comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
immobile: & apuo timentes et diligentes
toto corde dm̃. stabilis & fortis ꝑseuerat
untegritas. Nam et nechis a nobis peni¬
tentiȩ tempus concedit᷑ et par datur: ñ
tamen idcireo uirginitas in eccła deficit.
aut continentiȩ ꝓpositũ głosũ ꝑpeccata
aliena languescit. Floret tot uirginibus¬
eccla coronata: & castitas ac pudicitia te¬
norem glȩ suȩ seruat: nec quia ad ult̾o
penitentiȩ ueni a laratur: continentiȩ
uigor frangit᷑. Aliud est adueniã stare:
aliud ẽ ad głam ꝑuenire: aliud missum
incarcere. non exire inde donec soluat no¬
uissimũ quadrantẽ: aliud statim fidei. &
uirtutis acciꝑe mercedẽ aliud ꝓpeccatiˢ
longo dolore cruciatuũ emundari & pur-¬
gari diu igne: aliud peccata omĩa pas¬
sione purgasse: aliud deniq pendere
in diem iudicii ad sententiã dñi: aliud
statim a dño coronari. Et quidẽ apud
antecessores nrõs quidã de ep̃is istine in

Expanded text:
inmobile et apud timentes ac diligentes inmobile et apud timentes ac diligentes corde toto Deum stabilis et fortis perseuerat integritas. nam et moechis a nobis paenitentiae tempus conceditur et pax datur. non tamen idcirco uirginitas in ecclesia deficit aut continentiae propositum gloriosum per aliena peccata languescit. floret ecclesia tot uirginibus coronata et castitas ac pudicitia tenorem gloriae suae seruat nec quia adultero paenitentia et uenia laxatur, continentiae uigor frangitur. aliud est ad ueniam stare, aliud ad gloriam peruenire, aliud missum in carcerem non exire inde donec soluat nouissimum quadrantem, aliud statim fidei et uirtutis accipere mercedem, aliud pro peccatis longo dolore cruciatum emundari et purgari diu igne, aliud peccata omnia passione purgasse, aliud denique pendere in die iudicii ad sententiam Domini, aliud statim a Domino coronari. Et quidem apud antecessores nostros quidam de episcopis istic in
Abbreviated transcription (Latin):
apłs in epła sua posuit: Si cum adhuc pec
multomagis nunc iustificati in sanguine
ipsiꝰ libabimur ꝑ illũ abira. Cuiꝰ pietatem
et clementiã cogitantes non acerbi adõ &
duri. nec in fouendis fr̃ib inhumani ẽẽ de¬
bemus: sed dolere cum dolentib. flere cum
dendã: nec iterũ soluti & faciles ad cõmu¬
nionẽ temere laxandã. Iacet ecce saucius
frat᷑ ab adu̾sario in acie uulneratꝰ: incde
diabolus conat᷑ occidere quẽ uulnerauit:
hinc. xp̃c hortat᷑ ne in totũ ꝑeat quẽ re¬
demit: cui eduobꝰ ad sistimꝰ: in euiꝰ partibꝰ
stamus: utrum ne diabolo fauemꝰ ut ꝑ¬
iat: et semianimẽ frẽm iacentẽ ficut in
euangłio sacerdos. & leuites p̃terimꝰ  An
de adu̾sarii faucib rapimus: ut hunc cura¬
tum dõ iudici reseruemꝰ: Nec potes estima¬
re frat̃ ħ m̃e hinc aut uirtutẽ frm minui.
aut martẏria deficere.: quod lapsis laxata
sit penitentia: & quod penitentib spes
pacis obuiata. Manet uere fidentiũ robur

Expanded text:
s in epistula sua posuit: si cum adhuc peccest, multo magis nunc iustificati in sanguine illius eliberabimur per illum ab ira. Cuius pietatem et clementiam cogitantes, non acerbi adeo nee duri nec m fouendis fratribus inhumani esse debemus, sed dolere cum dolentibus et cum fledendam nec iterum soluti et faciles ad communicationem temere laxandam. iacet ecce saucius frater ab aduersario in acie uulneratus. inde diabolus conatur occidere quem uulnerauit, hinc Christus hortatur ne in totum pereat quem redemit. cui de duobus adsistimus, in cuius parte stamus? utrumne diabolo fauemus ut perimat, et semianimem fratrem iacentem, sicut in euangelio sacerdos et leuites, praeterimus? an de aduersarii faucibus rapimus, hunc curatum Deo iudici reseruamus? Nec putes, frater carissime, hinc aut uirtutem fratrum minui aut martyria deficere quod lapsis laxata sit paenitentia et quod paenitentibus spes pacis oblata. manet uere fidentium robur
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut laboremus: nec dei
opem in omnib sentiamus. Apud
oseȩ. Audite sermonẽ domini filii
isrł: quia iudicium ẽ dño adu̾sus
in colas t̾rȩ: quod neq miscđia. neq
ueritas. neq agnitio dĩ sit suꝑ t̾ram.
et adultium. diffusum ẽ suꝑ t̾ram:
sanguinem sanguini suꝑmiscent. Iccirco
t̃ra lugebit cum uniuersis incolis suis:
cum bestus agriz cum serpentib terrȩ:
cum uoluẽb cęli: & deficient pisces ma-¬
ris: ut nemo iudicet. nemo reuincat:¬
ñ ualet manus dñi ut saluos faciat:
inpeccatis. Labia autem ur̃a loquuta
sunt facinus: et lingua ur̃a inusti¬
tiam meditat᷑: nem o loquitur uera :.
neq ẽ iudicium uerum. fidunt in-
uanis et loquunt᷑ inana: qui partu¬
riunt dolorem. & pariunt facinus:¬
Item apud sophoniam. Defectione
deficiat a facie t̾rȩ: dicit dominus. de¬
ficiat homo et pecudes. D eficiant uo¬
lucres cȩli et pisces maris: & auferã
iniquos a facie t̾re:¬

Expanded text:
FIERI UT LABOREMUS, NEC DEI OPEM IN OMNIBUS SENTIAMUS. Apud Osee: Audite sermonem Domini, filii Israel, quia judicium est Domino adversus incolas terrae, quod neque misericordia, neque ueritas neque agnitio Dei sit super terram: et adulterium diffusum est super terram: sanguinem sanguini supermiscent. idcirco terra lugebit cum uniuersis incolis suis, cum bestiis agri, cum serpentibus terrae, cum uolatilibus caeli, et deficient pisces maris, ut nemo iudicet, nemo reuincatnon ualet manus domini, ut saluos faciat? tri in peccatis: labia autem uestra locuta sunt iniquitatem, et lingua uestra iniustitiam meditatur. nemo loquitur iustitiam, nec est iudicium uerum: confidunt in uanis et loquuntur inania, quia parturiunt dolum et pariunt Item apud Sophoniam: Defectione deficiat a facie terrae, dicit Dominus. deficiat homo et pecudes, deficiant uolucres caeli et pisces maris, et auferam iniquos a facie te
Abbreviated transcription (Latin):
menta pugnantib. illa cdassica: inde aures
erigantur: inde instruant᷑ m̃tes: inde oe
animi et corporis uires. ad omnem passi¬
onis tolerantiam roborant᷑. Nostantũ
qui domino ꝑmittente pͥmum baptisma
credentib dedimus: ad aliud quoq singu¬
los p̃paremus insinuantes et docentes
hoc ẽẽ baptisma ingr̃a maius. inpotesta¬
te sublimius. inhonore p̃ciosius: baptis¬
ma in quo angłi baptirant: baptisma
in quo d̃s et xp̃c eius exultant: baptisma
post quod nemo iam peccat: baptisma
quod fidĩ nr̃e increm̃ta consummat:
baptisma quod nos demundo recedentes
statim dõ coptlat. In aquȩ baptismo acci¬
pit᷑ peccatorum remissa: insanguine. co¬
roua uirtutum: Amplẽtenda res ce op¬
tanda: et omnib postulationum nr̃a¬
rum p̃cib expetenda: ut qui seruidi fu¬
imus. simus et amici. In exhortandiᷤ
itaq ac paraudis frib nr̃is. et uirtutis
ac fidei firmitate. ad p̃conium dominicȩ

