comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
osicio. quib relictis ip̃a sa¬
nitas testatoris piclitetur
uł siquis ncͣcrius naturcuso¬
ui ponderis immineat uel
testatoriał testibonõ ẽe ex
hac causa testam̃tum sb̃uer¬
tendum. licet morbus b cõ¬
urget ⁊ nmmet rep̾leto. urde¬
attestatore aliquid fiat. testi¬
b paulisꝑseꝑatis. cum corã
hus aliquid facerenaturale
testator erubes catintimintr¬
oductis testiboꝯ scntiã ftĩo
liquid tale ꝯtingat. siquidez
ex brem tp̃ris int̾uallo nc̃cit¬

Expanded text:
relictis ipsa sanitas testatoris periclitatur, vel si quis necessarius naturui ponderis immineat vel testatori vel testibus, non esse ex hac causa testamentum subvertendum licet morbus courguet et imminet repleto vel dea testatore aliquid fiat testibus paulisper separatis, cum coram his facere aliquid naturale testator erubescat, iterum introductis testibus consequentiam liquid tale contingat, si quidem ex brevi temporis intervallo necessit
Abbreviated transcription (Latin):
liberum eum effici. ⁊ si quidp̾¬
ea sibi acquisierit hoc inbõis
sius h̾re. ¶Sin aut ꝓprieta

Expanded text:
liberum eum effici et, si quid postea sibi adquisierit, hoc in bonis suis habere. Sin autem proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
õibiuns nõ ꝯgrunt. Nam
si custodiam pecume suscepi¬
sti.qmalus atedatam instr¬
um̃tum quo hanctibi red¬
diꝯ scriptum ꝓ fitcaris arg¬
uit. solucionem cius compe

Expanded text:
iuris non congruit. nam si custodiam pecuniae suscepisti, quam aliis a te datam instrumentum, quo hanc tibi reddi conscriptum profiteris, arguit, solutionem eius compe
Abbreviated transcription (Latin):
Demꝰ MDneũbum signifi¬
cans testatoris legittimu sñsũ
legare uł fidei cõmitte uolẽtis
utile atq ualidum ẽ.siuie dir¬
ectis ũbis qͣle ẽ iubeo forte si¬
ue p̾carus utitur testator q̃le
to. siue uiram̃tum ĩpoũt. cũ
⁊ ħ nob̃. iudiẽtib untilatũc̃.

Expanded text:
e verbum significans testatoris legitimum sensum legare vel fideicommittere volentis utile atque validum est, sive directis verbis, quale est "iubeo" forte , sive precariis utetur testator, quale to", sive iuramentum posuerit, cum et hoc nobis audientibus ventilatu
Abbreviated transcription (Latin):
rum subtilitatẽ prono nio
admittet. qm post̾itis opti¬
mis rõnib usa nec fatilesꝰ¬
cepit. nec in extricabiles cur¬
cuitus iaudauit. quis in rem
missionis scrupulois utat᷑
abagibꝰ: rectius igiturẽe cen¬
semus mnrem quide misscẽmĩ
pemtꝰ aboleri .¶om̃ibs ũo tãle¬
gatarus ꝙͣ fideiꝯmissaris un

Expanded text:
rum subtilitatem prono animo admittet, quam posteritas optimis rationibus usa nec facile suscepit nec inextricabiles circuitus laudavit? quis in rem missionis scrupulosis utatur ambagibus? Rectius igitur esse censemus in rem quidem missionem penitus aboleri, omnibus vero tam legatariis quam fideicommissariis un
Abbreviated transcription (Latin):
int̾altcantes adhibendam
ut ꝙ̃ sors p̃tusit. is quider
hãt pot̃tatem eligendi. Ce¬
teris aũt extimacion ẽ pr̃et
ꝯtingentiũ eis ꝑtium. id est
ns nõ amplius qm in .x. sol
cõputandis . Sin au̾t artificeᷤᷤ¬

Expanded text:
altercantes adhibendam, ut, quem sors praetulerit, is quidem habeat potestatem eligendi, ceteris autem aestimationem praestet contingentium eis partium: id est nis non amplius quam decem solidis computandis: sin autem artifice
Abbreviated transcription (Latin):
runt. nõ abre est ĩ nos in p̃genti
cau ypothecariã donare actoe
que iulsoũbo p̃cedente possit
ab ip̃a lege iduci. ¶Sienim
testor io legata uł fiden missa
uoluntate ĩ p̃fatas acc̃ones
cẽres testõris ẽẽ instituẽdas.
ut om̃ibmodis uolũtatietꝰ

Expanded text:
etiam nos in praesenti casu hypothecariam donare, quae et nullo verbo praecedente possit ab ipsa lege induci. Si enim testator ideo legata vel fidecommissa voluntate etiam praefatas actiones contra res testatoris esse instituendas, ut omnibus modis voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
ponimus nõ tĩnsiab h̃rde fue¬
nt legatum delictum seu fideis¬
fideiemissum cuidã relinqͣtur.
iquid lũcͥriafferat eia quo de¬
lictum est. nch̃ est graue ĩ adũ

Expanded text:
ponimus, non tantum si ab herede fuerit legatum derelictum vel fideicfideicommissum cuidam relinquatur. iquid lucri offerat ei a quo derelictum est, nihil est gra
Abbreviated transcription (Latin):
at̃lib uudis uł arrenaꝵ specta¬
culis imp̃is locis in quibꝰ hec
adssolent celebrari seꝓhibẽ¬
tem.audẽtem insi sibi ueneno
utgladio aut aliosmmilimom
machinantibꝯsciam seuflita¬
tis se gimim ĩmistentẽ inueñit
aut manus autocices fibi ꝓbau¬
ent ingentemtuncenmm nttͣnam¬

Expanded text:
atralibus ludis vel harenarum spectaculis in ipsis locis, in quibus haec adsolent celebrari, se prohibente gaudentem, nisi sui veneno vel gladio aut alio simili modo machinantibus consciam, seu falsitatis se crimini immiscentem invenerit, aut manus audaces sibi probaverit ingerentem: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nacionemmisexit ante nupci¬
demuł eisdẽ fiuo seu filie pr̃e
moriente dimitti cẽnsemus
nec ullã alienandi seu suppon¬
endi memoratas res puntti¬
mus facłtatem.s sialiꝗd
ex husdẽ reb defũit ab hrdibͦ
seu eaꝵ detentatorib. Si tñ
nõ ip̃os hrdes sinpfit autstr¬
maiestatis fumnt attẽptatet̃
uolumꝰ fumitatem.

Expanded text:
 ante nuptidem vel eisdem filio seu filiae patre moriente dimitti censemus: Nec ullam alienandi seu supponendi memoratas res permittimus facultatem: sed si aliquid ex isdem rebus defuerit, ab heredibus seu earum detentatoribus, si tamen non ipsos heredes scripserit aut scrmaiestatis fuerint attemptandae, volumus firmitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
lemnec ullomõ expellat insi
adultam ueneficam aut hom¬
ittoam. autp lagiariam autse¬
pulchroꝵ dissolutrcẽ aut ex-¬
satus edibaliꝗd sb̾tra hentẽ.
aut latronĩ ĩ fautricẽ aut extͣ¬
neoꝵ iuroꝵ seignorante uel¬

Expanded text:
lem, nec ullo modo expellat nisi adulteram, nisi veneficam aut homicidam aut plagiariam aut sepulchrorum dissolutricem aut ex sacris aedibus aliquid subtrahentem aut latronum fautricem aut extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
adultuuł maiestatis ingerit᷑ ĩ
tama uinqm mulieris adexam¬
mandam cãm repudn quoue¬
ritas aut fatilius eruaturaut
liquidius detegatur. si tñ aliadõ
illatis ab altuno mouendis e
filio.seufiliis. filia.seufiliabrĩ
exstantib. repudiũmissum est.

