comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius ñ statim patri suo uoca¬
bulum referat. ⁊ innumerabilo
sint qui eodem appellent᷑ nõe:
Aut que senectutis auxilia sis
nutrire domi illum: qui aut pͥa
te forte moriat᷑ aut ꝑu̾sissims
morib sit. aut certe cum adma¬
turam etatem uenerit tarde ei
udearis mori: ħ ⁊ huiusmodi
deophrastus edisfrens÷ quem
nr̃m ñ moueat ad quietam con¬
tinentie uitam: Quieta ẽ enĩ
continentie uita quam non in¬
quitat uxoris suspicio: ñ sollici¬
fant ancillarum sumptus: nec
conturbat filiorum ꝑu̾sitas. Que
ꝓuinditie gignit florem: puritatĩ
parit fructum: bone conscientie
pfert odorem. ħ tergit carnis ma¬
sulas: animam sincerat: restͥngit
iogitationum fluxus. Siquis aũ
itoris ñ est exꝑtus incommoba:
erꝑto credat Cicero enim rogatꝰ
abhyicio ut post repudium terẽ¬
tie. sororem eius duceret non ad¬
quieuit: dicens ñ se posse ⁊uxori
iphylosophie parit̃ oꝑam dare.
fatur ⁊ socrates duas uyores ha¬

Expanded text:
et filius non statim patri suo vocaet filius non statim patri suo vocabulum referat, et innumerabiles sint, qui eodem appellentur nomine? At quae senectutis auxilia sunt nutrire domi illum, qui aut prior te forte moriatur, aut perversissimis moribus sit, aut certe cum ad maturam aetatem veneris, tarde ei videaris mori. Haec et hujusmodi Theophrastus edisserens, quem nostrum non moveat ad quietam continentiae vitam? Quieta est enim continentiae vita, quam non inquietat uxoris suspicio, non sollicitant ancillarum sumptus, nec conturbat filiorum perversitas. Quae munditiae gignit florem, puritatis parit fructum, bonae conscientiae profert odorem. Haec tergit carnis maculas, animam sincerat, restringit cogitationum fluxus. Si quis autem uxoris non est expertus incommoda, experto credat. Cicero enim rogatus ab Hircio, ut post repudium Terentiae sororem ejus duceret, non acquievit, dicens non se posse et uxori et philosophiae pariter operam dare. Fertur et Socrates duas uxores ha
Abbreviated transcription (Latin):
dominam. si adu̾sus uiri faciat
uoluntatẽ : idẽ quod placet:
ñ quod iubet᷑. Assidere autem
egrotanti. magis possunt amici.
⁊ uernule beneficiis obligati ꝗͣ
illa que nobis imputet lacrimas
suas. ⁊ hereditatis spe uendat
illuuium: ⁊ sollicitudinem ia¬
ctans languentis animum
desꝑatione conturbet. Quod
si languerit. coegrotandum:
&e nunqͣm ab eius lectulo re¬
dendum. Aut sibona fueri
aut suauis uxor. que tamen
rara aut nullaẽ: cum parti¬
riente gemimus: cũ ꝑiclito¬
te torquemur. Sapiens auter
nunqͣm solus ẽẽ potest. Habet
secum om̃s qui sunt. quip
quocunq uult transfert: quo
corpore ñ potest. cogitation om¬
plectitur. Et si homuinũ com¬
defuerit. loquitur cũ dõ. sm¬
qmͣ minus solus erit: qͣncim¬
solus fuerit. Porro lib̾oꝵ caula
p̾sidia. ⁊ ut certis utamur han¬
dib: stolidissimũ ẽ. Quid enins
nos recedentes e mundo ꝑtint
si nomine nr̃o alius ñ uocet᷑ cu

Expanded text:
dominam si aduersum uiri faciat dominam si aduersum uiri faciat uoluntatem, id est quod placet, non quod iubetur. Assidere autem aegrotanti magis possunt amici et uernaculae, beneficiis obligati, quam illa quae nobis imputet lacrymas suas et haereditatis spe uendat illuuiem, et sollicitudinem iactans, languentis animum desperatione perturbet. Quod si languerit, coaegrotandum est et numquam ab eius lectulo recedendum. Aut si bona fuerit et suauis uxor, quae tamen rara aut uix est, cum parturiente gemimus, cum periclitante torquemur. Sapiens autem numquam esse solus potest. Habet secum omnes qui sunt quique quocumque uult transfert. Quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo. Sumquam minus solus erit qsolus fuerit. Porro liberorum caupraesidia, et ut certis utamur haeredibus stolidissimum est. Quid enim ad nos recedentes e mundo pertinet si nomine nostro alius non vocetur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
troduxeris. ꝑiculum pudicitie ẽ:
si ꝓhibueris. suspicionis iniuria.
uerum quid ꝓdest diligens
custodia: cum uxor impudica ser¬
uari ñ possit. pudica non debeat :
Infida enim custos ẽ castitatis
necessitas: ⁊ illa uere pudica di¬
cenda ẽ. cui licuit peocare. s no¬
luit. Pulcra. cito adamatur: feda.
facile concupiscit. Difficile custo¬
ditur: quod plures amant. Mo¬
lestum est possidere: quod nemo
habere dignetur. Minore tam̃
miseria deformis habetͦ: quam
formosa seruatur. Nichil tutũ
est: in quo totius popłi uota sus¬
pirant. Alius forma. alius inge¬
nio. alius faceciis alius libalitate
sollicitat. Aliquo modo expug
natur: qͦd undiq incessitur.
Quod si ꝓpt̾ dispensationẽ domꝰ.
⁊ languoris solatia. ⁊ fugam so¬
litudinis ducantur uxores ⁊ mł¬
to melius seruus fidelis dispẽ¬
sat. obediens auctoritati dm̃ ⁊
dispensationi eius obtemꝑans:
quam uxor que in eo se existimat

Expanded text:
troduxeris, periculum pudicitiae est. troduxeris, periculum pudicitiae est. Si prohibueris, suspiVerum quid prodest etiam diligens custodia, cum uxor impudica servari non possit, pudica non debeat. Infida enim custos est castitatis, necessitas. Illa vero pudica dicenda est, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, feda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignatur. Minori tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est in quo totius populi vota suspirant, alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate solicitat: aliqnatur quod undique lacessitur. Quod si propter dispensationem domus et languoris solatio et fugam solitudinis ducuntur uxores, multo melius seruus fidelis dispensat, obediens auctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor quae in eo se aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
sit habenda: siracunda. si fatua.
si deformis. si suꝑba. si fetida. qͦd¬
cunq uicii ẽ. post nuptias discimꝰ.
Equus. asinus. bos. canis. ⁊ uilis¬
sima mancipia. uestes.⁊ lebetes.
sedile ligneum. calix. ⁊ urceo¬
lus fictit ꝓbantur pͥus: & sic
emuntur. Sola uxor non ostendit᷑.
ne ante displioeat qͣm ducatur.
attendenda est semꝑ eius facies.
⁊ pulcͥtudo laudanda: ne si alte¬
ram inspexeris. se estimet displi¬
cere. uocanda ẽ domina: celebrã¬
dus natał eius: iurandum est
ꝑ salutem illius : ut sit suꝑstes
tus. ⁊ in longam securamq libi¬
dinem exsectus spado: sub qͥb
nominib adulteri delitescunt.
Quoscunq illa dilexerit: hii gͣ¬
tis amandi. Si totam ei domũ
regendam commiseris seruien¬
dum ẽ: si aliquid tuo arbitrio
reseruaueris fidem sibi haberi
non putabit: ⁊ in odium u̾tit᷑
⁊ iurgia. Et nisi cito consulue¬
ris: parabit uenena anus. Aurifi
rum. sericarumq uestium si in¬

Expanded text:
sit habenda, si iracunda, si fatua, sit habenda, si iracunda, si fatua, si deformis, si superba, si fetida, quodcunque vitii est, post nuptias discimus. Equus, asinus, bos, canis, et vilissima quaeque mancipia, vestes et lebetes, sedile ligneum, calix et urceolus fictilis probantur prius, et sic emuntur: sola uxor non ostenditur, ne ante displiceat, quam ducatur. Attendenda est ergo semper ejus facies, et pulchritudo laudanda, ne si alteram inspexeris, se existimet displicere. Vocanda est domina, celebrandus natalis ejus, jurandum est per salutem illius, ut sit superstes tus, et in longam securamque libidinem exsectus spado, sub quibus nominibus adulteria delitescunt. Quoscunque illa dilexerit, ii gratis amandi. Si totam ei domum regendam commiseris, serviendum est; sin aliquid tuo arbitrio reservaveris, fidem sibi haberi non putabit, et in odium vertitur et jurgia. Et nisi cito consulueris, parabit venena anus. Aurificrum, sericarumque vestium si in
Abbreviated transcription (Latin):
morata si honestis parentib. su p̃e
sanus. ac diues. si sapiens. inire
biliquando matͥmonium: statim
ntulit. ħ autem raro innuptus
incordant uniuersa. Non ẽ gͥ
uior ducenda sapienti. Primum
enim studia philosophie impedi¬
ti: nec posse quenquam libris.
i uxori pariter inseriure. Multa
sunt que matronarum usib ne¬
cisaria sunt. p̃ciose uestes. aurum.
tnme sumptus. ancille. suppel¬
sex uaria. lectice: dem ꝑ totas
noctes garrule conquestiones.
lla ornatior ꝓcedit inpublicũ:
hec honoratur ab omnib: ego
naonuentu feminarum misel¬
adespicior. Cur aspiciebas uici¬
sum: Quid cum ancilla loque
tulisti: Non amicum habere
posumus: ñ sodalem. Alt̾ius
morem: suum odium suspicat᷑.
i doctissimus p̾ceptor in quali¬
et urbium fuerit: nec uxorem
possumus. Pauꝑem alere. diffi¬
lle est: diuidem ferre.tormen¬
an. Adle quod nulla ẽ uxoris
ldio. s quał aduenerit tał

Expanded text:
morata, si honestis parentibus, si et ipse morata, si honestis parentibus, si et ipse sanus et dives, si sapiens inire aliquando matrimonium, statim intulit: Haec autem raro in nuptiis concurrunt universa. Non est igitur uxor ducenda sapienti. Primum enim studia philosophiae impediri, nec posse quemquam libris et uxori pariter inservire. Multa sunt, quae matronarum usibus necessaria sunt: pretiosae vestes, aurum, gemmae, sumptus, ancillae, supellex varia, lecticae; deinde per totas noctes querulae conquestiones; illa ornatior procedit in publicum, haec honoratur ab omnibus, ego in conventu feminarum misella despicior. Cur aspiciebas vicinam? Quid cum ancilla loquebtulisti? Non amicum habere possumus, non sodalem; alterius amorem uxor sui odium suspicatur. Si doctissimus praeceptor in qualibet urbium fuerit, nec uxorem  illuc ire possumus. Pauperem alere difficile est, divitem ferre tormentum. Adde quod nulla est uxoris electio, sed qualis advenerit talis
Abbreviated transcription (Latin):
um de carissime
mundi huius
gitari fluctiba
spicio: timeon
aut pondere adlu¬
tiarum pressus. aut iuuentitts
impetu compulsus. ꝑicłm syl
uoraginis incurras. Amor ⁊ enpi
mulieris. ẽ quasi quedam uo¬
go mortis: uelut unda subns¬
gens. Ligat amor mulieris:
tunc grauius. cum inlissolii.¬
li nodo coniugii stringitur st¬
timus gͦ sũmitatem funiculi
sp̃uał ut trabaris : ne uincila
coniugii tenearis. Summitas
funiculi spũał: ẽ sermo sc̃ẽ
hortationis. Hoc funiculoli¬
remias infixus in limo cistere
mundo peccator exiens ꝑpentẽ¬
tiam absoluit᷑ a labe peccati hx¬
remias trabit᷑ funculo inuolu¬
to uet̾ib pannis: nos autemu
derum patrum trahimur exem¬
plis. Audi gͥ dilecte mi que sinit
incominoda nuptiaꝵ: nec pbilo¬
sophorum tantum. s etiandi¬
umorum monitis ad quiesc. u¬
trorumq enim exempla positi
ertur aureolus teophrasti li¬
ber de nuptiis: in quo querit
añiur sapiens uxorem ducat. Et
cum diffinis si pulcra esset. si bene

Expanded text:
um te, charissime, mundi hujus agitari fluctibus conspicio, timeo ne aut pondere divitiarum pressus, aut inventutis impetu compulsus, periculum Scyllae voraginis incurras. Amor etenim mulieris est quasi quaedam vorago mortis, velut unda submergens. Ligat amor mulieris, sed tunc gravius cum indissolubili nodo conjugii stringitur. Mittimus ergo summitatem funiculi spiritualis ut traharis, ne vinculo conjugii tenearis. Summitas funiculi spiritalis est sermo sanctae exhortationis. Hoc funiculo Jeremias infixus in limo cisternae mundo peccator exiens per poenitentiam absolvitur a labe peccati. Jeremias trahitur funiculo involuto veteribus pannis, nos autem veterum Patrum trahimur exemplis. Audi igitur, dilecte mi, quae sunt incommoda nuptiarum, nec philosophorum tantum, sed etiam divinorum monitis acquiesce; utrorumque enim exempla posituri Fertur aureolus Theophrasti liber De nuptiis, in quo quaerit an vir sapiens uxorem ducat. Et cum definisset, si pulchra, si bene
Abbreviated transcription (Latin):
ant. que grandi pecuna. ⁊ totis
pene censib redimunt᷑ Instrum̃¬
torum agrestium cura grauant᷑:
sordidissimum negocium. pau¬
cis dieb inuilla morari dicunł.
amant enim ciuitatũ frequentiã.
platearum plausus. fori spectacu¬
la. ociosorum confabulationes:
interẽe choreis gaudent: ude
suyia: laborem iurgia sequunt᷑.
nt ⁊ affligitur: qui uxoris pesti¬
sre consortia diligit. Restat nc̃
nuis exempla. mulieris actus ex¬
dicando: ad diuinarum scͥptu¬
arum testimonia transeamus.

Expanded text:
ant, quae grandi pecunia et totis ant, quae grandi pecunia et totis pene censibus redimuntur. Instrumentorum agrestium cura gravantur, sordidissimum negotium paucis diebus in villa morari dicunt. Amant enim civitatum frequentiam, platearum plausus, fori spectacula, otiosorum confabulationes, interesse choreis gaudent, videre superbia, laborem jurgia sequuntur:rat et affligitur, qui uxoris pestiferae consortia diligit. Restat nuncmus exempla, mulieris actus explicando, ad divinarum Scripturarum testimonia transeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
s causa pecunie. Unde marcus
tonis filia iunior cum queret᷑
ab ea cur post amissum martĩ
denuo ñ nuberet: respondit id
inuenire uirum. qͥ se magis uet
quam sua. Quo dicto. eleganti
ostendit diuitias magis inireh
eligi solere quam pudicitiã
multos ñ oculis. s digitis uxma
ducere. Optima sane res. quanĩ
ria copulat. Refert economicis
senophontis liber pulchentũ
in quo de maritali loquit᷑ comr¬
gio: quod pari labore. uir imi¬
lier desundarent moꝑe. Ille for
uictus ⁊ cultus humanos qute¬
ret: illa uͦ domi curam ge¬
reret: ouium oeterorũq pe el¬
cudum. fetus ⁊ fructus custodirit
S postea mulierum labor mmu¬
tatus ẽ: ⁊ q̃ laborare consueue¬
rãt. dominari ceꝑunt. S qͣndos
adominumi comitat᷑ ocium. unde
columella cum de luxu mulierum
loqueret᷑. sic inquit lixxu ⁊ mmertia
defliuint ut nec lanificii quidem
curam suscipere dignent᷑: si. do¬
ni confecte uestes fastidio sint:
pu̾saq cupidine maxime place¬

Expanded text:
sed causa pecuniae. Unde Martia Catonis filia minor, cum quaereretur ab ea cur post amissum virum denuo non nuberet, respondit se non invenire virum, qui se magis vellet quam sua. Quo dicto eleganter ostendit divitias magis in uxoribus eligi solere, quam pudicitiam, et multos non oculis, sed digitis uxores ducere. Optima est uxor, quam non ria copulat. Refert oeconomicus Xenophontis liber pulcherrimus, in quo De civili loquitur conjugio, quod « pari labore vir et mulier desudarent in opere. Ille foris victus et cultus humanos quaereret, illa vero domi curam ageret, ovium caeterarumque pecudum fetus et fructus custodiret. » Sed post mulierum labor immutatus est, et quae laborare consueverant, dominari coeperunt: et quandoque dominium concomitatur otium. Unde Columella cum de luxu mulierum loqueretur, inquit: « Luxu et inertia defluunt. » Ut ne lanificii quidem curam suscipere dignentur, sed domi confectae vestes fastidio sint, perversaque cupidine maxime place
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ⁊ lignum castitatis ibi ꝓculdu¬
bio erat: cuius esus ita poterat tẽ¬
ꝑare naturã. ut ñ magis genita¬
les corporis partes mouerent᷑ ad
copulã ꝗͣ reliqua membra: que sin¬
gula sine aliquo titillationis pru¬
ritu. ordinatis accessionib sua ꝑag̃t
instituta. Hoc etiam in huiusmun¬
di langͥore iam senescentib ce ares¬
centib scĩarum effectib. campho¬
ra satis efficacit᷑ agit: ⁊ sepe olfa¬
cta uł hausta desiccat receptacula
sꝑmatũ: & illius negotii instru¬
menta congelata corriigat. Hoc
multa semina radicesq iã fere effete
efficiunt. Qͣntomagis uirente mũ¬
do. & inparadiso cum omnia pͥ¬
mitiui succi nouitate ⁊ puritate
feruerent. ñ occurreret undecũq¬

Expanded text:
ita et lignum castitatis ibi procul duita et lignum castitatis ibi procul dubio erat, cujus ejus ita poterat temperare naturam, ut non magis genitales corporis partes moverentur ad copulam, quam reliqua membra: quae singula sine aliquo titillationis pruritu ordinatis accessionibus sua peragunt instituta. Hoc etiam in ejusmodi languore jam senescentibus et arescentibus causarum effectibus camphora satis efficaciter agitur, et saepe olfacta vel hausta desiccat receptacula spermatum, et illius negotii instrumenta congelata corrugat. Hoc multa semina radicesque jam fere effetae efficiunt. Quanto magis virente mundo, et in paradiso, cum omnia primitivi succi novitate et puritate ferverent occurreret non u
Abbreviated transcription (Latin):
ctionib necesse est adaptari. de ligno¬
de omnib lignis paradisi ge¬
neseos lib̾ cõmemorat. lignũ uite.
& lignũ scientie boni ⁊ mali: cum
multa alia in illa silua densissima
ñ dubiũ sit fuisse: quia ⁊ lignum
sapientie legimus : ⁊ aliis qͦ arbo¬
rib nomina uͥtutũ. sodm suas effici¬
entias minime defuisse. nullomodo
ambigimꝰ. Nec nos mat̾ialẽ plantã
illiꝰ paradisi corporał eradicare p̃su¬
mimus: s spiritalẽ fructũ inuisi¬
bili colonia metimus: ⁊ de oliius.¬
& fructum sumimus. & liquorem.¬
¶ Et ingẽmis quidẽ que inter gla¬
reas fontis illius cardinalis uoluũ¬
tur. ⁊ ad nos fluminũ illapsu delata
ꝑueniunt: plurimã esse uͥtutẽ exꝑti
sumus. Ita &e marborib que odore ce
sapore sensuum nr̃oꝵ consuetudinẽ
excedunt quis dubitet singularem
media: ut lignum uite. senectutis
morbum cohibebat. & lignum tem¬
ꝑantie. ingluuiei ardorem extingat:

Expanded text:
ctionibus necesse est adaptari. Dctionibus necesse est adaptari. Dde omnibus lignis paradisi Geneseos liber commemorat, lignum vitae et lignum scientiae boni et mali: cum multa alia in illa silva densissima non dubium sit fuisse, quia et lignum sapientiae legimus, et aliis quoque arboribus nomina virtutum secundum suas efficientias minime defuisse nullo modo ambigimus. Nec nos materialem plantam illius paradisi corporalis eradicare praesumimus, sed spiritalem fructum in visibili colonia metimur, et de olivis fructum sumimus et liquorem. Et in gemmis quidem quae inter glareas fontis illius cardinalis volvuntur, et ad nos fluminum allapsu delatae perveniunt plurimam esse virtutem experti sumus, ita et in arboribus, quae odore et sapore sensuum nostrorum consuetudinem excedunt, quis dubitet singularem media, ut et lignum vitae senectutis morbum cohibeat, et lignum temperantiae ingluviei ardorem exstinguat,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sedat᷑. s irritat᷑. Nonsic ante p̃ua¬
ricationẽ. homo corporalib illis ute¬
bat᷑ deliciis. ut se uagabundꝰ merge¬
ret ꝑ singłas usq infeces ꝓfundita¬
tis: s honesto ⁊ modesto accessu de¬
libans uniu̾sa. p̃positure rõnabił
honorabat dignitatem: & dñabat᷑
affectib suis moderatione discreta.
ñ opp̾ssione tirannica. Inhis que ex
parte aliqua summatim tetigimꝰ. uis.
tia. habebant lampades accensas
sine aliqua curiositatis amurca:
⁊ puro obsequio uenienti sponso
cum luminib omniũ sensuũ oc¬
currebant agmina in sopita: de li¬
gnis illis que in illo orto plantaue¬
rat ds p̾t̾ ea que diximꝰ. multa iam
spiritalit̾ restant intelligenda: q
ex quadam uicinia sic sibi e ꝑximo
bona corporalia & sp̃ualia iunge¬
bant᷑. ut fere unirent᷑: ⁊ tamen se¬
paratĩ ⁊ ꝓpͥe uisibilia corpori. inui¬
sibilia menti destinata. siuis distin¬

Expanded text:
non sedatur, sed irritatur. Non sic ante praevanon sedatur, sed irritatur. Non sic ante praevaricationem homo corporalibus illis utebatur deliciis, ut se vagabundus mergeret usque in faeces profunditatis, sed honesto et modesto accessu deliberans universa, praepositurae rationabilis honorabat dignitatem, et dominabatur affectibus suis moderatione discreta, non oppressione tyrannica. In his quae ex parte aliqua summatim tetigimus, visutia, habebant lampades accensas, sine aliqua curiositatis amurca, et puro obsequio, venienti Sponso cum luminibus omnium sensuum occurrebant agmina insopita. De lignis illis quae in illo horto plantaverat Deus praeter ea quae diximus, multa jam spiritualiter restant intelligenda; quia ex quadam vicinia sic sibi e proximo bona corporalia et spiritualia jungebantur, ut fere unirentur: et tamen separatim, et proprie visibilia corpori, invisibilia menti destinata suis distin
Abbreviated transcription (Latin):
nec mimus erat nec histrio: allude¬
bant sibi cuncta simplicit̾: nec de¬
ceptoriis illusionib simulatio ꝑ so¬
naꝵ scenas comicas expͥmebat᷑. Nõ
emolliebat ad lasciuiã dissolutas
animas sensualitas saciata: neq ex¬
traordinariis pruritib. carnalis
affectꝰ legitimos t̾minos tͣnsiliebat
Int̾ p̃ceptum se continens. ⁊ formã
omniũ ã creatore descͥptam. certis
regulis int metas p̾fixas motꝰ uo¬
luntarios cohibebat. et quiescebat
habundans in rationabili sufficiẽ¬
tia: ñ tabescebat estuans inintẽꝑ¬
antia infinita: omnis qͥppe usus
intemꝑans. feda ẽ ⁊ turpis abusio:
⁊ miserum facit quec̃q ñ implet᷑.
& certis ñ utit᷑ ponderib ⁊ mensuris
⁊ numeris. qͣrumcũq rerum exꝑiẽ¬
tia. Ideoq effreni ⁊ dissoluto animo
appetitꝰ. ⁊ usus uoluptatũ irruit
intormentũ: qr uehem̃tia. & inglu¬
uies intemꝑantie suppositis stipuł

Expanded text:
nec mimus erat, nec histrio. Alludenec mimus erat, nec histrio. Alludebant sibi cuncta simpliciter, nec deceptoriis illusionibus simulatio personarum scenas comicas exprimebat. Non emolliebat ad lasciviam dissolutas animas sensualitas sauciata, neque extraordinarius pruritus carnalis affectus legitimos terminos transiliebat, intra praeceptum se continens; et formam omnium a Creatore descriptam certis regulis, intra metas praefixas motus voluntarius cohibebat, et quiescebat et abundans in rationabili sufficientia non tabescebat aestuans in intemperantia infinita. Omnis quippe usus intemperans foeda est et turpis abusio, et miserum facit quaecunque non impletur, et certis non utitur ponderibus, et mensuris, et numeris quantumque rerum experientia. Ideoque effreni et dissoluto animo appetitus et usus voluptatum irruit in tormentum, quia vehementia et ingluvies intemperantiae suppositis stipulis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi quedam oracula. uł gaudium.
uł affectũ quemlibet in sue nat᷑e
modo. ⁊ ratione ꝓmentia. Nichil
tam̃ tͥste. nichil lugubre ibi erat.
uͥ ñ uarietas cantuum dissonanti
faciebat: s siue ꝑ artas siue ꝑ am¬
plas faucium fistulas. cͥcunflexo¬
nes iubiloꝵ implerent᷑: ascensi¬
nes ⁊ descensiones uocũ conua¬
entib in unum differentiis. ad u¬
nius puncti reu̾̃tebant᷑ armonian
fistula ⁊ sãnbuca. & cetera naturã
imitantia organa. que satis oble¬
ctant huiꝰ temporis auditores. tĩ
ab illiꝰ mona̾cordi uiuis & claris
uocib differunt: quantũ qͥcqͥd
aliunde scͥptum ẽ discrepat ab
exemplari. Omnino minor ẽ gͥa
in raucis follib. ⁊ cõpactis calamis.
artifex natura dictauit: huiꝰmodi
ad mensam ꝓthoplasti excubabã
tibicines: tales ꝙytharistas habe¬
bat illa originat antiqͥtas: ⁊ tam̃
corporalis hic erat consolatio. non
p̾destinata felicitas. In paradyso

Expanded text:
quasi quaedam oracula; vel gaudium quasi quaedam oracula; vel gaudium vel affectum quemlibet in suae naturae modo et ratione promentia. Nihil tamen triste, nihil lugubre ibi erat, ubi non varietas concinentium dissonantiam efficiebat; sed sive per arctas sive per amplas faucium fistulas circumflexiones jubilorum impellerentur, ascensiones et descensiones vocum convenientibus in unum differentiis ad unius puncti revertebant harmoniam. Fistula et sambuca et caetera naturam imitantia organa, quae satis oblectant hujus temporis auditores, tantum ab illius monochordi vivis et claris vocibus differunt, quantum quidquid aliunde scriptum est discrepat ab exemplari. Omnino minor est gratia in raucis follibus et compactis calamis, artifex natura dictavit. Hujusmodi ad mensam protoplasti excubabant tibicines, tales citharistas habet illa originalis antiquitas, et tamen corporalis haec erat consolatio, non praedestinata felicitas. In paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia. ¶Uiberer excede si non
descͥberẽ uoluptatẽ: s qͥcqͥd dicipo¬
test. minus ẽ ab illis deliciis: qͥppe
deliri &e fatui sensus. & labe pecca¬
ti infecti. integͥs illis ⁊ uͥginib sen¬
sib. qͥb pura utebat᷑ natura om¬
nino conqͣdrari ñ possunt : & om
nẽ corruptionis huiꝰ exꝑientiam.
illiꝰ iocunditatis purissime ub̾tas
exsuꝑat. & ne auditui desit que
demulceat melodia: suꝑne in ra-¬
mis cedroꝵ. uł aliarũ arboꝵ fe¬
nix uiuax psallebat. & psytacꝰ: &
multiplici concinentiũ auium
sono una erat consonantia. quoꝵ
hilaris uniu̾sitas laudabat scđm
modum suum auctorẽ suũ inuoce
exultationis: iubilans creatori. blan¬
diens homini: mouens ad mulcen¬
dum eum naturalia organa: ⁊ origi¬
nalis musice adõ condita instrume¬
ta. Gemitus turturis & columbel
temporis suspiria p̾signabant:
alie singule uolucres de statu pn¬
sentis uł future eccłie p̃signabant.

Expanded text:
obedientia, viderer excedere si non obedientia, viderer excedere si non describerem voluptatem; sed quidquid dici potest, minus est ab illis deliciis: quippe deliri et fatui sensus, et labe peccati infecti integris illis et virginibus sensibus quibus pura utebatur natura, omnino conquadrari non possunt; et omnem hujus corruptionis experientiam illius jucunditatis purissimae ubertas exsuperat; et ne auditui desit, quae demulceat, melodia, superne in ramis cedrorum vel aliarum arborum phoenix vivax psallebat, et psittacus, et multiplici concinentium avium sono una erat consonantia: quorum hilaris universitas laudabat secundum modum suum auctorem suum, in voce exsultationis jubilans Creatori, blandiens homini, movens ad mulcendum eum naturalia organa, et originalis musicae a Deo condita instrumenta. Gemitus turturis et columbae hujus temporis suspiria praesignabant. Aliae singulae volucres de statu praesentis vel futurae Ecclesiae praecinebant
Abbreviated transcription (Latin):
stributa. Eingebant labia fontis.
iacinctini ⁊ smaragdini flores :¬
⁊ crustes purpuree sedes apta¬
bant intumescentib glebis. ne
recumbentium ceruicem uł hu¬
meros suspensio aggrauaret: fũ¬
debant se humi ꝓ tapetib strata.
a necho &e croceo odoratu cubilia.
nec mordax cinomia nudis artub
assidebat: qͦd genus si ibi erat iner¬
me erat: nec terebrantib spicłis
quietis illius delicias infestabat.
Et quidẽ millis minimis contẽpti¬
bilib q uolatilib post pec̃cm mi¬
randa ẽ ado acris efficientie impor¬
tunitas: que fere inuisibili. & om¬
nino fragili stimulo etiã densissimaᷤ
pelles armentoꝵ penetrat: & qͣi ad¬
mota spongia uulneri. qͥoqͥd intꝰ ẽ
humoꝵ uł sanguinis ebibit. ⁊ ex¬
haurit. Ante peccatũ qͥdem quia
culpa ñ erat nec pena: nec pote¬
rat aliqͦ esse molestia ab inferioribꝰ.
ubi suꝑiori suo purũ exhibebat fa-¬
mulatũ rationis humane humił

Expanded text:
stributa. Cingebant labia fontis stributa. Cingebant labia fontis hyacinthini et smaragdini flores, et crustae purpureae sedes aptabant intumescentibus glebis, ne recumbentium cervicem vel humeros suspensio aggravaret. Fundebant se humi pro tapetibus strata anetho et croco odorata cubilia, nec mordax cynomyia nudis artubus assidebat: quod genus, si ibi erat, inerme erat, nec terebrantibus spiculis quietis illius delicias infestabat. Et quidem in illis minimis contemptilibusque volatilibus post peccatum miranda est adeo acris efficientiae importunitas, quae fere invisibili et omnino fragili stimulo etiam densissimas pelles armentorum penetrans, et, quasi admota spongia vulneri, quidquid intus est humorum vel sanguinis ebibit et exhaurit. Ante peccatum quidem, quia culpa non erat, nec poena poterat aliqua esse molestia ab inferioribus, ubi superiori suo purum exhibebat famulatum rationis humanae humilis
Abbreviated transcription (Latin):
cescibilia ꝑseuerant. Quare nõ
ibi. ubi neq horror hiemis. ne¬
q ulla intemꝑies ingreditur.
s continua ueris fixa ẽ noui¬
as. cum ex ipsius temporis ar¬
monia. quecunq ibi sunt. in
augm̃to sint. ⁊ quicqͥd uiuit ex
natura ⁊ ratione materie pregnã¬
tis parturiat: ñ dicamus ligna
imputribilia. poma in corrupti¬
bilia. ⁊ efficacissimos illoꝵ sa¬
porum uł odorum effectus. ad¬
implendos usq ad sufficienti¬
am omnes. uł gustuum uł ol¬
factuum. uł aspectuum appe¬
titꝰ: Quid deerat illi singulari
factus condito spiramine im¬
derat quoq ad deliciarum
cumulum fons ille ex uicinis ⁊
intra senatis graminib. saporis
grati: refrigerandi ⁊ humectã¬
di calorem in tͥnsecum. habeis
effectum. Temꝑabat ⁊ munda¬
bat corporis uenas. ꝑ quas qͣsi
ꝑ quosdam riuulos defluebat:
irrigans quasi alteram paradi¬
sum ⁊ fecundans in suo genere
m̃bra singula ꝓpriis officiis di¬

Expanded text:
cescibilia perseverant. Quare ergo cescibilia perseverant. Quare ergo ibi, ubi neque horror hiemis, neque ulla intempories ingreditur, sed continua veris fixa est novitas cum ex ipsius temporis harmonia quaecunque ibi sunt, in augmento sint; et quidquid vivit, ex natura et ratione materiae praegnantis parturiat, non dicamus ligna imputribilia, poma incorruptibilia, et efficacissimos illorum saporum vel odorum effectus, adimplendos usque ad sufficientiam omnes vel gustuum vel olfactuum, vel aspectuum appetitus. Quid deerat illi mensae, ilfactus condito spiramine imderat quoque ad deliciarum cumulum fons ille ex vicinis et intra senatis graminibus saporis grati refrigerandi et humectandi calorem intrinsecum habens effectum. Temperabat et mundabat corporis venas, per quas quasi per quosdam tumulos defluebat, irrigans quasi alterum paradisum, et fecundans in genere suo membra singula propriis officiis di
Abbreviated transcription (Latin):
scđłm gemis suum piis effiuen¬
tiis mancipata: non tam ad sa¬
ciandum carnis appetitum. qͣm
etiam ad conseruandum huma
nichil ultra ea que pre ocłis ⁊
manib erant ambire poterat cõ¬
cupiscentia: totum erat inprom¬
ptu quod postulabat. ñ dico ne¬
cessitas. s uoluptas. Nec erat il¬
la uoluptas aliqua passione de¬
siderii inflammata: non erat
ardor lasciuientis petulantie:
s erat inexuberanti copia tem¬
perans sufficientia. ⁊ sacietas
quietissima. Alia quidem erat
arboꝵ gła. alia fructuum: nͨ
erat ibi quicquam inutile. ni¬
chil suꝑfluum: ubi stipes pin¬
guedinem. ⁊ frondes umbrã.
⁊ poma pabulum porrigebãt.
bummi lãguorib. umbra ar¬
dorib. cib defectib occurrebat.
Erant quidem extra non ultra
erꝑientiam nr̃am ille dulcedi¬
nes: s nos ex consuetis in exꝑ¬
ta metimur. ¶ Uidi ego ligna
quorum folia uł fructus bru¬
ma non urit: ⁊ in citro ⁊ pinu.
quinti uł sexti annipoma ĩmar-¬

Expanded text:
secundum genus suum propriis efficiensecundum genus suum propriis efficientiis mancipata, non tam ad satiandum carnis appetitum, quam etiam ad conservandum humannihil ultra ea quae prae oculis et manibus erant, ambire poterat concupiscentia. Totum erat in promptu quod postulabat, non dico necessitas, sed voluptas. Nec erat ulla voluptas aliqua passione desiderii inflammata, nec erat ardor lascivientis petulantiae: sed erat in exuberanti copia temperans sufficientia et satietas quietissima. Alia quidem erat arborum gloria, alia fructuum; nec erat ibi quidquam inutile, nihil superfluum, ubi et stipes pinguedinem, et frondes umbram, et poma pabulum porrigebant. Gummi languoribus, umbra ardoribus, cibus defectibus occurrebat. Erant quidem extra, non ultra experientiam nostram illae dulcedines; sed nos ex consuetis inexperta metimur. Vidi ego ligna quorum folia vel fructus bruma non urit, et in citro vel pinu quinti vel sexti anni poma immar
Abbreviated transcription (Latin):
nuersorum. posteritati succes¬
sure ꝓuid̾ conseruabat: sibi
etiam ipsi conseruabat. ne aliqͥd
admitteret. ꝓpter quod inde me¬
reretur expelli. atq ut circa an¬
me sue plantaria. ⁊ uirtutũ
genimina ea que oportuit dili¬
gentia uigilasset oꝑans. utilia
conseruans: discens ex inferio¬
rum obedientia. quantam crea¬
tori subiectionem deberet. In ci¬
ius si ꝑseuerasset imꝑio. ⁊ custo¬
disset quod fuerat imꝑatum. so¬
udaretur cito. quod adhuc erat
inpendulo: ⁊ ab hac corporalis
eueheretur in illam spiritalem
tranquillitatem. cuius pax om¬
nem suꝑat intellectum : de cui
paradisi beatitudine. nos aliqͦs
pstͥngemus. Nunc de corporali
paradyso sensibilib sensibilia.
conferentes. ⁊ secus doctoum̃
limitem incedentes loqui ꝓpon
ad reliquos sensus ꝑtinent disse¬
renda suꝑsunt. Erant ibi ligna
fructifera. que gustui. ⁊ aspectui
deseruirent: pulcra ad uisum
ad olfactum grata. ad omne de¬
lectamentum suauia. Singula

Expanded text:
niversorum posteritati succesniversorum posteritati successurae providus conservabat, sibi etiam ipsi conservabat, ne aliquid admitteret propter quod inde mereretur expelli. Atque utinam circa animae suae plantaria, et virtutum gramina, ea qua oportuit diligentia, vigilasset, operans utilia et conservans, discens ex inferiorum obedientia quantam Creatori subjectionem deberet! In cujus si perseverasset imperio et custodisset quod fuerat imperatum, solidaretur cito quod adhuc erat in pendulo, et ab hac corporalis veheretur in illam spiritualem tranquillitatem, cujus pax omnem superat intellectum . De cujus paradisi beatitudine, nos aliqua perstringemus: nunc de corporali paradiso sensibilibus sensibilia conferentes, et secus doctorum limitem incedentes loqui propoad reliquos sensus pertinent, differenda supersunt. Erant ibi ligna fructifera quae gustui et aspectui deservirent, pulchra ad visum, ad olfactum grata, ad omne delectamentum suavia. Singula
Abbreviated transcription (Latin):
cunq oꝑam ⁊ studium. subtilita¬
tem mentis acuens & emundans.
Stacten ⁊ mirra. amomum & spi-¬
ca. & medicata semina ultro pro¬
lapsa. glebas fertiles impingua¬
bant: ⁊ licet ñ indigeret natura.
copiosiore tam̃ gr̃a uiuabatur.
Non erat febris. ⁊ iam erat anti¬
fectio. ⁊ iam languorum reme¬
dia germinabant. Oꝑabat᷑ ħo¬
ñ aliquid nouum exercitio la¬
borioso edificans. s deliciosa
cultura aut elucidans aliqͥd
aut obumbrans : aut aliqua
claustra. uł diu̾soria animali¬
b aptans: ne passim aberran¬
tia ea maxime loca. quib reue¬
rentiam pigmentoꝵ dignitas
exigebat. inconsideratis passib
conculcarent: hec atq alia huiꝰ¬
modi sine tebio sine molestia
poterat homo cultor diligens
oꝑari: que etiam exhilaratio¬
n eius maxime cooꝑãtia. de¬
licatam oꝑam delectabant. Cu¬
stodiebat autẽ non timens. ne
aliquid sibi rapet᷑ extrinsecus:¬
s sibi adeo commnendata ⁊ sub¬
ieta. gaudens inobedientia u¬

Expanded text:
cunque operam et studium subtilitatem mentis acuens et emundans. Stacte et myrrha, amomum et spica, et medicata semina ultro prolapsa glebas fertiles impinguabant, et licet non indigeret natura, coposiore tamen gratia juvabatur. Non erat febris, et jam erat antifectio, et jam languorum remedia germinabant. Operabatur homo non aliquid novum exercitio laborioso aedificans, sed deliciosa cultura aut elucidans aliquid, aut obumbrans, aut aliqua claustra vel diversoria animalibus aptans, ne passim aberrantia ea maxime loca quibus reverentiam pigmentorum dignitas exigebat inconsideratis passibus conculcarent. Haec atque alia hujusmodi sine taedio, sine molestia, poterat homo cultor diligens operari: quae etiam exhilarationi ejus maximae cooperantia delicatam operam delectabant. Custodiebat autem intrinsecus, non timens ne aliquid sibi raperetur, sed sibi a Deo commendata et subjecta, gaudens in obedientia u
Abbreviated transcription (Latin):
tegͥtas expͥmebat. Nunc autemsi¬
ens malum actione. quod uitar
pot̾at ratione. pͥuata est et̾nitar
⁊ potentia. hereditate ⁊ sapie.
bonitate ⁊ iusticia. ia ligno uia
longe ꝓiecta: donec satisfaction
condigna expiaret᷑ admissum:
in obedientie scelus. malumq l¬
ꝑbie. uere humilitatis penitẽti
expurgaret. Ac si diceret d̾s. uolu
adam esse sicut ds : discat ex pem
⁊ miseria. quid tanta p̃sumptio
mereatur : excludat᷑ a loci illius
amenitate: ⁊ exꝑiat᷑ quantum di¬
stet inter bonum ⁊ malum. Nõ
malib uł reptilib nullum erat

Expanded text:
ntegritas exprimebat. Nunc autem scintegritas exprimebat. Nunc autem sciens malum actione, quod vitare potuerat ratione, privata est aeternitate et potentia, haereditate et sapientia, bonitate et justitia, et a ligno vitae longe projecta, donec satisfactione condigna expiaretur admissum, et inobedientiae scelus, malumque superbiae, verae humilitatis poenitentia expurgaret. Ac si diceret Deus: Voluit Adam esse sicut Deus, discat ex poena et miseria quid tanta praesumptio mereatur; experiatur, excludatur a loci hujus amoenitate, et experiatur quantum distet inter bonum et malum. Non malibus vel reptilibus nullum erat
Abbreviated transcription (Latin):
tis assumit. Unde apłs. solidatis
post resurrectionẽ corporib ⁊ car¬
nis stimuł consopitis: quasi iã
intuens qͦd futurũ erat. exꝓbrãs
morti exclamat. Ubi ẽ iuctoria
tua: Ubi mors stimulus tuus :
Deridebat apłs mortẽ que głabat᷑
quasi uictrix occiso saluatore. ⁊
posito insepulchro: ⁊ quia inge¬
nerali resurrectione ipsa mors de¬
struet᷑ applaudebat illi uictorie.
⁊ mortis defectiu insultabat.
Ita ꝑ hanc figuram ierłm ciuitas
sc̃ã. cum iam inmortẽ dñi conspi¬
rasset: ꝑ ysaram uallis uisionis
inuectiue d̃r. Utitur inmultis lo¬
cis hoc genere locutionis sacͣ scͥpta
Unde de adam dicit ds. Ecce adam
factus ẽ quasi unus ex nob̃. sciens
bonum &e malum. Et̾nitatis hono
&e omnipotentie ad patrẽ. sapien¬
tie ⁊ hereditatis gła refert᷑ ad fili¬
um: ad sp̃m sc̃m bonitatis insigni.
scdm quas differentias tͥnitatis.
similitudinẽ nature humane i¬

Expanded text:
tis assumit. Unde Apostolus, solidatis tis assumit. Unde Apostolus, solidatis post resurrectionem corporibus, et carnis stimulis consopitis, quasi jam intuens quod futurum erat, exprobrans morti clamabat: Ubi est victoria tua? Ubi est, mors, stimulus tuus? Deridebat Apostolus mortem, quae gloriabatur quasi victrix occiso Salvatore et posito in sepulcro. Et quia in generali resurrectione ipsa mors destruetur, applaudebat illi victoriae, et mortis defectui insultabat. Ita per hanc figuram, Jerusalem civitas sancta, cum jam in mortem Domini conspirasset, per Isaiam vallis visionis invective dicitur . Utitur in multis locis hoc genere locutionis sancta Scriptura. Unde de Adam dicit Dominus: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis sciens bonum et malum. Aeternitatis honor et omnipotentiae ad Patrem, sapientiae et haereditatis gloria transfertur ad Filium, ad Spiritum sanctum bonitatis insigne. Secundum quas differentias, Trinitatis similitudinem naturae humanae i
Abbreviated transcription (Latin):
miserias ⁊ dolores. Sic ille idem ser¬
pens ausus ẽ in alio paradiso ñ deli¬
ciaꝵ. s abstinentie. aggredi saluato¬
rem. ꝑsuadens ut panem de lapi¬
dib faceret : ut de puna templi
ueorsum se mitteret: ⁊ uecordiori
cdem̃tia ut se demonem ꝓcidens
informa esset serui usq ad p̾fini¬
tum tempus a patre. cum esset
dñs omnium. seruiles t̾minos ñ
excedens. uitam amine. uite corpo¬
ris p̾ponendam. nec głam nec pote¬
statem mundi huus expetendã
edocuit: ⁊ ꝓpͥo exemplo qͣm facile
si sapientia p̾tendatur. sathanas
repelli possit. mansuetissimus ma¬
gist᷑ ostendit. ¶ Ad pͥmum sibilũ
ille pͥmꝰ homo contabuit: de qͦ
post peccatũ ⁊ damnationẽ iustis¬
simam. quasi insultans. ⁊ incre¬
pans ds̃ dicit. Eoce factꝰ ẽ abam
quasi unus ex nob̃: sciens bonũ
⁊ malum. Hoc scema inscͥpt᷑is sc̃is
hyronia dr: cum figurata locutio
ꝑsonam exꝓbrantis uł indignan¬

Expanded text:
miserias et dolores. Sic ille idem sermiserias et dolores. Sic ille idem serpens ausus est in altero paradiso non deliciarum, sed abstinentiae aggredi Salvatorem, persuadens ut panem de lapidibus faceret, ut se de pinna templi deorsum mitteret, et vecordi dementia ut se daemonem procidens  , sed cum in forma esset servi usque ad praefinitum tempus a Patre, cum esset Deus omnium, serviles terminos non excedens, vitam animae vitae corporis praeponendam, nec gloriam nec potestatem mundi hujus expetendam edocuit, et proprio exemplo quam facile, si patientia praetendatur, Satanas repelli possit, mansuetissimus magister ostendit. Ad primum sibilum ille primus homo contabuit, de quo post peccatum et damnationem justissimam quasi insultans et increpans Deus dicit: Ecce factus est Adam quasi unus ex nobis sciens bonum et malum . Hoc schema in Scripturis sanctis ironia dicitur, cum figurata locutio personam vel exprobrantis vel indignan
Abbreviated transcription (Latin):
rimi ⁊ corpori: unus odor ligno
icortici: ⁊ omnib membris hu¬
anis licet sint ualde diu̾sa. ⁊
multiplex eorum sit actioͥ unũ
tamen pͥncipium. & indiuidua
creatio. Unum uenenũ diu̾sas ef¬
ficit passiones: ⁊ eadem diffusio
uam quidem eadẽ tabe subito in¬
tercipi ⁊ emori uideas: quosoam
uͦ diu languere. duo ꝓmissa sunt
neutrum ꝓuenit: s iumentoꝵ
conditio ⁊ hominũ. sub unius
similitudinis cõparatione. dam¬
natione ꝓmulgata censet᷑. Etre
adam in cuius faciem insuffla¬
uerat ds. quasi omnes sensus qͦ¬
rum ibi sedes ẽ ⁊ domestica cat¬
hebra purificans ⁊ fecundans.
bestiali irrationabilitate ocłos.
⁊ aures. ⁊ reliquos sensus ad in¬
feriora rep̃ssit: ⁊ auertens a sp̃u¬
alib diuinum intellectũ. uentͥs
animal. inferiorib membs de¬
generi paruit famulatu: ⁊ sen¬
sit caro nudata uͥtutib. caumata
⁊ algores: sensit uacuus spu putre¬
dines ⁊ fetores: sensit inanis gr̃a

Expanded text:
carni et corpori, unus odor ligno carni et corpori, unus odor ligno et cortici, et omnibus membris humanis licet sint valde diversa et multiplex eorum sit actio, unum tamen principium et indivisa creatio. Unum venenum diversas efficit passiones, et eadem diffusio  quosdam quidem eadem tabe subito intercipi et emori videas, quosdam vero diu languere. Duo promissa sunt neutrum provenit, sed jumentorum conditio, et hominum sub unius similitudinis comparatione et damnatione promulgata censetur. Ecce Adam, in cujus faciem insufflaverat Deus, quasi omnes sensus, quorum ibi sedes est, et domestica cathedra, puricans et fecundans, bestiali irrationabilitate oculos et aures et reliquos sensus ad inferiora repressit, et avertens a spiritualibus divinum intellectum, ventris animal inferioribus membris degeneri paruit famulam, et sensit caro nudata virtutibus caumata et algores; sensit vacuus spiritus putredines et fetores, sensit inanis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓpͥe excellentie appetitor. sẽp̃
est aliene felicitatis detractor.
Ita prudentia que in bono est
sine temꝑantia nulla ẽ: ⁊ qͥcũq
intemꝑans ẽ. nec de fortitudine
głari pͥotest. nec de iusticia. Unũ
ẽ corpus uͥtutum. quod ñ scisma
scindat nec heresis: ⁊ uniu̾sitas
gr̃arum ex radice pullulat carita¬
tis. funbamentũ ⁊ origo ẽ omĩs
malitie suꝑbia: ⁊ licet ipsa omne
tam̃ habet in se unita. & coessentia
sua geminina: ut absq sua sobo¬
le ncbil omnino efficiat. nec un¬
quam possit solitaria inueniri.
Suꝑbiuit ⁊ in eodem momento
mn obediens mulier fuit: nec esti¬
manda ẽ temporał hec inobediẽ¬
tie suocessio: cum eadem sit ⁊ in¬
diuisa utriusq connexio ⁊ origo.
Ad ultermi surculi lasciuiente ra¬
dice ñ nunꝗͣ consertis simul ma¬
mpulis surgunt: ita ut uͥgulas
quidem discernas numero. s in¬
crementi ñ uideas rationem. Unꝰ
sapor uiti ⁊ palmiti : unus color

