensu dr̃ animał qui de dõ ł eiꝰ in hu

Expanded text:
r animal, vel vita, vel animi sensu. Vita animalis dicitur quae fertur dissoluta lascivia animae suae quam intra naturalis ordinis metas spiritus rector non continet, eo quod ipse Deo se regendum non subjicit. Animi vero sensu dicitur animalis, qui de Deo ju
Abbreviated transcription (Latin):
malorum. de nisticia eñi ds̃ iudicat non dep̃scien¬
tia. Uñ ⁊ moysi dr̃. Si quis peccau̾it añ me: dele¬
bo eum desibromeoꝰ. ut scd̃m iusticiã iudicis: tẽ
uideatur deleri cum peccat. Iuxta p̃scientiã uͭ: nũꝙͣ
ꝑmansuros.: aliquotiens pͥ sunt boni. ut sa¬
ul ⁊ iudas priꝰ fuerunt boni dicente scͥptura
desaul. Erat uirbonus ⁊ nonerat melior infiltis is¬
d̃ iudicium fuit illum dignum fuisse t̾empore
me ꝑmansurum. ħ est dare illi cuidandũ nonẽ:¬
⁊ nondare illi cuidandũ nonẽ ut cum uocet qũe seit obandire. eũ ñ uo.¬

Expanded text:
malorum erant. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia; unde et Moysi dicit: Si quis peccaverit ante me, delebo eum de libro vitae ; ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat; juxta praescientiam tamen nunquam permansuros, aliquoties sunt priusiotes ante fuerunt boni, dicente Scriptura de Saul: Erat vir bonus, et non erat illo melior in filiis IsDei judicium fuit, dignum illum fuisse tempore me mansurum: hoc est dare illi cui dandum est, non dare illi cui dandum non est; ut eum vocet, quem sciat obaudire; ut
Abbreviated transcription (Latin):
debitores dei & ch̾ũ nr̃i fas ÷ inelligi.
iusti ⁊ scĩ significent᷑ hoc loco qui eos
ducant intab̾nacła ęt̾na qui necessiti
suis terrena bona ce nmunicauerim
quib etiam dr̃. Qd siquis alicui eoru
ucem aquȩ frigidȩ dederit tantum

Expanded text:
debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, cum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint. De quibus etiam dicit, Quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi: non ꝑdet mercedem suam
tuit ille adñc cui feaudem faciebat
ceptum illa oꝑa faciunt. Sicut etia
iudice: niquitatis qui interpellabe
auidia comꝑationẽ duxit adiudi
dm̃. cin nulla exparte uidex inique
ferendus ÷ Uillici sane uocabulo di¬
eos qui peccunias habent not iam de
suȩ sed alienȩ pocius rei dispensatores
putondos. Qui si nirta huiꝰ set  eren
sedulo finiende uillicationis ac rati
redentie tempꝰ p̃uiderint. facile t̾rep¬

Expanded text:
discipuli, non perdet mercedem suam. potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto undum eius praeceptum illa opera faciunt; sicut etiam de iudice iniquitatis, qui interpellabatur a uidua, comparationem duxit ad iudicem deum, cui nulla ex parte iudex iniquus conferendus eos, qui pecunias habent, non jam dominos suae, sed alienae potius rei dispensatores esse putandos. Qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile ter
Abbreviated transcription (Latin):
creatura quomodo dignũ ẽ apparet uestigiũ.
Nam om̃ĩa quȩ arte diuina facta sunt. ⁊ uni¬
tatem quandam ⁊ spẽm ⁊ ordinem in se osten¬
dunt. Ham quioquid ẽ. ⁊ unum ẽ aliquid est.
iqualitatib ⁊ animȩ artib ⁊ ordinem pecit:¬

Expanded text:
do apparet vestigium. Nam omnia quae arte divina facta sunt et unitatem quamdam et speciem et ordinem in se ostendunt. Nam quidquid est et unum aliquid est, qualitatibus et animae artibus; et petit
Abbreviated transcription (Latin):
endum uͦ quod sic̃ fundam̃tum corporeȩ fabricȩ ĩ imo¬
est: i ta fundam̃tum spũał fabricȩ est insummo. Uñ¬
tum ita spũał edificatio tendit ad sumauͥsuum ẽ finda
ima petunt. ut lapis suꝑaquam positꝰ ⁊ aqua super
ta tendit ad cęlum: uͥ fundam̃tum ẽ eiꝰ xꝰ. Ut saꝑi.

