comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demł. Si cum seruitus mper płes fũ¬
dos debet᷑ mediũ fundũ acquisiui ma¬
nere seruitutem puto qr totiens serui¬
tus confunditur quotiens uti ea isad
quẽ ꝑtineat non pot̾ medio autẽ fũdo
adquisito potest consist̾e ut per primũ
⁊ ultimum iter debeatur.

Expanded text:
m.Si, cum seruitus mihi per plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per primum et ultimum iter debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dauit id qd amplius menͣtis daͤ¬
tum est repeti ꝯdictce potest si mĩ¬
nora ut reliqua mers detur exẽ

Expanded text:
dauit, id quod amplius mercis datum est repeti condictione potest, si minora, ut reliqua merx detur ex
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m usuras quoz conseciuar. usuras
autẽ ñ tm̃ exmora oẽ admittendas u̾m
iuditem existimare deb̾e si exegita debi¬
tore suo quis ⁊ soluit ud̾rimã usurã
ꝯsequeret᷑ equissimũ erit rõ.n. eiꝰ rei¬

Expanded text:
um usuras quoque consequar. usuras autem non tantum ex mora esse admittendas, verum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis et solvit, cum uberrimas usuras consequeretur, aequissimum enim erit r
Abbreviated transcription (Latin):
usure sunt uł si mĩorib releuauit ip̃e
maiorib fenus accepit ut fidẽ suã lib̾i¬
ret non dubito deb̾e eũ ntandati iudi

Expanded text:
usurae absunt, vel si minoribus relevavit, ipse autem maioribus faenus accepit, ut fidem suam liberaret, non dubito debere eum mandati iudic
Abbreviated transcription (Latin):
iłie residuũ p̾cii redd̾et dem̃ reddito p̾cio
uendenti fundũ pr̃ono lib̾tꝰ ꝯsũpserit
trientis p̾ciũ anlib̾tꝰ possit repet̾e̾ ⁊ ait
simandatũ suscepit inũcio lib̃tus nõ
datũ accepit ꝯtrio iuditioposse eũ p̃ciũ

Expanded text:
ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium an libertus possit repetere. et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, contrario i
Abbreviated transcription (Latin):
accipias aut alia iusta excausa protu¬
lum existimare penam non commit¬
ti. nec si post kł te ꝑato acciꝑe nondũ
s ip̃e reste putat duo ee arbitri p̾cep¬
ta. unum peccuniã dari. aliud intͣ ke¬

Expanded text:
accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum pecuniam dari, aliud intra k
Abbreviated transcription (Latin):
bat. unde elegant̾ tractat si is sit locus
in quem alt̾ ex litigatorib honeste ue¬
nire non possit alt̾ possit ⁊ is si uen̾t
qui sñ sua turpitudine eo ueniente po¬
ssit is uenit qui inhoneste uen̾at an cõ
.ni. ẽẽ uisumest in alt̾ius ꝑͣ ratũ ee in

Expanded text:
bat. unde eleganter tractat, si is sit locus, in quem alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua turpitudine eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhoneste uenerat, an coenim esse iussum in alterius persona ratum esse, in
Abbreviated transcription (Latin):
modicum tempus qd̃ ubi pret̾ierit
pena statim peti potest. ut tñmqnt
kr septembris dari iusserit nec datum
Sin autem oblatũ ñ acceꝑit penã
pet̾e ñ pot̃ doli exceptõe remouendus
ontra ubi duntaxat dare iussus
est. Idemait si iusserit me tͥ dare ⁊
ualitudine sis impeditus quominus

Expanded text:
modicum tempus: quod ubi praeterierit, poena statim peti potest: et tamen, iSeptembres dari iusserit nec datum sin autem oblatum accepit, poenam petere non potest doli exceptione removendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est. Idem ait, si iusserit me tibi dare et valetudine sis impeditus, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
loco quisit circa ccͣ urbem adee iusse¬
rit pegasus a rlut ad nuttit uałe ĩ sum
qd̃ putoita sim ẽe si ⁊ eius sit auctorita¬
tis arbit ii in secessib soleat ag̾e ⁊ liti¬
gatores facile eo loco uenire possint.
Setl si in aliquem locũ inhonestũ adee

Expanded text:
loco, qui sit circa urbem, adesse iusserit? Pegasus admittit valere iussum. quod puto ita verum esse, si et eius sit auctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci venire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adesse
Abbreviated transcription (Latin):
drasmia s ad huc er ap̾tore cogendꝰ.
iussit an eo ꝙ uetuit staridebeat.
t sabinus quid̃ putauit posse Ca¬
suis sisiam magr̃i sui bñ excusat et
triumfiniat. S de p̃paratõe cause
ut puta uiussit litigatores kł adc̃ẽ
mox ydib iubeat nã mutare es diem
posse. Q et̾msi condempnauit ur
absoluit dumarbit̾ ee desierit mu

Expanded text:
a, sed adhuc erit a praetore cogendus. iussit an eo quod uetuit stari debeat. et Sabinus quidem putauit posse. Cassius sententiam magistri sui bene excusat et trium finiat, sed de praeparatione causae: ut puta si iussit litigatores calendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutare eum diem posse. ceterum si condemnauit uel absoluit, dum arbiter esse desierit, mu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi coib ⁊ de una siñam dix de aliis
non dum ñquid desiit ee arbiter.
uideamus gan sĩ primacontrou̾sia
possit mutare sm̃am de q̃ eam iãdi¬
x̾at. et mułtum uit de omib simł

Expanded text:
s et de una sententiam dixit, de aliis nondum, numquid desiit esse arbiter? uideamus igitur, an in prima controuersia possit mutare sen‹ten›tiam, de qua iam dixerat. et multum interest, de omnibus simul
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł r inad̾. E utelas ĩ non amit¬
tit capitis diminutio exceptis hiis
que in iure alieno ꝑsonis poĩtis de¬
feruntur igitur testam̃to dati uł
ex lege uł ex senatus ꝯsulto erunt
nich̾oꝰ cutores s legittume tutele ex
xii tabulis int̾ueniuntur ead̾ rõne

Expanded text:
ad edictum. Tutelas etiam non amittit capitis minutio exceptis his, quae in iure alieno personis positis deferuntur. igitur testamento dati uel ex lege uel ex senatus consulto erunt nihilo minus tutores: sed legitimae tutelae ex duodecim tabulis interuertuntur eade
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sane sicut ecuiũ est ip̃m actus sui rõ¬
nem redd̾e. ⁊ eo noĩe condempnari.
quicquid ur ñ ut oportuit gessit.
uł ex hiis negotiis retin̾et itaex diu̾¬
so iustũ est si utar gessit pr̃ari eiqͥc¬
quid eo noĩe uł abest cruł ab futur̃¬

