comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ex uiro est et utrius q nam caro est.
Unde et illud quod scriptum est. et erunt
duo in carne una. Igitur iam duo inquit
dñs. sed una caro. Quaꝓpter qui dicunt
ꝑuulos idco baptirari ut hoc eis remittat᷑
quod in hac uita ꝓprium contraxerunt nõ
ꝙ ex adam traduxerunt: non magno uolu¬
mine refellendi sunt. quando .n. secum ipsi
paululum sine cercandi studio cogitau̾it
quam sit absurdum nec dignun disputa¬
tione ꝙ dicunt continuo sententiam con¬
mutabunt. Ꝙ si nolu̾nt non utis a deo de
humanis sensib desperandum est. ut me¬
tuamus. ne hic cui ꝑiam persuadeant ipĩ
ea cum remitti baptirato peccata. uccͣo fa¬
tͥentur nec fat̾i uellent ex adam ductum eẽ
pccm̃ quod remitti fatebantur infantibus
infancie hoc securior fieret quo accusatus
ei respondere non posset sed istos ut oixio.¬
mittamus. Neq .n. sermonem uel docum̃¬
tis opus est. quib innocencia ꝓbetur infan¬

Expanded text:
mulier ex uiro est et utriusque una caro est. mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persuadeant. ipsiea cum remitti baptizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus, infantiae hoc securior fieret, quo accusatus ei respondere non posset. sed istos, ut dixi, omittamus; neque enim sermone uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infan
Abbreviated transcription (Latin):
biitate etatis amissa. per mutabilitates e¬
tatum itent in mortem. Quannis ergo ãnos
multos postea iux̾int ilło tamendie mori
ceperint quo mortis iegem qua in semini ue¬
cerescent acceperunt. Non .i. stat uel tempo¬
ris puncto sed sine intermissione labitur qͥc¬
quid continua mutatione sensim curtit in
finem non porficientem sed consumentẽ. Sic
itac implerim i est quod dixerat oeus. Qua
die editis mor ⁊ moriemi. Ex hac igitur in¬
obedientia t emis ex hac lege peccati et morti
opus ht ut non solum ad regnum dei perdu¬
catir. Umi etiam a pectati dampnationeai¬
betur. Similis itatp pcc̃o et morti primi hõĩs
obnoxii nastuntur in carne et similis iusticie
uiteq eterne scd̃i hominis sociati renascunt᷑
i baptismo. Sicut et in eccłastico scriptumẽ
a muliere initium factum est peccati et per
illam omnes morimur. Sue autem a muli
ere siue ab adam dicatur utrimq ad pͥmũ
hominem pertinet quoniam sicut nouimus

Expanded text:
bilitate aetatis amissa, per mutabilitates aebilitate aetatis amissa, per mutabilitates aetatum irent in mortem. Quamvis ergo annos multos postea vixerint, illo tamen die mori coeperunt, quo mortis legem, qua in senium veterascerent, acceperunt. Non enim stat vel temporis puncto, sed sine intermissione labitur, quiquid continua mutatione sensim currit in finem, non perficientem, sed consumentem. Sic itaque impletum est quod dixerat Deus, Qua die ederitis, morte moriemini . Ex hac igitur inobedientia carnis, ex hac lege peccati et mortisopus habet, ut non solum ad regnum Dei perducatur, verum etiam a peccati damnatione liberetur. Simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne, et simul justitiae vitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in Baptismo: sicut et in Ecclesiastico scriptum est, A muliere initium factum est peccati, et per illam omnes morimur . Sere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus,
Abbreviated transcription (Latin):
adam quia sipra dixerat etiam de pccõ illo
q dͣ somtrante iege hũndauit et hoc utic ñ
est originis sed iam ꝓprie noluntatis cuma
dixisset sic et grã regnet per iusticiam ĩ ui¬
modo trahitur quod est originale pecm̃ reg¬
maute antem spiitu non solum origmaus
potest. ꝓmde reste dici per uiuos sine bapõ
de corpore exeuntes in dampnationem om̃iũ
mittissima fututos. Multum autem fallit
de falłitur qui eos indampnationẽ p̃dicat ñ
futuros. dicente apostolo idicium ex uno de¬
licto in condempnationem et paulopost. per
unus telictum in omnes homines ad con¬
dempnationem. Quando ergo peccauit adã
non obediens tunc eius corpꝰ quamuis eẽt
arale ac mortale. gram̃ perdidit qua euis aĩe
omi ex parte obediebat. Tũnc ille extitit be¬
stialis motus pudendus hom̃ib quem sua e¬
tdiit nudatione. tunc etiam morbo quodã
ex repentina et pestifa correptione. concepto
irm̃ in illis est. ut illa in qua creati sunc sta¬

Expanded text:
Adam, quia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundavit, et hoc utique non est originis, sed jam propriae voluntatis. Cum autem dixisset sic, et gratia regnet per justitiam in vimodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu, non solum originalis, proinde recte dici, parvulos sine Baptismo de corpore exeuntes in damnatione omnium mitissima futuros. Multum autem fallit et fallitur, qui eos in damnatione praedicat non futuros, dicente Apostolo, Judicium ex uno delicto in condemnationem; et paulo post, Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. Quando ergo peccavit Adam non obediens Deo, tunc ejus corpus, quamvis esset animale ac mortale, gratiam perdidit, qua ejus animae omni ex parte obediebat; tunc ille exstitit bestialis motus pudendus hominibus, quem in sua erubuit nuditate. Tunc etiam morbo quodam ex repentina et pestifera corruptione concepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt sta
Abbreviated transcription (Latin):
er ꝓpria uolintate sicut ille reccau̾nt. sed abil¬
lo pratin origniale traxerunt qu est foria
futuri quia in ilło constituta est forma condẽs
nationis futuns possis qui euis ꝓpagme ebearẽ¬
tur ex qua non liberat nisi grã saluatoris. Scio¬

