comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suñ ẽ et dm̃ exhonorat et hoc est peccate. quãdinã
nõ saluit qd̾ tapint: manet in culpa. nec sufficit sobĩ¬
mͦ teddere quod ablatum est: set ꝓcãtumelia illata
plus debet reddere quam abstulit. alcut .n. qͥ leditsa¬
lutem alt̾uis non sufficit si salutẽ restituit nͥ ꝓilla¬
ta doloris iniutia reconpenset aliquid: ita cͥ honorẽ
alicinꝰ uolat nõ sufficit honorẽ redd̾e si nõ scd̾mexho¬
noratõis ftam molestiam aliquid quod placeat illi
q̃m exhonorauit testituit. hac qͦq atendend̾ quiac̃
aliquis qd̾ iniuste abstulit soluit ł d date qd̾ ab illo
non posset exigi. si aliemĩ nõ rapuiss sic gͦ d oĩt qͥ¬

Expanded text:
suum est, et Deum exhonorat; et hoc est peccare. Quandiu autem suum est, et Deum exhonorat; et hoc est peccare. Quandiu autem non solvit quod rapuit, manet in culpa; nec sufficit solummodo reddere quod ablatum est, sed pro contumelia illata plus debet reddere quam abstulit. Sicut enim qui laedit salutem alterius non sufficit, si salutem restituit, nisi pro illata doloris injuria recompenset aliquid; ita qui honorem alicujus violat, non sufficit honorem reddere, si non secundum exhonorationis factam molestiam, aliquid quod placeat illi, quem exhonoravit, restituat. Hoc quoque attendendum, quod cum aliquis, quod injuste abstulit, solvit; hoc debet dare, quod ab illo non posset exigi, si alienum non rapuisset. Sic ergo debet
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus. Et ut hoc facimus aꝑtius: pͥus indea̾
quid sit pectare. et quid ꝓ pcc̃o sititfacere.b. tuĩ
costendere et meum intendere A Si angł et hõs
seniꝑ redderet deo quod debet : mĩqmͣ peccaret᷑ sle
queo contra dicere. A. Nlon est itaq aliuo pectate
quam nõ ied̾dere deo debitum .B. quod ẽ debitum
quod deo debemus: A. Omnis uoluntas tacienalis c̾a¬
ture subiesta debet eẽ uolinitati dei .B. incħ uerius
a hoc est debitum quod d angłs et homo deo qd̾
soluendo nullus pectat et quod omnis qui nõ salñ
peccat. hoc ẽ iustitia siue rectitudo uoluntatis que
iustos facit sine rec̾tos corde. idesit uoluntate: hic est
totus et solus honor quem debemꝰ dõ et a nobis exi¬
git deus. Sola nãq talis uoluntas oꝑa facit plicita
deo cum pͭ oꝑatt et cum non pat̾: ipã sala ꝑse pla¬
cet quia nullum opus sine illa placet. hune hono¬
rem debitum qui deo non reddit: aufert deo qid̃

Expanded text:
us: et ut hoc faciamus apertius, prius videamus quid sit peccare, et quid pro peccato satisfacere. BOS. Tuum est ostendere, et meum intendere. ANS. Si angelus et homo semper redderet Deo quod debet, nunquam peccaret. BOS. Nequeo contradicere. ANS. Non est itaque aliud peccare quam Deo non reddere debitum? BOS. Quod est debitum quod Deo debemus? ANS. Omnis voluntas rationalis creaturae subjecta debet esse voluntati Dei. BOS. Nihil verius. ANS. Hoc est debitum, quod debet angelus et homo Deo, quod solvendo nullus peccat; et quod omnis, qui non solvit, peccat. Haec est justitia sive rectitudo voluntatis, quae justos facit sive rectos corde, id est voluntate; hic est solus et totus honor, quem debemus Deo, et quem a nobis exigit Deus. Sola namque talis voluntas opera facit placita Deo, cum potest operari; et cum non potest, ipsa sola per se placet, quia nullum opus sine illa placet. Hunc honorem debitum qui Deo non reddit, aufert Deo quod
Abbreviated transcription (Latin):
auit somet ip̃m fc̃s obediens usq ad maitem mortẽ
capnt: nõita dcm̃ est quasi nullatenus potuisset ꝑ¬
nenite ad hanc exaltatõnem nͥ ꝑ hanc mortis ob̾iam
et hec exaltatio non nͥ intetͥbutõnem huiꝰ ob̾ie colli¬
ta sit. pͥus .n. quam patͦct᷑ ip̃e dixit omnia subĩee
tradita a patre et omnia patͥs ẽẽ sua: set qm̃ ipẽ cũ
patre stõcs spñ disposuetat se non aliter quam ꝑ mor¬
tem celsitudinẽ ommpõe sue muido ostensimĩ. Qm

Expanded text:
avit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem avit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem caput : non ita dictum est, quasi nullatenus potuisset pervenire ad hanc exaltationem nisi per hanc mortis obedientiam; et haec exaltatio nonnisi in retributionem hujus obedientiae collata sit. Priusquam enim pateretur, ipse dixit omnia sibi esse tradita a Patre ; et omnia Patris esse sua . Sed quoniam ipse cum Patre sanctoque Spiritu disposuerat se non aliter, quam per mortem, celsitudinem omni potentiae suae ostensurum m
Abbreviated transcription (Latin):
ediendo ꝑseuetauit sustinuit. nam illata ẽ illi mor̃
qia ꝑstitit in ob̾ia. et hanc sustinuit. Set qũo
hoc obediencia nõ exigat. non intelligo. A. Si hõ
ntĩquam peccasset deberet ꝑati mortem. aut d̾s¬
ata esset non negas. B non . A. Deo autem nequaquam
existimabis cõuenire. ut quam fecit iustam ad beatitudi¬
mori miserum ẽ .ẜ. patet quia sinon pectasset homo
nõ deberet ab eo ds̃ mortem exigete A. Non gͦ coegit
deus xp̃m mori in quo uullum fuit ꝑctm. set ip̃e sp̃o¬
te sustinuit mortem. non ꝑ ob̾iam deserendi uitam. set pp̃
ut inde mortem incurreret. potest eciam dici quia p̃
tem. Ita gͦ sicut mandatum dedit illi pater sic fecit: et
calicem quem dedit bibit. et fc̃s ẽ obediens patͥ usq ad
mortem. et sic didicit exhiis que passus ẽ ob̾iam .i. quo¬
usq seniar debeat ob̾ia. uerbum aut̃ quod põitumẽ
didicit: duob modis intlłi potest aut .n. didicit dcm est

