comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ex tempore aliquid scire uel
p̃scire. Rlio ad quod dñis pot̃ qui
dem scire deus uei p̾scire omne quod
pot̃ fac̾e. ⁊ pot̃ facere quod nunꝙͣ
fiet pot̃ igitur seire uei prescire ꝙ
nunꝙͣ fiet nec est nec fuit. nec ii¬
seruit quia scientia eius non est nͥ
de hiis q̃ sunt uel fuerunt uelert̃

Expanded text:
ergo ex tempore aliquid scire vel praescire. Ad quod dicimus: Potest quidem Deus scire vel praescire omne quod potest facere, et potest facere quod nunquam fiet. Potest ergo scire vel praescire quod nunquam fiet, nec est, nec fuit; nec ilaescivit, quia scientia ejus non est nisi de his quae sunt vel
Abbreviated transcription (Latin):
tinatio ⁊ p̃cipue p̾destinationis effectꝰ
obdurationis uon̾ ĩp̃adei etecna reꝑ¬
batio quia eius nullum est m̾̃itum
s gratie priuatio siue subtͣctio q̃
quodam modo est reprobationis estͤ¬
tuis. accipit᷑ tam̃ aliqñ reprobatio ꝓ
obduratione. sicut ⁊ p̾destinatio ꝓ
luo effectu qui est gratia appoĩta
gratia enim que apponitur effectus
est p̾destinationis. cum igitur grati¬
e que apponitur homini adiustifica¬
tionem nutia lint m̃ita mutto minuᷤ
et ip̃ius p̾destinationis qua ab eter¬
no elegit deus quos uoluit aliqͣpo¬
lunt gxistere m̾ita. Ita nec reprobati¬
onis qua ab eterno quosdam p̾sciuit
fucturos malos ⁊ dãpnãdos. Ocemplũ

Expanded text:
tinatio, et praecipue praedestinationis effectus; obdurationis vero non ipsa Dei aeterna reprobatio, quia ejus nullum est meritum, sed gratiae privatio sive subtractio, quae quodam modo est reprobationis effectus. Accipitur tamen aliquando reprobatio pro obduratione, sicut et praedestinatio pro suo effectu, cui est gratia apposita. Gratia enim quae apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec reprobationis, qua ab aeterno quosdam praescivit futuros malos et damnandos, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ualemus/ tra multa ⁊oquimur
que interugere non sumus ydone¬
l u̾bi gratia quod ubiq deul est
scimus ⁊ dicienus quomodo autem
ubiq sit intenecru non capimus
Item quod est in corporea quedam
uircus q̃ omnium est causabo¬
noꝵ scimus quomodo uei q̃ ista
si penitus ignoramus quoꝵ damo

Expanded text:
valemus, ita multa loquimur valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus idonei. Verbi gratia, quod ubique Deus est scimus et dicimus; quomodo autem ubique sit, intellectu non capimus. Item quod est incorporea quaedam virtus quae est omnium causa bonorum scimus, quomodo autem vel quae ista sit penitus ignora
Abbreviated transcription (Latin):
est inhabitator quoꝵda quoꝵ ds
nondum cognoscentium de cog
um ⁊ non quoꝵdam cognos no¬
tentium deum. Ill enim ad tẽ cẽt¬
pium dei non pertinent qͥ cogũ¬
noscentes deum non sicut deum
głificant ad tempium dei perti¬
nent ꝑuicu sancificati sacͥram̃¬
to xp̃i ⁊ reg̾nerati sp̃u sc̃o. qui non¬
dum uaient cognoscere deum tgi
re. isti potuerunt ħere ante qͣm noᷤ¬
le. Beatissimi sunt aũ illi quib¬
hoc est deum here quod nosse hic
auquatenus aperist aug̃ quomͦ
deus ħicet in auquo .i. habeatur.
cum uideł ita est inauquo ut ab
eo cognoscatur ⁊ diirgatur. quo¬
x p̃di modo deus totus lit¬
ubiq totus est per telligig ab¬
ħitat per gratiam. Cumq su su¬
perius lcet tenuit᷑ ostensum sit
qua ratione dicatur ħitare in qͥ¬
bdam efflagitaret ordinis ratio
Id ⁊̃ allignari quomodo ubiq ꝑ
eslentiam ⁊ totues sit nisi huius
considerationis sirblimitas atqĩ¬
mensitas humane mentis sensũ
tetugimus que ioqui penitus ñ

Expanded text:
est inhabitator quorumdam, nondum cognoscentium Deum, et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant. Ad templum Dei pertinent parvuli sanctificati sacramento Christi, et regenerati Spiritu sancto, qui nondum valent cognoscere Deum. re, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt illi quibus est Deum habere, quod nosse. Hic aliquatenus aperit Aug. quomodo Deus habitet in aliquo, id est, habeatur, cum videlicet ita est in aliquo, ut ab eo cognoscatur et diligatur. 6. Quomodo Deus totus ubique totus est per eitat per gratiam. Cumque superius, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique per essentiam et totus sit; nisi hujus considerationis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum telligimus quae loqui penitus non
Abbreviated transcription (Latin):
legat ergo pot̾ aut̃ esle qͣm deus
p̾sciuit / ergo pot̃ fatu dei presciẽ¬
tia qͣ omnino falsum est potest equi¬
dem non fieriauquid ⁊ itiud tam̾
p̾scitum est fieri. non ideo tamen
potest falli deip̾scientia quia si ti¬
iud non fieret nec a deo p̾scitum es¬
let fieri s ad huc urgẽt q̃cẽ dieenteᷤ
aut auter pot̃ fieri qͣm deus p̾scĩ
aut non auter. Si non auter: ergo

Expanded text:
legat; ergo potest aliter esse quam Deus praescivit: ergo potest falli Dei praescientia, quod omnino falsum est. Potest equidem non fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam Deus praescivit, aut no
Abbreviated transcription (Latin):
noticiam tantum referamus. Si
uero nomine icientie includitur
⁊̃ beneplacitum atq dispõ tunc
recte potest dici caula eoꝵ q̃ deu̾
facit. hiis enim duob modis u̾
suꝑius pretaxatum est accipit᷑¬
⁊ beneplatito. hoc modo forte at¬
quia sciens dilposuit. ⁊hic sen¬
lus ex eo adiuuatur. quia debo¬
nis ibrtantum agit aug̃ .s. dec̃¬
aturis. de hiis que deus facit
que omnia nouit non lolum
scientia s ̃ beneplacito ac dispo¬
litione. Sic ergo ibi accipitur dei
cognttio ut non modo notiam s
⁊ beneplacitum dei significet ma¬
ia uero scit deus ⁊ preicit anteqͣͣ
fiant s solanotitia non bene¬
placito. p̃scit enim deus ⁊ p̾dicit
⁊̃ que non est ip̃e facturus sicut
presciuit ⁊ predixit in fideutatõ
iudeoꝵ s nonfecit. necideo quia
p̃sciuit ad peccatum infideutatiꝰ
de aug̃ super iohem. Deus indͥt
futuroꝵ prescuus ꝑ ꝓphani predi¬

Expanded text:
notitiam tantum referamus. Si notitiam tantum referamus. Si vero nomine scientiae includitur etiam beneplacitum atque dispositio, tunc recte potest dici causa eorum quae Deus facit. His enim duobus modis, superius praetaxatum est, li beneplacito. Hoc modo forte acquia sciens disposuit. Hic sensus ex eo adjuvatur, quia de bonis ibi tantum agit August., scaturis et de his quae Deus facit; quae omnia novit non solum sed etiam beneplacito ac dispositione. Sic ergo ibi accipitur Dei cognitio, ut non modo notitiam, sed etiam beneplacitum Dei significet. Mala vero scit Deus et praescit antequam fiant, sed sola notitia, non beneplacito; praescit enim Deus et praedicit etiam quae non est ipse facturus, sicut praescivit et praedixit infidelitatem Judaeorum, sed non fecit; nec ideo quia praescivit ad peccatum infidelitatisnde Aug., super Joan.: Deus, inquit, futurorum praescius per pr
Abbreviated transcription (Latin):
la sunt uei pͥs prescientiedi¬
tientie licet enim non eẽnt future
non p̃scientientur addeo. nontameᷤ
ideo presciuntur quia future lunt
Sienim hoc eẽt tunc eius quode¬
ternum est aliqua existeret causa
ab eo auenum ab eodiu̾sum et
ex creaturis penderet p̾scientia cre¬
atoris. ⁊ creatum causa esset incre¬
ait non pp̃ea aliquid erit quiaid e¬
at scit deus futurum. s quia tu¬
turum est ideo scitur adeo anteꝙͣ
fiat ħ uidetur premissis uerbis agͦ
oeuiare Hic enim significare uide¬
tur quod res future cause sint p̾ᷤ¬
cientie dei. Ibiuero quod p̃scientia
causa sit rerum futuraꝵ quid ex p̃¬
tes dicimus oes fitturas nici tum¬
latenus causam esse prescientie
uei scientie dei. nec ideo scici uel
psciri. quiꝰ future uel facte sunt
t̾ta exponentes quod ait oꝵ. quoo
tuturum eit lettur a deo antequan
qͣ non fit ¶Ita ⁊̃ dicimus scientiam
uei p̃scientiam dei non ẽẽ causam
eoꝵ que fiunt nisitaiem sine qͣ
non fiunt. Sitamen scientiamad

Expanded text:
 praescientiae; licet enim non essent futurae nisi praescirentur a Deo, non tamen ideo praesciuntur quia futurae sunt. Si enim hoc esset, tunc ejus quod aeternum est aliquid existeret causa, ab eo alienum, ab eo diversum, et ex creaturis dependeret scientia Creatoris, et creatum causa esset increait: Non propterea aliquid erit, quia id scit Deus futurum; sed quia futurum est, ideo scitur a Deo antequam fiat. Hoc videtur praemissis verbis August. obviare. Hic enim significari videtur quod res futurae causa sint praescientiae; ibi vero quod praescientia causa sit rerum futurarum. 4. Quid ex prtes, dicimus res futuras nullatenus causam esse praescientiae vel scientiae Dei, nec ideo praesciri vel sciri quia futurae vel factae sunt; ita exponentes quod ait Origenes: Quia futurum est, scitur a Deo antequam qua non fieret. Ita etiam dicimus scientiam vel praescientiam Dei non esse causam eorum quae fiunt, nisi talem sine qua non fiunt, si tamen scientiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiat um̃ intesligis. Si autem per dẽ¬
tinctionem intelligas ut dicasha
liter non posse euenire qͣmeuenit
quomodo futurum dens presciuit
falsum est. hoc enim potest auter
euenire qͣm enenit ⁊ tamen deus ħ̾
modo futurum prescuitt. sinilutt̃
sum. Ita ⁊̃ ⁊ auud. Impossibne ẽ ñ
ẽẽ p̃satũ omne quod fit .i. non pos¬
sest esse utrumo simiui .l. ut fiat
⁊ non prescitum sit. hic lensusĩmꝰ
est. Si uero dicis deum non potuisse
non p̾scire omne quod fit talsum
est. potuit enim facere ut non fi¬
eret ⁊ tta non eẽt prescitum uitũ¬

Expanded text:
um intelligis; si autem per disjunctionem intelligas, ut dicas hoc aliter non posse evenire quam evenit, et quomodo futurum Deus praescivit, falsum est. Hoc enim aliter potest evenire quam evenit, et tamen Deus hoc modo futurum praescivit. Similiter sum. Ita etiam et illud: Impossibile est non esse praescitum omne quod fit, id est: Non potest esse utrumque, scilicet, ut fiat et non sit praescitum, hic sensus verus est. Si vero dicis Deum non potuisse non praescire omne quod fit, falsum est. Potuit enim facere ut non fieret, et ita non esse praescitum. DI
Abbreviated transcription (Latin):
põt igitur dei p̾scientia fatu ł mu¬
tari. S pot̾ auter fieri quia potest
auter fieri qͣm fiat. ita autem fit
ut prescitum est auter ergo potest
fieri qͣm prescitum est Rlio d
quod dicimus itiam locutionem
mutciplicem facere interugentiã
deus presciuit ⁊ impossibtie est ñ
c̃ẽ qd deus presciuit ⁊ imposscocie
p̃scita omnia que fiunt ⁊ huiusmi
possunt enim hee coniuncam in¬
tetugi. ut conditio sit impueta
⁊ disi unctum. Si enim tca initetu¬
gas non pot̾ auter fieri qͣmdeus p̃¬

