comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis habens. deus plenꝰ generatꝰ ex
patre: Nã non erat plenus gr̃e unigenitus
Apatre. si in dei filio minꝰ fuit aliqͥa hominis.
Lec erat plenꝰ ueritatis. si in eodẽ hominis
filio. minus fuit aliqͥd ditatis. Ille gͥ ineffa¬
bilis deus de pat᷑ naturalit̾ sine initio geni¬
tus. pꝰꝗͣ uenit plenitudo tp̃ris. ut missus a
patre. fieret ex muliere. fieret sũb lege. ut
eos qͥsub lege erant redimeret. ut ad optio¬
nẽ filioꝵ. reciꝑeremꝰ. totꝰ regnans in sinu
patris totꝰ semetipsũ formans in utero uir
ginis: Neq enĩ pars eiꝰ remansit in patre.
& pars eiꝰ descendit in uͥginẽ. cũ totus in pa¬
tre maneret qͦd erat. ꝙ totus in uͥgine fie¬
ret qͦd ñ erat. otus sͣ ꝰpatre. totũ ĩplens ruit¬
dĩt & continens mundũ. Totus sibi in utero
tre sẽpiterno. totꝰ in hoĩe suscepto. totꝰ in cęlo.
totus in mundo. totus etiã in inferno Sic in

Expanded text:
divinitatis habens, Deus plenus generatur ex divinitatis habens, Deus plenus generatur ex Patre. Nam non erat plenus gratiae Unigenitus a Patre, si in Dei Filio minus fuit aliquid hominis; nec erat plenus veritatis, si in eodem hominis filio minus fuit aliquid deitatis. Ille igitur ineffabilis Deus, de Patre naturaliter sine initio genitus, postquam venit plenitudo temporis, ut missus a Patre, fieret ex muliere, fieret sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus , totus est regnans in sinu Patris, totus semetipsum formans in utero Vir Neque enim pars ejus remansit in Patre, et pars ejus descendit in Virginem, cum totus in Patre maneret quod erat, et totus in Virgine fieret quod non erat: totus cum Patre totum implens et continens mundum, totus sibi in utero tre sempiterno, totus in homine suscepto, totus in coelo, totus in mundo, totus etiam in inferno: sic in
Abbreviated transcription (Latin):
neus. si in mediatore dei & homin̾ũ. homine
xp̃o itiu. aut aliqͥd fuisset hominis muniꝰ aut h¬
omo a deo susceptus. diuina fuisset susceptio¬
neꝰ sũptus. N aũt humana natura poterat in
reparatione consumi. cuiꝰ pars damnata non
consumtcur ȩt̾nitate suplicii. Cũ aũt pęnȩ sit
consumere. grȩ reparare. redẽptor humanige¬
neris plenꝰ confitendus ẽ deus. plenu suscipi¬
ens hominẽ. Plenꝰ gr̃e qͣ homo fieri aignatus
est qeus. & plenꝰ ueritatis qua deus qͥ homo
factus ꝓmanet ĩmutatus:. Sic̃ ꝑ ꝓpħam ante
iã dixerat. Uidete qͥa ego sũ. ⁊ non sũ muta¬
tus: De qͦ etiã paulus beatũ dd̃ cecinisse cõ¬
memorat dicens. Mutabis eos ⁊ mutabun¬
tur.tu aũt idẽ ipse es Unꝰ gͦ idẽq xp̃c in¬
eo qͥd plenꝰ gr̃e nichil minꝰ habens huma¬
nȩ nature plenꝰ homo natꝰ ex homine. &
in eo qͦd p̾lenꝰ ueritatis. nichil minꝰ paternȩ

Expanded text:
neus, si in Mediatore Dei et hominum, homine neus, si in Mediatore Dei et hominum, homine Christo Jesu, aut aliquid fuisset hominis minus, aut homo a Deo susceptus, divina fuisset susceptione consumptus; non autem humana natura poterat in reparatione consumi, cujus pars damnata non consumetur aeternitate supplicii. Cum autem poenae sit consumere, gratiae reparare, Redemptor humani generis, plenus confitendus est Deus, plenum suscipiens hominem, plenus gratiae qua homo fieri dignatus est Deus, et plenus veritatis, qua Deus ipse qui homo factus est permanet immutatus, sicut per prophetam ante jam dixerat: Videte quia ego sum et non sum mutatus . De quo etiam Paulus beatum David cecinisse commemorat: Mutabis eos, et mutabuntur, tu autem idem ipse es . Unus ergo idemque manae naturae, plenus homo natus est ex homine; et in eo quod plenus veritatis, nihil minus paternae
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ stultũ ẽ dei. sapientꝰ ẽ homin ib & qͦd
in firmũ ẽ dei fortꝰ est hominibꝰ Il le igꝰ
di filiꝰ
dei uirtus & dei sapientia. in exordio redẽp¬
nonis nr̃ȩ diuersũ qͥddã ꝑegit in homine.
qͣ ͥd sẽꝑ habebat in patre: Quia uidelicet
aliuid ibi maiestatis natiuitas habuit. aliud
distinxit a se. quẽ naturalit̾ totũ habet. hoc
ipsius filii nobis manifestat᷑ eloqͥo dicentis.
c̃go in patre. & pater in me ẽ. Inconfusibili¬
ser ergo unit utrũq uatura. quauis insepa¬
rabilit̃ cdiscernat᷑ utrũq ꝑsona. Ideo filiꝰ ip¬
setestat᷑. Ego ꝙ pater unui sumꝰ. ꝑ hoc quod
unũ. non separatur adeo diuinitas. ꝑ hoc qͦd
dicit sumus. ñ confundit᷑ in genitore nati¬
generecur: pleno ueroq homini. plenũ uerũq
dm̃ decebat uniri. Sic tamen in unitate ꝑso¬
uȩ. nec in homine deus. nec homo posset indõ
confundi: lũquã eñ qͥsquã hominũ ad um¬
cendũ humani generis mimicũ fuisset ido¬

Expanded text:
est hominibus, et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Ille igitur Dei Filius, Dei virtus, et Dei sapientia, in exordio redemptionis nostrae, diversum quiddam peregit in homine, quam quod semper habebat in Patre, quia videlicet aliud ibi majestatis nativitas habuit, aliud distinxit a se, quem naturaliter totum habet in se. Hoc ipsius Filii nobis manifestatur eloquio dicentis: Ego in Patre, et Pater in me . Inconfusibiliter ergo unit utrumque natura, quamvis inseparabiliter discernat utrumque persona; ideo Filius ipse testatur: Ego et Pater unum sumus . Per hoc quod unum dicit, non separatur a Deo divinitas; per hoc quod dicit sumus, non confunditur in genitore natigereretur, pleno veroque homini plenum verumque Deum decebat uniri: sic tamen, ut in unitate personae, nec in homine Deus, nec homo posset in Deo confundi: nunquam enim quisquam hominum ad vincendum humani generis inimicum fuisset ido
Abbreviated transcription (Latin):
uno xp̃o q̃ substantia passibilis & mor¬
talis fuerit. ꝗ̃ aut ĩpassibił ĩ mortalisq¬
ꝑmanserit. Sine deo gͥ homo ille gusta¬
uit mortẽ qͣntũ ad conditionẽ attinet
carhis. non auͣt sine deo qͣntũ ad sus¬
çeptionẽ. deitatis: Quia ĩpassibilis atq
ĩmortalis illa diuiinitas cũ in ueritate
formȩ seruilis & pati uoluntarie ꝓno¬
bis dignaret᷑ & mori÷ sicut in morte so¬
liꝰ carnis mortalis fuit. sic in passioni¬
b totiꝰ hominis ĩpassibilis om̃ino ꝑman
sit. S nunc ostendendũ a nobus ẽ.
passionẽ tͥsticiȩ. meroris. dedĩ & timo¬
ris. ad animȩ substantiã ꝓpͥe ꝑtinere.
eiꝰ cupiunt subdere p̾assioni. appare¬
at qͥd cuiꝰq naturȩ sit ꝓpͥum Et ine¬
o magis agno scat᷑ dñi mirabilis in¬
uict᷑aq clem̃tia cũ ꝓbau̾imꝰ animȩ
carnisq substantiã ob hoc cũ suis¬

