comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s ex gr̃a deiuistificatur. ¶Cuiuscumq gͥ tem¬
poris homines naturał legis sunt aꝑte mali. lx¬
mines uero scripte legis ficte bom ¶Homines uͦ
gr̃e uere boni. ¶Nomines naturalis legis par¬
tim sunt extra ecclĩam. sicut infideles qͥq par¬
tim in ecclĩa sicut hii qui solam fidem hñt ab¬
sq oꝑib. s nullo modo de eccłia sunt qr boni
non sunt. Homines scripte legis. tantum mͦ
in ecclĩa sunt. quia fidem hñt. s de ecclia ñ sunt.
quia boni ñ sunt. ¶Soli autem homines grẽ
in ecclĩa sunt. ⁊ de eccłia sunt. quia ⁊ fidẽ hñt¬
⁊ boni sunt ¶ Hoc significare uolunt illis tͦ
trattus coloꝵ quos in lat̾ib arche ordinaui¬
mus. iuridis. croceus. purpureus. Uiridis color
iufestiores erant. Qui compositione arche ẽ.
S arche simili non est. S foris cum t̾ra simi¬
litudinem hõ. Archa enim que insuperficie ĩ¬
t̾nsecus scd̾m diu̾sitatem mansionum uari¬

Expanded text:
sed ex gratia Dei justificatur. » Cujuscunque igitur temsed ex gratia Dei justificatur. » Cujuscunque igitur temporis homines naturalis legis sunt aperte mali, homines autem scriptae legis ficte boni, homines vero gratiae vere boni. Homines naturalis legis partim sunt extra Ecclesiam, sicut infideles quique, partim in Ecclesia, sicut ii qui solam fidem habent absque operibus, sed nullo modo de Ecclesia sunt, quia boni non sunt. Homines scriptae legis tantummodo in Ecclesia sunt, quia fidem habent, sed de Ecclesia non sunt, quia boni non sunt. Soli autem homines gratiae in Ecclesia sunt, et de Ecclesia sunt, quia et fidem habent, et boni sunt. Hoc significare volunt illi tres tractus colorum, quos in lateribus arcae ordinavimus, viridis, croceus, purpureus. Viridis color,nifestiores erant, qui in compositione arcae est, sed arcae similis non est, sed foris cum terra similitudinem habet. Arca enim, quae in superficie intrinsecus secundum diversitatem mansionum vari
Abbreviated transcription (Latin):
cili piaculo soluenda exstimelitib. S post qm̃
lex subintrauit. ⁊ ostendit homnb pcc̃a sua
simulq arguit. ꝓhĩbuit. petiam indyat. cepe¬
runt homines absconde̾ pcc̃a sua. ⁊ q̃dam oꝑa
uͥtutum foris exhib̾e̾. ñ ut implerent iusticiam.
s ut uitarent penã. sicq multiplicati st̃ hoĩes
stiores eẽ ceꝑunt. quam prius fuerant quia
ueniente autem gr̃a postqmͣ rigor legis in mi¬
sericordiam mmuitatus ẽ rursus multiplicant᷑
homines riaturał legis. dũ iam palam sectau¬
tur uicia sua. qͥ pͥus timore pene coh̾tia latu̾ĩt.
homines u̾o scipte legis minutur. ¶Tam̃
hoc tempus ideo tempus grẽ appellatur. qm̃
nunc homines grẽ quanuus ñ sint num̾o plu¬
res tamen sb̾ statu excellentiores. quia ueritas
a paucis quidem tenet᷑. s ab oĩb fere cognosati
⁊ cõmuni oĩum iuditio añftur: ⁊ iam palam est
qd̾ homo ñ ex oꝑib legis sicut olim existimabat᷑.

Expanded text:
cili piaculo solvenda existentibus. Sed postquam cili piaculo solvenda existentibus. Sed postquam lex subintravit et ostendit hominibus peccata sua, simulque arguit, prohibuit, poenam indixit, coeperunt homines abscondere peccata sua, et quaedam opera virtutum foris exhibere, non ut implerent justitiam, sed ut vitarent poenam, sicque multiplicati sunt homines stiores esse coeperunt, quam prius fuerant, quiaveniente autem gratia postquam rigor legis in misericordiam mutatus est, rursus multiplicantur homines naturalis legis, dum jam palam sectantur vitia sua, qui prius timore poenae coerciti homines vero scriptae legis minuuntur. Tamen hoc tempus ideo tempus gratiae appellatur, quoniam nunc homines gratiae, quamvis non sint numero plures, tamen sunt statu excellentiores, quia veritas a paucis quidem tenetur, sed ab omnibus fere cognoscitur, et communi omnium judicio antefertur. Et jam palam est quod « homo non ex operibus legis, sicut olim existimabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio mundi usq ad incaruationem uerbi.
Altera u̾o medietas que est a columpna. deor¬
sum designat omne tempus ab ĩcarnatione
u̾bi usq ad finem seculi. Ideo in suꝑiori medie¬
tate. a capite arche usq ad columpnam. scribi¬
tur linca carnalis generationis. ab adam us
ãd xp̃m. ¶In altera autem medietate a co¬
lumpna dedrsum. scribuntur nomina aplicoꝵ
a petro ac deinceps eo ordine quo sibi in regi¬
mine ecchẽ quasi filii spiritales pr̃ĩb succes¬
serunt. Qura enim ab adam usq ad xp̃m uccͤ¬

Expanded text:
ab initio mundi usque ad incarnationem Verbi; ab initio mundi usque ad incarnationem Verbi; altera vero medietas, quae est a columna deorsum, designat omne tempus ab incarnatione Verbi usque ad finem saeculi. Ideo in superiori medietate a capite arcae usque ad columnam, scribitur linea carnalis generationis ab Adam usque ad Christum. In altera autem medietate a columna deorsum scribuntur nomina apostolorum a Petro, ac deinceps eo ordine, quo sibi in regimine Ecclesiae quasi filii spiritales patribus successerunt. Quia enim ab Adam usque ad C
Abbreviated transcription (Latin):
enim archa ecolesiam significat. restat ut lon¬
gitudo arche. longitudinem figuret ecclĩe. ¶Lõ¬
gitudo autem ecolĩe consideratur ĩdiuturnitate
tempoꝵ. sicut latitudo in multitudine ppłoꝵ
Tuno enim ecclia dilatari dicitur. qñ num̾us
credentium augetu ⁊ multi ad fidem colli¬
guntur. Longitudo autem eius ĩ prolixitate
tempoꝵ consistit. Qua de ꝑreteritis per p̾sen¬
tia. ad futura se extendit. Tempus autem lõ¬
gitudinis eius ẽ. ab mitio mundi us ad finem¬
seculi. Quia saucta eccł̃ia in fidelib sus ab mi¬
tio cepiti ⁊̃ usq in finem seculi durabit. Credimꝰ
enim nullum tempus eẽ ab uutio mundi usq
ad finem seculi. in quo non inuenantur fide¬
les xp̃i. ¶Igitur zona ista que protenditur
ã fine usq ad finem arche. Designat cursũ tem¬
poris ab initio mundi usq ad finem seculi. Me¬
dictas autem eius que est suꝑius a capite ar¬
che usq ad columpnam. significat om̃e tempus

