comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agimus. sed uide sportã quã initinere posui¬
st̃i. Ne incaute tangere p̾sumas : quia in eã
serpens ingressus ẽ. Esto ergo sollicitus: ne
si tollere incaute uolueris. aserpente feriariꝰ.
Quib uerbis puer ualde confusus. exultauit
quidẽ qđ mortẽ euaserit sed tristis admo¬
dicũ factus ẽ: quia quãuis salubrẽ pęnam
tamen ꝑtulit uerecundia suã. Qui reuersꝰ
adsportam. caute ac sollicite attendit sed
eam iã sicut uirdei p̃dixerat. serpens tenebit.
Hic itaq cũ uirtute abstinentię. contemp¬
ẽẽ uidebatur quia nonnũquã tanta ei le¬
titia inerat. ut illis tot uirtutib nisi sci¬
retur ȩẽ ꝑlenus. nullo modo crederetur.
dicimꝰ. sp̃oncẽ sibi lȩtitie frena laxabat. an
tot uirtutib pollens. aliquando ad p̾sens
gaudium. etiã renitens eiꝰ animꝰ trabebat᷑:
Gresoriꝰ Uagna ẽ petre om̃ipotentis
dĩ dispensatio. & plerũq contingit. ut¬

Expanded text:
agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuiagimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, ne si tollere incaute volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contempesse videbatur, quod nonnunquam tanta ei laetitia inerat, ut illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crederetur. dicimus? Sponte sibi laetitiae frena laxabat, an tot virtutibus pollens, aliquando ad praesens gaudium etiam renitens ejus animus trahebatur? GREGOR. Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumq
Abbreviated transcription (Latin):
Pade. atq inilla silua. an loco tali cauam
arborẽ require: & uestim̃ta quȩ in ea in¬
ueneris. dẽfer. Cumq discipłs abisset. ar¬
borem sicut fuerat uissũ exquisiuit. uesti.¬
menta repperit: ce latenter detulit magi¬
stro. Quȩ uir dĩ suscipiens. peregrinis
nudis atq petentib ostendit: ce p̃buit
dicens. Uenite. quia nudi estis ecce tol.¬
lite. & uestite uos. Hȩc illi intuentes. re¬
cognouerunt quȩ posuerant: magnõq
pudore consternati sunt: ut qui fiaudu.¬
lenter uestim̃ta quȩ rebant aliena. confusi
receperunt sua.
lio quoq tempore. quidã se eius orati¬
onib cõmendans. sportas duas plenas
alim̃tis. ei ꝑ puerum transmisit. Quarũ
uuã idem puer subriput atꝙ in itinere
abscondit. Unã uero ad dei homix̃ deculit
& petitionẽ illius qui se ei ꝑ exeniũ cõmenda-¬
uerat. enarrauit. Quã uir dñi benigne susa-¬
piens. eundẽ puerũ admonuit dicens. Grãs

Expanded text:
Vade, atque in illa silva in loco tali cavam Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias
Abbreviated transcription (Latin):
hortullius spatia quȩ inculta fuerant. co-¬
luerunt. Quib uir dñi mox ut ingressus ÷
ait. Gaudete fr̃s. multũ laborastis: iam
quiescite. Quib ilico alimenta quȩ detu-¬
lerat. p̃buit. eosq post tanti laboris fatiga¬
tionem. refecit. Sufficient̃ aut̃ refectis. ait
Nolite malũ facere. Quotiens de horto ali¬
quid uultis. ad horti aditum uenite tran¬
quille petite. cũ benedictione ꝑcipite : &
a furti prauitate cessate. Quos statim col¬
lectis holerib. onustare fecit. Actũq ẽ.
ut qui ad hortũ nocituri uenerant. cum
laboris sui ꝑ̃mio. & repleti ab eo. & innocui
redirent. Alio quoq tẽpore. accessert̃
adeum peregrini quidã miscđiam postu.¬
lantes. scissis uestim̃tis. pannis obsiti ita
ut pene nudi uiderentur. Cumq huno
uestim̃ta peterent. eoꝵ uerba uir di ta¬
citus audiuit. Qui unũ ex discipłis suis ꝓ̃ti.¬
nus silenter uocauit eiq p̾cepit dicens.

Expanded text:
horti illius spatia quae inculta fuerant cohorti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem ꝑdere. sicut auari diuites soleq̃
perituras diuitias custodire. Ibi itaq pro.¬
pheciȩ sp̃u magnusq miraculis. cunctis
longe lacẽq hãbitantib. uita eiꝰ inclaruit.
Nam die quadam ad uesperũ. in hortum
monasterii fecit iactari ferram̃ta  quę
usitato nos nomine. uangas uocamꝰ. Dixit
itaq discipłis siuis. Tec uangas in hortũ
ꝓicite & citius redite. Nocte uero eadẽ. dũ
ex more cũ fr̃ib ad exhibendas laudes dño
surrexisset p̃ cepit dicens. Ieice oꝑariis nr̃is
pulmentũ coquite ut mane primo para¬
tũ sit. Facto autẽ mane. fecit deferri pulmen.¬
tum quod parari uisserat. atq hortum cũ
frĩb ingressus. quot uangas iactari p̃ce¬
perat. tot in eo laborantes oꝑarios inuenit.
Ingressi quippe fures fuerant: sed mutata
mente ꝑ sp̃m. app̃henderunt uangas qͣs
inuenerunt: & ab ea hora qua ingressi ft̃.
quousq uir dñi ad eos ueniret. cũnct a

