comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur repugnare ut ħ nob̾ p̾cipiat. ꝙ ipm face̾ non de¬
cet. Nulla in ħ est repugnantia: qr deus ħ nob̾ p̾cipit.
ut non p̾sumamus. ꝙ soluis dei est. ad nullum enim ꝑti¬
net uindictam facere nisi ad illum qui dñs est omĩuim.
nan cum t̾rene potestates ħ recte faciunt. ipẽ fac̾ aquo ad hoc
ipñi sunt ordinate. remonisti repugnatiam quam putabam ĩ¬
esse. s est aliud ad ꝙ tuum habere nolo responsum. nam cum
deus sic sit liber ut nulli legi millius subiaceat iudicio ⁊ iͣ
sit beingnus. ut nichil benignius cogitari queat. ⁊ nichil
sit rectum aut decens nͥ ꝙ ipe uult. mirum uidetur. si dici¬
nius ꝙ nullatenus uult aut non ei l suam iniuriam dim̾¬
t̾e a quo ⁊̃ de hiis iniuriis quasu alus facimus indulgentiam
pet̾e debemus. uerum est ꝙ dicis de hib̾tate ⁊ uoluntate ⁊ beni¬
gnitate illius. s sic eas debemus r̾onabłit̾ intellig̾e̾. ut dig¬
nitade euis non uideaniur repugnare. lib̾tas enim non est

Expanded text:
ipsum facere non decet. ANS. Nulla in hoc est repugnantia; quia Deus hoc praecipit nobis ut non praesumamus quod solius Dei est. Ad nullum enim pertinet vindictam facere, nisi ad illum qui Dominus est omnium: nam cum terrenae potestates hoc recte faciunt, ipse facit Deus, a quo ad hoc ipsum sunt ordinatae. BOS. Removisti repugnantiam, quam putabam inesse; sed est aliud, ad quod tuum volo habere responsum: nam, cum Deus sic sit liber ut nulli legi, nullius subjaceat judicio, et sit ita benignus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit rectum aut decens, nisi quod ipse vult: mirum videtur, si dicimus quia nullatenus vult, aut non ei licet injuriam mus indulgentiam petere. ANS. Verum est quod dicis de libertate, et voluntate, et benignitate illius; sed sic eas debemus rationabiliter intelligere ut dignitati illius non videamus repugnare. Libertas enim non est
Abbreviated transcription (Latin):
non possum negare. inde ⁊ ħ iusticiam ⁊ in iusticiam ho¬
minum nemo nescit esse sub lege. ut ẜ eius enis quanti¬
tatem mensura retributionis a deo recompensetur. ita c̾di
gi subiacet. non possum ałr intellig̾e̾. lilxrior est gͥ ĩ iusti¬
cia. si sola misericordia dinittitur quam iusticia ꝙ uarde
incomueniens uidetur ad ħ ⁊̃ extenditur ħ in comuenienci

Expanded text:
Non possum negare. ANS. Vide et hoc: Justitiam hominum nemo nescit esse sub lege, ut secundum ejus quantitatem, mensura retributionis a Deo recompensetur. BOS. Ita gi subjacet. BOS. Non possum aliter intelligere. ANS. Liberior igitur est injustitia, si sola misericordia dimittitur, quam justitia: quod valde inconveniens videtur. Ad hoc etiam extenditur haec inconvenienti
Abbreviated transcription (Latin):
r̾one fac̾ent non utiq sapiens ab ullo idicaretur. cͥppp
ꝙ dicitis deum tałr̾ ostendisse quantum nos dilig̾et. mil¬
ia r̾one defenditur. si nullatemis ałr hominẽ potunsse sal¬
uare monstratur. Nam si ałr n̾o potuiss: tunc forsitun
necesse esset ut ħ modo dilectionem suam ostend̾e̾t. insc
oam dilectionem suam ea q̃ dicitis faciat ⁊ sustineat. an
enim non ostendit bonis augłis quatum eos diligat. ꝓ
sse expugnare diabolum quo sensu audetis ꝓferre. nõne¬
dei om̃ipotencia regnat ubics. quo mo gͦ indigebat ceus
ut aduincendum diabolum de celo descend̾et. ħ nobis ĩfide¬
les obic̾e posse uidentur

Expanded text:
ratione faceret, non utique sapiens ab ullo judicaretur. Quippe ratione faceret, non utique sapiens ab ullo judicaretur. Quippe quod dicitis Deum taliter ostendisse quantum vos diligeret, nulla ratione defenditur, si nullatenus hominem aliter potuisse salvare non monstratur. Nam si aliter non potuisset, tunc forsitan necesse esset ut hoc modo suam dilectionem ostenderet: nunc er ostendendam dilectionem suam, ea quae dicitis faciat et sustineat? An enim non ostendit angelis bonis quantum eos diligat, pro sse expugnare Dei omnipotentia regnat ubique? Quomodo ergo indigebat Deus, ut ad vincendum diabolum de coelo descenderet? Haec nobis infideles objice
Abbreviated transcription (Latin):
Oc est ꝙ ualde mirantur. quia nberationem
tione aut in aliquo cartere aut in cuius potestate teneba¬
mini. ũ nos dens non potuit lib̾are. nͥ nos tot laboribus
⁊ adultimum sanguine suo redim̾et. quibus cum dicimꝰ
redemit nos apectatis ⁊ ab ira sua ⁊ deinferno ⁊ depotesta¬
potestate eum facitis. aut si facemini. quia potuit s nolũ
ulla r̾dne eam in detentia uelle pati assentis omnia enim
ħ q̃ obtenditis. in enis uoluntate comsistunt. ita nam
dei non est illud qiuam uoluntas. puniendi. Sic gͦ ñ uult
punire pot̾a hominum. lib̾ est homo apcis ⁊ ab ira dei ⁊ ab
inferno ⁊ a potestate diaboli. que omnia pp̃ pcc̾a patitur ⁊ re¬
cipit ea quibus pp̃ eadem pot̾a prinatur. nam in ciuus potes¬
tate est infermis aut diabolus aut cuius est regnum celorũ
nͥ eis qui fec̾ omnia. quecumq itaq timetis aut desiceratis.
repugnatis. nam si homo ꝙ facile poss cum graui labore sũ

Expanded text:
oc est quod valde mirantur, quia liberationem tione, aut in quo carcere, aut in cujus potestate tenebamini, unde vos Deus non potuit liberare nisi vos tot laboribus et ad ultimum suo sanguine redimeret? Quibus cum dicimus: Redemit nos a peccatis, et ab ira sua, et de inferno et de potestapotentem illum facitis. Aut si fatemini quia potuit, sed non ulla ratione tam indecentia velle pati asseritis? Omnia enim haec quae obtenditis in ejus voluntate consistunt: ira namque Dei non est aliud quam voluntas puniendi. Si ergo non vult punire peccata hominum, liber est homo a peccatis, et ab ira Dei, et ab inferno, et a potestate diaboli, quae omnia propter peccata patitur, et recipit ea quibus propter eadem peccata privatur. Nam in cujus potestate est infernus, aut diabolus, aut cujus est regnum coelorum, nisi ejus qui fecit omnia? Quaecunque itaque timetis aut desideratis, pientiae repugnatis. Nam si homo, quod facile posset, id cum gravi labore sine
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit. ⁊ quem filius se ip̃m fecit. sic tractauit aut tranc¬
tari ꝑmisit. Que autem iusticia est hominem omnium
iustissimum morti tradere ꝓ prc̾ore. quis homo si innocen
res deduci uidetur inconueniens ꝙ supͣ dcm est. nam si
auten por̾ores saluare non potuit quam iustum damp¬
nando ubi est enis omnipotentia. si uo̾ potuit s non uo¬
luit quo mo desfendemus sapienciam eius atq insticiam: deꝰ
pr̃ non quemadmod̃ uid̾is intellige̾ hominem tractauit¬
illum aut innocentem ꝓ nocente morti tradidit non .ni.
eum inuitum ad mortem ille coegit aut occidi ꝑmisit.
s idem ip̃e sponte sua mortem n sustimit ut homines lib̾aret.
B. etiam si non inuitum qm̃ nounitati patris comsen¬
sit quodam modo illum coegisse uidetur p̾cipiendo. dicitur

Expanded text:
, vocavit, et quem Filius seipsum fecit, sic tractavit aut trac, vocavit, et quem Filius seipsum fecit, sic tractavit aut tractari permisit? Quae autem justitia est hominem omnium justissimum morti tradere pro peccatore? Quis homo, si innocentres deduci videtur inconveniens, quod supra dictum est. Nam si aliter peccatores non potuit salvare quam justum damnando, ubi est ejus omnipotentia? Si vero potuit, sed noluit, quomodo defendemus sapientiam ejus atque justitiam? ANS. Deus Pater non quemadmodum videris intelligere, hominem illum tractavit, aut innocentem pro nocente morti tradidit. Non enim eum invitum ad mortem ille coegit, aut occidi permisit; sed idem ipse sponte sua mortem sustinuit, ut homines salvaret. BOS. Etiamsi non invitum, quoniam voluntati Patris consensit, quodammodo tamen illum coegisse videtur praecipiendo. Dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
uffic̾e nob̾ deb ad r̾onen noluntas dei cũ aliquid
fac̾. l non uideannuis cur uelit. uoluntas namq
dei nonquam est irrationabił.. S. uerum est si cõ¬
stat deum id uelle u̾a agitur. Nequarpiam enm adqͥes¬
isse fatemur. q̃ de eius incarnatione credimus. ut bre¬
uit̾ dicam. altissimum est ad eam humilia incliari. õ¬
in potentem aliqud facere cum tanto labore qui ħ dict̃.
o asserimus impassibilem. net ullatenus posse a sua celsitu¬
nam ꝑsonam in duabus naturis ⁊ duas naturas in ima
ꝑsona. Q uapp̃ cum dicimus deum aliquid humile aut ĩ
bat ⁊ sic nt̾e fidi nulla r̾̃o obuiare cognoscitur. dic .n.
nullam diuine sb̃e significarinus humanitateni s imam
dei ⁊ hominis monstramus esse ꝑ sonam. non gͦ in incarna¬
tione dei ulla eius humilitas intelligitur fca. s natura ho¬
minis creditur exaltata. B. Ita sic nichil impudetur di¬
illam quem pat̾ suum dilectimi in quo bñ sibi complacuit

Expanded text:
ufficere nobis debet ad rationem voluntas Dei, cum aliquid facit, licet non videamus cur ita velit: voluntas namque Dei nunquam est irrationabilis. BOS. Verum est, si constat Deum id velle unde agitur: nequaquam enim acquiesisse fatemur quae de ejus incarnatione credimus. BOS. Ut breviter dicam: Altissimum ad tam humilia inclinari, omnipotentem aliquid facere cum tanto labore. ANS. Qui hoco asserimus impassibilem, nec ullatenus posse a sua celsitum hominem; unam personam in duabus naturis, et duas naturas in una persona. Quapropter, cum dicimus Deum aliquid humile aut info obviare cognoscitur. Sic enim nullam divinae substantiae significamus humilitatem; sed unam Dei et hominis monstramus esse personam. Non ergo in incarnatione Dei humilitas ejus ulla intelligitur facta; sed natura hominis creditur exaltata. BOS. Ita sit: nihil imputetur diillum, quem Pater Filium suum dilectum, in quo sibi bene complacuit
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑt̾ pat̾. s pro nob̾ oninibus tradidit illum. ⁊ id̾ filius
dicit. non neni noluntatem meam facere s uoliitatẽ
enis qui misit me. ⁊ iturus ad passionem dic̾. sicut man¬
datum dedit pat̾ sic facio. Item calicem quem dedit mͥ pa¬
cia cogente quam spontanea uoluitate disponente n¬
mortem. sustinuisse

Expanded text:
idit illum . Et idem Filius dicit: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui misit me . Et iturus ad passionem dicit: Sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio . Item: Calicem quem dedit mihi Patia cogente, quam spontanea voluntate disponente mortem sustinuisse
Abbreviated transcription (Latin):
numerando ascẽdit. unde notandum quia nobis ĩ nuit des¬
cendendo: quom̾o ex eisdem donis comstruat in nob̾ edifi¬
cium ascendendo. ħ gͥ edificio ita composito: sanctus ĩ eo¬
sp̃c refidet. totaniq faiuiliam domus int̾ioris .i. omnes
anime sensus regit ⁊ adobsequium sui disponit.
mores. Mores quippe: qͣlitates sunt aninie. ii ħ̾itum iam
redacte. Non enim tunc mores dn̾r. cum cito adueniunt ci¬
toq recedunt. s cum in amina stabiles existunt. ꝙ mores

Expanded text:
numerando descendit. Unde notandum quod nobis innuit descendendo quomodo ex iisdem donis construat in nobis aedificium ascendendo. Hoc igitur aedificio ita composito, Spiritus sanctus in eo residet, totamque familiam domus interioris, id est omnes animae sensus, regit et ad obsequium disponit. mores. Mores quippe qualitates sunt animae in habitum jam redactae. Non enim tunc mores dicuntur, cum cito adveniunt citoque recedunt, sed cum in anima stabiles existunt. CAPUT CX
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio finguntur uł p̾t̾ arbitrium demonstrantux. ip̃a nam
auima que motu ꝓprio semꝑ in motu est quia ꝑ corpus non s¬
nitur. ł si plene non siuitur corporalia sentire. uł ad corporaua
uim sue intentionis dirige. corpore sopico. spũ corporalium si¬
nulitudines aut ip̃a agit sicut ⁊̃ ymagines corporum cogitan¬
do ex se ipã uerare solet aut obiectas intuetur intuetur
cum ni eas uidendas aliquo spũ assumitur.

