comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominum ulłatenꝰ ꝯcedunti qd̾ possit
non esse uł norz fuisser ĩmo ĩpossibile
÷ non esse uł nõ fuisse. qd̾ factum est
uł dictum refe̾ntes possibłitatẽ uł ĩ¬
possibłitatem. ad natͣm rei gristẽtis
podenciam dei: refertur. q̃ semꝑ ea¬
d̾ fuit et est. qr pdestinõ. p̃scia. im̃¬

Expanded text:
t non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. potentiam Dei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio,
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Unde ⁊ asilo quo utebint᷑. flamineꝰ
dẽi sunt. qͣi filamines. s festis dieb fulo
depõita: pilleũ ĩponebant ꝓ sac̾docii emi¬
nencia. uates aui m̃tis applłant᷑. eꝰ sig¬
nificatio młtiplex ẽ. Modo .n. sac̾dotẽ. mͦ
qui uoc̃ẽ incdulatur in canta. Uꝰ .n. duo
sunt gn̾a precentor ⁊ succentu. ꝑ̃center
 qͥ uocẽ p̃mittit in cantu. Subcentor
qui subsec̃ttꝰ canendo respondet. Coretoz
cõcinit concentor ñ eriti
iis b̾r tractatis
admonendi sunt xͥ ministͥ qͣtenꝰ sic̃
excellunt ordinis dignitate. ita p̃cellant
uite scĩtate. nt plebs eis cõmissa. eoꝵq
disciplinis edocta. gͣtent̾ eis obediat. et
qr missa est. hostia: cꝰ ꝯmemoratõ fit
consecͣnd̾ dñicũ corpꝰ ꝑ q̃m ad altare ce¬
leste defertur hostia. unde ⁊ dr᷑ missa

Expanded text:
erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellaticatio multiplex est. Modo enim sacerdotem, modo qui vocem modulatur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor concinit, concentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et r, vel quia missa est hostia, cujus commemoratio fit consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare coeleste defertur hostia. Unde et dicitur: Missa
Abbreviated transcription (Latin):
licet reman̾et ꝯcupiscentia pꝰ bapm̃.
non tam̃ dũatur ⁊ regnat sic̃ ante. Imo
ꝑ grãm bapt̃i mittigatur. et minui.¬
tur. ut pꝰ dnãri nõ u̾aleat. nͥ qͥs reddat
uires hosti. eundo pꝰ ꝯcupiscentias. nͨ
pꝰ bapiũ remanet ad reatum: qr nõ ĩ
Oori

Expanded text:
emaneat concupiscentia post baptismum, non tamen dominatur et regnat sicut ante; imo per gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non iori
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis. qd̾ non ita ẽ intelligend̾. qͣi nõ a¬
lio mnͦ saluare nos potu̾it. ꝙͣ ꝑ moitẽ suam
s qd̾ ꝑ aliã hostiã nõ potuit nobis aꝑtri
regni additꝰ. ⁊ fi̾ saluc nͥ ꝑ mortẽ uige¬
niti cꝰ tanta fuit ut dem̃ ẽ humilitas ⁊
patiencia. ut eiꝰ m̾ito pat̾et cͤdentib ĩ eũ
a ditꝰ regni. Magna g in morte unuigeniti
p̃stita st̃ nob̾. ut liceat nob̾ redire ĩpatͥam
sic olĩ in morte sũmi pontificis. huc qͥ ad
ciuitatẽ refugii ꝯfugerant. secure ad ꝓpͥa
remeare. Ecce aliqͣtenꝰ ostensũ ẽ. qͣlit̾ per
pͥ mortẽ. additꝰ regni sit nob̾ paritus.¬

Expanded text:
intelligendum, quasi non alio modo salvare non potuerit quam per mortem suam; sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri regni aditus, et fieri salus, nisi per mortem Unigeniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad propria remeare. Ecce aliquatenus ostensum est qualiter per Christi mortem aditus regni sit nobis paratus
Abbreviated transcription (Latin):
suis nocuiti Non ẽ muentꝰ int̾ hoiẽs aliqͥs
in se omem iustieiã .i. ꝯsũmatissimã hu¬
militatẽ. qͣ maior ẽẽ ñ pot̃. Nam alii ho-¬
miẽs om̃s debitores erant. ⁊ uix inicuiq
sua uirtꝰ susficiebat. ⁊ humilitas. Nullus
fuit hostia. qui młto ampliꝰ ẽ humiliatꝰ
amaritudinẽ mortis g̾tando qͣm ille adã
suꝑbiit ꝑ esũ ligni uetiti. noxia delectõne
ꝑfruendo. Si gͥ illiꝰ suꝑbia om̃ium extitit
ruma ipm̃ de paradiso mittẽs foras alus ꝙ
accludens i anuã multomag̃ xͥ humilitas q̃
mottẽ gꝰcauit ing̾ssũ regni celestis oĩb suis

Expanded text:
suis nocuit. Non est inventus inter homines aliquis in se omnem iustitiam et inconsumatissimam humilitatem qua maior esse non potest. Nam omines debitores erant, et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus fuit hostia qui multo amplius est humiliatus, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõced̾etur discidiũ. s ut tolłet᷑ homici¬
diũ. ꝓmisit fi̾ mala ne fierẽt peiora ⁊ h
ꝑmittendo nõ dei iusticiã demõstranit. s
in pccõie minuit eulpam.
Cui licebat plu

Expanded text:
ut concederetur dissidium, sed ut tolleretur homicidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam. 4. Cui licebat plur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dr᷑ fils: Io .n. filiꝰ. qr genitꝰ et qr filiꝰ
utiq genitꝰ. Sic̃ aũ filiꝰ ad prẽm. sic geni¬
tꝰ ad genitorẽ refertur. ⁊ sic̃ pat̾ ad fili¬
um: ita genitor ad genitũ. Id̾ in .u.ł. de.
simł pat̾ et filiꝰ: tamꝙͣ ambo sint unũ
uerbum. Sic.n uerbum dr ͦ. quomͦ yma¬
go. Non autẽ pat̾ et fliꝰ. simł ambo yma¬

