comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expecit. qͣnto sibi nichil extra
dm̃ relictum ẽẽ uidet in qͦ confi¬
dere possit. Deuotio gͥ ẽ conu̾sio
indm̃ ꝑio ⁊ humili affectu. Hu¬
milis enĩ ẽ exconscientia in fir-¬
mitatis sue. Pius ẽ exconsidati¬
one diuine clementie. Hec inse
tres pͥncipales uirtutes ht̃. fi¬
dem. sꝑem. caritatẽ. Neq enĩ
homo ꝑ deuotionẽ se ad dm̃ con-¬
uerteret. nͥ ⁊ credet se ab eo fal¬
uari posse.⁊ sꝑaret eũ misere¬
ri uelle. Postremo nͥ eũ plusꝙͣ
mala sua diligeret: nequa¬
qͣm illa fugiens refugium sibi
in ipso eligeret. Credit gͦ. spe¬
rat. ⁊ diligit. Credit potentiã.
Nichil gͦ ẽ aliud oratio quã
mentis deuotio .i. conu̾sio in
dñi ꝑ ꝑiũ ⁊ humilẽ affectum.
fide. spe. ⁊ caritate subnixa.
S qr multis modis mens ꝑ deuo¬
tionẽ accendit᷑. rursũq ipsa de¬
uotio mentis uariis modis uo¬
ce ꝓmit᷑. debemꝰ aliqͣs sigillat̃

Expanded text:
pertius sibi nihil extra Deum relictum esse videt, in quo confidere possit. Devotio igitur est conversio in Deum pio et humili affectu. Humilis enim est ex conscientia infirmitatis suae, pius est ex consideratione divinae clementiae. Haec in se tres principales virtutes habet, fidem, spem, charitatem. Neque enim homo per devotionem se ad Deum converteret, nisi crederet se ab eo salvari posse, et speraret eum misereri velle. Postremo nisi eam plus quam mala sua diligeret, nequaquam, illa fugiens, refugium sibi in ipso eligeret. Credit ergo, sperat et diligit. Credit potentiam, Nihil ergo aliud est oratio quam mentis devotio, id est conversio in Deum per pium et humilem affectum, fide, spe, charitate subnixa. Sed quia multis modis mens per devotionem accenditur, rursum quia ipsa devotio mentis variis modis voce promitur, debemus aliquas si
Abbreviated transcription (Latin):
pascha celebratũ ẽ. Uñ reor tͣditio¬
nẽ aplicam ꝑmansisse. uodie uigi¬
curitate p̃sũpta festũ liceat agere¬
diem.
in nocte pasche: Ideo ut xp̃c ad me¬

Expanded text:
t . Unde reor et traditionem apostolicam permansisse, ut in die vigicuritate praesumpta, festum cuncti agdiem. ia nocte
Abbreviated transcription (Latin):
auctores artiũ. ⁊ postea ostẽ¬
dit que ex hiis indelicet arti¬
b p̾cipue legende sint. deuide
eciam quo ordine ⁊ quoraõ
legende sint apit. post remo
legẽ tib unite sue discppłinam
p̾scribit. ⁊ sic finit  pͥma pars.
In scd̾a ꝑte det̾minat q̃ scͥpture¬
diuine appellande sint. demde
numerũ ⁊ ordinem diumoꝵ
libroꝵ ⁊ auctores eoꝵ. ⁊ int̾p̾¬
tatõnes nominũ. postea agit
de quibdam ꝓpͥetatib diuine
scͥpture que magis sunt ncciͣe.
demde docet qualit̾ leg̾e debeat
sacͣm scͥpturam is qui in ea cor¬
rectõnem moꝵ suoꝵ ⁊ formã
uiuendi querit. ad ultimũ doc
illum qui pp̃ amorem sciencie
eam legit. ⁊ sic scd̾a quo pars
finem accipit.

Expanded text:
auctores artium; et postea ostenauctores artium; et postea ostendit, quae ex his videlicet artibus praecipue legendae sint. Deinde etiam quo ordine et quomodo legendae sint, aperit. Postremo legentibus vitae suae disciplinam praescribit: et sic finitur prima pars. In secunda parte determinat quae Scripturappellandae sint; deinde numerum et ordinem divinorum librorum et auctores eorum, et interpretationes nominum. Postea agit de quibusdam proprietatibus divinae Scripturae, quae magis sunt necessariae. Deinde docet. qualiter legere debeat sacram Scripturam is, qui in ea correctionem morum suorum, et formam vivendi quaerit. Ad ultimum docet illum, qui propter amorem scientiae eam legit: et sic secunda quoque pars finem accipit.
Abbreviated transcription (Latin):
qubs quisq ad scĩam insti¬
tur. uidelicet lectio ⁊ medita¬
tõ. e quib lectio pͥorem ĩ docbͣ¬
na optinet locum. ⁊ de hac
tractat liber iste dando p̾cep¬
ta legendi. tria aũt sunt p̾cep¬
ta magis lectioni necessaria.
pͥmũ ut sciat qͥsq qͥd leg̾e debecit.
Scd̃m qͦ ordĩe leg̾e debeat .i. qͥd pꝰ.¬
de hiis tͥb ꝑ singła agit᷑ ĩ ħ libro.
Instruit aũt scłariũ tam quã
diuinaꝵ scꝰͥpturaꝵ lectorem. uñ
⁊ in duas ꝑtes duuditꝰ᷑ quaꝵ
uma queq tres ht̃ distractoẽs.
In pͥma ꝑte docet lectorem ar¬
tium. In scd̾a ꝑte diuinũ lecto¬
rem. docet añt hoc modo osten¬
dendo pͥmũ quid legendum sit.
deinde quo ordine ⁊ quomodo
legendum sit. Ut aũt sciri
possit quid legendum sit aut
ꝑte. pͥmũ emimerat origniẽ
om̃niũ artiũ. deide descͥptõnẽ
ina queq ꝯtmneat aliam. uł
ꝯtineat᷑ ab alia. secans philo¬
cophiam a sũmo usq ad ulti¬
ma membra. deinde enum̾sit

Expanded text:
am instruitur: videlicet lectio et meditao, e quibus lectio priorem in doctrina obtinet locum: et de hac tractat liber iste dando praecepta legendi. Tria autem sunt praecepta magis lectioni necessaria. Primum ut sciat quisque quid legere debeat. Secundum, quo ordine legere debeat, id De his tribus per singula agitur in hoc libro. Instruit autem tam saecularium quam divinarum Scripturarum lectorem: unde et in duas partes dividitur, quarum unaquaeque tres habet distinctiones. In prima parte docet lectorem artium, in secunda divinum lectorem. Docet autem hoc modo, ostendendo primum, quid legendum sit; deinde quo ordine, et quomodo legendum sit: ut autem sciri possit, quid legendum sit, rte primum enumerat originem omnium artium; deinde dunaquaeque contineat aliam, vel contineatur ab alia, secans philosophiam a summo usque ad ultima membra. Deinde enumerat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit dicens. Memor sui dlerĩc
antiquoꝵ medicatus sum in omĩbꝰ
oꝑib tuis. ninad iñuencionib tuis
exercebor. Hinc ẽ etiã qo̾ quibꝰdam
ignorantibꝰ creatorẽ suũ ⁊cultũ dõ
debitum idolis exhibentibꝰ mysara
legit᷑. Quis mensus ẽ pugillo aquas.
⁊ celos psalmo ponderauit: Quis
appendit trib digitis molem t̾re.¬