Expanded text:
 sane sicut aequum est ipsum actus sui rationem reddere et eo nomine condemnari, quidquid uel non ut oportuit gessit uel ex his negotiis retinet: ita ex diuerso iustum est, si utiliter gessit, praestari ei, quidquid eo nomine uel abest ei uel afutur
Abbreviated transcription (Latin):
Pupillus sane in negotia ges¬
serit post rescriptũ diui pii ⁊ cone¬
nit et pot in id qd̾ factusest locu¬
pletior agendo aut compensatõem
eius qui gessit patitur. Et si fu-

Expanded text:
Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est locupletior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur. Et si fu
Abbreviated transcription (Latin):
usq rei ꝓmissorẽ obligari ut eada¬
ret facẽt.⁊ si non fecissz penã suffr̾et
⁊ iõ societatis iudicioagi posse. ¶Duo

Expanded text:
usque rei promissorem obligari, ut ea daret faceret et, si non fecisset, poenam sufferret et ideo societatis iudicio agi posse.Duo
Abbreviated transcription (Latin):
let ꝓ certo pretorem se ñ deb̾e int̾po¬
nere. Idem ponp̃ait inp̾cio emp¬
tionis ⁊ uenditõnis natura lit̾ lic̾e
contͣhentib ce circũuenire Nunc
uidend̾ est qui inintegr̃ restitũe
possunt ⁊ tamp̾fectus urbis qmͣ
alii magr̃atus ꝓ iuris dictõe sua inĩ

Expanded text:
let, pro certo praetorem se non debere interponere.Idem Pomponius ait in pretio emptionis et uenditionis naturaliter licere contrahentibus se circumuenire.Nunc uidendum, qui in integrum restituere possunt. et tam praefectus urbi quam alii magistratus pro iurisdictione su
Abbreviated transcription (Latin):
etus autem causa iuidetur ab¬
esse qui iusto timore mortis ab ee¬
uidetur uł cruciatu corporis cont̾.¬
ctum timuisse s huuis rei inquisi¬
edc̃ monitorii. Itemhii qui rei
pu. cã sñ dolo malo ab̾fuissent Do¬
lum malum eo ꝑtin̾e accepi ut qui
reu̾ti pot n reuertitur in eo ꝙ per
id tempus adu̾sus eum factum est
nonadiuuetur ueluti si alt̾ius gñ¬
dis commodi captantli gr̃a ideg̾it ũ
rei pu. causa abẽet ⁊ reuoratur ab isto
dataopera ⁊̃ sũ lucro hocasfectauerit
causa qm̃ nullus metus est si dolu
intercedat. S ⁊ ciui rome .r. pu. cã¬

Expanded text:
etus autem causa abesse videtur, qui iusto timore mortis vel cruciatus corporis conterctum timuisse, sed huius rei disquisedicti monitorii.Item hi, qui rei publicae causa sine dolo malo afuissent. dolum malum eo pertinere accepi, ut qui reuerti potest neque reuerteretur, in eo, quod per id tempus aduersus eum factum est, non adiuuetur: ueluti si alterius grandis commodi captandi gratia id egerit, ut rei publicae causa abesset, et reuocatur ab istodata opera et sine lucro hoc affectauerit: causa: quoniam nullus metus est, si dolus intercedit.Sed qui Romae rei publica
Abbreviated transcription (Latin):
tñofferat᷑ facilior p̾cii uł maturior
melior conditio afterri uidetuR
i p̾terea locusoportumor soluendo
p̾cio adiciat᷑ eque melior conditio
allata iudeatur ⁊ ita pomp̾ł. ixadsa¬

Expanded text:
en offeratur facilior pretii uel maturior, melior condicio adferri uidetur. praeterea si locus oportunior soluendo pretio dicatur, aeque melior condicio allata uidetur: et ita Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
bit eum qui em̾t fundum in diem
int̾dicto ꝙ ui aut clam utiposse nã
ħ int̾dcĩn ei competit cuiꝰ int̾est opus
ñ ee ftinfundo aut inquit ĩ die a die¬
cto ⁊ ꝯmodũ incõmod̾ om̃e ad empto¬

Expanded text:
it eum, qui emit fundum in diem, interdicto quod vi aut clam uti posse: nam hoc interdictum ei competit, cuius interest opus non esse factum. fundo autem, inquit, in diem addicto et commodum
Abbreviated transcription (Latin):
diunt. Ingressus ⁊̃ hoc eũ obserua¬
re oz ut per eam partem ꝓuinciam¬
ingrediatur ꝑ quam ingredi mo¬
in qua primũ ciuitate ueniat uł¬
applicet. Magnienĩ facient ꝓuinci¬
ales seruarisibi cõsuetudinem istã¬

Expanded text:
diunt. Ingressum etiam hoc eum observartet, ut per eam partem provinciamngrediatur, per quam ingredi moin quam primum ciuitatem ueniat uapplicet: magni enim facient ales seruari sibi consuetudinem ista
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctõ et maxĩe excusans ne pu¬
blice uł priuatim occurrant ẽ enim
congruens unusciuisq in sua prĩa
esi reciꝑet. Recte autem ⁊ ordine faci¬
et si edictũ decessori suo suo misit¬

Expanded text:
coniunctio, et maxime excusantis, ne publice uel priuatim occurrant ei: esse enim congruens, ut unusquisque in sua patria eum exciperet.Recte autem et ordine faciet, si edictum decessori suo mis
Abbreviated transcription (Latin):
et prim primam atrĩge̾ post hec
ingressus ꝓuinciam mandare iur̃¬
ditionem legato suo d. nec hoc aut̃
fac̾e qmͣ fu̾it ꝓuinciam ingressus
Est enĩ per qm ab surdum anteꝙͣ
ip̃e uirisditionem nantiscat᷑. Nec eĩ
prius ei competit qm̃ ineã prouin

Expanded text:
 primam attingere.Post haec ingressus prouinciam mandare iurisdictionem legato suo debet nec hoc ante facere, quam fuerit prouinciam ingressus: est enim perquam absurdum antequam ipse iurisdictionem nanciscatur nec enim prius ei competit, quam in eam prouin
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem labeo ait. H ec uba siue
ꝗquis negosia q̃ c̃insq cũismorit᷑
fi̾unt gesserit. signifieant illud tẽpꝰ
quo ciuis post mortem aliciũ nego¬
cia gessit de quo fuit necͣcm edicere
gessisse uidetur s siquidaccesserit
post mortem ut puta partus et fetꝰ
⁊ fructus uł si quisseru acquisierĩt
et si huisu̾bis ñ continentur ꝓadie¬
ctotũ d dñt accipi. Hec autemactõ
cumex nego gesto oriatur et hediin
heredem competit. Si execuiutor a p̃to
ctus ne bona mea distrahant᷑ negoci¬
is te meis obtułit equissimũ ẽẽ dolũ
is qui sponte et nulla necr̃itate cogen¬
te immiscuit sealienis negotiis ⁊ ea
mandau̾is an graman utracyactõne
uti possim. ⁊ egoputo utrumꝙ locũ
hr̃e quemadinod ip̃e marcelł scribit
sifideiussorem acceꝑo negocia gestur᷑
nam ⁊ hic dicit adu̾sus utraq eẽ actõe.
an fideiussor hic hr̃ealiquã actõem

