comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut erat ace̾rimus: ita respondit. Ideo male
acceptus es. quia non ego uissi: ut omnes
qui audissent. parumq hominem nossent
non eum arte medic inali fidere. sed nescuo
qua illicita potentia putarent. Unde cũ cẽ
a quib dam postea stupentibus inter rogalil
aperiis quod non intellexerat: uidelieat ilb
prat non hoc se fuisse iussurum. Tantum
ualet ratio ut artibus non mutatis. qͥd¬
Seas sit ꝓ tempoꝵ uarietate mutandum.
m itaq uerum ẽ qd dicitur semel recte
atum: nullatenus eẽ inutandum. Mutata
uippe temporis causa quod recte antea
actum fuerat. ita mutari uera ratio plerũꝙ
lagitat: ut cum ipsi dicant recte non fieri
imutetur: contra ueritas clamet recte nõ
seri nisi mutetur: quia utrumq tunc erit
etum. si erit ꝑ tempoꝵ diuersitate diu̾sũ
Tuod enum in diuersitate temꝑsonarũ uns
ammpore accidere potest ut hiucliceat aliqd
mpune facere. illi non liceat. non quoddis¬

Expanded text:
ut erat acerrimus, ita respondit: deo male ut erat acerrimus, ita respondit: deo male acceptus es, quia non ego iussi\', ut omnes, qui audissent parumque hominem nossent, non eum arte medicinali fidere sed nescio qua inlicita potentia putarent. unde cum esset a quibus poterat stupentibus interrogatus, aperuit, quod non intellexerant, uidelicet illi iam aetati non hoc se fuisse iussurum. tantum igitur ualet ratione atque artibus non mutatis, qeas sit pro temporum uarietate mutandum. Non itaque uerum est, quod dicitur, semel recte factum nullatenus esse mutandum. mutata quippe temporis causa, quod recte ante factum fuerat, ita mutari uera ratio plerumque flagitat, ut, cum ipsi dicant recte non fieri, si mutetur, contra ueritas clamet recte non fieri, nisi mutetur, quia utrumque tunc erit rectum, si erit pro temporum diuersitate diuersum. quod enim in diuersitate personarum uno tempore accidere potest, ut huic liceat\' aliquid \'impune facere, illi non liceat, non quod dis
Abbreviated transcription (Latin):
etates. Ad olescentiȩ pueritia non reditura ce¬
dit᷑. iuuentus adolescentiȩ non mansura sue¬
cedit: finiens iuuentutem senectus morte fi¬
nitur. Hȩc omnia mutantur.: nec mutatur di¬
uine ꝓuidentiȩ ratio qua fit ut ista mutent᷑.
Non autem opinor cum agricola estate aliud
iusserit quam iusserat hiemȩ. ratio mutatur
agriculturȩ: & cum mane surgit qui noc teꝗͥ¬
noctȩ quiescebat. uitȩ consilium non mu¬
tauit. Aliud magister adolescenti: quã pu¬
ero solebat. imposuit. D octrina igitur cõs¬
tans mutato precepto: non mutata muta¬
uit. Magnus ille nr̃oꝵ tempoꝵ medicus ui¬
dicianus. consultus a quodam: dolori eius
adiberi iussit quod in tempore congruere
uidebatur. Adhibitum: sanitas consecuta
est. Deinde post aliquot annos eadem rurs
corporis causa cominota: hoc idemn ͤu tauit
adhibendum. Wertit inpeius: miratus re¬
currit ad medicum: indicat factum. At ille

Expanded text:
aetates! adulescentiae pueritia non reditura ceaetates! adulescentiae pueritia non reditura cedit, iuuentus adulescentiae non mansura succedit, finiens iuuentutem senectus morte finitur. haec omnia mutantur nec mutatur diuinae prouidentiae ratio, qua fit, ut ista mutentur. non autem, opinor, cum agricola aestate aliud iusserit, quam iusserat hieme, ratio mutatur agriculturae. et cum mane surgit, qui nocte quiescebat, uitae consilium non mutauit. aliud magister adulescenti, quam puero solebat, inposuit; doctrina igitur constans mutato praecepto non mutata mutauit. Magnus ille nostrorum temporum medicus Vindicianus consultus a quodam dolori eius adhiberi iussit, quod in tempore congruere uidebatur; adhibitum sanitas consecuta est. deinde post aliquot annos eadem rursus corporis causa commota hoc idem ille putauit adhibendum; uertit in peius. miratus recurrit ad medicum, indicat factum; at ille,
Abbreviated transcription (Latin):
num putent: ꝑsuaderi aliquando forsitã possit.
Ergo in epła cua posiusti moueri quosdam cur
hic ds̃ qui et ueteris testamenti ds̃ ẽẽ firmatur.
spretis ueterib sacrificuis. delectatus sit nouis.
Nichil enim corrigi posse asserunt. nisi qđ an¬
te non recte factum ꝓbaretur. uel quod semel
recte factum sit. iminutari nullatenus debu¬
isse. Rec te enim facta. dicunt inutari nisi mĩce
non posse. hȩc uerba ex litteris tuis in has me¬
as transtuli. quib si respondere copiose uelun.
tempus me cicius quam exempla defecerint:
quib rerum ipsa natura & oꝑa humana certa ra¬
cione ꝓ temporum oportunitate mutentur:
nec tamen eadem ratio sit mutabilis qua ista mo¬
tantur. Unde pauca commemorem: ut ex his ex¬
citata quodammodo.iam ꝑplura similia uigil
currat intentio. Nonne hiemi estas. addito sem¬
sim calore succedit: Nonne diurnis. tempora
nocturna uertuntur: quotiens nr̃ȩ uariantur

