comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
philosophiȩ uiros. abbatẽ qͦq
udimꝰ danielẽ. eqͣlẽ quidẽ in
omĩ uirtutũ genere. hisqui in
heremo scithi cõmanebant: sed
peculiariꝰ gr̃a humilitatis orna-¬
tũ. Qui merito puritatis ac man¬
suetudinis suȩ abeato pafnu¬
tio solitudinis eui̾dẽ p̃sbitero:
& quidẽ cũ multis uinior eta¬
te e̾et. addiaconii ẽ p̃electuᷤ
officiũ. Intantũ enim idem
beatꝰ pafnutꝰ uirtutib eiꝰ ad¬
gaudebat: ut quẽ uite meri¬
tis. & gr̃a parẽ nouerat. coeqͣ¬
re sibi etiam sacerdotii orcli.¬
ne festinaret. Siquidẽ neqͣqͣ
ferens in inferiori ministerio
eũ dutius ĩmorari. optansq
sibimet successorẽ dignissi.¬
mũ ꝓͣcie. suꝑstes eũ p̃sbiterii
honore ꝓuexit. Qui tam̃ pͥoriͤᷤ
humilitatis cõsuetudinẽ Ñ
omittens. nichil um qͣm sibi
illo p̃sente desublioris or dinsꝰ
adiectione donauit. s semꝑ abba¬
te pafnutio sꝑitales hostias of¬
ferente. hic uelut diaconꝰ inpͥ¬
oris ministerio ꝑmansit offici¬

Expanded text:
philosophiae uiros abbatem quoque uidimus Danihelem, aequalem quidem in omni uirtutum genere his qui in heremo Sciti conmanebant, sed peculiarius gratia humilitatis ornatum. qui merito puritatis ac mansuetudinis suae a beato Fafnutio solitudinis eiusdem presbytero, et quidem cam multis iunior esset aetate, ad diaconii est praAlectus officium. in tantum enim idem beatus Pafnutius uirtutibus ipsius adgaudebat, ut quem uitae meritis et gratia parem . nouerat, coaequare sibi etiam sacerdotii ordine festinaret: siquidem nequaquam ferens in inferiore eum ministerio diutius inmorari optansque sibimet successorem dignissimum prouidere superstes eum presbyterii honore prouexit. qui tamen prioris humilitatis consuetudinem non omittens nihil nmquam sibi illo praesente de sublimioris ordinis adiectione donauit, sed semper abbate Pafnutio spiritales hostias offerente hic uelut diaconus in prioris ministerii permansit offici
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ unũ sinit qͣndo illa dei ꝑfe¬
cta dilectio qͣͥ pͥor nos ille dile¬
.xit. ĩ nr̃i qͦq tr̃asierit cordis asse¬
ctũ. hac dñica oratione completa.
qͣm credimꝰ nullo mͦ posse cassari.
Qd̃ ita fiet cũ oĩs amor. omne
desideriũ. õe studiũ. om̃is conatꝰ.
om̃is cogitatio nr̃a. om̃e qͦd uide¬
illa q unitas quȩ nc̃ ẽ patri-
cũ filio. ⁊ filio cũ patre. in nrͣm
fuerit sensũ. m̃tẽq tr̃asfusa: idẽ.
ut quẽadmodũ nos ille sincera
⁊ pura atq ĩdissolubili diligit
caritate. nos qͦ ei ꝑpetua ⁊ inse¬
ꝑabili dilectione iungam᷑. ita
scilicet eidẽ copulati. ut qͥcqͥd spe¬
d̃s sit: in illũ ĩquã ꝑuenienteᷤ
quẽ p̃diximꝰ finẽ. quẽ idẽ dñs
orans ĩnobis optat ĩpleri. ut om̃s
sĩt unũ sic̃ nos unũ sumꝰ. Ego
ineis ⁊ tumme: ut sint ipsi ꝯsũ¬
mati in unũ. Et iteꝵ Pater. qͦs

Expanded text:
nobis unum sint ; quando illa Dei perfecta dilectio, qua prior nos ille dilexit , in nostri quoque transierit cordis affectum, hac Dominica oratione completa quam credimus nullo modo posse cassari. Quod ita fiet, cum omnis amor, omne desiderium, omne studium, omnis conatus, omnis cogitatio nostra, omne quod videpatris cum filio et filii cum patre in nostrum fuerit sensum mentemque transfusa, id est ut quemadmodum nos ille sincera et pura atque indissolubili diligit caritate, nos quoque ei perpetua et inseparabili dilectione iungamur, ita scilicet eidem copulati, ut quid quid spideus sit, in illum, inquam, peruenientes quem praediximus finem, quem idem dominus orans in nobis optat inpleri: ut omnes sint unum sicut nos unum sumus, ego in eis et tu in me, ut sint et ipsi consummati in unum, e
Abbreviated transcription (Latin):
cũdũ illud. Quib ñ ẽ gub̾natio
cadũt ut folia. Hȩc consiliũ rec¬
tissimȩ nominat᷑. sine qͦ nichil a¬
gere omĩno scripture actoritate
ꝑmittim᷑. ita ut ne ipsum qͥdẽ sꝑi¬
tale uinũ qdđ letificat cor homi¬
nis. sine ipsius sinam moderatio¬
ne ꝑcipere. sccl̃m illud. Cũ consi¬
lio omĩa fac. cũ cõsilio uinũ bi¬
be. Et it̾m. Sicut cuutas muris
diruta. & ñ circũdata. sic ẽ uir
qͥ ñ cũ consilio aliqͥd agit. Cuiuᷤ
priuatio qmͣ ꝑniciosa sit mona¬
cho. testimonii huiꝰ exemplum¬
ac figura declarat: dirute eum
ac sine muris cõꝑans ciuitati. In
hac sapientia. in hac intellectus.
sensusq consistit. sinꝰ qͥb nec in¬
terior nr̃a ȩdificari domꝰ. nec
ri scłm illud. Cum sapientia ȩdi¬
ficat᷑ domꝰ. & cũ intellectu it̾m
erigit᷑ Cũ sensu implent᷑ cella¬
ria om̃ib diuitiis p̃ciosis & bo¬
nis. Hȩc inqͣm est solidus cibus.
qui nisi aꝑfectis tantũ ac robus¬

Expanded text:
dum illud: quibus non est gubernatio, cadunt ut folia. haec consilium rectissime nominatur, sine quo nihil agere omnino scripturae auctoritate permittimur, ita ut ne ipsum quidem spiritale uinum, quod laetificat cor hominis, sine ipsius sinamur moderatione percipere secundum illud: cum consilio omnia fac, cum consilio uinum bibe, et iterum: sicut ciuitas muris diruta et non circumdata, sic est uir qui non cum consilio aliquid agit. cuius priuatio quam perniciosa sit monacho, testimonii huius exemplumac figura declarat, dirutae eum ac sine muris comparans ciuitati. in hac sapientia, in hac intellectus sensusque consistit, sine quibus nec interior nostra aedificari domus nec ri secundum illud: cum sapientia aedificatur domus, et cum intellectu iterum erigitur: cum sensuinplentur cellaria omnibus diuitiis pretiosis et bonis. haec, inquam, est solidus cibus, qui nisi a perfectis tantum ac robus
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ĩ adabbatẽ antoniũ ĩpug.¬
nationũ suaꝵ magnitudinẽ ⁊ car¬
sas atq ĩ sidias. patefecissent liuo¬
ris occulti. xp̃ianos se fieri ꝓti¬
nus poposcert̃ Reqͥsito aũ ab
illis ꝓditȩ ĩpugnationis die. asseru¬
it se amarissimis cogitationõ stum

Expanded text:
s ad abbatem Antonium inpugnationum suarum magnitudinem et causas atque insidias patefecissent liuoris occulti, Christianos se fieri protinus poposcerunt. requisito autem ab illis proditae inpuenationis die adseruit se amarissimis cogitationum stim
Abbreviated transcription (Latin):
losophos. qͥ qͦndã magicis arcibꝰ
ł mertiã eoꝵ. uł fortitudinẽ se¬
uãq neqͥtiã fuerant frequenter
eꝑti. multũ cognitionis accipi¬
mꝰ hi nãq despiciendes beatũ
antoniũ uelut ĩꝑitũ ac sine

Expanded text:
losophos, qui quondam magicis artibus uel inertiam eorum uel fortitudinem saeuamque nequitiam fuerant frequenter experti, multum cognitionis accepimus. hi namque despicientes beatum Antonium uelut inperitum ac si
Abbreviated transcription (Latin):
głam suã inidolũ. Qui erroꝵ
licet origine qͣ diximꝰ qͦrũdã¬
sensibꝰ sit inolitꝰ. nchilominus
tñ in illorũ qͦ animis. qͥ nũꝗͣ
gentili suꝑstitione polluti st̃.
sub colore testimonii huiꝰ quo
dr̃ faciamꝰ hominẽ adimaginẽ
⁊ similitudinẽ nr̃am. ĩꝑitia seu
rusticitate faciente contractuᷤ
ẽ: ita ut etiã heresis q̃ dr̃ antro¬
pomorphicarũ. sub occasione
detestandȩ huiꝰ int̃p̃tationis
emerserit. Qui ĩmensã illã ãc
simplicẽ diuinitatis effigiẽ sub.¬
stantiã liniam̃tis nr̃is atq fig̃a
tione humana cõpositã. ꝑtina¬
ci ꝑuersitate contendit. Quã
tñ siqͥs fuerit catholicis dog¬
matib institutꝰ. ut gentilẽ blaspl¬
miã detestabit᷑. et ita ad illã oa¬
tionis purissimã ꝑueniet qͣlitate
q̃ ñ solũ nullã diuinitatĩ effig
nec liniam̃ta corporea. qd̃ dic¬
tu qͦq nefas ẽ. ĩ sua supplicatio¬

Expanded text:
gloriam suam in idolo. qui error gloriam suam in idolo. qui error licet origine hac qua diximus quorundasensibus sit inolitus, nihilominus tamen in illorum quoque animis qui numquam gentili superstitione polluti sunt, sub colore testimonii hujus quo dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , imperitia seu rusticitate faciente, contractus est, ita ut etiam haeresis, quae dicitur Anthropomorphitarum, sub occasione detestandae hujus interpretationis emerserit, quae immensam illam ac simplicem divinitatis substtione compositam, pertinaci perversitate contendit. Quam tamen si quis fuerit catholicis dogmatibus institutus, ut gentilem blasphemiam detestabitur, et ita ad illam orationis purissimam perveniet qualitatem, quae non solum nullam Divinitatis effigiem, nec lineamenta corporea quod dictu quoque nefas est in sua supplicatio
Abbreviated transcription (Latin):
Saac hon est mirandũ
hominẽ simplicissimũ. ⁊ desub¬
stantia ac natura diuinitatiᷤ
nũꝗͣ penitꝰ eruditũ. rusticitatis
uicio ⁊ ꝯsuetudine erroris antiqͥ
tatis demonũ illusione. s igno¬
rantia pͥstinȩ gentilitatis infectꝰ.
dũ scd̾m cõsuetudinẽ erroris illiꝰ.
qͦ demones hominũ figura cõpo¬
sitos excolebant. nc̃ qͦ illã ĩcõ¬
phensibiłẽ atq in effabilem ue-¬
ri numinis mai estatẽ. sub cͥcũ¬
scriptione alicuiꝰ imaginis ex¬
istimãt ad orandã: nichil se tene¬
re ł habere credenteᷤ. si ꝓpositã
ñ habuerĩt unaginẽ quãdã. quã
insuplicatione positi iugit̾ int̾¬
pellent: eãq cͥcũferant mente.
ac p̃oculis teneat semꝑ affixã.
Suꝑ qͦꝵ hoc errore. cõpetent᷑
dirigit᷑ illa sententia. Et mu¬
tauert̃ gloriã incorruptibiliᷤ
dei. insimilitudinẽ imaginis ho¬
minis corruptibilis Hieremiaᷤ
qͦ ait. Popłs inqͥt m̃s mutauit

Expanded text:
Isaac: Non est mirandum Isaac: Non est mirandum hominem simplicissimum, et de substantia ac natura divinitatis numquam penitus eruditum, rusticitatis vitio et consuetudine erroris antiqui tatis, daemonum illusione, sed ignoratione pristinae gentilitatis infertur, dum secundum consuetudinem erroris illius, quo daemonas hominum figura conpositos excolebant, nunc quoque illam inconprehensibilem atque ineffabilem ueri numinis maiestatem sab circumscriptione alicuius imaginis existimant adorandam, nihil se tenere uel habere credentes, si propositam non habuerint imaginem quandam, quam in supplicatione positi iugiter interpellent eamque circumferant mente ac prae oculis teneant semper adfixam. super quorum hoe errore conpetenter dirigitur illa sententia: et mutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem imaginis hominis corruptibilis. Hieremias quoque populus, inquit, meus mutauit
Abbreviated transcription (Latin):
icet nos etiã cͥca huiꝰ rei
quȩ nuꝑ oborta ẽ nouitatẽ. p̃¬
t̃te collationis quȩ suꝑ orati¬
onis statu digesta est. desideri¬
ũ rec̾rere ad tuã beatitudinẽ
post positis omnibꝰ incitaret: ad.¬
iecit tñ aliqͥd huic cupiditati.
etiã abbatis sarapionis tã gra¬
uis error. neqͥssimorũ ut arbi¬
dam᷑ demonũ calliditate c̃cep¬
tus. Non enĩ parua desꝑatio¬
ne deiecim. considerantes eũ qͥ¬
labores tantos qͦs ꝑqͥnqͦginta
annos in hac heremo tã lau¬
dabilit̃ exegerit. ignorantiȩ huiꝰ
uitio ñ solũ penitꝰ ꝑdidisse. s ⁊̃
ꝑpetuȩ mortis ĩcͥrisse discͥm̃.
unde gͦ łcur ei hic tã grauis
error ĩrepserit pͥmũ desidamus
agnoscere. Deinde edoceri quẽ¬
comodũ ad illã orationis qͣli¬
tatẽ. de qua pͥdẽ ñ solũ copiose
s etiã magnifice disputasti. ꝑue¬
nire possimꝰ. In hoc enĩ ꝑfecit in
nob̾ ad mirabilis illa collatio. ut
de origine hereseos suꝑiꝰ cõphense.

Expanded text:
icet nos etiam citra eius rei quae nuper oborta est nouitatem praeteritae conlationis, quae super orationis statu digesta eet, desiderium recurrere ad tuam beatitudinem postpositis omnibus inuitaret, adiecit tamen aliquid huic cupiditati etiam abbatis Sarapionis tam grauis error, nequissimorum at arbitramur daemonum calliditate conceptus. non enim parua desperatione deicimur considerantes eum labores tantos, quos per quinquaginta annos in hac heremo tam laudabiliter exegit, ignorantiae huius uitio non solum penitus perdidisse, sed etiam perpetuae mortis incurrisse discrimen. nnde ergo uel cur ei hic tam grauis error inrepserit, primum desideramus agnoscere. deinde qumodum ad illam orationis qtatem, de qua pridem non solum copiose, sed etiam magnifice disputasti, pervenire possimus. In hoc enim profecit in nobis admirabilis illa collatio, ut de origine haereseos superius comprehensae.
Abbreviated transcription (Latin):
ficio extͥusecꝰ ñ egeret. ñ enĩ po-¬
terat ullis tͥbaꝵꝵ sordibꝰ plenitu¬
do puritatis maculari. nec conda-¬
minari humano consortio. qͥ uni-¬
uersa polluta emundat atq sci-¬
ficat. secessit tñ ĩmont̾e soluso.¬
rare. ꝑ hoc scilicet nos instruẽs
suȩ secessionis exemplo. ut si in-¬
t̃pellare nos qͦq uoluerimꝰ dm̃ pu¬
ro ⁊ ĩtegro cordis affectu. ab oĩ
inqͥetudine ⁊ confusione turba¬
rũ similit̃ secedamꝰ ut in hoc
corpore cõmorantes. ad similitu.¬
dinẽ quãdã illiꝰ beatudinis
te aliqua nos aptare possimus:
sitq nob̾ omnia ĩõibꝰ ds. In quo¬
unc enĩ ꝑfecte cõsũmabit̃
In nobis illa nr̃i saluatoris ora¬
tio. quã ꝓsius discipłis orauit.
ad patre dicens. ut dilectio qua
dilexisti me ineis sit. et ipsi ĩnob̃.
Et iterũ Ut om̃s unũ sĩt sic̃ tu
pat̾ in me et ego inte. ut ⁊ ipsi in

Expanded text:
ficio extrinsecus non egeret non enim poficio extrinsecus non egeret non enim poterat ullis turbarum sordibus puritatis plenitudo maculari nec contaminari humano consortio qui uniuersa polluta emundat atque sanctificat, secessit tamen in monte solus orare, per hoc scilicet nos instruens suae secessionis exemplo, ut si interpellare nos quoque uoluerimus deum puro et integro cordis affectu, ab omni inquietudine et confusione turbarum similiter secedamus, ut in hoc corpore conmorantes ad similitudinem quandam illius beatitudinis, te aliqua nos aptare possimus, sitque nobis omnia in omnibus deus. Tuunc enim perfecte consummabitur in nobis illa nostri saluatoris oratio, qua pro suis discipulis orauit ad patrem dicens: ut dilectio qua dilexisti me in eis sit et ipsi in nobis, et iterum: ut omnes unum sint, sicut tu pater in me et ego in te, ut et ipsi in
Abbreviated transcription (Latin):
daica infirmitate detenti.
queunt dicere cũ apło. Et si cog
oculis ouunitatẽ ipsiꝰ specu.¬
lant᷑ qͥ dehumilibꝰ ac t̾renis
oꝑibꝰ ⁊ cogitationibꝰ ascendẽ¬
tes. cũ illo secedt̃ in excelsũ so¬
litudinis montẽ. Qui liber
abomniũ t̾renaꝵ cogitatio¬
nũ acꝓt̾bationũ tumultu.
secretus. fide purissima ac uͥ-¬
tutũ eminentia sublimatꝰ glo¬
rã uultꝰ eiꝰ ⁊ claritatiᷤ eiꝰ reue¬
lat imaginẽ his qͥ merent᷑ eũ¬
culis cõmorant᷑. id .ẽ. qui mnac¬
tuali conuersatione st̃ atq
oꝑibꝰ constituti. s ñ in illa cla¬
ritate qua illis apparuit. qui
cũ ipso posst̃ in p̃ dictũ uirtu¬
tũ montẽ conscendere. id.ẽ pe¬
tro iacobo ⁊ iohãm. Ita enim
insolitudine ⁊ moysi apparuit.
iheliȩ locutꝰ ẽ. Qd̃ uolens ñr
dñs confirmare. ac ꝑfecte nob̾
relinq̃re puritatis exẽpla. et qͥ¬
dẽ cũ ipse fons in uiolabilis scĩ¬
tatis. ad optinendã eã secessioniᷤ
adiutorio ac solitudins bene¬

Expanded text:
daica infirmitate detenti, non queunt dicere cum Apostolo: Et si cognoculis divinitatem ipsius speculantur, qui de humilibus ac terrenis operibus et cogitationibus ascendentes cum illo secedunt in excelso solitudinis monte, qui liber ab omnium terrenarum cogitationum ac perturbationum tumultu, secretus, fide purissima ac virtutum eminentia sublimatus, gloriam vultus ejus ac claritatis ejus revelat imaginem his qui mereculis conmorantur, id est qui in actuali conuersatione sunt atque operibus constituti, sed non in illa claritate qua illis apparuit, qui cum ipso possunt in praedicto uirtutum monte conscendere, id est Petro, Iacobo et Iohanni. ita enim in solitudine et Moysi apparuit ec Heliae locutus est. quod uoiens noster dominus confirmare ac perfectae nobis relinquere puritatis exempla, et quidem cum ipse fons inuiolabilis sanctitatis ad obtinendam eam secessionis adiutorio ac solitudinis bene
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ꝑciuitateᷤᷤ om̃s. s etiã ꝑ uni¬
uersa monasteria designet᷑.Scd̃m
ac fuerat agitata collatio. theo¬
pbili p̃dictȩ urbis ep̃i sollẽpnes
epłȩ cõmearũt: qͥbꝰ cũ denunti¬
atione pascali. contra inept̃a qͦq
antropo morphitaꝵ heresim lõ¬
da disputatione disseruit: eã q
copioso sermone destrunt.Qd̃
tanta ẽ amaritudine ab unũ¬
so gpe modũ geñe monachorũ.
tur. ꝓsiplicitatis errore suscep¬
tũ: ut e cõtͣrio memoratũ pon¬
tisicẽ. uelut heresi gͣuissima de¬
prauatũ. pars manma semorũ
abuniuerso frat̾nitatis corpore
decerneret destestandũ. Qd̃ sci
nȩ figurȩ cõpositione formatũ:
cũ ad eiꝰ imaginẽ creatũ adam
cͥpt̾a manifestisssime testaret᷑.
eniq ⁊ abhis qͥ erant inhere¬
mo schiti cõmorantes. qͥq persecti¬
one ac scientia õĩbꝰ qͥ erãt in egi¬
pti monasterus p̃minebant. ita ẽ
hec epł̃a refutata: ut p̃ter abbatẽ
paf nutiũ nr̃ȩ congregationis p̃s¬

Expanded text:
solum per ciuitates omnes, sed etiam per uniuersa monasteria designetur. secuac fuerat agitata conlatio Theophili praedictae urbis episcopi sollemnes epistulae conmearunt, quibus cum denuntiatione paschali contra ineptam quoque Anthropomorphitarum haeresim longa disputatione disseruit eamque copioso sermone destruxit. quod tanta est amaritudine ab uniuerso propemodum genere monachorum, tur, pro simplicitatis errore susceptum, ut e contrario memoratum pontificem uelut haeresi grauissima deprauatum pars maxima seniorum ab uniuerso fraternitatis corpore decerneret detestandum, quod nae figurae compositione formatum, cum ad ejus imaginem creatum Adam Scriptura manifestissime testaretur . Denique et ab his qui erant in eremo Scythi commorantes, quique perfectione ac scientia omnibus qui erant in Aegypti monasteriis praeeminebant, ita est haec epistola refutata, ut praeter abbatem Paphnutium nostrae congregationis pres
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Donatiq nom̃ ĩponit. matͥq
ad nutriendũ reddit. Qui pꝰ alitꝰ
ĩmonasterio sapientia ĩbutꝰ. eodẽ
uesontionensis oppido pontifex
dr̃a regens. Qui post ꝓ amore bea-¬
ti colũbani exipsiꝰ regula mona-¬
steriũ uirorũ c̃strurͣ. qͥ palatius
murorũ addiditq bonitatis lar-¬
gitor. famło suo. ꝓmissũ suũ aliũ
filiũ cramolenũ noie. qͥ nobili¬
tate ⁊ sapientia pollẽs. pꝰ patris
obitũ in eiꝰ honore est. susceptꝰ.
toris amore uigeil. Nã ⁊ ipse in
amore beati uiri. in saltu uirẽse.
suꝑ nouisanũ fluuiolũ monaste¬
riũ exeiꝰ regła c̃struxit. ĩqͦ siagͥũ.
abbatẽ p̃fecit. Addidit q duas filiaᷤ¬

Expanded text:
pit, Donatique nomen imponit, matrique pit, Donatique nomen imponit, matrique ad nutriendum reddit. Qui post alitus monasterio sapientia imbutus, Vesontionensis pontifex dram regens. Qui post in amore beati Columbani, ex ipsius regula monasterium construxit, quod Palatium murorum. Addidit post eum bonitatis Largitor famuli sui promissum, alium filium Ramelenum nomine, qui nobilitate et sapientia pollens, post patris obitum in ejus honore est suffectus, toris amore pervigil. Nam et ipse in amore beati viri in saltu Jurense super Novisanam fluviolum monasterium ex ejus regula construxit, in quo Siagrium abbatem prae
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uirani saltus arua incolunt. re¬
gebat. huic soboles nulla erat.
ut uiuencus dezacharia ⁊ he-¬
lisabeth ait. gratiꝰ ut donũ ĩa
desꝑantibꝰ ẽẽt. hic cũ c̃iuge sua
flauia noĩe. ⁊ genere et pruden-¬
tia nobili adbeatũ colũbanum
ex uesontionense oppido ꝑgit. pre.¬
cantes sumul ut ꝓ eis dnm̃ dep̃care¬
ditados. s cui hereditatẽ pꝰ obitũ
relinq̃rẽt heredẽ ñ haberent. Qui¬
ut largitori donũ eiꝰ c̃ secretis.
m̃q ex lauacro suscrpiẽdũ tͣditis
ꝓuobis ego dñi clem̃tiã ĩplora.¬
bo. ut ñ solũ. qũe dño uoueatiͤ
habeatis. uerũ ⁊̃ qͣnta uolue¬
ritis post pignora suscipiatis.
At illi ꝓmittunt se eiꝰ ĩꝑiis leto
fedus studeant uiolare. Mirũ
dictu. Uix ddomi remeant. do-¬
no creatoris aluo gͣuida mat̃.
ri agit. qui sic adpetitiones famłoꝵ
suorũ q̃sita dona largit᷑. Quẽ uir
sc̃s suis manibꝰ receptũ sacrauit
sacroq lauacro ablutũ ipse susce¬

Expanded text:
et Iurani saltus arva incolent regebat. Huic sobolis nulla erat, ut Iuvencus de Zacharia et Helisabeth ait: Gratius ut donum iam disperantibus esset. Hic cum coniuge sua Flaviam nomine et genere et prudentia nobilem ad beatum Columbanum ex Vesontionense oppido pergit, precantes simul, ut pro eis Dominum deprecareditatos, sed, cui hereditatem post obitum linquerent, heredem non habebant. Quiut Largitori donum consecretis, mihique ex lavacro suscipiendum tradatis, pro vobis ego Domini clementiam implorabo, ut non solum quem Domino voveatis habeatis, verum etiam quanta volueritis post pignora suscipiatis. At illi promittunt se ejus imperiis laeto foedus studeant violare. Mirum dictu! vix domum remeant, dono Creatoris alvo gravida mater ri agit, qui sic ad petitiones famulorum suorum quaesita dona largitur. Quem vir sanctus manibus receptum sacravit, sacroque lavacro ablutum ipse susce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ totũ hominẽ adpeccandũ tra¬
hũt. Cor uidelicet ⁊ lingra Qͥa
cor seꝑ nouas cogitationes ma¬
chinari ñ desinit. Lingua im.¬
pigre loqͥt᷑ qͦd c̃q cor machi¬
nari senserit. Caueat gͦ sem¬
lis ȩtas. ne istȩ iuuenescentes
particulȩ totã sui armoniã de¬
cipiant et ꝑ res ĩeptas reliqyi
corꝑis grauitatẽ ne illudant
Unicuiq nãq c̃sidarandũ ẽ.
qͥd etati eminenti dignũ sit.
et hoc agat qͦd nec uitã nec
ȩtatẽ nec ministeriũ uileᷤcat.
eR Qus abusionis gradus
ẽ ad olescens. si sine obediẽ¬
rationis ordine deprauat᷑ Qua
senioribꝰ ĩ obedientiã exibere
c̃tẽpnit: unde et ĩꝓuerbio a¬
pud ueteres habet᷑. qͦd̾ dñari
neq̃at. qui priꝰ seruitutẽ alicui

Expanded text:
et totum hominem ad peccandum pertraet totum hominem ad peccandum pertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec ertius abusionis gradus est, adolescens sine obedienrationis ordine depravatur. Qusenioribus obedientem exhibere contemnit? Unde et in proverbio apud veteres habetur, quod dominari nequeat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tutis deserit. ⁊ tñ ĩ sui corporis
senectute bonorũ oꝑũ maturoᷤ
fructꝰ ꝓferre parui pendit Quid
enĩ stalidius fieri potest si mẽs
ad ꝑfectionẽ festinare. ñ c̃tendat.
qͣndo totiꝰ corporis habitꝰ se¬
nectute confectꝰ ad int̾itũ ꝓꝑat.
Dũ ocłi caligant auris grauit̃
audit. capilli fluunt facies
ĩpallorẽ mutat᷑ dentes lapsi
num̃o. minuunt᷑. cutis arescit.
tussis cachinnat. genua trepi.¬
dant. talos ⁊ pedes tumor ĩflat.
Etiã homo interior qͥ ñ senescit.
his oĩbꝰ aggrauat᷑ Et hȩc oĩa
cito ꝓnuntiant̾iant. Quid gͦ su
ꝑẽ. nͥ ut dũ huiꝰ uitȩ defectis
ad ꝓpiat. nichil aliud ꝗͣ cogita
c̃õp̃hendat᷑ qͥsq senex appetat
Iuuenibꝰ enĩ incerdos hurꝰui¬
tȩ t̾minꝰ instat. Senbꝰ uen
cunctis mat̾us ex hac luce
exitus b̾uit̾ cõcordat. Cauen¬
dȩ st̃ gͦ homini duȩ particu¬
lȩ q̃ ĩ illtꝰ carne ñ uet̾esct̃

Expanded text:
tutis deserit et tamen in sui corporis tutis deserit et tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferre paruipendit. quid enim stolidius fieri potest, si mens ad perfectionem festinare non contendat, quando totius corporis habitus senectute confectus ad interitDum oculi caligant, auris graviter audit, capilli fluunt, facies in pallorem mutatur, dentes lapsi numero minuuntur, cutis arescit, s suffocatur, tussis cachinnat, genua trepidant, talos et pedes tumor inflat, et homo interior qui non senescit, his omnibus aggravatur: et haec omnia cito pronuntiant. Quid enim sue defectus adpropiat, nihil aliud cogitare conprehendatur quisque senex appetat ? iuuenibus enim incertus huius uitae terminus instat, senibus uero cunctis maturior ex hac luce recessus breuiter concordat. cauendae sunt ergo homini duae particulae, quae in illius carne non ueterescunt
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃asgressionẽ inc̾rit. totiꝰ isrłiti¬
ce plebis regni disꝑsionẽ soluis
sui m̃ito p̃sfitit Quibꝰ gͦ cõmitẽ¬
tur multa maiora ꝑdũt si nõ
dispens auer̃t recte. rectoris sui
inuña q̃ ꝑcepert̃. Cui enĩ plus
cõmittit᷑ plus abexo exigit. Et
seruus qͥ dñi sui uoluntadẽ in¬
telligens ñ fac̃. acrioribꝰ ⁊ gͣuiori¬
bꝰ fla̾gellis iundicte uapulabit¬
De sene sine religione.
Uecundꝰ abusionis gradꝰ ẽ. si
sine religione senex ẽẽ ĩueni¬
at᷑. Cui cũ mbra ext̾ioris hõis ue¬
te sc̃t uires aĩ id.ẽ int̾ioris ho.¬
minis mbra. increm̃ta roboris : capi
unt. Plus enĩ om̃ibꝰ religioni oꝑã
dare senibꝰ cõpecit. qm̃ p̃sentis
scłi florida ȩtas trãsacta dese¬
rit. Licet mnãq in lignis ipsa
repba arbor cõparet. q̃ post flo.¬
res flores fructꝰ optimos cul¬
tores suo ñ exibet sic et inõi¬
bꝰ ip̃se reꝓbꝰ est. quẽ flos uuien¬

Expanded text:
transgressionem incurrit, totius Israelititransgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo suo merito praestitit. quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerint rectoris sui munera, quae perceperunt. cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur. et seruus qui domini sui uoluntatem intellegens non facit, acrioribus et grauioribus flagris uindictae uapulabit. SENEX SINE RELIGIONE. Secundus abusionis gradus est, si sine religione senex esse inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis unt. Plus enim omnibus religioni operam dare senibus convenit, quos praesentis saeculi florida aetas transacta deseruit. Sicut namque in lignis ipsa reproba arbor comparet, quae post flores fructtori suo non exhibet, sic et in hominibus ipse reprobus est quem flos iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
dicta fa̾cere c̃tẽpñt ẽ p̃dicatoriᷤᷤ
oꝑa ap̃dicationis uerbis discre¬
pare c̃spiciunt Nuquã fit ef.¬
ficar c̃stituentis auctoritas. nͥ
eã effectu oꝑis cordi affixerit
audientis. p̃sertĩ cũ ⁊ ipse doctor
si ĩuitiorũ amore dilapsus fue¬
rit alt̾ius doctoris medicam̃tũ
suis uulneribꝰ ad hib̾e parmpẽ¬
dit unde et ipse dñs in euange¬
lio dedoctrina parit̃ ⁊ de bono
oꝑe ĩstruere uolens discipłos
qͥlẽ in his cautelã haberent
ãiomonebat. dicens. Qd̃ si sal
euanuerit ĩ qͦ saliet᷑: hoc ẽ si doc¬
tor errauerit. aqͦ iterũ doctore
em̃dabit᷑: Et si lum̃ qͦd inte ẽ te¬
Si nãq oculus auidendi officio
desiuerit. qͥs amanc ł apede ł¬
a reliqͦ corpore illud misteriũex.¬
igit: Qua ꝓpt̃ lectores cogitẽt
ne ãpliori iundictȩ subiaceant
si plurimis morũ ꝑditionis. oc¬
casionẽ habundantiꝰ p̃stent. Nã
et salomon dũmuldȩ sapientiȩ

Expanded text:
dicta facere contemnunt, cum praedicatoris dicta facere contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis verbis discrepare conspiciunt. Numquam enim fit efficax constituentis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi affixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in vitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis vulneribus adhibere parvipendit. Unde et ipse Dominus in Evangelio de doctrina pariter et bono opere instruere volens discipulos, qualem in his cautelam haberent admonebat, dicens: Quod si sal evanuerit, in quo salietur ? Hoc est, si doctor erraverit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tesi namque oculus a uidendi officio desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerium exiget? quapropter doctores cogitent ne ampliori uindictae subiaceant, si plurimorum perditionis occasionem abundantius praestent. nam et Salomon dum multae sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
regali ãminiculo ac p̃sidio fo¬
ueret. litt̃as castigationis effa¬
mine plenaͤᷤ regi dirigit gratiꝰ¬
simũ munꝰ. Rex uelut pignos
fed̾is. uiri dĩ litt̾as ouans rece.¬
pit Nã eiꝰ petionẽ obliuisci noxã¬
dictũ monasteriũ muñari studi
ãnuis cẽsibꝰ ditat. Terminoᷤ un¬
diq: ꝓut uolũtas uenãbilis eu¬
stnsui erat. auget Omĩq conatu
ad auxiliũ ũbi habitãtiũ. ob ui¬
ri dĩ amorẽ uitendit. Porro beat̾
colũbanꝰ expleto ãni cͥculo in
antedicto cenobio bobiense. uita
beata functꝰ. animã m̃bris solu¬
tã cȩlo reddidit .xi. kl̃ decẽbris
Cuiꝰ str̃enuitatẽ siqͥs nosse uelit.
ineius dictis repꝑiet. Reliqͥȩ q
eiꝰ eo habent᷑ in loco c̃ditȩ ubi
et uirtutũ decore pollent p̃¬
Rous abusionis gradus
ẽ. si sine bonis oꝑibꝰ sapi¬
ens ⁊ p̃dicator fuerat qui
qͦd sermone docet. actibꝰ exple¬
re negligit. Auditores doctͥnȩ

Expanded text:
regali adminiculo ac praesidio foregali adminiculo ac praesidio foveret. Litteras castigationum affamine plenas regi dirigit gratissimum munus. Rex velut pignus foederis viri Dei ovans litteras recepit, nec ejus petitioni oblivioniadictum monasterium munire studet, annuis censibus ditat, terminos undique, prout voluntas venerabilis Eusthasii erat, auget omnique conatu ad auxilium inibi habitantium ob viri Dei amorem intendit. Porro beatus Columbanus, expleto anni circulo, in antedicto caenubio Ebobiensi vita beata functus, animam membris solutam caelo reddidit VIIII. Kl. Decembris. Cuius strenuitatem si quis nosse vellit, in eius dictis repperiet. Reliquiaeque eius eo habentur in loco conditae, ubi et virtutum decore pollent prus abusionis gradus est, si sine bonis operibus sapiens et praedicator fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere negligit. Auditores enim doctrinae,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝓphetiȩ effectũ in se fuisse ĩ¬
pletũ cernẽs. uenerabilẽ eustasi¬
ũ qͥ eiꝰ ĩlocũ luxouiensiũ mo¬
nasteriũ regebat. ad se uenue
ĩꝑat. Quẽ pio affamine rogat.
ut s sucũ supplem̃to publico
legationẽ fungere curet. Socioᷤ.¬
q qͦs uellet nobiliũ uirorũ ha¬
beret. qͥ sui uademonii arbitres
essent. Post beatũ colũbanũ ꝑge¬
ganti suasu ut adse ueniret hor¬
tarent᷑ Prex̃ itaq uen̾ãbilis diᷤ¬
cipłs. magistri uestigia ꝓsecut᷑
Quicũ ad eũ uenisset. clotarũ
uerba deꝑmit. Uiso gͦ eustasio be¬
atꝰ colũbanꝰ gauisus recepto mu
ñes gratulat᷑. Retẽtũq penes
sui laboris reminisceret᷑. cohor¬
tẽ fr̃m subdisciplinȩ haberet
bẽ adunaret. suis ꝙ ĩ stitutiꝰ educa¬
ret. Dimissus post hȩc. ad clota¬
riũ remeare iubet᷑. Taliaq re¬
duceret. tm̃ mͦ poscere ut soda¬
les suos qͥ luxouiũ ĩcoletiant.

Expanded text:
Dei prophetiae effectum in se fuisse imDei prophetiae effectum in se fuisse impletum cernens, venerabilem Eusthasium, qui eius in loco Luxoviensem monasterium regebat, ad se venire imperat. Quem pio effamine rogat, ut sibi cnm supplimento publico legationem fungere curet sociosque quos vellit nobilium virorum haberet, qui sui vademonii arbitres essent: post beatum Columbanum perganti suasu ad se venire hortarent. Perrexit itaque venerabilis discipulus, magistri vestigiis prosecutus; qui cum ad eum venisset, Chlotharii verba depromit. Viso ergo Eusthasio, beatus Columba gavisus recepti muneris aditum gratulatur retentumque poenes sui laboris meminisceret, cohortem fratrum disciplinae habenis bem adunaret suisque institutis edocaret. Dimissum post haec ad Chlotharium remeare iubet talibusque reduceret: tantummodo poscere ut sodales suos, qui Luxovium incolebant,
Abbreviated transcription (Latin):
mira dñi uirtꝰ pandit᷑. Nã cũ p̃-
rupta sarorũ scopła trabes e ha¬
bitibꝰ int̾ densa saltꝰ locis in ac¬
cessibilibꝰ ced̾ent᷑ uł alibi cesa
mines plano t̾rȩ solo positã ue.¬
here ñ ualebant. ibi cũ duobꝰ
patebat. uir dei accedens. suis
ac suorũ humeris ĩmane pondꝰ
ĩponebat. Et uͥ antea p̃asꝑitate i.¬
tineris libero gressu uix gradiebã¬
t᷑. honerati. mor trabis pondere
festini gradiebant᷑. ut uersa uice
qͥ honera ferrẽt ac: si abalus
ueħ̾ent᷑ firmis uestigiis uelut¬
ocio uelut ocio uacantes. ouan¬
tesq irent. uidens itaq uir dĩ
tanti auxilũ supplem̃tũ. suoss.
hortat᷑ ut ceptũ opꝰ leti ꝑfaciant.
Animoq roborati ea consistere ĩ
heremo studeant. dei in hoc uolũ¬
tatẽ ẽẽ ad firmans. Tectis itaq tẽ¬
pli culminis murorũ restaurat
necessitatẽ ꝑtinent. c̃struere pa¬
rat. Int̾ea memoratꝰ clotariꝰ uiri

Expanded text:
mira Domini virtus panditur. Nam cum per mira Domini virtus panditur. Nam cum per praerupta saxorum scopula trabes ex abietibus inter densa saltus locis inaccessilibus caederentur, vel alibi caesae mines plano terrae solo positam vehere non valebant, ibi cum duobuspatebat, vir Dei accedens, suis ac suorum humeris immane pondus imponebat: et ubi antea prae asperitate itineris libero gressu vix gradiebantur, onerati mox trabis pondere festini gradiebantur, ut versa vice qui onera ferrent, ac si ab aliis veherentur, firmis vestigiis, velut otio vagantes ovantes irent. Videns itaque vir Dei tanti auxilii supplimentum, suos hortatur, ut arreptum opus laeti perficiant, animoque roborati, eo consistere in heremo studeant; Dei in hoc voluntatis esse adfirmat. Tecta itaque templi culmina, murorum restaurat necessitatem pertinent, construere parat. Interea memoratus Chlotharius vir
Abbreviated transcription (Latin):
Deatus gͦ colũbanꝰ cũ uidisset
Iut suꝑuis dixmꝰ. de uictũ
a theoderico theodeb̾tũ redacta
gallia atq germania subtheode¬
rico italiã ingredit᷑. Ubi abagil¬
ulfo lungobardoꝵ rege.honorifi¬
ce susceptꝰ ẽ Qlargita optione ut
it italiã qͦc̾q ĩloco uoluisset
ille penes mediolanẽ urbẽ mora¬
ret᷑. heretichorũ fraus ud ẽ arri¬
cerꝑe ac desecare uellet. Contra
qͦs ⁊̃ libellũ florẽti scientia edi¬
dit. Dũ hec agunt᷑. uir qͥdã noĩe
iocũdꝰ ad reg̃ẽ uenit. qͥ regi indi¬
cauit deuia ĩsolitudine ruribꝰ
apenninis. basilicã beati petri
apłoꝵ pͥncipis scire. in quã uir¬
tutes exꝑtꝰ sit. fieri loca uberta¬
te fecunda aqͥs irrigua. pisciũ
copiã. Quẽ locũ ueterũ tradi.¬
tione bobiũ nũcupabant. ob
riuũ ĩ eoloco hoc nomine flu-
atrocissima sensit. Ubi cũ ueniss.
om̃i c̃ intẽtione basilicã inibi se¬
mirutã reppiens pͥsco decori reno¬
uans reddidit. Incuiꝰ restauratioẽ

Expanded text:
eatus ergo Columbanus cum vidisset ut superius diximus devictum a Theoderico Theodebertum, redacta Gallia atque Germania sub Theoderico, Italiam ingreditur, ubi ab Agilulfo Langobardorum rege honorifice susceptus est, qui largita optione ut intra Italiam, quocunque in loco voluisset, ille penes Mediolanum urbem moraretur, ut haereticorum fraudes, id est Aricerpere ac desecare vellet. Contra quos etiam libellum florenti scientia edidit. 60. Dumque haec aguntur, vir quidam nomine Jocundus ad regem venit, qui regi indicavit se in solitudine ruribus Apenninis basilicam B. Petri apostolorum principis scire, in qua virtutes expertus sit fieri, loca ubertate fecunda, aquis irrigua cum piscium copia, quem locum veterum traditio Bobium nuncupabat, ob rivum in eo loco hoc nomine fluentrocissima damna sensit. Ubi cum venisset, omni cum intentione basilicam inibi semirutam reperiens, prisco decori renovans reddidit. In cujus restauratione
Abbreviated transcription (Latin):
teriorẽ corã deo ꝓuidemꝰ oꝑa
bona. Pudicicia nãq corꝑis est
mũdiciã deuitare. Ante horã
c̃gruã ñ gustare uelle. Risum
non excitare. Uerba uana ⁊ fa¬
lsa non loqͥ. habitũ ꝑoĩa ordi¬
natũ ꝓpositionẽq c̃uenientẽ
tũ capillorũ ꝗͣ uestiũ sic̃ decet
hab̾e. Cũ indignis contub̾nia.¬
ñ ũre. Suꝑcilii intuitu. neminẽ

Expanded text:
odum coram Deo prouidemus opera bona. pudicitia namque est corporis munditiam deuitare, ante horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem tam capillorum quam uestium sicut decet habenon inire, supercilioso intuitu nemine
Abbreviated transcription (Latin):
tinet psalmi. Cũ lectionẽ recitat
faciendũ aliqͥd uoluit: factũue
reminiscit᷑. Atq in hc̃ modũ ni¬
chil disciplinate nec oportune re.¬
cipiens ł emittẽs. uelut fortuits
agi uidet᷑ inc̾sibꝰ.: retinendi ea
qͥbꝰ delectat᷑ uł ĩmorandi eis ñ
hñs podestatẽ. Necessariũ gͦ nob̾:¬

Expanded text:
tinet psalmi. cum lectionem recitat, faciendum aliquid uoluit faotnmne reminiscitur. atque in hunc modum. nihil disciplinate nec oportune recipiens uel. dimittens uelut fortuitis agi uidetur incursibus, retinendi ea quibus delectatur uel inmorandi eis non habens potestatem. necessarium ergo nob
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia cõpetent̃ explere pos¬
simꝰ officia. ł certe hc̃ eũdẽ uersi¬
culũ quẽ nob̃ uice formulȩ tͣdi.¬
disti ĩmobilit̃ custodire: ut oĩũ
sensuũ ortꝰ ac finis ñ ĩ sua uolu¬
suꝑ hac re disputantibꝰ nob̾
de orationis statu. quantũ reor
sit sufficient̃ exp̃ssũ: tñ qͥa uo.¬
bis hec eadẽ poscitis iterari.
de c̃sirmatione cordis b̾uit ĩ¬
timabo. Tria st̃ q̃ uagã mentẽ
stabilẽ faciunt. Uigiliȩ. me¬
ditatio.⁊ oratio. Quarũ assidin¬
tas ⁊ iugis intẽtio. cõ fert̃ am

Expanded text:
e possimus officia, vel certe hunc eumdem versiculum quem nobis vice formulae tradidisti, immobiliter custodire, ut omnium sensuum ortus ac finis non in sua volu hac re disputantibus nobis de orationis statu, quantum reor, sit sufficienter expressum, tamen quia vobis haec eadem poscitis iterari de confirmatione cordis breviter intimabo. Tria sunt quae vagam mentem stabilem faciunt, vigiliae, meditatio et oratio. Quarum assiduitas et jugis intentio conferunt a
Abbreviated transcription (Latin):
iocͥco nc̃ omĩa ñ ponũt᷑. ẽo quod
egressis iã de egypto ⁊ lib̾atis
ab una gende ualidissima idẽ.
gyptiorũ. moyses uł ꝑipsũ dñs in
uteronomio lo q̃bat᷑. Quȩ figin
ĩnobis qͦ rectissime c̃stare deps¬
dit᷑. qui oe scłi laq̃is expediti. s¬
strimargie id ẽ uentris uł gulȩ i
tio caruisse cognoscim᷑:⁊ haben
iã contra has residuas gentes sin¬
li ratione cõfictũ Prima scłcet
iã deuicta ẽ. minime c̃putatas
ius etiã t̾ra inpossessionẽ israbi
ñ dat̾. s ut deserat eã ꝑpetuo ets
grediat᷑ ab ea dñi p̃ceptione si¬
cit᷑ ⁊ idcͥco ita sunt moderanda
ieuinia. ut ñ necesse sit ꝑ ĩmole¬
rationẽ continentiȩ: q̃ defectione
carnis. uł infirm itate c̃tractac̃

Expanded text:
irco nunc omnia non ponuntur, eo quod egressis iam de Aegypto et liberatis ab una gente ualidissima, id est Aegyptiorum, Moyses uel per ipsum dominus in Deuteronomio loquebatur. quae figura in nobis quoque rectissime stare deprehenditur, qui de saeculi laqueis expediti gastrimartio caruisse cognoscimur. Et habemus jam contra has residuas septem gentes simili ratione conflictum, prima scilicet quae iam deuicta est minime conputata. cuius etiam terra in possessionem Israheli non datur, sed ut deserat eam perpetuo et egrediatur ab ea domini praeceptione sancitur. et idcirco ita sunt moderanda ieiunia, ut non necesse sit per inmoderationem continentiae, quae defectione carnis uel infirmitate contr
Abbreviated transcription (Latin):
paximatia comedens. desidata sa¬
turitate frueret᷑. & expletionẽ
uentris sui biduano ieiunio qͦ¬
dãmͦ cõpararet. Qui obstinatio¬
ne & ꝑtinatia m̃tis suȩ. defini¬
tionib potiꝰ ꝓpriis ꝗͣ seniorũ tͣ.¬
ditionib adquiescens. quali fi¬
ne suũ ꝓpositũ t̃minarit. ꝓcul.
dubio meministis. Siquidẽ re-¬
licto heremo. rursũ ad ianẽ phi¬
losophiã mundi huuis ac ua¬
nitatẽ scłi deuolutꝰ. p̃dicatam
sententiã senioꝵ. sui casus sign&¬
exemplo: ruinaq sua cunctos do¬
ceat. neminẽ definitionib suiᷤ.
uł ꝓprio uidicio cõfidentẽ. ꝑ.¬
fectionis culmen aliqnͣdo cõdeᷤ.
nitiosa illusione decipi.¬

Expanded text:
paxamatia comedens desiderata saturitate frueretur et expletionem uentris sui biduano ieiunio quodammodo conpararet. qui obstinatione et pertinaoia mentis suae definitionibus potius propriis quam seniorum traditionibus adquiescens quali fine suum propositum terminarit, procul dubio meministis, siquidem relicta heremo rursus ad inanem philosophiam mundi huius ac uanitatem saeculi deuolutus praedictam sententiam senioexemplo, ruinaque sua cunctos doceat, neminem suis definitionibus vel proprio judicio confidentem, perfectionis culmen aliquando posse erniciosas illusiones e
Abbreviated transcription (Latin):
duo ꝓtelare ieiunia id qd̃ hos¬
sũpturi fuerant incrastinũ n¬
seruare. dũ mͦ ad refectionẽ p¬
uenientes. desid̾ata satietate
tiunt᷑. Qd nuꝑ beniamin ciuis
ur̃m ꝑtinacit̾ tenuissẽ cogns¬
ana semꝑ cõtinuare ieiunle
dũ mͦ ad refectionẽ ueniens
duplicata m̃sura repleret
uentris ingluuiẽ: idẽ. ut qͣt¬

Expanded text:
biduo protelare ieiunia idque biduo protelare ieiunia idque sumpturi fuerant in crastinum reservare, dummodo ad refectionem pervenientes desiderata satietate potiantur. Quod nuper Benjamin civem vestrum pertinaciter tenuisse cognosuana semper continuare ieiunia, dummodo ad refectionem ueniens duplicata mensura repleret uentris ingluuiem, id est ut q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpelli. Quȩ exub̾antiã cuiꝰlibet
humoris suꝑflui. uelut noxiã¬
sibi atq contͣriam insemet ip¬
sa residere ñ patit᷑. Idõq rati.¬
onabili semꝑ & ȩquali est corpꝰ
nr̃m parsimonia castigandũ:
Ut si naturali hac necessitate
cõmorantes in carne omĩmodi
carere ñ possumꝰ. saͥtim rariꝰ nõ.
& ñ ampliꝰ qͣm trina uice ista cõ¬
luuione reꝑsos. totiꝰ anni cur.¬
sus inueniat. S qd̾ tam̃ sine ul¬
lo pruritu quietꝰ egerat sopor.
ñ fallax imago index occultȩ
uoluptatis eliceat. Qm obrẽ
hec ẽ temperata qm diximꝰ cõ¬
tinentia & eqͣlitas atq m̃su¬
ra
ut cotidianã panis refectionẽ c¬
diana comitet᷑ esuries. in uno
dẽq statu animã parit̃ cori
conseruans. nec ieiinii castici¬
one concidere. nec grauari m
saturitate ꝑmittens. Tanta n
tantũ hoc non sine labore ꝑi¬
t᷑: ut mallent hi qui ꝑfectio
discretionis ignorant. & laml

Expanded text:
propelli, quae exuberantiam cujuslibet propelli, quae exuberantiam cujuslibet humoris susibi atque contrariam in semet ipsa residere non patitur. ideoque rationabili semper et aequali est corpus nostrum parsimonia castigandum, ut si naturali hac necessitate conmorantes in carne omnimodis carere non possumus, saltim rarius nos et non amplius quam trina uice ista conluuione respersos totius anni cursus inueniat. quod tamen sine ullo pruritu quietus egerat sopor, non fallax imago index occultae uoluptatis eliciat. quamobrem haec est temperata quam diximus continentiae aequalitas atque mensura, ut cotidianam panis refectionem cotidiana comitetur esuries, in uno eodemque statu animam pariter corpusque conseruans, nec ieiunii fatigatione concidere nec grauari mentem saturitate permittens. tanta namque tantum hoc non sine labore perficitur, ut malint hi qui perfectionem discretionis ignorant etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hic continentiȩ modus ẽ:
ut scđm capacitatẽ uiriũ uł cor¬
poris uł etatis. tantũ sibimet ci¬
bi unusquisq concedat. qͣntũ sus.¬
tentatio carnis. ñ qnͣtũ desideriũ
saturitatis exposcit. In utraq enĩ
parte sustinebit maximũ detri¬
m̃tũ: quisqͥs in equalitatẽ tenenᷤ.
nunc uentrẽ isiunioꝵ ariditate
constringit. nunc escarũ nimieta.¬
te distendit. Ut enĩ mens cibi in.¬
carnis lassitudine nimia p̃graua.¬
ta. condormitare compellit᷑: ita
rursꝰ numietate uoracitatis opp̃s.¬
sa. emittere ad dm̃ p̃ces puras
leuesq ñpoterit. S ne castimo¬
niȩ quidẽ ipsiꝰ puritatẽ indis.¬
rupta ualebit uigitate serua
dũ ei etiã dieb illis quib carnẽ
acriore uidet᷑ continentia cast¬
gare. p̃terita cibi materia ignẽ
carnalis concupiscentiȩ submi¬
humoꝵ genitaliũ castigetur:
aa qđ semel
ꝑescarum abundantiã concre¬
tũ fuerit in medullis: necesse ÷
egeri. atq ab ipsa naturȩ lege

Expanded text:
tamen hic continentiae modus est, ut secundum capacitatem uirium uel corporis uel aetatis tantum sibimet cibi unusquisque concedat, quantum sustentatio carnis, non quantum desiderium saturitatis exposcit. in utraque enim parte sustinebit maximum detrimentum, quisquis inaequalitatem tenens nunc uentrem ieiuniorum ariditate constringit, nunc escarum nimietate distendit. nt enim mens cibi ingorem, dum carnis lassitudine nimia praegrauata condormitare conpellitur, ita rursum nimietate aoracitatis oppressa emittere ad deum preces puras leuesque non poterit. sed nec castimoniae quidem ipsius puritatem indisrupta ualebit iugitate seruare, dum ei etiam diebus illis, quibus carnem acriore uidetur continentia castigare, praeterita. cibi materia ignem carnalis concupiscentiae submihumorum genitalium castigentur. Nam quod semel per escarum abundantiam concretum fuerit in medullis, necesse est egeri, atque ab ipsa naturae lege
Abbreviated transcription (Latin):
MaNUs. Quomͦ igͥ anobis
hic modus indisrupte poterit
custodiri: Nã num qͣm nona ho¬
ra suluta iã statione ieuinii.
suꝑuenientib frĩb necesse ẽ
toꝵ obtentu. aut adici aliqͥd¬
ad statutã solitãq m̃surã. aut
certe humanitatẽ qͣm iubem᷑
om̃ib exibere penitꝰ euitari.

Expanded text:
MANVS: Quomodo igitur a nobis hic modus indisrupte poterit custodiri? nam nonnumquam hora nona soluta iam statione ieiunii superuenientibus fratribus necesse eet eorum obtentu aut adici aliqad statutam solitamque mensuram aut certe humanitatem, quam iubemur omnibus exhibere, penitus euitari.
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ qͣntitate contentꝰ. Et enĩ me¬
nini seniores nr̃os. qđ nos quoq
etineo freguent fuisse ꝑpessos.
cũ tanto labore acdifficultate
hanc parsimoniã sustentasse. tan.¬
taq ui atq in edia p̃dictã custodis¬
se mensurã: ut inuiti quodãmͦ.
ne sine gemitu atq tristitia hũc
sibi finẽ refectionis imponerent.¬

Expanded text:
rae quantitate contentus. etenim merae quantitate contentus. etenim memini seniores nostros, quod nos quoque retineo frequenter fuisse perpessos, cum tanto labore ac difficultate hanc parsimoniam sustentasse tantaque ni atque inedia praedictam custodisse mensuram, ut inuiti quodammodo nec sine gemitu atque tristitia hunc finem sibi refectionis inponerent.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis gͥ ẽ continentiȩ modus
quẽ eqͦ modamine retinentes. in
noiumꝰ habitũ fuisse tractatũ:
Nã discutientes continentias diuꝰ¬
soꝵ. qui uł solis leguminib uł
lerib tantũ. uł pomis uitã uis¬
ter exigebant. preposuere cunci
illis refectionẽ soliꝰ panis. Cuiꝰ e¬
simũ modũ in duob paximati¬
I statuer̃t̃:¬
Luos paruulos panes uix libre
niꝰ pondꝰ habere certissimũ ẽ: Ob
inc modũ nos minine ꝓcontinẽ¬
a repitare: qͥppe qui integrum
Si uultis exꝑire uim statuti ħ.
secus coctionis pulm̃tũ die dñi¬
co uł sabbati. neq sub aliqͣ adue¬
nientiũ fr̃m occasione sum̃tes.
Iã his refecta caro. ñ solũ minore
qͣntitate dieb residuis poterit
sustentari. uerũ ce lam totã refec¬
tionẽ sine labore diffẽre. illoꝵ
scilicet ciboꝵ quos extrisecus sũp¬
serit adiectione suffulta. Qđ nul
omͦ facere. nec refectionẽ panis
differre indiẽ posterũ p̃ualebit.
uisq fuerit semꝑ p̃dictȩ m̃su¬

Expanded text:
Quis igitur est continentiae modus, quem aequo moderamine retinentes intenovimus habitum fuisse tractatum. Nam discutientes continentias diversorum qui vel solis leguminibus, vel leribus tantum uel pomis uitam iugiter exigebant, praeposuere cunctis illis refectionem solius panis, enins aequissimum modum in duobus paxamatiis statueruntquos paruulos panes uix librae unius pondus habere certissimum est.\' hunc modum nos minime pro continentia reputare, quippe qui integrum Si uultis experiri uim statuti huisecus coctionis pulmentum die dominico uel sabbati neque sub aliqua aduenientium fratrum occasione sumentes. nam his refecta caro non solum minore quantitate diebus residuis poterit sustentari, uerum etiam totam refectionem sine labore differre, illorum scilicet ciborum quos extrinsecus sumpserit adiectione suffulta. quod nullo modo facere nec refectionem panis differre in diem posterum praeualebit, quisque fuerit semper praedictae mensu
Abbreviated transcription (Latin):
t enĩ quãtũ docet uartus tra¬
ditio has easdẽ t̾ras chananeorũ. in
quas introducũt᷑ filii isrł. filũ sem
suerant quondã inorbis diuisione
sortitt. Quas deinceps ꝑiũ atq po¬
tentiã. posteritas chã ꝑuasionis ũ¬
qͥtate possedit. Inqͦ et dĩ iudiciũ
rectissimũ cõꝓbat᷑: qͥ et illos de lo¬
cis alienis q̃ male occupauerãt ex¬
pulit: ⁊ istis antiquã/ possessionem
q̃ ꝓsapiȩ eoꝵ in diuisione orbis de¬
putata fuerat restituit. Que fig̾ã
ĩnobis qͦ stare certissima ratione
cognoscit᷑. Nã uoluntas dñi posseᷤᷤ.¬
sionẽ cordis nr̃i. ñ uitiĩs s iurtutibꝰ
naturalit̾ deputauit. Quȩ post
ꝥ̃uaricationẽ adȩ. insolescentibꝰ ui¬
tũs id. ẽ popłis chananeis aꝓpͥa
regione depulsȩ. cũ ei rursũ ꝑ¬
d̃i grͣam diligentia nr̃a ac labore
restitutȩ : ñ tã alienas orcupasse
t̾ras. quã ꝓprias credende st̃ reci¬
uitiis ⁊ in euangłio ita significa

Expanded text:
tenim quantum docet vetus traditio, has easdem terras Chananaeorum in quas introducuntur filii Israel, Sem filii Noe fuerant quondam, in orbis divisione, sortiti; quas deinceps per vim atque potentiam posteritas Cham persuasionis iniquitate possedit, in quo et Dei judicium rectissimum comprobatur. Qui et illos de locis alienis quae male occupaverant expulit, et istis antiquam patrum possessionem quae prosapiae eorum in divisione orbis fuerat deputata restituit. Quae figura in nobis quoque stare, certissima ratione cognoscitur. Nam voluntas Domini possessionem cordis nostri non vitiis, sed virtutibus natpraevaricationem Adae insolescentibus vitiis, id est, populis Chananaeis a propria religione depulsae, cum eis rursum Dei gratiam diligentia nostra ac labore fuerint restitutae, non tam alienas occupasse terras, quam proprias credendae sunt, receet in Evangelio ita significa