comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minis. hoc idẽ sonat Aanna enĩ int̃p̃tat᷑. quidi ẽ.
hoc. Uide sinon ipsa nominis uirtus addiscendũ te
est qđ indicat manna Tuergo siuis manducare
manna. idẽ sicupis suscipere uerbũ cdi : scito illudͥ
minutũ esse. & ualde subtile. sic̃ sem̃ coriandri habet
enĩ aliquid ins̃e. & holeris quo nutrire & recreare
possit infirmos. quia quiinfirmus. ẽ. holera manclucat.
H ab& aliquid & rigoris. & ideo in priuna. est Cando.¬
ris aut̃ & chulcedinis: hab& plurimũ. quidenĩ can¬
didus. quids̃plendidius eruditione diuinas quid dul
cius. quid ue suauius eloquiis dñi. quȩ s̃ suꝑ mel
& fauũ s sed quid. ẽ. qđ dicit. ut indie sexto duplũ
colligat᷑. in repositione. quantũ sufficiat etiã sabba¬
to: hoc scł̾m nram̃ inte nͣgentiã non ociosi nec secu.¬
ri p̃terire debemus: Sextus dies. ẽ. hȩc: inqua nunc¬
sumus uita In sex enĩ dieb ds̃ fec̃ hunc mundum

Expanded text:
minis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est minis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide si non ipsa nominis virtus ad discendum te est quod indicat manna. Tu ergo, si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verbum Dei, scito illud minutum esse et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim in se aliquid oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos; quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. Sexta dies est haec, insumus, unde in sex diebus fecit Deus hunc mundum;
Abbreviated transcription (Latin):
uenorit Dicit enĩ alibi ꝓpħa. dieb multis secle¬
bunt filii isrł. sinc rege. sine principe. sine ꝓpħa.
sine hostia. sine sacrificio. sinȩ sac̃ dote In nr̃a aut̃
cdominica die: seniꝑ chñs pluit manna decelo Sed¬
& hochie ego dico: quia pluit cdñs manno decęlo:
Cȩlestia nãq sunt eloquia ista quȩ nobis lectasunt:
& adõ descender̃ uerba quȩ nob̾ recitata s̃. Et ideo
nos quitale manna suscipimus: sẽꝑ nobis manna
dat᷑ decȩlo: Illi infelices dolent. & suspirant. & se
miseros dicuat: qui a manna sic̃ Receper̃ patres Eᷤᷤ.¬
rũ: ipsi nonmerent᷑ accipere Illi nũquã manna
manducant: Non enĩ poss̃ illud manducare qđ. ẽ.
minutũ sic̃ sem̃ coriandri: & candidũ sic̃ pruna:
Nichil enĩ inuerbo dĩ minutũ. nichil subtile nihil
sentiunt spirituale: sed totũ pingue. totũ gͣras sũ.
Incras satũ.c̾. enĩ corpopuli huius. sel int̾ p̃tationo¬

Expanded text:
venerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedevenerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipimus, semper nobis manna datur de coelo. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut acceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere. Illi nunquam manna manducant. Non enim possunt illud manducare, quod est minutum sicut semen coriandri, et candidum sicut pruina. Nihil enim in verbo Dei minutum, nihil subtile, nihil infelices Judaei sentiunt spirituale; sed totum pingue, totum crassum. Incrassatum est enim cor populi hujus . Sed et interrogatio no
Abbreviated transcription (Latin):
mo cũ uidȩis habere sermonẽ quib credita clicunt᷑
eloquia cli: quid illis uideat᷑. deeo qđ dic̃. sexdieb
continuis colligetis: die aut̃ sexto duplũ colligetis
Apparet ergo sextã diẽ nominari illã que ante sab¬
Sabbatũ ant̃: septima dies qugro ergo qua die
coeperit manna cęlitꝰ dari: & uolo cõparare domi¬
nicã nr̃am cũ sabbato uidȩorũ. Exdiunis nãq
scripturis apparet. qđ inche dominica pruno int̾ris
datũ. ẽ. mantia. Sieñ ut scriptura chc̃ sex dieb con¬
tinuis collectũ. ẽ. septima aut̃ cdie que. ẽ. sabbati cessa¬
tũ. ẽ: sine dubio. Initiũ euis adie prima quȩ. est¬
dies dominica: fuit Qđs̃i exdiuinis scripturis hoc
constat. qd uicdie elominica dĩ pluit manna. & in
sabbato ñ pluit: intelligant uidei. iã tunc p̃latã
ẽe. cdominicã uiclaico sabbato. iã tunc indicatũ qđ in
sabbato ipsorũ grã di. adeos decelo nulla descende¬
rit: panis cęlestis qui est sermo dĩ adeos nullus

Expanded text:
m cum Judaeis habere sermonem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis, die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante sabant per singulos dies. Quaero ergo qua die coeperit manna coelitus dari, et volo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judaei jam tum praelatam esse Dominicam nostram Judaico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ consequentiȩ uidebit᷑. ut aut ues pere carnes sine pa¬
nib comelant. aut mane panes absq pulmenti adiectio¬
ne manducent  quid in hoc diuni muneris. quidtẽpara¬
m̃ti gr̃ẽ cȩlestis ostenditis: hoc in est inquo agnos ei
cdm̃ ponitis: qł carnes iuespera sine panib comedunt᷑:
& maiestatẽ dñi dicitis apparere: sirursũ panes sine
quiescentes uobis in coturnicib cognosci posse clum̃ pu¬

Expanded text:
e consequentia sit, ut vespere carnes sine panibus comedant, aut mane panes sine pulmento? quid in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? Hoc est, in quo agnoscere Deum possunt, qui carnes in vespera sine panibus comedunt, et majestatem Dei apparere dicunt, si rursum panes sine quiescentes vobis, in coturnicibus putant agnosci Deum;
Abbreviated transcription (Latin):
Si qua aut̃ bona opera reconchit : illa ꝑmanent usq
incrastinũ: Deniq sic & scriptũ. est qđ quunfide¬
les fuer̃: seruauer̃ inquit demanna: & ebullier̃
exeo u̾ mes & conputruit Illucd aut̃ qđ primo die
sabbati repone bat᷑: non est corruptũ. neq uermes
ebullier̃ ineo: sedꝑmansit in te grũ Ettu ergo
si propt̃ p̃sentẽ uitã tantũ modo. & ꝓpt̃ amorem
scłi thesaurites: continuo u̾mes ebulliunt᷑. Audi