Expanded text:
et propria voluntate, sicut ille peccaverunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt, « qui est forma futuri ; » quia in illo consnationis futuris posteris, qui ejus propagine crearentur, ex qua non liberat nisi gratia Salvatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
est in quo omnes peccauerunt. Quia non so
la mutatio pecõres facit sed per carnem gnañs
iena ob hoc etiam dictum est om̃s et omnes
Dcq .n. qui generantur per adam idem ip̃i
om̃s per tpm̃ regenerantur. Sed hoc recte dcm̃
est qma sicut nullius carnał generatio msi per
adam: sic sputtał milluis. nisi per xpm̃. Nam
a anqui possent carne generari per adam et
aliqui generan spnttu non per xpm̃ regene¬
rantur non liquide om̃s suie hic siue ibi dice¬
rentur eosdem autem om̃s postea multos di¬
cit. possunt quure in anqua re om̃s ẽẽ cͥ pau¬
quẽ admod illa ht̃ onnes homines. sic ista
oñi istos homines quia sicut nemo p̾ter
eiam honio sic nemo preter istam nistus nõ
et mutracs inulti. Sicut enim per mobedien¬
ciam unus rominis petores constituti sunt.
mtu ⁊ta per obedientiam unius nominis iusti
conilituentur młti. Lex autem sb̾intrauit il
hatundaret delictum sed originaie homĩes¬

Expanded text:
est in quo omnes peccaverunt, quia non sola ejus imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. Ob hoc etiam dictum est, omnes et omnes. Neque enim qui generantur per Adam, iidem ipsi omnes per Christum regenerantur: sed hoc recte dictum est, quia sicut nullius carnalis generatio nisi per Adam, sic spiritualis nullius nisi per Christum. Nam si aliqui possent carne generari non per Adam, et aliqui generari spiritu non per Christum; non liquide omnes, sive hic, sive ibi dicerentur. Eosdem autem omnes postea multos dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauquemadmodum illa omnes habet homines, sic ista omnes justos homines: quia sicut nemo praeter illam homo, sic nemo praeter istam justus homo: et in utraque multi. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita per obedientiam unius hominis justi constituentur multi. 20. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum.
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. Q artitudo diuiciaꝵ sapiencie
scientie dei p̃mniserat quipe sententiam mi¬
re profiniditatis dicens. concdudit .n. deus om̃s
in incredulitate nt omnib misereatur cuiꝰ
pfunditatis neluti horrore pertussus. O alti¬

Expanded text:
apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! praemiserat quippe sententiam mirae profunditatis dicens: conclusit enim deus omnes in incredulitate, ut omnibus misereatur. cuius profunditatis ueluti horrore percussus; o alti
Abbreviated transcription (Latin):
frñt meis bñdi sunt qui non credunt filio. at¬
ꝙ iõ si huius manes grẽ de corpore exierunt se.¬
quetur eos quod dictum est non hebunt ui¬
tam sed ia dei manet suier eos. Unde hoc qñ¬
eos carum est pectata ꝓpria non hr̃e si nec ori¬
emau petcato tenentur obnoxii: bene autem
non ait ira dei uenit super eos eum. sed manz
surer eum. Ab hac quippe ira qua om̃s sbͥ ꝑocõ
sunt de qua dicit apostolus. fuimus .n. et
nos aliquando naturaliter filii ire sicut et
ceten nulla res liberat nisi gracia dei per do¬
minu nostrum iħm xp̃m hec grã cur ad il¬
lum tiemat ad ulam non ueniat occuita eẽ
causa cap᷑ in iusta non potest. Ninquid .n.
mciuitas apud deum: absit. Sed prius sc̃aꝵ
scripturaꝵ auctoritatib col̃a sb̾danda sũt
ut ad intelloctum per fidem quisq perue¬
niat Ncq enim frustra dictum est. indicia
tua sicut multa abysus cuius abyssi mul¬
titudinem ueluti expauescens exclamat

Expanded text:
fuerit, in eis habendi sunt qui non credunt filio; atfuerit, in eis habendi sunt qui non credunt filio; atque ideo si huius inanes gratiae corpore exierint, sequetur eos quod dictum est: non uidebunt uitam, sed ira dei manet super eos.ctundehocquandoeos clarum est peccata propria non habere, si nec originali peccato teneantur obnoxii? Bene autem non ait: ira dei \'ueniet super eum\'. sed manet super eum. ab hac quippe ira, qua omnes sub peccato sunt, de qua dicit apostolus: fuimus enim et nos aliquando naturaliter filii irae sicut et ceteri, nulla res liberat nisi gratiadei per minum nostrum. haec gratia cur ad illum ueniat, ad illum non ueniat, occulta esse causa potest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas apud deum? absit. sed prius sanctarum scripturarum auctoritatibus colla subdenda sunt, ut ad intellectum per fidem quisque perueniat. neque enim frustra dictum est: iudicia tua sicut multa abyssus. cuius abyssi altitudinem ueluti expauescens exclamat
Abbreviated transcription (Latin):
sicut alibi ait. filii scłi huits generant et
generantur ac per hoc pro paruulorũ iuta¬
etiam caro data est. que data est pro seliui¬
ta. et si non manducauerint carnem filii ho¬
minis nec ip̃i ħ̾ebunt uitam. Hinc est etiã
illud pater diligit filium et om̃ia dedit ĩ
manu etus. Quicre dit in filium hab¬
qui autem incredulꝰ
est filio non h̾ebit ui ͫ tam¬
manet super enm. In A quo igttur ho¬
rumn genere ponemus ᷝͥ infantes in eop
quiccedunt in filium. Man in eorũ qui
sunt increduli filio. In nentro ait auquis
quia cum ad huc credere non possunt. nec
increduli deputandisunt. Non hoc indicat
ecc̃astica regula que baptiratos infantes si¬
delium numeto aduingit. porro s nsti qui
baptirantur pp̃ uirtutem celebrationemq
tanti sactamenti quamiuis suo corde atep ore
non agant quod ad credendum confitendum¬
quia pettineat tamen in nunid credentium cõ¬
putantur ꝓfecto illi quib sacramentum de¬