Expanded text:
tit, dicens. Memor fui dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis, et in adinventionibus tuis exercebor . Hinc est etiam quod quibusdam ignorantibus Creatorem suum, et cultum Deo debitum idolis exhibentibus in Isaia dicitur: Quis mensus est pugillo aquas, et coelos palmo ponderavit? Quis appendit trib
Abbreviated transcription (Latin):
bilib istis creaturis foris uidet spe¬
ciem. s ñ intelligit rationẽ. Qaũ
spĩtalis ẽ ⁊ omĩa diudicare pot̾.
in eo qͥdem qͦd foris considerat pul¬
cͥtudinẽ oꝑis: intus concipit quã
miranda sit sapientia creatoris. s
ideo nemo ẽ cui oꝑa dĩ mirabilia
ñ sint. dũ in eis ⁊ insipiens solam
mirat᷑ spẽm. sapiens aũt ꝑ id qͦd
foris uidet ꝓfundam mirat᷑ diuine
sapiẽ cogitationẽ: uelut si muna
eadẽq scͥptura alt̾ colorem seu for¬
mationẽ figurarũ commendet.
alt̾ uͦ laudet sensũ ⁊ significatio¬
nẽ. Bonũ gͦ ẽ assidue contẽplari &
ad mirari oꝑa diuina. s ei qͥ rerũ
corporilliũ pulcͥtudinẽ inusum no¬
uit u̾tere spũalem. Nam ⁊ ideo
scͥpͥtura tantoꝑe ad considanda mi¬
rabilia dĩ excitat. ut ꝑ ea que foris
cernimꝰ. ĩtus ad agintionẽ ueritatis
no aliquo soiam ⁊ hoc fecisse cõme

Expanded text:
bilibus istis creaturis foris videt spebilibus istis creaturis foris videt speciem, sed intus non intelligit rationem. Qui autem spiritualis est, et omnia dijudicare potest, in eo quidem quod foris considerat pulchritudinem operis, intus concipit quam miranda sit sapientia Creatoris. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilia non sint, dum insipiens in eis solam miratur speciem; sapiens autem per id quod foris videt profundam rimatur divinae sapientiae cogitationem, velut si in una eademque Scriptura alter colorem seu formationem figurarum commendet; alter vero laudet sensum et significationem. Bonum ergo est assidue contemplari et admirari opera divina, sed ei qui rerum corporalium pulchritudinem in usum novit vertere spiritalem. Nam et ideo Scriptura tanto opere nos ad consideranda visibilia Dei excitat, ut per ea quae foris cernimus, intus ad agnitionem veritatis ro magno se jam hoc fecisse com
Abbreviated transcription (Latin):
tilit̾ ꝑsꝑicere. tam cõpetent̾ enar¬
rare: quã possũ ardent̃ diligere.
Delectat enĩ me quia ualde dul
ce nocundũ ẽ de his reb freqͤnt̾
agere. uͥ simul ⁊ ratione erudit᷑
sensus ⁊ suauitate delectat᷑ ani¬
mus. ⁊ emulatione ꝑuocat᷑ affe¬
ctus. ita ut cũ ꝑsalmista stupen¬
tes ⁊ ammirantes ex clamemus.
Quã magnificata sunt oꝑa tua
Delectasti me dñe infactura tua: &
moꝑib manuũ cuarũ exultabo
o.Uir insipiens ñ cognoscet: ⁊ stul¬
tus ñ intelliget hec. Uniuersus
enĩ mundꝰ iste sensilis quasi qͥdam
liber ẽ spriptus digico dĩ hoc est
uirtute diuina creatus ⁊ singule¬
creature quasi figure quedã non
humano placito inuente. s diumo
arbitrio institute ad manifestan¬
dũ aut si illitt̾atus qͥs aꝑtũ librũ
uideat. figuras aspicit licteras non
agnoscit: ita stultus ⁊ animalis hõ
qui ñ ꝑciꝑit eaque dĩ sunt. inuisi¬

Expanded text:
tiliter perspicere, tam competenter enartiliter perspicere, tam competenter enarrare, quam possum ardenter diligere. Delectat enim me quia valde dulce et jucundum est de his rebus frequenter agere, ubi simul et ratione eruditur sensus, et suavitate delectatur animus, et aemulatione excitatur affectus, ita ut cum Psalmista stupeamus, et admirantes clamemus: Quam magnificata sunt opera tuDelectasti me in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultaboVir insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Universus enim mundus iste sensibilis quasi quidam liber est scriptus digito Dei, hoc est virtute divina creatus, et singulcreaturae quasi figurae quaedam sunt non humano placito inventae, sed divino arbitrio institutae ad manifestandum autem si illiteratus quis apertum librum videat, figuras aspicit, litteras non cognoscit: ita stultus et animalis homo, qui non percipit ea quae Dei sunt , in visi
Abbreviated transcription (Latin):
Leo unũ genꝰ ẽ. s unꝰ leo ñ ẽ. Quis
eos numerare pot̃: Aquila unũ
genus ẽ. s una aquila ñ ẽ. Quis
eas num̾are pot̾. Et ita incete¬
ris innum̾abilib innumabiliũ
rerum generib infinita rerum
genera ⁊in singulis generibus
infinita similia. Simul uͦ omĩa: in¬
mul ⁊ magna facere ñ potuit.
Quanta tam̃: Metire moles
montiũ. tractus fluminũ. spacia
campoꝵ. alticudinẽ celi. ꝓfun¬
ditatẽ abyssi. Miraris qr deficis.
s meliꝰ deficiendo miraris. Me¬
ditantib decreat᷑arũ inm̃sitate
quasi seminariũ ꝗoͦdã iecimꝰ: nunc
ad contẽplandã earũ pulcͥtudinẽ
riis modis creat᷑arũ pulcͥtudo ꝑ¬
fecta sit: quatuor tñ p̾cipue sunt
inquibꝰ omĩs earundem decor con¬
sistit. hoc ÷ insitu. inmotu. inspẽ.
.& qualitate. Que qͥdem siqͥs ple¬
ne inuestigare sufficeret: mira¬
bilem ineis sapie̾ dĩ lucẽ inuemi¬
ret. Et hec utinã tam possẽ sub¬

Expanded text:
Leo unum genus est, sed unus leo non est. Quis Leo unum genus est, sed unus leo non est. Quis eos numerare potest? Aquila unum genus est, sed aquila una non est; quis eas numerare potest? et ita in caeteris innumerabilibus innumerabilium rerum generibus, infinita, rerum genera, et in singulis generibus infinita similia. Simul vero omnia inmul et magna facere non potuit, quanta tamen? Metire moles montium, tractus fluminum, spatia camporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi. Miraris, quia deficis; sed melius deficiendo miraris. Meditantibus de creaturarum immensitate, quasi seminarium quoddam jecimus; nunc ad contemplandam earum pulchritudinem riis modis creaturarum pulchritudo perfecta sit, quatuor tamen praecipue sunt, in quibus earumdem decor consistit. Hoc est in situ, in motu, in specie, in qualitate. Quae quidem si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis sapientiae Dei lucem inveniret. Et hoc utinam ego tam possem sub
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̃hendi ñ possit: qͣnta estimanda
potentia ẽ tam multa facere: Qͣm
multa: Quõt sunt: Numã stellas
ceh. harenã mnaris. pulu̾em terre.
guitas pluinie. pennas uolucrum.
squamas pisciũ. pilos animalium.
gramina cãpoꝵ. folia uł fructus
arboꝵ: ⁊ceteroꝵ innumerabiliũ
innumerabilia numera. Innum̾ã¬
bilia insimilibꝰ. innumerabilia in
diu̾sis. innumerabilia in ꝑmixtis.
Que sunt similia: Que sub eodem
genere continent᷑. ut homo unus
& alt̾. leo unꝰ ⁊ alt̾. aqͥla una ⁊ alt̾a.
honoruscuꝑa una ⁊ alt̾a. Hec sin¬
gula ⁊ cetera talia insuis generibꝰ
Que dissimilib differentiis in for¬
mant᷑. ut homo ⁊ leo. leo ⁊aquila.
aquila. ⁊ honoruscuꝑa. Hec inuicẽ
diuersa sunt. Que sunt ꝑmixstae
Omĩa simul considerata. Quomͦ
insimilibꝰ infinita. quomͦ indiu̾siᷤ
infinita. qͦmͦ in ꝑmixtis infinita.
Audi. Homo unum genus ẽ. s unꝰ
homo ñ ẽ. Quis eos num̾are pot̃:

