comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omne causam et materiam mordacis inuidiȩ eruit et abscidit. Dis¬
cipło xꝑi celare non licet: non licet inuidere. Craltationis apuo nõ
non pocest eeᷤ contentio. De humilitate ad sumia crescimꝰ. didicimus
unde placeamꝰ. Deniq apłs paylus instruens et docens. ut qui illumi¬
nati xꝑi lumine tenebras nocturnȩ conuersationis euasimꝰ infactis
atq oꝑib luminis ambulemꝰ: scribit et dicit. Nox transiuit. dies
au̾t appropinquauit. Abitiamꝰ gͦ oꝑa cenebrarum & induamͦ arma
lucis: sicut indie hoͣste ambulemiis. ĩ on in comessationib et ȩbrie¬
tatibus. non in concupiscentiis et impudicitiis: non incertaminib et
celo. Si recesserunt de pectore cuo cenebre. si nox inde discussa est. si
caligo detersa est. si illuminauit sensus cuos splendor diei. si homo luciᷤ
ee ᷤᷤ cepisti: quȩ sunt xꝑi sequere: quia lux et dies xꝑc est. Quid in seli

Expanded text:
omnem causam et materiam mordacis inuidiae eruit et abscidit. disomnem causam et materiam mordacis inuidiae eruit et abscidit. discipulo Christi zelare non licet, non licet inuidere. exaltationis aput nos non potest esse contentio. de humilitate ad summa crescimus, didicimus unde placeamus. denique et apostolus Paulus instruens et monens, ut qui inluminati Christi lumine tenebras nocturnae conuersationis euasimus in factis adque in operibus luminis ambulemus, scribit et dicit: nox transiuit, dies autem adpropinquauit. abiciamus ergo opera tenebrarum et induamus arma lucis. tamquam in die decenter ambulemus, non in comisationibus et ebrietatibus, non in concupiscentiis et impudicitiis, non in certaminibus et zelo. si recesserunt de pectore tuo tenebrae, si nox inde discussa est, si caligo detersa est, si luminauit sensus tuos splendor diei, si homo lucis esse coepisti, quae sunt Christi gere, quia lux et dies Christus est. Quid in zeli
Abbreviated transcription (Latin):
encie lacebras ceco dolore clauserunt. Quic umq es iniuidus ec
maliginis. uideris qͥd quam qͦ sis eis qͥͦs odisti insidiosiis ꝓniciosus. infestꝰ
muilliuis magis qua cuȩ salucis inimicus es. Quisqs ille est quem relo
ꝑ sequeris. subterfugere et iutare ce poterit: tu te non potes fugere. Ubi-¬
cumq fueris. aouersarius cius tecum est. hostis semꝑ inpectore tuo¬
est. ꝑnicies intus inclausa est. in eluctabili catenarum neru ligatus es.
uinctus es. relo oominante captiuis es: nec solatia tͥ ulla subueniunt.
Perseuerans malum est hominẽ ꝑsequi ad dĩ grãm ꝑtinentem: calami¬
tas sine remedio est odisse felicem. Et ido fr̃s dił̃im. hinc ꝑiculo consulenᷤ
dñs. nequis celo fris laqueum cabuli incurreret: cum eum discipłi in-¬
t̾rogassent qͥs inter illos maior eẽt: qui fuerit inquit minimꝰ in om̃ibuᷤ
uobis: hic erit magnus. Amputauit omne ȩ mulacionẽ responso suo:

Expanded text:
entiae latebram caeco dolore cluserunt. quicumque es inuidus et entiae latebram caeco dolore cluserunt. quicumque es inuidus et malignus , uideris quam sis eis quos odisti insidiosus, perniciosus, infestus. nullius magis quam tuae salutis inimicus es. quisque ille est quem zelo persequeris subterfugere et uitare te poterit. tu te non potes fugere. ubicumque fueris, aduersarius tuus tecum est, hostis semper in pectore est, pernicies intus inclusa est, ineluctabili catenarum nexu ligatus et uinctus es, zelo dominante captiuus es, nec solacia tibi ulla subueniunt. perseuerans malum est hominem persequi ad Dei gratiam pertinentem, calamitas sine remedio est odisse felicem. Et idcirco, fratres dilectissimi, huic periculo consulens Dominus ne quis zelo fratris in laqueum mortis incurreret, cum eum discipuli interrogarent quis inter illos maior esset, qui fuerit, inquit, minimus in omnibus uobis hic erit magnus. amputauit omnem aemulationem responso suo,
Abbreviated transcription (Latin):
dis. iuiolenciã prompta etiam si gladio incerim uacua. odio camen
furiace mentis armata. Et iccirco sꝑs sc̃s dicit inpsalmis. ĩ loli
relare bene ambulantem inuia sua. Et iterum. Obseruabit pec¬
cator iustum: et stridebit ad eum dentib suis. D̾s aũt irridebit
eum: qm̃ ꝓuidit quia uemiet dies eiꝰ. Hos beatus apłs paulus de¬
signat et denotat dicens. Uenenum aspidum sub labiis eoꝵ. et
os eoꝵ maledictione & amaritudine plenum est: ueloces ad effum-¬
dendii sanguinem pedes eoꝵ. contricio & infelicitas in uiis eoꝵ. qui
inam pacis non agnouerunt. nec. est cunor di ante ocłos eoꝵ. Multo
malum leuius & ꝑiculum minꝰ est. cum menbra gladio uulnerant᷑.
facilior uͦ cura est. ubi plaga ꝑspicua est. et cito ad sanitatẽ mede¬
la subuemente ꝑducit᷑ qͦd uidet᷑. Teli uulnera obstrusa sunt et oc¬
culta: nec remedium icurȩ medentis admitunt. que se intra consci¬

Expanded text:
dis uiolentiam prompta, etiamsi a gladio interim uacua, odio tamen dis uiolentiam prompta, etiamsi a gladio interim uacua, odio tamen furiatae mentis armata. et idcirco Spiritus sanctus dicit in psalmis: noli zelare bene ambulantem in uia sua. et iterum: obseruabit peccator iustum et stridet ad eum dentes suos. Deus autem inridebit eum, quoniam prouidet quia ueniet dies eius. hos beatus apostolus Paulus designat et denotat dicens: uenenum aspidum sub labiis eorum et os eorum maledicto et amaritudine plenum est. ueloces ad effundendum sanguinem pedes eorum, contritio et calamitas in uiis eorum, qui uiam pacis non agnouerunt, nec est. timor Dei ante oculos eorum. Multo malum leuius et periculum minus est cum membra gladio uulnerantur. facilis cura est ubi plaga perspicua est, et cito ad sanitatem medella subueniente perducitur quod uidetur. zeli uulnera abstrusa sunt et occulta, nec remedium curae medentis admittunt quae se intra consci
Abbreviated transcription (Latin):
siuis adhibere cortores. qͥ se incestinis eruciatib lacerent: qͥ cordis secre¬
ta maliuolentiȩ ungulis pulsent: Noncyb calibus lȩcus: ñ pocuᷤ pocest
numꝗͣ liuor exponit᷑. dieb ac noctib ius obsessum sine intͣmissione
laniatur. Mala cȩcera habent cerminum: et qͦdcumq delinquicur
delicti consuminacione finit᷑. In adultero cessat facimis ꝑpetraco stu¬
pro: in latrone conquiescit scelus homicidio ad misso: et prȩdonis
rapacitatem stacuit possessa prȩda. et falsario modum ponit impleta
fallacia. Celus cerimnũ non habet. Permanens iugiter malum.
et sine fine peccatum est: qͦntoq ille cui in uidet᷑ successu meliore ꝓfe¬
cerit. canto inuidus in manus incendium liuoris ignib: in aroescit.
Hinc uultꝰ minax. toruus aspectus. pallor infacie. in labiis cremor.
stridor indentib uerba rapida. effrenata conuicia. manus ad cȩ̨¬

Expanded text:
suis adhibere tortores qui se intestinis cruciatibus lacerent, qui cordis secresuis adhibere tortores qui se intestinis cruciatibus lacerent, qui cordis secreta maliuolentiae ungulis pulsent. non cibus talibus laetus, non potus potest numquam liuor exponitur, diebus ac noctibus pectus obsessum sine intermissione laniatur. mala cetera habent terminum et quodcumque delinquitur delicti consummatione finitur. in adultero cessat facinus perpetrato stupro, in latrone conquiescit scelus homicidio admisso et praedoni rapacitatem statuit possessa praeda et falsario modum ponit impleta fallacia. zelus terminum non habet, permanens iugiter malum et sine fine peccatum, quantoque ille cui inuidetur successu meliore profecerit tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus, uerba rabida, effrenata conuicia, manus ad cae
Abbreviated transcription (Latin):
cerbat seintia. ꝑfidia prȩuaricat᷑ in pacientia concũcit. furit discor¬
dia.ira feruescit: nec se iam pocest cohibere uł regere. qͥ factus ẽ. po
fratͣna uiolat᷑. hinc adulterat᷑ ueritas. unitas sc inoit᷑. ad hereses aq
scismata ꝓsilitur. dum obtrectat᷑ sacerdotib dum eꝑis inuidetur.
dum qͥs aut quęrit᷑ non se potius ordinatum. aut dedignatur
alcerum ferre prȩpositum. Hinc recalcitrat de celo suꝑbus. de
inimicus. Qualis uͦ est animȩ tinea. que cogitationũ cabes. pecłoris
quanta rubigo. celare in alcero uł urtutẽ eiꝰ. uł felicitatẽ io est ooisse
neo uł merita ꝓpria uł beneficia diuina. inmalum ꝓprium bona aliena
comuertere. il ustrium ꝓspitate corqueri. aliorum głam facere suam pȩnam¬
et uelut quosoam pecłori suo ad mouere carnfices. cogitationib et sensib

Expanded text:
cerbat saeuitia, perfidia praeuaricatur, inpatientia concutit, furit discorcerbat saeuitia, perfidia praeuaricatur, inpatientia concutit, furit discordia, ira feruescit, nec se iam potest cohibere uel regere qui factus est pofraterna uiolatur, hinc adulteratur ueritas, unitas scinditur, ad haereses adque ad schismata prosilitur, dum obtrectatur sacerdotibus, dum episcopis inuidetur, dum quis aut queritur non se potius ordinatum aut dedignatur alterum ferre praepositum. hinc recalcitrat, hinc rebellat de zinimicus. Qualis uero est animae tinea, quae cogitationum tabes, pectoris quanta rubigo zelare in altero uel uirtutem eius uel felicitatem id est odisse in eo uel merita propria uel beneficia diuina, in malum proprium bona aliena conuertere, inlustrium prosperitate torqueri, aliorum gloriam facere suam poenam, uelut quosdam pectori suo admouere carnifices, cogitationibus et sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
trectantes magnalib quȩ ille faciebat relo ercecante decepti sunt. nec
ad diuina noscenda. cordis oculos erigere pocuerunt. Quȩ minc conside
cata o̾o pectora nr̃a muniamꝰ. Alioꝵ mors ꝓficiat ad nr̃ãm salutem:
imprudentium pęna. ꝓuidentib conferat sanitatem. Non est aũt qͦd
aliquis existimet małii istuo una specie contineri: aut breiub terminiᷤ
et angusto fine concludi. Late patet eeli multiplȩx et fȩcunda ꝑnicies.¬
delicłoꝵ materia culparũ. Inde odium surgit. animositas inde ꝓce.
dit. Auaritiam zelus inflaminat. oum ꝗͥs suo non potest eẽ. contemptꝰ.
uidens alium indiuiciis auctiorem. Embitionem relus excitat. d̾u
cernit qͥs alium in honorib altiorem. Celo excecante sensus nr̃os.
atq indicionem suã mencis archana redigente. di cimor speruit᷑. ma¬
gisterium xꝑi negligitur. udicii dies non ꝓuidet᷑. inflat suꝑbia. era¬

Expanded text:
trectantes magnalibus quae ille faciebat zelo excaecante decepti sunt nec trectantes magnalibus quae ille faciebat zelo excaecante decepti sunt nec ad diuina noscenda cordis oculos aperire potuerunt. Quae nunc considercata Deo pectora muniamus. aliorum mors proficiat ad nostram salutem, inprudentium poena prouidentibus conferat sanitatem. non est autem quod aliquis existimet malum istud una specie contineri aut breuibu terminis et angusto fine concludi. late patet zeli multiplex et fecunda delictorum, materia culparum, dit. Avaritiam zelus inflammat, dum quis suo non potest esse contentus, videns alterum ditiorem. Ambitionem zelus excitat, dum cernit quis alium in honoribus auctiorem. zelo excaecante sensus nostros adque in ditionem suam mentis arcana redigente Dei timor spernitur, magisterium Christi neglegitur, iudicii dies non prouidetur. inflat superbia, exa
Abbreviated transcription (Latin):
impie. qͥ moriens non repugnabat. & qͦd esau fr̃ĩ suo iacob inimicꝰ
exticit: zelus fuit. ĩ lam quia ille benedictionẽ patris acceperat:
hic in odium ꝑsecucionis facib luioris exarsit. Et qͦoͦ ioseph fr̃s sui
uenoiderunt: causa uendendi de ȩmulatione descendit. Post ꝗͣ enim
io qͥd sibi inuisionib ꝑ sꝑm fuerat ostensum simpliciter ut frib fr̃
exposuit: iminoiam maliuolus animus erupit. Saul quoq rex ut da¬
uio ocdiset. ut ꝑsecutionib sepe repetitis. in nocentem. misericore ẽ
initem. lenem. patientem. necare cuperet. qͥd aliud ꝗͥ zeli stimulus ꝓuo-¬
cauit: Quia golia interfecto et ope ac dignatione oiuina canco hoste
deleto. popłs ammirans in laudes dauio predicationis suffragio ꝓsi¬
Liĩt: saul simultatis acq in sectationis furias de liuore concepit. Ec
ne longum faciam singulos recensendo.: ꝑeunciᷤ simul popłi attendamus

Expanded text:
impie qui moriens non repugnabat. et quod Esau fratri suo Iacob inimicus impie qui moriens non repugnabat. et quod Esau fratri suo Iacob inimicus extitit zelus fuit: nam quia ille benedictionem patris acceperat, hic in odium persecutionis facibus liuoris exarsit. et quod Ioseph fratres sui uendiderunt, causa uendendi de aemulatione descendit: postquam id quod sibi in uisionibus prosperum fuerat ostensum simpliciter ut fratribus frater exposuit, in inuidiam maliuolus animus erupit. Saul quoque rex ut Dauid odisset, ut persecutionibus saepe repetitis innocentem, misericordem, miti lenitate patientem necare cuperet, quid aliud quam zeli stimulus prouocauit? quia Goliath interfecto et ope ac dignatione diuina tanto hoste deleto populus admirans in laudes Dauid praedicationis suffragio prosiliit, Saul simultatis adque insectationis furias de liuore concepit. et ne longum faciam singulos recensendo, pereuntis semel populi adtendamus
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus inter iicia statim mundi. & ꝑiit pͥmus et ꝑdidit. Ille ou¬
dum angłica maiestate subuixiis. ille d̾o acceptus et carus. postꝗͣ.
hominem ao imaginem di factum consperit. in zelum maliuolo liuo
re prupit: tam alcerum deiciens instinctu zeli. ꝗͥ ipse zelo ante de¬
luiore homini gr̃am datȩ immortalitatis eripuit: qͥ ipse quoq eodem¬
ceciait: quo circũueniri et subuerti alta illa et prȩclara sublimitas
potuit: quo deceptꝰ est et ꝯecepit. Ex inde in uidia grassatur incerri.
fratͣmtatis pͥma odia. hinc parricidia nefanda cȩꝑunt: oum abel
iustum caim celat imustus: dum bonũ maliis in inoia et liuore ꝑsẽqͥt᷑.¬
facinus ȩ mulationis furor: ut nec caritas fr̃is. nec sceleris immanita.
nec cimor di. nec pȩna iudicii cogitaret᷑. In iste oppressus est qͥ iusticiã
pͥmus ostenderat: odia ꝑpessus est qͥ odisse non nouerat. occisus est

Expanded text:
diabolus inter initia statim mundi et perit primus et perdidit. ille diabolus inter initia statim mundi et perit primus et perdidit. ille angelica maiestate subnixus, ille Deo acceptus et carus postquam hominem ad imaginem Dei factum conspexit, in zelum maliuolo liuore prorupit, non prius alterum deiciens instinctu zeli quam ipse zelo ante deum stimulante liuore homini gratiam datae immortalitatis eripit, ipse quoquemi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deceptus est ipse qui decepit. exinde inufraternitatis prima odia, hinc parricidia nefanda coeperunt, dum Abel iustum Cain zelat iniustus, dum bonum malus inuidia et liuore persefacinoris aemulationis furor, ut nec caritas fratris nec sceleris immanitas nec timor Dei nec poena delicti cogitaretur. iniuste oppressus est qui iustitiam primus ostenderat, odia perpessus est qui odisse non nouerat, occisus est
Abbreviated transcription (Latin):
uł fallaces insidias uł aꝑtas minas stare oebet insfructus & armatꝰ.
paratus inimiciis. Et qm̃ frequentiora sunt tela eiꝰ quȩ latenter obre¬
punt. magisq occulta et clandestina iaculatio q̃m minus ꝑspicitur. gra¬
uius et crebrius in uulnera nr̃a grassat᷑. ad hȩc quoq intelligenda et de¬
pellenoa uigilemꝰ. Ex quib est zeli & liuoris malum: qͦoͦ siquis penitꝰ
inspiciat. inueniet nichil magis xꝑiano cauendum. nichil cautius ꝓui¬
cendum. ꝗͦ nequis inuidia et liuore capiat᷑: nequis fallentis imimici¬
cȩcis laqueis implicatiis. oum relo frater infris odia conuertit᷑. gladio
suo nescius ꝑimat᷑. Q ut colligere plenius et manifestius ꝑspicere
possumuis: ao caput eiꝰ atq originem reuertamur. Uideamus unde
relus: et quando. & quomͦ ceꝑit facilius enim a nobis malum cam ꝑni¬
tiosum uicabit᷑. si eiꝰoem mali et origo & magnicuoo noscatur. Hinc

Expanded text:
nes diaboli uel fallaces insidias uel apertas minas stare debet instructus animus et nes diaboli uel fallaces insidias uel apertas minas stare debet instructus animus et paratus inimicus. et quoniam frequentiora sunt tela eius quae latenter obrepunt magisque occulta et clandestina iaculatio quo minus perspicitur hoc et grauius et crebrius in uulnera nostra grassatur, ad haec quoque intellegenda et depellenda uigilemus. ex quibus est zeli et liuoris malum. quod si qui penitus inspiciat, inueniet nihil magis christiano cauendum, nihil cautius prouidendum, quam ne quis inuidia et liuore capiatur, ne quis fallentis inimicecis laqueis implicatus, dum zelo frater in fratris odia conuertitur, gladio suo nescius ipse perimatur. quod ut colligere plenius et manifestius perspicere possimus, ad caput eius adque ad originem recurramus. uideamus unde zelus et quando et quomodo coeperit. facilius enim a nobis malum tam perniciosum uitabitur, si eiusdem mali et origo et magnitudo noscatur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
nos singulos: et canqu̾a hostis clausos obsidens muros. explorat et ce̾p¬
cat. an sit aliqua pars inuroꝵ minus stabilis & minꝰ fida. ciuus adicu
ad interiora penetret᷑. Offert oculis formas illices & faciles uoluntateᷤᷤ.
uc iusi destruat casticatem. aures ꝑ canora musica temptat. ut som dul¬
cioris auditii. soluat et molliat xꝑiani uigorem. Linguam conuicio ꝓ¬
uocat. manus in iuriis laressentib ao peculantiam cȩdis instigat. Ut̃
fraudatorem faciat lucra ꝓponit inusta: ut animã pecunia capiat. in¬
gerit ꝑniciosa compenoia. Honores cerrenos. ꝓmitit. ut cęlestes adi¬
mat: ostenoit falsa. ut uera subripi .it. Et cum lacenter non pocest falle¬
re. exerte atq aꝑte minat᷑. cerrorem curbioş ꝑsecricionis incentans. ad
debellandos dĩ seruos in quiecus semꝑ ec semꝑ infestus. in pace subooluᷤ.