Expanded text:
sicut alibi ait. filii saeculi huius generant et sicut alibi ait. filii saeculi huius generant et generantur. ac per hoc etiam pro paruulorum uita caro data est, quae data est pro saeculi uita; et si non manducauerint carnem filii hominis, nec ipsi habebunt uitam. Hinc est etiam illud: pater diligit filium et omnia dedit in manu eius. qui credit in filium, habcredulus est filio, non habebit uitammanet super eum. in quo igitur horum genere ponemus infantes? in eorum qui credunt in filium, an in eorum qui sunt ineredulifilio?\'inneutro\', ait aliquis, \'quia cum adhuc credere non possunt, nec increduli deputandi sunt\'. non hoc indicat ecclesiastica regula, quae baptizatos infantes fidelium numero adiungit. porro si isti, qui baptizantur, propter uirtutem celebrationemque tanti sacramenti, quamuis suo corde atque ore non agant quod ad credendum confitendumque pertineat, tamen in numero credentium conputantur, profecto illi, quibus sacramentum de
Abbreviated transcription (Latin):
tione corporis huus et sanguinis in se hre
uitam quia non ait qui non manducait̃
sicut de baptismo qui non renatus fuerit.
sed ait Si non manducanentis uelut eos
alloqñs qui audire et intelligere pot̾ant
Quod utiq non ualent parinili. Sed qri
hoc dicit. non attendit quia non om̃s ista
sententia teneat ut sine corpore et sangͥ¬
ne filii hominis uuitam habere non possĩt
frustra etiam etas maior id curat potest.il
si non ueritatem sed uerba loqitientis atten¬
das eis soł und̾i dictum quib tunc dominus
loto de hac ipsa re ait. panis quem ego de¬
d̾o cato mea est pro scłi iuta: scd̃m hoc enim
etiam ad nos pertinere illud. sacramentum
intelligimus qui tunc mind̾̃ fiuintis quan¬
do ista dicebat qui non possumus dicere
ad scłm non nos pertinere pro cuins uita
xp̃c suam carnem dedit. Quis autem am¬
bigat scłi noĩe homines significatos eẽ. qͥ
nascendo in hoc seculum uemiunt: Nam

Expanded text:
tione corporis huius et sanguinis in se habere tione corporis huius et sanguinis in se habere uitam, quia non ait \'qui non manducauerit\', sicut de baptismo: qui non renatus fuerit, sed ait: si non manducaueritis, uelut eos alloquens qui audire et intellegere poterant, quod utique non ualent paruuli? sed qui hoc dicit, non adtendit, quia nisi omnes ista sententia teneat, ut sine corpore et sanguine filii hominis uitam habere non possint, frustra etiam aetas maior id curat. potest enim, si non uoluntatem, sed uerba loquentis adtendas, eis solis uideri dictum. quibus tunc dominus loco de hac ipsa re ait: panis, quem ego dedero, caro mea est pro saeculi uita? secundum hoc enim etiam ad nos pertinere illud sacramentum intellegimus, qui tunc nondum fuimus, quando ista dicebat, quia non possumus dicere ad saeculum nos non pertinere, pro cuius uita Christus suam carnem dedit. quis autem ambigat saeculi nomine homines significasse, qui nascendo in hoc saeculum ueniunt? na\'ll,
Abbreviated transcription (Latin):
eos a regno celorum facere auenos. Nam
quadam et mirabili p̃sumpsione. quasi
salus ac uita eterna possit eẽ preter ꝑpĩ
hereditatem. preter regnum celorum ha¬
bent .n. uidelicet quo effugiant atq ubi
delitescant quia non ait domuus. si cis
non renatus fuerit ex aqua et spuitu scõ¬
non habebit uitam. sed ait non intrabit
in regnum dei. Nam si illud dixisset. mil¬
la fint dubitatio posset oboriri anferatur
engo dubitatio. iam dominũ audiaimis.
nachii dicentem sed de sacramento sancte
mense sue quo nemo rite nisi baptiratus as¬
cedit nisi manducauentis carnem meam et
biberitis meum sanguinem non habebitis
uitam in nobis. Quid uttra querimus: Q ͥ d
ad hoc responder potest nisi pertinatia puig¬
uantes neruos aduerstis constantiam perspi¬
cue uertatis intendat. an uero quis quam
hoc dicere audebit quod ad ꝑuulos hec sen¬
fẽcia non pertineat possint q sine participa¬

Expanded text:
eos a regno caelorum facere alienos noua eos a regno caelorum facere alienos noua quadam et mirabili praesumptione. quasi salus aeternae uitae aeterna possit esse praeter Christi hereditatem, praeter regnum caelorum. habent enim uidelicet quo confugiant atque ubi delitiscant, quia non ait dominus: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, \'non habebit uitam\', sed ait: non intrabit in regnum dei. nam si illud dixisset, nulla hinc dubitatio posset oboriri. auferatur ergo iam dubitatio, dominum audiamus, lau acri dicentem, sed de sacramento sanctae mensae suae, quo nemo rite nisi baptizatus accedit: nisi manducaueritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis uitam in uo bis. quid ultra quaerimus? quid ad hoc responderi potest, nisi pertinacia pugnaces neruos aduersus constantiam perspicuae ueritatis intendat? An uero quisquam etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos haec sententia non pertineat possintque sine participa
Abbreviated transcription (Latin):
abolo et huic scło renunciare monstrantur:
totum hoc in spe fit ui sacramenti. et die
rõnales annos ueniens non credid̾it. nec se
ab illicitis concupiscentiis abstituierit iul ei
ꝑderit quod pariuis accepit: U̾ntñ si percep¬
to bapẽ de hac uita emigrauerit soluto rea¬
tu cui originaliter erat obuoxirs: perficiet᷑
in illo lumine ueritatis quod inconmiutabi¬
liter manens in eternum iustificatos p̃sentia
creatoris illummat. peccata .n. sola separãt
nter homines et dm̃ que soluuntur xp̃ig.
per quem mediatorẽ reconciliamur cũ iusti¬
ficat impram. Terrentur autem isti siña do¬
mini dñtis. Nisi quis natus fuĩt denuo ñ
iudebit regnum dei. ꝙ cum exponeret ait.
Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiri¬
tu sancto non intrabit in regnum celorũ
pp̃ea conantur pariuilis non baptiratis.
innocentie metito salutem ac uitam eter¬
nam tribuere. sed quia baptirati non sunt

Expanded text:
abolo et huic saeculo renuntiare monstrantur? abolo et huic saeculo renuntiare monstrantur? totum hoc in spe fit ui sacramenti et diuinrationales annos ueniens non crediderit nec sc ab inlicitis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus accepit? uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto reatu, cui originaliter erat obnoxius, perficietur in illo lumine ueritatis, quod incommutabiliter manens in aeternum iustificatos praesentia creatoris inluminat. peccata enim sola separant inter homines et deum, quae soluuntur eius gratia, per quem mediatorem reconciliamur, cum iustificat impium. Terrentur autem isti sententia domini dicentis: nisi quis natus fuerit denuo, non uidebit regnum dei — quod cum exponeret, ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum-et propterea conantur paruulis non baptizatis innocentiae merito salutem ac uitam aeternam tribuere, sed, quia baptizati non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
care uistos sed ꝓccõres. et iõ bapõ eius qui
eos non uocat. non tantum fruitur. u̾m etiã
improbe uidentur uruere quod absit ut sen¬
ciamus. uocat eos igitur medicus qui nonẽ
opus sanis et egrotantib nec uenit uocare
sed pccõres in penitentiam et iõ quia sue i¬
te ꝓprie peccatis nillis ad huc tenentur ob¬
noxii originał i eis egritudo sananatur ĩ eiꝰ
gr̃a que saluos facit per lauacrum reguõis.
Dicet aliquis. quomodo gͦ et ip̃i uocantur
in penitentiam. Nũlł tantillus potest auqͥs
pentere. Huic respondetur si ppẽa penitentes
dicendi non sunt. quia sensum penitendi ñ
hñt. nec fideles dicendi sunt. quia similiter
sensum credendi nondum hñt. Si autem
ip̃ea recte fideles uotantur qm̃ fidem per
uerba gestantium quodam modo ꝓfiten¬
tur cur non prius etiam penitentes hñtur
cum per eorumdem uerba gestantium dy¬

