comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tauit: & qualit᷑ euadere a tanto pe¬
ricło posset sollicitꝰ cogitare cepit.
Ultimũ gͦ peccantib remedium
penitentiã esse sciens ad eã toto cor¬
cuncta que fecerat. queq contige.¬
rant. cũ multis lacͥmis patefecit:
impositũq sibi ab eo laborẽ peniten¬
ui. toto animi nisu tã deuoce qͣm
constant᷑ exercuit. Ieiuniis nãq &
uigiliis uerberib etiã & uariis cru¬
ciatib ium̃tũ lasciuiens. hoc est
concupiscentias suas sequendo rep¬
bus factus fuerat: eas in se ipso damp¬
nando. electo numero adiungi labora¬
bat. In qͦ corporis ac cordis contͥcione
multo tempore em̃so cũ eiꝰ mentẽ de
uenia p̾sumere securior iam consci¬
entia suaderet. adiit ep̃m: & qͥd ege¬
rit indicans utrum ut ante consue¬
uerat ad sacra accedere deberet con¬
suliit. E nondũ plene dõ reconcilia¬
tũ metuens. ut ad huc penitentie in¬
sisteret admonuit: quatinꝰ dignis pe.¬

Expanded text:
tauit, & qualiter euadere a tanto petauit, & qualiter euadere a tanto periculo posset, sollicitus cogitare cœpit. Vltimum ergo peccantibus remedium pœnitentiam esse sciens, ad eam toto corcuncta quæ fecerat, quæque contigerant cum multis lachrymis patefecit, impositumque sibi ab eo laborem pœnitendi, toto animi nisu tam deuote quam constanter exercuit. Ieiuniis namque & vigiliis, verberibus etiam & variis cruciatibus, iumentum lasciuiens, hoc est concupiscentias suas sequendo reprobus factus fuerat, eas in se ipso damnando, electorum numero adiungi laborabat. In qua corporis ac cordis contritione multo tempore emenso, cum eius mentem de venia præsumere securior iam conscientia suaderet, adiit Episcopum, & quid egerit indicans, vtrum vt ante consueuerat ad sacra accedere auderet, consuluit. Qui nondum plene Deo reconciliatum metuens, vt adhuc pœnitentiæ insisteret, admonuit, quatenus dignis pœ
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ferens habitacłm. ab ipsiꝰ iã pent
tenentis manib euanuit. Ad mirans
ille e obstupescens ab altari citissi¬
me missa finita recessit Cũq indig¬
nationẽ dni tã eudentiᷤᷤ signi ostensi¬
one circa se cõmotã agnosceret: uo¬
lens tamen hoc certiꝰ cõprobare. scd̃o
missam agressus ẽ. Cui uniu̾sa
ut pͥus ꝑ agenti. cũ ad sacͣm̾ta su¬
menda uentũ ẽẽt : simul oĩa ut
pͥus subtracta sunt. Iam uͦ ut dig¬
nũ erat in metũ &e trepidationẽ ñ
modicam ꝑductus ut de totiens
repetito miraculo iã absq ulla he¬
sitatione certissimꝰ redderet᷑.: tercio
ꝙͦ qͦd iã bis contigerat attẽptare ue¬
ritus non ẽ. Sed cũ omnib ut añ
ꝑactis iã sollicitior que apposita er̃t
oculis obseruaret. manib contrecta¬
ret. os ad sum̃dũ aptaret: subito
sublata disparuerunt. Gandem gͥ
tã euidenti miraculo tremefactus
pb̃r se pessime egisse. seq t̾ribilẽ irã

Expanded text:
non ferens habitaculum, ab ipsius jam pene non ferens habitaculum, ab ipsius jam pene tenentis manibus evanuit. Admirans ille et obstupescens, ab altari citissime missa finita recessit. Cumque indignationem Domini, tam evidentis signi ostensione, circa se commotam agnosceret, volens tamen hoc certius comprobare, secundo missam aggressus est. Cui universa vt prius peragenti, cum ad sumenda sacramenta ventū esset, simul omnia vt prius subtracta sunt. Iam vero vt dignum erat in metum & trepidationem non modicam perductus, vt de toties repetito miraculo iam absque vlla hæsitatione certissimus redderetur, tertio quoque quod iam bis contigerat, attentare veritus non est. Sed cum omnibus vt ante peractis, iam sollicitior quæ apposita erant oculis obseruaret, & manibus contrectaret, osque ad sumēdum aptaret: subito sublata disparuerunt. Tandem igitur tam euidenti miraculo tremefactus presbyter, se pessime egisse, seque terribilem iram
Abbreviated transcription (Latin):
postremũ assiduitate colloquii e i¬
cauta familiaritate allectꝰ miseri¬
bili casu millã incurrit. Et eumpꝰ
lapsum ad cor redire &e quã cito r¬
surgere debuisset ꝓpͥis fecib delati¬
tus diu conu̾ti distulit: e peccato prt¬
catũ adiungens usũ peccandi fecie.
sicq longũ funẽ qͦ artiꝰ stringer¬
tur. assidue peccando conceruit. Cis
in luto scelerum uolutaret᷑ ñ uere¬
bat᷑ tam̃ ad altare dñi irreuerent
accedere. & sacramĩta redemptionis
nr̃e missã frequentiꝰ celebrando te¬
merare. Quod cũ longo tempore a¬
iecto timore dĩ agere ñ formidaret
ta dedarant erga se mirabilit̾ per¬
sensit. Nam &e cũ scelus ñ deserte
& sacra diuina impuris manib seper
ut dictũ ẽ attractaret: contigit qua¬
dã die dũ usq ad ꝑceptionẽ sacri
corporis. xp̃i totã de more mnissam
explicasset. iãq se ad sacram̃ta ip̃a¬
sum̃da pararet: repente caro xp̃
cũ sanguine tam inmundũ ultra

Expanded text:
postremum assiduitate colloquij & inpostremum assiduitate colloquij & incauta familiaritate allectus, miserabili casu in illam incurrit. Qui cum post lapsum ad cor redire, & quam cito resurgere debuisset, propriis fęcibus delectatus, diu conuerti distulit, & peccatū peccato adiungens, vsum peccandi fecit, sicque lōgum funem quo arctius stringeretur, assidue peccando contexuit. Cumque in luto scelerum volutaretur, non verebatur tamen ad altare Domini irreuerenter accedere, & sacramenta redemptionis nostræ, Missam frequentius celebrando, temerare. Quod cum longo tempore abiecto Dei timore agere non formidaret,t subiecta declarant, erga se mirabiliter persensit. Nā cum & scelus nō desereret, & sacra diuina impuris manibus, vt sæpe dictum est, attrectaret, contigit quadā die dum vsque ad perceptionē sacri corporis Christi, totam de more Missam explicasset, iamqsumenda pararet, repente caro Christi cum sanguine, tam immundum ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti cũ recens nascitur inmutatũ:
int̾ fauos & mella iacere. Ad quod
miracłm ut dignũ erat stupefactꝰ¬
intremuit: s qͥd inde agere deberet
aliquandiu hesitans. hoc apd̾ se inue¬
nit consiliũ. ut eũ in manib accipi¬
ens ad eccłiã deferret. & qͥa sibi exa¬
nimis iuidebat᷑. nullo sciente solus
dm puerulũ tumularet. Cd̾ dum
aggressus ẽẽt atq eũ in manib sum̃s.
ad eccl̃iam quasi secreto tumulandũ
portaret. subito ab indigne ferentis
manib inuisibilit̾ ereptꝰ disparuit.
istud legentib scribendo intimare
curaui. Nec uͦ tanti piaculi ex toto
in posterum dilata ultio fuit: sed ĩ
breui locꝰ ante populosꝰ uario casu ha¬
pbr quidam dum religiosam agere
uitã uideret᷑. & pene cotidie misa¬
rũ sollempnia celebraret: dũq au
tã peccati foueam carnis delectatioi
lapsus est. Scĩmonialẽ nãq qͣidadũ
in pͥmis gr̃a uisitationis adiret. a

