comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anno nostro ĩ scͥpturꝰ eẽt. laudabilẽ fec̃ di¬
gressionẽ. admundirec᷑rensiniciũ. & de di¬
uersis etatib congruaᷤ eccłe uoceꝰ colligẽs.
qͥsi de diu̾sis locis septenos choros rationabili
acuenerabili ordine ꝓdux̃. Qͥd uł quomͦ si¬
guli  chori p̾senti ȩccłiȩ ꝯcinant. paulo
post explicandũ ẽ nc̃ illd̃ primitꝰ dicendũ
uidet᷑. cur de ore ȩccłiȩ dieb istis alła quod
ẽ laus dĩ tollatur

Expanded text:
animo nostro in Scripturis esset, laudabilem fecit digressionem, ad mundi recurrens initium, et de diversis aetatibus congruas Ecclesiae voces colligens, quasi de diversis locis septenos choros rationabili ac venerabili ordine produxit. Quid vel quomodo singuli chori praesenti Ecclesiae concinant, paulo post explicandum est. Nunc illud primitus dicendum videtur, cur de ore Ecclesiae diebus istis alleluia, quod est laus Dei, tollatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ur altare nudetur scire uolentib
facile liquet. si pͥus anmadũteriñ.
quid ipsum altare significet. Significat
pori ȩccłiȩ dignitate & honore p̾minet. Qd̾
si & auctoritas desidat᷑: occurrit illa dm̃
dicentis ad moysen. Altare de t̾ra facietiᷤ
mͥ. Qd̃ beatꝰ g̾goriꝰ. sic exponit. Altare de
terra fac̾e ẽ. incarnationẽ mediatoris sꝑa¬
re. Tunc quippe a deo munꝰ nr̃m accipit᷑.
qͦndo in hoc altari nr̃a humilitas. idẽ. suꝑ
dñice incarnationis fidẽ. posuerit qͥcqͥd
oꝑat᷑. In altari gͦ de terra oblatũ munꝰ
ponimꝰ. si actꝰ nrõs din̾ce incarnationis
fide solidamꝰ. Cum itaq nudũ altare cõ¬
spicimꝰ: dignũ illd̾ memoria qd̾ magni¬
fice ꝓpħa flebiliterq de plorat. nr̃is inti¬
mis ꝑsonare auribꝰ. nr̃is int̾nis debet p̃¬

Expanded text:
ur altare nudetur scire volentibus facile liquet, si prius animadverterint, quid ipsum altare significet. Significat pori Ecclesiae dignitate et honore praeeminet. Quod si et auctoritas desideratur, occurrit illa Domini dicentis per Mosen: « Altare de terra facietis mihi . » Quod beatus Gregorius sic exponit: « Altare de terra facere, est in incarnatione Mediatoris sperare. Tunc quippe a Deo nostrum munus accipitur, quando in hoc altari nostra humilitas, id est super Dominicae incarnationis fidem posuerit, quidquid operatur. In altari ergo de trnationis fide solidamus . » Cum itaque nudum altare conspicimus, dignum illud memoria quod magnifice propheta, flebiliterque deplorat; nostris intimis personare auribus, nostris internis prae
Abbreviated transcription (Latin):
Et de tunica dixer̃. Hon scindamꝰ eã. s
sortiam̃ de illa cuiꝰ sit. Tale uinũ bibit
nr noe qui interpretatur requies. scilicet
dñs iħc in quo requiem inuenimꝰ anima¬
b nr̃is. tale in quã uinũ bibit ex uiea
sua quam plantauit. scilicet ex gente ui¬
daica quã de egypto transtulit. qi cun¬
ctis a maritudinib mebriat᷑. soporatꝰ sõp
no mortis. & incunctis a diuinitatis sue
głia nudatꝰ ad tẽpꝰ apparuit. Cũ gͦ altare
xp̃m significet. recte ob cõmemorationẽ
norum. uestitu & ornatu suo spoliatũ est

Expanded text:
nica dixerunt: « Non scindamus eam, sed nica dixerunt: « Non scindamus eam, sed sortiamur de illa, cujus sit . » Tale vinum bibit noster Noe , quod interpretatur requies, scilicet Dominus Jesus, in quo requiem invenimus animabus nostris, tale , inquam, vinum bibit ex vinea sua, quam plantavit, scilicet ex gente Judaica, quam de Aegypto transtulit , quia cunctis amaritudinibus inebriatus, soporatus est somno mortis, et in cunctis a divinitatis suae gloria nudatus ad tempus apparuit. Cum ergo altare Christum significet, recte ob commemorationem horum, vestitu et ornatu suo spoliatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Iua facies eiꝰ & ocłi. ex quibꝰ ut ait ihe¬
ronimꝰ igneũ quiddam & sidereũ racdia¬
bat: u̾bi gr̾a qͣndo uendentes & enĩtes
eiec̃ de templo. quod infinitꝰ facere ñ
posset exercitus: illa in qͣm facies nunc
despiciebat᷑ alapis cedebat᷑. uelabatur.
ꝯspuebat᷑. Uellebant᷑ gene eiꝰ: qi sic̃ a reo¬
le aromatũ gratũ ꝓpe accedentib spi¬
rant odorem: ita contuentib benigni¬
tatẽ eiꝰ expͥmebant & mansuetudinem.
Manꝰ eiꝰ quȩ ita faciles erant ad oꝑandũ
miracła diuin beneficii. ut merito di¬
cte fuerint tornatiles. auree. plene ia¬
cinctis uincłis astricte sunt: elauis con¬
fixe sunt. Ropter talia dictũ ẽ. & aspectꝰ
ineo ñ est: & non ẽ ei speties neq decor.
Insuꝑ & hoc addenudati altaris causam
ꝑtinet. quod idem dñs uestimentis suis
spoliatus ẽ. Milites namq cũ crucifyxiꝰ¬
sent eũ. diuiserunt sͥ uestimenta eiꝰ. &
fecert̾ .iiii.partes. unicuiq militi partem.

Expanded text:
ait Hieronymus igneum quiddam et sidereum radiabat, verbi gratia quando vendentes et ementes ejecit de templo , quod infinitus facere non possit exercitus, illa, inquam, facies nunc despiciebatur, alapis caedebatur, velabatur, conspuebatur. Vellebantur genae ejus, quae sicut areolae aromatum gratum prope accedentibus spirant odorem, ita contuentibus benignitatem ejus exprimebant et mansuetudinem. Manus ejus, quae ita faciles erant ad operanda miracula divini beneficii, ut merito dictae fuerint « tornatiles, aureae, plenae hyacinthis , » vinculis astrictae sunt, clavis confixae sunt. Propter talia dictum est: « Et aspectus in eo non est, et non est ei specie neque decor . » Insuper hoc ad denudati altaris causam pertinet, quod idem Dominus vestimentis suis spoliatus est. « Milites namque cum crucifixissent eum, diviserunt sibi vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi pa
Abbreviated transcription (Latin):
cta eẽ. ꝑ spicuũ ẽ. Ille enĩ spetiosꝰ forma
p̾filiis hominũ. qui semet ipsũ ex mani¬
uit formã serui accipiens. maxime in
passione sua uisꝰ est non habens speciẽ
neq de corẽ: & quasi absconditꝰ iutiꝰ enis
Nam antea de corꝰ incedebat: & magnifi¬
cabatur ab om̃ibꝰ. Quia sic̃ laudat᷑ incã¬
ticis. uenter eiꝰ eburneus distinetꝰ erat

Expanded text:
spicuum est. Ille enim « speciosus forma prae filiis hominum , » qui « semetipsum exinanivit, formam servi accipiens , » maxime in passione sua visus est non habens speciem, neque decorem, et quasi absconditus vultus ejus. Nam antea decorus incedebat, et magnificabatur ab omnibus, quia sicut laudatur in Canticis: « Venter ejus eburneus, disti
Abbreviated transcription (Latin):
diuine ordinationis utrũq fuisse. & ho¬
minis lapsũ. & ciꝰdem restitutionẽs p̾scitũ
qͥdẽ lapsũ fieri ꝑmisisse dm̃ ad diaboli dãp¬
nationẽ restaurationẽ autẽ p̾ordinasse ad
multiformis sapientie sue ostensionẽ. Et
nõ sic̃ blasphemam᷑ inqͥt apłs. & sic̃ auint

Expanded text:
s utrumque fuisse, et hominis lapsum, et ejusdem restitutionem, sed praescitum quidem lapsum fieri permisisse Deum, ad diaboli damnationem, restaurationem autem praeordinasse, ad multiformis sapientiae suae ostentionem. « Et non sicut blasphemamur, inquit Apostolus, et
Abbreviated transcription (Latin):
d. s ꝓi.o.t.i. Non enĩ ita gaudẽ debeniꝰ
de gra tradentis. ł de caritate morientis.
ut non etiam doleamꝰ qd̾ tanto dũo torm̃toꝵ
& mortis causa finmꝰ Siquidẽ ñ gaud̾e. in¬
gratitudinis. ñ dolere autẽ crudelitatis ẽ.
Non ita sumꝰ incauti laudatores ꝓuiden¬
tie. uł p̾scientie dei ut p̾scientiã eiꝰ & ordi¬
nationẽ idẽ eẽ arbitrem᷑. Non enĩ hȩc idẽ

Expanded text:
dit illum . » Non enim ita gaudere debemus de gratia tradentis, vel de charitate morientis, ut non etiam doleamus, quod tanto Domino tormentorum, et mortis causa fuimus. Siquidem non gaudere, ingratitudinis; non dolere autem, crudelitatis est. Non ita simus incauti laudatores providentiae vel praescientiae Dei, ut praescientiam ejus et ordinationem idem esse arbitremur. Non enim h
Abbreviated transcription (Latin):
parit tͥsticiã habet qr uenit hora eiꝰ: cũ au¬
tẽ peꝑerit puerũ. iam ñ meminit p̾ssure
ꝓpter gaudiũ: qr natꝰ ẽ homo inmundum.
Mulieri qͥppe eccłiã suam assimilat. q̃ qͥa
nrãm naturã suscepit: recte hac die mori¬
ente illo. & ꝑ mortem quasi ꝑpartũ in ui-¬
tam ȩternam & in inmortalitatis głam ex

Expanded text:
 venit hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum » Mulieri quippe Ecclesiam suam assimilat, quae qunostram naturam suscepit, recte hac die moriente illo per mortem, quasi per partum in vitam aeternam et in immortalitatis gloriam exe
Abbreviated transcription (Latin):
bona: quoꝵ dap̃natio iusta ẽ. Dixerat enĩ.
Ubi abundaũ peccatũ. suꝑ abundauit⁊ grã.
Qd̃ quidã iuste dampnandi sic ꝑu̾tebant.
ut illũ dixisse assererent. qd̾ oporteat nos
fiant mala ut uemiant bona:. s eo nolente.
eo ꝓhibente mortẽq cõminante. diabolo
ꝯsentiens homo malũ fec̃: deo autẽ dispo
nullusq soluere poterat nͥ ds̃. miseratꝰ ds̃
homo fieret. qͥ cũ ꝓ se nichil morti deb̾et.
moriendo ꝓ nob̾ debitũ nrm̃ solueret: gͥ¬
diũ nrm reu̾b̾at. ut ñ exultemꝰ hac die. s
ambulemꝰ demisso capite. qr uulu̾a illa.
nr̃a fecer̃ cͥmina. qr nos ꝯtumaces serui cõ¬
misimꝰ. qd̾ uapulat ille om̃iũ dñs: qr quȩ
ille exͥoluit. nos rapuiꝰ. Deinde eũ głice
qͦq auctoritatis ẽ. & ex diũ dictis accipimꝰ.
ut hac die gaudẽ uideis relinqͣmꝰ. & noꝰ
ꝯtͥstem᷑. Nam cũ dixiss modicũ & ñ uide

Expanded text:
st . » Dixerat enim: « Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . » Quod quinam juste damnandi sic pervertebant, ut illum dixisse assererent quod oporteat nos Fiant mala, ut veniant bona; sed eo nolente, eo prohibente, mortemque comminante, diabolo consentiens homo malum fecit ; Deo autem disponnullusque solvere poterat nisi Deus miseratus Deus homo fieret, qui cum pro se nihil morti deberet, moriendo pro nobis debitum nostrum solveret. dium nostrum reverberat, ut non exsultemus hac die, sed ambulemus demisso capite, quia vulnera illa nostra fecerunt crimina, quia contumaces servi commisimus, quod vapulat ille omnium Dominus, quia quae ille exsolvit, nos rapuimus . Deinde evangelicae quoque auctoritatis est, et ex Domini dictis accepimus, ut hac die gaudere Judaeis relinquamus, et nos contristemur. Nam cum dixisset: « Modicum e
Abbreviated transcription (Latin):
uit. s ñ p̃ordinaũ uł p̾destinauit: ut fie¬
rent om̾ia quȩ presciuit. Nam de boĩe
cũ fac̾et eũ duo p̾sciuit. scilicet. & qͦmͦ ꝑ
fraudẽ diaboli decipiendꝰ eẽt. & quom̃ ꝑ
omipotentiã suã deceptũ & ꝑditũ re¬
staurare posset: hec inquã duo presciũ:
s eoꝵs alterũ. id ẽ. lapsũ hominis fieri per¬
misit ad cumulũ diabolo debite dãpna¬
tionis: alterũ autẽ. id ẽ restaurationem
eiꝰ preordinauit: ut sic̃ ait apł̃s ad ephesioᷤ

Expanded text:
ierent omnia, quae prescivit. Nam de 70 homine, cum faceret eum, duo praescivit: scilicet et quomodo per fraudem diaboli decipiendus esset, et quomodo per omnipotentiam suam deceptum et perditum restaurare posset. Haec, inquam, duo praescivit, sed eorum alterum, id est lapsum hominis, fieri permisit, ad cumulum diabolo debitae damnationis; alterum autem, id est restaurationem ejus, praeordinavit, ut, sicut ait Apostolus ad Ephesio
Abbreviated transcription (Latin):
ãmirabile p̾ciũ. cuiꝰ pondẽ ut cantaui¬
mus captiuitas mundi redep̃ta ẽ. infer¬
ni claustra confracta st̃: & celestis nob
aꝑta ẽ. ianua regni. Querit᷑ gͦ curadõ
publicis gaudiis ex empta sit. ut nec
missarum leticiã ordinis eccłiastici au¬
ctoritas illi ascͥpserit. Unde ꝯsulto gr̃e
fideliter cunctispꝰ habitis exultare gau¬
diis. S st̃ aliqua quȩ głam hanc & ex¬
ultationẽ nr̃am miniũ numũq obnu¬
bilant. Rimũ nr̃e ꝯscientie causa. ꝓpter

Expanded text:
cantamus, captivitas mundi redempta est, inferni claustra confracta sunt, et coelestis nobis aperta est janua regni. Quaeritur ergo, cur adeo publicis gaudiis exempta sit, ut nec missarum laetitiam ordinis ecclesiastici auctoritas illi ascripserit. Unde consulto gratiae um est, fideliter cunctis posthabitis exsultare gaudiis. Sed sunt aliqua quae gloriam hanc et exsultationem nostram nimium nimiumque obnubilant. Primum nostrae conscient
Abbreviated transcription (Latin):
e hac die pͥmũ illud queritur.
cur officiũ non habeat. immo qͥ
maxime mirũ uidet᷑. cur amissarum
sollempniis uacet cũ passio dnĩca quȩ hacdie
celebrata ẽ. sacͥficii principiũ nr̃eq salu¬
tis sũma sit. Uideretur namq uire tan¬
ta res sollempnib summe celebͣnda eẽ
gaudiis. Si enĩ martiris uniꝰ cuilibet
annuadies. qua ꝑ passionẽ mortis adimer¬
talitatis glã transmigraũ. festiuis hono¬
ratur gaudiis. & merito: qi p̾ciosa in cos¬

