comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riũ pixide portaus. intͣntib in
eccłiam fr̃ib singulis singula
ex eo coclearia dabat. & mira
dulcedine gustantes refitiebat.
Cunq p̾dictus fr̃ acccederet. ut
et ip̃e de manu piissime ꝓcura¬
tricis portionem alimonie cele¬
stis acciꝑet: illa reppulit eum di¬
cens. Tũ medicus sapiens & cu¬
ram tuimet sollicite gerens:
nunquid nr̃o medicamine in¬
diges: uade itaq uade. et cura
teipm̃ sicut uolueris. qm̃ de
his qͥ curam suam suꝑ dñm
iactant cura est nob. Qo cum
ille audisset erubuit. ꝙ petens
indulgentiam ꝓmisit ei qͦd
amplius de se ip̃o sese ñ intromit¬
teret. sed totam uite sue curam
deo ⁊ sͥ comitteret. Tunc illa mi¬
sericordit̾ annuens & penitenti
ueniam p̾buit: & mendicanti
salutifere pitantie pabulum
imꝑtiuit. Gustata gͥ benedicti¬
one dulcedinis ꝓtinus a sua
tenertudine & infirmitate fr̾
ille conualuit. & contentus dein¬
ceps cõmunibꝰ alim̃tis atq subsi¬

Expanded text:
rium pixide portans, intrantibus in rium pixide portans, intrantibus in ecclesiam fratribus singulis, singula ex eo cochlearia dabat, et mira dulcedine gustantes reficiebat. Cumque praedictus frater accederet, ut et ipse de manu piissimae procuratricis, portionem alimoniae coelestis acciperet, illa repulit eum, dicens: « Tu medicus sapiens, et curam tui sollicite gerens, non nostro medicamine indiges. Vade itaque, vade, et cura teipsum sicut volueris, quoniam de his qui curam suam super Dominum jactant, cura est nobis. » Quod cum ille audisset, erubuit, et petens indulgentiam, promisit ei quod amplius de seipso sese non intromitteret, sed totam vitae 361 suae curam Deo et sibi committeret. Tunc illa misericorditer annuens, et poenitenti veniam praebuit; et medicanti, salutiferae pitantiae pabulum impertivit. Gustata igitur benedictione dulcedinis, protinus a sua teneritudine et infirmitate frater ille convaluit, et contentus deinceps communibus alimentis atque subsi
Abbreviated transcription (Latin):
st ei. Ornam̃ta ista de qͥb ita mi¬
uaris. p̃parata sunt cuidam de
ꝓpedit ad nuptias. Et qr minus
ht̃ pulchritudinis in se qm con¬
ueniat generi suo: oꝑtet ut ha¬
beat saltem p̃ciosarum uestium
fraglantiam atq decorem unde
placeat uiro. Eadem gͥ hora pul¬
sata ẽ tabula & defunctus ẽ ibi
brater qͥdam de qͦ inuentum ẽ
quod qͣmuis bonam uolunta¬
tem habuerit: tamen in opera¬
tione a liqͣntulum negligens et
remissus extit̾it. Uñ necesse erat
ut cui grãm absoluti decoris ꝓ¬
ꝓpͥa merita non prestabant᷑.
ei nimirũ fr̃s de or̃onib suis
copiosiorem ornatũ impende¬
clareuasł nuꝑ monachũ exti¬
tisse. qͥ qmuis homo bone uo¬
luntatis existeret: corꝑe tamen
delicatus atq infirmus. in ob¬
seruatione ciboꝵ &̾ ꝓcuratiõe
medicaminum curiosus erat
atq suꝑstitiosus. Huic gͦ ꝑ ui¬
sionemi apparuit dei mater &
uirgo maria ad portam orato¬
rii posita. q̃ preciosum electua¬

Expanded text:
est ei: « Ornamenta ista de quibus miest ei: « Ornamenta ista de quibus miraris, praeparata sunt cuidam de uae modo procedit ad nuptias, et quia minus habet pulchritudinis in se quam conveniat generi suo, oportet ut habeat saltem pretiosarum vestium fragrantiam atque decorem, unde placeat viro. » Eadem igitur hora pulsata est tabula, et defunctus est frater quidam; de quo inventum est quia, quamvis bonam voluntatem habuerit, tamen in operatione aliquantulum negligens et remissus exstiterit. Unde necesse erat ut cui gratiam absoluti decoris propria merita non praestabant, ei nimirum fratres de orationibus suis copiosiorem ornatum impendeClarevallensi nuper monachum exstitisse, qui, quamvis homo bonae voluntatis existeret, corpore tamen delicatus atque infirmus, in observatione ciborum et procuratione medicaminum curiosus erat atque superstitiosus. Huic ergo per visionem apparuit beata Dei Mater et Virgo Maria, ad portam oratorii posita, quae pretiosum electua
Abbreviated transcription (Latin):
exuendos. & ĩmortalitatis gła uesti¬
religiosus & ꝑ cuncta laudabilis.
quadam uice cũ in lecto qͥesceret
uidit in sompnis duos quasi
ephebos adolescentes uulmi ⁊ ha¬
bitu insignit̾ relucentes. qͥ qua¬
si lylia rosas et uiolas ac du̾si ge¬
neris flores in choro clareuallensi
copiose spargebant. Quo uiso mi¬
ratus ẽ & dixit ad illos. Quid uo¬
bis uisũ est oboni iuuenes contra
consuetudinẽ nr̃am paiumentũ
hoc florib sternere. & monasterio
nr̃o huiusmodi nouitatẽ induc̃
Illi uero dixerũt ad eũ. Noli ista
mirari nec moleste a ccrpias. q ñ
iam in choro isto celebrabit᷑ noua
rio religiosus qͥdam. & boni testi¬
monii fr̃. Cunq ꝓ eo tabula pui¬
quo in reqͥem assumpto. angeli
sc̃i nouam festiuitatẽ & nouum
gaudium ẽẽnt ilico celebraturi.
lius qͥdam fr̃ uidit in uisiõe
indum̃ta in infirmitorio clareuałł
incidi atq p̃parari. De cuiꝰ rei noui¬
tate cũ multũ obstupusset: dc̃m

Expanded text:
exuendos, et immortalitatis gloria vestiexuendos, et immortalitatis gloria vestireligiosus et per cuncta laudabilis, quadam vice cum in lecto suo quiesceret, vidit in somnis quasi duos ephebos adolescentes, vultu et habitu insigniter relucentes; qui quasi lilia, rosas et violas ac diversi generis flores in choro Clarevallensi copiose spargebant. Quo viso, miratus est et dixit ad illos: « Quid vobis visum est, o boni juvenes, contra consuetudinem nostram pavimentum hoc floribus sternere, et monasterio nostro hujusmodi novitatem inducere? » Illi vero dixerunt ad eum: « Noli ista mirari, nec moleste accipias, quia modo jam in choro isto celebrabitur novario religiosus quidam et boni testimonii frater. Cumque pro eo tabula pulquo in requiem assumpto angeli sancti novam festivitatem, et novum gaudium essent illico celebraturi.lius quidam frater vidit in visione indumenta, in infirmitorio Clarevallensi incidi atque praeparari. De cujus rei novitate cum multum obstupuisset, dictum
Abbreviated transcription (Latin):
& nulphus de maiorica
uir diues ⁊ delicatus nimiᷤᷤ
natione flandrensis. beato bernar¬
do secrete se reddidit. Fuit autem
utͥusq consiliũ rem silentio tege¬
re. ꝓpter quedam scł̃i impedim̃ta
usq ad ultimam diem qua egre ᷤ¬
sururus eẽt de terra et de cogna¬
tione sua. Erat enim magnus
pater familias. ornatus filiis et
frĩb. tantisq diuitiis irretitus:
ut absq suoꝵ dampno &e scanda¬
lo graui abrumꝑe sese ñ posset. nͥ
prius domũ sapient̾ & caute dis¬
poneret. Interim gͦ dum silentiũ
istud tenerent omnia et archani
huius negotii causam ipsi deo so¬
li duo in mundo cognoscerent:
factũ est uerbum domini ad qͦn¬
dam rusticũ armentariũ cum
boues minaret ad aratrũ dicens.
uade dic arnulpho de maiorica
ut te secũ ducat in clarãuallem
quo ꝓxime iturus ẽ ad conu̾sio¬
nem. & cũ eo conu̾tere. Audiebat
autem uocem. sed neminem ui¬
debat. Qd̃c̃ fc̃m fuisset: cepit at¬
tentiꝰ orare ut si a dño sermo fu¬

Expanded text:
Arnulphus de Majorca, vir dives et delicatus nimis, natione Flandrensis, beato Bernardo se secrete reddidit. Fuit autem utriusque consilium rem silentio tegere, propter quaedam saeculi impedimenta, usque ad ultimam diem qua egressurus esset de terra et de cognatione sua. Erat enim magnus paterfamilias, ornatus filiis et fratribus, tantisque divitiis irretitus, ut absque suorum damno et scandalo gravi abrumpere sese non posset, nisi prius domum sapienter et caute disponeret. Interim ergo, dum silentium illud tenerent omnia, et arcani hujus causam negotii ipsi duo soli in mundo cognoscerent, factum est verbnm Domini ad quemdam rusticum armentarium, cum boves minaret ad aratrum, dicens: « Vade, dic Arnulfo de Majorca, ut te secum ducat in Claramvallem, quo proxime iturus est ad conversionem, et cum eo convertere. » Audiebat autem vocem, sed neminem videbat. Quod cum factum fuisset, coepit attentius orare, ut si a Deo sermo fu
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam a dño conseqͥ mereretur:
cepit ardenter insistere gemitib
inenarrabilib atq suspiriis. diui¬
nam pietatem obsecrans & exop¬
tans. ut hoc ei aliquomͦ innueret᷑.
Sequenti itaq nocte dum ita af¬
fectus fr̃m uigiliis interesset. su¬
bito uenit in mentis excessum. Et
ecce astitit ei nescio qͥs nouaculã
acutam & quasi insensibilem per
caput ipsius leniter ac suauiter
ducens. qui etiam in momento in
ictu ocłi ueluti rasit ei barbam
collum et coronam. uerumptam̃
paucos pilos in uno timpore de¬
serens sompnolentie uitium quo
frater ille qmuis inuitus adhuc
tamen grauiter p̃mebat᷑ forsitan
denotauit. his & huiusmodi con¬
solationib isdem fr̃ sepius releua¬
tus aspirante dño didicit ĩ spem
uenie respirare. de ꝑceptis bñfitiis
grãs agens. ad ampliora ꝑcipien¬

Expanded text:
gentiam consequi mereretur, coepit ardenter insistere, gemitibus inenarrabilibus atque suspiriis divinam pietatem obsecrans, et exoptans ut hoc ei aliquo modo innueretur. Sequenti itaque nocte, dum ita affectus fratrum vigiliis interesset, subito venit in mentis excessum. Et ecce astitit 366 ei nescio quis, novaculam acutam et quasi insensibilem per caput ipsius leniter ac suaviter ducens; qui etiam in momento, in ictu oculi, veluti rasit ei barbam, collum et coronam. Verumtamen paucos pilos in uno tempore deserens, somnolentiae vitium quo frater ille, quamvis invitus, adhuc tamen graviter premebatur, forsitan denotavit. His et hujusmodi consolationibus isdem frater relevatus, aspirante Dveniae respirare, et de perceptis beneficiis gratias agens ad ampliora suspi
Abbreviated transcription (Latin):
a de celo caderet:cepit fames acer
aut qͥnquaginta homines ine¬
dia macerati ꝓcederent ad p̃cipiti¬
um aliquod suꝑ ripam maris.
et iunctis manib pariter om̃s
aut ruina ꝑituri aut fluctib
absorbendi deciderent. uerũ euan¬

Expanded text:
a ceciderat, unde et fames acerbaut quinquaginta homines inedia macerati procederent ad praecipitium aliquod sive ripam maris, et junctis misere manibus, pariter omnes aut ruina perituri, aut fluctibus absorbendi deciderent. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
pes quasi in usum pauꝑum con¬
gregatas stirpi et posteris deliqͥt.
Tunt ferrũ quod latebat in ꝓfun¬
do suꝑnatauit aquã et inter pal¬
marũ arbores myrre amaritudo
monstrata ẽ. Nimirum talem
gentium famem suas fecit diui-¬
tias. ⁊ miseris derelicta in suam
et patientissimas dei uicit aures.
ut missus angłs pessimus nabal de¬
carmelo diceret. Stulte hac noc¬
te auferetur anima tua ate.¬

Expanded text:
pes, quasi in usus pauperum congregatas, stirpi et posteris derelictas. 939 Tunc ferrum quod latebat in profundo, supernatavit aquae, et inter palmarum arbores, Merrhae amaritudo monstrata est. Nec mirum: talemgentium famem, suas fecit esse divitias; et miseris derelicta, in suam et patientissimas Dei vicit aures, ut missus Angelus pessimus, Nabal Carmelio diceret: Stulte, hac nocte auferent animam tuam a te
Abbreviated transcription (Latin):
uagabat᷑. inuento ⁊ lecto pitacio
uenit ad hoĩem. ⁊ ne forte alium¬
signa interrogauit sacculi qualita
quod inuenerat. Ille tepletus gau¬
dio ⁊ querens uicem rependere: tan¬
quam decimas obtulit ei solidos
acciꝑet. noluit. Ille stomachabun¬
dus ꝓiecit sacculũ. Nichil ꝑdidi
ait. Si non uis aliquid a me ac¬
cipere: nec ego aliquid perdidi.

Expanded text:
vagabatur, invento et lecto pittacio, venit ad hominem. Et ne forte qusigna, interrogavit sacculi qualitatquod invenerat. Ille autem repletus gaudio, et quaerens vicem rependere, tanquam decimas obtulit illi solidoacciperet: noluit ille. Stomachabundus homo projecit sacculum: Nihil perdidi, ait; si non vis aliquid a me accipere, nec ego aliquid perdidi.
Abbreviated transcription (Latin):
in extasi mortuus dicens. Qm̃
res meas ꝓ redemptione anime
mee in elemosina tͥ ad dandum
mea dm̃ mͥ dimisisse. Sed quia
iniuste elemosinam meam reti
sum die crastina scias ponendum
et me in paradiso futurum. His¬
q tremefactus eiugilauit. Qui

Expanded text:
in exstasi, dicens: « Quoniam res meas pro redemptione animae meae in eleemosyna tibi ad dandum mea mihi dimisisse; sed quia injuste eleemosynam meam retinegressus sum, die crastina scias ponendum; at me in paradiso futurum. » QTremefactus ille evigilavit; et
Abbreviated transcription (Latin):
contrahens. et tandiu inquit eiꝰ
languore distabur: donec tam do¬
loris necessitate qͣm senioꝵ om̃i¬
um adhortatione compulsus ab¬
scidi eam ꝑmitterem. Cuius &̃
infirmitatis causa sagũ quoq
habere coactus sũ: oleum quoq
benedicere. quod ex magna cor¬
dis p̃sumptione descendere iudi
scłarib uiris. ita constrictꝰ sũ ut
aliter eos nullatenus euadere
possem. nisi a me sũma ui ⁊ ob¬
testationib extorsissent. ut ob¬
lato ab eis uasculo manũ meã
imp̃sso crucis signaculo suꝑpone¬

Expanded text:
contrahens tamdiu, inquit, eius languore distabui, donec tam doloris necessitate quam seniorum omnium adhorta-tione conpulsus abscidi eam permitterem. cuius etiam infirmitatis obtentu sagum quoque habere coactus sum. oleum etiam benedicere dis praesumptione descendere, saecularibus multis, ita constrictus sum, ut aliter eos nullatenus evadere possem, nisi a me summa vi et obtestationibus extorsissent, ut oblato ab eis vasculo manum meam impresso crucis signaculo superpone
Abbreviated transcription (Latin):
um minimũ puerũ cũ pueris
aliis in platea. Eia inquit frat̾
uiuarde ad te solum respicit om¬
nis terra possessionis nr̃e. Ad quẽ
diuisio hec fc̃a ẽ. Quo dicto: abe¬
untib illis tunc quidem domi
cũ pr̃e mansit. sed modico post
euoluto cempore fratres sequutus
nec a pr̃e nec aꝓpinquis nec ami¬
bernardi in scło nupta et scło de¬
dita. cũ in diuitiis et delitiis scłi
et adesset cum comitatu suꝑbo ⁊
apparatu. ille detestans ⁊ execrans
eam. tanquam rete diaboli ad
capiendas animas. nullatenus
acquieuit exire ad uidendũ eam.
Quod audiens illa confusa et cõ¬
puncta uehementer. cum nullus
et fr̃m suoꝵ occurrere dignaret᷑.
cum a fr̃e suo andrea quem ad por¬
tam inuenerat monasterii. ob ue¬
nustũ apparatũ stercus inuolutũ
argueretur. tota in lacrimis reso
peccatrix sum: iccirco consiliũ et
colloqͥum bonorũ reqͥro: et si despi¬
cit frater meus carnem meam:
ne despiciat seruus dei animam
meam. ueniat. p̃cipiat. qͥcquid p̃¬

Expanded text:
um minimum, puerum cum pueris aliis in platea: « Eia, » inquit, « frater Nivarde, ad te solum respicit omnis terra possessionis nostrae. » Ad quod divisio haec facta est. » Quo dicto abeuntibus illis, tunc quidem domi cum patre remansit, sed modico post evoluto tempore fratres secutus, nec a patre, nec a propinquis seu amiue eorum in saeculo nupta et saeculo dedita, cum in divitiis et deliciis saeculi et adesset cum comitatu superbo et apparatu; ille detestans et exsecrans eam tanquam rete diaboli ad capienacquievit exire ad videndum eam. Quod audiens illa, confusa, et compuncta vehementer, cum ei nullus fratrum suorum occurrere dignaretur, cum a fratre suo Andrea, quem ad portam invenerat monasterii, ob vestium apparatum stercus involutum argueretur, tota in lacrymas resolpeccatrix sum, idcirco consilium et colloquium bonorum requiro. Et si despicit frater meus carnem meam, ne despiciat servus Dei animam meam. Veniat, praecipiat: quidquid pr
Abbreviated transcription (Latin):
uidam iuuenis uolebat renũ¬
tiare mundo. et frequenter eum¬
egressum reuocabant cogitationes.
inuoluentes eum uariis negotiis.
Surge ⁊ suscipe athletam meum.
accipiens grande fasciculũ litterarũ.
diuq aput semet ip̃m uoluens. qͣn¬
tarum inquit cogitationũ causa
mͥ erit harũ lectio. que me uel ad
inane gaudiũ. uel ad tristicias in¬
fructuosas impellat. Quot dieb
horũ recordatione qui scripserũt
intentionem pectoris mei a ꝓposita
contemplatione reuocabunt. hec¬
tũ susceꝑat. igni tradidit combu¬
rendum. Ite inquit cogitationes
prĩe pariter concremamini. ut
me ulterius ad illa que fugi reuo¬

Expanded text:
uidam juvenis volebat renuntiare mundo, et frequenter egressum revocabant eum cogitationes, involventes eum variis negotiis, Surge et accipe athletam meum. accipiens grandem fasciculum litterarum, diuque apud semetipsum volvens, Quantarum, inquit, cogitationum causa erit mihi harum lectio, quae me vel ad inane gaudium, vel ad tristitias infructuosas impellent! Quot diebus horum recordatione qui scripserunt, intentionem pectoris mei a proposita contemplatione revocabunt! tum susceperat, igni tradidit concremandum: ite, inquiens, cogitationes patriae, pariter concremamini nec me ulterius ad illa quae fugi reuo
Abbreviated transcription (Latin):
uitebatur in scło. uitam insti¬
iueret agere rusticanam. labo¬
rare. uidelicet manib ꝓpriis un¬
de suam sustentaret et uxoris ui¬
iam. quam inuitam dimittere

Expanded text:
videbatur in saeculo, vitam institueret agere rusticanam, laborare scilicet manibus propriis, unde suam sustentaret, et uxoris vitam, quam invitam dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc sanguis tuus unrit sic curare
ac fouere corpus tuũ: Nõ intelligis qr
ex hoc solent nasci anime lesiones: Cre
de. A mͥ confident̾ loquenti quod sex¬
agesimũ ip̃a eui annũ agens excepta
morem palpare. nõ in lecto qͥeui non
lectica recũbens iter feci.

Expanded text:
adhuc sanguis tuus vivit, sic curare ac fovere corpus tuum? non intelligis quae ex hoc nasci soleant animae laesiones? Crede igitur mihi confidenter loquenti, quod sexagesimum ipsa aevi annum agens, excepta morem palpare, non in lecto quievi, non in lectica recumbens iter feci.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm quo dormiebat. ydoneam satis cõ¬
nii. ut sic dormientes uideantur
mortui ap̃ hoĩes. quomͦ ap̃ dm̃ mor¬
rius stertentem audiret seu minus
composite iacentẽ uideret: pacienter
ferre uix pot̾at. s carnalit̾ seu secula¬
riter eum dormire causabatur.
aliqñ uoluptate trahebat᷑ appetitus. s
solo timore deffectus. Et enim comestu¬
rus pͥusꝙͣ comederet sola sͥ memoria
cibi satur erat. Sic accecdebat ad sumẽ¬
dũ cibũ. quasi ad tormentũ. Semꝑ au¬
tem post cibũ quasi pensare solebat.
qͣntũ comedisset. Si aliqñ uel ad mo¬
dicũ mensuram solitam excessisse se
dep̃hendisset impune abire ñ pacieba¬

Expanded text:
quam quo dormiebat, idoneam satis renimortui apud homines, quomodo apud Deum morrius stertentem audierit, seu minus composite jacentem viderit; patienter ferre vix potest, sed carnaliter eum seu saeculariter dormire causaliquando voluptate trahitur appetitus, sed solo timore defectus. Etenim comesturus, priusquam comedat, sola cibi memoria satiatus est. Sic accedit ad sumendum cibum, quasi ad tormentum. A tem post cibum quasi pensare solitus est quantum comederit. Si quando vel ad modicum mensuram solitam excessisse se deprehenderit, impune abire non pati
Abbreviated transcription (Latin):
le habitu succincta cibum appo¬
neret. & poculum porrigeret. aqͣm
manib ministraret. &e regina orb̾
c mater imꝑii famularũ xp̃i se
famulam deputaret. Triꝑtita hy

Expanded text:
e habitu succincta, cibum apponeret, poculum porrigeret, aquam manibus infunderet, et Regina orbis ac mater imperii, famularum Christi se famulam deputaret. Et h
Abbreviated transcription (Latin):
alium. Et sic cum ꝑ omnes cellulas
ultimum ipsi defertur qui eam pri
mus miserat. Gratulatꝰ autẽ scs
tendit. Quidam senex siquis de¬
re. Quod si longius maneret tͣnsmittebat
Et cum reportaret iterum dicebat.
nil detulisset: nil ei penitus loque

Expanded text:
alium, et sic cum per omnes cellulas,ultimum defertur ipsi qui eam miserat. Gratulatus autem sanctus ius erat senex, si quis derare illum; quod si longius manebat, transmittebat Et cum reportaret iterum, dicebat:nihil detulisset, nihil ille penitus dice
Abbreviated transcription (Latin):
hominis sustinere ei admodum gͦͣ¬
ue. ñ sentire impossibile erat. Adeo
neminẽ spreuit. nulliꝰ hominis scan¬
dalum ꝑuipendit. & si ueritatẽ dei
iusticiamq p̃tulerit. Noctus erat
beatus bernardus uincere in bono
malum. sicut ad quosdã frc̃s inter
ce si nolitis: adherebo ce si nolĩ ipse.
inuitis p̃stabo. ingratis adiciam. ho¬
norabo contempnentes me. ysq ad̾o
siquidẽ omnes homines germano
amplectebat᷑ affectu. ut eoꝵ scanda¬
lo sicut ipse fateri solebat grauius
enun grauiter pectus affugebat
alterius scandalum: qͣm ꝓprie ĩmu¬
nitas conscientie solabatur. De iu

Expanded text:
hominis sustinere, ei admodum grahominis sustinere, ei admodum grave; non sentire impossibile erat. Adeo neminem sprevit, nullius hominis scandalum parvipendit, etsi veritatem Dei, justitiamque praetulerit. Nam ettus erat vincere in bono malum, sicut ad quosdam fratres scri vobis, etsi nolitis: adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius pectus gratuitum affligebat alterius scandalum, quam propriae immunitas conscientiae solabatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽ non faciat. neq ad q̃ misi illam.
s reu̾tatur ad me uacua tanqͣm
iaculum feriens. &e resiliens: quid me
animi tunc habere putatis frẽs: Nõ¬
ne angor. ñne torqueor: Et ut mͥ ali¬
quid usurpẽ de uerbis magistri qui
b. & quid eligam ignoro. placeam ne
mͥ in eo quod locutꝰ sum. quia quod de¬
bui feci. aut penitentiã agere suꝑ uer¬
bo meo. quia quod uolui ñ recepi. Et
infra. Dicas forsitan mͥ quia bonum
meũ ad me reu̾tatur & quia liberaui
animã meã. & mundus sum asan¬
guine hominis. cui annuntiauz
& locutus sum ut au̾teretur auia
sua mala & uiueret. S ce. si innum̾a
alia addas. me tamen ista minime
consolabunt᷑. inortẽ filii intuentem.
quasi uero illa rep̃hensione liberatõ¬
nem meã quesierim. &e ñ magis illiꝰ.
Que enĩ mater etiam si omnẽ qͣm
potuerit curam ce diligentiã adhi¬
lominus moriente. ꝓpterea unqͣm a
scandalum. & grauamen cuilibet

Expanded text:
um est faciat, neque ad quod misi illam, um est faciat, neque ad quod misi illam, sed revertatur ad me vacua tanquam jaculum feriens et resiliens, quid me animi tunc habere putatis, fratres? Nonne angor? nonne torqueor? Et ut mihi usurpem aliquid ex verbis Magistri, quia bus, et quid eligam nescio, placerene mihi in eo quod locutus sum, quoniam quod debui, feci; an poenitentiam agere super verbo meo, quia quod volui non recepi. » Et infra: « Dicas forsitan mihi, quod bonum meum, ad me revertatur, et quia liberavi animam meam, et mundus sum a sanguine hominis, cui annuntiavi et locutus sum, ut averteretur a via sua mala, et viveret. Sed etsi innumera talia addas, me tamen minime ista consolabuntur, mortem filii intuentem. Quasi vero meam illa reprehensione liberationem quaesierim, et non magis illius! Quae enim mater, etiamsi omnem quam potuit curam et diligentiam alominus moriente, propterea unquam a scandalum; et gravamen cujuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
o sc̃ẽ humilitatis confuctus. Oodo
enim seip̃m deiciens fatebat᷑ indi¬
gnum ꝑ quem fructus aliquis ꝓ¬
ueniret. modo oblitus sui estuabat
flagrantissimo ardore. nt nullam
caritas pariebat: s eandem castiga¬
bat humilitas Um exp̃dicatio
ne itineris ierosolimitani graue
hominũ uel simplicitasis uel ma¬
eõqꝙ tristior sequeret᷑ effectus in li¬
dit. Si placuit deo tali occasione p¬
plurimoꝵ eriꝑe. si non orientaliũ
corpora a paganis. occidentaliũ ani¬
mas a peccatis: quis audeat illi di¬
sit inquit unum fieri e duob. ma¬
lo in nos murmur hominũ: qͣm in
dm̃ eẽ. Bonum mͥ si dignet᷑ me uti ꝓ
clypeo. Libens excipio in me detra¬
hentium linguas maledicas. ce ue¬
nenata spicula blasphemoꝵ. ut nos
ad ip̃m ꝑueniant. Non recuso in¬
glorius fierr. ut ñ irruatur in głam¬
rarius utebat᷑. monitis potius et
obsecrationib agens. Quam uero
inuitus ce ñ ex cordis amaritudine
ũbum ꝓferret amarum. ex eo maxi¬

Expanded text:
et sanctae humilitatis conflictus. Modo enim seipsum dejiciens, fatebatur indignum, per quem fructus aliquis proveniret: modo oblitus sui, aestuabat flagrantissimo ardore, ut nullam ne fiduciam charitas pariebat, sed eamdem castigabat humilitas. Contine itineris Jerosolymitani grave hominum vel simplicitas, vel macum tristior sequeretur effectusd si placuit Deo tali occasione plurimorum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis audeat dicere isit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in rarius utebatur, monitis potius et obsecrationibus agens. Quam vero invitus, et non ex cordis amaritudine verbum proferret amarum, ex eo maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Um duo milites unum de fra¬
nullusq refugii locus ut se ad sa
caput mali extiterat. fuga lapsum.
& postea p̃dis atq rapiniᷤᷤ intentũ.
et ob hoc male int̾fectum amisit.

Expanded text:
um duo milites unum de franullusque refugii locus, ubi se ad sala; alterum, qui caput mali exstiterat, fuga lapsum et postea praedis atque rapinis intentum, et ob hoc male interfectum, amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
requisiuit si uel int̾̃ latrocinia ali
inquit mͥ ꝯscius sum boni. hoc tan¬
tum scio quod cum inter latrones
me in medium &e erui eam de con¬
taminatione latronum. Alio quo

Expanded text:
ei forte, vel inter latrocinia pii inquit, mihi conscius sum boni: hoc tamen scio, quod cum inter latrones me in medium et eripui de contaminatione latronum, et no
Abbreviated transcription (Latin):
nium. rogans sicubi eẽt cellula ua¬
cans in qua habitare posset. Cuz ille.
Ego inquit requirã: s donec inueniã
ei omnia pariter cum monast̾io ip̃e
ꝓcul ab eo loco paruissimã cellulam
repperit. atq in ea se constituit. oĩa

Expanded text:
nium rogans, sicubi esset cellula vacans, in qua habitare posset. Tunc illei, Ego, inquit, inquiram, sed donec inveniam, ei omnia pariter cum monasterio, ipse 190 procul ab eo loco parvissimam cellulam reperit, atque in ea se constituit, fra
Abbreviated transcription (Latin):
cum fecisset sportas &e eis ansas im
alium monachum dicentẽ. Quĩd
facio quia ꝓximum ẽ mercatum.
ñ habeo ansas quas impouam
sportellis meis: Ille uero soluit
ansas quas imposuerat sportis
Ecce istas suꝑfluas habeo: tolle
eas in sportas tuas ¶ixit senex¬
unus quiescit in cella sua ꝓtrahẽs
ieiunium sex dierum &e multũ
sibi laborem imponit. Alter uero
egrotantib deseruit. Cuiꝰ opus ma¬
gis acceptum ẽ deo: Respondit
senex. Si frater ille qui sex dieb
ieiunium libat. appendat se per
nares. ñ potest illi esse equalis qui
infirmantib deseruit. Quidã fr̃¬
autẽ ut iuilnꝰ fiert in corꝑe senis.
& sanies multa ex eo cum fetore ꝓ¬
flueret. Dicebat autẽ cogitatio sua

Expanded text:
cum fecisset sportas et posuisset eisuum alium monachum dicentem: Quid facio, quia proximum est mercatum, et non habeo ansas quas imponam sportellis meis? Ille vero resolvit ansas quas imposuerat sportellEcce istas superfluas habeo, tolle, impone in sportas tuas. Et feunus quiescit in cella sua, protrahens jejunium sex dierum, et multum sibi laborem imponens; alter vero aegrotantibus deseruit. Cujus opus magis acceptum est Deo? Respondit ei senex: Si frater ille, qui sex diebus jejunium levat, appendat se per nares, non potest esse aequalis illi qui infirmantibus deseruit. 19. autem ut vulnus fieret in corpore senis, et sanies multa ex eo cum fetore proflueret. Dicebat autem cogitatio sua
Abbreviated transcription (Latin):
cum secretius loquenti ait. Yide quid
agas. & nuandaloꝵ regnum quali¬
ter disponere debeas ꝓuide: qͥa rex
citiꝰ & sub omni celeritate moriturus¬
dium afferre consueuit. has itaq
huc ad mensam tuam portare fa¬
ciam. ut quis sit qui m heclocutus¬
cum inspexiss intremuit: atq accer
absconderat indicaũ dicens. Uerũ
est quod audisti. Nam in nocte hac
bat ce flagellum quod aliq̃n acceꝑam.
eoꝵ mͥ iudicio tollebat᷑. S ꝑcuncta¬
re quis nam sit. Nam ego hunc tan¬
ti meriti uirum popularẽ ut cons¬
picitur ñ suspicor ẽe. Cunc regis
gener secreto paulinum tulit:quis
ens ualde ꝑtimuit: atq humiliter
obtulit dicens. Pete quod ius: quati¬
nus ad t̾ram tuam ame cum mag¬
no munere reu̾taris. Tunc in exem

Expanded text:
cum secretius loquenti ait: Vide quid agas, et Vandalorum regnum qualiter disponi debeat provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturudium deferre consuevit, has itaque huc ad mensam eum deportare facio, ut quis sit qui mihi haec est locutuconspexisset, intremuit, atque, acceabsconderat indicavit, dicens: Verum est quod audisti; nam nocte hac bat, et flagellum quod aliquando acceperam eorum mihi judicio tollebatur. 281 Sed percunctare quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum, popularem, ut conspicitur, esse non suspicor. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, et qens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir
Abbreviated transcription (Latin):
et eum sine lesione deponens. ole
cum magna dulcedine prebuit
dicens. yade. ce post hoc furtum ñ
facias: s cum necesse habueris. huc
ad me ingredere. &. que cum pecc̃o
laborabas tollere. ego tibi deuotus

Expanded text:
eumque sine laesione deposuit. Cui cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato laboras tollere, ego tibi devotus
Abbreviated transcription (Latin):
indulsisse testatus ẽ. S etiam si ꝑ
totos quinq dies ad eius cellulã
nullus e frĩb aduenisset: refectionẽ
iugiter distulisse donec sabbato l
dnĩco die deuote congregationis ob¬
tentu ꝓcedens ad eccł̃iam ꝑegrino¬
rum quempiã reppisset. quem ex¬

Expanded text:
indulsisse testatus est, sed etiam si per totos quinque dies ad eius cellam nullus e fratribus aduenisset, refectionem iugiter distulisse, donec sabbatorum uel dominico die deuotae congregationis obtentu procedens ad ecclesiam peregrinorum quempiam repperisset, quem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ror de loco ad locum fugitans. in edia
miseriaq confecta. ꝑ hec nunc loca¬
latitans oberro. triduumq iam hic
sine cibo ducens. Ego ubi hec audiuii.
ei. ꝓ quib se ac maritum &e filios ñ
solum seruituti s etiam suppliciis

Expanded text:
ror, de loco ad locum fugitans, inedia miseriaque confecta, per haec nunc latitans oberro loca, triduum hoc jam sine cibo ducens. Ego ubi haec audivi, pro quibus se ac maritum, et filios non solum servituti, sed et suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
seratum excu̾so uiolenter pessu¬
minans. Isle incredibili patientia
in capitulo querelã deposuit: & mo
p̃cepit occurrere. minitans se sic¬
qui optimi uini ferax est offitio
sacriste addigcit ꝓnuntians eum
optimũ esse monachũ qui nec ira

Expanded text:
seratum: qui excesso violenter pessudurat ille incredibili patientia, in capitulo querelam deponit; iraquepraecepit occurrere, minitans se qui optimi vini ferax est, officio sacristae addixit, pronuntians illum bonum esse monachum, qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus egestate nisi penuria &e fa¬
stidio iusticie. ce sagina iniquitatis.
Nam so furatus sum quod mͥ ha
bundabat & multo melius. nec ea
re frui uolebam qͣm furto appe¬
tebam: s furto ce pecc̃o. Arbor erat
pirus in uicinia uinee nr̃e pomiᷤ
onusta. nec forma. nec sapore illece¬
brosis. Adhanc excuciesidã nocte¬

Expanded text:
pulsus egestate nisi penuria pt, fastidio iustitiae et sagina iniquitatis. nam id furatus sum, quod mihi abundabat et multo melius, nec ea re uolebam frui, quam furto appetebam, sed ipso furto et peccato. arbor erat pirus in uicinia nostrae uineae pomis onusta nec forma nec sapore inlecebrosis. ad hanc excutiendam at
Abbreviated transcription (Latin):
ci ruit: eumq ex amore nunio con¬
stringere cepit brachiis &e osculari.
magnas q grãs agere. quod de se
talia iudicasset dicens. Tu solus¬
ym stephanus senescalusPetrus
nobilib quoq puellis in matͥmo¬
Absit o dñe ut hanc rem facias. po
ergo rogo ꝑmaneant. Mallem enĩ
me nunqͣm sacram scͥpturam legis¬
se: quã eos sic ꝓmotos humilitatẽ¬

Expanded text:
it, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: Tu solu Stephanus Senescalchus Frannobilibusque puellis in matrimoAbsit! domine, ut hanc rem facias. Potergo rogo permaneant. Mallem enim me nunquam sacram Scripturam legisse, quam eos, sic promotos, humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria¶Um a quodã familia¬
garet᷑ cur nullũ se ledentium mor¬
Sic enim clemens extitit. ut si qñ
quispiam dignum morte aliquid
ꝯmitteret. nec usq ad ciuitatis por¬
tas moriturus ꝑueniebat. s ex eiꝰ
clementia ꝯtinuo reuocatio seque¬
batur. Ambꝵ: Benefitium se
putabat accepisse. auguste memo¬
rie theodosius. cum rogaret᷑ ignos¬
cere & tunc ꝓp ior erat uenie cũ
fuiss cõmotio maior iracundie.P̃ro¬
gatiua ignoscendi erat indignatũ
fuisse. & optabat᷑ in eo q̃d in aliis
omnes potestatẽ. quasi parens po¬
stulari malebat: qͣm qͣsi uidex pu¬

Expanded text:
tur a quodam familiagaretur, cur nullum se laedentem morSic enim fuit clemens, ut si quando quispiam dignum aliquid morte committeret, nec usque ad civitatis portas moriturus perveniebat, sed ex ejus clementia continuo revocatio sequeinfra: Beneficium se putabat accepisse augustae memoriae Theodosius, cum rogaretur ignoscere, et tunc propior erat veniae, cum fuisset commocio maior iracundiae. Prerogativa ignoscendi erat indignatum fuisse, et optabatur in eo, quod in aliis omnes potestatem, quasi parens expostulare malebat, quam quasi iudex pu
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autẽ sicut beniuolentia p̃ci¬
puus: ita ira feruidus. S nouerat ħ
ñ resistere irato uiro. ñ tantum
fcõ s ne uerbo quidẽ. Iam uero refra¬
ctum &e quietũ cum oportunũ uide¬
ret. rationẽ fcĩ sui reddebat. Deniq
uiri mausuetiores erant. plaga¬
rum uestigia etiam de honestata
facie gererent: int̾ amicarũ collo¬
quia ille arguebant maritoꝵ ui¬
tam. hec earum linguam uelud ꝑ io¬
q mirarent᷑ ille scientẽꝗ ferocem ui¬
aut aliquo inditio clariusse q̃d
eam uir suus ciciderit. aut qͣd a se
iniucem uel unum diem domestica
lite dissenserint. &e. cãm familia¬
riter quererẽt: dicebat illa qd supͣ¬

Expanded text:
praeterea sicut beniuolentia praecipuus, ita ira feruidus. sed nouerat haec non resistere irato uiro, non tantum facto, sed ne uerbo quidem. iam uero refractum et quietum cum opportunum uiderat, rationem facti sui reddebat, si fortuiri mansuetiores erant, plagarum uestigia etiam dehonestata facie gererent, inter amica conloquia illae arguebant maritorum uitam, haec earum linguam, ueluti per ioque mirarentur illae scientes, quam ferocem coaut aliquo indicio claruisse, quod Patricius ceciderit uxorem aut quod a se inuicem uel unum diem domestica lite dissenserint, et causam familiariter quaererent, docebat illa ins
Abbreviated transcription (Latin):
quando tercia feria post palmas
tͣnsiens pontem diuui fluminis
uidit agnen demonum gesta sua
pͥncipi suo referentem. et inter
eos ethiopem in manu sandaliũ
p̃ferentem. ad indicium quod ro¬
manum p̃sulem cuius hoc erat ꝑ
septem annos impugnatũ: tandẽ
ad lapsum traxerit. Qui uocans
ad se ethiopem et in iͥt tute deiet:
scẽ crucis suꝑ eum ascendens. eo uec¬
tante romam uenit feria qͥntai
hora celebrandi officii. et demonei
ꝓforib expectante. pape rem retu¬
lit. negantem ꝑ sandalũiad peni¬
tentiam mouit. et missa eiꝰ uice
celebrata. et ꝑte crismatis a se con¬
secrati assumpta. demone reuectan¬
te ad eccłiam suam rediit sabbato
scõ hora celebnͣdi offitii. Ieo pp̃

Expanded text:
quando 3 feria post palmas transiens pontem Duvii fluminis, vidit agmen demonum, gesta sua principi suo referentium, et inter eos Ethiopem in manu sandalium preferentem, ad indicium quod Romanum presulem, cujus hoc erat, per 7 annos impugnatum, tandem ad lapsum traxerit. Qui vocans ad se Ethiopem, et in virtute Dei et sanctae crucis super eum ascendens, eo vectante Romam venit feria 5, hora celebrandi officii; et demone pro foribus expectante, papae rem retulit, negantem per sandalium ad poenitentiam movit, et missa vice ejus celebrata, et parte crismatis a se consecrati assumpta, daemone revectante ad aecclesiam suam rediit, sabbato sancto, hora celebrandi officii. Romae
Abbreviated transcription (Latin):
subuertit᷑. Quidam ciuis illiꝰ
adeo elemosinis et hospitalitati de¬
ditus. ut nullo unqͣm die sine pau¬
pere et hospite comẽderet: Cum ã¬
uno die usq ad uesꝑam urbem
circuisset ut pauꝑem uel hospitẽ
inueniret: offendit uirũ seniorẽ
in ueste alba cũ duob sociis stan¬
tem in medio ciuitatis. et inuitãs
eum ad hospitium: hoc responsũ
accepit ab eo. Non poteras oho¬
mo dei cum ur̃o symeone. hanc
urbem saluare ne subu̾teretur:
Et hoc dicto: sudariũ quod in
manu tenebat excussit suꝑ unã
medietatem urbis. statimq ipsa
medietas cũ habitaculis et habi¬
tatorib subuersa ẽ. Et uoiens
adhuc excutere sudarium super
duob sociis suis multa p̃ce flexus
est ut ꝑceret relique medietati.
Sic q uirum qui hec aspiciebat
attonitũ consolatus ex saluatic̃e
domus sue discessit. ⁊ ultra non

Expanded text:
. Quidam civis illius adeo elemosinis et hospitalitati deditus, ut nullo unquam die sine paupere aut hospite comederet, cum uno die usque ad vesperam urbem circuisset, ut pauperem vel hospitem inveniret, offendit virum seniorem in veste alba cum duobus sociis stantem in medio civitatis; et invitans eum ad hospitium, hoc responsum accepit ab eo: Non poteras, o homo Dei, cum vestro Symeone hanc urbem salvare, ne subverteretur? Et hoc dicto, sudarium, quod in manu tenebat, excussit super unam medietatem urbis; statimque ipsa medietas cum habitaculis et habitatoribus subversa est. Et volens adhuc excutere sudarium super duobus sociis suis multa prece flexus est, ut parceret residuae urbis medietati. Sicque virum, qui haec aspiciebat, attonitum consolatus ex salvatione suae domus, discessit, et ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
Que es tu. et quomodo ausa es
intrare suꝑ me dũ dormirem: Ha¬
lebat et coronam de oliuarũ ramiᷤ
suꝑ caput suum. Tunc illa hylari
prima filiarũ regis. Qui hec audi
possederis amicam. ego te ducam in
conspectu imꝑatoris. Etenim ne¬
mo habet potestatẽ apud eũ: sicut
ago. Ego qͥdem feci eum in terris ho¬
minem fieri et saluare homines
Et hec dicens: disparuit. Qui in se

Expanded text:
Quae es tu? et quomodo ausa es intrare super me dum dormirem? Habebat et coronam de olivarum ramis super caput suum. Tunc illa hilari prima filiarum regis. Cumque haec apossederis amicam, ego te ducam in conspectu imperatoris. Etenim nemo habet potestatem apud eum, sicut ego. Ego quippe feci eum in terris hominem fieri et salvare homines. Et haec dicens, disparuit. Ego ve
Abbreviated transcription (Latin):
frater peccauerat. et iussit eum p̾s¬
biter exire de eccłia. Surrexit autẽ
byssarion et exiuit cũ eo dicens. et
ocilis germani sui. et germani tã
necessarii tam dilecti .G̃. uidelicet
dem uincere uideret᷑. Nam extrane¬
um quemlibet uix aut nunquam
sine lacrimis sepeluit. De elemosi

Expanded text:
frater peccaverat, et jussit eum presbyter exire de ecclesia. Surrexit autem Besarion, et exivit cum eo, dicens: Et ermani sui, et germani tam necessarii, tam dilecti, Gerardi videlidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix, aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuolutus ait. Dñe mi subsiste parũ
et retrahe gladium. ut duo tantũ
ꝓferam uerba. Me quidem iusta
mors manet. sed parumꝑ eam differ.
ut confitear: uel si misericordins me¬
cum agere uis. ne ueniat tͥ ĩ singul¬
quod respondeas et opponas in iudici
si districtuiᷤ tecum agere uelit. Ego¬
autem qͣmdiu uxero: ꝓ anima filii

Expanded text:
supplicans ait: Domine mi, subsiste parum et retrahe gladium, ut duo tantummodo verba dicam. Me quidem 251 justa mors manet, sed parumper eam differ, ut confitear, vel si misericordius mecum vis agere, ne veniat tibi in singulquod ei exprobres et opponas in judicio, si tecum districte velit agere; egoque, quandiu vixero, pro anima filii
Abbreviated transcription (Latin):
benedixit dm̃ & ait. Iam letꝰ mo¬
riar. q: pacatis ut arbitror uniu¬
sis pacem bonam & dilectionem
cũ omnib habere me credo. et
om̃ib id ip̃m qͦd mͥ desidero. Igit᷑
instante migrationis articło illiꝰ
exhylaratus uultu & animo cir¬
cumstantib dixit. Eia fr̃s mei¬

Expanded text:
benedixit Deum, et ait: « Jam laetus mobenedixit Deum, et ait: « Jam laetus moriar, quia pacatis, ut arbitror, universis pacem bonam et dilectionem cum omnibus habere me credo, et omnibus id ipsum quod mihi desidero. » Igitur, instante migrationis illius articulo, exhilaratus vultu et animo, circumstantibus dixit: « Eia, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
onuersus quidam nomine
Gerardꝰ uir ualde religiosus fuit
in domo que dicit᷑ moris. homo ti¬
moratus. & corꝑis sui castigator ad¬
modũ durus. Hic tanto animi fer¬
uore contra uicia luctabat᷑. ut qñ
allicitis motib pulsabat᷑. super
urticas sese in terra uolutaret. et
ex eis corpus suũ ac menbra cõfri¬
caret. hoc uero sepissime faciens.
petulantis carnis stimulos fortit
repͥmebat. et incentiua libidinum
penali incendio salubrit extingue¬
bat. Hic erat homo mitissimus.
multum q flagitabat ut int̾ fr̃s
uiueret sine querela. Qui dum
extrema egritudine laboraret:lio¬
cato ad se uni de suis seruitor ibus
nudius tercius uirũ illum talẽ.
designauit autem ex nomine. me¬
a ut uereor culpa. A qͦ tamen ilico
ꝓstrato corꝑe ueniam petii & impe¬
traui. s utrũ ex corde dimiserit: in¬
certũ est mͥ. uade queso ad illum.
et iterũ uice mea ꝓpter dm̃ effla¬
gita ut pleno affectu suplicanti
indulgeat. Quod cũ obtinuisset:

Expanded text:
onversus quidam, nomine Gerardus, vir valde religiosus fuit in domo quae dicitur Moris, homo timoratus, et corporis sui castigator admodum durus. Hic tanto animi fervore contra vitia luctabatur ut quando illicitis motibus pulsabatur, super urticas sese in terra volutaret, et ex eis corpus suum ac membra confricaret. Hoc vero saepissime faciens petulantis carnis stimulos fortiter reprimebat, et incentiva libidinum poenali incendio salubriter exstinguebat. Hic erat homo mitissimus, multumque satagebat ut inter fratres viveret sine querela. Qui, dum extrema aegritudine laboraret, vocato ad se uni de suis servitoribus nudiustertius virum illum talem designavit autem illum ex nomine, mea, ut vereor, culpa. A quo tamen illico prostrato corpore veniam petii et impetravi; sed utrum ex corde dimiserit, incertum est mihi. Vade, quaeso, ad illum, et iterum vice mea propter Deum efflagita ut pleno affectu supplicanti indulgeat. » Quod cum obtinuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
benigni sublimius euolabant. et
maligni ꝓpius accedentes cantib
& plausib ineptis. miris cachin¬
nationib alludebant.
Rater qͥdã de claraualle cum
tunc et ꝑ totam deinceps diem qͦd
fauũ mellis dulcissimum in ore
teneret. Seq̃nti uero dñica cũ simi¬
liter accepisset eucharistiam per
continuũ triduũ similem exꝑtꝰ
est grãm. Tercia quoq dñica diui¬
nam nichilominus alimoniam
reaccepit. & iam tota ebdomada
semel indultam suauitatẽ senti¬
re ꝓmueruit. Extunc tamen & de¬
inceps hanc benedictionem dul¬
cedinis multipliciter & multotẽ¬
ut aliqñ quempiam de amicis su¬
is ꝓ culpa illius obiurgans. iuste
inuectionis modũ supra modum
excederet. Cunq pacificam hostiam

Expanded text:
benigni sublimius evolabant, et benigni sublimius evolabant, et maligni propius accedentes, cantibus et plausibus ineptis, miris cachinnationibus illudebant.rater quidam de Claravalle cum tunc et per totam deinceps diem, quod favum mellis dulcissimum in ore teneret. Sequenti vero Dominica cum similiter accepisset eucharistiam, per continuum triduum similes expertus est gratias. Tertia quoque Dominica cum divinam nihilominus alimoniam reaccepit, et jam tota hebdomada semel indultam suavitatem sentire promeruit. Extunc ergo et deinceps, hanc benedictionem dulcedinis multiplicetur et multo temautem aliquando ut quempiam de amicis suis pro culpa illius objurgans, justae invectionis modum supra modum excederet: cumque pacificam hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ secretius alloquens conuenit
hoĩẽm suꝑ dampno conscientie sue.
sciscitans ab eo qͥd mali cõmisisset.
& nichilominus indicans qͥd diuini
inuneris amisisset. Qui uehem̃ter
exterritus. compatris sui lesionem
iacture huiꝰmodi causam ẽẽ fatet᷑.
Gui festinans reconciliari gr̃am ꝙͣ
amiserat uix tandem reciꝑe meru¬
it. In dieb uero rogationum cum
derus et popłs ꝓcessionem longius
ꝓcedendo extenderent. consuetrdo erat
ut pausantib interdum clericis.
mulieres uicissim modulando suc¬
cederent. Porro dictus eccł̃ie custos
dño reuelante uidit in aere binas
bonoꝵ atq maloꝵ sp̃uum turbas
a se inuicem seꝑatas. que ip̃am ꝓces¬
sionem indiuiduo comitatu late¬
ratim ꝓsequebant᷑. Cunq clerici
ps almos ymnodiamq repeterẽt:
fugientib apostatis angłis boni
cominus accedebant. et plurima
congratulatione diuinis modulis
applaudebant. Muliertulis autẽ
nugaces cantilenas reciꝓcantib. sp̃c

Expanded text:
unde secretius alloquens convenit unde secretius alloquens convenit hominem super damno conscientiae suae, sciscitans ab eo quid mali commisisset, et nihilominus indicans quid divini muneris amisisset. Qui vehementer exterritus, compatris sui laesionem jacturae hujus causam esse fatetur, cui festinans reconciliari, gratiam quam amiserat vix tandem recipere meruit. In diebus vero Rogationum cum clerus et populus processionem longius procedendo extenderent, consuetudo erat ut, pausantibus interdum clericis, mulieres vicissim modulando succederent. Porro praedictus ecclesiae custos, Domino revelante, videbat in aere binas bonorum atque malorum spirituum turbas a se invicem separatas, quae ipsam processionem individuo comitatu lateratim prosequebantur. Cum itaque clerici psalmos hymnodiamque repeterent, fugientibus apostatis angelis, boni cominus accedebant, et plurima congratulatione 222 divinis modulis applaudebant, mulierculis autem nugaces cantilenas reciprocantibus, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
toris. Uiro scõ ac uenerabili
ꝓuintia normannoꝵ erat qͥdam
quem etiam eccłie sue fecerat mr̃i¬
cularium. Hic in magna cordis
simplicitate dñm querebat. ⁊ ideo
consecutus ẽ quod optabat. Cũ
autem p̃dictus sacerdos diuina mi¬
steria celebraret. ille mr̃icularius
cotidie ferme uidebat infantulũ
quendam głosũ apparentẽ super
altare. Dumq sacerdos pacẽ po¬
pulo cdaturus hostiam scãm mo¬
re quoꝵdam oscularet᷑: ille sacer
infantulus sacerdoti appropia¬
bat. & pacis ei oscłm ore ꝓprio por¬
rigebat. F actum ẽ autem ut sa¬
cerdotis illius fabariam pauꝑis
cuiusdam compr̃is atq conuica¬
nei sui porca frequent̾ ingressa. dũ
eam cohercere negligeret: a canib ⁊
necaret᷑. Unde & ambo iutgium cõ¬
ferentes. irati abinuicem recedunt.
et iracundia odiũ pariente aliqͣnti
dies absq satisfactione p̃terierũt.
Inde sacerdoti subtrahit᷑ gr̃a. et iã
mr̃icularius ille solitam suꝑ eum
benedictionẽ descendere ñ uidebat.

Expanded text:
i. Viro sancto ac venerabili provincia Northmannorum erat quidem quem ecclesiae suae fecerat matricularium. Hic in magna cordis simplicitate Dominum quaerebat; et ideo consecutus est quod optabat. Cum autem praedictus sacerdos divina mysteria celebraret, ille matricularius quotidie 221 ferme videbat infantulum quemdam gloriosum, apparentem super altare. Dumque sacerdos pacem populo daturus, hostiam sacram more quorumdam oscularetur, ille sacer infantulus sacerdoti appropiabat, et pacis ei osculum ore propitio porrigebat. Factum est autem ut sacerdotis illius fabariam pauperis cujusdam compatris atque convicanei sui porca frequenter ingressa, dum eam coercere negligeret, tandem a canecaretur. Unde etiam ambo jurgium conserentes, irati ab invicem recedunt, et iracundia odium pariente, aliquanti dies absque satisfactione praetereunt. Inde sacerdoti subtrahitur gratia; et jam matricularius ille solitam super illum benedictionem descendere non videbat;
Abbreviated transcription (Latin):
anhelitũ abhorrens. longe remo¬
tus ab eo post calicem stabat. Ꝙ
cũ frater ille conspiceret. compũc
tus est uehementer. ita ut ĩun¬
datio lacrimarũ interdũ a uisi¬
one uisũ p̾pediret. Completa aut
reuelatione glorificauit dm̃ qui
sibi dignatus ẽ talia demonstrare
& uere cognouit qͦd distantia me¬
ritoꝵ ñ faciatdistantiã sacrifitioꝵ.¬

Expanded text:
halitum exhorrens, longe remohalitum exhorrens, longe remotus ab eo, post calicem consistebat. Quod cum frater ille constus est vehementer; ita ut inundatio lacrymarum interdum a visione visum praepediret. Completa autem revelatione glorificavit Deum, qui sibi dignatus est talia demonstrare, et vere cognovit quod distantia meritorum non facit differentiam sacrificior