Expanded text:
num putent, persuaderi aliquando forsitan possint. 2. num putent, persuaderi aliquando forsitan possint. 2. Ergo in epistola tua posuisti, moveri quosdam, cur hic Deus, qui et veteris Testamenti Deus esse firmatur, spretis veteribus sacrificiis, delectatus sit novis. Nihil enim corrigi posse asserunt, nisi qte non recte factum probaretur, uel, quod semel recte factum sit, inmutari nullatenus debuisse. recte enim facta dicunt mutari nisi iniuste non posse\'. haec uerba ex litteris tuis in has meas transtuli. quibus si respondere copiose uelim, tempus me citius quam exempla defecerint, quibus rerum ipsa natura et opera humana certa ratione pro temporum opportunitate mutentur nec tamen eadem ratio sit mutabilis, qua ista mutantur. unde pauca commemorem, ut ex his excitata quodam modo iam per plura similia uigil currat intentio. nonne hiemi aestas addito sensim calore succedit? nonne diurnis tempora nocturna uertuntur? quotiens nostrae uariantur
Abbreviated transcription (Latin):
nus in dño salutem. Illustri
uiro & eloquentissimo nob̃q
dilectissimo uolusiano. non amplius quam
ad illud qtł in quirendum putauit. respon¬
dendum fuit. Ad ea uero quȩ michi ꝑtractan¬
da atq soluenda in epła tua ipse misisti. siue
ab illo siue ab aliis ẽtiam uel suggerant᷑ uel
ingerantur. ã te potius ꝓ uiribus nrĩs ꝑtrac¬
tata &e soluta micti debuerunt: non sic quẽ
admodum de his agendum ẽ libroꝵ negotio.
sed quemadinodum potis est epistolaris ad eẽ
colloꝗuutio: ut si tibi uisum fuerit qui
coꝵ motus quotidianis dispucationibus
ex periris. & illis legantur hȩ littere. At si
auricłis eoꝵ minꝰfideipietate precultis. ser¬
mo iste non sufficit: prius inter nos quod
eis putas sufficere ꝑ agatur: tum demum ad
illos quod ꝑactum fuerit ꝑ feratur. Multa
enum sunt a quibus sensus eoꝵ si adhuc ab
horret & resilit. uel uberiori uel subciliori ra¬
cione uel certe auetoritate cui resistere indis¬

Expanded text:
NUS IN DOMINO SALUTEM. Inlustri uiro et eloquentissimo nobisque dilectissimo Yolusiano non amplius quam ad illud, quod inquirendum putauit, respondendum fuit. ad ea uero, quae mihi pertractanda atque soluenda in epistula tua ipse misisti, siue ab illo siue etiam ab aliis uel suggerantur uel ingerantur, ad te potius pro uiribus nostris pertractata et soluta mitti debuerunt non sic, quem ad modum de his agendum est librorum negotio, sed quem ad modum potis est epistulari sat esse conloquio, ut, si tibi uisum fuerit, qui eorum motus cotidianis disputationibus experiris, et illis legantur hae litterae. at si auriculis eorum minus fidei pietate praecultis sermo iste non sufficit, prius inter nos, quod eis putas sufficere, peragatur, tum demum ad illos, quod peractum fuerit, perferatur. multa enim sunt, a quihorret et resilit, vel uberiore vel subtiliore ratione, vel certe auctoritate cui resistere indig
Abbreviated transcription (Latin):
yris. Dei pietate ꝑfruaris dñe pater. acꝑpe¬
tua scĩtate deo placeas: quod necesse est.
onginiano: augustinus. Cȩpi
fructum scripti mei. rescriptum scłt beniuolen¬
ciȩ tuȩ: unde uideo exortum & exorsum inter
nos inagne ac de re magna disputationis. qͣsi
sementum. Hoc ẽ quod uolebam prius. deinde
quod adhuc uolo deus adiuuabit. Id autem ẽ:
ut hoc ceptum debito ac salubri fine claudat᷑.
Prouide quod de. xp̃o nichil temere tibi uł ne¬
gandum uł affirmandũ putasti: hoc in pagani
animo temꝑam̃tum ñ inuitus acceꝑim. Q uod
uero ȩtiam de hac re scriptis meis te cupis do¬
ceri: nequaquam abnuam. neq desistam huic
tam bone mͥq harissime seruire uoluntati cuȩ:
s prius opus est eliquare quodammodo ꝑspi¬
cuamq sumere sententiam tuam. de antiqͥs
sacris. Cum enuim dixisses eara uiam ĩ dm̃
eẽ. meliorem quam uir bonus. pus iustis puris.

Expanded text:
ris. dei pietate perfruaris, domine pater, ac peris. dei pietate perfruaris, domine pater, ac perpetua sanctitate deo placeas, quod necesse est. OXGINIANO AUGUSTINUS. Cepi fructum scripti mei, rescriptum scilicet beniuolentiae tuae. unde iam uideo exortum et exorsum inter nos magnae ac de re magna disputationis quasi sementum. hoc est, quod uolebam prius; deinde quod adhuc uolo, deus adiuuabit; id autem est, ut hoc coeptum debito ac salubri fine claudatur. proinde, quod de Christo nihil temere tibi uel negandum uel adfirmandum putasti, hoc in pagani animo temperamentum non inuitus acceperim. quod uero etiam scriptis meis de hac re doceri tetam bonae mihique charissimae servire voluntati tuae. Sed prius opus est eliquare quodammodo, perspicuamque sumere sententiam tuam de antiquis sacris. Cum enim dixisses eam viam in Deum esse meliorem, qua vir bonus, piis, justis, puris,
Abbreviated transcription (Latin):
eabstemiis obseruationib decocti: anima & cor¬
pare constantes deꝓpant. De xp̃o autem tue iã
endulitatis carnali & spĩtali deo ꝑ quem in illũ
simmum beatum uerum & patrem omniũ ire
siturus es dñe pater ꝑcolende: ñ audeo nec ualeo
quid sentiam exprimere. quia quod nescio dif¬
sicilimũ credo definire. Ut autem me culcorem
tuarum uirtutum dignatus es iam olim scien¬
ti insinuare quod diligas. satis ad bonȩ uicȩ ces¬
amonium habeo: quam cum ne cibi displiceã.
qui deo ꝑte animamq tuam quotidie insinuas
custodio. intelligis ꝓculdubio quod & ego delet¬
tibilicer dibigam: cum tui iudiciz de me habi¬
i. normam lineamq accipiens teneam. Si ante
imiia queso te. ut ex eͥguissime opinioni meȩ
ueniam concedas. & sermoni mes ad te quia co¬
egista remissio. forte in congruo. facile indulge¬
e e me quid de his existimes. uł tu quid sentias
sanctis scriptis tuis ut ille ait. iam ñ melle sed
nectare dulciorib si mereor. informare digne¬