Expanded text:
ctionem Labeo ait. Haec verba: "sive quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit" significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium edigessisse videtur. sed si quid accessit post mortem, ut si quid serui adquisierint: etsi his uerbis non continentur, pro adiecto tamen debent accipi.Haec autem actio cum ex negotio gesto oriatur, et heredi et in heredem competit.Si exsecutor a praetorctus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum ur non solum is qui sponte et nulla necessitate cogente immiscuit s‹e› negotiis amandaveris ut geram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum habere. quemadmodum ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia gesturus: nam et han fideiussor hic habere aliquam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ri deuissor impetrauit a pota
at qiͣ satiffcurꝰ creditorib nec satisfa¬
cit modo heres debitoris parat᷑ est sol¬
u̾e creditorib q̃ro an pignora si deius
filio facile persuasit ut qr mutuam
qnͣtitatẽ acciꝑet anasepticio credito¬
re cyrographũ perscͥb̾et sua manu fi¬
lius eius ꝙ ip̃e impedit᷑ ẽẽt scrib̾e sob̃
ꝯmemoratõe domus ad filiũ pertinẽ¬
tis pignoris dande c̃ĩrebat᷑ an senus
int̾ cefa bona ⁊̃ hanc domũiure opti¬
mo possid̾e possit cũ prĩs seħeditate
abstinu̾it nec metũe ex hoc solo qd̃
mandante pr̃e manu suap̾scͥpsit in
strumtũ cyrogͣphi cum n consensum
suũ accõmodaint pr̃i aut signo suo
sua manu pignori domũ suã futurã
seius scripserat consensu mei obligi¬
tionẽ dedisse manifestũ est ¶Lutius
titius predia ⁊ mancipia que ĩ p̾diis
erant obligau̾at heredes eiuis p̾diis
inter se diuisis uel mancipiis de

Expanded text:
m Fideiussor impetravit a potesat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est solvere creditoribus: quaero, an pignora fideiussfilio facile persuasit, ut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius eius, quod ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante pstrumentum chirographi, cum neque consensum suum accommodauerat patri aut signo suo it: cum sua manu pignori domum suam futuram Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est.Lucius Titius praedia et mancipia quae in praediis erant obligauit: heredes eius praediis int
Abbreviated transcription (Latin):
si ciua eaꝵ actũ fu̾it alie tollũt p o¬
ssunt uste cause int̾ueĩre ex qũib
tum eo qmi ꝯmodass agi deb̾et uelu¬
ti de impensis inualitudine serui
fc̃is que ue post fugam requireudi
pertinent qui utend̾ accepiss Sed
⁊ id ꝙ de impensis ĩualitudine aut
fuge diximus ad maiores impensas
pertiñe d modica .n. stipendia. u̾ius
est ut sicuti cibanioꝵ ad eundẽ ꝑtine¬
ant Item quisciens uasa uitiosa
ꝯmodauit su bi infusũ unũ ułole¬
um corruptũ esfusũ ueest ꝯ dẽpnãdꝰ
eo noĩc est. Qd̾ autem ꝯtͣrio iuditi

Expanded text:
earum actum fuerit, aliae tolluntur.Possunt iustae causae interuenire, ex quibus cum eo qui commodasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi ne ad eum pertinent, qui utendum accepisset. sed et id, quod de impensis ualetudinis aut fugae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia uerius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant.Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus eo nomine est.Quod autem contrario iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
cuis accidunt latͦnũ hostiũue incursu
pyractaꝵ insidias naufragiuincẽdi¬
um fugans seruoꝵ qui custoͦr non
solent Qd̾ autem de latronib ⁊ py
pegre setsiferat anocuũ sicui ioargẽ¬
tum ꝯmodau̾it ꝙ hoc is amitos ao ce¬
nam inuitatur̾ se dr̃et ⁊ idꝑegre setũ

Expanded text:
us accidunt, latronum hostiumve incursus, piratarum insidias, naufragium, incendium, fugas servorum qui custodiri non solent. quod autem de latronibus et pperegre secum ferat: alioquin si cui ideo argentum commodaverim, quod is amicos ad cenam invitaturum s
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit res At siutriusq uelutisicõ¬
munẽ amicũ ad cenã inuitai̾umꝰ tu¬
q eiꝰ̃rei curamsuscẽpilles ⁊ ego t̾ ar¬
gentũ ꝯmodau̾oscͥptũ qui dẽ ap̃qͦsãi¬
inuenio ꝙ qiͣ dolũ tm̃ pr̃are debeas.
 uidend̾ est ne ⁊ culpa p̾standasit ut
ita culpe fiat estunatiosicut in reb
pignoridatis ⁊ dotalib existimatis
solz. S iue aut̾ pignꝰ sũ ꝯmodatares
sũ depoĩta detior ab co qui acceꝑitf¬

Expanded text:
ta sit res, at si utriusque, veluti si communem amicum ad cenam invitaverimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentuinvenio, quasi dolum tantum praestare debeas: sed videndum est, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari solet. Sive autem pignus sive commodata res sive deposita deterior ab eo qui acce
Abbreviated transcription (Latin):
possor̃ ciusdem fundi sim et recte¬
ctandum est. Nam sicuti ei qui post
cautionem possessorem uendidit
nichil obest ita noc ꝓdest ei qiui post
ait in eadem causa eumexibe. inq̃
tunc est donec iudicium accipiatur
In eadem causa quid sit uideam et
in eadem causastatum labõait. ur sus
cnu pariloco erat inlitigando cepit
cẽ induriore loco uł persona mutata
Itaꝙ si quis ei qui in foropmisso¬
ris conueniri non potest uenditus
aut potentiori datus sit. mag̾ eẽ pu¬
tatut ñ uideatur in eadem causa si¬
sti d et si noxe deditus sit: osfilĩ nõ
putat in eadem causa sisti. cũ noxe
dedictione cetis noxalẽaadem ꝑimi

Expanded text:
possessor eiusdem fundi sim? et recctandum est: nam sicuti ei, qui post cautionem possessionem vendidit, nihil obest, ita nec prodest ei, qui post ait in eadem causa eum exhibere, in qua tunc est, donec iudicium accipiatur. 'In eadem causa' quid sit, uideamus: et in eadequi pari loco erat in litigando, coepit esse in duriore, uel loco uel persona mutata: itaque si quis ei qui in foro promissoris conueniri non potest uenditus aut potentiori datus sit, magis esse putat, ut non uideatur in eadem causa sisti. sed et si noxae deditus sit, Ofilius non putat in eadem causa sisti, cum noxae deditione ceteris noxalem acti
Abbreviated transcription (Latin):
tusit ⁊ edium additũ coangustait dñs
ueruis est ex conducto eũten̾i ⁊ ad exhi¬
bendũ actione siue scit sũ ignorau̾it offi¬
tio enĩ iudicis continetur ut cogat eum
aditũ ⁊ facultate inquilino pr̃are ad areã
cum inannũ hitatõem condixiss pensio¬
num toti anni de d̾it demde insulapost
sex menses corruerit uł incendio cõsũp

Expanded text:
t aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam cum in annum habitationem conduxisset, pensionem totius anni dederit, deinde insula post sex menses ruerit uel incen
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑet ⁊ dñs noluit frumentũ acciꝑe
nz peccuniam ex m̾cede de duc̾e pot̾ qui¬
damsumam totam ex locato pef̾e. s utiq
consequens est extimare osfitio iudicis
ris int̾erat infrumento potius ꝙͣ inpe¬
ccunia solu̾e pensionis excepta porti¬
one. Siłi mͦ ⁊ si ex conducto agatusid̃
erit dicendũ. Si incuiliũ ostiũ uel q̃dã
alia edificio adiec̾it que actio locumꝰ¬

Expanded text:
, et dominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis ris intererat in frumento potius quam in pecunia soluere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium uel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum
Abbreviated transcription (Latin):
lusi ego con tutore ex conducto tenear ĩ
id ꝙ pupilli int̾fuit. ¶ Si quis dolia ui¬
tiosa ignarus locau̾is dem̃ uinũ efflux̾it
tenebit᷑ in id ꝙ int̾est nec ignorantia eiꝰ
excusata ⁊ ita cassius scripsit alit̾ atq si
saltũ pascuũ locasti inquo ħba mala
labeoni sabinꝰ placuit. Illud nob̾ uitand̃
instructa funib si minꝰ dñm instruereea
ex locato eũ ten̾i fiscos autẽ quib ad premẽ¬
da olea utuñ colonũ sibi pr̃are deb̾e neratiꝰ
scripsit. ¶ Orsi regulis olea p̾mantur
⁊ p̾ssum ⁊ sugulã ⁊ regłas ⁊ tympanum
⁊ trocleas quib releuat᷑ p̾lum dñmp̾
stare oport̾e item an eũ in quo olea calida
aqua lauant᷑ ut cet̾a uasa olearia dñm
pr̃are oport̾e sicuti dolia uinari que ad p̾¬
sentẽ usũ colono p̾stare oportebit ħoĩa

Expanded text:
llusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit. Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deinde uinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala Labeoni Sabino placuit. Illud nobis uidendum instructa funibus, si minus, dominum instruere eaex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. ha
Abbreviated transcription (Latin):
l aliqͥd pr̃em̃ inquit Iuł̾ aliud ꝯdici¬
mus ut puta sund̾ indebitũ dedi ⁊
fructus ꝯdico ł hoĩem indebitũ ⁊ hũc
.ł.xx.d̾. qrͣ ⁊ dicit m̃rcesł ñ teni eũ iisi
forte ĩ artifitio fuit hee .n. iubente pr̃o¬
no ⁊ alii cedende sunt s si solu̾it offi¬

Expanded text:
 aliud praestemus, inquit, aliud condicimus: ut puta fundum indebitum dedi et fructus condico: uel hominem indebitum, et hunc teneri eum, nisi forte in artificio sint hae enim iubente patrono et alii edendae sunt: sed si solverit offi
Abbreviated transcription (Latin):
fundinoĩe itum est. ¶ Si egõ iuaque
nobis peruicinũ fundũ debeatur usus
fuero tuantꝯstituto temꝑe cessau̾is:
an uis tuũ amiseris. ⁊ ccͣrio. siuicinus
cuiuna per funds nr̃m debebatur per
inde eampartemierit eg̾it tuampar
attinet que ei fundo debebat᷑ perinde ÷
atq si ambicio duob fundis debita sit
⁊ sibi cuusq dñoꝵ usurpat scruitutẽ
sibi non utendo deperdit nec amplius
in eare cause eorũ fundoꝵ miscẽt᷑ nec fit
ulla iniuria ei cuiꝰ fundꝰ seruit ĩ mo

Expanded text:
fundi nomine itum esse.Si ego uia, quae nobis per uicini fundum debebatur, usus fuero, tu autem constituto tempore cessaueris, an ius tuum amiseris? et e contrario, si uicinus, cui uia per nostrum fundum debebatur, per meam partem ierit egerit, tuam partattinet, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpat seruitutem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae eorum fundorum miscentur: nec fit ulla iniuria ei cuius fundus seruit, immo
Abbreviated transcription (Latin):
iuebat qisita sit posse repeti. E utor
creditori pupillism. plusqͣm debe¬
batur ex soluit ⁊ tutele iuditio pupi¬
cessit. ut sat̾ creditorib fac̾et s me¬
iuꝰ soluit pecciũam seio tanqͣm debi¬
tã que iam a titio fu̾at soluta cĩsitũ
est ꝯpostea reperiantur apothe ap̃ti¬
tium debitorem partĩ solute pectiũe
tio debitori an meiio qui ĩ rẽsuã
ctõnib ascribisol in hunc modum
ex hoc ꝯtͣctu ulłam int̾ se ꝯtͦu̾siã am¬
plus eẽ impediat repetcem. Rndi

Expanded text:
iebat, quaesita sit, posse repeti. Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsolvit et tutelae iudicio pupiconcessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maevius solvit pecuniam Seio tamquam debitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniaetio debitori an Maevio, qui in rem suam tionibus adscribi solet in hunc modum "ex hoc contractu nullam inter se controversiam amplius esse" impediat repetitionem. r
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.l. Licet autem uenditori¬
⁊ meliore allata xcõne adic̾e post̾iori
niupͥor parat᷑ sit plus adicere.
ditor meliore acõne allata p̾oremẽp¬
torẽ c̾tiorem fac̾ẽ ut si quis aliud ad¬
didit ip̃e qͦz addite possit.

Expanded text:
m Licet autem venditori meliore allata condicione addicere posteriori, nisi prior paratus sit plus adicere. ditor meliore condicione allata priorem emptorem certiorem facere, ut, si quid alius adicit, ipse quoque adicere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
fructus int̾ea captos emptorẽ pͥorem
sequi totius u̾m est quotiens nlłs
emptor existit qui meliorem. wcõnẽ
afferat uł falsus existat. Sinu̾o exi¬
stit non emptor poffior fructꝰ refũde
priorem deb̾e constat uenditori.
cuus extĩit qui meliorem eoemq
afferat deinde pͥor emptor adu̾sus
eũ licitat᷑ sit ⁊ peues eũ emptorem
manserit dubitari pot̾it utrũ fructꝰ
ip̃e hẽat qiͣ nlła meliore dcõne allata
an uero uenditoris sint licz eadems

Expanded text:
fructus interea captos emptorem priorem sequi, totiens verum est, quotiens nullus emptor existit, qui meliorem condicionem adferat, vel falsus exsistit: sin vero exstitit emptor posterior fructus refundere prioremquis extiterit, qui meliorem condicionem adferat, deinde prior emptor aduersus eum licitatus sit et penes eum empt‹um› remanserit, dubitari poterit, utrum fructus ipse habeat, quasi nulla meliore condicione allata, an uero uenditoris sint, licet eadem
Abbreviated transcription (Latin):
actõem cã cognita dando inidqd̃ fac̾e
potest s ⁊ si citra emancipatd̃em suii
iuiris fc̃s sit uł madoptõem datꝰ dem̃
pr̃ naturał decesserit Itemsiquis eximi¬
uma parte sit institutus equissimum

Expanded text:
actionem causa cognita dabo in quod facere potest.' Sed et si citra emancipationem sui iuris factus sit uel in adoptionem datus, deinde pater naturalis decesserit, item si quis ex minima parte sit institutus, aequissimum
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionẽ uenit qd̃ inm̾cib est quib
negociatur qd̃q eo noĩe receptũ est
at in actõe de peccłio toti peccłii qnͣtitas
⁊̃ mĩore negocietur fĩ pret̾ea pot̾ ut p̃n
demł. Alius dum taxat depeccłio aliꝰ
debiti sui deduxit ꝙͣ creditorib tribuit

Expanded text:
 est quibus negotiatur quodque eo nomine receptum est: at in actione de peculio totius peculii quantitas etiam minore negotietur: fieri praeterea potest, ut patri m. Alius dumtaxat de peculio, alius debiti sui deduxit quam creditoribus tribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cii parem negligentiã societatis ad hi¬
buimꝰ dd̾ est desi̾e nos inuicẽc̃e obliga¬
tos ip̃o iuire ꝯpensatone negligentie fa¬
it q̃ eadem qnͣtitate estumabat᷑ cõ pen¬
satione fcã idi ip̃o iure inuicẽ liberatõ¬
nem Si quis g compensare potens
solu̾it ꝯdr̃e pot̾it qiͣ indebitosoluto¬
uotiens ex malefitio oritur actõ ut pu¬
ra ex c̃a furtiua cet̾oꝵ q maleficiorum
fide eapeccłiarit̾ agatur ꝯpensatio lo

Expanded text:
cii parem neglegentiam societati adhibuimus, dicendum est desinere nos inuicem esse obligatos ipso iure compensatione neglegentiae faerit, quae eadem quantitate aestimatur, compensationem factam uideri et ipso iure inuicem liberationem.Si quis igitur compensare potens soluerit, condicere poterit quasi indebito soluto.Quotiens ex maleficio oritur actio, ut puta ex causa furtiua ceterorumque maleficiorum, si de ea pecuniarie agitur, compensatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ boneifidĩ possõr. Itaq si płis uenierit
res es electõ debebit ẽẽ actoris ut pre¬
ciũ ꝯsequatur. aliocuũ lucretur a li¬
quid p̾do. Quo temꝑe locupletior
ee debeat bone fidei possor dubitatur
s magis est rei iudicate tempusspe¬
ctandũeẽ. E ructus intlłiguntur
deductis impensis que querendoꝵ co¬
gendoꝵ osernandoꝵ q eoꝵ gr̃a fiunt.
d̾ non solũ in bone fidei possor̃ib na¬

Expanded text:
 bonae fidei possessor. itaque et si pluris uenierit res, electio debebit esse actoris, ut pretium consequatur: alioquin lucretur aliquid praedo.Quo tempore locupletior esse debeat bonae fidei possessor, dubitatur: sed magis est rei iudicatae tempus spectandum esse.Fructus intelleguntur deductis impensis, quae quaerendorum cogendorum conseruandorumque eorum gratia fiunt. quod non solum in bonae fidei poss
Abbreviated transcription (Latin):
ie eoꝵ quialiene
pot̾ati subiecti sunt qui insolidum
triplex hoc edictũ aut .n. depeccłio aũ
de incemu̾so aut ꝙ uissu hinc orit᷑actõ
itadabitur in dñm uł inpr̃em de peccłio¬

Expanded text:
re eorum qui alienae potestati subiecti sunt, qui in solidum triplex hoc edictum: aut enim de peculio aut de in rem uerso aut quod iussu hinc oritur actiita dabitur in dominum uel patrem de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
pretor sicũ eo qui inpotate sit gestum
sit polliceatur actõem tñsciend̾ est ⁊ si
in nlłiꝰ sit pot̾ate dari de peccłio actõ¬
nemut puta sicũscruo hxditario cõtͣ¬
ctũsit añ aditam hxditatẽ. uñ labeo:
eis ip̃e liber hes quidem extit̾it posse
dici de peccłio eñ ꝯueĩri ⁊ de ĩ rẽ u̾so ñsol᷑
Parum autem refert siquis mascli sexꝰ

Expanded text:
praetor, si cum eo qui in potestate sit gestum sit, polliceatur actionem, tamen sciendum est et si in nullius sit potestate, dari de peculio actionem, ut puta si cum seruo hereditario contractum sit ante aditam hereditatem. Unde Labeo eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conueniri et de in rem uerso. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
possit s de hoc delib̾amm̃ ⁊ extat quieã
tin̾e quid̾ iam tepit magdatũ posse
aspirare ã ad nouũ peitꝰ ꝓ hibi idꝙ
młtis. ⁊ probat᷑ exemplis Remouet
ail a postulando ꝓaius et eñ qͥ corꝑ
suio muliebria passus ẽ. si qi tm̃ i p̃¬

Expanded text:
possit? sed de hoc deliberabimus. exstat quidem tinere quidem iam coeptum magistratum posse, adspirare autem ad novum penitus prohiberi: idque multis comprobatur exemplis. Removet autem a postulando pro aliis et eum, qui corpore suo muliebria passus est. si quis tamen vi pr
Abbreviated transcription (Latin):
mansueta teptata gͦ qui locau̾it so¬
Iꝰuocatur. sũ depugnau̾it su ñ qd̾
si de pugnau̾it c̃ ñ locassz oꝑas suas
ñ tenebit᷑. ñ .n. qui cũ bestus ꝑidepu¬
gnaint tenebit᷑ s amoꝑas suas in
hoc locaĩ demq eos qui uirtutis ostẽ¬
dende cãħ facisit sñ m̾cede ñ ten̾i aiũt
uet̾es ñ in harena passi sunt se hon̾a

Expanded text:
mansueta? ergo qui locauit solus notatur, siue depugnauerit siue non: quod si depugnauerit, cum non locasset operas suas, non tenebitur: non enim qui cum bestiis depugnauit, tenebitur, sed qui operas suas in hoc locauit. denique eos, qui uirtutis ostendendae causa hoc faciunt sine mercede, non teneri aiunt ueteres, nisi in harena passi sunt se hon
Abbreviated transcription (Latin):
cietatem ad emendũ cohierit dem̃res
culpa socii p̾terierit cessabit ꝯdictio
actoꝓ socio. ¶Item si in tõemmurũ
reficiend̃ impensa fc̃a ꝓ socio ẽẽ actõem
ad retupandũ sũptũ cassiusait. ¶ Item
melascribit. Si uicini seimpedes int̾
se ꝯtisłint ut ibi granticisi parietem
int̾ se etlificarent ad hon̾a utruisq¬

Expanded text:
cietatem ad emendum coierint, deinde res culpa socii praeterierit, cessabit actio pro socio. Item si in communem riuum reficiendum inpensa facta sit, pro socio esse actionem ad reciperandum sumptum Cassius scripsit. Item Mela scribit, si uicini semipedes inter se contulerunt, ut ibi craticium parietem inter se aedificarent ad onera utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
sumptuis necͣtios ac ꝓbabues in ꝯũi
pͥm eiuis ã contingebat pignorauł
ypotecas suscepit et utramcr pec¬
cumiam creditori soluit existimas
indẽpnitati sue ꝯfusis p̃diis ꝯsuli
posse. ob eas res iuditio mandati fru¬
utriq nectͣiacrit. in qua liteculpa
estimari sat est ñ ⁊̃ casũ qi p̾dofideius¬
sor sẽ ñ ur creditor ob id fc̃ĩnadresti¬
tued̃ iuditio ꝙ de pignore dato ros¬
ditur cũ iudeatur ius suũuendidi¬
ise non tenebit᷑. Ignorante uirgi¬
ne m̃rasponso filie res donatas sus¬
cepit qr mandati uł depoĩti cessaba
uxorem que uiri temꝑe nuptiarum

Expanded text:
sumptus necessarios ‹ac› probabiles in communi personam eius non contingebat, pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati fruutrique necessaria erit: in qua lite culpam aestimari satis est, non etiam casum, quia praedo fideiussor non uidetur. creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pignore dato redditur, cum uideatur ius suum uendidisse, non tenebitur.Ignorante uirgine mater a sponso filiae res donatas suscepit: quia mandati uel depositi cessat uxorem, quae res uiri tempore nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe .ni. indotatam młrem ħ pacto fĩ
s ita distinguit ut si quidem fundũ
in dotem ded̾it młr ita ut maritus᷑
fructus redd̾e̾t non ẽẽ ratum pactum
idemq eẽt ⁊ si nsum frustsi in dotẽ hoc

Expanded text:
pe enim indotatam mulierem hoc pacto fieri. sed ita distinguit, ut, si quidem fundum in dotem dederit mulier ita, ut maritus fructus redderet, non esse ratum pactum: idemque esse et si usum fructum in dotem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare quia ⁊ mortis ciꝰ expectanda est
ut nũc plenissimã hẽat firmitatẽ qnͣdo
ab haclucefu̾it subtractus Siuereu̾sus¬
fu̾it siue ad huc in pena constitutꝰ. Sũ
quis accepit ut in suo edificet condici
ad iuliam extruendam uł agrũ serend̾̃
qd̃ aliocuũ fcũrꝰ nõ erat isqi accepit
in sp̃em donationis sadem gͦ int̾ uirũ
⁊ uxorem hoe erunt in t̾dicte.
ausł Qd̾si uir nox i eiꝰ cuĩedes incẽ¬
dio consumpte sũt ad refectõnẽ eaꝵpectu¬
niam donau̾it neq donatio. In tantũ ĩ
quantũ edifitii estructio postulat.
rimaritus pr̃at tunc qid̃ superest reuo¬
cabit᷑. S satis in modiꝯ est .i. supͣ uires
dotis. ¶Si maritus uxoripectũamdo
nau̾it ea qiue usuras ex donata pectiña
perteperit lucrabit᷑ lec ita Iuł in marito
xori donau̾it quinqͣginta apd̃ debito
eius donationis uoĩe maritus ab eacõ¬
sequitur. Alpiamis ł.¬
lp̃r. De fructib quo uideam̃ si ex
fructib p̾dioꝵ que idͦ nata sunt ut r᷑e¬

Expanded text:
tanda est, ut tunc plenissimam habeat firmitatem, quando ab hac luce fuerit subtractus, si‹ue› reuersus siue adhuc in poena constitutus. Cum quis acceperit, ut in suo aedificet, condici ad uillam extruen dam uel agrum serendum, quod alioquin facturus non erat is qui accepit, in speciem donationis cadere. ergo inter uirum et uxorem hae erunt interdictae. si uir uxori, cuius aedes incendio consumptae sunt, ad refectionem earum pecuniam donauerit, ualet donatio in tantum, in quantum aedificii extructio postulat. ri maritus praestat, tunc quod superest reuocabitur, si satis immodicum est, id est supra uires dotis. Si maritnaverit eaque usuras ex donata pecunia perceperit, lucrabitur. haec ita Iulianus in marito uxori donauit, quinquaginta apud debitoreius donationis nomine maritus ab ea consequetur. 17 Ulpianus  De fructibus quoque videamus, si ex fructibus praediorum quae donata sunt locu
Abbreviated transcription (Latin):
auri. In cõmodato hec pactõ ne dot p̾¬
stetur rata ñ est. Contrara ꝯmodatiac¬
ctio quidem sñ principali moii pot̃ sic̃

Expanded text:
um.In commodato haec pactio, ne dolus praestetur, rata non est.Contraria commodati actio etiam sine principali moueri potest, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ait putare se qd sab̾ scribit deb̾e a ca¬
pite r̃cem reddendã intlłigi ut appa¬
reat quud reliqu fu̾at tunc cũ prim̃
lib̾ ẽẽ ceꝑit ñut dolũ aut culpã ĩ ser¬
uitute admissam in obligatõem
reuocet. Itaq si inueniat᷑ uł malo mo¬
re peccunia inseruitute irrogata lib̾a¬
bitur. Si lib̾o hoĩ quibona fide mͥ
seriuebat mandarẽ ut aliquid agat
non fore cũ eo mandatiactõem labeo
ait. Q ñ lib̾a uolsitate exeluit᷑ rem
sibi mandaturã s qiͣex necc̃itate ser
negotia meagereres imprudens rẽ
noues. ssi añqmͣ usu capias cog¬
noscas rem meãee subic̾e debesaliq̃m
malũ fac̾e in hac subitõe Iõ n hoc fa¬

Expanded text:
ait putare se, quod Sabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, ‹c›um primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur.Si libero homini, qui bona fide mihi seruiebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate serunegotia mea gereres, imprudens rem non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquemalum facere in hac subiectione: ideo enim hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerunt nam scełitate cõiungẽ¬
daꝵ inter se actõnũ unam actõem
occultari Cet̾m debitorẽ creditorida¬
re creditorẽ uxori Nec nouum aut
nurũ ẽẽ qd̃ per aliũ accipias teacciꝑe
Nam ⁊ si is qui creditoris tui se ꝓcura¬
torem eẽ simulau̾it a debitore suo iu¬
bente te pecciũam accepit ⁊ furtiadi¬
onem te hr̃e constat ⁊ ip̃am peccũiam
ł .xxuiii. dig̾ scribit. Si donaturũ mͥ
ego acceptã ⁊̃ rem meam fc̃am uxori
mee dodissem que siña u̾a est.
ault Idemest ⁊ si mortis ca tradi¬
tũ iͥn iusserim uxori trade̾ net referre
cum ualu̾it donator an mortuus sit
Neq estimand̾ est si diximꝰ uałe do¬
nationẽ ñ fĩ me pauperiorem Quia
siue ꝯualu̾it donator conditione te¬
nebitur siur mortuus fu̾it remqua
hĩturꝰ eram in bonis meis deseram
pp̃ donationem hr̃e
Si sponsus sponse donaturꝰ
tradid̾it titio ut issponse daret dein¬
de titius tradid̾it post nuptias sequ¬
utas. Si quid enn int̾posi̾it maritꝰ

Expanded text:
ueniret: nam celeritate coniungendarum inter se actionum unam actionem occultari, ceterum debitorem creditori dare, creditorem uxori. nec nouum aut mirum esse, quod per alium accipias, te accipenam et si is, qui creditoris tui se procuratorem esse simulauerit, a debitore tuo iubente te pecuniam acceperit, et furti actionem te habere constat et ipsam pecuniam  digestorum scribsit, si donaturum mihi ego acceptam et rem meam factam uxori meae dedissem: quae sententia uera est.rum. Idemque est et si mortis causa traditurum mihi iusserim uxori tradere, nec referre, conualuerit donator an mortuus sit. neque existimandum est, si dixerimus ualere donationem, non fieri me pauperiorem, quia siue conualuerit donator, condictione tenebor, siue mortuus fuerit, rem, quam habiturus eram, in bonis meis desinam propter donationem habeSi sponsus sponsae donaturus tradiderit Titio, ut is sponsae daret, deinde Titius tradiderit post nuptias secutas: si quidem eum interposuerit maritus,
Abbreviated transcription (Latin):
in hiis dampnĩ datũstm̃ ue est sũ quid
eo noĩe aut abest alicui socioꝵ aũ
ad eũ ꝑuenit ex reꝯͥ. ¶ Si cund ip̃i sine
dolo malo nit̾ se pepigerũt id inpͥmis¬
indendo uidex seruare debet.

Expanded text:
in his damni datum factumue est siue quid eo nomine aut abest alicui sociorum aut ad eum peruenit ex re communi.Si quid ipsi sine dolo malo inter se pepigerunt, id in primisuidundo iudex seruare debet.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. d puteo querit᷑ am dͥdiui
dendo iudicio agi possit ⁊ ait mela
ita dem̃ posse si solũ eius ꝯmune lic
iudiciũ bone fidei est qr̃ si una res diui¬
ssarelicta sit ualebit utiꝙ ⁊̃ cet̾aꝵ rrͣ

Expanded text:
tatis.De puteo quaeritur an communi diuidundo iudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit.Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. Aelmutiliũ aliam sub¬
mitt̾e D ut post substituta fi¬
ant ꝓpria fructuarii ne lucro
exnat᷑a fruttus desim̃t eẽ eius.
nã alioꝗn ꝙ nascitꝰ fructuarii ẽ
tem eũ ꝓpͥetario gaiꝰ cassiꝰ scͥbit ĩ¬

Expanded text:
m. uel inutilium alia summittere, ut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructuarii est teneri eum proprietario Gaius Cassius scribit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯusufr̾. eius fetus tñ peccoꝵ saͥ¬
bmꝰ cicassnis oppmati suntad
fructuariũ ꝑtin̾e. plant si gre¬
gis nrarmenti sit usufiͥ legat᷑
debeb̾ exagnatis gͥgem suppłe

Expanded text:
us eius. Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere. Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supple
Abbreviated transcription (Latin):
¶sberos qiui arrogatum parentem
seqnuntur placz minui capite ⁊ illi
in aliena potestate sunt et cũ famili¬
ammutauerunt. Emancipato
filo et cetis ꝑsonis capitis dimimi¬
tio manifeste accidit. ⁊ emancipau
nemopossit nisi ymaginariam
seruilem cam deductus alratoꝯ

Expanded text:
beros qui adrogatum parentem sequuntur placet minui caput, cum in aliena potestate sint et cum familiam mutauerint. ‹E›mancipato filio et ceteris personis capitis minutio manifesto accidit, cum emancipari nemo possit nisi in imaginariam servilem causam deductus: aliter a
Abbreviated transcription (Latin):
auił Si mandato meocm̾s fundum
utrum cũ ded̾is p̾ciũ ages metũ mã¬
dati an ⁊̃ añqmͣ des necc̃e hẽas res tuas
uend̾e ⁊ recte dr̃ in hoc ẽẽ mandati actõẽ
⁊ suscipiam obligd̃em q̃ adu̾sus tenẽ¬
ditori apetit nam ⁊ egotecum ag̾epo¬
ssum ut p̾stes mͥ adũ sus uenditorem
empti actões s si mandato meo iudi¬
tuĩ suscepisti inanente iuditio sine
cipiam aut si nolit creditor obligõem
mutari cau̾e t̾ debeo me defensurũ te
¶Si iuditio sisti teꝓmisiero nec exibu̾o¬

Expanded text:
um. Si mandatu meo fundum emeris, utrum cum dederis pretium ageres mecum mandati an et antequam des, ne necesse habeas res tuas uendere? et recte dicitur in hoc esse mandati actionem, ut suscipiam obligationem, quae aduersus te uenditori competit: nam et ego tecum agere possum, ut praestes mihi aduersus uenditorem empti actiones. Sed si mandatu meo iudicium suscepisti, manente iudicio sine cipiam: aut si nolit creditor obligationem mutare, cauere tibi debeo defensurum te. Si iudicio te sisti promisero nec exhib
Abbreviated transcription (Latin):
tabat qm̃plerũq euenit ut qd̾ alti sr̃¬
ne alt̾i desit s quia amĩo semꝑ nec fa-¬
cile ꝯcurrebat ut cũ tu hẽres qd̾ ego
desiderarem inuicẽ hr̃em qd̾̃ tu acciꝑe
uelles electa mat̾ia est ciũ publica
ꝑpetuestimatõ difficłtatib ꝑmuta¬
tõnũ eqͣlitate qnͣtitatis subueniret
eaq mat̾i̾a forma publica pertussa
titate nec ultra merx utrũcherit
uendicio dicihodie possint dubita¬
tur ueluti si ego cogam dedi ut tumcã
acciꝑemi sabiti ⁊ cassiuis ẽe emptõemt
uenditõem putant nerua ⁊ ꝓtulus

Expanded text:
ando plerumque evenit, ut quod alteri superest alteri desit. sed quia non semper nec facile concurrebat, ut, cum tu haberes quod ego desiderarem, invicem haberem quod tu accipere velles, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus permutationum aequalitate quantitatis sueaque materia forma publica percussa  quam ex quantitate nec ultra merx utrumque, uenditio dici hodieque possit, dubitatur, ueluti si ego togam dedi, ut tunicam acciperem.Sabinus et Cassius esse emptionem et uenditionem putant: Nerua et Proculus
Abbreviated transcription (Latin):
ctura ⁊ quicquid corꝑiscã añqmͣ se¬
peliatur ꝯsũptus est fum̾s impensam
ẽẽ existimo. ¶Monumentũ autẽ se¬
pulcri id eẽ dicimꝰ diusadrian᷑ rescͥp¬
sit qd̃ monumentud est qd̾ cã numi¬
endi eius locift̃msit. in quocorpꝰ im¬
poĩtũ sit. Itaꝙ si ampłiꝰ ꝙ eclificari
testator iussit ueluti cirtuitũ porti¬
cat̃oes eos sũptus fun̾is causa non est.¬

Expanded text:
ctura: et quidquid corporis causa antequam sepeliatur consumptum est, funeris impensam esse existimo. Monumentum autem sepulchri id esse divus Hadrianus rescripsit, quod monumenti, id est causa muniendi eius loci factum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator iusserit, veluti incircum porticationes, eos sumptus funeris causa non es
Abbreviated transcription (Latin):
audici ecuiuest et ordinariũ adn¬
apparet.¶ait p̾tor cuius noie cius¬
actionem dari sibi postulauit ucũ
uiriboni arbitratu defendat ẽt ẽi¬
quo noĩe agit idratum br̃e eũ ad¬
quem ea respertinet bomiuiri ar¬
uitratu satisdet.Iciuũ p̃toriui¬
sumest eum qui aliciũ noĩe ꝓcu¬
rator int̾ueniat adhus erit dicend̃¬
defende eũ deb̾e nisi forte ex neccĩta¬

Expanded text:
est et ordinarium adapparet. Ait praetor: "Cuius noactionem dari sibi postulabit, is ri boni arbitratu defendat: et eio nomine aget id ratum habere quem ea res pertinet, boni viri arbitratu satisdet". Aequum prasum est eum, qui alicuius nomine procurator interueniat, adhuc erit dicenddefendere: nisi forte ex nec
Abbreviated transcription (Latin):
quis cũ ꝓcuratorio noĩe condẽpnat᷑
eẽt heres exstit̾it dño litisiudicati
actionẽ ñ recte recusabit. hoc si exasse.
sin aut̃ heres ex ꝑte extit̾it et totũ
solu̾it. si quid̾ ei mandatũ est. hoc qͦ
ut soluat mandati actõem adu̾sus
tñ hedes habebit si ñ sit mandatum
negõꝵ gestoꝵ actõ dabitur qd est ⁊
si heres ꝓcurator ñ extit̾it et solu̾it.
lianus ait eñ qui dedit diu̾sis ꝓ tẽ¬
ꝑibꝓcuratores duos. postiorem
tis melior ⁊ dictioerit. ut post̾ior ñ
sit in eo qd̃ prior petit ꝓcurator
fam̃ procuratorem posse habere
pecculiaria serui posse gerere aliꝙ̃
et hoc caũ ꝓcuratorem eius admit¬
luimus eẽ ꝙ et labeomi uidet᷑ actd̃ẽ
autem intendere uetamus eũuo
ciui destatu litigat ꝓcuratorẽ pos¬
se hr̃e ñ dubitamꝰ ñ solũ in admĩ¬
seruitutis sũ libalitatis de suo statu
litigat Econtͣrio qiuio eũ ꝓcurato¬
rem dari posse manitestũ est. ¶Pu¬

Expanded text:
quis, cum procuratorio nomine condemnatus esset, heres extiterit domino litis: iudicati actionem non recte recusabit. hoc si ex asse. sin autem ex parte heres extiterit et totum solverit, si quidem ei mandatum est hoc quoque ut solvat, mandati actn sit mandatum, negotiorum gestorum actio datur. quod est et si heres procurator non exstiterit et solverit. lianus ait eum, qui dedit diversis temporibus procuratores duos, posteriorem tis melior condicio erit, ut posterior non sit in eo quod prior petit procuratorfamilias procuratorem posse habere gotia quidem peculiaria serui posse gerere aliquem et hoc casu procuratorem eius esse admittimus, quod et Labeoni uidetur: actionem autem intendere uetamus.Eum uero qui de statu suo litigat procuratorem habere posse non dubitamus non solum in adminservitutis sive libertatis de suo statu litigat. ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
ni infecti uelit caueri debebit abse¬
tem defend̾e ĩ competenti tribuna¬
uinciam de roma abire uł ecͣcriouł¬
fendere durũ est. ¶ Defend̾e aut̃ est
id fac̾e qd̃ dñs in litem fac̾et et cau̾e¬
ydonee nec debebit durior conditõ¬
ꝓcuratoris fĩ qmͣ est dñi preterqͣm

Expanded text:
ni infecti uelit caueri: debebit absetem defendere in competenti tribunavincia de Roma abire vel e cofendere durum est. Defendere autem id facere quod dominus in litem faceret, et cavedonee: nec debebit durior condiuratoris fieri quam est domini, praeterquam
Abbreviated transcription (Latin):
sa sit. S nralieno noĩe comꝓmittat
non int̾ponat sũ inũtio nullũ ait
pmissum siue sit s pendeat an ex
eo pena exigi pot siue postea deficiat

Expanded text:
sa sit. Si mulier alieno nomine compromittat,non interponat, siue initio nullum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
res sit ⁊ actio et exceptio detur. o¬
iẽti autem datur ⁊ in rem actõ ⁊
in ꝑͣm recissa acceptilatõe uł lib̾atõ
metus causa tradita est fisolũ redd̾e¬
u̾m ⁊̃ dolo reꝓmitt̾e deb̾e. Licet tñ¬
in rem actõem dandam existimemꝰ¬
quia res in bonis eus est qui uim

Expanded text:
res sit, et actio et exceptio detur. nti autem datur et in rem actio et in personam rescissa acceptilatione vel alia metus causa tradita est, non solum reddeet de dolo repromittere debere. Licet tamin rem actionem dandam existimemquia res in bonis est eius, qui vim
Abbreviated transcription (Latin):
quadruplũ quis eg̾it finiri in rem
actõem uł ccͣ. Ex hoc edc̃o restitu¬
tio talis facienda est in integrum
repmittatur ne forte det̾ior res sit
fc̃a. Et si acceptilatõe libatõ int̾¬
uen̾it restituenda erit in pristinũ
statũ ne obligatõ usꝙ adeo ut Iuł¬

Expanded text:
uadruplum quis egerit, finiri in rem vel contra. Ex hoc edicto restitutio talis facienda est, id est in irepromittatur, ne forte deterior res sit facta. et si acceptilatione liberatvenit, restituenda erit in pristinum statum obligatio, usque adeo, ut Iul