comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rãte restitutoẽm amiisioĩs peri¬
culum substine.s hic qdem ⁊¬
data e negȯ forma q̃m bnschre
putanmus. ruisus autem alit̾
supplex appanut dicens utori
patrem substantiam cius sbsti¬
tuisse. alus sius fitos pauamqz
partem solam apito cam uissis¬
se mane ⁊ magnum sibimet in¬
tis restitutoem⁊ circa totum ex
dotalibinstrum̃tis supante no¬
nuptialem doatoem pactum Si¬
biucromchlicere ꝑ mereri hor

Expanded text:
stitutionem amissionis periculum sustinere. Sed hic quidem data est negotio forma quam bene se habere putavimus. Rursus autem alter supplex apparuit dicens uxoris patrem substantiam eius substituisse aliis suis filiis parvamque partem solam apud eam iussisse manere, et magnum sibimet intis restitutionem et circa totum ex dotalibus instrumentis super antenuptiali donatione pactum, sibi vero nihil liceret promereri hor
Abbreviated transcription (Latin):
omibpsunt hiis que spalit̾ qb¬
dam urilia sunt p̃ponimus sitq
hoc nuptialib oblatõnib⁊ hax
cractonib primilium sienmet
Ante nos exgñalibypothecis per¬
tant quononos ermaioriet me¬
liori smanptialium lucrorum
exceptocm faciemus. ¶hecgõr
tea faciendis rescitutõnibẜm q̃
hanc legem nõemmulam ocedi¬
mus ficrilesionemair siq̃ mulici
parnamhns dotem. deinde lege

Expanded text:
osunt his quae specialiter quibusdam utilia sunt praeponimus. Sitque hoc nuptialibus oblationibus et harum exactionibus privilegium. Si enim et ante nos ex generalibus hypothecis stant, quomodo non nos ex maiori et meliori sententia nuptialium lucrorum exceptionem faciemus? Haec igitstea faciendis restitutionibus secundum hanc legem. Non enim illam concedimus fieri laesionem, ut si qua mulier parvam habens dotem, dein
Abbreviated transcription (Latin):
ptem ñq̃rtam. Quidemmemen¬
dammus mopiamcrus pluria
reprebend̾entes. s ctiamitiam n¬
modis omnib. aut mediam se¬
cundum filiorum num deide:
exreliq̃ substantie parte sinosu¬
ficeret legutim a pars aodotis ar
ante nup̾tiał dõatõnis oblatiorẽ
honcstesccundum ꝑsoarum q̃li

Expanded text:
tem, non quartam id enim emendavimus inopiam eius plurimam reprehendentes, sed tertiam modis omnibus aut mediam secundum filiorum numerum, deinde et ex reliqua substantiae parte, si non suffecerit legitima pars ad dotis aut ante nuptias donationis oblationem honeste et secundum personarum q
Abbreviated transcription (Latin):
te namqz uiro uror quidema do¬
tem crigebat⁊ doatocsn anip
tias facte partem scu pp̃nnptia.
qmuini mors erdabat defunctu
uo sup aliunde uertoicabat res z
patriꝑferebat uoluntatem ⁊ tra¬
hebat mulnis resdicens fratrem
quidem suumcas expendidisse

Expanded text:
io uxor quidem et dotem exigebat et donationis ante nuptias factae partem seu propter nuptias quam viri mors ei dabat; defuncti vero frater aliunde vindicabat res et patris proferebat voluntatem, et trahebat mulieris res, dicens fratrem quidem suum eas expendisse
Abbreviated transcription (Latin):
nazap̃q̃cumq fumit ñmane fir¬
me. s reu̾ti adillum cuidãe ius¬
se suntafcalexiam quodamolon¬
genaest⁊ iniuditio.approbata fre¬
qͥntatur s futunm crat go pdi¬
ximus nrqd fert omniaconsue¬
int tempus ondet indige q̃dam

Expanded text:
cumque fuerint non manere firme, sed reverti ad illum cui dari iussae sunt. Et facta lex iam quodammodo longaeva est et in iudicio approbata frequentatur: sed futurum erat, quod praediximus, ut quod ferre omnia consuevit tempus ostenderet indigere quadam
Abbreviated transcription (Latin):
aobñsch̃ndum renocatur licet p̾¬
inaciusgubuentur principian
ctiam qd̃ particulant ei resiscit cõ¬
cius qui restinitone g̈nabatur ply¬
rime contentomis erat negocinz.
sine oportet ctiani res q̃ restiuirr¬
se fuant pẽiculum patisie solaz
eras qgnabatur rescitutõe ⁊ mlta
qda crant ctiam circa ipsam uer¬
bornm differentiam qo uurum de

Expanded text:
abendum revocatur, licet prima eius gubernentur principia, nisi etiam quod particulariter ei resistit coreius qui restitutione gravabatur, plurimae contentionis erat negotium, sive oporteret etiam res quae restitui iussae fuerant periculum pati, sive solas eius qui gravabatur restitutione; et multa quaedam erat etiam circa ipsam verborum differentiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsolubiles pene picte inremmi¬¬
siomis cutulis: tamq̃m nos du¬
dum h sanantes legem scripsim
mois omib phibentes restirõe
g̃natasresant alican. ant obli¬
gari. s cumpp̃a ambulare fortr¬

Expanded text:
insolubiles paene praedictae in rem missionis circuli. Sed tamquam nos dudum haec sanantes legem scripsimus, modis omnibus prohibentes restitutione gravatas res aut alienari aut obligari, sed cum propria ambulare fort
Abbreviated transcription (Latin):
quidemdomin
nit frumentu
deoreis puolic
Oproannona pe¬
nitus prebeatur ser integerca¬
non mancipibz consignetur
annonamimpane coctodomi¬

Expanded text:
quidem domui nostrae frumentum horreis publicis pro annona penitus praebeatur, sed integer canon mancipibus consignetur, annona in pane cocto domi
Abbreviated transcription (Latin):
Eccessit nonus cãns
succomis excostitu¬
tione dun marci.nã
sihii qui libtatem x¬
cipunt adomino intestator
uelint bona sibiadici libtatỹ
consuandanim cã audiuntũ
etitarepto diui marci. ad pub¬
uumnifum ꝯtinetur. ubuxp¬

Expanded text:
ccessit novus casus successionis ex constitutione divi Marci. nam si hi qui libertatem acceperunt a domino in testamento, elint bona sibi addici libertatium conservandarum causa, audiuntur. et ita rescripto divi Marci ad Popilium Rufum continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cius ẽẽ cepenint ut ueĩre debe¬
ant. ascuidecare notioẽ adit
roem desidenitui hẽbit ut liber¬
tatum tamcarum que directo
quamcanĩ quepẽspẽm fideio¬
missi relicte sunt tuendanim
gra addicantur tibibona siydo¬
nee eclitoribo cauens desolido
qd cuq debetur soluendo. Et
bii quidem quib dnecta lib¬
tas data pinde libenerntac
si brditas aclitacẽt. Hu antẽ

Expanded text:
nt ut veniri debeant: is cuius de ea re notio est aditus rationem desiderii tui habebit, ut libertatium tam earum quae directo, quam earum quae per speciem fideicommissi relictae sunt, tuendarum gratia addicantur tibi, si idonee creditoribus caveris de solido quod cuique debetur solvendo. et hi quidem quibus directa libertas data est perinde liberi erunt ac si hereditas adi
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatoes ad hocut unusq¬
q sibiacquirat. qd sua intest
cetinsialiidetur nicħ intesti
scipulatoris. plane siquisue¬
lit hfacere penam stipulari

Expanded text:
tiones ad hoc, ut unusquisque sibi adquirat quod sua interest: ceterum si alii detur, nihil interest stipulatoris. plane si quis velit hoc facere, poenam stipulari
Abbreviated transcription (Latin):
bemus intẽtoem.
dispoirones mo¬
nisi resuitent legi. ⁊ aperte contͣ¬
nesint hiis que illi placent schꝰ
bis quiacumtestareturqdam
cum uure irandosuam sb̃ami
ommemdixit⁊qr hancsolam
corumhrdum ad hresultenty¬

Expanded text:
mus intentionem dispositiones monisi resultent legi et aperte contrariae sint his quae illi placent. Scimus bis, quia cum testaretur quidam, cum iureiurando suam substantiam omnem dixit et quia hanc solam eorum heredum ad haec resultant
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra quor tradicdimus. p̾¬
muz qd gluin cognatois. op¬
pos qͥuarto. ncc intẽ anipotãt
morientis fuĩnt an nõfiuñt
qd ulemancipatus
ulexemãcipato aut exfemino
sexuꝓpigatus ẽ.¶Amocis q̃¬
hrdes uocancliximus agnateᷤ¬

Expanded text:
ut supra quoque tradidimus, primum gradum cognationis oppos quarto: nec interest in potestate morientis fuerit an non fuerit, quod vel emancipatus vel ex emancipato aut ex feminino sexu propagatus est. Amotis quheredes vocari diximus, adgnat
Abbreviated transcription (Latin):
ad debitum mittaturexamennꝰ
post mnuincram cẽcauserurcum
hiisdemimamaufferramus mea¬
demprouintia continuareerac¬
tionem. I remancodemdomi.

Expanded text:
ad debitum mittatur examen npost iniunctam esse causetur, cum isdem licentiam auferamus in eadem provincia iterare exactionem
Abbreviated transcription (Latin):
Iue expretoriano offitiosi¬
appantione adquancumq ne¬
cc̃itatem prosuigandamquis fi¬
erir destinatus sc̃iat mtra anmine¬
tas debere colectisi dcimiis adpro¬
prium iudicem remeare. cique
suamefficatiam ondere⁊ quidei
instantia exactum fucnt quidue
indebitis herur penes quos rese¬
prouinua fuerit derelictum qd̃si
exactospatioanncius regiom
uscenb predator isidens depre¬
uensus suent remoraritunc abso¬
iutus cingnlomiliria abitierur

Expanded text:
ive ex praetoriano officio siapparitione ad quamcumque necessitatem profligandam quis fuerit destinatus, sciat intra anni metas debere collectis ratiociniis ad proprium iudicem remeare eique suam efficaciam ostendere, quid eius instantia exactum fuerit quidve in debitis habeatur vel penes quos reseprovincia fuerit derelictum. Quod si exacto spatio anni eius regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc absolutus cingulo militia abicietur,
Abbreviated transcription (Latin):
bre. ¶Etnosolum hoc orbi¬
tabatũ. sctiam de ip̃a b̾rdita¬
tefris contracam filia reluct᷑¬
nente finocumca nocata filia̾
fortiter exporib scĩonib insis¬
tente et dicente quia mat si
quidem adsecundas nptia:
noueniss recte nendiearent

Expanded text:
re. Et non solum hoc dubitabatur, sed etiam de ipsa hereditate fratris contra eam filia reluctarienti filio cum ea vocata; filia fortiter ex prioribus sanctionibus insistente et dicente, quia mater, si quidem ad secundas nuptias non venisset, recte vindicaret
Abbreviated transcription (Latin):
nos legisiatoi¬
boromanis cõ¬
tinuam legisi¬
latioms occasionem emergẽ¬
cium c̾anim dabat nanctas
⁊ nos omnem pargem legisia¬

Expanded text:
nos legislatoribus romanis continuam legislationis occasionem emergentium causarum dabat varietas, et nos omnem partem legisla
Abbreviated transcription (Latin):
hinc subicctis mis conscrip¬
simus q̃le ẽqdctiam nunc ẽ¬
igeñs.d hancsane nos uoca¬
uit legẽ. ¶ Tregoria enimsr¬
hinsse dudum iunis etduos
feciise filios. masculum ctfemͣ
res ertimauit oportere nercłi¬
q̃ret cum sinc remum̾atoe nec
eẽ conpetentem in honoremi
dimirteret igiturante nuntia

Expanded text:
hinc subiectis nostris conscripsimus. Quale est, quod etiam none emergens ad hanc nos vocavit legem. Gregoria enim suuisse se dudum virum et duos fecisse filios, masculum et femire aestimavit oportere, no relinqueret eum sine remuneratione nec extra competentem honorem dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
cur⁊ extinguitur noxededic¬
tio.Eediuiso quo directa actõ
noxalis eẽ incipitanam siliber
quibodam effici primolibro
cradidimus. incipit tecume¬
se noxalis actio queañdirec¬
ta fuiss.¶Sisenus  domino
noxiam comisenit.actio nulla
nascitur.namorut dominũ
et cum quiincius pot̾ate ẽ nł¬
nent.aut manumissus fueit
sialienus suus noxiamtibio¬
misitais postea in potestate
incum caum deducta sitinqͥ
consistere nõ potuit. Ideoq lic
exient decua potãte agere nor
potes. Quemadĩn sidominũ
insuum suum aliquid com¬
miserit. nec simanumissusri
alienatus fu̾it. ẜuusullamx¬
toemeẽ dominum hre potest.
lus fa. mascuus et feminisad¬
miscernt.alouaaut homuỹ
conisatio. hunismõiasperita¬
tem recte respuendam eecrsti¬
mauit.⁊ ab usu comum. hoc pe

Expanded text:
 extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si liber quibusdam effici primo libro tradidimus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nascitur: namque inter dominum et eum qui in eius potestate est nunerit aut manumissus fueritsi alienus servus noxiam tibi commiserit et is postea in potestate in eum casum deducta sit in quo consistere non potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, quemadmodum si dominus in servum suum aliquid commiserit, nec si manumissus vel alienatus fuerit servus, ullamtra dominum habere potest. liisfamilias masculis et feminis admiserunt. nova autem hominum conversatio huiusmodi asperitatem recte respuendam esse existimavit et ab usu communi haec pe
Abbreviated transcription (Latin):
xl annorum prinlegionoluz
pfriuinquib eis .c. annorum
progatuiam  constitutionĩa cõ¬
tulcratsiquas planecausas aỹ
hancnram constitutõem a bec¬
cłus cetisqz sacns locis ubicuz¬
qz commotas iudicialis sma
aut transactionum conuento.
tminauit nolumus refrican
s in reliquam ilł bac obici sactõ¬
nem quas  ante hanc  sopitas ⁊¬
octo lustrorum sciletio monen
actenus aut motas tminan ñ
contig̃. ¶ Ilustris igituret ma¬
nifica atictoritas tua quephãc
generalem legem nrastatuti
ctͥntas eclicts ꝓpositis ad om¬
nium notitiam fatiat pucnirei¬

