comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuisses ad me. denuo
ac tercio appareres mͥ.
guloꝵ quomodo & ubi
sint positȩ appone
ligent quȩ ostendunt᷑
tibi. Et dixi. Etiam dñe.
Et statim attulit tres
argenteũ: Tres eoꝵ ple¬
ni erant rosis: Duo ha¬
bebant albas rosas. &
terciꝰ rubicundas ueluti
sanguis.¬
uartꝰ uero calathus
argenteus. plenus
erãt croco bene
olente. Et posuit eos
ante me. Et. ego dixi
ei. Qui sunt istidñe :
Et dix̃ in. Lipĩana nr̃a¬
habet ipse ÷ domnꝰ ste¬
phanꝰ. qui adextris po¬
sitꝰ ÷ adorientẽ ab intro¬
itu monum̃ti. Et scd̃s ca¬
lathus. domnꝰ nichode.
mꝰ ÷ positꝰ contra osliũ.
Unꝰ uͦ calathus argen¬
est iteratꝰ in lege. & qͥ¬
ĩ maculatꝰ exutero ma-¬
tris suȩ excessit exmun¬
do:Ppterea in simili¬
tuꝗ dine argenti mun¬
dissimi apparuit. Nũ¬
quid ñ uides crocũ qui
impso est suauissimi
.ẽẽ. odoris : Et ipse
coniunctꝰ ÷ meo cala¬
tho in excelso loco. ubi
ambo positi sumꝰ qͦsi

Expanded text:
sus fuisses ad me, denuo sus fuisses ad me, denuo ac tertio appareres mihigulorum quomodo et ubi sint positae; appone ligenter quae ostenduntur tibi. Et dixi: Etiam, domine. Et statim attulit quatuor argenteum. Tres eorum pleni erant rosis: duo habebant albas rosas, et tertius rubicundas coloris sanguiquartus vero calathus argenteus plenus erat croco bene olente. Et posuit eos ante me. Et ego dixi ei: Quid sunt isti, domne? Et dixit mihi: Lipsana nosthabet rosas, ipse est domnus Stephanus, qui a dextris positus est ad orientem ab introitu monumenti. Secundus calathus, domnus Nicodemus est, positus contra ostium. Unus vero calathus argenest iteratus in lege, immaculatus ex utero matris suae excessit e mundo, propterea in similitudinem argenti mundissimi apparuit. Numquid non vides crocum, qui in ipso est, suavissimi esse odoris? Et ipse conjunctus est meo calatho in excelso loco, ubi ambo positi sumus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
finem eiꝰ & honorifice
sepeliui iuxta domnũ
stephanũ. Similiter
uero & abibas filiꝰ m̃s
dilectissimꝰ qͥ mecum
baptismũ xp̃i accepit
ab eiꝰ discipłis iugin-¬
ti annoꝵ existens an¬
te me mortuus ÷. &
sepultꝰ intercia teca
excelsiori. in qͣ & ego
ipse postea defunctꝰ
applicitꝰ sum .L U.¬
ea uͦ uxor echna
habens nomen
& sedemias pri¬
mogenitꝰ m̃s filiꝰ quia
cultores. in alia uilla
matris suȩ sepulti st̃:
hoc ÷ in caparremelia:
Interrogaui aut̃ ego
humilis lucianꝰ presbit̃
dicens. Et ubi uos quȩ¬
remꝰ: qui dix̃ m. In
meo proastio. qͦd po¬
dest intelligi ꝓximo
deuilla agro qui dicit᷑
uigilaui. & deprecatꝰ
sum dñm dicens. Dñe¬
de & ñ est illusio. fac
ut iterũ & dercio in¬
appareat. qͣndo uis. &
iunare & siccas escas
ducere. usq ad aliud pa¬
gamaliel ipsa si¬
iatudine & eodẽ
scemate apparuit in
ad pͥmã uisionẽ. hec
nuntiare. ne uideren
seductor. eẽ: Deprecatꝰ
enim sum: ut si a dõ mis¬

Expanded text:
 honorifice sepelivi juxta domnum Stephanum. Similiter et Abibas filius meus dilectissimus, qui mecum Baptismum Christi accepit ab ejus discipulis, viginti annorum existens, ante me mortuus est, et sepultus in tertia theca excelsiori, in qua et ego ipse postea defunctus, applicitus sum. Mea vero uxor Ethna habens nomen, et Selemias primogenitus meus, quia cultores, in alia villa matris suae sepulti sunt, hoc est in Capharsemelia. Interrogavi autem ego humilis Lucianus presbyter dicens: Et ubi vos quaeremus? Qui dixit mihi: In medio proastio quod potest intelligi proximo de villa agro, qui dicitur evigilavi, et deprecatus sum Dominum, dicens: Domte, et non est illusio, fac ut iterum et tertio appareat mihi quando vis, et jejunare, et siccas escas ducere usque ad aliam PaGamaliel eadem similitudine, eodemque schemate apparuit mihad primam visionem haec nuntiare, ne viderer seductor esse. Deprecatus sum autem, ut si a Domino mis
Abbreviated transcription (Latin):
se sentiant interrogat.
ut confessionẽ rectę fi¬
dei illoꝵ digna merce¬
de remuneret. N am
sic̃ in terrogatis genera¬
liter om̃ib pekꝰ respon¬
dit unꝰ ꝓ om̃il: : ita qͦd
bero dñi iesponoit in
oetro omib: respondit.

Expanded text:
se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respond
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtiꝰ eo quod ait dñs
edificanda erat. & por¬
te inferi ñ prȩualebuss
aduersꝰ eamͦ Sed
hec suis in locis plemꝰ
exponent᷑. N unc aut̃
reuertentes ad expla¬
nandam ex ordine le¬
ctionem domru:an:
primo uideamꝰ deloco
in quo habita memorat᷑.
enit inquitł
dñs inc in partes
cȩsareȩ philippi:
Philippꝰ ut lucas
testatur : erat tre

Expanded text:
d ait Dominus aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, esus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse pekꝰ iccirco
se In hac domini¬
ca interrogatione cautiꝰ
respondendo cohibebat.
quia meminit se pridẽ
imminente eiꝰ passionẽ
plus sibi constantię tri¬
buisse quã haberet. spon¬
dendo uidelicet se esse
erat idoneus in stanti
periculo saltłm confi¬
teri quia nosset illũ.
uł qͥa fuisset aliqͣndo
cum illo. Instructꝰ ergo
ꝑiculo pri s ceautiꝰ loqui
cum dñõ. quem bene di¬
dicerat humane con¬
scientie ullatenꝰ nosse
sufficere : de frat᷑niqͥ¬
dem cordis occultis
nil ꝓrsus audet defi-¬
nire. de sui aut̃ amo¬
ris integritate ñsiu¬
met soliꝰ sed & ipsiꝰ
qui interrogabat do¬
mni destimoniũ pani¬
dit. etia m inquiens
dñe tuscis qͥa amode.

