comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ĩ molando ⁊ desuꝑ liminari & postib limendis sangune
agni contͣ angłm ꝑcussorem qui transiturꝰ erat ꝑ egiptũ ad pͥ¬
adiacentia que necesse ẽ eosante seuisse ut in ista nocte ad
sumptꝰ ñ iecirco limittat suum ĩ molare. Tollecis hedum qͥnon
habebit agnum saltẽ hedum ĩ molet sedm ritum agni. Uni
transibo. Qͦd aut̃ anͥdit nocte illa ñ ista signũ ẽ ꝑ recapitulat¬
onem ẽẽ dictum quicqͥd hic p̃cessit de agno paschali et cet̾is
coherentib. habebitis aut̃ hẽ diem in monimentũ. Hie dat p̃-¬
ceptũ de pascha de incrps celebrand̾o in cõmemoratione huius
facti. qͦd totum sicut & predieta ꝑrecapitulationẽ hic dr̃ quod
ibi notat᷑. In eadem enĩ die educam exercitum. & cet̃. Nullus
ur̃m egredietur. & cet̃. Hic apparet qͥa in nocte tantum ac-
si acontione quam habuerat moises fecerunt sicut p̃ceperat
qn uentum ẽ ad det̾minatũ tempꝰ. et cunc .s. in nochs medi¬

Expanded text:
tunc immolando, et de superliminari, et postibus liniendis sanguine agni contra angelum percussorem, qui transiturus erat per Aegyptum ad pradjacentia, quae necesse est eos ante scivisse, ut in ista nocte ad sumptus non idcirco dimittat suum immolare. Tolletis, et haedum: qui non habebit agnum, saltem haedum immolet secundum ritum agni. Immotransibo. Quod autem addit: Nocte illa, non ista, signum est per recapitulationem esse dictum, quidquid hic praecessit de agno paschali, et caeteris cohaerentibus. Habebitis autem hunc diem in monumentum. Hic dat praeceptum de Pascha deinceps celebrando in commemorationem hujus facti: quod totum, sicut et praedicta, per recapitulationem hic dicitur. quod ibi notatur. In eadem enim die educam exercitum, etc. Nullus vestrum egredietur, etc. Hinc apparet quod in nocte tantum accesi a concione, quam habuerat Moyses, fecerunt sicut praeceperat, quando ventum est ad determinatum tempus, et tunc scilicet in noctis medi
Abbreviated transcription (Latin):
stare. Inde sedere. sedere eũ fecerunt aaron & ur. ⁊ manꝰ
eius leuauerunt. In ore gladii. In instantia gladii. Seͬbe
hoc monimentũ inlibro. ne obliuoni tradatur infuturo.
Cumq intrass tabnacłm. Qͥdam sunt qͥin telligunt hoc decab̃¬
nacłõ dñi. & dicunt hoc ẽẽ dictũ ꝑanticipationẽ. s ñ oportet.¬
gentilis erat. Indie hac .i. tercio die. sicut & tercio mense.
Iam nunc ueniam ad te .i. intercia die abista qñ danda erat

Expanded text:
stare; unde sedere eum fecerunt Aaron, et Hur, et manus stare; unde sedere eum fecerunt Aaron, et Hur, et manus ejus levaverunt. In ore gladii. In instantia gladii. Scribe hoc monumentum in libro, ne oblivioni tradatur in futuro. Cumque intrasset tabernaculum. Quidam sunt qui intelligunt hoc de tabernaculo Domini, et dicunt hoc esse dictum gentilis erat In die hac, id est tertia die, sicut et tertio mense. Jam nunc veniam ad te, id est in tertia die ab ista quando danda erat
Abbreviated transcription (Latin):
canerent. Quasi tonsũ pilo .s. qualis ẽ grossa farina attrita
inpila. cũ pilo .i. pistillo. S dimiserunt qͥdam exeis usq
mane. Diffidentes ue in crastino inueniret᷑ magna. Indie
uͦ UIͣ collegit. Hidetur qͦd ꝑmiracłm collegissent. qͥa & si
hoc d̾s̃ p̃cepit morsi ñdũ tam̃ inuentũ est moysen p̾cepis¬
se ppło.s quasi admirans respondit pͥncipib. hic ẽ sermo
quem p̃cepit. ⁊ cet. Hel possumꝰ intelligere moysen ita p̃¬
orpisse quamuis nondum scͬptura dixerit. Cras qͥqͥd ope¬
randum ẽ facite. hodie. ⁊ que coquenda .i. que oportebat face
data. s legẽ uocat qd̾ libet mandatũ sicut de obseruatione
sabbi. & de mensura gomor. Quasi simila cũ melle .i. melli¬
te simile. Alii cam̃ dicunt qͦd sapiebat unicuiq qͦd magiᷤ
appetebat. Imple gomor exea ut custodiat᷑. hoe dietũ est
fidentia. Manus moysi erant gͣues. qr rottidie stererat ele¬
uaris manib lassus erat nec poterat ultra leuare manꝰ. nee &̃.

Expanded text:
contenti. Quasi tusum pilo, scilicet qualis est grossa farina attrita in pilo, id est pistillo. Sed dimiserunt, quaedam ex eis usque mane. Diffidentes, ne in crastino non inveniretur manna. In dieices. Videtur, quod per miraculum collegissent; quia, et si hoc Deus praecepit Moysi, nondum tamen inventum est Moysen praecepisse populo, sed quasi admirans respondit principibus. Hic est sermo quem praecepit, etc. Vel possumus intelligere Moysen ita praecepisse, quamvis nondum Scriptura dixerit. Cras quidquid est operandum, facite hodie; et quae coquenda, id est quae oportebat facere, data; sed legem vocat quodlibet mandatum, sicut de observatione Sabbati, et de mensura gomor. Quasi similae cum melle, id est mellitae similae. Alii tamen dicunt, quod sapiebat unicuique quod magis appetebat. Imple gomor ex eo, et custodiatur. Hoc dictum est fidentia. Manus Moysi erant graves, quia tota die steterat elevatis manibus. Lassus erat, nec poterat ultra levare manus, nec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicesgͦ om̃i ppło. Pei recapitulationem debet intelligi hoc ẽẽ
dictum. etiam ante ẽẽ nuntatum amoyse omĩb hebreis. ut
inultima plaga talidie hoc fac̾e̾nt. Dabit aut̃ dñs gr̃am.
hinc innuit᷑ uerum eẽ. qͦd non mutuo s dono postulau̾int.
Mensis iste pͥncipiũ mensiũ. Qdͦ hic dicit dñm dixisse totum
in telligendũ ẽ ꝑ recapitulationẽ. & ionge ante dñm dedisse¬

Expanded text:
Dices ergo omni plebi. Per recapitulationem debet intelligi hoc esse Dices ergo omni plebi. Per recapitulationem debet intelligi hoc esse dictum, et jam ante nuntiatum esse a Moyse omnibus Hebraeis, ut in ultima plaga tali die hoc facerent. Dabit autem Dominus gratiam. Hinc innuitur verum esse, quod non mutuo, sed dono postulaverint. Mensis iste vobis principium mensium, etc., quod dicit, Dominum dixisse, totum est intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
incdie illo qͦ locutus est dns adeos deeducendo ppło abegipto.
Nocauit pharao sapientes & maleficos. Et in hoc et in aliis seqͣi¬
qb miracłis semꝑ pharao recurrit ad magossuos cẽptans si
possint facere eadem que & moyses faciebat. Ñ enĩ putabat
ea fieri diuina potestate & uoluntate. s arcificio et maleficio
moysi ⁊ ita si face̾nt eadem. cunc ꝓpt̾ hoc uidebat᷑ ei se
mas rerũ mutantes sicut udebat᷑. siue pogus ussum hoĩnũ
decipientes et magis illis famulantes & se cogi ꝑ incantationes
eoꝵ deceptorie simulantes. de illo uͦ serpente quem fecit mo
feceruntq similit᷑. in aliis aquis. digitꝰ dĩ ẽ hic. In hoc gͣuissime
peccauit. quia scient̃. Ut ñ sint ibi musce. Hoc idem in telli¬
gendũ ẽ de aliis plagis. Nonuidebo ultra faciem tua. suban¬
dis. nͥ me accersieris pruis quia uidit pꝰ ea illo accersiente.