Expanded text:
enim arca Ecclesiam significat, restat ut lonenim arca Ecclesiam significat, restat ut longitudo arcae longitudinem figuret Ecclesiae. Longitudo autem Ecclesiae consideratur in diuturnitate temporum, sicut latitudo in multitudine populorum. Tunc enim Ecclesia dilatari dicitur, quando numerus credentium augetur, et multi ad fidem colliguntur. Longitudo autem ejus in prolixitate temporum consistit, qua de praeteritis per praesentia ad futura se extendit. Tempus autem longitudinis ejus est ab initio mundi usque ad finem, quia sancta Ecclesia in fidelibus suis ab initio coepit, et usque in finem saeculi durabit. Credimus enim nullum tempus esse ab initio mundi usque ad finem saeculi, in quo non inveniantur fideles Christi. Igitur zona ista, quae protenditur a fine usque ad finem arcae, designat cursum temporis ab initio mundi usque ad finem saeculi. Medietas autem ejus, quae est superius a capite arcae usque ad columnam, significat omne tempus
Abbreviated transcription (Latin):
mansionum altitudinem metitur. sic xp̃
iniius cuiusq uirtutem ⁊ piofectum dispõ¬
cat. Et ficut columpna distinguit statões.
sic xp̃o pro arbito dignationis sue in sano¬
da etclesia dona graciarum suarum distei¬
buit. Alios constituens ꝓphas. Alios apłos.
Alios u̾o euangelistas. ⁊ ceteros quoscum
spiritaslium donoꝵ ꝑtiapes. Et sicut colump¬
na medium ubiq tenet locum. sic dominus
ihx̃ xp̃o dicit. ubicumq duo uel tres ꝯgregati
fueruit in nomine meo. ibi ego sum in me¬
dio eoꝵ. ¶Si ergo tanta ẽ infirmitas nr̃a
in prima mansione. simus in unitate eccłie
teneamus rectam. ⁊ inuolatam fidem. ⁊ ip̃e
uemet ad nos. ut stet in medio nf̃ĩ. ꝯgra¬
tulans bono inceꝑto nrõ. Paratus a diuuare.⁊
ad altiora erigerẽ. Ut sit unus in omnib uitꝰ
inter omnes. unus pre omnib dominus ihxõ xͦ.¬
que per medium fundum. seaindum longitudi
nem a fine usq ad finem arche porrigituꝵ. Si

Expanded text:
mansionum altitudinem metitur, sic Christus mansionum altitudinem metitur, sic Christus uniuscujusque virtutem et profectum dispensat. Et sicut columna distinguit stationes, sic Christus pro arbitrio dignationis suae in sancta Ecclesia dona gratiarum suarum distribuit, alios constituens prophetas, alios apostolos, alios vero evangelistas, et caeteros quoscunque spiritualium donorum participes. Et sicut columna medium ubique tenet locum, sic Dominus Jesus Christus dicit: Ubicunque duo vel tres congregati fuerint in nomine meo, ibi ego sum in medio eorum . Si ergo tanta est infirmitas nostra,  et simus saltem in prima mansione, simus in unitate Ecclesiae, teneamus rectam et inviolatam fidem, et ipse veniet ad nos, ut stet in medio nostrum congratulans bono incoepto nostro, paratus adjuvare et ad altiora erigere, ut sit unus in omnibus, unus inter omnes, unus prae omnibus Dominus Je per medium funnem a fine usque ad finem arcae porrigitur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
secundam ⁊ terciam: pro secunda ⁊ quod ẽ uit
terciam. ⁊ suppremum cubitumt pro tercaa.
Hoo fatto: completam habes formani arche
subtus latam. ⁊ desuꝑ angustam usq ad m̃¬
suram unius cubiti. Supraditte autem cobũp¬
ne positio talis estuit a medio fundo arche
surgat. ⁊ in omnib mansionib medium lo¬
cum obtineat. ⁊ totam porcet fabricam. Cutꝰ
mist̾ium hos est.. ¶ Columpna xp̃c est. Anstͣ¬
le latus eius quod diuinitatem ipsius sig¬
infioat. lignum uite uocatir ⁊ ideo intidi
colore superductum est. Aquilonare n̾o latus
qd̾ humanitatem eius figurat. liber uite dit
⁊ hoc saꝑ hirino colore suꝑductum est. Colũp¬
ne archa mnititur. ⁊ xͦ. innititur ecclia sua
Cluia nimirum stare millatemis posset. nͥ
ipse cam sustieret. secundum qd̃ scriptum
est in canticis canticoꝵ. Que est ista orue as
cendit dealbata. innixa super dilettum suũ.
¶Rursum sicut columpna singularum

Expanded text:
secundam et tertiam pro secunda, et quod est inter secundam et tertiam pro secunda, et quod est inter tertiam et supremum cubitum pro tertia. Hoc facto completam habes formam arcae subtus latam, et desuper angustam usque ad mensuram unius cubiti. Supradictae autem columnae positio talis est, ut a medio fundo arcae surgat, et in omnibus mansionibus medium locum obtineat et totam portet fabricam. Cujus mysterium hoc est, columna Christus est, australe latus ejus quod divinitatem ipsius significat lignum vitae vocatur, et ideo viridi colore superductum est. Aquilonare vero latus quod humanitatem ejus figurat liber vitae dicitur, et hoc sapphirino colore superductum est. Columnae arca innititur, et Christo innititur Ecclesia sua, quia nimirum stare nullatenus posset, nisi ipse eam sustineret, secundum quod scriptum est in Canticis canticorum: Quae est ciis affluens, innixa super dilectum suum? Rursum sicut columna singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ip̃c deus ⁊̃ homo est. ⁊̃ ideo latus colũp¬
ne quod ad aquilonem respict. Humanita¬
tem eis significat. quam pro peccatoribus
assumpsit. Illud autem quod ad austrum
s̃pettaat. diuinit atem euis figurat. Qua
mentes fidelium pasat. ⁊ heo est causa quare
in plano bis altitudinem depmximus. Qm̃
oportebat utriusq lateris superficiem repre¬
sentari. Quod nisi geminata figura fieri nõ
potuit. ¶ Statuta igitur columpna ĩ medio
arche. erigantur a singulis anigulis tignaus
ad summitatem ipsius. eiq sub eminentia ex¬
treme hore infigantur. Deinde due interiores
quadrature sursum eleuentur quousq uira¬
queq secundum suam positionem tignis eis¬
dem ex omini ꝑte ortogonalit̾ coniungatur.
extrema quadratura in imo remanente. Et
tunc uidebis quomodo illud spacium. qd̃ est
inter primam quadraturam ⁊ secundam. ꝓ
prima mansione computetur. quod est int̾

