comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinem impeudat.⁊ sic per diuersa
uirtutum studia sapientie sue ramos diffũdat.
⁊ tunc demum arbor illa sapientie que pr̾us ĩ
modum flexibilis harundius nudo stipite ma¬
rursum ad alta cacumen eleuet. tanto nũc me
lior quanto robustior quanto exercitatior. qnͣ¬
do arcũspettione ornatior. ita ut eciam ip̃a p̾cisio
sua ei profuisse iudeatur.
ed quia ip̃a sapientia per crcũspectionẽ
ramos suos expandit. diffimamus tumc
quosdam generales modos. quib cicũs pectio
exerretur. Sunt autem quatuor. Timor. cura.
necessitas. affectus. Tunor est anxietas pericli¬
dandi. cura ẽ sollicitudo euadendi in commodu
aut commodi. adipisertidi. Necessitas est de¬
bitum dandi. aut indigentia accipiendi. Affec¬
tus est desiderium perfruendi. Tunor premit. cu¬
ra trahit. necessitas ligat. affectus uuluerat.
Sic solent agricole quando uolunt expandere
ramos arboꝵ aut supponere eis pondera que de¬

Expanded text:
sollicitudinem impendat. Et sic per diversa sollicitudinem impendat. Et sic per diversa rtutum studia sapientiae suae ramos diffundat, et tunc demum arbor illa sapientiae, quae prius in modum flexibilis arundinis nudo stipite marursum ad alta cacumen elevet, tanto tunc melior quanto fortior, quanto robustior, quanto exercitatior, quanto circumspectione ornatior, ita ut etiam ipsa praecisio sua ei profuisse videatur. Sed quia ipsa sapientia per circumspectionem ramos suos expandit, diffiniamus nunc quosdam generales modos, quibus circumspectio exercetur. Sunt autem quatuor. Timor, cura, necessitas, affectus. Timor est anxietas periclitandi. Cura est sollicitudo evadendi incommodi aut commodi adipiscendi. Necessita est debitum dandi, aut indigentia accipiendi. Affectus est desiderium perfruendi. Timor premit, cura trahit, necessitas ligat, affectus vulnerat. Sic solent agricolae quando volunt expandere ramos arborum, aut supernonere eis pondera quae de
Abbreviated transcription (Latin):
orib inseruire. ⁊ tamen per desiderum ĩ t̾i¬
ora non deserere. Et crmmi se ad curam susceꝑa¬
ti reginimis imꝑarem ẽẽ agnouerit cc̃ scrat
quid de his sensisse debuerat quos prius in
eodem loco positos in consideratione despicie¬
bat. Et quia maiorem potestatem maior po¬
testatem maior solet sollicitudo comitari. iꝑ¬
sa eum cura exerceat. ut discat ẽẽ prouidus
⁊ ciranuispectus ⁊ non torpescat ocio ut ante
ꝑiculum aninum firmet. ut non solum qͥd
eueniat sed quid euenire possit actendat ar¬
ridenti fortume non numium credat. in adu̾¬
sis fidutiam non amittat. ⁊ quicquid finẽ
habiturum est siue bonum. sit siue mislum
eque despiciat. omnem eirentum consilio
suo preueniat. amicos ante necessitatẽ com¬
ꝑare studeat. in proprio sensu non plusqmͣ
oportet confidat. omnes diligere. non oĩb
eque credere. maiorib obedientiam. debitã.
ectualib dilectionem. subiectis paternam

Expanded text:
oribus inservire, et tamen per desiderium interioribus inservire, et tamen per desiderium interiora non deserere. Et cum se ad curam suscepti regiminis imparem esse agnoverit, tunc sciat quid de iis sensisse debuerat, quos prius in eodem loco positos inconsiderate despiciebat. Et quia majorem potestatem major solet sollicitudo comitari, ipsa eum cura exerceat, ut dicat esse providus et circumspectus, et non torpescat otio, ut ante periculum animum firmet, ut non solum quid eveniat, sed quid evenire possit, attendat. Arridenti fortunae non nimium credat, in adversis fiduciam non amittat, et quidquid finem habiturum est, sive bonum sit sive malum, aeque despiciat. Omnem eventum consilio suo praeveniat, amicos ante necessitatem comparare studeat, in proprio sensu non plusquam oportet confidat, omnes diligere, non omnibus aeque credere. Majoribus obedientiam debitam, aequalibus dilectionem subjectis paternam
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia nunc diximus ad quanta nos
mala superbia precipitat. dignum est
ut eciam consideremus quod sit medicam̃tum
per quod nos diuina grã restaurat. Tale ẽ enĩ¬
hoc antidotum ut non solum pristinã reformet
sanitatem. sed ⁊ maiorem addat fortitudinẽ
non solum reparet quod periit. sed eaam suꝑ¬
addat quod de fuit. Unde per omnia laudabił
⁊ głosus deus solus misericors ⁊ pius. qͥ gͣtis
largitur donum. ⁊ gratis restaurat amissum.
⁊ qui indigni eramus eciam id reapere quod
perdidimus. sic restituit ut non ad ind̾itum
sed ad incrementum ceadisse uideamiu. Igit᷑
iste qui per sapientiam exaru̾at de altitudine
sita suꝑbuit. ⁊ ideo bonum est ei ut p̾cidatur
⁊ assuescat in latum expandere ramos suos.
Bonum est ei ut int̾misso studio ꝗtemplatõ¬
nis ad dempus foras exire compellatur. et ex¬
teriora dispensanda susapiat ut discat experi¬
mento quam difficile sit per officium exteri¬

Expanded text:
Sed quia nunc diximus ad quanta nos Sed quia nunc diximus ad quanta nos mala superbia praecipitat, dignum est ut etiam consideremus quid sit medicamentum, per quod nos gratia divina restaurat. Tale est enim antidotum hoc ut non solum pristinam reformet sanitatem, sed et majorem addat fortitudinem. Non solum reparet quod periit, verum etiam superaddat quod defuit. Unde per omnia laudabilis et gloriosus Deus, solus misericors et pius, qui gratis largitur donum, et gratis restaurat amissum, et qui indigni eramus etiam id recipere, quod perdidimus, sic restituit ut non ad interitum, sed ad incrementum cecidisse videamur. Igitur iste, qui per sapientiam excreverat, de altitudine sua superbivit, et ideo bonum est ei ut praecidatur, et assuescat in latum expandere ramos suos. Bonum est ei, ut intermisso studio contemplationis ad tempus foras exire compellatur, et exteriora dispensanda suscipiat, ut discat experimento, quam difficile fit per officium exteri
Abbreviated transcription (Latin):
crescit. Indignatio in contumeliam procedit. con¬
tumelia odium parit. Odium autem inuedan
cordi. quasi tinea demolitur illud ⁊ suffocato guu
mobilis permanens. sur sum erigi non ualet. et
qui prius pennis contemplationis celos penetͣre
consueuerat. minc grau pressus pondere sub se
cadit Phorresat tenebris altas. quas ĩtus pertit᷑.
⁊ si possibile esset anfuge̾ uellet semet ip̃m. Igit᷑
relitta conscientia foras funditus t̾renis se im¬
miscet attionib ut uel occupatus obliuisci pos¬
sit maloꝵ suoꝵ. Et quia leuuis esse uidicat om̃e
malum eo ip̃o quod intus tolerat iam muser
eciam dolores sue occupationis foris amat.⁊ qr
ueram dulcedinem longo dedio palatum cordis
gustare dedidicit. carnalis concupiscentie. acct̃
sitiens anima cum desiderio bibit. Inuent ani¬
gͥ in curis ext̾iorib drabolus corrumpit. ⁊ iam
nullo sibi inditio rõnis recitentem ad quelib
erroris precipitia trahit.