Expanded text:
menta, illa pugnantibus classica. inde aures menta, illa pugnantibus classica. inde aures erigantur, inde instruantur mentes, inde et animi et corporis uires ad omnem passionis tolerantiam roborentur. nos tantum qui Domino permittente primum baptisma credentibus dedimus ad aliud quoque singulos praeparemus insinuantes et docentes hoc esse baptisma in gratia maius, in potestate sublimius, in honore pretiosius, baptisma in quo angeli baptizant, baptisma in quo Deus et Christus eius exultant, baptisma post quod nemo iam peccat, baptisma quod fidei nostrae incrementa consummat, baptisma quod nos de mundo recedentes statim Deo copulat. in aquae baptismo accipiuntur peccatorum remissa, in sanguinis corona uirtutum. amplectenda res est et optanda et omnibus postulationum nostrarum precibus expetenda, ut qui serui Dei fuimus simus et amici. In exhortandis itaque ac parandis fratribus nostris et uirtutis ac fidei firmitate ad praeconium dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
uteret᷑: et forsitan ñ ꝓ habitudine sta¬
ture uel corporis. res alt̾i facta minus
congruens haberetur. Nunc uero de
agno ꝑquem redempti ac uiuificati
sumus: lanam ipsam ac purpuram
misi: quam cum acceꝑis tuncam tͥ
ꝓ uoluntate conficies: et plus indo¬
mestica tua atq in ꝓpͥa ueste letab̾is:
& cet̾is quoq ut conficere et ipsi pro
arbitͥo suo possint quod misimus exi¬
bebis. ut uet̾e illa nuditate contecta: ꝑ¬
ferant omnes indum̃ta xp̃i cȩlestis gr̃e
scificatione uestiti. Nec non u illud con
silium fr̃ lim̃e utile et salubre ꝑspexi. in
exortatione tam necessaria quȩ marty¬
res faciat. amputandas ẽẽ u̾borum nr̃o¬
rum moras ce tarditates. atq ambages
sermonis humani subthendas: ponenda
illa sola quȩ ds loquitur: quib seruossuoᷤ
ad martyrium xp̃c hortat᷑. Precepta ipsa
diuiua. uelut arma pugnantib suggeren-¬
da sunt: illa sint militarus tubȩ horta¬

Expanded text:
uteretur et forsitan non pro habitudine stauteretur et forsitan non pro habitudine staturae et corporis res alteri facta minus congruens haberetur: nunc uero de agno per quem redempti ac uiuificati sumus lanam ipsam et purpuram misi, quam cum acceperis tunicam tibi pro uoluntate conficies et plus ut in domestica tua adque in propria ueste laetaberis et ceteris quoque, ut conficere et ipsi pro arbitrio suo possint, quod misimus exhibebis, ut uetere illa nuditate contecta perferant omnes indumenta Christi caelestis gratiae sanctificatione uestiti. Nec non et illud consilium, frater carissime, utile et salubre prospexi in exhortatione tam necessaria quae martyras faciat amputandas esse uerborum nostrorum moras et tardidates adque ambages sermonis humani subtrahendas, ponenda illa sola quae Deus loquitur, quibus seruos suos ad martyrium Christus hortatur. praecepta ipsa diuina uelut arma pugnantibus suggerenda sunt. illa sint militaris tubae horta
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Sex milia annorum iam pene
compentur: ex quo hominem diabolꝰ
impugnat: Omnia genera temptan¬
di.:⁊ artes atq insidias deiciendi: usu
ipso uetustatis edidicit: Sumparatum
inuenerit xp̃i militem: si rudem. si
ñ sollicitũ et toto corde ingilantem:
cͥcunuenit nescium÷ fallit incautum:
decipit imꝑitum. Siuͦ quis dominica
p̃cepta custodiens et fortit̾ xp̃o adherens
contͣ eum stec̾it. uincat᷑ necesse ẽ: quia
xp̃c quem conficem᷑ inuictus ẽz Ac ne
in longum sermonẽ meum extenderẽ
latioris copia fatigarem: compendiũ
feciut ꝓpositis titulis quos quis ⁊ nosse
debeat et tenere. capitula domini ca sub¬
necterem: ⁊ id quod ꝓposueram diuinȩ
lectionis auctoritate solidarẽ ut ñtam
tͣctatum meum uidear tͥ mississe. quã
mat̾iam tͣnctantib p̃buisse: quȩ res
musum singulis ꝓficit utilitate maiore:
Nam si paratam et confectam iam
uestem darem: uestis eẽt mea qua alius

Expanded text:
mus. sex milia annorum iam paene mus. sex milia annorum iam paene conplentur, ex quo hominem diabolus inpugnat. omnia genera temptandi et artes adque insidias deiciendi usu ipso uetustatis edidicit. si inparatum inuenerit Christi militem, si rudem, si non sollicito ac toto corde uigilantem, circumuenit nescium, fallit incautum, decipit inperitum. si uero quis dominica praecepta custodiens et fortiter Christo adhaerens contra eum steterit, uincatur necesse est, quia Christus quem confitemur inuictus est. Ac ne in longum sermonem meum extenderem,latioris copia fatigarem, conpendium feci, ut propositis titulis quos quis et nosse debeat et tenere capitula dominica subnecterem et id quod proposueram diuinae lectionis auctoritate solidarem, ut non tam tractatum meum uidear tibi misisse quam materiam tractantibus praebuisse. quae res in usum singulis proficit utilitate maiore. nam si confectam et paratam iam uestem darem, uestis esset mea qua alius
Abbreviated transcription (Latin):
es iderasti fortunate
pondus incumbit: et
infinem atq consum¬
mationem mundianti-
trum m̃tes de diuinis scͥpturis hortam̃ta
componerem: quib milites xp̃i ad spũa¬
le. et cȩleste certam̃ animarẽ: Obtemꝑan¬
dum fuit desiderio tuo tam necesario:
ut quantum sufficit mediocͥtas nr̃a. au¬
xilio diuinȩ inspirationis instructa: qͣsi
arma ac inunim̃ta quedam pugnaturis
Parum ẽ enim quod dĩ plebem classico nr̃e
uocis erigimus: nnsi credentium fidem:
dicatam do deuotamq uircutem diuina
lectione firmemus. Quid autem potius
ac maius cure nr̃e ac sollicitudini congru¬
it quam commissum nob̾ diuinitus pͥo¬
płmn. ⁊ exercitum incastris celestib consti¬
tutum. aduersus diaboli tela ac iacula ex¬
hortationib assiduis p̃parare: Neq
enim idoneus pot̾ ẽe miles ad bellum:
angonisticam coronam querit adipisci.
instadio ñ coronat᷑: nisi lsum ⁊ ꝑiciam
uirium antemeditet᷑ Adu̾sarius uet̾
ẽ ⁊ hostis antiqus: cum quo p̃lium geri¬

Expanded text:
siderasti, Fortunate pondus incumbit et in fine adque in consummatione mundi antictrum mentes de diuinis scripturis hortamenta conponerem quibus milites Christi ad spiritale et caeleste certamen animarem. obtemperandum fuit desiderio tuo tam necessario, ut quantum sufficit mediocritas nostra auxilio diuinae inspirationis instructa quasi arma ac munimenta quaedam pugnaturis parum est enim quod Dei plebem classico nostrae uocis erigimus, nisi credentium fidem et dicatam Deo deuotamque uirtutem diuina lectione firmemus. Quid autem potius aut maiae curae nostrae ac sollicitudini congruit quam commissum nobis diuinitus polum et exercitum in castris caelestibus constitutum aduersus diaboli tela et iacula exhortationibus adsiduis praeparare? neque enim idoneus potest esse miles ad bellum t, aut qui agonisticam coronam quaerit adipisci in stadio coronabitur, nisi usum et peritiam uirium ante meditetur. aduersarius uetus est et hostis antiquus cum quo proelium geri
Abbreviated transcription (Latin):
redictum quod disciplinam sanam
asꝑnaturi eent. Paulus ad cimo
nam ñ sustinebunt: s ad sua desid̃ia coa¬
cernabunt sibi magistros. prurientes
inaudiendo. scalpentes aures: et au̾itate
quidem auditum au̾tent: ad fabulas
autem conu̾tent᷑:
ecedendum ab eo qui mordina-¬
te et contͣ disciplinam uiuit.
Inepła pauli ad chessalonicensses. Preci¬
lantib mnordinate: & ñ sed̾m tͣditionẽ
quam acceperunt a nob. Item mp̃s xlu¬
on insapientia
mundi. neq mneloquentia ẽẽ reg¬
num di: s infide crucis et uirtute con¬
pͥma. Misit me xp̃c annuntiare. ñ in
sapientia: sermonis: ne manis fiat crux
xp̃i. Uerbum enim crucis stultitia ẽ his
qui peunt: his autem qui saluant᷑ uirtꝰ
dei ẽ Scptum est enim. ꝑdam sapientiã
sapientiam: et prudentiam prudentium
reprobabo: Ubi sapiens: ubi scriba:
quidem insapientia dei ñ cognouit mun¬
dus ꝑsapientiam dm̃: complacuit deo
ꝑ stulticiam p̃dicationis saluare credenteᷤ.

Expanded text:
EDICTUM QUOD DISCIPLINAM SANAM ASPERNATURI ESSENT. Paulus ad Timotrinam non sustinebunt, sed secundum sua desideria coacervabunt sibi magistros prurientes in audiendo, scalpentes aures. Et a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas autem convertentur ecedendum ab eo qui inordinate et contra disciplinam uiuat.apostolus ad Thessalonicenses: Praecilantibus inordinate et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis. Item in Non in sapientia mundi nec in eloquentia esse regnum Dei sed in fide crucis et uirtute conprima: Misit me Christus adnuntiare, non in sermonis sapientia, ne inanis fiat crux Christi. uerbum enim crucis stultitia est his qui pereunt, his autem qui saluantur uirtus Dei est. scriptum est enim: perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. i ? quoniam quidem in sapientia Dei non cognouit mundus per sapientiam Deum, conplacuit Deo per stultitiam praedicationis saluare credentes:
Abbreviated transcription (Latin):
dalum: gentib autem stulticiam: ipsis
autem uocatis iudeis et grecis. xp̃m dei
uirtutem. & dĩ sapientiam. Et itum. Ne¬
mo se decipiat: Siquis putat sapientẽ
Sapientia enim huius mundi: stultieia
ẽ apud dm̃. Scͥptum est enu. Dep̾hen¬
dam sapientes inastutia ipsorum: Eit̾m:
Dominus nouit cogitationes sapienti¬

Expanded text:
tem stultitiam, ipsis autem uocatis Iudaeis et Graecis Christum Dei uirtutem et Dei sapientiam. Item illic: Nemo se decipiat. si quis putat sapientem sapientia enim huius mundi stultitia est apud Deum. scriptum est enim: conprehendens sapientes in astutia ipsorum. Item illic: Dominus cognouit cogitationes sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
et accipient de sanguine et ponent
suꝑ duos postes: ⁊ suꝑ limen indomib
neq coctam inaqua nisi assatam igni.
Caput cum pedibus et int̾aneis: nicħ
relinquetis ex his inmane: et os ñ con¬
frigetis ab eo: Quȩ autem relicta fuerul̃
de eo usq inmane: igni cremẽtur:. Sic
autem comedetis eum. Lumbi ur̃i
dib ur̃is: et baculos ur̃os inmanibus
ur̃is: et edetis eum festinant̃. Pascha
est enim domini. Item in apocalipsi.
E uidi in medio throni et quatuor
animalium et minedio seniorum ag¬
num stantem quasi occisum: habentẽ
cornua .uii. et oculos .uii. qui sunt septẽ
sp̃c dĩ missi in omnem t̾ram. Et uenit
et accepit librum de dext̾a sedentis in
throno. Et cum accepisset librum .iiͦii.
ras aureas plenas odoramentis supplica¬
tionum: quȩ sunt orationes sc̃orum: c
cantauerunt canticum nouum dicen¬
tes. Dignus es domine accipe librum.
et aꝑire signacula eius: qm̃ occisus es.

