comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius granit peccasse quies diuntate ast¬
bentes irin quam ipse de non dixerat c̾cũ¬
fis c̾cũfrrissent Que sm̃a pene eisdem u¬
bis in istis fabulis inuenit᷑ sepissime qͣn¬
ta aũt hec drribosi subtilitas exstit̾it ut
de xp̃o aliquid bom dr̃et de quo si er
toto malediriss millatenus iam sibriam¬
t̾di sciefat non curans quicquis xp̃us
putareͬ dum mõ dĩiuitꝰ que marime sal¬
uat lionnes in ilso nõ c̾deret᷑ si quis ple¬
nius uult intellig̾e segat octanũ deci ͫ

Expanded text:
eius grauiter peccasse, qui ei diuinitatem ascribentes, rem, quam ipse de se non dixerat, confinxissent. Quæ sententia pene iisdem verbis in istis fabulis inuenitur sæpissime. Quanta autem hæc diaboli subtilitas extitit, vt de Christo aliquid boni diceret? de quo si ex toto male dixisset, nullatenus iam sibi credi sciebat, non curans quicquid Christus putaretur, dūmodo diuinitas, quæ maxime saluat homines, in illo non crederetur. Si quis plenius
Abbreviated transcription (Latin):
humilis abbas cum in hrsꝑaniis ꝓnisi¬
cacõnem locorum nõrum qibi sunt de¬
morarer mas magno studio et impes
totam impiam fectan eiusq pessimi
muentoꝵ execiabilem uitam de ara¬
bico in latinum transferii ac denuda¬
tam ad m̃orum notitiam uenure feqi
ut quã spinca ⁊ fiauosa hesis ess scure¬
tur ⁊ aliquis dei ẜuus ad eam st̾pto
toto huc modi stũdioꝵ sanctorum u¬
biq in eccłia sepe facto fernore nõ ẽ
qui facuit Expectaui em̃ du ⁊ nõ
fuit qui apuret os ⁊ relo sancte xp̃i¬
aintatis mou̾et pelia et ganuret

Expanded text:
us Abbas, cum in Hispaniis pro visitatione locorum nostrorū, quæ ibi sunt, demorarer, magno studio & impensis totam impiam sectam, eiusque pessimi inuentoris execrabilem vitam de Arabico in Latinum transferri, ac denudatam ad nostrorū notitiam venire feci; vt quam suspecta & friuola hæresis esset, sciretur, & aliquis Dei seruus ad eam scripto huiusmodi studiorum sanctorum vbique in Ecclesia tepefacto feruore, non est qui faciat: expectaui enim diu, & non fuit, qui aperiret os, & zelo sanctæ Christianitatis moue
Abbreviated transcription (Latin):
Wangelistar ibi eni si boni at studio¬
si nigemi est cõniciet ꝑ c̾to Et quid
Syitosus tũt machmnatꝰ sit face̾ s nõ
ꝓ misso ⁊ quid tandem occulto iidicio ꝑ¬
mictente in hec sola imiẜrimia gente fe¬
cent resaratus Nulso enĩ mo tales fa¬
bulas quases snt st̾pte sequũt᷑ aliquis
mortalium nisi drabolo p̾sencialit̾ cop¬
ante fing̾e potuiss ꝑ quas post multa
ridicula ⁊ insaissima deluam̃ta hoc
ẜcipue om̃i mõ sathanas intendit ꝓ
rus deus humain gen̾is conditor et
iedemptor esse t̾dat᷑ Et hoc est uere¬

Expanded text:
 studiosi ingenij est, coniiciet pro certo, & quid diabolus tūc machinatus sit facere, sed non permissus: & quid tandem occulto iudicio permittente, in hac sola miserrima gente fecerit relaxatus. Nullo enim modo tales fabulas, quales hic scriptæ sequuntur, aliquis mortalium, nisi diabolo præsentialiter cooperāte fingere potuisse. Per quas post multa ridicula, & insanissima deliramenta, hic præcipue omni modo Satanas intendit perus Deus humani generis esse conditor & redēptor credatur. Et hic est vere
Abbreviated transcription (Latin):
sancti f̾uente pͥmnciis ex sufflatus tã¬
dem iiẜrimo homne isto mahumet
et cuifert᷑ a mulas aurꝓticio et ca¬
de nte quasi instrumento ⁊ organo
sibi aptissimo usus ꝑthdoler gentẽ¬
I marnnam Et q̃ iam pene dnuidia
ꝓs mundi reputar potest secũ ĩ et¬
nam perdicionem dem̾sit Qod qua¬
re issi ꝓmissum sit ille solus nouit
Cui nemo potest dice̾ cuitafatis
⁊ qui de mult eciam uocatis paucos
eleccos ⁊sse dirit unde ege magis
esigens contirmiste quãm disputare
istã bienit᷑ p̾notaui ut qui legĩt in¬
tellat ⁊ si tał est qui contra totã
He sim istam scͥbe ⁊ uelit ⁊ possit cũ
quali hoste pugnaturꝰ sic agnostat
Erit ein fortasse adhuc cuꝰ spm do¬
usq ad nr̃i tempora respondendo confu¬
tauent lunc soli que suꝑ om̃s alias tũ
in corporibus ꝙ̃ in anmabus infmitar
humam generis stiagem dedit nõ solũ

Expanded text:
sancti fervente primitiis exsufflatus, tandem miserrimo homine isto Machumet, et, ut fertur, a multis, arreptitio et cadente, quasi instrumento et organo sibi aptissimo usus, proh dolor! gentem maximam, et quae jam pene dimidia pars mundi reputari potest, secum in aeternam perditionem dimersit. Quod quare isti permissum sit, ille solus novit, cui nemo potest dicere: Cur ita facis? et qui de multis vocatis paucos electos esse dixit. Unde ego magis eligerem contremiscere quam disputare. Ista breviter praenotavi, ut qui legerit, intelligat. Et si talis est, qui contra totam haeresim istam scribere et velit et possit, cum quali hoste pugnaturus sit agnoscat. Erit fortasse adhuc, cujus spiritum Dousque ad nostra tempora res pondendo confutaverit, huic soli, quae super omnes alias tam in corporibus quam in animabus infinitam humani generis ruinam d
Abbreviated transcription (Latin):
ultra mana. ubi sol occidit ad apiẽs
biam nũciis sepe mutendis ꝓ uos
d pp̃m ⁊ ꝑ pppam ad nos Et ad igã¬
dum ip̃m papam ꝙ mitat nob suã
te nedictõnem ⁊ ꝙ in or̃onibus sius scic̃
semꝑ memoram faciat de nob s p
alesnos ser incores nr̃os. filids suos xp̃i¬
aos ss̃at Reconmendatõs Item addu¬
cat nob ab occasũ folis equos ⁊ alia
uni cibłia st̾ͥpta in eambalech in Anno
raq mense .iiͦ. die simacõiis¬

Expanded text:
tem maria ubi sol occidit, ad aperiendum uiam nunciis sepe mittendis per nos d papam et per papam ad nos et ad rogandum ipsum papam ut mittat nobis suam benedictionem et in orationibus suis sanctis semper memoriam faciat de nobis, et quod Alanos seruitores nostros filios suos christianos habeat recommendatos. Item quod adducant nobis ab occasu solis equos et alia mirabilia. Scripta in Cambalec, in anno rati, mense
Abbreviated transcription (Latin):
rei lins qui bene oꝑant᷑ si hus
qui male / Si .i. bonus est pͥnceps
bñ oꝑantẽ nõ punit s diligit
Si uem malus nõ nocet bono
quia insti ͭ ͥ sunt p̾ncipes ut ma¬
la pĩant finceps dͭ illos qui
pp̃ corrigendã uitã ⁊ phibenda

