comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rimꝰ statꝰ ab adam usq ad abraham ma¬
gis ꝓprie det̾minat᷑. Qmͣuis enĩ ꝑ moysen
lex scripta data sit añ moysen tñ obsu̾an¬
tia legał in circũcisione exordium sumpsit. Pmũ
illd̾ sccłm sub lege naturali quasi in confusione q̃dã
tͣnͣsierat. ⁊ qui in eo fideles extit̾ant quasi panca Q̃dã
grana in humano gn̾e disꝑsa. ⁊ ab inuicem disc̾ta
sola intus fide imita fuerant. Ut gͦ ad int̾iorẽimĩ¬
tatem cõm̃dandã exc̾ior cond̾et᷑ ⁊ eẽt: in manifesto
forma fidei ad qm ex disꝑsione sua qui nocandi
fuerant inuitarent᷑. ꝓpositus est unꝰ ad quẽ in imno
ꝑficiendo qui assium̃di postea fu̾ant om̃s collig̾en᷑
uocat᷑ est abraham unis e multis. unitas pͥncipiũ
unionis. Ut ad sinum illiꝰ collig̾ent᷑ qͥcũq pꝰt allũ
fide illi. ⁊ deuot̾one uing̃ent᷑. Uocat᷑ est gͦ ut exiret
de t̾ra sua. ⁊ reced̾et ab illis quib unit᷑ fũat. nͨcon¬

Expanded text:
tus ab Adam usque ad Abraham magis proprie determinatur. Quamvis enim per Moysen lex scripta data sit; ante Moysen tamen observantia legalis in circumcisione exordium sumpsit. Primum illud saeculum sub lege naturali, quasi in confusione quadam transierat; et qui in eo fideles exstiterant, quasi pauca quaedam grana in humano genere dispersa. et ab invicem discreta, sola intus fide unita fuerant. Ut ergo ad interiorem unitatem commendandam exterior conderetur, et esset in manifesto forma fidei; ad quam ex dispersione sua qui vocandi fuerant invitarentur; propositus est unus ad quem, in uno perficiendo qui assumendi postea fuerant, omnes colligerentur. Vocatus est Abraham unus ex multis; unitas principium unionis, ut ad sinum illius colligerentur quicunque post illum fide illi et devotione jungerentur. Vocatus est ergo ut exiret de terra sua, et recederet ab illis quibus unitus fuerat, nec con
Abbreviated transcription (Latin):
senpta utraq multiplicata sunt. ⁊ p̃cepta sedic ⁊ sa¬
canti. Nam cum pͥmũ medicus deus ad hoĩem c̾andũ¬
gpotum curand̾ acoessiss: totum occupau̾at morb
si dotum reliq̃nt. salus. ⁊ apposuit in corꝑe gnis hu¬
duesdet postea sub lege scupta remedia pła contulit.
⁊ plures reꝑauit. Sub lege nͣ̃li duo p̃cepta fuerunt.¬

Expanded text:
cripta utraque multiplicata sunt, et praecepta scilicet et sacramenta. Nam cum primum medicus Deus ad hominem aegrotum curandum accessisset, totum occupaverat morbus, quem totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis hucresceret. Postea sub lege scripta, remedia plura contulit, et plures repa
Abbreviated transcription (Latin):
Acrm̃tum curuncisionis aute logis one legis. au¬
lationem datum est. ⁊ ꝑ ip̃m q̃dam p̃paratio ad sus¬
cipĩndam legem facta est. Quẽad̾m enĩ nunc in nouo te¬
staũsto pͥmum ho unda baptisim ablutus signũ ⁊ nom̃
ꝓfessionis sue accipit ac demde num̾o fideliũ associat.⁊ p̃
cepus diunis instructꝰ ad complendã ꝓfessionẽ suar
acedit sic antiquus ille ppꝰ pͥmũ qͥdem ꝑ curũcisionẽ

Expanded text:
acramentum circumcisionis ante legislationem datum est: et per ipsum quaedam praeparatio ad suscipiendam legem facta est. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus ad complendam professionem suam accedit; sic a
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃mento curũcisionis tͣnsierunt pꝰmod eod̾ sacm̃to
fcepto salutis esfc̃m consecitti stuit cum p̃ceptũ diui¬
num ħ sacͣmentũ ñ nisi die octauo celebrand̾ indp̾it
⁊ potest fortasse ñ irrõnabłit̾ credi qͥ sicut de gentib
ad ritum legis uenientes hoc sacram̃tum qualib ecate
ad salutem p̾ceꝑunt. ita etiam si qui sub lege tempore
sio hoc ñ ꝑcepissent. ad salutẽ tñ ⁊ ad remediũ eis oꝑa¬
tum sit. si illud post mod̾ suscipiendo pͥorem negligenti¬
am correxerunt. Sic gͥ curuncisionis sacͣmentũ semini
abrahe sc̃isicando ⁊ signando ꝑit̃ datum est. Scĩfica

Expanded text:
ierunt; postmodum eodem sacramento percepto salutis effectum consecuti sunt, cum praeceptum divinum hoc sacramentum non nisi die octavo celebrandum indixerit. Et potest fortassis non irrationabiliter credi, quod sicut de gentibus ad ritum legis venientes, hoc sacramentum qualibet aetate ad salutem perceperunt, ita etiam si qui sub lege tempore suo hoc non percepissent, ad salutem tamen et remedium eis operatum sit, si illud postmodum suscipiendo priorem negligentiam correxerunt. Sic igitur circumcisionis sacramentum semini A
Abbreviated transcription (Latin):
incedit᷑ tota obedientie deputat᷑. Q
g homo in malis agendis ex ꝓpͥa conctpiscentia in
diulsa distrahit᷑ in uonis agendis sola obedĩe tegla:
gub̾nat᷑. id̾o in malis cauendis cauendis q̃ h̾t ex semz¬
ip̃o ⁊ ꝑ sem tp̃m facẽ potest. sigillatim instruentꝰ
erat. ad bona uero agenda ad obedĩam solũ mͦ reuo¬
candꝰ ut ibi ꝑ sententiam alt̾ius falubrtus lisceret
qd̃ ip̃e agere debuiss. Cum enĩ nibet᷑ h̾o patͥ ⁊ mat̾
honorem deferre ñ hoc ad carnales ꝑentes solũ refe¬
rendũ est. s hoo pocius illi p̃cipit᷑ ut qui dm ĩ p̃ceptĩ
suis aliqũ contepsit nunc pp̃deum homini suꝑiori

Expanded text:
nceditur, tota obedientiae deputatur. Quia igitur homo in malis agendis ex propria concupiscentia in diversa distrahitur, in bonis vero agendis sola obedientiae regula gubernatur; ideo in malis cavendis, quae habet ex semetipso et per semetipsum facere potest, singulatim instruendus erat, ad bona vero agenda ad obedientiam solummodo revocandus, ut ibi per sententiam alterius salubrius disceret quid ipse agere debuisset. Cum enim jubetur homo patri et matri honorem deferre, non hoc ad carnales parentes solum referendum est; sed hoc potius ei praecipitur, ut quod in mandatis suis aliquando cont
Abbreviated transcription (Latin):
rent ut detestarent᷑ ĩ munditiã. In bone ⁊ asino rõ
ararent ut p̃dicat̃oni noxiam agnosc̾ent pigͥciam.
⁊ stulticiam ⁊ cet̾a similia que omĩa media erant.
Iua uͦ que sub lege naturali in duob p̃ceptis clansa
fuant ꝑ scciptam legem postea septem illis q̃ in seda
tabipia ꝓposita sunt p̃ceptis explicata sunt. ⁊ distĩ¬
cta. Ix qͣuib pͥmũ erat. honora pr̃em cuũ ⁊ matiẽ
tuam. ut bñ sit tͥ ⁊ sis longeuꝰ suꝑ t̾ram. Scdm: ũ
eccides. t̾cium. ñ mechab̾is. Enartũ. ñ fuitũ facies.
Qlitũ. ñ falsum testimõium dices. Sextũ: ñ concti¬
piices uxorem ꝓximi tui. Septimũ ñ concupisces