Expanded text:
nos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et tempnos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat falsa ut uera subripiat, et cum latenter non potest fallere, exerte adque aperte minatur, terrorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei inquietus semper et semper infestus, in pace subdolus,
Abbreviated transcription (Latin):
et inuidere melioribus. leue apuo qͥs d̾a
& modicum crimen uidet᷑ fr̃s diłmi:¬
qͦad dum existimat᷑ leue e̾e et modicũ
Dnon cimecur: dum ñ cimetur. concẽp¬
nicur: dum concẽpnitur. non facile
uitatur: & fit cęca et occulca ꝑnicies.
quȩ dum mimis ꝑspicitur. ut caueri ã ꝓuidentib possit: impincas
Uinences lacencer affligit. Porro aũt añs pruoences &e nos iuisit.
et cauta sollicitudine uigilare precepit. ne aduersariuis igilans semꝑ et
de paruis marima eraggeret. et diun remissis et incautis leniore aura &. flatu
molliore blandit᷑. ꝓcellis ac curbinibꝰ ercitatis. rumas fidi. & salucis ac
rib elaborandum. ut in imico seuienti et iacula sua in om̃s corpori par¬
tes quib ꝑcuti et uulnerari possumꝰ dirigenti. sollicita et plena un¬
docet dicens. Sobrii estoce et uigilate: ꝙ aouersarius ur̃ eabuluᷤ.
canquam leo rugiens. aliquem deuorare quȩrens circuit. Circint ille

Expanded text:
et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, dumque existimatur leue esse et modicum non timetur, dum non timetur contemnitur, dum contemnitur non facile uitatur, et fit caeca et occulta pernicies quae dum minus perspicitur ut caueri a prouidentibus possit, inprouidas mentes latenter adfligit. porro autem Dominus prudentes esse nos iussit et cauta sollicitudine uigilare praecepit, ne aduersarius uigilans semper ide paruis maxima exaggeret et dum remissis et incautis leniore aura et flatu molliore blanditur, procellis ac turbinibus excitatis ruinas fidei et salutis ac que omnibus uiribus elaborandum, ut inimico saeuienti et iacula sua in omnes corporis partes quibus percuti et uulnerari possumus dirigenti sollicita et plena uidocet dicens: sobrii estote, uigilate, quia aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens aliquid deuorare quaerens circuit. Circuit ille
Abbreviated transcription (Latin):
et prȩparans dñs. & filius dĩ similitudinẽ di patris insinuans. in eugłio
suo dicit. Audistis quia dictũ. est antiquis: diliges ꝓximum tͥ et odio
habebis immicum tͥ. Q̾go aut̃ dico uobis. Diligite inimicos urõs. et o
rate. ꝓ eis qͥ uos ꝑsecunt᷑: ut sicis filii patris uri qui incęlis. ẽ qui solem
suũ oriri facit suꝑ bonos et malos. & pluit suꝑ iustos et iniustoᷤ Si
hominib lȩcum e et głosum filios habere consimiles. et cunc magis
generasse delectat. si ad patrem limamentiᷤ parib soboles succidiua
respondeat: quanto maior in do patre leticia ẽ. cum qͥs sic spiritaliter
nascitur. ut in actibus eiꝰ et laudib diuina generositas prȩdicetur

Expanded text:
ac praeparans Dominus et Filius Dei similitudinem Dei Patris insinuans in Evangelio ac praeparans Dominus et Filius Dei similitudinem Dei Patris insinuans in Evangelio suo dicit: Audistis quia dictum est: Diliges proximum tibi, et odio habebis inimicum tibi. Ego autem dico vobsolem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Si hominibus laetum est et gloriosum filios habere consimiles, et tunc magis generasse delectat si ad patrem lineamentis paribus soboles subsiciva respondeat, quanto major in Deo Patre laetitia est cum quis sic spiritaliter nascitur, ut in actibus ejus et laudibus divina generositas praedicetur?
Abbreviated transcription (Latin):
in baptismo scd̃m hominis anciqui peccata carnalia et mercui et se¬
pulci sumꝰ. qui regeneratione cȩlesti xꝑo consurreximꝰ. quȩ sunt xꝑi
et cogitemꝰ pariter & geramus: sicut idem apłs docet rursiis et mo¬
net dicens. Primus homo decerrȩ limo: scd̃s homo decelo. Qualis
ille delimo. tales et qui de limo: et qualis cȩlestis. cales et cȩlestes. Qmͦ
portauimꝰ in maginem eiꝰ qui de limo est: portemꝰ et imaginem eiꝰ qͥ
de cęlo est.Imaginem aut cȩlestem portare non possumꝰ: nisi in eo.
qͦd. eẽ. iam cępimꝰ xꝑi similicudinem prębeamꝰ. Hoc est enim mu¬
casse qͦd fueras. et cȩpisse eẽ. qͦs non eras: ut inte diuina natiuitas
luceat. ut ad đi patrem difica disciplina responoeat. ut honore
et laude iniuendi. ds in homine clarescat. ipso ex hortante et monente. et eis qͥ
se clarificant uicem imutuam pollicente. Fos inquit qͥ clarificant mecla¬
rificabo: et qͥ spernit me sꝑnetur Ad quam clarificationem formans nos

Expanded text:
in Baptismo secundum hominis antiqui peccata carnalia et mortui et sepulti sumus, qui regeneratione coelesti Christo consurreximus, quae sunt Christi et cogitemus pariter et geramus, sicut idem Apostolus docet rursus et monet dicens: Primus homo de terrae limo, secundus homo de coelo. Qualis ille de limo, tales et qui de limo; et qualis coelestis, tales et coelestes. Quomodo portavimus imaginem ejus qui de limo est, portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Imaginem autem coelestem portare non possumus, nisi in eo quod esse jam coepimus, Christi similitudinem praebeamus. XV. Hoc est enim mutasse quod fueras et coepisse esse quod non eras, ut in te divina nativitas luceat, ut ad Patrem Deum deifica disciplina respondeat, ut honore et laude vivendi Deus in homine clarescat, ipso exhortante et monente et eis qui se clarificant vicem mutuam pollicente: Eos, inquit, qui clarificant me clarificabo; et qui spernit me spernetur . Ad quam clarificationem formans nos
Abbreviated transcription (Latin):
ficaueritiᷤᷤ. uiuecis. Quoquot enim sꝑii di agunt᷑. ini sunt filii dei.
Si filii di sumus. si cempla eiꝰ eeᷤᷤ iam cępimus. si accepto sꝑu sc̃o scẽ
et spiritalit᷑ uiuimus. si de terris oculos ad cęlum sustulimus. si ad
suꝑna et oiima plenum do & xꝑo pectus ereximus: non nisi quę
sunt dõ et xꝑo digna faciamꝰ: sicut & apłs ponit et dicit. Si consur

Expanded text:
ficatis, uiuetis. quotquot enim spiritu Dei aguntur hi sunt filii Dei. ficatis, uiuetis. quotquot enim spiritu Dei aguntur hi sunt filii Dei. si filii Dei sumus, si templa eius esse iam coepimus, si accepto Spiritu sancto sancte et spiritaliter uiuimus, si de terris oculos ad caelum sustulimus, si ad superna et diuina plenum Deo et Christo pectus ereximus, non nisi quae sunt Deo et Christo digna faciamus, sicut apostolus excitat et hor
Abbreviated transcription (Latin):
quis magnanimꝰ et benignus et celi ac liuoris aliemis est. Item
alio loco cum moneret ut homo iam spu sc̃o plenꝰ et naciuitate
cȩlesti dĩ filius factus: non nisi spiritalia et diuna sectet᷑. pomt et di¬
cit. Et ego quidem fr̃s non potui uobis loqui quasi spiritalib s quasi
carnalib. quasi infancib in xꝑo. lac uobis potum dedi non cybum.
Hondum enim poteratis: seo neq muinc pocestis. Adhuc enim
estis carnales. Ubi enim in uobis :elus et contentio & dissensiones sunc:
nonne carnales estis. & scd̃m hominẽ ambulatis: Obcerenda fr̃s diłmi
uigore calcanda: ne dum icerum ad ueteris hominis conuersationem
reuoliimur. letalib laqueis implicemur. apło hoc idem ꝓuoencer ac
salubriter prȩmonente. Icaq inquit fr̃s: non scđim carnem inuamꝰ. Si
enim scd̾m carne iuxeritis. incipietis mori: si au̾t sꝑu oꝑa carnis morci¬

