comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ignorantia ĩuincibił. Nam uincibił pxc̃m
est. Si tn de hiis est que nobiꝰ expedit scire.
S̾iuit in. quedam quoꝵ scĩa ũ affert. uel
ignorantia ñ impedit salutem. et forte ta¬
liũ reꝵ ignorantia: deffcũs ñ est. Constat
aut̃ in nobis esse ignorantiam atq diffi¬
cultatem uolendi uel fatiendi lonũ. que
ad miseriam nrãm ꝑtinent. Unͥ augꝰ ĩ .iii. libro
de ulero. arͦ. approbare inquit fassa pro ueris ut
erret inuitus. et resistente atq torquente doio¬
re caruał uinculi ñ posse a libidinosis opersbus
temꝑare non est nat᷑a instituti hominiꝯ: s pena
dampnati. Ex qua nuiseria pcc̃antib iustissime
ĩflicta: liberat dei gratia. qr sponte homo libero
.arͦ. cadere potuit. non ⁊̾ resurgere. ad qͣm mi¬
seriam ꝑtuet ignorantia. et difficultas qͣm pa¬
tit᷑ om̃is homo ab exordio nat iuitatis aie. nec
ab isto maro quisꝙͣ nisi gratia dei llerat᷑. ¶ Ecce
euident̾ hic dicit angꝰ ignorantiam qͣ quis ĩuitꝰ

Expanded text:
 ignorantia invincibilis; nam vincibilis peccatum est, si tamen de his est quae nobis expedit scire. Sunt enim quaedam quorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae ad miseriam nostram pertinent. Unde Aug., in  cap. 11: Approbare, inquit, falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua quis invitus
Abbreviated transcription (Latin):
diuit. s nolendo acciꝑe amisit. sui gͦ casus pͥscius
cẽ ũ potuit qr sapĩa fructꝰ est pietatis ꝗtuiuo at᷑
ret si deo suldi uoluisset. Ecre hic aꝑte declarat
augelos c̾atos fiusse uouo. ⁊ post catõm oecidisse. ⁊
fuit ibi aliqͣ morula licz ureuissimna. qdͥ origenes cõ

Expanded text:
e amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ret si Deo subdi voluisset. Ecce hic aperte declarat angelos bonos creatos fuisse, et post creationem cecidisse; et fuit ibi aliqua morula
Abbreviated transcription (Latin):
Non dicturi sumꝰ caritatem. ñ p̃pea esse dc̃am deũ:
quod ip̃a caritaꝰ sit ula suba. que dei digna sit noĩe.
S quod donũ sit dei sicut dcm̃ est de eo tues patien
patientia. S quia ab ip̃o nobis est. Unde alibi. ab ip¬
so est patientia mea. hunc .n. sensũ fatiłe refellit
aut tues caritas mea. aut deuͦs carita mea get
ita dcm est. deuꝰ caritaꝰ est. sicut dem̃ est deꝰ spiri¬
tus est. hec qui ñ discernnt intlłm a dñoi ñ expo-¬

Expanded text:
Non dicturi sumus charitatem non propterea esse dictam Deum, quod ipsa charitas sit ulla substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei; sicut dictum est de Deo: Tu es patiepatientia, sed quia ab ipso nobis est. Unde psal. 61. Ab ipso est patientia mea. Hunc enim sensum facile refellit aut, tu es charitas mea; aut Deus charitas mea est; sed ita dictum est: Deus charitas est, sicut dictum est, Deus spiritus est . Hoc qui non discernit, intellectu a Domino, non expo
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo apparet de hominib ñ esse formandũ
decimũ ordĩem.tamꝙͣ nouẽ sut angeloꝵ. ⁊
dec imꝰ hõu. s hoĩes pro qͣlitate m̾itoꝵ statu¬
endos in ordinib angeloꝵ. Iuod aut̃ legitur
decimꝰ ordo cõpleudꝰ de hoĩb er tali sensui dc̃m
accipi põt. qr de hõĩb restaurabit᷑ ꝙ in ange¬
lis lapsũ est. de quib tot corruerũt unde
posset fieri decimꝰ ordo. pp qd̾ dicit apłs. res

Expanded text:
 formandum decimum ordinem, tanquam novem sint angelorum et decimus hominum, sed homines pro qualitate meritorum statuendos in ordinibus angelorum. Quod ergo legitur decimus ordo complendus de hominibus, ex tali sensu dictum fore accipi potest, quia de hominibus restaurabitur quod in angelis lapsum est, de quibus tot corruerunt, ut possit fieri decimus ordo. Propter quod Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
pientia prĩs. ħ ⁊ hiis similia tamꝙͣ sophistica. ⁊ a
ilitate longnca. cu̾ctiꝰ q in theologia peritis pa¬
tentia abicimꝰ responso indigna ad u̾tentis. ꝓd tñ
aditientes qi una est tm̃ sapĩa prĩs. s ñ uno mo¬
do dr̃. Nam sapĩa prĩs dicit᷑ illa quã genuit. ⁊ sa¬
pientia prĩs dr̃ ea qͣ sapiens est. du̾sa est ergo rõ
ens est intelligat᷑ ꝑsona pr̃is. siue cõntia patris.

Expanded text:
pientia. Haec et his similia, tanquam sophistica et a veritate longinqua, cunctisque in theologia peritis patentia abjicimus, responso indigna advertentes; id tamen adjicientes, quia una tantum Sapientia Patris, sed non uno modo dicitur. Nam Sapientia Patris dicitur illa quam genuit, et Sapientia Patris dicitur ea qua sapiens est. Diversa est ergo ratie
Abbreviated transcription (Latin):
in alt̃o .i. in eo quod est uata eanid̾m notio sttłi¬
git᷑. que uotat᷑ cum dicit᷑. ubum ⁊ ymago. in
altero uero scilic sapientia: demonstͣtur essentia.
.i. demonstͣtur quod filius sit essentia. qr sapientia
ẜ ẽẽntiam dicit᷑. ⁊ ideo cum dr̃ nata sapsa intlłig¬

Expanded text:
id est, in eo quod nata est, eadem notio intelligatur, quae notatur cum dicitur Verbum et imago. In altero vero, scilicet Sapientia, demonstratur essentia, id est, demonstratur quod Filius sit essentia, quia Sapientia secundum essentiam dicitur. Et ideo cum dicitur nata Sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
si dicat᷑ uata sapientia. ut sit flliꝰ. ͤtł ymago. et
ħ duo cum dicat᷑ .i. nata sapĩa ĩ uno eoꝵ eo quod
est nata: et ubuni. et ymago. et filiꝰ intelligat᷑.
et in hiis om̃ib noibus non ostendat᷑ essentia. qr
relat iue duͣr. ac in alt̾o quod est sapientia ⁊ es¬
sentia demonstret᷑. qm̃ ⁊ ad se dicit᷑. se ip̃a enim
sapiens est et hoc est eius essez quod saꝑe. unde

