comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scient qr ego sũ dñs inlxx. ñ hẽc᷑. Hon em̃ eiᷤ uide¬
bat᷑ consequens. pꝰ int̾fectionẽ uosse qd̾ ip̃e sit dñs.
Sidtufsli hominis rutsũ loq̃re ad eos. hoc ẽ ad se
phemauerunt me ⁊ duxere ꝓ nichili pꝰ quã intͦ¬
duxi eos int̾rã ꝗͣ mea fortitudine possederunt.
qĩa ego ad possidendũ ded̾am. illi u̾terunt ad
easpandũ me. Cũ enĩ uidissent omnẽ collẽ ex¬
celsi ligniq nemorosũ sacrificabant in montib
⁊ in lucis ⁊ saltib ⁊ idoł uic̃timaᷤᷤ immolabant.
⁊ libamura fundebant. Qd̾ cũ uidissẽm dixi ad eoᷤ
gredimini istiꝰ modi locũ. quẽ uob̾ cunctis collib ele¬
gistis: ita ut usq hodie istiꝰ iͦn loca appellent᷑. Tã¬
Mot it̃. y antiqꝰ error nom̃ pͥstinũ teneat. p̃rosa¬
obtinuit. ut scribat᷑. abana. qd̾ hebraico sermonȩ
nil resonat. Pot̃ bãoꝯa si utrãq sillabã in duo diussas
uerba significare. INCUo s p̾senti loco sensus iste ñ

Expanded text:
in LXX non habetur. Non enim eis videbatur consequens post interfectionem nosse, quod 234 ipse sit Dominus. Sed tu, fili hominis, rursum loquere ad eos, hoc est, ad senphemaverunt me, et duxere pro nihili; postquam intduxi eos in terram, quam mea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum dederam, illi verterunt ad exasperandum me. Cum enim vidissent omnem collem excelsum, lignumque nemorosum, sacrificabant in montibus, et in lucis et saltibus, et idolis victimas immolabant, et liba fundebant, quod cum vidissem, dixi ad eos: gredimini istiusmodi locum quem vobis in cunctis collibus elegistis, ita ut usque hodie istiusmodi loca appellentur BAMOTH, et antiquus error nomen pristinum teneat? Pro BAobtinuit, ut scribatur ἀββανὰ, quod Hebraico sermone nil resonat. Potest BAMA  , si utramque syllabam in duo dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste non
Abbreviated transcription (Latin):
fend̾ant dñ uolui il lo ᷤᷤ dnud̾e in nationeᷤ : in coto
orbe disꝑg̾e ⁊ dare ilł p̃cepta ñ bona ⁊ iudicia in
quib ñ uu̾ent ut polluerẽ eo ᷤᷤ in munib siuis qr
omĩa pͥmogenita idoł consecbant. ⁊ delerẽ eos im
ꝑpetuũ. ⁊ scirent qd̾ ego eem dñs. ꝑ que ostendit
eis ñ se dedisse p̃cepta ñ bona. qd in heremo mo¬
rabant᷑ s hisquos disꝑe uolunt in nationeᷤᷤ ⁊ fac̃ẽ
in toto orbe ꝑ egͥnos dare cogitasse que ñ dedit.
hoc dici qd̾ añ offensã decałagũ tm̃ acceꝑint. pꝰ¬

Expanded text:
los dividere in nationes et in toto orbe dispergere, et dare illis praecepta non bona et judicia in quibus non viverent, ut polluerem illos in muneribus suis, qui omnia primogenita idolis consecrabant, et delerem eos in perpetuum, et scirent quod ego essem Deus; per quae ostendit non se dedisse eis praecepta non bona, qui in eremo morabitur, sed his quos dispergere voluit in nationes et facere in toto orbe peregrinos, dare cogitasse quae non dedit, hoc dici quod ante offensam decalogum tantum acceperunt: p
Abbreviated transcription (Latin):
dñs cormip̃. flagellat aũ om̃em filiũ quẽ recip̃. Et̃
m alio loco eũ intfice̾t cos tc̃ querebant eũ. Et in
deut̾onomii cantico. E go int̃ficiã ⁊ ego uuicabo.
Possumꝰ ⁊ hoc iuita litt̾ã dirẽ qd̾ ñ deleu̾it eos neq
consũpserit. cũ stirpe sua atq ꝓgenie. s int̾fec¬
tis patrib peꝑc̃ filiis. quos in t̾rã repmissionis in¬
dux̃. Dixi aũ ad filios isrł in solitudine. In p̃cep
patrũ qui in hemo corruerunt. p̃cepta dat filiis
in quorũ salutẽ misertꝰ ẽ pr̃m ⁊ peꝑẽ ocłs dnĩ¬

Expanded text:
autem omnem filium quem recipit . Et in alio loco: Cum interficeret eos, tunc quaerebant eum . Et in Deuteronomii Cantico: Ego interficiam, et ego vivificabo . Possumus et hoc juxta litteram dicere quod non deleverit eos, neque consumpserit cum stirpe sua atque progenie, sed interfectis patribus, pepercerit filiis, quos in terram repromissionis induxit. Dixi autem ad filpatrum qui in eremo corruerunt, praecepta dat filiis, in quorum salute misertus est patrum. Et peperci
Abbreviated transcription (Latin):
secuti. feceruntq omĩa que illi fecerant. und ⁊ simi¬
tres misertꝰ sii ⁊ unꝰ atq idẽ creator amboꝵ. simili
irã meã pacientia mitigarẽ. Manifesta ꝑcurrimꝰ ⁊
ad obscuriora tnsimꝰ Itm leuatu manũ meã in eos ĩ
solitudine. ut disꝑgẽ. illos in nationib ⁊ uentilarẽ
ẽe filioᷤ eors qui in solitudine corruerunt. dns leua¬
uerit manũ suã uolens eos disꝑg̃e in nationes scͥpt᷑a
regibq ⁊ eo tẽpore que nat᷑a sua bona erant. p̃cep¬
ta dñi ⁊ iudicia in quib possent credentes uiuere
fc̃a sint eiᷤ ñ bona dñ neqͥꝗͣ ualent in captiuitate
legis p̃cepta seruare ⁊ fac̃e que diumꝰ sermo
mandauit. Neq dix̃ dix̃ dedi eis p̾cepta mala
unũquẽq uas fuũ in sc̃ĩficatione ⁊ castitate.
qd̾ si fec̾it nec bonũ nec malũ ẽ. Dedit ergo eis
ds disꝑsis in gentib p̃cept̾is b̾ona. hoc est
dimisit ed̃ cog̃it̃onib ⁊ desid̾is suis ut fac̃eis¬

Expanded text:
secuti, feceruntque omnia quae illi fecerant: unde et simitrum misertus sum: ut unus atque idem Creator amborum, simili iram meam patientia mitigarem. Manifesta percurrimus, et ad obscuriora transimus. Iterum levavi manum meam in eos in solitudine, ut dispergerem illos in nationibus Vulg. contra filios eorum, qui in solitudine corruerunt, Dominus levaverit manum suam, volens eos dispergere in nationes, Scriptura regibusque, et eo tempore quae natura sua bona erant praecepta Domini, et judicia in quibus possent credentes vivere, facta sint eis non bona, dum nequaquam valent in captivitate legis praecepta servare, et facere quae divinus sermo mandavit. Neque dixit, dedi eis praecepta mala:re vas suum in sanctificatione et castitate . Quod si non fecerit, nec bonum nec malum est. Dedit ergo eis Deus dispersis in gentibus praecepta non bona, hoc est, dimisit eos cogitationibus, et desideriis suis, ut face
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit inquit tͥ dies que longo tpr p̾finita ẽ
in te ⁊ pp̃te sac̾dociũ ⁊ regnũ int̾iit ppłi uideoꝵ.
Cidaris enĩ insigne pontificis ẽ. corona hoc ẽ dia¬
dema regis indiciũ. Nonne ħ ẽ cidaris. ⁊ ħ corona
que nichil fec̃ iudicio. s ad imitationẽ regis ba¬
bilonii. quos uolebat exaltabat: ⁊ quos uolebat