Expanded text:
l maiestatis ingeritur, tam viri quam mulieris ad examinandam causam repudii, quo veritas aut facilius eruatur aut liquidius detegatur, si tamen alia docuillatis ab alterutro commovendis eafilio seu filiis, filia seu filiabus extantibus repudium missum es
Abbreviated transcription (Latin):
si latronũ susceptorẽ uł ab ac¬
torem. aut plagiariũ. uł dtẽpẽ
adꝯtẽptum suidomus ne ip̃am
spiciente cum impudicis muli¬
erib ꝙ maxime ĩcastas exaspe¬
rat cetummeuntẽ. si sue uite ⁊
ueneno aut gladio aut silm̃o
am eipmittimꝰ lib̾tatẽ⁊ cãm
discidu  legib ẽ compbareq̃
uir quo ꝑi fine claudeturnec
licebit ei sine cãis aꝑti design¬
atis ꝓpriam repudiare iuga

Expanded text:
 latronum susceptorem vel abactorem aut plagiarium vel ad contemptum sui domi suae ipsa inspiciente cum impudicis mulieribus quod maxime etiam castas exasperat coetum ineuntem, si suae vitae veneno aut gladio vel alioam ei permittimus libertatem et causas discidii legibus comprobare. Vir quoque pari fine claudetur nec licebit ei sine causis apertius designatis propriam repudiare iuga
Abbreviated transcription (Latin):
furtiuas nec dotis amissõnem
sustinerenec capitali pene c̃e
camculo s pblice ꝯtestacione
depõita nupsisse firmatur. Io¬
q obẜuandum est ut si adul¬
terii suspitio nulla sit. nec ꝯiũ¬
ccio fuitiua detegitur nullũꝑi¬
cubum ab hus quoꝵ ꝯiugioe¬
rant copulate uereantur. cu
si ꝯscia maritalis thori furtiz¬

Expanded text:
furtivas nec dotis amissionem sustinere nec capitali poenae esclanculo, sed publice contestatione deposita nupsisse firmatur. Ideoque observandum est, ut, si adulterii suspicio nulla sit nec coniunctio furtiva detegitur, nullum periculum ab his quorum coniugio erant copulatae vereantur, cum, si conscientia maritalis tori furti
Abbreviated transcription (Latin):
Denĩ ¶Issenciẽtis patris qui
inĩcio consensitmñomo. cũ ma¬
rito s cordãte uxore filia famil¬
ias ratam nõ hriuo lũtatẽ di¬
uus marchus pr ñrreligiosis¬
simus impatorꝯstiturt. nisima¬
fet̾it. In uitam asit admantum
reduritoire nlla uins p̃cepit ꝯ¬
stitutio. emancipate uero filie p̾r
diuorcum arbitrio suo ñ ħt.
fuuit traditus uł cognitus marito
dissoluitur matrimonum.

Expanded text:
ni. Dissentientis patris, qui initio consensit matrimonio, cum marito concordante uxore filia familias ratam non haberi voluntatem divus Marcus pater noster religiosissimus imperator constituit, nisi mafecerit. Invitam autem ad maritum redire nulla iuris praecepit constitutio. Emancipatae vero filiae pater divortium in arbitrio suo non habfuerit traditus vel cognitus marito, dissolvitur matrimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
spectauit sibiuitra ut patet om¬
at cum possetͣmmciũ remittere
est omma que consilio rettoge¬
runtur iurementoq effettiri
firmitateniti. Quaresitu dotẽ
ꝓ muliere dedistiexmorte eiꝰ
repeticõem stiplat es cirtumsor¬
ibendi aũttuicausa fictorepn
listi. p̃ses ꝓuincic recipeteñ dũ¬
bitabit certum est enim datuꝵ

Expanded text:
pectandum sibi ultra non putat, omat, cum posset nuntium remittere, o, quae consilio recte geruntur, iure meritoque effectu et firmitate niti. Quare si tu dotem pro muliere dedisti et ex morte eius repetitionem stipulatus es, circumscribendi autem tui causa ficto repulisti, praeses provinciae recipere te non dubitabit. Certum est enim daturum
Abbreviated transcription (Latin):
atem ⁊ cãs discidu legib comp¬
bare. ¶Hec nisiuir uł mulierob¬
ẜuaũit ultrici ꝓuidẽtissime legi
penaplectẽtiu nam mulier sicõ¬
tẽpta lege repudium intẽdum eẽ
tẽptauerit suã dotẽ ⁊ annuptias
donacc̃em amittat necultra quĩ¬
endi post ãnnũ ernequis deꝓle
lubitet ꝑmittimus facultate
iurum ⁊̃ simulierẽ int̾lictã arg¬
uerit at tẽptantem tam dotẽ qͣ
añnupcias donacõem sibi hr̃e uł
seu undicare uxorẽq si uelit sta¬
tum ducẽ hac iusta diffumccẽsc̃¬
mus. ¶ Sm aũt alit uxori sue
renũtiare uolũt dotem redib̾at
⁊ ãn nuptias donacc̃em amittat¬

Expanded text:
iscidii legibus comprobare. Haec nisi vir vel mulier observaverint, ultrici providentissimae legis poena plectentur. nam mulier si contempta lege repudium mittendum esse temptaverit, suam dotem et ante nuptias donationem amittat nec intra quinendi post annum ei, ne quis de prole dubitet, permittimus facultatem. Virum etiam, si mulierem interdicta arguerit attemptantem, tam dotem quam ante nuptias donationem sibi habere seu vindicare uxoremque, si velit, statim ducere hac iusta definitione sancimus. sin autem aliter uxori suae renuntiare voluerit, dotem redhibeat et ante nuptias dona
Abbreviated transcription (Latin):
designamus sicut enim sinei
iusta ca dissolui mĩnnomaiꝰ
to limitelimiteꝓhibemus
ta adũsa nc̃citate p̃ssum uel
p̃ssam qm̃us in fausto atr̃nĩ
nccͣrio auxilio cupimus lib̾a¬
risiqua igitur maritũsuũ ad¬
ult̾ũmaut homitidã. uł uene¬

Expanded text:
ine iusta causa dissolvi matrimonia iusto limite prohibemus, ita adversa necessitate pressum vel pressam, quamvis infausto, attamen necessario auxilio cupimus liberari. Si qua igitur maritum suum adulterum aut homicidam vel vene
Abbreviated transcription (Latin):
sent: necderesiduis porcõmb
quicqm significaũit.inres ꝑ¬
tes diuisisse euns ãpparet hrd¬
itatemut duas hat q sextantẽ
accepit. Etiam: q̃ exuncia est
Iheres instituta.