Expanded text:
uno Christo quae substantia passibilis et mortalis fuerit, quae autem impassibilis et immortalis permanserit. Sine Deo igitur homo ille gustavit mortem, quantum ad conditionem attinet carnis, non autem sine Deo, quantum ad susceptionem pertinet deitatis; quia impassibilis atque immortalis illa divinitas, cum in veritate formae servilis, et pati voluntarie pro nobis dignaretur et mori, sicut in morte solius carnis immortalis fuit, sic in passionibus totius hominis impassibilis omnino permant. Sed nunc ostendendum a nobis est passionem tristitiae, moeroris, taedii et timoris ad animae substantiam proprie pertinere: ivinitatem ejus cupiunt subdere passioni, appareat quid cujusque naturae sit proprium, et in eo magis agnoscatur Domini mirabilis invictaque clementia, cum probaverimus animae carnisque substantiam ob hoc cu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ xp̃i ꝗͣ ĩmutabilẽ sacta scͥptura cõmendat.
sic passam fateam᷑ in carne. ut eã tam̃ creda¬
mus cõpassam non fuisse cũ carne: Ideo enĩ
in carne passus ẽ. qͥa passibilẽ carnẽ deus
accepit. Ideo au̾̃t carni cõpassus non est. qͥa¬

Expanded text:
tem Christi, quam immutabilem sancta Scriptura commendat, tem Christi, quam immutabilem sancta Scriptura commendat, sic passam fateamur in carne, ut eam tamen credamus compassam non fuisse cum carne. Ideo enim Deus in carne passus est, quia passibilem carnem Deus accepit; ideo autem carni compassus non est, q
Abbreviated transcription (Latin):
anȩ m̃tes auresq ñ tolerant. cdat᷑ deus nũ
aͣ ꝑ ꝓpͥam uisibiliter hominib appariussi
substantiã. s ꝑ subiectã sicut ipse uoluit
lia condere. sic inuisibilis ꝓmanens. potu¬
p in his q̃ uisibilia condidit. uisibiliter
apparere Tamen & si ꝑsona patris a quo¬
libet assignetur. hic locꝰ qͦ dr. ego sũ. qui
sũ nec sic filius ab eqͣlitate ĩmutabilitatis
patnȩ cdit᷑ secernendus. qm̃ sic̃ pat̾ dicit. e¬
go sũ qͥ sũ. sic de filio dicit apłs. sicut supra
posuimꝰ. non fuit ẽ ⁊ non. s est in illo fuit.
s̾rursũ. Tuau̾t idem es Cũ itaq illud sin¬
głare ẽ. sic̃ inuenitur in patre. sic repperi-
ẽ. ut patrẽ mutabilẽ dicamꝰ. hoc sine dubi¬
o piũ est. ut sicut ĩmutabilẽ patrẽ. sic ĩmu¬
tabilẽ filiũ p̃dicemꝰ. Et si ĩmutabilis ẽ diui¬
nichil mutabilitatis recipit. qͦd ĩmutabile
nat᷑ali u̾itate subsiftit. Restat gͥ ut diuinita¬

Expanded text:
datur Deus nunquam per propriam visibiliter hominibus apparuisse substantiam, sed per subjectam sicut ipse voluitlia condere, sic invisibilis permanens, potuit in his quae visibilia condidit visibiliter apparere. Tametsi personae Patris a quolibet assignetur hic locus quo dicitur: Ego sum qui sum, nec sic Filius ab aequalitate immutabilitatis paternae creditur secernendus. Quoniam, sicut Pater dicit: Ego sum qui sum, sic de Filio dicit Apostolus, sicut supra posuimus: Non fuit, Est et Non, sed Est in illo fuit. Et rursum: Tu autem idem es. Cum itaque illud singulare EST, sicut invenitur in Patre, sic reperiatuest ut Patrem mutabilem dicamus, hoc sine dubio pium est ut, sicut immutabilem Patrem, sic immutabilem Filium praedicemus; et si immutabilis est divin tempore, quoniam nihil mutabilitatis recipit, quod immutabile naturali veritate subsistit. Restat igitur ut divinita
Abbreviated transcription (Latin):
Nqm a dei filio suscepta maties trei  osre¬
ris. in cȩleste nom̃ tͣnsut ꝑ consortiũ derats
etatis descendit affectu. Qsicut in carne
suscepta ex homine dignat ẽ nasei: sie ꝑ
una suscipientis der ihominis suscepti ꝑ¬
sona. qͥ dei filiꝰ erat. dignatus ẽ filiꝰ homi¬
nis nuncupari. Ad hanc unitatẽ psone si¬
ne ulla confusione utusq substantie cog¬
noscendã xp̃c discipulos int̾rogat dicens.
Que dicunt homines ẽẽ filiũ hominis: Cũ
 ꝯͣpinionẽ uulgi ꝓtinꝰ indicarent. Tunc
prie ab eis qͣlitas uerȩ ficdei expecit᷑. ut ex¬
poris humani falsitas auferat᷑. Hȩc gͥ ẽ dñi
in t̾rogatio consecuta. Uos aũt quẽ me ẽẽ
dicttis Me utiq filiũ hominis. Ibi ĩa petrꝰ
apłs. reuelationis diunȩ firmam̃to sub¬

Expanded text:
m a Dei Filio suscepta materies terreni corporis, in coeleste nomen transiit per consortium deitatis? etatis descendit affectu? qui sicut in carne suscepta ex homine dignatus est nasci, sic pro una Dei suscipientis, et hominis suscepti persona, qui Dei Filius erat, dignatus est hominis Filius nuncupari. Ad hanc unitatem personae, sine ulla confusione utriusque substantiae cognoscendam Christus discipulos interrogat, dicens: Quem 122 me dicunt homines esse filium hominis ? Cumque illi opinionem vulgi protinus indicarent, tunc proprie ab eis qualitas verae fidei expetitur, ut erroris humani falsitas auferatur: haec igitur est Domini interrogatio consecuta: Vos autem quem me esse dicitis? me utique filium hominis? Ibi jam Petrus apostolus, revelationis di
Abbreviated transcription (Latin):
nisq sũb stantia: Qđ euidentib script᷑a&
potesitestimoniis cõꝓbari. ut cognoscatur
ita tristiciã passionẽq toto deputandã
xp̃o. ut officioꝵ naturaliũ ueritate mo¬
nstrata. non sit aliqͣ dei hominisq confu¬
sio Matħs narrat dñm ꝓpinqͣnte tẽpore pas¬
sionis dixisse discipulis. sedete hic donec
uacdã illuc ꝙ orem: Et assũpto petro ꝙ du¬
obus fillis debedei coepit contristari & me¬
stus ẽẽ Alarcus uͦ sic posuisse cognoscitur.
Et ueniunt in p̃diũ cui nom̃ getsemani & a¬
it discipulis suis Sedete hic donec orem. Et