Expanded text:
arbitrio finguntur, vel praeter arbitrium demonstrantur. Ipsa namque arbitrio finguntur, vel praeter arbitrium demonstrantur. Ipsa namque anima quae motu proprio semper in motu est, quia per corpus non sinitur, vel non plene sinitur corporalia sentire, vel ad corporalia vim suae intentionis dirigere, corpore sopito, spiritu corporalium similitudines aut ipsa agit, sicut et imagines corporum cogitando ex se ipsa versare assolet; aut objectas intuetur, cum in eas videndas aliquo spiritu assumitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nquio facimus. uł facturi sumus. aliquo ⁊̃ spñ rapiente tolliꝰ
anima in hiꝰ intenda. seu bona sen mala. anima quo intentõe
cogitatõnis uł aliqua inmorbi ut frenetitis ꝑ febrem accid̾e
ita retum corporalium tunc ymagines in spũ inpͥmuntur.
tanquam forme ipĩns corporis sensibus p̾sententur. ut ab sen¬
cia uiceantur ab esse tanquam p̾sencia. ⁊ que non sunt tã¬
quam p̾ occłis assint. a cormientibus ⁊̃ multa uidentur uł ni¬
chil uł aliquit sigͣncia. unce sepe ymagines rr̾ corporalium
tanta inp̾ssione illis p̾sentantur in sompnis. quanta ⁊ ip̃a
corpora p̾sentantur iuglantibus. ut int̾ uisionem cormi¬
encium ⁊ ueram ꝯmixtionem uigilantium non disc̾natur
s comtino eis caro moueatur ⁊ comtra ꝓpositum suum
⁊ cõtͣ licitos mores cũcumb̾e uiceantur ⁊ ꝙ naturałr̾ collect᷑
est ꝑ genitilles uias emittatur. hunc motum casti ugilanteᷤᷤ
sicut in spũi ⁊ corporalium rrͥ ymagines apparent. ⁊ multa pro

Expanded text:
liquid facimus, vel facturi sumus: aliquo etiam spiritu rapiente tollitur anima in hujusmodi videnda seu bona seu mala. Nimia quoque intentione cogitationis vel aliqua vi morbi, ut phreneticis per febrem accidere ita corporalium rerum imagines in spiritu exprimuntur, tanquam corpora ipsius corporis sensibus praesententur, ut absentia videantur adesse tanquam praesentia, et quae non sunt tanquam prae oculis adsint. A dormientibus etiam multa videntur, vel nihil vel aliquid significantia. Unde saepe imagines rerum corporalium tanta illis expressione praesentantur in somnis, quanta ipsa corpora praesentantur vigilantibus, ut inter visionem dormientium et veram commixtionem vigilantium non discernatur; sed continuo eis caro moveatur, et contra propositum suum vel contra licitos mores concumbere videantur, et quod naturaliter collectum est, per genitales vias emittatur. Hunc motum casti vigilantes Sic in spiritu et corporalium rerum imagines apparent, et multa pro
Abbreviated transcription (Latin):
non omnis suuilitudo corporis est corpus. dormiento u̾o ⁊ in sõp¬
nis tibi uelud corporeus apꝑebis. nece id corpus tinim est. s¬
anima tua. nec uerum corpus s similitudo corporis tui. iacebit
euim corpus tuum. ⁊ ambulabit illa. tacebit nugua corporis
tus. loquitur illa. cdausi erunt occuli tui. uidebit illa. ⁊ ita to
autem mortui sicut dormientis. in ipͣ similitudine corporis su¬
i sentit. seu rona sen mala. non tñ sunt corporalia s corporali¬
bus similia. quibus anime corporibus exute efficuintur. seubñ
sen maie. cum ⁊ ipẽ suis corporibus sinules sibiiz appareant. sunt
cum p̾sencia aliquo corporis sensu tanginnis. ⁊ comtinuo eorum
similitudo in spũ formatur ⁊ in memoria recomditur. sũi cũ ab¬
sencia iam nota. uł que non nouimus cogitannis. ut iñ formet᷑

Expanded text:
omnis similitudo corporis corpus est. Dormienti enim tibi in somnis velut corpus apparebit, neque id corpus tuum, sed anima tua; nec verum corpus, sed similitudo corporis tui. Jacebit enim corpus tuum, ambulabit illa. Tacebit lingua corporis tui, loquetur illa. Clausi erunt oculi tui, videbit illa. Et ita in ea etiam mortui, sicut dormientis, in ipsa similitudine corporis sui sentit, seu bona seu mala: non sunt tamen corporalia, sed corporalibus similia, quibus animae corporibus exutae afficiuntur, seu bene seu male, cum et ipsae suis corporibus similes sibimet appareant; sunt cum praesentia aliquo sensu corporis tangimus, et continuo eorum similitudo in spiritu formatur, et in memoria reconditur; sive cum absentia jam nota vel quae non novimus cogitamus, u
Abbreviated transcription (Latin):
sua sponte. aut deus uolet ei uolenti illa auferreaut
aliquis alius d̃o fortior suꝑueniens ita dollet ab illo deo.
⁊ ip̃o non uolente. s cerce nͨ ipẽ abiecto tanto bono ĩ
miserias quas se euasisse gratiosuus exultabit recidere
uolet. Nec deus qui illud tam larga ⁊ clem̃ti bonita¬
te donauit. id ei alñ auferre uolet. nec ullus fortior
deo suꝑueniet qui deo iustum ꝓtegente ħ illi inuito.
aliquãtenus doll. malus u̾o: ⁊ semꝑ dorm̃ta que pati¬
etur ꝑauebit. ⁊ inuncuiam ex eis euad̾e poterit.

Expanded text:
sua sponte, aut Deus volet ei volenti illa auferre, aut aliquis alius Deo fortior superveniens, ea tollet ab illo, Deo et ipso non volente. Sed certe nec ipse, abjecto tanto bono, in miserias quas se evasisse gratiosus exsultabit recidere volet, nec Deus, qui illud tam larga et clementi bonitate donavit, id ei aliquando auferre volet, nec ullus etiam fortior Deo superveniet, qui, Deo justum protegente, hoc illi invito aliquatenus tollet. Malus vero et semper tormenta quae patietur pavebit, et nunquam ex eis evadere poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ꝙ dictum est ꝑmouere eos qui penetͣre intelligendo ñ
possunt hanc altitudineni gr̾e. quid gͦ dicemus. ait: ñ¬
quid iniquitas est apud deum. absit. iniquum .n. uidet᷑
ut sñ ullis bonorum malorum ue oꝑm m̾itis. unum
ceus diligat od̾it altm̃. qͣ ĩ re si futura oꝑa uł rona i¬
uł mala. illuis que deus que deus utiq p̾sciebat uellet
iutelligi. ne qͣquam dic̾et. ñ ex oꝑibus s dic̾e̾t ex fut᷑is
oꝑib eoq modo istã solu̾et q̃onem. ĩ mo nullam quã
solui opus ess solu̾et fac̾et q̃ouem. Nunc u̾o cum respõ¬
diss absit .i. absit. ut sit iniquitas apud deum. mox uͦ
quis .n. nͥ insipiens deum ĩsquum putet. siũ uidicium
fert ⁊ dic̾. Igͤ non uolentis nͨ currentis s misentis ẽ dei.
ambo ĩq gemni naͣ filii ire nascebantur. nullis quideni¬

