comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt creati qͣ cet̾is auimalib p̾ossunt. q̃ cͤat᷑a
in reb creatis excellentissĩma cum a deo iusti¬
ficatur a deformi forma ĩ formosam mutat᷑
forͣm. erat .ni. inter uitia nat᷑a bona. hec aut̃
ymago est ratio uł intllẽctus. Cum gͦ uolun¬
tas de nat᷑alibs qͣ qrͣ ip̃a uoluntas ñ semper
rona est et si aliqͣndo uitiis ib̾iaceat.Adhͣ
aut̃ fatile respondent qui dñt om̾ia q̃ sunt ĩ
qͣnt̾ sunt bona esse. qr et ip̃am uoluntatem
in qͣmt̃ est. et ii qͣmt̃ uoluntas est ut supra
posuimꝰ bonam esse dñt. et in qͣmt̃ ĩ ordinata
est mala est et pct̾m ubi põt ab eis ⁊ rõnabi¬
lit̾ queri si uoluntas ĩ qͣntũ ĩ ordinata est pͦ¬
catũ est. qrͣ gͦ intellectꝰ ratio⁊ hꝰ mõĩ cũ inor

Expanded text:
sunt creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dicunt omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, vel in quantum voluntas est, ut supra posuimus, bonum esse asserunt; sed in quantum inordinata est, mala est et peccatum. Ubi potest ab eis rationabiliter quaeri si voluntas, in quantum inordinata est, peccatum est, quare ergo intellectus, ratio, et ingenium
Abbreviated transcription (Latin):
rit. et qͣnicũ ĩ altitudiũẽ porrigebat᷑. ad quod
nichil temere asserenteꝰ dt dicimꝰ qd illa pri¬
mareꝵ oĩn moles qͣndo cͥata est ibidem a dõe uidetur
prodiisse. ubi nũc forͣta consistit. erat q t̾renũ noc¬

Expanded text:
rit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata
Abbreviated transcription (Latin):
quod ab surdissimũ uidetur est. filiꝰ quippe matꝰ
est duoꝵ. nisi prĩs ⁊ matriꝯ. absit aut̃ ut int̾ d̾m
psen ⁊ d̾m fnium tale aliquid suspicem᷑. absur¬
abħorret᷑ ab oĩn sanoꝵ sensib. ñ gͥ ab utroq est
genitꝰ s precetit ab utroq amloꝵ spiritꝰ. his u̾¬

Expanded text:
imum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurabhorret omnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque amborum Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ralib set corꝑaniũ similib. siue in requie slue
ĩ dolorib. In cassiani ⁊̃ uoluminibs legit᷑ qd̃
ñ sunt ecciose. neq nicħ ñ scntiant᷑ . cũ diueᷤ
ille ininfercuo se flãma crutiari clamet. Un̾

Expanded text:
ralibus, sed corporalium similibus sive in requie, sive ralibus, sed corporalium similibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Un
Abbreviated transcription (Latin):
queri sol an int̾im aute resurrtõ n corꝑm
auime de functoꝵ reproloꝵ inatiali igne cre¬
mentur. de hec iulianus toletaane eccłic ep̃s¬
hõis ĩ corꝑens spiritꝰ tenct᷑ in corꝑe. cur ñ post
mortem ⁊̃ corꝑeo igne teneat᷑. teneri aut̃
ꝑ ignem sp̃m dicimꝰ. ut ĩ cormento ignis
qd̃ in igne teneat᷑. insinuat. cum abraham
dep̾cat᷑ diͥcens . mitte lazarũ ut iutingͣt extͣ¬
mũ digtoi sui in aqua. et refrigeret ling᷑m
meam quia crucior in hac flamina. dũ ergo
pcc̃orem diuitem dãpnatũ ĩ ignib u̾itas per¬
hibet. quis sapiens repboꝵ aĩas teneri ignibus
neget p̾cipue ħumanã aĩam corꝑis similitudi¬
nem hr̃e doceat augꝰ ita inquiens. profit̾i aĩam
hr̃e posse similitud̾iem corꝑis. et corꝑaliũ om̃iũ
menbroꝵ quiqͥs renuit: potest negare aĩam
esse. que in sopnis uidet uł ambulare se uł se¬
dere. uł huc atq aluc. gressu. uł ⁊̃ uolatu fer

Expanded text:
quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julianus, Toletanae eccltenetur in corpore, cur non post mortem etiam corpore igneo teneatur? Teneri autem per ignem spiritum dicimus, ut in tormento ignis quod in igne teneatur, insinuat, cum Abraham deprecatur dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquameam, quia crucior in hac flamma. Dum ergo peccatorem divitem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis similitudinem habere doceat August., ita inquiens, super Gen., re posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu au
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ale qui ullãs. Et eum quise fecisse adult̾iũ ostẽ¬
dit. ut per illam cum qͣ fecit hoĩem de morte lilo¬
raret ss̃ dicet aliquis ergo equandus est fur qͥ¬
lib furi qui uoluntate mĩe furat᷑. quis hoc dixe
rit. s hoꝵ duoꝵ ñ iõ quisqͣm est bonꝰ qr peior estͦ
iiuꝰ. peior est emĩ qui ꝯcupiscendo qͣm qui mise¬
rendo furat᷑. S si om̃e furtũ pcõm est ab omni
furto abstinendũ est. Iuis .ii. dicat esse pͦ cand̃
⁊ si aliud sit gͣuiuꝰ. aliud leuiuꝰ pcc̃m e Lunc
sgͣuius uł ieuiuꝰ. Iutende lector ꝓpositis u̾biq
tota mentis esideratõne que ñ inutilẽ hñt ex¬
ꝑ se pcc̾a sunt. illa .n. cũ quis gesferit pro ali qͣ
bona causa bonũ ur᷑ hr̃e finem. nͨ ex fine uolũ¬
taꝯ est mala. nͨ ex coluntate actio fit mala. s̃
exactione uoliuitas fit pͣua. In quib ali qͥ po¬
nũt act ũ iudcoꝵ qui crucifigendo xp̃m arbit᷑bã

Expanded text:
non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostennon ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet furi qui voluntate misericorit? Sed horum duorum non ideo quisquam est bonus, quia pejor est unus. Pejor enim est qui concupiscendo, quam qui miserando furatur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc  levius. Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exper se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ueant qui nicħ loui agunt. S hĩ potiũs qͥ iudigẽ¬
tos adiuuant. curaĩ fiant illa mala pp̃ hec lona.¬
nͨ illa sunt maĩa ꝓͣ hecbona. cur ñ ab ĩmũdis
meretͥcib que ditant sti stu stupͣtoros rapiat
diuitias uir. bouuꝰ ut uidigentib eaꝯ largi¬
atur. cum ulłbo malũ malit sit aipro bouo fiat:
Quis hec dicat nisi qui res humanas mores q co¬
nat᷑ et leges sicbũtere ; Iuod .n. fatiuiꝰ ũ dicat᷑¬
recte posse fieri nͤ ĩpune tm. Cerũ ⁊̾ gloriose ut ĩ
co ñ timeat᷑ supplitiũ. s speret᷑ et p̃miũ. Si semłꝰ
ꝯcesserunꝰ ĩ malis actib ñ quid fiat s qr̃ fĩatͣ q̃rẽ¬
dun. ut q̃cumq pro uonis fiuut causiꝰ. uͭ ip̃acẽ
mala iudicent᷑. at iustitia merito puuit eũ qui
dicit se ibtͣrisse sr̃fiua diuiti ut pleret pauperi
et falsariũ qui aligenũ corrũpit testamentum.
Ut is esset heres qui facerz elemosinas largas.

Expanded text:
beant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigenbeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala propter haec bonaab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatureo non timeatur supplicium, sed speretur et praemium; si semel concesserimus in malis actibus non quid fiat, sed quare fiat edum, ut quaecumque pro bonis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas,
Abbreviated transcription (Latin):
s ea que gstat esse pcc̃a ullõ ione cause obten¬
tu nullo q lono fine. nlła uelut bona intento̾e
fatienda sunt. ea quippe oꝑa hominũ si causas
hũint bonas uł malas nũc slunit bona u̾c sunt
mala. que ñ sunt ꝑ se ip̃a pcc̃a. Sicut uidũ pre
bere pauꝑilz bonũ est si sit causa misericordie
randi. si ea fide: fide fiat ut gignant᷑ regene¬
randi. Hec r᷑sus mala slint ii malas h̾ant cãs
ut furta. stupra. adult̾ia. blasphemie. quis
dicat causis lonis esse fatienda uł pcc̃a ñ esse.
ułꝰ quod est ab surdius iusta esse pc̃c̃a. quis dicat
furem᷑ diuitib ut habeamꝰ quod de muꝰ paupe¬
rib. aut faisa testimonia ꝓferamꝰ uude ñ ledaut᷑
ĩnocentes s potius saluent᷑. duo .n. uona hic sunt:
ut iuops alat᷑ et ĩnocenꝰ ñ puuiatur. aut quiꝯ di¬
cat adult̾uĩ esse ꝑpetͣndim. ut per illã cũ quafit
homo de morte liberet᷑. testamenta .n. uera cur
ñ subpͥmamꝰ ⁊ falsa supponamꝰ ne ħeditates ha¬

Expanded text:
sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsabere pauperibus bonum est, si fit causa misericordiae randi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: ut furta, stupra, blasphemiae, quis dicat causis bonis esse facienda, vel peccata non esse; vel, quod est absurdius, justa peccata esse? Quis dicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates ha
Abbreviated transcription (Latin):
triuitasł ñ una ꝑsona est. s tres ꝑsone pater
filii. ⁊ filius prĩs. ⁊ spiritꝰ priꝰ ⁊ filii. ita ĩ ista
ymagine t̾nitatiꝰ. ñ hec tria unus homor set
Uniꝰ õis sunt. in illa uero sũma t̾nitate. cuiꝰ
ħ ymago est. ñ uniꝰ dei sunt illa tria .s unꝰ deus
nũquid pꝰsumꝰ dr̃e t̾nitatem sic esse in deo ut
aliquid dei sit nͨ ip̃a sit deus iͦ absit ut hoc creda¬
nius. Dicamꝰ ergo in mente nr̃a ymag̾is trim¬
tatem s exiguam ⁊ qͣlencumq esse. que sũme
t̾nitatis ita gerit similitud̾iemł ut ex maxima
ꝑte sit dissimilis. Sciend̾ uero quod hec trinitas
telligit. ac diligit se :d quia potest t̾ meminisse.
et itellig̾e. et amare illum a quo facta est.¬
alia assignatio t̾nitatis

Expanded text:
res personae, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. Itaque in ista imagine Trinitatis, non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt. In illa vero summa Trinitate, cujus haec imago est, non unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus; numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra imaginem Trinitatis, sed exiguam, et qualemcumque esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dissimilis. Sciendum vero est quod haec trinitas telligit, ac diligit se; sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare illum a quo facta est.Alia assignatio trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ iqͣmi qr ñ fecit ꝙ fac̾eñ põt: sũme iniquitatis ⁊ ĩ sane
est. hiia auditiꝰ cxiuit pelagius dicens. Curgͦ ꝑuu¬
ii et iłli qui ñ hñt grãm sñ qͣ ñ possunt fac̾e diuina
mandata rei tenent ͤ ᷤ hoc aut̃ qͣ occõne dix̾it ĩ lbro
retͣctatõnũ pelagio ꝵ̾dens aperit. id .n. gtͣ mani¬
cheos dixit qui in hoĩe duas nas esse cõtendũt u¬
nã bonã ex deo altͣm malã ex gente tenebꝵͣ que
uidet᷑ ei imputand̾ esse si ñ bonũ facit.
ndet᷑ contͣdice̾ grẽ dei addit.

Expanded text:
quia non fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis et insaniae est. His auditis exiliit Pelagius, dicens: Cur ergo parvuli et illi qui non habent gratiam, sine qua non possunt facere mandata divina, rei tenentur? Hoc autem qua occasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, videretur ei imputandum esse si bonum non faceret. videtur contradicere gratiae Dei addit.
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ Ie henne ꝯt iuet se homo a pct̾o quo p̾sen¬
tiam iudicis et penam metuit. et timore facit
quicquidioni facit. ñ timore amittendi et̾nũ
lonũ quod ñ amat. s timore patiendi malũ qd̾
formidat. ñ tiuiet ne ꝑdat amplexꝰ pulch̾ri¬
mi sponsua. set tuet ne niritat᷑ in ichennã.
uoilꝰ est iste timor et utiba iusufficienꝰ. per qͣm
fit paulatim ꝯsuetudo iustitie. eͣt succedit inici¬
ałtimor qͣndo incipit quod dur̃ erat: amari. ⁊
ne sponsus tartet. ne discedat. ne offendamꝰ. ne
eo careamus. timor iste de aicioꝵ ueuit. ille qd̾
serul̃ est utilis. s ñ ꝑmanẽs iu et̾nũ. ut timor
iste diuinis couies est ꝑ om̃s gͣdus.

