comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorami sex libros de musica scͥpsi¬
uel quoꝵ ip̃e sextus maxime ĩnotuit. qm̃ res
in eo cognitõne digna uersatur. quomꝰ a
pueniatur ad inmutabiles numos qui iã ĩ
ip̃a sunt. ĩmutabili u̾tate ac si inuisibilia dĩ
per ea que fc̃a sunt intellecta conspiciantur
Qd̾̃ qui non possunt. ⁊ tñ ex fide xp̃i uiuũt.
ad ĩlla certius atq felitius conspicienda ꝑ
hanc uitam ueniunt. Qui autem possunt.
si desit eis fides xp̃i qui unus mediator est dĩ
et hominũ: cum tota sapĩa sua pereũt. In
hoc libro illud qd̾ dixi. corpora .n. tanto me¬
liora qnͣto numerosiora talib num̾is. Aĩa
uo istis que per corpus accipit carendo fit
melior. cum sese auertit a carnalib sensib
⁊ diuinis sapĩe num̃is reformatur. Non sicac¬
cipiend̾ ÷ qͣi non sint futuri nuñ corꝑales
ĩ corporib incorruptibilib ⁊ spiritalib cum¬
młto speciosiora ⁊ decentiora futura sint. aũ
anima eos sensura non sit qũ orit optima.

Expanded text:
commemoraui, sex libros de musica scripsi. quorum ipse sextus maxime innotuit, quoniam res in eo cognitione digna uersatur, quomodo us numeris perueniatur ad inmutabiles numeros, qui iam in ipsa sunt inmutabili ueritate, ac sic inuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciantur. quod qui non possunt et tamen ex fide Christi uiuunt, ad illa certius atque felicius conspicienda post hanc uitam ueniunt; qui autem possunt, si desit eis fides Christi, qui unus mediator est dei et hominum, cum tota sapientia sua pereunt. In hoc libro illud, quod dixi: corpora enim tanto meliora, quanto numerosiora talibus numeris; anima uero istis, quae per corpus accipit, carendo fit melior, cum sese auertit a carnalibus sensibus et diuinis sapientiae numeris reformatur, non sic accipiendum est, quasi non sint futuri numeri corporales in corporibus incorruptibilibus et spiritalibus, cum speciosiora et decentiora futura sint, aut anima eos sensura non sit, quando erit optima,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ si descendat thuribulũ abaltari: tunc aliud
iͥ tbus sine benedictõne ponend̾ est ⁊hõibus
offerendum tamqm illud spectet ad latriam

Expanded text:
 descendat ab altari, tunc aliud ibi thus sine benedictione ponendum est, et hominibus offerendum, tanquam illud spectet ad latriam,
Abbreviated transcription (Latin):
thuribło. qr xp̃c oratĩones inspirat animo.
ut ꝑ ip̃m offeratur incensum dignũ in o¬
dorem suauitatis. Ip̃e nos p̾uenit in benedic¬
potestis face̾ qr palmes non pot̃ ferre fructũ
a sem ipõ nisi manserit in uite. Sacerdos
autem incensum rep̃sentat ep̃o. quia lex
illud p̾ciosum thimiama confecit quod in
odorem suauitatis offertur altissimo. De cͥ
qr dñs subdit in exodo. Talem compoĩtõnem
non facietis in usus ur̃os. qr sanctũs est domino.

Expanded text:
hristus orationes inspirat animo, ut per ipsum offeratur incensum dignum in odorem suavitatis. Ipse nos praevenit in benedicpotestis facere; quia palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite Joan. XV. Sacerdos autem incensum repraesentat episcopo, quia lex illud pretiosum thymiama confecit, quod in odorem suavitatis offertur Altissimo, de quo Dominus subdit in Exodo: Talem compositionem non facietis in usus vestros, quia sanctum est Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
non breuissimũ ficut antea s grandem młto
diligentius. in quo apparet quẽ admod̃ eorũ
ad uersus eccłiam catholicam impiũ ac suꝑ¬
bissimũ errorem sola funditus maximianis.¬
tarum causa subũtat ꝗ scisma fcm̃÷ ex ipsa
ꝑte donati. hic liber sic in cip̃. Multa iam dixi

Expanded text:
non breuissimum, sicut antea, sed grandem multo diligentius; in quo apparet, quemadmodum eorum aduersus ecclesiam catholicam inpium ac superbissimum errorem sola funditus Maximianistarum causa subuertat, quod scisma factum est ex ipsa parte Donati. Hic liber sic incipit: Multa iam dixim
Abbreviated transcription (Latin):
titas ꝓxima est. ne homo fornicatõne ua.
Nũquid ꝓpt̃ea istos dixit adhuc fideles non e
ꝯiungit. ⁊ ex se inuicem ipõs qui ꝯuncti si
si alter eorũ fuerit infidelis. ⁊ eam que inde ni¬
citur ꝓlem sc̃ificari dicitur: Sanctificatiũ ẽ¬

Expanded text:
titas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit adhuc fideles non esconjugii, et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus e
Abbreviated transcription (Latin):
licita sũt s ego sb̾ nullius redigar potestatẽ.
Eica uentri ⁊ uent᷑ escis. deus autem ⁊ hunc et
has destruet. Corpus autem non fornicatõni sed
dño. ⁊ dñs corpori. Deus autem suscitauit iħ̾m.
⁊ nos qͦ suscitabit ꝑ uirtutem suam. An nescitiᷤᷤ
qm̃ corpora ur̃a membra xp̃i sunt: Tollens ergo
membra xp̃i efficiam corpus meretricis : Absit.
An nescitis qm qui adheret meretrici unũ corpuᷤ