Expanded text:
crescit, indignatio in contumeliam procedit, concrescit, indignatio in contumeliam procedit, contumelia odium parit, odium autem inveteracordi, quasi tinea demolitur illud, et suffocato gaudmobilis permanens sursum erigi non valet. Et qui prius pennis contemplationis coelos penetrare consueverat, nunc gravis pressus pondere sub se cadit. Perhorrescit tenebras suas, quas intus patitur, et si possibile esset, vellet aufugere semetipsum. Igitur relicta conscientia foras funditus terrenis se immiscet actionibus, ut vel occupatus oblivisci possit malorum suorum. Et quia levius esse judicat omne malum eo ipso quod intus tolerat, jam miser etiam dolores suae occupationis foris amat. Et quia veram dulcedinem longo taedio palatum cordis gustare dedidicit, carnalis concupiscentiae acetum sitiens anima cum desiderio bibit. Inventam igitur in curis exterioribus diabolus corrumpit, et jam nullo sibi judicio rationis renitentem, ad quaelibet erroris praecipitia trahit.
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitari inderint hos cupidos uorant. Quos
prouidos esse prospexerint auaros nomiuanti
Eos autem qui se affabiles ⁊ hylares om̃ib
piebent. uino adubationis inseruire dicunt. Illos
in ministrando perspex̾int. leues ⁊ inquietos ẽẽ
asserunt. Quos debilos et graues. inuenerunt.
quilsi pigros ⁊ mertes accusant abstennos mor¬
bo hypocrisi luborare ⁊ cos qui plus necessitati
indulgent luxuu deseriure exstimant.
t hunc quidem errorem multiplex confu¬
sio sequitur. Mala siquidem ⁊ pestilens ai¬
uiositas que secretum alienum. impro be scrutari
contendit. sepe quamuis inueruat quod iuste re¬
prehendere possit peru̾sa tamen suspicari non
desistit. Si uero aliquid dignum reprehensione in¬
nen̾it. statim tumidam mentem non ad compas¬
sionem sed ad contemptum trahit. Contemptus
autem iram excitat. quia typo superbie inflatus
arumus intolerabile eẽ credit. quicquid ab eo su¬
stinet quem despicit. deuide ira in indignatõem

Expanded text:
sollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos sollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos providos esse perspexerint, avaros nominant. Eos autem qui se affabiles et hilares omnibus praebent, vitio adulationis inservire dicunt. Illos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invenerint, quasi pigros et inertes accusant. Abstemios, morbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent, luxui deservire existimant. Et hunc quidem errorem multiplex confusio sequitur. Mala siquidem et pestilens curiositas, quae secretum alienum improbe scrutari contendit, saepe, quamvis nihil inveniat quod juste reprehendere possit, perversa tamen suspicari non desistit. Si vero aliquid dignum reprehensione invenerit, statim tumidam mentem non ad compassionem, sed ad contemptum trahit. Contemptus autem iram excitat, quia typo superbiae inflatus animus intolerabile esse credit, quidquid ab eo sustinet, quam despicit. Deinde ira in indignationem
Abbreviated transcription (Latin):
merent nisi prius in se tumussent. Hic igit᷑
eror semel illapsus a nirio late ueneua slia
diffundit ⁊ occulte serpens ⁊ ĩmiscens se ainttis
motib anime uoluntates inuicat. consili a
dissipat. cogitationes incorquet. ⁊ corrumpit de¬
sideria curasq induat superfluas. Et qr semel ĩ¬
blatus animus. magna de se existimare didiat:
luperbia primum se palliat sub specie boni zeli
⁊ persuadet decepte menti non esse per fectum
amatorem iusticie qui consensum prebet culpe
aliene. eum autem delicto alieno omnimodo cõ¬
sentire qui negligit dum potest delinquentem
arguere hoc igitur male prouida mens errore de¬
cepta tocam se curiositati dedit. ⁊ paulatim cres¬
cente morbo dum primum etrata aliorum
ĩmoderate persequi assuesat. postremo ad ho de¬
ducitur ut quicquid uiderit uel a ꝑte calup¬
niari. uel sinstre interpretari conetur. ut si for¬
te aliquos pro communi utilitate aliqnͣtulum

Expanded text:
merent, nisi prius in se tomuissent. Hic igitur merent, nisi prius in se tomuissent. Hic igitur error semel illapsus animo late venena sua diffundit, et occulte serpens, et immiscens se cunctis motibus animae, voluntates immutat, consilia dissipat, cogitationes intorquet, et corrumpit desideria, curasque inducit superfluas. Et quia semel inflatus animus magna de se existimare didicit,e tamen superbia primum se palliat sub specie boni zeli, et persuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpae alienae. Eum autem delicto alieno omnimodo consentire, qui negligit, non potest, delinquentem arguere. Hoc igitur male provida mens errore decepta, totam se curiositati dedit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetur; unde, si forte aliquos pro communi utilitate aliquantulum
Abbreviated transcription (Latin):
lestia. In actius in latum se expandit quia
hnĩ in contemplationem mentis sue multiplĩ
foras spargunt ad dispensanda terrena. Simo
uero non nulli qui pet quietem diuinitus
sibi concessam primo multum in contẽpla¬
tione excrescunt sed dum udent alios simpli¬
ciores frẽs terrenis attionib occupari eos in
comꝑatione sua despiciunt ⁊ dum ipsi ste¬
piles sint a lino opere. bona tamen opera in
aliis non pertimescunt iudicare. Quia ergo i
humilitate stare negligunt. uento elationis
conquassati a fastigio contemplaciorus cadũt
deiectiq uariis patent errorib ⁊ multiplia¬
ter ab illa interna pace distrahuntur. Quo¬
rum iudelicet erroꝵ prinaplum ħ est. quod
infirmitatem suam uolunt humilł agnos¬
cere. sed de dei muuere quod acteperant in¬
oaute se extollunt. Necesse enim est ut in
oculis eoꝵ iulescant facta aliena. qui de sus
meritis sentunt dam unmoderata.Nec fie¬
ui posset ut uitam alienam iudicare presu¬

Expanded text:
lestia. In activis in latum se expandit, quia lestia. In activis in latum se expandit, quia illi intentionem mentis suae multipliciter foras spargunt ad dispensanda terrena. Sunt vero nonnulli, qui per quietem divinitus sibi concessam, primo multum in contemplatione excrescunt, sed dum vident alios simpliciores fratres terrenis actionibus occupari, eos in comparatione sui despiciunt, et cum ipsi steriles sint a bono opere, bona tamen opera in aliis non pertimescunt judicare. Qui ergo in humilitate stare negligunt, vento elationis conquassati, a fastigio contemplationis cadunt. Dejectique variis patent erroribus et multipliciter ab illa interna pace distrahuntur. Quorum videlicet errorum principium hoc est, quod infirmitatem suam humiliter nolunt agnoscere, sed de Dei munere, quod acceperunt, incaute se extollunt. Necesse enim est ut in oculis eorum vilescant facta aliena, qui de suis meritis sentiunt tam immoderata. Nec fieri posset, ut vitam alienam judicare praesu
Abbreviated transcription (Latin):
niam ip̃oꝵ ẽ regnum celoꝵ. De iurore. ¶ .x.
ouo loco adiunctum ẽ per spem uiret.
Opes futuroꝵ bonoꝵ in mente quasi
scintillatio quedam est que nutritur ĩ fomi¬
te. Est entm spes quasi memoria quedam ĩ ui¬
sibilium gandioꝵ. que in corde hominis recõ¬
dita. ciletaat illud intrnisecus. ⁊ non st̾ aresce̾
frigore infidelitatis in hyeme presentis uite. ⁊
quami dui hec spes uuuit in nr̃a mente. nũcͣ
arescit arbor sapientie sed quemadmodum lig¬
num illesum seruat iurorem suum dñ equa¬
lem ht̃ contemperantiam humoris et oalors
sic animus arescere non potest quem. ⁊ calor
sp̃o sancti ntrit. qui desuper radiat et stu¬
dium bone operationis quod subtus rigat.
descit et expandit ramos Quidam sunt in
quib sapientia in altum cresat. quidam uero
in quib in latum se epandit. In contempla¬
tuus in altum surgit qui per acumen metis
penetrant. usq ad contemplanda secreta ce¬

Expanded text:
oniam ipsorum eoniam ipsorum eono loco adjunctum est, per spem viret. Spes futurorum bonorum in mente quasi scintillatio quaedam est, quae nutritur in fomite. Est enim spes quasi memoria quaedam invisibilium gaudiorum, quae in corde hominis recondita calefacit illud intrinsecus, et non sinit arescere frigore infidelitatis in hieme praesentis vitae. Et quandiu haec spes vivit in nostra mente, nunquam arescit arbor sapientiae, sed quemadmodum lignum illaesum servat virorem suum, dum aequalem habet contemperantiam humoris et caloris, sic animus arescere non potest, quem et calor Spiritus sancti, qui desuper radiat, nutrit, et studium bonae operationis quod subtus est, ridescit, et expandit ramos suos. Quidam sunt, in quibus sapientia in altum crescit, quidam vero, in quibus in latum se expandit. In comtemplativis in altum surgit, qui per acumen mentis penetrant usque ad contemplanda secreta coe
Abbreviated transcription (Latin):
pitas ergo capientiam roborat dum menti
⁊ fidutiam et fortitudinem. ⁊ insuꝑabilem
auodammodo insensibilem reddendo ꝯstan¬
tiam prestat Dossumus si uolumus in his
octo gradib otto bĩtudines per ordinem ex¬
tur. pertineat ad id quod dicitur. Beati nutes
qm̃ iꝑsi possidebunt terram. Id quod dicitu
per dolorem moritur pertineat ad id quod dr̃
Peati qui lugent qm̃ ipsi consolabuntur. Id
quod dictum est per fidem radicat pertineat
ad id quod dicitur. Beati qui esurunt ⁊ siciũt
usticiam. qm̃ ipsi saturabiutur Id qd̾ dc̃mm
est per deuotionem germinat. pertiucat adid
nem moritur. pertineat ad id quod dicitur. Bĩ
mundo corde. qm̃ ipsi deum iuudebunt. Id quod
dictum est per desiderium crescit pertineat ad
id quod dicitur. Beati pacifici. qm̃ filii dei uoca¬
buntur. Id quod dictum est per caritatem robo¬
ratur. pertineat ad id quod dicitur. Beati qui
Pesecutiotiem patiuntur propter iusticam. qͦ¬

Expanded text:
ritas ergo sapientiam roborat, dum menti ritas ergo sapientiam roborat, dum menti et fiduciam, et fortitudinem, et insuperabilem quodammodo insensibilem reddendo constantiam praestat. Possumus si volumus in his octo gradibus octo beatitudines per ordinem extur, pertineat ad id quod dicitur: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Id quod dicitur, per dolorem moritur, pertineat ad id quod dicitur: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Id qitur. Beati qui esuriunt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Id quod dictum est, per devotionem germinat, pertineat ad idnem oritur, pertineat ad id quod dicitur: Beati mundo corde quoniam ipsi Deum videbunt . Id quod dictum est, per desiderium crescit, pertineat ad id quod dicitur: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Id quod dictum est per charitatem roboratur, pertineat ad id quod dicitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
scondito faciet domimi głatur. De roboratione
ctauo loco adunctum est per ¶ uui¬
caritatem roboratur Caritas similio est
uino. uinum nancq quos inebriauerit reddit
holares. audaces. fortes. obluuosos.⁊ quodam¬
modo ĩtisensibiles. Sic caritas mundando con¬
scientiam mentem exhylarat. deinde audacem
reddit. quando per munditiam conscientie fi¬
dutiam prestat. Deinde iures auget quia sicut
cestatur scriptura fortis est ut leo qui consi¬
dit in domino Conscientia enim munda nllis
ad u̾sis superari potest. quia cum intus de dei
semper adiutorio presumt quicquid aduetsi
forio tolerat facile contempnit ⁊ uincit. Obli¬
uionem quoꝙ generat quia dum dotam a¬
nimi intentionem ad desideria et̾noꝵ tͣhit
omnium que transeunt memoriam ab aĩ¬
mo funditus euellit. Insensibilem reddit qr
dum mentem per internam dislce dinem me¬
dullitus replet. quicquid exterius amarum
infertur. contempnit quasi ũ sentiatur. Ca¬

Expanded text:
scondito faciei Domini gloriatur. CAP. VIII. Descondito faciei Domini gloriatur. CAP. VIII. Dectavo loco adjunctum est: per charitatem roboratur. Charitas similis est vino. Vinum namque eos, quos inebriaverit reddit hilares, audaces, fortes, obliviosos, et quodammodo insensibiles. Sic charitas mundando conscientiam mentem exhilarat, deinde audacem reddit, quando per munditiam conscientiae, fiduciam praestat. Deinde vires auget, quia, sicut testatur Scriptura, fortis est ut leo qui confidit in Domino . Conscientia enim munda nullis adversis superari potest, quia cum intus de Dei semper adjutorio confidit, quidquid adversi foris tolerat facile contemnit, et vincit. Oblivionem quoque generat, quia, dum totam animi intentionem ad desideria aeternorum trahit, omnium quae transeunt memoriam ab animo funditus evellit. Insensibilem reddit, quia dum mentem per internam dulcedinem medullitus replet, quidquid exterius amarum infertur contemnit, quasi non sentiatur. Cha
Abbreviated transcription (Latin):
sublue ab oculis intuentium prorsus subdi¬
atur. Post quam enim per ignem compunc¬
tionis uubigo peccati a mente fuerit ꝯsump¬
ta ⁊ ille interhus fulgor in corde uncare
ceperit. confestim animus in quandam con¬
templationis speculam sublenatur. ubiq qͦ¬
dammodo se ipid altior effectus quandam
ut ida dixerim lucidam regionem ⁊ toani
nouam emimus ꝓspicit. qualem numqua̾ an¬
tea uel uidisse se menraut. uel eẽ estimauit. Mi¬
ratur ⁊ ip̃e qui uidet ⁊ pre gaudio presentis lu¬
nunis preteritas ignorantie sue tenebras. acon¬
Conatur igitur festinat. ascendit. cresat per de¬
siderium. ⁊ quemadinodum uirgula fumi qnͣ¬
co magis sursum tollitur t anto ampluis ex¬
tenuatur. ita celestib appropinquans. ⁊ oẽm t̾.¬
rene concupiscentie nebulam euaporans totus
sp̃alis efficitur. tandemq se humanis subduõ
aispectib dum ad t̾rena ista et insibilia con¬
cupiscenda amplius exire recusans intus ĩ ab¬

Expanded text:
sublime ab oculis intuentium prorsus subdusublime ab oculis intuentium prorsus subducitur. Postquam enim per ignem compunctionis rubigo peccati a mente fuerit consumpta, et ille internus fulgor in corde micare coeperit, confestim animus in quamdam contemplationis speculam sublevatur, ibique quodammodo seipso altior effectus, quamdam, ut ita dixerim, lucidam regionem, et novam eminus prospicit, qualem nunquam antea vel vidisse se meminit, vel esse existimavit. Miratur et ipse qui videt, et prae gaudio praesentis luminis praeteritas ignorantiae suae tenebras accuConatur igitur festinat, ascendit, crescit per desiderium, et quemadmodum virgula fumi, quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, ita coelestibus appropinquans, et omnem terrenae concupiscentiae nebulam evaporans totus spiritalis efficitur, tandemque se humanis subducit aspectibus, dum ad terrena ista, et visibilia concupiscenda amplius extra recusans, intus in ab
Abbreviated transcription (Latin):
nem et ea que in mundo sunt prorsus a cogita¬
tione nr̃a sequestramus. ⁊ omnem animi ĩ¬
tentionem in sola et̾na defigimus. Dater nr̃
secundum illam natiuitatem quã in peccati
nati sumus diabolus est. quia seandum illã¬
natiuitatem ab eius domunium pertinemus
qui actor est peccati. Eius domus est mun¬
dus iste quia merito sue peru̾sitatis mũdi
huius ⁊ eoꝵ qui mundum istum amant pͥn¬
cees factus est. Egressus autem de terra
alia a domiuo terra ostenditur quando nob̾
perfecte huic nundo mortiuis quiddam iatu
de futuris gaudiis quasi de longe odorare ꝯ¬
çeditur. afflatus enum sp̃u sancto insolido
gaudio animus hylarescit.⁊ miratur qua¬
le ad gustandum ẽẽ possit quod tam mire
um crescit. Sicut compunctio ĩcendio
comꝑatur. ita desid̾ium simile est fumo qui
de incendio nascitur. qui indirectum ascen¬
dit. ⁊ quanto magis sursum tollitur. tanto
amplius extenuatur.dandemq eleuatus ⁊̃

Expanded text:
nem, et ea quae in mundo sunt, prorsus a cogitanem, et ea quae in mundo sunt, prorsus a cogitatione nostra sequestramus, et omnem animi intentionem in sola aeterna defigimus. Pater noster secundum illam nativitatem, qua in peccatis nati sumus, diabolus est, quia secundum nativitatem ad ejus dominium pertinemus, qui auctor est peccati. Ejus domus est mundus iste, quia merito suae perversitatis mundi hujus, et eorum qui mundum istum amant, princeps factus est. Egressis autem de terra alia a Domino terra ostenditur, quando, nobis perfecte huic mundo mortuis quiddam jam de futuris gaudiis quasi de longe odorare conceditur. Afflatus enim, Spiritu sancto insolito gaudio animus hilarescit, et miratur quale ad gustandum esse possit, quod tam mire um crescit. Sicut enim compunctio incendio comparatur, ita desiderium simile est fumo, qui de incendio nascitur, qui in directum ascendit, et quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, tandemque elevatus in
Abbreviated transcription (Latin):
gradus uidentur michi significari uͥ iulxtur
abraham exire de terra sua de coguatione sua
⁊ de domo pr̃is sui. ⁊ tunc demum terra ei demon¬
sttanda promittitu Exi inquit dominus de t̾¬
ra tua ⁊ de cognatione tua ⁊ de domo pr̃is cur.
⁊ ueni in terram quam monstrauero tibi Igit᷑
per timorem eximus de terra nr̃a. per graciam
eximus de cognatione nr̃a. per dolorem de domo
prĩs nr̃i egredinir per fidem ⁊ deuotionem
dominum sequimur. ac sic deinde in sexto gra¬
du derra nobis pronussa per compunctõem
demonstratur.per timorem relinquimꝰ sẽsum
terxenum. per grãm ⁊ dolorem nuit amus af¬
fectum per fidem ⁊ deuotionem confirmamus
animum. per compunctionem inuenimus de¬
sid̾ium. De terra nr̃a eximus. aun ea que foris
possidentur.t̾rena bona derelinquimus. De cog¬
natione nr̃a eximus. quando uitiĩs que in no¬
bis ⁊ ex nobis nata sunt abrenuntiamus. De
domo patris nr̃i eximus quando mundũ om¬

Expanded text:
gradus videntur mihi significari, ubi jubetur gradus videntur mihi significari, ubi jubetur Abraham exire de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui, at tunc demum terra ei demonstranda permittitur. Exi, inquit Dominus, de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui; et veni in terram quam monstravero tibi . Igitur per timorem eximus de terra nostra, per gratiam eximus de cognatione nostra, per dolorem de domo patris nostri egredimur, per fidem et devotionem Dominum sequimur, ac sic deinde in sexto gradu terra nobis promissa per compunctionem demonstratur. Per timorem relinquimus censum terrenum, per gratiam et dolorem mutamus affectum, per fidem et devotionem confirmamus animum, per compunctionem invenimus desiderium. De terra nostra eximus, cum ea quae foris possidentur terrena bona derelinquimus. De cognatione nostra eximus, quando vitiis, quae in nobis, et ex nobis nata sunt abrenuntiamus. De domo patris nostri eximus, quando mundum om
Abbreviated transcription (Latin):
est. his qui sapientiam querunt qd̾ non ob aᵈ
sed propter se ip̃am querenda est sapĩa. Nichil
enum melius est sapientual ⁊ ideo indignus ẽ
sapientia. qui aliuid quan ipsam per ipsam
obtinere intendit. qui non ut possideat. sed ut
uenalem prostituat capĩam querit. Prepterea
si xp̃o est sapientia. qui sapientiam ꝓ huma¬
ua laude querit similis esse coruunctur prodi¬
tori uide qui xp̃m uendidit. Queramus gͦ che¬
sauros absconditos. queramus sapĩam queui
deret non ut possideret. Quesunt enum xp̃m
iudas ⁊ inuenit ⁊ tenuit. sed non retinuit qr
uendidit. Sed sancte mulieres ad sepulcrunt
cum aromatib uenientes xp̃m q̃ siuerunt et
iuuenerunt. deuuerunt ⁊ retinerunt. quia
non querebant ut uenderent s ut possiderent.
Dicamus ergo de sapientia per tunorem semina¬
tur ꝑgraui rigutur. per doloreui uoritun per
fidem radicat. per compunctionem oritur. hii

Expanded text:
est iis, qui sapientiam quaerunt, quod non ob aliud, est iis, qui sapientiam quaerunt, quod non ob aliud, sed propter seipsam quaerenda est sapientia. Nihil enim melius est sapientia, et ideo indignus est sapientia, qui aliud quam ipsam per ipsam obtinere intendit, qui non ut possideat, sed ut vaenalem prostituat sapientiam quaerit. Praeterea, si Christus est sapientia, qui sapientiam pro humana laude quaerit, similis esse convincitur proditori Judae, qui Christum vendidit. Quaeramus ergo thesauros absconditos, quaeramus sapientiam, quderet, non ut possideret. Quaesivit enim Christum Judas, et invenit et tenuit, sed non retinuit, quia vendidit. Sed sanctae mulieres ad sepulcrum cum aromatibus venientes Christum quaesiverunt et invenerunt, tenuerunt et retinuerunt, quia non quaerebant ut venderent, sed ut possiderent . Dicamus ergo de sapientia, per timorem seminatur, per gratiam rigatur, per dolorem moritur, per fidem radicat, per compunctionem oritur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
aquam uiuam querebant ⁊ hoc frequenter fac¬
ebant. Ita ⁊ nos si maligni sp̃o corda nr̃a studio
compiuittionis ab omni t̾rerutate emundata.
uursus insidiantes terra repleuerint nos it̾m
fodere ea per compunctionem. it̾mq emundare
deberius ⁊ hoc tam diu facere oportet quousꝙͣ
aquam uiuam inueniamus. ⁊ quousq chesau¬
rum preciosum repperiamus. Cum autem in¬
uen̾unus abscond̾e eum dẽbemus quia citiꝰ amit
manifestat. qui acceptum donum supiẽ in osten¬
tatione portat. Thesaurum ilutem iuentum
abscondit qui accepto dono sapientie noti foris
in oculis hominum. sed intus coram deo ĩde glo¬
prari querit. Oportet eciam nos ire ⁊ uendere
omnia que habenius ⁊ emere agrum istum qr
quicumq ille est au int̾ua gaudia iam reuela¬
da sunt. pro contuitu eoꝵ libenter debet ꝯtemp¬
niere omnia que in hoo mundo eum delectari
potuerunt. Sed iuter heo sollicite considerandũ

Expanded text:
aquam vivam quaerebant, et hoc frequenter facaquam vivam quaerebant, et hoc frequenter faciebant. Ita et nos si maligni spiritus corda nostra studio compunctionis ab omni terrenitate emundata rursus insidiantes terra repleverint, iterum fodere ea per compunctionem, iterumque emundare debemus. Et hoc tandiu facere oportet, quousque aquam vivam inveniamus, et quousque thesaurum pretiosum reperiamus. Cum autem invenerimus abscondere eum debemus, quia cito amitttem inventum manifestat, qui acceptum donum sapientiae in ostentatione portat. Thesaurum autem inventum abscondit, qui accepto dono sapientiae non foris in oculis hominum, sed intus coram Deo inde gloriari quaerit. Oportet etiam nos ire, et vendere omnia quae habemus, et emere agrum istum, quia quicunque ille est, cui interna gaudia jam revelata sunt, pro contuitu eorum libenter debet contemnere omnia, quae in hoc mundo ipsum delectare poterunt. Sed inter haec sollicite considerandum
Abbreviated transcription (Latin):
ex magna parte iam non uidet. Abscondit̾
est ergo thesaurus iste in agro cordis nẽr
qui tunc inuenitur quando sapientia oritur
Sapientia autem oritur quando u̾itas mani¬
festatur itas autem mainifestatur. qũdo
ignorantia pellitur: Ignorantia autem pellit᷑.
qñ meris illuminatur. Pulsa ignorantia u̾itas
manifestatur. Manifesta u̾itate.sapĩa oritur
oriente sapientia chesaurus inuenitur. Hec or̃¬
punctio ⁊ quasi palus acutus t̾ram cordis nrĩ
fodit.⁊ quasi ignis rubiginem exurit. ⁊ quasi
splendor tenebras pellit. Pet hanc debemus fode̾
altos puteos in cordib ur̃is. eicientes omnem t̾¬
renitatem a nobis ut possimus inuenire thecau¬
ros absconditos ⁊ occultam uenam aquarum
uiuentium. Sio abraham. ⁊ ysaac ⁊ iacob pr̃es
nr̃i puteos foderunt querentes aquam uiuã
sapientie. ⁊ qñ allo fili puteos illos absentib eis
terra repleuerunt. ip̃i rursum foderunt. rursũ