Expanded text:
nisque substantia. Quod evidentibus Scripturarum nisque substantia. Quod evidentibus Scripturarum potest testimoniis comprobari, ut cognoscatur ita tristitiam passionemque toto deputandam Christo, ut, officiorum naturalium veritate monstrata, non sit aliqua Dei hominisque confusio. Matthaeus narrat Dominum propinquante tempore passionis, dixisse 125 discipulis: Sedete hic, donec vadam illuc, et orem; et assumpto Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et moestus esse . Marcus vero sic posuisse cognoscitur: Et veniunt in praedium, cui nomen Gethsemani, et ait discipulis suis: Sedete hic, donec orem: et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c & in carne sua cuit. ꝙ in anima sua
ꝓfecit. qͥ tam̃ & in carne sua cͤscens. & in ani¬
ma sua ꝓficiens. nec cu anima sua ꝓficere
nec cũ carne sua potuit ȩtatis inc̾menta sen¬
Asticiã sentire non potuit. In sira deuil an¬
nima suã uoluit eẽ tͥsticiã. & in sua carne
suã deus ẽe uoluit passionẽ. qͥa totas aproe¬
to homine ꝑmanens inseparabilis deus.
itate separari non posset patiens & t̾itis
humanitas: in toto tam̃ homine. tstis nõ
est diuinitas contͥstata. & in homine toto
mine toto non ẽ diuina natura cõpassa:
Sicut moriente carne non solũ deitas sed̃
nec anima xp̃i potest ostendi cõmortua.
aliud est enĩ in carne passũ d̃m dicere. a¬
liud carni p̃dicare cõpassũ: aliud in anima
contͥstatũ. ꝙ aliud contristatũ cũ anima¬
Passus ẽ deus in homine. qͥa una ẽ dei ho¬
minisq ꝑsona: Non ẽ deus cõpassus homi¬
ni qͥa in uno xp̃o not ẽ confusa dei homi¬

Expanded text:
et in carne sua crevit, et in anima sua profecit; qui tamen et in carne sua crescens, et in anima sua proficiens, nec cum anima sua proficere, nec cum carne sua potuit aetatis incrementa sentristitiam sentire non potuit. In sua Deus anima suam voluit esse tristitiam, et in sua carne suam Deus esse voluit passionem, quia totus in toto homine permanens inseparabilis Deus, itate separari non posset patiens et tristis humanitas, in toto tamen homine tristi non est divinitas contristata , et in homine toto iente non est divina natura compassa; sicut moriente carne, non solum deitas, sed nec anima Christi potest ostendi commortua: aliud est enim in carne passum Deum dicere, aliud carni praedicare compassum; aliud in anima contristatum, et aliud cum anima tristatum . Passus est Deus in homine, quia una est Dei hominisque persona; non est compassus Deus homini, quia in uno Christo non est confusa Dei homi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse testatur dicensz̾ ego sũ qͥ sũ. & dices filis
isrł. qͥ. est. misit me ad uos. Qđ̃ siqͥs uit̃ patmn
filiũq diuinitatis cupiens differentiã demon¬
firare. lo cũ istũ qͦ dictũ est ego sũ qͥ sũ ꝑ so¬
nȩ solius patris asserat conuenire. pͥmum
meminerit. qͥa patrẽ moysi aparuisse fate¬
bitur. deinde qͥa sibi in ꝓpͥ̾a sub stantia pat̾
appariit ergo iusibilis pat̃ fuit. Qc̃ si etia
sibilis deus. Si aũt tunc qͥdẽ substanialice
usus pꝰmodũ inuisibilis putat᷑ effectus. ergo
deus ante mutabilitati subracens. ĩ ꝑfectus
tus. statũ plenȩ ꝑfectionis accepit. Qđ ex ĩꝑ¬

Expanded text:
 Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Quod si quis inter Patrem Filiumque divinitatis cupiens differentiam demonstrare, locum istum quo dictum est: Ego sum qui sum, personae solius Patris asserat convenire, primum meminerit, quia Patrem Moysi apparuisse fatebitur; deinde, quia si ibi in propria substantia Pater apparuit, ergo Pater visibilis fuit. Quod si etiam sibilis Deus; si autem tunc quidem substantialiter visus, postmodum invisibilis putatur effectus: ergo Deus ante mutabilitati subjacens, imperfectus tus, statum plenae perfectionis accepit. Quod si ex imp
Abbreviated transcription (Latin):
manente in unitate ꝑsone nat᷑alis hom¬
nis & dei. inconfusa ꝙ inseꝑabili uertar
sicut deus xp̃c in homine nom̃ hominis
sit. sic idẽ homo xp̃c indeo uocabulũ dleta¬
tis accepit: Nã si non ex conuinetione n¬
turali nom̃ dei & hominis unitas ꝑsonalit
celo celeste p̃dicat paulus. nichil habere
naturalit̾ putetur ex uͥgine. & scdm ce lest̃
naturã cȩlestis carnẽs dicat᷑ habe substañ¬
tiã. p̾sertĩ qͣm ipse quoq de se de se añs ꝓfi¬
tetur. Nemo ascendit in celũ nͥ qͥ descenai
de celo filits hominis qͥ est in celo.
si cȩleste corpus & non humanũ suscepis

Expanded text:
anente in unitate personae naturali hominis et Dei inconfusa et inseparabili veritate, sicut Deus Christus in homine nomen hominis sumpsit, sic idem homo Christus in Deo vocabulum deitatis accepit. CAaturali nomen Dei et hominis unitas personalicoelo coelestem praedicat Paulus, nihil habere naturaliter putetur ex Virgine, et secundum coelestem naturam, coelestis carnis dicatur habere substantiam, praesertim quoniam ipse quoque de se Dominus profitetur: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Quod si coeleste corpus, et non huma
Abbreviated transcription (Latin):
seirꝰ enĩ de filio hominis int̾rogat᷑. & ipe
dei filiũ confitet᷑. Nũqͥd interrogantẽ iño
minꝰ audiuit. aut ipse ueritatẽ in confessi¬
one ñ tenuit: absit: Qmodo enĩ error ho
ore laudari poterat ueritatis :S qͦd uere
xp̃c fuit. hoc ex ore petri confitentis audi¬

Expanded text:
e Dei Filium confitetur. Nunquid interrogantem Jesum minus audivit, aut ipse veritatem in confessione non tenuit? Absit: quomodo enim error hominis ore laudari poterat veritatis? Sed quod vere re Christus fuit, hoc ex ore Petri confitentis audi
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis natura ꝑmansit. dũ de ius non
confusus homini seđ unitꝰ. sic in un a ꝑsona
utriq naturȩ ꝑmanentis indicia de: monstͣ¬
uit. ut uerꝰ deus ⁊ plenꝰ. ueris diumi ssq uir¬
tutib in homine clareret assũpto. & ueritis
infirmitatis humanȩ uerũ plenũq honus
monstraret in deo. ꝓpter qͦd beatus: apłs

Expanded text:
humanitatis natura permansit, dum Deus non confusus homini, sed unitus, sic in una persona utriusque naturae permanentis indicia demonstravit, ut verus Deus et plenus, veris divinisque virtutibus in homine clareret assumpto, et veritas infirmitatis humanae verum plenumque hominem monstraret in Deo. Propter quod beatus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
demonstranda ẽ significationis indicio. sic
multi filii dei dicantur ex grã. ut cognos¬
catur unꝰ genitꝰ ex natura: Qs eni natꝰ est
deus uerus ex deo uero. nͥ unigenitꝰ filiꝰ. qͥ est
in sinu patͥs: Quẽ iddeo solũ acȩteris filis dei.
exceptio seggͤgat incõmunicabilis nominis.
gͥa in solo ꝓmanet de patre ueritas naturał¬

Expanded text:
demonstranda est significationis indicio, sic demonstranda est significationis indicio, sic multi filii Dei dicantur ex gratia, ut cognoscatur unus genitus ex natura. Quis enim natus est Deus verus de Deo vero, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris? Quem ideo solum a caeteris Dei filiis exceptio segregat incommunicabilis nominis, quia in solo permanet de Patre veritas natura
Abbreviated transcription (Latin):
beuedicti patris mei ꝑcipite regnu qđ uo¬
bis paratũ ẽ ab origine munaꝵ Simul e
adoptiui nominis. licet meritoꝵ qͣlitatẽ mõ¬
stratua sit differentia claritatis: Nec in eo
qd sp̃uales ee cepimꝰ natiuitatis exortu
discernim᷑ nomine. ꝗͣuis ex profectu sim
discernendi mercede: In eo nãq qd̵ uolu¬
ntarie genuit nos uerbo ueritatis pa¬
rit̾ filios nuncupauit grã genitoris. Qͣ
ñ de natura dei pats. s ex gr̃a credit᷑ subꝰ¬
stitisse. non debet unigenitꝰ uocari: se
tantũmͦ genitꝰ. qͣm sicut ei nom̃ geniti lar¬
gitas adoptionis pat̾nȩ contribuit. sic eũ
ab unigeniti nomine nobis qͦq tͥbuta cõmu¬
nio paternȩ ad optionis exclusit. Unigem¬
tus enĩ ñ uocatur in mułtis. ꝗͣuis genit᷑
possit uocari cũ genitis: Qd̾ siita ẽ deleat᷑
qđ ioh̃s ausus ẽ nom̃ unigeniti scͥbere. ut
ꝓbetur falsum qđ meruit de pectore uerita¬
tis haurire: diuͦ ꝓpͥetas unigeniti manifeste

Expanded text:
benedicti Patris mei, percipite regnum quod paratum est vobis ab origine mundi : simul etadoptivi nominis, licet meritorum qualitatem monstratura sit differentia claritatis; nec in eo, quod spiritalis esse coepimus nativitatis exortu, discernimur nomine, quamvis ex profectu simus discernendi mercede. In eo namque quod voluntarie genuit nos verbo veritatis pariter filios nuncupavit gratia genitoris. Quod , non de natura Dei Patris, sed ex gratia creditur substitisse, non debet Unigenitus vocari, sed tantummodo genitus. Quoniam sicut ei nomen geniti largitas adoptionis paternae contribuit, sic eum ab Unigeniti nomine nobis quoque tributa communio paternae adoptionis exclusit. Unigenitus enim non vocatur in multis, quamvis genitus possit vocari cum genitis. Quod si ita est, deleatur quod Joannes ausus est nomen Unigeniti scribere, ut probetur falsum, quod meruit de pectore veritatis haurire. Si vero proprietas Unigeniti manifestae
Abbreviated transcription (Latin):
& in qͦ ꝑfectus deus plenꝰ ẽ ueritatu: qͥt̃
ꝓculdubio plenitudinis nomen ut diui¬
nitatis ẽẽ monstretur: apł̃m de xp̃o loquen¬
tẽ pariter audiamꝰ: Qa in ipso in habuati
plenitudo diuinitatis corporalit᷑. & estis iꝰ¬
lo repleti: Que au̾t sit q̃ in xp̃o inhabitat ple¬
nicudo diuinitatis. ioħs ostendit. Uerbum
inqͥt caro faciũ et habitalit in nobis. Pesta
plenitudine baptista ioħs nos asserit acet¬
pisse dicens: Et de plenitudine eiꝰ nos om̃s

Expanded text:
 in quo perfectus Deus plenus est veritatis: quod procul dubio plenitudinis nomen, ut divinitatis esse monstretur, Apostolum de Christo loquentem pariter audiamus: Quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporalittat plenitudo divinitatis Joannes ostendat : Verbum, inquit, caro factum est, et habitavit in nobis . De ista plenitudine Baptista Joannes nos asserit accepisse, dicens: Et de plenitudine ejus nos omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ exinaniuit formã seruii accipiens. s qua¬
litatẽ enĩ dei ueri deus uerus non rapuit. ꝗͣ
unitate nat᷑ali sempiternꝰ cũ genitore possẽ¬
dit: Idcco unigenitꝰ dei filiꝰ etiã qͣndo formã
serui accipiens semecipsũ exinaniuit plenus
gr̃e ueritatisq ꝑmansit: Uidimꝰ inqͥt ioħs¬
głam eiꝰ głam quasi unigeniti a patre. plenũ
gr̃ȩ ⁊ ueritatis hoc ẽ utiq qͦd in uno eodẽqͣ
semecipsũ exinaniente & pleno grͣx ꝙ u̾itatiᷤ
acepta forma serui ueritatẽ uoluntariȩ. ꝓrsis
exinanitionis ostendit Incoȩterna ꝑ manenso:¬
iforma plenitudinẽ gr̃e ueritatisq mon¬
ftrauit. Quȩ ẽ g illa unigeniti ex inaniso
nͥ accepta passibilis ⁊ mortalis human¬
tas xp̃i: Que aũt est unigeniti plenitusi
nͥ ꝑmanens ĩpassibilis ⁊ ĩmortalis dium¬

Expanded text:
ipsum exinanivit, formam servi accipiens : aequalitatem enim Dei veri Deus verus non rapuit, quam unitate naturali sempiternus cum genitore possedit. Idcirco unigenitus Dei Filius, etiam quando formam servi accipiens semetipsum exinanivit, plenus gratiae veritatisque permansit. Vidimus, inquit Jogloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Hoc est utique, quod in uno eodemque semetipsum exinaniente, et pleno gratiae et veritatis, accepta servi forma veritatem voluntariae prorsus exinanitionis ostendit, in quo aeterna permanens Dei forma plenitudinem gratiae veritatisque monstravit. Quae est igitur illa Unigeniti exinanitio, nisi accepta passibilis et mortalis humanitas Christi? Quae autem est Unigeniti plenitudo, nisi permanens impassibilis atque immortalis di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ me & siluanũ & thimotheũ. ñ fuit ẽ ꝙ non
sed ẽ in illo fuit Qđ ut ipsũ ẽ ꝓysus ĩmittab¬
lem demonstraret. denuo sic ad hebreos lo¬
qͥtur. u euident̾ de filio memorat dictũ. ui
pͥncipio dñe t̾rrã fundasti. ꝙ oꝑa maniũ su

Expanded text:
Sylvanum et Timotheum, non fuit Est et Non, sed Est in illo fuit . Quod ut ipsum Est prorsus immutabile demonstraret, denuo sic ad Hebraeos loquitur, ubi evidenter de Filio memorat dictum: Tu in principio, Domine, terram fundasti, et opera manuum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittitur. ꝗͣuis differens regnaturis gla
tribuat᷑. ꝓͥaulo beato dicente: Alia claritas
solis. & alia claritas lunȩ. & alia claritas
stella: Stella enĩ ab stella differt in cla¬
ritate. sic ꝙ resurrectio mortuoꝵ: Et his

Expanded text:
mittitur, quamvis differens regnaturis gloria tribuatur, Paulo beato dicente: Alia claritas solis, et alia claritas lunae, et alia claritas stellarum: stella enim ab stella differt in clar
Abbreviated transcription (Latin):
scm pm̃ minorẽ patre uel filio audet dic̃e.
sine qͦ scĩficationis ꝑfectionẽ uides cone¬
stare non posse. Quid aũt dubitatur.
lo unũ ꝓredicent. unctionis dñice sacͣ¬
mentũ: Dauid enĩ dicit. Unxitte deus
deus tuus oleo exultationi. p̃parei¬
cipib tuis & utiq hominẽ significt
cũ particeps nominat. Nã illa dnisni¬
tas filii dei nullꝰ creaturs habet
participiũ. qͥa cũ creat᷑a non habet nasat
consortiũ. Deus gͦ in carne unctus est
ut in illo homine xp̃o que sine pecq
mater. & concepit ꝙͥ peꝑit. plena diiss
scificationis agnosceretur gr̃a q̃ nonin
beatꝰ petrꝰ dicit iñm a natarech qͥue ur¬