Expanded text:
serit nec de residuis portionibus quicquam significaverit, in tres partes divisisse eum apparet hereditatem, ut duas habeat quae sextantem accepit, tertiam quae ex uncia est heres instituta.
Abbreviated transcription (Latin):
dationem ꝑatus ydoneamp̃st¬
are ꝙ omnib creditorib ⁊ õibꝰ
lib̾tatib sat̾faciat equissimu
est cum adimitti. ut omnes lib̾¬
tates indistincte celebrentur
Epriulegiũ damus nõ solum
ẜuo qui lib̾tate donatus est. si
⁊ ci cuinulla lib̾tas relicta est. ut
aliquto uenustum eueniat ut
ꝑ eum cui lib̾tas relicta est. non
aliis lib̾tas ĩponatur. ssiꝗdez
anteqmprior ḣrditanas res⁊
ub̾tatem accipiat. h eueniat se¬
cundo petitori uł t̾cio uł deĩceps
ampliores lib̾tates pollicẽtib
fieri locum censemꝰ. ¶Sinaũt
iam reboẜuo quiprimꝰ petut he¬
ditatem datis ĩ libtatibo abeo
quibdã ẜuis h̃rditarus ĩpõitis
quidã alius ẜuus h̃rditarius
licebit quidẽ ei h̾ impetͣre ⁊ sub
maiorib pollicitacionibo ⁊ sa¬
tisdacionib h̃rditatem accipe
s prior in lib̾tatempetitorma¬
neat. licet res ab eo abstrahan

Expanded text:
onem paratus idoneam praestare, quod omnibus creditoribus et omnibus libertatibus satisfaciat, aequissimum est eum admitti, ut omnes libertates indistincte celebrentur. Quod privilegium damus non solum servo, qui libertate donatus est, sed etiam ei, cui nulla libertas relicta est, ut aliquid venustum eveniat, ut per eum, cui libertas relicta non est, aliis libertas imponatur. Sed si quidem, antequam prior hereditarias res et libertatem accipiat, hoc eveniat, secundo petitori vel tertio vel deinceps ampliores libertates pollicentibus fieri locum censemus. Sin autem iam rebus servo, qui primus petiit hereditatem, datis et libertatibus ab eo quibusdam servis hereditariis impositis quidam alius servus hereditarius licebit quidem ei hoc impetrare et sub maioribus pollicitationibus et satisdationibus hereditatem accipere: sed prior in libertate petitor maneat, licet res ab eo abstrahant
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatis petitor s plures si ꝗdẽ
uno momentoutq ulamplio¬
res omibr deturlicentia ꝯmu¬
interhrditatem adire prius ĩ¬
satifdacione abommbꝰ dãda

Expanded text:
ditatis petitor, sed plures, si quidem uno momento uterque vel ampliores, omnibus detur licentia communiter hereditatem adire, prius satisdatione ab omnibus danda,
Abbreviated transcription (Latin):
angustał uicaru fiunt cogn¬
itores ñtã ad clemntiam nos¬
tramꝙͣ.ad ãplissimas pote¬
states sciant ẽẽ refe̾ndumeo
ẽẽ udiciũq sitares est ⁊ tri¬
menexegit rettius possĩt pu¬

Expanded text:
Augustalis, vicarii fuerint cognitores, non tam ad clementiam nostram quam ad amplissimas potestates sciant esse referendum. eorum esse iudicium, qui, si ita res est et crimen exegerit, rectius possi
Abbreviated transcription (Latin):
ses ꝓuncie ꝓepex̃it. cum necab
Husucapiposst. ⁊te eicuius
fumt successisse repericrit. res¬
titm tibi: prouidebit.
Den ¶Ehus q̃ subtͣcisse
inficas rectorẽ adiꝓuicie.
qui. sieam postea q̃ dñs rez
is ꝓ quo supplicas fr̃s ẽ alid
furatã cognou̾it. nõ ignorat
in q̃drup̾lum manifestineci
manifestiũo dupli acc̃one
sbtcͣte ꝑtus. apud furẽ editi.
pri qͣm ⁊ dñopossideantu
usucapi nõ possuͣtMatris

Expanded text:
s perspexerit, cum nec ab usucapi possunt, et te ei cuius fuerunt successisse reppererit, restitui tibi providebit.De his, quae subtraxisse nificas, rectorem adi provinciae, qui si eam, posteaquam dominus rerum is pro quo supplicas factus est, aliquid furatam cognoverit, non ignorat in quadruplum manifesti, nec manifesti vero dupli actione ctae partus apud furem editi, priusquam a domino possideantur, usucapi nequeunt: matris
Abbreviated transcription (Latin):
dem ¶Iuilẽ est ꝙ ate oter¬
saruis tuus exigit.ut rei qͣm
ap̾te eẽ fateans:exhibeas uen¬
ditorẽm. Nam a tnͣseunte ⁊
ignoto emisse dicere ñuent
uolentieuitare alienam bom
iinsuspitionẽm.

Expanded text:
 Civile est, quod a te adversarius tuus exigit, ut rei, quam apud te fuisse fatearis, exhibeas venditorem. nam a transeunte etiam ignoto emisse dicere non convenit volenti evitare alienam boni viri suspicionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Seni ¶iscuitepecũiam. adi
inrem tuamꝑfe̾ndam. dedisse
ꝓponis ꝑuaqntitate numata
reliqͣm imisus suos conũtit:
furtum fetit.
eoꝵ pena legittim ⁊ cołcebitur.

Expanded text:
Si is, cui te pecuniam ad matrem tuam perferendam dedisse proponis, parva quantitate numerata reliquam in usus suos convertit, furtum fecit.eorum poena legitima coercebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ditor qui p̾dium pignori
exum detinuit. fructus ⁊̃¬
quos ꝑcepit uł ꝑcipere debu¬
it inr̃one exonandi debĩti
pignoraticia accõe obligatuꝵ.
Pactum uulgare q. ꝓposuistis.
debitori. adusus creditoremp
ꝓpignoraticiam actionẽm.
o argẽtum pignori datum ꝑdi¬
dentrestitũe id nõ cegitur. s si
culpereus dep̾henditurul nich

Expanded text:
ditor, qui praedium pignori sibi nexum detinuit, fructus quos percepit vel percipere debuit in rationem exonerandi debiti pigneraticia actione obligatur.Pactum vulgare, quod proposuistis, debitori adversus creditorem pigneraticiam actionem. Po argentum pignori datum perdidit restituere id non cogitur: sed si culpae reus deprehenditur
Abbreviated transcription (Latin):
fũit tempore obligõnis. Creoi.¬
tor aũt nccrios sumptus quoc
circares pignoraticias fetit ex a

Expanded text:
fuerat tempore obligationis. Creditor autem necessarios sumptus, quos circa res pigneraticias fecit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
nec apeticione debiti sbmoͬuet
nisi int̾eͣchentes placũit ut am¬
mosq pignori ul ypotheceac¬
cepit dãpnum indecidẽdis.a¬
borib. in domib q destrueni¬
cere cogitur ⁊ si dolouł culparẽ
suppõitam defiorem fet̾ireo qͦ¬
qz noĩe pignoraticia acc̃one
tenebitur. ut talẽ restituat qͣliᷤ¬

Expanded text:
nec a petitione debiti submovetur, nisi inter contrahentes placuerit, ut amdomos pignori vel hypothecae accepit, damnum in decidendis arboribus domibusque destruencere cogitur et, si dolo vel culpa rem suppositam deteriorem fecerit, eo quoque nomine pigneraticia actione tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
tiquis legib ea ⁊ aduus re¬
troprincipib semprustãtita
tigultum est. ⁊ inmultis legũ
subtilitatbꝰ strictao bẜuati¬
o eis remissa est. ꝙ ex ip̃is rex
inuenimus docum̃tis. cume¬
nimtestõrum ordinacio sbc̃ta
diffincione legum instatuta
est.homines rustitriquibꝯ nõ
est traium possint pitia quo¬
mõpossittantã legum sb̃tili¬
tatem custodire multimis su

Expanded text:
tiquis legibus et a diversis retro principibus semper rusticitati consultum est et in multis legum subtilitatibus stricta observatio eis remissa est, quod ex ipsis rerum invenimus documentis. cum enim testamentorum ordinatio sub certa definitione legum instituta est, homines rustici et quibus non est litterarum peritia quomodo possunt tantam legum subtilitatem custodire in ultimis su
Abbreviated transcription (Latin):
Lesunt scĩim̃ rursus tnͣff̾¬
ri adiudicia nc̃ce sit instr¬
uctiones nctrias ꝑ lene ac
gñito nego dirimaturad¬
ep̃ta copia ꝯ qrendi. qͣrꝑ
hennib muretur iudex⁊
subiecta ñ potĩumntĩuemri.