Expanded text:
tibi dies, quae longo tempore praefinita est in te, et propter te sacerdotium et regnum interiit populi Judaeorum. Cidaris enim insigne pontificis est: corona, hoc est, diadema, regis indicium. Nonne haec est cidaris, et haec corona quae nihil fecit judicio; sed ad imitationem regis Babylonii,
Abbreviated transcription (Latin):
cc ierłm n oppugnaret eam. aggeᷤ cõportaret
arietes pon̾et. edificaret munitiones urbẽq con¬
clud̾e̾t ⁊ in cede aꝑtret ossuũ ⁊ fremitũ exultan¬
tis ⁊ ululantis exercitꝰ concitaret. Hoc inqͥt fa¬
consułẽ. ⁊ quasi sabborũ ociũ ceñe. Lud̾e uidelicet
⁊ nichil oꝑis ꝑpetrare. Rex aũ babilonis in sua
fortitudine s imquitate ppłi confisurꝰ ẽ qr eoᷤ scit
offendisse dm̃ ⁊ pecc̃a pr̃m nouis comulasse de¬
lictis. ⁊ p̃uaricõneᷤ eorũ om̃ib patuisse. Et iccͥ̾co
ñ dubitabit de uictorta. quia confidet de iniqͥ¬

Expanded text:
 et oppugnaret eam, aggeres comportaret, arietes poneret, aedificaret munitiones, urbemque concluderet, et in caede aperiret os suum, et fremitum exsultantis et ululantis exercitus concitaret. Hoc, inquit, faconsulere, et quasi sabbatorum otium tenere, ludere videlicet et nihil operis perpetrare. Rex autem Babylonis non in sua fortitudine, sed in iniquitate populi confisurus est, qua eos scit offendisse Deum, et peccata patrum novis cumulasse delictis, et praevaricationes eorum omnibus patuisse, et idcirco non dubitavit de victoria, quia confidet de iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
te salb̃m qm̃ sc̃m ẽ uob̃̾. Qui uiolau̾it illud. morte
moriet᷑. Om̃is qui fecĩt in eo opꝰ int̾ficiet᷑ anima illa
de medio ppłi sui. cͦ salb̃m ⁊ cireñcisio in signũ data
requiescimꝰ. ut nichil aliud die ac nocte faciamꝰ nͥ
om̃e qd̾ uuimꝰ. deb̃i dño nouerimꝰ. Et redeunte eb¬
doma de totoᷤᷤ nos eiꝰ nomini consecͣmꝰ. ut ꝑ sẽĩficõ¬
nẽ diei recordem᷑ dñi qui sc̃ĩficat nos. ħ p̃cepta ⁊iꝰti¬
ficõnes. ⁊ obseruantiã sałbi dedit dñs in deseito. ut
facientes illa uiu̾ent in eiꝰ. ñ de ilł ad maiora tnͣ¬
sirent. sic̃ in eugło reꝓmissũ ẽ. q̃ illi uolauerunt
ñ semel. nec parũ. s uehem̃t᷑. ut uolationiᷤ. ẽt tã¬
t⁊̃ eie monstraret᷑. Piyxte gͦ ⁊ in sua m̃te decreuit

Expanded text:
m sanctum est vobis. Qui violaverit illud, morte morietur. Omnis qui fecerit in eo opus, interficietur anima illa de medio populi sui . Ergo sabbatum et circumcisio in signum data requiescimus, ut nihil aliud die ac nocte faciamus, nisi omne quod vivimus, deberi Domino noverimus, et redeunte hebdomade, totos nos ejus nomini consecremus, ut per sanctificationem diei, recordemur Domini qui sanctificat nos. Haec praeceptiones, et observantiam sabbati dedit Dominus in deserto, ut facientes illa viverent in eis: non de illis ad majora transirent, sicut in Evangelio promissum est. Quae illi violaverunt, non semel nec parum. Sed vehementer, ut violationis ἐπίτασις monstraretur. Dixit ergo et in sua mente decrevit
Abbreviated transcription (Latin):
tentia iudicantis ꝓ iniquitatib quaᷤᷤ fecerunt. &
prm secuti sunt sceła. Uł cerce si ultꝰ eos fuero ul¬
tione. ut sic sensus. Tanta iniquitate cooꝑti st̃
ut ne em̃datione quidẽ ⁊ corrãptione sint dig
filias ur̃as ⁊ nurꝰ ur̃as. cũ mechate fuerunt. Unde
⁊ pec̃cores qui in ꝓfundũ uen̾e pecẽi. dnnittunt᷑ ut
faciant desid̾ia cordis sui. abominationeᷤᷤ ꝑatrũ suoꝵ
ostende eiꝰ ⁊ dices ad illos.Lxx. Iniquitates patrũ eoꝵ
contestare edᷤ. ⁊ dices ad illos. Si pecc̃a patrũ ñ redun¬
dant ad filioᷤ. qͦmꝰ abominationeᷤᷤ ⁊ iniquitates patr̃
ñ semorib ꝓponunt᷑: Hac uidelicet causa ut osten¬
dant᷑ simisia parentib agẽ. ⁊ heditario malo lon¬
gissimũ funẽ traħe pecc̃orũ ut quorũ imitant᷑ ui¬
cia. eorũ suplieia ꝑtimescant. P dic dñs ds. In die¬

Expanded text:
tentia judicantis pro iniquitatibus quas fecerunt, et tentia judicantis pro iniquitatibus quas fecerunt, et patrum secuti sunt scelera. Vel certe « si ultus eos fuero ultione; » ut sit sensus: Tanta iniquitate cooperti sunt, ut nec emendatione quidem et correptione sint dignfilias vestras et nurus vestras cum moechatae fuerint . » Unde et peccatores, qui in profundum venere peccati, dimittuntur ut faciant desideria cordis sui . Abominationes patrum suorum ostende eis, et dices ad illos. LXX: Iniquitates patrum eorum contestare eis, et dices ad eos. Si peccata patrum non redundant ad filios, quomodo abominationes, et iniquitates patrum nunc senioribus ponuntur? Hac videlicet causa, ut ostendantur similia parentibus agere, et haereditario malo, longissimum funem trahere peccatorum, ut quorum imitantur vitia, eorum supplicia pertimescant. Haec dicit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
uentura sint nuntiant᷑. Nec miriĩ si in uet̾i testa¬
m̃to singłis que uent᷑a sunt ꝓpħe annuntient. cũ
agabũ leg̾imꝰ que paulo uentura sunt ꝓpħare. Scͥp¬
inconspectu cuo. iste somnia ⁊ diuinationes chal¬
deos. ariolo aruspices. diuinos sortilegos. oracła
demonii quib errori earii illudit᷑. Unde ⁊ nunc
rogandꝰ erat sciente quod int̾rogaret᷑ ut ⁊ in eo
miracłm sit scire cur uen̾it. ⁊ ad ea respond̾e que
tacitꝰ sermo in animo ꝯtinebat. Et fẽs ẽ sermo
dñ ad me dicens. Fili hominis loquere senioribꝰ
dat᷑ ꝓmissio. adhuc loquente dicã ecce assũ. Pecc̃ori¬
b au quales fuerunt seniores istł ⁊ quorũ sceła
in consequentib ꝓpħa describit. ñ dat᷑ responsio
s increpatio ꝓ pecc̃is. Et addit iusiurandũ uiuo
ego ut firmior sic sententia denegantis. Qd̃ aũ dix̃e.¬
Si iudicas eos. si iudicas fili hominis. Tu aũ fili
hominis iudicas eos. ut ñ ꝓpħe sit responsio. s sen¬

