comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arum. locum supplicationũ. ordinem
sacerdotum: & cum omĩa sibi clausa.
illitres uiri uniu̾sarum gentium ꝑ¬
sonam gerentes adorato dño sunt ad¬
epti. hoc in populissuis ꝑfidem que
iustificat impios totus mundus asse¬
quitur & hereditatem dñi ante scła pre¬
paratam accipiunt ad optiui. & per¬
dunt qui uidebantur ẽẽ. legitimi. Re¬
sipisee tandem iudee resipuce: & ad
redemptorem tuum deposita infide¬
litate conuertere. Noli sceleris tuum¬
manitare t̾reri. Non iustos xp̃e sed
peccato resuocat. Nec impietatem tuã
repellit: qui pro te cum crucifrrus ẽet
orauit. Inmitem crudelium patrum
tuorũ solue sententiam. neq te eorũ
maledicto patiaris obstringi. qui cla¬
mantes de xp̃o. sanguis eiui suꝑ nos
& suꝑ filios nr̃os. facimis in te sui cri¬
minis transfuderunt. Redite ad
miscq̃em: utimini clem̃tia remit¬
tentis. Seuctia enim ur̃e iniquitatis.
conuersa ẽ. incausam sauitis Uiut.

Expanded text:
arum, locum supplicationum, ordinem arum, locum supplicationum, ordinem sacerdotum; et cum omnia sibi clausa, illi tres viri, universarum gentium personam gerentes, adorato Domino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios, totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris tui immanitate terreri: non justos Christus, sed peccatores vocat ; nec impietatem tuam repellit, qui pro te, cum crucifixus esset, oravit . Immitem crudelium patrum tuorum solve sententiam, neque te eorum maledicto patiaris obstringi, qui clamantes de Christo, Sanguis ejus super nos et super filios nostros , facinus in te sui criminis transfuderunt. Redite ad misericordem, utimini clementia remittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit
Abbreviated transcription (Latin):
ferri sibi iniquitatis sue regnũ in
his qui ad xꝑm transeunt igemis¬
cit. Unde si paruulos int̾ficiat. iħm
sibi iudetur occidere. Quod iniq fa¬
cere sine cessatione molitur. aum
tiam temptat extinguere. Iudei uͦ
qui extra regnum xꝑ̃i ẽe. uoluert̃.
adhuc quodammͦ sub heiodis sunt
pͥncipatu: & dominante sibi salua¬
toris inimico. alienigene seruiunt
potestati. quasi nesciant propħatũ
dicente iacob. Non deficiet pͥnceps ex
iuda & dux de femorib euis. donec
ueniat cini reposita sunt. & ipse est
expectatio gentium. Sednondum
intelligunt quod negare ñ possunt.
& ñite ñ capiunt quod scripturarũ
naniauone nonerunt: q̃m insanis
magistris ueritas scandalum ẽ. &
cecis doctorib fit caligo qͦdlum̃ est
Respondent itaq int̾rogati quod inbech¬
leem nascitur xp̃e: & scientiam suãqua
alios instruunt ñ sequuntur. Perdidert̃
gͥ successionem regum. placationẽ hosti¬

Expanded text:
ferri sibi iniquitatis suae regnum in ferri sibi iniquitatis suae regnum in iis qui ad Christum transeunt, ingemiscit. Unde si parvulos interficiat, Jesum sibi videtur occidere. Quod utique facere sine cessatione molitur, dum tiam tentat exstinguere. Judaei vero, qui extra regnum Christi esse voluerunt, adhuc quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui reposita sunt: et ipse est exspectatio gentium . Sed nondum intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaque interrogati, quod in Bethleem nascitur Christus; et scientiam suam, qua alios instruunt, non sequuntur. Perdiderunt igitur successionem regum, placationem hosti
Abbreviated transcription (Latin):
minis ẽet editus. cui suꝑne milicie
famularetur ociursus. Sed hȩc atq
alia eiꝰmodi paucis tunc uident᷑ in¬
notuisse ꝑsonis. quȩ uł ad cognitio¬
nem mariȩ uirginis. uł ad sci iosepl
familiam ꝑtinebant. Hoc autẽ sig¬
num quod magos in longinquo p̃o¬
sitos & efficaciter mouit. & ad dñm
iħm ꝑseueranter attraxit. illus site
dubio gr̃e sacram̃tum & illius fuit
a tantum. sed etiam in totomundo
xꝑi erat euangłium predicandum.
ut ꝑ illam stellam que magorũ ui¬
su splenduit. isrłitarum uero ocłis
ñ refulsit. & illuminatio significata
netͦ igitur dilectissimi sicut euident᷑
apparet mysticorũ formagestorum
& quod imagine inchoabatur uerita¬
te completur. Radiat nanq ẽcelosta
la ꝑgr̃am. & tresmagi choruscatiore
euangłici fulgoris acciti i om̃ib cõ¬
tidie nationib ad adorandam po¬
tentiam summi regis accurrunt. he¬
rodes quoq indiabolo fremit. & au¬

Expanded text:
minis esset editus, cui supernae militiae minis esset editus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, et ad Dominum Jesum perseveranter attraxit, illius sine dubio gratiae sacramentum, et illius fuit a tantum, sed etiam in toto mundo Christi erat Evangelium praedicandum; ut per illam stellam quae magorum visui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata net igitur, dilectissimi, sicut evidenter apparet, mysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Herodes quoque in diabolo fremit , et au
Abbreviated transcription (Latin):
Udiernam festiuitatem dilectissi¬
sicut nostis illustrat: & hic ille ẽ. dies
quo ad cognoscendum adorandũq.
dei filium tres magos preuia stella
ꝑduxit. Cuius facti memoriam me¬
rito placuit honore annuo celebra¬
ri: ut dum euangłica hystoria inces¬
sabiliter recen setur. semꝑ se intelligen¬
tium sensib inferat salitiferũmrs¬
terium: ꝑ insigne miraculum. Prece̾¬
serant quidem multa docum̃ta. que
corpoream natiuitatem am̃i manife¬
stis indiciis declararent. siue cũ beata
maria uirgo fecundandam se sp̃u
sc̃õ parituramq: deifilium audunt
& credidit. siue cum ad salutationẽ
ipsius in uttro helisabech ñdum na¬
tus ioħc propħica exultatione com¬
motus ẽ. quasi etiam intra matrisuis¬
cera iam clamaret. ecce agnus dei ecce
qui tollit peccatum mundi uł cum
ortum dñi angło nuntiante pastorẽ
celestis exercitus sunt claritate cirtũ¬
dati. ut ñ ambigerent de maiestate
pueri quem erant in presepiuisuri:
nec putarent quod insola natura ho¬

Expanded text:
diernam festivitatem, dilectissinostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Maria Virgo fecundandam se Spiritu sancto, parituramque Dei Filium audivit et credidit, sive cum ad salutationem ipsius in utero Elisabeth nondum natus Joannes prophetica exsultatione commotus est , quasi etiam intra matris viscera jam clamaret: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; vel cum ortum Domini angelo nuntiante pastores coelestis exercitus sunt claritate circumdati , ut non ambigerent de majestate pueri quem erant in praesepe visuri; nec putarent quod in sola natura ho
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic luceat lum̃ ur̃m coram hõi¬
bus: ut uidentes oꝑa nr̃a bona. ma¬
gnificent patrem ur̃m qui incęlis
est. Sicut enim magnũ peccatũ ẽ.
cum inter gentes propt̃ malos xp̃i¬
anos nom̃ dñi blasphematur.ita
magnũ pietatis meritum. cũ eidẽ
in sc̃a seruorum suorũ conu̾satione

Expanded text:
t lumen vestrum coram hominibus, ut videntes opera vestra bona, magnificent Patrem vestrum qui in coelis est . Sicut enim magnum peccatum est, cum inter gentes propter malos Christianos nomen Domini blasphematur, ita magnum pietatis est meritum, cum eidem in sancta servorum suorum conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
cautis. hactenus illuserint imꝑitis
post hec nullius excusabilis erit lap¬
sus ñiam simplex habendus ẽ. sed
ualde nequam atq ꝑuersus qui de¬
inceps reptus fuerit nefando obstri¬
ccus errore. Ccdasticum sane & diu¬
nitus insticutum ñ solum ñ inhibe¬
mus sed etiam ineitamꝰ affectum:
ut etiam pro talib nob̾cum dño sup¬
plicetis qm̃ & nos deceptarũ animaꝵ
ruinascum fletua merore misera¬
mur. exequentes apłice pictatis exem¬
plum. ut cum infirmantib infirme¬
mur. & cum flentib defleamus. Spe¬
ramus enim exorandam miscłiam
dei multis lacrimis. & legitima satis¬
factione lapsorum. quia dum inhoc
corpore iuitur nullius despanda
reparatio. & om̃ium ẽ. optanda cor¬
rectio: auxiliante dño qui erigit eli¬
sos. soluit compeditos. illum inat ce¬

Expanded text:
cautis, hactenus illuserint imperitis: cautis, hactenus illuserint imperitis: post haec nullius excusabilis erit lapsus: nec jam simplex habendus est, sed valde nequam atque perversus, qui deinceps repertus fuerit nefando obstrictus errore. Ecclesiasticum sane atque divinitus institutum non solum non inhibemus, sed etiam incitamus affectum, ut etiam pro talibus nobiscum Domino supplicetis: quoniam et nos deceptarum animarum ruinas cum fletu et moerore miseremur, exsequentes apostolicae pietatis exemplum, ut cum infirmantibus infirmemur , et cum flentibus defleamus . Speramus enim exorandam misericordiam Dei multis lacrymis et legitima satisfactione lapsorum: quia dum hoc in corpore vivitur, nullius desperanda reparatio, sed omnium est optanda correctio; auxiliante Domino, qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat cae
Abbreviated transcription (Latin):
os. nulla spes inciret scõs. negent a
xp̃o unuos & mortuos iudicandos:
ut quos tantorũ sacram̃torum uir¬
tute priuarint. doceant in sole & lu¬
na colere xꝑm. & sub nomine sp̃c scĩ
ipsum talium impietatũ magistrũ
adorare manicheum. Ad confirman¬
da igitur dilectissimi corda nr̃a infi¬
de & ueritate prosit om̃ib hodierna
festiuitas. & extestimonio manifeste
saluatoris infantiȩ confessio catho¬
lica muniatur. & nature nr̃e carne
in xp̃o negantium anathemnatiret᷑
tp̃iano. nulla cum talib habcatur
socictas: nullũq consortium. Prosit
unmerse eccłe. quod multi ipsorũ
dño miserante detectisunt. & iN
quib sacrilegiis inuerent eorundẽ
confessione patefactum ẽ. Nemmnẽ
fallant discretionib ciborum. sor¬
dib uestium: uultuũq palloribus.
Non sunt casta ieuinia: que ñ de ra¬
tione ueniunt continentie. sed de
arte fallatie. hactenus nocuerint in¬

Expanded text:
os, nulla spes incitet sanctos, negent a os, nulla spes incitet sanctos, negent a Christo vivos et mortuos judicandos: ut quos tantorum sacramentorum virtute privaverint, doceant in sole et luna colere Christum, et sub nomine Spiritus sancti ipsum talium impietatum magistrum adorare Manichaeum. CAP. V. Ad confirmanda igitur, dilectissimi, corda vestra in fide et veritate, prosit omnibus hodierna festivitas, et ex testimonio manifestatae Salvatoris infantiae confessio catholica muniatur, et naturae nostrae carnem in Christo negantium anathematizetur Christiano, nulla cum talibus habeatur societas, nullumque consortium. Prosit universae Ecclesiae, quod multi ipsorum, Domino miserante, detecti sunt, et in quibus sacrilegiis viverent, eorumdem confessione patefactum est. Neminem fallant discretionibus ciborum, sordibus vestium, vultuumque palloribus. Non sunt casta jejunia, quae non de ratione veniunt continentiae, sed de arte fallaciae. Hactenus nocuerint in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħaꝵ dracula respuerunt: ipsas que
euangłicas & apłicaspaginas quedã
auferendo & quedam inserendo mo¬
lauerunt confingentes sibi sub apl¬
rum nominib & uerbis ipsus sabd¬
tors multa uolumina falsitatis quib
crroris sui comm̃ta munirent & deci¬
piendorum m̃ntib mortiferum uirus
infunderent. Uidebant enim sibi uni¬
uersa obsistere. omĩa reclamare. & nos
solum nouo. sed etiam ueteri testam̃to
sacrilege impietatis sue dem̃tiam con¬
futari. Et tam̃ in furiosis m̃daciis per¬
sistentes. eccłam aci deceptionib suis
pturbare ñ desmunt: hoc miseris
quos illa queare potuerint suaden¬
gent eum uere pro mundi salute cru¬
cifixum negent ae eius latere lancea
uuluerato. sanguinẽ redemptionis
& aquam fluxisse baptismatis. negeñ
eum sepultum ac die tercio suscitatũ.
negent eum in conspectu discipłoꝵ
ad consedendũ in dextera patrissuꝑ
om̃scȩlorum altitudines eleuatum
& ut tota apłici simboli ueritate
sublata. nullus metus t̾reat impi¬

Expanded text:
 oracula respuerunt, ipsasque evangelicas et apostolicas paginas, quaedam auferendo et quaedam inserendo violaverunt: confingentes sibi sub apostolorum nominibus, et sub verbis ipsius Salvatoris, multa volumina falsitatis, quibus erroris sui commenta munirent, et decipiendorum mentibus mortiferum virus infunderent. Videbant enim sibi universa obsistere, omnia reclamare, et non solum novo, sed etiam veteri Testamento sacrilegam impietatis suae dementiam confutari. Et tamen in furiosis mendaciis persistentes, Ecclesiam Dei deceptionibus suis perturbare non desinunt: hoc miseris quos illaqueare potuerint persuadengent eum vere pro mundi salute crucifixum; negent de ejus latere lancea vulnerato sanguinem redemptionis et aquam fluxisse baptismatis; negent eum sepultum, ac die tertia suscitatum; negent eum in conspectu discipulorum ad considendum in dextera Patris super omnes coelorum altitudines elevatum; et ut totasublata, nullus metus terreat impi
Abbreviated transcription (Latin):
suam condidit sociando creature. pu¬
rificationem prestitit: maculam nos
recepit. & sic sanauit uulnera infia¬
mitatis. ut nulla patereturdampn
uirtutis: Quod diuine pietatis ma¬
gnum & ineffabile sacram̃tum. qͥa
om̃ib sc̃arum scripturarum ẽ. tełt¬
ficationib nuntiatum: isti de quib

Expanded text:
suam condidit, sociando creaturae pusuam condidit, sociando creaturae purificationem 126 praestitit, maculam non recepit; et sic sanavit vulnera infirmitatis, ut nulla pateretur damna virtutis. Quod divinae pietatis magnum et ineffabile sacramentum, quia omnibus sanctarum Scripturarum testification
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: & ꝑ has insanarũ opinionũ¬
opinonum ruinas. cousq precipites
proruerunt: ut sibi falsi corporis fin¬
gerent. xp̃m. qui nichil in se solidum
nichil uerum. oculis hominũ accib¬
q prebuerit: sed simulate carnsua¬
cuam imagĩe demonstrarit. Indig¬
num enim uideri uideri uolunt. ut
credatur deus dei filius femmeis se in¬
seruisse uiscerib. & maiestatem suã
huic contumelie subdidisse. ut natu¬
re carnis immixtus. in uero humane
substantie corpore nascerctur. cũ torũ
hoc opus non imiuria sit ipsus sed po¬
tentia: nec credenda pollitio. sed glo¬
riosa dignatio. Sicnm lux ista uisi¬
bilis nullis immundiciis quib suꝑ¬
fusa fuerit molatur. nec radiorum
solis intorem quem corpoream cre
turam ẽẽ . ñ dubium ẽ. loca ulla so¬
dentia uł cenosa contaminant. quid
illius sempit̾ne & incorporee lucis ẽm¬
tiam potuit qualibet sui qualitati
polluere. que se ei quam ad imaginm

Expanded text:
erunt, et per has insanarum opinerunt, et per has insanarum opinionum ruinas eo usque praecipites proruerunt, ut sibi falsi corporis fingerent Christum, qui nihil in se solidum, nihil verum oculis hominum actionibusque praebuerit; sed simulatae carnis vacuam imaginem demonstrarit. Indignum enim videri volunt, ut credatur Deus Dei Filius femineis se inseruisse visceribus, et majestatem suam huic contumeliae subdidisse, ut naturae carnis immixtus, in vero humanae substantiae corpore nasceretur: cum totum hoc opus non injuria sit ipsius, sed potentia; nec credenda pollutio, sed gloriosa dignatio. Si enim lux ista visibilis nullis immunditiis, quibus superfusa fuerit, violatur, nec radiorum solis nitorem, quem corpoream esse creaturam non dubium est, loca ulla sordentia vel coenosa contaminant: quid illius sempiternae et incorporeae lucis essentiam potuit qualibet sui qualitate polluere? quae se ei, quam ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
& nr̃i scłi hominib sermebat: ut
sicuit omĩb nobis profuit. quod
post resurrectionem dñi uestigia
tram utilitatem proficeret quod
infantia ipsius magorum ꝓbauit
aspectus. Hiderunt itaq magi &
adorauerunt puctum de tribuni¬
fandi impotem: & innullo ab huma¬
ne infantie generalitate dissimilẽ.
Quia sicut fidelia erant testimonia
quȩ in co marestatem inuisibilis di¬
nitatis assererent: ita probatissimũ
ẽẽ. aecebat uerbum carnem factum.
& sempit̃nam illam ẽentiam filii d̾i
hominis ueram suscepisse naturam
ne uł ineffabilium opum secutura
miracula. uł excipiendarũ suppli¬
cia passionum: sacram̃tum fiaci
ex rerum diuersitate turbarent. cũ
iustificari om̃mno ñ possent. nisi qui
fidei dilectissimi. & predicate ꝑ omĩa
scła ueritati: diabolica manicheor
resistit impietas. qui sibi ad inter¬
ficiendas deceptorum animas. nefas¬
di dogmatis ferale comm̃tum desa¬
crilegis & fabulosis mendaciis texu¬

Expanded text:
et nostri saeculi hominibus serviebat: ut et nostri saeculi hominibus serviebat: ut sicut omnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigia tram utilitatem proficeret, quod infantiam ipsius magorum probavit aspectus. Viderunt itaque magi, et adoraverunt puerum de tribu Jufandi impotem, et in nullo ab humanae infantiae generalitate dissimilem. Quia sicut fidelia erant testimonia, quae in eo majestatem invisibilis Deitatis assererent, ita probatissimum esse debebat Verbum carnem factum, et sempiternam illam essentiam Filii Dei, hominis veram suscepisse naturam: ne vel ineffabilium operum secutura miracula, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justificari omnino non possent, nisi qui fidei, dilectissimi, et praedicatae per omnia saecula veritati diabolica Manichaeorum resistit impietas: qui sibi ad interficiendas deceptorum animas nefandi dogmatis ferale commentum de sacrilegis et fabulosis mendaciis texu
Abbreviated transcription (Latin):
tes adorauerunt eum. Et aꝑtis ches¬
auris suis. obtulerunt ei munera:
aurum. thus. & mirram. O ꝑfectȩ
scientiȩ mirabilem fidem. quamñ
t̾rena sapientia erudiuit: sed sp̃c
sc̃s instituit. Unde enim hii uiricũ
proficiscerentur patria. qui ñdum
uiderant iħm nec aliquo contuitu
eius quod tam ordinate ueneraren¬
turaduerterant. hanc deferendorũ
munerum seruauere rationem. nisi
prȩter illam stelle speciem que corpo¬
reum incitauit obtittum fulgentior
ueritatis radiuis eorum cordã ꝑdo¬
cutunt pͥusquam labores tuneris in¬
choarent eum sibi significari intel¬
ligerent. cui in auro regius honor.
in thure diuina ueneratio. in myr¬
ra mortalitatis confessio deberetur.:
Et hec quidem quantũ ad illumi¬
nationem fidei ꝑtinebat potuert̃
illis credita & intellecta sufficere ut
corporaluntuitu ñ inquirerent.
quod plenissimo uisu mentis ins¬
pererant Sed diligentia sagacis
officiiusq ad uidendum puerum
ꝑseuerans. futuri temporis popłis

Expanded text:
nt eum; et apertis thesauris suis, obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . O perfectae scientiae mirabilem fidem, quam non terrena sapientia erudivit, sed Spiritus sanctus instituit! Unde enim hi viri, cum proficiscerentur de patria, qui nondum viderant Jesum, nec aliquid contuitu ejus, quod tam ordinate venerarentur, adverterant, hanc deferendorum munerum servavere rationem? nisi quia praeter illam stellae speciem, quae corporeum incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius eorum corda perdocuit; ut priusquam labores itineris inchoarent, eum sibi significari intelligerent, cui in auro regius honor, in thure divina veneratio, in myrrha mortalitatis confessio deberetur. Et haec quidem, quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis
Abbreviated transcription (Latin):
merore condempnant. Cumq ad
tegendum infidelitatem suam nr̃is
audent interesse mysteriis. ita insa¬
cram̃torum communione se tempe¬
Ore indigno corpus xp̃i accipumt
sanguinem autẽ redemptionis nr̃e
haurire om̃ino dedinant. Quod id̾o
bis huiꝰmodi homines etciam his
manifestentur indiciis. & quorum
deprehensa fuerit sacrilega simula
tepellantur. De talib enimbeatus
paulus apłs eccłam dei prouide mo-¬
net dicens Rogamꝰ autẽ uos fr̃s ut
obseruetiseos qui dissensiones & of¬
fendicula preter doctrinam quam
didicistis faciunt & declinate abhis
huius modi enim xp̃o dño nr̃o nos

Expanded text:
moerore condemnant. Cumque ad tegendam infidelitatem suam nostris audeant interesse conventibus, ita in sacramentorum communione se tempeore indigno Christi corpus accipiant, sanguinem autem redemptionis nostrae haurire omnino declinent. Quod ideo bis hujuscemodi homines et his manifestentur indiciis, et quorum deprehensa fuerit sacrilega simulatctoritate pellantur. De talibus enim beatus Paulus apostolus Ecclesiam Dei provide monet, dicens: Rogamus autem vos, fratres, ut observetis eos qui dissensiones et offendicula praeter doctrinam quam didicistis faciunt, et declinate ab illis. Hujuscemodi enim Christo Domino non
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim dormientib prouenit
regnum cęlorum: sed in mandatis
deilaborantib atq uigilantibus.
ut si dona ipsius suirrita fecerimꝰ
ꝑ ea que dedit mereamur accipe
quod promiste. Unde cohortamur
dilectionem ur̃am. ut abstinentẽ
ab om̃i oꝑe malo que sunt iusta &
casta sectemini. filii enim lucis:
abicere debent oꝑa tenebrarum.
cet enim ut capitisuo m̃bra conue¬
mant. ut promissarum beatitudi¬
num mereamur ẽẽ. consortes . ꝑ.d̾.¬

Expanded text:
non enim dormientibus provenit non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. cet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes:
Abbreviated transcription (Latin):
bat infantes: & deunitiis suis par¬
uulorum primordia consetrabat.
ut disceretur neminẽ hominũ diu¬
ni incapacem ẽe. sacram̃ti. quando
etiam illa etas głe ẽet apta marty
rii. Agnoscamꝰ ergo dilectissimi in
magii ad oratorib xp̃i uocationis nr̃e
fideiq primitias & exultantib ani¬
mis. beate spei initia celebremus.
Exinde enim met̾nam hereditatẽ
cepimus introire. exinde nob̾ xꝑm
loquentia scripturarum archana
patuerunt. & ueritas quam iudeo¬
rum obeccatio ñ receptt. om̃ib na¬
tionib suum lum̃ inuexit. hono¬
retur itaq a nobis sacratissimus
dies. in quo salutis nr̃e auctor ap
incunabulis. nos ommipotentem
adoremus in celis: acsicut ili de
thesauris suis mysticas domino
muncrum species obtulerunt.ita &
nos de cordib nr̃is que deo sunt di¬
gna promanius. Quanius eñĩ om̃i¬
um bonorum sit ipse largitor. etiã
nr̃e tam̃ fructum quęrit industrie.

Expanded text:
bat infantes, et de initiis suis parbat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas gloriae esset apta martyrii. CAP. IV. Agnoscamus ergo, dilectissimi, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apprati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae:
Abbreviated transcription (Latin):
deris sp̃lendore didicerunt: & ne
de loco editi regis ambigerent. ur̃a
eruditio prodidit. quod stella non
docutt. Curuobis uiam quã aliis
apitis obstrutts: Curm ur̃a infide¬
litate residet dubium. quod ex ur̃
fie responsione manifestum: Loa
natiuitatis de scripturarum testimoni¬
o demonstratis. presentiam temporis
de celi & t̾re atcestatione cognoscitis. &
tam̃ ubi ad ꝑseq̃ndum animꝰ herodis
ex arsit. ibi ad non credendum ur sen¬
sus obduruit. felicior gͦ ignorantia in¬
fantium quos ꝑsecutor occidit: qͣm ur̃a
scientia quam in sua ꝑturbatione con-¬
suluit. Hos noluistis eius regnũ recipe.
cuius oppidum potiustis ostendere.
Illi potuerunt pro eo mori. quẽ ñdũ
poterant confiteri. Ita xp̃c ut nullũ
ei tempus ẽet absq miraculo. ante u¬
sum lingue potestatem uerbi tacitꝰ
exetebat: & quasi iam diceret. sinite
paruulos uenire ad me taliumẽ. eñĩ
regnum celorum. noua gła corona¬

Expanded text:
deris splendore didicerunt. Et ne deris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria corona
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. nisi ad confitandam uideo¬
rum duriciam ꝑtinuisset. at ñ solũ
ductu sy deris. sed cciam ipsorum ꝓ¬
fessione innotesceret natiuitas sal¬
uatoris. Iamergo ad eruditionem
gentium prophicus sermo transibat.
& prenuntiatum antiquis oraculis
xꝑm aliengenarũ corda discebant
cum iudeorum infidelitas uerita¬
tem ore proferret. & m̃datium cor¬
de retineret. Noluerunt enim ag¬
noscere oculis: quem desacris indi¬
caucrunt libris. ut quem ñ adoraba̾
in infantie infirmitate humilem:
postea crucifigerent in unrtutũ sub¬
ubi xp̃c nasceretur. ueraciter & me¬
mortter dicitis quod legistis in bech¬
leem ude. Sic enim scriptumẽ. ꝓ
propħam. Et tu bechleem t̾ra uida.
ñ es minima inter principes iuda
Ex te enimexier princeps qui regat
populum meũisrł. hunc princip̃e
natum & pastorib angłi: & uobis
nuntiauere pastores. hunc princi-¬
pem natum longinque orientaliũ
gentium nationes in solito noui sy¬

Expanded text:
ducere; nisi ad confutandam Judaeoducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sububi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi si
Abbreviated transcription (Latin):
insignior ubiq fama loqueretur quã
promptiorem ad narrandum diligen¬
tioremq faciebat. & suꝑne significa¬
tionis nouitas. & cruentissimi ꝑsecu¬
toris impietas. Tunc autẽ etiam egy¬
pto saluator illatus ẽ. ut gens antiqͥs
errorib dedita.iam ad uicinam sa¬
dies iste manifestatione dm̃i consecra¬
tus specialem in toto mundo obtinu¬
it dignitatem. quȩ incordib nr̃is
digno debet splendore clarescere. ut
rerum gestarum ordinem ñ solum
credendo sed etiam intelligendo ue¬
neremur. Quantam enim gr̃arum
actionem debeamus dño pro illu¬
minatione gentium: probat obceca-¬
tio udeorum. Quid enim tam cecum.
quid tam lucis alienum. quam illi sa¬
cerdotes & scribe isrłitarum fuerunt.
timonium nascerctur: hoc responde¬
runt de propħico eloquio. quod in¬
dicabat stella de cȩlo: Quȩ ittiq po-¬
terat magos ierosolimis piȩt̾missis
usq ad cun abula pueri sicut post¬
modum fecit sua significatione per¬

Expanded text:
insignior ubique fama loqueretur, quam insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam sadies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? pturarum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione per
Abbreviated transcription (Latin):
axdete in dño dilectissim¬
Iiterum dico gaudete: quiabre¬
sninteruallo temporis. post solen¬
nitatem natiuitatis xꝑi. festiuitas
declarationis eiusillipett. & quem in
illo die uirgo peperit. in hoc mund
agnouit Uerbum enim caro factũ
sic successionis nr̃e temperauit exor¬
dia: ut natus iħc & tredentib mani¬
festus. & ꝑsequentib ẽet occultus.
Iam tunc gceli enarrauerunt głam
dei. & inomnem t̾ram sonus deri¬
tatis exiuit: quando & pastoribus
exercitus angłorum. saluatoris edi¬
ti annuntiator apparuit. & magos
ad eum adorandum prema stella ꝑ¬
duxit: ut asolis ortuusq ad occasũ
ueri regis generatio choruscaret. cũ
rerum fidem & regna orientis per
magos aiscerent: & romanũ imꝑiũ
non lateret. Nam& stuitia herodis
uolens primordia suspectisibi regis
extinguere. huic dispensationines¬
ciens seriiebat: ut dum atrou inten¬
tus facinori agnotum sibi puerum in¬
discreta infantium cede ꝑsequitur an-¬
nuntiatum celitus dominatoris ortum

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum
Abbreviated transcription (Latin):
est contentus angustiis. Quem in udea
regnare ñ uis ubiq regnat: & feli¬
ciuii ipse regnares. si eius imꝑio subde¬
reris. Cursincero officio ñ facis. quod
sub dola falsitate promittis: Perge
cum magis. & uerum regem simpli¬
eiteradorando uenerare.Sed tuiida¬
ice sectator cecitatis ñ umitaris genti¬
um fidem corq ꝑuersum ad crude¬
les conuertisinsidias. nec illum occi¬
surus quem metuis. nec illis nocturꝰ
quos perimis. Deducti igitur dilectis¬
simi in bethleem magi: stellȩ preceden¬
gno ualde. sicut euangełista narraũ.
Et intrantes domũ inuenert̃ puerũ

Expanded text:
est contentus angustiis. Quem in Judaea est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nociturus quos perimis. CAP. III. Deducti igitur, dilectissimi, in Bethleem magi stellae praecedengno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt p
Abbreviated transcription (Latin):
ciitate regia reꝑturos. Sed cum eos
hec opimio fefellisset. ꝑ iudeorũ scri¬
bas atq doctores quod sacra de ortuxͥ
p̃nuntiauerat scriptura didicerunt.
ut gemino testimonio confirmati.
ardentiori fide expeterent quem &
stelle claritas: & propħie manifesta¬
bat auctoritas. Prolato autẽ diuino
oraculo ꝑ responsa pontificum. & de¬
clarata sp̃e uoce qua dicit. & tu bethle¬
em t̾ra uida. ñ es minima int̃ pͥncipes
iuida. ex te enim exiet dux qui regat
populum meũ isrł: quam facile & qͣ
conseqñs fuit. ue hebreorum proceres
crederent quod docebant. Sed apparet
illos carnaliter cum herode sapͥuisse.
& regnum xꝑi commnune cum huius
mundi potestatib estimasse: ut & isti
temporalem sꝑarent ducem. & terre¬
num mecueret ille consortem. Suꝑ-¬
fluo hero des timore turbaris: & fru¬
stra in suspectũ tibi puerum seuire
moliris. Non capit. xp̃m regia tua:
nec mundi dñs potestatis tue sceptri

Expanded text:
civitate regia reperturos. Sed cum eos civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri
Abbreviated transcription (Latin):
naturus acciperet. Noua & enmm
claritas apud magos stelle illustri¬
oris apparint: & intuentiũ animos
ita admiratione sui splendoris im¬
pleuit. ut nequaquam sibi crede¬
rent neglegendum: quod tauto
nuntiabatur indicio. Preerat autẽ
sicut res docuit hinc miraculo gr̃a
dei. & cum xꝑi natiuitatem nec ip¬
sa adhuc bechleem tota didicisset
iam illam crediturisgentib infe¬
rebat. Et quod nundum poterat
humano eloquio disscri. cęlo facie¬
munus ut cognoscibilis gentib fi¬
eret natiuitas saluatoris. ad intelli¬
gendum tam̃ mirauilum sigr il
potuerunt magietiam de antiquis ba¬
laam prenuntiationib commoneri:
scientes olim ẽẽ. prediccum. & celebri
memoria diffamatum. orieturstella
ex iacob. & exiurget homo ex istł. & do¬
minabitur gentium. Tres itaq uri
fulgore insoliti syderis diuinitꝰ inci¬
tati. preuium micantis luminis cur¬
sum sequuntur. existimantes se signi¬
ficatum sibi puerum. ierosolimis in

Expanded text:
naturus, acciperet. Nova etenim naturus, acciperet. Nova etenim claritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciemunus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in
Abbreviated transcription (Latin):
corde gaudere. & honorifice eaquȩ
ad salutem nr̃am gesta sunt celebra¬
re: uocante nos ad hanc deuotionẽ
ipsa recurrentium temporum lege.
quȩ nob̃ post diem in quo coet̾nus
patri filius dei natus exuirgine ẽ:
breui int̾uallo epiphaniȩ intulit
festumex apparitione dm̃i conse¬
cratum. In quo fidei mĩe magnũ
pitsidiuim prouidentia dium̾a
constituit: ut dum solenni uenera¬
tione recolituradorata iexordiis
sius saluatoris infantia. ꝑ ipsaori¬
ginalia docim̃ita probaretur. ueri
in ipso hominis orta natura. Hoc est
enim quod iustificat impios: hoc ẽ
Deitaᷤᷤ qua ante omĩa scła in forma
dei equalis ẽ. patri: humanitas qͥ
nouissimis dieb informa serui un¬
tus ẽ. homini. Ad roborandam ergo
hanc fidem. quȩ contra omnes pre¬
muniebatur errores. ex magna fac¬
tum ẽ. dini pietate consiii: ut
gens in longinqua orientalis plage
regione consistens que spectandoꝵ
sẏderum arte pollebat. signũnat
pueri qui suꝑ omnem isrł ẽẽt reg¬

Expanded text:
corde gaudere et honorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparitione Domini consecratum. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est Deitas, qua ante omnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Israel esset reg
Abbreviated transcription (Latin):
gnantem. Cuius utiq famulatus ad
formam nossui hortatur obsequii.
ut huic gre quȩ om̃s inuitat ad xp̃m:
quantũ possumꝰ seruiamꝰ. Quicũq
enim in eccła pie uiuit & caste: qui
ea quȩ sursum sunt saꝑit. ñ quȩ suꝑ
t̾ram: celestis quodam m instar est be¬
minis. Et dum ipse sc̃e uite intorem
seruat. multis uiam ad dñm quasi
stella demonstrat. In quo studio di¬
lectissimi om̃s uobis inuicem prodes¬
se debetis ut in regno dei ad quod rec¬
ta fide & bonis oꝑib ꝑuenitur.sic̃
lucis filii splendeatis ꝑ xp̃m .d.ñ.¬

Expanded text:
t. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctae vitae nitorem servat, multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per D
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c inserit cęlo. Et quib ñ dum
sanguinis sui impendit redempti¬
onem: iam martirii tribuit digni¬
tatem. Crigite gͦ dilectissimi fide¬
les animos ad choruscantem gr̃am
luminis sempit̃m. & impensa hu¬
mane salitti sacram̃ta uenerantes:
studium ur̃m his quȩ pro uobisges¬
ta sunt subdite. Diligite castimonie
puritatem: quia xp̃c uirginitatis ẽ.
filius. Abstinete uos acarnalib desi¬
deriis que militant adu̾sus anima.
quemadmodum nos presens beatus¬
apłs sus ut legimus uerbis horta¬
tur. Malicia paruuli estote. quia dr̃s
głe mortalium se conformauit infai¬
tie. Sectamini humilitatem: quam
dei filius discipulos suos docere dig¬
natus est. Induite uos uirtutẽ patien¬
tiȩ. in qua animas ur̃as possitis ad qͥ¬
rere: q̃m qui cunctorum ẽ. redemp¬
tio. ipse ẽ. om̃ium fortitudo. Que sur¬
sum sunt sapite. ñ quȩ sup t̾ram ꝑ
uiam ueritatis & uite. constanter
incedite. Nec uos impediant t̾rena.

Expanded text:
Christus inserit coelo; et quibus nondum Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae constanter incedite; nec vos impediant terrena,
Abbreviated transcription (Latin):
criminis. & ñ habiturus effectum
sceleris. in solum te reatum precipi¬
tas uoluntatis: Nichil hac molitio¬
ne proficis: nichil ꝑagis. Qui uolun¬
tate natus ẽ. arbitrii potestate mo¬
rietur. Consummant ergo magi de
ꝑueniunt. Adorant in carne uer¬
bum. in infantia sapientiam.i m
firmitate uirtictem: & in hominis
ueritate dñm maiestatis. Utq sacra¬
m̃itum fidei suȩ intelligenticq ma¬
infestent: quod cordib credunt mu¬
nerib protestantur. Thus deo. myr¬
ram homini: aurũ offerunt regi
scienter diuinam humanamq na¬
turam inunitate uenerantes quia
quod erat in substantiis proprium.
autem magis in regionem suam. &¬
translato iħu in egyptum ex admo¬
nitione diuina: exardescit frustra
ta meditationib suis herodis insa¬
nia. Necari omnes bethleem par¬
uulos iubet & q̃m quem metuat
nescit infantem: generalem seuitiã
in suspectam sibi tendit etatem.
Sed quos rex impius eximit mundo:

Expanded text:
criminis? et non habiturus effectum criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desperveniunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia quod erat in substantiis proprium, autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
nitionem ueritatis gr̃e splendore do¬
cuntur. Qui humano sensu signifi¬
catum sibi regis ortum. estimauert̃
in ciuitate regia ẽe. querendum: sed
qui serui susceꝑat formam & ñui
dicare uenerat sed iudicari: bechle¬
em prçelegit natiuitati iero solimã
passioni. Herodes autẽ audiens inde¬
orum principem natum. successo¬
rem suspicatus expauit: & molitꝰ
necem salutis auctori. falsum spon¬
det obsequium. Quam felix foret
si magorum imitaretur fidem &
conuerteret ad religionẽ quod dis¬
ponebat ad fraudem. Oceca stulte
emulationis impietas. Quid ꝑtur¬
bandum putas diumũ tuo furore
consilium: Dñs mundi tempora¬
le non quertt regnum: qui prestat
et̃num. Quid incommutabilem
dispositarum rerum ordiñẽ uerte¬
re. & aliorum fascinus preoccupa¬
re conaris: Mors xꝑi non est tempo¬
ristui. Ante condendum ẽ. euan¬
głium. ante predicandum ẽ der
regnum. ante sanitates donandȩ
ante sunt facitnda miracula. Curqͣd

Expanded text:
nitionem veritatis, gratiae splendore dunitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
solennitatum uicina sacramenta.
exultationis uigor & feruor fidei
ñ tepescat. Ad omium enim homi¬
num speccat salutem. quod infan¬
tia mediatoris dei & hommũ iam
inuniuerso declarabatur mundo.
cum adhuc exiguo detineretur op¬
pidulo. Quanuis enim isrłtticam
gentem & ipsius gentis unam fa¬
miliam delegisset de quanaturã
uniu̾se humanitatis assumeret.
noluit tam̃ intramat̾ne habitati¬
onis angustias ortus sui latere pri¬
mordia. sed mox ab om̃ib uoluit
agnosci: qui dignatus ẽ. omnib
nasci. Trib igitur magis in regio¬
ne orentis stella nouȩ claritatis
apparuit: quȩ illustrior cȩteris pul¬
chriorq syderib. facile in se intu¬
entium oculos animosq conu̾te¬
ret. ut confestim ad uerteretur ñ ẽẽ
ociosum: quod tam insolitum uide¬
batur. Deditꝰg aspicientib intellec¬
tum. qui prestitit signum. Et quod
& preuii fulgoris manium intenta
contemplatione comitantes: ad ag¬

Expanded text:
solemnitatum vicina sacramenta, solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad ag