Expanded text:
t ergo Dei praescientia falli vel mutari. Sed potest aliter fieri, quia potest aliter fieri quam fiat, ita autem fit ut praescitum est; aliter ergo potest fieri quam praescitum est. Ad quod dicimus illam locutionem multiplicem facere intelligentiamDeus praescivit; et: Impossibile est non esse quod Deus praescivit; et: Impossibile escita omnia quae fiunt et hujusmodi. Possunt enim haec conjunctim intelligi, ut conditio sit implicita, et disjunctim. Si enim ita intelligas: Non potest aliter fieri quam Deus p
Abbreviated transcription (Latin):
nitentes probare num̾um e
b non subtͣhit. quod lifieret uti¬
q dampnarentur. possent ergo dãp¬
nari isti quitamen saiabuntur
poss itaq minui eiectoꝵ num̃ius.
Ita ⁊̃ poss augeri quia poss his ap¬
poni gratia quib non apponitur
per quam samarentur. possent gͦ
sauiari hĩta gratia qui tamen
sine ea dampnabuntur. posset tra¬
q augeri nuimerus eleccoꝵ Rsio.
uib Rdemus ex ea ratione
ute minui quia non pot̃ utcumq si

Expanded text:
nitentes probare numerum eibus non subtrahit; quod siur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum numerus, ita etiam posset augeri, quia posset apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possent ergo salvari habita gratia, qui tamen sine ea damnabuntur; posset itaque augeri numerus electorum. Quibus respondemus ex ea ratione vel minui, quia non potest utrumque si
Abbreviated transcription (Latin):
ras ⁊ sp̃uaies ⁊ corporaies non qr
sunt iõ nouit. s ideo sunt quia no¬
uit. Non enim nesciuit que fue¬
rat creaturus. quia ergo scitt᷑
auit. non quia creantt̃ sciutt. nec
auter seinit creata quam crean
tib sicut oporterat ⁊ quantum
de inec̾castico. anteqͣm crearent᷑
omnia nota sunt ei sicut ⁊ post¬
quam consũmatasunt. Eccepãt
uerbis uidetur aug̃ ĩnuere scien¬
tiam uei prescientiam dei causã
se quia deus nouit. Itẽ ꝙͣ in.urai.
⁊ succedant tempora non decedit
auquid uel succedit scie dei igͣ
sciuntur a deo quia facta sunt. s
um ea nouisse quia facca sunt. g
ideo facta quia nouit ea deus. ideo¬
q uidetur dei scĩa uei prescientia

Expanded text:
spirituales et corporales, non quia sunt ideo novit; sed ideo sunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creantibus sicut oportebat et quando Unde in Eccl.: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt. Ecce his verbis videtur Aug. innuere scientiam vel praescientiam Dei causam se, quia Deus novit. Idem et succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Deisciuntur a Deo quia facta sunt, sedum ea novisse quia facta sunt, sed ideo facta, quia novit ea Deus. Ideoque videtur Dei scientia vel praescientia
Abbreviated transcription (Latin):
non disliminanda. utrum .s. scĩa
Uidetur enim pscĩa dei cansa esse
eoꝵ que ei sibsistunt. ac necẽtta¬
tem eueniendi eis facere quia ne
auqua futura fuissent nisi ea dei
p̾scisset nec possunt non euenire
cum deus ea prescũtit. Si autem ĩ¬
possbne est ea non euenire que
nigendi. ĩpossroile est autem ea noͣ
euenire cam precctra sint quia li
non euenirent cum prescita sint
fatietur dei p̾sc̾ia. at dei p̃scĩa fati
non ꝓot̃. imposubue est ergo ea nõ
euenire cum precctta sint siergo
prescia causa eit eoꝵ udetur que
prescita sunt. hoc item ⁊ de scienci

Expanded text:
non dissimulanda, utrum scilicet sVidetur enim praescientia Dei causa esse eorum quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quianiendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At Dei praescientia falli non potest. Impossibile est ergo ea non evenire, cum praescita sint. Sic ergo praescientia causa eorum esse videtur quae praescita sunt. Hoc idem et de
Abbreviated transcription (Latin):
quod nec spatiosa magnitudine
diffũditur nec uno deserto loco
auum occupat quiaiocalem mo
motum ⁊ lotarem cireumscripti¬
onem potius dicit omnia esceina
io quam ip̃m esse auieubi. nectñ
ip̃m ẽe iocum quinon est irioco
ts non aucubi est qr qd̾ aucubi est Cõ¬
tinetuo loco quod continetur loco
corpus est. deus autem non est cor¬
pus non tgitur alicubi est ⁊ tamen
quia est. ⁊̃ inloco non est In cuo lũt
potius omnia qͣm ip̃e aucubi/ necta¬
menita in to ut ipse sit locus. ⁊ocꝰ
enim in spatio est uei quod longi¬
tuoine. ⁊ iaccadine ⁊ attitudine
corporis occupantur nec deus ta¬
ie ququid est ⁊ omnia tgitur in ip̃o
lunt ⁊ locus non est nẽc imoco est.
locus tanen dei s impprie dicitur
templum dei. non quod eo contine¬
intetugtendum est eum non esse
icriptionem nec localem motum
deus mutatur ioco dhocautẽ
soiẽ opponi sic. thotidie fuint cre¬
ature que ante non erant ⁊ in eis
deus est tum ante non esset in eiꝰ

Expanded text:
quod nec spatiosa magnitudine quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, quia localem motmotum, et localem circumscriptonem, potius dicit omnia esse in illo, quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in locous non alicubi est; quod alicubi est continetur loco; quod continetur loco, corpus. Deus autem non est corpus; non ergo alicubi est, et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ille alicubi; nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est quod longitudine, et latitudine, et altitudine corporis occupatur: nec Deus tale aliquid est; et omnia ergo in ipso sunt, et locus non est, nec in loco est; locus tamen Dei, sed improprie, dicitur templum Dei, non quod eo contineintelligendum est eum non esse c circumscriptionem nec localem motum Deus mutetur loco. Ad hoc autem solet opponi sic quotidie: Fiunt creaturae quae ante non erant, et in eis Deus est, cum ante non esset in eis;
Abbreviated transcription (Latin):
cluoiloco. s a fine usq ad fi tu¬
nem atting̾e. non tamen sꝑatiosa
magnitudine nec iocaumotu s
it. sion quasi spatiosa magnitu¬
dine oppinemur deum per cuncca
diffundi sicut humus aut upe is¬
ta diffunditur. s potius sicut in
duob sapientib. quoꝵ atcerat¬
tero corpore grãdior s sapientior
nonest una sapientientiea estt
nec est inmaiore maior. nec ĩmi¬
nore minor. nec minor inuno qͣm
induob. tta ueus sine iabore regẽ¬
se ip̃o ubiq tonis. Idem quoq sr̃¬
płm att. ad uerbum dei pertinet
non esse inꝑte. s ubiq esse per se¬
ip̃m. ħ est en̾im saꝑientia dei q̃¬
attingit a fine usos ad finem for¬
utate sui. uelõsimoles euqua sa¬
xea impieat auc̃mlocum. ditit᷑
quodattingit a fine iuius ioti u̾¬
o ad finem. cum tamenaiterũ
non desat aterum occuꝑando. Nõ
ergo ħt motunr iocaiem uerbũ
ituto: ⁊ iapientia icia souda est
⁊ ubic. ex predictis ĩnotestit q
deus ira est ubiq per essentiam

Expanded text:
cludi loco, sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine, nec locali motu, sed nus ad Dardanum: Non quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est, una sapientia est, nec est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus. Ita Deus sine labore regeseipso ubique totus. Idem quoque ait: Ad verbum Dei pertinet non esse in parte, sed ubique esse per seipsum: haec est enim sapientia Dei, qattingit a fine usque ad finem forlitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando. Non ergo habet motum localem verbum illud, et sapientia illa solida est et ubique. Ex praedictis innotescit quod Deus ita est ubique per essentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tur esse indeo ⁊ deus in omnibn ẽ
qͣmdisceptationem quasi inciden¬
ter suscepimus quia co uidebatut
postitiareres circa qͣm nr̃ u̾satur
sermo dissereramus enim de sela
sine sapientia dei ⁊̃ cum dit̾emus
deum lcire omnia q̃ sicum est utrũ

Expanded text:
tur esse in Deo, et Deus in omnibus; quam disceptationem quasi incidenter suscepimus, quia id videbatur postulare res circa quam noster versabatur sermo. Disserebamus enim de scientia sive sapientia Dei; et cum diceremus Deum scire omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quidem est ⁊ in omniiioco s ubtus
omnino inlocaus ⁊ incircum est¬
scriptibius. unde Beda superiu¬
thamł ait. Cum ad nos angłi uẽi¬
unt sic exterius impient minis¬
t̾ium ut tam̾ ante deum int̃ius
per contemplationem assistant
quia ⁊ si angeołꝰ ẽ sꝑiritus circ̾¬
scriptus. sũmus tamen ipirctus
qui deus est incircumscriptus est
circums criptus est. sp̃s autem qͥ
deloco adiocum transire itaiqui
amissus est ad me urns de sera¬
ꝑhin ⁊ sp̃s quidem sanccus mis¬
susdicitur. s se raphin ad unũ
tur in ministerio. spuituc oꝑat᷑
ministeriũ. sacaphin de loco ad loc̃
transit non enim compiet omni¬
a l ip̃e repletur a spͥscͣctuꝰ. hic aꝑ¬
te monstratur quod angeu quõ¬
dam modo locales sunt cum repe¬

Expanded text:
quidem est, et in omni loco, sed omnino illocalis est et incircumscriptibilis. Unde Beda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant, quia etsi angelus est spiritus circumscriptus, summus tamen Spiritus, qui Deus est, incircumscriptus est, circumscriptus est; Spiritus autemde loco ad locum transire, ita a missus est ad me unus de Seraphim . Et Spiritus quidem sanctus missus dicitur; sed seraphin ad unum,tur in mimysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim complet omnia, sed ipse repletur a Spiritu. Hic aperte ostenditur quod angeli quodammodo locales sunt. 14. Cum repe
Abbreviated transcription (Latin):
minatur diffintnone loci. ⁊ quod¬
dimẽsionẽ recipiens. distantiam fa
aubi. s nec dimensionem recipio
nec distantiam in loco facit. quia
ratarent locum. quo minus de corpo¬
rib contineret. Ideo aug̃ attribuit
mutationem loci corpori non spũi
locum nontamen tra ut dim̾sioni¬
b circunscriptus interposicione
sui faciat distantiam eircum stanti¬

Expanded text:
minatur definitione loci, et quoddimensionem recipiens distantiam facalibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in loco facit, quia ngustarent locum quominus de corporibus contineret. Ideoque Aug. attribuit mutationem loci clocum, non tamen ita dimensionibus circumscriptus ut interparatione sui faciat distantiam circumstanti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾satur. Sunt enim qui esse ioca¬
posse mutari loco ab omni sp̃uloc̃
uniuersauter remonere uoientes
quoniã secundum dimensionem
tãtum ⁊ circunscriptionem ⁊ocũ
constare asserunt. atq id solum
locaie/ uel in loco esse dicunt quod
dimensionem recipit ⁊ distantiã
inloco facit. ⁊ hoc dicunt aug̾ sẽ¬
sisse mutationem temꝑoris tã¬
tum spirttuau creature tibuente̾
loci uepo ⁊ temporis corporee. au¬

Expanded text:
satur; sunt enim qui posse mutari loco, ab omni spiritu locum universaliter removere volentes; quoniam secundum dimensionem tantum et circumscriptionem locum constare asserunt, atque id solum esse locale vel in loco esse dicunt, quod dimensionem recipit, et distantiam in loco facit. Et hoc dicunt Aug. sensisse, mutationem temporis tantum spirituali creaturae tribuentem; loci vero et temporis corporeae.
Abbreviated transcription (Latin):
quia diftinitione loci derminatur
quonian cum alicubi presens sit
totus aubi non inueniatur. non
autem ita locauis est ut dimensi¬
onem capiens distantiam in loto
facieat. diuina igitur soia essenti¬
a omnino inlocaus ⁊ in circũ scrip¬
trbnis est. q̃ nec locis mouetur a¬
nita uei dimensione suscepta
ature quelonge est a creatore. ũ¬
de aug̾ suꝑer genesimꝰ. deus ĩ qdͥt
omniꝑotens in cõmutabili eterni¬
tate uoluntate. u̾itate. semperid̃
mouet per tempus creaturam
ut eo motu naturas quas condid̃¬
Cum ergo taie auquid agit non
detemus opinari eius suostanti¬
am q̃ deus est temporib lotisos
mutabciem siueper tempora ⁊ io¬
ca mobriem cum sit ip̃e ⁊ int̾ior¬
ante omnia. ⁊ nouior omnib quia
ipe idem est post omnia .s. post om̃i
um principia. Etce hic aperce osten¬
ditur quod nec locis nec temporib
mutatur uel mouetur deus. sp̃u-
auiꝰã creatura per tempus mouet᷑
Corporaus uero ⁊̃ per tempus ⁊io¬
cum quid sit mutari scd̾ tempus.

Expanded text:
quia definitione loci terminatur, quoniam, cum alicubi praesens sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movetur anita, vel dimensione suscepta:aturae, quae longe est a Creatore. Unde August. super Genes.: Deus, inquit, omnipotens incommutabili aeternitate, voluntate, veritate semper idem, movet per tempus creaturam ut eo motu naturas quas condidCum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam qua Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse et interiorante omnia; et novior omnibus, quia ipse idem est um initia. Ecce hic aperte ostenditur, quod nec locis nec temporibus mutatur vel movetur Deus. Spiritualis autem creatura per tempus movetur, corporalis vero etiam per tempus et locum. 10. Quid sit mutari secundum tempus.
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinis distantiam facit inio¬
co ut corpus. nel quia loco diffini¬
tur ⁊ determinatur. qm̃ cum sit a¬
utubi ⁊ non ubiq inuenitur. qd̾
non soium corꝑori s ⁊̃ omni creato
sp̃ui congait. omne igitur corpuᷤ
omnimodo locale est. de spirctutre¬

Expanded text:
latitudinis, distantiam facit in lolatitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffinitur ac determinatur, quoniam cum sit alicubi, non ubique invenitur, quod non solum corpori, sed etiam omni creato spiritui congruit. Omne igitur corpus omnimodo locale est; spiritus v
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ⁊ sitba deuinquinetur. et
solem radios suos super omnes
fetes ⁊ sordes spergere ⁊ eos mun¬
dos ⁊ linceros s̾auare. Si eto uisi¬
biua munda uisibilib mundis
contingipossunt ⁊ non conta¬
minari quanto magis inuisi¬
brus ⁊ incõmutatius u̾ttas Poᷤᷤ¬
tremo Rrdeant quidpotius deuo
Rdendum extiment uel quodnꝰ¬
quam per essentiam sit uei qd̃
ubiq s quis auteat dicere qd̾
nus quam diuina essentia sit in
quod alicubi ⁊ non ubiq. sienĩ
que nec pro sui simplicitate diuidi.
nec pro sui purttate macinari. nͦ
pro sui ĩmensionetate ullo modo
Dum momni tempore non¬
na natu cumscriptibilis nec¬
localis est nec temporalis est. loca
inuno loco quod non sit in auo nͦ
dimensionem ħt sicut corpus /eui
lecundum locum assignatur prin¬
cipium/ medium ⁊ finis ⁊ aute ⁊ re¬
tro dextra ⁊ sinistra sursum ⁊ de¬
orsum: quod sui interpositione fa¬
cit distantiã circumstantium qui
capiens longitudinii atcccudius ⁊

Expanded text:
et substantia Dei inquinetur, et solem radios suos praedicant es corporum spargere et eos mundos et sinceros ubique seruare. si ergo uisibilia munda uisibilibus inmundis contingi possunt et non inquinari, quanto magis inuisibilis et incommutabilis ueritas ptremo respondeant quid potius de Deo respondendum existiment, vel quod nusquam per essentiam sit, vel quoubique? Sed quis audeat dicere quod nusquam divina essentia sit, vel quod alicubi, et non ubique sit? Si enim quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui immensitate ullo modo in omni tempore, nonnon circumscriptibilis, nelin uno loco, quod non sit in alio, nec dimensionem habet sicut corpus, cui secundum locum assignatur, principium, medium et finis, ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum, quod sui interpositione facit distantiam circumstantium. capiens longitudinis, altitudinis et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scire quod scire ⁊ stire quod este
potuit ergo non esse Item tumtd̃
sit deo prescium esse ⁊ deum esse
si potuit non esse prescius ⁊ potuit
non esse deus potuit autem non
ẽẽ prescius si potuit nutia presci¬
re. at potuit nutia p̾scire quia po¬

Expanded text:
aescire quod scire, et scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia po
Abbreviated transcription (Latin):
a frio ita nec nosse proide tãqͣm
se ip̃m dicens ꝑater genuit t̃bum
sibi equaiem per omnia. Non ent̃
se ip̃m integre perfecteq dociss si
aliquid minus aut ampuus esset
iste nascendo. et omnia que sũt
in eoꝵ scientia in eoꝵ sapĩa in eoꝵeᷤ
lentia unusquisq eoꝵ simui uidet

Expanded text:
a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi coaequale per omnia. Non enim seipsum integre perfecteque dixisset, si aliud minus aut amplius essetiste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt
Abbreviated transcription (Latin):
detur posse probari. quod diuina sci¬
entia possit aig̃i uł muttari hocmͦ
probatur quia potest deus scire qd̃
nũquam sciũ Est enim aliquis qui
non est lecturus hodie ⁊tamen pot̃
esse ut legat hodie. põt̃ enim hodie
legere. Nich autem potest fieri qd̃
non possit a deo sciri. pot̃ ergo deus
scire hunc lecturum hodie. potest
rgitur scire auquid quod non scit
ergo potest eius scientia augerte
mutari. Cadem quippe uidetur pos¬
se minui. Est enim hodie auquis
lecturus. quem deus scit iecarum
at potest esse quod non legat ergo
potest ergo non scire auquid qd̾ e
cit ergo pot̃ minui eius scientien¬
natione. Id quod dicimus quia
dei scientia omnino ĩmutabtus est
nec aug̃i potest uel minui. Nam
quia in clius nature simplicitate
mirabi non est aiud sapere aluid
esse s quod est sapere hoc est qttos⁊
esse. Ideoq nouit omnia ĩtbum q̃
nouit pater. s ei nosle est de patre
sicut esse. Nosse enim ⁊ ẽẽ coi unũ
est ⁊ ideo patri sicut non est esse

Expanded text:
detur posse probari. Quod enim divina scientia possit augeri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus nocit; ergo potest minui ejus scienti. Ad quod dicimus quia Dei scientia omnino immutabilis est, nec augeri potest vel minui. Nam,quia in illius naturae simplicitate mirabili, non est aliud sapere, et aliud esse, sed quod est sapere, hoc est et esse. Ideoque novit omnia Verbum, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est
Abbreviated transcription (Latin):
cum ito sunt qui fruuntur eo ui
dẽtes illum licut est. mauuero t̾
nec uoni itanc uunt cum eo ut ui
nui inteiugere naiebis q̃ de sp̃m¬
supra dicra sunt cum de spiri ĩ cõ¬
tus sancci processione temporau
ageretur. ublucet ex parte expo¬
nitur  ex parte enim rognoscimꝰ
⁊ ex parte propħanus quomodo
qͣm sancci essent dicimus quia in
ħ̾itat deus .s. in sanccis qui sunt
tempium dei modo secundum fi¬
dem ambuiantes ⁊ tempium dei
erunt auqͣndo ⁊̃ secundum spem¬
qͣut̃ ⁊̃ nunc templum dei suntã¬
geu. s dicit auquis/ anteqͣm deuꝰ
faceret celum ⁊ terram anteqͣm
faceret sanctos ubi hrcabat᷑. In
le ħitabat deus apudteħitat et
apud se est. Non ergo sic sunt
sancti domus dei ut ip̃a subtrac¬
ta cadat deus. ĩmo sic ħitat deus
in sanctis ut si ip̾e difesserit: cadãt¬
est ⁊̃ qui docet que confit¬