Expanded text:
et accipient de sanguine et ponent et accipient de sanguine et ponent super duos postes et super limen in domibuneque coctam in aqua, nisi assatas igni, caput cum pedibus et interaneis: nihil derelinquetis ex his in mane et ossum non confringetis ab eo. quae autem relicta fuerint de eo usque in mane, igni crementur. sic autem cdibus vestris, et bacula vestra in manibus vestris; et edetis eum festinanter, pascha est enEt vidi in medio throni et quatuor animalium et in medio seniorum agnum stantem quasi occisum, habentem cornua septem et oculos septem, qui sunt septem spiritus Dei missi per orbem terrae. et ueni et accepit librum de dextera Dei sedentis in throno. et cum accepisset librum, quattuoras aureas plenas odoramentis supplicationum, quae sunt orationes sanctorum, et cantauerunt canticum nonum dicentes: dignus es accipere librum et aperire signacula eius, quoniam occisus es
Abbreviated transcription (Latin):
topassionis: apud ysaiam. Sicut ouis
suum. In humilitate iudicium eius sub¬
latum ẽ. Natiuitatem eiꝰ quis enarra-¬
bit: Qñ auferet᷑ at̾ra uita eius. Afaci-¬
norib ppłi mei abductuᷤ ẽ in mortem:
et dabo malos ꝓsepultura eius. ẽt ipsos
diuites. ꝓ morte eius: quia facinus non
fecit. nec insidias ore suo: ꝓpt̾ea ipse con¬
sequet᷑ multos et fortium ditudet spolia:
ꝓpt̾ea quod tͣdita ẽ ad mortem anima eiꝰ:
et inter multos deputatus ẽ: & ipse pec
cata multorum ꝑtulit: et ꝓpt̾ facinora
illorum. tͣdicus ẽ. Item apud iheremiam.
Domine significa mͥ ⁊ cognoscam: cunc
uidi medicationes eorũ: Ego siẽ agnus
sine malicia ꝑductus sum ad uictimã.
mme cogitauerunt cogitatum dicen-¬
tes: uenite mittamus lignum in pane
ouem sine uitio: ꝑfectus masculus
anniculus erit uob̃. Ab agnis & hedis
accipietis: ⁊ occident illum omne uul¬
gus synagoge filiorum isrl̃. aduesꝑam:

Expanded text:
nto passionis, apud Isaiam. « Sicut ovis nto passionis, apud Isaiam. « Sicut ovis uum. in humilitate iudicium eius sublatum est: natiuitatem autem eius quis enarrabit? quoniam auferetur a terra uita eius, a facinoribus populi mei abductus est ad mortem, et dabo malos pro sepultura eius et ipsos diuites pro morte eius, quia facinus non fecit neque insidias ore suo. propterea ipse consequetur multos et fortium diuidet spolia, propterea quod tradita est ad mortem anima eius, et inter facinerosos deputatus est. et ipse peccata multorum pertulit, et propter facinora illorum traditus est . Item apud Hieremiam: Domine, significa mihi, et cognoscam, tunc vidi meditationes eorum. Ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad victimam; in me cogitaverunt cogitatum dicentes: Venite, mittamus lignum in panem ouem sine uitio, perfectum, masculum, anniculum erit uobis. ab agnis et haedis accipietis, et occident illum omne uulgus synagogae filiorum Israel ad uesperam
Abbreviated transcription (Latin):
uidendum. qm̃ dissimilis est aliis uita
illius. et mutate sunt uȩ eius. Tanquã
nugaces estimati sumus ab illo: conti¬
net se a uiis nr̃is quasi abimmundiciis:
et p̾fert nouissima iustorum: et głatur
patrem se habere dm. Uideamus si ser-¬
mones illius ueri sunt: & temptemus
quȩ uentura sunt illi. Contumelia et
torm̃to int̾rogemus eum: ut sciamus re-¬
uerentiam illius: ꝓbemus pacientiã
eius: morte turpissima condempne-¬
mus eum. Hec cogitauerunt et erra
uerunt: excetauit enim illos malicia
illorum: et nescierunt sacͣmenta dĩ Icẽ
apud ysaiam. Widete quomͦ iustus ꝑit.
et nemo intelligit: &e uiri iusti tollunt᷑¬
⁊ nemo recognoscit. Afaciȩ enim inui-¬
sticiȩ sublatus ẽ iustus: erit enim in pa¬
ce sepultura eius: hoc de ipso mexodo
ante p̃dictum. Innocentẽ ⁊ iustum ñ
occides. Item in ȩuangłio: iudas peni-¬
tentia ductus: sac̾dotib et semoribꝰ dix̃
Peccaui tͣdens sanguinẽ iustum:..
qui occidi haberet. et de sacram̃¬

Expanded text:
uidendum: quoniam dissimilis est aliis uita illius, et mutatae sunt uiae eius. tamquam nugaces aestimati sumus ab illo, continet se a uiis nostris quasi ab inmunditiis et praefert nouissima iustorum et gloriatur patrem Deum. uideamus ergo, si sermones eius ueri sunt, et temptemus, quae euentura sunt illi. contumelia et tormento interrogemus eum, ut sciamus reuerentiam illius et probemus patientiam eius. morte turpissima condemnemus eum. haec cogitauverunt. Excaecavit enim illos malitia ipsorum, et nescierunt sacramenta Dei . Item apud Esaiam: Videte quomodo justus perit, et nemo intelligit, et viri justi tolluntur, et nemo recognoscit. A facie enim injustitiae sublatus est justus, et erit in pace sepultura ejus . De hoc ipso in Exodo ante praedictum: Innocentem et justum non occides . Item in Evangelio: Judas, poenitentia ductus, sacerdotibus et senioribus dixit: Peccavi tradens sanguinem justum . qui occidi deberet, et de sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ aꝑuit os suum. Item apud eundẽ.
Non sum contumax: neq contͣdico.¬
Dorsum meum posui adflagella: et ma¬
xillas ad palmas. faciem meam ñ au̾ti
a feditate sputorũ: et fuit ds auxiliator
meus. Item apud eundem. Non clama-¬
bit ⁊ñ audiet quisquam inplateis uo-¬
cem eius: harundinem quassatam ñ
confringet: ⁊ linum fumigans ñ extin-¬
guet: ẜ mu̾itate ꝓferet iudicium: ful¬
gebit et ñ quassabit᷑ quo adusq ponat
int̾ra iudicium: et innomine eius genteᷤ
credent. Item inpsalmo .xxi. Ego aut̃
sum u̾mis ⁊ ñ homo: maledictum ho¬
minum et abiectio plebis. Omnes qui
me uidebant despiciebant me: loquuti
illic: a ruit uelut testa uirtus mea: et
apud zachariam. Et ostendit mͥ dñs
eius adu̾sarius ei. Et iħs erat inductus
uestim̃ta sordida:i stabant ante faciem
eius angłi. Et respondit et ait ad eos
qui stabant ante faciem eius dicens:
eum pode: et imponite cy darim mun-¬

Expanded text:
est, non aperuit os suum. Item apud eundem: est, non aperuit os suum. Item apud eundem: Non sum contumax neque contdorsum meum posui ad flagella, et maxillas meas ad palmas, faciem autem meam non averti a faeditate sputorum, et fuit Deus auxiliator meus . Item apud eumdem: Non clamabit neque audiet quis in plateis vocem ejus. Arundinem quassatam non confringet, et linum fumigans non exstinguet, sed in veritate proferet judicium. Fulgebit et non quassabitur quoadusque ponat in terra judicium, et in nomine ejus Gentes credent . Item in Psalmo XXI: Ego autem sum vermis, et non homo, maledictum hominis et abjectio populi. Omnes qui me videbant despiciebant me, et locuti illic: Exaruit uelut testum uirtus mea et apud Zachariam: Et ostendit mihi Domeius aduersari ei. et Iesus erat indutus uestimenta sordida et stabat ante faciem ipsius angeli et respondit et ait ad eos qui stabant ante faciem eius dicens: eum poderem et inponite cidarim mun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui natus ẽ rex iudeorum: uidimus
enim stellam eius morienter ⁊ uenimꝰ
adorare. eum:
uod humilis inpͥmo aduentu.
suo ueniret: apud ysaiam. Onẽ
quiscrediditꝰ audituinr̃o: ⁊ brachium
domini cui reuelatum ẽ: Annuntiaui¬
mus coram ipso sic̃ pueri: sic radix int̾ra
sitienti. Non ẽ sigura ei neq claritas.
et uidimus illum et ñ habuit figuram
neq sꝑeciem: s figura eius sine honore:
et deficiens p̃t̃ cetͥos homines: homo
inplaga positus ⁊ sciens ferre imbecilli¬
tatem: quia ad u̾sa ẽ facies eius. Inho¬
noratus ẽ. et ñ est computatꝰ. Hic pecc̃a
nr̃a portat: et ꝓnobis dolet: et nos
putauimus illum ẽẽ indolore ⁊ plaga
et inuexatione: ipse aut̃e uulneratus
ẽ ꝓpt̃ facinora nr̃a: et infirmatus est
ꝓpt̃ peccata nr̃a. Doctͥna pacis nr̃e suꝑ
illum: et liuore eius sanati sumus om̃s
sicut oues errauimus: homo auia sua
errauit: et dominus tͣdidit illum ꝓpec¬
catis nr̃is: et ipse ꝓptea quod uexatus

Expanded text:
 uidimus enim stellam eius in oriente et uenimus adorare illum. VOD HVMILIS IN PRIMO ADVENTV SVO VENIRET. Apud Esaiam: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Dei cui reuelatum est? adnuntiauimus coram ipso sicut pueri, sicut radix in terra sitienti. non est figura eius neque claritas: et uidimus illum, et non habuit figuram neque speciem, sed figura eius sine honore et deficiens praeter ceteros homines. homo in plaga positus et sciens ferre inbecillitatem: quia auersa est facies eius, inhonoratus est et non est conputatus. hic peccata nostra portat et pro nobis dolet, et nos putauimus esse illum in dolore et in plaga et in uexatione: ipse autem uulneratus est propter facinora nostra et infirmatus est propter peccata nostra. doctrina pacis nostrae super illum, liuore eius nos sanati sumus. omnes sicut oues errauimus, homo uia sua errauit. et Deus tradidit illum pro peccatis nostris, et ipse propterea, quod uexatus
Abbreviated transcription (Latin):
od inbechleẽ nasceretur apud¬
picheam. Et tu bethleem domꝰ
ulius effrata. nunquid exigua es. ut con-¬
stituaris in milib iuda: Exte mͥ ꝓcedet.
ut sit pͥnceps apud isrł: et ꝓcessiones eiꝰ
apͥncipio a dieb scłi. Item in euangło.

Expanded text:
OD IN BETHLEEM NASCERETVR. ApudMicheam: Et tu Bethleem domus illius Effrata numquid exigua es, ut constituaris in milibus Iuda ? ex te mihi procedet, ut sit princeps apud Israel, et processiones eius a principio, a diebus saeculi. Item in euangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i quod ꝑtineat ad cõmunẽ lȩticiã:
et ad eccłiȩ nr̃ȩ maximã głam. Nam
ammonitos nos et instructos sciatis.
clarissimȩ confessionis illustris. & uir¬
tutis et fidĩ honore sublimis: qui hor
tatu suo copiosũ martyrũ numerũ la¬
pidib et flãmis necatũ. ante se pͣmisit:
quib uxorẽ ad herentẽ lateri suo. con¬
crematã simul cũ cȩteris uel conserua¬
tam magis dixerĩ. letus aspexit: ipse
semi ustulatꝰ et lapidib obrutꝰ & pro
mortrio derelictꝰ dũ postmodũ filia
sollicito pietatis obsequio. cadauer pa
tris inquirit. semianimis inuentus &
ex tractꝰ et focillatꝰ: a comitibꝰ quos ipse
p̃miserat remansit inuitꝰ. S remanen¬
di ut uidemꝰ hȩc fuit causa: ut ⁊ eũ clero
nr̃o dñs adrungeret: ac desolatã ꝑlap
głosis sacerdotibꝰ ad ornaret. E ꝓmouebit᷑
quidẽ cũ ds̃ ꝑmiserit. ad ampliorẽ lo¬
cum religionis suȩ: qnͣdo inp̾sentiam
dño ꝓtegente uenerimꝰ. Interĩ qͦd osten¬

Expanded text:
mi, quod pertineat et ad communem laetitiam et ad ecclesiae nostrae maximam gloriam. nam admonitos nos et instructos sciatis dclarissima confessionis. inlustris et uirtutis ac fidei honore sutatu suo copiosum martyrum numerum, lapidibus et flammis necatum, ante se misit; quique uxorem adhaerentem lateri suo concrematam simul cum caeteris, conservatam magis dixerim, laetus aspexit. Ipse semiustulatus et lapidibus obrutus et pro mortuo derelictus, dum postmodum filia sollicito pietatis otris inquirit, semianimis inuentus et extractus et focillatus a comitibus quos ipse praemiserat remansit inuitus. sed remanendi, ut uidemus. haec fuit causa ut eum clero nostro Dominus adiungeret et desolatam per lapspiam gloriosis sacerdotibus adornaret. et promouebitur quidem, cum Deus permiserit, ad ampliorem locum religionis suae, quando in praesentiam protegente Domino uenerimus. interim quod osten
Abbreviated transcription (Latin):
sequi et p̾cepta eius obseruare debemꝰ:
Qui et ipse alio loco mitens apłos dicit:
Data ẽ michi omnis potestas incȩlo et in
t̾ra Ite gͦ õmnes et dõcete gentes: baptirã
tes eos innomine patris et filii ⁊ sp̃e sc̃i:
docentes eos seruare omnia quecumq
p̾cepi uobis: Quare sunlumine xp̃i am¬
bulare uolumus: a p̃ceptis et monitis
eius ñ recedamus: agentes gr̃as quod
dum instruit infuturum quid facere de¬
beamus : de p̾terito ignoscit quod simpli¬
cit̾ errauimus: Et quia iam scds eius ad¬
uentus nob̃ apppinquat: magis ac ma¬
gis benigna euis et larga dignatio cor¬
da nr̃a luce ueritatis illuminat: Religi¬
oni gͥ nr̃e congruit & timori. et ipsi loco
nico calice miscendo et offerendo. custodi¬
re tradicionis dominicȩ ueritatẽ. et quod
prius apud quosdam uidebat᷑ erratum.
dño monente corrigere: ut cum incla-¬
ritate sua et maiestate cȩlesti uenire ce¬
ꝑit: inueniat nos tenere quod monuit:

Expanded text:
sequi et praecepta eius obseruare debemus, sequi et praecepta eius obseruare debemus, quia et ipse alio in loco mittens apostolos dixit: data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. ite ergo et docettes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti, docentes eos obseruare omnia quaecumque praecepi uobis. quare si in lumine Christi ambulare uolumus, a praeceptis et monitis eius non recedamus agentes gratias, quod dum instruit in futurum quid facere debeamus, de praeterito ignoscit quod simpliciter errauimus. et quia iam secundus eius aduentus nobis propinquat, magis ac magis benigna et larga dignatio corda nostra luce ueritatis inluminat. Religioni igitur nostrae congruit et timori et ipsi loco inico calice miscendo et offerendo custodire traditionis dominicae ueritatem et quod prius apud quosdam uidetur erratum Domino monente corrigere, ut cum in claritate sua et maiestate caelesti uenire coeperit, inueniat nos tenere quod monuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sermones eius abicere. & disciplinam do¬
minicã contempnere: nec t̾rena. s sp̃ua¬
lia furta et adult̾ia comimittere: dum
quis de ȩuangłica u̾itate furatur dñi
nr̃i uerba et facta corrumpit: atq ad¬
ult̾at p̃cepta diuina sicut apud ihere¬
miam scͥptum ẽ: Quid est inquit paleiꝰ
ad tͥticum: ꝓpt̾ hoc ecce ego ad ꝓpħas
dicit dominis. qui furantur uerba mea
tnusquisq aꝓximo suo. & seducunt po¬
płm meum in mendaciis suis: et merro¬
rib suis. Item apud eundem alio loco:
Et mechata est inquit inlignum et la¬
pidem: & inhis omnib ñ est reuersa ad
mez Quod furtum et adult̾ium ne in nos
quoq cadat: caliere sollicite. et timide &
religiose obseruare debemus: Nam si
sacerdotes dĩ et xp̃i sumus : ñ inuenio
quem magis sequi quam xp̃m debeamuˢ:
ego sum lum̃ scłi: qui me secutus fuerit ñ
ambulabit intenebris: s habebit lumen
uitȩ: Ne gͦ in tenebris ambulemus: xp̃o

Expanded text:
sermones ejus abjicere et disciplinam Dosermones ejus abjicere et disciplinam Dominicam contemnere, nec terrena sed spiritalia furta et adulteria committere, dum quis de evangelica veritate furatur Domini nostri verba et facta, corrumpit atque adulterat praecepta divina? Sicut apud Hieremiam scriptum est: Quid est, inquit, paleis ad triticum? Propter hoc ecce ego ad prophetas, dicit Dominus, qui furantur verba mea unusquisque a proximo suo, et seducunt pom meum in mendaciis suis et in erroribus suis. item aput eundem alio loco, et moechata est, inquit, lignum et lapidem, et in his omnibus non est reuersa ad me. quod furtum et adulterium ne in nos etiam cadat cauere sollicite et timide ac religiose obseruare debemus. nam si sacerdotes Dei et Christi sumus, non inuenio quem magis sequi quam Deum et Christuego sum lumen saeculi. qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen uitae. ne ergo in tenebris ambulemus, Christum
Abbreviated transcription (Latin):
antecessorib nr̃is. uel ignoranter. uel sim¬
plicit̾ non hoc obseruauit & tenuit. qd̃
nos dominus facere exemplo & magis¬
t̾io suo docuit: potest simplicitati eius
dem indulgentia dñi uenia concedi:
Nobis uero ñ potest ignosci qui nunc
a domino moniti et instructi sumus:
ut calicem dñicum uino mixtum se-¬
cundum quod dñs obtulit offeramus:
Et de hoc quoq ad collegas. nostras lit¬
teras dirigamus: ut ubiq lex euangłica
et traditio dominica seruet᷑: et ab eo qd̃
re: quid aliud ẽ quam incurrere in ob-¬
iurgationem dĩ: Increpantis uox est in
psalmo dicentis: Adquid exponis iustifi-¬
cationes meas: & assumis testam̃tum me-¬
um ꝑ os tuum: Tu autem odisti disci¬
pliuam: et ꝓiecisti sermones meos recͦ
Si uidebas furem simul concurrebas
ponebas: Exponere enim iustificatio¬
nes & testam̃tum dñi.⁊ non hoc idẽ
facere quod fecerit dũs. quid aliud ẽ qͣm

Expanded text:
antecessoribus nostris vel ignoranter vel simantecessoribus nostris vel ignoranter vel simpliciter non hoc observavit et tenuit quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati ejus de indulgentia Domini venia concedi. Nobis vero non poterit ignosci, qui nunc a Domino admoniti et instructi sumus ut calicem Dominicum vino mixtum, secundum quod Dominus obtulit, offeramus; et de hoc quoque ad collegas nostros litteras dirigamus, ut ubique lex evangelica et traditio Dominica servetur, et ab eo quore, quid aliud est quam incurrere in objurgationem 110 Domini increpantis in Psalmo et dicentis: Ad quid exponis justificationes meas et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et abjecisti sermones meos retro. Si videbas furem, concurrebas ponebas . Exponere enim justificationes et testamentum Domini, et non hoc idem facere quod fecerit Dominus, quid aliud est quam
Abbreviated transcription (Latin):
conuocare ñ possumus: ut sacͣm̃ti ueri¬
tatem. fr̃nitate omni p̾sente celebremus:
Quod enim ñ mane. s post cenam mixtũ
calicem optulit dominus: nunquid gͦ
dñicum corpus pꝰ cenam celebrare de¬
bemꝰ ut sic mixtum calicem frequentan¬
dis dominicis offeramus: Ap̃m offer¬
ri oportebat cͥca uesꝑam diei: ut hora
ipsa sacͥficii ostenderet occasum ⁊ uesꝑã
mundi : sic̃ in exodo scͥptum ẽ. Et occi¬
dent eum omne uuigus synagoge fili¬
orum isrł. ad uesꝑam: Et it̾um in psal¬
mis fleuatio manuum mearum sacͥfici-¬
um uesꝑtinum. Nos autem resurrectio-¬
nem domini mane celebramus:quia
passionis eius mentionem. insacͥficiis omĩ¬
bus facimus: Passio enim est dñi sacrifi¬
um quod offerimus: nicħ aliud quam
quod ille fecit facere debemus: Scͥptura
enun dicit. ut quociens cumq calicem in
cominemorationem dñi et passionis eius
offerimus: id quod constat dñm fecisse¬

Expanded text:
conuocare non possumus, ut sacramenti uericonuocare non possumus, ut sacramenti ueritatem fraternitate omni praesente celebremus. at enim non mane, sed post cenam mixtum calicem optulit Dominus. numquid ergo dominicum post cenam celebrare debemus, ut sic mixtum calicem frequentandis dominicis offeramus? Christum offerre oportebat circa uesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et uesperam mundi, sicut in Exodo scriptum est: et occident illum omne uulgus synagogae filiorum Israel ad uesperam. et iterum in psalmis: adleuatio manuum mearum sacrificium uespertinum. nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. Et quia passionis eius mentionem in sacrificiis omnibus facimus, passio est enim Domini sacrificium quod offerimus, nihil aliud quam quod ille fecit facere debemus. scriptura enim dicit ut quotienscumque calicem in commemorationem Domini et passionis eius offerimus, id quod constat D
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: utiq ille sacerdos uice xp̃i uere
fungitur: quid id quod xp̃e fecit imi¬
tat᷑: & sacͥficium uerum et plenum tunc
offert in eccłia dõ patri: si sic incipiat
offerre. scdin quod xp̃m ipsum uideat
optulisse: Eet̾um omnis religionis et
ueritatis disciplina subuertitur: nisi id
quod spũalit̃ p̾cipitur. fideliter reser¬
uetur Si enim insacͥficris matutinis hoc
quis ueretur offerre: ne ꝑ saporem uimi
retardari: dum inoblationib discit de
sanguine eius et cruore confundi: Porro
autem dominus in ȩuangłio dicit: qui
conficebitur eum filius hominis: Ita
apłs quoq loquit᷑ dicens: Si hominib
possumus ꝓpt̾ xp̃m sanguinem fundere:
qui sanguinem xp̃i erubescimus biberes
An illa sibi aliquis contemplatione blã
ditur. quod et simane aqua sola offerri
uidetur: tñ cum ad cenandum ueni-¬
mus. mixtum calicem offerimus: s cũ
cenamus ad conuituum nr̃m plebem

Expanded text:
ecepit, utique ille sacerdos vice Christi vere ecepit, utique ille sacerdos vice Christi vere fungitur qui id quod Christus fecit imitatur, et sacrificium verum et plenum tunc offert in Ecclesia Deo Patri, si sic incipiat offerre secundum quod ipsum Christum videat obtulisse. XV. Caeterum omnis religionis et veritatis disciplina subvertitur, nisi id quod spiritaliter praecipitur fideliter reservetur, nisi si in sacrificiis matutinis hoc quis veretur ne per saporem vini ibus fraternitas retardari, dum in oblationibus discit de sanguine ejus et cruore confundi. Porro autem Dominus in Evangelio dicit: Qui ndetur eum Filius hominis. . Et Apostolus quoque loquitur dicens: Si hominibus possumus propter Christum sanguinem fundere, qui sanguinem Christi erubescimus bibere? XVI. An illa sibi aliquis contemditur, quod etsi mane aqua sola offerri uidetur, tamen cum ad cenandum uenimus, mixtum calicem offerimus? sed cum cenamus, ad conuiuium nostrum plebem
Abbreviated transcription (Latin):
si solus xp̃c audiendus est. ñ debemus
attendere quid alius ante nos faciendũ
putauerit: s quid qui ante omnes est.
xp̃c pͥor fecerit: Neq enim hominis
consuetudinẽ sequi oportet. s dĩ uerita¬
tem: cum ꝑ ysaiam ꝓpħam dominus lo¬
quatur &e dicat: sine causa colunt me.
mandata et dotͥnas hominum tenenteᷤ.
et it̾um dñs in euangłio hoc idem repe¬
tat et dicat: reicitis mandatum dei:
ut traditionem ur̃am statuatis: S et
alio in loco ponit et dicit: Qui soluerit
unum ex mandatis istis minimis. & do
cuerit sic homines: minimus uocabit᷑
in regno cȩlorum: Quod sinec minima
de mandatis dñicis licet soluere: quan¬
tomagis. tam magna. tam grauida. tã
ad ipsum dominice passionis et nr̃ȩ re¬
demptionis sac᷑mentum ꝑtinentia. fas
ñ est infringere: aut in aliud qͣm quod
diuinitus institutum sit. humana tra¬
tris: et sacficium patri se ipsum optulit.
et hoc fieri insui commemoratione p̃-¬

Expanded text:
si solus Christus audiendus est, non debemus si solus Christus audiendus est, non debemus attendere quid alius ante nos faciendum esse putaverit, sed quod, qui ante omnes est, Christus prior fecerit. Neque enim hominis consuetudinem sequi oportet, sed Dei virtutem. Cum per Isaiam prophetam Deus loquatur, et dicat: Sine causa autem colunt me, mandata et doctrinas hominum docentes . Et iterum Dominus in Evangelio hoc idem repetit dicens: Rejicitis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis . Sed et alio loco ponit et dicit: Qui solveunum ex mandatis istis minimis, et sic docuerit homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Quod si nec minima de mandatis Dominicis licet solvere, quanto magis tam magna, tam grandia, tam ad ipsum Dominicae passionis et nostrae redemptionis sacramentum pertinentia fas non est infringere, aut in aliud quam quod divinitus institutum sit humana tratris, et sacrificium Patri se ipsum primus obtulit, et hoc fieri in sui commemorationem pra
Abbreviated transcription (Latin):
sola. aut aqua sola: nisi utrumq ad¬
unatum fuerit et copuiatum. et paniˢ
unius compage solidatum: quo et ip̃o
sacͣmento popłs nr̃ ostenditur adu¬
natus: ut quemadmodum grana
multa munum collecta et commoli-¬
ta et commixta panem unum faciunt:
sic inxp̃o qui ẽ panis cȩlestis unum scia¬
mus ẽẽ corpus: cui coniunctus sit nͣr
numerus: ⁊ adunatus Non est gͦ fr̃¬
rumdam consuetudinem: siqui inp̃¬
teritum in calice dominico aquam so¬
lam offerendam putauerunt: Queren¬
dum est enim ipsi quem sint sequuti:
Nam siinsacͥficio quod xp̃c optulit.
ñ nisi xp̃c sequendus ẽ: utiq id nos
obedire et facere oportet quod xp̃c fecit:
et quod faciendum ẽẽ mandauit: quã¬
do ipse in euangłio dicit. si feceritis q̃
mando uobis.iam ñ dico uos seruos
s amicos: Et quod xp̃c solus debeat
audiri: pat̾ etiam decelo contestatur di¬
cens: Hic est filius meus dilectissimus in
quo bene sensi: ipsum audite: Qua re

Expanded text:
sola aut aqua sola, nisi utrumque adsola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius compage solidatum. Quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus; ut, quemadmodum grana multa in unum collecta et commolita et commixta panem unum faciunt, sic in Christo, qui est panis coelestis, unum sciamus esse corpus, cui conjunctus sit noster numerus et adunatus. XIV. Non est errundam consuetudinem. si qui in praeteritum in calice dominico aquam solam offerendam putauerunt: quaerendum est enim ipsi quem sint secuti nam si in sacrificio quod Christus optulit non nisi Christus sequendus est, utique id nos obaudire et facere oportet quod Christus fecit et quod faciendum esse mandauit, quando ipse in euangelio dicat: si feceritis quod mando uobis, iam non dico nos seruossed amicos . Et quod Christus debeat solus audiri. Pater etiam de coelis contestatur dicens: Hic est filius meus dilectissimus in quo bene sensi. ipsum audite . Quare
Abbreviated transcription (Latin):
lingue Quod scilieet ꝑspicimus et
in satͣmento calicis contineri: Nam quia
nos omnes portabat xp̃e. qui et peccata
intelligi: inuͥno uero ostendi sangui¬
nem xp̃i Quando autem incalicein¬
no aqua miscetur. xp̃o ppłs adunatur:
et credentium plebs ei inquem credi
mini: ut commixtio illa ñ possit ab iu
uicem separari Unde ȩccłiam id est
plebem inȩccłia constitutam. fideliter
et firmiter meo quod credidit ꝑseue¬
rantem nullaires separare poterit a
xp̃o: quominus hereat ẽt maneat semꝑ¬
indiuidua dilectio Sic aut inscifican-¬
do calice. domino offerri aqua sola nõ
xp̃i incipit ẽẽ sine nob̃: Siuͦ aqua sola:
plebs incupit ẽẽ si ne xp̃o: Quando aut̃
utrumq miscetur et adunatione con¬
fusa sͥ inuicem copulantur: tunc sacra¬
mentum spũale & cȩleste ꝑficit᷑. Sic uͦ
calix domini ñ est aqua sola aut uinũ
solum. nͥ utrumq commisceatur: quo¬
mͦ nec corpus domini potest ẽẽ farina

Expanded text:
linguae. quod scilicet perspicimus et linguae. quod scilicet perspicimus et sacramento calicis contineri. Nam quia nos omnes portabat Christus qui et peccata intellegi, in uino uero ostendi sanguinem Christi. quando autem in calice uino aqua miscetur, Christo populus adunatur et credentium plebs ei in quem cmini, ut commistio illa ab invicem non possit separari. Unde Ecclesiam, id est, plebem in Ecclesia constitutam, fideliter et firmiter in eo quod credidit perseverantem, nulla res separare poterit a Christo, quo minus haereat semper et maneat individua dilectio. Sic autem in sanctificando calice Domini offerri aqua sola non ti incipit esse sine nobis: si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Quando autem utrumque miscetur et adunatione confusa sibi invicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et coeleste perficitur. Sic vero calix Domini non est aqua sola aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina
Abbreviated transcription (Latin):
uio conuersationis pͥstinȩ et secularis: et
mestum pectus ac triste quod pͥus peccatiᷤᷤ
an gentibꝰ p̃mebatur. diuinȩ iidulgentiȩ
leticia resoluatur: Quod tunc demum
bam: si quod bibitur dominicam teneat
ueritatem: Quam uͦ ꝑuersum est. quãq
contrarium. ut cum ds̃ innuptiis de
aqua uinum fecerit: nos de uino aquam
minicis uinum potius offeramus Iam
quia apud iudeos defecerat gr̃a spũalis:
defecit et uinum: uinea enim domini sa
cens et ostendens gentium ppłm succede¬
re. et in locum quem iudei ꝑdiderant.
nos postmodum merito fidei ꝑuenire:
de aqua uinum fecit: id ẽ. quod ad nup¬
tias xp̃i et ȩccłiȩ. iudeis cessantib plebeᷤ
gentium magis confluere et conueni-¬
re debeant ostendit: Aquas namq sig¬
nificari populos: inapocalypsi scͥptura
diuuina declarat dicens: Aquȩ quas ui¬
disti suꝑ quas sedet meretrix illa: ppłi
et turbe. et gentes echnicorum sunt et

Expanded text:
uio conuersationis pristinae saecularis et uio conuersationis pristinae saecularis et maestum pectus ac triste quod prius peccatis angentibus premebatur diuinae indulgentiae laetitia resoluatur: quod tunc demum m, si quod bibitur dominicam teneat ueritatem. Quam nero pernersum est quamque contrarium, at cum Dominus in nuptiis de aqua uinum fecerit, nos de uino aquam minicis uinum potius offeramus. nam quia apud Iudaeos defecerat gratia spiritalis, defecit et uinum: uinea enim Domini sabcens et ostendens gentium populum succedere et in locum quem Iudaei perdiderant nos postmodum merito fidei peruenire, de aqua uinum fecit, id est quod ad nuptias Christi et ecclesiae Iudaeis cessantibus plebs magis gentium conflueret et conueniret ostendit. aquas namque populos significari in apocalypsi scriptura diuina declarat dicens: aquae quas uidisti, super quas sedet meretrix illa, populi et turba et gentes ethnicorum sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
runt: miror satis unde hoc usurpatũ
sit. et contra euangłicam ⁊ aplĩcam doc¬
tͥnam. quod quibdam in locis aqua
offeratur indominico calice: que sola xp̃i
sanguinem ñ possit expͥmere: Huius
rei sacͣmentum nec inpsalmis tacet sp̃e
sc̃s: faciens mentionem calicis domini-¬
optimus: Calix autem qui in ebriat:
utiq uino mixtus ẽ: Neq enim aqua
inebriare quẽ quam potest: Sic autẽ
calix dominicus mebriat: ut et noe
ingenesi uinum bibens. inebriatus ẽ:
S quia ebrietas dominici calicis et
sanguinis. ñ est cali ͦ qualis ẽ ebrietas
uini secularis: cum diceret sp̃c sc̃s
timus : quod scilicet calix dominicus
sic bibentes inebriat. ut sobrios faciat. ut
mentes ad sp̃ualem sapientiam redigat:
ut a sapore isto scłari ad intellectum do¬
admodum uino isto cominuni mens
soluitur. et anima relaxatur: et tͥsticia
omnis exponitur: ita et potato sangui¬
ne domini et poculo salutari exponat᷑
memoria ueteris hominis: & fiat obli-¬

Expanded text:
runt, miror satis unde hoc usurpatum sit ut contra euangelicam et apostolicam disciplinam quibusdam in locis aqua offeratur in dominico calice, quae sola Christi sanguinem non possit exprimere. cuius rei sacramentum nec in psalmis tacet spiritus sanctus faciens mentionem dominioptimus . Calix autem qui inebriat, utique vino mixtus est: neque enim aqua inebriare quemquam potest. Sic autem calix Dominicus inebriat ut et Noe in Genesi vinum bibens inebriatus est. Sed, quia ebrietas Dominici calicis et sanguinis non est talis qualis est ebrietas vini saecularis, cum diceret Spiritus stimus, quod scilicet calix Dominicus sic bibentes inebriat ut sobrios faciat, ut mentes ad spiritalem sapientiam redigat, ut a sapore isto sadmodum uino isto communi mens soluitur et anima relaxatur et tristitia omnis exponitur, ita et poto sanguine Domini et poculo salutari exponatur memoria ueteris hominis et fiat obli
Abbreviated transcription (Latin):
torum: Dico uob̃ ñ bibam amodo deista
creatura uitis: usq indiem illum quo uob̃¬
cum bibam nouum inregno patͥs meiz
Qua in parte inuenimus calicem mixtum
fuisse quem dominus optulit: & tunum
fuisse. quod suum sanguinem dĩx̃z: Unde
apparet sanguinem xp̃i ñ offerri. si desit
uinum calici: et sacͥficium dominicum
legitima scĩficatione ñ celebrari: insi ob¬
latio et sacficium nr̃m responderit pas¬
sioni: Quomͦ autem de creatura uitis no¬
uum uinum cum xp̃o inregno patͥs
bibimus: simn sacͥficio dĩ patͥs n xp̃i unũ
ñ offerimus ⁊ nec calicem domini dñica
tradicione miscemꝰ: Beatus quoq apłs¬

Expanded text:
torum. dico uobis, non bibam amodo ex ista torum. dico uobis, non bibam amodo ex ista creatura uitis usque in diem illum quo uobiscum bibam nonam in regno patris mei qua in parte inuenimus calicem mixtum fuisse quem Dominus optulit et uinum fuisse quod sanguinem dixit. unde apparet sanguinem Christi non offerri, si desit uinum calici nec sacrificium dominicum legitima sanctificatione celebrari, nisi oblatio et sacrificium nostrum responderit passioni. quomodo autem de creatura uitis nonum uinum cum Christo in regno patris bibemus, si in sacrificio Dei patris et Christi uinum non offerimus nec calicem Domini dominica traditione miscemus? Beatus quoque apos