Expanded text:
erint scientiam, rursus transferri ad iudicia necesse sit, instructiones necessarias plene actgnito negotio dirimatur, adempta copia conquerendi. quare perennibus inuretur iudex nsubiecta non potuerint inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
ciente creditore cuipignoriᷤᷤ
iure cum alus mancipus
obligatus fursti a debitore
manimifsores potinstiao

Expanded text:
iente creditore, cui pignoris iure cum aliis mancipiis obligatus fuisti, a debitore manumissus es, potuisti
Abbreviated transcription (Latin):
cis. ad nr̃mnrefaturclem̃tiar
de negõ q udicãdum ei tͣclid¬
iius ur de quo ꝓsua uinsoi¬
ctione iudĩtaũit petentis anr̃o
numintfidẽ finẽ eidẽ ĩ pomne¬
gocio ꝙ si ab eo disceptatumẽ
siuc aditum est eidẽ suggestõi

Expanded text:
am referatur clementiam de negotio, quod iudicandum ei tradidimus vel de quo pro sua iurisdictione iudicaverit, petentis a nostro numine finem eidem imponi negotio, quod ab eo disceptatum est, sive additum sit eidem suggestioni,
Abbreviated transcription (Latin):
sorore tua temammi r¬
sisseꝓponis. tñsi ex̃neosi
scripgit h̃rdes ꝑtis legittĩe
ccͣtablas eius bonor posso¬
nem petendo. uł ccͣ nũcupa¬
ta eamptẽpotis optinere.

Expanded text:
sorore te manumisisse proponis, tamen, si extraneos scripsit heredes, partis legitimae contra tabulas eius bonorum possessionem petendo, vel contra nuncupata eam partem poteris obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
possõnempupillinõieagnos¬
cerẽ tutorem potusse. apte de¬
claratur. Ip̃e aũt pupillꝰ bono¬
rum possõnt̃sme tutoris auc¬
tuncenm emolum̃tum succ¬
essioms. uidctur p̃torio iure:
quesitum esseao mate

Expanded text:
possessionem pupilli nomine agnoscere tutorem potuisse aperte declaratur. Ipse autem pupillus bonorum possessionem sine tutoris auctunc enim emolumentum successionis videtur praetorio iure quaesitum esse. P. E
Abbreviated transcription (Latin):
Qpr ¶Iauus tuus  reli¬
ctis tribemãcipatis filiis.
decesfit.hiiq bonoꝵ possõ¬
nemun libi accepunt. ꝓra
tãporcõe h̾rdẽs eos exͣtitisse.
palamest.

Expanded text:
 avus tuus relictis tribus emancipatis filiis decessit hique bonorum possessionem unde liberi acceperunt, pro portione heredes eos extitisse palam est.
Abbreviated transcription (Latin):
nem ex edc̃op̃toris. nõni
siẜmeas tabulas q̃ septẽte¬
stium sigñis signate sunt. pe¬
tiposse indubiumnõuenit.
Uerumsieundem numum
affuisse. sine scriptis testõ r̃
ꝯdito. doceri p̃otest. uuire cuuli
testamẽtum factirinderi.
possõnem deferri explorati

Expanded text:
nem ex edicto praetoris non nisi secundum eas tabulas, quae septem testium signis signatae sunt, peti posse in dubium non venit. Verum si eundem numerum adfuisse sine scriptis testamento condito doceri potest, iure civili testamentum factum videri possessionem deferri explorati
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r¶Unscimus esse
dubitatum de restonbus
que mintegrum postulant᷑
siue titmodo apdiudicẽ
cui aliquauñsdictio ẽ exa¬
minaricas oportet. suiea
pud pe caneos uidices su¬

Expanded text:
pp. Cum scimus esse dubitatum de restitutionibus, quae in integrum postulantur, sive tantummodo apud iudicem, cui aliqua iurisdictio est, examinari eas oportet, sive et apud pedaneos i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ionge abitudine seculi
nr̃i ẽe credimus ut theum¬
asius accusandi eius hãt
facultatemin cuiꝰ domo
eum licet ingenumiapri¬
ma tñetate fuisse consta¬
bit. quare nommne theu¬
masu mentio suꝑꝯflicru
crimis simãcho conqui¬
escat. si qͣm sane cuulem
petitionem idẽtreumasiꝰ
sibi compete considitiud¬
icio p̃sidali potit experiri.

Expanded text:
et longe a beatitudine saeculi nostri esse credidimus, ut thaumastus accusandi eius haberet facultatem, in cuius domo eum, licet ingenuum, a prima tamen aetate fuisse constabit. Quare ex nomine thaumasti mentio super conflictu criminali symmacho conquiescat. Si quam sane civilem petitionem idem thaumastus sibi competere confidit, iudicio praesidiali poterit experir
Abbreviated transcription (Latin):
Sem Eimagniri capita¬
Le crimen ac non leuefrater
cc̃ frẽm suuminstitũit. nõ
solum audiendus nonẽ
s ĩ exilii penaplectendus.
teuite patas cõntendis.
accusacionẽ ap̃p̃idem pro¬
uincie ccͣ filium tuum. siꝑ
pietas irõnaturaranĩ¬
mituinõ reuccatintenci¬
onemconstituere potes.

Expanded text:
Si magnum et capitale crimen ac non leve frater contra fratrem suum instituerit, non solum audiendus non est, sed etiam exilii poena plectendus. tuae vitae paratas contendis, accusationem apud praesidem provinciae contra filium tuum, si pietas et ratio naturalis animi tui non revocat intentionem, instituere potes.
Abbreviated transcription (Latin):
Uen  ea quecrimenm
tenditcognicionẽmorat
cerrapferende accusaconiᷤ
tp̃ra iuidex competens prẽt
intra quesi agere supsede¬
rit.: remint̃i isse causse inte¬
Aligitur.

Expanded text:
 ea quae crimen intendit cognitionem moratur, certa perferendae accusationi tempora iudex competens praestet, intra quae si agere supersederit, renuntiasse causae intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem̃ ¶Onignorat com¬
petens iudex camq̃ ultion
enrimortem fiuii suipgeq
allegat nontemeir adac¬
cusacionem t̃ẽ admittrn¬
dam iñsiprius matrenĩ
se esse pro bãuerit.

