comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incertas partes per processum. et disceruit a noo¬
te per lucis sue splendorem: similiter luna ⁊ stal¬
le diuidunt noctem. Tempus distinguitur per
solem quod modo necessarium est ad reparati¬
onem generis humani cum enum tempꝰ sit
successio mutabilitatis. necesse est eam eẽ mͦ.
ut homo de hoo statu imperfectionis ꝑuenat
ad immutabilitatem et perfectionem̃. ad qmͣ
cum per uentum fuerit non erit mutatio neces¬
saria sed potius mala. mutatio enim a perfecti¬
one: in perfectionem relabitur. Et sint ĩsigna.
minandi metendi. tranffretandi. et huiꝰmodi.
Non enim ĩ portant necessitatem aliquã ani¬
nus nr̃is ut auferant lib̃m arbitrium inclinã¬
to eos ad quaslibet actiones sicut fubulantu
genelliaci. Uerum est tamen quia quodammodo
corporib dominantui: Tria enim mire uirtutis
et efficatie fecit deus in creatures. Herbas. lapides.
stellas. Hecbe enim frigefaciunt et calefaciũt

Expanded text:
in certas partes per processum, et discernit a nocin certas partes per processum, et discernit a nocte per lucis suae splendorem, similiter luna, et stellae dividunt noctem. Tempus distinguitur per solem, quod modo necessarium est ad reparationem generis humani: cum enim tempus sit successio mutabilitatis, necesse est eam esse modo, ut homo de hoc statu imperfectionis perveniat ad immutabilitatem, et perfectionem, ad quam cum perventum fuerit, non erit mutatio necessaria, sed potius tunc fit mala: mutatio enim a perfectione in imperfectionem relabitur. Et sint in signa,minandi, metendi, transfretandi et hujusmodi. Non enim important necessitatem aliquam animis nostris, ut auferant liberum arbitrium, inclinando eos ad quaslibet actiones, sicut fabulantur genethliaci. Verum est tamen, quod quodammodo corporibus dominantur. Tria enim mirae virtutis et efficaciae fecit Deus in creaturis, herbas, lapides, stellas. Herbae enim frigefaciunt, et calefaciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. ignis aeris. aquie. Abyssum: concauitatem. Uel
aliter. nebulam. abyssum. et tenebras absentiam lu¬
cis. Et sp̃s dei ferebutur super aquas. Spiritum dĩ
uocat eius intentionem qui quasi artifex oꝑi for¬
mando preerat. aquas uocat nebulam illam ꝓpt̾
mobilitatem. et ita eamdem rem modo abyssum.
ꝓpcet ꝓfanditatem. modo tenebras propter abseu¬
tiam lncis. modo aquas propter mobilitatẽ ap¬
pellat. Nota quod terra et aeri non mutaue¬
runt priora loca sicut. ignis. et aqua. propterea
quia terra et aere ubiq indiget humana nat᷑a.
Terra: ut sustentetur. aere: ut trahat et enittat
flatum quo uita subsistit. Calore uero ignis. ⁊
aque humiditate. non semper egeti Fiant lu¬
minaria in firmamento celi. Etce incipit dicere
de ornatu trium sequentium dierum. post distĩc¬
tionem trium precedentium. et primum de or¬
natu superiorum dicit. Sicut sol diem inchoat
et terminat per ortum et occasum. et distinguit

Expanded text:
torum, ignis, aeris, aquae; abyssum concavitatem. Vel torum, ignis, aeris, aquae; abyssum concavitatem. Vel aliter: nebulam, abyssum, et tenebras, absentiam lucis. Et spiritus Dei ferebatur super aquas. Spiritum Dei vocat ejus intentionem, qui quasi artifex operi formando praecerat, aquas vocat nebulam illam propter mobilitatem: et ita eamdem rem modo abyssum propter profunditatem, modo tenebras propter absentiam lucis, modo aquas propter mobilitatem appellat. Nota quod terra et aer non mutaverunt priora loca, sicut ignis et aqua, propterea quia terra et aere ubique indiget humana natura: terra, ut sustentetur; aere, ut trahat et emittat flatum quo vita subsistit. Calore vero ignis et aquae humiditate non semper eget. Fiant luminaria in firmamento caeli. Ecce incipit dicere de ornatu trium sequentium dierum post distinctionem trium praecedentium: et primum de ornatu superiorum dicit: Sicut sol diem inchoat, et terminat per ortum et occasum, et distinguit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et luna de aetra materia. fucte sunt ⁊
tantum relucent. et non lucent. Quinto die
pisces et aues de aguis facti sunt. Unde illud
ꝑtim remittis gurgiti partim leuas in aera.
Sexta die produxit terra animalia diuersige¬
neris. in eadem factus est homo ad ymaginẽ
⁊ similitudinem dei. Et merito post omnia fig
est homo qui omnib preferendus erat. Heo sũt
opera sex dierum. Trib prinuis dieb deus cuncta
in materia creauit et ordinauit. trib u̾o sequẽ¬
tib diẽb ornauit sed modo ueniamus ad litt̾am.
puncpio chͤunt deus
celum et terram. Tria superiora elemẽta
celum uocat. Cerra autem enat inanis ⁊ uacrua.¬
N Inanus a seminib. uacua a germinib uel manie
propter concauitatem. Uacua: quia intanta cõcautꝰ¬
tate terre non erat nisi aer et nebula. Tenebre aũt
erant super faciem abyssi. Tenebras possimus dicere
nebulam illam. salicet cõmixtionem trium demen¬

Expanded text:
sicut, et luna, de aerea materia factae sunt, et sicut, et luna, de aerea materia factae sunt, et tantam relucent et non lucent. Quinta die pisces et aves de aquis facti sunt; unde illud: partim remittis gurgiti, Partim levas in aera. Sexta die produxit terra animalia diversi generis: et in eadem factus est homo ad imaginem, et similitudinem Dei. Et merito post omnia factus est homo, qui omnibus praeferendus erat. Haec sunt opera sex dierum. Tribus primis diebus Deus cuncta in materia creavit, et ordinavit: tribus vero sequentibus diebus ornavit. Sed modo veniamus ad litteram.ncipio creavit Deus coelum, et terram. Tria superiora elementa coelum vocat. Terra autem erat inanis et vacua Inanis a seminibus; vacua a germinibus; vel inanis propter concavitatem: vacua, quia in tanta concavitate terrae non erat nisi aer et nebula. Tenebrae autem erant super faciem abyssi. Tenebras possumus dicere nebulam illam, scilicet commistionem trium elemen
Abbreviated transcription (Latin):
autem ueri sinulius iusum est quod uapora¬
liter suspense ad sinulitudinem uaporis. s fu¬
mi uel nebule ibi consistant. Tercia die ꝯgre¬
gate sunt aque in locum unum .i. alueum
propuum. et abyssum matricem aquarum.
uel locum magni maris. et omnium alioꝵ.
uel subterraneam. concauitatem. unde ꝑ tra¬
cones .i. ductus subterraneos flumina deriua¬
ta sunt. et sub terra et super terram. ⁊ arida
apparuit. et accepit nim germinandi. In qrͣ¬
todie de luce siue igne predicto meliorando eũ
forma et splendore fecit solem. Quod de supͣ me¬
morato igne fattus sit sol. inde conicimus quia
de lege factum est quodam modo euͣngelium et
in nuptiĩs de aqua uinum. sicut enim per sig¬
nificantia aliquando compre hendimus ueri¬
tatem significatoꝵ. ita econtra ꝑ significata
et hic et alibi. sepe possumus conicere u̾tatem
significantium. Solus sol propriam lucem
⁊ solus de igne factus est. cetere stelle omnes