Expanded text:
comprehendi non possit, quanta existimanda comprehendi non possit, quanta existimanda potentia tam multa facere? Quam multa? Quot sunt? Numera stellas coeli, arenam maris, pulverem terrae, guttas pluviae, pennas volucrum, squammas piscium, pilos animalium, gramina camporum, folia sive fructus arborum, et caeterorum innumerabilium innumerabilia numera. Innumerabilia in similibus, innumerabilia in diversis, innumerabilia in permistis. Quae sunt similia? Quae sub eodem genere continentur: ut homo unus et alter; leo unus et alter; aquila una et altera; honoruscopa una et altera: haec singula, et caetera talia in suis generibus Quae dissimilibus differentiis informantur, ut homo et leo. Leo et aquila. Aquila et honoruscopa: haec invicem diversa sunt. Quae sunt permista? Omnia simul considerata. Quomodo ergo in similibus infinita? Quomodo in diversis infinita? Quomodo in permistis infinita? Audi. Homo unum genus est, sed unus homo non est. Quis eos numerare potest?
Abbreviated transcription (Latin):
Spẽs ẽ forma uisibił que ocło discer¬
nit᷑ sic̃ colores. ⁊ figure corꝑoꝵ. Quali¬
tas ẽ ꝓpͥetas interior q̃ cet̾is sensibus
ꝑcipit᷑. ut melos insono auditu aui¬
rium. dulcor insapore gustu fauciũ.
fraglantia in obore olfactu nariũ.
lenitas incorpore tactu manuum.
Utilitas creat᷑arx constat ingrato
⁊ aꝑto ⁊ cõmodo ⁊ necessario. Gratũ
ẽ quod placet. aptũ qͦo conuenit.
cõmodũ qͦd ꝓdest. necessariũ sine
quo qͥd eẽ ñ pot̃. Nunc ppositas ꝑarti¬
tiones a pͥncipio repetamꝰ. ⁊ inuno¬
quoq diuisionis gene̾ qualit̃ uł ex
mmensitate creaturarũ creatoris
maniffestet᷑ potentia. uł ex decore
sapientia. uł ex utilitate benigni¬
tas ꝑ quiramꝰ. Et qr immensitas
pͥma fuit in partitione: pͥma ẽẽ de¬
uando nicħ erat facẽ ut aliqͥd
sensus pot̾ cõphendẽ que uͥtus sit
aliqͥd facere quãuis exiguitin¶ Si
gͦ unũ aliqͥd qͣmlibet paruũ deni¬
chilo facere tanta ꝑotentia ẽ ut

Expanded text:
iscernitur, sicut colores, et figurae corporum. Qualitas est proprietas interior, quae caeteris sensibus percipitur, ut melos in sono auditu aurium, dulcor in sapore gustu faucium, fragrantia in odore olfactu narium, lenitas in corpore tactu manuum. Utilitas creaturarum constat in grato, et apto, et commodo, et necessario. Gratum est quod placet, aptum quod convenit, commodum quod prodest, necessarium sine quo quid esse non potest. Nunc propositas partitiones a principio repetamus; et in unoquoque divisionis genere qualiter vel ex universitate creaturarum Creatoris manifestetur potentia, vel ex decore sapientia, vel ex utilitate benignitas, perquiramus. Et quia immensitas prima fuit in partitione, prima esse deliquid sensus potest comprehendere, quae virtus sit aliquid facere, quamvis exiguum. Si ergo unum aliquid, quamlibet parvum, de nihilo facere tanta potentia est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
terre. ⁊ habitatores eius sunt qͣsi
locuste. Qui extendit uelut nichi¬
lum celos. ⁊ exꝑendit eos sic̃ tab̃na¬
culum. Et psalmista it̾m inqͦdã
loco cũ argueret ydoloꝵ cultores.
ait. Om̃s dii gentiũ demonia. dñs
aũt celos fecit. Quid gͦ putatis
recte considerata homini creato¬
rem suũ ostendit. Considemus
gͦ ⁊ nos qͣnta sint mirabilia dei.¬

Expanded text:
 habitatores ejus sunt sicut locustae. Qui extendit velut nihilum coelos, et expandit eos sicut tabernaculum . Et Psalmista iterum in quodam loco cum argueret idolorum cultores, ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit . Quid est ergo putatis, recte considerata homini Creatorem suum ostendit? Consideremus et nos quanta sint mirabilia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝑ ea que facta sunt intellecta
conspiciunt᷑. Tria sunt inuisibi¬
lia dĩ. Potentia. Sapientia. Dem¬
gnitas. Ab his tribꝰ ꝓcedunt oĩa.
In his trib consistunt omĩa. Per
hec tria regunt᷑ omĩa. Potentia cre¬
at. Sapientia gubernat. Denigni¬
tas consertiat. Que tñ tria sicut
indõ ineffabilit̾ unũ sunt: ita in
b̾nat. Beniguitas ꝑsapientiã poten¬
ter conseruat. Potentiã manifestat
creaturarũ inmensitas. sapientiã
decor. benignitatẽ utilitas. Immen¬
sitas creaturarũ constat inmulti¬
tudine ⁊ magnitudine. Multitu¬
do insimilib. indiu̾sis. inꝑmixtis.
Magnitudo ẽ iniole ⁊ spacio. Mo¬
les ÷ in massa ⁊ pondere. Spaciũ
Oecor creaturarũ ẽ insitu ⁊ mo
tu. in sp̃e. ⁊ qualitate. Situs ÷ inꝙͣ¬
positione ⁊ ordine. Ordo ẽ inppͥeta

Expanded text:
 ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus procedunt omnia, in his tribus consistunt omnia, et per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabiliter unum sunt, ita in bernat. Benignitas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, bonitatem utilitas. Immensitas creaturarum constat in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo est in mole et spatio. Moles est in massa et pondere. Spatium Decor creaturarum est in situ et in motu, in specie et qualitate. Situs est in compositione et ordine. Ordo est in loco,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum pulcherrimũ. qd tam
mirabile ⁊ ineffabile ẽ. ut ad ip̃m
om̃is pulchritudo tͣnssitoria. ⁊ si
uera sit. cõpatabilis eẽ ñ possit.
Et quia suꝑiꝰ omnẽ pulchritu¬
dinẽ uisibi ͣ  lium in aiii.
constare diximus: nc̃ ordine ꝑsin¬
gula currentes. qualit̾ ex ipsis
inuisibilis dĩ sapientia clares¬
cat uideamꝰ. Scio qͥdem q minꝰ

Expanded text:
omnium pulcherrimum; quod tam mirabile et ineffabile est, ut ad ipsum omnis pulchritudo transitoria, etsi vera sit, comparabilis esse non possit. Et quia superius omnem pulchritudinem visibilium in quatuor constare diximus; nunc ordine per singula currentes, qualiter ex ipsis invisibilis Dei sapientia clarescat videamus. S
Abbreviated transcription (Latin):
n babilone nõ reqͥrit
imus alt̾um.
S respondent ulule
sͥ in delubris eiꝰ. par̃ est ut ĩ
celo ordinata st̃ om̃ia. S hoc
mirum est qd̃ etiã ꝯfusionem
mundanã inordinatam non
relinquit sapĩa diuma. Res¬
pondent enĩ ibi etiam oꝑa te¬
nebͣꝵ. ⁊ nõ est qd̾ requirat
alt̾um. qr iusta ordinatõ nich̾
relinquit inordinatũ. ⁊ uni¬
ꝯfusum est illi sine ordine ⁊
dispositõne eẽ nõ põt. S et
illa ꝯfusio interna cordium
maloꝵ nõ effugit dispositõnem
illuis. ubi lucifuge cogitatõnes
⁊ desid̾ia tenebrosa in occulto
fluitantia respondent sibi. qr
iustũ idiciũ sicut ꝑ sapĩam
cuncta intelligit. iꝰ ꝑ eqͥtatẽ
inchil sine retributõne reli¬
qͣuit.