Expanded text:
ur Filius. Ideo enim Filius, quia genitus; et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater ad Filium, ita genitor ad genitum. Idem, in lib. 6 dsimul Pater et Filius, tanquam ambo sint unum Verbum. Sic enim Verbum dicitur, quomodo imago, non autem Pater et Filius simul ambo ima
Abbreviated transcription (Latin):
S qͣmiux exigua ꝑs coꝵpis sit costa: nõ tñ pp̃
fac̾e̾. S ut ħ obnuitam pot̾at c̾te eic p̃stare
qd̾ multis animalib p̃stitit quoꝵ pulli ꝙͣ¬
uis suit ꝑuuli: tñ mox at nascuntur cur¬
uiit. Et matrẽ sequiit᷑. Gcͣc. homini na¬
to nec ad incessum pedes ydonei sunt: nec
manꝰ saltem ad sculpend̾ habiles. ⁊ iuxta
se mamis positis nascentes mag̃ possunt
Qͥbdã ñ a surde placuit qd̾ filii ꝑuuli nas¬
cerent᷑ ⁊ ꝑ accessũ tp̃ris in stat᷑a ⁊ ĩ aliis ꝑfic̾ent

Expanded text:
sed quamvis exigua pars corporis sit costa, non tamen prfacere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt6. Quibusdam non absurde placuit quod filii parvi nascerentur, et per accessum temporis in statura et in aliis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex intimo ⁊ sũmo causar̃ ordine ꝯdere
ac ministrare c̃aturam quod facit solus c̾a¬
tor deus. aliud autem ꝓ distributis ab illo
uirib ⁊ facultatib aliqͣm oꝑatõnẽ formse¬
ous admouere. ut tc̃. ł tũc. sic. uł sic exe¬
at qd̾ c̾atur. Ista quippe originałr ac pͥ¬
mordiałr in quadã textura elem̃toꝵ cũcta
iam causata sitiit. s acceptis oportunita¬

Expanded text:
enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunita
Abbreviated transcription (Latin):
animã nõ saçdos. ac pulsis tiuebris inte¬
riorib ⁊ macłis. eam illumĩat ⁊ mundat
qui anime faciem lauat. Debitũ uͦ et̾ne pene
solu̾e concessit sacerdotib. Qd̾ in resur¬
solu̾e p̃cepit. Quia aiunt ip̃e int̾iꝰ animã

Expanded text:
animam resuscitat, ac, pulsis tenebris interioribus et maculis, eam illuminat et mundat, qui animae faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in resurtolis praecepit; quia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
soluere ualeat. Quidã arbitͣti sunt cum
pcc̃or durpliciter ligatus teneatur. ut p̃
⁊ debito future pene. altm̃ curari ꝑ deum
altm solui ꝑ sacerdotem. Patitur .ii. ꝑ pͤca¬
tum. qͣsdam tenebras ext̾iores. ⁊ macłas
aquib nisi lib̾etur: ꝓieietur intenebras
exc̾iores. Cũ aũ lib̾atur ab hiis suscitatur¬

Expanded text:
solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter ligatus teneatur, ut praet debito futurae poenae, alterum curari per Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus nisi liberetur, projicietur in tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab hi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ giñ. Usq adeo d̾s omĩa cooꝑantꝰ in
bonum. ut si qui hoꝵ deuiant. ⁊ exoebr¬
tant. Etiam hoc ipm̃ eis faciat ꝓfic̾e
m bonum. qr hũiliores redeunt atꝙ
doctores. ut petrꝰ. Illa etiã mala. que
ab miqͥs fideles pie ꝓferẽ. ut ait auoꝰ
in.li. de tͥ. Ipĩs utiq ꝓsũt ł ad delenda

Expanded text:
 9, usque adeo Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique prosunt, vel ad delenda
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾ssione lib̃i arbiti. ꝑ illud namq peccm̃ iͥ
nat᷑alia bona. i hoĩe corrupta sunt. ⁊ gͣtuita
detͣcta. hic est enim̃ ille. qui a latͦnib iuul¬
lib bonis. quib nõ ẽ pͥuatꝰ. alioqͥn nõ poss
nat᷑alib. addite fu̾ant. ħ sunt data opti
moria. nitlles. alia subtͣcta.i. gͣturta ꝙͣx¬

Expanded text:
ssione liberi arbitrii. Per illud namque peccatum naturalia bona in ipso homine corrupta sunt, et gratuita detracta. Hic est enim ille qui a latronibus vulus, alioquin non posset naturalibus addita fuerant. Haec sunt data optimmoria, intellectus; alia subtracta, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
dr᷑ eiꝰ sapientissumna. et omp̃e uoluntas. que
non neccessitate s lib̾a uoluntate omĩa fac̃
ꝓut uulti Id̾oq ieRꝰ. attendens nori ita esse
liberum ar̃ortͥum in d̾o sic̃ est in c̾aturis:
in q̃m peccm̃ nor cadit. nec cad̾e pot̃. Cet̃a c̃
sint liberi arbiti. in ut᷑ͣmq ꝑtem flecti pꝰst̃
dum ait. Cet̾a iudicat lib̾m arbitͥum. sic̃ qd̾

Expanded text:
ma et omnipotens voluntas, quae non necessitate, sed libera voluntate omnia facit prout vult. Ideoque Hieron., attendens non ita esse liberum arbitrium in Deo, sicut est in creaturis, in quem peccatum non cadit, nec cadere potest. Caetera, cum sint liberi arbitrii, in utramque partem flecti possunt. Dum ait caetera, indicat liberum ar
Abbreviated transcription (Latin):
amare se ipãm uł menimisse nõ pot̃. nͥ etiãm
nou̾it se. Nam quomͦ amat uł memit qͣ neᷤ¬
cit: Miro itaq modo illa tria inseꝑabilia st̃.
a semet ip̃is. ⁊ tñ eoꝵ singłm ⁊ simł omĩa u¬
na essentia est cũ relatiue dicantur ad in¬
uicem.

Expanded text:
amare seipsam, vel meminisse non potest, nisi etiam noverit se. Nam quomodo amat, vel meminit quod nescit? Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis; et tamen eorum singula et simul omnia una essentia est, cum etiam relative dicantur ad invicem.
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. Intelligitur autẽ ꝑndisus loca¬
lis in quo honio locatꝰ est. Tres .n. gu̾ale ᷤ
de ꝑadiso sentencie sunt. Una eoꝵ qui
corꝑalit̾ intlligi uolunt tm̃. Alia eoꝵ qͥ¬
spũalit̾ cm̃. Cerciã mͥ placere fateor
quo t̾rm oẽm̃ remotis acͥs ħ bas et ligna ꝓ¬
est oẽ locun amenisimũ fructuoris arbori¬
b magnum. ⁊ magnũ forite fecundum.