Expanded text:
timorem gehennae continet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis est utilis, sed non permanens in aeternum; et iste timor divinus comes es
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia anteqͣm fierent. ĩ dei scĩa erant. Ex hoc igr̃
sensu omĩa dũr esse in deo. cͦ tͣ onĩe quod fcm̃ est dicit᷑
esse uita in ipso nõ ideo quod creat᷑a sit creator. nel
quod ista tp̾ralia essentialit̾ sint in deo. S qr ĩ eius
scientia semꝑ sunt: que uita sunt.

Expanded text:
isibilia antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc ergo sensu omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod factum est dicitur vita esse in ipso; non ideo quod creatura sit Creator, vel quia ista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in ejus scientia semper sint quae vita est.
Abbreviated transcription (Latin):
sam bĩtudi̾em meruerint ambiguũ est. Iuibdam
eiuĩ plac ꝙ cam meruerint ꝑ grãm qͣm ĩ ꝯfirmatõe
nͨ m̾tũ p̾cessisse p̾miũ tp̃r. s causa. Aliis aut̃ uidet᷑
appositam ñ meruerũt. dicentes tunc ñ fuisse grãm
fruerent᷑. Iuod aut̃ tunc ĩ p̃miũ acceꝑunt ꝑ obse¬
quia nobis exgibita ex dei obedientia ⁊ reu̾entia me¬
reri ditunt. ⁊ ita pͥmiũ p̃cessit nu̾tum. et hoc mi¬
chi mag̾ placere fateor.
Qd̃ de malorib ⁊ nũoribus

Expanded text:
sam beatitudinem meruerint, ambiguum est. Quibusdam enim placet quod eam meruerint per gratiam quam in confirmatione nec meritum praecessisse praemium tempore, sed causa. Aliis autem videtur appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse eis collafruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obsequia nobis exhibita, ex Dei obedientia et reverentia mereri dicunt, et ita praemium praecessit merita; et hoc mihi magis placere fateor. QUOD DE MA
Abbreviated transcription (Latin):
quidgͦ in auima nr̃a nobis considerantib occͤrit
quod ñ sit ꝯmũe cum bestiis ad rõm pertinet. qd̾
aut̾ in ea repꝑimꝰ eris cõmu̾e cum bestiis ad sen¬
sualitatem ꝑtinet. et ubi nobis gͣdratim ĩ con¬
sideratõne ꝑciũ anime ꝓg̾dientib pͥm̃ aliquid
occͤrit qd̾ ñ est ꝯmu̾e cũ bestiis ibi incipit ratio.
uideamꝰ ubi sit quasi quoddam hõĩs ext̾ioris in¬
t̾iorisq cõanũ. qͥd quid .n. halemꝰ in animo cõe
cumpeccore rectedicitur ad ext̾iorem homi

Expanded text:
quid ergo in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitatem pertinet. Et ubi nobis gradatim in consideratione partium animae progredientibus, primum aliquid occurrit quod non est commune cum bestiis, ibi incipit ratio. icens: Videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte dicitur ad exteriorem homi
Abbreviated transcription (Latin):
quos ꝵntes dm̃s simplicit concedendũ esse: quos
deus uoluit xp̃m pati sine mori. qr euis ꝑassio loñ
fuit. et causa nr̃e salutis. cum aut̃ dicit᷑ uolebat
eum pati. uł cccidi a iudeis: hic distinguend̾ est.
si .ii. intelligr̾᷑ sic. uolebat eitm sustinere passõm
siue crucifixõm. a iuideis illatam: uerꝰ est senoꝰ. Si
uero intlłr sic. uolebat ut iudei ceciderent eum:
flm est. Nou ir uolebat deus accõm iudeoꝵ. q̃ ma¬
la erat. S uolebat passõm lonã. et ħ uolunt as per

Expanded text:
ondentes, dicimus simpliciter concedendum esse quod Deus voluit Christum pati et mori; quia ejus passio bonum fuit, et causa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per
Abbreviated transcription (Latin):
cccisuis est quod taut ũ lonĩ fuit. ut apło petrus
qͣnido id fleri nolebat: sit hanas ab ipso quicccioꝰ .s.
dr̾etur. Eece hic malfeste habes magnisionᷤ
fuisse qd̵ xpistꝰ cecisus est. et hcc łonũ petrus no¬
lebat.⁊ ideo redargutus
Utr̃ placuerit

Expanded text:
occisus est; quod tantum bonum fuit, ut apostolus Petrus, quando id fieri nolebat, Satanas ab ipso qui occisus est diceretur. Ecce manifeste habes magnum bonum fuisse quod Christus occisus est; et hoc bonum quia Petrus nolebat, ideo redargutus est. 4. Utrum placuerit
Abbreviated transcription (Latin):
et carne. ñ qͣntũ ad naͣm diuiuitatiꝯ. ñ est ip̃e
p̾dertinatꝰ. Non ergo in qͣntũ in ea uł ea sb̃sistit
p̃destiuatꝰ est. S in qͣntũ subsistit in alus dua
est homo.
Qualit̾ exponũt auctoritates q̃¬

Expanded text:
et carne. Nam quantum ad naturam divinitatis, non est ipse praedestinatus. Non ergo in quantum in ea vel ea subsistit, praedestinatus est; sed in quantum subsistit in aliis duaest homo. 4. Qualiter exponuntur auctoritates pr
Abbreviated transcription (Latin):
trib sub̾iis ⁊ e conu̾so. homo fcũs est deus. quia
ib̾sistens in duab nat᷑is cepit esse deuꝰ. uł potiꝰ
homo fc̃us est deus.et econu̾so dr᷑ quia deus
que hoĩem facers d̾m et d̾m hoĩem. bariat᷑ at̃
iutllũtia cum di᷑ deꝰ est homo et homo est deus.¬
et ꝑ sona ib̃sistens in duabs et ex duab nat᷑is
posita. Non est aut̃ ut dicit ꝯolses damascenus

Expanded text:
converso, Homo factus est Deus, quia subsistens in duabus, naturis coepit esse Deus, vel potius homo factus est Deus, et e converso dicitur, quia Deus quae hominem faceret Deum, et Deum hominem. Variatur autem intelligentia cum dicitur: Deus est homo, et homet persona subsistens in duabus et ex duabus naturis posita. Non est autem, ut ait Joan. Damasc.,
Abbreviated transcription (Latin):
otest tñ sane dici intelligi ea ratõne dici dicitur¬
om̃ia diligi a deo que fecit. qr om̃ia placẽt¬
ei om̃ia approbat in qͣntũ oꝑa euis sunt. nec
tunc. uł pͥua uł amplius placuerunt ei cum
fc̃a sunt. S et anͣꝙͣ fierent ĩno ab eterno oĩa
los alios magͤ. alios minꝰ diligere dt᷑ ñ nuitabi¬
litatem caritatis eius significat. s quod alio
ad maiora bona. alios ad minora dilexit. alio

Expanded text:
otest tamen intelligi, ea ratione dici omnia diligi a Deo quae fecit, quia omnia approbat in quantum opera ejus sunt, nec tunc vel prius vel amplius placuerunt ei cum facta sunt, scilicet antequam fierent, imo ab aeterno omnia los, alios magis, alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora b
Abbreviated transcription (Latin):
inag̾ processerit a prẽ qͣm a fialio. quod uitit᷑ hrticꝰ
ostende. it a dicens. Si processit spiritꝰ .s. de pr̃e. pro
uero iam nato filio processit: aute natꝰ est falsꝰ
qͣm processerit filius spiritꝰ. p̾ cessit gͥ natitas
fillii processionem spiritꝰ .s. Si aut̃ processit a
prẽ non genito filioi ante ꝓcessit qͣln genitꝰ
filius fuerit an¬

Expanded text:
is processerit a Patre quam a Filio, quod nititur haereticus ostendere, ita dicens: Si processit Spiritus sanctus a Patre,vero jam nato Filio processit, ante natus est Filius quam processerit Spiritus sanctus; praecessit ergo nativitas Filii processionem Spiritus sancti. Si autem processit a tre, non genito Filio; ante processit quam Filius genitus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ieroꝰ beda. aliiq plure cõmendant. ac p̃ferunt.
qui ⁊ sc̃ͥpt᷑e õeuescos unde pͥma sꝰ reiad nos mana¬
int coguitio. mag̾ cõgruere uidetur.
Quomͦ per

Expanded text:
et Beda, aliique plures commendant ac praeferunt. Quae etiam Scripturae Geneseos unde prima hujus rei ad nos manavit cognitio magis congruere videtur. 3. Quomodo per
Abbreviated transcription (Latin):
ac sinceritaꝯ tanta este quod non est ĩ ea
aliquid. quod ñ sit ip̃a. S id̾m est hñꝯ. ł qd habe¬
tur. unde hył in .uii.l. de tri ait. Nõn ex com¬
positis deuꝰ qui uita est sb̃sistit. neq qui untꝰ
est.ex infirmiꝯ continet᷑. neq qui lux est ÷ ex
obscuris coaptat᷑. nͨ qui spuitꝰ est: ex disparib
formatꝰ est. totũ quod in eo est: unũ est. Id̾m in
.uiii.ł. de Trnon humano modo deus ex cõpo

Expanded text:
ac sinceritas tanta est, quod non est in ea aliquid quod non sit ipsa, sed idem est habens et quod habetur; unde Hilar. in lib. 6 de Trin. ait: Non ex compositis Deus qui vita est, subsistit; neque qui virtus est, ex infirmis continetur: neque qui lux est, ex obscuris coaptatur: neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est; totum quod in eo est, unum est. Idem in lib. 8 de Trin.: Non humano modo ex compo
Abbreviated transcription (Latin):
tre uirgine genuuret: quis hoc dicere audebitͦ
cum hoc ita absurdum sit ut uulle fideluun
aures id ualeaut sustiuere : proinde cũ fatea¬
sio aut̃ de illa ut dematre natꝰ est

Expanded text:
tre Virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit, cum hoc ita sit absurdum, ut nullae fidelium aures id valeant sustinere? Proinde cum fateasic autem de illa ut de matre natus es
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ sit pct̾m. et quare. Mendatiũ est ut ait augꝰ.
falsa significatõ nocũ cũ intentõne fallendi. ut
gͦ mendatiũ sit: ncc̃e est ut falsũ proferat᷑. et cũ
intentõne fallendi. hoc in. malũ est ꝓpriũ menti¬
quiꝯ. siue illud uer̃ sit: suie non. om̃is ergo qui loqͥ
tur mendatiũ dicit. qr quod uer̃ est loquit᷑ aliq̃n
mentiendo. sicut econu̾so. flm̃ dicendo a liqͣndo
dus est qui dicit flm̃ ꝙ putat esse uer̾. qui qͣntum
in se est non fallit ip̃e sec fallit᷑. Nongͥ mendatii
arguendus est qui falsa incautꝰ credit: ac ꝓ ue¬
ris habet. potiꝰq ꝯtrario ille mentit᷑ qui dicit uer̃
quod putat fłm. qͣntũ .n. ad aĩam eius actiuet:
ñ u̾m diçit. qr non quod sentit dicit. ꝙͣ uis uer̃
ĩueniat᷑ eise quod dicit. Noc ille liber est a men¬
datio qui ore nesciens uer̃ loquit᷑. Sciens autem
uoluntatem mentitur

Expanded text:
ndacium est, ut ait August., falsa significatio vocis cum intentione fallendi; ut ergo mendacium sit, necesse est ut falsum proferatur et cum intentione fallendi. Hoc enim malum est proprium mentiquis, sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium dicit, quia quod verum est loquitur aliquando mentiendo, sicut e converso falsum dicendo aliquando dus est, qui dicit falsum quod putat verum; quia quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incautus credit ac pro veris habet. Potiusque, e contrario, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit. Nec ille liber est a mendacio, qui ore nesciens loquitur verum, sciens autem voluntate mentitur
Abbreviated transcription (Latin):
idoo hic pnia fructuosa est. qr potest hic homo de¬
posita malitia bñ uiuere. et mutata uolunta¬
te merita simł oꝑa q mutare. et ea gerere que
deo placeant. quod qui in hac uita ñ fecerit:
harebit quid̃ pñiam in futͤo seculo de marsuis.
s indulgentiã in conspectu dei ñ ĩueniet. quia
ut habeat in se semꝑ malignitatis sue supłiti¬
um. cum nũqͣm ⁊ ñ reciꝑe possit bouitatis af¬
fectum. quia sicut illi qui cum xpisto regna
bunt nullas in se male uoluntatis reliquias
habebunt: ita illi qui erunt in suplitio ignis
eterni cum diabolo et᷑ angeł eius deputati:
sic bonam uullatemis hr̃e pot̾unt uoluntatẽ.
et sicut coheredib xpnͣti dabit᷑ perfectio gr̃e
ad et̾naui głiami ita consortib diaboli cumu¬
labit ip̃a maliguitas penam. qͣndo ext̾iorib
deputati tenebris nullo alustrabunt᷑ iiteri
ori lumine u̾itatis. Ex hiis apparet reprolos
ĩ iferno sic puiam gesturos. ut ꝑ cam prauã
uoluntatem ñ deserant. et illa maligna uolũ¬

Expanded text:
Ideo hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo deposita nequitia bene vivere, et mutata voluntate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. Quod qui in hac vita non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro seculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Domini non inveniet; quia ut habeat in se semper malignitatis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illibunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt supplicio ignis aeterni cum diabolo et angelis ejus deputati, sic bonam nullatenus habere potuerunt voluntatem, et sicut cohaeredibus Christi dabitur perfectio gratiae ad aeternam gloriam, sic consortibus diaboli, cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur iori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna volun
Abbreviated transcription (Latin):
enim augꝰ loquens de malis ĩ inferno damp¬
natis. et bonis in celo glorificatis: dixit. qd̾
nec bonis uoluntas. nͨ mał facultas peccanti¬
esse poterit. et de bonis quid̾ ꝯstat. S de malis
tatem. quidam autumant : illam malam¬
uoluntatem non esse pctm. S supplitium
tm̃i. alii uero pccm esse fatent᷑ s ꝑ illud eos
non mereri aliqͣm penam. qr ibi ñ est locus
merendi. illud ergo pc̃tm dĩt non esse me¬
ritum suplitii s supplitiũ mali meriti quod

Expanded text:
 111, loquens de malis in inferno damnatis, et bonis in coelo glorificatis, dixit quod nec bonis voluntas, nec malis facultas esse peccandi poterit. Et de bonis quidem constat, sed de malis tatem. Quidam autumant illam voluntatem non esse peccatum, sed supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos non mereri aliquam poenam, quia non est ibi locus merendi. Illud ergo peccatum dicunt non esse meritum supplicii, sed supplicium mali meriti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mine xpisti. qui die dertia resurrexit a mortuis.
ulla .ii. tertio reppetita diulsio typũ d nĩce expͥmit
sepult᷑e. constat ergo baptizandor tertio delere
mergi. et tñ si seniel tm̃ inmͥgant᷑ uer̃ baptis¬
ma accipiũt. et qui semł inmi̾git tm̃ ñ peccat nͥ¬

Expanded text:
e tertia resurrexit a mortuis. Illa enim tertio repetita immersio, typum dominicae exprimit sepulturae. Constat ergo baptizandos tertio debere immergi; et tamen si semel tantum immergantur, verum Baptisma accipiunt. Et qui semel immergit tantum, non peccat n
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾mͬ celi nͭ indigent᷑ mĩa. ubi nulla est mise¬
ria. in t̾ra: hominis habundat miseria ⁊ suꝑ¬
plena est terra. Nam celil qui ñ indigent mĩaꝵ
indigent tam̃ deo regente. om̃ia .n. indigent
domino. et miser a l⁊ felitia. qr sine illo miser
est erga miseros. bonitas erga quoslibet. ĩ terd̾
Nuomͦ unuise

Expanded text:
 Coeli non indigent misericordia, ubi nulla est miseria; et in terra hominis abundat miseria, et supplena est terra, non coeli, qui non indigent misericordia, indigent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera, et felicia, quia sine illo miser est erga miseros, bonitas erga quoslibet. Interdum Quomodo unive
Abbreviated transcription (Latin):
ostrnsum. quod spiritꝰ .s. anior est prĩs ⁊ filii quo
se fuicem amant. et nos. hiiꝯ aut̃ addendum est qd̃
d̾m et ꝓximũ. que caritaꝯ cum ita est in nobiꝰ. ut
nos fãtiat diligere d̾m et ꝓximũt tunc spintꝰ .s. di¬
cit᷑ mitti uł dari nobis. et qui diligit ip̃am diicom
qͣ diligit ꝓximũ: in eo ip̃oo d̾m dilgit. quia ip̃a dilec¬

Expanded text:
ostensum, quod Spiritus sanctus amor est Patris et Filii, quo se invicem amant, et nos. His autem addendum est, quoDeum et proximum, quae charitas cum ita est in nobis, ut nos faciat diligere Deum et proximum, tunc Spiritus sanctus dicitur mitti vel donari nobis, et qui diligit ipsam dilectionem, qua diligit et proximum, in eo ipso Deum diligit, quia ipsa dilec
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nobiꝰ ꝯͥcupiscentia que ñ est ꝑmittenda reg-¬
nare. sunt et eius de sideria. q̃ suut actuales cõ¬
cupiscentie que sunt arma dyaboli. q̃ ueniunt
ex langore nat᷑e. langor aut̃ iste tyrannꝰ est qui
mouet mala desideria. Siergo uis esse uictor
tyranui. atq ĩ hermem ĩ imicũ ĩuenire: nen
oredias cõcupiscẽ

Expanded text:
in nobis concupiscentia, quae non est permittenda regnare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor tyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
qͣgesimũ. loquens de mĩa et pietate dei. hẽe due
inquit res iuditio dei semꝑ adiu̾cte sunt. ergo
et in punitõne maloꝵ ñ est iustitia sine miscd᷑ia.
sotietate sibi iungunt᷑. In hiis breuit̾ om̃ia oꝑa
boꝵ suplitia finem habit᷑a ꝯtendunt: ita illoꝵ
repellit opĩoni. asserens reprobos ꝑpetuo punien¬
D ut eoꝵ suplitia mutigari aliqͣtenꝰ ñ neget.u
rustͣ inquit ñ¬

Expanded text:
 loquens de misericordia et pietate Dei: Hae duae, inquit, res judicio Dei semper adjunctae sunt. Ergo et in punitione malorum non est justitia sine misericordsocietate sibi junguntur. In his breviter omnia opera m supplicia finem habitura contendunt, ita illorum repellit opinionem, asserens reprobos perpetuo puniendos, ut eorum supplicia mitigari aliquatenus non neget. Frustra, inquit, n
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cun gͦ pcca oĩm sciat. nũquid intellũdum est ea
ĩcludi in ea gen̾alitate locutõnis. qua dicit᷑ aptꝰ
om̃ia esse in deoe ex ip̃o inquit. ⁊ ꝑ ip̃m. ⁊ in ip̃oss¬
om̃ia. s quis niuĩ insanꝰ dixerit mala esse in teo:᷑
Illa .ii. esse in deo intelligunt᷑: que ex ipso ⁊ ꝑ ip̃m
sunt. ea uero ꝑ ip̃m sunt ⁊ ex ip̃o: quoꝵ auctor est.
S non est auctor nisi bonoꝵ. Non gͦ ex ip̃so. uł ꝑ
ip̃m sunt: uisi bona. ita ergo sł in ip̃o sunt: nisi bona.
Non gͦ mala in deo sunt. qr lic ea uoscat. nͭ tñ ita
om̃io uoscit ut boua mala qͣsi delonge cognosciti
ut ait ꝓͦplsa. ⁊ alta a longe cognoscit. Idest ꝑ super¬
biam et alibi ad d̾m loq̃ns de malis: ait. de abscon

Expanded text:
Cum ergo peccata omnium sciat, nunquid intelligendum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua dicit Apostolus omnia esse in Deo? Ex ipso, inquit, et per ipsum et in ipso somnia . Sed quis, nisi insanus, dixerit mala esse in Deo? Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso et per ipsum sunt; ea vero per ipsum sunt, et ex ipso quorum ipse auctor est, sed non est auctor nisi bonorum: non ergo ex ipso vel per ipsum sunt nisi bona. Ita ergo nec in ipso sunt, nisi bona: Non ergo mala in Deo sunt, quae, licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit ut bona, quia mala quasi de longe cognoscit, ut ait Propheta: Et alta a longe cognoscit , id est superbiam. Et alibi ad Deum loquens de malis ait: De abscond
Abbreviated transcription (Latin):
utr᷑ concedendum sit simpłr mala esse in deo. Siue
esse in deo ꝑ cognitõm. scit .n. d̾s. ⁊ sciuit omnia.
semꝑ tam bona qͣm mala. et anteꝙͣ fierent. et pre¬
sciuit ab et᷑no ea futura. ꝯdeo cum om̃ia bona dixe¬
riiꝰ esse in deo pp̃ p̾sentiam cognitõnis: ead̾ rõne
uidet ᷑ dicendũ. om̃ia mala esse in deoe cum ea semꝑ

Expanded text:
utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam bona quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo per praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
extrena. ordo. coniugiũ. quoꝵ alla reniediũ cõt
pc̃cm p̾bent. et grãm adiutricem cõferunt. ut bap¬
tismꝰ. alia in remediũ tm̃ sunt: ut coniugiũ. alia
gratia et uirtute nos fulciunt ut eucharistia et

Expanded text:
extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia remedium contra peccatum praebent, et gratiam adjutricem conferunt, ut Baptismus; alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et
Abbreviated transcription (Latin):
sentia diuina ñ genuit cẽntiam : cum .n. una
⁊ ss̃ma q̃dam reꝯ sit diuiua eẽntia. si diuina es¬
sentia essentiã genuit: ead̾m res se ip̃am genuit.
quod om̃io esse ñ potest s pr̃ solus genuit filiũ.
⁊ a pr̃e ⁊ filio procedit spiritꝰ .9.¬

Expanded text:
una et summa quaedam res sit divina essentia, si divina essentia essentiam genuit, eadem res seipsam genuit, quod omnino esse non potest; sed Pater solus genuit Filium, et a Patre et Filio procedit Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝯtempsit. et se alieno dño mancipauit.
de ħoĩs ⁊ iniuria ꝯuinceret᷑ dyaboluꝰ. qr et
Pͥuꝰ illum fallaci promissione decepit. et
post mala inferendo lesit. Iniuste igit᷑ dya¬
uolus qͣntũ ad se tenebat hoĩem. s homo
iuste tenebat᷑. qr dyabolus nqͣm meruit
potestatem hr̃e sr̃ hoĩem. S homo meruit
ꝑ culpam pati dyaboli tyranindem. Si igit᷑
deus qui utri perat potentia hoĩem libera¬
re uellet: sola iussionis uirtute hoĩem po¬
terat rectissime ulerare. s ob cãm p̃missã

Expanded text:
ecepta ejus contempsit, et se alieno dominio mancipavit. De hominis injuria convinceretur diabolus, quia et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si ergo Deus, qui utrique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola jussionis virtute hominem potuit rectissime liberar
Abbreviated transcription (Latin):
tutem. uit iũ uero et pccm odiendũ. et ꝑẽtes
uero in qͣnt̃ inali sunt odiendi sunt. ⁊ inimi¬
ci diligendi in qͣntũ hoĩo sunt. diliganꝰ cigo
ũmicos lucͣudo regnũ dei. et odiamꝰ in ꝓpinqͥs
si impediunt nos a regno dei. et iu onũb ꝯmu¬
nit̾ naͣm diligamꝰ qͣm deus fecit i
De gradib

Expanded text:
tutem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamus, quam Deus fecit. 8. De gradib
Abbreviated transcription (Latin):
rũ s ᷤ at. dcus simplex dr᷑. siue ñ amittendo qd̾ hal.
siue quod aliud ñ est ipẽ. ⁊ aliud quod in ip̃o est.¬
¶ et cum tante simplicitatiꝰ. atq sinceritatis. sit
nat᷑a diuina: est tñ in ea ꝑsonaꝵtrintas. Unde
na ad altͣłu dr᷑ ii est ip̃a. Nam uti pr̃ ht fllium.¬
dr᷑ uiuus. habendouitam. ⁊ ead̾m uita ipe est.
ñ .n. hñs liquorem liquor est. nec corpꝰ cołor uͭ aĩa¬

Expanded text:
r. ait: Deus simplex dicitur, sive non admittendo quod habet, seu quod aliud non est ipse, et aliud quod in ipso est. Et cum tantae simplicitatis atque sinceritatis sit natura divina, est tamen in ea Trinitas pena ad alteram dicitur. Nam utique Pater habet Filiumdicitur uiuus habendo uitam, et eadem uita ipse est. enim uas habens liquorem liquor est nec corpus color,
Abbreviated transcription (Latin):
dcĩs ĩnotescit quia deus ita est ubiq ꝑ eẽntiam
quod nͨ spatiosa maguitudinc diffundit᷑. nͥ uno
deserto loco alium occupat. quia localem motũ
omnẽ localem motum. et localem cͥcumscͥptio¬
nem potius dicit om̃ia in illo qͣm ip̃m esse a licu¬
ur nͨ tñ ip̃m esse locum qui ñ est in loco. ⁊ĩ libro. oc
cubi est. quod alicubi est continet᷑ a loco. et qd̃
ꝗt inetͤ loco corpus est. deus ant̾ non est corpꝰ. nõ
gͥ alicubi est. et tñ quia est. et in loco ñ est: ̃ eo po
tius sunt om̃ia qͣm ipse alicubi. nͨ tũ ita cłi illo
ut ip̃e sit locus. locus .n. in spatio est. qd̾ lõgi¬
tudine ⁊ latitudine ⁊ altitudine corꝑis occu¬
pat᷑ nec deus tale aliquis est. et om̃ia gͥ ĩ ppõ st.
et locus non est. nͨ in loco est. lo cus tam̾ cei set
inprie dicit᷑ templum. ñ quos eo contineatur.
Id aut̃ nicħ melius qͣm in anima mũda intelli¬
git᷑ Ecce hic dicit d̾m ñ esse in loco localiter .s.¬

Expanded text:
is innotescit quod Deus est ita ubique per essentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, quia localem motum omnem localem motum et localem circumscriptionem, potius dicit omnia esse in illo quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in loco; in lib. 83 cubi est. Quod enim alicubi est, continetur loco: quod continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus: non igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus entudine, et latitudine, et altitudine corporis occupatur: nec Deus tale aliquid est; et omnia ergo in ipso sunt, et locus non est, nec in loco est; locus tamen Dei, sed improprie, dicitur templum Dei, non quod eo contineatur. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. Ecce hic dicit Deum non esse in loco, s
Abbreviated transcription (Latin):
gere. ñ tũ spatiosa magnitudine. ñ locali mo¬
magnitudiue opinem᷑ d̾m ꝑ cuncta diffiuidi.
sicut fumꝰ aut lux ista diffundit᷑. s potiꝰ sicut
in duol sapientib quoꝵ alt̾ alt̾o corpore gͣndior
est. S sapientior non est. una sa pĩa est. nͭ est in
maiore maior. nͨ ĩ mi̾ore minor. nͨ minor ĩ uno
qͣm in duob. ita deus sine labore regens ⁊ conti¬
nens mũdum: in celo totus est. in terra totꝰ.
et in utroq totus. ⁊ nullo contentꝰ loco.S ĩ se
ꝑ semet ip̃m. ħ eist . iͣ. sapĩa dei que att ingit a fine
usq as finem fortit̾. ñ tñ locali motu. s imno
bilitate sui. uelut si moles aliqua saxͤa impleat
aliq̃m locum: dicitur quod attingit a fine usq¬

Expanded text:
gere, non tamen spatiosa magnitudine nec locali momagnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut fumus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est; una sapientia est, nec est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est, in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in sei per seipsum; haec enim est Sapientia Dei, quae attingit a fine usque ad finem fobilitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a f
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ solet opponi sic. cotidie fiuint creat᷑e que ante
ñ erant. et in eis deus est cum ante ñ esset in eis.
S lic cotid̾ie incipiat esse in creat᷑is ĩ quib ante
non erat. quia ille ñ erant: hoc tñ fit sine suin
mutatõne. qͣlit̾ ĩ mũdo uecepit esse q̃m fecit. tñ
aute erat sine sui mutatõne. nͤ tñ ip̃e deserit lo¬
cum. S locus de sinit esse.

Expanded text:
autem solet opponi sic quotidie: Fiunt creaturae quae ante non erant, et in eis Deus est, cum ante non esset in eis; etur. Sed licet quotidie incipiat esse in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui mutatione, qualiter in mundo coepit esse quem fecit, tamen sante erat sine sui mutatione; nec tamen ipse deserit locum, sed locus desinit esse.
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ a prina cesponsatõnis fide qͣm ꝯcubits
ñ agnouerat. nͨ fuerat agniturꝰ. uͭ perierat. nͨ
mendax fũat ꝯiugis appllãtio. ubi nͨ fuerat.
ñ fut᷑a erat. carnis ulla cõmxtio. pp̃ qd̾ ficele
ꝯiugiũ anso ꝑeiites xpisti uotari mcrulerunt.

Expanded text:
ocatur ex prima desponsationis fide, quam concubitu non cognoverat, nec fuerat agniturus. Nec pejerat, nec mendax manserat conjugis appellatio, ubi non fuerat, nec futura erat carnis ulla commixtio. Propter quod fidele conjugium, ambo parentes Christi vocari meruerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hilente soluere il ualcat. Ec hec ꝓpt̾ dignitatẽ
uiri qui est caput młris. S melus in tali ca¬
continentiam. et ante uotũ p rohibet imple¬
ro. Si uero habitum nuit au̾it: non pot reuo¬
cari scd̾m illd̾. qͣui uxorem suam uelare per¬

Expanded text:
hibente solvere non valeat; et hoc propter dignitatem viri, qui est caput mulieris. Sed melius intelligicontinentiam, et ante votum prohibet implere. Si vero habitum mutaverit, non potest revocari, secundum illud: Qui uxorem suam velare per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtemplatõm inꝑspicabile lumen obcecat. int elłutie
capacitatem. quod fine uullo continet ͤ ex cedit. mͥ
gͦ in sensu lales est. in uitllutia stupor est. s̃ sermone
ñ iam infirmitatem. S silentiũ fatełor. ꝑieulosum
nimis est de rebus tantis. ac tam reconditis aliqͥd
ultͣ p̾scriptum celeste proferre. ut ultͣ p̃ fiuitõni dei
sermo de deo sit. forma aicei certa est. Non gͦ aliqͥt addẽ¬
dum est. q modus ꝯstituendꝰ autitie. quicqdult᷑ q̃ritͦ:
non intelligitur.
Quomͦ ĩpbi ħsetici ĩstant alia addentes

Expanded text:
templationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid addendum est, sed modus constituendus audaciae, quidquid ultra quaeritur, non intelligitur. 6. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
uitentõm . Si .ii. inquiũt mala ñ esse ui^ͥ fͤieri
uellz: nullo modo essent uł fierent. qi si uislt
stit. et ñ est omp̃. quia ñ potͣ om̃e qd uult. Set
inpotenꝰ. sicuti et nos sumꝰ. qui qd̃ uolumꝰ qñz
leute. quomͦ .ii. eo inuito. et uolente posset ab
aliquo malũ fieri. cum scriptũ sit. uoliuitati
eius quis resistet  Sup  etiam dixit augꝰ. qmia

Expanded text:
n esse vel non fieri vellet, nullo modo essent vel fierent, quia si vult stit, et non est omnipotens, quia non potest quod vult; sed impotens est sicuti et nos sumus, qui quod volumus lente. Quomodo enim invito eo et nolente posset ab aliquo malum fieri, cum scriptum sit Rom. 9: Voluntati ejus quis resistet? Supra etiam dixit Aug. quia
Abbreviated transcription (Latin):
uascunt᷑ om̃s ꝯcupiscentialr̃ geniti. qd̾ ex adã
siue eiꝰ mobedientia emanauit. et in pꝰtero de¬
migͣuit. uni aplũs ꝯseq̃nter ꝑ ĩobedientiã uniꝰ ho¬
actuale pct̾m. cum añ. dixerit ꝑ uuũ hoĩem pͤ¬
catũ uitͣsłe in mũdũ ⁊ in eo om̃s p̾casse qd̾ de orig̾¬

Expanded text:
ascuntur omnes concupiscentialiter geniti; quod ex Adam, sive ex ejus inobedientia emanavit, et in posteros demigravit. Unde Apostolus consequenter per inobedientiam unius hoactuale peccatum. Cum autem dixerit per unum hominem peccatum intrasse in mundum, et in eo omnes peccasse, de orig
Abbreviated transcription (Latin):
ẽnch. det̾minat ila ũba ꝓphĩe. ue hiis qͣmdi¬
cunt bonũ malũ. dicit de ipĩs reb quib hoĩes
mali sunt ñ de hõib hoc esse intelligendum.
Sunt gͦ alique reꝯ quib hoĩes mali sunt ⁊d
aut̃ quo homo fit det̾ior a deo ñ est. qr ut ait

Expanded text:
his qui dicunt bonum malum! dicit de ipsis rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus hoc esse intelligendum. Sunt ergo aliquae res quibus homines mali sunt. Id autem, quo homo fit deterior, a Deo non est; quia, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
auctorem oꝑis: ponet aĩam. Ecce halu opꝰ aucto¬
riꝯ. et ut generalit̾ ꝯcludam ⁊ quotiens ĩ carne
xp̃c aliquid patit᷑. opuꝰ auctoris est. qr .n. colũ¬
tate sua ñ alio cogente ꝑpetitur: ip̾e est auctor
oꝑis. cum aut̃ passio xpisti opus di sit: ⁊ ideo lo¬
nũ. eamq operati sint uidaꝰ et iudoi. querrtur
an ꝯcedendum sit eos oꝑatos esse iur uonũ. hic
distinguendũ est. potest .ii. dici. quod oꝑati
sunt ionũ. qr ex actib eoꝵ bonũ prouenit ida

Expanded text:
auctorem operis, ponet animam suam; ecce habes opus auctoritatis, et ut generaliter concludam, quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est, quia enim potestate sua non alio cogente perpetitur. Ipse auctorest operis. Cum autem passio Christi opus Dei sit, et ideo bonum, eamque operati sint Judas et Judaei, quaeritur an concedendum sit eos operatos ibi esse bonum. Hic distinguendum est. Potest enim dici quod operati sunt bonum, quia ex actib
Abbreviated transcription (Latin):
cumad euangelizaudꝰ gentͣt b  misit s qͣmante t ra¬
diderat mittens in uideam: post it̾auit cũ ad gen¬
tes misit. cõmodius gͥ dicit᷑ institutio facta: qͣndo
xpistꝰ a ĩohaune uaptiratꝰ est in iordane. quod dis¬
pensauit ñ quia mũdari uolu̾it: cum sine pec̃o fu¬
erit. s quia contactu munde carnis sue uim rege¬
neratĩan cõtulit aquis. ut qui post ĩmergeret᷑
ĩuocato noĩe tͥnitatis a pcc̃is purgaret᷑. ⁊ uuc gͥ¬
institutꝰ est bapt̃s xp̃i in quo tͥ nĩtas cuiꝰ miste¬
riũ ibi innotuit: ilterius holem baptizat.¬
Iuare in aqua

Expanded text:
cum ad evangelizandum gentibus misit; sed quam ante tradiderat mittens eos in Judaeam, post iteravit cum ad gentes misit. Commodius ergo dicitur institutio facta, quando Christus a Joanne baptizatus est in Jordane; quod dispensavit, non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia contactu mundae carnis suae vim regenerativam contulit aquis, ut qui postea immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis purgaretur. Tunc institutus est Baptismus Christi; in quo Trinitas, cujus mysterium ibi innotuit, interius hominem baptizatuare in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
uen tp̃rm coutͣheret᷑ si pͥmi homines in oledien¬
tia ꝑstitissent. Post eoꝵ uero copulam filii et fi¬
lieeoꝵ mat̾monio comũcti sunt. s unꝰ uni tm̃.
Ideo aut̃ fratres sororibus slint copulati: qi non
erant a liene mlr̾es. uł uiri. quib a de filii et filie
iungerent᷑. pͥmꝰ o̾im lamech duag legit᷑ simul
hu̾isse uxores. et hec in eo arguitͤ. qr ꝓ explecc̃e
carnałꝰ uoluptatis id fecisse ꝑhibetur. postͣ ue¬
ro cum ian pene oñs homines falsis dus seruirẽt
paucis in cultu dei ꝑmanentib: consultũ esta d̾o
plures in mat̾moim copulare sibi. nesllis paucis
teffitientib cultꝰ et notitia dei defficeret. Unde a¬
bͣham uiuente uͭxore ad ancillam intͣuit et ex
eagenuit. iacob ⁊̃ lilberis et ancillis se copulauit.
et filie lot ħ patre ebrio nͣsẽ sunt. cum .ii. ceteris
in ydolatria relictis abͣ ham et filio eius ĩ pcculia
reni sibi populũ dñs elegisset: rite młtaꝵ fecun¬

Expanded text:
etur conjugium, si primi homines in obedientia perstitissent. Post eorum vero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tunc sunt copulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecun