comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuis inadolescenuia tua ut dece¬
dente ꝑit̾ cum etate tp̃rali leti¬
cia succedat q̃ te absorbeat et̾na
tͥsticia. S absit ħ ab adolescen¬
tulo nr̃o au̾tat ħ deus apuer
suo Quin potius disꝑdat dñs u¬
niu̾sa labia dolosa. eoꝵ qui tibi
tale consilium donant qui diot
t̾ cotidie euge euge ⁊ qͥrunt a¬
nimam tuam Hii sunt c̾quis
medis eorum: Quid facis in urt
qui claustrum elegas Quidt
cum seculo qui seculum spue¬
ras: F unes cecidu̾nt ł in p̾cla¬
ces ⁊ tu oꝑib inhias t̾renis:
ut̾ tͥ respondebitur Memento
sli in: qr recepisti bona minta
tiuis ꝯtemptris altena nõ rapias
Uerurtu que sunt illa tua: Be¬
uefitia eccłe: Recte. Quia surgᷤ
ad uigilias. uadis ad missas. ho¬
ris dprum nocturnis diurnisco
freqͥntas Bñ facis. Sic eccle pre
rendam gratis non accipis Dig¬
num est qui altario seriit: de
lltario uiuat. Concedit᷑ gͦ ł ut
sibñ deseriris de altario uiuas
Non aut̃ uit de altario luxurie¬
ris ritde altario suꝑbias ut iñ

Expanded text:
cedente pariter cum aetate temporali laetitia, succedat quae te absorbeat aeterna tristitia. Sed absit hoc ab adolescentulo nostro, avertat hoc Deus a puero suo. Quin potius disperdat Dominus universa labia dolosa eorum qui tibi tale concilium donant, qui dicunt tibi quotidie, Euge, euge; et quaerunt animam tuam. Hi sunt cum quimedio eorum? Quid facis in urbe, qui claustrum elegeras? quid tibi cum saeculo, qui saeculum spreveras? Funes ceciderunt tibi in praeclaris, et tu opibus inhias terrenis? viter tibi respondebitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tuis contentus, aliena non rapias. Verumtamen quae sunt illa tua? Beneficia Ecclesiae? Recte. Quia surgis ad vigilias, vadis ad missas, horis chorum nocturnis diurnisque frequentas; bene facis. Sic Ecclesiae praebendam gratis non accipis. Dignum est ut qui altario deservit, de altario vivat. Conceditur ergo tibi, ut si bene deservis, de altario vivas; non autem ut de altario luxurieris, ut de altario superbias, ut inde
Abbreviated transcription (Latin):
tue misĩe ꝯpassus sum. qͣtinus
supra mod̾ ⁊ morem meum de
te nõ meo me intromisim Gra
lapsus tuus ac misabił casus
Quem enim coetaneoꝵ tuorũ
me uides arguere: Cui uł bre¬
nissimas asii litt̾as direxisse:

Expanded text:
tuae miseriae compassus sum, quatenus tuae miseriae compassus sum, quatenus supra modum et morem meum de te non meo me intromiserim. Gravis lapsus tuus ac miserabilis casus Quem enim coaetaneorum tuorum me vidisti arguere? cui vel brevissimas aliquando litteras direxisse?
Abbreviated transcription (Latin):
ineccłiis: Clauem scientie te¬
nent. primas cathedras in ꝯuẽ¬
tib possident. Uidi̾nt ip̃i qͣlit̾
subditos iudicent. fugitiuos
reuocent. reuocatos sitta uol¬
erint itm̃ effugient. disꝑsos
colligant. collectos disꝑgant
Quid ad me : fateor aliqͣntum
i illos ꝓp̃ te mi fulco modũ
nr̃e paruitatis excessi d̾ tuam
uus cupio palliare uẽcumdi
temꝑare culpam. Omitto gͦ illi
nõ tam rep̾hensiont ꝙͣ tep̾hẽ¬
sori iuste indignentur. nec tã
de sua correptione cogitent qͦ
iͥ de pͥsumptc̃e calumpnientͤ
lon eccłe principem s puerũ
scolarem obiurgare suscepi qͥ
nesciat indignari. nõ uorit i¬
rasci. nͥ tu forte ⁊ tu sensu non
malitia pariulus idip̃m mͥ ca¬
lumpiieris ⁊ dicas. rnino qͥd
mͥ ⁊ ip̃i: Quid ad alum de poc̃o
meo: Nonquid ego sum mona¬
chus: Et ad h fateor ꝙ responde
mansuetudine tũ de dei carita¬
teꝙͣ ⁊ in principio eple̾ exeusasse
me memini Eiris zelo tantũi
tiu erroris misertus tantum

Expanded text:
is? Clavem scientiae tenent, et primas cathedras in conventibus possident. Viderint ipsi qualiter subditos judicent, fugitivos revocent, revocatos, si ita voluerint, iterum effugent, dispersos colligant, collectos dispergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos propter te, mi Fulco, modum nostrae parvitatis excessi; dum tuam de illis cupio palliare verecundiam, temperare culpam. Omitto ergo illos, ne non tam reprehensioni, quam reprehensori juste indignentur; nec tam de sua correctione cogitent, quam mihi de praesumptione calumnientur. Non Ecclesiae principem, sed puerum scholarem objurgare suscepi, qui nesciat indignari, non norit irasci. Nisi forte et tu sensu, non malitia parvulus, idipsum mihi calumnieris, et dicas: Imo quid mihi et ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nunquid ego sum monachus? Et ad hoc, fateor, quod respondeamansuetudine, tum de Dei charitate, qua et in principio epistolae excusasse me memini. Ejus zelo tantum tui erroris misertus, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cipitatõĩs ꝯcinat lingua dolo¬
sa. Concepit dolorem ⁊ꝑsuasit
iniquitatem Subu̾tit ꝑu̾sus
ꝯu̾sum. reu̾titur cams ad uo¬
mitum. eccła nr̃a suum recepit
alumpnum ꝙ̃ melius hẽbat
amissum. Sic lugdunũ olu
studio similit̾.⁊ indust̾a sui de¬
cani. eiusd̃ decani nepotem suũ
ato augustino sic othb̃tũ iste
sc̃o bñdicto sb̃ripuit O ꝙͣ ordi¬
natius ip̃e cum sc̃o sc̃s effic̾et᷑¬
ꝙͣ pulchruis senem scłarem⁊
puer religiosus ad se traheret.
⁊ sic uince̾t ut̾q ꝙͣ religiosiu
secularis ad se retraheret ins
uictus est ut̾q. O senem infel¬
cem. o auuniculum crudelẽ
qui iam decrepitus statim in¬
riturus. nepotis animam pi

Expanded text:
aecipitationis concinnat lingua doloaecipitationis concinnat lingua dolosa: concepit dolorem, et persuasit iniquitatem. Subvertit perversus conversum: revertitur canis ad vomitum . Ecclesia vestra suum recepit alumnum, quem melius habebat amissum. Sic Lugdunum olim, studio similiter et industria sui decani, ejusdem decani nepotem, suumato Augustino, sic Othbertum iste sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto sanctus efficequam pulchrius senem saecularem puer religiosus ad se traheret, et sic vinceret uterque, quam religiosum saecularis ad se retraheret, in quo victus est uterque! O senem infelicem! o avunculum crudelem! qui jam decrepitus, statim moriturus, nepotis animam prius
Abbreviated transcription (Latin):
Tu u̾o si ꝙ edificau̾as itm destruiᷤ
p̾uaricatorem te ꝯstituis. Ambos
uo nc̃ce est meo uiditio p̾sentari.
ambos assist̾e meo tribunali. Alt̾
de ꝓpria preuaricatione. alt̾ de alti
seductione indicabitur. Et unde
alt̾ inmiquitate sua morietur. ĩ¬
de morientis sanguis de manu al¬
pietrendo pulsabas Quis ad hec
nontim̾et: timendo respitẽt. nͥ qͥ
more aspidis surde ⁊ obtrirantis
aures suas uocem uenefici incan¬
tantis sapient̾ a aut nõ audiret
aut se audire dissimularet e Sed
usqͦ iam satis ł minus louguã
mur rem silentio dignam. Di
cognitum occultare ⁊ si uolo nõ
ualeo. S qͣre cum pudore: Ut
puduit face : Si pudeat audire
ꝙ impudent̾ non egerunt nõ
pudeat emĩdare ꝙ libent̾ nõ au¬
diunt. Pdolor. Neutrum illoꝵ
reuocare potuit aut illum a
seductione timor ⁊ ratio. aut
hunc a p̾uaricatione pudor⁊
ꝓfessio Quid pluras u̾bum p̾¬

Expanded text:
tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de propria praevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate sua morietur, inde morientis sanguis de manu alpie terrendo pulsabas. Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audire dissimularet? 7. Sed usquequo jam satis vel nimis longam mur rem silentio dignam? Curcognitum, occultare etsi volo, non valeo. Sed quare cum pudore? Utqnon puduit facere? Si pudeat audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura? verba pr
Abbreviated transcription (Latin):
missiones ꝓmittit magna s ego
inaiora. Offt̾ plura. s ego płima
Dumites gͦ ꝓt̾renis celestia pro
tp̃ralib et̾na: Alioqum oportet
te solu̾e uota tua q̃ distixerunt
labia tua. Iuste exigitur ad soluẽ¬
dum qui nõ cogitur ad uouend̾:
Nlam ⁊ si cum pulsares ñ reprar
tñ ut intrares ñ compuli. Non li
ẽ fas requitere q̃ sponte dimisisti
En utrumq ur̃m pͥmoneo utͥq
salubrit̾ consulo Tn inquit ad
auuitłm scl̾arem ne reducas ad
scłm Quia si reducis seducis q̃
apostare facis Tu regularis secu¬
larem ne sequaris Quia si illũ
seqͥris me ꝑsequeris cui de te ip̃o
inuiriam facis Tu si seduxĩs ãi¬
mam ꝓ qͣ mortuts sum: crucis
mee te constitius inimicum Qui
eni nõ colligit mecum: disꝑgit.
Mantomagis qui collectos difꝑ¬
git: Tun̾o siei ꝯlentis ame dissẽ¬
tis Quia qui non est mecum ꝯtra
fuit si me desi̾t ꝯtrame est: Tu si
seducis paruulum qui adme uesi
seouctor ac sacrilegus uidicabĩs.

Expanded text:
 ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licest fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei consentis, a me dissentis; quia qui non est mecum, contfuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis:
Abbreviated transcription (Latin):
Eue̾ndo pat̾ ⁊ dño Racui¬
no grã dei tullensi ep̃o fr̾
ad nos peccatores obanime sue
ꝯsilium ur̃a ut ip̃e ꝑhibuit diri¬
g̾e̾ citrauit dignatõ nicħ ad pre¬
sens sanius consule̾ inꝓnitir
piet̾atis rediret ⁊ ex ore satͥdotis
legem requireret Nos enĩ prẽ
paruitatis ⁊ offitii m̃surã attẽ¬
dentes nec nos ultra uos exten¬
dentes dare pnĩam maxime ĩ
mẽ solemus nisi solis quos in
nr̃am suscepimus curã Qua
namq temitate trastanda ero¬
rum negotia.⁊ huiusmodine¬
gotia pecrantes ⁊ imꝑiti suscii¬
quotiens grauior aliqua cauti
int̾ nos oboritur ꝙͣ ꝑ nos diffin¬
re aut nescimus aut nequimis
aut nõ audemus epãli ut digr¬
snĩe reseruamus. ⁊ nisi srimm
prius sacerdotis uł iuditio uł q̃¬
selio confirmati securt ñ sumi
Prouideatur igitur morbide on
apprio pastore ⁊tali pastore qui
est moriatur sanguinẽ eius de
manu ur̃a summus pastor rn¬
rat Uerum nos deo illi inspĩ¬
te mundum relinq̃re ꝑsuasim

Expanded text:
erendo patri, domino RICUINO, gratia Dei Tullensi episcopo,ad nos peccatores ob animae suae consilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promppietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in aesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda episcoporum negotia, et hujusmodi negotia, peccatores et imperiti suscipiquoties gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nequimus, aut non audemus; episcopali, ut digiae reservamus: et nisi summi prius Sacerdotis vel judicio vel consilio confirmati, securi non sumus? Provideatur igitur morbidae ovi a proprio pastore, et tali pastore, quiest, moriatur; sanguinem ejus de manu vestra summus Pastor requirat. Verum nos Deo illi inspirante mundum relinquere persuasimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sꝑo mͥ in manusuen̾it tunc
.ꝓculdubio ⁊ pax mͥ ⁊ par erit de
me Nontñ rocirco etiam ne
latente: ⁊ tacente cessare puto
murmur ecr̃arum si ñ cesset
romana curia pro uoluntate
adsistentium fac̾e p̾iuditium¬

Expanded text:
ut spero, mihi in manus venerit, tunc procul dubio et pax mihi, et pax erit de me. Non tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiarum, si non cesset Romana curia pro voluntate assistentium facere praejudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ udelicet satisfiat ad iusti¬
ciam ⁊m̃ ad salutem animeꝯ
sulatur Indicatur si placet da
mosis ⁊ importunis ranis de ca¬
u̾nis nõ egredi s suis ꝯtentas
ẽẽ paludib Non audiantur in
conciliis. in palatiis nõ inue¬
niantur. ad causas. ad nego¬
tia nlła ncc̃itas. nulla eos tra¬
he̾ possit atictoritas Sic forsitã
ur poss amicus declinare p̾sũp¬
toĩs notam Nam noxam unde
ꝯtͣhere potuerim ignoro cũ sci¬
qͣm si cã dum taxat nr̃i ordinis
nõ fu̾it exire de monast̾i̾o nͥ aut
omnino fas nõ est nͥ ex quoc̾q
suꝑioris austoritatis priułio¬