Expanded text:
si dicatur nata Sapientia, ut sit Filius et imago. Et haec duo cum dicuntur: Hic est nata Sapientia, in uno eorum, eo quod est nata, et Verbum et imago et Filius intelligatur. Et in his omnibus nominibus non ostendatur essentia, quia relative dicuntur. At in altero quod est Sapientia, etiam essentia demonstretur, quoniam et ad se dicitur; seipsa enim est sapiens, et hoc est ejus esse quod sapere: unde
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut due sunt res illius sacͣmenti. ida t̾
quo boni et maliedunt. alder sp̃uał. quo sou lo¬
ni manducant. Unde angꝰ. Iuid est xpmman
ducare᷑ non hoc est solũ in sacͣmento corpꝰ eius
accipere. multi .ni. indigni accipsunt. s ĩ ipso¬
manere non possunt. et hr̃e ip̃m ĩ se manentẽ.
spũalit᷑ .n. manducat qui inunitate xpisti⁊
ecc̃e. qͣm sacͣmentũ significat manet. nã quil
discordat a xpistot nͨ carnem xpisti mandu¬
sat ͥ nec sang̾nẽ bibit. et si dante rei sacͣmen¬
tũ ad iuditiũ sui cotidie accedat. Sp̃ualẽ
mentali: ait. uͣt quid paras dentẽ et ue̾n᷑¬
trem ͤ crede et manducasti. credere .n. ĩ eũ

Expanded text:
t sicut duae sunt res illius sacramenti, etiam  scilicet, quo boni et mali edunt; alter spiritualni manducant. Unde Aug., de Verbis ducare? Non hoc est solum in sacramento corpus ejus accipere. Multi enim indigne accipiunt, de manere, et habere ipsum in se manentem. Spiritualiter enim manducat qui in unitate Christi et Ecclesiae quam sacramentum significat, manet. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manduat, nec sanguinem bibit, etsi tantae rei sacramentum ad judicium sui quotidie accipiat. Spiritualem mentali, ait: Ut quid paras ventrem et dentem? crede, et manducasti. Credere enim in eum
Abbreviated transcription (Latin):
et .b. in .s. in me manet: et ego in euͤm. si ĩ
me manet: et ego in eo. tunc bibit. Iui uero¬
ñ in me m̾anet. nec ego in coret si accipit sꝙ¬
tͣmentũ ad quirit magnũ tormentũ. Itrm

Expanded text:
em meum, in me manet, et ego in eo. Si in me manet, et ego in eo, tunc bibit; qui vero non in me manet, nec ego in illo; et si accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. Item
Abbreviated transcription (Latin):
alt. Nate inquit cui contͣdicis hrtice. hec unitas
est ut ita per se agat flliꝰ. nt non a se agat. ⁊ ita ñ
a se agat. ut ꝑ e se agat. Intellige filiũ agentem
et ꝑ eum prẽm agentem. Non a se agit cum pater
in eo mase monstͣt ur. ꝑ se agit cum ẜ natiuitatẽ
filii agit ipse que placita sunt. Infirmꝰ sit ñ a se
agendo nisi ad eo ip̃e agit: ñ sit uero in uͣnitate na¬
ture. s que agit ⁊ in quib plac. ñ per se agit¬
Sicut ergo inquiunt filiꝰ ꝑ se agit. S ñ a se. ita fi
lius debz dici sapiens ꝑ se. s ni a se. Sic et ꝑ se deus
esse uł esse dicendꝰ est: ut aiint. S ñ a se. ulł de se ni

Expanded text:
ae, inquit, cui contradicis, haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius ne a se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naquae agit et in quibus placet non per se agSicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens per se, sed non a se. Sic et ipse per se Deus est, vel esse dicendus est, ut aiunt, sed non a se vel de se.
Abbreviated transcription (Latin):
locuꝰ tñ dei abusiue dicit᷑ templũ dei ñ ꝙ eocõ¬
tincat᷑. s quod ibi p̾sens sit et inhabitans.
qd̃ ab eus silĩtudine recedit. et tanto longius
sunt deo recipiunt dissimilitudĩem. ac ip̃a si
cum similitudo prĩs filius sit ex nlła ꝑde pr̃i
possit esse dissimił. cuiꝰ ꝑticipatõne similia st̃
quecumq d̾o similia siuit. et illa pꝰsunt reciꝑe
dissimilitudĩem. nichil est aut̃ qd̾ hoĩem adeo

Expanded text:
Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit et inhabitans; quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, sunt Deo, recipiunt dissimilitudinem. At ipsa simcum similitudo patris filius sit, ex nulla parte patri possit esse dissimilis; cujus participatione similia sunt, quaecumque Deo similia sunt, et illa possunt recipere dissimilitud
Abbreviated transcription (Latin):
renasci. Si .ni. ees resurrͤ tqs diximꝰ de hus quiia
formati tolerari potest utrumq quos dicit᷑.
Informes uero quis nõ ꝓcliuns ꝑire arbi¬
tret᷑ sicut semina q̃ concepta ñ fuerunt: scru¬
pulose quid̃ int̾ doctoros queri ac disputari po¬
test. q̃n incipit homo in ut̾o uiuere. an sit q̃¬
dam uita coculta que ñdũ motib uiuentis
appareat. negari .ii. uixisse puerperia que
ideo menbratim exsecant᷑. ut citiant᷑ ex ut̾ig
p̃gnantiũ. ne mat᷑s t̃ si mortua ibi relinqͣnt᷑
occidant ĩpudentia nimia uidetͤ .ex quo autem
incipit homo uiuere ex illo utiq iam mori
potest. mortuus uero ubicumq illi mors po
tuit euenire. quomͦ ad resurtͤtõm ñ ꝑtineat
reperire ne queo. Nẽq .n. et monst᷑ que nascũ¬
t᷑ et uiuũt qͣmlib cito moriant᷑. aut resure ͤ¬
ac u̾o potius duos quos futͤm erat. Si gemini
uascerent᷑ resurect᷑os exibimentus: Ita ⁊ cet̾a
que nimia de formitate monstͣ dicunt᷑. ad hu¬