Expanded text:
ritatem perdere, sicut avari divites solent ritatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
set. in notuit. Currere uiri & feminȩ. no¬
biles atq ignobiles pariter cȩperunt: certa.¬
timq eum insius rapere domib conabant᷑.
Alii ad construendũ monasteriũ predia.
alii pecunias. alii subsidia queq poterant.
offerre uiro di supplicit̾ uolebant. Sed
seruus omipotentis dñi. horũ nichil acci¬
piens. egressus urbẽ. non longe desertum
locũ repperit: ibiq sibi humile habita.¬
culũ construxit. Ad quẽ dũ multi ꝑgunt.
exemplo illius. eternȩ uitȩ accendi desi¬
derio coeperunt atq sub eius magisterio.
in omĩpotentis se dñi seruitiũ dederunt.
Cumq ei crebro discipłi humiliter un¬
muierent. ut pro usu monasterii. posses¬
siones quȩ offerebantur acciꝑet. ille sol.¬
licitus sui. pauꝑtatis custos fortẽ senten¬
tiam tenebat. dicens. Monachus qui in
terrã possessionẽ quęrit. monachus ñ est.
Sic quippe metuebat. pauꝑtatis suȩ secu¬

Expanded text:
set innotuit. Currere viri et feminae noset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in suis rapere domibus conabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderio coeperunt, atque sub ejus magisterio in omnipotentis se Domini servitium dederunt. Cumque ei crebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae secu
Abbreviated transcription (Latin):
indefessus in p̃cib ꝑstitit diẽ quoq t̾ciumn.
in orationẽ coniunxit. Cũq hoc unus ex
custodib suꝑbiȩ sp̃u inflatus ꝯgneret. un¬
de ꝓficere debuit. inde affectus. Aampna
ꝑuenit. Nam hunc simulatorẽ dicere. &
uerbo rustico cȩpit inpostorem clamare
qui se trib dieb & noctib orare. ante ocu¬
los hominũ demonstraret. Qui ꝓtinus
currens uirũ di alapa ꝑcussit ut quasi
religiosȩ uitȩ simulator ẽẽt. de eccła cũ
contumelia exiret. Sed hunc repente
ultor sp̃s inuasit atq ad uiri di uestigia
strauit: ac ꝑ os illius clamare cȩpit. Iaac¬
me eicit: isaac me eicit. Pir quippe pere¬
grinus quo censeretur nomine. nesciebat᷑.
sed eius nomen ille sp̃s ꝓdidit. qui sẽ ab
illo posse eici. clamauit. Mox autẽ suꝑ
uexati corpus uirdi incubuit & malignꝰ
sp̃s qui eum inuaserat. abscessit. In tota
urbe. tunc statim quid in ȩccłia factũ fuis¬

Expanded text:
indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac me ejicit. Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
extrema pene gothorũ tempora ꝑuenit.
Quẽ nr̃oꝵ multi nouerunt. & maxime
sacra uirgo gregoria. quȩ nunc in hac
romana urbe. iuxta eccłam beatȩ ma.¬
riȩ semꝑ uirginis habitat. Quȩ dũ adoles.¬
centie suȩ tempore. constitutis iã nuytiis
in eccła fugisset. & sc̃ę monialis uitȩ con¬
uersationem quȩ̨reret. ab eodem uiro
defensa. atq ad eũ quẽ desiderabat habi¬
tum. dño ꝓtegente ꝑducta ẽ. Quȩ quia
sponsũ fugit interrã. habere meruit¬
sponsum incelo. Multa autẽ de eodem
uiro. narrante uenerabili patre eleutherio
agnoui. qui & hunc familiarit̾ nouerat.
eccłam. acustedib petiit. ut sibi quantũ
uelit. licentia concederetur orandi eũq
horis secretiorib egredi ñ urgerent. Q ui
mox adorandũ stẽtit diemqͦ totũ ꝑ egit
morationẽ. Qui sequentẽ continua uit.
& noctẽ. Scdo etĩã die cũ nocte subseq̃nti.

Expanded text:
extrema pene Gothorum tempora pervenit, extrema pene Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe juxta Ecclesiam beatae Mariae semper virginis habitat. Quae dum adolescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti
Abbreviated transcription (Latin):
prius fame fugerant. uiuendi licentia acce.¬
fuerat memores. ubi sepultũ ẽẽt corpus
illius quęsierunt: ut hoc uxta honorem
debitũ. in eccła beati petriapłi humarent.
Cũq itum ẽẽt ad sepulchrũ. effossa terra.
inuenert̃ corpꝰ pueri parit̾ humati. ut pote
iam die quad ragesimo tabe corruptum. &
uermib plenũ corpus uero ep̃i. acsi die
eodem eẽt sepultũ: Et quod eẽt adhuc
magna admiratione uenerandũ. quia ita
caput eius unitũ fuerat corpori. acsi nequa¬
quã fuisset abscisum sic uidelicet. ut nulla
uestigia sectionis apparerent. Cumq hoc
&& interga uerterent. exquirentes si quod
signũ. uel dealia monstrari incisione potu¬
acsi nulla hoc incisio ferri tetigisset. P e¬
trar ¶ins non obstupescat talia signa
mortuoꝵ. quę fiunt ꝓ exercitatione uiuen
tium: De y saac Seruo Dei:
GREGORIUS
fuit iuxta spolitanã urbem uir uitȩ
uenerabilis isaac nomine: qui usq ad

