comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmundis animalib bina sumunt᷑. mascu¬
lus &e femina: ut ne in bestiis quidem ser-¬
pentib. corcodrillis. ac lacertis diganua
habeat locum. Quodsi de mundis septe.¬
na ponuntur. id est imparia: & hoc uirgi¬
nitatis ac pudicitiȩ palma monstratur.
E gressus enim de archa noe dõ iuictimas
immolauit: Nonutiq de pari sedde ĩpari
numero. quia alterũ fętib atq conuigio: al.¬
terũ sacrificio p̃paratũ est. Et patriarchȩ ñ
singulas habuerunt uxores. immo & concubi.¬
nas habuere plurimas. Et ne hoc parum sit:
daiud multas. & salomon habuit innume¬
rabiles. Iudas ad thamar quasi ad scortũ
ingreditur. et uixta occidentẽ litterã: osee
ꝓpħa. non solũ meretrici. sed & adulterȩ
copulatur. Quodsi & nob̃̾ iure conceditur.
adhinniamus ad om̃s feminas. et in exẽplũ
sodomȩ & gomoriȩ abultima die dep̃hen¬
damur: uendentes ⁊ ementes. Nubentes
& nuptũ tradentes: & tunc sit finis coniu.¬

Expanded text:
immundis animalibus bina sumuntur, mascuimmundis animalibus bina sumuntur, masculus, et femina: ut ne in bestiis quidem, serpentibusque, crocodilis, ac lacertis, digamia habeat locum. Quod si de mundis septena ponuntur, id est, imparia: et in hoc virginitatis ac pudicitiae palma monstratur. Egressus enim de Arca Noe, Deo victimas immolavit: non utique de pari, sed de impari numero, quia alterum foetibus atque conjugio, alterum sacrificio praeparatum est. At patriarchae non singulas habuerunt uxores, immo et concubinas habuere quam plurimas et, ne hoc parum sit, Dauid multas et Salomon habuit innumerabiles. ludas ad Thamar quasi ad scortum ingreditur et iuxta occidentem litteram Osee propheta non solum meretrici, sed et adulterae copulatur. quod si et nobis iure conceditur, adhinniamus ad omnes feminas et in exemplum Sodomae et Gomorrae ab ultima die deprehendamur uendentes et ementes, nubentes et nuptum tradentes, ut tunc sit finis coniug
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ & matrẽ. & adherebit uxori suȩ. certe
non uxorib. Quod testimoniũ paulus edis.¬
serens. ad xp̃m refert ⁊ ad eccłam : ut et
primꝰ adam in carne. & scd̾s in spũ mono.¬
gamus sit. Sit una eua mat̃ cunctorum
uiuentiũ. & una ȩccła parens om̃ĩũ xp̃ia.¬
noꝵ. Sicut illam maledictꝰ lamech in duas
diuisit uxores: Sic hanc heretici in plures
eccłas lacerant. Quȩ iuxta apocalypsin
ioħis. synagogȩ magis diaboli appellandȩ
sunt: quã xp̃i conciliabula. Legimus in
carminũ libro. sexaginta sunt reginȩ. &
octoginta concubinẽ. & adolescentulȩ
quarũ non est numerus. Una est colũba
mea. ꝑfecta mea. una. ẽ matri suȩ. electa
genitrici suȩ ad quã scribit ioħes epłam.¬
Senior electȩ dñȩ.: & filiis eius. Sed & in
archã quam petrus apłs sub trpo interpre.¬
tatur excłȩ. Noe cum trib filiis singulas
non binas uxores introduxit. etiam de

Expanded text:
trem et matrem et adhaerebit uxori suae, certe trem et matrem et adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum refert et ad ecclesiam, ut et primus Adam in carne et secundus in spiritu monogamus sit. una Eua mater cunctorum uiuentium et una ecclesia parens omnium Christianorum. sicut illam maledictus Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc heretici in plures ecclesias lacerant, quae iuxta Apocalypsin Iohannis synagogae magis diaboli appellandae sunt quam Christi conciliabula. legimus in carminum libro: sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae et adulescentulae, quarum non est numerus. una est columba mea, perfecta mea, una est matri suae, electa genetrici suae. ad quam scribit idem Senior, Electae dominae, et filiis ejus . Sed et in Arcam quam Petrus Apostolus sub typo interpretatur Ecclesiae , Noe cum tribus filiis, singulas, non binas uxores introduxit . Etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
tate post lauacrũ exconsensu. uł post nuptias
exardore fidei. cur uidua quȩ iudicio dm̃i
uirũ habere desiuit. non illud lȩtabunda
congemince. dñs dedit. dñs abstulit: Et obla.¬
tam occasionẽ arripiat lib̾tatis ut sui corpo.¬
ris habeat potestatẽ. Ne rursũ ancilla fiat
hominis: Et certe multo laboriosius est
ñ friu eo qđ habeas. quam desiderare qđ
amiseris. Ende & uirginitas in eofacilior est.
quod carnis incentiua non nouit. & uidui.¬
tas in illo sollicitior quod p̃teritas animo
recolit uoluptates. maxime si se put&e uirũ
ꝑdidisse non p̃misisse. Quoꝵ alterũ doloris.
Alterum gaudii est. Prima hominis creatu¬
ra nos doceat plures nuptias refutare.
Unus adam &e una eua. immo una ex eocosta
separatur infeminã. Rursũq quod diuisũ
fuerat nuptus copulatur: dicente scriptu¬
ra. erunt duo incarne una: Non in duas
nec in tres. Propt̃ quod relinquet homo pa¬

Expanded text:
tate post lauacrum ex consensu uel post nuptias tate post lauacrum ex consensu uel post nuptias ex ardore fidei, cur uidua, quae iudicio domini uirum habere desiuit, non illud laetabunda congeminet: dominus dedit, dominus abstuli et oblatam occasionem arripiat libertatis, ut sui corporis habeat potestatem, ne rursum ancilla fiat hominis ? et certe multo laboriosius est non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod amiseris. unde et uirginitas in eo felicior est, quod carnis incentiua non nouit, et uiduitas in illo sollicitior, quod praeteritas animo recolit uoluptates, maxime si se uirum putet perdidisse, non praemisisse, quorum alterum doloris, alterum gaudii est. Prima hominis creatura nos doceat plures nuptias refutare. unus Adam et una Eua — immo una ex eo costa — separatur in feminam rursumque, quod diuisum fuerat, nuptiis copulatur dicente scriptura: erunt duo in carne una — non in duas nec in tres-; propter quod relinquet homo pa
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris multimibȩ ferẽtrum precedebant.
Quid dicimus tali mulieri: Nempe illud
quod dñs samaritanȩ. Uiginti duos habu.¬
isti maritos. & iste aquo nunc sepeliris ñ ẽ
tiuuis. Itaq obsecro te religiosa in xp̃o filia.
ut testimonia ista non noueris: quib ui¬
continentib & miseris subuenitur. sed illa
potius lectites quib pudicitia coronatur.
Sufficit tibi quod ꝑdidisti primũ uirgini¬
tatis gradum. oe ꝑͥ tertium uenisti ad
secundum: id est̾ ꝑ officium conuigale.
ad uduitatis continentiam. Extrema
immo abiecta Ne cogites. nec aliena &
longe posita exempła ꝑquiras. Habes auiã.
mat̾rem. amitã. quarũ tibi habundatIs
imitatio atq doctrina. & precepta uiuen-¬
di: norma iurtutum ẽ. Si enim multȩ in
conuigio. uiuentib ad huc uiris intelligt̃
illud apłi omĩa licent. sed ñ omĩa expediu̾es.
& castrant se ꝓpt regna cȩloꝵ. uł a scda natiui¬

Expanded text:
uxoris multinubae feretrum praecedebat. uxoris multinubae feretrum praecedebat. quid dicimus tali mulieri? nempe illud, quod dominus Samaritanae: \'uiginti duos habuisti maritos et istum, a quo nunc sepeliris, non est tuus.\' Itaque obsecro te, religiosa in Christo filia, ut testimonia ista non noueris, quibus incontinentibus et miseris subuenitur, sed illa potius lectites, quibus pudicitia coronatur. sufficit tibi, quod perdidisti primum uirginitatis gradum et per tertium uenisti ad secundum, id est per officium coniugale ad uiduitatis continentiam. extrema, immo abiecta ne cogites nec aliena et longe posita exempla perquiras. habes auiam, matrem, amitam, quarum tibi abundans imitatio atque doctrina et praecepta uiuendi norma uirtutum est. si enim multae in coniugio uiuentibus adhuc uiris intellegunt illud apostoli: omnia licent, sed non omnia expediunt, et castrant se propter regna caelorum uel a secunda natiui
Abbreviated transcription (Latin):
ctione testetur. digama in quo erit numero:
Immo extranumerũ. Certe in bona terra
non oritur. sed inueprib ⁊ spinetis uulpiũ
quȩ herodi impiissimo cõparantur: ut in
eose putet ẽẽ laudabilem si scortis melior sit:
si publicarũ libidinũ uictimas suꝑet. si uni
sit prostituta non plurib. Rem dicturus¬
sum incredibilem. multoꝵ testuoniis apꝓbo.
Ante annos plurimos cum in cartis ecdasti¬
cis uiuarem damasum romanȩ urbis ep̃m.
& orientis atq occidentis sy nodicis consulta.¬
tionib responderem: uididuo int̾ se paria
uilissimoꝵ eplebe hominũ cõparata. unũ
qui uiginti sepelisset uxores. alterã quȩ
uicesimum secundũ habuisset maritum.
extremo sibi ut ipsi putabant matrimonio
copulatos. Sũma om̃iũ expectatio iuroꝵ
parit̾ acfeminarũ. post tantos rudes: quis
quem primũ efferret. Uicit maritus: ⁊ totiꝰ
orbis popło confluente coronatur. & palmã

Expanded text:
ctione testetur, digamia in quo erit numero ? ctione testetur, digamia in quo erit numero ? immo extra numerum. certe in bona terra non oritur, sed in uepribus et in spinetis uulpium, quae Herodi inpiissimo conparantur, ut in eo se putet esse laudabilem, si scortis melior sit, si publicarum libidinum uictimas superet, si uni sit prostituta, non pluribus. Rem dicturus incredibilem multorum testimoniis adprobabo. ante annos plurimos, cum in chartis ecclesiasticis iuuarem Damasum, Romanae urbis episcopum, et orientis atque occidentis synodicis consultationibus responderem, uidi duo inter se paria uilissimorum e plebe hominum conparata, unum, qui uiginti sepelisset uxores, alteram, quae uicesimum secundum habuisset maritum, extremo sibi, ut ipsi putabant, matrimonio copulatos. summa omnium expectatio uirorum pariter ac feminarum: \'post tantas rudes quis quem primus efferet?\' uicit maritus et totius urbis populo confluente coronatus et palmam
Abbreviated transcription (Latin):
ratione uiduȩ ꝓuidendũ ẽ: ne castitatis
primos excedat luites. Qđ si excesserit.
ut uerecundiam suꝑet matronalem: in
omnẽ debachabitur luxuriã. ita ut per¬
ꝓpħam mereatur audire dicentẽ. facies
meretricis facta est tibi. impudorata es
tu. Quid igitur : dampnamus secunda
matrimonia: Minime. Sed prima lau.¬
damus. Abicimus de ęccła digamos:
absit. Sed monogamos ad continentiam
ꝓuocamus. In archa noe. non solũ mun-¬
da.sed immunda fuerunt animalia. Ha.¬
buit & homines: habuit & serpente s.
Indomo quoq magna: uasa diuersa sunt. Alia
in honorẽ: alia incontumeliã. Est & cratera
adbibendũ. est & mattula ad secretiora naturȩ.
Nanicum sementẽ terrȩ bonȩ centesimũ &
sexagesimũ & tricesimũ fructũ euangelia
doccant. & centenarius ꝓ uirginitatis coro.¬
na primũ gradũ teneat. sexagenarius pro
labore iuduarũ in scd̾o sit numero. tricena.¬
rius federa nuptiarũ ipsa digitoꝵ coniun¬

Expanded text:
ratione uiduae prouidendum est, ne castitatis ratione uiduae prouidendum est, ne castitatis primos excedat limites. quos si excesserit et uerecundiam ruperit matronalem, in omnem debacchabitur luxuriam, ita ut prophetam mereatur audire dicentem: facies meretricis facta est tibi; inpudorata es tu. quid igitur ? damnamus secunda matrimonia ? minime, sed prima laudamus. abicimus de ecclesia digamos ? absit, sed monogamos ad continentiam prouocamus. in arca Noe non solum munda, sed et inmunda fuerunt animalia; habuit et homines, habuit et serpentes. in domo quoque magna uasa diuersa sunt, alia in honorem, alia in contumeliam. est et crater ad bibendum, est et matula ad secretiora naturae. nam cum in semente terrae bonae centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum euangelia doceant et centenarius pro uirginitatis corona primum gradum teneat, sexagenarius pro labore uiduarum in secundo sit numero, tricenarius foedera nuptiarum ipsa digitorum coniun
Abbreviated transcription (Latin):
bilem. Gens theutonum exultimis ocea¬
ni atq germaniȩ profecta littorib: om̃s
gallias mnundauit. Sepiusq cesis romanis
exercitib : apud aquas sextias. mario pug¬
nante suꝑata est. Quoꝵ trecentȩ matronȩ
cũ aliis se uiris captiuitatis conditione tra-¬
dendas ẽẽ didicissent: primũ consulem
deprecatȩ sunt. ut templo cereris ac uene¬
ris inseruitidm traderentur. Qđ cũ non
impetrarent: submouente eas lictore.
cęsis paruulis lib̃is. mane mortuş sunt
reꝑte. suffocatis laquo faucib. & mutius
cõplexib setenentes. Quod igit᷑ barbarȩ
castitati non potuit inferre captiuitas.
hoc matrona nobilis faciet: Et experiet᷑
alterũ uirum. quȩ priorẽ aut bonum
ꝑdidit aut malũ exꝑta ẽ : ut rursum
contra iudicium dĩ facere nitatur. Quid
sistatim scđm ꝑdiderit: societur & tertio.
Et si ille dormierit: inquartum quintũq
ꝓcedet. ut quȩ a meretricib differat. om̃i

Expanded text:
bilem. gens Teutonum ex ultimis oceabilem. gens Teutonum ex ultimis oceani atque Germaniae profecta litoribus omnes Gallias inundauit saepiusque caesis Romanis exercitibus apud Aquas Sextias Mario oppugnante superata est. quorum trecentae matronae, cum aliis se uiris captiuitatis condicione tradendas esse didicissent, primo consulem deprecatae sunt, ut templo Cereris ac Ueneris in seruitium traderentur. quod cum non inpetrarent submouente eas lictore, caesis paruulis liberis mane mortuae sunt repertae suffocatis laqueo faucibus et mutuis conplexibus se tenentes. Quod igitur barbarae castitati non potuit inferre captiuitas, hoc matrona nobilis faciet et experietur alterum uirum, quae priorem aut bonum perdidit aut malum experta est, ut rursum contra iudicium dei facere nitatur ? quid ? si statim secundum perdiderit, sortietur et tertium? et si ille dormierit, in quartum quintumque procedet, ut quo a meretricibus differat ? omni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditricẽ. Hierophanta apud athenas eil¬
rat uirũ: & ȩterna debilitate fit castus.
pͥlamen: unius uxoris ad sacerdotium
admittitur. Elaminia quoq unius mans
uxor eligitur ad tauri egiptii sacra semel
maritus assumitur. Ut omittã uirgii
uestȩ & apollinis. uinonisq achiuȩ &̃
dianȩ acmineruȩ. quȩ ꝑpetua sacerdotis
uirginitate marcescunt. stringã breuit̾
reginam carchaginis. quȩ magis ardere
uoluit quã hiarbe regi nubere: & has.¬
drubalis uxorem. quȩ app̃hensis utraq
mnani liberis insubiectũ se precipitauit
incendiũ. ne pudicitiȩ dampna sentir&.
et lucretiã: quȩ amissa gła castitatis.
noluit pollutȩ conscientiȩ super uiuere.
Ac ne multa longo sermone contexam.
quȩ potes de primo contra iouinianum
uolumine in edificationẽ tuã sumere.
unũ tantũ quod inpatriatua gestum est
repetã. ut scias pudicitiã etiam barbaris
ac feris & sangiuinariis gentib eẽ uenera.¬

Expanded text:
perditricem. hierophanta apud Athenas eiuperditricem. hierophanta apud Athenas eiurat uirum et aeterna debilitate fit castus, flamen unius uxoris ad sacerdotium admittitur, flaminica quoque unius mariti uxor eligitur, ad tauri Aegyptii sacra semel maritus adsumitur, ut omittam uirgines Uestae et Apollinis Iunonisque Achiuae et Dianae ac Mineruae, quae perpetua sacerdotii uirginitate marcescunt. stringam breuiter reginam Carthaginis, quae magis ardere uoluit quam Iarbae regi nubere, et Hasdrubalis uxorem, quae adprehensis utraque manu liberis in subiectum se praecipitauit incendium, ne pudicitiae damna sentiret, et Lucretiam, quae amissa gloria castitatis noluit pollutae conscientiae superuiuere. ac ne multa longo sermone contexam, quae potes de primo contra Iouinianum uolumine in aedificationem tuam sumere, unum tantum, quod in patria tua gestum est, repetam, ut scias pudicitiam etiam barbaris ac feris et sanguinariis gentibus esse uenera
Abbreviated transcription (Latin):
strat. Yult nos ꝑmanere post nuptias
sicut seipsum: & ꝓposito beatitudius. apl
ponit exemplũ. Si autẽ nos uiderit nollo
quod ipse uult.: incontinentiȩ nrȩ dribu
indulgentiã. quam eduab eligamus
uoluntatẽ. quod magis uult. & qđ per
se bonũ est. anquod mali cõparatione sit
leuius. & quodã modo nec bonũ est. quia
non uult. sed uelle cõpellitur. immo acd¬
escit deteriora cupientib : non apłi sed
nr̃am facimꝰ uoluntatẽ. Tegimꝰ in ueteri
testam̃to pontifices semel m̾aritos. & filial
sacer dotum si uiduȩ fuerint uesci debere
de sacerdotalib cibis: mortuisq sicut pi¬
tri &e matri sic exhibendũ inferiarũ officũ.
Sin autẽ alios uiros acceꝑint: alienas eas
&ła patre & a sacrificiis fieri. & int̾ ext̾nas
debere reputari. Quod quidem obseruat
&& gentilitas incondempnationẽ nr̃i. si hoc
non exhibeat ueritas xp̃o quod tribuit
mendaciũ diabolo: qui &e castitatẽ reppis

Expanded text:
strat. uult nos permanere post nuptias strat. uult nos permanere post nuptias sicut se ipsum et propositae beatitudinis apostoli ponit exemplum. sin autem nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. quam e duabus eligimus uoluntatem ? quod magis uult et quod per se bonum est, an quod mali conparatione fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia non uult, sed uelle conpellitur, immo adquiescit deteriora cupientibus, non apostoli sed nostram facimus uoluntatem. legimus in ueteri testamento pontifices semel maritos et filias sacerdotum, si uiduae fuerint, uesci debere de sacerdotalibus cibis mortuisque sicut patri et matri sic exhibendum inferiarum officium, sin autem alios uiros acceperint, alienas et a patre et a sacrificiis fieri et inter externas debere reputari. Quod quidem obseruat et gentilitas in condemnationem nostri, si hoc non exhibeat ueritas Christo, quod tribuit mendacium diabolo, qui et castitatem repperit
Abbreviated transcription (Latin):
debet ut possit eligi insacerdotiũ. Non eñi¬
eligitur si digamus fuerit. Porro eligunt᷑
ex laicis sacerdotes. Ergo & laicus teneatur
amandato: ꝑ quod ad sacerdotiũ ꝑuenit᷑.
Aliuid ẽ quod uult apłs. aliud quod eogit᷑
uelle. Ut concedat secunda matrimonĩa:
icȩ est in continentiȩ. ñ illius uoluntatis.
Nult om̃s eẽ sicut se ipsũ. et ea cogitare
quȩ deisunt: & solutos. nequaquã ultra al¬
ligari. Sedsi labentes ꝑ incontinentiã ad
baratrũ stupri uiderit ꝑuenire : digamię
porrigit manũ. ut cũ una magis quã cũ
plurib uolutetur. Quod nequaꝗͣ amare
dictum. &e contra apłi regulam secundus
Inuptiator exaudiat: Dũȩ enim sunt apli
uoluntates. Una qua p̾cipit. dico autem
innuptis &e uidius. bonũ ẽ illis si sic per.¬
manserint sicut ego. Alt̾a qua indulget
siautẽ non se continent nubant. Melius
est enĩ nubere quã uri. Primum quid
uelit. deinde quid cogatur uelle: demon¬

Expanded text:
debet, ut possit eligi in sacerdotium. non enidebet, ut possit eligi in sacerdotium. non enieligitur, si digamus fuerit, porro eliguntur ex laicis sacerdotes: ergo et laicus tenetur mandato, per quod ad sacerdotium peruenit. Aliud est, quod uult apostolus, aliud, quod cogitur uelle. ut concedat secunda matrimonia, meae est incontinentiae, non illius uoluntatis. uult esse omnes sicut se ipsum et ea cogitare, quae dei sunt, et solutos nequaquam ultra alligari. sed, si labentes per incontinentiam ad baratrum stupri uiderit peruenire, digamiae porrigit manum, ut cum una magis quam cum pluribus uolutentur. quod nequaquam amare dictum et contra apostoli regulam secundus nuptiator exaudiat. duae emm sunt apostoli uoluntates: una, qua praecipit: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint sicut ego, altera, qua indulget: si autem non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. primum, quid uelit, deinde, quid cogatur uelle, demon
Abbreviated transcription (Latin):
cibos. uertetur in tuũ refrigeriũ : atq ita
fiebat ut egentib patre & matre. sacrificiũ
offerrent filii: quod sacerdotes scribeq con¬
sumerent. Siergo apłs pauꝑes uiduas. eas
tam̃ quȩ adolescentulȩ sunt. & nulla debi.¬
litate franguntur. cogit suis manib labo¬
rare ne grauetur ȩcła. & possit anus ui.¬
duas sustentare: qua excusatione utitur
quȩ opib mundi fluit. quȩ potest etiã aliis
ministrare. et de iniquo mammona facere
sibi amicos. qui possint eã in ȩt̾na taberna.
non eligatur nisi unius uiri uxor. & nos
putamus sacerdotũ hoc tantũ ẽẽ priuile.¬
guim : ut ñ admittatur ad altare nͥ qui
unam habuerit uxorem. Non solũenum
ab officio sacerdotii digamus excluditur:
sedd ab elemosina eccłȩ. dum indigna puta.¬
tur stipe. quȩ ad secunda coniuigia deuo¬
luta est: quam quã in lege sacerdotali te¬
neatur & laicus. qui tasem se prebere

Expanded text:
cibos, uertetur in tuum refrigerium\'. atque ita cibos, uertetur in tuum refrigerium\'. atque ita fiebat, ut egentibus patre et matre sacrificium offerrent filii, quod sacerdotes scribaeque consumerent. si ergo apostolus pauperes uiduas — eas tamen, quae adulescentulae sunt et nulla debilitate franguntur – cogit suis manibus laborare, ne grauetur ecclesia et possit anus uiduas sustentare, qua excusatione utitur, quae opibus mundi affluit, quae potest etiam aliis ministrare et de iniquo mamona facere sibi amicos, qui possint eam in aeterna suscipernon eligatur nisi unius uiri uxor. et nos putabamus sacerdotum hoc tantum esse priuilegium, ut non admittatur ad altare, nisi qui unam habuerit uxorem. non solum enim ab officio sacerdotali digamus excluditur, sed et ab elemosyna ecclesiae, dum indigna putatur stipe, quae ad secunda coniugia deuoluta est. quamquam in lege sacerdotali teneatur et laicus, qui talem se praebere
Abbreviated transcription (Latin):
ficit. quib ds spes ẽ. & omẽ opus oratio.
Exquo intelligi datur adolescentulas uiduaᷤᷤ
exceptis his quas excusat infirmitas: uł suo
labori. uł liberoꝵ ac ꝓpinquoꝵ ministerio
delegari. Honor autẽ inpresentiarũ: uł pro
clemosina. uł ꝓ munere accipitur. Ut est
illud. Presbiteri duplici honore digni habe.¬
antur: maxime qui laborant mͦ uerbo
& doctrina. Et in euangłio dñs dixerit.
mandatum legis in quo dicitur. honora pa.¬
trem tuũ & matrẽ tuã: Non inuerborum
sono. qui mnopiam parentũ cassa potest ad.¬
ulatione frustrari: sed in uictus necessariis
ministrandis debere intelligi. Iubente emĩ
d̾o ut filii alerent parentes pauꝑes & red.¬
derent beneficia senib quȩ paruuili accepe.¬
rant. Scribe & pharisei econtrario doce.¬
bant filios ut parentib responderent. corbais.
hoc ẽ. donũ quod altari pollicitussiĩ. & in
templi dona ꝓmisi: si tua me acceperis

Expanded text:
ficit, quibus deus spes est et omne opus oratio. ficit, quibus deus spes est et omne opus oratio. ex quo intellegi datur adulescentulas uiduas exceptis his, quas excusat infirmitas, uel suo labori uel liberorum ac propinquorum ministerio deligari. honor autem inpraesentiarum uel pro elemosyna uel pro munere accipitur, ut est illud: presbyteri duplici honore dignis habeantur, maxime, qui laborant in uerbo et doctrina. et in euangelio dominus disserit mandatum legis, in quo dicitur: honora patrem tuum et matrem tua m, non in uerborum sono, qui inopiam parentum cassa potest adulatione frustrari, sed in uictus necessariis ministrandis debere intellegi. iubente enim deo, ut filii alerent parentes pauperes et redderent beneficia senibus, quae paruuli acceperant, scribae et pharisaei e contrario docebant filios, ut parentibus responderent: \'corban, hoc est donum, quod altari pollicitus sum et in templi dona promisi, si tu a me acceperis
Abbreviated transcription (Latin):
erit si sic ꝑmanserit. suiq hoc magis esse con¬
silii. Quod ne condempnetur ut hominus.
sps scĩ auctoritate confirmat: ut ñ indulgens
homo fragilitate carnis humanȩ. sed apłs
annorum puellarium debet iudua blandiri:
quod non minus sexagenariam electionẽ
p̃cipit. Neq enĩ innuptas uł uiuenculas
cogit ut nubant: qui de nuptiis quoq loqͥt᷑.
tẽmpus breue ẽ. suꝑ est ut & qui habent
uxores sic sint quasi non habeant. sed de his
uiduis disputat quȩ suoꝵ nutriuntur ali¬
mentis. quȩ filioꝵ &e nepotũ ceruicib: ̃ ponint̃.
quib imꝑat ut discant domũ suã regere. &
remunerari parentes: sufficient̃ eis tribuere.
ut ñ grauetur ȩccła: & possit certis uidius
ministrari. de quib scriptũ ẽ. Honora uiduas.
quȩ uere uiduȩ sunt. Hoc ẽ. quȩ om̃i auxilio
suoꝵ destitutȩ. quȩ manib suis laborare non
possunt. quas pauꝑtas debilitat. ȩtasq con¬

