comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es capu t atoculoo eecdinet. cur fonitru uehemẽtiue faeta sensio
paueseat Cu sccenutamens quanãt cur aut inardorib Et lle¬
es multat aut cut ĩ prunis ĩ manib obrigescat mederieis en pte¬
raq ali q no uoluntao nec consiliũ nec rano moderãt nãte¬
⁊ manitati ⁊ aut quaddã misera et necessaris ⁊̃ ꝑpetendis teloribo
ixetatatione. qualẽ fiuisse accepimus ferũ quendã ludo osit
esse dixerũt. rero tollerandaꝵ & nõ tollerandazo ꝑ iquod apro¬
ret anse qͣdam ⁊̃ tollerabilis: ꝗb fortes uiti qut obrundis abhor
reant aut sugnuendis: Cur hec T hauruo dixisset andere rti¬
qpim cantre. tem plurs et dicturus ꝑuentũ ẽ ad uehicula et cõ

Expanded text:
et caput et oculos declinet, cur tonitru vehementius facto sensim pavescat, cur sternumentis quatiatur, cur aut in ardoribus solis aestuet aut in pruinis inmanibus obrigescat. Haec enim et pleraque alia non voluntas nec consilium nec ratio moderatuinmanitate aut quadam misera et necessaria in perpetiendis doloribus exercitatione— qualemn fuisse accepimus ferum quendam in ludo Caesse dixerunt rerum tolerandarum et non tolerandarum. Per quod apparet stinendis. Cum haec Taurus dixisset videreturque in eandem rem plura etiam dicturus, perventum est ad vehicula et cons
Abbreviated transcription (Latin):
sepuldorũ illd memoratissi mũ. dignatum mirati inter scpte
ou craro spectncula. Idd monum̃tus aArtbemisis candibi s mis¬
ub suctis mansoli dicaret agons idest etamen laudibr eam
deundis fãt ponitq p̃mis pecunie aliaꝵ sqr cerũ bonaꝵ ano¬
polnimis ad rasil audes de certandas uenissi dicut̃t odlegti no¬
uit inosmdit t ꝗ diccats pm curado aptauisie memoris m̃

Expanded text:
umerari inter septem omnium terrarum spectacula. Id monumentum Artemisia cum dis manibus sacrum Mausoli dicaret, agona, id est certamen laudibus eius dicundis, facit ponitque praemia pecuniae aliarumque rerum bonarum amplissima. Ad eas laudes decertandas venisse dicuntur viri nou
Abbreviated transcription (Latin):
more maioꝵ mulcta dr̃ uel mĩma uel sup̃ma obseruari solet ut oues
gñe uirili appellent̃. Atq its as. uarto uerbꝰ hec legiptĩꝰ quibus
mĩma mulcta dicerẽt concepit: M. terentio quando citatus neq
respondit neq excusatus ẽ. Ego u̾o̾ unũ ouẽ mulctã dico. At nͥ
co gn̾e diceret᷑ negauerũt ustam uideri mulctã:. Uocabulũ aũt¬

Expanded text:
more maiorum multa dicitur vel minima vel suprema, observari solet ut oves genere virili appellentur; atque ita M. Varro verba haec legitima, quibus minima multa diceretur, concepit: M. Terentio, quando citatus neque respondit neque excusatus est, ego ei unum ovem multam dico; ac nisi eo genere diceretur, negaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
terfluit clegantissime trans gressionio uocabulo q̃i paucorũ graduum
spatio definita sit: Qui auctoritatẽ aũt reqrunt & negant᷑ d̾ctam
ingredi trans gredi ue in nauigantib uolo uti respondeant q̃tu exisa¬
ment int̾esse ingredi atq ambulare. Atq cato in libro de re rustica
fundus inꝗt eo in loco hñdus ẽ ut & oppidũ prope amplũ sit & ma¬
re aut amnis q̃ naues ambulant. appetitas porro huiꝰcemõi trans¬
lationeo hĩtasq ẽẽ pro honestamentis orationis. Lucretiꝰ ꝙ testimoĩ¬
um ĩ hac cadem uoce dic̃ in quarto ennii libro clamorẽ ꝑ arterias
& ꝑ fauces gradientẽ dĩc̃ ꝙ ẽ nimio confidentius: q̃ illd de nauibuo
salustianũ: Uersus lucteni ii sunt: Preterea radit uox fauoes fac̃¬

Expanded text:
terfluit, elegantissime transgressionis vocabulo, quasi paucorum graduum terfluit, elegantissime transgressionis vocabulo, quasi paucorum graduum spatium, definita sit. Qui auctoritatem autem requirunt et negant dictum ingredi transgredi ve in navigantibus, volo uti respondeant quantum existiment interesse ingredi atque ambulare. Atqui Cato De Re Rustica: Fundus, inquit, eo in loco habendus est, ut et oppidum prope amplum sit et mare aut amnis, qua naves ambulant. Appetitas porro huiuscemodi translationes habitasque esse pro honestamentis orationis, Lucretius quoque testimonium in hac eadem voce dicit. In quarto enim libro clamorem per arterias et per fauces gradientem dicit, quod est nimio confidentius quam illud de navibus Sallustianum. Versus Lucreti hi sunt: Praeterea radit vox fauces sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗbidã aliis .C. salustii inꝗs dignũ nota uisũ ẽ ꝗd ĩ pͥmo
his toriaꝵo maris transitũ tñs missumq nauib factũ tras gres.¬
sum appellauit cosq ꝗ frctũ trans iniserat̃ quos trasftetasse
dici solitũ ⁊ trans gressos dixit Uerba ip̃a salustii posuit.
Itaq ⁊ ertorius leui p̃sidio relicto in maũitanis nactus obsai¬
rã noctẽ estu secundo furtin aut celcritate uitare. pliũ ĩtrans¬
Idq ip̃m ab ĩgressũ et a pedum gradũ appellatt᷑ ẽ. Ia ciecho u erbũ
trans gredi conuenire non putauit. neq uolantib serpentib neq
nauigantib: s is solis ꝗ gradiunt̃ & pedib iter emetiunt: ꝑꝑea ne¬
gant apud scriptorem ydoncum aut nauiũ transgressum reꝑiri posse
aut pro transfretacione trans gressum: s quero cut nõ sicti cursus
nauium recte dici solent: ita transgressus &̃ nauib factus dici possit:
preẜtin cũ brcuitas. tam angusti frct᷑s ꝗ t̾ram asticam hispaniãq in¬