Expanded text:
cum illo sunt, qui fruuntur eo, et vident illum sicut est. Mali vero non nec boni ita nunc sunt cum eo ut vidnus intelligere valebis quae supra dicta sunt, cum de Spiritus sancti processione temporali ageretur; ubi, licet ex parte, exponitur  ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus  quomodo m sancti essent? dicimuhabitat Deus, scilicet in sanctis qui sunt templum Dei, modo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt aliquando secundum sam nunc templum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, et apud se est. Non ergo sancti sic sunt domus Dei, ut ea subtracta cadat Deus; imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadanter docet quae confi
Abbreviated transcription (Latin):
origine anime per omnes particłas
corporis tota ad est simul nec minor
inminorib nec ĩ maiorib maior ẽ
gtam̾ in auis intensĩ in auil remĩ¬
lius oꝑaturꝰ cum in sĩgnus ꝑaticiᷤ¬
corporis eẽntiauter sit. Ita ⁊ deus
cum sit in omnib essentiauter ac
totus inssus tamen plenius essedẽ
faciat eos templum suum. ⁊ hiita¬
les tum eo sunt iam ex parte. q ĩbe¬
atitudine perfecte erunt. Mau uero¬

Expanded text:
Origine animae, per omnes particulas corporis tota adest simul, nec minor in minoribus, nec major in majoribus; sed tamen in aliis intensius, et in aliis remissius operatur, cum in singucorporis essentialiter sit; ita et Deus cum sit in hominibus essentialiter, ac totus, in illis tamen plenius esse dicfaciat eos templum; et hii tales cum eo sunt ex parte iam, sed in beatitudine perfecte erunt ». Se
Abbreviated transcription (Latin):
dici nisi stuttissime nequit spiri¬
tum sanccum sanctum non here
d̾i triuitatem ut pater ⁊ faius ⁊¬
quod cum deus ubios sit totus
rabtutatem trinitatis penitus ig¬
noraret quoᷤ in aliquo posuit ħita¬
re pater aut fuius in quo nonhi¬
tet spiritus sanctus. aut in aliqͦ¬

Expanded text:
dici nisi stultissime potest Spiritum sanctum non haberdiri Trinitatem, ut Pater, et Fiquod cum Deus ubique sit totus,rabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo potuit habitare Pater, aut Filius, in quo non habitat Spiritus sanctus? Aut in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Tapiens sapientia qͣm pater uei¬
genuit. uidetur fore dicẽfiliꝰ dilei
filium. nei fuuis patreme ab ut¬
a duectione q̃ abutroq pro q ꝓ
nim idem est deo sapere quod eise
ita idem est ei diugere quod esse
Ideo q sicut negatur pater esse sa¬
piens sapientia qͣm genuit quia
li ea diceretur sapiens/ non ipa sa¬
pientia ab eo. set ip̃e ab ea intetu¬
geretur esse. ita uidetur non debe¬
re concedi quod pater uel fuius
daugat ea dciectione q̃ tantum
pirctus .s. est . quia si ea diugit pr̃
uei filius non spirttus sanctus ui¬
detur esse apatre ⁊ filio. s pater ⁊
fauil a sp̃u sc̃o quia idem est ibi
diugere quodesse. at supra dic¬
tum est atq auccoritate sanccitũ¬
aug̾i quod intrinitate tria sunt¬
unus dargens eum qui de iuio est

Expanded text:
apiens ea Sapientia quam genuit, videtur fore dicendum Filium, vel Filius Patrem ea dilectione quae ab utrnim idem est Deo sapere quod esse, ita est ei idem diligere quod esse. Ideoque sicut negatur Pater esse sapiens sapientia quam genuit; qui si ea diceretur sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab ea intelligeretur esse; ita videtur non debere concedi quod Pater vel Filius diligat dilectione quae tantum Spiritus sanctus est, quia si ea diligit Pater vel Filius, non Spiritus sanctus videtur esse a Patre et Filio, sed Pater et Filius a Spiritu sancto, quia idem est ibi diligere quod esse. At supra dictum est, atque auctoritate Aug. sancitum, quod in Trinitate tria suntunus diligens eum qu
Abbreviated transcription (Latin):
aturam quia ubiq est quod est
ꝓprium diuinitatis ita dicens cũ
omnis creatura c̾tis nature sue
lit circumscripta umitib. quomͦ
quis aureat creaturam appetiare
lp̃m sanccum qui non hat circũ¬
scriptam det̾minatam q uirtutẽ
qui in omnib ⁊ ubiq semperẽ
quod utiq deitatis ⁊ dominati¬
onis est ꝓprium. Idem in eodem
dei est omnia compiere qui di¬
cit. ego celum ⁊ terram comple¬
o. si dominus est qui ceuuum com¬
plet ⁊ terram quis ergo potest
ip̃m sanctum iudicare dominationiᷤ¬

Expanded text:
aturam, quia ubique est, quod est proprium divinitatis, ita dicens: Cum omnis creatura certis naturae suae sit circumscripta limitibus, quomodo quis audeat creaturam appellare Spiritum sanctum, qui non habet circumscriptam determinatam virtutem, quae et in omnibus, et ubique semper est; quod utique divinitatis et dominationis est proprium. Idem in eodem: Domini est omnia complere, qui dicit: Coelum et terram ego compleo. Si ergo Dominus est qui coelum complet et terram, quis ergo potest Spiritum sanctum judicare dominationi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ deuin ⁊ que sua sunt itaut
insint stũ sic dicens. ho n aut
aliquid ei simile cum alitubi erit
aubinon erit quia id quod est illic
continetur ubi fu̾it in forma ut ñ¬
uiuens potestas q̃ nusqͣm noñ al¬
lit nec delit usꝙͣ le omnem ꝑ lua
edocet ⁊ sua non auud qͣm se eẽ
lignificat ita ut ubi lua insint
ip̃e ẽẽ per sua inteiligatur. non
autem corporali modo cũ aueu̾

Expanded text:
 Dei et quae sua sunt, ita ut insint illi, sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, alibi non erit, quia id quod est illic continetur ubi fuerit in forma ad m non adsit, nec desit usquam, se omne per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat, ut ubi sua insint, ipse inesse intelligatur. Non autem corporali modo cum alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
eslentia. utrum concedendum sit
omnia esse in diuina eẽntia ite¬
m in deo per essentiam l Fad
quod dicimus quia dei cogninio
eius utiq eẽntia est. ⁊ eius pre¬
sentia in qua sunt omnia ip̃mu
cognitio ẽ nec tamen omnia que
sũnt ĩ eius presentia nei cogni¬
tione in eius essentia esse dicide¬
bent. si enim ħ diceretur inteiug̃¬
e indeo enim dieitur esse per eẽn¬
tiam quod est diuina eẽntia ꝙ¬
presentia in presentia sua c̃ nõ
habet in sui natura ¶Unde. aug̃
nos ante mundi constituonem
quil si sufficit ħ explicape/ eugũ¬
tur qui non suntt nec erat qui e¬
legit. ne uane elegit. elegit tam̃¬
⁊ habet electos quos creaturus
est eugendos. quos ħt apud se¬
met ip̃m non in in natura sua
s in p̃centia sra. nondum erãt
quib promitcebatur regnum s
⁊ ip̃i promissi sunt quib ꝓmit¬
tebatur. Ecce hic aperte dicit de¬
um apud le met ipsum ħere elec¬
tos ante mundum non in natura¬
sua s in presentia. cum tamen eiꝰ

Expanded text:
essentia: unde concedendum sit omnia esse in divina essentia, vel in Deo per essentiam? Ad quod dicimus, quia Dei cognitio ejus utique essentia est; et ejus praesentia, in qua sunt omnia, ipsius cognitio. Nec tamen omnia quae sunt in ejus praesentia vel cognitione in ejus essentia esse dici debent. Si enim hoc diceretur, intelligee. In Deo enim dicuntur esse per essentiam, quod est divina essentia se in praescientia sua quae non habet in sui natura. Unde Aug., nos ante mundi constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tam habet electos quos creaturus est eligendos, quos habet apud semetipsum, non in natura sua, sed in praesentia sua. Nondum erant, qut ipsi promissi sunt, quibus promittebatur. Ecce hic aperte dicit Deum apud semetipsum habere electos ante mundum, non in sua naturasua, sed in praescientia sua; cum tamen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
unde cast̾. suꝑer sal̾m dieit. pecca¬
ta abscoridita deo sunt quia nõ
ne dei. qui ⁊̃ in uoro ad herindi¬
um in sinuat cognitionem dei ua¬
riis modis accipiendam inquiẽs.
si ad scientiam referas nonigno¬
rat deus aliquos uel auqͣ quitam̃
in inditio quibdam dicet nõ no¬
ui uos s eoꝵ improbatio ħ uerbo
insinuata est Ecce non cognost̾e
dicitur deus q̃ non aꝓpbat eios
non piacent. apparet itaq u̾m
quid utͣq eodemq modo cognos
⁊̃ approbatione ⁊ beneplacito cog
tum dicuntur essemaia

Expanded text:
Unde Cassiod., super psal. 16, dicit: Peccata abscondita Deo sunt, quia nonne Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. Apparet itaque verquidem utraque eodem modo nos approbatione et beneplacito cogntum dicuntur esse
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo non sit auccor nistbo¬
noꝵ m̾ito sola bona in eo esse di¬
ip̃m. cum rgtrur in eius cognitio¬
ne uel p̾sentia sint omnia .s. bõa¬
dimus inquit ex deo ⁊ pec ip̃m st¬
⁊ in ip̃o ẽẽ omnia. omnes utiq na¬
turas intesligere debemus. ⁊ om̃i¬
a que naturauter sunt: neq enĩ
ex ip̃o sunt peccata que naturam
non seruant s uitiant que ex uo¬
lũtate peccantium nascuntur. ħ
aperte dicitur quod in illa gene¬
rautate locutionis bona tantum
continentur quod omnia ex pĩe¬
ret̾ea ⁊ per prem ⁊ ĩ pre sunt

Expanded text:
Cum ergo non sit auctor nisi bonorum, merito sola bona in eo esse diipsum. Cum ergo in ejus cognitione vel praescientia sint omnia, scilidimus, inquit, ex Deo, et per ipsum, et in ipso esse omnia, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter sunt. Neque enim ex ipso sunt peccata, quae naturam non servant, sed vitiant; quae ex voluntate peccantium nascuntur omnia. Hic aperte dicitur quod in illa generalitate locutionis bona tantum continentur. 5. Quod omnia ex Patre, et per Patrem et in Patre sunt
Abbreviated transcription (Latin):
set per cognitionem scientie a enẽ¬
⁊ dens sciat bona ⁊ maia utrũ D¬
concedendum sit simpliciter mͣ no¬
la esse indeo sine esle indeo per
cognitionem  scit enim deus ⁊ sce
ne uidetur dicendum omnia maia
esse in eo cum ea semper nou̾it. ⁊
per cognitionem ei presentia fu̾int
precognouit enim deus ab eterno
quosdam futuros maios ⁊ eoꝵ ma¬
utiam ut ait aug̃ p̾sciuit
cata omnium sciat nunquit intei¬
ligendum est ea inciidi in ilia ge¬
nerautate locutionis quadicit
apĩs omnia esse in deo. Sx ip̃oͣm
quit ⁊ pec̾ ip̃m ⁊ in ip̃o sunt om¬
nia . s quis nisi insanus dpẽit

Expanded text:
sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem. Scit enim Deus et scine videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et eorum malitiam ut ait Aug., praescivit, cata omnium sciat, nunquid intelligendum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua dicit Apostolus omnia esse in Deo? Ex ipso, inquit, et per ipsum et in ipso sunt omnia . Sed quis, nisi insanus, dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
nas. Interirgentes in hiis premĩ¬
sis uerbis hẏlacii pec rem nature
personam. ⁊ nomine nature d̾i¬
nam naturam. ⁊ ideo dicunt hy¬
larium int̾rogasle ħeticũ uteum
per sp̃m dei putaret significatam
esse naturam anrem nature ut
Sic ostenderet distinguendum
esse ur̃ naturam ⁊ rem nature