Expanded text:
ti anima et corpore constantes deproperant. De Christo autem tuae iam credulitatis carnali et spiritus deo, per quem in illum summum, beatum, uerum et patrem omnium ire securus es, domine pater percolende, non audeo nec ualeo, quid sentiam, exprimere, quia, quod nescio, difficillimum credo definire. ut autem me cultorem tuarum uirtutum dignatus es iam olim scienti insinuare, quod diligas, satis ad bonae uitae testimonium habeo, quam cum, ne tibi displiceam, qui deo per te animamque tuam cotidie insinuas, custodio. intellegis procul dubio, quod et ego delectabiliter diligam, cum tui iudicii de me habiti normam lineamque accipiens teneam. sed ante omnia quaeso te, ut exiguissimae opinioni meae ueniam concedas et sermoni meo ad te, quia coegisti, remisso, forte incongruo facile indulgeas et me, quid de his existimes uel tu quid sentias, sanctis scriptis tuis, ut ille ait, iam non melle sed nectare dulcioribus, si mereor, informare digne
Abbreviated transcription (Latin):
uero cius &. gratia predicata hominibus ꝑ homi¬
nem xp̃m. unꝑtita autem ꝑ deum deiq filium.
eundem ipsum xp̃m. non deserit eos qui ex eiꝰ
fde uiuunt. eumq pie colunt: siue mala huiꝰ
us patienter fortiterq experiantur. sue bo¬
nis eius miscđiter ac temꝑanter utantur. ȩter¬
num ꝓutroq premium recepturi. in ciuitate
suꝑna atq diuina: ubi iam non sit moleste tole¬
rinda calamicas. nec laboris effrenanda cupi¬
ditas. sed sola sine ulla difficultate & ꝑfecta li¬
bertate retinenda dei & ꝓximi haritas. Inco¬
lumem felicioremnq de miscđdissima dĩ oĩpo¬
antia tucatur. dñe illustris & merito insig¬
nis. ac prestantissime fili. Sanctam in xp̃o dig¬
nissime honorandam matrẽ cuiꝰ ꝓ te p̃ces d̃s exar¬
diat. ꝓ meritis urĩs officiosissime saluto. Sc̃s

Expanded text:
uero eius et gratia praedicata hominibus per homiuero eius et gratia praedicata hominibus per hominem Christum impertita autem per deum deique filium eundem ipsum Christum non deserit eos, qui ex eius fide uiuunt eumque pie colunt, siue mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer ac temperanter utantur, aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose frenanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retinenda dei et proximi caritas. incolumem felicioremque te misericordissima dei omnipotentia tueatur, domine inlustris et merito insignis ac praestantissime fili. sanctam et in Christo dignissime honorandam matrem, cuius pro te preces deus exaudiat, pro meritis uestris officiosissime saluto. sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
grandes eas ueteres habuerunt: cum aliqͥd
agerent. quod explicare breuiter non uale¬
rent. Et si auctop alias litteras ꝑtinentium
mos eẽt alius. nrõꝵ nobis in hanc rem digniꝰ
imitanda preberetur auctoritas. Inspice itaq
modum ȩpłarum apłicarum. uel eoꝵ ȩtiã qui
illa diuna eloquia tractauerunt. & non tepi¬
geat uel multa querendo ꝓponere si multai ꝑ¬
mouent. uel aliquando diutius uersare quod
queris: ut quanto fieri ꝑ tales quales sumus
potest. non remaneat dubitationis nubilum.
quod ostet lumini ueritatis. Scio enim excellẽ¬
tiam tuam quoꝵ dam ꝑpeti obstinacissimas cõ¬
tradiciones. qui ꝓptere a putant uel putari uo¬
lunt xp̃ĩanam doctrinam utilitati non conue¬
nire rei publicȩ. quia nolunt stare rem publi¬
cam firmitate uirtutum: sed impunitate iuici¬
orum. Non autem sicut regi homini. uel cui¬
libet principi ciuitatis: ita ȩtiam deo quis¬
quid a multis peccatur multum est. Misedia

Expanded text:
grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaque modum epistularum apostolicarum uel eorum etiam, qui illa diuina eloquia tractauerunt, et non te pigeat uel multa quaerenda proponere, si multa permouent, uel ali-, quanto diutius uersare, quod quaeris, ut, quantum fieri per tales, quales sumus, potest, non remaneat dubitationis nubilum, quod obstet lumini ueritatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam perpeti obstinatissimas contradictiones, qui propterea putant uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate uitiorum. non autem sicut regi homini uel cuilibet principi ciuitatis ita etiam deo, quicquid a multis peccatur, inultum est. misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
familiaris. sine fuco ad cor lo quitur indoctoꝵ
atq doctors: ea uero quȩ in mysteriis occultat.
nec ipso eloquio suꝑbo erigit. quo non audet
accedere mens tardiuscła & inerudita. quasi pau¬
per ad diuitem: sed inuitat omnes humili ser¬
mone: quos non solum manifesta pascit. sed
etiam secreta exercet ueritate. hoc in ꝓntis qd
in reconditis habens. S ed ne aꝑta fast̾idirentur.
eadem rursus aͦꝑta desiderantur. desiderata qͦ¬
dammodo renouantur: renouata suauiter in¬
timantur. his salubriter et praua corrigunt᷑.¬
& parua nutriuntur: & magna oblectantun
ingenia . Ille huic doctrine inimicus ẽ animꝰ
qui uel errando eam nescit ẽẽ saluberrimam:
uel odit egrotando medicinam. Wides quã
ꝓlixam epłam fecerim: Si quid ergo te mouet.
atq inter nos ꝑtractari tanti habes: non tibi
faciat angustia usitatarum ȩpłarum uelut
custodiendo modos. quia & optime nosti quã

Expanded text:
familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum; ea uero, quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat ueritate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata suauiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur et parua nutriuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic doctrinae inimicus est animus, qui uel errando eam nescit esse saluberrimam uel odit aegrotando medicinam. Vides, quam prolixam epistulam fecerim. si quid ergo te mouet atque inter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus, quia et optime nosti, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pħasq pendere. ullomodo sunt comꝑande:
diliges dnm deum tuum ex toto corde tuo. &
ex tota anima tua. & ex tota mente tua: et di¬
liges ꝓximũ tuũ tanꝗͣ. te ipsum. Hic phisi¬
ca. quoniam omnes omnium naturarum cau¬
se in deo creatore sunt: hic ęthica quoniã ui¬
ta bona et honesta non aliunde formatur. quã
deus et ꝑrimus: hic logica. quoniam ueritas
lumenq anime rationalis non nisi deus est:
hic ętiam laudabilis rei publicȩ salus. Neq
eium conditur & custoditur optime ciuitas.
nisi fundamento & iuncło fidei. firmeq concor¬
diȩ. cum bonum commune dilĩtur. qd sum¬
mum ac uerissimum dei est: atq in illo uuucẽ
sincerissime se homines diligunt: cum ꝓpt̃
illum diligunt se. cui quo animo diligant
occultare non possunt. Modus autem ipse
dicendi quo sancta scriptura contexitur. quã
omnib accessibilis. quamuis paucissimis pe¬
netrabilis: ea quȩ aꝑta continet quasi amicꝰ