Expanded text:
prius famem fugerant, vivendi licentia acceprius famem fugerant, vivendi licentia accefuerat memores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc juxta honorem debitum in Ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulcrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpote jam die quadragesimo, tabe corruptum, et vermibus plenum; corpus vero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita caput ejus unitum fuerat corpori, ac si nequaquam fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis apparerent. Cumque hoc et in terga verterent, exquirentes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt pro exercitatione vivenservo Dei. Prioribus fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis Isaac nomine, qui usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit. Tunc comes qui eidẽ exercitui
perat. ad regẽ totilam nuntios misit
exquirens quid de ep̃o uł popło fieri iu-¬
beret. Cui ille precepit dicens. Ep̃o prius.
a uertice usq ad calcaneũ corrigiã tolle.
& tunc caput illius amputa. Omne uero
popłm qui illic inuentus ẽ. gladio extin¬
gue. Tunc idem comes uenerabilẽ uirũ
herculanũ ep̃m. suꝑ urbis murũ deductũ.
capite truncauit: eiusq cutem ĩa mortui.
auertice usq ad calcaneũ incidit. ut ex
eius corpore corrigia sublata uideretur:
Moxq corpus illius extra murũ ꝓiecit.
Tune ꝯuidã humanitatis pietate cõpul¬¬
si. abscisũ caput ceruici apponentes. cũ
uno paruulo infante qui illic extinctus
inuentus ẽ. iuxta murũ corpꝰ ep̃i sepul.¬
turȩ tradidert̃. Cumq post eandẽ cędem.
die quadragesimo rextotila ussisset. ut ciues
illius urbis qui quolibet disꝑsi ẽẽnt. ad eã
sine aliqua trepidatione remearent. hii qͥ

Expanded text:
intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illipopulum qui illic inventus est, gladio exstingue. Tunc idem comes venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit, ejusque cutem jam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex ejus corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra murum projecit. Tunc quidam, humanitatis pietate compulsi, abscissum caput cervici apponentes, cum uno parvulo infante, qui illic exstinctus inventus est juxta murum, corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eamdem caedem die quadragesimo rex Totila jussisset ut cives urbis illius qui quolibet dispersi essent ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiȩ ferre ñ possent & dũ magna nimis
in undatio fieret. intra eandẽ designationẽ
circuli. in qua uir dĩ fulgentius stetit. ne una
quidẽ pluue gutta dẽscendit. Quod dum
regi crudelissimo nunciatũ fusset. illa meis
ẽffera. admagnã eius reuerentiã uersa est:
cuiꝰ poenã prius insacubili furore sitiebat.
suꝑbe contra p̃cepta ueritatis eleuant. eoꝵ
ceruice̾ ueritas ꝑhumiles p̾mat.¬
yper quoq floridus uenerabilis uir
uite ep̃s. narrauit quoddã memora.¬
bile ualde miracłm dicens. Uiꝵ scĩssimꝰ
herculanus nutritor meus. perusine eiui.¬
tatis ep̃s fuit. ex conuersatione monasterii
ad sacerdotalis ordinis grãm deductus.
Totilȩ aut̃ ꝑfidi regis temporib. eandẽ
urbem anuis septem continius. gothoꝵ
exercitus obsedit. Ex qua multĩ ciuiũ
fugerunt: qui famis periculũ ferre ñ
poterant. Anno uero septimo necdũ fi¬
nito. obsessam urbẽ. gothoꝵ exercitus

Expanded text:
pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. perbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles premat.s venerabilis vitae episcopus narravit quoddam memorabile valde miraculum, dicens: 'Vir sanctissimus Ercolanus, nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam devotus. Totilae autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
oc aut̃ qđ diuisa pluuuia factũ narra.¬
ui miracłm. etiã in alterius ep̃i uene.¬
ratione monstratũ ẽ. Nã quidã clericus
senex qui ad huc suꝑ est. eidem rei presto
se suisse testatur. dicens. Fulgentius ep̃s
qui utriculensȩ eccłiȩ p̃erat. regẽ crudelis.¬
simũ totilã. infensum omĩmodo habebat.
mittere. eiusq furoris insaniã si posset.
munerib mitigare. Quȩ ille ut uidit.
ꝓtinꝰ spreuit atq iratꝰ siuis hominib
iussit. ut eundẽ ep̃m subom̃i asꝑͥtate con¬
stringerent: eũq eius examini serua¬
rent. Quẽ dii feroces gothi. ministri sci¬
licet crudelitatis illius tenuissent. circui¬
dantes eũ. uno in loco stare p̾ceperunti
eiq in t̾ra circulũ designauerunt: extͣ
quen pedem nullo modo auderet extrã-¬
here. Cũq uir dei insole nimio estuaret.
ab eisdem gothis circũdatꝰ. & designatione
circuli inclusus. repente coruscus & toni.
eũ custodiendũ acceperant. immensitat᷑e