Expanded text:
endum quoque quod sicut fundamentum corporalis fabricae est imo, ita fundamentum spiritualis fabricae est in summo: idntum, ita spiritualis aedificatio tendit ad summa, ubi suum est fundamima petunt, ut lapis super aquam positus, et aqua super ta tendit ad coelum, ubi fundamentum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ dm̃. Ut quid enim. p̃destinaret᷑ cũ ĩã eẽt¬
sñ initio sñ t̾mino sempit̾nus: illud autẽ
qd̾ nondũ erat: añ temꝑa p̃destinandũ
erat ut in temꝑe fieret. Itaq scđm qd̾ ẽ hõ
p̃destinatꝰ est. ñ solũ ut sñ m̾itis eẽt cap̃ nrm.
ꝑpetraret. ⁊ ut ex mortalinatura clarificare¬
tur inimortalẽ: S ut ⁊̃ eẽt filiꝰ dĩ inuĩrtu

Expanded text:
apud Deum. Ut quid enim praedestinaretur, cum jam esset sine termino sempiternus? Illud autem quod nondum erat ante tempora, praedestinatum erat ut in tempore fieret. Itaque secundum quod est homo praedestinatus, est non solum ut sine meritis esset caput nostrum, raret peccatum, et ut ex mortali natura clarificaretur in immortalem, sed etiam ut esset Filius Dei in virtu
Abbreviated transcription (Latin):
dãt. ħodes ꝑseqr̃. s magi adorãt. Ignorãt pharisei
s stella demõstrat. Baptizat᷑ a seruo s uox to¬
nãtis patris auditur. Timet pati. S spõte ad
passionẽ aduenit. Uult tͣu̾ferri calicẽ. s petrũ
qui calicẽ timebat accusat. Quid hac uaritate

Expanded text:
tur, sed magi adorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Petrum qui calicem timebat accusat. Quid hac veritate
Abbreviated transcription (Latin):
co porsinꝰ petrũ a paulo rep̾hensũ nob obicit
uolens ⁊ illi macłam erron ⁊ huic ꝓcacitatis in¬
urere ⁊ ĩ cõmune ficti dogmatiᷤᷤ accusare m̾dati¬
ur̃ dũ int̾ se eccłarũ pͥncipts dissid̾ent Qd̾ utiq
facio ñoui intelligens quo sensu petrus rep̾hẽ¬

Expanded text:
Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacitatis incutere, et in commune ficti dogmatis accusare mendacium, dum inter se Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datio s honesta dispẽsatione ⁊ petrũ se agẽtib
seg̾gasse ⁊ paulũ ei restitisse ego ĩmo alũ añ me
exposuerit̃t ut ⁊ apłorũ prudentiã demõstrarẽt
⁊blasphemãtis porfirũ in prudentiã cohercerẽt
ea que in lege p̾cipuc̃air celebrãda ut doceret
ñ ẽẽ ꝑnitiosa his qui ea uellent sic̃ a parentib ꝑ
legẽ accepãt custodire si tñ in eis ñ ꝯstituerẽt
spe salitis. Est q̃ sũma sentene tue c̾lẽres qͥdẽ
degentib a leg̾ hone liberos et̃ s c̾dentes de nrde

Expanded text:
mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum prudentia demonstraretur, et blasphemantis Porphyrii imprudentiea quae in lege praecipiuntur celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem salutis. Estque summa sententiae tuae, credentes quidem de gentibus a legis on
Abbreviated transcription (Latin):
nalia oꝑa egerimꝰ. & carnalia deside¬
ria secuti fuerimꝰ: de ipsa carne mete:¬
corruptionẽ. hocͤ dãpnationẽ accipi¬
emꝰ. & trademur indie iuditu penis
inferni. ubi corrũp aͣmur auermibꝰ
oe igni ꝑpetuo. Siuͦ semin auerimꝰ
in sp̃ũ. hoc ẽ spiritualia oꝑa adimple¬