Expanded text:
n Babylone non requirit unus alterum; sed respondent ululae sibi in delubris ejus . Parum est ut in coelo ordinata sint omnia, sed hoc mirum est quod etiam confusionem mundanam inordinatam non relinquit Sapientia divina. Respondent enim ibi etiam opera tenebrarum, et non est quod requirat alterum, quia justa ordinatio nihil relinquit inordinatum, et uniconfusum est, illi sine ordine et dispositione esse non potest. Sed et illa confusio interna cordium malorum non effugit dispositionem illius, ubi lucifugae cogitationes et desideria tenebrosa in occulto fluitantia respondent sibi, quia justum judicium sicut per sapientiam cuncta intelligit, ita per aequitatem nihil sine retributione relinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
a deo. a dyabolo. a nat᷑a.cõ¬
one a nͣa sunt p̾cedentem hñt
cãm necessitatis. Que a dõ sf̃
aut a dyabolo subito euem¬
unt. ⁊ impuisa a deo bona. a
exitu ꝓbatur. hoc est ꝓbate sꝑ̃c̃
siex deo sunt.

Expanded text:
Deo, a diabolo, a natura. Quae a natura sunt, praecedentem habent causam necessitatis. Quae a Deo sunt aut diabolo, subito eveniunt et improvisa; a Deo bona, a exitu probatur. Hoc est: Probate spiritus si ex Deo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es bestias fetus suos iom pro¬
bandos p̾sentasse. int̾ qͣs eina
deformem natũ trahes risu oĩ¬
um castigari nõ potuit. quim
suũ cet̾is ante fr̾et. Ingenitimm
est om̃i aĩanti amare qd̾ genuit.
de corde sensus nastit᷑. ⁊ amant
corda fetus suos adeo ut sepe aĩ¬
mus ꝑu̾sus in ꝯspectu sũme u̾i¬
tatis tortuosum ⁊ prauum ⁊
risu om̃ium dignum sensum
suũ ꝯmendare nõ erubestat.

Expanded text:
nes bestias fetus suos Jovi probandos praesentasse, inter quas simia deformem natum trahens, risu omnium castigari non potuit quin suum caeteris anteferret. Ingenitum si quidem est omni animanti amare quod genuit. De corde sensus nascitur, et amant corda fetus suos adeo ut saepe animus perversus in conspectu summae veritatis tortuosum et pravum, et risu omnium dignum sensum suum commendare non erubescat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcutiũt u̾bis psaliste respondeo.
Irascimini ⁊ nolite peccare que
dicitis in cordib nr̃is ⁊ in cubi¬
lib ur̃is ꝯpungimini. Si ira
uenit ad am̃i nõ ꝓcedat actio
ad pccm̃. ⁊ ex eo ꝙ intus mens
atͫ ne excrescat.⁊ ꝯpungat᷑ ut
desinat. ⁊ fiat qd̾ dr᷑. turbatꝰ
sum ⁊ nõ sũ locutus. nõ est mi¬
rum si turbat᷑ homo qr hõ est.
s si turbatõnem suam nõ mo¬
derat᷑. hoc est mirũ qr rõnalis
est. ꝓpt̾ea si turbatꝰ nõ loquat᷑
frenet linguam. claudat ꝯsci¬
enciam. ut qd̃ intꝰ esẜ ortum
est ꝑ infirmitatem foris ꝑ dis¬
crecõnem cohibeat᷑ donͨ intꝰ

Expanded text:
concutiunt, verbis Psalmistae respondeo: concutiunt, verbis Psalmistae respondeo: Irascimini, et nolite peccare. Quae dicitis in cordibus vestris, in cubilibus vestris compungimini . Si ira venit ad animum, non procedat actio ad peccatum; et ex eo quod intus mens atur ne excrescat, et compungatur ut desinat, et fiat quod dicitur: Turbatus sum et non sum locutus . Non est mirum si turbatur homo, quia homo est; sed si turbationem suam non moderatur, hoc est mirum, quia rationalis est. Propterea si turbatur, non loquatur, frenet linguam, claudat conscientiam, ut quod intus ortum est per infirmitatem, foris per discretionem cohibeatur, donec int
Abbreviated transcription (Latin):
lum intendo mĩam implorans
ut mami pietatis sue tergat
maculat ignorancie mee qui
⁊ si ignoro quid feci nõ tñ igno¬
ro qr malefeti. ꝙ postea dixisti
sepe te cogitatõnib quibdam
p̾t̾icoꝵ maloꝵ ꝑ illicitam ꝙͣdam
delectatõnem in aĩo renasdenti¬
b ꝑturbari. atq ex hoc ad mo
sari soleas ⁊ uexari. breuiter
respondeo qr si pugna nõ esset:
unictoria milla ẽet. Qd̾ aũt sub¬
iũxisti malle de aliogen̾e fati¬
gari ubi labor ẽẽt. Es ꝑiculum
tm̃ nõ eẽt. ⁊ ad hoc simlr̾ respõ¬
deo qr si milla delectatõ eẽt ĩ
cogitatõne nullus om̃o labor
qd̃ delectaret sacile refutaret.
hic u̾o labor eit cũ eo pugnare
qd̾ placet. hoc est amare parit̾
firmũ est aĩ ꝓpoĩtum in bono.
nõ solum nõ nocet. s ꝓdest. qr
centem coronat. Ꝙ aũt nouis¬
sime addidisti de motib ꝑtur¬
batõnis qui nõ nĩqͣm occasiom¬
b incurrentib quietem m̃tis

Expanded text:
lum intendo misericordiam implorans, lum intendo misericordiam implorans, ut manu pietatis suae tergat maculas ignorantiae meae; qui, et si ignoro quid feci, non tamen ignoro quod male feci. Quod postea dixisti, saepe te cogitationibus quibusdamtorum malorum per illicitam quamdam delectationem in animo renascentibus perturbari, atque ex hoc admodusari soleas et vexari. Breviter respondeo quod, si pugna non esset, victoria nulla esset. Quod autem subjunxisti malle te alio genere fatigari, ubi labor esset, sed periculum tantum non esset: ad hoc similiter respondeo quod, si nulla delectatio esset in cogitatione, nullus omnino labor non delectaret, facile refutaret. Hic vero labor est cum eo pugnare quod placet, hoc est amare pariter firmum est animi propositum in bono, non solum non nocet, sed etiam procentem coronat. Quod autem novissime addidisti de motibus perturbationis, qui nonnunquam, occasionibus incurrentibus, quietem mentis
Abbreviated transcription (Latin):
offendisse dm̃ reminisci ⁊ hec
quidẽ tantomagis tibi fuint
suspecta qͣntomagis occulta exis¬
tunt. uera sunt hec. nec est qd̾
contradici possit. In om̃ib hiic
ꝑiculum patitͫ homo. ⁊ subia¬
cet iudicio. si mĩa iusticiam nõ
mitiget. S deus nr misericors
est ⁊ ꝑcit supplicib ⁊ hũilem
nũqͣm d̾elinqͥt. Magna quidem
culpa erat peccatũ nõ cauere
⁊ successit alia culpa ꝓpetrata
malicia ꝑiculum nõ timere.
⁊ au̾tere ocłos ne malum suuni
uideat homo. ⁊ ut nõ intelligat
clamauit. ab occultis meis mũ¬
da me ⁊ ab aliems ꝑce seruo tu¬
o. ⁊ it̾ur oculi mei semꝑ ad dñm
qm̃ ip̃e euellet de laqueo pedet
meos. ꝓpt̾ea ad illum respicio
qui uidet qd̾ ego uidere nõ pos¬
sum. ut mundet me eciam ab
hiis sordib ubi sum macłatus
ꝑ culpam. nec illuminatus ꝑ
scĩam. Ip̃i eñ confiteor culpam
meam. nõ solum qr malũ feci.
s qr eciam malũ meũ cogitare
⁊ cognosd̾e neglexi. ꝓpt̾ea ad il¬