Expanded text:
rent, ut detestarentur immunditiam; in bove et asino non rent, ut detestarentur immunditiam; in bove et asino non ararent, ut praedicationi noxiam agnoscerent pigritiam et stultitiam; et caetera similia, quae omnia media erant. Illa vero quae sub lege naturali in duobus praeceptis clausa fuerant, per scriptam legem postea septem illis, quae in secunda tabula proposita sunt praeceptis explicata sunt et distincta, ex quibus primum erat: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut bene sit tibi, et sis longaevus super terram . Secundum: Non occides; tertium: Non maechaberis; quartum: Non furtum facies; quintum: Non falsum testimonium dices; sextum: Non concupisces uxorem proximi tui; septimum: Non concupisces
Abbreviated transcription (Latin):
so seqͥr u̾itas sp̃c. ħ in p̾senti de sacͣmentis nat᷑alis
legis ãa sufficere posse pitamꝰ. Que tunc qiuidẽ:
sicut suꝑuis iam ⁊memoratũ est. ita fidei iustificanti
uunicta fusse credimꝰ ut in eis ẽet ex̾cicto deuõnis. nõ
ncc̃ctas obtinende salutis. Sola enĩ fide oꝑante ex

Expanded text:
amentis naturalis legis dicta sufficere putamus, quae tunc quidem sicut superius jam commemoratum est, ita fidei justificanti juncta fuisse credimus, ut in eis esset exercitatio devotionis, non necessitas obtinendae salutis. Sola enim fide ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nobabłe tñ est om̃ĩo hoĩem ad ħ ex̾cenda dfei¬
a pͥncipio a deo instructũ ⁊ eruditũ fuisse ut
p̃mi contemptꝰ culpam seqñtis deuotionis studio ab¬
uleret. ⁊ qui in semet ip̃o contumax extit̾att insas
postmod̾ obtemꝑare consuesc̾et. Uñ etiam homo re¬
rum suarũ decimã potius qmͣ nonam. ut octauã ut
aliam qͣmc̃q ꝑtem offe̾ndam ẽẽ scire potuisset nsi
a deo doctus fuisset. Ex quo ꝯicimꝰ qd̾ deus qͥdẽ hoiem
in pͥncipio ad hec ex̾cenda consilio erudiuit. s scepton
cepti capax obedĩam exhib̾e. ⁊ p̃uaricatõem cau̾e ad¬
disc̾et. Primũ gͥ añ legem ꝑuulos consilio nittuit. ꝓs¬
ea sub lege ex̃citatos pcepto temptauit. nouissime
sub gr̃a ꝑfectos in lib̾tate sp̃e ambłare ꝑmisit. ueg¬

Expanded text:
obabile tamen est omnino hominem ad haec exercenda a principio a Deo instructum et eruditum fuisse, ut primi contemptus culpam subsequentis devotionis studio aboleret, et qui in semetipso contumax exstiterat, in suis postmodum obtemperare consuesceret. Unde enim homo rerum suarum decimam potius quam nonam vel octavam, vel aliam quamque partem offerendam esse scire potuisset, nisi a Deo doctus fuisset? Ex quo conjicimus quod Deus quidem hominem a principio ad haec exercenda consilio erudivit, sed praecepto non  praecepti capax, obedientiam exhiberet, et praevaricationem cavere addisceret. Primum igitur ante legem parvulos consilio nutrivit. Postea sub lege exercitatos praecepto tentavit. Novissime sub gratia perfectos in libertate spiritus ambulare permittit. U
Abbreviated transcription (Latin):
Quap̃p pͥmũ ꝑ obłoem ⁊ postea ꝑ curcũcisionẽ ad ul¬
timũ ꝑ baptismũ expiatõnis ⁊ iustificatõnis sacra¬
m̃tum formari instititũ est. Quia eiꝰdem mũdõit
forma. ⁊ similitudo in obłone quid̾ occulte ĩuenr.¬
In circ̃cisione uͦ euidentius expͥm̾r. ꝑ baptisiũ aũ
manifeste declarat᷑. Primã namq institutõem ac
offerret deo. ꝑteͣm ad usum ꝓpͥum recin̾et. quatus
in hoc fc̃o disc̾et ea que intͥnsecus bona erãt deo tri¬
buere. Que uͦ mala: sibi imputare. Penariꝰ qͥipe¬

Expanded text:
onem et postea per circumcisionem, ad ultimum per baptismum, expiationis et justificationis sacramentum formari institutum est; quia ejusdem mundationis forma et similitudo in oblatione quidem occulte innuitur, circumcisione vero evidentius exprimitur, per baptismum autem manifesta declarofferret Deo, partem ad usum proprium retineret, quatenus in hoc facto disceret ea quae intrinsecus bona erant Deo tribuere, quae vero mala, sibi imputare. Denarius quip
Abbreviated transcription (Latin):
tia qmͣ ꝑ sub seq̃ntia gr̃a contulit. duuna uissio ittũ
antiquoꝵ ꝑ institutõem succedentiũ aboleuit. Nam
si eadẽ nrtus in illis sacͣmentis fuit᷑ quid nc̃ce erat in
p̃currente tẽꝑe magis semꝑ ac mag̃ aduentꝰ salua¬
toris aꝓpinqͣuit sic semꝑ magis ac magis esfc̃s salunꝰ

Expanded text:
tia quam per subsequentia, gratia contulit; divina jussio ritum antiquorum per institutionem subsequentium abolevit. Nam si eadem virtus in illis sacramentis fuit, quid necesse erat, ut procurrente tempore, magis ac magis adventus salvatoris appropinquavit; sic semper magis ac m
Abbreviated transcription (Latin):
litis ꝑ successionẽ tempoꝵ alia post alia mutaride¬
buert᷑ ut cum effe̾s gre dnune in salutem c̾sceret
simia q̃ ⁊ ip̃a scisicatio in ip̃is signis nusibũd euiꝰ¬
dentior appareret. Erat quippe idem saluator. ead̾
gr̃a. eadem fides illic uenturi. hic exhibiti. S q ip̃e
ꝑ quem salus dabat᷑ longe erat eiusd̾ salutis signa
obsdura ẽẽ debuert̃. Post ea uͦ paulatim eiꝰdem adnẽ
tum ꝓpinqͣnt̾e oportebat ut eodem ordine ⁊ fides in