Expanded text:
nalia opera egerimus, et carnalia desidenalia opera egerimus, et carnalia desideria secuti fuerimus, de ipsa carne metecorruptionem, hoc est, damnationem accipiemus, et trademur in die judicii poenis inferni, ubi corripiemur a vermibus et igni perpetuo. Si vero seminaverimus in spiritu, hoc est, si spiritalia opera imple
Abbreviated transcription (Latin):
nis. quȩ d̾o ñ displicent. Poterat
aliquis discipłoꝵ dicere. Non habeo
qͥd impenda magistro. qr ager m̃s
hoc anno nunia siccitate aruit: ui¬
nea mea grandine consũpta ẽ. oues
pestilentia corrupte sunt. sues sa¬
gina tumescente mortuȩ sunt. S
ut apłs omnẽ occasionẽ excluderet.
dixit. Nolite errare. ds ñ irridet᷑.
hoc ẽ. nolite m̃tiri: q homo porest
m̃datiũ susciꝑe. d̾s uͭ ñ potest. Et d̾s
qͥ om̃ia secreta cordium penetrat. ñ
potest falli. Dicis o auditor qͥcũq es
non posse te sũptus ministrare ma¬
gistro tuo. p̃mente nimia egestate:
noli te decipere. qͣsi fallere possis
dm̃. s unde tu uiuis. inde sustenta
magistrũ. qr si ñ habes exp̃senti an¬
no fruges. habebis exp̃terito. potes
etiã impetrare mutuo auicinis de
futuro. Quȩ enĩ seminauerit homo.
hec ce metet: hoc ẽ qͣlia fecerit talia
recipiet. Duos agros habemꝰ: corpꝰ ce
spm. Si seminamꝰ incarne. id ẽ sicar¬

Expanded text:
nis quae Deo non displicent. Poterat nis quae Deo non displicent. Poterat aliquis discipulorum dicere: Non habeo quod impendam magistro: quia ager meus, id est annona mea siccitate aruit, vinea mea grandine consumpta est, oves pestilentia correptae sunt, sues sagina tumescente mortuae sunt. Sed ut Apostolus omnem occasionem excluderet, dixit: Nolite errare, Deus non irridetur. Hoc est: nolite mentiri, quia homo potest mendacium suscipere, Deus vero non potest: et Deus qui omnia secreta cordium penetrat, non potest falli. Dicis, o auditor quicunque es, non posset te sumptus ministrare magistro tuo, premente te nimia egestate: noli te decipere quasi fallere possis Deum, sed unde tu vivis, inde sustenta et magistrum, quia si non habes ex praesenti anno fruges, habes ex praeterito, potes etiam impetrare mutuo a vicinis de futuro. Quae enim seminaverit homo, haec et metet, hoc est, qualia fecerit, talia recipiet. Duos agros habemus, corpus et spiritum. Si seminavimus in carne, id est si car
Abbreviated transcription (Latin):
ĩe ȩternã ꝑcipiet. Et notandũ q
e reꝓbos ꝑtinet. Onus scõꝵ erit
Uommunicet is. id est discipłs
dnmel quilibet auditor qui instruit᷑¬
ula ł docet᷑ uerbo doctrine. cõmuni¬
u et uel administret ei magistro
e p̃dicatori in om̃ibꝰ bonis qui se
nstruit &e docet. Auditores ce
liscipłos ammonet. ut doctoribꝰ
suis aquibꝰ accipiunt u̾bũ uite ce
sidei. implere studeant bona tẽpo¬
alia. hoc ẽ uictũ cr uestim̃tũ: qr
lignꝰ ẽ operariꝰ mercede sua. &
dñs ordinauit de euãgłio uiuere.
qui euangłium adnuntiant. Possu
nꝰ ce ꝑ u̾bum in telligere deuotionis
fructũ. & rem boni oꝑis & studii. ut
illud moysi. Quomͦ palam factum
est uerbũ istud . Sed referamꝰ hoc ad
discipłm. Cõmunicet. id ẽ placabi¬
łe se pͣbeat studio &r fructu deuoti¬
onis discipłs. uel qui cateritatur
magistro qui se instruit bonis. or
docibilem. & obedientẽ in om̃ibꝰ bo¬