Expanded text:
care iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, qui care iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, qui eos non uocat, non tantum frustra, uerum etiam inprobe uidentur inruere; quod absit ut sentiamus. uocat eos igitur medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uocaresed peccatores in paenitentiam. et ideo quia suae uitae propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerationis. Dicet aliquis: \'quomodo ergo et ipsi uocantur in paenitentiam? numquid tantillos potest aliquid paenitere?\' huic respondetur: \'si propterea paenitentes dicendi non sunt, quia sensum paenitendi nondum habent, nec fideles dicendi sunt, quia similiter sensum credendi nondum habent. si autem propterea recte fideles uocantur, quoniam fidem per uerba gestantium quodam modo profitentur, cur non prius etiam paenitentes habeantur, cum per eorundem uerba gestantium di
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quidem merctum huius etatis a d nõ
laudatum ẽẽ comnemorant. quando ait.
Sinite per pueros uennre ad me. taliumẽ
enĩ regnum celorum : Si .n. hoc non ꝓpter¬
hoc humilitatis similitudinẽ. quod humi¬
litas paruulos facit s ꝓpter puerorum itã
laud abilem dictum est: ꝓfcõ et iusti sunt.
Non .n. recte aliter dici potuit. talrm est
regnum celorum cum ẽẽ non possit insi iꝰ¬
torum sed forte hoc quid̃ non congruenter
dicitur. quod paruuloꝵ uitam laudauerit
dñs dicens. tanum est regnum celorum c̃
uerax ille sit intellectus. ꝙ humilitatis si¬
militudinem in parua etate posu̾it. u̾m
tamen forsitan hoc tenendum est ꝙ dixi
cum dictum eẽt. non ueni nocare uistos
quasi ei responderetur. Quos ergo uocare
uenisti: continuo sb̃imptit sed peccatores
in penitentiam. ac per hoc quomodo si tusti
sunt ita etiam si poccatores non sunt none¬
os uenit uosare qui dixit. Non neni uo¬

Expanded text:
ergo quidam meritum huius aetatis a domino ergo quidam meritum huius aetatis a domino laudatum esse commemorant, quandoait: sinite paruulos uenire ad me; talium est enim regnum caelorum? si enim hoc non propter humilitatis similitudinem, quod humilitas paruulos faciat, sed propter puerorum uitam laudabilem dictum est, profecto et iusti sunt. non enim recte aliter dici potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non possit nisi iustorum. sed forte hoc quidem non congruenter dicitur, quod paruulorum uitam laudauerit dominus dicens talium esse regnum caelorum, cum uerax ille sit intellectus, quod humilitatis similitudinem in parutamen forsitan hoc tenendum est quod dicum dictum esset, Non veni vocare justos, quasi ei responderuenisti\'? continuo subiunxit: sed peccatores in paenitentiam. ac per hoc quomodo si iusti sunt, ita\' etiam si peccatores non sunt, non eos uenit uocare qui dixit: non ueni uo
Abbreviated transcription (Latin):
que uidetur non est spes. Qd̾ .n. uidet quis
quid sperat. Si autem ꝙ non uidemus spera¬
mus per pacienciam expectamus. Sine istagͦ
regeneratione saluos in eternum posse par¬
nulos fieri. quis audeat affirmare tanqũa
non pro eis mortuus sit xp̃c. et eñ xp̃c pro¬
ꝑ impiis mortiuis est. ta .iiii.
stiaũ ẜ qui ut manum est nicħ in sua ꝓpͥa
uita impie ꝯmiserunt si nec originałr
tillo impietatis tuinculo detinentur. Quo¬
modo pro eis mortuus est qui pro impns
mortiuis est. Si nulla origiał peccati egri¬
tudine sauciati sunt. quomodo ad medit̃
xpĩ hoc est ad percipiend̾ sacram̃tũ salu¬
tis eterne. Suorum curentium. pio timore c¬
portantur et non eis ecc̃a dicitur. auferre
huic innotentos istos. Non est opus sanus
medicus sed male hñtib. Non uenit xp̃c uo
care iustos sed peccatores. nunquam dcm̃ ẽ.
xp̃i taie ꝯmentum. Ac ne quis existimet. iõ
ꝑuulos ad bapm̃ afferti oportere. quia sicit
ꝓcc̃ores non sunt ita nec iusti sunt. Quomõ

Expanded text:
ur non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Sine ista ergo regeneratione salvos in aeternum posse parvulos fieri, quis audeat affirmare, tanquam non pro eis mortuus sit Christus? Etenim Chr impiis mortuus est. isti autem, qui, ut manifestum est, nihil in sua propria uita impie commiserunt. si nec originaliter ullo impietatis uinculo detinentur, quomodo pro eis mortuus est, qui pro impiis mortuus est? si nulla originalis peccati aegritudine sauciati sunt, qChristum, hoc est, ad percipiendum Sacramentum salutis aeternae, suorum currentium pio timore portantur, et non eis in Ecclesia dicitur, Auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non venit Christus vocare justos, sed peccatores? Nunquam dictum est, i tale commentum. Ac ne quis existimet ideo paruulos ad baptismum adferri oportere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cioam e xp̃e sed adam et abel constrtui debn¬
arunt. &uomam cum multi nos in huius in¬
er tempore pͥcesserint pcc̃ores eosq mutati
fuit qui posteniore tempore peccauerunt
idotantim nolunt isti non nisi adam dcm̃
iquo om̃s mutatione peccauerunt qi primꝰ
hominum ñe pectauit. ac per hoc abel dici debu
im quo uno similit̾ homines mittatione i̾ti¬
ficentur. quoniam ip̃e primus hominũ tuste
urat aut si pp̃ quẽdam articulum temporis
no noui testamenti ordium pertinentẽ xp̃c
est positus pp̃ mutationem cap̃ iustorum ui¬
das euns traditor cap̃ debuit poni pecorũ por¬