Expanded text:
autem verisimilius visum est quod vaporaautem verisimilius visum est quod vaporaliter suspensae, ad similitudinem vaporis scilicet, fumi vel nebulae ibi consistant. Tertia die congregatae sunt aquae in locum unum; id est alveum proprium, et abyssum matricem aquarum, vel locum magni maris et omnium aliorum, vel subterraneam concavitatem. Unde per tracones, id est ductus subterraneos flumina derivata sunt, et sub terra, et super terram, et arida apparuit, et accepit vim germinandi. In quarta die de luce sive igne praedicto, meliorando cum forma et splendore, fecit solem. Quod de supra memorato igne factus sit sol, inde conjicimus, quod de lege factum est quodammodo Evangelium et in nuptiis de aqua vinum. Sicut enim per significantia aliquando comprehendimus veritatem significatorum, ita e contrario per significata, et hic et alibi saepe possumus conjicere veritatem significantium. Solus sol propriam habet lucem, et solus de igne factus est; stellae autem omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
primos dies et noctes. Qualis autem forma ei
fuerit. rotiuida .s. an longa ignoratur. Creata
antem creditur lux illa in eo loco uͥ sol oritur.
et ita intcium illui primi diet non precessit
aurora sine mane .i. lux prenuntia ortus solis ꝙ
caute in nuens scriptura distinguit naturalẽ
diem per duos extremos articulos ita Et fom
est iuquit uespero quod est fuus artificiał diei
et factum est mane quod est finus noctis. Dies
enim incipit ab ortu solis. et terminatur in
occasu. quod per equalitatem equinottialis diei
et noctis potest probari. Et totum illud spatiũ
est unus dies naturalis. Deciuida die fattum ẽ
firmamentum. ut diuideret aquas ab aquis.
Beda dicit quod firmam̃tum sit de aquis soli¬
datis quasi coistallinus lapis. ꝙ ueri simile
uidecur: cum color eius hoo uisib nr̃is indicet
est nobis certum. Dicunt tamien quidam ex¬
positores quod glatialit̾ ibi solidate sunt. michi

Expanded text:
primos dies et noctes. Qualis autem forma ei primos dies et noctes. Qualis autem forma ei fuerit, rotunda scilicet an longa, ignoratur. Creata autem creditur lux illa in eo loco ubi sol oritur, et ita initium illius primi diei non praecessit aurora sive mane, id est lux praenuntia ortus solis; quod caute innuens Scriptura distinguit naturalem diem per duos extremos articulos, ita: Et factum est, inquit, vespere, quod est finis artificialis diei, et factum est, mane, quod est finis noctis. Dies enim incipit ab ortu solis et terminatur in occasum. Quod per aequalitatem aequinoctialis diei et noctis potest probari. Et totum illud spatium est unus dies naturalis. Secunda die factum est firmamentum, ut divideret aquas ab aquis. Beda dicit quod firmamentum sit de aquis solidatis quasi crystallinus lapis; quod verisimile videtur, cum color ejus hoc visibus nostris indicet. est nobis certum. Dicunt tamen quidam expositores quod glacialiter ibi solidatae sunt; mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad comꝑationem sequentis ꝓulchritudiniᷤᷤ
⁊ ordins informis potest dici. Terra autem erat
in medio hñs in se alueos ⁊ uenas. receptacła
scilicet aquarum tam supra terram. quam
intra eam labentium. Trra uero reliqua e¬
lementa confusa in unum ad modum spisse ne¬
bule ferebantur super terram ex omi parte
ao superficie terre usq empirium sumnium.
et ideo nomine terre appellantur ubi diciti cͤ¬
auit deus cẽlum et to̾am.¬
Rima distuat ignem a cet̾is
elementis et hoc est quod deus diat. Ei¬
at lux id est distingnatur ignis a cet̾is elemẽ¬
⁊cis. Fĩeri enim in hoc loco distingui intelligit᷑.
fẽcit enim deus omnia et creando et distĩguẽ¬
do. non oꝑatione. sed sola uoluntate que fuit
ab occerno. Ignis uero disturctus lum̃ prebuit
nundo inferiori qualecumq et motum. hñs cͥ¬
cularem quasi quedam lucida nubes cutum fere¬
batur sicut modo soł ortu et occasu suo fecit. tͤs

Expanded text:
sed ad comparationem sequentis pulchritudinis sed ad comparationem sequentis pulchritudinis et ordinis, informis potest dici. Terra autem erat in medio, habens in se alveos et venas, receptacula scilicet aquarum, tam super terram quam intra eam labentium. Tria vero reliqua elementa confusa in unum ad modum spissae nebulae ferebantur super terram ex omni parte ac superficie terrae, usque ad empyrium summum: et ideo nomine terrae appellantur, ubi dicit: Creavit Deus coelum, et terramit Deus ignem a caeteris elementis, et hoc est quod ipse dicit: Fiat lux, id est distinguatur ignis a caeteris elementis. Fieri enim in hoc loco distingui intelligitur. Fecit enim Deus omnia, et creando et distinguendo, non operatione, sed sola voluntate, quae fuit ab aeterno. Ignis vero distinctus lumen praebuit mundo inferiori qualecunque et motum habens circularem; quasi quaedam lucida nubes circumferebatur, sicut modo sol. Ortu et occasu illius fecit tres
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur eciam quando et ubi et qualis
creata sit materia rerum. Sed constat
mod in principio temporum aute omnem diem.
ita sailicet ut simul ceperunt tempus et materia.
et in eodem tempore angelus de quo dictum ẽ pri¬
mo omnium creata est sapientia. non aute mũ¬
di constitutionem sicut quidam greci estimaue¬
runt. cui sententie alludens ieron̾. dicit. Quis
nouit auot annis aut lustris aute mudum
angeli laudauerunt creatorem. suum: Et con¬
simile sislomon. dicit in quodam loco. Qͥs uouit
an sp̃c ium̃torum feratur inferius. hominum
superius: Neutͥ tamen ponit hoo pro senten¬
tia. quod in questione proponiti Propterea dñis
simul creata esse tempͦs et materiami quia tem¬
pus non est aliud nisi mutabilitatis successio.
que cum mut abili materia cepit esse. Ubi aũt¬
modo formata consistit: ibidem creditur prius
creata. implens otiam tunc eandem capti¬
uitatem. localem quam modo implet. Creata
est autem informis. non ex toto oarẽs forma.