Expanded text:
ex maxima parte jam non videt. Absconditus ex maxima parte jam non videt. Absconditus ergo est thesaurus iste in agro cordis nostri, qui tunc invenitur, quando sapientia oritur. Sapientia autem oritur, quando veritas manifestatur. Veritas autem manifestatur, quando ignorantia pellitur, ignorantia autem pellitur, quando mens illuminatur. Pulsa autem ignorantia veritas manifestatur. Manifestata veritate sapientia oritur, oriente sapientia thesaurus invenitur. Haec compunctio, et quasi palus acutus terram cordis nostri fodit, et quasi ignis rubiginem exurit, et quasi splendor tenebras pellit. Per hanc debemus fodere altos puteos in cordibus nostris, ejicientes omnem terrenitatem a nobis, ut possimus, invenire thesauros absconditos, et occultam venam aquarum viventium. Sic Abraham, Isaac et Jacob patres nostri puteos foderunt, quaerentes aquam vivam sapientiae, et quando Alophyli puteos illos absentibus eis terra repleverunt, ipsi rursum foderunt, rursumque
Abbreviated transcription (Latin):
opus ad edificationem domus comini ⁊ cõ¬
summata sunt uniu̾sa que ad instruttionẽ
domus pertinebant. continuo nebula ĩpleuit
tomum ita ut saccrdotes ininistrare nõ pos¬
sent. Salomon quippe interpretatur pacifi¬
cus ⁊ significat illum qui est pax nr̃a qui re¬
conciliauit nos deo in sanguine suo.Et qr
idem ipse ihesus xp̃o dominus nr̃ sapientia
est pris. sãlomon deo templum edificat quia
pet sapientiam det cor hominis fcm est. ut in
eo quasi in templo deus habitaret. Hec est sa¬
pientia que edificauit sibi domum qr ludeus
in orbem terrarum delicias suas diat eẽ aũ
filiis hominum. Sed heo domus ut edificata
est nebula impletur. quia homo conditus ac
deide peccando ab illa interne contemplatõ¬
nis specula corruens. si hus nuseras p̾sentis
uite tenebras labit uͥ digne deo iinistͣre
non ualet. quia caligine ignorantie ob uolu¬
tus quid agendum uel uitandum sibi sit

Expanded text:
opus ad aedificationem domus Domini, et conopus ad aedificationem domus Domini, et consummata sunt universa, quae ad instructionem domus pertinebant, continuo nebula implevit domum, ita ut sacerdotes ministrare non possent . Salomon quippe interpretatur pacificus, et significat illum qui est pax nostra, qui reconciliavit nos Deo in sanguine suo. Et quia idem ipse, Jesus Christus Dominus noster sapientia est Patris; Salomon Deo templum aedificat, quia per sapientiam Dei cor hominis factum est, ut in eo quasi in templo Deus habitaret. Haec est sapientia, quae aedificavit sibi domum, quia descendens in orbem terrarum delicias suas dicit esse cum filiis hominum . Sed haec domus, ut aedificata est, nebula impletur, quia homo conditus, ac deinde peccando ab illa internae contemplationis specula corruens, in has miseras praesentis vitae tenebras labitur, ubi digne Deo ministrare non valet, quia caligine ignorantiae obvolutus quid agendum vel vitandum sibi sit
Abbreviated transcription (Latin):
quadam ut ita dicam molentia ad exibitionẽ¬
punctionem oritur. Hio michi ocourrit
euangelia illa ꝑabola in qua regnum celoꝵ
thesauro abscondido in agro comparatur. Reg
uero chesaurus est. Et hic thesaurus abscon¬
ditus in agro cordis humani ubi factus est
homo ad ymaginem ⁊ similitudinem creatoris
sui. Qm̃ ita conditum est cor hominis ut ĩ eo
danquam in speculo quodam suo diuina sapi¬
entia reluceret. ⁊ que in se iuderi non potuit
in sua ymagine iunsibilis appareret. M agna
prorsui dignitas hominis portare ẏmagmẽ
dei ⁊ illius in se iugitet uultum aspicere ate
eum semper per contemplationem presentem
hĩe. Sed postquam ille primuc parens uetitũ
assecutus ⁊ interdictum tangens delectatõnẽ
suam in t̾ra sparsit. peccati ꝑulius superiect᷑
cordi humano preciosum istum chesaurum ab
sa lumen sapientie int̾cepit. Et hoo est illud
quod in templo salomonis figuratum est ubi
legitur quod post quam perfecit salomon õe

Expanded text:
quadam, ut ita dicam, violentia ad exhibitipunctionem oritur. Hic mihi occurrit evangelica illa parabola, in qua regnum coelorum thesauro abscondito in agro comparatur . Regnvero thesaurus est. Et hic thesaurus est absconditus in agro cordis humani, ubi factus est homo ad imaginem et similitudinem Creatoris sui. Quoniam ita conditum est cor hominis, ut in eo tanquam in speculo quodam suo divina sapientia reluceret, et quae in se videri non potuit, in sua imagine visibilis appareret. Magna prorsus dignitas hominis portare imaginem Dei, et illius in se jugiter vultum aspicere, atque eum semper per contemplationem praesentem habere. Sed postquam primus ille parens, vetitum assecutus, et interdictum tangens delectationem suam in terram sparsit, peccati pulvis superjectus cordi humano pretiosum thesaurum istum ab sa lumen sapientiae intercepit. Et hoc est illud quod in templo Salomonis figuratum est, ubi legitur quod postquam perfecit Salomon omne
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat multa in hoc mundo aduersa paciatur.
Et ideo in arbore sapientie ottauo gradu inter
septom ⁊ septem. quasi inter sabbatum et sab¬
batum tolerantia laboris figitur in centro
medie unitatis cum dicitur. per caritatem robo¬
uatur Contra magnas enim toibulationes neces¬
saria est paceria uel robusta caritas. Et hoc est
quod dominus in euͣngłio cum septem beatitu¬
dines enumerasset. in ottaua ad tolerantiame
passionis ammonuit dicens. Beati qui persecur¬
tionem patiuntut propter iusticiam. quoniã
ipsorum est regnum celor. Nam quod ibi
dicitur. beati qui per secutionem patiuntur p̃p̃
iusticiam hoo hic dicitur per caritatem roborat᷑
Sed iam dum iadentium rationum expositõ¬
nem prosequimi longus a proposito nostro
digressi sumus. Unde ⁊ de hoo quoq ueniam
postulamus quia ut uerum fatear sepius in
hoc trattu scrsbenda inuenimus.quam inuen¬
dascriberemus. Neq enim uel in hoc meam

Expanded text:
veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore sapientiae octavo gradu inter septem et septem, quasi inter Sabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur in centro mediae unitatis, cum dicitur per charitatem roboratur. Contra enim magnas tribulationes necessaria est vel robusta charitas. Et hoc est quod Dominus in Evangelio, cum septem beatitudines enumerasset, in octava ad tolerantiam passionis admonuit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Nam quod ibi dicitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, hoc hic dicitur per charitatem roboratur. Sed jam, dum incidentium rationum expositionem prosequimur, longius a proposito nostro digressi sumus. Unde et de hoc quoque veniam postulamus, quia ut verum fatear, saepius in hoc tractatu scribenda plura invenimus, quam inventa scribemus. Neque enim vel in hoc meam
Abbreviated transcription (Latin):
nus huic inde hñs septenarium. Et sati cla¬
ret quod septenarius ad requiem pertiet.
hinc maxiie quod septima dic requieuit do¬
minus ab omni opere quod patrarat. Rur¬
sum per ꝓpħam repromittit deus suis deles¬
torib saltatum pro sabbato ⁊ mensem pro
mense. hoc est requiem pro requie ꝑfectionẽ
pro perfectione. pro requie mentis. reqͥem
mentis ⁊ corporis. pro requie qua non con¬
sentiunt malis. requiem qua nulla sentiũt
mala. Item pro perfectione operis. ꝑ fectõem
retributionis. Idem est enim quod dicit.
sabbatum pro sabbato. ac si diceret reqͥem
pro requie. ⁊ quod dicit mensem pro m̃se. ac
si diceret perfectionem pro perfectione. ꝓma
igitur requies primum sabbatum nobis ẽẽ
debet in presenti uita cessare a malo. ut secũ¬
dum sabbatum adipisai mereamun ut in
et̾num requiescamus cum xp̃o. Sd quisquis
hoc modo amalis sabatizare proponit necc̃e
est priusquam ad illud futurum sabbatũ

Expanded text:
vus, hinc inde habens septenarium. Et satis clavus, hinc inde habens septenarium. Et satis claret, quod septenarius ad requiem pertinet, hinc maxime quod septima die requievit Dominus ab omni opere quod patrarat . Rursum per prophetam repromittit Deus suis dilectoribus Sabbatum pro Sabbato, et mensem pro mense ; hoc est requiem pro requie, perfectionem pro perfectione; pro requie mentis requiem mentis et corporis, pro requie qua non consentiunt malis, requiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfectione operis perfectionem retributionis. Idem est enim quod dicis Sabbatum pro Sabbato, ac si diceret requiem pro requie; et quod dicit mensem pro mense, ac si diceret perfectionem pro perfectione. Prima igitur requies primum Sabbatum nobis esse debet in praesenti vita cessare a malo, ut secundum Sabbatum adipisci mereamur, ut in aeternum requiescamus cum Christo. Sed quisquis hoc modo a malis sabbatizare proponit, necesse est priusquam ad illud futurum Sabbatum
Abbreviated transcription (Latin):
abat. Iste est cib ista est refectio de qua psal¬
Ecce arbor sapĩe nr̃e per quindeam gradus
usq ad suminum incrementum peruenit.
hic autem nuimerus magni mỹsterii ꝯscius
est. Drimum qr ex septem ⁊ octo cõponitur
Septenarius uero presentem uitam q̃ seꝑ¬
tem dieb airrit. significat. Ottonarius añt
qui post septem uenit. eternam uitam desig¬
nat. Septenarius ergo ad uetus testam̃tũ
pertinet. in quo promutuntur bona tem ꝑa¬
lia. Octorarius autem nouo testamentõ &¬
gruit. ĩ qͦ sperare iubemur eterna. Crescat sͦ
per septem ⁊ octo sapientia. ꝑ septem ĩcpiat
per octo ad consummationem. pertingat. dri¬
ma sapientia sit a deo. terrena bona petere.
secunda sapientia ⁊ maxima sit a deo deumi
desiderare. Item quindecim si duplicetur tri¬
ginta efficit. ⁊̃ sapientia si adiuntta caritate
per dslectionem dei ⁊ proxinu. geminetur us
ad conformitatem etatis plenitudinis xͥ nos
perduct. Item in .xu. medincidem est qͥ octa¬

Expanded text:
cibat. Iste est cibus. Ista est refectio, de qua Psalm . Amen. Ecce arbor sapientiae nostrae per quindecim gradus usque ad summum incrementum pervenit; hic autem numerus magni mysterii conscius est. Primum quia ex septem et octo componitur. Septenarius vero praesentem vitam, quae septem diebus currit, significat. Octonarius autem, qui post septem venit, aeternam vitam designat. Septenarius ergo ad Vetus Testamentum pertinet, in quo promittuntur bona temporalia. Octonarius autem homo testamento congruit, in quo sperare jubemur aeterna. Crescat ergo per septem et octo sapientia. Per septem incipiat, et per octo ad consummationem pertingat. Prima sapientia sit a Deo terrena bona petere. Secunda sapientia et maxima sit a Deo Deum desiderare. Item quindecim si duplicentur triginta efficiunt, et sapientia si adjuncta charitate per dilectionem Dei et proximi geminetur, usque ad conformitatem aetatis plenitudinis Christi nos perducit. Item in quindecim medius idem est qui octa
Abbreviated transcription (Latin):
affectum ad amoren dei excitent uel quod ã¬
plius est si iam amore cius flagrat exatatũ
temonstrent. Demonstrent autem non uͥ dñi
occulta nr̃a quasi nescientem doceant. s ut
nos dum internum nr̃m desiderium foris
loquimur. ex ipsis ur̃is uedbis amplius ad
amorem inflamiemur. Sola igitur cordis
deuotio quantum ad deum sufficere pod̾at
nisi ad hoc eciam in uoce formaretur oratio u̾
mentis orantis ad maiorem deuotionem
accendat. Nam sicut diximꝰ si peticioni in¬
serta narratio est. non deus docetur s orans
Ad monetur considerare quid quid petat ut
deuotius oret. Si nero sola supplicatio est. qr
deuotionem intus in coide esse significat. ad ma¬
iorem deuocionem arinum inflãmat sle q̃ꝙͣ¬

Expanded text:
affectum ad amorem Dei excitent, vel quod amaffectum ad amorem Dei excitent, vel quod amplius est si jam amore ejus flagrat, excitatum demonstrent. Demonstrent autem, non ut Deum occulta nostra quasi nescientem doceant, sed ut nos dum internum nostrum desiderium foris loquimur, ex ipsis nostris verbis amplius ad amorem inflammemur. Sola ergo cordis devotio quantum ad Deum sufficere poterat, nisi ad hoc etiam in voce formaretur oratio, ut mentem orantis ad majorem devotionem accendat. Nam, sicut diximus, si petitioni inserta narratio est, non Deus docetur, sed orans admonetur considerare quid petat, ut devotius oret. Si vero sola supplicatio est, quia devotionem intus in corde esse significat, ad majorem devotionem animum inflammat. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
sit. si tamen hic specialiter demonstretuiquĩ
nisi amplius ueritas patescit. Hoo interest qñ
te quam petatur quid nobis necesse sit. hõ gͥ
qui rogatur per narrationem ur̃am edoce¬
tur. ut sciat quid uelunus. per supplicatõnẽ
nr̃am pulsatur ut antiuat quod petimus.
Sed in illa que ad deum fit or̃one uartatõ
necessaria non est nsi forte homo ad hoc nar¬
ret ut ipse suam petitionem melius intelli¬
gati ut ⁊ per uarrationem suam admoni¬
tus quid petat consideres. et per consderatio¬
nem peticionis sue exatatus. deuotus orit.
Sane quantum ad deum pertinet sola suꝑ¬
plicatio suffiat quia ut dixxinius deus non
necesse h̃t doceri ut sciat. sed supplicandus ẽ
ut annuat. Sed in illo alio modo citius deus
ad annuendum flectitur quam si p̾cantis
animus doto deuotionis affectu ad ipsum ꝯ¬
uertatur. quecumq ergo sunt uerba orantis
absurda non suut si tantummodo ad hoo
competenter proferri posfint. ut uel orantis

Expanded text:
ssit, si tamen hic specialiter demonstretur, quid ssit, si tamen hic specialiter demonstretur, quid nisi amplius veritas patescit? Hoc interest quando antequam petatur, quid nobis necesse sit. Homo igitur, qui rogatur, per narrationem nostram edocetur, ut sciat quid velimus; per supplicationem nostram pulsatur, ut annuat quod petimus. Sed in illa, quae ad Deum fit, oratione narratio necessaria non est, nisi forte homo ad hoc narret, ut ipse suam petitionem melius intelligat, ut et per narrationem suam admonitus quid petat consideret, et per considerationem petitionis suae excitatus devotius oret. Sane quantum ad Deum pertinet, sola supplicatio sufficit, quia, ut diximus, Deus non necesse habet doceri ut sciat, sed supplicandus est ut annuat. Sed nullo alio modo citius Deus ad annuendum flectitur, quam si precantis animus toto devotionis affectu ad ipsum convertatur. Quaecunque ergo sunt verba orantis, absurda non sunt, si tantummodo ad hoc competenter proferri possint, ut vel orantis
Abbreviated transcription (Latin):
diam prouorat deum qui cum ante ꝯspͤtumꝰ
eius quasi postulaturus uenierit subito se ad
alia que nichil ad rem pertiuere iudentur
replicanda conuertit. Etce enim inquiunt de¬
um pro indulgentia peccatorum riroꝵ depre¬
cari nolumus. quid nobis ad hoc prodest si
uel quare fremuetunt gentes uł atdendite
popule meus. uł alium huiuscemodi psalinũ
decantamus:. Nonne ridiculum est ut talia
canentes orare nos credanius. Istud fortasse
aliqui dicant ⁊ existiment nichilutilitatis.
esse quociens dalia nr̃is orationib admisceni.
Sed quisquis supradittas oĩonis species dili¬
genter perspexerit. qualiter ecam ista iu or̃o¬
nib dicta ualeant facile dudernit. Nami hos
genus orandi sepe ad impetrandum inuenit᷑
efficatius quan illud eciam in quo manifeste
petitionis nr̃e modum orantes explicanus.
⁊ licet hoo ut diximus ex his que superius
memorata sunt satis eiudenter intelligi pꝰ¬

Expanded text:
diam provocat Deum, qui cum ante conspectum diam provocat Deum, qui cum ante conspectum ejus quasi postulaturus venerit, subito se ad alia quae nihil ad rem pertinere videntur replicanda convertit. Ecce enim, inquiunt, Deum pro indulgentia peccatorum nostrorum deprecari volumus; quid nobis ad hoc prodest, si vel Quare fremuerunt gentes , vel: Attendite, popule meus , vel alium hujuscemodi psalmum decantamus? Nonne ridiculum est, ut talia canentes orare nos credamus? Istud fortasse, aliqui dicant, et existiment nihil utilitatis esse quoties talia nostris orationibus admiscemus; sed quisquis supradictas orationis species diligenter prospexerit, qualiter etiam ista in orationibus dicta valeant facile discernet. Nam hoc genus orandi saepe ad impetrandum invenitur efficacius quam illud etiam, in quo manifeste petitionis modum orantes explicamus. Et licet hoc, ut diximus, ex his quae superius memorata sunt, satis evidenter intelligi po
Abbreviated transcription (Latin):
maxime superbos ⁊ potentes magno studio
exercetur Et sicut in supradictis ostendimus
ita quoq in his trib differentiam inueniin
Insinuatio enim ex fidutia perfictis conuenit.
ex timore inapientib ex contemptu mans.
e hic reliqua que de or̃one t̾ctare ¶¬
proposuimus. aduectend̃a sunt Quos¬
dam si quidem mouere solet quo in oronibus
nt̃is cum deum siue pro miseticordia siue pro
alioꝵ salute petere uolumus illos ⁊̃ tio ñqmͣ
psalmos qui uel petitionis u̾ba non hũt. uł ad
nostram peticionem non pertinent decantare
solemus ⁊ de aliis ⁊̃ scripturis quas in or̃onib
frequentamus. similem ab surditatem produ¬
cunt aimi eius modi sunt ut uel formam orã¬
di non hañt. uł illi quam nos agunus oause ũ
concordent. Quid enim aunt prodest in or̃o¬
ne illa uerba dicere quib inuenimur uł nich
uel aliud quam necesse est a deo postulare᷑
Non orat sed subsannat potius ⁊ ad iracun¬

Expanded text:
maxime superbos et potentes magno studio maxime superbos et potentes magno studio exercetur. Et sicut in supradictis ostendimus, ita quoque in his tribus differentiam invenimus. Insinuatio enim ex fiducia perfectis convenit, ex timore incipientibus, ex contemptu malis. Dehinc reliqua, quae de oratione tractare proposuimus, adnectenda suntdam siquidem movere solet, quod in orationibus nostris cum Deum sive pro nostra sive pro aliorum salute petere volumus, illos etiam nonnunquam psalmos, qui vel petitionis verba non habent, vel ad nostram petitionem non pertinent, decantare solemus. Et de aliis etiam Scripturis, quas in orationibus frequentamus, similem absurditatem producunt, cum ejusmodi sunt, ut vel formam orandi non habeant, vel illi, quam nos agimus, causae non concordant. Quid enim, aiunt, prodest in oratione illa verba dicere, quibus invenimur vel nihil, vel aliud quam necesse est a Deo postulare? Non orat sed subsannat potius, et ad iracun