Expanded text:
erit, si sic permanserit, suique hoc magis dicit esse conerit, si sic permanserit, suique hoc magis dicit esse consilii. quod, ne contemnatur ut hominis, spiritus sancti auctoritate confirmat, ut non indulgens homo fragilitati carnis humanae, sed apostannorum puellarium debet uidua blandiri, quod non minus sexagenariae electionem praecipit. neque enim innuptas uel iuuenculas cogit, ut nubant, qui de nuptis quoque loquitur: t e mpus breue est; superest, ut et, qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, sed de his uiduis disputat, quae suorum nutriuntur alimentis, quae filiorum et nepotum ceruicibus inponuntur. quibus imperat, ut discant domum suam colere et remunerari parentes et sufficienter eis tribuere, ut non grauetur ecclesia et possit certis uiduis ministrare, de quibus scriptum est: honora uiduas, quae uere uiduae sunt, hoc est, quae omni suorum auxilio destitutae, quae manibus suis laborare non possunt, quas paupertas debilitat aetasque con
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ in dño. Beatior aut̃ erit. si sic ꝑmaNi-¬
serit: scđ̾m meũ consiliũ. Pitto autẽ. qđ
& ego sp̃m di habeam. et in hoc idem sensus ẽ:
mortuo soluta. Ergo. matrimoniũ uinculũ
est. & uiduitas solutio. Uxor alligata.ẽ. uiro.
& uir alligatus ẽ. uxori. intantũ ut sui cor-¬
poris nonꝰ habeant potestatẽ : & alterutrũ
debitum reddant. Nec possint habere pudi¬
citiȩ lib̾tatem qui seruiunt dominatui nup¬
tiarũ. Quodq addidit. tantũ in dño: ampu¬
tat echnicoꝵ coniugia. de quib & in alio loco
dixerat. Nolite iugũ ducere cum infidelib.
Quȩ enĩ participatio iustitiȩ cũ iniquitate:
aut quȩ societas luci cũ tenebris: Quȩ con¬
fideli cũ infideli: Qui consensus templo di
cũ idolis : Ne scilicet aremus in boue & asino.
ne tunica nuptialis uariosit texta sub temine:
exemploq tollit quod concesserat. & quasi
peniteat cũ sententiȩ suȩ retrahit. beatior

Expanded text:
tantum in domino. beatior autem erit, si sic permantantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium. puto autem, quod et ego spiritum dei habeam. et in hoc idem sensus, quimortuo soluta. ergo matrimonium uinculum est et uiduitas solutio. uxor alligata est uiro et uir alligatus uxori in tantum, ut sui corporis non habeant potestatem et alterutrum debitum reddant nec possint habere pudicitiae libertatem, qui seruiunt dominatui nuptiarum. quodque addidit: tantum in domino, amputat ethnicorum coniugia, de quibus et in alio loco dixerat: nolite iugum ducere cum infidelibus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci cum tenebris? quae confideli cum infideli? Qui consensus templo Dei cum idolis ? Ne scne tunica nuptialis uario sit texta subtemine. extemploque tollit, quod concesserat et, quasi paeniteat eum sententiae suae, retrahit: b e a tior
Abbreviated transcription (Latin):
nutib & hilaritate uultus. uiuensĩ post
se greges trahat: Ne aliud uerbo. aliud ha-¬
bitu p̾olliceatur. & conueniat ei uersicu¬
lus ille uulgatus. Ris it & arguco quiddã
ꝓmisit ocello. Atq ut om̃s nũbendi causas
breaui sermone concluderet: eur hoc pre¬
cepisset ostendit dicens. Iamenĩ quȩdam
abierunt retro post satanan. Ideo ergo
secunda & si necesse ẽ t̾cia. in continencib
aꝑit matrimonia: ut a satan abstrahat. ut
magis mulierẽ qualicũq iuro iunctã faciat
ẽẽ: quã diabolo. Sed & ad corinthios: tale
aliquid loquitur. Dico aut̃ innuptis & iudius.
bonũ est illis si sic ꝑmanserint ut ego. Si aut̃
Idest solutũ non ligatũ. nec seruũ. sed liberũ.
cogitantẽ ea quȩ dei sunt. non ea quȩ uxoris.
Et ꝓtinus inconsequentib. Mulier inquit
alligata ẽ uiro: quãdui uir eius uiuit. Qđ¬
si dornuerit uir eiꝰ lib̾a est: cui uult nubat

Expanded text:
nutibus et hilaritate uultus iuuenum post nutibus et hilaritate uultus iuuenum post se greges trahat, ne aliud uerbo, aliud habitu polliceatur et conueniat ei uersiculus ille uulgatus: risit et arguto quiddam promisit ocello. atque ut omnes nubendi causas breui sermone concluderet, cur hoc praecepisset, ostendit dicens: iam enim quaedam abierunt retro post satanan. ideo ergo secunda et, si necesse est, tertia incontinentibus aperit matrimonia, ut a satana abstrahat, ut magis mulierem qualicumque uiro iunctam faciat esse . quam diabolo. sed et ad Corinthios tale quid loquitur: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint ut ego. si autemid est solutum, non ligatum, nec seruum sed liberum, cogitantem ea, quae dei sunt, non ea, quae uxoris. et protinus in consequentibus: mulier, inquit, alligata est uiro, quamdiu uiuit uir eius. quodsi dormierit uir eius, libera est: cui uult, nubat,
Abbreviated transcription (Latin):
nubere uolunt: habentes dampnationẽ
quod prinã fidem irritã fecerunt. Propt̃
has igitur quȩ formcate sunt in iniuriam
oycini. grecus sermo significat. uult apłs
alterũ matrimoniũ. preferens digamiam
fornicationi scdm indulgentiam dũtaxat.
ñ scđ̃m imperiũ. Simulq singula testimo¬
nii uerba tractanda sunt. Uolo inquit ad¬
olescentu las nubere. Cur quȩso: Quia nolo
adolescentulas fornicari. procreare filios.
Quã ob causã : Ne metu partꝰ & adulterii.
filios necare cogantur. Matres familias esse.
Quare obsecro : Quia multo tolerabilius
est digamunẽe quã scortũ. secundum
habere uirum: quam plures adulteros.
In alte. o enĩ miseriarũ consolatio: in altero
pena peccati est. Sequitur. Nullã occasio.¬
nem dare aduersario maledicti gr̃ã. In qͦ
breui accinctoq p̃cepto: multa simul mo¬
nita continentur. Ne ꝓpositum uiduȩ
exquisitior cultus infamet: Ne oculorum

Expanded text:
nubere uolunt habentes - damnationem, nubere uolunt habentes - damnationem, quod primam fidem irritam fecerunt. propter has igitur, quae fornicatae sunt in iniuriam υσιν Graecus sermo significat — uult apostolus alterum matrimonium praeferens digamiam fornicationi, secundum indulgentiam dumtaxat, non secundum imperium. Simulque singula testimonii uerba tractanda sunt. uolo, inquit, adulescentulas nubere: cur, quaeso? quia nolo adulescentulas fornicari. procreare filios: quam ob causam? ne metu partus ex adulterio filios necare cogantur. matres familias esse: quare, obsecro ? quia multo tolerabiest digamam esse, quam scortum, et secundum habere virum, quam plures adulteros. In altero enim miseriarum consolatio, in altero poena peccati est. Sequitur: Nullam occasionem dare adversario maledicti gratia; in quo brevi accinctoque pnita continentur: ne propositum uiduae exquisitior cultus infamet, ne oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
theũ ꝓfertur auctoritas. inqua de udil
disputans ait. uolo aut̃ uiniores nuls
filios ꝓcrearȩ. matres familias eẽ. Nullam
occasionem dare aduersario maledicti grã.
Lamenĩ quędã abierunt retro post satanan:
Oportet primũ sensum tractare precepti.
& omnẽ loci huiꝰ continentiã discutere:
atq ita apłicis uestigis insistentẽ. ne traus.¬
uersum quidẽ ut dici solet unguẽ in partẽ
alteram declinare. Suprascripserat qualis
uidua ẽẽ deber&. unius uiri uxor. quȩ li.¬
beros educauit: quȩ in bonis oꝑib habuit
testimoniũ: quȩ tribulantib de sua substan.¬
tiola subministrauit. cuiꝰ spes ds̃ ẽ: & quȩ
ꝑmanet in obsecratione & orationib nocte
ac die. Post quȩ iungit contraria. Quȩ
autẽ in deliciis est. uiuens mortua est.
Statimq infert. ut discipłm suũ om̃i mu.¬
mat arte doctrinȩ. Adolescentiores autem
uiduas deuita. quȩ cũ lascuuerint in xp̃o

Expanded text:
theum profertur auctoritas, in qua de uiduis theum profertur auctoritas, in qua de uiduis disputans ait: uolo autem iuniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia; iam enim quaedam abierunt retro post satanan, oportet primum sensum tractare praecepti et omnem loci huius continentiam discutere atque ita apostolicis uestigiis insistentem ne. transuersum quidem, ut dici solet, unguem in partem alteram declinare. supra scripserat, qualis uidua esse deberet: unius uiri uxor, quae liberos educauit, quae in bonis operibus htestimonium, suae tribulatis de sua substantiola subministravit ; cujus spes Deus est, et quae permanet in obsecratione, et orationibus nocte ac die . Post quae jungit contraria: Quae autem iu deliciis est, vivens mortua est. Statimque infert, ut discipulum suum muniat omni arte doctrinae: Adolescentiores autem viduas devita, quae cum lascivierint in
Abbreviated transcription (Latin):
didicit. Hȩc breui sermone ꝑstrinxi. ut
ostendam adolescentulã meã ñ prestare
monogamiã generi suo sed readere. Nel
tam laudandam ẽẽ si tribuat: quã om̃ib
execrandã. si negare temptauerit. Preseri
cum posthumus eius simplicius nomen
patris referat: oe nulla sit excusatio deseri
ac sine herede domus. sub quorũ patrocini
interdum sibi libido blanditur: ut quod
ꝓpter intemꝑantiã suã faciunt. iudeanꝰ
facere desiderio liberoꝵ. Sed quid ego ql
ad retractantẽ loquor. cum audiam eam
multos palatii procos. eccłȩ uitare p̾sidis
Quos certatim diabolus inflãmat. ax
uidue nrȩ castitatẽ ꝓbent. quã & nobil¬
tas &e forma &e ȩtas. & opes faciunt cun.¬
ctis appetibilem: ut quanco plura suns
quȩ impugnant pudicitiã: tanto iuet¬
cis maiora sint premia. Et quia nobis
de portu egredientib quasi quida scopl¬
lus opponitur ne possimus ad pelagias
decurrere : & apłi pauli scribentis adtans¬

Expanded text:
didicit. Haec breui sermone perstrinxi, ut didicit. Haec breui sermone perstrinxi, ut ostendam adulescentulam meam non praestare monogamiam generi suo sed reddere nec tam laudandam esse, si tribuat, quam omnibus exsecrandam, si negare temptauerit, praesertim cum postumus eius Simplicius nomen patris referat et nulla sit excusatio desertae ac sine herede domus, sub quorum patrocinio interdum sibi libido blanditur, ut, quod propter intemperantiam suam faciunt, uideantur facere desiderio liberorum. sed quid ego quasi ad retractantem loquor, cum audiam eam multos palatii procos ecclesiae uitare praesidio, quos certatim diabolus inflammat, ut uiduae nostrae castitatem probet, quam et nobilitas et forma et aetas et opes faciunt cunctis appetibilem, ut, quanto plura sunt, quae inpugnant pudicitiam, tanto uictricis maiora sint praemia ? Et quia nobis de portu egredientibus quasi quidam scopulus opponitur, ne possimus ad pelagi tuta decurrere, et apostoli Pauli scribentis ad Timo
Abbreviated transcription (Latin):
nuerore uia noua seont̃
quęrimus. & in antiqua decritaq mate¬
ria : rudem artis ex cogitamꝰ elegantiã.
ut nec eadem sint & eadem sint. Inum
iter: & ꝑueniendi quocupias. multa
cõpendia. Sepe adiuduas scripsimus.
&e in exhortationẽ earũ multa de scri.¬
pturis sc̃is exempla repetentes: uarios
testimonioꝵ flores in unã pudictiȩ
coronã texuimus. Nunc ad aggeriichũ
nob sermo est. quȩ quodã uaticinio futuro
^  n p̾sidentis auxilio nom̃ accepit. Quã
auiȩ matris amitȩ ꝙ ꝓbatarũ in xp̃o femi¬
narum nobilis turba circũstat: quã aua
metronia ꝑ quadraginta annos uidua per¬
seuerans. annam nob̃ filiam phanuhelis
de euangelio retulit. Benigna mat̃ quas¬
tũ &e decimũ implens uiduitatis annum.
centenario uirginũ choro cingit᷑. Soros
celerini patris aggeruchiȩ quȩ pariuuilã
nutriuit infantem̃. & in suo natã suscepit
gremio: ꝑ annos uiginti. mariti solatio
destitutam. erudit neptem: quod a matri

Expanded text:
ere via, novam semitam quaerimus, et in antiqua detritaque materia, rudem artis excogitamus elegantiam, ut nec eadem sint, et eadem sint. Unum iter, et perveniendi quo cupias, multa compendia. Saepe ad viduas scripsimus, et in exhortationem eadum multa de Scripturis sanctis exempla repetentes, varios testimoniorum flores in unam pudicitiae coronam texuimus. Nunc ad Ageruchiam nobis sermo est, quae quodam vaticinio futurorum, ac Dei praesidentis auxilio, nomen accepit. Quam aviae, matris, amitaeque, probatarum in Christo feminarum, nobilis turba circumstat. Quarum avia Metronia, per quadraginta annos vidua perseverans, Annam nobis filiam Phade euangelio retulit, Benigna mater quartum et decimum inplens uiduitatis annum centenario uirginum choro cingitur, soror Celerini, patris Geruchiae, quae paruulam nutriuit infantem et in suo natam suscepit gremio, per annos uiginti mariti solacio destituta erudit neptem, quod a matre
Abbreviated transcription (Latin):
uel non dare. quãquã ei quicupit ẽẽ ꝑfectꝰ.
p̃sens pauꝑtas. futuris duitiis cõpensanda
sit. Quomodo autẽ uidua uiuere debeat.
breui sermone apłs cõprehendit dicens.
Quȩ in deliciis ẽ uiuens mortua est.
Et nos in duob libellis quos ad furiam
& saluinam scripsimus: plenius dictum
putamus.
UIDSIT QYOD INOꝯETHEO
ScRiptom ẽ. Dico autẽ uobis
non bibam a modo de hoc geni.¬
mine uitis. usq indiem illum quobibã

Expanded text:
uel non dare, quamquam ei, qui cupiat esse perfectus, uel non dare, quamquam ei, qui cupiat esse perfectus, praesens paupertas futuris diuitiis conpensanda sit. quomodo autem uidua uiuere debeat, breui sermone apostolus conprehendit dicens: quae in deliciis est, uiuens mortua est et nos in duobus libellis, quos ad Furiam et Saluinam scripsimus, plenius dictum putamus. Quid sit, quod in Matheo scriptum est: dico autem uobis: non bibam a modo de hoc genimine ui
Abbreviated transcription (Latin):
alpinȩ niues quȩ non duab & trib tunicis.
sediux pecudum pellib repellunt᷑: Quic qͥd
ergo corpori nr̃o sufficere potest. & huma.¬
nȩ succurrere imbecillitati. quos nudos
natura ꝓfudit: hoc una appellanda est tu-¬
nica. Et quicquid in p̾sentib alimentis neces¬
sarium ẽ : hoc unius diei uictus appellat᷑.
Unde preceptum ẽ. Ne cogitetis de crastino.
hoc est de futuro tempore. Et apłs. Haben.¬
tes inquit uictũ & uestitũ. his contenti
sumus. Si plus habes quã tibi ad uictum
uestimentũq necessarium est: illud ergo
in illo debitricem te esse noueris. Ananias
& saphira apłi meruere sententiã : quia
sua timide reseruarunt. Ergone inquies
puniendus ẽ. qui sua non dederit: mini¬
me. Puniti sunt. quia mentiri uoluerunt
spũi scõ. & reseruantes necessaria uictui suo.:
quasi ꝑfecte scło renuntiantes. uanã głam
sectabantur. Alioquin licet libere uel dare

Expanded text:
Alpinae nives, quae non duabus, et tribus tunicis, Alpinae nives, quae non duabus, et tribus tunicis, sed vix pecudum pellibus repelluntur? Quidquid ergo corpori nostro sufficere potest, et humanae succurrere imbecinatura profudit, hoc una appellanda est tunica et, quicquid in praesentibus alimentis necessarium est, hoc unius diei uictus appellatur. unde praeceptum est: ne cogitetis de crastino, hoc est de futuro tempore, et apostolus: habentes, inquit, uictum et uestitum his contenti sumus. si plus habes, quam tibi ad uictum uestitumque necessarium est, illud eroga, in illo debitricem esse te noueris. Ananias et Sapphira apostoli meruere sententiam, quia sua timide reseruarunt. \'ergone\', inquies, \'puniendus est, qui sua non dederit? \' minime. puniti sunt, quia mentiri uoluerunt spiritui sancto et reseruantes necessaria uictui suo quasi perfecte saeculo renuntiantes uanam gloriam sectabantur. alioquin licet libere uel dare
Abbreviated transcription (Latin):
dest capere capiat: & siuis eẽ perfecta.
Non tibi uigũ necessitatis imponit. sed
potestati tuę liberum concedit arbitriũ.
Uis eẽ ꝑfecta. & inprimo stare fastigio
dignitatis : Fac quod fecerunt apostoli.
usende omia quȩ habes & da pauperib.
& sequere saluatorem: & nudã solãq
uirtutis : dimitte omĩa quȩcumq habes.
da filis. da ꝓpinquis. Nemo te rephendit.¬
suinferiora sectaris. dumodo ila scias
tibi iure pręlatã. quȩ elegerit prima.
Dicis. Hoc apłoꝵ est. & uirorũ. Mulierẽ
autẽ nobilem non posse omĩa uendere:
quȩ multis adiumentis uite huiꝰ indigeat.
Audi igitur apłm cõmonentẽ. Non ut
aliis refrigeriũ. uob̃ autẽ tribulatio: sed
exȩqualitate. urã abundantia illoꝵ susten¬
tet inopiam: ut & illoꝵ abundantia. urẽ
in opiȩ sit supplementũ. Unde inquit
dñs. Qui habet duas tunicas. det alteram
non habenti. Quid si scithiȩ frigora sint. &

Expanded text:
test capere, capiat . et si uis esse perfecta, test capere, capiat . et si uis esse perfecta, non tibi iugum necessitatis inponit, sed potestati tuae liberum cVis esse perfecta, et in primo stare fastigio dignitatis, fac quod fecerunt Apostoli, vende omnia, quae habes, et da pauperibus, et sequere Salvatorem, nudam, solamque re gradum virtutis, dimitte omnia quaecumque habes, da filiis, da si inferiora secteris, dum modo illam scias tibi iure praelatam; quae elegerit prima. dicis: hoc apostolorum est et uirorum, mulierem autem nobilem non posse omnia uendere, quae multis adiumentis uitae huius iAudi igitur Apostolum commonentem: Non ut aliis refrigerium, vobis autem tribulatio: sed ex aequalitate, vestra abundantia, illorum sustentet inopiam; ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Unde inquit Dominus: Qui habet duas tunicas, det alteram non habenti . Quid si Scythiae frigora sint, et
Abbreviated transcription (Latin):
tate : & posteriora dorsi eius in pallore
auri. Dorsum nrm quod primum in¬
forme erat & graui sarcina premebat᷑:
habebit uirorem auri. quod int̾pretat᷑
in sensu: & alas de argentatas quȩ intelli.
guntur eloquia scripturarũ. & regnũdi
intrare poterimꝰ. Dicunt apłi se omĩa
quȩ sua fuerant dimisisse. & mercedem
ꝓhac iurtute audacter exposcunt. Quib
respondit dñs. Omĩs qui reliquit domũ
aut fr̃s. aut sorores. aut patrẽ aut matrẽ.
aut uxorẽ. aut filios. aut agros propter
nomen meũ: centuplũ accipi&e & uitã
Iȩternã possidebit. Oquanta beatitudo
ꝓ morituris semꝑ uiuentia: de habere
dm̃ debitorem. Siqua aut̃ uidua habet
liberos. & maxime si nobilis familiȩ est.
egentes filios non dimit tat: sed ex ȩquali.¬
tate. ut meminerit primũ animã suã
suoꝵ faciat᷑ heredẽ. Respondebis. diffi.¬
cile &e durum est contra naturã. Sed
dñm tibi audies respondentẽ. Qui po.¬

Expanded text:
tatae et posteriora dorsi eius in pallore tatae et posteriora dorsi eius in pallore auri. dorsum nostrum, quod primum informe erat et graui sarcina premebatur, habeat uirorem auri, quod interpretatur in sensu, et alas deargentatas, quae intelguntur eloquia Scripturarum, et regnum Dei intrare poterimus. Dicunt Apostoli se omnia, quae sua fuerant dimisisse, et mercedem pro hac virtute audacter exposcunt. Quibus respondit Dominus: Omnis, qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem aut filios aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et uitam aeternam possidebit. o quanta beatitudo uibus, pro morituris semper uiuentia et habere dominum debitorem! si qua autem uidua habet liberos — et maxime, si nobilis familiae est —, egentes filios non dimittat, sed ex aequalitate, ut meminerit primum animae suae suorum faciat coheredem. respondebis: \'difficile, durum est, contra naturam\'. sed dominum tibi audies respondentem: qui po
Abbreviated transcription (Latin):
heres est. Quod cũ legis doctor audissei.
& ferre non posset. quia habebat diuitias
multas: conuersus dñs ad discipulos ait.
Quã difficile qui diuites sunt. intrare pos¬
sunt in regna cȩloꝵ. Nondixit impossi.¬
bile: seddifficile. licet exemplũ posuerit
impossibilitatis: Facilius ẽ camelum per
foramen acus transire: quam diuitẽ intrare
in regnũ di. Hoc aut̃ non tam difficile ẽ. quͥ
impossibile. Nunquã eni fieri pocest. ut eił
transeat ꝑforamen acus. Num igit᷑ diues
intrare poterit regna cȩloꝵ: Sed camelꝰ
tortuosus & curuus ẽ. & graui sarcina
p̃grauatur. Et nos ergo quando prauas
ingredimur semitas: & rectam uiã dimit.¬
timus. & oneramur immunditiis siue
pondere delictoꝵ: regnũ dĩ ingredi ñ
ualemus. Quodsi dep̾onamus grauissi-¬
mam sarcinã. & assumamꝰ nobis pennas
columbȩ : uolabimus & requi escemus.
& dicetur de nob̾. Si dormiatis inter
medios cleros. pennȩ columbȩ de argen-¬

Expanded text:
haeres. Quod cum legis doctor audisset, haeres. Quod cum legis doctor audisset, et ferre non posset, quia habebat divitias multas, conversus Dominus ad discipulos, ait: Quam difficile, qui divites sunt, intrare possunt in regna coelorum . Non dixit, impossibile; sed difficile: licet exemplum posuerit impossibilitatis: Facilius est camelum per foramen acus transire. poterit quam diues in re g na caelorum. hoc autem non tam difficile est, quam inpossibile; numquam enim fieri potest, ut camelus transeat per foramen acus. numquam igitur diues intrare poterit regna caelorum ? sed camelus tortuosus et curuus est et graui sarcina praegrauatur; et nos ergo, quando prauas ingredimur semitas et rectam uiam dimittimus et oneramur mundi diuitiis siue pondere delictorum, regnum dei ingredi non ualemus. quodsi deponamus grauissimam sarcinam et adsumamus nobis pennas columbae, uolabimus et requiescimus et dicitur de nobis: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargen
Abbreviated transcription (Latin):
gabis suꝑ caput eius. in malam partẽ accipi.¬
endum c̃: sed inbonã. Quando enĩ inimi¬
cis nr̃is prebemus beneficia: malitiam eoꝵ
nr̃abonitate suꝑamus. & mollimus duritiã
iratumq animũ ad mollitiã & benuolen.¬
tiam flectimus. atq ita congregamus car.¬
bones suꝑ capita eoꝵ: de quib scriptũ est.
Sagittȩ potentis acutȩ cũ carbonib desola¬
toruis. Ut quomodo de altari a seraphin car.¬
bo sublatus propħȩ labia purgauit: ita
& inimicorũ nr̃oꝵ peccata purgͥentur. et
uincamus in bono malum: & benedicamꝰ
maledicentib. & imitemur patrẽ qui solĩ
plurimos : fac tibi amicos de iniquo man¬
mona. qui te recipiant in ȩt̾na tabernađi
Pulchre dixit de inquo. Om̃s enĩ diuitis
de iniquitate descendunt. & nisi alt̃ ꝑdidi¬
rit: alter non potest inuenire. Unde &
illa uulgata sententia michi uidetur esse
uerissima: Diues. aut iniquus aut iniqui

Expanded text:
gabis super caput ejus, in malam partem accipigabis super caput ejus, in malam partem accipiendum est, sed in bonam. Quando enim inimicis nostris praebemus beneficia, malitiam eorum nostra bonitate superamus, et mollimus duritiam, iratumque animum ad mollitiem et benevolentiam flectimus; atque ita congregamus carbones super capita eorum, de quibus scriptum est: sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis, ut, quomodo de altari a seraphin carbo sublatus prophetae labia purgauit, ita et inimicorum nostrorum peccata purgentur, ut uincamus, in bono malum et benedicamus maledicentibus et imitemur patrem,I qui solem plurimos fac tibi amicos de iniquo mammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula . Pulchre dixit de iniquo; omnes enim divitiae de iniquitate descendunt, et nisi alter perdiderit, alter non potest invenire. Unde et illa vulgata sententia mihi videtur esse verissima. Dives autem iniquus, aut iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
suo && matri. uxorib celiberis. non nouimꝰ
uos. hi impleuerunt uoluntatem patris.¬
& audierunt dicentẽ dñm saluatorẽ. Mat̾
mea & fis mei. hisunt qͥ faciunt uoluntatẽ
patris mei. Et hoc dicimꝰ. non quo in pauꝑes
uideos siue gentiles. & om̃ino cuiꝰ libet gentis
sint pauꝑes prohibeamus faciendã elemosina.
sed quo xp̃ianos & credentes pauꝑes. incredu.¬
lis preferamus: o int̾ ipsos xp̃ianos sit multa
diuersitas. utrũ peccator. ansc̃s sit. Unde
Maxime indomesticos fidei. Domesticus
fidei est. qui eadem tibi religione coniun.¬
gitur: quẽ consortio fratnitatis peccata ñ
separant. Quodsi de inimicis quoq nobis
p̃cipitur ut si esurierint demus eis cibos.
si sitierint demus eis potũ. et hȩc facientes
congregamus carbones suꝑ caput eoꝵ: qͣnto
mag̃is de his qui non sunt inimici. & qui
xp̃iani sunt atq scĩ : Neq uero hoc quod
dicitur hoc enĩ faciens carbones ignis congre.¬

Expanded text:
suo et matri, uxoribus et liberis: non nouimus suo et matri, uxoribus et liberis: non nouimus uos. hi lmpleuerunt uoluntatem dei et audierunt dicentem dominum saluatorem: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. et haec dicimus, non quo in pauperes Iudaeos siue gentiles et omnino, cuiuslibet gentis sint pauperes, prohibeamus faciendam elemosynam, sed quo Christianos et credentes pauperes incredulis praeferamus et inter ipsos Christianos sit multa diuMaxime in domesticos fidei . Domesticus fidei est, qui eadem tibi religione conjungitur, quem a consortio fraternitatis peccata non separant. Quod si de inimicis quoque nobis 821 praecipitur, ut si esurierint, demus eis cibum, si sitierint, demus eis potum: et haec facientes congregemus carbones super caput eorum ; quanto magis de his, qui non sunt inimici, et qui Christiani sunt, atque Sancti? Neque vero hoc quod dicitur, Hoc enim faciens, carbones ignis congre