Expanded text:
 annorum privilegio volumus perfrui, in quibus eis centum annorum praerogativam constitutio nostra contulerat. Si quas plane causas ante hanc nostram constitutionem ab ecclesiis ceterisque sacris locis ubicumque commotas iudicialis sententia aut transactionum conventio terminavit, nolumus refricari, sed in reliquum illis hanc obici sanctionem, quas antehaocto lustrorum silentio moveri hactenus aut motas terminari non contigit. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua, quae per hanc generalem legem nostra statuit aeternitas, edictis propositis ad omnium notitiam faciat pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
ulsinouenĩt omma dabit
sifideiussor que excõdempra¬
tõe contincantur msi fiĩt pro¬
uocatum. ¶ Suioreus presto
exquacunq cã nõ fuit⁊ aliu
uent defensionem subire nł¬
la clifferentia in tactiones irẽ
ulpsonales introducenda pt̃
hoc facere. Ita tnut satisdatõe
indicatum solui plitis p̃stet
extimatione. Nemoenim sin
ueterem regulam utiam dic¬
cum est alie̾ne rei sinesatisdai¬
one defensorydoneus intel¬
ligitur que omnia apercius
et᷑ ꝓfectissimeacotiiano iud¬
ciorum usumipis ierum argi¬
mentis apparent quam form¬
mam non soluminhacregia

Expanded text:
erit, omnia dabit fideiussor quae condemnatione continentur nisi fuerit provocatum. Si vero reus praesto ex quacumque causa non fuerit et alius velit defensionem subire, nulla differentia inter actiones in rem vel personales introducenda, potest hoc facere, ita tamen ut satisdationem iudicatum solvi pro litis praestet aestimatione. nemo enim secundum veterem regulam, ut iam dictum est, alienae rei sine satisdatione defensor idoneus intellegitur. Quae omnia apertius et perfectissime a cottidiano iudiciorum usu in ipsis rerum documentis apparent. Quam formam non solum in hac regia
Abbreviated transcription (Latin):
publicummiburanas sunctio¬
nes nummeinsrrrebant Gin
aũt moris eratdomimos totar
summam accipere qexeapreq
lonis  deturcundem sidenissorez
domnnuis sipuiditiolitisrantã
summã infrire qnramnribura
publica facumtutadomms
cm dĩ accipe quatinus ip̃eeã
psouiens publica accipiarsecr¬
nratesaeliqua quantirateque
mredditus puros iemancom
tuto collocanda aliris ñminuz
exspectantenullo piudino sui
colonis  siuedomimis erhmoĩ
siceuissionesiesequestraroe ꝑ
publicarũ sunctomsolonem

Expanded text:
publicum tributarias functiones minime inferebant. Sin autem moris erat dominos totam summam accipere et ex ea plonis detur, eundem fideiussorem dominis sine praeiudicio litis tantam summam inferre, quantam tributa publica faciunt, ut a dodominum accipere, quatenus ipse eam persolvens publicas accipiat securitates: reliqua quantitate, quae in reditus puros remanet, in tuto collocanda et litis terminum expectante: Nullo praeiudicio sive colonis sive dominis ex huiusmodi fideiussione vel sequestratione vel publicarum functionum
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ¶Nommus  antemctiam ꝙͣ¬
lebat legittimos facere silios⁊ adi
caque dedotib sanctita sunt ano¬
bis respiriebat. silii nosentientes.
qi quedam inoppinata uenissẽt
admr̃ẽm corum. ucct uxoremno
legutimamcxistentem aquodam
cognatodunte maligne simulet
doloseagentesmiem occuitaue.¬
runt ne cos facerelimos eẽt patri
possibile et moriente forte matre
matnanimrerum frucrenturuse¬
fructu. ħqd̃ patribdat b̃nfaciens
lextalibritaq resistere. antib lgis
ipos quidem suos facere noluerit
Mulremno. aut no ht penitus añ¬
sic.aut que no appareat. hãt ancez
sccindum q̃ndam legemadm̃m
am nona qdam⁊ nõ  admueta a.
nob̃mn. a. adlimorum ius pducere
ñales pculdubio sius intalib̾ cai¬
precedentib nos admuentus no¬
dus quilibtos adingenuitatem
dednc̾pmandas quidemcos alio
quodamactuadans eis aurcoꝵ
ius. anullorum. posteauo adipaz
deducensñam. que seruum ctlib̾¬

Expanded text:
vit. Novimus autem etiam qulebat legitimos facere filios et ad ea quae de dotibus sancita sunt a nobis respiciebat, filii vero sentientes quoniam quaedam inopinate venissent ad matrem eorum licet uxorem non legitimam existentem a quodam cognato divitiae, maligne simul et dolose agentes matrem occultaverunt, ne eos facere legitimos esset patri possibile et moriente forte matre maternarum rerum frueretur usufructu, hoc quod patribus dat bene faciens lex. Talibus itaque resistere artibus legis ipsos quidem suos facere voluerit, mulierem vero aut non habet penitus, asit aut quae non appareat habeat aut secundum quandam legem ad maam nova quadam et nunc adinventa a nobis via ad legitimorum ius perducere naturales, procul dubio suis in talibus casipraecedentibus nobis adinventus modus qui libertos ad ingenuitatem deducit, praemundans quidem eos alio quodam actu et dans eis aureorum ius anulorum, postea vero ad ipsam deducens naturam, quae servum et libe
Abbreviated transcription (Latin):
libis quor⁊ parentibz quorum
inpotãte sunt nam siquidinhi¬
is ꝓpricobsuatur. sepiratim os¬
tendemus. Sugitur uissudiñ
cum seruo negocium gestum e¬
ritinsolidum pretõ adisusdo¬
minum actionem polucctur. s.¬
qr quia qui ita cc̃bit. fidem dñ
scomudetur. Eadem rone p̃tor
duas alias insolidum actionẽ
pollicetur. quanimalta appilat¬
excitoria.alta institoria exercito¬

Expanded text:
liberis quoque et parentibus, quorum in potestate sunt. nam si quid in his proprie observetur, separatim ostendemus. Si igitur iussu domini cum servo negotium gestum erit, in solidum praetor adversus dominum actionem pollicetur, scilicet quia qui ita contrahit fidem domini sequi videtur. Eadem ratione praetor duas alias in solidum actiones pollicetur, quarum altera exercitoria, altera institoria appellat
Abbreviated transcription (Latin):
posuit⁊quidcum cocius rtig̃¬
cia cui ppositus fuit contratu
fuãt. Ideoantem excicitoriaro¬
catur quia exccitorappellatũ
is adquemcotidianus naui
questus ꝑtinct. Institoria tũc
locum optnz cumqs tabeme
forte. ant cuilibr negociatiom
suum suum p̃posuent ⁊ quidi

Expanded text:
t quid cum eo eius rei gratia cui praepositus erit contractum fuerit. ideo autem exercitoria vocatur, quia exercitor appellatur is ad quem cottidianus navis quaestus pertinet. institoria tunc locum habet, cum quis tabernae forte aut cuilibet negotiationi servum praeposuerit et quid
Abbreviated transcription (Latin):
seratlex ad patronos libero¬
suc corum ꝑtinero eredidrt̃
uetes uoluisse legem⁊ tute¬
las ad eos ꝑtinere cum et a¬
gnatos quos.adḣrditates
uocat eosdem eĩ tutores ẽe

Expanded text:
serat lex ad patronos liberosve eorum pertinere, crediderunt veteres, voluisse legem etiam tutelas ad eos pertinere, cum et adgnatos, quos ad hereditatem vocat, eosdem et tutores e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc non custodicint exsolo affe¬
ctu celebratã nuptias fumas eẽ
sanctimus. ctercis natos legit¬
timos eẽ filios uibemus. ¶Qui
auero legemdudum posumir
p̃cipientem ut siquis uxorem i¬
aliquando sincdo talib accepit
cum effectu niptialiet hancsm̃
ca legib agnita ꝓiccerit. Accipc
cam quartam ꝑtem cius substã¬
cie.et aliam posthane fecimus
legem decnentem.siquis indo¬
catam uxorem paffeccum soly
accepit et usq ad mortem cu
ca uincs pre moriatur accipcit
similiteret camquartam illius
sub stantie portionem. ita tam
q legem disponentes sconusi
iutroq canertalib matrimoĩ¬
is natos filios ce legictmos ⁊ al¬

Expanded text:
hoc non custodierint, et ex solo affehoc non custodierint, et ex solo affectu celebratas nuptias firmas esse sancimus, et ex eis natos legitimos esse filios iubemus. Caput V Quia vero legem dudum posuimus praecipientem, ut si quis uxorem aliquando sine dotalibus acceperit cum affectu nuptiali et hanc sine causa legibus agnita proiecerit, accipere eam quartam partem eius substantiae, et aliam post haec fecimus legem decernentem , si quis indotatam uxorem per affectum solum acceperit et usque ad mortem cum ea vivens praemoriatur, accipere similiter et eam quartam illius substantiae portionem, ita tamen que legem disponentes sancimus, in utroque casu ex talibus matrimoniis natos filios legitimos
Abbreviated transcription (Latin):
speximus melius disponere ca
que dehiis pridem scita sunt. Et
propterea iubemus cos qui ma¬
cimis dignitatibꝰ dccoratisunt
usq ad illustres non alit nupti¬
as celebrare nisidotalia scͥbantr̃
instra. nisitamenaliquis anꝙͣ
mercatur huuismoi dignitatos
ex affectu solo dux uxorem.tale
cnm nuptias antedignitatem
factas et p̃t dignitates legittias
manere precipimus et cebus na¬
tos legitimos eẽ  filios p̾t quam
uero bonorati frint aliqui hui.
dignitatib nisialiter ducerze
uxores nisicum docalib instrie
hanc antem legis subtilitatem
concedimus subicctis nixrcip.
barbaris licet dignitatib hui¬
moidecorati sunt. ut ctiam sub
affectu possint ipiuolentes cõ¬
trabere nuptias. ¶Reliquos. ⁊
omnes p̾teos qui matimis si ẽ
dictum e dignicatibo decorati st̾
cuuus libet sint dignicatis auti
militie  autstudu nquidemuo¬
luenntaut potuount non pro¬
hibemus cum dotalib instr̃is
duccreuxores. ¶Siautemctaz

Expanded text:
erspeximus melius disponere ea quae de his pridem sancita sunt. Et propterea iubemus eos qui maximis dignitatibus decorati sunt usque ad illustres non aliter nuptias celebrare nisi dotalia scribantur instrumenta, nisi tamen aliquis antequam mereretur huiusmodi dignitates ex affectu solo duxit uxorem. Tales enim nuptias ante dignitatem factas et post dignitatem legitimos manere praecipimus, et ex his natos legitimos esse filios; postquam vero honorati fuerint aliqui huiusmodi dignitatibus, non aliter ducere uxores nisi cum dotalibus instrumentis. Hanc autem legis subtilitatem concedimus subiectis nostrae reipublicae barbaris, licet dignitatibus huiusmodi decorati sint, ut etiam nudo affectu possint ipsi volentes contrahere nuptias. Reliquos autem omnes praeter eos qui maximis, sicut dictum est, dignitatibus decorati sunt, cuiuslibet sint dignitatis aut militiae aut studii, si quidem voluerint aut potuerint, non prohibemus cum dotalibus instrumentis ducere uxores; si autem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lr nominaiut locuminquo encn¬
abilis domus. muenianturant
in eodem loco autcuutate plura
oratoria cius dem sc̃iallimagis ⁊¬
domui quepaupiorẽ qd relictuz
basilica nominati sanctunuenit
Sautem intitorio eius. illidetursĩ
autemn intitorio cius repitur
huius mõidomus tune eccłier
cuutatis epo in qua testatordo¬
micilium biuit qd dimissum est

Expanded text:
r nominaverit locum in quo est venr nominaverit locum in quo est venerabilis domus, inveniantur autem in eodem loco aut civitate plura oratoria eiusdem sancti, illi magis domui quae pauperior est quod relictum  civitate basilica nominati sancti, invenitur autem in territorio eius, illi detur. Si autem neque in territorio reperitur huiusmodi domus, tunc ecclesiae civitatis, in qua testator domic
Abbreviated transcription (Latin):
fixcrit crucem. Siu̾osemel cepent
aut nouam edificaitbasilicam.
aut uct̾em renouare moĩs oibo¬
compellaturabtissimo locorum
cp̃o. ⁊ yconomis cius. etciuili in¬
dice eam expłe ⁊ sus distulentb
morientehrdes cius opus ĩcho¬
atum adimpleant. ¶Siquis in
ẜit siue clicis sanctissimo locorũ
epo subiacentib. inbemus hanc
domumautsubrirbanum.anp̃¬
dium ubitale aliquid delinquit
loci illius scissimecccłie undicari
pdoamabilem ep̃ms yconomũ¬
eus et cuulem iudicem locorum.
suio nesciente locorum domioci
curatores autconductores aut
empbiteote contranum aliquid
excenpmisint dominum qdem
loci nullum preiuditium autdi¬
spendium substinere. Sos. iutem
qui hoc fecenint aut fipmiscrunt
ex prouintia ubihoc cominissu
ẽexpelli reb corum locullius scis¬
tum reliquent. iubemus eccliam
locunquo testatordomiciliumba¬
buent.accipe qddimissum ẽ siq
autemunum sc̃orum brdem sco¬
ẜitant legarũ ei reliquent. onspa¬

Expanded text:
fixerit crucem. Si vero semel coeperit aut novam aedificare basilicam aut veterem renovare, modis ompellatur a beatissimo locorum episcopo et oeconomis eius et civili iudice eam explere, et si is distulerit, hoc moriente heredes eius opus incohatum adimpleant. Caput VIII serit sine clericis sanctissimo locorum episcopo subiacentibus, iubemus hanc domum aut suburbanum aut praedium, ubi tale aliquid delinquitur, loci illius sanctissimae ecclesiae vindicari per deo amabilem episeius et civilem iudicem locorum. Si vero nesciente locorum domino eius curatores aut conductores aut emphyteotae contrarium aliquid exerceri permiserint, dominum quidem loci nullum praeiudicium aut dispendium sustinere, eos autem qua hoc fecerunt aut fieri permiserunt ex provincia ubi hoc commissum est expelli, rebus eorum loci illius sanctistum reliquerit, iubemus ecclesiam loci in quo testator domicilium habuit accipere quod demissum est. Si quis autem unum sanctorum heredem scripserit aut legatum ei reliquerit,
Abbreviated transcription (Latin):
testatorbunt domicilium pcipcrt
casdemres. et cius cuutatis pau¬
pib crrogare.Si autemprore¬
demptione captiuorumaliqd
relinquaturet non nominatun
testatordixit ꝑ quam opteat fi
sic iubemus res ad h relictas lo¬
corum cp̃m et cis yconomos
accipere. et biius moĩpium cp
implen inomniboenim calib
piis noluntatib scissimorum¬

Expanded text:
testator habuit domicilium percipere easdem res et eius civitatis pauperibus erogare. Si autem pro redemptione captivorum aliquid relinquitur, et non nominatim testator dixerit, per quem oporteat fieri sic iubemus res ad hoc relictas locorum episcopum et eius oeconomos accipere et huiusmodi pium opus implere In omnibus enim talibus piis voluntatibus sanctissimo
Abbreviated transcription (Latin):
usa pccdant l prccipue a testorib
tasunt. adimplere inbemus coc
omnc lucium relictum cis. ibco
quiboc precepit. amute⁊ locoru¬
tiboaugmentis mediitemporis
et memorato lucro undicart. ⁊ q̃
testator disposuit. ad implere. Sci¬
entes quiasi neglexennt probuis

Expanded text:
sa procedant, licet praecipue a testatoribus ta sunt adimplere, iubemus eos omne lucrum relictum eis ab eo qui haec praecepit amitaugmentis medii temporis et memorato lucro vindicare et quae testator disposuit adimplere, scientes quia, si neglexerint, pro his
Abbreviated transcription (Latin):
liceat ⁊ scissimo cius metro polite
becommaerige et complere ⁊ oĩ
aliilicentiam sit huius moimo¬
uere questionem. et studere ut mõi
relictam sibi subam non sufficc
ad ista precipimus omnifalcidi¬
auacantequicquid inuenitiur ĩ
tili substantia proficere ꝓuissioe
scissimilocorum cp̃i ad cas quibꝰ
relictumc. ¶ Si autem łgatum
abaliquo io pias reliquiturcas
iubemus intramẽses sex abin¬
sinuationetesti numerandos h
mois omnib prcbi quib relic¬
tum ẽ. Si autem distulennr qui
inhoc honoratisunt hiius moi
prebelegatum et fructumctusa.
⁊omẽ legitimum erigant ang¬
mentum Atempore mortis cius.
qui h itliquid ¶ Siautemande
legatum cuilibet ucnabilidonir¬
i relinquatur siquidem quihoc
dart iussi sunt.aut locus erquo

Expanded text:
t sanctissimo eius metropolitae haec omnia exigere et complere, et omni alio licentia sit huiusmodi movere quaestionem et studere, ut modirelictam sibi substantiam non sufficere ad ista, praecipimus omni Falcidia vacante quicquid invenitur in tali substantia proficere provisione sanctissimi locorum episcopi ad causas quibus relictum est. Si autem legatum ab aliquo ad pias causas relinquitur, iubemus intra menses sex ab insinuatione testamenti numerandos hoc modis omnibus praeberi quibus relictum est. Si autem distulerint qui in hoc onerati sunt huiusmodi praebere legatum, et fructum et usuras et omne legitimum exigantur augmentum a tempore mortis eius qui hoc reliquit. Si autem annale legatum cuilibet venerabili domui relinquatur, si quidem qui hoc dare iussi sunt aut locus ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
chii aut orpbanotrophii. aur
norocomu au taltius reuende
domus innouissima uolunta¬
tatefidisposuentoratoruum q¬
dem intra.x: annos complen iu¬
bemus ꝓuidentia locorum cp̃i
etcuulis iudicis xenodochium
utaut ꝑ thochium aut aliamxe¬
aut aliam quam libet uenerabi¬
lem domum atesta toredisposi¬
tamfien. iubemus cos domum
uit compare. autlocare ubipo¬
sunt queuissasunt ad implere.
doncebuius moĩdomus ueya¬
bilis expleaturetsi quidem ipe
testatordecitir qui debeant xe¬
misit iubemus moĩs omnibu
heredes cuis que abcodifinita⁊
suntad implere.locorum beatis¬
simis cpis inspicientib sigub̾¬
natio iecte ꝓcedit. ⁊ sun uenint ñ
utiles cristentes rectores licenti
ambntibo sincdampno alios ꝓ
cis optunos efficore. ¶Siquis

Expanded text:
chii aut orphanotrophii aut nosocomii aut alterius reverendae domus in novissima voluntate fieri disposuerit, oratorium quidem intra quinque annos compleri iubemus providentia locorum episcopi et civilis iudicis, xenodochium autem et ptochium aut aliam veum aut quamlibet venerabilem domum a testatore dispositam fieri, iubemus eos domum aut comparare aut locare, ubi possunt quae iussa sunt adimplere, donec huiusmodi domus venerabilis expleatur. Et si quidem ipse testator decreverit, qui debeant xemiserit, iubemus modis omnibus heredes eius quae ab eo definita sunt adimplere, locorum beatissimis episcopis inspicientibus, si gubernatio recte procedit, et si invenerint non utiles existentes rectores, licentiam habentibus sine damno alios pro eis opportunos efficere. Caput XI
Abbreviated transcription (Latin):
gitum sit ant alicui uenabiliu
renodochioruaut aliisreuẽn¬
tissimis domib. aut cuilib ipa¬
nim impialium domunim aut
patrimonoautsacris puatis
q̃ merito postsupnum honorez
secundolocosunt poĩta. nec si
aliquib indicib aut inpoten.¬
catupõitis.ant ominosõ nos
constitutis hominibr. s: omnes

Expanded text:
t alicui venerabilium xenodochiorum aut aliis reverentissimis domibus, aut cuilibet ipsarum imperialium domuum aut atrimonio aut sacris privatis, quae merito post supernum honorem secundo loco sunt posita, nec si aliquibus iudicibus aut in potentatu positis aut omnino sub nos constitutis hominibus: sed omne
Abbreviated transcription (Latin):
at añt nulł pninti alib cinguli
molentos nullontens primlio
ul pot᷑ate aut formanisi forte sa¬
cranra pragniatica forma occa¬
sionc publice cac pecdens exbi¬
bitum hicqmpiam infernpre¬
cipiat. ant crlege h̾faciente q̃ le
c̃ supappelloniblicctetiam h̃
cx muita  parte curanimus ply¬
nmos maiorum indicum inꝑ
uintiis appellonum consticiẽ¬
tes. ut ap̾ulos magis appellatõ
ciuitate hanc dñtes institiele¬
gem .adbuc pocuis faciemus cã
uistiorem. si millipmutamus