Expanded text:
ediendo perseveravit, sustinuit. Nam illata est illi mors, ediendo perseveravit, sustinuit. Nam illata est illi mors, quia perstitit in obedientia et hanc sustinuit; sed quomodo hoc obedientia non exigat non intelligo. ANS. Si homo nunquam peccasset, deberet pati mortem; aut ata esset, non negas. BOS. Non. ANS. Deo autem nequaquam aestimabis convenire ut, quam fecit justam ad beatitudimori, miserum est. BOS. Patet quia si non peccasset homo, non deberet Deus ab eo mortem exigere. ANS. Non ergo coegit Deus Christum mori, in quo nullum fuit peccatum; sed ipse sponte sustinuit mortem, non per obedientiam deserendi vitam, sed proput inde mortem incurreret. Potest etiam dici quia pratem. Ita ergo: Sicut mandatum dedit illi Pater, sic fecit; et, calicem quem dedit ei, bibit 78; et factus est obediens Patri usque ad mortem; et sic didicit ex his quae passus est obedi servari obedientia. Verbum autem quod positum est, didicit, duobus modis intelligi potest. Aut enim didicit, dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et er ꝓpͥo filio non ppcit pater set ꝓnobis õĩbus
tradidit illum. Et idem filius dicit. non ueni uolũ¬
tatem meam facete: set uoluutatẽ eiꝰ qui misit me
et iturus ad passionem dicit. Sicut mandatũ dedit mͥ
pater sic sticio. Item calicem quem dedit mͥ pater
non bibam illums Et alibrpater si possibile ẽ ttan¬
seat a me calir iste. uerumtãm non sicut ego uolo
set sicut tu et pater si non patest hic calix tͣnstre
tate disponente. mortem sustimisse. A ut michi
igente obedientia et quod sibi fcm̃ quia seruauit
obĩam sustimnt non exigente ob̾ia .B. Necesse hẽo¬
o ut hoc aꝑcius exponas. A. Cur ꝑsecuti sunt eim
indei usq ad mortem: .B. Non ob alud̃ nͥ qr uenta¬
tem et iusticiam uiuendo et loquendo in declina¬
D Sic fateri nos oꝑtet. A hanc gͥ obedientiam de¬
belint homo ille deo patri et humanitas diuini¬
tati et hanc ab illo exigebat pater .B. hoc nulli
dubium . A. ecce habes quid fecit exigente obla .s.

Expanded text:
 proprio Filio suo non pepercit Pater, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et idem Filius dicit: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui misit me . Et iturus ad passionem dicit: Sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio . Item: Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? Et alibi: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumEt iterum: Pater, si non potest hic calix transire, tate disponente mortem sustinuisse. CAPUT IX. igente obedientia; et quod sibi factum, quia servavit obedientiam, sustinuit non exigente obedientia. BOS. Necesse habeo ut hoc apertius exponas. ANS. Cur persecuti sunt eum Judaei usque ad mortem? BOS. Non ob aliud nisi quia veritatem et justitiam vivendo et loquendo indeclinaBOS. Sic nos fateri oportet. ANS. Hanc igitur obedientiam debebat homo ille Deo Patri, et humanitas divinitati; et hanc ab illo exigebat Pater. BOS. Hoc nulli dubium est. ANS. Ecce habes quid fecit exigente obedienti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumamus qd̾ soluns dei ẽ. Ad nullum .ni. ꝑtiuet in¬
sunt ordinate .D. remousti repugnãciam quiã putabã
in eẽ. set ẽ aliud ad qd̾ tuũ uolo hrẽ tecponsum. Nã cũ
d̃ sic sit liber ut nulli legi nullius subiaceat iuditio
et ita sit benignꝰ qd̾ ncha benigmꝰ cogitan q̃at et nͭ
sit rectum aut decens nͥ quod ip̃e uult: miñ indet᷑
si dicimus. qr mllatenꝰ uult aut nõ ei licet snam ĩ
uiriam dimitt̾e a qͦ ⁊̃ de hũs quas aliis faciius so¬
lemus in dulgenoam petere . A. uenini ẽ qd̃ dicit de
lib̾tate et noluntate et bemgnitate illuis s sic debe¬
mus eas sõnabiliter intelligete ut digntaci eiꝰ nõ
ideam᷑ repugnare. lib̾tas .n. nõ ẽ nisi ad hoc quod
expedit aut qid̾ decet nec benignitas dicenda est q̃
aliquid deo indecens oꝑatur. Quod ã dicit᷑ qr qd̾ iuste
iustumi est. et qd̾ nõ uult nõ ẽ iuistum nõita ĩtelli¬
gendum ẽ ut si ds̃ uelit qd̾ł incõneniens iiustũ

Expanded text:
praesumamus quod solius Dei est. Ad nullum enim pertinet vinsunt ordinatae. BOS. Removisti repugnantiam, quam putabam inesse; sed est aliud, ad quod tuum volo habere responsum: nam, cum Deus sic sit liber ut nulli legi, nullius subjaceat judicio, et sit ita benignus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit rectum aut decens, nisi quod ipse vult: mirum videtur, si dicimus quia nullatenus vult, aut non ei licet injuriam 80 suam dimittere, a quo etiam de his, quas aliis facimus, solemus indulgentiam petere. ANS. Verum est quod dicis de libertate, et voluntate, et benignitate illius; sed sic eas debemus rationabiliter intelligere ut dignitati illius non videamus repugnare. Libertas enim non est nisi ad hoc, quod expedit aut quod decet; nec benignitas dicenda est, quae aliquid Deo indecens operatur. Quod autem dicitur, quia quod vult justum est, et quod non vult, justum non est; non ita intelligend
Abbreviated transcription (Latin):
mentiri uoluntas: nͥ in qua cortupea ẽ uentas immo
que deserendo m̃itatem cormpta ẽ. Cum gͦ dicit᷑ ds̃
uelit mentiri et iccirco nõ sequitur iustũ eẽ m̃ di¬
cium. nͥ ita intelligat᷑ sicut cum de dnob ĩpossibilih
dicumis. si ħ est. ulud est : qr nͨ ħ nͨ illud est. ut siqͥs
dicat. si aqna ẽ sicta.et ignis ẽ hmindus. Nentnum
.n. uerũ ẽ . Ita de illis tantũ uetum ẽ dicete si d̾s
ħ uult iustũ ẽ: que dm̃ uelle nõ est in ꝯueniens. si
in. ds̃ uult ut plnat iuistũ ẽ ut pluat. et si nult
ut hõ aliquis accidat᷑ instũ ẽ ut occidat᷑. Qua pp̃ si
non decet dm̃ aliquid iniuste aut inordinate facere
nõ ꝑtiuet ad eius ub̾tatem aut beniguitatẽ aut
uolintatẽ pectãtẽ qͥ nõ soluit deo qd̾ abstulit in¬
puitum diitte B. Omnia mͥ aufers q̃ putabã
tͥ obici posse .A. uide adhuc cur dm̃ hoc facere nõ de

Expanded text:
voluntas, nisi in qua corrupta est veritas, imo quae deserendo veritatem corrupta est. Cum ergo dicitur, si a, quae velit mentiri: et idcirco non sequitur, justum esse mendacium, nisi ita intelligatur, sicut cum de duobus impossibilibus dicimus: Si hoc est, illud est; quia nec hoc, nec illud est: ut si quis dicat: Si aqua est sicca, et ignis est humidus; neutrum enim verum est. Itaque de illis tantum est verum dicere: Si Deus hoc vult, justum est: quae Deum velle non est inconveniens. Si enim vult Deus ut pluat, justum est ut pluat; et si vult ut aliquis homo occidatur, justum est ut occidatur. Quapropter si non decet Deum aliquid injuste aut inordinate facere, non pertinet ad ejus libertatem, aut benignitatem, aut voluntatem, peccantem qui non solvit Deo, quod abstulit, impunitum dimittere. BOS. Omnia mihi aufers, quae putabam tibi posse objici. ANS. Vide adhuc cur Deum non de
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑlus inteat: iste conueniencie quasi picture corporis sunt
exponende . A. Nonne satis necessatia rõ udetu cur deus ea
de homine ꝓposuerat penitus anichilaretur. nͨ idem eius
ꝓpõitum ad effcũm duci pot̾at. nͥ genus humamĩ ab ip̃s
ꝑ dei ꝑsonam siue ꝑ angłm suie ꝑ hominem eẽ facta
quol mͦ diceretur: mens hoc humana multo tołabilius
acciꝑet. potuit .n. deus hominẽ aliq̃m facere sine pcc̃o
nõ de massa pettatͥte nͨ de alio homine. set sicut feat
adam: ꝑ q̃m hoc ip̃m opus fieri potuisse uidetur. a An
non int̾elligis quia quetũq alia ꝑsona hominẽ a motare
eterna redimeret. eiꝰ seruus idem homo recte iudicaret᷑¬
Qnod si eẽt: nullatꝰ restauratus eset in ilam dieinaitem
quano hauturu erat si non pecpiseo cumi qppe qui ñe mid

Expanded text:
tis plus niteat, istae convenientiae quasi picturae corporis 76 sunt tis plus niteat, istae convenientiae quasi picturae corporis 76 sunt exponendae. ANS. Nonne satis necessaria ratio videtur cur Deus ea, de homine proposuerat, penitus annihilaretur: nec idem ejus propositum ad effectum duci poterat, nisi genus humanum ab ipso per Dei personam sive per angelum, sive per hominem esse facta quolibet modo diceretur, mens humana hoc multo tolerabilius acciperet. Potuit enim Deus hominem aliquem facere sine peccato, non de massa peccatrice, nec de aliquo homine, sed sicut fecit Adam per quem hoc ipsum opus fieri potuisse videtur. ANS. An non intelligis quia quaecunque alia persona hominem a morte aeterna redimeret, ejus servus idem homo recte judicaretQuod si esset, nullatenus restauratus esset in illam dignitatem quam habiturus era
Abbreviated transcription (Latin):
ta alia que studiose cõsid̾ata inenartabilem qnauidam
nr̃e redempcõnis hoc mͦ ꝓcutate pulcͥtudinẽ ostendunt.¬
B. Omma hec pulcra et quasi quedam pitute suscipieu¬
da sunit. Set si non est. aliquid solidum suꝑ quod sedeãt
non uidentur infidelibus sufficete. cur dm̃ ea que dicimꝰ
pati uoluisse credere debeamus. Nam qui picturam uult fa¬
cere eligit aliquid solidum suꝑ ꝯuod pingat. ut maneat qd
pingit. Nemo .ni. pingit in aqua uł in aere: quia uulla ibi
manent picture uestigia. Quapp̃ cum has cõuenienti¬
as quas dicis infidelibus quasi quasdam picturas rei ges¬
te obtendimus: qm̃ nõ rem̃ gestam set aigmentũ arbitrant᷑
ẽẽ quod credimꝰ. quali suꝑ nubem pmg̾e nosi existimait.
Monstranda gͦ pͥus est. ĩutatis saliditas racõnabilis idẽ¬
necessitas que ꝓbet dm̃ ad ea que p̃dicamus debuisse
aut potuisse humiliari. dem̃ ut ipm quasi corpus u̾ita¬

Expanded text:
ia multa quae studiose considerata ineffabilem quamdam ia multa quae studiose considerata ineffabilem quamdam nostrae redempquaedam picturae suscipienda sunt: sed si non sit aliquid solidum super quod sedeant, non videntur infidelibus sufficere cur Deum ea, quae dicimus, pati voluisse credere debeamus. Nam qui picturam vult facere, aliquid eligit solidum super quod pingat ut maneat quod pingit. Nemo enim pingit in aqua vel in aere; quia ibi nulla manent picturae vestigia. Quapropter cum has convenientias, quas dicis, infidelibus quasi quasdam picturas rei gestae obtendimus, quoniam non rem gestam, sed figmentum arbitrantur esse quod credimus, quasi super nubem pingere nos existimant. Monstranda necessitas quae probet Deum ad ea, quae praedicamus, debuisse aut potuisse humiliari. Deinde, ut ipsum quasi corpus verita
Abbreviated transcription (Latin):
liam. set toto corde grãs agentes laudamus et p̃dicamꝰ
ĩeffabilem altitudinem mie illuis. qmia quanto nos
mitabilius et p̾ter opĩoem de tantis. ⁊ tam debitis ma¬
lis in quib eramus. ad tanta et tam indebita bona q̃
ꝑdid̾annis restituit: tanto maiorem dilectõnem erganos
et pietatem monstrauit. Si .n. diligenter cõsid̾arent
quam cõuenienter hoc mͦ ꝓcurata sit humana restautacõ
non deriderent urãm simplicitatem. set dei nobiscum
laudarent sapientem benignitatem. Oportebat namq
ut sicut ꝑ hommus sobedienciam mors in humanum
genus intrauetatt ita ꝑ hominis obiam uita testitueret᷑.
Et q̃madinodum ꝑcc̃m quod fuit causa nr̃e dampna¬
cõnis. inicium hũit a femina: sic nr̃e iusticie et salutis
auctor nasceretur defemina. et ut diabolus qui ꝙ gus¬
tum ligni quem ꝑsuasit hominem uicerat: ꝑ passionem
ligni quam intulit ab homine uinceret᷑. Sunt quoq uał¬

Expanded text:
liam; sed toto corde gratias agentes, laudamus et praedicamus liam; sed toto corde gratias agentes, laudamus et praedicamus ineffabilem altitudinem misericordiae illius; quia quanto nos mirabilius, et praeter opinionem de tantis et tam debitis malis in quibus eramus ad tanta et tam indebita bona quae perdideramus, restituit, tanto majorem dilectionem erga nos et pietatem monstravit. Si enim diligenter considerarent quam convenienter hoc modo procurata sit humana restauratio, non deriderent nostram simplicitatem; sed Dei nobiscum laudarent sapientem benignitatem. Oportebat namque ut sicut per hominis inobedientiam mors in humanum genus intraverat, ita per hominis obedientiam vita restitueretur; et quemadmodum peccatum, quod fuit causa nostrae damnationis, initium habuit a femina, sic nostrae justitiae et salutis auctor nasceretur de femina; et ut diabolus, qui per gustum ligni quem persuasit, hominem vicerat, ita per passionem ligni, quam intulit, ab homine vinceretur. Sunt quoque al
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis utar infidelium. Equin .n. ẽ. ut cum nr̃e fidei
rõnem studemus inquirere: ponam eoꝵ obiectõnes. qui
nullatens ad fidem eandem sine racione uolunt acce¬
dere. quaniuis enim illi ideo racionẽ quetant quia nõ
credunt. nos uͦ quia credimus: unumi idemq tam̃ ẽ. quod
querimus. Et si quid responderis cui auctoritas obsistere¬
sacta uideatur. liceat illam mobtendere ꝯnatiꝰ qũo nõ
obsistat aꝑras. A. Dic quod tibi uidetur .B. Obiciunt nob̾¬
deridenter simplicitatem nrãm infideles quia deo faciinus ĩ¬
intiam et cõtumeliam: cum eũ asserimus ĩuterum mulie¬
ris descendisse. natum ẽẽ de femina lacte et alimentis
humanis mitͥtum creuisse. et ut multa alia taceam
que deo nõ uidentur cõuenire: lassitudinẽ. famẽ. sicĩ.
uerbera et inter latrones crucem mortemq sustinuisse
.a. Nos non fatimus deo iniutiam ullam aut cõtume¬

Expanded text:
verbis utar infidelium: aequum enim est ut, cum nostrae fidei verbis utar infidelium: aequum enim est ut, cum nostrae fidei rationem studemus inquirere, ponamus objectiones eorum, qui nullatenus ad fidem eamdem sine ratione volunt accedere. Quamvis enim illi ideo rationem quaerant, quia non credunt, nos vero, quia credimus, unum idemque tamen est quod quaerimus: et si quid responderis, cui auctoritas sacra obsistere videatur, liceat mihi illam obtendere, quatenus quomodo non obsistat, aperias. ANS. Dic quod tibi videtur. CAPUT deridentes simplicitatem nostram infideles; quia Deo facimus injuriam et contumeliam, cum eum asserimus in uterum mulieris descendisse, natum esse de femina, lacte et alimentis humanis nutritum crevisse, et, ut multa alia taceam, quae Deo non videntur convenire, lassitudinem, famem, sitim, verbera et inter latrones crucem mortemque subiisse. ANS. Nos non facimus Deo injuriam ullam aut contume
Abbreviated transcription (Latin):
cat : sic nulli p̃stitius. ut cui dictamen tuum nõ pla¬
cet pulchnꝰ non scrihal. Ueruni ut om̃s ecusacões¬
suas tuas excdudam: quod postulo non facies doctiss
michiet hoc ipm mecum petentibus. Q qm uid̾e̾o
imꝑtunitatenrtuam et illoꝵ qui hoc tecum ex cari-¬
tate et religioso studio petunt. temptabo ꝓ mea ps¬
sibilitate deo adiuuãte et ur̃is oratõnib. quas hoc
postulantes sepe mͥ petenti ad hoc ip̃m ꝓmisistic.
quod quetitic nõ tã ostend̾e quam tecum quetere
set eo pacto quo omnia que dico uolo accipi. uide¬
licet ut si quid drxero quod maior nõ cõsarmet auͣc
quãuis alud rõne ꝓbare uidear. nõ alia certitudine
accipiatur: uͥ qua int̾im ita mͥ uidetur. donͨ deus
m̾ melius aliquo mͦ reuelet. Quod si aliquatenꝰ
qnestioni tue satufacere potero: tertum ẽe debebit
qnia et sapiencior me plenius hoc facere poteritr
altiores tante rei adhuc latere raciones .ħ Patere gͥ ut

Expanded text:
cat, sic nulli praestituis ut, cui dictamen tuum non placat, sic nulli praestituis ut, cui dictamen tuum non placet, pulchrius non scribat: verum, ut omnes excusationes tuas excludam, quod postulo non facies doctis, sed mihi, et hoc ipsum mecum petentibus. ANS. Quoniam video importunitatem tuam et illorum, qui hoc tecum ex charitate et religioso studio petunt, tentabo pro mea possibilitate Deo adjuvante et vestris orationibus, quas hoc postulantes saepe mihi petenti ad hoc ipsum promisistis, quod quaeritis non tam ostendere, quam tecum quaerere; sed eo pacto quo omnia, quae dico, accipi volo: videlicet, ut si quid dixero quod major non confirmet aucar; non alia certitudine accipiatur, nisi quia interim mihi ita videtur, donec mihi Deus melius aliquo modo revelet. Quod si aliquatenus quaestioni tuae satisfacere potero, certum esse debebit quia et sapientior me plenius hoc facere poterit: altiores tantae rei adhuc latere rationes. BOS. Patere igitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
tari. clm̃ ad hoc ẽ necessaria noticia pͣtatis et necessita¬
tis et uolutatis et quarumdam aliarũ retum que
sic se hñt: ut earum nulla possit plene sine aliis co¬
sid̾ari. Et ideo trac̾tatus earum opus siĩ postulit. nõ
multum ut puto facile. nͨ oĩo imitile Nam eatum
ignorancia quedam facit difficilia. qne ꝑ earũ noti¬
ciam funt facilia . ẜ. Sic breinter de huc suis locis
dicere poteritis: ut et cluiod susficiat ad p̃sens opus
habeamis. et quod plus dicendum ẽ. in aliud tem¬
pus differamꝰ. A. hoc quoq multumine retrahit a pe¬
ticõne tua. quia materia nõ solum p̃ciosa. set sicut ẽ.
de spetioso forma p̃ filiis hominũ sic eciã ẽ. speciosa
rõne suꝑ intellectus hominum Unde timeo neõ
tam decoram mat̾iam in cõpto et in cõtemptibili
dcͨtamine eparate p̃sumo.ẜ. Nec hoc debet te retrahe¬
re. quia sicut tu ꝑmittis ut qui patest melius di¬

Expanded text:
ctari; quoniam ad hoc est necessaria notitia potestatis et necessitactari; quoniam ad hoc est necessaria notitia potestatis et necessitatis, et voluntatis, et aliarum quarumdam rerum, quae sic se habent ut earum nulla possit plene sine aliis considerari; et ideo tractatus earum suum opus postulat, non multum, ut puto, facile, nec omnino inutile: nam earum ignorantia quaedam facit difficilia, quae per earum notitiam fiunt facilia. BOS. Sic breviter de his suis locis dicere poteris: ut et quod sufficiat ad praesens opus habeamus, et quod plus dicendum est, in aliud tempus differamus. ANS. Hoc quoque multum me retrahit a petitione tua, quia materia non solum pretiosa, sed sicut est de specioso forma prae filiis hominum , sic etiam est de speciosa ratione super intellectus hominum: unde timeo ne, tam decoram materiam incompto et contemptibili dictamine exarare praesumo. BOS. Nec hoc te debet retrahere; quia sicut tu permittis ut qui potest melius di
Abbreviated transcription (Latin):
me tenete. ut eciam si uulla possum quod credo rõne cõ¬
phenderes nnichil tam̃ sit quod ab euis firmitatemte ua¬
leat euellere: ate peto mͥ aꝑiri quod ut sois plures mecũ
petunt. qua necessitate .s. et tõne deus cum sit om̃ipotẽs
hummilitatem et marmmitatem humane nature ꝓ eiꝰ restau¬
racõne assumps̃it. Anselinus. quod queris a me supͣme
est. et ictuto alciora me tractare timeo. ne forte cum pu¬
tanent aut eciam ind̾it aliquis me non sibi satiffacete
plis existimet tei uerittem mͥ defficere. qmͣ intlłm me¬
um ad eam capiendam non sufficete.S. Non hoc tm̃ ti¬
mere debes. guantum ⁊ reminisci qr sepe contingit ĩ col¬
loquendo de aliqua questione ut deus aꝑiat qd̾ pͥus la¬
tebat et care de gr̃a dei quia si ea que gratis accepistis
libent᷑ imꝑtirio: alciora ad que ñdum attigisti merebiᷤᷤ
acciꝑe.A. Est et aliud. pp̃ quod uideo aut uix aut nul¬
iatenus posse ad plemim inter nos de hac te minqtͣs¬

Expanded text:
si nulla ratione quod credo possim comprehendere, nihil tamen sit quod me ab ejus firmitate valeat evellere: a te peto mihi aperiri quod, ut scis, plures mecum petunt: qua necessitate scilicet et ratione Deus, cum sit omnipotens, humilitatem et infirmitatem humanae naturae pro ejus restauratione assumpserit. ANS. Quod quaeris a me, supra me est, et idcirco altiora me tractare timeo ne forte, cum putaverit, aut etiam viderit aliquis me non sibi satisfacere, plus existimet rei veritatem mihi deficere quam intellectum meum ad eam capiendam non sufficere. BOS. Non hoc tantum timere debes quantum et reminisci, quia saepe contingit in colloquendo de aliqua quaestione ut Deus aperiat quod prius latebat; et sperare de gratia Dei quia, si ea quae gratis accepisti libenter impartiris, altiora, ad quae nondum attigisti, mereberis accipere. ANS. Est et aliud propter quod video aut vix aut nullatenus posse ad plenum inter nos de hac re nunc tra
Abbreviated transcription (Latin):
tale est quale est. et illud mea docttina nõ ẽ doct᷑¬
na mea. slam quod quis nõ ht̃ a se set adeo: i
non tim suũ qmͣ dei dicete debet. Nullus eꝰ hõ
a se ht̃ uentatem quam docet aut iustam ualũ¬
tutem. set adeo. sion gͦ nenit xp̃t uolmmitatẽ snã
facere s patͥs quia iusta uolmitas qm̃ habebat. nõ¬

Expanded text:
tale est, quale est et illud: Mea doctrina non esttale est, quale est et illud: Mea doctrina non est mea : nam quod quis non habet a se, sed a Deo, hoc non tam suum quam Dei dicere debet. Nullus vero homo a se habet veritatem quam docet aut justam voluntatem, sed a Deo. Non ergo venit Christus voluntatem suam facere, sed Patris; quia justa vol
Abbreviated transcription (Latin):
quia nõ nͥ ꝑ illud fieri dispõitum etat. Ilam si fluui¬
um q̃m equo et nam transne possum ꝓpono me nõ¬
nisi naui transiturum. et iccnto differo transinea¬
te quia nauis abest: cum iã p̃sto ẽ nanis sitrauseo
recte de me dicitur nauis ꝑcta fint pp̃ea trantir̃
Et non solumita loquimut qñ ꝑ illud quod p̃de¬
dere uolimius set eciam qñ non ꝑ ulud set tm̃mꝰ ꝑ¬
feit cibum sumete ꝑp̃ea quia nand̾ ea die iuse
celebracõm affint. ꝑacto quod pͥus facere ualebat
non incõgnue illi dicitur iam sume cibum pp̃ea
quia iam fecisti ꝑp̃ quod siunete difecebas. nł¬
to gͥ minus inusitata est loqutio: cum xp̃c dicit᷑
mͦ intlłi quo idem dominus legitur ꝓfecissesap̃ĩa
et grã aput dñĩ. nou qr ita erat set quia illesic
se hẽbat ac si ita eẽt. Nam sic post mortẽ exaltat᷑
ẽ: quasi pp̃ illam hoc fieret. Quod aut̃ ipẽ ait. nõ
ueni uoluntatẽ in eam fatete set eius qͥ misit me.

Expanded text:
quia nonnisi per illud fieri dispositum erat. Nam si fluvium, quem equo vel navi transire possum, propono me nonnisi navi transiturum; et idcirco differo transmeare, quia navis abest: cum jam praesto est navis, si transeo, recte de me dicitur: Navis parata fuit, propterea transivit. Et non solum ita loquimur quando per illud, quod praecedere volumus, sed etiam quando non per illud, sed tfert cibum sumere propterea quia nondum ea die missae celebrationi adfuit, peracto quod prius facere volebat, non incongrue dicitur illi: Jam sume cibum, propterea quia jam fecisti propter quod sumere differebas. Multo igitur minus inusitata est locutio, cum Christus dicmodo intelligi, quo idem Dominus legitur profecisse sapientia et gratia apud Deum: non quia ita erat, sed quia ille sic se habebat, ac si ita esset. Nam sic post mortem exaltatus est, quasi propter illam hoc fieret. Quod autem ipse ait: Non veni voluntatem meam facere, sed ejus qui misit me ,
Abbreviated transcription (Latin):
hominem illimi quẽ pater flumi suuim dilectum ĩ qͦ
sibi bñ conplicint. uocauit. et quem filius se ip̃m fecit
sic tractauit aut tractari ꝑmisit: Que autem iusticia
est hominem om̃ium iustissimum morti tradere ꝓ pec¬
catoee: Qiis homo si innocentem dampnatet ut nocẽ¬
tem liberaret. dampnãdus nõ iudicatet᷑ : Ad idem in.
tes deduci iudeti s̃conuemeus quod supͣdcc̃n est. Nam
si aliter pcc̃ores saluare non potuit quã iustũ damp¬
nando ubi ẽ. eiꝰ oĩpõa : Si nero potuit set nan noluit
enõ deffendemus sapãm eiꝰ atq usticiam: A Deus pat̾
non q̃ madmnod̾ uideris intelligere hominem illum trac¬
tauit. aut innocentem ꝓ nocente morti tradidit. Non
enin eum ĩuitum ad mortem ille coegit aut occidi ꝑ¬
misit: set idem ip̃e sponte sua mortem sustinuit ut
homines saluaret.B. Eciam si non ĩuitum qm̃ uoluta¬
ti patͥs consensit : tamñ quodamͦ illum coegisse uidetur

Expanded text:
hominem illum, quem Pater Filium suum dilectum, in quo hominem illum, quem Pater Filium suum dilectum, in quo sibi bene complacuit , vocavit, et quem Filius seipsum fecit, sic tractavit aut tractari permisit? Quae autem justitia est hominem omnium justissimum morti tradere pro peccatore? Quis homo, si innocentem damnaret ut nocentem liberaret, damnandus non judicaretur? Ad idem enim res deduci videtur inconveniens, quod supra dictum est. Nam si aliter peccatores non potuit salvare quam justum damnando, ubi est ejus omnipotentia? Si vero potuit, sed noluit, quomodo defendemus sapientiam ejus atque justitiam? ANS. Deus Pater non quemadmodum videris intelligere, hominem illum tractavit, aut innocentem pro nocente morti tradidit. Non enim eum invitum ad mortem ille coegit, aut occidi permisit; sed idem ipse sponte sua mortem sustinuit, ut homines salvaret. BOS. Etiamsi non invitum, quoniam voluntati Patris consensit, quodammodo tamen illum coegisse videtur
Abbreviated transcription (Latin):
cunt multi dm̃ aliquid uelle siratio repugnare itide¬
tur . A. Quid tibi indetur repugnare raciomi: cuinde¬
credimus B. ut breuiter dicam: altissimũ ad tam hm̃¬
lia melmati. ommipatentem aliquid facere cum tanto la¬
bore.A. Qui hoc dicunt non intelligunt quod cre¬
dimus. Diuinam .ii. naturam absq dubio assenmus in¬
passibaem neculla tenus posse a sua celsitudine hm̃¬
liari nec in eo quod facere uult hymilia laborare
Qua ꝑp̃ cum dicimus deum aliquid humile uł infir¬
mum pati: non hoc intelligimus scd̾m sullimitatem
inꝑassibilis natute. set scd̾m infimitatem humane sub¬
stancie quam gerebat et sic nr̃e fidei uulla tacio obui¬
ate cognoscitur. Sic enĩ nullam diuine substancie signi¬
ficamus humilitat᷑ẽ: set unam dei et hominuis monstia¬
litas intesligitur frã: set natura hominis creditur exal¬
tata .s. Ita sit. nnchi imputetur diuine nature quod
scd̃m infirmitatem hominis de xp̃o dicitur uerum
qũo iustimi aut rationabile probari potetit. quia ds

Expanded text:
cunt multi Deum aliquid velle, si rationi repugnare videtur. ANS. Quid tibi videtur repugnare rationi, cum Decredimus. BOS. Ut breviter dicam: Altissimum ad tam humilia inclinari, omnipotentem aliquid facere cum tanto labore. ANS. Qui hoc dicunt non intelligunt quod credimus. Divinam enim naturam absque dubio asserimus impassibilem, nec ullatenus posse a sua celsitudine humiliari, nec in eo quod vult facere, labore. Quapropter, cum dicimus Deum aliquid humile aut infirmum pati, non hoc intelligimus secundum sublimitatem impassibilis naturae; sed secundum infirmitatem humanae substantiae quam gerebat; et sic nostrae fidei nulla ratio obviare cognoscitur. Sic enim nullam divinae substantiae significamus humilitatem; sed unam Dei et hominis monstraulla intelligitur facta; sed natura hominis creditur exaltata. BOS. Ita sit: nihil imputetur divinae naturae quod secundum infirmitatem hominis de Christo dicitur; verum quomodo justum aut rationabile probari poterit quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽẽt. ut hoc mͦ dilectõem suam ostenderet nunc uͦ
cum aliter passit salnare hominem. que ratõ ẽ. ut ꝓp̃ ostẽ¬
dendam dilectõem suam ea que dicitis faciat et sustineat:¬

Expanded text:
cesse esset ut hoc modo suam dilectionem ostenderet: nunc vero, cesse esset ut hoc modo suam dilectionem ostenderet: nunc vero, cum aliter possit salvare hominem, quae ratio est ut, propter ostendendam dilectionem suam, ea quae dicitis faciat et sustineat
Abbreviated transcription (Latin):
re pcc̃a hominũ liber ẽ homo a ꝑcc̃is et ab ira dei et ab
inferno. et a p̾tate diaboli . que omnia p̃p̃ pcc̃a patitur
et recipit ea quib pp̃eadem pcc̃a prinatui Nam ĩ cuius
pͥtate ẽ. infernus. aut diabolus. aut cinꝰ ẽ. regnũ celoꝵ
nͥ eius qui fecit ommas Quecũq itaq timetis. aut
desid̾atis : eius uolintati subiacent cui nichil potest tesi
stere. Qua pp̃ si humanũ genus saluare uolit nͥ quõ
dicitis. cum sala uolinitate potuit: ut micius dicam. uide¬
te quõ eius sap̃ĩe repugnatis. Nam si homo quod facile
posseti cum graui labore sine tõne facetet: non utiꝙsa
ꝑiens ab ullo iudicaretur. Quippe. quod dicitis dm̃ ta¬
liter offendisse quantũ uos diligetet nulla tatõne deffẽ¬
ditur. Si nullatenus aliter hominempotuisse saluare nõ
monstratur. Nam aliter non potunsset: tunc forsitans ue¬

Expanded text:
re peccata hominum, liber est homo a peccatis, et ab ira Dei, et ab re peccata hominum, liber est homo a peccatis, et ab ira Dei, et ab inferno, et a potestate diaboli, quae omnia propter peccata patitur, et recipit ea quibus propter eadem peccata privatur. Nam in cujus potestate est infernus, aut diabolus, aut cujus est regnum coelorum, nisi ejus qui fecit omnia? Quaecunque itaque timetis aut desideratis, ejus voluntati subjacent cui nihil resistere potest. Quapropter si humanum genus salvare noluit, nisi eo quo dicitis modo, cum sola voluntate potuerit, ut mitius dicam, videte quomodo ejus sapientiae repugnatis. Nam si homo, quod facile posset, id cum gravi labore sine ratione faceret, non utique sapiens ab ullo judicaretur. Quippe quod dicitis Deum taliter ostendisse quantum vos diligeret, nulla ratione defenditur, si nullatenus hominem aliter potuisse salvare non monstratur. Nam si aliter non potuisset, tunc forsitan ne
Abbreviated transcription (Latin):
redemꝑccem uecamus in qua namꝙ aunit nobis capcione
num quo carcere aut in cuꝰ potestate tenelumin.
onteuos ds non potuit liberare nͥ uos dor laborbissi
et ad ustimũ sangume suo redimeret. Quibus cum de¬
mus redemit nos a ꝑcc̃is et ab ira sua. et de infemo. et dẽ
ptate diaboli. am ꝯuia nos non poteramus ip̃e nobis uenit
expugnare et redemnt nobis regnum celoum. et ama ħ
ommia hoc mͦ fecit. ostendit quantum nos diligeret. respõ¬
dent. Si dicitis qmia facere ds̃ hec omna nõ potuit solo
ulsii quem cunta creasse uibendo dicitis: repugnatis uobiꝰ¬
met ip̃is. quia inpatentem illum facitis aut si fatenn¬
m qma potuit. set non uoluit nͥ hoc uͦr qũo sapientẽ
uumi potestis ostend̾e. qnem sine ulla ratõne tam ĩde¬
cencia uelle pati assentis: Omina enim̾ hec que osten¬
ditis: in eiꝰ uolimitate consistunt . Ira namq dei: nõ est
anid quam uolmitas ꝑuniendi. Si gͦ nõ uiiit ꝓuni¬

Expanded text:
redemptionem vocamus. In qua namque, aiunt nobis, captione, aut in quo carcere, aut in cujus potestate tenebamini, unde vos Deus non potuit liberare nisi vos tot laboribus et ad ultimum suo sanguine redimeret? Quibus cum dicimus: Redemit nos a peccatis, et ab ira sua, et de inferno et de potestate diaboli, quem quia nos non poteramus, ipse pro nobis venit expugnare, et redemit nobis regnum coelorum: et quia haec omnia hoc modo fecit, ostendit quantum nos diligeret. Respondent: Si dicitis quia Deus haec omnia facere non potuit solo jussu, quem cuncta jubendo creasse dicitis, repugnatis vobismetipsis, quia impotentem illum facitis. Aut si fatemini quia potuit, sed non voluit nisi hoc modo, quomodo sapientem illum ostendere potestis quem sine ulla ratione tam indecentia velle pati asseritis? Omnia enim haec quae obtenditis in ejus voluntate consistunt: ira namque Dei non est aliud quam voluntas puniendi. Si ergo non vult puni
Abbreviated transcription (Latin):
sio epꝑte ꝑacientis est. iniusta quia nõ debuit se uindi¬
care ex ꝑte sł ꝑcussi iusta quia iniuste ꝑcuciens iuste
ꝑcuti meruit. diuerso gͦ intuitu iusta ⁊ imusta est ead̾
accio quam cõtingere potest ab alio iudicati iustamtm̃
ab alio iniustani. hoc itaq mͦ diabolus dicit᷑ iuste uex¬
re hominem: quia ds̃ hoc iuste ꝑmituit. et homo
iuste patitur. set et hoc quod homo dicitur iuste
pati. non sua iusticia uiste pati dicitur: set quia iis
illud dectti quod ad uetsum nos dicit apłt fuisse:
etꝑ mortem xp̃i deletum ẽẽ et pu¬
tat aliquis ꝑ illud signifiati quia diabolus quasi sub
homini et penam pcã exgeret: ut ꝑ hoc iusticiam su¬
am suꝑ hotuinem ꝓbare indeatur: nequaqmͣ ita intel

Expanded text:
epercutientis injusta est, quia non debuit se vindicare; ex parte vero percussi justa, quia injuste percutiens juste percuti meruit. Diverso igitur intuitu justa et injusta est eadem actio, quia contingere potest ab alio judicari justam tantum, ab alio injustam. Hoc itaque modo diabolus dicitur juste vexare hominem; quia Deus hoc juste permittit, et homo hoc 77 juste patitur. Sed et hoc quod homo juste dicitur pati, non sua justitia juste dicitur pati, sed quia puniillud decreti quod adversum nos dicit Apostolus fuisse, et per mortem Christi deletum esse , et putat aliquis per illud significari quia diabolus, quasi sub homini, et poenam peccati exigeret, ut per hoc justitiam suam super hominem vi
Abbreviated transcription (Latin):
indetur cñ uoluntatẽ suã uoluntati eius subicit aũ
B. sescio quid contra queam dicere. A. adłs addam
aliquid .B. Taidui dic donet me tedeat audire. A¬
Dm̃ constat ꝓposuisse ut de humana natura qmͣ
fecit sine ꝑcc̃o inin̾ium angłorum qui cecid̾at resti¬
tuerent .S. hoc credimus s uellem angnam hmꝰ rei
rõm habere. A. fallis me non .ii. ꝓpossuimꝰ tractate

Expanded text:
ur; cum voluntatem suam voluntati ejus subjicit, aut S. Nescio quid contra queam dicere. ANS. Adhuc addam aliquid. BOS. Tandiu dic donec me taedeat audire. m constat proposuisse ut de humana natura, quam fecit sine peccato, numerum angelorum qui ceciderant, restitueret. BOS. Hoc credimus, sed vellem aliquam hujus rei rationem habere. ANS. Fallis me: non enim proposuimus tractare,
Abbreviated transcription (Latin):
nire ꝑsonam. Quod idem homo non ex debito mo¬
natur. et qũo possit uł non possit peccare. et cur ille
uł angelus de sua iusticia laudandus sit cum pet¬
care non possint. Quod morut᷑ ex sua potestate. ⁊
cid̃ mortalitas non ꝑtineat ad puram hominis na¬

Expanded text:
 X. Quod idem homo non ex debito moriatur: et quomodo possit vel non possit peccare: et cur ille, vel angelus de sua justitia laudandus sit; cum peccare non possint. ANS. Utrum quod mortalitas non pertineat ad puram hominis na
Abbreviated transcription (Latin):
soleo recpondere querentibus memorie scribendo cõ¬
mendem. Sicunt. enim eas cibi placere et arbitrantur
satiffacere quod petunt nõ ut ꝑ rõnem ad fidem ac¬
cedant. set ut eorum que credint małtu et contẽ¬
placõne delectentur. et ut sint quantum possint para¬
ti semꝑ ad satiffatõnem. omni poscenti se ratõnemde
ea que in nobis est spe. Quam questionem solent et
infideles nobis simplicitatem xp̃ianam quasi fatuam
dendentes obitere. et fideles multi in corde uersare qͣ
sicut credimus et consitem᷑ mundo uitam redidett.
cum hoc aut ꝑ aliam personam sine angłicam sue hu¬
manam. aut sola uoluntate facere potuerit. De qua
qnestione nõ solum litt̾ati set eciam illitetati multi
ti tractari postulant. et licet inquirendo ualde ui¬
deatur difficilis in soluendo omnibus ẽ intelligibilis
et pp̃ utilitatem et rationis pulcͥtudinem amabilis:
quãius a sã ꝑatbus inde qnod suscere debeat dõm st.¬

Expanded text:
soleo respondere quaerentibus, memoriae scribendo commendarem: dicunt enim sibi placere eas, et arbitrantur satisfacere. Quod petunt, non ut per rationem ad fidem accedant, sed ut eorum, quae credunt, intellectu et contemplatione delectentur, et ut sint quantum possunt, parati semper ad satisfactionem omni poscenti se rationem de ea, quae in nobis est, spe. Quam quaestionem solent et infideles nobis, simplicitatem Christianam quasi fatuam deridentes, objicere, et fideles multi in corde versare: qusicut nos credimus et confitemur, mundo vitam reddiderit. Cum hoc aut per aliam personam, sive angelicam, sive humanam, aut sola voluntate facere potuerit, de qua quaestione non solum litterati, sed etiam illitterati multi lti de hac tractari postulant, et licet in quaerendo valde videatur difficilis, in solvendo tamen omnibus est intelligibilis, et propter utilitatem rationisque pulchritudinem amabilis. Quamvis a sanctis Patribus inde, quod sufficere debeat, d
Abbreviated transcription (Latin):
ampte euis me nesciente sdor trausscrbe¬
bant festinanciꝰ quam m oꝑtumu ẽet.
ac ideo bueiuus quam uellem sum coactus uit po¬
tiu cosumare.Miam plura que tacui ĩseruissem
tit addidissem: ei in quiete et cõgiuo sꝑacio illud
i e dere liciuiss. In magna enim cordis tͥbulatõe
quã unde et cur passus sim nouit deus in an
glia illud rogatus incepi et in capuana proiñcia
cur deus homo nõiaui. et in duos libellos distin
tinet obiectones et fidelium responsiones. Ac tan¬
dem remoto xp̃o quasi nmiqm̃ aliquid flerit de illo:
pbat. probat rõmbus necessariis. eẽ ĩpoisibile ulłm
hominem saluarisine ip̃o. In scd̃o autem libro fiłr
quasi nichil sciatur de xp̃o ⁊ munstrat᷑ nõ minus
aꝑta rõne et ueritate naturam humanã ad ħ in¬
stitutam eẽ. ut aliqñ ĩmortalitate beata totus homo
idem in corꝑe et amina. frueretur. ac netesse ẽẽ ut ħ
deum atq ex necessitate om̃ia que de xp̃o credumnus

Expanded text:
artes ejus, me nesciente, sibi transcribebant, festinantius quam mihi opportunum esset, ac ideo brevius quam vellem sum coactus, ut potui, consummare. Nam plura, quae tacui, inseruissem et addidissem, si in quiete et congruo spatio illud mihi edere licuisset. In magna enim cordis tribulatione, quam unde et cur passus sim novit Deus, illud in Anglia rogatus incoepi, et in Capuana provincia pCur Deus homo nominavi, et in duos libellos distinxtinet objectiones et fidelium responsiones: ac tandem remoto Christo quasi nunquam aliquid fuerit de illo probat rationibus necessariis esse impossibile ullum hominem salvari sine illo. In secundo autem libro similiter, quasi nihil sciatur de Christo, monstratur non minus aperta ratione et veritate naturam humanam ad hoc institutam esse, ut aliquando immortalitate beata totus homo, id est in corpore et in anima frueretur: ac necesse esse ut hoc Deum, atque ex necessitate omnia, quae de Christo credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tur necessitas .B. Nichi in hac re accipio. libenciꝰ:
quam ut hoc pactimi inter nos cõminit̾ secue¬
tur. A. De incamatõne tm̃ dei. et de hiis que de
illo assumpto homine credimus: questio ẽ. B. Itaẽ
A. ponanuis gͦ dei mairnatõm et que de illodicaiꝰ¬
homine nnnqm̃ fuisse et constet inter nos honiẽ
re factumad beatitudinem que in hac uiti habeti
non potet᷑ nec ad illam posse ꝑuenire quẽqm᷑ nͥ di¬
nusis pcc̃it. iͨ. ullum hominẽ hanc uitam tͣuare aue
pcc̃õ. et alia quar̃ fides ad salutem et̾nam necessaria

Expanded text:
tur necessitas. BOS. Nihil in hac re libentius accipio tur necessitas. BOS. Nihil in hac re libentius accipio quam ut hoc pactum inter nos communiter servetur. ANS. De incarnatione Dei tantum et de his quae de illo assumpto homine credimus quaestio est. BOS. Ita est. ANS. Ponamus ergo Dei incarnationem, et quae de illo dicihomine, nunquam fuisse: et constet inter nos hominem esse factum ad beatitudinem, quae in hac vita haberi non potest; nec ad illam posse pervenire quemquam, nisi dimissis peccatis; nec ullum hominem hanc vitam transire sine peccato: et alia quorum fides ad salutem aeternam necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
ter mors illa ratõnabilis et netessaria monstrari ꝑos¬
sit. aliter namq nec ip̃e filius eam nelle nͨ pat̾
cogere aut ꝑmittere debuisse indetur. Qnentur
.ni. cur deus aliter hominem salnare nõ potuit
aut si patuit tur hoc mͦ uoluit. Nam et inꝯueni¬
ens indetur eẽ deo. hominem hoc mͦ salnasse: nͤ
apꝑet quid mors ista naleat ad salnandum hominẽ
mirum .n. ẽ si deus sic delectatur aut eget san¬
guine innocentis ut nõ nͥ eo interstõ ꝑcere uelit
ant possit nocenti A. Qm̃ accipis in hac questio¬
ne ꝑsonam eorum qui credete nichial nolunt nͥ
p̃minstrta racione᷑ nolo tecum pascisa ut nul¬
lum uł m̃iinum in ꝯuemens in deo a nobis acci¬
ꝑiatur. et nulla uł mĩma ratõ si maior nõ tep¬
ugnat reiciatur. Sicut. em̃ in deo qual ꝑumi
inconneniens sequitur inpossibilitas : ita quãl
ꝑumam rationem si maiori nõ uincitur comita¬

Expanded text:
ter mors illa rationabilis et necessaria monstrari poster mors illa rationabilis et necessaria monstrari possit. Aliter namque nec ipse Filius eam velle, nec Pater cogere aut permittere debuisse videtur. Quaeritur enim cur Deus aliter hominem salvare non potuit; aut si potuit, cur hoc modo voluit. Nam et inconveniens videtur esse Deo hominem hoc modo salvasse; nec apparet quid mors illa valeat ad salvandum hominem. Mirum enim est, si Deus sic delectatur aut eget sanguine innocentis, ut nonnisi interfecto eo parcere velit aut possit nocenti. ANS. Quoniam accipis in hac quaestione personam eorum qui credere nihil volunt nisi praemonstrata ratione, volo tecum pacisci, ut nullum vel minimum inconveniens in Deo a nobis accipiatur, et nulla vel minima ratio, si major non repugnat, rejiciatur. Sicut enim in Deo quamlibet parvum inconveniens sequitur impossibilitas; ita quamlibet parvam rationem, si majori non vincitur, comita
Abbreviated transcription (Latin):
ri. et ip̃e indedmabilit̾ nolebat potius mortem pa
se morten neqnant uiluisse uitare. Namquetũq
de illo dicuntur hiis que dccã sunt similia. sic simt
exponenda ut milla necessitate set libera uoluntate
mortuus credatur. Erat namq oĩpatens et de illo le¬
gitur. qui a oblatus ẽ. qm̃ ip̃e uoluit. et ip̃e diciet
Ego pono aiãm meam. ut iterum sumã eam. nemo
tollit eam a met s ego pono eam a me ip̃o. potesta¬
tem habeo ponendi ipãm. et pͭtatem hẽo iterum
sumendi eam: Quod gͦ idem ip̃e sua patestate et
sua uolmitate facit᷑ milatenus ad hoc cogi recte
dicitur .S. hoc solum quia ꝑmittit deus illum
sic tractari quamiis uolentem: non mnͦ tali pat᷑
de tali filio connenire. A Immo maniie decet talẽ
prẽmtali filio consentite: si quid uult landabilitᷤ
ad honorem dei. et utilit̾ ad salutem hominum que
alit̾ fieri non potuit . ẜ. In ħ adhuc uersamur. qͣli¬

Expanded text:
ri; et ipse indeclinabiliter volebat potius mortem patri; et ipse indeclinabiliter volebat potius mortem patse mortem nequaquam valuisse vitare. Nam, quaecunque de illo dicuntur his quae dicta sunt, similia sic sunt exponenda, ut nulla necessitate, sed libera voluntate mortuus credatur. Erat namque omnipotens, et de illo legitur quoniam oblatus est, quia ipse voluit . Et ipse dicit: Ego pono animam meam, ut iterum sumam eam: nemo tollit eam a me; sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . Quod ergo idem ipse sua potestate et sua voluntate facit, nullatenus ad hoc cogi recte dici potest. BOS. Hoc solum, quia permittit Deus illum sic tractari, quamvis volentem, non videtur tali Patri de tali Filio convenire. ANS. Imo maxime decet talem Patrem tali Filio consentire, si quid vult laudabiliter ad honorem Dei, et utiliter ad salutem hominum, quae aliter fieri non potuit. BOS. In hoc adhuc versamur, quali
Abbreviated transcription (Latin):
non netessitate set sponte sernat uoluntatem a deo
acceptam. Aliis quoq modis recte possumus patrem
uoluisse silii mortem intelligere: quãuis isti possint
susficere. nam sicut uelle dicimus eum qui facitũ
alius uelit ita dicimus eciam uelle illum qui nõ fa¬
cit ut alius uelit s approbat qma uult. ut cũ inde¬
mus aliq̃m foctiter pati uelle molestiam ut ꝑficiat ꝙ
bene uult quamuis fatennur nos uelle ut illam pe¬
nam sustineat: non tam̃ uolumus aut amamꝰ penam
eis set uoluntatem. Illum quoq qui ꝓhibere potes
et non phibet: solenus dicete quia non uult quod
ꝓhibunt eum uelle aut implete quod uolebat: recte
uoluisse ut filius mortem tam pie tamutilit̾ sustine¬
ret. quamius penam enis non amaret affirmatur.
non aut̃ potuisse calicem transire nisi biberet illum
dixit non quia non posset mordem uitare si uell:
set qm̃ sicut dcm̃ ẽ. mundum etat inpdͤ aliter salua¬

Expanded text:
non necessitate, sed sponte servat voluntatem a Deo non necessitate, sed sponte servat voluntatem a Deo acceptam. Aliis quoque modis recte possumus Patrem voluisse Filii mortem intelligere, quamvis isti possint sufficere. Nam, sicut velle dicimus eum, qui facit ut alius velit; ita etiam dicimus eum velle, qui non facit ut alius velit, sed approbat quia vult: ut, cum videmus aliquem fortiter pati velle molestiam ut perficiat quod bene vult, quamvis fateamur nos velle ut illam poenam sustineat, non tamen volumus aut amamus poenam ejus, sed voluntatem. Illum quoque qui prohibere potest, et non prohibet, solemus dicere quia vult quod prohibuit eum velle aut implere quod volebat recte voluisse ut Filius mortem tam 79 pie et tam utiliter sustineret, quamvis poenam ejus non amaret, affirmatur. Non autem potuisse calicem transire nisi biberet illum, dixit. Non quia non posset mortem vitare, si vellet; sed quoniam, sicut dictum est, mundum erat impossibile aliter salva