Expanded text:
nt, illa permanent usque in crastinum. Denique scriptum est, quod qui infideles fuerunt, servaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro die sabbati reponebatur, non est corruptum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter praesentem vitam tantummodo et propter amorem saeculi thesaurizes, continuo vermes ebulliunt. Deni
Abbreviated transcription (Latin):
ui t᷑ dicere. qđ siquis seruet mandata. nullã
aegritudinẽ patiat᷑: hoc. ẽ. neq febriat. neq alios
dolores corporis ferat.s non puto qđ hȩc sint quȩ.¬
ꝓmittant᷑ liuina mandata seruantibus: Alioqum.
simus. qͥacapite usq adpeles: replet᷑ ulcere pessimo.
Non ꝙͦ his carere dicunt᷑ infirmitatib qui mandatã
custodiunt: sednon habebunt illas infirmitates quas
xgẏptu habent. Degyptꝰ namque: mundus figuralit̃
appellat᷑: Diligere ergo mundum. & ea quę̃ innun¬
do sunt: agyptius languor. ẽ. Dies obseruare. & men¬
ses. & tẽpora. signa que̾rere. stellarũ cursib acdherero:
drgyptius languor. ẽ. Deseruire carni. & luxuriȩ uo¬
luptatib oꝑam cdare. uacare delicus: agyptus lan

Expanded text:
ur dicere quod si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin simus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo his dicuntur carere infirmitatibus, qui mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et menses et tempora, signa requirere, stellarum cursibus adhaerere, Aegyptius languor est. Deservire carnis luxuriae, voluptatibus operam dare,
Abbreviated transcription (Latin):
in hȩlĩ. & erant ibi duodecĩ fontes aquarũ: & septua¬
ginta arbores palmarũ Futas non habet aliguid
rationis. qđ non ante helĩ. deducit᷑. deducit᷑ popłs
ubi erant cluodecĩ fontes aquarũ. quib nichil ama¬
ritudinis inerat᷑: inerat: immopotus ubi erat amę¬
nitas plurima exensitate palmarũ. Sedprimo
cductus. ẽ. adaquas. salsas & amaras. quib ꝑlignum
monstratũ acdño. dulcib effectis: postea uenitur
acdfontes Sihistoriã solã sequam᷑: nonmultũ nos
arlificat scire adquẽ locũ primo ueneruit. ad quẽ
scdo. Siuero rimem̃ in his mysteriũ latens: inuenimꝰ
orclinẽ ficdei Primo enĩ ducit᷑ popłs adlitterã le.¬
gis: ab hac donec ꝑmanet in amaritucdine sua rece¬
dere non potest Cũ uero ꝑlignũ uitȩ dulcis fuerit litt̃a be¬
effecta. & intelligi lex spiritualit̾ cȩperit: tunc de¬
ueteri testam̃to transitur adnouĩi: & uenit᷑ adduo¬
decĩ apostolicos fontes. ubi etiã arbores repperieͣnt᷑.¬

Expanded text:
in Elim: et erant ibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc deVeteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad duodecim apostolicos fontes. Ibi etiam arbores reperient
Abbreviated transcription (Latin):
exuobis: Ut ergo possit bibi aqua hȩc demyrra:
ostenclit ds̃ lignũ qđ mittatur ineã ut quibiberit:
nonmoriat᷑. non amarituctinẽ sentiat Unde colis¬
tat qcł siquis. sine ligno uitȩ. icl ẽ. sine mysterio.
erueis. sine fide xp̃i. sine intelligentia spirituali
bibere uoluerit delegis littera:᷑ ꝑ amaritudinẽ
numiã moriet᷑ hȩc sciens apłs paulus. dlicebat:
quia littera occidit: hoe. ẽ. aꝑte dicere: qui a

Expanded text:
ei. Ut ergo possit bibi aqua amara, ostendit Deus lignum quod mittatur in eam; ut qui ex ea biberit, non moriatur. nec amaritudinem sentiat. Unde constat, quod si quis sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali bibere voluerit de Legis littera, per amaritudinem nimiam moriatur. Haec sciens Paulus apostolus dicebat quia littera occidit: hoc est aperte dicere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ds̃ quia audiui murmurationẽ filiorũ. isrł Uidetis
qr ñ latet dm̃ murmuratio nr̃a: audit omĩa Et qđ non
statĩ punit: poenitentiã nr̃e conu̾sionis expectati Sed
quid post hoc recitatũ. e̾ dix̃ inquit dñs admoy sen:
Ecce ego pluã uobis panes decglo: & exibit popłs. & col¬

Expanded text:
urmurationem filiorum Israel: videtis quia non latet Dominum murmuratio nostra; audit omnia, eo quod non statim punit, poenitentiam nostrae conversionis exspectat. Sed quid post haec recitatum est? dixit autem Dominus ad Moysen: Ecce ego pluam vobis panes de coelo: egrediatur pop
Abbreviated transcription (Latin):
moysen. immoꝰduersũ dm̃ leuant: sed hoc primo
quidẽ ignoscit᷑. ignoscit̾ & scđo: fortassis & tercio
Uerũ sinon desinant. sed ꝑsistant: audi quid post hȩ
murmurantẽ popłm consequat᷑ Innumerorũ libro
refert᷑: qđ & insuis scriptis retexuit apłs dicens. Neq
murmuraueritis sic̃ quidã exipsis murmura uer̃÷
& a serpentib interier̃ Murmurantẽ popłm: uene¬
natꝰ inheremo serpentũ depascit̾ morsus Uideamꝰ
nos qui hȩc audimus: nos in quã ꝓquib scriptas Illis
enĩ adcorreptionẽ factas̃: scriptas̃ aut̃ ꝓpt̃ nõs in quos
fines scłorũ deuener̃: sinon desinimus murmurantes:¬

Expanded text:
Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines s
Abbreviated transcription (Latin):
bam᷑ : dequib dicit apłs. Quia fuimus hospites. & pere¬
grini testamentorũ dĩ: speni nonbabentes. & sine dõ¬
er rantes: in hoc mundo: Uerũtam̃ nondat᷑ manna decȩlo.¬
m illa clie quã primũ paschafit: seclinilla qua scđm
Panis onũ quidecelo descrndit. non uenit aclillos qui
prinã sollẽpnitatẽ celebrabant: secd adnos qui seclam
suscepimus. Nrm̃ enĩ pascha: immolatꝰ. e. xp̃s. qui uerꝰ
nobis panis decȩlo descendit Seclinterĩ uideamus:
quid.ẽ. qđ in hac die gestũ monstrat᷑ Quinta decima¬
inquit die mensis scđi: murmurauit popłs. & dix̃.
quia melius fuerat nos mori inagypto: quando se.¬
debamꝰ suꝑ ollas carnis O popłs in gratꝰ. deside¬
rat &ꝙẏptũ: qui agiptios uidit extin̾ctos Carnes
aro pti requirit: qui & ꝗyptiorũ carnes uidit maris
piscib & cęli alitib datas. Murmur ergo ad u̾sum

Expanded text:
bamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et perebamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna deed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim pascha immolatus est Christus, qui verus nobis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ correptionẽ legentiũ indicet᷑ popłi peccatũ. quia
murmurauit. & ingratus fuerit beneficus diuinis cũ
cęleste mannaã sus ciperet Quid & iã dies scribit᷑ inqua
clie murmurauerit. ꝓopłs: Sedo inquit mense quinia
tempus quo statuit᷑ ad scdm pascha faciendũ: his qui in¬
mundi mnanima fuer̃ uł occupati negotus pereor inis.
Quiergo non fuer̃ inmundi manima uł non longt perx¬
grinabant᷑: quarta decima die primi mensis. pascha fe¬
cer̃ quiaut̃ longo peregrinabant᷑ & in mundierant:
scd̃m pascha in hoc tẽpore faciunt. in hoc tẽpore. quo &
magna decęlo descendit Indie quo primũ paschafit ñ
descendit manna: sedinhoc quo scłm pascha fit̃ Uide¬
amus ergo nune: quisit inhis ordo mysteru Primum
pascha: primi populi. ẽ Sccłm pascha: nrm̃ . ẽ. Nos
enĩ fuimus inmundi manima quicolebamus lignum
& lapidẽ: & ignorantes dm̃: his quinatura nonerant̃
dii seruiebamus: Nos & iam eramus quilonge pere grisia¬

Expanded text:
propter correptionem legentium, indicetur populi peccatum; quia murmuraverit et ingratus fuerit beneficiis divinis, cum coeleste manna susciperet. Quid etiam dies scribitur, in qua die murmuraverit populus? Secundo inquit mense, decimatempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his qui immundi in anima fuerunt, vel occupati negotiis peregrinis. Qui ergo non fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima quarta die primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrina
Abbreviated transcription (Latin):
sit & ipsa sit myrra Quid enĩ tã amarũ quã ut puer octa:¬
ua cdie circũcisionis uulnus accipiat. & rigorẽ ferri. tene¬
ra patiat᷑ infantia : Bi marũ satis & ꝑ amarũ. ẽ. huiusmo-¬
di poculũ legis Intantũ : ut popłs di. nonillẽ qui in moyse.
bapti ⁊ aptꝰ. ẽ. inmari & innube. sediste qui inspũ & aqua bap.¬
ti tatus. ẽ: nonpossit bibere deista aqua Sedne gustare.
quidẽ decircũ cisionis amaritudinẽ potest: neq hostiarũ
ferre amaritu dinẽ ualet. nec sabbati obseruantiã : Si uero
ostenddat ds̃ lignũ qđ mittit᷑ in hanc amaritudinẽ ut dul¬
cis aqua ficat legis: potest deilla bibere: Qđ .e̾. istud lig¬
sapientia Quia lignũ uitȩ. ẽ. om̃ib amplectentib eã:
Siergo lignũ sapientiş xp̃i missũ fuerit inlege: & os.¬
quomodo sabbata: quomodo lex leprȩ sanuancla sic:¬

Expanded text:
idit ! Quid enim tam amarum, quam ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis et peramarum est hujus modi poculum Legis, in tantum ut populus Dei, non ille qui in Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut dulcis fiat aqua Legis, potest de illa bibere Christisapientia dicit, quia lignum vitae est omnibus amplectentibus eam . Si ergo lignum sapientiae Christi missum fuerit in Lege, et osquomodo sabbata, quomodo Lex observanda si
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dix̃ ostendit illi dñs lignũ. & misit illud inaqũa: &
facta. ẽ. dulcis aqua Mirũ admodũ. ẽ. ut ds̃ lignũ ostende¬
rit moysi qđ mitteret inaquã. & faceret eã dulcẽ: quasi
uero non potuiss& sine ligno aquã dulcẽ efficer& deuss
Aut moyses nesciebat lignũ: ut ds ei ostenderet Sed
uidencdũ. ẽ. quid decoris in his interior habeat sensus:¬

Expanded text:
i ostendit lignum, et misit illud in aquam, et facta est dulcis. Mirum admodum est, ut lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo festinenus oeleste manna sus eipere: Istucd emm
manna ꝓut uult quisq saporẽ: talẽ reddit inore
euis Nudi em̃ dñm clicentẽ bis quiac eedunt acdse
Fiat tibi sedm fidẽ tuã Et tu ergo siu̾bũ dĩ qđ ineccła
p̃dicat᷑ tota fide & tota deuotione suscipias: si& tibi
ipsũ u̾bũ qcłcũq desidems Uerbi grã. sitribularis:
consolatur  te dicens Cor contritũ & humiliatũ
tibi gaucdia cdicens Letamini inclño: & exultate iusti.
sanat om̃s languores tuos Si pauꝑtate consumeris:
consolat᷑ te dicens Dñs allenat det̾ra inopẽ. & dester¬
core erigit pauꝑeni Sic ergo mannq. uerbi dĩ recdelit
inoretuo saporẽ. quẽ cũq uoluerus hoc tam̃ siquis
infidelit̾ suscipiat. & tion comedat. sel abs condat:
ueries exeo ebulliunt: Putas ne eousq declucendũ.ẽ.
uerbũ dĩ. ut etiã uermis fieri putet᷑ s ñte biet᷑ b&