Expanded text:
iquis, dignum nota visum est, quod in primo Historiarum maris transitum transmissumque navibus factum transgressum appellavit eosque, qui fretum transmiserant, quos transfretasse dici solitum est, transgressos dixit. Verba ipsa Sallusti posui: Itaque Sertorius, levi praesidio relicto in Mauretania, nanctus obscuram noctem, aestu secundo furtim aut celeritate vitare proelium in transidque ipsum ab ingressu et a pedum gradu appellatum. Idcirco verbum transgredi convenire non putavit neque volantibus neque serpentibus neque navigantibus, sed his solis qui gradiuntur et pedibus iter emetiuntur. Propterea negant aput scriptorem idoneum aut navium transgressum reperiri posse aut pro transfretatione transgressum. Sed quaero ego, cur non, sicuti cursus navium recte dici solet, ita transgressus etiam navibus factus dici possit. Praesertim cum brevitas tam angusti fretus, qui terram Africam Hispaniamque in
Abbreviated transcription (Latin):
s plerumq oĩs uetustus sic locuta ẽ. Uenit ecce illiꝰ uersuos pos¬
ꝑimaĩ ĩ mentẽ ꝗ ẽ ex acellans que menii describit̃: Dias hit
sextuo cũ nihil egidie quarte moriar fame. Suppetit enq̃ ael¬
cetero exercitu me seꝗ die ꝗnte. Rome in capitoliũ curabot
cenꝯ sit cocta Et historiã aũt & uerbũ hoc sumpsit celius
exorigine M. Catonis in quo ita scriptũ ẽ: Igitur dicta toñ
cartaginensiũ magr̃ eꝗtũ monuit: Mute mecuͦ Romã eꝗti¬
tũ diẽ ꝗuti in capitolio tibi cenꝰ coct erit. extremã istiuo¬
uocis sillabam tum ꝑe tũ ꝑ i scriptã legi. Hiã sane ꝗ cona¬
suetũ his ueterib fuerit lrĩs his plerũq uti ĩdr̃enter sicutip¬
fiscine & pfiscini prodiui & prodiue: atq aliꝰ itẽ multa bes
genus uarie dixerũt. dic pͥstiniq codc̃ mõ dicebat̃ qd̾ significa¬
q̃i pͥstino die atq idem simili figura die crastini dicebat̃ ia

Expanded text:
ecce illius versus Pomponiani in mentem, qui est ex Atellania, quae Mevia inscribitur: Díes hic sextus, cúm nihil egi: diequarte Moriár fame. Suppetit etiam Coele et ipse cum cetero exercitu me sequi, diequinti Romae in Capitolium curabo tibi cena sit cocta. Et historiam autem et verbum hoc sumpsit Coelius ex Origine IV. M. Catonis, in qua ita scriptum est: IgCarthaginiensium magister equitum monuit: 'mitte mecum Romam equitatum: diequinti in Capitolio tibi cena cocta erit' "». Ettum per i scriptam legi; nam sane quam consuetum is veteribus fuerit, litteris is plerumque uti indifferenter, sicuti praefiscine et praefiscini, proclivi et proclive atque alia item multa hoc genus varie dixerunt; die pristini quoque eodem modo dicebatur, quod significaquasi pristino die. Atque item simili figura die crastini dicebatur, id
Abbreviated transcription (Latin):
plitudoq ppli.x. atq peni. neq ĩ merito existimatũ cum alip
certatũ ẽ cĩ rei specimen ẽ illo utruisq populi sibo factũq.  fa¬
P.t misisse ad eoo hastam & caducũ signa duo belli aut pacio
ex ꝗb uccũ uellot ellige̾nt. ꝗd̾ ellegissent ad unũ. Ut ẽc̃ missum
s duas texerulas in quarũ ale caduccũ in alt̾ꝰ haste simulatra
fuerunt incisa.

Expanded text:
plitudoque populi Romani atque Poeni. Neque inmerito aestimatum. Cum aliis certatum. Eius rei specimen est in illo utriusque populi verbo factoque: Q. Fa populum Romanum misisse ad eos hastam et caduceum, signa duo belli aut pacis, ex quis utrum vellent eligerent; quod elegissent, id unum ut esse missum sed duas tesserulas, in quarum altera caduceum, in altera hastae simulacra fuerint incisa.
Abbreviated transcription (Latin):
mo lingulã uete̾tes dixisse. gladiolũ oblungũ ⁊̃ spc̃m lingue
factũ cuius memĩt neuius ĩ tragedis esiona Uersu neuii appo¬
sui sine in gexẽ morẽ dear lingua uerũ lingula. Itẽ rumpia
genus teli ẽ chrace nationis põitumq hoc uocabulũ ẽ ĩ Q. ennii
annaliũ xiiiiͦ. HNauium aũt. quas reminisci tũc potuimuo
appellatiões he. sunt gauli cornite caudice longe hippagines

Expanded text:
mo, lingulam veteres dixisse gladiolum oblongum in speciem linguae factum, cuius meminit Naevius in tragoedia Hesiona. Versum Naevi apposui: Síngenus teli est Thraecae nationis, positumque hoc vocabulum in Quinti Enni Annalium XIV. Navium autem, quas reminisci tunc potuimus, appellationes hae sunt: gauli, corbitae, caudicae, longae, hippagines,
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃uilegia tranglato noĩe legeo appellauẽt: eademq oĩq confuso a
indistincto uocubulo rogutioneo dixerũt. Salustiuo q propͥeratũ
in reb retinentissimuo consuetudini concessit. & preuilegiũ qd̾ de
GN pompei redditu ferebatur legem appellauit. Uerbs ex secũds
ciuo historis hec sunt. Nam . Sillã cõsulem de redditu eiꝰ legem
ferrentẽ ex compoĩto tri.pł C. herenniuo prohibuerat.
nẽ noluisse uti manitestũ est. ꝙ ea nõ probaret uelut est
nouissimus & nouissime. Hlam cum & as cato & salustiuo et
alii q etatis eiꝰdem uerbo isto promiscue usitati sunt: multi etã
nõ indocti uiti in librio id suis scripserũt. abstinuisse eo tũ canẽ¬

Expanded text:
eademque omnia confuso et indistincto vocabulo rogationes dixerunt. Sallustius quoque, proprietatum in verbis retinentissimus, consuetudini concessit et privilegium, quod de Cn. Pompei reditu ferebatur, legem appellavit. Verba ex secunda eius Historia haec sunt: Nam Sullam consulem de reditu eius legem ferentem ex conposito tr. pl. C. Herennius prohibuerat. onem noluisse uti manifestum est, quod ea non probaret; velut est et novissimus et novissime. Nam cum et M. Cato et Sallustius et alii quoque aetatis eiusdem verbo isto promisce usitati sint, multi etiam non indocti viri in libris id suis scripserint, abstinuisse eo tame
Abbreviated transcription (Latin):
lato ueritatis homo amiossimus eiusq omnib exhibende prõptis-¬
simus que oĩo dici possint indesides istos ignauosq: qui obtẽtu
confe̾rt proinde tñ accipienda sunt q̃ dicuñt ut nõ sensin moueri
intilligamus ne ip̃i q culpationes huĩcemõi mereamut: neue in hecti
replatonis ex libro ꝗ appellat gorgias scripsi qm̃ ueritre es consilũ
non suit cum id propͥetates corum nequaꝙ possit latĩs oratio aspira¬
non p̃roba s cum scnsu tñ intelligentieq cõis fide.  cum qdã indis¬
simnulabiliꝰ ueritate disseruit. non de illa silicet pħya que uixtutu
adminisirat᷑ s de istes fucili atq puerili meditatione argutiaꝵ nihil
aduita naq tuends neq or dinand promouente. qua ia genus loiee
consenesoet male feminati. quos pħos esse && ulguo putat᷑. et eis pu

