comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
udũ. Que sunt illa dĩna
cura que ĩcessabiliter mo¬
uentur ⁊ casescũt ⁊ accuũt᷑
et siꝑferuent. Nam qui ĩ
arcuitu est nõ dũ intrat
quia uel tepet acalido. uel
torpet ab acuto. Si gͦ acu¬
tũ habent quomodo ĩ circui¬
tusunt. forte quia diuina
illa de quib scriptura locu-¬
ta est intus sũt omi c̾ature
et ita prorsus secreta ⁊ la¬
tencia ut si eciam ꝯtingi
possunt penetrari nõ pos¬
sint. Alia bero diuina ꝯ̃dã
sunt que ĩmanifestacio¬
nẽ ueniũt et se quodãm ͦ
ad cognicionẽ exponunt
ues dũ prodeunt intus
ad añnũ uel dum procedũt
foras usqr ad sensum nã
quedã diuina prorsus ĩtꝰ
esse et abscondita et latẽ¬
cia quedã bero foras exisse
⁊ manifesta esse aplus
plane ex hus que dei sũt
et in deo sunt aqͥd esse
man festũ aliquid ocultũ
et id quidẽ quod manife¬
stũ est ꝑstĩam posse ꝯtin¬
gi id uero quod prorsus

Expanded text:
dum? Quae sunt illa divina, circa quae incessabiliter moventur, et calescunt, et acuuntur, et superfervent? Nam qui in circuitu est, nondum intrat; quia vel tepet a calido, vel torpet ab acuto. Si ergo acutum habent, quomodo in circuitu sunt? Forte quia divina illa, de quibus Scriptura locuta est, intus sunt omni creaturae, et ita prorsus secreta et latentia, ut si etiam contingi possunt, penetrari non possint. Alia vero divina quaedam sunt, quae in manifestationem veniunt, et se quodammodo ad cognitionem exponunt, vel dum prodeunt intro ad animum, vel dum procedunt foras usque ad sensum. Nam quaedam divina prorsus intus esse, et abscondita, et latentia, quaedam vero foras exisse, et manifestata esse Apostolus plane ex iis quae Dei sunt, et in Deo sunt aliquid esse manifestum, aliquid occultum. Et id quidem quod manifestum est, per scientiam posse contingi; id ve
Abbreviated transcription (Latin):
et insolo diinitatie de sidio¬
requiesce. Debet namqz aĩa
templatiomi dedita. om̃i hora
pegrinacionis sue terminũ
⁊ ergastuli huiꝰ egressum cũ
sũmo desiderio expectare. et
ad illud diuine ꝯtẽplacõis
spectaculũ ꝙ infutura uita
sꝑamꝰ. animũ suũ suspendere
et ĩ eiusmodi expectatõe ue¬
hementi desiderio hanelare.
ut id quod ĩt̾umn uidet perspe¬
culũ ⁊ ĩ eignate mereatur
facie ad faciem uidere. Necces¬
se est itaq ad cor altũ ascen¬
dere. et ꝑmentis excessum
exdimna reuelacione addi¬
scere quid sit illud ad qd̾ sus¬
pirare uel studere oporteat
et ad qualẽ sublimitatis ha¬
bitũ animũ suũ componere
et assuescere debeat. Nam
ad missus fuerit. et adillus
diuinoꝵ radioꝵ spectaculũ
intrare meruerit ꝙͣ ĩtimis
desiderns ꝙͣ profundis sus¬
piriis ꝙͣ ĩ enarrabilibus ge¬
mitibus eũ qui eiusmodi est
putanius insistere. ꝙͣ assidua
recordacione.ꝙͣ iotũda admi¬

Expanded text:
et in solo divinitatis desideret in solo divinitatis desiderrequiesce. CAPUT XLI. Anima templationi dedita, omni hora peregrinationis suae terminum, et ergastuli hujus egressum, cum summo desiderio exspectare, et ad illud divinae contemplationis spectaculum, quod in futura vita speramus, animum suum suspendere, et in hujusmodi exspectatione vehementi desiderio anhelare: ut quod interim videt per speculum et in aenigmate, mereatur videre facie ad faciem. Necesse est itaque ad cor altum ascendere, et ex Dominica revelatione addiscere quid sit illud ad quod suspirare, vel studere oporteat, et ad qualem sublimitatis habitum animum suum componere, et assuescere debeat. Nam admissus fdivinorum radiorum spectaculum intrare meruerit: quam intimis desideriis, quam profundis suspiriis, quam inenarrabilibus gemitibus eum qui ejusmodi est, putamus insistere, quam assidua recordatione, quam jucunda admi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ affectũ infixerit. aliena oĩo
delectacione auelli nõ possit.
Certe si alienã aliquã ꝯsdla¬
cionẽ queris. uel recipis. dm̃
tuũ ꝙͣus fortasse sũme non¬
dũ tamẽ singulariter diligis
nõdum ĩ intimo collocatur
Si gͦ nõ satagis introduc̾e
eũ ad intima tua quo modo
te credam uelle uel posse sequi
eũ ad sublimia sua: Certũ gͦ
signũ tibi sit quecũq es aĩa
ꝙ dilectũ tuũ minꝰ diligis
uel ab illo minus dilig̾is: si
ad theoricos illos extessus nõ¬
dũ bocari uel uocantẽ sequi
nõ dum merueris. Quom ͦ
emĩ ꝑfecte diligis uel dilig̾is
los conatus mentis aliena¬
ione nõ transis: uis nosse
quia sublimitas diuitiaꝵ re¬
u. lacionũ. fit mamfestũ diui¬
ne reuelacionis idiciũ. iam
quia omĩa nota feci bobis que
gͦ dm̃i tuũ intime et sũme di¬
ligere. et omi hora in diunie
ꝯtẽplationis gaudiũ sũmo
cũ defiderio hanelare. Colli¬
ge te ipãm ad teniet ip̃am:

Expanded text:
per affectum infixerit, aliena omnino per affectum infixerit, aliena omnino delectatione avelli non possit? Certe si alienam aliquam consolationem quaeris vel recipis, Deum tuum, quamvis fortasse summe, nondum tamen singulariter diligis. nondum in intimo collocatur. Si ergo non satagis introducere eum ad intima tua, quomodo te credam velle vel posse sequi eum ad sublimia sua? 84. Certum ergo signum tibi sit, quaecumque es anima, quod dilectum tuum minus diligis, vel ab illo minus diligeris, si ad theoricos illos excessus nondum vocaris, vel vocantem sequi nondum merueris. Quomodo enim perfecte diligis vel diligerislos conatus mentis alienatione non transis? Vis nosse quia sublimitas divinarum revelationum sit manifestum divinae dilectionis indicium? Jam  meo, nota feci vobis . go Deum tuum intime et summe diligere, et omni hora in divinae contemplationis gaudium summo cum desiderio anhelare. Collige te ipsam ad temetipsam,
Abbreviated transcription (Latin):
affectionis tue smũ nec dum
teneat srĩtime dilectionis a¬
culeus aĩam tuam ĩ diuinis
affectibus minꝰ penetrat te¬
pidius exagitat. ꝙͣ ĩaliens
affectibus aliqñ penetrare
uel ex agitare solebat. Sz si tã¬
tam prorsus bel forte balidio¬
rem dilectionis uel delectacõis
uiolenciã in nitimis tius cr¬
ca diuina ꝑspexeris. qrͣalias
⁊nũꝙͣ expertus fueris: uide ad¬
huc si forte aliud aliquidsit
in quo delectari bel ꝯsolari pos¬
sis. Certe. ꝙͣ du possumꝰ ex
aliena qualicũqz reconsola¬
cionẽ uel iocũditatẽ ꝯcipere:
nondũ audeo dic̾e dilectum
nr̃m intimũ ardentissimi
amoris smũ tenere. Satage
gͦ. festina trahere eũ ad huc
ad interiora et secreciora cor¬
dis tui penetralia. quecũq¬
ad huc eiusmodi. aĩa. Quis
enĩ neget ĩ timũ issud cordis
hũani penetrale. tales recessa
hr̃e. seueciã optinero posse. ĩ
quibz sumi et singularis .i¬
moris uiolentia cum aliquid

