comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationes accingendum .ẽ scđm sectatores platonis. qui inceptũ quo
aris totiles tãuerã tãq ualidam definitionẽ magistris aucia retẽ tauen
subruer̃ : Neq uero tã in memor mei aut itamale animatus sumut
ex ingenio meo uel aristoteli resistã uel adsi platoni : Sed ut quis
magriorũ uisorũ qui seplatoni suos diciglori abant aut singula
aut bina defensa adostentationẽ suorũ operũ reliquer̃ collectaba
inunũ continue defensionis corpus coaceruauradiecto siquid post
dos aut senti re faserat aut uĩ dese in intellectũ licebat : Et qrduoli
iuȩ ad serere conatus ẽ unũ qđ dicit nihil eẽ qđ ex semoueat᷑ : alte¬
rũ quo animã hoc eẽ non posse confirinat : utriq resistendumb
ut & const& possealiquid ex semoueri : & apimã hoc eẽ clarescat
in primis igit᷑ illius diuisionis: Oport& nos cauest p̃stigias inqu̾e nume¬

Expanded text:
tationes accingendum est secundum sectatores Platonis, qui inceptum, quo tationes accingendum est secundum sectatores Platonis, qui inceptum, quo Aristoteles tam ueram tamque ualidam definitionem magistri sauciare temptauerat subruerunt. Neque uero tam immemor mei aut ita male animatus sum ut ex ingenio meo uel Aristoteli resistam uel adsim Platoni, sed, ut quisque magnorum uirorum qui se Platonicos dici gloriabantur aut singula aut bina defensa ad ostentationem suorum operum reliquerunt, collecta haec in unum continuae defensionis corpus coaceruaui, adiecto siquid post illos aut sentire fas erat aut audere in intellectum licebat. Et quia duo sunt quae adserere conatus est, unum quo dicit nihil esse quod ex se moueatur, alterum quo animam hoc esse non posse confirmat, utrique resistendum est, ut et constet posse aliquid ex se moueri et animam hoc esse clarescat. In primis igitur illius diuisionis oportet nos cauere praestigias, in qua enume
Abbreviated transcription (Latin):
semou& & non sem ꝑ mou& : Nãcũ ad finẽ uenit᷑ & inderursus in exordiũ
redit᷑ necesse ẽ int̃sticiũ motus fieri in ipsa ꝑmutatione redeundi : Sed
nec in orbem rotari potest. qr om̃is sphert circa aliquidimmobile qđ cen¬
trom̃ uocamꝰ mou&: Siergo & anima sic moue ut intra sehab& quedim¬
mobile ẽ & ita fit ut non tota moueat᷑ : A ut si non intrase. sequ& aliudno
minus absurdũ ut centronforis sit qđ ẽẽ non poterit: constatergo ex
hisait qđ in locosenon moueat : sed supsa sȩparit sequit᷑ ut eandem & e
& non eẽ dicamꝰ : Siuero seipsa consumit . nonerit in mortalis : Quod
et ex histalem colligit si logismũ : Si anima semou& aliquo motus gen
semou& : nullum autẽ motus genus. quose moueat inuenit᷑ non seigtꝰ
mou& : Contra hastam subtiles & arguta seđ uerisimiles argumen¬

Expanded text:
se mouet, non semper mouetur: nam cum ad finem uenitur et inde rursus in exordium se mouet, non semper mouetur: nam cum ad finem uenitur et inde rursus in exordium reditur, necesse est interstitium motus fieri in ipsa permutatione redeundi. Sed nec in orbem rotari potest, quia omnis sphaera circa aliquid immobile quod centron uocamus mouetur. Si ergo et anima sic mouetur, aut intra se habet quod immobile est, et ita fit ut non tota moueatur, aut si non intra se, sequetur aliud non minus absurdum, ut centron foris sit, quod esse non poterit. Constat ergo ex his», ait, «quod in loco se non moueat. Sed si ipsa se parit, sequitur ut eandem et esse et non esse dicamus; si uero se ipsa consumit, non erit immortalis. Quod erietur.» Et ex his talem colligit syllogismum: «Si anima se mouet, aliquo motus genere se mouet. Nullum autem motus genus quo se moueat inuenitur. Non igitur se mouet.» Contra has tam subtiles et argutas et uerisimiles argumen
Abbreviated transcription (Latin):
lentiã quã aegris hicluctatorib: prest& nonutiq ex hoc&iã sibi pres¬
teñ : Item dicit: omĩs motus ad exercitiũ sui. instrum̃to eg& ut singula¬
rũ artiũ usus doc& : Er gouidendum ne& animȩ ad semouendum in¬
strumento opussit : qđ siin possibile iudicat᷑ & illud in possibileerit ut api¬
ma ipsa semoueat : Item dicitisi mou& anima si ne dubio cũ reliquis motib:
& deloco in locũ mou& : qđ si ẽ modo corpus in gredit᷑ modorunsus egse¬
dit᷑ & hoc frequent̃ exerc& : sed hoc uidemus fieri nonposse nonigit᷑ mou& :
His quoque ad ditisi anima semou& necesse ẽ ut aliquom otus ges
moueat : Ergo aut in loco semou& aut seipsam pariendo mou&
otatat᷑ : Sed rectalinea infinital nulla ẽ : Nam quȩcũq: natura intelligitꝰ
linea : quocũq fine sine dubio terminat᷑. Siergo plineã t̃minatã anima

Expanded text:
lentiam quam ille aegris, hic luctatoribus praestat, non utique ex hoc etiam sibi praeslentiam quam ille aegris, hic luctatoribus praestat, non utique ex hoc etiam sibi praestant.» Item dicit: «Omnis motus ad exercitium sui instrumento eget, ut singularum artium usus docet. Ergo uidendum ne et animae ad se mouendum instrumento opus sit. Quod si impossibile iudicatur, et illud impossibile erit ut anima ipsa se moueat.» Item dicit: «Si mouetur anima, sine dubio cum reliquis motibus et de loco in locum mouetur. Quod si est, modo corpus ingreditur, modo rursus egreditur, et hoc frequenter exercet. Sed hoc uidemus fieri non posse. Non igitur mouetur.» His quoque addit: «Si anima se mouet, necesse est ut aliquo motus genere se moueat. Ergo aut in loco se mouet, aut se ipsam pariendo se morotatur. Sed recta linea infinita nulla est: nam quaecumque in natura intellegitur linea quocumque fine sine dubio terminatur. Si ergo per lineam terminatam anima
Abbreviated transcription (Latin):
cademq rẽ nuno eo demq tẽpont contrari a &atos acunuĩi dem qartia¬
nenteseueniant : Scimus autẽ qr mouere facere ẽ & moueri patiest :
lugit᷑ qđ semou& simuleuenient duo sibi contraria & facere & pati
qđ in possibile ẽ : Animaigit᷑ nõ potest semouere : Item dicit siari¬
ma es sentia motus &&̃ nũ quã quiescer& amotunihil ẽ enuĩ qđ recipiat
es sontie sue contrarietatẽ : Namignis pũ quã frigidus erit nec nix spop¬
te nicũ quã calescit : anima autẽ nonnũ quã a motucessat : Nonenĩ
semꝑ corpus uidemꝰ agitari nonigit᷑ anim& essentia motus ẽ. cuius con¬
trarietatẽ receptat : Ait &iã : anima si aliis causa motts ẽ ipsa sibi
causamotus eẽ non poterit : Nihil ẽ enim inquit qđ eius demreisibi
causa sit cuius ẽ alii sut medicus ut exercitor corporũ sanitatẽ uelua¬