Expanded text:
qui Christus Deus et homo est. Et ideo latus columnqui Christus Deus et homo est. Et ideo latus columnae, quod ad aquilonem respicit, humanitatem ejus significat, quam pro peccatoribus assumpsit; illud autem, quod ad austrum spectat, divinitatem ejus figurat, qua mentes fidelium pascit. Et haec est causa, quare in plano bis altitudinem depinximus, quoniam oportebat utriusque lateris superficiem repraesentari, quod nisi geminata figura fieri non potuit. Statuta igitur columna in medio arcae, erigantur a singulis angulis tigna usque ad summitatem ipsius, eique sub eminentia extremae orae infigantur. Deinde duae interiores quadraturae sursum eleventur, quousque utraque secundum suam positionem tignis eisdem ex omni parte orthogonaliter conjungatur extrema quadratura in imo remanente; et tunc videbis quomodo illud spatium, quod est inter primam quadraturam et secundam, pro prima mansione computetur, quod est inter
Abbreviated transcription (Latin):
mitate emuneat aibitus ille qui socundum po¬
sitionem plami prius in medio eius iacebat.
Nichilq aluid eẽ intelligatur cubitus ip̃e
quam columpne precisio. desuper ⁊ limbus cu¬
biti sit quedam hora. siue emiuentia fr̃a desr̃
in capite columpne ad exertipienda tigna
circumquaq ab imo surgentia que ipsi co¬
lumpne infixa sunt sub eadem eminentia. sub
qua eciam summitas tecti consuminata est
ad simlitudinem imbricis. summitatẽ tecłoꝵ
excipientis. Et quanius altitudo columpne. ũ
iudeatur maior eẽ. medietate zone. cum fcã
fit ex ipsa dupplicata Intelligenda est tam̃
¶Rurlum cum medietas tantum. zone. alti¬
tudinem columpne teneat. quare ambe medi¬
etates eiuis depicte sint. Hec est ratio. De co¬
erigitur significat lignum inte quod plan¬
tatum est in medio paradysi Id est domiñ
ihesum ip̃m. Secundum formam humani¬
datis suscepte. in medio ecclesie plantatum.

Expanded text:
mitate emineat cubitus ille, qui secundum pomitate emineat cubitus ille, qui secundum positionem plani prius in medio ejus jacebat. Nihilque aliud esse intelligatur cubitus ipse, quam columnae praecisio desuper, et limbus cubiti sit quaedam ora sive eminentia facta desuper in capite columnae ad excipienda tigna circumquaque ab imo surgentia, quae ipsi columnae infixa sunt sub eadem eminentia, sub qua etiam summitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem tectorum excipientis. Et quamvis altitudo columnae non videatur major esse medietate zonae, cum facta sit ex ipsa duplicata, intelligenda est tamen Rursum cum medietas tantum zonae altitudinem columnae teneat, quare ambae medietates ejus depictae sint, haec est ratio. Crigitur, significat lignum vitae, quod plantatum est in medio paradisi, id est Dominum Jesum Christum secundum formam humanitatis susceptae in medio Ecclesiae plantatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tersecat. Deide: Alia que in plano extrema est. In
alto autem uma. ceteras omnes includit. ⁊ qͣtuor
extrema cornua duarum zonarum singłis lat̾ib
attingens. totas eas intra se comprehendit. ¶Hoo
Bacto si nosse cipis quomodo hec figura formã
arche representet intellige. Quasi de illa zona
que per mediam latitudinem arche protenditur
fiat columpna quadrata equilatera in medio
arche erecta cuius altitudo tanto minor sit latu¬
tudine arche quanto minor est t̾narius quinario.
quĩquaginta. ¶ Si autem sare cupis qua ratõne
ex ipsa zona columpnam fieri intelligendum sit
sic considera. Cubitus ille qui nunc secundum
positionem. plani in medio ipsius zone. affix
iacet sursum eleuetur: Sic ut ipsam ⁊ onam qi
per medium complicando secum sursum trahatẽ
Deuide ambe medietates eius deorsum penden¬
tes plano ad planum inuicem compingant᷑.
Ut columpna erecta uideatur. In cuins sum¬

Expanded text:
tersecat. Deinde alia, quae in plano extrema est, in tersecat. Deinde alia, quae in plano extrema est, in alto autem ima, caeteras omnes includit, et quatuor extrema cornua duarum zonarum singulis lateribus, accingens, totas eas intra se comprehendit. Hoc facto, si nosse cupis quomodo haec figura formam arcae repraesentet, intellige quod de illa zona, quae per mediam latitudinem arcae protenditur, fiat columna quadrata aequilatera in medio arcae erecta, cujus altitudo tanto minor sit latitudine arcae, quanto minor est ternarius quinario, atitudo quinquaginta. Si autem scire cupis qua ratione ex ipsa zona columnam fieri intelligendum sit, sic considera. Cubitus ille, qui nunc secundum positionem plani in medio ipsius zonae affixus jacet, sursum elevetur, sic ut ipsam zonam quasi per medium complicando secum sursum trahat, deinde ambae medietates ejus deorsum pendentes plano ad planum invicem compingantur ut columna erecta videatur. in cujus sum
Abbreviated transcription (Latin):
huic iude excedantur. ¶Hoc ita ꝑacto. spacia
que inter medium centrum uel potiꝰ medium
cubitum. ⁊ singulos angulos arche ind̾iacent
unum quodq in tria equalia positis punctis
diuido. Et apposita regula. binis ac binis pũc¬
tis coadiacentib. secundum longitudinem.
⁊̃ latitudinem. De puncto semper ad puno¬
tum arcimquaq lineam traho. Et ita du¬
as alias quadraturas sexties similiter lon¬
gas ad latitudinem suam efficio. que tali
proportione a se distant. et qnͣtum prima
uinct mediam. tantum media uincat t̾ciã.
Incet quas terria quadratura. que minima
est. ⁊ scdm̃ positionem palani infta alias clau¬
ditur medium aibitum ambit. ⁊ duos supra¬
dictos aingulos. quoꝵ alter longitudinem¬
Alter laticudinem arche metitur. quadrif ariã
intertidit. Alterum supsum. ⁊ deorsum. Alterum:
sinistrorsum. ⁊ dextrorsum. Deinde: secunda t̾cam
complectitur. ⁊ similiter supradittos angulos in¬