Expanded text:
phetasque pendere, ullo modo sunt comparandae? phetasque pendere, ullo modo sunt comparandae? Diliges dominum deum tuum ex toto corda tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et diliges proximum tuum tamquam te ipsum. hic physica, quoniam omnes omnium naturarum causae in deo creatore sunt; hic ethica: quoniam uita bona et honesta non aliunde formatur, quam deus et proximus; hic logica, quoniam ueritas lumenque animae rationalis nonnisi deus est; hic etiam laudabilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt. Modus autem ipse dicendi, quo sancta scriptura contexitur, quam omnibus accessibilis, quamuis paucissimis penetrabilis! ea. quae aperta continet, quasi amicus
Abbreviated transcription (Latin):
tos. ac sic ꝓpħiȩ testimonium qua xp̃c et ee¬
clȩsia prenunciata est. ne ad tempus a nobis
fictum existimaretur. ab ipsis aduersariis pro¬
feratur: ubi etiam ipsos predictum ẽ non fuis¬
se credituros. Templa et simulaera demonũ.
ritusq sacrilegi. paulatim atq alternatim secũ¬
dum predicta ꝓpħica subuertuntur. hereses
aduersus nomen. xp̃i. sub uelamento tamen
nominis xp̃i. ad exercendam doctrinã sanc¬
te religionis. sicut prenunciate sunt pullulãt.
Hȩc omnia sicut leguntur predicta. ita cernu¬
tur impleta: atq exhis iam tot & tantis quȩ
restant. expectantur implenda. Quȩ tandẽ
mens auida ȩternitatis. uitęq presentis breui¬
tate ꝑ mota: contra huius diuine auctorita¬
tis lumen culmenq contendat: quȩ dispu¬
tationes. quȩ littere quoꝵlibet philosophoꝵ.
quȩ leges quarumlibet ciuitatum. duobus
preceptis ex quib xp̃e dicit totam legem pro¬

Expanded text:
tos ac sic prophetiae testimonium, qua Christus et ectos ac sic prophetiae testimonium, qua Christus et ecclesia praenuntiata est, ne ad tempus a nobis fictum existimaretur, ab ipsis aduersariis proferatur, ubi etiam ipsos praedictum est non fuisse credituros. templa et simulacra daemonum ritusque sacrilegi paulatim atque alternatim secundum praedicta prophetica subuertuntur. haereses aduersus nomen Christi sub uelamento tamen nominis Christi ad exercendam doctrinam sanctae religionis, sicut praenuntiatae sunt, pullulant. haec omnia sicut leguntur praedicta, ita cernuntur impleta atque ex his iam tot et tantis, quae restant, expectantur implenda. quae tandem mens auida aeternitatis uitaeque praesentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmenque contendat? Quae disputationes, quae litterae quorumlibet philosophorum, quae leges quarumlibet ciuitatum duobus praeceptis, ex quibus Christus dicit totam legem pro
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia. mirabilesq pericias acutoꝵ facundoꝵ
atq doctoꝵ. subiugant xp̃o. & ad predican¬
dam uuam pietatis salutisq conuertut. Alt̃¬
nis aduersitatib & ꝓsperitatib rerum: pa¬
cientiam & tẽꝑantiam iugilanter exercẽt.
Mundo declinante in extrema. fessisq reb.
etatem ultimam ꝓtestante. multo fidentius
quia et hoc predictum est. ęternam felicitatẽ
cȩlestis ciuitatis expectant: atq inter hȩc om¬
nia contra eccłiam xp̃i impiarum gentiũ in¬
fidelitas premit. E uincit illa paciendo. & in¬
concussam fidem inter obsistentium seuiciã
ꝓficendo. reuelate ueritatis. quȩ diu ꝓmissis
misticis uelabatur sacrificio succedente. illa
sacrificia quib hoc figurabatur. templi ipsiꝰ
euersione dolluntur. R eꝓba ꝑ infidelitatẽ gẽs
ipsa iudeoꝵ a sedib extirpata. ꝑ mundum us¬
q quaq disꝑgitur. ut ubiq portet codices sãc¬

Expanded text:
eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutisque conuertunt. alternis aduersitatibus et prosperitatibus rerum patientiam et temperantiam uigilanter exercent, mundo declinante in extrema fessisque rebus aetatem ultimam protestante multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam felicitatem caelestis ciuitatis expectant. atque inter haec omnia contra ecclesiam Christi impiarum gentium infidelitas fremit, euincit illa patiendo et inconcussam fidem inter obsistentium saeuitiam profitendo. reuelatae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa sacrificia, quibus hoc figurabatur, templi ipsius euersione tolluntur. reproba per infidelitatem gens ipsa Iudaeorum a sedibus extirpata per mundum usquequaque dispergitur, ut ubique portet codices sanc
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione. ascensione. omnia preconia ꝓpħa¬
rum. Mittit sp̃m sanctum: implet fideles. u¬
na in domo congregatos: & hoc ipsum ꝓmissũ
orando ac desiderando expectantes. Impleti
autem sp̃u sancto. loquuntur repente lingius
omnium gentium. arguunt fidenter errores.
predicant saluberrunam ueritatem. exhortã¬
tur ad pęiutentiam preterite culpabilis uitȩ:
indulgentiam de diuina gratia pollicentur.
predicationem pietatis. uereq religionis. signa
congruentia & miracła consecuntur. Excitat᷑
aduersꝰ eos seua infidelitas: tolerant predicta.
sperant promissa. docent precepta. Numero
exigui ꝑmundum disseminantur: popłos mi¬
inirabili facilitate conuertunt. Inter inimi¬
cos augentur. ꝑsecutionib crescunt. ꝑ afflic¬
tionum angustias. usq in terrarum extrema
dilatantur. Ex imꝑitissimis. ex ab iectissiis.
ex paucissimis illuminantur: nobilitant᷑. mul¬
tiplicantur. Preclarissuna ingenia. cultissima

Expanded text:
surrectione, ascensione omnia praeconia prophetasurrectione, ascensione omnia praeconia prophetarum. mittit spiritum sanctum, implet fideles una in domo congregatos et hoc ipsum promissum orando ac desiderando expectantes. impleti autem sancto spiritu loquuntur repente linguis omnium gentium, arguunt fidenter errores, praedicant saluberrimam ueritatem, exhortantur ad paenitentiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque religionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima
Abbreviated transcription (Latin):
Educitur ex egypti seruitute gens ualida. hor¬
rendis signas atq miraclis: pulsisq impiis gẽ¬
tibus. in terram ꝓmisiõis. ꝑducta et consticuta
regno ȩtiam sublimatur. Deuide preualescente
peccato. sacrilegis ausib dĩ uerum qui ei tan¬
ta beneficia contulerat sepissime offendens. ua¬
rusq flagellata cladib & ꝓsperitatibus conso¬
lata: usq ad xp̃i incarnationem declarationẽq
ꝑducitur. Quem xp̃m dei uerbum. dei filium.
dm̃ in carne uenturum. moriturum. resurrec¬
turum. in cęlum ascensurum. prepollentissimo
suo nomine in omnibus gentibus dicatos sibi
poplos habiturum: inq illo peccator remissio¬
nem salutemq eternam fut᷑am eẽ credentibꝰ. om̃a
gentis illius ꝓmissa: om̃s ꝓpħiȩ. sacerdotia.
sacrificia. templum. & cuncta omiuno sacramt̃¬
ta sonuerunt. Uenit & xp̃e: complentur in eiꝰ
ortu. uita. factis. dictis. passionibus. morte. re¬