Expanded text:
m; alia post alia mutari debuerunt, ut cum effectus gratiae divinae in salutem cresceret, simul quoque et ipsa sanctificatio in ipsis signis visibilibus evidentior appareret. Erat quippe idem salvator, eadem gratia, eadem fides, illic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt. Postea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in
Abbreviated transcription (Latin):
ũba u̾itatis. Illa uͦ que postea sub scripta lege se¬
euta sunt. qͣi cĩdam ymago uł figura u̾itatis. Ista
Aũ que sub gr̃a nouissime seqñr ñ iam umbra ut
ymago. s corpus u̾itatis. In quib salutis effect᷑ qm̃

Expanded text:
umbra veritatis; illa vero quae postea sub scripta lege seumbra veritatis; illa vero quae postea sub scripta lege secuta sunt, quasi quaedam imago vel figura veritatis; ista autem quae sub gratia novissime consequuntur non jam umbra vel imago, sed corpus veritatis. In quibus salutis effec
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ confiteat᷑. S hoc signũ quasi de longe sũptum
magis dociut hoĩem qͥd faciend̾ eẽt. qm quid fieret.
̾ cum tempꝰ aduenisset quo u̾itas declarari debu¬
erat. datũ est remediũ ꝑ circ̃cisianis sacͣmentũ. ut
stius illa pecc̾ati circũcisio qmͣ int̃iori homĩe gr̃a ꝑ
etiam int̾iores emundat. ꝯuenient᷑ iam manife¬
sta uitate in aduentu xp̃i curuncisio cessare de¬
buet ut illd̾ sacͣmentũ succed̾et. ⁊ ꝑfc̃am hõisemũ¬
datoem. ⁊ uttiorem aĩe candorem qͥd quisq in ip̃o. ⁊
ꝑibͥm sacram̃tũ ad ipisdr̾: posset declarare. Ampliꝰ¬
aũ quia cucũcisio ꝙͣ sordes aufert s dolores inst̾.
ablutio uͦ inqͥnatos sñ dolore emũdat. Idcirco pͥori
ppło in timore seruienti ⁊ sub lege laboranti cut̃¬
cisio ad emũdatõem data est. Nouo aũ ppło in gr̃a
ꝑcaritatem ambłanti ablutio. Widñr gͦ.ĩ. illa sa¬
ram̃ta que sub nat᷑ali lege p̃cessert̃ quasi q̃dam

Expanded text:
 imputare. Sed hoc signum de longe sumptum magis docuit hominem quid esset quam quid fieret. Igitur cum tempus advenisset quo veritas declarari debuerat, datum est ei remedium circumcisionis sacramentum, ubi stius illa peccati circumcisio quam in interiori homine gratia etiam interiores emundat; jam manifesta veritate adveniente Christo circumcisio cessare debuit, ut illud sacramentum succederet, quod perfectam hominis emundationem et interiorem animae candorem quem in ipso ot per ipsum sacramentum adipiscitur posset declarare. Viautem quia circumcisio quidem sordes aufert, sed dolores infert; ablutio vero inquinatos sine dolore emundat, idcirco priori populo in timore servienti, et sub lege laboranti, circumcisio ad emundationem data est; novo autem populo in gratia per charitatem ambulanti, ablutio. Videntur ergo prima illa sacramenta quae sub naturali lege praecesserunt, quasi quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis xp̃i u̾itatem. gr̾am sp̃ualem.¬
uiii Quare in specie patus ⁊ uni xp̃c sacramentũ
corporis ⁊ sangninis sui instituit᷑.¬
ix pualis intelligenda est mutatio panis ⁊ iuni
in corpus xp̃i.¬

Expanded text:
isti veritatem, gratiam spiritualem. Quare in speciem panis et vini sacramentum corporis et sanguinis sui instituerit. Qualiter intelligenda est mutatio panis et vini in corpus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt peccata dimitt̾e possint.
.ix. He eo utrum pec̃c̃a redeant postqm̃ semel di¬
missa fuerint.¬
I. De unctione infirmoꝵ.
.uI. Quando ⁊ a quo instituta est ũtio ĩ firmoꝵ.¬

Expanded text:
sunt peccata dimittere possunt. CAP. IX. De eo utrum peccata redeant postquam semel dimissa fuerintI. De unctione infirmorum. CAP. II. Quando et a quo instituta est unctio infirmo
Abbreviated transcription (Latin):
sociari indigna sunti s ornant se inuicem in una ue¬
ritate. que ꝓpter ueritatem placent omnia. Nemo
gͥ miret᷑ si post magna ⁊ inter magna fidei sacram̃ta.
eorum que in suo ordine inferiora uident᷑ mentio fit.
qr ñ se abhorent simul. que in ueritate unum sunt.
Nam ip̃e deus humiliari dignatꝰ est. ad humana des¬
cendens: ut hominem post modum ad diuina suble¬

Expanded text:
sociari indignata sunt, sed ornant se invicem in una vesociari indignata sunt, sed ornant se invicem in una veritate, quae propter veritatem placent omnia. Nemo igitur miretur si post magna et inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur mentio fit, quia se non obhorrent simul, quae in veritate unum sunt. Nam ipse Deus humiliari dignatus est, ad humana descendens, ut hominem postmodum ad divina suble
Abbreviated transcription (Latin):
Inscripturis sacris spi¬
ritalium sensuum pro¬
funditates. S quia nõ
omnib eadem intelli¬
gendi gr̃a data est: ħt¬
o sacrum eloquium que¬
dam in se quib fidem
ssimplicium pascit:que
quidem altiorib iuncta
unam u̾itatis regulam ꝑficiunt. ꝓpterea in sacri
eloquii tractatione ñ eadem dicendi forma ubiq i
seruanda est: quia altiora fidei sacram̃ta excellentio
sacram̃torum diuinorum instrumenta pro capacita¬
te simplicium humiliori locutionis genere expla¬
nanda: ut constet quod scriptum est. in fimbriis.
aureis circumamicta uarietatib. Sicut enim scãi
electorum eccłia morum bonorum atq uirtutum ua¬
rietate pulchre adornat᷑. ita sacra scriptura unde ipsa
eccłia sancta uiuendi formam sumit: in suo sermõe
pulchera uarietate contexit᷑. In qua tamen uarietas
ip̃a apta est: ut sci̾ma non generet. ⁊ diu̾sitas concors.
ut adu̾sitatem non pariat. Neq enim in ea magna i¬
modica despicuuit. neq rursum modica magn̾is as¬

Expanded text:
in Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiorsacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis as
Abbreviated transcription (Latin):
iam m̃tis nrã ad semet ipam̃ redeat. ⁊ quisibi ehͣc co¬
agtone utilitatis prouenire possit attendat. elii .n. no¬
bis ꝓdest si indõ̾ cognoscimus maiestatis celsitudinẽ.
pot̾inius. Quid lucem de regione iucis uenientes: ħ .n.
scire pot̾it ꝙ ibi fuimus. si sllum i nati ñ fiumus tedimꝰ
appiat gꝰ qd̾ ibi fuimus. appiat qd̾ ibi iudimus. su ibiui¬
dimus poͥm apportemꝰ lucem dĩni timoris . si ibi iudimꝰ
sapientiã aportemꝰ ucem u̾itatis. si ibi uidimꝰ tenig¬
nitatem apportemꝰ lucem dilconis. po̾ torpentes ad ia¬
borem eititet. Sapĩa ignoantie tenebris cetatos illiũet
Benignitas frigidos calore caritatis sflamet. uicete q̃so
quid lux sit nis̃ dies. quid tenebre nͥ not. ⁊ sit̃ ocłas cor ᷤ¬

