comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
errando in ȩccła peccet sisecretũ uiri eiꝰ. inscͥpturis scĩs diligenter
intueatur: & inueniet eũ maiestatẽ suã qua informa dei equał
ẽ patri paulisꝑ abscondisse informa serui: ut eiꝰ capax. eẽ. huma¬
na infirmitas posset: eoq mͦ se conuigi congruent᷑ aptaret. Qd
enĩ absurdũ inmo quid non conuenient̃ futuroꝵ p̃nuntiati¬
oni accõmodatũ. si ꝓpħa dei carnale aliqͥd lusit. ut eum caꝑet
iffectꝰ uxoris. cũ ipsum uerbum dei caro factũ sit ut habitar&
pͦ quã benedixit illum dñs. & magnificatꝰ. ẽ ualde: agessu
ẽ. opꝰ & cep̃ fodere puteos quos foderant pueri p̃ris eiꝰ abrabe. Sͦ
inuidentes ei palestini obstruxer̃ eos in plentes humo: & reliqͣ.
qͥs ẽ iste isaac nisi saluator nr̃e Qui dum descendisset in istum
torrentẽ gerarã. primũ omniũ illos puteos fodere uult: qͦs

Expanded text:
errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaretquam benedixit illum Dominus et magnificatus est valde, aggressus est opus et coepit fodere puteos quos foderant pueri patris sui Abraham, sed invidentes ei Palaestini, obstruxerant eos, implentes humo, et reliqua. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descetorrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos
Abbreviated transcription (Latin):
abraham cuncda que possidebat filio suo isaãc. filiis aũ concubinarũ
largitꝰ ẽ numera: & sperauit eos abisaac filio suo. Quid hoc significat
nͥ quia dant᷑ & ñ nulla munera filiis concubinarũ idẽ carnaliũ:
sed ñ ꝑueniunt ad regnum ꝓmissũ nec heretici nec iudei qui car¬
nalia lucra sectantur: Preter isaac enĩ nullis est heres. Utiq quia¬
non filii carnis: s filii ꝓmissionis deputant᷑ insemine. Deinde
mortuus ẽ. abrahã centum septuaginta quinq annoꝵ: sepultusq
ẽ inspeluca duplici. Incuius intiori parte adam ẽẽ. positum tra
lestinoꝵ ingeraram: exp̃cepto & benedictione dñi ibiq rebeccam
uxorẽ suam cimoris causa finx̃ sororem. Qͣm rex aliengena isc̃ac
coniugẽ tunc ͤ cognouit: quando eũ cũ ea ludentẽ uidit. Quid autẽ¬
rit. coniugiũq illud indẽ sit̃ cognitũ : Uideat ꝑfecto quisqͥs ne aliqͥd

Expanded text:
Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc significat, nisi quia dantur nonnulla sed non perveniunt ad regnum promissum haeretici, vel Judaei, quia carnalia lucra sequuntur; non carnis filii, sed filii promissionis deputantur in semine. Deinde mortuus est Abraham centum septuaginta quinque annorum, sepultusque est in spelunca duplici, in cujus interiori parte Adam esse positum tradaestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem rit, conjugiumque illud sit cognitum. Vidit profecto quisquis, ne aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
egressus ẽ inagro isaac: hoc significabat quod extremo mundi hu¬
ius tempore uelut indiei fine ueniens xp̃c quasi inagrũ foras
exiit. quia cum sit inuisibilis se tamen uisibilẽ in hoc mundo ue¬
menti exgentib eccłȩ demonstrauit. Inuenit aut eum eccła ad
puteũ uisionis idẽ incontemplatione & intelligentia ueritatis:
ubi intellectum ꝑcipiat altiorẽ siue lacͣrum aquȩ ubi purificet᷑.
duxit uxorẽ. Nunqͥd obincontinentiam dũ ẽẽt iam etatẽ gran¬
deuus. Absit. Sed ꝓpt̾ filiorũ ꝓcrationem: dum ille̾ semen quasi
stelle celi exisaãc filio ꝓmitteret᷑. Ergo quid sͥ uult ista cethura nͥ
qͥa sic̃ agar & ismaheł significauer̃ carnales ueteris testamenti. sic
& cȩchura & filii eiꝰ significabant hereticos: qui se ad testam̃tum
uocatin. sic̃ scͥptũ ẽ. Una.ẽ. enim columba mea ꝑfecta mea. Dedit aũ

Expanded text:
egressus est in agro Isaac, hoc significabat quod, extremo hujus muegressus est in agro Isaac, hoc significabat quod, extremo hujus mundi tempore, veluti diei fine, veniens Christus, quasi in agrum foras exiit, quia, cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligenubi intellectum percipiat altiorem, sive lavacrum aquae, ubi purificetur; duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit, sed propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae cquia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cethura, et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentumvocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem
Abbreviated transcription (Latin):
iste imaginẽ habuit legis ꝑqm sponsa xp̃i eccła despondebat᷑. Quita¬
m̃ ꝓpt̾ antiquitatẽ senior nuncupat᷑. Abiit itaq puer in mesopotami¬
am inciuitatẽ nachor: stetitq cirea fontẽ querens sponsã filio dni
sui. Sic. & lex que pͦ fidem ẽ. uenit adfontẽ baptismatis: & ibi orans oc
nẽ ꝓpħicũ. Peponit humero hẏdriam utiq elatam scłi facundiam.
tũ uł moꝵ. Accepit aureos scͥpturarũ sensus: & clarum argenti eloqui¬
ũ. Sicq secuta puerum rebecca uenit adisaac secuta uerbũ ꝓpħi
ad xp̃m exgentilitate ęccła ꝓꝑans: intortis uitiosisq uitȩ ueteris con¬
uersationib in uehit᷑. Que isaac uiso descendit. quia dño agnito gen¬
tilitatis uitia sua deseruit: & abelatione celsitudinis uiam humi¬
litatis petiuit. Quȩ etiã uerȩ cundata pallio uelat᷑. quia coram eo
dexrrorib prioris uite confundit᷑. Quod uero inclinato iam die

Expanded text:
enior autem iste imaginem habuit legis per quam sponsa, id eenior autem iste imaginem habuit legis per quam sponsa, id emen propter antiquitatem senior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis; et ibi adorans, ocnem propheticum, deponit de humero hydriam, utique elatam saeculi facundiam, ta, vel morum, accepit aureos Scripturarum sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum Rebecca, venit ad Isaac. Secuta verbum propad Christum ex gentilitate Ecclesia properans, in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit, quia, Deo agnitotilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam verae humilitatis petivit. 6. Quae etiam et verecundata pallio velatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. & ipse dnãbit᷑ gentiũ. Immolato gͥ abrahã ariete ꝓrsaãc filio
suo: uocauit nom loci illiꝰ dñs uidet. ꝓ eo qd̾ ẽ dñs uideri sẽ fecit uti¬
q ꝑ incarnationẽ. Dem̃ morit᷑ sara centesimo uicesimo anno uite
suȩ. & empto agro ab effron sepelunt eamS quid sibi uelit qͦd
sara insepulchro duplici sepelit᷑. nͥ qr anima quȩ scło moritur
ut deo uiuat. gemina uitȩ requie suscipit᷑ .i. in actione bom oꝑiᷤ
& contemplatione diuinitatis: adranoue secui Cop t
rgit aut̃ ab rahã senex dierumq multoꝵ. dixitq seruo suo
semori qui supͣ om̃ia eiꝰat erat. Ponã manũ tuã sub femur meũ. ut ad¬
iurẽ te ꝑdñm dm̃ celi & t̾rȩ. ut ñ accipias uxorẽ fiło meo deliab canane¬
iurando fidẽ pone inquit manũ tuam subfemore meo. ut adiurem te
ꝑđm celi: Quid sͥ uult ds̃ cęli ad fem᷑ abrehȩ nͥ ut cognoscat᷑ sãm̃tũ.
ꝑfem᷑ enim genus intelligit᷑. Ergo que fuit illa coniuratio nͥ quia sig

Expanded text:
Immolato igitur Abraham ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ephron, 314 sepelivit eam. Sed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro dut Deo vivat, gemina vitae requie suscipitur, id est, in actione boni operis, et contemplatione Divinitatis. De juramentrat autem Abraham senex dierumque multorum. Dixitque servo suo seniori, qui supra omnia ejus erat. Pone manum tuam sub femur meum, ut adjurem te per Deum coeli et terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananasiurandi fidem pone, inquit. manum sub femore meo et iura peum coeli . Quid sibi vult, Deus coeli ad femur Abrahae, nisi ut cognoscatur sacramentum. Per femur enim genus intelligitur. Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia s
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur. Nam dum lamech septimus ab adam reꝑiatur scriptus
adduntur ei tres filii & una filia. ut undenarius numenarius cõple¬
atur: per quod demonstretur peccatum. Nam & ipse numerus a femina
clauditur. aquo sexu initium peccati cõmissũ est. ꝑ quod om̃s morimur.
scilicet ut uoluptas carnis quȩ spũi restiterat sequeretur. Unde & ipsa filia
lamech noema: id est uoluptas in terpretatur. Nam quod matusale scđm
cuius uita nullam sensit etatẽ: inmaioribus quoq illis nonsensisse di¬
luuium uideretur.

Expanded text:
ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod demonstratur peccatum. 30. Nam et ipse numerus femina clauditur, a quo sexu initium peccati commissum est, per quod omnes morimur, scilicet ut voluptas carnis, quae spiritui resisteret, sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id est, voluptas interpretatur. Nam quod de Mathusalem cujus vita nullam sensit aetatem, in majoribus quoque illis non sensisse diluvium videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
homo in uocans dm̃. Item enos genuit cainan. Cainan autem genuit ma¬
lalehel. Malalehel autem genuit iared. Iared genuit enoch. hic autem eno¬
ch septimus ab adam qui placuit dõ &̃ translatus est. septimam requiem
significat adqm transfertur omĩs qui tanqmͣ sexta die. id est sexta etate
scłi ꝑ xp̃i ad uentum formatur. Trans acti s enim sex milibus annis fac¬
to etiam iudicio. & renouatis cȩlo ac t̾ra: trans ferentur sc̃ĩ inuitam ꝑpe¬
tuȩ inmortalitatis. Quod autem per sech ab adam usq ad noe denarius
tur. Cui numero si adiciantur tres filii noe. medio reꝓbato: duodenariꝰ
consũmatur. qui in patriarcharum & apłorum numero insignis ha¬
betur: ꝓpter septenarĩ partes altera ꝑ alteram multiplicate̾s. Nam t̃qͣt̾ni
uel quater terni: ipsum faciunt. Quod uero ꝓgenies exadam ꝑcam in
undenario numero finitur: trans gͥessio mandatorum siue peccatum

Expanded text:
homo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Mahomo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Malalehel, Malalehel genuit Jared; Jared genuit Henoch. Hic autem Henoch septimus ab Adam, qui placuit Deo, et translatus est, septimam requiem significat, ad quam transfertur omnis qui tanquam sexta die, id est, sexta aetate saeculi, per Christi adventum formatur. 28. Transactis enim sex millibus annis, facto etiam judicio, et renovatis coelo et terra, transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitatis. Quod autem per Seth ab Adam usque ad Noe denarius tur, cui numero si adjiciantur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum apostolorumque numero insignis habetur propter septenarii partes, altera per alteram multiplicatis. Nam ter quaterni, vel quater terni ipsum faciunt. 29. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum, sive peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
est eo quod ab adam usq ad xp̃m septuaginta & uii. generationes inueni¬
antur: inquib peccatum lamech id est totius mundi sanguinis xp̃i
effusione solutum est. Siquidẽ & inpopło udeorum ꝓpter inter fectio
nẽ xp̃i. lxx. uii. uindicta̾s sunt statuȩ: uxta illud euangłicum in quo
dictum est beato petro. Non solum septies: s ttiam septuagies septies. si
penituerit fr̃ĩ remittendum. Id est iudeorum reuertentem. post.lxx.
UII. uindictas statutas: recipiendum ad indulgentiam xp̃i. Cognouit¬
tatur. qui cepit inuotare nomen anĩ. Quid hoc incelligitur. nisi qr
in confessione inuit om̃is homo: qui. ẽ filius resurrectionis quam¬
diu ꝑegrinatur interris: Item exduobus illis hominibus abel luctus sedh¬
xp̃i & uita eius exmortuis figuratur. Ergo ut breuius dicam ab el luctus.
sedl resurrectio. enos homo. quia post luctum resurrectio: deresurrectione

Expanded text:
est, eo quod ab Adam usque ad Christum septuaginta septem generationes inveniest, eo quod ab Adam usque ad Christum septuaginta septem generationes inveniantur, in quibus peffusione solutum est. Siquidem et in populo Judaeorum propter interfectioeptem vindictae sunt statutae, juxta illud Evangelium, in quo dictum est Petro apostolo: Non solum septies, sed etiam septuagies septies, si poenituerit, fratri remittendum : id est, Judaeum revertentem post septuaginta septem vindictas statutas recipiendum ad indulgentiam Christi. Noetatur homo, qui coepit invocare nomen Domini, quid hoc intelligitur? Quia igitur in confessione vivit omnis homo, qui est filius resurrectionis, quandiu peristi et vita ejus ex mortuis figuratur. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurre
Abbreviated transcription (Latin):
adueniat. E dificauit autem ex nomine filii sui enoch. Iste filius incu¬
cus nomine condita est enoch. ia est t̾restris hierusalem quod interpre¬
tatur possessio. significat istam ciuitatem & initiun & finem habere t̾re
num ubi nichil plusquam quod cernitur sꝑatur. Porro enoch: genuit
irad. et irad genuit i nauiahel. Et mauiahel: genuit matusahel. Et ma¬
cusahel. genuit malech: qui accepit duas uxores. nomen uni adda &
femina nominatĩ exprimitur. nisi tantum in progenie cai femina
cõmemoratur: quod significatur terrenã ciuitatem. usq infinem sui
carnales habituram generationes. quȩ exmaritorum ac feminarum
coniunctione ꝓueniunt. Dixit quoq lamech uxorib suis. Audite uer
ba mea & auscultate sermonẽ meum. Qm̃ occidi uirum inuulnus
meum & adolescentulum inliuorẽ meum. septies uindicabitur de cam
de lamech autem septuagies septies. Iam alibi scđm historiam dictum

Expanded text:
adveniat. Et vocavit eam ex nomine filii sui Enoch. Iste filius in cuadveniat. Et vocavit eam ex nomine filii sui Enoch. Iste filius in cujus nomine condita est Enoch, id est terrestris Jerusalem, quod interpretatur possessio, signifnum, ubi nihil plus quam quod cernitur speratur. 22. Porro Henoch genuit Irad, et Irad genuit Maviahel, et Maviahel genuit Mathusael, et Mathusael genuit Lamech. Qui accepit duas uxores; nomen uni Ada, et femina nominatim expcommemoratur: quod significat terrenam civitatem usque in finem sui carnales habituram generationes, quae maritorum ac feminarum conjunctione proveniunt. Dixitque Lamech uxoribus suis Adae et ba mea, et auscultate sermonem meum. Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livore meo, septies vindicabitur de Cain, de Lamech septuagies septies. Jam alibi secundum historiam dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ipso signo eos inuenit & non occidit. Exiit ergo a facie domini & habita¬
uit interra naith quod dicitur interpretatum commotio. siue in stabilis
& fluctuans & sedis incertȩ. Quod contra malum deus rogatur in psalmo.
Nedederis inmortu pedes meos & manus peccatorum non moueant me.
Nunc uero & iudei & omnes qui diuersis errorib contumaces sunt resis¬
tendo ueritati. uenundati exeunt afacie domini id est a misericordia
dilectionis eius ueł participatione lucis eius. & habitant profugi in
terra commotionis id est in carnali conturbatione: contra iocun
ditatem dei hoc est contra eden: quod interpretatur epulatio. ubi est pla-¬
qd impiorum progenies ciuitatem in ipsa mundi origine construxit ni
et̃ & peregrinos: Unde & abel tanquam peregrinus interris id est popłs
xp̃ianus: non condidit ciuitatem. Suꝑna est enim scõium ciuitas. qnͣ¬
uis hic pariat ciues in quibus peregrinatur: donec regni eius tempus

Expanded text:
ipso signo eos invenit, et non occidit. Exiit ergo a facie Domini, et habitaipso signo eos invenit, et non occidit. Exiit ergo a facie Domini, et habitavit in terra Naid, quod dicitur interpretatum commotio, sive instabilis et fluctuans et sedis incertae, contra quod malum Deus rogatus in psalmo, Ne dederis in motu pedes meos, et manus peccatorum non moveant me . Nunc vero Judaei et omnes qui diversis erroribus contumaces sunt, resistendo veritati; venundati exeunt a facie Dei, id est, a misericordia dilectionis ejus, vel a participatione lucis ejus: et habitant profugi in terra commotionis, id editatem Dei, hoc est, contra Eden, quod interpretatur epulatio, ubi est plauid ergo sibi per figuram vult, quod impiorum progenies civitatem in ipsa mundi origine construxit? Pret petianus non condidit civitatem. Superna est etiam sanctorum civitas, quamvis hic pariat cives in quibus peregrinatur, donec regni ejus tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ita perdiderit. unͭi. uindictas ex soluet. id est auferet ab eis .uii. uindictas qui¬
bus alligati sunt ꝓpter reatum occisi xp̃i: hoc toto tempore quod septena¬
rio dierum numero uoluit᷑. Quia non interiit genus uideorum sa¬
tis apparet fidelibus xp̃ianis. sed solam dispersoͥnem meruerunt iuxta
perge illos inuirtute tua & depone eos. Posuit dominus cam insignum.
ut non interficeret eum omnis qui inuenisset eum. Hoc reuera mirabi¬
le est: quemad modum omnes gentes quȩ a romanis sub iugate sunt in ricũ
romanorum sacrorum transierint eaq sacrilegia obseruanda celebranda
susceperint. Gens autem iudea seͥqͣ sub paganis regibus siue sub. xpĩanis non
amisit signum legis & circumcisionis suȩ. quod aceteris gentib populisq
distinguitur: sed omnis imperator uł rex qui eos in regno suo inuenit. cũ

Expanded text:
ita perdiderit, septem vindictas exsolvet; id est, auferet ab eis septem vindictas, quiita perdiderit, septem vindictas exsolvet; id est, auferet ab eis septem vindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi. Hoc toto tempore, quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interiit gens Judaeorum, satis apparet fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerint, juxta perge illos in virtute tua et depone eos . Posuit Dominus in Cain signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Hoc revera mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subjugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint, eaque sacrilegia observanda et celebranda susceperunt. Gens autem Judaeorum sive sub paganis regibus, sive sub Christianis non amisit signum legis et circumcisionis suae, quo a caeteris gentibus populisque distinguitur: sed omnis imperator vel rex, qui eos in regno suo invenit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Maior est iniquitas mea: quam ut ueniam merear. Ecce eicis me ho¬
die a facie terre & a facie tua abscondar: & ero uagus & profugus in terra.
Igitur omnis qui inuenerit me occidet me. Uere inde uagus & ꝓfugus termit
& gemit: etiam neregno terreno ꝑdito. ista uisibili morte occidatur. hanc dicit
maiorem causam quam illam quod ei terra nostra non dat uitutem suam: ne
spiritͥaliter moriatur. Carnaliter enim sapit & abscondit se afacie dei est iratum
habere deum: graue non putat. sed hoc timet ne inueniatur & occidatur. Carna¬
liter enim tanquam operans terram sapit: cuius uirtutem non accipit. Sa
pere autẽ secundum carnẽ: mors est. Quam ille non intelligens amisso reg¬
no gemit. & corporali morte tremit. Sed quid ei respondit deus: Nequaquam
ita fiet: sed omnis qui occiderit cam septuplum punietur. Siue ut .lxx. tra
morte interribit genus impium carnalium iudeorum: sed qui cunq eos

Expanded text:
Cain dicens Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hoCain dicens Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. Ecce ejicis me hodie a facie terrae, a tuaque abscondar facie; et ero vagus et profugus in terra. Et erit omnis qui invenerit me, occidit me . Vere inde vagus et profugus gemit et tremit etiam ne regno perdito terreno visibili morte occidatur. Hanc dicit majorem causam quam illam, quod et terra nostra non dat virtutem suam, ne spiritaliter moriatur. Carnaliter enim sapit, et abscondit se a facie Dei, id est, iratum Deum habere grave non putat; sed hoc timet, ne inveniatur et occidatur. Carnaliter autem sapit tanquam operans terram, cujus vipere autem secundum carnem mors est, quam ille non intelligens, amisso regno, gemit et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondit Deus? Nequaquam ita fiet; sed omnis qui occiderit Cain, septuplum punietur; sive, ut Septuaginmorte interibit genus impium carnalium Judaeorum: quicumque eos
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib legis sunt: sub maledicto sunt. Cum operatus fueris eam: non dabit tibi
fructus suos. Inipsa enim terra quam xp̃s portauit id est in eius carne ipsi¬
operati sunt salutem nrãm:. crucifigendo xpm qui mortuus est propter
delicta nr̃ã. Nec tamen eis dedit eadem terra uirtutem suam: quia non
iustificati sunt uirtute resurrectionis eius qui resurrexit propter us¬
tificationẽ nostram. Qui & si crucifixus est ex infirmitate nostra: uiuit
dit impiis & incredulis. Unde nec resurgens eis aquib erat crucifixus
apparuit. tamquam cam operanti terranrut granum illius semina¬
eris interra. Nunc ecce quis non uideat. quis non agnoscat. in totam
terram quacunq dispersus. ẽ populus ille. quomodo sit uagus in
gentib & profugus adierusalenr quomodo gemat morrore amissi
regni & tremat timore sub innumerabilibus populis xpĩanis: Ideoq respondit

Expanded text:
operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis . Cum operatus fueris eam, non dabit tibi operibus legis sunt, sub maledicto sunt legis . Cum operatus fueris eam, non dabit tibi fructus suos. In ipsa enim terra quam operati sunt salutem nostram crucifigendo Christum, qui mortuus est propter delicta nostra. nec eis dedit eadem terra uirtutem suam, quia non iustificati sunt uirtute resurrectionis eius, qui resurrexit propter iustificationem nostram; quia etsi crucifixus est ex infirmitate, sed uiuit dit impiis et incredulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaeris in terra. Nunc ecce quis non videat, quis non agnoscat in tota terra, quacunque dispersus est ille populus, quomodo sit vagus in gentibus, et profugus a Jerusalem? quomodo gemat moerore amissi regni, et tremat tremore sub innumerabilibus populis Christianis? Ideoque respondit
Abbreviated transcription (Latin):
pumat: & dicit ubi sic frater eius. Respondit ille se nescire: nec eius se. ẽẽ.
custodem. Usq nunc quid nobis respondent iudei cum eis scãrum scͥptu
ignorantia cam: iudeorum ẽ falsa negatio. Essent autem quodammodo
xp̃i custodes: sixp̃ianam fidem acciꝑe & custodire uoluissent. Dixit deus ad
cam. Quid fecisti: uox sanguinis fratris tui abel clamat ad me deterra.
Sic arguit inscripturis sanctis uox diuina iudeos. habet enim uocem mag
hec est uox clara sanguinis. quam sanguis ipse exprimit exore fidelium
popłs iudeorum infidelis at̾ra. id ẽ ab eccła. que aꝑuit ossuum in confessione
peccatorum acciꝑe sanguinẽ. xp̃i qui effusus ẽ. remissionẽ peccatorum om̃iũ:
demanu persecutores nolentis. ẽe sub grã: sed sub lege. Ut eẽt ab ȩccła maledictus
idẽ ut ostenderet eum eccła maledictum. testificante apło. Quicunq enim ex

Expanded text:
puniat, et dicit: Ubi sit frater ejus? ille respondit nescire se, nec ejus se esse puniat, et dicit: Ubi sit frater ejus? ille respondit nescire se, nec ejus se esse custodem. Usque nunc quid nobis resCain ignoratio Iudaeorum est falsa negatio. essent autem quodam modo Christi custodes, si christianam fidem accipere et custodire uoluisCain: Quid fecisti? vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Sic arguit in Scripturis sanctis vox divina Judaeos. Habet enim magnam vochaec est vox clara, vox sanguinis, quam sanguis iste exprimit ex ore fidelium populus Judaeorum infidelis a terra, id est, ab Ecclesia, quae aperuit os suum in confessione peccde manu persecutoris nolentis esse sub gratia, sed sub lege, ut esset ab Ecclesia maledictus, id est, ut responderet eum ab Ecclesia maledictum testificante Apostolo: Quicunque enim ex
Abbreviated transcription (Latin):
rent xp̃m dicentem. non ueni uocare iustos sed peccatores in penitentia:
tunc ad se conuerterent peccatum suum inconfessione. sicut inpsal
mo scriptum est medico dicente. Ego dixi domine miserere mei. sa¬
na animam meam quia peccaui tibi. Idemq peccatum quam diu
ẽẽt in eorum corpore adhuc mortali. ꝑ spem gratiȩ liberi dominaren¬
tur. Nunc autem ignorantes dei iusticiam & suam uolentes consti¬
tuere. elati deoperib legis non humiliati depeccatis suis: non quieuerunt sed¬
offenderunt in lapidem offensionis: & exarserunt uacundia aduersus xp̃m
cuius oꝑa uidentes deo accepta eẽ. doluerunt. Itaq post hec occiditur abel minor¬
natu. a fratre maiore natu. Occiditur.xp̃s caput populi minoris natu: a popu¬
lo iudeorum maiore natu. Illr incampo: iste incaluarie loco. Interrogat ds̃
cain non tanquam ignarus eum aquo discat. sed tanquam iudex reum qͣm

Expanded text:
rent Christum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentia ; rent Christum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentia ; tunc ad se converterent peccatum suum in confessione, sicut in psalmo XL scriptum est, medico dicentes, Ego dixi, Domine, miserere mei, sana animam meam, qui peccavi tibi ; eidemque peccato quamdiu in eorum corpore esset adhuc mortali, per spem gratiae liberi dominarentur. 4. Nunc autem ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, elati de operiboffenderunt in lapidem offensionis, et exarserunt iracundia adversus Christum, cujus opera videntes Deo accepta esse, doluerunt. Tropologicnatu a fratre Cain majore natu. Occiditur Christus caput populi minoris natu a populo Judaeorum majore natu, ille in campo, iste in Calvariae loco. 6. Interrogat Deus Cain, non tanquam ignarus eum a quo discat, sed tanquam judex reum quem
Abbreviated transcription (Latin):
pastor ouium & cain agricola. Sed sicut cam sacrificium exterre fructibus
reꝓbatur. abel autem sacrificium exouibus & earum adipe suscipitur:
ita noui testamenti fides exinnocentiȩ gratia deum laudans ueteris testa¬
menti terrenis operib ante ponitur. Dixit ds̃ ad cam. Sirecte offeras recde
autem non diuidas: pecasti. Utiq quia & si iudei antea recte illa fecerunt
meo tamen in fidelitatis reisunt: quia xp̃o ueniente iam tempus noru
testamenti a tempore ueteris testamenti non distinxerunt. Quia si obtem¬
ꝑasset cain deo dicente quiesce sub te erit appetitus eius & tu dñaberis il¬
lius. ad se conuertisset peccatum suum: sibi hoc tribuens. & confitens deo.
ac sic adiutus indulgentiȩ gratia ipse peccato suo dominaretur: non il¬
inquorum figura hec gerebantur. si quiescerent asua ꝑturbatione. &
tempus salutis ꝑ gratiam in peccatorum remissionem cognoscentes audi-¬

Expanded text:
pastor ovium, et Cain agricola. 2. Sed sicut Cain sacrificium ex terrae fructibus pastor ovium, et Cain agricola. 2. Sed sicut Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ovibus et earum adipe suscipitur, ita Novi Testamenti fides ex innocentia grata Deum laudans Veteris Testamenti terrenis operibus anteponitur. Dixit Deus ad Cain, si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Utique quia etsi Judaei antea recte illa fecerunt, in eo tamen infidelTestamenti a tempore veteris Testamenti non distinxerunt. Quod si obtemperasset Cain, Deo dicente, Quiesce, sub te erit appetitus tuus, et tu dominaberis illius; ad se convertisset peccatum suum, sibi hoc tribuens et confitens Deo; ac sic adjutus indulgentiae gratia, ipse peccato suo dominaretur non ilin quorum figura haec gerebantur, si quiescerent a sua perturbatione, et tempus salutis per gratiam in peccatorum remissionem cognoscentes audi
Abbreviated transcription (Latin):
aduitam beatam: quȩ paradisi nomine significatur. Possitq aliquando
manum porrigere ad arborem uitȩ : & uiuere in eternum. Manus autẽ
porrectio bene significat crucem uł cruciatum penitentiȩ: ꝑ quem uita
et̾na recuꝑatur Accepit autẽ tunicam pelliceam diuino iudicio. quo no¬
mine mortalitas corporis significatur in historia: in allegoria autẽ acarna¬
am id ẽ ꝑtribulationes temporales peccata sua agnoscendo & gemendo. &
borem uite. xp̃m & uiuet in ȩt̾nũ. Cherubin nanq plenitudo scientie int̾¬
ꝑ has duas res: tolerantiã uidelicet molestiarum & plenitudinẽ scientię
id ẽ ꝑ caritat̃t dei & ꝓͣii. Plenitudo enim legis karitas est.
dam uero cognouit uxorem suam que concepit & peperit caimi
Rursumq concepit & peperit fratrem eius abel. Natiuitas filiorum
duorum adam similitudinẽ habet duorum populorum qui exant diuisis

Expanded text:
ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur: possitque aliquando ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur: possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene signifaeterna recuperatur. Accipit etiam tunicam pelliceam divino judicio, quo nomine corporis mortalitas significatur in historia: in allegoria autem a carnaam, id est, per tribulationes temporales peccata sua agnoscendo et gemendo: et Christum, et vivet in aeternum. Cherubim namque plenitudo scientiae inteper has duas res, tolerantiam videlicet molestiarum et plenitudinem scientiae, id est per charitatem Dei et proximi, plenitudo enim legis charitas.dam vero cognovit Hevam uxorem suam, quae concepit, et peperit Cain. Rursumque peperit fratrem ejus Abel. Nativitates 278 duorum filiorum Adam similitudinem habent duorum populorum, qui erant diversis
Abbreviated transcription (Latin):
significat qđ ei dr indolore paries filios. nisi quia uoluptas carnalis cum aliquã
malam consuetudinẽ uult uincere. patitur exordio dolores. atq ita ꝑmeliorem
consuetudinem parit bonum opus quasi filios Quod uero adiecit & conuersio
tua aduirum tuum. & ipse tui dñabit᷑ hoc significat quod illa uoluptas carnał̾
quȩ cum dolore reluctauerat ut faceret consuetudinẽ bonã: iam ipsis erudi¬
ta dolorib cautior fit. St ne corruat optẽꝑat rationi: & libenter seruit quasi
contraria sunt peccata que nomiẽ mortuorum significantur. Iam uero ꝑ
sententiam quȩ inuirum infertur. ratio nr̃a arguitur: que & supra pec
cati concupiscentia seducta. a paradiso beatitudinis remota habet maledic¬
tionẽ terrene oꝑationis: habet & dolores temporalium curarum quasi spi¬
nas & tribulos. Sic tamen dimittitur a paradiso beatitudinis inoꝑeretur.
terram: idẽ ut incorpore isto laboret & collocet sibi meritum redeundi

Expanded text:
i dicitur: In dolore paries filios, nisi quia voluntas carnalis, cum aliquam malam consuetudinem vult vincere, patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus, quasi filios. 9. Quod vero adjecit: Et conversio tua ad virum tuum, et ipse dominabitur tui: hoc significat, quod illa carnalis voluntas, quae cum dolore reluctaverat, ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus, cautior fit, et ne corruat, obtemperat rationi, et libenter servit quasi contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significantur. Jam vero per sententiam quae in virum infertur, ratio ncati concupiscentia seducta a paradiso beatitudinis remota habet maledictionis terrenae operationes: habet et dolores temporalium curarum quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur a paradiso beatitudinis, ut operatur terram, id est, ut in corpore isto laboret, et collocet sibi meritum redeundi
Abbreviated transcription (Latin):
aque uiuȩ. & lapidem magnũ suꝑ positum puteo. figuraliter per
oues iustorũ popłi significantur. sicut illud quod dictum ẽ. in eu¬
angłio: statuet o ues ad dexteram. Pastores uero ꝓpħȩ sunt: qui usq
lapis puteo suꝑ positus: figuram dei preferebat. Puteus grãm¬

Expanded text:
aquae vivae, et lapidem magnum superpositum puteo. Figuraliter per aquae vivae, et lapidem magnum superpositum puteo. Figuraliter per oves, justorum populi significantur, sicut illud quod dictum est in Evangelio: Statuet oves quidem ad dexteram . Pastores vero prophetae sunt, qui usqueLapis puteo superpositus figuram Domini praeferebat. Puteus gra
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cũ ad intelligendã eius suꝑ eminentissimã diuinitatem ex ce¬
dunt uniuersã creaturã: ut eum inueniant. in pͥncipio uerbum¬
dm ap̃ dm̃ ꝑ quem factam sc̃ om̃ĩa. Descendentes autem ut eum
iueniant factum exmuliere: factum sub lege eos qui sub lege
erant redimeret. Inilla enim scala: aterra usq incęlum. acarne
usq ad spm̃. quia mnilla carnales proficiendo. uelut ascendendo
spũales fiunt. &d quos lacte autriendos etiam ipsi spũales des¬
cendunt quodãm: cum eis non possut loqui. quasi spũalibus
sed quasi carmͣbus. Ipse est sursum in capite suo: ipse deorsum
incorpore suo. quod est eccła. Ipsum gͦ scalã intelligimus: quia
et ꝑ ipsum solum sẽ erigt̾: ut sublimit̾ exspectent. ꝑ ipsum se ȩtiam
humiliant: ut eum sublimiter ac temꝑant̃ annuntient. Pͥ hanc
uisionem in de iacob inter faciens uidit oues & pastores ad puteum

Expanded text:
utique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuinitatem exceutique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuinitatem excedunt uniuersam creaturam, ut eum inueniant in principio deum apud deum, per quem facta sunt omnia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. inusque ad spiritum, quia in illo carnales, proficiendo, velut ascendendo spirituales fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spirituales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Ipse est in corpore suo, quod est ecclesia. ipsum et scalas intellegimus, quia et per illum solum se erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est non plebs mea uos: ibi uocabunt᷑ filii dei iniui..
Seroeiis autem iacob inmespotamiam. uenit in locum ubi nunc
bethlecm uocatur: & posuit sub suo capite lapidem magnũ. & dor¬
mins uidit scalam subnixam innitent̾e celo: & angłoᷤᷤ dei ascendentes
& descendentes. hoc uiso cuigilauit: uaxitq lapidem dicens. Uere hic
domus dei est & porta cęli. Et his dictis: discessit. Somnus iste iacob: morᷤ
sue passio xp̃i.ẽ. Lapis ad caput eiꝰ. qui nominatĩ quodãmͦ dictus. ẽ.
etiam unctꝰ: xp̃c significatur. Caput enim uiri: xp̃c ẽ. Quis enim
nescit xp̃m ab unctione appellari Domus autẽ dei quia ibi natꝰ est.
ad cȩlum conscendit. E rectio autẽ lapidis: resurrectio xpi. est. Porro sca¬
la xp̃c ẽ: qui dicit. Ego sum uia. ꝑ hanc ascendebant & descendebant angłi
inquib significati sunt euangłiste: & predicatores xp̃i. Ascendentes

Expanded text:
dictum est, Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi .dictum est, Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi .Pergens autem Jacob in Mesopotamiam, venit in locum ubi nunc Bethlehem vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum. Et dormiens vidit scalam subnixam, innitentem coelo, et angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc viso, evigilavit, unxitque lapidem, dicens: Vere hic domus Dei est, et porta coeli. Et his dsive passio est Christi. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, etiam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unctione appellari? Domus autem Dei, quia ibi natus estad coelum conscendit. Erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui dixit: Ego sum via . Per hanc ascendebant angeli, et descendebant, in quibus significati sunt evangelistae praedicatores Christi, ascendentes
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ infecunditate rerum & potentia regni: que in illo popło
fuit. Et in rore cęli erit benedictio tua idẽ ineloquiĩs adm̃. Ipsis em̃
credita sunt eloquia dei. & legis testamenta. Uiues gladio: id ẽ.
quia sanguini popłs ille deditus: necem in xp̃o uł ꝓpħis exercuit.¬
fr̃i cuo seruies: minori scilicet popło xpĩano. Tempꝰq uiniet. cum excutieᷤᷤ¬
ꝙ soluas iugum deceruicib tuis: dum ꝑagnitionẽ fidei ad grãm xp̃i con¬
necem fr̃i suo iacob fraudulent̃ excogitat. Hoc nimirũ & iudaicus popłs
dentes in illo usq ad effusionẽ sanguinis ꝑsecutꝰ est. Iacob autẽ dolos fugi¬
ens fr̃is relicta domo patria uel parentib uadit in regionem longiqͣm.
isrł: & patria idẽ hierosolima & om̃ib regionib iudee: abiit ingentib
accipe sibi inde ȩccłam ut inpleret᷑ qđ dictum est. Uocabo non plebem
meam.plebem meã: & non delictam. plebẽ. dilectam. Et erit in loco ubi

Expanded text:
terrae, in fecunditate rerum et potentia regni, quae in illo populo fuit, et in rore coeli erit benedictio tua, id est, in eloquiis Dei. Ipsis enim credita sunt eloquia Dei, et legis testamenta. Vives gladio, id est, quia sanguini populus ille deditus necem in Christri tuo servies minori, scilicet populo Christiano. Tempusque veniet, cum excutie solvas jugum de cervicibus tuis, dum, per cognitionem fidei ad gratiam Christi connecem fratri suo Jacob fraudulenter excogitat. Hoc nimirum et Judaicus populdentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem longinquam, Israel, et patria, id est, Jerosolyma, et omni regione Judaeae, abiit in gentibus accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo non plebem meam plebem meam, et non dilectam dilectam; et erit in loco ubi
Abbreviated transcription (Latin):
amaurrit inoꝑib iusticiȩ laborem actionũ atq passionum: Quis
eam: uitam ꝓpt᷑ sẽ ipsam expetierit sa̾cob sicͥut liam: S tamen sibi
nocte suppositam inusum generandi amplexus: fecunditatem eiꝰ
exꝑtus. ẽ. Dñs enim eam quia ꝑse ipsam diligi non poterat. pͥmo ut¬
ad rachel ꝑueniret᷑ tolerari fecit: deinde ꝓpt̾ filios cõmendauit. Ita
uero unusquisq utił dei seruus sub de albationis peccatorum suoꝵ
gr̃a constitus quid aliud amans insua conuersatione meditatur. nͥ
doctrinã sapientie: Quã pleriq sẽ ꝑcepturos putant statim ut se
inseptẽ preceptis legis exercuerint: quȩ sunt de dilectione ꝓximi. ne
cuiquam noceat᷑ idẽ. honora patrẽ tuum & matrẽ. non mechab̾is
non occides. non furab̃is. non falsum testimonium dices. ñ concupis

Expanded text:
amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum ? quia amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum ? quia eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte suppositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia ad Rachel perveniretur, tolerari fecit. 8. Deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus, sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans in conversatione sua meditatur, nisi doctrinam sapientiae? Quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerunt, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam noceatur, id est: Honora patrem tuum et matrem tuam, Non moechaberis, Non occides, Non furaberis, Non falsum t
Abbreviated transcription (Latin):
na. inqua delectationem dei contẽplabimur. Lia nanq interpre¬
tatur laborans. Rachel autẽ uisum pͥncipium: siue uerbũ.
Actio ergo huius uitȩ inqua uiuimus exfide. laboriosa est
inoꝑibus. & incerta ad quem exitum ꝓuimiat. adutilitatem
eorum quibus consulere uolimius. Ip̃sa ẽ lia prior uxor iacob:
enim mortalium timidȩ: & incertȩ. prouidentiȩ nrȩ. Spes
ipsa ẽ. rachel: unde ętiam dicitur bona facie. & pulchra specis. Hanc
enimamat omĩs piȩ studiosus. & ꝓpt̾ hanc seruit grẽ der: qua pecca¬
ta nr̃a. & si fuerint sicut fenicium. tanquam nix dealbabuntur.
labamquippe interpretatur dehlbatio: cui seruit iacob ꝓpt̾ rachel.
Neq enim se quisq conuertit sub grã remissionis peccatorum serui¬
re iusticiȩ. nisi ut quietȩ uiuat in uerbo: ex quo uidetur prmcipiũ
quod ẽ. ds. Ergo ꝓpt̃ rachel: non ꝓpt̾ liam seruitur. Nam quis tandẽ

Expanded text:
terna, in qua dilectionem Dei contemplabimur. Lia namque interpreterna, in qua dilectionem Dei contemplabimur. Lia namque interpretatur laborans; Rachel autem, visus, principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus et incerta, quo exitu perveniat ad utilitatem eorum, quibus consulere volumus. Ipsa est Lia, prior uxor Jacob, enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes tiam ueritatis, ipsa est Rachel.\' unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium; quod est deus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem
Abbreviated transcription (Latin):
gitur iacob ꝑgens mesopotainiã accepit uxores duas. filias laban
frĩs rebet᷑ȩ. hoc ẽ pͥmo liam: scđo rachel. Inde sibi accepit liȩ an¬
cillam nomine zelfam. & ancillam rachel balam. Eix quibus
.II. genuit .xii. filios: & unã filiam. Delia scilicet genuit ruben.
simeon. leui. udam. isachar: ⁊ abulon. Derachel: ioseph. & beniamin
Debala autem ancilla racheł: dam & netalim. Dexelfa ancilla.
habebat abraham duo testamenta intelligere. Sed ibi inuna.
& una facilius apparet quod dr̃. hic etiam duȩ sunt & duȩ.
Peinde ibi filius ancillȩ exheredatur. hic uero ancillarum fi¬
lii simul cum filiis libararum. terram repmissionis accipi¬
unt. Unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quan
quam enim duȩ lib̾e uxores iacob ad nouum testamentum.
quod in libertatem uocati sumus existimentur ꝑtinere. ñ
tamen frustra duȩ sunt nisi quia duȩ uitȩ nobis in xxp̃i
corpore predicãtur. Una temporalis. in qualaboramu s: alia c̃¬

Expanded text:
gitur Jacob, pergens Mesopotamiam, accepit uxores duas, filias Laban fratris Rebeccae. Hoc est, primo Liam, secundo Rachel. Inde sibi accepit Liae ancillam nomine Zelpham, et ancillam Rachel Balam. Ex quibus quatuor genuit duodecim filios, et unam filiam. De Lia scilicet genuit Ruben, Simeon, Levi, Judam, Issachar, Zabulon. De Rachel autem Joseph, et Benjamin. De Bala, ancilla Rachel, Dan et Nephthalim. De Zelpha, ancilla habebat Abraham duo Testamenta intelligere; sed ibi in una et in una facilius apparet quod dicitur. Hic autem duae sunt, et duae. 3. Deinde etiam ibi ancillae filius exhaeredatur, hic vero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt. Unde hic procul dubio aliquid aliud significatur, quaquam enim duae liberae uxores Jacob ad Novum Testamentum, eo quod in libertate vocati sumus, existimentur pertinere, non tamen frustra duae sunt, nisi quia duae vitae nobis in Christi corpore praedicantur: una quidem temporalis in qua laboramus; alia ae
Abbreviated transcription (Latin):
rore cęli: hoc ẽ. deuerborũ pluuia diuinorũ. Et de pingurdine t̾rȩ.
hoc ẽ. de congregatione popłoꝵ. Multitudinem frumenti & uini: hoc
ẽ multitudo quam colligit de sacramento corporis & sanguinis sin.
Illi seruiunt popłi exgentibꝰ ad eum conuersi: ip̃sum adoiant trib
bi dnãtur iudeorum. Ipsumadorant filii matris eiꝰ: quia & ipse
scd̾m carnẽ exa natꝰ ẽ. Ipsũ qui maledixerit maledietꝰ
est & qui benedixerit. benedictionib replebtt᷑. Xpc̃ in
citer dr̃ sed aliusa iudeis benedici putatur. qui ab eis er¬
rantib expectatur. Ecce benedictione p̃missa repente maior ad est: ex¬
pauit isaacꝰ alium ꝓalio se benedixisse cognoscit. Nec tamen indignat᷑
reuelato sibi sacramento: sed confirmat benedictionẽ infilio diceno
benedixi eum: & benedictꝰ ẽ. Hȩc ẽ benedictio pͥma isadie quedactarẽ

Expanded text:
rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum. Et de pinguedine terrae, rore coeli, hoc est, de verborum pluvia divinorum. Et de pinguedine terrae, hoc est congregatione populorum. Multitudine frumenti et vini, hoc est, multitudo quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui: illi serviunt populi ex gentibus ad eum conversi. Ipsum adorant tribus, bi dominatur Judaeorum. Ipsum adorant filii matris ejus, quia et ipse undum carnem ex ea natus est. Ipsum qui maledixerit, maledictus est; et qui benedixerit, benedictionibus replebitur. Christveraciter dicitur. Sed alius a Judaeis benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictione praemissa repente stupore majore expavit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit. Nec tamen indignatur revelato sibi sacramento, sed confirmat benedictionem in filio dicens: Benedixi eum, et benedictus est. Haec est benedictio prima Isaac, quae data est
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ assumptio. Qd teneros & bonos: docibiles & in nocentes animas. Stola
esau: fides & scͥpturȩ sunt hebreorũ quȩ illis pͥmo date sunt: & pͦmo¬
dũ gentiliũ indutꝰ ẽ popłs. Pelles autẽ quȩ eꝰ bardũs cricundate sc̃¬
peccata utriꝰq plebis. que axp̃c in extensione manuũ cruci secũ pari¬
ter affixit. Ipse enim in corpore suo non sua. s aliena peccata porta¬
uit. Qđ isaãc querit ab iacob curtam cito inuenerit: admirat᷑ cã
uelocẽ ineccłiis credentiũ fidem. Qđ cibi delectabiles offeruntur.
hostia placens deo solus. ẽ peccatorũ. Qđ poterum consequitur benedic¬
tio: eiꝰ odore ꝑfruit᷑. uirtute̾ resurrectionis & regni aꝑta uoce ꝓnun¬
tians. Taliter enĩ benedicit᷑. Ecce odor filii mer. sic̃ odor agri pleni.
Odore nominis xp̃i sic̃ ager mundus implet᷑. Cuius . ẽ. benedictio de

Expanded text:
batur assumptio, quod teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola batur assumptio, quod teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est poppeccata utriusque plebis, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo, non sua, sed aliena peccata toleravit. Quod Isaac quaerit a Jacob cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis fidem credentium. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo salus est peccatorum. Quod postremo consequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem re surrectionis et regni aperta voce pronuntians: Taliter enim benedicitur: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Odore nominis Christi, sicut ager mundus impletur, cujus est benedictio de
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Ssaac inquit portat imaginẽ dei patris. rebecca sp̃c sc̃i: esaui po
oibis ostendit. Oculos illius caligasse. fidem ꝑisse demundo: & religi¬
onis lumen ante eum neglectũ eẽ. significat. Quod filius maior
uocatur. acceptio legis ẽ iudeorũ. Quod escas eiꝰ atq capturam dilex̃
pater. homines sunt aberrore saluati: qͦs ꝑ doctrinam unus quisq
uenatur. Sermo dei repromissionis ẽ benedictio & spes regni futu
Rebecca plena spũ scõ sciens quod audisset antequam pareret.
quia maior seruiet minori: formam gerit in hoc loco sp̃c sc̃i.
Quȩ futura nouerat in xp̃o: ante in iacob meditatur: Ioquit᷑
p̃figurans carneũ salutoris ad uentum: in quo eos uł mag̾imȩ liberaret.
qui peccatis cenebant᷑ obnoxii. Siquidem in omnib scͥpturis: hedi propec¬
catͦisib accipiunt᷑. Qđ autẽ duos iubetur afferret: duorũ popłoꝵ significa¬

Expanded text:
sunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei Patris; Rebecca, Spiritus sancti; Essunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei Patris; Rebecca, Spiritus sancti; Esorbis ostendit. Oculos illius caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse denuntiat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas ejus atque capturam dilexit pater, homines sunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei repromissionis est benedictio, et spes regni futurRebecca, plena Spiritu sancto, sciens quod audivit, ante quam pareret, quia major serviet minori, formam gerit in hoc loco Spiritus sancti, quae futura noverat in Christo, ante in Jacob meditatur. Loquitur e , praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significa