Expanded text:
educitur ex Aegypti seruitute gens ualida horeducitur ex Aegypti seruitute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque impiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei beneficia tanta contulerat, saepissime offendens uariisque flagellata cladibus et prosperitatibus consolata usque ad Christi incarnationem declarationemque perducitur. quem Christum, dei uerbum, dei filium, deum in carne uenturum, moriturum, resurrecturum, in caelum ascensurum, praepollentissimo suo nomine in omnibus gentibus dicatos sibi populos habiturum inque illo peccatorum remissionem salutemque aeternam futuram esse credentibus omnia gentis illius promissa, omnes prophetiae, sacerdotia, sacrificia, templum et cuncta omnino sacramenta sonuerunt. Venit et Christus, complentur in eius ortu, uita, factis, dictis, passionibus, morte, re
Abbreviated transcription (Latin):
pucantur hȩc lacius. & om̃s questionum neces¬
uriarum sinus ꝑscrutati. discussiq pandunt᷑.
intellectui fides aditum aꝑit. infidelitas clau¬
U. Quem non moueat ad credendum. tantus
Inuicio rerum ipse ordo gestarum. & ipsa conex¬
icemporum preteritis fidem de presentib faci¬
ens: priora posteriorib & recenciorib antiqua
confirmans: Eligitur unus ex gente chaldeoꝵ
pietate fidelissua preditus. cui ꝓmissa diuina
post cantam seriem scłoꝵ nouissimis temꝑibus
omplenda ꝑdantur: atq in eius semine om̃s
gentes habiture benedictionem p̃nunciantuR.
hic unum deum uerum colens. uniuersitatis
ereatorem: gignit filium senex de conuge.
quainspe pariendi penitus destitutam. sterili¬
as etasq iam fecerat. Propagatur ex illo nume¬
rosissimus popłs multiplicatus in egypto: quo
illam stẏ rpem ex orientalibus partib ꝓmissis ef¬
felisq crebrescens disposicio diuina transimiserat.

Expanded text:
putantur haec latius et omnes quaestionum necesputantur haec latius et omnes quaestionum necessariarum sinus perscrutati discussique panduntur. sed intellectui fides aditum aperit, infidelitas claudit. quem non moueat ad credendum- . dum tantus ab initio ipse rerum ordo gestarum et ipsa conexio temporum praeteritis fidem de praesentibus faciens, priora posterioribus et recentioribus antiqua confirmans? eligitur unus ex gente Chaldaeorum pietate fidelissima praeditus, cui promissa diuina post tantam seriem saeculorum nouissimis temporibus complenda prodantur, atque in eius semine omnes gentes habiturae benedictionem praenuntiantur. sic unum deum uerum colens uniuersitatis creatorem gignit filium senex de coniuge, quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque iam fecerat. propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex orientalibus partibus promissis effectisque crebrescens dispositio diuina transmiserat.
Abbreviated transcription (Latin):
alium mundum facere debuit: ut eum eẽ
rederemnus ꝑ quem factus est miidus: Sed
nee maior mundus. nec isti ęqualis in hoc mũ¬
dofieri posset. Si audem minorem faceret infra
stum. similiter hoc quoq parum putaretur.
⁊ iua ergo non oportebat ut nouum faceret
nundum: noua fecit in mundo. Homo enim
de uirgine prociteatus. & amortius in ȩternam
uitam resuscitatus. & suꝑ cȩlos exaltatus. po¬
tentius fortasse opus est quam mundus. hie
fate respondent se factum hoc eẽ non credere.
Aud eigo fiat hominib qui minima contemp¬
nunt: maiora non credunt: reddita uita defũc¬
tis ideo creditur. quia fecerunt alis .&. parunẽ
de. Caro ꝓpria de uirgine creata. & a morte
i eterna uita suꝑ cęlum leuata. ideo non cre¬
dicur quia nemo fecit: & competit deo. Ae ꝑhoc
due sibi quisq facilia non factu sed captu pu¬
ti equo animo accipit: supra ea. ueluti ficta p
alsis ducit. Noli eis ẽẽ similis obsecro te: dis¬

Expanded text:
alium mundum facere debuit, ut eum esse alium mundum facere debuit, ut eum esse crederemus, per quem factus est mundus? sed nec maior mundus nec isti aequalis in hoc mundo fieri posset. si autem minorem faceret infra istum, similiter hoc quoque parum putaretur. quia ergo non oportebat, ut nouum faceret mundum, noua fecit in mundo. homo enim de uirgine procreatus et a mortuis in aeternam uitam resuscitatus et super caelos exaltatus potentius opus est fortasse quam mundus. hic forte respondent se factum hoc esse non credere. quid ergo fiat hominibus, qui minora contemnunt, maiora non credunt? reddita uita defunctis ideo creditur, quia fecerunt alii, et parum est deo; caro propria de uirgine creata et a morte in aeternam uitam super caelum leuata ideo non creditur, quia nemo fecit, et competit deo. ac per hoc, quae sibi quisque facilia non \'factu sed captu \'putat, aequo animo accipit, supra ea ueluti ficta pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro te. Dis
Abbreviated transcription (Latin):
do sed laudando conuincere. Nos leginus ma¬
gos egiptioꝵ istarum arcium peritissimos.
a moyse famulo dei fuisse suꝑatos. cum illi q̃¬
dam mira nefandis artibus agerent: ille deo
supliciter inuocato. cuncta eoꝵ machinam̃¬
ta subuerteret. Sed et ipse moyses et ceteri pio¬
głam magnam dederunt: hunc non tamqui
parem sibi nec in eadem miracłors potencia
suꝑiorem. sed plane dñm deum omnium. e
hominem ꝓpter homines factum: uenturum
prenunciauerunt. Qui propterea et ipse ta¬
lia facere uoluit: ne eẽt absurdum que ꝑ illos
fecerat. si ipse non faceret. Sed tamen aliquid
ꝓprium facere debuit: nasci de iurgine. ams¬
cius selugere. in celum ascendere. hoc deo qͥ
pirim putat: quid plus expectat ignoro. Ar¬
utb: eium talia flagitari: qualia gerens ho¬
mnem facere debuit. Nam in principio erat ũ¬
sum ã uerbum erat apud dm̃ & ds erat u̾bum.
runũ ꝑ ipsum facta sunt. Num homine assũp

Expanded text:
do sed laudando conuincere. nos legimus mado sed laudando conuincere. nos legimus magos Aegyptiorum istarum artium peritissimos a Moyse, famulo dei, fuisse superatos, cum illi quaedam mira nefandis artibus agerent, ille deo simpliciter inuocato cuncta eorum machinamenta subuerteret. sed et ipse Moyses et ceteri proerunt et ei gloriam magnam dederunt, hunc non tamquam parem sibi nec in eadem miraculorum potentia superiorem sed plane dominum deum omnium et hominem propter homines factum uenturum praenuntiauerunt. qui propterea et ipse talia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per illos fecerat, si ipse non faceret. sed tamen et aliquid proprium facere debuit, nasci de uirgine, a mortuis resurgere, in caelum ascendere. hoc deo qui parum putat, quid plus expectet, ignoro. Arbitror enim talia flagitari, qualia gerens hominem facere debuit. nam in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum et omnia per ipsum facta sunt. num homine adsumpto
Abbreviated transcription (Latin):
abiecta muliercła non credit animȩ in mortali¬
tacem: uitamq post mõrtem futuram: Quod
apud grecos olim primus pherequides assinꝰ
cum disputauisset: phitagoram samium. dispu¬
tationis illius nouitate ꝑmotum: ex athleta in
philosophum uertit. Nunc ergo quod inaro ait
& omnes uidemus: amomum assirium uul¬
go nascitur. Quod autem ad adiutorium gr̃ȩ
cȩ si qua manent sceleris uestigia nr̃i: irricaꝑ
quiunt competentib signis tante inaiestatis
indicia claruerunt: quia larualis illa purga¬
cio debilium cure. reddita uita defunctis: si q
aliͥ considerentur deo parua sunt. Fatem᷑ qui¬
dem et nos: talia quedam fecisse propħas. Nam
ih illis signis. quid excellentius quam mortu¬
os resurrexͥsse: fecit hoc helias: fecit hoc helise¬
us. Nam de magoꝵ miracłis utrum etiã mor¬
tuos suscicauerint: illi uiderint qui & apule¬
ium se contra magicarum arcium crimminaco.¬
piosissime defendentem. conantur non accusm¬

Expanded text:
abiecta muliercula non credit animae inmortaliabiecta muliercula non credit animae inmortalitatem uitamque post mortem futuram? quod apud Graecos olim primus Pherecydes Syrius cum disputauisset, Pythagoram Samium disputationis illius nouitate permotum ex athleta in philosophum uertit. nunc ergo, quod Maro ait et omnes uidemus, amomum Assyrium uulgo nascitur. quod autem ad adiutorium gratiace, si qua manent sceleris uestigia nostri, inrita inquiunt, competentibus signis tantae maiestatis indicia claruerunt, quia larualis illa purgatio, debilium curae. reddita uita defunctis, si et alii considerentur, deo parua sunt\\ fatemur quidem et nos talia quaedam fecisse prophetas. nam in his signis quid est excellentius quam mortuos reuixisse? fecit hoc Helias, fecit hoc Helisaeus; nam de magorum miraculis, utrum etiam mortuos suscitauerint, illi uiderint, qui et Apuleium se contra magicarum artium crimina copiosissime defendentem conantur non accusan
Abbreviated transcription (Latin):
plo id salubriter ꝑsuasit. ut qm̃ homines ple¬
riq diuinitatis auidi. ꝑ potestates cȩlestes
quas deos putarent. ritusq uarios illici¬
toꝵ non sacroꝵ sed sacrilegioꝵ ambiendum
sibi arbitrarentur. ad dm̃ magis suꝑbe qͥm
pie ⁊ quain re pro anglis sañctis eis se de¬
mnones suꝑbiȩ cognatione subponunt: scirxẽt
homines tam proxunum eẽ deum pietati ho¬
minum. ad quem ueluit longe positum per in¬
terpositas potestates ambiebant. ut hominem
susciꝑe dignaretur. & cum illo uniri quodamͦ
ut ei sic coaptaretur homo totus quem adino¬
dum animȩ corpus. excepta concretiõe mutabili
in quam non conuertitur deus: & quam uide¬
mus quod habeat et corpus & animus. Adiuto¬
rium autem: quodsine gratia fidei quȩ ab illo ẽ.
nemopotest uincere concupiscencias uiciosas:
& si qua earum residua non uicerit. ueniali re¬
missione purgari. Quod ergo ad magisterium
eius accinet. quis nunc extremus idiota. uel q̃

Expanded text:
plo id salubriter persuasit, ut, quoniam homines pleplo id salubriter persuasit, ut, quoniam homines plerique diuinitatis auidi per potestates caelestes, quas deos putarent, ritusque uarios inlicitorum non sacrorum sed sacrilegiorum ambiendum sibi arbitrarentur ad deum magis superbe quam pie, qua in re pro angelis sanctis eis se daemones superbiae cognatione supponunt, scirent homines tam proximum esse deum pietati hominum, ad quem uelut longe positum per interpositas potestates ambiebant, ut hominem suscipere dignaretur et cum illo uniri quodam modo, ut ei sic coaptaretur homo totus, quem ad modum animae corpus excepta concretione mutabili, in quam non conuertitur deus et quam uidemus quod habeat et corpus et anima; adiutorium autem, quod sine gratia fidei, quae ab illo est, nemo potest uincere concupiscentias uitiosas et, si qua earum residua non uicerit, ueniali remissione purgari. quod ergo ad magisterium eius adtinet, quis nunc extremus idiota uel quae
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnem. hoc ÷ scđm hominem. incõmu¬
tabiliter inmortasem scđm ȩqualem patri
diuinitatem: eundemq inutabilem atq
mortalem: scđm cognitam nobis infirmi¬
tatem. In quo xp̃o eo tempore quod ipse no¬
oportunissimum nouerat. et ante scła dis¬
posuerat. uenit hominib magisteriũ & ad¬
iutorium ad capessendam sempiternam salu¬
tem. Magisterium quidem: ut ea quȩ hic an¬
te dicta sunt utiliter uera. non solum apro¬
pħis sanctis qui omĩa uera dixerunt. uerũ
ȩtiam aphilosophis atq ipsis poetis. & huiꝰ¬
cemodi auctorib literarum. quos multa ue¬
ra falsis miscuisse quis ambigat. illius etiã
in carne presentata confirmaret auctoritas:
propter eos qui illa non possent in ipsa inti¬
ma ueritate cernere atq disceruere: que
ueritas & antequam hominem assumeret.
ipse erat omnib: qui eius participes ẽẽ potu¬
erunt. Marime uero sue incarnacionis exẽ¬

Expanded text:
secundum carnem, hoc est secundum hominem, incommusecundum carnem, hoc est secundum hominem, incommutabiliter inmortalem secundum aequalem patri diuinitatem eundemque mutabilem atque mortalem secundum cognatam nobis infirmitatem, in quo Christo eo tempore, quod opportunissimum ipse nouerat et ante saecula disposuerat, uenit hominibus magisterium et adiutorium ad capessendam sempiternam salutem: magisterium quidem, ut ea, quae hic ante dicta sunt utiliter uera non solum a prophetis sanctis, qui omnia uera dixerunt, uerum etiam a philosophis atque ipsis poetis et cuiusce modi auctoribus litterarum, quos multa uera falsis miscuisse quis ambigat, illius etiam in carne praesentata confirmaret auctoritas propter eos, qui illa non possent in ipsa intima ueritate cernere atque discernere, quae ueritas, et antequam hominem adsumeret, ipse erat omnibus, qui eius participes esse potuerunt, maxime uero suae incarnationis exem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o credere iubemur. Si autem utrumq
nobis pariter in expertum. credendũ pre¬
ciperetur.⁊ quid hoꝵ cicius crederemus.
Quomodo non fateremur duo incorporea.
quam unum corporeum. alterumq incorpo¬
reum facilius potuisse misceri: si tamen nõ
indigne adista mistionis uel mĩsture nomen
admitit᷑ ꝓpter consuetudinẽ corporaliũ re-¬
rũ longe aliter se habentiũ. aliterq notarũ:
Uerbũ gͥ dei. idemq dei filiꝰ. patri coȩternus.
eadẽq uirtus et sapientia dei asuꝑno fine cre¬
at᷑e rationalis. usque ad inifimum finera
creature corpor alis attingeris¬
ralis atangens forciter. & disponens omnia
suauiter: presens & latens. nusquam conclu¬
sa.nusquam disc.issa. nusquam tumida.
sed sine mole ubiq tota. longe aliomodo qͦ¬
dam quã eo quo creaturis ceteris ad ÷ susce¬
pit hominem: seq & illo fecit unum iħm
xp̃m. mediatorem dei et hominum. equalem
patri scđm diuinitatem. minorem aut̃ pat᷑

Expanded text:
Christo credere iubemur. si autem utrumque Christo credere iubemur. si autem utrumque nobis pariter inexpertum credendum praeciperetur, quid horum citius crederemus? quo modo non fateremur duo incorporea quam unum incorporeum alterumque corporeum facilius potuisse misceri, si tamen non indigne ad ista mixtionis uel mixturae nomen admittitur propter consuetudinem corporalium rerum longe aliter se habentium aliterque natarum? Verbum igitur dei idemque dei filius patri coaeternus eademque uirtus et sapientia dei a superno fine creaturae rationalis usque ad infimum finem creaturae corporalis adtingens fortiter et disponens omnia suauiter praesens et latens nusquam conclusa, nusquam discissa, nusquam tumida sed sine mole ubique tota longe alio modo quodam quam eo, quo creaturis ceteris adest, suscepit hominem seque et illo fecit unum Iesum Christum, mediatorem dei et hominum, aequalem patri secundum diuinitatem minorem autem patre
Abbreviated transcription (Latin):
est animȩ & corporis: in hac ꝑsona mixturaẽ
dei & hominus: si camen recedat auditor a con¬
suetudine corporũ qua solent duo liquores
ita misceri. ut neutrum seruet integritatem
suam: quamquam & in ipsis corporib: aeri
lux incorupta misceatur. Ergo ꝑsona homintͦ.
mixtura ẽ animȩ & corporis: ꝑsona autẽ xp̃i
iixtura est dei & hominis. Cum enim uer¬
bum ddei ꝑmixtum est anime habenti corpus.
simul et animam suscepit & corpus. Illud qͦti¬
die fic ad procreandos homines: hoc semel
factum ẽ ad liberandos homines. Uerũptam̃
duarum rerum incorꝑearum commixtio.
facilius credi debuit: quã unius incorpo¬
reȩ & alterius corporeȩ. Nam si anima in sua
natura non fallatur: incorpoream se ẽẽ cõp̃¬
hendit. Multomagis in corporeum ẽ uerbũ
dei. Acper hoc uerbi dei et animȩ credibili¬
or debuit eẽ ꝑmixtio: quam anime & corꝑis.
Sed hoc in nobis ipsis experimur: illud in

Expanded text:
est animae et corporis, in hac persona mixtura est est animae et corporis, in hac persona mixtura est dei et hominis, si tamen recedat auditor a consuetudine corporum, qua solent duo liquores ita misceri, ut neutrum seruet integritatem suam, quamquam et in ipsis corporibus aeri lux incorrupta misceatur. ergo persona hominis mixtura est animae et corporis, persona autem Christi mixtura est dei et hominis; cum enim uerbum dei permixtum est animae habenti corpus, simul et animam suscepit et corpus. illud cotidie fit ad procreandos homines, hoc semel factum est ad liberandos homines. uerum tamen duarum rerum incorporearum commixtio facilius credi debuit quam unius incorporeae et alterius corporeae. nam si anima in sua natura non fallatur, incorpoream se esse comprehendit; multo magis incorporeum est uerbum dei ac per hoc uerbi dei et animae credibilior debuit esse permixtio quam animae et corporis. sed hoc in nobis ipsis experimur, illud in
Abbreviated transcription (Latin):
igitur sibi sine c̃semine operatus ẽ hominem.
qui in rerum natura sine seminib operatur
& semina. Ille in suo corpore numeros tempo¬
rum. mensurasq seruauit ȩtatum: qui sine
ulla sui mutabilitate mutando conterit ordi¬
nem scłoꝵ. Hoc enim creuit in tempore: quod
cepit ex tempore. Uerbum autem in principio
ꝑ quod facta sunt tempora. tempus elegit quo
usciperet carnem: non temꝑi cessit ut uertere¬
cur in carnem. Homo quippe deo accessit: nõ
Deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi
racionem flagitant. quomodo deus homini ꝑ¬
mnixtus sit. ut una fieret ꝑsona xp̃i. cum hoc
semel fieri oportuerit: quasi rationem ipsi red¬
dant de re quȩ quotidie fit: quomodo misce¬
atur anima corꝑi. ut una ꝑsona fiat hominis.
Nam sicut in unitate ꝑsone anima uatur cor¬
pore ut homo sit: in unitate ꝑsone deus utit᷑
homine ut xp̃s sit. In illa ergo ꝑsona mixtira