Expanded text:
ergo festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si dicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor contritum et humiliatumtibi gaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur? Non te hic turbet
Abbreviated transcription (Latin):
questionibus litigant ad subuersionẽ audi¬
it̃ pregnant̾ẽ. & eiciunt infantẽ eiꝰ ut for¬
nans : dr̃ anima quae nuꝑ concepit dłuer᷑¬
& peperimꝰ Quia gͦ concipiunt & staã pari¬
unt : isti. nec mulieres aestimindę sunt sediu

Expanded text:
quaestionibus litigant ad subversionem audirem praegnantem, et ejiciunt infantem fornans dicitur anima, quae nuper concepit veret peperimus . Qui ergo concipiunt, et statim pariunt, non mulieres existimandae sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sit. inftruat. reparet restituat. animȩ ea
quȩ ꝑdidit Et haec iam facit cum hono¬
re. cũ modestia  ũ patientia. sicut apłs dic̃
Cum mansuetudine corripientes cosquires
ueritati stunt non cũ lite: sic̃ priꝰ cũ scandalũ in¬
tulit: Quod si for matꝰ iam fuerit inf̃ius :
dabit animã ꝓanima. formatus in fans:.
potest uideri sermo dĩ incorde eius anin& :
quę gratiã baptisii consecuta ẽ. uł quę eui¬
dentius & clarius uerbũ fidei concepit: hac

Expanded text:
sit, ut instruat, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum f
Abbreviated transcription (Latin):
conueni& ⁊ ut abortens mulier oculum ꝑ¬
dat. aut dentes doleit : Sed ponc. quu por
etiam dicimus. conbusturam ꝓconbustura :
Num quid litigantibus uins as sistens muli¬
er conburi potuit ut conbustura proconbus¬

Expanded text:
o abortiens mulier oculum perdit, aut dentes dolet? Sed esto etiNunquid litigantibus viris assistens mulier comburi potuit, ut combustura pro combus
Abbreviated transcription (Latin):
pes: quo incedit adbona uł mala Quia
xͦ si scandalũ patt̾ anima. non solũ infide.
sed inactib deicitur. que ꝑ manus sin ifi¬
cantur: Et pedes anferunt᷑ illius qui off¬
endiculũ p̃buit. Manus: quibus non bene
opentur: & pedes: quibus non benre incedit:
Rccipiit etiã conbusturã qua conbussit: dge¬
henne tradidt animã: ꝑ quę singula haẽc:
ostenditur ut iste ꝑ cussor om nibus detrun
catꝰ menbris. a corpore excidat᷑ eectę: ut et
cęter inquit uidentes timorẽ habeant &
non fatiant similit̃. Idcirco & apłs cumdo

Expanded text:
pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quiboperatur, et pedes, quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam, quia combussit et gehennae tradidit animam. Per singula haec ostecatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae, ut caeteri videntes, timorem habeant, et non faciant similiter. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ m ꝑ onat etia oculũ ꝓ oculo siociuliã ł ait
ratur oculus ipsius abeo qui cccpir banre est¬
& intellectꝰ eius ille turuatꝰ & ferox qui
scandalũ ginerat: desecet᷑: Seda sidentem
lestt auoitoris quo suscipiens cibum ũbi uł c̃
subcilem ex his aduentrẽ animȩ transmiter¬
ret sensum Sihunc dentẽ ille ueriuit & e¬
uellit. ut antentione ĩpsius non posstt anima
subtilit & sꝑitalit̃ suscipere uerbũ dĩ aufera¬
t̃ abeo dens euis qui non bene scripturarũ
comminutt & ͤ diuidit cibos: fõr tasis eni ppter
hoc & alibi dr̃ de dño: Dentes peccatorũ con¬
triuisti Et alibi inhilominus scribit᷑. Qui
manducant uuã a cerbã obtupescent den¬
tis eiꝰ Et alibi molas leonũ confregt do¬
minus. Sic enĩ ꝑmembra. dr̃ lȩdi ani¬
ma eẽꝑcuti: A lanusquoq ꝑmanu: & pes
ꝓpede deposcitur: Mlan̾us ẽ. anime uitꝰ:
quȩ tenere aliquid & constringere potest
Velut sidicamus actꝰ cius. & fortitudo &

Expanded text:
fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit ratur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo per membra dicitur laedi anima et percuti, manus quoque pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et
Abbreviated transcription (Latin):
abiecent uerbũ & inuenta fuerit cẽ deu
lis deq uibus dicelut apłs. lm enĩ quȩ¬
dã conũse s retro pꝰ satanã: Animã pani.¬
ma da bit uł indic uditii acc̃ipi en¬
dum est a pud cũ uidicem qui potest I¬
nimã &̾ cor pꝰ ꝑdere ingehenna. Quia& ai¬

Expanded text:
ta fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in die judicii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et corpus perdere in gehennam;
Abbreviated transcription (Latin):
etuã illud: qđ sapientia cõmon& dicens Bibe aquas
detuis fontib & detius puceis: & sit tibi fons cuus pro¬
prius Tempta gͦ & tuo auditor. babere ꝓpriũ puteũ
& ꝓpriũ fontẽ: ut & tu cũ app̃henderis librũ scripturarũ
incipias etiã exꝓprio sensu ꝓferre aliquẽ intellectum.
& scdm ea quȩ in eccła clidicisti: tẽmpta & tu bibere de
fonte ingenu tui Est intrate natura aquȩ uiniȩ. s̃ uenȩ
ꝑennes & inrigua fluenta rationabilis sensus. si modo non
sunt t̾ra exruderib obpleta Sedsatis age fodepe t̾ram
tuã : & purgare sordes. id .ẽ. ingenutui amouere desidĩa.
& corporẽ cordis excutere: Nudienĩ quiddic̃ scriptura
Punge oculũ. & ꝓfert lacriniã. punge eor & ꝓfert sensũ.
Purga gͦ & tu ingeniũ tuũ: ut aliquando etiã detius
fontib bibas. & detuis puteis haurias aqũa uiuam:
Sienĩ suscepisti inte u̾bũ. dei. si accepisti abihñ aqũa
uiuã. & fidelit̃ accepisti: fi& inte fons aquȩ salientis

