comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ urbiũ. uł fluminũ traxeĩt uocabula.
Multa &ẽ exdiũsarũ gentiũ senmone uocã¬
tur. unde. et origo eoꝵ uix cernit᷑. St̃ enĩ
pleraq barbara nõia. ce incognita. la¬
tinis ce grecis: De Glo s a.
losa. greca interp̃tatõne. lingue soe¬
tit᷑ nom̃. hanc pħophi adu̾bi¬
umꝰ dñt. qr uocem illã de cuiꝰ reqͣritur:
signat. Quid enĩ illd̾ sit: inuno ũbo po¬
sitũ declarat. ut cõticesccre ẽ tac̃e. Item:
latus haurit aꝑtũ: haurit .i. percutit
Itẽ cum f̾minũ dicimꝰ finẽ. aut popłataᷤ.
int̾pretam᷑ ẽẽ uastatas. & omĩo. cũ u¬
nius ũbi remuno ũbo manifestamꝰ.

Expanded text:
corum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. corum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina et incognita Latinis et Graecis. De glossis . Glossa Graeca interpretatione linguae sortitur nomen. Hanc philosophi adverbium dicunt, quia vocem illasignat. Quid enim illud sit in uno verbo positum declarat, ut conticescere est tacere. 2. Item: latus haurit apertum; HAURIT, percutit. Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse vastatas, et omnino cum unius verbi rem un
Abbreviated transcription (Latin):
origo uocabłoꝵ cum uis u̾bi uł no¬
minis int̾pretatonẽ colligit᷑. hanc. aristo¬
tiles. simbolon. cicero ad notat᷑onẽ nõia¬
do dictũ cuiꝰ cognitio. sepe usũ nec̾ciũ ht̃.
in interp̃tatõne sua. Nam dũ uideris un¬
de ortũ ẽ nom̃: citiꝰ ium eiꝰ intelligis. Om.¬
nis enĩ rei mspectio. ethimotogia cognita pla¬
mor ẽ. Non autẽ omnia noia a ueterib scd̾m
natam. imposita sc̃. s q̃dam et scãm placitũ.
sic̃t et nosserius et possessionib intendũ scd̃m
iuxta arbituũ humane uoluntatis uoca¬
bula acceꝑunt. Sunt autẽ ethimologie no:¬
minũ. aut ex causa date: ut reges a recte
regendo aut exorigine. ut homo. qr sit ex
a lauando. Lotꝰ. dum utũ ñ sit mundũ. et
lucus. qr umbra opactus qr parũ luceat.
Quedã &ẽ facta st̃ ex nominũ diriuati¬
one. aut a prudentia: prudens. Quedã
grea ethimologia: orta et dedinata gt̃ ĩ
latinũ. ut silua domꝰ. Alia qͦq ex nõib lo¬

Expanded text:
origo vocabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominado dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia cognita planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam inposita sunt, sed quaedam et secundum placitum, siciuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum aut ex causa datae, ut 'reges' a regendo et recte agendo, aut ex origine, ut 'homo', quia sit ex a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedaGraeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
trumq cognoscit᷑. ut cum q̃rit᷑ qͥd sit int̾
regẽ et tirannũ. a iecta diffr̃a. qͥd utrũq
sit: diffinit᷑. ut rex modestꝰ. ⁊ tẽꝑans. Ty¬
duo. cũ diffr̃a posita fuerit: qͥd sit utrũq
cognoscit᷑. sic et cetera. De Barbarismo

Expanded text:
noscitur; ut cum quaeritur quid inter regem sit et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur, ut 'rex modestus et temperatus, tydifferentia cum posita fuerit, quid sit utrumque cognoscitur. Sic et cetera. De
Abbreviated transcription (Latin):
dgͥer ẽ cuꝰlibet rei aceruatio. unde ⁊ fosse
aggesta qua uallo fc̃o ꝓpius ponit.s ab¬
usiuȩ. &e muros et munim̃ta omĩa ag.¬
gerẽ diñs. Maceries̃ parietes longi qͥb
Inaffrica et hispania parietes e terra.
appellant qm̃ informa cͥcunidatiᷤ du¬
instruunt᷑ euis durant mcorruptiuẽ¬
tis ignib omĩq cem̃to forciores. Sepeᷤ

Expanded text:
ger est cujuslibet rei acervatio, unde fossae, aggesta, quae vallo facto propius ponitur. Sed abusive et muros, et munimenta omnia aggerem dicimus. 4. Maceriae sunt parietes longi, quibin Afappellant, quoniam in forma circumdatis duinstruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepe
Abbreviated transcription (Latin):
unitͥũ uł muniitũ dictũ qr ma¬
nu ẽ fc̃m. Cohors uocata. uł qd ar¬
cet cuncta que interiꝰ ꝯt̃ idest ꝯcludat.
uł qd̃ coerceat obiectu suo extraneos.
radire ꝓhibeat. Uallũ ẽ qd̾ mole frȩ eri.¬
git᷑. ut custodia p̾tendatur. dictũ autẽ
uallũ a uallis. nam ualli fustiꝰ fũt. quib
uallũ munit᷑. et ualli dicti qd̃ figant᷑ oe
uellant᷑. Int̾ uaua st̃ spacia. int̾ capita
ualloꝵ idẽ stipitũ quib uallũ fit. Unde

Expanded text:
tum dictum quia manu est factum. Cohors vocata vel quod coartet cuncta quae interius sunt, id est concludat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; u
Abbreviated transcription (Latin):
illis spme rigor ut colubris. sed indirec¬
tum corpuscłi sui partes gradatĩ porri¬
gendo: contractas ⁊trahendo: porrectaᷤ

Expanded text:
illi spinae rigor, ut colubro, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas
Abbreviated transcription (Latin):
Ticiane. Comodiane.
Constantiniane.¬
Traiana. Amnia.
m arcia. herculea.
C eruiea. lulia.
U irgo. Tepula.
Seueriana.
Antoniana.

Expanded text:
iane, Commodiane, Constantiniane.Traiana, Annia, Claudia, Herculea, Cerulea, Iulia, Virgo, Tepula, Severiana, Antoniana
Abbreviated transcription (Latin):
et sibilia sic eos appellat cũ ait de his.
tc̃ lactea colla auro innectunt᷑. Scd̃m enĩ
diu̾sitatẽ celi et facies hominũ. ⁊ colores
⁊ corpoꝵ qͣntitateᷤ. ⁊ animoꝵ diũfitates
existunt. Inde romanos graues. g̃cos le¬
lies. afros ũsipelles. gallos nat᷑a feroces.¬
atq acriores ingenio ꝑuidemꝰ. qd̃ nat᷑a
climatũ facit. Galli autẽ senon es. ⁊ anti¬
quitꝰ renones dicebant᷑. qd̃ liberũ hospi¬
cio suscepresẽt. pꝰea .⁊. in .s. litt̃a cõmuta¬
ta ẽ. uacca oppidũ iuixta pireneũ. a qͦ
ꝯt̃ cognõiati uaccei. de quib credit᷑ dixiꝰ¬
se poeta. lateq uagantes uaccei. hii pi¬

Expanded text:
et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum et colores et corporum quantitates, et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves. Afros versipelles, Gallos natura feroces, acriores ingenio pervidemus; quod natura climatum facit. Galli autem Senones, antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent: postea x in s litteram commutata est. Vacca oppidum fuit juxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccaei, de quibus creditur dixisse poeta: Lateque vagantes Vaccaei. Hi Py
Abbreviated transcription (Latin):
manis subacti. in interiori g̃mania ꝑ
castroꝵ limites positi atiberio cesare
ĩmagnã coaluere gntẽ. atq ita nom̃ ex
locis sumpsert̃ qui crebra ꝑlimites ha¬
it̃. Saxonũgens in occeam littorib.
⁊ paludib inuiis sita. untute atq agi¬
litate habisis. unde et appellata qd̃ sit
durũ et ualidissimũ genꝰ hoĩũ ⁊ p̃stãs
ceteris piraticis. franci a ꝓprio qͦdam
duce uocati putant᷑. Ani eos ãferita¬
te morsi nũcupatos existimãt. St̃ enĩ
ĩ uł morẽ ĩconditi nat᷑alis ferocitã aĩoꝵ.
Britoneᷤ qͥdã latimnoĩatoᷤ spicant᷑ eo qd̾
sint bruti. Gens intra occeanũ int̾̃fuso
mari. qͣsi extra orbem posita. de quib uͥ¬
giliꝰ. Toto diuisos orbe britãnos. Scotia
ꝓpria lingua nom̃ hñt a picto corꝑe eoq̃
aculeis ferreis cũ atram̃touariaꝵ fig̾arẽ
stigmate ad notent᷑. Galli a candore corꝑiꝰ
nũcurati ꝯt̃. Gala enĩ grece lac d̃R. Unde

Expanded text:
manis subacta interiori Germania, per manis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites harunt. Saxonum gens in Oceanum littoribus et paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur: unde
Abbreviated transcription (Latin):
dicti gt̃. sict̃ et popłi inhabitantẽ iuxta
leumanũ fluuiũ alemanni uocant᷑. de
qͥb lucanꝰ. Deseruere cauo tẽptoria fixa
lemanno. longobardos uulgo feit᷑ nõi¬
asse ꝓlixa barba. et nũqͣm tonsa. Unanda¬
Licꝰ amnis ẽ ab extremis galue itrũpenᷤ
iurta qͦm fluuiũ in habitasse.⁊ exeonom
nesq nationes. ssinssimis durate frigo¬
rib qui mores ex ip̃o celi rigore traxeit.
ferocis ammiet semꝑ indomiti raptu
uenatuq uiuenteᷤ. hoꝵ pl̃me genteᷤ ua¬
rie armis. discolores habitu. lingue dissone.
et origine uocabłoꝵ incerte. ut tolerateᷤ
samsi uari. qͣditi uingri. marcomanm.
bratei camasi blangiani. tubanteᷤ. qͥrũ
ĩmanitas barbarie oẽ ipsis uocabuliꝰ hor¬
rorẽ qͣndã sigcat. Suem pars germanoꝵ
abextremo flauos aqͥlone sueuoꝰ. Quoꝵ
centũ fuiose pagos et popłos multi ꝓ¬
dieif. Dicti autẽ sueui putant᷑ a monte
sueuo qͥ ab ortu initiũ g̃manie facit cuiꝰ¬
loca incolueit. Burgundioneꝰ qͦnda aro¬

Expanded text:
dicti sunt, sicut et populi inhabitantes juxta Lemannum fluvium Alemani vocantur. De quibus Lucanus: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. 95. Longobardos vulgo ferunt, nominatos a prolixa barba et nunquam tonsa. 96. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, juxta quem fluvium habitasse et ex eo nesque nationes saevissimis duratae frigoribus; qui mores ex ipso caeli rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Amsivari, Quadi, Tuungri, Marcomanni, Bruteri, Chamavi, Blangiani, Tubantes; quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quendam significat. Suevi pars Germanoruab extremo flavos aquilone Suevos. Quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu initium Germaniae facit, cuiloca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Ro
Abbreviated transcription (Latin):
te ruyert. et orientẽ xx annis tenueit
captiuũ. ⁊ ab egiptiis atq ethiopib an¬
nuũ uectigal exegerunt. Troranoꝵ genꝰ
antea datdana a dardano regenõiata.
Nam dardanꝰ. ⁊ iasius frẽs egrecia ꝓfec¬
ti st. Exhis iasius ad traciã. dardanꝰ ad
filius eiꝰ erictomiꝰ. deinde nepos eiꝰ tros

Expanded text:
te, eruperunt, et orientem viginti annis tenuerunt te, eruperunt, et orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt. Troianorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Iasius fratres e Graecia profecti; ex his Iasius ad Thraciam, Dardanus ad filius eius Ericthonius, deinde nepos
Abbreviated transcription (Latin):
exscitarũ origine sunt. et dictimas.¬
sagete qͣsi graues. id ẽ fortes getȩ. Ñ
sict̃ liuius argentũ graue dicit. io est
massas. hii quift̃ int̾ scitas. atq al¬
banos semptẽtrionalib iugiꝰ mhabi¬
tant. Amatones dicte st̃. seu qd̃ simł
uiuent sine uiris. qͣsi amatoin. seu qd̾
adustis dexteriorib mãmis eẽnt. ne
sagittaꝵ ictꝰ impediret᷑. qͣsi a neyma¬
roy. Nudabat enĩ qm adusserãt mã¬
mã. has ticianꝰ unimãmas Nam hoc
hercule. parti abachuile. ut alexandro
usq ad internifonẽ delete st̃. In parteꝰ
asiatice sirie gentes st̃ que pꝰteros iaso¬
nis se credt̃. albocrine nascunt᷑ ab assr¬
dius niuib et ip̃siꝰ capillicolor gentino¬
men dedit. &e inde dñr albani. hoꝵ gla.¬
uca oculis id ẽ picta mẽ pupilla uł ad¬
ugnos antea unnos uocatos pͦtremo
it̃. deinde ꝑnicib eqͥs caucasi rupib fe¬
ras gentes alexandri claustro cohibẽ¬

Expanded text:
ex Scytharum origine sunt, et dicti Masex Scytharum origine sunt, et dicti Massagetae, quasi graves, id est, forte Getae. Nam sic Livius argentum grave dicit, id est, massas. Hi sunt qui inter Scythas atque Albanos septentrionalibus locis inhabitant. Amazones dictae sunt, seu quod simul viverent sine viris, quasi amazosai; sive quod adustis dexterioribus mammis essent, ne sagittarum jactus impediretur, quasi aneu ma. Nudabant enim quam adusserant mammam. Has Titianus unimammas dicit. Nam hoc Hercule, partim ab Achille, vel ab Alexandro usque ad internecionem deletae sunt. 65. In parte Asiaticae Scythiae gentes quae posteros se Jasonis credunt albo crine nascuntur ab assiduis nivibus, et ipsius capilli color genti nomen dedit, et inde dicuntur Albani. Horum glauca oculis, 408 id est, picta inest pupilla, adus fuerunt. 66. Ugnos antea Hunnos vocatos, postremo runt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, feras gentes Alexandri claustra cohiben
Abbreviated transcription (Latin):
li. idẽ et aliengene ab hoc qr semꝑ fue¬
rt̃ immnici isit. ⁊ longe ab eoꝵ gñe ac
societate seꝑati. Cananei appeliati de cha¬
naan filio chamqͦꝵ t̾ram uidei p̾sedeĩt ex
cuiꝰ originefuit emor sichem pat̾aqͦ a¬
morrei st̃ nũcupati. Egiptii a qͦdã rege suo
egipto nõie uocatist̃. Nam antea aeriidice¬
bant̃. Int̾pretant᷑ aũ lingͣ hebraica egup¬
tii affligentes eo qd̾ asflixeñt ppłm dei.¬
dei. priusqͣm diuino anxilio liberarent᷑.
Armeniꝰ ex thẽsalia unꝰ de nũo ducũ iaso¬
nis. qͥ ad colcos ꝓfectist̃. recollecta mul¬
titudine q̃ ãmisso rege iasone passim
uagabat᷑ armeniãq condidit gñtiq
ex suo uocabło nom̃ dedit. limes ẽ ꝑsicꝰ
quiscitas ab eis diuidit scita cognoiatꝰ.
a quo lumite scite a qͥbꝰdam ꝑhibent᷑ uo¬
cati gens antiqͥssima semꝑ habita int̾
parchos bactrianosq femine autẽ eoꝵ.
amaronũ regna condideit. Massagete

Expanded text:
li, id est alienigenae, ob hoc, quia semper fueli, id est alienigenae, ob hoc, quia semper fuerunt inimici Israel, et longe ab eorum genere ac societate separati. Chananei appellati de Chanaam filio Cham, quorum terram Iudaei possiderunt. Ex cuius origine fuit Emor, pater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati. Aegyptii ab Aegypto quodam rege vocati sunt. Nam antea Aerii dicebantur. Interpretanturo autem lingua Hebraica Aegyptii adfligentes, eo quod adflixerint Dei populum, priusquam divino auxilio liberarentur. Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Iasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Iasone passim vagabantur, Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. Limes est Persicus, qui Scythas ab eis dividit. Scytha cognominatus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque, feminae etiam eorum Amazonum regna condiderunt. Massagetae
Abbreviated transcription (Latin):
siens ibi barbaras gentes graui dinturno¬
q bello ꝑdomuit. nouissime uictor nom̃
subiecte genti dedit. ꝑse autẽ ante cirũ¬
ignobiles fuer̃t. et nulliꝰ int̾ gentes loci
habebant᷑. Medi semꝑ potentissumm fue.¬
it̃. Casdei qui nc̃ caldei uocant᷑ a casech
filionachor frĩs habrahe nũcupati gt̃. Sa
arabie st̃ qui uocat᷑ ubanꝰ ẽ autẽ libanꝰ
ubrthura colligunt᷑. Siri ab assurimuo¬
cati ꝑhibent᷑. qui fuit nepos abraham
ex cethura. Qs autẽ uet̾es assirios. nẽ aũ
nos uocam̃ siros. ãparte totũ appłłantẽ.
hebrei uocati st̃ ab heber. qui ꝓnepos
odecim uideoꝵ trib israelis uocabłm sor¬
tite ꝯt̃. ludeis autẽ scies uia decẽ tribubꝰ
nom̃ imposuit. Namantea hebrei siue
ifraheltte nũcupabant᷑. Ex quo aictẽ in
que destirpe iuida reges habebant. uideoꝵ
nom sortitist̃. Reliqua pars decẽ tͥbuũ
q̃ in samaria regẽ sͥ constituit: ob popłi
magnitudinẽ pstinũ nom̃ retmuit isił.

Expanded text:
st, ibi barbaras gentes graui diuturnoque bello domuit et nouissime uictor nomen subiectae genti dedit: namque a Perignobiles fuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper potentissimi fuerunt. Chasdei, qui nunc Chaldaei vocantur, a Chased filio Nachor fratris Abrahae cognominati sunt. SaArabiae sunt, qui vocantur Libanus et Antilibanus, ubi thura colliguntur. 50. Syri ab Assurim vocati perhibentur, qui fuit nepos Abraham ex Cethura, quos autem veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. 51. Hebraei vocati sunt ab Heber, qui pronepos odecim Iudaeorum tribus Israelis vocabulum sortitae sunt. Iudaeis autem scissura decem tribuum nomen inposuit. Nam antea Hebraei sive Israelitae nuncupabantur. Ex quo autem in  tribus, quae de stirpe Iuda reges habebant, Iudaeorum nomen sortitae sunt. Reliqua pars decem tribuum, quae in Samaria regem sibi constituit, ob populi magnitudinem pristinum nomen retinuit Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
duct̃. qͥmissi ad argonantas ꝑseq̃ndoꝰ.
ut aponto intrauert istrũ flumũ ã uo¬
cabulo amnis qͦ amari abͣscesseĩt̃ ap.¬
pellati st̃. Romani a romulinõie nũ¬
cupati gt̃. qͥuibẽ romã condidit. gñtiq
et ciuitati nom̃ dedit. hii antea a sat̾no
saturm a latino latini gt̃. Nam latinꝰ
italie rex fuit. qͥ ex suo noĩe latinc᷑ appel¬
lauit. qui pꝰea romam st nũcupati. hii
et qͥrites dicti. qr qͥrinꝰ dictꝰ ẽ romułꝰ qd̾
semꝑhasta utebat᷑. q̃ lingua sabina qͥriᷤ¬
ert̃. ex quib et popłis imposita ⁊ regioni¬
b ꝯt̃. slam ab italoitali. a sabino: sabim.
ninũ montẽ incołt. de qͥuib historiȩ
ꝑhibentͤ qd tẽpore aqͦse cladis imbrib suꝑ¬
fuerint. et ob hoc umbrios g̃ce noĩatos.
Marsi italie gens dicta a comite liberi
marsia ilł usum uitiũ ostendit. Ob hoc
illi statuã feceit. qͣm pꝰea romaniinctiᷤ
marsis tuleit̃. Marsos autẽ greci tuscoꝰ

Expanded text:
ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit gentique et civitati nomen dedit. Hi antea a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus, quod semper hasta utebatur, quae Sabinorerunt, ex quibus nomina populis inposita et regionibus sunt. Nam ab Italo Itali, a Sabino Sabini, ninum montem incolunt; de quibus historiae perhibent eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ὀμβρίους Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit; et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Oscos
Abbreviated transcription (Latin):
messemos ueriti ne diuturnitate p̃¬
lii spem prolis amitterẽt. p̃cepert ut
et urigines eoꝵ c̃ iuuenib domi re¬
lic̾tis. contũberẽt. sicq ex ꝓmiscno uͥ¬
ginũ ⁊ maritoꝵ concubitu iutienes
de mcrrtis parentib nati st. ex nota
mat̾ni pudoris spartam uocati st̃. Nam
ipsos spaitanos eẽ qͦ. et lacedemones.
Spartanos uͦ ꝓpt̾ repentinos casus adũ¬
sus cathinũ qͣsi de t̾ra contractꝰ ex omni
qui uocatꝰ ẽ tiras. et orti &r cognomĩati.
ut superiꝰ dictũ ẽ ꝑhibent᷑. licet gñtileᷤ
eos ex morib ita dictos existimãt. qd̾ sit̃
truces. Seuissimi enĩ omniũ gntiũ fy¬
eit. uñ et młta de eis fabulosa memorã¬
t qd̾ captiuos dii suis littarẽt et hũa¬
nũ sangumẽ inossib capitũ portare
soliti eent. De quib uirgiliꝰ. hen fuge cro
deles t̾ras fugelitt̃ auarum qͣsi crudeli
ũ auarorũ. Istrorũ gens originẽ ã colciꝰ

Expanded text:
Messenios, veriti ne diuturnitate proeMessenios, veriti ne diuturnitate proelii spem prolis amitterent, praeceperunt ut virgines eorum cum iuvenibus domi relictis concumberent; sicque ex promiscuo virginum concubitu iuvenes de incertis parentibus nati sunt, et ex nota materni pudoris Parthenii vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos quos et Lacedaemones. Spartanos vero propter repentinos adversus Cadmum quasi de terra contractus, et ex omnia qui vocatus est Thiras, et orti et cognominati, ut superius dictum est, perhibentur, licet gentiles eos ex moribus ita dictos existiment, quod sint truces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt; unde et multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum essent soliti deles terras, fuge litus avarum; quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Mirmidones fuer̾t achillis socii. do¬
Loꝑes pirri. Dictist̃ mirmidoneᷤ ꝓpt̃ aᷤ¬
tutiã quasi mirmnice id ẽ formice. Erato¬
stenes aũi dicit dictos mirmidoneᷤ a mir¬
midone duce iois. et eurimedose filio.
Cicropi atheniensiũ regi succeesit agranꝰ.
cuiꝰ filia athis nom̃ ẽt regiomi ⁊ gñti de¬
diti et ex ea athiti cognõĩati. qͥ st̃ atche
menses. lon uir fortis ex suo noĩe eosdẽ
athenienses uocauit iones. Macedoneᷤ
anõie macedonis regi ãtea emachii dic¬
cedone dicti. a macedone rege dencali¬
oms mat̾no nepote. Epirote apirro a¬
chiltis filio priꝰ pirrde pꝰea ũo epirro
rege ad italiã transire p̾sumpscit᷑. doruᷤᷤ
neptuni .⁊ellepis filiꝰ fuit. unde dori. ⁊¬
originẽ et nom̃ duct̃. St̃ autẽ pars gͣci¬
e gentis. ex qͥb oẽ cognominata ẽ t̾cia
lingua g̃coꝵ que dorica appellat᷑. lace¬
demones: a lacedemone semele filio:
dicti. hii dii ꝑseuerantes in bellũ ccͣ

Expanded text:
Dolopes Pyrrhi, dicti autem Myrmidones propter astutiam, quasi μύρμηκες, id est, formicae. Eratosthenes autem dicit dictos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae, filio 76. Cecropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Atthis nomen et regioni et genti dedit. Et ex ea Attici cognonienses. Ion, vir fortis, ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nunccedones dicti a Macedone rege, Deucalionis materno nepote. 79. Epirotae a Pyrrho Achillis filio prius Pyrrhidae, postea vero a Pyrrho rege ad Italiam transire praesumpserunt. 80. Dorus Neptum et Ellepis filioriginem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis; ex quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bellum contra
Abbreviated transcription (Latin):
a mai̾ogfilio fitio ⁊aphech nor̃ati putãt᷑.
desimilitudine ultime silłe. qͦs uetes ma¬
gis gechas qͣm gothos uocauest. Gens for
p̃mat. inde geche succurrat hiber᷑ Daci
autẽ gothoꝵ soboles fueit. ⁊ dictoᷤꝰ putãt
dacos qͣss dagos. qr de gothoꝵ stirpec̃ati g̃t̃
de quib ille. Ibis arechos ꝓcul usq dacos.
Bessi barbari fueit. qͥ a multitud̾ie boũ
sic uocari credimt᷑. de quib qͥdam. Qin co¬
lit tre medio uel ille duntes młto boue
pilleatꝰ a colaripe. Gipedes pedestri plio
magis qͣm eqͣstri usi st̃. Ex hac causa ita
uocatist. Sarmarte patentibꝰ cãpis au¬
mati ineqͥtabãt. prĩquã eos lentulꝰ da¬
nubio ꝓhiberet. atq inde abstudio ar

Expanded text:
io Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortpremat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille divitis multo bove pileatus accola ripae. 92. Gipedes pedestri praelio magis, quam equestri sunt usi, et ex hac causa ita vocati. 93. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ noscunt. qui in auxiliũ a rege bithi¬
nie euocati. regnũ c̃ eo ꝑacta uictoria
diuisert̃. sicq deinde grecis admixti pͥmõ
athessalo. pꝰea agreco rege greci st num¬
cupati. Namgreci ꝓprie theesali st̃. La¬
phitas autẽ gentẽ thessalie finese amĩt.
cura ymon olim habitantes. a laphita
appollimis filia nũcupatos. Sicionii gͣci
ꝯt̾ nũcupati asinoniorege. hii pͥmũ a¬
gilaei uocabant᷑ a rege agialeo qui pͥmꝰ
sicioniis imꝑauit. aqͦ et agialeia ciuitã
nũtupata ⁊̃. q̃ nẽ pelonoponẽsiꝰ uocat᷑
ãpeloꝵe rege suo. Ipsi st̃ et archades ab¬
archade rege. iouis ⁊ caliste filio dicti.
ditore cognominati. pꝰ qͣm autẽ rexg̃¬
coꝵ apis mortuus ẽ. huic argus filius
succersit in regno. et ex eo argun appel¬
latiet. Quienĩ abeis pꝰ obitũ ut ds̃ ha-¬
bericepit. templo et sacrificio honoratꝰ.
Achei qui et achiui abacheo iouis filio
dicti pelasginominati. qi c̃ uelis pansiᷤᷤ

Expanded text:
em olim Galli, in auxilium a rege Bithinie evocati, regnum cum eo, peracta victoria, diviserunt, sicque de eisdem Grecis admixti primuma Thessalo, postea a Graeco rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt, um amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii, Graeci sunt, nuncupati a Sicyonio rege. Hi primum Aegialei vocabantur a rege Aegialeo, qui primus Sicyoniis imperavit, a quo et Aegialea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponesus vocatur a PeloArcade rege Iovis et Callistae filio dicti. ditore cognominati. Postquam autem rex Graecorum Apis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt; qui etiam ab eis post obitum ut deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi, ab Achaeo Iovis filio dicti. Pelasgi nominati, quia cum velis passis
Abbreviated transcription (Latin):
ti adũsa pedib calcent uestigia muilla
rõne credend̃ ẽi qi nec soliditas patit᷑.
nec centrũ terre. sed neq hoc ulla histo¬
riȩ cogitatõne firmat᷑. s hoc poete r̃o
cinando comectat. Titanas aũ ing̃cia
qͦsdã ingrecia fert̃ fuisse robusto̾. rex¬
cellentes uirib ppłos qͦs fert̃ fabulȩ
abirata cͭ dos Ea ad el ulcione cestoͥ.
unde et titanes dicti st̃. anotitioni. id¬
ẽ abultione. qd̾̃ qͣsi ulciscende matris

Expanded text:
 nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem sdam in Grecia ferunt fuisse robustos et excellentes uiribus populos quos ferunt fabule ab irata contro deos Terra ad eius ultionem creatos, unde et Titanes dicti sunt a tito greco, idest ab ultione, quia quasi ulciscende matris
Abbreviated transcription (Latin):
ut iosippꝰ arbitrat᷑. unde et metꝰpoliꝰ cun¬
tas eoꝵ tharsis d̾r. Cethim a qͦ cether id
ẽ ciprii.aquib hodie. usq uibs cinã nõia¬
tur. Dodanim ã qͦ rodii. heȩ gt̃ gentes de
stirpe rapbet. q̃ a tauro monte ad aqͥlonẽ
mediã partẽ asie. & omnẽ euroyã usq oe
ceanũ britannicũ possidẽt nõia. ⁊ lociꝰ &¬

Expanded text:
etropolis civitas eorum Tharsus dicitur. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii, a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis
Abbreviated transcription (Latin):
uaccones.oin .s. litt̾a demutata qͦsgne
uis pompeiꝰ edomita hispania ad tͥum¬
phũ uenire festinãs de pirenei iugis de.
hispano. hispani cognominatist̃. Gal¬
licitii a candore dicti. unde ⁊ galli. Reli¬
qͥs enĩ hisꝑanie ppłis candidioreᷤ existt̃.
hii g̾cam sͥ originẽ assert̃. Unde ⁊ na¬
turali ĩgenio callent. Si qͥdẽ pꝰ finem
troiambelli teucrũ a morte aiaciꝰ frĩs
ininsũ ꝑatri thelamomi dũ ñ reciperet᷑
in regnũ ciprũ concessisse. ibiq urbẽ
noĩe antique patrie salaminã cõdidisse.
Inde ad gauitiã ꝓfectꝰ expositis sedib
exloco nom genti dedisse. Astingogẽs
hispanie uocati eo qd̃ tͥca stĩgen fluuiũ
septimontib siluis crebrisq ĩhabitãt.
Celtiben exgallicis celticis fueit qͦꝵ exnõie
appellata ẽ regio celtib̃ia. Nã exflumĩe
hispanie hib̾o ubi consedeit̃. ⁊ ex galliᷤ
qui celtici dicebant᷑ mixto utroq uoca¬
bulo celtibi nũcupati st. Affri appellati

Expanded text:
Vaccones, c in s litteram demutata. 108. Quos Cn. Pompeius, edomita Hispania, et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis depoHispalo HISPANI cognominati sunt. 110. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim 416 Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem asserunt. Unde et naturali ingTrojani belli Teucrum morte Ajacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse ferunt, inde ad Galatiam profectum, expositis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quia circa Asturem flumen, septi montibus silvisque crebris inhabitent. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi consederunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, misto utroque vocabulo, Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati
Abbreviated transcription (Latin):
tron orientis fluuiũ consedeit. ex cuiꝰ uo¬
cabulõ nom̃ sortiti st̃. huiꝰ gentis rex fy.¬
it toroastes inuentor magice artis. par¬
nifestat᷑. Nam scitico sermone exules par¬
thi dñr. hñ similit̾ bractiam domesticiꝰ
sedicionib scichia pulsi. solitudines iͦxta
hirraniã primũ furtim occupaueit̃. dem̃
pleraꝙ fimũ &ẽ iurtute obtinuert᷑. Asis¬
ab assur filio sem uocatigens potentissi¬
ma. q̃ ab eufrate un ad indoꝵ fines om¬
nẽ in medio tenuit regionem. Medi a re-¬
ge suo cognominati putant᷑. Nãq lason
peliaciregis frat᷑. pelie filii the̾salia pui¬
sus ẽ. c̃ medea uxrore sua cuiꝰ finit pͥuignꝰ
medeus rex atthemensiũ. qͥ pꝰ mortẽ ia

Expanded text:
tron Orientis fluvium consederunt, ex cuius votron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parnifestatur. Nam Scythico sermone exules 'parthi' dicuntur. Hi, similiter ut Bactriani, domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines iuxta Hircaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium etiam virtute obtinuerunt. Assab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit regionem. Medi a rege suo cognominati putantur. Namque Iason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est cum Medea uxore sua; cuius fuit privignus Medus rex Atheniensi
Abbreviated transcription (Latin):
sammultaꝵ g̃ntiũ uocabła partĩ mãse.¬
it. ita ut hodie usq appareat unde fueit̃
d̾iuata. sict ex assur assirii. ex heber he¬
brei. Partĩ uero tẽporis uetustate ita mu
tata st̃. ut uix hor̃es doctissim antiqͥssi.¬
mas historias ꝑscrutantes. nec omniũ. s
aliqͣrũ ex istis origines gentiũ potueit
nat origo uocabłi. sict̃ nec echiopũ qͥ di¬
cũit᷑ ad eum filiũ cha in ꝑtiñe. qͥ chusap¬
mñ gentiũ mutata qͣm manentia uocabu¬
dit. Namq uidi ab indo flumine dc̃i st̃
qui ab occidentali parte eos includit. Se¬
res ã ꝓprio oppido nom̃ sortitist̃. gẽs ad
orientẽ sita. apud qͦs lana de arborib cõ.
texit᷑. de quib ẽ illd̾. Ignoti facie. s noti
uellere seres. Gangaride popłi st̃. inter
assirios indosq habitantes cͥca gangẽ
fluuiũ. Unde oẽ gangaride dicti st̃. hir¬
chani dicti ã silua hircania ubi ft̃ młtr
tigres. Bactriam scite fuert̃. qui suorũ
factione a sedib suis pulsi iuixta bac¬

Expanded text:
autem gentium uocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerint deriuata, sicut ex Assur Assyrii et ex Heber Hebraei; partim temporis uetustate mutata sunt. ita ut uix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerint nat origo uocabuli; sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere, qui Chus apmen gentium mutata quam manentia vocabutio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae populi sunt inter Assyrios Indosque, habitantes circa Gangen fluvium. Unde etiam Gangaridae nuncupati sunt. Hircani dicti a silva Hircania, ubi sunt plurimae tigres. Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bac
Abbreviated transcription (Latin):
galathe. Magogi ã quo arbitrant᷑
scitas et gothos trariose originẽ. Medai
aquo medos existere putant. luban aqͦ
iones. qui et greci. unde ⁊ mare iomũ
Thubai: a quo hiber. ⁊ hispani. licet qͥdã
ex eo. & italos suspicent᷑. Mosach ã quo ca¬
padoces. unde. et urbs apud eos usq hodie
masẽcha qͣr. Tiras ex quo traces. qͦꝵ ñ satiͦ
ĩmitatũ uocabłm ẽ. qͣsi tiraces. filii go¬
mer: nepotes. iaphech. aschenex aqͥ sar¬
mate. quos greci regnos uocant. Ripha:
a quo paflagones. Gotorna aqͦ st̃ frigeᷤᷤ
filii uiban. elisan. ã quib greci elisei. qui
uocant᷑ eolides. undẽ et qͥnta lingua

Expanded text:
Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere putant. Iavan, a quo Iones, qui et Graeci. Unde et mare Ionium. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani; licet quidam ex eo et Italos suspicentur. Mosoch, ex quo Cappadoces. Unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Thiras, ex quo Thraces; quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Filii Gomer, nepotes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a quo Paphlagones. Gotorna, a quo sunt Phryges. Filii Iavan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et lin
Abbreviated transcription (Latin):
fixast̃. et cum celo uoluunt᷑. Mouent᷑¬
ũo q̃dam sic̃t planete. idest erraticȩ q̃¬
tõne conficiunt: De uario cursu stellaꝵ.¬
planetaꝵ ferunt᷑. q̃ dam celeriꝰ exortȩ se¬
rius occidt̃. q̃dam tardiꝰ exortȩ. citiꝰ ad oc¬
casum ꝑuenuit̃. Alie parit̾ oriunt᷑. &
ñ simul occidt̃. õmnes autẽ suo tẽpore

Expanded text:
fixa sunt, et cum coelo volvuntur. Moventdam, sicut planetae, id est, erraticae, qutione conficiunt. CAPUT LXIV. De vario cursu stellaplanetarum feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt, quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt. 2. Aliae pariter oriuntur et non simul occidunt, omnes autem suo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
necͣ. Ex similib ũo. sict̃ ligamentũ uł¬
rotundo uulneri rotundũ. uel oblon¬
gum oblongo dpponit᷑. ligatura enĩ
ip̃a ñ eadẽ menbris et uulnerib õib
s similis simili coaptat᷑. Que duo cẽ ip
sa ad iutoria nominib suis sig̃cant.
Namantidotũ grece. latine ex contrario
datũ qr. Contraria enĩ c̾ciis medicĩȩ rõe
curãt᷑. At contra ex simili ut pigra qd̃
amaritudo morbi amaritudine sol¬

Expanded text:
netur. Ex similibus vero, sicut ligamentum netur. Ex similibus vero, sicut ligamentum vulneri rotundum rotundo, vel oblongum oblongo apponitur. Ligatura enim ipsa non eadem membris et vulneribus omnibus, sed similis simili coaptatur: que duo adiutoria etiam ipsa nominibus suis significant: nam et antidotum grece, latine ex contrario datum significat. Contraria enim contrariis medicine ratione curantur, at contra ex simili ut picra, que amaritudo; morbi, amaritudin
Abbreviated transcription (Latin):
et ysiam erechie languenti aliqͥd me.¬
dicinale mandass e. & paulꝰ apłs thi¬
motheo: modicũ uinũ ꝓdẽe dixit. Cu¬
racio autẽ morboꝵ trib generib cõ¬
stat. farmacia quã latim medicami¬
na uocant. Cirurgia quã latini manu¬
s̃i oꝑationem appellant. Manꝰ enĩ apd̃
g̃cos chiros uocat᷑ Dieta quã latimi re¬
głam nucupant. Est enĩ obseruat̃o le¬
gis et uite:. Sunt autẽ om̃ĩs curatõ¬
nis spẽs tres. Primũ genꝰ diecitũ. Scdm
farmaticũ. ⁊ erciũ cirurgicũ. dieta est
obseruat̾o legis et uitȩ. farmaciaᷤͤ medi¬
camentoꝵ curatio. Cirurgia ferramẽ¬
toꝵ incisio. Nam ferro excidunt᷑ q̃ me¬
dicam̃toꝵ ñ senserint medicinã. An¬
tiquior autẽ medicina herbist̾m et
succis erat. Tatis enĩ medendi cepit usꝰ.
demnde ferro et ceteris medicam̃tis. Ors
autẽ curatio aut ex contrariis. aut simi¬
lib adbibet᷑. Ex contrariis. ut frigidũ ca¬
lido. tił humidũ sicco. sict᷑ in homines

Expanded text:
saiam Ezechie languenti aliquid medicinale mandasse, et Paulus apostolus Timotheo modicum vinum prode esse dixit. Curatio autem morborum tribus generibus constat: Pharmacia, quam Latini medicamina vocant: Chirurgia, quam Latini manuum operationem appellant; manus enim apud Graecos χείρ vocatur: Diaeta, quam Latini regulam nuncupant; est enim observatio legis et vitae. Sunt autem omni curationi species tres: primum genus diaeticum, secundum pharmaceuticum, tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. Antiquior autem medicina herbis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex contrariis, ut frigidum calido, vel humido siccum; sicut et in homine
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eiꝰ ubiẽ. Itẽ aliemgena. qui exaltia gñte
agros. sict̃ filincola. Afsecla eo qd̃ sequat᷑
aliqͥm lucri causa. Assiduns dicebat᷑ apd̃
antiqͦs qͥ assib ad erariũ expensũ confe¬
minatꝰ. qd̃ appareati et uideał. & p̾sto sit
ad obseqͥum. Attentꝰ ut aliqͥd audiens te¬
neat. Attonitꝰ ueluti furore qͦdam in¬
stinetꝰ. atq stupefactꝰ. dictꝰ autẽ atto¬
nitꝰ atonitruũ strepitu. qͣ i tonitino
obstupefactꝰ. et uicino fulgͣore aut tac¬
tu ꝓximꝰ. Allectꝰ qͣsi palam electꝰ. Ab ac¬
tus qd̾ sit ab actu remotꝰ. Abortiuus eo
qd ñ oriat᷑. s aboriat᷑ et excidat. Ad opti¬
uus. qr ẽ adoptatꝰ palã infitiũ. aAmbo ab
factũ litt̃a t̾cia demutata. Aliꝰ calter.

Expanded text:
non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex alia gente non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex alia gente agro, sicut silvicola. Adsecula, eo quod sequatur aliquem lucri causa. Assiduus dicebatur apud antiquos qui assibus ad aerarium expensum confeminatus, quod appareat et videatur et praesto sit ad obsequium. Adtentus, ut aliquid audiens teneat. Adtonitus, veluti furore quodam instinctus atque stupefactus; dictus autem adtonitus a tonitruum strepitu, quasi tonitru obstupefactus et vicino fulgori aut tactu proximus. Adlectus, quod sit palam electus. Abactus, quod sit ab actu remotus. Abortivus, eo quod non oriatur, sed aboriatur et excidat. Adoptivus, quia est optatus palam in filium. Ambo, factum, li
Abbreviated transcription (Latin):
pleat᷑. et qͣnto plus habũit. tm̃ plus eu¬
piat. flacci suꝑ hoc concordante sentẽcia¬
ht̃. ẽ enĩ insuanis nec nouit qͣmꝙͣ ad
consorciũ suũ aliqͣ inuitare duicedine.
Adulter uiolator maritalis pudoriꝰ eo qu̾
atteriꝰ uiri thoꝵ polluat. Anceps huc ⁊¬
illuc fluctuãs ac dubiꝰ. istd̃ anild̾ cupi¬
ati in qua parte declinat anxiꝰ. atrox
qd̃ sit tetris morib. Abstemꝰ. atemeto
idẽ uino qͣsi abstinẽs auino. Ablacta¬
tꝰ. qd̾ sit a lacte ablatꝰ. Aeger: qd̾ agat᷑ in¬
freqͣntiꝰ sict̃ iratꝰ et iracudꝰ. Aerupnosꝰ
aͦ rumine dictꝰ qd̾ ꝑ mopiã miser factꝰ
esuriat. & siciat. Auspex eo qd̾ auiũ au¬
spicia intendat. sict auceps qd̾ aues ca¬
piat. Astrosꝰ ab astro dictꝰ qͣsi malo si¬
dere nat᷑. Aenormis eo qd̃ normã ⁊ m̃su¬
licet. Atraͣmꝰ. et abaltꝰ. ille aueste ingra
iste abalba. Aduena eo qd̃ alũn adueni¬
at. Alienigena. qd̾ aliene regiomiꝰ sit. &

Expanded text:
pleatur, et quanto plus habuerit, tanto plus cupiat. Flacci quoque super hoc concordante sentehabet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius thorum polluat. 11. Anceps, huc illucque fluctuans, ac dubius, istud an illud capiat, et in quam partem declinet anxius. Atrox, quod sit tetris moribus. Abstemius, a temeto, id est, vino, quasi abstinens a vino. Ablactatus, quod sit a lacte ablatus. 12. Aeger, quod agatur infrequentius, sicut iratus et iracundus. Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus esuriat et sitiat. Auspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut auceps quod aves capiat. Astrosus ab astro dictus, quasi malo sidere natus. Aenormis, eo quod normam et mensulicet. Atratus et albatus: ille a veste nigra, iste ab alba. Advena, eo quod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯugalis concubitꝰ. sic̃t maria ioseph cõ¬
iunx uocat᷑. inter qͦs nec fuerat nec fut᷑a
erat carnis ulla cõmixt̃o. Nupte dicte
hoc ẽ innupta. q̃ adhuc uultũ suũ nõ
uelat. Uxores uocate qͣsi ixiores. moriꝰ
enĩ erat antiqͥtꝰ. ut nubentes ꝓuelle si¬
muluenirẽt ad liñ maiti: ⁊ postes.
Anteqͣm ing̾derent᷑ ornarent᷑ laneiꝰ uit¬
tis et oleo ung̃ent᷑. et inde urores dicte
qͣ ⁊ unxiores. q̃ iõ uenerabant᷑ liina
calcare. qd̾ illic ianue &e coeant.⁊ seꝑa¬
rent᷑. Mafna ẽ q̃ iã n̾upsit. ⁊ dicta ma¬
trona qͣsi mat̾ nati. ł qr iã mat fieri
conueneit. matres q genueit. Mat̾s¬
familie qr ꝑ qͣmdã iuris sollẽpnitatẽ
ĩ familiã mariti transieit. Monoganiꝰ
uictꝰ. qr uni tm̃ nupsit. Mono enĩ apd̃
g̾cos unũ dr. gãmos nuptiȩ interp̃¬
tant᷑. Bigamꝰ autẽ ⁊ tͥgamꝰ. ãnũo ur¬
cͥca consortiũ atteriꝰuiri pꝰ mortẽ cõiu¬
gis pͥmi adheserit. nã que alt̾i pꝰ mor¬

Expanded text:
coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae dictahoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, antequam ingrederentur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde uxores dictae, quasi unxiores: quae ideo vetabantur limina calcare, quod illic ianuae et coeant et separentur. Matrona est quae iam nupsit, et dicta matrona, quasi mater nati, vel quia iam mater fieri convenerunt: matres, quae genuerunt: matresfamiliae, quae per quamdam juris solemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus dictus, qui uni tantum nupsit. Monos enim apud Graecos unum dicitur: gamos nuptiae interpretantur. Digamus autem et trigamus a numero ux coniugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mor
Abbreviated transcription (Latin):
birs.
ia sexum significat De coniugiis¬
Maritꝰ u̾o eciã sine ad iectione coniugẽ so¬
mepositionis qd̃ facit in diminũtone
mascłs inderiuatõne maritꝰ. Syonsꝰ a
spondendo uocatꝰ. Nam ante usũ tabella¬
rũ matrimonii cauciones sͥ inuicẽ tmit¬
nebant. in quibꝰ spondebat se inuicẽ cõ¬
sentire inuira matrimonii et fideu̾so.¬
res dabant. Unde ad mistũ ẽ ut spõsũ
dicamꝰ uirũ a spondendo. ⁊ sponsã simi¬
lit̾. Cet̾m ꝓprie spond̃e uelle ẽ. gͦ sponsꝰ
ñ qr ꝓmittit᷑ sed qi spondet ce sponsoreᷤ
dat. Arrabo dicta qͣsi arra bona. Qd̃ .ui.
dat᷑ ꝓconugio uene dat᷑. qi ꝯiugiũ bonõ
mabũ ẽ iccͥco arraboñ ẽ. dicta autẽ ar

Expanded text:
is. Vir sexum significat, non coniugiMaritus vero etiam sine adiectione coniugem soimae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. Arrabo dicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum ma
Abbreviated transcription (Latin):
sa redata ut compleat᷑. ꝓci nũptiaꝵ pe¬
titores a p̾cando. ⁊ petendo dicti. ꝓnuba
rodiungit. Ipsaet paranimpha nã nĩ¬
phasponsa ĩ nuptiis. et nimpha ꝓ laua¬
tõnis officio. qd̾ et ad nom̃ iͥubentis ad¬
ludit᷑. Conuges appeliati ꝓpt̃ ugũ qd̃ ĩ¬
ponit᷑ matrimonio. Comungendi enĩ
iugo nubentes subici solẽt. ꝓpt̃ futurã

Expanded text:
 reddatur aut conpleatur. Proci nuptiarum petitores, a procando et petendo dicti. Pronuba coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici sole
Abbreviated transcription (Latin):
separari porsint. Conmibiũ aũ anup¬
ta. sed anubendo formatũ. Dr̃ aũ co¬
nubiũ c̃ eqͣles in nuptiis coeunt: ut
puta ciues romani pari utiq digni¬
tate. Cõnubiũ aũ ñ ẽ cũ cius roma¬
nꝰ c̃ latina iungit᷑. Quociẽs aũ cõnubi.¬
ũ ñ ẽ. filii patrẽ ñ secunt᷑. Imineꝰ dr ab

Expanded text:
eparari possint. Conubium autem non a nupta, sed a nubendo formatum. Dicitur autem conubium, cum aequales in nuptias coeunt, ut puta cives Romani, pari utique dignitate. Conubium autem non est, cum civis Romanus cum Latina iungitur. Quotiens autem conubium non est, filii patrem non s
Abbreviated transcription (Latin):
re . iiͦii. res impelit̃ hominẽ ad amorẽ.
pulcritudo. genꝰ. diuitie. mores. meliꝰ ẽ
tam̃ si mea mores q̃rant᷑. qͣm pulcͥtudo.
Nc̃ autẽ ille q̃runt᷑ qͣs aut diuicie aut
aũ femine sub uiri potestate consistũt.
qr leuitate animi plerũq decipiunt᷑
Unde:. et equũ erat etas uiri auctorita¬
te repͥmi. ꝓ inde et ueteres uoluert. fe¬
minas innuptaᷤ qͣmuis ꝑfecte etatiꝰ es¬
sent ꝓpt̾ ip̃am animileuitatẽ in tu¬

Expanded text:
re, quatuor res impellunt hominem ad amorem: re, quatuor res impellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genus, divitiae, mores. Melius tamen est, si in ea mores quaerantur quam pulchritudo. Nunc autem illae quaeruntur, quas, aut divitiae, aut autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas viri auctoritate reprimi. Proinde et veteres voluerunt feminas innuptas, quamvis perfectae aetatis essent, propter ipsam animi levitatem in tu
Abbreviated transcription (Latin):
expressꝰ natiui graminis sutus in¬
cludit. ut has ad sin specimen cica¬
trices ferat pictis aitub maculo¬
sa nobilitas habet et sexus. Insti¬
tutam specie habitus. ut inuiris
tonsi capiuli. inmulierib redun¬
dantia crinisi qd̃ maxime uirgmii.¬
b insigne ẽ. quaꝵ et ornatus ipse
ꝓprie sic est. ut cumulatꝰ inuerticẽ.
ipsam capitis sui arcem ambitu
crinium contegat. De pallis inro

Expanded text:
expressus nativi graminis succus ilexpressus nativi graminis succus illudit, ut has ad sui specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. 8. Habet et sexus institutam speciem habitus, ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium: quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse prie sic est, ut cumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem, ambitu crinium contegat. DE PALLIIS VIRO
Abbreviated transcription (Latin):
galis si commouit eum sardorũ
quasi monstruosa. eo qd̃ qui ea in¬
duant᷑. quasi in ferarũ habitu tr̃aᷤ.¬
formant᷑. dinoscuntur et gentes.
ita habitu. sic̃t et lingua discordes.
ꝑse. brachia et crura lineamentiꝰ
caput tiara tegunt. Eminent a¬
piscib fastigiatis. horrent alani.¬
et maletecti cum latratorib lin¬
gius scoti. sagati funt alemanni
linteatimdi. Gemmati ꝑse. Serica¬
ti seres. faretrati armem. Nonnulle cẽ
gentes ñ solũ inuestib. sed et in cor¬
pore aliqua sibi ꝓpria quasi insigni¬
a uindicant. ut uidemꝰ cirros germa¬
noꝵ granos et cinnibar gothoꝵ sti¬
gmatabritonũ. Circumcidẽ qͦq iu¬
dei p̃pucia: preforant arabes. aures. fla¬
uent capitib intectis getenitent.
alani albentib crinib. Mauros ht̃
tetra nox corpoꝵ. gailos candida co¬
tis. sine equis. meites extant alani.
slec abest gens pictorũ nom a corꝑe.
qd minutis opifex acus punctis. &

Expanded text:
galis non commovit, eum Sardorum galis non commovit, eum Sardorum quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur, quasi in ferarum habitum transformentur. 6. Dignoscuntur et gentes ita habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura linamentis, caput tiara tegunt. Eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scoti; sagati sunt Alemanni; linteati Indi; gemmati Persae; sericati Seres; pharetrati Armenii. 7. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus, sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant, ut videmus 455 cirros Germanorum, granos et cinnabar Gothorum, stigmata Britonum. Circumcidunt Judaei praeputia; pertundunt Arabes aures; flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis, sine equis inertes exstant Alani, nec abest genti Pictorum nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis, et