Expanded text:
hinc inde excedantur. Hoc ita peracto, spatia hinc inde excedantur. Hoc ita peracto, spatia quae inter medium centrum, vel potius medium cubitum, et singulos angulos arcae interjacent, unumquodque in tria aequalia positis punctis divido, et apposita regula binis ac binis punctis coadjacentibus secundum longitudinem, et latitudinem de puncto semper ad punctum circumquaque lineam traho; et ita duas alias quadratas sexies similiter longas ad latitudinem suam efficio, quae tali proportione a se distant, ut quantum prima vincit mediam, tantum media vincat tertiam. Inter quas tertia quadratura, quae minima est, et secundum positionem plani infra alias clauditur, medium cubitum ambit, et duos supradictos cingulos, quorum alter longitudinemlter latitudinem arcae metitur, quadrifariam intercidit. Alterum sursum et deorsum. Alterum sinistrorsum et dextrorsum. Deinde secunda tertiam complectitur, et similiter supradictos cingulos in
Abbreviated transcription (Latin):
extra cirrumduco. Et tante magnitudius qnͣte
magnitudinis archam facere nolo. Que qua¬
dratura sexties tam longa sit quam lata qr
archa. ccc. cubitos in longitudine habuit. quin¬
quaginitu in latitudine. Hoc est sexcies longa
ad latitudinem. Ergo tamen propter compe¬
tentiorem formam. in pictura usq ad quadru¬
plem fere longitudinem bremaui.. ¶ Post hec
per mediam hanc quadraturam .i. per medium
fundum arche. secundum longitudinem. dua¬
b lineis ductis. tante latitudinis spacium ĩclu¬
do quante est int̾ior quadratura medii cubu¬
ti. ¶ Simuliter per mediam latitudinem ab u¬
no pariete usq ad alium. duab lineis ꝓtensis
eiuidem latitudins spacium signo. Ita ut duo
hii cinguli. quoꝵ alter per mediam longitu¬
dinem alter per mediam latitudinem ꝓtẽditur
Altrinsecus sese intersecantes in modum cruas.
sub medio cubito conueniant. ⁊ int̾iori latitu¬
dim ip̃ius respondeant libo eius tam modo

Expanded text:
extra circumduco, et tantae magnitudinis, quantae extra circumduco, et tantae magnitudinis, quantae magnitudinis arcam facere volo, quae quadratura sexies, tam longa sit quam lata, quia arca trecentos cubitos in longitudine habuit, quinquaginta in latitudine, hoc est sexies longa ad latitudinem. Ego tamen propter competentiorem formam in pictura usque ad quadruplam fere longitudinem breviavi. Post haec per mediam hanc quadraturam, id est per medium fundum arcae, secundum longitudinem duabus lineis ductis tantae latitudinis spatium includo, quantae est interior quadratura medii cubiti. Similiter per mediam latitudinem, ab uno pariete usque ad alterum duabus lineis protensis ejusdem latitudinis spatium signo. Ita ut hi duo cinguli, quorum alter per mediam longitudinem, alter per mediam latitudinem protenditur, altrinsecus sese intersecante in modum crucis sub medio cubito conveniant, et interiori latitudini ipsius respondeant, limbo ejus tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ori populo per nubem humanitatis mitis appa¬
rint condonando pcc̃a. Qui pro pcas hominum
in cruce est inmolatus. quasi agnus mitis. ⁊ ñ
apiens os siuim. Et pro uisticia hominumꝰ
resiuper do ⁊ ascendendo super celos c̃ exaltatus.
¶Qui undiq ad se uenientĩo per purpurã
sanguinis exemplum passionis sue ꝓponit.¬
¶ Et in uiridi colore immarcessibile premium su¬
perne remunerationis ¶Uel in purꝑura san¬
guinem passionis qui sanctificat. ¶ Et in iuri¬
mundum.. ¶In uitidi colore aquam quia mun¬
dum olun indicauit. ¶Uel in purpura damp¬
nationem maloꝵ. quos iuste repͥrobauit.: ¶In lu¬
ridi colore lib̾ationem bonoꝵ. quos iuste ⁊ nuse¬
ricorditer saluabit. ¶Qui stat. quia inuitat.
stat quia confortat stat quia adiuuat. stat. qr
coronat. stat: quia uigilati ut custodiat auit a¬
tem suam. ¶Ita medio cubito consummato. Aliã
quadraturam arca predictum centrum longe

Expanded text:
ori populo per nubem humanitatis mitis appaori populo per nubem humanitatis mitis apparuit, condonando peccata, qui pro peccatis hominum in cruce est immolatus quasi agnus mitis et non aperiens os suum, et pro justitia hominum resurgendo, et ascendendo super coelos est exaltatus. Qui undique ad se venientibus per purpuram sanguinis exemplum passionis suae proponit, et in viridi colore immarcescibile praemium supernae remunerationis. Vel in purpura, sanguinem passionis Christi sanctificat, et in viri in viridi colore aquam, qua mundum olim judicavit. Vel in purpura damnationem malorum, quos juste reprobavit, in viridi colore liberationem bonorum, quos juste et misericorditer salvabit. Qui stat quia invitat, stat quia confortat, stat quia adjuvat, stat quia coronat, stat quia vigilat ut custodiat civitatem suam. Ita medio cubito consummato aliam quadraturam circa praedictum centrum longe
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine xͥ. ⁊ significat decalogum legis. Que
antiquo populo primum quasi electo et iusto
ad dexteram collocato data: Ad simstrum ã
cornu pono .e. que est ultima in nomine xͥ. et
significat in centum peꝑfectionem gr̃e. Que
data est gentilitati. Que primum. propt̾
infidelitatem abiecta.⁊̃ ad sinistram collo¬
canda udebatur Deinde spacium limbi cͥcũ¬
quaq purpureo. ⁊ uiridi colore induo. extrꝰ
purpureo. ⁊ interius iuridi. ⁊ in medio cu¬
as auree. quam feceram agnum anniculum.
stantem pigo. Quo facto perfectus ẽ cubit.
Cuius rei rõnem si quetis. Quid aliud ħ scͥp
ostendit aliud. quam si dr̃et. Iste cubitus eumn¬
dem significat. quem columpna ignis ⁊ nuibis
Que populum ispł in deserto precedelut. Illumi-¬
nans per ignem. ⁊̃ protegebat per mibem obimui¬
braus. ⁊ qui priori populo per ignem diuine ma¬
iestatis terribilis fuit puniendo poccata. ⁊ post̾i¬