Expanded text:
nem aeternam recipiet. Et notandum, qunem aeternam recipiet. Et notandum, quet reprobos pertinet. Onus sanctorum erit omnibus bonis, id est discipulus vel quilibet auditor qui instruitur et docetur verbo doctrinae, communicet vel administret magistro vel praedicatori in omnibus bonis qui se instruit et docet. Auditores et discipulos admonet, ut doctoribus suis a quibus accipiunt verbum vitae et fidei, impendere studeant bona temporalia, hoc est victum et vestimentum quia dignus est operarius mercede sua: quia Dominus ordinavit de Evangelio vivere qui Evangelium annuntiant. Possumus et per verbum intelligere et devotionis fructum, et rem boni operis et studii, ut illud Moysi: Quomodo palam factum est verbum istud ? Ut referamus hoc ad discipulum, communicet autem, id est placabilem se faciat studio, et fructu devotionis discipulus, vel qui catechizatur magistro qui se instituit bonis, et docibilem et obedientem in omnibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibꝰ ot meritis.dedignat᷑
onꝰ fr̾is portare. casti gando cũ
suauitate. & ãmonitrone dulci.
cũ sit ipse nichil apud dm̃: quia
eiꝰ oꝑa do ñ placent. ip̃se se seducit.
habet ẽẽ. &e qui nr̃e fragilitati con¬
dolens. ꝓnobis humiliari dignatꝰ
ẽ cũ ds esset. Om̃is enĩ creatura quȩ¬
non adheret illi qui semꝑ habet ẽẽ. ni¬
chil ẽ. Opꝰ aũt suũ ꝓbet unusqͥsq. hoc
ẽ consideret. quid boni habeat factũ:
or sic in corde suo gaudeat. eo q pla¬
cet creatori suo. & ñ querat alteriꝰ lau¬
dem. Unꝰquisq eñĩ onꝰ suũ portabit.
Contraria uident᷑ hec uerba suꝑiori¬
bus: ubi dixit alter alteriꝰ onera por-¬
tate. Sed sciendũ quia illa ꝑtinent
ad tẽpꝰ p̃sentis uite: ista uͦ addiem
nortis. uel generalit addiem iuditii.
Et est sensus. Qualia fecerit unꝰ qͥs¬
i: talia recipiet. Sibona fecerit:
iona recipiet. Si mala. dãpnatio¬

Expanded text:
virtutibus et meritis, dedignatur virtutibus et meritis, dedignatur onus fratris portare, castigando cum suavitate et admonitione dulci, cum sit ipse nihil apud Deum et quia ejus opera Deo non placent, ipse se seducit habet esse, et qui nostrae fragilitati condolens, pro nobis humiliari dignatus est, cum Deus esset. Omnis enim creatura qunon adhaeret illi qui semper habet esse, nihil est. Opus autem suum probet unusquisque, hoc est, consideret quid boni habeat factum, et sic in corde suo gaudeat, eo quod placeat Creatori suo, et non quaerat alterius laudem. Unusquisque enim onus suum portabit. Contraria videntur haec verba superioribus, ubi dixit: Alter alterius onera portate. Sed sciendum quia pertinent illa ad tempus praesentis vitae, ista vero ad diem mortis, vel generaliter ad diem judicii, et est sensus: Qualia fecerit unusquisque, talia recipiet: si bona fecerit, bona recipiet, si mala, damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ripi: porta siilit᷑ patient᷑ frẽm tuũ.
si peccauerit. Potest &e alit̃ in telligi.
scđm sensũ beati iheronimi. Alter
alterius honera portate. hoc ẽ qđ ha¬
bundas diuitiis bonisq temporali¬
bꝰ: sustenta frẽm pauperẽ. Uerbi gͣ¬
tia. Habeo sororẽ pauꝑrimã. cuiꝰ pau-¬
ꝑtas honꝰ meũ ẽ p̾bendo ei uictũ oe
calciam̃tum: sustento onꝰ meũ. Habeo
uxorẽ. quia ñ possũ esse continens. s
egestate nunia p̃mor: tu qͥ do donan¬
te continens es. oe bonis tẽporalibꝰ ha¬
bundas. porta onꝰ meum. Uide cõpa¬
rationẽ ceruoꝵ in epła ad colosenses.
quambeatꝰ augͦtuiꝰ ex hoc donat. Et
si in animalibꝰ ratione ñ utentibꝰ illud
fit: qͣntomagis in hominibꝰ debet fie¬
riͨ Si inquid hoc feceritis adimple¬
ipse dedit discipulis suis dicens:
hoc ẽ p̾ceptũ meũ. ut diligatis in¬
uicem. Et mandatũ nouũ douob.
ut diligatis inuicem. Nam siquis
existimat sȩ aliquid esse cũ ni¬
chil sit: hoc qui confidens in siuis

Expanded text:
ta similiter patienter fratrem tuum, si peccaverit. Potest et aliter intelligi secundum sensum beati Hieronymi: Alter alterius onera portate, hoc est, qui abundas divitiis bonisque temporalibus, sustenta fratrem pauperem. Verbi gratia: habeo sororem pauperrimam cujus paupertas onus meum est, praebendo ei victum et calceamentum, sustento onus ejus. Habeo uxorem quia non possum esse continens; sed egestate nimia premor: tu qui, Deo donante, continens es et bonis temporalibus abundas, porta onus meum. Vide comparationem cervorum in Epistola ad Colossenses quam beatus Augustinus ex hoc donat. Quia et si in animalibus ratione non utentibus illud sit, quanto magis in hominibus debet fieri? Si, inquit, hoc feceritis, adimpleipse dedit discipulis suis, dicens: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem ; et mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem . Nam si quis existimat se aliquid esse, cum nihil sit, hoc est, qui confidens in suis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cessemꝰ. s in hoc ꝑseueremꝰ. ut salutẽ
inquiens. qui ꝑseuerauerit usq infi¬
nẽ. saluus erit: Tempore enĩ suo. id
ẽ tempore congruo & oportuno me¬
temꝰ. hoc ẽ mercede nr̃i laboris accipi¬
emꝰ: ñ deficientes a ꝑcipienda merce¬
de oꝑis. Modo ẽ tẽpus seminandi.
hoc ẽ bonũ oꝑandi: indie aut̃ẽ iudi¬
mino manet. annisq uoluentibꝰ. illa
Rgo dũ tempꝰ habemꝰ: oꝑem᷑ bo¬
num adom̃es: Tempꝰ seminandice

Expanded text:
remus, ut salutem inquiens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Tempore enim suo, id est tempore congruo et opportuno, metemus, hoc est, mercedem nostri laboris accipiemus, non deficientes, a percipienda mercede operis. Modo est tempus seminandi, hoc est, bonum operandi: in die autem judimino manet, annisque volventibus illa rgo dum tempus habemus, operemur bonum
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ. quibꝰ solent serui fugitiui uin¬
ciri conp̃hensi adñis sius. Et beatꝰ
apłs stigmata siue notas ferebat quȩ
ꝓxp̃o sustinuerat. quia adhuc plage
uirgaꝵ. & lacerationũ incorpore
strictus. oe ꝑplateas tractus. Explicit

Expanded text:
narum, quibus solent servi fugitivi vinnarum, quibus solent servi fugitivi vinciri comprehensi a dominis suis. Et beatus Apostolus stigmata sive notas ferebat, quae pro Christo sustinuerat, quia adhuc plagae virgarum et lacerationum in corpore astrictus et per plateas tractus, etc. IN
Abbreviated transcription (Latin):
audis. crucem. uel xp̃m. Dicit beatꝰ
lini ẽ apud grecos. Et in terpres
huiꝰ epłe eunde articulũ ce eiꝰde ge¬
neris trastulit in latinũ. quẽ in ue-¬
nit ingreco. Potest ce referri ad xp̃m.¬
xp̃m. uel pamore passionis eiꝰ. mor¬
tuus ẽ mͥ mundus &e ego mundo:
quia nec quero nec diligo quȩ sunt
inmundo. nec mundus id ẽ amator
huiꝰ mundi querit uel diligit me.
Uerbi gr̃a. Sic̃st̃ duo mortui ex qͥbꝰ
nullus tangit uel diligit alterum.
aliquid ualet. idẽ utrũ sit circũci¬
sus an in circũcisus. nec .ꝓdest. nec
obest infide xp̃i: tantũ ut ꝑillam
circũcisionẽ ñ credat se posse salua¬
Cri. Si uͦ hoc credit. tc obẽ. Suꝑ irł uł di
dixit. Non suꝑ ifrł carnalẽ. sed suꝑ om̃es
gentiles. ueros isrłitas. qui dm̃ m̃te
uident. Nemo mͥ molestus sit. idẽ nemo
mͥ questiones moueat. de circũcisione
or sacrificiis legalibꝰ: quia multũ fc¬
Stigmata sunt notȩ seruilium pe¬