Expanded text:
eritur etiam quando, et ubi, et qualis creata sit materia rerum; sed constat quod in principio temporum ante omnem diem, ita scilicet ut simul coeperint tempus, et materia, et in eodem tempore angelus; de qua re dictum est: Prima omnium creata est sapientia, non ante mundi constitutionem, sicut quidam Graeci existimaverunt cui sententiae alludens Hieronymus dicit: Quis novit quot annis aut lustris ante mundum angeli laudaverunt Creatorem suum? Et consimile Salomon dicit in quodam loco: Quis novit, an spiritus jumentorum feratur inferius, hominum superius? Neuter tamen ponit hoc pro sententia, quod in quaestione proponit. Propterea dicimus simul creata esse tempus et materiam, quia tempus non est aliud nisi mutabilitatis successio, quae cum mutabili materia coepit esse; ubi autem formata modo consistit, ibidem creditur prius creata, implens etiam tunc eamdem capacitatem localem quam modo implet. Creata est autem informis, non ex toto carens forma;
Abbreviated transcription (Latin):
Mel autem et feomientum uniuersaliter alio¬
blationsb dñi remouetur Nam et quando
pumicie hoꝵ offerebantur sicut aliarum reꝵ
non cumen super isltare ponebantur. neq a¬
liquid ex eis in igne aldars cremãbatur. s ele¬
uata tantum coram domino. post a sacerdotib sus¬
Scipiebantur: Qiul uero omnib sacriflciis misceri
precipitur .i. oblationib. De libatione.

Expanded text:
Mel autem et fermentum universaliter ab oMel autem et fermentum universaliter ab oblationibus Domini removetur. Nam, et quando primitiae horum offerebantur, sicut aliarum rerum, non tamen super altare ponebantur, neque aliquid ex eis in igne altaris cremabatur, sed elevata tantum coram Domino, post a sacerdotibus suscipiebantur. Sal vero omnibus sacrificiis misceri praecipitur, id est oblationibus. Libati
Abbreviated transcription (Latin):
quan masculina poterant iumolari. eo uide¬
licet ordine quo ealex immolari precepitut ui¬
delicet in sacrificio pro peccato c quis de po¬
pulo pecoauerit per ignorantiam capram iuibe¬
tur offerre poterat. Porro pacifica dicta sunt¬
siue pro eo quod non pro culpa aliqua offerebã¬
tur siue quia pacem fecerunt ex omni parte u¬
nicuiq quod suum est tribuentes. quia in eis
pars in sacrificiis donuni cremabatur. pars sa¬
cerdotib cedebat. reliquum offerentium erat.
Pacifica autem uel pio gr̃arum actione offere¬
bantur cum uidelicet aliquis de periculo libera-¬
tus in graciarum attione domino inuinis ob¬
tulit. uel pro uoto soluens promissum. uł spõ¬
uando uero oblatio fiebat: aut de sinuba.
id est subtili farina illam esse oportuit.
aut de panib cottis in cłiluno. aut de patella
sine fixuril. aut de sart agine au fixura. Si¬
icule superfindelutur oleum. et thus superpone¬
lucur. reliqua oleo per fundebantur siue chure.

Expanded text:
quam masculina poterant immolari: eo videquam masculina poterant immolari: eo videlicet ordine, quo ea lex immolari praecepit, ut videlicet in sacrificio pro peccato, cum quis de populo peccaverit per ignorantiam, capram jubeatur offerresive propterea, quod non pro culpa aliqua offerebantur, sive quia pacem fecerunt ex omni parte, unicuique, quod suum est tribuentes; quia in eis pars in sacrificiis Domini cremabatur, pars sacerdotibus cedebat: reliquum offerentium erat. Pacifica autem vel pro gratiarum actione offerebantur, cum videlicet aliquis de periculo liberatus in gratiarum actione Domino munus obtulit, vel pro voto solvens promissum, vel sponuando vero oblatio fiebat, aut de simila, id est subtili farina, illam esse oportuit; aut de panibus coctis in clibano; aut de patella sine frixura; aut de sartagine cum frixura. Similae super fundebatur oleum, et thus super ponebatur: reliqua oleo superfundebantur sine thure.
Abbreviated transcription (Latin):
ferebantur. de quib pars in igne altaris crema¬
batur. pars autem .i. pectusculum ⁊ armus dex¬
ter sacerdocum erat. reliquum offerentes acce¬
perunt. In holocausto: sacerdos qui ipsum holo¬
caustum obtulit solam pellem accepit. In sacri¬
ficiis preter adipem et renunculos. et reciculũ
iecoris. et alia que ignis consumpsit reliquum
totum sacer dotum fuit. In pacificis similit̾ adi¬
pem et omnem pinguedinem intrinsecam
et duos renes cum adipe quo teguntur ilia. ⁊
reticulum iecoris aun renuntulis. et si de ouib
foret: oaudam etiam cum renib ⁊ uniu̾sa ui¬
tislia ignis altaris consumpsit pectusculum ⁊
armum dextrum sacerdos hũit reliquum totũ
his qui hostiam pacificam obtulerant reniã¬
sit. Item. in holocausto: quando de armentis
uel peccorib ĩmmolatio fielat: masculiua tã¬
tum offerri iussa sunt. In sacrificiis autem pro
peccato atq delito siue in pacificis tam femina

Expanded text:
ferebantur. De quibus pars in igne altaris cremaferebantur. De quibus pars in igne altaris cremabatur, pars autem, id est pectusculum, et armus dexter sacerdotum erat, reliquum offerentes acceperunt. In holocausto sacerdos, qui ipsum holocaustum obtulit, solam pellem accepit. In sacrificiis praeter adipem, et renunculos, et reticulum jecoris, et alia quae ignis consumpsit, reliquum totum secerdotum fuit. In pacificis similiter adipem, et omnem pinguedinem intrinsecam, et duos renes cum adipe quo teguntur ilia, et reticulum jecoris cum renunculis; et sic de quibus foret, caudam etiam cum renibus, et universa vitalia ignis altaris consumpsit; pectusculum, et armum dexterum sacerdos habuit; reliquum totum iis qui hostiam pacificam obtulerant remansit. Item in holocausto, quando de armentis vel pecoribus immolatio fiebat, masculina tantum offerri jussa sunt. In sacrificiis autem, pro peccato atque delicto, sive in pacificis, tam femina
Abbreviated transcription (Latin):
tur. aut in sicca materia: ueluti in pane aut
farinat siue in eis que ex his conficiuntur: que
proprie oblatio uocabatur:: aut in liquorib qua¬
le est uinum ⁊c̃. huiusmodi᷑ quam script᷑a
specialiter libationem appellat. Quamius gͥ
aliquando scriptura et sacrificium oblationem
⁊ uicis obĩationem ⁊ sacrificium appellare con¬
sueuerit. magis tamen proprie: saccificia de a¬
nimialib oblationem de siccise libationem de li¬
auidis: accipiendam putamus. Porro sacoificio¬
rum: alia holocausta dicebantur quia totaꝰ¬
crmalunture alia sacrificia iu quib pars crema¬
batur pars reseruabatur. Eoꝵ item quoꝵ pars
comburebatu et pars reseruabaturo alia ꝓ peo¬
cato siue delicto offerebantur in quib preter id
quod in holocaustum domini cremabatur reliquũ
totum in esum sacerdocum cessit. alia: pacifica
dicebantur: que uł pro graciarum actione uł ꝓ
soluendo uoto. uel pro spontanea deuotione of¬

Expanded text:
tur, aut in sicca materia, veluti in pane aut tur, aut in sicca materia, veluti in pane aut farina, sive in eis, quae ex his conficiuntur, quae proprie oblatio vocabatur; aut in liquoribus, quale est vinum, et caetera hujusmodi: quam Scriptura specialiter libationem appellat. Quamvis igitur aliquando Scriptura, et sacrificium oblationem, et vicissim oblationem sacrificium appellare consueverit, magis tamen proprie sacrificia de animalibus, oblationem de siccis, libationem de liquidis accipiendum putamus. Porro sacrificiorum alia holocausta dicebantur, quia totamabantur; alia sacrificia, in quibus pars cremabatur, pars reservabatur. Eorum item quorum, pars comburebatur, et pars reservabatur: alia pro peccato sive delicto offerebantur, in quibus praeter id quod in holocaustum Domini cremabatur; reliquum totum in esum sacerdotum cessit. Alia pacifica dicebantur, quae vel pro gratiarum actione, vel pro solvendo voto, vel pro spontanea devotione of
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Ostendam tibi ouine bonum. hoc in futo
cari deum ducem uestrũ ex miraculis q̃ fa¬
aam. et si quis causam querat quare ego hoo
faciam: non est alia causa nisi quia uolo. ⁊ hoo
est miserebor cui uoluero s⁊c̾. Expliaũt note¬
leuititus hebraice dicitur uaiechra. ꝙ sic
souat ac si diceretur. Uocauit. il principio nam
suo nomen accepit: more hebraicoꝵ uoluminũ.
que a prinapiis sius iuntitulari solent. Hinc: le¬
uiticus dicitur a leuitis. quia in eo de minist̾io
leuitarum plenius cractatur. Quinq nam
sunt .i. sacrificia que deo offeruntur⁊ persone
a quib offeruntur. et tempora: qñ offeruntiut
et loca ubi offeruntur. et cause pro quib offe¬
runtur. que in hoc libro disturete trattanturslos
ergo de singulis quantum ratio introductõis
expostulat. aliquid p̾libare oportet. de sacrificiis.
offeruntur. discretio occurrit. aut enim de a¬
nimalib oblatio fiebat: et sacrificium diceba¬

Expanded text:
nis. Ostendam tibi omne bonum: hoc erit nis. Ostendam tibi omne bonum: hoc erit cari Deum ducem vestrum ex miraculis quae faciam. Et si quis causam quaerat quare ego hoc faciam; non est alia causa nisi, quia volo: et hoc est, Miserebor cui voluero, etc. Et us Hebraice dicitur Vagethra, quod sic sonat ac diceretur vocavit. A principio namque suo nomen accepit more Hebraicorum voluminum, quae a principiis suis nuncupari solent. Hic nobis leviticus dicitur, a levitis; quia in eo de ministerio levitarum plenius tractatur. Quinque namque sunt: id est sacrificia quae Deo offeruntur, et personae a quibus offeruntur, et tempora quando offeruntur, et loca ubi offeruntur, et causae pro quibus offeruntur: quae in hoc libro distincte tractantur. Nos ergo de singulis, quantum ratio introductionis expostulat, aliquid praelibare oportet. CAP. II et X.-- offeruntur, discretio occurrit: aut enim de animalibus oblatio fiebat, et sacrificium diceba
Abbreviated transcription (Latin):
magnum de quo dominus instripait moysen
quitur Ornatum suum in monte oreb. Prope mon¬
tem erat cabernaculum quam diu moyses mora¬
batur in monte. et ibi aaron ⁊ septuaginta seniore ᷤ
trattabant de dubiis que ferebantur ad eos de castͥs.
posqͣuam autem populus peccauit et moyses descẽ¬
dic: precepit dominus ut tabernaculum remou̾e¬
tur a monte orẽb uersus populum. Moyses u̾o cũc
extra castra ñ intra ipsum locauit. Uooauit nom̃.
Non modo sed aute. ut pro plusquam ꝑfecto.
perfectum accipiamus. Noui te ex nomine.
Magnum signum est dilectionis quod rex nõ
negligens seruum suum enus proprium nomen
cogtioscit ⁊ eo illum ad se uocat. Ita hio de deo
⁊ moysestelligendum est quod dederat ei deus
spãlẽm graciam. pre ceteris sicut proprium no¬
men specialem proprietatem significare habet.
Ostende michi faciem tuam .i. presentiam tuã.
Requiem cibi dabo. ducendo in terram ꝓmissio¬

Expanded text:
magnum, de quo Dominus instruxit Moysen magnum, de quo Dominus instruxit Moysen quitur. Ornatum suum in monte Oreb. Prope montem erat tabernaculum quandiu Moyses morabatur in monte; et ibi Aaron, et septuaginta seniores tractabant de dubiis, quae ferebantur ad eos de castris. Postquam autem populus peccavit, et Moyses descendit, praecepit Dominus, ut tabernaculum removeretur a monte Oreb versus populum. Moyses vero tunc extra castra, non intra, ipsum locavit. Vocavit nomen. Non modo, sed ante, ut pro plusquam perfecto perfectum accipiamus. Novi te ex nomine. Magnum signum est dilectionis, quod rex non negligens servum suum ejus proprium nomen cognoscit, et eo illum ad se vocat. Ita hic de Deo, et Moyse intelligendum est, quod dederat ei Deus specialem gratiam prae caeteris, sicut proprium nomen specialem proprietatem significare habet. Ostende mihi faciem tuam, id est praesentiam tuam. Requiem tibi dabo, ducendo in terram promissio
Abbreviated transcription (Latin):
le me de libro tuo. Non ex rõne sed ex impetu hu¬
mane affectionis et confidentia magna in dm̃
hoo dicit. ⁊ quod non fuerit crudelitas in ocadẽ¬
do. ostendit magna pietas que secuta est in o¬
rando. Scribi autem in libro uite aut deleri: du¬
pliciter intelligitur. aut seciuidum presciẽtiam
dei aut secundum presentem statum. secundũ
quem quandoq contingit quod si talis ꝑma¬
neret aliquis: saluaretur: sed quia presentem
quani habet iusticiam deserit dicitur de lei
de libro uite in quo deus eum tunc scripsit qñ
illam iusticiam ei dedit. Secundum prescienti¬
runt leuitẽ. Unde etiam apparet hoo in stuictu
dei esse factum non maliuolentia moysi. Ne
disperdam te. Iratus aliquando tua stulticia si
tecum essem assidue. Semel ascendam ĩ medio.¬
enum ascensus uel ab inferiorib ad superiora uł
tuum .i. primum tubernaculum inconsule¬
batur dominus antequam fattum ẽẽt illud

Expanded text:
le me de libro tuo. Non ex ratione, sed ex impetu hule me de libro tuo. Non ex ratione, sed ex impetu humanae affectionis et fiducia magna in Deum hoc dicit. Et quod non fuerit crudelitas in occidendo, ostendit magna pietas, quae secuta est in orando. Scribi autem in libro vitae aut deleri, dupliciter intelligitur; aut secundum praescientiam Dei, aut secundum praesentem statum, secundum quem quandoque contingit, quod si talis permaneret aliquis salvaretur; sed quia praesentem quam habet justitiam deserit, dicitur deleri de libro vitae, in quo Deus eum tunc scripsit, quando illam justitiam ei dedit. Secundum praescientirunt Levitae. Unde etiam apparet hoc instinctu Dei esse factum, non malivolentia Moysi. Ne disperdam te. Iratus aliquando tua stultitia si tecum essem assidue. Semel ascendam in medioenim ascensus, vel ab inferioribus ad superiora vel tuum, id est primum tabernaculum in quo consulebatur Dominus antequam factum esset illud
Abbreviated transcription (Latin):
quod oaleph fuit pater ur. et ille caleph non
habuit nͥ .xl. annos in exitu ab egypto. beseleel
uero modo non hadebat uisi duos annos ad plꝰ
et in descensu legitur iosue fuisse cum moyse.
sed non legitur cum eo in monte ꝑmansisse.
unde etiam dubitatio orta est si ibi tam diucũ
moyse ieiunauerit an non. Confregit eas ⁊ c̃i
utrum ex humano affectu an ex diuino extiuo¬
tu hoc fecerit non patet. Tu nosti populum ꝙ ꝓnus
sit ad malum. Quod non potuit prohibere dolẽs
passus esti ita damen quod preciosis ornamẽtis
que magis diligebans spoliauit cos. ut saltem per
hoc reprimeret eos a stulta uoluntate illa. neo
tamen potuit. Egressus est uitulus. opere .ẜ. ho¬
minis non miraculo. Et inter hostes nudum q
expoliatum a pecunia supradictoꝵ ornamentox.
Hostes uocat adiacentes gentes. Si quis est dñi
sungatur michi .i. si quis habet celum dei acci¬
piat mecum uindictam de populo peccante. De¬

Expanded text:
quod Caleph fuit pater Hur et ille Caleph non quod Caleph fuit pater Hur et ille Caleph non habuit nisi quadraginta annos in exitu ab Aegypto: Beseleel igitur modo non habeat nisi duos annos ad summet descensu legitur Josue fuisse cum Moyse, sed non legitur cum eo in monte permansisse? unde etiam dubitatio orta est. Utrum ibi tandiu cum Moyse jejunaverit, an non. Confregit eas, etc. Utrum ex humano affectu, an ex divino in instinctu hoc fecerit, non patet. Tu nosti populum quod pronus sit ad malum. Quod non potuit prohibere, dolens passus est ita tamen quod pretiosis ornamentis, quae magis diligebant spoliavit eos, ut saltem per hoc reprimeret eos a stulta voluntate illa; nec tamen potuit. Egressus est hic vitulus; opere scilicet hominis, non miraculo. Et inter hostes nudum, et spoliatum a pecunia supradictorum ornamentorum; hostes vocat adjacentes gentes. Si quis est Domini, jungatur mihi, id est si quis habet zelum Dei, accipiat mecum vindictam de populo peccante. De
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Santlificabisq et pectustulum consecratum
⁊ armum. Huc usq que dixit ad presentem per¬
tinent consecrationem aaron et filioꝵ eius:
que uero sequinitur ad futuram deinceps con¬
suetudinem ut scilicet quia sacerdoces in conse¬
cratione sua de pacificis suis optulerunt pectus
et auinum: hec eadem accipiant i filiis isrł de
pacificis eoꝵ lege perpetua. Santtificabis .i. con¬
firmabis et nota quod primus auies fuit oblatꝰ
in holocaustum. secundus in pacifica. Unde domiriꝰ
habuit suam partem armum et adipem. ⁊ moy¬
ses qui obtulit pectus. Aaron cuius erat obla¬
tio reliquas carnes quas coxit et comedit aini
filiis sius in atrio tabernaculi sicit deinceps fao¬
turi erant filiĩ isrłꝰ. Et erit sanctum sanctoꝵ
id est sanctum ad sauttas hostias sacͥficandis.
Composicionis alt̾ius. quanuis ⁊ illus de qua
dicturus sum. Quando tuleris suumam filioꝵ.
lis questio. quia legitur in libro paralipomenõ

Expanded text:
lia. Sanctificabisque et pectusculum consecratum lia. Sanctificabisque et pectusculum consecratum et armum. Hucusque quae dicit ad praesentem pertinent consecrationem Aaron et filiorum ejus, quae vero sequuntur, ad futuram deinceps consuetudinem, ut scilicet, quia sacerdotes in consecratione sua de pacificis suis obtulerunt pectus et armum, haec eadem accipiant a filiis Israel de pacificis eorum lege perpetua. Sanctificabis, id est confirmabis, et nota quod primus aries fuit oblatus in holocaustum. Secundus in pacifica. Unde Dominus habuit suam partem armum et adipem: et Moyses qui obtulit pectus; Aaron cujus erat oblatio, reliquas carnes quas cepit, et comedit cum filiis suis in atrio tabernaculi, sicut deinceps facturi erant filii Israel. Et erit Sanctum sanctorum, id est sanctum ad sanctas hostias sacrificandas. Compositionis alterius, quam illius de qua dicturus sum. Quando tuleris summam, filiorulis quaestio; quia legitur in libro Paralipomenon,
Abbreviated transcription (Latin):
nes autem in rõnali iuditii doctrinam et ueri¬
tatem. Pro doctrina et ueritate in hebreo habet᷑
urimi tumim. Nam urim doctrina siue iudi¬
cium interpretatur. tumim ueritas. Hinc et
sortes quib antiquitus ad iudicium ueritatis
utebantur urim tumim dicte sunt. Erant oa
ratteres iuscripti diuersis litteris quib ꝓiectis
ex iunctura litterarum desuper apparentium
quid faciendum siue uitandum foret u̾o iudi¬
tu domini semper in solitis horis quando mini¬
strabatur coram domino. Facies ⁊ laminam de
scilicet dictiones. Pro eo quod nos habemus sõm
domino: in hebreo habetur auoch adonay. Hoo
autem nonien .i. adonap̃ .iiii. litteris scribrtiuci he
ioch. beth. Uan. quod interpeetatur iste. pͥncipiũ.
passionis. uite et ineffabile diatur. Semper ĩ frõ¬
te congruo .s. tempore. Arenib us ad femina.
id est femora. tantum protenditur caro turpi¬
tudinis quamius ultra extendantur femina¬

Expanded text:
nes autem in rationali judicii doctrinam et verines autem in rationali judicii doctrinam et veritatem. Pro doctrina et veritate in Hebraeo habetur urim tumim . Nam urim doctrina sive judicium interpretatur; tumim veritas. Hinc et sortes quibus antiquitus ad indicium veritatis utebantur, urim tumim dictae sunt. Erantque characteres inscripti diversis litteris; quibus projectis ex junctura litterarum de super apparentium quid faciendum sive vitandum foret vero india. In conspectu Domini semper. In solitis horis, quando ministrabatur coram Domino. Facies et laminam de scilicet dictiones. Pro eo quod nos habemus Sanctum Domino, in Hebraeo habetur anoth adonay, hoc autem nomen, id est adonay, quatuor litteris scribitur, he, ioth, beth, vau, quod interpretatur iste principium passionis vitae et ineffabile dicitur; Semper in fronte: congruo scilicet tempore, Tunicam id est femora; tantum protenditur caro turpitudinis quamvis ultra extendantur femina
Abbreviated transcription (Latin):
ligneis introrsum altaris parietib igne ui
si hec ligna ⁊ alia fuisse putanda sunt ut ł aqͣl
igne oniuluo corrtimpi non possent quid
opus fu̾it eneis laminis extriusecus tegi ñ uideturt
S nec qualiter introrsum ipsa craticula uectibus
sius aꝑte collocaretur: aut quemadinodum per a¬
nulos eius uectib in sertis altare portaretur. siue
etiam quomodo sub illa arula interiori anuli cra¬
ticule ponerentur satis patere potest facies in rõ¬
nali catenas sibi inuicem coherentes. Non sio
accipiendum ẽ quod dicit sibi coherentes: ꝙͣiͣ una
catena alteri cohereret. sed facturam cathene expͥ¬
mit in qua arculi cum cuxulis coherent. uł fila
cum filis contorquentur. uude pro eo quod noz
dicimus coherentes hebreus expressius ht̃ plexas
opere plexo et spisso. Secundum chaldaicum sonat
terminatas .i. in horis siue marginalib angulis
quasi in termino .i. fine rõnalis posita sunt. Po¬

Expanded text:
ligneis introrsum altaris parietibus igne viligneis introrsum altaris parietibus igne visi haec ligna talia fuisse putanda sunt, ut vel aqua vel igne omnino corrumpi non possent; quid opus fuerit aeneis laminis extrinsecus, tegi non videtur. Sed nec qualiter introrsum ipsa craticula vectibus suis apte collocaretur, aut quemadmodum per annulos ejus vectibus insertis altare portaretur, sive etiam quomodo sub illa arula interiori annuli craticulae ponerentur, satis patere potest. Facies in rationali catenas sibi invicem cohaerentes. Non sic accipiendum quod dicit sibi cohaerentes, quasi una catena alteri cohaereat, sed facturam catenae exprimit, in qua circuli cum circulis cohaerent, vel fila cum filis contorquentur. Unde pro eo quod nos dicimus cohaerentes, Hebraeus expressius habet: plexas opere plexo et spisso. Secundum Chaldaicum sonat terminatas, id est in oris sive marginalibus angulis, quasi in termino, id est fine rationalis positas. Po
Abbreviated transcription (Latin):
quos uectib incertis alture ipsi insidens
portaretur. Altare enim alios anulos non
legitur habuisse quib portatetur preter
anulos retis. S hoo recte utrum seorsum
per se ab altari diuisum et separabile fuiss
et suo fundo inferiorem partem altaris con¬
tineret. et sic parietib sius altaris parietes
ambiens includebat. an deorsum inferiori mr¬
gini parietum opere fusili cohereret et aliqͦ
interuallo latitudinis futdo suo in arcuituꝰ
a parietib remotum sic tandem parietes su¬
os usq ad medium altariserigeret nõ sa¬
tis patet. nisi quod sequens dispositio con¬
uenientior uidetur. Quidam hoc altare nͣ
tectum desu per nec fiuidum deorsum ha¬
buisse dsunt. sed purietes dantum positos
terra repleri. Secundum quod dicit. altare
de uerra facietis michi. ⁊ in eius area suꝑio¬
ui ignem construi uͥ holocausta imposita cre
ad medium altitudinis eius erecta. sub ip̃a
ris parietem patens. et sic carnes craticule sr̃

Expanded text:
quos vectibus insertis altare ipsi insidens quos vectibus insertis altare ipsi insidens portaretur. Altare enim alios annulos non legitur habuisse, quibus portaretur praeter annulos retis. Sed hoc rete utrum seorsum per se ab altari divisum, et separabile esset, et suo fundo inferiorem partem altaris contineret, et sic parietibus suis altaris parietes ambiens includeret: an deorsum inferiori margini parietum opere fusili cohaereret, et aliquo intervallo latitudinis fundo suo in circuitu a parietibus remotum sic tandem parietes suos usque ad medium altaris erigeret; non satis patet, nisi quod sequens dispositio convenientior videtur. Quidam hoc altare nec tectum desuper nec fundum deorsum habuisse dicunt, sed parietes tantum positos terra repleri. Secundum quod dicit: Altare de terra facietis mihi, et in ejus arca superiori ignem construi, ubi holocausta imposita cremad medium altitudinis ejus, erecta sub ipsa cris parietem patens, et sic carnes craticulae sup
Abbreviated transcription (Latin):
per cuius .iii. angulos erunt .iiͦii. anuli enei.
quos pones subter arulam altaris. eritq cra¬
ticula usq ad altaris medium. De hac craticu¬
la magna ambiguitas est tam apud hebreos ꝙͣ
apud nros. precipue eum hebraica ueritas non¬
nichil a nr̃a translatione discrepare uideatuit
Sio enim ibi habetur. Facies ei michhar factu¬
ram retis enei. et facies super retẽ .iiͦiiͦ. anu¬
los eneos. super .iiiͦ. fines siue cornua eius. ⁊
dab̾ illam .ẜ. nuchbar. siue pones illud .s. rete
subcus fundum are desubcus. eritq rete us
ad altaris medium. Secundum hauc itaq
lectionem. non uidetur michhar craticulã
sonare cui assande carnes superponeretur.
sed opus quadrangulum propter leuitatem
undiq perforatum in similitudinem uasis
fattum in quo quasi sedere altare iudetur cui
parietum altitudo altare ambrens usq ad
medium altaris eleuata essec. in auuius .iiiiͦ.
angulis sursum .iiͦii. anuli pendebant per

