comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significat qd̾ ip̃e dicit in ewangłio. Qͥcqͥd
petieritis patrem in nominemeo fiet uobis.
cia ad nos possunt decurte̾ qͣmꝑeum qui est
mediator dei et hominũ. homo xp̃c iħc. Sic̃
suppõĩtam a sole longinquo. Sumptũ est
autem de epła ad romanos. Gloriam᷑ inqͥt
sp̃c .s. deus ita potest simpliciter s nõ impru¬
denter intlłigi qui cũ patre uiuit ⁊ regnat d̾s

Expanded text:
signat, quod ipse dicit in Evangelio: Quidquid petieritis Patrem in nomine meo, fiet vobiscia possunt devenire, quam per eum qui est mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus suppositam a solo longinquo. Sumptum est autem de Epistola ad Romanos: Gloriamur, inquSpiritus sancti Deus, ita potest simpliciter, sed non imprudenter intelligi: Qui cum Patre vivit et regnat in
Abbreviated transcription (Latin):
dit orõnes que designant᷑ in apocalypsi per
fumũ aromatũ qui ascendit in conspectu
sioni pp̃ nos destinatus. cuiꝰ illa uox est ho¬
locausta ⁊ pro delicto non postulasti. Tũc
dixi ecce uenio. Semꝑ unicũ sibi uerbũ pro
nob̾ orabat. qd̾ sm̃ apłm in dieb carnis

Expanded text:
it, quae et designatur in Apocalypsi per fumum aromatum, qui ascendit in conspectu sioni propter nos destinatus cujus illa vox est: « Holocaustum pro peccato non postulasti, tunc dixi: Ecce venio , » semper unitum sibi pro nobis orabat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uel ꝯsecutiue uł anchonomasice potest ĩ¬
telligi ꝯsecutiue. sicut gn̾atõnes gn̾atõnum.
Anthonomasice sicut cantica canticoꝵ. Am̃
optantis uł affirmantis ostendit affectum.
Nam ĩ fine psalmorũ ubinos dicimus fiat fiat.
hebreus dicit amen amen. ꝙ xp̃c in ewangłio
sepe dicit amen amen dico uob̾ .i. uerũ uerũ¬

Expanded text:
consecutive et antonomastice potest intelligi; consecutive, sicut generationes generationum, antonomastice, sicut Cantica canticorum. Amen optantis vel affirmantis ostendit affectum. Nam in fine Psalmorum ubi dicimus: Fiat, fiat, Hebraeus dicit: Amen, amen. Et Christus in Evangelio saepe dicit: Amen, amen dico vobis; hoc est veru
Abbreviated transcription (Latin):
i potest ignis ^ urẽ pot̃ caro non con¬
cupiscẽ. qr qͣntũcumq pungatur. nũ¬
expellas furra. tam̃ usq recurret. Nõn om̃s
at. Unde cũ ip̃e dominus de ceteris pontifica¬
lib indum̃tis iussiss. ut moyses aaron. ⁊ filioͦ
eius uestiret. de solis feniuialib nõ precepit.
s ait. ut ip̃i feminalib ut̾entur. cũ ingred̾en¬
tur tab̾naculũ cestimonii. S apłs inquit.¬

Expanded text:
i potest ignis non urere, potest caro non concupiscere, quia quantumcunque pugnetur, nunexpellas furca, tamen usque recurret. «Non omnesat». Unde cum Deus ipse de certis pontificalibus indumentis iussisset ut Moyses Aaron et filios suos vestiret, de solis feminalibus non precepit, sed ait ut ipsi feminalibus uterentur cum ingrederentur tabernaculum testimonii. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
sensu ad tempus. ut uacetis orõni. ⁊ irerũ
reuertimini in id ip̃m. ne tempcet uos dỹa¬
angelus sachane qui carnaliter stimulat.⁊
grauiter colaphizat. Ignem suggestioni⁊
flatu succendit. materiam apponit. facdtates
tribuit. ⁊ importunitatem ministrat. pugnͣt
Unde dauid. post meridiem deambulauit
in solario domus regie uidens ex aduerso b̾¬
misit ⁊ tulit eam. ⁊ dormiuit cũ ea. Porro
qui cum uxore est sollicitus est. que sunt
mundi. ⁊ diuisus est. Distrahitur .n. per
multas angustias ⁊ uarias sollicitudines
dissecatur ut filiis ⁊ uxori ncc̃ia querat.¬

Expanded text:
us, ut vacetis orationi, et iterum revertemini in idipsum: ne tentet vos Saangelus Satanae, qui carnaliter stimulat et graviter colaphizat, ignem naturae flatu suggestionis succendit, materiam apponit, facultatem tribuit, et opportunitatem ministrat. Pugnat Unde cum David post meridiem deambularet in palatio domus regiae, videns ex adverso Bemisit et tulit eam et dormivit cum ea. 3 Porro qui cum uxore est, sollicitus est que sunt mundi et divisus est. Distrahitur enim per multas angustias et in varias sollicitudines dissecatur, ut filiis et uxori, fam
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo. siue spũalis ⁊ corporał in homine.
similitudinem quanidam diuine trinitatis
ostendit. ipĩns cñ similicudinis non ꝑfic̾ ueri¬
tatem. Deus .n. ẽ sp̃c increatus. iumensus ⁊ in¬
cõmutabiłꝰ. Sũme potens. sũme sapiens. sũ¬
cui nich est impotencie. Sũme sapiens. cui nͥl
sunt sapient̾ formata. in quo omĩa sunt
diligenter ꝯseruata. creata ꝑ potenciami. for¬
mata ꝑ sapĩam. ꝯseruata ꝑ diligenciam. Per¬
potenciam: patrem cãm efficientem ꝑ sapi¬
enciam filium cãm afficientem. Per diligen
sua quisq notione distinctus. Pater gn̾acõe.
lanc ⁊̃ eternam ⁊ indiuiduam trinitatem
dant angłi. adorant dominatõnes. tremũt
omĩpotens deus rõnales condidit creaturas.
gelicam ⁊ humanam. que laudib duuu

Expanded text:
in mundo, sive spiritualis et corporalis in homine in mundo, sive spiritualis et corporalis in homine similitudinem quamdam divinae Trinitatis ostendit, ipsius tamen similitudinis non perficit veritatem. Deus enim est spiritus increatus, immensus, incommutabilis, summe potens, summe sapiens, sumcui nihil est impossibile; summe sapiens, cui nihil sunt sapienter formata, in quo omnia sunt diligenter conservata. Creata per potentiam, formata per sapientiam, conservata per diligenpotentiam, Patrem causam efficientem; per sapientiam, Filium csua quisque ratione distinctus, Pater generatione, Hanc aeternam et individuam Trinitatem laudant angeli, adorant dominationes, tremunt omnipotens Deus rationabiles condidit creaturas, angelicam et humanam, quae laudibus divinis
Abbreviated transcription (Latin):
occulta. cũ certa ꝓuisũ est rõne. Dyonisus
quipe tres cradidit esse ordines angłorum.
ternos in singuł ponens. ut siłicudo tͥnitatiᷤ¬
ĩ eis insinuetur impressa. Sunt .n. tresordineͤ
suꝑiores. tres inferiores. tres medii. Suꝑiorẽ.
cherubin. Seraphin. throni. Adedii domina¬
cõnes. principatus. potestates. Inferiores:
uirtutes. archangeli. Angeli. De singłis ã
hiis medius ordo subtrahitur. De suꝑiorib
cherubin. de mediis principatus. De inf̾ĩo¬
ribus aut̃ archangłi. qr ꝯparatõne crinica¬
tis eterne. cuius maiestas hic precipue ꝯm̃¬
datur Omĩs alia crinitas diminita reꝑit᷑.
⁊ imꝑfc̃a. Nam quis in nubib equabitur
domiino. aut quis simił erit deo int̾ filios
um relucet in om̃ib creaturis tam ĩ angło
qͣm in hoĩe. qͣm ĩ mundo. Nam ad angelumi
tura. fecit deus hoĩem ad ymaginem ⁊ si¬
militudinem suam. De mundo dicit apłs.
Inuisibilia dei ꝑ ea que fc̃a sunt. acreatura:

Expanded text:
amen certa provisum est ratione. Dionysius quippe tres esse tradit ordines angelorum: trinos in singulis ponens, ut similitudo Trinitatis eis insinuetur impressa. Sunt enim tres ordines superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores, seraphin, cherubin, throni. Medii, dominationes, principatus, potestates. Inferiores, virtutes, archangeli, angeli. De singulis autem hic ordo medius subtrahitur, de superioribus cherubin, de mediis principatus, de inferioribus autem archangeli. Quia ad comparationem Trinitatis aeternae cujus majestas hic praecipue commendatur omnis alia trinitas diminuta reperitur et imperfecta. Nam quis in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Deo inter filiosum relucet in omnibus creaturis, tam in angelo quam in homine et in mundo. Nam ad angelum ie dicit Scriptura: Fecit Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam Gen. I. De mundo dicit Apostolus. Invisibilia Dei per ea quae facta sunt, a creatura
Abbreviated transcription (Latin):
super terram. Nam ubi est thesaurus tuus: ⁊ͥ
celestia: corde meditantur t̾rena. Quib dñs
libet gͥ oratõne pocm̃ est. s in ista ꝑiculũ cor
hr̃e diuisum ab ore. uel os hr̃e diuisum a
corde. Nam qui semet ip̃m non audit: nec
deus ilsum exaudit. Chorus ergo respondens
profitetur se sacerdotis monita suscepisse cũ
ait. habemus ad dũm. Diligent̾ ergo ꝓuideat
biliter mentiatur. Sacerdos autem postqͣm
attentos reddidit ⁊ deuocos hortatur ut gr̃as
creator. ip̃e est dñs .i. redemptor. ipẽ est nr̃ .i.
omĩa in om̃ib .i. sufficiencia singłoꝵ. Ipẽ
est ergo deus qui de nichilo nos creauit. Ip̃e d̾nͣs
qui suo sanguine nos redemit. Ipe est nr̃ qͥ
suo mun̾e nos saluauit. Qui creando dedit nob̾
naturam. Qui redimendo cribuit gr̃am. Qui
saluando conferet głiam. Chorus gͦ sendet.
sacerdotis uerbum aꝓpbat ⁊ affirmat. Dignũ
in quit ⁊ iustum ẽ. dignũ est qͣnͣtũ ad deum

Expanded text:
super terram . Nam ubi est thesaurus tuus, ibicoelestia, corde meditantur terrena; quibus Dominus alibet ergo oratione peccatum est, sed in ista periculum, cor habere divisum ab ore, vel os habere divisum a corde; nam qui semetipsum non audit, nec Deus illum exaudit. Chorus ergo respondens profitetur se sacerdotis monita suscepisse cum ait: Habemus ad Dominum. Diligenter ergo provideat o damnabiliter mentiatur. Sacerdos postquam attentos reddidit et devotos, hortatur ut gratiaCreator, ipse est Dominus, id est Redemptor, ipse enim est ol. III, » id est sufficientia singulorum. Ipse est ergo Deus, qui nos de nihilo creavit. Ipse est Dominus, qui suo sanguine nos redemit. Ipse est noster, qui suo munere nos salvavit. Qui creando dedit nobis naturam, qui redimendo dedit gratiam, et salvando conferet gloriam. Chorus namque respondens sacerdotis verbum approbat et affirmat. Dignum, inquit, et justum est. Dignum est, quantum ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad nucum eius. Trem̾e u̾o dñr non metu
formidinis cũ sint ꝑfcẽ beati. s ãmiratio¬
nis asfcũ. uel obediencie famulatu. cũ ẜ
rium destinati. Celi dicunt᷑ laudare. quia
laudis prestant materiam. Unde ꝓpħa..
Celi celoꝵ ⁊aque que suꝑ celos sunt lau¬

Expanded text:
 XX . Tremere vero dicuntur, non metu formidinis, cum sint perfecte beati, sed admirationis affectu, vel obedientiae famulatu, cum serium destinati Heb. I. Coeli dicuntur laudare Deum, quia laudis praestant materiam. Unde Propheta: Coeli coelorum et aquae quae super coelos sunt, lau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhin ardens. uel succendens int̾pretatur.
eo ꝙ precet̾is ardent. uł sucrenduntur ĩ ca¬
ritate. Reꝑitur autem hoc nom̃ ⁊ neucrũ
ĩ .in. ut in ꝓpħa. Seraphim clamabãt alt̾
nuntur. An ñ illi cum cet̾is maiestatem di¬
uinam glorificant ⁊ adorant: Ab sit. Nam
uirtutes celoꝵ om̃es ordines comp̾hend̾t
Unde psalmista. uerbo dñ celi firmati sũt.

Expanded text:
hin, ardens. vel succendens interpretatur, eo quod prae caeteris ardent et succenduntur in charitate. Reperitur autem hoc nomen et neutruin m, ut in propheta: Seraphim clamabant, alter nuntur? an non illi cum caeteris majestatem divinam glorificant et adorant? absit! Nam virtutes coelorum, omnes comprehendunt. Unde Psalmista: Verbo Domini coeli firmati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
reddi possit. reor tamen quod ĩ l. iis ꝓfunda
lateant sacramenta. Romanius enim pon¬
cifex ideo non ꝯmunicat ubi fr. angitur. sed
ad altare frangit ⁊ ad sedem ꝯm unicat quia
xp̃c in emaus coram duob discip uł fregit. ⁊¬
fregisse s non comedisse legitur. Ministri re¬
prẽsentant pontifici oblatam. ⁊ calicem qͥa
discipuli obtulerunt xp̃o partem piscis assi et
fauum mellis. pars piscis assi est corpus dñi
crucifixi. qui fuit in ara crucis aissatus. fars̃
mellis sanguisxp̃i suꝑ mel et fauũ dulcis.
faucib anime dominum diligentis. Ad no¬
tandum uero distinctõnem int̾ łacros ordi¬
nes et non sacros: diaconus. et qui suꝑioris
ordinis sunt cum ꝑcipiunt eucharistiam oscu¬
lum suscipiunt ab epõ. Acolitus ⁊ qui sũt in¬
feriorum ordinũ non suscipiũt. Subdiaconꝰ
tifice. s in ꝑceptione sanguinis suscip̃ oscłm
cri sunt amplius honorentur. qͣmis in hoc

Expanded text:
reddi possit, reor, tamen quod in his profunda reddi possit, reor, tamen quod in his profunda lateant sacramenta. Romanus pontifex ideo non communicat ubi frangit, sed ad altare frangit et ad sedem communicat. Quia Christus in Emmaus coram duobus discipulis fregit; fregisse, sed legitur comedisse Ministri repraesentant pontifici oblatam et calicem, quia discipuli obtulerunt Christo partem piscis assi, et favum mellis. Pars piscis assi corpus Domini crucifixi, qui fuit in ara crucis assatus, favus mellis sanguis Christi, super mel et favum dulcis faucibus animae diligentis. Ad notandum vero distinctionem inter sacros ordines, et non sacros, diaconus et qui superioris sunt ordinis, cum percipiunt Eucharistiam, osculum suscipiunt ab episcopo. Acolythus et qui sunt inferiorum ordinum non suscipiunt. Subdiaconustifice, sed in perceptione sanguinis suscipit cris sunt amplius honorentur. Quamvis in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
t autem ĩ perceptõne corporiꝰ municat.¬
et sangunus xp̃i nulla possit fallacia sb̾
dimittit in calicem. s eam post trinũ crucis sig¬
naculum ĩ patena reponit. et post osculũ pacis
ad sedem ascendens ibiq consistens uniuersis
cernentib maiorem partem oblate suscipit.
de patena quam ei subdiaconus representat.
ip̃amq dentib diuidens unam ꝑticłam su¬
iuit. aliam mittit in calicem. quã tenz corã
epõ diaconus. de quo sanguinem haurit c̃
caulo. Deinde particłam unam cũ oscło tra¬
dit diacono. aliamq subdiacono sine oscło.
quem ad altare ministrans ei calicem diaco¬
nus osculatur ⁊ tunc subdiaconiis ꝑticulã
dimissam in calicem sumit cũ sanguine.
Huius rei causam non allegorica i s histo¬
ricam a non nulł audiui. quam qr nusꝙͣ ĩ au¬
tentico scripto potui reꝑire melius reticen¬
dam censui qm tem̃e asserendam. ꝙ licet nõ
om̃iũ que a maiorib introduct. i sunt ratio

Expanded text:
t autem in perceptione corporis et sanguinis Christi nulla possit fallacia subodimittit in calicem, sed eam post trinum crucis signaculum in patenam reponit, et post osculum pacis ad sedem ascendens, ibi consistens, universis cernentibus partem majorem suscipit oblatae de patena, quam ei diaconus repraesentat, ipsamque videntibus dividens, unamque particulam sumens, aliam mittit in calicem, quem tenet coram ipso subdiaconus, de quo sanguinem haurit cum calamo. Deinde particulam unam cum osculo tradit diacono, aliamque subdiacono sine osculo, quem ad altare ministrantem ei calicem diaconus osculatur. Et tunc subdiaconus particulam dimissam in calice sumit cum sanguine. Hujus rei causam, non allegoricam, sed historicam a nonnullis audivi, quam quia nunquam in authentico scripto potui reperire, melius reticendam censui quam temere asserendam. Et licet non omnium, quae a majoribus introducta sunt, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
portat codicem ewangelii. Donec ep̃c ad al¬
tare ꝑueniat. Ibiq codicem oscłatur aꝑtũ.
ħ omĩa diuinis plena sunt sacramentiss.
apostolus. Xp̃c assistens poncifex.f .b. ꝑ.⁊.ꝑ.¬
cerdos quidam descendit eadem uia. et uiso
illo preteriuit. Similit̾ et leuita. Moyses ⁊
helyas in figura legis ⁊ ꝓpħe apparuerunt in
ꝓpħam suscitabit uob̾ deus de fr̃ib urĩs ipsum

Expanded text:
portat codicem Evangelii, donec episcopus ad altare perveniat, ibique codicem osculatur apertum. Haec omnia divinis plena sunt sacramentis. EApostolus: Christus assistens pontifex cerdos quidam descendit eadem via, et viso illo praeterivit similiter et levita Luc. X. Moyses et Elias inProphetam suscitabit vobis Deus de fratribus vestris, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
pisset. omĩo mori non potuiss. Ut ergo ꝓbarz
quod erat mortał nõ necessitate s uoluncate.
qñ uoluit mortalitatem deposuit. ⁊ qñ uolũ¬
illorum ibat. Cum ess ducendus teneri se
sicut passibilem colerabat. S cum ess p̃cipi¬
tandus: sicut impassibił ꝑ mediũ illorumt
tͣnͣsibat. Quatuor enĩ sunt glorificati corꝑi
aprie qualitates. uidel claritas. subtilitaᷤ.
agilitas. ⁊ impassibilitas. De quib legitur
fulgebunt iusti ⁊ tanqͣm scintille .i. a.r. d.¬

Expanded text:
pisset, omnino mori non potuisset. Ut ergo probaret pisset, omnino mori non potuisset. Ut ergo probaret quod mortalis erat, non necessitate, sed voluntate, quando voluit mortalitatem deposuit, et imillorum ibat Luc. IV. Cum esset ducendus, teneri se sicut passibilem tolerabat, sed cum esset praecipitandus sicut impassibilis per medium transibat. Quatuor enim sunt glorificati corporis propriae qualitates, videlicet claritas, subtilitas, agilitas et impassibilitas. De quibus legitur: Fulgebunt justi et tanquam scintillae in arund
Abbreviated transcription (Latin):
leuoluit & rursus oiale dedit ipẽ nouit.
fuerunt cũ qui dic̾e quod sicut idem iꝑse¬
ueraciter erat quiabat. et qd̾ dabatur. ita
isiiliter gesibat. Inuisibilit̾ inqͣm qnͣtũ
ad priam c: poris. non qnͣtum ad speciem
saramenti iam in eo ꝙ gestabat. quod erat¬
ħc appareat in eo uero quod gestabatur ꝙ
rat ipẽ n n uidebatur. qr forma panis ⁊ uin̾i
uelabazormam carnis ⁊ sanguinis et san
aiqua sacramenti per triduũ mortis xp̃i re¬
eruata fuiss idem corpus simul ⁊ iacebat
mortuũ in sepulchro. ⁊ manebat uiuũ sb̾
sacram̃to. In ara crucis patiebatur. ⁊ sub foͬr
panis non ledebatur. S qm̃ incredibile iu¬
dicatur. ut sm̾ eamdem naturam simul ess
mortał ⁊ ĩmortal. qd̾ tamen congruebat
ei sm eamdem ꝑsonam. fuerunt alii qui di
rat ab omĩ culpa: liber erat ab om̃i pena. ut
nich morti deberet. pro eo quod pccĩ nicħ brẽt.
Sustinuit tũ sponte mortalitatem. qr mortẽ
sustinere uolebat. qr si mortalicatem nõ susce¬

Expanded text:
ale voluit, et rursus quale dederit ipse novit. Fuerunt tamen qui dicerent quod sicut idem veraciter ipse erat qui dabat et qui dabatur, ita visibiliterad formam corporis, non quantum ad speciem sacramenti. Nam in eo quod gestabat, quod erat apparebat: in eo vero quod gestabatur, quod erat ipse non videbatur, quia forma panis et vini velabat formam carnis et sanguinis. Hic aliqua sacramenti per triduum mortis Christi reservata fuisset, idem corpus simul et jacebat mortuum in sepulcro, et manebat vivum sub sacramento. In ara crucis patiebatur, et sub forma panis non laedebatur. Sed quoniam incredibile judicatur, ut secundum eamdem naturam simul esset mortalis et immortalis, quod tamen congruebat ei secundum eamdem personam. Fuerunt alii qui dixrat ab omni culpa, liber erat ab omni poena, ut nihil morti deberet, pro eo quod peccati nihil haberet, sustinuit tamen sponte mortalitatem, quia mortem sustinere volebat. Quia si mortalitatem non susce
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ⁊̃ dominus inquit in ewꝰ. Mensuram
bonam ⁊ confertam. ⁊ cragitatam. ⁊ super¬
induisset. Subtilitatem cũ nasceret᷑ ex uir¬
gine. claritatem cum tranffiguraretur in
monte agilitatem cum inced̾et suꝑ mare. In¬
passibilitatem cum manducaretur in cena.
Sicut .n. signũ passibilitatis exhibuit in cor¬
pore immortali cum post resurrectõnem os¬
tendit manus ⁊ latus: sic in corpore mortali
signũ impassibilitatis ostendit. cũ carnem
⁊ sanguinem ante passionem exhibuit. Pot̃
tamen salua fide concedi. quod tale tũc dedit
quale habuit. mortale uidel ⁊ passibile. nõ
fuit sub sacram̃to pot̾at pati. Nunc autem
sumitur a nob̾ ĩmortał ⁊ impassibił. Nec tñ
maiorem haret nunc efficaciam: si cut nec
maiorem ht̃ potenciam. Quod ergo passibiliͦ
edebatur. ⁊ tñ non ledebatur non erat humane
nature s diuine potencie. qua ualebat qͥcqͥd

Expanded text:
Hinc etiam Dominus inquit in Evangelio: Mensuram bonam et confertam et coagitatam et superinduisset. Subtilitatem cum nasceretur ex Virgine; claritatem, cum transfiguraretur in monte; agilitatem cum incederet super mare; impassibilitatem cum manducaretur in coena. Sicut enim signum passibilitatis exhibuit in corpore immortali, cum post resurrectionem ostendit manus et latus, sic in corpore mortali signum impassibilitatis, cum carnem et sanguinem ante passionem exhibuit. Potest tamen salva fide concedi, quod tale dedit, quale tunc habuit, mortale videlicet et passibile. Non uod sub sacramento poterat pati. Nunc autem sumitur a nobis immortale et impassibile. Nec tamen majorem habet nunc efficaciam, sicut nec majorem potentiam. Quod ergo passibilis edebatur, et tamen non laedebatur, non erat humanae naturae, sed divinae potentiae qua valebat quid
Abbreviated transcription (Latin):
de frugib segetum qnͣtum ad panem qui¬
st consecratus in carnem. ac datis .i. de frugi¬
ꝯus arborũ qnͣtũ ad uinũ quod est consecratũ
in sanguinem. De hiis inqm et ilł offerimus
hostiam puram. hostiam scãm. hostiam ĩma¬
culatam .i. encharistiam ĩmunem ab omni
tõnem. ĩmaculatam quantũ ad oꝑatõnem. qr
ad stolam carnis. ⁊ calicem salutis ꝓpetue: qͣnͣt
ad stolam aĩe sm̃n illud. Ego sum panis uite .q.¬

Expanded text:
e frugibus segetum, quantum ad panem qui consecratus est in carnem. Ac datis, id est de frugibus arborum, quantum ad vinum quod est consecratum in sanguinem. De his, inquam, et illis offerimus hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, id est eucharistiam, immunem ab omni tionem; immaculatam, quantum ad operationem, quia ad stolam carnis; et calicem salutis perpetuae, quantum ad stolam animae. Secundum illud: Ego sum panis vivus q
Abbreviated transcription (Latin):
in eternũ. supͣ que ꝓpicio nob̾ ac sereno ułtu
.i. respectu placabili digneris respic̾ẽ. non qd̃
suam super nos exhibet. ⁊ declarat. scõm illud
psalmiste. Illuminet uultũ suũ suꝑ nos et

Expanded text:
imae. Supra quae propitio ac sereno vultu, id est respectu placabili digneris respicere, non quod cordiam suam super nos exhibet et declarat, secundum illud psalmi; illuminet vultum suum super nos et
Abbreviated transcription (Latin):
ł pecrata ur̃a. Hiis ergo qui debitorib non
dimittunt. ħ orõ non uidetur ꝓdesse qͥn ĩmo
uidetur obesse Nam qui sic petit sibi dunͣti
dimictatur. Quid ergo tenetur illi dimitt̃e
qui nec sãtface̾ uult nec ueniam postulare:¬
non petenti ueniã oĩmod indulgere. Qͥ uero
nõdum perfectõnis uotũ assumpsit: tenetur
quidem rancorem cordis depon̾e. s nõ tenet᷑¬

Expanded text:
 Matth. VI. His ergo qui debitoribus non dimittunt, haec oratio non videtur prodesse, quinimo videtur obesse. Nam qui sic petit sibi dimitti,dimittatur. Quid ergo debet illi dimittere, qui nec satisfacere vult, nec veniam postularenon petenti veniam omnimodis indulgere; qui vero nondum perfectionis votum assumpsit, tenetur quidem rancorem cordis deponere, sed non tenet
Abbreviated transcription (Latin):
retur. ⁊ non ess grã que utiq gratis dacur.
Qd̾ in aliis opusculis nr̃is satis egimus istos
inimicos huius gr̃e nouos hereticos refellẽ¬
tes. qͣmuis et in hiis libris qui non contra
illos. Omĩno quippe illi nondum erant s ꝯtͣ
manicheos conscripti sunt. de lib̾o arbitrio
non om̃i modo de ista dei gr̃a reticuimus ꝙͣ
nefanda impietate conantur auferre. Dixi¬
mus quippe in scdo libro non solum magna.
s ⁊ minima bona non esse posse nisi ab illo a
quo sunt omĩa bona hoc ẽ deo. ꝙ paulo post.
Uirtutes in qͣm quib recte mnuitur mag̾na
bona sunt. Species autem quorũlib corpoꝵ
sine quib recte uiui non potest media bon a¬
sunt. Uirtutib nemo male utitur. Cecĩs aut̃
bonis id ÷ mediis ⁊ minimis non solum bene
s etiam male quisq uti potest. ꝙ ideo uͥtute
nemo male utitur. qr opusuirtũtis est bonus
usus istorũ. quib ⁊̃ non bene uti possumus.

Expanded text:
retur et non esset gratia, quae utique gratis datur. retur et non esset gratia, quae utique gratis datur. quod in aliis opusculis nostris satis egimus istos inimicos huius gratiae, nouos hereticos, refellentes, quamuis in his libris, qui non contra illos omnino — quippe illi nondum erant — sed contra Manicheos conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo de ista dei gratia reticuimus, quam nefanda inpietate conantur auferre. diximus quippe in secundo libro non solum magna sed etiam minima bona non esse posse nisi ab illo, a quo sunt omnia bona, hoc est deo. et paulo post: uirtutes, inquam, in quibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet corporum, sine quibsunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed etiam male quisque uti potest. et ideo uirtute nemo male utitur, quia opus uirtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti possumus;
Abbreviated transcription (Latin):
causa peccandi. aut nullũ pecratum ÷ prima
causa peccandi. Nec est cui recte imputet᷑
peccatum. nisi peccãti. Nonergo est cui rer¬
te imputetur nisi uoluntati. & paulo pꝰt.
Quis inqͣm pecrat in eo qd̃ nullo mͦ caueri
potest: Quo cestimonio meo in quodã libͦ
suo pelagiususus est. Eui libro cum respondis¬
sem: ciculum librimei esse aolui de natura
et gr̃a. In hiis atq huiꝰmõi libris uerb̾ meis
qr gr̃a dei cõmemorata non est de qͣ tunc
non agebatur putant pelagiani uel puta¬
re possunt suam nos tenuisse siũam. S frus¬
tra ħ putant. Uoluntas quippe ÷ qua et pec¬
catur ⁊ recte uiuitur. qd̾ hiis uerb̃ eginiuͦ.
Uoluntas ergo ip̃a nͥ dei gra liberetur a serui¬
cute. qua fc̃a ẽ serua pecrati. et ut uicia supe¬
ret adiuuetur recte pieq uiui amortalib
non potest. ꝙ hoc diuinum beneficium quo
lib̾atur nisi eam p̾̃ueniret iam ñtis eius da¬

Expanded text:
causa peccandi; aut nullum peccatum est prima causa peccandi; aut nullum peccatum est prima causa peccandi: nec est cui recte imputetur peccatum nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur nisi volenti . Et paulo post: Quis, inquam, peccat in eo quod nullo modo caveri potest. quo testimonio meo in quodam libro suo Pelagius usus est. cui libro cum respondissem, titulum libri mei esse uolui : de natura et gratia. In his atque huius modi uerbis meis, quia gratia dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani uel putare possunt suam nos tenuisse sententiam. sed frustra hoc putant. uoluntas quippe, qua et peccatur et recte uiuitur, quod hic uerbis egimus, uoluntas ergo ista nisi dei gratia liberetur a seruitute, qua facta est serua peccati, et, ut uitia superet, adiuuetur, recte pieque uiui a mortalibus non potest. et hoc diuinum beneficium, quo liberatur, nisi eam praeueniret, iam meritis eius da
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo motu imppbaco atq cohibito uolũ¬
tatem nr̃am ad fruendum sempiterno bo¬
no a lapsu temporalium õuertamꝰ: ꝙ alio
loco. Optime in qm de te ueritas claniat. Nõ
enim posses aliud sentire esse in potestate nr̃a
nͥ qd̾ cum uolumus facimus. Quapp̃ nicħtã
in nr̃a potestate. qͣm ip̃a uoluntas est. Cã .n.
prorsus nullo interuallo moxut uolumͦ
presto est. Item in alio loco. Si enim tu lau¬
daris in qͣmͣ quid uidendo fac̾e debeas. cũ in id
non uideas nisi mllo qui÷ incominutabił
ueritas. qnͣto magisisse qui ⁊ uelle precep̃
et posse prebuit. et nou unpune nolle per¬
misit: Deinde subuuxi dicens. Si enĩ ħ
debet quisq quod accepit. ⁊ sic homo fc̃s est
ut necessario peccet. hoc debet ut peccet. Cum
uoluntatem causa uoluntatis: Aut enim⁊
ip̃a uoluntas est. et a radice ista uoluntatis
non receditur. aut non est uoluntas ⁊ ꝑcc̃
nullum habet. Aut igitur uoluntas ẽ pͥma

Expanded text:
ut eo motu inprobato atque cohibito uolunut eo motu inprobato atque cohibito uoluntatem nostram ad fruendum sempiterno bono a lapsu temporali conuertamus? et in alio loco: obscure, inquam, de te ueritas clamat. non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra nisi quod, cum uolumus, facimus. quapropter nihil tam in nostra potestate quam ipsa uoluntas est. ea enim prorsus nullo interuallo mox, ut uolumus, praesto est. item alio loco: si enim tu laudaris, inquam, uidendo, quid facere debeas, cum id non uideas nisi in illo, qui est incommutabilis ueritas, quanto magis ille, qui et uelle praecepit et posse praebuit et non inpune nolle perisit. deinde subiunxi dicens: si enim hoc debet quisque, quod accepit, et sic homo factus est, ut necessario peccet, hoc debet, ut peccet. cum voluntatem causa voluntatis? Aut enim et ipsa voluntas est; et a radice ista voluntatis non receditur: aut non est voluntas; et peccatum nullum habet. Aut igitur voluntas est prima
Abbreviated transcription (Latin):
recte honesteq uult uiu̾e si id se uelle pre
fugacib reb uelit: assequatur tantam
rem cantafacilitate ut nichil aliud ei ꝙͣ
ip̃m uelle sic halere qd̾ uoluit. Itemq alibi
dixi. Hoc enim eterna lex illa ad cuius con¬
sideratõnem redire iam tempuis est. ĩꝯuuita¬
bili stabilitate firmauit ut in uoluntaten
meritum sit. in beatitate aucem et muiseria
premium atq supplicium. ꝙ alio loco. quid
inqͣm quisq sectandum ⁊ amplectendum
eligat. in uoluntate esse poĩtum consticit.
homo est. aliquod bonũ est: qr recte uiu̾e c̃
nult potest. ꝙ alio loco dixi. non posse fieri
recte nisieodem lib̾o uoluntatis arbitͥo. Et
in libro cercio. Quid opus est queri iuquã
unde iste motus exsistat. quo uoluntas au̾¬
citur ab in ꝯmutabili bono ad ꝯmucabile
bonum. cum eum non nisi animi ⁊ uolun¬
carium et ob hoc culpabilem esse fatẽmur.
om̃isq de hac re disciplina utiład id ualeat

Expanded text:
recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommutabili stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supplicium. et alio loco: quid, inquam, quisque sectandum et amplectendum eligat, in uoluntate esse positum constitit. homo est, aliquod bonum est, quia recte uiuere, cum uult, potest. et alio loco dixi: recte fieri non posse nisi eodem libero uoluntatis arbitrio. et in libro tertio: quid opus est quaeri, inquam, unde iste motus existat, quo uoluntas auertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum, cum eum non nisi animi et uoluntarium et ob hoc culpabile esse fateamur omnisque de hac re disciplina utilis ad id ualeat,
Abbreviated transcription (Latin):
non relinquant locum. qñquidem eam scdm
nũta nr̃a dari asser̃: uon se extollant qiͣ eorũ
eg̾im cãm. qr młta in biis libris dixi ꝓ libero
arbitrio que illius disputatõnis causa pos¬
cebat. Dixi qͥppe in primo libro malefc̃a
iusticia dei uindicari. et addidi non enĩiuste
uindicarentur: nͥ fierent uoluntate. Item
cum ip̃am bonam uoluntatem tam magñ
bonum esse monstrarem. ut omĩb cor̃po¬
reis ⁊ ext̾nis bonis mico ante poneretur dixi.
Uides igitur iam ut existimo in uoluntaten
nr̃a esse constitutum. ut hoc uel fruamur
uł careamus canto ⁊ tam u̾o bono. Quid .ii.
tam ĩ uoluntate qm ip̃a uoluntas sita est:
Malio loco. Quid ergo causez inq̃m. cur du¬
bitandum putemius eciam si numqͣm ante
sapientes fuimus. uoluntate nos cũ lauda¬
bilem ⁊ beatam uitam. uoluntate turpem
et miseram mereri ac degere: Itemq alio
loco. ex quo conficitur inqͣm. ut quisquis

Expanded text:
non relinquant locum, quandoquidem eam secundum non relinquant locum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntate. item cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existimo, in uoluntate nostra esse constitutum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et tam uero bono; quid enim tam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? et alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
dus crederetur uel etiam ostenderetur deus. ꝓp¬
ter eos quippe disputatio illa suscepta est qui
negant ex lib̾o uoluntatis arbitrio mali origi¬
nem duci. ꝙ deum si ica est creatorem omĩum
naturarum culpandum esse contendunt. Eo
mͦ uolentes sm̃n sue ĩpietatis errorẽs manichi
enim sunt ĩnuitabilem quãdam ⁊ deo coet̾¬
nam introduc̾e naturam mali. De gr̃a uero
dei qua suos elcõs sic predestinauit ut eorum
qui iam in eis utuntur lib̾o arbitrio ipẽ etiaꝰ
p̃̾pararet uoluntates. uicħ̾ in hiis libͥs disputa¬
cum est. pp̃ b̃ ꝓpõita questione. Ubi autem inci¬
dit locus ut huiꝰ gr̃e cõmemoracio fieret tñ¬
seunt̾ ꝯmemorata est. non qͣiͣ in de ageretur
oꝑosa tõcinatione defensa. Aliud ÷ enin q̃rẽ
u̾nde sit malum. ꝙ aliud÷ quer̾ẽ unde redeat᷑
ad pͥstinũ uł ad maius ꝑueniatur bonum.
Qrapp̃ noui heretia pelagiam qui liberũ sic
asserunt uoluutatis arbitrium ut graciedĩ

Expanded text:
dus crederetur uel etiam ostenderetur deus. propdus crederetur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, qui iam in eis utuntur libero arbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nihil in his libris disputatum est propter hoc proposita quaestione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est, non, quasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. aliud est enim quaerere, unde sit malum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristinum uel ad maius perueniatur bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt uoluntatis arbitrium, ut gratiae dei
Abbreviated transcription (Latin):
demoraremur uoluimꝰ disputando
quer̾e unde sit malum. ꝙ eo modo disputa¬
iumus ut si possemus id qd̾ de hac rediuine
auctoritati subditi credebamus etiam ad ĩtel¬
ligenciam ur̃am qnͣtum disserendo opitulã¬
te deo ag̾e possemus rõ consid̾ata ⁊pertrac¬
tata perduc̾et. ⁊ qm̃ consticit int̾ nos diligẽ¬
ter ratione discussa malum ũ exorcum m̃si
ex lib̾o uoluntatis arbitrio. cres libri quos
eadem disputatio peperit appellati sunt de
libo arbitrio. quorũ scd̾m et tercium in affri¬
ca iam ippone regio pb̃r ordinatus sic̃ cunc
potui terminaui. In hiis libris ita młta disser¬
ta sunt. ut incidentes non nulle questiones qͣs
uel enodare non pot̾am. uel longam sermoci¬
nationem in presenti requirebant ita differrẽt᷑
ut ex utraq parte uel ex om̃ib earumdem q̃stio¬
num ꝑtib in quib non apparebat quid potius
congiueret u̾tati. ad hoc camen tõcinatio nr̃a
concluderetur ut qd̾lib eorum uerũ ess. laudã¬

Expanded text:
demoraremur, noluimus disputando quaerere, unde sit malum, et eo modo disputauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae auctoritati subditi credebamus etiam ad intellegentiam nostram, quantum disserendo opitulante deo agere possemus, ratio considerata et pertractata perduceret. et quoniam constitit inter nos diligenter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte uel ex omnibus earundem quaestionum partibus, in quibus non apparebat, quid potius congrueret ueritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur, ut, quodlibet eorum uerum esset, laudan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mittit ad ppłm dicens. pax uob̾. illiꝰ
ũtens eulogio cuiusucit᷑ pontificio. Minor
autem sacerdos cum salutat popusum ait.
Dominus nob̾cũ. Quod utiq uerbũ boor¬
figuram saluatoris exp̃ssit qui nitb moabi¬
tidem duxit uxorem. Chorus autem utriq
respondet ⁊ cũ sp̃i tuo. Quod sũptum ẽ ex
epistola pauli ad tymochm. Dominꝰ inqͥt¬
se xp̃i uicarium prima uice dicit pax uobis.
qm̃ ħ̾ fuit pͥma uox dñi ad discipulos. cum
eis post resurrectõnem apparuit. Ad instaruͦ
sis .uii. uicĩ capitalib suscipiat grãm septi¬
formem.

Expanded text:
mittit ad populum, dicens: Pax vobis; illius utens eulogio, cujus fungitur pontificio. Minor autem sacerdos cum salutat populum, ait: Dominus vobiscum. Quod utique verbum Boofiguram Salvatoris expressisse. Quia Ruth Moabitidem duxit uxorem. Chorus autem utrique respondet: Et cum spiritu tuo. Quod sumptum ex Epistola Pauli ad Timotheum: Dominus, inqChristi vicarium, prima vice dicit: Pax vobis. Quoniam haec fuit prima vox Christi ad discipulos, cum eis post resurrectionem apparuit. Ad instar vesis septem vitiis capitalibus, suscipiat gratiam septiformem.
Abbreviated transcription (Latin):
st autem signũ crucis tribus expͥmend̾.¬
digitis exprimendum. qr sub inuocatõe
ad sinistram. qr xp̃c de celo descendit ad t̾ram.
⁊ a uideis tnͣsiuit ad gentes. Quidam tamen¬
signũ crucis a sinistra producũt in dexteram.
qr de miseria cͣnsire debemus ad głiam. sicut ⁊
paradysum. presertim ut se ipõs ⁊ alios uno n
cum suꝑ alios signũ crucis impͥmimus: eos a si¬
nistra consignanius in dext̾am. Uerũ sidiligẽt᷑
attendat ⁊̃ suꝑ alios signũ crucis adext̃a produ¬
cimus in sinistram. qr non ꝯsignamus eos qͣi ũ¬

Expanded text:
st autem signum crucis tribus digitis exprimendum, quia sub invocatione ad sinistram, quia Christus de coelo descendit in terram, et a Judaeis transivit ad gentes. Quidam tamensignum crucis a sinistra producunt in dextram; quia de miseria transire debemus ad gloriam, sicut paradisum, praesertim ut seipsos et alios uno eocum super alios signum crucis imprimimus, ipsos a sinistris consignamus in dextram. Verum si diligenter attendas, etiam super alios signum crucis a dextra producimus in sinistram, quia non consignamus eos quasi ver
Abbreviated transcription (Latin):
liguntur in medio subdiacom ⁊ acoliti. Can¬
tores autem qi tibicines p̃cedũt ex̾citũ. ũ eñ
ad prelium contra demones excitent. ⁊ ĩui¬
cent. De quo prelio inquit apłs Non ẽ nob̾
uexillũ premittit᷑. et prefertur ut fugiant a¬

Expanded text:
liguntur in medio subdiaconi et acolyti. Cantores autem quasi tubicines praecedunt exercitum, ut eum ad praelium contra daemones excitent et invitent; de quo praelio inquit Apostolus: Non est nobis vexillum praemittitur et praefertur, ut fugiant
Abbreviated transcription (Latin):
uite que nũc est et future. fecũditate miste¬
riorum qm̃ ĩmensa continet sacramenta. ꝑ
autem domiinus quid uelimus. S uult nos
orare uocalit̾ ꝓ excitanda deuocõne. qr quod
facit flatus carboni: hoc facit ꝓnũciatõ de¬
trabat. ⁊ qui audit dicat ueni. Unde. Luceat¬
quod lingua pecramus satiffaciamus ĩ lin¬
gua. Unde sicut exhibuistis m̃bra ur̃a seruire
iniquitati ad iniquitatem: ita exhibeatis ea
memoratõne. qr facilius obtinetur quod in¬
stantius postulatur. Unde. petite ⁊ accipietis.
quod sepius requiritur: diligentius custodi¬
tur. Unde. Tene quod habes. ne alius acripiat
coronam tuam. Oratur autẽ ⁊ ꝓ bonis ad ipiᷤ¬
cendis. ⁊̃ pro malis uitandis. ꝓ bonis temꝑa¬
libus spũalib et eternis. Pro malis pret̾itis
presentib ⁊ futuris. De bonis eternis adue¬
petuntur in premium. spũalia petuntur ĩ
meritum. temporalia pecuntur in sustenta¬
ne nos inducas in tempt̾. pret̾ĩta sunt delẽda.

Expanded text:
vitae quae nunc est et futurae . Fecunditate mysteriorum, quoniam immensa continet sacramenta: Peautem Dominus, quid velimus, sed vult nos orare vocaliter pro excitanda devotione; quia quod facit flatus carboni, hoc facit pronuntiatio detrahat, et qui audit, dicat: Veni Apoc. quod lingua peccamus, satisfaciamus lingua; unde: Sicut exhibuistis membra vestra servire iniquitati ad iniquitatem, ita exhibeatis ea tentione, quia facilius obtinetur quod instantius postulatur; unde: Petite et accipietis, quod saepius requiritur, diligentius custoditur; unde: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam Apoc. III. Oratur autem et pro bonis adipiscendis, et pro malis vitandis. Pro bonis temporalibus, spiritualibus et aeternis; pro malis praeteritis, praesentibus et futuris. De bonis aeternis: Advepetuntur in praemium, spiritualia petuntur in meritum; temporalia petuntur in sustentaNe nos inducas in tentationem. Praeterita sunt dolenda,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qmͣ arescunt recte ista seruus dei ꝯtẽpnit.
quia in eis stabilitatem non aspicit. Qͥ post
renũtiatõnem mũdi ad supernam patriam
scĩs desideriisinhiat: ab hac terrena intentõne
quasi quibusdam pennis subleuatus erigit᷑
et in quo lapsuserat per gemicum conspicit.
& ubi peruem̃t cum gaudio magno intendit.
Qui uero a contemplatõnis requie reflexuiͦ
in curis huiꝰ scl̃i incidit.: si ad memoriam suii
reuertatur ꝓtinus ingemiscit. quantũq fue¬
rint tranquilla que perdidit. ⁊ qm confusa
sint in quib ceridit ex ip̃a laboris sui difficł¬
tate cognoscit. Quid .n. in hac uita laboriosiꝰ
mundum diligunt. qm turbrilentis eius curiˢ
⁊ sollicitudinib conturbantur. Qui autem
eum odiunt nec sequuntur interne quietis
cranqͥllitate fruentes future pacis requiem qͣm

Expanded text:
nunquam arescunt, recte ista Dei servus nunquam arescunt, recte ista Dei servus quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerint tranquilla quae perdidit, et quam confusa sint in quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
peritatib delectantur. Alienos ẽe adeo quib
hoc scłm ad om̃e cõmodum prosperatur. Suis
autem dei cuncta huiꝰ mundi contraria sunt:
ut dũ ista aduersa sentiunt ad celeste deside¬
rium ardentius excitentur. Magna apd̃ deũ
refulget gr̃a qui huic mundo contemptibił
fuerit. Nam et reuera necesse est ut quẽ mundꝰ
petrus ꝙ tabernacłm in monte fieri cogitauit
quia scĩs in hoc mundo tabernacłm non est:
quib patria ⁊ domus in celo est. Sancti uiri iõ
contempn̾e cupiunt mundum. ⁊ motum mẽtis
ad superna reuocare ut ibi sese colligant unde
defluxerunt. et inde se subtrahant ubi disꝑsi .s̃.
Iusti qui reb honoribusq ac uite blandim̃tis
renũtiant proinde se ab omĩ terrena possessio¬
ne mortificant. ut deo uiuant. Ideoq scł̃i huiuꝰ
blandicias calcant ut ualidiores ad uitã illã
de huiꝰ uice mortificatõne consurgant. Cũcta
quippe temporalia quasi herbe uirentes ares¬
cunt᷑ et transeunt. Ideoq pro eternis reb que

Expanded text:
peritatibus delectantur. 2. Alienos esse a Deo quibus hoc saeculum ad omne commodum prosperatur. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt; ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. 5. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justi, qui rebus honoribusque, ac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant, ut Deo vivant; ideoque saeculi hujus blanditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, arescunt et transeunt; ideoque pro aeternis rebus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lege ꝑuulis ecclesie ad celorũ regna sufficit
capessenda. Omĩs enĩ latitudo scripturarum ĩ
eadem orõne dominisa ⁊ symboli breuitate
concluditur. Unde et ꝓph̾a ysaias dicit Adbre¬
uiationem audiui a domino deo exercituum
suꝑ uniu̾sam terram. Attendite et audice elo¬
quiũ meum. Sed hec adbreuiatio. aut illud
intelligitur quod dominus dicit. Omnẽ legẽ
et ꝓphetas in duob preceptis dilectionuis
dei et proxuni pondere. aut pp̃ ipãm oraci¬
onem dominicam uel symboli breuitatem.
In quib ut predc̃m est omnem scripturarũ
coartari cernimus alticudinem ł latitudinẽ.

Expanded text:
lege parvulis Ecclesiae ad coelorum regna sufficit capessenda. Omnis enim latitudo 174 Scripturarum in eadem oratione dominica et symboli brevitate concluditur. Unde et propheta Isaias dicit: Abbreviationem audivi a Domino Deo exercituum, super universam terram. Attendite, et audite eloquium meum . 2. Sed haec abbreviatio, aut illud intelligitur, quod Dominus dicit: Omnem legem et prophetas in duobus praeceptis dilectionis Dei et proximi pendere: aut propter ipsam Orationem dominicam, vel symboli brevitatem, in quibus ut praedictum est omnem Scripturarum coarctari cernimus latitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. reliquie ꝑ electõnem gr̃e salue fc̃e st̃.
que utiq non est gr̃a si eam m̾̃ita ulla p̃cedt̃
datur potius nũtis qͣm donetur. Proinde qũ
continuo dixi dicit .n. idem apostolus. ⁊dom
deus qui oꝑatur omĩa in om̃ib. Nusqͣm autẽ
dc̃m ÷. deus credit omĩa in om̃ib ac deiñ sub
uurxi. ꝙ ergo credimus nr̃mz. quod autẽ boñ
oꝑanur illius qui credentib dat sp̃m sqñ:
inter dei mun̾a repperiri. que dantur in eodem
enĩ sola caritas s sicut scriptum ÷ caritas cum
fide a deo patre ⁊ domino nr̃o iħu xp̃o. et quod
paulo post dixi. nr̃m est .n. cred̾e ⁊ uelle illius
autem dare credentib ⁊ uolentib facultatem

Expanded text:
apostolus, Reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt : apostolus, Reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt : quae utique non est gratia, si eam merita ulla praecedant: datur potius meritis, quam donetur. Proinde quod continuo dixi, Dicit enim idem apostolus, Idem Deus qui operatur omnia in omnibus . Nusquam autem dictum est, Deus credit omnia in omnibus. Quod ergo credimus, nostrum est: quod autem bonum operamur, illius qui credentibus in inter Dei munera reperiri, quae dantur in eodem enim sola charitas, sed, sicut scriptum est, Charitas cum fide a Deo Patre et Domino Jesu Christo . Et quod paulo post dixi, Nostrum est enim credere et velle; illius autem, dare credentibus et volentibus facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
habebũt in illa ubi absorbebitur mors ĩ uic¬
toriam. Propter hanc itaq concupĩam mo¬
tusq ip̃os quib ita resistitur ut tamen sint
in nobis potest quisq sc̃s iam sub gr̃apõit᷑
docere ista omĩa que bic esse dixi uerba hõĩs
disputans quid eleg̾it deus in nondũ nato
cui dixit seruiturum esse maiorem ⁊ quid ĩ
eodem maiore siłr ñdũ nato reꝓbau̾it. De
quib pp̃hoc ꝯmemoratur ꝙͣuis longe pꝰea
ꝓlatum ꝓpħicum testimonium. iacob dilexi
esau autem odio habui ad hoc perduxi ratõ¬
cinacõnem ut dic̾em: nonergo elegit deus o¬
pera cuiusq in presencia que ip̃e daturus÷.
s fidem elegit in p̃sencia: ⁊ quem sͥ creditu¬
rum esse presciuit ipm elegit. cui sp̃m sc̃m dai.¬
ut bona oꝑando ⁊̃ eternam uitani conseq̃re¬
tur. Nondum diligentius q̃siũam nec adhuc
ĩuen̾am qualis sit electõ gr̃e de qua idem dic̃

Expanded text:
habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uichabebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus iam sub gratia positus dicere ista omnia, quae esse dixi uerba hominisest. Item quod disputans, quid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicpera cujusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia; et quem sibi crediturum esse praescivit, ipsum elegit cui Spiritum saut bona operando, etiam aeternam vitam consequeretur. Nondum diligentius quaesiveram, nec adhuc inveneram, qualis sit electio gratiae; de qua idem dicit