Expanded text:
audis crucem vel Christum. Dicit beatus audis crucem vel Christum. Dicit beatus generis est apud Graecos, et interpres hujus Epistolae eumdem articulum et ejusdem generis transtulit in Latinum quem invenit in Graeco. Potest et referri ad Co amore passionis ejus. Mortuus est mihi mundus et ego mundo, quia nec quaero nec diligo ea quae sunt in mundo, nec mundus, id est amator hujus mundi quaerit vel diligit me. Verbi gratia: sicut sunt duo mortui, ex quibus nullus tangit vel diligit alterum. aliquid valet, id est utrum sit circumcisus an incircumcisus, nec prodest, nec obest in fide Christi, tantum ut per illam circumcisionem non credat se posse salvari. Si vero hoc credit, tunc obest. Super Israel Dei, non super Israel carnalem, sed super omnes gentes veros Israelitas, qui Deum mente vident. Nemo mihi molestus sit, id est nemo mihi quaestiones moveat de circumcisione et sacrificiis legalibus, quia multum tracstigmata
Abbreviated transcription (Latin):
li circũcisione scribis & phariseis su¬
is ministris: illi cogebant grcũcidere
gentiles. Et hoc ideo. ut ꝑsecutionẽ
crucis xp̃i ñ paterent᷑. Nam octoui-¬
anꝰ ce gaius aliiq imperatores de-¬
creuerant: ut ubicũq essent iudei
sius legibꝰ uterentur. Et iudei qui¬
&r legem & euangeliũ uolebant te.¬
nere. idcirco se circũcidebãt ne. ꝓpt̃¬
nom̃ xp̃i ꝑ sequerent᷑. dicentes se iu¬
deos ẽẽ. & circũcisos & legẽ custodi.
S id̾o ñ custodiebant. qr erant homicide:
adulteri. inuidi. cupidi. aliiꝰq uituꝰ ple-¬
tes. tot gentiles cogi. ad circũ cisionẽ he
ritot. hodie. Michi aũt absit głari. Nolo
głari indiuituĩ huiꝰ mundi. & dignitatibꝰ.¬
s incruce. xp̃i. idẽ in passioe illiꝰ. que in
cruce ẽ celebrata głabor. ubi est mea.
si potuero imitari passionẽ xp̃i: ut
qualia ipse sustinuit. ꝓme. talia su¬
stineam ꝓnomine eiꝰ. ꝑquem. sub-¬

Expanded text:
li circumcisione scribis et pharisaeis suli circumcisione scribis et pharisaeis suis ministris, illi cogebant, circumcidere gentiles, et hoc ideo ut persecutionem crucis Christi non paterentur. Nam Octavianus, Caius, aliique imperatores decreverant, ut ubicunque essent Judaei, suis legibus uterentur, et Judaei qui legem et Evangelium volebant tenere, idcirco se circumcidebant, ne psequerentur, dicentes se Judaeos esse, et circumcisos, et legem custodire. Sed ideo non custodiebant, quia erant homicidae, adulteri, invidi, cupidi, aliisque vitiis pletes: Tot gentiles heri coegi ad circumcisionem, tot hodie. Mihi autem absit gloriari. Nolo gloriari in divitiis hused in cruce Christi, id est passione illius quae in cruce est celebrata, gloriabor, unde est mea rsi potuero imitari passionem Christi, ut qualia ipse sustinuit pro me, talia sustineam pro nomine ejus. Per quem, sub
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑe debemꝰ oꝑari bonũ ad omnes homi¬
nes. ad fratres. adhereticos. ad paga-¬
nos: tam in elemosinȩ officio: quã
indoctrina u̾bi. Om̃ibꝰ enĩ hominibꝰ¬
nuscłia impendenda ẽ doctrina fi¬
dei: imitando patr̃e nr̃m. qui solem
suũ oriri facit suꝑ bonos ce malos. Ma¬
xime autẽ ad domesticos fidei: opor¬
tet bonũ oꝑari. Domestici dicuntur
adomo: qui inuna domo nutriunt᷑
or conuersant᷑. Adomnes quide bonũ
debemꝰ oꝑari. hoc ẽ adhereticos. ad pa-¬
ganos.s maxime ad illos qui inuna
domo. idẽ in unitate eccłiȩ nobiscũ
sunt. & qui eande ficłe habent. o p̃¬
cipue ad illos qͥiter rectitudinis no¬
bis ostendunt. u̾bo or exemplo. Uidete
qͣlibꝰ litteris scripsi uobis mea manu.
apseudo apłis. eiꝰ dicta corrũperent᷑.
In hac uͦ epła sic̃ tradunt doctores ab
hoc loco usq adfinẽ ꝓpria manu scͥpsit:
ut eos adfidem xp̃i pleniꝰ traheret.
dũ uiderent amorẽ eiꝰ erga se:
Quicũq enĩ placere uolunt in car

