comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aaron nec domim stĩe pontifici cõ¬
ueniens fũat assccutus cum inxta
magnus nocetur in regno celorum
pꝰ qͣm nob̾ eund̾ p̾sũtastis. electum
sufficienti examinatõne premissa
ꝯͥcato frm nr̃oꝵ consilio elcõnem de
ip̃o fcãm: exigñte iusticia cluxunus
uritandam quicqͥd ob eã uł ey ca
secutum est deminitiantes penitꝰ
um int̾ unũsas metpoles ca¬
puaua sit ap. sedi uicimor ad
ꝓuisionem ĩp̃ms sp̃alis aspiramus.
talem ip̃i ꝑͣm p̾fici cupientes. que
sũ alios metͦpolitanos loci uicunta¬
te sic ⁊ denotõnis affcñ precellat.
ꝑ qͣm ⁊ ip̃a metropoł tam in sp̃na¬
lib. qͣm in tp̃ialib optatum susa¬
piat incrementum. Intelleximus
ad decanum. ⁊ ad alios ꝯcanonicos
ur̃os panorii manentes. cum ex
ut ec̃c̃e capnancñ dampna pensã¬
tes. sic tinsiaretis suꝑ elcõne ĩnb¬
stitucndi pastoris.ꝙ nlłm debetis
in eoꝵ absentia nominare qͤndã

Expanded text:
ientiae pontifici conveniens fuerat assecutus, cum, juxta magnus vocetur in regno coelorum, postquam nobis eumdem praesentastis electum, sufficienti examinatione praemissa, cummunicato fratrum consilio, electionem de ipso factam exigente justitia duximus irritandam, quidquid ob eam vel ex ea secutum est denuntiantes penitus um inter universas metropoles Capuana sit apostolicae sedi vicinior, ad provisionem ipsius specialius aspiramus, talem ipsi personam praefigi cupientes, quae sicut alios metropolitanos loci vicinitate, sic et devotionis affectu praecellat, per quam et ipsa metropolis tam in spiritualibus quam temporalibus optatum suscipiat incrementum. Intelleximus ad decanum et alios concanonicos vestros Panormi manentes, cum ex ut, Ecclesiae Capuanae damna pensantes, sic tractaretis super electione substituendi pastoris, quod nullum deberetis in eorum absentia nominare, quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
tuant sic fieqñt̃ ⁊ ludũt. nos tñ
qͥ ex osficũ mĩdebito pestes hi ex¬
tirpare ꝓponimꝰ atꝙ: lutos uolup¬
tuosos occõne quoꝵ sub qͣdam cia¬
litatis ymagme ad dissolutõnis
eycusatõnem p̃dcãm q̃ ꝑ pͣuam

Expanded text:
tuant sic frequenter et ludunt, nos tamen, qui ex officii nostri debito pestes hujusmodi exstirpare proponimus, atque ludos voluptuosos, occasione quorum sub quadam curialitatis imagine ad dissolutionis excusatione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥo ẽ ꝯfessus ꝙ cũ qinidã ĩ uilla
qͣdã ad ip̃ius iurisdcõnẽ spͤtane
infamaret᷑ de furto ⁊ id̾ illd̾ infi¬
ciaretir oĩo offeretis ꝙ candentis
ferriuidio se pͣgaret ꝗdiciendo
ut suspendiopuniret᷑ fidefic̾et

Expanded text:
onfessus quod cum quidam in villa quadam ad ipsius jurisdictionem spectante infamaretur, de furto, et idem illud inficiaretur omnino, offerens quod candentis ferri judicio se purgaret, adjiciendo ut suspendio puniretur si deficeret
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ mͦ direxit affirmet se talib
ũbis usũ fiusseauditis qnͣtus:
tullã ip̃am cũ mulititidine sũt
stis .s. idem in nr̃a p̾sitia ꝯsticutꝰ
nicħ umgͣ suꝑ hiis ꝓposuit coram

Expanded text:
nobis modo direxit affirmet se talibus verbis usum fuisse: Auditis quantus est villam ipsam cum multitudine sunt stis. Sed idem in nostra praesentia constitutus nihil unquam super iis proposuit coram
Abbreviated transcription (Latin):
uolinitatẽ prius tñ qm de regno
deras tetułunt. p̾fatus añt rexca.¬
stesle pȩtuens ne si a regno tuo en¬
ient ab hñs q̃ promit̾as refsliros
Redit sea terra tua nullatenuse¬
gressuros nͥ pͥus uirares q̃ nimitus
nem tuam si fi̾ posi predã reges
intend̾e satagebant iurasti coaitꝰ
ꝑtt̾ ⁊ inuitus ꝙ ate fu̾at de crengis
⁊ ium postilatum. Qmͣuis so¬
ror tua prefato regi aragonum
ꝯsangͥnitatis giadui tercio con¬
cius rescindenda. Serenitantue
oiftrctius inhibemus ne si n
ꝯuinctionem ꝯplendam. ¶dẽ¬

Expanded text:
gno deras, retulerunt. Praefatus autem rex Castellae metuens ne si a regno exirent, ab his quae promiseras resilires, respondit se a terra tua nullatenus egressuros, nisi prius jurares quae nuntiis nem tuam, si fieri posset, praefati reges intendere satagebant, jurasti coactus pariter et invitus quod a te fuerat de treugisio postulatum, quamvis soror tua praefato regi Aragoniae consanguinitatis gradu tertio conjnitus rescindenda, serenitati tuae districtius inhibemus ne, si vera conjunctionem complendam. D
Abbreviated transcription (Latin):
turio talis appło ñ excusat ĩmo nͥ a
liq̃ cdifficultas obsistat pp̃qͣm nõ
possit requisicus ecc̃e subuerire cł
nisse ꝙ cum castelle ⁊ aragoñ
roges ulustres anno p̾tento regniũ
tinm cum suis ex̾citib introissent
de illo capiendo ⁊ diuidendo adinuitẽ
tractau̾nnt. Cumq ibidem duob
castris ꝑ molentiam occupatis tam
occ̃arũm qͣm priuatoꝵ terras multi¬
facere minabant᷑ si sim̃possent ꝓpo¬
tempestatẽ. Int̾m aũt clcũt rex a¬
ragonum ad te fues nuntios desti¬
nanit de ꝯponendis treugis tecum
ꝑit̾ tractaturos socreto ꝑeos dem tͥ¬
requirẽs ut sororemrtuã qͥ trad̾es in
uxorem. ẽ uũ attendens qd uł sic

Expanded text:
erjurio talis appellatio non excusat; imo, nisi aliqua difficultas obsistat, propter quam non possit requisitus Ecclesiae subvenire, nisse quod cum Castellae et Aragoniae reges illustres anno praeterito regnum tuum cum suis exercitibus introissent, de illo capiendo et dividendo ad invicem tractaverunt. Cumque ibidem duobus castris per violentiam occupatis, tam ecclesias quam privatorum terras multifacerent minabantur, si suum possent propotempestatem. Interim autem dictus rex Aragoniae suos ad te nuntios destinavit, de componendis treugis tecum pariter tractaturos, secreto per eosdem requirens ut sororem tuam sibi traderes in uxorem. Tu vero attendens quod vel sic
Abbreviated transcription (Latin):
nͣto ꝑuituam int̾ alios pͥn¬
cipes xͥanos sinc̾iori caritate
diligimuc tanto serentii re¬
gie diligñtiou sollicirudine
redundare. Ex tenore si quidem
lit̾arum cuar̃. ⁊ płiũ prelatoꝵ¬

Expanded text:
nam tuam inter alios principes christianos sinceriori caritate diligimus, tanto serenitati regie diligentiori sollicitudine redundare. Ex tenore siquidem litterarum tuarum et plurium prelato
Abbreviated transcription (Latin):
tus es qõne uit̃ ille qui iura
alicuiꝰ ecc̃eseruare ac proposse defen¬
dere uiram̃to tenetur. si net̾cãte im¬
minente sub debito uiram̃ti ad ħ
fs̃t requisitꝰ ⁊ uolens s fac̃e. ad se.¬

Expanded text:
tus es quaestione utrum ille qui jura alicujus Ecclesiae servare ac pro posse defendere juramento tenetur, si necessitate imminente sub debito juramenti ad hoc fuerit requisitus et nolens hoc facere ad se
Abbreviated transcription (Latin):
sticia suboatis. accepimꝰ plane
stici uidices mn ytalia illos qͦs
habetis inur̃is domib p̾cep¬
tores in can ad ꝓsequendum
tanqmͣlicitũ ñ sit eis suꝑliti¬
giosis negoniis carm gerere qͥ
pacificis decren̾unt studiis ĩhe¬
rere. Illud allegantes in repł¬

Expanded text:
justitia subeatis. Accepimus plane, stici, judices in Italia, illos quos habetis in vestris domibus praeceptores, in causis ad prosequendam tanquam licitum non sit eis super litigiosis negotiis curam gerere, qui pacificis decreverunt studiis inhaerere, illud allegantes in repu
Abbreviated transcription (Latin):
messi clm̃ce suꝑseminante serã
iniquũ segetes in ⁊̃iz̾ama pul¬
lulant. ł potuis polluut᷑. iͥticũ
arescit ⁊ enanescit in paleis. in
flore tinea ⁊ nulpes infructui de
genies de spoliis iericho lingniã
aureã palliolũq furat᷑. abiron¬
⁊ datan. ⁊ chore soboles decestã¬
da nouis t̾ribulis fmentatum
tẏanama nouis uoluit altanidꝰ
adolere. dum nox nocti scĩam
indicat dum cetꝰ p̃det ceco du¬
catum. dũ heses pullulãt ⁊ ꝙ̃
diuine redelit heditatis exper¬
tem sue ꝯstituit ħ̾encus hesis
⁊ dãpnatõnis ħedem. hii sunt

Expanded text:
e superseminante semen iniquum, segetes in zizania pullulant vel potius polluuntur, triticum arescit et evanescit in paleas, in flore tinea et vulpes in fructu demmento Achor progenies de spoliis Iericho lingulam auream palliolumque furatur, et Abiron, Dathan et Chore soboles detestanda, novis thuribulis fermentatum thymiama novis volunt altaribus adolere, dum nox nocti scientiam indicat, dum cecus prebet ceco ducatum, dum hereses pullulant et quem divine reddit haereditatis expertem, suae constituit hereticus heresis et damnationis heredem. Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ ⁊ mandamꝰ nͨ ad eos bũa
cor reri̾entib ⁊ abnegantibui
nitis capite bona ꝯfiscentur
districtione precieli ⁊ bonis
tp̃ralib spoliari. cũ longes
grauiꝰ et̾nam qͣm tp̃ralem le¬
dere maiestatẽ nͨ hi seu̾ita
hedatio filioꝵ. qͣi ciuꝰdã mi¬
seratõnis p̾cextri d ulłatenꝰ
impedice. cũ in mltis casib¬

Expanded text:
lumus et mandamus : nec ad eos bona cor redeuntibus, et abnegantibus nitis capite bona confiscentur districtione precidi, et bonis temporalibus spoliari, cum longe sit gravius eternam, quam temporalem, ledere majestatem. Nec hujusmodi heredatio filiorum, quasi cujusdam miserationis pretextu, debet nullatenus impedire, cum in multis casib
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ tprib emanau̾int insti¬
cuta. ñdũ tñ usq adeo pestis po¬
tint mortificari mortifera qͥn si¬
cut canc̾ ampliuis serꝑet moc¬
culto ⁊ iam maꝑto sue mrꝰ ini¬
quitatis effumdit dũ pasliata
spẽ religionis ⁊ multos decipit
simplices ⁊ qͦsdam seclacit astu¬
tos frns magt̃ erroris qͥ ñ fu̾at
uiscipulꝰ m̾tatis. Meaũt nos qͥ
milias ennͣgłico deputati ⁊ qͥb
ex offcõ pafforili fũt oues xͥ ꝯmis

Expanded text:
oribus emanaverint instituta, nondum tamen usque adeo pestis potuit mortificari mortifera, quin sicut cancer amplius serperet in occulto et iam in aperto suae virus iniquitatis effundat, dum palliata specie religionis et multos decipit simplices et quosdam seducit astutos; factus magister erroris, qui non fuerat discipulus veritatis. Ne autem nos, qui milias evangelico deputati, et quibus ex officio pastorali sunt oves Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ergentis in senium. dẽ he¬
scłi corruptelã ñ solũ
ĩ apiunt elem̃ta corruptas:
⁊ dignissima creat᷑arum ad
ymaginẽ ⁊ siłtudiẽm ꝯdita

Expanded text:
ergentis in senium saeculi corruptelam non solum sapiunt elementa corrupta, sed etiam dignissima creaturarum ad imaginem et similitudinem condita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe ꝯsneuert pꝰ pascha ⁊ ut c̾a
accipiencli elissimulẽt nom̃¬
qͦs pꝰ cͥsmales sccło paschales
dicebãt ꝯsuetudinẽ medie
qͣdragesime nucupantes.

Expanded text:
 Pascha; et, ut causam accipiendi dissimulent, nomquos prius chrismales, secundo paschales dicebant, consuetudinem mediae quadragesimae nuncupantes.
Abbreviated transcription (Latin):
islicita exactõne ꝯpescẽs qͦd
ad nos de cet̾o st̃ ħ q̃rimoia
defecti ñ possit nͥ alioꝵ culpa t̃
ob tue negligñtie m̾itu ꝓnpu
nͦ decam uactam albã gͥ dari
postulãt ł ciam solui p̾cĩue¬

Expanded text:
 quod ad nos de caetero super hoc querimonia deferri non possit, nec aliorum culpa tibi ob tuae negligentiae meritum imputvero decani vaccam albam sibi dari postulant, vel certam solvi pecu
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmonis sectatores ⁊ si tp̃ralẽ
inp̾sũti forsan penã eludant
sẽpit̾nã. cũ nͦ honestas nõis cͥ¬
minis maliciã palliabit nec
nox pot̾it abołe reatũ. Sane ꝑ¬

Expanded text:
Simonis sectatores, etsi temporalem in praesenti forsan eludant, sempiternam, cum nec honestas nominis criminis malitiam palliabit nec vox poterit abolere reatum. Sane p
Abbreviated transcription (Latin):
ulbaldo plebañ scĩ baumis
nod dei timorem prea
tibm tuis colligit acorum
cis testimonium ꝑhibeant ue¬
ritati. Uñ tuum in dũo ꝓposi¬
tum ꝯmendamꝰ. Sane sient
iam dndumaurib nr̃is inso¬
nuit qͦndam desid̾aus ad fru¬
gem melioris uite transire of¬
ficium plebam resignans co¬
ram frĩb sc̃ uictoris bononieñ
ꝓmissionem de ma comũsione
fecisti neq ꝓfessionem sollemp¬
nem emntens neq ħitmm reli¬
gionis assumens. s nobił nir
comes arbertus ⁊ ꝑrochiam ple¬
bis einsd̾attendentes te landa¬
biliter p̾suisse ac de recessutuo
ertem loco iacturam ñ mocli¬
cam ĩminere desid̾ium tuñ
hactemis recordarũt . a. ben̾.¬

Expanded text:
UBALDO PLEBANO SANCTI GAVINI Quod Dei timorem prae tibus tuis colligitur cis testimonium perhibeant veritati. Uncommendamus. Sane, sicut jamdudum auribus nostris insonuit, quondam desiderans ad frugem vitae melioris transire, officium plebani resignans, coram fratribus Sancti Victoris Bononiensis promissionem de tua conversione fecisti, neque professionem solemnem emittens, neque habitum religionis assumens. Sed nobilis vir comes Albertus et parochiani plebis ejusdem attendentes te laudabiliter praefuisse, ac de recessu tuo eidem loco jacturam non modicam imminere, desiderium tuum hactenus retardarunt, a ven
Abbreviated transcription (Latin):
tautilitate plebis ꝓponitur
annuisse ꝙ iam dcĩ comes
⁊ ppłs a nobis ratum hũ sup¬
pliciter postularũt. p̃sertim
cum de licentia p̾oris sci uic¬
toris bononicp̃ dmoscans
hactenus id fecisse. licet añt
⁊ oppida senꝑ quascumq ꝑ¬
rochiales ponantur ecc̃as s
in maiori conucutu aut cum
aliquib fr̾ib maneant ne
soli int̾ secłares homĩes sp̃u¬
alium hostium ꝯffictum o¬
pectent salomone dicente:
Ue soliq sicecid̾it: ñ est qui
subleuet eum. Q tñ istud
se uincti regule m̃ insuiunt
laxiori ⁊ ꝑ antiquos canones
⁊ monachi possunt ad ecc̃at̃
offcm̃ ꝙ priuilegiatum est
ex̃cere. sic annuend̾ cluxꝰ po¬
ficium si comode sĩ pot̾it unũ
canoniẽ tͣrem tecum hẽas ad
cautelam ciꝰ m hiis que ders̃¬

Expanded text:
ta utilitate plebis proponitur annuisse: quod jam dicti comes et populus a nobis ratum haberi suppliciter postularunt; praesertim cum de licentia prioris Sancti Victoris Bononiensis dignoscaris hactenus id fecisse. Licet autemet oppida seu per quascunque parochiales ponantur ecclesias, sed in majori conventu aut cum aliquibus fratribus maneant, ne soli inter saeculares homines spiritualium hostium conflictum exspectent, Salomone dicente: Vae soli; quia si ceciderit, non est qui sublevet eum , quia tamen istud sejuncti, regulae tamen inserviunt laxiori, et per antiquos canones etiam monachi possunt ad parochiaofficium, quod privilegiatum est, exercere, sic annuendum duximus poofficium, si commode fieri poterit, unum canonicum regularem tecum habeas ad cautelam, cujus in his quae De
Abbreviated transcription (Latin):
ħunnus licentiam ꝯcedimꝰ
notũ ꝑegͥnatõnis tałr com¬
untare ut om̃i expensas
qͣs fu̾as ineundo morande
⁊ redeunto fcũrus alitͥ reli¬
gioso ꝯmittas in necr̃arios utꝰ
tͣsferendas. sic u ⁊ orientalꝑꝑ
te marticło necc̃atis instamis
indiget tua subuentõne ꝓfici¬
es ⁊ treceñ. eccẽtua p̃sũtia ⁊ re¬
gimine utiluis ꝓuidebis. ao ꝑ
ħ aĩe cue salubͥis̃ ꝯsulet᷑. labo¬
rem ⁊̃ laborib recompenses sol¬
lianus instando uigiliis denotiꝰ
te ex̃cens ac suꝑ grege tuouigi¬
lans sollicitudine pastorali. ad

Expanded text:
habuimus, licentiam concedimus votum peregrinationis taliter commutare, ut omnes expensas quas fueras in eundo, morando et redeundo facturus, alicui relicommittas in necessarios usus transferendas. Sic enim et orientali te in articulo necessitatis instantis indiget, tua subventione proficies, et Trecen. Ecclesiae tua praesentia et regimine utilius providebis; ac per hoc animae tuae salubrius consuletur. Laborem etiam laboribus recompenses, sollicitius instando vigiliis, devotius te exercens, ac super grege tuo vigilans sollicitudine pastorali. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cum cł̾icatus offa̾n cos red¬
dat in habiles ad pugnandũ
predcõnis instructi aut mag¬
natum sint obsequio depiia¬
ti aut usq adeo diuites fiu̾nt
⁊ potentes ut mexpensis suis
aliquos secum clncerenaleãt
bellatores. magis expedit᷑ ais
recemptionem acciꝑe qm ad
notum illos cog̾e ꝓsequendũ.

Expanded text:
um clericatus officium eos reddet inutiles ad pugnandum, predicationis instructi aut magnatum sint obsequio deputati vel usque adeo divites fuerint et potentes, ut in expensis suis aliquos secum ducere valeant bellatores, magis ab eis expedit redemptionem accipere quam ad votum eos cog
Abbreviated transcription (Latin):
Mmꝰ ⁊̃ uonm ipm cerre oni¬
entali indebatur expediens
suetudo reddic mibelles mi¬
mit̾umi ĩ iustantis aricul
nec̃tate requint. Qsnuis it
orõnib tuis ⁊ alioꝵ t̾ra illa

Expanded text:
m votum ipsum terrae orientali videbatur expediens, suetudo reddit imbelles, ministerium in instantis articuli necessitate requirit. Quamvis enim orationibus tuis et aliorum terra i
Abbreviated transcription (Latin):
bͥntipis mortui scͥbantar suc¬
cessiue delari. p̾t̾ea ñ iudebatur
aliqͣtenus expedire cum exab¬
solone tua si fieret srandalum
poss laicoꝵ m̃tib gn̾ari. dicen
plo credentiñ se ad not obser
terre orientali ꝯrng̃et ꝓue

Expanded text:
ncipis mortui scribantur successive delati. Praeterea non videbatur aliquatenus expedire, cum ex absolutione tua, si fieret, scandalum posset laicorum mentibus generari, dicentplo credentium se ad voti obserterrae orientali continge
Abbreviated transcription (Latin):
eum in sp̃n ⁊ u̾itate oportet
adorare.Uideri pot̾at ꝙ non
minus mecc̃a tua qm int̾¬
raorientaki ꝓficeres piis o¬
lib̾atõne ip̃ius iuste ac hui¬
liter postulares ⁊ ut̃ in mõ¬
tem cũ moyse posses ascen
chitas in orẽ gladũ suꝑart

Expanded text:
eum, in spiritu et veritate oportet adorare ; videri poterat quod non minus in Ecclesia tua quam in terra orientali proficeres piis oliberatione ipsius juste ac humiliter postulares. Et utinam cum Moyse posses in monchitas in ore gladii superaret!
Abbreviated transcription (Latin):
pelłos ñ obstante aliqͣ indulgũ¬
nr̃o su̾at impetrata. nos añt in
Ad ꝓfecłu accedunt. cumisti
pugnare ñ possint ⁊ ssti menli-¬
care cogantur nͥ forte sint nobi¬
les ⁊ magnares qui sins serũ ex¬
pensis bellarores adducãt ułar¬
tifices ⁊ agricole qui de laboribus
sins s possũt acquirere necc̃a ⁊ t̾re
subsidia ministrare. Qmͣnis ñ
num ⁊ pancitatem inħitantiũ
ibisĩt oportum. Um̃ credimꝰ dis¬
tinguend̾ int̾ illos qui tp̃ralem
⁊ aos quꝑpetuam impedm̃ni c̾a̾
inungenda ac rr̃ facultate pen
terre sc̃e tnͣsmtant exequentes
Rursuĩ mrer illos qui ꝓ defensiõẽ
t̾re scẽuotum ꝑegͥnationis emit¬

Expanded text:
pelleres, non obstante aliqua indulgentro fuerat impetrata. Nos autem inad profectum accedunt, cum isti pugnare non possint et illi mendicare cogantur, nisi forte sint nobiles et magnates qui suis secum expensis bellatores adducunt, vel artifices et agricolae, qui de laboribus suis sibi possunt acquirere necessaria et terrae subsidia ministrare, quamvis non paucitatem inhabitantium ibi sint opportuni. Unde credimus distinguendum inter illos qui temporalem et eos qui perpetuam impedimenti causam injungenda, ac rerum facterre sancte transmittant, exequentes Rursus inter alios, qui pro defensione terre sancte votum peregrinationis
Abbreviated transcription (Latin):
diligĩnius exequaris. Anesisti
samim de hiis qui ꝓsuo cursu
terre sc̃e signo crncis assimpto pp̃
infirmitatẽ ł pauꝑtatem aut
aliam uistam cãm uocum ꝑe¬
grinatõnis ñ possũt ntiłr adim¬
plere. Quidtͥ sit faciend̾. cum ꝑ
apłica scͥpta sũ clistinctõẽ rece¬
peris iinandatis nteos qͥ sigñ
trucis assumptũ abiecerant.¬

Expanded text:
is. Quaesisti sane de his qui, pro succursu terrae sanctae signo crucis assumpto, propter infirmitatem vel paupertatem aut aliam justam causam votum peregrinationis non possunt utiliter adimplere, quid tibi sit faciendum, cum per apostolica scripta sine distinctione receperis in mandatis ut eos qui signum crucis assumptum abjecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
religiosi arbitum taͣsferce¬
tur in subsidium bellatoꝵ.
offerri. q̃dam redd̾ent᷑ dño
ut pͥmogenitaleuitarum
q̃dam reclim̃ent᷑ ut aliarũ
in aliuel sic̃ p̾mogenitum
asyni qui one ꝯmutabat᷑.

Expanded text:
religiosi arbitrium, transferretur in subsidium bellatorumofferre, quaedam redderentur Domino, ut primogenita Levitarum, quaedam redimerentur, ut aliarum in aliud, sicut primogenitum asini, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃asticam lib̾tatem in de¬
buis guaret᷑ angustiis et
p̾ssurs nͨ ꝑ almm qmͣ per
.h. qͦndam capame comi¬
tem tc̃ inultramarinis ꝑ¬
tib ꝯsticutum afflictõnibꝰ
emi d̾ etc̃e posse crederes de fa¬
cili subnenm. confisus de
lib̾altrare ip̃nis quͣ si ad
eum acceceres tͥ suꝑ neccã¬
tib ecc̃e tue credebas hũi¬
liter ꝓuisurim. pret̃ cõ¬
ad ip̃m ꝓposiusti accedere
ac insignum ꝑ egͥn atõis
⁊deuon̾onem cerre ouen¬
talis crucem dm̃cam assũp¬

Expanded text:
esiasticam libertatem indebitis gravaretur angustiis et pressuris nec per alium quam per H. quondam Campaniae comitem, tum in ultramarinis partibus constitutum, afflictionibus ejusdem Ecclesiae posse crederes de facili subveniri, confisus de liberalitate ipsius, quem, si ad eum accederes tibi super necessitatibus Eccle. tuae credebas humiliter provisurum, praeter conad ipsum proposuisti accedere ac in signum peregrinationis et devotionem terrae orientalis crucem Dominicam assump
Abbreviated transcription (Latin):
debatur cum sit scͥptum ĩ ewꝰ.
nemo mutens manũ suam
ad aratrum ⁊ respiciens retͦ
aptus ẽ regnodei. ⁊ in genesi.
uxor loch que retro aspexit ĩ
salis statuam legͣ fuisse ꝯu̾sa.¬

Expanded text:
ur, cum sit scriptum in Evangelio: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei ; et in Genesi uxor Loth, quae retro respexit, in salis statuam legatur fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
te ad agñdam ip̃nis sollici¬
tudmem remittentes an fĩc
denebatis ex noto te ĩter arrep¬
tum ꝑficere pat̾emur ⁊ utrĩ
hoꝵ tam sali me qͣm t̾re ori¬
entali potiꝰ ꝯpecliret ⁊ quid̃
tria p̾cipueduxꝰ in ħ negõ ar¬
tendenda. qͥd liccar qͥd deceat
quid expediat quid liceat scd̃
equitatem. qͥd dereat ꝑ hone¬
statem. qͥd expectiat e ipili¬
ut uenires cum uox clamet ꝓ¬
phetica. bouere ⁊ reddite dño

Expanded text:
te ad gerendam ipsius sollicitudinem remittentes, an, sicut tenebaris ex voto, te iter arreptum perficere pateremur et utrum horum tam saluti tuae quam terrae orientali potius expediret. Et quidem tria praecipue duximus in hoc negotio attendenda: quid liceat, quid deceat, quid expediat; quid liceat secundum aequitatem, quid deceat secundum honestatem, quid expediat secundum utilium venires, cum vox clamet prophetica: Vovete, et reddite Do
Abbreviated transcription (Latin):
miraculũ ꝑ opus hũanumab̾q
corꝑali ꝑitulo potuit remou̾i.
sĩiam diuortii ꝑ errorem lic ꝓ
babilem nouimus eẽ ꝓlaramꝰ.
cñ pateat ex pꝰ fcõ ꝙ ip̃a cognosa¬

Expanded text:
miraculum, per opus humanum absque corporali periculo potuit removeri sententiam divortii; per errorem, licet probabilem, novimus esse prolatam, cum pateat ex postfacto, quod ipsa cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
tos morata ñ poͣtut carna¬
lita ab ip̃o cognosci. licet aũ
isses edoctus. nolens m̃ suꝑ¬
ħ c̾citudinẽ hr̃e plenorem
qͣldam matͦnas sue ꝑrocħ
eꝓuidas ⁊ honestas. ad tu¬
am p̃sũtiam euocasti dific¬
teillis innuingẽs sub ꝑiculo
aĩarum ut mulyẽm illam
prudenter inspic̾ent ⁊ ꝑ qui¬
rerent diligñter utr̃ pdonea
eẽt ad iuiriles amplexꝰ q̃ tãd̾
in fide sua tͥ asseꝑuete ꝯstãt̃¬

Expanded text:
nos morata, non potuit carnaliter ab ipso cognosci. Licet auteisses edoctus. volens tamen su certitudinem pleniorem, quasdam matronas suae parochiae, providas et honestas, ad tuam praesentiam evocasti, districte illis injungens, sub periculo animarum, ut mulierem ipsam prudenter inspicerent, et perquirerent diligenter, utrum idonea esset ad viriles amplexus; quae tandem in fide sua tibi asseruere constant
Abbreviated transcription (Latin):
ducens ut aliqͣm religionẽ
tiam t̾ratura. Uiro aũt licen¬
tiam tͥdiisti ut uxorem duc̾et
Contigit aũt pꝰea ꝙ mulier
ead̾ inueit quiseras b̾i rese¬
rauit. abiens ꝯtinentiã
qͣm ꝓmisit ⁊ q̃ alium uirũ
suꝑmipsit ꝓ quib nob̾ hũi¬

Expanded text:
ducens, ut ad aliquam se religionem tiam servatura; viro vero licentiam tribuisti ut uxorem duceretContigit autem postea, quod mulier eadem invenit qui seras hujusmodi reseravit, abjiciens continentiam quam promisit, et quae alium virum upsit. Pro quibus nobis humi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetentẽ penĩam delinqñtib ĩ¬
ponanis ꝓut saluti eoꝵ uiderras
ex pedire̾. apłi aũt uestigiie in¬
hetentes dicentis ut p̾cuximꝰ
lac dedi uod̾ potũ ñ escam. pau¬
latim eos instituatis in side con¬
fessionis formã or̃onẽ dm̃cam
⁊ symbolum ipãs solliciciꝰ edocen¬
desᷤ Int̾mitũ corꝑis ⁊ sangͥnis do¬
minici sacͣmentũ renatii fonte
baptismatis ꝯsuecis festuuta

Expanded text:
petentem poenitentiam delinquentibus injungatis, prout saluti eorum videritis expedire. Apostoli autem vestigiis inhaerentes dicentis, ut praediximus: Lac dedi vobis potum, non escam, paulatim, eos instructis in fide, confessionis formam, orationem Dominicam et Symbolum ipsum sollicitius edocentes. Interim tamen corporis et sanguinis Dominici sacramentum renatis fonte baptismat
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ostũsum ñ fu̾it co¬
ram nob̾. q tũ ex tenore re
exhibuit si ⁊̃ ltt̾e ip̃e oftnse
suissẽt nob̾ ꝯfitnt euident᷑
iudices ip̃os p̾tmisso iris
ordin ꝓcessissetam ꝓcessũ¬

Expanded text:
scriptum ostensum non fuerit coram nobis, quia tamen ex tenore relexhibuit, si etiam litterae ipsae ostensae fuissent, nobis constitit evidenter judices ipsos praetermisso juris ordine processis
Abbreviated transcription (Latin):
fuisle ꝯfessam ꝙ tumẽs neuiri
possõ deuolueret᷑ ad alios indue¬
tacꝰdam confilio nenefice mu¬
lieris qͣrñdam ħbarũ cotidie
succũ potabat ⁊ sic eiꝰuent̾ intu¬
muit ⁊ inde gͣuidam se offndẽe
tandẽ ͥ partum supposuit alie¬
num timẽs ꝙ maritũ ñ uult

Expanded text:
fuisse confessam quod timens ne viri possessio devolveretur ad alios, inducta cujusdam consilio veneficae mulieris quarumdam herbarum quotidie succum potabat, et sic ejus venter intumuit; et inde gravidam se ostendens, tandem sibi partum supposuit alienum, timensque maritum, non vult
Abbreviated transcription (Latin):
nere ac inducere studeatis ut
uiros religiosos ⁊ honestos ac
litt̾atos unumcũq originem
duxinit in p̃dc̃it ecr̃iis institu̾e
ñ s̾ponat ⁊ maxĩe in maiori ꝓ

Expanded text:
nere ac inducere studeatis, ut viros religiosos, honestos et litteratos, undecunque originem duxerint, in praedictis ecclesiis instituere non postponat, et maxime in
Abbreviated transcription (Latin):
nogatio sicitt ꝓcrclit ab cee ita ꝓ¬
cedat ex corde. qr tñ hominum
otrescente malitia simplici assa.¬
tiom uł negationi iuy creditu
idcͥto prudenter acdiunxir. ꝙ am¬
plins est a malo ẽ malo: q̃uid̾
non tam culpe qmͣ pene nec exhi¬
bñtium s exigñtiũ uirament̃.
nam incredulitas hi magis est
pena qͣm culpa. Uñ ñ dixit ma¬
lum. s dixit a malo. licet enĩ¬
dñs iurament᷑̾ ꝓhibuisse iuide¬
atur. nusqͣm tñ per atatorem
ad cͥitaturam honorificentiã

Expanded text:
negatio, sicut procedit ex ore, ita procedat ex corde; quia tamen, hominum excrescente malitia, simplici affiri, vel negationi vix creditur, idcirco prudenter adjunxit: Quod amplius est, a malo est; malo quidem non tam culpae, quam poenae, nec exhibentium, sed exigentium juramentum. Nam incredulitas hujusmodi magis est poena quam culpa, unde non dixit, malum, sed dixit, a malo. Licet enim juramentum prohibuisse Dominus videatur, nusquam tamen per Creatorem, ad creaturam honorificentia C
Abbreviated transcription (Latin):
ritare si p̃missis u̾itas suffra¬
gat᷑ p̃fataminulrẽm ad male
dimissũ religionis ħitum re
nere ac induc̾e curetis ⁊ siopꝰ

Expanded text:
ritate, si praemissis veritas suffragatur, praefatam feminam ad male dimissum religionis habitum rnere ac inducere procuretis, et si opus
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate ꝯmotꝰ seqñtẽ diem
qstitutis q̃s examinatores con¬
uocau inssisti sub int̾mmatõ¬
ne anathatis illos obtestans
tibnes qͥb obuiauerãt testes
Aqͥ ꝯtinno aliͤas attestatõnes
in mediũ ꝓdux̾unt qͥb cũ ꝑ
aduocatum uiri fruss obitum
atestib obuiatũ pꝰ allegõnes
Imnltiplices sciłe aitestarõnes
a ꝑtib admisse fuerũt ⁊ cñat¬
testationib um pꝰea publica¬
te. porro mułr illi p̾cipne arti¬
culo insistebat ꝙ ante celebra¬
tur ostũcere iuram̃to. Q uͦ suꝑ
huis oꝑiniones ñ solumuarĩ¬
as s ꝯͣrias accepisti. ad magr̃a¬

Expanded text:
ate commotus, sequentem diem constitutis, omnes examinatores convocari jussisti, sub interminatione anathematis illos obtestans, tiones, quibus obviaverant testes; qui continuo alias attestationes in medium produxerunt, quibus cum per advocatum viri fuisset objectum, testibus obvitestationes a partibus admissae fuerunt, et attestationes viri postea publicatae. Porro, mulier illi praecipue articulo insistebat, quod ante renuntiatur ostendere juramento. Quia vero super his opiniones non solum varias, sed contrarias accepisti, ad mag
Abbreviated transcription (Latin):
remañet. Sune meiꝰdemordimᷤ
hĩtu biemuo pꝰ ꝑmansit. lica
id se inuitã fecisse assẽmt ⁊ co¬
actam tam meturegio qͣm pa¬
rentum pꝰ ħ eidem regi ꝙ fec̾at
indicauit ꝙ approbans uetũ
ne qͥs ea nolente domũ itͣret
ip̃uis ł exiñ aliqͥd asportaret¬
Iut̾im uͦ tpr modico etabente
.p. curialis regias lut̾as secumi
portans ⁊ . f. fernandi dicte
mulũs domum intͣntes ut ipe
.p. ui saltem eã duc̾et muxo¬
rem. acceꝑunt ab ea ꝙ sieam
⁊ om̃ib q̃ h̃ebat indomo sꝰdam
uerga. ꝑ .ui. latuit septimanaᷤᷤ
rentum ꝯsilio .p. michaelis. ¶ ł.
sustulit filios tp̃t ꝓcedente. Uñ
qr salntem aĩe om̃ib desiderat
añferir ac metuens ꝙ hi ꝯm̃e¬

Expanded text:
remaneret. Sane in ejusdem ordinis habitu biennio post mansit, licet id se invitam fecisse et coactam asserat tam metu regio quam parentum. Post haec eidem regi quae fecerat indicavit. Quod approbans vetuit ne quis ea nolente domum intraret ipsius vel exinde aliquid asportaretnterim vero tempore modico elabente, P. curialis regias litteras secum portans, et F. Farnandi, dictae mulieris domum intrantes, ut ipse P. vi saltem eam duceret in uxorem, acceperunt ab ipsa quod si eam t omnibus quae habebat, in domo cujusdam Veiga per sex latuit septimanas; rentum consilio, P. Michaelis publicsustulit filios tempore procedente. Verum quia salutem animae omnibus desiderat anteferre ac metuens quod
Abbreviated transcription (Latin):
er tuasnobis lit appo.t¬
teras intimasti qd̾ tespoi
cũ in psñtiatua q̃dam mu¬
lier pacifica nõie q̃ndam nõie
intholaum postularet in uir̃
asserens int̾ se mutuũ de p̾sñ¬
copulã accessisse uir ip̃e ꝙͣuit
ꝯtracta sponsaliꝰ ⁊ carmiscopu¬
lamñ negaret asserebat se tñ il¬
lam muxorẽ duc̾e ñ tem̃ quia
S. ip̃i qͣmcito noner᷑ ⁊ sponso ꝯͣ¬
te. u̾m mułr replicabat᷑ qd̾
cebat mt̾ se carnalem copłam
accessisse. Ad debat pret̾ca ꝙ lict

Expanded text:
er tuas nobis litteras intimasti, quod cum in praesentia tua quaedam mulier Pacifica nomine, quemdam nomine Nicolaum postularet in virum, asserens inter se mutuum de praesencopulam accessisse, vir ipse, quamvis contractum sponsalium et carnis copulam non negaret, asserebat tamen se illam in uxorem ducere non teneri, quia Sed ipsi quam cito noverunt, et sponso coVerum mulier replicabat, quod lcebat inter se carnalem copulam accessisse; addebat praeterea, quod licet
Abbreviated transcription (Latin):
in sollicctudine ⁊ inuenissent hoĩem colligentem
ligna ĩ die sabb̃i obtułunt illũ moysi ⁊ aaron ⁊ uni¬
u̾se ml̃titudini qui recluser̃ eũ incarc̾em nescientes
quid suꝑ eũ fat̾e deb̾ent.⁊ dix̃ dñs admoysen. Mor¬
te moriat᷑ hõ iste obruat eũ lapidib om̃is turba. extͣ¬

Expanded text:
in solitudine, et invenissent hominem colligentem ligna in die Sabbati, obtulerunt eum Moysi et Aaron, et universae multitudini. Qui recluserunt eum in carcerem, nescientes quid super eo facere deberent. Dixitque Dominus ad Moysen: Morte moriatur ho
Abbreviated transcription (Latin):
oratione ꝯsumat. orãs uͥ exaudiatur. uͥ tuxta
penicentes. qm̃ opꝰ hoĩs sñ diuino adiutor io
ẽẽ pot̃. fructuosũ ẽẽ p̃ pot̃. Nouissi̾e. cõple¬
effundens qͣͣ cõmitẽs do̾ ꝙ sr̃ est. iures nr̃as ex¬
cedens. in ꝑfectione sacrimist̾ũ. Dehĩc altãe

Expanded text:
a petentes; quoniam opus hominis sine divino adjutorio esse potest, fructuosum esse non potest. Novissime compleeffundens, quasi committens Deo quod super est vires suas excedens in perfectione sacri ministerii. Dehinc linteo
Abbreviated transcription (Latin):
ordie ꝯsticutꝰ ꝙͣdam puellam .⁊
noie in facie ec̃ce oipat uxorẽ qͣm
cum carnair̃ cognouiss orta oit¬
cordia uit̾ eum ⁊ amicos puelle
gͥdum saccocũ ordinasti. cum a

Expanded text:
puellam, R nomine, in facie ecclesie duxit. Quam cum carnaliter cognovisset, orta discordia inter eum et amicos puelle, gradum sacerdotii ordinasti. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfert petẽs ut õt ꝗ eandẽ dom̃ .i oratorũ ent᷑¬
u̾it̃. ex auditos se eẽ letent᷑. sampleta itaq t̾x¬
ẽ de aqua sc̃ĩficõis. ad basim altariꝰ speliar̃t¬
t̃git ⁊ pontifex incensũ defert sẽ ilĩ. heda
facit crucẽ. in medio altaris ꝑ.iii. angulos¬

Expanded text:
confert, petens ut omnes qui eamdem domum oraturi intraverint, exauditos se esse gaudeant. Completa itaqest de aqua purificationis ad basim altaris effundtergitur, et pontifex incensum defert super illud. Postea facit crucem in medio altaris et per qu
Abbreviated transcription (Latin):
dum domꝰ instructa. cũ pulpito. ꝙ pulpitũ.
orcistra uocabat᷑. uͥ cantabãt comici. tͣgedia
saltabant hystͥones. ⁊ muni. dicta aũ scenag̾¬
ca appellatione. eo ꝙ in sp̾e domꝰ erat instru¬
cta. uñ apd̾ hebreos tabernacłor festiuitas

Expanded text:
dum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orchestra vocabatur; ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena Greca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa: unde et apud hebreos tabernaculorum
Abbreviated transcription (Latin):
mulgant᷑. Decreta sc̃. quȩ dis apłicꝰ sr̃ aliqͦ negocio
excł astico p̾sentibꝰ cardinalibꝰ. ⁊ auctoritatẽ suã
p̃stantibꝰ ꝯsticuit. ⁊ in scriptum redegit᷑. Decre
ci eccłastico suꝑ aliqͣ cansa dubitanti ⁊ eccłam
romanam osulenti rescbit. ⁊ ei tͣnsmittit. Indiffe¬
tent᷑ tñ. ⁊ canones decreta ⁊ eũso. dec̾ta canones

Expanded text:
gotio ecclesiastico praesentibus cardinalibus et auctoritatem suam praestantibus constituit, et in scriptum redigit. Decretaci ecclesiastico super aliqua causa dubitanti, et Ecclesiam Romanam consulenti rescribit, et ei transmittit. Indifferenter tamen et canones decreta, et decreta canones
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q ꝯuocatis ad hoc suffraganeis tm̃ suis s mn pro¬
uincia fiunt. Ingñalibꝰ canones eliti ad om̃s excłaᷤ.
uim suam uniũsałr extend̃t. ⁊ qui eos ñ obseruant:
ꝑtͣs gressoribꝰ hñr. Qui au canones in ꝑuncialibus
editi fu̾mt ꝯciliis: ꝓuinciã ñ eg̾diunt᷑. nec alios co¬
hercent. nͥ iurisdictioni illoꝵ ꝓuincialiũ ep̃oꝵ sub¬

Expanded text:
ocatis ad hoc suffraganeis tamen suis, in provincia fiunt. In generalibus canones editi ad omnes ecclesias vim suam universaliter extendunt, et qui eos non observant pro transgressoribus habentur. Quae autem canones in provincialibus editi fuerunt conciliis, provinciam non egrediuntur, nec alios coercent, nisi qui jurisdictioni illorum comprovincialium epis
Abbreviated transcription (Latin):
modi ambagibꝰ qmͣ hoĩes iudica. siue digne¬
tur ad passionis fructus uocare meliores
⁊ parc̾e infirmis. siue istos fac̾e ad ꝑ feren¬
da maia fortiores: ⁊ u̾e uite subͣtͣhere. quo
desse. Resꝗ fiet minꝰ usitata: si fiet ista sortto.
s si fc̃a fu̾it. ꝗs eam rep̃hend̾e audebit : ꝗs ũ¬

Expanded text:
modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quordesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? qu
Abbreviated transcription (Latin):
uis magnetis hꝰ u̾tutis eẽ phibet᷑: ut ad se rapiat
⁊ attͣhat ferũ. Signũ soł ad ħ ip̃m serro subti.¬
lissimo. ianu artificis fu̾at fabucatũ u lapiꝰ
rum: assurrexisse ppło simulaer̃ ⁊ in aere
ebatit ministri fallaciȩ. Surrexit sol. u ua¬

Expanded text:
dis Magnetis hujus virtutis esse perhibetur, ut ad se rapiat et attrahat ferrum. Signum Solis ad hoc ipsum ex ferro subtilissimo manu artificis fuerat fabricatum, ut lapis, rum, assurexisse populo simulachrum, et in aere eretur, ministri fallaciae, Surrexit  Al. Su
Abbreviated transcription (Latin):
tate memphis sedeba. ¶ cũ famis tp̃re trum̃¬
ta apd̾ alexandriam debccissẽt. ex pͥo affatĩ
ciuib alim̃ta tͥbuit. Quo defuncto. in hotio¬
re eiꝰ ꝯstitũnt apudmemphis templũ. in
quoera bos. quȩ indicio optimi agcole tiuit᷑.
hñs quȩdam coloris insignia: quȩ ex noĩe
ptionem. serapin noĩauert̃. ¶QUod aut̃¬

Expanded text:
 cum famis tempore frumenta apud Alexandriam defecissent, ex proprio affatim civibus alimenta praebuisse. Quo defuncto, in honorem ejus instituerint apud Memphis templum, in quo bos quasi indicium optimi agricolae nutritur, habens quaedam coloris insignia, qui ex nomine o per corruptionem Serapin nominarint. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Etꝰ ħ capt̃ trahr̃. tc̃ pedes aliãq m̃bra cesa se¬
curib ⁊ rapta. funib distrahunt᷑. ac ꝑ sin¬
gula loca membratim in ꝯspectu cult̾cis a¬
lexan driȩ. sen ex uet̾nosus exurit᷑. Ad ulti¬
mum truticũ qd̾ suꝑ fuerat in amphichea¬

Expanded text:
tur caput: tunc pedes, aliaque membra caesa securibus et rapta funibus distrahuntur, ac per singula loca membratim in conspectu cultricis Alexandriae senex veternosus exuritur. Ad ultimum truncus, qui superfuerat, in amphithea
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quasi refrenat ꝑmissionẽ. Consiliũ penam nõ inten¬
dit: s p̃miũ ꝓmittit. ꝑmissio nõ ꝑmittit p̃miũ s ĩpen¬
dit remedtũ. duo ext̃iora sunt inuoluntate duo media
innecessitate. Si eñi uolueris nec consilio ad quiesces:
nec ꝑmissionẽ suscipies. p̃cepto uͦ ⁊ ꝓhibitioni: ñ im¬
pune resistes. Que tñ uoluntaria diximꝰ añ suisceptionẽ
aut uotum intellige. Nam post uotũ ꝯtinentie qd̾ est

Expanded text:
renat permissionem Consilium poenam non intendit, sed praemium promittit; permissio non promittit praemium, sed impendit remedium. Duo exteriora sunt in voluntate, duo media in necessitate. Si enim volueris, nec consilio acquiesces, nec permissionem suscipies; praecepto vero et prohibitioni non impune resistes. Quae tamen voluntaria diximus, ante susceptionem aut votum intellige: nam post votum continentiae, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
huius mͥ sunt canones. aec̾ta ⁊ dec̾tales epłe. quoꝵ dif¬
ferentiam supͣ legisti. Actoritates ⁊̃ scõꝵ patr̃. qui ꝗͣuiᷤ
tus ⁊ potestatẽ condendi canones nõ hũerunt: nõ mi¬
minũ tñ in eccła loc̃ hñt. Intentio eius ẽ diu̾sas diu̾soꝵ
patrum regłas q̃ canones dñr urunũ collig̾e ⁊ contͣri¬
etates q̃ in eis occurrunt inconcordiã reuocare. fͣinis .i.
utilitas scire eccłastica negocia de iure canonũ tͣctare ⁊
eccłe ꝯsuetudinib potius qͣm canonib reg̾entur. ꝑicło¬
sum reputans id gracianꝰ diu̾sos ordines codicos concilioꝵ
⁊ patr̃ capitła ꝯtinentes colleg̃.⁊ que mag̃ necessaria causi
detidendis uidebant᷑ in hoc uolumine comp̃hend̾. modus
tctandi tał ẽ. Primũ ponit uiris distinctiones.⁊ diffr̾as.

Expanded text:
hujusmodi sunt canones, decreta et decretales epistolae, quorum difhujusmodi sunt canones, decreta et decretales epistolae, quorum differentiam superius legisti, auctoritates et sanctorum Patrum, qui, quamvis jus et potestatem condendi canones non habuerint, non minimum tamen in Ecclesia locum habent. Intentio ejus est diversas diversorum Patrum regulas, qui canones dicuntur, in unum colligere, et contrariantes quae in eis occurrunt, in concordiam revocare: finis et utilitas, scire ecclesiastica negotia, de jure canonum tractare, et ecclesiae consuetudinibus potius, quam canonibus regerentur, periculosum reputans id Gratianus, diversos codices, conciliorum et Patrum capitula continentes collegit, et quae magis necessaria causis dicendis videbantur, in hoc volumine comprehendens. Modus tractandi talis est, primum ponit juris distinct
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinem infamiũ quoꝵ qͥdam s̃ infames ip̃o ui¬
re: quidã ꝑ sñam. It̃ quedam capitula datas̃ ex rigore
q̃dam ex dispensatione uł equitate. It̃ quedã data pro
tp̃ralia quedam localia. q̃dam ꝑsonalia q̃dam causali¬
a. ħ om̃ia qui diligent̃ non attendit: nodos implicati¬
onum ĩcurret. Et quid̾ que p̃dicta sunt ad om̃s de u¬
re diuino tcͣtantes spectant. Citra librum aũ q̃ pre
mat̾ia. q̃ ip̃ius int̾o. quis suis intentionis. q̃ cã oꝑis.
quis modꝰ tͣcͣtandi. q̃ distinctio libri. Compositorem
huiis oꝑis recte dixerĩ gracianũ ñ actorem. Capttła os
namq a scĩs patͥb edita in hoc uolumine ꝯposuit.i. or¬
dinauit. non eoꝵ actor uł ꝯditor fuit. nͥ forte quis eũ
actorem dr̃e iõ uelit: qm̃ młta ⁊̃ ex parte sua distĩguen¬
do ⁊ exponendo scõꝵ sententias in ꝑagraphis suis ponit

Expanded text:
ad similitudinem infamium, quorum quidam sunt infames ipso juad similitudinem infamium, quorum quidam sunt infames ipso jure, quidam per sententiam. Ita quaedam capitula data sunt ex rigore, quaedam ex dispensatione vel aequitate. Item quaedam data protemporalia, quaedam localia, quaedam personalia, quaedam localia. Haec omnia qui diligenter non attendit, nodos implicationum incurret. Et quidem quae praedicta sunt, ad omnes de jure divino tractantes spectant. Circa librum autem quem materia, quae ipsius intentio, quis finis intentionis, quae causa operis, quis modus tractandi, quae distractio libri. Compositorem hujus operis recte dixerim Gratianum, non actorem. Capitula namque a sanctis Patribus edita in hoc volumine composuit et ordinavit, non eorum actor, vel conditor fuit, nisi quis forte eum actorem dicere ideo velit, quoniam multa et ex parte sua distinguendo et exponendo sanctorum sententias in paragraphis suis ponit:
Abbreviated transcription (Latin):
nem de uita. It̃ ꝓhibitiones ĩmobiles sunt contͣ quas
numꝗ̃ licuit licebit ue ag̾e. Sic̃ ẽ non occiaes. non me¬
chab̾is. mobiles qual es sunt: que ꝓ ꝑsonaꝵ qualitate ⁊
tempoꝵ uł cãr̃ necessitate uariantur. Ut clericum pꝰ lap¬
sum nõ reꝑari. filium sac̾dotis ñ ordinari. S ⁊ q̃dar ꝑ¬
qõ hodie ñ licet.Que aũ ad ꝯsilium spectant: q̃nq alit̃ se
hũerunt. Nam cum hodie de consilio ꝑfectionis sit eẽ
iiginem: inueti testam̃to uidebat᷑ ꝓhib̾i. Ubi legͣr. male¬
dicta sterił ⁊ q̃ non parit.⁊ it̾m. maledictus qui nõ reli¬
q̃rit sem̃ suꝑ ĩram. ¶ Consid̾anda sunt gͦ patrũ capitu¬
la ⁊ in hoc oꝑe ⁊ maliis. ut in eis consilii. p̃cepti. ꝓhibi¬
tionis ⁊ ꝑmissionis ratio habeatur. It̃ attendenda s̃ ca¬
pitula que sunt date sententie: q̃ uͦ dande. date senten¬
tie dñr illa que excominicant tͣnsg̾ssorem sitũ iam ex¬
comunicatũ. Dande: que denuntiant ex comunicãtũ

Expanded text:
nem devita . Item prohibitiones immobiles sunt contra quas nunquam licuit licebitve agere; sic enim: Non occides, non moechaberis . Mobiles quales sunt quae pro personarum qualitate et temporum vel causarum necessitate variantur, ut clericum prius lapsum non reparari, filium sacerdotis non ordinari. Sed et quaedam pquod hodie non licet. Quae autem ad consilium spectant, quandoque aliter se habuerunt: nam cum hodie de consilio perfectionis sit esse virginem, in Veteri Testamento videbatur prohibitum, ubi legitur: Maledicta sterilis quae non parit , et iterum: Maledictus qui non reliquerit semen super terram. Consideranda sunt ergo Patrum capitula in hoc opere et aliis, ut in eis consilii, praecepti, prohibitionis et promissionis ratio habeatur. Item attendenda sunt capitula quae sunt datae sententiae, quae vero dandae. Datae sententiae dicuntur illa quae insinuant transgressorem suum jam excommunicatum, deinde quae denuntiant excommunicandum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ uallis tempoꝵ sint largiendi. qualit̃ etiam lapsi
reꝑentur: tand̾ tͣnsit ad causas in quib ost̃ pͥmo de accu¬
sationib ⁊ testib ⁊ ordine iudiciario quis ⁊̃ modꝰ indtu̾¬
sis eccłasticis negociis sit hñdꝰ. Tamd̾ ad comugii cãs ueni¬
ens: ⁊ eas sufficient̃ tͣcͣtans. infine de eccłax ꝯsecratione.
⁊ de sacram̃to corꝑis ⁊ sanguinis dñi. de bapt̃o ⁊ etus con-¬
firmatione supponit. Distingitit᷑ lib̾ iste alias scd̾m dili¬
genciam lectoꝵ alias scdm ꝯsuetudinẽ scͥptaꝵ. Lectores
intres ꝑtes antingunt. ꝗ ⁊ gͣtiamꝰ uoluisse uidt. pͥma
distinctiones diuisit. Apͥma causa usq ad tͣctatũ de
osid̾atione ꝓcedit. que ꝑ.xxx.ui. cãs q̃stionib suis deci¬
sas distinguit᷑. Tercia atcͣtatu ꝯsidationis usq ad finẽ
ꝗͣ ꝑ qͥnq aistinctiones. secant. haꝵ pͥmã ministeriis.
Scda̾m negociis. t̃ciam eccłasticis deputans sacͣm̃tis.

Expanded text:
intervallis sint largiendi. Qualiter etiam lapsi reparentur. Tandem transit ad causas, in quibus ostendit primo de accusationibus et testibus et ordine judiciario quis et modus in diversis ecclesiasticis negotiis sit habendus. Tandem ad conjugum negotia veniens, et sufficienet de sacramento corporis et sanguinis Domini, de baptismo et confirmatione supponit. Distinguitur liber iste alias secundum diligentiam lectorum, alias secundum consuetudinem scriptorum. Lectores in tres partes distinguunt, quas et Gratianus voluisse videtur. Prima divisiones divisit, a prima causa usque ad tractatum De Benedictione procedit, quae per XXXVI causas questionibus suis decisas distinguitur. Tertia a tractatu locationis usque in finem per quinque distinctiones secant. Harum primam ministeriis, secundam negotiis, tertiam ecclesiasticis deputant sacramentis.
Abbreviated transcription (Latin):
cendant inuicem sibi sano colludant assensu ꝯpensẽt
utilitati dispendia. nec historiaꝵ p̃textu leges diui¬
nus abitiat: nec legum fastidio uirisꝑitus amittat:
quod inhistoriis amplexatur. ꝓliritatis ueniã peto.
cum nec hore mom̃to mare transire petuerĩ: nec
longua traꝵ spatia pͣuco uestigio circiure. his b̾iuter
sin ablucionẽ manuum effusis: ꝓmissas accumbẽtib
N eadem cuntate sub eod̾ rege duo ppłi sunt.⁊ scd̾m du¬
os ppłos duc uite. scd̾m auas uitas: auo pͥncipatus.¬

Expanded text:
cendant invicem, sibi sano colludant assensu, compensent cendant invicem, sibi sano colludant assensu, compensent utilitati dispendia, nec historiarum praetextu leges divinas abjiciat, nec legum fastidio jurisperitus amittat quod in historiis amplexatur. Prolixitatis veniam peto, cum nec horae momento mare transire potuerim, nec longa terrarum spatia pauco vestigio circuire. His breviter in ablutionem manuum effusis, praemissas accumbentibus n eadem civitate sub eodem rege duo populi sunt, secundum duos populos duae vitae, secundum duas vitas duo principatus
Abbreviated transcription (Latin):
nacensis epĩ. de decretis.¬
i duos adcenam conuiuas
inuitau̾is id̾ potulantib:
ꝯtraria ñ appones. Retente
altero qd̾ alter fastidiat: nõ
uariab̾ fercula uł ne consũ¬
das accubitum: uł accumbentes offendas. latimis atim¬
a ferm̃tum gͥcuis amplectitur. Si parit̃ accesserint ad al¬
tare: neut̃ alt̾us sacficium ꝯtempnat. Duos ad cõui¬
uium uocaui. theologũ ⁊ legistam quoꝵ uoluntates
uaria sparguntur inuota. cum iste delectitur acidis:
ille duleia ꝯcupiscat: quid aem quid ñ dem ꝰ renuis tu
qd̾ petit alt̃. Opusculo occurrentes in p̃senti leges expo¬
nere si ꝓponam: uirisꝑitus egre feret. nares contrabet ĩ
rugam. caput concitiet. erporriget labellum: ⁊ quod
sibi notum reputat: aliis nõ necessariũ opinat᷑. Pater̃
uet̾is aut nomi testam̃ti gesti mistica si narrare ceꝑo. sic̃
inutilia reputabit theo logꝰ. ⁊ opusculum nr̃m tũ ꝓlix¬
itatis arguet: tũ ingratitudinis accusabit. Condes¬

Expanded text:
de decretisi duos ad caenam convivas invitaveris, idem postulantibus contraria non appones, petente altero quod alter fastidiat, non variabis fercula; vel ne confundas accubitum, vel ne accumbentes offendas. Latinus azyma, fermentum Graecus amplectitur; si pariter accesserint ad altare, neuter alterius sacrificium contemnat. Duos ad convivium vocavi, theologum et legistam, quorum voluntates varia sparguntur in vota, cum iste delectetur acidis, ille dulcia concupiscat. Quid demus, quid non demus? renuis tu quod petit alter. Opuscula accurrentes in praesenti leges exponere si proponam, jurisperitus aegre feret, nares contrahet in rugam, caput concutiet, exporriget labellum et quod sibi notum reputat, aliis non necessarium opinatur. Praeterea si Veteris aut Novi Testamenti gesta mystica narrare coepero, sicut inutilia reputabit theologus, et opusculum nostrum tum prolixitatis arguet, tum ingratitudinis accusabit. Condes
Abbreviated transcription (Latin):
qd consilii cog̾is id obsu̾ire ⁊ post miptias que sunt
ꝑmissionis nõ potes uxorem duiit̾e. P ieceptiones aũ
⁊ ꝓhibitiones alie sunt mobiles: alie ĩmobiles. p̃cepti¬
ones immobiles sunt que obseruate salutem conferunt.
non obseruate adinunt. q̃ ⁊̃ om̃i tp̃r locum hũerunt. Ut
diliges dñm dm̃ tuum. ⁊ c̃. Modiles que qñq obsu̾ate sunt
mͦ non obsu̾antut. ut cͥcumcisionis ⁊ sabbati. ł etiam quaᷤ

Expanded text:
 consilii cogeris observare, et post nuptias quae sunt permissionis, non potes uxorem dimittere. Praeceptiones autem et prohibitiones aliae sunt mobiles, aliae immobiles. Praeceptiones immobiles sunt, quae servatae salutem conferunt, non observatae adimunt, quae et omni tempore locum habuerunt, ut: Diliges Dominum Deum tuum , etc. Mobiles, quae quandoque observatae sunt, modo non observantur, ut Circumcisionis vel Sab