Expanded text:
 quid sibi ex hac cognitione utilitatis provenire possit attendat. Quid enim nobis prodest, si in Deo cognoscimus majestatis celsitudinem, poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venientes? Hoc enscire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus? Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem divini timoris. Si ibi vidimus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi dies; et quid tenebrae nisi nox. Et sicut oculus cor
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝙ scire ñ possumꝰ. quõ d̾s in uariabilis sit nͥ priꝰ ag¬
nostamꝰ quot modis res qlib uariari possit. pͥmũ
om̃is mutabilitas loco forma ⁊ ꝑe. localit̾ mutat᷑¬
res q̃lib qñ de loco ad locũ tͣnͣsit. ħ ÷ esse disiit u̾
fuit. ⁊ bbi ñ fuit esse incipit. Et est extrinseca ħ mu¬
tato. nat᷑alis que uariat de ipĩus rei eenͣ. qr si cẽ de
sinit ubi fuit ñ tñ ꝙ ñ fuit eẽ desinit. ⁊ ũ eẽ incipit
ubi ñ fuit. nõ tñ ꝙ ñ fuit eẽ incipit. Forut̾ mutatur

Expanded text:
 scire non possumus quomodo Deus invariabilis sit, nisi prius agnoscamus quot modis res quaelibet variari possit, primum omnis mutabilitas, loco, forma, et tres quaelibet quando de loco ad locum transit, hoc est esse desinit ubi fuit, et ubi non fuit esse incipit. Et est extrinseca haec mutatio, nihilque variat de ipsius rei essentia, quia si esse desinit ubi fuit, non tamen quod fuit esse desinit, etsi esse incipit ubi non fuit, non tamen quod non fuit esse incipit. Formaliter mutatur
Abbreviated transcription (Latin):
lem Põtũ suꝑat qr in nat᷑ali motu. sĩ solũ ymago i̾ute
erpumitur: s ipsa auodam mͦ uita inchoat᷑. Sutsis
animalis motus tanto naturali praceluit qnͣto sensibuli
id quod sentit postremo tõnalis cunctis supponitur q
in eo ñ solũ sensus ad animandũ. S rõ quor ad intelli¬
gend̾ mouetut ħ simulatro nulum incicaturis essee

Expanded text:
 quia in naturali motu, non solum imago vitae exprimitur, sed ipsa quodammodo vita inchoatur. Rursus animalis motus tantum naturali praecellit, quantum in sensibili id quod sentit. Postremo rationalis cunctis superponitur, quia in eo non solum sensus ad animandum, sed ratio quoque ad intelligendum movetur. Hoc simulacro nullum in creaturis esse p
Abbreviated transcription (Latin):
mediatore egeas. ⁊ tu ad huc impudentes te defendñdo
ꝯͣ dm̃ clamas. Nosti quod malus esi ⁊ qr abono opifice.
ueniat ⁊ reficiat qui cauit ut redimat. Noli dubitare
torem. Qñ pridem de uisibilib ad uestigand̾ in uisibilia ꝓ¬
usq ad sapienciam dĩ ꝓuenimus. Nũt u̾o redeũtes pͥmo
a fapiencia dĩ ad caturam rõnalem. ac̃atura rõnali ad

Expanded text:
mediatore egeas, et tu adhuc impudenter te defendendo mediatore egeas, et tu adhuc impudenter te defendendo contra Deum clamas. Nosti quod malus es, et quod a bono opifice mveniat et reficiat, qui creavit ut redimat. Noli dubitare t. Quando pridem de visibilibus ad investiganda invisibilia pusque ad sapientiam Dei pervenimus; nunc vero redeuntes primo a sapientia Dei ad rationalem creatura
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ disposui quicquid ef̾nałr feci. ⁊ tãtor ampluis uñqd̾q
iuidco. Nolite putare quod ipse tm̃ si mediator in recũcili
ille me offendit qui a bonis similitudine recedit.Si gͦ ul¬
tis mͥ place̾ ei sue̾s estote. ipm̃ audite. ⁊ si forte a bonis siłi¬
tudine male agendo disdeffistis: ip̃m imitando redite. in ipõ
datur p̃cept̃ in ip̃õ datur ꝯsiliũ p̃cept̃ ut ꝑsistatis. ꝯsilium
ut redeatis. utinam tenuissetis p̃ceptũ. s ꝙ tnͣsgressi estis
p̾ceptũ. saitem audite ꝯsiliũ. Ipm̃ audite magͥ ꝯsuii an¬
gis nobis mutitur ut qui ꝯditꝰ datus fuit ad głam. ⁊
homo solus. ad uos uenit. ipm̃ audite. ipẽ est forma.
licius fuisset sꝑ tenuisse eius similitudinẽ. S iam minꝰͦ
głosũ ñ erit ad eius redire imitatõm. Ipm audite. s hõ
quicãris ignoranciam tuam. ecce ip̃a te tua natura argu¬
it. ipa te uĩcit. Nosti qͥlis sũ. uñ uenias ꝙ̃ fcõrem hẽas qͦ

Expanded text:
liter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unum quoque ncordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconciliaille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii Angelus nobis mittitur, et qui conditis datus fuit ad gloriam, idem ui vobiscum homo, solus ad vos venit. Ipsum audite. Ipse est forma, licius fuisset semper tenuisse ejus similitudinem, sed jam minus gloriosum non erit, ad ejus redire imitationem. Ipsum audite. O homo, quid causaris ignorantiam tuam? Ecce ipsa natura tua te arguit, ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem factorem habeas, quo
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ. In dic benignitatis ꝑ amorem ⁊ desid̾ium et̾ noꝵ bonoꝵ
ressirgimꝰ. Idõ .n. xp̃c sexto die mortuis ÷. septimo die in
Deiñ sapĩa iudiesuo intꝰ in absꝯdito ꝯtempsõis sepeliat
pͥttemo benignitas indie suo ꝑdesidiũ d̃m amoris uiusi¬
catos exsurge̾ facit. ꝙ sextus dies ad laborem. septimꝰ ad
reqiuem. eitanus pertinet ad resurrectionem Epplicit¬

Expanded text:
mur. In die benignitatis per amorem et desiderium aeternorum bonorum resurgimus. Ideo enim Christus sexta die mortuus est, septimo die in deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia sextus dies ad laborem, septimus ad requiem, octavus pertinet ad resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ onũs motus ⁊ ꝯiuicto̾ corꝑee tãture est ad rõnalem
creaturam ⁊ omĩs motꝰ. ⁊ ꝯuersio rõnalis cature esse
ipẽ ꝑturbet similitudinem. eliusquis gͥma inuestiga¬
tõnis deinsibilib ad inusibilia tnͣsit prim̃ a corꝑeã c̃¬
atura ad rõnalem caturam. dem̃ a tõnaui ad ꝯsidatõm
sui catoris m̃tis ĩm̾cium ducẽ deb. Reu̾tens de inuisibi¬
descendet. Ordo aũ cogͥtõnis in mente hũa sꝑ precedit or
diẽm ꝯdcõnis ꝙ nos qui foris sumus redire ab itimis ñ
possumus nͥ prius ocło mentis ĩtima penetremus: seq aũ
ad int̾na ꝯtemplanda uł tenuit̾ ad missa fuit dui ibidi¬
nẽ stare rant sue mutabilitatis fuitus ñ ꝑmittit.

Expanded text:
reaturae est ad rationalem creaturam, et omnis motus et conversio rationalis creaturae esse in se perturbet similitudinem. Quisquis ergo via investigationis de visibilibus ad invisibilia transit, primum a corporea creaturasui Creatoris mentis intuitum ducere debet. Revertens autem de invisibidescendit. Ordo autem cognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab intimis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequiturad interna contemplanda vel tenuiter admissa fuerit, diu tamen ibidem stare hanc suae mutabilitatis fluxus non permitt
Abbreviated transcription (Latin):
incãrae̾ uoturũ agnouit. Dicat᷑ gͦ ñciate de die ĩ
primo indiem t̾tiũ. diem u̾itatis. de dietimoris in
diem caritatis prim̃ uñ dies erat dies timoris. uenit
dies alt̾ dies u̾itatis accessit ñ successit. ꝙ prior ñ dic¬
cessit. Ecte duos dics terũ est int̾ciũ diẽ caritatis. s

Expanded text:
rnem venturum agnovit; dicatur ergo: Annuntiate de die in primo in diem tertium; diem veritatis de die timoris, in diem charitatis. Primum unus dies erat dies timoris, venit dies alter, dies veritatis. Accessit non successit, quia prior non discessit. Ecce duos dies; iterum est in di
Abbreviated transcription (Latin):
Austretur. illos gͦ dies qui intꝰ st̃ pocius deremus &¬
mare ubi lucem s̃ seqũt᷑ tenebre u̾ et̾ni solis. splẽdo¬
te illiũantur ocłĩ int̾iores cordis m̃di Dehiis diebus
psalmista cetint nr̃i tantate de die indiem salutare
euis. Qliud e sauitare eius. nͥ ihc̃ eius. sic .n. intpͣ sẜ¬

Expanded text:
umine . Illos ergo dies qui intus sunt potius debemus amare, ubi lucem non sequuntur tenebrae, ubi aeterni Solis splendore illuminantur oculi interiores cordis mundi. De his diebus Psalmista cecinit: Annuntiate de die in diem salutare ejus . Quid est salutare ejus, nisi Jesus ejus? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
enciam sꝑ amorem huit. Itaq et̾no prĩ. ⁊ filius co¬
et̾nus amor ẽ. ⁊ tñ p̃r a nullo est. filius aprẽ solo ẽ.
sr̃ius fatorem oĩm sũme ⁊ u̾e unũ esfe. sb̾alt oꝑꝯfi
teamur. Quia itẽ ille qui genitꝰ ÷. nͦ itẽ ille qui ag̃¬
mente ⁊ genuto procedit ille esse p̃ qui ẽ gignẽs uł
genitus inexpugnabili rõne u̾itatis cogim᷑ indĩ¬

Expanded text:
emper amorem habuit. Itaque aeterno Patri et Filio coaeternus amor est. Et tamen Pater a nullo est, Filius a Patre solo est, erius Creatorem omnium summe et vere unum esse asseruitest esse ille a quo genitus est, neque item ille qui a gignente et genito procedit, ille esse potest, qui est gignens vel genitus; inexpugnabili ratione veritatis cogimur in dei
Abbreviated transcription (Latin):
indĩnitate una credimꝰ suꝑ est ut quod deqͣlib harũ
dr̃ . utrũ ne ⁊̃ deauis dici possit inquirat᷑. Dcm̃ ÷ aut̃
quod pr̃ amat filiũ. Restat gͦ ut ꝯsid̾emus si pari modo
dici possit ꝙ amor prĩs ⁊ filii amat filiũ ꝙ filius amet
se ipm̃. Item ꝙ pr̃ amet se.ꝙ filius amet prẽm. ꝙ amor
prĩs ⁊ filii amet prẽm. Item ꝙ amor prĩs ⁊ filu ametse
ꝙ pr̃ amet amorem suũ ⁊ filii. ꝙ filius amet amorẽ suũ

Expanded text:
 superest ut quod de qualibet harum dicitur, utrum ne etiam de aliis dici possit inquiratur. Dictum est autem quod Pater amat Filium. Restat ergo ut consideremus, an pari modo dici possit, quod amor Patris et Filii amet Filium, quod Filius amet seipsum. Item quod Pater amet se, quod Filius amet Patrem, quod amor Patris et Filii amet Patrem. Item quod amor Patris et Filii amet se, quod Pater amet amorem suum et Filii, quod Filius amet amorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
lt S sic fcã st̃ omĩa qi fc̃a st̃ singła. ut cũ uniu̾s aspi¬
cẽs singła miteris. ħ deuisibilib dcã alc̾ fortassis qͣntũ
ad ꝯpendiũ tractandi ꝑtinuit plurima uidetur. S atcẽde
E
quisqnis ꝓuisibilia ad agnitõem in iusibiliũ ꝑue¬
nire desid̾at priuis ipsa insibilia agnostat. Propt̾ ꝙ

Expanded text:
lit, sed sic facta sunt omnia, quasi facta sint singula, ut cum universa aspelit, sed sic facta sunt omnia, quasi facta sint singula, ut cum universa aspexeris, singula mireris. Haec de visibilibus dicta alicui fortassis quantum ad compendium tractandi pertinuit plurima videbuntur, sed atteeut quisquis per visibilia ad agnitionem invisibilium pervenire desiderat, prius ipsa visibilia agnoscat. Propter q
Abbreviated transcription (Latin):
ta ad miratone digñ sit. s facilius forte cognoscimus Si
prius hic quant᷑ in oꝑete hũano simł asse ñ post̾ osideretuꝰ.
Certe homo cũ multa face̾ desid̾at magna facere post̃. qr
tanto minus p̃uaiet insigu̾s qͣnto plura st̃ que intñtõnus¬
sue cariatus duudit. Rurstĩ cũ magnitudinẽ nititur a mil̾¬
titudine tetardatur. ꝙ młtis prestare ñ susficit uires. ꝙ ad
unius rei effcm̃ spũalit̾ effundit. Simili mͦ minor diligẽ¬
cia detori oꝑis impendit᷑ quociens ad multitudinem solã
sũ magnitudinẽ prosiciendã animus occupatur uide¬
mus qr st̾ra eas figuras que exiles st̃ prouicius format.
in magnis figurandis ꝓpensius desudat. ⁊ camamꝰ qnͣto
uelocuis trahit᷑ tanto deformiores st̃ ir̃e que exprimũ¬
tur. Nam ⁊ informandis uestib hu qui nimis pulchxi¬
titudinem striugit. nec simł mł magnitudo uł multi¬
tudo pulchritudini officit. nec pulchritudo utilitatẽ tol¬