Expanded text:
. Non ignorat competens iudex eam, quae ultionem et mortem filii persequi adlegat, non temere ad accusationem esse admittendam, nisi prius matrem se esse probaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ LE crimine ꝙ: pub¬
licorum fuit uiditõrum
mulieri non accusareper¬
mitfitur insicertis ex cãis
id est si suã suorq imuriã¬

Expanded text:
 De crimine, quod publicorum fuerit judiciorum, mulieri accusare non permittitur, nisi certis ex causis, id est si suam suorumque pe
Abbreviated transcription (Latin):
secundmo solutã sugrmope¬
cumamꝓbareseditit. tutor¬
es uł cumtores tui suspectaᷤᷤ
uł flas hẽant ꝓprio nomĩe
cumnon liceat aliẽnonon
seĩscribere. nec emm facile
tutores ułcuratores qoffõ¬

Expanded text:
secundinus solutam ingenuo pecuniam probare se dicit, tutores vel curatores tui suspectas ut falsas habent, proprio nomine, cum non liceat alieno, non subscribere. Nec enim facile tutores vel curatores, qui o
Abbreviated transcription (Latin):
missum no est mulieri le¬
gis comelie crimine reu
fatere.insi:res adẽam ꝑti¬
neat. cum igitur filii tui
tutores siuecuratores ha¬
bent ip̃i delib̾are debentan

Expanded text:
ermissum non est mulieri legis corneliae crimine reum facere, nisi res ad eam pertineat. Cum igitur filii tui tutores et curatores habent, ipsi deliberare debent, an
Abbreviated transcription (Latin):
cum instituere ꝓpant. non
alit̃ ad ħ admittant᷑ msi
prius inscripcõnum pãg¬
ma p̃cesẜit. ⁊ fidẽuissorde
excertenda litead hibito
fũit. siũo post satis dacio¬
adm̃onẽdi sunt. utuemã
ad cãm agendam ⁊ siꝑ̃ affu¬
ennt. nõ solum ex̃oromẽ

Expanded text:
cum instituere properant, non aliter ad hoc admittantur, nisi prius inscriptionum pagina processerit et fideiussor de exercenda lite adhibitus fuerit. Sin vero post satisdatioadmonendi sunt, ut veniant ad causam agendam, et si non adfuerint, non s
Abbreviated transcription (Latin):
onemip̃ res a seiuo raptͣͣs int¬
domnum s contra eumquez
fatinus commisisse ꝓponis hã
instituerẽ debes. s qm̃ a fu̾cimil¬
lo ĩ teũberib.afflictum asseue
reum deferendum putaueris.
ap̃presidem ꝓuincie agenon
ignarum . q̃. adinodum crimmm¬
b ꝓbatis res uindicari deleat.

Expanded text:
raptas intdominum, sed contra eum quem facinus commisisse proponis hanc instituere debes. Sed quoniam a Fuscinillo etiam te verberibus adflictum adseverreum deferendum putaveris, apud praesidem provinciae age non ignarum, quemadmodum criminibus probatis res vindicari debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃ Uoniamd multa fati¬
nora sub uno uioleñtienonñe
ꝯtinentur. cum. aliisium infr̃e
certantib aliisq cumindign¬
acione resistentib uerbera cedeᷤᷤ¬
q crebro detegantur admisseĩ
placuit.si fortequis uł expos¬
sidentis parte. uł eius possonez¬
qui possõnem temerare tempt¬
tanerit. intemptus sit: in eum
supplicium ex̃ceri. qui facere tẽp¬
taue̾rit ⁊ alfutriparti cãmmalo¬
aut deportatione in suleplect

Expanded text:
uoniam multa facinora sub uno violentiae nomine continentur, cum aliis vim inferre temptantibus, aliis cum indignatione repugnantibus verbera caedesque crebro deteguntur admissae. placuit, si forte quis vel ex possidentis parte vel eius qui possessionem temerare temptaverit interemptus sit, in eum supplicium exerceri, qui vim facere temptavit et alterutri parti causam maloaut deportatione insulae plect
Abbreviated transcription (Latin):
sactoq negitio post hac
nulla actioneq exscripto
sup sũptuum repeticõe p̃s¬
tetur. nisiuidex qui de prĩ¬
cipali negocio smnamꝓnił¬
restitui debere expensas exp¬
ensas. aut suphus q̃rela
iire com̃pete. port absolu¬
tum emi dimissumq ĩ
iuditium nefas est litem
alteram gurge exlitis p̃

Expanded text:
sactoque negotio posthac nulli actio neque ex rescripto super sumptuum repetitione praestetur, nisi iudex, qui de principali negotio sententrestitui debere expensas aut super his querellam iure conpetere. Post absolutum enim dimissumque iudicium nefas est litem alteram consurgere ex litis p
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r Iccat omnib idici¬
bus illustri pͣditis pottateo si¬
liarios sibi cos dem scdo. acftio
⁊ sepĩus imungere. qui ⁊ quise¬
mel recit cognitus est nõ debet¬

Expanded text:
Liceat omnibus iudicibus illustri praeditis potestate consiliarios sibi eosdem secundo ac tertio et saepius iniungere, quia qui semel recte cognitus est, ob h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtemporeꝯ sules mancipiasua
libertate conauoliunt.indon
ad easdem libtates pagendas
ꝓpriam aducracionis uccem ĩ¬
accommodare alus nichomi¬
nus priuilegns queiam pri¬
dem memoratis uł fisci promᷤ
uł adhuc aduccationis pro
tp̃rc pagentib officium tega¬
tis diuersis madis indulta

Expanded text:
tempore consules mancipia sua libertate donare voluerint, ad easdem libertates peragendas propriam advocationis vocem accommodare. Aliis nihilo minus privilegiis, quae iam pridem memoratis vel fisci patronis vel adhuc advocationis pro tempore peragentibus officium togatis diversis modis ind
Abbreviated transcription (Latin):
mm ꝑ qitale pagunt offi¬
cium inter spectabiles sacri.⁊̃.¬
ñi ꝯsistori comites diuma
nre serenitatis manupũcti
tale deposuerunt officiumi
siquidẽfilios ingenuos ha¬
beant cos clarissimoꝵnota¬
rioruminseri consorcio tribun¬
orum sacras solitas epłas sñ
quadam suffragnsoluconep¬
cepturos. et siquis ꝑsentẽtiã
sblimitatis tuc monitus sr̃
agnito debito uł agnita cau¬
saqueingeritur eiꝯ fessõnem
expoñe paratus sit eam non
abitrio delegato. sed tũc tp̃ris
fiscipatronis uł alt̃utri eouoti
si alterad ẽe nõpossit ꝑmore
t̃nsolito sb̃ actorum testificaci¬
one intimari.¶Queciens ꝗs
denuptus quas sine dotalib
inst̃ns mutuo cc̃hendi matu¬
monium. mimocelebratis ĩ¬
suꝑ.affectu suo liberis ex hiuio¬
cemocliꝯiugio iam exstanti¬
bus uł necdum ptreatis legit¬
timis allegatiouibo uti malu¬
erit eas ꝓpud cos dem ꝓtp̃rcĩ
fiscipatr̃onos uł altutrumcoꝵ
ut dictũ eoꝵẽ gestis int̾uem¬
entibo comniendati. ita urteb

Expanded text:
m tale peragunt officium, inter spectabiles sacri nostri consistorii comites divina nostrae serenitatis manu puncti tale deposuerint officium, si quidem filios ingenuos habeant, eos clarissimorum notariorum inseri consortio tribunorum, sacras solitas epistulas sine quadam suffragii solutione percepturos. Et si quis per sententiam sublimitatis tuae monitus super agnito debito vel agnita causa, quae ingeritur ei, confessionem exponere paratus sit, eam non arbitro delegato, sed tunc temporis fisci patronis vel alterutri eorum, si alter adesse non possit, pro more tamen solito sub actorum testificatione intimari. Quotiensque de nuptiis quis sine dotalibus instrumentis mutuo contrahendi matrimonium animo celebratis super adfectu suo, liberis ex huiusmodi coniugio iam extantibus vel necdum procreatis, legitimis adlegationibus uti maluerit, eas apud eosdem pro tempore fisci patronos vel alterutrum, ut dictum est, eorum gestis intervenientibus commen
Abbreviated transcription (Latin):
quid aũt occulte aluro qdẽ
agẽ conatur⁊ petumas ꝓp
te accepit. ⁊ undi dit ꝑticula¬
tim acc̃ces. ꝑtemaut donare
simulat uł ip̃i quiõ quiẽp¬
uł forsitan alii ꝑ suppõitam
tratum ẽẽ didicimo hio mac¬
hinacionẽ penitꝰ amputa ĩ¬
mus. ut nchil amplius ac
anslatum mutile ẽe ex utͣ
ꝑt̃e censemus. ut n ei quice¬
dit  accces nz ei qui cas sus¬
cipe curuit aliquid lucuł¬

Expanded text:
quis autem occulte aliud quidem agere conatur et pecunias pro parte accepit et vendidit particulatim actiones, partem autem donare simulat vel ipsi, qui empel forsitan alii per suppositam tratum esse didicimus, huiusmodi machinationem penitus amputamus, ut nihil amplius accanslatum, inutile esse ex utraque parte censemus, ut neque ei qui cedit actiones neque ei qui eas suscipere curavit aliquid luc
Abbreviated transcription (Latin):
eius ex dissimulata donaci¬
one oriatur molestia ¶Etui¬
stum quidẽ fũat ħ remediũ
debitoribo.ab anastasiams
astute lac̾andamẽe existĩa¬
uerunt. si ne utdeamur in

Expanded text:
eius ex dissimulata donatione oriatur molestia. Et iustum quidem fuerat hoc remedium debitoribus ab Anastasianisastute lacerandam esse existimaverunt. sed ne videamur in
Abbreviated transcription (Latin):
utanturet titulis quihi dolo
scientes coͣmimifint. afficiẽdi
p̃buint. ut libelli aut tituli eo¬
rum nommib uł edib affi¬
ganturalienis eatenus in eos
qui fecerintumdicentur. aut
affectis plũmbo ppetuiᷤ metal¬
lorum supplicus. ceputẽtur.
Ruisquis igitur litepulsatꝰ.
cum ip̃e rei sit possõr⁊ iũrs.
credident ingendum cius pos¬
sessiorus aut c iuse qisbhẽ
fraude aut ntine. aut enitme
temptauit.amissone mulc¬
tełitur. Necrepetende accõis
suffragantur hat facłtatem.
Cos sanequispontealiens li¬
tibꝯinseri sepatutur cũbuᷤ¬

Expanded text:
utantur et titulis, qui huiusmodi dolo scientes conivent, adficiendi praebuerint, ut libelli aut tituli eorum nominibus aedibus adfigantur alienis, eatenus in eos qui fecerint vindicetur, ut adfecti plumbo perpetuis metallorum suppliciis deputentur. Quisquis igitur lite pulsatus, cum ipse et rei sit possessor et iuris crediderit ingerendum, eius possessionis aut causae, quam sub hac fraude aut retinere aut evitemptaverit, amissione multetur nec repetendae actionis, suffragantur, habeat facultatem. Eos sane, qui se sponte alienis litibus inseri patiuntur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uari censemus. executores q i p¬
huius legis omnes uidices
ẽẽ oportet. ¶Ocponẽdiautẽ
aut fñgendi titulos uł ĩ con¬
scindendi uela nõsolum eis
ad quoꝵ p̃iudicium tale ali
quam serius sine metucalũ¬
pne uł accusaciõ necrimimᷤᷤ
lñiam ministramus  dec̾nen .i. pi¬
tes uidices eoꝵ ꝙ officia trice¬
nis libris aun mulctari sita

Expanded text:
vari censemus, exsecutoresque huius legis omnes iudices esse oportere. Deponendi autem vel frangendi titulos vel etiam conscindendi vela non solum eis, ad quorum praeiudicium tale aliqquam servis sine metu calumniae vel accusatione criminis licentiam ministramus, decernentes iudices eorumque officia tricenis libris auri multari, si ta
Abbreviated transcription (Latin):
a pifuit aomini stͣcione
suffultus siqurd ab eouł
infertur iurgium uł refer¬
turꝓcuratoris ꝑgonamĩ
negocusunura sb̃stituat.
Qu od siquis sc̃ioms huiꝰ i ꝑ¬
statuta tñs gressus iudi¬
cus se se uirgatinus inge¬
sserit careat e̾ius uitis sorte
cuius nõ ꝑꝓcuratorẽ expe¬
ctauit eũntum. ¶ Iu dexii nĩ ꝑs¬
chilominus quicͣc fec̾it
nou̾̃it a se.. Li bras auri
demponderis exigenduz¬

Expanded text:
arii fuerit administratione subfultus, si quid ab eo vel infertur iurgium vel refertur, procuratoris personam in negotii sui iura substituat. Quod si quis sanctionis huius statuta transgressus iudiciis sese iurgaturus ingesserit, careat eius litis sorte, cuius non per procuratorem expectavit eventum. Iudex nihilo minus, qui contra fecerit, noverit a se viginti libras auri, tundem ponderis exigendu
Abbreviated transcription (Latin):
bus alien sfundumul ser¬
uum citramãdatum tibidi¬
strabentibꝰ dedistir Et nez
p̃cessisse. n sccuta cc̃ttum do¬
mini declaretur uoluntas.
Inremaũt eius idem pcium
cessisse ꝓuincie p̃xes causaco¬
ginta pepexent ħ tibi restitin¬

Expanded text:
bus alienis fundum vel servum citra mandatum tibi distrahentibus dedisti et neque praecessisse neque secuta contractum domini declaretur voluntas, in rem autem eius id pretium cessisse provinciae praeses causa cognita perspexerit, hoc tibi restit
Abbreviated transcription (Latin):
torem respondẽdrtrbini¬
mus facultatẽnisi forte
quor dam iustiores ñ nũ¬
qm obcausas uehemen¬
ciores maxiim iuidicis uo¬
cabit auctoritas. Nelit̾ea

Expanded text:
torem respondendi tribuimus facultatem: nisi forte quosdam, iustiores nonnumquam ob causas, vehementior maximi iudicis vocabit auctoritas. A
Abbreviated transcription (Latin):
curatõris an adagẽdum
negocium mandatũ ado¬
minolitis hãt. tn s falsus
ꝓcurator inuematur necĩ
diciotroũsic solentnecpo¬
test esse uidicium. pate pon¬

Expanded text:
rocuratoris, an ad agendum negotium mandatum a domino litis habeat, tamen si falsus procurator inveniatur, nec dici controversiae solent nec potest esse iudicium. GRAT.
Abbreviated transcription (Latin):
Pp̃r. Ua demum suplite
prequenda qm tibi prmanda¬
uit acc̃onemintentare potes.
si cum primolitẽꝯtestaretisñ
est tibi eonõi eꝓpõita paerio.
agiturtibi obicipot̃. Nam si
intẽgrares est rõ ꝑpetin edc̃i. ac¬
ceptam tibi nõ ꝑmittitalien¬
nononinte acc̃onemintẽde.¬
uersus telatauins rõne sub¬
sistit.ꝙ. touersaria tua minor

Expanded text:
. Ita demum super lite persequenda, quam tibi mater mandavit, actionem intendere potes, si, cum primo litem contestareris, non est tibi eo nomine opposita praescriptio agitur, tibi obici poterit. Nam si integra res est, ratio perpetui edicti acceptam tibi non permittit alieno nomine actionem intendeversus te lata iuris ratione substitit, quod adversaria tua minor
Abbreviated transcription (Latin):
cionc subiecta. aut ꝙͣ fiuus ĩ¬
si ultro actionem pr̃is nõie
dingat inãdatum ꝓbare nõ
cogitur. ¶Sancꝗd sinecdũ
legitt᷑imametatem idẽ filius
tuus compleuerat obħ quid̃
repelleeum. ⁊ pcuracõe iudexĩ
non m̾iuste potuit. s multo
iustius fuit uł hiꝰ defẽsorer
acem ⁊ in defensum graui con

Expanded text:
tione subiecta, aut quod filius, etiamsi ultro actionem patris nomine dirigat, mandatum probare non cogitur. Sane quod necdum legitimam aetatem idem filius tuus compleverat, ob hoc quidem depellere procuratione eum iudex non iniuste potuit. Sed multo iustius fuit vel huiusmodi defensorem acem et indefensum gravi con
Abbreviated transcription (Latin):
litoremuł actorẽ p̃dusinonĩ
sp̃alit distrabendi mãdatur
accepit.ius rerumdĩnumuẽ¬
dendroĩnum nõ hr̃e certum
ac m mifestũm est. uñsiñex¬

Expanded text:
torem vel actorem praedii, si non specialiter distrahendi mandatum accepit, ius rerum dominii vendendi non habere certum ac manifestum est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Gi penuttor tounam
sp̃emostitut officium man¬
datiegressus est id qdgesnit
nullum dm̃o p̾̃uidicium fa¬
cere potuit. Q si plenam pote¬
statem agendi hũit remiud¬
icatam rescindinõ oporret.
cum siquid fraude ut doio
egitꝯuemre eum more uid¬
ficiorum non prosõberis.

Expanded text:
. Si procurator ad unam speciem constitutus officium mandati egressus est, id quod gessit nullum domino praeiudicium fcere potuit. Quod si plenam potestatem agendi habuit, rem iudicatam rescindi non oportet, cum, si quid fraude vel dolo egit, convenire eum more iudiciorum non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
dius ꝯsultissimus princeps
parens ñrut iarfura cãe affice¬
rentur hii qui sibi potnͣciorũ
pr̃ccnium adu̾crassentut
ħ ppõito metuiudiciaricut
tes pocius suomarte discurre¬
rent qͣmpotnciorum domo¬
rum op̾ib interentur. Quẽ.
ius sc̃iom̃s rectores ꝑiuncia¬
rum custodes ⁊ contemptea
licet ut mactorẽs scuꝓcurat¬
ores in subͣsidia negorum.
uł usurpatos gr̃a. uł rccẽptos
seuerã siñauindicarent. ¶Qre
unis potntum inttessiomb
opprimuntur int̃ uitigͣatdre
audĩam tuam imꝑtin debe¬
bis. nec ͣmetuaᷤ ne preludice
clanssimis uins. cum duiᷤᷤ
claudius huius icirectorez¬
cium pgonas debiti creditores
iactum mulctẽtur. aptaem
credentumuidetur ẽe uoraci¬
tas. qui alios acc̃onum suaꝵ
redimunt exactores. dHus¬

Expanded text:
dius consultissimus princeps parens noster, ut iactura causae adficerentur ii, qui sibi potentiorum patrocinium advocassent, ut hoc proposito metu iudiciariae lites potius suo marte discurrerent, quam potentiorrum opibus niterentur. Quem ius sanctionis rectores provinciarum custodes et contemptae ilicet ut in actores seu procuratores in subsidia negotiorum vel usurpatos gratia vel redemptos severa sententia vindicarent. Quare unis potentium intercessionibus opprimuntur, inter litigatores audientiam tuam impertire debebis: nec metuas, ne praeiudices clarissimis viris, cum divus Claudius huius rei rectorersonas, debiti creditores iactura multentur. Aperta enim credentium videtur esse voracitas, qui alios actionum suarum redimunt exactores.
Abbreviated transcription (Latin):
DprlUila dubitõ est pꝰ
cãm in uidicio agitatamut¬
pote dñm liͣtis ꝓcuratore
qui agendam ur defendẽ¬
dam litem mandauerat.
possemcohatam cãmiur¬
giumq fimre. ¶ Quippe

Expanded text:
Nulla dubitatio est post causam in iudicio agitatam utpote dominum litis procuratorem qui agendam vel defendendam litem mandaverat, posse inchoatam causam iurgiumque finire, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Uem. lcius quidẽ edificia
tolle si domis ẜuitutẽ nõdebe¬
tur. ¶In parietr ũo tuo si fene¬
stram uilianus uiuł clam feci¬
sse ꝯuicatur sũp̃tibꝰ suis op̾

Expanded text:
us . Altius quidem aedificia tollere, si domus servitutem non debetur. In pariete vero tuo si fenestram iulianus vi vel clam fecisse convincatur, sumptibus suis op
Abbreviated transcription (Latin):
emcarphie ul syriarche
ornam̃ta codecõrant. plat
macłam fubire ĩfamieet
alienos a romams legibꝰsi:
siex antilla ur ancille filia .ł
uł scemce filia. uł tab̾nariał¬
tab̾narie filia.uł humili uł
aut arenaru filia.uł q̃ merti¬
monus pb̾ lice p̃fuit. suscep¬
tos filos innuo legittĩor lx¬
pti Itaut quicꝗo talib libe¬
ris prdonauit. siue illos leg¬
ittimos seunatura les dix̾it.
tunc sobo li reddectur. aut fp̃
aut sorori aut pr̃i aut mr̃iss
⁊ si uxoritali. ꝙ cu datũ qͦ¬
lbet geñe fu̾it ut ẽpcionecol¬

Expanded text:
carchiae vel syriarchiae, ornamenta condecorant, placet maculam subire infamiae et alienos a romanis legibus fieri, si ex ancilla vel ancillae filia vel vel scaenicae filia filia, vel humili vel aut arenarii filia, vel quae mercimoniis publicis praefuit, susceptos filios in numero legitimorum hapti; ita ut, quicquid talibus liberis pater donaverit, sive illos legitimos seu naturales dixerit, imae soboli reddatur, aut fratri aut sorori, aut patri aut matri. Sed et si uxori tali quodcumque datum quolibet genere fuerit vel emptione col
Abbreviated transcription (Latin):
Nter claras sapĩe⁊ mansuet¬
udinis nr̃e laudes xp̃ianssiẽ
principiumpuriore luce tãꝙͣ
aliq sidus irtadiat ꝙ. amore
fidericaritatis studio edocti ec¬
clesiasticis disciplims romane
sedis reu̾entiã ꝯfuatis. ⁊ eicunc¬
tasb̾icitis ⁊ adeius decluc̾tis u¬
nitatem. ad cuius quctorẽ hẽ
ta declarant.⁊ pietatis ur̃ere
uentissimi testãtur. affatus. ⁊̃¬
patet igitur in uobĩpletumĩ
foreq scripture lccũtur ꝑme
reges regnãt ⁊ potẽtes scribũt
lumine clariore p̃flgeat ꝙͣ ret¬
uemreligio.Namcum aucto¬
rem uite uł lumins utͣq reci¬
piant recte ⁊tenebrs respuũt.
⁊ nescĩt sb̃iacere defectin. qmͣ
obremgłoissime principum
uotis oĩb exor bitur diuma
potenciaut pictatẽ ur̃am inh
ardore fidei mhe deuoct̃e m̃tis
in hoc integre religionis stud

