comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um adhuc pater sc̃s
in suo clareuallensi cenobio li¬
cet lectulo decubans cursum uite
uiriliter consummaret: grauis ad¬
mocdum plaga metensi populo suꝑ¬
uenit. Egressi enim in multituclĩe
graui adũsus uincinos printipes
a qͥb preter morem lacessitam se eẽ
tanta ciuitas indignabatur: tradi¬
ti sunt multi in manus paucissimo¬
rum. Condusi cdenq inter frigidli¬
montis. sic enim eum appellant. et
moselle ainnis angustias. ac mu¬
tuo sese impetu collidentes una ho¬
ra sicut ddicebaturꝰ plusqm iluo ini¬
lia corruerunt: quidam in glactiis
trucidati. plures amne submersi.
Nehementi gͥ indignatione concep¬
ta nobilis illa ciuitas totis ad ulti¬
onem uirib parabatur: cum e re¬
gione adu̾sarios quoq et fortioreᷤ.
p̃da copiosa et aulatiores fecisset
euentus. Imminebat tocius ꝑuin¬
tie certa uastatio: cum uenerabilis
eorum motropolitanus illimis ar-¬
thiep̃t treuerensis dolens auxie de
p̃teritis. s adhuc grauiora sormid̾ã ͦ.

Expanded text:
um adhuc Pater sanctus in suo Clarae-Vallensi coenobio, licet lectulo decubans, cursum vitae viriliter consummaret, gravis admodum plaga Metensi populo supervenit. Egressi enim in multitudine gravi adversus vicinos principes, a quibus praetermorem lacessitam se esse tanta civitas indignabatur, traditi sunt multi in manus paucissimorum. Conclusi denique inter Frigidi-Montis sic enim eum appellant et Mosellae amnis angustias, ac mutuo sese impetu collidentes, una hora, sicut dicebatur, plus quam duo millia corruerunt, quidam gladiis trucidati, plures amne submersi. Vehementi igitur indignatione concepta, nobilis illa civitas totis ad ultionem viribus parabatur, cum e regione adversarios quoque et fortiores praeda copiosa, et audaciores fecisset eventus. Imminebat totius provinciae certa vastatio, cum veneorum metropolitanus Hillinus archiepiscopus Treverensis, dolens anxie de praeteritis, sed adhuc graviora formidans,
Abbreviated transcription (Latin):
tim cleniq ad se rediens sanum se
repperit: et quł uiderat fr̃ib inclica¬
uit. Qui quidem ut a fidelib uri
nuꝑ accepimus. hodieq suꝑstes. et
in partib aquitanie degens bñfi¬
cium qd̃ accepit sectule confitetur.
ip̃ius p̃conio cuius m̃ito uiuens. Si
quis hoc minus miratur animad¬
uertat de beato nicholao ex ĩnum̃is
quib est clecoratus miraculis in na¬
talis eiꝰdem annua ꝯmemoratione
tanqͣm eximium commendari: qd̃
imꝑatorem constantinũ ab int̾itu
quoruindam longe constitutus ꝑ
uisum deflexit. Nec islua dissimile

Expanded text:
tim denique ad se rediens, sanum se tim denique ad se rediens, sanum se reperit, et quod viderat fratribus indicavit. Qui quidem, ut a fidelibus viris nuper accepimus, hodieque superstes et in partibus Aquitaniae degens, beneficium quod accepit sedulo confitetur, ipsius praeconio, cujus merito vivens. Si quis hoc minus miratur, animadvertat de beato Nicolao ex innumeris quibus est decoratus miraculis, in natalis ejus annua commemoratione tanquam eximium commendari, quod imperatorem Constantinum ab interitu quorumdam longe constitutus per visum deflexit. 3. Nec illud dissimile
Abbreviated transcription (Latin):
ratres autem iherosoluncta¬
ni templi. fidelis milicie ꝓfes¬
sores. cum nouam habere clomum
licto patre speciali q patrono suo.
tunicam eius ꝓ exinua bñdictione
seruabant. Apud quos eodem ãno
sacereos quidam grauissima febre
correptus desꝑabilit̃ egrotabat. Nt
autem omnino deficiens deuenisse
uisus est ad extrema: portari sese in
oratorium. et p̃clictam beatiuiri tu¬
nicam suꝑpomi sibi fecit : in sola po¬
situs expectatione exitus mortis. Cũ
subito raptus in quendam mentis
excessum. ac uelicti iam carne solu¬
tus. iuclere sibi uisus est. corpus su¬
um eodem quo iacebat in loco exa¬
nme. iam crrcũdatum multitudi¬
ne sac̃clotum. aꝑtos tenencium li¬
bros: et celebrantium exequias. ex
more sollempnes. Nec mora in uul¬
tu habituq p̃dicti patris sci reue¬
renda quedam ꝑsona ꝓdiens exalta¬
ri. manu illis innuit ut tacerent:
uoce pariter ꝓhibens ne mortuum
reputarent. cunis uitam clareual¬
lensi abbati clonauerat ds. Confes¬

Expanded text:
ratres autem Jerosolymitani Templi, fidelis militiae professores, cum novam habere eo tempte praedicto Patre specialique patrono suo, tunicam ejus pro eximia benedictione servabant; apud quos eodem anno sacerdos quidam gravissima febre correptus desperabiliter aegrotabat. Ut autem omnino deficiens devenisse visus est ad extrema, portari sese in oratorium, et praedictam beati Viri tunicam supponi sibi fecit, in sola positus exspectatione exitus mortis: cum subito raptus in quemdam mentis excessum, ac veluti jam carne solutus, videre sibi visus est corpus suum eodem quo jacebat in loco exanime, jam circumdatum multitudine sacerdotum, apertos tenentium libros, et celebrantium exsequias ex more solemnes. 1131 Nec mora, in vultu habituque praedicti Patris sancti reverenda quaedam persona prodiens ex altari, manu illis innuit ut tacerent, voce pariter prohibens ne mortuum reputarent, cujus vitam Clarae-Vallensi Abbati donaverat Deus. Confes
Abbreviated transcription (Latin):
lutaris. aliqͦs etiam fratrum quorũ
ampliorem nou̾at scĩtatem: esdem si¬
milit̾ subuenire monebat. Nec uͦ desti
in regno gallie et finitimis regioni¬
bus fames inuatuit: seruorũ aũt suo¬
rum horrea bñictio dñi cumulauit.
Siquidemusq ad annum illũ nunqͣm
eis latoris sui arona suffecerat. Sed ꝙ
tunc quoqz post messem collectam aili¬
gent̃ omĩb supputatis: uixusq ad pas¬
cha. sibi eam posse suffic̃e estimabant.
Cumaũt emere uellent sumptus noz
inuenerunt: qd̾ longe carius solito uẽ¬
deret᷑. Itaq ab ip̃o tempore quadrage¬
simali. pauperum ad eos maxima na¬
titudo confluxit. Quib erogantes fi¬
delit̃ qd̃ habebant: clño bñlicente ex
modica illa annona usq ad messem
ip̃i parit̃. et qui suꝑueniebant pauꝑes
alacrit̾ sustentabant᷑.rx