Expanded text:
e doles, reminisci. Et haec quidem tanto magis tibi fiunt suspecta, quanto magis occulta existunt. Vera sunt haec; nec est quod contradici possit. In omnibus his periculum patitur homo, et subjacet judicio, si misericordia justitiam non mitiget; sed Deus noster misericors est, et parcit supplicibus, et humilem nunquam derelinquit. Magna quidem culpa erat peccatum non cavere et successit alia culpa, perpetrata malitia, periculum non timere, et avertere oculos ne malum suum videat homo et ut non intelligat clamavit: Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo . Et iterum, Oculi mei semper ad Domm ipse evellet de laqueo pedes meos . Propterea ad illum respicio, qui videt quod ego videre non possum, ut mundet me etiam ab his sordibus, ubi sum maculatus per culpam, nec illuminatus per scientiam. Ipsi enim confiteor culpam meam, non solum quia malum feci, sed quia etiam malum meum cogitare et cognoscere neglexi. Propterea ad il
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ris quid tibi faciendũ sit de¬
ꝓ eo ꝙ in habitu religionis
positꝰ oꝑa digna ꝓfessioni tue
nõ hẽs. Recte equidẽ Rm̃e mo
lis tibi bonitatem tuam. qñ
u̾o times ne forte tibi nõ ig¬
suam. hec est maior iniqͥtas. plꝰ
impiꝰ effic̾is si ꝓ tua miquitate
aliqͥd minꝰ senseris de ip̃is boni¬
tate. demꝰ gͦ confusionem nobis
pcca nr̃a conficendo. demꝰ głiam
illi de ip̃ius mĩa nullatenꝰ diffi¬
tendo. Si oꝑa nr̃̾a nobis suffice
nõ gͥ sic doleamus de imꝑfectõ
speremꝰ in bonitate sua. deinde
eciam hoc aĩam tuam mouere
dixisti ꝙ p̾t̾itoꝵ ꝯmissoꝵ tuoꝵ

Expanded text:
ris quid tibi faciendum sit pro eo quod in habitu religionis positus, opera digna professione tua non habes. Recte equidem, charisslis tibi bonitatem tuam; quando vero times, ne forte tibi non igsuam. Haec est major iniquitas. Plus impius efficeris, si pro tua iniquitate aliquid minus senseris de ipsius bonitate. Demus ergo confusionem nobis peccata nostra confitendo, demus gloriam illi de ipsius misericordia nullatenus diffidendo. Si opera nostra nobis sufficerNon igitur sic doleamus de imperfectione speremus in bonitate divina. Deinde etiam hoc animam tuam movere di
Abbreviated transcription (Latin):
rum seruiebant iudeis ⁊ ꝑuin¬
tie nationũ subdite erant illis.
nc̃ uͦ ipsi adeo derelict tributa
allegorie sensũ ieremias in ec¬
clesia qͦs libet spĩtales uiros
designat. qui cũ uideant mul¬
ttudinẽ hominũ ad fidem
los aũt uł ad modũ paucos in¬
ueniant qui inueritate xp̃m
sequant᷑ ⁊ since̾ fidem eius te¬
neant omĩb que sua sunt
querentibꝰ dolentes ⁊ gem̃tes

Expanded text:
rum serviebant Judaeis, et provinrum serviebant Judaeis, et provinciae nationum subditae erant illis; nunc vero ipsi a Deo derelicti tributarallegoriae sensum Jeremias in Ecclesia quoslibet spiritales viros designat: qui cum videant multitudinem hominum ad fidem los autem vel admodum paucos inveniant, qui in veritate Christum sequantur et sincere fidem ejus teneant, omnibus quae sua sunt quaerentibus, dolentes et gementes
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas plena popło:
Quantum ad lictam¬
spectat desolationẽ ierłm plan¬
git ieremias. ⁊ ẽ ãmirangs uel
dolentis uox ista. Ideo aũt ab am¬
miratione inchoat. ut magnitu¬
dinẽ calamitatis ostendat: ac
ꝑ hoc attentos faciat auditores.
ut in qͥb sint malis agnoscant.
pore dauid. ⁊ alioꝵ bonoꝵ regum
qui deo placuerunt plenapo¬
pulo fuit. attendite quare nc̃
sola remansit: Cur enĩ. nͥ qr
dm̃ offenderunt: Solam aut̃
dic̃ hoc ẽ desolatã ꝓpt̾ ꝑopłm
abductũ captiuatũ inbabilo¬
nem. uł si ad idem tẽpus refe¬
uͥ de est auxiliũ dĩ. Quod aũt
dicit. sedet. ad deiectionẽ ꝑti¬
net. ⁊ humiliationẽ. facta ÷
quasi uidua. hec ÷ iuuente
adhuc uiro suo de relicta. &
ideo ñ uidua s quasi uidua
qr si penituerit ad huc recon¬
ciliari poterit. Proꝑt̾ea ue¬
ro ds̃ uir dr̃ plebis illiꝰ. quia
eam ad cultum suũ casto sib
amore copulau̾at. ne ꝑuari¬
as ydolorum culturas fornica
Sic erat olim qͦd gs̃ alienigena¬

Expanded text:
civitas plena populo? Quantum ad litspectat, desolationem Jerusalem plangit Jeremias, et admirantis vel dolentis vox est ista. Ideo autem ab admiratione inchoat, ut magnitudinem calamitatis ostendat, ac per hoc attentos faciat auditores: ut in quibus sint malis agnoscant, pore David, et aliorum bonorum regum qui Deo placuerunt, plena populo fuit, attendite quare nunc sola remansit. Cur enim nisi, quia Deum offenderunt? Solam autem dicit, hoc est desolatam, propter populum abductum captivatum in Babylonem. Vel si ad idem tempus refeubi deest auxilium Dei. Quod autem dicit: Sedet, ad dejectionem pertinet, et humiliationem. Facta est quasi vidua, hoc est vivente adhuc viro suo derelicta: et ideo non vidua, sed quasi vidua; quia si poenituerit, adhuc reconciliari poterit. Propterea vero Deus vir dicitur plebis illius; quia eam ad cultum suum casto sibi amore copulaverat, ne per varias idolorum culturas fornicarSic erat olim, quod gentes alienigena
Abbreviated transcription (Latin):
one positã contẽpnunt. uł qr
intanto malo subuenre non
possunt. Caros aũt popħ illiꝰ
solari eos consueuerant. ꝓpħe

Expanded text:
one positam contemnunt, vel quia in tanto malo subvenire non possunt. Charos autem populi illius solari eos consueverant: p
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. hoc ẽ sensuũ corꝑoris prin¬
ceps fuit. Nunc aũt sola qr
regem ꝑdidit. iudua qr ma¬
ritũ amisit. tributaria qr uigiᷤᷤ
subiocta seruit. Plorans ꝑlo¬
rauit in nocte. Inculcatio u̾bi
habundantiã doloris designat.
cui ⁊ tunc dolores deẽẽ ñ posst̃.
qñ alii adoloribꝰ requiescunt.
Et lacrime eiꝰ iumaxills eius.
Est aliq̃n dolor qui quomcumq
cor tangit. s lacͥmas ex torque
ñ sufficit. Non ẽ talis dolor hꝰ.¬

Expanded text:
rum, hoc est sensuum corporis, princeps fuit. Nunc autem sola, quia regem perdidit; vidua, quia maritum amisit; tributaria, quia vitiis subjecta servit. Plorans ploravit in nocte. Inculcatio verbi abundantiam doloris designat. cui et tunc dolores deesse non possunt, quando alii a doloribus requiescunt. Et lacrymae ejus in maxillis ejus. Est aliquando dolor, qui quomodocunque cor tangit, sed lacrymas extorquere non sufficit. Non est talis dolor h
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ: Quomͦ bonũ illũ habita¬
torem ꝑdidit. quo p̾sente olim
sideria carnis. que nob̾ scđm
corruptionẽ pͥmenatiuitatiᷤᷤ
ingenita sunt. ⁊ legi mentis
contradicunit. qͥb tunc bene
sumꝰ. sensus corpores. quia sic̃
inuna ꝓuincia muldi sunt
homines. ita qͥsq sensuum
diu̾sos ht̃ motus. ⁊ diuersa ᷤ
oꝑationes. ꝑ quas foris inuisi¬
bilib diffundit᷑. ⁊ dũ singu¬
lorum sen suũ appetitus ad
nutũ rationis mouent᷑. qͣi
qͥbusdã ꝓuinciis anima.

