comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si non erubescit. inparadiso si ñ
peccasset homo. hunc ibi uigorẽ
uelut florẽ uirere potuisse: nec
opꝰ fuisse ut tegeretur qđ ita mio¬
ueretur ut inde nemo confunde.¬
retur. sed parata coniuige semper
exerceret᷑. nunꝗͣ reprimeretur:
ne aliqͣndo uoluptas tanta felici.¬
tati tantȩ negaret᷑. Absit enim
ut illa beatitudo posset aut in lo.¬
co illo non hab̾e qđ uellet: aut in
suo corpore uł animo sentire qđ
nollet. Acꝑ hoc si motꝰ libidinis
uoluntatẽ hominũ p̃ueniret.
uoluntas continuo sequeretur.
Uxor quȩ ꝓpt̾ hoc nunꝗͣ absens
cẽ deber& sed siue conceptura
siue iam grauida ilico ad moue.¬
retur: & aut ꝓles seminaretur.
aut uoluptas naturalis & lau.¬
dabilis expleretur. & periret
semen hominis. ne appetitꝰ tam
bonȩ concupiscentiȩ fraudaret᷑.
Tantũ non se conuerterent con¬
uiges ineũ usũ qui ẽ. contͣ natu.¬
ram : sed quotiens delectaret
mẽbris ad hoc creatis ⁊ genitalibꝰ

Expanded text:
si non erubescit, in paradiso si nemo si non erubescit, in paradiso si nemo peccasset, hunc ibi uigorem uelut florem uirere potuisse nec opus fuisse, ut tegeretur, quod ita moueretur, ut inde nemo confunderetur, sed parata coniuge semper exerceretur, numquam reprimeretur, ne aliquando uoluntas tantae felicitati negaretur. absit enim, ut illa beatitudo posset aut in loco illo non habere quod uellet aut in suo corpore uel animo sentire quod nollet ac per hoc si motus libidinis uoluntatem hominum praeueniret, uoluntas continuo sequeretur, uxor, quae propter hoc numquam absens esse debebat, siue conceptura siue iam grauida, ilico admoueretur et aut proles seminaretur aut uoluptas naturalis et laudabilis expleretur et periret semen hominis, ne adpetitus tam bonae concupiscentiae fraudaretur: tantum non se conuerterent coniuges in eum usum, qui est contra naturam, sed quotiens delectaret, membris ad hoc creatis et genitalibus
Abbreviated transcription (Latin):
sentiatur. Proles uero eoꝵ quia ñ ꝑ
spũalẽ sed ꝑ carnalẽ concupiscen.¬
tiã seminatur. uelut ex illa oliua
quidã nr̃i generis oleaster. sic inde
reatũ nascendo trahit: ut nisi re¬
nascendo lib̾ari ab illa peste non
possit. Quomodo ergo affirmat
iste nos asscribere sc̃itatẽ nascen¬
tib & culpã generantib cũ potius
ueritas monstret & si fuerit scĩtas
in regenerãtionib originalẽ cul¬
pam ineẽ nascentib qu̾ȩ ñ ab ole¬
atur nisi in renascendo: Quȩ cũ
ita sint: de ista carnis concupis¬
centia & de libidine imꝑiosa un¬
pudicis. domanda pudicis. pu-¬
denda tam̃ ⁊ pudicis ⁊ impudicis.
sentiat iste quod lib&. quia ei sic̃
uideo multũ placet. Non eam
laudare cunctetur: quã nomi.¬
nare confundit᷑. Appellet eam
sic̃ appellauit mẽbroꝵ uigorem:
nec castarũ auriũ reuereatur
horrorẽ. Appellet m̃broꝵ poten¬
tiã : ne ᷤ caueat impudentiã. Dicat

Expanded text:
sentiatur. proles uero eorum, quia non per sentiatur. proles uero eorum, quia non per spiritalem, sed per carnalem concupiscentiam seminatur, uelut ex illa oliua quidam nostri generis oleaster sic inde reatum nascendo trahit, ut nisi renascendo liberari ab illa peste non possit. quomodo ergo adfirmat iste nos adscribere sanctitatem nascentibus et culpam generantibus, cum potius ueritas monstrat, etsi fuerit sanctitas in generantibus, originalem culpam inesse nascentibus, quae non aboleatur nisi renascentibus? Quae cum ita sint, de ista carnis concupiscentia et de libidine imperiosa inpudicis, domanda pudicis, pudenda tamen et pudicis et inpudicis, sentiat iste quodlibet, quia ei, sicut uideo, multum placet; non eam laudare cunctetur, quam nominare confunditur; appellet eam, sicut appellauit, membrorum uigorem nec castarum aurium reuereatur horrorem; appellet membrorum potentiam nec caueat inpudentiam; dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
ualitudo non ẽ. ulla substantia
uł natura. seduitrũ. Et licet non
mꝑ. tam̃ plerũq malȩ ualitudi.¬
ues parentũ ingerant᷑ quodã moda
dapparent in corporib filiorum.
hoc aut̃ peccatũ qđ ipsũ hominẽ
in paradiso mutauit in peius. qͥa
multo.ẽ. grauius quã udicare
nos possumus. ab om̃i nascente tra.¬
hitur. nec nisi in renascente remit.¬
atur. ita ut etiã de parentib iã
renatis in quib remissum atq
dectũ ẽ. trahatur in reatũ nascen¬
dũ filioꝵ. nisi & ipsos quos pͥma
sarna Ilis natiuitas obligauit
duxit exẽplũ: ubi non solũ ex ole.¬
astri uerũ etiã ex oliuȩ semine ñ¬
nisi oleaster ex oritur. Qua ꝓpter
quã uis & inhominib natura ge¬
neratis grã regeneratis sit istã car¬
nalis concupiscentia repugnans
legi intis: tam̃ quia remissa ẽ. in
remissione peccatoꝵ ñ iam illis
inpeccato reputatur: nec nocet
Aliquid nisi eiꝰ motib ad illicita con¬

Expanded text:
ualitudo non est ulla substantia ualitudo non est ulla substantia uel natura, sed uitium, et licet non semper, tamen plerumque malae ualitudines parentum ingenerantur quodam modo et adparent in corporibus filiorum. Hoc autem peccatum, quod ipsum hominem in paradiso mutauit in peius, quia multo est grandius quam iudicare nos possumus, ab omni nascente trahitur nec nisi in renascente remittitur, ita ut etiam de parentibus iam renatis, in quibus remissum atque tectum est, trahatur in reatum nascentium filiorum, nisi et ipsos, quos prima carnalis natiuitas obligauit,duxit exemplum, ubi non solum ex oleastri, uerum etiam ex oliuae semine nonnisi oleaster exoritur. quapropter quamuis et in hominibus natura generatis, gratia regeneratis sit ista carnalis concupiscentia repugnans legi mentis, tamen, quia remissa est in remissione peccatorum, non iam illis in peccatum reputatur nec nocet aliquid, nisi eius motibus ad inlicita con
Abbreviated transcription (Latin):
manifestissime nuptias dãmat.
xp̃m facta sunt om̃ia. & sine ipso
factũ ẽ. nichil. Ita hoc dicit: qͣli
nos dicamꝰ ꝑ diabolũ aliquid sub¬
stantiȩ creatũ in hominib. Per¬
suasit malũ diabolus tanꝗͣ pecca¬
tũ: non creauit tanquã naturã.
S ed plane naturȩ ꝑsuasit. qͥa homo
uit. Qui enĩ uulnerat: non creat
m̃bra. seduitiat. Sed uulnera quę̧
corporib infligunt᷑. m̃bra faciunt
claudicare uł ẽgre mori. non eam
uirtutẽ qua iustus ẽ. homo. Yulnꝰ
aut̃ qđ peccatũ uocatur: ipsã uitã
ualnerat qua recte iuuebat᷑. Hoc
autẽ ualde tunc maius atq altius
diabolus inflixit: quã sunt ista ho.¬
minib nota peccata. Ynde illo ma.¬
gno primi hominis peccato natu¬
ra ibi nr̃a in deterius cõmutata.
non solũ. ẽ. facta peccatrix: uerium
etiã generat peccatores. Et tamen
ipse languor quo bene uiuen di
uirtus periit. non. ẽ. utiq natura
seduitiũ: sicut & mala incorpore

Expanded text:
manifestissime nuptias damnat, manifestissime nuptias damnat, m facta sunt omnia et sine ipso factum est nihil\'. ita hoc dicit, quasi nos dicamus per diabolum aliquid substantiae creatum in hominibus. persuasit malum diabolus tamquam peccatum, non creauit tamquam naturam. sed plane naturae persuasit, quia homo uit. qui enim uulnerat, non creat membra, sed uexat. sed uulnera, quae corporibus infliguntur, membra faciunt claudicare uel aegre moueri, non eam uirtutem qua iustus est homo; uulnus autem, quod peccatum uocatur, ipsam uitam uulnerat, qua recte uiuebatur. hoc autem ualde tunc maius atque altius diabolus inflixit. quam sunt ista hominibus nota peccata. unde illo magno primi hominis peccato natura ibi nostra in deterius commutata non solum est facta peccatrix, uerum etiam genuit peccatores. et tamen ipse languor, quo bene uiuendi uirtus periit, non est utique natura, sed uitium, sicut certe mala in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
traditꝰ xp̃s. habent ꝓfecto & paruu.¬
li delicta originalia. ꝓ quib est tra¬
ditus xp̃s. Habet quod in eis sauet:
quia sic̃ ipseait. non est opus saus
medicus. sed male habentib. Habet
cur eos saluos faciat: qui uenit in
mundũ sicut dixit apłs paulus
peccatores saluos facere. Habet qđ
eis remittat: qui sanguinẽ se fu.¬
disse testatur in remissionẽ pecca.¬
toꝵ. Habet ꝓpt̾ quod eos querat.
qui uenit ut dicit querere & saluũ
facere qd perierat. Habet qđ in er
soluat filius di: qui ꝓpt̾ea uenu
sicut dicit apłs ioħes. ut soluat
oꝑa diaboli. Huic ergo paruulorĩ
saluti inimicꝰ. ẽ: qui sic asserit in¬
nocentiã ut sauciatis & uulnerats
neget necessariã medicinã. Iam qd
sequitur & adiungit: attende. Si
ante peccatũ inquit ꝑ dm̃ creatus.
unde homines nascerentur. ꝑ diabe¬
lũ aut̃ unde parentes cõmouerens
asscribit᷑ sine dubio sc̃itas nascentil
& culpa generantib. Quod quia

Expanded text:
traditus Christus, habent profecto et paruuli delicta originalia, pro quibus est traditus Christus, habet quod in\' eis sanet, qui, sicut ipse ait, non est opus sanis medicus, sed male habentibus; habet cur eos saluos faciat, qui uenit in mundum, sicut dicit apostolus Paulus, peccatores saluos facere; habet quod in eis remittat, qui sanguinem se fudisse testatur in remissionem peccatorum; habet propter quod eos quaerat, qui uenit, ut dicit, quaerere et saluum facere quod perierat; habet quod in eis soluat filius dei, qui propterea uenit, sicut dicit apostolus Iohannes, ut soluat opera diaboli. huic ergo paruulorum saluti inimicus est, qui eorum sic adserit innocentiam, ut sauciatis et uulneratis neget necessariam medicinam. Iam quod sequitur et adiungit, adtende. \'si ante peccatum\', inquit, 'per deum creatum est unde homines nascerentur, per diabolum autem unde parentes commouerentur, adscribetur sine dubio sanctitas nascentibus et culpa generantibus. quod quia
Abbreviated transcription (Latin):
O si nodũ etiã contentionis. quomͦ
nodũ soluit istus questionis:
Nunquid eni se modo de maiorib
ista locutũ. ẽẽ. dicturus ẽ: Sed¬
Sed de paruulis agitur. de nascen¬
tib agitur: de his nobis qui ab
exordio rei definiunt᷑ a nob̾ ab illo
inuidia cõmouetur. quia eos dici
si non sunt rei: Inde prorsus inde
obtinebimꝰ causã: unde excitan¬
dã putauit inuidiã. Ipse dicit.
Quomodo sunt rei paruuli. pro
demꝰ. Immo paruuli quomodo rei
Ista controuersia uidicẽ querat.
Iudicet ergo xp̃s : & cui rei mors
eiꝰ ꝓfecerit. ipse dicat. Hic. ẽ. inqͥt
sanguis nis. qui ꝓmultis effun¬
detur in remissionẽ peccatoꝵ. Iu¬
dicet cũ illo & apłs: quia & in apo

Expanded text:
o si nodum soluat etiam contentionis, quomodo o si nodum soluat etiam contentionis, quomodo nodum soluit istius quaestionis! numquid enim se modo de maioribus ista locutum esse dicturus est? de paruulis agitur, de nascentibus agitur, de his nobis, quia rei ab exordio definiuntur a nobis, ab illo inuidia commouetur, quia eos dicimmortuus est, si non sunt rei? inde prorsus, inde obtinebimus causam, unde excitandam putauit inuidiam. ipse dicit: \'quomodo sunt rei paruuli pro qrespondemus: immo paruuli quomodo rei s est? ista controuersia iudicem quaerat. iudicet ergo Christus et, cui rei mors eius profecerit, ipse dicat. hic est, inquit, sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. iudicet cum illo et apos
Abbreviated transcription (Latin):
membra. nisi qͣndo uolumꝰ: & ñ
est morbus. Non de illa erubescat
etiã licitꝰ & honestꝰ coniugatorũ
concubitꝰ. uitando conspectũ &
appetendo secretũ: & ñ.ẽ. morbꝰ.
Non ꝓhibeat apłs in hoc morbo
possideri uxores : & ñ est morbus.
⁊̃ hionas. alii latine int̃pretati sc̃
in morbo desiderii uł concupiscen
tiȩ. uł siquo alio modo inaliis atq
aliis codicib inuenit᷑. Sed passio
in latina lingua maxime usu lo¬
quendi eccłastico ñ ad uituꝑatio¬
nẽ confrieuit intelligi. Qđ libet
aut̃ de pudenda concupiscentia
carnis iste sentiat: de paruulis
ꝓ quib laboramꝰ ut saluatore in¬
digere credant᷑. ne sine salute mo-¬
riantur. attende quid dixerit. Uer.¬
ba eiꝰ repu̾to. Illos gͦ inquit qui
nunꝗͣ nati sunt: bonos potuisse
ẽẽ dicis. Istos uero qui mundum
impleuerunt. ꝓ quib xp̃s mor¬
tuus.ẽ. diaboli opus & de morbo
natos & ab exordio reos definis.

Expanded text:
membra, nisi quando uolumus, et non membra, nisi quando uolumus, et non est morbus; non de illa erubescat etiam licitus et honestus coniugatorum concubitus uitando conspectum et adpetendo secretum, et non est morbus; non prohibeat apostolus in hoc morbo possideri uxores, et non est morbus. itojiAac, alii latine interpretati sunt: in morbo desideriiuel concupiscentiae, uel si quo alio modo in aliis atque aliis codicibus inuenitur. sed passio in latina lingua, maxime usu loquendi ecclesiastico, non ad uituperationem consueuit intellegi. Quodlibet autem de pudenda concupiscentia carnis iste. sentiat, de paruulis, pro quibus laboramus, ut saluatore indigere credantur, ne sine salute moriantur, adtende quid dixerit. uerba eius repeto: 'illos ergo\\ inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, istos uero, qimpleverunt, pro quibus Christus mortuus est, diaboli opus, et de morbo natos, et ab exordio re
Abbreviated transcription (Latin):
uingunt᷑. ad eos qui gignuntur.
ypt̃ quos in hac questione tantis
aduersus nouos hereticos disputa.¬
tonib laboramꝰ : & occulto di cõ¬
pilsus instinctu dicit aliquid ubi
touni istũ nodũ sua confessione
aissoluit. Uolens enĩ nob maiorẽ
inuidiã cõmouere. quia dicimus
etiã de legitimis nuptiis sub pec-¬
cato pariuilos nasci. illos ergo
inquit quinunquã nati sunt bo¬
nos potuisse. eẽ. dicis. Istos uero
qui mundũ impleuert̃. ꝓ quib¬
rp̃s mortuus. ẽ. diaboli õpꝰ & de
norbo natos. & ab exordio reos
definis. Probaui itaq inquit nicħ
se aliud agere: quã ut dm̃ neges
hoꝵ qui sunt hominũ conditorẽ.
Ego quidẽ conditorẽ hominũ¬
om̃iũ quãuis om̃s sub peccato
nascantur. ⁊ ꝑeant nͥ renascant᷑:
ñ dico nisi dm̃. Uitiũ quippe in¬
seminatũ. ẽ. ꝑsuasione diaboli ꝑ
qđ sub peccato natisunt. non na.¬
tura condita qua homines sunt.
Libido aut̃ pudenda ñ moueat

Expanded text:
unguntur, ad eos, qui gignuntur, unguntur, ad eos, qui gignuntur, propter quos in hac quaestione tantis aduersus nouos haereticos disputationibus laboramus, et occulto dei conpulsus instinctu dicit aliquid, ubi totum istum nodum sua confessione dissoluit. uolens enim nobis maiorem inuidiam commouere, quia dicimus etiam de legitimis nuptiis sub peccato paruulos nasci, \'illos ergo\', inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, istos uero, qui mundum inpleuers mortuus est, diaboli opus et de morbo natos et ab exordio reos definis. probaui itaque\', inquit, \'nihil te aliud agere, quam ut deum neges horum, qui sunt, hominum conditorem\'. ego quidem conditorem hominuomnium, quamuis omnes sub peccato nascantur et pereant, nisi renascantur, non dico nisi deum; uitium quippe inseminatum est persuasione diaboli, per quod sub peccato nati sunt, non natura condita qua homines sunt. libido autem pudenda non moueat
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ quod ñ cessat fieri. ut adli¬
reat homo uxorisuȩ: & sint dus
in carne una. Quã obrẽ & si dicĩ
nunc alias eẽ nuptias. alias uͥ
si nemo peccasset. eẽ potuisse.
n scđm earũ naturã sed scđmi
quandã indeterius mutata dis
qualitatẽ. Sicut alius dr̃ quaus
iden ipse sit homo qui nuutali¬
rit uitam siue inmelius siue iui
decerius. Alius .ẽ. eni uist. Auis
peccator: quãuis idẽ ipse sie
terioꝵ peccato seruat᷑ immunis. &
hoc more legitimo filii seminant᷑.
eȩdẽ ipsȩ sunt nuptiȩ quas d̾s in-¬
stituit : quãuis diabolus ñ ipsas
sed homines ex quib nuptiȩ fiunt
antiqua peccati ꝑsuasione saucia¬
uerit. inobędientiȩ ꝑsuadendo
peccatũ. cui ꝑ diuinũ iudiciũ iN¬
obe dientia membroꝵ recipca red-¬
deretur. Inqua coniugati quauis
erubuerint nuditatem̃ suã nup¬
tiarũ tam̃ ado institutã ñ omni¬
modo potuerunt amittere bonita¬
tẽ. Hinc iste ꝑgit ab eis qui con-¬

Expanded text:
tamen quod non cessat fieri, ut adhaetamen quod non cessat fieri, ut adhaereat homo uxori suae et sint duo in carne una. quamobrem etsi dicitur nunc alias esse nuptias, alias uero, si nemo peccasset, esse potuisse, non secundum earum naturam, sed secundum quandam in deterius mutatam dicitur qualitatem. sicut alius dicitur, quamuis idem ipse sit homo, qui mutauerit uitam siue in melius siue in deterius — aliud est enim iustus, aliud peccator, quamuis idem ipse sit teriorum peccato seruatur inmunis et hoc more legitimo filii seminantur, eaedem ipsae sunt nuptiae, quas deus instituit, quamuis diabolus non ipsas, sed homines, ex quibus nuptiae fiunt, antiqua peccati persuasione sauciauerit inoboedientiae persuadendo peccatum, cui per diuinum iudicium inoboedientia membrorum reciproca redderetur, in qua coniugati. quamuis erubuerint nuditatem suam, nuptiarum tamen a deo institutam non omnimodo potuerunt amittere bonitatem. Hinc iste pergit ab eis, qui coni
Abbreviated transcription (Latin):
ente uoluptate filios seminare.
Immundi aut̃ qui ꝓꝑt̾ istum
morbũ non solum meretrices
uerũ etiã coniuges amant: de
hoc supplicio carnis grauiore sup.¬
plicio mentis exultant. Absit ergo
ut dicã quod nos dicere iste confin¬
git: ista coniugia quȩ nc̃ agunt᷑
adiabolo inuen̾ta. Prorsus ĩpse
sunt nuptiȩ. quas abinitio deus
constituit. Hoc enĩbonũ suũ ad
hominũ generationẽ institutũ.
etiã damp̃natis hominib ñ detra.¬
xit: quib ñ detraxit etiam sensus
carius & menbra. ꝓcul dubio nu.¬
nerasua. quãuis iamdebita dãp.¬
natione moritura. Istȩ in quã sua
nuptiȩ : de quib dictum. ẽ. excep¬
to qđ  hic figuratũ ẽ. magno illo
relinquet homo patrẽ et matren
& adherebit uxorisuȩ : & erunt
duo incarne una. Hoc enĩ ante
peccatũ dictũ.ẽ. Et si nemo pe.¬
casset: si ne pudenda libidine
Et nunc quãuis sine illa non fia
incorpore mortis huiꝰ: ipsũ d

Expanded text:
ente uoluptate filios seminare. ente uoluptate filios seminare. inmundi autem, qui propter istum morbum. non solum meretrices, uerum etiam coniuges amant, de hoc supplicio carnis grauiore supplicio mentis exultant. Absit ergo, ut dicamus, quod nos dicere iste confingit. ista coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta prorsus ipsae sunt nuptiae, quas ab initio deus instituit. hoc enim bonum suum ad hominum generationem institutum etiam damnatis hominibus non detraxit, quibus non detraxit etiam sensus carnis et membra, procul dubio munera sua, quamuis iam debita damnatione moritura. istae, inquam, sunt nuptiae, de quibus dictum est — excepto, quod hic figuratum est, magno illo relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit duo in carne una. Hoc enim ante peccatum dictum est: et si nemo peccasset, sine pudenda libidine et nunc quamuis sine illa non fiat in corpore mortis huius, ipsum est
Abbreviated transcription (Latin):
motu genitaliũ qui ꝓfecto ñ eẽt.
ce tam̃ seminatrix cõmixtio non¬
deesset. si genitalia ñ libidim
sed uoluntati sicut cet̾a menbra
seruirent. An non etiã nunc in
corpore mortis huiꝰ imꝑat᷑ pedi.
brachio. digito. labro. lingue.
& adrautũ nr̃m continuo corri¬
guntur: Humorideniq quod
est mirabilius inuesica intus
posito. & quando eiꝰ copia non
urgetur imꝑatur ut ꝓfluat &e
obtẽperat: immo ipsis aditis
uiscerib & neruis quib idem
humor continet᷑. imꝑatur ut
eũ ꝓpellant. exprimant. eiciatꝰ.
& si sanitas ad est. sine difficulta.¬
te seruiunt uoluntati. Quanto
ergo facilius atq tranquilliꝰ obe¬
dientib genitalib corporis par¬
tib & ipsum mẽbrũ porrigere.¬
tur. ut homo seminaret᷑. nisi
hominib illis inobȩdientibus
menbroꝵ istoꝵ inobȩdientia
iusto suꝑplicio redderetur. Qd
suppliciũ casti sentiunt: qui
proculdubio mallent. si possent
iubente uoluntate qua pruri.¬

Expanded text:
motu genitalium, qui profecto non esset, motu genitalium, qui profecto non esset, et tamen seminatrix codeesset, si genitalia non libidini, sed uoluntati sicut cetera membra seruirent. an non etiam nunc in corpore mortis huius imperatur pedi, brachio, digito, labro, linguae, et ad nutum nostrum continuo porriguntur? humori denique, quod est mirabilius, in uesica intus posito qui, et quando eius copia non urgemur, imperatur ut profluat et obtemperat? immo ipsis abditis uisceribus et neruis, quibus idem humor continetur, imperatur, ut eum propellant, exprimant, eiciant, et, si sanitas adest, sine difficultate seruiunt uoluntati. quanto ergo facilius atque tranquillius oboedientibus genitalibus corporis partibus et ipsum membrum porrigeretur et homo seminaretur, nisi hominibus illis inoboedientibus membrorum istorum inoboedientia iusto supplicio redderetur? quod supplicium casti sentiunt, qui procul dubio mallent, si possent, iubente uoluntate quam pruri
Abbreviated transcription (Latin):
liberas. Ista uero de quib dicit
scriptura diuina. relinquet homo
patrẽ & matrẽ. & adherebit uxori
suȩ & erunt duo incarne una.
ꝓfiteris mala diabolica. morbũ
postremo debere non coniuigiũ
nuncupari. Non.ẽ. mirũ si pela¬
giani dicta nrã insensus quos
uolunt detorquere conantur.
quando & de scripturis scĩs non
ubi obscure aliquid dictũ. ẽ. sed
ubi dara & aꝑta sunt testimo.¬
nia id facere consuerunt. more
quidẽ hereticoꝵ etiã ceterorum.
Quis enĩ dicerce sine motu corpoꝵ.
sine necessitate sexiiũ nuptias eẽ
potuisse : Ds enĩ fecit sexus. qm̃i
masculũ & feminã fecit eos: sic̃
scriptũ ẽ. Unde aut̃ posset fieri¬
ut qui fuerant coniungendi et
ipsa coniunctione generaturi
sua corpora ñ mouerent. qͣndo qͥdẽ
nullus sit hominis ad hominẽ cor¬
poralis accessus si desit corporis
motꝰ: Non hic gͦ questio. ẽ. de
motu corpoꝵ sine quo ñ possunt
om̃ino misceri: sed de pudendo

Expanded text:
liberas, ista uero, de quibus dicit liberas, ista uero, de quibus dicit scriptura diuina: relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, profiteris mala diabolica, morbum postremo debere, non coniugium nuncupari\'. non est mirum, si Pelagiani dicta nvolunt detorquere conantur; quando et de Scripturis sanctis, non ubi obscure aliquid dictum est, sed ubi clara et aperta sunt testimonia, id facere consueverunt, more quidem haereticorum etiam caeterorum. Quis enim diceret, « sine motu corporum, sine necessitate sexuum nuptias esse potuisse? » Deus enim fecit sexus, quia masculum et feminam fecit eos , sicut scriptum est. Unde autem fieri posset ut qui fuerant conjungendi, et ipsa conjunctione generaturi, sua corpora non moverent; quandoquidem nullus fit hominis ad hominem corporalis accessus, si desit corporis motus? Non ergo hic quaestio est de motu corporum, sine quo non possent omnino misceri; sed de pudendo
Abbreviated transcription (Latin):
abillo fraude cõmemorentur ap.¬
pareat. Sed quo uoluerit eã no.¬
mine appellet. illa dixi qđ ñ ẽẽt
nisi homo ante peccasset. de qua
erubuerunt in paradiso qui pu¬
denda texerunt: quã nemo negat
qđ peccatũ in obȩdientiȩ p̃cesserat
ido subsecutã. Qui autem uult
intelligere quid senserint: debet
considerare quid texerint. Suc¬
cinctoria quippe sibi de foliis
ficulneis. ñ uestimenta fecert᷑.
Quȩ succinctoria grece perizo
int̾pretati. Quiꝰ aut̃ ignorat qui
cãpestrantur quas partes corpo.¬
ris contegant: Has enĩ tegebant
romani uuenes : quando nudi
exercebantur in cãpo. Unde hoc
genꝰ degminis. tale nom̃ accepit.
Illȩ gͦ nuptiȩ inquit quȩ sine
concupiscentia. sine motu corpoꝵ.
sine necessitate sexuũ ut dicis. ẽẽ
potuerunt: a te ꝓnuntiant᷑ lau-¬
dabiles. Ista uero conuigia quȩ
nunc aguntur. adiabolo inuenta
definis. Illa itaq inquit quȩ in-¬
stitui potiusse somnias: bona de¬

Expanded text:
ab illo fraude commemorentur adab illo fraude commemorentur adpareat. sed quo uoluerit eam nomine appellet, illa dixi quod non esset, nisi homo ante peccasset, de qua erubuerunt in paradiso, qui pudenda texerunt, quam nemo negat, quoniam peccatum inoboedientiae praecesserat, ideo subsecutam. qui autem uult intellegere quid senserint, debet considerare quid texerint. succinctoria quippe sibi de foliis ficulneis, non uestimenta fecerunt, quae succinctoria graece 7teptCinterpretati. quis autem ignorat qui campestrantur quas partes corporis contegant? has enim tegebant Romani iuuenes, quando nudi exercebantur in campo, unde hoc genus tegminis tale nomen accepit. Illae ergo nuptiae\', inquit, \'quae sine concupiscentia, sine motu corporum, sine necessitate sexuum, ut dicis, esse potuerunt, a te pronuntiantur laudabiles; ista uero coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta definis. illa itaque\', inquit, \'quae institui potuisse somnias, bona de
Abbreviated transcription (Latin):
amina eiꝰ. Quẽ tanto uult intell¬
ꝗi ad indulgentiã baptisini faus
ꝑuenire: quanto ei dimittuntis¬
non propria sed aliena peccata. Hos
sste audeat dicere manicheos: et
antiquissimã ȩccłȩ traditionẽ isto
nefario crimine asꝑgat. qua exor-¬
citantur ut dixi & ex sufflantur
paruuli. ut in regnũ xp̃i apotesta¬
te tenebraꝵ hoc .ẽ. diaboli ⁊ ange¬
loꝵ eiꝰ eruti transferant᷑. Nos aut̾ẽ
paratiores sumꝰ cũ istis uiris & cũ
ȩccła xp̃i in huiꝰ fidei antiquitate
firmata quęliboe maledicta et
contumelias ꝑpeti: quã cũ pela¬
gianis cuiꝰlibet eloquii p̃dicatio¬
ne laudari. Agis iterũ inquit: &¬
dicis. Nulla ẽẽt concupiscentia.
nisi homo ante peccassoe. Nuptiȩ
uero ẽẽnt: etiã si nemo peccasset.
Non dixi. nulla ẽẽt concupiscen
lis qua concupiscitur sapientia:
sed dixi. nulla ẽẽt pudenda con¬
cupiscentia. Relegant᷑ uerba mea
quȩ etiã ipse posuit: ut quanta

Expanded text:
anima eius. quem tanto uult intellanima eius. quem tanto uult intellegi ad indulgentiam baptismi facilius peruenire, quanto magis ei dimittuntnon propria, sed aliena peccata. hos iste audeat dicere Manicheos et antiquissimam ecclesiae traditionem isto nefario crimine aspergat, qua exorcizantur, ut dixi, et exsufflantur paruuli, ut in regnum Christi a potestate tenebrarum, hoc est diaboli et angelorum eius, eruti transferantur. nos autem paratiores sumus cum istis uiris et cum ecclesia Christi in huius fidei antiquitate firmata quaelibet maledicta et contumelias perpeti quam cum Pelagianis cuiuslibet eloquii praedicatione laudari. \'Ais iterum\', inquit, \'et dicis: nulla esset concupiscentia, nisi homo ante peccasset, nuptiae uero essent, etiamsi nemo peccasset\'; non dixi: nulla esset concupiscentlis, qua concupiscitur sapientia, sed dixi: \'nulla esset pudenda concupiscentia\'. relegantur uerba mea, quae etiam ipse posuit, ut quanta
Abbreviated transcription (Latin):
sensus conati sunt uertere. qm̃ stabi.¬
les erant in antiquissima & robusti.¬
sima fide. non aut̃ nouitio moue.¬
bantur errore. Quos si colligere a
eoꝵ testimoniis uti uelim: & nimis
longũ eric. & de canonicis auctori.¬
tatib a quib ñ debemꝰ auerti muiꝰ
fortasse indebor p̾sumpsisse quã de¬
bui. Uerũtam ut omittã beatissimo
ambrosiũ. cui pelagͥus sicut iã cõne¬
moraui tã magnũ integritatis in
fide ꝑhibuit testimoniũ. qui tas
ambrosius nichil aliud defendit
in paruulis ut hab̾ent necessariua
medicũ xp̃m. nisi originale peccd¬
tũ: nunquid głosissimȩ corone
cyprianus dicetur ab aliquo ñ solu
fuisse sed uelle. ẽẽ. potuisse mani¬
cheus. cũ prius iste sit passus quan
illa in orbe romano pestis appa.¬
ruit: Et tam̃ in libro de baptismat
paruuloꝵ. ita defendit originale
peccatũ: ut ꝓpt̾ea dicat & ante
octauũ diem si necesse sit paruli.¬
lũ baptizan oportere. ne pereat

Expanded text:
sensus conati sunt uertere, quoniam stabisensus conati sunt uertere, quoniam stabiles erant in antiquissima et robustissima fide, non autem nouitio mouebantur errore? quos si colligere et eorum testimoniis uti uelim, et nimis longum erit et de canonicis auctoritatibus, a quibus non debemus auerti, minus fortasse uidebor praesumpsisse quam debui. uerumtamen, ut omittam beatissimum Ambrosium, cui Pelagius, sicut iam commemoraui, tam magnum integritatis in fide perhibuit testimonium — qui tamen Ambrosius nihil aliud defendit in paruulis, ut haberent necessarium medicum Christum, nisi originale peccatum — numquid et gloriosissimae coronae Cyprianus dicetur ab aliquo non solum fuisse, sed uel esse potuisse Manicheus, cum prius iste sit passus, quam illa in orbe Romano pestis adparuit? et tamen in libro de baptismate paruulorum ita defendit originale peccatum, ut propterea dicat et ante octauum diem, si necesse sit, paruulum baptizari oportere, ne pereat
Abbreviated transcription (Latin):
untur. aut qđ dicit sc̃s iob ubi
de peccatis sius loquit᷑. homo enĩ
natus ẽ. exmuliere breus uitȩ.¬
& plenus iracundia. sicut flos
fȩni decidit. fugit autẽ sicut
umbra &e ñ stabit. nonne ⁊ huiꝰ
curã fecisti & hunc fecisti intͣre
in conspectu tuo inuidicium.
Quis enũ erit mundus a sordibꝰ.
ne unus quidẽ etiam si unius diei
fuerit uita eiꝰ suꝑ t̾rã. Quas enĩ
dixerat sordes. quia peccata in¬
telligi uoluit ipsa lectio indicat.
ubi p̾rorsus unde loquat᷑ apparde.
Inde.ẽ. & illud apud prophetã
⁊ achariã: ubi aufertur a sacer¬
dote uestis sordida & dicit᷑ ei. Ecci
abstuli peccata tua. Puto quodista
om̃ia & cet̾a huiꝰ modi quȩ indicant
omnẽ hominẽ sub peccato & maledi.¬
cto nasci. non legunt᷑ in tenebris ma¬
nicheoꝵ. sed inlũce catholicoꝵ. Quis
aut̃ dicã de ipsis diumarũ scriptura
tractatorib qui incatholica ȩccłia
floruerunt. quomodohȩc ñ in alios

Expanded text:
untur, aut quod dicit sanctus Iob, ubi untur, aut quod dicit sanctus Iob, ubi de peccatis suis loquitur: homo enim natus ex muliere breuis uitae et plenus iracundiae sicut flos feni decidit; fugit autem sicut umbra et non stabit. nonne et huius curam fecisti et hunc fecisti intrare in conspectu tuo in iudicium? quis enim erit mundus a sordibus? ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit uita eius super terram. quas enim dixerit sordes, quia peccata intellegi uoluit, ipsa lectio indicat, ubi prorsus unde loquatur adparet. unde est et illud apud prophetam Zachariam, ubi aufertur a sacerdote uestis sordida et dicitur ei: ecce abstuli peccata tua. puto, quod ista omnia et cetera huius modi, quae indicant omnem hominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenebris Manicheorum, sed in luce catholicorum. Quid autem dicam de ipsis diuinarum scripturarum tractatoribus, qui in catholica ecclesia floruerunt, quomodo haec non in alios
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũi potestate transferri:
aut in libris manichei legitur
qđ uenerit filius hominis quere¬
re & saluare quod perierat. Aut
sententiã ꝑtinentia quȩ supra
cõmemorauimꝰ. aut qđ reddit
as peccatũ patrũ infilios. aut qđ
in psalmo scriptũ ẽ. ego in iniqͥta.¬
tib conceptꝰ sũ. &e in peccatis mat
mea in utero me aluit. aut ho¬
mo uanitati similis factus est.
dies eius uelut umbra p̃tereunt.
aut ecce ueteres posiusti dies me.¬
os. & substantia mea quasi ni.¬
chilũ ante te. ẽ. uerũtam̃ uni.¬
uersa uanitas onsis homo ui.¬
uens. aut qđ apłs dicit. omnis
creatura uanitati subiecta est.
aut in libro ȩxclesiastes uanitas
uanitatũ & om̃ia uanitas. quȩ
habundantia. ẽ. homini in om̃i
labore suo quẽ ipse laborat sub
sole. aut in libro ȩccłastico iugũ
graue suꝑ filios adã adie exitus
de uentre matris eoꝵ usq in diẽ
sepulturȩ in matrẽ om̃ium aut
quoddicit apłs inadã om̃s mori¬

Expanded text:
tenebrarum potestate transferri, tenebrarum potestate transferri, aut in libris Manichei legitur, quod uenerit filius hominis quaerere et saluare quod perierat, aut sententiam pertinentia, quae supra commemorauimus, aut quod reddit deus peccata patrum in filios, aut quod in psalmo scriptum est: ego in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit, aut: homo uanitati similis factus est, dies eius uelut umbra praetereunt, aut: ecce ueteres posuisti dies meos, et substantia mea quasi nihil ante te; uerumtamen uniuersa uanitas, omnis homo uiuens, aut quod apostolus dicit: omnis creatura uanitati subiecta est, aut in libro Ecclesiaste: uanitas uanitatum et omnia uanitas. quae abundantia est homini in omni labore suo quem ipse laborat sub sole? aut in libro Ecclesiastico: iugum graue super filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, aut quod dicit apostolus: in Adam omnes mori
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ẽ. non potest in ea oriri ullũ
malũ : Et tam̃ falsũ. ẽ. Hoc aut̃
manichei asserere uoluerunt: &
non creaturã di factã de nichilo.
sed ipsam naturã di malis omib
implere conati sunt. Non enim
ortũ.ẽ. malũ nisi in bono: nec tñ
sumo & immutabili qđ ẽ natura
di. sed factũ de nichilo ꝑsapientiã
di. Est itaq ꝑ quod homo diuino
oꝑi uindicetur: quia non eẽt ho-¬
mo nisi diuino oꝑe crearetur.
Malũ aut̃ non ẽẽt inpariuilis.
nisi uoluntate primi homuus
peccaret᷑. & origine uitiata pec¬
catũ originale traheretur. Non
ergo sicũt iste ait ꝑfecte mani-¬
cheus.ẽ. qui malũ originale de¬
fendit. sed ꝑfecte pelagianus. ẽ.
qui malũ originale non credit.
Neq enĩ ex quo eẽ cepit mani-¬
cheoꝵ pestilentiosa doctrina. ex
illo cepert̃ in ȩccła di paruuli bap.¬
tirandi exorcirari & exsufflari.
ut ipsis misteriis ostenderetur
ñ eos inregnũ xp̃i nisi erutos a

Expanded text:
Deum est, non potest in ea oriri ullum Deum est, non potest in ea oriri ullum malum? Et tamen falsum est: hoc enim Manichaei asserere voluerunt, et non creaturam Dei factam de nihilo, sed ipsam naturam Dei malis omnibus implere conati sunt. Non enim ortum est malum nisi in bono, nec tamen summo et immutabili, quod est natura dei, sed facto de nihilo per sapientiam dei. est itaque per quod homo diuino operi uindicetur, quia non esset homo, nisi diuino opere crearetur. malum autem non esset in paruulis, nisi uoluntate primi hominis peccaretur et origine uitiata peccatum originale traheretur. non ergo sicut iste ait: \'perfecte Manicheus est, qui malum originale defendit\', sed perfecte Pelagianus est, qui malum originale non credit. neque enim ex quo esse coepit Manichei pestilentiosa doctrina, ex illo coeperunt in ecclesia dei paruuli baptizandi exorcizari et exsufflari, ut ipsis mysteriis ostenderetur non eos in regnum Christi nisi erutos a
Abbreviated transcription (Latin):
iutuꝑatur intentio & natura lau-¬
datur . quia duo sunt quȩ contra.¬
riis applicent᷑. Sed etĩã in paruu-¬
lo non unũ. ẽ. tantũ: id. ẽ. natu.¬
ra inqua creatur homo ađo bono.
habet enĩ &e uitiũ: quod ꝑ unũ
in om̃s homines transiit sicut sapit
iłs. ñ sicut desipit pelagius uł celes.¬
aus: uł eoꝵ quicũq discipłs. Hoꝵ
itaq duoꝵ quȩ in paruulo ẽẽ diximꝰ
unũ asscribetur d̾o: alterum diabolo.
li. iđo non ẽ. incongruũ. quia ñ fit
cidur aut̃ uitiũ uitio. natura na¬
turȩ. quia & indiabolo utrũq ẽ:
ut cũ dilecti & electi de potestate
denebraꝵ eruntur. cui uire subdun¬
tur appareat quid donetur: iusti¬
ficatis bonis a do bono bene oꝑan.¬
de de malis. Qđ autẽ iste sibi qͣsi
religiose dicere uisus. ẽ. si natura
ꝑdm̃i ẽ. non potest in ea ẽẽ origi.¬
nale malũ. nonne religiosius sibi
alius uideretur dicere: si natura ꝑ

Expanded text:
uituperatur intentio et natura lauuituperatur intentio et natura laudatur, quia duo sunt, quae contrariis adplicentur; sed etiam in paruulo non unum est tantum, id est natura, in qua creatus est homo a deo bono; habet enim et uitium, quod per unum in omnes homines pertransiit, sicut sapit apostolus, non sicut desipit Pelagius uel Caelestius uel eorum quicumque discipulus. horum itaque duorum, quae in paruulo esse diximus, unum adscribitur deo, alterum diabolo. li, ideo non est incongruum, quia non fit citur autem uitium uitio, natura naturae, quia et in diabolo utrumque est, ut, cum dilecti et electi de potestate tenebrarum eruuntur, cui iure subduntur, adpareat quid donetur iustificatis bonis a deo bona bene operante de malis. Quod autem iste sibi quasi religiose dicere uisus est: si natura per deum est, non potest in ea esse originale malum\', nonne religiosius sibi alius uidet
Abbreviated transcription (Latin):
iam erat. ꝑ opus dĩ transire non
potuit. p̾seram cũ ipso u̾bo utã
apłs dicens. & ita in om̃s homina
ꝑtransiit. Nunquid homines
non suncͥ opꝰdi. Pertransiit ergo
peccatũ ꝑ homines. hoc. ẽ. opus
diaboli ꝑ opus di: atq ut alio
ꝑ opus dĩ. Et ido ds̃ .s. solus in¬
mutabilis & potentissime boui¬
tatis: qui &e antequã ẽẽt ullum
malũ bona oꝑa fecit omĩa. & de
malis quȩ in bonis abeo facti
orta sunt: bone oꝑatur ponia
Inuno inquit homine iure uitupe¬
ratur intentio. & origo laudatur.
quia duo sunt quȩ contrariis ap¬
plicentur. In paruulo aut̃ unũ ẽ.
natura tantũ : quia uoluntas ñ. ẽ.
Illud ergo unũ inquit: aut deo
asscribetur. aut demoni. Si natura
inquit ꝑdm̃. ẽ: non potest in ea ẽẽ
originale malũ. Si adiabolo. ni¬
chil erit ꝑ quod homo di uino oꝑi
uindicet᷑. Perfecte itaq manicheꝰ
est. quia malũ originale defen-¬
dit. Audiat potius aduersũ ista:
qđ uerũ. ẽ. In uno homine iure

Expanded text:
erat, per opus Dei transire non potuit, praesertim cum ipso verbo utatur Apostolus, dicens, Et ita in omnes homines pertransiit? Numquid homines non sunt opus Dei? Pertransiit ergo peccatum per homines, hoc est, opus diaboli per opus Dei: atque ut alio per opus dei. et ideo deus est solus inmutabilis et potentissimae bonitatis, quia et antequam esset ullum malum, bona opera fecit omnia et de malis, quae in bonis ab eo factis orta sunt, bene operatur per \'In uno\', inquit, \'homine iure uituperatur intentio et origo laudatur, quia duo sunt, quae contrariis adplicentur; in paruulo autem unum est, natura tantum, quia uoluntas non est. illud ergo unum\', inquit, \'aut deo adscribetur aut daemoni. si naturanon potest in ea esse originale malum; si a diabolo, nihil erit, per quod homo diuino operi uindicetur. perfecte itaque Manicheus est, qui malum originale defendit\'. audiat potius aduersum ista quod uerum est. in uno homine iure
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc duo antequã in eis ista mala ori¬
rentur. nisi bonũ opꝰ di. & bona
atq laud anda natura : E cce egͥo
ex bono oritur malũ. nec fuit om̃mo
unde oriri possit nisi exbono. Ipsã
dico uoluntatẽ malã quã nullum
p̾cessit malũ: non oꝑa mala quę
non sunt nisi ex uoluntate mala.
tanꝗͣ ex arbore mala. Nec ido tam
ex bono potuit oriri uoluntas
mala. quiabonũ factũ.ẽ. a bono
dõ. sed quia de nichilo factũ est.
ñ de o. Quid ergo ẽ. quod dicit
boli transire ñ sinitur. Nonne
opꝰ diaboli quando primũ in anglo
qui diabolus factus ẽ. ortũ. ẽ. in
oꝑe di ortũ. ẽ: Q ua ꝓpt̃ si mali
qđ om̃ino nusquã erat. in di op

Expanded text:
haec duo, antequam in eis ista mala orihaec duo, antequam in eis ista mala orirentur, nisi bonum opus dei et bona atque laudanda natura? ecce ergo ex bono oritur malum nec fuit omnino unde oriri posset, nisi ex bono, ipsam dico uoluntatem malam, quam nullum praecessit malum, non opera mala, quae non sunt nisi ex uoluntate mala tamquam ex arbore mala. nec ideo tamen ex bono potuit oriri uoluntas mala, quia bonum factum est a bono deo, sed quia de nihilo factum est, non de deo. quid ergo est quod dicit:boli transire non sinitur'? nonne opus diaboli, quando primum in angelo, qui diabolus factus est, ortum est, in opere dei ortum est? quapropter si malum, quod omnino nusquam erat, in dei op
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ait apłs. ꝑ inobędientiam
unius hominis ait apłs. Quid
querit amplius: quid querit
aꝑtius: Quiꝰ querit inculcatiꝰ:
Si peccatũ inquit ex uoluntate
ẽ: mala uoluntas quȩ peccatõ
facit. Si exnatura: mala natu.¬
ra. Cito respondeo. ex uolunta¬
te peccatũ ẽ. Querit forte.
utrũ & originale peccatum.
Respondeo: Prorsus & origi.¬
nale peccatũ. quia & hoc ex
uoluntate primi hominis se¬
minatũ ẽ: ut & in illo ẽẽt. & in
om̃s transiret. Sed qđ secutus
adiunxit. si exnatura mala
natura: quero ab illo ut si pot̾
respondeat. sicut manifestũ. ẽ.
ex uoluntate mala tanquã ex
arbore mala fructus eiꝰ fieri oĩa
oꝑa mala. sic ipsam uoluntatẽ
malã id ẽ. fructuũ malorum
arborẽ malam unde dicat ex¬
ortã. Si ex angło. quid erat
ipse angłs. nisi bonũ opꝰ dei
Si ex homine. quid erat ipse
homo. nisi bonũ opꝰ di: Inmo qͥa
uoluntas mala ex angło angłi. ex
homine hominis orta ẽ: quiderad

Expanded text:
ctum, ait apostolus; per inoboedientiam ctum, ait apostolus; per inoboedientiam unius hominis, ait apostolus. quid quaerit amplius? quid quaerit apertius? quid quaerit inculcatius? Si peccatum\', inquit, 'ex uoluntate est, mala uoluntas, quae peccatum facit; si ex natura, mala natura\'. cito respondeo: ex uoluntate peccatum est. quaerit forte, utrum et originale peccatum. respondeo: prorsus et originale peccatum, quia et hoc ex uoluntate primi hominis seminatum est, ut et in illo esset et in omnes transiret. sed quod secutus adiunxit: \'si ex natura, mala natura\', quaero ab illo, ut, si potest, respondeat, sicut manifestum est ex uoluntate mala tamquam ex arbore mala fructus eius fieri omnia opera mala, sic ipsam uoluntatem malam, id est ipsam fructuum malorum arborem malam unde dicat exortam. si ex angelo, quid erat ipse angelus nisi bonum opus dei? si ex homine, quid erat ipse homo nisi bonum opus dei? immo quia uoluntas mala angeli ex angelo, ex homine homini orta est, quid erant
Abbreviated transcription (Latin):
sicut eñĩ inquit ꝑ in obedientiã
unius hominis peccatores con-¬
stituti sunt multi: ita ꝑ unius
obȩdientiã iusti constituentur
multi. Adhuc querat ꝑ quid pec¬
paruulo. Respondeant ei paginȩ
scẽ. ꝑ unum hominẽ peccatum
inhunc mundũ intrauit. & ꝑ
peccatũ mors. & ita inom̃s ho-¬
mines ꝑtransiit. in quo omnes
peccauerunt. Obunius delictũ.
mors regnauit ꝑunui. ꝑ unius
delictum. in om̃s homines ad
condempnationẽ. Punius in¬
obȩdientiã. peccatores consti.¬
tuti sunt multi. Ecce ꝑ quid¬
delictũ inuenitur in paruulo.
Iam credat originale peccatum:
sinat uenire paruulos ut saluen¬
tur a xp̃o. Quid. ẽ. quod dicit.
non peccat iste qui nascitur. ñ
peccat ille qui genuit. ñ peccat
iste qui condidit. ꝑ quas rimas
int̃ tot p̾sidia innocentiȩ pec.¬
catũ fingis ingressũ.: Quid quȩ¬
rit latentẽ ri mã. cum habeat
aꝑtissimã ianuam: Per unum
hominẽ ait apłs. ꝑ unius deli¬

Expanded text:
sicut enim, inquit, per inoboedientiam sicut enim, inquit, per inoboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius oboedientiam iusti constituentur multi. Adhuc quaerat, per quid pecparuulo. respondeant ei paginae sanctae: per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et per peccatum mors, et ita in omnes homines Ob unius delictum mors regnavit per unum: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem: Per unius inobedientiam peccatores constituti sunt multi. Ecce delictum inuenitur in paruulo! iam credat originale peccatum, sinat uenire paruulos, ut saluentur, ad Christum. Quid est quod dicit: \'non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit: per quas rimas inter tot praesidia innocentiae peccatum fingis ingressum?\' quid quaerit latentem rimam, cum habeat apertissimam ianuam? per unum hominem, ait apostolus; per unius deli
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua ciiꝰq delicta. nisi quia etiã
sullud unũ sit tantũ. idoneũ est
ꝑducere ad condẽpnationẽ etiam
nullis additis ceteris. sicut ꝑducit
paruulos morientes qui exadã
Quid ergo ex nobis quęrit iste
qđ non u̾ult ab apło audire ꝑ
quid peccatũ inueniatur in par-¬
uulo. utrũ ꝑ uoluntatẽ. an per
nuptias. an ꝑ parentes: Eccẽ
audiat ꝑ quid. Audiat ⁊ taccat:
ꝑ quid peccatũ inueniatur in
paruulo. Per unius delictum
inquit apłs. in om̃s homines ad
condẽpnationẽ. Om̃s aut̃ dixit
ad condẽpnationẽ ꝑadã. & om̃s
utiq ñ om̃s eos qui inoriuntur
inadam tranfferat xp̃s aduitã:
sed om̃s dixit atq om̃s. quia sicut
sine adam nullus ad mortẽ. ita
sine xp̃o nullus ad uitã. sicut
dicimus de litterarũ magistro
si inciuitate solus. ẽ. om̃s iste hic
litteras docet. non quia omnes
discunt: sed quia nemo nisi ab
multos postea dixit. Fosdẽ ipsos
tam̃ om̃s multosq significans:

Expanded text:
ta sua cuiusque delicta, nisi quia, etiam ta sua cuiusque delicta, nisi quia, etiam si illud unum sit tantum, idoneum est perducere ad condemnationem etiam nullis additis ceteris, sicut perducit paruulos morientes, qui ex Adam quid ergo a nobis quaerit iste, quod non uult ab apostolo audire. per quid peccatum inueniatur in paruulo: utrum per uoluntatem an per nuptias an per parentes? ecce audiat per quid, audiat et taceat, per quid peccatum inueniatur in paruulo: per unius delictum, inquit apostolus, in omnes homines ad condemnationem. omnes autem dixit ad condemnationem per Adam et omnes utique non omnes eos, qui moriuntur in Adam, transferat Christus ad uitam. sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem, ita sine Christo nullus ad uitam; sicut dicimus de litterarum magistro, si in ciuitate solus est: omnes iste hic litteras docet, non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab multos postea dixit, eosdem ipsos tamen omnes multosque significans:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ex uno incondẽpnationẽ.
grã autẽ ex multis delictis its
nistificationẽ. Ex uno gͦ quid nisi
delicto. quia sequit᷑. grã aut̃ ex mul¬
tis delictis: Dicant isti quomodo ex
uno delicto in condẽpnationẽ. nisi
quia sufficit ad condẽpnationẽ etiam
unũ originale peccatũ qđ in om̃s
homines ꝑtransiit. Grã uero ideo
ex multis delictis in iustificationẽ:
quia non solũ illud unũ soluit quod
originalit̾ trahitur. sed etiã cetera
quȩ in uno quoq homine motu ꝓ¬
priȩ uoluntatis addunt᷑. Si enim
obunius delictũ mors regnauit ꝑ
unũ multomagis qui habundan¬
sicut ꝑ unuis delictũ in om̃s ho¬
mines ad condẽpnationẽ: ita & ꝑ
unius iustificationẽ in om̃s homi¬
nes ad iustificationẽ uitȩ. Adhuc
ꝑmaneant in uanitate mentis suȩ.
&dicant unũ hominẽ ni ꝓpaginẽ
traiecisse. sed exemplum prebuisse
peccati. Quomodo ergo ꝑ unius
delictũ inom̃s homines ad con-¬
dempnationẽ. ⁊ ñ potius ꝑmul.¬

Expanded text:
quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in iustificationem. ex uno ergo quid nisi delicto? quia sequitur: gratia autem ex multis delictis. dicant isti, quomodo ex uno delicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit. gratia uero ideo ex multis delictis in iustificationem, quia non solum illud unum soluit, quod originaliter trahitur, sed etiam cetera, quae in unoquoque homine motu propriae uoluntatis adduntur; si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundansicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. adhuc permaneant in uanitate mentis suae et dicant unum hominem non propaginem traiecisse, sed exemplum praebuisse peccati. quomodo ergo per unius delictum in omnes homines ad condemnationem et non potius per mul
Abbreviated transcription (Latin):
furem. sed laudo segetẽ. In nocen¬
tẽ ꝓnuntio. qui nãscitur ex
generositate seminũ. dicente
apło. Ds̃ illi dat corpꝰ ꝓut uult:
& unicuiq seminum ꝓpͥũ corpꝰ.
Condempno uero flagitiosum:
qui ex ꝓpositi ꝑuersitate peccauit.
Idhec adiungit & dicit. Prorsus
uit̾ si malũ de nuptuis trahit᷑: ac¬
cusari possunt. excusari ñ possunt:
quia & indiaboli iure opus eaꝵ
fructũq constitus. quia omĩs
causa mali. expers. ẽ. boni. Homo
ait̃ inquit qui de nuptiis nascit᷑
ñ criminib sed seminib imputat᷑
Seminũ uero causa : in conditio¬
ne corporũ. ẽ. Quib corporib qͥ
male utitur : boni meritũ ñ genꝰ
sauciat. Liquido igit᷑ claret: bo¬

Expanded text:
\'furem, sed laudo segetem. innocen\'furem, sed laudo segetem. innocentem pronuntio qui nascitur ex generositate seminum dicente apostolo: deus illi dat corpus prout uult et unicuique seminum proprium corpus, condemno uero flagitiosum, qui ex propositi peruersitate peccauit\'. Ad haec adiungit et dicit: \'prorsus autem si malum de nuptiis trahitur, accusari possunt, excusari non possunt, et in diaboli iure opus earum fructumque constituis, quia omnis causa mali expers boni est. homo autem\', inquit, \'qui de nuptiis nascitur, non criminibus, sed seminibus inputatur. seminum uero causa in conditione corporum est, quibus corporibus qui male utitur boni meritum, non genus sauciat. liquido igitur\',