Expanded text:
tempore debemus operari bonum ad omnes homines, ad fratres, ad haereticos, ad paganos, tam in eleemosynae officio quam in doctrina verbi. Omnibus enim hominibumisericordia impendenda est, et doctrina fidei imitando patrem nostrum, qui solem suum oriri facit super bonos et malos . Maxime autem ad domesticos fidei oportet bonum operari. Domestici dicuntur a domo, qui in una domo nutriuntur et conversantur. Ad omnes quidem bonum debemus operari, hoc est, ad haereticos, ad paganos, sed maxime ad illos qui in una domo, id est in unitate Ecclesiae nobiscum sunt, et qui eamdem fidem habent, et praecipue ad illos qui iter rectitudinis nobis ostendunt verbo et exemplo. Videte, qualibus litteris scripsi vobis mea manu. a pseudoapostolis ejus dicta corrumperentur: in hac vero epistola, sicut tradunt doctores, ab hoc loco usque ad finem propria manu scripsit, ut eos ad fidem Christi plenius traheret, dum viderent ejus amorem erga se. Quicunque enim placere volunt in carn
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥcqͥd boni habemꝰ ab illo nob̃ admi¬
nistrat᷑. Non efficiam᷑ in anis głȩ
cupidi. Que ẽ in anis gła ͤ Laus hu¬
mana. fauor terrenus: de qua dicit
mea nichil ẽ. Quȩ recte in anis dr.
m̃ &e gła utilis: de qua dñs dicit.
Qui me glorificauerit. glorificabo
eum. Qui sunt gͦ cupidi in anis & t̃ren
gloriȩ: Qui hoc qd̃ agunt ñ quer̃t
iło placere:neq mercedem ȩter-
nimuneris ab eo reciꝑe: s głam
glorificentur ab hominibꝰ. Isti tales
audient in die iuditu: recepistis
mercecdem ur̃am. Quia multi sunt
qui ñ solũ . ꝓbono quer̃t laudari.
s etiã. ꝓmalo. Et ñ solũ ab aliis. s

Expanded text:
quid boni habemus ab illo nobis administratur. Non efficiamur inanis gloriae cupidi. Quae est inanis gloria? Laus humana, favor terrenus, de qua dicit mea nihil est . Quae recte inanis glorimen gloria utilis, de qua Dominus dicit: Qui me glorificaverit, glorificabo cum . Qui sunt ergo cupidi inanis et terrenae gloriae? Qui per hoc quod agunt non quaerunt Deo placere, neque mercedem aeternae remunerationis ab eo recipere, sed gloriam glorificentur ab hominibus . Isti tales audient in die judicii: Recepistis mercedem vestram , quia multi sunt, qui non solum pro bono quaerunt laudari, sed etiam pro malo: et non solum ab aliis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat placere incorde: & ab
illo mercecdem expectet &e gaudeat
incorde qđ placeat ereatori suo: &
ita agat bonũ qđ oꝑatur. ut opꝰ sit
inpublico. & intentio in occulto.
Qui hoc facit: ille ñ ẽ cupidus in¬
anis głȩ. Inuicem ꝓuocantes uos
ad iracũdiam: ad lites. ad conten-¬
tiones. inuicẽ inuidentes uob. Era
exgalathis qͥda seducti apseudo¬
apłis or aiudeis. contendentes de
genealogiis & questionibꝰ legis. ex
quibꝰ quidam dicebant. Melior ẽ cir-¬
cuncisio quã baptismꝰ. Et econtͣ alii.
Melior ẽ baptismꝰ qͣm circũcisio. Itẽ
alii dicebant. Melior ẽ allegoria.
qͣm historia: quia allegoria. id est
sp̃ualis in telligentia uiuificat. lit.¬
tera occidit. Et econtra alii dicebant.
Melior ẽ historia ubi ueritas conti.¬
netun: qͣm allegoria uana oe ũbͣtica.
Ratres &e sip̃. Capͥ. xxx.i.¬