Expanded text:
qui jam formati sunt tolerari potest utcumque quod dicitur. Informes vero quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerunt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ac disputari potest, quando incipit homo in utero vivere, an sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Negari enim vixisse puerperia, quae ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; mortuus vero, ubicumque illi potuit mors evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat reperire nequeo. Neque enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quantumlibet cito moriantur, aut resurrecac non potius duos, quod futurum erat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita et caetera quae nimia deformitate monstra dicuntur, ad hu
Abbreviated transcription (Latin):
ncce est fieri si ipse uolu̾it. S uult mala fi̾ aut
ñ ficri. si uult ñ fieri ñ fuuut. fiunt aut̃. uult gͥ
ficri Item bonũ est mala esse uł fieri. alio qui
ꝙͣ uis ea inquit que mala sunt ĩ qͣntũ mala
sunt. ñ sint bona. ⁊ñ ut uͭ solũ bona. S ⁊̾ sint ⁊
mala: bonũ est. nam nisi esset hoc bonũ ut es¬
sent ⁊ mala: nullo modo esse siuerent᷑ ab oĩpotẽ¬
tibono. cui procul dubio qͣm facile est qd̃ uult
facere: tam facile est quod ñ uult esse ñ sinere.
hoc nisi credamꝰ periclitat᷑ nr̃a confessio. qua
nos in prem oĩpotentem credere confitemur.
Ecce hic aꝑte habeꝰ qd bonũ est mala esse. oĩs
aut̾ boni deus auctor est. qui uult om̃e bonu̾ ẽẽ
qd est. cum gͦ bonũ sit mala fieri uł esse ⁊ uislt

Expanded text:
i si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri, alioquin  cap. 96: Quamvis ea, inquit, quae mala sunt, in quantum mala sunt non sunt bona, tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotenti bono; cui proculdubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Haec nisi credamus, periclitatur nostra confessio, quia nos in Patrem omnipotentem credere confitemur. Ecce hic aperte habes quod bonum est mala esse: omnis autem boni Deus auctor est, qui vult omne bonum esse quod est. Cum ergo bonum sit mala fieri ve
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cat ĩ eo qd̾ millo modo cauere potest. p̾cat᷑ aut̾ ca¬
ueri aut̃ põt. hoc testimonio augi pelagius usꝰ
est disputans adu̾sus euni ĩ mo adu̾sus gr̃am sic̃agꝰ¬
ait ĩ uͥbro retctatõnũ illud et alia hꝰ moĩ retͣctũs

Expanded text:
peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem. Caveri ergo potest. Hoc testimonio August. Pelagius usus est disputans adversus cum, imo adversus gratiam; sicut August. in libro Retract. illud et alia hujusmodi retractans
Abbreviated transcription (Latin):
maioren hac dilcõm nemo dilcõm halet ut
aĩam suani ponat quiꝯ: ꝓ amicis suis. quod
uts dcm̃ est de oꝑe dac̃onis. qr maior dilcõnis
effcũs ñ est. qͣm pon̾e aĩam pro aliis. Nec te
moueat quodait. et pro amicis. qui .ii. pro¬
amicis aĩam ponit: ponit et pro ĩiinicis. ad ẜ¬
lit et ip̃i fiant amici.¬

Expanded text:
Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quod utique dictum est de opere dilectionis, quia major dilectionis effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te moveat quod ait: Pro amicis; qui enim ponit animam pro amicis, ponit et pro inimicis, ad hoc ut ipsi fiant amici.
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem qͣi in medio arbiter est ad ꝯponendã
pacem .i. ad reconciliandũ homines deo.
Hic est arbiter: q̃m iob desiderat. ut inani
Ut incuet amare quo oderat. sicut recõciliat᷑
inimicus inmico. ut deinde saut amici qui añ
se oderant. S iam no diligenti deo recõcilia¬
ti sumꝰ. Non .ii. ex quo ei recontiliati sunuiꝯ
ꝑ sanguĩem filii nos cepit diligere. S aute
mũdum pͥusqͣm uos aliquid essemus. quomͦ gͦ
nos diligenti deo nos sumꝰ recõciliati s ꝓ pter
pcc̃m cum eo habebamꝰ ũimititias. qui ha¬
lebat erga no caritatem. etiam cũ ĩ linici¬
tiaꝯ ex̾cebanꝰ adilsum eũ oꝑando iniquita¬
teni. Ita ergo inimici eramꝰ deo: sicut iusti¬
tie sunt inimica peccata. os ideo remissis
poc̃iꝰ tales inimititie finunt᷑. et reconci

Expanded text:
hominem quasi in medio arbiter est ad componendam pacem, id est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos aliquid essemus. Quomodo ergo nos diligenti Deo sumus reconciliati? Propter peccatum eum eo habebamus inimicitias, qui habebat erga nos charitatem, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Ita ergo inimici eramus Deo, sicut justitiae inimica sunt peccata; et ideo dimissis peccatis tales inimicitiae finiuntur, e
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ accipiens uti ⁊ frui sic dicit. Utͣi est assumere
aliquid in facultatem uoliitatis frui aut̃ este
uti cum gaudio ñ at huc spei. s iam rei. iõ om̃is
qui fruit᷑: utit᷑. assumit . n. aliquid ĩ facultatem
uoluntatis cum fine de lectatõnis. Nonaut om̃is
qui utitͦ ᷑ fruit᷑. Sud quod in facultatem uolun
in re gaudent: ñ iam in ipe . et̃ ita in gͣd uita nõ
uidem᷑ frui: s tm̃ uti ubigaudemꝰ in spe. cũ supra
dcm̃ sit fruiesse: amore inherere a licui rei ꝓpter
se. qͣliter ⁊̃ hic multi adhent deo.i
Det̾mina

Expanded text:
supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non autem omnis qui utitur, et fruitur, si id quod in facultatem voluntin re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amore inhaerere alicui rei propter se: qualiter etiam hic multi adhaerent Deo. 4. Determina
Abbreviated transcription (Latin):
et hec ultima auetoritas de concubinis
loquit᷑. ꝑ hibens cõcubinam posse tͣnsire
ad honestum miptiaꝵ platitũ. si castitatem
et fidem seruare uolu̾it. pͥma uero alictoritas
augꝰi de illis agit qui de pcco penituerunt. et
uicħ̃ in morte uiri machinati sunt. nͨ uiuente
uiro fidem adultere dedit mechus. quod eam
in coniugio duceret: si suꝑuiueret. qui ue¬
ro hec fatiiuit. aliis p̾missis auctoritatibus
prohibent᷑ copulari.