Expanded text:
vobis videlicet satisfiat ad justivobis videlicet satisfiat ad justitiam, et mihi ad salutem animae consulatur. Indicatur, si placet, mosis et importunis ranis de cavernis non egredi, sed suis contentas esse paludibus. Non audiantur in conciliis, in palatiis non inveniantur: ad causas, ad negotia nulla necessitas, nulla trahere possit auctoritas. Sic forsitan vester posset amicus declinare praesumptionis notam. Nam noxam unde contrahere potuerim, ignoro: cum sciquam si causa duntaxat nostri ordinis non fuerit exire de monasterio, nisi aomnino fas non est, nisi ex quocunque superioris auctoritatis privi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ humiliatus sum ⁊ silui abo¬
nis ⁊ dolor meus renouatus est
qͣndo uidi repente ad illaslias
impleri faties innocentium
ignomenia ⁊ letari amplius
imptos ꝙ malefeci̾nt ⁊ exulta¬
rt inrebus pessimis Misertũ⁊
impio ut iuxta u̾bum ꝓpħicũ
nõ disceret facere iusticiam et
qui int̾rasc̾oꝵ iniqͣ gessit ip̃i
t̾ra iustissimo quo tenebatur
absoluta est int̾dc̃o. Ppt̾ hiuꝰmo¬
di⁊ si aliud nõ sit grauor int̾ ẽẽ
causis quarum p̾sertim mea
nõ int̾esse cognosto Grauor sed
trahor. At u̾o ab hac nc̃citate ꝑ
quem młius retrahi posse spe
inhac re nec potestas de est nec
uoluntas ut comperi: Gau
nrãm intalib occupationem
displicẽ cognoui Et quid̾ iustũ¬
sime ⁊ amicissime. Agegͦ si ita
uieltis inmo qi sic cernitis et
dec̾nitis ⁊ amico expedire ⁊ mo¬
nacho ꝯuenire date queso ope¬
ram qͣtinus una utͥusq uo¬
luntas citius impleatur qͦ ⁊

Expanded text:
et humiliatus sum, et silui a boet humiliatus sum, et silui a bonis, et dolor meus renovatus est , quando vidi repente ad illas litteras impleri facies innocentium ignominia, et laetari amplius impios quod malefecerint, et exsultare in rebus pessimis. Misertum est impio, ut juxta dictum propheticum, non disceret facere justitiam: et qui in terra sanctorum iniqua gessit , ipsius terra justissimo quo tenebatur, absoluta est interdicto. 3. Propter hujusmodi, etsi aliud non sit, gravor interesse causis: quarum praesertim mea non interesse cognosco. Gravor, sed trahor. At vero ab hac necessitate per quem melius retrahi posse sperin hac re nec potestas deest, nec voluntas, ut comperi. Gauddentiae nostram in talibus occupationem displicere cognovi. Et quidem justissime, et amicissime. Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis ac decernitis, et amico expedire, et monacho convenire: date, quaeso, operam, quatenus una utriusque voluntas citius impleatur, quo et
Abbreviated transcription (Latin):
mea mala inueniant ut ꝓ ma¬
lis bona mͥ obitiant uł potius.
aditiant aliena. At ego nec in¬
dignis uituperationib moue¬
or. nec indebitas recipio laudes
Nich̾ mea refert debiis quorum
actor nõ extiti Laudent siuolit
ul uituperent si audent. de pͥme
und̾ eque archiepm simul et
ep̃m laudunensem cũ rege ꝑtt̾
⁊ multis aliis reu̾endis ꝑsonis
qui se utiy auctores inhiis et
puncipes extitisse minime dis¬
stentur. Si bn egerunt quid
oome si alit̾ quid eq̃ ad me s
Aitota ⁊ sola culpa mea est qd̃
affihomo solis latebris dignus
inͥpretetur. Affui enĩ negare
nõ possum s uocatus s tractus
Sihor amicis nr̃is displicuit
fateo ⁊ m̾n utinam nõ issem ad
armaritirannidem qͣi nõ satis
ꝑseisanissz Cum demũ sensi
uit ꝓpħam adheresc̾e̾linguam
meam palato meo cum subito
pondus suꝑiectum est nr̃is cer¬
incib atq irrefragabilis aus¬
toritas litterar̾. Heu obmutui

Expanded text:
mea mala inveniant ut pro mamea mala inveniant ut pro malis mihi bona objiciant, vel potius adjiciant aliena. 2. At ego nec indignis vituperationibus moveor, nec indebitas recipio laudes: nil mea refert de his, quorum auctor non exstiti. Laudent si volunt, vel vituperent, si audent; de primoeumdem aeque archiepiscopum simul et episcopum Laudunensem, cum Rege pariter et 56 multis aliis reverendis personis qui se utique auctores in his et principes exstitisse minime diffitentur. Si bene egerunt, quid ad me? si aliter, quid aeque ad me? An tota et sola culpa mea est quod adfui, homo solis latebris dignus; interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et mihi. Utinam non issem ad armari tyrannidem, quasi non satis per se insanisset. Tum demum sensi juxta prophetam adhaerescere linguam meam palato meo : cum subito pondus superjectum est nostris cervicibus, atque irrefragabilis auctoritas litterarum. Heu! obmutui,
Abbreviated transcription (Latin):
qr mecc̃a u̾dunensi cuip̾fuerat
dissipass bona diũ sui: An qd̾
murbe cameracensi monastĩ¬
i sui manifestus destructor r¬
fulb̾tus cede ꝯpulsus ẽ ꝑuino qͥ
oĩm testimonio fideł est serriꝰ
⁊ prudens: Ancerte ꝙ laudu
lauduni de ꝓstribulo uenĩs
suum d̾o scũarium restitutũ:s
s laceratis ut minus aliquid
recipiam adño meo: Et h̾ me
atq cum omĩ gła responderẽ
si quid meis meũ cognoscerẽ
Nunc aut̾ ut quid ĩudicorego
de fcĩs alienis: Aut si meis cͣ
nlła imprudentia dubitare.
mła negare impudentia pꝰsit:
Eligite nunc utrumlib Aut
negate certe aut fatemmni r¬
ine boꝵ actorem Si feci laude
dignum est landabilia pegise
⁊ inique redarguor unde laudi
rimieram Sinõ feci ut laude
nõ nĩui sic profecto nec uitu¬
ratr̃em Nouum genus detractõ
Et ie crera simile aliquid halis
oꝑi balaam quiductus ⁊ ꝯdutꝰ
ad maledicendum ppło magi
b̾ndictionib cumulabat Qu
laudes inuitus. Quasi uͦ nlla

Expanded text:
ecclesia Virdunensi cui praefuerat, dissipasset bona domini sui? An quod in urbe Cameracensi monasterii sui manifestus destructor Fulbertus cedere compulsus est Parvino, qui omnium testimonio fidelis est servus et prudens? An certe quod Lauduni de prostibulo Veneris suum Deo sanctuarium restitutum essed laceratis, ut minus aliquid recipiam a Domino meo? Et hoc merito atque cum omni gloria responderem, si quid in eis meum cognoscerem. Nunc autem utquid judicor ego de factis alienis? aut si meis, cuulla imprudentia dubitare, nulla negare impudentia possit. Eligite nunc utrumlibet: aut negate certe, aut fatemini me horum auctorem. Si feci; laude dignum est laudabilia peregisse, et inique redarguor, unde laudari merueram. Si non feci; ut laudem non merui, sic profecto nec vituperationem. Novum genus detractionis, et revera simile aliquid habens operi Balaam, qui ductus et conductus ad maledicendum populo, magis benedictionibus cumulabat . Qlaudes invitus? Quasi vero nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem eius ⁊ stũdio ⁊ sollicit¬
dine corrige̾tur Cuius tã iust
⁊ tam pium ꝓpositum si horta
sum iure ꝯq̾raris: nõ uideo.
Puto enim me recte fecisse si
de domo dei zelam det hñs eiꝰ
ꝓuidentiam qui em̃daturus
erat ꝯmonu. Quid autẽ ex
auctoritate scͥpture aiguis i
peccasse qͣi qui prius uos non
corripueriur sciro me nullã
de ꝑsona tua querelam habe
s solum ut pax fiat in eccła tua
ex caritate procurare Demq
ipũis rei u̾tatẽ plenius cog¬
nosoes si ad nos causam ipãm
ut dicis attułis Poti̾s aut̾ hi
me inuenire qͣcumq ĩstãtis

Expanded text:
ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatsum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius cognosces, si ad nos causam ipsam, ut dicis, attuleris. Poteris autem hic me invenire, quacunque instantis
Abbreviated transcription (Latin):
tatutum est ut loco fa¬
muloꝵ qui mane uocis¬
rando fr̃s minfirmaria iacẽ¬
tes inhoneste ad missam uoi¬
re solebant scilla adħ insblim
infirmarie loco suspensa. pl¬
setur. Causa instituti hui
fuit qr aptius ⁊ honestius u¬
sum ẽ utfr̃s minfirmaria de¬
mientes signi ubiq usitati so¬
no excitarentur ꝙͣ inꝯgruoi
summi silentii tp̃r u̾bo ut sepe
ꝯuingit t̾rerentur .26.

Expanded text:
tatutum est ut loco famulorum, qui mane vociferando fratres in infirmaria jacentes inhoneste ad missam vocare solebant, scilla ad hoc in sublimi infirmariae loco suspensa pulsetur. Causa instituti hujus fuit, quia aptius et honestius visum est ut fratres in infirmaria dormientes signi ubique usitati sono excitarentur, quam incongruo in summi silentii tempore verbo, ut saepe contingit, terrerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
titulo insignitum. hugonem
scm̃ prẽm. uniusos de institutiᷤ
ꝯsuetudinib plurima siuis tẽ¬
semꝑ causa mutasse Multa eĩ
priores utilit̾ instituerunt. q̃
seq̃ntes certa int̾ueniente cau¬
sa utilit̾ mutau̾nt Hos ego se¬
qutus q̃dam inpristinis usib
c̾te utilitatis caus a monente
mutaui ⁊ idcirco nõ ut quidã
olimin anguł.ad corrodendas
car nes fr̾nas se motis locis ĩsu¬
surrabant me ista fatiendo eiᷤᷤ
pretuli inmo hac scõꝵ pr̃m mu¬
tatione ab eoꝵ tramite ñ deui¬
aui. Feci tñ hoc nõ solo meo ar¬
bitrio s iuxͣ regule precepium
quoꝵdam deum tim̃tium ac sap¬
entium fr̾m consilio feci hce

Expanded text:
titulo insignitum, Hugonem sanctum Patrem, vniuersos de institutis consuetudinibus plurima suis temsemper causa mutasse. Multa enim priores vtiliter instituerunt, quæ sequentes certa interueniente causa vtiliter mutauerunt. Hos ego sequutus quædam in pristinis vsibus, certæ vtilitatis causa monente, mutaui, & idcirco, non vt quidam olim in angulis, ad corrodendas carnes fraternas, semotis locis insusurrabant, me, ista faciēdo, eis prætuli: immo hac sanctorum Patrum mutatione, ab eorum tramite non deuiaui. Feci tamē hoc nō solo meo arbitrio, sed iuxta regulæ præceptum, quorumdam Deū timentium ac sapientiū fratrum consilio. Feci h
Abbreviated transcription (Latin):
t siam demeendis altaribus redut. uł sib p̃sens est. ut inpͥuatis arebus
ult tero post sacerdotem: Quod siñdum rediͣ mox ut redierit. ilud
ilem facit ⁊ post diaconũ uadit. sub diaconus manu sursũ extensa te¬
unus in instroꝵ. manens post diaconũ Qui quando ill ue adueniunt
atius inelinant. execti ꝑ ostea infantes cdonec sc̃s incipiatur. Exhinosac̃¬
aos onia codem modo agit sicit. ⁊ inqualibet pͥ nata missa debet agi qd̾¬
aluas dictum est. Unuis aũt ministroꝵ qui semꝑ duo deber esse. stans.
cu flbello ꝓpe sacerdotẽ. exiꝰ muscarã infestacio surge̾ incipit: a onec
finat᷑. eis arce̾ asacrifio. ab altari. sen abꝓso sac̃bore ũ necligit:
Duconus iͦ subdia conus. ⁊ unus ministroꝵ. si dies festus a iẽ. acclines
post ea manent orationi intenti. Notat tam̃ diaconus quando sac̾dos
ussuppliees te roganus. inelinatꝰ se crexerit: O tunc ipse quoq se eleuarᷤ¬

Expanded text:
 incensandis altaribus rediit, vel si ibi praesens est, ut in privatis diebus, vadit post sacerdotem retro; quod si nondum redierit, mox ubi redierit, illud idem facit; et post diaconum vadit subdiaconus, manu sursum extenta teunus ministrorum, manens post subdiaconum. Qui quando illuc adveniunt, altius inclinant, erecti postea stantes donec Sanctus incipiatur. Ex hinc sacerdos omnia eodem modo agit, sicut et in qualibet erius diximus. Unus autem ministrorum, qui semper duo debent esse, stans cum flabello prope sacerdotem, ex quo muscarum infestatio exurgere incipit, donec finiatur, eas arcere a sacrificio et ab altari seu ab ipso sacerdote non negligit. Diaconus vero et subdiaconus et unus ministrorum, si dies festus adest, acclines postea manent orationi intenti; notat tamen diaconus quando sacerdos ad Supplices te rogamus inclinatus se erexerit, et tunc ipse quoque se eleva
Abbreviated transcription (Latin):
posttremo qui infroccis. seu eucullis erunt. sicut semper ꝓut aqrõ¬
uersionem uenerunt. sute ad onno abbe liuati sunt. suiesut em¬
tores. sure eõuersi. Notanclum tam̃ qĩ si aoiꝰ abbas pp̃ter aliꝗͣ

Expanded text:
postremo qui in froccis seu cucullis erunt, sicut semper prout ad conpostremo qui in froccis seu cucullis erunt, sicut semper prout ad conversionem venerunt seu a domno abbate levati sunt, sive sint cantores, sive conversi.
Abbreviated transcription (Latin):
eutũ d url us miuisteis. Ad ultimũ ueriens suꝑ gradũ ante anale¬
ꝯum qat pacem cet̾is sic̃ hic annotari decretumꝰ. In quinq p̃cipu¬
is estiuitatibus. toto cõuentui. cetͥis aut̃ diebus. exceptis sabbatis in
quibus euenunt ieuinia quatuor tempoꝵ. ⁊ex ceptis missis ieumii.
uett. quando una hostia offertur. ⁊ pax uni ad iacono datur. sicitur
adpacem. in tercia. i. quinta frn̾. & sabb̾o. semꝑ dext̃ chorus uadit
y. sinister. In dnicis aũt̃ alt̾nati ut alt̾ehorus in una alt inalta.
una ebdomada. ab alt̾o in alia. Siuͦ rcuestiti sunt. seu in cappis
sen in alb̾. scdm dignitatẽ ordinis ibunt adpacẽ. ut pͥmo loco. sac̃¬
dotes. sicut sunt pͥores. sedõ diaconi. terrio subdiaconi. deinde
llii. sic̃ ordo eoꝵ exigit. ad extremũ cõuersi Si aut̃ aliqui sunt
incappis. ⁊ aliqui ĩalbis.⁊ aliqui in froccis. uł cucullis. scđin digni¬
tatem ordinis. pͥꝰ ibunt hi qui in carpis. deuide qͥ in albis erunt

Expanded text:
entum, duobus ministris, ad ultimum veniens super gradum ante analogium dat pacem caeteris, sicut adnotari decrevimus, in quinque praecipuis festivitatibus toto conventui; caeteris autem diebus, exceptis Sabbatis in quibus eveniunt jejunia Quatuor Temporum, et exceptis missis jejunii ctionum evenerit, quando una hostia offertur, et pax uni a diacono datur, sic itur ad pacem: in tertia et quinta feria, et Sabbato semper dext sinister; in Dominicis autem alternatim, ut alter chorus in una, alter in al uno choro in una hebdomada, ab altero in alia. Si vero revestiti sunt in cappis seu in albis, secundum dignitatem ordinis ibunt ad pacem, ut primo loco sacerdotes, sicut sunt priores, secundo diaconi, tertio subdiaconi, deinde alii, sicut ordo eorum exigit, ad extremum conversi. Si autem aliqui sunt in cappis, et aliqui in albis, et aliqui in froccis vel cucullis, secundum dignitatem ordinis prius ibunt hi qui in cappis, deinde qui in albis,
Abbreviated transcription (Latin):
cõfessionẽ suam sacerdos⁊ diaconus feceruit. ⁊ pꝰ offerendã. Similit̾ ad
minore missam: ad quã omia signa pulsantur. Pruatis uͦ diebus ad
maiorem missam. semel incensum ostert᷑. scilicet pꝰ offerendã. ⁊ solũmͦ
sola oblatio cũ altari pͥncipali. & chorus incensatur. Ad minoremdi¬
tem inis  im nisi om̾ia signa pulsent᷑. nũ quã inoensũ offertur. Scien

Expanded text:
confessionem suam sacerdos et diaconus fecerint, et post offerendam. Similiter ad confessionem suam sacerdos et diaconus fecerint, et post offerendam. Similiter ad minorem ad quam omnia signa pulsantur; privatis vero diebus, ad majorem missam semel incensum offertur, scilicet post offertorium, et solummodo sacra oblatio cum altari principali incensatur; ad minorem autem missam, nisi signa pulsantur, nunquam incensum offertur. § Scien
Abbreviated transcription (Latin):
ut calix ꝑ sũmitatem. ⁊ deforis tergat᷑ diligent̃. ne forte quid uini.
uel aque ext̾us remaneat. cõseeratũ pereat. H ac uice non cauet .¬
conus digitos. quoꝵ supͣ menuni disiung̾e quia hostias iam posuit
quas erat positurus. Sic tandem calice suꝑ corporale aptato: subdia¬
conus eũ patena. ⁊ ampullis reuertens pateram hostus refertam ponit
suꝑ armari oluui.  ampulam. in locũ quo solet seruari. A ccipit aliã
patenam argenteam intͣ seutellam recõditam. ⁊ tergit studiose cũpan
pedibus tam̃ in motis. Deuide reddit turibulum. diacono. qui pͥ ipeĩ
incensat sacerdotem. Icasulam uiter brachia uersus terram chit. pꝰea facĩ
dextri cornu altaris. ⁊ suꝑficiẽ. ad extremũ sinistri faciẽ. ⁊ suꝑficiẽ. Su̾
nocte arcdi. Notandũ aut̃ quod in om̃ibus diebus festis. ⁊ dñcis. ad
maiorem mussam p̃dicta altaria bis iucensant᷑. pͥmo uidelieet. pꝰquã

Expanded text:
ut calicem per summitatem et foris tergat diligenter, ne forte quid vini vel aquæ exterius remaneat et consecratum pereat. Hac vice non cavet diaconus digitos, quorum supra meminimus, disjungere, quia hostias jam pquas erat positurus; et sic tandem calice super altare posito, subdiaconus cum patena et ampulla revertens, patenam hostiis refertam ponit super armariolum, et ampullam in loco quo solet reservari. Accipit aliam patenam argenteam intra scutellam auream reconditam, et tergit studiose cum pannpedibus tamen immotis; deinde reddit thuribulum diacono, qui prius incensat sacerdotem, et casulam inter brachia versus pedes trahit; postea faciem dextri cornu altaris et superficiem, ad extremum sinistri faciem et superficiem. Si vero in die ardet. Notandum autem quod in omnibus diebus festis et Dominicis ad majorem missam praedicta altaria bis incensantur, primo videlicet postquam
Abbreviated transcription (Latin):
acono. Unus aut̃ deministris tollit dearmaruo scutellam. ⁊ alata
tenet cũ linteo stꝑ reclinatoriũ quod ÷ quantũ puto ꝓp̃t hoc migme
factũ int̾ duas ciborii colunnas. Suꝑ quam diaconꝰ mittit patenĩ iqͥ
dñi corpus est diuisũ. Calicem quoq cũ sanguine dat subdiacono
intrinsecus stanti. int̾reclinatoriũ. ⁊ altare. qui tenebit eum relinẽ
quam ed̃uinctiꝰ pot̾it erga scutellam. Coninunicat pͥuins duaconis. Npͥ
eian alci foriusecus accedentes eo ordine quo ⁊ ad pace̾. ⁊ p̃t illos. qui in
albis sunt. antequã cõmunicent cuncti ueniã petentes: ni inanus sacet¬
dotis osculantes cam illi. quam alii. Siquis ant qui nonsit deillocho¬
o qui uadit adpacẽ uoluerit cõmunuare facto inde signo ei quiser
nionẽ in suo ordine. Debent ant singłi ita se scntelle ad uinge. nt si

Expanded text:
acono dat. Unus autem de ministris tollit de armario scutellam, et allatam acono dat. Unus autem de ministris tollit de armario scutellam, et allatam tenet cum linteolo super reclinatorium, quod est, quantum puto, propter hoc maxime factum inter duas ciborii columnas; super quod diaconus mittit patenam in qua Dominicum corpus est divisum; calicem quoque cum sanguine dat subdiacono intrinsecus stanti inter reclinatorium et altare: qui tenebit eum reclinem, quam conjunctius poterit erga scutellam; communicat primus diaconus, et post eum alii forinsecus accedentes, eo ordine quo et ad pacem, et praeter illos qui in albis sunt, antequam communicent cuncti veniam petentes, et manum sacerdotis osculantes, tam illi quam alii. Si quis autem, qui non sit de illo choro qui vadit ad pacem, voluerit communicare, facto inde signo illi qui sunionem in suo ordine. Debent autem singuli ita se scutellae adjungere, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
fectorio. tantũ ordinem. illum seruabit. Ad paccẽ uero. ⁊ cõmunionem.
sie i adaquam benedictan. scdm ordinẽ cõuersionis ibit. Priuati
ant diebus. cõtiersus quiseruit decaude labro. quia alba indutus &t.
plures fuerunit. ut induĩcis fit ing̾. ⁊ diuidit quas sac̃dos ñ diui¬
de pace sacerdos redeat ꝑfecerit. nusquã tam̃ antea recedit Mox i e
subdiaconꝰ ⁊ ministri pacẽ acceperint: manꝰ abluere inpiscina queni
altare non negligunt. N subdiaconus pateuã auream ad calicẽ itia¬
tem quã posuerat suꝑ armariolũ reportat. pouens suꝑ altare. ⁊ smad
iiuteolii. extensum. intrausu̾so altaris: n pꝰea stat in elinis int̾ recinit¬
rium ⁊ dextrũ cornu altaris: usq dii redeat sacerdos. Qui rediens nilin
portiun cłam dñioi corporis quam su̾ptꝰ est. de patena accipiens cũ duo¬
bus mediis digitis. sinistre manꝰ patenam modicũ diacono portigi: et
suꝑ calicẽ ipsam particłam sumens: post ea eũdem calicẽ cũ sangumedat¬

Expanded text:
fectorio, tamen ordinem illum servabit; ad pacem vero et ad communionem, sicut et ad aquam benedictam, secundum ordinem conversionis ibit. Privatis autem diebus conversus, qui servit de candelabro, quia alba indutus est,plures fuerint, ut in Dominicis, frangit et dividit, quas sacerdos non diviusquam sacerdos redeat, perfecerit, nusquam tamen recedit. Mox vero ut subdiaconus et ministri pacem acceperint, manus abluere in piscina, quae est prope altare, non negligunt, et subdiaconus patenam auream ad calicem pertinentem, quam posuerat super armariolum, reportat, ponens super altare, et simul linteolum extensum in transverso altaris, et postea stat inclinis inter reclinatorium et dextrum cornu altaris usque dum redeat. Qui rediens, et illam portiunculam Dominici corporis, quam sumpturus est, de patena accipiens cum duobus mediis digitis sinistrae manus, patenam modice diacono porrigit; et super calicem ipsam portiunculam sumens, postea eumdem calicem cum sanguine di
Abbreviated transcription (Latin):
dum sacerdes dicit ꝑomĩa secła scłoꝵ Et postmodũ ipsũ corpor¬
le. ex eadem parte s uꝑ ponere ꝓcurat. Et taudemi redieus posteu¬
acono patena argentea. offeratur. Qui subiliaconus. non pͥ seg
git. neq deloco in quo post diaconũ adelinis ex quo sc̃s sc̃s inꝙ¬
tum fuerat manserat reredit. donec asacerdote panẽ nr̃m inori¬
tione dnĩca dicat᷑. S tunc inde secedens. reuerent̃ ucedens
eande patenã. ab ipso osculatĩ ei manũ. accipiens finita oratio¬
ne dn̾ica offerat sacerdoti. ꝓpt̾ quod tam̃ pollicẽ. ⁊ indicem n¬
nime dis iungit. sicut & non disiunx̃. quando calicẽ. cũ sacerdo¬
te leuauit. Et sciendũ qm̃ quicquid dep̃dicta patena pͥuatis die¬
beis sul diaconꝰ facit. hoc idem in .xxi. Te ille ministroꝵ. qui post
ipsum auere soli. age̾ cõseuit. Postquã uͦ diacomis patenũ
ntentm aclinis. ouec ꝑ omia scła scłoꝵ dicat᷑. Saĩdos
cum iccipieus non se signat: cũ medus digitis. ponit suꝑ corera¬

Expanded text:
dum sacerdos dicit Per omnia saecula, etc., et postmodum ipsum corporale ex eadem parte superponere procurat, et tandem rediens post saceracono patena argentea offeratur. Qui subdiaconus non prius se erigit, neque de loco, in quo post diaconum acclinis ex quo Sanctus incoeptum fuerat, manserat, recedit, donec a sacerdote Panem nostrum in Oratione Dominica dicatur. Sed tunc inde secedens atque reverenter incedens, eamdem patenam ab ipso osculante ei manum accipiens, finita Oratione Dominica, offerat sacerdoti; propter quod tamen pollicem et indicem minime disjungit, sicut tunc non disjunxit quando calicem cum sacerdote levavit. Et sciendum quoniam quidquid de praedicta patena privatis diebus subdiaconus facit, hoc idem in duodecim lectionibus ille ministrorum, qui post illum manere solet, agere consuevit. Postquam vero diaconus sacerdoti net acclinis, donec Per omnia secula seculorum dicatur; sacerdos vero, accipiens eam cum mediis digitis, ponit super corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Nic uͦ fert aninius meminsse. quo studio. qua ue diligentu
aͥuia recũditur p̃ter illa utensilia. que necessaria. Iunt ad solles¬
nia missarũ dum taxat incõuentu gn̾alit̾.gendarũ. id÷ duo
alices auretcip ateus li iise cantitatil  di caupo¬
raiia iinũ duplu. sicut omia  p.⁊ solent esse. ad pͥna¬
las mifsas. alterum simplum. M. nor calix cũ duplo corpera

Expanded text:
iligentiaaliud reconditur præter illa utensilia quæ necessaria sunt ad solemnia missarum duntaxat in conventu generali agendarum, id est alices aurei cum patenis diversae quantitatis; et duo corporalia, unum duplum, sicut omnia corporalia solent esse ad privatas missas, alterum simplum. Minor calix cum duplo corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Ait incauea. adhoc psum fict. n rmxiro altaris. siciti ulca. et
ponit corporale suꝑ altare calier̃q cũ pateua renͣ ens. comitat᷑ sacer¬
dotem ꝓcedentẽ. aliquantulũ cõtͣ fr̃s. prius tam̃ quã sacerdos ꝑe¬
dat ad offerendam osculatur textuni in priuatis diebus. ad maio
sibi delattim: Qui textus postquam sacerdos osculatꝰ fuerit. semꝑ de¬

Expanded text:
et ponit corporale super altare, calicemque cum patena retinens comitatur sacerdotem procedentem aliquantulum contra fratres. § Prius tamen quam sacerdos procedat ad offerendam, osculatur textum ad majorem sibi delatum. Qui textus, postquam sacerdos osculatus fuerit, semper de
Abbreviated transcription (Latin):
nonis eõbinatos diligent̃ cõuingit. ne uel ipsa corporalia eũ eis tangat
a qubis morhostuas debã tangere ⁊ tractare. Consũmata aut oblatiõe
dugit cũ digitis. quibus corpus dñi tangendũ est. Hoc aũt notandu
uã diacom̃. secus altare stantẽ. sc oꝑientẽ ut de oñĩbus. tres. quas uo¬
luerit eligat ad cõsecrandum. ⁊ dimissa patena cũ hostus suꝑ altare.¬
sufficit ad cõsecrationẽ. Ad quod ram̃ ipse miscet aquan. quia ei nec

Expanded text:
manus combinatos diligenter conjungit, ne vel ipsa corporalia cum eis tangat, cum quibus mox hostias debet tangere et tractare. Consummata autem oblationtangat cum ipsis quibus corpus dominicum tangendum est. Subdiaconus portat ad diaconum secus altare stantem et se operientem, ut de omnibus tres, quas voluerit, eligat ad consecrandum; sufficiat ad consecrationem: ad quod tamen ipse non miscet aquam; quia ei nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a sacerdote sumitur: Et quotunis tam sanguinẽ. quã reliqum e¬
nũ sumit. faciẽ uersus altare. uł uersus orientẽ uertit. Ille aut qͥpi
tat candel abrũ. postquam sacerdos apace redierit: cõtinuo acciit
tenens hoc aũ gradũ. subleuatui. nec pꝰ deponit quam ꝑ dnm nr̃mde
lice quam minist̾ cũ scutella discedunt. In xũ.łe. duo eũuersi cũ
inte gradũ accedunt. ⁊ discedunt. quo dictũ est deuno in pͥuati
missani. eadem missa cũ calice nimoris misse. ⁊ duplo corporlican
subdiacenus pꝰquã calicẽ pꝰ co̾munionẽ scipserit pꝰ sacerdotẽ moitar ue
cõu̾sus de candelabro seruiens pꝰquã sac̾dos pꝰ ablutionẽ digitoꝵ umnus

Expanded text:
 a sacerdote sumitur. Et quoties tam sanguinem quam reliquum v a sacerdote sumitur. Et quoties tam sanguinem quam reliquum vinum sumit, faciem versus altare, vel versus orientem vertit. Ille autem qui portat candelabrum, postquam sacerdos a pace redierit, continuo accipit, tenens hoc ante gradum sublevatum, nec prius deponit quam Per Dominum nlice quam minister cum scutella discedunt. In duodecim lectionibus duo ante gradum et accedunt et discedunt, quo dictum est privatis missam, eadem missa cum calice minoris missae et duplo corporali cansubdiaconus, postquam calicem post communionem susceperit, post sacerdotem moratur, neque conversus de cand
Abbreviated transcription (Latin):
reponit. & tunc ille qui tenet scutellam altius eam eleuans. uadit an
strũ cornu altaris  subdiaconꝰ remanet. cũ calice añ & ex.ium. p̃
cerdotẽ tenens cil alt̾a manu calioem. cũ alt̾a patenam. parũper subleuatam
cĩ corporali. Uerum cõtra ipsos totus cõuentꝰ ꝓ reuerentia anĩci corporis
iliuguinis. uemam petit. Sciendum aut qm̾̃ si qnilibet pꝰ cõ munt̃ ue¬
mam suꝑueni̾t: nec unchoro. nec extͣ chorum ueniam pet̾e dehet. Simi¬
liter pꝰ quam aliquis comunicaui̾t p̃ter hanc cominiẽ nec ante altare i.
his nec alibi uemani cõsuetu dinalitei petit. Mex aũt ut ille u. iister qͥ
suerat digitis diaconi uiuu̾ suꝑfudi. ccessit extͣ recl matorium. de¬
fereus calicẽ alium mitiorem cũ ampulla quam sub imnistrauit subdiaeo¬
no. i pꝰ abeodem recipit. ut sac̃dos quoq iauet digi. s illos qr inus ⁊ m̾e

Expanded text:
reponit; et tunc ille qui tenet scutellam, altius eam elevans, vadit ante reponit; et tunc ille qui tenet scutellam, altius eam elevans, vadit ante sinistrum cornu altaris, et subdiaconus remanet cum calice ante dextrum, post sacerdotem tenens cum altera manu calicem, cum altera patena parumper sublevata cum corporali. Verum contra ipsos totus conventus pro reverentia Dominici corporis et sanguinis veniam petit. Sciendum autem quoniam, si quilibet post communem veniam supervenerit, nunc in choro, nunc extra chorum veniam petere debet. Similiter postquam aliquis communicaverit praeter hanc communionem, nunc ante altare S. Joannis, nunc alibi veniam consuetudinaliter petit. Mox autem ut ille minister, qui supererat, digitis diaconi vinum superfudit, accedit extra inclinatorium deferens calicem alium minorem, cum ampulla, quam subministravit diacono, et post ab eodem recipit, ut sacerdos quoque digitos illos lave
Abbreviated transcription (Latin):
in quibis una hostia tantũ cõseerat᷑. & cõ municato illo qui ten: scutellata:
s apes dñi suꝑ est. uł si uidttur sibi coꝗitur ipsa seutella: ⁊ qui tenꝰ
cn non se monet inde quousq sacerdos calice a subdiacono recepto sangiti¬
ne sumat uinu̾q quo postea calicemlauat. infusum sibi ab eodẽ subdiaco¬
so inalta manu tenente ampullam. & eũ alt̾a manu inuoluta linteolo.
ominione ꝓpe armariolui uenit. ut cũ umo in alt̾o calice digitos abluat.
qubus dnicũ corpus tractauit ministro qui suꝑerat cũ ampulla fun¬
qente uinũ. ⁊ pedẽ calicis sustantante. Quos ablutos pͥ adcaliee tergit.
demde ad faciem suam. ⁊ eam partẽ quam t᷑sit ori applicat. ⁊ iunu̾sumens
ĩti se adorientem. ⁊ tunc corporalia plicare. n librũ missale desinistro cor¬
accipit ab eodẽ calicem osculaus ei manũ.⁊ adicͥono patenam calicis ab altari
suꝑ inposito uno corporali acceptam. nam alt̾um in locum suñ suꝑ altare

Expanded text:
scutellam, si corpus Domini superest, vel si videtur sibi, cooperitur ipsa scutella, et qui tenet eam non se submovet inde quousque sacerdos calice a subdiacono recepto sanguinem sumat, vinumque, quo postea calicem lavat, infusum sibi ab eodem subdiacono in altera manu tenente ampullam, et cum altera involuta linteolo, communione, prope armariolum venit, ut cum vino in altero calice digitos abluat quibus Dominicum corpus tractavit, ministro qui supererat, cum ampulla fundente vinum et pedem calicis sublevante; quos ablutos ad calicem prius tergit, deinde ad faciem, et eam partem qua tersit ea applicat et vinum sumit vertens se ad orientem, et tunc corporalia plicare, et librum missalem de sinistro corea calicem lavit, accipit ab eodem calicem, osculans ei manum, et a diacono patenam calicis, ab altari superimposito uno corporali acceptam; nam alteram in locum suum super altare
Abbreviated transcription (Latin):
tuin. abbate dicente surgite. sedet adcerraur recupta encilla ipgera
lbrachius desuꝑ positis Quo facto: p̃cipit doniꝰ abibas cmiplacuent ut
br a onuo abbĩ uidioio. ꝑcpit̃ ut suigat. ⁊ induat eucullam suat
ueni ant suam. dictoq ei ut surgat. ad ungitur ei & hoc uerbum. fr᷑ ite
ingrauẽ culpam. Hoc andito iuclinat ꝓfande. ⁊ cotinno eapelso indido.

Expanded text:
iterum abbate dicente: Surgite, sedet ad terram resumpta cuculla super genua, et brachiis desuper positis. Quo facto, præcipit dominus abbas cui placuerit ut bitur D. abbati judicio, praecipit ut surgat et induat cucullam suam,us, petit iterum veniam suam; dictoque ei ut surgat, adjungitur et hoc verbum: Frater, ite in gravem culpam. Hoc audito, inclinat profunde, et continuo capello induto,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adrestrami. Et̾m̃. Cloci earia quatuor unũ adfibas. altum adolera t̾eut io
aefendunt. acalore caldarie. quando recent̃ ablata ab igne ÷ inoueno.ł¬
gunt mauꝰ ad mauutgia que pendent in claustro. Unus cultellus. idlirda
ineidendum:⁊ simul cotis ad acuendũ. Una patella ad aquã siopis fi¬
erit cal efaciendam⁊ ad ad ipeni fundendũ Alt̾a que÷ ꝑ modica. infindo
nuutatim ꝑforata. ut ꝑ eam ipse adeps coletur. Uiia pixis inqua sia rẽ¬
ponatur. Unũ serimũ inquo minora queq recõdant᷑. Una situla ou
iqua hauriat᷑. scope oue. quibus caldarre pꝰ coctio. iẽ scopont̃ duc rei¬
cuppa optime cooꝑta ad scutellas inqua reponant᷑. p at refoctionẽ. ut cũs¬
uũ debent esse lauate. Duo sedilia que bancas uulgo appellant. Una
sella quadripoda submissa. suꝑ quã ponat᷑ cuppa cũ oseribus. ruando si
ildaria mittenda. U na petia maior quãmol iri super quã pouit̾ ea¬

Expanded text:
um ad olera, tertium usque deffendunt a calore caldarii, quando recens ablatum ab igne quogunt manutergia, quae pendent in claustro. Unum cultrum ad lardum incidendum, et simul cotis ad acuendum. Una patella ad aquam, si opus fuerit calefaciendam, et adipem fundendum; altera, quae est permodica, in fundo minutatim perforata, ut ipse adeps coletur. Una pixis in qua sal recondatur: unum scrinium in quo minora quaeque recondantur. Una urna, qua aqua hauriatur: et scopae duae quibus caldariae post coctionem scopentur. Duae rebulae ad scutellas; una in qua ponantur post refectionem utcuctum debent esse lavatae. Duo sedilia, quae bancos vulgo appellant; una cella quadripoda et submissa, super quam ponatur cuppa cum oleribus, quando sunt in caldaria mittenda. Una petra major etiamque molaris, super quam ite
Abbreviated transcription (Latin):
Sum̃ta deponunt. uł quardo opꝰ haliueruit aqua.  mannt̾gio manis
uidelie& lanat̾i. Item qr otiens att̾ utrũ illoꝵ. incensat altaria. inus de
eis aem seruitoribus iugit̃ illas comitat᷑. Qui quasi uam p̃parando p̃cedit.:
matut̾ imssas. ad quas signa pulsantur. sacerdotẽ. reliquos miuistroᷤ̃
ad altare ꝓcedentes. p̃cedunt oͥms.ͥ duo ferentes candelabra. t̾ ciꝰ taribulũ
Priuatis auit diebus. ⁊ ad illas matut̾ missas. ad quas minime signa pul
fferendam seruit deturibulo dequibus siue plures suit siue tantũ unus:
usuetudo ÷ ut accipiant candelabra. et ad introitũ reuestiarii. aser¬
rio ebdomadario allata. mox ut gła patri audierint. si iam sacerdotẽ.
N i os uideant paratos. ꝓced̾e ad altare in cipiant. Et postquam dũ¬

Expanded text:
quando opus habuerint aqua et manutergio, manus videlicet lavaturi. Item quoties alteruter eorum incensat altaria, unus de eisdem servitoribus jugiter illos comitatur, qui quasi viam præparando procedit, et matutinales missas ad quas signa pulsantur, sacerdotem et reliquos ministros ad altare procedentes præcedunt simul omnes, duo ferentes candelabra, tertius thuribulum; privatis autem diebus vel ad illas matutinales missas ad quas sofferendam servit de thuribulo. De quibus, sive plures sint sive tantum unus, consuetudo est ut accipientes candelabra ad introitum revestiarii a secretario oblata, mox ut Gloria Patri audierunt et jam sacerdotem et reliquos videant paratos, procedere ad altare incipiant et, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
uosus sacendotom pͥocie sor: ꝓcedentẽ ad altare De aiacono.¬
cuterdote inclironte se ad orationẽ: ipse quoq s̃e iuelinit. s acerdote
mulum teuente fl in censum parante. Q uos ꝑost uncensat lotẽ mlndeis
alomono factat: quo iam d ictũ ÷ recipiens ipsum saderdoteno inoen
llo mas ilam in t bunachia trahit. & ceta eodem modo agt quosuepi¬

Expanded text:
uod sacerdotem præcedere solet procedentem ad altare; sacerdote inclinante se ad orationem, inclinat se simul; sacerdote ram tenente et incensum parante; quod, post incensationem altaris illo modo factam quo jam dictum est, recipiens, ipsum sacerdotem incensat et casulam inter brachia trahit et cetera eodem modo agit quo sup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuisis. Cotidie diluculo cũ pͥmũ inelaustro cõsederint. antequã aliud quid faci¬
ant. altiori uoce legunt. tres psalmos. quoꝵ initiu̾ est miserere iei deus. Necqͥs¬
quam prius uenit ad cõfessionẽ. quã audierit hos psalios. inchoatos esse. Ad
om̃s horas facies eoꝵ. uersa est cõtra occidentẽ quantũ puto ut uideri possint:
ricribus qui in illa parte stare solent. Cũ uentũ fuerit adp̃ces utrinq di
illi iumores uertunt se inchoꝵ. terrius qui & maior est & stat altari ꝓximus.
cũtra altare uisi ao coplectorium & primam. Tõ ꝓpt cõfessionẽ duo se cõparant
cõtra altare suꝑ scabellum unum. & unus magister est medius inter eossieut
etiam adlietanami.& ad singilas horationes inpͣlbiterio gepenoas nellaicemo ũ¬
esato onsu anter inchoꝵ. Et similit᷑ ins abbato ad peesionẽ. quȩ ad emes p̃os¬

Expanded text:
provisis. Quotidie diluculo cum primum in claustro consederint, antequam aliud quid faciprovisis. Quotidie diluculo cum primum in claustro consederint, antequam aliud quid faciant, altiori voce legunt tres psalmos, quorum initium est, Miserere, etc. Nec quisquam prius venit ad confessionem quam audierit hos psalmos inchoatos esse. Ad omnes horas facies eorum versa est contra occidentem, quantum puto, ut videri possint a prioribus qui in illa parte stare solent. Cum ventum fuerit ad preces, utrinque illi duo minores vertunt se in chorum; tertius, qui major est et stat altari proximus, contra altare, nisi ad completorium et ad primam. Tunc propter confessionem duo se comparant contra altare super unum scabellum, et unus magister est medius inter eos, sicut etiam ad litaniam, et ad singulas orationes in presbyterio gerendas, et cum se omnes pariter in chorum; et similiter in Sabbato ad processionem quae ad vesp