Expanded text:
 ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem, imminente ejus passione, plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse erat idoneus instante periculo saltem confiteri, quia nosset illum, vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te.
Abbreviated transcription (Latin):
x occasionel Lll.¬
huiꝰ sententiȩ
quidã introducunt mil¬
le annos post resurre¬
ctionẽ. dicentes nob
tunc centuplũ om̃ium
rerũ qͣͥs dimisimꝰ & ui¬
tã et̾nã. ẽẽ. reddendã:
non intelligentes quod
si incȩteris digna sit
repinissio in uxorib
appareat turpitudo:
miserit. centũ recipiat
infuturo. Sensus gͥ iste
est. Qui carnalia ꝓsal¬
uatore dimiserit᷑ sp̃u¬
alia recipiet. quȩ cõ-¬
paratione & merito
sui ita erunt: qͣsi par¬
uo numero centenariꝰ
numerꝰ cõparet᷑. Unde
tantũ domũ & uniꝰ¬

Expanded text:
x occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, miserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde tantum domum et uni
Abbreviated transcription (Latin):
crates fecit philosophꝰ
& multi alii diuitias con¬
tẽpserunt. sed qui secuti
estis me quod ꝓpriȩ a¬
postoloꝵ est atq creden¬
tum. inregeneratione
cũ sederit filiꝰ hominis
insede maiestatis suȩ
quando ex mortuis decor¬
ruptione resurgent in¬
corrupti. sedebitis & uoᷤ
insolus iudicantiũ: con¬
dẽpnantes duodecĩ trib
isrł. qͥa uob̃ credentib
illi credere noluer̃ . R San-¬

Expanded text:
Crates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me: 151 quod proprie apostolorum est atque credentium. In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omn
Abbreviated transcription (Latin):
humilib ac modestis
& ad om̃iũ iniuriarũ tole¬
rantiã prȩparatis: possiden¬
da t̾ra ꝓmittit᷑. Nec parua
estimanda est hȩc aͣuilis hȩ¬
reditas tanquã acȩlesti ha-¬
bitatione discreta sit: cũ
regnũ cęloꝵ ñ alii intelli¬
gant᷑ intrare. Terra ergo
ꝓmissa mitib & inposses¬
sionẽ danda mansuetis
caro sc̃oꝵ ÷: quȩ obhumi¬
litatis meritũ felici resur¬
rectione mutabit᷑. & Immor.¬
talitatis głia uestiet᷑. in
nullo iã spui futura contra¬
ria. & cũ uoluntate animi
ꝑfectȩ unitatis habitura

Expanded text:
c modestis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare. Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura
Abbreviated transcription (Latin):
Illa paupertas quȩ re¬-¬
rũ temporaliũ amore ñcapit᷑.
nec mundi opib augeri ap̃¬
petit: sed cęlestib bonis di¬
tescere concupiscit. Huiꝰ
sua sine differentia relin¬
qͦndes. aduocẽ cęlestis ma-¬
gistri a captura pisciũ
inpiscatores hominũ a¬
lacri conu̾satione muta
ti st̃ : & multos sui simi
erat una credentiũ. qͥ uni¬
uersis reb suis possessioni¬
busq distractis. ꝑ deuo¬
tissimã pauꝑtatẽ boni ᷤᷤ
ditabantur aet̾nis. & ex
apłica p̾̃dicatione gau¬
debant nichil hab̾e de
mundo: & omia possidere
inc beatꝰ apłs petrꝰ cũ¬

Expanded text:
illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere concupiscit. CAP. sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similerat una credentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere Hinc beatus Petru
Abbreviated transcription (Latin):
solabunt᷑. Luctꝰ hic dile¬
ctissimi cui consolatio
aet̾na ꝓmittit᷑. ñ ÷ cum
munis. Nec beatũ quen¬
quã faciunt ista lamen¬
ta. quȩ totiꝰ humani
generis deploratione.
fundunt᷑¬
lia ratio est scorũ
gemituũ: alia bea¬
tarũ causa lacrimarum.
Religiosa tristitia aut
alienũ peccatũ luget.
aut ꝓpriũ. Nec de hoc do¬
let quod diuina iustitia agi¬
tur. sed de eo meret qͦd hu¬
mana inqͥtate cõmittitur.
Ubi magis plangendꝰ est
faciens maligna quã pati¬
ens. qͥa in iustũ malitia sua
dimergit adpęnã. iustũ aut̃
tolerantia ducit ad głiam.

Expanded text:
abuntur . Luctus hic, dileabuntur . Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum munis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntAlia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem tolerantia ducit ad gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
retur: argentũ inqͥt & au¬
hoc tͥ do. In nomine itiu
xp̃i natareni: surge &
ambula. Quid hac humi¬
litate sublimiꝰ : quid hac
pauꝑtate locupletiꝰ: Non
habet p̃sidia pęcuniȩ. sed
habet dona naturȩ. Quẽ
debilẽ edidit mat᷑ exute¬
ro: sanũ fecit petrus ex
uerbo. Et qͥ imaginẽ cȩsa¬
ris innũmo ñ dedit: ima¬
ginẽ. xp̃iin homine refor.¬
maiit.
uiꝰ aut̃ thesauri opib
ñ solũ ille adutꝰ. ẽ.
ciũ gressus est redditꝰ. sed.
etiã qͥnq milia uiroꝵ.
quȩ tunc ad exhortatio¬
nẽ apłi ob eiusdẽ curati¬
culũ crediderunt. Et ille
pauꝑ qͥ ñ habebat qđ pe¬
tenti daret. tantã dedit
diuinȩ gr̃ȩ largitatẽ: ut
quẽadmodũ unũ hominẽ
redintegrat inpedib sic
tot milia credentiũ sana¬
ret incordib. faceretq
eos inxp̃o alacres qͦs in
iudaica ꝑfidia inuenerat
claudicantes.
ost p̃dicationẽ huiꝰ
felicissimȩ pauꝑtatiᷤ:
addidit dñs dicens. Beati
qui lugent: qͣm ipsi con¬