Expanded text:
ed haec ultima auctoritas de concubinis loquitur, perhibens concubinas posse transire ad honestum placitum nuptiarum, si castitatem et fidem servare velint. Prima vero auctoritas Augustini de illis agit qui de peccato poenituerunt, et nihil in mortem viri machinatae sunt, nec vivente viro fidem adulterae dedit moechus, quod eam in conjugio duceret si superviveret. Qui vero haec faciunt, aliis praemissis auctoritatibus prohibentur copulari.
Abbreviated transcription (Latin):
rant. cõmune oĩb ⁊ eqͣle erat: ⁊ ĩ subtilita¬
tate diffentes erant. has disctõnes ĩtelligibi¬
les ĩ uisibłiũ cat᷑ax nat᷑aꝵ. ille solꝰ ⁊p̃hendere
potuit ⁊ ponderare. qui cũcta fecit in pondere.
An boni uł mali iusti uł in

Expanded text:
 aequale erat. In subtilitatatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, An boni vel mali, justi vel in
Abbreviated transcription (Latin):
tate. nam alliꝰ mala uoluitas esse ñꝙͣ potest. tãn¬
qͣm si uonus filius prẽm uelit uiuere. q̃m deꝰ bona
uoluntate uult mori. et rͦsũs pot̾ fieri ut ħ uelit
homo uoluntate mala: quod deus uult bona. uelut
si malꝰ filiꝰ uelit mori prẽm. uelit ⁊̾ hec deus. Nem
etas multsi .n. int̾s quad uelle hoĩ. quid deo cõgru¬
at et ad q̃m finẽ suam quisq referat uoluntatẽ.

Expanded text:
ala voluntas esse nunquam potest: tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit etiam hoc Deus. Nempetas. Multum enim interest quid velle homini, quid velle Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
mariminũ ica dicenꝰ. tu dicis quod pat genuit
fliũ. iuuiorem se ip̃o. in quo et patri de rogas. qui
noluit giguere eqͣlem. si diciꝰ qr ñ uoluit. eum ĩ¬
uidum eisse dixisti. Si aut̃ non potuit: ubi est
oĩpoteutia dei patriꝰ:¬

Expanded text:
Maximinum haereticum dicens: Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem se, in quo et Patri derogas. Nam noluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patri
Abbreviated transcription (Latin):
cos. Illa gͦ auctoritas Naum ñ cogit nos sẽ¬
tire onña que tpralit̾ puniunt᷑: ñ ult̾ius
a deo punienda. nam et suꝑ eund̾ locum
Ieroꝰ. dicit egyptios et isrłitas a deo tp̃ralit̾
punitos: ne in et̾ nũ punirent᷑. et ñ est tñ
de om̃ib gn̾auit̾ intellñdũ. ait .n. sic. quod
genꝰ hunianũ diluuio. sodomitas igne egip

Expanded text:
. Illa ergo auctoritas Nahum non cogit nos sentire omnia quae temporaliter puniuntur non ulterius a Deo punienda: nam etsi super eumdem locum Hieronymus dicat Aegyptios et Israelitas a Deo temporaliter punitos ne in aeternum punirentur, non est tamen de omnibus generaliter intelligendum. Ait enim: Quod genus humanu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩforma cõ fusõnis pͥns omia corꝑalia niat̾ialiter
simł et semel sunt c̾ata. postmodũ in forma dispo¬
sitõis sex dieb sunt ordinata. Ecce absolutũ est
quod pͥmo ĩ discussiom e ꝓpositũ fuit .s. quare il¬
la mat̾ia dicat᷑ inforinis

Expanded text:
forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fuit, scilicet, quare illa materia dicatur informis
Abbreviated transcription (Latin):
in carualem consensit copulam. uidet᷑ facta ꝓpo¬
siti rea. mente et si ñ opere: uiolati. dĩcamꝰ igit᷑
qd̃ consensꝰ cohabitatõms. uł carnałꝰ copile non
facit coniugiũ S consensꝰ coniuguł sotietatis ũ¬
bis scd̾m p̾sens tempus expͣssus. ut cum uirdic̃.
accipio te in meam. ũ dñam. ñ ancillam. s con¬
iugem. qr .n. ñ ancilla. uł dña datur: i deo nec
de sũmo. nͨ de imo. a pͥncipio formata est. s de lat̾e
uiri ob coniugalem societatem. Si de sũmo fieret:
ut de capite uideret᷑ ad dũatõm creata. Si uero de
imo ut de pedib: uideret᷑ ad seruitutem subitien¬
da. S qr nͨ in dñam nͨ in ancillani assumit᷑. facta
est de medio .i. de ladere. qr ad conuigalem sotie¬
tatem assumit᷑. Nant cum gͥ sic conueniunt. ut
dicat uir accipio te in meam coniuge̾. et mulier
dicat. accipio te in meu̾ uirũ. hiis ilbis uł aliis is̾
sigͣntib expͥmitur consensꝰ ñ copue carnał uel

Expanded text:
in carnalem copulam, videtur facta voti rea, mente, etsi non opere violata. Dicamus ergo quod consensus cohabitationis vel carnalis copulae non facit conjugium; sed consensus conjugalis societatis, verbis secundum praesens tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjugem. Quia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de medio, id est, de latere, quia ad conjugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel
Abbreviated transcription (Latin):
ille. au carnał copirie. an cohabitatõnis. an utri¬
usq. si cohabitatõ nis consensꝰ matͭ ͥ fncit t unc
frater oumsorore. pater cum silia pot est contͣ h̾e
matͫ. Si carnalis copulee tunc intͣ mariam et
ioseph ñ fuit conugiũ ꝓposuerat .i. maria ĩ uir¬
giuitate manere. nisiteus aliter facere isberet.
scd̃m quod uidetur aͥnge̾lo dixisse. Iuomͦ fleͣt utud
qm̃ uirũ ñ cognosco idest. me cognit᷑am ñ ꝓposuie
neq .n. qr tunc uirum ñ cognoscebat neccesse

Expanded text:
ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore, pater cum filia potest contrahe. Si carnalis copulae, tunc inter Mariam et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitate manere, nisi Deus aliter facere juberet: secundum quod videtur angelo dixisse: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco, id est, me non cognituram proposui. Neque enim quia virum tunc non cognoscebat, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
.ni. dix̃unt uoluntatem malã tm̃ esse pccͣm. et ñ
actꝰ ext̾iores salii uoluntatem et actus alii neu¬
trum. dicentes om̃s actꝰ esse bono. et a deo ⁊ ex
deo auctore esse. malũ aut̾ nichil est ut ait augt¬
sr̃ iohẽm. om̃ia ꝑ ip̃m frã sunt et sine ip̃o fc̃m
est nichil .i. pc̃cm qd̾ nichil est. et nichil fiunt¬