Expanded text:
e hac die primum illud quaeritur, cur officium non habeat, imo quod maxime mirum videtur cur a missarum solemniis vacet, cum passio Dominica, quae hac die celebrata est, sacrificii principium, nostraeque salutis summa sit. Videtur namque jure tanta res solemnibus summe celebranda esse gaudiis. Si enim martyris uniuscujuslibet annua dies, qua per passionem mortis ad immortalitatis gloriam transmigravit, festivis honoratur gaudiis, et merito, quia « pretiosa in con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cõmemorat officiũ : ferie .iii.officiũ apo¬
stolos & eoꝵ successores cõmendat. ineo qd̾
adu̾sꝰ fures & latrones qͥ aliunde ascen¬
dunt inouile ouiũ. id ẽ adu̾sus pseudo a-¬
płos ⁊ heresiarchas ꝯfortati spũ fortitudiniᷤᷤ
audent dum causa exposcit & dic̃t nam¬

Expanded text:
est, commemorat officium. Feriae tertiae officium apostolos et eorum successores commendat in eo quod adversus fures et latrones, qui aliunde ascendunt in ovile ovium , id est adversus pseudoapostolos vel haeresiarchas, confortari spiritu fortitudinis audent, dum causa exposcit, et dicun
Abbreviated transcription (Latin):
gelio claret. qͦ benedictione dñi panesmul¬
tiplicati referunt᷑ de cuiꝰ rei mistico senso
suꝑiꝰ iam dictũ ẽ. Sexte fr̾̃e officiũ. respi¬
cit ad sp̃m pietatis. Opꝰt pietatis ẽ. qd̵ dñs¬
puellã resuscitat iubetq illi dari adman¬
ducandũ. ñno qđ ꝑ illd̾ significat᷑. qr mor¬
tuam nc̃ synagogam infine resuscitans
ꝑfidem. repleb̃ os eiꝰ laude ut piam eloqͣ¬
tur iusti uidicii dei fessionem. Sabb̾i
cii. qͦ causa timoris & tremoris erit etiam
deduci. paschalis uͦ ebde officia ascen¬
census ad ipsum digestus ẽ. qd̾ plemiꝰ dic¬
tum ẽ in eisdem paschalibꝰ officiis. Inci

Expanded text:
gelio claret, quo benedictione Domini panes multiplicati referuntur , de cujus rei mystico sensu superius jam dictum est. Sextae feriae officium respicit ad spiritum pietatis. Opus enim pietatis est, quod Domipuellam resuscitat, jubetque dari ad manducandum , imo quod per illud significatur, quia mortuam nunc Synagogam in fine resuscitans per fidem, replebit os ejus laude, ut piam eloquatur justi judicii Dei confessionem . Sabbatcii, quae causa timoris et tremotis erit etiam deduci; Paschalis vero hebdomadae officia ascencensus ad ipsum digestus est, quod plenius dictum est in eisdem paschalibus officiis. LI
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ sp̃c scĩ singła ⁊ueniant officia.
breuiter ꝑstringendũ ẽ. Rima duo sabb̃i
tellectũ apłis dedit ut sic̃ in sabb̃o cantauimꝰ
fuminꝰ d̾uetre eoꝵ fluerẽt aqͦ uiue. ũ ĩtelligẽt
scͥpt᷑as sic̃ ip̃a die pẽtec̾ legimꝰ dño ꝓmittẽte. ła

Expanded text:
 sancti singula conveniant officia, breviter perstringendum est. Prima duo Sabbati tellectum apostolis dedit, ut, sicut Sabbato cantavimus: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , et intelligerent Scripturas, sicut ipsa die
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. Fosdẽ ⁊ ⁊ sapiẽtes qͥ nossẽt qñ d̾b̾et ꝓferre
sm̃onẽ. ⁊ itelligẽte ũ scͥpturaꝵ misti̾a ñ ignora¬
rent qui hactenus idiote fuerãt ⁊ sine litt̾is ce¬
leste magisterium redlidit. Sede frẽ offiti¬
um ad sp̃m ꝯsilii ꝑtinet: qͥa d̾ assũptiõe gẽt̾ium
dm̃ collaudat. qͣꝵ salꝰ dũ isecreta di uolutate¬

Expanded text:
et sapientes, qui nossent quando deberent proferre sermonem et intelligentes ut Scripturarum mysteria non ignorarent, qui hactenus idiotae fuerant et sine litteris, coeleste magisterium reddidit. Secundae feriae officium ad spiritum consilii pertinet, quia de assumptione gentium Deum collaudant, q
Abbreviated transcription (Latin):
mine ip̃o memoriam atq desidiũ excitet
eiꝰ ciuitatis ꝗͣ inqͥrt̾ & a longe ꝑigͥni salutati
Differt aũt huiꝰ stationis ratio ab ea q̃ est
tib fut᷑e pacis ociũ qͦ feriabim᷑ in illiꝰ suꝑne
matͥs sinu meditari ammonem᷑. hinꝰ sollẽp¬
nitatis amplitudinẽ & hoc indicat. qd̾̃ ad
complendũ due collecte romani ordinis
auctoritate dñr. sic̃ & mannuntiatione do¬
minica. due nicħominꝰ adintͦitũ p̾scͥbunt᷑.
ut qͣsi duplex officiũ ꝓ dignitate sollẽpni-
tatũ huiꝰcemodi ꝑ soluisse uideam᷑. &e ne-
quis illd̾ obiciat. cur gͦ inmaximis sollep̃¬
nitatib natuntatis ac resurrectionis dnĩce
cet̾isq p̾cipus festis nichil tale obseruat᷑.
illud dicendũ ẽ. nichil hac duplicatione.
obseruantia.

Expanded text:
iam atque desiderium excitet ejus civitatis, quam inquirunt, et a longe peregrini salutant. Differt autem hujus stationis ratio ab ea quae estibus futurae pacis otium, quo feriabimur in illius supernae matris sinu, meditari admonetur. Hujus solemnitatis amplitudinem et hoc indicat quod ad complendum duae collectae Romani ordinis auctoritate dicuntur: sicut et annuntiatione Dominica duae nihilominus ad introitum praescribuntur, ut quasi duptatum hujuscemodi persolvisse videamur. Et ne quis illud objiciat, cur ergo in maximis solemnitatibus nativitatis ac resurrectionis Dominicae, caeterisque praecipuis festis, nihil tale observatur? illud dicendum est, nihil hac duplicatione iobservantia.
Abbreviated transcription (Latin):
nio. rursus ad illũ hominẽ a qͦ dudũ exierat.
scilicet ad pͦpłm uidaicũ ꝑmissus sit reu̾ti qr
idelicet hoc mu̾itate iudicii dei sit factum.
muto redditũ orator quod tanꝗͣ passer inue¬
tio cõmendat qd̾ scͥptum ẽ. statio ad sc̾m lau¬
tꝰ de atrio suo qd̾ roma fuit eiectꝰ ẽ. Dic̃ enm
prudentiꝰ. Iã romana xͦ dedita lauraentio
iuctrix duce.ritũ tͥumphans barbarũ. Itẽ¬
iupiter stup᷑ sororis oblite. romã relinq libe¬