Expanded text:
sed Adam et Abel constitui debuerunt, quoniam cum multi nos in huius uitae tempore praecesserint peccatore? eosque imitati fuerint qui posteriore tempore peccauerunt, ideo tamen uolunt isti non nisi Adam dictum, in quo omnes imitatione peccauerunt, quia primus hominum ipse peccauit. ac per hoc Abel dici debuit, in quo uno similiter homines imitatione iustificentur, quoniam ipse primus hominum luste uixit. aut si propter quendam articulum temporis ad noui testamenti exordium pertinentem Christus est positus propter imitationem caput iustorum, ludas eius traditor caput poni debuit p
Abbreviated transcription (Latin):
menbrũ. ampucetur et ipa atq nexetur.
Omiocratan aspice et dic car ciꝰ amia nõ
sẽ sbtim̃t ab cocorporis loco qͥ mortifero ⁊i¬
uulnere uastabatur ne in illa fieret. quod
ni eius facie etiam post mortẽ ipiũs corpo¬
ris apparet an forte etiamtibi placet ut istaᷤ
pocius similitudines corporum ꝙxͦ corpora ẽẽ
credamus. tit quomodo apparet quasl uulnꝰ
qd̃ uõ est uulmis ita qd̃ nõ est corpꝰ quasi cor¬
pus appareat. Nam si anima ⁊ culneran po¬
test ab eis qui utilnãnt corpꝰ nicħ ne me¬
tuendũ est ne possit occidi ab eis qͥ occidt̃

Expanded text:
membrum, amputetur et ipsa atque vexetur. membrum, amputetur et ipsa atque vexetur. Dinocratem aspice, et dic cur ejus anima non se subtraxerit ab eo corporis loco, qui mortifero vulnere vastabatur, ne in illa fieret quod in ejus facie etiam post mortem ipsius corporis appareret. An forte etiam tibi placet, ut istas potius similitudines corporum quam corpora esse credamus; ut quomodo apparet quasi vulnus, quod non est vulnus, ita quod non est corpus, quasi corpus appareat? Nam si anima vulnerari potest ab eis qui vulnerant corpus, nihilne metuendum est, ne possit occidi ab eis qui occidunt
Abbreviated transcription (Latin):
confiteris. Uerumtũ diocrates fr̃ eits
mortuus erat. Hunc uidit cũ illo uuln̾e
ꝙ uimis hrũt et ude ꝑductus est ad mor¬
tem. Uͥest qd̾ tantis conatib laborastiscũ
ag̾es de p̃tisione mẽbroꝵ ne simul concidi
anima pritaret᷑ Ecce nulłi erat in auma
dinotͣtis q uod eam ui sua ciñ erat inetus
menbra corporis p̃ciduntur ab iestri se sb̾¬
trabit et in alias partes densando se collig̃.
ne aliqua pars eiꝰ uulnere corporis ampute¬
tur etiam si dormienti atq nestienti mẽbro¬
rum aliquid p̃cidatur. Tantam quape illi
tubuisti uigilantiam. Ut etiã tuisis occupata
sompnioꝵ si plaga ⁊rrucit ignoranti qua
possit fermi ate uexͤari siue concidi. Nlec attẽ¬
dis homo putens qd̾ si se anima inde sb̾du¬
cẽt: nec illa percunlo sentiretur. S inueni
ꝙ potũis. quidem ude respondeas. Quomõ
amia ꝑtes suas abripiat et recondat intror¬
suis. ne ibi p̾ciditur sen ꝑcutitur corpus

Expanded text:
confiteris. uerum tamen Dinocratcs frater eius confiteris. uerum tamen Dinocratcs frater eius mortuus erat; hunc uidit cum illo uulnere quod uiuus habuit et unde est perductus ad mortem. ubi est quod tantis conatibus laborasti, cum ageres de praecisione membrorum, ne simul concidi anima putarctur? ccce uulnus erat in anima Dinocratis, quod eam ui sua, quando erat in eius membra corporis praeciduntur, ab ictu se subtrahit, et in alias partes densando se colligit, ne aliqua pars ejus vulnere corporis amputetur, » etiamsi dormienti atque nescienti membrorum aliquid praecidatur? Tantam quippe illi tribuisti vigilantiam, ut etiam visis occupata somniorum, si plaga irruerit ignoranti, qua possit feriri atque vexari, sive concidi: nec attendis, homo prudens, quod si se anima inde subduceret, nec illa percussio sentiretur. Sed inveni quod potueris, quid inde respondeas, quomodo anima partes suas abripiat, et recondat introrsus, ne ubi praeciditur seu percutitur corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ex m̃ebris formata ex formantib cogente u mor¬
tis extraxeuit. Unde gͥ cuit uirile anine corpꝰ
in quos lestari cũ adu̾sario uidebatur. Si a̾
nõ eit corpuis. et tamẽ erit simile corporis ĩ
qtio sane ueuꝰ labor aut nieua leticia sentiret᷑
iam ne tandem nides ꝙ̃ ad mod̾ fĩ possit. ut
sit ania similitudo cĩdam corporis. nec ip̃i
sit corpris. Quid si tale aliquid apud ĩ fos
geritur et ĩ eis se nõ corporib s corpoꝵ siiuili¬
tudinib aĩe agnostunt. Cũ ntristia patnuͣ
quãuis insompnis. et si mẽbroꝵ corꝑooꝵ. sicut
sic illa similitudo nõ menbra corporea. iso ẽ¬
tã pene similtudo s pena. Sic etiamubi lo
rat mortua nõ ius hinc tͥ fortasse p̃sctibi.
Cñ ualte ad rem pertincat. cuscẽ naturr
existimes illas similitudines corpoꝵ quas
hẽmtis insompnis. et tota causa uta finita
siti si eas et sinules corporib et nõ c̃ẽ corpora

Expanded text:
ex membris formata ex formantibus cogente ui morex membris formata ex formantibus cogente ui morti, extraxerat —: unde igitur erat uirile animae corpus, in quo sibi luctari cum aduersario uidebatur? si autem non erat corpus et tamen erat aliquid simile corporis, in quo sane uerus labor aut uera laetitia sentiretur, iamne tandem uides quemadmodum fieri possit, ut sit in anima similitudo quaedam corporis nec ipsa sit corpus? Quid si tale aliquid apud inferos geritur et in eis se non corporibus, sed corporum similitudinibus animae agnoscunt? cum enim tristia patimur quamuis in somnis, etsi membrorum corporeorum sit illa similitudo, non membra corporea, non etamen poenae similitudo, sed poena: sic etiam ubi laondum erat mortua, non vis hinc tibi fortasse praescribi: cum valde ad rem pertineat, cujus esse naturae existimes illas similitudines corporum quas habemus in somnis. et tota ista causa finita sit, si eas et similes corporibus et non esse corpora
Abbreviated transcription (Latin):
inde testimontum adhibendũ pectasti. Nem¬
ie scã uetua uisa sͥ est insompnis. eum quo¬
dam ogͣyptõ in eterum conu̾sa uuctati. Quis
autem dubitet in illa similicudine corporis a¬
niinam erus fuisse nõ corpris. qd̾ utiq ĩ stio
feminco sexii. manens sopitis sensib iacebat ĩ
stratis qñ amiia erus ĩ illa turł corporis simli¬
tudine luctabatur: Quuid hic dicis. Uerum¬
neerat coepuis illa similitudo an nõ euit corꝰ
qũais ħeret similitudinẽ corppris: Elige ꝙ
nelis. Si corpꝰ erat crit ñõ seruabat uagnie
sue formã.: Neq i. in illius femino carne
iunlia reuercut genitalia: unde ita posset
sese coartando et ut tu locnuris gelando forma¬
ii. demde obsecrote. cum corpꝰ dormientis. adhͨ
uueret quando etus anima luctabatur: ĩ sui¬
a nagina erit titiq omib menbeis inuentis
meluisa et inerus corpore stiam formam de qua
fuãt formata: seruarat. Nondum qiuipe ar tꝰ
alos sicrit sit in morte reliq̃rat nondrim mebͣ

Expanded text:
tasti. nempe sancta Perpetua uisa sibi est in somnis cum quodam Aegyptio in uirum conuersa luctari. quis autem dubitet in illa similitudine corporis animam eius fuisse, non corpus, quod utique in suo femineo sexu manens sopitis sensibus iacebat in stratis, quando anima eius in illa uirilis corporis similitudine luctabatur? quid hic dicis? uerumne erat corpus illa uiri similitudo an non erat corpus, quamuis haberet similitudinem corporis? elige quid uelis. si corpus erat, cur non seruabat uaginae suae formam? neque enim in illius feminae carne uirilia repererat genitalia, unde ita posset sese coartando et, ut tu loqueris, \'gelaudo\' formari. deinde, obsecro te, cum corpus dormientis adhuc uiueret, quando eius anima luctabatur, in sua uagina erat utique omnibus membris uiuentis inclusa et in eius corpore suam formam, de quo fuerat formata, seruabat — nondum quippe artus illos, sicut fit in morte, reliquerat; nondum membra
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os in utroq dici. qui transernt ab ad amad
sine fine regnabunt magis quam in eis mors
temporaliter et c̾sine regnabit. Itaq sicut
per unus deliftum in om̃t homines ad con¬
dempnationem ita per unius iustificationem
in om̃s homines ad iustificationem inte. hoc
unius delictum si imitationem accendamus
non erit uisi dyaboli. Sed quia manifestumẽ
de adam non de dyabolo dici illud .s. sicut per¬
sed ꝓpagatio peccati. Nlam et quod ait dẽ ꝓpõ
per unius iustificationem magis hoc expressit
quam si per uinus iusticiam diceret eã qmip
quaer am potuit apostolus recte dicere
portatores mei estote acut et ego xpi. nun¬
nan austem diceret iustificamini a me
mo nsi põt. unde dicitur credenti in enm
nustificat impium deputatur fides e¬
qu austitiam. Qisquis ergo ausus fu¬
ent dicere iistisico te ꝯũs est ut dicat etiam
credere uime. Quod nemo sanctar̃ recte
icat impium deputetur fides ad insticiam

Expanded text:
ipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad ipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnatin omnes homines ad justificationem vitae. » Hoc unius delictum, si imitationem attendamus, non erit nisi diaboli. Sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici restat sed propagatio peccati. Nam et quod ait de Christo, « per unius justificationem, » magis hoc expressit quam si per unius justitiam diceret. Eam quipoc potest. Nam potuit Apostolus recte dicere: « Imitatores mei estote, sicut et ego Christi; » nunquam autem diceret: Justificamini a me, mo, nisi Christus. Unde dicitur: « Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus . » Quisquis ergo ausus fuerit dicere, Justifico te, consequens est ut dicat etiam: Crede in me: quod nemo sanctorum recteicat impium deputetur fides ad iustitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
mitatorib suis et multi qui eius initratores
dicuntur eum fuisse et tale aliquid comm¬
sisse uel non audierunt uel omĩo non cred̾t
Quanto ergo rectuis sicut iam dixi dyabo¬
lum principem constituisset apostolus. a quo
uno peceatum et mortem per om̃s traussisse
diceret. si hoc loco non ꝑpagationem sed imi¬
tationem dicere uoluisset. Multo .n. rõnabilius
adam dicitur imitator dyaboli quem suasorẽ
peccati hũt si potest quisquam imitari etiam
illum qui nich̃ taie suasit uel om̃ĩo qm̃ nescit.
Quio est autem qui habuntiam grẽ et instĩe
accipiant iisi quod non ei tautum ꝑcc̃o in quo
om̃s reccauerunt. sed eis etiam que addid̾unt
grã remissionis datur eisq hom̾ib tanta isti¬
cia donatur ut cum adam consenserit. ad pͤ¬
catum suadenti non cedant isti etiam cogẽ¬
ti. et quid est multomagis in uita regnabũt
cum mortis regnum multo plures in eternã
riter penam trabant. nisi intelligamus cos¬