Expanded text:
naretur. Intelligitur autem paradisus localis, et corporalis in quo homo locatus est. Tres enim generales de paradiso sententiae sunt. Una eorum qui corporaliter intelligi volunt tantum; alia eount. Tertiam mihi placere fateor,quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna pest esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foec
Abbreviated transcription (Latin):
te qõru. pͥmo id̾ ut in diumis scͥptis inge¬
nitũ nũꝙͣ inuenio. Non legi nõ audiui.cͦ
gͥ miutabłitatis sunt hoĩes hꝰmͦe: ut nos
dicant ea usurpare. q̃ nõ sinit scͥpta cũ
ea que sunt scͥpta dicamꝰ ⁊ ipĩ obicrant
de lector qm̃ hoc noiẽ ingenitꝰ nolebat
uti ambr. pp̃ ħecicos. Ita et nos subtic̾e q̃dã
oportet. pp̃ calupniantiũ insidias. q̃ catholi¬
cis ⁊ piis lectorib sece c̾di pꝰsint. Sunt et¬
enĩ quedã. q̃ tante sunt religionis ⁊ aucto¬
ritatis. ut eis nos oporteat semꝑ ꝯfiten¬
do ac recipiendo in su̾itute. uer̃ suentio

Expanded text:
tioni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant de, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti Ambros. propter haereticos. Ita et nos subticere quaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservire, verum silentio
Abbreviated transcription (Latin):
que fuãt cãturꝰ: qr gͦ sciuit. cauit
qͣm c̾anda: Non .n. eiꝰ sapĩe aliquid ac¬
cessit ex eis: s illis existentib sic̃ oporte¬
bat. ⁊ qͣntum opoetebat. ula mansit
tur omiã nota sunt illi. sic ⁊ posqͣm

Expanded text:
it, creavit; quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit tur, omnia nota sunt illi; sic et postquam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sciã d̾i cã ẽẽ eoꝵ. que ei subsunt ac
neccĩdatatẽ eueniẽdi eis facere. qr
nec aliqͦ fut᷑a fuissent: nͥ d̾s ea p̃sciss
nec possunt non euenire: cũ d̾s ea
p̃scui̾it Si autem ea impossibile

Expanded text:
ia Dei causa esse eorum quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ u̾us. ꝙͣ su̾ilẽ formã. a solo filio suscep¬
tã. tota tͥnitas cꝰ una ẽ. uoluntas ⁊ oꝑatõ:
fecit. Non aũ ui ut̾o urgnus pͥus caro sus¬
cepta ẽ. ⁊ pꝰ mod̾ diuinitas uenit ĩ carnẽ
s mox ut uerbũ ueuit inut̾um. su̾ata

Expanded text:
 quam servilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus est una voluntas et operatio, fecit. » Non ante in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem; sed mox ut Verbum venit in uterum, servata
Abbreviated transcription (Latin):
cia trium ꝑsonarũ. ita et una uoluntas.
ẽSi gͦ deus nata deus est. et uoluntate d̾s
est. Et si uerbum dei nat᷑a. filius dei est:
et uoluntade filius dei est. Hoc autẽ facile
est refellere. Nam et p̾scĩa dei siue scĩa
qͣ scit uł p̃scit bona et mala. diuma nat᷑a
siue essencia est. et p̃destinatio siue uolũtaᷤᷤ¬
eiꝰ eadem. eadem diuina essencia est. nec

Expanded text:
ia trium personarum, ita et una voluntas. Si ergo Deus, natura Deus est, et voluntate Deus est, et si Verbum Dei, natura Filius Dei est, et voluntate Filius Dei est. Hoc autem facile est refellere, nam et praescientia Dei, sive scientia qua scit vel praescit bona et mala, divina natura sive essentia est; et praedestinatio sive voluntas ejus, eadem divina essentia est
Abbreviated transcription (Latin):
mala uoluntate aut̃ nõ uelit nisi bona.Sci¬
encia qͥppe dei et p̃scĩa. de bonis est et malis
Uolũtas uͦ et p̃destinatio. de bonis est tãtũ
et tñ unũ et id̾ est in d̾o scĩa et uoluntas et
p̾scĩa. et p̃destinatio. Ita ꝯunũ sit et natu¬

Expanded text:
mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedestinatio de bonis est tantum, et tamen unum et idem in Deo est scientia et voluntas, et praescientia et praedestinatio; ita cum unum sit
Abbreviated transcription (Latin):
terat nõ mori cibis adiutꝰ. s si paitisset
ĩmortalitatis ꝑfectio ẽẽt ei de ligno uite.
S qui hoc tradunt quomͦ suꝑiora augꝰ
u̾ba quib dicit qd̾ erat ĩmortalis ex lig
inquiiant.

Expanded text:
terat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligninquirant.
Abbreviated transcription (Latin):
iiam arborem p̃strasse quo corpꝰ hominis
stabili sanitate firmaretur. Non sic̃ ex alio ci¬
bo s inspiratõne salubritatis occulta. hic ii¬
nuere uidetur qd̾ ẽ alus eibis poss corpus
sustentari ħ cibi in deficienti sꝯnitate firma¬
retur. Ex quo consequi uidetur quod sĩc
in nat᷑a. sui hu̾it mortalitatẽ ꝙdam. s. ap¬

Expanded text:
illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem quamda
Abbreviated transcription (Latin):
elementoꝵ ads ꝯfusam ⁊̃ informẽ. q̃
a g̾cis dcã est chaos. għ fuit añ oem̃
diem. deinde elementa distiuxit. et
scd̃m genus suũ dedit. Que nõ simł
ut quibdam scqꝵ padr̃ placuit. s
ꝑ int̾ualla temꝑm. ac sex dier̃ uolu¬

Expanded text:
elementorum adhuc confusam et informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. Deinde elementa distinxit Deussecundum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla tem
Abbreviated transcription (Latin):
dens quotũ inteligend̾ sit. Uidend̾ est¬
ne male indelligatur. qd dixi d̾s ma¬
li auctor non est qui et omium q̃ fõ
auctor est. qr inqͣntũ sunt: in tm̃ bo¬
na sunt. Et ne hinc putetur nori ab
illo esse penam. maloꝵ que utiq malũ
cũ alibr scͥptum sit. Mors et uita a
dño d̾o est. Maloꝵ gͦ pena q̃ ad̾o est:
malũ est quid̃ malis s in bonis dĩ oꝑ¬
ib est. qm̃ uistum est. ut mali pu¬
niantur. et utiq bonum est. qd̾ om̃e
uistum est Sic gͦ dr᷑ d̾s non fecisse
mortem non fecit.