Expanded text:
 dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam diceret, non ex operibus: sed diceret, ex futuris operibus; eoque modo istam solveret quaestionem; imo nullam, quam solvi opus esset, faceret quaestionem. Nunc vero cum respondisset, Absit, id est, absit ut sit iniquitas apud Deum; mox ut Quis enim nisi insipiens Deum iniquum putet, sive judicium fert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii ir
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ qm imploratõ medicine. uam l isti nõ sicut ea q̃ ꝯmiserũt
negent. ad huc tam̃ sr̃bia in aliũ q̃rit ref̾re ꝙ ꝑꝓperani fecit:
Suꝑbia młieris in serpentẽ. Sr bia iuri ĩ młi̾erẽ. S accꝰatio
uir muliere inꝑciente ꝯmisit. qiͣ qͥeqm d̾o ut cũ crede̾t᷑ uel
cedet᷑ ał̃i ponend̾ fuit.
rex oĩũ copianiq salutẽ p̾stitat. qui pͥ ceptis. nec płib. nec
gͣdibꝰ nec difsiciliorib hon̾au̾at. S uno leuissimo atq bre¬
uissimo ad obediẽ salubͥtatẽ et aniiicłatꝰ fu̾at quo eam crea¬
turam cui lib̾a seruitꝰ expediret se ẽẽ doͫ ꝯmonebat iꝰta dãp¬
uatio sp̾secuta est. tatq dãpuat̾o ut ho cuii cꝰtodi  mãdatũ

Expanded text:
nusquam inploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain quod commiserunt negent, adhuc tamen superbia in aliud quaerit referre quod perperam fecit: superbia mulieris in serpentem, superbia uiri in mulierem. Sed accusatio uir muliere inpertiente commisit, quasi quidquam Deo, cui uel crederetur uel cederetur, anteponendam fuit. rerum omnium copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus oneraverat, sed uno brevissimo atque levissimo ad obedientiae salubritatem adminiculaverat, quo eam creaturam, cui libera servitus expediret, se esse Dominum commonebat: justa damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo qui custodiendo mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluuͭ ͤ s̾ uire suam s̾uitutẽ ip̃i qͦdã mͦ lib̾am faciant
nõ tumore sb̾ dolo. s fideli dilectõe seruiendo donec tran¬
seat iuidtas et euacuet᷑ om̃is pͥncipat᷑ et p̾t̾as huãna
et sic deꝰ oĩa in omibus:

Expanded text:
liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus omnia in omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiliũ celi tõalẽ fcm̃ ad ymaginẽ sui noluit nͥ ur̃o abilibus
dnãri. nõ hoĩnẽ hoĩ: S hoĩnẽ peccori. iñ pͥmi iusti. paso¬
res pecoꝵ. mag̾ qmͣ reges hõiñ. ꝯstrt̾iti st̃. ut ociani sic ĩ siiu¬
aret d̾s qͥd pꝰtulet ordo c̾aturaꝵ. quid exigat mi̾tum pecoꝵ
uidicaret. nom̃ itaq istud aspa meriut nõ natura:.
¶Origo ã uo cabłi s̾ noꝵ ilatiua lingua iñ credit᷑ duc¬
taad̾ hũ qui iure belli pꝰsent occidi auictoribꝰ. ꝯseruasũt᷑¬
et s̾ui fiebant aseruando applłati. qd ĩip̃m sine pcũ me¬

Expanded text:
em factum ad imaginem suam noluit nisi inrationabilibus dominari; non hominem homini. sed hominem pecori. Inde primi iusti pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt, ut etiam sic insinuaret Deus, quid postulet ordo creaturarum, quid exigat meritum peccauindicaret. Nomen itaque istuc culpa meruit, non natura. Origo autem uocabuli seruorum in Latina lingua inde creditur ducta, quod hi, qui iure belli possent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando appellati; quod etiam ipsum sine peccati me
Abbreviated transcription (Latin):
esse porõ: an ignoratis ĩquid. qm̃ quicumz bapirati fumis in
xpõ iħ̾u. in morte ip̃ius baptizati sumus. sigͦ hinc ostendimur
mortui esse pccõ. quia in morte xp̃i baptixati sumꝰ. ꝓfecto ⁊ ꝑ¬
baptizantur. nullo. nenim excepco dictum est. quicum bap¬
tisati sumus in xpõ iħñ in morte ip̃ñs batizati sumus. ⁊ id̾o dic¬
tum est ut probaretur nos mortuos esse poc̃õ. Cui autem por̃o par¬
uuli renascendo moriintur. nͥ quod nascendo tͣxerunt. ac ꝑ ħ s̃¬

Expanded text:
ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et pepto dictum est, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur nos mortuos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Vel
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾u. huic .n. ꝓbare ceꝑat non esse nob̾ ꝑmanendum inpc̃o.
ut grã habundaret ⁊ dixͥat. si mortui sumus prrõ: qu̾o niuennis
in eo. atq ut ostend̾et mortuos nos esse pcrõ sb̾iet̾at. An ignora
tis quicum baptisati sumus ĩ xp̃o ihu in morte ipñis baptizati su¬
mus. sic ĩz totum istum locum dausit ut cepit. Mortem quip¬
pe xp̃i sic insinuanit. ut ⁊̃ ip̃m mortuum dic̾et eẽ pocõ. cui pocõ
nͥ carnis in qͣ erat non ꝑrcm̃. s suuilitudo pocĩ. ⁊ id̾o nomine apel¬
lat pocĩ. Gaptisuiatis iͣ q in morte xp̃i inqua non solum maio

Expanded text:
inc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignora quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellat
Abbreviated transcription (Latin):
te felicitatis admissum est. ut in uno homine orignałr
atq ut ĩ dix̾im radicubłr totum gemini humanun damp¬
netur. ñ soluitur ac diluitur nͥ ꝑ unum mediatorem dei ⁊

Expanded text:
tae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, tae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, atque, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damnaretur, non solvitur ac diluitur nisi per unum mediatorem Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
Ed de pcc̃is aliorum ꝑentum quibus ab ipõ adam usc
ad prẽni suum pro gn̾atoribus suis quisq succedit non in¬
mĩto disceptari potest. utrim ouinium mał actib ⁊ multi¬
plicatis delictis originalibus qui nascitur iplicetur. ut tan¬
to penis quanto post̾ius quisq nascatur an pp̃ ea deus ĩ t̾ciã
ꝑtem ⁊ quartam gn̾atõnem de pocĩs ꝑentum eorum posteris ꝯ¬
minetur quia iram suam quantum ad progn̾atoꝵ culpas ñ
extendit. ult̾nis mod̾atõne misatõnis sue. ne illi quibus re¬
gn̾atõnis gr̃a non comfertur. nimia sartina in ip̃a et̾na dãp¬
natõne p̾mentur. si cogentur. u abĩitio gn̾atõ gen̾s humani.
omnium p̾cedencium ꝑentum suorum orignali poc̃a cõtͣh̾e.
⁊ penas pro eis debitas pend̾e an alicund aliud de retanta in
scripturis scĩs diligentius ꝑscrutatis atq tͣctatis ualeat ẜ
non ualeat reꝑiri. temi̾e affirmare non audeo. xliii.¬
Nud tñ unum pocm̃ qd̃ tam magnum in loco ⁊ ħ̾itu tar¬