Expanded text:
in die illa, qua locutus est Dominus ad eos de educendo populo in Aegypto. in die illa, qua locutus est Dominus ad eos de educendo populo in Aegypto. Vocavit Pharao sapientes et maleficos: in hoc et in aliis sequentibus miraculis semper Pharao recurrit ad magos suos, tentans si possint eadem facere quae et Moyses faciebat. Non enim putabat ea fieri divina potestate et voluntate, sed artificio et maleficio Moysi: et ita si facerent eadem, tunc propter hoc videbatur ei se mas rerum mutantes, sicut videbant, sive potius visum hominum decipientes, et magis illis famulantes; et se cogi per incantationes eorum deceptorie simulantes. De illo vero serpente, quem fecit MoyFeceruntque similiter. In aliis aquis. Digitus Dei est hic. In hoc gravissime peccavit, quia scienter. Ut non sint ibi muscae. Hoc idem intelligendum est de aliis plagis. Non videbo ultra faciem tuam. Subaudi, nisi me accerseris prius; quia vidit postea eo accersente.
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ filiũ sec̃ ducebant. & minorẽ apud auum reliqͥrant.
flagellatiq sunt qui p̃erant. Nota qͦd auĩsi erant p̃posit qͥdã
de hebreis qui u̾berabant᷑ quidam de egiptiis qui ũberabant
illos et uolent̃ exigebant oꝑa abipsis p̃positis hebreis. Et no¬
men meũ adonay ñ indicaui eis. Quasidicat. Quamis ego qͥ
sum om̃ps apparuerim eis. tam̃ fortitudinẽ et potentiã meam
ad quã ꝑtinet hoc nomen meũ ad onas ñ indicaui eis: s pretatẽ
leuaui manũ meã. Consuetudo ẽ uirantis eleuare manum ad
sunt pͥncipes domoꝵ ꝑfamilias. Nota ñponit hic om̃s .xii. tͥb
s tres cantum ut ad leui qui t̃eius fuit ueniat. et ut abeo osten¬
dat ꝓuenisse moysen & a aronde quib inp̃sentiagit᷑. ꝓqͥb hoc
totum dicit. Iste ẽ moyses et aaron indie. Ne eqͥuocatione hor
nominũ dealiis & aliis intelligat᷑. de t̾minat de illis qͥ fuerun

Expanded text:
majorem filium secum ducebant, et minorem apud avum reliquerant. majorem filium secum ducebant, et minorem apud avum reliquerant. Flagellatique sunt qui praeerant. Nota quod diversi erant praepositi: quidam de Hebraeis qui verberabantur; quidam de Aegyptiis qui verberabant illos et violenter exigebant opera ab ipsis praepositis Hebraeis. Et nomen meum Adonai non indicavi eis. Quasi dicat: Quamvis ego qui sum omnipotens, apparuerim eis, tamen fortitudinem et potentiam meam, ad quam pertinet nomen meum Adonai, non indicavi eis; sed plevavi manum meam. Consuetudo est jurantis elevare manum ad sunt principes domorum per familias. Nota, non ponit hic omnes duodecim tribus, sed tres tantum, ut ad Levi, qui tertius fuit, veniat, et ut ab eo ostendat provenisse Moysen et Aaron, de quibus in praesenti agitur, pro quibus totum hoc dicit. Iste est Moyses, et Aaron in die quo, etc. Ne aequivocatione horum nominum de aliis et aliis intelligatur, determinat de illis: qui fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
fuit int̾ra madian. uñ oblitꝰ erat aliquantulum lingue egip¬
qe. Aaron aut̃ semꝑ in egipto morabat᷑. quare datur ipse
que fecit ad isrł. s illa que fecit coram pharaone que om̃ia
iudet᷑ hic distinxisse. s scͥpt᷑a p̃terit hic ne bis narret.
Qͥ querebant animã tuã. Iste pharao qͥ mͦ regnabat ñ fuit
ille quẽ moyses fugit ꝑgens in madian. dicesq ad eũ. hec diẽ
Unde ponit hic ũba p̃t̾iti tẽꝑis qͥb significat᷑ p̃cessisse alias cõ¬
minationes. ut ẽ dixi t᷑ & noluist. His ũbis in ultima plaga ex¬
ꝓbͥat ei contemptũ dĩ inp̃cedentib ammonitionib. Cireum¬
cidit p̃putum filii sui. Quare ñ dicit filioꝵ: Qͥ a forsitan inat
unũ sibi uideł maiorem natu ꝓpͥum et incircũcilũ regnue¬
rat. Alterũ uͦ moyses qui circumcisus erat qͣsi suũ circumiderat
qͦd etiam in nuit ex int̾p̃tationib nominũ. Hel forsitan solũ

Expanded text:
fuerat in terra Madian: unde oblitus erat aliquantulum linguae Aegypfuerat in terra Madian: unde oblitus erat aliquantulum linguae Aegyptiae. Aaron autem semper in Aegypto morabatur: quare datur ipse quvidetur hic distinxisse, sed Scriptura praeterit hic, ne bis narret. Qui quaerebant animam tuam. Iste Pharao, qui modo regnabat, non fuit ille quem Moyses fugit pergens in Madian. Dicesque ad eum: Haec dicUnde ponit hic verba praeteriti temporis, quibus significatur praecessisse alias comminationes, ut est: dixi tibi, et noluisti. His verbis, in ultima plaga exprobrat ei contemptum Dei in praecedentibus admonitionibus. Circumcidit praeputium filii sui. Quare non dicit filiorum? Quia forsitan mater unum sibi videlicet majorem natu proprium et incircumcisum retinuerat. Alterum vero Moyses, qui circumcisus erat, quasi suum circumciderat: quod etiam innuitur ex interpretationibus nominum. Vel forsitan solum
Abbreviated transcription (Latin):
facturus fuit.. dicimus itaq. habebis signum hoc scilicet qͦd
miserim .i. qͦd muto te sit tͥ signũ qͦd educes filios isrł de egip¬
to et hoc scilicet cum eduxerissit pͥncipiũ alteriꝰ narratio¬
nis. Ego sum qui sum. Acsi dic̾et. nom̃ meũ ñdicã eis. qͥ fcił
nom̃ meũ scire deb̃ent & ẽ yronice dictum. Quasi dicat.
nom̃ meũ ignoratur. Helsic ne diffidas quid loquaris ⁊ quid
ens. Postulabat uasa argentea. Tradunt hebrei quod tantã
gr̃am habuerint adño filii isrł cum egiptiis ut dono postu¬
larent eoꝵ uasa et ipsi darent. nr̃i uͦ expositores dicunt ue¬
ri similius mutuo accepisse. Nsũ eloquens ab heri et nudiꝰ¬
terciꝰ. Nota qͦd ꝑ int̾ualla tẽpoꝵ loq̃bat᷑ ds ad moysen. Unde
dieit abheri et nudius cerciꝰ ñ sum eloquens incõꝑatione dĩ.
Qͥaam dicunt moysen ꝓpt̃ea ñ eẽ eloquentẽ. qͥa diu moratus