Expanded text:
enim dicunt voluntatem malam tantum esse peccatum, et non actus exteriores; alii, voluntatem et actus; alii neutrum dicentes, omnes actus esse bonos et a Deo et ex Deo auctore esse, malum autem nihil esse, ut ait Auguer Joan.: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est ni
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. hec est alls̾ homousyon. qd̃ in concilio niceno
ad u̾suꝯ hr̃ticos arrianos. a catholicis prĩb uerita¬
tis auccoritate firmatum est. quod postͣ in conci¬
lio ariminensi ꝓpt̾ nouitatem uerbi minꝰ qͣm potu¬
it intellectam. qͣm tñ fideꝰ antiqua peꝑat. multis
paucoꝵ fraude deceptis. hrtica nupieta ib̃ here¬
tico imꝑatore constantino labefactare tempta¬
uit. S post non lougũ tempꝰ libertate fidei catholi¬
ce p̾ualentẽ. postqͣm uis u̾bi sicut debuit intellec¬
ta est: homousyon uls catholice fidei sauitate longe
lateq decesum est ⁊ diffusum. quis .n. est hõusyõ.

Expanded text:
. Hoc est illud homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus Veritatis auctoritate firmatum est. Quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum quam tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantino labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, postquam vis verbi sicut debuit intellecta est, homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque distensum est et diffusum. Quid enim est homousion,
Abbreviated transcription (Latin):
considerasti rebaptirare. s si ilłe qui baptirauit
ñ errorem inducõs uł ħesim. s pro sola ignorã¬
tia romane locutionis infringendo lingͣui
baptiraus dixisset: nou possumꝰ ⁊sentire ut
denuo baptirẽtur

Expanded text:
considerasti rebaptizare. Sed si ille qui baptizavit, non errorem inducens vel haeresim, sed pro sola ignorantia Romanae locutionis, infringendo linguam baptizans dixisset, non possumus consentire ut denuo baptizentur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hẽbant aliqͣm uoni uł mali notitiam. intelligen¬
res quid appetendũ ułꝰ respuendũ illis foret. an a liꝙͣ

Expanded text:
habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes quid appetendum vel respuendum illis foret. 10. An aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
si in celo empyreo fuerunt auglĩ esset ł celo.
qͣlicito fcĩ sunt. quomͦ legit᷑ ĩ isayilꝰ dicit᷑ lucifer.
ascendam incelum ⁊ exaltalo solũmeũ. ⁊ ero
simiłꝰ altissimo.s ibi celũ uocat dei celsitudi¬
nem. cui parificari uolebat.⁊ est tale. ascen¬

Expanded text:
si in coelo empyreo fuerunt angeli quam statim facti sunt, quomodo, ut legitur in Isaia 14, dicit Lucifer: Ascendam in coelum, et exaltabo solium meum, et ero similis Altissimo. Sed ibi coelum vocat Dei celsitudinem, cui parificari volebat; et est tale: Ascen
Abbreviated transcription (Latin):
quero quer᷑ qr̃ ñ fu̾int hec sacͣmenta institu¬
da mox post hominis lapsum. cum in huc fit
iustitia et salus. Dicimiꝰ nontate ad uentu xputi

Expanded text:
ur quare non fuerint haec sacramenta instituta mox post hominis lapsum, cum in his sit justitia et salus, dicimus non ante adventum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
et idoo ñ uutendit᷑ uł remittit᷑. si querat᷑
que ut ratio dc̃i. cũ dicit᷑ mag̃ uł minꝰ diligere
hec qͣm illud ⁊ c̾. dicit᷑ onu̾ia diligere᷑ dicimꝰ
dilcõm dei si cut pacem exsuperare omnẽ sensũ.
humanũ. ut ad tante altitudinis intll̃tiam
uix aliqͣtenꝰ aspiret

Expanded text:
i quaeritur quae sit ratio dicti cum dicitur magis vel minus diligere hoc quam illud, et cum dicitur Deus omnia diligere, dicimus dilectionem Dei sicut pacem exsuperare omnem sensum humanum, ut ad tantae altitudinis intelligentiam vix aliquatenus aspiret
Abbreviated transcription (Latin):
a maritanꝰ .n. uulnera¬
to appinquans curatõi
eius sacͣmentoꝵ alliga¬
menta adhibuit. quia
contͣoriginał pc̃ci et ac¬
tualis uulnera: sacͣmẽ¬
toꝵ remedia deus ĩstitu¬
consid̾anda occͤrunt. Iuid sit sacͣmentũ. Iuare
ĩstitutũ. In quib consistat et cõficiat᷑. Et que
sit distantia iut̾ sacͣmentũ uet̾is: et noue legis.¬
Iuid sit sacͣmentũ i

Expanded text:
amaritanus enim vulnerato approprians, curationi ejus sacramentorum alligamenta adhibuit, quia contra originalis peccati et actualis vulnera, sacramentorum remedia Deus instituconsideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis.Quid sit sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: cornelio dc̃m esse per angłm. accepte st̃
nec tñ siue aliqͣ fide donabat et orabat. Nam
quomͦ ĩuocabat: iii quem ñ credebat: Set si
poss sine xp̃i fide esse saluꝯ⁊ ñ ad eũ mitteret᷑
architectuꝰ eccłie petriiꝰ. Attende quod ait.
sine fide xp̃i non posse esse salutem: et tamẽ
corneliũ exauditũ añqͣm crederet in xpistũ.

Expanded text:
dicit Cornelio dictum esse per angelum: Acceptae sdicit Cornelio dictum esse per angelum: Acceptae snec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequam crederet in Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
cum dc̃m est ei ꝑ anͣgͣłm accepte sunt elemo¬
sine tue. et exaudite sunt or̾ones tue. Si .ni.
fidem incarnatõnis ñ habebat tunc: gͦ sine
fide uicarnatõis erat ei iustitia. qr de słło sc̃ͥp¬
tum est quod iustꝰ erat et timenꝰ d̾m. Si ue¬
ro fidem incaruatõnis h alebat. ad quid gͦ mistꝰ
est ad eum petrus: Ssaue dici po̾t eũ sicut fidem
buitatis: ita et iicarnatõnis habuisse dei reue¬
latõne. s iucaruatũ iam esse di filiũ ignorasse.
et ideo missus est ad eum petrus. ut iam na¬
tuun dei filiũ ei annũtiaret. et sacͣntũ regene¬
ratõuiꝯ ei conferret. Habebat gͥ fidem iucar¬
uatõiꝰ. s an facta uł fut᷑a esset: ñ nouerat.
et ita ꝑ fidem ueuit ad opera. et per oꝑa ampliꝰ
solidatus est iu fide. ꝑ fidem .ii. ut ait ggꝰ. ueni¬
tur ad oꝑa. cornelius ⁊ ꝑ fidem uenit ad opera.
d̾m .ii. unũ credebat. s filiũ eius nesciebat
ĩcarnatũ. ꝑ fidem placuerunt deo oꝑa eiuꝰ.

Expanded text:
 10: Acceptae sunt eleemosynae tuae, et exauditae sunt orationes tuae. Si enim fidem Incarnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse; et ideo missus est ad eum Petrus, ut jam natum Dei Filium ei annuntiaret, et sacramentum regenerationis ei conferret. Habebat ergo fidem Incarnationis, sed an facta vel futura esset, non noverat, et ita per fidem venit ad opera et per opera amplius solidatus est in fide. Per fidem enim, ut ait Gregor., venitur ad opera, Cornelius etiam per fidem venit ad opera. Deum enim unum credebat, sed Filium ejus nesciebat incarnatum. Per fidem placuerunt Deo opera ejus
Abbreviated transcription (Latin):
poͣ. sit nobiꝰ a deo. uł a nobis. utant qͥ a deo¬
dam potentiã rͦte agendi nobis esse a deo
potentiã uero peccandi non a deo s a nobis
uł a diabolo esse. sicut mala uoluntas nõ
a deo nobiꝯͥ est. set a nobis et a diabolo. Boua
aut̃ tm̃ a deo nobis est. bone namq cogitati¬
oniꝰ et uoluntatis initiu̾ ñ homini ex se¬
ip̃o nasci. set diuinitꝰ parari et tribui ĩ eo:
deꝰ euident᷑ ostendit. quia nͨ dyabolus nͨ aliqͥs
anglõꝵ eius ex quo in hͣnc caligĩem sunt de¬
trusi bonam potuit uł poterit resumere uo¬
luntatem qr si possibile foret ut humana
nat᷑a postqͣm a deo auersa uonitatẽ ꝑdidit uo¬
luntat is ex se ip̃a rͦsus eam hr̃e potuisset:
intõ poisibiliꝰ hoc nat᷑a hr̃et angelica. q̃ qͣnto
minꝰ gͣuat᷑ terreni corꝑis pondere: tantoma¬
gis hc esset p̾dita facultate. Nongͥ homo
uł angelus a se uoluntatem bonã hr̃e põt.
s maiam. simlr̃ et de potentia inquiũt ꝑ siłi¬

Expanded text:
 sit nobis a Deo, vel a nobis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero peccandi non a Deo, sed a nobis vel a diabolo esse; sicut mala voluntas non a Deo nobis est, sed a nobis et a diabolo, bona autem a Deo tantum nobis est. Bonae namque voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam habere potest, sed malam. Similiter et de potentia inquiunt, per simi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pat̾ genuit.: filius genitꝰ est. ita cõgrue pr̃
misit. filius missus est. ab illo .n. ꝯuenient̾
mittit᷑ dei uerbũ: cuiꝰ est ilbũ. ab illo mittit᷑
genitꝰ est. pr̃uero qui misit a nllõ est Sõ pat̾
missus ñ est. ne s̃ mitt̾etur: ab alio esse gidet᷑.¬
putaret᷑. missus est ergo pͥmo filius qui a solo
tate dei filius. in huinanitate fier hoĩs filiꝰ.
diuinitate filius alius in humanitate ⁊ ne
idem esset pat̾ et fllius si deua pr̃ de nomine
nasceret᷑. Uñ in ecc̃asticis doͣgmati. Non pr̃

Expanded text:
ita congrue Pater misit et Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo mittitur, genitum est; Pater vero qui misit, a nullo est: ideoque Pater missus non est, ne si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo nitate Dei Filius, in humanitate fieret hominis Filidivinitate esset Filius, alius in humanitate, et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de homine nasceretur. Unde Aug., in ecclesiast
Abbreviated transcription (Latin):
utei a ri etꝰ: ip̾e seruiret. ut acciꝑet utr̃q ⁊
reflueret totũ ad bonũ hõis ⁊ qd̾ accepit obseqͥũ
⁊ qd̾ inpendit /Ita eni uoluit deꝰ sibi ab hõie ser¬
uiri ut ea seruitute ñ aꝰ. s hõ seruiẽs iuuaret᷑.
et uoluit ut mũdꝰ seruiret homini. ⁊ exinde siłr¬

Expanded text:
ur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute, non Deus, sed homo serviens juvaretur: et voluit ut mundus serviret homini, et exinde si
Abbreviated transcription (Latin):
mutetur: illi anime ꝓuncto tpris reddet. que
illam pͥmitꝰ ut homo fieri cresceret uiueres
que dilabunt᷑. et iu alias atq alias reꝵ spẽs
u̾tunt᷑. ꝙͣuis ad corpus redeant unde silapsa
sunt. ad easd̾m quoq corꝑis ꝑtes ubi fuerũt
redire ncc̃e sit. alioquin si capillus redit quẽ
tan creba tonsura cetͣxit. si ungnib quos
Ometotiens dep̾ssit exsectio ĩmoderata et indecens.
cogitantib resurrͤtõm caruis. ⁊᷑ ideo ñ credenti¬
b eccrit infirmitas. S q̃ madmod̾ ũ statua cꝰ

Expanded text:
mutetur, illi anime puncto temporis redit, que illam primitus ut homo fieret cresceret viveret quae dilabuntur et in alias atque alias rerum species vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quem tam crebra tonsura detraxit; si unguibus, quos toties depressit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus resurrectionem carnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas. Sed quemadmodum si statua
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt cum possint que ũ excusat. qr et ip̃a
p̾catũ est. et eoꝵ qui uolunt et ñ possunt queexcu¬
sat. et eit pena pccͣ ñ pcc̃m. et eoꝵ qui qͣi simplicit᷑
nesciunt ñ renuentes uł ꝓponentes scire q̃ nemi¬
nem ꝑlene excusat. s sic fortasse ut niiꝰ puniat᷑.
Uñ augꝰ ad ua̾lentiuũ. eis aufert᷑ excusatio qͥ mã¬
data dei nouerunt qͣm solent hr̃e hoĩeꝰ de ignorã¬
iuei qͥsqͣm excusadõm requirat. aliud est .ii. nes¬
cisse. aliud nescire uoluisse. qr ineiꝰ que intel¬
lig̾e noluerunt ip̃a ignorantia pcc̃m est Iueis

Expanded text:
nolunt cum possint, quae non excusat, quia et ipsa peccatum est; et eorum qui volunt, sed non possunt, quae excusat, et est poena peccati, non peccatum; et eorum qui quasi simpliciter nesciunt, non renuentes vel proponentes scire, quae neminem plene excusat, sed fortasse ut minus puniatur. Unde Aug. ad Valentinum: Eis aufertur excusatio qui mandata Dei noverunt; quam solent habere homines de ignoranin eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in eis qui intelligere noluerunt ipsa ignorantia pec
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uł ñ filiꝰ. ut nͨ ⁊ spiritꝰ .s. possit dici ñ elliꝰ ie ñ
genitus. Iuild̾m iutet᷑ quod pat̾ solꝰ dbeat dici ñ
filius. S ñ deb dici esse ñ genitꝰ. uł ñ uł filius iu
¶Aliiꝯ aut̃ uidet᷑ quod cum spiritꝰ .s. ñ possit
dici ingenitꝰ. potest tñ dici uͭ genitꝰ. uł ñ filiꝰ. qd̾

Expanded text:
tus possit dici non Filius, vel non genitus. Quibusdam videtur quod Pater solus debeat dici non Filius, sed non debet dici non genitus vel non Filius. Aliis autem videtur, quod cum Spiritus sanctus non possit dici ingenitus, potest tamen dici non genitus vel non Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
cãm nu eile nisi bonitatem dei. malaꝵ uero ab u̾nusa¬
tabili bono deffitienten boni mutabił uoluntatẽ. eẽ¬
primã
luntatem boni mut abil .i. angeli uł hoĩs defiti
rũ reꝵ ad uos ꝑtinentiũ. qr causa est tam pct̾oꝵ
qͣim penaꝵ. quib p̾mit᷑ humana nat᷑a. ꝑrima igtͦ¬

Expanded text:
am non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, primam voluntatem boni mutabilis, id est, angeli et hominis, deficierum rerum ad nos pertinentium, quia causa est tam peccatorum, quam poenarum quibus premitur humana natura. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
ta et pgata ad ułteria reconciliatõ cõiugii.
ubi ꝑ claues regni celoꝵ: ñ dubitat᷑ fi̾ remis¬
sio pct̾oꝵ. ñ ut post uiri diuortiũ adulta reuo¬
cetur s ut post xp̃i consortiũ adisit̾a ñ uocet᷑.¬
et ꝑticeps pcc̃i eius. qd̾ si mulier dimissa ege¬
rit pñiam. et uolũit ad uirsi reuerti: deb reci¬

Expanded text:
tque purgata adulteria reconciliatio coniugum, ubi per claues regni caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum, non ut post uiri diuortium adultera reuocetur, sed ut post Christi consortium adultera non uocetet particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet reci
Abbreviated transcription (Latin):
scient̾ patit᷑: consentire uidet᷑.si .n. in adult̾io
ꝑ seuerare cleg̾it: patronꝰ tͣpitudĩs ⁊ lenocinii
reus maritꝰ habebitur. nͥ eam adult̾ii ream
face uolu̾it. Si aut̃ a pcc̾o recesserit. et ꝑ pnĩam
illd̾ pͣgauerit: poterit uiro reconciliari Unde
ciliet᷑ cõiũx: si fides adsit nͨ erit durũ. cur .n.
adh̃ deputamꝰ adult̾os quos credimꝰ pnĩa sa¬

Expanded text:
scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et per poenitentiam illud purgaverit, poterit viro reconciliari. Undecilietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, quos credimus
Abbreviated transcription (Latin):
.n. ꝑfecte et iouꝰ extitit s hoĩem ex quo fuit
homo. hũit gͥ aĩa slla aliꝙ bonũ in se post
mortẽ quod ñ habuit ante. Non igit᷑ mesior
uł beatior fuit qͣm ante ᷑ absit ꝙ melior fu̾it
qr ũ sanctior. nongratia cumiulatior. ñ ⁊̾ boa¬
tior fuit iu d̾i ꝯtemplatõne. iu quo p̃cipue bea
tior: qr ab om̃i miseria ĩ muniꝯ. ex quo neqͥt
inferri simplr̃ quod boatior fu̾it
De eo quod

Expanded text:
enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num ergo beatior vel melior fuit quam ante? Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beatuisse, quia ab omni miseria immunis. Ex quo nequit inferri simpliciter quod beatior fuerit. 3. De eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
õbediens crucem subiit. S ⁊ ab ip̃a passõm.¬
ꝯceptione ex quo homo fcũs est. ꝑ karita¬
tem et iustitiam et alias uirtutos. In qͣr
tm̃ prius meruit: qͣntũ post: ꝑ martirsi
tolerantiam. tanta .n. plenitudo spũaliũ
carismatũ in eo fuit: quod in eis proficere
si potuit. et ideo melior ip̃uis aĩa fĩ ñ potuiti
qͣm ab initio sue ꝯditõniꝰ extitit. qr prosic̾e
xpistus iuxͣ aĩe meritũ quo potuiss ꝓfice̾.
In m̾bris aut̃ que nos sumꝰ : cotidie proficit.
Non ergo plus meruit sibi ꝑ cruciꝰ patibu¬
ad uu̾m ⁊ueritoꝵ. plura .ii. hu̾it milta ĩ passd̃ne
qͣm in ꝯceptione. S maioris uirtutis ñ exti¬
terunt in merendo plura: qͣm ante fuerant
pautiora. Meruit ergo a ꝯceptione ñ mͦ głisam
ĩpassibilitatis et ĩmortalitatis corꝑis ł ꝯet ⁊̾
inpasswbilitatem auime. ꝑ quidᵈ ꝑ obediẽtiã
et uoluntatẽ ꝑfcãm qͣm ñ tunc pͥmũ hu̾it.
a maiorem cum pati cepit os mori. obediens

Expanded text:
obediens crucem subiit, sed etiam ab ipsa conceptione ex quo homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quartantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis extitit, quia proficere Christus juxta animae meritum quo potuisset proficere; in membris autem quae nos sumus, quotidie proficit. Non ergo plus meruit sibi per crucis patibuad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens
Abbreviated transcription (Latin):
affcm de potentia prĩs dubitasse. sis dicenꝰ.
iii .iii. libro de.tri. de quo dubitat  de se an
de pre᷑ de eo uti cui dicit. tͣnsfer. dubitat
hominis affectu. nani d̾ꝰ de prẽ ñ dubitat.
nͨ de morte formudat ꝓpħeta ⁊̃ ñ dubitat.
qr doo nicħs esse impossibile asserit. ñ infra

