comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uastat᷑. & hoc scias ẽẽ p̃dictum in
nouissimis temporib multiplicari
mala & adu̾sa uariari. & appropin¬
quante iam iudicii die magis ac
magis in plagis generis humani
censuram dei indignantis accẽdi.
Non enim sicut tua falsa queri¬
monia & inꝑitia ueritatis ignara
lactat & clamitat ista accidunt.
quod dii ur̃i a nobis non colantur.
s quod a uobis non colatur deus.
nam cum ipse sit mundi dñs et
rector. & cuncta arbitrio eius ac nu¬
tu gerantur. nec quicquam fieri
possit nisi quod aut fecerit aut
fieri ipse ꝑmiserit. utiq quando ea
fuint quȩ iram dei indignantis
ostendunt. non ꝓpt̾ nos fuint a qͥb¬
sed delictis & meritis ur̃is irrogã¬
tur. a quib deus omnino nec querit᷑
nec timetur. nec relictis uanis suꝑ¬
stitionibus religio uͬra cognoscitur.
ut qui deus unus est omnib unus
colatur ab omnib & rogetur: ipsum
deniq audi loquentem. ipsum uoce
erunt tͥ dii alieni absq me. & tt̾m.

Expanded text:
vastatur, et hoc scias esse praedictum, in vastatur, et hoc scias esse praedictum, in novissimis temporibus multiplicari mala et adversa variari, et appropinquante jam judicii die magis ac magis in plagas generis humani censuram Dei indignantis accendi. Non enim, sicut tua falsa querimonia et imperitia veritatis ignara jactat et clamitat, ista accidunt quod dii vestri a nobis non colantur, sed quod a vobis non colatur Deus. Nam, cum ipse sit mundi dominus et rector, et cuncta arbitrio ejus et nutu gerantur, nec quicquam fieri possit nisi quod aut fecerit aut fieri ipse permiserit, utique quando ea fiunt quae iram Dei inostendunt non propter nos fiunt a qused delictis et meritis uestris inrogantur, a quibus Deus omnino nec quaeritur nec timetur nec relictis uanis superstitionibus religio uera cognoscitur, ut qui Deus unus est omnibus unus colatur ab omnibus et rogetur. Ipsum denique audi loquentem, ipsum uoce erunt tibi dii alii absque me, et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnia orta occidant. & aucta se¬
nescant. & infirment᷑ fortia. & mag¬
na minuant᷑. & cum infirmata &
imputas quod diminuant᷑ singu¬
la mudo senescente:. quid si & senes
imputent xp̃ianis quod minus
ualeant in senectute. qd̾ ñ ꝑinde ut
prius iugeãt. auditu auriũ. cursu
pedũ. oculorũ acie. iurium robore. suc¬
uita hominum longeua ꝑcederetiux
nunc possit ad centenarium nume¬
rum ꝑuenire: canos uidemus in
pueris. capilli deficiunt ante quã
crescant. nec ȩtas in senectutẽ desi¬
nit s incipit a senectute. sic ui ortu
adhuc suo ad finem natiuitas ꝓꝑat.
sic quod cumq nunc nascitur mundi
ipsius senectute degenerat. ut nemo
mirari debeat singula in mundo
cepisse deficere. quando totus ipse
iam mundus in defectione sit & in
fine. Iuod autem crebrius bella con¬
tinuant. quod sterilitas & fames sol¬
licitudinem cumulant. quod seiuien¬
tibus morbiᷤ ualitudo frangit᷑. quod
humanum genus luis populatiõe

Expanded text:
ut omnia orta occidant et aucta seut omnia orta occidant et aucta senescant, et infirmentur fortia, et magna minuantur, et cum infirmata et imputas quod minuantur singula, mundo senescente. Quid si et senes imputent Christianis quod minus valeant in senectute, quod non perinde ut prius vigeant auditu aurium, cursu pedum, oculorum acie, virium robore, sucannos vita hominum longaeva procederet, vix nunc possit ad centenarium numerum perveniri? Canos videmus in pueris, capilli deficiunt antequam crescant; nec aetas in senectute desinit, sed incipit a senectute. Sic in ortu adhuc suo ad finem nativitas properat; sic quodcumque nunc nascitur, mundi ipsius senectute degenerat: ut nemo mirari debeat singula in mundo coepisse deficere, quando totus ipse jam mundus in defectione sit et in fine. V. Quod autem crebrius bella continuant, quod sterilitas et fames sollicitudinem cumulant, quod, saevientibus morbis, valetudo frangitur, quod humanum genus luis populatione
Abbreviated transcription (Latin):
marmorum crustȩ. minus argentei
& auri opes suggerunt. exausta iã
metilla & pauꝑes uenȩ breuiant᷑
in dies singłos. & decrescit ac defrẽ
in arius agͥcola. in mari nauta.
miles in caftris. innocentia inforo.
iusticia in uiditio. in amicitiĩs con¬
cordia. in artib peritia. in moribus
disciplina. Putas ne tu tantum
posse substantiã rei senescentis exis¬
tere quantum pͥus potuit nouella
adhuc & uegeta iuuenta pollere.s
minuatur necesse est quic quid fi¬
ne iam ꝑximo in occidua & extrema
deu̾git. sic sol in occasu suo radios mi¬
nus claro & igneo splendore iacu¬
latur. sic declinante iam cursu ex¬
oletis cornibus luna tenuat᷑. & ar¬
bor quȩ fuerat ante uiridis & fer¬
tilis arescentib ramis fit post mo¬
dum sterilis. senectute deformis .&.
fons qui & undantib pͥus uenis lar¬
giter ꝓfluebat senectu defitiens uix¬
modico sudore distillat. Hȩc senten¬
tia mundo data est. hȩc dei lex est.

Expanded text:
marmorum crustae, minus argenti marmorum crustae, minus argenti et auri opes suggerunt exhausta iam metalla et pauperes uenae breuiantur in dies singulos. et decrescit ac deficit in aruis agricola, in mari nauta, miles in castris, innocentia in foro, iustitia in iudicio, in amicitiis concordia, in artibus peritia, in moribus disciplina. putasne tu tantam posse substantiam rei senescentis existere, quantum prius potuit nouella adhuc et uegeta iuuenta pollere? minuatur necesse est quicquid fine iam proximo in occidua et extrema deuergit. sic sol in occasu suo radios minus claro et igneo splendore iaculatur, sic declinante iam cursu exoletis cornibus luna tenuatur, et arbor quae fuerat ante uiridis et fertilis arescentibus ramis fit postmodum sterilis, senectute deformis, et fons qui exundantibus prius uenis largiter modico sudore distillat. Haec sententia mundo data est, haec Dei lex est,
Abbreviated transcription (Latin):
ginis tuȩ pullulatione fecisti. quos
tamen sermones nr̃i amittere credo
rationem. nam qui ad inalum mo¬
tus est mendatio multomagis ad
bonum mouebit᷑ ueritate. D ixisti
ꝑ nos fieri & quod nobis debeant
imputari omnia ista quib nunc
mundus quatitur & urguetur. qͣ
dii ur̃i a nobis non colantur. feaͥ¬
mis es. illud pͥmo in loco scire de¬
bes senuisse iam mundum & non
illis uirib stare quib pͥus stet̾at.
nec iugore & robore ipso ualere quo
antea p̃ualebat hoc etiam nobis ta¬
centibus & nulla de scripturis sc̃is p̃¬
dicationibusq diumnis docum̃ta pro¬
mentibus. mundus ipse iam loquit᷑.
& occasum sui rerum labentium ꝑba¬
tione testatur. Non hyeme nittͥendis
seminib tanta ymbrium copia est.
non frugib estate torrenois solida fla¬
grantia est. nec sie uerna de temꝑie sua
lȩta sunt. nec adeo arboreis fetib au¬
tumna fecunda sunt. minus de ef¬
fosis & fatigatis montib eruũtur

Expanded text:
iginis tui pullulatione fecisti: quos iginis tui pullulatione fecisti: quos tamen sermonis nostri admittere credo rationem. nam qui ad malum motus est mendacio fallente multo magis ad bonum mouebitur ueritate. Dixisti per nos fieri et quod nobis debeant inputari omnia ista quibus nunc mundus quatitur et urguetur, quod dii uestri a nobis non colantur. nus es illud primo in loco scire debes senuisse iam saeculum, non illis uiribus stare quibus prius steterat nec uigore et robore ipso ualere quo antea praeualebat. hoc etiam nobis tacentibus et nulla de scripturis sanctis praedicationibusque diuinis documenta promentibus mundus ipse iam loquitur et occasum sui rerum labentium probatione testatur. non hieme nutriendis seminibus tanta imbrium copia est, non frugibus aestate torrendis solita flagrantia est nec sic uerna de temperie sua laeta sunt nec adeo arboreis fetibus autumna fecunda sunt. minus de ecfossis et fatigatis montibus eruuntur
Abbreviated transcription (Latin):
leiius turbulenti maris concitos
fluctus clamorib retundere. quã
tuam rabiem tractatib coercere:
certe & labor irritus & nullus effectus
sapientiam brutro. cum nec sentire
britos posset. nec cecus lumen amiit¬
tere. nec surdus audire. hȩc consio.as
sepe conticui. & impacientem patientiua
uici. cum nec docere in docilem posse
nec impium religione compͥmere nec
furentem lenitate cohibere. S enim
cum dicas plurimos conqueri & qͦd
bella crebrius surgant. quod lues qͥ
quod fames seuiant. quodq imbres
& pliuas serena longa suspendah.
nobis imputari: tacere ultͣ non opor¬
tet. ne iam non uerecundie s diffi¬
dentię ẽc̃ incipiat. Iuod tacemusa.
dum cͥminationes falsas contemp¬
nimus refutare utd eamur cͥmen
agnoscere responde& Igitur & tibi
demetͥane pariter & ceteris quos tu
forsitan concitasti. & adu̾sus nos odia
tius maledicis uocib seminando.
comites tibi plures radicis atq on¬

Expanded text:
leuius turbulenti maris concitos leuius turbulenti maris concitos fluctus clamoribus retundere quam tuam rabiem tractatibus coercere. certe et labor inritus et nullus effectus sapientiam bruto, cum nec sentire brutus possit nec caecus lumen admittere nec surdus audire. Haec considerans saepe conticui et inpatientem patientia uici, cum nec docere indocilem possem nec impium religione comprimere nec furentem lenitate cohibere. sed enim cum dicas plurimos conqueri et quod bella crebrius surgant, quod lues, quod fames saeuiant, quodque imbres et pluuias serena longa suspendant nobis imputari, tacere ultra non oportet, ne iam non uerecundiae, sed diffidentiae esse incipiat quod tacemus, et dum criminationes falsas contemnimus refutare, uideamur crimen agnoscere. respondeo igitur et tibi, Demetriane, pariter et ceteris quos tu forsitan concitasti et aduersum nos odia tuis maledicis uocibus seminando comites tibi plures radicis adque or
Abbreviated transcription (Latin):
b latrantem te & aduer¬
sus deum qui unus &
uerus est ore sacrilego & uerbis
impiis obstrepentem. frequenter de¬
metriane contempseram. uerecun¬
dius & melius existimans errã¬
tis imꝑitiam silentio sꝑnere quã
loquendo dementis insamam ꝑ¬
uocare. nec hoc sine magisterii diui¬
ni auctoritate faciebam. cum scrip¬
tum sit. In aures inprudentis no¬
li quicquam dicere. nequando au¬
dierit irrideat sensatos sermones
tuos. & iterum. Noli respondere
inprudenti ad inprudentiam eius.
ne similis fias illi. & sc̃m̃ quoq
iubeamur intra conscientiã niãmm
tenere. nec inculcandum porcis et
canibus exponere. loquente dño
& dicente. Ne dederitis sc̃m cani¬
bus neq miseritis margaritas
ur̃as ante porcos. ne inculcent eas
pedib suis. Nam cum ad me sepe
studio magis contradicendi quam
uoto discendi uenires. & clamosis
uocib ꝑsonans malles tua impu¬
dent̃ ingerere quam nr̃a pacienter
audire. inneptum uidebatur cõgre¬
di te cum. quando facilius ẽẽt et

Expanded text:
blatrantem te et aduersus Deum qui unus et uerus est ore sacrilego et uerbis impiis obstrepentem frequenter, Demetriane, contempseram uerecundius et melius existimans errantis inperitiam silentio spernere quam loquendo dementis insaniam prouocare. nec hoc sine magisterii diuini auctoritate faciebam, cum scriptum sit: in aures inprudentis noli quicquam dicere, ne quando audierit inrideat sensatos sermones tuos, et iterum: noli respondere inprudenti ad inprudentiam eius ne similis fias illi, et sanctum quoque iubeamur intra conscientiam nostram tenere nec inculcandum porcis et canibus exponere loquente Domino et dicente: ne dederitis sanctum canibus neque miseritis margaritas uestras ante porcos, ne inculcent eas pedibus suis. nam cum ad me saepe studio magis contradicendi quam uoto discendi uenires et clamosis uocibus personans malles tua inpudenter ingerere quam nostra patienter audire, ineptum uidebatur congredi tecum, quando facilius esset et
Abbreviated transcription (Latin):
Atꝙ ut plenius intelligere posse.¬
mus fr̃s dilectissimi quia pati en¬
tia. dei res. t̃. equisq lenis patienꝰ
& mitis est. dei imitator est. cum in
euangelio suo dominus precepta
insalutem daret. & diuina moni¬
ta depromens ad ꝑectum discipu¬
los erudiret: posuit & dixit. Au¬
distis quia dictum est. Diliges ꝑxi¬
mumtͥ & odio habebis inimicum
tibi. Ego autem dico uobis diligi

Expanded text:
Adque ut plenius intellegere possiAdque ut plenius intellegere possimus, fratres dilectissimi, quia patientia Dei res est et quisque lenis patiens et mitis est Dei patris imitator est, cum in euangelio suo Dominus praecepta in salutem daret et diuina monita depromens ad perfectum discipulos erudiret, posuit et dixit: audistis quia dictum est: diliges proximum tibi et odio habebis inimicum tibi. ego
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatus. uel sero ad deum conu̾¬
catur ipso monente & dicente. Nolo
mortem morientis quantũ: conuer¬
tatur & uiuat. & iterum. Reuerti¬
mini ad dominum derim ur̃m q̃m
misericors & pus & patiens & mul¬
tͥ miserationis. & qui sententiã flec¬
tat adu̾sus malitias irrogatas.
Q uod beatus apłs paulus cõme¬
morans. & peccatorem ad peniten¬
tuam reuocan ꝓponit & dicit. An
numquid opulentiam bonitatis
eis & substinentiam & patientiã
contempnis: ignorans qm̃ patien¬
da & bonitas dei ad pentͥentiam te
adducit: u autem scđ̾m duritĩa
tuam & cor impenitens tesaurizas
t̾ iram in diem irȩ & reuelationis
uisti uiditii dei qui reddet unicuiq
secundum oꝑa sua. Iustum iuditiũ
dei dixit ẽẽ quia serum est. qui adiu
tumultum q̃ differtur ut homini
ad utam longa dei patientia con¬
sulatur: Tunc rep̾sentatur pęna
impio & peccatori. quando iam nos
potest penitentia ꝑdesse peccanti.

Expanded text:
volutatus vel sero ad Deum convevolutatus vel sero ad Deum convertatur, ipso monente et dicente: Nolo mortem morientis, quantum ut revertatur et vivat . Et iterum: Revertimini ad Dominum Deum uestrum, quoniam misericors et pius est et patiens et multae miserationis et qui sententiam flectat aduersus malitias inrogatas. quod beatus apostolus Paulus commemorans et peccatorem ad paenitentiam reuocans proponit et dicit: an numquid opulentiam bonitatis eius et sustinentiam et patientiam contemnis ignorans quoniam patientia et bonitas Dei ad paenitentiam te adducit? tu autem secundum duritiam tuam et cor inpaenitens thesaurizas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii Dei qui reddet unicuique secundum opera sua. iustum iudicium Dei dixit esse, quia serum est, quia diu multumque differtur ut homini ad uitam longa Dei patientia consulatur. tunc repraesentatur poena impio et peccatori, quando iam non potest paenitentia prodesse peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
sustinens: suꝑ bonos & malos eqͣli¬
ter facit diem nasci & lum̃ solis ou¬
ri. & cum ymbrib t̾ras rigat. Ne¬
mo a beneficiis eius excluditur.
quominus iustis similit̾ & iniustis
indiscretas pluuias largiatur. Hi¬
demus inseparabili ȩqualitate pa¬
tientia noscentib & innoxiis. & re¬
ligiosis & impiis. grãs agentibus
& ingratis. dei nittu tempora obse¬
qui. elementa famulari. spirare
uentos. fontes fluere. gͣndescere
copiosas messium. fructus nites¬
cere uinearum. exuberare poons
arbusta. nemora frondescere. pra¬
ta florere: & cum crebris immo
continuis exarcerbetur offensis¬
deus indignationem suam tem¬
ꝑat .. & p̾stitutum semel recri¬
bui Ationis diem patienter ex¬
pectat. N Cumq habeat in sua¬
potestate N uindictam mauise
dui tenere patientiam. sustinens sci¬
icet clement̾ & differens. ut si fi¬
eri potest multum malitia ꝓtrac.¬
ta aliquando mutetur. & homo in
errorum & scelerum contagione

Expanded text:
sustinens super bonos et malos aequalisustinens super bonos et malos aequaliter facit diem nasci et lumen solis oboriri, et cum imbribus terras rigat, nemo a beneficiis eius excluditur quominus iustis similiter et iniustis indiscretas pluuias largiatur. uidemus inseparabili aequalitate patientiae nocentibus et innoxiis, religiosis et impiis, gratias agentibus et ingratis Dei nutu tempora obsequi, elementa famulari, spirare uentos, fontes fluere, grandescere copias messium, fructus mitescere uinearum, exuberare pomis arbusta, nemora frondescere, prata florere. et cum crebris immo continuis exaDeus, indignationem suam temperat, et praestitutum semel retributionis diem patienter exspectat. Cumque habeat in potestate vindictam, mavult diu tenere patientiam, sustinens scilicet clementer et differens, ut, si fieri potest, multum malitia protracta aliquando mutetur, et homo in errorum et scelerum contagione
Abbreviated transcription (Latin):
recunda iactantia. Nos autem
losophi s factis sumus: nec ues¬
titu sapientiam s ueritate prefe¬
rimus. qui uirtutũ conscientiã
magis quam iactantiam nouimꝰ.
qui non loquimur magna sed
iuiumus. quia serui & cultores
dei patientiam quam magift̾iis
cȩlestib discimus. obsequiis spi¬
ritalib prebeamus. Est enim
nobis cum deo uirtus ista cõmu¬
nis. Inde patientia incipit. inde
claritas eius & dignitas caput
sumit. origo & magnitudo patiẽ¬
tiȩ deo auctore ꝑcedit. Diligenda
res ẽ homini quȩ deo cara ẽ. Bo¬
num quod amat maiestas diui¬
na comendat. Sit domunus nobis
& pat̾ deus est. sectemur patientiã
domini pariter & patris: quia et
seruos ẽẽ oportet obsequentes. & fi¬
lios non decet ẽẽ degeneres. ualis
uero in deo & quanta pantientia.
quod in contumeliam suȩ maiesta¬
tis & honoris instituta ab homini¬
bus ꝓfana templa & t̾rena figmen¬
ta & sacra sacrilega patientissime

Expanded text:
recunda iactantia. Nos autem,recunda iactantia. Nos autem,non uerbis sed factis sumus, nec uestitu sapientiam sed ueritate praeferimus, qui uirtutum conscientiam magis quam iactantiam nouimus, qui non loquimur magna sed uiuimus, quasi serui et cultores Dei patientiam quam magisteriis caelestibus discimus obsequiis spiritalibus praebeamus. est enim nobis cum Deo uirtus ista communis. inde patientia incipit, inde claritas eius et dignitas caput sumit. origo et magnitudo patientiae Deo auctore procedit. diligenda res homini quae Deo cara est: bonum quod amat maiestas diuina commendat. si dominus nobis et pater Deus est, sectemur patientiam domini pariter et patris, quia et seruos esse oportet obsequentes et filios non decet esse degeneres. Qualis uero in Deo et quanta patientia, quod in contumeliam suae maiestatis et honoris instituta ab hominibus profana templa et terrena figmenta et sacra sacrilega patientissime
Abbreviated transcription (Latin):
lus plenus sp̃u sco & uocandis for¬
mandisq gengbus missus. contes¬
tetur & instruat dicens. Uidete ne
quis uos dep̃detur ꝑ philosophiam
& inanem fallatiam. scđ̾m traditio¬
nem hominum scdm elem̃ta mun
habitat omnis plenitudo diuini¬
tatis. & alio loco. Nemo se inquit
decipiat. Si quis putat sapientẽ
se ẽẽ in uobis mundo huic stultus
fiat. ut fiat sapiens. Sapientia
enim mundi huius stultitia est
apud dm̃. Sc̃ptum est enim. repre.¬
hendens sapientes in astutia ipsoꝵ
& iterum. Cognouit deus cogita¬
tiones sapientium: quia sunt
stultȩ. Quare si sapientia illic u̾a
non est: ẽẽ non potest & u̾a sapien¬
tia. Nam si patiens ille est qui ẽ
humilis & mitis. philosophos aũt
nec humiles uidemus ẽẽ nec mi¬
tes. sed sibi multum placentes &
hoc ipso quod sibi placeãt deo
displicent. Apparet illic non ẽẽ
patientiam ubi sit insolens af¬
fectutȩ libertatis audatia. & ex¬
erti ac seminudi pectoris inue¬

Expanded text:
lus plenus Spiritu sancto et uocandis forlus plenus Spiritu sancto et uocandis formandisque gentibus missus contestetur et instruat dicens: uidete ne qui uos depraedetur per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, sehabitat omnis plenitudo diuinitatis. et alio loco, nemo se, inquit, decipiat. si qui putat sapientem se esse in uobis, mundo huic stultus fiat ut fiat sapiens. sapientia enim huius mundi stultitia est aput Deum. scriptum est enim: reprehendens sapientes in astutia ipsorum. et iterum: cognouit Deus cogitationes sapientium quia sunt stultae quare si sapientia illic uera non est, esse non potest et uera patientia. nam si patiens ille est qui est humilis et mitis, philosophos autem nec humiles uidemus esse nec mites sed sibi multum placentes et hoc ipso quod sibi placeant Deo displicentes, apparet illic non esse patientiam, ubi sit insolens adfectatae libertatis audacia et exerti ac seminudi pectoris inue
Abbreviated transcription (Latin):
tientiam uideo ẽẽ necessariam: ut
nec hoc ipsum quod auditis & discitiᷤᷤ
sine patientia facere possitis. Tunc
enim demum sermo dei ͤ ra o tio
salutaris efficaciter disci tur:
si pacient̃ quod dicit᷑ audiat᷑.
hͥ ec inuenio fr̃s di u. lec tissimi
inter ceteras discipline cęlestis uias.
quibus ad consequenda diuinitus p̃¬
mia spei ac fidei nr̃e secta dirigitur:
quid magis sit uel utilius ad uitã.
maius ad głam quam ut qui p̃cep¬
tis dĩcis obsequio timoris ac deuo¬
tionis nitimur. patientiam maxime
tota obseruatione tueamur. Hanc
se sectari philosophi quoq ꝑfiten¬
tur. s tamet illic patientia falsa ẽ:
quam & falsa sapientia est. Unde
enim uel sapient rẽ uel patiens pos¬
sit. qui nec sapientiam nec patien¬
tiam dei nouit. quando ipse de his
qui sibi sapere inmundo udent᷑
moneat & dicat. Perdam sapientiã
sapientium & prudentiam pruden¬
tium reꝑbabo. Item beatus apłs pau¬

Expanded text:
tientiam uideo esse necessariam, ut tientiam uideo esse necessariam, ut nec hoc ipsum quod auditis et discitis sine patientia facere possitis? tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod dicitur audiatur. nec inuenio, fratres dilectissimi, inter ceteras disciplinae caelestis uias quibus ad consequenda diuinitus praemia spei ac fidei nostrae secta dirigitur quid magis sit uel utilius ad uitam uel maius ad gloriam quam ut qui praeceptis dominicis obsequio timoris ac deuotionis innitimur patientiam maxime tota obseruatione tueamur. Hanc se sectari philosophi quoque profitentur, sed tam illic patientia falsa est quam et falsa sapientia est. unde enim uel sapiens esse uel patiens possit qui nec sapientiam nec patientiam Dei nouit? quando ipse de his qui sibi sapere in mundo uidentur moneat et dicat: perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo, item beatus apostolus Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ti datur. & credenti indulgentia sa
lutaris de diuna pietate concedit᷑
& ad immortalitatẽ sub ipsa morte
hoc munus miscđiȩ suȩ tribuit. subi¬
gendo mortem tropheo eruers redi¬
mendo credentem pretio sui sangui¬
ns reconciliando hominem deo patͥ.
uiuifficando mortalem regeneratiõe
celesti. Hunc si fieri potest sequam᷑
omnes. huius sacram̃to & signo cense¬
amur. Hic nobis uiam uite aꝑit. hic
ad paradisum reduces facit. hic ad
celorum regna ꝑducit. Cum ipso sẽ¬
per iuuemus: facti ꝑ ipsum filii dei.
Cum ipso exultabimus semꝑ ipsuiᷤᷤ
cruore reparati. erimus. xp̃iam cum
de ꝑpetua uoluntate letantes semꝑ
in conspectu dei ⁊ agentes deo gr̃ãs
semꝑ. Neq enim poterit nisi & letus
ẽẽ semꝑ & gratus. qui cum morti fuis¬
set obnorius factus est immortalita¬
turus fr̃s dilectissimi
& utilitatis eius & cõ¬
moda predicaturus.
unde potius incipiam quam quod
nue quoq ad audiendãi: ur̃am pa¬

Expanded text:
ti datur et credenti indulgentia sati datur et credenti indulgentia salutaris de divina pietate conceditur, et ad immortalitatem sub ipsa morte hoc munus misericordiae suae tribuit, subigendo mortem trophaeo crucis, redimendo credentem pretio sanguinis sui, reconciliando hominem Deo Patri, vivificando mortalem regeneratione coelesti. Hunc, si fieri potest, sequamur omnes, hujus sacramento et signo censeamur. Hic nobis viam vitae aperit, hic ad paradisum reduces facit, hic ad coelorum regna perducit. Cum ipso semper vivemus, facti per ipsum filii Dei; cum ipso semper exultabimus, ipsius cruore reparati. Erimus Christiani cde perpetua voluptate laetantes semper in conspectu Dei, et agentes Deo gratias semper. Neque enim poterit nisi laetus esse semper et gratus, qui, cum morti fuisset obnoxius, factus est immortalitaturus, fratres dilectissimi, et utilitates eius et commoda praedicaturus unde potius incipiam, quam quod nunc quoque ad audientiam uestram pa
Abbreviated transcription (Latin):
nebrose suꝑsticionis emergere. Non
iuidemus com modis ur̃is nec bene¬
ficia diuina celamus. odiis ur̃is be¬
neniuolentiam reddimus. & ꝑ corm̃¬
tis ac suppliciis quȩ nobis inferuit᷑
salitis itinera monstramus. Credi¬
te: & iiuitȩ. & qui nos ad tempus
ꝑsequimi. in et̃num gaudete nobis¬
cum. Q uando istinc recessum fuerit.
nullus iam penitentiȩ locus est. nul¬
lus satis facionis effectus. Hic uita
aut amittitur. aut tenetur. hic sa¬
luti ȩt̾nȩ. cultu dei & fructu fidei
ꝑuidetur. Nec quisquam aut pec¬
catis retardetur aut annis: quomi¬
nus ueniat ad consequendam sa¬
lutem. In isto adhuc mundo manen.¬
ti. pęnitentia nulla sera est. Patet
ad indulgentiam dei aditus: & que¬
rentib atq intelligentib ueritatẽ
facilis accessus est. ut sub ipso licet
exitu & uitȩ temporalis occasu pro
delictis roges. & dm̃ qui unus &
uerus est. confessione & fide agnitio¬
ius eius implores. U enia conficen¬

Expanded text:
nebrosae superstitionis emergere. non nebrosae superstitionis emergere. non inuidemus commodis uestris nec beneficia diuina celamus. odiis uestris beniuolentiam reddimus et pro tormentis ac suppliciis quae nobis inferuntur salutis itinera monstramus. credite et uiuite et qui nos ad tempus persequimini in aeternum gaudete nobiscum. quando istinc recessum fuerit, nullus iam paenitentiae locus est, nullus satisfactionis effectus. hic uita aut amittitur aut tenetur: hic saluti aeternae cultu Dei et fructu fidei prouidetur. nec quisquam aut peccatis retardetur aut annis quominus ueniat ad consequendam salutem. in isto adhuc mundo manenti paenitentia nulla sera est. patet ad indulgentiam Dei aditus et quaerentibus adque intellegentibus ueritatem facilis accessus est. tu sub ipso licet exitu et uitae temporalis occasu pro delictis roges et Deum qui unus et uerus est confessione et fide agnitionis eius inplores, uenia confiten
Abbreviated transcription (Latin):
illorum estimabamus insaniam:
& finem eoruim sine honore. Quomͦ
computati sunt uit filios dei &
int̃ scõs sors eorum est  Ergo er¬
rauimus a uia ueritatis. & iusti¬
tia lumen non luxit nobis. & sol
non est ortus nobis. Lassati sumnꝰ¬
uia iniquitatis & ꝑditionis: & am¬
bulauimus solitudines difficiles:
uiam autem domini ignorauimus.
Quid nobis ꝓfuit suꝑbia aut
quid diuitiarum iactatio constu¬
lit nobis: T̃ransierunt omnia is¬
ła illa. tamquam umbra. Erit tũc
sine fructu penitentiȩ. dolor pęnę.
manis ploratio. & in efficax dep̃ca¬
tio. In et̾nam penam sero credunt.
qui uitam et̃nam credere noluer̃.
Securitati gͥ & uite dum licet
ꝑuidete. O fferimus uobis anmi
& consili nr̃i salutare munus.
& quia odisse non licet nobis et
sic deo plus placemus. dum nullã
ꝑ inuiria uicem reddimus: hor¬
tamur dum facultas est. diun
adhuc aliquio de seculo suꝑ est
deo satisfacere. & ad uert religi¬
oiis candidam lucem de ꝑfundo te¬

Expanded text:
mus insaniam et finem illorum sine honore. quomodo conputati sunt inter filios Dei et inter sanctos sors illorum est? ergo errauimus a uia ueritatis, et iustitiae lumen non luxit nobis et sol non est ortus nobis. lassati sumus iniquitatis uia et perditionis et ambulauimus solitudines difficiles, uiam autem Domini ignorauimus. quid nobis profuit superbia aut quid diuitiarum iactatio contulit nobis? transierunt omnia illa tamquam umbra. erit tunc sine fructu paenitentiae dolor poenae, inanis ploratio et inefficax deprecatio. in aeternam poenam sero credunt qui in uitam aeternam credere noluerunt. Secnritati igitur et uitae dum licet prouidete. offerimus uobis animi et consilii nostri salutare munus. et quia odisse non licet nobis et sic Deo plus placemus, dum nullam pro iniuria uicem reddimus, hortamur, dum facultas adest, dum adhuc aliquid de saeculo superest, Deo satisfacere et ad uerae religionis candidam lucem de profundo te
Abbreviated transcription (Latin):
lectat. quem seculum blandiens. atq
decipiens illecebris t̾renȩ uolupta¬
tis inuitat. Porro cum mundus
oderit. xp̃ianum. quid amas eum
qui te odit & non magis sequeris
xp̃m qui ce & redemit & diligit. d¬
iohannes in epistola sua clamat &
loquitur. & ne carnalia desideria
sectantes mundum diligamus hortat᷑

Expanded text:
lectat, quem saeculum blandiens adque lectat, quem saeculum blandiens adque decipiens inlecebris terrenae uoluptatis inuitat. porro cum mundus oderit christianum, quid amas eum qui te odit et non magis sequeris Christum qui te et redemit et diligit? Iohannes in epistula sua clamat et loquitur et ne carnalia desideria sectantes mundum diligamus hortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
norum celestium claritatem lugere
non debent. Nec plangere. s potius
scd̃m pollicitationem dñi secundum
fidem ueri in ꝑfectione ac sua trans¬
latione gaudere. Sic deniq inuenimꝰ
& enoch cranslatum eẽ qui dño pla¬
cuit. sicut in genesi testatur & loqui¬
tur scriptura diuina & placuit
enohc deo. & non est inuentus. post¬
modum quia deus illum transtulit.
Hoc fuit placuisse in conspectu dei.
de hoc contagio sȩculi meruisse trais¬
ferri: s & ꝑ salomonem docet sp̃c sc̃s
eos qui dño placeant maturius iffĩc
eximiet citius liberari. ne dum in is¬
to mundo diutius inmoranturmũ¬
di contactib polluantur. Raptus
inquisest ne malitia mutaret intellectum
illuis. placita enim erat dño anima
eius. ꝓpt̾ hoc ꝓperauit educere eum
de media iniquitate. Sic & in psal¬
mĩ ad dñoꝓperat spĩali fide dño suo
tutum. desid̾at & ꝓperat animam̃a
ad atria dei. E uis est diu inmũdo
uelle remanere. quem mundus ob¬

Expanded text:
norum caelestium claritatem lugere norum caelestium claritatem lugere non debet et plangere sed potius secundum pollicitationem Domini, secundum fidem ueri in profectione hac sua et translatione gaudere. Sic denique inuenimus et Enoch translatum esse qui Deo placuit, sicut in Genesi testatur et loquitur scriptura diuina: et placuit Enoch Deo et non est inuentus postmodum, quia Deus illum transtulit. hoc fuit placuisse in conspectu Dei de hoc contagio saeculi meruisse transferri. sed et per Salomonem docet Spiritus sanctus eos qui Deo placeant maturius istinc eximi et citius liberari, ne dum in isto mundo diutius inmorantur mundi contactibus polluantur: raptus est inquit ne malitia mutaret intellectum illius. placita enim erat Deo anima eius. propter hoc properauit educere eum de media iniquitate. sic et in psalmis ad Deum properat spiritali fide Deo suo tutum. desiderat et properat anima mea ad atria Dei. Eius est in mundo diu uelle remanere quem mundus ob
Abbreviated transcription (Latin):
credimus fidem uerbis & ꝑmissis eius
tate uenimus. q uod interim morumur.
ad immortalitatem morte transimus.
nec potest uita ęt̃na succedere nisi
hinc contigerit exire. non est exitus
iste s transitus . & temporali itinere de¬
curso ad etna transgressus. Iuis non
ad meliora festinet quis non mutari
& reformari ã xp̃i spetiẽ ad celestis
gr̃ȩ dignitatem citius exoptet. Pau¬
lo apostolo predicante ᷤ. nr̃a autem coi¬
uersatio inquit in cęlis est. unde &
deum expectamus iħm xp̃m qui
trans formabit corpius humilitatis
nr̃ȩ conformatum corporis claritatis
sue. tales nos futuros & dominus xp̃c
pollicetur quando ut illo sumus ciim¬
& cum illo in et̾nis sedib atq regnis
celestib gaud eamus. patrem ꝑ nobis
deprecatur dicens. Pater quos micbi
dedisti uolo ut ubi ego fuero &ipsi
sint mecum. & uideant claritatẽ quã
michi dedisti prusquam mundus
fieret. uenturuis ad xp̃i sedem ad reg¬

Expanded text:
credimus, fidem uerbis et promissis eius credimus, fidem uerbis et promissis eius tate ueniamus. Quod interim morimur, ad inmortalitatem morte transgredimur nec potest uita aeterna succedere, nisi hinc contigerit exire. non est exitus iste sed transitus et temporali itinere decurso ad aeterna transgressus. quis non ad meliora festinet ? quis non mutari et reformari ad Christi speciem et ad caelestis gratiae dignitatem citius exoptet? Paulo apostolo praedicante, nostra autem conuersatio, inquit, in caelis est, unde et Dominum expectamus Iesum Christum qui transformabit corpus humilitatis nostrae conformatum corpori claritatis suae. tales nos futuros et Christus Dominus pollicetur, quando ut cum illo simus et cum illo in aeternis sedibus adque in regnis caelestibus gaudeamus patrem pro nobis precatur dicens: pater, quos mihi dedisti uolo ut ubi ego sum et ipsi sint mecum et uideant claritatem quam mihi dedisti priusquam mundus fieret. uenturus ad Christi sedem, ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
mus. cordis & pectoris testimomo non ꝑ¬
bemus: spei nr̃e & fidei. P reuaricatores
sumus. simulata. ficta. fucata. uidẽt᷑
ẽẽ quȩ dicimus. nichil ꝑdeest uerbis p̃¬
ferre iurtutem & factis destruere ue¬
ritatem. imꝑbat deniq apłos paulus
& obuirgat & culpat. Si quis con¬
tristetur excessu suorum nolumus in¬
quit ignorare uos fr̃s de dormientib
ne contristemini sicut ceteri qui ñ h̃nt
spem. Si enim credimus quia iħs mor¬
tiuis est & resurrexit. sic & ds̃ eoᷤ qͥ dormi¬
erunt cum iħu adducet cum eo. Eos
contristari dicit ĩ excessu suorum qui
spem non h̃nt. qui autem spe uuumꝰ
ẽ ꝑ nobis & resurrexisse confidumus.
in xp̃o manentes & ꝑ ipsum atq in ip¬
soresurgentes. qui aut ipsi recedere¬
ipsi istinc de sȩculo nolumus aut nos¬
tros recedentes quasi ꝑditos plangi¬
nio qui credit in me licet moriatur
iiuet.& omnis qui iiuit & credit in
me. non morietur in ȩt̃nitm. Si in xp̃m

Expanded text:
mus cordis et pectoris testimonio non promus cordis et pectoris testimonio non probemus. spei nostrae et fidei praeuaricatores sumus, si simulata, si ficta, si fucata uidentur esse quae dicimus. nihil prodest uerbis praeferre uirtutem et factis destruere ueritatem. Inprobat denique apostolus Paulus et obiurgat et culpat, si qui contristentur excessu suorum. nolumus, inquit, ignorare uos, fratres, de dormientibus, ne contristemini sicut et ceteri qui non habent spem. si enim credimus quia Iesus mortuus est et resurrexit, sic et Deus eos qui dormierunt in Iesu adducet cum eo. eos contristari dicit in excessu suorum qui spem non habent. qui autem spe uiuimus esse pro nobis et resurrexisse confidimus in Christo manentes et per ipsum adque in ipso resurgentes quid aut ipsi recedere istinc de saeculo nolumus aut nostros recedentes quasi perditos lugetio. qui credit in me, licet moriatur, uiuet et omnis qui uiuit et credit in me non morietur in aeternum. si in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad p̃sens desiderium s consulit in
futurum. Audiuit fr̃ nr̃ & collega mon¬
turuis quod cęteris diceret. nam qui mo¬
riturus audiuit. ad hoc audiuit ut di¬
ceret. audiuit non sibi ille s nobis. nam
quid disceret iam recessus. didicit ĩ mo
remanentib ut dum sacerdotem qui
commeatum petebat increpitum esse
comperimus. quid cunctis expediat nos¬
ceremus. N obis quoq ipsis minimis co
extremis quotiens reuelatum est quã
freq̃nt̃ atq manifeste ᷤ dei udignatione
p̃ceptum est ut contestarer assidue & pup¬
lice p̃dicatorem fr̃s nr̃os non ẽe lugendos
accersione dñica de sȩculo liberatos cum
desiderari eos debere non planginec
accipiendas ẽẽ hinc atras uestes. qͣndo
illi ibi indumenta alba iam sumpse¬
runt. O ccasionem dandam non esse
gentilib ut nos merito ac uire rep̃¬
hendant. quod quos uiuere aputo deũ
dicimus ut extinctos & ꝑditos lugeamꝰ.
& fidẽ quam sermone & uoce deꝑmi¬

Expanded text:
tit ad praesens desiderium sed consulit in tit ad praesens desiderium sed consulit in futurum. audiuit frater noster et collega moriturus quod ceteris diceret. nam qui moriturus audiuit, ad hoc audiuit ut diceret: audiuit non sibi ille sed nobis. nam quid disceret iam recessurus? didicit immo remanentibus, ut dum sacerdotem qui commeatum petebat increpitum esse conperimus, quid cunctis expediat nosceremus. Nobis quoque ipsis minimis et extremis quotiens reuelatum est, quam frequenter adque manifeste de Dei dignatione praeceptum est, ut contestarer adsidue, ut publice praedicarem fratres nostros non esse lugendos arcessitione dominica de saeculo liberatos, cum desiderari eos debere, non plangi nec accipiendas esse hic atras uestes, quando illi ibi indumenta alba iam sumpserint, occasionem dandam non esse gentilibus, ut nos merito ac iure reprehendant, quod quos uiuere aput Deum dicimus ut extinctos et perditos lugeamus et fidem quam sermone et uoce depromi
Abbreviated transcription (Latin):
mus ab eo premiis celestib honora¬
ri. Ad quem uenimus inuiti. quid
rum. Si captiuitas t̾rena delectat.
quid precib freq̃nt̃ iteratis. Roga¬
mus & poscimus ut acceleret dies
regni.si maiora desideria & uota
potiora sunt. seriure istic diabolo
quam regnare tum xp̃o. Deniq
ut manifestius. diuine ꝓuidẽtiȩ
inditia clarescerent. quod dñs p̃s¬
cius futurorum suis consulat
ad ueram salutem. cum quidam decolle¬
gis et consacerdotib nr̃is infirmitate de¬
feissus & de appropinquantes moi̾e solli¬
citus commeatum sibi precaretur afgsite
deprecanti etiam pęnemorienti. inuenis
manus aspectus oculis carnalib intue¬
ri. nisi quod talem uidere iam poterat
de seculo recessurus. Atq ille non sine
quadam animi & uocis indignatione
infremuit & dixit. Pati cimetis. exire
non uultis. quid faciam uobis. increpã¬
tis uex est ac monentis. qui de ꝑsecutiõe
sollicitus de accersione securus. nõ sen¬

Expanded text:
mus ab eo praemiis caelestibus honoramus ab eo praemiis caelestibus honorari ad quem uenimus inuiti. quid rum, si captiuitas terrena delectat? quid precibus frequenter iteratis rogamus et poscimus ut adceleret dies regni, si maiora desideria et uota potiora sunt seruire istic diabolo quam regnare cum Christo ? Denique ut manifestius diuinae prouidentiae indicia clareseerent quod Dominus praescius futurorum suis consulat ad ueram salutem, cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus et de adpropinquante morte sollicitus commeatum sibi precaretur, adstitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis manus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam poterat de saeculo recessurus. adque ille non sine quadam animi et uocis indignatione infremuit et dixit: pati timetis, exire non uultis, quid faciam uobis?> increpantis uox et monentis, qui de persecutione sollicitus, de arcessitione securus non consen
Abbreviated transcription (Latin):
deffiusse martirium. Iualem te inue¬
nit dominus cum uocat. talem pari¬
ter & uidicat. quando ipse testet᷑ et
et dicat. & scient omnes ecclesiȩ quia
ego sum scrutator renis & cordis. Nec
enim sanguinem deus nr̃m desiderat
sed fidemquerit. Nam nec abraham
nec isaac. nec iacob. occisi sunt. et tam̃
fidei ac iustitiȩ meritis honorati auter
patriarchas pͥmi ẽẽ meruerunt. ad quoꝵ
conuium congregatur quisq fidelis
& iustus & laudabilis inueniturllle¬
minisse debemus uoluntatem ñ nr̃am
s dei facere debere. secundum qd̃ nos
dominus cotroie ussit orare: quam
preposterum est quamq ꝑuersum.
ut eum dei uoluntatem fieri postu¬
lemus. quando euocat nos & accesit
de hoc mundo deus. non statim uo¬
luntatis eius imꝑio pareamus. Om¬
nitim᷑or & reluctamur. & ꝑuicatiũ
mores seruorum ad conspectum dñi
cum tristitia & merore ꝑducimur:
Ex euntes istinc necessitatis uincu¬
lo non obsequio uoluntatis & uolu¬

Expanded text:
defuisse martyrium. qualem te inuedefuisse martyrium. qualem te inuenit Dominus cum uocat talem pariter et iudicat, quando ipse testetur et dicat: et scient omnes ecclesiae quia ego sum scrutator renis et cordis. nec enim sanguinem Deus nostrum sed fidem quaerit. nam nec Abraham nec Isaac nec Iacob occisi sunt, sed tamen fidei ac iustitiae meritis honorati inter patriarchas primi esse meruerunt : ad quorum conuiuium congregatur quisque fidelis et iustus et laudabilis inuenitur. Meminisse debemus uolxmtatem nos non nostram sed Dei facere. debere secundum quod nos Dominus cottidie iussit orare. quam praeposterum est quamque peruersum, ut cum Dei uoluntatem fieri postulemus, quando euocat nos et arcessit de hoc mundo Deus, non statim uoluntatis eius imperio pareamus! obnitimur et reluctamur et peruicacium more seruorum ad conspectum Domini cum tristitia et maerore perducimur exeuntes istinc necessitatis uinculo, non obsequio uoluntatis: et uolu
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis głiam. contemptu mortis
p̃parant ad coronam: s fortasse aliquis
opponat & dicat: hoc me ergo in p̃senti
mortalitate contristat. quod qui para¬
tus ad confessionem fueram & ad tol¬
lerantiam passionis toto me corde et
plena uirtute deuoueram. martirio
meo pͥuor dum morte preuenior pͥmo in
loco non est in tua potestate s in dei
dignatione martirium. nec potes te
dicere ꝑdidisse quod nescis an merea¬
ris accipere. Tunc deinde deus scruta¬
tor est renis & cordis. & occultorum con¬
templator & cognitor. uidet et laudat
ratam fuisse uirtutem.r eddit ꝓ uir¬
tute mercedem. Nunquid cam cum
domino munus offerit. iam ꝑemerat
frẽm: et camen parricidium m̃te con¬
ceptum deus ꝑuidus ante dampnauit:
ut illi cogitatio mala & penitiosa conceptio. di
confessio cogitutur & martirium m̃¬
te concipitur. animus ad bonum dedi¬
tus domino uidice coronatur. Aliud ẽ
martirio animum deesse. aliud anioro

Expanded text:
fortitudinis gloriam, contemptu mortis fortitudinis gloriam, contemptu mortis praeparant ad coronam. Sed fortasse aliquis opponat et dicat: choc me ergo in praesenti mortalitate contristat quod qui paratus ad confessionem fueram et ad tolerantiam passionis toto me corde et plena uirtute deuoueram martyrio meo priuor, dum morte praeueniorJ. primo in loco non est in tua potestate sed in Dei dignatione martyrium, nec potes te dicere perdidisse quod nescis an merearis accipere. tunc deinde Deus scrutator est renis et cordis et occultorum contemplator et cognitor, uidet et conlaudratam fuisse uirtutem reddit pro uirtute mercedem. numquid Cain cum Deo munus offerret iam peremerat fratrem? et tamen parricidium mente conceptum Deus prouidus ante damnauit. ut illic cogitatio mala et perniciosa conceptio Deo confessio cogitatur et martyrium mente concipitur, animus ad bonum deditus Deo iudice coronatur. aliud est martyrio animum deesse, aliud animo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lium uenerit. qui ad militiã tempo¬
rt mortalitatis accedit. Iuid deinde illd̾
fr̃s dilectissimi quale est quam ꝑti¬
nens. quam necessarium. quod peftis
ista & luesq̃ horribilis & feralis uide¬
tur. explorat iusticiam singulorum &
mentes humani generis exarmat.
an infirmis seruiant sani an ꝓpinqͥ
cognatos pie diligant. an misereant᷑
seruorum languentium domini. an de¬
precantes egros non deserant medici.
an feroces uiolentiam suam cõpͥmant.
an rapaces auaritiȩ furentis in satia¬
bilem semꝑ ardorem uel metu mortis ex¬
tinguant. an ceruicem flectãt suꝑbi
aaudatiam compͥmant imꝓbi. an per¬
euntib caris uel sic aliquid diuites
largiantur & donent sine herede mo¬
rituri. Ut nichil aliud mortalitas ista
contulerit:. hoc xp̃ianis & dei seruis plu¬
rimum p̃stiterit quod martirium ce¬
pimus libenter appetere.dum mortẽ
discimus non timere: exercitia sunt
nobis ista non funera. dant animo

Expanded text:
proelium uenerit, qui ad militiam tempoproelium uenerit, qui ad militiam tempore mortalitatis accedit. Quid deinde illud, fratres dilectissimi, Quale est, quam pertinens, quam necessarium, quod pestis ista et lues quae horribilis et feralis uidetur explorat iustitiam singulorum et mentes humani generis examinat, an infirmis seruiant sani, an propinqui cognatos pie diligant, an misereantur seruorum languentium domini, an deprecantes aegros non deserant medici, an feroces uiolentiam suam conprimant, an rapaces auaritiae furentis insatiabilem semper ardorem uel metu mortis extinguant, an ceruicem flectant superbi, an audaciam leniant inprobi, an pereuntibus caris uel sic aliquid diuites largiantur et donent sine herede morituri. ut nihil aliud mortalitas ista contulerit , hoc christianis et Dei seruis plurimum praestitit quod martyrium coepimus libenter adpetere, dum mortem discimus non timere. exercitia sunt nobis ista, non funera: dant animo
Abbreviated transcription (Latin):
munem: ad refrigerium iusti uocan¬
tur ad supplitium rapiuntur inuis¬
t. datur uelotius tucela fidentibus.
ꝑfidis pęna. In ꝑuidi & ingrati sumꝰ
fr̃s dilectissimi & ad benefitia diui¬
na. nec quid nobis conferatur agnos¬
cionis: excedunt ecce in pace tute cũ
gloria sua uirgines uenientes ante¬
cristi minas. & corruptelas & lupna¬
naria non timentes: ꝓueri periculũ
lubrice ȩtatis euadunt. ad continen¬
tiȩ atq in nocentiȩ premium felicit̃
ꝑueniunt: tormenta iam non timet de¬
lic ata matrona. metum ꝑsecutionis
& manus crutiatusq carnificis.
moriendi celeritate lucrata: ꝓauoris
mortalitatis & temporis accendunt᷑
trepidi. constringuntur remissi. excitã¬
cur ignaui: desertores conpelluntur
ut redeant. gentiles coguntur ut cre¬
dant uestus froelium populus ad qͥe¬
tem uocantur. ad atiem recenset co¬
piosus exercitus robore fortiore colligit᷑.
pugnaturus sine metu mortis cum

Expanded text:
munem. ad refrigerium iusti uocanmunem. ad refrigerium iusti uocantur, ad supplicium rapiuntur iniusti: datur uelocius tutela fidentibus, perfidis poena. inprouidi et ingrati sumus, fratres dilectissimi, ad beneficia diuina nec quid nobis conferatur agnoscimus. excedunt ecce in pace tutae cum gloria sua uirgines uenientes antichristi minas et corruptelas et lupanaria non timentes. pueri periculum lubricae aetatis euadunt, ad continentiae adque innocentiae praemium feliciter ueniunt. tormenta iam non timet delicata matrona metum persecutionis et manus cruciatusque carnificis moriendi celeritate lucrata. pauore mortalitatis et temporis accenduntur trepidi, constringuntur remissi, excitantur ignaui, desertores conpelluntur ut redeant, gentiles coguntur ut credant, uetus fidelium populus ad quietem uocatur, ad aciem recens et copiosus exercitus robore fortiore colligitur pugnaturus sine metu mortis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
starerrectum nec cum eis quib spes
in domino nulla est. lacere ꝑstratũ.
gratulari magis & temporis mu¬
nus amplecti quod dum nrãm fidẽ
firmiter ꝑminius & labore tolerato
ad xp̃m ꝑ angustam xp̃i uiam per¬
gimus. premium uiȩ eius & fidei
ipso iudicante capiamus. Mori pla¬
ne cimeat. qui ex aqua & sp̃u non
renatus grhennȩ ignib mancipat᷑.
Mori cimeat qui non xp̃i cruce et
passione censetur. mori timeat quiad
scdam mortem de bac morte transi¬
bit. Mori timeat. quem de sȩculo rece¬
dentem pennibus pęnis ȩt̃na flainna
torquebit. M orituncat. ciui hoc mora
longiore confertur. ut crutiatus eius
x gemitus interim differatur. Multi
ex nr̃is in hac mortalitate moriuntur.
hoc est multi ex nr̃is de scło liberantur:
hostib pęstis est. dei seruis salutaris
excefus est: hoc quod sine ullo discri¬
mine generis humani cum iniustis
moriunt᷑ & in iusti. non est quod pu¬
tetis malis & bonis interitum ẽẽ com¬

Expanded text:
stare rectum nec cum eis quibus spes stare rectum nec cum eis quibus spes in Deum nulla est iacere prostratum et gratulari magis et temporis munus amplecti, quod dum nostram fidem firmiter promimus et labore tolerato ad Christum per angustam Christi uiam pergimus, praemium uiae eius et fidei ipso iudicante capiamus. mori plane timeat, sed qui ex aqua et spiritu non renatus gehennae ignibus mancipatur. mori timeat qui non Christi cruce et passione censetur. mori timeat qui ad secundam mortem de hac morte transibit. mori timeat quem de saeculo recedentem perennibus poenis aeterna flamma torquebit. mori timeat cui hoc mora longiore confertur, ut cruciatus eius et gemitus interim differatur. Multi ex nostris in hac mortalitate moriuntur, hoc est multi ex nostris de saeculo liberantur.  Christi hostibus pestis est, Dei seruis salutaris excessus est. hoc quod sine ullo discrimine generis humani cum iniustis. moriuntur et iusti, non est quod putetis malis et bonis interitum esse com