Expanded text:
nter claras sapientiae mansuetudinis uestrae laudes, Christianissime principum, puriore luce tamquam aliquod sidus inradiat, quod amore fidei, quod caritatis studio, edocti ecclesiasticis disciplinis, Romanae sedi reuerentiam conseruatis et ei cuncta subicitis et ad eius deducitis unita declarant, et pietatis vestrae reverendissimi testantur affatus. Patet igitur in vobis impletum fore, quod scripturae loquuntur: per me reges regnant et potentes scribunt lumine clariore praefulgeat, quam recuera religio. nam cum auctorem uitae uel luminis utraque respiciant, recte et tenebras respuunt et nesciunt subiacere defectui. quam ob rem, gloriosissime principum, uotis omnibus exorabitur diuina potentia, ut pietatem uestram in hoc ardore fidei, in hac deuotione mentis, in hoc integrae religionis stud
Abbreviated transcription (Latin):
ione mutuam sumpsistipe¬
sollẽpnitate ũbor uos ob¬
lgastis in solidum⁊ campꝰ
integram soliusti. de restitu¬
enda tibi parte ccͣ ionẽ expin.
ut debitum posc̃es iudiceco¬
gnoccente potes.
Semꝰ ¶Tm quimutuã sũp¬
sit pecumam licet mrẽs alie¬
nas creditori nõ dtẽplonedo¬
mini rerũ eamfenoridantiã
principalit obligatum ob¬
Inoriumremanere õportet.

Expanded text:
ione mutuam sumpsisti pesollemnitate verborum vos obligastis in solidum et post integrum solvisti, de restituenda tibi parte contra ionem experiri, ut debitum posceres, iudice cognoscente potes.s . Eum, qui mutuam sumpsit pecuniam, licet in res alienas, creditore non contemplatione domini rerum eam fenori dante, principaliter obligatum obnoxium remanere oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti ⁊ peculium eius more
iudicõꝵ pzequi. ⁊ cũ manu¬
missis ordinata ute ẜnfo
riam edc̃i expiriꝓ hiberis¬
port qniimmum de statude¬
functor q̃onem incipe non
posse ad sp̃em emantipati¬
oms uire nec ne ꝑfecta sit
minime pertinẽt.
qñnium. a dic morte exc̃eei
excessit. potes rem .p. ⁊ pu
cripcc̃e repelłe. Anaũt ꝓ ing¬
enua in diẽmortis egitin
iudicio requiret᷑. ꝙ siuãne¬
tas intuemat potiorã tp̃a
spettare conuenit.

Expanded text:
coepisti, et peculium eius more iudiciorum persequi et cum manumissis ordinata lite secundum formam edicti experiripost quinquennium de statu defunctorum quaestionem incipere non posse, ad speciem emancipationis, iure nec ne perfecta sit, minime pertinet. inquennium a die mortis eius excessit, potes rem publicam criptione repellere. An autem pro ingenua in diem mortis egerit, in iudicio requiretur. quod si varietas interveniat, posteriora tempora spectari convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
oms macłam excegitande ĩb¬
gemuntatis collucione ac
falsecaptuutatis uelamẽ
apct competẽtemurditẽob¬
tegeuoluisse ꝓponas necli¬
b̾tatem ei matrẽ tuã dẽdis
se. s solam ingenuitatem
eũ nute uolũtatism̃datio
issum ꝙͣ nõ int̾cessisse sig.¬
nficas. ingenuũ fitissen
sũs tuiingemirtatis ius
tribuere potuit.
tis priuatis pactis mutare
statum nõ liceumanose
gentiꝓmisso manifeste dec¬

Expanded text:
s maculam excogitandae ingenuitatis collusione ac falsae captivitatis velamento apud competentem iudicem obtegere voluisse proponas nec libertatem ei matrem tuam dedisse, sed in solam ingenuitatem eum nudae voluntatis mendacio issum, quam non intercessisse significas, ingenuum fecisse non sus tui ingenuitatis ius tribuere potuit.tis privatis pactis mutare statum non licere Ninnigenti promisso manifeste dec
Abbreviated transcription (Latin):
bitoris sui tibi debitortuus
cumpociores erant distrtap¬
bentur.ab ẽptoribo reucca¬
ri non posse ꝑspĩtis.
Dem. ¶Ia creditore nom̃
compasti ea pignora que
uenditor nominis ꝑseqp
dica. Nam sidebitum erciꝰ
pzona res obligatas tenẽ¬
tes nõ triffcuint iureomu
mpignora distra he ñꝓhi¬
bens ¶Ganesi a creditoribꝰ
in ordine pignox añceden¬
tib uenũdantib qui possi¬
dent comprunt.uł longi
tpris p̃scripcione minintip¬
benturpignorum distrahẽ¬
dorum te nõ habe facłtate¬

Expanded text:
bitoris sui tibi debitor dedicum potiores erant, distracta probentur, ab emptoribus avocari non posse perspicis. . Si a creditore nomen comparasti, ea pignora, quae venditor nomiminis ! dica. Nam si debitum ex eius persona res obligatas tenentes non transferant, iure communi pignora distrahere non prohiberis Sane si creditoribus in ordine pignorum antecedentibus venumdantibus qui possident comparaverunt vel longi temporis praescriptione muniti perhibentur, pignorum distrahendorum te non habere facultate
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris tuenõieres que tiuiurᷤ
fuerant depõite sunt causa pro¬
prietatis ea rõne mutarinon
poturt ⁊ si donasse teuxorires
tuas ex hoc quis intelligatcũ
donationimr̃imomo ftã priꝰ mor¬
tua ea que libemli ratẽ excepitir¬
rita sitͣ nec ẽignotum ꝙ cũ ꝓbari
nõ possit unde uxor inr̃imonu
tp̃re honeste quesient. de mari¬
tibomis eam habuisse ueteris
iuris nuctores m̃ito c̃didissẽt.
Dem. ¶Iex uoluntateprisĩ
tui fiuotu toris nup̃ta es coll¬
ata inmaritum donacio ip̃oui¬
re irtita est. s si. m̃m̃. uire nõ uã¬
luit licet ip̃oiure donacio tenue h¬
quinec maritꝰ pot dici utiles ac¬
ciones suꝑ reuccandis hus tibi¬

Expanded text:
uxoris tuae nomine res quae tui iuris fuerunt depositae sunt, causa proprietatis ea ratione mutari non potuit, etsi donasse te uxori res tuas ex hoc quis intellegat, cum donatio in matrimonio facta prius mortua ea quae liberalitatem excepit irrita sit. Nec est ignotum, quod, cum probari non possit, unde uxor matrimonii tempore honeste quaesierit, de mariti bonis eam habuisse veteres iuris auctores merito credidissent.e. Si ex voluntate patris tui filio tutoris nupta es, collata in maritum donatio ipso iure irrita est. sed si matrimonium iure non valuit, licet ipso iure donatio tenuequi nec maritus potest dici, utiles actiones super revocandis his tib