Expanded text:
rem his qui bene operantur, sed his qui male. Si enim bonus est princeps bene operantem non punit, sed diligit. Si vero malus est non nocet bono, qui instituti sunt principes ut mala puniant. Principes dicit illos quia propter corrigendam vitam, et prohibendo
Abbreviated transcription (Latin):
c̾dent an tu gentes ad fidẽ ⁊cre¬
dulitatẽ coge studes inẜ deo uo¬
lente nemõ t̾dere por̾it qui ma¬
los ⁊ ndiscretos in sua sor di
Q

Expanded text:
 An tu gentes ad fidem et credulitatem cogere studes, cum nisi Deo uolente nemo credere possit, qui malos atque incredulos in sua sorte q
Abbreviated transcription (Latin):
decca bonifacii pprͤ. e pła deẜcata¬
ria ad honoriũ augustũ ut con
impitors ad comfaciũ ꝑp̃ ͣ ut si denuo
rome duo epr̃ ordinai fuerint amls
tor sionorius icłitus Rumphator sẽ

Expanded text:
DECRETA BONIFACII PAPAE. Epistola deprecatoria ad Honorium Augustum, ut conimperatoris ad Bonifacium papam missa, ut si denuo Romae duo episcopi ordinati fuerint, ambo tor HONORIUS inclytus triumphat
Abbreviated transcription (Latin):
aut clencus fuent ab om̃i cõsort̃
exocoitacõnis subiaceat si uero
laicius ⁊ honestioris loci ꝑsona fu¬
eut medieͭ ⁊ facultatum suaꝵ
admictat fisti iribus ꝓfectiurim

Expanded text:
aut clericus fuerit, ab omni concilio excommunicationi subjaceat; si vero laicus fuerit, et honestioris loci persona est, medietatem facultatum suarum amittat, fisci juribus profuturam
Abbreviated transcription (Latin):
subifert illus autem pietatiur̃e¬
inde satꝭ placusse cognoste ꝙ sc̃¬
satis clemencia ur̃a tredidit esse
ꝓuisumi. deinq pirdicante bra¬
titudme tua is ad cũcoꝵ clen¬
coꝵ noticiã nolumus ꝓuenie ut
si quid forte religiomi tue quos ñ
optamꝰ hũana sorte contingent
stiant om̃s ab ambicõnibus esseces¬
sandi ac si duo forte contiri faste¬
ñtate c̾tanciũ fuerunt ordĩati

Expanded text:
e. illud autem pietati nostrae satis placuisse cognosce. quod sanctsatis clementia nostra credidit esse prouisum. denique praedicante beatitudine tua id ad cunctorum clericorum notitiam uolumus peruenire, ut, si quid forte religioni tuae, quod non optamus, humana sorte contigerit, sciant omnes ab ambitionibus esse cessandum ac, si duo forte contra fas temeritate certantum fuerint ordinati,
Abbreviated transcription (Latin):
dens filiũ suũ in alia ꝑte stantẽ
aeduotans ait fili nobistũ equita
n ͨ sis ulc̾as int̾dulus Qui respõ¬
dens ait. Ad montẽ qui ab aqua
me ꝑteget. Ego ꝑficistar. Cui
tẽt. Cos ita cossoquentes int¬

Expanded text:
dens, filium suum ex alia parte stantem aduocans ait: “Fili nobiscum equita, ne sis ultra incredulus”. Qui respondit: “Ad montem qui ab aqua me proteget, proficiscar”. Cui terit”. Eos ita colloquentes,
Abbreviated transcription (Latin):
plara tamen fassa p̾ditant nec haꝑ
tismari sacrificio penitencie uel ali¬
ullus Pt̾ hos hereticus fecit qĩcant bñ¬
ma Gero luiꝰ heresis intencio est ut
xp̃us donnꝰ neq deus neq dei filiꝰ:
esse cirdat᷑ S licet magnus deo q
dilectus homo tñ purꝰ ⁊ uir quidami:
sapiens ⁊ ꝓphã maximus Que qui dẽ
osum draboli machuacione concepta
pͥmo ꝑ arriũ semĩata deinde ꝑ istum

Expanded text:
plura tamen falsa prędicant, nplura tamen falsa prędicant, n vel aliullus, praeter hos haereticos fecit, communicant. Summa vero hujus haeresis intentio est, ut Christus Dominus, neque Deus, neque Dei Filius esse credatur; sed licet magnus Deoque dilectus, homo tamen purus, et vir quidem sapiens et propheta maximus. Quae quidem olim diaboli machinatione concepta, primo per Arium seminata, deinde per istum
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾stibus ⁊ impentis mandata dicere
niso est ⁊ quia racionem eoꝵ hͨ p̃di¬
caco concordabat ꝓplieta dei ꝓmo ab
eis t̾dit᷑. delunc ꝑcessu tempoi ͦ et¬
enpr̃ in iegẽ ab eis quod concpiert
sublimatꝰ est. Sit bona malis ꝑmiscẽt
uera falsis confundens enrris sertima
seuit ⁊ suo ꝑtim tempore ꝑtimi ⁊ ma¬
uime post suũ tempꝰ segerem nepha¬
riam igne eterno contremendã pro¬
duoit san statun Romano languestẽ
te ymo deficiente imꝑio per mictente
co ꝑ quem reges regnant arabum
uel sarracenorum hac peste infecto¬
rum surrexit pͥncipatus atq in ar¬
mata maxime aspe ꝓtes cum tota
affrica ac ꝑte lirspame paulatĩ
occupans in subiectos sicut imꝑiũ
sic ⁊ euorem trrinsfudit. hos licz
heieticos nomnez quia aliqua nobtũ
credunt in pluribus a nobis disse¬
ciũt fortassis rectius paganos. aut
etsinicos qd plus est noñarẽ qr
mãuis de dommno berri aliqua dicãt

Expanded text:
agrestibus & imperitis inaudita dicere agrestibus & imperitis inaudita dicere visus est. Et quia rationi eorum hæc prædicatio concordabat, Propheta Dei primo ab eis creditur. Dehinc processu temporis & erroris in Regem ab eis, quod concupierat, sublimatus est. Sic bona malis permiscens, vera falsis confundens, erroris semina seuit, & suo partim tempore, partim & maxime post suum tēpus segetem nefariam igne æterno concremandam produxit. Nam statim Romano languescēte, imo pene deficiente imperio, permittēte eo per quem Reges regnant, Arabum vel Sarracenorum hac peste infectorum surrexit principatus. Atque vi armata, maximas Asiæ partes, cum tota Africa, ac partem Hispaniæ paulatim occupans, in subiectos sicut imperium, sic & errorem transfudit. Hos licet hæreticos nominem, quia aliqua nobiscum credunt, in pluribus a nobis dissentiunt: fortassis rectius paganos aut ethnicos, quia plus est, nominarem. Quia quamuis de Domino vera aliqua dicant,
Abbreviated transcription (Latin):
quisicionis s ꝑdicionis ꝑpłm t̾bu¬
ens a deo plenissime conutit Et
ne ewangelicus sermo ultra in
ris poss hr̃r locum uelud onña
q̃ sunt ewtangelii ⁊ scientib xp̃i ot¬
dinẽ eorit ãditũ ferreo impie ͭ
obice obcurruit Cirꝯcisionẽ insr¬
uesus ab sirsmaese gentis illus pr̃e sip¬
tam tenendam esse dec̾it ⁊ suꝑ liec
om̃ia quo magis sibu assite carnases
mentes hominum posset gule ac libi¬
dun freua laxauit ⁊ ip̃e simul decem
⁊ occo uxores siabens atq multorum ale¬
orum urores uelud ex responso duuno¬
a dino adulterans maiorem sibi uesud
erempso pro phico nũo perditoru
adiũxit eciam ne ex toto inhonestus
proderetur studium elemosmarum
ceruicem esua et plumas auiũ co¬
plat Qui qũi suadente iam dicto
monacho a prefatis uedeis ydolatã
ex toto ⁊ resiquiss et resinquendaz
quibus potuit persuasit atque unũ
deun deorum multiplitate relicta
colendum esse predicauit homibus

Expanded text:
quisitionis, sed perditionis populum imbuquisitionis, sed perditionis populum imbuens, a Deo plenissime auertit: & ne Euangelicus sermo vltra in eis posset habere locum, velut omnia quæ sunt Euangelidis eorum aditum ferreo impietatis obice obturauit. Circumcisionē insuvelut ab Ismahele gentis illius primo sumptam, tenendam esse docuit. Et super hęc omnia, quo magis sibi allicere carnales mentes hominum posset, gulæ ac libidini fræna laxauit, & ipse simul decem & octo vxores habens, atque multorum aliorum vxores, velut ex responso diuino, adulterans, maiorem sibi, velut exemplo prophetico, numerum perditorum adiunxit. Et vt non ex toto inhonestus proderetur, studium eleemosynaruceruicem equinam & plumas auium copulat. Qui quoniam suadente iam dicto Monacho, ac præfatis Iudæis, idololatriam ex toto & reliquit, & relinquendam quibus potuit persuasit, atque vnum Deum, Deorum multiplicitate relicta, colendum esse prædicauit, hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
cando astruit udicium cõmune ĩ fine
seculi non a xp̃o sed a deo exercendũ
ad gentis sue p̾sidiũ affutuꝵ nesa¬
uit inferm tormenta qualia sibi
libint ⁊ qualia a dĩuem̾e magnum
non societat᷑ angelite nc bisionis di¬
uine essencie nẽc sũm illius bomi qd
nec oculus uidit nͨ auris audiuit
nec in cor homins ascendit b ue
tasem qualem cars ⁊ sanguis yno
Fex cariis ⁊ sanguiiis concupiste¬
bat qualem qr sibi ꝑari optabat. A¬
tuum esum ad lactis ⁊ melleis ui¬
uulos ⁊ aquarum splendencim ibi
ib̃i puscherrimaꝵ mulierum ⁊ uir¬
gniũ amplexus ⁊ suxus In anib
tota oius padisus finitur seccatori¬
bus suis ꝑmigit int̾ ista oñis pe¬
ne antiquar heres fotes quas dy¬
abuso Inbente sorbuerat rel re¬
uomiẽs cum sabellio truitateni ab¬
nec at cum suo nestono xp̃i deitatẽ
abĩcit tum manicheo mortẽ dñi
defficet᷑ l reg̾ssum eius nõ negael
ad celos hũs ⁊ similibus nõ ãc¬

Expanded text:
cādo adstruit. Iudicium esse in fine cādo adstruit. Iudicium esse in fine seculi nō a Christo, sed a Deo exercendum ac gentis suæ præsidium affuturum, væsanit. Inferni tormenta, qualia sibi libuit, & qualia adinuenire magnum non societatis Angelicæ, nec visionis diuinæ, nec summi illius boni, quod nec oculus vidit, nec auris audiuit, nec in cor hominis ascendit: sed vere talem, qualem caro & sanguis, immo fæx carnis, & sanguinis concupiscebat, qualemque sibi parari optabat, dctuum esum, ibi lactis, & mellis riuulos, & aquarum splendentium: ibi pulcherrimarum mulierum, & virginum amplexus & luxus, in quibus tota eius Paradisus finitur, sectatoribus suis promittit. Inter ista, omnium pene antiquarum hęresum fæces, quas diabolo imbuente sorbuerat, reuomens: cum Sabellio Trinitatem abnegat, cum suo Nestorio Christi Deitatem abiicit, cum Manichæo mortē Domini diffitetur, licet regressum eius non neget ad cœlos. His & similibus non ad
Abbreviated transcription (Latin):
uł alior deess admcti sunt̃ ꝑd iudei
he retico et ne uerus xp̃ians fieret
fabulas suas quibus nũc usa hũdãt
mahum Indei insibilant sic̾ ab op¬
tius doctoribus indeis ⁊ heticis ma¬
humet institutus. alchoran suũ cõ¬
Sidit ⁊ tam ex fabulis indaycis quã
texint ad paulatim ꝓ thomos a grib
ele iam nomẽ ex sacia se̾pturĩ cõ¬
gnonerat sibi allatum mentitus gẽ
tem ignorantem letali haustu in
fecit ⁊ merem tasiũ oram calitꝭ
melle limens subsequente mor fero
ueneno ammas ⁊ corpora gont iiẜe
ꝓci dosor int̾eunt sic plane impuis ille
confirmans ꝑbando reꝑbus reꝑlauit
exstitisse confirmat siatum de ungne
intelligat. aut fatetur filiũ dei dici
aut cirdi ꝓrsus denidi ⁊ de hũane ge¬
n̾acõnis similitudine uacemꝰ homõ si¬
sii dei eternã natiuitaten mentiens
nel gignere uł gn̾ari deum potusse
quantum potest insu denegat ⁊ sub¬
sanat ne surreccõnem carm̃s sepe repli¬

Expanded text:
vel aliorum deesset, adjuncti sunt Judaei vel aliorum deesset, adjuncti sunt Judaei haeretico; et ne verus Christianus fieret fabulas suas, quibus nunc usque abundant, Mahumet Judaei insibilant. Sic ab optimis doctoribus Judaeis et haereticis Mahumet institutus, Alcoran suum condidit, et tam ex fabulis Judaicis quam texuit. Quod paulatim per tomos a Gabriele, cujus jam nomen ex sacra Scriptura cognoverat, sibi allatum mentitus, gentem Deum ignorantem letfecit, & more talium oram calicis melle liniens: subsequente mortifero veneno, animas & corpora gentis miseræ, proh dolor! interemit. Sic plane impius ille confirmans, probando reprobus reprobauit.extitisse confirmat: natum de Virgine intelligit, aut fatetur. Filium Dei dici, aut credi, prorsus deridet. Et de humanae generationis similitudine vaccinus homo filij Dei æternam natiuitatem metiens, vel gignere, vel generari Deum potuisse, quanto potest nisu, denegat, & subsannat. Resurrectionem carnis sæpe repli
Abbreviated transcription (Latin):
consaqui asd sepabat quia in gladiũ nõ po¬
nomĩe rex sien actempͣtant ⁊ quia inter
dolatia sñtaisrit atq int̾ illos quos ut¬
pote p̾cuntibus gentibus tam diuine
q smãne seges exꝑtes ⁊ ignanos faciles
magnos fuisso homines audieat ꝓpħaz
enĩs se esse dicens ut aliquad conisi¬
nasat᷑ Cum int̾im iudicio illius qui
fribilis in osilio dicct᷑ suꝑ filios homi¬
nũ ⁊ qui iiferet᷑ cui uult ⁊ qm̃i
uult in dñat de dit sathan successũ er
illas arabie transinisit ⁊ monachũ
heticũ ꝑsendo ꝓphete conũrrit. Ita¬
q sergiosu coniuctus malumech
quod ei decirt implenit ⁊ se̾pturas
saciris tam uetens testamenti quã no¬
ni secundum magñi sui uestori in¬
tessectum qui sasuatorem nostrum
de um esse negabat partum ꝑ ut sibi
uisum est exponens ei simil qͣ apocsoꝵ
fabulis eum plenissime mbnẽs xp̃i¬
anũ nescorianum effect Et ut toͣ
nnquitat᷑ plentudo in maliumet cõ¬
fluoret et nichil ⁊ ad perdiciorẽ sui¬

Expanded text:
erabat, quia vi gladii non ponomine rex fieri attentavit. Et quia inter dololatra habitabat, atque inter illos quos, utpote prae cunctis gentibus, tam divinae quam humanae legis expertes et ignaros, faciles magnos fuisse homines audierat , prophetam ejus se esse dicens, ut aliquid boni siillius, qui terribilis in consiliis dicitur super filios hominum, & qui miseretur cui vult, & quem vult indurat, dedit Satan successum errillas Arabiæ trāsmisit, & Monachum hæreticum pseudoprophetæ coniunxit. Itaque Sergius coniunctus Machumet, qusacras tam veteris Testamenti quam noui, secundum magistri sui Nestorij intellectum, qui Saluatorem nostrum Deum esse negabat, partim prout sibi visum est, ei exponēs, simulque apocryphorum fabulis eum plenissime imbuens, Christianum Nestorianum effecit. Et vt tota iniquitatis plenitudo in Machumet conflueret, & ni
Abbreviated transcription (Latin):
ose ita ꝙ aꝑiatur uia sicut ⁊̃ ip̃e petit
optat mĩciis sepe mictendis a uob
as ipm ⁊ab ip̃o ad bos et ad afede¬
randũ int̾ los ⁊ ip̃m amititiam qr
si hec fed̾itꝭ magnũ bonũ sequet᷑

Expanded text:
ose ita quod aperiatur uia, sicut et ipse petit, et apta nunciis sepe mittendis a uobis ad ipsum et ab ipso ad uos et ad conferendam inter uos et ipsum amiciciam, quia si hoc feceritis magnum bonu
Abbreviated transcription (Latin):
cena maxima facietꝭ. Cũ ita factum
poribus tres uł ins ͦ ͬ ñcii uen̾unt ad
p̃facuns Imꝑatorem dñm nr̃m a quo
rator nillum a uobis ul sẽde apłica
gul ꝓmisũt se a uobis responsũ ad
p̾fatum dñm reportare Quaie ꝓu¬
deas .s.u. qma magna bereꝯdia est
xp̃ianis in ꝑtib istis dñ mendacia in¬
ueniat᷑ in ip̃is. Gcriptũ in gmsasech
In anno rati mense us.iii ͦ. die luna¬
ciomis.

Expanded text:
a feceritis bona maxima facietis. Cum ita factum poribus, tres uel quatuor nuncii uenerunt ad prefatum imperatorem dominum nostrum, a quo rator nullum a uobis uel a sede apostolica promiserunt se a uobis responsa ad prefatum dominum reportare. Quare estram, quia magna uerecundia est christianis in partibus istis quando mendacia inueniuntur in ipsis. Scripta in Cambalec, in anno rati, mense sexto, tercia die lunationis.
Abbreviated transcription (Latin):
ppani capitib ad fiã positis pedes ostu¬
lentem sanctũ ⁊ sufficientẽ uirum
qui tamẽ mortuus aute .uiii. ãnos
in qͥb̾us fumꝰ sine gubernatore ⁊ sie
spãli cõsolatore licet audiuimꝰ ꝙ pro¬

Expanded text:
 capitibus ad terram positis pedes osculentem, sanctum et sufficientem uirum qui tamen mortuus est ante octo annos, in quibus fuimus sine gubernatore et sine spirituali consolatione, licet audiu
Abbreviated transcription (Latin):
dico cum farnaba qui de uldeis erat
assumpto tito qui de gentibus quasi hĩc
inde testes hui quib pat̾et falsũ ẽẽ
me alurd gentib aliud iudeis p̃dica¬
re⁊ Astendi autem nõ solũ ea dispõi¬
didici ab illis tanꝙͣ maioribus s ꝯ¬
tusi cum eis tanꝙͣ amitis ⁊ ꝑibus ewrã¬
gelium xp̃i quos p̃dico in gentibus.
ł fecit ꝑ assumpcõnem p̃dicac̃onis qr¬

Expanded text:
dico, cum Barnaba, qui de Judaeis erat. Assumpto Tito, qui de gentibus. Quasi dicat: Hinc inde testes habui, quibus patet falsum esse me aliud gentibus, aliud Judaeis praedicare. Ascendi autem, non solum mea disposididici ab illis tanquam a majoribus, sed contuli cum eis, tanquam amicis et paribus Evangelium Christi, quod praedico in gentibus. Hic fecit pro assertione praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
osi alii in ptẽ solucõnis tu ĩ plenttu¬
diñe potestatis uocatus es alior
potestas c̾tis utatur lmitibus tua
extẽdit᷑ ⁊ in ip̃os qui ptãtem sr̃
isios accepunt nõne si cã extit̾it

Expanded text:
os, alii in partem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. Aliorum potestas certis arctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
postea sepissime sit exposiusse quos a do¬
mino dc̃m est Tu es petrus ⁊ suphant
potram edificribo eccłiam meã ut suꝑ
hanc intessige̾tꝰ quem confessõ ẽ petiuo
dicens tu es up̃us filius dei unii ac si
ꝑetiꝰ ab hac petra appłatus ꝑsonã ecłe
siguriret/ que suꝑ hant petrã edific᷑¬
dron em̃ dictũ est illi Tu es petra s tu
es petius petra autẽ errit x̃s quẽ

Expanded text:
postea saepissime sic exposuisse quod a Domino dictum est, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; ut super hunc intelligeretur quem confessus est Petrus dicPetrus, ab hac petra appellatus, personam Ecclesiae figuraret, cum super hanc petram aedificaretur. Non enim dictum est illi: Tu es petra, sed tu es Petrus; petra autem erat Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
ultati nichis asuid ꝙͣ uel mẽ do¬
sum esse codicẽ uł incptem nõn
assecutum esse quos dem̃ uł me
tate doctrma q p̃polleãt nõ idõ¬
S̾ni putem quia ip̃i ita sẜiunt
ẜ quia michi uł ꝑ alios auctores
canoncos nł ꝓsribisi racõne quod
aueio nõ oẜerret ꝓsuade potue¬

Expanded text:
tati; nihil aliud, quam vel mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse quod dictum est,tate doctrinaque praepolleant, non iduerum putem, quia ipsi ita senserunt, sed quia mihi uel per illos auctores canonicos uel probabili ratione, quod a uero non abhorreat, persuadere potue
Abbreviated transcription (Latin):
diss dominus explorata cũ posuit eã baci¬
foꝵ ita pulchrimũ int̾ stellas ut fuerat
int̾ muilieies Illis autẽ in indiciũ uõtꝭ
ꝓposint eis deus ut elig̾ent int̾ ponã lnꝰ¬
sunt gͦ ꝑ cathenas ferreas demisẜ capiti¬
bns in puteo bebil usq in diem indicii.
Quid gͦ abdia. Nonne sufficiens uidet᷑
causa Cur ⁊ illic licitum sit unũ ⁊ hic il¬
sicitũ ait Certe satis ⁊ mento b auomiã

Expanded text:
disset Deus, explorata causa, posuit eam Luciferam, ita pulcherrimam inter stellas, ut fuerat inter mulieres; illis in iuditium uocatis; proposuit Deus ut eligerent inter poenas saesunt ergo per catenas ferreas demissis capitibus in puteo Behil usque in diem iudicii. Quid ergo Abdias? Nonne sufficiens uidetur causa, cur in paradiso licitum sit uinum et hic illicitum? Ait, uera satis et merito Hucusque
Abbreviated transcription (Latin):
tam mat̾iam ꝑ sui modo ꝓrsus aeibito
tiñ se meto uẽlanũe tue maiestati nͦ¬
bendã nõ miꝰ tñ obiuxe tinui obseqͥ¬
uui aggresso sum confisus inleffectu
diuino plenũ aspurit. sapides igit᷑
⁊ singna ut tuũ deinde pulchrimũ
a ͦ ipius tius follibus exstinctum ⁊
pnteũ as illus exhaustum tuo uase
ignis q iłri tuo uentilabio fomẽtũ
atq feruorem nũiq fontis oductu
neam delendo puteum axcecando
cum tu sis dext̾e mundi optima¬
ꝑs dos religionis acucissima cariͭ¬
obsetir tamen ut tess stiens meũ m̃ꝙ
suc fuisse ppositum floribus renenum
teg̾e reniq uisem ⁊ abscondendam de¬
monstrare Quos ⁊ amnu tui suxad¬
miribisis muri facundia pollens ma¬
nu fortissima uigens nli ude seꝑnis
⁊ studiose delibanti sũmatĩꝙ dic̾e uo¬
lenti clarificauit. lex cum ista licet
sit astrononne geometrieq scudiũ
meum principale p̾t̾mit̾e b nep

Expanded text:
abico tantum semoto velamine, tuae majestati praebendam, non minus tamen obnixe tuum obsequium aggressus sum, confisus nil effectu divino plenum aspirat. Lapides igitur et ligna, ut tuum deinde pulcherrrimad ipsius tuis follibus exstinctum, et puteum ad illius exhaustum tuo vase, ignisque vestri tuo ventilabro fomentum atque fervorem, nostrique fontis eductu eam delendo, puteum exsiccando, cum tu sis dextra mundi pars optima, cos religionis acutissima, chariobsecro tamen, vt cesset, sciens meum nunquam hic fuisse propositum, floribus venenum tegere, remque vilem & abiiciendam deaurare. Quod & animi tui lux admirabilis, mira facundia pollens, manu fortissima vigens, mihi inde sæpius & studiose deliberanti, summatimque dicere volenti clarificauit. Lex tamen ista, licet rim astronomiae geometriaeque studium meum principale praetermittere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aciuitas tamen om̃is. iuic usq nõ dicã ꝑnic̃õ¬
sis momodum ignorancie negligencie ne p̾s¬
sa suorum hostium cam ⁊ ignoraie ⁊ nõ re¬
pellere passa est Tua n̾o puigil ꝓuideq
sanccissimos ⁊ pesettos eccĩe doctores semꝑ
aspiciens hoc nullatenus uoluit eñ illit
itaꝙ patrem atq doctoiem cmꝰ om̃s
heditas o nũ ꝑ sua facultate uenalis
statuitͦ tu discipulus atq filius mniterꝭ
nusquam alias reflerns speram me licet
ꝑ meren posse si mundam sompui mile¬
cie qz uoto postposito. tuis studiose mi¬
tibus iningilare. ur̃i quãqnã te uelud
alumpnũ ⁊ hedem sapĩe coliors sapiẽtũ
circonflua constipet suas manus tus¬
pandens salcem semel semel nõ obliq̃
tuus ꝑspicax intuitus queso dignet᷑
aspic̾e Quamꝙͣ eñ me fragili fulcitũ
ingemolo plura p̾sẜunt inconmoda tũ
lrnc eloqui pemiria illuit sciẽ temu¬
itas. Cũ id quod ad nl agendũ est ef

Expanded text:
atinitas tamen omnis hucvsque non dicam perniciosis incommodis ignorantia, negligentiave pressa, suorum hostium causam & ignorare, & non depellere passa est. Tua vero peruigil prouidentia, sanctissimos, & præelectos Ecclesiæ Doctores semper aspiciens, hoc nullatenus uoluit. Cum illum itaq. Patrem atque doctorem, cuius omnis hæreditas omni pro sua facultate venalis statuitur, vt discipulus atque filius imiteris: nusquam alias reflexus, speraui me, licet romereri posse, si mundani somnij, militiæque voto postposito, tuis studiose nutibus inuigilarem. Vnde quāquam te velut alumnum, & hæredem sapientiæ cohors sapientiū circaesignatum pandens, saltem semel non oblique tuus perspicax intuitus, quaeso, dignetur aspicere. Quanquam enim in effragili fulcitum ingeniolo plura praecesserunt incommoda, tum hinc eloquii penuria, illinc scientiae tenuitas, tum id quod ad n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓporcionem atq mensuiã celestes
circusos om̃s ⁊ corum quantitates
ac ordines ⁊ hitudines demũ stella¬
rum motus om̃imedos ⁊ corundi
bilibus noñ insiquã neccessariĩs ar

Expanded text:
portionem atque mensuram coelestes circulos omnes et eorum quantitates et ordines et habitudines, demum stellarum motus omnimodos, et earumdem entibus
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtula q ꝓrsꝰ diru̾e. Ego peditis tñ
offic̃o ẜm̃i funtꝰ uias ⁊ aditus dilitẽ¬
tissime pacefeci Quis om̃ q̃ssum dila¬
tabit. quis nõ cicissime t̾ret᷑ ut hostis
erioiẽ ipm̃q uictum sem ip̃m aũt

Expanded text:
ue prorsus diruere, ego peditis tantum officio praevii functus, vias et aditus diligentissime patefeci. Quis enim gressum dilatabit? Quis non citissime curret, ut hostis errorem, ipsumque victum, semetipsum aut
Abbreviated transcription (Latin):
mus cͥdentes ⁊ benefacientes sua
non amutent oꝑa. M. Ilłi nãq
ꝑadisum fontibus amenam ⁊ illit
anilos ⁊ toiques aureos ⁊ornatꝰ
sencos uindes ⁊ deauratos possi debt

Expanded text:
 Credentes et benefacientes sua non amittent opera. Illic nanque Paradisum fontibus amenum. Et illic annulos et torques aureos, et ornatos sericos, uirides et deauratos possidebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in locum anfugit Tandẽ mẽstiuo par¬
dũ p̾cedente distillante. Cũ mxͣ pal¬
mã consisteret inquit utinam morti
deinceps dens eam allocutus inuxͭ
ut palmam excuteret. bic ꝙ suꝑ eã¬

Expanded text:
otum aufugit, tandem menstruo partum praecedente stillante, cum iuxta palmam consisteret dixit: “Vtinam morti,Deus ipsam allocutus, iniunxit, ut palma excuteret, atque de e
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝯstituit udicõ / homo rusticanꝰ
⁊ impitus ignoris pͥmatũ tuũ ignoras
sũmã ⁊ ꝑ excelsam sedem derogas aplice¬
te dignitati / et tamẽ nõ monstiribt̃
puco qm hoc dicet ubi aliqũ quispia
a plorun uidex sederit hõm aut diui¬
sor t̾renorum uit distributor t̾iarũ¬
.S. stetisse. demq lego apłos iuditan¬

Expanded text:
es? Quid dicit homo rusticanus et imperitus, ignorans primatum suum, inhonorans summam et praecelsam sedem, derogans apostolicae dignitati? Et tamen non monstrabunt, puto, qui hoc dicerent, ubi aliquando quispiam Apostolorum judex sederit hominum, aut divisor terminorum, aut distributor terrarum. Stetisse denique 412 lego Apost
Abbreviated transcription (Latin):
artium mater liec morta¬
lium genus reparabili
sucessione multiplirãs fa¬
cultates protendit mores
extollit ⁊ tantas rerum ignarꝰ agnostit᷑
qui eam m̃ime que siuisse sentit ͤ eassioꝰ ĩ¬

Expanded text:
ra mater: haec mortalium genus reparabili successione multiplicans, facultates protendit, mores excolit, et tantarum rerum ignarus agnoscitur, qui eam minime quaesisse sentitur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse aliquando inchil gẽmis
ornatus ncħ sent᷑ nec tẽctus
auro uestitus equo albo nͨ scipa¬
tus milicie nͨ circonstrepentib
sceptꝰ ministus ibsa lois em̃ cre¬
dioit sat posse a dimplere sãlu¬
tare mandatum / Si amas me pa¬
successisti non petro s constãtino

Expanded text:
cessisse aliquando vel gemmis ornatus, vel sericis; non tectus auro, non vectus equo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasuccessisti, non Petro, 438 sed Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
hec atq decernentes sanctimꝰ¬
pales ẜcipuas sedes anthiochenã
alexandrmã. Constantinopo¬
itanã ⁊ Ieresolimitanã ꝙͣ eciam
suꝑ om̃is in uniu̾so orbe t̾raꝵ dei

Expanded text:
 atque decernentes sancimraecipuas sedes Antiochenam, Alexandrinam, Constantinopoitanam, et Hierosolymitanam, quamque etiam super omnes in universo orb
Abbreviated transcription (Latin):
tos statuatis iudices ⁊ ln tumẽ
pocius statuendi sũt ꝙͣ ad ĩfi¬
eos posse de ħuis minimis iudita¬
re ueniat qui ad huc negotia dif¬
fimenda sunt constituendi .s.
contentibiles qui sune in ecile sia

Expanded text:
tos statuatis judices. Et hi tamen potius statuendi sunt, quam ad infieos posse de his minimis judicare, determinat qui ad hujusmodi negotia definienda sint constituendi, scilicet contemptibiles
Abbreviated transcription (Latin):
dum nł ad agendum aliquid de di
dicando dirimiendis ł int̾uemẽdo
examirent qui extĩoĩ rerum saa¬
prentia ꝓceꝑunt qui antẽ sp̃ualib
donis ditati sunt t̾renis nõ debent
negocus implicaꝵ ut dũ nõ cogu¬
ts̃r infenora bona dispon̾e ualeãt
randum ep magno oꝑe est ut lii
qui donis spũalibus emicant neq̃¬
q ꝑximoꝵ infumanciũ negocia fun¬
dicus deẜant s hoc alus quib dignũ

Expanded text:
orandum, vel ad agendum aliquid de divdicando dirimendis, vel interveniendo examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt. Qui autem spiritualibus donis ditati sunt, terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, valeant randum magnopere est ut hi qui donis spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant; sed haec aliis quibus dignum est
Abbreviated transcription (Latin):
etꝭ̃ inducens ad enge ͫ de ꝯside¬
qdãtenꝰ ut michi uidetur dispen¬
sacio tib suꝑ illum credita est uid¬
gris usurpair ⁊ sanc crutiridicit
tibi qui dicit mens est orbis t̾re
⁊ ꝓsenitudo cius nõ tu isse de
quo ꝓpħã ⁊ erit om̃uis t̾ra posso¬

Expanded text:
sidequodam tenus ut mihi videtur dispensatio tibi super illum credita est,pergis usurpare et hanc, contradicit tibi qui dicit: Meus est orbis terrae et plenitudino ejus . Non tu ille de quo propheta: Et erit omnis terra poss
Abbreviated transcription (Latin):
rum surrexit pͥncipatus atq in ar¬
mata maxime aspe ꝓtes cum tota
affrica ac ꝑte lirspame paulatĩ
occupans in subiectos sicut imꝑiũ
sic ⁊ euorem trrinsfudit. hos licz
heieticos nomnez quia aliqua nobtũ
credunt in pluribus a nobis disse¬
ciũt fortassis rectius paganos. aut
etsinicos qd plus est noñarẽ qr
mãuis de dommno berri aliqua dicãt
plara tamen fassa p̾ditant nec haꝑ
tismari sacrificio penitencie uel ali¬
ullus Pt̾ hos hereticus fecit qĩcant bñ¬
ma Gero luiꝰ heresis intencio est ut
xp̃us donnꝰ neq deus neq dei filiꝰ:
esse cirdat᷑ S licet magnus deo q
dilectus homo tñ purꝰ ⁊ uir quidami:
sapiens ⁊ ꝓphã maximus Que qui dẽ
osum draboli machuacione concepta
pͥmo ꝑ arriũ semĩata deinde ꝑ istum

Expanded text:
rum surrexit principatus. Atque vi arrum surrexit principatus. Atque vi armata, maximas Asiæ partes, cum tota Africa, ac partem Hispaniæ paulatim occupans, in subiectos sicut imperium, sic & errorem transfudit. Hos licet hæreticos nominem, quia aliqua nobiscum credunt, in pluribus a nobis dissentiunt: fortassis rectius paganos aut ethnicos, quia plus est, nominarem. Quia quamuis de Domino vera aliqua dicant, plura tamen falsa prędicant, n vel aliullus, praeter hos haereticos fecit, communicant. Summa vero hujus haeresis intentio est, ut Christus Dominus, neque Deus, neque Dei Filius esse credatur; sed licet magnus Deoque dilectus, homo tamen purus, et vir quidem sapiens et propheta maximus. Quae quidem olim diaboli machinatione concepta, primo per Arium seminata, deinde per istum
Abbreviated transcription (Latin):
a dino adulterans maiorem sibi uesud
erempso pro phico nũo perditoru
adiũxit eciam ne ex toto inhonestus
proderetur studium elemosmarum
ceruicem esua et plumas auiũ co¬
plat Qui qũi suadente iam dicto
monacho a prefatis uedeis ydolatã
ex toto ⁊ resiquiss et resinquendaz
quibus potuit persuasit atque unũ
deun deorum multiplitate relicta
colendum esse predicauit homibus
ag̾stibus ⁊ impentis mandata dicere
niso est ⁊ quia racionem eoꝵ hͨ p̃di¬
caco concordabat ꝓplieta dei ꝓmo ab
eis t̾dit᷑. delunc ꝑcessu tempoi ͦ et¬
enpr̃ in iegẽ ab eis quod concpiert
sublimatꝰ est. Sit bona malis ꝑmiscẽt
uera falsis confundens enrris sertima
seuit ⁊ suo ꝑtim tempore ꝑtimi ⁊ ma¬
uime post suũ tempꝰ segerem nepha¬
riam igne eterno contremendã pro¬
duoit san statun Romano languestẽ
te ymo deficiente imꝑio per mictente
co ꝑ quem reges regnant arabum
uel sarracenorum hac peste infecto¬

Expanded text:
ino, adulterans, maiorem sibi, velut ino, adulterans, maiorem sibi, velut exemplo prophetico, numerum perditorum adiunxit. Et vt non ex toto inhonestus proderetur, studium eleemosynaruceruicem equinam & plumas auium copulat. Qui quoniam suadente iam dicto Monacho, ac præfatis Iudæis, idololatriam ex toto & reliquit, & relinquendam quibus potuit persuasit, atque vnum Deum, Deorum multiplicitate relicta, colendum esse prædicauit, hominibus agrestibus & imperitis inaudita dicere visus est. Et quia rationi eorum hæc prædicatio concordabat, Propheta Dei primo ab eis creditur. Dehinc processu temporis & erroris in Regem ab eis, quod concupierat, sublimatus est. Sic bona malis permiscens, vera falsis confundens, erroris semina seuit, & suo partim tempore, partim & maxime post suum tēpus segetem nefariam igne æterno concremandam produxit. Nam statim Romano languescēte, imo pene deficiente imperio, permittēte eo per quem Reges regnant, Arabum vel Sarracenorum hac peste infecto
Abbreviated transcription (Latin):
gniũ amplexus ⁊ suxus In anib
tota oius padisus finitur seccatori¬
bus suis ꝑmigit int̾ ista oñis pe¬
ne antiquar heres fotes quas dy¬
abuso Inbente sorbuerat rel re¬
uomiẽs cum sabellio truitateni ab¬
nec at cum suo nestono xp̃i deitatẽ
abĩcit tum manicheo mortẽ dñi
defficet᷑ l reg̾ssum eius nõ negael
ad celos hũs ⁊ similibus nõ ãc¬
quisicionis s ꝑdicionis ꝑpłm t̾bu¬
ens a deo plenissime conutit Et
ne ewangelicus sermo ultra in
ris poss hr̃r locum uelud onña
q̃ sunt ewtangelii ⁊ scientib xp̃i ot¬
dinẽ eorit ãditũ ferreo impie ͭ
obice obcurruit Cirꝯcisionẽ insr¬
uesus ab sirsmaese gentis illus pr̃e sip¬
tam tenendam esse dec̾it ⁊ suꝑ liec
om̃ia quo magis sibu assite carnases
mentes hominum posset gule ac libi¬
dun freua laxauit ⁊ ip̃e simul decem
⁊ occo uxores siabens atq multorum ale¬
orum urores uelud ex responso duuno¬

Expanded text:
ginum amplexus & luxus, in quibus ginum amplexus & luxus, in quibus tota eius Paradisus finitur, sectatoribus suis promittit. Inter ista, omnium pene antiquarum hęresum fæces, quas diabolo imbuente sorbuerat, reuomens: cum Sabellio Trinitatem abnegat, cum suo Nestorio Christi Deitatem abiicit, cum Manichæo mortē Domini diffitetur, licet regressum eius non neget ad cœlos. His & similibus non adquisitionis, sed perditionis populum imbuens, a Deo plenissime auertit: & ne Euangelicus sermo vltra in eis posset habere locum, velut omnia quæ sunt Euangelidis eorum aditum ferreo impietatis obice obturauit. Circumcisionē insuvelut ab Ismahele gentis illius primo sumptam, tenendam esse docuit. Et super hęc omnia, quo magis sibi allicere carnales mentes hominum posset, gulæ ac libidini fræna laxauit, & ipse simul decem & octo vxores habens, atque multorum aliorum vxores, velut ex responso diu
Abbreviated transcription (Latin):
collandans nentͣm cũ tendam esse¬
confirmans ꝑbando reꝑbus reꝑlauit
exstitisse confirmat siatum de ungne
intelligat. aut fatetur filiũ dei dici
aut cirdi ꝓrsus denidi ⁊ de hũane ge¬
n̾acõnis similitudine uacemꝰ homõ si¬
sii dei eternã natiuitaten mentiens
nel gignere uł gn̾ari deum potusse
quantum potest insu denegat ⁊ sub¬
sanat ne surreccõnem carm̃s sepe repli¬
cando astruit udicium cõmune ĩ fine
seculi non a xp̃o sed a deo exercendũ
ad gentis sue p̾sidiũ affutuꝵ nesa¬
uit inferm tormenta qualia sibi
libint ⁊ qualia a dĩuem̾e magnum
non societat᷑ angelite nc bisionis di¬
uine essencie nẽc sũm illius bomi qd
nec oculus uidit nͨ auris audiuit
nec in cor homins ascendit b ue
tasem qualem cars ⁊ sanguis yno
Fex cariis ⁊ sanguiiis concupiste¬
bat qualem qr sibi ꝑari optabat. A¬
tuum esum ad lactis ⁊ melleis ui¬
uulos ⁊ aquarum splendencim ibi
ib̃i puscherrimaꝵ mulierum ⁊ uir¬

Expanded text:
collaudans, nec tamen esse tenendam confirmans, probando reprobus reprobauit.extitisse confirmat: natum de Virgine intelligit, aut fatetur. Filium Dei dici, aut credi, prorsus deridet. Et de humanae generationis similitudine vaccinus homo filij Dei æternam natiuitatem metiens, vel gignere, vel generari Deum potuisse, quanto potest nisu, denegat, & subsannat. Resurrectionem carnis sæpe replicādo adstruit. Iudicium esse in fine seculi nō a Christo, sed a Deo exercendum ac gentis suæ præsidium affuturum, væsanit. Inferni tormenta, qualia sibi libuit, & qualia adinuenire magnum non societatis Angelicæ, nec visionis diuinæ, nec summi illius boni, quod nec oculus vidit, nec auris audiuit, nec in cor hominis ascendit: sed vere talem, qualem caro & sanguis, immo fæx carnis, & sanguinis concupiscebat, qualemque sibi parari optabat, dctuum esum, ibi lactis, & mellis riuulos, & aquarum splendentium: ibi pulcherrimarum mulierum, & vir
Abbreviated transcription (Latin):
sancti f̾uente pͥmuciis ex sufflatus tã¬
dem imiẜrimo homne isto mahumet
et cuifert᷑ a mulas aurꝓticio et ca¬
dente quasi instrumento ⁊ organo
sibi aptissimo usus ꝑthidolor gentẽ¬
I marnnam Et q̃ iai pene dnuuidia
ꝓs mundi reputar potest secũ ĩ et̃¬
nam perdicionem dem̾sit Quod qua¬
re issi ꝑmissum sit ille solus nouit
Cui nemo potest dic̾e curitafatis
⁊ qui de mult eciam uocatis paucos
eleccos esse dixit unde ego magis
esigens concirmiste quãm disputare
ista bieuit᷑ p̾notaui ut qui legĩt in¬
tessat ⁊ si tał est qui contra totã
¶ẽ sim istam scͥbe ⁊ uelit ⁊ possit cũ
quali hoste pugnaturꝰ sic agnostat
Erit enn fortasse adhuc cuiꝰ sp̃m̃ do¬
miꝰ sustitabit ut eccłia dei a magͣ
ꝙͣ nide pastit᷑ ignomĩa lib̾et quia .s. cum
om̃s siue antiquas sine modernas hẽses
usqi ad nr̃i tempora respondendo confu¬
tauent huic soli que suꝑ om̃s alias tũ
in corporibus ẜ̃ in anmabus infmita

Expanded text:
sancti fervente primitiis exsufflatus, tandem miserrimo homine isto Machumet, et, ut fertur, a multis, arreptitio et cadente, quasi instrumento et organo sibi aptissimo usus, proh dolor! gentem maximam, et quae jam pene dimidia pars mundi reputari potest, secum in aeternam perditionem dimersit. Quod quare isti permissum sit, ille solus novit, cui nemo potest dicere: Cur ita facis? et qui de multis vocatis paucos electos esse dixit. Unde ego magis eligerem contremiscere quam disputare. Ista breviter praenotavi, ut qui legerit, intelligat. Et si talis est, qui contra totam haeresim istam scribere et velit et possit, cum quali hoste pugnaturus sit agnoscat. Erit fortasse adhuc, cujus spiritum Dominus suscitabit, ut Ecclesiam Dei a magna, quam inde patitur, ignominia liberet. Quia scilicet cum omnes sive antiquas, sive modernas haereses usque ad nostra tempora res pondendo confutaverit, huic soli, quae super omnes alias tam in corporibus quam in animabus infinitam
Abbreviated transcription (Latin):
uł alior deess admcti sunt̃ ꝑd iudei
he retico et ne uerus xp̃ians fieret
fabulas suas quibus nũc usa hũdãt
mahum Indei insibilant sic̾ ab op¬
tius doctoribus indeis ⁊ heticis ma¬
humet institutus. alchoran suũ cõ¬
Sidit ⁊ tam ex fabulis indaycis quã
texint ad paulatim ꝓ thomos a grib
ele iam nomẽ ex sacia se̾pturĩ cõ¬
gnonerat sibi allatum mentitus gẽ
tem ignorantem letali haustu in
fecit ⁊ merem tasiũ oram calitꝭ
melle limens subsequente mor fero
ueneno ammas ⁊ corpora gont iiẜe
ꝓci dosor int̾eunt sic plane impuis ille

Expanded text:
vel aliorum deesset, adjuncti sunt Judaei vel aliorum deesset, adjuncti sunt Judaei haeretico; et ne verus Christianus fieret fabulas suas, quibus nunc usque abundant, Mahumet Judaei insibilant. Sic ab optimis doctoribus Judaeis et haereticis Mahumet institutus, Alcoran suum condidit, et tam ex fabulis Judaicis quam texuit. Quod paulatim per tomos a Gabriele, cujus jam nomen ex sacra Scriptura cognoverat, sibi allatum mentitus, gentem Deum ignorantem letfecit, & more talium, oram calicis melle liniens, subsequente mortifero veneno, animas & corpora gentis miseræ, proh dolor! interemit. Sic plane ille
Abbreviated transcription (Latin):
dei xp̃m esse negando et t̾aturã dicen¬
sil dei filium s n ͨ eciã bonum liomie
fuisse asserendo cons iimaturus est m̃i¬
to impussimꝰ maluumet int̾ utrimuq
medius a draiboso ꝑ iusus ac patus
esse uidet. Qui r arrii quodam modo
suꝑplementũ ⁊ antixp̃i peiora dictur
apud infideliũ mentes maxinũ si
contirariũ est humanei gen̾is mumico
sicut fides incarnati dei ꝑ quã p̃cipue
ad pietatem exitanur ⁊ saciamentis
cesestibus renonati spũs sancti gracia
cooꝑante illuc unde nos deiecisse gła
hanc eciã in pͥncipio adliut nastẽ¬
tis eccłie si tunt ꝑmictet᷑ subtilitate
usucissima ⁊ pene hoc eodem mõ quo
postea gentẽ istam infelicassimã se¬
ducd ꝓmisso est eradicare tempũit
dicit e̾m̃ beatus augustiꝰ por phirũ¬
stauit hoc in libris suis ques adũ¬

Expanded text:
Dei Christum esse negando, et creaturam esse dicenvel Dei Filium, sed nec etiam bonum hominem fuisse asserendo consummaturus est. Merito impiissimus Machumet, inter utrumque medius, a diabolo provisus ac praeparatus esse videtur, qui et Arii quodammodo supplementum, et Antichristi pejora dicturi apud infidelium contrarium humani generis inimico, sicut fides incarnati Dei: per quem præcipue ad pietatem excitamur, ex Sacramentis cælestibus renouati, Spiritus sancti gratia operante, illuc, vnde nos deiecisse glorHanc etiam in principio adhuc nascentis Ecclesiæ, si tunc permittetur, subtilitate versutissima, & pene hoc eodem modo quo postea gentem istam infelicissimam seducere permissus est, eradicare tentauit. Dicit etiam beatus Augustinus Porphyrstatauit, hoc in libris suis, quos adue
Abbreviated transcription (Latin):
humilis abbas cum in hrspaniis pansi¬
cacõnem locorum nrõrum q̃ibi sunt de¬
morarer mas magno studio et impes
totam impiam fectam eiusq pessimi
muentoꝵ execiabilem uitam de ara¬
bico in latinum transferii ac denuda¬
tam ad m̃õrum notitiam uenire feqi
ut quã spurca ⁊ frauola hesis ess scure¬
tur ⁊ aliquis dei ẜus ad eam se̾pto
refellendam sin flamante spñ incica¬
ret᷑ Quod quia ꝑthidolor iam pene
toto huc modi stũdioꝵ sanctorum u¬
biq in eccl̃ia sepe facto fernore nõ ẽ
qui facuit Expectaui em̃ du ⁊ nõ
fuit qui apuet os ⁊ relo sancte xp̃i¬
ainitatis mou̾et peliã et ganuret
Ego ip̃e saltem si magne occupatio¬

Expanded text:
us Abbas, cum in Hispaniis pro visitatione locorum nostrorū, quæ ibi sunt, demorarer, magno studio & impensis totam impiam sectam, eiusque pessimi inuentoris execrabilem vitam de Arabico in Latinum transferri, ac denudatam ad nostrorū notitiam venire feci; vt quam suspecta & friuola hæresis esset, sciretur, & aliquis Dei seruus ad eam scripto refellendam sancto inflammante Spiritu incitaretur. Quod quia, proh dolor! iam pene huiusmodi studiorum sanctorum vbique in Ecclesia tepefacto feruore, non est qui faciat: expectaui enim diu, & non fuit, qui aperiret os, & zelo sanctæ Christianitatis moueret pennam, & ganniret ego ipse, saltem si magnæ occupatio
Abbreviated transcription (Latin):
bomus quidã uir fuerit o disti los
eius grant᷑ peccasse quies diuunitate ast¬
bentes irin quam ipse de non dixerat c̾cũ¬
b̃is in istis fabulis inuenit᷑ sepissime qͣn¬
ta aũt hes drriboli subtilitas exstit̾it ut
de xp̃o aliquid bom dr̃et de quo si er
toto masedixiss millatenus iam sibiiam
t̾ di sciefat non curans quicquid xp̃us
pntareͭ dum mõ dĩiuitꝰ que maxime sal¬
nat lionnes in ilso nõ c̾deret᷑ Siquis ple¬
nius uult intellig̾e segat octanũ deci ͫ
eiusdem patris augustim librum ⁊ iq ͫ¬
librum de cuntate dei et pͥmũ de osẜu
Wangelistaꝵ ibi eñi si bom at studio¬
si nigeni est cõniciet ꝑ c̾to Et quid
Syritosus tũt machiatꝰ sit face̾ s nõ
ꝑ misso ⁊ quid tandem occulto idicio ꝑ¬
mictente in hec sola miẜrmia gente fe¬
cent resaratus sullo eñ mõ tales fa¬
bulas quales hit st̃ꝑte sequãt᷑ aliquis
mortalium nisi diabolo p̾sencialit̾ cop¬
ante fing̾e̾ potuiss ꝑ quas post multa

Expanded text:
bonus vir fuerit, sed discipulos ejus graviter peccasse, qui ei divinitatem ascribentes, rem, quam ipse de se non dixerat, confierbis in istis fabulis invenitur saepissime. Quanta autem haec diaboli subtilitas exstitit, ut de Christo aliquid boni diceret? de quo si ex toto male dixisset, nullatenus jam sibi credi sciebat, non curans quidquid Christus putaretur, dummodo divinitas, quae maxime salvat homines, in illo non crederetur. Si quis plenius vult intelligere, legat XVIII librum ejusdem Patris Augustini, et XIX De civitate Dei, et I De consensu evangelistarum. Ibi enim, si boni ac studiosi ingenij est, coniiciet pro certo, & quid diabolus tūc machinatus sit facere, sed non permissus: & quid tandem occulto iudicio permittente, in hac sola miserrima gente fecerit relaxatus. Nullo enim modo tales fabulas, quales hic scriptæ sequuntur, aliquis mortalium, nisi diabolo præsentialiter cooperāte fingere potuisse. Per quas post multa