Expanded text:
Deus auctor mali non sit. Ubi videndum estne male intelligatur quod dixi, Mali auctor non est, quia omnium quae sunt auctor est; quia in quantum sunt, in tantum bona sunt: et ne hinc putetur non ab illo esse poenam malorum, quae utique malum ; cum alibi scriptum sit: Mors et vita a Domino Deo est . Malorum ergo poena, quae a Deo est, malum est quidem malis; sed in bonis Dei oeribus est, quoniam justum est ut mali puniantur, et utique bonum est omne quod justum est. Sic ergo dicitur Deus non fecisse mortem non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. Ita et serpens. aliqñ
ñ serpens cu mnꝑadiso deliciar̃
moraretur: d̾s.ii. malicrã nõ fecit
Ecce aꝑte dicit pꝰ c̾atõnẽ ĩ e̾poĩta mo¬
rula cecidisse. Illa u̾ba id̾oq sic acci¬
pienda uidentur. homicida erat ab

Expanded text:
caverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inuidiã in mortẽ p̃cipitauit et
fallacit̾ seduxit. Ex p̃dcĩs gͦ liqt
c̾atonẽ quogdã cecidisse. ab ono
qd̃ huissent si ꝑstitissent ⁊¬

Expanded text:
 invidiam in mortem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis ergo liquet creationem quosdam cecidisse a bono quod habuissent si perstitissent
Abbreviated transcription (Latin):
bo dei omĩa sciunt añꝙͣ fianti s nec
om̃s nec omiã ꝑfecte angłos scire dix̃
S̃cͦ. quoq in li dialogoꝵ ait. Quid ẽ
qd̃ ibi nesciant uͥ scientẽ omia seiũt
Uidetur dr̃e qd̾ omĩa seiant angłi ⁊
ichil sit quod nesciant s accipiend e
ħ de hiis. quoꝵ cognitio beatũ fac̃
cognitorẽ ut sunt ea que ad misfiũ
tͥnitatis ⁊ unitatis ꝑtinent.

Expanded text:
bo Dei omnia sciunt antequam fiant; sed nec omnes, nec omnia perfecte angelos scire dixit,  ait: Quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Ubi videtur dicere quod omnia sciant angeli, et nihil sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cognitorem, ut sunt ea quae ad mysterium Trinitatis et unitatis pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
caria pccã. nõ inmito dnr᷑. uł anesciẽtib
uł a coactis ꝑꝑetͣntur. nõ oitũ nͦi possunt
ss̃i uoluntate ꝯnutti qm̃ et ille qͥ peccat
ignorans. uoluntate utiq fac̃. qm̃ cũ fa¬
ciend̾ non sit putat ẽẽ fuciend̾. ⁊ ille
qui ꝯcupisdentie adu̾sus spm̃ carne: nõ
ea q̃ uult facit. ꝯcupiscit quid̾ nolens ⁊

Expanded text:
cientibus uel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine uoluntate committi, quoniam et ille, qui peccat ignorans, uoluntate utique peccat, quod, cum faciendum non sit, putat esse faciendum, et ille, qui concupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concupiscit quidem n
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod uult. ⁊ illud quod in paruulis
est onginale ꝑcem̃. ex pͥma homĩs mala
uoluntate tractum est. Non itaq faisũ
est. quod dixi usq adeo pccm̃ uolũtariũ
est et c̾. Ecce qͣlr illud accrpiend̾ sitis. ł¬

Expanded text:
quod in parvulis est originale peccatum, ex prima hominis voluntate mala contractum est. Non itaque falsum est quod dixi: Usque adeo peccatum voluntarium est, etc. Ecce qualiter accipiendum sit
Abbreviated transcription (Latin):
a fidei ui̾tute ac doctͥne unitate diuisi st
qͥ licet tales siut uis tñ ordinandi. ⁊ ꝯsecͣn¬
di hñt. Et qui ab eis ordinant᷑ añ mani¬
festam p̃cisionẽ. ⁊̃ si c̃ eis aꝑte exierint
⁊ sentencia etͤc dãpnati fu̾it. tam̃ si
redrerint itiu̾ ordinandi nõ sunt. Et
uͥꝯq legitur de ordinatis ab ħeticis qd̃
seruatis eis ordinib miistiure ualeant
end̾ dicunt. Nam pꝰꝗͣ p̃cisi fui̾nt ⁊ dãpna¬
ti uidicio etͤc. ius ordiuandi ⁊ ꝯsetͣndi eis
detractũ asserunt. ut degͣdatis uł exqͥca¬
lii uͦ dñt sacͤm̃ta ab heticis ⁊ p̃cisis.
scd̾ formã ecͤc celebrata. uera ẽẽ et
ordinant᷑. ꝯ redeunt itm̾ ordinandi nõ
sunt. Que uͦ ab ħeticis ał̾ qͣm in ecͣc fi¬

Expanded text:
a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint, jus tamen ordinandi et consecrandi habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, etiamsi cum eis aperte exierint, et sententia Ecclesiae damnati fuerint; tamen si redierint, iterum ordinandi non sunt. Et ubicumque legitur de oservatis ordinibus ministrare valeant, endum dicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati judicio Ecclesiae, jus ordinandi et consecrandi eis detractum asserunt, ut degradatis, vel excAlii vero dicunt sacramenta ab haereticis et praecisis secundum formam Ecclesiae celebrata, vera esse et ordinantur, cum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ita det̾minant.
diclu̾it .i. heticos acceptał sac̾dotali uł sp̃a¬
li inictõne abecͤc recedentes baptĩ quid̃¬
ius dandi retin̾e. s nõ ħere facultatẽ tͥbu¬
endi sacs ordines uł cõsecͣndi dominicũ
corpꝰ pꝰqͣm p̃cisi sunt ⁊ dãpnati ab ecc sic̃¬

Expanded text:
ita determinant: dicunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi dominicum corpus, postquam praecisi et damnati sunt ab Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
gio respondens aꝑit. Id. enin qͣ maniche¬
os dixit. qui in.hoĩe duas nat᷑as ẽẽ ꝯtẽ¬
dunt. unã bonã ex d̾o: alta̾m malam:
ex gente tenẽbrarũ. q̃ nusꝙͣ bona fuitr nͦ
bonũ uelle pot̃. Q uod si eẽt: nõ uid̾etur

Expanded text:
gio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae nunquam bona fuit, nec bonum velle potest; quod si esset, non videretur
Abbreviated transcription (Latin):
qr gr̃a dei ꝯmemorata nõ est de qͣ tunc
nõ agebatur. putant pelagiani: suam noᷤᷤ
Uoluntas quippe est. qͣ peccat᷑ et recte uiui¬
tur. ⁊ ut uicia suꝑet adiuuet᷑ recte amor¬
talib uiui nõ pot̃. Ecce aꝑte det̾minat
ex quo sensu illa dix̾t. municos grẽ re¬
fellens
Aliud testimoniũ augi ponit.