Expanded text:
desideret in corde placere, et ab illo mercedem exspectet, et gaudeat in corde quod placeat Creatori suo, et ita agat bonum quod operatur ut opus sit in publico, et intentio in occulto. Qui hoc facit, ille non est cupidus inanis gloriae. Invicem provocantes vos ad iracundiam, ad lites, ad contentiones, invicem invidentes vobis. Erant ex Galatis quidam seducti a pseudoapostolis et a Judaeis, contendentes de genealogiis et quaestionibus legis. Ex quibus quidam dicebant: Melior est circumcisio quam baptismus. Et e contra alii: Melior est baptismus quam circumcisio: Item alii dicebant: Melior est allegoria quam historia: quia allegoria, id est spiritalis intelligentia vivificat, littera occidit. Et e contra alii dicebant: Melior est historia, ubi veritas continetur, quam allegoria vana et umbratica. Fratres, et si
Abbreviated transcription (Latin):
to qͣndo subito ce in sperate peocat.
qd antea ñ fuerat p̃meditatꝰ. Quan-¬
micidiũ. adulteriũ. aut aliquid
tale: ñ ẽ p̃occupatio. s meditatio
& ꝑpetratio sceleris. Et alit̃ rep̃henden¬
dus ẽ ille qui insperate peccat. qđ
antea p̃meditatus ñ fuerat. id ẽ p̃¬
uentus apeocato: & alit̃ ille qui du
illud ẽ p̃meditatus. Ille corripien¬
dus ẽ cũ lenitate m̃tis. ne labat᷑ in
desperationẽ: iste uͦ acriori indiget
castigatione. Et bene addidit homo
qr fragilis ẽ oe caducus. citoq labens
plicioreᷤᷤ sunt. instruite & corripite
in lapsũ desꝑationis ruant. Con¬
siderans te ipsũ. qr homo fragilis
naturȩ es sic̃ &r ille: idoq potes tẽp¬
tari. & p̃ueniri apeccato. sic̃ oe ille:
Et dũ consideraueris te posse tẽp¬
tari &e inpeccatũ ruere: sicuti uel¬
les corripi. si talia ageres & casti¬
gari: ita cũ lenitate m̃tis corripe
& ammone illũ. Alter. alteriꝰ hone.¬
ra portate. Sunt honera alicuiꝰ

Expanded text:
ndo subito et insperato peccat, quod ante non fuerat praemeditatus. Quanmicidium, adulterium, aut aliquid tale, non est praeoccupatio, sed praemeditatio perpetratio sceleris: et aliter reprehendendus est ille qui insperato peccat, quod ante praemeditatus non fuerat, id est praeventus a peccato, et aliter ille, qui diu illud est praemeditatus. Ille enim corripiendus est cum lenitate mentis, ne labatur in desperationem: iste vero acriori indiget castigatione. Et bene addidit homo, quia fragilis est et caducus, citoque labens pliciores sunt, instruite et corripite in lapsum desperationis ruant, considerans teipsum, quia homo fragilis naturae es, sicut et ille, ideoque potes tentari et praeveniri a peccato sicut et ille: et dum consideraveris te posse tentari, et in peccatum ruere, sicuti velles corripi, si talia ageres, et castigari cum lenitate mentis, ita corripe et admone illum. Alter alterius onera portate. Sunt onera alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
bismet ipsis or indignamini ne am¬
plius talia faciatis: castigando cor-
pꝰ ur̃m uigiliis & iezimiis. Aliter.
Et si quid irascimini. nolite ꝑficere.
ꝑmittit quidem irasci qđ humanũ
ẽ. s ꝓhibet uindictã expetere. qd̾
iam ñ ẽ humanũ. Qui a ira uiri iusti¬
Dol ñ occidat suꝑ iracundiam
urãm. Similiter or hoc duplici mͦ po¬
test in telligi. Dicamꝰ simpliciter. Sol
ñ occidat suꝑ iracũdiam ur̃ãm: idẽ
si cõmoti fueritis adtempꝰ aduer-¬
sus ꝓximũ: ante solis occasũ recon¬
ciliamini. or recedat ira auobis.¬
Aliter. Sol appellatur xp̃e inscrip¬
turis sacris: ut ibi. Uobis timenti¬
bꝰ nomen meũ: oriet᷑ sol iusticiȩ:. Qui
sol plerumq ꝓpt̾ iram quȩ uindi¬
c̾tam expectat. & ꝓpt̃ discordiam
dit eis sol cũ adhuc esset media dies.
Id ẽ nolite uindictã expetere:. neq
irasci ultra modũ. ne recedat sol a
ceps tenebraꝵ. Quando cũq enĩ pec¬

Expanded text:
bismetipsis et indignamini, ne tbismetipsis et indignamini, ne talia amplius faciatis, castigando corpus vestrum vigiliis et jejuniis. Aliter: etsi, inquit, irascimini, nolite perficere. Permittit quidem irasci, quod humanum est; sed prohibet vindictam expetere, quod jam non est humanum, quia Ira viri justiSol non occidat super iracundiam stram. Similiter et hoc duplici modo potest intelligi: Dicamus simpliciter, Sol non occidat super iracundiam vestram, id est, si commoti fueritis ad tempus adversus proximum, ante solis occasum reconciliamini, et recedat ira aaliter: Sol appellatur Christus in Scripturis sacris, ut ibi: « Vobis timentibus nomen meum, orietur sol justitiae . » Qui sol plerumque propter iram, quae vindictam expetit, et propter discordiam,dit eis sol, cum aid est, nolite vindictam expetere, neque irasci ultra modum, ceps tenebrarum. Quandocunque enim pec