Expanded text:
ctum minorem Patre vel Filio audet dicere, sine quo sanctificationis perfectionem videt constare non posse? Quid autem dubitatur lo, unum praedicent unctionis Dominicae sacramentum? David enim dicit: Unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis, et utique hominem significat, cum participes nominat: nam illa divinitas Filii Dei nullius creaturae habet participium, quia cum creatura non habet naturale consortium: Deus ergo in carne unctus est, ut in illo homine Christo, quem sine peccato mater et concepit et peperit, plena divinae sanctificationis agnosceretur gratia, quae nomine beatus Petrus dicit: Jesum a Nazareth, quem u
Abbreviated transcription (Latin):
cari. qͥa diuiitas q̃ ante carnẽ pati ñ poti¬
it. passibile̾ suscipiens carnẽ. passionẽ qͦs ũ
carne ꝑsensit. qͥa ꝓsusceptione passibilis carus
ipsa ĩpassibilis in passione ꝑmanere ñ potus
Qđ si na ẽ. pͥmũ mutabilis assepitur duun¬

Expanded text:
nte carnem pati non potuit, passibilem suscipiens carnem, passionem quoque cum carne persensit, quia pro susceptione passibilis carnis, ipsa impassibilis in passione permanere non potuit. Quod si ita est, primum mutabilis asseritur d
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ libris & singloꝵ litt̾ȩ obseruent᷑. & mores
uiteq hominũ picturent᷑. & mundi ipsiꝰ rege¬
elucidiꝰ demonstrent᷑. Primũ gͥ mundi tẽpꝰ
sumendũ ẽ ex pͥmo homine infelicissimo p̃cep¬¬
ti dñici ꝯtẽptore. & ex eiꝰ ꝯiuge uiri sĩplicis se.¬
ductrice. In qͥbꝰ⁊ serpens inuidꝰ utroꝵq dece¬

Expanded text:
est, libris et singulorum litterae obseruentur et mores uitaeque hominum picturentur et mundi ipsius res gestae lucidius demonstrentur. Primum igitur mundi tempus sumendum est ex primo homine infelicissimo precepti dominici contemtore et ex eius coniuge uiri simplicis seductrice, in quibus et serpens inuidus utrorumque dece
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstrictꝰ ut qͦs ordo script᷑e dicendos
exig̾et. illoꝵ nõiib uti penitꝰ ñ lic̾e̾t:
S dicet᷑ mͥ. Mirũ opꝰ ñ e̾e̾t. si districtio
huiꝰ rei querende ñ it̾cideret. Ergo
p̃termissis libelli pͥncipiis. rerũ nobi
ex hine sumendꝰ ẽ tenor. Uiginti eͥ
⁊ duob elementis penes hebreos ordo
dẽ suꝑiecto nr̃e lingue ꝓfusio. s ⁊ pome
colligit᷑. Sin uͦ t̾eie sequentẽ litt̾e suꝑ¬
ieceris signũ. grece lingue necesse ẽ inte¬
grũ ut monstret effectũ. Ergo ex qͦ
in his oꝑibꝰ grecũ p̃cessit in geniũ. opor¬
tet deinceps nr̃e laigue mediũ ordinẽ
ꝯseqͣ. Quo ñ bis duodeno uelbis unde¬
no
s grecis uno elemento subducto. & hebre
uno is suꝑĩposito. unieꝰ ordo libico monstret᷑

Expanded text:
constrictus, ut, quos ordo scripturae dicendos constrictus, ut, quos ordo scripturae dicendos exigeret, illorum nominibus uti penitus non liceret. Sed dicetur mihi: mirum opus non esset, si districtio huius rei quaerendae non intercideret. Ergo praetermissis libelli principiis rerum nobis exhinc sumendus est tenor. Viginti igitur et duobus elementis penes Hebreos ordo dem superiecto nostrae linguae profusio, sed et Romanae colligitur; sin uis signum, Grecae linguae necesse est integrum ut monstretur effectum. Ergo ex quo in his operibus Grecum praecessit ingenium, oportet deinceps nostrae linguae medium ordinem consequi, quo non bis duodeno uel bis undeno, sed Grecis uno elemento subducto et Hebreis uno superinposito unicus ordo Libico monstretur
Abbreviated transcription (Latin):
cominꝰ cõpte dic̾e. & ex̾ rei p̃sũpte or¬
dine nullomͦ dissilire. Queso tͦ te dñe
ut ñ rusticit̾ me sensisse diiudices. dũ
sublime ñ ꝑfert᷑ eloqͥũ. Est enĩ in no¬
bis copiosũ dictionis enorme q fluentũ.
qͦd nrm opꝰ mirifice pingeret. si huiꝰ ꝓpo.¬
sitȩ rei inpeditio ñ obesset. Di xist̾i enĩ
legisse te lebroꝵ bis duodenũ uolumen
xenofontis poete. in singłis libris singłiᷤ
litt̾is ĩmniniitis. Qd qͥde opꝰ mirificũ cun¬
cti qͥ int̾fuimꝰ. iuste p̃tulimꝰ .S. illie for¬
te nec nominũ ordo intt̾fuit eũ suis lit¬
t̾is subducenaꝰ. & penes grecos licet in
litt̾is uert̾e. ubi qͥlibet necessitudinis ꝯstrĩ¬
git᷑ forcipe. ut e. in i. & o. in .u. qͦd pene
libicos uiuentt᷑ illicitũ. Es gͦ ego in pͥmi
hominis noĩe eiꝰq ꝯiugis ł auoꝵ filioꝵ
ꝑpessus sũ. qͦ ue sudore̾ usq in int̾necione

Expanded text:
co minus compte dicere et ex rei praesumptae orco minus compte dicere et ex rei praesumptae ordine nullo modo dissilire. Quaeso ergo te, domine, ut non rusticiter me sensisse diiudices, dum sublime non profertur eloquium; est enim in nobis copiosum dictionis enormeque fluentum, quod nostrum opus mirifice pingeret, si huius propositae rei impeditio non obesset. Dixisti enina legisse te librorum bisduodenum uolumen Xenofontis poetae in singulis libris singulis litteris diminutis, quod quidem opus mirificum cuncti qui interfuimus iuste praetulimus; sed illic forte nec nominum ordo interfuit cum suis litteris subducendus, et penes Grecos licet in litteris uertere, ubi quilibet necessitudinis constringitur forcipe, ut e in i et o in u, quod penes Libicos inuenitur inlicitum. Quid ergo ego in primi hominis nomine eiusque coniugis uel duorum filiorum perpessus sum quoue sudore usque in internicione
Abbreviated transcription (Latin):
o ñ displieuerit iudicio. poetieũ gessi
negociũ. sin uͦ obseuro stulticie nubilo
tenebrescit inconditꝰ sermo. in silenti¬
i cinerẽ sepulte migrent necesse ẽ tot
lucerne ꝑuigiles. & sine effectu honoriᷤᷤ
ꝓductȩ usq in crepuscłũ noctes. Er
Airi libellũ uideor. uel qͦ ĩpellente
opꝰ durissimũ subire cognoscor in hoc
excellenti suꝑboq negocio ubi uge¬
nii potiꝰ exeberi deburt̾ celsitudo. ele¬
mentoꝵ ut ꝑuides ordini ñ seruire. qͦ¬
mirifici oꝑis dispositio decorũ ñ fugisset
eloqͥũ. Dũ enĩ mens litt̾is fugiendis stuaet.
minꝰ idoneũ opꝰ efficit. Sudor qͥppe ẽ estu.¬
osi sp̃s ubi qͥcqͥd decorũ inueneris ponere
ñ licebit. dũ illic litt̾e̾ qͤ sugiuntur ĩpe¬
gerint. De tuo erũ conice mentis ingeni¬
o. utrũ ne dũ int̾ illud qͦd queris id qͦd uix
i estibꝰ suffoceris. Ergo semel indicto se¬
ruiens ex ĩpositione negocio. meliꝰ du¬