Expanded text:
igitur sibi sine semine operatus est hominem, igitur sibi sine semine operatus est hominem, qui in rerum natura sine seminibus operatur et semina; ille in suo corpore numeros temporum mensurasque seruauit aetatum, qui sine ulla sui mutabilitate mutando contexit ordinem saeculorum. hoc enim creuit in tempore, quod coepit ex tempore; uerbum autem in principio, per quod facta sunt tempora, tempus elegit, quo susciperet carnem, non tempori cessit, ut uerteretur in carnem; homo quippe deo accessit. non deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi rationem flagitant, quo modo deus homini permixtus sit, ut una fieret persona Christi, cum hoc semel fieri oportuerit, quasi rationem ipsi reddant de re, quae cotidie fit, quo modo misceatur anima corpori, ut una persona fiat hominis. nam sicut in unitate personae anima utitur corpore, ut homo sit, ita in unitate personae deus utitur homine, ut Christus sit. in illa ergo persona mixtura
Abbreviated transcription (Latin):
id eternam contẽplationem ueritatis in com¬
mnutabilis ꝑuchat. Quid si ommipotens homi¬
nem ubicumq formatum non ex inateruo ite
ncrearet᷑. sed repentinum inferret aspectibꝰ:
Iuid si nullas ex paruulo in iuuentam muta¬
ir ȩcates: nullos cybos. nullos carperet somꝑ¬
us: Nonne opuuonem confirmaret erroris.
daretur: Et dum omnia mirabiliter facit. auf¬
serret quod miscditer fecit. Nunc uero ita in¬
ter deum et homines mediator apparuit. ut
in unitate ꝑsone copulans utramq naturam.
&. solita sublimaret in solitis: & in solita solitis
temperaret. Quid autem non miriun ds facit
in omnibus creature motibus: nisi cosuetudi¬
ne cotidiana uiluissent: deniq quam multa
usitata caleantur. quȩ considerata stupentur:
sicut ipsa uis seminum quos numeros habet.¬
e quam uiuaces. quam efficaces. quam latent̃
potentes. quam in paruo magna molientes:
quis adeat animo quis promat eloquio: ille

Expanded text:
ad aeternam contemplationem ueritatis incomad aeternam contemplationem ueritatis incommutabilis peruehat. quid, si omnipotens hominem ubicumque formatum non ex materno utero crearet, sed repentinum inferret aspectibus? quid, si nullas ex paruulo in iuuentam mutaret aetates, nullos cibos, nullos caperet somnos? nonne opinionem confirmaret erroris deretur et, dum omnia mirabiliter facit, auferret, quod misericorditer fecit? nunc uero ita inter deum et homines mediator apparuit, ut in unitate personae copulans utramque naturam et solita sublimaret insolitis et insolita solitis temperaret. Quid autem non mirum deus facit in omnibus creaturae motibus, nisi consuetudine cotidiana uiluissent? denique quam multa usitata calcantur, quae considerata stupentur! sicut ipsa uis seminum quos numeros habet, quam uiuaces, quam efficaces. quam latenter potentes, quam in paruo magna molientes, quis adeat animo, quis promat eloquio? ille
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗomnino hominem in melius mutandũ nul¬
omodo in deterius mutata coaptauit. nom̃
umanitatis ab eo dignanter assumens. diui¬
ncatis ei largiter tribuens. Ipsa uirtus ꝑ in¬
olata matris uirginea uiscera. membra
nfantis ecluxit: que postea ꝑ clausa ostia
mnembra uuenis introduxit. hic si ratio que¬
rtur non erit mirabile. Si exemplum posei¬
tur nonerit singłare. Demus deum aliquial
pisse quod nos fateamur inuestigare non pos
Intalib rebus. tota ratio facti. est ꝑotentia
acientis. Iam illud quod in sompnõ resolutt
e eybo alitur: & omnes humanos sentit affec¬
dis. hominem ꝑsuadet hominibus. quem non
insup̃sit utiq sed assumpsit. Ecce sic fac tum
ir &e tamen quidam heretiei ꝑuerse miraudo
cius laudandoq urtutem. naturam hiuinana
ieo prorsus agnoscere noluerunt. ubi ẽ om¬
nuis gratiȩ commendatio. qua saluos facus ere¬
dentes in se. prosundos chesauros sapiena &
seientiȩ continens. et fide imbuens mendes qͥs

Expanded text:
omnino hominem in melius mutandum nullomnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mirabile; si exemplum poscitur. non erit singulare. demus deum aliquid posse, quod nos fateamur inuestigare non posse. in talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis. Iam illud, quod in somnos soluitur et cibo alitur et omnes humanos sentit affectus, hominem persuadet hominibus, quem non consumpsit utique, sed adsumpsit. ecce sic factum est et tamen quidam haeretici peruerse mirando eius laudandoque uirtutem naturam humanam in eo prorsus agnoscere noluerunt, ubi est omnis gratiae commendatio, qua saluos facit credentes in se profundos thesauros sapientiae et scientiae continens et fide inbuens mentes, quas
Abbreviated transcription (Latin):
tantus ds̃ angustias passus ẽẽ uideatur. Neq
enum mole sed uirtute magnus est ds̃. qui pro¬
uidencia sua meliorem sensum magis formicu¬
lis & apicłis dedit quam asinis & camelis: qͥ
ex grano minutissimo seminis. tantam mul¬
ficulneȩ arboris magnitudinem creat. cum
ex multo maiorib seminibus longe minora
multa nascantur. qui pupillam tam paruam
ditauit aciȩ. qua ꝑ ocłos emicante. in ictu dẽpo¬
łis cęlum prope dimidium lustratur. qui ex
pucto & quasi centro cerebri sensus omnes qui¬
naria distributione diffudit: qui corde mem¬
bro tam exiguo uitalem motum ꝑ corporis
cuncta dispensat. his atq huimodi reb insi¬
nuans magna de minimis. qui non est pariuiꝰ
in parius. Ipsa enĩ magnitudo uirtutis eiꝰ que
nullas in angusto sentit angustias. uterum iur¬
ginalem non aduenticio. sed indigena puerpe¬
nostcundauit.Ipsa sibi animam racionalem
Neandem ętiam corpus huinanum. dotum

Expanded text:
tantus deus angustias passus esse uideatur. neque tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus longe minora multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri sensus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta dispensat his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum uirginalem non aduenticio sed indigena puerperio fecundauit; ipsa sibi animam rationalem et per eandem etiam corpus humanum totumque