Expanded text:
mitatoribus suis et multi, qui eius imitatores mitatoribus suis et multi, qui eius imitatores dicuntur, cum fuisse et tale aliquid commisisse uel non audierunt uel omnino non credunt. quanto ergo rectius, sicut iam dixi, diabolum principem constituisset apostolus, a quo uno peccatum et mortem per omnes transisse diceret, si hoc loco non propagationem, sed imitationem docere uoluisset 1 multo enim rationabilius Adam dicitur imitator diaboli, quem suasorem peccati habuit, si potest quisque imitari etiam illum, qui nihil ei tale suasit uel omnino quem nescit. quid est autem: qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt, nisi quod non ei tantum peccato, in quo omnes peccauerunt, sed eis etiam, quae addiderunt, gratia remissionis datur eisque hominibus tanta iustitia donatur. ut, cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti ? et quid est: \'multo magis in uita regnabusnt, \'cum mortis regnum multo plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseos
Abbreviated transcription (Latin):
mur iõ non sicut per uium peccatum ita est
et donum. Nam ind̾m quid̾ ex io delicto si
nõ renutcitur idem origiali ĩ condemptõm
iam potest dicere. Grã nero ep multis delictĩ
enim ob unius delictum mors regnauit multo¬
magis qui habundantiam gr̃e et iusticie acci¬
punt. in uita regnabunt. per unum iħm xpm̃
cur ob unius delictum mors regnauit per iniũ
insi quia mortis uniculo tenebantur in illo
imo in quo om̃s peccauerunt. etiam si ꝓpria pͤ¬
cata non adderent: Alioquin non ob unius de¬
lictum mors per unum regnauit. sed obdelic¬
ta multa multorum per unumꝙ̃q peccantẽ
Nͥam a ppẽa ceteri ob alterius hominis delict᷑
mortui sunt. quia illum in delinqñdo p̃cedẽ¬
tem sb̾secũtes imitati sunt. Ine quoq et młto
magis ob alt̾ius delictum mortuus est. qũ dy¬
abolus delinqñdo ita p̾cesserat ut ei delictum
etiam ip̃e suaderet. Adam uero nicħ suasit i¬

Expanded text:
mur. ideo non sicut per unum peccantem ita est mur. ideo non sicut per unum peccantem ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno delicto, si non remittitur, id est originali, in condemnationem iam potest ducere, gratia uero ex multis delictis enim ob unius delictum mors regnavit magis qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt in uita regnabunt per unum Iesum Christum. cur ob unius delictum mors regnauitpcr unum, nisi quia mortis uinculo tenebantur in illo uno, in quo omnes peccauerunt, etiamsi propria peccata non adderent? alioquin non ob unius delictum mors per unum regnauit, sed ob delicta multa multorum per unumquemque peccantem. nam si propterea ceteri ob alterius hominis delictum mortui sunt, quia illum in delinquendo praecedentem subsequentes imitati sunt, ille quoque et multo magis ob alterius delictum mortuus est, quem diabolus delinquendo ita praecesserat, ut ei delictum etiam ipse suaderet. Adam uero nihil suasit i
Abbreviated transcription (Latin):
Immo uero intelligamus apłm et iuideamus
iõ dcĩ indicium ex uno delicto in condemptõm
quia sufficeret ad condemptionẽ etiam si non
eẽt in hom̃ib nisi originale peccatum. quam¬
ius .n. condempnatio grauior sit eorum que
originan delicto etiam ppria coniunx̃unt et
tanto singuł grauior. quanto granins quis
pecrauit. tamen etiã illud solum quod origi¬
nauiter trastum est. non tantum a regno dei
separat quo paruulos sine accepta dei gr̃a
defunctos intrare non posse ip̃i etiam confi¬
tentur uerum et a salute et uita eterna facit
anenos que milla eẽ alia potest preter regnũ
tei. quo sola ꝓpĩ societas introducit. ac per
hoc ab adam in quo om̃s peccanimus non oĩa
nr̃a poccata sed tantum originale traduxiimis
a rpõ uero in quo om̃s iustificamr non illiꝰ
tantum orignar sed etiam ceterorum que ipĩ
addidimus peccatorum temissionẽ consequi¬

Expanded text:
immo uero nos intellegamus apostolum et uideamus immo uero nos intellegamus apostolum et uideamus ideo dictum iudicium ex uno delicto in condemnationem, quia sufficeret ad condemnationem, etiamsi non esset in hominibus nisi originale peccatum. quamuis enim condemnatio grauior sit eorum, qui originali delicto etiam propria coniunxerunt, et tanto singulis grauior, quanto grauius quisque peccauit, tamen etiam illud solum, quod originaliter tractum est, non tantum a regno dei separat, quo paruulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam confitentur, uerum et a salute ac uita aeterna facit alienos, quae nulla esse alia potest praeter regnum dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes peccauimus, non omnia nostra peccata, sed tantum originale traduximus; a Christo uero, in quo omnes iustificamur, non illius tantum originalis sed etiam ceterorum, quae ipsi addidimus, peccatorum remissionem consequi
Abbreviated transcription (Latin):
listis in rustificationẽ. Nunc dieat ubi. locum
hat in hiis uerb̾ illa imitatio ex ino incͥt
incondempnationẽ. quo uno uisi delicto: hoc
enim explanat cum aduuigit. grã autem ex
multis delictis ĩ iustificationẽ. Nonne si mil
lum est origiiaie delictum non solum ad iꝰ¬
tificationem grã sod etiam uidicium ad con¬
dempnationem ex muitis delictis homines
ducit: Neq .n. gr̃a multa delicta donat. et
nõ etiam indicium multa delicta condemp¬
nat. aut si ppẽa ex uno delicto in condempna¬
tõm ducuntur quia ea delicta que condemp¬
nantur ex illius inius imitatione comnissa
sunt. ead̾ causa est cur ex uno delicto etiam
ad iustificationẽ duci intelligantur qr oĩa
delicta que iustificatis remittu: ex illuis u¬
nius iniitatione comnisra sunt sed hoc uide¬
licet intelligebat apostolus cum dicebat. ĩ¬
dm̃ quid̾ ex uno delicto incondempnatõnẽ
Grã uero ex multis delictis in iustificationẽ.

Expanded text:
lictis in iustificationem. nunc dicant, ubi locum lictis in iustificationem. nunc dicant, ubi locum habeat in his uerbis illa imitatio. ex uno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi delicto? hoc enim explanat, cum adiungit: gratia autem ex multis delictis in iustificationem. cur ergo ilum est originale delictum, non solum ad justificationem gratia, sed etiam judicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? Neque enim gratia multa delicta donat, et non etiam judicium multa delicta condemnat. Aut si propterea ex uno delicto in condemnationem ducuntur, quia omnia delicta quae condemnantur, ex illius unius imitatione commissa sunt; eadem causa est cur ex uno delicto etiam ad justificationem duci intelligantur, quia omnia delicta quae justificatis remittuntur, ex illius unius imitatione commissa sunt. Sed hoc videlicet non intelligebat Apostolus cum dicebat, Judicium quidem ex uno delicto in condemnationem, gratia vero ex multis delictis in jus
Abbreviated transcription (Latin):
snlitudiuẽ pͥuarcationis ade retcasse accipi¬
ant qui in aio peccau̾̃nt ut similes ctearentur.
sicut ex homine homines. ita ex peccatore pcc̃o¬
res ex morituto moritur. dampnatoq damꝑ¬
nati. greci autem codices unde in latiam lin¬
guiam int̾pretatio ftã est aut om̃s ant pene
om̃s id quod a mc primo positum ẽ habent.
Sed non inquit situt delictum ita et donatio
plutes homines. neq .n. plures instificantur
quam condempuantur. sed multo magis ha¬
bundauit adam quipo ex umno suo delicto re¬
osgenuit. xp̃ antem etiam que nomines de¬
licta ꝓprie nosuntatis ad origniaie in quo na¬
tisu̾t addiderunt grã sua soluit atꝙ dona
diligentins intuere quod ait. ob rmius delictũ
multos mortuos. Cur enim ob illius unius r
non pociris. ob delicta sua ppria si hoc loco intelli
genda est mutatio non ppagatio: Sed atcende
quod secuitur. et non scut per uum peccantẽ
ita est et donum. Nam iud̾m quidem ex imo
incondempnationẽ. grã autem ex muitis de¬

Expanded text:
litudinem praeuaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccauerunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex morituro morituri damnatoque damnati. graeci autem codices, unde in latinam linguam interpretatio facta est, aut omnes aut paene omnes id quod a me primo positum est habent. Sed non, inquit, sicut delictum ita et donatio;plurcs homines - neque enim plures iustificantur quam condemnantur —, sed \'multo magis abundauit\'. Adam quippe ex uno suo delicto reos genuit; Christus autem etiam quae homines delicta propriae uoluntatis ad originale, in quo nati sunt, addiderunt gratia sua soluit atque donadiligentius intuere, quod ait ob unius delictum multos mortuos. cur enim ob unius illius et non potius ob delicta sua pgenda est imitatio, non propagatio? Sed attende quod sequitur: Et non sicut per unum peccantem, ita est et donum. Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis de
Abbreviated transcription (Latin):
rt rint. dr tegnaut incurt mors aadamn
ulc ad moysen idem a primo homine: uses
adip ametiam iegem qine diuutus proia¬
sataest quia nec ipsa potint regnũ mortus
auerrte. Regnum .i. mortis mult intelleat
qnͣ rta dominatur in hominib peccati restt̃.
ut tos ad utam eternam que uera unte. est ue¬
inrte non finat. sed ad scd̾am etiam que pena¬
lte aeerna est mortem trahat. Hoc regium
mortis sola in quolibet homine grã saluato
mo destruns que operata est. et in antiorius sci¬
eis tam̃ ad ĩnuantem gram̃ non ad legis lte¬
raniciue uibere tantum non ad inare poterat
pro temporum dispensatione iustusina quod
nons reuelatur mnono. ergo in om̃ib regna¬
nit mors ab adam nsq ad moysen qui xpĩgr̃a¬

Expanded text:
ors ab Adam usque ad Moysen , » id est, a primo homine usque ad ipsam etiam legem, quae divinitus promulgata est; quia nec ipsa potuit « regnum mortis » auferre. Regnum enim mortis vult intelligi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad vitam aeternam, quae vera vita est, venire non sinat; sed ad secundam etiam, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat: hoc regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit Salvatoris quae operata est etiam in antiquis sejus tamen adjuvantem gratiam, non ad legis litteram quae jubere tantum, non adjuvare poterat,  Testamento, pro temporum dispensatione justissima quod nunc revelatur in Novo. Ergo in omnibus regnavit mors ab Adam usque ad Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
homine. fuerat quadam morte ĩfidelitatis
extinctus. Non igitur inquid parum nob̾
mueris putetis ẽẽ collocatum per id quod xͨ
in nob̾ est. quod in corpore pp̃ peccatum mor¬
tuo iam pp̃ isticiam ur̃ spiritus tuiit nec
idco quoq de uita ip̃uis corporis desperetis. Si
enm spititus enis qui suscitanit xpm̃ a mor¬
tins ħitat in nobis qui suscitauit iħm a mor¬
tuis minficabit et mortalia corpora ur̃a per

Expanded text:
homine fuerat quadam morte infidelitatis homine fuerat quadam morte infidelitatis exstinctus. \'non igitur\', inquit, \'parum uobis muneris putetis esse conlatum per id quod Christus in uobis est, quod in corpore propter peccatum mortuo iam propter iustitiam uester spiritus uiuit, nec ita quoque ipsius corporis desperetis. si enim spiritus eius qui suscitauit Christum a mortuis habitat in uobis, qui suscitauit Christum a mortuis uiui
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Iam scd̾m interiorem hominẽ cepta re¬
nouatione in fidei iusticiam respiramus. tñ
ne humana ignorantia de resurrectione cor¬
poris nicħ speraret. etiam ipm quod pp̃ men¬
tum peccati ĩ presenti scło dixerat mortum̃
ĩ futuro pp̃ insticie meritum dicit uiuificand̾
nec sic ut tantum ex mortuo ninũ fiat uerũ
etian ex mortali ĩ mortale quaniꝙt itaq ue¬
rear ne res manifesta exponendo pocius obcu¬
retur apostolice tam̃ sentencie luen atten¬
de. Si autem xp̃o inquit ĩ nob̾ corprs quid̃
mortuũ est pp̃ peccatum spititus aũt uita ẽ
ꝓpter isticiam hoc dictum est ne ideo puta¬
rẽt homines nel nullum uel pariim se hr̃e
bñficium ex grã xp̃i quia necessario moritu¬
ti sunt corpore. attend̾e quippe debent corpus
quid̃ ad huc pectati meritsi gerere quid quo¬
conditioni mortis obstrictum est sed iam spr̃
cepisse uinere pp̃ iusticiam fidei. qui et ip̃e in

Expanded text:
mur iam secundum interiorem hominem coepta remur iam secundum interiorem hominem coepta renouatione in fidei iustitiam respiramus, tamen, ne humana ignorantia de resurrectione corporis nihil speraret, etiam ipsum, quod propter meritum peccati in praesenti saeculo dixerat mortuum, in futuro propter iustitiae meritum dicit uiuificandum nec sic, ut tantum ex mortuo uiuum fiat, uerum etiam ex mortali inmortale. Quamquam itaque uerear, ne res manifesta exponendo potius obscuretur, apostolicae tamen sententiae lumen adtende. si autem Christus, inquit, in uobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. hoc dictum est, ne ideo putarent homines uel nullum uel paruum se habere beneficium de gratia Christi, quia necessario morituri sunt corpore. adtendere quippe debent corpus quidem adhuc peccati meritum gerere, quod condicioni mortis obstrictum est, sed iam spiritum coepisse uiuere propter iustitiam fidei, qui et ipse in