Expanded text:
b nullius redigar potestate. Esca ventri, et venter escis; Deus autem et has et hunc destruet. Corpus autem non fornicationi, sed Domino, et Dominus corpori. Deus vero suscitavit Dominum, et nos quoque suscitabit per virtutem suam. An nescitis quoniam corpora vestra membra Christi sunt? Tollens ergo membra Christi, efficiam membra meretricis? Absit. An nescitis quoniam qui adhaeret meretrici, unum cor
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ seruum: Suo domino stat aut cadit. s¬
Stabit autem. Potens est deus .n. statuere illũ.
& paulo post. Qui manducat domino mãducat
⁊ gr̃as agit deo. & qui non manducat domino
non manducat. ⁊ gr̃as agit deo. Et item in con¬
sequentib Itaq unusquisq nr̃m ꝓ se ratõnem
reddet. Non ergo amplius udicemus inuicem.
s hoc iudicate magis ne ponatis offensionem
frĩ uel scandalum. Scio et confido in domino iħu

Expanded text:
alienum servum? Suo Domino stat aut cadit: stabit autem; potens est enim Deus statuere eum. Et paulo post: Qui manducat, Domino manducat, et gratias agit Deo: et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Et item in consequentibus: Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet. Non ergo amplius judicemus invicem; sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum. Scio, et confido in Domino Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ppea hiis ⁊̃ qui ad hec contemꝑnenda sunt
ꝙꝓtonei. certoq sciunt non se pollui si quid cibo¬
rum sine curpi cupiditate altitudine mentis
assumpserint. caritatem tũ esse intuendam:
Uide quid sequatur. Nam si pp̃ escam frat̾ tuus
contristatur iam ũ scd̾m caritatem ambulas.
Lege cet̾a nani longũ est omĩa interpon̾e. ĩ ue¬
nies preceptũ hiis qui possunt ista contẽpnere.
idẽ firmiorib et securiorib ideo tñ esse tempe¬
rand̾ ne offendantur illi. quib ad huc pro sua
imbecillitate huiuscemodi opus est temꝑan¬
cia. hec illi de quib agebant norunt ⁊ tenent.
xp̃iani sunt .n. non heretici Intlłigũt scͥpturã¬

Expanded text:
ea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas . 72. Lege caetera; nam longum est omnia interponere; et invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et securioribus, ideo tamen esse temperandum, ne offendantur illi quibus adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec illi de quibus agebam norunt et tenent: christiani sunt enim, non haeretici; intelligunt Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑalia relinquentes. quib utiq qͣmuis ut̾en¬
tur non decinebantur mortem pro salubri fide
acreligione subierunt. demonstrarũtq infi¬
delib a se potius illa omĩa qm se ab eis esse pos¬
sessos. Quid calumpnianũ ꝙ fideles iam baptis¬
mate renouati ꝓcreare filios ⁊ agros. ac domoᷤ
pecuniamq ullam possidere non debeant: Per¬
mittit hoc paulus. Nam qd̾ negari non potest
fidelib scripsit. Post multoꝵ quippe uiciosoꝵ
enumerationem qui regnũ dei non possidebũt.¬

Expanded text:
temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentemporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide ac religione subierunt, demonstraveruntque infidelibus a se potius illa omnia, quam se ab eis esse possessos. 78. Quid calumniamini, quod fideles jam Baptismate renovati, procreare filios, et agros ac domos pecuniamque ullam possidere non debeant? Permittit hoc Paulus. Nam quod negari non potest, fidelibus scripsit, post multorum quippe vitiosorum enumerationem, qui regnum Dei non possidebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
partib pro suo cuiusq merito. quod oportet
quid excecaministudio partiũ. quid tanti erro¬
ris longa defensione implicanu̾: fruges in agro.
frum̃ta in area querite. Apparebunt facile seseq
offerent ista querentib. Quid nimis inpurga¬
menta ocłm intenditis: Quid ab optimi orti
libertate imꝑitos homines sepiũ asꝑitate t̾retis
Est certus aditus qmͣuis pautiorib notus. quo
possit intrari. quem uos aut esse non creditis. a¬
aut ĩuenire ñ uultis. Sunt iu eccłia catholica ĩ¬
munerabiles fideles. qui hoc mundo ñ utantur.
sunt quiutuntur tamqͣm non utentes. ut ab
apło dicitur ꝙ quod illis temꝑib iam ꝓbatũ ÷.
quib ad ydoloꝵ cultum xp̃iani cogebantur.
Quot .n. tunc pecuniosi homines quoc patresfa-¬
milias rusticani. quot negociatores. quoc mi-¬
litares. quot pͥmates urbium suarum. quot de¬
niq senatores utͥusq sexus hec omĩa uana et

Expanded text:
partibus pro suo cujusque merito, quod oportet, partibus pro suo cujusque merito, quod oportet, quid excaecammi studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile, seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis in purgamenta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos homines sepium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt qui utantur tanquam non utentes , ut ab Apostolo dicitur; quod illis temporibus jam probatum est, quibus ad idolorum cultum Christiani cogebantur. Quot enim tunc pecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et
Abbreviated transcription (Latin):
lute auertatis cũ in ur̃a paucitate magnas pa¬
ciamini angustias. dũ a uob̾ exigitur uł inuͤ
ex hiis quos electos uocatis. qui precepta illa ip̃ã
custodiat. que irrõnabili suꝑstitione defendi¬
tis. S ⁊ ĩlla qͣm uana sint ꝙͣ noxia. ꝙ sacͥlega.
⁊ quẽadmod̾ a magna parte ur̃m acq adeo pe¬
ne ab omib uobis non obseruent᷑. alio uolu¬
mine ostend̾e institiiti. Nunc uos illud ãmoneo.
ut aliq̃ñ ecc̃e catholice maledicẽ desinatis. uitu¬
bona uoluntate deiq auxilio corriguntur ꝙ
amiserant pecrando. penitendo recuꝑant. Moi
autem uoluntate mala in p̾stinis uitiis ꝑ seue¬
rant. aut ⁊̃ addunt grauiora pͥorib. in agro qͥ¬
dem doͥ sinũtur esse. et cum bonis sem̾ib cresc̾e.
s ueniet tempus quo zizania seꝑentur. Aut si
in spicis esse arbitrandi sunt. ueniet ⁊̃ qͥ aream
purget. ⁊ a frũtis paleam separet. ⁊ singulis