Expanded text:
eandemque rem uno eodemque tempore contrarietates ad unum idemque pertieandemque rem uno eodemque tempore contrarietates ad unum idemque pertinentes eueniant. Scimus autem quia mouere facere est et moueri pati est. Ei igitur quod se mouet simul euenient duo sibi contraria, et facere et pati, quod impossibile est. Anima igitur non potest se mouere.» Item dicit: «Si animae essentia motus esset, numquam quiesceret a motu. Nihil est enim quod recipiat essentiae suae contrarietatem: nam ignis numquam frigidus erit nec nix sponte umquam calescet. Anima autem non numquam a motu cessat: non enim semper corpus uidemus agitari. Non igitur animae essentia motus est cuius contrarietatem receptat. Ait etiam: «Anima si aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poterit. Nihil est enim», inquit, «quod eiusdem rei sibi causa sit, cuius est alii: ut medicus, ut exercitor corporum, sanitatem uel ua
Abbreviated transcription (Latin):
si ab alioiã ñ potest hoc primũ uocari & sẽꝑquid primũ moueat requiremus
Restat ut sta redicat᷑ : Statigit᷑ qđ primũ mou& : Contra platonẽ ergo
dicit animã motus eẽ principiũ inhunc modum conponit᷑ sylogis mu
Anima principiũ motus ẽ : principiũ autẽ motus non mou&e igit᷑ anima
non mou& : Et hoc ẽ qđ primo loco uio len obiecit: Nec eo usq ꝑsuadere
contẽptus animã non moueri aliis qq̃ rationib: non minus uiolentis ꝑ ur¬
gu &: nullum inquit iniciũ idem potest eẽ ei cuius ẽ in iciũ : Nam apud
geo m&ras principiũ line& punctus dr̃ eẽ non linea: apud arith m&i
prinepiũ numeri nonẽ numerus : Itẽ causa nascendi ipsa non nascitur:
cirsaerqonotus causa uel iiciũ ñon mou& Ergo anima quȩ eniqũi
motems ẽ rom mnoua a d dit᷑ hoc qq̃ nũ quã in quit fieriporest utcircauria

Expanded text:
si ab alio, iam non potest hoc primum uocari, et semper quod primum moueat requiremus. si ab alio, iam non potest hoc primum uocari, et semper quod primum moueat requiremus. Restat ut stare dicatur. Stat igitur quod primum mouet.» Contra Platonem ergo, qui dicit animam motus esse principiuAnima principium motus est. Principium autem motus non mouetur. Igitur anima non mouetur.» Et hoc est quod primo loco uiolenter obiecit, nec eo usque persuadere contentus animam non moueri, aliis quoque rationibus non minus uiolentis perurget. «Nullum», inquit, «initium idem potest esse ei cuius est initium. Nam apud geometras principium lineae punctum dicitur esse, non linea; apud arithmeticos principium numeri non est numerus. Item causa nascendi ipsa non nascitur. Et ipsa ergo motus causa uel initium non mouetur. Ergo anima, quae initium motus est, non mouetur.» Additur hoc quoque: «Numquam», inquit, «fieri potest ut circa unam
Abbreviated transcription (Latin):
nicesse ẽ inquit ut austaredicat᷑ aut seipsũ mouere : Namsimoueri ab alio
deiat᷑ illud quoq: qđ eũ mou& dic& ab alio moueri & illud rursus ab alio &
insfinitũ inquisitio ista casunt ẽ nũ quã exordia prima repperiens si sẽꝑ aliu
ea qua eput a ueris prima p̃cedit : Restat igit᷑ inquit si quot primũ mou& ñ di¬
c& stare ipsũ semo ueredicat᷑ : Et sicerit inuno eodemq aliud qđ mou& aliua
cõmune qđ medium. duo uero sibi contraria intellegant : Nam sic̃ ẽ qđ mon
dium: Deindesẽ quid semo ueredicat᷑ necesse ẽ. inquit ut aut totũ a toto
aut partẽ a parte existimem moueri : Et tam̃ motus ille seua toto seuap¬
te ꝓcedat. alterũ ꝓcedat alterũ sui postulabit auctorẽ : Ex hisomnib:
in unũ aris totȩlica raciotinatio tota colligit᷑ hoc modo : Omne qđ mou
ab alio mou& : qđ igit᷑ primũ mou& aut stat ab alio & ipsũ mou&᷑ : Sed

Expanded text:
necesse est», inquit, ut aut stare dicatur aut se ipsum mouere. Nam si moueri ab alio necesse est», inquit, ut aut stare dicatur aut se ipsum mouere. Nam si moueri ab alio dicatur, illud quoque quod id mouet dicetur ab alio moueri et illud rursus ab alio, et in infinitum inquisitio ista casura est numquam exordia prima reperiens, si semper aliud ea quae putaueris prima praecedit. Restat igitur», inquit, «ut si quod primum mouet non dicatur stare, ipsum se mouere dicatur. Et sic erit in uno eodemque aliud quod mouet, aliud commune quod medium, duo uero sibi contraria intellegantur. Nam sicut est xordium. Deinde siquid se mouere dicatur, necesse est», inquit, «ut aut totum a totm a parte existimemus moueri; et tamen motus ille, seu a toto seu a parte procedat, alterum sui postulabit auctorem.» Ex his omnibus in unum Aristotelica ratiocinatio tota colligitur hoc modo: «Omne quod mouetur ab alio mouetur. Quod igitur primum mouet, aut stat aut ab alio et ipsum mouetur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uiã sẽpageren : immo ꝑdiuersa mouere adsis ponta neo fererenł agitatu:
sũ uero hoc facere nom possi ad sed leuib: sẽpascensus & descensus grauib
deputatus sit appar& eorũ motũ adcertã constitutã nature ne cessita¬
tẽ referri: Haec sunt & hiss milia quib: aristotiles omne qđ mou&̃
ab alio moueri ꝓbasse secredidit: Sed platoniciut paulo postdemons¬
trabit̾argũ m̃ta hargumenta magis quã uera eẽ docuer̃ Nuncse¬
quens eiusdem iungendĩ diuisio ẽ qua non posse animã ex semoueri :¬
&iã si hocalia ressacereposs& laborat ostendere : Et huiuss ei primã
ꝓpositionẽ ab illis mutuat᷑ quae sibi ȩstim& constitisse : Siceni aitcũ
igit᷑ omne qđ mou& const& ab aliomoueri sine dubio id qđ primũ mo¬
ua qi non ab alio mou&: ne que enĩ haber& iã primũ si ab alio mouesbẽ