Expanded text:
ta admiratione dignum sit; sic facilius fortasse cognoscemus; si prius haec qualiter in opere humano simul esse non possint consideremus. Certe homo cum multa facere desiderat; magna facere non potest, quia tanto minus praevalet in singulis, quanto plura suntur, a multitudine retardatur, quia multis praestare non sufficit vires quas ad unius effectum specialiter effundit. Simili modo minor diligentia decori operis impenditur, quoties ad multitudinem solam sive ad magnitudinem perficiendam animus occupatur. Videmus quod scriba eas figuras quae exiles sunt, promptius format, in magnis figurandis propensius desudat, et calamus quanto velocius trahitur, tanto deformiores sunt litterae quae exprimuntur. Nam et in formandis vestibus, ii qui nimis pulchrititudinem stringit, neque simul vel multitudo vel magnitudo pulchritudini officit, neque pulchritudo utilitatem tol
Abbreviated transcription (Latin):
centiã Si omĩs naturalis appetitꝰ nat̾alit᷑ sioi p̃paritam ĩ¬
c̃ motꝰ ⁊ incrementum ita uarie ⁊ dislłr foris fͣrencia.
at qui rr̃ om̃i euentꝰ ⁊ prouidencia sua p̃uenit. ⁊ saipia¬
om̃i opific̾e̾. uñ ec̃ rectorem. Nam sidiuisa int᷑ ꝯsilia p̃si¬
denciũ eẽnt up̃ĩ se foris rt̃ cursus abinucem aligñ duui¬
d̾ent. Nut ꝙ omĩa dũ sic ꝯcordit᷑ ad unũ finc̃ crunt pro¬
scõ indicant q. umis fons ⁊ origo ⁊cdtͥ potedũt S qr uñ

Expanded text:
dentiam si omnis rationalis appetitus naturaliter sibi praeparatam incum motus et incrementum ita varie et dissimiliter foris currentia, at, qui rerum omnium eventus et providentia sua praevenit, et sapiomnium opificem; unum esse rectorem. Nam si diversa intus consilia praesidentium essent, ipsi se foris rerum cursus ab invicem aliquando dividerent. Nunc autem omnia dum sic concorditer ad unum finem currunt, profecto indicant quod unus est fons et origo unde procedunt. Sed quia unum
Abbreviated transcription (Latin):
quos muit culpa. Illidies st̃ quos dedi grã. Deillisdie
dixit pph̾a. Indieb meis inuocabo. Nam side. aliis dieb¬
a nocte surgebam. ad ꝯt̾. s illos dies suos qr alios dies
nĩ amat sic̃ Ierenuas dicit. Dnẽ diem hõis ũ desid̾a¬
ui tu scis. Istist̃ dies quib plenus fuit iob. do quo scͥp¬
tũ est ꝙ mortuus est senex ⁊ plenus dieꝵ. Nam de a¬
uĩs dieb plenus esse ñ pot̾at qui tnͣsalcti ia ñ erant.
illos dies qui foris sut solos mali mouerent. bon uo̾
qui iam int̾ nos dics uide̾ m̃uerũt eos quiforis st̃ nõ
solũ nõ diligunt s ⁊̃ malodicũt ꝑeat inqͥit bs̃ iob¬

Expanded text:
quos meruit culpa; illi dies quos dedit gratia. De illis diebus dixit Propheta: In diebus meis invocabo , qui alibi diconfitendum tibi . Sed illos dies suos vocat, quia alios dies non amat. Sicut Jeremias dicit: Domine, diem hominis non desideravi, tu scis . Isti sunt dies quibus plenus fuit Job, de quo scriptum est, quia mortuus est senex et plenus dierum . Nam de aliis diebus plenus esse non poterat, qui transacti jam non erant. Illos dies qui foris sunt, solos mali noverunt; boni vero qui jam internos dies videre meruerunt, eos qui foris sunt non solum non diligunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
post̃ nat᷑aus esse intlłigit. illud namo ꝙ in nobꝰ rõ¬
nis capare. qͣmus ut ita dicam infusli ⁊ ꝯmittũ
carii sit ipãm tñ se a sb̾a carnis ꝓpria rõne sef̃nit
et alienũ esse intlligit. Cur gͦꝰhomo inuisllia ÷ dubi¬
tet quid ad ipm quod u̾e tõ detuuiis existencia neqͣ

Expanded text:
possunt, nihil se esse intelligit. Illud namque quod in nobis rationis capax est, quamvis, ut ita dicam, infusum et commistum carni sit; ipsum tamen se a substantia carnis propria ratione secernit, et alienum esse intelligit. Cur ergo homo invisibilia esse dubitet, qui idipsum quod vere homo est de cujus existentia ne
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ possent. si nullo modo agnosterent. Iam gͦ ãd lu¬
cis erat ipã agrũto iam dies erat. s nͨ dũ clarusqe pe¬
ctati ad ħtenebris caligabat uenit gͦ dies u̾itatis
dies salutaris qui pect̃m destrueret claritatẽ prioris
diei illisiaret. ⁊ tumorem s̃ tolłe̾t. s in meluis ꝯmu¬
taret. S nͨ dum plena erat claritas donet ad uĩgent᷑
cetres st̃ dies. Dies mortis qui maĩfestat malũ. Diesu̾ita¬
tis qui aufert malũ. Dies caritatis qui restituit bonũ. Dies
u̾itatis clarificat diem timoris. dies caritatis clarificat diẽ¬

Expanded text:
 possent, si nullo modo agnoscerent. Jam aliquid lucis erat ipsa agnitio; jam dies erat, sed necdum clarus; quia peccati adhuc tenebris caligabat. Venit ergo dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem prioris diei illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed necdum plena erat claritas donec adjungeretur ce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restituit bonum. Dies veritatis clarificat diem timoris; dies charitatis clarificat e
Abbreviated transcription (Latin):
iusibis sapĩe. simulacrũ ⁊ cratoꝵ decor Inuisibsus bem¬
guitatis simlitudo ẽ creat᷑aꝵ utilitas. Oñs aũ creatura
qnͣto uicimꝰ similitudini creatoris ꝓpinquat. tanto ui¬
cimus creatorem suũ declarat. Illud gͦ uisibłe̾ simła¬
tr̃ ininsibsie exemplar prius ostñde̾re deb quod dĩe
similitudinis ymagĩem ꝑfcñis in se exp̃ssam reti.
formitasz. Qnod aũ informe in ħ quid̾ quod do̾ siłe¬

Expanded text:
 decor. Invisibilis benignitatis simulacrum est, creaturarum utilitas. Omnis autem creatura quanto vicinius similitudini Creatoris appropinquat, tanto evidentius Creatorem suum declarat. Illud ergo visibile simulacrum, invisibile exemplar prius ostendere debet, quod divinae similitudinis imaginem perfectius in se expressam retinet. formitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ cecebat. ut rr̃ in iusibiliũ copia auciͣ in ꝑte defc̃m senti¬
ret que ob id manẽ instituta est. ut mestimabilem et̾norũ
bonoꝵ afluenciam nũciaret. ħ est quod diximus. cur deus
⁊̃ illa crcare uoluit que hũanis usib nectia ñ esse p̃uidit. si
n. sola neccĩa tribueret boĩtas quid̾ esset. S diues ñ esset. sñ

Expanded text:
ntiret, quae ob id maxime instituta est, ut inaestimabilem aeternorum bonorum affluentiam nuntiaret. Hoc est quod diximus: cur Deus illa etiam creare voluit, quae humanis usibus necessaria non esse praevidit. Si enim sola necessaria tribueret; bonus quidem esset, sed dives non esset. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
b̾itudo sit neccẽ est ut quistius amet se ipm̃ ⁊ adĩuicẽ
quisq aliũ. Neq .n. bĩtudo u̾acit᷑ dici posset ĩmo pͦo sũma
infelicitas foret. si ꝑ ꝯͣlam uoluntatem se dĩderent. et
ꝑeamd̾ naturam abĩuicẽ seꝑari nõ possent. Sit igit᷑
natura unũ st̃ pr̃ ⁊ filius ⁊ amor prĩ ⁊ filũ ita quoq
uoluntate ⁊ amore unũ ñ esse ñ post. uno amore se
disigunt ꝙ unũ st̃ nͨ aliusd est ꝙ quisq amat in aito̾
ꝙͣ quod quisq amat inse ipõ. ꝙ ñ aliud est ꝙ quisc
git in se ipõ. ⁊ quod amor prĩs ⁊ filii diligit in prẽi