Expanded text:
quia propriae excellentiae appetitor semper quia propriae excellentiae appetitor semper est alienae felicitatis detractor. Ita prudentia, quae in bono est, sine temperantia nulla est; et quicunque intemperans est, nec de fortitudine gloriari potest, nec de justitia. Unum est corpus virtutum quod nec schisma scindat nec haeresis, et universitas gratiarum ex radice pullulat charitatis. Fundamentum et origo est omnis malitiae superbia; et licet ipsa omne tamen habet in se unita et coessentia sua genimina, ut absque sua sobole nihil omnino efficiat, nec unquam possit solitaria inveniri. Superbivit, et in eodem momento inobediens mulier fuit, nec aestimanda est temporaliter haec inobedientiae successio, cum eadem sit et indivisa utriusque connexio et origo. Adulterini surculi lasciviente radice nonnunquam consertis simul manipulis exsurgunt, ita ut virgulas quidem discernas numero, sed incrementi non videas rationem. Unus sapor viti et palmiti, unus color
Abbreviated transcription (Latin):
puncto condudam: nec ante
gustum pomi inelationis pin¬
cto euam contabuisse p̾iudicẽ
uere quim uno offendit reuse
omnium : & ubi mat̃ uͥtitum
caritas ledit᷑: uniu̾sitas bono
quasi p̃cisa radice siccat᷑. Sepi
sp̃c nequam simul cohabitant
nec facile ẽ alterum auelli al
altero: s forsitan idem ipses
nisi unus: qr ubi timor castus
ibi ẽ pietas. nec pietati potest
deesse scientia:ͥ ubi uͦ ẽ scientia.
ñ deest consilium: & consilio
constantia ⁊ fortitudo accedit.
Sic intelligit᷑. sic amat᷑ sapiania
d̃i que ẽ uerbum patͥs: ubi hu¬
militas mansuetudinẽ. mansue¬
tudo cõpunctionẽ compunctio
feruorẽ. feruor benignitatẽ. he¬
nignitas puritatẽ. puritas/
pͥmit pacem. Hides apud ꝓpͥs
omnes impietates ⁊ iniusticias
simul in eodem articulo penit̃¬
tib condonari: ⁊ negligentib
⁊ reuersis ad uomitum. etiam
condonata requiri. Omnis qͥppe
suꝑb consequent̾ est inuidus:

Expanded text:
puncto concludam, nec ante puncto concludam, nec ante gustum pomi in elationis malo Evam contabuisse praejudicem. Vere qui in uno offendit, est omnium reus, et ubi mater virtutum charitas laeditur, universitas bonorum quasi praecisa radice siccatur. Septem spiritus nequam simul cohabitant, nec facile est alterum avelli ab altero, sed forsitan idem ipse enisi unus, quia ubi timor castus, ibi est pietas, nec pietati potest deesse scientia; ubi vero est scientia, non deest consilium, et consilio constantia et fortitudo accedit. Sic intelligitur, sic amatur sapientia Dei quae est Verbum Patris, ubi humilitas mansuetudinem, mansuetudo compunctionem, compunctio fervorem, fervor benignitatem, benignitas puritatem, puritas exprimit pacem. Vides apud Prophetam omnes impietates et injustitias simul in eodem articulo poenitentibus condonari, et negligentibus et reversis ad vomitum, etiam condonata requiri. Omnis quippe superbus consequenter est invidus,
Abbreviated transcription (Latin):
deputati ad molam. se se in ali¬
quib recessib timidi absconde¬
runt: & hoc solum uerum
in omni illa ꝑsuasione diabo¬
lica fuit. qͦd aꝑti sunt oculi eo¬
rum. ñ ad id quod ille ꝓmitte¬
bat. s ad id potius sentiendũ
quod suggestor mentiens intẽ¬
uebat: qui ei quasi suocessori par¬
ricidali odio inuidebat. ¶ Hic
illius philosophi ñ incongrue
aptatur sententia. Insidiosissime
inquit nocet: cui gr̃e agunt᷑
ꝓiniuria. Menbax in reliquis
omnib que pollicebat᷑. & de¬
testatione dignissimus. ad illd̾
ũbum qͦ eos nequaꝗͣ mori. s
sicut deos futuros asseruit. sta¬
tim ⁊ agnosci & repelli rõnis
indignatione deberet: s faci¬
lem accessum ad cor femine il¬
la habuit ꝓmissio. que iam am¬
biebat ꝓpͥam potestatẽ. excusso
a cerũce sua creatoris domimo.
coniuncit᷑. Hec aliqui tractator
senserunt: s ego ꝓ modo meo
hunc locum ita accipio ut suꝑ¬
biam ⁊ inobedientiã in eodem

Expanded text:
deputati ad molam, sese in alideputati ad molam, sese in aliquibus recessibus timidi absconderunt. Hoc solum verum in omni illa persuasione diabolica fuit, quod aperti sunt oculi eorum, non ad id quod ille promittebat, sed ad id potius sentiendum quod suggestor mentiens intendebat, qui ei quasi successori, parricidali odio invidebat. Hic illius philosophi non incongrue aptatur sententia: « Insidiosissime, inquit, nocet, cui gratiae aguntur pro injuria. » Mendax in reliquis omnibusque pollicebatur, et detestatione dignissimus, ad illud verbum, quo eos nequaquam mori, sed sicut deos futuros asseruit, statim et agnosci et repelli rationis indignatione debebat; sed facilem accessum ad cor feminae illa habuit promissio, quae jam ambiebat propriam potestatem, excusso a cervice sua Creatoris dominio.convincitur. Hoc aliqui tractatorum senserunt; sed ego pro modo mea ita hunc locum accipio, ut superbiam et inobedientiam eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a sanitate miser ⁊ incuruatus.
putres ⁊ corruptas cicatͥces. illu¬
siones lumboꝵ plorabat : & cu¬
currit ad folia. ipse iam folio qͦd
auento rapit᷑ similis: & contextis
succinctoruis. abscondit carnes
enormes: & oꝑuerunt tam ipse
quã mulier iam ardentib intus
libidinum carbonib. horrendas
usu sordium officinas. Et cũ eadẽ
pͥus membra essent pudenda ñ
erant. quia nichil inhonestum
erat incorpore: s habebant oĩa
membra in suo ordine congruã
dignitatẽ. uenerabilẽ speciem.
usum rationabilẽ. modestiã com¬
petentẽ. Omnia intra modum.
nichil contra uoluntatẽ nulla
lex dissentiens: omnia quieta et
pacifica. tam ipsum creatorem.
quã ip̃am creatam honorabant
naturam. Here sicut serpens
sumptionis qua dii esse affecta¬
uerunt głam consequendam.
Uiderunt se & erubuerunt in
dignos se iudicantes diuinis
aspectib. ñ qr latere possent uł
effugere iudicem. quasi rei: &
iam inpistrino ꝓpͥe conscientie

Expanded text:
est a sanitate, miser et incurvatus est a sanitate, miser et incurvatus putres et corruptas cicatrices illusiones lumborum plorabat, et cucurrit ad folia ipse jam folio quod a vento rapitur similis et contextis succinctoriis. Abscondit carnes enormes, et operuerunt, tam ipse quam mulier, jam ardentibus intus libidinum carbonibus, horrendas visu sordium officinas. Et cum eadem prius membra essent, pudenda non erant, quia nihil inhonestum erat in corpore, sed habebant omnia membra in suo ordine congruam dignitatem, venerabilem speciem, usum rationabilem, modestiam competentem. Omnia intra modum nihil contra voluntatem, nulla lex dissentiens, omnia quieta et pacifica tam ipsum Creatorem quam ipsam creatam honorabant naturam. Vere, sicut serpens sumptionis qua dii esse affectaverunt gloriam consequendam. Viderunt se, et erubuerunt, et indignos se judicantes divinis aspectibus, non quasi latere possent vel effugere judicem, sed quasi rei et jam in pistrino propriae conscientiae