Expanded text:
lute avertatis, cum in vestra paucitate magnas palute avertatis, cum in vestra paucitate magnas patiamini angustias, dum a vobis exigitur, vel unus ex iis quos electos vocatis, qui praecepta illa ipsa custodiat, quae irrationabili superstitione defenditis. Sed et illa quam vana sint, quam noxia, quam sacrilega, et quemadmodum a magna parte vestrum, atque adeo pene ab omnibus vobis non observentur, alio volumine ostendere institui. 76. Nunc vos illud admoneo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, vitubona voluntate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibus crescere, sed veniet tempus quo zizania separentur. Aut sin spinis esse arbitrandi sunt, veniet etiam qui aream purget, et a frumentis paleam separet, et singulis
Abbreviated transcription (Latin):
robur ⁊ tumorem. int̾ bĩtudĩem ⁊ miseriam.
interunitatem ⁊ conscissionem. postremo qͥd
inter suꝑstitõnes sirenas ⁊ portum religionis in¬
tersit. Nolitemͥ collig̾e professores nõĩs xp̃iani.
neq professionis sue uim aut scientes aut ex¬
hibentes. Nolite consectari turbas imꝑitoꝵ qui
uel in ip̃a religione uera suꝑsticiosi sunt. ułica
libidinib dediti. ut obliti sint quid ꝓmiserint
deo. Nomi multos esse sepulcroꝵ ⁊ picturarum
adoratores. Nomi multos ẽẽ qui cũ luxuriosissi¬
me suꝑ mortuos bibant. ⁊ epulas cadau̾ibus
exhibentes suꝑ sepultos se ip̃os sepeliunt. et uo¬
racitates ebrietatesq suas deputent religiõi.
Nomi multos esse qui renũtiauerũt uerbis huic
scło. ⁊ se om̃ib huius scl̃i molib oppͥmi uelis
opp̃ssosq letentur. ec mirum est in tanta co¬
pia populoꝵ quod ñ uob̾ desunt quorũ uita
uituꝑata decipiacis incautos. et a catholica sa¬

Expanded text:
robur et tumorem, inter beatitudinem et miseriam, robur et tumorem, inter beatitudinem et miseriam, inter unitatem et conscissionem, postremo quid inter superstitionis sirenas et portum religionis intersit. 75. Nolite mihi colligere professores nominis christiani, nec professionis suae vim aut scientes aut exhibentes. Nolite consectari turbas imperitorum, qui vel in ipsa vera religione superstitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint quid promiserint Deo. Novi multos esse sepulcrorum et picturarum adoratores: novi multos esse qui luxuriosissime super mortuos bibant, et epulas cadaveribus exhibentes, super sepultos seipsos sepeliant, et voracitates ebrietatesque suas deputent religioni. Novi multos esse qui renuntiaverunt verbis huic saeculo, et se omnibus hujus saeculi molibus opprimi velint, oppressique laetentur. Nec mirum est in tanta copia populorum, quod non vobis desint, quorum vita vituperata decipiatis incautos, et a catholica sa
Abbreviated transcription (Latin):
corporis uͦ exercitatõnem ut ait idem apostolus
ad exiguũ tempus pertinere nouerunt. Conti¬
nent se igitur hii qui possunt qui tñ sunt ĩrui¬
merabiles. et a carnib ⁊ a uino. duas ob causas
tati sermo. caritati habitus. caritati uultus ap¬
tatur. costur in imũ. conspiraturq caritate .
Hanc uolare tamqͣm deum nefas duciturhit
huic si quid resistit expugnatur atq eicitur.
Hanc si quid offendit unũ diem durare nõ si¬
nitur. Sciunt hanc ꝯmendatam esse a xp̃o ⁊
na sint omĩa Istis manichei si potestis obsistice.¬
istos intuemini. istos sine mendacio si audetis
et cum ꝯtumelia nominate. Istoꝵ ieiuniis ur̃a
ieiunia. castitatem castitati. uestitũ uestitur.
epulas epuł. modestiam modestie. caritatem
deniq caritati. ⁊ quod res maxime postulat
preceptis precepta conferre. iam uidebitis ꝙͥ
inter ostentationem ⁊ siceritatem. int̾ uiam
rectam et errorem. int̾ fidem atq fallaciam. ĩt

Expanded text:
corporis vero exercitationem, ut ait idem Apostolus, corporis vero exercitationem, ut ait idem Apostolus, ad exiguum tempus pertinere noverunt . 73. Continent se igitur ii qui possunt, qui tamen sunt innumerabiles, et a carnibus et a vino duas ob causas:tati sermo, charitati habitus, charitati vultus aptatur; coitur in unam conspiraturque charitatem: hanc violare tanquam Deum nefas ducitur; huic si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc si quid offendit, unum diem durare non sinitur. na sint omniaistos intuemini, istos sine mendacio, si audetis, et cum contumelia nominate: istorum jejuniis vestra jejunia, castitati castitatem, vestitum vestitui, epulas epulis, modestiam modestiae, charitatem denique charitati, et, quod res maxime postulat, praeceptis praecepta conferte. Jam videbitis quid inter ostentationem et sinceritatem, inter viam rectam et errorem, inter fidem atque fallaciam, inter
Abbreviated transcription (Latin):
ticium nom̃ apłi. Non manducantem nemo
sꝑnit. manducantem nemo uidicat. qͥ infirmꝰ
est holus manducat. Multi tñ firmi pp̃ infir¬
mos idem faciunt. Mulcis non est causa ista fa¬
cendi. s ꝙ uiliore uictu uiu̾e placet minimeq s
sũptuoso corporis sustentaculo etatem tnͣqͥllis
nomn redigar sub potestate cilliꝰ. Ita multineq
uescuntur carnib. neq tñ eas inmundas suꝑ¬
sti ciose putant. Itaq idem ipĩ qui salui tempe¬
rant si ratio ualitudinis cogat. egroti sũ ulla
formidine accipumt. Multi uinũ non bibũt.
nitt̃ tñ eos comquinari arbitrantur. Nam et
qi ubdam languidiorib et prorsus om̃ibus
qui sine illo neq̃unt salutem corporis optinere
huimanissime ac modestissime preberi faciũt.
Set stulte non nullos recusantes frathe ammo¬
itent ne uana suꝑstitõne debiliores citius qͣm¬
⁊ sꝗctiores fiant. Legunt eis apłm discipło pre¬
cipientẽm ut aliqͣnͣtum uini sumat. p̃p uaria
infirmitates suas. Ita pietatem sediulo ectẽt

Expanded text:
titium nomen Apostoli. Non manducantem nemo spernit, manducantem nemo judicat: qui infirmus est, olus manducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptuoso corporis sustentaculo aetatem tranquill, sed ego non redigar sub potestate ullius . Ita multi neque vescuntur carnibus, neque tamen eas immundas superstitiose putant. Itaque iidem ipsi qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi vinum non bibunt, nec tamen eo se coinquinari arbitrantur: nam et quibusdam languidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo nequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modestissime praeberi faciunt. Et stulte nonnullos recusantes, fraterne admonent, ne vana superstitione debiliores citius quam sanctiores fiant. Legunt eis Apostolum discipulo praecipientem, ut aliquantum vini sumat propter frequentes infirmitates suas . Ita pietatem sedulo exercent:
Abbreviated transcription (Latin):
introducitis. cum uob̃ familiarius uingi ceperint
multa ĩuenturos. q̃ in uob̾ esse cum alios accusare¬
tis nemo suspicabatur. q̃ tanta impudentia ẽ. ꝑfec¬
tõnem ĩ cacholicis imbecilliorib quer̾e. ut inde
imꝑitos auertas. et ea nullo mͦ apud te hiis qͦs
auerteris exhilere: S nequid in uos tem̾e iam ui¬
deamur effund̾e. iste sit huius uolum̾is modus ut
ad demonstranda p̃cepta uite ur̃e moresq memo¬
rabiles aliqũ ueniamus.¬

Expanded text:
introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae tanta impudentia est, perfectionem in catholicis imbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos temere jam videamur effundere, iste sit hujus voluminis modus, ut ad demonstranda praecepta vitae vestrae, moresque memorabiles aliquando veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
nuilier infidelis ꝑ uirũ fidelem. Alioquin fili
ur̃i inmũdi essent nũc autem sc̃i sunt. Quid
strepitis ꝑtinacia tante ueritati: Quid luce
scripturarum uanis umbris obnubilare con¬
mini: Nolite iam dice̾ catheruminis licerei
ꝯiugib. fidelib autem non licere. cathecun
homimnis ut proficiendo ꝑficiatur in aliiscitur᷑.
ĩ aliis tardius. a multis camen ꝓceditur in nouã
uitam. si quisqͣm non inimico s diligenti atten¬
dat Ip̃e quippe si cut ait apłs ⁊ si exterior homo n¬
nr corrumpitur: s int̾ior renouatur de die ĩ diẽ
Apłs de die in diem renouari int̾iorem hominẽ
dicit. ũ ꝑficiatur. et uos a ꝑfectõne uultis ĩcipiat.
ꝙ utinam uelitis. S queritis potius ñ unde eriga¬
tis in ualidos. s unde fallatis incautos. hoc enĩ nõ
debuistis tanta dice̾ audatia. nec si uos in eis ipĩs
nugatoriis mandatis ur̃is perft̃os esse constaret. E
uero nou̾it ur̃a conscia eos quos in sectam ur̃am

Expanded text:
infidelis per virum fidelem: alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Quid obstrepitis pertinacia tantae veritati? quid lucem Scripturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. Nolite jam dicere, catechumenis licere uti conjugibus, fidelibus autem non licere; catechumenis hominis, ut proficiendo perficiatur, in aliis citius, in aliis tardius: a multis tamen proceditur in novam vitam, si quisquam non inimice, sed diligenter intendat. Ipse quippe, sicut ait Apostolus, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Apostolus de die in diedicit ut perficiatur, et vos a perfectione vultis incipiat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos esse constaret. Cum vero noverit vestra conscientia eos quos in sectam vestram
Abbreviated transcription (Latin):
non ess in ħ oꝑe comunemorandus in cer libroᷤ
meos. cum sit conspectus ex hiis que a me ĩ aliis
antea conspripta sunt nͥ ⁊ disputatõnis aliqͥd
a nobis incerpõĩtum repperiretur in eo. et uni e¬
arũ questionũ non ex opusculo aliquo meo
responsionem. S tunc q̃ potuit octurrẽ reddidis¬
sem. Hic liber sic incip̃. quantũ mͥ uidetur dilec¬
Negari liberũ arbitriũ sic ip̃i defendunt liberũ
arbitͥũ ut negent dei gr̃am. asserentes eam scd̃m
merita nr̃a dari. Scͥpsi librum cuius ÷ titulus
de gr̃a ⁊ lib̾o arbitrio. Ad eos autem scripsi mo¬
nachos hadrũmetinos. in quoꝵ monasterio de
hac re ceꝑat esse contencio. itaut me consule
eorũ aliqui cog̾entur. Hic liber sic incip̃. Propt̾
eos qui hominis liberũ arbitrium. Ad quos

Expanded text:
non esset in hoc opere commemorandus inter libros meos, cum sit confectus ex iis quae a me in aliis antea conscripta sunt; nisi et disputationis aliquid a nobis interpositum reperiretur in eo, et uni earum quaestionum non ex opusculo aliquo alio meo responsionem, sed tunc quae potuit occurrere, reddidissem. Hic liber sic incipit: Quantum mihi videtur, dilecnegari liberum arbitrium, sic ipsi defendunt liberum arbitrium ut negent Dei gratiam, asserentes eam secundum merita nostra dari, scripsi librum cujus titulus est, de Gratia et Libero Arbitrio. Ad eos autem scripsi monachos Adrumetinos, in quorum monasterio de hac re coeperat esse contentio, ita ut me consulere eorum aliqui cogerentur. Hic liber sic incipit: Propter eos qui hominis liberum arbitrium. CAPUT LX
Abbreviated transcription (Latin):
Ed esto. sublimetur in magnatum.
altum. ꝓuehatur ad sũmũ. statim suc
crescunt. sollicitudines cumulantur. extendũ¬
tur ieinia. uigilie ꝓducuntur. exquibus
uatura corrumpitur sp̃c infirmatur. corrum¬
pitur sompnus. amittitur appetitus. debilita¬
tur uirtus. corpus attenuatur. ⁊ sic in se ipso
deficiens non dimidiat dies suos. s miserabi¬
lem uitam miserabili fine concludit. uerũ÷
illud poeticum. In se magna ruunt. sũmisq
negatum est st̃are dui Tolluntur in altum
ut lapsu grauiore ruant. Uerius est autem
illud ꝓpheticum. uidi ĩpiũ suꝑexaltatum. et
eleuatum sicut cedros libani. Transiui. et
ecce ñ e quesiui ⁊ non est in .ii .i. ciꝰ. Aliteqͣm
dies eius repleantur peribit. ledetur qͣi uinea
ĩprimo flore. botrus eius ⁊ sicut oliua florem
ꝓiciens. Audi suꝑ hoc siũam sapientis. oĩs
potentatus breuis uita.
De diuersis ꝓpͥeta

Expanded text:
ed esto: sublimetur in altum, provehatur ad summum. Statim cure succrescunt, sollicitudines cumulantur, exstenduntur ieiunia, vigilie producuntur. Ex quibus natura corrumpitur, spiritus infirmatur, corrumpitur sompnus, amittitur appetitus, debilitatur virtus, attenuatur corpus. Et sic in seipso deficiens, non dimidiat dies suos, sed miserabilem vitam miserabiliori fine concludit. 2 Verum est illud poeticum: In se magna ruunt, summisque negatum est stare diu tolluntur in altum ut lapsu graviore ruant». Verius est autem illud propheticum: «Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi et ecce dies eius peribit, ledetur quasi vinea in primo flore botrus eius, et sicut oliva florem proiciens. Audi super hoc sententiam sapientis: «Omnis potentatus brevis vita». XXX De diversis p
Abbreviated transcription (Latin):
regnauerũt s nõ ex me: quasi dic̾et. non m̾e ꝓ
tam dic̃. Dabo inqͥt tͥ regem in furore mẽo. quo
manifestiꝰ elucet bonam malamiq potestatem
a deo ordiuari. S bonã ꝓpitius. malamiratus.
Reges qñ boni sunt muri̾is ẽẽ dei. qñ uero mali
sceleris ẽẽ ppłi. Scd̾m meritũ enĩ plebium dispo¬
nitur uita rectoꝵ. testante iob. Qͥregnare fac̃
ypocritam pp̃pecrata ppłi. Irascente .n. deo talem
rectorem populi suscipiunt. qualem pro pecrato
merentur. Nonnũqͣm pro malicia płebis ⁊̃ reges
mutant᷑. & qui aute uidebantur ẽẽ boni accẽpto
regno fiunt iniqͥ¬

Expanded text:
regnaverunt, sed non ex me? Quasi diceret: Non me prregnaverunt, sed non ex me? Quasi diceret: Non me prtam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari: sed bonam propitius, malam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum meritum enim plebium, disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocrrectorem populi suscipiunt qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebis etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno, fiunt iniq
Abbreviated transcription (Latin):
gant. et motꝰ resistentes sibi rationale discretio¬
ne componant. Recte ergo illi reges uocant᷑ qui
tam semet ip̃os qͣm subiectos bene regendo modi¬
ficare nouerunt. Qidam ip̃m nomen regim̾is
ad ĩmanitatem transuertunt crudelitatis. dũq
ad culmen potestatis uenerint. in apostasiam cõ¬
festim labuntur. tantoq se tumore cordis extol¬
lunt. ut cunctos subditos in sui comꝑatione des¬
piciant. eosq quib preesse contigit nõ agnos¬
cant. quib congrue per ecclesiasten dicitur. du
res se cec̾is sentiant. mortales tñ se esse agnoscãt.
nec regni gloriam qua in scło sublimant᷑ aspi¬
ciant. O opus quod secum ad inferos deportent in¬
cendant. Si ergo carebunt huiꝰ temporis gloria
illam agant quã post finem sine fine possideãt.
Dũ apostolus dicat. nõ est potestas nͥ adeo. quõ¬
dñs per ꝓpħam de quibdam potestatibi dic̃ Ipĩ

Expanded text:
gant, et motus resistentes sibi rationabili discretiogant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiastem dicitur: Ducres se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant quae post finem sine fine possideant. 10. Dum Apostolus dicat: Non est potestas nisi a Deo , quomodo per prophetam de quibusdam potestatibus dicitur: Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Si enĩ uix ualet pectata amiius deuitare qͥe¬
tus. Quanto magis occupatõne scłari deuinctus:
Non statĩ utile est om̃e potestatis insigne. S tũc
uere est utile si bene geratur. Tunc autem bene
geritur q̃n subiectis prodest. quib terrenis hono¬
rib prefertur. Pocestas bona est que a deo donata
est. ut malum timore coherceat non ut tem̾e n
malum cõmittat. Nichil autem peius qͣm per
potestatem peccandi libertatem halere Nlich ilq
infelicius mali agendi felicitate. qui intra scłm
bene temporaliter imꝑat. sine fine in perpetuum
regnat. et de gloria scłi huius ad eternam tnͣs¬
meat gloriam. qui uero pͣue regnũ exercent pꝰt
uestem fulgentem ⁊ lumina lapillorum: Nudi ⁊
miseri ad inferna torquendi descendunt. Reges
a recte agendo uocati sunt Ideoq recte faciẽdo
regis nom̃ tenetur pettando iam amittit᷑ Nam¬
et uros sanctos proinde reges uocari in sacͥs

Expanded text:
tur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qui intra saeculum bene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat; et de gloria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitet viros sanctos proinde reges vocari in sacris
Abbreviated transcription (Latin):
in iustꝰ aũ omi pocestate scłari exuitur:
aut si aliqua ciugitur ñ sub illa curuatur.
ut suꝑbus tumeat. s eam sibi subicit ũ hũilior
ĩnotescat. Probatus autem hoc apostolico ex¬
emplo qui datam sibi potestatem ⁊̃ nec ad hoc
usus est quod docebat s dum possit uti licita ab¬
nuit. seseq ut parilum in medio eorum quib
preerat ostendit. qui in appetendis honoribus
scłi aut prosꝑitatib mundi instanti desudat la¬
bore. et hinc et in futuro uacuus inuenit᷑ reqͥe.
tantaq sarcina peccatoꝵ grauatur quanto a
bonis oꝑib est alienus. Quanto quisq ampliuꝰ
scłaris honoris dignitate subluatur. tanto gͣ¬
uius curarum pond̾e aggrauatur. eisq magis
mente et cogitatõne subicit᷑. quib sublimitati
gradu p̃ponitur. Nam ut quidam patrum ait.
om̃e ꝙ suꝑeminet plus merorib afficitur qͣm n
honorib gaudet. Quanto quisq curis mundi
maiorib occupatur: tanto faciliorib uiciis p̾mi¬

Expanded text:
ir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibus existit alienus. 3. Quanto quisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premi
Abbreviated transcription (Latin):
cate. Non est intlłigendũ qd̃ sumptũ corpꝰ
de manu dñi sibi discipłi ministrarent. s qui cõ¬
secrauit idem ministrauit. ac si dic̾et. comedite.
itemq comedite. utramq huiꝰ sacramenti co¬
mestionem insinuans. Dupłr .n. corpus xp̃i
comeditur. qr dupłr intelligitur. Uerum qd de
uirgine traxit ⁊ in cruce pependit. Misticum
meditur sacram̃talit̾ .i. sub spẽ. Misticum autẽ
comeditur spũalit̾ .i. in fide sub spẽ panis in fide
cordis. De comestione sacram̃tali dominusait.
Accipite ⁊ comedice. hoc est corpus meũ qd̾ pro
uobis tradetur. Hoc facite in meam cõmemo¬
ducant. Sed boni comedunt ad salutem. mali
traditur accepisse. De spũali comestione dñs
ait. Nisi manducau̾tis carnem filii hominis.
⁊ bibentis eius sanguinem non habebitis ui¬

Expanded text:
cate. --Non est intelligendum, quod sumptum corpus de manu Domini sibi discipuli ministrarent, sed qui consecravit et ministravit ac si diceret: Comedite, iterumque comedite, utramque hujus sacramenti comestionem insinuans. Dupliciter enim corpus Christi comeditur, quia dupliciter intelligitur. Verum, quod de virgine traxit et in cruce pependit, et mysticum meditur sacramentaliter, id est sub specie. Mysticum autem comeditur spiritualiter, id est in fide sub specie panis, in fide cordis. De comestione sacramentali Dominus ait: Accipite et comedite, hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur, hoc facite in meam commemoducant. Sed soli boni comedunt ad salutem, mali am accepisse. De spirituali comestione Dominus ait: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vi
Abbreviated transcription (Latin):
tõne transsub̾atur in xp̃m. ⁊ ita in creatorem. Sͨ
ergo creatura cotidie fit creator. Quidã uolue
sicut xp̃c dicitur manducari qr corpus eius come¬
ditur. ita panis dicendus est in ip̃m mutari qm̃
in corpus eius ꝯuertitur. Ego sum inquit paniͦ
uiuus qui de celo descendi. ⁊ panis quẽ ego dabo
caro mea est ꝓ mundi uita. Eigitur ⁊ se ip̃m ⁊
carnẽ suam nõie panis appellat ut ostendat ex
hoc quod panis sicut uere mutatur in ip̃ius car¬
nem: ita uere mutatur in ip̃m. Ego tñ sicut ĩ aliis
ita et in boc diuina sacram̃ta mag̃ uen̾anda ꝙͣ
discutienda ꝓfiteor. Scriptũ est .n. Nõ comedeti
ex eo crudum quid nec coctũ aqua. s assum tm̃
exo.xii.
igni. ꝙ si sin uim inferencie non sequatur. et si
panis transsub̾atur in corpus humanũ. iõ paniꝰ
transsub̾etur in hoĩem. Quia non homo s hoĩs
pars est corpus.
De modo transsub̾atõnis utr¬

Expanded text:
tum transsubstantietur, et ita in Creatorem. Sic ergo creatura quotidie fit Creator. Quidam voluersicut dicitur Christus manducari, quia corpus ejus comeditur, ita panis credendus est in ipsum mutari, quoniam in corpus ejus convertitur. Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi, et panis quem ego dabo caro mea est pro mundi vita . Christus igitur seipsum et carnem suam nomine panis appellat, ut ostendat ex hoc, quod panis sicut vere mutatur in carnem ipsius, ita vere mutatur in ipsum. Ego tamen sicut in aliis, ita pariter in hoc d Non comeditis ex eo crudum quid, nec coctum aqua, sed assum igni Exod. XII. Et si secundum vim inferentiae non sequatur: Quod si panis transsubstantiatur in corpus humanum, ideo panis transsubstantietur in hominem, quia non homo, sed hominis pars est corpus. CAPUT XX. De modo transsubstant
Abbreviated transcription (Latin):
Wangelio perlecto liber ⁊ thuribulum
ad pontificem reportantur qm̃ ad eum
omia bona sunt refenda. a quo cuncta ꝓced̃t.
inicium ⁊ finis. Ep̃c ergo thus odorat. ⁊ codi
approbat ⁊ acceptat. Deus .n. nich accipit. nͥ
quod efficit. nec remun̾at nͥ qd̾ donat. qr sicut
cuncta q̃ facit sunt bona: sic nulla sũt bona
nͥ que facit. Nam uidit deus cũcta q̃ fecerat.
⁊erant ualde bona.¬

Expanded text:
angelio perlecto, liber et thuribulum ad episcopum reportantur, quoniam ad eum omnia bona sunt referenda, a quo cuncta procedunt; initium et finis. Episcopus ergo thus odorat, et codicem approbat et acceptat. Deus enim nihil accipit, nisi quod efficit; nec remunerat, nisi quod donat. Quia sicut cuncta quae facit, sunt bona; sic nulla sunt bona, nisi quae facit. Nam vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona
Abbreviated transcription (Latin):
ex beniuolencia oritur. Inter fictos orta.u.¬
beneficio adiungitur. Non sunt fideles in ami-¬
cicia quos miius non gr̃a copulat. nam cito
deserunt: nisi semper acriꝑint. Dilectio erum
que mun̾e glutinatur. eodem suspenso dissol¬
uitur. Illa uero est amicicia que nichil querit
ex rebus amici: nisi solam beuiuolenciam. sci¬
licet ut gratis amet amantem. Plerũq ami¬
cicia ex necessitate uel indigencia nascitur. ut
sit per quem quisq quod desid̾at consequatur.
Ille autem ean ueraciter querit: qui nicħ egẽ do
eam appetit. Nam illa ex inopia breuis est et fu¬
ta: Ista pura atq perpetua. De maloꝵ cõ

Expanded text:
ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis est et fucata, ipsa pura atque perpetua. 319 C
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse factum. Denuo recapitulat formatũ
diceus. Formauit dominus deus hominem
ad ẏmaginem suam. uecnõ et ibi. Sxpletis
omĩb oꝑib dum deum dicit septima die re¬
quieuisse recapitulando subiungit. Iste ge¬
neracõnes celi et terre qũ create sunt In die
quo creauit deus celum et terram ⁊ om̃e uir¬
gultum agri. anteqͣm oriretur suꝑ terram.
fons ascendebat de terra irrigans uniu̾sam
suꝑficiem terre. Hec oña recapitulando ĩ
serie uarrõnis reb futuris nectuntur cũ intra
sex dies etiam hec patrata uideantur. Septĩa
regula est de dyabolo.& eius corpore. Qua sepe
dicuntur ip̃ius capiti. que suo mag̃ ꝯueniũt
corpori. Sepe uero eius udentur dicta mem
brorum capiti congruunt. Sicut in ỹsaya.
ubi dum contͣ babiloniam ħ est contra dia¬
boli corpus multa dixiss S̾mo ꝓpheticus rur¬
sus ad caput .i. ad diabolum oraculi sñam
diriuat dicens. Quomͦ cecidisti de celo lucifer

Expanded text:
factum fuisse, denuo recapitulat formatum factum fuisse, denuo recapitulat formatum dicens: Formavit Deus hominem ad imaginem suam . Nec non et ubi expletis omnibus operibus, dum Deum dicit septimo die requievisse, recapitulando subjungit: Istae generationes coeli et terrae, quando creatae sunt, in die quo creavit Deus coelum, et terram, et omne virgultum agri, antequam oriretur super terramfons ascendebat de terra irrigans universam superficiem terrae. Haec omnia recapitulando in serie narrationis rebus futuris nectuntur; cum intra sex dies etiam haec patrata videantur. 18. Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori; saepe vero ejus videntur dicta membrorum, et nonnisi capiti congruunt. Sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, hoc est, contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est, ad diabolum, oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitati sp̃aliter centigerunt. Ecte ego suscita¬
bo suꝑ eos medos. Nam reguante balthasar
a medis obtenta esthabilonia sic et in homi
dum dicendo. et concurre faciam egiptios ad¬
uersus egiptios. regnũ aduersus regnũ. cum
egipciis non multa regna s unũ habuisse des¬
cribatur regnũ. Quinta regła est de cprib¬
per quani aut pars maxima temporis per
partem minorem inducitur. aũ ꝑs m̾ima
temporis ꝑ partem maiorem intelligit᷑ si cuc
est de triduo domunice sepulture. Dum nec
trib diebus plenis ac noctib iacuerit in sepul¬
cro s tñ a parte cotum criduum intelligitur¬
uł accipitur uel sicut illud quod quadriugẽtt᷑
ros ⁊ sic in de egressuros. qui tũ dominante io¬
seph a egipto dominati sunt nec statim post
quadringentos annos egressi sunt. ut fuerat
pitulatione. Recapitulatio enim est dũ rer̃
pret̾itarum cause futuris mscentum gestic.
Sicut in genesi. dum sexto die hominẽ dicit

Expanded text:
civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitacivitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic ex persona dum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de tper quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadringentis Aegypto, et sic inde egressuros. Qui tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat narratio? 17. Recapitulatio enim est, dum rerum praeteritarum causae futuris miscentur gestis, sicut et in Genesi, dum sexto die hominem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ce s ⁊̃ spũalit̾ sentienda sic namq ⁊ historice
oportet fidem tenere ⁊ spũalit̾ legem intlłig̾e
Quarta regła est de specie et gen̾e ꝑ quã parͤ
pro toto et totũ pro ꝑte accipitur. uelutisi uni
populo uel ciuitati loquatur deus. ⁊ tñ intelli¬
gatur omnẽ concing̾e̾ mund̃. Nam licet ad u̾¬
sus unam cĩuitatem babiloniam scilicet per
ysaiam ꝓph̾am dominꝰ ꝯminet᷑. Tamen dum
concra eam loquit᷑ transit ad genus despecie
& ꝯuertit concra totũ mundum sermonem.
Certe si non dicet aduersus uniu̾̃sim orbem nõ
adc̾et infra gen̾aliter & disꝑdam oẽm terram
⁊ uisitabo suꝑ urbes mala ⁊ cet̾a que sequnt᷑.
ad internetionem m̃di ꝑtinentia unde et
adiecit. Hoc est consilium quod cogitaui sr̃
om̃em terram. & hec est manus gecenta suꝑ
om̃es gentes. Item postqͣm sub ꝑsona babuo¬
nie arguit uniuersum mnund̾. rutsus ad eamd̃
qi de gen̾e ad spẽm reuertitur dicens. q̃ eidem

Expanded text:
 spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum. Nam licet adversus unam civitatem Babyloniam per Isaiam prophetam Dominus comminetur; tamen dum contra eam loquitur, transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum sermonem. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter, ut disperdat omnem, terram et visitabo super orbis mala , et caetera quae sequuntur ad intentionem mundi pertinentia, unde et adjecit: Hoc est consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem
Abbreviated transcription (Latin):
Eptem eẽ int̾ cec̾as regulas loquutõnũ
sanctarũ scripturarum quidã sapientes
dixerunt. Prima regła est de domino et eius
corpore que de uno aut ad unũ loquit᷑. Atq
in una ꝑsona modo capus. modo corpus ostꝰ
sicut ysaias ait Indinit me dñs uestimento
In una enim ꝑsona duplici uocabulo nõiata ⁊¬
caput idest sponsum. ⁊ eccłiam idest sponsam
manifestauit Proinde notand̾ in scripturis
qñ spãliter caput describitur. qñ ⁊ caput et
corpus. aut quando ex utroq transeat. ad u¬
trumq aut ab alt̾o ad alterum. uel siue que
quid capiti. quid corpori conueniat prudens
lector intelligat. Scd̾a regła est de domini cor¬
et mali laudentur ꝑto bonis s quid ad quem
ꝑtineat qui prudent̾ leg̾it discet. Tercia regu¬
la est de littera et spũ .i. de lege et gr̃ã. Lege per
quam precepta facienda admonem᷑ gr̃a ꝑ qm̃¬

Expanded text:
eptem esse, inter caeteras, regulas locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secunda regula est de Domini coret mali laudentur pro bonis. Sed quid ad quem pertineat, qui prudenter legerit discet. 6. Tertia regula est de littera, et spiritu, id est, de lege et gratia: lege, per quam praecepta facienda admonemur;
Abbreviated transcription (Latin):
sa cerdotale assequi prohibentur. Ita indocti
et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim e
ignauia iniquos corngere nesciunt. Quid enĩ
docere potuerunt quod ipsi non didicerunt: De¬
sinat locum docendi susciꝑe qui nescit docere. ig¬
norancia quippe presulum uite non congruit
subiectorum. cetus enim si ceco ducatum p̾beat
ambo in foueam cadunt. Sacerdotes indoctos
per ysaỹam prophetam ica dominus improbat.
Ipsi in quit pastores ignorauerunt intelligen¬
ciam. & iterum. Speculatores ceci omnes idest im¬
periti episcopi. Nescierunt inquit uniuersicanes
muti. non ualeutes latrare hoc est pleles cõmis¬

Expanded text:
sacerdotale suscipere prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi male vi per ignorantiam iniquos corrigere nesciunt. Quomodo enim docere poterunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat ergo locum docendi suscipenorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Sacerdotes indoctos per Isaiam prophetam ita Dominus improbat: Ipsi, inquit, pastores ignoraverunt intelligentiam . Et iterum: Speculatores ejus caeci omnes, id, est, imperiti episcopi. Nescierunt, inquit, universi canes muti, non valentes latrare: hoc est, plebes commis
Abbreviated transcription (Latin):
platoni uel talib uisũ ÷. contra qͦꝵ oꝑinio¬
nem quanta ꝓsuscepta oꝑa dabatur occasio
in libro duodecimo de crinitate disserui. Hoc
opus sic incip̃. Uoluenti michi młta ac uaria
De ĩmortalitate aĩe. liber unus.

Expanded text:
Platoni uel talibus uisum est. contra quorum opinioPlatoni uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in libro duodecimo de trinitate disserui. Hoc opus sic incipit: Volucnii mild multa ac uaria DE INMORTALITATE ANIMAE LIBER VNVS.
Abbreviated transcription (Latin):
alia sit illa uniu̾̃sał uia. Alie autẽ uie de qͥb
in psalmo cauimus. uias tuas domine notas
fac michi. ⁊ semitas tuas doce me. ꝙ in eo qd̾ iͥ
dcm est penitus ista sensibilia fugienda cauẽd̾
fuit ne putaremur illam porfirii falsi philoso¬
phi tenere suĩam. qua dixit. om̃e corpus eẽ
fugiendum. Non autem dixi ego omia sensi¬
bilia s ista. hoc est corruptibilia. S hoc potuiꝰ
dicendum fuit Non autem talia sensibilia fu
Item quodam loco dixi. ꝙ disciplinis lib̾alib
eruditi smedubio in se illa obliuione obrutaᷤ.
eruunt discendo. ⁊ quodam modo refodiunt.
S hoc quoq improbo. eredibilius est enim pp̃¬
ea uera respondere de quibdam disciplinis ⁊
imꝑitos earum qñ bene interrogãtur. qr pre¬
sens est eis qñ id caꝑe possunt lumen rationi
eterne ubi hec ĩnuitabilia uera conspiciunt
non qr ea nouerant aliqñ ⁊ obliti sunt. qd̃

Expanded text:
alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista sensibilia fugienda, cauendum fuit, ne putaremur illam Porfyri falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit omne corpus esse fugiendum. non autem dixi ego: omnia sensibilia, sed: . ista, hoc est corruptibilia; sed hoc potius dicendum fuit, non autem talia sensibilia senItem quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus crudili sine dubio in se illas obliuione obrutas eruunt discendo et quodam modo refodiunt. sed hoc quoque inprobo. crelibilius est enim propterea uera respondere de quibusdam disci- plinis etiam inperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod