comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. ap̃nos aũ qͥ dĩ om̃ĩpotñtis ñ possumꝰ reciꝑe
ueritatẽ. imaginariã ueritatẽ ui¬
deri: ut maiestas ac magnitudo maioriᷤ
quodã mͦ curum scͥpta sentiatur infilio:
dm̃n patrẽ ẽẽ lum̃ incomphensibile: xp̃m
collatione patris splendorẽ ẽẽ ꝑparuum.
qui apud nos ꝓ imbecillitate nr̃a magnꝰ
eẽ uideatur. Duarũ statuarũ maioris &
pariuilȩ. uniꝰ quȩ mundũ impleat & mag¬
nitudine sua quodã mͦ inuisibilis sit. &
alterius quȩ sub oculis cadiͣt. ponit exem¬
plum. priori patrẽ. posteriori filium com¬
parans. Dm̃ patrẽ om̃ipotentẽ appellat
bonũ & ꝑfectȩ bonitatis: & filium ñ esse
bonũ. s auram quanda & imaginẽ boni¬
tatis. ut ñdicatur absolute bonus: S
serit sp̃m scm. De quo ignorare cum sedi¬
cat utrum factus sit an infectus: in poste¬
riorib quid sentiret expressit. nicħ abs.¬
ꝙ solo deo patre infectum ẽẽ confirmais.
filium quoq minorẽ apatre eo qͦd scds

Expanded text:
 nos autem qui Dei omnipotentis non possumus recipere veritatem, imaginariam veritatem videri; ut majestas ac magnitudo majoris, quodammodo circumscripta sentiatur in Filio. Deum Patrem esse lumen incomprehensibile. Christum collatione Patris, splendorem esse perparvum, qui apud nos pro imbecillitate nostra magnus esse videatur. Duarum statuarum majoris, et parvulae; unius, quae mundum impleat, et magnitudine sua quodammodo invisibilis sit, et alterius, quae sub oculos cadat, ponit exemplum: priori Patrem, posteriori Filium comparans. Deum Patrem omnipotentem appellat bonum, et perfectae bonitatis. Filium non esse bonum, sed auram quamdam, et imaginem bonitatis; ut non dicatur absolute bonus, sed serit Spiritum Sanctum. De quo cum ignorare se dicat, utrum factus sit, an infectus, in posterioribus, quid sentiret, expressit nihil absque solo deo patre infactum esse confirmans, filium quoque minorem a patre, eo quod secundus
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc impietas uixta errorẽ origenis tc̃
ueniã consequaris. quando consecuturꝰ
ẽ & diabolus. qui nunqͣm plusqͣm ꝑ os
tuũ dep̃henditur blasphemasse. Meã
iniuriã patient̃ tuli impietatẽ contͣ
dm̃ ferre non potui. Unde & uisus sũ
mordacius inextrema epła scribe quã
ꝓmiserã: Quã quã pꝰ priorẽ pęniten¬
tiam qua ame ueniã dep̾catus es. ite-
lidissimũ sit. Tribuat tͥ xp̃e ut audi.¬
as & taceas. ut intelligas & sic loquaris.

Expanded text:
haec inpietas et iuxta errorem Origenis tunc haec inpietas et iuxta errorem Origenis tunc ueniam consequaris, quando consecuturus est et diabolus, qui numquam plus quam per os tuum deprehenditur blasphemasse. meam iniuriam patienter tuli: inpietatem contra deum ferre non potui, unde et uisus sum mordacius in extrema epistula scribere, quam promiseram; quamquam post priorem paenitentiam, qua a me ueniam deprecatus es, iterulidissimum sit. tribuat tibi Christus, ut audias et taceas, ut intellegas et sic loquaris.
Abbreviated transcription (Latin):
go. Int̾ ceteras quippe blasphemias.
quas ore sacrilego ꝓtulisti ausus es di¬
cere. montẽ de quo abscisus ẽ. in dani¬
ele lapis sine manib ẽẽ diabolum: ce
lapidem. xp̃m. Quia qui assumpsit
corpꝰ adam qui diabolo ante ꝑuicia
coheserat natum ẽẽ de uirgine. ut a
monte hoc ẽ adiabolo hominẽ separa¬
ret. O p̾cidendam linguã ac ꝑ partes¬
&e frusta lacerandã. Quisquã ne xp̃ia¬
nus dm̃ patrẽ omnipotentẽ in ꝑsona
diaboli interp̃tatur & tanto piaculo to¬
tius orbis aures maculat: Sunt̃preta¬
tionẽ tuã quisqͣm ñ dicam catholicoꝵ
s hereticorũ siue gentiliũ unquã recipit
pium sit qͦd locutus es. Sin autẽ tan¬
tum nefas nunquã xp̃i audit eccłia.
&e ꝑ tuũ primũ os ipse semontẽ inter¬
pretatus ẽ. qui dixerat ero similis altis¬
simo: age penitentiã & in sacco uersa¬
re ce cinere & tantũ scelus iugib ab¬
sterge lacrimis. sitam̃ tibi dimittat᷑

Expanded text:
go. Inter caeteras quippe blasphemias, go. Inter caeteras quippe blasphemias, quas ore sacrilego protulisti, ausus es dicere, Montem de quo abscissus est in Daniele lapis sine manibus , esse diabolum; et lapidem Christum, qui quia assumpsit corpus ex Adam, qui diabolo ante per vitia cohaeserat, natum esse de Virgine: ut a monte, hoc est, a diabolo hominem separaret. O pet frusta lacerandam! quisquamne Christianus deum patrem omnipotentem in persona diaboli interpretatur et tanto piaculo totius orbis aures maculat? si interpretationem tuam quisquam non dicam catholicbrum sed hereticorum siue gentilium umquam recepit, pium sit, quod locutus es; sin autem tantum nefas numquam Christi audiuit ecclesia et per tuum primum os ipse se montem interpretatus est, qui dixerat: ero similis altissimo, age paenitentiam et in sacco nersare et cinere et tantum scelus iugibus absterge lacrimis, si tamen tibi dimittatur
Abbreviated transcription (Latin):
putaui errare iudiciũ. & licet statĩ
ꝑiͦo . sermonẽ tuum intelligerem:
tam̃ rusticitatẽ & simplicitatẽ ma¬
gis inte arbitrabar quã uecordiam.
Nec rep̃hendo scm̃ uirũ. maluit enĩ
apud me dissimulare quod noue¬
rat. qͣm portitorẽ clientulum siuis
litteris accusare: s memet ipsũ ar¬
guo qui alt̾ius potius quã meo ad.¬
quieui iudicio. & oculis aliud cernen.
& uoluminib tus obruere. Parce
saltẽ nũmis tuis. quib notarios
librariosq conducens eisdẽ & scripto.¬
rib uteris & fautorib qui te adeo
forsitan laudant. ut lucrũ in scri
niũ trade te grãmaticis atq rethori¬
b disce dialecticam sectis instruere
philosophoꝵ: ut cũ omĩa didiceris
saltem tunc tacere incipias. Quãꝙͣ
stultum faciã. magistro cunctoꝵ ma
qui loqui nescit. & tacere non potest.
Uerum ẽ illud apud grecos ꝓuerbi¬
Nam tota m̃te dormitas. & ꝓfundis¬
simo ñ tam somno stertis quã lethar.¬

Expanded text:
putavi errare judicium. Et licet statim putavi errare judicium. Et licet statim ρτητον sermonem tuum intelligerem: tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar, quam vecordiam. Nec reprehendo sanctum virum; maluit enim apud me dissimulare quod noverat, quam portitorem clientulum suis litteris accusare. Sed memetipsum arguo, qui alterius potius acquievi, quam meo judicio: et oculis aliud cernentiet voluminibus tuis obruere. Parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosque conducens, eisdem et scriptoribus uteris et fautoribus: qui te ideo forsitan laudant, ut lucrum in scribnium, trade te Grammaticis atque Rhetoribus, disce Dialecticam, sectis instruere Philosophorum: ut cum omnia didiceris, saltem tunc tacere incipias. Quanquam stulte faciam, magistro cunctorum m, qui loqui nescit, et tacere non potest. Verum est illud apud Graecos proverbiNam tota mente dormitas, et profundissimo non tam somno stertis, quam lethar
Abbreviated transcription (Latin):
yͥrͣ paruuloꝵ quoq uoce cantatum.
S hec aliis aut loquenda aut riden.¬
da dimitto. Ego quasi xp̃ianus cum
xp̃iano loquens obsecro te fr̃ ne plus
uelis sapere quã sapis ne uł innocen.¬
tiam uł simplicitatẽ tuã uł certe ea
quȩ taceo. & te non intelligente cȩteri
intelligunt stilo ꝓferas ineptiarum
tuarum cunctis cachinnũ p̾beas.
Aliud parua etate didicisti. aliis assue¬
tus es disciplins. Non est eiusdẽ hoĩs
& aureos nũmos & scripturas ꝓbare.
inculpam hereseos uocas. prbroꝵ ti¬
bi uincentii &e pauliniani & fr̃is euse¬
bii uidiciũ displicet. Solus es caro ro¬
mani generis disertissimꝰ. qui testi¬
monio tuo & pudentiȩ uelis credi.
Recordare quȩso illius diei quan¬
do me de resurrectione & ueritate
xxum conclamabas. Postquã naui¬
gare cepisti & ad intimũ cerebrum
tuũ sentinȩ putredo ꝑuenit. tunc
nos hereticos recordatus es. Quid tͥ
faciam: credidi sci prb̃i paulini e¬
pistolis & illius suꝑ nomine tuo non

Expanded text:
 paruulorum quoque uoce cantatum. sed haec aliis aut loquenda aut ridenda dimitto: ego quasi Christianu3 cum Christiano loquens obsecro te, frater, ne plus uelis sapere, quam sapis, ne uel innocentiam uel simplicitatem tuam uel certe ea, quae taceo et te non intellegente ceteri intellegunt, stilo proferas et ineptiarum tuarum cunctis cachinnum praebeas. aliud a parua aetate didicisti, aliis adsuetus es disciplinis. non est eiusdem hominis et aureos nummos et scripturas probare, in culpam hereseos uocas, presbyterorum tibi Uincentii et Pauliniani et fratris Eusebii iudicium displicet: solus es Camani generis disertissimus, qui testimonio tuo et prudentiae velis credi. Recordare, quaeso, illius diei quando me de Resurrectione, et veritate xum conclamabas. Postquam navigare coepisti, et ad intimum cerebrum tuum sentinae putredo pervenit, tunc nos haereticos recordatus es. Quid tibi faciam? Credidi sancti Presbyteri Paulini epistolis, et illius super nomine tuo non
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt bonũ malum. & malũ bonum
qͥ faciunt amarũ dulce & dulce ama¬
rum. Nec enĩ ꝑꝑ doctrinã eiꝰ praua sus.¬
cipienda sunt doginata. nec ꝑꝑ dogma¬
tum prauitatẽ. si quos comm̃tarios
inscriptitras scãs utiles edidit: penituᷤᷤ
respuendi s̃. Quod si contentiosum in¬
terse amatores eius & obtrectatores funẽ
duxerint. ut nicħ mediũ appetant nec
seruent modũ. sed totũ aut ꝓbent. aut
imꝓbent. libentius piam rusticitatem
quã doctam blasphemiã eligam. Sc̃s
fr̃ tatianꝰ diaconꝰ inpendio te resalutat.

Expanded text:
dicunt bonum-malum et malum bonum, dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitus respuendi sunt. quod si contentiosum inter se amatores eius et obtrectatores funem trahunt, ut nihil medium adpetant nec seruent modum, sed totum aut probent aut inprobent, libentius piam rusticitatem quam doctam blasphemiam eligam. sanctus frater Tatianus te inpendio resalutat.
Abbreviated transcription (Latin):
aiora genem legere debeat.
lim ambigebas nunc ꝓbauimꝰ
dum ce michi scĩtas tua heret animo. &
ego tibi xp̃i amore conungor. Uere enĩ
& simpliciter candidissimo pectorȩ tuo
loquor ipsa scedula & muti apices lit¬
terarum inspirant in nos tuȩ mentis
errores deceptos. & scm filiũ meũ occea¬
num illoꝵ insaniȩ repugnare. & doleo
simul &e gaudeo: dum aut supplanta¬
ti sunt simplices. aut abrudito iuro er¬
rantib subuenitur. & quia meȩ parui¬
tatis queris sententiã utrũ scđm frẽm
faustinum penitꝰ respuendus sit. anscđ
quosdam legendus ex parte ego origenẽ
ꝑ eruditionẽ sic interdũ legendum ar¬
bitror quomͦ tertullianũ & nouatũ. ar¬
nobium & apollinarẽ & ñ nullos eccł̃ia¬
sticos scriptores grecos parit̾ &e latinos
ut bona eoꝵ eligamꝰ. uitemꝰq contra¬
que bona s̃ retinete. Cȩterum qui uel
mamorẽ eius numiũ ł in odium stoma¬
chi sui prauitate ducunt᷑. uident᷑ michi
isli maledicto ꝓpħico subiacere. Ueeis qͥ

Expanded text:
ORIGENEM LEGERE DEBEAMUSlim ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua haeret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo pectori tuo loquor: ipsa scidula et muti apices litterrore deceptos, et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo: dum aut supplantati sunt simplices: aut ab erudito viro errantibus subvenitur. Et quia meae parvitatis quaeris sententiam: utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit, an secundum quosdam legendus ex parte: ego Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum, Novatum, Arnobium, Apollinarium, et nonnullos Ecclesiasticos Scriptores Graecos pariter et Latinos: ut bona eorum eligamus, vitemusque contraquae bona sunt, retinete. ceterum, qui uel in amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ conuersum tenerent. Q qm̃
mhis multa sunt quȩ tenuitatẽ ingenii
nr̃ ꝑmouent quȩq minus catholice
dicta existimamꝰ. suspicamur etiam ad
excusationẽ auctoris multa de libris eiꝰ
ẽẽ subtracta quȩ aꝑtam impietatem
stantiam tuã ut hoc specialiter non
tam nob quã unuersis qui in urbe
habitant ꝓfuturũ opus digneris im¬
pendere ut supradictum librũ origeniꝰ
ad fidem quẽ admodum ab ipso aucto¬
re editus est tuo sermone manifestes.
& quȩ adefensore eius interpolata st̃
ꝓdas & quȩ etiam inhis scedulis quas
ad scĩtatem tuã direximus. uł contra
catholicam regulam uł imꝑite edita st̃
redarguas atq conuincas. Sane subti.¬
liter inp̃facione oꝑis sui mentionem
tacito nomine tuȩ sc̃itatis exp̃ssit qͦd
ate ꝓmissũ opus ipse compleret. illud
obliq agens etiam te simili ratione
sentire. Purga gͦ suspiciones hominũ
& coniunce criminantẽ. ne si dissimula

Expanded text:
sermonem conversum tenerent. Et quoniam in his multa sunt, quae tenuitatem nostri ingenii permovent, quaeque minus catholice dicta existimamus, suspicamur etiam ad excusationem Auctoris, multa de libris ejus esse subtracta, quae apertam impietatem stantiam tuam, ut in hoc specialiter, non tam nobis, quam universis qui in Urbe habitant, profuturum opus digneris impendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quemadmodum ab ipso Auctore editus est, tuo sermone manifestes; et quae a defensore ejus interpolata sunt, prodas. Et quae etiam in his schedulis, quas ad Sanctitatem tuam direximus, vel contra catholicam regulam vel imperite edita sunt, redarguas atque convincas. Sane subtiliter in Praefatione operis sui mentionem, tacito nomine tuae Sanctitatis, expressit, quod a te promissum opus ipse compleverit: illud oblique agens, etiam te simili ratione sentire. Purga ergo suspiciones hominum, et convince criminantem, ne si dissimula
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃senti loco se adormientib & in xp̃o
mortius qui hanc scribt̃ epłam separa¬
ualeret. Hunc uͦ eodem sensu quia eodem¬
&e sp̃u. & inpͥma ad corinthios loquit᷑.
Om̃s ñ dormiemꝰ. om̃s aut̃ ĩmutabim᷑.
In momĩto inictu ocłi. in nouissima tu¬
ba. Canet enĩ tuba & mortui resurgent

Expanded text:
in praesenti loco se a dormientibus et in Christo in praesenti loco se a dormientibus et in Christo mortuis, qui hanc scribunt epvaleret. Nunc vero eodem sensu, quia et eodem spiritu, in prima ad Corinthios loquitur, Omnes non dormiemus, omnes autem immutabimur, in momento, in motu oculi, in novissima tuba. Canet enim t
Abbreviated transcription (Latin):
&e quoꝵ mortificata s̃ membra super
terram. ita ut nequaꝗͣ concupiscat
caro contra sp̃m. Si enĩ adhrc deside¬
rat caro uiuit. & quia uiuit desicłat
&ꝰ non s̃ mortificata mẽbra eiꝰ suꝑ ter¬
rã. Quod si mortificata s̃ nequaquam
contra sp̃m concupiscunt quȩ morti.¬
ficatione sui huiꝰcemodi desidium ꝑ¬
diderunt. Sicut gͥ uita qui caruere
p̃senti &e ad meliora translatis̃ magis
iuuunt. deposito moxtis corꝑe & uici¬
orũ omniũ incentiuis sic qui mortifi¬
cationẽ iħu in corꝑe suo circũ ferunt
&e nequaquã uiuunt iuxta carnẽ s
iuxta sp̃m. uiuunt in eo qui uita est¬
a&e uiuit ineis xp̃c de quo scͥptum est
Uiuens sermo di & efficax. qui ẽ dei
uirtus & dĩ sapientia. Uiuunt enĩm
quib uiuit uirtꝰ dĩ omi humana fra¬
gilitatt deposita. & inquib uiuit sapi.¬
entia quȩ abscondita ẽ indeo & inqui¬
ctus ẽ nob̾ ñ solum iusticia ex deo ħ a
sapientia & om̃e quod uirtus ẽ. & siqͥd̃

Expanded text:
quorum mortificata sunt membra super terram, ita ut nequaquam concupiscat caro contra spiritum. si enim adhuc desiderat caro, uiuit et, quia uiuit, desiderat et non sunt mortificata membra eius super terram, quod, si mortificata sunt, nequaquam contra spiritum concupiscunt, quae mortificationis ui huiusce modi desiderium perdiderunt. sicut igitur, qui uita caruere praesenti et ad meliora translati sunt, magis uiuunt deposito mortis corpore et uitiorum omnium incentiuis, sic, qui mortificationem Iesu in corpore suo circumferunt et nequaquam uiuunt iuxta carnem, sed iuxta spiritum, uiuunt in eo, qui uita est, et uiuit in eis Christus, de quo scriptum est: uiuens sermo dei et efficax, qui est dei uirtus deique sapientia. uiuunt enim, in quibus uiuit uirtus dei omni humana fragilitate deposita et in quibus uiuit sapientia, quae abscondita est in deo et in quictus est nobis non solum iustitia ex deo, sed et sapientia et omne, quod uirtus est. et si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ritur in ȩternũ. Siuiuos ita intelligi¬
mꝰ ut iam a nob̾ dictũ ẽ dormientes ẽt
in xp̃o mortuos illos credamꝰ. qui cũ
uelint uxp̃o uiuere. tam̃ peccato mor¬
tui s̃. Sint aut̃ &e reliquiȩ electio scdm
grãm appellant᷑ uuentes. qui ñ ita cre.¬
dunt nec de isrłit ica nobilitate genera¬
ti sunt dormientes & mortui appella¬
buntur inxp̃o. St̃ qui hunc locũ ita
edisserant. Uiui appellantur qui nun¬
quã peccato sunt mortui. Qui autem
peccauer. & in eo quod peccauert᷑ mor¬
tui s̃. & pꝰt ea conu̾si ad pęnitentiã pur¬
gant antiqua delicta. mortui appellan¬
tur quia peccauerant. in xp̃o aut̃ mor.¬
tui. quia plena addm̃ m̃te conũsi sunt.
Porro qui uiuunt & babent testimoni¬
um fidei & necdũ receꝑunt ꝓmissionẽ
dĩ. qui & de aliis quid̃a melius cogita¬
uit ut ñ absq his qui iustis coronent᷑.
in eo habebunt beatitudinẽ quo fru¬
unt᷑ bono conscientiȩ & uiuunt & reli¬

Expanded text:
rietur in aetern u m. si uiuos ita intellegirietur in aetern u m. si uiuos ita intellegimus, ut a nobis dictum est, dormientes et in Christo mortuos illos esse credamus, qui, cum uelint in Christo uiuere, tamen peccato mortui sunt. sin autem reliquiae et electio secundum gratiam appellantur uiuentes, qui non ita credunt nec de Israhelitica nobilitate generati sunt, dormientes et mortui appellabuntur in Christo. Sunt, qui hunc locum ita edisserant: uiui appellantur, qui numquam peccato sunt mortui; qui autem peccauerunt et in eo, quod peccauerunt,: mortui sunt et postea conuersi ad paenitentiam purgant antiqua delicta, mortui appellantur, quia peccauerunt, in Christo autem mortui, quia plena ad deum mente conuersi sunt. porro, qui uiuunt et habent testimonium fidei et necdum receperunt promissionem dei, qui et de aliis quiddam melius cogitauit, ut non absque his, qui iusti sunt, coronentur, in eo habebunt beatitudinem, quod fruuntur bono conscientiae et uiuunt et reli
Abbreviated transcription (Latin):
p̾senti loco scͥptum ẽ in tuba dei descen¬
det decelo. comꝑa illi quod ad corinthi.¬
os scribitur innouissima tuba. canet
enĩ. Illi aut̃ qđ ad thessalonicenses le¬
gitur. &e mortui qui inxp̃o resurgent
primũ. Hoc qđ adcoruithios scriptũ ẽ
& mortui resurgent incorrupti. Porro
qd sequitur. deinde nos qui uiuimꝰ qͥ
residui sumꝰ illi respondet. & nos ĩmu¬
tabimur. Quoꝵ utrũq sic intelligi.
potest. Nos qui uiuimꝰ qui residui su¬
mus in aduentu dñi. & nos qui ĩmuta¬
bimur. & ñ sumꝰ ex his qui appellantur
mortui. s uiuimꝰ iccͥco p̃sentiã dñi ñ
inmorte s in uita p̾stolamur quia de.
isrłitico gen̾e sumꝰ & electe sunt de no¬
bis reliquie de quib olim dñs loque¬
batur. Dereliqui mͥ septẽ milia uiroꝵ
qͥ ñ curuauer̃ genua ante baal. In io¬
hannis quoq eugłio uiuoꝵ & ñ uiuoꝵ
duplex ordo describitur. Omĩs qui cre¬
dit mie etiã si mortuus fuerit uiuet.
& omĩs qui uiuit & credit in me ñ mo¬

Expanded text:
senti loco scriptum est: in tuba dei descendet de caelo, conpara illi, quod ad Corinthios dicitur: in nouissima tuba; canet enim, illi autem, 20 quod ad Thessalonicenses legitur: et mortui in Christo resurgent primum, hoc, quod ad Corinthios scriptum est: et mortui resurgent incorrupti. porro, quod sequitur: deinde nos, qui uiuimus, qui residui sumus, illis respondet: et nos inmutabimur, quorum utrumque sic intellegi potest: nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, et nos, qui inmutabimur et non sumus ex his, qui appellantur mortui, sed uiuimus, idcirco praesentiam dei non in morte, sed in uita praestolamur, quia de Israhelitico genere sumus et electae sunt de nobis reliquiae, de quibus olim dominus loquebatur: dereliqui mihi septem milia, uiros, quinon curuauerunt genua Bahal. in Iohannis quoque euangelio uiuorum et non uiuorum duplex ordo describitur; omnis, qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; et omnis, qui uiuit et credit in me, non mo
Abbreviated transcription (Latin):
piemur. Quo uerbo ostendi puto su.¬
bitum ad meliora transcensum. & iccͥ¬
co raptum uoluisse se dicere. ut ueloci¬
tas transeuntis sensum cogitantis exce¬
deret. Quod & in alio eiusde uerbi ꝓpͥ¬
etate signauit. Scio in xp̃o hominẽ an¬
te annos quatuordecĩ. siue incorpore
nescio siue extra corpus nescio d̾s scit.
raptum istius modi usq ad t̾cium cȩ¬
lum. & scio huiꝰcemodi hominẽ suie
incorꝑe siue extra corpꝰ nescio ds̃ scit.
quia raptus ẽ in paradysum. & audiuit
uerba in effabilia quȩ ñ licet homini
loqui. Alii enĩ ꝓficientes &e ut ita di¬
cam gradientes ad maiora crescebant
donec fierent uixta id qđ scriptum ẽ
magni ualde minis. & quosła in cęlũ
assumptos legimꝰ. Paulus autẽ uas e¬
lectionis intercium celũ raptus ascen.¬
dit. & iccͥco audiuit uerba in effabilia.
Quomͦ autẽ hi qui rapiunt᷑ innubi.¬
b rapiant᷑ obuiã xp̃o. diligentiꝰ contẽ¬

Expanded text:
piemur. quo uerbo ostendi puto supiemur. quo uerbo ostendi puto subito ad meliora transcensum et idcirco raptum uoluisse se dicere, ut uelocitas transeuntis sensum cogitantis excederet. quod et in alio loco eiusdem uerbi proprietate signauit: scio hominem in Christo ante annos quattuordecim — siue in corpore, nescio, siue extra corpus, nescio, deus sraptum istiusmodi usque ad tertium coelum. Et scio hujusmodi hominem, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit, quia raptus est in paradisum, et audivit verba ineffabilia, quae non licet homini loqui. » Alii enim proficientes et ut ita dicam gradientes ad majora crescebant, donec fierint juxta id quod scriptum est Magni valde nimis: et quosdam in coelum assumptos legimus. Paulus autem vas electionis in tertium coelum raptus ascendit: et idcirco audivit verba ineffabilia. Quomodo autem hi, qui rapiuntur in nubibus, rapiantur obviam Christo, diligentius contem
Abbreviated transcription (Latin):
minis p̃cursorẽ & uiderent harundinẽ
uento agitatã de qua facte s̃ tibiȩ &
uocalis calamꝰ qui mnore pueroꝵ dulci
sonat modulamine canentiũ in plateis
atq dicentiũ. cantauimꝰ uob̃ ce ñ salta¬
stis. Nc̃ autẽ in uoce archangłi p̃cedentis
dñm descendentẽ decelis & inclarissi¬
ma tuba unusquisq credentiũ uł ad
plium uł ad sacerdotalia ministeria
ꝓuocatur. Legimꝰ in num̃oꝵ libro sacra¬
tas deo tubas quȩ ante hostias ꝑsonent.
Sin autẽ magna ẽ uox angłi & tube &
archangłi. quanto maior erit tube di
quȩ parat uias. pͥmũ dormientiũ et
mortuoꝵ in xp̃o deinde eoꝵ qui uuiri
& residui s̃. & sermonis łi p̃stolantur
aduentum : Forsitan simplicis tube
clangor dormientib & mortuis in xͦ
necessarius ẽ. uox autẽ arcangłi & tu¬
bȩ di his qui uiuunt & in p̃sentiam
dñi reseruantur. Uideamꝰ quid possit
intelligi. & id qđ sequit᷑. simul c̃ illis ra¬

Expanded text:
minis praecursorem et uiderent harundinem minis praecursorem et uiderent harundinem uento agitatam, de qua factae sunt tibiae et uocalis calamus. qui in ore puerorum dulci sonat modulamine canentium in plateis atque dicentium: cantauimus uobis et non saltastis; nunc autem in uoce archangeli praecedentis dominum descendentem de caelis et in clarissima tuba unusquisque credentium uel ad proelium uel ad sacerdotalia ministeria prouocatur. legimus in Numerorum libro sacratas deo tubus, quae ante hostias personent. sin autem magna est uox et angeli tubae et archangeli, quanto maior erit tubae dei, quae parat uias primum dormientium et mortuorum in Christo, deinde eorum, qui uiuunt et residui sunt et sermonis dei praestolantur aduentum! forsitan simplicis tubae clangor dormientibus et mortuis in Christo necessarius est, uox autem archangeli et tubae dei his, qui uiuunt et in praesentiam domini reseruantur. uideamus, quid possit intellegi et id, quod sequitur: simul cum illis ra
Abbreviated transcription (Latin):
& inipsa morte habeat signa uiuentiũ.
Aqua enĩ & sanguis de latere eius egressa
s̃. Descendit gͥ sermo diuinus uoce ar:¬
changeli p̃cedente & p̃parante sibi inã
inhis quieus possunt ferre p̃sentiã.
Quodut queamꝰ intelligere pͥmi ad¬
uentus mysteria cognoscamus. Scrip.¬
tum ẽ de ioħe qui precursor eius fuit.
qđ in heremo dix̾it. Ego uox clamantiꝰ
indeserto. & reliqͣ. Quid clamauit
uox indeserto: Parate uiã dño rectas
facite semitas eiꝰ. Ob qđ p̃miũ quã ue
mercede: Omĩs uallis implebitur. &
omĩs mons ce collis humiliabit᷑. &e
runt praua indirecta &e asꝑa inuiaᷤ
planas & uidebit omĩs caro salutare
dei. Hoc autẽ ideo quia uerbũ caro fa¬
ctum ẽ. & habitauit in nob̾. Hc̃ autĩ
nequaꝗͣ uox ꝓpħȩ. in deserto ẽrit s un
archangli parantis uias ñ in carnisl.¬
militate uenienti. s ei qui ẽ apud patrẽ
indesertum ut audirent assumpti ho¬

Expanded text:
et in ipsa morte habeat signa uiuentium! et in ipsa morte habeat signa uiuentium! aqua enim et sanguis de latere eius egressa sunt. descendit igitur sermo diuinus uoce archangeli praecedente et praeparante. sibi uiam in his, qui eius possunt ferre praesentiam. quod ut queamus intellegere, primi aduentus mysteria cognoscamus. scriptum est de Iohanne, qui praecursor eius fuit, quod in heremo dixerit: ego uox clamantis in deserto et reliqua. quid clamauit uox in deserto? parate uiam domini, rectas facite semitas eius. ob quod praemium quamue mercedem? omnis uallis inple bitus mons et collis humiliabitur et erunt praua in directa et aspera in uias planas et uidebit omnis caro salutare d e i. hoc autem ideo, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. nunc autem nequaquam uox prophetae in deserto erit, sed uox archangeli parantis uias non in carnis humilitate uenienti, sed ei, qui est apud patrem in desertum, ut audirent adsumpti ho
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Siascenda suꝑ stratũ meũ. si ded̾o sonũ
ocłis meis⁊ palpebͥs miiꝰ dormitationẽ. do-¬
nec inueniã locũ dño. haud dubiũ qͥn inaĩa
sua tab̾nacłm doiacob. uł ds̃ in illo eterna
sede quiescat. Sequit᷑. Qura
ipse dñs inuissu. & reliqua. Descendet
enĩ missus a patre. ñ diu̾sitate uirtutis
s dispensatione uidicis. & descendet ad
eos qui deorsum s̃ uerbũ dĩ. & sapientia.
& ueritas. atqꝑ iusticia. & quanqͣm mor¬
tui sint ad quos dignant᷑ descendere ta
men ñ sunt ab eo aliem. Mortui enĩ uo¬
cantur in xp̃o. Qui aut̃ uiuunt ħ ha¬
bent pͥuilegiũ quod eliguntur ẽ pluribꝰ
Attam̃ utrũq agm̃ & mortuoꝵ iunxp̃o¬
& uiuentiũ. parit᷑ rapiet᷑ innubib ob¬
uiam dño ut ñ eum expectent donec
adterrena descendat. s p̃sentia illiꝰ & con.¬
tubnio insublimib ꝑfruant᷑. Quantaq
xp̃i clem̃tia ut ꝓsalute nr̃a non solũ caro
factus sit s admortuos usq descendit

Expanded text:
 super stratum meum, si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem, donec inveniam locum Domino: haud dubium quin in anima sua, tabernaculum Deo Jacob ; ut Deus in illo aeterna sede requiescat. Sequitur: Quia ipse Dominus in jussu; et reliqua. Descendet enim missus a Patre, non diversitate virtutis, sed dispensatione judicis; et descendet ad eos, qui deorsum sunt, Verbum Dei et sapientia, 813 et veritas, atque justitia. Et quanquam mortui sint, ad quos dignatur descendere: non tamen sunt ab eo alieni. Mortui enim vocantur in Christo. Qui autem vivunt, hoc habent privilegium, quod eliguntur e pluribus. Attamen utrumque agmen, et mortuoru uiuentium, pariter rapientur in nubibus obuiam domino, ut non eum expectent, donec ad terrena descendat, sed praesentia illius et contubernio in sublimibus perfruantur. quantaque Christi clementia, ut pro salute nostra non solum caro factus sit, sed ad mortuos usque descenderit
Abbreviated transcription (Latin):
mierit transibit inmortẽ. Sicut enĩ
mouetur qui uigilat. sic qui dormit ia¬
cet ĩ motus & mortis torpet similitudi¬
ne. Qͦdaũ dormitionẽ sequat᷑ mors.⁊ pͥma
ad cormthios epła doc̃e nos pot̾it. inqͣita scͥ¬

Expanded text:
mierit, transibit in mortem. sicut enim mierit, transibit in mortem. sicut enim mouetur, qui uigilat, sic, qui dormit, iacet inmotus et in mortis torpet similitudine. quod autem dormitionem sequitur mors, et prima ad Corinthios docere nos poterit, in qua ita sc
Abbreviated transcription (Latin):
missi s̃ accipient salutis. Nec ħ alicui
uideat᷑ iniustũ. ut dispar labor unũ
p̃mium consequat᷑. Magna quippe di¬
uersitas ẽ eoꝵ qui post uuluera siii
runt errorem. De his puto dictũ. Quiꝰ
ẽ homo qui uiuat & ñ uideat mortẽ
nullus accipit᷑. s quasi dix̾it quis putas
iuxta illud qđ scͥptum ẽ. Quis sapiens
& intelliget hec: & in alio loco. Dñe quis
habitabit intabnaculo tuo: & iterũ.
Quis cognouit sensum dm̃ : Residui
gͦ erunt decredentib pauci qui aduẽ¬
tum dñi uideant scdm id qđ ds̃ uer¬
bum ẽ nequaqͣm inuilitate carnis s in
gła triumphantis. & considerandũ quo¬
mͦ primũ dormientes appellauerit. de
in inxp̃o mortuos quos uiuentes p̃te¬
rire ñ poter̃. Qui enĩ non custodierit
hoc qđ scriptum ẽ ne dedis sominũ o.¬
culis tus. & palpebris tuis dormitatio¬
nẽ ut saluus fias sicut cap̃a de uin¬
culis & sicut auis de laqueis dormiet.
&e culpabilis sopor & turpis ẽ. Cũq dor¬

Expanded text:
m accipient. Nec hoc alicui videatur injustum, ut dispar labor unum praemium consequatur. Magna quippe diversitas est eorum, qui post vulnera sunt rtis terrorem. De his puto dictum: Quis est homo, qui vivat, et non videat mortem? nullus, accipitur: sed quasi dixerit, quis putas, juxta illud, quod scriptum est: Quis sapiens, et intelliget haec? . Et habitabit in tabernaculo tuo? et iterum: quis cognouit sensum domini? residui ergo erunt de credentibus pauci, qui aduentum domini uideant secundum id, quod deus uerbum est, nequaquam in uilitate carnis, sed in gloria triumphantis. et considerandum, quomodo primum dormientes appellauerit, deinde in Christo mortuos, quos uiuentes praeuenire non poterunt. qui enim non custodierit hoc, quod scriptum est: ne dederis somnum oculis tuis neque palpebris tuis dormitationem, ut saluus fias sicut caprea de uinculis et sicut auis de laqueis, dormiet et culpabili sopore torpescet, cumque dor
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo qd credunt insempit̾nam uitã:
& sic stare potest ut qui credit in xp̃o
ñ moriatur. & etiam si mortuus fuerit.
uiuat in ꝑpetuũ. Quod iuxta corpo¬
rałe mortẽ excepto enoch & helya nulli
contigisse ꝑspicuũ ẽ. Qui autẽ fidei
magnitudine semꝑuiuunt in xp̃o.
ñ dormient ñ morient᷑. s imitatores
erunt uite apłice qui absq ulla culpa
uirer᷑ in lege iusticiȩ & ad fidem dñi
tanseuntẽs credentesq in eo qui ui¬
ta uocatur. & resurrectio: qui nunquã
domiere. nunꝗͣ mortui s̃. Anima enĩ
quȩ peccau̾it ipsa moriet᷑. Sic̃ gͥ aĩa q̃¬
peceat uiuente corꝑe mortua ẽ. & ead̃
die qua peccauit dormit inmortem.
dicente eccłiaste. qui peccauit mortuꝰ
uerit etiam sicorpꝰ mortuũ fuerit uiuet
inȩternũ. Hoc autẽ sciendum qđ magiᷤᷤ
conueniat ueritati ita legere: om̃s quid̃
quia sequit᷑ mortui resurgent incorrup¬
ti. & nos ĩmutabimur. Si enĩ om̃s s̾ in¬

Expanded text:
ex eo, quod credunt, in sempiternam uitam. ex eo, quod credunt, in sempiternam uitam. et sic stare potest, ut, qui credit in Christo, non moriatur et, etiam si mortuus fuerit, uiuat in perpetuum, quod iuxta corporalem mortem excepto Enoch et Helia nulli contigisse perspicuum est. qui autem fidei magnitudine semper uiuunt in Christo, non dormient, non morientur, sed imitatores erunt uitae apostolicae, qui absque ulla culpa uixerunt in lege iustitiae et ad fidem domini transeuntes credentesque in eo, qui uita uocatur et resur.rectio, numquam dormiere, numquam mortui sunt. anima enim, quae peccauerit, ipsa morietpeccat, uiuente corpore mortua est et eadem die, qua peccauerit, dormit in mortem dicente Ecclesiaste: qui peccauerit, mortuus uerit, etiam si corpus mortuum fuerit, uiuet in aeternum. hoc autem sciendum, quod magis conueniet ueritati ita legere: omnes quidequia sequitur: mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. si enim omnes sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
Qui s̃ isti uiuentes qui locuntur tali.¬
a: Utiq paulus ñ ab hominib nec ꝑ ho¬
mines apłs &e carissimꝰ eius filius infi¬
de timotheꝰ & siluanꝰ qui illis erat &
affectione & uirtutib copulatꝰ. & ħ ñ

Expanded text:
qui sunt isti uiuentes, qui loquuntur taliqui sunt isti uiuentes, qui loquuntur talia? utique Paulus, non ab hominibus neque per homines apostolus, et carissimus filius eius in fide Timotheus et Siluanus, qui illis erat et affectione et uirtutibus copulatus. et hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
tulit om̃s. sic erit aduentꝰ filii hominiꝰ.
Quib sermonib approbat᷑ infine mũ¬
di multos uiuos. & adhuc incorꝑib
reꝑiendos. Sequitur. In ussu in uoce
archangłi. & mortui resurgent primi.
Q hoc rursum saluator loquit᷑ in euan¬
gelio. Media autẽ nocte sponsus uenit.
qui utiq uiuentes in corꝑe dep̃hen¬
det. quando duo ert̃ in lecto uno unꝰ
assumet᷑ & alius relinquet᷑. & duȩ mo¬
lentes una assumet᷑ & alia relinquet᷑.
Quib dictis ostendit᷑. medio noctis se.¬
curis omĩb consummationẽ mundi
eẽ uenturã. Origenes in t̾cio uolumi
thessalonicenses pͥmȩ post multa. quȩ
uario prudentiq sermone disseruit
hec intulit de quib nulli dubiumẽ¬
c&ẽ accatiũ pleraq libasse. Qma ẽ gͦ qͦd
scribunt thessalonicensib in u̾bo dei
paulus. & siluanꝰ & timotheus. nos qui
uiuimꝰ qui residui sumꝰ in aduentu
dñi ñ preueniemꝰ eos qui dormiert᷑:

Expanded text:
tulit omnes, sic erit aduentus f il i i hominis. tulit omnes, sic erit aduentus f il i i hominis. quibus sermonibus adprobatur in fine mundi multos uiuos et adhuc in corporibus repperiendos. sequitur: in iussu, in uoce archangeli et mortui resurgent primi. et hoc rursum saluator in euangelio loquitur: media autem nocte sponsus uenit, qui utique uiuentes in corpore deprehendet, quando duo erunt in lecto uno, unus adsumetur et alius relinquetur, et duae molentes, una adsumetur et alia relinquetur. quibus\' dictis ostenditur medio noctis securis omnibus consummationem mundi esse uenturam\'. Origenes in tertio uolumiThessalonicenses primae, post multa, quae vario prudentique sermone disseruit, haec intulit: de quibus nulli dubium est et Acacium pleraque libasse. « Quid est ergo quod scribunt Thessalonicensibus in verbo Dei Paulus et Sylvanus et Timotheus: Nos qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui dormierunt?
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño erimꝰ semꝑ. De quo quãuis su¬
ꝑior acatii disputatio plenius uentila¬
rit. tam̃ dicendũ ẽ quid uideatur aliis
theodoro uidelicet apollinari & diodo.¬
ro qui unam sequunt᷑ sententiã. Quoꝵ
diodorꝰ ħ scripsit. Residuos atq uiuẽ¬
tes paulus apłs uocat ñ quo uelit intel¬
ligi & se & alios resurrectionis temꝑe
enĩ rapientur obuiam xp̃o & non pecca¬
tores. Uiuentes autẽ non uixta tropolo¬
giam scõs accipimꝰ qui peccato ñ mor.¬
tuis̃. s om̃s quos incorꝑe adueniens xͨ
inuenerit. Quodq sequitur ñ preue¬
niemꝰ eos qui dormier̃. nequaquã ad
peccatores referre debemꝰ. neq enĩ pecca.¬
tores cum iustis rapient᷑ obuiam xp̃o.
s eos quos mors dissoluerit. Uerum qͥd
ista ꝑquiro. & apłicis dictis calumniã
facio. c̃ ipse manifestissime scribat qui
residui sumꝰ in aduentu dñi: Qui sint
autẽ residui uerbis discimꝰ saluatoris.
Sicut indieb noe ducebant uxores &
nubebant. & repente uenit diluuiũ &

Expanded text:
cum domino erimus. super quo quamuis superior Acacii disputatio plenius uentilarit, tamen dicendum est, quid uideatur aliis, Theodoro uidelicet, Apollinari et Diodoro, qui unam sequuntur sententiam. quorum Diodorus haec scripsit: \'residuos atque uiuentes Paulus apostolus uocat, non quo uelit intellegi et se et alios resurrectionis temporenim rapientur obuiam Christo et non peccatores. \'uiuentes\' autem non iuxta tropologiam sanctos accipimus, qui peccato mortui sunt, sed omnes, quos in corpore adueniens Christus inuenerit. quodque sequitur: non praeueniemus eos, qui dormiunt, nequaquam ad peccatores referre debemus — neque enim peccatores cum iustis rapientur obuiam Christo —, sed eos, quos mors dissoluerit. uerum quid ista perquiro et apostolicis dictis calumniam facio, cum ipse manifestissime scribat: qui residui sumus in aduentum domini? qui sint autem residui, uerbis discimus saluatoris: sicut in diebus Noe ducebant uxores et nubebant et repente uenit diluuium et
Abbreviated transcription (Latin):
doris sui. nob̾ memoriã reliquer. In
terra aurũ queritur & de fluuioꝵ al.¬
uens splendens ꝓfertur glarea. pacto¬
lusq ditior ẽ ceno quam fluento. Cur
me lacerant amici mei & aduersum
silentẽ crassȩ sues grunniunt. quarũ
omĩe studiũ ẽ immo scientiȩ suꝑcilium
alieila carꝑe. & sic ueterũ defendere ꝑfi¬
diam ut ꝑdant fidem suã. Meũ ꝓpo¬
situm ẽ antiquos legere. ꝓbare singła.
retinere quȩ bona sunt. & a fide eccłiȩ
catholice ñ recedere. Uolens ad alias qͦ.¬
stiunculas respondere. ut uelmea uł
aliena clictare extemplo a fr̃e si sinmo
admonitus sum ut & aduos & ad cȩte.¬
ros scõs fr̃s qui uos amare dignant᷑.
litteras scriberẽ. Cohibebo gͥ gradum.
&x siuita comes fuerit. futuro me oꝑi
reseruabo ut & uob ꝑ partes paream a
fractũ ac senile corpuscłm onꝰ p̾sit ferre
moderatum. Illud autẽ breuiter cõmo.¬
neo ĩnfine. hoc quod in latinis codicib

Expanded text:
doris sui nobis memoriam reliquerunt. in doris sui nobis memoriam reliquerunt. in terra aurum quaeritur et de fluuiorum alueis splendens profertur glarea Pactolusque ditior caeno est quam fluento. cur me lacerant inimici mei et aduersum silentem crassae sues grunniunt ? quarum omne studium est, immo scientiae supercilium, aliena carpere et sic ueterum defendere perfidiam, ut perdant fidem suam. meum propositum est antiquos legere, probare singula, retinere, quae bona sunt, et a fide ecclesiae catholicae non recedere. Uolens ad alias quaestiunculas respondere et uel mea uel aliena dictare extemplo a fratre Sisinnio admonitus sum, ut et ad uos et ad ceteros sanctos fratres, qui nos amare dignantur, litteras scriberem. cohibebo igitur gradum et, si uita comes fuerit, futuro me operi reseruabo, ut et uobis per partes paream et fractum ac senile corpusculum onus possit ferre moderatum. illud autem breuiter in fine commoneo, hoc, quod in Latinis codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris uocẽ dicentis. estote ꝓbati
nũmularii. ut siquis nũmus adult̾
ẽ. & figuram cesaris ñ habet. nec signa¬
tus ẽ moneta publica reꝓbetur. qui au¬
tem xp̃i faciem claro prefert lumine
incordis nr̃i marsupiũ recondatur.
Q enĩ si cdialectica scire uoluero. aut phi¬
losophoꝵ dogmata & ut ad nr̃a redeã.
scientiam scripturarũ. nequaquam
simplices eccłiȩ uiros int̾rogare debeo
quoꝵ alia gr̃a ẽ. & unus quisq in suo
sensu abundat. p̃sertum c̃ in domo
magna uasoꝵ patris familiȩ diu̾sitaᷤᷤ
multa dicatur. s eos qui artẽ didicere
ab artifice. & in lege meditantur dñi¬
die ac nocte. Ego & in adolescentia &e
in extrema ȩtate ꝓfiteor. & origenẽ &
eusebium cesariensem uiros ẽẽ doctiꝰ¬
simos. s errasse indoginatũ u̾itate.
Quodẽ contrario de theodoro. acatio.
apollinare possumus dicere & tamen
om̃s in explanationibꝰ scͥpturarũ su¬

Expanded text:
saluatoris uerba dicentis: estote probati saluatoris uerba dicentis: estote probati num mularii, ut, si quis nummus adulter est et figuram Caesaris non habet nec signatus moneta publica, reprobetur, qui autem Christi faciem claro profert lumine, in cordis nostri marsuppium recondatur. etenim, si dialecticam scire uoluero aut philosophorum dogmata et-ut ad nostram redeam scientiam-scripturarum, nequaquam simplices ecclesiae uiros interrogare debeo, quorum alia gratia est— et unusquisque in suo sensu abundat, praesertim cum in domo magna uasorum patris familiae diuersitas multa dicatur —, sed eos, qui artem didicere ab artifice et in lege dei meditantur die ac nocte. ego et in adulescentia et in extrema aetate profiteor et Origenem et Eusebium Caesariensem uiros esse doctissimos, sed errasse in dogmatum ueritate. quot e contrario de Theodoro, Acacio, Apollinare possumus dicere! et tamen omnes in explanationibus scripturarum su
Abbreviated transcription (Latin):
q doctͥna ad excelsa sublatus occur¬
rit ñ deorsum s in aere & sp̃itali in¬
telligentia scripturarũ. Occurrens
aute in spiritalib & t̾rena dimittens.
siue ille sit dormiens. siue inxp̃o mor¬
tuus siue iuiuens. & in illiꝰ presentiam
reseruatus semꝑ cum illo erit & frue¬
tur uerbo di & sapientia. ueritate. atq
iusticia. Hceleri sermone dictaui qͥd
eruditi uiri de utroq sentirent loco.
ce quib argum̃tis suas uellent ꝓba¬
re sententias ur̃e prudentiȩ expo¬
nens. Neq enĩ tanta ẽ meȩ pusillita.¬
tis auctoritas qui nichili sum & in¬
uidoꝵ tantis morsib pateo. quanta
eoꝵ qui nos in dño p̃cesserunt. Nec iux¬
ta pitagore discipłos p̃iudicata doc¬
toris opimo. s doctrinȩ ratio ponde¬
randa ẽ. Si quis autẽ contrariȩ factio¬
nis ĩmurmurat quare eoꝵ explanati¬
ones legam quoꝵ dogmatib ñ adqͥes.¬
co sciat me illud apłi libent̾ audire.
Om̃a ꝓbate & quod bonũ ẽ tenete. &

Expanded text:
umque doctrina ad excelsa sublatus occurrit non deorsum, sed in aere et spiritali intellegentia scripturarum. occurrens autem in spiritalibus et terrena dimittens, siue ille sit dormiens siue in Christo mortuus siue uiuens et in illius praesentiam reseruatus, semper cum illo erit et fruetur uerbo dei et sapientia, ueritate atque iustitia\'. Haec celeri sermone dictaui, quid eruditi uiri de utroque sentirent loco et quibus argumentis suas uellent probare sententias, uestrae prudentiae exponens. neque enim tanta est meae pusillitatis auctoritas, qui nihil sum et inuidorum tantum morsibus pateo, quanta eorum, qui nos in domino praecesserunt, nec iuxta Pythagorae discipulos praeiudicata doctoris opinio, sed doctrinae ratio ponderanda est. si quis autem contrariae factionis inmurmurat, quare explanationes eorum legam, quorum dogmatibus non adquiesco, sciat me illud apostoli libenter audire: omnia probate, quod bonum est, retinete et
Abbreviated transcription (Latin):
ner̃t inficren. he due mansiones t̾cesima.
qͥnta ⁊ tͥcesima sexta mordine historie nõ
iueniunt᷑. s scͥptũ ẽ ꝓeis. Egressi de mon¬
te or ꝑ uiã maris rubri ut circumirent
t̾ram edom. Exqͦ ostñdit᷑ infinib atq cir

Expanded text:
n. .Hae duae mansiones, tricesima quinta et tricesima sexta, in ordine historiae non inueniuntur, sed scriptum est pro eis: egressi de monte Or per uiam Maris Rubri, ut circumirent terram Edom. ex quo ostenditur in finibus atque cir
Abbreviated transcription (Latin):
si quid forte nescimus. sine teste. sine iudice.
infide aure moriamur. Nosut scis hebre.
orum lectione detenti: in latinã linguã
rubiginẽ obduximus. in tantũ ut loqͦuen.¬
tib quoq nobis. stridor quidã ñ latinus
interstrepat. Unde. ignosce ariditati. Et
scientia. Illi utrũq nondeerat: & unum
humiliter rennuebat. Nobis utrũq de est:
quia & quod pueri plausibile habueramus
amisimus. nec scientiã quã uolebamus con-
sectamur: etiam minora ꝑdentes.

Expanded text:
si quid forte nescimus, sine teste, sine iudice si quid forte nescimus, sine teste, sine iudice in fida aure moriatur. nos, ut scis, Hebraici sermonis lectione detenti in Latinrubiginem obduximus; in tantum, ut loquentibus quoque nobis stridor quidam non latinus interstrepat. Unde ignosce ariditati: et sed non scientia. Illi utrumque non deerat, et unum humiliter renuebat. Nobis utrumque deest, quia et quod pueri plausibile habueramus, amisimus; nec scientiam quam volebamus, conssectamur, etiam minora perdentes.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq qui sensũ magis quam uerbũ int̾p.¬
tati sunt: sacerdotium int̃pretari terafin.
Teraphin uero. id est figurationib uel si.¬
guris. uaria oꝑa quȩ terafin uocat᷑ intel.¬
ligi. Nam & in exodo cȩterisq locis ubi de¬
scribuntur uestes plumaria arte contextȩ:
opus cherubin. idest uarium atq depictũ
factũ ẽẽ describitur. ita tam̃ ut. ũ ãulit.¬
terã cherubin non habeat. Quia ubicũq
cum hac littera scribuntur: animalia ma¬
gis quam oꝑa significant. Iuxta hunc igit᷑
sensum & micha cum ueste sacerdotali.
cetera quoq quȩ ad sacerdotale pertinent
oruamentũ : ꝑ terafin fecisse monstratur.
Quem uellẽ Nunc tibi omnẽ habitũ sacer.¬
dotis exponere : & ꝑsingulas uestiũ species
diuina ostendere sacram̃ta. Yerũ quia
in hoc ipso breuitatem epłe excessimus:
& iosephus ac philo uiri doctissimi uidȩoꝵ
multiq de nrĩs id latissime ꝑsecuti sunt̃.
tero uelis: p̃sens ꝑcontato presentẽ. Ut

Expanded text:
quoque, qui sensum magis, quam verba interpretati sunt, sacerdotium interpretari; in Theraphim vero, id est, figurationibus vel guris\', uaria opera, quae teraphim uocantur, intellegi. nam et in Exodo ceterisque locis, ubi describuntur uestes plumaria arte contextae, \'opus cherubim\', id est \'uarium atque depictum\', factum esse describitur, ita tamen, ut uau litteram cherubim non habeant, quia, ubicumque cum hac littera scribuntur, animalia magis quam opera significant. iuxta hunc igitur sensum et Micha cum ueste sacerdotali cetera quoque, quae ad sacerdotale pertinent ornamentum, per teraphim fecisse monstratur. Quam uellem nunc tibi omnem habitum sacerdotis exponere et per singulas uestium species diuina ostendere sacramenta! uerum, quia et in hoc ipso breuitatem epistulae excessimus et Iosephus ac Philo, uiri doctissimi Iudaeorum, multique de nostris id latissime persecuti sunt, coram tero uelis, praesens percontato, praesentem, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
quando misit saul nuntios. ut accipiant
dauid. & responderunt uexari illũ gra¬
uiter. et misit rursum dicens. afferte illũ
in lecto adme ut occidã illũ. & uenert̃
nuntii. & ecce cenotapia in lecto. pro
cenotapia in hebreo tarafin: id est marfo.¬
matã. posita sunt. & non decor caprarum.
ut nr̃i codices habent. sed puluillus de
caprarũ pelle consutus : Qui intonsis pi.¬
lis caput inuoluti in lectulo hominis
mentiretur. Ut aut̃ utriusq sermonis
pariter explicem ueritatẽ: in oseȩ cõmi-¬
natur ds̃ se a popło fornicante omnem
grãm ablaturũ dicens. quia dieb multis
sedebunt filii isrł sine rege & principe. sine
sacrificio. sine altare. & sine sacerdotio. et

Expanded text:
quando misit Saul nuntios, ut accipiant quando misit Saul nuntios, ut accipiant Dauid, et responderunt uexari illum grauiter et misit rursum dicens: adferte illum in lecto ad me, ut occidam eum. et uenerunt nuntii, et ecce cenotaphia in lecto, pro \'cenotaphia\' in Hebraeo teraphim, id est μορφώματα, posita sunt, et non \'iecur caprarum\', ut nostri codices habent, sed \'puluillus de caprarum pelle consutus\', qui intonsis pilis caput inuoluti in lectulo hominis mentiretur. ut autem utriusque sermonis pariter explicem ueritatem, in Osee comminatur deus se a populo fornicante omnes gratias ablaturum dicens: quia diebus multis sedebunt filii, Israhel sine rege et sine principe et sine sacrificio et sine altari et sine sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
adcrura corũ: in hebreo ꝓlineo. bat
ponitur. Qua specie: uir qͥuoq ille qui
danihelo monstratur indutus ẽ. Et extuli
oculos meos & uidi. & ecce uir unus uesti¬
tus est baddmn: qđ plurali numero uestes
lineȩ nuncupantur. Propt̾ea autẽ & saniui.¬
hel & octoginta .u. uiri sacerdotes. ephod
lineũ portasse referuntur: Qm̃ sacerdos
magnus. solus habeat licentiã ephod non
lineo uestiendi. uerũ ut scriptura cõme¬
morat auro. iacincto. purpura. coccino
bissoq contexto. Ceteri habebant ephod.
non illauarietate distinctũ. ex .xii. lapi¬
dib ornatũ. Qui in humero residebat¬
utroq. sed lineũ & simplex. & toto can-¬
dore purissimũ. Uerũ quia supra ꝓmi-¬
serã me.si spacium dictandi fuisset: de
teraphin quoq breuit̾ diserturũ. Nec
quisquã interim int̃pellator aduenit:
Scito teraphin ab aquila. marfomatã.
int̃pretari. quas nos figuras. siue figura¬
tiones possumus dicere. Nam in eoloco

Expanded text:
ad crura eorum, in Hebraeo pro lineo \'bad\' ad crura eorum, in Hebraeo pro lineo \'bad\' ponitur. qua specie uir quoque ille, qui Dauihelo monstratur, indutus est: et extuli oculos meos et uidi; et ecce uir unus uestitus baddim, quo plurali numero \'usstes lineae\' nuncupantur. propterea autem et Samuhel et octuaginta quinque uiri sacerdotes ephod lineum portasse referuntur, quoniam sacerdos magnus solus habebat licentiam ephod non lineo uestiendi, uerum, ut scriptura commemorat, auro, hyacintho, purpura, coccino byssoque contexto. ceteri habebant ephod, non illa uero uarietate distinctum et duodecim lapidibus ornatum, qui in humero utroque residebant, sed lineum et simplex et toto candore purissimum. Verum, quia supra promiseram me, si spatium dictandi ! fuisset, de teraphim quoque breuiter disserturum nec quisquam interim interpellator aduenit, scito teraphim ab Aquila μορφώματα interpretari, quas nos \'figuras\' siue \'figurationes\' possumus dicere. nam et in eo loco,