Expanded text:
ed de peccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum progeneratoribus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest: utrum omnium malis actibus et multiplicatis delictis originalibus qui nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur; an propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo. tamen unum peccatum, quod tam magnum in loco et habitu tan
Abbreviated transcription (Latin):
quesiuisti impossibilem intelliges. si diligent̾ boli
humanam comsideres. sicut enim homo non potuit
recoiciliari nisi per hominem deum qui mori posset
comini. qui mori possit ⁊ qui ꝑ iusticiam suam d̾o reꝑa¬
ret. ꝙ aliorum poc̾a obstulerit. ⁊ sicut homo ꝑ alium
hominem qui non ess eiuidem gn̾is quamuis eiusdem
ess nature. non debuit reuelari. ita millus augelus per
alium angelum saluari debet. quanuis omnes sunit u¬
nius nature. quoniam non sunt eiuisdem gni̾s sicut ho¬
mines. non enim sicut omnes de augeli de uno angło
quemadmodum omines homines de uno homine. hoc
quo remonet eorum restanrationem. quia sicut ceci¬
derunt nullo alio nocente ut cad̾ent ita nullo alio ad¬
niuante surgere cebent. ꝙ est illis impossibile. alit̾
enim in dignitatem quam ħ̾ituri erant non possunt
restitui qm̃ sũ alieno auxilio ꝑ potestatem suam quam
acceperant. stetissent in ueritate. si non peccassent. qua¬

Expanded text:
quaesivisti, impossibilem intelliges, si diligenter humanam consideres. Sicut enim homo non potuit reconciliari, nisi per hominem Deum, qui mori posset, ri possit, et qui per justitiam suam Deo reparet quod aliorum peccata abstulerunt. Et sicut homo per alium hominem, qui non esset ejusdem generis, quamvis ejusdem esset naturae, non debuit relevari, ita nullus angelus per alium angelum salvari debet; quamvis omnes sint unius naturae: quoniam non sunt ejusdem generis, sicut homines. Non enim sic sunt omnes angeli de uno angelo; quemadmodum omnes homines de uno homine. Hoc quoque removet eorum restaurationem: quia sicut ceciderunt, nullo alio nocente ut caderent; illa nullo alio adjuvante resurgere debent: quod est illis impossibile. Aliter enim in dignitatem quam habituri erant non possunt restitui, quoniam sine alieno auxilio per potestatem suam quam acceperant stetissent in veritate, si non peccassent. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ta quedam grauis dissensio: est: int̾ reginim ⁊ sac̾docium
ad eo quidem magna: ꝙ ⁊ ip̾e abs assensii regis angliã
exiuit. romam petiit. iq aliquamdui cum maximo ho¬
nore ⁊ ren̾encia. tam ab ip̃o ppͣ quam a romanis subłit̾
commorans. tandem p̾catu regis ac totuis regni: am¬
gham reuisens sue ꝓ fõo sedi deo quidem ãmiente ac po¬
puofauente restitutus est

Expanded text:
orta quaedam gravis dissensio est inter regnum et sacerdotium, orta quaedam gravis dissensio est inter regnum et sacerdotium, adeo quidam magna quod et ipse absque assensu regis Anglia exivit et Romam petiit. Ibique aliquandiu cum maximo honore et reverentia, tam ab ipso papa quam ab ipsis Romanis, sublimiter commorans, ac tandem precatu regis ac totius regni Angliam revisens, suae profecto sedi, Deo quidem annuente ac populo favente restitutus est
Abbreviated transcription (Latin):
cut buto dum incai̾ma cum pullis suis est leta¬
tur: ⁊ suo modo sibi bũ est. dum u̾o int̾ coruos:
aut corniculas seu alias aues est: incursatur ac dilauiat᷑¬
⁊ omnino sibi male est. ut pote quam hic rostro ꝑcutit
ille alis ut eum irruit. alt̾ n̾o ungubus discind̾. ita ⁊ mͥ.
⁊ gͣta ac singulis uite mee comsolatio. Qñ u̾o remotus
ab illis iñt seculares ꝯu̾sor. huĩc inde uariarum me c̾a¬
rum incursus dilacerant. ⁊ que non amo negocia secula¬
ria uexant. male ita mͥ est qñ sit sum ac treiuens ꝑti¬
mesco anime mee dispendium. hic idem pat̾ nr̃ qͣdam ui¬
ce de trausmare regressum regem nulefũ minor̾e adiit.
⁊ ut romani ad papam urbauũ ꝓstola sui archiepat᷑
eundi sibi licentiam daret: hinilr̾ ⁊ mansuete pecũt.¬
at rex ad nomen urbani turbatus. dix̾ se illum ꝓ ppͣ nõ
tenere. nec sue comsnetudinis esse ut absq sua electio¬
ne alicui lic̾et in regno suo: papam nominare. huic gͥ or

Expanded text:
cut bubo, dum in caverna cum pullis suis est, laetatur et suo modo bene sibi est, dum vero inter corvos et corniculas seu alias aves, incursatur ac dilaniatur et omnino sibi male est: utpote quem hic rostro male percutit, ille alis in eum irruit, alter vero unguibus discindit, ita et mihi. et grata haec singularis vitae meae consolatio. Quando vero remotus ab illis inter saeculares conversor, hinc inde me variarum causarum incursus dilacerant, et quae non amo saecularia negotia vexant. Male itaque mihi est, quando sic sum, ac tremens pertimesco animae meae dispensum. Hic idem Pater noster quadam vice de trans mare regressum regem Guillelmum Juniorem adiit, et ut Romam ad papam Urbanum pro stola sui archiepiscopatus eundi sibi licentiam daret humiliter et mansuete petiit.At rex, ad nomen Urbani turbatus, dixit se illum pro papa non tenere, nec suae consuetudinis esse ut absque sua electione alicui liceret in regno suo papam nominare. Hinc igitur
Abbreviated transcription (Latin):
orona deniq capillorum q tonsura: ⁊ tõsura
eum esse debere sac̾dotem ⁊ regem demonstrat. sac̃¬
dotes quippe in lege: nutra tegebãt capud. ad similitud inem
cuius ⁊ hunic capuo cap̾it raditur. reges autem oorornis
utinitur ad cuius similitudinem huuis capilli dondentur.
ħ itaq cohortantur eum. ut sac̾dotis ⁊ regis gerat offc̾im
du̾si. peccora mactare. huius gͦ similr̾¬