Expanded text:
ta est? Quomodo bonum illum habitata est? Quomodo bonum illum habitatorem perdidit, quo praesente olim sideria carnis, quae nobis secundum corruptionem primae nativitatis ingenita sunt, et legi mentis contradicunt: quibus tunc bene sumus sensus corporeos, quia, sicut in una provincia multi sunt homines, ita quisque sensuum diversos habet motus, et diversas operationes, per quas foris in visibilibus diffunditur; et dum singulorum sensuum appetitus ad nutum rationis moventur, quasi quibusdam provinciis anima
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ carnales qͦsq ĩtͣ eccłi¬
extra eccłiã constitutos sic̃ st̃
carnales qͦsq intus positus
ꝑ discipline rigorem ad serui¬
endũ subicit. Princeps ꝓuinci¬
arum ẽ. qñ extra positos infi¬
deles ꝑpotentiã ne noc̾e possĩt
repellit. S si qñ forte peccatiᷤᷤ
ex igentibꝰ adeo derelinquit᷑.
quatinꝰ nec eos qui intꝰ t᷑ban
cohib̾e ualeat. nec ab his qͥ
se foris inpugnant defende.
tunc dnã gentiũ quasi uidua
relinquitur. ⁊ pͥnceps ꝓuin¬
ciarũ efficit᷑ tributaria.
Qñ enĩ fideles uł ab heret¬
cis deceptos. uł apotestatibꝰ
huiꝰ mundi. p̾mio. siue terro¬
re fractos. ad infidelitatem
trahi conspicit. qͥd aliud qͣmͣ
alienigenis tributũ soluit:
ciuitas significat animam.
que sola sedet. qñ adeo dere¬
linquit᷑. plena aũt ꝑopłõ
quẽadmodũ ille plangebat de¬
solationẽ ierłm. Et certe si ille
sic plangebat ruinã lapidum.
nos multomagis plangere de¬
bemꝰ de solationẽ animarũ nrã¬

Expanded text:
accipimus carnales quosque intra Ecclesiextra Ecclesiam constitutos, sicut sunt carnales quosque intus positos per disciplinae rigorem ad serviendum subjicit: Princeps provinciarum est, quando extra positos infideles per potentiam, ne nocere possint, repellit. Sed si forte quando peccatis exigentibus a Deo derelinquitur, quatenus nec eos qui intus turbant, cohibere valeat, nec ab iis qui se foris impugnant, defendere: tunc domina gentium quasi vidua relinquitur, et princeps provinciarum efficitur tributaria. Quando enim fideles, vel ab haereticis deceptos, vel a potestatibus hujus mundi premio, sive terrore fractos ad infidelitatem trahi conspicit, quid aliud quam alienigenis tributum solvit? moralem civitas significat animam quae sola sedet, quando a Deo derelinquitur; plena autem populo quemadmodum ille plangebat desolationem Jerusalem. Et certe si ille sic plangebat ruinam lapidum; nos multo magis plangere debemus desolationem animarum nostra
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝑantib ñ ualerent exurg̾e
noua. Hoc quoq satis mira¬
bile in hac dispositione cerni¬
tur. qͦd ipsa tẽpora ita immutabil
lege sue mutabilitats uices custo¬
diunt: ut nec aliqñ ab explendo
minist̾io suo deficiant neq secus
currentia ordinẽ sue institutioĩs

Expanded text:
cupantibus non valerent exsurgere cupantibus non valerent exsurgere nova. Hoc quoque satis mirabile in hac dispositione cernitur, quod ipsa tempora ita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo ministerio suo deficiant, neque secus currentia ordinem primae institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ãmirari pot̾ qͣm mira
one ꝓuidentia diuina cursus tẽ¬
poꝵ distinrit : Ecce pͦ noctem
uenit dies. ut torpentes motio la¬
boris exerceat: post diem sequit᷑
nox. ut fossos ad refocillandum
quies excipiat. Non semꝑ dies. ñ
semꝑ nox. ñ semꝑ equalis dies ⁊
nox: ne uł ĩoderatus labor de¬
bilitatos frangat. uł qͥes continu¬
ata naturã inficiat. uł identitaᷤᷤ
ꝑꝑetua animo tedium gignat.
Item quẽadmodũ uicissitudo di¬
erum ⁊ noctiũ animantia reno¬
uat: ita quatuor tempora anni
ordine sͥ succedentia totius inundi
spẽm immutant. Primũ ꝑtẽꝑiẽ¬
rem ueris. quadam innouatione
mundꝰ nascit᷑: de inde ꝑferuorẽ
estatis quasi iniuiuentutẽ robo¬
rat᷑. Post hec suꝑ ueniente autũꝑ¬
no ad maturitatẽ conscẽdit pꝰtre.¬
mo succedente hyeme ad defectũ
u̾ngit. Iccͥco aũt semꝑ deficit. ut
semꝑ post defectum renouari pos¬
sit. quia nͥ pͥus astatu suo defice¬
rent uetera: quasi illis locum oc¬

Expanded text:
admirari potest, quam mira ratione providentia divina cursus temporum distinxit? Ecce post noctem venit dies, ut torpentes in otio labor exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum quies excipiat. Non semper dies, non semper nox, non semper aequalis dies et nox, ne vel immoderatus labor debilitatos frangat, vel quies continuata naturam inficiat, vel identitas perpetua animo taedium gignat. Item quemadmodum vicissitudo dierum ac noctium animantia renovat, ita quatuor tempora anni ordine sibi succedentia, totius mundi speciem immutant. Primum per teporem veris quadam innovatione mundus nascitur. Deinde per fervorem aestatis, quasi in juventutem roboratur. Post haec superveniente autumno ad maturitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco autem semper deficit, ut semper post defectum renovari possit, quia nisi prius a statu suo deficerent vetera, quasi illis locum oc
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑhumilitatẽ penitentie eius
miscđiam implora. E correntem
aut̃ ushemens motꝰ cõ ꝑ unctioniᷤᷤ
signat᷑. Cuiꝰ etiã ꝑseu̾antia sub¬
Instancia quoq adiungit᷑ cum
suib infert᷑. Non des reqͦuiem t.
Quasi dic̾e̾t᷑. Nec int̾mtitas
nec relaxes imꝑetũ lacͥmarũ.
s om̃i tẽpore ⁊ onũ instantia
fletib insiste qi ⁊ iꝑse lacͥme
uocẽ suã hñt ⁊ clamabunt
ꝑ te addñm. Hoc ÷ qͦd sequit᷑.
Neq taceat ꝑupilla ocub tu.
Uerbum miscđie ẽ istud. pu¬
ꝑilla inquit. ñ solũ marginẽ
oculoꝵ s ipsũ uisionis radium
ꝓcella lacͥmarũ. irrupens ob¬
tenebret. ut dũ id etiam quod
tenerum ÷ affligit᷑ citiꝰ ad mĩa¬

