comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muelis. necessitudo uiuit parentis. cuiꝰ nõ fue¬
runt uirtutis h̾edes: Quid aut̃ otiam moysi¬
testas qͣiͣ ex successione defertur. qui illum uo¬
cabulo tantum signabant ꝑentem.⁊ ad euui mi¬
grat qui illuis erat illius uirtute non gen̾e. E
fuit patre gentili. ¶Quid aũt e diu̾so uoe filius¬
de patris uirtute lucratus est: qui ex ingenuo fẽs¬

Expanded text:
muelis necessitudo juvit parentis, cujus non fuerunt virtutis haeredes? Quid etiam Moytestas quasi ex successione defertur, qui illum vocabulo tantum signabant parentem, et ad eum migravit qui illius erat filius virtute non genere, qfuerit patre gentili? Siquidem et sanctus de patris virtute lucratus est, qui ex ingenuo f
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mͦ de uobilitatate patris. Uerum de rp̃ã etiam
lib̾tate pepulerunt.¶Esan quoz nonne sansti
ysaac erat filius. magno etiam patris fauore mu¬
nitus. qui scilicet studebat atq cirpiebat p̾matꝰ
ei bũdictionem donare. ꝓpt̾ qd̾ etiam ille omĩa pa¬
tris iuissa faciebat. ¶S tam̃ quia pͣius morib
erat uicħ ex his omib ꝓrsus aduitus est. S ⁊ iux¬
ta nature ordinem prior ⁊ de patris uoluntate se¬
curior quia tam̃ displicebat deo. omĩa que iam
tenere uidebatur amisit. ¶Et quid ego de hoĩb¬

Expanded text:
non modo de nobilitate patris, verum de ipsa etiam libertate pepulerunt. Esau quoque nonne sancti Isaac erat filius, magno etiam patris favore munitus? Qui licet studeret atque cuperet nempe ei benedictionem donare, propter quod etiam ille omnia patris jussa faciebat, sed tamen quia pravis moribus erat, nihil ex his omnibus prorsus adjutus est, sed juxta naturae ordinem prior, et de patris voluntate securior, quia tamen displicebat Deo, omnia quae jam tenere videbatur amisit. Quae o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħicis ꝑire monum̃tis: qd̾ de ystoria paralipo¬
menon ꝓbare impossibile est.¶Desides enim c̃
eẽnt uidei nec desides modo. s ⁊ impii. alia qui¬
dem ꝑdiderunt. negligint̾: Aalia u̾o cum incende¬
runt. tum conciderunt ꝓphane. ¶ Et de ꝓphetãte
quidem tali iherenias refert. De negligentia
u̾o in qrͣto regum libro legius: qm̃ post mul¬
tum temꝑis uix deuteronomii sit uolunẽ re¬
ꝑtum. defossum. quodam in loco ac pene deletum

Expanded text:
propheticis periere monumentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Judaei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt negligenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de profanitate quidem tali Jeremias refert . De negligentia vero in quarto Regum libro legimus , quomodo post multum temporis vix Deuteronomii sit volumen repertum, defossum quodam in loco ac pene deletum
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominꝰ. id est lesum. ⁊ ĩmerito afflictũ
negglig̾e atq despit̾e ¶Dit enmi mͥ. si q̾s
feros homines ac semꝑ maliguos ĩ unum
colligens. gładiis armaret. totamq circui¬
re ciuitatem uberet. atq obuios sibi quos¬
q confodere. quid tandem hoc eẽt mimaniꝰ.
¶At si alios eos quidem qui ab illo eẽnt arma¬
t ligaret. uolent̾q constring̾et. eos uero qͥ
int̾imendi erant ab miquis illis manib libe¬
raret: quid e regione isto inueniret᷑ humanꝰ:
¶Dec gͥ etian ad legem trauffer exempla ¶D̃
euim oculum ꝓ cculo effodere p̾cipit: tunorem
qiͣ carnificum peccatorib ĩnuttens. illius si¬
milis ĩuenitur qui illos quos dixi cohibint ar¬
matos¶Qui uero nullam õm̃o penam decre¬
uit nocenti: uũ armasse tͥ nuquitatem uide¬
tur. euinq imitatꝰ. fiusse. qui sceleratos illos
gladiis istruxit. inq tocus ciuitatis ĩmisit
exitum: ¶ Uides ne quemadmod̾ nõ solũ mil¬

Expanded text:
nihil minus, id est laesum et immerito afflictum nihil minus, id est laesum et immerito afflictum negligere atque despicere? Dic enim mihi, si quis feros homines ac semper malignos in unum colligens, gladiis armaret, totamque circumire civitatem juberet, atque obvios sibi quosque confodere, quid tandem hoc esset immanius? At si alius eos quidem, qui ab illo armati essent, ligaret, violenterque constringeret, eos vero qui interimendi erant ab iniquis illis manibus liberaret, quid e regione isto inveniretur humanius? Haec igitur etiam ad legum transfer exempla. Quae enim oculum pro oculo effodere praecepit, timorem quasi carnificum peccatoribus immittens, illius similis invenitur, qui illos quos dixi cohibuit armatos. Qui vero nullam omnino poenam decrevit nocenti, sed armasse tibi iniquitatem videtur, eumque imitatum fuisse qui sceleratos illos gladios instruxit, hincque totius civitatis immisit exitium, videsne quemadmodum non solum nul
Abbreviated transcription (Latin):
ipõ uoluntatis bono nollent a crudelitate de¬
siuere. saltim metu ceg̾entur crulis parcere
ꝓximoꝵ ¶ Si u̾o illud crudele dr᷑. ⁊ homici¬
dam ⁊ adultum coherteri crudele dicatur¶ B
insipientium omĩo ista u̾ba st̃ ⁊ extremo fu¬
rore dementiũ ¶ Ego emm adeo meduo dicͥeͤ
hec eẽ crudelia aut his contͣria etiam miqͣ
ꝑdeceam: quod c̾te ꝯmunis quo ratio deplen¬
dit. ¶ Cu enim ditis. qiuia oculum ꝓ oculo ius¬
sit auferri idcuto crudelis: ego aũt refero.
quia nisi p̾cepisset istud. tunt uere apd̃ pli¬
mos talis fuisset qualẽ tu ec̃ falso ẽẽ ꝯtĩre¬
ris ¶ Demq sermone fugamus oẽm legem
eẽ resolutam. nec quẽꝙͣ ꝓ huiꝰcemodi fattis
formidare supplicium: s cunitis ꝓrsus ma
ne sub hac licentia: omĩa ꝑiter una confusi¬
o miquitatis inuolueret. ¶Donne mille
solum hoc istud crudele ẽ ꝑmitt̾e scilic ma¬
lis agere que uelint. GS aliud quo isto cꝰte