Expanded text:
LATO, veritatis homo amicissimus eiusque omnibus exhibendae promptissimus, quae omnino dici possint in desides istos ignavosque, qui obtentuconfert, proinde tamen accipienda sunt quae dicuntur, ut nos sensim moneri intellegamus, ne ipsi quoque culpationes huiuscemodi mereamur neve inerti re Platonis ex libro qui appellatur Gorgias scripsi, quoniam vertere ea consilium non fuit, cum ad proprietates eorum nequaquam possit Latina oratio aspiranon proba, set cum sensus tamen intellegentiaeque communis fide et cum quadam indissimulabili veritate disseruit, non de illa scilicet philosophia, quae administrat, sed de ista futtili atque puerili meditatione argutiarum, nihil ad vitam neque tuendam neque ordinandam promovente, in qua id genus homines consenescunt male feriati
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit rectiorẽ uersib ꝗdem satis mũde atq gratifice factis d¬
scripsit. S cãm uoluntarie cecitatis finx̃ aliamͦ uertit q ĩ en
rem quã cũ agebat nõ ĩ conciniter. Est eni ꝑsons. q̃ hoc
apud laberiu dicit. diuitis auari & parci sumptũ plũimu
associã q adolescentis filii deplorantis. Uersuo laberiani sunt

Expanded text:
scripsit Restionem, versibus quidem satis munde atque graphice factis dscripsit Restionem, versibus quidem satis munde atque graphice factis descripsit, sed causam voluntariae caecitatis finxit aliam vertitque in eam rem quam tum agebat, non inconcinniter. Est enim persona, quae hoc aput Laberium dicit, divitis avari et parci, sumptum plurimum asotiamque adulescentis vivide plorantis. Versus Laberiani sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
micenas. Ipsumq cacidem genus armipotentis achilli ltus tron
& tempora. Nam neq codem tp̃ore neq ꝑ eosdẽ homĩes cũ
acheis & cum pirro bellatũ ẽ Pirrhus quẽ dic̃ eacidẽ de epp¬
ro in italiam transgressus cum romaĩs depugnauit aduer¬
sus maniũ curiũ in codem bello ducem. Arginu aũt bellũ
idest achaicũ multis post annis .aL. mumio ĩꝑatore gestum
est Potest inꝗt igitur medius cximi. Uersus ꝗ de pi̾rrho
ĩ portune missus ⁊: quem Uirgilius proculdubio exẽpturus
Uirum p̃ter alios uenerandũ auctoritateq antiqͣ p̃ditũ
lũib oculoꝵ sua sponte se pͥuasse. ꝗ existimaret cogitacioneo
cõmentacionesq aĩ sui ĩ cõtemplandis nẽ tõnib uegetiores
& exactiores fore si cas uidendi illecebris & oculoꝵ impedim̃¬
tis liberasset. Id factũ eiꝰ modumq ip̃m quo cecitatẽ facile sol¬
lertis subtilissima consciuit. Laberius poeta ĩ nũmo quem

Expanded text:
Mycenas Ipsumque Aeaciden, genus armipotentis Achilli, Ultus avodiversas et tempora. Nam neque eodem tempore neque per eosdem homines cum Achaeis et cum Pyrro bellatum est. Pyrrus enim, quem dicit Aeaciden, de Epiro in Italiam transgressus cum Romanis depugnavit adversus Manium Curium, in eo bello ducem. Argivum autem bellum, id est Achaicum, multis post annis a L. Mummio imperatore gestum est. Potest igitur, inquit, medius eximi versus, qui de Pyrro inportune inmissus est, quem Vergilius procul dubio exempturus, virum praeter alios venerandum auctoritateque antiqua praeditum, luminibus oculorum sua sponte se privasse, quia existimaret cogitationes commentationesque animi sui in contemplandis naturae rationibus vegetiores et exactiores fore, si eas videndi inlecebris et oculorum impedimentis liberasset. Id factum eius modumque ipsum quo caecitatem facile sollertia subtilissima conscivit, Laberius poeta in mimo quem
Abbreviated transcription (Latin):
slorie sibi ducebat: talentũ magnũ ob unq̃ fabuld̃ datũ esͦse ho
cloque tissimus ciuitatio suc Demades ei respondisse dt̃ mĩꝵ tibi
ũe si tu loquendo talentũ q̃sisti ego ut tacctẽ decem tallente
arege accipi. Idem nũc isti p̃na maxĩs obtacendũ accipiunt.
arnũ p̃celentis. quẽ Ah Cicero ingenis doctrinaꝵq noĩe
sume teueruuo ẽ int̾ mendatiũ dicẽ et mentiti dietat. qui
mentit̾ ĩp̃e nõ fallit᷑. s alteꝵo fallere conãt᷑. Qui mẽdatium
dic ip̃e fallit̾: Item hoc addidit ꝗ mẽtit᷑ inꝗt fullit inquãtuĩ se
est i pat ꝗ mẽdanũ dic̃ ip̃s nõ fallit ꝙ̃ lum inse ẽ. Itẽ hoc quoq
suꝑ eadem te dic̃. Uir bonuo inꝗt p̃stare deb ne mentat᷑.¬
qͣpudeno ne mendatiũ dicat alteꝵ inadit in homie alterge
noDarie me ħde ce lepide nigidiuo tot sententias ĩ eande
rem quasi aliud atq alud diceret dis parauit:¬
duo uł plura accipi possunt: Diodorus aũt aui crono

Expanded text:
gloriae sibi ducebat talentum magnum ob unam fabulam datum esse, homo eloquentissimus civitatis suae Demades ei respondisse dicitur: Mirum tibi videtur, si tu loquendo talentum quaesisti? Ego, ut tacerem, decem talenta a rege accepi. Item nunc isti pretia maxima ob tacendum accipiunt.artium praecellentis, quem M. Cicero ingenii doctrinarumque nomine summe reveritus est: Inter mendacium dicere et mentiri distat. Qui mentitur ipse non fallitur, alterum fallere conatur; qui mendacium dicit, ipse fallitur. Item hoc addidit: Qui mentitur, inquit, fallit, quantum in se est; at qui mendacium dicit, ipse non fallit, quantum in se est. stare debet ne mentiatur, prudens, ne mendacium dicat; alterum incidit in hominem, alterum non. Varie me hercule et lepide Nigidius tot sententias in eandem rem, quasi aliud atque aliud diceret, disparavitx eodem duo vel plura accipi possunt. Diodorus autem, cui Crono
Abbreviated transcription (Latin):
li qn̾e & noĩe Nam nisi popłs aut plebs rogẽt nullũ plebis aut
populi uissum fieri põt. Sed qq̃ hec ita sunt ⁊Ueterib scriptis nõ¬

Expanded text:
li genere et nomine; nam, nisi populus aut plebs rogetur, nullum plebis aut li genere et nomine; nam, nisi populus aut plebs rogetur, nullum plebis aut populi iussum fieri potest. Sed quamquam haec ita sunt, in veteribus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Ea diffinitio si probe facta est neq de ĩpio G. N. pompei neq de teddi¬
tu aN. Ciceronio neq de cede .P. cdodii. questio neq alia id grnus pp̃li
plebis ue uisss. legrs uocati pñt. Non sunt eni gn̾alia uissas: neq de
Uniuersis ciuib s de singulis concepta quo archa piulegia potius uocai
dñt ꝗs ⁊etereo pͥua dixerũt. q̃ nos singuls dicimus. Quo uerbo
Lualius in pͥmo satyraꝵo libro usus ẽ: Abdomina thymina uenic̃tib
pͥua dabo cephalicaq carne . Plebem aũt capito in cade diffinitione
seorsum a populo diuisit qm̃ in popło omnis ꝑs ciuitatis oninesq
cius ordines cõtineant᷑. plebo uo̾ ea dt̃ in qua genteo ciuiu patrico
nõ insunt. Plebiscitũ ĩg ẽ secundũ eum capitonẽ lex quã plebs nõ
populus accipit. SSed tocius huiꝰ reĩ uurisq siue cũ ppłs siue cũ plbos
rogntio ẽ. Ista eni oĩa uocabuls censent̃ ꝯtinent q rogatiõio pͥncipa¬