Expanded text:
uiam semper agerent; immo per diuersa mouerentur si spontaneo ferrentur agitatu. uiam semper agerent; immo per diuersa mouerentur si spontaneo ferrentur agitatu. Cum uero hoc facere non possint, sed leuibus semper ascensus, et descensus grauibus deputatus sit, apparet eorum motum ad certam et constitutam naturae necessitatem referri.» Haec sunt et his similia quibus Aristoteles omne quod mouetur ab alio moueri probasse se credidit. Sed Platonici, ut paulo post demonstrabitur, argumenta haec arguta magis quam uera esse docuerunt. Nunc sequens eiusdem iungenda diuisio est qua non posse animam ex se moueri, etiamsi hoc alia res facere posset, laborat ostendere. Et huius rei primam propositionem ab illis mutuatur quae sibi aestimat constitisse. Sic enim ait: «Cum igitur omne quod mouetur constet ab alio moueri, sine dubio id quod primum mouet quia non ab alio mouetur neque enim haberetur iam primum si ab alio moueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatio ẽ. quin ab aliomoueantur: Probaboa utẽ inquiti&i ã
alia causã motus intrasepossiden ut animalia ut arbores quȩ sine dubio
ab alio intelliguntur moueritausa scilic& quaei ipsis lat&: nãcausã
motus ab eo qđ mou& ratio se questrat : Alia uero a ꝑte ab aliomouenꝰ:
idẽ autui autnatura : Etui mouere dicimꝰ omineiaculum qđ cũ dema¬
nu iaculantis recessit suo quidem motu ferriuid& sedorigomotus
adium refert᷑: Sicenĩ nonnũ quã & trã spor sũ &ignẽ deor sũ fegriui¬
dem̃ q alienus si nedubio cogit inpulsus : Natura uero mouenłuel griuia
cũ ꝑsedeorsũ. ł leuiacũsursũ feriunđ : Sed& hoc dicendum ẽ ab aliomo¬
uerilic& a quo habeat᷑ incertũ : Ratio enĩ ait dep̃hendit tẽ nescio quid:
qusd bimoueat: Nãsi sponte moueren sponte&iã starent sed nec unã

Expanded text:
dubitatio est quin ab alio moueantur: probabo autem», inquit, «etiam dubitatio est quin ab alio moueantur: probabo autem», inquit, «etiam  mouentur, alia causam motus intra se possident, ut animalia, ut arbores, quae sine dubio ab alio intelleguntur moueri, a causa scilicet quae in ipsis latet nam causam motus ab eo quod mouetur ratio sequestrat; alia uero aperte ab alio mouentur, id est aut ui aut natura. Et ui moueri dicimus omne iaculum, quod, cum de manu iaculantis recessit, suo quidem motu ferri uidetur, sed origo motus ad uim refertur. Sic enim non numquam et terram sursum et ignem deorsum ferri uidemus, quod alienus sine dubio cogit impulsus. Natura uero mouentur uel grauia cum per se deorsum, uel leuia cum sursum feruntur; sed et haec dicendum est ab alio moueri, licet a quo habeatur incertum. Ratio enim», ait, «deprehendit esse nescio quid quod haec moueat. Nam si sponte mouerentur, sponte etiam starent, sed nec unam
Abbreviated transcription (Latin):
tinebit : Quod & ipse aris toteles uidens postquã docuit. eẽ
aliquidim mobile ħ eẽ animã uult docere : & incipit ad sȩ¬
rere nihil ẽe . qđ ex semoueri possit: sed om̃a quȩ mouent
ab aliomoueri: qđ siue re ꝓbas s& nihilad patrociniũ plato¬
nicȩ secterelinquer& : quẽ ad modum enĩ crediposs& ex se
moueri animã : si consta s& nihil eẽ qđ exseposs& moueri.
In hac autẽ a restotelica argum̃tatione: huius modi diuisionis
ordo contexit᷑ : Ex omnibus quȩ mouent inquit alia ꝑsemoueNt:
alia ex actidenti: & ex accidenti in quid mouentur. quȩ cũ ipsu
non moueant : in eotam̃sun qđ mouent᷑. ut in naui safcina
seu uector quiescens: Aut &iãcũ pars mou& quiescente inte¬
gritate : ut siquisstans pedem manũ uel caput agit &̃ : persea¬
mou& qđ neq: ex accidenti sed & totũ simulmou& ut cã ad super imir
ignis ascendit : Et dehis quidem quae ex accidentimoueđ null

Expanded text:
tinebit. Quod et ipse Aristoteles uidens, postquam docuit esse tinebit. Quod et ipse Aristoteles uidens, postquam docuit esse aliquid immobile, hoc esse animam uult docere, et incipit adserere nihil esse quod ex se moueri possit, sed omnia quae mouentur ab alio moueri. Quod si uere probasset, nihil ad patrocinium Platonicae sectae relinqueretur. Quemadmodum enim credi posset ex se moueri animam si constaret nihil esse quod ex se possit moueri? In hac autem Aristotelica argumentatione huius modi diuisionis ordo contexitur: «Ex omnibus quae mouentur», inquit, «alia per se mouentur, alia ex accidenti. Et ex accidenti», inquit, «mouentur quae, cum ipsa non moueantur, in eo tamen sunt quod mouetur, ut in naui sarcina seu uector quiescens, aut etiam cum pars mouetur quiescente integritate, ut si quis stans pedem manumue uel caput agitet. Per se neque ex parte, sed et totum simul mouetur, ut cum ad superiora ignis ascendit. Et de his quidem quae ex accidenti mouentur, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
moueri aut om̃a simul nunc quies cesenunc moueri : De his inqu
quid magis uerũ sit requiramꝰ : Non. eẽ om̃a immobilia aspectus
ipse testimonio ẽ quia sunt quorũ motũ uidemꝰ : Rursus non mo¬
ueri oma uisus doc& quo immota cognoscimꝰ : Sed nec om̃a dice¬
repossumꝰ modo motũ patiniedetẽ modo eẽ si ne motu quia
suni quorũ ꝑpetuũ motũ uidemus ut decelestib: nulla dubita¬
tio ẽ : Restatigit᷑ ait ut sicut aliqua semꝑ moueab it asitaliquia
semꝑ immobile ex his ut collectũ sit eẽ aliquid immobilenul¬
lus obuiat uel refellit : Nam &uent diuisio ẽ & sectȩ platonicȩ
non repugnat : Neque enĩ siquide immobile sequit᷑ ut hoc sit
anima : Nec quidicit animã & semo ueri iã moueri uniuersa
confirmat: sed modum ad struit quo anima mou& : Si quidue¬
ro ẽ. aliud immobile. nihilad hoc qđ de anima ad struit᷑ per¬

Expanded text:
moueri, aut omnia simul nunc quiescere, nunc moueri. De his», inquit, moueri, aut omnia simul nunc quiescere, nunc moueri. De his», inquit, «quid magis uerum sit requiramus. Non esse omnia immobilia aspectus ipse testimonio est, quia sunt quorum motum uidemus. Rursus non moueri omnia uisus docet, quo immota cognoscimus. Sed nec omnia dicere possumus modo motum pati, modo esse sine motu, quia sunt quorum perpetuum motum uidemus, ut de caelestibus nulla dubitatio est. Restat igitur», ait, «ut, sicut aliqua semper mouentur, ita sit aliquid semper immobile.» Ex his ut collectum sit esse aliquid immobile, nullus obuiat uel refellit. Nam et uera diuisio est, et sectae Platonicae non repugnat. Neque enim siquid est immobile, sequitur ut hoc sit anima, nec qui dicit animam ex se moueri, iam moueri uniuersa confirmat, sed modum adstruit quo anima mouetur. Si quid uero est aliud immobile, nihil ad hoc quod de anima adstruitur per
Abbreviated transcription (Latin):
talis ẽ. Sed harũ omniũ raciotinationũ apudeũ potest postrema
conclusio deanime in mortalitate constare qui primã propositionẽ
id ẽ ex semo ueri animã non refellit : Hac enĩ infidem non recept
debilia fiun om̃a quȩ secunt : Sed huic stoicorũ quidem accedit ad sen¬
sio : aris toteles uero adeo non ad quiescit ut animã non solum ex
senonmo ueri sed nemo ueri quidem penitus con& adserere : Itaepĩ
callidis argum̃tationib: ad struit nihil ex semoueri: ut & si aliquid
h facere concedat ã puimatam̃ hoc non eẽ confirm& : Siepĩ anima
inquit principiũ motus ẽ . doceo non posseprincipiũ motus moue¬
ri & ita diuisionẽ suȩ artis ingredit᷑ ut prinũ doceat in rerũ natunt. eẽ
aliquidim mobile : Deinde hoc eẽ animã tẽpte&ostendere Neces¬
se . ẽ inquit aut om̃a quȩ sunt immobilia eẽ aut om̃a moueri
aut aliqua e his moueri aliqua non moueri : Item sidamꝰ ait
&. notũ & qui&em nec eẽ ẽ autalia semꝑ mouest & alia nũ quã

Expanded text:
strema conclusio de animae immortalitate constare, qui primam propositionem, id est ex se moueri animam, non refellit; hac enim in fidem non recepta, debilia fiunt omnia quae sequuntur. Sed huic Stoicorum quidem accedit adsensio. Aristoteles uero adeo non adquiescit, ut animam non solum ex se non moueri, sed ne moueri quidem penitus conetur adserere. Ita enim callidis argumentationibus adstruit nihil ex se moueri ut, etsi aliquid hoc facere concedat, animam tamen hoc non esse confirmet. «Si enim anima», inquit, «principium motus est, doceo non posse principium motus moueri». Et ita diuisionem suae artis ingreditur,ut primum doceat in rerum natura esse aliquid immobile, deinde hoc esse animam temptet ostendere. «Necesse est», inquit, «aut omnia quae sunt immobilia esse, aut omnia moueri, aut aliqua ex his moueri, aliqua non moueri. Item si damus», ait, «et motum et quietem, necesse est aut alia semper moueri et alia numquam
Abbreviated transcription (Latin):
purissimã exmente dequa ẽ natastitionẽ qđ loi conuocatu
Et ex sua natunt accepit prȩbendisensus praebendiq: increm̃ti
seminariũ quorũ una ẽ uedi con alterũ phyticon nuncupatur :
Sed ex his primũ id ẽ. loicon qđ in natũ sibi exmente sumpsit : si¬
& frticon ut a diuinis setedunt it a conuenientia sun caducis¬
Anima ergo creanssibi condensq: corpont namideo ab ani
natunt incipit quã sapientes dedeo & m̃te nominant ex illo
mero acpurissimo fonte m̃tisq nascendo de originis suȩ hauserat

Expanded text:
purissimam ex mente, de qua est nata, rationem, quod λογικόν uocatur, purissimam ex mente, de qua est nata, rationem, quod λογικόν uocatur, et ex sua natura accipit praebendi sensus praebendique incrementi seminarium, quorum unum αἰσθητικόν, alterum φυτικόν nuncupatur. Sed ex his primum, id est λογικόν, quod innatum sibi ex mente sumpsit, si φυτικόν, ut a diuinis recedunt, ita conuenientia sunt caducisAnima ergo, creans sibi condensque corpora — nam ideo ab anima natura incipit quam sapientes de deo et mente νοῦν nominant — ex illo mero ac purissimo fonte mentis, quem nascendo de originis suae hauserat
Abbreviated transcription (Latin):
siderei animi cogitatione nobilit& : Notandum ẽ qđ hoc loco ani¬
mũ & ut ꝓprie &ut ab usiue dicit᷑ posuit : Animus enim ꝓprie mense
quã diuiorẽ animã nemo dubitabit: Sed nonnũ quã sic & animam
usurpantes uocamꝰ: Cum ergo dicit hisq animus datus ẽ ex illis
sempit̃ nis ignibus mentẽ prestat intellegi quȩ nobis pprie cumcelos¬
deribus que cõmunis ẽ : Cum uero ait s&inendus animus ẽ incustodia
corporis : ipsã tunc animã nominat q̃ uincit᷑ custodia corporali: cui
mens diuina non subicit᷑ : Nunc qualiter nobis animus id ẽ menscũ
catur unusomniũ quaeq suNt quaeq: uideđ eẽ princeps & origo ẽ :
ic super habundanti magestatis fecunditatł desementẽ cseauit¬
uae pat᷑rẽ in spicit plenam similitudinẽ seruat ductoris:
Animã uero desecseat posteriont respiciens : Rursum ani¬
ma patrẽ qua intu& induitur ac paulatim regrediente respectũ
in fabricam corporũ. in cor posea ipsa degenenat : Hab& ergo &

Expanded text:
siderei animi cognatione nobilitet. Notandum est quod hoc loco animum et ut proprie et ut abusiue dicitur posuit. Animus enim proprie mens est, quam diuiniorem anima nemo dubitauit; sed nonnunquam sic et animam usurpantes uocamus. Cum ergo dicit: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus», mentem praestat intellegi, quae nobis proprie cum caelo sideribusque communis est. Cum uero ait: «retinendus animus est in custodia corporis», ipsam tunc animam nominat quae uincitur custodia corporali, cui mens diuina non subditur. Nunc qualiter nobis animus, id est mens, cum catur, unus omnium quaeque sunt quaeque uidentur esse princeps et origo est. Hic superabundanti maqua Patrem inspicit, plenam similitudinem servat auctoris. Animam vero de se creat, posteriora respiciens. Rursus anima Patrem qua intuetur induitur, ac paulatim redigente respectu in fabricam corporum, in corporea ipsa degenerat. » Creari
Abbreviated transcription (Latin):
femina ẽ : paridem atq: inpar : Ipse non numerus sed fons & origonu¬
merorũ haecmonasinitiũ finisq: omnium : Ne que ipsa principu aut finis
sciens ad summũ sefertur deũ eiꝰq intellectũ a sequentiũ numerorerũ & po¬
testatum sequestrat : Nec in inferiore postdeũ gnidu fustra eã desideraue¬
ris : Haec illa ÷ mens ex summo enata deo quȩ liicestẽporũ nesciens in un
semꝑ qđ ad ẽ consistitȩuo uotũq ut pote un a nonsit ipsa numenabilis ĩn nu

Expanded text:
femina est, par idem atque impar, ipse non numerus sed fons et origo nufemina est, par idem atque impar, ipse non numerus sed fons et origo numerorum. Haec monas, initium finisque omnium neque ipsa principii aut finis sciens, ad summum refertur deum eiusque intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. Haec illa est mens ex summo enata deo, quae, uices temporum nesciens, in uno semper quod adest consistit aeuo, cumque, utpote una, non sit ipsa numerabilis, innu
Abbreviated transcription (Latin):
io & septẽ qui admulciplicationẽ annorũ ꝑfect in republica uiricon¬
uenerun solosido neos a defficiendam mundianimã iudicatos quaribil
post auctorẽ potesteẽ ꝑfeccius : Hoc quo que notandum ẽ qđ superius
adsertrentes communẽnu merorũ omniũ dignitatẽ antiquioreseos supes¬
fae alinus eius om nnibusq corporibus ostendimus : Pro ceden sautẽ torc¬
fatusiniuenit numeros & ante animã mundi fuis se quibus illam conter¬
emouentem: Nunc uideamꝰ cur septenarius numerus suo seor
Retoplenus habeat᷑ cuius ut pressius plenitudo noscat᷑ primũ me¬
ca pastiũ dequib: constattunc demũ qui
& quattuor : Singularũ conpagum me bra tractemꝰ ex quibus fatebim᷑
nullũ aliũ numerũ tãuaria. eẽ maiestate fecundum : Ex uno & sex cõ¬
pago prima cõponit᷑ : Vnũ autẽ qđ mona sid est unitas dr̃ & masidem &

Expanded text:
co et septem, qui ad multiplicationem annorum perfecti in re publica uiri conco et septem, qui ad multiplicationem annorum perfecti in re publica uiri conuenerunt, solos idoneos ad efficiendam mundi animam iudicatos, qua nihil post auctorem potest esse perfectius. Hoc quoque notandum est quod, superius adserentes communem numerorum omnium dignitatem, antiquiores eos superficie et lineis eius omnibusque corporibus ostendimus; procedens autem tractatus inuenit numeros et ante animam mundi fuisse, quibus illam contexse mouentem. Nunc uideamus cur septenarius numerus suo seorsum merito plenus habeatur; cuius ut pressius plenitudo noscatur, primum merita partium de quibus constat, tum demum qui et quattuor. Singularum compagum membra tractemus, ex quibus fatebimur nullum alium numerum tam uaria esse maiestate fecundum. Ex uno et sex compago prima componitur. Vnum autem quod monas, id est unitas, dicitur, et mas idem et
Abbreviated transcription (Latin):
ppc̃ ȩ qualem duusi onẽ iustiae iustitia nom̃ accepit : & quia exs
dictis omnibus a ppar& quanta & partiũ suarũ & seor sũs̃
tudine nitat᷑ iure
plenꝰuocat᷑ : Suꝑ ÷̃ ut septe nariũ quo
Numerũ plenũ iuse
aocitandum natio in medio constitut
ꝑsuadeat : Ac primũ hoc transirt sine admiraetione nonuossumas
qđ duo numetiquin semulti plicati uitaspatium uiri fortis indude¬
merorũ ꝑmixtione geueract᷑ : Nam̃ in parnumerus mas& opesta
mina uocat᷑ Itẽ arith metici in parẽ patris & parẽ matris appellae¬
tone uenenent᷑: tlincaetimeus platonis fabricatorẽ mundane auuine
deum parteseius ex pari &in pari id ÷ duplari & triplari numero int̃¬
texuis se memontuto : Ita ut aduplari usqueocto triplari usque adut¬
ginti septẽ stapsdc alter atio mitandi : hienĩ primi cybiutriq nascurl
alterius parti sefficiua : Vndeintellegidatur hosduo snumeros octodi¬

Expanded text:
propter aequalem diuisionem iustitiae nomen accepit; et, quia ex supra propter aequalem diuisionem iustitiae nomen accepit; et, quia ex supra dictis omnibus apparet quanta et partium suarum et seorsum sua plenitudine nitatur, iure plenus uocatur. Superest ut septenarium quoque numerum plenum iure uocitandum ratio in medio constituta persuadeat. Ac primum hoc transire sine admiratione non possumus quod duo numeri qui in se multiplicati uitale spatium uiri fortis includenumerorum permixtione generatur. Nam impar numerus mas et par femina uocatur. Item arithmetici imparem patris et parem matris appellatione uenerantur. Hinc et Timaeus Platonis fabricatorem mundanae animae deum partes eius ex pari et impari, id est duplari et triplari numero, intertexuisse memorauit, ita ut a duplari usque ad octo, a triplari usque ad uiginti septem staret alternatio mutuandi. Hi enim primi cybi utrimque nascuntur; alterius partis efficiunt; unde intellegi datur hos duos numeros octo di
Abbreviated transcription (Latin):
nus iure dicet᷑ ppt̃ corporeȩ soliditatis effectũ : Sed& ad ipsam celiar¬
moniã id ẽ concinentiã hupc numerũ magis aptũ eẽ mondubim ẽ
Cumspere ipseocto sint quȩ moueNT dequib sequuturus serme pced&:
Om̃s quoq partes de quibus constat hicnumeustales sunc utex earũ
&genenit id ẽ quat tuor nã hienumerus quattuor & nascit de duob &
otto generat aut componit᷑ detrib: & quinque: Quorũ alter primom
niũ pumerorũ inpar a paruit quinarii a ut̃ potentiã sequenstractat᷑
adting& : Phrtagoriciuer ohunc numerũ iustitiã uocauersãq primꝰ
omniũ ita soluit᷑ in numeros parit̃ pares hocẽ inbis quat̃na ut nihilo
minus in numeros ȩ queparit̃ pares diuisio quoq ipsa soluat᷑ im bisbinaeadẽ
quoque qualitate contexit᷑ : id ẽ bis binabis : Cũ ergo & conteatio ip sus
pariae quabilitate procedit & resolutio ae quabiliter redeatusq
admona dem quȩ diuisionẽ aridimetica rationenon irtipit mi

Expanded text:
et ad ipsam caeli harmoniam, id est concinentiam, hunc numerum magis aptum esse non dubium est, cum sphaerae ipsae octo sint quae mouentur, de quibus secuturus sermo procedet. Οmnes quoque partes, de quibus constat hic numerus, tales sunt ut ex earum et generat, id est quattuor — nam hic numerus quattuor et nascitur de duobus et octo generat —; aut componitur de tribus et quinque, quorum alter primus omnium numerorum impar apparuit; quinarii autem potentiam sequens tractatus adtinget. Pythagorici uero hunc numerum iustitiam uocauerunt, quia primus omnium ita soluitur in numeros pariter pares, hoc est in bis quaterna, ut nihilo minus in numeros aeque pariter pares diuisio quoque ipsa soluatur, id est in bis bina. Eadem quoque qualitate contexitur, id est bis bina bis. Cum ergo et contextio ipsius pari aequalitate procedat et resolutio aequaliter redeat usque ad monadem, quae diuisionem arithmetica ratione non recipit, merito
Abbreviated transcription (Latin):
a pertũ iupanar uidere prostrantes admininti que oaus as non conueniend̃s
numinibus turpitudinis consulentires pondi disse iratas abipsas qͣ addito
pudidititiȩ suȩ ui alstractas & passim ad euntibus prostitutas: ad eo s̃
ita se & sciri & colinumina maluerunt . qualiter io uulgus antiquitas
fabulata. ÷ quȩ & imagines & simulacnt formarũ talium pror sus alienis
& a &atistã in crem̃ti quã diminutionis ignaris & amictus or natusq ua¬
nos corpus non babentibus ad signauit : Secundum haecpitagoras
ipse atq: empedodes parmenides quoque & heraditus dedus fabula¬
tisunt : Nec secustimeus qui progenies eorũ sicut traditũ fuerat execu¬
tus q̃ . His prelibatis antequã ipsa somno uerba tractẽ pfius quos somni¬
atidimnodos obseruatio deprehenderit cũ licentiã figunirũ q̃ passim qui es

Expanded text:
apertum lupanar uidere prostantes, admirantique et causas non conuenientis numinibus turpitudinis consulenti respondisse iratas ab ipso se de adyto pudicitiae suae ui abstractas et passim adeuntibus prostitutas. Adeo semper ita se et sciri et coli numina maluerunt qualiter in uulgus antiquitas fabulata est, quae et imagines et simulacra formarum talium prorsus alienis, et aetates tam incrementi quam diminutionis ignaris, et amictus ornatusque uarios corpus non habentibus adsignauit. Secundum haec Pythagoras ipse atque Empedocles, Parmenides quoque et Heraclitus de dis fabulati sunt, nec secus Timaeus qui progenies eorum sicut traditum fuerat exsecutus est. His praelibatis antequam ipsa somnii uerba tractemus, prius quot somniandi modos obseruatio deprehenderit, cum licentiam figurarum quae passim quies
Abbreviated transcription (Latin):
musã uocari : Nam ΚΑΑΛΙΟ ΡH optimȩ uocis greca int̃ p̃tatio ẽ : Et ut ii¬
sã eẽ quȩ confite xomnibus pressius indicar&: ad signauit illi uni uersi¬

Expanded text:
Musam uocari: nam Καλλιόπη 'optimae uocis' Graeca interpretatio est; et, ut ipMusam uocari: nam Καλλιόπη 'optimae uocis' Graeca interpretatio est; et, ut ipsam esse quae confit ex omnibus pressius indicaret, adsignauit illi uniuersi
Abbreviated transcription (Latin):
epogdorũ nrtione p̃missa quibus interualla distincta s̃ : Et nisi platon
pumeris quib: mundianima : coxtexta pate factis & ratione p̃missa cur
ex numeris musicã creantibus anima intexta sit : Haec om̃a enũ & causam
munda nimotus ostendunt quẽ solus animȩ prestat inpulsus : Et netessitatẽ
musicȩ concinentiȩ quã motui a sefacto inserit anima innatã sibi ab origine
hinc plato insepublica suacũ despentrũ cȩlestium uolubilitate tracta s& s̃i¬
gulas aitsirenas singulis orbibus insidese : Significans sphentrũ motucas
numinibus exhiberi : Nam siren dõm canens greco intellectu ual& : Teo logi
quoq nouẽ musas octospenarũ musi costuntus & unũ maximẽ concirentiã
quȩ confit ex omnibus eẽ uoluer̃ : Vnde hesiođ intheago giasua occauãm
sam uraniã uotat : qr post septẽ uagas q: subiectes̃ octauastellifera spheta
suꝑ posita: ꝓprio nominecȩlum uocat᷑ : Et ut ostende & nonã eẽ & max¬

Expanded text:
epogdoorum ratione praemissa, quibus interualla distincta sunt, et nisi Platonicis numeris, quibus mundi anima est contexta, patefactis et ratione praemissa cur ex numeris musicam creantibus anima intexta sit. Haec enim omnia et causam mundani motus ostendunt, quem solus animae praestat impulsus, et necessitatem musicae concinentiae, quam motui a se facto inserit anima innatam sibi ab origine. Hinc Plato in Re publica sua, cum de sphaerarum caelestium uolubilitate tractaret, singulas ait Sirenas singulis orbibus insidere, significans sphaerarum motu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' Graeco intellectu ualet. Theologi quoque nouem Musas octo sphaerarum musicos cantus et unam maximam concinentiam, quae confit ex omnibus, esse uoluerunt. Vnde Hesiodus inTheogonia sua octauam Musam Vraniam uocat, quia post septem uagas, quae subiectae sunt, octaua stellifera sphaera superposita proprio nomine caelum uocatur; et, ut ostenderet nonam esse et max
Abbreviated transcription (Latin):
dit quĩ p̃t̃ indaginẽ uisus: hȩc quoq ratio comm̃dat : Quod lunã quelua
ꝓpria cas& & de solemutuat᷑ nec esse g̃ fonti lumin sui eẽ sublc cã pta
Haec enĩ ratio fuit lunã non habese lum̃ ꝓpriũ c&̧eras om̃s stellas lucest

Expanded text:
 quam praeter indaginem visus haec quoque ratio commendat, quod lunam quae luce propria caret, et de sole mutuatur, necesse est fonti luminis sui esse subjectam; haec enim ratio lunam facit non habere lumen proprium, caeteras omnes stellas luce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊eficio in hacuitȩ ꝑ p&uitateretin&᷑ : Rursus semꝑ moueri duplicit̃ ac¬
cetit᷑: hoc enĩ dicit᷑ a deeo qđ exquo ẽ sẽꝑ mou& Eecundus mođẽ¬
& eee qđ sẽꝑ̧ t̃ & mon& q animã dicim sẽꝑmoueri : his p̃missisia
quib: si logismis de in mortalitate anime diuersi sectatores platonis
ratiotinati sun oport& a periri : sunt enĩ qui ꝑ gradus sylogis mor
udunũ finẽ ꝓbationis euadua certã sibi ꝓpositionẽ sequentis ex antu¬
dentis condusione facientes : Apud ÷os. hc prior ẽ anima ex semous
Quic quid aut exsemouet᷑: semꝑ mouet᷑: Igit᷑ anima: semꝑ mouet᷑:
Secundus itaquinascit᷑ ex prioris fine : anima semꝑ mou& : qđ autẽ
semꝑ mou& inmortale ẽ agit᷑ anima in mortalis ẽ : & ita in duob: sylo¬
gismis duaeres probaNT id ẽ & sẽꝑ mouerianimã ut in priore . & ẽẽ in

Expanded text:
neficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter acneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur et de eo quod ex quo est semper moues est quo animam dicimus semper moueri. His praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate animae diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior est: «Anima ex se mouetur. Quicquid autem ex se mouetur see: «Anima semper mouetur. Quod autem semper mouetur immortale est. Igitur anima immortalis est.» Et ita in duobus syllogismis duae res probantur, id est et semper moueri animam, ut in priore, et esse i
Abbreviated transcription (Latin):
nasc& nec exse aliud creabit: Si quidem necesse ẽ a principio oririom̃a:
lta fitut motus principium ex eosit qđ ipsum a semou& : Id autẽ nec nasci
potest nec mori : Vel concidatomnecelum. om̃isq natunt consistat neces¬
se .ẽ. nec uimullam nanciscat᷑ quã a primo in pulsu moueat᷑ : cũ pateat
Quis ẽ qui ha nonaturã animis eẽ tributã neg& : in animo ẽ enĩ omne
qđ pulsu agitat᷑ externo : quod autẽ ẽ anima id motuciet᷑ interiore& suo
nam haec ÷ ꝓporia natura animi. atq uis : Quaesi ẽ una ex omnibus quȩ
seipsam moueat : neq nata certe ẽ & & naẽ : Omis hic locus defedrono
platonis aduerbum acicerone translatus ẽ. in quo ualidissimis argun¬
tis. anime in mortalitas adserit᷑ : est argum̃torũ summa : eẽ animam
mortis : aut quia procunatione alterius a morte defendit᷑ : Ex his prior
modus ad anime secundus ad mundi immortalitatẽ refert᷑: Illa enĩ
su apte natura condicione mortis aliena ẽ : Mundus uero animebe¬

Expanded text:
renascetur nec ex se aliud creabit, siquidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit, ut motus principium ex eo sit, quod ipsum a se movetur; id autem nec nasci potest nec mori; vel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est nec vim ullam nanciscatur, qua a primo inpulsa moveatur. Cum pateatquis est qui hanc naturam animis esse tributam neget? inanimum est enim omne, quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo; nam haec est propria natura animi atque vis. quae si est una ex omnibus quae se ipsa moueat, neque nata certe est et aeterna est.» Omnis hic locus de Phaedro Platonis ad uerbum a Cicerone translatus est, in quo ualidissimis argumentis animae immortalitas adseritur, et haec est argumentorum summa, esse animam mortis, aut quia procuratione alterius a morte defenditur. Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae be
Abbreviated transcription (Latin):
ticarũ uirtutũ omnũ parit̃ exerc& offitiũ : Quod non labit᷑ a rumo
p̃dicta morte ꝑteritus forttudo ẽ : qđ suorũ terr& insidiis magisq
alienũ facinus quã suũ horrescit exitiũ : depietate & nimio in suos
amore procedit haet autẽ dixim a diustittã referriquȩ serut uni¬
iuiq qđ suumẽ : Quodea quȩ arbitat᷑ non ꝓconꝑtis hab& qͦ ł soreia
opinione quȩ minus cautis animis ꝓuero in olescit. quȩ rit discese for¬
tiora indubitata prudentia ẽ. Quod cũ ꝑfecta heatitas & celestis habi¬
tatio humapenature in quase nouenit eẽ ꝓmittit᷑ audientitam̃ talia
desideriũ frenat tẽpenat & sequestrit. ut deuita aui & patris inter¬
rog& qui disi tẽpenintia .ẽ. Vt iãtũ liq rt africanũ ꝑqui&em

Expanded text:
ticarum uirtutum omnium pariter exercet offìcium. Quod non labitur animo ticarum uirtutum omnium pariter exercet offìcium. Quod non labitur animo praedicta morte perterritus, fortitudo est. Quod suorum terretur insidiis magisque alienum facinus quam suum horrescit exitium, de pietate et nimio in suos amore procedit; haec autem diximus ad iustitiam referri, quae seruat unicuique quod suum est. Quod ea quae arbitratur non pro compertis habet, sed, spreta opinione quae minus cautis animis pro uero inolescit, quaerit discere certiora, indubitata prudentia est. Quod cum perfecta beatitas et caelestis habitatio humanae naturae, in qua se nouerat esse, promittitur, audiendi tamen talia desiderium frenat, temperat et sequestrat ut de uita aui et patris interroget, quid nisi temperantia est? Vt iam tum liqueret Africanum pe
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ tellure repostos multomagis rectores quonda purbium
pecł  incȩlum curã regendorũ hominũ non relinquat᷑ Hie autẽ
animȩ inultimã sperã recipi credun quȩ aplanesuocat : Nec
frustra hoc usurpatũ.ẽ: si quidem in depfectȩ s̃ : Animis eximn
necdum desiderio corporis in recitis. siderea parsmundi pres¬
tat habitaculum & in delabun incorpone: Ideo hisispidueꝵ ehuli
reditio quimerenT : Rectis si me ergo dictũ ẽ cũ ingalasia  se
apanes contin& sermo istȩ ꝓcedit hinc ꝓfecti hucne uertun
Ad sequentia transeamꝰ : Fncego & fierã ꝑ territus nontã mortis
m&u quã insidiarũ a meis quesiuit amenui uer& neipse & pau¬
lus pater & alii quos nos extinctos eẽ arbitrarem : Vel fartuitis
& int̃fabulas elucenT semina in fixa uirtutũ q̃: nunc uideas lic&
ut spectores supiones uel somniart semintant : In reeriĩ ura poli¬

Expanded text:
sequitur tellure repostos, multo magis rectores quondam urbium sequitur tellure repostos, multo magis rectores quondam urbium recepti in caelum curam regendorum hominum non relinquunt. Hae autem animae in ultimam sphaeram recipi creduntur quae ἀπλανής uocatur, nec frustra hoc usurpatum est siquidem inde profectae sunt. Animis enim necdum desiderio corporis inretitis siderea pars mundi praestat habitaculum et inde labuntur in corpora. Ideo his illo est reditio qui merentur. Rectissime ergo dictum est, cum in galaxia, quem ἀπλανής continet, sermo iste procedat: «hinc profecti huc reuertuntur.» Ad sequentia transeamus: «Hic ego etsi eram perterritus, non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesiui tamen uiueretne ipse et Paulus pater et alii quos nos extinctos esse arbitraremur.» Vel fortuitis et inter fabulas elucent semina infìxa uirtutum: quae nunc uideas licet ut e pectore Scipionis uel somniantis emineant. In re enim una poli
Abbreviated transcription (Latin):
sec rauit antiquitas: Sedesiodus quoq diuinae sobolis assertor pris¬
cos seges cũdus aliis eniumenat : Hisq exemplo u&eris potestatis&iã
in cȩlo regendi resbumanas ad signat offitiũ : Et necui fastidiosum
sit siuersus ipsos ut po& a grecus ꝓtulit in sent mꝰ : Referemꝰ eos ut ex uer¬
bis suis in latina uerba conuersi s unT indigetes diui facto sũmi iouishis
quondam homines modo cũri superis buma natuentes largiȩ munifici
ius regũ punc quoq nacti : Hoc & uirgł non ignorat quilic& argum̃¬
to suo seruiens haero asin inferos relega ueritꝰ non tam̃ eos abducit
acelo sed & herahis deputat largiora : Et nosse eos solem acsua side¬
nt ꝓfitet᷑ ut geminȩ doctrinȩ obseruationẽ prestterit & po&icȩ
sigm̃tũ & phyloso phiȩ ueritatẽ : Et si secundum illid resquoq:
leuiores qua sui ui exercuentił &i ã post corpone execent. quȩ gra¬
tia cursłũ armorũq fuit uiuisq̃ cuni nitentis pasceste quos eade

Expanded text:
secrauit antiquitas; sed Hesiodus quoque, diuinae subolis adsertor, priscos reges cum dis aliis enumerat, hisque exemplo ueteris potestatis etiam in caelo regendi res humanas adsignat οfficium. Et ne cui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta Graecus protulit inseramus, referemus eos ut ex uerbis suis in Latina uerba conuersi sunt: Indigetes diui fato summi Iouis hi sunt: quondam homines, modo cum superis humana tuentes, largi ac munifici, ius regum nunc quoque nacti. Hoc et Vergilius non ignorat, qui, licet argumento suo seruiens heroas in inferos relegauerit, non tamen eos abducit a caelo, sed aethera his deputat largiorem, et nosse eos solem suum ac sua sidera profitetur, ut geminae doctrinae obseruatione praestiterit et poeticae figmentum et philosophiae ueritatem. Et si secundum illum res quoque leuiores quas uiui exercuerant, etiam post corpus exercent, ... quae gratia currum armorumque fuit uiuis, quae cura nitentis pascere equos, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ius cui ad scriptũ ẽ a in te hunc septẽ alii orbeslocent᷑. Et rodiacus abuipordinẽ
ad fiaꝰ no ts quib ad scribenł lit cerȩ sequente s in partes .xii. diuide . sit q spatiũ qđ int̃
sequitr̃ & reliquis pordinẽ : C&enihis constitutis iã de singulis tohacino tis & litte
singulȩ deor sum line ȩ ꝑ om̃s circulos adultimũ usq ducdt᷑ : ꝓcul dubio porbes
singulos duo denas partes diuid & tnansitus liuearũ : In quocũq igit᷑ circulo seu
sol: in illo seu lun&uł deuagis quȩcũq discurrat cũ ad spatiũ uenerit qđ int̃ li¬

Expanded text:
lus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem lus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes dusequitur, et reliquis per ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit quod inter li
Abbreviated transcription (Latin):
longeq & acelo om̃s &a sesingulȩ recesser̃ : Nuncq̃ rendum ẽ cũ rodiacusunꝰ sit& his
const& cȩlo siderib infixis quẽ ad modum inferiorũ spherarũ stellȩ in signis todiaci
mea sedicanđ nec longũ ÷ inueni renĩtionẽ quȩ in ipso uestibulo excubat questionis
Verũ ẽ enĩ neq solem lunãue neq deuagis ullam ita insignis ⁊odiacifie iuteoꝵ
si derib: miscea ñ : Sedinillo signo eẽ una quȩ que phib& qđ habuerit supuerticẽ
in ea q̃ illi : subiecta ẽ. circulisuiregione discurrens: qx singularũ sphenerũ circu¬
los induo decim partes aeque ut ⁊odiacũ nttio diui sit : Et quȩ ineã partẽ tirculis ui
uenerit quȩ sub partẽ zodiaci ẽ ari&i deputata: in ipsẽ arietẽ uenis se concedit᷑ : Si¬
milisq obseruãtio in singubas partes inigrantibus stellis ten& : Et qe facilior ad intel¬
lectũ ꝑ oculo suia ẽ id qđ sermo disccipsit uisus ad sign&: Estienĩ rodia cuscircu¬

Expanded text:
elo omnes et a se singulae recesserunt, nunc quaerendum est, cum zodiacus unus sit et is constet caelo sideribus infixis, quemadmodum inferiorum sphaerarum stellae in signis zodiaci meare dicantur. Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. Verum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri ut eorum sideribus misceantur, sed in illo signo esse unaquaeque perhibetur quod habuerit super uerticem, in ea quae illi subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet. Esto enim zodiacus circu
Abbreviated transcription (Latin):
tatib in &iuñ parspona reꝑta : ci spatu qđ a sũ mouasis labro usq: ad orȩpri¬
mȩ lintã contin& : Et ex hoc constitit qđ incursu solis unã tẽporis aequt nocu¬
lis hont̃ faciat repͤatus nouies orbis eꝰ accessus : Et qr c̃ uersi o cȩlestis hems¬
spherqi ꝑ actis haris duodetim diem condit : Nouies autẽ duodeni efficius
centũ octo : Sine dabiosolis diam& roscentesi ma&octaua pars hiemis pheri
ȩque no ccuali sẽ : Ergetotiu sȩ qui noctialis arculi ducentesima & sexta detima
pars ẽ : Ipsũ autẽ irculum habesestadioꝵ trecenties centen amdia & insupie¬
diam& rosgit᷑ soliscentũ qua draginta fereanilium. stadiorũ eẽ dicenda ẽ : Vnde
pene duplex quã t̃sȩdia m&ros inuenit᷑ : Costat autẽ geome tricȩ sationis erami
nȩcũ deduob: orbib: alteradia m&ros duplo alterã uic itaillum orbem cuius dia¬
m&ros dupla ẽ orbe altero occies eẽ maiorẽ : Ergo ex his dicendum ẽ solẽ oc¬

Expanded text:
tatibus metiuntur, pars nona reperta est eius spatii quod a summo uasis labro usque ad horae primae lineam continetur. Et ex hoc constitit quod in cursu solis unam temporis aequinoctialis horam faciat repetitus nouies orbis eius accessus, et quia conuersio caelestis hemisphaerii, peractis horis duodecim, diem condit, nouies autem duodeni efficiunt centum octo, sine dubio solis diametros centesima et octaua pars hemisphaerii aequinoctialis est. Ergo totius aequinoctialis circuli ducentesima sexta decima pars est. Ipsum autem circulum habere stadiorum trecenties centena milia et insupelibus. Διάμετρος igitur solis centum quadraginta fere milium stadiorum esse dicenda est; unde paene duplex quam terra διάμετρος inuenitur. Constat autem geometricae ratine, cum de duobus orbibus altera διάμετρος duplo alteram uincit, illum orbem cuius διάμετρος dupla est orbe altero octies esse maiorem. Ergo ex his dicendum est solem oc
Abbreviated transcription (Latin):
noctiali dieante solis ortũ ȩ quabo lit̃ locatũ ẽ ũ sareũuas in benis sphesfi
speciem cauata ambitione turuatũ infra ꝑlineas de signato duo decim
dieiorarũ numero : quasste la ꝓminentis umbracũ transitu solis p̃t̃ eundo
distinguit : Hoc ẽ autẽ ut scimꝰ huius modiuasis offitiũ. uttanto tẽpore a prio¬
re eius extremitate ad altera usq stili umbrt ꝑcurrat : quanto solmie: di

Expanded text:
noctiali die, ante solis ortum, aequabiliter locatum est saxeum uas, in hemisphaerii speciem cauata ambitione curuatum, infra per lineas designato duodecim diei horarum numero quas stili prominentis umbra cum transitu solis praetereundo distinguit. Hoc est autem, ut scimus, huius modi uasis officium, ut tanto tempore a priore eius extremitate ad alteram usque stili umbra percurrat quanto sol medi