comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hunc nocendi ordinem tenens. illius magniuiri quem postulauerat temptandum prius ext̃na
bona accepit in poteflatem: quibus ablatis & ꝑ ditis cumillum in concus sum uideret.
& itm carnem cruciandam uulnere postulauit. Talicumeo confligens cestamine . utbona
ꝓxima inuaderet hocest corporis bond. quibus illeꝑditis. si fostes uecumberet atquecd
impietatem corinlinaret &iam bona animi deperirent. quibus ꝑdendis iamincor¬
poreseuiens uicinus temptaitor instabat. Deniqueilleuir intanta temptatione ubiercit
animibonis ꝓxima tribulatio quamuis multa ꝓpheticae loquatur. longetamen ciliter
loquitur quamcum illa ext̃na deperissent bona inquibus filios nomammisertit sed p̃mi¬
serat : clamat ergomastrris anima trans figurata in xp̃m cumiam incarne tribulari

Expanded text:
hunc nocendi ordinem tenens illius magni uiri, quem postulauerat temptandum, prius externa hunc nocendi ordinem tenens illius magni uiri, quem postulauerat temptandum, prius externa bona accepit in potestatem. quibus ablatis et perditis cum illum inconcussum uideret -men domini benedictum —, etiam carnem cruciandam uulnere postulauit tali cum eo confligens certamine, ut bona proxima inuaderet, hoc est corporis bona. quibus ille perditis si forte succumberet atque ad impietatem cor inclinaret, etiam bona animi deperirent, quibus perdendis iam in corpore saeuiens uicinus temptator instabat. denique ille uir in tanta temptatione, ubi erat animi bonis proxima tribulatio, quamuis multa prophetice loquatur, longe tamen aliter loquitur, quam cum illa externa deperissent bona, in quibus filios non amiserat, sed praemiserat. Clamat ergo martyris anima transfignrata in Christum, cum iam in carne tribulari
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur: sed nimirum illud uult intellegi quiacum caro indoloribus est & in
poenis ꝓfecto anima tunchabet magnũ agonem patientiae. In quone deficicit
labortindum & ortindum est: Nihilest cuitem animȩ sua carnepropinquus. Id co
mundihuius qui lib& magnus ꝑfestusq contemptor: cum alibipatitur . Potest
enim adhibere uigilem rationem cumammit titbond quaeex trinsecus sunt: &
ab animoscipientis quie cupiditate non haer&. sinc dubio longes . & noncurareqđ
patitur quia necpatitur ⁊ cumuero ammittit p̃cipua corporis bona id est corporis
uittm aesalutem iamtribulatio ꝓxima est animibonis quibus ipse intus tumquã
corporis dominus est. quid facit quilibet ratione ut nondo leat cumcorpus uulneritt̃
auturitur cuitanto inplicaitur consostio: patipossit dolere non possit. Ideo & diabolus

Expanded text:
loquebatur? sed nimirum illud uult intellegi, quia, cum caro in doloribus est et in loquebatur? sed nimirum illud uult intellegi, quia, cum caro in doloribus est et in poenis, profecto anima tunc habet magnum agonem patientiae, in quo ne deficiat, laborandum et orandum est. nihil est autem animae sua carne propinquius. ideo mundi huius quilibet magnus perfectusque contemptor cum alibi patitur, nihil patitur. potest enim adhibere uigilem rationem, cum amittit bona, quae extrinsecus sunt et ab animo sapientis, qui ex cupiditate non haeret, sine dubio longe sunt, et non curare, quod patitur, quia nec patitur. cum uero amittit praecipua corporis bona, id est corporis uitam ac salutem, iam tribulatio proxima est animi bonis, quibus ipse intus tamquam corporis dominus est. quid facit qualibet ratione, ut non doleat, cum corpus uulneratur aut uritur, cui tanto implicatur consortio, pati possit, dolere non possit? Ideo et diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
hacuita sumus quam aliquando inuenisse praesumere : Exilla uero inse
ipsum trans figurtitionenrã que mad modum possant hec accipi. distum est
Iamillud quod sequitur Nediscedas ame qm̃ tribulatio ꝓximaẽ. Uideut
in luminet quem am modum dictum sit: quareme dereliquisti: quomodo
enim dereliquit cuidicitus nediscedas. nisiquia de reliquit. uittẽ ueteris tem¬
poralem felicitatem. rogatu scũt nediscedat & desercit spemuitae xterne.
sed quid est qm̃ tribulatio ꝓxima est. quasiei passio adhuc inminer& : cumin ipsa
medicpassione ista dicere intellegatur quedeillo in hoc psalmo ꝓphetcuas
Hincenim disturus est &iam quae ineuuangelio aꝑtissime scriptasunt.
diuiserunt sibiuestimenta mea & suꝑ uestem meam miser̃ sostem. quod factũ
est. cumiam penderet inligno. Quid estergo tribulatio ꝓxima est. in qua media

Expanded text:
hac uita sumus, quam aliquando inuenisse praesumere? ex illa uero in se hac uita sumus, quam aliquando inuenisse praesumere? ex illa uero in se ipsum transfiguratione nostra quem ad modum possent haec accipi, dictum est. Iam illud, quod sequitur: Ne discedas a me, quoniam tribulatio proxima est, uide, ut inluminet, quem ad modum dictum sit: Quare me dereliquisti? quo modo enim dereliquit, cui dicitur: Ne discedas, nisi quia dereliquit uitae ueteris temporalem felicitatem? rogatur autem, ne discedat et deserat spem uitae aeternae. sed quid est \'quoniam tribulatio proxima est\'? quasi ei passio adhuc immineret, cum in ipsa media passione ista dicere intellegatur, quae de illo in hoc psalmo prophetata sunt. hic enim dicturus est etiam, quae in euangelio apertissime scripta sunt: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, quod factum est, cum iam penderet in ligno. quid est ergo tribulatio proxima est\', in qua media
Abbreviated transcription (Latin):
quce concipiebatur inspe. cuius spei resfutura erat cumadin mostalicd tem
demostae trtinsirent sed quod distum est inteicstatus sum & utero quomodo
mapte capiti possetignoro. qua sunutero cumesset nonindõ fuit in quouium
mouemur e sumus: autillius instntis cinimci rtitionclis ee qiuo cciro processit
exutero dm̃sperare coeperit nisi foste credendum est iamnato animã rationale
accessisse quete intreuuiscera matris adhucei defuisset & qm̃ eadem anima
quaecarni iamnatae ad ditaest dõ in haerebat. ideo secundum eandem carnẽ
dictum eẽ aestimandumest: inte iastatus sum ecutero tamquam dicer& eum
sostitus sum animam e utero qude tibi quo herer&: sedquis cudeat in hanc se
temere p̃cipitare sententiam. cumratio deaduentu uel exhostu animȩ intanto
naturae profundo siclateat: ut satiussit eam semꝑ quaerere quamdiu in

Expanded text:
quae concipiebatur in spe, cuius spei res futura erat, cum ad inmortalitatem quae concipiebatur in spe, cuius spei res futura erat, cum ad inmortalitatem de morte transiret? Sed quod dictum est: In te iactatus sum ex utero, quo modo coaptari capiti possit, ignoro, quasi, in utero cum esset, non in deo fuit, in quo uiuimus, mouemur et sumus, aut illius infantis anima rationalis, ex quo caro processit ex utero, deum sperare coeperit. nisi forte credendum est iam nato animam rationalem accessisse, quae intra uiscera matris adhuc ei defuisset, et, quoniam eadem anima, quae carni iam natae addita est, deo inhaerebat, ideo secundum eandem carnem dictum esse existimandum est: In te iactatus sum ex utero, tamquam diceret: Eam sortitus sum animam ex utero, quae tibi cohaereret. sed quis audeat in hanc se temere praecipitare sententiam, cum ratio de aduentu uel exortu animae in tanto naturae profundo sic lateat, ut satius sit eam semper quaerere, quam diu in
Abbreviated transcription (Latin):
prouidentia est omnis ordonascendi aninde significcre uoluit uirginis pastum seruata
uirginitatis in tegritate mirtbili cumait . tuectraxistime deuentre : ut quod illic mira¬
biliter fastum est cumds̃ fecissedicitur nemini incredibileuideatur. quidergo est
&illud spesmea abuberibus matris mece. quomod o & hocadipsum caput ecdesice
referripotest. quasi speseius quae in dõ est a marii uberib: ei coeperit non & ante in ipso
utero Nequeenim spesclia intellegendaest. nisiqua futurum erat ut ds̃ cum &x alit¬
ret amostuis. Totum quippehoc secundum id quod homo fastusest dicitur:
anfoste quictubenti feminarum ab ipso conceptu. in ubestatem promouere ꝑhibent
sicinellegiuoluit abuberibus tmquam dicer& & quo carnem sumpsi : cui carni
fuerat speranda in mostalitas utnonante spescies set: cumin formadi eẽt inquanihil
inmelius mutandum esset. sed ab uberib: matris id est abipsa susceptione carnis

Expanded text:
prouidentia est omnis ordo nascendi; an inde significare uoluit uirginis partum seruata uirginitatis integritate mirabili, cum ait: Tu extraxisti me de uentre, ut quod illic mirabiliter factum est, cum deus fecisse dicitur, nemini incredibile uideatur? quid ergo est et illud: Spes mea ab uberibus matris meae? quo modo et hoc ad ipsum caput ecclesiae referri potest, quasi spes eius, quae in deo est, a matris uberibus ei coeperit, non et ante in ipso utero? neque enim spes alia intellegenda est, nisi qua futurum erat, ut deus eum exaltaret a mortuis; totum quippe hoc secundum id, quod homo factus est, dicitur. an forte, quia ubera feminarum ab ipso conceptu in ubertatem promoueri perhibentur, sic intellegi uoluit ab uberibus\', tamquam diceret: Ex quo carnem sumpsi, cui carni fuerat speranda inmortalitas, ut non ante spes ei esset, cum in forma dei esset, in qua nihil in melius mutandum esset, sed ab uberibus matris, id est ab ipsa susceptione carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
dere Naut potestiudere & ncibere : neq habere crestul tus cẽ. Nescit
banc igit᷑ Etdũ neseit in ciliolo co cognos cere ñ potest Nergopotest
que diũ stultus ẽ quis qũ centis sima cognitione inuenane sat ne dĩs scau
olcẽ pinondo tuintost ulttiȩ malolibert tͥ. hiuiciga tũ immani difficul¬
ttiti Qm̃ dereligione q̃rimꝰ ds̃ solus meridem potest ucaliciore¬
& humanis itib opitulari credim Neq rere quidẽ ipsa uerasol teumne
debema nuidenitãdẽ ttt iomolimine inuestigtire cupimꝰ quid opttmat
ungere quo ꝑuentre desidertm Cone quoc ẽẽ cuit ad nos ꝑtinereñ crecdi

Expanded text:
dere: non autem potest videre et non habere, neque habere ac stultus esse. Nescit hanc igitur, et dum nescit, in alio loco cognoscere non potest. Non potest, quamdiu stultus est, quisquam certissima cognitione invenire sapientem, cui obtemperando tanto stultitiae malo liberetur. 29. Huic igitur tam immani difficultati, quoniam de religione quaerimus, Deus solus mederi potest: que humanis mentibus opitulari credimus, nec quaerere quidem ipsam ueram religionem debemus. quid enim tandem tanto molimine inuestigare cupimus? quid optamus adtingere? quo peruenire desideramus? eone quod esse aut ad nos pertinere non credi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquđ do possim: hicrursus oritur. difficillima quaestio. Qyienĩ
modoestulti sapientẽ inuenire potuerimꝰ: Cũ hoc nom̃ tũ &sinemo fe¬
recudeat palã pleriq tam̃ ex obliquo sibiuidicant. Cũ derebi: ipsis
quarũ cognitione consitit si pientia ita inter se dissentiant uti cuit
nullũ eorũ cuit certe unũ necces see sapientẽ: sed quonã istesit cũ abs

Expanded text:
aliquando possimus. Hic rursus oritur difficillima quaestio. quonam enim modo stulti sapientem inuenire poterimus, cum hoc nomen, tametsi nemo fere audeat palam, plerique tamen ex obliquo sibi uindicant. cum de rebus ipsis, quarum cognitione constat sapientia, ita inter se dissentiant, ut aut nullum eorum, aut certe unum necesse sit esse sapientem? sed quinam iste sit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate uiri neque & uoluntate carnis sed exdõ : mox commendeuit huius
quesi uicissitudinis sacramentum : Tam quamenim mirati tantum bonum non
cuderemus optare stcitim subiunxit : Et uerbum caro fcstumest: & habittiuit
innobis: quod unumest ee quinqueillis quaetibi & poni uoluisti tamquam
dicer& Ohomines nolite desperareuos fieriposse filiosdĩ. quia & ipsefilius di hocest
uerbumdĩ curo fastum est & habitauit an nobis Red dite uicem efficimini sp̃s

Expanded text:
uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis sed ex deo, mox commendauit huius uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis sed ex deo, mox commendauit huius quasi uicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bonum non auderemus optare, statim subiunxit: Et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, quod unum est ex quinque illis, quae tibi exponi uoluisti, tamquam diceret:s o homines! nolite desperare uos fieri posse filios dei, quia et ipse filius dei, hoc est uerbum dei caro factum est et habitauit in nobis. reddite uicem, efficimini sp
Abbreviated transcription (Latin):
misititaqued s̃ filium suum fastum e muliere fastum sublege. Namlegis sacram̃ta
ꝑcepit. ut eos qui sub lege erant redimer&. id est quos lecreos tenebat occidente litterai
dum prȩceptum nonimpleretur antequam uiuificaretsp̃s quia caritasdĩ quae p̃ceptum
uteos qui sub legeerant redimer& : continuo subiunxit. ut adoptionem filiorum recipe¬
remus : Vt uidelic& huius gratia beneficu discerneret ab illa filiinatur a quimissus
est filius: Non ad optione fustus sed semꝑ genitus filius ut pasticipata naturai filioꝵ
hominum cid pasticipandam &iam suam naturam adoptar& filios hominum:
quapropt̃ &iam cumdixisset dediteis potestatem filiosdĩ fieri: modumq: cid iunxis¬
set nec crnalis intellegeretur natiuitts : qđ scilic& eis id prȩstiterit qui credunt
in nomine eius & ꝑ gratiam renascuntur spiritalem non ex sanguinibus neque ex

Expanded text:
Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret spiritus. quia caritas dei, quae praeceptum Ut eos, qui sub lege erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. quapropter etiam cum dixisset: Dedit eis potestatem filios dei fieri, modumque adiunxisset, ne carnalis intellegeretur natiuitas, quod scilicet eis id praestiterit, qui credunt in nomine eius et per gratiam renascuntur spiritalem non ex sanguinibus neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
ciquo adoptatur : Iamta menerat qui ad optaretus : & ab hac generatione gratiȩ
discernitur ille filius: quicumesset filiusdĩ. uenit ut fieret filius hominis. donar& q
nobis quieramus filii hominis. filios difieri factus est quippcille qđ nonerat. sed tam̃
aliquid aliuderat. Et hocipsum aliquid uerbum dĩ erat ꝑ quod fasta sunt omnia
Elumen uerum qđ inluminat omnem hominem &ds̃ apuddm̃ : Nosquoq ꝑeius gra¬
ticm fastisumus quod noneramus id est filudĩ sed tamen aliquidertimus Et hocipsũ
ciliquid multo inferius: hocest filii hominum. Descenditergo ille : ut nos ascende rem
& manens in sua natura fultus est pasticeps naturue nr̃ȩ : ut & nos manentes in natura
nr̃t efficeremur pasticȩps naturacipsius: Non tamensic Namillum naturae nrȩ̃
pcifticipatio non fecit deteriorem. noscutem facit naturae ipͥsius pasticipatio meliores

Expanded text:
a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, per quod\'I facta sunt omnia, et lumen uerum, quod inluminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoque per eius gratiam facti sumus, quod non eramus, id est filii dei; sed tamenĮ aliquid eramus et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura factus est particeps naturae nostrae, ut et nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae ipsius, non tamen sic; nam illum naturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos autem facit naturae illius participatio meliores.
Abbreviated transcription (Latin):
siue quia &ipsunfideles in quantum homines sunt eiussunt ꝑquem creatisunt. siue
suos proprige iud aeos intelligiuoluit & quib: naturtm carnis assumpsit. Nestam̃
om̃s eum non receper̃. Sequitur enim &dicit Quot quottũt receper̃ eum dedit eis
potestatem filios di fieri . credentib: in nomine eius: quinone s anguinibus nequeex uolun
tateccirnis neque & uoluntate uiri. sed exdõnatisunt: Hȩc est gratia nouitestamenti
quod inuetere latuit. Nectamen figuris obumbrantibus: ꝓphetari p̃nuntiariq cessauit
ut intellegat animadm̃ suum & gratia eius renascatur illi: Hecquippe natiuitas
spiritalis est. ideo non e sanguinib: non esuo luntate uiri nec ex uoluntate carnis. sed exdõ
haec&liam adoptio uocatur . craimus enim aliquid antequam essem̃ filudĩ & accepinꝰ
beneficium ut fierenus quodinoneramus : si cut quiadoptatur non dumerat filius eius

Expanded text:
sive quia et ipsi infideles, in quantum homines sunt, ejus sunt per quem creati sunt: sive sive quia et ipsi infideles, in quantum homines sunt, ejus sunt per quem creati sunt: sive suos proprie Judaeos intelligi voluit, ex quibus naturam carnis assumpsit; nec tamen omnes eum non receperunt. Sequitur enim et dicit, Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, cretate carnis neque ex uoluntate uiri sed ex deo nati sunt. haec est gratia noni testamenti, quod in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum suum et gratia eius renascatur illi. haec quippe natiuitas spiritalis est, ideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius,
Abbreviated transcription (Latin):
luminatur. sed eius pasticipatione illuminantur qua e abillo in luminantur. Deniq
sequitur. Eratlumen uerum. & tam quam quȩ reremus quomodo discerneretur lum̃
uerum alumine inluminato id estxp̃s dio hanne : ertit inquit lumen uerum quod in¬
luminat omnem hominem uenientem in huncmundum: si omnem hominem. ergo &
io hannem: Atquemagis ostendat huius diuinitatem longe praestantiore distantia
in hocmundo inquit erat: & mundus ꝑ eum factus est: & mundus eum non cognouit
non mundus quiꝑ eum factus est cums cognouit. nequeenim habetuim cognoscendi eum
nisirtitionalis crecitura: Quamuis &iam mundus iste uisibilis ꝑ cum factus sit hocest
caelum & terram : sed mundum cognoscentem increpando. significauit in fideles
constitutos inmundo. Deindecdiungit . Insua propriauenit & sui eum non receper̃

Expanded text:
luminatur, sed eius participatione, inluminantur, quae ab illo inluminantur. Denique luminatur, sed eius participatione, inluminantur, quae ab illo inluminantur. Denique sequitur: Erat lumen uerum, et tamquam quaereremus, quo modo discerneretur lumen uerum a lumine inluminato, id est Christus a Iohanne: Erat, inquit, lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. si omnem hominem, ergo et Iohannem. atque ut magis ostendat huius diuinitatem longe praestantiore distantia: In hoc mundo, inquit, erat et mundus per eum factus est et mundus eum non cognouit. non mundus, qui per eum factus est, eum non cognouit, neque enim habet uim cognoscendi eum nisi rationalis creatura, quamuis etiam mundus iste uisibilis per eum factus sit, hoc est caelum et terra, sed mundum non cognoscentem increpando significauit inficonstitutos in mundo. 9. Deinde adjungit, In sua propria venit, et sui eum non receperunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nemo& sorger& maior iohanne baptista. Sicenim ille cuima iortohannes testimo¬
num ghibebat. intellegeretur hocẽẽ maior quo nontantum homo sed&iam dsera
Li menergo &iohannes sed talelumen quale testi monium ꝑhib& ipsedñs dicens:
Illcitit suerna ardens &lucens. quod & discipulis suis dixit : Vosefus lumen mundi
Aiqiue ostenderet qualelumen secutus adiunexit Nemo accendit lucernam & ponit
etim submodio. sed suꝑ candelabrum utluceat omnibus quiindomosunt siclucetit
lum̃ urm̃ coram hominibus. Istae similitudines datȩsunt. inquantum possumus intel¬
legtimus Velsi hoc nondumpossumus sin eubla dubitatione credamus animã rationalẽ
nonesse naturtm dĩ. Illaqui ppein com mutabilis est. sed tamen eã posse pasticipando
iñluminari. Lucerne quippe accendi indigent: eȩtingui possunt. Ideo quod dicitur
deiohanne nonerat illelumen ad illud rẽspicitar lumen quod non p̃asticipatione uͥ¬

Expanded text:
nemo exsurgeret maior Iohanne Baptista; sic enim ille, cui maior Iohannes testimonium perhibebat, intellegeretur hoc esse maior, quo non tantum homo sed etiam deus erat. lumen ergo et Iohannes sed tale lumen, quale testimonium perhibet ipse dominus dicens: Ille erat lucerna ardens et lucens, quod et disci-, pulis suis dixit: Vos estis lumen mundi; atque ut ostenderet quale lumen, secutus adiunxit: Nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt; sic luceat lumen uestrum coram hominibus. istae similitudines datae sunt, ut, quantum possumus, intellegamus uel, si hoc nondum possumus, sine ulla dubitatione credamus animam rationalem non esse naturam dei — illa quippe incommutabilis est —, sed tamen eam posse participando inluminari; lucernae quippe accendi indigent et extingui possunt. ideo, quod dicitur de Iohanne: Non erat ille lumen, ad illud respicitur lumen, quod non participatione in
Abbreviated transcription (Latin):
dicit erueci framea animã meã ut haec in prophetia oratio siad caput corporis referas.
non uideatur uelutindigentis p&itio. sed potius reifuturtie figuraita predistio Autceste
quia corpuseius hocest ecclesia graues ꝑsecutiones fuercit ꝑpessura frametm dixit
quam axime trucidati sunt mastrres: Vnd euult eorum animas erui. netimeant eos
qui corpus occidunt animam autem non possunt occidere & consententiam᷑ ad in¬
licita Autenĩm in ipsorum passionibus inimicorum linguam frameam dicit unde

Expanded text:
dicit: Erue a framea animam meam, ut haec in prophetia oratio, si ad caput corporis referas, dicit: Erue a framea animam meam, ut haec in prophetia oratio, si ad caput corporis referas, non uideatur uelut indigentis petitio sed potius rei futurae figurata praedictio. aut certe, quia corpus eius, hoc est ecclesia graues persecutiones fuerat perpessura. frameam dixit, qua maxime trucidati sunt martyres; unde uult eorum animas erui, ne timeant eos. qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, et consentiant ad inlicita. aut etiam in ipsorum passionibus inimicorum linguam frameam dicit. unde
Abbreviated transcription (Latin):
Diuiserunt sibi uestimenta med. & suꝑ uestem meam miserunt sostem: Verbade¬
indequae subtexuntur oruntis sunt. tamex ꝑ sona capitis id est hominis medicctoris
quame ꝑsona corporis quod estecclesia cumdicit &iam tunicam suam: Tuautem dñ
inquit nelonge feceris auxiliumtuum: Hocadeius carnemꝑtinet. cuius resurrec¬
tiononin longum missciest utaliorum: Indefensionem meam aspice : nequidnoceant
inimici qui sibiuidentur aliquid potuisse carnem ꝑimendo mostalem. Non ciutem
nocent si defendente gratiadĩ non eis ad malum anima supertati consentiat: sicuteñ¬
& cilibi prophetatum est. terratradita est inmanus impii hocest caro terrena:
Erue a framea animammeam: framea gladius est. Necutiq taliferro sed eruce occi¬
sus est xp̃s. neclatus eius gladio sed lancea ꝑcusserunt. Trans lato ergo uerbo frametã
linguã dixit ꝑ sequentium sicutinalio psalmo dicitur:. & lingucieorum gladius acutis:
Vnde quia in eius carne linguap̃ ualuit malignorum. orat ut animenihil nocett cum

Expanded text:
Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem. uerba deinde, quae subtexuntur, orantis sunt tam ex persona capitis, id est hominis mediatoris, quam ex persona corporis, quod est ecclesia, quam dicit etiam unicam suam. tu autem, domine, inquit, ne longe feceris auxilium tuum. hoc ad eius carnem pertinet, cuius resurrectio non in longum missa est ut aliorum. in defensionem meam aspice, ne quid noceant inimici, qui sibi uidentur aliquid potuisse carnem perimendo mortalem. non autem nocent, si defendente gratiaet alibi prophetatum est, Terra tradita est in manus impii; hoc est caro terrena. 41. Erue a framea animam meam. Framea gladius est; nec utiqsus est Christus nec latus eius gladio sed lancea percusserunt. translato ergo uerbo frameam linguam dixit persequentium, sicut in alio psalmo dicitur: Et lingua eorum gladius acutus. unde, quia in eius carne lingua praeualuit malignorum, orat, ut animae nihil noceat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uisturos. Tantam habetuim carnis & animae dulce consostium: Nemoenimum quẽt
carnem suam odiohabuit & proptere non uult anima uel ad tempus ab eiuseliam
in firmitate discere quamuis &iam se sineinfirmitate inaet̃nũ recepturã ẽẽ confidcit

Expanded text:
victuros: tantam habet vim carnis et animae dulce consortium. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit : et propterea non vult anima vel ad tempus ab ejus etiam infirmitate discedere, quamvis eam se in fine sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat
Abbreviated transcription (Latin):
iogniti : ñ ub& credere , Simuletiã ẽtraꝓmis sũ fucts fidẽ potius in ꝓ¬
bando quã reddendorationẽ, Rursus metimul titu dinẽ famãq¬
reuoccibis. Corbe tundẽ ꝑtinatiã &nes cioquã indomitã ꝓpcigtin¬
dinorunis libi dinẽ & mone potius ut uius multitudinis prime¬
tes q nũ. Et quercũ diligentessime aaclabort osissime ut cibis poti¬
us deis literis ciliquid discã: qͥsi ñ es set discẽdũ ominino eẽnescirẽ
Tuuero in late bras ticisredi nec quic quã insidiare sub nomine ueria¬
tis quã cariseis adimere quib ciui. torrattẽ ipsec̃ cedis: Si autem x p̃oetiã cre

Expanded text:
incogniti, non libet credere. simul etiam contra promissum facitis fidem potius impeincogniti, non libet credere. simul etiam contra promissum facitis fidem potius imperando quam reddendo rationem. rursus me ad multitudinereuocabis. cohibe tandem pertinaciam et nescio quam indomitam propagandi nominis libidinem et mone potius, ut huius multitudinis primates quaeram et quaeram diligentissime ac laboriosissime, ut ab his potius de his litteris aliquid discam, qui si non essent, discendum omnino esse nescirem. tu uero in latebras tuas redi nec quicquam insidiare sub nomine ueritatis, quam conaris eis adimere, quibus auctoritatem ipse concedis. Si autem Christo etiam cre
Abbreviated transcription (Latin):
dũ & ci nobis disce quid dixerit: quurobsecrete: na illi deficerent nec me
Nũ ciliquid deillo medocereposses: Sedoꝑtet inquit ut creda s: Nũ uobiscũ cõ¬
m̃ dantib ñ inquit. Nãuosqui illos quici credun ration educim. Quur
igit᷑ illicredã Quistima fuda ta ẽ. Vtrũ ꝑuos anꝑclios. ꝑalios inquit: illis
ergo credã ut tume docecis : Deberẽfortus se nisi me boc illi p̃cipue monereNT
ut omnino adte ñ acerẽ : Dicunt enĩ ꝑniciosas uos abere doctrinas. respon¬
debis m̃tiunt᷑, Quamo dorgit᷑ eis dex põcredã quẽ ñ uider̃. De teñcre dcĩ
quẽ uolunt uidere, Scriptis cat crede: tit scriptura omnis si noua& in
cui dita ꝓferttt uel cõmedepet᷑ apucis nulla c̃ firmate ratione nonei sed illis
quietĩ ꝓ fer̃ credit᷑. Quã obterẽ scripturtisistas si uos ꝓfertis tã pauci &

Expanded text:
dum et a nobis disce, quid dixerit. cur? obsecro te. nam si illi deficerent nec me dum et a nobis disce, quid dixerit. cur? obsecro te. nam si illi deficerent nec me num aliquid de illo me docere posses ? sed oportet, inquit, ut credas. num uobis eum commendantibus ? non, inquit; nam nos illos, qui ei credunt, ratione ducimus. cur igitur illiergo credam, ut tu me doceas? Deberem fortasse, nisi me hoc illi praecipue monerent, ut omnino ad te non accederem: dicunt enim perniciosas vos habere doctrinas. Respondebis: mentiuntur. quomodo igitur eis de Christo credam, quem non uiderunt, de te non credam, quem nolunt uidere? scriptis, ait, crede. at scriptura omnis, si noua et inaudita proferatur uel commendetur a paucis nulla confirmante ratione non ei, sed illis, qui eam proferunt, creditur. quamobrem scripturas istas si uos profertis, tam pauci et
Abbreviated transcription (Latin):
b: oculis uisuse ẽ p̃dicat᷑ egoñudiquibus de illo credederim ut ad
ce iã inli fide p̃ structus accedã nullis meuideo credidis se
nisi populorũ eaq gentiũ c̃sirmatȩ opinioni  famȩ c̃ modu
de herrimȩ hos autem populos ec elesiȩ catholicȩ my steri ciusqu equa que
occupisse: Quur ñ igit᷑ a pudeospotissimũ diligentis sime requirã quidd
xp̃s prȩ ceperit: Quorũ cuctoritate cõmotus xpm̃ ali quid ucile p̃cepisse
iã credidi: Tune mihi melius expositu ruses. quidille dixerit. Quẽ fu¬
isse aut eẽ ñ puturẽ si ab stemihi hoc cõm̃ daret᷑ eẽ credendũ hoc ergocre¬
didi ut dixi stimȩ celebriate c̃sertione uetustate robortitt: Voscuitẽ
eitũ pcuici & tã ł bulenti &ttĩ noui: Nemini dubiũ ẽ quiN nihil dignũ ciuc¬
coriate pre fercitis ⁊ qn igit᷑ ista tantadem̃tia ẽ. Illis crede xpo esse creden¬

Expanded text:
bus oculis uisus esse praedicatur, ego non uidi — quibus de illo crediderim, ut ad bus oculis uisus esse praedicatur, ego non uidi — quibus de illo crediderim, ut ad te iam tali fide praestructus accedam. nullis me uideo credidisse nisi populorum atque gentium confirmatae opinioni ac famae admodum celeberrimae, hos autem populos ecclesiae catholicae mysteria usquequaque occupasse. cur non igitur apud eos potissimum diligentissime requiram, quid Christus praeceperit, quorum auctoritate commotus Christum aliquid utile praecepisse iam credidi ? tunc mihi melius expositurus es, quid ille dixerit, quem fuisse aut esse non putarem, si abs te mihi hoc commendaretur esse credendum ? hoc ergo credidi, ut dixi, famae celebritate, consensione, uetustate roboratae. uos autem et tam pauci et tam turbulenti et tam noui, nemini dubium est, quin nihil dignum auctoritate praeferatis. quae igitur ista tanta dementia est? illis crede Christo esse creden
Abbreviated transcription (Latin):
qui derederẽ Eneulla mcior dem̃tia quãuate: sola q̃molla scientia sul mao
rendũ cibi s ubi surtitio quã polli cebant᷑ ubi obuirgatiote meriititis ulip¬
sunto scientiȩ Sieni tpee sineratione ciuiquã credere quid ex specitis
quiꝰ sccaigis cilicui seneratione credã quo &d sticilus curatione dducipos¬
sim Anfirmũ caliqu suꝑ ȩdificcibit rectotua fũ damto tementitus secã¬
dũ illos loquor qͥb: creden do displicem: Nã ego credere canterationẽ
cũ ꝑcipiendertitioniñ sisidoneus et ipsa fide conimũ excolere excipiena¬
dis seminibus uerutins ñ solũ sclubor rimũ iudicio sed caleomini no
sine quogris animis salus redireñ possit: Qđ illis cũ deridendũ &
plenũ temeritatis uidet᷑ ꝓfecto ut x pocredamꝰ ciguntinpude nt̃
Deniq fete orme ic̃xpõcredidis se et in animũ induxis se id eẽ
uerũ quodille dixerit. etiã sinullaratione fulciat᷑: hoc eretice
principio meducturus es: Sinepai lulũ mecũ ipse c̃sider ẽ qm̃

Expanded text:
maior dementia quam ut ei sola, quae nulla scientia subnixa erendum ab his, ubi sit ratio quam pollicebantur, ubi obiurgatio temeritatis, ubi praesumptio scientiae. si enim turpe est sine ratione cuiquam credere, quid expectas, quid satagis, ut alicui sine ratione credam, quo facilius tua ratione duci possim? an firmum aliquid superaedificabit ratio tua fundamento temeritatis ? secundum illos loquor, quibus credendo displicemus. nam ego credere ante rationem, cum percipiendae rationi non sis idoneus, et ipsa fide animum excolere excipiendis seminibus ueritatis non solum saluberrimum iudico, sed tale omnino, sine quo aegris animis salus redire non possit. quod illis cum deridendum et plenum temeritatis uidetur, profecto ut Christo credamus, agunt inpudenter. deinde fateor me iam Christo credidisse et in animum induxisse id esse uerum, quod ille dixerit, etiamsi nulla ratione fulciatur . hoc, haeretice, principio me ducturus es? sine paululum mecum ipse considerem — qu
Abbreviated transcription (Latin):
isticos ad tecla mauer̃ & salui fastis̃ intesperauer̃ & non sunt confusi: uidequid
adiunxerit. E gocutem sum uermis & non homo. quod uidetur quidem ad cõmen¬
dandam humilitatem simpliciter dictum. ut in sei noculis ꝑsequentium abiestissimũ
quidam & contemptissimum demonstrar& sed nonest contempnenda altitudo secreti
ꝓfunditasque misterii. Praesestim in eis uerbis quaetanto saluatori in prophetiae
predicatione coaꝑtantur. Distus est hinc sensus eligantissimus a prioribus ideose
hocnomin exp̃m prenunticri uoluisse quiduerm is decarne sine concubitu nascitus
sicut naitus estilledeuirgine. Sed in libro suo iobcumde creaturis caelestibus loqueretur
quod indĩ conspestu &iam ipsaiuix mundasint: Quanto magis in quithomoputredo
& filius hominis uermis. put redinem promostalitate posuit qua e &iami conceptam

Expanded text:
isti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi, uide, quid isti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi, uide, quid adiunxerit: Ego autem sum uermis et non homo. quod uidetur quidem ad commendandam humilitatem simpliciter dictum. ut se in oculis persequentium abiectissimum quiddam et contemptissimum demonstraret; sed non est contemnenda altitudo secreti profunditasque mysterii praesertim in eis uerbis. quae tanto saluatori in prophetiae praedicatione coaptantur. dictus est hinc sensus elegantissimus a prioribus, ideo se hoc nomine Christum praenuntiari uoluisse, quia uermis de carne sine concubitu nascitur, sicut natus est ille de uirgine. sed in libro suo Iob cum de creaturis caelestibus loqueretur, quod in dei conspectu etiam ipsa uix munda sint: Quanto magis, inquit, homo putredo et filius hominis uermis. putredinem pro mortalitate posuit, quae iam uelut conceptam
Abbreviated transcription (Latin):
dupla quae ammiserat reddidisti. alium inter leones esurientes in lae sum integrũ¬
que seruasti. aliorum interflammas deambulantium gratauoce laudatus es
Talealiquid in xp̃o expectabant fieri iudei unde probarent siuere filius dĩ esset:
Ex eorum ꝑ sonci & in libro sapientide dicitus. Moste turpissima condempnemos
illum. Critenim respectus ȩ sermonibus ipsius. Sienim uerus dĩfilius est. susci¬
pie illum & liberabit eum demanibus contrariorum. Haec inquit cogita uer̃&
errauerunt. excȩcauit enim eos malitia illorum. Ad tendentes quippetempus
ueteris testamenti & illam patrum & iamtemportilem felicittitem in quaillis ex¬
hibendademonstrauit ds̃ & iamtaliadona suc ẽẽ non uider̃ ia meẽ tempus quore¬
udaretur in xp̃obona acterna propridedm̃ praestureiustis quibona temporalia
praestat &impis : Denique cumd ixisset intesperauer̃ patres nr̃i sperciuer̃ &eru¬

Expanded text:
dupla, quae amiserat, reddidisti; alium inter leones esurientes inlaesum integrumdupla, quae amiserat, reddidisti; alium inter leones esurientes inlaesum integrumque seruasti; aliorum inter flammas deambulantium grata uoce laudatus es. tale aliquid in Christo expectabant fieri Iudaei, unde probarent, si uere filius dei esset. ex eorum persona et in libro sapientiae dicitur: Morte turpissima condemnemus eum; erit enim respectus in sermonibus ipsius. si enim uerus filius dei est. suscipiet eum et liberabit eum de manibus contrariorum. haec, inquit, cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim eos malitia eorum. adtendentes quippe tempus ueteris testamenti et illam patrum etiam temporalem felicitatem, in qua illis exhibenda demonstrauit deus etiam talia dona sua esse, non uiderunt iam esse tempus, quo reuelaretur in Christo bona aeterna proprie deum praestare iustis, qui bona temporalia praestat et impiis. Denique cum dixisset: In te sperauerunt patres nostri, sperauerunt et eru
Abbreviated transcription (Latin):
carnalem felicitatem requiro. Uerumh decest insordibus uetustatis. tucutem quȩris
munditiam nouitatis. Non excudiendo istam cupiditatem relinquis quia caritatẽ
quidatus est nobis. Ideo in sco habitas lausirł. lausuidentium dm̃. quia non in selau¬
dantur sedinte. Quid enim habent quod non acceper̃ : ut quigloriatur indñoglorie¬
tur. Haȩc est gratia testamenti noui. Nam inueteri testamento quando commendabas
nonnis iatep&i sperariq: debere &iam ipsam terrenam temporalemq felicitatem :¬
ntesperciuer̃ patresnr̃i. sperauer̃ &eruistieos. Ad teclamauer̃ & salui fastis̃ in tesperaueñ¬
& non sont confusi. Illos quippepatres interinimicossuos uiuentes & diuitus implesti
& ab hostibus eruisti gloriosasq: uistorias reposta refecisti & dediuersis eosmostib:
liberasti: Proalio subiecisti neferietur arietem alium deputredinesanum & ei

Expanded text:
carnalem felicitatem requiro; uerum haec est in sordibus uetustatis, tu autem quaeris carnalem felicitatem requiro; uerum haec est in sordibus uetustatis, tu autem quaeris munditiam nouitatis; non exaudiendo istam cupiditatem relinquis, quia caritatem, m sanctum, qui datus est nobis. ideo in sancto habitas, laus Israhel, laus uidentium te, quia non in se laudantur sed in te; quid enim habent, quod non acceperunt, ut, qui gloriatur, in domino glorietur? Haec est gratia testamenti noui. nam in uetere testamento quando commendabas nonnisi a te peti sperarique debere etiam ipsam terrenam temporalemque felicitatem, in te sperauerunt patres nostri, sperauerunt et eruisti eos; ad te clamaueret non sunt confusi . Illos quippe patres inter inimicos suos viventes, et divitiis implesti, et ab hostibus eruisti, gloriosasque victorias reportare fecisti, et de diversis eos mortibus liberasti. Pro alio subjecisti, ne feriretur, arietem . Alium de putredine sanum,
Abbreviated transcription (Latin):
liabona retinenda ueladipiscenda quando ꝓhis dep̃ca murdm̃ in eo quod nos non excuidilit
derelinquit nos. sed ad potiora quacuult ut intellegamus & proferamus & concupiscamus
non nos derelinquit Vndesequitur psalmus adicit : Clamaui ad te ꝑdiem neceaudies
& noste Etiam hic subauditur nece cudies: seduide quid adiungit & nonadinsipientiã
mihi Hocergodicit Non mequidem eecudies clamantem ꝑdiem. id est inreb
proprus ut ecis non ammittam Et noste id est in rebus aduersis ut prospera quȩ am¬
missc sunt redeant. Uerum hoc non mibi admsipientiam facies sed potius ut sa¬
picm quidiam ꝑ nouitestamenti gratiam ate expestare quid desiderare quid pos¬
ceredebetm. Clamabo qui ppeego ut mihi bonatemporalia non auferantur
Tucutem in scõ habitas. laus irł: nolo ut derelinquas concupiscentiam meam qua

Expanded text:
lia bona retinenda uel adipiscenda, quando pro his deprecamur deum, in eo, quod nos non exaudit, lia bona retinenda uel adipiscenda, quando pro his deprecamur deum, in eo, quod nos non exaudit, derelinquit nos; sed ad potiora, quae uult, ut intellegamus et praeferamus et concupiscamus, non nos derelinquit. unde sequitur psalmus et dicit: Clamaui ad te per diem nec exaudies et nocte — etiam hic subauditur nec exaudies\' —: sed uide\\ quid adiungit: et non ad insipientiam mihi. hoc ergo dicit: Non me quidem exaudies clamantem per diem, id est in rebus prosperis. ut eas non amittam, et nocte, id est in rebus aduersis. ut prospera, quae amissa sunt, redeant, uerum hoc non mihi ad insipientiam facies, sed potius ut sapiam, quid iam per noui testamenti gratiam a te eipectare, quid desiderare. quid poscere debeam. clamo quippe ego, ut mihi bona temporalia non auferantur, tu autem in sancto habitas, laus Israhel. nolo, ut derelinquas concupiscentiam meam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
& iam uox una. Quid hicquaeris humana infirmitas uocem uerbi ꝑ quod fasta suft
omnia: audipotius uocem carnis quȩ faltaest interomnia. qm̃ uerbum caro factũ ÷
& habitauit in nobis. Audipotius medicinde uocem quĩsanaris. utuidetisdm̃ quem
tibi uidendum distulit. hominem aũt uidendum atulit. occidendum obtulit
imitandum contulit. credendum transtulit. utista fide aduidendumdm̃ mentis
oculus sanareur. quidergo dedignamus audireuocem corporis ex orecaipitis.
Ecclesia in illo patiebtur quando proeclesia patiebatur. Sicut &iam ipse in ecclesia
patiebatur quando pro illo ecclesia patiebatur. Nam sicut audiuimus ecclesia euocẽ
inxp̃o patientis. ds̃ds̃ m̃s respiceme quareme dereliquisti siccudiuimus &iam xpiuocem
in ecclesia patientis saule saule quidme ꝑsequeris : cumita que non excuidimur ad tempora¬

Expanded text:
iam uox una. quid hic quaeris, humana infirmitas, uocem uerbi, per quod facta sunt iam uox una. quid hic quaeris, humana infirmitas, uocem uerbi, per quod facta sunt omnia? audi potius uocem carnis, quae facta est inter omnia, quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis; audi potius medicinae uocem, qua sanaris, ut uideas deum, quem tibi uidendum distulit, hominem autem uidendum adtulit, occidendum obtulit, imitandum contulit, credendum transtulit, ut ista fide ad uidendum deum mentis oculus sanaretur. quid ergo dedignamur audire uocem corporis ex ore capitis? ecclesia in illo patiebatur, quando pro ecclesia patiebatur, sicut etiam ipse in ecclesia patiebatur, quando pro illo ecclesia patiebatur. nam sicut audiuimus ecclesiae uocem in Christo patientis: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti? sic audiuimus etiam Christi uocem in ecclesia patientis: Saule, Saule, quid me persequeris? Cum itaque non exaudimur ad tempora
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam dicer& relinquendome hoc est non meex dudiendo longe fastus es
a sclutemea: Praesenti scilicet salute huius uitte Utalius sensus sit
uerbadelistorum icorum id estista qudedixi uerbadelistorum qui uerba sunt
carnalium desideriorum. hȩcxp̃s exꝑsona sui corporis dicit quod est eclesia
haec ex ꝑsonadicit infirmitatis carnis peccati quam trans figurauit in eam
quam sumpsit euirgine similitudinem carnis peccati: Hȩc sponsus ex ꝑsona sponse
loquitur quia uniuit eam sibi quodam modo: Et apudesciam ubidicit sicut sponso
alligauit mihi mitram. & sicut sponsam ornauitme ornamento. Aligauit mibi
& ornauitme tamquam unius uox est : & tamens ponsum & sponsam : xp̃m intellegimꝰ
& ecclesiam sed erunt duo incarneuna sacramentum magnum dixit apłs in xp̃o
& inecclesia. Igitur noniamduo sedunacaro. siergo carouna profelto competent̃¬

Expanded text:
tamquam diceret: Relinquendo me, hoc est non me exaudiendo longe factus es a salute mea praesenti scilicet salute huius uitae, ut alius sensus sit \'uerba delictorum meorum\', id est ista, quae dixi, uerba sunt delictorum, quia uerba sunt carnalium desideriorum. Haec Christus ex persona sui corporis dicit, quod est ecclesia; haec ex persona dicit infirmitatis carnis peccati, quam transfigurauit in eam, quam sumpsit ex uirgine. similitudinem carnis peccati; haec sponsus ex persona sponsae loquitur, quia uniuit eam sibi quodam modo. et apud Esaiam, ubi dicit: Sicut sponso alligauit mihi mitram et sicut sponsam ornauit me ornamento, \'alligauit mihi\' et \'ornauit me\' tamquam unius uox est et tamen sponsum et sponsam Christum intellegimus et ecclesiam. sed erunt duo in carne una. sacramentum magnum, dixit apostolus, in Christo et in ecclesia; igitur non iam duo sed una caro. si ergo caro una, profecto competenter et
Abbreviated transcription (Latin):
Sed stlic& intel legentis simicido lescentes &miri rectionum ex plorcitores non
concesso eis qui huius modilitteras totumoꝵ bemitim longo temporelegi
custodiri tractari que uoluerunt: Nihil apud illos credendum puto ui¬
mus eorum quuistis inimici infertique sunt uoce commoti capud quos ftlsci
pollitittti onerationis incuiditamilia stbularum credere & colere coge¬
remur. Sed nune quodinstitui. pere gamsi pos sum Et sic cipudte cgtim ut
fidem cetdoliã ñ interim apericam Seda ds cruttndieius magna mrste¬
ria eis quorum animae sibicurȩ sunt
Seda dscrutun dceius magna mrste¬
ricieisquorum animae sibicurȩ sunt. Spem diuini fruc &inueniendae ue¬
nitũsostendem Nemodubitet eum quiuerim religionem requirit
autimin eredere in montalem es se cinimam cui prosit religio cut cttt m id

Expanded text:
sed scilicet intellegentissimi adulescentes et miri rationum exploratores non sed scilicet intellegentissimi adulescentes et miri rationum exploratores non concesso eis, qui huiusmodi litteras per totum orbem tam longo tempore legi, custodiri tractarique uoluerunt, nihil apud illos credendum putauimus, eorum qui istis inimici infestique sunt uoce commoti, apud quos falsa pollicitatione rationis inaudita milia fabularum credere et colere cogeremur. Sed nunc quod institui peragam, si possum, et sic apud te agam, ut fidem catholicam non interim aperiam, sed ad scrutanda eius magna mysteria eis. quorum animae sibi curae suntsed ad scrutanda eius magna mysteria eis. quorum animae sibi curae sunt, spem diuini fructus et inueniendae ueritatis . ostendam. nemo dubitat eum, qui ueram religionem requirit, aut iam credere inmortalem esse animam, cui prosit illa religio, aut etiam id
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus ess&. Mitiorum nostrorum commendatione diligeremus Num¬
quam nobis satis fur& deillis eius quȩstiol ibus innumerabilibus quibus
gram matici agituri & perturbarisolent : Necaudiremus libenter qui
eius laudeillas expediret sedei sciueremus quiper ecis illum errtisse.
de lirtisse conaretur ostendere : Nunc uero cumets multi ecuarie p
suo quis que captu ciperire conentur: hispotis simum plauiditur per quo¬
rum expositionem melior inuenitur pete Quiñ solu mnihil pec¬
casse Sed nihil nonlacudabiliter ceciniss eabeis etiam quul¬
lum non intellegunt ereditur Ittique in quȩs tiuncula
Magistro deficienti & quid respondeat non habenti : suscensemus potius quam illũ mutũ
uitiomanis putamus: Iam si ad de fensionem suam pec catum tantiauo¬
toris cisserere uoluerit: uix apudeum discipuli ueldatis mer cedibus
rema nebunt ÷ Quantaumerie ut similem bene uolentiam prȩberemus eis

Expanded text:
intellectus esset, maiorum nostrorum commendatione diligeremus, numintellectus esset, maiorum nostrorum commendatione diligeremus, numquam nobis satis fieret de illis eius quaestionibus innumerabilibus, quibus grammatici agitari et perturbari solent; nec audiremus libenter, qui cum eius laude illas expediret, sed ei faueremus, qui per eas illum errasse ac delirasse conaretur ostendere. nunc uero cum eas multi ac uarie pro suo quisque captu aperire conentur, his potissimum plauditur, per quorum expositionem melior inuenitur poeta, qui non solum nihil peccasse, sed nihil non laudabiliter cecinisse ab eis etiam, qui illum non intellegunt, creditur. itaque in quaestiuncula magistro deficienti et quid respondeat non habenti suscensemus potius quam illum mutum uitio Maronis putamus. iam si ad defensionem suam peccatum tanti auctoris adserere uoluerit. uix apud eum discipuli uel datis mercedibus remanebunt. quantum erat, ut similem beneuolentiam praeberemus eis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nonne tibi tales uiden tur isti. Quiea quȩ non intellegunt cuitqu¬
ur dut onino quali sint quam uel a centibus simi lutt subtiliatamen
intellegentibus ait que diuina magno impe tuonrtionis maledictisq: lace¬
uentes quit eis imperiti plauduit cliquid se profi cere existimcnt Que¬
quidẽ mihi crede inscripturis illis altum & diuinum est: Inẽ omni no
uerias : & reficiendis instũ randis que tnimis ta como datissima disci¬
plina : Et plane it amodificata: ut ne moinde haurire possit. Quod sibis citis est
Si modo cidhaurihendum deuotea cepie ut uerareligio poscit accedat: quod
ut tibi probem Multi srationibus & longiore ortitione opus estꝰ Agen dum
enim tecumprius ẽ. Vt auctores ipsos nonoderis De in deutames Ethoc agen¬
dum quouis alio modo potius quam oxponen dis eorum sententus & litte¬
ris :: Propterea quicsiuir giliumodis s emus immosinon eum prius qt̃con

Expanded text:
— sed nonne tibi tales uidentur isti, qui ea, quae non intellegunt, aut c— sed nonne tibi tales uidentur isti, qui ea, quae non intellegunt, aut cur, aut omnino qualia sint, quamue iacentibus similia, subtilia tamen intellegentibus atque diuina, magno inpetu orationis maledictisque lacerantes, quia eis inperiti plaudunt, aliquid se proficere existimant? quicquid est, mihi crede, in scripturis illis altum et diuinum est: inest omnino ueritas et reficiendis instaurandisque animis adcomodatissima disciplina et plane ita modificata, ut nemo inde haurire non possit. quod sibi satis est. si modo ad hauriendum deuote ac pie, ut uera religio poscit, accedat. quod ut tibi probem, multis rationibus et longiore oratione opus est. agendum enim tecum prius est, ut auctores ipsos non oderis, deinde ut ames; et hoc agendum quouis alio modo potius quam exponendis eorum sententiis et litteris, propterea quia si Vergilium odissemus. immo si non eum, priusquam