Expanded text:
entura sint nuntiantur. Nec mirum si in veteri Testamento, singulis quae ventura sunt prophetae annuntient, cum Agabum legerimus quae Paulo ventura sunt, prophetare . Scriphaldaeos, harialos, aruspices, divinos, sortilegos, oracula daemonum, quibus errori earum illuditur. Unde et nunc rogandus erat sciente quid interrogarent, ut et in eo miraculum sit scire cur venerint, et ad ea respondere quae tacitus sermo in animo continebat. Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, loquere senioribus datur promissio, adhuc loquente te dicam: Ecce adsum. Peccatoribus autem, quales fuerunt seniores Israel, et quorum scelera in consequentibus propheta describit, non datur responsio; sed increpatio pro peccatisego, » ut firmior sit sententia denegantis. « Si judicas eos, si judicas, fili hominis. » Illica eos, ut non prophetae sit responsio, sed sen
Abbreviated transcription (Latin):
quib ccͣ me blasphematis posse cõplere. Dicitiꝰ eñĩ. No¬
lumꝰ ẽẽ sub dño nec ppłs illiꝰ appellari. S tie cuncte
in toto orbe sint nationeᷤ.⁊ una que Nio uunt
arbitrio ut colat ligna : lapides ⁊ idoł seruiat.
⁊ iã nos una gens erimꝰ a plurib. Ad q̃ respondit
ds uiratq ꝑ semet ip̃m ⁊ dic̃. Non uos relinꝗ neq con¬
teninã ut fugaces seruos dñi negligenteᷤ solent con¬
temn̾e s ad meũ retrahã imꝑiũ. ⁊ brachio extento

Expanded text:
quibus contra me basphematis posse compleri; dicitis enim: Nolumus esse sub Domino, nec populus illius appellari: sed sicut cunctae in toto orbarbitrio, ut colat ligna, et lapides, et idolis serviat, etiam nos una gens erimus e pluribus. Ad quae respondet Deus, juratque per semetipsum et dicit: Non vos relinquam neque contemnam, ut fugaces servos domini negligentes solent contemnere, sed ad meum retraham imperium, et brachio extento
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ꝓpͥe ditucie. Undecimũ possidet locũ. ⁊ nu¬
dũ oꝑuerit uestiũito. Qui sermo iuxta suꝑioriᷤᷤ
uersiculi explanationẽ duplicit̾ expl disserendũ :
ut ⁊ ntdiᷤ tribuamꝰ oꝑim̃tũ saluatore dicente.
Nudꝰ erã ⁊ oꝑuistiᷤ me. Et nudis fide atq uͥtuti¬

Expanded text:
 ante porcos . Undecimum possidet locum: Et nudum operuit vestimento. Qui sermo juxta superioris versiculi explanationem, dupliciter disserendus est: ut et nudis tribuamus operimentum, Salvatore dicente: Nudus eram, et operuistis me , et nudis fide atque virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓponatur ꝓmittentis optio si uolueritiꝰ ⁊ audie¬
ritis me. q̃ bona sunt t̾re comedetis. Sin aũ nolue¬
ritis. gladius deuorabiit uos. Eligunt᷑ gͦ p̃sentia
nec statĩ qui eligr̃ tẽptari ñ pot̾. nec ꝑire. Quia &
saul electꝰ in regẽ. ⁊ iudas in apłm suo pꝰea uicio cor¬
ruerunt. Eleuatio aũ manꝰ siue extensio habitũ ꝑ¬
eutientis ostendit. ut ꝑcut̾et ꝓ eis egeyptios ⁊ ppłm
istł de egypto lib̾aret. Et dix̃ ad eo̾. Unusquisq¬

Expanded text:
ur optio promittentis: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae comedetis. Sin autem nolueritis, gladius devorabit vos. Eliguntur ergo praesentia: nec statim qui eligitur, tentari non potest, nec perire; quia et Saul electus in regem, et Judas in Apostolum, suo postea vitio corruerunt. Elevatio autem manus, sive extensio, habitum percutientis ostendit: ut percuteret pro eis Aegyptios, et populum Israel de Aegypto liberaret. Et dixi ad eos: Unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebant a dño quererent ꝑ ꝓpħaᷤᷤ multa erempla
testant᷑. Saul querens asinas ꝑgit ad samuel acce¬
pitq consiliũ a puero ut offerat ꝓpħe qrͣtã partẽ
sicli. E grotantae filio ie roboã mittit᷑ in silo ad achi
infirmitate cognoscet. Dauid qͦ ꝓpħa aliũ imtͥo

Expanded text:
cupiebant a Domino quaererent per prophetas, multa exempla testantur. Saul quaerens asinas , pergit ad Samuel, accepitque consilium a puero, ut offerret prophetae quartam partem sicli. Aegrotante filio Jeroboam mittitur in Silo ad Achiainfirmitate cognosceret . David quoque pro
Abbreviated transcription (Latin):
nas. non qͦ hoc ieconie fcm̃ sit. ipẽ enĩ cͣdididit se¬
regi babilomo ⁊ incͥaldeã asportatꝰ ẽ. s ut leonis
seruet᷑ tͥnslatio. qui capit᷑ in foueis cathenisq con¬
stringit᷑. ⁊ in caueis reseruat᷑. Alioquin urta histo¬
riam hoc de sedechia legimꝰ qui post iechoniam
rex ierłm constitutꝰ ẽ. ⁊ hec fec̃ occasiꝯ. ut qr cathene
leguntur ⁊ cauee ⁊ carcer nominat᷑. sedecħiã potiꝰꝗͣ
iechoniã pleriq intelligant. Seruatꝰ gͥ in carcere ẽ.
nec intͣfectꝰ ⁊ tantũmꝰ sublatꝰ ẽ regno. Cet̾m sedechiã
cecũ ductũ in babilonẽ. ibiq statĩ occisi narrat

Expanded text:
as, non quod hoc Jechoniae factum sit, ipse enim se tradidit regi Babylonio, et in Chaldeam asportatus est; sed ut leonis servetur translatio, qui capitur in foveis, catenisque constringitur, et in caveis reservatur. Alioquin juxta historiam: hoc de Sedecia legimus, qui post Jechoniam rex Jerusalem constitutus est. Et haec fecit occasio, ut quia catenae leguntur, et caveae, et carcer nominatur, Sedeciam potius quam Jechoniam plerique intelligant. Servatus igitur in carcere est, 220 nec interfectus, et tantummodo sublatus e regno. Caeterum Sedeciam caecum ductum in
Abbreviated transcription (Latin):
ut totũ furorẽ meũ effund̾em suꝑ eos. ⁊ delerõ
illo ᷤ atq consumarẽ s feci pp̃ nom meũ ne uio¬
laretur in gentib. a malechitis uidelicet ⁊ reli¬
quis que ẽc eos in solitudine dimicarunt ut
nequaꝗͣ inducẽm eoᷤ in t̾rã ꝗͣ eis pollicitꝰ sũ fu¬
ente lacte ⁊ melle. que p̃cipuet̾rarũ oĩũ ẽ su¬

Expanded text:
ut totum furorem meum effunderem super eos, et delerem illos atque consumerem: sed feci propter nomen meum ne violaretur in gentibus, Amalecitis videlicet et reliquis , quae contra eos in solitudine dimicarunt, ut nequaquam inducerem eos in terram, quam eis pollicitus sum fluentem lacte et melle, quae praecipua terrarum omnium e
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit in ip̃a uinea uirga fortis. sceptrũ dñantiũ.
Nullus enĩ remansit de regib qui ppłm gub̾naret
s cũ iohanna filiũ caree ad egyptũ confugerunt.
regiũ genus quod in udea ultͣ cessauit. donec uem¬
Fret cui repositũ ẽ ⁊ ip̃e erit expectatio gentiũ. Eniͦ¬

Expanded text:
on fuit in ipsa vinea virga fortis, et sceptrum dominantium . Nullus enim remansit de regibus qui populum gubernaret, sed cum Joannam filio Careae ad Aegyptum confugerunt. regium genus, quod in Judaea ultra cessavit, donec veniret, cui repositum est: « Et ipse erat exspectatio gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aquã plantata. ⁊ c̃. Diũsis sermonibꝰ una tes
dr̃. Et quomͦ in suꝑiorib legimꝰ ierusalẽ pulchre
mulieri cõꝑatã ⁊ rursũ leene q̃ in cubili suo leonẽ
nutͥerit. sic nunc uitił uinee puslcherrime cõꝑat᷑.
que suꝑ aquas plantata sit multaᷤ. Iocͥco humore
nutͥti palmites in tm̃ creuerunt. ut unꝰ palmes
que scriptura cõmemorat uirgam solidissimã siue
Tante aũerat ip̃a uinea pulcͥtudimꝰ. ut splendor
cõparato. Exaltata gͦ uinea ⁊ erecta qr suꝑb ds re

Expanded text:
 una res dicitur. Et quomodo in superioribus legimus Jerusalem pulchrae mulieri comparatam, et rursum leaenae quae in cubili suo leones nutrierit, sic nunc viti vel vineae pulcherrimae comparatur, quae super aquas plantata sit multas, et idcirco humore nutriti palmites in tantum increverint, ut unus palmes, quem Scriptura virgam solidissimam, siveTantae autem erat ipsa vinea pulchritudinis, ut splendor comparato, exaltata 221 ergo vinea erecta: Quia supe
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fac̃ int̾ uirũ ⁊ uirũ siue ꝓximũ suũ. elłt¬
exordio post multa ꝑcepta correptio infertur
iudicii. scire inquit sapientiã ⁊ disciplinam
⁊ intellige u̾ba prudentie. Susciꝑe uersutiaᷤᷤ
sermonũ ⁊ nosse iusticiam u̾am. ⁊ pꝰ oĩa corri¬

Expanded text:
facit inter virum et virum, sive proximum suum, exordio, post multa praecepta, correptio infertur judicii. Scire, inquit, sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae, suscipere versutias sermonum, et nosse justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
quos ⁊ nos i presentiarũ secuti sumꝰ. pͣcep̃ em̃ au
exeuntib pͥmũ de egypto ut obliuiseant᷑ idoloꝵ
quib multo cpre seruierunt. immo abiciant ea ab
tẽpore polluti sunt. ustͣ ñ ad qͥescant. Ego inqͥt dñs¬
as ur̃ ñ portenta egyptia. ñ uariorũ fignita monstroꝵ
S et nob̾ qñ eximꝰ de egypto iubet᷑ ut offensiones
ocłorũ nrõꝵ abiciamꝰ. ne scił his delectemꝰ. qͣb aña
delectabam in scło. Ne simulaeris egypti polluam᷑.
ad inuentionib uidelicet philosophoꝵ atq ħecieoꝵ
que recte idola nominant᷑. A spectacuł qͦ immo offen¬
sionib egypti remoueamꝰ ocłos. harene. circi. thea
troꝵ ⁊ oĩb qui aĩe contaminent puritatẽ. ⁊ ꝑ sens
ingrediunt᷑ ad m̃tẽ. Implet᷑q qd̾ scͥptũ ẽ. mors in¬
trauit ꝑ fenestras suaᷤ. Et irritauerunt me.Lxx.
Et recesserunt ame. Siue ut simmacꝰ int̾p̃tatꝰ ẽ. ñ
ad quieuerunt m. statĩq uocati recedunt a deo. n¬

Expanded text:
quos et nos in praesentiarum secuti sumus. Praecipit autem exeuntibus primum de Aegypto, ut obliviscantur idolorum, quibus multo tempore servierunt, immo abjiciant ea ab bus multo tempore polluti sunt, ultra non acquiescant. Ego, inquit, Da monstrorum. Sed et nobis, quando eximus de Aegypto, jubetur ut offensiones oculorum nostrorum abjiciamus: ne scilicet his delectemur, quibus antea delectabamur in saeculo, ne simulacris Aegypti polluamur, adinventionibus videlicet philosophorum atque haereticorum, quae recte idola nominantur. A spectaculis quoque, immo offensionibus Aegypti, removeamus oculos, arenae, circi, thea sensus ingrediuntur ad mentem; impleturque quod scriptum est: Mors intravit per fenestras vestras . Et irritaverunt me. LXX: Et recesserunt a me. Sive ut Symmachus interpretatus est: Non acquieverunt mihi. Statimque vocati recedunt a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
moyses famulus meus mortuus ẽ. Et i mala¬
ch̾aa. mem̃to legis serui mei moysi. Et in ierẽ¬
mia qi de amito ⁊ familiarissimo suo loqr̃ ads.
si stet̾int moyses ⁊ samuel in conspectu med.
Alioquin ⁊ moysi preces exauditaᷤ ẽẽ credendiii
mitte. sin aũ ñ uis: ⁊ me dele de libꝰ tuo. Ut¬

Expanded text:
us mortuus est . Et in Malachia: Mementote Legis Moysi servi mei . Et in 230 Jeremia, quasi de amico, et familiarissimo suo loquitur Deus: Si steterint Moyses et Samuel in conspectu meo . Alioquin et Moysi preces exauditas esse credendum emitte; sin autem non vis, me dele de libro tuo q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓ eo constitinit ioachĩ. Q mortuo iechoniaᷤ filius eiꝰ
rex constitutꝰ. cũ matre ⁊ obtimatib eiuitatiᷤᷤ a nabu¬
chodonosor ductꝰ ẽ babilonẽ. de qͦ nascit᷑ salatiel
pr̃ zorobabel. qui ex eoqd̃ in babilonẽ natꝰ ẽ nom̃
accepit. ꝑ spicuũ ẽ sub met̾ eccħopa. leene leuncłoꝵ
y leonis rursũq alt̾iꝰ leonis illa describi que eo tẽpr̃

Expanded text:
Joacim. Quo mortuo, Jechonias filius ejus rex constitutus, cum matre et optimatibus civitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem: de quo nascitur Salathiel, pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone natus est, nomen accepit . Perspicuumque est sub metaphora leaenae, leunculorum, et leonis, rur
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauit. Et in septimo decimo. iudicu
siue iustificõnes meas custodierit ut facir
ea. fcãq custodiat. Quorũ utrũq multiplios
ht̃ intelligentia si uelimꝰ om̃ia mandata legis i¬
plicare. in quib p̃cepta dñi ⁊ in quib uistim¬
tiones eẽ dicant᷑. Plenus ẽ p̃ceptoꝵ ⁊ iustific̃¬

Expanded text:
ambulaverit; » et in decimo septimo: « Judicia sive justificationes meas custodierit, ut faciat ea factaque custodiat. » Quorum utrumque multiplicem habet intelligentiam, si velimus omnia legis mandata replicare, in quibus praecepta Domini, et in quibus justificationes esse dicuntur. Plenus est praeceptorum et justific
Abbreviated transcription (Latin):
cuidã hominis quiiericho descendens a latro¬
nib uulneratꝰ ẽ. Qñ int̾rogat pharifeꝰ qui fue¬
singlos mses guia. atq corpentia mulierũ cor¬
pora inmundi sanguinis effusione reuesantur.
Quo tpr̃ siuir coierit cũ muliere dnr̃ concep¬
ti fecꝰ uitiũ seminis traħe. ita ut leꝓsi nelefan¬
tiaci ex hac conceptione nascant᷑ ⁊ feda in utͦq
ñ solũ in alienis mulierib f in suis quoq qͥb
uident᷑ lege coniungi scͥpt᷑a dicente crescite ⁊ mul¬
tiplicamini ⁊ replẽte t̾rã certa concubitꝰ norint
rũ ⁊ maritꝰ ne uin faciat uxori putans om̃i cp̃r
subiectã sͥ ẽẽ deb̾e conugii uoluptatẽ. Uñ ⁊ paułꝰ.
Ut nou̾it inquit unusquisq possid̾e suũ uaᷤ
possid̾e in sc̃icatione ⁊ pudicicia. Pulchre in pi
cagorieis sententiolis dr̃. adult̾ ẽ uxoris ꝓͥe amator

Expanded text:
cho  Al. Hierichum descendens, a latronibus vulneratus est: quando interrogat Pharisaeus, quis fuesingulos menses, gravia atque torpentia mulierum corpora, immundi sanguinis effusione relevantur. Quo tempore si vir coierit cum muliere, dicuntur concepti foetus vitium seminis trahere: ita ut leprosi et elephantiaci ex hac conceptione nascantur, et foeda in utroque non solum in alienis mulieribus, sed in suis quoque, quibus videntur lege conjungi Scriptura dicente: Crescite et multiplicamini, et replete terram , certa concubitus norintvirum, et maritus, ne vim faciat uxori, putans omni tempore subjectam sibi esse debere conjugii voluptatem. Unde et Paulus: Ut noverit, inquit, unusquisque possidere vas suum in sanctitate et pudicitia . Pulchre in Xysti Pythagorici sententiolis dicitur: Adulter est uxoris pr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ atq ꝑuersũ peccare patres. ⁊ filios nepocesq crucia¬
ri. St̃ qui hoc qd in exodo scͥptũ ẽ reddens iniquita¬
tes patrũ sr̃ filio  in t̾eiã ⁊ qrͣtã gn̾ationẽ. ita edis¬
serant ut ad animã humanã sententiã referant.
patrẽ in nob̾ leuẽ punctũ sensuũ ⁊ incentiua ui¬
ciorũ eẽ dicenteᷤᷤ. filiũ uͦ si cogitatio pecẽm conceꝑit:
nepotẽ si qd̾ cogitau̾is atq conceꝑis. oꝑe ꝑpetͣris. ꝓ¬

Expanded text:
est atque perversum, peccare patres, et filios nepotesque cruciaest atque perversum, peccare patres, et filios nepotesque cruciari. Item: Sunt qui hoc quod scriptume: reddens iniquitates patrum super filios in tertiam et quartam generationem, ita edisserant, ut ad animam humanam sententiam referant, patrem in nobis levem punctum sensuum, incentiva vitiorum esse dicentes; filium vero, si cogitatio peccatorum conceperit; nepotem, si, quod cogitaveris atque conceperis,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ truculentie ẽ ⁊ seueritatis irã tenere tisq ad
t̾eiã ⁊ qrͣtã gn̾ationẽ s signũ miscd̾e penã differ
iniquitates prm̃ suꝑ filios ⁊ filioᷤ filioꝵ. hoc indi¬
cat qd̾ tante misedie sit ⁊ ñ statĩ puniat. s senten¬
tiam differat puniendi. Sin aũ uindicta peccan¬
tium differt᷑ in t̾ciã ⁊ qͣrtã gn̾ationẽ cũ iustis scĩs¬
q quid ampliꝰ faciat: Sequit᷑. Et seruans iusticiã
⁊miam in multa milia. his qui custodiunt manda¬
ta eiꝰ. ⁊ faciunt p̾cepta illiꝰ. Scriptũ ẽ in ꝓu̾̃biis.
s ic̃ uua acerba dentib noxia ẽ. ⁊ fumus ocłi. ita ĩiqͥ¬
tas ẽ his qui utunt᷑ ea. Exqͦ ꝑspicuũ ẽ ñ aliorũ dolore
dentes obstupuere. s eorũ qui uuã acerbã cõmeder.
Est aũ loci istiꝰ hͥ sensus. Quomꝰ siquis uelit drẽ pa
tres uuã acerbã comeder̃. ⁊dentes filioꝵ obstupue¬
runt. ridiculũ ẽ ⁊ nullã hñs conseqñtiã. sic ĩiquũ

Expanded text:
uculentiae est et severitatis iram tenere usque ad tertiam et quartam generationem: sed signum misericordiae poenam differriniquitatem patrum super filios, et filios filiorum; » hoc indicat quod tante misericordiae sit, ut non statim puniat, sed sententiam differat puniendi. Sin autem vindicta peccantium differtur in tertiam et quartam generationem: cum justis sanctisque quid amplius facit? Sequitur: « Et servat justiam in multa millia, his qui custodiunt mandata ejus, et faciunt praecepta illius. Scriptum est in Proverbiis: Sicut uva acerba dentibus noxia est, et fumus oculis: sic iniquitas his qui utuntur ea . Ex quo perspicuum est, non aliorum dolere dentes et obstupescere, sed eorum qui uvam acerbam comederint. Estres uvam acerbam comederunt, et dentes filiorum obstupuerunt, ridiculum est et nullam habens consequentiam, sic iniquum
Abbreviated transcription (Latin):
ciat in udicio s de sua sciat in aliorũ iudicio u¬
sticia iudicandũ.iii. Terciũ ẽ inmontib ñ co¬
medit. qd̾ udei existimant᷑ idolatͥe ꝑtiñe pec¬
catũ. Crebro enĩ legimꝰ in regũ ⁊ in paralipome¬
non leibris. ueruntam̃ ab excelsis non recessit.
in sublimib. Hoc scͥptura significante. qd̾ in
montib lucisq idoł hostias inmolarent. &
chura succend̾ent .iiii. Quarto loco ponit᷑ &

Expanded text:
piat in judicio; sed de sua sciat in aliorum judicio justitia judicandum. 205 Tertium est in montibus non comedere, quod Judaei existimant ad idolcatum. Crebro enim legimus in Regum et Paralipomenon libris: Verumtamen ab excelsis non recessit. in sublimibus , hoc Scriptura significante, quod in montibus lucisque, idolis hostias immolaverint, et thura succende
Abbreviated transcription (Latin):
rint. s qr patrũ extiterunt emulatoreᷤ ⁊ oderunt
dm̃ hereditario malo ⁊ impietate in ramos qͦ S
radice crescentes. Solent in hoc loco hetici qͥ ne¬
tꝰ ñ recipiunt instrum̃tũ ec̃ creatorẽ drẽ. Quã bonꝰ
cata pr̃m. reddit his qui ñ peceauerunt. Immo
qnͣta crudelitas in eo ut irã suã usq ad terciã⁊
quartã gn̾ationẽ extendet. Quib nos respondebi

Expanded text:
rint: sed quia patrum exstiterunt aemulatores, et oderunt rint: sed quia patrum exstiterunt aemulatores, et oderunt Deum haereditario malo et impietate, in ramos quoque de radice crescente. Solent quoque in hoc loco haeretici qui vetus non suscipiunt Instrumentum, contra Creatorem dicere: Quam bonus ccata patrum, reddit his qui non peccaverunt; immo quanta in eo crudelitas, ut iram suam usque ad tertiam et quartam extendat generationem! Quibus nos respon
Abbreviated transcription (Latin):
in uͥb sonet. aliud in sensu teneat. ⁊ qd̾ in para
lolii ⁊ sinapis. qd̾ cũ sit minimũ omiũ seminũ.
in magnã consurgit arborẽ. ita ꝓpons ut aliud
p̾cendat in uerb̃. aliud in sensib teneat. Et noᷤ
usq in p̃sentẽ diẽ putainu ᷤᷤ duo cestimonia
exodi que supͣ posuimꝰ. ñ eẽ parabolã. s sim¬
plicẽ explicare sententiã. Et quãꝗͣ ñ aud̾emꝰ
quiłpiã drẽ nec uas fictile loqͥ ccͣ figulũ. qͣre
ita ł ita me fecisti. tñ scandalũ paciebaremur
occultũ. qd̃ in iusticia uid̾et᷑ di aliũ peccare
dit pedeã prum suꝑ filios in c̾ciã ⁊ quartam¬
gñationẽ in nustũ uidet᷑ ut aliꝰ peccet ⁊ aliꝰ puniat᷑.
S ex eo quod seqr̃ his qui me oderunt cõminatiõis
siue precepti scandalũ soluit᷑. Non em̃ ideo puniunt᷑
in t̾ciã ⁊ qrͣtã gn̾ationẽ qr dereliquerant prẽes eoꝵ¬
cũ prẽs potiꝰ qui fuerunt peccatores puniri debue¬

Expanded text:
sonet, aliud in sensu teneat, quod in parablolii, et sinapis, quod cum sit minimum omnium seminum, in magnam consurgit arborem , ita proponit, ut aliud praetendat in verbis, aliud in sensibus teneat. Et nos usque in praesentem diem putabamus duo testimonia Exodi, quae supra posuimus non esse parabolam, sed simplicem explicare sententiam. Et quamquam non auderemus quidpiam dicere, nec vas fictile loqui contra figulum, quare ita, vel ita me fecisti: tamen scandalum patiebamur occultum, quod injustitia videretur Dei, alium peccare, dit pegenerationem, injustum videtur ut alius peccet, et alius puniatur. Sed ex eo quod sequitur: his qui me oderunt, comminationis, sive praecepti scandalum solvitur. Non enim ideo puniuntur in tertia et quarta generatione, quia deliquerunt patres eocum patres potius qui fuerunt peccatores puniri debue
Abbreviated transcription (Latin):
usurã appellari ⁊ suꝑ habundantiã quicqͥd illud
ẽ si ab eo qd̃ ded̾int plus acceꝑint. Quartꝰ deci¬
mꝰ gͣdus ab iniquitate ait aũtit manũ suam. ut
om̃i oꝑe fugiat iniquitate. Non enĩ solũ manu
s n aliis m̃bris cõmittit᷑ iniquitas. dicente salomo¬
ne. Iniqͣ labia a de ꝓcul remoue. Et in psalmis.
Iniquitatẽ in excelso locuti sunt. Pes qͦ currit ad
iniquitatẽ. ⁊ oculus si alienã mulierẽ concupis¬
cat. nec sit eiꝰ imitator de quo dr̃. iniquitatem
ñ fec̃. ⁊ dolus ñ ẽ inuentꝰ in ore eiꝰ. Unde ⁊ de ĩiqͦ
mãmona iubemꝰ face̾ nob̾ amicos qui nos ĩet̾na¬

Expanded text:
usuram appellari et superabundantiam quidquid illud usuram appellari et superabundantiam quidquid illud est, si ab eo, quod dederint plus acceperint. Quartus decimus gradus: « Ab iniquitate, ait, averterit manum suam; » ut omni opere fugiat iniquitatem, non enim solum manibus, sed et aliis membris committitur iniquitas, dicente Salomone: « Iniqua labia a te procul remove . » Et in Psalmis: « Iniquitatem in excelso locuti sunt . » Pes quoque currit ad iniquitatem, et oculus, si alienam mulierem concupiscat, nec sit ejus imitator, de quo dicitur: « Iniquitatem non fecit, et dolus non inventus est in ore ejus . » Unde et de iniquo mammona jubemur face
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpħa ab om̃ib ufura ꝓhibet᷑. Dicente psalmi¬
sta. Pecuntam suã ñ dedit ad usurã. P orro in
eugłio uitutis augm̃tũ ẽ p̾cipiente dnõ. fene¬
tm̃ eẽ in pecuma. Qd̃ p̾uĩdens scͥpcura diuina
omĩ rei aifert suꝑ habundantiã ut plus ñ reci
pias quã dedisti. Solent in agris frum̃ti ⁊ milii
uini ⁊ olei cet̾aꝵq spẽrũ usure exigi. siue ut ap¬
pellat sermo duimis habundantia. U̾bi grã ut
hiemis tp̃r demꝰ decẽ modios. ⁊ in messe recipia
tionẽ. Et solent argum̃tari ac drẽ. dedi unũ mo¬
diũ qui satꝰ fec̃ duos modios. Honne iustũ ẽ ut
mediũ modiũ de meo plus accipiam cũ ille
mea lib̾alitate nouẽ ⁊ semis de meo hat̃: Nolite
nob̾ b̾uit̾ fenerator misericors. utrũ habenti de¬
d̾it an ñ habenti. Si habenti. utiq dare ñ de¬
buerat. s dedit qiͣ ñ habenti. Ergo qͣt plus exi¬
git. qi ab habente: Alii ꝓ pecunia fen̾ata so¬
lent munuscła acctꝑe diusi gn̾is ⁊ ñ intelligt̃

Expanded text:
in propheta ab omnibus usura prohibetur, dicente Ezechiele: Pecuniam suam non dedit ad usuram. Porro in Evangelio virtutis augmentum est, praecipiente Domino: Fenetantum esse in pecunia. Quod praevidens Scriptura divina, omnis rei aufert superabundantiam, ut pias, quam dedisti. Solent in agris frumenti et milii, vini et olei, caeterarumque specierum usurae exigi, sive ut appellat sermo divinus abundantiae. Verbi gratia, ut hyemis tempore demus decem modios, et in messe recipiamtionem. Et solent argumentari ac dicere: Dedi unum modium qui satus fecit decem modios, nonne justum est, ut medium modium de meo plus accipiam, cum ille mea liberalitate novem et semis de meo habeat? « Nolite breviter nobis fenerator misericors utrum habenti dederit an non habenti? Si habenti utique dare non debuerat, sed dedit quasi non habenti. Ergo quare plus exigit quasi ab habente? Alii pro pecunia fenerata solent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faturis. faciendũ s esurientib nec dandũ panẽ
his qui ructant plemtudine s his qui manitate
cruciant᷑. In pane aũ om̃is ꝯtinet᷑ cib. Et sigẽant᷑
dr̾ eib siũ ne de rapinis ⁊ esuris ⁊ Alieno malo

Expanded text:
non saturis faciendam, sed esurientibus: nec dandum panem non saturis faciendam, sed esurientibus: nec dandum panem his qui ructant plenitudine, sed his qui inanitate cruciantur. In pane autem omnis continetur cibus. Et significanter dicitur, suum: ne de rapinis, et usuris et alieno malo
Abbreviated transcription (Latin):
tristau̾it. siue ut lxx tnstulerunt ñ oppresserit
ꝑ potentiam. Quo uicio atq pecc̃õ nescio qͥs alieñ
sit. Et egy ptii enĩ oppͥmebant heb̾os ꝑ potentiã.
Uñ ⁊ abacuc querit᷑ qͣre impiꝰ oppͥmebat iustũ.¬
Octauũ ẽ pignꝰ debitori reddid̾it. non om̃i debitori.
Alioquin multis occasio recipiendoꝵ pignorũ fiet
gore. clamet ad dũm qui ultor ẽ eiꝰ iniurie. Sin aũ
ixa ea que sequunt᷑. panẽ esurienti dabe debemꝰ
⁊ midũ oꝑire uestim̃to quanto magis suũ redð̾e.
Si tñ debitoris indubitata pauꝑtas ẽ. possumꝰ qͦ.
pignus redd̾e debitori. quando ei cui dilectione
coniungim᷑. ⁊ qui nob̾ debet mutuã caritatẽ red¬
dimꝰ pignꝰ suũ nichil debiti eiꝰ apud nos ultra reti¬
nentes. Nonũi possidet locũ qui ꝑuĩ nichil rapue
Nisi enĩ uis fuerit illata. rapina ñ ꝓfic̃. Decimũ ẽ¬
panẽ suũ esuenti ded̾it. ꝑ qd̾ docem᷑ elemonisinã

Expanded text:
ive, ut LXX transtulerunt, non oppresserit per potentiam. Quo vitio atque peccato nescio quis alienus sit. Et Aegyptii enim opprimebant Hebraeos per potentiam. Unde et Abacuc queritur, quare impius opprimat justuOctavum est: « Pignus debitori reddiderit. » Non omni debitori, alioquin multis occasio recipiendorum pignorum fiet gore clamet ad Dominum, qui ultor est ejus injuriae. Sin autem juxta ea, quae sequuntur panem esurienti dare debemus, et nudum operire vestimento: quanto magis suum reddere, si tamen debitoris indubitata paupertas est? Possumus quoque pignus reddere debitori, quando ei, cui dilectione conjungimur, et qui nobis debet, mutuam charitatem reddimus pignus suum, nihil debiti ejus apud nos ultra retinentes. Nonum possidet locum: « Per vim nihil rapuernisi enim vis fuerit illata, rapina non proficit. EPanem suum esurienti dederit. Per quod docemur eleemosynam
Abbreviated transcription (Latin):
Uultis ait scire hoc quod dictũ ẽ pecẽa pr̃m tes¬
dam in t̾eiam ⁊ qrͣtã gn̾ationẽ ñ id sonare qd̵ ple¬
riq existimant. nec ẽẽ simile huic sententie pacꝰ
comederunt uuã acerbam ⁊ dente ꝰᷤ filior obstu¬
qui desertis untutib pr̃is. se flagłasmanciparit.
nonne ⁊ iste tuta uiuet qr iustꝰ ẽ ⁊ ille morte

Expanded text:
Vultis, ait, scire hoc quod dictum est: Peccata patrum reddam in tertiam et quartam generationem , non id sonare quod plerique existimant; nec esse simile huic sententiae: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstuqui, desertis virtutibus patris, se flagitiis manciparit; nonne et iste vita vivet quia justus est; et ille morte
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe consumes. islud de genesi ꝓferendũ ẽ. Cham
peccauit irridens nuditatẽ pat̾s.⁊ sententiã ñ ip̃e
qui risit. s filiꝰ eiꝰ suscep̃ chanaan. Maledictꝰ ait ca¬

Expanded text:
opere consumes, illud de in Genesi proferendum est, Cham opere consumes, illud de in Genesi proferendum est, Cham peccavit irridens nuditatem patris. Et sententiam non ipse, qui risit, sed filius ejus suscepit Chanaan: « Maledictus, ait, Cha
Abbreviated transcription (Latin):
contempnit. Ds̃ qui pͥmos ⁊ sed̾os stimuloᷤᷤ cogicõnũ
minũ ẽẽ pot̃. nequaꝗ̃ punit. s si cogitata quis facẽ
decreuerit. aut ip̃a que fec̃ noluerit corrigere.
penitentia. Uñ scriptũ ẽ. Nullus hominũ sine pec¬
cato nec si timꝰ quidẽ diei fuerit uita illꝰ num̃abileᷤᷤ
aũ ann uite illiꝰ. Et in alio loco. Quis głabit᷑ eastũ
se hr̃e cor: Et ritrsũ. Astra qͦ ñ sunt mulda in con¬
spectu eiꝰ ⁊ aduersus angłos suoᷤ ꝑuersũ quid ex¬
cogitauit. Si aũ sublimis illa nat᷑a pecc̃o ñ caret.
qͥd dicendũ ẽ de hominib qui fragili carm cͥcũdati de¬
bent loqui cũ apło. Miser ego homo quis me lib̾abit
de corpore mortis huiꝰ . Et illud ut cũ omĩa fecĩmꝰ.
debeamꝰ dr̃e. serui inutiles sumꝰ. quod debuimꝰ facẽ
aũ huiꝰ rei qd̾ nequaꝗͣ primꝰ pulsus cogitõnũ immo
paruꝰm̃tis instinctꝰ puniat᷑ a deo. s si qd̾ m̃te ꝯceꝑi :

Expanded text:
ionum, minum esse potest, nequaquam punit; sed si cogitata quis facere decreverit, aut ipsa quae fecerit, noluerit corrigere poenitentia. Unde scriptum est: Nullus hominum sine peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus. Numerabiles autem anni vitae illius . Et in alio loco: Quis gloriabitur castum se habere cor? Et rursum: Astra quoque non sunt munda in conspectu ejus: et adversus Angcogitavit. » Sin autem sublimis illa natura peccato non caret, quid dicendum est de hominibus, qui fragili carne circumdati debent loqui cum Apostolo: « Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? » Et illud: « Ut cum omnia fecerimus debeamus dicere, Servi inutiles sumus, quod debuimus facere autem hujus rei, quod nequaquam primus pulsus cogitationis, imo parvus mentis instinctus puniatur a Deo, sed si quod mente conceperis
Abbreviated transcription (Latin):
generant. Gͤ scd̾m hunc sensũ cuncta accipienda
sunt quo supͣ diximꝰ pecc̃a parentũ atq gerantũt
in ramis. ñ in radice puniri. Noc int̾im de ꝓu̾bio
siue de parabola dixisse sufficiat. qd̾ lex ⁊ ꝓpħe hoc¬
ẽ exodꝰ ⁊ ierechiei immo ipẽ de qui ⁊ hie ⁊ ibi locu¬
tus ẽ nequaꝗͣ in sententiis disperepare uideat᷑
aut hic corrige qd̾ ibi maledixerit̾. Si quis aũ ł
int̾ se testimonioꝵ scandalũ tollat. illi magis adqͥ¬
escendũ sententie ẽ. Uiuo ego dic̃ dñs si erit uob̾¬

Expanded text:
dum hunc sensum cuncta accipienda quae supra diximus, peccata parentum atque generantium, in ramis, non in radice puniri. Hoc interim de proverbio sive parabola dixisse sufficiat: quod Lex et Pro Exodus et Ezechiel, immo ipse Deus qui et hic et ibi locutus est, nequaquam in sententiis discrepare videatur, aut hic corrigere, quod ibi male dixerit. Si quis autem inter se testimoniorum scandalum tollat, illius magis acquiescendum sententiae est. Vivo ego, dic
Abbreviated transcription (Latin):
montib Quartũ ñ leuasse oculo ad idola. siue
ut lxx tnstulerunt cogitationes domꝰ isrł. Qͥn¬
tũ uxorẽ proximi sui ñ uiolasse. Sexcũ m̃strua¬
te uxoris uitasse cõplexꝰ. Septimũ hominẽ ñ
contͥstasse. siue ut lxx. ediderunt opp̃ssisse ꝑpo
tentiã. Octatiũ. pignꝰ debitori reddidisse. Honũ
ꝑũi nichil rapuisse. ł uuxta.Lxx. tapinã ñ ra
puisse. Decimũ panẽ suũ esurienti dedise. Un¬
decimũ. nudũ oꝑuisse uestim̃to. Ouodecimĩ
ad usurã pecuniã ñ dedisse. Terciũ decinũ niel
ex his que dedit ampliꝰ non accepisse. Quartũ
decimũ ab iniqͥtate auertisse manũ suã. Entũ
mũ decimũ iudicia ⁊nistificõnes illiꝰ eustodise.
Quorũ singła qͥd uelint dicemꝰ in consequenti¬
l .i. Si fuerit ait uir nistꝰ ⁊ fec̃it iudiciũ. Sc¬

Expanded text:
asse ad idola, sive ut LXX transtulerunt, ad cogitationes domus Israel; quintum, uxorem proximi sui non violasse. Sextum, menstruatae uxoris vitasse complexus. Septimum, hominem non contristasse, sive, ut LXX ediderunt, oppressisse per potentiam; octavum, pignus debitori reddidisse; nonum, per vim nihil rapuisse, vel, juxta LXX, rapinam puisse. Decimum, panem suum esurienti dedisse. Undecimum, nudum operuisse vestimento. Duodecimum ad usuram pecuniam non dedisse. Tertium decimum, nihil ex his, quae dederis amplius accepisse. Quartum decimum, ab iniquitate avertisse manum suam. Quintum mum decimum, judicia et justificationes ejus custodisse. Quorum singula quid velint dicemus in consequentibus: « Si fuerit, ait, vir justus, et fecerit judicium. » Sc
Abbreviated transcription (Latin):
que in eo decrefcunt cocidie ⁊ ꝑ uirtutes attenuant᷑
Sitiuit aĩa mea ad te ds. ꝗͣ multiplicit̾ tͥ caro mea.
iustificationẽ tuã. nc̃. Extendit aũ dñs suꝑ ierł
manũ sua. ut corrigat delinquentẽ ⁊ auferat
Qd̾ non solũ in lege ⁊ cerimoniis. s in sabbis qͦ¬

Expanded text:
quae in eo decrescunt quotidie, et per virtutes attenuantur: Sitivit anima mea ad te, Deus, quam multipliciter tibi caro mea : imanum suam, ut corrigat delinquentem, et auferat Quod non solum in lege et caeremoniis, sed in sabbatis quo
Abbreviated transcription (Latin):
quid parabola ħ int̾ filioᷤᷤ i frł dicentiũ Patreᷤᷤ
comederunt uuã acerbã ⁊ dentes filiorũ ob¬
in habraico ñ habetur. M onet aũ scͥptura di¬
uina illud qd̾ in exodo scͥptũ ẽ. Ego sũ dñs ds̃
tuus ds emulator qui reddo pecc̃a patrũ suꝑ
filios usq ad derciã gn̾ationẽ ⁊ qͣrtã gn̾ationẽ
his qui oderunt ine ⁊ facio miscd̾iam imilia
his qui diligunt me ⁊ custodiunt p̾cepta mea
Et it̾m. Descendit dñs deͥ nube. ⁊ astitit iux¬
ta moysen. Et inuocauit moyses in nomine¬
D nẽ ds miserator ⁊ misericors. paciens. ⁊ mana

Expanded text:
est parabola haec in filios Israel, dicentium: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obin Hebraico non habetur. Monet autem divina Scriptura illud quod in Exodo dictum est: Ego sum Dominus Deus tuus. Deus aemulator, qui reddo peccata patrum super filios, usque ad tertiam et quartam generationem his qui oderunt me, et facio misericordiam in millia his qui diligunt me, et custodiunt praecepta mea . Et iterum: Descendit Dominus in nube et astitit juxta Moysen, et invocavit Moyses nomen DominiDomine Deus miserat
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchod̾̃ plancata fuerat n ramos suos ad aqͥ¬
conata ẽ ⁊ non statĩ om̃s ꝓpagines eiꝰ ⁊ palmiteᷤᷤ
siccabunt᷑: Et ñ inquit in brachio magno neq
in ppło multo. fugiens enĩ sedechias ⁊ regis egyp¬
ti auxilio destitutꝰ. a ducib nabut hodonosor
in paralipomenon ⁊ ieremia scͥptũ ẽ. Et fem̃ est
uerbũ dñi ad me dicens. Dic ad domũ exasꝑantẽ.¬
ħ ẽ parabola que sub duab aquit ⁊ uinea duos
reges babilonis ⁊ egypti scͥpͥtura monstraret. ⁊ re¬
deserta amicicia nabuchodonosor. ad regẽ egyp¬
tiũ tnͣstulit. ferietq inquit cũ eo fedus ⁊ accipi&
ab eo us uirandũ ut custodiat pactũ eiꝰ ⁊ seruoe
illud. Qui dissoluit ait pactũ nũqͥd effugiet: Ex
quo discimꝰ ⁊̃ int̾ hostes seruandã fidẽ. ⁊ ñ cisi¬
derandũ cui s ꝑ que uraueris Multo enĩ fidelior
inuentꝰ ẽ ille qui p̃p̃ nom̃ di tͥ credidit ⁊ deceptꝰ

Expanded text:
Nabuchodonosor plantata fuerat, et ramos suos ad aquNabuchodonosor plantata fuerat, et ramos suos ad aquconata est, et non statim omnes propagines ejus, et palmites siccabuntur? Et non, inquit, in brachio grandi, neque in populo multo? Fugiens enim Sedecias, et regis Aegyptii auxilio destitutus, a ducibus Nabuchodonosor et Paralipomenon, et Jeremiae scriptum est . Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Dic ad domum exashaec est parabola, quod sub duabus aquilis et vinea, duos reges Babylonis et Aegypti Scriptura monstraret; et redeserta amicitia Nabuchodonosor, se ad regem Aegyptium transtulit. Feriet, inquit, cum eo foedus, et accipiet ab eo jusjurandum, ut custodiat pactum ejus, et servet illud. Qui dissolvit, ait, pactum, numquid effugiet? Ex quo discimus, etiam inter hostes servandam fidem, et non considerandum cui, sed per quem juraveris. Multo enim fidelior inventus est ille, qui propter nomen Dei tibi credidit, et deceptus
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m ẽ in uineã firmã. ⁊ paruulã ut cm̃ apparent
rami eiꝰ ut uidet᷑ qͥdẽ hr̃e regnũ. s ip̃m regnũ eiꝰ
humile atq infirmũ babilonii pͥncipis reg̾etur
arbitͥo. h oc int̾im de presenti capitulo cui subnec¬
tamꝰ ⁊ reliqua. Et fcã ẽ aquila altã gͣndis. magniᷤ
alis multisq plumis. Et ecce uinea ista qͣi mitẽs
radices suas ad eã ⁊c̃. Aquila scd̾a .i. alt̾a. ⁊ ip̃a
rao. Et ecce uinea ista sub audit᷑ rex sedechiaᷤᷤ qui
a nabuchodonosor in ierłm fuerat constitutꝰ. cep̃
inqͥt mitt̾e ꝓpagines suas ad eã .i. ad regẽ egyptioꝵ
legatos dirig̾e. n ab eo ccͣ regẽ cui subditꝰ erat auxi¬
liũ postulare. hoc ẽ em̃ qd̾ scͥptura nc̃ diẽ ut ir¬
rigaret eã de areolis germinis sui que int̾ra bo
na a nabuchodonosor plantata erat. ut fac̾et fron¬
des ⁊ afferret fructũ. ⁊ cresc̾et in uineã latiorẽ.
ꝓpt̾ea iubet᷑ ꝓpħe ut loquat᷑ ad uineã que a

Expanded text:
apparerent rami ejus, ut videretur quidem habere regnum, sed ipsum regnum ejus humile atque infirmum, Babylonii principis regeretur arbitrio. Hoc interim de praesenti capitulo, cui subnectamus et reliqua. Et facta est aquila altera grandis, magnis alis, multisque plumis. Et ecce vinea ista quasi mittens radices surao. Et ecce vinea ista subauditur rex Sedecias, qui a Nabuchodonosor in Jerusalem fuerat constitutus, coepit, inquit, mittere propagines suas ad eam, id est, ad regem Aegyptiorum, legatos dirigere, et ab eo contra regem, cui subditus erat, auxilium postulare. Hoc est enim quod Scriptura nunc dicit, ut irrigaret eam de areolis gena a Nabuchodonosor plantata erat, ut faceret frondes, et adferret fructum, et cresceret in vineam latiorem. Propterea jubetur prophetae ut loquatur ad vineam, quae a
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ di obliuio. q̃ p̃sentia bona putat ẽẽ ꝑpecua.
⁊ nũquã sͥ necessariis indigendũ. Oua p̃p ⁊ in lege
precipit᷑. Attende ne comedens ⁊ bibens. ⁊ saturatꝰ.
edifices donios optimas. habensq oues ⁊ boues. ar¬
gentũ ⁊ aurũ: obliuiscaris dñi ditui. Et in alio

Expanded text:
sequitur Dei oblivio, quae praesentia bona putat esse perpetua, et numquam sibi necessariis indigendum. Quapropter et lege praecipitur: Attende, ne comedens et bibens et saturatus, aedificatis domibus optimis, habensque oves et boves, argentum, et aurum, oblivisca
Abbreviated transcription (Latin):
amorreꝰ. Cui enĩ scelera ꝓfec̾int. scindunt᷑ in
partes. ⁊ unione deserta. in turbam ꝓficiunt
ac multitudinẽ q̃ cũ iħu ñ ualet ad montana
prior peccauit᷑ ⁊ ab assiriis ducta ẽ in captiuita¬
tẽ ⁊ minor ac iunior sodoma que refertur ad gen¬
tiĩ turbã. Alioquin eo cẽpore sodoma ñ erat. q̃
priꝰꝗͣ in scͥpturis legamus ierłm. cũ gomorra ad¬
amã ⁊ seboym diuino fuerat igns deleca. Media
aũ int̃ duas sorores ierłm que alio noĩe appellat᷑
Multoq ierłm sceleratiora peccauit quã sama¬
ria ⁊ sodona ĩ tẽplo adorans idolũ zeli: ⁊ pꝰ ea

Expanded text:
Amorrhaeus. Cum enim scelera profecerint, scinduntur in partes; et unione deserta, in turbam proficiunt ac multitudinem, quae cum Jesu non valet ad montana prior peccavit, et ab Assyriis ducta est in captivitatem: et minor ac junior Sodoma, quae refertur ad gentium turbam. Alioquin eo tempore Sodoma non erat, quae prius quam in Scripturis legamus Jerusalem, cum Gomorra, Adama et Seboim, divino fuerat igne deleta . Media autem inter duas sorores Jerusalem, quae alio nomine appellatur multoque Jerusalem sceleratiora peccavit quam Samaria et Sodoma, in 180 templo adorans idolum Zeli, et postea