Expanded text:
ipso voluntatis bono nollent a crudelitate desinere, saltem metu cogerentur oculis parcere proximorum: si vero illud crudele dicitur, et homicidam et adulterum coerceri crudele dicatur. Sed insipientium omnino ista verba sunt, et extremo furore dementium. Ego enim adeo metuo dicere haec esse crudelia, ut his contraria etiam iniqua perdoceam, quod certe communis quoque ratio deprehendit. Tu enim dicis quia oculum pro oculo jussit auferri, idcirco crudelis; ego autem refero, quia nisi praecepisset istud, tunc vere apud plurimos talis fuisset, qualem tu eum falso esse conquereris. Denique sermone fingamus omnem legem esse dissolutam, nec quemquam pro hujuscemodi factis formidare supplicium, sed cunctis prorsus malne sub hac licentia omnia pariter una confusio iniquitatis involveret? Nonne mille solum istud crudele est, permittere scilicet malis agere quae velint: sed aliud quoque isto certe
Abbreviated transcription (Latin):
ista loq̃iretur. neqͣqu uł de uno uł de dextro
id oculo s nidifferent̾ de utroq dixisset.¶Q̃
eim dextro scaudalitatur cculo: haud dubiũ
qum id ip̃m patiatur etiam de sinistro ¶Qxͣ
gͥ ob causam ⁊ oculum dextre ꝑtis: ut scilic
disceres non de menbris eẽ sermonẽ. sed de his
qui nobis fanukaritate uinguntur. ¶ Et sigͥ
tantum aliqueni diligas ut eum oculi uta¬
ris uice. aut ita tͥ quemplami fuisse utilem
putes. ut illum dextre manus ducas loco ⁊
hi tamen anime tue fortassis incominodant:
etiam istos abscide a te inquit. ¶ Et diligenti
uim ip̃am sermonis exanima. ¶NIon enĩ
dixit a talium societate discede: s maximam
seꝑationem ndicans. erue inquit at ꝓice. ⁊¬
¶Deiide quia satis seuera p̾ceꝑat. lucrum ex
utroq ipũis seu̾tatis ostendit. translationẽ
u̾bi. tam in bonorum qmͣ in maloꝵ etiam
ꝑte seruaudo. Expedit eium tibi ĩquit
ut ꝑeat unum menbrum tuoꝵ. qmͣ totum
corpus tuum mittatur in geheunam.GSi¬

Expanded text:
ista loqueretur, nequaquam de uno, vel de dextro id oculo, sed indifferenter de utroque dixisset. Qui enim dextro scandalizatur oculo, haud dubium quin idipsum patiatur etiam de sinistro. Quam igitur ob causam et oculum dextrae partis? Ut scilicet disceres, non de membris esse sermonem, sed de his potius qui nobis familiaritate junguntur. Et si igitur tantum aliquem diligas, ut eo oculi utaris vice, aut ita tibi quempiam esse utilem putes, ut illum dextrae manus ducas loco, et hi tamen animae tuae fortassis incommodant, etiam istos, inquit, a te abscide: et diligentius vim ipsam sermonis examina. Non enim dixit, a talium societate discede, sed maximam separationem indicans: Erue, inquit, ac projice. Deinde quia satis severa praeceperat, lucrum ex utroque ipsius severitatis ostendit, translationem verbi tam in bonorum quam in malorum etiam parte servando. Expedit enim tibi, inquit, ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum mittatur in gehennam
Abbreviated transcription (Latin):
enim paulus optabat anathema fieri. ¶Nõ
utiq ut nichil lutri caꝑet: S ut alios acqui¬
ret in salutem. ¶Dic uero lid ip̃m enim ⁊̃¬
de causa. reꝓbi fratris intlłige ¶Utriꝰq noxiꝰ
quit. abs te. ut eum nunqm recipias ult̾us
si qualis fuerat ꝑseuet. ¶ Hoc enmi mͦ ⁊ illũ
maiore cͥmine lib̾abis ⁊ te a ꝑditione saluabiᷤ.
Ut aũt mani festuis cõmodum istius ł egis as¬
picias: si placet etiam in corpore iuxta causam
id qd̾̃ dictum est requiramus. ¶ Si enim dare¬
tur electio unum q eẽt uecesfarium de duob.
uidelicz aut cum am bob oculis in foueam rue¬
re atqz ibidem deꝑire. aut abs uno oculo re¬
liquum saluare corpꝰ. putas ne e duob susci¬
pere nõ mallet scd̃m: ¶ At istud om̃ĩb abs¬
q ambiguitate ꝑspicuum est ¶Son enim
hoc eẽt odientis cculum s corpus reliquum di¬

Expanded text:
enim Paulus optabat anathema fieri? . Non utique ut nihil inde lucri caperet, sed ut alios acquireret in salutem. Hic vero, id ipsum enim, etiam de causa reprobi fratris intellige. Utrique noxius quit, abs te, ut eum nunquam recipias ulterius, si qualis fuerat perseverat. Hoc enim modo et illum majore crimine liberabis, et te a perditione salvabis Ut autem manifestius commodum istius legis aspicias, si placet etiam in corpore juxta causam id quod dictum est requiramus. Si enim daretur electio, unumque esset necessarium de duobus, videlilicet aut cum ambobus oculis in foveam ruere atque ibidem deperire, aut absque uno oculo reliquum salvare corpus, putasne e duobus suscipere non malles secundum? At istud omnibus absque ambiguitate perspicuum est. Non enim hoc esset odientis oculum, sed corpus reliquum di
Abbreviated transcription (Latin):
dit. qmͣ nccͣarie ista p̾cipiat ¶ Ion eni ꝓ
n ur̃a inquit salute tantummͦ:. S ꝓ uinugrso
ꝓrsus orbe hec uobis dect᷑ua ꝯmittitur ¶Lõ
ad duas quippe urbes. aut detem. aut iuginti
n ad unam nos mitto gentem. sicut etiam ꝓ¬
phetas : s ad omnẽ t̾ram ꝓrsus ac mare totũ¬
ꝙ mundum. ⁊ hũc uariis triminib oppressũ.

Expanded text:
dit quam necessarie ista praecipiat. Non enim pro vestra, inquit, salute tantummodo, sed pro universo prorsus orbe haec vobis doctrina committitur. Non ad duas quippe urbes, aut decem, aut viginti, neque ad 407 unam vos mitto gentem sicut etiam prophetas, sed ad omnem terram prorsus ac mare, totumque mundum, et hunc variis criminibus oppressum.
Abbreviated transcription (Latin):
a noua lege ꝑpessa est ¶NIec tam̃ ꝯtinuo ad¬
u̾sus noue legͣis loquitur. dignitatem: eum
tam̃ nobis celorum regno potientib. illam ꝙ
fiteniuir. ¶Quia gͥ ⁊ ampliora st̃ p̃mia. ⁊ emi¬
nentior sancti spc̃ gr̃ã: conseqũt̾ requiruntur
etiam maiora ctamina. Non enĩ iam lacte¬

Expanded text:
a nova lege perpessa est, nec tamen continuo adversus novae legis loquitur dignitatem, cum tamen nobis coelorum regno potientibus, illam quoque fitemur, ubi quia ampliora sunt praemia et eminentior sancti spiritus gratia, consequenter requirentur etiam majora cortamina. Cum essem pa
Abbreviated transcription (Latin):
magisq complacuit. S ⁊ petrus gemunuam
fecit homicidium. fuit tam̃ opus spiritale
quod factum est.
Con sola gͥ respitiamus oꝑa. s tempꝰ ⁊ cau¬
sam ⁊ uoluntatem ⁊ ꝑsonarum diffmitõem
⁊ quͣtacumq alia ip̃is oꝑib acciderunt dili¬
gentissime requiramus. ñ enini possumus

Expanded text:
magisque placuit. Sed et Petrus geminum fecit homicidium , fuit tamen opus spirituale quod factum est. Non sola igitur respiciamus opera, sed tempus, et causam, et voluntatem, et personarum differentiam, et quantacunque alia ipsis operibus acciderint diligentissime requiramus. Non enim possumus
Abbreviated transcription (Latin):
minat bonum. sic serui dỹaboli sic pessime¬
xp̃ianitatem corrumpunt: qnͣdo se simu¬
los suos xp̃: magis autem nos om̃s ꝑ il
los dicens. ¶Attendite a falsis ꝓphetis: qͥa
magna uirtus est bomi cognosce̾ malum¬
⁊ firma tutela salutis est scire quem fu

Expanded text:
. 7: Nulla autem res sic exterminat bonum quemadmodum simulatum bonum. Nam malum autem sub specie boni celatum, dum non cognoscitur, nec cavetur et sic quasi bonum suscipitur, et ideo coniunctum bono exterminat bonum. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
solum sic disposuit. ut uirtus illius sit ip¬
se. ⁊ in eo quod infirmiorem eum fecit oĩ¬
bus in ip̃o fortiorem eum uoluit eẽ in se.
Nam sciens deus quia cognosc̾e ⁊ colere:
deum uita et̾na est. ignorare autem ⁊ con¬
tempnere ꝑditio sempit̾na. nec ita infir¬
mum eum creauit. ut omĩo nichil bomi
facere possit ne quem suꝑ omĩa ⁊ ꝓptes
eẽ. deterior. nec ita potentem eum creauit
ut etiam sine dei auxilio exse ip̃õ facere
possit quod uult. ut infirmitatis sue ne¬
cessitate ccattus. semꝑ necessarium ħeat
necessarium habeat suum factorem Si
enim omĩis dn uirtꝰ hominis in deo est et
tamen contempuit om̃ium bonorum aus¬
torem. qnͣto magis neglig̾et deum si potẽ¬

Expanded text:
solum sic deposuit deus, ut virtus illius sit ipse, et in eo, quod infirmiorem eum fecit omnibus, in ipso forciorem eum voluit esse in se. Nam sciens deus, quia cognoscere et colere deum vita eterna est, ignorare autem et contempnere perdicio sempiterna, nec ita infirmum eum creavit, ut omnino nichil boni facere possit, ne, quem super esse deieccior sive deterior, nec ita potentem eum creavit, ut et sine dei auxilio ex seipso facere possit, quod vult, ut infirmitatis sue neccessitate coactus semper neccessarium babeat neccessarium habeat factorem suum. Si enim omnis virtus hominis in deo est et tamen contempnit omnium bonorum auctorem, quanto magis negligeret deum, si poten
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos post seAudi ergo qui distus ab
hereticis putas te eruditum: ⁊ baptiratus
ab eis putas te xp̃ianum factum. ¶Lide.
ratores ¶ Si ergo eruditus es ab h̾rticis: rap¬
non saluatus ¶Nam luporum deuorare

Expanded text:
dicit: Audi ergo, qui doctus ab hereticis, putas te eruditum, et baptizatus ab eis, putas te Cristianum factum? Vide doristo devoratores! Si ergo eruditus es ab hereticis, rapnon salvatus. Nam luporum devorare
Abbreviated transcription (Latin):
ligit. ¶ Cimere enim seruorum ẽ. diligere
aut̃ filiorum ¶Tinior sub necessitate est.
Dilectio in ub̾tate ¶Qui in timore seruit dõ.
peuai quidem euadit. m̾cedem aũt iusticie
non habet: quia inuitus fecit bonum ꝓpt̾
tiorem Non uult gͦ deus. ut timeatur
ab homunibus quasi dñs. s ut diligatur qͣi
pat̾: qui adoptionis spm̃ donauit hoĩbus.

Expanded text:
ligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadit, mercedem autem justitiae non habet, quia invitus facit bonum propter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater, qui adoptionis spiritum donat hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ami nunc sac̾dotes. qui omnem iusticiam
pplõ maudant. ⁊ ip̃i nec modicam ẜuant:
uidelicet ut non facientes sint iusti. sed
ut dicentes. appareant iusti. ¶Cales sunt
⁊ qui graue pondus uenientib ad peni¬
tentiam ponunt. quia dicunt ⁊ ñ faciũt.
tur pena pcc̃i futuri ¶ Si enim fascem
suꝑ hum̾os adolescentis qmͣ nõ pot̾ baui¬
lare posueris sicut ncc̃e ħt ut aut fascẽ
reiciat. Aut sub pondere confriugat.
suscipiens dum sufferre non pot̾. scanda¬
liratus ampluis peccet. ¶Deide ⁊ si erra¬
mus modicam pnĩam imponentes: sĩne
melus est ꝓpt̾ miscd̾iam dare rationẽ.
qua ꝓpt̾ crudelitatem. Eb̾i pat̾famuisiaᷤ
largus est: dispensator nõ ꝑ debet eẽ te
nax.¶Si deus beingnus: ut quid sac̾dos
eius austerus. ¶Uis apparere sc̃s ¶Tu¬
ca iutam tuam esto austerus: cuta alioꝵ¬

Expanded text:
i sacerdotes, qui omnem justitiam populo mandant, et ipsi nec modicum servant, videlicet non ut facientes sint justi, sed ut dicentes appareant justi. Tales sunt et qui grave pondus venientibus ad poenitentiam ponunt: Quia dicunt, et non faciuntur poena peccati futuri. Si enim fascem super humeros adolescentis, quem non potest bajulare posueris necesse habet, ut aut fascem rejiciat, aut sub pondere confringatursuscipiens dum ferre non potest, scandalizatus amplius peccet. Deimus modicam poenitentiam imponentes, nonne melius est propter misericordiam dare rationem, quam propter crudelitatem? Ubi paterfamilias largus est, dispensator non debet enax. Si Deus benignus est, ut quid sacerdos ejus austerus? Vis apparere sanctus? circa vitam tuam esto austerus, circa alien
Abbreviated transcription (Latin):
n ti cum ego fuero cͣcifixus. scindetur uelũ
templi ⁊ secreta misteria sanctitatis eius
puhlicabuntur. ⁊ recedet ab eo spũs dei
¶Et sicut corpus amma recedente. prius qͥ¬
dem frigescit. denide putrescit ⁊ soluitur.
sic ⁊ templum ur̃m dei spũ recedente. ab eo

Expanded text:
 Cum ego fuero crucifixus, scindetur velum templi, et secreta mysterii sanctitatis ejus publicabuntur, et recedet ab eo Spiritus Dei. Et sicut corpus anima recedente prius frigescit, deinde putrescit et solvitur, sic templum ve
Abbreviated transcription (Latin):
Asicut gallina pullos suos ⁊ noliuisti ¶Cñ¬
n te in egypto quasi sanguinarius actipi¬
ter sequebatur pharao: misi moy sen et
aaron quasi duas mollissimas spinas mi¬
sericordie mee liberatos uos de unguib
euis rapu in desertum. ⁊ uoluistis. facien¬
tes uobis uitulos choreb. ut seriuretis
potius ydolo mortuo qmͣ deo uiuenti ¶Sͦ¬
tiens uolui congregare filios tuos: sicut
gallma pullos suos ⁊ noluisti ¶Pcurre si
cut emm pulli gallinarum pastum siũ
sequentes ꝑ diu̾sa uagantur.⁊ mat̾nis
uocibus congregantur: sic ⁊ ppłus di car¬
nalem uoluntatem. ⁊ mundialem con¬

Expanded text:
sicut gallina pullos suos, et noluisti? Cusicut gallina pullos suos, et noluisti? Cum te in Aegypto quasi sanguinarius accipiter sequebatur Pharao, misi super te Moysem et Aaron, quasi duas mollissimas pennas misericordiae. Liberatos vos de unguibus ejus rapui in desertum, et noluistis, facientes vobis vitulum in Choreb, ut serviretis potius idolo mortuo, quam Deo viventi. Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti? Percurrecut enim pulli gallinarum pastum suum sequentes per diversa vagantur, et maternis vocibus congregantur; sic et populus Dei carnalem voluptatem et mundalem con
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat miscd̾iam dei: qui timet iram eiꝰ.¬
GHierłm ierłm que usq nunc luctata
es coutra miscd̾iam meam tuis peccatis.:
ferre. ¶Incessabilibus enim inquitatib
tius miscd̃ia mea quasi iam laxata. ppo¬
sito suo deficit. ¶Que occidis ꝓpħas ⁊ la¬
pidas eos qui ad te nutriuntur ¶Misi
ad te ysaiam. ⁊ serrasti eum¶Misi ad te
ieremiam: ⁊ lapidasti eum. ¶Misi ihe¬
Zechielem: ⁊ tͣattum ꝑ lapidem exere¬
brasti eum ¶Quomodo sanaris. que nul¬
lum ad te medicum uenire ꝑmittis ¶ Qͦ¬
modo curas infirmitatem tuam que om¬
uem medicinam conculcas. ¶Sanctis
meis non peꝑci: ut tibi parcam pectat᷑¬
ci. ¶llorum uitam ueglexi: ue tuam mor¬
tem luderem ¶Omnes medici spũalis
uite defecerunt: ⁊ tu curata non es¶n¬
sanabilis passio tua. iuncit artem diui¬
nam ¶Si de morte tua gauisus fuissẽ.
ip̃a iiuere non ius:
Ouotiens uolui congregare filios tuoꝰ

Expanded text:
desiderat misericordiam Dei, qui timet iram edesiderat misericordiam Dei, qui timet iram eJerusalem, quae usque nunc luctata es contra misericordiam meam tuis peccatis, nferre. Incessabilibus enim iniquitatibus tuis misericordia mea quasi jam lassata proposito suo defecit. Quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur. Misi ad te Isaiam et serrasti eum: misi ad te Jeremiam, et lapidasti eum: misi Ezechiel, et tractum per lapidem excerebrasti eum. Quomodo saneris, qui nullum ad te medicum venire permittis? quomodo cures infirmitatem tuam, qui omnem medicinam conculcas? Sanctis meis 182 non peperci, ut tibi parcerem peccatrici. Illorum vitam neglexi ne tuam mortem viderem. Omnes medici spiritales in te defecerunt, et tu curata non es: insanabilis passio tua vicit artem divinam. Si de morte tua gavisus fuissem, ipsa vivere non vis? Quoties volui congregare filios tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
ob seruetur. ipã miscd̾ia non est miscd̾ia. s
fatuitas: sic ⁊ dñs ip̃e quidem mortis sen¬
tenciam dictabat suꝑ uideos dicens¶ Etce
ego mito ad uos ꝓpħetas ⁊ ex ip̃is occidetiᷤᷤ
ut ueniat suꝑ uos omĩs sanguis iustus:
⁊ ipẽ eos miserabili lam̃tatione plangebat
tus compellitur cum magno dolore pec̃ores
dampnare ¶Non enini sic dolet. quia ip̃e
ab eis offenditur: s quia quasi uiolenter
cogitur ꝑdere aliquem q ui om̃s cupit
naturam est benefac̾e ¶S dicit aliqͥs.
¶Cum in potestate habeat deus ꝑdere.⁊
saluare: quis eum muitum compellit
condempnare si non uult. ¶Cu qui non
desideras miscd̾iam dei ¶am sicut qui
desideranti miscd̾iam dei negat crudelis
est. sic non qui desideranti miscd̾iam pre¬
stat inuistus est. ¶Sic dicit. ¶Qus est
homo qui non desiderat miscd̾iam dei: Tu
qui ꝑmanes in peccatis ¶Desiderare aũ
est miscd̾iam dei. conu̾ti ad dm̃ ¶lle enĩ

Expanded text:
observetur, ipsa mobservetur, ipsa mfatuitas. Sic et Dominus ipse quidem mortis sententiam dictabat super Judaeos dicens: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et ex ipsis occidetis, ut veniat super vos omnis sanguis justus , et ipse eos miserabili lamentatione plangebat tus compellitur cum magno dolore peccatores condemnare. Non enim sic dolet, quia ipse ab eis offenditur, sed quia quasi violenter cogitur perdere aliquem qui omnes cupit s contra naturam est benefacere? Sed dicet aliquis: Cum in potestate habeat Deus perdere et salvare, quis eum invitum compellit condemnare si non vult? Tu qui non desideras misericordiam Dei. Nam sicut qui desideranti misericordiam denegat crudelis est, sic qui non desideranti misericordiam praestat injustus est. Sed dicis: Quis est homo qui non desiderat misericordiam Dei? Tu, qui permanes in peccatis. Desiderare est autem misericordiam Dei, converti ad Deum. Ille enim
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm ihrłm que occidis ꝓphetas ⁊ la¬
pidas eos qui ad te missi sunt ¶Omĩa fu¬
tura ante ꝓspiciens dũs p̾uidet etiam rui n¬
nam cuutatis illiuis. ⁊ plagam que aroma¬
nis uentura fuerat suꝑ popillum illum.
sanguinem scõrum suorum qui effusus
erat ab illis: ⁊ qui adhuc postmodum fue¬
rat esfiundendus ¶S non tantum dolebat
De iniuria scõrun sciens qualem illis glori¬
am p̃parauerat pro morte carnali: s de illo¬
¶Sicut enim benefacientes nõ uobis p̾sta¬
mus. s deo. deus autem gaudet de suo lucͦ
⁊ de nr̃a salute: sic peccantes nõ deo uocemꝰ
s nobis. Deus aũt tristatur de sira inuiria
sed de nr̃a ꝑditione. ¶Situt rex benignꝰ
audiens criminosas ꝑsonas. lege quidem¬
compellente ipse mortis sententiam dictat
mas fundit suꝑ illos ⁊ uult illos adiuua¬
re ⁊ non potest contradicente sͥ iusticia. qͦ¬
facta fu̾it. ut iusticia ꝑ eam non contemp¬
natur. si autem contempta iusticia miscd̃ia

Expanded text:
Jerusalem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te mittuntur . Omnia futura ante prospiciens Dominus praevidit etiam ruinam civitatis illius, et plagam quae a Romanis ventura fuerat super populum illum. sanguinem sanctorum suorum qui effusus erat ab illis, et qui adhuc postmodum fuerat effundendus Sed non tantum dolebat de injuria sanctorum suorum, sciens qualem illis gloriam praeparaverat pro morte carnali: sed de illoSicut enim benefacientes non Deo praestamus, sed nobis, Deus autem gaudet non de suo lucro, sed de nostra salute: sic peccantes non Deo nocemus, sed nobis, Deus autem tristatur non de sua injuria, sed de nostra perditione. Sicut rex benignus, audiens criminosas personas, lege quidem ipse mortis sententiam dictat mas fundit super ipsos, et vult eos adjuvare, et non potest, contradicente sibi justitia. Qufacta fuerit ut justitia per eam non condemnetur. Si autem, contempta justitia, misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
aliam iusticiam dei non custodunt. si de
bouis eorum pauꝑes nunqmͣ gaudent. si a¬
liorum bona faciunt sua. aut ꝑ uolentiã
aut ꝑ fraudem: quis tam in sensatus est. ut
non intelligat. quia non ad głam dei faciũt
edificia uia. s ꝓpter estimationem huma¬
nam. ¶ Et iuste edificant mrͣtyria ubi pau¬
pes iuolentiam passi ab eis contra eos inter
pellant. ¶on emi gaudent mͣrtyres qͣnͣ¬
Do ex illis pecuniis honorantur. in quib pau¬
ꝑes plorant ¶Qualis est illa iusticia mime¬
rare mortuos: ⁊ expoliare uiuentes. De
sanguie miserorum tollere. ⁊ deo offerre:
¶Nlud non est deo offerre. s uelle iuolentie
sue socium fac̾e dm̃i. ut eum sibi oblatam
pecuniam de peccato libent̾ acceꝑit. consen¬
tiat in pec̃o. Gis domum dei edificare
¶Da fidelibus ⁊ panꝑibus uide uiuant.
⁊ edificasti rationabilem domum dei ¶n
edificiis emi homines habitanit. Deus au¬
tem in homunbuꝯ sanctis.¶Quales ergo
illi sunt qui bomines eepoliant. et edificia

