comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de & dicat. Huc usq de aluis dixi.
me non inspexi. Ego eram miserior.
& alios miseros estimabam. & ideo
nunc sufficit qđ peccauit linguamea:
a modo emendare delibero. Ecce
qui hoc facit. offert uotum. Si quis
suo peccauit. ueniã petat. Et si non
sapuerit petere. ille tamen dimitat.
Et cũ hȩc om̃ia feceritis lim̃i. offeretis
uotũ dõ placidũ. & quasi remuneratis
xp̃m. Et post hȩc ueni& uobis bene¬
dictio. & uoca ur̃a offerentur ante
Ecce popłs m̃s quem adquisiui sanguine
meo. saturauit me uotis. impleuit
me odoramentis. Ego ero illis quasi
dñs. & ipsi erunt mihi inpopłm. &
non erit in eis ultra captiuitas. aut
desolatio. Quid putamus. quam
dulce. ẽ. quando uota nr̃a talia
qualia dixi. angłi qui custodes uitȩ
nr̃ȩ sunt ante conspectũ diuinȩ ma¬
iestatis obtulerint. si aliquid offerunꝰ
homini terreno & morituro. & tam̃
sꝑamus pos ab illomultũ receptu¬
ros & adiuuandos : Si dõ aliquio

Expanded text:
suo, et dicat: Huc usque de aliis dixi, suo, et dicat: Huc usque de aliis dixi, me non inspexi; ego eram miserior, et alios miseros existimabam: et ideo nunc sufficit quod peccavit lingua mea, amodo emendare delibero. Ecce qui haec facit, offert votum. Si quis suo peccavit, veniam petat; et si ille non sapuerit petere, ille tamen dimittat.Et cum haec omnia feceritis, charissimi, offertis votum Deo placitum, et quasi remuneratis Christum. Et post haec veniet vobis benedictio, et vota vestra offerentur ante Ecce populus meus quem acquisivi sanguine meo; saturavit me votis, implevit me odoramentis: ego ero eis quasi Dominus, et ipsi erunt mihi in populum, et non erit ultra in eis captivitas aut desolatio. Putemus quam dulce est, quando vota nostra talia, qualia dixi, Angeli qui custodes vitae nostrae sunt, ante conspectum divinae majestatis obtulerint. Si aliquid offerimus homini terreno et morituro, et tamen speramus nos ab illo multum recepturos et adjuvandos: si Deo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
si inuidia tenetur fitetri. & fidelitate
illius aut actione ꝓspera non delectat᷑.
qđ ẽ. peccatũ usq ad mortem. ꝓmittat
& ipse in corde suo meditaturũ se potius
actus bonos. quã liuorem eundem
habiturum Et cũ hȩc fecerit. & ipse
obtulit uotum. Si quis uero conscuis
.ẽ. de homicidio. indicãt sibi ipse in corde
suo pęnitentiã. & uindic& in se ipso
mala sua. & statuat sibi ante dm̃cru¬
ciatum pęnitentiȩ & spatiũ. & animũ
plenũ ueneno. quem ante effusio san¬
giunis ꝓximi sauciauit. cruci& ꝑ
abstinentiam & humilitatem. & cõ¬
municare nullatenus p̃sumat. ut
non dupliciter se in felix dãpn&.
dum in corde criminũ errorib pleno.
sacrirtissimũ corpus dñi periculose
p̃sumit accipere. Quod siquis se
talem agnoscit. & hȩc fecerit. &¬
ipse offert uotum. Si quis forte
ut assol& detrahere semꝑ consue¬
uit. & alioꝵ acciones obloqui. nec
suas respicere. uoueat hodie dõ in cor

Expanded text:
si quis invidia tenetur fratris, et felicitate si quis invidia tenetur fratris, et felicitate illius aut actione prospera non delectatur, quod est peccatum usque ad mortem; promittat et ipse in corde suo, imitaturum se potius actus bonos, quam livorem ejusdem habiturum: et cum haec fecerit, et ipse obtulit votum. Si quis vero sibi conscius est de homicidio, indicat sibi ipse in corde suo poenitentiam, et vindicet in se ipso mala sua, et statuat sibi ante Deum cruciatum poenitentiae et spatium; et animum plenum veneno, quem ante effusio sanguinis proximi sauciavit, cruciet per abstinentiam et humilitatem: et communicare nullatenus praesumat; ut non dupliciter se infelix damnet, dum in corde criminum horroribus pleno sacratissimum corpus Domini periculose praesumit accipere. Quod si quis se talem agnoscit, et haec fecerit; et ipse offert votum. Si quis forte, ut assolet, detrahere semper consuevit, et aliorum actiones obloqui, nec suas respicere; voveat hodie Deo in corde
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui in nobis peccant. quia & nos
om̃s sub peccato suimus. Suꝑbiam
genus humanũ. Quȩ cum ita sint.
erigite om̃s animos ur̃os. & nullus
sit siue liber. siue ingenuus. siue ser¬
uus. qui non hodie uotũ dõ offerat.
simul & reddat. quia nimis miserũ. ẽ.
ut dõ aliquid non offeramus de nr̃o.
qui animã suã ꝓ nobis posuit. & ꝓpter
nos cum. e&.ȩternus carnẽ suscepit.
Nunc itaq quicũq iram contra alterũ
ten&. tamer ꝓpter amorem dĩ dimittat.
& obtulit uotum. Si quis consueuit
iam longa diuturnitate in luxuria
uolutare. respitiat se aliquando. & ex¬
cutiat sordes suas ꝑ conpunctionẽ. &
clam& in corde suo in oratione secretius
ad dnm. Piissune dñe. misericordissime
ds̃. suffitiat mihi quod huc usq peccaui
quod contẽpsi. quod fetorib carnis meȩ
satis feci. Iam nunc te inspirante. uoueo
me a nequitia mea conuersurum: Cũ
hȩc fecerit. & ipse obtulit uotũ. Iterũ

Expanded text:
illis qui in nos peccant; quia et nos illis qui in nos peccant; quia et nos omnes sub peccato fuimus: superbiam genus humanum. 5. Qualierigite omnes animos vestros, et nullus sit, sive liber, sive servus, sive ingenuus, qui non hodie Deo votum offerat simul et reddat: quia nimis miserum est ut Deo aliquid non offeramus de nostro, qui animam suam pro nobis posuit; et propter nos, cum esset aeternus, carnem suscepit. Nunc itaque quicumque iram contra alterum tenet, tamen propter amorem Dei dimittat; et obtulit votum. Si quis consuevit jam longa diuturnitate in luxuria volutari, resipiscat aliquando, et excutiat sordes suas per compunctionem; et clamet in corde suo in oratione secretius ad Dominum: Piissime Domine, misericordissime Deus, sufficiat mihi quod huc usque peccavi, quod te contempsi, quod fetoribus carnis meae satisfeci: jam nunc, te inspirante, voveo me a nequitia mea conversurum. Cum haec fecerit, et iste obtulit votum. Iterum
Abbreviated transcription (Latin):
hodie & reddamus. sicut scriptũ. ẽ.
Uouete & reddite. dño dõ ur̃o. Nos
dulcit̃ & confidenter uoueamus.
ille dabit possibilitatem. ut reddere
possimus. Nos tantũ quicquid illi
ꝓmittimus. de illo speremus. Et
fortasse int̾rogatis me. quid debeatis
hodie uouere & reddere. Sunt enĩ¬
multi qui uouunt. Alius pallã. aluss
oleum uel ceram ad luminaria noc¬
medat. Non .ẽ. istud uotũ optimũ
nec ꝑfectum. Ad huc. melius uolo
Non elegit ds̃ nec speciem tua. Nec oleũ
tuũ. nec ieiuniũ tuũ. sed hoc quod
inte redemit ipsud offer. hoc. ẽ. animã
tuam. Et si int̾roges me ⁊uomodo
offeram animã meã quã ipse hab&
in potestate : ego tibi respondeo quo¬
modo Morib scĩs. cogitationibus
castis. oꝑib fruc tuosis. auertendo
amalo. conuertendo adbonum.
Damnando uiciũ. amando dm̃. Dili¬
gendo ꝑximũ. inpendendo miscđiam
miseris. quia & ipsi miseri fuimus.
antequã redimeremua. Dimittendo

Expanded text:
hodie, et reddamus; sicut scriptum est, hodie, et reddamus; sicut scriptum est, Vovete, et reddite Domino Deo vestro . Nos dulciter et confidenter voveamus; ille dabit possibilitatem, ut reddere possimus: nos tantum quidquid illi promittimus, de illo speremus. Sed fortasse interrogatis me, quid debeatis hodie vovere vel reddere. Sunt multi qui vovent, alius pallam, alius oleum vel ceram ad luminaria nocmedat. Non est istud votum optimum nec perfectum: adhuc melius volo. Non eget Deus nec specie tua, nec oleo tuo, nec jejunio tuo: sed hoc quod in te hodie redemit, ipsum offer, hoc est, animam tuam. Et si interrogas me, Quomodo offeram animam meam, quam ipse habet in potestate? ego tibi respondeo quomodo: Moribus sanctis, cogitationibus castis, operibus fructuosis; divertendo a malo, convertendo in bonum; damnando vitium, amando Deum; diligendo proximum, impendendo misericordiam miseris; quia et ipsi miseri fuimus, antequam redimeremur: dimittendo
Abbreviated transcription (Latin):
nares suas. quib illa fetebat consue¬
tudo peccati. Aꝑiat uobis ille oculos
cordis. qui hodie ꝓpt̃ nos nasci digna¬
tus. ẽ. ut uideatis illud qđ putatur
dulce modo. satis. eẽ. in breuitate tem¬
porũ. quã amarũ erit in ignem ȩt̃nũ.
quã graui & perpetua pena punienda
erit. breuitas delectationis. Delecta¬
tio occidit & p̃terit. uulnerauit &¬
transiit. Miserã fecit & abiit. infelicẽ
reddidit & reliquit. Quã speciosus. ẽ.
animȩ nitor. quã felix conscientia
bonis oꝑib plena : Si beatũ se credit
qui hoc possid& qđ dimissurus. ẽ.
post mortem. quã securus. ẽ. qui illud
p̃miũ sꝑat qđ nũquã amissurus. ẽ. ꝑ
ȩt̃nitatem : Si potens dicit᷑ qui mundũ
imꝑat. quã beatus .ẽ. qui dm̃ in consci¬
entia portat: Et idõ dulcissimi filii.
concupiscite munditiã cordis. habete
dilectionẽ dĩ & ꝓrimi. Feccatores.
dimitate. ut dimittat᷑ uobis. Iusti.

Expanded text:
nares suas, quibus illa fetet consuenares suas, quibus illa fetet consuetudo peccati. Aperiat vobis ille oculos cordis, qui hodie propter nos dignatus est nasci, ut videamus illum. Quod putatur dulce modo satis esse in brevitate temporum, quam amarum erit in igne aeterno! quam gravi et perpetua poena punienda erit brevitas delectationis! Delectatio occidit, et praeteriit; vulneravit, et transiit; miserum fecit, et abiit; infelicem reddidit, et reliquit. Quam speciosus est animi nitor! quam felix conscientia bonis operibus plena! Si beatum se credit, qui hoc possidet quod dimissurus est post mortem; quam securus est, qui illud praemium sperat, quod nunquam amissurus est per aeternitatem! Si potens dicitur, qui mundo imperat; quam beatus est qui Deum in conscientia pura portat! Et ideo, dulcissimi filii, concupiscite munditiam cordis, habete dilectionem Dei et proximi. Peccatores, dimittite, ut dimittatur vobis. Justi,
Abbreviated transcription (Latin):
minũ sine peccato: & ideo tibi soli
pepercisti criminoso Inclin& ad re¬
medium humilitas pęnitentis. quem
permouere non potuit diuturnitas
peccatoris. Dic illi infletu cordis
Aspice ad infelicem pietas in mensa.
respice crudelem miscđia publica
Desperatus ad om̃i potentem uenio.
uulneratus ad medicũ curro. Serua
pietatem consuetudinis. qui tãdiu
suspendisti gladium ultionis. Dele
numerositatẽ criinum. multitu
aliquos ur̃m fortes. & uirtutẽ anima¬
rum exercentes. qui in ista die uerba
mea ꝓsua salute sic audiunt. ut uiri
qui pugnat. Reuera fortius pugnat.
qui contra sepugnat. Apiant aures
suas ad p̃cepta xp̃i. quȩ fortasse huc¬
usq patuerunt ad audienda ludibria.
Aꝑiant oculos suos ad pitorem. qui huc
usq ad ignominiã patuer̃. Conpun¬
gat pęnitentia criminũ. quos hucusq
transpunxit delectatio uoluptatũ.
Erigat ad iunta uirtus. quẽ uitia ꝓs¬
trauerunt. Aꝑiat ad medicamentũ

Expanded text:
minum sine peccato: et ideo, Tibi soli minum sine peccato: et ideo, Tibi soli pepercisti criminoso. Inclinet ad remedium humilitas poenitentis, quem permovere non potuit diuturnitas peccatoris. Dic illi in fletu cordis: Aspice infelicem, pietas immensa; respice crudelem, misericordia publica. Desperatus ad omnipotentem venio, vulneratus ad medicum curro. Serva pietatem mansuetudinis, qui tamdiu suspendisti gladium ultionis: dele numerositatem criminum multitudaliqui vestrum fortes et virtutem animarum exercentes, qui in ista die verba mea pro sua salute sic audiant, ut virilqui pugnant: revera fortius pugnant, qui contra se pugnant. Aperiant aures suas ad praecepta Christi, quae fortasse patuerunt huc usque ad audienda ludibria. Aperiant oculos suos ad nitorem, qui huc usque ad ignominiam patuerunt. Compungat poenitentia criminum, quem huc usque transpunxit delectatio voluptatum. Erigat adjuncta virtus, quem vitia prostraverunt. Aperiant medicamento
Abbreviated transcription (Latin):
animo sermones quos diĩs
dabit suscipiatis. in hac dul cissima
die. in qua cõpunctio etiã infidelib
pius. ueniã sperat cõpunctus. reditũ
non desperat captiuus. remedium
desiderat uulneratus. in qua pascit᷑
securam hab&. dultius gaud& : qui
miserã. attentius tim&: Quibonus
.ẽ. affectuose orat. qui peccator deuo¬
tissime supplicat: Dulcis dies. Uere
dulcis. & cunctis penitentib ueniã
nem uon repetat. Hodie totius mun¬
de peccatũ collitue. & peccator ães¬
pesat : Sel uidite. qualis deb&. ẽẽ.
pęns eimna qicia multi assidue se di¬
cant ⁊ eccatoris. & tamen adhuc de¬
emendatio. Accusatur animus. non
lliuitu&: Feniaentiã certã nonfacit.
nisi odiũ peccati. & amordĩ. Quando
sic pęnites ut tibi amarũ saplat in
anima. qđ antea dulce fuit inuita.
& quod te prius oblectabat in cor
pore. ipsud te cruci& in corde. iam
tunc bene ingemiscis ad dm̃ & dicis.
Tibi soli peccaui. & malũ corã tefeci
Bene tibi soli peccaui. quia nullis ho¬

Expanded text:
animo sermones quos Dominus dabit, suscipiatis in hac dulcissima die, in qua compunctio etiam infidelibuspius, veniam sperat compunctus, reditum non desperat captivus, remedium desiderat vulneratus; in qua nascitursecuram habet, dulcius gaudet; qui miseram, attentius timet; qui bonus est, affectuose orat; qui peccator, devotissime supplicat: dulcis dies, vere dulcis, et cunctis poenitentibus veniam ectationem non repetat. Hodie totius mundi peccatum tollitur, et peccator desperat? Sed videte qualis esse debeat poenitentia, quia multi assidue se dicunt peccatores, et tamen adhuc ilemendatio; accusatur anima, non XXIII. Poenitentiam certam non facit nisi odium peccati et amor Dei. Quando sic poenites ut tibi amarum sapiat in animo quod antea dulce fuit in vita, et quod te prius oblectabat in cpore, ipsum te cruciet in corde; jam tunc bene ingemiscis ad Deum, et dicis, Tibi soli peccavi, et malum coram te feci . Bene, Tibi soli peccavi; quia nullus ho
Abbreviated transcription (Latin):
scã heretice. mater. eẽ. potuit. mulier
.eẽ. nor potuit. In tumescunt ubera
uirginis. & intacta manent genitalia
matris. Utiq corrũpi ponpotuit.
quȩ integritatem genuit᷑. Magnũ
meritũ. magnũ donũ. magna gr̃a.
Ancilla peperit dñm. creatura pepe¬
rit creatorem. filia patrem. filia di¬
uinitatis mater humatutaas. quia¬
uerbum caro factũ .ẽ. & habitauit

Expanded text:
sancta, haeretice, mater esse potuit, mulier sancta, haeretice, mater esse potuit, mulier esse non potuit. Intumescunt ubera virginis, et intacta manent genitalia matris. Utrique corrumpi non potuit quae integritatem genuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia. Ancilla peperit Dominum, creatura peperit creatorem, filia peperit patrem; filia divinitatis, mater humanitatis. Verbum caro factum est, et habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
Iũquid tantũ in capite. in manib in
oculis. & non etiã in in testinis tuis.
ubi sunt stercora tua: Stulte. ani
tuo. & ds̃ in quinari potuit ab oꝑe
suo : Sunt etiã qui dicunt. quia scã
maria habuerit filios ex ioseph post
His breuiter respondemus. Genitalia
ex quib in mundũ ꝓgredimus. porte
dicuntur. Non tantũ dicuntua. sed
etiã scribuntur Sc̃s enĩ iob sic dicit
de die natiuitatis suȩ. Qui pon con¬
clusit portas uentris matris meę. ne
me parer&. Iam uidete fr̃s. quomodo
porta per quã ingressus. ẽ. dñs. semꝑ
exterioris quȩ respiciebat ad orientem.
& hȩc erat clausa. Et dixit dñs adme
Porta hȩc quã uides clausaerit. non
aꝑietur. & uiR non transibit ꝑ eam.¬
semꝑ erit clausa. Ecce ubi eidenter
ostendit nobis. quia scã maria semper
uirgo fuerit. uirgo permansit. Virgo
ante partũ. uirgo in partu. uirgo post
partum. Concepit & uirgo. ẽ. generat
& uirgo .ẽ. Lactat & uirgo .ẽ. Maria¬

Expanded text:
Nunquid tantum in capite? Nunquid tantum in oculis, et non etiam in intestinis tuis, ubi sunt stercora tua? Immunde haertuo, et Jesus inquinari potuit ab opere suo? Sunt etiam qui dicunt quia sancta Maria habuerit filios ex Joseph post His breviter respondemus. Genitalia ex qui bus in mundum procedimus, portae dicuntur; et non solum dicitur, sed etiam scribitur. Sanctus enim Job sic dicit de die nativitatis suae: Qui non conclusit, inquit, portas ventris matris meae, ne me pareret . Jam videte, fratres, quoporta per quam ingressus est Dominus semper exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non transiet peerit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo ante partum, virgo in partu, et virgo post partum. Concepit, et virgo est; generat, et virgo est; lactat, et virgo est. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
partũ uirginis ꝑtinetis. quando xp̃i
menbra estis: Caput ur̃m peperit
tatis. uirgo integritate fidei & pie¬
tatis: Popłos parit. sed unius m̃bra
sunt. cuius ipse. ẽ corpus & conux.
etiã in hoc similitudinẽ gerens illius
castis m̃tib & affectib sc̃is. diem
uatalis dm̃ celebremus. quodie
sicut istũ sermonẽ ex orsisumus.
ueritas de terra orta . ẽ. Iamenĩ
& qđ in eodẽ psalmo sequit᷑. factũ. ẽ.¬

Expanded text:
partum Virginis pertinetis, quando Christi membra estis? Caput vestrum peperit tatis, virgo integritate fidei et pietatis. Populos parit, sed unius membra sunt, cujus ipsa est corpus et conjux, etiam in hoc similitudinem gerens illius castis mentibus et affectibus sanctis, diem Natalis Domini celebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod in eodem psalmo sequitur, factu
Abbreviated transcription (Latin):
argu& mundũ. de peccato. & de ius¬
titia & de iudicio De peccato quidem.
quia poncredider̃ in me. De iusticia
quia ad patrẽ uado. & iã non udebi¬
tisme. Hȩc ẽ. iustiaa quȩ decȩlo
ꝓspexit. A sũmo enĩcȩlo egressio
eius. & occursus eius usq ad sũmum
celi. ue quisquã contẽpner& ueri¬
tatẽ quia de terra orta. ẽ. cũ sicut

Expanded text:
undum de peccato, et de justitia, et de judicio. De peccato quidem, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado; et jam non videbitis me . Haec est justitia, quae de coelo prospexit. A summo enim coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum coeli. Ne vero quisquam contemneret veritat
Abbreviated transcription (Latin):
quisic uascipocisit. pasci uoluit.
E rat eñĩ iã unicus patri. qui unice natus
.ẽ. matri & ipse. ẽ. factus in matre.
qui sibi fecerat inatrẽ. Sempit̃nus
cũ patre. hodiernus ex matre. post
patrẽ de matrefactus. ẽ. Ante om̃ĩa
quo mat̾ pũquã fuiss&. Exultate¬