Expanded text:
orona denique capillorumque tonsura eum esse debere sacerdotem et regem demonstrat. Sacerdotes quippe in Lege mitra tegebant caput ad similitudinem cujus et huic caput raditur. Reges autem corona utuntur, ad cujus similitudinem, hujus capilli tondentur. Haec itaque cohortantur eum, ut sacerdotis et regis gerat officiumdiversi pecora mactare; hujus ergo similit
Abbreviated transcription (Latin):
homo cum eodem ꝙ gerebat corpore in incorruptĩ¬
bilitatem tͣnsuuitandus erat. ita oz. ⁊ in restanrabitur
cum suo in quo uiuit corpore in hac uita restauretur. M.
necesse .A. nichil iustius aut comuenientius intelligitur
quam ut sicut homo. si ꝑsenerasset inusticia totus .i.
ania ⁊ corpore et̾ne beatus ess. ita si ꝑseuerau̾it in iniusti¬

Expanded text:
homo, cum eodem quod gerebat corpore in incorruptibilitatem transmutandus erat; ita oportet ut cum restaurabitur, cum suo, in quo vivit in hac vita, corpore restauretur. BOS. necesse? ANS. Nihil justius aut convenientius intelligitur, quam ut sicut homo, si perseverasset in justitia, totus, id est anima et corpore, aeterne beatus esset; ita, si perseverat in injusti
Abbreviated transcription (Latin):
Onium que sibi uidere uicentur dormientes. quinq
facta grauis q ꝑsona seu sac̾dos uł eriam deus enenturum
quid aꝑte nł ñ euenturum faciendum uł euitandum emm¬
ciat. Uisio est cum id quis uicet ꝙ eodem modo quo appa¬
intelligi non pot̃. In sompnium est qũ id ꝙ fatigau̾at ui¬
gilantem ingerit dormienti. sicut est cibi cura. uł potus . ł ali¬
qua studia uł artes. uł infirmitates. scd̃m nam studia que
quis ex̾citit sompniat ⁊ solitarum artium siłacra inpresen¬
cia mentis ip̾ssa apparent in sompnis uist uixͣ ⁊̃ infirmi¬
tatuni diu̾sitates du̾sa accidinit sompnia. ⁊ scd̃m morum ⁊
humorum uarietates uariantur ⁊ sompnia. alia enim indẽt
domire cepit ⁊ ad hnc se nigilare estimat aspic̾e uidetur intu¬
entes. iu se uł passim nagantes. formas discrepantes ⁊ uari¬
as ietas q ⁊ turbulentes. in ħ gn̾e ẽ ephiates quem ꝓublica
tas a stomacho ła corce ad c̾ebrum ascencens ⁊ ibi uim ani¬
malem comprimens

Expanded text:
nium quae sibi videre videntur dormientes, quinquesancta grauisque persona seu sacerdos uel etiam deus aperte euenturum quid aut non euenturum, faciendum uitandumue denuntiat. Visio est autem cum id quis uidet quod eodem modo quo appaintelligi non potest. Insomnium est, quando id quod fatigaverat vigilantem, ingerit se dormienti; sicut est cibi cura vel potus, vel aliqua studia, vel artes, vel infirmitates. Secundum namque studia quae quisque exercuit, somniat; et solitarum artium simulacra in praesentia mentis impressa apparent in somnis. Juxta etiam infirmitatum diversitates diversa accidunt somnia. Etiam secundum morum et humorum vardormire coepit, et adhuc se vigilare aestimat, aspicere videtur irruentes in se, vel passim vagantes formas discrepantes et varias, laetas vel turbulentas. In hoc genere est ephialtes, quem publica ositas a stomacho vel a corde ad cerebrum ascendens, et ibi vim animalem comprimens
Abbreviated transcription (Latin):
coram hominibus. cum q uetitimm agit. totus rubo¬
re suffusus: ostendat quia erubescit. ad ħ ita cria: iuue¬
nis quisq nitatur. qr imoquo eorum ad altiora proue¬
hitur. si quidem tacendo ⁊ andiendo sapientium doctri¬
nam paulatim comcipit scĩam. quibusdamq increm̾tis
ad spũalem uitam ꝑ eorum u̾ba ꝑtingit.

Expanded text:
coram hominibus cum quid vetitum agit, totusque rubore suffusus ostendat quia erubescit. Ad haec itaque tria juvenis quisque nitatur, quia unoquoque eorum ad altiora provehitur. Siquidem tacendo et audiendo sapientium doctrinam, paulatim concipit scientiam. quibusdamque incrementis ad spiritualem vitam per eorum verba pertingit.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi cuies non ex timore alicuius suas occultant opes.
imimo gandent. dum palam omnibus apparent. Nullus
siquidem ibi incursus malorum. pestis nulla uiolẽtia
omnis q rapina ꝓcul iude remota. p̾terea locus ame.¬
mis. ⁊ magna dul̾cedine refertus domus parate. ed ifica¬
cia ampia. diu̾si generis mansiones. Uñ ⁊ ip̾e dominus.
sessionis eiis: maginis: ⁊ non ht comsimimationem.
extelfus ⁊ inmensus. tenebre ibi nulle. luce moeficiente. cir¬
cumlucente infirmitate nulla. sanitas indefessa. nichil ĩ¬
commodi. onnia ad uotum. Ad hanc itaq edificationem
adutores sumus. dei edificatio estis. in bonitate gͦ qui¬
cumq steterit non solum sibi ⁊ omni creature utilis. s
etiam ip̃i suo ⁊ omnium comditori ut diximus bñficiũ
p̾stabit. ħ ⁊ enim ciuitas sc̾a cui se sponte associatur. si ẜ
us homo defu̾it bomis nunquam ꝑficietuR

Expanded text:
ibi cives non ex timore alicujus suas occultant opes, imo gaudent dum palam omnibus apparent. Nullus siquidem ibi incursus malorum, pestis nulla, violentia omnisque rapina procul inde remota. Praeterea locus amoenus et magna dulcedine refectus; domus paratae, aedificia ampla, diversi generis mansiones. Unde et ipse Dominussessionis ejus! Magnus, et non habet consummationem, excelsus et immensus. Tenebrae ibi nullae, luce indeficienter circumlucente; infirmitas nulla, sanitas indefessa, nihil incommodi, omnia ad votum. Ad hanc itaque aedificationeolus: Dei adjutores sumus, Dei aedificatio estis . In bonitate ergo quicunque steterit, non solum sibi et omni creaturae utilis erit, sed etiam ipsi suo et omnium Conditori, ut diximus, beneficium praestabit. Haec enim civitas sancta, cui se sponte associavit, si vel unus homo defuerit bonus, nunquam perficietur
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt namq non nulli qui si penas inf̾u̾i nͥ e̾̃e̾ scirent pro
milla repromissione et̾norꝰ bõrum a sins noluptatibus ces¬
sarent. qui l penas illorum qui deum minime ner̾etur. e¬
uadant. Non tñ pleuam retribution̾e i̾ue̾ient. Alii a d̾o
seruient. ut magnum m̃ ha̾nt ꝯmodum. siue in p̾senti ui¬
tis. sicuti hii. qui regi seruiunt. non quia regem multi
s donalia diligunt regis. Alns est qui u̾e deum diligit.¬
⁊ bonam perfectam cs m̾cedem adquirit. Igi sicut ille d̾õ
nil p̾ͥposuit. sic illi deus iusta recompensatione reod̾e deb
se ppm̃ qui rebus ommibus excellit
udluntas ⁊ appetitꝰ. Rone: assimulatur angelis. Appetitu
brutis animanbus: uolitate. Ucrisq. uoluntas int̾ rõnẽ
⁊ apetitum: media est. alñ enim adr̾onem. alñ a ad appetit̾

Expanded text:
Sunt namque nonnulli qui si poenas inferni non esse scirent, pro nulla repromissione aeternorum bonorum a suis voluptatibus cessarent. Qui, licet poenas illorum qui Deum minime verentur, evadant, non tamen plenam retributionem invenient. Alii autem Deo serviunt, ut magnum inde habeant commodum sive in praesenti vitis. » Sicut hi qui regi serviunt, non regem multi, sed donaria diligunt regis. Alius est qui vere Deum diligit, et bonam perfectamque mercedem sibi acquirit. Igitur, sicut Deo ille nihil praeposuit, sic illi Deus justa recompensatione reddere debet seipsum, qui rebus omnibus excellit.voluntas et appetitus. Ratione assimilatur angelis, appetitu brutis animalibus, voluntate utrisque. Voluntas inter rationem et appetitum media est; aliquando enim ad rationem, aliquando ad appetitum
Abbreviated transcription (Latin):
talis. ut sic illud amat ⁊ eligat nͨ ulla erit r̾o cur illud
assequi debeat aliqũ. quamdui gͦ amando zeligendo sum¬
muni bonum usta faciet adꝙ facta est misera erit. qr
moigens erit. cõtra uoluntatem non habendo ꝙ deside¬
rat ꝙ nimis absurdum est. qͣpp̃ r̾onalis natura iucta facta¬
⁊ ut sumimo bono .i. d̾o fruendo beata ess. homo gͦ qui
rationalis natura est factus est iustus ad ħ ut d̾o fruendo
tratus ess. ꝙ autem talis factus sit ut necessitate nõ mo
reretur hinc facile ꝓbatur. quia ut iam diximus sapien¬
cie ⁊ insticie dei repugnat. ut cog̾e̾t mortem pati sũ culpa.
quem iustum ad et̾nam fet̾ beatitudinem. ꝙ mor¬

Expanded text:
talis, ut sic illud amet et eligat; nec ulla ratio erit cur illud talis, ut sic illud amet et eligat; nec ulla ratio erit cur illud assequi debeat aliquando. Quandiu ergo amando et eligendo summum bonum, justa faciet ad quod facta est, misera erit; quia indigens erit contra voluntatem, non habendo quod desiderat: quod nimis absurdum est. Quapropter rationalis natura justa est facta, ut summo bono, id est Deo, fruendo beata esset: homo ergo, qui rationalis natura est, factus est justus ad hoc, ut Deo fruendo beatus esset. CAreretur, hinc facile probatur; quia, ut jam diximus, sapientiae et justitiae Dei repugnat, ut cogeret hominem mortem pati sine culpa, quem justum fecit ad aeternam beatitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
iniustum ⁊ int̾ bonum ⁊ malum ⁊ int̾ mag̾ bonum ⁊ mi¬
ns bonim. Alioqum frustra fc̃a ess r̾onalic s deus ñ fec̾
eam r̾onalem frustra. qr̃ ad ħ eam fc̾am esse ronalem du¬
bii non est. simili r̾one probatur quia ħ accepit potes¬
tatem disc̾nendi ut odiss ⁊ uitari malum. ac amaret et
deus dediss potestatem istam discernendi quia iuuanũ
disc̾n̾et. si scd̾m disc̾tionem non amarz ⁊ uitarz. s nunc
non conmenit ut deus totam potestatem frustra ded̾it.
ad ħ ĩq factam esse r̾onalem naturam c̾tum est ut imiu̾¬
sum bonum super omnia amaret ⁊ elig̾et. non pp̃ aliud s
pp̃ ip̃in. si enim pp̃ aliud non ip̃m s aliud amat. at s nisi
r̾onalis facta ⁊ iusta est. ꝙ si ad simimnum bonum eligendũ
z amandum iusta fcñ est. aut talis ad ħ ft̾a est. ut alñ asse¬
queretur ꝙ amaret ⁊ elig̾et aut non. s si ad ħ iusta n̾o¬
est facta ut quod amat ⁊ eligit assequatur. frustra fc̾a est

Expanded text:
m et malum, inter majus bonum et minus bonum; alioquin frustra facta esset rationalis. Sed Deus non fecit eam rationalem frustra. Quare ad hoc eam factam esse rationalem dubium non est. Simili ratione probatur quia ad hoc accepit potestatem discernendi, ut odisset et vitaret malum, ac amaret et Deus dedisset potestatem illam discernendi: quia in 87 vanum discerneret, si secundum discretionem non amaret et vitaret. Sed non convenit ut Deus tantam potestatem frustra dederit. Ad hoc itaque factam esse rationalem naturam certum est, ut summum bonum super omnia amaret et eligeret, non propter aliud, sed propter ipsum; si enim propter aliud, non ipsum, sed aliud amat. At hoc nisirationalis et justa facta est. Quod si ad summum bonum eligendum et amandum justa facta est; aut talis ad hoc facta est, ut aliquando assequeretur quod amaret et eligeret, aut non. Sed si non ad hoc justa est facta, ut quod sic amat et eligit assequatur, frustra facta est
Abbreviated transcription (Latin):
illam ẜ post̾iorem intellectum accipiendum est nͥ sic est
exponendum ut intelligatur aliciñ fuisse qũ illa id̾o erat
⁊ nichil erat. s ita ut intelligatur quia ante illam non
fuit Aliquid ead̾ r̾o est duplicis intellectus si nichildicat᷑
post illam esse futurum si gͦ ħ int̾p̾tatio que facta est de
nichilo diligñt̾ dec̾riatur uerissime nec aliquid nͨ nich
summam essenciam aũ p̾cessisse an subsecutinum esse
⁊ nichil fuisse añ uł post illam esse secuturum cum clu¬
ditur ⁊ tñ nuilla iani comstitutoꝵ soliditas nicħ in am ͭ ͤ
comcutitur.

Expanded text:
m posteriorem intellectum accipiendum est; nec sic est exponendum, ut intelligatur aliquando fuisse, quando illa non erat, et nihil erat; sed ita ut intelligatur quia ante illam non fuit aliquid. Eadem ratio est duplicis intellectus si nihil dicatur post illam esse futurum. Si ergo haec interpretatio, quae facta est de nihilo, diligenter discernitur, verissime nec aliquid nec nihil summam essentiam aut praecessisse aut subsecuturum esse, et nihil fuisse ante vel post illam esse secuturum concluditur, et tamen nulla jam constitutorum soliditas nihili inanitate concutitur.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ summam essenciam nec er̃ post illam dum locus datur
⁊ post illam nichilo ꝑ nichilum reducatur ad nichilum illd̃
esse ꝙ ꝑ se ip̃m ꝯatõ dux̾ id ꝙ erat nichil ad esse ouplicem

Expanded text:
ante summam essentiam, nec erit post illam; quam, cum locus daturante summam essentiam, nec erit post illam; quam, cum locus datur post illam nihilo, per nihilum reducatur ad nihilum illud esse, quod per seipsum conduxit id quod erat nihil, esse. Duplicem
Abbreviated transcription (Latin):
hac temis r̾̃o u̾itate ⁊ necessitate comoordit̾ actestan¬
tibus defu̾it asserit esse nichil. i̾o enim ea autem amplius¬
supͣ digesta sunt necessarie ueritatis nimimine firmata s̃
non fuit aliquid ante suminam essenciam nec er̾ aliquid
post eam quare nichil fuit añ eam ⁊ nnichilerit post eam. nã
aliquid aũ nichic necesse est p̾cessisse uł secuturum esse qui
aũ dic̃ quia nichil fuit aute ip̃am ⁊ nichil er̾ post ip̃am id
pronunciare uidetur quia fuit añ ip̃am qñ nichil erat ⁊ erit
post ip̃am qnĩ nichil erit. qñ gͦ nichil erat illa non erat.
⁊ qũ nichii erit illa non erit. quom̃o non incepit ex nich¬
ilo aũ quo modo non deueniet ad nichilum si illa nundũ
si tanta facile demolitur nichilum molumĩa eorum si nam
constitutur ut summun esse nichilo ⁊ p̾cedenti succedat ⁊ sb̾¬
sequenti decedit quiccrnd supͣ statum uerum necesse destru
pro nichilo pocus gͥ asseratur si fi̾ potest quia nichil fuit

Expanded text:
hactenus ratio veritate et necessitate concorditer attestantibus, disseruit, asserit esset nihil. Si enim ea, quae supra digesta sunt, necessariae veritatis munimine firmata sunt, non fuit aliquid ante summam essentiam, nec erit aliquid post eam: quare nihil fuit ante eam, et nihil erit post eam. Nam aut aliquid, aut nihil necesse est praecessisse, vel subsecuturum esse. Qui autem dicit quia nihil fuit ante ipsam, et nihil erit post ipsam, id pronuntiare videtur. Quia fuit ante ipsam, quando nihil erat; et erit post ipsam, quando nihil erit. Quando ergo nihil erat, illa non erat; et quando nihil erit, illa non erit. Quomodo ergo non incoepit ex nihilo, aut quomodo non deveniet ad nihilum: si illa nondumsi tam facile demolitur nihilum molimina eorum? Si namque constituitur ut summum esse nihilo et praecedenti succedat, et subsequenti decedat quidquid supra statuit verum, necesse destitupro nihilo. Potius igitur asseratur, si fieri potest, quia nihil non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
nibus tuis omnino comtradic̾e̾ non possum. S quid
rat deum quem credit ut dimittat sibi poc̃a. si enim
solonimus ꝙ debemus cur oramus ut dimiittat. non qͥd
deus inustus ut iderum exigat ꝙ solutum est. Si antẽ ñ
soluimus cur frustra oramus ut faciat. ꝙ quia non con¬
uenit facere non pot̾. N. qui non soluit frustra dicit
ad solutionem nt supplicat. nam milli quicquam debet¬
deus. s omnis creatura lli deb. ⁊ ideo non expedit homi¬
ni ut agat cum d̾o. quemad mod̾ par cum pari. s de ħ
non opus est tͥ minc respondere. cum enim cognosses
homo ad beatitudin̾e ꝑuenire queat cum poc̾o nͥ sol
uim non possum dubitare. A¬

Expanded text:
nibus tuis omnino contradicere non possum. Sed quidnibus tuis omnino contradicere non possum. Sed quidrat Deum, quem credit, ut dimittat sibi peccata? Si enim solvimus quod debemus, cur oramus ut dimittat. Nunquid Deus injustus est, ut iterum exigat quod solutum est? Si autem non solvimus, cur frustra oramus ut faciat quod, quia non convenit, facere non potest? ANS. Qui non solvit, frustra dicit: ad solutionem, ut supplicet: nam Deus nulli quidquam debet, sed omnis creatura illi debet: et ideo non expedit homini ut agat cum Deo, quemadmodum par cum pari. Sed de hoc non est opus nunc tibi respondere. Cum enim cognosces homo ad beatitudinem pervenire queat cum peccato, aut lim, non possim dubitare.
Abbreviated transcription (Latin):
qui hominem augeł sociandum sñ poc̾o quasi in mami
sua tenebat in paradiso ⁊ ꝑmisit ut accensus inuidra di¬
abolus eum in lutum poc̃i quamuis comsencientem dĩc̾et.
Si enim ꝓhiłr uellet diabolum non poss temptare ho¬
minem ñne inqͣm similr̾ fac̾et si hominem poã forde
talem semꝑ mansurum saltem inꝑadisum de quo eiestꝰ
fu̾at reduceret. H. Similitudinem si deus ħ fac̾e̾t nega¬
re non audeo. ⁊ id circo. ħ fac̾e posse non anno. uidere¬
tur enim aut ꝙ ꝓposuerat ꝑag̾e non potuisse. aut boni
ꝓpõiti eum penituisse q̃ ĩ deum cad̾e nequeunt. A. deꝰ
gͥ certicissime qr sũ satiffacione .i. sũ debiti solutione.
spontanea. nec deus potest poc̾m inpimitum dimittere.
nec pocõr ad beatitudinem nec talem qualem habebat
ante quam pectaret ꝑuenire. non enim hoc modo repa¬
raretur homo uł talis qualis fuerat antepcc̾m. S. r̾o¬

Expanded text:
qui hominem angelis sociandum sine peccato, quasi in manu qui hominem angelis sociandum sine peccato, quasi in manu sua, tenebat in paradiso; et permisit ut accensus invidia diabolus eum in lutum peccati, quamvis consentientem, dejiceret? Si enim prohibere vellet diabolum, non posset tentare hominem. Nonne, inquam, similiter faceret, si hominem peccati sorde talem semper mansurum, saltem in paradisum, de quo ejectus fuerat, reduceret? BOS. Similitudinem, si Deus hoc faceret, negare non audeo; et idcirco eum hoc facere posse non annuo. Videretur enim aut quod proposuerat peragere non potuisse, aut boni propositi eum poenituisse: quae in Deum cadere nequeunt. Tene igitur certissime quia sine satisfactione, id est, sine debiti solutione spontanea, nec Deus potest peccatum impunitum dimittere, nec peccator ad beatitudinem vel talem, qualem habebat antequam peccaret, pervenire: 84 non enim hoc modo repararetur homo vel talis, qualis fuerat ante peccatum. BOS. Ratio