Expanded text:
facturus fuit? Dicimus itaque habebis signum, hoc scilicet, quod facturus fuit? Dicimus itaque habebis signum, hoc scilicet, quod miserim, id est, quod mitto te, sit tibi signum, quod educes filios Israel de Aegypto: ut hoc, scilicet cum eduxeris, sit principium alterius narrationis. Ego sum, qui sum. Ac si diceret: Nomen meum non dicam eis: qui scilicet nomen meum scire deberent, et est ironice dictum. Quasi diceret: Nomen meum ignoratur? Vel sic: Ne diffidas quid loquaris, quid ENS. Postulabit vasa argentea. Tradunt Hebraei, quod tantam gratiam habuerint a Domino filii Israel coram Aegyptiis, ut dono postularent eorum vasa, et ipsi darent. Nostri vero expositores dicunt verisimilius, mutuo accepisse. Non sum eloquens ab heri, et nudiustertius. Nota quod per intervalla temporum loquebatur Deus ad Moysen. Unde dicit: ab heri, et nudiustertius non sum eloquens, in comparatione Dei. Quidam dicunt Moysen propterea non esse eloquentem, quia diu moratus
Abbreviated transcription (Latin):
exhibuerunt infantib. s ꝓpt̃ mendatium diminutum ẽ meri¬
cum et conũsũ intemꝑale p̃miũ. & ita uirumq qͦdãmͦ minum
alterum & reducit ad mecdiocͥtatẽ .i. tam culpa mendacii m̃itum
pietatis. quam pietas lampnationẽ mendatiĩ. Edificauit ilłos
domos. habundantiam tͥbuendo uł filios. Alit̃. Edificauit
illis scilicet hebreis edificauit pharao domos qͥa eos qͥfuerant
ingersen collect uoluit ut sparsim in egipto habitarent
quatinꝰ facilius mascłi genit oppͥmerent᷑ ab egiptiis. Cre¬
pidinẽ concauitatẽ ripe. Surrexit morses & defensis puel¬
ls. Constar ꝑ hoc negotiũ qͦd abuno fieri ñ potuit. moysen
ñ fuisse solum s comites duxisse secum. Iurauit .i. pactum
iniuit. pꝰ multa ũba habita ad inineem de aliis anteꝗͣ ad pac¬
cum accedent. que camen tacent᷑. Habebis signũ ẽ eduxeris
Qͥ mͦ posset eẽ signũ quod futurum remotuꝰ erat. rei quam mꝑꝑ

Expanded text:
exhibuerunt infantibus, sed propter mendacium diminutum est meriexhibuerunt infantibus, sed propter mendacium diminutum est meritum, et conversum in temporale praemium: et ita utrumque quodam modo minuit alterum, et reducit ad mediocritatem, id est, tam culpa mendacii meritum pietatis, quam pietas damnationem mendacii. Aedificavit illis domos: abundatiam tribuendo, vel filios. Aliter: Aedificavit illis, scilicet: Hebraeis aedificavit Pharao domos; quia eos qui fuerant in Gessen collecti, voluit ut sparsim in Aegypto habitarent: quatenus facilius masculi geniti opprimerentur ab Aegyptiis Crepidinem concavitatem ripae. Surrexit Moyses, et defensis puellis. Constat per hoc negotium quod ab uno fieri non potuit Moysen non fuisse solum, sed comites duxisse secum. Juravit: id est pactum inivit post multa verba habita ad invicem de aliis antequam ad pactum accederent, quae tamen tacentur. Locus in quo sQuomodo posset esse signum, quod futurum remotum erat, rei quam nuper
Abbreviated transcription (Latin):
habemus tab̃n acłoꝵ ẽ quidam sermo qui ꝑ transpositionẽ pune
q mͦ addexteram mͦ adsinistram uł sonat in uoce misce noch
et significat pauꝑum. uł sonat mischenoth. & significat posi¬
tonum. et scd̾m hoc qͦd pͥor uox subinnuit urbes pauꝑum edi¬
ficatas. in telligit᷑ urbes prius debiles et pauꝑum mansiones oꝑa¬
tione hebreor fortiores effectas. Scd̾m hoc aut̃ qͦd mische noth
significat positionũ intelligit᷑ ita urbes fortes cõpositas. qͦd
thesai Re ponerent᷑ ibi in custodia ꝓfirmitudine loci siue
ante fuerint ibi urbes siue non. Obstetͬcib hebreoꝵ. Qͥdamdi¬
cunt istas duassepforam & fuam. fuisse hebreas unde malue¬
runt infantesseruare. alii potius egiptias. uñ cõmendabili¬
sufficere toti regno: Contra qͦs respondetͣ᷑ hasduas ẽẽ p̃lataᷤᷤ
& multas subse habere subiectas obstetrices. Mentire sunt qui¬
dem s ꝓpt̃ piecatẽ ueniale fuit earum mendatium. Misedĩam

Expanded text:
 Hebraeo ubi nos habemus tabernaculorum, est quidam sermo, qui transpositione puncti modo ad dextram modo ad sinistram, vel sonat in voce miscenoth, et significat pauperum; vel sonat miscenoth, et significat positionum: et secundum hoc, quod prior vox subinnuit, urbes pauperum aedificatas intelligitur: urbes prius debiles, et pauperum mansiones operatione Hebraeorum fortiores effectas. Secundum hoc autem, quod miscenoth significat positionum, intelligitur ita fortes urbes compositas quod thesauri regis reponerentur ibi in custodia pro firmitudine loci, sive ante fuerint ibi urbes, sive non obstetricibus Hebraeorum. Quidam dicunt istas duas Sephoram, et Phuam fuisse Hebraeas: unde maluerunt infantes servare alii potius Aegyptias. Unde commendabilisufficere toti regno. Ad quod respondetur, has duas esse praelatas et multas sub se habere subjectas obstetrices. Mentitae sunt quidem, sed propter pietatem veniale fuit earum mendacium. Misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ in iiͦiiͫ. iiiͫ. geñatonẽ ideo dictũ ẽ. quia usq illue solent
dãpnatos. ł possumꝰ dicrre qͦod ponit finitũ ꝓ in finito. siẽ et exꝰ
alta parce bonoꝵ. faciens misediã in milia his. ⁊ ẽ. Et qͦd ex bo¬

Expanded text:
 et quartam generationem, ideo dictum est, quia usque illuc solent  et quartam generationem, ideo dictum est, quia usque illuc solent damnatos. Vel possumus dicere, quod ponit finitum pro infinito: sicut, et ex altera parte bonorum faciens misericordiam in millia, iis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne moriat᷑. contͣ quã p̃oeptionẽ dix̃ moyses ad dñm. ñ poterit
iulgus ascende nẽ. Quasi dicat. ñ liceat eiꝰ ascende et audire
te quis te gͥ audiet:. Ad ħ dñs respõtlet. Hade et descende.
et itẽ. ascendes. ad me tu et aaron. quasi dicat. ut ego uob̾eũ
loqͣr ea q̃ ñ poterit ame ppłs audire. et ita notant᷑ due locuii¬
ones dĩ una. q̃ fuit pͥma in decem p̃ceptis cõmunit ad totũ ppłm.
Scdã. p̾clata ad moysen in cacumine montis. Ego sũ dñs. hec
cunctis audientib locutꝰ est. et cotũ qͦd seqͥtur ꝑtinet ad pͥmũ man¬
sabb̃m. S dem̃ terciũ. Uisitans iniqͥtatẽ patrũ infilios in
patres pꝰ ꝑacta maleficia & m̃ito parentũ puniunt᷑ siẽ aliqͦs
m̃brũ ipsoꝵ. qͥa in ipsis male factorib qͦdã mͦ erant seminalit̾
ypeccabant. ũ claudi aut ceci ꝓscelere parentũ naseunt᷑. Qdͦ uͦ¬

Expanded text:
ne moriantur. Contra quam praeceptionem dixit Moyses ad Dominum: Non poterit ne moriantur. Contra quam praeceptionem dixit Moyses ad Dominum: Non poterit vulgus ascendere, etc. Quasi dicat: non liceat eis ascendere et audire te. Quis te igitur audiet? Ad hoc Dominus respondet: Vade, et descende; et item ascendes ad me, tu et Aaron. Quasi dicat: Ut ego vobiscum loquar ea, quae non poterit populus a me audire. Et ita notantur duae locutiones Dei: una, quae fuit prima in decem mandatis communiter ad totum populum; secunda privata ad Moysem in cacumine montis. Ego sum Dominus. Haec cunctis audientibus locutus est: et totum, quod sequitur, pertinet ad primum maniniquitatem patrum in filios in patres post peracta maleficia: et merito parentum puniuntur, sicut aliquod membrum ipsorum; quia in ipsis malefactoribus quodammodo erant seminaliter, et peccabant; unde claudi et caeci pro scelere parentum nascuntur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
detꝰ dicere. s. pꝰ uestimenta abluta die t̾cio ab ablutione fut᷑os
paratos. et pꝰ ablut onẽ p̃ciꝑe. s fortassis tał erat ordo seĩficati¬
ois ut statĩ apͥmo die lauarent uestim̃ta demñ ab inmundicĩs
absti nentes ⁊ ieiunantes. ita se in t̾eium diem pararent.
qͦd uoluit innuere. Moyses loq̃bat᷑. n dñs respondebat es. No¬
ta ordinẽ paulo ante educebat ppłm de castris. hic dicit᷑ loqͥ
cũ dño ⁊ statĩ sub iung̃. descendit dñs et uocaũ moysen in ca¬
cumen montis. Loq̃bat᷑ ne moyses ẽ dño dũ inimo erat cũ ppło s
Non ita ẽ credendum. s aliqͣntulũ ꝯfundit ordinẽ narrat ois
qͥ tał ẽ dũ m oyses eẽt inimo adeducendum ppłm. dñs descend
inmontẽ.⁊ uocauit moysen ad cacumen montis. et ita collo q̃bãt᷑
et in hac collocutione p̃cipit᷑ morses descendẽ ad ppłm et con¬
testari ne transeat cerminos constitutos cupiditate uidendi dm

Expanded text:
et post vestimenta abluta die tertio ab ablutione futuros paratos, et post ablutionem praecipere. Sed fortasse talis erat ordo sanctificationis, ut statim a primo die lavarent vestimenta, deinde ab immunditiis abstinentes, et jejunantes ita se in tertium diem pararent, quod voluit innuere. Moyses loquebatur, et Dominus respondebat ei. Nota ordinem, paulo ante educebat populum de castris: hic dicitur loqui cum Domino, et statim subjungit: Descendit Dominus, et vocavit Moysen in cacumen montis. Loquebaturne Moyses cum Domino, dum in imo erat cum populo? Non ita est credendum, sed aliquantulum confundit ordinem narrationis, qui talis est: dum Moyses erat in imo ad educendum populum, Dominus descendit in montem, et vocavit Moysen ad cacumen montis, et ita colloquebantur: et in hac collocutione praecipitur Moyses descendere ad populum, et contestari, ne transeat terminos constitutos cupiditate videndi Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. In hebreo ẽ donec ueniat silo ubi saul a samuele in unctꝰ
est in regem. E t ẽ sensus usq ad saulem. et pꝰ eum habebit
iudas pͥncipatum. quia er ipuit .s. ioseph amanib fr̃m suoꝵ
quod sequitus. Et ipse erit expectatio gentiũ. hebrei hoc
totum ad ipsum uidam referunt dequo añs respondit. Iu¬
da ascendet ꝓuobis in p̃liũ. gentes uocant diũsas trib.
Ligans ad uineam pullum suum. quasi dicat. Tanta erit
fercilitas in uinea eiꝰ qͦd ad unam uitẽ poterit onerari unus
asinus. & ad eam ligabit᷑ usq quo oneratiis sit. Qͦdaut̃ seqͥtur
et aduitẽ &̃ cet̾. Replicatio ẽ & habetur ita in hebreo & ad
uitẽ filios asine. ñ filimi. Lanabit inuino. hoo item ẽ ex¬
aggeratio fercilitatis. et in sanguine uue. hoc ẽ et am re¬
plicatio. Pallium & stollam quamlibet uestem appellans.
Puleores sunt ocłi eius ino. in hebreo habet᷑ rubicũdioreᷤᷤ.

Expanded text:
est. In Hebraeo est, donec veniat Silo, ubi Saul a Samuele inunctus est. In Hebraeo est, donec veniat Silo, ubi Saul a Samuele inunctus est in regem. Et est sensus usque ad Saulem, et post eum habebit Judas principatum; quia eripuit scilicet Joseph a manibus fratrum suorum. Quod sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium, Hebraei hoc totum ad ipsum referunt, de qua Dominus respondit: Judas ascendet pro vobis in praelium. Gentes vocat diversas tribus. Ligans ad vineam pullum suum. Quasi dicat tanta erit fertilitas in vinea ejus, quod ad unam vitam poterit onerari unus asinus et ad eam ligabitur usquequo oneratus sit. Quod autem sequitur: Et ad vitem, etc., replicatio est, et habetur ita in Hebraeo, et ad vitem filius asinae: non, o fili mi. Lavabit in vino, etc. Hoc item exaggeratio est fertilitatis: Et in sanguine uvae; hoc etiam replicatio. Pallium et stolam quamlibet vestem appellans. Pulchriores sunt oculi ejus vino. In Hebraeo habetur, rubicundiores:
Abbreviated transcription (Latin):
humiliauit se ad benedichonẽ suscipiendam. ꝓfiliis suis.
Benedpeq ioseph infiliissus. scił. Inde tota benedicho fi¬
nnis subsequenter attribuit᷑. Tu fortitudo mea. Tu cdebiusti
eẽ forcitudo mea. et cam̃ effusus es sicut aqua .i. ita uilifica¬
cussicut aqua que effimdit᷑ de uase aliquo. si crescas .i. ñ
ascendas ad dignitatẽ pͥncipatꝰ suꝑ alios quam lege natiuita¬
tis debueras optinere si ñ peccasses. Uasa iniqͥtatis. qͥ a pͣuã
uoluntatẽ iniqͥtatis intͣ se clausam tenentes sic̃ uasa. cola¬
bant qͦd cogitabant. Requiescens accubuisti ut leo. & qͣsi
leena. Mechaphorice ostendit eum futurum fortẽ bellatdiẽ
que nemo audeat inquietare. N auferet᷑ sceptrum .i. do
miniũ qͦd dam sicut qͦd pͥmus in trauit mare rubrum. qͦd
pͥmus obtulit oblationem in deserco construelo tabnacło
et huius modi parua p̃lato. donee ueniat qui mittenduᷤ