Expanded text:
per cujus quatuor angulos erunt quatuor annuli aenei, per cujus quatuor angulos erunt quatuor annuli aenei, quos pones subter avutam altaris: eritque craticula usque ad altaris medium. De hac craticula magna ambiguitas est tam apud Hebraeos quam apud nostros, praecipue cum hebraica veritas nonnihil a nostra translatione discrepare videatur. Sic enim ibi habetur. Facies nuchhar facturam retis aenei: et facies super rete quatuor annulos aeneos super quatuor fines sive cornua ejus; et dabis illam scilicet nuchhar, sive pones illud scilicet rete subtus fundum arae de subtus, eritque rete usque ad altaris medium. Secundum hanc itaque lectionem non videtur nuchhar craticulam sonare, cui assandae carnes superponerentur, sed opus quadrangulum propter levitatem undique perforatum in similitudinem vasis factum, in quo quasi sedere altare videtur, cui parietum altitudo altare ambiens usque ad medium altaris elevata esset, in cujus quatuor angulis sursum quatuor annuli pendebant, per
Abbreviated transcription (Latin):
est secundum longitudinem dabernaculi ⁊ ciꝰ
una medietate operitur una frons tabernacłi.
et ex altera medietate. reliqua frons: et duo cu¬
biti in longitudine sagoꝵ omnium protegen¬
tes ex toto usq ad terram latera tabernaculi.
Et una omnes compago recinebit .i. eadem ꝯ¬
similis iunctura ligabit omnes. Facies ⁊ nectes
de lignis secim quinq. Non potest teneri
quod eiusdem numeri uectes lateris et frontis.
sed illi .ui. cubitoꝵ erant. isti uero duoꝵ. a sum¬
mo usq ad suminum .i. in medio duarum extre
ad suscipiendos cineres. forçipes atq fustinu¬
los et ignium receptacula. In hebreo sic habe
et eius ignium receptacula. Palas iuidelicet ad
leuandos cineres. ollas ad suscipiendos peluesud
sanguinem fundendum. uncinos ad leuandas
carnes. de cacabis ignium receptacula ad por¬
tandas prinas. Sequitur Eraticulamq. Sud¬
anditur facies ei. im molandum recis eneuni

Expanded text:
est, secundum longitudinem tabernaculi, ex cujus est, secundum longitudinem tabernaculi, ex cujus una medietate operatur una frons tabernaculi, et ex altera medietate reliqua frons et duo cubiti in longitudine sagorum omnium protegentes ex toto usque ad terram latera tabernaculi. Et una omnes compago retinebit, id est eadem consimilis junctura ligabit omnes. Facies et vectes de lignis Sethim quinque. Non potest teneri, quod ejusdem numeri vectes lateris, et frontis erant, sed illi sex cubitorum erant, isti vero duorum. A summo usque ad summum, id est in medio duarum extread suscipiendos cineres, et forcipes atque fuscinulas, et ignium receptacula. In Hebraeo sic habeet ejus ignium receptacula. Palas videlicet ad tollendos cineres; ollas ad suscipiendos; pelves ad sanguinem fundendum; uncinos ad tollendas carnes de cacabis; ignium receptacula, ad portandas prunas. Sequitur: Craticulamque. Subauditur facies ei: in modum retis aeneam,
Abbreviated transcription (Latin):
erat giratio erecta. Corona in terra silẽ. Sui¬
liter de ista corona dicimus sicut ⁊ de supradicta
quod erat .s. limbus quidam adherens mense
⁊ de ip̃a mensa sculpta secuidum eius quanti¬
tatem. Quod dicit in terra sile: sic est intelli¬
gendum quod artificiore erat sculpta ad modũ
aureolam significat eam de simplici opere sed
tamen auream et minorem inferiore. ⁊ simi¬
liter adherentem ei continue quasi idẽ. Subt̾
coronam auream erunt circuli. Modo duas illas
coronas quasi unam coronam dixit et ostend̾.
quod anuli qui erant in pedib arche ad eã por¬
tandam statim iuxtamensam et non uersus
terram inimo erant. Opere plumario. aug̾.
pluma est acus per quam facto iam panno ĩfe¬
runtur fila aurea aut argentea ut fiat auri
autem superfuerit in sagis. ⁊c̃. Constructõ dis¬
torta est sensus autem talis est quod super hu¬
bundantia sagoꝵ ultra cortinas: unum sagum

Expanded text:
erat gyratio erecta. Coronam interrasilem. Simierat gyratio erecta. Coronam interrasilem. Similiter de ista corona dicimus, sicut et de supradicta, quod erat scilicet limbus quidam adhaerens mensae, et de ipsa mensa sculpta secundum ejus quantitatem. Quod dicit, interrasilem, sic est intelligendum, quod artificiose erat sculpta admodum aaureolam: significat eam de simplici opere, sed tamen auream, et minorem inferiore, et similiter adhaerentem ei continue quasi idem. Item coroncoronas quasi unam coronam dixit, et ostendit annulos, qui erant in pedibus arcae ad eam portandam, statim juxta mensam, et non versus terram in imo erant. Opere plumario. AUGUSTINUS: « Pluma est acus per quam facto jam panno inferuntur fila aurea aut argentea, ut fiat aurifpso panno. » Quod autem superfuerit in sagis, etc. Constructio distorta est: sensus autem talis est, quod superabundantia sagorum ultra cortinas unum sagum
Abbreviated transcription (Latin):
Non puto quod incolle eos preceperit expecta¬
re. sed in planitie cuni populo. quod exigit se qñs
moyses. recedens ab aaron et seniorib aliquantu¬
lui progrediens uersus cacumen non tamen ad
ipsum accedens ante sepcimum diem in quo it̾m
nocabitur. Ut cõllant nuchi primicas. pͥmicias
dicit non segetum quod engeret proprietas uo¬
cubuli. sed partem quandam separatam ams
cabernaculum. sicut primicie solent deo se paratum
dari quantum quisq uult non pars determinata
sicut decima. et hoo notat littera que sequitur. Qͥ
offert ultroneus. non enim uult ut cogantur. s
quisq quantum uult offerat. Gacies supra coro¬
ronam auream per curuitum. Ista in proprie dr̃.
corona non est rocunda sed ad formam ⁊ quan¬
titatem arche quedam giratio que et linib fie¬
bat per circuitum in superiori parte arche. Faci¬
esq illi labium aureum. Labĩm istud erat que¬
dam giratio dependens sicut supraditta corona

Expanded text:
Non puto, quod in colle eos praeceperit exspectaNon puto, quod in colle eos praeceperit exspectare, sed in planitie cum populo, quod exigit sequens que ascendisset Moyses: Recedens ab Aaron, et senioribus aliquantulum progrediens versus cacumen, non tamen ad ipsum accedens ante septimum diem, in quo iterum vocabitur. Ut tollant mihi primitias. Primitias dicit non segetum, quod exigeret proprietas vocabuli: sed partem quamdam separatam destnaculum, sicut primitiae solent Deo separatim dari: quantum quisque vult non pars determinata, sicut decima, et hoc notat littera quae sequitur: Qui offert ultroneus.. Non enim vult ut cogantur; sed quisque quantum vult, offerat. Faciesque supra coronam auream per circuitum. Ista improprie dicitur corona, non enim est rotunda, sed ad formam, et quantitatem arcae, quaedam gyratio quae, et limbus fiebat per circuitum in superiori parte arcae. Faciesque illi labium aureum. Labium istud erat quaedam gyratio dependens, sicut supradicta corona
Abbreviated transcription (Latin):
Ascenderuntq moyses ⁊ aaron ⁊ c̃. Hic t̾cio ascẽ¬
dit moyses. Primus enim ascensus fuit in die qͦ
ueneriut in montem syna. siue primo siue ter¬
cid mensis. in quo anmoniti sunt de purificati¬
que ad suscipiendam legem tercia die Secundus
ascensus fuit post audita decem mandata a do¬
mino. ad audiendum indicia. que huc usq naroa¬
ta sunt. Modo ascendit detcio ducens secũ aaron
ei testes. Unde omnes illi ascenderunt cum eo uͥ¬
sus medium montis usq dum uiderent deum et
statim iussi sunt omines redire preter iosue de qͦ
tamen non est omnino certum si cum moy se per
illos.xł. dies manserit in monte. Quod uero se¬
quitiu Dixit dominus ad moysen ascende ĩ mõ
tem: sic attendend̾ est ut decolle in quo erat ad
altiora montis procederet. nec tamen ad h ad ip¬
sum cacumen tontis uocatur: sed in sequentib uͥ
dicitur. Septiira autem die ⁊ c̃. Expectate hici

Expanded text:
Ascenderuntque Moyses, et Aaron, etc. Hic tertio ascenAscenderuntque Moyses, et Aaron, etc. Hic tertio ascendit Moyses. Primus enim ascensus ejus fuit in die quo venerunt in montem Sina, sive primo, sive tertio mensis, in quo admoniti sunt de purificatione ad suscipiendam legem tertia die. Secundus ascensus fuit post audita decem mandata a Domino, ad audiendum judicia quae hucusque narrata sunt. Modo ascendit tertio ducens secum Aaron ei testes. Unde omnes illi ascenderunt cum eo versus medium montis usque dum viderent Deum, et statim jussi sunt omnes redire praeter Josue: de quo tamen non est omnino certum, an cum Moyse per illos quadraginta dies manserit in monte. Quod vero sestatim: Dixit Dominus ad Moysen: Ascende ad me in montem, sic intelligendum est, ut de colle in quo erat ad altiora montis procederet. Nec tamen adhuc ad ipsum cacumen montis vocatur; sed in sequentibus ubi dicitur: Septima autem die, etc. Exspectate hic.
Abbreviated transcription (Latin):
declinabis in iudicio pauperis. In hoc piecepto pro¬
hibet contemptum. ne pro parua re diitat ui¬
dicium. Scitis animas aduenarum .i. affectus qmͣ
leuster contristantur. Nomen meum est ĩ il¬
lo. Gloriam et potentiam meam manifestabo ꝑ
illum. Moysi quoq dixit. elscende ad domimun tu
⁊ aaron ⁊ c̃. Ecce confusio ordinis quomodo enim
piecipitur hic ascendere mosses in montemr qui
secundum competentiam narrationis cum eo ẽ
inmonte et soluc audit uidicia que proferat ad
popislum: Sed sciendum est quo secundrm ordinẽ
renum gestarum oportet hic interponi totuu se¬
quens capitulum ab eo loco. uenit ergo moyses et
uarrauit plebi. usq ascenderuntq moyses ⁊ a aron.
⁊ c̃. et tunc congrue concordat istud oapitulum ĩ
quo precipitur moyses ascendere cum illo in quo
ascendit. et illud secundum capitistum. Uent gͦ
mopses et c̃. concordat cum preterita narratione
in qua exponit mosses que et p̾ceperat domi̾

Expanded text:
declinabis in judicium pauperis. In hoc praecepto prodeclinabis in judicium pauperis. In hoc praecepto prohibet contemptum, ne pro parva re dimittat judicium. Scitis animas advenarum, id est affectus, quam leviter contristentur. Nomen meum est in illo. Gloriam et potentiam meam manifestabo per illum. Moysi quoque dixit: Ascende ad Dominum tu, et Aaron, etc. Ecce confusio ordinis: quomodo enim praecipitur hic ascendere Moyses in montem, qui secundum competentiam narrationis cum eo est in monte, et solus audit judicia, quae prophetat ad populum? Sed sciendum est, quod secundum ordinem rerum gestarum oportet hic interponi totum sequens capitulum ab eo loco. Venit ergo Moyses, et narravit plebi, usque, Ascenderuntque Moyses et Aaron, etc., et tunc congrue concordat istud capitulum, in quo praecipitur Moyses ascendere cum illo in quo ascendit; et illud secundum capitulum, Venit ergo Moyses, etc., concordat cum praeterita narratione, in qua exponit Moyses quae ipsi praeceperat Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
et hec est sententia udeoꝵ de altari. Et ꝑasserit qͥs
mulierem. uolentem inuare alterum uirum contͣ
queni ĩlle pugnat. Fallum quoq et filiam ñ suos
auus est bos sed alterius. quod apparet per hoc
qd̾ sũbiungit de seruo. Maxime si conductũ ueu̾at
pio mertede operis sui. Quasidicat tunc nonred¬
des quis mutuo acceptum quando presente do¬
nino illud amittit. sed et illud presertim ñ red¬
det qd conduxerat et presente domino similiter
auitent. et hoc dicit littena qd̾ uenerat .i. uẽditũ
erat non quidem finaliter sed ⁊ pro mercede sui
operis .i. quam mercedem expetebat suũ opus
ud est usus. et referatur suum ad rem conduo¬
tum. Ipsum est enim solum quo operietur. B
de panꝑasino loquitur qui nou ht̃ nisi uium̃
uestimentum nec iiuere posset si ei non redd̾etur:
De autem diues amittat suam pecuniam pot̾it
inducere testes et coram eis reddere illi uestim̃tum
postea requirat si uoluerit. Nec iunges manũ
tuam. Consuetudinem confirmationis notat. Nõ

Expanded text:
est sententia Judaeorum de altari. Et percusserit quis mulierem, volentem juvare alterum virum, contra quem ille pugnat. Filium quoque et filiam, non illius cujus est bos, sed alterius: quod apparet per hoc quod subjungit de servo. Maxime si conductum venerat pro mercede operis sui: quasi dicat: Tunc non reddet quis mutuo acceptum, quando praesente domino illud amittit; sed et illud praesertim non reddet, quod conduxerat praesente domino, similiter amittit; et hoc dicit littera, quod venerat, id est venditum erat; non quidem finaliter, sed et pro mercede sui operis, id est quam mercedem expetebat suum opus, id est usus; ut referatur suum ad rem conductam. Ipsum est enim solum quo operietur. Hic de pauperrimo loquitur, qui non habet nisi unum vestimentum, nec vivere posset si ei non redderetur. Ne autem dives amittat suam pecuniam poterit inducere testes, et coram eis reddere illi vestimentum, postea requirat si voluerit. Nec junges manum tuam. Consuetudinem confirmationis notat. Non