Expanded text:
que magnanimus fuerit et benignus et zeli ac liuoris alienus. item que magnanimus fuerit et benignus et zeli ac liuoris alienus. item alio loco cum moneret ut homo iam sancto Spiritu plenus et natiuitate caelesti Dei filius factus non nisi spiritalia et diuina sectetur, ponit et dicit: et ego quidem, fratres, non potui uobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus, quasi infantibus in Christo.. lacte uos potaui, non cibo. nondum enim poteratis, sed neque nunc potestis. adhuc enim estis carnales. ubi enim in uobis zelus et contentio et dissensiones, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? Obterenda sunt, fratruigore calcanda, ne dum iterum ad ueteris hominis conuersationem reuoluimur letalibus laqueis inplicemur, apostolo hoc idem prouidenter et salubriter praemonente. itaque, inquit, fratres, non secundum carnem uiuamus. si enim secundum carnem uiuitis, incipietis mori: si autem spiritu opera carnis morti
Abbreviated transcription (Latin):
canti. ꝓfuturũ qͦd bene atq ucilit᷑ prȩdicatũ fuerit. si id quod ore
ꝓmitur. factis sequentib impleatur: Quid uͦ insiniauit crebriꝰ
discipłis suis dns. qͦd inter monita salucaria et prȩcepta cęlestia custo¬
diendum magis seruandumq mandauit: quã ut eadem dilectione
qua discipłos ipse dilerit. nos quoq nos in uicem ciligam᷑: Quomodo
aũt uł pacem oñi uł caritatem cenet: qui intercedente zelo. nec pa¬
cificus pocest eeᷤᷤ nec carus: Ido et apłs paulus cũ pacis et caritatiᷤᷤ meri¬
ta depmeret. cumq asseueraret firmiter et doceret nec fidem sibi
nec elemosinas. nec passionẽ quoq ipsam confessionis et marcyrii
ꝓfuituram. nisi caritatiᷤᷤ fed era integra atq incuolata seruasset: adie¬
cit et oixit: Caritas magnanima est. caritas benigna est. caritas
ñ celat: docens scilicet & ostendens eum posse caritacem cenere. qͥs¬

Expanded text:
canti profuturum quod bene adque utiliter praedicatum fuerit, si id quod ore canti profuturum quod bene adque utiliter praedicatum fuerit, si id quod ore promitur factis sequentibus inpleatur. quid uero insinuauit crebrius discipulis suis Dominus, quid inter monita salutaria et praecepta caelestia custodiendum magis seruandumque mandauit quam ut eadem dilectione qua discipulos ipse dilexit nos quoque inuicem diligamus? quomodo autem uel pacem Domini uel caritatem tenet qui intercedente zelo nec pacificus potest esse nec carus? Ideo et apostolus Paulus cum pacis et caritatis merita depromeret cumque adseueraret firmiter et doceret nec fidem sibi nec eleemosynas nec passionem quoque ipsam confessoris et martyris profuturam, nisi caritatis foedera integra adque inuiolata seruasset, adiecit et dixit: caritas magnanima est, caritas benigna est, caritas non zelat, docens scilicet et ostendens eum posse caritatem tenere quis
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat: et non seit quo eat. Uadit enim nescius in gehemiam:
ignarus et cȩcus precipitatur in pęnam: receo ens scilicet a xꝑi lumine mo¬
nencis et dicentis. Ego sum lux mundi. Qme secutus fuerit ñ ambulabit
tatur et monet oicens. Yꝑc passus est ꝓ nobis. relinquens uobis erem¬
plum. uit sequamini uestigia eiꝰ. Meminisse debemus quo uocabulo
plebem suam xꝑc appellec: quo ciculo gregem suum nuncupet. Ques
nominat. ut in nocentia xꝑiana ouib ȩquetur. Agnos uocat: uc agnoru
naturam simplicem. simplicitas mentis imitet᷑. Qͥd sub uesticui ouiũ
lupiis latitat. qͥd gregem xꝑi. qui xꝑianũ se mencitur infamat:
catio est diuini nominis. ꝗͦ desertio itineris salutaris: qͣndo et ipse
doceat et dicat eum ad uitam uenire qͥ mandata seruauerit & eũ
.eͥeᷤ.sapientem qͥ uerba eiꝰ audierit et fecerit. doctorem quoq eum
marimũ in regno cȩlorum uocari. qͥ fecerit et sic docuerit: cunc p̾di¬

Expanded text:
ambulat et non scit quo eat. it enim nescius in gehennam, ignarus et caecus praecipitatur in poenam, recedens scilicet a Christi lumine monentis et dicentis: ego sum lumen mundi. qui me secutus fuerit non ambulabittatur et monet dicens: Christus passus est pro uobis relinquens uobis exemplum, ut sequamini uestigia eius. Meminisse debemus quo uocabulo plebem suam Christus appellet, quo titulo gregem suum nuncupet. oues nominat, ut innocentia christiana ouibus aequetur: agnos uocat, ut agnorum naturam simplicem simplicitas mentis imitetur. quid sub uestitu ouium lupus latitat, quid gregem Christi qui christianum se mentitur infamat?  praeuaricatio est diuini nominis, quam desertio itineris salutaris ? quando ipse doceat et dicat eum ad uitam uenire qui mandata seruauerit et eum esse sapientem qui uerba eius audierit et fecerit, doctorem quoque eum maximum in regno caelorum uocari qui docuerit et sic fecerit, tunc praedi
Abbreviated transcription (Latin):
dant: ut de qua ille pelli diuinitus meruit. eccl̃am repetant. Quo ˢ
quidẽ dno adiuuante. ꝑ eus miscđiam regredi posse confidimus.
Neq enĩ potest perire. nͥ qu̾ẽ constat ẽẽ periturũ: cũ dns in ȩuangło
suo dicat. Omnis plantatio quã ñ plantauit pat̾ m̃s cȩlestis: era¬
dicabit᷑. Qui plantatus ñ est preceptis dĩ patris & monitis. solus po¬
terit de ȩccła ille discedere: solus epĩs derelictis. cũ scismaticis &. he¬
reticis infurore manere. Ceteros uͦ nobiscũ adunabit di patris miseri

Expanded text:
dant, ut de qua ille pelli diuinitus meruit ecclesiam repetant: quos dant, ut de qua ille pelli diuinitus meruit ecclesiam repetant: quos quidem Domino adiuuante per eius misericordiam regredi posse confidimus. neque enim potest perire nisi quem constat esse periturum, cum Dominus in euangelio suo dicat: omnis plantatio quam non plantauit pater meus caelestis eradicabitur. qui plantatus non est praeceptis Dei patris et monitis, solus poterit de ecclesia ille discedere, solus episcopis derelictis cum schismaticis et haereticis in furore remanere. ceteros uero nobis adunabit Dei patris miseric
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. Pater etlam eius inuico fame mortuus est: & abeo in mor¬
te post modũ nec sepultus. Uterus uxoris calce ꝑcussus: .s. apairct¬
one ꝓperante in parricidiũ partus ex pressus. & danare nc̃ audet
sacrificantiũ manus. cũ sit ipse nocentior pedib qͥbus filius qͥ na¬
scebat᷑ occisus ẽ.: Hanc conscientiam criminũ iam pricdẽ timebat.
Propt᷑ hoc se ñ de presbiterio excitari tantũ. sed & cõmumeatione
bat dies. quo apud nos cauia eiꝰ ageretur. nͥ ꝑsecutio ante uenis¬
set. quã iste uoco quoda euadendȩ &. lucrandȩ damnationis ex¬
cipiens. hȩc om̃ia commisit &. miscuit: ut qͥ eiei de ȩccła & ex¬
cludi habebat. iudicium sac̃dotum uoluntaria discessione p̾¬
cederet. quasi euasisse sit pȩnã. prȩuenisse sententiã. Circa
cȩteros autẽ fr̃s elaboramus. quos ab eo circũuentos dolemꝰ.¬
ut ueteratoris ꝑniciosum latus fugiant: ut letales sollicitantis eua¬

Expanded text:
cimus. pater etiam eius in uico fame mortuus et ab eo in morcimus. pater etiam eius in uico fame mortuus et ab eo in morte postmodum nec sepultus. uterus uxoris calce percussus et abortione properante in parricidium partus expressus. et damnare nunc audet sacrificantium manus, cum sit ipse nocentior pedibus, quibus filius qui nascebatur occisus est. Hanc conscientiam criminum iam pridem timebat. propter hoc se non de presbyterio excitari tantum, sed et communicatione tionis dies quo apud nos causa eius ageretur, nisi persecutio ante uenisset, quam iste uoto quodam euadendae et lucrandae damnationis excipiens haec omnia commisit et miscuit, ut qui eici de ecclesia et excludi habebat, iudicium sacerdotum uoluntaria discessione praecederet, quasi euasisse sit poenam praeuenisse sententiam. Circa ceteros autem tratres elaboramus, quos ab eo circumuentos dolemut ueteratoris perniciosum latus fugiant, ut letales laqueos sollicitantis eua
Abbreviated transcription (Latin):
ente. sua factione & ambitione constituit: & eũ sua tempestate ro¬
mẽ quoq ad uertendam ȩccłam nauigans. similia illic & paria
molitus ẽ.a elero portionẽ plebis auellens. fr̃mtatis bene sibi cohe¬
rentis &. se inuicẽ diligentis. concordiam scindens. Plane qm̃ pro
magnitudine sua debeat carthaginẽ roma pͣcedere. illic maiora
.&. grauiora cõmisit. Iui istic adu̾sus ȩccłam chaconum fecerat. illic
eꝑm fecit. Nec hoc quisꝗͣ miretur in talib ferunt᷑ semꝑ mali suo
furore dementes. &. postea quã scelera fecerint. conseientia ipsa sce¬
lerate m̃tis agitant᷑. Nec remanere in ȩccła dei possunt. qͥ deificam
.ẜ. ȩccłasticam disciplinam. nec actus sui conũsatione. nec moꝵ pace
tenuert᷑. Spoliati ab illo pupilli. fraudatȩ uiduȩ. perunȩ qͦ eccłe
denegate. has de illo exigunt penas: quas in eius furore conspi¬

Expanded text:
ente, sua factione et ambitione constituit; et cum sua tempestate Roente, sua factione et ambitione constituit; et cum sua tempestate Romam quoque ad evertendam Ecclesiam navigans, similia illic et paria molitus est, a clero portionem plebis avellens, fraternitatis bene sibi cohaerentis et se invicem diligentis concordiam scindens. Plane quoniam pro magnitudine sua debeat Carthaginem Roma praecedere, illic majora et graviora commisit. Qui istic adversus Ecclesiam diaconum fecerat, illic episcopum fecit. Nec hoc quisquam miretur in talibus. FERUNTUR SEMPER mali suo furore dementes, et posteaquam scelera fecerint, conscientia ipsa sceleratae mentis agitantur. Nec remanere in Ecclesia Dei possunt, qui deificam et ecclesiasticam disciplinam nec actus sui conversatione, nec morum pace tenuerclesiae denegatae has de illo exigunt poenas quas in eius furore conspi
Abbreviated transcription (Latin):
uatus ostendi. Rerũ nouarũ semꝑ cupidus: auaritiȩ in explebi¬
lis: rapacitate furibundus: arrogantia & stupore suꝑbi tumoris
inflatus: Semꝑ istic ep̃is male cognitus: quasi hereticus semꝑ &
ꝑfidus: omĩum sacerdotũ uoce damnatus. Curiosus semꝑ ut ꝓdat:
adhoc adulat᷑ ut fallat: numꝗͣ fidelis ut diligat. Fax & ignis
ad conflanda seditionis incendia: turbo & tempestas adfidei faci-¬
Deniq nouata illinc auobis recedente. idest ꝓcella & turbine
recedente. ex parte illic quies facta est. & głosi ac boni confesso
res qui de eccła illo incitante discesserant: postea quã aburbe
ille discessit. ad eccłam reuerterunt Idem est nouatus. qͥ apud
nos pͥmum discordiȩ &. scismatis incenhum seminauit. qui
uertendas frm̃ mentes alia quȩda ꝑsecutio nr̃is fuit. Ipse ẽ
qͥ felicissimum satellitem suũ. diaconum nec ꝑmittente me nec sei¬

Expanded text:
uatus ostendi rerum nouarum semper cupidus, auaritiae inexplebiuatus ostendi rerum nouarum semper cupidus, auaritiae inexplebilis rapacitate furibundus, adrogantia et stupore superbi tumoris inflatus, semper istic episcopis male cognitus, quasi haereticus semper et perfidus omnium sacerdotum uoce damnatus, curiosus semper ut prodat, ad hoc adulator ut fallat, numquam fidelis ut diligat, fax et ignis ad conflanda, seditionis incendia, turbo et tempestas ad fidei facidenique Nouato illinc a uobis recedente id est procella et turbine recedente ex parte illic quies facta est, et gloriosi ac boni confessores, qui de Ecclesia, illo incitante, discesserant, postea quam ab Urbe ille discessit, ad Ecclesiam reverterunt. Idem est Novatus, qui apud nos primum discordiae et schismatis incendium seminavit, qui secutione ad evertendas fratrum mentes alia quaedam persecutio nostris fuit. Ipse est, qui Felicissimum satellitem suum diaconum, nec permittente me, nec sci
Abbreviated transcription (Latin):
diaconio sc̃ȩ administrationis amisso. eccłasticis pecuniis sacrilegi
fraude subtractis. & uiduarum ac pupilloꝵ depositis denegatis. ñ
tam in affricam uenire uoluisse. quã conscientia rapmarum &.
criminum nefandoꝵ. illinc ab urbe fugisse. Et nẽ ȩccłȩ desertor
ac profugus. quasi mutasse sit hominẽ. mutare regionẽ. confes¬
sorem se ultro iactat &. pͣdicat: cũ xꝑi confessor nec dici nec ẽẽ
iam possit. qͥ eccłam xꝑi negauit. Nam cũ paulus apls dicat.
ꝓptͣ hoc reluiquet homo patrem &. matrẽ .s. erunt duo in unam¬
eccłȩ uuitatẽ in diuidius nexib cohȩrentẽ. sca sua uoce testet᷑:
quomꝰ potest ẽẽ cum xp̃o: qui cũ sponsa xp̃i atq in eus eccła ñ
est. Aut quomͦ assumit sibi regendȩ aut gubernande eccł̃ȩ curã:
qui spoliauit & fraudauit eccłam xp̃i  Nam de nouato nichil
nide adnos fuerat nuntiandũ: cũ magis ꝑ nos uobis debeat no¬

Expanded text:
diaconio sanctae administrationis amisso, ecclesiasticis pecuniis sacrilega diaconio sanctae administrationis amisso, ecclesiasticis pecuniis sacrilega fraude subtractis et uiduarum ac pupillorum depositis denegatis non tam in Africam uenire uoluisse quam conscientia rapinarum et criminum nefandorum illinc ab urbe fugisse. et nunc ecclesiae desertor ac profugus, quasi mutasse sit hominem mutare regionem, confessorem se ultra iactat et praedicat, cum Christi confessor nec dici nec esse iam possit qui ecclesiam Christi negauit. nam cum Paulus apostolus dicat: propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et erunt duo in ecclesiae unitatem indiuiduis nexibus cohaerentem sancta sua uoce testetur, quomodo potest esse cum Christo qui cum sponsa Christi adque in eius ecclesia non est? aut quomodo adsumit sibi regendae aut gubernandae ecclesiae curam qui spoliauit et fraudauit ecclesiam Christi? Nam de Nouato nihil inde ad nos fuerat nuntiandum, cum magis per nos uobis debeat No
Abbreviated transcription (Latin):
de sacram̃to pasche .&. agni. qͥ agnus xꝑin designabat. scriptũ
est. In domo una comedetur. nec eicietis de domo carne̾ foras.
Qđ itẽ circa Raab quȩ ipsa quoq tẏpum portabat eccłȩ. ex¬
pressum uidemus. eui mandat᷑ & dieitur. Patrem tuum &
matrem tuam. & fr̃s tuos. & totam domum patris tui. colli¬
ges ad te ipsam in domum tuã. & omins qͥ exierit ostrum do¬
imus tuȩ foras. reus tͥ erit. Quo sacram̃to declarat᷑. in unam
domum solam id ẽ in ȩccłam. uicturos & ab interitu mundi
euasuros. colligi oportere: quisq autẽ de collectis foras exie¬
rit. id ẽ si qͥsquam in eccłam grãm consecutus recesserit. & ab
eccła exierit. reum sibi futurũ. id ẽ ipsum sibi qđ pereat un¬
putaturum. Id̾ apłs paulus explanat. docens &. p̃cipiens he¬
reticum uitandum eẽ. ut ꝑuersum & peccatorẽ .&. a semet ip¬

Expanded text:
de sacramento paschae et agni qui agnus Christum designabat scriptum de sacramento paschae et agni qui agnus Christum designabat scriptum est: in domo una comedetur, non eicietis de domo carnem foras. quod item circa Raab quae ipsa quoque typum portabat ecclesiae expressum uidemus, cui mandatur et dicitur: patrem tuum et matrem tuam et fratres tuos et totam domum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et omnis qui exierit ostium domus tuae foras reus sibi erit. quo sacramento declaratur in unam domum solam id est in ecclesiam uicturos et ab interitu mundi euasuros colligi oportere, quisque autem de collectis foras exierit, id est si quis quamuis in ecclesia gratiam consecutus recesserit et ab ecclesia exierit, reum futurum, id est ipsum sibi quod pereat inputaturum. quod apostolus Paulus explanat docens et praecipiens haereticum uitandum esse ut peruersum et peccatorem et a semet ip
Abbreviated transcription (Latin):
ut eam scĩficaret. purgans eam lauachro aquȩ. Qđ̃ si una est
potest: Apt̃ qđ cum sola eccła habeat aquam uitalem. & baptizan¬
di atq abluendi hominis potestatẽ. qͥ dicit apud nouatianũ bap¬
tizari &. scĩficari alique̾ posse. pͥus ostendat &. doceat nouatianũ
in ȩccła eẽ. aut eccłȩ p̃sidere. Eccła eñ una ẽ. quȩ una & intus
eẽ .x. foris ñ potest. Si eium apud nouatianum ẽ. apud cornelium
ñ fuit. Si uͦ apud cornelium fuit. qͥ fabiano eꝑo legitima ordina¬
tione successit.&. quẽ preter sacerdotii honorẽ martyrio quoq
a se ipso ortus ẽ. Habere nãq aut tenere ȩccłam nullomͦ potest:
qͥ ordinatus in eccła non ẽ. Foris enĩ non eẽ eccłam. nec seindi
adu̾sum se aut diuidi posse. sed inseparabilis atq indiuiduȩ do¬
mus unitatẽ tenere. manifestat scripturȩ diuinȩ fides: cum

Expanded text:
ut eam sanctificaret purgans eam lauacro aquae. quod si una est ut eam sanctificaret purgans eam lauacro aquae. quod si una est potest? Propter quod cum sola ecclesia habeat aquam uitalem et baptizandi adque abluendi hominis potestatem, qui dicit apud Nouatianum baptizari et sanctificari aliquem posse, prius ostendat et doceat Nouatianum in ecclesia esse aut ecclesiae praesidere. ecclesia enim una est, quae una et intus esse et foris non potest. si enim apud Nouatianum est, apud Cornelium non fuit. si uero apud Cornelium fuit, qui Fabiano episcopo legitima ordinatione successit et quem praeter sacerdotii honorem martyrio quoque a se ipso ortus est. habere namque aut tenere ecclesiam nullo modo potest qui ordinatus in ecclesia non est. Foris autem non esse ecclesiam nec scindi aduersum se aut diuidi posse, sed inseparabilis adque indiuiduae domus unitatem tenere manifestat scripturae diuinae fides, cum
Abbreviated transcription (Latin):
signatus ẽ. neq bibere uide neq consignari potest. cui foris posi¬
to accessus ad fontem non ẽ. Puteus quoq aquȩ uiuȩ si unus est.
ex qua solis eis qui intus sunt. usus omins & potus concessus est. Qđ
.&. petrus ostendens. unam ȩccłam eẽ. & solos eos qͥ in ȩccła sint bap¬
tizari posse.: posuit & cdixit. in archa noe pauci id ẽ octo animȩ
hominũ saluȩ factȩ sunt ꝑ aquã. qđ & uos similiter saluos faciet¬
baptisma. ꝓbans q̃. contestans. unã archam noe typum fuissẽ uniꝰ
ȩccłȩ. Si potuit tẽ in illo expiati & purificati mundi baptismo
saluus ꝑ aquã fieri. qͥ in archa noe ñ fuit. potest & nẽ uiuificari ꝑ
baptisma qͥ in eccła non ẽ. eui soli baptisma concessum ẽ. Sed q.
paulus apłs hoc ide adhuc aꝑtius &. clarius manifestans. ad ephesios
scribit & dicit. Aꝑc dilexit ȩccłam .&. seipsum tradidit pro ea.