Expanded text:
ratia Dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani, vel putareVoluntas quippe est qua et peccatur, et recte vivitur, et ut vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, inimicos gratiae refellens. 3. Aliud testimonium Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
iussa implere hmi inductionib miniuntt
Si inqͥunt. nõ p ea fac̾e homo q̃ iubentur.
non ẽ ei imputand̾ ad mortẽ. sic̃ tu ip̃e
aug̾tine in libro de lib̾o arb. asseris. Quis
inquid peccat in eo: qd̾ nullo mͦ caueri pot:
pectat᷑ aũ: caueri gͥ pot̃. hoc destimonio
augꝰtini : pelagiꝰ usus est. disputans ad¬
u̾sus eum. smo ad u̾sus grãm. Sic̃ augꝰ in.

Expanded text:
ussa implere, hujusmodi inductionibus muniunt. Si, inquiunt, non potest ea facere homo quae jubentur, non est ei imputandum ad mortem, sicut tu ipse August. in libro de libero Arbitrio asseris. Quis, inquis, peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem. Caveri ergo potest. Hoc testimonio August. Pelagius usus est disputans adversus cum, imo adversus gratiam; sicut August. in
Abbreviated transcription (Latin):
llud ⁊̃ notand̾ qd̾ si mulier uirũ liber̃ acceꝑit
⁊ ille ut cam̃ p̃stet discidii se alicꝰ seruũ
fec̾it. nͨ uxorẽ dimitt̾e. nec illa ob unicłm
cõiugii inseruitutẽ redigi. poterit. Unde
ingenuus ingenuam acceꝑit uxorẽ. ⁊ pꝰ
filioꝵ ꝓcͤatõnem occasione diuorcii cͦdã se¬
su̾ũ fec̾it. utr̃ mulierẽ necciõ tenere debe¬

Expanded text:
llud etiam notandum, quod si mulier virum liberum acceperit, et ille ut causam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit, unde ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem nec
Abbreviated transcription (Latin):
om̃b. q̃ dimissa sunt. ħ ã ut p̃diximꝰ
Nori sub assertione dix̃. qd̾ ostñdit᷑ ex eꝯ
qd̾ aiti meod̾ ubro sic. Si ad bapm̃i fictꝰ
accedit. dimissa sunt ei pccã. aut nõ
sunt dimissa eligant qd̾ uolunt. Ec¬
ce aꝑte cernis. si tñ intendis ħ dixisse
augꝰ. Non asserento. s querendo ⁊ alioꝵ opi¬
nionẽ querendo. Id̾ .n. ait. Tunc uałe mei¬

Expanded text:
omnibus quae dimissa sunt. Hoc autem, ut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opinionem referendo. Idem enim ait
Abbreviated transcription (Latin):
non hebant. sic̃ ⁊ in ecc aliqͥ muiꝰ capa¬
ces sunt qui articłos distinguere symbo¬
li ⁊ assignare ñ ualent. Omĩa tũ cre¬
duit. que in symbolo ꝯtinentur. Credt̃
.ai. que ignorant. habentes fidẽ uelatã

Expanded text:
non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam
Abbreviated transcription (Latin):
uidendꝰ ÷ utr̃ ꝑfectos et batos¬
illi qui ceciderunt. qr sui euentꝰ. igia¬
ui fuerunt .i. pecc̃i. et supplicii futi  fi
Si .n. lapsum suũ p̾sciert̃ aut uitare
uolit̾ut s non potuerũt. et ita erãt
miseri: aut pocuerunt s noluerunt:¬
⁊ ita erant stulti. et maligni. Ioq di¬
nec eis data ẽ cognitio eoꝵ que fut᷑a
erant suꝑ eos. boni autẽ et qui ꝑstite¬
runt forte sue b̾itud̾is p̃seii fuerunt
atq supplicii. p̃sciꝰ non fuit : Querit᷑ aũ
cur non fu̾it forte deus diabolo reuelare
b̾i non fu̾nt. et qd̃ angłi qͥ ꝑstiterunt
b̾itudinẽ sibi ad fut᷑am p̃scierũt. atq
de ea certu spe extiterunt. Uñ qͦdã¬
mͦ iam b̾i extit̾ant. et re uera si ita
fuisset poss dici illos mͦ fuisse beatos
alios li: non. qui nescierunt euentũ suũ.

Expanded text:
idendum, utrum perfectos et billi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dinec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudinis praescii fuerunt.atque supplicii praescius non fuit? Quaeritur autem cur non fuerit. Forte hoc Deus revelare diabolo unt non fubeatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
cur deus qui fecit animã ipãm sñ ma¬
cł̾a. et scit eam ex corꝑis ꝯunictõne ma¬
cłam pecc̃i tͣhere. et aliqñ añ bapũi se¬
ũgi ab ito corꝑe et sic dãpnari. eam
corꝑi ꝯiungit. Qespondemꝰ ex altitudĩe
iudicioꝵ diͦ id ꝓuenire. nec iniuste hoc
a d̾o fĩ. Ip̃e enim nõ mogͣe huãne ꝯditi¬
sme uicio fcã fingens. animas q de nichilo
cͤans eoꝵ q ꝯunctõne hoiem̃ ꝑficiens. Cum
g utq hominis nat᷑a a d̾o sine uicio sit insti¬
tirta licet ase pecc̃o sit uiciata. non ido ĩ¬
mmutabilis deus humane nature ꝯditõnis.
pͥmariam legem nuitare debuit. siue ad ho¬
murũ mltiplicatõne desistere.

Expanded text:
cur Deus qui fecit animam ipsam sine macula, et scit eam ex corporis conjunctione maculam peccati contrahere, et aliquando ante baptismum sejungi ab ipso corpore et sic damnari, eam corpori jungit; respondemus ex altitudine judiciorum Dei id provenire, et nec injuste id a Deo fieri. Ipse enim non incongrue humanae conditisine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum ergo utraque hominis natura a Deo sine vitio sit instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, sive ab hominum multiplicatione desistere.
Abbreviated transcription (Latin):
imago. in qua homiẽs sunt c̃ati. qͣ cet̾is
ma informosam mutatar formam erat
lib sit: qͣre ipã nõ semꝑ bonũ ẽ et si
aliqñ uiciis subiaceat. ad hoc facile
respondẽt. quidicunt omĩa que sunt ĩ
qͣntum sunt: bona ẽẽ qr et ipam̃ uolũ¬
tatem in qͣntum ẽ uł uoluntas est irt su¬
pͣ posuimꝰ bonũ ẽẽ asserunt. s in qͣntũ ĩ¬
ta nõ s̃ pccã nõ sunt. In ordinata uͦ st̃
sic̃ uoluntas c̃ ad rectũ finẽ nõ tendũt

Expanded text:
imago in qua homines sunt creati, qua caeteris ma in formosam mutatur formam. Eratlibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dicunt omnia quae sunt, in quantum sunt, bona esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum epra posuimus, bonum esse asserunt; sed in quantum inta sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ⁊ dc̃i sunt patͥpassiani qr dicunt prẽm
fuisse passum Arriani uͦ dicũt alid̾ pa¬
trem ẽẽ: alid̾ filium: ñ unã sub̾am s
duas. patrem maiorẽ. filiũ iin orẽ. Poli
ħ dr̃e tu catholice. In mad̾io gͦ nauiga: u¬
tr̃q piculosũ latꝰ deuita ⁊ dic pr̃ nr̃ pr̃

Expanded text:
 dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem sui se passum. Ariani vero dicunt aliud Patrem esse, aliud Filium; non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli dicere tu, catholice. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater
Abbreviated transcription (Latin):
imũ ẽẽ: unꝰ d̾s: s nõ unꝰ. Res .n. duel
płes recte pꝰsunt dici uñ ẽẽ: si sint uniꝰ
una ñ pot̾ dici. de diu̾s reb: nͥ adda¬
tͦ qͥd unꝰ uł una. qͦ addito: recte pot̃ di
atur. in scͥpturis dictũ: uñ st̾. quoꝵ¬

Expanded text:
m et unus Deus, sed non unus. Res enim duae vel plures recte possunt dici unum esse, si sint unius una non potest dici de diversis rebus, nisi addatur quid unus vel una, quo addito, recte potest datur in Scripturis dictum: Unum sunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
qrꝰ utt̃ di ᷑ elegisse quosdam.
ut boni fierent. ⁊ fideles. ita ⁊̃ ꝯce¬
di oꝑ debeat reꝓbasse quosdam ut
mali eent ⁊ mͥ fideles ⁊ obdurare
ut peccent. qd̾ nullatenꝰ ꝯcedi opor¬
tet. ñ enim reꝓbatõ ita ẽ cã mali
sic̃ p̃destinatio: cã boni. neq obdu¬
an eã q̃

Expanded text:
sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est causa boni; neque obduAn ea q
Abbreviated transcription (Latin):
timor. qui ei ꝑp̃auit loc̃. qͣntũ .n. ula c̃sait
ille decrescit. ⁊ qͣntũ illa fit int̾ior. timor
pesutͦ foras. Maior caritas. minor timor.
mtñor caritas. maior timor. Si aũ nullꝰ¬
ẽ timor: ñ ẽ tũ qͣ intret caritas. Similit᷑¬

Expanded text:
timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus timor, non est qua intret charitas. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ad qͣm credendo ꝓuenietur. ut ex fide u̾boꝵ
tͣnseat iustus infidem rer̃.
Si petrꝰ hu̾it sidẽ passie

Expanded text:
ad quam credendo pervenietur; ut ex fide verborum transeat justus in fidem rerum. 2. Si Petrus habuit fidem passi
Abbreviated transcription (Latin):
purem᷑ et intellectu turbem᷑ audien¬
rũ similitudinũ inductione. ⁊d pꝰse fi̾ insi
net tam̃ in eo q̃m genuerũti cirꝯcisi. qͦmͦ
eciã palea que in hum mo oꝑe. tanta dili¬
gentia seꝑatur manet tam̃ in fructu qͥde
purgato nascitur tritico. Ita peccm̃ quod
eis quos genuerunt. Ex ħ enĩ gignunt
quod adhuc uetustum trahunt Non ex
ħ quod in nouitate ꝓmouit eos. dei. Non ĩ filioi
enim gn̾a̾nt ꝑentes filios scd̃m illam ge¬
n̾ationem ꝙͣ denuo sunt nati. s potꝰ scd̃m
eam que carnaliter et ip̃i pͥmũ sunt gn̾a¬

Expanded text:
ur et intellectu turbemur audienrum similitudinum inductione id posse fieri insinnet tamen in eo quem genuerunt circumcisi; quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de purgato nascitur tritico; ita peccatum quoeis quos genuerunt. Ex hoc enim gignunt, quod adhuc vetustum trahunt; non ex hoc, quod lex in novitate promovit eos inter filios enim generant parentes filios secundum illam generationem qua denuo sunt nati, sed potius secundum eam qua carnaliter et ipsi primum sunt g
Abbreviated transcription (Latin):
aere sint. An aliqui iam suit in inf̾u̾o
Qd̾ in inf̾u̾o cotidie descendunt: aliqui
demoriũ ueri simile est. qui animas illuo
Qd̾ autẽ anime maloꝵ illuc descendant:
atq ibi puniant᷑. ex eo constat. qd̾ xp̃c
ad inferos descendit. ut iustos qui ibi
tenebant᷑ educ̾et. Si. enĩ iusti illuc
descendebant: multoniag iniusti. et
sic̃ tradit auccoritas: ꝯ ustos eduxit:
nuquos ibi reliquit. Momordit .ii. ĩfernũ.
non absorbuit
Quidã puttnt lucifer̃ ĩ

Expanded text:
 sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo constat, quod Christus ad inferos descendit, ut justos qui ibi tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, quos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
diligat nos d̾s: ut freq̃nter scͥpt᷑a di¬
cit. que euis dilectõnẽ erga nos multũ cõmẽ
an ut fruens. ⁊ ꝓcedit ita. Si fruit᷑ ẽget bo
meoꝵ non idiges. Omẽ enĩ bonum nr̃m uł
ipẽ est uł ab ip̃o. Ion gͦ fruitur nobis: s uti¬
tur. Si .n. nec fruit᷑ nec utit᷑: nõ inuenio
quomͦ diligat nos. Neq tñ sic utitur nobis:
ut nos alus reb Nos .n. res quib utim᷑ ad
id referimꝰ. ut dei bonitate ꝑfruam᷑. Neus

Expanded text:
diligat nos, ut frequenter Scriptura dicit, quae ejus dilectionem erga nos multum commendan ut fruens; et procedit ita: Si fruitur, eget bono meorum non eges. Omne enim bonum nostrum vel ipse est, vel ab ipso est; non ergo fruitur nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamen sic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ordines siu̾erunt d̾o absq temphe uicib
atq m̃suris et d̾o iubente substiterunt.
hus u̾bis quidem adherentes dyx̾unt ꝯ
mundo cepisse tempus. scłare: s añ mũ¬
d̾ extitisse tempꝰ. etn̾ũ sñ mutabłidate

Expanded text:
ordines servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, et Deo jubente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine mutabilitato, et
Abbreviated transcription (Latin):
gentie nr̃e magis aꝓpbamꝰ Salua tam̃
reu̾entia sec̃toꝵ in quib nicħ temere
asserend̾ est ⁊ illud ieronimũ dixisse
non ita sentiendo. s alioꝵ opinionẽ re¬
ferendo arbitramur.
Uͥ angłi mox cãti

Expanded text:
 magis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbitramur. 6. Ubi angeli mox creati
Abbreviated transcription (Latin):
et de uiro legit᷑. quod uoluit ẽẽ sic̃ d̾s. dicit
enĩ augꝰ. suꝑ illũ loc̃ psalmi. que nõ rapui
tẽ exsoluebam. Rapuit adam et eua p̃su¬
mons ut diabolus. de dumritate raꝑe uolu¬
erunt diuinitatẽ. et ꝑdiderunt felicitatẽ
Item suꝑ illũ loc. deus quis simił tͥ. qui ꝑ
d̾o ut diabolus qui noluit sub eo eẽ. et homo
qͥ ut seruus noluit teneri p̃repto. S uoluit
ut nullo sibi dñante ẽẽt qͣi deus. Itẽ suꝑ¬

Expanded text:
legitur quod voluit esse sicut Deus. Dicit enim August. super illum locum psal. 68: Quae non rapui tunc exsolvebam. Rapuit Adam et Eva praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Idem super illum locum: Deus, quis similis tibi: Qui per Deo, ut diabolus qui noluit sub eo esse et homo qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset quasi Deus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dit: qͥ caritate caret. qr sine caritute :¬
nullũ mandatoꝵ eustoditur. Uñ augꝰ sr̃
epłam. ad galathas ait. Custoditõnem
opꝰ bonũ facit. qui fidem et caritatem
non habet. Impossibile ẽ enĩ ut ait a
fide fiunt: bona nõ sunt: qr om̃e doñ
placet do̾.

Expanded text:
aret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionem onum opus facit, qui fidem charitatemque non habet. Impossibile est enim, ut ait fide fiunt, bona non sunt; quia omne bonum placet Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o est patĩa mea. huno .n. sensũ facile
repellt: scͥpturaꝵ ip̃a locutio. Tale ẽ enĩ
tu es patientia mea: qͣle est. tu es dne
aut tues karitas mea. aut d̾s caritas
mea. Sed ita dictum est. d̾s caritas est⁊

Expanded text:
ab ipso est patientia mea . Hunc quippe sensum facile refellit Scripturarum ipsa locutio. Tale est enim, Tu es patientia mea; quale est, Tu es, Domaut. Tu es charitas mea; aut, Deus charitas mea: sed ita dictum est, Deus charitas est;
Abbreviated transcription (Latin):
cum uerbum genuit: id qd̃ ipẽ est genũ.
nͨ de nichilo. nec de Aliqͣ iam facta ꝯditaq ma-¬
ti̾a. s de se ip̃o. id quod est ip̃e. Item d̾s pẽ
qui uerissime se uidicare animis cognit᷑is et
est ip̃e qui genuit. Ecce aꝑte dicit hiis u̾b̾
dm̃ prẽm genuisse illud qd̾ ip̃ẽ est. illud ã
detur gͦ diuinã eẽntiã geninsse. ad quod
respondenꝰ illa uerb̾a sic intelligenda esse
dicendes. pater de se ip̃o genuit illud. qd̾
ip̃e est. .i. filium qui est illud qd̾ pater ẽ
Namq pader est. et filius est. s ñ qui pa-¬
ten est et filuis hic est
alias partes

Expanded text:
cum Verbum genuit, id quod ipse est genuit; nec de nihilo, nec de aliqua jam facta conditaque materia, sed de seipso id quod ipse est. Item, Deus Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem detur ergo divinam essentiam genuisse. Ad quod respondemus illa verba sic intelligenda esse, dicentes: Pater de seipso genuit illud quod ipse est, id est Filium, qui est illud quod Pater est. Nam quod Pater est, et Filius hoc est; sed non qui Pater est, et Filius hic est. 5. Alias partes
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ. sit ind̾o potencia. sapĩa bonitas. ĩ
satͤ tñ scͥptura. freq̃nt̾ solent ħ norã di¬
Quare id

Expanded text:
 sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina diQuare id
Abbreviated transcription (Latin):
ut enret inuitus. et resistente atqͦ tor¬
quente dolons carnalis in nob̾ nõ posse a
lbidinosis oꝑib tẽꝑare. Non est nat᷑a ĩ¬
sitata hoĩ. s pena dc̃pnati. ex qiuia
misiꝰa peccantib iustissima inflicta lib̾at d̾i
grã. Qr sporite homo libo arbitͥo cad̾e potuit.
non ⁊̃ surg̾e. ad qͣni mui̾am ꝑtinet ignorãcia

Expanded text:
ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignor
Abbreviated transcription (Latin):
aug̾i adu̾tend̾ ẽ sic̃ inqͥt. Sanctiꝰ ÷ mori
famne qͣm ydolaticis uesci. Ita sanctiꝰ est
defungi sñ lib̾is. qͣm ex illicito cortu stir¬
pẽ querere. Unde cũq uͦ nascant᷑ homi¬
nes. si pentũ uicia nõ sectent᷑ ⁊ dm̃
recte colant. honesti ⁊ salui ert̃. Semen
.m. ex qͣucũq hoiẽ d̾i c̃atura ẽ. ⁊ eo male
utenti mala erit. Nõ ipm̃ alicm̃ malũ
erit.

Expanded text:
 advertendum est: Sicut, inquit, sanctius est mori fame quam idolothytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia non sectantur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim ex qualicumque homine, Dei creatura est, et eo male utenti, male erit; non ipsum aliquando malum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
li ne comedat de ligno uite. quo indignus est.
sicut u̾bo dixit: ita oꝑe exhibuit. Omisit
enim d̾s. e. d.ꝑ.ii. in locũ. sibi congruũ. sic̃
pler̃q malus cum int̾ bonos uiu̾e ceꝑit. sũ
meluis mutari uolu̾it: de bonoꝵ cõgͣgatõne
pellitur: pond̾e pͣue ꝯsuetudinis.¬

Expanded text:
li, ne comedat de ligno vitae, quo indignus est; sicut verbo dixit, ita opere exhibuit. Emisit eum, » etc. In locum sibi congruum; sicut plerumque malus, cum inter bonos vivere coeperit, si in melius mutari noluerit, de bonorum congregatione pellitur pondere pravae consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
homicidiũ. ⁊ hi nõ simplicit̾ actꝰ denota¬
re s actuũ uicia. actꝰq ipõs adult̾ii et
homicidii. in qͣntũ sunt. uł in qͣntũ actꝰ
sunt. ad̾o ẽẽ et bonas nat᷑as ẽẽ. s nõ in
qͣntũ adult̾iũ et homicidiũ sunt. et id̾o̾
nõ seqr᷑ͦ dñt si actꝰ. qui homicida et adul¬
teria sunt ad̾o sunt. qd̾ homicidia et ad-¬
ulteria ad̾o sunt.
Alia illoꝵ opposicio ꝯͣ

Expanded text:
odi, non simpliciter actus denotare, sed actuum vitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod homicidia et adulteria a Deo sunt. 9. Alia illorum oppositio
Abbreviated transcription (Latin):
tingat. s nouũ aliquid̾ sicut i neiꝰ etnauolũtate
fuerat: fiat sine aliqua motõne. ł sumuta¬
cione. Nosuero operando mutari dicun᷑qr
mouemur. sõ enĩ. sine motu aliqͥd facimꝰ.
ut actus ꝓpe dicineq̃ant: cũ uidelicet ac̾tus
om̃ĩs. ĩ motu c̃sistat. Ideo aut̃. inotꝰ nlłus ÷¬
¶ Sicut ergo ex calore solis aliqua fĩ¬

Expanded text:
ngat, sed novum aliquid, sicut in ejus aeterna voluntate fuerat, fiat sine aliqua motione vel sui mutatione. Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquid facimusut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fi
Abbreviated transcription (Latin):
s am sicu̾t ait ambr̾. ut deus qui nosa d̾s¬
natura inuisibił estt etiam auisibilib pͤs
scm opus fecit: qd̾ ꝯꝑificem polibilitate sin
manifestauit. ut ꝑcertumi nccum pꝰs scrri
ulle deus oium ẽẽ crede̾tur qui hoc fecio qd̃
ab homine impossibile est fi̾ Potũnt ergo
cognosc̾e. siue cognou̾nt. ultra omnẽ crea¬
turam ec̃ illu: quiea fecit: que nulla crea¬
turar fac̾e̾ uł destrũe ualet. Accedat quec̾q
uis creatiua: ⁊ faciat tale celũ ⁊talem t̾rã.
idicn qr deus est d qi nulla creatum ta¬
lia fac̾e ualet. constat supͣoe̾m c̃at᷑am eẽ illũ:
quieafec̾ ac per hoc illum ẽẽ dm̃. humana
mens cognoscere poruit.
decunda rõ quapotu

Expanded text:
am sicut ait Ambros., ut Deus qui natura invisibilis est, etiam a visibilibus posset sciri, opus fecit quod opificem visibilitate sui manifestavit; ut per certum, incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit quod ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terram; et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit. 3. Secunda ratio qua potu
Abbreviated transcription (Latin):
missu estt qũ in uno homine: tota humana
natura consistebat. uõ fota ineo corrupta est:
Maioremq effc̾m mali intulit:

Expanded text:
missum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mi ⁊ in sp̃m scm̃. Numquid desacram̃to fidĩ
ande fide mentis ibiagit᷑. Si desacrmiñto cur no¬
minatim distinguntur ꝑsonet᷑ Si uero defider
an illud fact̾urꝰ parmilꝰ sponderͣ cũ creu̾it: sic̾
⁊ omib ponpis diaboli spondet᷑ abrenũtiare s
Qd̾ siñseruau̾it factus adultꝰ tenebit᷑ ip̃e. ⁊ spõ¬
sor iSane dici põt ibi sponden ꝓ paruulo. Reipõ.¬
ꝙ admaioremetatẽ siueñit ⁊ ponpis diaboli re¬
nũtiabit. ⁊ sanam fidem tenebit. cuiꝰ tunc sa¬
cram̃tũ recipit. haç au sponsione parurilus
ꝓquofit. tenebit᷑ ñ sponsor. sitñ: ut cantio ĩ¬
pleat᷑. qnͣtum inse est rioꝑam ded̾it qr exigr᷑¬
ãpat̾no diligens curtacũ ꝓ quo respondit. solli¬
aitudo. Dehes au̾g cercissimam emisistis cau

Expanded text:
piritum sanctum. Numquid de sacramento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei An illud facturus parvulus spondetur cum creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse, vel sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro parvulo, qui ad majorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigt diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: Certissimam emisistis cau
Abbreviated transcription (Latin):
li alio profitente baptizant᷑. qui adhuc loqui
ł credere nesciũt. sic̃ etiã ꝓ egris mutis. ł sur¬
dis alius ꝓficet᷑ dumbaptizant᷑. sic ⁊ de penitẽ¬
tib agendum est. Siuero ꝓeo qui de sensu illoꝵ
respondere põt. aliꝰ respondeat. ñ itid̾ ua siboꝵ

Expanded text:
li alio profitente baptizantur, qui adhuc loqui vel credere nesciunt: sicut etiam pro aegris, mutis, vel surdis alius profitetur dum baptizantur, sic et de poenitentibus agendum est. Si vero pro eo qui responder