Expanded text:
affectionis tuae sinum necdum affectionis tuae sinum necdum teneat, si intimae dilectionis aculeus animam tuam in divinis affectibus minus penetrat, tepidius exagitat, quam in alienis affectionibus aliquando penetrare vel exagitare solebat? Sed si tantam prorsus, vel forte validiorem dilectionis vel delectationis violentiam in intimis tuis circa divina perspexeris, quantam alias nunquam expertus fueris; vide adhuc si forte aliud aliquid sit, in quo delectari vel consolari possis. Certe quamdiu possum ex aliena qualicumque re consolationem vel jucunditatem concipere, nondum audeo dicere dilectum nostrum intimum ardentissimi amoris sinum tenere. Satage ergo, festina trahere eum adhuc ad interiora et secretoria cordis tui penetralia, quaecumque es ejusmodi anima. Quis enim neget illud intimum cordis humani penetrale tales recessus habere, seu etiam obtinere posse, in quibus summi et singularis amoris violentia cum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
culũ ingredi. et solam cum
solo morari dulcedineqz per¬
frui: nisi exterioꝵ om̃ obli¬
iusti ⁊ ĩ eius dilectione sũme
⁊ ĩtime delectari. Sesolam cũ
desideriũ suũ ꝑ urget et ex
hus queͥ intimus suis ꝯside¬
rat animũ suũ in eiusmodi
affectũ inflãmat. et tam ex
bonorũ ꝙͣ ex maloꝵ suoꝵ cõ¬
sideratione ĩ gr̃aꝵ actione
assurgit. et hinic proimpen¬
sa grã. hinc ꝓ indulta uemia
intime deuocionis untimas
ꝑsoluit. usq in ĩtimũ dilectꝰ
ꝑducitur et ĩ optimo collo¬
catur: qñ ex intimo affectu
et suꝑ omĩa diligitur. Cogi¬
ta quid sit ꝙ iuita tua arde¬
ciuis dilexisti. anxius cõcu¬
pisti: quod te iotũdius assi¬
ciebat. cet̾isq om̃ibus ꝓfin¬
dius delectabat. Considera
gͦ sieandem affectionis uiole¬
ciam delectacionisqz habim¬
danciam sentis. q ñ in sũm
dilectoris desideriuĩ mardescis
qñ ineius dilectione reqͥestis
Cui dubiũ sit. ꝙ intimiũillã

Expanded text:
culum ingredi, et solam cum culum ingredi, et solam cum solo morari, dulcedineque ejus perfrui; nisi exteriorum omnium oblivisci, et in ejus dilectione summe et intime delectari. Se solam cumdesiderium suum perurget, et ex his quae in intimis suis considerat, animum suum in ejusmodi affectu inflammat, et tam ex bonorum, quam ex malorum suorum consideratione in gratiarum actionem assurgit; et hinc pro impensa gratia, hinc pro indulta venia, intimae devotionis victimas persolvit. Usque in intimum dilectus perducitur, et in optimo collocatur, quando ex intimo cordis affectu, et super omnia diligitur. 83. Cogita quid sit quod in vita tua ardentius dilexisti, anxius concupisti, quod te jucundius afficiebat, caeterisque omnibus profundius delectabat. Considera ergo si eamdem affectionis violentiam, delectationisque abundantiam sentis, quando in summi dilectoris desiderium inardescis, quando in ejus dilectione requiescis. Cui dubium sit quod intimum illum
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ deũ. O qͣnͣta est dignitas
hoĩs filiũ hr̃e deũ. et quãta
est humilitas omĩpotentis
hr̃e hoĩem patrem. et quãta
ueri sponsi amica ad dilecta
sui aduentũ sũmo cũ deside¬
rio semꝑ debet inhiare. ⁊ ꝑa¬
ta atqz expedita esse. ut pul¬
santẽ amicũ absq ulla dila¬
cionis ĩiuria possit suscipe
⁊ uocanti cũ omĩ alacrtate
occurrere ne subito ⁊ iõpia¬
te adueniens miꝰ proni¬
ta et minꝰ ornatã ĩueniat
uel exclusus duitine prestola¬
cionis ullã molestrã sustine¬
at. Aliud est autẽ cũ ip̃o in¬
trare. atq aliud est ad ip̃m
exire. Ibi aĩa ad se ip̃am rener¬
titur et cũ dilecto suo usq ad
intima cordis sui penetralia
ingreditur hic extrasemet¬
ip̃ͣm ducitur et ad sublinna ꝯ¬
templanda subleuatur. Qͥs
namqz est eius ĩtroire: insi
se totam inse ip̃am collige:
Quid uero esteuis exire: insi
seipãm extrasemet ip̃ãm to¬
cameffũdere. Nichilitaq ad
est aĩan cũ dilecto suo cubi¬

Expanded text:
Deum. O quanta est dignitas hominis, filium habere Deum! et quanta est humilitas Omnipotentis habere hominem patrem! et quanta  ergo anima et veri sponsi amica ad dilecti sui adventum summo cum desiderio semper debet inhiare, et parata atque expedita esse, ut pulsantem amicum absque ulla dilationis injuria possit suscipere, et vocanti cum omni alacritate occurrere; ne subito et inopinate adveniens, minus promptam et minus ornatam inveniat: vel diu exclusus, diutinae praestolationis ullam molestiam sustineat. Aliud est autem cum ipso intrare, atque aliud est ad ipsum exire. Ibi anima ad se ipsam revertitur, et cum dilecto suo usque ad intima cordis sui penetralia ingreditur: hic extra semetipsam ducitur, et ad sublimia contemplanda sublevatur. Quid namque est ejus introire, nisi se totam in semetipsam colligere? Quid vero est ejus exire, nisi se ipsam extra semetipsam totam effundere? Nihil itaque 366 aliud est animam cum dilecto suo in cubi
Abbreviated transcription (Latin):
cantaꝵ reꝵ ministras ⁊ qualẽ
linguã talia uerba fundentem.
et sanctiorem aĩam talis spũs
receptricẽ. Tunc eciam assunt
angeli sacerdoti et tribunal
atqr altaris locus celestibus
uirtutibus. ad impletur ĩ hono¬
rem illius qui ĩmolatur. In
ip̃a ĩmosacionis hom ad sacer¬
dotis uocem celi apperiuntur ĩ
illo ihũ xpp̃i misterio angeloꝵ
chori assunt sũmis una soci¬
antur. t̾ra celestibus iugitur.
unũ ex uisibilibus atq ĩuisi¬
bilibus fit. s nccẽ ut dũ hec
agimiꝰ nosmet ip̃os ĩ cordis
contrictione mactemus: et qui
passionis dñice misteria cele¬
bramus debenius imitari qd̾
agimius. Nam tũc fere pro no¬
bis deo hostia erit: cũ nos ip̃os
hostiamfecerit. In xp̃osemel
oblata est hostia. ad salutem
sempiterna potefissima: nos
uero per singulos dies offermiꝰ
offermius. s ad recordacionẽ
mortis eius. et una est hostia
qr semel oblatus est xpp̃us. hoc
uero sacrificiũ exemplũ est illiꝰ

Expanded text:
tantarum rerum ministras, et qualem tantarum rerum ministras, et qualem linguam talia verba fundentem, et sanctiorem animam talis spiritus receptricem! Tunc enim adsunt angeli sacerdoti, et tribunal atque altaris locus coelestibus virtutibus adimpletur in honorem illius qui immolatur. In ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coeli aperiuntur, in illo Jesu Christi mysterio angelorum chori adsunt, summis ima sociantur, terra coelestibus jungitur, unum ex visibilibus atque invisibilibus fit. Sed necesse est ut, dum haec agimus, nosmetipsos in cordis contritione mactemus, et qui passionis Dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Nam tunc vere pro nobis Deo hostia erit, cum nosipsos hostiam fecerit. In Christo semel oblata est hostia ad salutem sempiterna potentia, nos vero per singulos dies offerimusofferimus, sed ad recordationem mortis ejus, et una est hostia, quia semel oblatus est Christus. Hoc vero sacrificium exemplum est illius,
Abbreviated transcription (Latin):
sanctũ est: et tale unicuiq
fit quasi corde ad accipiendũ
accesserit. Si offerat deo ma¬
lus et accipiat bonus: tale
cuiqz erit qualis quisq fue¬
rit. Credimus et fatemur
qm̃ corpus issud quos de uir¬
gine deus assumpsit. et in
quo resurrexit: semp᷑ in celo
et ubicũqr uult et ĩqua spẽ
uult. Cuisur sum sedet ad
dexterã patris: iẽ pore sacri¬
ficii hommiũ manibus ꝯtinet
Corpus xp̃i tale accipiniꝰ in
sacramento. quale post refur¬
rectionẽ est in semet ip̃o. Cũ
accipitui. nõ consumitur. sed
ex pleto officio pro quo sacrifi¬
tatur et manducatui. in issud̃
quod in celo est. tranffertur.
Semel oblatus est xp̃us in
se ip̃o. et cotidie ĩmolatur in
sacramento. Cum ergosac̾dos
sp̃m sanctũ aduocauerit ⁊ islã
hostiam reuerendã ĩmolau̾it
cõmunẽqz deũ subinde ꝯtinge¬
rit ubi illũ dic michi nr̃a esti¬
macione ponemus: ꝑpende qua¬
les oporte at eius manus esse¬

Expanded text:
sanctum est, et tale unicuique sanctum est, et tale unicuique fit quali corde ad accipiendum accesserit. Si offerat Deo malus et accipiat bonus, tale utrique erit, qualis uterque fuerit. Credimus et fatemur quoniam corpus illud, quod de Virgine Deus assumpsit, et in quo resurrexit, semper est in coelo, et ubicunque vult, et in qua specie vult. Qui sursum sedet ad dexteram Patris, tempore sacrificii hominum manibus continetur. Corpus Christi tale accipimus in sacramento, quale post resurrectionem est in semetipso. Cum accipitur non consumitur, sed expleto officio, pro quo sacrificatur et manducatur, in illud quod in coelo est, transfertur. Semel oblatus est Christus in seipso, et quotidie immolatur in sacramento . Cum ergo sacerdos Spiritum sanctum advocaverit, et illam hostiam reverendam immolaverit, communemque Deum subinde contigerit, ubi illud dic mihi nostra existimatione ponemus? Perpende quales oporteat esse manus
Abbreviated transcription (Latin):
cusũ pacis: nõ misteriũ. acti¬
pit prose: s testimoniũ con¬
tra se. Misteriuĩ nostrũ ĩmẽ¬
sa dm̃ positũ est. estote ergo
quod uidetis et accipite quod̾
estis. hoc accipitur ĩ pane . p
pependit in cruce: et hoc sum¬
tur in calice quod effusum ẽ
de xp̃i latere. Imusibilis eñi
sacerdos uisibiles creaturas pa¬
me et uii ĩsubstanciã torpis
et sangͥnis sui uerbo suo secreta
potestate ꝯuertit ita dicens
hoc est corpus meũ. et sa ncti¬
ficacione repetita. hic est san¬
guis meus. Cumgͦ reuerendũ
altare cibis saciandus asten¬
dis. sacrũ dm̃ dei tui corpus
⁊ sanguiẽ fide respice me¬
te ꝯtinge honore nurarele¬
uocione uenerare cordis ma¬
iui accipe ⁊ maxime haustu
interiori assume. Nam crede
meũ. hoc est acciꝑe panem
uiuũ. Nos credimus ⁊ dici¬
mus quomã corpus xp̃i tale
uincuiqz fit qualis accesse¬
rit ut offerat. et qualis acces¬
serit ut accipiat. Na unuĩ
idemq corpus ꝓpter nomen
dñi quod inuocatur semper

Expanded text:
 non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se. Mysterium nostrum in mensa Domini positum est. Estote ergo quod videtis, et accipite quod estis. Hoc accipitur in pane quod pependit in cruce, et hoc sumitur in calice quod effusum est de Christi latere. Invisibilis enim Sacerdos visibiles creaturas panis et vini in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Hoc est corpus meum, et sanctificatione repetita: Hic est sanguis meum. Cum ergo ad reverendum altare cibis satiandus ascendis, sacrum Domini Dei tui corpus et sanguinem fide respice, mente continge, honore mirare, devotione venerare, cordis manu accipe, et animae haustu interiori assume. Nam credere in eum, hoc est accipere panem vivum. Nos credimus et dicimus quoniam corpus Christi tale unicuique sit, qualis accesserit ut offerat, et qualis accesserit ut accipiat. Nam unum idemque corpus propter nomen Domini, quod invocatur, semper
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ nichil a malo minus
ꝑficitur sacerdote. quia non
ĩmerito ꝯsecrantis s ĩ uerbo
efficitur creatoris. ⁊ ĩ uirtute
spũs sancti. Omĩa uero satra¬
menta cũ obsint indigne tͣc¬
tantibus: ꝓsunt tñ per eos
digne sumentibus. Cõmu¬
monamqz maloꝵ nõ macu¬
lat aliquẽ participacõne sa¬

Expanded text:
majus, nihil a malo minus majus, nihil a malo minus perficitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et virtute Spiritus sancti. Omnia vero sacramenta cum obsint indigne tractantibus, prosunt tamen per eos digne sumentibus. Communio namque malorum non maculat aliquem participatione sa
Abbreviated transcription (Latin):
est. integrũ Sicut enĩ indi¬
uiduũ est. cũ diuiditur sic ĩ¬
corruptũ cũ fuerit sumptũ.
xp̃us in sacramento ꝑ ꝑtes
mãducatur: et manet ĩteger
Totus ĩceso: totus ĩcorde tuo
Totus infracto: totus ĩ inte¬
gro. Tantũ est ĩ exiguo. ꝙͫ
ꝯstat esse in toto. Nichil miꝰ
hent singuli. ꝙͣ uniu̾si. To¬
tũ unus totũ duo totũ plu¬
res sine diminucione ꝑcipi¬
unt. qz nõ inspẽ uel qnͣtita¬
te sacramenti est gr̃a: sed ĩ
uirtute xp̃i. Quomodocũq
signa uarientur ĩ sacramen¬
to: xp̃us semper idẽ est ĩse¬
ip̃o. quod euidentiꝰ manife¬
stauit cũ in cena pñs corpꝰ
et sanguinẽ suũ discipulis
sius distribuit. Tradidit eis
se pp̃m ĩ sacranento qͣiͣ aliũ
et tamen eundem: et cum a
singulis sumptus comederet᷑
et biberetur. in sacramẽto. unꝰ
tamen ⁊ integer mansit ĩse¬
ip̃o. Diuina gr̃a ita est libera
catholicã eccliam ĩsacramẽ¬
to corporis xp̃i. nichil a bono

Expanded text:
est integrum. Sicut enim indiest integrum. Sicut enim individuum est cum dividitur, sic incorruptum cum fuerit sumptum. Christus in sacramento per partes manducatur et manet integer, totus in coelo, totus in corde tuo, totus in fracto, totus in integro. Tantum est in exiguo, quantum constat esse in toto. Nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures sine diminutione percipiunt, quia non in specie vel quantitate sacramenti est gratia, sed in virtute Christi. Quomodocunque signa varientur in sacramento, Christus semper idem est in seipso. Quod evidentius manifestavit cum in coena praesens corpus et sanguinem suum discipulis suis distribuit. Tradidit eis seipsum in sacramento quasi alium, et tamen eumdem. Et cum a singulis sumptus comederetur et biberetur in sacramento, unus tamen et integer mansit in seipso. Divina gratia ita est libera,Catholicam Ecclesiam in sacramento corporis Christi nihil a bono
Abbreviated transcription (Latin):
in sacramento cotidie ĩ molet᷑
nõ dicitur ꝙ iterũ occidatur
s ꝙ uera eius ĩmolacio repñ¬
tata. ide nunc in sacramen¬
to quod tunc in cruce oꝑetur
Eadem est hic et ibi corporis
et sangiunis xp̃i substancia.
ꝙͣ ius ĩspecie altera: eademqr
salutis nr̃e gr̃a. uera et emm
caro xp̃i est ꝙͣ forma panis
opertam in sacrameto sumimiꝰ
et uerus sangius xp̃i quẽ sus
uinispecie ac sapore po tantꝰ
Mortalitatis cibus exterius
uidetur: quia quod de nobis
exterius apparet mortale est
Nichil exterius ĩnuitat᷑.
quia nchil de nobis exteriꝰ
ĩ nouatur. Interius uero hoc idẽ
ĩ nobis accipinus ꝓ de illo
credimꝰ. qm̃ uitam de uita
sumimus. ꝑ quã reforma¬
mur ad uitã. Sicut em̃i de
uirgine perspm̃ sanctũ uera
caro sine coitu creatur: sic ꝑ
biqz offertur unũ corpus est
et nõ multa corpora ita unũ
sacrificiũ dius locis adiu̾sis
hoĩbus sacrificatur et ubiq
est idem. Per partes diuidit᷑
et a multis accipitur: et sẽꝑ

Expanded text:
acramento quotidie immoletur, non dicitur quod iterum occidatur, sed quod vera ejus immolatio repraesentata idem nunc in sacramento, quod tunc in cruce, operetur. Eadem est hic et ibi corporis et sanguinis Christi substantia, quamvis in specie altera, eademque salutis nostrae gratia. Vera etenim caro Christi est, quam forma panis opertam in sacramento sumimus, et verus sanguis Christi, quem sub vini specie ac sapore potamus. Mortalitatis cibus exterius videtur, quia quod de nobis exterius apparet, mortale est. Nihil exterius immutatur, quia nihil de nobis exterius innovatur. Interius vero hoc idem in nobis accipimus quod de illo credimus, quoniam vitam de vita sumimus, per quam reformamur ad vitam. Sicut enim de Virgine per Spiritum vera caro sine coitu creatur, sic pebique offertur, unum corpus est, et non multa corpora, ita unum sacrificium diversis locis a diversis hominibus sacrificatur, et ubique est idem. Per partes dividitur, et a multis accipitur, et semper
Abbreviated transcription (Latin):
one creatoris. s eciam ꝯtem¬
plandis eius creaturis. dũ
em̃ deũ in omibus operibus
mirabilem inueniũt. quid
mirũ si ubiq mirando uene¬
rantur. Generando mirãtui
magnalia eius quẽ diligũt
Inue̾niũt itaq nõ solũm ĩ
creaturis ĩ corporeis. sed in
creaturis corporeis. Unde mi¬
rantur unde eoꝵ creatorem
digne uenerantur. hec om̃ia
iugiter contemplantur. con¬
templantes miraitur ii¬
rantes letantur. Letantui
de diuina ꝯtẽplacione. cõgra¬
tulantur de mutua uisione
letantur ĩ rerũ corporasium
speculacione. Distanus ⁊ nos
ꝯtemplantes mirari. ⁊ minã¬
tes contemplari: quo modo
illi suꝑne btĩtudinis ciuies oĩa
que sub ip̃ĩs sunt indesmẽter
aspiciũt ommiũqz que ab alto

Expanded text:
one Creatoris, sed etiam de contemone Creatoris, sed etiam de contemplandis ejus creaturis. Dum enim Deus in omnibus suis operibus mirabilem inveniunt, quid mirum si ubique mirando venerantur, venerando mirantur magnalia ejus, quem diligunt? Inveniunt itaque, non solum in creaturis incorporeis, sed etiam in creaturis corporeis, unde mirentur, unde Creatorem earum digne venerentur. Haec omnia jugiter contemplantur, contemplantes mirantur, mirantes laetantur. Laetantur de divina contemplatione, congratulantur de mutua visione, mirantur in rerum corporalium speculatione. 88. Discamus et nos contemplantes mirari, et mirantes contemplari, quomodo illius supernae beatitudinis cives omnia quae sub ipsi sunt indesinenter aspiciunt, omniumque quae ab al
Abbreviated transcription (Latin):
qui uero ꝯtemplaciom uitatis
uult uacare. neccesse est. ut di¬
nõ solum ab operibus malis.
s eciam acogitacionib suꝑua¬
cius. Multi si quidem et sisciãt
uacare corpore. nimime tamẽ
ualent uacare corde. Nescientes¬
tamen fac̾e̾ sabbatũ ex sabbato.
et ideo nõ ualent implere P̾
dr̃ in psalmo. uacate et uidete
qm̃ ego sum deus. Uacantes si¬
quidem corpore s uacãtes bbiz uꝰ
corde. Inde est ꝙ hostes derri¬
ꝑuencionis passimhuc ⁊ illuc
bagantur. Anmꝰ eoꝵ ĩ diu̾sa
rãpitur: et nunc ĩ hanc ꝑtẽ
nunc ĩ illam discurrendo mira
agilitate ĩꝯtraria agitur.
Sic sic ꝙͣdiu subegens huiꝰ
mundi esementis uiuimus.
desideria nr̃a ultra gaudia nr̃a
extendimus: quia infinite
plura sunt que concupiscimꝰ
ꝙͣ que in hac uita apprehende
possumus. Beata autẽ super
sua ultra gaudioꝵ suoꝵ ple
mensitatẽ comprehende᷑ oĩo
nõ sufficit. Est autẽ eorum
gaudiũ nõ solũ de ꝯtẽplaci¬

Expanded text:
Qui vero contemplationi veritatis Qui vero contemplationi veritatis vult vacare, necesse est ut dinon solum ab operibus malis, sed etiam a cogitationibus supervacuis. Multi siquidem etsi sciant vacare corpore, minime tamen valent vacare corde, nescientes facere sabbatum ex sabbato: et ideo non valent implere quod dicitur in Psalmo, Vacate, et videte quoniam ego sum Deus . Vacantes siquidem corpore, sed vagantes ubique corde . Inde est quod hostes deriperventionis passim huc et illuc vagantur. Animus eorum in diversa rapitur, et nunc in hanc partem, nunc in illam discurrendo mira agilitate in contraria agitur. 87. Sic, sic quamdiu sub egenis hujus mundi elementis 368 vivimus, desideria nostra ultra gaudia nostra extendimus; quia infinite plura sunt quae concupiscimus, quam quae in hac vita apprehendere possumus. Beata autem illa ssua ultra gaudiorum suorum mensitatem comprehendere omnino non sufficit. Est autem eorum gaudium, non solum de contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
re omĩno nõ possumus Et
ꝓͣius inde aliquid ĩ memo¬
ria tene anius et quasi ꝑ me¬
diũ uelũ. et uelut ĩmedio ne¬
bule uideamus. nec modum
quidẽ uidendi nec qualita¬
tem uisiomns comprehendeᷤ
uel recordari sufficimꝰ. Et
rreminiscintur dũ uidentes
nõ peruidemus et aspicien¬
tes nõ ꝑspicimus. et intẽdẽ¬
tes nõ penetramus. donec
iterũ meditacione assurga¬
mus in ꝯtemplacionẽ. ꝯtem¬
placione ĩ admiracionẽ ad¬
miracione ĩ mentis asiena¬
cionẽ u̾itatis ꝯtemplacio ĩ
hac uita inchoatur s ĩ futura
iugi ꝑpetuitate celebratur.
Per ui̾tatis contemplacionẽ¬
homo eruditur adiusticiam.
ꝯsũmatur ad gli̾am. Gracia
contemplacionis cor abomi
mũdano amore nõ solume¬
nũdat s sanctificat. et ani¬
mũ ad celestiũ amorẽ infla¬
mat. qui diuina inspirõe et
reuesa cione ꝯtemplacionis
grãm promouetur.quasda
arras future illius plenitudi¬
nis accipit: ubi sempiterne
ꝯtemplaciomi ꝑpetuo ĩ he̾bit

Expanded text:
us. Et quamvis inde aliquid in memoria teneamus, et quasi per medium velum et velut in medio nebulae videamus, nec modum quidem videndi, nec qualitatem visionis comprehendere, vel recordari sufficimus. Et reminiscimur, dum videntes non pervidemus, et aspicientes non perspicimus, et intendentes non penetramus, donec iterum meditatione assurgamus in contemplationem, contemplatione in admirationem, admiratione in mentis alienationem. Veritatis contemplatio in hac vita inchoatur, sed in futura jugi perpetuitate celebratur. Per veritatis contemplationem eruditur homo ad justitiam, consummatur ad gloriam. Gratia contemplationis cor ab omni mundano amore non solum emundat, sed sanctificat, et animum ad coelestium amorem inflammat. Qui divina inspiratione et revelatione ad contemplationis gratiam promovetur, quasdam arrhas futurae illius plenitudinis accipit, ubi sempiternae contemplationi perpetuo inhaerebit.
Abbreviated transcription (Latin):
eebũ caro factũ est et
habitauit ĩ nobis. ue
uerbum caro factũ est et nos
uere berbũ carnem dñico cibo¬
. sumimius: et ideo manere in
nobis naturalr estimandus
est qui per naturã nr̃e carnis
iam sibi ĩsepabilemhomo na¬
tus assumpsit: et naturãcar¬
nis sue subsacramento cõmu¬
nicande carms admituit. Ita
enĩ om̃es unũ sumus: quia ĩ
xp̃o pater et xp̃us ĩ nobis. unũ.
ine nos esse faciunt. Nos
nos sumꝰ. Corpus xp̃i sumus
sdlũ capiti ꝑdilectionẽ. s etiã
cũ mẽbris ĩuitẽ uniri debe

Expanded text:
erbum caro factum est, et habitavit in nobis . Vere Verbum caro factum est, et nos vere Verbum carnem Dominico cibo sumimus, et ideo manere in nobis naturaliter existimandus est, qui per naturam nostrae carnis jam sibi inseparabilem homo natus assumpsit, et naturam carnis suae sub sacramento communicandae carnis nobis admiscuit. Ita enim omnes unum sumus, quia in Christo Pater et Christus in nobis unum in iis nos esse faciunt. Nos nos sumus. Corpus Christi sumus,solum capiti per dilectionem, sed etiam cum membris invicem uniri d
Abbreviated transcription (Latin):
creature uitã possit ꝯferre
sempiternã: cũ creatura po
ĩ corpore uiueret nnsi pcaret
sic xp̃us ĩ ecclesia lignũ ui¬
te se ip̃m posuit. Ut ĩse credẽ¬
tibus uita esset et̾na. Idcuto
tantopere fides ĩ sacramẽto
exigitur quia falsa fide mũ¬
dus perut. quado adã plus
dyabolo falsa suggerẽti. ꝙͣ
deo bera promietenti crede
presumpsit. Dũ uero ĩ sacra¬
sti ut dignũ est creditur sa¬
natur hac fide uera illa per¬

Expanded text:
creaturae vitam possit conferre creaturae vitam possit conferre sempiternam, cum creatura creaturae potin corpore viveret, nisi peccaret, sic Christus in Ecclesia lignum vitae seipsum posuit, ut in se credentibus vita esset aeterna. Idcirco tantopere fides in sacramento exigitur, quia falsa fide mundus periit, quando Adam plus diabolo falsa suggerenti, quam Deo vera promittenti, credere praesumpsit. Dum vero in sacrasti, ut dignum est, creditur, sanatur hac fide vera illa per
Abbreviated transcription (Latin):
pus et sangus xp̃i ĩ pane et
cetis corpor spẽbus. ad. quos
respondetur: qm̃ sicut panis
ex multis grans et uniũ ex
nultis uius sic eccłia de diũ¬
sis ꝑsonis colluitur. Dignũ
enamfuit. ut eidem spẽbus
quibus caro asitur. et creatiu.
ĩ quolibet homine nataralĩ¬
secretur ĩ dñico hoĩe potẽtiasĩ
Sipanis ĩcarnẽ et uniũ i
Anguinẽ cuiuslibet tranffor¬
matur natirasr̃ musto ma¬
gis. si deus uoluerit ĩ carnẽ
et sanguinẽ suũ tranfferet᷑
potencialiter. Cũ ergo panis
ĩ carnẽ ⁊ unũ in sanguinẽ
uerbo dñi mutetur. Iam nõ
desperet in corpus xp̃i traici
esse ꝙ ex se male fuerat. ut
fit in xp̃o bene quod nõ ecat
So icut enmn cibus et potus
sũt uita nr̃a tẽpouisis: quã¬
diu deo placuerit: sic ⁊ mul¬
to ampluis ip̃e pannis celestis
ert uita et̾na quib ip̃e uolue¬
rit. Magis em̃ credendus ẽ¬
nt et uita est: ꝙͣ qui nõ
hẽt. Non est mirũ si creator

Expanded text:
pus et sanguis Christi in pane et pus et sanguis Christi in pane et caeteris corporum speciebus. Ad quod respondetur quoniam sicut panis ex multis granis, et vinum ex multis uvis, sic Ecclesia de diversis personis colligitur. Dignum etiam fuit ut eisdem speciebus, quibus caro alitur et creatur in quolibet homine naturalnsecretur in Dominico homine potentialiter. Si panis in carnem, et vinum in sanguinem cujuslibet transformatur naturaliter, multo magis, si Deus voluerit, in carnem et sanguinem suum transferetur potentialiter. Cum ergo panis in carnem, et vinum in sanguinem verbo Domini mutetur, jam non desperet in corpus Christi trajesse quod ex se male fuerat, ut fiat in Christo bene quod non erat. Sicut enim cibus et potus sunt vita nostra temporalis, quandiu Deo placuerit, sic et multo amplius ipse panis coelestis erit vita aeterna quibus ipse voluerit. Magis enim credendus et et vita est, quam qui non habet. Non est mirum si Creator
Abbreviated transcription (Latin):
piendollocũ in se prebuit dya¬
bosoᷤ. Qui gͦ de cͥminalib nõ¬
dũ digne penituerunt aut
ad huc ĩ affectu peccandi sunt
uel aliquẽ hoĩem odio habent
corpus xp̃i nõ accipiant: ne
moriantur. Incesti uero et lu¬
xuriosi periculosius sumunt
qm̃ nichil sic aduersat᷑ mũ¬
dicie amatoruit feditas. Por¬
ro qui petcare quieuit. ꝙͣuis
pcc̃o ad huc mordeatui peccã¬
di tamen decet̾o nõ habeat
uolũtatem cõmunicare non
desmat. Cuomodo cotidie tẽp¬
tamur et labimur cotidie
xp̃c in sacramẽto ꝓ nobis ĩmo¬
satur. Cũ gͦ corpus xp̃i ore su¬
minus amicitias et beneficia
eius corde cogitemus quomodo
passus et morturtest ꝓ nobis
et morte sua a morte et̾na nos
liberauit. Participacione autõ
corporis sui nos sibi corporauit
ut transeat ipse ĩ nobis ad pa¬
trem. transcamus ⁊ nos ĩillo
unũ farti cũ isso ut ip̃m ꝓip̃m
habeamus gustũ inbia. sacie¬
tatẽ in patria: hic uiaticum
et ibi p̾miũ. Queritur cur cor¬

Expanded text:
piens locum in se praebet diabolo. Qui ergo de criminalibus nondum digne poenituerunt, aut adhuc in affectu peccandi sunt, vel aliquem hominem odio habent, corpus Christi non accipiant, ne moriantur. Incesti vero et luxuriosi periculosius sumunt, quoniam nihil sic adversatur munditiae amatori ut feditas. Porro qui peccare quievit, quamvis peccato adhuc mordeatur, peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, communicare non desinat. Quomodo quotidie tentamur et labimur, quotidie Christus in sacramento pro nobis immolatur. Cum ergo corpus Christi ore sumimus, amicitias et beneficia ejus corde cogitemus, quomodo passus et mortuus est pro nobis, et morte sua a morte aeterna nos liberavit. Participatione autem corporis sui nos sibi concorporavit, ut transeat ipse in nobis ad Patrem, transeamus et nos in illo unum facti cum illo, ut ipsum per ipsum habeamus gustum in via, satietatem in patria, hic viaticum, et ibi praemium. Quaeritur cur cor
Abbreviated transcription (Latin):
tis uisionẽ insaciabilĩ mnar¬
destant. Nichil est Iocundiꝰ.
nichil est btilius gr̃a contẽ¬
placionis. Quanto amplius
ĩ celestiũ contemplacione de¬
lectaris et delectando ad mi¬
raris. tanto libencius ĩ mora¬
ris tanto diligencius ꝑsauc¬
taris ꝓfundiusqz ĩllumina¬
ris. Semper ĩ illis ĩuemes
quod mireris ⁊ unde delecte¬
ris. Nusꝙͣ est copiosior ma¬
teria. ad mirandi. et nusqmͣ
utilior causa delectandi. In hus
gͦ semper sit tua admiracõ
et delectacio: nec ncc̃e erit
alia pro alus querere: et per
uana huc illuc qz cogitacõnã
euagacione discurrece. Deũ
namqr cognostere: plenitu¬
do est scĩe. Plentudo autem
huius sciencie plenitudo est
tas est uite. Ad̃ huiꝰ bero scĩẽ
plonitudinẽ: opus est. ĩtima
funda ĩuestigatione suspi¬
nis ꝙͣ argumentis: crebris
mentatiomibus: lacrimis

Expanded text:
tis visionem insatiabiliter inardescant. Nihil est jucundius, nihil utilius gratia contemplationis. Quanto amplius in coelestium contemplatione delectaris, et delectando admiraris, tanto libentius immoraris, tanto diligentius perscrutaris, profundiusque illuminaris. Semper in illis invenies quod mireris, et unde delecteris. Nusquam est copiosior materia admirandi, et nusquam utilior causa delectandi. In his ergo semper sit tua admiratio et delectatio. Nec necesse erit alia pro aliis quaerere, et per vanam huc illucque cogitationum evagationem discurrere. Deum namque cognoscere, plenitudo est scientiae. Plenitudo autem hujus scientiae, plenitudo est tas vitae. Ad hujus vero scientiae plenitudinem opus est potius intima funda investigatione; suspiriis, quam argumentis; crebris mentationibus; lacrymis,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ estus. nõ lassitudo ieimi
nec ulla temptacio inmici.
non peccandi uoluntas. nec de¬
liquendi facultas. sed totum
leticia. totũ exultacio posside¬
bit. hominesq angelis sociati.
sme ulla carnis infirmitate
imperpetuũ uernabunt. Ibi
erit iocunditas infiita. bea¬
titudo sempiterna. In qua qui
semper ad ipiscitur semper te¬
netur. Ibi est requies a laboubz
pax ab hostibus amenitas de
nouitate. securitas de eterm¬
tate suauitas atq dulcedo de
dei uisione. Et quis non illic be
hementer habitare desideret.
et propter pacem et ꝓpter ame¬
nitatem et ꝓpter eternitatem
et ꝓpter dei uisionem: Nullꝰ
est ibi ꝑegrinus. sz quicunqz
illuc uenire merebuntur securi
in propria patria manebunt
semper leti et semper saciati
de uisione dei. et quanto plus
asiquis asio deo obediens fu̾it
tanto ampsiorem mercedem
ibi recipiet. quantoq deũ plꝰ
amabit: tanto proprius uide¬
bit quem cernere finis. Expli

Expanded text:
non aestus, non lassitudo jejunii, non aestus, non lassitudo jejunii, nec ulla tentatio inimici, nec peccandi voluntas, nec delinquendi facultas, sed totum laetitia, totum exsultatio possidet. Homines quoque angelis sociati, sine ulla carnis infirmitate in perpetuum manebunt. Ibi erit jucunditas infinita, beatitudo sempiterna: in qua qui semel suscipitur semper tenetur. Ibi est requies a laboribus, pax est ab hostibus, amoenitas de novitate, securitas de aeternitate, suavitas atque dulcedo de Dei visione. Et quis non illic habitare vehementer desideret, et propter pacem, et propter amoenitatem, et propter aeternitatem, et propter Dei visionem? Nullus est ibi peregrinus, sed quicunque illuc venire merebuntur, securi in propria patria manebunt, semper laeti, et semper satiati de visione Dei. Et quanto plus aliquis hic Deo obediens fuerit, tanto ampliorem ab eo mercedem ibi recipiet: quantoque amplius Deum amabit, tanto propius videbit quem cernere cupit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
me qm̃ ꝯfortati sũt suꝑ me¬
E go bero qui usq̃z ad hanc diem
ꝯtra me uixi: iam iam ꝑ tuã
gr̃am michi uiuere incipiam
rari insepultro: aĩa letetur cũ
sanctis in celo. Illuc spiritus di¬
rigendus est: quo est iturus
Illuc festinare debemꝰ ubisẽꝑ
timeamus. Si sic amamus
istã uitam labilem et caducã
ubi cum tantolabore uiuimꝰ.
ubi comedendo. bibendo. dormi¬
endo. uix neccessitatibus caris
satiffacimus multo magis a¬
ubi nullũ laborẽ sustmebimꝰ
ubi sũma semper iocunditas
sũma felicitas. felix libertas
et felix beatitudo. ubi similes
erunt homines angelis dei et
fulgebunt iusti sicut sol ĩ reg¬
no patris sui. Qualis puta¬
tis tunc erit splendor aĩaꝵ qñ
solis splendorem hẽbit lux cor¬
porũ. Nulla erit ibi tristicia
nulla angustia. nullus dolor
nullus tĩmor nullus ibi labor
nulla mors. s ꝑpetua sanitas
ibi malicia. Nec carnis mise¬
ria. nulla est ibi egritudo nul¬
la om̃o neccessitas. Non est
ibi fames. Non sitis nõ frig̃

Expanded text:
i sunt supeEgo vero qui usque ad hunc diem contra me vixi, jamjam per tuam gratiam mihi vivere incipiam.rari in sepulcro, anima laetetur cum sanctis in coelo. Illuc spiritus dirigendus est, quo est iturus: illuc festinare debemus, ubi semper timeamus. Si sic amamus istam labilem et caducam vitam, ubi cum tanto labore vivimus, ubi comedendo, bibendo, dormiendo, vix carnis necessitatibus 334 satisfacimus: multo magis aubi nullum laborem sustinebimus, ubi summa semper jucunditas, summa felicitas, felix libertas, et felix beatitudo; ubi similes erunt homines angelis Dei, et fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . Qualis, putas, tunc erit splendor animarum, quando solis splendorem habebit lux corporum? Nulla erit ibi tristitia, nulla angustia, nullus dolor, nullus timor, nullus ibi labor, nulla mors, sed perpetua sanitas ibi malitia, nec carnis miseria. Nulla est ibi aegritudo, nulla omnino necessitas: non est ibi fames, non sitis, non frigus,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacio meditacionem.
meditatio acuit ingeniũ.
ingeniũ racionẽ. racio con¬
ducit intellectũ. intellectus
intessigenciã. intessigẽtia
per contemplacionẽ ip̃am
ueritatem admiratur. et per
caritatem mea desectatur
Sensus est passio aĩe in cor¬
pore ex qualitatibus extra
accidentibus. Imagiatio ẽ
uis aĩc que figuram corpeaꝵ
rerũ absente corpore sme ex¬
teriori sensu dignoscit.Co¬
gitacio est circa quelibet aĩ
occupacio. Consideracio est in¬
tenta cogitatio. Meditatio
est frequens cogitatio mo¬
dum et causam et racionem
Unius ciuusqr rei iuestigãs.
Ingeniũ est uis quedã natu¬
rasiter anmus insi ta ꝑ
se ualens. Racio est quedam
uis aĩe que omĩa discernt
⁊ iudicat. s marime cum
inhiat spũalibus:. et iia¬
ginem dei in se conẜuat. In¬
tellectus est roꝵ uere existẽ¬
ciũ perceptio. Intesligẽcia
est de solis reꝵ principns
idest᷑ deo. id eis. ile. et de ĩ¬
corporeis substanciis pura

Expanded text:
cogitatio meditationem. cogitatio meditationem. Meditatio acuit ingenium, ingenium rationem: ratio conducit ad intellectum, intellectus ad intelligentiam, intelligentia per contemplationem ipsam veritatem admiratur, et per charitatem in ea delectatur. Sensus est passio animae in corpore ex qualitalibus extra accidentibus. Imaginatio est vis animae, quae figuram corporearum rerum absente corpore sine exteriori sensu dignoscit. Cogitatio est circa quaelibet animi occupatio. Consideratio est intenta cogitatio. Meditatio est frequens cogitatio modum, et causam, et rationem uniuscujusque rei investigans. Ingenium est vis quaedam naturaliter animis insita, per se valens. Ratio est quaedam vis animae, quae omnia discernit et judicat; sed maxime cum inhiat spiritualibus, et imaginem Dei in se conservat. Intellectus est rerum vere existentium perceptio. Intelligentia est de solis rerum principiis, id est, de Deo, ideis, hyle, et de incorporeis substantiis pura et
Abbreviated transcription (Latin):
merito sortitur. si carms uo¬
luptatibus pascitur carna¬
lie siue aĩalis noĩatur. si
spũalib desiderns delectat᷑
spũalis nũcupatur. Appetita
si quidem est naturalis uis
in aĩante: mouendis auide
sensibus attributa. ul¬
n de uiribus aĩe sepe
huencionẽ feci. diffi¬
sure eas debeo quatinus q̃
de aĩa dicta uel dicenda sũt
euidencius intessigi poss ĩt
Sensualitas. sensus miagi¬
nacio. tam corporis qm aĩe
dia possunt. Sensualitas
corporis est quedam uis ig¬
nea. Sensualitas seu aĩali¬
tas aĩe est inferior uis eius
que secũ trahens sensualita¬
tem carnis uelut fanusam
et obedientẽ sensus⁊ iia¬
gnaciones facit: easqz ĩ ar¬
cha memorie reponit. Insen¬
su instrumentũ est sensua¬
litatis et origo iagniatõ¬
nis. Ip̃a naniqr uis innea.
que extrinsetus formata sẽ¬
sus dr̃eadem forma usqr ad
intimiũ transducta ñagi¬
nacio uocatur. Sensus ita¬
q parit imaginationem.
imaginatio cogitationem.

Expanded text:
merito sortitur. Si carnis vomerito sortitur. Si carnis voluptatibus pascitur, carnalis sive animalis nominatur. Si spiritualibus desideriis delectatur, spiritualis nuncupatur. Appetitus siquidem est naturalis vis in animante movendis avide sensibus attributa.  de viribus animae saepe mentionem feci, definire eas debeo; quatenus quae de anima dicta vel dicenda sunt, evidentius intelligi possint. Sensualitas, sensus, imaginatio tam corporis quam animae dici possunt. Sensualitas corporis est quaedam vis ignea. Sensualitas sive animalitas animae, est inferior vis ejus, quae secum trahens sensualitatem carnis, velut famulam et obedientem, sensus et imaginationes facit, easque in arca memoriae reponit. In sensu instrumentum est sensualitatis et origo imaginationis. Ipsa namque vis ignea, quae extrinsecus formata sensus dicitur, eadem forma usque ad intimum traducta, imaginatio vocatur. Sensus itaque parit imaginationem, imaginatio cogitationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes a uiciis quos est
ethice. et ꝑ exꝑimenta reꝵ
ĩuestigat naturas quod est
plusice. In hus uero tribus to¬
ta philosophia consistit. totã
igitur philosophiam racio cõ¬
prehendit. Intellectus siue ĩ¬
tesligencia ea uis amie est
nõ sufficit nisi a deo adiuta
fuerit. Tunc finis eius si be¬
ne uiget cũ ad noticiã secre¬
tor que diu inuestigando
quesuut ꝑuenerit: ĩtellecto
seu ĩtelligencia nuncupat᷑
Boecius tamen dicit ĩ telli¬
genciã solius dei esse et ad¬
modũ paucoꝵ hominũ. Gz
horum alterum pro altero
sepe ponitur. Memoria eciã
consors ⁊ coo ꝑatrix est rõ¬
nis: qm̃ sine ea racio. nec ad
incognita procedere. nͨ cog¬
nitoꝵ scĩam recinere potest
Memoria est uis aĩe accepta
retinens. preterita repetens
elapsa recolligens. humanꝰ
appetitus inter nña ⁊ sũma
positus. cum plerũq ĩ utͣq
diuisus sibimet ip̃i sit ꝯtra¬
rius in quancũqz partem
totus transierit nomẽ eiꝰ

Expanded text:
virtutes a vitiis, quod est virtutes a vitiis, quod est Ethicae; et per experimenta rerum investigat naturas, quod est Physicae. In his vero tribus tota Philosophia consistit. Totam igitur Philosophiam ratio comprehendit. Intellectus sive intelligentia, ea vis animae est,non sufficit, nisi a Deo adjuta fuerit. Tunc finis ejus, si bene viget, cum ad notitiam secretorum, quae diu investigando quaesivit, pervenerit, intellectus seu intelligentia nuncupatur. Boethius tamen dicit intelligentiam solius Dei esse et admodum paucorum hominum: sed horum alterum pro altero saepe ponitur. Memoria etiam consors et cooperatrix est rationis; quoniam sine ea ratio nec ad incognita procedere, nec cognitorum scientiam retinere potest. Memoria est vis animae accepta retinens, praeterita repetens, elapsa recolligens. Humanus appetitus inter summa et ima positus, cum plerumque in utraque divisus sibimetipsi sit contrarius, in quamcumque partem totus transierit, nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ea. intellectualis pertrahit
ad diuina. Intellectuales
igitur sensus sunt tanqͣm
aĩe consiliarn dicentes ei.
Deũ time. et mandata eiꝰ
obserua. ꝓpter hoc emimest
omins homo. Racionales
sunt tanqͣm milites. qui
hostes concupiscenciaꝵ mi¬
pugnant per arma iusticie.
Animales siue sensuales sen¬
sus sunt tanꝙͣ rustici ⁊ ar¬
tifices qui corporalibus ru¬
dimentis insistunt: et cor¬
pori neccessaria ministrant.
hanc triplicem uim amnie
id est sensualem racionalem
et intellectualem. philosophr
partes euocauerũt nõ in¬
tegrales sed uutuales. quiã
potencie eius sunt. Sensua¬
litas ea uis aĩe est qua cor¬
pus uegetat et per corꝑis
sensus ista extenoru sen¬
tit et discerint. Om̃es enĩ
sensus tam exteriores qͣm
interiores ad aĩam referũt᷑
ut pote abilla procedentes.
ut enum sentiant. omnes
ab aĩa hẽnt. Racio est uis aĩe
supra corporalia et infra.
spũalia collocata. Secerint
uera a falsis quod est logice

Expanded text:
ea. Intellectualis pertrahit ea. Intellectualis pertrahit ad divina. Intellectuales igitur sensus sunt tanquam animae consiliarii, dicentes ei: Deum time, et mandata ejus observa. Propter hoc enim est omnis homo . Rationales sunt tanquam milites, qui hostes, puta concupiscentias, impugnant per arma justitiae. Animales seu sensuales sunt tanquam rustici et artifices, qui corporalibus rudimentis insistunt, et corpori necessaria ministrant. Hanc triplicem vim animae, id est, sensualem, rationalem, et intellectualem, philosophi partes vocaverunt, non integrales, sed virtuales: quia potentiae ejus sunt. Sensualitas ea vis animae est, qua corpus vegetat, et per corporis sensus ista exteriora sentit et discernit. Omnes enim sensus, tam exteriores quam interiores, ad animam referuntur, utpote ab illa procedentes: ut enim sentiant, omnes ab anima habent. Ratio vis est animae supra corporalia, et infra spiritualia collocata: secernit enim vera a falsis, quod est Logicae;
Abbreviated transcription (Latin):
est dei. de qua tam gloriosa
dicca sunt/ ad iaginem
et similitudinem dei facta ẽ.
hec ciitas iherusalem me¬
rito appessanda est: quia ad
fiuendũ uisione illius sum¬
me pacis que fecit utraqz
unũ creata est. Mens eius ꝑa¬
disus est. in qua dum celestia
meditatur quasi ĩparadi¬
so uoluptatis delectatut. Do¬
niuis eciã sũm patus fami¬
lia est aĩa ꝓpter unitatem
nem. templũ spũs sancti
am ciuiũ. Et quia nussa ẽ
ciuitas absqz pplõ. disposu¬
it ĩ ea conditor m̃ pplm̃
criplicis gradus: id est sa¬
pientes ad consulendum.
milites ad ꝓpugnandum.
artifices ad ministrandũ.
Ciues huius ciuitatis sũt
naturales ⁊ ingeniti aĩc
uigores tanꝙͣ indigene.
quoꝵ distincti sunt gradus.
quia alii suꝑiores alii inferio¬
res. asii medii. Suꝑiores qͥdẽ
sunt intellectuales sensus me¬
dii racionales. ĩ fum aĩales.
Quoꝵ hec differencia est. aĩa¬
lis siuie sensualis appetit uisi¬
bilia. racionalis discerint. ⁊
discrecionis oculo asꝑnatur

Expanded text:
est, de qua tam gloriosa dicta sunt , quod ad imaginem et similitudinem Dei facta est. Haec civitas Jerusalem merito appellanda est; quia ad fruendum visione illius summae pacis, quae fecit utraque unum , creata est. Mens ejus paradisus est, in qua cum coelestia meditatur, quasi in paradiso voluptatis delectatur. Domus etiam summi Patrisfamilias est anima, propter unitatem nem; templum Spiritus sancti,am civium. Et quia nulla est civitas absque populo, disposuit in ea Conditor noster populum triplicis gradus, id est, sapientes ad consulendum, milites ad propugnandum, artifices ad ministrandum. Cives hujus civitatis, sunt naturales et ingeniti animae vigores, tanquam indigenae: quorum distincti sunt gradus; quia alii superiores, alii inferiores, alii medii. Superiores quidem sunt, intellectuales sensus; medii, rationales; infimi, animales. Quorum differentia haec est. Animalis sive sensualis appetit visibilia. Rationalis discernit, et discretionis oculo aspernatur