comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: cur scisma factum sit. Nam & terre¬
ne potestates cum scisiaticos persquuntur a
regła se defendunt qua dicit apłs: qui resistit
potestati dei ordinationi resistit. Qui autem
resistunt ipsi sibi iuditium acquirunt. Princi
pes enim non sunt timori bono oꝑi s inalo:
Uis autem non timere potestatem: Bonum
fac et habebis laudem ex illa. Dei enĩ minister
ẽ tibi in bonum. Quod si malũ feceris: cun
Non enĩ frustra gladiũ portat. Dei eñ mi¬
nister ẽ uindex in irã: ei qui male agit. Co¬
ta igitur questio ẽ utrũ nichil mali sit scis¬
ma. aut utrũ scisma ñ feceritis. ut ꝓ bono
oꝑe potestatib ñ resistatis ñ ꝓ malo: undẽ
uob̾ ad qͥ ratis iudiciũ. ꝓpt̾ea pͥuidentissime
dñs ñ ait beati qͥ ꝑsequuctionẽ pacuuitur
tantũ: s addidit ppt̃ iusticiã. Si gͥ iusticia est
ꝗͣ. oꝑati estis in illa dissensioẽ ĩ qua etiã ꝑia¬

Expanded text:
tionis, cur schisma factum sit Nam et terretionis, cur schisma factum sit Nam et terrenae potestates cum schismaticos persequuntur. ea regula se defendunt, qua dicit apostolus: Qui resistit potestati, dei ordinationi resistit; qui autem resistunt, ipsi sibi iudicium adquirunt; prinpes enim non sunt timori bono operi sed malo. uis autem non timere potestatem? bonum fac et habebis laudem ex illa; dei enim minister est tibi in bonum. quod si malum feceris, time; non enim frustra gladium portat; dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. tota igitur quaestio est, utrum nihil mali sit schisma ant utrum schisma non feceritis, ut pro bono opere potestatibus resistatis, non pro malo, unde uobis adquiratis iudicium. propterea prouidentissime dominus non ait: Beati, qui persecutionem patiuntur tantum, sed addidit: Propter iustitiam. si ergo iustitia est, quam operati estis in illa dissensione, in qua etiam perma
Abbreviated transcription (Latin):
querar. aut quid exclamem: Sicum homis
cordato loquar inclignationis huiꝰ aculeostee
participo. Nam uides profecto quid dicerem.
si uellem dicere. An forte fecerunt inter se maie¬
res ur̃i concilium. et dampnauerunt precer
se totum orbem xp̃iamim: Ita ne᷑ hoc ꝑductal
rerum existimatio ut concilium maximianen¬
sium qui de ur̃a precisione precisi sure. qui no¬
bis comparati paucissumi sunt non ualeat id¬
uersus uos et ur̃m concilium ualeat aduersus
gentes. hereditatem xp̃i cł possessionem eiꝰ ter¬
pore. qui de hac re non erubescit. Rescribe ab
ista queso. A non nullis enim quib non potui
non credere. audiui te rescripturum. si tibiscr¬
berem. Iam enĩ pridem misi unam epistolam
quam utrum acceperis uel ei responderis. et¬
ego forte tuam non acceperim. nescio. Nunc
interim peto ad hec rescribere non grauers.
quod tibi uidetur: s nolite in alias tollere que¬
ones. hinc eni caput ẽ. ordinatissime inquisi¬

Expanded text:
querar? aut quid exclamem? si cum homine querar? aut quid exclamem? si cum homine cordato loquor, indignationis huius aculeos tecum participo; nam uides profecto, quae dicerem, si uellem dicere. An forte fecerunt inter se maiores uestri concilium et damnauerunt praeter se totum orbem Christianum? itane ad hoc perducta est rerum existimatio, ut concilium Maximianensium, qui de uestra praecisione praecisi sunt, quia uobis comparati paucissimi sunt, non ualeat aduersus uos et uestrum concilium ualeat aduersus gentes hereditatem Christi et possessionem eius terguinem, qui de hac re non erubescit. rescribe ad ista, quaeso; a nonnullis enim, quibus non potui non credere, audiui te rescripturum, si tibi scriberem. iam etiam pridem misi unam epistulam, quam utrum acceperis uel ei responderis et forte ego tuam non acceperim, nescio. nunc interim peto, ad haec respondere ne graueris, quod tibi uidetur. sed noli te in alias tollere quaestiones; hinc enim caput est ordinatissimae inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
tis ferre fendentiam: ud parum sit quod uos
ignota criminamini. nisi et nos incognita ui¬
dicemus: Non eñi optatum etiam si forte fal¬
sa ꝑiclitatur inuidia: s te defendis cum dis¬
cis ignoro qualis ille fuerit. quanto magis ergo
quales fuer uit afri quos ignotiores argiuus orien¬
talis orbis ignorat. a quib tamen eccłiis quarũ
nomina in libris habes et recitas. nefaria dissen¬
urĩn famosissimum et pessime diffamatum
non dico cesariensis s sitifensis collega eiꝰ eius¬
demq temporis ignorabat. quomodo traclitores
afros quicumq illi fuerint eccłia chorintiorum.
ephesiorum colo sensium. philipensium thesa¬
lonicensium. antichenoꝵ. ponti galatie capii¬
cie. cetelarumq oibis partium ab apłis in xp̃o
edificatarum. aut uosse potuit. aut dampnan
ã uobis merust. quia non potuit. et tamen q
non communicatis. et dicitis non eẽ xp̃ianos.
et eos rebaptizare conamini.. Quid dicam qͥd

Expanded text:
tis ferre sententiam, ut parum sit, quod uos tis ferre sententiam, ut parum sit, quod uos ignota criminamini, nisi et nos ignota iudicemus? non enim Optatum. etiam si forte falsa periclitatur inuidia, sed te defendis, cum dicis: \'Ignoro, qualis ille fuerit. quanto magis ergo, quales fuerint Afri, quos ignotiores arguis, orientalis orbis ignorat! a quibus tamen ecclesiis, quarum nomina in libris habes et recitas, nefaria dissenum uestrum famosissimum et pessime diffamatum non dico Caesariensis sed Sitifensis collega eius eiusdemque temporis ignorabat, quo modo traditores Afros, quicumque illi fuerint, ecclesia Corinthiorum, Ephesiorum, Colossensium, Philippensium, Thessalonicensium, Antiochenorum, Ponti, Galatiae, Cappadociae ceterarumque orbis partium ab apostolis in Christo aedificatarum aut nosse potuit aut damnari a uobis meruit, quia non potuit? et tamen eis non communicatis et dicitis non esse Christianos et eos rebaptizare conamini. quid dicam? quid
Abbreviated transcription (Latin):
cum uideretis tam magnum malum ẽẽ. diui¬
di partem donati ut optatus potius in cõmu¬
nionem tolerandus existimaretur quãd illud
amitteretur ꝑmanetis in eo malo quod ĩdiui¬
denda eccłia xp̃i ã ur̃is maiorib ꝑpetratumẽ.
hic fortasse respondendi angustia temptabis.
defendere optatum. Noli frater noli obsecro: ñ
te decet: et si alium aliquem forte deceat ⁊ si ta¬
men quicquam decet malos. emeritum certe ñ
cdecet defendere optatum: s fortasse nec accu¬
sare. Ita sit Sane utere uoce media et dic. unꝰ¬
quisq sarcinam suam por tat. Tu quis es qui
iudices seruum alienum: Si ergo ad cestimoni¬
um totius africes inimo uero terrarum om̃iuo
quaqua uersum gildonis fama feruebat. simul
erũ et ille notus erat. non ausi estis unquam
de optato iucticare. ne temere de incogntas
udicaretis: nos camen possumus et debemus
de his qui ante nos iuxerunt. ad urm tantum
modo testimonium emerariam de incogni¬

Expanded text:
cum uideretis tam magnum malum esse diuicum uideretis tam magnum malum esse diuidi partem Donati, ut Optatus potius in communione tolerandus existimaretur, quam illud admitteretur permanetis in eo malo, quod in diuidenda ecclesia Christi a uestris maioribus perpetratum est. Hic fortasse respondendi angustia temptabis defendere Optatum. noli, frater, noli, obsecro; non te decet et, si alium aliquem forte deceat, si tamen quicquam decet malos, Emeritum certe non decet defendere Optatum. sed fortasse nec accusare. ita sit sane. utere uoce media et dic: Unusquisque sarcinam suam portat. tu quis es, qui iudices seruum alienum? si ergo ad testimonium totius Africae, immo uero terrarum omnium, quaqua uersum Gildonis fama feruebat, simul enim et ille notus erat, non ausi estis umquam de Optato iudicare, ne temere de incognitis iudicaretis, nos tandem possumus aut debemus de his, qui ante nos uixerunt, ad uestrum tantum modo testimonium temerariam de incogni
Abbreviated transcription (Latin):
mus nisi lerimen. quam etiam heresim male
ꝑseuerando fecistis. Quanti autem diuino u¬
ditio pencdatur hoc facinus lege quod te legis¬
se uon ambigo. inuenies dathan et abiran hi¬
atu terre deuoratos ceterosq omnes qui eis con¬
senserant igne de medio eoꝵ exiente consũp¬
tos. Inud ergo scelus ad exemplum deuitandi
dns deus pressenti supplitio demonstrauit. ut
cum calib patientissune parcit quale ultuno¬
ultimo iudicio reseruet ostenderet. Neq enĩ repre¬
hendimus rationes ur̃as. si eo tempore quo uesana
potencia furere iactabatur optatus. cum eius
accusator eẽt totus africe gemitus congemiscen¬
tib uobis: si tamen talis es qualem fama te p̃¬
dicat:⁊ quod scte ds̃ me et crecdere et uelle. Non
enim reprehendimus si eo tempore ne mulcos
secum ex cõmunicatus traheret. et communica¬
tionem ur̃am scismatis furore precideret. eum
ex communicare noluistis: s hoc ipsum ẽ. qd̃
uos arguit in iudicio dei frater emerite. quia

Expanded text:
matis crimen, quam etiam haeresem male perseuerando fecistis. quanti autem diuino iudicio pendatur hoc facinus, lege, quod te legisse non ambigo. inuenies Dathan et Abiron hiatu terrae deuoratos ceterosque omnes, qui eis consenserant, igne de medio eorum existente consumptos. illud ergo scelus ad exemplum deuitandi dominus deus praesenti supplicio denotauit, ut, cum talibus patientissime parcit, quali ultimo iudicio reseruet, ostenderet. neque enim reprehendimus rationes uestras, si eo tempore, quo uesana potentia furere iactabatur Optatus, cum eius accusator esset totius Africae gemitus congemescentibus uobis, si tamen talis es, qualem te praedicat fama, quod scit deus me et credere et uelle, — non ergo reprehendimus, si eo tempore, ne multos secum excommunicatos traheret et communionem uestram schismatis furore praecideret, eum excommunicare noluistis. sed hoc ipsum est, quod uos arguit in iudicio dei, frater Emerite, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
poterit ab om̃i uł aliena uel sira seductione l¬
rari. Nos enĩ ꝑ occasionem tuam sine aliqia
odio conuienimus. hoc errea eum seruantes
tet litigare. s nutem ẽẽ ad omnes. docibilem
pacientem. in modestia corripientem. diuer¬
am ad cognoscendam ueritatem. et resipis¬
cant de diabolis laqueis captiuati ab ipso in
ipsisis uoluntatem. Si ergo aliquid asꝑe dixi¬
mus: non ad amaritudincm dissessionis s ad
contthionẽ dilectionis ualere cognoseat. Iu colu¬
mis inuas in xp̃o: dillectissime et honorabilis

Expanded text:
poterit ab omni uel aliena uel sua seductione libepoterit ab omni uel aliena uel sua seductione liberari. nos enim per occasionem tuam sine aliquo odio conuenimus hoc circa eum seruantes, tet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diueram ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis captiuati ab ipso in ipsius uoluntatem. si ergo aliquid aspere diximus, non ad amaritudinem dissensionis sed ad correptionem dilectionis ualere cognoscat. incolumis uiuas in Christo, dilectissime et honorabilis
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Eiugilent aliquando: cogitent quanti
cecitate. et quanta insania diciut orbem tena¬
rum ignotis afrorum criminib ec̃. maculatuo
et hereditatem xỹi que ꝓmissa exhibita ẽ. in
omiub gentib peccatis afroꝵ. per contagionẽ
communicationis fuisse deletam quando se
nolunt deletos et maculatos uideri.dum eis
cõmuitant quorum orimina cognita uicdi¬
runt. Qua ꝓpter cum paulus apłs iterlim
cat quia ipse sathauas transfigurat se in ar¬
gelum lucis. unde non eẽ mirum si mimsti
eius transfigurant se sicite ministros iusticie
si uere iste aliquem angelum uidit errous nu¬
tium. et de unitate catholica xp̃ianos separat
cupientem. ipse passus est angelum sathane:
transsigurantem se uelud angłm lucis. Siau¬
tem mentitur et nichil tale mentͣttur ipse ẽ
minister sathane transfigurans se ueludmi¬
nistrũ iusticie. Et tamen ista omnia conside¬
rans sinimium ꝑuersus et ꝑtinax ẽẽ noluet

Expanded text:
icant, euigilent aliquando, cogitent, quanta icant, euigilent aliquando, cogitent, quanta caecitate et quanta insania dicant orbem terrarum ignotis Afrorum criminibus esse maculatum et hereditatem Christi, quae promissa exhibita est in omnibus gentibus, peccatis Afrorum per contagionem communicationis fuisse deletam, quando se nolunt deletos et maculatos uideri, dum eis communicant, quorum crimina cognita iudicarunt. \'Quapropter cum Paulus apostolus iterum dicat, quia ipse satanas transfigurat se in angelum lucis, unde non esse mirum, si ministri eius transfigurant se sicut ministros iustitiae, si uere iste aliquem angelum uidit erroris nuntium et de unitate catholica Christianos separare cupientem, ipse passus est angelum satanae transfigurantem se uelut angelum lucis. si autem mentitur et nihil tale uidit, ipse est minister satanae transfigurans se uelut ministrum iustitiae. et tamen ista omnia considerans si nimium peruersus et pertinax esse noluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
agrum. idẽ. istum mundum usq infinem scłi
oportet crescere sicut non falsus angłs in buiꝰ
errore. s dñs in euangłio loquitur. Ideoq in xp̃ia¬
nos innocentes qui ꝑ totum orbem malis xp̃ians
tanquam palee sue itł ⁊ itaniis ꝑmixti sunt. mul¬
ta falsa crimina et uana iactantib his miseris
donatistis. merito ds reddidit ut maximiant
apud carchaginem scismaticos suos primian
dampnatores. extra prunianum baptitatoes.¬
et post primianũ rebaptitatores. uniulalico¬
eilio suo dampnarent: ut ex eorum numero pͥ
non paruum tempis quosdam in honoribus
episcopatus sui felicianum mustitanum ei pt¬
textatum assuritanum. cogente optato glas¬
ano susciperent. cum omnib quos clampnati
extra baptitauerant. Quod si ab eis quos orei
prio tanquam sceleratos et sacrilegos dampi¬
uerunt et quos illis primis scismatis quos uu
terra obruit compararunt. non mnaculantiuꝵ
cum eis rursus in honore suo receptis comnun¬

Expanded text:
agrum, id est istum mundum usque in finem saeculi agrum, id est istum mundum usque in finem saeculi oportet crescere, sicut non falsus angelus in huius errore sed dominus in euangelio loquitur. ideoque in Christianos innocentes, qui per totum orbem malis Christianis tamquam paleae suae uel zizaniis permixti sunt, multa falsa crimina et uana iactantibus his miseris Donatistis merito deus reddidit, ut Maximianistas apud Carthaginem schismaticos suos, Primiani damnatores, extra Primianum baptizatores, post Primianum rebaptizatores, uniuersali concilio suo damnarent, ut ex eorum numero post non paruum tempus quosdam in honoribus episcopatus sui, Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, cogente Optato Gildoniano susciperent cum omnibus, quos damnati extra baptizauerunt. quod si ab eis, quos ore proprio tamquam sceleratos et sacrilegos damnauerunt et quos illis primis schismaticis, quos uiuos terra obruit, compararunt, non maculantur, cum eis rursus in honore suo receptis commun
Abbreviated transcription (Latin):
memoratus imperator eos apud se de collega¬
rum suorum iuditio id ẽ. ep̃orum quos ad ur¬
bem romam miserat fuisse conquestos: ubi eti¬
am alios ep̃os uoluit apud arelatum uidicare
ubi isti et ab ipsorum iudicio ad eumdẽ impe¬
ratorem appellauerunt: ubi postremo causam
inter partes ipse cognouit ubi eos uehementis¬
sime detestatur innocentia ceciliani fuisse su¬
ꝑatos. Quesi uoluerit. audiet. et tacebit. et de¬
sinet insidiari ueritati: quamquam nos non
tam de istis documentis presumamus quam
de scripturis scĩs. ubi hereditas xp̃i usq ad
terminos terre promissa ẽ. in om̃ib gentibus:
unde isti nefario scismate nefario separati.
iactant crimina in paleam messis dñice: quȩ
necesse ẽ. usq ad finem permixta toleretur. do¬
nec ultimo uditio tota area uentiletur Unde
manifestum ẽ. ista crimina seu uera seu falsa.
non ꝑtinere ad frumenta dñica quȩ ꝑ totum

Expanded text:
memoratus imperator eos apud se de collegamemoratus imperator eos apud se de collegarum suorum iudicio, id est episcoporum, quos ad urbem Romam miserat, fuisse conquestos, ubi etiam alios episcopos uoluit apud Arelatum iudicare, ubi isti et ab ipsorum iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt, ubi postremo causam inter partes ipse cognouit, ubi eos uehementissime detestatur innocentia Caeciliani fuisse superatos. quae, si uoluerit, audiet et tacebit et desinet insidiari ueritati. Quamquam nos non tam de istis documentis praesumamus quam de scripturis sanctis, ubi hereditas Christi usque ad terminos terrae promissa est in omnibus gentibus. unde isti nefario schismate separati iactant crimina in paleam messis dominicae, quae necesse est usque ad finem permixta toleretur, donec ultimo iudicio tota area uentiletur. unde manifestum est ista crimina seu uera seu falsa non pertinere ad frumenta dominica, quae per totum
Abbreviated transcription (Latin):
habita: ubi confessos traditores udici deo di¬
misit. donatum masculitanũ. marinum ab
aquis tibilitanis. donatum calamensem: cum
quib confessis traditorib memoratũ traditorẽ
siluanum eis ordinauit ep̃m Recita illa gesta
apud tenophilum consularem ubi nundina¬
ruis quidam diachonus iratus siluano. quod
ab eo fuerit ex cominunicatus. Hȩc omnia in¬
diciis prodidit. que certis docum̃tis et respon¬
sionibus testium. et recitacione gestorum: et
multarum epłarum. luce clarius constiterunt:
Multa sunt alia que illi recites si non contencio¬
se agere s prudenter audire uoluerte: preces
donatistarum ad constantinum ut ꝓpter ip¬
sam causam inter afros epõs dirimendam. ui¬
dices ex gallia ep̃os mitteret. litteras etiam
eiusdem imperatoris. ubi episcopos misit ad
urbem romani: gesta quoq in urbe roma ubi
ab ep̃is quos ille miserat causa cognita atq
discussa ẽ: itemq alias litteras. ubi declarat

Expanded text:
habita, ubi confessos traditores iudici deo dihabita, ubi confessos traditores iudici deo dimisit, Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Donatum Calamensem, cum quibus confessis traditoribus memoratum traditorem Siluanum eis ordinauit episcopum. recita illi gesta apud Zenophilum consularem, ubi Nundinarius quidam diaconus iratus Siluano, quod ab eo fuerit excommunicatus, haec omnia iudiciis prodidit, quae certis documentis et responsionibus testium et recitatione gestorum et multarum epistularum luce clarius constiterunt. Multa sunt alia, quae llli recites, si non contentiose agere sed prudenter audire uoluerit: preces Donatistarum ad Constantinum, ut propter ipsam causam inter Afros episcopos dirimendam iudices ex Gallia episcopos mitteret; litteras etiam eiusdem imperatoris, ubi episcopos misit ad urbem Romam; gesta quoque in urbe Roma, ubi ab episcopis, quos ille miserat, causa cognita atque discussa est; itemque alias litteras, ubi declarat
Abbreviated transcription (Latin):
dicere par tocum: et ab earum eccłiarum
pace separari quib ipse epłe scripte sunt:
Lamen ne fibi etiam de constantmensi hoc
ẽ. ciuitatis ur̃e episcoporum ordine blandi¬
atur. recita illi gesta apud munatium fe
dem ciuitatis ur̃e diocleciano oclies et
maximiano septies consulibus. undeci¬
mo halendas iunii. quib liquido constitre
ita paulum cpłm tradidisse. ut siluams
tune enis subdiaconus fuerit. et cum illo
etiam que diligenter fuerant occultata:
capitulatam argenteam et lucernam argen¬
team ita ut eidiceret uictor quidam mori¬
turus fueras si non illas inuenisses. Hunc
iste siluanus manifestissimum traditorem
pio magno cõmemorat in epła quam tibi¬
scribit a sedo tigisitano prime sedis ep̃o:
ep̃m tunc fusse ordinatum. Quiescat ergo
suꝑba eorum lingua. et cognoscat crimina
sua ne delirans loquatur alieaia. Recita¬
illi etiam si uoluerit gesta eccłiastica eitis¬
dem scd̾i tigisitani in domo urbani donati

Expanded text:
dicere: \'Pax tecum et ab earum ecclesiarum dicere: \'Pax tecum et ab earum ecclesiarum pace separari, quibus ipsae epistulae scriptae sunt? Tamen ne sibi etiam de Constantinensi, hoc est ciuitatis uestrae episcoporum ordine blandiatur, recita illi gesta apud Munatium Feldem ciuitatis uestrae Diocletiano VIII. et Maximiano VII. consulibus undecimo Kalendas Iunias, quibus liquido constitit ita Paulum episcopum tradidisse, ut Siluanus tunc eius subdiaconus fuerit et cum illo etiam quae diligenter fuerant occultata, capitulatam argenteam et lucernam argenteam, ita ut ei diceret Victor quidam: Mortuus fueras, si non illas inuenisses.\' hunc iste Siluanum, manifestissimum traditorem, pro magno commemorat in epscribit, a Secundo Tigisitano primae sedis episcopo episcopum tunc ordinatum. Quiescat ergo superba eorum lingua, et cognoscat crimina sua, ne delirans loquatur alieilli etiam, si uoluerit, gesta ecclesiastica eiusdem Secundi Tigisitani in domo Urbani Donati
Abbreviated transcription (Latin):
rius. liberiꝰ: liberio damasus: damaso. Sirici.
Siricio a nasthasuis. In hoe ordine successiois
nuilsus donatista ep̃e muenitur s ex transuer¬
so ex africa ordinatum miserunt qui paueit
presidens atris in urbe roma motensium. l
cutupitarum uocabulum propagautẽ Inil¬
lum autẽ ordinem ep̃orum quiducitur ab
ipso petro usq ad anaftasium qui nane ean¬
dem cathedram seãec. eaam si quisquam tra¬
Attorum ꝑ illa tempor surrepisset. nichil p̃¬
uidicaret eccłiȩ. et innocentib xp̃ianis qui¬
dicunt facite. que autem faciunt facere
uolite dicunt enĩ et non faciunt. ut cer¬
ta sit spes fidelis que non in homine si ini
luo collocata ẽ. numqͣm tempestate sacrile¬
giscismatis dissiꝑetur sicut isti dissipati se.
qui legunt in eodicibus scĩs eccłias quibus
apłi scripserunt. et nullum in eis habent
ep̃m. Quid autem ꝑuersius et insanius
quam lectoribus easdem epłas legentibus

Expanded text:
rius; Liberio, rius; Liberio, Siricio Anastasius. in hoc ordine successionis nullus Donatista episcopus inuenitur. sed ex transuerso ex Africa ordinatum miserunt, qui paucis praesidens Afris in urbe Roma Montensium uel Cutzupitarum uocabulum propagauit. In illum autem ordinem episcoporum, qui ducitur ab ipso Petro usque ad Anastasium, qui nunc eandem cathedram sedet, etiam si quisquam traditor per illa tempora subrepsisset, nihil praeiudicaret ecclesiae et innocentibus Christianis, quidicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt, ut certa sit spes fidelis, quae non in homine sed in domino conlocata numquam tempestate sacrilegi schismatis dissipetur, sicut isti dissipati sunt, qui legunt in codicibus sanctis ecclesias, quibus apostoli scripserunt, et nullum in eis habent episcopum. quid autem peruersius et insanius quam lectoribus easdem epistulas legentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dued ẽ xp̃c: cumꝰ diceret ds̃. in semine tuo be¬
de partis donati. cuiꝰ ordo tͥ exponit᷑ in epła¬
qitue ciuitatis anatema ẽẽ deb̾et: qi de a toto¬
to precidere. et in partem contrudere conare¬
tur. et alienare a ꝓmissis dei. Si enĩ ordo ep̃oꝵ
sibi succedentium considerandus. ẽ. quanto cer¬
tus et uerc salubriter ab ipso petro numera¬
nus cui tocius eccłie figuram gerenti dñs
s. suꝑ hanc petram edificabo eccłiam me¬
in.ee porte inferorum non uincent eam
tro eñi: successit linus. Uno. elemens. Cle¬
menti. aneucletis. anencleto. euaristus. euaristo.
guinus. hyguino anicetus. aniceto. piuss: pio.
tori. ⁊ ephirtnus. ⁊ iphirino calixtuss. calixto:
Urbanus: urbano pontianus. Pontiano. ante¬
ros: anthero. fabianus. fabiano. cornelius: cor¬
nelio. Lucius: lucio sstephanus. stephano syaetꝰ:
ueto dionisnis: dionisio. felix. felici. euticianꝰ:
sebiꝰ. Qusebio. m elciades: melciadi Siluester
uiluestro. Marchus: marcho. iulius iulio libe¬

Expanded text:
cum ei diceret deus: In semine tuo berbis terrae et tene partis Donati, cuius ordo tibi exponitur in eptuae ciuitatis,\' anathema esse deberet, quia te a toto praecidere et in partem contrudere conaretur et alienare a promissis dei. Si enim ordo episcoporum sibi succedentium considerandus est, quanto certius et uere salubriter ab ipso Petro numeramus, cui totius ecclesiae figuram gerenti dominus ait: Super hanc petram aedificabo ecclesiam meam et portae inferorum non uincent eam. Petro enim successit Linus, Lino Clemens, Clementi Anacletus, Anacleto Euaristus, Euaristo ginus; Igino, Anicetus; Aniceto, Pius; Pio, tori, Zephirinus; Zephirino, Calixtus: Calixto, Urbanus; Urbano, Pontianus; Pontiano, Antherus; Anthero, Fabianus; Fabiano, Cornelius; Cornelio, Lucius; Lucio, Stephanus; Stephano, Xystus; Xysto, Dionysius; Dionysio, Felix; Felici, Eutychianus; sebius; Eusebio, Miltiades; Miltiadi, Sylvester; Sylvestro, Marcus; Marco, Julius; Julio, Libe
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo et honorabili fratris
neroso fortunatus. alipius. aub̃.
in dño salutem. Qm̃ nob̾ notam
ẽẽ uoluisti epłam quam ad te
donatistarum presbiter dedit. quamqͣ eam
tu quoq catholico animo deriseris. tamen ui
ei potius si non desperate desipit consulaꝰ:
hȩc ad eum scripta petimus ꝑferas. Ille en
ordinem xpͣianitatis ciuitatis ur̃e. tibi ut
nce tantum africe uel afrorum. s docius orbis
ttie. que annuntiata ẽ. et annuntiatur om̃i
gentibus. Unde illos parumẽ. quod preci
ste non pudet. nec sibi subuemunt ut cuor
nos precidere et sicut ligna arida in ignem
uamare conentur. Qua ꝓꝑter si tibi ipsi an¬
s̾ istitisset. quem sibi ille ꝓꝑter te astitise
suntum arbitramur astitta uanitate con¬
fngs et hec ipsa tibi dixisset quȩ iste manda
aisuis tibi insinuare se clieit. oporteret te
ipsice sentencie memorem fieri. qua ait. lieet
ios uut ait angłs de celo uobis euangeli ⁊aue¬

Expanded text:
ILECTISSIMO ET HONORABILI FRATRI GENEROSO FORTUNA- TUS, ALVPIUS, AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quoniam nobis notam esse uoluisti epistulam, quam ad te Donatistarum presbyter dedit, quamquam eam tu quoque catholico animo deriseris, tamen, ut ei potius, si non desperate desipit, consulas, haec ad eum rescripta petimus perferas. ille enim ordinem Christianitatis ciuitatis uestrae tibi ut  tantum nec tantum Africae uel Afrorum sed totius orbis terrae, quae adnuntiata est et adnuntiatur omnibus gentibus. unde illos parum est quod praecisos esse non pudet nec sibi subueniunt, ut, cum alios praecidere et sicut ligna arida in ignem destinare conentur. quapropter si tibi ipsi angelus adstitisset, quem sibi ille propter te adstitisse, quantum arbitramur, astuta uanitate confingit, et haec ipsa tibi dixisset, quae iste mandato illius tibi se insinuare dicit, oporteret te apostolicae sententiae memorem fieri, qui ait: Licet si nos aut angelus de caelo uobis euangelizaue
Abbreviated transcription (Latin):
tas tua. hȩc meditare. his suꝑius et uerius
consolare.Si enim quia ego uestior qm̃ il¬
le non potuit ea ueste quam fr̃i texueras.
te. aliquid consolatur: quanto debes am¬
plius et cercuis consolari. quia cui fuerat
preparata iam corruptibili indumento nul¬
lo egens incorruptione atq inmortalitate

Expanded text:
tas tua; haec meditare, his uberius et uerius tas tua; haec meditare, his uberius et uerius consolare. si enim, quia uestior, quoniam ille non potuit, ea ueste, quam fte aliquid consolatur; quanto debes amplius et certius consolari, quia cui fuerat praeparata, tunc incorruptibili indumento nullo egens, incorruptione atque immortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua promebat uocem. sic tuis aurib
notam. quemadinodum faciem tuis offe¬
rebat. ita ut ubicumq soniusset. etiam ñ
uisus soleret agnosci. Hec eñi uiuorum
sensib subtrahuntur. ut dolorem faciat ab¬
sencia mortuorum: s quando ne ᷤ ipsa in eter¬
num ꝑibunt. ub i capitis non ꝑibit. et ad dem¬
pus deposita sic recipientur: ut nunquam
ulterius deponantur. s in melius mutata
firmentur: profecto maior ẽ. causa gratu¬
lationis in spe in estimabilis eternitatis. ꝙͣ
causa meroris in re breuissimi temporis: Hac
spem non habent gentes nescientes scrip¬
turas neq uirtutem dĩ: qui potest perdita
reparare et uiuificare mortua. et reintegra¬
re incorrupta. et separata iterum iungere.
et cepta atq finita deinceps sine fine serua¬
re.hec se facturum eẽ. promisit: qui ex hiᷤ
fidem fecit. que iam promissa ꝑfecit: hec
tecum sermocinetur fides tua. quam non
fraudatur spes tua. & si differrẽtur kari¬

Expanded text:
ex qua promebat uocem sic tuis auribus ex qua promebat uocem sic tuis auribus notam, quem ad modum faciem tuis oculis offerebat, ita ut, ubicumque sonuisset. etiam non uisus soleret agnosci. haec enim uiuorum sensibus subtrahuntur, ut dolorem faciat absentia mortuorum. sed quando nec ipsa in aeternum peribunt, ubi capillus capitis non peribit. et ad tempus deposita sic recipientur, ut numquam ulterius deponantur, sed in melius demutata firmentur. profecto maior est causa gratulationis in spe inaestimabilis aeternitatis quam causa maeroris in re breuissimi temporis. hanc spem non habent gentes nescientes scripturas neque uirtutem dei, qui potest perdita reparare et uiuificare mortua et redintegrare corrupta et separata iterum iungere et corrupta atque finita deinceps sine fine seruare. haec facturum se esse promisit, qui ex his fidem fecit, quae iam promissa perfecit: haec tecum sermocinetur fides tua, quoniam non fraudabitur spes tua, etsi nunc differatur cari
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uitam redditurum ẽẽ. nescirent: et
ipse dñs eundem quem fuerat suscitatu¬
rus lazarum flendo. nimirum ut fleamꝰ
etiam eos mortuos quod ad ueram uitam
resurrecturos credimus. et si non iussit
precepto. concessit exemplo. nec frustra
scriptura dicit. in libro eccłiastico: in mor¬
tuo produc lacrimas. quasi dira ꝑpessus
incipe lamentacionem. Et paulo post ait.&
consolare ꝓpter tristiciam. A tristicia eni
precedit mors: et tristicia cordis flectet
fortitudinem frater tuus filia. mente ui¬
uit: carne dorunt Nunquid qui dormit
non adiciet ut resurgat: Os qui spm eius
iam suscepit. restituet ei corpus suum. qd̾
non ꝑdendum abstulit. s reddendum dis¬
tulit. Hulla ẽ igitur causa tristicie diu¬
turne. quia pocior ẽ. causa leticie sempiter¬
ne: quandoquidem germani tui nec pars
ipsa mortalis quȩ in terra sepulta ẽ. tibi
ꝑibit : in qua tibi presentatur. ꝑ quam
te alloquebatur tecumq collo quebatur:

Expanded text:
hanc uitam rediturum esse nescirent; et hanc uitam rediturum esse nescirent; et ipse dominus eundem, quem fuerat resuscitaturus, Lazarum fleuit; nimirum, ut fleamus etiam nos eos mortuos, quos ad ueram uitam resurrecturos credimus, etsi non iussit praecepto, concessit exemplo. nec frustra scriptura dicit in libro ecclesiastico: In mortuo produc lacrimas et quasi dira perpessus incipe lamentationem: sed paulo post ait: Et consolare propter tristitiam; a tristitia enim procedit mors et tristitia cordis flectet fortitudinem. Frater tuus. filia, mente uiuit, carne dormit. numquid, qui dormit, non adiciet, ut resurgat? deus, qui spiritum eius iam suscepit, restituet ei corpus suum, quod non perdendum abstulit. sed reddendum distulit. nulla est igitur causa tristitiae diuturnae, quia potior est causa laetitiae sempiternae, quando quidem germani tui nec pars ipsa mortalis, quae m terra sepulta est. tibi peribit, in qua tibi praesentabatur, per quam te adloquebatur tecumque conloquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta ne uero terrena cupiditas munitius se
habere putat si non uideat hoͦe quod amat:
miserit: Sapida quod uocaris attende.
et que sursum sunt sape. ubi xp̃c ẽ. in dex¬
tera dei sedens qui pro nobis dignatus ẽ.
moriut uiueremus et mortui: et ne mors
ipsa ab homine tanquam consumptura
hominem timeretur: nec mortuorum qͥs¬
quam pro quib uita mortua ẽ. tanquam
uitam ꝑdiderit dolertur. hec atq huiꝰ mo¬
diunt diuina solatia. quib erubescat ac re¬
dat humana tristicia. Non quidem succen¬
sendum ẽ de karissimis sius dolori morta¬
lium: s diuturnus dolor non debet ẽẽ fi¬
delium. Si ergo contristata es iam sit satiᷤ:
nec sic contristeris quemadmodum gentes
quȩ spem non habent. Non enim contrista¬
ri prohibuit apłs. cum hoc diceree: s sic con¬
tristari quem admodum gentes que spem
non habent. Nam martha et maria pie so¬
rores et fideles resurrecturum fratrem suũ¬
lazarum flebant: quamuis etiam tunc ad

Expanded text:
itane uero terrena cupiditas munitius se itane uero terrena cupiditas munitius se habere putat, si non uideat id, quod amat, miserit? Sapida quod uocaris, adtende et, quae sursum sunt, sape, ubi Christus est ad dexteram dei sedens. qui pro nobis dignatus est mori, ut uiueremus et mortui et ne mors ipsa ab homine tamquam consumptura hominem timeretur nec mortuorum quisquam, pro quibus uita mortua est. tamquam uitam perdiderit, doleretur. haec atque huius modi tua sint diuina solacia. quibus erubescat et cedat humana tristitia. O Non quidem suscensendum est de caris mortuis dolori mortalium, sed diuturnus dolor non debet esse fidelium. si ergo contristata es, iam sit satis nec sic contristeris quem ad modum gentes. quae spem non habent. non enim con- . tristari prohibuit apostolus. cum hoc diceret, sed sic contristari quem ad modum gentes, quae spem non habent. nam et Martha et Maria, piae sorores et fideles. resurrecturum suum fratrem Lazarum flebant, quamuis eum tunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
manum cdilectorem tuum teq plurimum
pro tua uita et sacre uirginitatis profes¬
sione reuerentem diaconum carchaguien¬
sis eccliȩ non uides sicut solebas intrantem
et exeuntem. et in sui eccłiasti ei officii stre¬
nuitate uersantem. et honorifica illa ab
eo uerba non audis que tue germanitati¬
sc̃itati. etati. morigero.ꝑio. officioso. impen¬
debat affectu. Hec cum cogitantur et con¬
suetudinis iuolentia requiruntur: cor
pungitur. et tanquam sanguis cordis fle¬
tus exoritur: sed sursum sit cor. et sicci
erunt oculi. Neq enĩ quia ista que tibi
meres eẽ. subtracta. suo temporalicur¬
su preterierunt: ideo periit illa karitas
qua timotheus sapidam dilexit et dili¬
git. Manet illa seruata in thesauro suo:
et abscondita ẽ cum xp̃o indeo. Qui di¬
ligunt aurum numquid ꝑdunt. quando
recondunt. Honne tunc de illo quantũ
fieri potest securioriores fiunt. cum remo¬
tum suis oculis. loculis tucioribus seruant:

Expanded text:
manum dilectorem tuum teque plurimum manum dilectorem tuum teque plurimum pro tua uita et sacrae uirginitatis professione reuerentem diaconum Carthaginensis ecclesiae non uides, sicut solebas, intrantem et exeuntem et in sui ecclesiastici officii strenuitate uersantem et honorifica illa ab eo uerba non audis, quae tuae germanitatis sanctitati morigero, pio et officioso inpendebat affectu. haec cum cogitantur et consuetudinis uiolentia requiritur. cor pungitur et tamquam sanguis cordis fletus exoritur. sed sursum sit cor et sicci erunt oculi. Neque enim, quia ista, quae tibi maeres esse subtracta, suo temporali cursu praeterierunt. ideo periit illa caritas. qua Timotheus Sapidam dilexit et diligit: manet illa seruata in thesauro suo et abscondita est cum Christo in domino. qui diligunt aurum, numquid perdunt, quando recondunt? nonne tunc de illo, quantum fieri potest, securiores fiunt, cum remotum a suis oculis loculis tutioribus seruant?
Abbreviated transcription (Latin):
omine religiosissime et sce fi¬
liȩ sapide augustinus in dno
salutem. Accepi quod de uisbrẽ
& pus laborib manuum duaf
ne aer ipite uoluisti. ne te grauius contristarẽ.
quam potius consolandam uiderem. preser¬
tm quia hoc ipsum tuum non paruum de¬
pistasti ẽẽ solatium. si eam quam germano
qo scõ dei ministro feceras tunicam. ego in¬
ducrer: cum iam ille a terra morientium re¬
ltus. nullis reb corruptibilib indigeret.
sti ergo quod desiderasti: et qualecumq
hoc existimaueris uel quantuliuncumq so¬
latium. tuo erga frẽm pectori non negaui
missam a te tunicam accepi: e quando hec
ad te scripsi. ea me uestire iam ceperam. Bo¬
no animo esto. sed multo melioribus mul¬
toq maiorib consolationib utere ut nubi¬
lum tui cordi humana infiriitate contraeꝰ¬
tum serenetur auctoritate diuina: et per¬
seucranter ita uiue. ut cum fratre unias:
qm sic mortuus tuus ẽ frater. ut uiuat.&.
quidem materies lacrimarum. quod ger¬

Expanded text:
OMINAE RELIGIOSISSIMAE ET SANCTAE FILIAE SAPIDAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi, quod de iustis et piis laboribus manuum tuarum me accipere uoluisti, ne te grauins contristarem, quam potius consolandam uiderem, praesertim quia hoc ipsum tuum non paruum deputasti esse solacium. si eam. quam germano tuo sancto dei ministro feceras tunicam. ego induerer, cum iam a terra morientium recedens nullis rebus corruptibilibus indigeret. feci ergo. quod desiderasti, et. qualecumque hoc existimaueris uel quantulumcumque solacium. tuo erga fratrem pectori non negaui. missam abs te tunicam accepi et. quando haec ad te scripsi, ea me uestire iam coeperam. bono animo esto; sed multo melioribus multoque maioribus consolationibus utere, ut nubilum tui cordis humana infirmitate contractum serenetur auctoritate diuina, et perseueranter ita uiue, ut cum fratre uiuas, quoniam sic mortuus est tuus frater, ut uiuat. Est quidem materies lacrimarum, quod ger
Abbreviated transcription (Latin):
qui propeccato unius ammȩ totam doiũ
nis idẽ. plurimas animas anatemate ligãt.
natime ne ibi quisquam sine baptismo de
anpore absceclat. et utrum non etiam de
cesia pellendi sint qui eo confugiunt. ut¬
dam fidem fideiussorib frangant: ad ui¬
iunte dño et in concilio nr̃o agere cupio.
a si opiis fuerit ad sedem apłicam scribe¬
Re: itc in his causis quid sequi debeamus con¬
aonci omnui auctoritate constituatur atq
sirmͥtur Illud plane non cemere dixerim
quod siqͣuam fidelium fuerre anathemati¬
ratus inuiste. ei potius oberit qui faciet:
quam ei qui hanc pacietur iniuriam. Sp̃e
rit penam ꝑ eum quippe diffunditur kari¬
tas in cordib nr̃is: quȩ non agit ꝑperam¬

Expanded text:
qui pro peccato unius animae totam domum eius, id est plurimas animas anathemate ligant, maxime ne ibi quisquam sine baptismate de corpore abscedat, et utrum non etiam de ecclesia pellendi sunt, qui eo confugiunt, ut fidem fideiussoribus frangant, adiuuante domino et in concilio nostro agere cupio et, si opus fuerit, ad sedem apostolicam scribere, ut, in his causis quid sequi debeamus, concordi omnium auctoritate constituatur atque firmetur. illud plane non temequod, si quisquam fidelium fuerit anathematizatus iniuste, ei potius oberit, qui facit, quam ei, qui hanc patietur iniuriam. Spiririt poenam. Per eum quippe diffunditur karitas in cordibus nostris, quae non agit per
Abbreviated transcription (Latin):
hoc michi sufficiat. nedicat a me fussi
siue conscriptum siue falsatum. Iamait
illos eligat quisq cui credat : meumna
ẽ. de hac re duitius disputare. Rogamis
ut gesta transmittas. ubi si negauit sibb
sentire quȩ illi obiciuntur inimica qe¬
nostis. nulla uerboꝵ ambiguitate fefelleri
iagno gaudio gratulabimur. non multĩ
curantes utrum illa ꝑuersa et impia minqͥ
senserit. an se ab eis aliquando correxerit.

Expanded text:
hoc mihi sufficiat, ne dicat a me fuisse hoc mihi sufficiat, ne dicat a me fuisse siue conscriptum siue falsatum. iam inter illos eligat quisque, cui credat. meum non est de hac re diutius disputare. rogamus, ut certe transmittas t sibi, si negauerit se ista sentire, qunostis, nulla uerborum ambiguitate fefellerit, magno gaudio gratulabimur non multum curantes, utrum illa peruersa et impia numquam senserit an se ab eis aliquando correxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccse quia nec senuisse monstracur. Nlon
hoc indicant uerba eus ubi priorem utã
dixit peccatricem: posteriorem uero posse
ẽẽ sine peccato. Ait enĩ non se dixisse qͣm
inueniatur quis ab infantia usq ad sencc¬
tutem qui non peccauerit: sed qm̃ a pec¬
tis conuersus. labore proprio et gr̃a dei a¬
uitus. potest sme peccato ẽẽ. Cum eñi diex
a peccatis conuersus: ostendit priorẽ uitam
in peccatis agi Fatetur ergo quod pecur¬
rit abel cuius prima uita fuit in scłqu
fatetur non carere peccatis. Et respicr
brum suum. ubi eum dixisse constat
ait. In hac defensione non diximus. Si
tem et hunc librum uel hunc in eo libro
locum eẽ negauerit suum: ego quidem idi¬
neos testes habeo honestos et fideles ui
et eius smne dubio dilectores: quib adtes¬
tantib purgare me possum. quod eundem
librum ipsi michi dederint. et ibi hoc liga¬
tur. eumq pelagii eẽ dixerint: ut salam

Expanded text:
peccasse, quia nec senuisse monstratur. non peccasse, quia nec senuisse monstratur. non hoc indicant uerba eius; ab initio priorem uitam dixit peccatricem, posteriorem uero posse esse sine peccato. ait enim non se dixisse, quoniam inueniatur quis, ab infantia usque ad senectutem qui non peccauerit, sed quoniam a peccatis conuersus labore proprio et gratia dei adiutus potest absque peccato esse. cum enim dicit a peccatis conuersus\', ostendit priorem uitam in peccatis agi. fateatur ergo. quod peccauerit Abel, cuius prima uita fuit in saeculo. quam fatetur non carere peccatis, et respiciat librum suum, ubi eum dixisse constat, quod ait in hac defensione: \'Non diximus\'. Si autem et hunc librum uel hunc in eo libro locum esse negauerit suum, ego quidem idoneos testes habeo honestos et fideles uiros et eius sine dubio dilectores, quibus adtestantibus purgare me possum, quod eundem librum ipsi mihi dederint et ibi hoc legatur eumque Pelagii esse dixerint, ut saltem
Abbreviated transcription (Latin):
eua. ex quib cam et abel natisunt: quatu¬
or tantum homines fuisse referuntur. Pec¬
cauit eua: scriptura hoc prodidit. Adam qͦ
deliquit. eadem scriptura non tacuit: s
non modo quia peccauerunt. s etiam pec¬
catorum indicat qualitatem. Quod si &
tura dixisset: sed non dixit. Ergo nec ille
peccauit. hec uerba de libro eius decerp¬
si quȩ in ipso quoq uolumine tua sanc ti¬
tas poterit inuenire: Ut intelligatis
quemadmodum ei cetera neganti crede¬
re debeatis. nisi forte dicat ip̃sum abel i¬
chil peccasse. s ideo non fuisse sine peccato.
et ideo non posse dño comꝑari. qui in car¬
ne mortali solus sine peccato fuit: quia erat
in abel originale peccatum quod de adam
trarerat non inse ipso cominiserat. Ultina
saltem hoc dicat ut interim eius de baptis¬
mo paruulorum certam sentenciam tene¬
rt possimus: ut si forte qm̃ dixit. ab infan¬
cia usq ad sencctutem: ideo dicat abel non

Expanded text:
Eua, ex quibus Cain et Abel nati sunt, quattuEua, ex quibus Cain et Abel nati sunt, quattuor homines tantum fuisse referuntur. peccauit Eua, scriptura hoc prodidit; Adam quoque deliquit, eadem scriptura non tacuit; sednon modo peccata uerum etiam peccatorum indicat qualitatem. quod si et tura dixisset; si non dixit, ergo nec ille peccauit\'. Haec uerba de libro eius decerpsi, quae in ipso quoque uolumine tua sanctitas poterit inuenire, ut intellegatis, quem ad modum et cetera neganti credere debeatis, nisi forte dicat ipsum Abel nihil peccasse, sed ideo non fuisse sine peccato et ideo non posse domino comparari, qui in carne mortali solus sine peccato fuit, quia erat in Abel originale peccatum, quod de Adam traxerat, non in se ipso ipse commiserat — utinam saltem hoc dicat, ut interim eius de baptismo paruulorum certam sententiam tenere possimus! — aut si forte, quoniam dixit \'ab infantia usque ad senectutem\', ideo dicat Abel non
Abbreviated transcription (Latin):
uitam quȩ ẽ. ab infantia smne peccato non ẽẽ.
s eum aduitam quȩ sine peccato sit. labore
proprio. et aduitum gr̃a dei. posse conuerti.
Cur ergo in hoc libro cui respondi. abel ita
uixisse dicit ut nichil omnino peccauerit:
Nam eius de hac re ista sunt uerba. hoc in¬
quit recte dici potest de his quorum neq
bonoꝵ neq malorum scriptura sit memor.
de illis uero quorum iusticie meminit et
peccatorum sine dubio meminisset. si qua
cos peccasse sensisset. S esto inquit. aliis
temporib turbe numerositate omnium diꝰ¬
simulauerit peccata contexere. in ipso sta¬
tim primordio inundi ubi non nisi quatu¬
or homines erant quid inquit dicimus. cͦ
non omnium uoluerte delicta memorare:
utrum ne ingentis multitudinis causa non
que non dum erat. an quia illorum tantũ
qui commiserant meminit. illius uero qui
nulla commiserat meminisse non potuit:
Certe inquit primo in tempore adam et

Expanded text:
uitam, quae est ab infantia, sine peccato non esse, uitam, quae est ab infantia, sine peccato non esse, sed eum ad uitam, quae sine peccato sit, labore proprio et adiuto per gratiam dei posse conuerti. cur ergo in hoc libro, cui respondi, Abel ita hic uixisse dicit, ut nihil omnino peccauerit? nam eius de hac re ista sunt uerba: \'Hoc,\' inquit, \'recte dici potest de his, quorum neque bonorum neque malorum scriptura sit memor; de illis uero, quorum iustitiae meminit, et peccatorum sine dubio meminisset, si qua eos peccasse sensisset. sed esto,\' inquit, \'aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulauerit peccata contexere, in ipso statim mundi primordio, ubi nonnisi quattuor homines erant, quid\', inquit. \'dicimus, cur non omnium uoluerit delicta memorare? utrumne ingentis multitudinis causa, quae nondum erat? an quia illorum tantum, qui commiserant. meminit. illius uero, qui nulla commiserat, meminisse non potuit? certe, inquit, \'primo in tempore Adam et
Abbreviated transcription (Latin):
quod ex multorum episcoporũ desiderio pe¬
to. quos mecum de hat re fama incerta per¬
turbat. s ideo solus hoc scripsi. quia occasio¬
nem ꝑlatoris festinantis a nob̃. quem cito ad
nos audiui posse remeare pretermittere no¬
lui. Ero quib gestis iam nobis misit. non qui¬
de ullam partem gestorum s: quandam a se
conscriptam uelud defensionem suam qua
se dixit obiectis respondisse gallorum. in qͣ
ut alia ommittam cum ad illud respondet
quod ei obiectum ẽ. eum dixisse posse homi¬
nemeẽ sine peccato. et mandata dei custodi¬
re si uelit. Diximus inquit: hane enĩ illi ds̃
possibilitatem dedit. non d̾iximus qm̃ in
ueniatur quis ab infantia usq ad senectam
qui niunquam peccauerit:S qm̃ a peccatĩ
conuersus labore proprio et gr̃a dei adiu¬
cus. potest absq peccato eẽ. nec ꝑ hoc in
posterum erit inconuertibilis. In hac pe¬
lagii responsione ceruit reuerentia tua
hoc eum fuisse confessum. priorem hõĩs

Expanded text:
quod ex multorum episcoporum desiderio pequod ex multorum episcoporum desiderio peto, quos mecum de hac re fama incerta perturbat; sed ideo solus hoc scripsi, quia occasionem perlatoris festinantis a nobis, quem cito ad nos audiui posse remeare, praetermittere nolui. pro quibus gestis iam nobis misit non quidem ullam partem gestorum sed quandam a se conscriptam uelut defensionem suam, qua st dixit obiectis respondisse Gallorum. in qua, ut alia omittam, cum ad illud responderet, quod ei obiectum est, eum dixisse posse hominem esse sine peccato et mandata dei custodire, si uelit, \'diximus\', inquit; \'hanc enim illi deus possibilitatem dedit; non diximus, quoniam inueniatur quis, ab infantia usque ad senectam qui numquam peccauerit, sed quoniam a peccatis conuersus labore proprio et gratia dei adiutus potest absque peccato esse nec propter hoc in posterum erit inconuertibilis\'. In hac Pelagii responsione cernit reuerentia tua hoc eum fuisse confessum, priorem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
test Propter hoc scriptum ẽ. sicut in adam õs
moriuntur: sic et in xp̃o omnes uiuificabunt᷑
Non quia nemo dampnabitur. s quia nemo
aliter liberabitur: quia sicut nulli nisi ꝑ ada
filii hominis. ita nulli nisi per xp̃m filii dei.
Omnes itaq filii hominis non nisi ꝑ adam:
et omnes ex cis filii dei. non nisi ꝑ xp̃m fieri
possunt. Aꝑte itaq etiam hinc ex promat
quid senciat: utrum placeat ei etiam paruu¬
los qui non dum iusticiam possunt uelle. uł
uolle. tamen ꝓpter unum hominem ꝑ quem
rari: utrum etiam pro ipsis susum credat
sanguinem xp̃i proter originale peccatum:
ẽ. De his maxime ab illo uolumus nosse:
quid credat. quid teneit. quid aꝑte confitea¬
tur. et predicet. In aliis autem quȩ illis obi¬
ciuntur. etiam si errare conuincitur. tamen
donec corrigatur tolerabilius sustinetur.
Peto etiam nobis trammittere quib ꝑhibe¬
tur ẽẽ purgatus eccłiastica gesta digneris.

Expanded text:
test. propter hoc scriptum est: Sicut in Adam omnes test. propter hoc scriptum est: Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, non quia nemo damnabitur, sed quia nemo aliter liberabitur, quia, sicut nulli nisi per Adam filii hominis, ita nulli nisi per Christum filii dei. omnes itaque filii hominis nonnisi per Adam et omnes ex eis filii dei nonnisi per Christum fieri possunt. aperte itaque etiam hinc exprimat, quid sentiat, utrum placeat ei etiam paruulos, qui nondum iustitiam possunt uelle uel nolle, tamen propter unum hominem, per qurari, utrum etiam pro ipsis fusum credat sanguinem Christi propter originale peccatum, orum. de his maxime ab illo uolumus nosse, quid credat, quid teneat, quid certe confiteatur et praedicet. in aliis autem, quae illi obiciuntur, etiamsi errare conuincitur, tamen, donec . corrigatur, tolerabilius sustinetur. Peto etiam nobis transmittere, quibus perhibetur esse purgatus, ecclesiastica gesta digneris.