Expanded text:
in nomine Christi, et significat Decalogum legis quae in nomine Christi, et significat Decalogum legis quae antiquo populo primum quasi electo et justo ad dexteram collocato data est. Ad sinistrum autem cornu pono c, quae est ultima in hoc nomine Christi, et significat in centum perfectionem gratiae, quae data est gentilitati, quae primum propter infidelitatem abjecta, et ad sinistram collocanda videbatur. Deinde spatium limbi circumquaque purpureo, et viridi colore induo, exterius purpureo, et interius viridi, et in medio crucis aureae, quam feceram, agnum anniculum stantem pingo. Quo facto perfectus est cubitus. Cujus rei rationem si quaeris, quid aliud haec scriptostendit aliud, quam si diceret, iste cubitus eumdem significat populum, quem columna ignis et nubisquae populum Israel in deserto praecedebat, illuminans per ignem, et per nubem obumbrans. Et qui priori populo per ignem divinae majestatis terribilis fuit puniendo peccata, et posteri
Abbreviated transcription (Latin):
Rimum in planicie
ubi archam deping̾e
uolo. medium cẽtrũ
quero ⁊ ibi fixo pũo¬
to paruam quadra¬
turam equilat̾ amz
ad similitudinem
illius cubiti in quo consummata est archa ei
arcumduco itemq illi quadrature aliã pau¬
lo maiorem circunscribo. Ita quod spacium ꝙ
est inter ext̾iorem ⁊ interiorem quadraturam
quasi limbus cubiti eẽ uideatur. Hoc fatto in
interiori quadratura crucem puĩgo. Ita ut
cornua eius singula. latera quadrature attĩ¬
Dant. eamq auro superduco. ¶ Deinde spacia
illa que insuperficie quadrature. inter qua¬
tuor angulos crucis. ⁊ quadrature remanẽt
colore uestio duo superiora flamineo ed duo
inferiora saphirino. Ita ut medietas una cu¬
biti inflamineo coldre. ignenm. ⁊ altera me¬
dietas in saphirino colore mibem representare
indeatur.. ¶ Post heo: in limbo cubiti super cru¬
cem scribo. A. quod est principium. De contra sb̃¬
ter crucem scribo . iu. quod est finis ad dextrum
cormi crucis scribo .x. que littera pͥmo ponitur

Expanded text:
m, in planitie ubi arcam depingere volo, medium centrum quaero, et ibi fixo puncto parvam quadraturam aequilateram ad similitudinem illius cubiti, in quo consummata est arca, ei circumduco. Itemque illi quadraturae aliam paulo majorem circumscribo. Ita ut id spatium, quod est inter exteriorem et interiorem quadraturam, quasi limbus cubiti esse videatur. Hoc facto in interiori quadratura crucem pingo, ita ut cornua ejus singula latera quadraturae attingant, eamque auro superdueo. Deinde spatia illa, quae in superficie quadraturae inter quatuor angulos crucis et quadraturae remanent, colore vestio, duo superiora flammeo, et duo inferiora sapphirino. Ita ut medietas una cubiti in flammeo colore ignem, et altera medietas in sapphirino colore nubem repraesentare videatur. Post haec in limbo cubiti supra crucem scribo α, quod est principium. Econtrario subter crucem scribo ω, quod est finis. Ad dextrum cornu crucis scribo χ, quae littera prima ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
quiloni ut det et austro ne prohibeat filios dĩ.
Quia enim ilx̃ xp̃o uerus deus ⁊ uerus homo est.
in homine prebet exemplum. ex dunitate retne¬
dium. Ex humiliatione suscepte infirmitatis no¬
stram et superbiam reprimiti et illuminat ceci¬
tatem. ex uirtute maiestatis ⁊ animas nr̃as abo
iuissbili pasat. et corpora nr̃a per obumbrati¬
onem spiritus sancti ab estu intioꝵ protegit.
Idem ergo nobis ⁊ lignum uite et liber uite ef¬
ficitur. lignuni: quia obumbrat et pascit. liber
quia increpat. et erudit. Inccepat elatos. illu

Expanded text:
quiloni ut det, et austro ne prohibeat filios Dei . quiloni ut det, et austro ne prohibeat filios Dei . Quia enim Jesus Christus verus Deus et verus homo est, in homine praebet exemplum, ex divinitate remedium. Ex humilitatione susceptae infirmitatis nostram, et superbiam reprimit, et illuminat caecitatem; ex virtute majestatis et animas nostras cibo invisibli pascit, et corpora nostra per obumbrationem Spiritus sancti ab aestu vitiorum protegit. Idem ergo nobis et lignum vitae, et liber vitae efficitur, lignum, quia obumbrat et pascit, liber quia increpat et erudit. Increpat elatos, illu
Abbreviated transcription (Latin):
lor orientis est. feruor spiritalis. calor octidentis ẽ
concupiscentia carnis frigus orientis: tumor sẜbie
frigus occidentis⁊ cecitas ignorantie. In calore orien¬
tis crcatus est homo propter quod ⁊ positus est.
in hortis eden ad australem ouentis. s transiuit
ad frigus orientis quando ad illius partitipatõem
se contulit. qui primus ad aquilonem sedem se po¬
situtum dixit. Deinde ad calorem occidentis cecidit.
quando post peccatum aliam legem in membris
suis repugnantem legi mentis inuenit. Tunc qͦ
ad frigus occidentis corruit. quando cecitate igus
lore orientis in alto creatus fuit homo. In ffigore
orientis superbe exalture se uoluit homo. ⁊ id cͥco
in calore et frigore accidentis adima corruit hõ.
Sed per mediatorem dei et hominum dominum
ibesum xp̃m ecce isti iam ueniunt ab oriente. et
illi ab occidente. ut recumbant cum abraham. et
ẏsaac. et iacol. in regno celoꝵ. Iam clamant a¬

Expanded text:
lor orientis est fervor spiritualis, calor occidentis est lor orientis est fervor spiritualis, calor occidentis est concupiscentia carnis. Frigus orientis tumor superbiae, frigus occidentis caecitas ignorantiae. In calore orientis creatus est homo, propter quod et positus est in hortis Eden ad australem orientis, sed transivit ad frigus orientis, quando ad illius participationem se contulit, qui primus ad aquilonem sedem se positurum dixit . Deinde ad calorem occidentis cecidit, quando post peccatum aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis invenit . Tunc quoque ad frigus occidentis corruit, quando ignorantiae caet animae. In calore orientis in alto creatus fuit homo in frigore orientis, superbe exaltare se voluit homo, et idcirco in calore et frigore occidentis ad ima corruit homo. Sed per mediatorem Dei et hominum Dominum Jesum Christum, ecce isti jam veniunt ab Oriente, et illi ab Occidente ut recumbant cum Abraham et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Jam clamant a
Abbreviated transcription (Latin):
mnititur. cuiiis precisio sursum per quadrum in sin¬
gulis laterib unius cubiti mensuram htt ipsa est
lignum uite quod plantatum est in medio paradisi.
id est dominus ihx̃ xp̃c in medio eccłie sue quasi p̾¬
mium laboris. quasi mertes operis. quasi meta iti¬
neris. quasi corona certaminis in communi om̃ib
fidelib propositus. qui de terra ortus est et celos pe¬
netrauit. qui aduna uenit ⁊ sumina ñ deseruit.
qui sursum ip̃e est. ⁊ deorsum. surfum maiestate.
deorsum compassione. Sursum ut trahat desid̾rm
deorsum ut prestet subsidium. Deorsum intͣnos.
Sursum: supra nos. Deorsum quod a nobis sump¬
sit. sursum quod nobis proposuit. Iste est mons
domus domini preparatus in uertice montiuml
ad quem fliuit omnes gentes. ⁊ de quatuor ã¬
s arche. quasi de .iiii. mundi partib ascendt.
calore orientis. alii de calore occidẽtis. ¶x¬
si d filtor ouento qlĩ defaigoreomeentis Ca¬

Expanded text:
innititur, cujus praecisio sursum per quadrum in sininnititur, cujus praecisio sursum per quadrum in singulis lateribus unius cubiti mensuram habet, ipsa est lignum vitae, quod plantatum est in medio paradisi, id est Dominus Jesus Christus in medio Ecclesiae suae, quasi praemium laboris, quasi merces operis, quasi meta itineris, quasi corona certaminis in communi omnibus fidelibus propositus, qui de terra ortus est, et coelos penetravit, qui ad ima venit et summa non deseruit, qui sursum ipse est et deorsum, sursum majestate, deorsum compassione. Sursum ut trahat desiderium, deorsum ut praestet subsidium. Deorsum intra nos, sursum supra nos. Deorsum quod a nobis sumpsit, sursum quod nobis proposuit. Iste est mons domus Domini praeparatus in vertice montium, ad quem fluunt omnes gentes , et de quatuor angulis arcae quascalore orientis, alii de calore occidentis, alii de frigore orientis, alii de frigore occidentis. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas uictutes habere hoc est ut quod foras demon¬
stro. in opere intus possideam in uirtute. Ahoquin
non muitum michi prodest habere opera insi eciã
uirtutes opetum habeam. Si ergo ad hoo cogitati¬
onem cordis mei instituo. ut quicquid boni ĩ me
foris humanis apparet aspectib diuinis intus
satagam presentare obtutib tunc ascendi in ter¬
ciam mansionem. ubi uirtutes sunt que sunt ne¬
cessarie. S inter has omnes precipue una est ne¬
cessaria. id est caritas que nos deo coniungit. ⁊ iõ
in supremo archa ad unum colligitur ut iam u¬
num cogitemus. inum expectemus. unum deside¬
remus dominum nr̃m ihesum xp̃m. In prima
ergo mansione est cognitio. in secunda: opus in
dema: uirtus in supremo: premium uirtutis dũc¬
słx xp̃c. Hos gradui habes in psalmo ubi dicit.
donitatem ⁊ discipłinam ⁊ scientiam si conuer¬
das scientiam ⁊̃ disciplinam ⁊ bonitatem doce
nem. xxpͣ. cubitorum. cui inuuersu fabrica

Expanded text:
ipsas virtutes habere, hoc est, ut quod foris demonipsas virtutes habere, hoc est, ut quod foris demonstro in opere intus possideam in virtute. Alioquin non multum mihi prodest habere opere, nisi etiam virtutes operum habeam. Si ergo ad hoc cogitationem cordis mei instituo, ut quidquid boni in me foris humanis apparet aspectibus, divinis, intus satagam praesentare obtutibus, tunc ascendi in tertiam mansionem, ubi virtutes sunt, quae sunt necessariae. Sed inter has omnes praecipue una necessaria est, id est charitas, quae nos Deo conjungit, et ideo in supremo arca ad unum colligitur; ut jam unum cogitemus, unum exspectemus, unum desideremus Dominum nostrum Jesum Christum. In prima ergo mansione est cognitio, in secunda opus, in tertia virtus, in supremo praemium virtutis Ds. Hos gradus habes in psalmo ubi dicit: Bonitatem, et disciplinam et scientiam , si convertas scientiam, et disciplinam, et bonitatem doce nem triginta cubitorum, cui universa fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
quod in aliĩs agnosdo. sed mnutile est michi. si illud
ad exemplum umendi non traho. Qluia aliena
uirtus michi non prodest. si illam quantum pos¬
sum urtutari negłexero. Thesantus absconditus ⁊̃
scientia abscondita que utilitas in utrisq Scienci¬
am abscondo. si bonum quod nout opere non ostẽda
⁊ ideo michi non potest prodesse quod cum sciam
hr̃e dissimulo.
i autem operam dedero non tantum ut sa¬
am. sed eciam ut agam que bona sunt et
litilia. et in hoo sedulo fuerit cogitatio cordis mei.
quatinus iurtutes quas in aliis iam amare. ⁊ am¬
mirari didci. in eas faciam per exercitium disci¬
pline. et formam recte umcndi. tunc possum dicere
quod utilis sit cogitatio cordis mei. ⁊̃ tunc ascen¬
d̾i in secundam mansionem. ⁊ cor meum iã mag̃
in unum collegi ut non discurrat per ea q̃ uana
sunt ⁊̃ ad utilitatem non pertinent Restat terciũ
ut cum cepero hr̃e opera uirtutum. elaborem qͦ

Expanded text:
quod in aliis cognosco, sed inutile mihi, si illud quod in aliis cognosco, sed inutile mihi, si illud ad exemplum vivendi non traho. Quia aliena virtus mihi non prodest, si illam quantum possum imitari neglexero. Thesaurus absconditus, et scientia abscondita, quae utilitas in utrisque? Scientiam abscondo, si bonum quod novi opere non ostendo, et ideo mihi non potest prodesse, quod cum sciam habere dissimulo. Si autem operam dedero non tantum ut sciam, sed etiam ut agam quae bona sunt et utilia, et in hoc sedula fuerit cogitatio cordis mei, quatenus virtutes, quas in aliis jam amare, et admirari didici, meas faciam per exercitium disciplinae, et formam recte vivendi, tunc possum dicere, quod utilis sit cogitatio cordis mei, et tunc ascendi in secundam mansionem, et cor meum in unum, jam magis collegi, ut non discurrat per ea quae vana sunt, et ad utilitatem non pertinent. Restat tertium, ut cum habere coepero opera virtutum, elaborem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mes cupiditatis incentiuum libidinis. Hio
gͥ exitum caueamus. ne egrediamut temere.
Nemo de conscientia sua conadat. Dina intios
uirgo. intus casta. intus columba fuit. sed quia
columba fuit seducta non habens cor egressa fo¬
ras colorem pariter cn nomine rntauit. Sic
enim scciptum est. Egressa est dina ut uideret
nulieres regionis illius. Quam cum iudisset si¬
chem filius hemor heuei princeps terre illiꝰ ada¬
mauit ⁊ rapuit. ⁊ dormuut cum illa. iii oppͥmẽs
ideo exit ut corriimpatur sed damen qr temere
exit pudicicie sue dampna eciam in urta sustimuit
inficant tria genera cogitationum rectũ.
ũtile. necessarium. Si ego diligere cepero medicati¬
onem scripturarum. ⁊ libentet cogitauero de uirtu¬
tib sanctorum. ⁊ de operib dei. ⁊ de aliis q̃ amiq
mentis pertinent iam in archa esse cepi. Sed si bo
dicere possum quod recta sit cogitatio mea ⁊ inu¬
tilis. quia bonum quidem est quod de aliĩs cogito.

Expanded text:
mes cupiditatis incentivum libidinis. Hunc mes cupiditatis incentivum libidinis. Hunc igitur exitum caveamus, ne egrediamur temere. Nemo de conscientia sua confidat. Dina intus virgo, intus casta, intus columba fuit, sed quia columba seducta fuit non habens cor, egressa foras colorem pariter cum nomine mutavit. Sic  scriptum est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius, quam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevaei, princeps terrae illius, adamavit et rapuit, dormivitque cum illa, vi opprimens ur, sed tamen quia temere exiit, pudicitiae suae damna etiam invita sustinuit. nificant tria genera cogitationum, rectum, utile, necessarium. Si ego diligere coepero meditationem Scripturarum, et libenter cogitavero de virtutibus sanctorum, et de operjam in arcae mansione prima esse coepi. Sed si bono, tunc dicere possum, quod recta sit cogitatio mea et inutilis, quia bonum quidem est, quod de aliis cogito, et
Abbreviated transcription (Latin):
deferunt quoniam tanto ardentius conditoris
sui speciem concupisciunt quo in reb conditis¬
nichil quod delectaret inuenerunt. Delectabiliter
intus mens pascitur. quia delectabiliter fons ñ
tenetur et quasi de arche sue portum reducta iã
secura tripudiat que in mundi fluctib prius
naufraga erat. Similiter in secundo genete con¬
templationis quotiens in reb insibilib in insibi¬
leui dei uirtutem et sapientiam amnurari disci¬
mus. quasi ranium oliue ab aquis ad archamꝰ
reportamus quia in reb mutabilib extr̃a nos
illum agnoscimus. quem in nõbrs immutabilr̃
diligamus. In tercio itidem contemplationis ge¬
nere. dum iuditia eius foris attendimus. in ti¬
more eus. ⁊ amore itus renouamur. In primo
ergo materia uatutatis inspetta. in nobis gen̾at
contemptum mundi: in secundo simulacoum rõ¬
nis laudem dei. in tertior instrumentum dispen¬
sationis tĩmorem ⁊ amorem dei. in quapto: fo¬

Expanded text:
deferunt, quoniam eo ardentius Conditoris deferunt, quoniam eo ardentius Conditoris sui speciem concupiscunt, quo in rebus conditis quod delectaret minus invenerunt. Delectabiliter intus mens pascitur, quia delectabiliter foris non tenetur, et quasi ad arcae suae portum reducta jam secura tripudiat, quae in mundi fluctibus prius naufraga erat. Similiter in secundo genere contemplationis quoties in rebus visibilibus invisibilem Dei virtutem et sapientiam admirari discimus, quasi ramus olivae ab aquis ad arcam reportamus, quia in rebus mutabilibus extra nos illum agnoscimus, quem in nobis immutabiliter diligamus. In tertio itidem contemplationis genere dum judicia ejus foris attendimus, in timore ejus, et amore intus renovamur. In primo ergo materia vanitatis inspecta, in nobis generat contemptum mundi, in secundo simulacrum rationis, laudem Dei, in tertio instrumentum dispensationis timorem et amorem Dei, in quarto fo
Abbreviated transcription (Latin):
naturalis infirmitatis subsidium. sed libidinis
oblectamentum. hox oculo eua lignum iudit quod
esset pulerum uisu⁊ ad uescendum suaue. ⁊ tulit
de fruttu eius. ⁊ comedit. Qui hoo modo per cogi¬
tationem exeunt similes sunt coruo qui reuersus ñ
est: quia dum foris quod male delectat ĩueniunt.
ad archam conscientie amplius redire nolunt. Rie¬
liqua uero tria contemplationum genera. ĩ exitu
columbe figurata sunt. que cum emissa esset ⁊ ñ
inueniret ubi requiesceret pes eius reuersa ẽ ad
uesperum portans ramum oliue iurentis in ore
suo. Uacua exiuit s nacua non rediit. quia foris
inuenit. quod intus non habuit. nec tamen fo
monstrat quia sepe cancti uiri quanto mag̃ foris
opera diuina aspitiunt. tarito magis intus ĩ amo¬
re conditoris mnardescunt. Dum enim rerum pre¬
sentium mutabilitatem aspitiunt. continuo oĩa
que in hoc mundo pulcra uidentur eis in cogita¬
tione uilescunt. ⁊ quasi reuectentes oliuam in ore

Expanded text:
naturalis infirmitas subsidium, sed libidinis naturalis infirmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo Eva lignum vidit, quam esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus, et comedit . Qui hoc modo per cogitationem exeunt, similes sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata sunt, quae cum emissa esset, et non inveniret ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad vesperum portans ramum olivae virentis in ore suo. Vacua exiit, sed vacua non rediit, quia foris invenit, quod intus non habuit, nec tamen formonstrat, quia saepe sancti viri quanto magis foris opera divina aspiciunt, tanto magis intus in amore Conditoris inardescunt. Dum enim rerum praesentium mutabilitatem aspiciunt, continuo omnia quae in hoc mundo pulchra videntur, eis in cogitatione vilescunt, et quasi revertentes olivam in ore
Abbreviated transcription (Latin):
Sriuo tibi. quia factus sum propter te. ut et tu
seruias illi qui fecit ⁊ me ⁊ te. Me propter te. te
propter se. Si sentis beneficium: redde debitum. Ac¬
cipis benignitatem. Redde caritatem. hoc cribuit.
⁊ hoo exigit deus. uox ꝯminantis est. Igns dicit. A
me comburens. Aqua dicit. In me submergeris. Ter¬
ra dicit. Ame ab sorberis. Infernus dicit. Ame deglu¬
tieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione
sua homini fanulatur sic etiam pecoatorib pro
maloꝵ meritoꝵ conscientia cõminatu ut in sin¬
gulis creaturis perpeti timeant. quod se ni̾uisse
cognoscunt. Propter quod etiam dictum est quod
nemine persequente fugit impius. quoniam ita
est in securitate imꝑius ꝑauidus sicut iustus in
supplitio securus. Quartus modus. ¶. ui.¬
uartus modus contemplationis est. qnͣdo
inspicimus creaturas. secandum hoc quod
homo eis uti potest ad explendam carnalis con¬
cupiscentie uoluptatem. ⁊ ii eis cogitauius nõ

Expanded text:
Servio tibi, quia factus sum propter te, ut et tu Servio tibi, quia factus sum propter te, ut et tu servias illi, qui fecit et me, et te. Me propter te, et te propter se. Si sentis beneficium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccatoribus pro malorum meritorum conscientia comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant, quod se meruisse cognoscunt. Propter quod etiam dictum est, quod nemine persequente fugit impius , quoniam ita est in securitate impius pavidus, sicut justus in supplicio securus. Quartus modus uartus modus contemplationis est, quando inspicimus creaturas, secundum hoc quod homo eis uti potest ad explendam carnalis concupiscentiae voluptatem, et in eis cogitamus non
Abbreviated transcription (Latin):
debitum. fuge supplitium. Prima uox famulãtis.
Scunda ãmonentis. Tercia: ꝯminantis Uox famu¬
lantis est. Celum dicit munistro tibilucem in die. ut
uigiles: tenebras in notte ut pauses. Ego ad obleo¬
tationem tuam gratas temporum uicissitudines
pario teporem ueris. ⁊ estatis feruorem. Autũpui
plenitudinem.⁊ algorem hyemis. Ego alt̾nantib
incrementis dierum ⁊ notłium spatia simili rõne
dissimiliter excendo. ut ⁊ uarietas tollat fastidiũ
et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit. uitalẽ
tibi prebeo flatum et omne genus auium ad tuũ
mitto obsequium. Aqua diat. Potum tibi p̾bea sor¬
des purgo. Arentia rigo. ⁊̃ diuersoꝵ genera pisciũ
ad tuum esum ministro. Tercia dicit. Ego te pordo¬
ego te nutrio. pane conforto. uino letifico. omni¬
getus fructib obletto. diu̾sis animalib mensas
tuas repleo. uox admonentis est. Mundus dicit.
uide homo quomodo amauit te qui pp̃ te fecit me.

Expanded text:
debitum, fuge supplicium. » Prima vox est famulantis, debitum, fuge supplicium. » Prima vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. Vox famulantis est. Coelum dicit: Ministro tibi lucem in die ut vigiles; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem tuam gratas temporum vicissitudines pario, tempore veris, et aestatis fervorem, autumni plenitudinem et algorem hiemis. Ego alternantibus incrementis dierum et noctium spatia simili ratione dissimiliter extendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto, et diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me.
Abbreviated transcription (Latin):
treatura sicut de nchilo ad esse uenit. it a eciam¬
cotidiana sinimitatione indicat. cruraquantum
in se est. ad nichilum tendit. Secimdus modus¬
quid sit eadem cteatura ex dono crratoris
et cerninus in ea diuine rõnis similitudiẽm quia
ip̃a que pro sua conditione: mutabilitati subiacẽt
dum hoc ex benefitio creatoris accipiunt ut ñquam
prorsus esse desinant. quodam modo opus temꝑale¬
terni opificis unitatur stabilitatem. Tertiuiꝰ mo¬
ercius modus est quando consid̾amꝰdus . ¶iiii.¬
quomodo utatur deus in misterio creatura¬
rum adimplenda uiditia sua. siue pro sua misodĩa
benefitia largiendo. siue pro nr̃o merito largiendo
supplicia. In hac autem considerationc inuenimus
omnia esse instrumentum diume dispensatõnis.
⁊ nr̃e prauitatis argumentum. In hoo genere con¬
templationis audumus onnniein creaturam tͥb
rima uox dicit accipe. Scunda dicit ¶¬
redde. Tercia dicit fuge. Accipe benesiciũ. Redde

Expanded text:
creatura sicut de nullo adesse venit, ita et qcreatura sicut de nullo adesse venit, ita et quotidiana immutatione indicat, quod quantum in se est ad nihilum tendit. Secundus moquid sit in eadem creatura ex dono Creatoris, et cernimus in ea divinae rationis similitudinem, quia ipsa, quae pro sua conditione mutabilitati subjacent, dum hoc ex beneficio Creatoris accipiunt, ut nunquam prorsus esse desinant, quodammodo opus temporale aeterni opificis imitatur stabilitatem. Tertius modus est, quando consideramus quomodo utatur Deus ministerio creaturarum ad implenda judicia sua, sive pro sua misericordia beneficia largiendo, sive pro nostro merito supplicia. In hac autem consideratione invenimus omnia esse instrumentum divinae dispensationis, et nostrae pravitatis argumentum. In hoc genere contemplationis audimus omnem creaturam tribus rima vox dicit accipe, secunda dicit redde, tertia dicit fuge: « Accipe beneficium, redde
Abbreviated transcription (Latin):
eas ad usum necessitatis administrant. animalia
quidem sunt sed munda. Qui uero eccłiastia regi¬
minis curam que iudelicet actio spiritualis est.
Agendam susapiunt. ⁊ a secreto interne quietis nõ
ex ambitione. sd ex procepto obedientie ad publicũ
prodeunt. si nules sunt noe qui exietis de archa sa¬
crificium obtulit: quia sepe tales eo magis por
abstinentiam ouines in se carnis motꝰ occidunt.
quo graniora interne quietis dampiul per arrupa¬
tionem se pertulisse cognoscunt. Illi antem qui
propter gloriam propriam honoris in eccłia susa¬
piunt ⁊ cum se insublimi posttosuident cetos despi¬
ciunt. ⁊ inflrmiorib quib ꝙ in eccłia positis ex ꝯ¬
passione condescendere nolunt sinules sunt caru
qui demidati patris uerenda derisit ⁊ ob hoc me¬
rimus modus est quando conmodus. ¶ii.¬
sideramus omnem creaturam quid sit ex
se. et inuenimus omnia uanitatem: quia omnis

Expanded text:
eas ad usum necessitatis administrant, animalia eas ad usum necessitatis administrant, animalia quidem sunt, sed munda. Qui vero ecclesiastici regiminis curam, quae videlicet actio spiritualis est, agendam suscipiunt, et a secreto internae quietis, non ex ambitione, sed ex praecepto obedientiae ad publicum prodeunt; similes sunt Noe, qui exiens de arca sacrificium obtulit, quia saepe tales eo magis per abstinentiam omnes in se carnis motus occidunt, quo graviora internae quietis damna per occupationem se pertulisse cognoscunt. Illi autem qui propter gloriam propriam honores in Ecclesia suscipiunt, et cum se in sublimi positos vident, caeteros despiciunt, et infirmioribus quibusque in Ecclesia positis ex compassione condescendere nolunt, similes sunt Cham, qui denudati patris verenda derisit, et ab hoc merimus modus est, quando consideramus omnem creaturam quid sit ex se, et invenimus omnia esse vanitatem, quia omnis