Expanded text:
veluti cum recens nascitur immutatum, veluti cum recens nascitur immutatum, inter fauos & mella iacere. Ad quod miraculum vt dignum erat, stupefactintremuit; sed quid inde agere deberet aliquandiu haesitans, hoc apud se invenit consilium, ut eum in manibus accipiens, ad ecclesiam deferret; et quia sibi exanimis videbatur, nullo sciente, solus Deum puerulum tumularet. Quod dum aggressus esset, eumque in manibus sumens ad ecclesiam, quasi secreto tumulandum, portaret, subito ab indigne ferentis manibus invisibiliter ereptus, disparuit. omnibus istud legentibus scribendo intimare curavi. Nec vero tanti piaculi ex toto in posterum dilata ultio fuit, sed in brevi locus ante populosus, vario casu har quidam, dum religiosam agere vitam videretur, et pene quotidie sacra missarum solemnia celebraret, dumqutam peccati foueam, carnis delectationem delapsus est. Sanctimonialem namque quandam dum in primis gratia visitationis adiret, ad
Abbreviated transcription (Latin):
illa apũ multitudo de intimis egs¬
sa. ad corpꝰ dñi sui reuerent̾ accͤrit:
atq in morẽ rationaliũ creatu rarũ.
de terra subleuatũ. habitacłis sius
cum multa ueneratione homine illo
conspiciente induxit. Quod cernens
homo aut negligens aut pariupen¬
dens qd̃ accidit: ad alia agenda ad gͤ
domestica eũ cura uocabat. gressum
conu̾tit. S dũ iter ageret. repenti¬
no. & ut ipse post narrabat. in tolerabi¬
li timore turbatus. se ne quiter egisse
tandẽ m̃te sanior cogitare cepit. Un¬
de compunctꝰ. immo ui int̾na cõpulsꝰ.
mox retro pedẽ tulit: atq inuindi¬
ctam sceleris apes quarũ uitã oꝑe
nefario conseruare uoluerat. suꝑ in¬
iecta multa aque uiolentia enecauit.
Quib extinctis dũ intuna fauoꝵ qͦs
sͥ recondere & conseruare uolebat. ri¬
maret᷑: ecce mirabile dictu. conspicit
corpꝰ dominicũ qd̾ de eiꝰ ore lapsũ fue¬
rat. in formã speciosissimi pueruli

Expanded text:
illa apum multitudo de intimis egresilla apum multitudo de intimis egressa, ad corpus Domini sui reuerenter accurrit, atque in morem rationabilium creaturarum de terra subleuatum, habitaculis suis cum multa veneratione, homine illo conspiciente, induxit. Quod cernens homo, aut negligens aut paruipendens quod acciderat, ad alia agenda, ad quæ domestica cura eum vocabat, gressum conuertit. Sed dum iter ageret, repentino, &, vt ipse post narrabat, intolerabili timore turbatus, se nequiter egisse tandem mente sanior cogitare cæpit. Vnde compunctus, immo vi interna compulsus, mox retro pedem tulit, atque in vindictam sceleris sui apes quarum vitam opere nefario conseruare voluerat, superiniecta multa aquæ violentia, enecauit. Quibus extinctis, dum intima fauorum, quos sibi recondere & conseruare volebat rimaretur, ecce, mirabile dictu, conspicit corpus Dominicum, quod ex eius ore lapsum fuerat, in formam speciosissimi pueri
Abbreviated transcription (Latin):
cia facere consueuerunt: & quod ẽ die¬
tu qͦ intolerabile. ipsis quoq diuinis
sacram̃tis ꝑ artes magicas ab utunt᷑:
accessit ad eccłiã. & sumpto a sacerdo¬
te ut mos ẽ xp̃ianoꝵ corpore dñico.
illudq ore retinens. nec glutire uo¬
iens ut iã doctꝰ fuerat. ad unum de
iã dictis aluearib inqͦ apes contine¬
bantur accessit: atq foramini qͦd in
eo erat ore ad aptato sufflare cepit.
Nam dictũ sͥ fuerat. qd̾ si corpore
dñi retento ore. apib inuase consti¬
tutis insufflaret. nulla deinceps
moreretur. nulla recederet. nulla
deꝑiret: sed õnib integre conseruatis.
de augm̃to fructꝰ multo ampliꝰ quã
ante gauderet. Fecit gͥ ut dictũ ẽ.
& ore applicito flatũ adinderiora toto
ronatu mittebat. Cũq auidꝰ lucri¬
diu anhelitũ ꝓtrahens. uehem̃ter
sufflaret: ipso lingue & aeris impul¬
su. iactatũ dñicũ corpus iurta uas
illud ad terrã corruit: cũ ecce omĩs

Expanded text:
cia facere consueverunt, et quod est diccia facere consueverunt, et quod est dictu intolerabile ipsis quoque divinis sacramentis per artes magicas abutuntur, accessit ad ecclesiam, et sumpto a sacerdote ut mos est Christianorum corpore Dominico, illudque ore retinens, nec glutire volens, ut jam doctus fuerat, ad unum de jam dictis alvearibus, in quo apes continebantur, accessit, atque foramini, quod in eo erat ore adaptato, sufflare coepit. Nam dictum sibi fuerat quod si corpore Domini ore retento apibus in vase constitutis insufflaret, nulla demoreretur, nulla recederet, nulla deperiret: sed omnibus integre conseruatis, de augmento fructus multo amplius quam ante gauderet. Fecit igitur vt dictum est, & ore applicito flatum ad interiora toto conatu mittebat. Cumque auidus lucri anhelitum protrahens vehementer sufflaret, ipso linguæ & aeris impulsu, iactum Dominicum corpus, iuxta vas illud ad terram corruit. Cum ecce omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑillam & mundꝰ ab infidelitatis
tenebris liberatus. & et̾no lumine
ueritatis donatus sit: & adhuc in
tur. spes crescat. caritas confirmetur.
indignari sepe soleo.cur ea que nr̃is
mũ applicet que ꝓdesse legentib ma¬
infestata poterant: infructuoso si¬
lentio tecta disꝑeant. Unde qm̃ nul¬
lum ad hec nͥ me cogere poterã malui¬
it quolibet stilo ea aggredi. ñ pauers
de p̾sumptione tante rei iudicari: &
ut ante a quodam dictum ẽ ad tam
utilem rem explicandam. me magis
ceͣ uolui ꝙͣ nemunẽ. Et ne diu lectorẽ¬
suspensũ teneã: a digniori parte in¬
cipiens. que de corpore dñi moderno
tẽpore facta miracula ad me ꝑueni¬
re potuer̃t: narrare incipiam.
habens aluearia: inquib examina
apũ melleã fauoꝵ dulcedinẽ confi¬
ere solent. Quas iã dictus rustieꝰ
aut cuolare aut emori. aut ali qͦ
casu sibi deꝑire ꝑtimescens. usus pra-¬
uo sortilogoꝵ consilio. qui diabolica
oꝑatione. etiã de beneficiis dei malefi-¬