Expanded text:
Ea definitio si probe facta est, neque de imperio Cn. Pompei neque de reditu M. Ciceronis neque de caede P. Clodi quaestio neque alia id genus populi plebisve iussa leges vocari possunt. Non sunt enim generalia iussa neque de universis civibus, sed de singulis concepta; quocirca privilegia potius vocari debent, quia veteres priva dixerunt quae nos singula dicimus. Quo verbo Lucilius in primo Satirarum libro usus est: abdomina thynni Advenientibus priva dabo cephalaeaque acarnae. Plebem autem Capito in eadem definitione seorsum a populo divisit, quoniam in populo omnis pars civitatis omnesque eius ordines contineantur, plebes vero ea dicatur, in qua gentes civium patriciae non insunt. Plebisscitum igitur est secundum eum Capitonem lex, quam plebes, non populus, accipit. Sed totius huius rei iurisque, sive cum populus sive cum plebs rogatio est. Ista enim omnia vocabula censentur continenturque rogationis principa
Abbreviated transcription (Latin):
nund columbe e ligno ab archita rõne quadã disciplina q me¬
hanica factũ uolassc̾ ita erat silicet libramentis sus pensũ &
aura spiritus inlusa. atq ocults concitũ. lib. herde. suꝑ re
tam ab horenti a fide ip̃ius fauorini uerba ponere.¬

Expanded text:
crum columbae e ligno ab Archyta ratione quadam disciplinaque meccrum columbae e ligno ab Archyta ratione quadam disciplinaque mechanica factum volasse; ita erat scilicet libramentis suspensum et aura spiritus inclusa atque occulta concitum. Libet hercle super re tam abhorrenti a fide ipsius Favorini verba ponere
Abbreviated transcription (Latin):
ligi q in modũ pastulłi. ac in uas miti ligneũ. & cũ qui id
Uas ferrat &̃ si is in medio pallã uersetur a nullo uideri ꝓps¬
se his protentis atq p̃stigiis a plinio secundo scriptis nõ di¬
ꝯnũ eẽ cognomĩe democriti puto Uel illd̾̃ qͣle ẽ qd̾ idem plinꝰ
in decimo libro democͥtum scripsisse ad seuerat aues quasdam
c̃ẽ c̃tis uocabulis. & corum auiu cõfusio sanguine gigni ẜp̃s̃
cum si ꝗo ederit linguas auiu &e colloꝗa int̾pretaturum
ANulta aũt uident̃ ab hominib istis male sollertib huieim
cõmenta ĩ democti nom̃ datꝰ nobilitatis auctoritatisq eiuo p̃¬
stigio utenaib. Sed id qđ architam pythagoricũ cõment̃is
itq ficisse traditur neq minus admirabile neq tam uanũ eque
undeti debet. Hlam & pleriq nobiliu grecoꝵo & fauorinus ꝑbs¬
memoriã ueterum exequentiosimus affirmatisse scripserũt simla¬

Expanded text:
ligique in modum pastilli atque in vas mitti ligneum et eum qui id ligique in modum pastilli atque in vas mitti ligneum et eum qui id vas ferat, etiamsi is in medio palam versetur, a nullo videri posse. His portentis atque praestigiis a Plinio Secundo scriptis non dignum esse cognomen Democriti puto; vel illud quale est quod idem Plinius in decimo libro Democritum scripsisse adseverat, aves quasdam esse certis vocabulis et earum avium confuso sanguine gigni serpentem; eum qui ederit linguas avium et conloquia interpretaturum. Multa autem videntur ab hominibus istis male sollertibus huiuscemodi commenta in Democriti nomen data, nobilitatis auctoritatisque eius perfugio utentibus. Sed id quod Archytam Pythagoricum commentum esse atque fecisse traditur, neque minus admirabile neque tamen vanum aeque videri debet. Nam et plerique nobilium Graecorum et Favorinus memoriarum veterum exequentissimus, affirmatissime scripserunt simula
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cumq se legisse plinius secunduo in naturał historu
uicesimo octauo refert. Multaq Uanꝯ atq intolleranda au¬
rib deinde qͣiꝰ a democto scripta tradit ex ꝗb pauca hec ĩ¬
uiti meminimuo: ꝗo ꝑtesum ẽ. Accipitrẽ auem rapidissinã
a chameleunte humi reptante si cum forte suꝑuolet detrahi
& cadere ui quadã in t̾ram ceterisq auib laniandũ sese sp̃¬
te sua obicẽ & tedere. Item alud ultra humanã fidem capt¬
dem aĩalis ĩ sum̃is tegulis urat᷑. It aliud qđ hercle an poneã
dubitaui ita ẽ dexidicule uanitatis nisi idarcho plane posi
ꝙ oportuit nos dicẽ ꝗd de istius mõi admirationũ fallaci illa¬
cebra sentiremus : ꝗa plerumq capiunt̃ & ad ꝑnitien clabunt̃
ingenis maxĩe solertia eaq potissimũ q̃ discendi cupidiori
sunt. Sed reddeo ad plinium sinistrũ pedem ait chamele¬
untis ferro ex igni calefacto torreri. cum ħba q̃ appellat᷑ code
noĩe chamelcuntis ferro: & utrunq macerari unguento col¬

Expanded text:
tura Chamaeleontis eumque se legisse Plinius Secundus in Naturalis Historiae vicesimo octavo refert, multaque vana atque intoleranda auribus deinde quasi a Democrito scripta tradit, ex quibus pauca haec inviti meminimus, quia pertaesum est: accipitrem avium rapidissimum a chamaeleonte humi reptante, si eum forte supervolet, detrahi et cadere vi quadam in terram ceterisque avibus laniandum sponte sua obiicere sese et dedere. Item aliud ultra humanam fidem: caput etiusdem animalis in summis tegulis uratur. Item aliud, quod hercle an ponerem dubitavi, ita est deridiculae vanitatis, nisi idcirco plane posui quod oportuit nos dicere quid de istiusmodi admirationum fallaci inlecebra sentiremus, qua plerumque capiuntur et ad perniciem elabuntur ingenia maxime sollertia, eaque potissimum quae discendi cupidiora sunt. Sed redeo ad Plinium. Sinistrum pedem ait chamaeleontis ferro ex igni calefacto torreri cum herba, quae appellatur eodem nomine chamaeleontis, et utrumque macerari unguento con
Abbreviated transcription (Latin):
il onesptasĩ probe tat ułe nõ ibat inificias ftonso ẜ adđ solitũ
in sones de fendebat tur pinidinẽ q delicti exemplozos to suo de
consue tudinis nois de pçabatur Atq ibi chauela. sio pona
aiilcpdis de moiists uocũ mõĩs uincta ⁊otũ quedũ cantilens
Ahx torica facilus adlxrere memorie tue potuiim lenbies il rte
alienis. exemplumq ibat purgatũ¬

Expanded text:
loneste et improbe. At ille non ibat infitias fecisse, sed id solitum esse fieri defendebat turpitudinemque delicti exemplorum usu et consuetudinis venia deprecabatur. Atque ibi Taurus isto ipso quia lepidis et venustis vocum modis vincta est, quasi quaedam cantilena rhetorica facilius adhaerere memoriae tuae potuit? Nam si me alienis exemptum purgatu
Abbreviated transcription (Latin):
in solentius paulo hac figurꝰ t̃ itꝰ usus cã cũ ꝑtin copiis homi¬
neba hec sunt : Sed idarcho me frasse quod uitũ negligentia
ptim magistratũ. Nam auaritiꝰ cũ calamitate populi rõmãĩ
uuenisse dicã nescio
Cdio illi ĩ uiriã factũ iri audio cõtumeliq̃ dictũ iti ułgo
quot ita dici uulgo & is nũc ẽt uerboꝵ  figutã iam in
medio loquendi usus idcirco exemplis suꝑsedeo s cõtumelia illi uel
miria factũ itur paulo ẽ remotius. exẽmplũ ig̃ ponemꝰ Ad cato
pro se contra. E cassiuz atq euenit ita ꝗxiteo ut in hac con¬

Expanded text:
insolentius paulo hac figura est ita usus: Enimn cum partim copiis homirtio Annali verba haec sunt: Sed idcirco me fecisse, quod utrum neglegentia partim magistratum an avaritia an calamitate populi Romani evenisse dicam, nescioDIO illi iniuriam factum iri, audio contumeliam dictum iri vulgo quoque ita dici, vulgo et istam esse verborum figuram iam in medio loquendi usu, idcircoque exemplis supersedeo. Sed contumelia illi vel iniuria factum itur paulo est remotius, exemplum igitur ponemus. M. Cato Pro Se contra C. Cassium: Atque evenit ita, Quirites, uti in hac con
Abbreviated transcription (Latin):
scripsisse: Et iteni in ꝗnq urbos insulas q om̃os pro pagho illy¬
rio esse alit̾ eĩ dici pro ede castoris alit̾ pro rostris alitꝰ proti.¬
bunali. alie pro contione. atq alit̾ tribunũ pł pro potãte intͥ¬
cesisse. sed has om̃es dictiones ꝗ aut oĩo siłes & pares. aut usq¬
quaq diuersas existimaret ercare arbittabat. Hũ uarietat̃
istam eius dem ꝗdem fontis et capitis. nõ eiusdẽ tũ ẽẽ fitrus pu¬
rabam. Quod profecto fuale intelliget. si ꝗs adhibeat ad me-¬
dicationẽ suã intentionẽ & hẽat ueteris orationis usu atꝙ

Expanded text:
scripsisse et item in quinto: Urbes insulasque omnis pro agro Illyscripsisse et item in quinto: Urbes insulasque omnis pro agro Illyrio esse, aliter etiam dici pro aede Castoris, aliter pro rostris, aliter pro tribunali, aliter pro contione atque aliter tribunum plebis pro potestate intercessisse. Sed has omnes dictiones qui aut omnino similes et pares aut usquequaque diversas existimaret, errare arbitrabar; nam varietatem istam eiusdem quidem fontis et capitis, non eiusdem tamen esse finis putabam. Quod profecto facile intelleget, si quis adhibeat ad meditationem suam intentionem et habeat veteris orationis usum
Abbreviated transcription (Latin):
exercias tam̃ rubigo ineficit. Item homĩes exercendo uidemus
cõteri. Si nihil exerccas ⁊̃ hertiq atq torpedo plus detrimẽti fac̃
Uando ab arbiiris negotiisq ociũ ẽ & montandi corporis gr̃o
aut spanam. aut nectam̃: querẽ nõnunq̃ apd memet ip̾m
soleo res ciuomodi ꝑuas ꝗdem minutas q &e hõĩb ño bñ eruditis
as ꝑnabiles s ad ueteꝵ scripta penitus noscendꝰ & ad scĩa lĩgu
latine cum pͥmis necessarias uelut ẽ qđ forte nuꝑ ĩ p̃nestino
recessu Nesꝑtius ambulatione solus ambulans considerabq̃ qual
q̃taq ec̃t ꝑticulazo quarũdã in oratiõe lat̾no uarietas. qđ genꝰ
⁊ p̃positio pro ałe cĩ dici uidebã pontifices pro collegio decre¬
uisse. ałt quẽpiã testem introductũ pro testĩo dixisse. ałt ah
Gatonẽ in originũ quarto p̃liũ factũ depugnatumq pro castris

Expanded text:
exerceas, tamen robigo interficit. Item homines exercendo videmus exerceas, tamen robigo interficit. Item homines exercendo videmus conteri; si nihil exerceas, inertia atque torpedo plus detrimenti facit ndi corporis gratia aut spatiamur aut vectamur, quaerere nonnumquam aput memet ipsum soleo res eiusmodi, parvas quidem minutasque et hominibus non bene eruditis aspernabiles, sed ad veterum scripta penitus noscenda et ad scientiam linguae Latinae cumprimis necessarias; velut est, quod forte nuper in Praenestino recessu vespertina ambulatione solus ambulans, considerabam qualis quantaque esset particularum quarundam in oratione Latina varietas. Quod genus est praepositio pro. Aliter enim dici videbam pontifices pro conlegio decrevisse, aliter quempiam testem introductum pro testimonio dixisse, aliter M. Catonem in Originum quarto: Proelium factum depugnatumque pro castris
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝗbidã aliis tũ ĩ libro Catõĩs ꝗ ĩscͥptus ẽ carmẽ de morib: ex qͦ
libro uerb hec sunt: Auaritis oĩa uitia hr̃e putabunt. Sũ ptuo¬
sus cupidus elegans uitiosuo irrituoq hẽbãt. is laudabãt᷑. Ex
ꝗb uerbis apparet. ellegantẽ dictũ antiꝗtus nõ ab ĩgenii elegãtiꝰ
S ꝗminus leto amenoq cultu uictuq ẽẽt . Postra elleguno re¬
p̃hondi ꝗdem desiit. s laude nullo dignabãt nisi cuiꝰ elegantis
erat moderatissims. Sic Ad. tulliuo. Lcrasso & & sccule nõ
merã elegantiã. s multã parsimoniã mixtã laudi dedit crassus
inꝗt erat partissimꝰ elegantiũ seruola parcoꝵ elegantissimꝰ
erat. cquos carius. ꝙͣ cochos emebant: Poctice artis honos ñ
erat is ꝗ in eꝯre studebat. aut sesc ad cõuiuis applicabat gras¬
sator uocabat illa qͦ ex codem libro p̃clare ueritatis sncĩa est
Nam uita inꝗt humans prope uti strcũ t̃ si exerceas cõt̾itur si nõ