Expanded text:
qui sic nasci potuit, nasci voluit. qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factus, ante omnia quo mater nunquam fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c de carne uatus. ẽ. Gaudete
solemnit̾ & sẽpitnũ diem. ho¬
dierno quoq ad monra cogitate
Xet̾na dona. spe firmissima concupis¬
cite. filii dĩ accepta potestite. eẽ.¬
p̃sumite. Propt̾ uos tẽporalis effectus ÷
tẽpoꝵ effector. ꝓpt̾ uos incarne ap¬
paruit mundi conditor. ꝓpt̃ uos
creatus ẽ. creator Quid adhuc mor¬
tales reb mortalib oblectamini. &
fugiauã uitã si fieripossit tenere co¬
namini: Spes longe clarior refulsit
in t̾ris. ut terrenis uita ꝓmitteretuꝵ
incȩlis. Hoc ut crederet᷑. res incredi¬
bilior p̃rogata.ẽ. Deos facturus.
qui homuies erant. homo factiis. ẽ.
qui ds erat. Nec amittens qđ erat.
fieri uoluit ipse qđ fecerat. quia
partũ. & nouũ ipsũ nascendi modũ
credulis ꝑsuadere conamur. Quod
in utero non seminatũ. e. germen ꝓlis
exortil ẽ. a cõplexu carnis. Uiscera
ceptu clausa. & in partu in corrupta
ꝑmansit. Miga. ẽ. ista potentia. sed
plus .ẽ. miranda miscđia. quia ille

Expanded text:
Christus de carne natus est. Gaudete solemniter, et sempiternum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini, et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretur in coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse quod fecerat. Ipse partum, et novum ipsum nascendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera ceptu clausa, et in partu incorrupta permansit. Mira est ista potentia, sed plus est miranda misericordia, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo xp̃c carnẽ accepit De uir¬
gine natus. ẽ. & a patre non recessit.
Ante quã ad uos ꝓferan uerbũ. apud
me habeo uerbum. Non enĩ dicerem
ꝑuenir& acite. qđ erat ixme: Attende
cuis linguȩ esses Inueni telatinu
latinetibi ꝓserndũ ẽ. uerbum
Si aut̃ grecus esses. grere ticiloqui
tamquã uehiculũ. unde ꝑueniat
ad te. quod erat in me. Ecce audis¬
tis fr̃s. & quod erat in corde meo. iã
.ẽ. & uos habere coepistis. & ego
non amisi. Sicut ergo uerbũ meũ
assũpsit sonũ. ꝑ quem audiretur.
sic uerbum dĩ assũpsit carnem per
quem uideretua. Quantũ potui dixi
Et quid dixi : quantũ dixi. Homo.
loqui uolui de dõ. Ille autẽ tantus
ac talis. ẽ. ut nec loqui eũ possimus.
nec eum tacere debeamus. Sed qͥa
ceretur. asserentes cũ sint inmundi.¬
eo quod illa pars corporis fuerit tur¬
pis. Quod si etiã aliquid ibi fuiss&
inmunditie. sua p̃sentia dñs purifi¬

Expanded text:
quomodo Christus carnem accepit? De Virgine natus est, et a Patre non recessit. antequam ad vos proferam verbum, jam in corde habeo verbum. Non enim dicerem veniret ad te quod erat in me. Attendi cujus linguae esses. Inveni te Latinum. Latine tibi proferendum est verbum. Si autem Graecus esses, Graece tibi loqui m, quasi vehiculum, unde perveniat ad te, quod non recedit a me. Ecce audistis, et quod erat in corde meo jam est. Et vos habere coepistis, et ego non perdidi. Sicut verbum meum assumpsit sonum, per quem audiretur, sic Verbum Dei assumpsit carnem, per quam videretur. Quantum potui, dixi. Et quid dixi? Quoniam quis dixi? Homo loqui volui de Deo. Tantus est, talis est, ut nec eum loqui possimus, nec eum tacere debeamus. CAceretur, asserentes, cum sint immundi, quod pars illa corporis fuerit turpis. Quod si aliquid ibi fuisset immunditiae, sua praesentia Dominus purifi
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓpt̃. xp̃m parere poliustis.
Qui non ex uobis patus. ẽ. iã uobis
uatus ẽ. Uerũ tamen si uerbi eius
meminertas. sicut meminisse debe¬
tis. estis etiã & uos matres eius. qͥa
uoluntatem facitis patris eius Ipse
enĩ dixit. Quicũq facit uoluntatẽ
frat̃ & soror & mat̃. ẽ. Exultate
uiduȩ Xp̃o qui fecundã fecit
uirginitatẽ illi uouistis comanentiȩ
scĩtatẽ. Exult& etiã castitasnup¬
tialis. om̃s fidelit̃ uiuentes. cũ con¬
iugib ur̃is. Quod amisistis incor¬
pore. in corde seruate. Ubi iã non
potest. eẽ. a concubitu caro in tegra
sit in corde uirgo conscientia scđm
qđ uirgo ẽ. om̃is eccła. Inmaria
Ap̃m pia uirginitas peperit. IN
anna xp̃m uiduitas. paruũ gran¬
deua cognouit. in elisabeth. xp̃o
iugalis castitas. & anilis fecunditas
militauit. Om̃is gradus
fideliũ menbrors capta contuler̃.
qđ ipsius gr̃a conferre potuerunt
Proinde qui a ueritas & pax. & iusti

Expanded text:
arere noluistis. Qui non ex vobis natus est, vobis natus est. Verumtamen si verbi ejus memineritis, sicut meminisse debetis; estis etiam vos matres ejus, quia voluntatem facitis Patris ejus. Ipse enim dixit: Quicumque facit voluntatem frater et soror et mater est . Exsultate, viduae Christi: qui fecundam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fideliter viventes cum conjugibus vestris: quod amisistis in corpore, in corde servate. Ubi jam non potest esse a concubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum quam virgo est omnis Ecclesia. In Maria Christum pia virginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre potuerunt. Proinde quia veritas et pax et justi
Abbreviated transcription (Latin):
nitas mariȩ. ab angłis . ẽ. hodie salu¬
tata. & lactans uirgiitas marię.¬
ꝑ stellã de cęlo. ẽ. predicta. & a ma¬
gis munerib honorata. Gaude itaq
ioseph. nimiũq congaude uirgini¬

Expanded text:
 ab Angelis est hodie collaudata, et lactans virginitas Mariae per stellam de coelo est praedicata, et a Magis muneribus honorata. Gaude itaque, Joseph, nimiumque congaude virgini
Abbreviated transcription (Latin):
Habe ergo ioseph cũ maria comuge tua.
cõmunẽ uirginitatẽ menbroꝵs. quia de
uirginalib menbris. uirtus nascitur
cura castitatis. & honorificentia uir¬
ginitatis. ut de uirginalib menbrss¬
ur̃is. generetis scłis xp̃ianis sponsas

Expanded text:
abe ergo, Joseph, cum Maria conjuge tua communem virginitatem membrorum; quia de virginibus membris Virtus nascitur cura castitatis, et honorificentia virginitatis: ut de virginibus membris generetis saeculis christianis spo
Abbreviated transcription (Latin):
unctum. ẽ. a sũmo cęlo egressio
eius. Quod ergo audis. ueritas
de terra orta . ẽ: dignatio . ẽ. non
conditio. Miscđia . ẽ. ponmiseria.
Ueritas ut de terra oriret᷑. de cęlo
descendit. Sponsus ut de thalamo
suo ꝓceder&. a sũ mocelo egressio
eius Inde .ẽ. qđ hodie natus. ẽ.
quo minor dies pullus in terris. a
quo tamen incrementa diei sunt
Qui ergo inclinatus. ẽ. & noserex̃.
minimũ diem elegit. Sedunde
lux crescit. ipso suo tali aduentu
nos etiã tacitus tãquã sonitu mag¬
ni clamoris exhortans. ut qui pauꝑ̧
ꝓpter nos factus. ẽ. in illo diuites
effitiamur. Qui ꝓpt̃ nos formam
serui accepit. in illo libertaten
accipiamus. Iui ꝓpt̃ nos de tra
ortus .ẽ. in illo cęlũ possideamus.

Expanded text:
tum est, A summo coelo egressio ejus . Quod ergo audis, Veritas de terra orta est, dignatio est, non conditio; misericordia est, non miseria. Veritas ut de terra oriretur, de coelo descendit: sponsus ut de thalamo suo procederet, a summo coelo egressio ejus. Inde est quod hodie natus est, quo die minor dies nullus in terris, a quo tamen incrementa dies sumunt. Qui ergo inclinatus est, et nos erexit, minimum elegit diem, sed unde lux crescit: ipso suo tali adventu, nos etiam tacitus tanquam sonitu magni clamoris exhortans, ut qui pauper propter nos factus est, in illo divites esse discamus; qui propter nos formam servi accepit, in illo libertatem accipiamus; qui propter nos de terra ortus est, in illo coelum possideamus.
Abbreviated transcription (Latin):
titio sed sp̃ssc̃i ad impletio. quã pon
inolauit ioseph uir iudęus. sed solus
in pregnauit omp̃s ds̃. quȩ non .ẽ. cõ¬
mixta iosephsponso suo. Nec in cognito
alicui uiro. sed soli omi potenti dõ. Inuoca
diabolo altercatũ. Surgat dñs inadiu¬
toriũ tuũ. mittat de cȩlo angłm suũ
uisit& in sominosponsũ tuũ. Suspendat

Expanded text:
titio, sed Spiritus sancti adimpletio; quam non titio, sed Spiritus sancti adimpletio; quam non violavit Joseph vir Judaeus, sed solus impraegnavit omnipotens Deus; quae non es commixta Joseph sponso tuo, nec cognita alicui viro, sed soli omnipotenti Deo. Invoca,diabolo altercatum. Surgat Deus in adjutorium tuum; mittat de coelo angelum suum, et visitet in somnis sponsum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
in publicũ non ueniat. in dauno regis
filia. aliquando historiã recolo. Dauio
regẽ in b&hsabeȩ uriȩ ethei mulierẽ
audatia extulit regalis. nec eũ timor
terruit parentalis. Mariã dauid
filiã regis. cogitatio impulit puella¬
ris. Nec eã timor terruit parentalis.
Quid ergofaciam: quid agã : anxio.
gemo doleo. curro. consiliũ quȩro.
uec plenũ inuenio. Prodo aut taceo:
quid faciã. penitus nescio. Prodo
ad ulteriũ. aut taceo ꝓpt̃ ob ꝓbriũ:
Si ꝓdidero. ad ulteriũ quidem non
consentio. sed necẽ crudelitatis in¬
curro qm̃ scđm librũ moẏsi. lapidan¬
dam. eẽ. cognosco. Si tacuero. malũ
consentio. & cũ adulteris portionem
meã pono. Qm̃ ergo caceremalũ. ẽ.
adulteriũ ꝓdere peius.ẽ. Ne ꝑ me
fiat homicidiũ. dimittã tacite con¬
iugium. Cogitauit in quid ioseph
sicut in euangłio dicit. occulte dimit
tulit sermo ꝓphetalis. sic marian
mat̃ dm̃ casta. ix qua non inrilis appe¬

Expanded text:
in publicum veniat, in David regis in publicum veniat, in David regis filia aliquando recolo historiam. David regem in Bersabee Uriae Cethaei mulierem audacia extulit regalis, nec eum timor terruit maritalis: Mariam David regis filiam cogitatio impulit puellaris, nec eam tenuit terror parentalis. Quid ergo faciam? quid agam? Anxior, gemo, doleo, curro, consilium quaero, nec plenum invenio. Prodo, aut taceo? Quid faciam penitus nescio. Prodo adulterium, aut taceo propter opprobrium? Si prodidero, adulterium quidem non consentio, sed naevum crudelitatis incurro; quia secundum librum Moysi lapidandam esse cognosco. Si tacuero, malum consentio; et cum adulteris portionem meam pono. Quoniam ergo tacere malum est, adulterium prodere pejus est; ne per me fiat homicidium, dimittam tacite conjugium. Cogitavit, inquit, Joseph, sicut Evangelium dicit, occulte dimitttulit sermo prophetalis, sic Mariam Mater Domini casta, in qua non fuit virilis appe
Abbreviated transcription (Latin):
ea egerit angłs. Subitoq ioseph
intuitu familiari. aspicit mariam
coniugem suã. uidit in ea tumescen¬
tes uenas ingutture. attenuare fa¬
ciem. Postremo uidit eã gressib
grauari. & intellexit mariȩ uterũ
grauidari : Turbatur ioseph homo
iustus. qđ mariã quã de tẽplo¬
acceperat & nondũ cognouerat.
grauidã sentiebat. secũq diuęstu
ans ac disputani dicit. Unde hoc
contigit : quid euenit : non cognoui¬
non noui. non tetigi. Si non tetigi
non uiolaui.Si uon uiolaui. non
grauidaui. Heu heu quio contigit.
quid putas euenit. ꝑ quẽ maria ceci¬
dit: quẽ sibi plusquã me adulantẽ
inuenit: Ego aute cũ licentiã ha¬
beã maritalem. ante thoꝵ niuptiarũ.
puellarẽ non uęx aui pudorem.
Timui. multũq ꝑtimui. maxime¬
& regali me funetã sacer dotio p̃¬
noscebã. Sed qm̃ uihil mirum.
nihil .ẽ. occultũ. nihil absconsum.
qđ non reuelet᷑. & occultũ qđ non

Expanded text:
ea egerit angelus. Subito Joseph ea egerit angelus. Subito Joseph intuitu familiari et licentia maritali aspicit Mariam conjugem suam: vidit in ea tumescentes venas in gutture, et attenuari faciem, postremum vidit eam gressibus gravari; intellexit Mariae uterum gravidari. Turbatur Joseph homo justus, quod Mariam quam de teacceperat et non cognoverat, gravidam sentiebat, secumque diuans ac disputans, dicit: Unde hoc contigit? quid evenit? Non cognovi, non tetigi; si non tetigi, non violavi; si non violavi, non gravidavi. Heu! heu! quid contigit? quid, putas, evenit? per quem Maria sic cecidit? quem sibi plus quam me adulantem invenit? ego enim cum licentiam haberem maritalem, ante thorum nuptiarum puellarem non vexavi pudorem. Timui, multumque pertimui, et regali me functum sacerdotio praenoscebam. Sed quoniam nihil mirum est, nihil novum, nihil absconsum quod non reveletur, et occultum quod non
Abbreviated transcription (Latin):
lic& sit dñs. mem& ipsũ creauit dñs.
ꝑ te enĩ nasciturus. ẽ. dñs. Ita. ẽ. enĩ
maria dñs tecũ. ut sit incorde tuo.
sit in utero tuo. Adimpleat mentem
tuã. adimpleatuentrẽ tuũ ꝓcedat
formosus deutero tuo. tãquã sponsus
de thalamosuo. Egrediat᷑ rex ex in¬
timo uentre tuo. tãquã rex decubili
suo. Procedat princeps ex aula regali.
ita ut uirginitatẽ tuã nonfaciat uio¬
cognosco: Sed si potest fieriut con¬
cipiã intacta & generem clausa.
in dica mihi modũ. & paratũ inuenies
animũ meũ. Om̃ib enĩ modis ex opto
ꝑdã pudorem. Refert angłs gabrihel
modũ conceptionis. qđ in uerbo fier&
saluatoris. O in quid maria uirgo dĩ
sponsa dĩ. dilecta dĩ filia dĩ mat̃ dĩ.
si hunc amemodũ requiris. quomodo
uirgo concipies. uirgo paries. &
post partũ uirgo ꝑmaneas. uel
quomodo fi& in te qui fecit te. audi
brabit tibi: Ita te uirtus altissimi
obũbrabit. ut nec estũ patiaris libi¬
terea ioseph mariȩ sponsus. quid cũ

Expanded text:
sit Dominus, memetipsum creavit Dominus; per te autem nasciturus est. Ita est enim, Maria, Dominus tecum, ut sit in corde tuo, sit in utero tuo; adimpleat mentem tuam, adimpleat ventrem tuum; procedat formosus de utero tuo, tanquam sponsus de thalamo suo; egrediatur rex ex intimo ventre tuo, tanquam rex de cubiculo suo; procedat princeps ex aula regali; ita ut virginitatem tuam non faciat vioerabo? Sed si potest fieri ut et concipiam intacta, et generem clausa; indica modum, et paratum invenies animum meum. Omnibus enim me modis exopto perdam pudorem. Refert angelus Gabriel modum conceptionis, quod in verbo fieret Salvatoris. O, inquit, Maria virgo Dei, sponsa Dei; dilecta Dei, filia Dei, mater Dei, si hunc a me modum requiris, quomodo virgo concipias, virgo parias, et post partum virgo permaneas, vel quomodo fiet in te qui fecit te; audi issimi obumbrabit tibi . Ita te virtus Altissimi obumbrabit, ut nec aestum patiaris libiterea Joseph Mariae sponsus, quid cum
Abbreviated transcription (Latin):
uentrẽ meũ diuinitate. & uterũ meũ
Non euacuauit castitate. Exiuit
euentre meogiganteo cursu magnisicis.
& uent̾ m̃s non . ẽ. pudore euacuatus:
Nec conceptione inuenta sũ sine pudore.
nec parturitione inuenta sũ cũ dolore
O mira laudabilisq int̾feminas. quȩ
ab angło salutat᷑. Uirginitas sola in¬
pregnata necuitiata. ex onerata. nec
tatis. quẽ amplexus non tetigit mari¬
talis. Considero conceptũ tuũ brata
uirgo. & expauesco. Intueor partũ
tuũ. & contremisco. Ad oro filium
mihi. quomodo meriusti dicinurus
dĩ. sponsaq filio dĩ. Quod rogo
indica mihi. sed tam̃ conloquenti
tecũ. ignosce mihi. Ignosce in quã
mihi. qđ audeã seruus. atq utinã
uel bonus. & non etiã in utilis &
malus seruus. quia non tecũ cum
tremore loquor ut seruus. Ignosce
ergo mihi. qđ audeã cũ sponsa dñi
mei confabulare: Tam̃ indica mihi.
quomodo poterit dĩ filius ꝑtege¬
indicantẽ quomodo pregnans sit
a creatore. Erã in quid maria in

Expanded text:
ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: exivit de ventre meo, giganteo cursu magnificus, et venter meus non est pudore evacuatus, nec in conceptione inventa sum sine pudore, nec in parturitione inventa sum cum dolore. O mira et laudabilis inter feminas, in qua ab angelo est salutata virginitas, sola impraegnata nec vitiata, exonerata nec etatis, quem amplexus non tetigit maritalis! Considero conceptum tuum, beata Virgo, et expavesco; intueor partum tuum, et contremisco; adoro Filium mihi; quomodo meruisti dici nurus Domini, et sponsa Filii Dei? Quod rogo, indica mihi; sed tamen colloquenti tecum ignosce mihi: ignosce, inquam, mihi, quod audeam servus, atque utinam vel bonus, et non etiam inutilis et malus servus, tremore loquor ut servus: ignosce ergo mihi, quod audeam cum sponsa Domini mei confabulari; et tamen indica mihi quomodo potuerit Dei Filius per te geindicantem quomodo impraegnata sit a Creatore. Eram, inquit Maria, in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ m̃s. & putabat quia ad ulterio
in pregnatus e&̃. uent̃ m̃s. Nãq ig¬
noto ioseph sponsomeo. uenitad me
quidã magnus xp̃i paranimphus.
non patriarcha primus. aut ꝓpħa
egregius. sed gabrihel archangłs.
facie rutilans. ueste choruscans. ip¬
cessu mirabilis. aspectu terribilis

Expanded text:
Deus meus, et putavit quod adulterio impraegnatus esset venter meus. Namque ignorante Joseph sponso meo, venit ad me quidam magnus Christi paranymphus, non patriarcha primus, aut propheta egregius; sed Gabriel ille archangelus, facie rutilans, veste coruscans, incessu mirabili, aspectu terribili,
Abbreviated transcription (Latin):
c lausa erit in ȩt̃nũ. Sed mirabilior
ꝓphetiȩ ad impletio. Quȩ . ẽ. porta
in domo dñi clausa. iusi qđ maria
uirgo sẽꝑ erit intacta: Et quid. ẽ
homonon transi& ꝑ eã. pnsi ioseph non
cognosc& eã : Et quid . ẽ. dñs solus
pregnabit eã. & angłoꝵ ds̃ uascetur¬

Expanded text:
sed mirabilior prophetiae adimpletio! Quid est porta in domo Domini clausa, nisi quod Maria Virgo semper erit intacta? Et quid est, Homo non transiet per eam; nisi, Joseph non cognoscet eam? Et quid est, Dominus solus praegnabit eam,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nonseminauit. sicut ipse filius uir
ligo ubi n ionsparsi. Dicat dicat. solus
dicat patus ex uirgine filius mariȩ:
dicat sponsȩ matrisuȩ. Meto ubi uori
seminaui. & colligo ubi nonsparsi.
Dicat & maria. Et ego te filiũ generaui.
sed uirginitatẽ meã non uiolaui. Reg¬
nũ tenui iurginitatis. & regẽ genui
castitats. Ingredientẽ & egredientem
habui in palato uentris. filiũ imꝑatoris.
& emanib meisuon amisi clauẽ regii
pudoris. Porta facta cȩli. ianua facta
sũ siliodĩ Illa porta factasũ clausa.
quã in uisione diuina ezechiel indit
ꝓpħa. de qua in me dicit ꝓphetia.
Uidi portã in domo dñi clausã. & dixit
ad me angłs. Porta hȩc quã uides non
aꝑietur . & homo non transi& ꝑ eã. qm̃

Expanded text:
ipse Filius Virglligo ubi non sparsi . Dicat, dicat: solus dicat natus ex Virgine, Filius Mariae, dicat sponsae matri suae, Meto ubi non seminavi, et colligo ubi non sparsi. Dicat et Maria: Et ego te filium generavi; sed virginitatem meam non violavi: regnum tenui virginitatis, et regem genui castitatis: ingredientem et egredientem habui in palatio ventris Filium imperatoris, et de manibus meis non amisi clavem regii pudoris. Porta facta sum coeli; janua facta sum Filio Dei. Illa porta facta sum clausa, quam in visione divina Ezechiel vidit propheta, de qua in me dicit prophetizans. Vidi portam in domo Domini clausam: et dixit ad me angelus, Porta haec quam vides, non aperietu
Abbreviated transcription (Latin):
uterũ. clausir uentris cubiculũ.
signatũ pudoris cȩnaculũ. merito ple¬
nissime conlaudarem. s messem meterẽ.
quã non seminarem. De qua sic apłs
dicit. Quȩcũq seminauerit homo. hȩc

Expanded text:
clausum ventris cubiculum, signatum pudoris coenaculum merito plenissime collaudarem, si messem meterem quam non seminarem, de qua sic Apostolus dicit, Quaecumque seminaverit homo, haec
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidimus glam eis. gł amquasi
unigeniti a patre. Głam xp̃i quam
ante incarnationẽ homines uidere
non poterant. post incarnationẽ uider̃.
aspicientes humanitatẽ miraculis re¬
fulgentẽ. & intelligentes diuinitatem

Expanded text:
Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre. Gloria Christi, quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
exordio sui euangłii. & fidẽ creden¬
tiũ roborat. & hereticor falsũ dog¬
ma dampnat. Euer̃ enĩ heretici.
erat tẽpus quando ille ñ erat: Quoꝵ
errorem. euangłista in ipso exordio
sui euangłu destruit. cũ dicit. In
principio. erat uerbũ. Qui enĩ non
dixit. in principio coepit. eẽ. uerbũ.
sed in principio erat uerbũ. ostendit¬
pullũ tẽpus eius naturã ante cessisse.
sea ipsũ ante om̃ia tẽpora scriptũ. eẽ.

Expanded text:
i, et fidem credentium roborat, et haereticorum falsum dogma damnat. Fuerunt enim haeretici erat tempus quando ille non erat. Quorum errorem evangelista in ipso exordio sui Evangelii destruit, cum dicit: « In principio erat Verbum. » Quia non dixit, in principio coepit esse Verbum, sed in principio erat Verbum, nullum tempus ejus naturam antecessisse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in notescit pateR. Sic enĩ uerbis pr̃is id
agimus cũ uerũ dicimus. ut noster
animus ixnotescat audienti. & quic qͥd
secretũ corde gerimus. ꝑ singula huiꝰ
modi ad cognitionẽ ꝓferat᷑.
secretissimus pat̃. uerbũ eius conueni¬
entissime nominatus. ẽ. Alit̃ etiam¬

Expanded text:
innotescit pater. sicut enim uerbis nostris id agimus, cum uerum loquimur, ut noster animus innotescat audienti et quidquid secretum in corde gerimus per signa huius modi ad cognitionem alterius secretissimus pater, uerbum eius \'conuenientissime nominatur. Inter a
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ fuer̃ alii ueritatis inimici. qui
tres ꝑsonas scẽ trinitatis negare
falsissimũ errorẽ. suũ uorax euangłista
dissipat. cũ subiungit. Et uerbum.
erat apđ dm̃. Si enĩ alter ad alterũ.
manifestũ.c̃. quia alia.ẽ. ꝑsona pa¬

Expanded text:
Iterum fuere alii veritatis inimici qui tres personas sanctae Trinitatis negare falsissimum errorem verax evangelista dissipat, cum subjungit: « Et Verbum erat apud Deum. » Si enim alter apud alterum erat, manifestum est quia alia es
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eũ minorẽ patri assererent. qđ noxi
ex dõ genitũ. sed a dõ factũ p̃dicarent.
Quoꝵ errorem uel dem̃tiã fide armatus
euangłista conculcat. cũ dicit. Om̃ia
ꝑ ipsũ facta sunt. Si enĩ omiã ꝑ ipsum
facta s ipse ñ .ẽ. factus qui om̃ia fecit.
& idõ ñ creatura sed creator. ñ factura
sed factor in &qualitate patris credendus
.ẽ. sicut ipse ait in euangłio. Ego &
pat̃ unũ sumus. Et quia aliã racio¬
nabilem creaturã. racionabilis ds̃

Expanded text:
hoc eum minorem Patre assererent, quod non hoc eum minorem Patre assererent, quod non ex Deo genitum, sed a Deo factum praedicarent. Quorum errorem vel dementiam fide armatus evangelista conculcat cum dicit: « Omnia per ipsum facta sunt. » Si enim omnia per ipsum facta sunt, ipse non est factus, qui omnia fecit: et ideo non creatura, sed creator: non factura, sed factor, in aequalitate Patris credendus est, sicut ipse ait in Evangelio: « Ego et Pater unum sumus . » Et quia aliam creatur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad huc subiungit. Hoc erat ip
principio. apud dm̃ ostendens illũ
non ex tẽpore increm̃tũ sũpsisse. sed
sẽꝑ in cocterna substantia cũ patre. ẽẽ
Itẽ fuer̃ & alii ueritatis inimici. qui
quasdã creaturas ado. quasdã uero¬
a principe tenebrarũ factas asserereÑ
Et hos destruit euangelicus sermo. cũ
adiuingit. Omia ꝑ ipsũ facta sunt.
& sine ipso factũ.ẽ. nihil Quȩ enĩ
subsistunt. ꝑ ipsũ facta s̃. sicut scriptũ ÷
Qui man& in et̃nũ. creauit om̃ia simul
Non quȩdã bona & quȩdã mala ut illi
scriptũ.ẽ. Uidit ds̃ cuncta quȩ fecit.
& erant ualde bona. Quod uero quȩdã
creaturę malę. eẽ. uident᷑: ꝓpt̃ peccatũ
hominib contigit. sicut ꝑ quendam
sapientẽ dicit᷑. Bestiarũ dentes: scorpu
& serpentes. in uindictã creata sunt.
Nam peccatũ quia subsistendi naturam
non hab&. non .ẽ. adõ creacũ. sed
nitatis forma a dõ facrũ. & ñ a patre

Expanded text:
cum abhuc subjungit: « Hoc erat in cum abhuc subjungit: « Hoc erat in principio apud Deum. » Ostendens illum non ex tempore incrementum sumpsisse, sed semper in coaeterna substantia cum Patre esse. Item fuerunt et alii veritatis inimici, qui quasdam creaturas a Deo, quasdam a quodam principe tenebrarum factas assererent, et hos destruit evangelicus sermo, cum adjungit: « Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. » Quae enim subsistunt, per ipsum facta sunt, sicut scriptum est: « Qui manet in aeternum, creavit omnia simul. » Non quaedam bona, quaedam mala, ut illi scriptum est: « Vidit cuncta quae fecit, et erant valde bona . » Quod vero quaedam creatura mala esse videtur, propter peccatum hominis contigit, sicut per quemdam sapientem dicitur: Bestiarum dentes, scorpii et serpentes, omnia in vindictam creata sunt. Nam peccatum, quia subsistendi naturam non habet, non est a Deo creatum, sed nitatis forma a Deo factum et non a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s. Non enĩ diuina natura uel
subfiantia mutari potest. teste iacobo
apło qui ait. Apud quẽ ñ. ẽ trans¬
mutatio. nec icissitudinis obũ¬
bratio Itẽ fuer̃ alii filii diaboli.
qui xp̃m hominẽ tantũ crederent.
am̃ uero negarent. Et hoꝵ fallaciã
spiritali mucrone euangłista am¬
putauit. cũ adiungit. Et ds̃ erat
uerbum
Congrua enĩ ratione coaet̾nus patrifilius
uerbũ dicit᷑. quia sicut uos interiorem
cordis nr̃i uoluntatẽ ꝑ uerbũ pate fa¬
cimus. ita pat̃ ꝑ filiũ cuncta quȩ uiden¬
tur oꝑatus. ẽ. teste psalmista quidicit
U erbo dñi cęli firmati sunt. & sp̃u oris
eius om̃is uirtus eoꝵ. Siue uerbum
patris filius dicit᷑. quia sicut ait apłs.
uirtus & sapientia. ẽ. patris: de quo
alibi idem psalmista dicit Erueta¬
uit cor meũ uerbũ bonũ. Fuer̃ rursus
Non ixuideo xp̃o facto dõ. quia si uolo
possũ fieri similis illi. Et hor uefan¬
dissimũ errorẽ. sc̃s euangłista opprimit.

Expanded text:
s sanctus. Non enim divina natura vel substantia mutari potest, teste Jacobo Apostolo qui ait: « Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . » Item fuerunt alii filii diaboli, qui Christum hominem tantum crederent, Deum verum negarent. Et horum fallaciam spirituali mucrone evangelista amputavit, cum adjungit: « Et Deus erat Verbum. » Congrua enim ratione coaeternus Patri Filius Verbum dicitur, quia sicut nos interiorem cordis nostri voluntatem per verbum patefacimus, ita Deus Pater per Filium cuncta quae videntur operatus est, teste Psalmista, qui dicit: « Verbo Dei coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . » Sive Verbum Patris Filius dicitur, quia, ut ait Apostolus: « Virtus et sapientia est Patris . » De quo alibi Psalmista ait: « Eructavit cor meum verbum bonum . » Fuerunt rursus Non invideo Christo facto Deo, quia si volo, possum fieri similis illi. Et horum nefandissimum errorem sanctus evangelista opprimit,
Abbreviated transcription (Latin):
factus. ẽ. filius dei. Qui uero filius
ẽ. dĩ. non .ẽ. factus filius hominis
Hoc ut dicerent. qđ uerũ. ẽ. non adten¬
derunt. & uerũ loqui non ualuerunt:
Q uod enĩ attender̃. pisi quia humana
natura potuit in melius cõmutari.
in deterius autẽ. diuina non potuit:
Hoc uerũ .ẽ. sed etiam sic idem nequaquã
in deterius diuinitate mutata. uerbũ
tamen caro factũ. ẽ. Uerbũ autẽ di.

Expanded text:
factus est Filius Dei; qui vero Filius est Dei, non est factus filius hominis. Hoc ut dicerent, quod verum est attenderunt; sed verum eloqui non valuerunt. Quid enim attenderunt, nisi quia humana natura potuit in melius commutari, in deterius autem divina non potuit? Hoc verum est: sed etiam sic, id est, nequaquam in deterius divinitate mutata, Verbum tamen caro factum est. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
nis caro. Siergo uerbũ ds̃. & homo
caro. Quid. ẽ. aliud uerbũ factũ. ẽ.
caro. nisi qui ds̃ erat factus. ẽ. homo:
Ac per hoc qui erat dĩ filius. factus. ẽ.
hominis filius. assũptione inferioris.
non conuersione potiors. accipiendo
quod non erat. non amittendo quod
erat. Nam quomodo in regula fidei
confitemur credere nos in filium dĩ
qui natus. ẽ. ex maria uirgine. quis
hominis natum: Confitendũ. ẽ. igit᷑¬

Expanded text:
I, 38. Si ergo Verbum Deus, et homo caro, quid est aliud, Verbum factum est caro; nisi, Qui Deus erat, factus est homo? Ac per hoc qui erat Dei Filius, factus est hominis filius, assumptione inferioris, non conversione potioris; accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat. Nam quomodo in Regula fidei confiteremur, credere nos in Filium Dei qui natus est ex virgine Maria, si hominis natu
Abbreviated transcription (Latin):
audeamus fr̃s. SV PRA¬
lȩtentus & exultent gentes
stũ diem nobis. Nonsol iste uisibilis.
sed creator ipse iniuisibilis consecrauit.
quando eũ ꝓ nobis uisibilem factum.
a quo inuisibilit̃ & ipsa creata. ẽ. quȩ
uisceribus fecundis & genttalibus inte¬
gris uirgo mater effudit. Virgo con¬
cipiens. uirgo permanens. uirgo gra¬
uida. uirgo fecunda. uirgo perpetua:
Talem fecit illã. qui. ẽ. factus ex illa
erat. fieri potuit inanens qđ erat
Fecit matrem cũ. e&̃. apiro patrem.
& cũ fuer& ex matre. mansit i patre
Quomodo ds̃. eẽ. desister&a: cũ homo
ẽẽ. coepit. qui gentricis suȩ prestitit
Ne desister& uirgo. eẽ. cũ peperit:
Proinde cũ uerbum caro factũ. ẽ. non
uerbum in carne pereundũ cessit. sed
caro ad uerbum. Ne ipsa perir& acces¬
sit. ut quem ad modum homo. ẽ. anima
Non confusione naturȩ. sed unitate per
sonȩ. Deniq qui filius dĩ generatione
coȩternus semper expatre: idemfilius
hominis. eẽ. coepit ex uirgine. ac sic

Expanded text:
audeamus, fratres: laetentur et exsultent gentes. Istum diem nobis non sol iste visibilis, sed Creator ipsius invisibilis consecravit; quando eum pro nobis visibilem factum, a quo invisibili et ipsa creata est, visceribus fecundis et genitalibus integris Virgo Mater effudit. Concipiens virgo, pariens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Talem fecit illam, qui est factus ex illa. erat, fieri potuit manens quod erat. Fecit sibi matrem, cum esset apud Patrem: et cum fieret ex matre, mansit in Patre. Quomodo Deus esse desisteret, cum homo esse coepit, qui genitrici suae praestitit ne desisteret virgo esse, cum peperit? Proinde quod Verbum caro factum est, non Verbum in carnem pereundo cessit; sed caro ad Verbum, ne ipsa periret, accessit: ut quemadmodum homo est anima enon consonae. Denique qui Filius Dei generatione coaeternus semper ex Patre, idem Filius hominis esse coepit ex virgine, ac sic