Expanded text:
tes in his praemissis verbis Hilarii per rem naturae personam, et nomine naturae divinam naturam. Et ideo dicunt Hilarium interrogasse haereticum utrum per Spiritum Dei putaret significatam esse naturam, an rem naturae; ut sic ostenderet distinguendum esse inter naturam et rem naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ super itium locum psĩ. ⁊
pmieritudo agri. me. ẽ. ideo ĩqͥt
mecum est quia apud eum deũ¬
nu p̾oterit nichu futurum est. c̃
itio sunt omnia fictura ⁊ einõ
detrahuntur iam pret̾ita cumitio
sunt omnia cognitione quadã
in effabru sapientie dei. Ecce hic

Expanded text:
us super illum locum psalmi: Et pulchritudo agri mecum est. Ideo, inquit, mecum est, quia nichil apud deum preteriit, nichil futurum est, cum illo sunt omnia futura et ei non detrahuntur iam preterita, cum illo suineffabili sapientiae Dei. Ecce hic
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃̾ea omnia dicuntu ĩeo
a faceret q̃ libi nota non erant.
non enim quiqͣm fecit ignorans
nota ergo fecit non facta rogno¬
ra. Ip̃i autem deo non audeo dic̾e
auiomodo ĩnotuisse cum ea fecis¬
set qͣm itio quo ea nou̾at ut fa¬
dei scientia erant. ex hoc igitur sẽ¬
su omnia dicuntur esse in deo. et
omne quod factum est dicitur ẽẽ
uita in ip̃o. non ideo quod creatu¬
ra sit creator. uel quod ip̃a sitte̾¬
poraua eẽtialiter sint in deo set
quia in eius scientia sempersũt
que uita est. quo eadem ratione¬

Expanded text:
ropterea omnia dicuntur essea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognora. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faDei scientia erant. Ex hoc ergo sensu omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod factum est dicitur vita esse in ipso; non ideo quod creatura sit Creator, vel quia ista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in ejus scientia semper sint quae vita est. 6. Quod eadem ratione
Abbreviated transcription (Latin):
pater sapiens ea que ipie est su¬
a sapientia. ⁊ fuius sapientia
patris est lapiens de sapientia q̃
est pat̾ de qͦ est genit᷑ faius. Ita et
pat̃ est intelligens ea q̃ ip̾̃e est su¬
a intetugentia. non enim esset
iapiens qui non esset intetugens
faius autem intelligentia patriᷤ
de intetirgentia genitus est q̃ est
pater de qua ⁊ intetugens ẽ ꝓiñ
pater est sapientia ⁊ flius sapi¬
entia. ⁊ uterq una s aꝑientia. ⁊
tamen solus pater est ingenita
sapientia. ⁊ faius solus genita
sapientia: nec tamen aua sapiẽ
⁊ fuuis est deus genitus n deu̾
genitus est deus ingenitus noꝰ¬
auus fuius s unus deus uterq
num siueunus deus. Itaq none
sapientia genita sapientia ĩge¬
nita. s aliꝰ es apientia genita ali
ingenita. non est tamen aua sa¬
pientia s una eademq sapiẽtia¬

Expanded text:
Pater sapiens ea, quae ipse est, sua Sapientia; et Filius, Sapientia Patris, est sapiens de Sapientia quae est Pater, de quo est genitus Filius. Ita et Pater est intelligens ea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapientia, et uterque una est Sapientia; et tamen solus Pater est ingenita Sapientia, et Filius solus genita Sapientia; nec tamen alia Sapienet Filius est Deus genitus; neque Deus genitus est Deus ingenitus; noDeus Filius, sed unus Deus uterquenum, sive unus Deus. Ita non est Sapientia genita Sapientia ingenita, sed alia est Sapientia genita, alia ingenita; non tamen est alia Sapientia, sed una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
or fauo ⁊ ideo minus potens. ⁊ farũ
sapientem ne uideatur posfior pr̃e
sanctus deus. ⁊ dictiᷤ ntas.
est ħ̾ere sp̃m deus. ⁊ uideba¬
tur hoc quasinomen inflationis
⁊ tumoris. Unde humana coniciẽ¬
tia ad deum pro rigo ⁊ crudeuta¬
te acced̾e metuit. ideo scriptura
temꝑauit sermonem suum spi¬
ritum bonum nominans necru¬
deus putaretur quimitis erat. nõ
quod pater solus sit potens uel
magis potens. ⁊ faiuis souis sapi¬
ens uel magis sapiens. ⁊ sp̃s sei
est ergo potentia sapientia bñig¬

Expanded text:
or Filio, et ideo minus potens; et Filium or Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterior anctus Deus, et dictus est habere Spiritum Deus; et videbatur hoc quasi nomen inflationis et tumoris. Unde humana conscientia ad Deum pro rigore et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; non quod Pater solus sit potens vel magis potens, et Filius solus sapiens vel magis sapiens, et Spiritusest ergo potentia, sapientia, boni
Abbreviated transcription (Latin):
autem secundum sub̾amꝑetion a¬
de deo dicuntur trib perso nond̾¬
nis pariter cõueniunt unaẽ refer
tres eadem potentia eadem sapĩa
finita sapientia. incomprehensibi¬
us bonitas recte dicitur ⁊ creditur
sũmum bonum. Cumq unum ⁊
idem penitus sit in deo potentia sa¬
pientia bonitas. in sacratamen
scriptura freq̾nter solent ħ nõia
distincte ad personas referci. ut pa¬
tri potentia fruo sapientia. sp̃ui
sancto bonitas attribuatur quod
quare fiat non est ociosum ĩqui¬
d ergo tentia filio sapienti¬
dentia facere curauit.tut
scriptura satra. quod deus pater
derat. deum patrem nonuiderat¬
⁊̃ cogitare cepit ita esse in creato¬
tore ut uiderat in creaturis aqui
b ħ nomina translata sunt ad
creatorem. In quib pr̃ est prior fi¬
lio. fuius est posterior patre. ⁊ ex ã¬
tiquitate in ꝑatre defectus ex posã¬
tate in fuio ĩperfectio sensus solet
notari. Ideo oceurrit scriptura dicẽs
patrem potentem ne uideatur pri¬

Expanded text:
autem secundum substantiam de Deo dicuntur, tribus personis pariter conveniunt. Una est erget hi tres eadem potentia eadem sapientfinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bonitas attribuatur, quod quare fiat, non est otiosum inquiPatri potentia, Filio sapientidentia facere curavit, ne Scriptura sacra, quia Deus Pater derat, Deum Patrem non viderat; cogitare coepit ita esse in Creatore ut viderat esse in creaturis, a quibus haec nomina translata sunt ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur pri