Expanded text:
tu per humilitatem poenitentiae ejus tu per humilitatem poenitentiae ejus misericordiam implora; per torrentem autem vehemens motus compunctionis signatur. Cujus etiam perseverantia subInstantia quoque adjungitur, cum subinfertur: Non des requiem tibi. Quasi diceretur: Nec intermittas, nec relaxes impetum lacrymarum, sed omni tempore et omni instantia fletibus insiste; quia et ipsae lacrymae vocem suam habent, et clamabunt pro te ad Dominum. Hoc est, quod sequitur: Neque taceat pupilla oculi tui. Verbum misericordiae est illud. Pupilla, inquit, non solum marginem oculorum, sed ipsum visionis radium procella lacrymarum irrumpens obtenebret, ut dum id etiam, quod tenerum est, affligitur, citius ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicatꝰ ẽ. ⁊peccatũ eorũ
ad grauatũ ẽ nimis. De clamore
laudis dictũ ẽ. Clamabunt
et enĩ hymnũ dicent. De clamore
deuotionis dictũ ẽ. Clamor m̃s
in conspectu eius introuut in
aures eiꝰ. Clamant angłi in
celo clamore laudis. Clamat
moyses indeserto clamore de¬
uotionis. Clamant filii isrł
in egypto clamore necessitatis.
Clamat sodoma ⁊ gomorra
clamore iniquitatis. Sed tunc
clamor iniguitatis addm̃ ꝑue¬
malicia qd̾ ampliꝰ tolerari ñ me¬
rectis ꝑconsolationẽ animis ex¬
ortatio sequit᷑. Inqua pecc̃ores ad
ꝑenitentiã inuitant᷑ nec sine
causa factũ ẽ. qͦd ita quasi ex ab¬
rcipto iumedia clausula subito
aliam materiã arriꝑit. sed quia
in iꝑso sermonis de cursu occasio
exortandi se obtulit magisq auimos
mouere consueuit quod subitum
ẽ quasi exp̃cedenti inferens sic
ait. Deduc quasi torrentẽ lacͥmas
ac si dice̾t. Quia inimici cui ꝑela¬
tionẽ dm̃ ad iracundiã ꝓuoc̾ant

Expanded text:
multiplicatus est, et peccatum eorum aggravatum est nimis. De clamore laudis dictum est: Clamabunt, etenim hymnum dicent . De clamore devotionis dictum est: Clamor meus in conspectu ejus introivit in aures ejus . Clamant angeli in coelo clamore laudis; clamat Moyses in deserto clamore devotionis; clamant filii Israel in Aegypto clamore necessitatis; clamant Sodoma et Gomorrha clamore iniquitatis. Sed tunc clamor iniquitatis ad Deum pervemalitia, quod amplius tolerari non merectis per consolationem animis, exhortatio sequitur, in qua peccatores ad poenitentiam invitantur. Nec sine causa factum est quod ita quasi ex abrupto in media clausula subito aliam materiam arripit. Sed quia in ipso sermonis decursu occasio exhortandi se obtulit, magisque animos movere consuevit, quod subditum est, quasi ex praecedenti inferens, sic ait: Deduc quasi torrentem lacrymas, ac si diceret: Quia inimici tui per elationem Deum ad iracundiam provocant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾bũ p̃dicationis acciꝑe contẽꝑ¬
nunt. ab his gͦ separare uoluit
qͦs ñ tnͣseuntes uiam sed ꝑuiam
tͣnseuntes dixit. ⁊ attende quod
ñ dixit stantes inuia. s tͣnͣseun¬
tes ꝑuiã. Inuia nenĩ stant qui
fidem sine bonis oꝑib ociosam
seruant qui qͥdem inuia sunt ꝑ
rectam fidem si ñ ambulant ꝑ
bonã oꝑationẽ. ꝑuiam aũt tͣnse¬
unt qui in fide recta cotidiano
ꝓuectu uirtutũ semꝑ debono in
A pecc̃orem blanda exortatioẽ
ad ꝑenitentiã ꝓuocat qͥd aliud
qͣm egrot uulnera añsectionẽ
palpat. Sic̃ gͥ plaga quenec
lenem qͥdem medicantis tactũ
sustin̾e pot̾ omĩno insanabilis
credit᷑. ita pecc̃or qui ꝙ̃ blandã
ammonitionẽ respuit quasim
corrigibilis reputat᷑. Aꝑueruił
te qͦd afalsis ꝓpħis illusa es. qͦa
incalamitate collaꝑsa. insignũ
⁊iꝑdigium tnseuntibꝰ ꝑosita es
uł hoc insensibilitatẽ tuã com¬
pungat quod inimicis cuis un
p̃dam ⁊ conculcationẽ ingaudiũ

Expanded text:
bum praedicationis accipere contemnunt. Ab his ergo separare voluit, quos non transeuntes viam, sed per viam transeuntes dixit. Et attende, quod non dixit, stantes in via; sed transeuntes per viam. In via etenim stant, qui fidem sine bonis operibus otiosam servant: qui quidem in via sunt per rectam fidem, sed non ambulant per bonam operationem. Per viam autem transeunt, qui in fide recta quotidiano profectu virtutum semper de bono in exhortatione ad poenitentiam provocat, quid aliud quam aegroti vulnera ante sectionem palpat? Sicut igitur plaga, quae nec lenem quidem medicamentis tactum sustinere potest omnino insanabilis creditur, ita peccator, qui etiam blandam admonitionem respuit, quasi incorrigibilis reputatur. Hoc te quod a falsis prophetis illusa es, quod in calamitatem collapso, in signum et prodigium transeuntibus posita es; vel hoc insensibilitatem tuam compungat, quod inimicis tuis in praedam et conculcationem, in gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
ultationis ⁊ salutis intaberna¬
culis iustoꝵ. iusti nãq quasi in
tabernaculis sus uocẽ ꝑfert̃.
qr de bonis actib suis intus in
conscientia soli deo innotescere
uolunt:

Expanded text:
sultationis et salutis in tabernaculis justorum . Justi namque quasi in tabernaculis vocem proferunt, quia de bonis actibus suis intus in conscientia soli Deo innotescere volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
geret ⁊ relinqueret᷑. relinque̾t᷑
sub audit᷑ uiuus. uł reliuq̃ret᷑
in t̾ra sua ⁊ ñ ab duce̾t᷑ captiuus
Quos educaui ⁊ enutrim. educa¬
ui ad disciplinã. ⁊ enutͥui adfor¬
titudinẽ. qui magis plangendi
mimicꝰ consũpsit eos .i. usq ad in

Expanded text:
geret, et relinqueretur. Relinqueretur, geret, et relinqueretur. Relinqueretur, subauditur, vivus; vel relinqueretur in terra sua, et non abduceretur captivus. Quos educavi, et nutrivi. Educavi ad disciplinam, et nutrivi ad fortitudinem: qui magis plangendi. Inimicus consumpsit eos. Id est, usque ad in
Abbreviated transcription (Latin):
nã ꝑocentiã etiã in sua opp̾ssiõe
extollit. Uocasti inqͥt. qͣi dic̾e̾t.
Soꝵ fuit uelle tuũ concedere.
ut ex hoc ipso attendas qr ituũ
ẽ liberare. Uocasti quasi ad diẽ
sollẽp̃nẽ .i. ad diem leticie. et
gaudii. ñ qͦd bonitas tua inurã
miseria delectata sit s qr mali¬
cia eoꝵ in hoc exultauit ut
id ipsũ te admiserend̾ ꝓuocet.
icitiꝰ nob̃ cõpatiaris dum eos
iniq suꝑ nos gaudere conspicis.
qui terrerent᷑ me decͥcuitu. qͥ
me undiq arce̾nt ne manꝰ ꝑse¬
quentiũ euaderẽ adsimilitudi¬
nẽ uenatoꝵ qui clamore feras
in recia cõpellunt. Notat tẽpus
illud qñ uideis fugientibꝰ babilo¬
nios finitime nationes cͥcũquaq
eis fuge p̃sidiũ obstruxerunt
ne euad̾ent manꝰ iniicoꝵ qñ
sedechias cũ exercitu bellatoꝵ
bilonis. ibiq filiis eiꝰ coram eo
interfectis ipse cecatꝰ ẽ ⁊ ab du¬
ctus in babilonẽ. Uñ sequit᷑.
& ñ fuit indie furoris dñi qͥ effu¬

Expanded text:
nam potentiam etiam in sui oppressione extollit. Vocasti, inquit. Quasi diceret: Eorum fuit velle, tuum concedere, ut ex hoc ipso attendas, quod et tuum est liberare. Vocasti quasi ad diem solemnem, id est ad diem laetitiae et gaudii: non quod bonitas tua in nostra miseria delectata sit, sed quia malitia eorum in hoc exsultavit, ut idipsum te ad miserendum provocet, et citius nobis compatiaris, dum eos inique super nos gaudere conspicis. Qui terrerent me de circuitu. Qui me undique arcerent, ne manus persequentium evaderent, ad similitudinem venatorum qui clamore feras in retia compellunt. Notat tempus illud quando Judaeis fugientibus Babylonios finitimae nationes circumquaque eis fugae praesidium obstruxerunt, ne evaderent manus inimicorum quando Sedechias cum exercitu bellatorubylonis, ibique filiis ejus coram eo interfectis, ipse caecatus est, et abductus in Babylonem. Unde sequitur: Et non fuit in die furoris Domini qui effu
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ contra nos nãq ñ tñ supͣ nos
mimicus letificat᷑ qñ nocere
qͥdẽ ꝑmittit᷑. s non oppͥmere. suꝑͣ
nos aũt letificat᷑ qñ non solum
cornu fortitudo ⁊ ꝑotestas signi¬
ficatur. ꝑ hostes caldei siue roma¬
ni intelligunt᷑. fecit dñs. ⁊c̾.¬
inamaritudinẽ uertuntur ea
que ꝑuerse diligit quia ex hoc
ipso ad amorem dĩ redire cõpelli¬
tur quo sibi adu̾sari conspicit
ea quoꝵ desiderio ab amore dĩ
trahebat᷑. Hinc ẽ qͦd peccatrici
anime iniquitatib suis affuc¬
te hoc pͥmũ in hoc loco ad conso
ꝑtrpulationẽ uidet. fẽcir dñs
qu cogitauit. Ac sidiceretur
Quia tu noluisti fac̾e qͦd p̃cep̃
ipse fecit qͦd cogitauit. Et qͥa
tu contẽpsisti complere sermo¬
nem illius quẽ tͥ de tua salu¬
de p̃ceperat iꝑse cõpleuit ser-¬
monẽ suũ quẽ tͥ detua tribu¬
latione minatꝰ erat. Uidete
minatꝰ fuerat. quac̃q die co-¬
mederis ex eo morieris. No¬
luit. homo implere p̃ceꝑcio¬

Expanded text:
 nos inimicus laetificatur, quando nocere quidem permittitur, sed non opprimere; supra nos autem laetificatur, quando non solum cornu fortitudo, et potestas significatur; per hostes, Chaldaei, sive Romani intelliguntur. Fecit Din amaritudinem vertuntur ea quae perverse diligit, quia ex hoc ipso ad amorem Dei redire compellitur, quo sibi adversari conspicit ea quorum desiderio ab amore Dei trahebatur. Hinc est quod peccatrici animae in iniquitatibus suis afflictae, hoc primum in hoc loco ad consolper tribulationem videt. Fecit Dominus, quae cogitavit. Ac si diceretur: Quia tu noluisti facere quod praecepit, ipse fecit quod cogitavit. Et quia tu contempsisti complere sermonem illius quem tibi de tua salute praeceperat, ipse complevit sermonem suum quem tibi de tui tribulatione minatus erat. Videte minatus fuerat: Quacunque die comederis ex eo, morieris. Noluit homo implere praeceptio
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. int̾renis de sidiis quieue
s ⁊dormierunt. qr iacuerunt
ut iam se ipsos nesciant ⁊ omĩ
ratione sopita uñ uenerint ñ
consident aut quo tendant. qͥbꝰ
ꝑ paulũ dicit᷑. surge qui dormiᷤ
exurge a mortuis ⁊ illuminabit

Expanded text:
erer dormierunt: quia jacuerunt, ut jam se ipsos nesciant: et omni ratione sopita unde venerint, non considerent, aut quo tendant. Quibus per Paulum dicitur: Surge, qui dormis: et exsurge a mortuis, et illuminabi
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ popłm bellatoꝵ cũ regibꝰ ⁊ pͥn¬
cipib gladio corruisse reliqͣm
multitudinẽ diu̾si sexus ⁊eta¬
tis incaptiuitate distractã. ꝑuer
inqͥt ⁊ senes ⁊ uirgines. in firma¬
etas infirmꝰ sexus int̾ra iacuert̃
sine miscđia. sine humanitate ab¬
iecti int̾ra furoris. ñ solũ interia
qͦd ad penã sufficere posset elmͦi¬
s it̾ra sua roris. uł int̾ra sua qꝙͣꝓ
dñs infurore suo uastari ⁊ depo¬
ꝑulari ꝑmisit. uł int̾ra aliena
ad qͣm furor dnĩ eos expulit. Se
inuus quia plagã qͣm hostis
seuientis furor intulit. ira tua
nr̃is pͥus ꝑeccatis ꝓuocata dic¬
tauit interfecisti. eos qui ingla¬
dio cecidert. ꝑcussisti eos quim
t̾ra iacuerunt. nec misereris.
ut cũ tot iam ꝑisse uideas ab
his saltem qui suꝑstites adhue
sunt flagellũ tue indignationis
auertas. Queso dñe. obsecro dñe
miserere ut exiciũ qͦd te irascen¬
te incidimꝰ teimiserante euada¬
mꝰ. iacuerunt int̾ra puer ⁊ sene ᷤ.

Expanded text:
ergo populum bellatorem cum regibus et principibus gladio corruisse, reliquam multitudinem diversi sexus et aetatis in captivitate distractam. Puer, inquit, et senex, et virgines: infirma aetas, infirmus sexus, in terra jacuerunt, sine misericordia, sine humanitate abjecti, in terra furoris. Non solum in terra, quod ad poenam sufficere posset en terra furoris. Vel in terra sua, quam Dominus in furore suo vastari, et depopulari permisit: vel in terra aliena, ad quam furor Domini eos expulit. Seqinimus. Quia plagam, quam hostis saevientis furor intulit, ira tua nostris prius peccatis provocata, dictavit. Interfecisti eos, qui in gladio ceciderunt: percussisti eos, qui in terra jacuerunt: nec misereris, ut cum tot jam periisse videas, ab iis saltem, qui superstites adhuc sunt, flagellum tuae indignationis avertas. Quaeso, Domine, obsecro, Domine, miserere: ut exitium, quod te irascente incidimus, te miserante, evadamus. Jacuerunt in terra puer, et senes.
Abbreviated transcription (Latin):
de libatione facẽ credat᷑. delib̾a¬
tio aut dĩ nil aliud ẽ qͣm patienti
a iiusticia eiꝰ. patientia qua de¬
linquentes ut corrigant᷑ dui tole¬
rat iusticia qua ꝑseuerantib di¬
gna. meritis recõpensat. Tab̾na¬

Expanded text:
deliberatione facere credatur. Deliberatio autem Dei nihil aliud est quam patientia et justitia ejus. Patientia, qua delinquentes, ut corrigantur, diu tolerat; justitia, qua perseverantibus digna meritis recompensat. Un