Expanded text:
atris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. Propheta etiam non dubitat, qui nihil Deo esse impossibile asserit, psa
Abbreviated transcription (Latin):
tat. ut homo locutuꝯ est. Uubis ĩnui uide᷑
quod xpistꝰ ñ in qͣntũ d̾q est. uł dei filiuꝯ: s̃
in qͣntũ homo: dubitau̾it affectu humano.
quod ea rõne dcm accipi potest. ñ qr ipe dubi¬
tau̾it s qr modũ gessit dubitantiꝰ. et ho¬
miuib dubitare uidebat᷑.
ilba liylarii longe

Expanded text:
homo locutus est. His verbis innui videtur quod Christus non in quantum Deus est vel Dei Filius, sed in quantum homo dubitaverit affectu humano. Quod ea ratione dictum accipi potest, non quia ipse dubitaverit, sed quia modum gessit dubitantis, et hominibus dubitare videbatur. 5. Verba Hilarii longe
Abbreviated transcription (Latin):
ũ t igneũ aspłendore. ñ a calore. qd̾ statim fac¬
tum angeł est repletuin. ꝙ est supͣ firmai̾t̃.¬
⁊ illud empyreũ quidani expositoꝵ sacre se hte
noĩe celii incesligi uolũt ubi scͥpt᷑a dicit. Sh
pͥncipio . cre. deꝰ. ce .⁊. ter. celũ inquit stͥbus¬
ñ uisibile firm am̃tũ hic appłłat. s empyreũ.
.i. igneũ ⁊ intellectuale. qd̾ ñ ab ardore. sec
a splendore dicit᷑. qd̾ statim fcm ab angelis

Expanded text:
 igneum a splendore, non a calore; quod statim factum angelis est repletum, quod est supra firmamentum: et illud empyreum quidam expositorum sacrae Scripturae nomine coeli intelligi volunt, ubi Scriptura dicit: In principio crenon visibile firmamentum hic appellat, sed empyreum, id est igneum, vel intellectuale, quod non ab ardore, sed a splendore dicitur, quod statim factum,
Abbreviated transcription (Latin):
mis oꝑib cõc̾auit idhaberet ut scd̾in ip̃am ex ui¬
ri latere fenũam fieri ncc̃e foret. aithoctm̃ ut fi̾
posset ¶ad qd̾ sciendũ est oĩm reꝵ cãs in deo. abet̾no
esse ut .ii. homo sic fierz. uł equs et hꝰ moĩ indei
potentia uł dispõne ab et̾no fuit. et hec dm̃r pri¬
mordiales cause qr istas alie ñ p̾cedunt s iste a¬
liaꝰ. que sunt cãe cͣaꝵ. cũ q unũ sit diuina

Expanded text:
mis operibus concreavit, id haberet ut secundum ipsam ex viri latere feminam fieri necesse foret, an hoc tantum, ut fieri posset. Ad quod sciendum est omnium rerum causas in Deo ab aeterno esse. Ut enim homo sic fieret vel equus et hujusmodi, in Dei potentia et dispositione ab aeterno fuit. Hae dicuntur primordiales causae, quia istas aliae non praecedunt, sed istae al
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m continẽt et om̃ia moralia ad caritatẽ refe¬
runt᷑. ꝑtiuent .ii. oĩa ad decem mandata in ta¬
buł scripta. ubi om̃ia in sũma ꝑstͥnguntur.
ex quib cetera eiuauant. sicut ĩ sermone do¬
mini octo uirtutos p̾mittunt᷑ ad qͣs cet̾a re¬
feruit᷑. et sicut ad decent mandata docalogi ce¬
tera refu̾nt᷑: ita et ip̃a decem ad duo maudata
tem tamꝙͣ ad finẽ referri debent. Unde totã¬

Expanded text:
m continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Decalogi caetera referuntur, ita et ipsa decem ad duo mandata tem tanquam ad finem referri debent. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ duob maudatiꝰ tota lex pendet ⁊ ꝓphete.
Si gͦ ñ uacat o ñs sanctas paginas ꝑscrutari:
om̃ia inuolucra sermonũ euoluere: tene ca¬
ritatem ubi pendent om̃ia. qr ꝓfecto est oĩm a
niꝯ. t unc .ii. et p̾cepta et consilia recte fiuuit:
cũ refu̾nt᷑ ad diligendũ d̾m et proxim̃ ꝓpt̾ deũ.
quod uero fit timore ꝑene. uł aliqͣ iutentõne

Expanded text:
 duobus mandatis universa lex pendet, et prophetae. Si ergo non vacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia involucra sermonum evolvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum. Quod vero timore poenae vel aliqua inte
Abbreviated transcription (Latin):
ertiũ est memiento ut diem salbati scĩficos.
tbi scd̾m lrãm p̾cipit᷑ salb̾i̾ obseruantia. allogori¬
ce uero requiem et hic a uitiiꝰ. et in fut᷑o in dei cõ¬
templatõne expecto ex spiritu saucto .i. ex ca¬
ritate et dono dei ñ quod spiritꝰ sancꝰ sine patre
et filio operet᷑ accepituti eccłia hoc donĩ. ut ĩ
spũ sancto siat remissio pcc̃oꝵ. qͣm remissionẽ

Expanded text:
Memento ut diem sabbati sanctifices, ubi secundum litteram praecipitur sabbati observantia. Allegorice vero, ut requiem et hic a vitiis, et in futuro in Dei contemplatione expectes ex Spiritu sancto, id est, ex charitate et dono Dei, non quod Spiritus sanctus sine Patre et Filio hoc operetur. Accepit utique Ecclesia hoc donum, ut in Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uirtutes sibi herent. ut qui una carucrit:
om̃ib careat. qui ergo unã halet om̃s halet.
qd̵ quid̃ probabile est. cuii .ii. caritas mater
deesse ᷤͥ ubi aut̃ non est: quid est quod possit pro¬
desse: cur ergo non dicimꝰ qui hlic halet uirtu

Expanded text:
Omnes virtutes sibi haerent, ut qui una caruerit, omnibus careat. Qui ergo unam habet, omnes habet. Quod quidem probabile est. Cum enim charitas mater deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Cur ergo non dicimus: Qui hanc virtu