Expanded text:
humiliavit se ad benedictionem suscipiendam pro filiis suis. humiliavit se ad benedictionem suscipiendam pro filiis suis. Benedixitque Joseph, in filiis suis scilicet: unde tota benedictio filiis subsequenter attribuitur. Tu fortitudo mea. Tu debuisses esse fortitudo mea et tamen effusus es sicut aqua, id est, ita vilificatus sicut aqua quae effunditur de vase aliquo. Non crescas, id est, non ascendas ad dignitatem principatus super alios quam lege nativitatis debueras obtinere, si non peccasses. Vasa iniquitatis quia pravam voluntatem iniquitatis intra se clausam tenentes, sicut vasa celabant et cogitabant. Requiescens accubuisti ut leo et quasi leaena. Metaphorice ostendit eum futurum fortem bellatorem, quem nemo audeat inquietare: Non auferetur sceptrum, id est, dominium quoddam, sicut quod primus intravit mare Rubrum; vel quod primus obtulit oblationem in deserto constructo tabernaculo, et hujusmodi parva praelatio, Donec veniat qui mittendus
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis et plus. An ignoratis qͦo ñ similis & cet̾. Derisio ẽ.¬
Interragasti pͥusseruos tuos. et cet̾. Hic apparet eos ñ fuisse
mentitos. patri suo quando dixer̃. Interrogauit nos homo
ei mengri dere cognita. Głam meam. Non suꝑbe hoc dix̃
testantur om̃s egiptii pastores ouium. qͥa ñ comedunt eas. s
potius colunt ut đm. scił hamonẽ. d̾s omp̃s apparuit mͥ in
luza. Hoc repetit ut ꝑbenedichonẽ adeo susceptã ostendar
se habere potestatẽ constituendi effraim & manassem pͥnei¬
pes familiarũ et adoptandi. Morcua ẽ rachel. Hoc malĩ
ponit qͦd morcua ẽ ante diem. ut amplificatio filioꝵ rachel
quos ipse hic ãicat consolatio sit infortunii mar̃ni. uł ex¬
cusat se qͦd rachel morcuam ñ sepeliuit. uͥ modo sepeliri
iacob Pnus adorauit .i. humiliauit se do pstratꝰ int̾ram.
Posuit effraim. et cet̾. Hel possumus dicere quod ioseph

Expanded text:
quamvis et plus. An ignoratis quod non sit similis mei in quamvis et plus. An ignoratis quod non sit similis mei in Interrogasti prius servos tuos, etc. Hinc apparet eos non fuisse mentitos patri suo, quando dixerunt: Interrogavit nos homo ei mentiri de re cognita. Gloriam meam. Non superbe hoc dictestantur Aegyptii omnes pastores ovium. Quia non comedunt eas, sed potius colunt ut Deum, scilicet Ammonem. Deus omnipotens apparuit mihi in Luza. Hoc repetit ut per benedictionem a Deo susceptam ostendat se habere potestatem constituendi Ephraim et Manassem principes familiarum, et adoptandi eos. Mortua est Rachel. Hoc malum ponit quod mortua est ante diem: ut amplificatio filiorum Rachel quos ipse hic dicat, consolatio sit infortunii materni. Vel excusat se quod Rachelem mortuam non sepelivit, ubi modo sepeliri humiliavit se Deo, prostratus in terram. Posuit Ephraim, etc. Vel possumus dicere quod Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmis quesiuit abeis utrum hab̃ent patr̃e. & si hab̾ent
aliquẽ alium frẽm. et cocam cognationẽ ex ordine. Qͥb
cognitis uoluit eis crimen ĩponere. ñ maliuole. s ut ad¬
ducerent ei uterinum frẽm beniamin. si etram mentitꝰ
est ñ est curandum. qͥa ñegit maliciose. Aꝑtoq unus sacco
ut claret et cet̾a. Idem intelligendũ est de ceteris qͦd inse
Nonẽ credendum mentiri eospatri ut se defendant. s qͦo
in suꝑiorib minus fuerat dictum. hic subiungunt. Ioseph
gulosi. qͦd ante meridiem comedent sicut illi deqͥb dicitur
Ue t̃re cinꝰ rexest puer. et cuiꝰ pͥncipes mane comedeͥnt.
Et in quo augurari solet. Hoc fingit ad aggrauandam cau¬
sam maleficii eoꝵ. non quod uerum fuerit ioseph de cali
maleficio se intromisisse. Fiat iuxta sententiam ur̃am. Sen¬
tentia eoꝵ ẽ. quod ille unus fiat seruus. qͥa hoc continet᷑ in ea

Expanded text:
um haberent patrem, et si haberent um haberent patrem, et si haberent aliquem alium fratrem, et totam cognationem ex ordine. Quibus cognitis, voluit eis crimen imponere, non malevole, sed ut adducerent ei uterinum fratrem Benjamin. Si etiam mentitus est, non est curandum, quia non egit malitiose. Apertoque unus sacco ut daret, etc. Idem intelligendum est de caeteris, quod Non est credendum mentiri eos patri ut se defendant: sed quod in superioribus nunc fuerat dictum, hic subjungunt. Donec igulosi ut ante meridiem comederent, sicut illi de quibus dicitur: Vae terrae, cujus rex puer est, et cujus principes mane comedunt! Et in quo augurari solet. Hoc fingit ad aggravandam causam maleficii eorum, non quod verum fuerit Joseph de tali maleficio se intromisisse. Fiat juxta sententiam vestram. Sententia eorum est ut unus fiat servus, quia hoc continetur in ea,
Abbreviated transcription (Latin):
s potius ꝓhibet᷑. Nonmouebat quisquã manũ aut pedem & cet̃.
hi ꝑbolica ẽ locutio ad significandam magnã eius ẽẽ po¬
cestatem. Uel possumus dicere qͦd mouere manũ aut pedem.
uoeat hee magna negotia sicut ẽ turrem aliquam constru¬
ere. aut habitationem inutare uel exeundo excra. uel in¬
crando egiptum. Eo dicit ego sum pharao. Iuramentũ est.
sum pharao. ita hõc quod sequittr. Nestruit eun stola bis¬
sina. Scola dr̃ a stolon greco qͦd ẽ longum. et ẽ uestiꝰ longa
totũ corpusoꝑiens usq ad talos que et talaris et poderis r
Illa stola qua modo utuntur sacerdotes. orarium dr ab
orando. quia nulla cõmunis oratio fit sine ea. sicut ex oreis¬
mi et absolutiones. et aque benedictio et cet̾a huiꝰ modi.
Exploratores estu. et cet̾. hic tac̃ẽt᷑ quedam que insequen¬
tib quasi ꝑ recapitulationẽ dicent᷑. scilicet qͦo ioseph