Expanded text:
non displicuerit legendum iudicio, poeticum felix gessi non displicuerit legendum iudicio, poeticum felix gessi negotium, sin uero obscuro stultitiae nubilo tenebrescit inconditus sermo, in silentii cinerem sepultae migrentur necesse est tot lucernae peruigiles et sine effectu honoris productae usque in crepusculum noctes. Ergostrum ordiri libellum uideor uel quo inpellente opus durissimum subire cognoscor, in hoc excellenti superboque negotio, ubi ingenii potius exerceri debuit celsitudo, elementorum ut peruides ordini non seruire, qumirifici operis dispositio decorum non fugisset eloquium; dum enim mens litteris fugiendis studet, minus idoneum opus efficiet; sudor quippe est estuosi spiritus, ubi quidquid decorum inueneris ponere non licebit, dum illic litterae quae fugiuntur inpegerint; de tuo enim conice mentis ingenio, utrumne, dum inter illud quod queris id quod i estibus suffoceris. Ergo semel indicto seruiens ex inpositione negotio melius du
Abbreviated transcription (Latin):
tortuit quidẽ uiroꝵ excel¬
entior hoc nr̃o qͦ nuꝑ regim¬
U tẽporis cursu ꝑ enni potius¬
tudere silentio ⁊ ñ dicendi
studio. p̃sertĩ ubi nichil plꝰ nisi¬
P de nũmi questu res uertitur. &
ꝯqͥrendi lucri ꝑennis sollicitudo qͦti.¬
die mentibꝰ supputet᷑. Cupido enĩ sensu.
i ñ sermo dicentis cõptior. s offerertis
ẽ dulcior. In his ñ lugentũ luctꝰ intẽ.¬
dit᷑. ñ miseroꝵ gemitus ꝯdolet᷑. s soliꝰ eo¬
iligende pecunie cõmodo ꝑnox cõpotꝰ
ducit᷑. Cupidȩ eñ menti fit ⁊ uox hu¬
milis. & crede teste dõ nr̃o ꝯfiteor. uo¬
lui tuũ in his opusculis p̃ceptũ sꝑn̾e. nͥ
hoc meo indixissẽ ingenio. tuo nullomͦ
inobediens inueniri inꝑio. Esto gͦ ꝯten¬
tꝰ huie honeri. qͦd tͥ florulentis decerp¬
simꝰ hortulis pieridũ. & sic̃ euristeꝰ m ĩ
ponẽdo sudori herculeo p̾fuisti. sic qͦꝵ nr̃iᷤᷤ
opusctis intentꝰ. quesumꝰ incubes lector
ut si qͦd muume puto iniunctũ opꝰ tu.

Expanded text:
ortuit quidem, uirorum excellentior, hoc nostro quo nuper regimur temporis cursu perenni potius studere silentio et non dicendi studio, praesertim ubi nihil plus nisi de nummi quaestu res uertitur et conquirendi lucri perennis sollicitudo cotidie mentibus suppuretur; cupido etenim sensui non sermo dicentis comptior, sed offerentis est dulcior. In his non lugentum luctus intenditur, non miserorum gemitus condoletur, sed solius colligendae pecuniae commodo pernox compotus ducitur; cupidae enim menti fit et uox humilis. Et crede, teste Deo nostro confiteor, uolui tuum in his opusculis praeceptum spernere, nisi hoc meo indixissem ingenio, tuo nullo modo inobediens inueniri imperio. Esto ergo contentus huic oneri, quod tibi florulentis Pieridum decerpsimus hortulis et sicut Euristeus mihi inponendo sudori Herculeo praefuisti. Sic quoque nostris opusculis intentus quaesumus incubes lector, ut, si — quod minime puto — iniunctum opus tuo
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ initiũ mors. qͦrũ finis iudiciũ. Qd
tũ ẽ tẽpꝰ. Sẽ enĩ qͦo ꝑenne ñ ꝯtigit esse
qͥd uiuit  Defle eͦ qͦso te hõ qͦd uiuis. uen¬
tosũ ẽ enĩ qͦd extolleris. Non enĩ dixitie
morientẽ sequunt᷑. nec honores corpori¬
bꝰ pst̃. Nudꝰ qł mundũ ingredit᷑. nudus
mundo egredit᷑. Sit soli inussibili dõ ꝑen¬
nis honor in scło. qͥ horret excelsũ. erigit
deiectũ. & hõiũ sẽꝑ destruens in nichilum
Seducit ꝯsiliũ S uere iustꝰ. uere piꝰ. Qͥd e.¬
nĩ mundi p̃sũptio uł effic̾e̾t uel ꝯmitt̾et.¬
si ei ꝑeiniter uiu̾e ꝯtigisset: S nẽ ꝑscrute.¬
dientis ꝯcordet effectu. Illic nouellũ pͥmi
uteri germen. zeli toxico innocentẽ inui¬
dꝰ uterinũ inseqͥt᷑ hic puerꝑo dũ in iungit᷑
licet innocuũ. s genuini zeli ostendit
effectũ. Discit prunꝰ hõ uolucrũ pecudũ¬
q differentes edicere nõiũ sonos. discit

Expanded text:
quorum initium mors, quorum finis iudicium. Quiquorum initium mors, quorum finis iudicium. Quitum est tempus? Omne enim quod perenne non contigit esse — quod uiuit? Defle ergo, queso te, homo, quod uiuis; uentosum enim est quod extolleris; non enim diuitie morientem secuntur nec honores corporibus prosunt: nudus qui mundum ingreditur, nudus mundo egreditur. Sit solo inuisibili deo perennis honor in seculo, qui horret excelsum, erigit deiectum et hominum semper destruens in nihilum deducit consilium; sed uere iustus, uere pius; quid enim mundi presumtio uel efficeret uel conmittenniter uiuere contigisset? Sed nunc perscruterodientis concordet effectum. Illic nouellum primi uteri germen zeli toxico innocentem inuidus uterinum insequitur, hic puer puero dum iniungitur, licet innocuum, sed genuini zeli ostendit effectum. Discit primus homo uolucrum pecudumque differentes edicere nominum sonos, discit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ñ solꝰ ꝑiit. uł homini qͦd illicitũ comȩdit
uł mulieri qͦd sͥ uirũ ꝯsentientẽ effecit. nͥ ut
in oĩbꝰ iusti iudicii dĩ ultio ꝓcessisset: Neq e.¬
nĩ excellentissimꝰ ille rerũ õiũ ꝯditor mor.¬
tis muscipulũ in fructu ꝓhibito indidit .s
deliciose ut hõ uiu̾et ex dinoscentiȩ eũ lig¬
no det̾ruit. Perne enĩ qͦd ⁊ serpentis decepti¬
o sub spe dixini honoris ĩmitit᷑. &e mulier ꝑpe¬
tuȩ uitȩ ꝓmissione ꝯpellit᷑. & uir lenocinio
dulcoris in ꝯmestionẽ pomi gulosꝰ ĩpellit᷑. Er¬
go uet̾nosꝰ ille pͥuignꝰ leticiȩ qͥ pͥmũ penesge¬
nitores leno pomoꝵ e̾e ꝓmeruit. ipse in fili¬
is. inuidiȩ eẽ didicit. seniorẽ homicidio ꝑi-¬
mens. Iuniorẽ occidendo disꝑdens. O nichil
tutũ serpentis ingenio ut hõ qͥ pͥncipiũ ui¬
tȩ extitit. ipse mortis elogiũ fieret poste¬
ris. & mulier uiuentiũ gen̾itͥax interitꝰ su¬
e existeret ꝓlis. Uemundo. ue hoĩib