Expanded text:
lutaris, aliquos etiam fratrum, quorum lutaris, aliquos etiam fratrum, quorum ampliorem noverat sanctitatem, eidem similiter subvenire monebat. Nec vero destitin regno Galliae et finitimis regionibus fames invaluit: servorum autem suorum horrea Domini benedictio cumulavit. Siquidem usque ad annum illum nunquam eis laboris sui annona suffecerat. Sed et tunc quoque post messem collectam, diligenter omnibus supputatis, vix usque ad Pascha sibi eam posse sufficere aestimabant. Cum autem emere vellent, sumptus non invenerunt, quod longe carius solito venderetur. Itaque ipso tempore quadragesimali, pauperum ad eos maxima multitudo confluxit; quibus erogantes fideliter quod habebant, Domino benedicente, ex modica illa annona usque ad messem ipsi pariter, et qui superveniebant pauperes, alacriter sustentabantur
Abbreviated transcription (Latin):
sensit cdeinceps lesioms.
ongum eẽt cuncta narrare. qͦ suꝑ
his qui exhacuita discesserantiet
eorum felicitate seu eciam necessitate
diuina ei grã reuesare ab ipĩs iniciis
consueuit. Nnũ tamen clix̾ĩm qd̾ ob fra¬
trum commotionẽ aliquotiens etiã
ipẽ frat̃ cominemorat. Fr̃at quidam bo¬
neuitentionis. s durioris erga ceteroᷤ
frẽs conũsationis: et minus compati¬
ens quã deberet: in monast̾io defũan
est. Post paucos aũt cdies uiro dĩ appa¬
ruit uuttu lugnbri et habitu mise¬
rabili: significans non ad uotum sͥ
tuncta succedẽ. Int̾rogatus aũt qͥcl
sibi ẽẽt: quatuor lacertis sese tracditũ
querebat᷑. Ad qd̾ ũbum continuo im¬
pulsus est: et quasi p̃cipitant̃ expul¬
sus a facie uiri dĩ. Qui grauius ĩge¬
miscens: post t̾gum eiꝰ clamauit. Pre¬
cipio inquit in nomine dñi: ut qua¬
liter tecum agatur in ꝑximo anno
iterum ignotescas. Et conũsus ad
orõnem ꝓeo et oblationem hostie sa¬

Expanded text:
sensit deinceps laesionis. 47. Longum esset cuncta narrare quae super his qui ex hac vita discesserant, et eorum felicitate seu etiam necessitate, divina ei gratia revelare ab ipsis initiis consuevit. Unum tamen dixerim, quod ob fratrum commonitionem aliquoties etiam ipse commemorat. Frater quidam bonae intentionis, sed durioris erga caeteros fratres conversationis, et minus compatiens quam deberet, in monasterio defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri, et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. Interrogatus autem quid sibi esset, quatuor lacertis  al. dilaceratis sese traditum querebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, quasi praecipitanter expulsus a facie Viri Dei, qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « Praecipio tibi, in nomine Domini, ut qualiter tecum agatur, in proximo mihi iterum innotescas. » Et conversus ad orationem pro eo, et oblationem hostiae sa
Abbreviated transcription (Latin):
doluit. et ad glam dei et sci suu uxta
qd̃ presentane fuerat contemplatus
narrauit ut in qnta gła sit habendꝰ̾.
quem ita glificauit altissimus au¬
diat et intelligat omnis gnatio ĩ se

Expanded text:
doluit, et ad gloriam Dei et Sancti sui, juxta quod praesentanee fuerat contemplatus, narravit, ut in quanta gloria sit habendus, quem ita glorificavit Altissimus, audiat et intelligat omnis generatio in s
Abbreviated transcription (Latin):
re. non qd̃ sibi eratutile. s qd̃ multiᷤ.
Alioquin in quolibet cetu hominiũ
uel tumultu. nisi eius intentionem
causa deposceret. tota facilitate ani¬
mum colligens int̃ĩori quadam qͣ
uͥq ip̃e sibi circunferebat solitudi¬
ne fruebatur: nil prorsus attendẽs.
qd̾ sonaret uel appti¬

Expanded text:
re non quod sibi erat utile, sed quod multis. Alioquin in quolibet coetu hominum vel tumultu, nisi ejus intentionem causa deposceret, tota facilitate 1118 animum colligens, interiori quadam, quam ubique ipse sibi circumferebat, solitudine fruebatur, nihil prorsus attendens quod sonaret vel app
Abbreviated transcription (Latin):
pe gelidarum aquarum qd̾ in pximo
erãt. collotenus insiliens: tameliu ini¬
bi ꝑmansit: donec pene exsangius ef¬
fectus. ꝑ uirtutem gr̾e cooꝑantis. eciã
a calore carnalis concupiscentie totus
refrignit. induens illum castitatis af¬
fectum : quem induerat qͥ dicebat. pe¬
pigi fedus cum oculis meis: utne co

Expanded text:
pe gelidarum aquarum, quod in proximo pe gelidarum aquarum, quod in proximo erat, collo tenus insiliens, tandiu inibi permansit, donec pene exsanguis effectus, per virtutem gratiae cooperantis etiam a calore carnalis concupiscentiae totus refriguit, induens illum castitatis affectum, quem induerat qui dicebat: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne co
Abbreviated transcription (Latin):
x hoc bernardus suoiam mo¬
re. suo urre iuaitare incipien᷑:
eleg̾anti corpore. grata facie p̃minẽs.
suauissimis ornatus morib. acri in¬
genio p̾ditus. acceptabili pollens e¬
loguio: magne spe⁊ adolescens p̃cdlica¬
batur. Cui tanqmͣ ingredienti scłm.
et in omnib assurgere ꝓsꝑitates hu¬
ius uite. et magne spes unciq arri¬
dere. Obsidebant aũt benignum iu¬
uenis animum. sodalium dissimiles
mores et amiticie ꝓcellose: similem
sibi efficẽ gestientes Que si ei clulces¬
cere ꝑstitissent: necesse erat illi ama¬
rescere. qd̃ in hac uita dulcius cordi
eiꝰ insecderat castitatis amorem Cui
p̃cipue inuidens coluber tortuosus
spargebat laqueos temptationum:
atuariis occursib calcaneo eiꝰ insi¬
diabatur. Cum enim aliqͣndo curio¬
sius aspiciendo cdefixos in qͣnͣdam fe¬
minam oculos aliqͣndui tenuisset:
continuo ad se reũsus et de semetip̃o
erubescens apud semetip̃m ⁊ in seipm̃
ultor seuerissimus exarsit. Stagno qꝑ¬

Expanded text:
x hoc Bernardus suo jam more, suo jure victitare incipiens, eleganti corpore, grata facie praeeminens, suavissimis ornatus moribus, acri ingenio praeditus, acceptabili pollens eloquio, magnae spei adolescens praedicabatur. Cui tanquam ingrediens saeculum, et in omnibus assurgere prosperitates vitae hujus, et magnae spes undique arridere. Obsidebant autem benignum juvenis animum sodalium dissimiles mores, et amicitiae procellosae, similem sibi efficere gestientes. Quae si ei dulcescere perstitissent, necesse erat amarescere illi, quod in hac vita dulcius cordi ejus insederat, castitatis amorem. Cui praecipue invidens coluber tortuosus, spargebat laqueos tentationum, ac variis occursibus calcaneo ejus insidiabatur. Cum enim aliquando curiosius aspiciendo, defixos in quamdam oculos aliquandiu tenuisset; continuo ad se reversus, et de semetipso erubescens apud semetipsum, in se ipsum ultor severissimus exarsit. Stagno quip
Abbreviated transcription (Latin):
audum dicitur locus xxxi.¬
quidam cariacensium mona¬
chorum. Ubi uir sc̃s cum aliqͣntlo
ꝑnoctaret. exibitum sibi iuuenem
claudum oratione et bñdlictione sa¬
nauit: ita ut post clies pautissimoᷤ
ꝑ eundem locum recdeunti incolu¬
mis et deuotus astaret. xxxii.¬
N eisdem partib uico cui nomen
algorium est. mulierem freneticã
populus obtulit transeunti. Cui
manus imponens et orans. sanam
dimisit et abiit. Hanc in eodem ui¬
co postea uidimus iuiro dei cum grã¬
rum actionib occurrentem.
A remotis eciam regionib quotũq
ẽum ecclie sc̃ẽ necessitas traxit. uir

Expanded text:
audum dicitur locus quidam Caziacensium monachorum, ubi Vir sanctus cum aliquando pernoctaret, exhibitum sibi juvenem claudum oratione et benedictione sanavit, ita ut post dies paucissimos per eumdem locum redeunti incolumis et devotus astaret. In eisdem partibus, vico cui nomen Algorrium, mulierem phreneticam populus obtulit transeunti: cui manus imponens et orans, sanam dimisit, et abiit. Hanc in eodem vico postea vidimus, Viro Dei cum gratiarum actionibus occurrentem. 29. In remotis etiam regionibus, quocunque eum Ecclesiae sanctae necessitas trax
Abbreviated transcription (Latin):
ens ex hoc auditorio. et qui tepiclus
forsitan introuut: non mecliocriter
inflaminatus exiuit: Ignitum eiꝰ
eloquium uehementer: et quis noz
illud diligeret. quis non ad illud. et¬
ꝑ illud dilectione flagraret: felix
ꝓuide qui sic in omnib et inter omẽs
requiem inuenit: sic agnum sequet᷑
quocumq ierit. Felix qui sic multi¬
plicium meritorum p̃mia recipit.
ut multomagis nichil ei iam desit
in illa glia. cui nichilin ulla gratia
ante defuerit. Ceterum suꝑ his om¬
nib diuisionibus grãrum frater¬
nitatem uestram ammoneo alilectis¬
simi. sic in ip̃o tanto et tã p̃cioso ua¬
se electionis singula uenerari. que ad
urãm magis ꝑfuerint ecdificationẽ.
et necessaria fuerint ad salutem:
et glorificantes eiusclem salutis auc¬
torem: indulgencie concessorem.
gratie largitorem. glorie redditorem.

Expanded text:
es ex hoc auditorio, et qui tepidus es ex hoc auditorio, et qui tepidus forsitan introivit, non mediocriter inflammatus exivit? Ignitum ejus eloquium vehementer: et quis non illud diligeret? quis non ad illud dilectione flagraret? Felix proinde, qui sic in omnibus et inter omnes requiem invenit; sic Agnum sequitur quocumque ierit Felix qui sic multiplicium meritorum praemia recipit: ut multo magis nihil ei jam desit in ulla gloria, cui nihil in ulla gratia ante defuerit. Caeterum super his omnibus divisionibus gratiarum Fraternitatem vestram 1319 admoneo, dilectissimi, sic in ipso tanto, et tam pretioso e electionis signa venerari, ut quae ad nostram magis profuerint aedificationem, et necessaria fuerint ad salutem, et glorificantes ejusdem salutis auctorem, indulgentiae concessorem, gratiae largitorem, gloriae redditorem
Abbreviated transcription (Latin):
eciam non umerito octauus et
nonus ordo cherubin et seraphin ap¬
pellantur: quib nuirum nomi¬
nibus. in eisdem ordinib sciencie ple¬
nitudo. et arclor siue incensio com¬
mendatur. Nlam cherubin quidem
plenitudinem scientie: seraphu au¬
tem ardentes uel incentlentes auĩt
designare. Qd̃ si credimus ad eos¬
dem ordines ꝑtinere eos quib ĩue¬
niuntur eorumdem int̃pretatioẽs
nominum conuenire÷ non nos o¬
portet. nec suꝑ his quidem ordinib
summis. atq supremis ambigere:
quin beatus pater et pastor noster.
locum habeat in utroq. Niirum
qmͣ ꝑlemus scientia fuerit: usq ho¬
die sciunt. qui de plenituline eius
accipiunt. Quemadinodum autem
uel magis qmͣ supra modum et amã¬
do arserit. et alios loquendo accentle¬
rit. uos potissimum menuinistis. qui
sepuis exꝑiendo ꝑbastis: ut uobistũ
ni fallor tacita cogitatione clicatis.
llonne cor nostrum arclens erat i
uia dum loqueretur nobis: Quoci¬

Expanded text:
etiam non immerito octavus et etiam non immerito octavus et nonus ordo Cherubim et Seraphim appellantur, quibus nimirum nominibus in eisdem ordinibus scientiae plenitudo et ardor sive incensio commendatur. Nam Cherubim quidem plenitudinem scientiae, Seraphim autem ardentes, vel incendentes aiunt designare. Quod si credimus ad eumdem ordinem pertinere eos, quibus inveniuntur eorumdem interpretationes nominum convenire; non nos oportet, nec super hoc quidem ordinibus summis atque supremis ambigere, quin beatus Pater et pastor noster locum habeat in utroque. 21. Nimirum quam plenus scientia fuerit, usque hodie sciunt qui de plenitudine ejus acceperunt. Quemadmodum autem, vel magis quam supra modum et amando arserit, et alios loquendo accenderit, vos potissimum meministis, qui saepius experiendo probastis, ut vobiscum, ni fallor, tacita cogitatione dicatis: Nonne cor nostrum ardens erat in via, dum loqueretur nobis? Quoti
Abbreviated transcription (Latin):
mines amplius honorant᷑. Alio¬
quin ue eis. nisi omnem suum il¬
li subiecerint dominatũ: nisi suũ
omnem principatum substraue¬
rint. dño dñorum. Ne eis qui p̃¬
minere et presidere uidentur ho¬
minib: nisimeis sedeat et pre¬
sideat cls. Netessaria siqͥdem ma¬
ior humilttas: ubi fuerit maior
auctoritas. Quam nmirum
in hoc ip̃o lequo loqͥm̃ pat᷑ nr̃o.
quanto ꝓfundiorem et puriorem
ꝓbauimus: tanto amplius gratu¬
łamur. qd̃ beata eius anima et in
carne posita sedes fuerit sapientie.
quam firma et stabilis. qͣm quieta
et humilis: tantum etiam accepta¬
bilis: cdeniq tanto eciam arbitram᷑.
qd̃ multomagis iam carne soluta
inter illas celestes secles meruerit
apparere sublimis. Iam uero uͥ hu¬
militas ista p̃cesserit non inflabit
scientia s implebit: p̃sertun si ac¬
cesserit suꝑeminens grã caritatis.
Sit nimirum locata uidetur in tu¬
to scientie plenitudo: si sustineat
eam humilitas foueat caritas. uñ

Expanded text:
mines amplius honorantur. Aliomines amplius honorantur. Alioquin vae eis, nisi omnem suum illi subjecerint dominatum, nisi suum omnem principatum substituerint Domino dominorum. Vae eis qui praeeminere et praesidere videntur hominibus, nisi eis sedeat et praesideat Dominus, necessaria siquidem major humilitas, ubi fuerit major auctoritas. Quam nimirum in hoc ipso, de quo loquimur, Patre nostro, quanto profundiorem et puriorem probavimus, tanto amplius gratulamur, quod beata ejus anima, et in carne posita sedes fuerit sapientiae, quam firma et stabilis, quam quieta et humilis, tantum etiam acceptabilis. Denique tanto etiam arbitramur, quod multo magis jam carne soluta inter illas coelestes sedes meruerit apparere sublimis. Jam vero ubi humilitas ista praecesserit, non inflabit scientia, sed implebit, praesertim si accesserit supereminens gratia charitatis. Sic nimirum locata videtur in tuto scientiae plenitudo, si sustineat eam humilitas, foveat charitas. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc beato patre nr̃o. pariter hec
utraq conueniunt. Siuidem et¬
et plurimis frib pastoralem exhibu¬
it sollititulinem: et apud omnẽ pe¬
ne eccłiam reuerentiam et auctori¬
tatem obtinuit singularem. Qui e¬
nim sic credebatur. sic ferebat᷑. sic ob¬
temꝑabatur a religiosis. a secularib.
a principib. a pontificib : Secunt᷑
throm. quos nimirum exinde nom̃
accepisse cognouimus: qd̃ in eis se¬
deat deus. Et sane pulcherrima hec
disposicio⁊ siquidem omni domina¬
tione fubluius est et gloriosĩ sub¬
iacere dõ: et quamius iam post ca¬
sum eius cumsius utiq compliti¬
bus qui ilti similis uoluit apparere:
ceteros etiam omnes ordines auge¬
lorum certissime suo constet aucto¬
ri uoluntaria cdeuotione subesse:
uidentur tamen non nichil habere
ꝓprium in quib dicit᷑ residere. Mla
rime tamen hoc obseruanttũ ho¬
minib. ut ip̃i potissimum d̾o sub¬
diti inueniantur: qui uiterꝰ ho¬

Expanded text:
in hoc beato Patre nostro pariter haec in hoc beato Patre nostro pariter haec utraque conveniant. Siquidem et plurimis fratribus pastoralem exhibuit sollicitudinem, et apud omnes pene ecclesias reverentiam et auctoritatem obtinuit singularem. Cui enim sic credebatur, sic deferebatur, sic obtemperabatur a Religiosis, a saecularibus, a principibus, a pontificibus? Sequuntur Throni, quos nimirum inde nomen accepisse cognovimus, quod in eis sedeat Deus. Et sane pulcherrima haec dispositio. Siquidem omni dominatione sublimius est et gloriosius, subjacere Domino. Et quamvis, jam post casum ejus, cum suis utique complicibus, qui illi similis voluit apparere, caeteros etiam omnes ordines Angelorum certissime suo constet Auctori voluntaria devotione subesse: videntur tamen nonnihil habere proprium, in quibus dicitur residere. 20. Maxime tamen hoc observandum hominibus ut ipsi potissimum Deo subditi inveniantur, qui inter ho
Abbreviated transcription (Latin):
neutrs eciam horumꝰ bernardꝰ nr̃
extluditur: magnifice siquidem¬
in utrisq miractilis enituisse cog¬
noscitur. Int principatus et domi¬
nationes illuo forsitan interẽe ui¬
detur: qd̃ cum utriq credantur
electis eciam precẽ spiritib ÷ prin¬
cipatus tamen uelut ex offitio cẽti
fatienda disponant: et tanquam
streniu quidam diinorum exerti¬
tuum cduces in ip̃a eos oꝑis execu¬
cione precedant: porro dominatio¬
nes gradu sublimiore illis etiam
sibi obedientib mira quadam potẽ¬
cia et auctoritate premineant. un¬
de etiam inter homines ip̃os credi¬
mus ad principatiuim ordinem ꝑ¬
tinere qui ceteris frĩb presunt mn
sollicituline administrationis:
illos auit ad dominationum. qui
ipãm magis obedientiam optine¬
re ꝑmerentur spãli quadam reue¬
tencia scĩtatis. slimirum de eius¬
modi dicitur: qd̃ ip̃o uire mundi¬
tie tlii inter homines appellentur.
Nec difficile est am maduertẽ. qͣlt̃

Expanded text:
neutro etiam horum Bernardus noster neutro etiam horum Bernardus noster excluditur, in utrisque miraculis enituisse 1318 cognoscitur. Inter Principatus et Dominationes illud forsitan interesse videtur, quod cum utrique credantur electis etiam praeesse spiritibus, Principatus tamen velut ex officio caeteris facienda disponant, et tanquam strenui quidam divinorum exercituum duces in ipsa ejus operis executione praecedant. Porro dominationes gradu sublimiore illis etiam sibi obedientibus mira quadam potentia et auctoritate praeeminent. Unde etiam inter homines ipsos credimus ad Principatuum ordinem pertinere, qui caeteris fratribus praesunt in sollicitudine administrationis. Illos autem ad Dominationes, qui ipsam magis obedientiam obtinere promerentur speciali quadam reverentia sanctitatis: nimirum de ejusmodi dicitur, quod ipso jure munditiae dii inter homines appellentur. Nec difficile est animadvertere, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
se. qui cum diues ẽẽt ꝓpt̾ nos factuᷤ
est pauꝑ. et quia ei clerelictus ẽ pau-
ꝑ. Ceterum in parius etiam referẽ¬
dis pariutas nr̃a deficiens. ad maio¬
ra doctrine eius insignia qnͣdo suffi¬
ceret: Itaq melius arbitramur.
hanc ei suarum lauilum cedere por¬
tionem: ut spãlis eius cloctrina qͤm
longe alia intentione sc̃psisse con¬
stat. ex littĩs tam̃ ꝓpriis ĩnotescat.
slam et lucerna cum ad hoc magis
ut cet᷑a usdeantur accensa fuerit. la¬
tere tamen ip̃a non pot̾̃it. Nobis in¬
terim cominemorasse sufficiat qd̃
merito credit᷑ in utroq celestiũ nũ¬
tioꝵ ordine constitutus: qui ĩ utͦq
doceudi genere fuerit tam fidelis:¬
tam effitax. tam leuotus. Sane ꝑ
eos sp̃c quos uirtutes appellãt mul¬
tiplicia aiunt signa fieri:. ꝑ potesta¬
tes demonia coherteri. Qd̃ si eisclem
cõnumerantur ordinib qui eisdẽ
pollent oꝑib: liquet ꝓfecto qd̃ a

Expanded text:
se, qui cum dives esset, propter nos factus se, qui cum dives esset, propter nos factus est pauper, et quia ei derelictus est pauper. 19. Caeterum in parvis etiam referendis parvitas nostra deficiens, ad majora ejus insignia quando sufficeret? Itaque melius arbitramur hanc ei suarum laudum cedere portionem, ut spiritualis ejus doctrina, quoniam longe alia intentione scripsisse constat, ex litteris tamen propriis innotescat. Nam et lucerna cum ad hoc magis, ut caetera videantur, accensa fuerit, latere tamen ipsa non poterit. Nobis interim commemorasse sufficiat quod merito creditur in utroque coelestium nuntiorum ordine constitutus, qui in utroque docendi genere fuerit tam fidelis,tam efficax, tam devotus. Sane per eos Spiritus, quos Virtutes appellant, multiplicia aiunt edi signa: per Potestates, daemonia coerceri. Quod si eisdem connumerantur ordinibus, qui eisdem pollent operibus: liquet profecto, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
tus non p̃parauerat escas. cum cari¬
tate eum uocare ad olera: magna¬
niniter ei legumina modica initte:
et exigua communicare pulmen-¬
ta. Sic et legitimi fidem seruare cõ-¬
iugii: net ingratos diuino bñficio
metas transgredi indulgencie salu¬
taris. Terrenis etiam dominis stipẽ¬
dia ministrare t̾rena: et fideliter
illi uel clecimas sine fraude qui iustiꝰ
poterat: et tam nouem partes quã
agricola sibi uel clecimam uendica¬
re. Ipẽ enim et t̾ram condidit. et la¬
certos dedit. et iures contulit laborã¬
ti: ip̃e etiam iactata semina gelu
stringit. pluuiis rigat. uernali fouet
tempore. sole torret estuo. Alioquin
ꝑdit. et qui arat laborem suum. et qͥ¬
rit initrementum. Sortilegos etiam
et eorum sacrilega carmina stuclio¬
se monebat oportere caueriͤ. nec debe¬
re eo noceutes sibi cum non possent
gladũs labiis insectari: nec frandã¬
do inuicem in magnam ꝑniciem mo¬
dica lutra sectari: s illus meminis¬

Expanded text:
tus, non praeparaverat escas, cum charitus, non praeparaverat escas, cum charitate eum vocare ad olera; magnanimiter ei legumina modica mittere, et exigua communicare pulmenta. Sic et legitimi fidem servare conjugii; nec ingratos divino beneficio, metas transgredi indulgentiae salutaris. Terrenis etiam dominis stipendia ministrare terrena, et fideliter illi, vel decimas sine fraude, qui justius poterat etiam novem partes, quam agricola sibi vel decimam vindicare. Ipse enim et terram condidit, et lacertos dedit, et vires contulit laboranti. Ipse etiam jactata semina gelu constringit, pluviis rigat, vernali fovet tepore, sole torret aestivo. Alioquin perdit, qui arat, laborem suum, rit incrementum. Sortilegos etiam et eorum sacrilega carmina studiose monebat oportere cavere: nec debere eos nocentes sibi, cum non possent gladiis, labiis insectari, nec fraudando invicem in magnam perniciem modica lucra sectari: sed illius meminis
Abbreviated transcription (Latin):
nire est alios. qui licet minus eru¬
diti paruia capiant. fidelit tamen
ꝓximis quib possunt. eademꝰ ipsi
annunciant: alios qui subluniora
quedam ꝑcipiunt: et ea quoq sineĩ
india ꝑfectis et capatiorib quibusq
communicant: et illi quidem huic
transeant ad angelitum ordinẽ ⁊ op¬
tineant isti inter arthangelos mansi¬
ouem. Neutrum autem dostrine ge¬
nus. huit beatissimo patri nr̃o defuis¬
se cognouimus. Siquidem sp̃ãlibus
spũalia comparans sublunia ꝓpone¬
bat: nec in eruditis tamen et parmi¬
lis condescendere renuebat. At illua
in eo forsitan et tunc extitit mirabi¬
lius. et nunc sapit dultius: qd̾ uisde¬
batur humilius. Quociens nos et au
dire delectabat. et nunc meminisse
delectat: quemadmodum iste homiẽs
rusticanos. et muliertulas pauperes.
ad congrua sibi humanitatis officia
ꝓuocabat. Nimirum docebat illoᷤ cũ
uicino fllteri suus ut assolet panis
et cum sibi ille alias forsitan occupa¬

Expanded text:
nire est alios, qui licet minus erunire est alios, qui licet minus eruditi parva capiant, fideliter tamen proximis quibus possunt, eadem ipsi annuntiant: alios, qui sublimiora quaedam percipiunt, et ea quoque sine invidia perfectis et capacioribus quibusque communicant. Et illi quidem hinc transeunt ad angelicum ordinem, obtinent isti inter Archangelos mansionem. Neutrum autem doctrinae genus huic beatissimo Patri nostro defuisse cognovimus. Siquidem spiritualibus spiritualia comparans, sublimia proponebat: nec ineruditis tamen et parvulis condescendere renuebat. At illud in eo forsitan tunc exstitit mirabilius, et nunc sapit dulcius, quod videbatur humilius. Quoties enim et nos audire delectabat, et nunc meminisse delectat, quemadmodum iste homines rusticanos, et mulierculas pauperes ad congrua sibi humanitatis officia provocabat? Nimirum docebat illos, cum vicino alteri suus, ut assolet, panis , cum sibi ille, alias forsitan occupa
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. mansiones sibi paratas ĩue¬
nit. Nisi forte ambigimus felicit᷑
eum in ꝓphetico cuneo ẽẽ susceptũ:
quem in tantis exꝑimentis sepe ꝓ¬
bauimus. sp̃m habuisse ꝓphetitũ.
Sed uet illud intredibile cuiquam
uideatur. stõs etiam patriarchas. uͭ
primum illeuir di celeste palatium.
et diuinum intrount templum gͣ¬
tanter ei suum non modo apparuisse
siuum. s annuisse consessum. Siqͥ¬
dem non indignum iuaicant in il¬
lo satro numero sui senatus ascͥbi:
in cuius semine tantas mudiq gẽ¬
tes uident. nec inuident bñdici. Noᷤ
tis etiam cdilectissimi scõs et sũmos
sensisse doctores electorum sp̃c homi¬
num. ꝓ aũsis suorum qualitatib
meritorum ad sacros pronehi or¬
dines angelorum. Dicuntur enĩ
angeli nuncii: archangeli principa¬
les. et summi nuncui. qd̃ ꝑ illos mi¬
nora crecdantur. ꝑ istos summa qͤ¬
dam et p̃cipua nuntiari. Nichilomi¬
nus eciam mnelectis hominib ĩue¬

Expanded text:
venit, mansiones sibi paratas invevenit, mansiones sibi paratas invenit: nisi forte ambigimus, feliciter eum in prophetico cuneo esse susceptum, quem in tantis experimentis saepe probavimus spiritum habuisse propheticum. Sed nec illud incredibile cuiquam videatur, sanctos etiam patriarchas, ut primum ille Vir Dei coeleste palatium et divinum introivit templum, gratanter ei suum non modo aperuisse sinum, sed annuisse consessum. Siquidem non indignum judicarunt in illo sacro numero sui senatus ascribi, in cujus semine tantas undique gentes vident, nec invident benedici. 18. Nostis etiam, dilectissimi, sanctos et summos sensisse doctores, electorum species hominum, pro diversis suorum qualitatibus meritorum, ad sacros provehi ordines Angelorum. Dicuntur enim Angeli nuntii; Archangeli et Principatus, summi nuntii; quod per illos minora credantur, per istos summa quaedam et praecipua nuntiari. Nihilominus etiam in electis hominibus inve
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo eciam nunc p̃sencialit coha¬
bitare iuclemini: s qui in lotis ho¬
die tam innum̃is sub umbra nomi¬
nis eius uiuunt. inter gentes tam
diu̾sas plerumq etiam barbaras
et ꝑuersas. Utinam non degeneres
uoᷤ ꝑbetis filios tanti patris. s candi¬
dos in scĩmonia. subrufos inpaciẽ¬
cia. latrantes zelo ordinis. feruore
iusticie uoce libera ueritatis. Sitͣ
enim eundem ꝑatrem candor extel¬
lens tocius sue conũsationis et ui¬
te. confessorib scĩs ⁊ electis uirgini¬
bus sociauit: dorsum quoq subru¬
fum mr̃m subparem. fecit: apłitũ
uirum excellens ddoctrina ꝓbauit:
sic eiꝰdem uos in ut̾̃o tam ip̃ius de¬
siderabili contubermo. qͣm scõrum
omnium consortio. et beata uisiõe
donabit. Nimirum eos solos quos
p̃diximus eundem patrem ur̃m. si
mecum frẽs in hac parte sentitis: aut
querere studebitis. aut inuienire spe¬
rabitis. Muitas illem domo patris.
ut a multis multum expͦtatus ad¬

Expanded text:
cum eo etiam nunc praesentialiter cohacum eo etiam nunc praesentialiter cohabitare videmini; sed qui in locis hodie tam innumeris sub umbra nominis ejus vivunt, inter gentes tam diversas, plerumque etiam barbaras et perversas. Utinam non degeneres vos praebeatis filios tanti Patris, sed candidos in sanctimonia, subrufos in patientia, latrantes zelo Ordinis, fervore justitiae, voce libera veritatis. Sicut enim eumdem Patrem candor excellens totius suae conversationis et vitae, confessoribus sanctis et electis virginibus sociavit, dorsum quoque subrufum martyrum supparem fecit, apostolicum virum excellens doctrina probavit: sic ejusdem vox in utero tam 1317 ipsius desiderabili contubernio, quam saeculorum omnium consortio et beata visione donabit. Nimirum non eos solos, quos praediximus, eumdem Patrem, si mecum, fratres, in hac parte sentitis, aut quaerere stupebitis, aut invenire sperabitis. Multas ille in domo Patris, ut a multis multum exoptatus ad
Abbreviated transcription (Latin):
plus currit in certamine confessor
iste sustinens quam martyrictum
sufferens: humano tamen arbttͥo
post bouos mrẽs. scĩs confessoribus
glia scdã tribuitur. Ceterum si
meminimus qnͣta tulit et ꝑtulit
hic dei famulus. quam multa qm
grauia. non unius ictus mortificati¬
one. s longua sui corporis macerati¬
one sustinuit: non unmerito forsi¬
tan. sicut beatum laurentiũ aplõrũ
supparem tͣclimus: sic bernardũ
subrufum in matris utero apparius¬
se cognouimus. Felix qui initer celes¬
tis sponsi menbra tam celeriter suo
conformatus est capiti: ut quemad¬
modum ille candidus et rubicũdꝰ
electus predicatur ex milib÷ sit is¬
te suo utiq modo candidus. et si ñ
passione rubitundus: paciencia ta¬
men subrusus extiterit. Oportet au¬
tem nos quoq kĩni imitatores eiꝰ
ẽẽ: sicut et ip̃e xp̃i. Nonne enim et¬
si non aliis. nobis tamen apłs estͤ
Nonne signa aplãtus eius uos estiᷤ

Expanded text:
plus currit in certamine, confessor plus currit in certamine, confessor ista sustinens, quam martyr ictum sufferens? Humano tamen arbitrio post bonos martyres sanctis confessoribus gloria in saeculo tribuitur. Caeterum, si meminimus, quanta tulit et pertulit hic Dei famulus, quam multa, quam gravia, non unius ictus mortificatione sed longa sui corporis maceratione sustinuit: non immerito forsitan, sicut beatum Laurentium Apostolorum supparem, sic Bernardum subrufum in matris utero apparuisse cognovimus. Felix, qui inter coelestis sponsi membra, tam celeriter suo conformatus est Capiti, ut quemadmodum ille candidus et rubicundus, electus praedicatur ex millibus : sic iste suo utique modo candidus, et sine passione rubicundus, patientia tamen subrufus exstiterit. Oportet autem nos quoque imitatores ejus esse, sicut et ipse Christi. Nonne enim, etsi non aliis, nobis tamen apostolus est? Nonne signa apostolatus vos estis
Abbreviated transcription (Latin):
et canem tuum utiq diligit: uti¬
nam et ip̃e diligas queni ille dilexͭ.
Incuius eloqinio euidenter ꝓ baui¬
mus eẽ completum: qd̃ ĩ laudem
sponse ꝓsequitur sponsus in camti¬
co canticorum. Sicut utita coccinea
labia tua: et eloquium tuum dul¬
ce. Paucis siquidem uerbis feruor
in colore coccineo. in uitta. subtilitaᷤ.
et latitudo: s et cogitationum corꝰ¬
dis cohibicio. tanquam capillorum
capitis colligatio: euidenter aũt et
exp̃sse eloquii est cominendata clul¬
cedo. Cuius autem doctrina tam fer¬
uens tam subtilis. tam copiosa. tã
utilis. tam dulcis demq et accepta¬
bilis fuit: S quid dicinus qd̾ ĩ cor¬
pore toto candido. dorsum uisus est
habuisse subrufum: Candor enm
castitas. candor innocencia uite. tã¬
dor corporis. puritas est actionis. Qd̾
autem rubor est. nonne martyriũ:
Qd̃ si rusus apparuisset: nõne mar¬
tyr fuisset: slam dorso portantur ho¬
nera: dorsum ad flagella p̃betur. Et

Expanded text:
t, canem tuum utique diligit. Utit, canem tuum utique diligit. Utinam et ipse diligas, quem ille dilexit. In cujus eloquio evidenter probavimus esse completum, quod in laudem sponsae persequitur in Cantico canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Paucis siquidem verbis fervor in colore coccineo, in vitta subtilitas et latitudo, sed et cogitationum cordis cohibitio, tanquam capillorum capitis colligatio, evidenter autem et expresse eloquii est commendata dulcedo. Cujus autem doctrina tam fervens, tam subtilis, tam copiosa, tam utilis, tam dulcis denique et acceptabilis fuit? 17. Sed quid dicimus, quod in corpore toto candido dorsum visus est habuisse subrufum? Candor enim castitas; candor, innocentia vitae; candor corporis, puritas est actionis. Quid autem rubor est? Nonne martyrium? Quid si rufus apparuisset, nonne martyr fuisset? Nam dorso portantur onera, dorsum ad flagella praebetur: et
Abbreviated transcription (Latin):
dicans ait. Hidi et audiui quasi ca¬
tulum toto corpore candidum in dor¬
so subrufum. in meo latrantem tit̃o:
et expaui. Cui ille ne metuas ait. Pa¬
ries filium acceptabilem dõ: qui ꝑie¬
dicator efficax et exunius magnus
et excelsus in uerbo glĩe est futurus.
Sit nimirum beruardus nr̃ ex qͦ
cepit ut cumq iuuere: cepit mira¬
bilis apparere. Necdum parturieba¬
tur: et iam p̃cticabatur. Helmagis
ip̃e iam p̃cdicabat: et nec lactẽs qui¬
demadhut erat: iautamen laudãs
dominum apparebat. Nec inmerito
sic commendatur anteqmͣ natus ẽ.
Nlon inim̃ito iunqmͣ diuino magnisi¬
cabatur oraculo: dum adhuc mater¬
no paruulus gestaretur in utero.
fĩdelis siquidem uiri uerbum. quam
ueraciter sit precdictum. qͣm effica¬
citer adimpletum. ip̃i minirum ho¬
die recolunt: qui in se ipĩs reꝑti. &¬
latratuũ eius efficatiam. et metti¬
cinalis lingue gr̾ãm certius cogno¬
uerunt. Et nunc dñe qui te diligͣ¬

Expanded text:
dicans ait: « Vidi et audivi quasi cadicans ait: « Vidi et audivi quasi catulum toto corpore candidum, in dorso subrufum, in meo latrantem utero, et expavi. » Cui ille: « Ne metuas, ait, paries filium acceptabilem Deo, qui praedicator efficax et eximius, magnus et excelsus in verbo gloriae est futurus. » Sic nimirum Bernardus noster ex quo coepit utcunque vivere, coepit mirabilis apparere. Necdum parturiebatur, et jam praedicabatur, vel magis jam ipse praedicabat: et nec lactans quidem adhuc erat, jam tamen laudans Dominum apparebat. Nec immerito sic commendatur antequam natus est: non immerito, inquam, divino magnificabatur oraculo, dum adhuc materno parvulus gestaretur in utero. Fidelis siquidem viri verbum quam veraciter sit praedictum, quam efficaciter adimpletum, ipsi nimirum hodie recolunt, qui in se ipsis experti latratuum ejus efficaciam et medicinalem linguae gratiam certius cognoverunt. Et nunc, Domine, qui te diligi
Abbreviated transcription (Latin):
re debet a filiis: audiri debet e tumu
Unde etiam celebranda cognostitur
in multa bñdictione eitis memoria
post decessum: cuiꝰ magnifite com¬
mendata est scĩtas etiam ante ortũ.
eius. et nouit utiq quos eleg̃it a
principio: sic eciam sua quibq tẽ¬
pora et momenta constituit quib
et̾̃ne sueelectionis. uel ip̃is uel de
ipĩs innotescat archanum. Cũq
alios inpueritia. alios ĩ iuuẽtute.
alios in senestine uocaũit: ñ nul¬
los tamen s pancos uelut quodam
priuilegio grẽ spiritalis in bñdicti¬
one p̾ueniens. immo p̃ripiens nec¬
dumnatos: quales eẽnt fitturi qͥb
uoluit signis et iudiciis declara¬
uit. Sicelecti sui et p̃elecli huius
uenerabilem matrem adhͣ felicissi no
onere grauidam insolita uisione ꝑ¬
terruit: s interpretacione eiꝰdem con¬
solatus est uisionis. Cum enim no¬
bili foret grauida fetu sompnum ui¬
dit: qd̃ religioso cuidam solitario in¬

Expanded text:
re debet a filiis, audire debet e tumulre debet a filiis, audire debet e tumulerno. Unde etiam celebranda cognoscitur in multa benedictione ejus memoria post decessum, cujus magnifice commendata est sanctitas etiam ante ortum. minus, et novit utique quos elegit a principio: sic 1316 etiam sua quibusque tempora et momenta constituit, quibus aeternae suae dilectionis, vel ipsis, vel de ipsis innotescat arcanum. Cumque alios in pueritia, alios in juventute, alios in senectute vocaverit: nonnullos tamen, sed paucos, velut quodam privilegio gratiae specialis in benedictione praeveniens, imo praeripiens, necdum natos, quales essent, quibus voluit signis et indiciis declaravit. 16. Sic electi sui et praedilecti hanc venerabilem matrem, adhuc felicissimo onere gravidam, insolita visione perterruit, sed interpretatione ejusdem consolatus est visionis. Cum enim nobili foret gravida foetu, somnium vidit quod Religioso cuidam solitario in
Abbreviated transcription (Latin):
re inter quelibet grauta in xp̃i ser¬
uitute non pigint: ad nouam ui¬
tam ꝑ comniunem illam none ui¬
te ianuam transire non tunuit. p̃¬
meditata illi ultima hominũ ne¬
cessitas: tamen eum que cirta uos
sunt. et audire et uidere nullatenꝰ
dubitetis. Nimirum ip̃e est qͥ pͥma
die qua felitissimum istud cũ clo¬
mino fedus iniit. et uotum uou¬
satre conũsationis. nec dum posi¬
to habitu seculari in fratris lat̾e
nͦ dum infixam lanceamuidit: et
post dies cirtiter quindecim infigen¬
di locum uulñis digito demonstͣuit.
hunc autem corruptibilib exonera¬
tus exuuiis corporalib uinculis abso¬
lutus. terrenis eductus e tenebriᷤᷤ. et¬
muudano de cartere erutus: ex his
potissimum. que ad suorum necessi¬
tates ꝑtinent filiorum. aliquid ig¬
norare creclatur: Non est ista solli¬
citudo carnalis. nec spiritalis est esti¬
manda pat̾nitas in carnis resoluti¬
one dissolui: saneeciam nunt audi¬

Expanded text:
re inter quaelibet gravia in Christi serre inter quaelibet gravia in Christi servitute non piguit, ad novam vitam per communem illam novae vitae januam transire non timuit, praemeditata illi ultima hominum necessitas. 15. Jam eum quae circa vos sunt audire et videre nullatenus dubitatis. Nimirum ipse est, qui prima die, qua felicissimum istud cum Domino foedus iniit et vovit sacrae conversationis, necdum posito habitu saeculari, in fratris latere nondum infixam lanceam vidit, et post dies circiter quindecim infigendi locum vulneris digito demonstravit. Nunc autem corruptibilibus exoneratus exuviis, corporalibus vinculis absolutus, terrenis eductus a tenebris, mundano de carcere erutus, ex his potissimum, quae ad suorum necessitates pertinent filiorum, aliquid ignorare credatur? Non est ista sollicitudo carnalis, nec spiritualis est aestimanda paternitas in carnis resolutione dissolvi. Sane etiam nunc audi
Abbreviated transcription (Latin):
tum: huius potissimum pingi de¬
bere uultu iudetur. Quis unquã
illum sufficienter uidisse sibi iusꝰ
est: Cui non loco omnium affec¬
tum fuit: Quis ita nuxtam hila¬
ritate discipliam ꝓpinauit: Quẽ
sion cum ip̃ius qui corrigebatur uo¬
luptate correxit: Quando leticia il¬
liuis lascune quicquam redolẽs: Qnͣ¬
do tristicia non salubris: Quis eũ
non altiorem inuenit. quam prius
uiderat: Semꝑ in suminitate uir¬
tictum positus. semꝑ quo crescẽ pos¬
set inuenit. Iam uero sub exhortati¬
one ip̃ius. quis anxius non dolorem
suum sp̃euit: Quis feris moribus
non insaniam execratus est: Quis
lascius. luxuriam non detestatus
est: Quid plura: Omnib omnia
ut apls̃ ait factus: communis om¬
nium meclicina erat. Nullam pene
grãm nonin se tam plenam habuit:
ut ip̃am specialit̃ excolere et posside
tanquam unicam putaretur. Nõ
fatile quicquam tam forti pectore.
tormenta: nec optauit imꝑbe mor¬
tem nec expauit. Nam quem uiue¬

Expanded text:
tum hujus potissimum pingi detum hujus potissimum pingi debere vultu videretur. Quis unquam illum sufficienter vidisse sibi visus est? Cui non loco omnium affectuum fuit? Quis ita mistam hilaritate disciplinam propinavit? Quem non cum ipsius, qui corrigebatur, voluptate correxit? Quando laetitia illius lascive quidquam redolens? quando tristitia non salubris? Quis eum non altiorem invenit, quam prius viderat? Semper in summitate virtutum positus, semper quo crescere posset invenit. Jam vero sub exhortatione ipsius quis anxius non dolorem suum sprevit? Quis feris moribus non insaniam exsecratus est? quis lascivus luxuriam suam non detestatus est? Quid plura? Omnibus omnia, ut Apostolus ait, factus , communis omnium medicina erat. Nullam pene gratiam non in se tam plenam habuit, ut ipsam specialiter excolere et possidere tanquam unicam putaretur. Non facile quidquam tam forti pectore etormenta nec optavit improbe mortem, nec expavit. Nam quem vive
Abbreviated transcription (Latin):
debat infundere. Preparasset me ꝓ¬
fecto uobis ÷ et desiderio nr̃o dignũ
dedisset: et successorem sibi idoneum
erudisset.Secl non facile senseratis.
tum uobis bonum ur̃m fuisset. Pi¬
us dominus. qui stimulando aĩos
urõs ad clilectionem paruitatiᷤᷤ mee
declit. ne a sepulchro illius abessem ÷
illud eciam uobis orantib donet. ne
A uiis illius longe recedam: s qͥcqͥd
illum egisse cognouero sine explora¬
tione aut disceptatione factorum
agere festinem. Interea ego dilectis¬
simi ꝑstringens pocius cuncta qmͣ
referens: de sollertissimo patre ur̃o.
ea que erant nobis nota replicaui.
Uidistis enim dilectissimi illam sol¬
licituduns iugilantiam. illud disci¬
pline studium. illas pietatis lacri¬
mas. illam ugem at ꝑpetuam mẽ¬
tis serenitatem: cuius testimoniũ
uultus immutabilis erat. Hidis¬
tis illam latitudinem caritatis. qͤ
tanta in illo fuit. ut non im̃tto
si caritas ip̃a exprimenda eẽt ĩ uul¬

Expanded text:
debat infundere! Praeparasset me pdebat infundere! Praeparasset me profecto vobis, et desiderio vestro dignum dedisset, successorem sibi idoneum erudisset. Sed non facile senseratis atum vobis bonum vestrum fuisset. Pius Dominus, qui stimulando animos vestros ad dilectionem parvitatis meae, dedit ne a sepulcro illius abessem, illud etiam vobis orantibus donet, ne a viis illius longe recedam; sed quidquid illum egisse cognovero, sine exploratione aut disceptatione factorum agere festinem. 14. Interea ego, dilectissimi, perstringens potius cuncta quam referens de solertissimo Patre vestro, ea quae erant vobis nota, replicavi. Vidistis enim, dilectissimi, illam sollicitudinis vigilantiam, illud disciplinae studium, illas pietatis lacrymas, illam jugem ac perpetuam mentis serenitatem, cujus testimonium vultus immutabilis erat. Vidistis illam latitudinem charitatis, quae tanta in illo fuit, ut non immerito, si charitas ipsa exprimenda esset, in vul
Abbreviated transcription (Latin):
beatam domum. beata scrinia cre¬
ditatus: Et sane tantum in scrip¬
tis illis salittis. tantum flulceiñ
fuit: ut non scrimniis. aut armariiꝰ.¬
s archa pectoris conderentur. Inde
est qd̃ pluruni ea in scͥpta sensib
ferunt: et ad testimonium amori
sui libentissime proferunt. Deniq
quis unqͣm tantos sibi amicorum
presentib alligauit offitiis: qnͣtos
qui se ddiligerent et auiclissime de¬
siderarent habuerit ignotos: Int̾e¬
a ego dum multimodam eius in
omnes grãm memoro. in me infi¬
nitam curam p̃termitto: cũ ip̃uᷤͤ¬
itinam michicura non minus ĩ
xp̃o salutis attulerit. qͣm int̾uos
in omnes caritas. qd̃ sine inuicdia
dixerim. quantum in me adiece¬
rat: et leue illud xp̃i uigum. quã¬
tum michi lemius blanlimentis
suis fecerat. Aluit primum lacte:
postea cibo. Potauit etiam ꝓ flu.¬
iuo illo qd̾ in se erat celestis sapiẽne.
Atq utinam tantum angustie sp̃c
mei recepissent: quantum ille stu¬

Expanded text:
beatam domum, beata scrinia sua crebeatam domum, beata scrinia sua creditatus? Et sane tantum in scriptis illius salis, tantum dulcedinis erat, ut non scrised arca patula conderentur. Inde est, quod plurimi ea scripta sensibus ferunt, et ad testimonium amoris sui libentissime proferunt. Denique quis unquam tantos sibi amicorum praesentium alligavit affectus, quantos qui se diligerent, avidissime desiderarent, habuerit ignotos? 13. Interea ego, dum multimodam ejus in omnes gratiam memoro, in me infinitam curam praetermitto: quae utinam mihi non minus in Christo salutis attulerit, quam inter vos in omnes charitas quod sine invidia dixerim, quantam in me adjecerat; et leve illud Christi jugum quanto mihi levius blandimentis suis fecerat? Aluit primum lacte, postea vero potavit etiam profluvio illo, quod in se erat, coelestis sapientiae. Atque utinam tantum angustiae spiritus mei, recepissent, quantum ille stu
Abbreviated transcription (Latin):
cio illa celum siciens et celestib stu¬
diis mancipata: ab ip̃o uel nubila.
uel serenitatem mencium quasi a
speculari in xp̃õ sole susciꝑet: ip̃o q
congruo congrueret. inspirante re¬
uelaret. Hind illa erat et adhuc ora¬
tionib suis ꝑmanet cliffusa in mo-
emplo et admonitione firmatał et
in uariis carismatum donis et hu¬
militate et mansuetudine. et cari¬
tate non ficta. et una capitis głia
in duĩsitate membrorum. ¶lagna
illi inter hec erga aduenas et hospi¬
tes cura. In scalore heremisuo con¬
spectu clelicias muustrabat. tunt pͥ¬
mum agnitos tanquam dudum
suos. cum tanto gaulio et alacͥta¬
expͣtasset. Nullius pene angustie
ad ip̃m ꝑuenerunt. que ultra ip̃m
ꝓtenderentur: et non in ip̃o metã
reꝑirent. Certatim ad ip̃m iindiq
litterarum officta ꝑlata sunt. Qui¬
bus ille quam noius affatib uari¬
ata recdebat. qmͣ grauia. qͣm blanda.
qͣm dulcia. Quis non beatum se.

Expanded text:
tio illa coelum sitiens, et coelestibus stutio illa coelum sitiens, et coelestibus studiis mancipata, ab ipso vel nubila, vel serenitatem mentium quasi a speculari in Christo sole susciperet, ipsoque congruo congrueret, inspiranti revelaret. Hinc illa erat, et adhuc suis orationibus permanet diffusa in monaemplo et admissione firmata, et in variis charismatum donis, et humilitate, et mansuetudine, et charitate non ficta: et una capitis gloria in diversitate membrorum. Magna illi inter haec erga advenas et hospites cura: in squalore eremi, suo conspectu delicias ministrabat, tunc primum agnitos tanquam dudum suos, cum tanto gaudio et alacritaoptasset. Nullius pene angustiae ad ipsum pervenerunt, quae ultra ipsum protenderentur, et non in ipso metam reperirent. Certatim ad ipsum undique litterarum officia perlata sunt. Quibus ille quam novis affatibus variata reddebat, quam gravia, quam blanda, quam dulcia! Quis