Expanded text:
etiam illud quod sapientia commonet dicens: « Bibe aquam de tuis fontibus, et de tuis puteis. Et sit tibi fons tuus proprius. . » Tenta ergo et tu, o auditor, habere proprium puteum et proprium fontem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum, et secundum ea quae in Ecclesia didicisti. Tenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura aquae vivae, sunt venae perennes et irrigua fluenta rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti in te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam vivam, et fideliter accepisti, fiet in te fons aquae salientis
Abbreviated transcription (Latin):
ii erangelus paucos pances frangit. & qͦt milia
reffẽit populorũ. & quarti cophini reliquiarum
suꝑ sunt. Donec intogris panes neno saturotir
nemo reficit᷑. nec ipsi panes uident᷑ augeri Consiclera
ergo nunc quomodo paucos panes frangimus. escriptir¬
ris diuinis: pacos sermones assuminius. qđ milia homi.¬

Expanded text:
in Evangeliis paucos panes frangit, et quot millia in Evangeliis paucos panes frangit, et quot millia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec integri sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes videntur augeri. Considera ergo nunc quomodo paucos panes frangimus in Scripturis divinis. Paucos sermones assumimus, et quot millia homi
Abbreviated transcription (Latin):
tupluĩ: tunc factꝰ ẽ. magnus ualde. hordeũ: uinĩtorim
in lege bordeũ semunat: ineuangelis triticũ: llum em̃
cibũ ꝑfecciorib & spiritualibus: hunc imperitioribus
& animalib parat quia scriptũ. ẽ. homines & uiñita sal¬
uos facies dne: Isaac ergo sermo legis hordeũ seminat.
& tam̃ inipso hordeo inuenit centesimũ frueci:. Inut.¬
nis eiũ & ii lege martẏres: quorũ. ẽ. centesimus fructꝰ.
quia etiã ipse hordei cibos in cipientib ex hibet: scrip¬
tũ ẽ mneuangelus quia secundo pauerit t̃bas. Sed illos
pascit. Postea uͦ cũ iã ꝓfecis set in u̾bo & doc trina .
triticeos eis exhibebat panes sed post hoc inqͥt. dñs
benecdix̃ isaac & magnificatꝰ. c̃. ualcle Parius erar
saae inlage. sed ꝓcessu tẽporis fit magnus : fit inag.¬
lũ magius eꝰ. quippe quȩ & ue lamine cecta.ẽ. erescit
lit teraᷤ logis uelut palea hordei euis secerni : &
apparuerit qđ ĩpiritualis. ẽ. lex.: tunc isaac magni

Expanded text:
tuplum, tunc factus est magnus valde. Hordeum quippe jumentorum in lege Dei ordeum seminat, in Evangeliis triticum illum enim cibum perfectioribus et spiritalibus hunc imperfectioribus et animalibus parat: quia scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege martyres, quorum est centesimus fructus.quia etiam ipse ordei cibos incipientibus exhibet? Scriptum est in Evangeliis quia secundo paverit turbas, sed illas pascit; postea vero cum jam profecissent in verbo et doctrina, triticeos eis exhibet panes. Sed post hoc Dominus, inquit, benedixit Isaac, et magnificatus est valde. Parvus erat Isaac in lege, sed processu temporis fit magnus idum magnus est, quippe quae et velamine tecta est. Crescit littera legis velut palea ordei ejus secerni, et apparuerit quod spiritalis est lex; tunc magni
Abbreviated transcription (Latin):
quia due gentes & duo popłi sunt intranos. Nam
nichilominus intranos.cͥ: Decorde enĩ nr̃o proce¬
dunc cogitationes male. adulteria. furta. falsa
testimonia. doli. contenti ones. hereses. inuidiȩ. co.¬
messationes. & his similia Uides quantus malorũ
popłs intranos. ẽ: Siuero mereamur illã uocem
cdicere scõrũ. atimore tuodñe. inutero concepimus
& peperinus. spm̃ salutis tuȩ fecimus suꝑterram: tc̃
.& aliuis intranos popłs inuenit᷑ in spũ generatus:
bonitas. mansuctudo cõntinentia. castitas. & his
similia Vides alium popłm. qui& ipse intranos. ẽ.
secliste minor. ẽ. ille maior. semꝑ enĩ plures s̃ mali
quã boni. & uitia numerosiora uirtutib Sedsitales
sumus qualis rebecca. & mercamur deisaae id. ẽ
deu̾bo dĩ habere concepit &iam innobis. ⁊ popłs
popłm superabit. & maior seri& minori. serui&
eiĩ caro spũi: & uitia uirtutib cedent: Et imple
ut parerent: nũquã fere. nisi desc̃is mulieribus

Expanded text:
duae gentes et duo populi intra nos sunt: nam nihilominus intra nos est. De corde enim nostro procedunt cogitationes malae, adulteria, furta, falsa testimonia, doli, contentiones, haereses, invidiae, comessationes , et his similia. Vides quantus malorum populus intra nos est Si vero mereamur illam vocem dicere sanctorum, A timore tuo, Domine, concepimus et peperimus; spiritum salutis tuae fecimus super terram , tunc et alius intra nos populus invenitur, in spiritu generatus; bonitas, mansuetudo, continentia, castitas , et his similia. Vides alium populum, qui et ipse intra nos est; sed hic minor est, ille major: semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus. Sed si tales simus qualis Rebecca, et mereamur de Isaac, id est, de verbo Dei habere conceptum, etiam in nobis populus populum superabit, et major serviet minori: serviet enim caro spiritui, et vitia virtutibus cedent. Sequitur: completio, numquam nisi de sanctis mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ ne forte illud sit qđ sac̃actũ ł ieiitarũ figura
latent᷑ ostendit᷑. qr in om̃i popło enũ dico qͥ saluantur
maior sine dubio pars ẽ. ⁊ longe numerosior eorũ qui
simplicit᷑ credentes in timore cdĩ ꝑ oꝑa bona. ꝑ honestos
mores. ⁊ actus ꝓbabiles dno placent: pauei uͦ st̃ ⁊ ualde
rari sapientie ⁊ scientiȩ aum dantes. ⁊ intẽ suã mundã
purãq seruantes. at. om̃ib p̃ciosis uirtutib sud animas

Expanded text:
 sacerdotum vel Levitarum figuram latenter ostendit. Quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine dubio pars est, et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes in timore Dei, per opera bona, per honestos mores, et actus probabiles Domino placent. Pauci vero sunt et valde rari qui sapientiae operam dantes, et mentem suam puram mundamque servantes, at
Abbreviated transcription (Latin):
sit sẽꝑ accensa tu imple officiũ tiur̃. cõple mandatũ
dĩ erga obseqͥa sac̃dotũ. qđ si finte susceptis ate quȩ
necessaria st̃. ⁊ sic ñ qͥͣsi auaritiã s. qͣsi benedictionẽ. illi
neglexerint eruditiom oꝑiã dare. ⁊ ubo di uacare.

Expanded text:
sit semper accensa: Tu imple officium, tu comple mandatum sit semper accensa: Tu imple officium, tu comple mandatum Dei erga obsequia sacerdotum. Quod si forte susceptis a te quae necessaria sunt, et sic non quasi non avaritiam, sed quasi benedictionem illi neglexerint eruditioni operam dare, et verbo Dei vacare,
Abbreviated transcription (Latin):
ad illorũ inopiã. ⁊ illoiũ abundantia fut ad uram mo-¬
piam. Ita tͦ ⁊ nc̃ cohabitare indetͣ leuita ⁊ sacdos qͥ non
sac̃dos ⁊ leuita trena quȩ ñ habet: ⁊ rursũ isrłites
ꝑcipiat a sac̃dote ⁊ leuita celesta ⁊hiuma que non
habet. Lex enĩ dĩ sac̃dotib cõmissa ẽ. ⁊ leuitis. ꝗͥ  hinc
soli oꝑam tribuant:. ⁊ u̾bo dĩ absq sollicitudine ulla
uicent. S. iterũ ut uacare possint: laicinũ ministe¬
riis uti debent. Nisi enĩ laicus que necessaria st̃ p̾bue¬
rit sac̃dotib i leuitis: occtipati illi in talib id÷ corpo
neq oꝑã dantib u̾bo dĩ. tu ꝑiclitans. Obscurabitur
enĩ lux scientiȩ quȩ i illis ẽ. te ñ miistrante oleũ
lucerne.⁊ culpa tua illo deuemet qͦ dixit dñs. qr si
ceciis ceco ducatuĩ p̃beat. ambo in foueã cadurit
S. et illud in te cõplebit᷑. qđ dñs dixit. Si enim lux
Ut gͦ lux scientiȩ in sac̾dotib fulgeat. ⁊ lucernai corũ

Expanded text:
ad illorum inopiam , » ut et illorum abundantia fiat ad vestram inopiam. Ita ergo et nunc cohabitare jubentur Levitae et sacerdotes, qui non sacerdos et Levita terrena quae non habent, et rursum Israelita percipiat a sacerdote et Levita coelestia et divina quae non habet. Lex enim Dei sacerdotibus commissa est et Levitis, ut huic soli operam tribuant, et verbo Dei absque ulla sollicitu ministeriis debent. Si enim laicus ea quae necessaria sunt non praebuerit sacerdotibus et Levitis; occupati illi in talibus, id est, neque operam dantibus legi Dei, tu periclitabis. Obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud eveniet, quod dixit Dominus: Quia caecus caeco ducatum praebens, ambo in foveam cadent. Sed et illud complebitur quod Dominus dicit: Si enim lux Ut ergo lux scientiae in sacerdotibus fulgeat, lucerna eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ICUT UMNRX ET
exẽplo deserinunt cae¬
lestrũ hi qͥ legẽ suscipius
quȩ ẽ. illiꝰ uerȩ legis
umbra: ita ⁊ exemplar
sin uideã hereditatem
tretris. erat tẽplũ. erat altare. erat ⁊ insibilis cultꝰ erant et¬
pontifices ⁊ sac̃dotes. constabant etiã enutates ⁊ uici nudeȩ. et
enĩ ierłm cecidit tẽplũ. altare sublatũ ẽ. ut iã neq in mon¬
te gartm. neq ierosolimis sit locus ubi oportet adorare: s.
ueri adoratores qui adorant patrẽ. in spũ ⁊u̾itate adorent.
catũ ÷. dirutũ ÷ tẽpliũ ex lapidib fabricatui. aderat ponti¬
fex futur duui bonorũ: cessant pontifices tauroiũ ⁊ hircorum¬
U enit agnꝰ dĩ qͥ tollit peccata munc̾t. destitit ainꝰ ex pecudib.

Expanded text:
ic umbrae et exemplaria deserviunt coelestium hi qui legem suscipiunt, quae est illius verae legis umbra; ita et exemplar in Judaea haereditatem terrestris, erat templum, erat altare et erat visibilis cultus, erant pontifices et sacerdotes, constabant etiam civitates et vici Judae, et enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare, sed « veri adoratores, qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorent .catum est , dirutum est templum ex lapidibus fabricatum. Aderat pontifex futurorum bonorum, cessaverunt pontifices taurorum et hircorum. Venit Agnus Dei, qui tollit peccata mundi, destitit agnus ex pecudibus
Abbreviated transcription (Latin):
inerassec plurimas gs̃: de sidoniis solis dixit. Et om̃s
sidonios ego ext̃minabo a facie filiorũ isrł. Nominiati
st̃ ⁊ chananei. nominati st̃ ⁊ hi qͥ cont᷑ faciẽ aegipti¬
⁊ abȩ quãplurimȩ gs. ⁊ de solis sidonis dicit dñs qđ
eos euersurꝰ sit: Sidonienses aut̃ dicunt᷑ sic̃ ante iam
oiximiꝰ uenatores. qui gͦ intelligunt᷑ isti mali uenatores

Expanded text:
meraverit plurimas gentes, de Sidoniis solis dixit: « Et omnes Sidonios ego exterminabo a facie filiorum Israel. » Nominati sunt et Chananaei, nominati sunt et hi qui sunt ex finiet aliae quamplurimae gentes; et de solis Sidoniis dixit Dominus quod eos eversurus sit. Sidonii autem dicuntur, sicut jam diximus, venatores. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cientia cordisstilo exarata ferreo. sculpta ungue ada¬
mantino Ei aut̃ peccata nr̃a scribant᷑ in corpore: ex
lis que secunt᷑ intellige. Antequã peccatũ faciã: nulla
in corde meo perrati imago u̾sat᷑. Cũ aut̃ conscientia
peccati imaginẽ supsent. habeo formã illiꝰ. ⁊ sẽꝑ ante
ȩculos eora dis mei delicti põpa depingit᷑. st si¬
qͥdẽ cet. peccatũ meũ atram̃to conscriptũ. forsitan
delerẽ illud Nc̃ aut̃ scrptũ÷ in stilo ferreo. mungue
a damantnio serptũ ẽ. suꝑ pectꝰ cordis mei. ut ante tri¬
absconsũ qđ ñ manifestabit᷑. ⁊ nichil occultũ qđ ñ pala
fiet. Nudabit᷑ pectoris mei coniscientia. ⁊ aꝑto conde un¬
debunt᷑ lt tere peccatoꝵ quȩ instilo ferreo in ungue
iianaontino scripte st̃ arq: ita uniu̾sa expectanium¬

Expanded text:
conscientia stylo exarata ferreo, sculpta ungue adamantino. Quia autem peccata nostra scribuntur in pectore, ex his quae sequuntur intellige. Antequam peccatum faciam nulla in corde meo peccati imago versatur: cum autem conscientia peccati imaginem sumpserit, habeo formam illius, et semper ante oculos cordis mei delicti pompa depingitur. Et siquidem esset peccatum meum atramento conscriptum, forsitan delerem illud: nunc autem scriptum est stylo ferreo in ungue adamantino, scriptum est super pectus cordis mei, ut ante triabsconsum, quod non manifestabitur, et nihil occultum quod non palam fiet . Nudabitur pectoris mei conscientia, et aperto corde, videbuntur litterae peccatorum, quae in stylo ferreo, in ungue adamantino sc
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩc̃is ehtionibus quȩ cũ hebreo consentiunt sermone
repꝑimus quȩ plena ẽ. necessanis reb ⁊ tã utilib ut pos¬
sit si amiꝰ fuerit attentꝰ a uiciis reuocare lectorem. Sic
aut̃ seqͥt᷑. Peccatũ nida conscrptũ: in stibo ferreo. in un¬
alique se malũ canfiteri. idõ nidei qͥ exep̾laria ñmulla
falsar. etiã in hoc loco ꝓ peccato nida peccatũ eorum
in axp̃m ͦ ex eiꝰ scđ̾m carnẽ stirpe niscentẽ. Si aut̃ uolueris
sacratiꝰ intelligere de ꝓditore uida dictũ peccatũ nida
scnptii ÷ in sulo ferreo ⁊ in ungue adamantino sculpti
suꝑ pectꝰ coidis eorii. repugnabit ibi qđ seqͥt᷑ eoꝵ Ign¬

Expanded text:
in caeteris editionibus, quae cum Hebraeo consentiunt sermone reperimus, quae plena est necessariis rebus, et tam utilibus, ut possit, si animus fuerit attentus, a vitiis revocare Lectorem. Sic autem sequitur: Peccatum Juda conscriptum est stylo ferreo, in unaliquem se malum confiteri, ideo Judaei, qui exemplaria nonnulla falsarunt etiam in hoc loco pro peccato Juda, peccatum eorum  et ex ejus secundum carnem stirpe nascentem. Si autem volueris sacratius intelligere de proditore Juda dictum, « peccatum Juda scriptum stylo ferreo in ungue adamantino, sculptum super pectus cordis eorum: » repugnabit tibi quod sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tes uera ex̾. quȩ finxerant. Om̃s gͥ tã de sensibili materia.
quã de falsis doginatib fingentes siba dõs. conripit nẽ
sermo diunꝰ dicens. Si faciet sibi homo dõs. ⁊ isti ñ st̃ du
Ppt̃ea manifestabo illis in tẽpore isto oꝑa manuĩ mearũ:
ostendã ilis uirtutẽ meã. In qͦ tẽpͥore. nͥ in isto qͦ saluator

Expanded text:
tes vera esse quae finxerant. Omnes igitur tam de visibili materia, quam de falsis dogmatibus fingentes sibi deos, corripit nunc sermo divinus dicens: Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt Dii; propterea manifestabo illis in tempore isto opus manuum mearum, ostendam illis virtutem meam : in quo tempore, nisi in isto, quo Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
cũ anima seducta fuerit a corpore utrũ ne ung̃di in sc̃a
cũ lignis tuis cũ feno & stipula ut polluas regnũ d̃i an
ꝓpt̾ ligna fenũ ⁊ stipulã foris residere ⁊ pauro ⁊ argento
& lapide p̃cioso nicħ mercedis acciꝑt: S neq hoc equũ

Expanded text:
 vis fieri cum anima seducta fuerit a corpore? utrumnam ingredi in sancta  vis fieri cum anima seducta fuerit a corpore? utrumnam ingredi in sancta cum lignis tuis, cum feno et stipula, ut polluas regnum Dei, an propter lignum, fenum, stipulam foris residere, et pro auro et argento et lapide pretioso nihil mercedi
Abbreviated transcription (Latin):
tionib conferentes. inuenimꝰ positũ. & retͥbuã illis pri¬
mũ duplices iniusticias eoꝵ ut ostendat᷑ que aiã eͤe pos¬
teriorib factis digni effecti sunt beatitudine dei. at tͣn
qͥa aliq̃ñ peccauerint ⁊ humanis uit᷑iis ñ carebant. pͥmo
oportor cos sua retiꝑe delicta Et uide si ñ uera sit ratio:
Qs peccata nõ recipit: Nempe ille qui post credulitatẽ
beatissimũ audierit dñm dicentẽ. dimissa sunt tibi
peccata: ne ultra peccaueris. Si aut̃ post lauacrũ & ue¬
niã delictor rursus ad pͥstinas sordes fuerimꝰ ret̾isi.
& adhuc imꝑfecto sensu ab apłoꝵ uestigiis recedentes.
aut iusta gesserimꝰ aliqua.: aut certe in ipsa iusticia sint
aliqͣ iusta peccata: qͥd nob fiat considemus. utrũ ne egre¬
dientes de p̃senti scło. si habuerimꝰ uitia uł uirtutes :
recipiemꝰ ꝓ uirtutib p̃mia &e dimittent᷑ nob̾ ea que
scientes peccauimꝰ: an plectim᷑ ꝓ delictis. neq recipiemꝰ

Expanded text:
positum: Et retribuam illis primum duplices injustitias eorum: ut ostendatur quia etsi ex posterioribus factis digni effecti sunt beatitudine Dei, attamen quia aliquando peccaverunt, et humanis vitiis non carebant, primum oportet eos recipere sua delicta. Et vide si non vera sit ratio, quis peccata non recipit? nempe ille qui post credulitatem et baptismum audierit Dominum dicentem: Dimissa sunt tibi peccata , nec ultra peccaveris  Al. peccaverit. niam delictorum rursus ad pristinas sordes fuerimus reversi, et adhuc imperfecto sensu ab apostolorum vestigiis recedentes, aut injusta gesserimus aliqua, aut certe in ipsa justitia sint aliqua mista peccata, quid nobis fiat consideremus: utrumne egredientes de praesenti saeculo si habuerimus vitia vel virtutes, recipiemus pro virtutibus praemia, et dimittentur nobis ea, quae scientes peccavimus: an plectemur pro delictis, neque recipiemus
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ꝓpħa ds̃ nr̃ ignis cõsumens ẽ: ñ apposuit qͥd cõsu¬
mat tibi relinquens de manifestiorib intellatũ Neq enĩ
id qđ ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ suã ꝑman& ignis iste cõ¬
sumit. ñ ꝓpͥas creatura. s suꝑ adificata ligna. fenũ
stipulã. Locꝰ ÷ difficilis ad intp̃tandũ nimii sudois.
ut cũ rͥmis secła consentiant: repinissiones legimꝰ
⁊ post ꝓsꝑa repente tristia ꝑdicant᷑. ⁊ rethuiã in qt
illis pͥimi duplices iniusticias eorũ. Necessario apposi¬
timur. deinde ꝓpt iusticiã coionam᷑. Neq enĩ e con¬
trario ante tͥbuenda st̃ nista. ⁊ sic reddenda pec¬
cata. ut cessantib bonis uicia aet̾na ꝑmaneant.
s ante recipimꝰ mala ⁊ deide hona. ut sublatis
uicus. uirtutes ꝑmaneant in ȩtñũ. Qniẽm obserua
thesaui ũ scripturarũ. ⁊ iuernes seꝑ dm̃ ea pͥmũ
cõminantẽ que tristia st̃: ⁊ ea dheinceps inferentẽ
quȩ lȩticiã p̃beant audientib. Occiht ⁊ iuificat po¬

Expanded text:
Deus noster ignis consumens est , » non apposuit quid consumat: tibi relinquens de manifestioribus intellectum. Neque enim id quod ad imaginem et similitudinem suam permanet, ignis iste consumit, non proprias creaturas, sed superaedificata ligna, fenum, stipulam. Locus est difficilis, et ad interpretandum nimii sudoris egens, ut cum primis secunda consentiant. Repromissiones legimus, et post prospera repente tristia praedicantur: Et retribuam, inquit, illis primum duplices injustitias eorum; necessario appositimur, deinde propter justitiam coronamur. Neque enim econtrario ante tribuenda sunt justa, et sic reddenda peccata, ut cessantibus bonis vitia aeterna permaneant, sed ante recipiemus mala, et deinde bona, ut, sublatis vitiis, virtutesthesaurum Scripturarum, et invenies semper Deum ea primum comminantem quae tristia sunt; et ea deinceps inferentem quae laetitiam praebeant audientibus. Occidit, et vivificat: pe
Abbreviated transcription (Latin):
ab extremis tr̃ȩ c St̃ alii pͥmi t̾re. st̃ alii nouissimi. qũ
st̃ pͥmis. Sapientes scłi. nobiles. diuites. optimates: Qui liiũ
extremie: Stulta mundi elegit ds̃ ut confinidat fortu iei
quȩ ñ erant. ut destruat quȩ st̃ Ueniant gs̃ ab extremoae
qͣsi dixerit de his hominib qͥ st̃ nouissimi suꝑ tra de faus
de ignobilib de abiectis dicent. qm̃ falsa posseder: patu
nr̃i simulacra: nec ẽ. in illis utilitaᷤ: ñ qr ⁊ uera sinit d
ad quoꝵ distinctionẽ ñ falsa dicant᷑. s idola que fal
st̃ ꝑ nat᷑am. nulla ẽ. in eis utilitad Si faciet sibi hal
deos ⁊ isti ñ st̃ chi . Ñ solũ de corporeis simulacis fas
sibi hommes deas. s ⁊ cordȩ confingunt. qui elib
simulare aliũ creatorẽ extͣ iinu̾sitatis dñi. aliu se¬

Expanded text:
extremis? Sunt alii primi terrae, sunt alii novissimi. Qui sunt primi? Sapientes saeculi, nobiles, divites, optimates. Qui sunt extremi? Stulta mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ea quae non erant, ut destruat quae sunt. Venient Gentes ab extremo terrae: quasi dixerit: de his omnibus qui sunt novissimi super terram, de fatuis, de ignobilibus, de abjectis. Et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est illis utilitas: non quia vera sint idola, ad quorum distinctionem nunc falsa dicantur, sed idola quae falsa sunt per naturam, nulla est in eis utilitas. Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt dii. Non solum de corporeis simulacris faciunt sibi homines deos, sed et de corde confingunt: qui enim possunt simulare alium creatorem extra universitatis Deum, alium S
Abbreviated transcription (Latin):
Ait itaq ꝓphetes N sedi in consilio ludentiũ: s timebã
a facie manꝰ tue. Cũ duo mͥ ẽẽnt ꝓposita. sedere in
c̃silio ludentiũ. ⁊ offendẽ maiestatẽ tuã. aut certe
surgere de eo ⁊ ea facere quę tͥ placita erant: magis
elegi surgere de cgregatione ludentiũ ut anucꝰ tuus
ẽem. quã contͣria faciens int̾ eos qͥ tui hostes st̃ cõputari
Ñ sedi in c̃silio ludentiũ: s timebã a facie manꝰ tue. Et

Expanded text:
Ait itaque prophetes: Non, sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Cum duo mihi essent proposita, sedere in concilio ludentium, et offendere majestatem tuam, aut certe surgere de eo, et ea facere quae tibi placita erant, magis elegi surgere de congregatione ludentium, ut amicus tuus essem, quam contraria faciens, inter eos, qui hostes sunt, computari. Non sedi in concili