Expanded text:
beatitudo sit, necesse est ut et quisque amet seipsum, et ad invicem quisque alterum. Neque beatitudo veraciter dici posset, imo potius summa infelicitas foret; si per contrariam voluntatem se dividerent, et per eamdem naturam ab invicem separari non possent. Sicut igitur natura unum sunt Pater et Filius, et amor Patris et Filii, ita quoque voluntate et amore unum non esse non possunt. Uno amore se diligunt, quia unum sunt; nec aliud est quod quisque amat in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia non aliunde est quod git in
Abbreviated transcription (Latin):
mutantut spc̃. ut nc̃ tristes. nc̃ holates. stdm̃ cogͥtõm
ut nc̃ mursꝰ. nut ampluis sapientes. Duo ud sũt p̃¬
cipue que affcm̃ oꝑantis mutare solent id sũ alicd
de fut᷑o. S quod deus de fc̃o ñ peniteat satis euiden¬
t᷑ ostũdit inmutabilis iste cursus tr̃ omĩa qui sic le¬
ge ꝑpetua prine instituto mod̾ ñ desit. Quod uo̾ nil

Expanded text:
mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil
Abbreviated transcription (Latin):
cogͥtõ dĩna ñ recipit ñ augetur ꝙ plena eꝰ. Neq
n nescire p̃ omĩa. qui c̃at qui gub̾nat. qui penetrat qͥ
portat omĩa. ⁊ qui omĩb presens ÷ dĩtate. absens cẽ
ñ p̃ uisione. Minui nõ pͣ qr aliũde ñ est quictuid ẽ.
s idem ipm quicquid ÷ ab ipso ÷ ab uno ⁊ unũ to¬
tũ ꝙ .3. Quid deuicissitudine dicam. quõ inuicissitu¬
dinem recipere possit sapĩa que oĩa simul ⁊ semei
net int̾missam recipit. nͨ hĩtam int̾mitit. s quod se¬
set ec̃ ł aᵈ uidere. quocũq se res uert̾et p̃sens tͥcẽ ñ po

Expanded text:
cognitio non recipit. Non augetur, quia plena est. Neque enim nescire potest omnia qui creat, qui gubernat, qui penetrat, qui portat omnia. Et qui omnibus praesens est deitate, absens esse non potest visione. Minui non potest qui aliunde non est quidquid est, sed idemipsum quidquid est, ab ipso est, ab uno et unum totum quod est. Quid de vicissitudine dicam? Quomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; sed quod seset esse et aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rõ simplicẽ eeͣm ec̃ ñ dubitat. Et stꝰ ꝑomẽ quod ui¬
iuficat corpꝰ diffusam eẽ pcobat. Quecũq .n. aiãti cor¬
ꝑis ꝑs leditur unus est ad q̃m stꝰ omĩs doioris retor
qui omĩa regit ⁊ possidet uno aliquo in loco coar
intrĩsetꝰ mouentem esse ostñdũt. Net tñ ullo mo¬

Expanded text:
n dubitat, et sensus per omne quod vivificat corpus, diffusum esse probat. Quaecunque enim animatis corporis pars laeditur, unus est ad quem sensus omnis doloris retorqqui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarcintrinsecus moventem esse ostendunt. Nec tamen ullo mo
Abbreviated transcription (Latin):
lum inteb finem inuenimꝰ: Nra gͦ nos natura instruit
quod creatorem hẽmus et̾num. qui suũ ⁊ ꝓpͥum ẽ quod
w̾sistit. q si ab alio esse accipisset prima rrͣ origo u̾acit᷑
ditit ñ posset. Si .n. aliqñ ñ erat a se ipso miciũ ñ hiũt
S nͨ prius diti pot̾ si ab alio eẽ accepit. gͥ si fatorꝯ sꝑ¬
ipso est huic idem ẽ eẽ. Quicquid .n. a semet ipso est.

Expanded text:
llum in rebus finem invenimus. Nostra ergo nos natura instruit quod Creatorem habemus aeternum, cui suum et proprium est quod subsistit; quia si ab alio esse accepisset, prima rerum origo veraciter dici non posset. Si enim aliquando non erat a seipso initium non habuit, sed nec primus dici potest, si ab alio esse accepit. Igitur, sipso
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ⁊ esus carniũ inuestitu dissus ⁊ seritũ uł quoli¬
b aͥ moslus indumentũ aptũ ⁊ ꝯgriul. quodlicet
utentib ñ prosit ad utendũ tũ ꝯue nit quales sunt
modi quod ad nsũ quid̃ ħile ñ ÷. et tñ ad sp̃tand̾ dełctabi¬
le. quana st̃ fortasse quedam ħbaꝵ gn̾a ⁊ bestiaꝵ uolu¬

Expanded text:
ni et esus carnium; in vestitu byssus et sericum, vel quodlibet aliud mollius indumentum. Aptum et congruum est quod, licet utentibus non prosit, ad utendum tamen convenit, quales sunt modi, quod ad usum quidem habile non est; et tamen ad spectandum delectabile, qualia sunt fortasse quaedam herbarum genera et best
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad plenũ ⁊ ad integrũ erudiuit. Quid gͦ. Nũ¬
quid ñ eadem sub̾a scĩa eadem u̾itas absq am̃bi¬
guitate aliqua constat eẽ tam in corde unuiᷤ
qmͣ in corde alt̾ius: Alioquim alium ñ docuit
scĩam qmͣ alt̾ inuenit. ¶ Etce unus eorũ sci¬
entiam tradidit. alt̾ accepit. Uides certe qd̾ u¬
nius sciã sit ab alio accepta. illuis ut sic dicã
omĩo in accepta. Nunquid tam̃aliud aliquid
est ista qmͣ illa: Si quicquid u̾itatis est in ista:
totum nec aliud est in illa. ꝓcul duo utriꝰq
scĩa erit essentialit̃ una. Coͣnstat tñ nichiloꝰ
qd̃ accepta scĩa nõ sit in accepta. nec in accep¬
do specłone possumus ꝑpendere: quid oporteat
de diuinis sentire. Huit gͥ speculem ntendo
uideamꝰ si ex hiis que nobiscũ credunt ꝯui̾ci
possit qd̃ de ingenita. ⁊ genita sub̾a quidã uͦ¬