Expanded text:
r, Argentum, inquit, et auhoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli ob ejusdem curaticulum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes. Post praedicationem hujus felicissimae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent
Abbreviated transcription (Latin):
e hinc beatꝰ agri¬
cola cabilonensiᷤᷤ
ep̃s habens cubicula¬
riũ grauit᷑ ui febriũ
fessum qͥ destinato a¬
nimo. dotꝰ pendebat
intransitu: dirigit
ad sc̃m uirũ interce¬
dendi suffragio. Tune
perceptis apicib: basilicȩ
subporticu ad sc̃i sym¬
phoriani sepulchrũ pro¬
greditur. Interea uir iu¬
stus orationi incubuit :
terrã corpore prȩmens:
& sidera mente transcen¬
dens. Et quasi ante se
habens prȩsentiã dñi:
ꝓuoto supplicis. obsecra¬
tor accen̾it. Nã mox ui¬
cini redemtoris aurib
exaudit᷑. Et ad huc isto
recubante inpuluere:¬
aegrotũ medicina ꝑfudit.
Ac iusto iacente inpaui¬
mento. languidꝰ surgit
delectulo: ante currente
medela: quã ꝑoret qui
supplicat. Ita ut porti¬
tori redeunti: obuiam
puer occurreret. cuipa¬
rabant᷑ exsequiȩ. Ut
non. ẽẽt. ambiguũ eadẽ
hora languidũ saluti
fuisse redditũ: qͣ uir be¬
atissimꝰ fusus orasse cõ¬

Expanded text:
ehinc beatus Agricola Cabilonensis episcopus habens cubicularium graviter vi febrium fessum, qui distinato animo totus pendebat in transitu, dirigit ad sanctum virum intercedendi suffragium. 20 Tunc perceptis apicibus basilicae sub porticu ad sancti Synphoriani sepulchrum progreditur. Interea vir iustus orationi incubuit, terram corpore premens et sidera mente transcendens, et quasi ante se habens praesentiam domini pro voto supplicis obsecrator accedit. 21 Nam mox vicini redemptoris auribus exauditur, et adhuc isto recubante in pulaegrotum medicina perfudit, ac iusto iacente in pavimento, languidus surgit de lectulo, ante currente medella, quam peroret, qui supplicat, ita ut, portitore redeunte, obviam puer occurreret, cui parabantur exsequiae, ut non esset ambiguum, eadem hora languidum saluti fuisse redditum, qua vir beatissimus fusus orasse con
Abbreviated transcription (Latin):
derint: iniongitudinem
latitudinẽq equo abra¬
mine ȩstimati. Longitu-¬
diue. haud modicẽ su¬¬
pet latiaa.di e. as similis
utiq quernost lio quod
ꝯceritate su. latitudinẽ
excedit piurimarum
tamen puinciarũ mat̾
effecta predulci cimnc¬
tas amplectitur gremio.
tuem romãni
imꝑii in s̃ignis po¬
tentia dũ edomitũ
orhẽ iure ꝑ duellionis
abstinere uellet. ampliᷤᷤ¬
sima regnoꝵ. spatia quȩ
ꝑasiam. europã. ce li¬
biam haut parũ disten¬
dunt in pumcias colo¬
niasq Uis: indere ratũ
habuit. sicq stipen¬
uuarias legiẽ aib in¬
ter positis. onstituere.
Interqueta. ia quoq ma-¬
xima regnor eiden¬
talis climadi dur ionẽ
passa. duo deit anti
ꝓuincias ex s: se ꝓtulr.
quarũ om̾iũ prȩelarior
ualeria. eiq ad iuncta
nursia int̾ umoriã &e
campaniã racenũq con¬
sistit samnitũ orientẽ
uersus ꝓspectans limi¬
tem. etruria uͦ semetipsã
ũ itaq ut preliba¬
uimꝰ nobilitade

Expanded text:
terint, in longitudinem terint, in longitudinem latitudinemque aequo libramine aestimata, longitudine haud modice superet latitudinem, assimilis utique querno folio, quod roceritate sui latitudinem excedit; plurimarum tamen provinciarum mater effecta, praedulci cunctas amplectitur gremio. At vero Romani imperii insignis potentia dum edomitum orbem jure perduellionis obtinere vellet, amplissima regnorum spatia quae per Asiam, Europam et Libyam haud parum distenduntur, in provincias coloniasque discindere ratum habuit, sicque stipendiarias legionibus interpositis constituere. Inter quae Italia quoque maxima regnorum Occidentalis climatis divisionem passa, duodeviginti provincias ex sese protulit, quarum omnium praeclarior Valeria, eique adjuncta Nursia inter Umbriam et Campaniam Picenumque consistit, Samnitum orientem versus prospectans limitem, Etruria vero semetipsam Cum itaque, ut praelibavimus, nobilitate
Abbreviated transcription (Latin):
quod non nuncupaue¬
rit maioꝵ diligentia.
Scriptorib nanq prȩ-¬
stantissimis suppetere
plurimũ uidebat᷑ ipsuis
laudabilis terrȩ excel¬
lens materia cęli scilicet
temperie. locorũ salu-¬
britate. fertilitate s
opacitate abiuidantui.¬
sima nemoꝵ. colliũ apͥ-¬
citate. olearũ uitĩq
urbium amȩintate. ue¬
terũ qͦq oppidorũ de¬
core amnumq nobi¬
liũ fec: plapsu. unaq:
cunctarum rerũ ꝓpu¬
tcũ tantȩ copiȩ
potentiagor
decentissimꝰ ueterũ
studio italie fuerit at¬
tributꝰ: tractꝰ tamen to¬
tius patriȩ .ndiuersa por¬
rectꝰ. diligenti seĩe consi¬
deratione aduerti expos¬
cit. Neq enĩ uniꝰ solũmo¬
do regionis beneficia con¬
plect̃ tanta laude uiden-¬
tur quin potiꝰ patriȩ
omĩs decor regniq feli¬
citaĩ breui memoratu
acsi quodã col ectaneo
int gnitũdo ipsa italici
regra quod oum magna
grecia nuncupãt eo qd̃
urbes eiꝰ atrr castella
uei maxima iparte
auctorib grecis consti¬