Expanded text:
sed potius prohibetur. Non movebit quisquam manum aut pedem, etc. sed potius prohibetur. Non movebit quisquam manum aut pedem, etc. Hyperbolica est locutio, ad significandum magnam ejus esse potestatem. Vel possumus dicere, quod movere manum aut pedem, vocat hic magna negotia: sicut turrem aliquam construere, aut habitationem mutare, vel exeundo extra, vel intrando Aegyptum. Quod dicit: Ego sum Pharao: quasi jurans rmat ita hoc quod sequitur. Vestivit eum stola byssina. Stola dicitur a stolon Graeco, quod est longum: et est vestis longa, totum corpus operiens usque ad talos: quae et talaris et poderis dicitur. Illa stola qua modo utuntur sacerdotes orarium dicitur ab orando; quia nulla communis oratio fit sine ea, sicut exorcismi, et absolutiones, et aquae benedictio, et caetera hujusmodi. Exploratores estis, etc. Hic tacentur quaedam quae in sequentibus quasi per recapitulationem dicentur, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph. Eo tempore descendẽs uidas. Reũtit᷑ ad narrandũ de
aliis filiis urł. Hirum odollamitẽ. Iste fuit opilio uide ⁊ tam̃
accersit sibifiliã eiꝰ in uxorem. In grede ad uxorem frĩs tui.
Nota quia multa añ legẽ teñebant inconsuetudine q̃ postea
scͥpta sunt in lege ut ẽ iftud qͦd iubet filiũ ad uxorem fr̃is
ingredi. et qͦd insequentib p̃cipit thamar conburi qͣsi mn
aldulcerio dep̃hensam. Theristrũ. Hestis ẽ ad eo subtilis
qͦd mulier ꝑeam pot̃ udere alios ipsa tam̃ ñ uidet᷑ in facie
ex libidine sola petierit concubitũ quia meretricẽ puitabat.
thamar aut̃ excusat᷑ quia ꝓlem tantũ defid̾abat. Nlec qͥc¬
nisi uictum. Nam alt̃ pincernis & cet̾. Quasi dicat. non mi¬
rum ẽ si istis iratꝰ est. quia in doino regis p̃erant calib officiis
ex quib leuit᷑ poterant eum offendere. Hec ẽ uter p̃tatio
somnii. hodie non concedit᷑ nobis exponere aliqͦd sõnium.

Expanded text:
Joseph. Eodem tempore descendens Judas. Revertitur ad narrandum de aliis filiis Israel. Virum adolamitem. Iste fuit opilio Judae: et tamen accersit sibi filiam ejus in uxorem. Ingredere ad uxorem fratris tui. Nota: multa ante legem tenebant in consuetudine, quae postea scripta sunt in lege: ut est illud, quod jubet, filium ad uxorem fratris ingredi, et quod in sequentibus praecepit Thamar comburi quasi in adulterio deprehensam. Theristrum vestis est adeo subtilis, quod mulier per eam potest videre alios: ipsa tamen non videtur in facie excusari quin ex libidine sola petierit concubitum, quia meretricem putabat: Thamar autem excusatur, quia prolem tantam desiderabat. Nec quidnisi victum. Nam aliter pincernis praeerat, etc. Quasi dicat non mirum est si istis iratus est: quia in domo regis praeerant talibus officiis, ex quibus facile poterant eum offendere. Haec est interpretatio somnii. Hodie non conceditur nobis exponere aliquod somnium,
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb etiam p̃dix̃. et irem repetit. ut addat. Corrupta ẽ ter¬
ra coram cło. & cet̃. Totum hoc repetit et uieuleat ad augmen¬
cam̃ ad tundictã. Hoc aut̃ facinus ita erat manifestĩt qͦd nul¬
la egebat ꝓbatione. Heleoram do qui peceatũ eoꝵ atten dt¬
bat.
Ipsi enĩ ita negligent᷑ peccabant. qͦd nec etiam peocatum ẽẽ pu¬
parce. Trecentoꝵ eubitoꝵ. Cubitus ꝓpͥe toͦnet pedem & auni¬
dium. s hic moyses degeometr ieo cubitu agit quem nou̾at
in egipto qui .ix. in tegre eubitos continet. Unde coustat tantã
fuisse magnitudinem arce que sufficeret ad om̃ia aniniaha
capienda que uenerunt ad eam. De cõpositione arce uirũ
inimo lata fuerit & semꝑ usq ad summum stringeret᷑. sur
gens magis ac magis an parietes surrexerint equalit̾ insũ¬
mo uel eqam plusquã inimo ase distantes. et in tecto tantũ
fuerit cacuminata. dĩse sunt opiniones. Cenacła. acena

Expanded text:
de quibus et jam praedixit, et item repetit, ut addat: Corrupta est terde quibus et jam praedixit, et item repetit, ut addat: Corrupta est terra coram Domino, etc. Totum hoc repetit et inculcat, ad augmentamen ad vindictam. Hoc autem facinus ita erat manifestum, quod nulla egebat probatione, vel coram Domino, qui peccatum eorum attendebat. Ipsi enim ita negligenter peccabant, quod nec etiam peccatum esse repuparte. Trecentorum cubitorum. Cubitus proprie tenet pedem et dimidium; sed hic Moyses de geometrico cubito agit, quem noverat in Aegypto, qui novem integre cubitos continet. Unde constat tantam fuisse magnitudinem arcae, quae sufficeret ad omnia animalia capienda quae venerunt ad eam. De compositione arcae utrum in imo lata fuerit et semper usque ad summum surgens stringeretur magis ac magis, an parietes surrexerint aequaliter in summo, vel etiam plus quam in imo a se distantes, et in tecto tantum fuerit cacuminata diversae sunt opiniones. Coenacula a coena
Abbreviated transcription (Latin):
ascło .i. inscłarib uł quantũ potentes apͥncipio scłi non sunt
ussi. Hidens aut̃ ds qd̾ multa eẽt malicia & cet̾a. Tociens
replicat maliciam istoꝵ et inculcat ut ostendat pacienti am
incepisse in para diso ubi ita loquit᷑ hominib. Crescite et
mulciplicamini. & replete t̃ram. Precauens infuturũ. non
quod ꝑ in prudentiam mͦ ad hoc uen̾it qͦd ñ putauerat quẽ
nichil latet. s cam p̾cauet qͥ ꝓhibet nefiat. quam eui ꝓ hi¬
betur & sollicite id uirtat. Tactus dolore cordis. Nota. non
est dolor nisi de amore amisso. unde cum amittimus rem
de qua ñcura mus. dicimus ñ attingit nr̃m cor. Quanto
gͥ ꝓfundior erat amor. tanto alcius cangit dolor. hic uͦ agit᷑
de rei di lectissime destruchone. & id̾o inerito dolor dicitur
ad eẽ. magnus. Ab homine usq ad animantia. Maxiiam
ostendit iram di transituram a maximo ad minimũ. & inde
ab imo ad summũ. Hee sunt generationes uoe. scilicet filii

Expanded text:
quantum potentes a principio saeculi non sunt visi. Videns autem Deus quod multa esset malitia, etc. Toties replicat malitiam istorum et inculcat, ut ostendat patientiam Dei incoepisse in paradiso, ubi ita loquitur hominibus: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Praecavens in futurum. Non quod per imprudentiam modo ad hoc venerit, quod non putaverat, quem nihil latet; sed tam praecavet qui prohibet ne fiat, quam cui prohibetur et sollicite id vitat. Tactus dolore cordis. Nota: non est dolor nisi de amore amato amisso. Unde cum amittimus rem de qua non curamus, dicimus: Non attingit nostrum cor. Quanto igitur profundior erat amor, tanto altius tangit dolor. Hic vero agitur de rei dilectae destructione, et ideo merito dolor dicitur adesse magnus. Ab homine usque ad animantia. Maximam ostendit iram Dei, transituram a maximo ad minimum, et inde ab imo ad summum. Hae sunt generationes Noe, scilicet filii
Abbreviated transcription (Latin):
litatis suocessio que cõmutabili materia cep̃ eẽ. Ubi aut̃ mͦ formata
consistit: ibidem eredit᷑ prius ereata implens etiam cunc eandem
capacitatẽ localem quam implet. Creata ẽ aut̃ informis non ex
toto carensꝰ forma. s ad comparationẽ sequentis pulc̾tudinis et or¬
dinis in formis potest diei. Terra ant̃ erat inmedio habens inse
alueos & uenas receptacła scilicet᷑ quarum tam supͣ t̾̃ram quan
intra eam labentiũ. Tria uͦ elementa reliqua confusa in unum
ad moctum spisse nebule ferebant᷑ suꝑ t̾ram ex om̃i parce asuꝑ¬
ficie fre usq ad empiriũ summũ. et id̾o nomine t̃re appellant᷑

Expanded text:
litatis successio, quae cum mutabili materia coepit esse; ubi autem formata litatis successio, quae cum mutabili materia coepit esse; ubi autem formata modo consistit, ibidem creditur prius creata, implens etiam tunc eamdem capacitatem localem quam modo implet. Creata est autem informis, non ex toto carens forma; sed ad comparationem sequentis pulchritudinis et ordinis, informis potest dici. Terra autem erat in medio, habens in se alveos et venas, receptacula scilicet aquarum, tam super terram quam intra eam labentium. Tria vero reliqua elementa confusa in unum ad modum spissae nebulae ferebantur super terram ex omni parte ac superficie terrae, usque ad empyrium summum: et i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse quando oportuit addidit diei debet. siẽ cotidie facit puero
rum partium manuũ scilicet pedum et oeteraꝵ menbroꝵ et hec
sententia ꝓbabilior uidet᷑.¬
ueritur etam quando & ubi & qualis ereata sit mat̾ia re¬
rum. S constat qͦd inpͥncipio tempoꝵ ante omnẽ diem
ita scilioet ut simul ceperunt tempꝰ & mat̾ia et eodem temꝑe
angłs dequo dictum ẽ pͥmo om̃ium creata ẽ sapientia. non
ante mundi constitutionẽ sicut quidam greci estimauer̃ cui
sententie alludens iheroñ dicit. Qs nouit qͦd annis aut lustͥs
ante mundũ angłi laudauer̃ creatorẽ suum : Et oum limi¬
le salomondieit in qͦdam loco. Qͥs nouit ansp̃ẽ iumentor
feratur inferiꝰ hominũ suꝑus.: Neuter camĩ ponit hoc pro
sententia qͦd in questione ꝓponit. ꝓpterea dicimus simul ere¬
ata eẽ. tempus & mat̾iam. quia tem pꝰ non ẽ aliud nisi mutabi¬

Expanded text:
per se quando oportuit, addidit, dici debet: sicut quotidie facit pueros per se quando oportuit, addidit, dici debet: sicut quotidie facit pueros rum partium, manuum scilicet, pedum, et caeterorum membrorum, et haec sententia probabilior videteritur etiam quando, et ubi, et qualis creata sit materia rerum; sed constat quod in principio temporum ante omnem diem, ita scilicet ut simul coeperint tempus, et materia, et in eodem tempore angelus; de qua re dictum est: Prima omnium creata est sapientia, non ante mundi constitutionem, sicut quidam Graeci existimaverunt cui sententiae alludens Hieronymus dicit: Quis novit quot annis aut lustris ante mundum angeli laudaverunt Creatorem suum? Et consimile Salomon dicit in quodam loco: Quis novit, an spiritus jumentorum feratur inferius, hominum superius? Neuter tamen ponit hoc pro sententia, quod in quaestione proponit. Propterea dicimus simul creata esse tempus et materiam, quia tempus non est aliud nisi mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia facere. sex dieb aistinxit oꝑa sua ñ ꝓpt̾̃ suam que nulla ẽ
in potentiam. s ꝓpt̃ rationaliũ ereaturarũ in structonẽ et
exemplũ. Si eut enĩ pͥus reb dedit esse ⁊ pꝰea pulcrũ eẽ. ita
angło ⁊ homini quib dederat rationales eẽ si ꝑstitissent dea̾is¬
set n beatos eẽ. ⁊ hoc esset pulerũ ẽẽ. Qͦo exemplum quia negle¬
xit angłs respiciens ad ẽẽ suum qͦd rarionale erat nimium de
se p̃sumens cecidit in recuperabilit̾ sicut alii immobilit᷑ siẽ¬
alũ ĩmobilit̃ sunt confir mati. Ad hominis uͦ re parationem
sex dieb distinguere uoluit opus suum ut in hoc haberet hõ
animũ occupatũ ad sui institutionẽ. Qͦd aut̃ d̃s qr̃ creasse ali¬
quid inꝑfectum aut informe. ñ nocet nec ẽ inconueniens. qͥa
ad cõꝑationẽ maioris ꝑ fechoris aut pulc̾tudinis quas ipsemet

Expanded text:
omnia facere, sex diebus distinxit opera sua, non propter suam quae nulla est omnia facere, sex diebus distinxit opera sua, non propter suam quae nulla est impotentiam, sed propter rationabilium creaturarum instructionem et exemplum. Sicut enim prius rebus dedit esse, et postea pulchrum esse, ita et angelo, et homini, quibus dederat rationales esse, si perstitissent, dedisset et beatos esse; et hoc esset pulchrum esse. Quod exemplum quia neglexit angelus, respiciens adesse suum quod rationale erat, nimium de se praesumens, cecidit irrecuperabiliter, sicut alii immobiliter sunt confirmati. Ad hominis vero reparationem sex diebus distinguere voluit opus suum, ut in hoc haberet homo animum occupatum ad sui institutionem. Quod autem Deus dicitur creasse aliquid imperfectum aut informe, non nocet, nec est inconveniens; quia ad comparationem majoris perfectionis aut pulchritudinis, quas ipsemet
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i aphilosophis qͦd illi d̾m opificẽ tantũ & cria ponũt pͥncipi.
d̾m mat̾iam & archecipas ideas. isti uͦ unicum ponunt pͥn¬
cipiũ et hoc dm̃ solum. Et cum hoc constet apud om̃s diuini
uerbi tractatores scilicet qͦd unum solũ sit pͥncipiũ. de modo
tamen ereandi magna questio ẽ. Qͥdam enim dicunt dm
um tantũ nec ita fuisse ad litteram. Et hoc uolunt ꝓbare
ista aucboritate. Qͥuiuit inet̾num. ereauit omĩa simul & alia
etiam de hoc eodem libro sumpta. ubi recapiculando dicit¬
pꝰ opera sex dierum. Iste sunt in quit gẽnationes celi & terre
que create sunt indie qñ ereauit ds celũ & t̃ram & om̃e
uir gultũ agri. Dicunt etiam hanc rationẽ qͥa do ñ conue¬
nit ad modun hominis aliquid ĩꝑfectũ facere aut mordinatũ
aut deforme. S qͥa facile ẽ illas auctoritates soluere. contra

Expanded text:
osphi Deum opificem tantum, et tria ponunt principia: osphi Deum opificem tantum, et tria ponunt principia: Deum, materiam, et archetypas ideas; nostri vero unicum ponunt principium, et hoc Deum solum. Et cum hoc constet apud omnes divini verbi tractatores, scilicet quod unum solum sit principium, de modo tamen creandi magna quaestio est. Quidam enim dicunt, Deum tantum, nec ita fuisse ad litteram. Et hoc volunt probare illa auctoritate: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Et alia etiam de hoc eodem libro sumpta ubi recapitulando post opera sex dierum: Istae sunt, inquit, generationes coeli et terrae, quando creata sunt in die quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agri . Dicunt etiam hanc rationem, quia non Deo convenit ad modum hominis aliquid imperfectum facere, aut inordinatum aut deforme. Sed facile est illas auctoritates solvere. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum qͦd morses in hoc libro ẽ istoriographꝰ texens
historiã apͥncipio mundi usq ad moitẽ iacob. Et sieut
ꝓpħice narrat quedam que fuerunt ante ereationẽ hoĩ nũ
ita et in benedictonib ioseph quedam fut᷑a p̃dicit. iacob
post mortẽ eius quem ibi introducit & sic exibitio futuroꝵ
in argumentũ est. fidĩ p̃t̾itoꝵ sicut econtra iuxta gregoriũ
qui dicit quodã loco. exibitio p̃t̾itoꝵ fides ẽ futuroꝵ. In hoc
ant̃ libro duo p̃cipue attendenda sunt. scilicet u̾itas rerũ
ad altioꝵ rerum intelligent ã ꝓmouebim᷑.¬
Ntentio eiꝰ est in hoc libro tria principalit̃ ostendere. In pͥmiᷤᷤ
dm̃ creatorem & mat̾iam ereatam et formationẽ eiꝰ. & totũ
hoc acd laudem cłĩ et utilitatẽ hominis cui utile ẽ. & đm ad mi¬
rari & uenerari. In eo qͦd ereauit .i. de nichilo fecit mundũ
miram᷑ eius potentiã. Ineo qͦd ornauit .i. pulerũ fecit mun¬

Expanded text:
in hoc libro est historiographus texens historiam a principio mundi usque ad mortem Jacob. Et sicut prophetice narrat quaedam quae fuerunt ante creationem hominum, ita et in benedictionibus quaedam futura praedicit Jacob post mortem suam, quae ibi introducit; et sic exhibitio futurorum in argumentum est fidei praeteritorum; sicut e contrario juxta Gregorium, qui dicit quodam loco quod exhibitio praeteritorum fides est futurorum. In hoc autem libro duo praecipue attendead altiorum rerum intelligentiam provehimntentio ejus est in hoc libro, tria principaliter ostendere. In primis Deum Creatorem, et materiam creatam et formationem ejus, et totum hoc ad laudem Dei, et utilitatem hominis: cui utile est Deum admirari et venerari. In eo quod creavit, id est de nihilo fecit mundum, miramur ejus potentiam. In eo quod ornavit, id est pulchrum fecit mun
Abbreviated transcription (Latin):
potentis iacobꝑ oꝑationem diuinã. Dissolute sunt inde .i. a
potente patͥs ia cob: ip̃e offectꝰ ꝑastor. inegipto scilicet totiꝰ familie
sue. & ꝑ hunc pastorem ado tam̃ isrł ẽ effectꝰ lapis .i. firmus. uł
sicut in hebreo ẽ. in de pastorauit lapidem isrl. Benedic honib
t̃re ꝑfectam temꝑalium rerum notat habundantiã. Nberũ
& uulue ordo conũsus. ⁊ notat benedic honem ꝯceptionis et intͥ¬
tonis. alterum enĩ sine altero ñ ualet. Confortate sunt bene¬
qum scił abraham isaae. qui benedixerunt filuis suis crimu

Expanded text:
ationem divinam. Dissoluta sunt inde, id est, a potente patris Jacob. Est ipse effectus pastor, in Aegypto scilicet, totius familiae suae. Et per hunc pastorem a Deo tamen Israel est effectus lapis, id est, firmus. Vel sicut in Hebraeo est inde pastoravit lapidem Israel. Benedictionibus terrae, perfectam temporalium rerum notat abundantiam. Uberum et vulvae: ordo conversus: et notat benedictionem conceptionis, et nutritionis. Alterum enim sine altero non valet. Confortatae beneium, scilicet Abraham, et Isaac, q
Abbreviated transcription (Latin):
Ab sente ruben quo solo nesciente uiuentum ẽ nouum consili¬
um ut eum uendẽnt. Ipse aut̃ cogitabat abstrahere eũ a cister¬
na latent̃ reddere patri. Unde ualde ãoluit pꝰquam ñ inuenit

Expanded text:
Absente Ruben, quo solo nesciente inventum novum consiliAbsente Ruben, quo solo nesciente inventum novum consilium, ut eum venderent. Ipse autem cogitabat abstrahere eum a cisterna latenter et reddere patri. Unde doluit valde, postquam non invenit
Abbreviated transcription (Latin):
uenit int̾ram chanaan & ibi moratꝰ est usq ad obitũ patͥs. pꝰ¬
ea nͦ recessit inmontẽ serr. qͦd mͦdicit. Reges aut̃ qͥ regnauer̃t
int̃ra edom. Ueri simile ẽ pꝰ combustionẽ legis ꝑbabilomos
in restitucione hanc parcem appositam adlegem abesara qͥ
potuit scire qui regeis p̃cesserint in ppło esan aute saulem re¬
gem isrł. friuolum eñ uidetur dicere qͦd moyses istud ꝑsp̃m
ꝓpħie narraret. Et hesunt generationes eiꝰ. Reũtit᷑ ad ge¬
candi e isꝰ qui meruerunt. Unde supͣ. Si male egeriᷤ. statĩ pec¬
catũ inforib aderit. Uidi qͣsi solem & lunam. Ad hoc alludi
somniũ qͦd si mat̾ uiueret. sic̃ pat̾ & fr̃s. eũ ad oraret. Num
ego & mat̾ cua. Hoc dicit pat̾. ut ostendat sõnium sine om̃i in¬
terp̃tatione ẽẽ quia mat̾ ꝯuenire ñ pot̃ ut eum ad oret. ⁊ ꝑ hoc
tendit lenire inuidiam fr̃m. Et sedentes ut comedent.

Expanded text:
venit in terram Chanaan: et ibi moratus est usque ad obitum patris. Povenit in terram Chanaan: et ibi moratus est usque ad obitum patris. Postea vero recessit in montem Seir: quod modo dicit: Reges autem qui regnaverunt in terra Edom. Verisimile est post combustionem legis per Babylonios in restitutione hanc partem appositam ad legem ab Esdra, qui potuit scire qui reges praecesserint in populo Esau, ante Saulem regem Israel. Frivolum enim videtur dicere quod Moyses istud per spiritum prophetiae narraret. Et hae sunt generationes ejus. Revertitur ad gecandi eis qui meruerunt. Unde supra. Si male egeris statim peccatum in foribus aderit. Vidi quasi solem et lunam. Ad hoc alludit somnium, quod si mater viveret, sicut pater et fratres, eum adoraret. Num ego et mater tua? Hoc dicit pater, ut ostendat somnium sine interpretatione esse, quia matri convenire non potest ut eum adoret: et per hoc intendit lenire invidiam fratrum. Et sedentes ut comederent.