comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sib oꝑabatur. sicut sese habent oꝑa fabres. ł
ipsa reprehendit qđ reprebendit suꝑbia eoꝵ qui
honesti uocari amant seẽ ñ amant. Hon gͥ decligna¬
recur apłs siue rusticanũ aliqđ opꝰ aggredi. siue in
opificũ labore uersari. Qui enĩ ait sine offensioẽ
estoce udeisq grecis & ȩccłȩ d̃i quosinhac cau¬
sartu os facieb ereri posset ignoro. ludos dixerĩt:
pacriar uio chȩ pecora pauerunt. Si grecos
quos etiam paganos dicimus: etiam philosophõ
muaia ltum sibi honorabiles sutores habuerunt.
dipciłam dĩ. homo ille ustus ⁊ ad testimoniũ con-¬
iugalis semꝑ mansurȩ uirginitatis electus. cui
ber fuit. Quicquid hoꝵ gͦ cum innocentia & sine
staude homines oꝑantur: bonũ est. Nam preca¬
uet hoc & ipse apł̃s. ne quisquã ex necessitate su¬
stentande uitȩ in mala oꝑa delabatur. Qui fura:¬
batur inquit iam ñ furetur. Magis aũ laboret

Expanded text:
sibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorumsibus operabatur, sicut sese habent opera fabrorumipsa reprehendit, quod reprehendit superbia eorum, qui honesti uocari amant, sed esse non amant. non igitur dedignaretur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum labore uersari. qui enim ait: sine offensione estote Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei, quos in hac causa reuereri posset ignoro. si Iudaeos dixerint, patriarchae pecora pauerunt; si Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui ber fuit. quidquid horum ergo cum innocentia et sine fraude homines operantur, bonum est. nam praecauet hoc et ipse apostolus, ne quisquam ex necessitate sustentandae uitae in mala opera delabatur. qui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos. Memores etiam uerboꝵ dñi iħu. q ip¬
se dix̃. Beatiꝰ est magis dare. quã acciꝑe. hu
fortasse aliquis dicat. Si corporale opꝰ faciebat
apłs unde u itam istam sustentaret. qđ e
rat ipsũ meo opꝰ ⁊ quando ei uacabat &t oa¬
ri. & euan ua głium predicare: Cui respon¬
deo. Puta nescire. Corporaliter tam̃ oꝑati
euangłio uiueret. ea quȩ sitpra dicta sunt sms
ulla dubitatione testantur. Neq enĩ aut unoli¬
co aut breuiter dictũ est ut possit curꝰuis astied¬
simi tergiuersatione in aliam traduci ꝑuertis
sententiam. Cum gͥ tantȩ auctoritatis tam magus
⁊crebris molib contradicentiũ conteratur ad¬
uersitas. quid a me querunt. ł quale opꝰ facii¬
bat. ł quando faciebat: Hnũ scio. q nec fura
faciebat. nec effractor. aut latro erat. nec auti¬
ga. aut uenator. aut histrio. nec turpilucrus.ͥ
innocenter ⁊ honeste que apta suit humanis s¬

Expanded text:
infirmos, memores etiam uerborum domini Iesu, quia ipinfirmos, memores etiam uerborum domini Iesu, quia ipse dixit: beatum est magis dare quam accipere. Hic fortasse aliquis dicat: si corporale opus operabatur apostolus, unde uitam istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et operari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta me nescire; corporaliter tamen » opeeuangelio uiueret, ea quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione testantur. neque enim aut uno loco aut breuiter dictum est, ut possit cuiusuis astutissimi tergiuersatione in aliam traduci peruertique sententiam. cum igitur tantae auctoritatis tam magnis et crebris molibus contradicentium conteratur aduersitas, quid a me quaerunt, uel quale opus faciebat uel quando faciebat? unum scio, quia nec furta faciebat nec effractor aut latro erat nec auriga aut uenator aut histrio nec turpilucrus; sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis u
Abbreviated transcription (Latin):
ne. quã hic dicit se uelle amputare: uoluit in¬
telligi qđ ibi ait. neq in occasione cupiditatis
ds cestis est. Et qđ hic dic̃. me ipsum humilian¬
do ut uos exaltaremini. ahoc in prima ad eos¬
dem counthios. factus sum infirmis infirmus.
hoc ad tessalonicenses. factus sum paruulus in
medio ur̃m. tanꝗͣ si nutrix foueat filios suos.
Pinde attende sequentia. hta inquit desid̃antes
estis. Recordamini aũ fr̃s laborem nrm̃. ⁊ erĩ¬
pnam nocte & die oꝑantes. ne quẽ ur̃m gr¬
uaremꝰ. Hoc enĩ suꝑiꝰ ait: cum possemꝰ boneri
falsis sufpicionib agitati odissent. quasi uenale
euangłium. tanquam maternis paternis q
uiscerib tremefactus hoc fecit. Sic etiam in
actib apłoꝵ idẽ loquitur. cũ a muleto mittens
multa argentũ inquit łͥ aurũ ł uestẽ nullius
concupiui. Ipsi scitis qm̃ necessitatib meis: en
qui mecũ fuerunt he manus seruierunt. Ot̃
ostendi uobis. qm̃ sic laborantes oportet / uiuare

Expanded text:
quam hic dicit uelle se amputare, uoluit intellegi quod ibi ait: neque in occasione cupiditatis, deus testis est. et quod hic dixit: me ipsum humiliando, ut uos exaltaremini, hoc in prima ad eosdem Corinthios: factus sum infirmis infirmus, hoc ad Thessalonicenses: factus sum paruulus in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. proinde adtende sequentia. ita, inquit, desiderantes estis. recordamini enim, fratres, laborem nostrum et aerumnam, nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus: hoc ergo falsis suspicionibus agitati odissent quasi uenale euangelium, tam quam paternis maternisque uisceribus tremefactus hoc. fecit. sic etiam in Actibus apostolorum idem loquitur, cum a Mileto mittens us inter multa, argentum, inquit, uel aurum uel uestem nullius concupiui. ipsi scitis, quoniam necessitatibus meis et eorum qui mecum fuerunt, hae manus seruierunt. omnia ostendi uobis, quoniam sic laborantes oportet iuuare
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in xp̃i noĩe sicut ꝑ alias terras. sic ꝑ totam affri-¬
cam pullulare. Nonne gͦ inflãmamini zelo dĩ
ñne concalescit cor ur̃m intra uos. & in meditati¬
one urã exardescit ignis. ut istoꝵ mala oꝑa boniᷤ
oꝑib ꝑsequamini. ut eis ampittetis occasionẽ tur¬
pium nundinarũ. quib existimatio ur̃a ledit̾.

Expanded text:
 cupimus, sicut per alias terras, sic per totam Africam pullulare. nonne ergo inflammamini zelo dei? nonne calescit cor uestrum intra uos, et in meditatione uestra exardescit ignis, ut istorum mala opera bonis operibus persequamini, ut eis anputetis occasionem turpium nundinarum, quibus e
Abbreviated transcription (Latin):
nis ur̃is. neq peram in uia. neq duas tunicas. ne-¬
q calciamenta neq uirgã. Dignus est enĩ oꝑariꝰ
cibo suo. Ecce uͥ constituit dñs qđ idem apł̃s cõme¬
morat. Ad hoc enĩ dix̃ illa omiã ne portarent: ũ
uͥ opꝰ eẽt ab eis acciꝑent quib annunciabant reg¬
nũ di. Ne quis aũ arbitretur solis duodecĩ hoc
fiusse concessũ: uide qͥd etiã lucas narret. Posts
inquit designauit dñs ⁊ alios Ixx. duos. ⁊ misit

Expanded text:
ris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam; dignus enim est operarius cibo suo. ecce ubi constituit dominus quod idem apostolus commemorat. ad hoc enim dixit illa omnia ne portarent, ut, ubi opus esset, ab eis acciperent quibus adnuntiabant regnum dei. Ne quis autem arbitretur solis duodecim hoc fuisse concessum, uide quid etiam Lucas narret. post haec, inquit, designauit dominus et alios septuagint
Abbreviated transcription (Latin):
est auferebat. E mulieres uoluit ut se ad sparan¬
da ⁊ ministranda necessaria sequerentur. osten-¬
dens qͥd ȩuangłistis ⁊ ministris di tanqͣ̃ militib
a plebib dĩ canꝗͣ ꝓuincialib deb̾etur. Ut si qͥs eo
qđ sibi deb̾etur uti nollet sic̃ paulꝰ apłs noluit
ampliꝰ impendẽt ȩccłȩ ñ exigendo stipendiũ de¬
bitũ. s cotidianũ uictũ suis laborib transigendo.
Audierat enĩ stabulariꝰ ad quẽ uulneratꝰ ille ꝑdu-¬
ctus est. Si quid ampliꝰ erogaueris: in redeundo
reddã tibi. Ampliꝰ gͦ erogabat apłs paulꝰ: qͥ suis
ut ipse testatur stipendiis militabat. In euangłio
enĩ scriptũ est. Deinceps ⁊ ipse iter faciebat ꝑ ci¬
uitatẽ ⁊ castellũ: p̃dicans ⁊ euangłizans regnũ¬

Expanded text:
est, auferebat. et mulieres uoluit ut se ad praeparanest, auferebat. et mulieres uoluit ut se ad praeparanda et ministranda necessaria sequerentur, ostendens, quid euangelistis et ministris dei tamquam militibus a plebibus dei tamquam prouincialibus deberetur; ut, si quis eo quod sibi deberetur, uti nollet, sicut Paulus apostolus noluit, amplius inpenderet ecclesiae non exigendo stipendium debitum, sed cotidianum uictum de suis laboribus transigendo. audierat enim stabularius, ad quem uulneratus ille perductus est: si quid amplius erogaueris, in redeundo reddam tibi. amplius ergo erogabat apostolus Paulus, qui suis, ut ipse testatur, stipendiis militabat. in euangelio enim scriptum est: deinceps et ipse iter faciebat per ciuitatem et castellum praedicans et euang
Abbreviated transcription (Latin):
ligentes ñ sororẽ mulierẽ. cũ ille dret nunqͥd ñ
habemꝰ potestatẽ sororẽ mulierẽ circumducendi
s uxorẽ interp̃tati sunt. Fefellit eos uerbi greci
ambiguitas. qđ ⁊uxor ⁊ mulier eodẽ uerbo gece
rint. qi neq mulierẽ tantũ modo ait. s sororẽ
mulierẽ. neq ducendi s circũducendi. Uerun¬
tamen alios interprites ñ fefellit hec ambiguitaᷤᷤ.
uersationis mulieres circumirent quacunq e¬
uangłium p̃dicabant. ut eis de sua substantia
necessaria ministrarent: euangłium audiant
⁊ cognoscant que admodũ hoc ipsiꝰ dñi exemplo
faciebant. Dñõ enĩ nr̃ more miscdiȩ suȩ infirmi¬
compatiens. cũ ei possent angłi ministrare.
loculos habebat quo mitte̾tur pecunia quȩ
conferebatur abonis fidelib eoꝵ uictui necessa-¬
ria quos loculos iude cõmendauit. ut etiã fureͤ
si euitare ñ possemꝰ. tolerare in eccła disceremꝰ.
Ille enĩ ea quȩ mittebantur sicut de illo scriptũ

Expanded text:
mulierem\', cum ille diceret: numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi? sed 'uxorem\' interpretati sunt. fefellit eos uerbi graeci ambiguitas, quod et uxor et mulier eodem uerbo graecrint, quia neque "mulierem" tantummodo ait, sed \'sororem mulierem\' neque <ducendi\', sed ccil\'cumducendi\'. uerumtamen alios interpretes non fefellit haec ambiguitas etuersationis mulieres circumirent, quacumque euangelium praedicabant, ut eis de sua substantia necessaria ministrarent, euangelium audiant et cognoscant, quemadmodum hoc ipsius domini exemplo faciebant. dominus enim noster more misericordiae suae infirmiconpatiens, cum ei possent angeli ministrare, et loculos habebat, quo mitteretur pecunia, quae conferebatur utique a bonis fidelibus eorum uictui necessaria: quos loculos Iudae commendauit, ut etiam fures, si euitare non possemus, tolerare in ecclesia disceremus. ille enim ea quae mittebantur, sicut de illo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uocatur magdalena. de qua demonia septẽ
exierant iohanna uxor cute ꝓcuratoris herodi.
⁊ susanna ⁊ aliȩ multȩ quȩ ministrabant eis de
facultatib suis. Hoc exemplũ dñi imitabantur
apłi. ad accipiendũ sibi debitũ cibũ. de quo idẽ
dñs aꝑtissime loquitur. E untes inquit p̃dicate di¬
centes. q appropinquauit regnũ celoꝵ Infirmos
curate. mortuos suscitate leprosos mundate. de-

Expanded text:
quae vocatur Magdalene ex qua daemonia septem exierant. et Johanna uxor Cuzae procuratoris Herodis. et Susanna et aliae multae. quae ministrabant eis. de facultatibus suis. hoc exemplum domini imitabantur apostoli ad accipiendum debitum sibi cibum; de quo idem dominus apertissime loquitur. euntes, inquit, praedicate dicentes, quia adpropinquauit regnum caelorum. infirmos curate, mortuos suscitate, leproso
Abbreviated transcription (Latin):
cut nichił reponunt uolatilia celi. Si aũ aliquid
reponere in crastinũ pot̃ ñ ẽẽ contra euangłiũ
uͥ dictũ est. respicite uolatilia celi q neq semr¬
nant neq metunt. neq congregant in apothecaᷤᷤ
pot̃ etiã ñ esse contra euangłium nec contra simi¬
litudinẽ uolatilrũ celi uitã istã carnis corporalis
oꝑationis labore transigere. Si enĩ urgeantur ex
euangłio ut nichil reponant in crastinũ: rectis.¬
sime respondent. Cur gͦ ipse dñs loculos habuit
ubi pecuniã collectã reponeret: Curtanto ante
same imminente frumenta scĩs patrib missa st̃:
Curapłi sic indigentiȩ scoꝵ necessaria procuraruns
ne deesset in posterũ ut beatissimus paulus ad co-¬
rinthios in epistola scib̾et. de collectis aũ in scõs. si¬
cut ordinaui ȩccł̃us galathiȩ ita & uos facite. scđ̃m
unã sabbati unusquisq ur̃m apł̃ se ponat thesau

Expanded text:
cut nihil reponunt uolatilia caeli. si autem aliquid cut nihil reponunt uolatilia caeli. si autem aliquid reponere in crastinum potest non esse contra euangelium, ubi dictum est: respicite uolatilia caeli, quia neque seminant neque metunt neque congregant in apothecas, potest etiam non esse contra euangelium nec contra similitudinem uolatilium caeli uitam istam carnis corporalis operationis labore transigere. Si enim urgeantur ex euangelio, ut nihil reponant in crastinum, rectissime respondent: cur ergo ipse dominus loculos habuit, ubi pecuniam collectam reponeret? cur tanto ante fame inminente frumenta sanctis patribus missa sunt? cur apostoli sic indigentiae sanctorum necessaria procurarunt, ne deesset in posterum, ut beatissimus Paulus ad Corinthios - in epistula scriberet: de collectis autem in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. secundum unam sabbati unusqui
Abbreviated transcription (Latin):
lum ñ reprehendo: s quantũ dignũ est laudare
ñ possũ. Quid tam̃ de his dicimꝰ scd̾m istoꝵ intel¬
lectũ ex euangłicis uerbis: An forte quo funt sancti¬
ares eo sunt uolucrib dissimiliores. ꝙi nisi reponãt
sibi escas in płimos dies. include se ita ut faciunt
ñ ualebunt: Et utiq nobiscũ audiunt: nolite gͦ
cogitare in crastinũ. Quaꝑpter uo breutter comple¬
ctar
isti qui ex euangłio ꝑuerse intellecto tam manifesta
apłica precepta apłica ꝑuertere moliuntur : aut ñ
cogitent in crastinũ sicut uolatilia celi. aut optẽ¬
ꝑent apło sicut filii dilecti. lmmo utrũq faciant
q utrũq concordat. Non enĩ contraria dnõ suo
monetet apłs paulus. seruus xpĩ iħu. hoc enĩ istiͤ
aꝑte dicimus. Si uolatilia cęli sic intelligitis in euan¬
głio ut nolitis oꝑando manib ur̃is uictũ tegum̃¬
tũ q ꝓcurare: nil etiam reponatis in crastinũ si¬

Expanded text:
lum non reprehendo, sed, quantum dignum est, laudare lum non reprehendo, sed, quantum dignum est, laudare non possum. quid tamen de his dicimus secundum istorum intellectum ex euangelicis uerbis? an forte quo sunt sanctiores, eo sunt uolucribus dissimiliores, quia nisi reponant sibi escas in plurimos dies, includere se ita, ut faciunt, non ualebunt? et utique nobiscum audiunt: nolite ergo cogitare in crastinum. Quapropter, ut breuiter conplectar, isti, qui ex euangelio peruerso intellectu tam manifesta apostolica praecepta peruertere moliuntur, aut non cogitent in crastinum, sicut uolatilia caeli, aut obtemperent apostolo, sicut filii dilecti; immo utrumque faciant, quia utrumque concordat. neque enim contraria domino suo moneret Paulus seruus Christi Iesu. hoc enim istis aperte dicimus: si uolatilia caeli sic intellegitis in euangelio, ut nolitis operando manibus uestris uictum tegumentumque procurare, nihil etiam reponatis in crastinum, si
Abbreviated transcription (Latin):
tente anno posse in agris reꝑiri ł ex arbore. ł ex
herbis ł ex quib cunq radicib qđ in escam sumi
possit incoctũ. aut certe tanta excitatio corponᷤ
adhibeatur ut ea quȩ coquenda sunt eciã cruda
absumpta ñ noceant. possitq etiam hiemalib
quibuslibet asꝑitatib ad pabula ꝓcedi. atq ita
fiat ut nichil p̃parandũ auferatur. nichil in cra¬
stinũ reponatur. ñ poterunt ista seruare qui se
ꝑ multos dies a conspectu hominũ seꝑatos & nul¬
li ad se prebentes accessum includunt se ipsos ui-¬
uentes in magna intentione orationũ. Hi enĩ facil¬
lima quidem atq uilissima secũ tam̃ include alim̃¬
ta consuerunt. quȩ in illos dies quib a nullo uidĩ
statuerunt sufficiant. Qd aues ñ faciunt. Ut hoꝵ
quidẽ exercitationẽ in tam mirabili continentia
quandoqͥdẽ habent ociũ quo hȩc agant imitandã
ñ suꝑba elatione. s misccdi scĩtate ꝓponant. ñ so¬

Expanded text:
tente anno posse in agris reperiri uel ex arbore uel ex tente anno posse in agris reperiri uel ex arbore uel ex herbis uel ex quibusque radicibus, quod in escam sumi possit incoctum aut certe tanta excitatio corporis adhibeatur, ut ea, quae coquenda sunt, etiam cruda adsumpta non noceant possitque etiam hiemalibus quibuslibet asperitatibus ad pabula procedi, atque ita fiat, ut nihil praeparandum auferatur, nihil in crastinum reponatur: non poterunt ista seruare, qui se per multos dies a conspectu hominum separatos et nulli ad se praebentes accessum includunt se ipsos uiuentes in magna intentione orationum. hi enim facillima quidem atque uilissima, secum tamen includere alimenta consuerunt, quae in illos dies, quibus a nullo uideri statuerunt, sufficiant: quod aues non faciunt. et horum quidem exercitationem in tam mirabili continentia, quandoquidem habent otium, quo haec agant seque imitandos non superba elatione, sed misericordi sanctitate proponant, non so
Abbreviated transcription (Latin):
prehendentur: s tanquã sturni fugarentur. Nc̃
u̾ille quantũ poterit imitabitur auẽ. quẽ caꝑe
uinator ñ potuerit. S eece concedant om̃i serũ
d̃i ut cũ uolunt in eoꝵ agros exeant. atq inde secu¬
ri refectiq discedant: sicut ppło isrł ꝑ legem pre¬
ceptũ est. ut in agris suis furem nullus teneret.
ni qui secũ aliquid uellet auferre: Nam qui nichil
alid̃ attigisset quã id qđ comedisset: liberũ impu¬
nitũq ab ire sinerent. Unde etiam spicas uellen¬
tib discipulis dni: de sabbato potiꝰ quã de furto
iudei calũpniati sunt. S quid erit agendũ de hiᷤ
temporib anni. quib esca quȩ statim sumi possit
in agris ñ inuenitur: Quisquis aliquid domũ qđ si-¬
bi coquendo p̃pararet auferre temptauerit: scđm
istoꝵ intellectũ audiet ex euangłio. Pone. Hoc enĩ
aues ñ faciunt. Uerũ & hoc concedamus: toto uer¬

Expanded text:
prehenderentur, sed tamquam sturni fugarentur. nunc prehenderentur, sed tamquam sturni fugarentur. nunc uero ille, quantum poterit, imitabitur auem, quem capere uenator non potuerit. sed ecce concedant omnes serui dei. ut cum uolunt in eorum agros exeant atque inde securi refectique discedant: sicut populo Israhel per legem praeceptum est, ut in agris suis furem nullus teneret, nisi qui secum aliquid uellet auferre; nam qui nihil aliud adtigisset quam id quod comedisset, liberum inpunitumque abire sinerent. unde etiam spicas uellentibus discipulis domini de sabbato potius quam de furto iudaei calumniati sunt. sed quid erit agendum de his temporibus anni, quibus esca, quae statim sumi possit, in agris non inuenitur? quisquis aliquid domum quod sibi coquendo praeparet auferre temptauerit, secundum istorum intellectum audiet ex euangelio: pone; hoc enim aues non faciunt. Verum et hoc concedamus, toto uer
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quib credo qđ illi sibi panẽ fecerunt: aut cer¬
te faciendũ curauerunt: qđ aues ñ faciunt. S
suam isti ut dicere cȩꝑam etiam illos aliquo gra-¬
du iusticiȩ transierunt. & omĩno in his que ad
transigendam uitã istam ꝑtinent sicut uolucres
agunt: ostendant nobis homines seruire uolu¬
erib sicut sibi seruiri uolunt: nisi captis & inclu¬
sis quib fides ñ habetur. ne uolantes ñ redeant.
Ettam̃ illȩ malunt frui libertate: & ex agris qͣn-¬
tũ satis est caꝑe quã ab hominib apposita & appa¬
rata sumere. ꝓinde rursus istos alio sublimiore
gradu iusticiȩ suꝑabunt: qui se ita instituerint
ut cotidie in agros tanꝗͣ in pastũ ꝑgant. & quo
tempore inuenerint carpant: & sopita fame re¬
uertantur. S plane ꝓpter agroꝵ custodes quã bonũ
esset. si etiam pennas largiri dñs dignaretur. ut
serui cłi in agris alienis inuenti ñ tanquã fures cõ¬

Expanded text:
ex quibus credo quod illi sibi panem fecerunt aut cerex quibus credo quod illi sibi panem fecerunt aut certe faciendum curauerunt: quod aues non faciunt. sed si iam isti, ut dicere coeperam, etiam illos aliquo gradu iustitiae transierunt et omnino in his, quae ad transigendam istam uitam pertinent, sicut uolucres agunt, ostendant nobis homines seruire uolucribus, sicut sibi seruiri uolunt, nisi captis et inclusis, quibus fides non habetur, ne uolantes non redeant: et tamen illae malunt frui libertate et ex agris quantum satis est capere quam ab hominibus adposita et adparata sumere. Proinde rursus istos alio sublimiore gradu iustitiae superabunt, qui se ita instituerint, ut cotidie in agros tamquam in pastum pergant et quo tempore inuenerint carpant ac sopita fame reuertantur. sed plane propter agrorum custodes quam bonum esset, si etiam pinnas largiri dominus dignaretur, ut serui dei in agris alienis inuenti non tamquam fures con
Abbreviated transcription (Latin):
horrea uerbũ ex uerbo. repostoria dici possunt.
c urgͦ isti manus ociosas & plena repostoria uoluis
habere: Cur ea quȩ sumunt ex laborib alioꝵ re¬
condunt & seruant. unde cotidie ꝓferatur: Cur
deniq molunt & coquunt: Hoc enĩ aues ñ faciuns.
dut si reꝑiunt qͥb hoc opꝰ qͦ ꝑsuadeant. ut eis ꝑ fin-¬
głos dies escas afferant pp̃aratas: saltim sibi aquaᷤᷤ
ede fontib afferunt. ł de cisternis aut puteis hau¬
riunt. & reponunt. Hoc uolatilia ñ faciunt. S si
hoc placet: studeant etiã boni fideles & regis ȩter-¬
ni deuotissimi ꝓuinciales. fortissimis eiꝰ militibus
usq ad ista seruire. ut sibi nec aquã implere co-¬
gantur. si iam etiã illos qui tunc erant hiero solimȩ
nouo gradu iusticiȩ suꝑgressi sunt. Nam illis fa-¬
me ĩminente. & ꝑ propħas qui tunc erant ante
predicta boni fideles ex grecia frumenta misert̃.

Expanded text:
horrea uerbum ex uerbo repostoria dici possunt. horrea uerbum ex uerbo repostoria dici possunt. cur ergo isti manus otiosas et plena repostoria uolunt habere? cur ea, quae sumunt ex laboribus aliorum, recondunt et seruant, unde cotidie proferatur? cur denique molunt et coquunt? hoc enim aues non faciunt. aut si reperiunt, quibus hoc opus quoque persuadeant, ut eis per singulos dies escas adferant praeparatas, saltem sibi aquam uel de fontibus adferunt uel de cisternis aut puteis hauriunt et reponunt: hoc uolatilia non faciunt. sed si hoc placet, studeant etiam boni fideles et regis aeterni deuotissimi prouinciales fortissimis eius militibus usque ad ista seruire, ut sibi nec aquam inplere cogantur, si iam etiam illos, qui tunc erant Hierosolymae, nouo gradu iustitiae supergressi sunt. nam illi fame inminente et per prophetas, qui tunc erant, ante praedicta boni fideles ex Graecia frumenta miserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
miscłiam. Multo enĩ misccđłius oꝑatur erga ani¬
mas infirmoꝵ. qui fame bonȩ seruoꝵ cdĩ consult
quã erga corpera egentiũ qui panẽ esurientib
frangit. Quaꝓpt̾ utinã isti qui uacare uolunt mi¬
nib: omĩno uacarent & linguis. Neq enĩ tam
multos ad imitationẽ inuitarent. si eis ñ tantu
mirabilia sunt oꝑa pigroꝵ. ut impedire uelut
diretur ipsum euangłium. Et tam̃ si eos ex ipsis
euangłii uerbis scđm eoꝵ intellectũ uiuere coganꝰ
priores nobis suade conabuntur quã ñ ita siunt il¬
telligenda ut intelligunt. Certe enĩ ꝓpterea se di¬
cunt oꝑari ñ debere. ꝙ nec uolucres celi seminant
neq metunt. de quib nobis dñs simłitudinẽ de¬
dit ne de talib necessaruis cogitemus. Curgͦ ñ
attendunt qđ sequitur: Heq enĩ hoc tantũ mod
dictũ est ꝙ ñ seminant neq metunt: s adias̾
est. neq congregant in apothecas. Apothece aũ ł

Expanded text:
misericordiam. multo enim misericordius operatur erga animisericordiam. multo enim misericordius operatur erga animas infirmorum, qui famae bonae seruorum dei consulit, quam erga corpora egentium, qui panem esurientibus frangit. quapropter utinam isti, qui uacare uolunt manibus, omnino uacarent et linguis! neque enim tam multos ad imitationem inuitarent, si eis non tantumirabilia sunt opera pigrorum, ut inpedire uelint diretur ipsum Evangelium. Et tamen si eos ex ipsis Evangelii verbis secundum eorum intellectum vivere cogamus, priores nobis suadere conabuntur, quam non ita sint intelligenda ut intelligunt. Certe enim propterea se dicunt operari non debere, quia nec volucres coeli seminant, neque metunt, de quibus nobis Dominus similitudinem dedit, ne de talibus necessariis cogitemus. Cur ergo non attendunt quod sequitur? Neque enim tantummodo hoc dictum est, quia non seminant neque metunt, sed adiectum est: neque congregant in apothecas. apothecae autem uel
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Simulaũ & ociosȩ eẽ discunt. Non solũ aũ
ociose s etiam curiosȩ. & uerbosȩ. loquentes que
ñ oportedt. hoc illȩ de malis feminis dicebat:
qđ nos etiã in malis uiris dolemus & plangimus.
qui aduersus eũ ipsũ in cuiꝰ epłis ista legimꝰ. ociosi
& uerbosi quȩ ñ oportet loquuntur. Et qui sunt
inter eos qui eo ꝓposito ad scãm militiam uenert̃.
ut placeant cui se ꝓbarunt. cũ ita uigeant uiri¬
b corporis & integritate ualitudinis. ut ñ solũ
pti istoꝵ ociosis corruptisq sermonib quos uidi¬
care ꝑ imꝑitũ tirociniũ ñ ualent: in eandẽ la¬
bem pestifera contagione mutantur. Non solũ ñ
imitantes obedientiã scõꝵ quiete oꝑantiũ. &
alioꝵ monasterioꝵ in saluberrima disciplina scb̃m
apłicam normã uiuentiũ. s etiã insultantes me¬
liorib tanquã conseruatriẽ euangłu predican¬
tes pigritiã. tanꝗ preuaricatricẽ accusantes

Expanded text:
dicit: simul enim et otiosi esse discunt; non solum autem dicit: simul enim et otiosi esse discunt; non solum autem otiosi, sed etiam curiosi et uerbosi, loquentes quae non oporteat. hoc ille de malis feminis dicebat, quod nos etiam in malis uiris dolemus et plangimus, qui aduersus eum ipsum, in cuius epistulis ista legimus, otiosi et uerbosi quae non oportet loquuntur. et qui sunt inter eos, qui eo proposito ad sanctam militiam uenerint, ut placeant cui se probarunt, cum ita uigeant uiribus corporis et integritate ualetudinis, ut non solumpti istorum otiosis corruptisque sermonibus, quos iudicare per inperitum tirocinium non ualeant, in eandem labem pestifera contagione mutantur, non solum non imitantes oboedientiam sanctorum quiete operantium et aliorum monasteriorum in saluberrima disciplina secundum apostolicam normam uiuentium, sed etiam insultantes melioribus, tamquam conseruatricem euangelii praedicantes pigritiam, tamquam praeuaricatricem accusantes
Abbreviated transcription (Latin):
mero uere magni & imitandi extiterunt. Nam
ꝓꝓterea & infiria mundi elegit ut confundet¬
sapientes. Et ignobilia mundi & ea que ñ sunt
tanquã sint. ut ea quȩ sunt euacuentur. ut ñ
głetur om̃is caro corã dõ. Hȩc itaq pia & scã co-¬
gitatio facit ut etiã tales ad mittantur. qui nul¬
lũ afferant mutatȩ in meliꝰ uite documentũ. Ne¬
q enĩ apparet utrũ ex ꝓposito seruitutis dĩ uene¬
rint: an uitam inopẽ ⁊ laboriosam fugientes. ua¬
cui pasciatq uestiri uoluerint. & insuꝑ honorari
ab eis a quib contempni conteriq consueuerant.
ł ales gͦ qdđ se quo minus oꝑentur de infirmitate
corporis excusare ñ possunt. p̃teritȩ qͥppe uitȩ cõ¬
suetudine conuincuntur. umbraculo malȩ dis¬
cipline se c̃tegunt. ut ex male intellecto euangłio
p̃cepta apłica ꝑuert̾e meditentur. uere uolatilia
dius uiniorib indisciplinatis cauendũ idẽ apls

Expanded text:
mero uere magni et imitandi extiterunt. nam mero uere magni et imitandi extiterunt. nam propterea et infirma mundi elegit deus, ut confundesapientes; et ignobilia mundi et ea quae non sunt, tamquam sint, ut ea quae sunt euacuentur, ut non glorietur omnis caro coram deo. haec itaque pia et sancta cogitatio facit, ut etiam tales admittantur, qui nullum adferant mutatae in melius uitae documentum. neque enim adparet utrum ex proposito seruitutis dei uenerint, an uitam inopem et laboriosam fugientes uacui pasci atque uestiri uoluerint et insuper honorari ab eis, a quibus contemni conterique consueuerant. tales ergo quoniam se, quo minus operentur, de infirmitate corporis excusare non possunt praeteritae quippe uitae consuetudine conuincuntur — umbraculo malae disciplinae se contegunt, ut ex male intellecto euangelio praecepta apostolica peruertere meditentur: uere uolatilia duis iunioribus indisciplinatis cauendum idem apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
nere ñ posse. Tales fortasse multi erant in hiero¬
solima. Nam & scriptũ est qđ prȩdia sua uendi-¬
derint. & precia eoꝵ ante pedes apł̃oꝵ posuerint
ut distribueretur uniciuq sicut opus erat. qr ꝓpe
inuenti sunt & utiles fuerunt gentib quȩ ab ido¬
loꝵ cultu ex longiquo uocabantur. scdm ilid̃
qđ dictũ est. Ex sion ꝓdiet lex: & uerbũ dnĩ ex
hierłm. Debitores eoꝵ dixit apłs: ex gentib xpĩ¬
anos. Debitores eorũ inquit sunt. E addidit qua¬
re. Si enĩ spiritalib eoꝵ inquit cõmunicauerunt:
gentes: debent & in carnalib ministrare cis. Nc̃.
aũ ueniunt plerunq ad hãc ꝓfessionẽ seruitutis¬
cdi & ex conditione seruili ł etiã liberti. ł ꝓpt̾ hoc
a dñis liberati siue liberandi. & ex uita rustica¬
na. & ex opificũ exercitatione & plebeio labore
tanto utiq feliciꝰ quanto fortiꝰ educati. Qui si ñ ad¬
mittantur graue delictũ est. Multi enĩ ex eo nu¬

Expanded text:
nere non posse. tales fortasse multi erant in Hieronere non posse. tales fortasse multi erant in Hierosolyma. nam et scriptum est, quod praedia sua uendiderint et pretia eorum ante pedes apostolorum posuerint, ut distrinventi sunt, et utiles fuerunt Gentibus, quae ab idolorum cultu ex longinquo vocabantur, secundum illud  dictum est: ei Sion prodiet lex et uerbum domini ex Hierusalem, debitores eorum dixit apostolus ex gentibus christianos. debitores, inquit, eorum sunt, addidit quare; si enim spiritalibus eorum, inquit, communicauerunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. Nunc audei et ex condicione seruili, uel etiam liberti uel propter hoc a dominis liberati sine liberandi et ex uita rusticana et ex opificum exercitatione et plebeio labore, tanto utique felicius quanto fortius educati: qui si non admittantur, graue delictum est; multi enim ex eo nu
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ culpans coapłos suos. s distinguens mini¬
steriũ suũ. q inter se distrueberant ꝓculdubio
admonente spũ scõ. euangłitandi ꝓuintias ut
paulus & barnabas ad gentes irent. illi aũ in cir¬
cumcisionẽ. Hoc tam̃ eũ p̃cepisse hisqui ñ ha¬
bebant eiusmodi potestatẽ ea quȩ iam multa
dicta sunt manifestant. Isti aũ fr̃s nr̃i tam̃ sibi
arrogant quantũ existimo. qđ eiusmodi habe-¬
ant potestatẽ. Si enĩ euangłiste sunt: fateor ha-¬
bent. Si ministri altaris. dispensatores sacramen¬
toꝵ. bene sibi istam ñ arrogant. s plane iuindi¬
cant potesiatẽ. Si saltam habebant aliquid in hoc
scło. qͦ facile sine opificio susfarent istam uitã
qđ conuersi ad dm̃ indigentib disꝑtiti sunt. &
credenda est eoꝵ infirmitas & ferenda. Solent
enĩ tales ñ melꝰ sicitt multi putant. s qđ est uer̃
languidiꝰ educati laborẽ oꝑum corporaliũ susti¬

Expanded text:
um, non culpans coapostolos suos, sed distinguens minium, non culpans coapostolos suos, sed distinguens ministerium suum, quia ita inter se distribuerant procul dubio admonente spiritu sancto euangelizandi prouincias, ut Paulus et Barnabas ad gentes irent, illi autem in circumcisionem. hoc tamen eum praecepisse his, qui non habebant eius modi potestatem, ea quae iam multa dicta sunt manifestant. Isti autem fratres nostri temere sibi adrogant, quantum existimo, quod eius modi habeant potestatem. si enim euangelistae sunt, fateor, habent; si ministri altaris, dispensatores sacramentorum, bene sibi istam non adrogant, sed plane uindicant potestatem. Si saltem habebant aliquid in hoc saeculo, quo facile sine opificio sustentarent istam uitam, quod conuersi ad deum indigentibus dispertiti sunt, et credenda est eorum infirmitas et ferenda. solent enim tales non melius, sicut multi putant, sed, quod est uerum, languidius educati laborem operum corporalium susti
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝙ sic errant lugendus ist. hic exoritur alia
Aut afferebant impedimentũ euangłio ꝙ dixit
beatꝰ paulꝰ id̾o se ñ usũ hac potestate. ne qđ im
pedimentũ daret euangłio xp̃i: Si enĩ peccaue¬
runt qi ñ oꝑati sunt: ñ gͦ acceꝑant potestatẽ
ñ oꝑandi: nec de euangłio uiuendi. Si aũ acce¬
ꝑant hanc potestatẽ ordinante dnõ: ut qͥ euan-¬
głium annunciarent ex euangłio uuerent. &
dicente dignus est oꝑariꝰ cibo suo. qua potestate
paulus plus aliquid erogans uti noluit: ñ utiq
peccauerunt. Si ñ peccauerunt: nullũ impedi¬
mentũ dederunt. Heq enĩ nullũ impeccatũ est
impedire euangłium. Qđ siita est: & nobis inqͥ¬
unt liberũ est. & uti & ñ uti hac potestate. Hanc
questionẽ breuiter soluerẽ: si dicerẽ q & iuste
dicerẽ credendũ eẽ apło. Ipse enĩ sciebat cur in
ȩccłiis gentiũ ñ oporteret portari uenale euangłi¬

Expanded text:
sed quia sic errat, lugendus est. Hic exoritur altera sed quia sic errat, lugendus est. Hic exoritur altera aut adferebant inpedimentum euangelio, quia dixit beatus Paulus ideo se non usum hac potestate, ne quod isti? si enim peccauerunt, quia non operati sunt, non ergo acceperant potestatem non operandi, sed de euangelio uiuendi. si autem acceperant hanc potestatem ordinante domino, ut qui euangelium adnuntiarent, ex euangelio uiuerent, et dicente: dignus est operarius cibo suo - qua potestate Paulus amplius aliquid erogans uti noluit — non utique peccauerunt. si non peccauerunt, nullum inpedimentum dederunt. neque enim nullum peccatum est inpedire euangelium. quod si ita est, et nobis, inquiunt, liberum est et uti et non uti hac potestate. Hanc quaestionem breuiter soluerem, si dicerem, quia et iuste dicerem credendum esse apostolo. ipse enim sciebat, cur in ecclesiis gentium non oporteret portari uenale euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
usus sum. & cȩcera huiꝰ modi aut exponant alit̾.
aut si p̃clarissima luce ueritatis urgentur. intelli¬
gant & obediant. Aut si obedire ł nolunt ł ñ poᷤ¬
sunt: saltem illos qui uolunt meliores. qui aũ &
possunt feliciores eẽ sateantuꝵ. Alid est enĩ corpo-¬
ris infirmitatẽ ł uerã allegare. ł falsam p̃tendẽ.
ido in seruis di maior cẽ iusticia. qr potuit inter
imꝑitos regnare pigritia. Qui enĩ uerã corporis
ostendit infirmitatẽ : humanȩ tractandus est.
ui aũ falsam p̃tendit & conunc̃i ñ pot̃: do dimit.¬
tendus est. Neuter tam̃ eoꝵ ꝑnitiosam regłam fi¬
git: ꝙi bonus seruus dĩ. & manifesto infirmo frĩ suo
seruit. & fallenti eũ credit. qi malũ eũ ñ putat.
ñ imitatur ut malus sit. & si ñ ei credit fallacẽ
putat ac nichilominis ñ imttatur. Ab illo uͦ qui
diit hec est uera iusticia ut nichil corporaliter
animo infirmꝰ hec audit & credit: ñ q sic uacat

Expanded text:
usus sum et cetera huius modi aut exponant aliter usus sum et cetera huius modi aut exponant aliter aut, si praeclarissima luce ueritatis urgentur, intellegant et oboediant: aut, si oboedire uel nolunt uel non possunt, saltem illos, qui uolunt, meliores, qui autem et possunt, feliciores esse fateantur. aliud est enim corporis infirmitatem uel ueram allegare uel falsam praetendere,  in seruis dei maior esse iustitia, quia potuit inter inperitos regnare pigritia. qui enim ueram corporis ostendit infirmitatem, humane tractandus est; qui autem falsam praetendit et conuinci non potest, deo dimittendus est. neuter tamen eorum perniciosam regulam figit, quia bonus seruus dei et manifesto infirmo fratri suo seruit et fallenti cum credit, quia malum eum non putat, non imitatur ut malus sit, et non si ei credit, fallacem putat. ac nihilominus non imitatur. ab illo uero, qui dicit: haec est uera iustitia, ut nihil. corporaliter animo infirmus haec audit et credit. non quia sic uacat,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. s cũ xpĩanis: quando etiã dicit ipse nal¬
rator ad srangendũ panẽ se fuisse collectos. Es
ipsa optima est gubernatio. ut omĩa suis tempo-¬
rib distributa ex ordine gtrantur: nec animũ
humanũ turbulentis implicationib inuoluta ꝑ¬
curbent. Ibi etiã dr quid oꝑabatur apłs. Post hȩc
inquit egressus ab athenis: uenit corithũ. Et cũ
inuenisset quendã iudeũ nomine aquilã pontic̃
genere recens aduenientẽ ab italia. & priscillã
uxorẽ ipsius ꝓpterea qđ iussisset claudius disce-¬
de oñs uideos a roma accessit ad illos. & ꝓpt̾ arciᷤ
similitudinẽ mansit apd opꝰ faciens. Erant enĩ ta¬
bernaculoꝵ artifices. Hoc si conati fuerint allego¬
rice interpretari. ostendunt qͦmͦ ꝓficiant in
excłasticis litteris quib se uacare głantur. Et cer¬
te illa que supradicta sunt. nunquid solus ego
nunciant de euangłio uiuere. ego aũ nullius hoꝵ

Expanded text:
iudaeis, sed cum christianis, quando etiam dicit ipse nariudaeis, sed cum christianis, quando etiam dicit ipse narrator ad frangendum panem se fuisse conlectos. et ipsa est optima gubernatio, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur, ne animum humanum turbulentis inplicationibus inuoluta perturbent. Ibi etiam dicitur quid operabatur apostolus. posthaec, inquit, egressus ab Athenis uenit Corinthum. et cum inuenisset quendam iudaeum nomine Aquilam, Ponticum genere, recens aduenientem ab Italia, et Priscillam uxorem ipsius, propterea quod iussisset Claudius discedere omnes iudaeos ab Roma, accessit ad illos et propter artis similitudinem mansit apud illos opus faciens; erant enim tabernaculorum artifices. hoc si conati fuerint allegorice interpretari, ostendunt, quomodo proficiant in ecclesiasticis litteris, quibus se uacare gloriantur. et certe illa, quae supra dicta sunt: numquid solus ego nuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum
Abbreviated transcription (Latin):
inquisitores inuenerat. ita de illo scriptũ est. dipi¬
tabat gͥ iudeis in sinagoga. & gentib in uiculis.
& foro ꝑ omẽm diem ad om̃s qui ad erant. Hon
enĩ in sinagoga ꝑ omẽm diem uͥ mos erat sabbi¬
to sermocinari: s in foro inquit ꝑ omẽm diẽ ꝓpͥ
pites. ad nichil alid uacabant quã dicere aliquil
noui aut audire. Putemus apłm illis omib cdit¬
b quib fuit athenis. ñ fuisse oꝑatũ. ꝓpter hoc
enĩ & ex machedonia supplebatur euis incligeti
sicut dicit in sccła ad corinthios. Quanquã & alis
horis & noctib poterat. ꝙ ita ualebat & amimno
& corpore. S cũ athenis exisset: uideamus quid
dicit scriptura. Disputabat inquit in sinagoga s
omẽ sabbatũ. hoc apł corinthiũ. In troade uͥi
necessitate imminentis ꝓfectionis usq ad mecdĩ
noctis sermo ꝓtractus est: una sabbati erat. qu¬
dies dominicꝰ dr. Unde intelligimꝰ eũ ñ fuisse ai

Expanded text:
inquisitores inuenerat, ita de illo scriptum est: dispuinquisitores inuenerat, ita de illo scriptum est: disputabat igitur iudaeis in synagoga et gentibus in uiculis in foro per omnem diem ad omnes qui aderant. non enim in synagoga per omnem diem. ubi mos erat sabbato sermocinari, sed in foro, inquit, per omnem diem; propter pites ad nihil aliud vacabant, quam dicere aliquid novi, aut audire . Putemus Apostolum illis omnibus diebus quibus fuit Athenis, non fuisse operatum; propter hoc enim et ex Macedonia supplebatur ejus indigentia, sicut dicit in secunda ad Corinthios : quanquam et aliis horis et noctibus poterat, quia ita valebat et animo et corpore. Sed cum Athenis exisset, videamus quid dicit Scriptura: Disputabat, inquit, in synagoga per omne sabbatum: hoc apud Corinthum. In Troade vero, ubi necessitate imminentis profectionis usque ad medium noctis sermo prdies dominicus dicitur: unde intellegimus eum non fuisse cum
Abbreviated transcription (Latin):
quã & si om̃s possent uicissitudine facere de¬
bereno. n solũ ne egci a necessariuĩs oꝑib occura¬
srent᷑
s etiam q sufficit lit audientib płibu̾ ĩ. unus
loquatur. Demde ipsi apło quomͦ ua caret oꝑ¬
ri manib suis. nͥ ad erogandũ uerbũ di certa
tempora constitueret. neq enĩ & hoc ds̃ latere
nos uoluit. Nam & cuiꝰ artis opifex fuerit .&. qͥb
temporib uacaret dispensando euangłio. scã seri¬
ptura ñ tacuit. Nam cũ eũ dies ꝓfectionis ur.¬
geret in troade constitutũ. etiã in una sabbata
congregatis frĩb ad frangendũ panẽ. tanta fut
intentio & tam necessaria disputatio: ut sermo
ꝓduceretur usq ad mediũ noctis. tanꝗͣ excidis¬
set eis qđ eo dic ñ ec̃t ienunuĩ. Quando aũ in ala
loco immoratꝰ cotidie disputabat. quis dubtt aur¬
rit horas eum habuisse ad hoc officiũ deputatas:
Nanq apcl̃ athenas cũ esset ꝙ studio sissimos rec̃

Expanded text:
quam etsi omnes possent, uicissitudine facere dequam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus pluribus unus loquatur. deinde ipsi apostolo quomodo uacaret operari manibus suis, nisi ad erogandum uerbum dei certa tempora constitueret? neque enim et hoc deus latere nos uoluit. nam et cuius artis opifex fuerit et quibus temporibus uacaret dispensando euangelio, sancta scriptura non tacuit. nam cum eum dies profectionis urgeret in Troade constitutum, etiam in una sabbati congregatis fratribus ad frangendum panem tanta fuit intentio et tam necessaria disputatio, ut sermo produceretur usque ad medium noctis, tamquam excidisset eis quod eo die non esset ieiunium; quando autem in aliquo loco inmoraturus cotidie disputabat, quis dubitauerit horas eum habuisse ad hoc officium deputatas? namque apud Athenas cum esset quia studiosissimos rerum
Abbreviated transcription (Latin):
discenda que memoriter recolat. habeat sepo-¬
sita tempora. Ad hoc enĩ & illa bona oꝑa fideli¬
um subsidio supplendoꝵ necessarioꝵ deesse ñ
debent ut hoꝵe quib ad erudiendũ animũ ita
uacatur ut illa oꝑa corporalia geri ñ possint: ñ
opprimant egestate. Sui aũ se dicunt uacarile¬
ctioni. ññe illuc inueniunt qđ p̃cepit apłs: Quȩ
ista est gͦ ꝑuersitas lectioni nolle optemperare
dũ uult ei uacare. & ut qđ bonũ est diutiꝰ le¬
gatur ido facere nolle qđ legitur : Quis enĩ ne¬
sciat tanto ciciꝰ quẽq ꝓficere cũ bona legit. qͣnto
ciciꝰ facit qđ legit: Si aũ alicui sermo erogandꝰ
est. &. ita occupat ut manib operari ñ uacet.
nunqͥd hoc om̃s in monasterio possunt. ueni¬
entib ad se ex alio genere uite fr̾ib ł diuinas
lectiones exponere. ł de aliquib questionib
salubriter disputare: Quando gͦ ñ om̃s possuis
cur sub hoc obtentu om̃s nacare uolunt: Quan¬

Expanded text:
discenda, quae memoriter recolat, habeat sepodiscenda, quae memoriter recolat, habeat seposita tempora. ad hoc enim et illa bona opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic inueniunt quod praecepit apostolus? quae ista est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quam
Abbreviated transcription (Latin):
raliter nolunt. cui rei uacent scire desicło. Orõ.¬
inquiunt & psalmis. & lectioni. & uerbo di. Scã
plane uita & xp̃i suauitate laudabił. S si ab his
auocandi ñ sumꝰ. nec mandicandũ est. nec ipse
esce cotidie p̃parandȩ. ut possint apponi & assumi.
Siaũ ad ista uacart seruos di certis interuallis tem¬
poꝵ ipsius insirmitatis necessitas cogit. cur ñ &
preceptis apostolicis obseruandis aliquas partes
tempoꝵ deputamꝰ: Titiꝰ enĩ exaudit᷑ una obedi¬
entis oratio: quã decem milia contemptoris. Can¬
tica uͦ dominica cantare etiã manib oꝑantes
facile possunt : & ipsũ laborẽ tanquã diuino
celeumate consolari. Anignoramꝰ om̃s opifices qͥ
b uanitatib & plerũq etiã turpitudinib thea¬
tricarũ fabularũ donent corda & linguas suas
cũ manꝰ ab oꝑe ñ recedant: Quid gͦ impedit ser¬
uũ di manib oꝑantẽ in lege dnĩ meditari. &
psalłe nomini dnĩ altissimi: Ita sane ut ad ea

Expanded text:
er nolunt, cui rei uacent scire desidero. oratinquiunt, et psalmis et lectioni et uerbo dei. sancta plane uita et Christi suauitate laudabilis; sed si ab his auocandi non sumus, nec manducandum est nec ipsae escae cotidie praeparandae, ut possint adponi et adsumi. si autem ad ista uacare seruos dei certis interuallis temporum ipsius infirmitatis necessitas cogit, cur non et praeceptis apostolicis obseruandis aliquas partes temporum deputamus? citius enim exauditur una oboedientis oratio quam decem milia contemptoris. cantica uero diuina cantare etiam manibus operantes facile possunt et ipsum laborem tamquam diuino celeumate consolari. an ignoramus omnes opifices in quibus uanitatibus et plerumque etiam turpitudinibus theatricarum fabularum donent corda et linguas suas, cum manus ab opere non recedant? quid ergo inpedit seruum dei manibus operantem in lege domini meditari et psallere nomini domini altissimi? ita sane ut ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã ubi muisibilẽ dix̃. Si enĩ alter obi¬
ciat huic apłico uerbo ȩuangłicũ uerbũ quo
dñs ait. beati mundicordes qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃.
quomͦ respondebunt posse inuisibilẽ uiderie
uerbo enĩ premunt imꝑitos. ⁊ quatinꝰ inuisi¬
bilis ds̃ dictus sit. ⁊ si cognoscunt cognosci ti¬
ment. Tanta est ꝑnicies animoꝵ. qui cũ uin¬
c̾e hominẽ uolunt: ab errore uincunt ur:¬

Expanded text:
sententiam, ubi inuisibilem dixit. si enim alter obisententiam, ubi inuisibilem dixit. si enim alter obiciat huic apostolico uerbo euangelicum uerbum, quoniam dominus ait: beati mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt, quomodo respondebunt posse inuisibilem uideri? uerbo enim premunt inperitos et quatenus inuisibilis deus dictus sit, etsi cognoscunt, cognosci timent. tanta est pernicies animorum, qui cum uincere hominem uolunt, ab errore uincuntur
Abbreviated transcription (Latin):
oblata duuinitꝰ uisa ł solo corpore. ł etiam illa
parte sp̃c uidet. qua corporũ capiuntur ima¬
gines: ⁊ mente ñ uidet. S plerunq inserptu.¬
sris
sic posita inueniuntur. quẽ ad modũ iusa fc̃
ñ etiam quẽ ad modũ intellecta sunt. ut m̃¬
tis uisio in qua totus fructus est exercendis
lectoribus seruaretur. S ex multis quȩ aꝑte
sunt scripta manifestatur nobis quomodo
uia intellexerint quȩ sic in libris posuerunt
qͦ modo figurate illis demonstrata sunt. Ad duo
enĩ genera illa uisionis. ꝑtinent figurate de¬
mones. ad mentis aũ idest ad intelligentiȩ ui¬
sionẽ simplex ⁊ ꝓpͥa ꝑtinet reuelatio rerũ in¬
tellectarũ atq certarũ. Omĩa tam̃ hȩc gena
mirificis ⁊ ineffabilib distributionib exibet
atq moderatur spẽ scs̃. sũmȩ incõmutabiłs
sapientiȩ. S isti miseri sunt qui calũpniant᷑
ꝓpħȩ dicenti qd̃ dm̃ uidit: obicientes apłicã

Expanded text:
oblata diuinitus uisa uel solo corpore ueoblata diuinitus uisa uel solo corpore ueparte spiritus videt qua corporum capiuntur imagines, et mente non videt. Sed plerumque in Scripturis sic posita inveniuntur, quemadmodum visa sunt, non etiam quemadmodum intellecta sunt; ut mentis visio, in qua totus fructus est, exercendis lectoribus servaretur. Sed ex multis quae aperte sunt scripta, manifestatur nobis quomodo illa intellexerint, quae sic in libris posuerunt, quomodo figurate illis demonstrata sunt. Ad duo enim genera illa visionis pertinent figuratae demonstrationes: ad mentis autem, id est, ad intelligentiae visionem simplex et propria pertinet revelatio rerum intellectarum atque certarum. Omnia tamen haec genera mirificis et ineffabilibus distributionibus exhibet atque moderatur Spiritus sanctus summae incommutabilisque sapientiae. Sed isti miseri sprophetae dicenti. quod deum uiderit. obicientes apostolicam