Expanded text:
tum comedit uel mulieri quod sibi uirum consentientem effecit, nisi ut in omnibus iusti iudicii Dei ultio processisset; neque enim excellentissimus ille rerum omnium conditor mortis muscipulum in fructu prohibito indidit, sed deliciose ut homo uiueret ex dinoscentie eum ligno deterruit. Cerne enim quod et serpentis deceptio sub spe diuini honoris inmittitur et mulier perpetue uite promissione compellitur et uir lenocinio dulcoris in comestionem pomi gulosus inpellitur. Ergo ueternosus ille priuignus letitie qui primum penes genitores leno pomorum esse promeruit, ipse in filiis inuidie leno esse didicit seniorem homicidio perimens, iuniorem occidendo disperdens. O nihil tutum seprentis ingenio, ut homo qui principium uite extitit ipse mortis elogium fieret posteris et mulier uiuentium genetrix interitus sue existeret prolis. Ve mundo, ue hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
o denotemͣ. Igit᷑ si scdm grecoꝵ eleñttoꝵ
ductꝰ loq̃ndiq morẽ ubi ex pͥmȩ figͣe sigl¬
lo usq in postremũ. u. ubi decc. numeri col¬
ligunt᷑ nr̃ȩ scolȩ uolueris ꝯferre pͥmordiũ.
& romuleis libicisq litt̾is. orientis iungen¬
dũ dux̾is ꝯpotũ: nullomͦ sͥ similes coire po¬
tert ordines. Neq enĩ R. ⁊ h. greco ꝯcordeᷤᷤ
posuit. romuleꝰ ordo ñ iniuenit. Ergo occu.
di iuentis indicent tẽpꝰ. Sini uͦ duodecies
duodeni uitȩ hominis necesse ẽ monstret᷑
excursꝰ. Itẽ dũ duodecies uiguiti tres col¬
lexeris. nouẽ mensiũ⁊ .ui.dierũ repꝑies nu.¬
merũ. certissimũ ex ut̾o hominis ꝓcedentẽ
egressũ. ut unde gen̾is pͥmordiũ sumtt᷑ illĩc̃
quoq mortis ordo signet᷑. E rgo sic̃ in homi

Expanded text:
m Grecorum elementorum ductus loquendique morem, ubi ex primae figurae sigillo usque in postremum ω sibi DCCC numeri colliguntur, nostrae scolae uolueris conferre primordium et Romuleis Libicisque litteris orientis iungendum duxeris conputum, nullo modo sibi similes coire poterunt ordines; neque enim k et h Greco concordes posuit, Romulidum ordo non inuenit. Ergo occurrdi uiuentis indicent tempus; sin uero duodecies duodeni, uitae hominis necesse est monstretur excursus; item dum duodecies uiginti tres collexeris, nouem mensium et sex dierum repperies numerum, certissimum ex utero hominis procedentis egressum, ut unde generis primordium sumitur, illinc quoque mortis ordo signetur. Ergo sicut in homi
Abbreviated transcription (Latin):
nes coeqͣmꝰ necesse ẽ. In id enĩ ⁊ homo qͦd
erescit & mundꝰ qͦd uiuit. & numerꝰ ele-¬
m̃itoꝵ qͦd colligit. inuenit᷑ in nr̃o libro
rerũ om̃iũ ꝯcors digestio. ut dũ unttos
ꝯcinentiȩ nodulos in ordinẽ rei digestosin¬
spexeris. inuenies ⁊ pleuissune ꝯscriptos
hominũ mores. & nundi dilucidos ordi¬
nes. & ui litt̾is cursꝰ sibi similit̾ ꝯgruentes.
& qͦd his oĩbꝰ excellentiꝰ ad mireris. in sin¬
głis libris singlis litt̾is rite subductis. dũ

Expanded text:
. In id enim, et homo quod crescit et mundus quod uiuit et numerus elementorum quod colligitur, inuenitur in nostro libro rerum omnium concors digestio; ut, dum unitos continentiae nodulos in ordinem rei digestos inspexeris, inuenies et plenissime conscriptos hominum mores et mundi dilucidos ordines et in litteris cursus sibi similiter congruentes et, quod his omnibus excellentius emireris, in singulis libris singulis litteris rite subductis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
loquat᷑. Int̾roga patrẽ tuũ s a nũtiabit
tͥ. p̃sbĩtos tuos & dicẽt tͥ omĩa. Consule
gͦ quos d̾s sciẽcie dñs consuli debere
cõmonuit. Etiã sitͥ sciẽtie ꝑlenitudo
si facultas maioris eloquii suppetat.
ĩclinata ceruice ᷑ ^ humilitatis sc̃e ꝓpo¬
sitũ consule sac̾dotes. Consule autͣ pie
q̃rẽdo. ñ iuolẽt᷑ qͥd respondeãt imꝑãdo.
nec tͥ ũquã placeat ĩpuĩtiis uͥ ducatum
geris. ca nonũ decreta recĩdere. Si enĩ
publicas leges transg̾edi metius. quas homo

Expanded text:
loquatur: Interroga patrem tuum, et annuntiabit loquatur: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi; presbyteros tuos, et dicent tibi omnia . Consule ergo quos Deus scientiae Dominus consuli debere commonuit. Etiamsi tibi scientiae plenitudo, si facultas majoris eloquii suppetat, inclinata cervice ad humilitatis sanctae propositum, consule sacerdotes. Consule autem pie quaerendo, non violenter quid respondeant imperando. Nec tibi unquam placeat in provinciis ubi ducatum geris canonum decreta rescindere. Si enim publicas leges transgredi metuis quas homo
Abbreviated transcription (Latin):
demonstret. aut script᷑a diuinitꝰ inspira¬
ta cõmendet ut sac̾dotũ doctrina fideł
ostẽdac. Sub specie enĩ ueritatis plerũq
falsitas uẽdicat᷑. Et nͥ assit bonis ducibꝰ
pia cordis humilitas. ut qͦties reqͥrũt ueri¬
catẽ. secularis dignitaͭs remoueãt po¬
testatẽ. miserabilit̾ anteponãt᷑ humana
sac̾dotũ. sed uelle potiꝰ de sac̾dotalibꝰ iu¬
dicare iudiciis. Oc casione qͦdã uenimus
ad hũc locũ qͣnt̾ arbitror necessarium
uolenti sẽꝑ humanis diuina p̃pon̾e. ut
duxbonꝰ in om̃ibꝰ qͥdẽ sipie sapis. eccłã
consulas. sac̾dotibꝰ obedire festines. Sine
illorũ consilio nihil geras. qͦrũ p̃cibꝰ ad¬
iuuaris. P recipue tñ int̾ officia religiõiᷤ.
solã discas obediẽciã deferͭe. Et si quãdo
aliqͥs scrupulꝰ mẽtẽ mouet. ñ sequaris
facile sẽtentiã pͥã. nec aliis ꝑsuadere co¬
ueris. nͥ pͥus eam sac̾dotibꝰ agnoueris pla¬
cuisse. Mem̃to qͥa tͥ indeuterononuo łs

Expanded text:
demonstret, aut Scriptura divinitus inspirata commendet, aut sacerdotum doctrina fidelis ostendat. Sub specie enim veritatis plerumque falsitas vindicatur; et nisi adsit bonis ducibus pia cordis humilitas, ut quoties requirunt veritatem, saecularis dignitatis removeant potestatem, miserabiliter anteponentur humana sacerdotum, sed velle potius de sacerdotalibus judicare judiciis. 17. Occasione quadam venimus ad hunc locum, quantum arbitror, necessarium volenti semper humanis divina praeponere. Ut dux bonus, in omnibus quidem, si pie sapis, Ecclesiam consulas, sacerdotibus obedire festines, sine illorum consilio nihil geras quorum precibus adjuvaris. Praecipue tamen inter officia religionis, solam discas obedientiam deferre: et si quando aliquis scrupulus mentem movet, non sequaris facile sententiam propriam, nec aliis persuadere coneris, nisi prius eam sacerdotibus agnoveris placuisse. Memento quid tibi in Deuteronomio Deus
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan apłi nob̾ ĩcrepatio conueniẽt
aptari. Telũ di habẽt s ñ scd̾m sciẽtiã
uolẽs gͦ habere ⁊ elũ d̃i scd̾m sciẽtiam.
tene ordinẽ rectũ. caue ꝑu̾sũ. Rectus
ordo ẽ. ut sac̾dotes doceãt. laici doce
roboraũ. Unde &iã cõsuetudo sine lege qͣm
tradidit. eadẽ reuer ẽtia uidet᷑ custodiẽda
Nec offẽdat qĩos cuos ecclesiarũ c̃suetudodi.¬
u̾sa. dũ fides u̾na. ł aruis enĩmẽtibꝰ. ae pene
stultis hoc irrepit uiciũ. c̃sugtudinẽ ete te
ubi uł nacꝰ ẽ uł nutͥtꝰ in ali eccłuis querere.
& si aliqͣmͤ ssonãtiã c̃suetuclinis uiderit pa
quere statĩ consuecudiuẽ. Nec usurpes ali¬
quã sacͥ ritꝰ fac̾e nouitatẽ. seo c̾aditã t̾ exer

Expanded text:
tio competenter aptari: Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . Volens ergo habere zelum Dei secundum scientiam, tene ordinem rectum, cave perversum. Rectus ordo est ut sacerdotes doceant, laici docearoboravit; unde etiam consuetudo sine lege, quatradidit, eadem reverentia videtur custodienda, Nec offendat animos tuos Ecclesiarum consuetudo diversa, dum fides est una. Parvulis enim mentibus ac pene stultis, hoc irrepit vitium, consuetudinem suae Eubi vel natus vel enutritus, in aliis Ecclesiis quaerere; et si aliquam dissonantiam consuetudinis viderit, paquere statim consuetudinem, nec usurpes aliquam sacri ritus facere novitatem. Si enim t
Abbreviated transcription (Latin):
nimia ẽ. iustitia. ñ laude sed rep̃hensiõe
dignissima. Si placet sapic̃tissimi sẽcentia
salomonis. noli e̾e̾ multũ iustꝰ neq sapias
plusꝗͣ necesse ẽ. ne obstupescas. Qd ẽ neob¬
stupescas: Ne remaneas frigidus. q uis ro

Expanded text:
nimia est justitia, non laude, sed reprehensione nimia est justitia, non laude, sed reprehensione dignissima, si placet sapientissimi sententia Salomonis: Noli esse justus multum; neque sapias plus quam necesse est, ne obstupescas . Quid est, ne obstupescas? Ne remaneas frigidus. Quis r
Abbreviated transcription (Latin):
scãclalitat mutata consuetudo. potͣ similit̃
popłm scãdalitare. Cuiꝰ uolũtatẽ sibidor
opcimꝰ ĩ rebꝰ bonis sẽꝑ coneiliare festiuet.
apłica uerba frequẽtiꝰ recolẽs. uͥ scriptũ
ta popłi xp̃iam. patiẽt᷑ aux sapiẽs offensi¬
onẽ tuã toleres. donec alt̾ꝰ c̃suetudinis:
qua offenderis. aut rationẽ qͦ q mͦ capias
aut suscipias. delectationẽ. Si tñ ut sepe
dicẽdũ ẽ. nullũ timet᷑ ꝑicłm fidei. Quod
fidei ñ repugnat. hoc solũ debet equaus¬
miter sustineri. ꝓ scãdalo scilicet popłi.
qͥa et hoc utiq ad custodiã ꝑtinet fidei.
uitare scandalũ popłi. Popłs qͥppe scãda¬
lizatꝰ. facile ad cismata ꝓsilit. Et scis qͣ mͥ
om̃is sides. ꝑiclitet᷑ ĩc.cismate. Bonũe.
itaq ut te fauẽte. te c̃sẽtiẽte. et nullatenꝰ
qͦm tenec eccła. uͥ ꝓ tẽpore uł adminiss¬
tiõis necessitate fueris occupatꝰ. Auoqiĩ
dilig̾e solita et horrere uehem̃t᷑ insolita

Expanded text:
consuetudo, potest similiter populum scandalizare, cujus voluntatem sibi dux optimus in rebus bonis semper conciliare festinat: apostolica verba frequentius recolens, ubi scriptum ta populi Christiani, patienter dux sapiens offensionem tuam toleres, donec alterius consuetudinis in quo offenderis aut rationem quoquo modo capias, aut suscipias dilectionem, si tamen, ut saepe dicendum est, nullum timetur periculum fidei. Quod enim fidei non repugnat, hoc solum debet aequanimiter sustineri, pro scandalo scilicet populi: quia et hoc utique ad custodiam pertinet fidei, vitare scandalum populi. Populus quippe scandalizatus facile ad schismata prosilit, et scis quomodo omnis fides periclitetur in schismate. Bonum itaque est ut, te favente, te consentiente, et nullatenus quam tenet Ecclesia ubi pro tempore vel administrationis necessitate fueris conversatus. Alioquin diligere solita, et horrere vehementer insolita,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. quã lucẽ eternã patrẽ esse unuers
xp̃ianitas ꝓficet᷑. Qd siqͥ forte aliqͥ putant
istã lucẽ ȩternã cuiꝰ sapientia candor ẽ pa¬
trem accipi non debere. necesse ẽ ut dum
dm̃ patrẽ luce etͣnam denegant. aliã lucẽ
ȩterna querant. cuiꝰ ẽẽ candorẽ sapienti¬
am euident᷑ ostendant: Sed ipsi nouer̃t̃
quomͦ possint aut lucẽ quȩ deus nonsit
aut alterã luc̃ẽ p̃ter sapientiã que deo
coȩcerna sit inuenire: Cognoscat᷑ ergo lux
eẽ pater luminis. ut saltẽ sic filiꝰ patri
non dubitetur uel negetur eqͣlis. Uno
ĩa testimonio dm̃ patrẽ lucẽ eẽ docuimꝰ
Meliꝰsi id ipsũ apłica qͦ p̃dicatione mon¬

Expanded text:
rnam Patrem esse universa Christianitas profitetur. Quod si forte aliqui putant istam lucem aeternam, cujus Sapientia candor est, Patrem accipi non debere, necesse est ut, dum Deum Patrem lucem aeternam denegant, aliam lucem aeternam quaerant, cujus esse candorem Sapientiam evidenter ostendant. Sed ipsi noverint quomodo possint, aut lucem quae Deus non sit, aut alteram lucem, praeter Sapientiam, quae Deo coaeterna sit, invenire. Cognoscatur ergo lux esse Pater luminis, ut saltem sic Filius Patri non dubitetur vel negetur aequalis. Uno jam testimonio Deum Patrem lucem esse docuimus, melius est si id ipsum ap