Expanded text:
nio, rursus ad illum hominem, a quo dudum exierat, nio, rursus ad illum hominem, a quo dudum exierat, scilicet ad populum Judaicum, permissus sit reverti, quia videlicet hoc in veritate judicii Dei sit factum: « muto redditus orator, quod tanquam « passer invetio commendat, quod scriptum est, statio ad sanctum Lauus de atrio suo, quod Roma fuit, ejectus est? Dicit enim Prudentius: Jam Roma Christo dedita, Laurentio victrix duce, Ritum triumphas barbarum. Jupiter, Stupro sororis oblite, Romam relinque libe
Abbreviated transcription (Latin):
diis alienis seruientes. In huiꝰ gͦ dñice officio
dicit ad intͦitũ gͣtulabundꝰ. hic mutꝰ qͥ eiec¬
ẽ. eiꝰdem fortioris. qͥ ut dictũ ẽ. forti armato
suꝑuenit. Uasa illa quȩ forti illi uicto atq
ligato. direpta st̃ alloqͥt᷑ inepła paulꝰ forcio¬
risiam dicti miles. & adutor egregiꝰ. ut sacͦ
baptismate apͥscis emundata sordib ñ iam
rursus inqͥnent᷑ cũ dic̃. fornicatio autẽ & oĩs
inmundicia nec nominet᷑ inuob̾ ⁊ c̃. NR. exur¬
ge dñe non p̾ualeat hõ clamorẽ om̃is uasis elec¬
ti. aduersus eundẽ fortẽ armatũ cͦtodientẽ
atriũ suũ. & inpace sua possidentẽ ante for-¬
tioris aduentũ : tͣctꝰ qͦq. Ad te leuaui ocl̃os
meos fecunda uox ẽ. muti iã sepe dicti. salu¬
tem suã eternã eloquentissima p̾ce deposcen¬
tis. eandemq precẽ decenti similitudine per¬
ornantis. In offer̾da p̃dicat idẽ mutusiã elo¬
quens iusticias dnĩ rectas qd̾ eiecto a se demo¬

Expanded text:
diis alienis servientes. In hujus ergo Dominicae officio dicit ad Introitum gloriabundus hic mutus, qui ejecest ejusdem fortioris, qui, ut dictum est, forti armato supervenit . Vasa illa, quae forti illi victo atque ligato direpta sunt, alloquitur in Epistola Paulus, fortioris jam dicti miles et adjutor egregius, ut sacro baptismate a priscis emundata sordibus, non jam rursus inquinentur, cum dicit: « Fornicatio autem et omnis immunditia nec nominetur in vobis , » ee , non praevaleat homo, clamor est omnis vasis electi adversus eumdem fortem armatum, custodientem atrium suum, et in pace sua possidentem ante fortioris adventum. Tractus quoque: Ad te levavi oculos meos , facunda vox est muti saepe jam dicti, salutem suam aeternam eloquentissima prece deposcentis, eamdemque precem decenti similitudine perornantis. In offerenda praedicat idem mutus, jam eloquens justitias Domini rectas, quod ejecto a se daemo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sabb̃m mundi .i. reqͥem signifi¬
cans. in qua sc̃oꝵ & electoꝵ anime de posi¬
to carnis onere. & uelud pꝰ bella uictrices
depositis armis feriate letant᷑. & nc̃ interĩ
idẽ electi singłis stoł .i. anime beatitudiẽ
munerati resurrectionẽ in qͣbinas stolã.
ex siuis ub̃ib expͥmit. materne ꝯsolationis
delicias. Illic in quã pat̾ antiquus ds̃. nouꝰq
sponsus dĩ filiꝰreducens filios consolatur.
Pueri eoꝵ in hum̾isportabunt᷑. & suꝑ ge¬
nua ꝯsolabunt᷑. ꝗͤ admodũ mat̾ ꝯsolatur
filios suos. ita ꝯsolabor uos & inierłm ꝯsola

Expanded text:
est, Sabbatum mundi, id est requiem significans, in qua sanctorum et electorum animae, deposito carnis onere, et velut post bella victores, depositis armis feriatae laetantur, et nunc iterum iidem electi singulis stolis, id est animae beatitudine munerati resurrectionem, in qua binas stolas , ex uberibus suis exprimit maternae consolationis delicias. Illic, inquam, pater antiquus Deus, novusque sponsus, Dei Filius, reduces filios consolatur, « Pueri eorum in humeris portabuntur, et super genua consolabuntur, quemadmodum mater consolatur filios suos, ita consolabo
Abbreviated transcription (Latin):
sabb̃i signũ est totũ officiũ eiꝰoem reqͥei. eiꝰdẽ
ꝯsolationis p̾coniũ ẽ. qͦ cõmoneant᷑ nc̃ ꝑegͥ¬
nantes illiꝰ tante tamq lib̾e matͥsfilii. p̾¬
sentem tͥsticiã spe ꝯsolatioĩs fut᷑e suꝑ gre¬
di. ut sint uixta apłm spe gaudentes. in
tribulatione patientes. qͥ insuꝑna ierłm¬

Expanded text:
i signum est, totum officium ejusdem requiei, ejusdem consolationis praeconium est, quo commoneantur nunc peregrinantes illius tantae tamque liberae matris filii, praesentem tristitiam spe consolationis futurae supergredi, ut sint, juxta Apostolum, « spe gaudentes, in tribulatione patientes , » qui i
Abbreviated transcription (Latin):
nans indigito dei. mutũ eiecit demoniũ. &
locutus mutꝰ ẽ. qui iuxta aliũ eũgłistã erat &
surdꝰ. Tc̃ & enĩ eiecto demonio audiũ surdꝰ. ⁊ lo¬
cutꝰ ẽ mutꝰ. qͣndo foras misso pͥncipe mundi. au¬
diũ surdꝰ u̾ba dei. mutꝰ locutꝰ ẽ laudẽ dĩ. Sic
direpta st̃ uasa forti armͣto illi .s. diabolo q̃
tͣnstulerat de honore paradysi. uelud supra¬
dictꝰ nabugodonosor filios isrł & uasa tẽpli
diũ ad contumelias babylonis.
cce autẽ in mundꝰ sp̃s qͥ exierat abhomi

Expanded text:
tum ejecit daemonium, et locutus est mutus, qui juxta alium evangelistam erat et surdus. Tunc etenim ejecto daemonio audivit surdus, et locutus est mutus quando foras misso principe mundi, audivit mundus verba Dei, et locutus est laudem Dei. Sic direpta sunt vasa forti armato illi, scilicet diabolo, quae transtulerat de honore paradisi , velut supradictus Nabuchodonosor filios Israel, et vasa templi Domini ad contumelias Babylonis. Ecce autem immundus spiritus, qui exierat ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊ illiꝰ captiuitatis misticã cõme¬
morationẽ. qͦuasa tẽpli dnĩ sustu¬
lit rex babylonis. typũ ut dictũ ẽ gerẽs di¬
ab oli. seqͣnti hac dñica. q̃ sextã mundi e¬
tatẽ significat hoc eũgłmponit᷑. qͦ fortis
armatꝰ custodiens atͥũ suũ. fortiore suꝑue¬
niente uasa uł arma in qͥb ꝯfidebat amit¬

Expanded text:
ost illius captivitatis mysticam commemorationem, qua vasa templi Domini sustulit rex Babylonis, typum, ut dictum est, gerens diaboli, sequenti hac Dominica, quae sextam mundi aetatem significat, hoc Evangelium ponitur, quo fortis armatus custodiens atrium suum, fortiore superveniente, vasa vel arma, in quibus confidebat, amit
Abbreviated transcription (Latin):
.u. panib & duob piscib saciaũ .u. milia
hominũ p̾dicte significatiõi dm̃ce huiꝰ.
sub mistico sensu ualde ꝯgruit. Signifi
cis moysi ꝓpħarũq libͥs crescente copia
diuine benedictionis inter ora comedẽ¬
ciũ .i. inter studia tͣctanciũ affatim re-¬
ficit᷑ mundꝰ qͦndã a scientia dei ieuinꝰ et
affluentia dictoꝵ sensuũq repletis aR¬
mariis. lassi atq uicti c̃uiue absistimus
ħ autẽ ꝯuiuiũ diuine cognitioĩs hic inci-¬
ni gła. Hc̃gͥ cognosco ex parte ait apłs.t.

Expanded text:
duobus piscibus satiavit quinque millia hominum , praedictae significationi Dominicae hujus sub mystico sensu valde congruit. Significcis Moysi, prophetarumque libris crescente copia divinae benedictionis, inter ora comedentium, id est, inter studia tractantiam, affatim reficitur mundus, quondam a scientia Dei jejunus, et affluentia dictorum sensuumque repletis armariis lassi atque victi convivae absistimus. Hoc autem convivium divinae cognitionis hic incini g
Abbreviated transcription (Latin):
carnatꝰ ds ꝓpitiatoriũ. Ipse ingͣdał benedi¬
cit᷑. In alła. decorẽ indutꝰ. de qͦ dictũ ẽ. pre¬
dicatur. In off̾. orbẽ t̾re firmasse laudat᷑ eũ¬
dem qͥ in eũgło ꝑ bethleẽ .i. domũ panis fi¬
guratur. uidelicet scãm ȩccłiã ꝙͣ in eo firma¬
uit qd̃ ipse homo natꝰ ẽ. in ea qͥ fundauit
micie supͣdicti pastores fuert̾. cõmunio be¬
ne ꝯgruit. Eulta filia syon. Roprie nãq
eccłia quȩ ex hebreis ẽ. filia syon & filia ie
ad scãm anastasiã ageretur. uidelicet pas¬
sio eiꝰ quȩ romanarũ nobilissima matronͣ
sub diocleciano imꝑatore. pꝰ longũ la¬
nos carcerissqualores tandẽ ꝑ manꝰ & pe¬
des extensa. & ad palos ligata. & circũ¬
posito igne cremata. ipso die natalis dñi
cȩlo nata est

Expanded text:
carnatus Deus, propitiatorium . Ipse in graduali benedicitur, in alleluia decorem indutus, de quo dictum est praedicatur, in offerenda orbem terrae firmasse laudatur , eumdem, qui in Evangelio per Bethleem, id est domum panis, figuratur, videlicet sanctam Ecclesiam, quam in eo firmavit, quod ipse homo natus est in ea, qui fundavit mitiae supradicti pastores fuerunt , communio bene congruit: Exsulta, filia Sion . Proprie namque Ecclesia, quae ex Hebraeis est, filia Sion et fad Sanctam Anastasiam eatur, quaesio ejus, quae Romanorum nobilissima matronarum, sub Diocletiano imperatore post longum lanos carceris squalores, tandem per manus et pedes extensa, et ad palos ligata, et circumposito igne cremata, ipso die Natalis Domini coelo nata est
Abbreviated transcription (Latin):
nã offerenda letent᷑ cęli. letantib angłis.
& gła in excelsis canentib succunt. ⁊ ĩ col¬
lectis natiuitatis qͥdem dĩi cõmemoratio
fit. s in carnatio uerbi nec millis adhuc
expͥmitur. s magis claritas ueri luminis.
ꝑspicue diuinã p̃cipue generationẽ filiĩ
natuitatẽ enarranti: plane ꝑunũ illud
dictũ splendide ac uenerande dignitatis
qđ inpurꝰ heluidiꝰ ceci̾ non uidens ocłis &
uenerari uesciens in contumeliã uertit in¬
temerate & ꝑpetue uirginis. hoc enĩ ibile
ta maria filios habuerit de iosephqͥfr̃s
gelista dixerit. pͥmogenitũ ñ dici assereis
eũ cui fr̃s non sunt. atq ꝑ illd̾ antecedens
ꝯsequenter hoc debe recipi. bene & diserte
responsum ẽ. ab eato ieronimo. pͥmoge¬
nitũ eẽ om̃e qd̾ uuluã aꝑit. omnẽq uni¬
genitũ eẽ pͥmogenitũ. s ñ ꝯuerti ñ enim

Expanded text:
nam offerenda: Laetentur coeli , laetantibus angelis et gloria in excelsis canentibus succinit, et in collectis nativitatis quidem Domini commemoratio fit, sed incarnatio Verbi nec in illis adhuc exprimitur, sed magis claritas veri luminis, perspicue divinam praecipue generationem, Filii Dnativitatem enarranti? Plane per unum illud dictum splendidae et venerandae dignitatis, quod impurus Helvidius caecis non videns oculis, et venerari nesciens, in contumeliam vertit intemeratae et perpetuae Virginis. Hoc enim ibi leta Maria filios habuerit de Joseph, qui fum illum evangelista dixerit, primogenitum non dici asserens eum, cui fratres non sunt, atque per illud antecedens consequenter hoc debere recipi, bene et diserte responsum est a beato Hieronymo primogenitum esse omne quod vulvam aperit, omnemque unigenitum esse primogenit
Abbreviated transcription (Latin):
fuse pͥuilegiũ pͥmogenitꝰ ẽ. in multis fr̃i¬
b. Itaq gͦ accipiendũ ẽ. & sic distinguẽ¬
dum & peꝑit filiũ suũ pͥmogenitũ. Sub¬
auditur enĩ. ante om̃ẽ creaturã. U̾m g̾na¬
tionẽ eiꝰ quis enarrabit: Qmobrẽnon
potest fieriut uixta tenorẽ supͣdicti ordi¬
nis ꝗ in cantu laudat᷑ uł memorat᷑ diui¬
dicentiũ. Ranseamꝰ usq bethleem. & .ui.h.¬

Expanded text:
fusae privilegium primogenitus est in multis fratribus . Ita ergo accipiendum est et sic distinguendum: « E. Quam generationem ejus quis enarrabit? . Quamobrem non potest fieri, ut juxta tenorem supradicti ordinis, quae in cantu laudatur vel memoratur dividicentium: « Transeamus usque Bethleem, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
uite p̾sentis supͣ gregem dnĩcũ legendo &
cantando erudiut̾ animas eoꝵ. refert̃ eidẽ
gregi suo qͥd uiderint in bethleem.i. in do¬
mopanis. uidt̃ eiꝰ qͥ de cȩlo descendit & ꝯgͣ¬
tulantes dicunt. lux fulgebit ho.s.n.⁊ c̃¬

Expanded text:
esentis, supra gregem Dominicum, legendo et canendo erudiunt animas eorum: referunt eidem gregi suo, quod viderint in Bethleem, id est in domo panis, videlicet ejus qui de coelo descendit . Et gratulantes dicunt: « Lux fulgebit hodi
Abbreviated transcription (Latin):
rem illam uitat᷑ eccłia. pedes dnĩ ungeis
.i. pauꝑes elemosinis refouens: qui licet
infima. tamen eiꝰ menbͣ st̃: & sic̃pedes.
ita magni corꝑis eiꝰ extreme reputantur
partes. hos pedes capillis suis tergit. id ẽ
Uestra abundantia illoꝵ in opiã supple¬
at. hoc gͦ mandatũ ȩccłiȩ obsequiũ est:
ideoq cuncta ꝯgregatio pedes lauat
pauꝑũ. millo aut̃ soli uͥ dictũ ẽ p̾lati.
uice xͥ de seruiunt. In qͦ puchre dnm̃ su¬
um eccłia p̾uenit. ut ante quã xͦ pedes¬
discipłoꝵ lauet. ipsi discipłi. xp̃i pedes
id ẽ pauꝑũ & lauent. & elemosine un¬
futurꝰ ẽ. hora qua pedes nr̃os ipse ꝑpre¬
latos nr̃os lauerit: preparet᷑ impleta
huiꝰ ex odore unguenti: hec ita eẽ ex eo
quoq ꝑspicuũ ẽ. qđ cantauimꝰ. Indie¬
b ilł. mulier scilicet maria unx̃ pe¬
des iħu. & extersit capillissuis &.d.i.e.