Expanded text:
quod non praeoccupaverit majorum diligentia. Scriptoribus namque praestantissimis suppetere plurimum videbatur ipsius laudabilis terrae excellens materia, coeli scilicet temperie, locorum salubritate, fertilitate soli, opacitate abundantissima nemorum, collium apricitate, olearum vitiumque urbium amoenitate, veterum quoque oppidorum decore, amnium nobilium felici prolapsu, unaque cunctarum rerum opucum tantae copiae potentia vigorque decentissimus veterum studio Italiae fuerit attributus, tractus tamen totius patriae in diversa porrectus, diligenti sese consideratione adverti exposcit. Neque enim unius solummodo regionis beneficia complecti tanta laude videntur, quin potius patriae omnis decor regnique felicitas brevi memoratu ac si quodam collectaneo e magnitudo ipsa Italici regni quod olim Magna Graecia nuncupabatur, eo quod urbes ejus atque castella vel maxima ex parte auctoribus Graecis consti
Abbreviated transcription (Latin):
subdie pridie nonarum
decembriũ cũ in genti
honore & laudib diuiniᷤ
terre humili terrã multi
precii reddere studuit.
uiliq urna contex̃ cȩle¬
stem thesaurum. Nam
quantũ dilectꝰ dõ ama¬
bilisq ipse thesaurꝰ sit.
testantur innumerȩ de¬
biliũ sauitates corpoꝵ:
maximeq animarum
medelȩ. quȩ usq hodie
mortalib ꝓtanti uiri
hon̾ore tribuunt᷑ a dño.
locꝰ hisdem euiꝰ sit
nobilitatis. exa¬
ctib beati uiri
comprehendi potest. Nã
dilexisse. quo preseunt
ꝓpria ossa ꝓpriis relictis
sedib trañsferenda.
In quo hactenꝰ tanta con¬
stant monstrata mira¬
cula. ut si scribentur
ꝓprio indigerent libro:
prestante omipotentia¬

Expanded text:
sub pridie Nonas sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus beati viri comprehendi potest. Nam dilexisse quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante Domino n
Abbreviated transcription (Latin):
sepulture ꝓuidit. Nã cũ
du sic̃ iam dictũ. ẽ. beatȩ
memoriȩ mũmolꝰ suꝑ hac
recogitaret consiliũq utile
quereret. intempesta nocte
consueta orationis furta
reqͥrens. stratis relictis sicu-¬
ti consueuerat dormitorio
egressꝰ subnudo cęlo cȩpit
inter alia precari. ut di¬
uina pietas ei salubre con¬
silium suggereret. quonã
in loco scĩssima mẽbra lo¬
caret.
ffuit his precib
clemens auris om¬
nipotentis. quȩ
seruos suosiusta petentes
audire consueuit. Nam
lux subito cęlitꝰ emissa
ante basilicȩ frontẽ beatȩ
dei genitricis mariȩ in mo¬
dum facis ardens. in eum
locum ubi nunc .ẽ. con¬
ditũ corpꝰ ꝑtendi uisa
est. Quod sur dñi mum¬
molꝰ ut uidit. omĩ du¬
bietate post posita cer¬
tissime credidit. qͦd hic
locꝰ aptꝰ. ẽet. scĩ uiri mẽ¬
bris locandis. Ec.ui.¬
Gitur post habitis morda¬
cib curis. & uisioni omi¬
modis fidem dans. in eodẽ
loco qͦ sibi demonstratũ
fuerat cũ magno studio

Expanded text:
sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. fuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc est conditum corpus protendi vis est. Quod visum vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio
Abbreviated transcription (Latin):
bas. Cũ aut̃ senueris
alter de cingco. & fe¬
ret quotu non uis.U
bi satis ressit. ñ
ascipso sed abalio de¬
bere occidi qͥ uestigia
ũ ergo causȩ arti-¬
culꝰ uenerit ut
hec conditio pro¬
ponatur. aut facien.¬
dum . exꝰ. contra dĩ
preceptũ. aut ex hac
uita enugrandũ. qͦ¬
rũ duoꝵ Homo coga¬
tur altetĩ eligere.
cõinunte moti
ꝑsecutore ibi eligat
deo dilecto mori quã
offenso uiuere. Ibi ode¬
rit in hoc mundo ani¬
mam suam: ut inuitã
ȩternã custodiat eam.
Siquis mͥ ministrat: me
sequat᷑. Quid ÷ me se¬
quat᷑. nisi me imitet᷑:¬

Expanded text:
bas; cum autem senueris, bas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitet
Abbreviated transcription (Latin):
re neꝑdas. Noli amare in
hac uita. neꝑdas in ȩt̾na
uita.
oc aut̃ quod posteri
dixi: magis hab̾e
gelicꝰ. Sequit᷑ enim. Et
qui odit anim̾ã suã in hoc
mundo: in uitã t̾nã custo¬
dit eam. Eigo quod supra
dictum ÷ qui amat subin¬
telligitur in hoc mundo:
ipse itaq ꝑdet. Qui
autem odit utiq in hoc
mundo. inuitã et̾nã
ipse custodit eam. Mag¬
na &̃ mira sendentia.
quẽ admodũ sit homi¬
ni in animã suã amor
ut pereat: odium ne
pereat. Si male ama-¬
ueris. tunc odisti. Si
bene oderis: tunc a¬
masti. Felices qui oder̃
custodiendo: neꝑdant
amando. Sed uide ne
tibi sub̃repat ut te¬
ipsum uelis interime¬
re. sic intelligendo qd̵
debes odisse in hoẽ
inc enim
quidã maligñi
mieide flãmis se de¬
nant. aquis prȩfocai
non docuit. immo etiã
diabolo prȩcipitium sug¬
satanas. Scriptũ ÷: ñ
tenttabis dñm dm
tusi. Petro aut̃ dix̃
significans qua morte
glorificaturꝰ erat dm̃.
Cũ esses iunior. cinge¬
bas te. & ihas qͦuole¬

Expanded text:
perdet eam; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. oc autem quod posterius dixi, magis habere sensus. Sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat, subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet; qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc minc enim quidam maligni amicidae, flammis se donant, aquis praefocant, us non docuit, imo etiam diabolo praecipitium sugsatanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo vole
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs petrꝰ relinqͤns
nob remplũ. ut sequa-¬
mur iestigia eiꝰ. Ecce
quod dictum ÷. ĩiquis
michi ministrat me
sequat᷑ quo fructu.
qua mercede. quo prȩ¬
mio: E t ubi sum in¬
quit ego. illic & mini¬
ster m̃s erit. Gratis

Expanded text:
tolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. »
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s iħs magister scõꝵ
deseipso constituebat
exẽplũ: quando nõ ut famu¬
le ds̃ quã creauerat &e rege¬
bat: sed ut matri homo de
qua creatus fuerat. & quã
relinquebat. alterũ ꝓse
fuerit: quod sequit᷑ in
Sic quippe cõmemorare sẽso¬
let. quod eũ diligebat ihs: qͥ
utiq om̃s. s ipsũ p̃ceteris fa
miliariꝰ diligebat: ita ut incõ¬
uiuio suꝑ pectꝰ suũ discũbere
faceret. Credo ut istiꝰ eũgłii
quod ꝑeũ fuerat predicaturꝰ.
diuinã excellentiã hoc modo
altiꝰ cõmendaret. Sed inque
sua ioħs matrẽ dñi accepit: Neq
enĩ nõ eis erat qui dixerunt ei.
ecce nos reliquimꝰ omĩa et secuti
sumus te:¬

Expanded text:
pse magister sanctorum, de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus, quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat, et quam relinquebat, alterum pro se fecerit, quod sequitur insic quippe de se commemorare solet, quod eum diligebat Jesus, qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret. Credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te
Abbreviated transcription (Latin):
uangłui lectio
quã modo audi¬
uimꝰ ammonet
humilitatẽ om̃tũ nr̃m
uidere & cognoscere ubi
simꝰ : & qͦ nobis tendendũ
& festinandũ sit. Non
enĩ nchil significat na¬
uis illa portans discipłos.
quȩ contrario uento labo¬
rabat influctib : neq si¬
ne causa dñs relictis tur-¬
bis ascendit in montem.
ut solus oraret. Deinde
uemens ad discipłos suos.
periclitantes inuenit am¬
bulans supra mare. &
confirmauit eos ascendeis
innaui. fluctq placauit.
uid aut̃¬
mirũ si omĩa pla¬
care potest. qui
condidit omĩa: Tamen
postea quã ascendit in
nauẽ uenerunt qui
portabant᷑ . dicentes.
uere filiꝰ dĩ estii. Sed
antẽ istam ȩuidentia
turbati st̃: uidentes eũ
supra mare. Dixerunt
enim: fantasma ÷. Ille
autẽ ascendens nauim
abstulit fluctuationẽ
mentis de cordib ipsoꝵ.
ubi iã ampliꝰ indubi¬
tatione ꝑiclitabantur
mente quã corpore

Expanded text:
angelii lectio quam modo audivimus, admonet humilitatem omnium nostrum, videre et cognoscere ubi simus, et quo nobis tendendum et festinandum sit. Non enim nihil significat navis illa portans discipulos, quae contrario vento laborabat in fluctibus. Neque sine causa Dominus relictis turbis ascendit in montem, ut solus oraret; deinde veniens ad discipulos suos, periclitantes invenit, ambulans super mare, et confirmavit eos ascendens in navem, fluctusque placavit. Quid autmirum, si omnia placare potest, qui condidit omnia? Tamen posteaquam ascendit in navem, venerunt qui portabantur, dicentes: Vere Filius Dei es tu. Sed ante istam evidentiam turbati sunt, videntes eum super mare. Dixerunt enim: Phantasma est. Ille autem ascendens in navem, abstulit fluctuationem mentis de cordibus ipsorum, ubi jam amplius dubitatione periclitabantur mente, quam corpore
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Nam si innaii pe¬
sine naui certꝰ interitꝰ.
Quantasuis enim uireᷤ
habeat lacertoꝵ. qui
natat in peĩago: Aliqͦn¬
do magnitudine mariᷤ
uictꝰ ab̃sorbet᷑ & mer¬
gitur. Opꝰ ẽ. ergo ut
innaui simꝰ. hoc . ẽ. ut
inligno portem᷑. ut
mare ꝑhoc natare ua¬
leamꝰ. Hoc aut̃ ugnũ
quo infirmita nr̃a
inqua signamur. &
ab huiꝰ mundi submei¬
sionib uindicam. Pa¬
timur fluctꝰ. sed illes
ds̃ est qui ꝯpitulatur
nobis.RIIII.
uod xnun ascen¬
dit relictis turbiᷤ
solꝰ dñs orare in
montẽ: mons ille alta
cęloꝵ significat Re¬
lictis enim turbis: solꝰ
dns post resurrectio¬
nem ascendit incelun.
ioi iaterperlat ꝓnob̾.
turbis ascendit in montẽ.
ut solꝰ oraret. Solꝰ enim
ad huc ÷ pͥmogenitꝰ amor-¬
tuis post resurrectionẽ cor-¬
poris ad dexterã patris.
infinem¬

Expanded text:
mus. Nam si in navi pesine navi certus interitus. Quantasvis enim vires habeat lacertorum qui natat in pelago, aliquando magnitudine maris victus absorbetur et mergitur. Opus est ergo ut in navi simus, hoc est, ut in ligno portemur, ut mare hoc transire valeamus. Hoc autem lignum, quo infirmitas nostra in qua signamur, et ab hujus mundi submersionibus vindicamur. Patimur fluctus: sed ille Deus est, qui opituletur nobis. 3. uod enim ascendit relictis turbis solus Dominus orare in montem, mons ille alta coelorum significat. Relictis enim turbis, solus Dominus post resurrectionem ascendit in coelum, et ibi interpellat pro nobis, turbis, ascendit in montem ut solus oraret. Solus enim est adhuc primogenitus a mortuis, post resurrectionem corporis ad dexteram Patris, in finem
Abbreviated transcription (Latin):
cto reu̾tit᷑ ut de talentis
rationes ponat: qͥa siabo¬
naratione torpescimꝰ. de
ipsis donis quȩ contulit
nos districtiꝰ iudicat. Con¬
sidemꝰ ergo qͥd accepimꝰ:
atq in eoꝵ. erogatione
iugilemꝰ. Nulla nos ab
sp̃uali oꝑe terrena cura
impediat : ne si interra
talentũ abscondit᷑. talen-¬
ti dns ad iracundia ꝓuo¬
cetur. Piger & enĩ seruus
cũ iã iudex culpas exa¬
minat. talentum det̾ra
leuat. qͥa st̃ pleriq qui
tunc sẽ aterrenis oꝑib
subtrahunt. qnͣdo iã per
animadu̾sionẽ iudicis ad
ȩt̾nũ suppliciũ trabunt᷑:
Ante gͦ detalenti nr̃ipo¬
nenda ratione uigilemꝰ.
ut cũiã iudex adferi¬
endũ imminet. lucrũ
nos qđ fecimꝰ excuset.

Expanded text:
cto revertitur, ut de talentis cto revertitur, ut de talentis rationes ponat: quia si a bona actione torpescemus de ipsis donis quae contulit, nos districtus judicat. Consideremus ergo quae accepimus atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti Dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus cum jam Judex culpas examinat talentum de terra levat. Quia sunt plerique qui tunc se a terrenis operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset.
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ uͦ.. qͦd nullus
piger abhac talenti
talentũ minime accepi: ñ
est unde ponere rationem
cogar. Talenti enĩ nomine
cuilibet pauꝑi etiã hoc ip
pit: erogationẽ talenti deb&
exrebus. Aliꝰ nec internorũ
intelligentiã nec rerũ afflu¬
entiã accepit: sed tamen di¬
dicit artẽ qͦ pascit᷑. ipsa arsei
intalenti acceptione reputa¬
bitur. Aliꝰ nic hil hoꝵ asse¬
cutꝰ est: sed tamen fortasse amicu
nichil ei ꝓ indigentib loqͥt᷑.
ꝓtalenti retentione daminabit᷑.
intellectũ : curet om̾ino
ne taceat. Habens rerũ af¬
ffluentiã: ugilet ne amise¬
ricordiȩ largitate torpescat.
Habens artem qua regitur.
magnopere studeat ut usũ
atq utilitatẽ illiꝰ cũ ꝑximo
partiatur. Habens loqndi
locũ apd diuitẽ: dãpnatio¬
nẽ ꝓ retento talento timeat.
sui rationib redeunte dño
qͥsq securꝰ sit: cũ tremore
penset cotidie qͥd accepit.
Peregre quippe abiit̃ : qui
de hac terra inqͦ natꝰ ÷
longe dicessit. Sed ꝓfe¬

Expanded text:
ciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti Talentum minime accepi, non est unde ponere rationes cogar. Talenti enim nomine quilibet pauperi etiam hoc ipsiam, erogationem talenti debet ex rebus; alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accipit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputabitur; alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familinihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnabitur. intellectum, curet omnino ne taceat; habens rerum affluentiam, vigilet ne a misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur; habens loquendi locum apud divitem, damnationem pro retento talento timeat, sui rationibus redeunte Domino quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. t: quasi peregre quippe abiit, qui de hac terra in qua natus est discessit, sed profe
Abbreviated transcription (Latin):
abductũ sibi occissime p̾sentarẽt.
Maturabant illi qͦd fuerat iussũ
implere. Cumq ad sc̃m locũ ten¬
dentes nõ plus uno miliario ab
passi fuerant pandunt. Quorz
fidei derogans. qͥppe qͥ suo miꝑio
amorẽ filii p̾tulissent: delegit alios.
qͥ qͦd hi neglexerant sagacit᷑ ĩplerẽt.
Rursũ illi similia patiunt᷑. ⁊ regresi
eandẽ rẽ iterato ingeminãt. Sed
nec sic animositas regis deferbuit.
⁊ qͦd ꝑministros neqͥuerat: ꝑse m¬
niterea dũ hec agunt᷑:¬

Expanded text:
abductum sibi ocissime praesentarent. abductum sibi ocissime praesentarent. Maturabant illi quod fuerat iussum implere. Cumque ad sanctum locum tendentes, non plus uno miliario abepassi fuerant, pandunt. Quorum fidei derogans. quippe qui suo imperio amorem filii praetulissent, deligit alios, qui quod hi neglexerant sagaciter implerent. Rursum illi similia patiuntur, et regressi, eandem rem iterato ingeminant. Sed nec sic animositas regis deferbuit, et quod per ministros nequiverat, per se imnterea dum h
Abbreviated transcription (Latin):
se regẽ. auspicabat᷑: qͣm lon¬
ge ab illa maiestate abe̾e̾t.
admonitꝰ intellex̃. Reuertẽ¬
ti gͦ clothario his contume¬
liis dehonestatꝰ sadregisilus
se offert.⁊ preterea que pa¬
lam erat passꝰ uel aqͦ fue¬
rat᷑ illacrimans indicat.
Rex itaq ducis sui motꝰ in¬
iuriis filioq multa furibun¬
de int̾mminans: accersiri eum
adse iubet. Qͦ p̾̃cognito dago¬
bertꝰ: qͥa patri resistere nec
fas nec possibile erat: in eo se
illi obniti posse iuste credidit.
si in edẽ prefatã beatoꝵ mr̃m
irã patͥs declinans concederet:¬
se insequente ceruũ iuderat ip¬
se qͦq patre ꝑseq̃nte se confert:
ꝑsuasũ sibi hoc facto demõstrãs.
ut qͥ canes ab ingressu suȩ ȩdis
remouerant. se qͦq a regis insec¬
tatione possent ꝓtegere. Nec
spẽ euentus elusit. Qͥ ppe clotha¬
riꝰ ut eum scõꝵ tutelã expetise
audiuit. adhuc in maiorẽ tollit᷑
irã. mittitq satellites qͥ inde eũ

Expanded text:
se regem auspicabatur, quam lonse regem auspicabatur, quam longe ab illa dignitate abesset, admonitus intellexit. 7. Revertenti igitur Clothario his contumeliis dehonestatus Sadregiselus se offert et quid praeter ea quae palam erat passus, vel a quo fuerat, inlacrimans indicat. Rex itaque ducis sui motus iniuriis filioque multa furibunde interminans, accersiri eum ad se iubet. Quo praecognito, Dagobertus, quia patri resistere nec fas nec possibile erat, in eo se illi obniti posse, iuste credidit, si in aedem praefatam beatorum martyrum iram patris declinans concederetse insequente, cervum viderat, ipse quoque, patre persequente, se confert, persuasum sibi hoc facto demonstrans, ut qui canes ab ingressu suae aedis removerant, se quoque a regis insectatione protegere possent. Nec spem eventus elusit. 8. Quippe Clotharius ut eum sanctorum tutelam expetisse audivit, adhuc in maiorem tollitur iram mittitque satellites, qui inde eum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ causã efficatiꝰ exploraret.⁊
in ȩmulũ qͦd meruisset tẽptarae.
Clothariꝰ igit᷑ quadã die ue¬
natũ iit: longiq forte reces¬
sit. Contigit ⁊ dagob̾tũ et
memoratũ ducẽ. domi resedis¬
se. Tum dagob̾tꝰ exoptabilẽ
oblatã sibi nactꝰ occasionẽ.
ducẽ ad se euocat. iubet secũ
prandere. Ille nichil minꝰ qͣm
qͦd. futm erat cogitans remis¬
sius agere. ⁊ fut᷑o unmo iã
dño debitũ honorẽ nõ exhi¬
bere.ter porrecta sibi ab eo
pocula dignꝰ inquẽ prioris
contumatiȩ uindicta recid̾et.
nõ sic̃ adño s uelut a socio
infauste oblata presũpsit: R¬
cinide dagob̾tꝰ ut¬
patri infidelis. ut si¬
bi emulus. utq sociis inuisꝰ
foret. orsus ẽ. exponere: nõ
oportere seruiles molestias
iurias nõ ulcisci. ẜ lagellis
gͦ eum affici imꝑat: post
uͦ barbȩ rasione ea enĩ tum
p̃cipua erat iniria detur¬
pat. Sic ex imꝓuiso. qͥ secun¬
darũ rerũ successu futurum

Expanded text:
et causam efficatius exploraret et et causam efficatius exploraret et in aemulum quod meruisset temptaret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusque forte recessit. Contigit autem, et Dagobertum et memoratum ducem domi resedisse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat iubetque secum prandere. Ille nichil minus, quam quod futurum erat, cogitans, remissius habere et futuro, immo iam domino debitum honorem non exbibere terque porrecta sibi ab eo pocula dignus, in quem prioris contumatiae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesuminde Dagobertus, utpatri infidelis, ut sibi aemulus utque sociis invisus foret, orsus est exponere, non oportere serviles quidem molestias iurias non ulcisci. Flagellis ergo eum adfici imperat, post vero barbae rasione, – ea enim tum praecipua erat iniuria, – deturpat. Sic ex inproviso, qui secundarum rerum successu futurum
Abbreviated transcription (Latin):
taq dagobertꝰ sic ħc .U.¬
probitate ut aetate in dieᷤ
crescebat spem futi regis ob¬
timã subinde indiciis oꝑum
ingerebat. Ꝙ pat̾ clotharius
fidei: sadregisilũ rebꝰ sub se tͣc¬
tandis p̾fecerat. aqͥtamȩ du¬
catu specialit̾ ei cõmisso. Hic
testatis suꝑbia. partĩ spe reg-¬
ni laborans. nõ eqͦ animo ꝓs¬
periꝰ agere ferebat. Nec qͥd
moliret᷑: simulato saltẽ amore
obtegere diu ualuit. Sed qͥa
metu pat̾s manifestꝰ nõ poterat.
occultum se ei inimicũ crebro
contemptu aꝑuit. Excusatio
sane iuuenilis erat etatis. ne
rudis adhuc animꝰ tumorẽ
ex subiectione pͥncipũ ꝯtrahe¬
ret: ne ue dñationis imina¬
ture adepta fastigia. impubẽ
ab exercitationis studio reuo¬
carent. ẜit ad dagob̾tũ tam
inuidiosa relatio. ⁊ quãius sua
ipse industria id iã dep̾hendis¬
set alioꝵ sententia in rẽ plemiꝰ
inducit᷑. Uerũ qͥa in ordinẽ¬
eũ redigere nõ sufficeret. dux̃
satius oportunitatẽ oppiri. qͣ

Expanded text:
taque Dagobertus sic probitate ut aetate in dies crescebat, spemque futuri regis optimam subinde indiciis operum ingerebat. Et pater Clotarius fidei Sadregisilum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic testatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat. Nec quid moliretur simulato saltem obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane iuvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subiectione principum contraheret, ne dominationis inmature. adepta fastigia impubem ab exercitationis studio revocarent. Fit ad Dagobertum tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse industria id iam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut ad ꝓpositum
redeam: ceruus diu
hũc illucq ꝑ uicũ oberrans.
dedẽ beatoꝵ mr̃m ingredit᷑:
seq ibi componit. Instabãt
canes: i licet idem eis qd̾
ceruo pateret ostiũ.⁊ qui
eos abigeret.: nem̃o uisibi¬
lari ingressu. Uideres hĩc
ceruũ tutũ reppisse ꝑfugiũ.
inde canes eiꝰ presentiã la¬
tratibꝰ indicare: seq ab in¬
troitũ. & dis diuina uͥtute
arceri. Dagob̾tꝰ citato cur¬
su
suꝑuenit. rem spectacło dig¬
nã admirat᷑. stupet: ãplectit᷑.
ẜmitimos tũ rumor iste uul¬
go sollicitat. ⁊ cum maxime
dagob̾tũ: tũ etiã eos ad amo¬
rẽ ⁊ uenerationẽ sc̃oꝵ insti¬
gat. Et ut uere fatear: ut
exgestis eiꝰ postmodũ claruit
nullꝰ dagob̾to locꝰ aut dul¬
cior aut iocundior fuit: R.

Expanded text:
ed ut ad propositum redeam, cervus diu huc illucque per vicum oberrans, aedem beatorum martyrum ingreditur seque ibi componit. Instabant canes, et licet idem eis quod et cervo pateret ostium, et qui eos abigeret, nemo visibilari ingressu. Videres hinc cervum tutum repperisse perfugium, inde canes eius praesentiam latratibus indicare, seque ab introitu aedis divina virtute arceri. Dagobertus citato cursu supervenit, rem spectaculo dignam admiratur, stupet, amplectitur. Finitimos tum rumor iste vulgo sollicitat et cum maxime Dagobertum tum etiam eos ad amorem et venerationem sanctorum instigat. Et ut vere fatear, ut ex gestis postmodum claruit, nullus Dagoberte locus aut dulcior aut iocundior fuit. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
cumq eo rusticũ ⁊ eleuthe¬
riũ quoꝵ alter prb̃r alt̾
diaconꝰ erat. ꝓ xp̃i nomine
in ꝓspectu ipsiꝰ enuitatis
interemptos: quedã mat̾¬
familias uocabulo catulla.
a quã ⁊ uico deductum
nom̃ dicunt: qͥa palã nõ
audebat clam sepulture
mandauit. Signauit ta¬
umen locũ. ut rei gestȩ ni¬
moribꝰ constaret notitia.
Sic incõparabilis thesaurꝰ
diu latuit. nec pret̾ famã
locꝰ ile quicꝗͣ habebat.¬
corpora ambiebat qͦ adsic̃
inꝓcessu expediã ꝓfuturũ
orbi eoꝵ nom̃ enituit. ⁊ ꝓ
curante deo ad singłarem
excellentiã locus qͥ tã mag¬
nis tã certis. tã deniq an¬
tiquis illustrabat᷑ quã uis
occulte patronis ꝓuectꝰ est¬

Expanded text:
ticum et Eleutherium, quorum alter presbiter, alter diaconus erat, pro Christi nomine in prospectu ipsius civitatis interemptos quaedam materfamilias vocabulo Catulla, a qua et vico deductum nomen dicunt, quia palam non audebat, clam sepulturae mandavit. Signavit tamen locum, ut rei geste iunioribus constaret notitia. Sic incomparabilis thesaurus diu latuit, nec preter famam locus ille quicquam habebatcorpora ambiebat, quoad, sicut in processu expediam, profuturum orbi eorum nomen enituit, et, procurante Deo, ad singularem excellentiam locus, qui tam magnis, tam certis, tam denique antiquis illustrabatur, quamvis occulte, patronis, provectus est
Abbreviated transcription (Latin):
beato stephano pa¬
pa diuina clem̃tia.
petro & paulo ꝑ beatis¬
onisiũ. hoc anno qui
est ab incarnatione diu̾¬
tute int̾ celebrationẽ
conserrationis prȩfati
altaris & oblationem
sacratissimi sacrificii.
unx̃ in reges francoꝵ
florentissimũ regem
lios eiꝰ karolũ & kar¬
lomannũ: sed & ber¬
tradam coniugẽ ipsiꝰ
incliti regis pippini.
indutam cicladib re¬
giis gr̃a septiformis
sp̃s scĩ indĩ nomine
consignauit. atq fran¬
nedictione scĩficans
auctoritate beati pe¬
xp̃o tradita obligauit
& obtestatꝰ ÷. ut nun¬
quã de altera stirpe
ꝑ succedentiũ tempoꝵ
curricula ipsi uł qͥq
ex eoꝵ ꝓgenie orti.
regem suꝑ se prȩsumant
aliquomõdo constitu¬
ere nisi de eoꝵ ꝓpagi¬
ne: quos & diuina ꝓ¬
uidencia ad scĩssimã &¬
anłicã sedem tuendã
cet uicarium scĩ neri

Expanded text:
beato Stephano papa divina clementia, Petro et Paulo, per beatisonysium hoc anno, qui est ab Incarnatione Dtute inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem lios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini indutam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine consignavit, atque Frannedictione sanctificans, auctoritate beati Peisto tradita obligavit, et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula, ipsi, vel quique ex eorum progenie orti, regem super se praesumant aliquo modo constituere, nisi de eorum propagine, quos et divina providentia ad sanctissimam apostolicam sedem tuendam cet vicarium sancti Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
agens. Erat enim in ȩsti¬
mabilis claritas & suaui
michi preceptũ erat.
& dicebant qͥ ibi aderañ:
qͥd dementabã. Qua¬

Expanded text:
agens. Erat enim ibi inaestimabilis claritas et suavimihi praeceptum erat. Et dicebant qui ibi aderant quod dementabar. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit deuoluptate
crudelitas. delibidine¬
impietas. Allatũ cͥa-
put iohis in disco. qui
migrat incaueam.¬

Expanded text:
ta de voluptate crudelitas, de libidinimpietas. Et allatum est caput ejus in disco. In migrat in caveam
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ : fuint depranso¬
rib spectatores. Ou
um. fit cibus cȩdes :
uinum transit isan¬
guinem. Finis appo¬
nitur innatali. in
ortr exhil etur necalꝰ.

Expanded text:
iunt de pransoribus spectatores, furore um; fit cibus caedes, vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus,
Abbreviated transcription (Latin):
co caput iohis bapti¬
ste. Hȩc est mulier an¬
tiqua malitia. quȩ a¬
dam deiecit de paradi¬
si deliciis. Hec
lestes homines fecit
terrenos. Hec huma¬
num genꝰ mersit in
infernũm. Hȩc uitã
abstulit mundo. ꝓptͣ
uniꝰ arboris pomum
Hoc malum. quod ho¬
mines ducit ad mortẽ
Hoc malũ fugit heliaᷤᷤ
clauis facta est cęli:
tanquã reus fugit sa
facie mulieris.
ex inuenit ue¬
rum laborem.
& pressurã quȩ
nunc occidit ioh̾em bap¬
tistam. Deicit pueritiã.
ꝑdit iuuentutem: il¬
licit & in quietat emor¬
tuam senectutem. Pre¬
monita a matre¬
sua. da michi inquit

Expanded text:
co caput Joannis Baptistae. Haec est mulieris antiqua malitia, quae Adam ejecit de paradisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; ec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. Praemonita a matresua, Da mihi, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
dotis cõpositũ ÷. Dictis
& iã missis ut uentũ ÷
ad conuiuium. requiren¬
tes sollicite senẽ neqͣqͣm
reppererunt: Sed nec
homo quidẽ extitit. qͥ
eũ de basilica exire iu¬
disset: Credo aliquã fuis¬
se uirtutẽ angłicã. quȩ
& beatũ uirũ se uidisse
ꝓnuntiauit. & dẽinceps
nulli cõparuit. In quo
loco ex illa die multȩ
uirtutes factȩ st̃: quȩ
ꝑ negligentiã ñ st̃ scrip¬
tȩ. Nos uero qͦntũ¬

Expanded text:
dotis composito, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. Nos vero qu