Expanded text:
inscriptus est Carmen De Moribus. Ex quo libro verba haec sunt: Avaritiam omnia vitia habere putabant; sumptuosus, cupidus, elegans, vitiosus, inritus qui habebatur, is laudabatur; ex quibus verbis apparet, elegantem dictum antiquitus non ab ingenii elegantia, sed qui nimis lecto amoenoque cultu victuque esset. Postea elegans reprehendi quidem desiit, sed laude nulla dignabatur, nisi cuius elegantia erat moderatissima. Sic M. Tullius L. Crasso et Q. Scaevolae non meram elegantiam, set multa parsimonia mixtam, laudi dedit: Crassus, inquit, erat parcissimus elegantium, Scaevola parcorum elegantissimus. erat. Equos carius quam coquos emebant. Poeticae artis honos non erat. Si quis in ea re studebat aut sese ad convivia adplicabat, crassator vocabatur. Illa quoque ex eodem libro praeclarae veritatis sententia est: Nam vita, inquit, humana prope uti ferrum est. Si exerceas, conteritur; si non
Abbreviated transcription (Latin):
siulaium ⁊ se ꝙͣ un probrũ &e adultee admississent: Metba ad. catorus
adscnps ixorato nripruo inscribrt t docte inqua id q scciptũ ẽ in adul¬
tetsco psroreo. tephensas uus suisse maritus neccare. Uie inꝗtcun
duiortiuũ fẽat mulieri uidex pro censore t̃ impetus qd̾ uidete hc̃¬
suqs puet sse ae trcq factũ :e ⁊ & miultaere multatit si uinũ bibit si cũ
In adulterio uxorem tuã si phendisses sine iudito ĩ pune necari
Illa te si adulterares siue adulterareris digito nõ auderet cõting
neq uo est.
dici audio & ꝗ aliter dicit pro rudi atq indocto despiat
sillaba correpts. Duius dẽ augustus lingue latine nõ nescs
munditiaꝵ pris sui in sermonib sectator in Epistolis pliis¬
fariã significatione ista dioꝵ nõ alit usus. Is aũt erit ꝑpi

Expanded text:
si probrum et adulterium admisissent. Verba Marci Catonis adscripsi ex oratione quae inscribitur De Dote, in qua id quoque scriptum est, in adulterio uxores deprehensas ius fuisse maritis necare: Vir, inquit, cum divortium fecit, mulieri iudex pro censore est, imperium quod videtur hvinum bibit; si cum In adulterio uxorem tuam si prehendisses, sine iudicio inpune necares; illa te, si adulterares sive tu adulterarere, digito non auderet contingere, neque ius est. dici audio, et qui aliter dicit pro rudi atque indocto despicitur. syllaba correpta. Divus etiam Augustus, linguae Latinae non nescius munditiarumque patris sui in sermonibus sectator, in epistulis plurifariam significatione ista dierum non aliter usus est. Satis autem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ absolutionẽ scderis petit. s licentiã
Iongius ista ꝗ timui quescio ꝑueuit
nõ de p̃terito tantũ litigamꝰ. Hoc agi¬
tur ut criã si qͥd forte p̃parauero. iterũ
diuiti liceat occidẽ In duas ciũ ꝙͣtũ
animadutere potui questiones diui¬
dit causã. an dannũ fit. an et ĩuira

Expanded text:
non absolutionem sceleris petit, sed licentiam. non absolutionem sceleris petit, sed licentiam. longius ista, quam timui, quaestio pertinet; non de praeterito tantum litigamus; hoc agitur, ut, etiam si quid forte reparavero, iterum diviti liceat occidere. In duas enim, quantum animadvertere potui, quaestiones dividit causam: an damnum sit, et an iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
leges habere. eni̾e nosse deniq uetant
menitabilẽ pestẽ ociulta fraude gras¬
santẽ. Male heret ibi m̃ocencia. ubi ĩ
potestatẽ ẽ secrctũ scelus. Uelut uenenũ
et quidẽ presentancũ mucutũ cõpositũ
est. Nuitulũ mtor ẽ qͥs bibent: Hõ de¬
dit. et hoĩ dau potest nõ a dco desunt
odioꝵ cause. Ut iã rara si multas sit
et ut uideat᷑ aliquis nichil magis ꝙ
malos odisse. libobis aliqũ longiuis
manũ porrigere et ĩdulgere aĩs. redi¬
te mͥ uid̃. difficilius ẽ uenenũ ĩuenire
qmͣ ĩmucũ. S me conscia mediocritat᷑
infiriutas intͣ meas tantũmꝰ cõtinet
querellas. nã dãpnũ id ẽ iud̾ grauissi¬
mũ. Pauꝑi uulnus accepi. qd mͥ diuti¬
us dgflendum apᵈ uos ꝗ probandũ ẽ
Nã coarguendũ quidẽ criminibꝰ qͥs la¬
uor ẽ. adu̾sus confitentẽ: Hñt diuites
hͦ qͦq ꝯtͣ nos ꝯtumeliosũ. qd̾ nõ tanti
iudeni negẽt. Porro qͥ ꝯfessũ defendit

Expanded text:
leges habere, emere, nosse denique vetant, leges habere, emere, nosse denique vetant, inevitabilem pestem occulta fraude grassantem. male haeret ibi innocentia, ubi in potestate est secretum scelus. velut venenum, et quidem est. quantulum interest, quis biberit! homo dedit; et homini dari potest. non adeo desunt odiorum causae, ut iam rara simultas sit, et, ut videatur aliquis nihil magis quam malios odisse, libebit aliquando longius manum porrigere et indulgere animis. credite mihi, iudices: difficilius est venenum invenire quam inimicum. Sed me conscia mediocritatis infirmitas intra meas tantummodo continet querelas. nam damnum, id est, iudices, gravissimum pauper vulnus accepi. quod mihi diutius deflendum apud vos quam probandum est, nam coarguendi quidem criminibus quis labor est ad nos contumeliosum, quod non tanti videmur, ut negent. porro qui confessum defendit,
Abbreviated transcription (Latin):
res expetitura pastus in altũ collit̾ uitã¬
ꝙ in aura relinquit. Hec pͥmo statini
fosculo ĩmorit̃ illa rigescentibꝰ morte
pedibus exaninus siait heserat pendet
ullia defecta nsu uolandi adhuc ꝑ trã
langide repit. Si quas tñ usq ad sẽ¬
dẽ suã distulit mors lencior. sic̃ egre so¬
lent sb̃ ip̃is pende portis. in globũ uexas
et nuituo amplexas mors sola diuisit
N̾s figurare possit. qͥs dicere ꝙͣ multas
mali formas ꝙiͣ uaria loeti gna feccr̃t
tot mortes: Demel ut ip̃e tristem sinã
expositionẽ. dicendũ ẽ onĩs ꝑdidi. Cele¬
bre illud alueasiũ. et dño suo notius
ad nichilũ recidit. Dludete nũc lacessere
diuitẽ quibꝰ uite causa sr̃ ẽ exerite liber¬
tatẽ fortibus u̾bis. si qͥd offendert. et
qd̾ difficillimũ fuit. iã exꝑtus ẽ uene¬
nũ. Quod si mͥ fortuna uel ingenii uires
uel suas dediss crm̃i istud nõ pͥnatam
extacionẽ formule merebat᷑. Uenenũ

