comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uult accipere: oportet ut coniuncte accipiantur
omnia tria. ut scilicet cotidianum panem simł
petamus. et necessarium corpori: et satramentum
uisibile et inuisibile u̾bi dei. Sequit᷑ quinta peti-
cio. Dimite nob̃ debita nr̃a. sicut et nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Debita pectata dicr: mani¬
festum est. uixta illud quod ait idem dñs. Non
exies inde: donec soluas nouissimum qͣdrantem.
uel illud quo debitores appellauit: qui ei nũ¬
ciat sunt extinsti. uł ruia turris: uł quoꝵ
enim putare homines: quod illi ultra modũ
debitores essent .i. pectatores. Et acllidit. Amendli¬
co uob̃̾ nisi penitentiam egeritis. similiter moriemi¬
ni. Non hic ergo quisꝙ urget᷑ petuniam dimitte
poecuniam cdimitte illo pocius uibemur p̾ceptie q
suꝑius dictum est Si quis tibi tunicam tollere
uoluerit. et uidicio tecum contendere: dimitte
illi et pallium. Nec ibi necesse est. omni pecu¬

Expanded text:
vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur omnia tria; ut scilicet quotidianum panem simul petamus, et necessarium corpori, et sacratum visibilem, et invisibilem verbi Dei. CAPUT VIII.- dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita peccata dici manifestum est, vel illo quod ait idem Dominus: Non exies donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quod debitores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti vel ruina turris, vel quorum enim putare homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores, et addidit: Amen dico vobis, nisi poenitentiam egeritis, similiter moriemini . Non hic ergo quisque urgetur pecuniam dimittere pecuniam dimittere illo potius jubemur praecepto, quod superius dictum est, Si quis tibi tunicam tollere voluerit, et judicio tecum contendere, remitte ei et vestimentum : nec ibi necesse est omni pecu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm diu ista uita temporalis ꝑ dies decedentes.
succedentes q ꝑagitur. Et re uera qͣmdui nũc
in suꝑiora. nunc in inferiora .i. nunc inspiri¬
talia nunc incarnalia animi affestus alter¬
tidie panis est necessariꝰ: quo reficiatur esuri¬
ens. et relabens erigatur. Sicut itaꝙ corpꝰ nos¬
trum in hac uita ante illam scilicet immuta.¬
quamdui dicitur hocdie .i. in hac parte temporaliui¬
ta. Sit enuim cibo spiritali post hanc uitam saturabi.¬
mur ietͥnum. ut non tunc dicat᷑ cotidianus panis.
qr ĩbi temporis uolubilitas. que dieb dies succedere
facit. unde appellat᷑ cotidie. nulla erit. Ut autem clic¬
tum est hodie si uocem eius audiecitis. quod int̾preta¬
tur apłs in epistolaque est adhebreos. qͣm diudicit᷑
hodie: ita et hic accipiendum est. da nobis hocdie Si
quis aut̃ etiam illa que de uictu corporis necessario.
uẽl sacramento dñici corporis istam sentenciã

Expanded text:
quamdiu ista vita temporalis per dies decedentes quamdiu ista vita temporalis per dies decedentes succedentesque peragitur. Et revera quamdiu nunc in superiora, nunc in inferiora, id est, nunc in spiritualia, nunc in carnalia animi affectus altertidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens, et relabens erigatur. Sicut itaque corpus nostrum in hac vita, ante illam scilicet immutatquamdiu dicitur hodie, id est, in hac temporali vita. Sic enim cibo spirituali post hanc vitam saturabimur in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis; quia ibi temporis volubilitas, quae diebus dies succedere facit, unde appelletur quotidie, nulla erit. Ut autem dictum est, Hodie si vocem ejus audieritis ; quod interpretatur Apostolus in Epistola quae est ad Hebraeos, Quamdiu dicitur hodie : ita et hic accipiendum est, Da nobis hodie. Si quis autem etiam de victu corporis necessario, vel de Sacramento Dominici corporis istam sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ꝓbatur non hunc in illis partib in¬
telligi cotidianum panem. Nam magni
nicħ ui aliquam partem disseramus.
Illud certe debet occurrere cogitantib re¬
gulam nos orandi a dño accepisse. quam
tͣnsgredi non oportet. uł addendo aliqͥd
uł pretereundo. Quod cum ita sit. quis ẽ
qui audeat dicere semel tantum nos ora¬
re debere orationem dñicam. aut certe etiam
si iteꝵ uel tercio. usq ad eam tamen horam qͣ
corpori dñi commnunicamus. Postea u̾o non
sit orandum ꝑ reliquas partes diei: Non enĩ
iam dicere poterimus da nob̃ hodie. quod iam
accepimus. Aut pot̾it quisq cogere. ut etiam
ultima diei parte sacramentum illud celebre¬
mus: Restat gͥ ut cotidianum panem acci¬
piamus spiritalem. p̾cepta scilicet diuina. q̃
cotidie oportet meditari et operari. Nam de ip¬
sis dñs dicit. Oꝑamini escam: que non corrũ¬
pitur. Cotidianus aut̃ iste cibus nuncdicit᷑.

Expanded text:
unde probatur non hunc in illis partibus inunde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo aliquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut certe etiam si iterum vel tertio, usque ad eam tantum horam qua corpori Domini communicamus, postea vero non sic orandum per reliquas partes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accepimus: aut poterit quisque cogere, ut etiam ultima diei parte Sacramentum illud celebremus. 27. Restat igitur ut quotidianum panem accipiamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie oportet meditari et operari. Nam de ipsis Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur. Quotidianus autem iste cibus nunc dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. Nolite solliciti ẽẽ quid edatis
uł quid iuduamini. An potest quisq de ea
tanta intentione animi oratio dirigenda
sit ut ad hoc totum illud referat᷑ qd̾ de clar¬
dendis cubiculis dictum ẽ. ⁊ illud quod ait.
primum regnum dei. deinde ista querite.
s hec om̃ia inquit apponentur uõb̾. scilicet
etiam non querentib. Quomodo autem
recte dicatur non querere aliquis. qd ut
accipiat intentissimecłm deprecatur.
nescio utrum inueniri queat. De sacria¬
mento aut̃ corporis dñi. ut illi ñ moueãt
questionem. qui plurimi in orientalib
partib. non cotidice cene dñice cõmunicãt.
cum iste panis cotidianus dictus sit. ut illi
ergo taceant neq de hac re suam sententi¬
am defendant. uł ipsa auctoritate eccl̃iasti¬
ca sint contenti qđ sine scandalo ista faciũt.
neq ab eis qui eccł̃iis presunt facere ꝓhibẽ¬
tur. neq non obẽe ꝑantes dampnantur.

Expanded text:
Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de eatanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, primum regnum Dei, et deinde ista quaerite; sed, haec omnia, inquit, apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem recte dicatur non quaerere aliquis, quod ut accipiat intentissime Deum deprecatur, nescio utrum inveniri queat. 26. De Sacramento autem corporis Domini ut illi non moveant quaestionem, qui plurimi in orientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiam corporis immutatione facta huic
nr̃e delectationi nulla pars nr̃a t̾renis dolorib̃
seu uoluptatib adusetur. Nec illud a u̾ita¬
luntatem impleuit. ita in femina que illi
desponsata ẽ. Celum enim et t̾ra conueni¬
enter intelligitur: quasi uir ⁊ femina. q̃m
t̾ra celo fecundante fructifera ẽ. Quarta pe
hodie. Panis cotuidianus aut ꝓ his omnib
dictus ẽ. que huius uite necessitatẽ sustentãt.
de quo cum pieciperet ait. nolite cogitare de cra¬
stino. ut ideo sit additum da nob̾ hodie.
aut ꝓ sacramento corporis xp̃i quod cotidie
accipimus. aut ꝓ spiritali cibo de quo idẽ dñs
dicit. Oꝑamini escam. que non corrumpi¬
tur. Et illud. Ego sum panis uite. qui de ce¬
lo descendi. S hoꝵ trium quid sit ꝓbabiliꝰ.
considerari potest. Nam forte quispiam mo¬
uent. cur oremus ꝓ his adhipiscendis. que
huc uite sunt necessaria. ueluti ẽ. uictus

Expanded text:
ita etiam corporis immutatione facta, huic ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae delectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adversetur. 24. Nec illud a veritaluntatem implevit, ita et in femina quae illi desponsata est. Coelum enim et terra convenienter intelligitur, quasi vir et femina; quoniam terra coelo fecundante fructifera est. CAPUT VIIhodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dictus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobis hodie: aut pro Sacramento corporis Christi, quod quotidie accipimus: aut pro spirituali cibo, de quo idem Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatem. ꝙ fiet carnis resurrestione al¬
ꝙ illa immitatione que ꝓmittit᷑ uistis scd̾m
eiusdem apłi predicationem. fiet uoluntas
dei et in t̾ra sicut in celo. et in t̾ra idest. ut quẽ¬
admodum sp̃c̃ non resistit deo. sequens ⁊ fa¬
ciens uoluntatem eiꝰ. ita et corpus non resis¬
tat sp̃m. uel anima que nunc corporis infir¬
mitate uexatur: et incarnalem consuetudi.¬
nem ꝓna ẽ. quod erit summa pacis in uita
et̾na. ut ñ solum uelle adiaceat nob̾ s etiã
ꝑficere bonum. Nunc enĩ uelle inquit ad¬
iacet mĩchi ꝑficere autem bonum non. quia
nondlum in t̾ra sicut in celo. idest nondum in
carne sicut in sp̃u facta est uoluntas dei. Nã
et in miseria nr̃a fit uoluutas dei. cum ea pan-¬
mur ꝑ carnem. que nob̾ mortalitatis iure
debentur: qͣm pettando meruit nr̃a nͣra. S id̾
oꝑandum ẽ. ut sicut in celo. ita et in t̾ra fiat
uoluntas dei. idest ut quem admodum corde
delectamur. legi scdłm int̾iorem hominem.

Expanded text:
resurrectione, atque illa immutatione quae promittitur justis, secundum ejusdem apostoli praedicationem : fiat voluntas Dei et in terra, sicut in coelo: id est, ut quemadmodum spiritus non resistit Deo, sequens et faciens voluntatem ejus; ita et corpus non resistat spiritui vel animae, quae nunc corporis infirmitate vexatur, et in carnalem consuetudinem prona est: quod erit summae pacis in vita aeterna, ut non solum velle adjaceat nobis, sed etiam perficere bonum. Nunc enim velle, inquit, adjacet mihi; perficere autem bonum non: quia nondum in terra sicut in coelo, id est, nondum in carne sicut in spiritu facta est voluntas Dei. Nam et in miseria nostra fit voluntas Dei, cum ea patimur per carnem, quae nobis mortalitatis jure debentur, quam peccando meruit nostra natura: sed id orandum est, ut sicut in coelo, ita et in terra fiat voluntas Dei; id est, ut quemadmodum corde condelectamur legi secundum interiorem hominem ,
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. Siue ita. fiat uoluntas tua sicut in
cẽlo et in t̾ra. ut sua cui que tribuant᷑. Qd̃ sit
extremo uidicio. ut iustis pͥmium. pect̃orib dãp.¬
natio retribuatur. cum agni ab hedis separa¬
buntur. Ille etiam non absurdus immo et
fidei et spei nr̃e conuenientissimus intellectus
ẽ ut celum ⁊ t̾ram accipiamus sp̃m. ⁊ carnẽ.
Et q̃m dicit apłs. mente seruio legi dei carne¬

Expanded text:
tantur: sive ita, Fiat voluntas tua sicut in tantur: sive ita, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, ut sua cuique tribuantur; quod fiet extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur . 23. Ille etiam non absurdus, imo et fidei et spei nostrae convenientissimus intellectus est, ut coelum et terram accipiamus, spiritum et carnem. Et quoniam dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit cum ait. Meus cib est. ut faciam
uoluntatẽ eus qui me misit. Et sepe. Non
ne in facere uoluntatẽ meam s uoluntatem
eius qui me misit. Et cum ait. Scce mat̾ mea
⁊̃ ecte fratres mei. Et quec̃q feerit uolunta¬
tem dei. hic mn est frater ⁊ mat̾ et soror. Qi
gͦ faciunt uoluntatẽ dei in illis utiq fit uolun¬
tas dei. Non qr ip̃i faciunt ut uelit dłs. s quia
faciunt qd̃ ille uult idest faciunt scłm uolun¬
tatem eiꝰ. Est etiam ille intellectus. fiat uolũ¬
tas tua sicut in celo et in t̾ra. Sicut in scie
et iustis. ita etiam in peccorib. Quod adhuc
duob modis accipi potest. Siue ut oremus
etiam ꝓ inimicis nr̃is. Quid enim aliud st̃¬
habendi contͣquoꝵ uoluntatem xp̃ianumr i
catholicum nomen auget᷑. Ut ita dictum
sit fiat uoluntas tua sicut in celoᷤ et int̾ra.
tamqͣm si diceretur. faciant uoluntatẽ tuã
sicut iustita etiam pat̃ores. ut ad te conuer¬

Expanded text:
Dominus dicit, cum ait, Meus cibus est ut faciam Dominus dicit, cum ait, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui rie misit ; et saepe, Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit ; et cum ait, Ecce mater mea, et ecce fratres mei, et quicumque fecerit voluntatem Dei, hic mihi est frater, et mater, et soror . Qui ergo faciunt voluntatem Dei, in illis utique fit voluntas Dei: non quia ipsi faciunt ut velit Deus; sed quia faciunt quod ille vult, id est, faciunt secundum voluntatem ejus. 22. Est etiam ille intellectus: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, sicut in sanctis et justis, ita etiam in peccatoribus. Quod adhuc duobus modis accipi potest: sive ut oremus etiam pro inimicis nostris; quid enim sunt aliud habendi, contra quorum voluntatem christianum et catholicum nomen augetur? ut ita dictum sit, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam peccatores, ut ad te conver
Abbreviated transcription (Latin):
erunt inquit. sicut angłi in celis. Et ideo post
illam petitionem qͣ dicimus: Adueuiat regnõ
tuum. Sequitur: fiat uõluntas tua sicut ĩ
celo et in t̾ra. idẽ sicut ui angłis qui sunt
in celis uoluntas tua ut om̃i modo tibi adhe¬
reant teq ꝑfruantur. nullo errore ꝯ̃bnubilã¬
te sap̃iam eoꝵ nulla miseria impediente be¬
atitulinem illoꝵ. ita fiat in sanctis tius qui
in t̾ra sunt. et de t̾ra qd ad corpus adtinet
loꝵ predicatio. Gła in excelsis deo. et in t̾ra
pax hominib bone uoluntatis. ut cum pre¬
cesserit bona uoluntas nr̃a que uocantem
sequit᷑ ꝑficiatur in nob̃ uoluntas dei sicitti
est in celestib angłis. ut nulla adu̾sitas
resistat nr̃e beatitudini qđ est pax. Item. fi¬
at uoluntas tua. Recte intelligit᷑ obedia¬
tur preceptis tuis. sicut in celo et in derra .i.
sicut ab angłis. ita ab hominib. Nam fieri
uoluntatẽ dei cumi obtemꝑat᷑ preceptis eiꝰ. ip̃e

Expanded text:
erunt, inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post erunt, inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post illam petitionem qua dicimus, Adveniat regnum tuum, sequitur, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet,lorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : ut cum praecesserit bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
minis dei. Non enim et hic ita dictum ẽ. ad¬
ueniat regnum tuũ. quasi minc deus non
regnet s forte quis dicat adueniat dictum
eẽ in t̾ram. quasi u̾o non ip̃e etiam nunc reg¬
net in t̾ra. semꝑq in ca regnaret a constitu¬
cione mundi. Adueniat g accipienddum est.
manifestetur hominib. Quemadmodũ
enĩ etiam psens se̾x absens est cecis. ⁊ eil qui
ocłos claudunt. ita dei regnum qͣmuis num¬
cum eus unigenitꝰ non solum intelligibi¬
liter s etiam uisibiliter in homine dñito
de celo uenerit. uidicaturus uiuos ⁊ mortu¬
os. Post qd̾ uitlicium. ĩ dest cum discretio
inͣ habitabit iustos Es. nͣt non opussit quẽ¬
qͣm doceti ꝑ hominiet s sint om̃s ut sc̃p¬
tum est dociles deo. Deiide beata uita omni
ex parte ꝑficiatur in sanctis in etͥnium. sicut
nunc celestes angłi sanctissimi atq beatissi¬
mi deo solo illustrante sapientes et beati sint.
qr et hoc ꝓmisit dñis suis. In resurrectione

Expanded text:
minis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adminis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Adveniat dictum esse in terram. Quasi vero non etiam ipse nunc regnet in terra, semperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nuncum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles Deo . Deinde beata vita omni ex parte perficietur in sanctis in aeternum, sicuti nunc coelestes Angeli sanctissimi atque beatissimi, solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
quem inuocat. Et cum hoc affectat. Io tene¬
at iusticiam. quo munere inuitatur ad in¬
habitandum anumum deus. Iam uideamus
q̃ sint petenda. Dictum ẽ enim qui sit qui
petitur: et ubi habitet. Primum aut̃ omni¬
um que petuntur. hoc est. Sanctificetur
nom̃ tuum. Quod non sic petitur qͣi non sit
sc̃m nomendei. s ut sc̃m habeatur ab hõib.
idest ita illis innotescat ds. ut non existi¬
ment aliquid sanctus. qd̃ magis offendere
timeant. Neq enim qr dictum ẽ. notus in
uidea deus in isrł magnum nom̃ eius. sic
intelligendum ẽ. quasi alibi minor sit d̾s
alibi maior. s ibi magnum ẽ nomen eius.
ubi ꝓ sue maiestatis magnitudine nõiat:
Ita ĩbi dr sanctum nomen eiꝰ ubi cum ue¬
neratione et offensionis timore nominat᷑.
Et hoc ẽ qł nunc agit᷑ dum ewngeliũ
adhuc uscy ꝑ diu̾sas gentes innotescendo
docet: tunc futurum ẽẽ iudicii diem. cum
ex̃ongłium pͥdicatum fu̾it in omnib genti¬
bus. Que res: ꝑtinet ad sanctificatõnem no¬

Expanded text:
quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, docet, tunc futurum esse judicii diem, cum Evangelium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctificationem no
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ tenent. alii ꝑ iacĩctũ spurã ⁊ coccũ
audica celestia. crede sꝑare. amare. ñ
desinũt: ⁊ q̃ adhuc subtiliori ĩttłtu ñ
carnis offerũt alis ꝑ capꝵ pilos deplorãt
asꝑe qd libũt᷑ admiserunt ecce ex tãta
ĩfusione sc̃ĩspc̃ irrigatꝰ Iã porro ligna se¬

Expanded text:
tenent, alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliori intellectu carnis offerunt, alii per caprarum pilos deplorant aspere quae libenter admiserunt; ecce ex tanta infusione sancti Spiritus irrigata. Jam porro ligna Se
Abbreviated transcription (Latin):
uocib ueluti hystrionicã imita¬
ri lasciuiã. Et ido constitiumus
mediocritatẽ seruari in cantu.
ut et gͣuitatẽ redoleat. ⁊ deuotio

Expanded text:
ocibus histrionicam imitari lasciviam: et ideo constituimus mediocritatem servari in cantu, ut et gravitatem redoleat et devotio
Abbreviated transcription (Latin):
Seculares non seruiant in coͭ¬
quinis conuentus. nec in infir xx¬
mitoriis. Quociens uͦ in domo
aliqua fc̃m fuerit: pͥor. suppͥor
em̃dauerit: culpã hanc in gen̾a

Expanded text:
eculares non serviant in coquina conventus, nec in infirmitoriis: quod si in domo aliqua factum fuerit, prior emendaverit, culpam hanc in capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa uͥtutũ bona ex caritate detorent᷑ Q̾ ca¬
ritas qr ĩ dilectõe d̾i ⁊ ꝓxinii pñdet qi ex
duplicitĩctura sulget. Cui bistiẽto cocco
tdui suꝑhum̾alis ĩuectit᷑. qr tc̾ castimoĩa
ad ꝑfectũ m̃ditiȩ cãdoreni ducit᷑. t̃ ꝑ absti¬
nelitiã caro affligit᷑. Siqͥdõ⁊ balteo p̃em¬
git᷑ q̃d̾ renũ ĩcentiua ⁊ luxie libidinum

Expanded text:
 bona ex charitate decorentur, quia charitas, quae in dilectione Dei et proximi pendet, quasi ex duplici tinctura refulget, cui bis tincto cocco alis innectitur: quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur. Cum per abstinentiam carnem affligit, siquidem et baltheo praecingitur, per quod incentiva et luxuriae libidinum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ĩ media eccłia collocati. Qͦꝵ lĩgua doc̾¬
tͥnã scĩgm resonãs: tãgit utrasq atios
tĩnabła ĩ extͤmo uestim̃to st̃ posita. dd¬
circo ut de fine m̃di ⁊ de uita fut᷑a dispu¬
tãtes: ñꝙͣ sileant. Suꝑ hum̾ale aut pal¬
liũ. saluatoris ĩsinuat pocestatẽ ⁊ reg

Expanded text:
medio Ecclesiae collocati, quorum lingua, doctrinae scientia resonans, tangit utrasque acies tintinnabula in extremo vestimento sunt posita, idcirco ut de fine mundi et de vita futura disputantes nunquam sileant. Superhumerale autem pallium Salvatoris insinuat po
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sũt sapiat. ⁊ tota ad amorẽ celostiũ
surgat. Mala ã punica ĩ infi̾oribꝰ posi¬
ta. eiꝰd̃ eccłiȩ unitatẽ declarãt. Nã siauit
ĩ malo punico uno ext̾ius cortice młta
interiꝰ grana miniĩt᷑. sic ĩnum̾os scẽ
ecclĩȩ ppłos unitas fid̾i ꝯtegit. qͦs intꝰ diu̾¬

Expanded text:
sum sunt, sapiat, et tota ad amorem coelestium surgat. Mala autem punica in inferioribus posita ejusdem Ecclesiae unitatem declarant. Nam sicut in malo punico uno exterius cortice multa interius grana muniuntur, sic in numero sanctae Ecclesiae populos unitas fidei contegit, q
Abbreviated transcription (Latin):
anguis ã ille qͦ moyses ppłni asꝑgit.
ac purifccat. ⁊ tab̾nacłm testam̃ti
testam̃ti: mirifice diũ iħu Sãguinẽ
p̃dicare mõstͣtur qͦ õĩũ coñtiũ corda
pͣgant᷑ qͦ fides eccłiȩ signat᷑. qͦ oñis

Expanded text:
anguis autem ille, quo Moyses populum aspergit ac purificat, et tabernaculum testamenti, testamenti , mirifice Domini Jesu sanguinem praedicare monstratur, quo omnium credentium corda purgantur, quo fides Ecclesiae signatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ leua. ĩ it̾a. Ratonalo uꝰ poctori supposi¬
monẽ fig᷑at euãgłicũ. qͥ qͣdruplicato
ordine u̾itatẽ fid̾i nob̾. ⁊ doctͥnã tͥnita¬
tis oxponit. Cui ꝯuenit ĩ gr̃nus apłicꝰ
sermo. tã uͥtute ꝗ ᷤ minio. ħ ã rõuale du

Expanded text:
in laeva littera. Rationale vero pectori superposimonem figurat evangelicum, qui quadruplicato ordine veritatem fidei nobis et doctrinam Trinitatis exponit. 8. Cui convenit in gemmis apostolicus sermo, tam virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc confirmat. qui uetat uitare. qd̃ ꝑtinet
ad iusticiam regni celoꝵ. Sicut enim fal¬
sum loqui ñ potest qui non loquit. sic ꝑ iura¬
re ñ potest qui non iuuat. S tamer q̃m ui
rat qui adhibet testem d̃m apl̃s fecisse uideatur.
scribo uob̃. ecce coram deo qr non mentior. Et it̾m.
illud. Cestis est mͥ deus cui seruio in sp̃u meo in
euͣngelio filii eius. quomodo sine int̾missione
memoriam ur̃i facio semꝑ in or̃onib meis. Nisi
forte quis dicat. tunc habendam ẽẽ iurationẽ.
rit qr non dix ꝑ l̃m. s dixit. testis ẽ michi deus.
Ridiculum est hoc putare. Camen pp̃ conten¬
ciosos aut multum tardos. ne aliquid inter

Expanded text:
hanc confirmat qui vetat jurare, quod pertinet ad justitiam regni coelorum. Sicut enim falsum loqui non potest qui non loquitur, sic pejerare non potest qui non jurat. Sed tamen quoniam jurat qui adhibet testem Deum, diligenter scribo vobis ecce coram Deo, quia non mentior ; et iterum: illud, Testis enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quomodo sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis . Nisi forte quis dicat tunc habendam esse jurationem, rit, quia non dixit, per Deum; sed dixit, Testis est Deus. Ridiculum est hoc putare: tamen propter contentiosos aut multum tardos, ne aliquid inter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonaꝵ alienaꝵ. sicut in theatticis fabulis. Non
enim qui agit partes agam̃nonis inthragedia
uerbͥ gr̃a. sine alicuius alt̾uis ad hystoriam uł
fabulam que agitur ꝑtincntis. uere ip̃e est s
simulat eum ⁊ hypocrita dr̃᷑ Sic in eccłia uł
in om̃i uita humana. quisqͥs se uult uideri
quod non ẽ. hypoceita est. Simulat enĩ iustõ
non exhibet. Quia totum fructum in laude ho¬
minum ponit qͣm possunt etiam simulantes
ꝑcipere. dum fallunt cos quib uident᷑ bomi ab
eisq laudant᷑. S tales ab inspectore deo mer¬
cedem ñ accipiunt nisi fallacie supplicium. ab
oparii dolosi. nomen meum ẽnĩ habuistis.
s oꝑa mea non feristis. Illi ergo ꝑceperunt
mettedem suam. qui non ob aluid elemosinã
faciunt. nisi ut glorificentur ab hominĩb.
Non siglorificent᷑ ab hominib. s si ideo faci¬
unt ut glorificentur: sicut suꝑuis rastatum
est. Laus enun humana non appeti a recte fa¬

Expanded text:
personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eum, et hypocrita dicitur. Sic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae supplicium: ab  a me, operarii dolosi: nomen meum habuistis, sed opera mea non fecistis. Illi ergo perceperunt mercedem suam, qui non ob aliud eleemosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab hominibus: non si glorificentur ab hominibus, sed si ideo faciant ut glorificentur, sicut superius tractatum est. Laus enim humana non appeti a recte fa
Abbreviated transcription (Latin):
sic apłs conuenienter diceret. in hac oꝑa qua
hominib placeo. non hominib s deo pla¬
ceo. qr non hoc appeto. s ad id refero ut me mu¬
tentur quos saluos fĩ uolo. Sicut dicit de obla¬
tione que fit in sanctos. Non qr quero datum.
s in quiro fructum. idest qd̃ quero datum ue¬
strum. ñ hoc quero. s fructum ur̃m. Hoc enĩ
indicio apparere poterat qͣntum ꝓfecissent in de¬
um. cum id libenter facerent. qł non ꝓpt̾ gar¬
lium de munerib. s ꝓpt̾ communionem cari¬
latis ab eis querebatur. Quamqͣm et cum ad¬
dit et dicit. alioquin mercedem ñ habebitis
aput patrem ur̃m qui in celis est. nicħ aliud
demoustrat. nisi id nos cauere oportere. ne hũa
te te sicut hypocrite faciunt in synagogis et
in uicis ut glorificent ab hominib. Noli inqͥt
sic uelle in notescere. ut hypocrite. Manifestũ
est aut hypocritas. non qd̃ ocũlis p̾tendunt
hominum. id etiam corde gestare. Sunt enum
hypocrite simulatores. tamqͣm ꝑnunciatorit

Expanded text:
stolus convenienter diceret, In hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed Deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero ut me imitentur, quos salvos fieri volo. Sicut dicit de oblatione quae fit in sanctos, Non quia quaero datum, sed inquiro fructum : id est, Quod quaero datum vestrum, non hoc quaero, sed fructum vestrum. Hoc enim indicio apparere poterat quantum profecissent in Deum, cum id libenter offerrent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem charitatis ab eo quaerebatur. 4. Quanquam et cum addit, et dicit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in vicis, ut glorificentur ab hominibus. Noli, inquit, sic velle innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores
Abbreviated transcription (Latin):
ccłias. altaria. sepulturas. de¬
cunas aliem laboris. ł nurri¬
meriũ. uillas. tullanos. t̾raꝵ cen¬
sus. furnoꝵ. ⁊ molendinoꝵ red¬
dius. ⁊ cetera bis similia nullus

Expanded text:
ias, altaria, sepulturas, decimas alieni laboris vel nutrimenti; villas, villanos, terrarum census, furnorum, molendinorum redditus, et caetera his similia monas
Abbreviated transcription (Latin):
Hic enĩ tantum fornicantem uxorem dimittere cõ¬
ceditur. S quisquis eam quoꝙ uxorem dimitat
qua ip̃e cogitur: fornicari. cauisa fornicationis utis
dimitut. uelut si aliquem cogat uxor sacrificare
ydolis. Qui talem dimitit. causa forncatõnis
dlimittit. non tantum illus. sed ⁊ sue illius qd
fornicatur sue ne fornicet᷑. Nicħ̃ eium iniquus
qͣm formĩcatõnis causa dimitt̾e uxorem. si ⁊ ip̃e
conuincit᷑ fornicari. Occurrit enun illud. in quo
eiũ alteꝵ iudicas temetip̃m condempnas. Cadẽ
enim agis que uidicas. Quaꝑpter quisquis for¬
nicationis causa uult abice uxorem. priordebet
ri potest utrum quomodo mechatur ille qui dr¬
cit. sic et illa qͣm ducit. Iubetur et illa manere
innupta. aut uiro reconciliari. s si discesserit
inquit a uiro. Multum autem int̾ est. utrũ
dimittat an dimittat᷑. Si enĩ uirum ip̃a dimi¬
serit et aln̾ nupsecit. uidet᷑ cupiditate mutandi

Expanded text:
Non enim tantum fornicantem uxorem dimittere conNon enim tantum fornicantem uxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam quoque uxorem dimittit, a qua ipse cogitur fornicari, causa fornicationis utique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare idolis, qui talem dimittit, causa fornicationis dimittit, non tantum illius, sed et suae: illius, quia fornicatur; suae, ne fornicetur. Nihil autem iniquius, quam fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quapropter, quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet ri potest utrum quomodo moechatur ille qui ducit, sic et illa quam ducit. Jubetur enim et illa manere innupta, aut viro reconciliari: sed si discesserit, inquit, a viro. Multum autem interest utrum dimittat, an dimittatur. Si enim ipsa virum dimiserit, et alteri nupserit; videtur cupiditate mutandi
Abbreviated transcription (Latin):
Cui credo dictum ẽẽ. Si quid suꝑ erogau̾it. rediens
reddam tͥ. Porro si infidelitas fornicatio ẽ. et idola¬
tria infidelitas: ⁊ auaricia idolatͥa. non est dubitan¬
dum et auariciam. fornicatõem esse. Quis ergo
iam quamlibet in licitam concupiscentiam potest
recte a foruicationis genere separare. Si auari.¬
cia fornicatio ẽ: Ex quo intelligit᷑. ꝓpter in lici¬
tas concupiscentias. non tm̃ que in stupus cũm
alienis uiris aut feminis committunt᷑. s om̃ino
quaslibet que anunam corpore male utentem
a lege dei aberrare faciunt. ⁊ ꝑuitiose turpiter¬
ꝙ corrumpunt possit sine crimine aut uxorẽ
dimiitite. ⁊ uxor uirum. qr exceptam facit dñs
causam foruicatõnis. Quam fornicatõnem sic̃
suꝑuis commemoratum ẽ. gencralem.:⁊ uniu̾isalẽ
collig̾e cogimur. Cum aut̃ ait excepta causa for¬
nicatõnis. non dixͥ cuius ip̃oꝵ. uiei an femine.

Expanded text:
cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi . 46. Porro si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur, quod propter illicitas concupiscentias, non tantum quae in stupris cum alienis viris aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, quae animam corpore male utentem a lege Dei aberrare faciunt, et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem dimittere, et uxor virum: quia exceptam facit Dominus causam fornicatsupra consideratum est, generalem et universalem intelligere cogimur. Cum autnicationis; non dixit cujus ipsorum, viri, an feminae.
Abbreviated transcription (Latin):
catio ẽ. Dñs aut̃ ꝑmisit causa fornicatõis uxorẽ
dimitti. S qr ꝑmisit ñ uissit. Dedit locum
apło monendi ut qui uoluerit ñ dimittat uxo¬
rem infidelem. quo sic fortasse possit fidelis fieri.
S anitificatus est enu inqͥt uir infidelis. in
uxore fideli. Et sanctificata est mulier infideł.
in fratre fideli. Credo iam ꝓuenerat. ut ñ nul¬
le femine ꝑ uiros fideles. aut uiri ꝑ uxores fide¬
les. in fidem uenient. Et qͣmuis non dicens no¬
mina. exemplis tamen ortatus ẽ ad confirmã¬
dum consilium suum. Teinde sequit᷑. Alioqͥn
silii ur̃i immundi ẽeut. nunc aut̃ sancti sũt.
Iam enun erant paruuli xp̃iani. qr siuie austore
uno ex parentib. siue utroq consentiente. sanctifi¬
cati erant. Quod ñ fieret. si uno credente dissocaarẽt
coniugium.:⁊ non toleraret in fidelitas coniugis. usꝙ
ad oportunitatem credendi. Hoc ẽ erggo consilium eiꝰ.

Expanded text:
catio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem catio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus est enim, inquit, vir infuxore fideli, et sanctificata est mulier infidelis in fratre fideli. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
uir fidelis. si ht̃ uxorem infidelem. consencientẽ
secum habitare. non eam climuttere. Licet ergo
et dimitte. qr non est preceptum dñi nedunit¬
tat. s consilium apł̃i. sicut monet᷑ uirgo non
nubere. s si nupserit consilium quidem ñ tene¬
bit. s contra p̾ceptum ñ facit. Ignoscit᷑ autẽ
cum cd̃r. Hoc aut̃ dico scłm ueniam. ñ sid̾m
imꝑium. Quaꝑpter si licet ut dimittatur
conuinx infideł. quamuis meluis sit non dimit¬
tere. et tamen ñ licet sccłm p̾ceptum dñi ut dimit.¬
tatur conuiux nisi causa fornicatõnis. fornicatõ
est etiam ip̃a infidelitas. Quid enim tu dicis apo¬
stole. Certe ut uir fidelis consencientẽ secum ha¬
bitare mulierem ufidelem. non dimittat. Ita
inquit. Cum gͦ hoc et dñs precipiat ne dimit¬
rat uir uxorem nͥ causa fornicatõis. quare h dic̃.
ego dico. ñ dñs: Quia seilicet idolatͥa quam se
cuntur infideles.: ⁊ quelibet noxia suꝑsticio. forni¬

Expanded text:
vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apostoli: sicut monetur virgo non nubere; sed si nupserit, consilium quidem non tenebit, sed contra praeceptum non faciet. Ignoscitur cum dicitur, Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium. Quapropter, si licet ut dimittatur conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, et tamen non licet secundum praeceptum Domini ut dimittatur conjux nisi causa fornicationis, fornicatio est etiam ipsa infidelitas. 45. Quid enim tu dicis, Apostole? Certe ut vir fidelis consentientem secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, Ego dico, non Dominus? Quia scilicet idololatria quaia superstitio, forni
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait cet̾is. nisi qr suꝑius eis loquebat᷑ qui sic
copulati erant ut parit̾ in fide xp̃i eẽnt: Ce¬
teris u̾o nunc dicit. idẽ eis qui sic copulati sũt.
ut ñ ambo fideles sint. S quid eis dic̃: Si qͥs
fratͥ habet uxorem infidelem et hec consentit
habitare cum illo. non dimittat illam. Et si qͣ
mulier ht̃ uirum infidelem. ⁊ hic consentit ha¬
bitare cum illa: non dimittit uirum. Si ergo ñ
precipit ex dñi ꝑsona s ex sua ꝑsona monet. ita
est hoc bonum. ut si quis aliter fecerit non sit pre¬
cept ⁊ transgressor. sicut de uirginib paulo post
dicit p̾ceptum domini se non h̃re. consilium aut̃
dare: Atq ita laudat uirginitatem. ut arripiat
eam qui uoluerit. Non tamen ut si non fecerit.
contͣ preceptum fecisse indicetur. Alud est enĩ
ꝙ uibetur. aliud qđ monec᷑. aliud ꝙ ignoscit᷑.
Iubetur mulier auio ñ discedere. Quod si disces¬
serit manere innuptam. aut uiro suo reconcilia.¬
ri. Aliter ergo non licet facere. Monetur autẽ

Expanded text:
is: nisi quia superius eis loquebatur, qui sic copulati erant, ut pariter in fide Christi essent; caeteris vero nunc dicit, id est eis qui sic copulati sunt, ut non ambo fideles sint? Sed quid eis dicit? Si quis frater habet uxorem infidelem et haec consentit sentit habitare cum illo, non dimittat illam; et qua mulier habet uirum infidelem et hic consentit habitare cum illa, non dimittat upraecipit ex Domini persona, sed ex sua persona monet, ita est hoc bonum, ut si quis aliter fecerit, non sit praecepti transgressor: sicut de virginibus paulo post dicit, praeceptum Domini se non habere, consilium autem dare; atque ita laudat virginitatem, ut arripiat eam qui voluerit, non tamen ut si non fecerit, contra praeceptum fecisse judicetur. Aliud enim est quod jubetur, aliud quod monetur, aliud quod ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut corporamus apl̃s. Sequitur enĩ. et dicit.
Ceceris aut̃ ego dico. non dñs. Hic pͥmo ui¬
dendum ẽ. quib cet̾is. Dicebat enim suꝑiꝰ
ex dñi ꝑsona. his qui sunt in coniugio. nũc
u̾o ex sua ꝑsona. ceteris dicit. Ergo. fortasse his
qui non sunt in coniugio. Sed non hos sequi¬
tur: Ita enim sub iungit. Si quis frat̾ habee
uxorem infidelem. et hec consentit cum illo
habitare. non dimitat eam. Ergo ⁊̃ nunc his¬

Expanded text:
. Sequitur enim et dicit, Caeteris autem ego dico, non Dominus. Hic primo videndum est quibus caeteris; dicebat enim superius ex Domini persona iis qui sunt in conjugio, nunc vero ex sua persona caeteris dicit: ergo fortasse iis qui non sunt in conjugio: sed non hoc sequitur. Ita enim subjungit: Si quis frater habet uxorem infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Ergo etiam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ut non tñi de femina idẽ apłs dixerit muli¬
er non habet potestatem corporis sui s uir:. s en¬
am de illo ñ tacuerit dicens. Similit̾ ⁊ uir sui
corporis potestatem non ht̃: s mulier: Si ergo
similis forma ẽ. oportet intelligi. ñ licere mulieri
uirum dimitt̾e. nisi causa fornicatõnis. sicut ⁊
uiro. Considerandum ẽ. itaq quatenus for

Expanded text:
ut non tantum de femina, idem Apostolus dixerit, Mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir; sed etiam de illo non tacuerit dicens, Similiter et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier; si ergo similis forma est, non oportet intelligi licere mulieri virum dimittere, nisi causa fornicationis, sicut et vir
Abbreviated transcription (Latin):
rax in loquendo nich ueritati rerum mi¬
stionem. qđ dicit apł̃s ioh̃es. Si quis scit
pectare fr̃em suum pẽitm᷑ ad mortẽ: postu¬
beat. Nec ista questio solui pot̃. nisi fateamur
ẽẽ aliqua pecc̃a in frĩb. que inimicoꝵ ꝑsecutõ¬
ne grauiora sunt. Fratres autem significari

Expanded text:
rarum in loquendo nihil veritati rerum mirarum in loquendo nihil veritati rerum miaestionem, quod dicit apostolus Joannes, Si quis scit peccare fratrem suum peccatum non ad mortem, posturare jubeat. Nec ista quaestio solvi potest, nisi fateamur esse aliqua peccata in fratribus, quae inimicorum persecutione graviora sint. Fratres autem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑunt. Et memoratus apl̃s de quodam
tantis uoto. s sp̃u preuidentis. Ita ⁊ cdñs.
dixerint. Non enim cum ait dñs ue tͥ cap¬
harnaum aliud sonat. nisi aliquid ei ma¬
li euenturum merito infidelitatis. Quod
futurum dñs non maliuolencia obtabat.
s diuinitate cernebat. Et apl̃s ñ ait reddat.
precantis. Sicut et de illa ypocrisi uideoꝵ de
qua iam dc̃m est. Cui euersionem ummine¬
re cernebat dixit. Pcuciet te cl̃s paries dealba¬
te. Prophete aut̃ maxime solent figura in p̾¬
cantis futura p̾dicere sicut figura p̾teriti tem¬
poris. ea que uentura erant sepe cecineriit.
Sicut ẽ illud. Quare fremuer̃t gentes. et
ppłimeditati sunt in ania: Non enĩ dixit
qͣre fremuer̃t gentes: ⁊ ppłi meditati sunt in¬
ania. cum ea non qͣi iam transacta meminis
bi uestimenta mea. et suꝑ uestem meam
miseĩt sortem. Nec tamen de his u̾bis qͥsqͣm¬
nisi qui non sentit uarietatem istam figu¬

Expanded text:
acceperunt ; et memoratus Apostolus de quodam acceperunt ; et memoratus Apostolus de quodam tantis voto, sed spiritu praevidentis; ita et Dominudixerint. Non enim cum ait Dominus, Vae tibi, Capharnaum, aliud sonat nisi aliquid ei mali eventurum merito infidelitatis: quod futurum Dominus non malevolentia optabat, sed divinitate cernebat. Et Apostolus non ait, Reddat;mprecantis. Sicut et de illa hypocrisi Judaeorum, de qua jam dictum est, cui eversionem imminere cernebat, dixit, Percutiet te Deus, paries dealbate . Prophetae autem maxime solent figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant saepe cecinerunt: sicut est illud, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? Non enim dixit, Quare frement gentes, et populi meditabuntur inania; cum ea non quasi jam transacta meminissbi vestimenta mea, et super vestimentum meum mittent sortem. Nec tamen de his verbis qnisi qui non sentit varietatem istam figu
Abbreviated transcription (Latin):
lus sit. tamen. ut cum publicanis etiam pos¬
sit ẽẽ communis. Nec quid in lege dictum
ẽ. oderis in imicum tuum uox iubentis iusto
accipienda ẽ. s ꝑmutentis infirmo. Oritur
hic sane nullo modo dissimulanda questio.
quod huic p̾cepto domini quo nos hortat᷑
diligere inimicos nr̃os ⁊ benefacere his qui
nos oderunt. ac orare ꝓ eis qui nos ꝑsecunt.
multe alie scripturaꝵ parte iuius diligẽ¬
Quia et in ꝓpħis inueniuntur multe imp̾¬
cationes adũsus inimicos. que maledictões
putant. sicuti est illud. fiat mensa eoꝵ in la¬
queum. ⁊ cet̾a que ibi dicunt᷑. Et illud. fi¬
ant filii eiuspupilli ⁊ uxor eius uidua. Et
que alia uel supͣ uel infua. ⁊ in eodem psal¬
ta alia usq quaꝙ in scriptis repperiuntur.
que uidentur ẽẽ contraria huic precepto d̾i¬
et illi apłico qui dicit. Benediciteri noli¬
te maletlicere. cum ⁊ de clño scriptum sit. ꝙ
maledixerit cuutatib que u̾bum eiꝰ non

Expanded text:
us sit, tam parvus est tamen, ut cum Publicanis etiam posus sit, tam parvus est tamen, ut cum Publicanis etiam possit esse communis. Nec quod in Lege dictum est, Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo accipienda est, sed permittentis infirmo. 71. Oritur hic sane nullo modo dissimulanda quaestio, quod huic praecepto Domini, quo nos hortatur diligere inimicos nostros, et benefacere his qui nos oderunt, et orare pro his qui nos persequuntur, multquia et in prophetis inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur, sicuti est illud: Fiat mensa eorum in laqueum , et caetera quae ibi dicuntur. Et illud, Fiant filii ejus pupilli, et uxor ejus vidua , et quae alia vel supra vel infra in eodem psalta alia in Scripturis reperiuntur, quae videantur eet illi apostolico, quo ait, Benedicite, et nolite maledicere : cum et de Domino scriptum sit quod maledixerit civitatibus quae verbum ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
fecdi. sicut et pater ur̃ qui in celis est ꝑfectus
est. Sine ista dilectione quia etiam inuicõs
ac ꝑsecutores nr̃os diligere iubemur. ea que
suꝑ ius dicta sunt implere quis potest: Per¬
fectio aut̃ miscłie qua plurimum anime la¬
loranti consulitur: ultra dilectionem inimi¬
ci porrigi non pot̃ Et ideo sic cludit. Estote ⁊
uos ꝑfecti. sicut et pat̾ uester quun celis est
ꝑfectus ẽ. Ita tamen. ut d̃s intelligat᷑ ꝑfect᷑
tamqͣm deus.⁊ anuna ꝑfecta tamqͣm ani
ma. Gradum tamen ẽẽ aliquem in pħiscoꝵ
iusticia q̃ ad legem ueterem ꝑtinet huic in¬
telligitur: quod multi homines. criam cos a
quib dibignntur oderunt. Sicut luxu¬
riosi filii. pareites cercitores luxurie sue. As¬
cenlit ergo aliquem gratlum. qui ꝓximum
diligit. qͣmuis adhuc oderim inimicum. Liꝰ
aut̃ imꝑio qui uenit legem implere non sõl¬
uere ꝑficiet beniuolentiam et benignita¬
tem. cum eam usq adiiumici dilectionem
ꝑduxerit. Nlam ille gradus qͣmuis nõ nũl

Expanded text:
fecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est. Sine ista dilectione, qua et inimicos et persecutores, nostros diligere jubemur, ea quae superius dicta sunt, implere quis potest? Perfectio autem misericordiae, qua plurimum animae laboranti consulitur, ultra dilectionem inimici porrigi non potest. Et ideo sic clauditur: Estote ergo vos perfecti, sicut Pater vester qui in coelis estperfectus est. Ita tamen ut Deus intelligatur perfectus tanquam Deus, et anima perfecta tanquam anima. 70. Gradum tamen esse aliquem in Pharisaeorum justitia, quae ad Legem veterem pertinet, hinc intelligitur, quod multi homines eos etiam a quibus diliguntur oderunt; sicut luxuriosi filii parentes coercitores luxuriae suae: ascendit ergo aliquem gradum qui proximum diligit, quamvis adhuc oderit inimicum. Ejus autem imperio, qui venit Legem implere, non solvere, perficiet benevolentiam et benignitatem, cum eam usque ad inimici dilectionem perduxerit. Nam ille gradus quamvis nonnull
Abbreviated transcription (Latin):
enim uir infideł in uxore fideli. ⁊ santifica¬
ta ẽ mulier infidelis infr̃em. Non enĩ addit¬
nr̃o. s manifestum existimauit. cum fratris
nõie xp̃inum intelligi uoluit. qui in fidelem
hr̃et uxorem. Et ideo paulo post dicit. Quod
fratris ad mortẽ puto ẽẽ. cum post agnitionem
frat̾nitatem. et adu̾sus ip̃am gr̃am qua recõ¬
ciliatus est deo. inuidie facib agitatur. Pet¬
catum autem non ad mortem est. si quisꝙͣ
ñ amorem a fratre alienauit. s officia fra¬
t̾nitatis debita. ꝑ aliqͣm infirmitatem ani¬
mi ñ exhibuerit. Quappter ⁊ dñs in cruce

Expanded text:
enim uir infidelis in uxore fideli et sanctificata est mulier infidelis in fratre. alinostro; sed manifestum existimavit, cum fratris nomine christianum intelligi voluit, qui infidelem haberet uxorem. Et ideo paulo post dicit, Quod fratris ad mortem puto esse, cum post agnitionem fraternitatem, et adversus ipsam gratiam, qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Peccatum autem non ad mortem est, si quisquam non amorem a fratre alienaverit, sed officia fraternitatis debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit. Quapropter et Dominus in cruce