Expanded text:
alias justitias Dei non servant, si de bonis eorum pauperes non gaudent, si aliorum bona faciunt sua aut per violentiam, aut per fraudem, quis tam insensatus est ut non intelligat quia non ad gloriam Dei faciunt aedificia illa, sed propter aestimationem humanam? Et juste aedificant martyria, ubi pauperes violentiam passi ab eis interpellent contra eos. Non enim gaudent martyres, quando ex illis pecuniis honorantur in quibus pauperes plorant. Qualis est illa justitia munerare mortuos, et spoliare viventes? de sanguine miserorum tollere, et Deo offerre? Illud non est Domino offerre, sed velle violentiae suae socium facere Deum: ut si obligatam sibi pecuniam de peccato libenter acciperet, consentiat in peccato. Vis domum Dei aedificare? da fidelibus pauperibus unde vivant, et aedificasti rationabilem domum Dei. In aedificiis enim homines habitant; Deus autem in hominibus sanctis. Quales ergo illi sunt qui homines spoliant, et aedificia
Abbreviated transcription (Latin):
pectata quia alt̾ alt̾uis culpam cito intel¬
ligit. suam aũt difficile. ¶Quia homo m
causa alt̾ius tͣnsqͥllum cor habet: in sua
autem turbatumr. ¶ Pturbatio aũt cordis:
nõ ꝑmitit hominem considerare qd̾ bo¬

Expanded text:
is. CHRYS. Alter alterius culpam cito intelligit, suam difficile, quia homo in causa alterius tranquillum cor habet, in sua autem turbatum. Perturbatio autem cordis non permittit hominem considerare quod bo
Abbreviated transcription (Latin):
plum enim uł altare ad głam dei ꝑtinet:
ad hominum spũalium salutem. ¶Aurum
aũt quod est in templo. uł donum qd̃ est
suꝑ altare. ad gl̾am quidem dei ꝑtinent.
⁊ ipãtũ aurum uł donum magis ad delec¬
tationem hominum. ⁊ ad utilitatem sacer¬
dotum offertur suꝑ altare. ¶udei gͦ aurũ
quo ip̃i delectabantur. ⁊ dona quib ip̃i ꝑa¬
scebantur sanctiora dicebant eẽ qmͣ ipm̃
templum ⁊ altare: ut homines fierent
ad offerenda dona. qmͣ ad p̾ces fundendas
in templo aut iusticias faciendas ¶Multa¬

Expanded text:
plum enim vel altare ad gloriam Dei pertinet, et ad hominum spiritalium salutem; aurum autem quod est in templo, vel donum quod est super altare, ad gloriam quidem Dei pertinent, et ipsa tamen aurum vel donum magis ad delectationem hominum et ad utilitatem sacerdotum offertur super altare. Judaei ergo aurum quo ipsi delectabantur, et dona quibus ipsi pascebantur, sanctiora esse dicebant, quam ipsum templum et altare, ut homines promptiores fierent ad offerenda dona, quam ad preces fundendas in templo, aut justitias faciendas. Tot
Abbreviated transcription (Latin):
s ad huc magis destruunt. ¶Quomͦ pones
ẽẽ in ultimo loco discumb̾e. discũbit pꝰ õs.
⁊ non solum iactanciam cordis nõ dimittit.
s ad huc aliam iactanciam humilitatis ac
quirit: ut qui uult uideri uistus etiam hu¬
milis uideatur ab aliis ¶Quanti sunt enm
suꝑbi. qui corpore quidem in nouissimo recũ¬
bunt: cordis aũt elatione uidentur sͥ in cor¬
nu recunbertes ¶Et qnͣti sunt humiles m¬
cornui recũbentes: ⁊ conscientia se existimãt.

Expanded text:
sed adhuc magis destruunt auditorem. esse in ultimo loco discumbere, discumbit post omnes, et non solum jactantiam cordis non amittit, sed adhuc aliam jactantiam icit: Qui vult videri iustus, eciam humilis videatur ab aliis. Quanti enim sunt superbi, qui corpore quidem in novissimo loco recumbunt, cordis autem elacione videntur sibi in cornu recumbere, id cornu recumbentes, et consciencia se existimant
Abbreviated transcription (Latin):
udei xp̃m¶Non enini nesçientes eui
dei filium ẽẽ. occiderunt. s hr̃e eum talem
non sustinentes: sic̃ ꝓphetat de illis salomõ.
¶Denite circumueniamus iustum quia inu¬
tilis est nobis: ⁊ imꝑꝑat uobis pcc̃a legis.

Expanded text:
 Non enim nescientes eum Dei Filium occiderunt, sed habere eum talem non sustinentes, sicut prophetat de illis Salomon : Venite, circumveniamus justum, quia inutilis est, et improperat nobis peccata legis.
Abbreviated transcription (Latin):
da est. que nichil uuum aut spũale agit
quidem clausum est pulchrum uidetur aforiᷤ.
si uero fu̾it aꝑtum horribile est: sic ⁊ simu¬
latores bonorum qmͣdiu quidem nõ cognos¬
cuntur laudabiles sunt. cum aũt cogiuti fu¬

Expanded text:
da est, quae nihil mundum aut spiritale agit andiu clausum est, a foris pulchrum videtur, et, si fuerit apertum, horribile: sic et simulatores bonorum, quandiu non cognoscuntur, laudabiles aestimantur; cum autem cogniti fu
Abbreviated transcription (Latin):
dotes.⁊ pauti sacͥdotes. multi in homine.
pauti mn oꝑe. ¶idete gͦ quomodo sede¬
atis suꝑ eam: quia nõ cathedra facit. sac̾do¬
tem. s sac̾dos cathedram ¶on locus scĩ¬
ficat hominem. s homo locum. NLon om̃is
sac̾dos lecͤus est: s om̃is sanctus sac̾dos¶A
bene sederit suꝑ cathedram honorem acci¬
piet ab illa. Qui male sederit. iniuriai fa¬
cit cathedre: ideoq malus sac̾dos de sac̾docio
quomͦ debeat iuiuere: bene aut̃ docendo et

Expanded text:
 pauci sacerdotes; multi nomine, pauci opere. Videte ergo quomodo sedetis super cathedram, quia non cathedra facit sacerdotem, sed sacerdos cathedram; non locus sanctificat hominem, sed homo locum; non omnis sacerdos sanctus, sed omnis sanctus sacerdos. Qui bene sederit super cathedram, honorem accipit ab illa; qni male sederit, injuriam facit cathedrae; ideoque malus sacerdos de sacerdotio quomodo debeat vivere: bene autem docendo et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ amplius amet qmͣ eumn ¶ Pro qnͣta
aũt ꝑte plus aliquid amau̾it. pro tan¬
ta ꝑte minus amat dm̃. ¶Quid est in to
ta amma dilig̾e deum. ¶Idẽ c̾tissimũ
animũ hr̃e in u̾itate. ⁊ firmum ẽẽ ĩ fi¬
carnalis est. ut etiam carnalit̾ dñi ame¬

Expanded text:
quod amplius amet quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta parte minus amat Deum. Quid est in toto corde, anima diligere Deum? Certissimum animum habere in veritate, et firmum in ficarnalis est, ut etiam carnaliter Deum ame
Abbreviated transcription (Latin):
fetura. ¶Sicut gͦ iupere semꝑ pentez
comedunt. ⁊ comeduntur apud illos: sic
⁊ uidei semꝑ patres condempnant ⁊ con¬
gietis a iudicio gehenne ¶Eunquid se¬
pulchra scõrum edificantes: an pocius a
malicia corda ur̃a mundantes ¶ Nunꝙͥ
sic uidicat deus. quomodo iudicat homo¬
¶ Somo hominem uidicat m oꝑe. deus aũ
in corde ¶Que est autem ista iusticia s¬
sanctos colere: ⁊ contempn̾e sanctitatem:
¶Ormuis gradus est pietatis scĩtatem dili¬
gere: deuide sanctos: quia nõ sancti ante.
sanctitatem fuerunt. s sanctitas ante sc̾os.
¶Sme causa gͦ ustos honorat. qui iusticiã
sꝑnit. ¶Quomodo fugietis. ¶Nunquid po¬

Expanded text:
fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, sic et perfidi Judaei patres condemnant, et congietis a judicio gehennae? Nunquid sepulcra sanctorum aedificantes, an potius a malitia corda vestra mundantes; nunquid sic judicat Deus, quomodo judicat homo? Homo hominem judicat in opere, Deus autem in corde. Quae est autem ista justitia sanctos colere, et contemnere sanctitatem? Primus gradus est pietatis sanctitatem diligere, deinde sanctos, quia non sancti ante sanctitatem fuerunt, sed sanctitas ante sanctos. Sine causa ergo justos honorat, qui justitiam spernit. Quomodo fugietis? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sicut ergo omũa bona que in singulis
gen̾ationibus a constitutione mundi om̃s
sancti m̾ebantur. illis nouissimis sunt
donata qui receꝑunt xpm̃: sic omĩa ma¬
la que in singulis gen̾atiomibus a constitu¬
tione mundi pati meruerunt om̃s iniqui.¬

Expanded text:
omnia bona quae in singulis generationibus a constitutione mundi omnes sancti merebantur, illis sunt donata qui receperunt Christum; sic omnia mala quae in singulis generationibus a constitutione mundi pati meruerunt iniqui,
Abbreviated transcription (Latin):
malum reprehendere potest ⁊ bonum
laudare ¶S qui reprehensus in malo
bono auimo susceꝑit reprehensionem.
fieri potest ¶Cum audieris aliguem be¬
nefacientem antiquos doctores: proba il¬
lum qualis est circa suos doctores ¶Si
emm illos sustinet ⁊ honorat eunt qui¬
bus uiuit. sine dubio ⁊ illos honoratꝰ
fuisset si cum illis iuxisset. ¶Nam oĩs
correptio:. similis est cet̾is temptatioi¬

Expanded text:
malum reprehendere potest et bonum laudare, sed qui reprehensus in malo bono animo susceperit reprehensionem.Mat., c. 23: Cum audieris aliquem beatificantem antiquos doctores, proba illum, qualis est circa suos doctores. Si enim illos sustinet et honorat, cum quibus vivit, sine dubio et illos honoraturus fuisset, si cum illis vixisset. Nam omnis correccio similis est ceteris temptacio
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: qnͣdo ip̃am resurrectionem negabant:
S ad defensionem erroris sui putabant
apud se dicentes ¶Sicut non est possibi¬
le ut ea mulier que fuit septem uirorum
sit unius uxor p̾uata. aut om̃ium ꝯmu¬
nis: sic non est possibile ut fiat resurret¬
tio mortuor. O

Expanded text:
tionem negabant, sed defensionem erroris sui putabant apud se dicentes: Sicut non est possibile, ut mulier quae fuit septem virorum sit unius uxor privata, aut omnium communis: sic non est possibile, ut fiat resurrectio mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
mas deum. ¶Pro qnͣta emim ꝑte cortuũ
cognoscitur uxoris plena dilectio axor
uernem habet sapientiorem putare qm
uirum suum: ⁊ si sit alt sapientior tam̃¬
illa sapientiorem ẽẽ alt̾um intessig̾e non
debet. Exor ueminem fortiorem debet
putare qmͣ uirum suum: ⁊ si sit alt̾ for¬

Expanded text:
Ut cor tuum cognoscitur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit altilla sapientiorem esse intelligere non debet. uxor neminem fortiorem debet putare, quam virum suum; etsi alter sit for
Abbreviated transcription (Latin):
titudine iunc̾ent: quem ratione suꝑare ñ
pot̾ant.¶Aueritate nudos se eẽ professi sũt:
qui multitudine se armauerunt ¶Dicebãt
emm apud se. ¶Unus loquatur pro om̃ibꝰ.
⁊ onĩs lociuamur ꝑ unum. ut si quidem
uicerit om̃s udeamur uictores: si aut̃ uit¬
tus fu̾it. uł solus udeatur confusus Opha¬

Expanded text:
titudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fuerit, vel solus videatur confusus. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uos ꝓpt̾ bonos sac̾dotes. etiam malos
honorate. ne ꝓpt̾ malos etiam bonos con¬
tempnatis. ¶Meluis est malis iniusta
p̾stare: qmͣ bouis iusta substrahere Fre¬
quent̾ enum ⁊ de homine malo bona doc
sum aurum producit ¶Nun quid ꝓpter¬
t̾ram iulem p̾ciosum aurum contempnit᷑.
S sicut aurum esigitur. ⁊ t̾ra relinqͥtur.
sic ⁊ nos doctͥnam accipite ⁊ mores relin
sunt si flores herbarum. flores colligunt
⁊ berbas relinquunt. sic ⁊ uos flores doct᷑¬
ne colligite ⁊ conu̾sationem relinquite.¬

Expanded text:
opter bonos sacerdotes malos honorate, ne propter malos eciam bonos contempnatis, quia melius est malis iniusta prestare, quam bonis iusta subquenter de homine malo bona doctsum aurum producit. Sicutiosum aurum contempnitur? Non, sed aurum eligitur et terra relinquitur. Sic et uos, doctrinam accipite et mores relinqsunt, sed tantum flores colligunt et herbas relinquunt. Sic et uos, flores doctrine colligite et conuersationem relinquite
Abbreviated transcription (Latin):
ad istorum fieret disciplinam In tructuo¬
sum namq u̾bum: in quo sic alt̾ confun¬
ditur. ut alt̾ non erudiatur. ¶Lam ⁊ deus
ꝓpt̾ malos castigationem suꝑ t̾ram trans¬
nittit: s ꝓpt̾ bonos. ¶Scit enim quia ma¬
los flagella nõ corrigunt. s malos castigat
ut corrigat bonos: quia bonus nisi admo
tiones contempn̾e.¶S uoluit ĩdignos
digne doc̾e: ut dignos digne edificaret.

Expanded text:
illorum fieret disciplina. Infructuosum namque est verbum, in quo sic alter confunditur, ut alter non erudiatur. Nam et Deus non propter malos castigationem super terram transmittit, sed propter bonos: scit enim quia malos flagella non corrigunt. Sed malos castigat, ut corrigat bonos, quia bonus nisi admontiones contemnere? Sed voluit indignos indigne docere, ut dignos digne aedificaret.
Abbreviated transcription (Latin):
modi enĩ etiam st alieuigenam Beat matrem ⁊̃
si ifornicatione pollutam. ut quolib hu̾imdide¬
decore sordidatam: nichil tam̃ de eius aut uilitate
fuscabitur aut cͥmie polluetur¶ Cud si formcatorẽ
i pm ad meliora cõissum. neqͣ qmͣ prior uita cõmacu¬
lat: multo mag̃ e m̾etrice natus. ⁊ aduta si apra
iurtute decoretur. parentum suorum ñ decoloratur

Expanded text:
modi enim etiamsi alienigenam habeat matrem, etiam si fornicatione pollutam, vel quolibet hujusmodi dedecore sordidatam, nihil tamen de ejus aut vilitate fuscabitur, aut crimine polluetur. Quod si fornicatorem ipsum ad meliora conversum nequaquam prior vita commaculat, multo magis ex meretrice natus et adultera, si propria virtute decoretur, parentum suorum non decoloratur
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscit in celo: obꝓbria non timet in t̾
ris: uet togitat quid loquantur. homines ꝓp¬
ter ipm̃¶ S quid uidicet deus de illo¶Qui
enĩ letatur de laude hominum ⁊ qnͣtum le
statur qnͣtum letatur. ¶Qui audem de lau¬
de hominum non extollitur: nec de uituꝑa¬
tone humilie̾tur. ¶Unusquisq ꝓꝑt głant
querit. ibi tunet ꝯtusionem. ¶Qui głam que¬
rit in t̾ris: confusionem tunet in tris¶ Qũ
aut̃ głam nõ querit nisi tantum mͦ apud
deum: confusionem nisi tantum modo dei.
¶Similes ꝑiculum belli sustmet dumn sꝑat
in corꝑe predam: qnͣtomagis uos obꝓbria ⁊¬
uiundi non debetis timere qui regni celestiᷤᷤ
premium. expectatis

Expanded text:
concupiscit in celo, opprobria non timet supra terram nec cogitat, quid loquantur homines propter illum, sed quid deus iudicet de illo. Qui enim letatur de laude hominum, ille statur, quantum letatur. Qui autem de laude hominum non extollitur, non de vituperacione humiliatur. Unusquisque ubi gloriam querit, ibi timet confusionem; qui gloriam querit in terris, confusionem timet in terris. Qui autem gloriam non querit nisi tantummodo apud deum, confusionem non timet tantummodo nisi dei. Si miles periculum belli sustinet, dum sperat habere predam, quanto magis vos opprobria mundi non debetis timere, qui regni celestis premium expectatis
Abbreviated transcription (Latin):
bona mundi triplex interitus tollit. ¶Aut
eumi a semet ip̃is ueterascunt. ⁊ tineant.
sicut uestimenta. aut ip̃is dnĩs luxuriose
uiuentib comedunt᷑. sicut cet̾e facultates.
aut ab extraneis uł dolo. uel ui. uel calump¬
niis. uł quolibet alio iiquo mͦ dixipiunt᷑.
qui om̃s fures dicintur: quia ꝑ iniquitatẽ

Expanded text:
a mundi triplex interitus tollit: aut enim a semetipsis veterascunt et tyneant sicut vestimenta; aut ab ipsis dominis luxuriose viventibus commeduntur sicut cetere facultates; aut ab extraneis – dolo, vi, fraude, calumpniis vel quolibet aliomodo iniquo – diripiuntur, qui omnes fures dicuntu
Abbreviated transcription (Latin):
a m̾cede. TUt gꝰ blasphematus sit beatꝰ.
duo hec ꝯuenire debent. ut ⁊ mendaciter
Iblasphemetur ⁊ ꝓpter deum blasphemet᷑
Alioqum si unum defuerit: iam non est be¬
atitudinis m̾ces. utputa. si quis dixerit de
dei. s ꝓpter aliqmͣ pͥuatam inimicitiam do¬
lens. ille quidem pcauit. tu aut̃ m̾cedem iusti¬
cie non habes nsi forte cum possis reblasphe¬
mare uon blasphemasti ꝓpter usticiam dei
aut cum possis te reuidicare. non reuincli¬
casti. ⁊ tunc beatus es. ⁊ causa priuata facta ẽ¬
tibi causa dei ¶Quod si ꝓpter causam quid̾
dei blasphematus es tamen qd̃ dictum est.¬
quia uerum est dictum de te: ⁊ illa blasphe¬
mia ꝑtinet tͥ non ad m̾cedem iusticie s ad
uindictam poci¶ ¶deo utrimiq posuit: ⁊ miẽ¬
tientes. ⁊ ꝓpter me.¬

Expanded text:
 dicit: Ut ergo blasphematus sit beatus, duo bec convenire debent, ut et mendaciter blasphemetur et propter deum. Alioquin, et si unum defuerit, iam non est beatitudo merces, ut puta si quis dixerit de dei, sed propter aliquam privatam inimiciciam dolens, ille quidem peccavit, tu autem mercedem iusticie non habes, nisi forte, cum posses reblasphemare, non fecisti propter iusticiam dei aut, cum posses te revindicare, et non revindicasti, tunc beatus es, et causa privata facta est dei. Quod si propter causam quidem dei blasphematus es, tamen, quod de te dictum estquia verum dictum est de te, et illa blasphemia pertinet tibi non ad mercedem iusticie, sed ad vindictam peccati. Ideo utrumque posuit: et mencientes
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. qm̃ gentes que non sectabant᷑
iusticiam. in legis iusticiam ꝑuenerunt.
quia non ex oꝑibus s ex fide. isrł autẽ
sectando iusticiam in legem iusticie. ñ ꝑ¬
uenit. quia non ex fide s ex oꝑib ¶Pri¬

Expanded text:
tolus: Gentes quae non sectabantur justitiam, ad legis justitiam pervenerunt; quia non ex operibus, sed ex fide. Israel autem sectando legis justitiam, in legem justitiae non pervenit; quia non ex fide, sed ex operibus . Pri
Abbreviated transcription (Latin):
Unc oblati sunt ei puerr̃ ut inauus
n impon̾et ⁊ oraret ¶Tuuc qnͣdo dñs de
castitate faciebat sermonem: ⁊ beatos
ꝓ nuntiabat eunuchos ¶De głia enim
continentie duõ referente atq dicente.
¶S̾unt qui se eunuchizant ꝓpter regnũ
celoꝵ ¶Audientes quidam obtulerunt
ei nnfantes pueros de castitate mundis¬
sunos. ¶Putabant enim. quia dñs corꝑe
minidos tantum laudaret. nõ ⁊ uolun¬
tate. nescientes: quia dñs non illos be¬
atificauit eunuchos quos puericie neces¬
sitas facit castos. s continentie uͥtus. O¬
iscipłi autem uetabant eos¶ O caro

Expanded text:
unc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret et oraret. Tunc, quando Dominus de castitate faciebat sermonem, et beatos pronuntiabat eunuchos. De gloria enim continentiae Domino proferente atque dicente, sunt qui se eunuchizant propter regnum coelorum. Audientes quidam obtulerunt eis infantes pueros de castitate mundissimos. Putabant enim quod Dominus corpore mundos tantum laudaret non et voluntate, nescientes quod Dominus non illos beatificavit eunuchos, quos pueritiae necessitas facit castos, sed continentiae virtus. Discipuli autem increpabant eos. No
Abbreviated transcription (Latin):
bilis lingua inuisibilis dei: qui incorrup¬
⁊ testimonium tłitatis in uultum suscipi¬
ens portant ad ppłm ¶ Tu aũt homo uilis¬
simus. fabri lignarii filius: quomodo destͫ¬
is qd̾ ille constituit. ¶Si filius dei es si¬

Expanded text:
bilis lingua invisibilis Dei. Qui incorrupet testimonium divinitatis in vultu suo portavit ad populum. Tu autem homo vilissimus, fabri filius, quid ergo tu destruis quod ille constituit? Sed mitissimus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quid est autem aliud mulier nisi ami¬
citie inimica. mesfugabilis pena. necessa¬
rium malum. naturalis temptatio. desi¬
derabilis calamitas ¶Domesticum ꝑicłm.
delectabile detrimentum: mali natura. bo¬
ni colore depicta. Ergo si dimitt̾e illam
pcc̃m est tenere autem uere tormentum¬
t̾ium alterum faciamus. aut tenentes co¬
tidianas pugnas ⁊ amaritudines hẽamus.

Expanded text:
«Quid est aliud mulier nisi amicitie inimica, ineffugabilis pena, necessarium malum, naturalis temptatio, desiderabilis calamitas, domesticum periculum, delectabile detrimentum; virtus mali, colore boni depicta, dum dimittere illam peccatum est, tenere vero tormentumadulterium faciamus; aut tenentes, quotidianas pugnas et jurgia amaritudinis habeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cie requirebant. ¶Propt̾ea dei agnitionẽ
ꝑdiderunt. ⁊ oꝑa iusticie nũqmͣ impleue¬
turt: quia uirtus faciende uisticie agni¬
tio dei est.
itit ei ih̾e Quid me dicis bonũ ¶ Ne

Expanded text:
udebant. Et propterea Dei agnitionem perdiderunt, et opera justitiae nunquam impleverunt: quia virtus faciendae justitiae agnitio est. Cui dicit Jesus: Quid me dicis bonum? Ne
Abbreviated transcription (Latin):
rationem uere fornicatio est. S dum ꝑ¬
mittente deo publice ⁊ licent̾ ꝯmittitur.
moyses hoc ꝑmisit: ñ p̾cepit ¶Aliud ẽ pre¬
tes p̾̃cipimus. quia malaui hominum uo¬
luntatem ad plenum ꝓhib̾e ñ possumꝰ.¬
Uxorem suam excepta causa fornicatioĩs
mechatur. ¶Omĩs res ꝑ quas causas naseit᷑
ꝑ ip̃as ab soluitur ¶Matrimonium enim
nou facit coitus. s uoluntas. ⁊ idõ ñ illd̃
tatis ¶Ideo qui diuutit ꝯiuigem suã
⁊ aliam non accipit: ad huc maritus
est ¶⁊Iam ⁊ si corꝑe iam seꝑatus ẽ
tam̃ adbuc uoluntate ꝯuinctus est.¬
¶ Cum ergo aliam accepit tunc plene
¶ Sicut autem crudelis est ⁊ iniquus
qui castam dimittit: sic fatuus est et
inuistus qui retmet m̾etricem ¶Nã
patronus turpitudinis eius est: qui tri¬

Expanded text:
rationem, vere fornicatio est. Sed, cum permittente Deo publice et licenter committitur, Moyses hoc permisit, non praecepit. Aliud est enim praetes praecipimus, quia malas hominum voluntates ad plenum prohibere non possumuxorem suam, excepta causa fornicationis, moechatur . Omnis res per quas causas nascitur, per ipsas absolvitur. Matrimonium enim non facit coitus, sed voluntas: et ideo illud non tas: ideo qui dimittit uxorem suam, et alteram non accipit, adhuc maritus est. Nam et si corpore jam separatus est, tamen adhuc voluntate conjunctus est. Cum ergo alteram acceperit, tunc plene  Siqui castam dimittit, sic fatuus est et injustus qui retinet meretricem. Nam patronus turpitudinis ejus est, qui cri
Abbreviated transcription (Latin):
excusabiliter faciant quod mexcus abilit̾
pectant. ¶Masculum ⁊ feminam. ñ a
masculum ⁊ mnultas femmnas. ut uni¬
re. neq masculos ⁊ femmam. ut uui
femine liceat multos uiros acciꝑe: s maᷤ

Expanded text:
excusabiliter faciant, quod inexcusabiliter peccabant. Masculum et feminam, inquit, non masculum et multas feminas, ut unire. Neque masculos et feminam, ut uni feminae liceat multos viros accipere. Non
Abbreviated transcription (Latin):
nascutur ⁊ crescunt. sic hommes ꝑ amo¬
rem incipuuit ⁊ augentur ¶ Sumor qui¬
dem de Sadicibus ascendit in herbam. de
parentibus ascendit in filios: de filiis aũ
non reu̾titur ad parentes ¶deo parentes

Expanded text:
nascuntur et crescunt, sic homines per amorem incipiunt et augentur. Humor de radicibus ascendit in herbam, eparentibus ascendit ad filios, sed non convertitur. Et ideo parentes
Abbreviated transcription (Latin):
carnalem circa studia sacrificioꝵ ẽẽ incli¬
natos. Si maudasset eis recedere a sacrifi¬
ciis non fuerat audiendus. quia annosa¬
spacio passio metlicam̃to mom̃taneo nõ
curatur: uissit eos sacrificare quidẽ sed
iam non demonib sicut in egypto. s dõ
uii uo ¶Diidium mali ꝑ misit: ne to¬
tum ꝑderet bonum ¶Hac ratione ꝑmi
iudicauit ꝑmittente lege mat̾monia sol¬
ui. qmͣ odio compellente homicidium fieri.
¶Omisit uobis. mala fac̾e: ne faceretis pe¬
iora ¶Ergo hoc uobis ꝑmittendo nõ uobis
iusticiam dei demonstrauit. s a pccõ abstu¬
lit. culpam pctãndi. ut quasi scd̃m legeni
agentib uobis pccm̃ urm non uideatur
eẽ pcc̃m: utputa si quis habeat seruum qui
furatur ⁊ mebriat se tonsiderans in se dũs
quia si utrumq semel sibi mandau̾it obẜ¬
uare nichil ꝓficit. mandat illi ut bibat
quidem qnͣtum uult. s publice bibat. ut¬
bonum ut paulatim discat obedire p̃ceptis¬
¶ Sic ꝑmissum est darrrepudium malũ qͥdẽ

Expanded text:
carnalem circa studia sacrificiorum esse deditos, et si mandasset eis recedere a sacrificiis, non fuerat audiendus, quia annosa passio medicamento momentaneo non curatur; iussit eis sacrificare quidem, sed non iam daemonibus sicut in Egypto, sed Deo vivo. Dimidium mali permisit, ne totum perderet bonum. Hac ratione permiudicavit permittente lege matrimonia solvi, quam odio compellente homicidium fieri. Permisit eis malum facere, ne facerent peiora. Ergo hoc permittendo non eis Dei iustitiam demonstravit, sed cum peccato abstulit culpam peccandi, ut quasi secundum legem agentibus eis peccatum suum non videatur esse peccatum; utputa si quis habet servum, qui furatur et inebriat se, considerans dominus, quia, si utrumque insimul mandaverit observare, nichil proficit, mandat illi, ut bibat quidem quantum vult, sed publice bibaut paulatim discat obaudire praeceptis. Sic permissum est et repudium, malum quidem,