Expanded text:
et ad plenum et ad integrum erudivit. Quid ergo? Nunet ad plenum et ad integrum erudivit. Quid ergo? Nunquid non eadem scientia eadem veritas absque ambiguitate aliqua constat esse tam in corde unius quam in corde alterius? Alioquin alium non docuit scientiam, quam alter invenit. Ecce unus eorum scientiam tradidit, alter accepit. Vides certe quod unius scientia sit ab alio accepta, illius, ut sic dicam, omnino inaccepta. Nunquid tamen aliud aliquid est ista quam illa? Si quidquid veritatis est in ista, totum nec aliud est in illa, procul dubio utriusque scientia erit essentialiter una. Constat tamen nihilominus quod accepta scientia non sit inaccepta, nec inaccepdo, speculatione possumus perpendere quid oporteat de divinis sentire. Huic ergo speculae innitendo videamus, si ex his quae nobiscum credunt convinci possit, quod de ingenita
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Si uͦ eius assertõis enodatõem nostis. qͣma¬
struitis Cur eam in lucem ñ ꝓfertis. Cur eami
fr̃ib inuidetis: Et siuos latet᷑ utriusq enodati¬
o: curcreditis sc̃is patrib in uno. ⁊ ñ eque eiseͤ¬
ditis in alt̃o: Si ip̃is uire credit᷑. ñ alud est patͥs
suba ingenite sigurã gerit: qd̾ eamdẽ qmͣ istade
origo auctor ⁊ pͥncipiũ existit. Eadem sane tonꝰ
plenitudinis largitio ꝑ omĩa manat tam ab
una qͣm ab alia. tam a genita qmͣ ab ingenita
cionẽ ⁊ demonstratõem nitim̃: simłitudinum
tala libent᷑ utimur: ut hant qua ascendere:
possint: qui ꝯtemplatois pennas ñdum acce¬
perunt. In illa itaq natura quam ad diuinam
ymagiẽm ⁊ simłituds̃em factam agnouimꝰ:
intlłigentiã subleuari ualeamꝰ. ¶Etce sint
duo quoꝵ unus aliciuꝰrei scĩam. uł alicuius
artis noticiam ꝑ se ip̃m excogitando inuenit. ⁊
qͥcquid inde adinuenire potuit: alt̃i tradidit

Expanded text:
tis? Si vero ejus assertionis enodationem nostis quam atis? Si vero ejus assertionis enodationem nostis quam astruitis, cur eam in lucem non profertis? Cur eam fratribus invidetis? Et si vos latet utriusque enodatio, cur creditis sanctis Patribus in uno, et non aeque eis creditis in altero? Si ipsis jure creditur, non aliud est Patsubstantia ingenitae figuram gerit, quod eamdem quam ista de et origo, auctor et principium existit. Eadem sane totius plenitudinis largitio per omnia manat, tam ab una quam alia, tam a genita quam ab ingenita onem et demonstrationem nitimur, similitudinum scala libenter utimur, ut habeant qua ascendere possint, qui contemplationis pennas nondum acceperint. In illa itaque natura quam ad divinam imaginem et similitudinem factam agnovimus,intelligentiam sublevari valeamus. Ecce sint duo quorum unus alicujus rei scientiam, vel alicujus artis notitiam per seipsum excogitando invenit, et quidquid inde advenire potuit alteri tradidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtradictõe conseqñs erit ut alia sit suła unius
⁊ alia omĩo suła alt̾ius. In diuina aũt natura
ꝓcul dubio: unus sisba eit ingenita. alt̾ius ge¬
nita. nectam̃ ꝯseq̃s est ut alia sit suba unius
⁊ alia: alt̾uis. s ut alia sit ꝑsona istiuis ⁊ aliaꝑ
sona illuis. ¶ Non capio inquis. ñ intlłigo. s qd
ꝑ intlłigentiã capere non potes: ꝑ fidei deuotõem
credere potes. Alioquin tĩbi tiusq simłib d̾rꝰ. Si ñ
credid̾itis: nõ intelligetis. Cur ñ creditis qd̾ uni¬
ũsalem eccam totidie de xp̃o confitentẽ agnos¬
plo ꝓbare uł ꝑ intlłigentiã caꝑe Nuiniruid ꝑ
intłigentiã capitis. uł exempio ꝓbatis qd̾ ui¬
tas sub̾e possit esse in ꝑsonar̃ płasitate. ⁊ ꝑsona
rum płalitas in unitate sũbe. Nunqͥd magis
excedit humanã intlłigentiã illud qd̾ ꝑtina¬
tit̾ negatis qm istud qd̾ nobiscũ u̾act̃ affirma¬

Expanded text:
contradictione consequens erit, ut alia sit substantia unius, contradictione consequens erit, ut alia sit substantia unius, et alia omnino substantia alterius. In divina vero natura, procul dubio unius substantia est ingenita, alterius genita, nec tamen consequens est ut alia sit substantia unius, et alia alterius, sed ut alia sit persona istius, et alia persona illius. Non capio, inquit, non intelligo; sed quod per intelligentiam capere non potes, per fidei devotionem credere potes. Alioquin tibi, tuisque similibus dicitur: Si non credideritis, non intelligitis . Cur non creditis quod universalem Ecclesiam quotidie de Christo confitentem agnosplo probare, vel per intelligentiam capere. Nunquid per intelligentiam capitis, vel exemplo probatis, quod unitas nquid magis excedit humanam intelligentiam illud quod pertinaciter negatis, quam istud quod nobiscum veraciter affirma
Abbreviated transcription (Latin):
sũba genita.¶S multi temꝑib nostris
surrexere. qui ñ audent hoc dicere. quin potuis
qd̃ młto ꝑiculosius est contra scõꝵ patrũ au¬
ctoritatem. ⁊ tot atrestatões pat̾narũ trndi¬
tionũ. audent negare ⁊ modis om̃ib conãt᷑¬
pientiã. ꝑtinacit̾ negant qd̾ om̃s scĩ aff̾mãt.
ad id qd̾ ip̃idicunt: auctoritatẽ inuenire nõ
possunt. Afferant si possunt auc̃toritatẽ nõ
dicam płes s saltẽ unã que neget sub̾am gig¬
nere sub̾am. Nam ad hoc qd̾ dicimꝰ auctoritãte.¬
nuiltas etiam ip̃i adducunt. ⁊ in morem golie
gladium in quo iugulent᷑ def̾e̾ntes: ad certam̃
ꝓcedunt. S sic intlsigendũ est inqͥunt qd̾ plures
digna que hoc qd̾ scĩ patres ꝑct̃ cdamant. htẽ¬
dit esse fłm. ⁊ qd̾ nemo sc̃oꝵ asseut: ꝯtendit esse
uerum. ¶ S dicunt. Si tilii suła est genita q
sussa patris ingenita. nec ingenita suba est ge¬
aliciuꝰ sit genita alt̾uis uͦ ingenita: absq oĩ

Expanded text:
a genita. Sed multi temporibus nostris surrexere, qui non audent hoc dicere, quin potius quod multo periculosius est, contra sanctorum Patrum auctoritatem, et tot attestationes paternarum traditionum audent negare, et modis omnibus conantpientiam. Pertinaciter negant quod omnes sancti affirmant, ad id quod ipsi dicunt, auctoritatem invenire non possunt. Afferant, si possunt, auctoritatem, non dicam plures, sed saltem unam, quae neget substantiam gignere substantiam. Nam ad hoc quod dicimus, auctoritatemultas etiam ipsi adducunt, et in morem Goliae gladium ex quo jugulentur deferentes, ad certamen procedunt. Sed sic intelligendum est, inquiunt, quod Patres digna, quae hoc quod sancti Patres pariter clamant contendit esse falsum, et quod nemo sanctorum asserit contendit esse verum. Sed dicunt: Si Filii substantia est genita, substantia Patris ingenita, nec ingenita substantia est geunius sit genita, alterius vero ingenita, absque omni