Expanded text:
at autem nullus provincialibus cingulis violentos, nullo utens privilegio aut potestate aut forma, nisi forte sacra nostra pragmatica forma occasione publicae causae procedens exhibitum hic quempiam fieri praecipiat, aut lex hoc faciat quale est super appellationibus, licet etiam hoc ex multa parte curavimus, plurimos maiorum iudicum in provinciis appellationum constituentes, ut apud illos magis appellatio,civitate. Hanc dicantes iustitiae legem adhuc potius faciemus eam iustiorem, si nulli permittamus
Abbreviated transcription (Latin):
tanedifficet⁊usq adspatium
nilesionem ꝯstinat panetes. et
uelum exq̃dampictura talemi
extendens machiatoem priua¬
tonem aspectus ampiat sic̾eĩm
eos qui alica dirpunt recte ao¬
usamur⁊ pea dignes putamu¬
⁊ita h molientes nich̾nichoni¬
ci malitia corum qui alienasre

Expanded text:
aedificet et usque ad spatium ni laesionem construat parietes et velut ex quadam pictura talem extendens machinationem privationem aspectus arripiat. Sicut enim eos qui aliena diripiunt recte aversamur et poena dignos putamus, ita et hoc molientes nihilo minores malitia eorum qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ausam ꝙdolose fit ĩ
hac regia cinitate cĩ¬
cadomuuzedifitia
cohibere ⁊ emdare Ix¬
stum cdnnusq enim certis mer¬
suns distare domos abiniucem
aric. quidam enim .c. pedum reli¬
qntes insuram autetiam paniꝵ
aliquid huic adelẽtes deinde edisi¬
cantib nich aliud h̾ntes s tamꝙͥ
aliqdnclumtenduntacum abst¬
tulerint maris aspectum pomẽz¬

Expanded text:
uae dolose fit in hac regia civitate circa domuum aedificia cohibere et emendare iustum credimus. Quia enim certis mensuris distare domos ab invicem arte. Quidam enim centum pedum relinquentes mensuram aut etiam parvum aliquid huic addentes deinde aedificant ibi nihil aliud habentes, sed tamquam aliquod velum tendunt, et cum abstulerint maris aspectum pe
Abbreviated transcription (Latin):
nint nob⁊phanc sacram decla¬
rata sunt legem tuam celsirudo
mhac felicissima cinitate operi
t̾minoq ꝯtraderea in ppetuum
una cum obedienti offõẜuãi fe¬

Expanded text:
t per hanc sacram declarata sunt legem, tua celsitudo in hac felicissima civitate operi terminoque contradere et in perpetuum una cum oboedienti officio servare fe
Abbreviated transcription (Latin):
niis deputatisut decanorũ p¬
tis auguste ⁊ cursorum partis
auguste. offitio uirorum eri¬
specrabilium ducum palestiẽ
disubie pentapolcos utnusq¬

Expanded text:
riniis deputati sunt, decanorum partis Augustae, cursorum partis Augustae, officii virorum spectabilium ducum Palaestinadis, Libyae, Pentapoleos, utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
dorum prountiauum cã
canomeasnecc̃itares ca condi¬
tione qua cunctos uolumus sḃ¬
stiriesz excessir occasionissionez
qñquidemñlocis solitis srumi¬
ta qexdiũsis  sunrsaltibz conne¬
henda trahanturseteonsq por¬
tentur quo grauc atqdampno¬
sum est pronehere prom̃ spectab¬
ilis sinceritas tua remeantemi
inhiisdem locis implere faciat ⁊¬
proprias functiones quibus ã¬
teafrumenta prebebant. Imꝑ.

Expanded text:
dorum provincialium causa canonicas necessitates ea condicione, qua cunctos, volumus sustinere. Sed excessit occasio iussionem, quandoquidem non locis solitis frumenta quae ex diversis sunt saltibus convehenda trahantur, sed eo usque portentur, quo grave atque damnosum est provehere. Proinde spectata sinceritas tua rem eandem in isdem locis implere faciat proprias functiones, quibus antea frumenta praebebat. a.
Abbreviated transcription (Latin):
alimenta pecorib subiministrat
usurpandi paraue diligẽtia de¬
rogetursynec aliamuiam cun¬
diquisqmb̾at facultatemisiꝑ
quancursus publieusstare di¬
gnoscirur Erceptaudelz tua sub¬
ussima sede cucursus publicus
⁊ proficiscendi ꝑeumima ⁊ubi¬
ulentur⁊tamiudices. qyã
custodes publici cursus minim
euectionimserumẽpublicoi
cursu uticonatussicubireptus
siquidem dignirate predẽs sir de
eius nomine ad prudenniam ru
⁊ magimofficiorum refemadỹ¬
sus ceteros no protinus indig¬
to competens excendae quosi
sincentas tua proloco  graduq
nulitie ibidem cohereeri possei

Expanded text:
alimenta pecoribus subministrat, usurpandi paraveredi licentia derogetur. Sed nec alia via eundi quisquam habeat facultatem, nisi per quam cursus publicus stare dignoscitur: excepta videlicet tua sublimissima sede, cui cursus publicus et proficiscendi per eum liulentur, et tam iudices quam custodes publici cursus minimeevectioni insertum est publico cursu uti conatus sit, ubi repertus si quidem dignitate praeditus sit, de eius nomine ad prudentiam tuam et magistrum officiorum referri. Adversus ceteros vero protinus indignatio competens exercenda est, quos sinceritas tua pro loco graduque militiae ibidem coerceri posse
Abbreviated transcription (Latin):
ascriniis ponticedioceseosem¬
ituntur. qd in hiisdeminstrũ ti
solumnumarium cisdem dioc¬
escos ciusq̃ duitorem cartulaĩ¬
um subscrib̾e magiiitudotuadis¬
posiutitautsiquis huiuslegis
fiut uiolatumnumani quidem
tamsugradus qmsollempnita¬
rum sciusolatiorumumusi. anni¬

Expanded text:
scrinio Ponticae dioeceseos emittuntur, quod in isdem instrumentis solum numerarium eiusdem dioeceseos eiusque adiutorem et chartularium subscribere magnitudo tua disposuit: ita ut, si quid huius legis fuerit violatum, numerarii quidem tam gradus sui quam sollemnitatum seu solaciorum
Abbreviated transcription (Latin):
boffirii tuc celsitudinis depoãt
militiam prebeatmr⁊ eustoditũ
siuussedignoscitur: bec suphonce
quoꝙ commitiuc digniratis
uinorumulapicum scĩone ade¬
adem dignitatem adipiscenda
⁊ pruulua camq sequentia suf¬
fitiant. ¶Itatnur primiordim
commitiuam piitenocutioe
cuidem potatis mereantur⁊d̾
primiscrinius ⁊ numarius seri¬

Expanded text:
udinis deponunt militiam, praebeatur, custoditum fuisse dignoscitur, hoc super honore quoque comitivae dignitatis vinorum apicum sanctione ad eandem dignitatem adipiscendam et privilegia eam sequentia sufficiat: ita tamen, ut primi ordinis comitivam per interlocutionem eiusdem potestatis mereantur primiscrinius et numerarius scri
Abbreviated transcription (Latin):
nimus uiam ꝑquam⁊ ma¬
numissor⁊socius cius:⁊qli
btatem acccpit nĩo fruant
bnfitio libtate cum effectu
pccedeteerrus fanore ⁊anti¬
quos legis latores multa⁊

Expanded text:
nimus viam, per quam et manumissor et socius eius et qui libertatem accepit nostro fruantur beneficio, libertate cum effectu procedente cuius favore et antiquos legislatores multa
Abbreviated transcription (Latin):
contesterur⁊ pata sit hocsolucre
isqui suscipe postulatur ꝓximu
aldonationis inserimus itauł
siuoliut dares pcepturus exsty¬
diorecusauit pceproneidamys
ci annupuial doatoismiosolrto¬

Expanded text:
contestetur et parata sit hoc solvereis qui suscipere postulator, proximus alis donationis inferimus, ita vel si voluerit dare et percepturus ex studio recusaverit perceptionem, damus ei antenuptialis donationis mat
Abbreviated transcription (Latin):
emptori bone fidei actione dep
tio contra uenditorem ꝯpeten¬
te¶Callidis insup mach
tes qui pretio accepto quasi
sub colore inuestiture quam
sibi licere dicunt feuda dant.⁊¬
inalios infferunt. netalc sigm

Expanded text:
emptori bone fidei de pretio actione contra venditorem competente. Callidis insuper quoiantes, qui pretio accepto quasi sub colore investiture, quam sibi licere dicunt, feuda vendualios transferunt, ne tale figm
Abbreviated transcription (Latin):
iepserunt pecunulium uid¬
rilegatum. cum ratiomibu
redditis libeẽ iissus ẽ⁊ exe¬
oreliquas inferre. Idem ixp¬
serunt peculiolegato.non
uiden iorelictum ut petitõ¬
nembat peccume. quam ir
rones dominicas impẽcdit.
¶Tamaut corpales res ꝙ̃
incorꝑales legan possunt.
ideo. id qd defuncto. debetur.
põt aliciulegan ut actione
suas hr̃s legatano prestet nͥ
exegent mnus cestator pec¬
cumamnam hoc cãu legatỹ
excinguitur. s tale legatum
ualet dampnas esto brsne
domum illius reficere. uł il¬
lum ete alienolibare ¶Si i
res legetur electio legarii.ẽ.
nisi alud testator dixerita.
¶Optionis legatum id est
ubitestator ex serius siusi
ulaliis reb optart legataĩ¬
um uisserat hebat in se con¬
ditionemaideo nisi ip̃e iga¬
tanus uinus optauerat ad
brdem legatum nõntrans¬
mittebat᷑. S ex constitutoẽ¬

Expanded text:
ipserunt, peculium videri legatum, cum rationibus redditis liber esse iussus est et ex eo reliquas inferre. 2 serunt, peculio legato, non videri id relictum, ut petitionem habeat pecuniae quam in rationes dominicas impendit.Tam autem corporales res quam incorporales legari possunt. et ideo quod defuncto debetur potest alicui legari, ut actiones suas heres legatario praestet, nisi exegerit vivus testator pecuniam: nam hoc casu legatum extinguitur. sed et tale legatum valet: ‘ damnas esto heres domum illius reficere ’ vel ‘ illum aere alieno liberare ’. Si res legetur, electio legatarii est, nisi aliud testator dixerit. Optionis legatum, id est ubi testator ex servis suis vel aliis rebus optare legatarium iusserat, habebat in se condicionem, et ideo nisi ipse legatarius vivus optaverat, ad heredem legatum non transmittebat. sed ex constitut
Abbreviated transcription (Latin):
mamrecessisse q̃reuqm portioe
que apudcum resedent m̃sfemi
adydoneumopportebit quodi
siquis piam debitor reipublice
cuutatis  fisconyolocum secerit
tus⁊ iptadiuorum constitur¬
onesque m̃snullam debere
molestiam iubstineqdsiquis
debitorum nõcomparucrir ut
certe ita omiia sua consumpfit

Expanded text:
mam recessisse, etiam reliquam portionem quae apud eum resederit transferri ad idoneum oportebit. Quod si quispiam debitor rei publicae civitatis fisco nostro locum fecerit, scripta divorum constitutionesque nostras nullam debere molestiam sustinere. Quod si quis debitor non comparaverit vel certe ita omnia sua consump
Abbreviated transcription (Latin):
comisint. S siquidem arma¬
taiuus arguatur. deportatio ei
exlege uilia dem publica irro¬
gatur.Suiosinearmis ĩteiã
ptembonorum publicato
imponitur. suiant piumxꝓ¬

Expanded text:
commiserint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur: si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publicatio imponitur. sin au
Abbreviated transcription (Latin):
bine deiectis.longeminora¬
ut detenorẽẽ cepent emptori
dampnum ẽ. cu necc̃e ẽlicet
rem non fuiͣt nactus precium
soluẽ. Quid quidenim sindo¬
lo et culpauenditoris accide

Expanded text:
bine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui necesse est, licet rem non fuerit nactus, pretium solvere. quidquid enim sine dolo et culpa venditoris accid
Abbreviated transcription (Latin):
fortunc qui testan uoluentisi
ueroliber affictiu consticutũ
siquidem exnatuntate impleat̾
quidem testimonium disputat¬
uatarationent si appanicrat for¬
cunc seruiuis esse ciuis testimoni¬
umac sincq datum fuerit ita sit
siolibertum sedicat compcila¬
tiur demonstrart primum instri¬
mentum in quolibertatem pcir¬
cepent ccsic testetur. Sincrom
aua prouincia lberrate dicae ꝑ¬
ceptamautnonesse impromp¬
trisibi probationes eth euident
uiraucrit testatio quidemsorri¬
bucun non demonstratoneroi
manumissionis instrumcnto
isqui deduxit cum nonutetur
cuis cestimonio.

Expanded text:
rtunae qui testari voluerit, is vero liber affirmetur constitutus, si quidem ex nativitate, impleatur quidem testimonium, disputatvata ratione, ut si apparuerit fortunae servilis esse, eius testimonium ac si neque datum fuerit ita sit. Si vero libertum se dicat, compellatur demonstrare primum instrumentum in quo libertatem percepit, et sic testetur. Sin vero in alia provincia libertatem dicat perceptam aut non esse in promptu sibi probationes, et hoc evidenter iuraverit, testatio quidem scribatur, non monstrato vero manumissionis instrumento is qui deduxit eum non utetur eius testimonio.
Abbreviated transcription (Latin):
conuciet. ut. nisuta factũ sit
ut ꝯprehensumẽ committẽ¬
tur penestipulatio:: cius cu¬
ius mchintest penam ei cu
scipulatur quis no uiud in¬
spicitur quidintsit eius. s q̃
sit quantitas in coditior stip¬
pulatois crgo siquis stiplet
titodmri. nicħagit. S⁊ si addiq̃t
penam nisi dedens. tot aure¬
o dare spondes. tunccomit

Expanded text:
conveniet, ut, nisi ita factum sit, ut comprehensum esset, committetur poenae stipulatio etiam ei cuius nihil interest: poenam enim cum stipulatur quis, non illud inspicitur, quid intersit eius, sed quae sit quantitas in condicione stipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos dare spondes? ’ tunc commit
Abbreviated transcription (Latin):
quedam fienquedam no fie¬
ri.una eademq conceptioe
stipuletur. clausulaent hui¬
moiadicienda.siadusus ca
fẽmerit. siuc quidita factur
nonent.tuncpene nommie
xaureos durespondes. dedy¬

Expanded text:
quaedam fieri, quaedam non fieri una eademque conceptione stipuletur, clausula erit huiusmodi adicienda: ‘ si adversus ea factum erit sive quid ita factum non erit, tunc poenae nomine decem aureos dare spondes?
Abbreviated transcription (Latin):
omnib mois iudicibꝰ hos t̾di
et penam substinerequam dig̾
sunt.quiscissima loca uiolare p¬
sumunt. Quis enim ibi delinqd
ubisalutem pctat. Et generalitẽ
disponimus ut siquĩs inucint
suamurorem. antfiliam. aune¬
potem. autsposam inuencrandi
locis cum aliquo loquentem et
suspicatus fiut tiipis gratic ea
eos colloqui tradat cos defenso
naut alus cius scissimc ecclic i
clicis utipisuo piculo utiasq
psonas diusecustodiant. don
iuder eos accipiatet secundum
leges cãs discernat. ¶Que igit
ppresentem etimppctuum uali¬
turam legemnra diffinuut traz¬
quillitas in omnibꝰ predictis:
modum aut iuditialidecrcto. ax
amicaliconuentione decisa sũt
saigitur eteminentissimma aucta
cua. In hac quide indita cuutate
cdictis ꝓpositis. ad notitiam pdr¬
cat uniusorum. improuintusi
autem ꝑ precepta ad clanssimoe
puintiarm uidices  destinata ħ
omnib faccre manifesta festin.
ut nullus perntus ignoret que

Expanded text:
 hos iudicibus tradi et poenam sustinere, qua digni sunt qui sanctissima loca violare praesumunt. Qui enim ibi delinquit, ubi salutem petet? Et generaliter disponimus, ut si quis invenerit suam uxorem aut filiam aut neptem aut sponsam in venerandis locis cum aliquo loquentem et suspicatus fuerit turpis gratia causae eos colloqui, tradat eos defensori aut aliis eius sanctissimae ecclesiae clericis, ut ipsi suo periculo utrasque personas divise custodiant, donec iudex eos accipiat et secundum legis causam discernat. Quae igitur per praesentem et in perpetuum valituram legem nostra definivit tranquillitas, in omnibus praedictis nondum aut iudiciali decreto aut amicali conventione decisa sunt, sa igitur et eminentissima auctoritas tua in hac quidem inclita civitate edictis propositis ad notitiam perducat universorum, in provinciis autem per praecepta ad clarissimos provinciarum iudices destinata haec omnibus facere manifesta festinet, ut nullus penitus ignoret
Abbreviated transcription (Latin):
sis quatimus eusti tradanturut
debeant substineretormentumi
ẜin leges que int̾icunt adultos
a sanctissimis eccliis uindicannl
lamncq inboc aliam uidice que¬
rentedcad ultio probationem ni¬
sitres sicutuam supradiximusi
concestatocs.busenim tubr con
contestationib ostensis omĩb̾
moĩs illi sicuti ad ult̾ii punient᷑.
non enim debent huius mõiper
xcrunt.namsicos qui alibi rapi¬
nas mulicrumantad ultia con¬
mitunt.et ad orationum conxs
confuguintabeis iudican nic
leges non sinritquoillqu ip¬¬

Expanded text:
tis, quatenus ei isti tradantur, ut tis, quatenus ei isti tradantur, ut debeant sustinere tormentum secundum leges quae interdicunt adulteros a sanctissimis ecclesiis vindicari, nullam neque in hoc aliam iudice quaerente de adulterio probationem nisi tres, sicut supra diximus, contestationes. His enim tribus contestationibus ostensis omnibus modis illi sicut adulteri punientur. Non enim debent huiusmodi persxerunt. Nam si eos qui alibi rapinas mulierum aut adulterium committunt et ad orationum domos confugiunt ab eis vindicari nostrae leges non sinunt, quomodo i
Abbreviated transcription (Latin):
suc uxorisiquidem insuadomo
aut ipius uxoris antad uli.
cclicentiam manto propriis i¬
monib talcmꝑimert nulluz
piculum exboc formidanti. ar
¶Siauttm in alio loco talem
uucnerit cum sua uxoreloq to
non minus trib testib fide dig
conuocatis ꝑquos probare pos¬
sit quia cumcum sua uxore co¬
pit uidici tradere cumina exami¬
nati.illum uero proucritateco¬
gno seentem posttres exscrpto
contestationes cum talimulre
cum inuentum talci quidemi
tamquam er hocsolo adulte
cuminisubiacentem nulla alia
iationc quesita punire licentiaz
ita compenuntur aliqui mpiiũ
Ictiam in uenciandis domib pre¬
sumant intalibose misccri sccłib̾
et ibi depeccatis tractare ubi con¬
sucuerntdni timcntes peccato¬
iim ueniam  postulare. Iubemus
utsiquis ta les inueniaturin lo¬
cisuenciabilibo aliene uxoride
qua insuspitione ẽ. post tres sic̃i
dictumẽ contestationes loquii
licentiamcẽcius manto utiasq
psonas  defensori eccle aut alis

Expanded text:
suae uxori, si quidem in sua domo aut ipsius uxoris aut adulteresse licentiam marito propriis manibus talem perimere nullum periculum ex hoc formidanti. Si autem in alio loco talem invenerit cum sua uxore loquentem, non minus tribus testibus fide dignis convocatis, per quos probare possit quia eum cum sua coniuge comperit, iudici tradere crimina examinanti, illum vero pro veritate cognoscentem, post tres ex scripto contestationes cum tali muliere eum inventum, talem quidem tamquam ex hoc solo adulterii crimini subiacentem nulla alia ratione quaesita punire, licentiam ita comperiuntur aliqui impii, ut etiam in venerandis domibus praesumant in talibus se misceri sceleribus et ibi de peccatis tractare ubi consueverunt deum timentes peccatorum veniam postulare, iubemus, ut si quis talis inveniatur in locis venerabilibus alienae uxori, de qua in suspicione est, post tres, sicut dictum est, contestationes loqui, licentiam esse eius marito utrasque personas defensori ecclesiae aut aliis