Expanded text:
rem illam imitatur Ecclesia, pedes Domini ungens, id est pauperes eleemosynis refovens, qui licet infima, tamen ejus membra sunt, et sicut pedes, ita magni corporis ejus, extremae reputantur partes. Hos pedes capillis suis tersit, id esttolus ait: « Vestra abundantia illorum inopiam suppleat . » Hoc ergo mandatum Ecclesiae obsequium est, ideoque cuncta congregatio pedes lavat pauperum, in illo autem soli, ut dictum est, praelati vice Christi deserviunt. In quo pulchre Dominum suum Eccdiscipulorum lavet, ipsi discipuli Christi pedes, id est pauperum lavent, et eleemosynae unfuturus est, hora, qua pedes nostros ipse per praelatos nostros labavit, praeparetur, impleta hujus odore unguenti. Haec ita esse, ex eo quoque perspicuum est quod cantamus in diebus illis: Mulier ergo Maria unxit pedes
Abbreviated transcription (Latin):
uictorii cęlũ floret. cuiꝰ myst̾iis tẽꝑa insigni¬
ta st̃ cuiꝰ memona dies ⁊ hora ĩsignite ornͣte s¬
INd abonis om̃ib huuisce studii m̾itum
uł dignitas impet᷑re debebit. ut qu̾auis
uetꝰ cũ suauitate uinũ bib̃e assueti sint.
nostra tam̃ musta despuenda ñ iudicẽt
Neq enĩ auctoritati uet̾ũ qͥcꝗͣ. det᷑himꝰ a
malarii scł & aliors si qͥ forte scͥpser̃ de hu¬

Expanded text:
us mysteriis tempora insignita sunt, cujus memoria dies et horae ornatae sunt. Illud a bonis omnibus hujusce studii meritum vel dignitas impetrare debebit, ut, quamvis vetus cum suavitate vinum bibere assueti sint, nostra tamen musta despuenda non judicent. Neque enim auctoritati veterum quidquam detrahimus. Ammalarii sc
Abbreviated transcription (Latin):
sas eors scire ñ potuerint. ñ tam̃ sine
fructu st̃. Ido quippe hȩc instituta st̃.
ut miromͦ secreta dei quȩ apaucis pos¬
sunt intelligrpene ab om̃ib possint
agi. Nũqͥd qr inoꝑando soli uident
ocłi. cet̾a menbͣ quȩ ñ uident & tamen
oꝑant᷑ sine fructu st̃: S unũ qđq m̃

Expanded text:
sas eorum scire non potuerint, non tamen sine sas eorum scire non potuerint, non tamen sine fructu sunt. Ideo quippe haec instituta sunt, ut miro modo secreta Dei, quae a paucis possunt intelligi, pene ab omnibus possint agi. Nunquid quia in operando soli vident oculi. caetera membra, quae non vident et tamen operantur, sine fructu sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
paruit: S exeat. ⁊ foris nuntiet eũq infir¬
mitatis arguat chã qui int̾pretat᷑ calid̃. scł
omis hereticꝰ calens ad rixam. c̃tentiosꝰ
& inpatiens. nã inclytꝰ sem & dilatatꝰ ia¬
phet uidelic catholici atq apłici patres
honesto sacͣmentoꝵs pallio ꝓpter nos as¬
sũptã ornant ⁊ uenerant᷑ infirmitatẽ.
& hoc pꝰ dorsũ suũ qͥa sane infirma illa
tͣnsiert̾. nec ea p̾sentes ipsi uider̃. Hȩc uͦ
sacͣmenta celebͣre causas eoꝵ ñ intellig̾e.
qͦsi lingua loqͥ ẽ. & int̾p̃tationẽ nescire.
Qui autẽ lingua loquit᷑ in qͥt apłs. oret ut
int̾p̾tet᷑. Hoc inter spu̾alia carismatũ
dona qͥb eccł̃iã suã sp̃c sc̃s exornat. mag̃
telligentia capiamꝰ. S ñ om̃ino quẽ ad¬
modũ si orẽ lingua sp̾c qͥdẽ m̃s orat.
mens au̾ sine fructu ẽ: ita de his qͦ sen¬
tiendũ est. Nam qͥ mist̾ia uel signa ec¬
cłiȩ fidelit̾ ⁊ pie freqͤntant. qũauis cau¬

Expanded text:
paruit? Sed exeat et foris nuntiet, eumque infirmitatis arguat Cham, quod interpretatur calidus, scilicet omnis haereticus calens ad rixam, contentiosus et impatiens. Nam inclytus Sem, et dilatatus Japhet, videlicet catholici atque Apostolici Patres, honesto sacramentorum pallio, propter nos assumptam ornant et venerantur infirmitatem, et hoc post dorsum suum, quia sane infirma illa transierunt, nec ea praesentes ipsi viderunt. Haec vero sacramenta celebrare, et causas eorum non intelligere, quasi lingua loqui est, et interpretationem nescire. Qui autem lingua loquitur, inquit Apostolus, oret ut interpretetur . Hoc inter spiritualia charismatum dona, quibus Ecclesiam suam Spiritus sanctus exornat, magis telligentia capiamus. Sed non omnino, quemadmodum si orem lingua, spiritus quidem meus orat, mens autem sine fructu est, ita de his quoque sentiendum est. Nam qui mysteria vel signa Ecclesiae fideliter et pie frequentant, quamvis cau
Abbreviated transcription (Latin):
sterio cõmendatũ ẽ odoriferũ opꝰ elemo¬
sine. Maria namq typũ gessit eccłiȩ. Pe¬
deᷤ autẽ dm̃ pauꝑes st̃ infirmi. qͥ quãuis
extrema. tamen eiꝰ menbra st̃ ꝑ conuin¬
ctionẽ & unitatẽ fidei. Mulier pedes
ꝑfluunt extergit. Quotiens diuites qͥ st̃
in eccłia. pauꝑes fideles miscđie blandi¬
mento reforient. & de his qͦ s abundant.
illoꝵ in opiam supplent. Ut gͥ romanꝰ pp̃.
celebrem cũ maria dn̾o cenã exibeat. hoc
sabbo elemosinã dat. atq ita cura pedes
diũ occupato eo. sabbatumuacat: Do¬

Expanded text:
sterio commendatum est odoriferum opus eleemosynae. Maria namque typum gessit Ecclesiae, pedes autem Domini, pauperes sunt infirmi, qui quamvis extrema, tamen ejus membra sunt per conjunctionem et unitatem fidei. Mulier pedes perfluunt, extergit, quoties divites qui sunt in Ecclesia, pauperes fideles misericordiae blandimento refovent, et de iis quae sibi abundant, illorum inopiam supplent. Ut ergo Romanus papa celebrem cum Maria Domino coenam exhibeat, hoc Sabbato eleemosynam dat, atque ita circa pedes Domini occupato eo, Sabbatum vacat.
Abbreviated transcription (Latin):
uenenata int̾ficeret animalia. Habebat
nãq inmanu sua uirgam. idẽ suã in pͥa
potestate animã. ut uolens pon̾et: atq ite¬
rum sumeret eã. Et sic̃ moyses corã phara¬
one suã ꝓiec̃ uirgam. quȩ uersa ẽ. in colu¬
brum. deuorau̾q uersas in colubros uir¬
gas magoꝵ. iterũq rediit in uirgã. sic ipse
nc̃ suã quodãmͦ positurꝰ erat animã. ut
descenderet inmortẽ quȩ ꝑcolubrũ intͣ
uit inmundũ. colubrosq egyptioꝵ. id ẽ
mortes absum̃et peccatoꝵ. atq iterũ iniuir¬
gam. id ẽ inpotestatẽ rediret pristinam.

Expanded text:
enenata interficeret animalia. Habebat namque in manu sua virgam, id est, suam in propria potestate animam, ut volens poneret atque iterum sumeret eam . Et sicut Moyses coram Pharaone suam projecit virgam, quae versa est in colubrum, devoravitque versas in colubros virgas magorum, iterumque rediit in virgam , sic ipse nunc suam quodammodo positurus erat animam, ut descavit in mundum , colubrosque Aegyptiorum, id est, mortes absumeret peccatorum, atque iterum in virgam, id est in potestatem rediit pristinam.
Abbreviated transcription (Latin):
uos baptizo aqua. ille uos baptizabit
in spũ scõ & igni. Et item. Qͥ misit me
in qͥt baptizare ille mͥ dix̃. Suꝑ qͦm uideriꝰ
sp̃m descendentẽ sicut columbã & manen¬
tem in eo ille ẽ qui baptizat inspũ sco¬

Expanded text:
os in aqua, ille vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . » Et item: « Qui misit me, inquit, baptizare, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem in eo, ille est qui baptizat in S
Abbreviated transcription (Latin):
der ep̾c agebat. cũ pꝰ expleta sollẽpnia
ꝯuentur ad ꝯinuiũ suũ clericos expecꝰ¬
taret in loco mari uicino. uidet eminꝰ
pueroꝵ suꝑ horã maris ludũ imitan¬
tiũ ut fieri solet epm atq ea qͦ in eccłiis
geri mos ẽ.S cũ intentꝰ duitino pueros
inspectaret. uidet ab hisgeri qͦdã etiã
secretiora & mistica. ꝑ turbatꝰ ilico uoca¬
ri ad se clericos uibet. atq eis qͥd ipse
Cũq ad eent qͥs eis ludͦ. & qͥd egissent. ł
qͦmͦ ꝑcunctat᷑. Illi ut talis ht̃ etas paui¬
di negare pͥmo. de hinc rẽ gestã ꝑordi¬
nẽ pandunt. & baptizatos eẽ a se cathe

Expanded text:
der episcopus agebat, cum post exempla solemnia, der episcopus agebat, cum post exempla solemnia, conventuros ad convivium suum clericos exspectaret, in loco mari vicino videt eminus puerorum super oram maris ludum, imitantium, ut fieri solet, episcopum atque ea quae in ecclesiis geri mos est. Sed cum intentus diutino pueros inspectaret, videt ab his geri quaedam etiam secretiora et mystica. Perturbatus illico vocari ad se clericos jubet, atque eis quid Cumque adessent, quis eis ludus, et quid egissent vel quomodo percontatur. Illi, ut talis habet aetas, pavidi negare primo, dehinc rem gestam per ordinem pandunt, et baptizatos a se esse
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suã & ñ ante discipłis suis cũ tͣdidit.
Quȩ tante uͥtutis atq auctoritatis ẽ. ut
qͥnta cũq dicat qͥsinter aqͦ m̃sionẽ sicun¬
fidi catholice de cantet exposionẽ ortho¬
doxam. hanc aut̃ solã omittat regła. u̾bũ
abbreuiatũ quidẽ. s consũmas. Ego te bap
tit ñ fec̃ opꝰ baptisini atq iõ frustratꝰ qui
sic intinctus ẽ nichilominꝰ baptizari indi¬
get. Qd̃ si sola ħ u̾ba deꝓita fuerint qͥc̾q
sit ille u̾bi & aque minist̾. qͥ cũq bapti¬
z et siue columba. suie coruꝰ. id ẽ siue ca¬
stus. siue ad ulter. aut ebͥosꝰ. siue catho¬
licꝰ. siue hereticus. siue etiã ludo qͥs for¬
te baptiret. nullatenꝰ baptismũ licet
iterari. ne tanti nominis inuocatio ui¬
deatur annullari. Unde licet fere ne¬
mo dubitet. libet tam̃ qͥddã adħ ꝑtinens
inserere. qđ eccłiastica de athanasii pͥnci¬
piis h mͦ refert hystoria. Temꝑe qͦ aput
alexañdriã petͥ martiris diem alexan¬

Expanded text:
is contradidit. Quae tantae virtutis atque auctoritatis est ut quantacunque dicat quis inter mersionem, si cunfidei catholicae decantet expositionem orthodoxam, hanc autem solam omittat regulam, verbum abbreviatum quidem, sed consummans: Ego te bapttit, non fecit opus baptismi, atque ideo frustratus, qui sic intinctus est, nihilominus baptizari indiget. Quod si sola haec verba deprompta fuerunt, quicunque sit ille verbi et aquae minister, quicunque baptizet, sive columba, sive corvus, id est sive castus, sive adulter aut ebriosus, sive Catholicus, sive haereticus, sive etiam ludo quis forte baptizet, nullatenus baptismum licet iterari, ne tanti nominis invocatio videatur annullari. Unde licet fere nemo dubitet, libet tamen quiddam ad hoc pertinens inserere, quod ecclesiastica de Athanasii principiis refert historia. Tempore quo apud Alexandriam Petri martyris diem Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
qua ten̾am nascentis eccłiȩ cũ tanta dulce¬
dine lactabat infantiã. ut imponentib
manꝰ apłis loquerẽt᷑ linguis fideles & ꝓphe¬
tart̾nt. S hodierna. id ẽ sabb̃i lectio unicã
baptimi xͥ cõmendat dignitatẽ: in eo qd̃
palilũ discipłos qͥ baptizati fuerant in
ioħis baptismate rebaptizasse ĩmo qr bapti¬
zatiñ fuerant ĩnomine dĩ iħu baptizas¬
se cõmemorat. Causa autẽ manifesta ẽ in¬
delicet qr baptismꝰ ioħis ñ ad eandẽ uͥtutẽ

Expanded text:
qua teneram nascentis Ecclesiae cum tanta dulcedine lactabat infantiam, ut imponentibus manus apostolis, loquerentur linguis fideles et prophetarent. Sed hodierna, id est Sabbati lectio, unicam baptismi Christi commendat dignitatem, in eo quod Paulum discipulos, qui baptizati fuerant in Joannis baptismate, rebaptizasse, imo quia baptizati non fuerant in nomine Domini Jesu, baptizasse commemorat. Causa autem manifesta est, videlicet quia baptismus Joannis non ad eamdem virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
trrati dicebant᷑. qͥd int̾rogati fuerint
qͥd ue respondint. simul & ab eo qͥ int̾¬
rogauerat uͥ uidet scdm religionis nr̃e
ritũ cuncta ꝯstare. collocutꝰ cũ cilio
clericoꝵ statuisse tͣditur illis qͥbꝰ integͥs
int̾rogationib & responsiõib aqͥ fue¬
rat infusa iteraribaptismũ ñ debere.
s ad ĩpleri ea qͤ a sac̾dotibꝰ mos ẽ. Mam¬

Expanded text:
rint, quidve responderint, simul et ab eo, qui interrogaverat; ubi videt secundum religionis nostrae ritum cuncta constare, collocutus cum concilio clericorum, statuisse traditur illis, quibus, integris interrogationibus, et responsionibus, aqua fuerat infusa, iterari baptismum non debere, sed adimpleri ea quae a sacerdotibus mos est; A
Abbreviated transcription (Latin):
ad illos respicit. qui surdũ & mu¬
tum ad dñm adducentes dep̾cant᷑ eum
ut inponat illi manꝰ. qͥbꝰdam autẽ adipsũ
mutũ ad aꝑto ore iam recte loqͤntẽ. Hã ille
surdꝰ & mutꝰ humanũ significat genꝰ. qͥ
in pͥmis parentib ab audiendis p̾ceptis
creatoris obsurduit. ⁊ ap̾dicanda laude
paralisi qͥ linguã tuã subito ligauerat. pͥ¬
mo eiꝰdẽ motu lingue dĩ nom̃ repente ad
adiuuandũ ĩuoces. Idẽ ipse laqͦus recte di¬

Expanded text:
ad illos respicit, qui surdum et mutum ad Dominum adducentes, deprecantur eum ut imponat illi manus; quibusdam autem ad ipsum mutum, adaperto ore recte loquentem: Nam ille surdus et mutus, humanum significat genus, quod in primis parentibus ab audiendis praeceptis Creatoris obsurduit, et a praedicanda laude paralysi, quae linguam suam subito ligaverat, primo ejusdem motu linguae, Dei nomen repente, ad adjuvandum invocet. Idem ipse loquens, recte di
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirũ. Hon i in officio p̾senti. sic ẽ
uox uniu̾salis eccłiȩ. qmadmodũ & il¬
st̃ baptirandi. adhuc pecc̃i originalis
ueneno in fecti. & idõ festinant ad bap
ciꝰ ad deuotionẽ pͦpłi renascentis. qui
sic̃ c̃uꝰ aqͥrũ tuarũ expetit fontẽ. E ꝯtͣ
nctis oꝑib ñ cantauit dignas hõ ingͣ¬
tus dõ creatori grãs. s obmutuit a lau¬
de dei. & audito serpente ꝯtͣ preceptũ
qd audierat obsurduit. Unde & bap¬
de eũgłio qͦ dñs n̾r curationẽ humani
generis qd̃ sic obsurduerat & obmutue¬
rat ut dictũ ẽ. meo quẽ sanauit hoĩe
surdo & muto significauit. Hec p̾tere¬
undũ qr nec collectis salutatio. id ẽ dñs
uob̾cũ. neq lectionib supͣdictis ulle su¬
ꝑ scͥptiones .i. tituli p̾ferunt᷑. qͦs a nudiꝰ¬
t̾ciꝰ cunctis lectionibꝰ tanꝗͣ a corꝑibꝰ ca¬
pita p̾cidimꝰ. donec caput nr̃m xp̃s
resurgendo nob̃ reddat᷑. cuiꝰ resurrec¬
tioĩs similitudo in his qͥ baptizati defon¬

Expanded text:
sic est vox universalis Ecclesiae, quemadmodum et ilsunt baptizandi, adhuc peccati originalis veneno infecti, et ideo festinant ad bapttius ad devotionem populi renascentis, qui, sicut cervus, aquarum tuarum expetit fontem. Econtra nctis operibus non cantavit dignas homo ingratus Deo Creatori gratias: sed obmutuit a laude Dei, et, audito serpente, contra praeceptum quod acceperat, obsurduit. Unde et bapd Dominus noster curationem humani generis, quod sic obsurduerat et obmutuerat, ut dictum est, in eo, quem sanavit, homine surdo et muto significavit. . Nec praetereundum, quia neque collectis salutatio, id est, Dominus vobiscum, neque lectionibus supradictis ullae superscriptiones, id est, tituli praeferuntur: quos a nudiustertius cunctis lectionibus, tanquam corporibus capita praescidimus, donec caput nostrum Christus resurgendo nobis reddatur, cujus resurrectionis similitudo in his, qui baptizati de fon
Abbreviated transcription (Latin):
cta filios usrł dimisit: & quis ille sit in ꝓpħe¬
tis. cuiꝰ factus est pͥncipatus suꝑ humerũ
eiꝰ: quis ue sicut ouis adoctisionẽ ductꝰ
sit & sic̃ agnus coram tondente se obmutu¬
erit. & non aꝑuit os suũ: hȩc & cet̾a clausa
prius. nc̃ crucem xͥ suscipientibꝰ aꝑta st̃.
Sicq factum ẽ ut bib̾e possimꝰ iam de aqͥs

Expanded text:
cta, filios Israel dimisit, et quis ille sit in prophecta, filios Israel dimisit, et quis ille sit in prophetis, cujus « factus est principatus super humerum ejus ; » quisve « sicut ovis ad occisionem ductus sit, et sicut agnus coram tondente se obmutuerit, et non aperuerit os suum . » Haec et caetera clausa prius, nunc crucem Christi suscipientibus aperta sunt. Sicque factum est, ut bibere jam possimus de aquis
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinis inqͥt iheronimꝰ. fractũ eẽ atq
diuisum legimꝰ. Reterea iosephꝰ refert
iurtutes angłicas. p̾sules quondã tẽpli.
tunc pariter cũ clamasse. transeamꝰ ex
his sedib. S & in hoc quod terramota
ẽ. & petre scisse cisse sunt. & monum̃ta
aꝑta sunt: iuxta litterã quidẽ magni¬
tudo signoꝵ ẽ: quod crucifixũ dnm̃
telũ & terra & omia ꝯtremiscant. s mi¬
stice tremorem significat credentiũ. qui
pristinis erroꝵ uiciis derelictis. & emol¬
lita cordis duricia. qͥ pͥus erant similes
tumulis mortuoꝵ. pꝰea cognouer̃ crea¬
torem. Uñ & inpsalmo. cõmoiusti dñe
uelatio. si c̃ & illa ueli & templi scissio.¬
nob̃ illud mistice significat. qđ creden¬
tib incrucifixũ clausa pͥus scͥpturarũ
misteria patefiant. Nam ꝑcreditam xͥ
passionẽ uł crucem. intelligimꝰ sacram̃¬
ta legis. & archana ꝓpħarũ. Uerbi gratia.
Cur pharao uel egẏptus. que .x. plagis
uerberata non cessit. solo sanguine agni ui¬

Expanded text:
dinis, inquit Hieronymus, fractum esse atque divisum legimus. Praeterea Josephus refert virtutes angelicas, praesules quondam templi, tunc pariter conclamasse, « Transeamus ex his sedibus. » Sed et in hoc, quod « terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt , » juxta litteram quidem magnitudo signorum est, quod crucifixum Dominum coelum et terra et omnia contremiscant, sed mystice tremorem significat credentium, quod pristinis errorum vitiis derelictis et emollita cordis duritia, qui prius erant similes tumulis mortuorum, postea cognoverint Creatorem. Unde et in psalmo: « Commovisti, Domine, velatio, sicut et illa veli templi scissio, illud mystice significat, quod credentibus in crucifixum clausa prius Scripturarum mysteria patefiant. Nam per creditam Christi passionem vel crucem, nunc intelligimus sacramenta legis et arcana prophetarum, verbi gratia, cur Pharao vel Aegyptus, quae decem plagis verberata non cessit, solo sanguine agni vi
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Dulcescit autẽ ꝑ lignum. dũ ꝓposito
dnĩce passionis exemplo. ei qui te ꝑcus¬
serit inmaxillã prebes & aliam. & c̃. Ad¬
ut ait apłs głam. salutẽ ad quisitam redu-¬
cem uitam. saluationẽ ꝑfectam. lib̾atio¬
nem ꝑpetuam. Ad oramꝰ crucẽ. fidei presi-¬
dium. spei firmamentũ. caritatis solium.
miscđie titulum. pietatis argumentum.
grẽ uehiculũ pacis uexillũ. Adoramꝰ cru¬
cem quȩ suꝑbiam excidit. inuidiã ob¬
triuit. culpam c orrexit. penam destrux̃
Crux .xͥ. ianua cęli. clauis paradisi. diabo¬
li deiectio. hominis erectio. captiuitatis
nr̃e solatiũ. libertatis preciũ. Crux expe¬
ctacio pat̾archarũ. ꝓmissioꝓpħarũ. tri¬
umphꝰ regum. diuinitas sacerdotũ. Crux
tẏrannos increpat. potentes incli nat. af¬
flictos subleuat. pauꝑes honestat. Crux
tenebrarum excidiũ. lucis infusoriũ.
mortis effugiũ. uite nauigiũ. salutis im-¬
periũ. Quicqͥd deo ꝓfrcimꝰ. quicqͥd deo ad qͥ¬

Expanded text:
lia. Dulcescit autem per lignum, dum proposito Dominicae passionis exemplo, ei qui te percusserit in maxillam, praebes et aliam , etc. Adut ait Paulus, gloriam, salutem acquisitam, reducem vitam, salvationem perfectam, liberationem perpetuam. Adoramus crucem, fidei praesidium, spei firmamentum, charitatis solium, misericordiae titulum, pietatis argumentum, gratiae vehiculum, pacis vexillum. Adoramus crucem, quae superbiam excidit, invidiam obtrivit, culpam correxit, poenam destruxit. Crux Christi, janua coeli, clavis paradisi, diaboli dejectio, hominis erectio, captivitatis nostrae solatium, libertatis pretium. Crux exspectatio patriarcharum, promissio prophetarum, triumphus regum, dignitas sacerdotum. Crux tyrannos increpat, potentes inclinat, afflictos sublevat, pauperes honestat. Crux tenebrarum excidium, lucis infusorium, mortis effugium, vitae navigium, salutis imperium. Quidquid Deo proficimus, quidquid acqui