Expanded text:
per illam et mundus ab infidelitatis tenebris liberatus, et aeterno lumine veritatis donatus sit; et adhuc in tur, spes crescat, veritas confirmetur, indignari saepe soleo, cur ea quae nostris mum applicet, quae prodesse legentibus manifestata poterant infructuoso silentio tecta dispereant. Unde quoniam nullum ad haec nisi me cogere poteram, malui quolibet stylo ea aggredi, non pavens de praesumptione tantae rei judicari; et, ut ante a quodam dictum est, ad tam utilem rem explicandam me magis esse volui quam neminem. Et ne diu suspensum lectorem teneam, a digniori parte incipiens, quae de corpore Domini moderno tempore facta miracula ad me pervenire potuerunt, narrare incipiam: habens alvearia, in quibus examina apum melleam favorum dulcedinem conficere solent. Quas jam dictus rusticus aut evolare, aut emori, aut aliquo casu sibi deperire pertimescens, usus pravo sortilegorum consilio, qui diabolica operatione, etiam de beneficiis Dei malefi
Abbreviated transcription (Latin):
facientem is qui aduenerat pb̃r intuers.
cõpassus est confitenti:& merore con¬
felum eũ ut moris ẽ absoluit. atq
rursus dñico corpore refecit. Quo sus¬
epto. cũ tanta illud lib̾tate glutiuit:
ut uere appareret ñ casu s uirtute
diuina ne hoc ante suscipe posset
phibitũ fuisse. Post hãc gͥ reatꝰ confes
sionẽ. e corporis xp̃i ꝑceptionẽ: paulu¬
lum suꝑuiuens inpace quieuit.
hoc ñ a duob tantũ aut tͥb testib
didici: sed a pͥore iã dicti loci honesto
& fide digno uiro. & fr̃ib eiꝰdẽ mona¬
sterii ac multis aliis: quoꝵ quidã se
hoc uidisse. alii a pb̃ro se audisse
testati sunt. Et quia de confessi¬
one sermo incidit: quanta ĩea a
nimarũ sit ntilitas. alio ad huc exem¬
plo monstrare curabo. Narratio de qͦ¬

Expanded text:
facientem, is qui aduenerat Presbyter intuens, facientem, is qui aduenerat Presbyter intuens, compassus conficienti & mœrore confecto, eum vt moris est, absoluit, atque rursus Dominico corpore refecit. Quo suscepto, cū tanta illud libertate glutiuit, vt vere tūc appareret, non casu, sed virtute diuina, ne ante hoc suscipere posset, prohibitum fsionem, et corporis Christi perceptionem paululum supervivens, in pace quievit. Hoc non a duobus tantum aut tribus testibus didici, sed a priore jam dicti loci, honesto et fide digno viro, et fratribus ejusdem monasterii, ac multis aliis quorum quidam se hoc vidisse, alii a presbytero se audisse testati sunt. Et quia de confessione sermo incidit, quanta in ea sit animarum utilitas, alio adhuc exemplo monstrare curabo. CAPUT IV. De
Abbreviated transcription (Latin):
do culpam ñ incurri. Hac pbͣr confes-¬
sione credulus redditꝰ. ei dñicã cõmuni¬
onẽ iã securꝰ tradidit. Qua ore suses¬
ta: gluciendi uirtꝰ egro ꝓtinꝰ ablata
ẽ. Nam cũ pauloante qͥblibet etan
grossiorib cibis facilis eẽt ad ima des¬
census. hoc parussimũ corporis xp̃i feg¬
men. non dicã stomachũ s etiam necꝰ
guttur uel pa latũ actingere poti¬
it. Hoc sentiens ille niti quantum po¬
tuit cepit: ut illud glutire ualeres.
Q̾ dũ multociens conaretur &e frusta¬
ri sẽꝑ suos conatꝰ cerneret: Mactꝰ ipsagla¬
ciendi impotentia iuxta lectũ quo
decũbebat illud expuendo piecit. Cus
discescerat ad se reuocari rogauir.
Lediit gͦ pb̃r. & infirmũ reuisens cur
se reuocasset quesiuit. At ille sp̃u
d̃i agente cõpunctus. confessus ẽ se
male ggisse. se deo nĩtitũ fuisse ue¬
tumq quod ante negauerat eẽ. Quem
cum multo gemitu penitentem & satis¬

Expanded text:
do culpam non incurri. Hac presbyter respdo culpam non incurri. Hac presbyter responsione credulus redditus, Dominicam ei communionem jam securus tradidit. Qua ore suscepta glutiendi virtus ægro protinus ablata est. Nam cum paulo ante quibuslibet etiā grossioribus cibis facilis esset ad ima descensus, hoc paruissimum corporis Christi fragmen, non dicam stomachum, sed nec etiā guttur vel paululū attingere potuit. Hoc sentiens ille, niti quantū potuit cœpit, vt illud glutire valeret. Quod dū multoties conaretur, & frustrari semper suos conatus cerneret, coactus ipsa glutiendi impotentia, iuxta lectum quo decumbebat illud exspuēdo proiecit. Cuius discesserat ad se reuocari rogauit. Rediit ergo Presbyter, & infirmū reuisens, cur se reuocasset quæsiuit. At ille spiritu Dei agente compunctus, confessus est se male egisse, se Deo mentitum fuisse, verumque quod ante negauerat, esse. Quem cum multo gemitu pœnitentem & satis
Abbreviated transcription (Latin):
ed &e illud qͦd apud karũ locũ
dere simili contigit. silendũ ñ
est. Erat ibi iuiuenis mundane ua¬
nitati deditꝰ: & ut in illa etate hõĩes
solent uoluptati frena relarans. Cui
cũ diu deseruiret. contigit eũ suꝑ
nota aduri. Cũq ꝑ aliquantũ tp̃is
hac suspitione apud uicinos quosq
teneretur: accidit ut ineurreret tan¬
tam egritudinẽ. que de uita eius ho¬
mines cogeret desꝑare. Qui cum lecto
decurberet. & iã iãq morti proximꝰ
fieret: inuitatiis est ad eũ more ec¬
eliastico pb̃r ut eiꝰ confessionẽ sus¬
cipet. & ei morienti uiaticũ salutis
humane preberet. Cũ uͦ uenis
horcari eum cepit. & cõmonere infoi¬
terut peccata sua confiteri ñ eribes¬
ceret: crim̃q illud unde specialiter
uifamatꝰ fuerat salubri confessione
manifestaret. Aoquieuit ille: & pe
tione actus ab inquisitione ñ desiste¬
ret. ait ille. Sic inquid hoc dñi corsꝰ
qd̾ atrulisti ad salutẽ susciꝑe merear.
sicut huius rei que m obicitur aliõn¬

Expanded text:
ed & illud quod apud eundem locum de re simili contigit, silendum non est. Erat ibi iuuenis mundanæ vanitati deditus, & vt in illa ætate homines solent, voluptati frena relaxans. Cui cum diu deseruiret, contigit eum super nota aduri. Cumque per aliquantum temporis hac suspicione apud vicinos quosque teneretur, accidit, vt incurreret tantam ægritudinem quæ de vita eius homines cogeret desperare. Qui cum lecto decumberet, & iam iamque morti proximus fieret, inuitatus est ad eum more Ecclesiastico Presbyter, vt eius confessionem susciphumanae praeberet. Cum vero venisset, hortari eum coepit et commonere instanter, ut peccata sua confiteri non erubesceret, crimenque illud unde specialiter infamatus fuerat, salubri confessione manifestaret. Acquievit ille, et coicione actus, ab inquisitione non desisteret, ait ille. Sic, inquit, hoc Domini corpus quod attulisti ad salutem suscipere merear, sicut hujus rei quae mihi objicitur aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
neo. non de scripturis exempla ppono:
sed tanqͣm rusticꝰ res tantũ dꝯmesti¬
cas retuli: ut cotidianis stomachum
dapib hebetẽ. uilib ad edendũ siliqͥs
uel herbis uirentib excitarẽ. Ad
cuȩ gͦ te remuto mentis armariũ:
ubi certe plurimȩ condunt᷑ pagine
scͥpturarũ. Illic prudentia tua sol¬
lert̾ inquirat. qͥd meliꝰ sit. an ut ꝑso¬
luto conu̾̃sionis tuȩ debito. in solus
uidicantiũ sedeas: uel ñ soluto. ante
tͥbunal equissimi iudicis rationẽ
redditurꝰ assistas. Unũ scio. quia
si a mundi uanitatib ulla posses
ratione conu̾ti: fieres ꝓculdubio os
dei p̾co xp̃i. tuba celestis eloquii. de¬
structor di aboli. edificii fundator
et̾ui. Esses postremo lumñ eccłie: ac
inurꝰ inerpugnabilis militiȩ rp̃ianȩ.

Expanded text:
neo, non de Scripturis exempla propono, neo, non de Scripturis exempla propono, sed tanquam rusticus res tantum domesticas retuli; ut quotidianis stomachum dapibus, hebetem vilibus ad edendum siliquis, vel herbis virentibus excitarem. Ad tuae igitur te remitto mentis armarium, ubi certe plurimae conduntur paginae Scripturarum. Illic prudentia 700 tua solerter inquirat, quid melius sit, an ut persoluto conversionis tuae debito, in soliis judicantium sedeas; vel non soluto, ante tribunal aequissimi judicis rationem redditurus assistas . Unum scio, quia si a mundi vanitatibus ulla posses ratione converti, fieres procul dubio os Dei, praeco Christi, tuba coelestis eloquii, destructor diaboli, aedificii fundator aeterni; esses postremo lumen Ecclesiae, ac murus inexpugnabilis militiae Christianae.
Abbreviated transcription (Latin):
ante annos paucos se mͥ deuote
cõmisit. meq certũ quia monachꝰ
in heremo fieret reddidit. Paulo
pꝰt mutatum est cor eiꝰ: ac fedus
quod ꝑ me cũ deo pepigerat uio¬
lauit. Sed ut cecitas mentis erũ¬
peret in suꝑficiem carnis. & caligo
quȩ latebat. liquido pingeretur
u fronte: in eius ocłõ repente uul¬
nus oboritur. qd̾ eum donec adiux̃
mhonesta deformitate fedauit.
Postinodũ uͦ dũ orationis studio ro¬
mã pergeret. amnẽq tenus ad¬
modum gurgitis transuadaret
cũ cet̾i om̃s uadũ illesi transmea¬
rent. solus equus illius subito si¬
ne sessore repertꝰ est Requirentes
gͥ eũ. dũ per alueu̾ flumius huc
illucq discurrunt: undis obru¬
tum exanime cadauer inuenuĩ.
utriusq laboris meritũ delusus
amisit. Uerũ ego dũ dulcedinȩ
tuȩ caritatis illectꝰ sermoneni
diutius ꝓtraho non clam me est qd̾
modũ iã cõpendii epłaris excedo.
Porro autẽ ũ ego te pitũ rudis ammo¬

Expanded text:
ante annos paucos se mihi devote ante annos paucos se mihi devote commisit, meque certum, quia monachus in eremo fieret, reddidit; paulo post mutatum est cor ejus, ac foedus quod pro me cum Deo pepigerat, violavit. Sed ut caecitas mentis erumperet in superficiem carnis, et caligo quae latebat liquido pingeretur in fronte, in ejus oculo repente vulnus oboritur, quod eum, donec advixit, inhonesta deformitate foedavit. Postmodum vero dum orationis studio Romam pergeret, amnemque tenuis admodum gurgitis transvaderet, cum caeteri omnes vadum illaesi transmearent, solus equus illius subito sine sessore repertus est. Requirentes igitur eum, dum per alveum fluminis huc illucque discurrunt, undis hunc obrutum exanime cadaver inveniunt.utriusque laboris meritum delusus amisit. Verum ego dum dulcedine tuae charitatis illectus, sermonem diutius protraho, non clam me est, quod modum jam compendii epistolaris excedo. Porro autem non ego te peritum rudis admo
Abbreviated transcription (Latin):
ditis morib quia corpore contigui¬
us aderã: mente longinquꝰ ẽẽ ñ
poterã. Cuid dicã. quia dũ hec
cernerem. titillantis luxuriȩ mo¬
lestias ꝑtuli. eũ etiã postqͣm adhe-¬
reniũ ueni. eiusdẽ lenocinii me¬
sepius memoria colaphizare non
besticit: Sepe fateor mͥ malignꝰ
hostis hoc scema ꝓposuit: & illos
ẽẽ felices ac beatissimos. qui tam
iocunde uiuerent ꝑsuadere tẽp¬
tauit. Sed huiꝰ beatitudinis mni¬
ciũ diximꝰ: consequent̾ etiã quo fi¬
ne concluserint actexamus. Nam
in hac lururiosa uoluptate uiris¬
sent: ante annum cum comiu¬
ne ip̃ius urbis flagraret incendi¬
um in una domo reꝑti. ut̾q simł
igne consũpti sunt. Sic sic nimirq̃
flãma libidinis ignẽ meruit cõ¬
bustionis: & quid dulcis uita con¬
culerit. amarꝰ phdolor exitꝰ demon¬
strauit.
et ut ad eos redeam qui con¬
u̾sionẽ suã &e pollicent᷑ e fal¬
lunt. prb̃r quidã maͬrus nomine

Expanded text:
erditis moribus, quia corpore contiguerditis moribus, quia corpore contiguus aderam, mente longinquus esse non poteram. Quid dicam? quia dum haec cernerem, titillantis luxuriae molestias pertuli, cum etiam postquam ad eremum veni, ejusdem lenocinii memoria me saepius colaphizare non destitit; saepe, fateor, mihi malignus hostis hoc schema proposuit, et illos esse felices ac beatissimos, qui tam jucunde viverent, persuadere tentavit. Sed hujus beatitudinis initium diximus, consequenter etiam quo fine concluserint attexamus. Nam in hac luxuriosa voluptate vixissent, ante annum, cum commune ipsius urbis flagraret incendium, in una domo reperti, uterque simul igne consumpti sunt. Sic sic nimirum flamma libidinis ignem meruit combustionis; et quid dulcis vita contulerit, amarus, proh dolor! exitus demonstravit. Sed ut ad reos redeam, qui conversionem suam et pollicentur, et fallunt, presbyter quidam Maurus nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
duit.
emini plane quia cũ apud
parmense oppidum liberaliũ
artiũ studiis docendus insisterem
dũ adhuc uidelicet in ipso adoles¬
centie flore. & noua pubertas in¬
du̾et faciẽ. & estus libidinis impl¬
tient̾ acõderet carnẽ: clericus qͥdi
mcolinus nomine pelicem suã
sirta meum habebat hospiciũ
t auint aspectu lubricam & in¬
onesto satis decore uenustam. Hic
taq nitidulus & semꝑ ornatus alq
pnspicuus incedebat. ita ut capd̃
nis nunqͣm nͥ gebelinica pellis ob¬
ageret indumenta carbasina atq
nuentia siligro ꝑ artẽ fullonis in¬
sceret. calceus postrema ad aquili¬
i postri speciẽ non falleret. Erat il¬
li p̾te̾a uox gracilis. suauis ac tin¬
nula. adeo ut in eccłia modulans
siudientiũ corda mulceret. & astan¬
bs in se plebis ora conu̾teret. Afflu¬
bat ut̃q deliciis: rubebant ora
fammantia. Cotidie cachinnis in¬
nẽ atq ludibriis. ocłoꝵ nutib
rscurrilitatis illecebris festiuis
applaudebant. hi gͦ furiis ac ꝑ¬

Expanded text:
iit. Memini plane, quia cum apud Parmense oppidum liberalium artium studiis docendus insisterem, dum adhuc videlicet in ipso adolescentiae flore, et nova pubertas indueret 699 faciem, et aestus libidinis accenderet carnem, clericus quidam, Zeuzolinus nomine, pellicem suam juxta meum habebat hospitium, ut aiunt, aspectu lubricam et inhonesto satis decore venustam. Hic itaque nitidulus, et semper ornatus atque conspicuus incedebat, ita ut caput ejus nunquam nisi gibellinica pellis obtegeret, indumenta carbasina, atque niventia siligio per artem fullonis inficeret, calceus postremo ad aquilini rostri speciem non falleret. Erat illi praeterea vox gracilis, suavis ac tinnula, adeo ut in ecclesia modulans audientium corda mulceret, et astantium in se plebis ora converteret. Affluebat uterque deliciis, rubebant ora flammantia; quotidie cachinnis invicem atque ludibriis, oculorum nutibus et scurrilitatis illecebris festivis applaudebant. His ergo furiis ac p
Abbreviated transcription (Latin):
Nã dũ equũ suũ male custodiens
obdormiret: subito fur habenam
quã ille suis inneruerat manbe
astute subduxit. equũq cu m frrn
simul &e sella transposuit. E iuigi¬
lans itaq subtili se sensit multatu¬
c̃ẽ iudicio: quia ex eadẽ manu qua
porcũ rapuerat: aucto fenore cabel¬
lũ sibi subreptũ ẽẽ cognouit. Sed
qͣmius in hoc homine e uestigio
sit ultio secuta pꝰt culpã: non mi¬
rum qd̃ aquibdã repbis aliqͣnado
pena differt᷑. suisq scelerib diuntꝰ¬

Expanded text:
Nam dum equum suum male custodiens Nam dum equum suum male custodiens obdormiret, subito fur habenam, quam ille suis innexuerat manibus, astute subduxit, equumque cum freno sumit, et sellam transposuit. Evigilans itaque subtili se sensit multatum judicio, quia ex eadem manu qua porcum rapuerat, aucto fenore caballum sibi subreptum esse cognovit. Sed quamvis in hoc homine e vestigio sit ultio secuta post culpam, non mirum quod a quibusdam reprobis aliquando poena differtur, suisque sceleribus diut
Abbreviated transcription (Latin):
loquor. In hoc enĩ copiosior gratia
purȩ ac ñ suspecte caritatis ostendi¬
tur: si quicqͥd uenit in mentem ñ
tam urbane qͣm simplicit̾ profat᷑.
nominȩ clarꝰ quidẽ genere. s
tenuis facultate. rome constitutꝰ
in uno mecũ u̾sabat᷑ hospicio:
cũ henricus piȩ memorie uer coronã
suscepit imperii. In ipsis autẽ uigi¬
iis dñice natiuitatis propinquȩ iã
noctis imminentib tenebris non
paruus porcoꝵ grex. ꝑ longã nun¬
dinarũ porticũ ducebat᷑. Cunc p̾fa¬
tus ꝑambo inter opaca uenalis
unũ e porcis irruens arparaun
fauces ne grunniret obstrurt
sicq gratulabundus ad socios ut
in erastinũ pararet᷑ aduexit. Illii¬
cescente itaq sacrosc̃a sollempnita¬
te suo fruit᷑ scelere: & saciatꝰ erus¬
tat de sui criminis impunitate
Putabat enĩ fortasse quod hoc ñ
attenderet ds̃. Sed subsequentẽ
piorima nocte didicit: quia suꝑ
eũ diuina retributio uigilauit.

Expanded text:
loquor. In hoc enim copiosior gratia loquor. In hoc enim copiosior gratia purae ac non suspectae charitatis ostenditur, si quidquid venit in mentem, non tam urbane quam simpliciter proferam. Pambo, clarus quidem genere, sed tenuis facultate, Romae constitutus, in uno mecum versabatur hospitio, cum Heinricus piae memoriae rex, coronam suscepit imperii. In ipsis autem vigiliis Dominicae Nativitatis, propinquae jam nocti imminentibus tenebris, non parvus porcorum grex per longam nundinarum porticum ducebatur. Tunc praefatus Pambo inter opaca venalium unum e porcis irruens arpaxavit, fauces ne grunniret obstrinxit; sicque gratulabundus ad socios, ut in crastinum pararetur, abduxit. Illucescente itaque sacrosancta solemnitate, suo fruitur scelere, et satiatus exsultat de sui criminis impunitate. Putabat enim fortasse, quod hoc non attenderet Deus; sed subsequente proxima nocte, didicit quia super eum divina retributio vigilavit.
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerat ẽẽ: & p̾cipue huma¬
nitatẽ ꝑegͥuis & hospitib sedulꝰ
erhibebat. Int̾ea ad est diues ihe
in effigiȩ pauperis: & tanquam
plixo crine deformis egebat arte
consoris. Ille ꝓtinus reuerent̾ as¬
surgens. int̾ cet̾a officiosȩ huma¬
nitatis impendia cepit illũ forpi¬
cib actondere. Sed dũ tornat ac
satagit: ecce repperit duoᷤ in occipi¬
cio subcrinib ocłos latitantes.
Expauit homo. stupensq contremu¬
it. & quid uellet ẽẽ qd̾ cerneret pa¬
iuidꝰ inquisiuit. Cui mox ille.
Ego inquit iħc uocor: qui undiq
cuncta contẽplor. Et isti sunt duo¬
ocłi. quib etiã suẽ uidi. quẽ nuꝑ
in cauea conlusisti. Morq disparu¬
it. Iile ꝓtinus ad cor rediens. et
diuinam circa se clementiã recog¬
nouit: & qd̃ iniquȩ p̾sumpserat
satisfactione purgauit. Sed qui
tͥ tã unanimi frat̾ne gr̃e famili¬
aritate coniungor: obsecro ñ te
pigeat minimũ quid audire qd̾

Expanded text:
consueverat esse, et praecipue humaconsueverat esse, et praecipue humanitatem peregrinis et hospitibus sedulus exhibebat. 698 Interea adest dives Jesus in effigie pauperis, et tanquam prolixo jam crine deformis egebat arte tonsoris. Ille protinus reverenter assurgens, inter caetera officiosae humanitatis impendia coepit illum forcipibus attondere; sed dum tornat ac satagit, ecce reperit duos in occipitio sub crinibus oculos latitantes. Expavit homo, stupensque contremuit, et quid vellet esse quod cerneret pavidus inquisivit; cui mox ille: Ego, inquit, Jesus vocor, qui undique cuncta contemplor; et isti sunt oculi, quibus etiam suem vidi, quem nuper in cavea conclusisti; moxque disparuit. Ille protinus ad cor rediens, et divinam circa se clementiam recognovit, et quod inique praesumpserat satisfactione purgavit. Sed qui tibi tam unanimi fraternae gratiae familiaritate conjungor, obsecro, non te pigeat minimum quid audire quod
Abbreviated transcription (Latin):
me. In quo nimirũ casu notandũ¬
est. ac summo studio ꝑpendendũ.
quanta adu̾sus incautos huius
uitȩ dilectores callida machina¬
toris insidiet᷑ astutia. Aocurate
scilicet &e argute illud mͥ temporis
punctũ ꝑ ora mittentiũ constituit.
ut uenirẽ quod ep̃i mors mopinata
p̾cederet. ut & illiꝰ me p̾ueniret oc¬
casus. & m̃s frustraretur aduentꝰ.¬
Quid gͦ ꝓdest qd̾ dũ ad conu̾sionis
gr̃am ꝓuocam᷑. clipeũ nobis excu¬
sationis semꝑ opponimꝰ: & tanqͣm
d̃s int̾na ñ uideat. necessitatum
nos urgentiũ fabricã cõpilamꝰ.
Nam cũ paruas quaslibet res.
nobis iniuste sublatas districte
diiudicet. credendũ ne est qd̵ qd̵
hominẽ sibimet subtrahi precio¬
sã scilic̃ substantiã equanimiter
feret.
ad prune litt̾is eruditus ac medi¬
cus retulit. Quidam inquit ali¬
enũ suẽ furtiue subripuit. & ca¬
uee clandestinus inclusit. Uir
tam̃ ille pietatis oꝑib intentus

Expanded text:
me. In quo nimirum casu,me. In quo nimirum casu, ac summo studio perpendendum quanta adversus incautos hujus vitae dilectores callida machinatoris insidietur astutia. Accurate scilicet et argute illud mihi temporis punctum per ora mittentium constituit ut venirem, quod episcopi mors inopinata praecederet, ut et illius me praeveniret occasus, et mum ad conversionis gratiam provocamur, clypeum nobis excusationis semper opponimus, et tanquam Deus interne non videat, necessitatum non urgentium fabricam compilamus? Nam cum parvas quaslibet res nobis injuste sublatas districte dijudicet; credendum est quod hominem sibimet subtrahi, pretiosam scilicet substantiam, aequanimiter ferret? apprime litteris eruditus ac medicus, retulit: Quidam, inquit, alienum suem furtive subripuit, et caveae clandestinus inclusit. Vir tamen ille pietatis operibus intentus
Abbreviated transcription (Latin):
accedendo apud ce nobium beati
uincentii qd̃ ab ep̃atu uirquinq
lapidib distat requiescas: scla
uͥ feria maturius surgas. ac matu¬
tinas laudes suauiter equitando
ꝑsoluens. ad nos diluculo nȩcdum
plenius diescente ꝑtingas. Et pꝰt¬
hȩc uitulit. Uenire te queso ne
pigeat: nam si ueneris tui labor
itineris cõpensatione congrua ñ
pͥuabit᷑. Hoc ego ultimum audi¬
ens. ilico nauseatꝰ exhorrui: & tan¬
qͣm mͥ spes daret᷑ munerũ ꝓ pecu¬
nie questu ire me funditꝰ ab nega¬
ui. Conscientia teste non mentior.
ipsũ quoq non leuit᷑ conuitiatus
sum. uelut ii honestȩ legationis
auctorẽ. Rursus tam̃ me in memae¬
ipso recolligens tinere cepi. ne si
hic homo ex hac uita tͣnsiret: meq
ptmodũ conscientia negligentie re¬
darguens cruciaret. Quid u̾bis
immoror: Gandẽ parui: cunctaq
cum om̃s hinc inde ꝑstreꝑent. fle¬
tus & eiulatus emiterent. uir du¬
obus pueris assistentib. intra cu¬
bicłm cadauer ep̃i iacebat exani¬

Expanded text:
accedendo ad coenobium B. Vincentii, quod ab episcopatu vix quinque lapidibus distat, requiescas. Secunda vero feria maturius surgens, ac matutinas laudes suaviter equitando persolvens, ad nos diluculo nondum plenius diescente pertingas; et posthaec venire te, quaeso, non pigeat. Nam si veneris, tui labor itineris compensatione congrua non privabitur. Hoc ultimum ego audiens, illico nauseatus exhorrui, et tanquam mihi spes daretur munerum, pro pecuniae quaestu ire me funditus abnegavi; conscientia teste non mentior, ipsum quoque non leviter conviciatus sum, velut inhonestae legationis auctorem. Rursus tamen me in memetipso recolligens, timere coepi, ne si hic homo ex hac vita transiret, me postmodum conscientia negligentiae redarguens cruciaret. Quid verbis immoror? Tandem parui, cunctaquecum omnes hinc inde perstreperent, fletus et ejulatus emitterent, vix duobus assistentibus pueris, intra cubiculum cadaver episcopi jacebat exani
Abbreviated transcription (Latin):
um &e adam sinphroniensẽ
ep̃m preceribo: Tui se mo¬
nachum fieri sepe promiserat.
sed semꝑ excusationes quibdam
quasi rationib coloratas obte nde
satagebat. Aliqͣndo mitius fe¬
briens me uocauit ad se. Cui n¬
mirũ ut monachus fieret cũ
ego iuolent insist̾em. uelle se
ꝑhibebat: ae tam̃ ut ꝑ quasdam
uerboꝵ eiꝰ rimas erũꝑe uidebatꝰ
rẽ differre temptabat. Postremo
quod apud me magis obtinuit.
ait. Ego quidẽ pat̾ quicquid p̾¬
cipis incuntant̾ obtemꝑo. Nerĩ¬
tam̃ nolo te lateat quia moxut
ego factꝰ fuero monachus. predis
p̾tinus atq rapinis hȩc ꝓculdu¬
bio patebit eccłia: insuꝑ ce possessio¬
nes eius &e p̾dia scelesti homines
radicitꝰ extirpabunt. Hoc gͦ au¬
diens dũ delusus ecclẽ timui:¬
ꝑiclitanti ꝓhdolor animȩ non
gatum dedi. ut si langͥor aliqͣ¬
cenus ingrauesceret. aut mͥ ꝑ in
nẽ ꝓtinus innotescerent: aut
ilũ ad monast̾ium non longe po¬
situm deferrent. Porro autẽ pꝰtqͣm

Expanded text:
um et Adam Semproniensem episcopum praeteribo, qui se monachum fieri saepe promiserat; sed semper excusationes quibusdam quasi rationibus coloratas obtendere satagebat. Aliquando mitius febriens, me vocavit ad se; cui nimirum, ut monachus fieret, cum ego violenter insisterem, velle se perhibebat; et tamen ut per quasdam verborum ejus rimas erumpere videbatur, rem differre tentabat. Postremo quod apud me magis obtinuit, ait: Ego quidem, pater, quidquid praecipis, incunctanter obtempero; verumtamen nolo te lateat, 697 quia mox ut ego factus fuero monachus, praedis quoque atque rapinis haec procul dubio patebit Ecclesia; insuper et possessiones ejus, et praedia scelesti homines radicitus exstirpabunt. Hoc ergo audiens, dum delusus Ecclesiae tam periclitanti, proh dolor! animae non sque mandatum dedi, ut si languor aliquatenus ingravesceret, aut mihi per judicem protinus innotescerent, aut illum ad monasterium non longe positum deferrent. Porro autem postquam
Abbreviated transcription (Latin):
de rapinis &e iniuisticiis acquisita¬
sunt. His gͥ auditis ep̃c romam
impiger adiit. ioħi pape defunc¬
ti frĩs uerba narrauit. ep̃alis mox
sarcine pondꝰ ab iecit. monachum̃
induit. eoq mͦ salutẽ sͥ ex aliena
calamitate ꝓuidit. De papa

Expanded text:
de rapinis sunt et injustitiis acquisita. His igitur auditis, episcopus Romam impiger adiit, Joanni papae defuncti fratris verba narravit, episcopalis mox sarcinae pondus abjecit, monachum induit, eoque modo salutem sibi ex aliena calamitate providit. De a
Abbreviated transcription (Latin):
eminimꝰ ⁊ meminisse delec¬
tabile ẽ. qͣlit̾ ad cõm̃dandũ
miseris unicum patͦciniũ tuũ o dña.¬
cuidam seruo tuo agenti in extͤnus
reuelasti memorabile nom̃ fuum.
Apparens aũ ei cum eẽt in angusti¬
is. & requirens utrũ te cognoscẽt.
blande quam familiarit̾ dña dixi¬
mus. deplorantes mala tociꝰ calamita¬
ts & miserie nrẽ: qͣm apd te ueram &
indubitatã matrem misccłie. Mat̾ scã.¬