Expanded text:
res expetitura pastus, in altum tollitur, vitamres expetitura pastus, in altum tollitur, vitamque in aura reliquit. Haec primo statim flosculo emoritur. Illa rigescentibus morte pedibus exanimis, sicut haeserat, pender. Alia defecta nisu volandi, adhuc per terram la~guide repit. Si quas tamen usqui? ad sedem suam distulit mors lentior, sicur aegrae solent sub ipsis pendere portis, in globum nexas et mutuo amplexas mors sola divisit. Quis figurare possit, quis dicere, quam multas mali formas, quam varia lethi genera fecerint tot mortes? semel, ut ipse tristem finiam expositionem, dicendum est, omnes perdidi. Celebre illud alvearium, et domino suo notus, ad nihilum recidit. Audete nunc lacessere divitem, quibus vitae causa superest: exerite libertatem fortibus verbis, si quid offenderit, et quod difficillimum fuit iam expertus est: venenum. quod si mihi fortuna vel ingenii vires vel suas dedisset, crimen istud non privatam taxationem formulae merebatur. venenum
Abbreviated transcription (Latin):
bibissem si ĩuenissem uenenũ. Hoc mͥ
dampnũ nõ brume glacialis pene¬
trabilis rigor. nõ supp̃ssi longa siti flores
induxerũt ieuiã miseris famẽ. non
auiditas inusta dm̃ nicha mellis re¬
seruatis. nõ equalis fessas morbus in¬
uasit. nõ dãpnatis sedibus suis auias
suga petiere siluas. dlpes pauꝑ miser.
ficis sucis. et ĩ uenenũ mella cõuertit.
sparsit omĩbus floribus mortẽ. Et qnͣ¬
to plura nnł̾im iorrupit ꝙͣ que apes ab¬
stulissent. Ille studio cotidian oꝑis ex¬
tibate. ut p̾mũ aurora lucẽ uocauit. ĩ
assucta misere pascua uolant  anteꝙͣͣ
noctis humorẽ radii solis ebiberent matu¬
tinos legerent rores eclestes aq̃s ad or¬
reũ ferre possent. n ͨ sibi s oꝑi biberent
Hic triste spectaculũ. t tantũ nõ ip̃i qͥ
fercrat miserandũ. Illa ad pͥmũ fcralis
sucti haustũ in solito constnata gustu
fugit. ẜ fugisse nichil ꝓdest. Illa longio¬

Expanded text:
bibissem, si in venissem, venenum. Hoc mihi bibissem, si in venissem, venenum. Hoc mihi damnum non dedit glacialis brumae penetrabilis rigor, non suppressi longa siti flores induxerunt ieiunam miseris famem, non aviditas iniusta Domini nihil mellis reservantis, non aequalis fessas morbus invasit: non damnatis sedibus suis avias fuga petiere silvas. Apes pauper, miser inficis sucis, et in venenum mella convertit. Sparsit omnibus floribus mortem, et quanto plura interim corcupit, quam quae apes abstulissent? illae studio quotidiani operis excitatae, ut primum aurora lucem vocavit, in assuera miserae pascua volant; ut, antequam noctis humorem radii solis ebiberent, matutinos legerent rores, et caelestes aquas ad horreum ferre possent, nec sibi, sed operi biberent. Hic triste spectaculum, et tantum non ipsi qui fecerat, miserandum. Illa ad primum feralis succi haustum insolito consternata gestu fugit; sed fugisse nihil prodest. Illa longio
Abbreviated transcription (Latin):
ni solis tepor ad cotidiana oꝑa letius
solito agm̃ effuderet. Num ip̃e specta¬
tor operis p̃cipua nãq ħ mͥ uoluptas
erat ꝓcesserã. sperans fore ut uiderem
quẽ admodũ alie librate pẽns onera
cõfarrent. alie deposita sarcina ĩ nouas
prorũꝑent p̃das. Et quͣqui angusto
festiuaret᷑ ad itu turba tñ exeuntiũ non
obstaret intrantibꝰ alie militaribꝰ castris
pellerent nulgus ignauum. alie longũ
ꝑuuiense iter satigate anhelitũ traherent
hͣ ad estiuum solẽ porrectas panderet pẽ¬
nas. Miserũ me. ignoscite m᷑ͦ ganitibꝰ
meis. Non flosculos ꝑdidi. n caduca fo¬
lia ꝓximo lapsura uento. Dlpes cũ uola¬
rent suffugiũ tenuitatis mee. solatiũ se¬
nectutis amisi. Nũꝙͣ me alias paupe¬
rem putaui. Triste me excepit expectatq
silentiũ. et manis aluei nichoata tantũ
oꝑa et rudes cere. Uos iud̾ ostimate qua¬
tenus recipiatis hũc affactũ meũ. libent᷑

Expanded text:
ni solis repor ad quoridiana opera laetius ni solis repor ad quoridiana opera laetius solito agmen effuderat. Quin ipse spectator operis praecipua namque haec mihi voluptas erat processeram, sperans fore ut viderem, quemadmodum aliae libratrae pennis onera conferrent, aliae deposita sarcina in novas prorumperent praedas, et quamquam angusto festinaretur aditu, turba tamen exeuntium non obstaret intrantibus, aliae militaribus castris pellerent vulgus ignavum, aliae longum permensae iter, fatigatae anhelitum traherent, haec ad aestivum solem porrectas panderet pennas. Miserum me, ignoscite modo gemitibus meis. Non flosculos perdidi, nec caduca folia proximo lapura vento. Apes cum volarent, suffugium tenuitatis meae, solatium senectutis, amisi. Nunqua me alias pauperem putavi. Triste me excepti exspectatque silentium, et inanis alui in choata tantum opera, et rudes cerae. Vos Iudices aestimate quatenus recipiatis hunc affectum meum, libenter
Abbreviated transcription (Latin):
tras liuor ĩprobe. qͥd ne scabre malig¬
nitati clausũ ẽ: Inuidit pauꝑi diuẽs
Lũ euocasset me subito trepidũ. toto¬
qz fortune sue strepicu cuconstetisset.
quid tu ĩquit nõ potes ĩꝑare apibus
tius intͣ pͥuatũ uolent. ne ortoꝵ meoꝵ
floribus insidant. nemmoo rorẽ legãt:
Remoue. tusfer. Impotentissime tyran¬
ne quo quo; nũquid tam latũ possi¬
deo agellũ. ut illũ apes transuolare
nõ possint: Neq tũ tantũ merat pec¬
tori meo robur. ut nõ ꝑturbarer denũ¬
tiatione note q̃potencie. Molui relĩquẽ
auitos lares. et conscios natalium
parictes. et ipãm nuttulã casã Iãq
pauperẽ focũ et sumosa tecta et cõsitas
meis manibꝰ arbustulas destinatus
exul omitit̾ decreuerã. Holui iud̾ dece¬
dere. uolui. s nullũ potui ĩuenire age¬
lum in qͦ nõ mͥ uianus diues ec̃t. Hec¬
tñ licuit du querere. Forte serenus pu¬
ra luce fulserat dies. et hilaris matuti¬

Expanded text:
tras, livor improbe, quidve scabrae maligtras, livor improbe, quidve scabrae malignitati clausum est? invidit pauperi dives! cum evocasset me subito trepidum totoque fortunae suae strepitu circumstetisset, 'quid? tu,' inquit, 'non potes imperare apibus tuis intra privatum volent, ne hortorum meorum floribus insidant, ne in meo rorem legant? remove, transfer!' inpotentissime tyranne, quo? numquid tam latum possideo agellum, ut illum apes transvolare non possint? neque tamen tantum inerat pectori meo robur, ut non perturbarer denuntiatione notae inpotentiae. volui relinquere avitos lares et conscios natalium parietes et ipsam nutriculam casam iamque pauperem focum et fumosa tecta et consitas meis manibus arbusculas destinatus exul ~decreveram~. volui, iudices, decedere, volui, sed nullum potui invenire agellum, in quo non mitamen licuit diu quaetere. Forte serenus pura luce fulserat dies, et hilaris matuti
Abbreviated transcription (Latin):
consiti flores et iuridis ꝙͣuis paucar
aiboꝵ coma nascentibus pplĩs p̾ma
sedes. Unde ego frequenter consertũ
noue iuuentutis agm̃ ramo grauescẽ¬
te suscepi. Nec me tanta capiebat no¬
luptas. quod fluentia ceris mella cõ¬
ꝯderem quod adsustiuedas pauꝑtatis
ĩpensas deferrẽ in urbẽ qd diuites eme¬
tatis habeã senex quod agerẽ. Inua¬
bat aut lenta nuinima u̾nis fetibus
texere. ne estuuis arbor aut hib̃na uis
graudã penetrart aliuni. hiantes
timas tenaci liuere fimo. aut fessis
apibus ultro preb̾e mella. aut fugiõs
exam̃ ere t̾rere. aut bella sedare pulue¬
ris iaccu tũ ne qͥd ꝑiculi saltẽ singulis
eẽt. auidas longe fugare uolucres. et
artere parua dictu aĩalia. reclusas in¬
terimi scrutari apiĩ domos. ne ꝑ uacu¬
as aluos fed a pestis insidiosas texe¬
ret plagas. Ded̾am laboribus meis
iustami senex missionẽ. Habebã que
pro me opus facerent. Quo nõ pene¬

Expanded text:
consiti flores et viridis quamvis paucarum consiti flores et viridis quamvis paucarum arborum coma nascentibus populis prima sedes, unde ego frequenter consertum novae iuventutis agmen ramo gravescente suscepi. nec me tanta capiebat voluptas, quod fluentia ceris mella conderem, quod ad sustinendas paupertatis impensas deferrem in urbem quod divites emetatis habebam senex, quod agerem: iuvabat aut lenta vimina vernis fetibus texere vel, ne aestivus ardor aut hiberna vis gravidam penetraret alvum, hiantis rimas tenaci linire fimo, aut fessis apibus ultro praebere mella aut fugiens examen aere terrere aut bella sedare pulveris iactu, tum, ne quid periculi saltem singulis esset, avidas longe fugare volucres et arcere parva aditu animalia, reclusas interim scrutari apium domos, ne per vacuas alvos foeda pestis insidiosas texeret plagas. Dederam laboribus meis iustam senex missionem; habebam, quae pro me opus facerent. quo non pene
Abbreviated transcription (Latin):
Sito labit̾ dies. et prodiuis in ꝓnum
fat̾ ctas. abiere iures. tensus meus. de¬
fectoqz labore senectus magna pars
mortis nicħ mͥ reliqͥt nͥ diligentiã. Cir¬
cõspicienti quod c̃ugierit cũenut opus
n ualide senectutis cure succurrebat sẽ¬
qui pecora fetuq placidi gregis pauꝑ¬
tatem tueri. D ex oĩ parte cut̃ĩcitus di¬
uitis ager. iux tennẽ ad gressus meos
semitã dabat. Qd agimꝰ inꝙͣ. Un¬
diq uallo diuiciaꝵ cusi summꝰ. Huic
ortuli locupletis. hinc arua. m̃ ume¬
ta. huic saltus. nullus tre dat̾ exitus
Mueraniꝰ aĩal quod uolet. Nã quid
upibus ĩuenit natura p̃stantius:
Parce. fideles. laboriose. Daĩal si¬
nule pauꝑibꝰ. Et sane dabat occasi¬
onẽ mͥ oportunitas ortuli mei. Est
naq positus ad ortus solis hibm
ap̃cus om̃ibus uoilis medus. fu¬
sus ex proximo fonte ruins. trepidanti¬
bus inter radiantes sallulos aquis
ut̃iq ripa uirente p̃terfluit. Datis

Expanded text:
cito labitur dies, et proclivis in pronum cito labitur dies, et proclivis in pronum fertur aetas; abiere vires, census meus, defectaque labore senectus, magna pars mortis, nihil mihi reliquit nisi diligentiam. circumspicienti, quod conveniret opus invalidae senectutis curae, succurrebat sequi pecora, fetuque placidi gregis paupertatem tueri, sed ex omni parte circumiectus divitis ager vix tenuem ad gressus meos semitam dabat. quid agimus? inquam, undique vallo divitiarum clusi sumus. hinc hortuli locupletis, hinc arva, inde vineta, hinc saltus; nullus terrae datur exitus. quaeramus animal, quod volet. nam quid apibus invenit natura praestantius? parcae, fideles, laboriosae. o animal simile pauperibus! et sane dabat occasionem mihi oportunitas hortuli mei; est namque positus ad ortus solis hiberni, apricus omnibus ventis. modicus fusus ex proximo fonte rivus trepidantibus inter radiantes calculos aquis utrimque ripa virente praeterfluit. satis
Abbreviated transcription (Latin):
a tumultu cuictatis ignobile enum a¬
gere procul ab ambitu ct oĩ maioris
fortune cupiditate constitui: et dũ mo¬
lesta lege nature tnͣsiret etas. nuitã fal¬
lere Hoc in paruulũ tr̃e et humilis
tugurii rusticũ culiũ: equitas ammi
regna facerat. Satisqz diuiaarũ erat
michil amplius uelle. Quid ꝓdest: Dic
quoq me latentẽ: ĩuenit inuidia. Net
ab intio ud uicinis diuitis fui pares
tirta me habitauere dñi: et frequati¬
bus uillis concors uicina paruos li¬
mites coluit. Quod ciues pascebat
nũc diuitis unus hortus. postꝙͣ pxi¬
mos quosq reuellendo t̾iminos agere
patriũ larẽ mugrauerũt ueteres coloni
et late solitudinis indiscreta mutas
frã ẽ. Postꝙͣ ad apes meas diuitis fũ¬
dus accessit. Nãq ego uidices dũ for¬
tius opus ꝑmisit etas. trã manibꝰ sb̃¬
egi. ct difficultatẽ labore ꝑ donui. et in¬
uito solo nõ nicħ tñ fecunditatis exp̃ssi

Expanded text:
a tumultu civitatis ignobile aevum aa tumultu civitatis ignobile aevum agere procul ab ambitu et omni maioris fortunae cupiditate constitui et, dum molesta lege naturae transiret aetas, vitam fallere. hoc mihi parvulum terrae et humilis tugurii rusticum culmen aequitas animi regna fecerat, satisque divitiarum erat nihil amplius velle. quid prodest? sic quoque me latentem invenit invidia. nec ab initio, iudices, vicinus divitis fui; pares circa me habitavere domini, et frequentibus villis concors vicinia parvos limites coluit. quod cives pascebat, nunc divitis unius hortus. postquam proximos quosque revellendo terminos ager patrium larem migraverunt veteres coloni et latae solitudinis indiscreta unitas facta est, postquam ad apes meas divitis fundus accessit. Namque ego, iudices, dum fortius opus permisit aetas, terram manibus subegi, et difficultatem labore perdomui, et invito solo nonnihil tamen fecunditatis expressi.