Expanded text:
signatus est, neque bibere inde neque consignari potest cui foris posisignatus est, neque bibere inde neque consignari potest cui foris posito accessus ad fontem non est. puteus quoque aquae uiuae si unus est, ex qua solis eis qui intus sunt usus omnis et potus concessus est quod et Petrus ostendens unam ecclesiam esse et solos eos qui in ecclesia sint baptizari posse posuit et dixit: in area Noe pauci id est octo animae hominum saluae factae sunt baptisma , probans et contestans unam arcam Noe typum fuisse unius Ecclesiae. Si potuit tunc in illo expiati purificati mundi baptismo salvus per aquam fieri qui in arca Noe non fuit, potest et nunc vivificari per baptisma qui in Ecclesia non est, cui soli baptisma concessum est. Sed et Paulus apostolus hoc idem adhuc apertius et clarius manifestans ad Ephesios scribit et dicit: Christus dilexit Ecclesiam, et se ipsum tradidit pro ea,
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima hora ẽ. Ex nobis exierunt. sed ñ fuerunt ex nob̃. Si
eñ fuissent ex nobis. mansissent utiq nobuscũ. Unde apparet
ab unitate ȩxcłȩ catholicȩ recessisse. Adhuc quoq dñs in eugło
suo ponit &. dicit. Si uͦ &. eccłam contempserit. sit tͥ tamꝗͣ
etlinicus & publicanus. Si autẽ qͥ eccłam contẽpnunt ethin¬
ci q publicani habent᷑. multomagis utiq rebelles &. hostes.
falsa altaria & illicita sac̾dotia.&̃ sacrificia sacrilega .&. nomina
adulterata fingentes. intͣ ethnicos &. publicanos. necesse eͥ com¬
putent᷑: quando minora peccantes &. tantũ ȩccłȩ contẽptores.
ethinei q. publicani sententia đm iudicentur. Qđ aute̾ ȩccła
Una ẽ columba mea. ꝑfecta mea. una est matri suȩ. electa ẽ genitͥci
suȩ. Ne qua itẽ denuo dicit. Ortus conclusus soror mea sponsa. fons
signatus: puteus aquȩ uiuȩ.Si autẽ ortus conclusus ẽ sponsa xꝑi
que ẽ ȩccła: patere res clausa alienis &. ꝓfanis ñ potest. Et si fous

Expanded text:
ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum. unde apparet ab unitate ecclesiae catholicae recessisse. adhuc quoque Dominus in euangelio suo ponit et dicit: si uero et ecclesiam contempserit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. si autem qui ecclesiam contemnunt ut ethnici et publicani habentur, multo magis utique rebelles et hostes falsa altaria et inlicita sacerdotia et sacrificia sacrilega et nomina adulterata fingentes inter ethnicos et publicanos necesse est conputentur, quando minora peccantes et tantum ecclesiae contemptores ethnici et publicani sententia Domini iudicentur. Quod ecclesia una est columba mea, perfecta mea, una est matri suae, electa genetrici suae. de qua item denuo dicit: signatus, puteus aquae uiuae. si autem hortus conclusus est sponsa Christi quae est ecclesia, patere res clausa alienis et profanis non potest. et si fons
Abbreviated transcription (Latin):
ne fundata. Ita fit. ut cũ omĩa apud illos inania & falsa sint. nehil
eoꝵ quȩ illi gesserint ꝓbari a nob debeat. Quid enim potest gratũ
& firmum eẽ apud dm qđ illi faciunt. quos dns hostes ꝙ& aduersari¬
os suos dicit. in eugło suo ponens. qͥ non ẽ mecum aduersum me eit.
.s. qͥ non mecũ colligit spargit . &. beatꝰ quoq apłs ioh̃es mandata dni¬

Expanded text:
ne fundata. ita fit ut cum omnia apud illos inania et falsa sint, nihil ne fundata. ita fit ut cum omnia apud illos inania et falsa sint, nihil eorum quod illi gesserint probari a nobis debeat. quid enim potest ratum et firmum esse apud Dominum quod illi faciunt quos Dominus hostes et aduersarios suos dicit in euangelio suo ponens: qui non est mecum aduersus me est: et qui non mecum colligit, spargit, et beatus quoque apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
uia ueritatis exerrans. apud hereticos &. xꝑi aduersarios ungeret᷑.
Sed & baptirato quam facere precem potest sacerdos sacrilegus
.&. peccator. cũ scriptum sit. ds peccatores ñ audit. sed qͥ eum colu¬
erit & uoluntatem eiꝰ fecerit illum audit: Qs autẽ potest dare
qł ipse nͣ habeat: Aut quomͦ potest spiritalia agere. qui ipse amise¬
rit spmͣ scm̃ ᷤ Et idcirco baptizandus ẽ &. innouandus qͥ ad ȩccłam
rudis uenit. ut intus ꝑscõs scĩficetur. qr scriptum ẽ. Scĩ estote. qmͣ
& ego sc̃s sum dicit dns. ut qͥ in errorem seductus ẽ &. foris tinctus:
in baptismo uͦ &. eccłastico etiam hoc ipsum deponat. qđ homo ad
đm ueniens dum sac̃dotem querit. in sacrilegum fraude erroris
incurrit. Cȩterũ ꝓbare ẽ hereticoꝵ &. scismaticoꝵ baptisma. con¬
sentire in id qđ illi baptizauerint. Neq enim potest pars illic ma¬

Expanded text:
via veritatis exerrans apud haereticos et Christi adversarios ungeretur. via veritatis exerrans apud haereticos et Christi adversarios ungeretur. Sed et pro baptizato quam precem facere potest sacerdos sacrilegus et peccator, cum scriptum sit : Deus peccatorem non audit; sed qui eum coluerit, et voluntatem ejus fecerit, illum audit. Quis autem potest dare quod ipse non habeat, aut quomodo potest spiritalia agere qui ipse amiserit Spiritum sanctum? Et idcirco baptizandus est et innovandus qui ad Ecclesiam rudis venit, ut intus per Sanctos sanctificetur, quia scriptum est: : Sancti estote, quia  ego sanctus sum, dicit Dominus, ut qui in errorem seductus est et foris tinctus in baptismo uero et ecclesiastico etiam hoc ipsum deponat quod homo ad Deum ueniens, dum sacerdotem quaerit, in sacrilegum fraude erroris incurrit. Ceterum probare est haereticorum et schismaticorum baptisma consentire in id quod illi baptizauerint. neque enim potest pars illic ina