Expanded text:
Memini et meminisse delectabile est, qualiter ad commendandum miseris unicum patrocinium tuum, cuidam tuo servo agenti in extremis revelasti memorabile nomen tuum. Apparens enim ei, cum esset in angustiis, et requirens utrum te agnosceret, ua quam blande, quam familiariter tu, domina, diximus deplorantes mala totius calamitatis et miseriae nostrae, quam apud te veram et indubitatam matrem misericordiae? Mater sa
Abbreviated transcription (Latin):
ad obitum p̾stolant᷑ : quia &e isti
rei sunt qui seruanda pꝰponunt.¬
& illi debitũ ꝑagende penitentiȩ
qd̾ hic non reddunt. aucto ꝓculdu¬
bio fenore. in altera duriꝰ uita ꝑ sol¬
uunt.

Expanded text:
ad obitum praestolantur, quia et isti rei sunt qui servanda postponunt, et illi debitum peragendae poenitentiae, quod hic non reddunt, aucto procul dubio foenore in altera durius vita persolvunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb equalis est in pietate miscđia:
par in uoluntate potentia. una in
d̾itate substantia: in qͣ uinis cum eis

Expanded text:
equalis est in pietate misericrodia, par in voluntate potentia, una in deitate substantia, in qua unus cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
Uir quidã arduinus nomine. fa¬
mosȩ prudentiȩ gene̾ clarus. diui¬
ciis opulentꝰ. certa mͥ deuotione spn¬
ponderat: quod si ante non posset
salti expleto decennio. ad monas¬
terium sc̃i yincencii qd̾ uidelicet
in arbinati constitutũ est t̾ritorio.
monac hicũ suscepturꝰ habitũ deeli¬
naret. Tandẽ t̾mino condicte pac¬
tionis exacto. cũ ego hinc assiduus
exactor insistẽm. ille inde cedendio
blandiendo. u̾bis quidẽ om̃e bo¬
num ꝓnutteret. ipsius autem
conuersionis effectum quibus¬
dam tͥgiu̾sationib ꝓcelaret.
rector quoq iam dicti monast̾i il¬
luis fauebat uotis. dissuadebatq
conũti. cuius nimirũ ꝑ necessari¬
is sustentabat᷑ auriliis. Int̾ea lan¬
gore corꝑis irruente decubuit.
peccata confessus. iudicio sacerdo¬
tis ab soluitur: pauꝑib & eccł̃is
multa largit᷑. in tantũ ut cunc¬
tis quasi bene compositis. assis¬
tentes sͥ cognatos & affines sub
hac obtestatione constͥngeret. Ol¬

Expanded text:
Vir quidam, Arduinus nomine, famosae prudentiae, genere clarus, divitiis opulentus, certa mihi devotione spoponderat, quod si ante non posset, saltem expleto decennio, ad monasterium B. Vincentii, quod videlicet in Urbinati constitutum est territorio, monachicum suscepturus habitum declinaret. Tandem termino condictae pactionis exacto, cum ego huic assiduus exactor insisterem; ille inde cedendo, blandiendo, verbis quidem bonum omne promitteret, ipsius autem conversionis effectum quibusdam tergiversationibus protelaret; rector quoque jam dicti monasterii illius favebat votis, dissuadebatque converti, cujus nimirum 695 pernecessariis sustentabatur auxiliis. Interea languore corporis irruente decubuit, peccata confessus, judicio sacerdotis absolvitur, pauperibus et ecclesiis multa largitur, in tantum, ut cunctis quasi bene compositis, assistentes sibi cognatos et affines sub hac obtestatione constringeret; « Ob
Abbreviated transcription (Latin):
no ep̃o contig̾ĩt scribere ꝓuocam᷑.
In ipsa plane quarta feria que iui¬
cim quadiagesimale dicitur. fe¬
cit sibi & conuiuiũ sũptuosis o¬
pib instrui. & balneũ p̾parari: ac¬
citisq militib & obsequentium
turbis lautũ diẽ dixit. & uelut
ad uenienti nuptũ quadragesime.
cũ nuptiali coniuiuio gͣtulabundꝰ
occurrit. Ubi hoc tantum dis¬
nabat a regła. quia cũ adhucli¬
uescerent in capitib ci neres: est¬
abant ingurgitati mero: &e distaͥ¬
ti dapib uentres. Sed o iuglla
suꝑ nos diuinaclementia. In coli¬
mis tunc atq uegeti uultũ ep̃i
paralẏsis repente corripuit: eiusq
facie᷑ in honestã uisu. atq ora dis¬
torsit. Per plures etiã annos qͥb
pꝰtmodũ suꝑuixit: hoc in se diui
animadũsionis insigne portauit

Expanded text:
no episcopo contigerit, scribere provocamur. no episcopo contigerit, scribere provocamur. In ipsa plane quarta feria, quae initium Quadragesimae dicitur, fecit convivium sumptuosis dapibus instrui, et balneum praeparari, accitisque militibus, et obsequentium turbis lautum diem deduxit, et velut advenienti nuptae, Quadragesimae cum nuptiali convivio gratulabundus occurrit. Ubi hoc tantum dissonabat a regula, quia cum adhuc livescerent in capitibus cineres, aestuabant ingurgitati mero et distenti dapibus ventres. Sed, o vigilans super nos divina clementia! incolumis tunc, atque vegeti vultum episcopi paralysis repente corripuit, ejusque faciem inhonestam visu atque ora distorsit; per plures etiam annos, quibus postmodum supervixit, hoc in se divinae animadversionis insigne portavit
Abbreviated transcription (Latin):
qui absẽs credebat᷑ instituendo pre¬
ceptũ : p̾sentem ẽẽ se docuit inferen¬
do iudiciũ. Nam ep̃c dũ lacrimas
iuduȩ suȩ facit delicias gulȩ. mox
ꝑcussus ingutture uulnus ineur¬
rit: quod nullis medicoꝵ studiis
donec uirit euasit. Hoc itaq p̾pedi¬
tus incommodo. cũ iã iuxta scrip¬
turã sola uexatio intellectũ daret
auditui. tandẽ sanis consiliis acqͥ¬
euit. & ep̃ales infulas monachica
ꝓfessione mutauit: atq in ponposi¬
ano cenobio qd̃ in beate mariȩ semꝑ
uirginis est honore construtũ. lon¬
gis pꝰt temporib iuxit. Usq tñ ad
obitũ tanta lesi guituris laborauit
molestia. ut nͥcũ magna difficul¬
tate traicere alimenta non posset:
adeo ut ad geminã semꝑ mensam
succedentiũ sͥ fr̃m in refectione
discũberet. uixq tantum cibi caꝑ&e.
unde recreare stomachũ potuisset
Sed dum huiꝰ ep̃i reminiscu᷑:¬
S sub hac occasione quid etiã dusi¬

Expanded text:
qui absens credebatur instituendo praequi absens credebatur instituendo praeceptum, praesentem esse se docuit inferendo judicium. Nam episcopus, dum lacrymas viduae, suae facit delicias gulae, mox percussus in gutture, vulnus incurrit, quod nullis medicorum studiis, donec vixit, evasit. Hoc itaque praepeditus incommodo, cum jam juxta Scripturam, sola vexatio intellectum daret auditui , tandem sanis consiliis acquievit, et episcopales infulas monachica professione mutavit, atque in Pomposiano coenobio, quod in B. Mariae semper virginis est honore constructum, longis post temporibus vixit. Usque tamen ad obitum tanta laesi gutturis laboravit molestia, ut nisi cum magna difficultate trajicere alimenta non posset; adeo ut ad geminam semper mensam succedentium sibi fratrum in refectione discumberet, vixque tantum cibi caperet, unde recreare stomachum potuisset. Sed dum hujus episcopi reminiscimus, sub hac occasione quid etiam Clusi
Abbreviated transcription (Latin):
ac rigida deinceps. ut baiulo suo
magis ẽẽt oneri quã uirtuti. Iã
itaq inutilis factus. mundũ dum
abiceret᷑ abiecit: & ñ iã manceps sed
cũ beniamin totus dext̃. in sc̃a usq
ad obitũ conu̾satione ꝑmansit.
Nterea ioħs cõmiaclensis ep̃c ad
memoriã redit. qui dũ conu̾sionẽ
suam ꝑ longa tempoꝵ int̾ualla dif¬
ferret: aliquando contigit ut in
fundo suo quẽ in saltus possidebat
t̾ritorio moraret᷑. Illic itaq constitu¬
tus pauꝑclȩ cuidã uiduȩ porcum
quem ueliit spẽ sui uictꝰ alebat p̾¬
cepit auferri: siusq ferelis profu¬
turũ ñ segnius p̾parari. Emittit
p̾ces illa. fletus fundit illa ac ge¬
nutus: sibiq diligentiȩ suȩ red¬
di postulat nutͥmentum. Sed suo
uentͥ magis qͣm illi. pius ep̃e dũ
propͥis ꝓuidet mensis: mandatũ
parupendit auctoris. quĩ ꝑ ꝓpħam
picit. Subuenite oppresso. iudicate
puppillo: defendite uiduam. Sed

Expanded text:
ac rigida deinceps, ut bajulo suo ac rigida deinceps, ut bajulo suo magis esset oneri quam virtuti. Jam itaque inutilis factus, mundum, dum abuteretur, abjecit; et non jam manceps, sed cum Benjamin totus dexter , in sancta usque ad obitum conversatione permansit.nes quoque Commiaclensis episcopus ad memoriam redit, qui dum conversionem 696 suam per longa temporum intervalla differret, aliquando contigit ut in fundo suo, quem in saltus possidebat territorio, moraretur. Illic itaque constitutus, pauperculae cuidam viduae porcum; quem velut spem sui victus alebat, praecepit auferri, suisque ferculis profuturum, non segnius praeparari. Emittit preces illa, fletus fundit ac gemitus, sibique diligentiae suae reddi postulat detrimentum. Sed suo ventri magis quam illi pius episcopus dum propriis providet mensis, mandatum parvipendit auctoris, qui per prophetam dicit: « Subvenite oppresso, judicate pupillo, defendite viduam . » Sed
Abbreviated transcription (Latin):
si. Ubi sollert̾ attendendũ. qͣm rec¬
ta sit linea diuinȩ iusticiȩ. immo
qͣm artifex apud dm̃ mensura uin¬
oicte. Ille siquidẽ dũ ad uiueret
conuertendũ se in monast̾io beati
martiris & ꝑmittebat. & differebat.
Nunc autẽ ad eiusdẽ mr̃is uenire
colloquiũ & quasi exꝓmissione sꝑa¬
bat: e tam̃ nullatenus impetrabat.
Dignũq fuit. ut abbas potissimũ
hanc cerneret uisionẽ: qui sibi ne
conu̾teret᷑ obstiterat.:
Qlus etiã equiuocus mͥ atc¬
ciuis in rauennati urbe pollebat.
& legis ꝑitia stremiuus. & gͣmmati¬
coꝵ regulis competent̃ instructus.
Hic mecũ fidedictor instituit. ut si
Quid plura: Tandẽ ego ad conũsi¬
onẽ ueniens ut sponsio redderet᷑
gregi: sed obtinere non potui. Iue
quippe me gaudendo p̾misit: suaq
uestigia subsistens artificiose re¬
dieb dum hunc adu̾sus leuirum
suũ furentis animi liuior accedẽt.
obriguit. sicq stupe facta mansit

Expanded text:
si. Ubi solerter attendendum quam recsi. Ubi solerter attendendum quam recta sit linea divinae justitiae, imo quam artifex apud Deum mensura vindictae. Ille siquidem dum adhuc viveret, convertendum se in monasterio beati martyris et promittebat, et differebat; nunc autem ad ejusdem martyris venire colloquium, et quasi ex promissione sperabat, et tamen nullatenus impetrabat. Dignumque fuit, ut abbas potissimum hanc cerneret visionem, qui ne converteretur, illi obstiterat. Alius etiam aeque notus mihi, atqcivis in Ravennati urbe pollebat, et legis peritia strenuus, et grammaticorum regulis competenter instructus. Hic mecum fidedictor instituit, ut si Quid plura? Tandem ego ad conversionem veniens, ut sponsio redderetur exegi, sed obtinere non potui. Ille quippe me gaudendo praemisit, suaque vestigia subsistens, artificiose reodum, dum hunc adversus levirum suum furentis animi livor accenderet, obriguit; sicque stupefacta mansit
Abbreviated transcription (Latin):
paruit. Uidebatur autẽ qd̾ ĩ sp¬
ciosa quadã campi planiciȩ in¬
perator si iite teneo. uel quelib&
eicessa potestas cũ totius regni
primorib & copiosomoraret᷑ ȩrerci¬
tu. Cumq ille stupefactꝰ huc illuc¬
ꝙ oculos deduceret: ecce arduinꝰ
a quibdã tanquã custodib celeri¬
t ducebat᷑. Heus inquit siste gra¬
dũ fige pedẽ. quiesçe paulisꝑ. mͥ ñ
loqueris arduine: Age frat̾ quid
tͥest: Letaris an pateris: Ao est
pena uel głia: Cui tristis ac flebi¬
lis. cur ait me de głia consulis. qͥ
iugib penis afficior. & ne ad mom̃¬
num quidẽ respirare ꝑmittor: Ad qͦm
abbas. Quid inquit tͥ beatꝰ uincen¬
tius: Nũ tͥ ñe in necessitate ñ suc¬
turrit. qui ad conlaborandum suç
domꝰ amministratorib tã sedulo
decertasti: Cui mox ille subiunrit.
Sc̃s ait uincentiꝰ dui me suũ fecit
sꝑare colloquiũ. Sed quia dudum
fatigatꝰ hoc optinere non merui:
spẽ hanc omĩno iã frustratus ami¬

Expanded text:
in spatiosa quadam campi planitie imperator, si recte teneo, vel quaelibet excelsa potestas, cum totius regni primoribus et copioso moraretur exercitu. Cumque ille stupefactus huc illucque oculos deduceret, ecce Arduinus a quibusdam tanquam custodibus celeriter ducebatur. Heus, inquit, siste gradum, fige pedem, quiesce paulisper, mihi non loqueris, Arduine? Age, frater, quid tibi est? laetaris an pateris? adest poena vel gloria? Cui tristis et flebilis: Cur, ait, me de gloria consulis, qui jugibus poenis afficior, et ne ad momentum quidem respirare permittor? Ad quem abbas: Quid tibi, inquit, B. Vincentius, num tibi nunc in necessitate non succurrit, cui ad collaborandum suae domus administratoribus tam sedulo decertasti? Cui mox ille subjunxit: Sanctus, ait, Vincentius diu me suum fecit sperare colloquium; sed quia dudum fatigatus, hoc obtinere non merui, spem hanc, omnino jam frustratus, ami