Expanded text:
a pluvia factum narravi miraculum, etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum ommittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli inclusus, repente corruscus et tonieum custodiendum acceperant, immensitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Recede miser. recede: ñ enim
tibi. sed mancipio meo locutꝰ sũ. Ad
cuiꝰ uocẽ. ꝓtinus recessit ita ut in uen-¬
tȩ sunt. magna iã ex parte dissolutȩ
corrigiȩ remansisse:. Quainre colli-¬
gi potest. Antiquus hostis qui tã presto
est factis corporalib. quã nimiis insidiiꝰ
nr̃is cogitationib insistat. Pet RUS:
Laboriosũ ualde atq terribile ẽ. contͣ
inimici insidias semꝑ intendere & con¬
tinue quasi in acie stare. GReGoRi us:¬
aboriosũ non erit. si custodĩa nr̃am
non nobis. sed gr̃ę suꝑnȩ tribuimus.
ita tñ ut & ip̃si quantum possuinus.
sub ꝓtectione dĩ uigilemus. Si autem
antiquiis hostis amente c eperit expelli.
ex diuina largitate plerũq agitur. ut
non solũ iam̃ timeri non debeat s ipse
etiam. bene uiuentiũ uirtute terreatur.

Expanded text:
dicens: « Recede, miser, recede, dicens: « Recede, miser, recede, tibi, sed mancipio meo locutus sum. Ad cujus vocem protinus recessit, et ita ut inventae sunt, magna jam ex parte dissolutae, corrigiae remanserunt. Qua in re colligi potest, antiquus hostis, qui jam praesto est factis 328 corporalibus, quam nimiis insidiis nostris cogitationibus insistat. PETR. Laboriosum est valde atque terribile contra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie stare. GREGOR. Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventium virtute terreatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sine labore certaminis. non est palma
uictoriȩ. Unde gͦ uictores sunt. nisi contͣ
antiqui hostis insidias decertauerunt :
Malignus quipe sp̃s. cogitationi. locutio¬
ni.atqͣ oꝑi nr̃o semꝑ insistit. si fortasse
quid inueniat. unde apud examen ȩt̃ni
iudicis. accusator existat. Dis & et̃i nossẽ.
quomodo ad decipiendũ sẽper assistat :¬
Uidao qui nunc nobiscũ sunt. rẽ
quã narro testantur. qđ uir uitȩ
uenerabilis stephanus nomine. ualeriȩ
ꝓuinciȩ p̾sbiter fuit huius nr̃i Sonefacii
diaconi. atq dispensatoris eccłȩ. agniti¬
one ꝓximus. Qui quadã die de itinere
donum regressus. mancipio suo negli-¬
genter loquens. p̃cepit dicens. Ueni
diabole. discalcia me. Ad euius uocem
mox coeperunt se caligarum corrigiȩ
in sũma uelocitate dissoluere ut aꝑte
constaret. qđ ei ipse qui nominatꝰ fuerat.
ad extrahendas caligas diabolus obgedis¬
set. Qđ mox ut prb̃t uidit. uehem̾ter

Expanded text:
Sine labore certaminis non est palma Sine labore certaminis non est palma victoriae. Unde ergo victores sunt, nisi quia contra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper assistit, si fortasse quid inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistatuidam qui nunc nobiscum sunt rem quam narro testantur, quod vir vitae venerabilis, Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi atque dispensatoris Ecclesiae cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens, praecepit, dicens: « Veni, diabole, discalcea me. » Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret quod ei ipse qui nominatus fuerat ad extrahendas caligas diabolus obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
ẽent multi interius inuenti. sed aquarũ
possent ẽgredi non haberent. ibiq se siti
ac fame deficere formidarent. ad eccłiȩ
ianuã ueniebant ad bibendũ haurie¬
bant aquã. quȩ ut p̃dixi usq ad fenestras
excreuerat : & tñ intra ȩccłam nullo
modo diffluelut. Hauriri itaq ut aqua
poterat sed difflu̾ere ut aqua ñ poterat.
Stans autẽ ante ianuã. ad ostendendum
cunctis meritũ martiris. & aqua erat
ad adiutoriũ  & quasi aqua non erat
ad inuadendũ locum. Qd ego antĩquo
ante dicti igns miracło. uere p̃dixi non
fuisse dissimile qui trium puerorũ. et
uestimenta non contigit. & uincula
incendit. PETEU: Cira sunt ualde
scõꝵ facta quȩ narral dł p̃senti infir.¬
mitate hominũ uehement̃ stupenda: Sed
quia tantos nuꝑ initalia fuisse audio. admi¬
randȩ uirtutis uiros. nosse uelim. nullas
eos contigit antiqui hostis insidias pertu¬
lisse. an ex insidiis ꝓfecisse: GRE GORIUS

Expanded text:
essent multi inventi interius, sed et aquarum essent multi inventi interius, sed et aquarum possent egredi non haberent, ibique se siti ac fame deficere formidarent, ad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo diffluebat. Hauriri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse. GR
Abbreviated transcription (Latin):
uic tam antiquo miraculo. dieb nt̃is
ressunilis. e contrario euenit elem̃to.
Nam nuꝑ ioħes tribunꝰ relatione sua
me docuit. qđ pronulfus comes cũ illic
adesset. se cum rege autharico eo te¬
pore. in loco eodemꝰ ubi mira res contigit.
affuisse. eãq rẽ cognouisse testatus ẽ:
Predictus & enĩ tribunus narrauit di¬
cens. Quia ante hoc fere quinquenniũ.
quando apud hanc romanã urbẽ. alueũ
suũ tiberis egressus ẽ. tantũq crescens
ut eiꝰ unda suꝑ muros urbis infliieret.
atq inde ia maximas regiones occuparet.
apud ueronensem urbẽ fluuius athẽsis
excrescens. ad beati zenonis martiris atq
pontificis ȩccłam uenit. Cuiꝰ eccłȩ dum
essent ianuȩ aꝑtȩ. aqua in eã minime
intrauit. Quȩ paulisꝑ crescens. usq ad
fenestras ȩccłȩ quȩ erant tectis ꝓximȩ.ꝑ.¬
uẽnit. Si qͣstans aqua. eccłȩ ianuã clau.¬
sit acsi illud elementum liquidũ. in soli¬
ditatẽ parietis fuisset immutatũ. Cũq

Expanded text:
uic tam antiquo miraculo, diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, quod Pronulphus comes, cum illic adesset, se cum rege Autharico eo tempore in loco eodem ubi mira res contigit adfuisse, eamque se cognovisse testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere quinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque inde in ea jam maximas regiones occuparet, apud Veronensem 325 urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset mutatum. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ueriisce. nec poterat. Miro itaq̃ mͦ.
fur qui auiuis uideri tunuerat. hunc
mortuus tenebat. Cũq itaq gressus.
manusq illius fuisset obstricta. immo¬
bilis ꝑstitit. Facto autẽ mane. expletisq
laudib dei. ab eccła egressi sunt clericii
& inuenerunt ignotum hominẽ. uer¬
uecem denentẽ manu. Res uenit in du-¬
bium. utrũ berbicẽ tolleret. an offer¬
ret sed culpȩ reus. citius indicauit
Renã. Mirati onĩs. quia ingressus fur.
uiri d̃i merito. ad prȩdã suã stabat liga¬
tus. Qui se ꝓ eo ꝓtinus in orationem
dederunt: siuisq precib uix obtinere
ualuerunt. ut qui res eoꝵ uenerat rã¬
pere. saltem uacuus exire mereretur.
Itaq fur qui diusteterat cũ prȩda capti.¬
iuis. quandõq exiit uacuus &e liber.
Pecri Apparet quantȩ sint suꝑ nos

Expanded text:
cum vervece, nec poterat. Miro itaque modo cum vervece, nec poterat. Miro itaque modo fur, qui a vivis videri timuerat, hunc mortuus tenebat. Cumque ita gressus manusque illius fuissent obstricta, immobilis perstitit. Facto autem mane expletisque laudibus Dei, ab Ecclesia egressi sunt clerici, et invenerunt ignotum hominem vervecem tenentem manu. Res venit in dubium, utrum vervecem tolleret, an offerret, sed culpae reus citius indicavit poenam. Mirati omnes quia ingressus fur viri Dei merito ad praedam suam stabat ligatus. Qui se pro eo protinus in orationem dederunt, suisque precibus vix obtinere valuerunt ut qui res eorum venerat rapere saltem vacuus exire mereretur. Itaque fur, qui diu steterat cum praeda captivus, quandoque exiit vacuus et liber. PETR. Apparet quantae sit super nos
Abbreviated transcription (Latin):
N ualeriã namq ꝓuincia. res est hec
gesta quã narroi michiq beatȩ memo.¬
riȩ abbatis mei ualentionis relatione.
cognita. Ibi etenĩ quidam uenerabilis
sacerdos erat. qui cũ clericis suis di lau.¬
dib. bonisq oꝑib intentus. sc̃ẽ conuer-¬
sationis uitam duc̾ebat. Suꝑueniente
autẽ uocationis die. defunctus ẽ: atq
ante ȩccłam sepultꝰ. Eidem uero eccłȩ.
caulȩ inherebant ouiũ atq idem locus
in quo sepultꝰ ẽ. ad easdẽ oues tendentib
ꝑuius erat. Quadã autẽ nocte. cũ clericis
intra ȩccłam psallentib fur uenisset. ut
ingressus caulas furtũ faceret. ueruecẽ
tulit & concitus exiit. Cum uero ꝑue¬
nisset ad locũ ubi uirdñi sepultus erat.
repente hȩsit & gressũ mouere ñ potuit.
Uerueem quidẽ de collo deposuit: eamq
di mittere uoluit : sed manum laxare
non ualuit. Cepit igitur stare miser cũ
p̃da sua reus. ⁊ ligatus. Uolebat ueruẽcẽ
dimittere: nec ualebat. Uolebat ẽgredi

Expanded text:
n Valeria namque provincia res est haec gesta quam narro, mihique beatae memoriae abbatis mei Valentionis relatione cognita. Ibi etenim quidam venerabilis sacerdos erat, qui cum clericis suis, Dei laudibus bonisque operibus intentus, sanctae conversationis vitam ducebat. Superveniente autem vocationis suae die defunctus est, atque ante ecclesiam sepultus. Eidem vero ecclesiae caulae inhaerebant ovium, atque idem locus in quo sepultus est ad easdem oves tendentibus pervius erat. Quadam autem nocte cum, clericis intra ecclesiam psallentibus, fur venisset, ut ingressus caulas furtum fac ret, vervecem tulit, et concitus exiit. Cum vero pervenisset ad locum ubi vir Domini sepultus erat, repente haesit, et gressum movere non potuit. Vervecem quidem de collo deposuit, eumque dimittere voluit, sed manum laxare non valuit. Coepit igitur stare miser cum praeda sua reus et ligatus. Volebat vervecem dimittere, nec valebat; volebat egredi
Abbreviated transcription (Latin):
Pet Rvs Anti quũ triũ puerorũ mi¬
raculũ aũdio qui ꝓiecti inignib. lȩsi
non sunt. Gre Goꝰnius Uud ut opi¬
nor muaculum. ex parte aliqua dissimi¬
liter gestum ẽ. Puno quippe tres pu-¬
eri ligatis pedib ac manib. in ignem
ꝓiecti sunt. Quos die altero rex requirens.
incamino illesis uestib deambulantes
repperit. Ex qua re colligit᷑. quia ignis
in quo iactati fuerant. qui eoꝵ uestim̃ta
non contigit. eoꝵ uincula consumpsit
ut uno eodemq tempore in obsequio iusto.¬
rũ. & haberet flamina uirtutẽ suã ad
solatiũ : & non haberet ad tormentum.

Expanded text:
PETR. Antiquum trium puerorum miPETR. Antiquum trium puerorum miraculum audio, qui projecti in ignibus laesi non sunt . GREGOR. Illud, ut opinor, miraculum ex parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, et non haberet ad tormentum.
Abbreviated transcription (Latin):
inmonasterio conuersatus. in scri.¬
ptura sc̃ã studiosissimus qui me ȩtate
pibat: hic ex multis quȩ nesciebã. me
ȩdificare consueuerat. Huiꝰ itaq narra.¬
tione didici. quod fuit quidã incapaniȩ
partib. intra quadragesimũ roma rbis
miliariũ. nomine benedictus equidem
etate iuuenis. sed morib grandeuus : &
in sc̃e conuersationis regulã. se fortiter
stringens. Quẽ totile regis tẽpore cum
gothi repperissent. hunc incendere cũ
sua cella. moliti sunt. Ignẽ nãq posuert̃.
sed incircuitu arserunt omĩa: cella uero
illius. igne cõburi non potuit. Quod
uidentes gothi. magisq seientes. atq
hunc ex suo habitaculo trahentes. non
longe aspexerunt succensũ dibanũ. qui
coquendis panib parabat᷑. eumq in illo
ꝓiecerunt. clibanũq clauserunt. Sed
die altero ita illesus inuentꝰ ẽ: ut ñ solũ
eius caro abignib. sed neq extrema
ullomodo uestuñta cremarentur.

Expanded text:
in monasterio conversatus, in Scriin monasterio conversatus, in Scriptura sacra studiosissimus, qui me aetate praeibat, et ex multis quae nesciebam, me aedificare consueverat. Hujus itaque narratione didici quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragesimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus; et quidem aetate juvenis, sed moribus grandaevus, et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi reperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque supposuerunt, sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi, magisque saevientes, atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo projecerunt, clibanumque clauserunt. Sed die altero ita illaesus inventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ter ceditur: quem gladiis insequebatur.
Qđ apostolatus honore sublimis s̃: seo̾
tamen sponte fit paruulus. in medio dis.¬
cipulorũ: Qđ ad cęli tertiĩ secreta ducit¬
& tamen mentis ocłm per cõpassionem
reflectit. ad disponendũ cubile coniugatoꝵ.
dicens. Uxori uir debitũ reddat similit̃
& uxor uiro. Qđ admiscetur incontẽpla.¬
tione cetibus angłoꝵ & tam̃ ñ aspernat᷑
cogitare. atq disponere facta carnalium:
Quod gaudet in infirmitatib. sibiq in con¬
qui ab inferno mente. ad uitã pietatis re.¬
citari. nisi forte cũ ꝑ uiuficationẽ car¬
nis. ad uitã reducit᷑ mentis ut hoc ei aga.¬
tur ꝑ exterius miraculũ. quatinus con-¬
uersus. interius uuificetur. PE TRUS
Lalde infra credih hoc. qđ modo quã
sit incõparabilit̾ suꝑus. agnoui. Sed
queso cepta ꝓsequerẽ. ut dum tempus
uacat. sine ȩdificatione hora ñ tͣnseat.
Rater quidã mecũ GReGΟRIUS:

Expanded text:
ter caeditur, quem gladiis insequebatur ; ter caeditur, quem gladiis insequebatur ; quod Apostolatus honore sublimis est, sed tamen sponte fit parvulus in medio discipulorum; quod ad coeli tertii secreta ducitur , et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro , quod admiscetur in contemplatione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare atque disponere facta carnalium; quod gaudet in infirmitatibus, sibique in conqui ab inferno mentis ad vitam pietatis recitari, nisi forte per vivificationem carnis ad vitam reducatur mentis; ut ei hoc agatur per exterius miraculum, quatenus conversus interius vivificetur. PETR. Valde infra credidi hoc, quod modo quam sit incomparabiliter superius agnovi. Sed, quaeso, coepta prosequere, ut dum tempus vacat, sine aedificatione hora non transeat.Frater quidam mecum est
Abbreviated transcription (Latin):
eorũq animȩ ad carnẽ ex occulto reuo¬
cantur. GREGORIUS Si uisibilia
attendimus. ita necesse ̃ ut credamus.
Siuͦ ĩ uisibilia pensamꝰ. nimirũ constat
quia maus ÷ miraculũ. p̃̾dicationis uer¬
bo. atq orationis solatio peccatorem con¬
uertere. quã carne mortuũ resuscitare.
Inisto etenĩ resuscitatur caro. iterum
moritura: in illo uero anima. in ȩt̃num
iuictura. Cum enĩ ꝓpono duos. in quo
horũ existimas maiori factũ uirtuti
miraculũ : Lazarũ quippe quẽ iam
uero resuscitauit inmente. Et quidem
post resurrectionẽ carnis. de lazari uir¬
tutib tacetur. Nam post resurrectionẽ
animȩ. capere nr̃a infirmitas ñ ualet.
quanta in sacro eloquio de pauli uir¬
tutib dicuntur. Qđ illius p̃dicatione.
crudelissimȩ cogitationes ad pietatis
mollia conuiersȩ sunt iuscera Qđ mori
cupit ꝓfrib. in quoꝵ prius morte gau¬
debat: Qđ plenus omĩ scripture sciẽntia.

Expanded text:
eorumque animae ad carnem ex occulto revoeorumque animae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR. Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam tavit, Saulum vero resuscitavit mente. Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur; nam post resurrectionem animae capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur. Quod illius praedicatione crudelissimae nationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera. Quod mori cupit pro fratribus, in quorum prius morte gaudebat. Quod plenus omnis Scripturae scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
uehement̃ coepit & mirari quid uelit
facere. Ablato itaq pallio. diu eo quẽ
collegerat puluere. defuncti faciem
fricauit. Quicũ diuitius fricaret᷑. recepit
animã. & oscitauit: ocłos aꝑuit: seseq ele-¬
uans. resẽdit. Quid erga se ageret᷑. miratꝰ ẽ:
acsi de graui somno fuisset excitatꝰ. Quod
dum mulier lam̾̃tis fatigita conspiceret.
coepit exgaudio magis flere & uoces am¬
plius ẽdere. Quã uir dñi modesta ꝓhibiti¬
one cõpescuit dicens: Tace. tace. Sed siquis
uos requisiuerit qualit factum sit. hoc
fecit. Dixit hoo: atq ab eius hospitio exiit
quadragesimũ subdiaconũ ꝓtinus reliqͥt:
& in loco eodem ultra ñ apparuit. Tempo¬
ralem namq honorem fugiens. egit. ut
abhis a quib uisus intantã uirtutẽ fuerat.
numquã iam in hac uita uideretur.
Pet R. Quid alii sentiant ignoro. Ego
aut̃ cunctis miraculis hoc potius existimo
eẽ miraculũ. qđ ad uitã mortui redeunt.

Expanded text:
vehementer coepit et mirari quid vellet vehementer coepit et mirari quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc fecit. Dixit hoc, atque ab ejus hospitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. PETR. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta defuncti igitur corpꝰ. uiduata mu.¬
lier sedit quȩ in magnis fletib noctem
ducens. continuis lamentorum uocib
satis faciebat dolori. Cumq hoc duitius
fieret. & flere mulier nullo mͦ cessaret.
uir di qui receptus hospitio fuerat. qua¬
dragesimo sub diacono cõpunctus ait.
Dolori huiꝰ mulieris anima mea cõpati¬
tur: rogo surge. oremus. Perrexerunt
igitur u̾triq ad uicinam ȩccłam sesẽq
pariter in orationẽ dederunt. Cũq diu.¬
tius orassent. cõplereorationẽ. quadra¬
gesimum subdiaconũ seruuis di petiit.
Qua cõpleta. de altaris crepidine pulue¬
rem collegit atq cum eodẽ quadragesi.¬
mo ad defuncti corpus accessit: sesẽq ibi¬
dem in orationẽ dedit. Cumq diutius
ipse benedictionem dedit : statimq sur¬
rexit. Et quia dextra manu collectũ
puluerem gestabat. sinistra palliũ quo
facies defuncti uelabatur abstulit. Qd̃
cum mulier fieri cerneret. contͣdicere

Expanded text:
Igitur juxta defuncti corpus viduata muIgitur juxta defuncti corpus viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius ipse benedictionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
TARIOGREGORIUS:
ostris modo tẽporib. quidã quadragesi.¬
mus nomine. buxentinȩ ȩccłȩ subdia¬
conus fuit: qui oiuiũ suarũ gregem pascere.
in eiusdem aureliȩ partib solebat. Cuius
ualde ueracis uiri narratione. resmira in¬
notuit. quȩ. secreto fuerat gesta Is namq
ut p̃diximus. dũ gregis sui in aurelia cu.¬
ram gereret. in dieb eiusdẽ. uir fuit e
monte qui argentarius uocat᷑. uenerabilis
uite: qui habitũ monachi quẽ p̃tende¬
bat specie. morib explebat. Hic itaq ad
ȩccłam beati petri apłoꝵ principis. ab eo¬
dem monte argentario. annis singulis
uenire consueuerat: atq ad hunc quẽ
p̃dixi. ad quadragesimũ subdiaconem
sicut ipse narrauit. hospitalitatis gratia
declinabat. Quadam uero die dum eius
hospitium. quod non longe ab ȩccła habe¬
bat intrasset. cuiusdã pauꝑculȩ mulieris
maritus. iuxta defunctus ẽ. Quẽ ex more
lotũ. uestim̃tis indutũ. & sabano ꝯstrictũ.
suꝑueniente uesꝑe sepelire nequiuerunt.

Expanded text:
t. GREGORIUS. ostris modo temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ potestatẽ habeat. qui in porcos
intrare non potuit. nisi ꝑmissus. Illi
ergo nos necesse ẽ sponce̾ subdi. cui &
aduersa onũa subiciuntur inuita¬
ut tantonr̃is hostib potentiores simus.
quanto cũ auctore om̃ium. unũ essicim
ꝑhumilitatẽ. Quid autẽ mirũ. si electi
quiq in carne positi. multa facere mirabi¬
liter possunt. quorũ ipsa quoq os sa
mortua. plerumq in multis miracłis¬

Expanded text:
hominem potestatem habeat, qui in porcos hominem potestatem habeat, qui in porcos intrare non potuit nisi permissus. Illi ergo nos necesse est sponte subdi, cui et adversa omnia subjiciuntur invitaut tanto nostris hostibus potentiores simus, quanto eum auctore omnium unum efficimur per humilitatem. Quid autem mirum, si electi quique in carne positi multa facere mirabiliter possunt, quorum ipsa quoque ossa mortua plerumque in multis mirac
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Tunc sc̃imonialis femina surrexit:
atq irato ui. magnis clamorib im¬
perauit. dicens. Exi ab eo miser exi ab eo
miser. Ad cuiꝰ uocẽ. mox ꝑ os uexati.
diabolus respondit. dicens. Et si de isto
exeo. inquẽ intrabo: Casi autẽ. iuxta
porcus paruulus pascebatur. Tunc sci¬
monialis femina p̾cepit. dicens. Exi ab eo
& inhunc porcũ ingredere. Qui statĩ
de homine exiit: porcũ quẽ uissus fue¬
rat inuasit: occidit. & recessit. Pet ꝑas:
Uelim nosse. si saltem porcũ concedere
spũi ĩmundo debuit. Gr eGOs. us:¬
Si oposite regulȩ. nr̃ȩ actioms. sunt
facta ueritatis. Ipsi & enĩ redẽptori
nr̃o.alegione quȩ hominẽ tenebat di¬
ctũ est: Si eicis nos. mute nos ingre¬
gem porcoꝵ. Qui hanc et abhomĩne
expulit. et in portos ire. eosq in abys¬
sũ mittere concessit. Exqua re hoc etĩa
colligitur. qđ absq concessione om̃i¬
potentis d̃i. nullam malignus sp̃s contͣ

Expanded text:
coepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, coepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit, et recessit. PETR. Velim nosse si saltem porcum concedere spiritui immundo debuit. GREGOR. Propositae regulae nostrae actioni sunt facta Veritatis. Ipsi etenim Redemptori nostro a legione, quae hominem tenebat, dictum est: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui hanc et ab homine expulit, et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re etiam hoc colligitur, quod absque concessione omnipotentis Dei nullam malignus spiritus contra
Abbreviated transcription (Latin):
ei namq quã narro. uir sc̃issimus
eleutherius senex pater. cuiꝰ superus
memoriã feci. testis extitit michiq hoc
intimare curauit. qđ in spolitana urbe
puella quȩdã iã nubilis. cuiꝰdam primarii
filia. cęlestis uitȩ desiderio exarsit: eiq
suscepit. Qua exre factũ ẽ. ut eã pater
suȩ substantiȩ exherẽdẽ faceret Nichilq¬
ilłi aliud. nisi sex uncias unius possessiun¬
culȩ largiret᷑. Eiusuero exẽplo ꝓuocate.
coeperunt apud eã multȩ nobiliores ge¬
nere. ꝓuellȩ conuerti atq omipotenti
dño. dicata uirginitate seriure. Quadam
die uero idem eleutherus abba. uir uitę
uenerabilis. ad eam grã exhortationis atq
ȩdificationis accesserãt. & cũ ea de uerbo d̾i
colloquens sedebat: cũ repente ex eodem
fundo quẽ in sex uncias apatre ꝑceperat.
cũ exenio rusticus uenit. Quidum ante
eos assisteret. maligno spũ correptꝰ cecidit.
faugariq nimiis stridorib atq balatib

Expanded text:
ei namque quam narro, vir sanctissimus Eleutherius senex Pater, cujus memoriam superius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eiquebitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus