comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delligencie penetrari possit.
hic est ordeun. palea quidẽ
cum labore excutit᷑. sed tñ
ad int̾iora ꝑueneris dulcedo con¬
fortans inuenit᷑. Inuenis alibi
sacram scͥpturam. ⁊ leuitate
uerboꝵ ⁊ suauitate intellectu¬
um blandientem. hic est tͥticũ
in quo mentib suauit̾ nuitͥen¬
dis dulcis refectõ p̾patur. Ista
tͥa genera paiis in mensa dei
ꝓponunt᷑ ꝓpt̾ tͥa genera refici¬
endoꝵ. panis succmericiuis da¬
tur pauꝑib. panis ordeaceus
seruis. panis tͥticeus filiis. pau¬
ꝑes in mensa dei sunt. qui se¬
met ipõs despicientes exemplo
humilitatis ⁊ abiectõnis pascũt.
Serni in mensa dei sẜ̃ qui ĩ stu¬
dio sp̃ualis ex̾cit atõnis ꝯstituti
fortia queq ⁊ obsturiora scͥpͥtu¬
baꝵ loca. qiͣ excussa palea dece¬
gentes cum labore ad medullã
spũalis intelligencie gustam¬
dam ꝑueniũt. filii in mensa dĩ
sb̃ qui in suauit ate dulcedinis
et̾ne requiescunt. de pauꝑib
dcm̃ esb. edent pauꝑes ⁊ satu¬

Expanded text:
lligentiae penetrari possit, hic est hordeum. Palea quidem cum labore excutitur, sed cum ad interiora perveneris, dulcedo confortans invenitur. Invenis alibi sacram Scripturam, et levitate verborum, et suavitate intellectuum blandientem. Hinc et triticum, in quo mentibus suaviter nutriendis dulcis refectio praeparatur. Ista tria genera panis in mensa Dei proponuntur propter tria genera reficiendorum. Panis subcinericius datur pauperibus, panis hordeaceus servis, panis triticeus filiis. Pauperes in mensa Dei sunt, qui semetipsos despicientes exemplo humilitatis et abjectionis pascunt. Servi in mensa Dei sunt, qui in studio spiritualis exercitationis constituti, fortia quaeque et obscuriora Scripturarum loca, quasi excussa palea detegentes, cum labore ad medullam spiritualis intelligentiae gustandam perveniunt. Filii in mensa Dei sunt qui in suavitate dulcedinis aeternae requiescunt. De pauperibus dictum est: Edent pauperes et satu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ius aut̃ ẽẽnt contͣ hec om̃ia
bñ pugnare ⁊ uincere. S qui
insirmꝰ est expedit. illi magis
fugere ⁊ saluari: qm male
pugnare ⁊ suꝑari. Uicia gͥ¬

Expanded text:
cius autem esset contra haec omnia bene pugnare et vincere, sed qui infirmus est, expedit illi magis fugere et salvari, quam male pugnare et superari. Vitia
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt᷑. pauꝑib ꝓponit᷑ panis
suct mericiꝰ ut eos recipiat ꝑ
exemplum ꝯu̾satõms. Seruĩs
ꝓponit᷑ pams ordeaceus ut eos
reficiat ꝑ formam fidei. filiis
ꝓponitͫ panis tͥticeus ut eos
reficiat ꝑ incitamentũ dilec¬
tõnis. pauꝑes ad ꝯsolatõnem.
seruos ad corroboratõitem.
filios ad exultatõnem. ca

Expanded text:
. Pauperibus proponitur panis subcinericius, ut eos reficiat per exemplum conversationis. Servis proponitur panis hordeaceus, ut eos reficiat per formam fidei. Filiis proponitur panis triticeus, ut eos reficiat per incitamentum dilectionis, pauperes ad consolationem, servos ad corroborationem, filios ad exsultationem.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nult. angłs ⁊ homo ĩ crea¬
tura nõ põt. in se aliqũ põt
⁊ uult. aliqũ põt ⁊ nõ mat.¬
totum nõ qͣntũ ad eẽnciamͥ
s qnͣtum ad iusticiam. Sic in
genesi deus sex dieb oꝑatus
drͦ. Et in emiͣngelio similit̾.
in senario ꝑfcõis sũma nec
plus iusto hñs nec miꝰ ⁊ sig¬
nata esb ⁊ ꝯtenta. Ergo nõ
ꝯtinebit in ira sua miscd̾ias
suas. quia bonitas usq ad
qͥnq oꝑa extendit᷑. malicia
uero tm̃ ꝑ tria dilatatur.¬

Expanded text:
non vult. Angelus et homo in creanon vult. Angelus et homo in creatura non potest. In se aliquando potest et vult, aliqutotum non quantum ad essentiam, sed quantum ad justitiam. Sic in Genesi Deus sex diebus operatus dicitur; et in Evangelio similiter in senario perfectionis summa nec plus justo habens, nec minus, et signata est et contenta. Ergo non continebit in ira sua misericordias suas, quia bonitas usque ad quinque opera extenditur; malitia vero tantum per tria dilatatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem solum corpus xp̃i sit.
qd̾ ante ueracit̾ panis ⁊ uini
tͥnsecus in augmentũ accedũt.
ant incorꝑant᷑. ut eẽncialit̾
diu̾sa ꝑmaneant. s in ip̃m ꝯ¬
unũ fiant. Hoc tñ opus dini¬
ne potencie utrũ alias ĩ nͣaͣ
alicubi modo occulto ⁊ incog¬
nito agat᷑ sicut asserendũ nõ
est. ita nec ꝑtinacit̾ cum res
ualde dubia contͣ dicendũ. hic sit¬
tñ ueracit̾ fi̾ muillatemis du¬
bitandũ. hec itaq eꝑa tria
ad solam dĩ potenciam ꝑtinẽt.
facere nec in maiꝰ nͤ ĩ minꝰ.
ut uerbigr̾a. si aliqua ĩ unũ
ꝯponantur. ꝯponentia ꝯpo¬
sito equalia sunt. ⁊ si uinim
ĩ młta diuidat᷑. diuidentia
em̃ duo solũ creatura põt.
iĩcta seꝑare. cũ deo nobis cõia
sunt. ⁊ ideo qñ hec a dõ funit
sine nobis bona eiꝰ sb̃. Qnͣdo a
nobis sine deo mala nr̃a. Qñ
a deo nobiscũ uł a nobis cũ deo
bona eiꝰ ⁊ nr̃a. Sextum opus
est id qd̾ facere nichil eẽ. hoc
deus in se nõ põt. in creat᷑a

Expanded text:
onem solum corpus Christi sit quod ante veraciter panis et vini trinsecus in augmentum accedunt, aut incorporantur, ut essentialiter diversa permaneant, sed in ipsum cunum fiant. Hoc tamen opus divinae potentiae, utrum alias in natura alicubi modo occulto et incognito agatur, sicut asserendum non est, ita nec pertinaciter, cum res valde dubia sit, contradicendum. Haec tamen veraciter fieri nullatenus dubitandum. Haec itaque opera tria ad solam Dei potentiam pertinentfacere, nec in majus, nec in minus, ut verbi gratia, si aliqua in unum componantur, componentia composito aequalia sunt, et si unum in multa dividatur, dividentia t juncta separare cum Deo nobis communia sunt. Et ideo quando haec a Deo fiunt, sine nobis bona ejus sunt. Quando a nobis sine Deo mala nostra. Quando a Deo nobiscum, vel a nobis cum Deo bona ejus et nostra. Sextum opus est id quod facere nihil esse; hoc Deus in se non potest, in creatura
Abbreviated transcription (Latin):
plus honorauit eius aduentum.
qͣm p̃cedentes patres. tta scilicet¬
qͦd si digni habeant᷑ qñ tͣnseunt de
mundo. Ilico tnͣsferunt᷑ incelum.
⁊ conungant᷑ sotietati angłorum.¬

Expanded text:
plus honoravit suus adventus, quam praecedentes Patres, ita ut si digni habeantur, quando transeunt de mundo, illico transferantur in coelum, et conjungantur societati sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
subiecte homini seruiunt ⁊ obseqͥũ
reodunt. Quod aũt ad habitum ꝑ¬
tinet magis ꝓpͥum ẽ ⁊ magis certũ.
qm id quod ꝑtinet ad actum. qͥa
habittun natura indidit. actum
uͦ institutio adiunxit. Simula¬
chrum gͦ decoris imm̃sitatẽ parit
nutilitatẽ incognitione p̃cedit.
⁊ ꝓpt̾ea in cognitione pͥus ẽ: quia
in manifestatione ẽ euidentius.
In hoc gͥ simulachro pͥmũ uestige¬
um contẽplationis pon̾e debemꝰ
ut dum pͥmũ inquisitionis ing̾s¬
sum recte tenuerimꝰ. ipso quem
querimꝰ duce in offenso pede ad
reliqua ꝑcedamꝰ. Pulchre autẽ
inqusrenda sapientia abipso
sapientie simulachro in qͥsitioĩs
exordium sumit᷑. quia ꝑsapien¬
tiã suã pat̾ manifestat᷑. ñ solum

Expanded text:
subjectae homini serviunt et obsequium subjectae homini serviunt et obsequium reddunt. Quod ad habitum pertinet, magis proprium est; et magis certum quam id quod pertinet ad actum, quia habitum natura indidit, actum vero institutio adjunxit. Simulacrum ergo decoris immensitatem pariter et utilitatem in cognitione praecedit, et propterea in cognitione prius est, quia in manifestatione est evidentius. In hoc igitur simulacro primum vestigium contemplationis ponere debemus, ut, dum primum inquisitionis ingressum recte tenuerimus, ipso quem quaerimus duce pede inoffenso ad reliqua procedamus. Pulchre autem in inquirenda sapientia ab ipso sapientiae simulacro inquisitionis exordium sumitur, quia per sapientiam suam Pater manifestatur, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilis potentie simula chrũ
ẽ creaturarũ inm̃sitas. In uisibił
sapientie simulachrũ ẽ creat᷑arũ
decor. Inuisibilis benignitatis simu¬
lachrũ ẽ. creaturarum utilitas.
Om̃is aũt creatura qͣnto uicinius
similitudini creatoris apꝑproꝑinqͣt.
tanto uicinius creatorẽ suũ decla¬
rat. Illud gͦ uisibile simula chrũ
inuisibile exemplar. pͥus ostendẽ
debet. qͦd diuine similitudinis ima¬
ginẽ ꝑfectius inse exp̃ssam ret¬
net. Imm̃sitas aũt creacurarum
magis adeẽntiã. decor uͦ creatͣtirũ
magis ꝑtinet ad formã. Essentia
uͦ absq forma considerata in formu¬
tas ẽ. Quod aũt informe ẽ in hos
qͥdem ꝗo̾ ẽ deo simile ẽ. s in hoc
qd̾ forma caret adeo dissidet. Qdͦ
gͦ formatũ ẽ magis deo simile ẽ
quã id qͦd formam ñ ht̃. Uñ ꝯstat
quod plus euidens simulachrũ
solam spectat eẽntiã. Itẽ decor crea¬
turaꝵ ꝓpt̾ formã nat᷑alem ꝑtinet
adhabitũ. utilitas uͦ ad actum. qr¬

Expanded text:
tiae simulacrum est, creaturarum immensitas. Invisibilis sapientiae simulacrum est, creaturarum decor. Invisibilis benignitatis simulacrum est, creaturarum utilitas. Omnis autem creatura quanto vicinius similitudini Creatoris appropinquat, tanto evidentius Creatorem suum declarat. Illud ergo visibile simulacrum, invisibile exemplar prius ostendere debet, quod divinae similitudinis imaginem perfectius in se expressam retinet. Immensitas autem creaturarum magis ad essentiam; decor vero creaturarum magis pertinet ad formam. Essentia vero absque forma considerata, informitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod est, Deo simile est; sed in hoc quod forma caret, a Deo dissidet. Quod ergo formatum est, magis Deo simile est, quam id quod formam non habet. Unde constat quod plus evidens simulacrum solam spectat essentiam. Item decor creaturarum propter formam naturalem pertinet ad habitum, utilitas vero ad actum; q
Abbreviated transcription (Latin):
habeas. quo mediatore egeass.
pitu adhuc imꝑudent̃ te defen¬
dendo contͣ dm̃ clamas: No¬
sti quia malus es. ⁊qr a bonq
oƿifice malus factus ñ es. et
cessas ⁊ ñ clamas adeũ quide
fecit. ut ueniat ⁊ reficiat. qͥ
creauit ut redimat. Noli du
bitare de potentia eis : uide
oꝑa illiꝰ quanta sint. Noli du¬
bitare de sapientia. uide oꝑa
eius qm pulchra sint. uoli
dubitare de beniuolentiã:
Monstrat gͦ tͥ in suo oꝑe: qͣntũ
possit intua redemptione. Mon
strat item tͥ quã formidandũ¬
possis ex pectare iudicẽ : si uo¬
lueris hab̾e redẽptorẽ. Nemo
nemo eũ declinare pot̾. quia
u̾q ẽ. nemo eum tollere pot̾.
qr et̾nus ẽ: nemo eũ flectere

Expanded text:
habeas, quo mediatore egeas, habeas, quo mediatore egeas, et tu adhuc impudenter te defendendo contra Deum clamas. Nosti quod malus es, et quod a bono opifice malus factus non es, et cessas, et non clamas ad eum, qui te fecit ut veniat et reficiat, qui creavit ut redimat. Noli dubitare de potentia ejus, vide opera ejus, quanta sint? Noli dubitare de sapientia; vide opera ejus, quam pulchra sint. Noli dubitare de benevolentia; vMonstrat ergo tibi in suo opere, quantum possit in tua Redestrat item tibi quam formidandum exspectare possis judicem, si nolueris habere redemptorem. Nemo nemo eum declinare potest, quia ubique est; nemo eum tolerare potest, quia aeternus est; nemo
Abbreviated transcription (Latin):
fendit qui ab eiꝰ similitudine
recedit. Si gͦ uultis mͥ placere.
ei similes eftote. ipsũ audite.
Et si forte abeius similitudine
male agendo discessistis:ipsũ
imitando redite. In ipso datur
p̃ceptum: in ipso dat᷑ consiliũ:
Preceptũ ut p̾sistatis: consiliũ
ut redeatis. Utinam tenuisse¬
tis p̃ceptũ: s qr tnͣsgressi estis
p̃ceptũ. saltem audite consiliũ.
lꝑsum audite. Magni consilii
tis datus fuit at głam: idem
uite. Ipse con ditor: ipse
ẽ ⁊ redẽꝑtor. Ipse ds̃ mecũ
uos condidit: qui uob̃cũ hõ
solus aduos uenit. Ipsũ au¬
dite. Iyse ẽ forma. iꝑse ẽ me¬
dicina ipse ẽ exemplũ. iꝑse
ẽ remediũm. Ipsũ audite. feli¬
cius fuisset semꝑtenuisse eiuᷤ
similitudine̾. s iam minus gło¬
sum ñ erit aueius redire imu¬
tationẽ. Ipsũ audite. O homo
ꝗd causaris ignorantiã tuam.
Ecce ipsa te tua natura argu¬
it: ipsa conuincit. Nost qͣlis
sis. uñ uenias. quẽ factorem

Expanded text:
fendit, qui ab ejus similitudine fendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii tis datus fuit ad gloriam, iddite. Ipse conditor, ipse est et redemptor; ipse Deus mecum vos condidit, qui vobiscum homo, solus ad vos venit. Ipsum audite. Ipse est forma, ipse medicina, ipse exemplum, ipse et remedium. Ipsum audite. Felicius fuisset semper tenuisse ejus similitudinem, sed jam minus gloriosum non erit, ad ejus redire imitationem. Ipsum audite. O homo, quid causaris ignorantiam tuam? Ecce ipsa natura tua te arguit, ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem factorem
Abbreviated transcription (Latin):
Audi utrũ uox ꝑatris huic qͦd
loquim᷑ concordet. Hic ẽ in qͥt
filiud filiꝰ m̃s dilectus in quomͥ
complacui. Non dixit separa¬
tm ego mͥ cõmplacui. neq dix̃
separatim ille mͥ complacuit.
in iꝑso ẽ. ex tra ipsũ ñ ẽ.qr qͦd
ego sũ ipse ẽ. Quia enĩ aliud
quã iꝑse ñ sũ: extra ipsũ mͥ
placere non possum. Hic est gͦ
filiꝰ m̃s dilectus in quo mͥ
cõplacui. Quicquid mͥ placet.
in ipso ⁊ ꝑ ipsũ placet. Ipse ẽ
enĩ sapientia ꝑ qͣm feci omĩa.
In ipso et̾̃nalit̾ disposui. qͥcqͥd
tẽporalit̾ feci. Et tanto ampliꝰ
unũ qͦdq opꝰ meũ diligo: qͣnto
ꝑfectius illud pͥme dispositioni
concordare udeo. Nolite putare
qͦd ipse tm̃ sit mediator inre con¬
ciliatione hominũ. qr ꝑ ipsum
etiã cõmendabił ⁊ placita fit a¬
spectui meo conditio omnium
creat᷑arum. In iꝑso examino cun¬
cta oꝑa meã que facio. ⁊ ñ ama¬
re nequeo qͦd intueor similem
illi quẽ amo. Solus ille me of¬

Expanded text:
Audi utrum vox Patris huic quod loquimur concordet. Hic est, inquit, Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Non dixit separatim, ego mihi complacui; neque dixit separatim, ille mihi placuit; in ipso est; extra ipsum non est, quia quod ego sum ipse est. Quia enim aliud quam ipse non sum, extra ipsum mihi placere non possum. Hic est ergo Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Quidquid mihi placet, in ipso et per ipsum placet. Ipse est enim sapientia per quam feci omnia, in ipso aeternaliter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconciliatione hominum, quia per ipsum etiam commendabilis et placita fit aspectui meo conditio omnium creaturarum. In ipso examino cuncta opera mea quae facio, et non amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me of
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ diligit inpatre hoc pat̾ dili¬
git in se. ⁊ quod amor patris ⁊ filii
diligit in patre. hoc pat̾ diligit
inse. Item. Quod pat̾ ⁊ filius
diligunt in amore suo. hoc amor
patris ⁊ filii diligit inseipso. Itẽ.
Quod pat̾ diligit᷑ in seipso. hoc
diligit infilio ⁊ inalmore suo. ⁊

Expanded text:
 diligit in Patre, hoc Pater diligit in se; et quod amor Patris et Filii diligit in Patre, hoc Pater diligit in se. Item quod Pater et Filius diligunt in amore suo, hoc amor Patris et Filii diligit in seipso. Item quod Pater diligit in seipso, hoc diligit in Filio, et in amore su
Abbreviated transcription (Latin):
neris incarne uent᷑um agnouit.
Dicat᷑ gͦ. Nuntiate de die indi¬
em salutare eiꝰ. Diem scđm de
die pͥmo indiẽ terciũ. Diem ue¬
ritatis de die timoris in diem
caritatis. Primũ unꝰ dies erat.
dies timoris. Uenit dies alter.
dies ueritatis. Accessit ñ successit.
qr pͥor ñ disscessit. Ecce duos
dies. It̾m ẽ in t̾cium diem. in
diem̃ caritatis. S ⁊ ille cũue¬
nit. pͥores ñ expulit. Beag di¬
es isti. Istis diebus homines
imꝑleri possunt. ubi futuris
suꝑuenientibꝰ p̃sentes ñ tnse¬
unt. uͥ numerus cũ augetur.
claritas multiplicat᷑. Primũ¬

Expanded text:
t; dicatur ergo: Annuntiate de die in diem salutare ejus. Diem secundum de die primo in diem tertium; diem veritatis de die timoris, in diem charitatis. Primum unus dies erat dies timoris, venit dies alter, dies veritatis. Accessit non successit, quia prior non discessit. Ecce duos dies; iterum est in diem tertium, in diem charitatis, sed et ille cum venit, priores non expulit. Beati dies isti. Istis diebus homines impleri possunt, ubi futuris supervenientibus praesentes non transeunt. Ubi numerus cum augetur, claritas multiplicatu
Abbreviated transcription (Latin):
ham pater u̾r exultauit ut
uideret diem meũ. uidit et
gauisus ẽ. Ueritas enĩ dĩ. re¬
dẽptio ẽ generis humani. Hanc
enĩ pͥus ꝓmiserat. Quã nimiꝑe
dum pꝰmodũ exibuit. qͥd aliud
quã se ipsũ ueracẽ ostendit: Re¬
cte aũt ꝑ sapientiã hec ueritas
impleta ẽ. aqua omĩs ueritas
ẽ. Nec alius adimplendã ueri¬
tatẽ mittendus fuit. nͥ is inquo
stit. Bene gͦ abraham adiiem
ueritatis exultat. qr impleri

Expanded text:
pater vester exsultavit ut videret diem meum, vidit et gavisus est . Veritas enim Dei redemptio est generis humani. Hanc enim prius promiserat. Quam nimirum, dum postmodum exhibuit, quid aliud quam seipsum veracem ostendit? Recte autem per sapientiam haec veritas impleta est, a quo omnis veritas est. Nec alius ad implendam veritatem mittendus fuit, nisi is in quo stat. Bene ergo Abraham ad diem veritatis exsultat, quia impl
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqͣm possent. si nullo mͦ
agnoscerent. Iam gͦ aliquid
lucis erat ipsa agnitio. iã dieᷤ
erat s necdum clarus. qr pec¬
cati adhuc tenebris caliga¬
bat. Uenit gͦ dies ueritatis.
dies salutaris qui peccatum
destrueret. claritatẽ pͥoris
diei illuminaret. ⁊ timorem
non tolleret s in meliꝰ cõmu¬
taret. S necdum plena e¬
rat claritas. donec ad iung̾e̾¬
tur ueritati caritas. Nam
iꝑsa ueritas dicit. Multa
habeo uobis dicere s non
potestis portare mͦ. cũ aũt
uenerit ille spc̃ ueritatis
docebit uos omnẽ ueritatem
Omĩs gͦ ueritas: ut ⁊mala
tolleret ⁊ bona reformaret.
Ecce tres dies sunt. dies tumo¬
ris qui manifestat malũ. dieᷤ
ueritags qui aufert maluo.
dies caritatis qui resticuit
bonum. Dies ueritags clari¬
ficat diem timoris. dies carita¬
tis clarificat ⁊ diem timoris
idiem ueritatis donec ꝑfecta
fuerit caritas ⁊ ꝑ fecte mani¬
festet᷑ omĩs ueritas. ⁊ timor
pene transeat intimorem re¬
uerentie. Nuntiate gͦ de die

Expanded text:
e possent, si nullo modo agnoscerent. Jam aliquid lucis erat ipsa agnitio; jam dies erat, sed necdum clarus; quia peccati adhuc tenebris caligabat. Venit ergo dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem prioris diei illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed necdum plena erat claritas donec adjungeretur veritati charitas. Nam ipsa Veritas dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem . Omnis ergo veritas ut et mala tolleret, et bona reformaret. Ecce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restituit bonum. Dies veritatis clarificat diem timoris; dies charitatis clarificat et diem timoris et diem veritatis; donec perfecta fuerit charitas, et perfecte manifestetur omnis veritas, et timor poenae transeat in timorem reverentiae. Annuntiate ergo de die
Abbreviated transcription (Latin):
Uando pͥdem
deuisibilib ad inuesti¬
ganda in uisibilia ꝓgredice¬
pimus. pͥmo a corporea crea¬
tura ad incorpoream hoc ẽ ra¬
tionalem creaturam transi¬
uimꝰ ac deinde a rationalicre¬
atura usq ad sapientiã dei.
ꝑuenimꝰ. Nunc uͦ redeuntes
pͥmo a sapientia dĩ ad rationa¬
lem creaturã deinde arationa¬
l creatura adcorpoream cre¬
aturã habita consideratioẽ
ꝓcedemus. Ille ordo ẽ cogni¬
tionis iste conditionis. qͥa
pͥmũ corporea creatura que ui¬
sibilis ẽ in cognitione occurrit.
deinde a corporea creatura ad in¬
corporeã cognitio tnsit. Postre¬
mo uia in uestigationis aꝑta. us¬
q adconditorẽ utͥusq ꝑuenit. In
conditione uͦ pͥmo gradu ad ima¬
ginem dĩ rationał creatura fa¬
cta ẽ. deinde creatura corporea.
ut creatura rationał in ea foris
agnosceret qͥdo acreatore intus
accepisset. In sapientia dĩ est
ueritas. ii rationali creatura
imago ueritatis. incorporea
creatura umbra imaginis. Ra¬

Expanded text:
uando pridem de visibilibus ad investiganda invisibilia progredi coepimus, primo a corporea creatura ad incorpoream, hoc est rationalem creaturam transivimus; ac deinde a rationali creatura usque ad sapientiam Dei pervenimus; nunc vero redeuntes primo a sapientia Dei ad rationalem creaturam; deinde a rationali creatura ad creaturam corpoream habita consideratione procedemus. Ille ordo est cognitionis, iste conditionis, quia primum corporea creatura, quae visibilis est in cognitione occurrit; deinde a corporea creatura ad incorpoream cognitio transit; postremo via investigationis aperta, usque ad conditorem utriusque pervenit. In conditione vero primo gradu ad imaginem Dei rationalis creatura facta est; deinde creatura corporea, ut creatura rationalis in ea foris agnosceret quid a Creatore intus accepisset. In sapientia Dei est veritas, in rationali creatura imago veritatis, in corporea creatura umbra imaginis. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ ut ⁊ qͥsq amet se ipsũ.
⁊ adinuicẽ qͥsq aliũ. Neq enim
beatitudo ueracit̾ dici posset in¬
mo potiꝰ summa infelicitas foret
si ꝑ contrariã uoluntatẽ se diui¬
derent: ⁊ ꝑ eandem naturam
ab inuicem separari ñ ꝑossent.
ic̃ iũ coꝵ gͥ nat᷑u unũ sunt pat̾
nfiliꝰ  iamor patris ⁊ filii:
ita quoq uoluntate ⁊ amorẽ u¬
nũ ñ eẽ ñ possunt. Uno amore
se diligunt qr unũ sunt. nec aliud
ẽ qͦd qͥsq amat in altero qͣd quod
qͥsq amat inse ipso. qr ñ aliud ẽ
qͦd qͥsq ẽ. qm qͦd alt̾ ẽ. Quod pat̾
diligit infilio. hoc idem filius
diligit inseipso. ⁊ qͦd amor patriᷤᷤ

Expanded text:
quisque amet seipsum, et ad invicem quisque alterum. Neque beatitudo veraciter dici posset, imo potius summa infelicitas foret; si per contrariam voluntatem se dividerent, et per eamdem naturam ab invicem separari non possent. Sicut igitur natura unum sunt Pater et Filius, et amor Patris et Filii, ita quoque voluntate et amore unum non esse non possunt. Uno amore se diligunt, quia unum sunt; nec aliud est quod quisque amat in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia non aliunde est quod quisque est, quam quod alter est. Quod Pater diligit in Filio, hoc idem Filius diligit
Abbreviated transcription (Latin):
amor ẽ quoquisq amat se ipsũ.
uł ad inuicem quisq aliũ. Sed
hec faciliꝰ inuenimꝰ: si ea q̃ iam
dicta sunt ad memoriã reuoce¬
mus. In supͣdictis enĩ rationib
asseruimꝰ. qd̾ ds̃ pͥma causa est¬
⁊ origo bonoꝵ omniũ. Eo autẽ
qui fons ẽ & pͥncipiũ omnium:
excellentiꝰ bonũ nullũ eẽ pot̾.
Sũmum gͥ bonũ. ds̃ ẽ. Beatitu¬
do aũt nusqͣm rectius qͣm in sũ¬
ñ placet qͦd ẽ: Quisqͥs gͥ beatꝰ
ẽ ⁊ se ipsũ diligit. ⁊ id qͦd ipse ẽ
diligit. Si gͥ pat̾ ⁊ filiꝰ ⁊ amor pa

Expanded text:
amor est quo quisque amat seipsum, vel ad invicem quisque alium. Sed haec facilius inveniemus, si ea quae jam dicta sunt ad memoriam revocemus. In supradictis enim rationibus asserimus, quod Deus prima causa est et origo bonorum omnium. Eo autem qui fons est et principium omnium excellentius bonum nullum esse potest. Summum igitur bonum Deus est. Beatitudo autem nusquam rectius quam in sumnon placet quod est? Quisquis igitur beatus est, et seipsum diligit, et id quod ipse est diligit. Si igitur Pater et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
oportet confiteam᷑. Quia iteni
ille qui genitꝰ ẽ ñ pot̾ ẽẽ ille
a quo gentus ẽ. neq item ille
qui agignente ⁊genito ꝓcedit
ille eẽ pot̾ qui ẽ giguens uł geni¬
tus: inexpugnabili ratione ue¬
ritatis cogimur indĩtate ⁊ ꝑso¬
narum trinitatem ⁊ sube uni¬
tatem cognoscere. Trib gͦ idĩtate
una cõmunis ẽ ⁊ equals et̾nitas et
et̾ua equalitas. Quia ñ pot̾ ẽẽ sin¬
gulis dissimile qͦd om̃ib fac̃ dĩtas
una cõmune. Tres gͦ unum suñ
tres unꝰ ñ sunt: qr sic̃ distinctioꝑ
sonarũ unitatẽ dĩtats ñ diuidit:
ita ⁊ unitas dĩtatis distinctionẽ
adhuc paulo attentiꝰ considera¬
re quomͦ dictum sit qͦd pat̾ dili¬
git sapientiã suã. Homines enĩ
sepe solent dilige̾ scientiã suam
ꝓpt̾ opus. ñ opus ꝓpt̾ scientiam.
Sic̃ ẽ scientia agricolandi. sci¬
entia texendi: scientia pingen¬
iudicat᷑ inutilis: nͥ consequatur
in oꝑe fructus utilitatis. Quod

Expanded text:
oportet confiteamur. Quia item oportet confiteamur. Quia item ille qui genitus est, non potest esse ille a quo genitus est, neque item ille qui a gignente et genito procedit, ille esse potest, qui est gignens vel genitus; inexpugnabili ratione veritatis cogimur in deitate personarum trinitatem et substantiae unitatem cognoscere. Tribus ergo in deitate una communis est, et aequalis aeternitas, et aeterna aequalitas, quia non potest esse singulis dissimile, quod omnibus facit deitas una commune. Tres ergo unum sunt, tres unus non sunt, quia sicut distinctio personarum unitatem deitatis non dividit, ita et unitas deitatis distinadhuc paulo attentius considerare quomodo dictum sit quod Pater diligit sapientiam suam. Homines enim saepe solent diligere scientiam suam propter opus, non opus propter scientiam. Sicut est scientia colendi; scientia texendi, scientia pingenjudicatur inutilis, nisi consequatur in opere fructus utilitatis. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ gͦ in illo sapientia. sẽꝑ
ab illo sapientia. sẽꝑ cũ ulo
sapientia fuit. Semꝑ in illo
sapientia: qr semꝑ sapientiã
babuit. qui semꝑ sapiẽs fuit.
Sẽꝑ ab illo sapientia: qr saꝑientiam
qͣm ht̃ ipse genuit. Semꝑ cũ illo sa¬
ꝑientia: quia genita se agignen¬
te ñ diuidit. Semꝑ genita ẽ: et
semꝑ gignit᷑. nec cum gignit᷑ in¬
choans. nec cũ genita ẽ cessans.
pat̾ ẽ: qui genitꝰ ẽ filius ẽ. Ec
qr qui genuit semꝑ genuit:
et̾nus ẽ. pater. Et quia qͥ genitꝰ
ẽ semꝑ genitꝰ ẽ: et̾no ꝑatri filiꝰ
coet̾nus ẽ. Item. Qui semꝑ sa¬
pientiã habuit. semꝑ sapĩam
dilexit. Qui uͦ semꝑ dilexit.
et̾no ꝑ atri ⁊ filio: coet̾nus a¬
mor ẽ. Et tñ pat̾ a nullo est.
filius a patre solo ẽ: amor uͦ a
patre simul ⁊ filio ẽ. S quia
suꝑ ius creacorem omniũ sum¬
me ⁊ uere unu̾ eẽ asseruimus:
hec tria indeo unũ ẽẽ sub̃ alit̾

Expanded text:
Semper ergo in illo sapientia, semper Semper ergo in illo sapientia, semper ab illo sapientia, semper cum ipso sapientia fuit. Semper in illo sapientia, quia semper sapientiam habuit; semper sapiens fuit. Semper ab illo sapientia, quia sapientiam quam habet, ipse genuit. Semper cum illo sapientia, quia genita se a gignente non dividit. Semper genita est, et semper gignitur, nec cum gignitur inchoans, nec cum genita est cessans; Pater est: qui genitus est, Filius est. Et quia qui genuit semper genuit, aeternus est Pater. Et quia qui genitus est semper genitus est, aeterno Patri Filius coaeternus est. Item qui semper sapientiam habuit, semper sapientiam dilexit. Qui vero semper dilexit, aeterno Patri et Filio coaeternus amor est. Et tamen Pater a nullo est, Filius a Patre solo est, amor vero a Patre simul et Filio est. Sed quia superius Creatorem omnium summe et vere unum esse asseruimus, haec tria in Deo unum esse substantialiter
Abbreviated transcription (Latin):
illo secum m̃s reqͥescit. nec unꝙͣ
secret sui tedio afficit᷑. que unico
quidem ñ tñ solitario consorte
lecat᷑. Considera gͦ tria hec m̃tẽ.
intellectũ amorem. De mente
intellectus nascit᷑. De m̃te pari¬
ter untellectu amor oritur. De
sola mente intellectus. qͥa m̃s
de se intellectũ genuit. Amoruͦ
nec de sola mente nec desolo in¬
tellectu: qi ab utrisq ꝓcedit.
Prius m̃s. deinde mens ⁊ intelle¬
ctus. pꝰea mens intellectus. et
amor. ⁊ hoc qͥdem in nob̾ sic ẽ.
Uerum increatore longe alit̾
suadet ratio. Quia enĩ ipsum
fuisse semꝑ credimꝰ. semꝑ quoq
saꝑientiã habuisse oportet. con¬
fiteami. Nam si aliq̃n sine sa¬
pientia fuisse dr̃. quis eũ post¬
modũ sapientẽ fecerit aut a
quo sapientiã acceꝑit nullo
modo inuenit᷑. cum ⁊ hoc ab¬
surdissimũ sit ⁊ ab omĩ ratiõe
alienũ. credere eum qui est
fons ⁊ origo omĩs saꝑientier
aliqñ sine sapientia ex titisse.

Expanded text:
illo secum mens requiescit, nec unquam illo secum mens requiescit, nec unquam secreti sui taedio afficitur, qua unico quidem, non tamen solitario consorte laetatur. Considera ergo tria haec, mentem, intellectum, amorem. De mente intellectus nascitur, de mente pariter et intellectu amor oritur. De sola mente intellectus, quia mens de se intellectum gignit. Amor vero nec de sola mente, quia nec de solo intellectu, quia ab utrisque procedit. Prius mens, deinde mens et intellectus, postea mens et intellectus et amor. Et hoc quidem in nobis sic est. Verum in Creatore esse longe aliter suadet ratio. Quia enim ipsum fuisse semper credimus, semper quoque sapientiam habuisse oportet confiteamur. Nam, si aliquando sine sapientia fuisse dicitur, quis eum postmodum sapientem fecerit, aut a quo sapientiam acceperit nullo modo invenitur, cum et hoc absurdissimum sit, et ab omni ratione alienum credere, eum qui est fons et origo sapientiae, aliquando sine sapientia exstitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
plationis ingressi sumꝰ. adhoc
usq uia inuestigationis pene¬
trauimꝰ. ut iam creatorem reꝵ
unũ sine pͥncipio sine fine. sine
mucabilitate ẽẽ ñ dubitemus.
& hoc quidem ñ extra nos s in
nob̃met ipsis inuenimꝰ. Consi¬
deremꝰ gͦ si adhuc ampliꝰ aligͥd
eadem ipsa natura nrã de crea¬
tore nr̃o nos docet qr fortassis
ñ solum unũ s ⁊ tͥnũ ostendat.
Certe mens rationalis una ẽ
⁊generat de se intellectũ una
unum. Quẽ ñ nunqͣm dum
conspicit. qm subtilis qͣm uerꝰ
qͣm conueniens. qm iocundus
sit. mox diligit eum ⁊ cõpla¬
cet sibi in ipso. Uidet pariter
⁊ stuꝑet: ⁊ setale aliquid in¬
uenisse potuisse mratur. Ue
hement̾ libet illud semꝑ asꝑi¬
cere. semꝑ habere. semꝑ illo
frui. semꝑ i illo delectari. Iꝑ¬
placet: nec aliquid ẽ quod ex¬
tra illud querit᷑. quia in illo
totum amat᷑. In illo contẽpla¬
tio ueritats adidendum de.¬
lectabilis. ad habendũ suauiꝰ.
ad fruendum dulcis. Cum

Expanded text:
ressi sumus, ad hoc usque via investigationis penetravimus, ut jam Creatorem rerum omnium sine principio, sine fine, sine mutabilitate esse non dubitemus, et hoc quidem non extra nos, sed in nobismetipsis invenimus. Consideremus ergo si adhuc amplius aliquid eadem ipsa natura nostra de Creatore nostro nos doceat, quia fortassis non solum unum, sed et trinum ostendat. Certe mens rationalis una est, et generat de se intellectum, una unum. Quem nonnunquam dum conspicit quam subtilis, quam verus, quam conveniens, quam jucundus sit, mox diligit eum, et complacet sibi in ipso. Videt pariter et stupet, et se tale aliquid invenire potuisse miratur, et gaudet. Libet illum semper aspicere, semper habere, semper illo frui, semper in illo delectari. Iplacet, nec aliquid extra illum quaeritur, quia in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delecad fruendum dulcis. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
rem ⁊ desideriũ eternoꝵ bo¬
noꝵ resurgimꝰ. Ideo enĩ xp̃c sex-¬
to die mortuus ẽ. septimo die in
sepulchro iacuit. octauo die re¬
surrexit. ut simili mͦ pͥmũ po¬
tent̾ia indie suo ꝑtimorem nos
a carnalibꝰ desideriis foris occi¬
dat. demñ sapientia indie suo
intus in ab scondito contẽpla¬
tionis sepeliat. pꝰtremo beni¬
gnitas indie suo ꝑdesiderium
t̾uuni amoris uiuificatos exur¬
gere facit. qr sex dies adlabo

Expanded text:
rem et desiderium aeternorum borem et desiderium aeternorum bonorum resurgimus. Ideo enim Christus sexta die mortuus est, septimo die in sepulcro jacuit, octavo die resurrexit, ut simili modo primum potentia in die suo per timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia sextus dies ad labo
Abbreviated transcription (Latin):
timoris ẽ dies potentie dies
patris. Dies ueritatisẽ ilies sa¬
ꝑientie dies filii. Dies carita¬
tis ẽ dies benignitatis dies sp̃c
scĩ. Dies qͥdem patris ⁊ dies filii
⁊ dies sp̃c scĩ inclaritate diuini¬
tatis unꝰ dies est. s in nr̃e m̃tis
illuminatione quasi aliũ diẽ
sit tͥnitatem que inseparabi¬
lis ẽ natura in oꝑatione posse
separar. s ut discretio ꝑso¬
narũ in distinctione oꝑũ ualet in¬
telligi. Qnͣdo gͦ omĩpodentia dei
considerata in ammirationẽ cor
nr̃m excitat: dies patris ẽ. Qnͣdo
uͦ sapientia dĩ inspecta. agnitiõe
ueritatis cor nr̃m illuminat: di¬
es filii ẽ. Qnͣdo aũt benignitas
dĩ attenta ad amorem cor nr̃m
inflaminat: dies sp̃o scĩ ẽ. Poten¬
tia terret. sapientia illuminat.
benignitas letificat. In die ꝑo¬
tentie ꝑtimorẽ morim᷑. in die
sapientie ꝑ contẽplationẽ ueri¬
tatis a strepitu huiꝰ mãdi sepe¬
limͣ. indie benignitatis ꝑ amo¬

Expanded text:
timoris est dies potentiae, dies timoris est dies potentiae, dies Patris; dies veritatis est dies sapientiae, dies Filii; dies charitatis est dies benignitatis, dies Spiritus sancti. Dies quidem Patris, et dies Filii, et dies Spiritus sancti, in claritate divinitatis unus dies; sed in nostrae mentis illuminatione quasi alium diem sit Trinitatem, quae inseparabilis est natura in operatione posse separari; sed ut discretio narum in distinctione operum voleat intelligi. Quando ergo omnipotentia Dei considerata in admirationem cor nostrum excitat, dies Patris est. Quando vero sapientia Dei inspecta agnitione veritatis cor nostrum illuminat, dies Filii est. Quando autem benignitas Dei attenta ad amorem cor nostrum inflammat, dies Spiritus sancti est. Potentia terret, sapientia illuminat, benignitas laetificat. In die potentiae per timorem morimur. In die sapientiae per contemplationem veritatis a strepitu hujus mundi sepelimur. In die benignitatis per amo
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiũ suũ. ⁊ quẽ ad modũ
nos in iꝑso tercia die resurgen¬
te resurreximꝰ: ita ⁊ nos ꝑ iꝑ¬
so ⁊ ꝑ ipsum tercia die resurgẽ¬
tes. eum resurgere in nob̃ faci¬
amus. Nec dubitandũ ẽ qͥn
a nob̾ sibi ipse uelit retribui.
quod ꝑͥor ipse nob̾ uoluit imꝑ¬
tiri. Sicut gͦ ipse ut nrãm in se
iꝑse salutem oꝑaret᷑ tres dies
habere uoluit: ita ⁊ nob̾ut nr̃a
in nob̾ ꝑ ipsum salutẽ oꝑemur
tres dies dedit. S qr illud quod
in ipso gestum ẽ non tm̃ reme-¬
dium s ⁊ exemplũ fuit ⁊ sacra¬
mentũ: oportuit ut uisibilit̾
foris fieret. quatinꝰ illud quod
in nob̾ inuisibilit̾ fieri debuit
significaret. Dies gͦ eius extͥn¬
secus fuerunt. urĩ dies intͥnse¬
cus querendi sunt. Tres gͦ di¬
es habemꝰ intͥnsecus quib illu¬
minat᷑ anima nr̃a. Ad pͥmũ
diem mors ꝑtinet. ad scđm se¬
pultura. ad terciũ resurrect̃o.
Primꝰ dies ẽ timor. scđ̾s ẽ ue¬
ritas. tercius ẽ caritas. Dies

Expanded text:
dum nos in ipso tertia die resurgente resurreximus, ita et nos pro ipso et per ipsum tertia die resurgentes, eum resurgere in nobis faciamus. Nec credendum est quin a nobis sibi ipse veli retribui, quod prior ipse nobis voluit impertiri. Sicut ergo ipse ut nostram in se et per se salutem operaretur, tres dies habere voluit ita et nobis ut nostram in nobis per ipsum salutem operemur, tres dies dedit. Sed quia illud quod in ipso gestum est non tantum remedium, sed etiam exemplum fuit et sacramentum, oportuit ut visibiliter foris fieret; quatenus illud quod in nobis invisibiliter fieri debuit significaret. Dies ergo ejus extrinsecus fuerunt, nostri dies intrinsecus quaerendi sunt. Tres ergo dies habemus intrinsecus, quibus illuminatur anima nostra. Ad primum diem mors pertinet, ad secundum sepultura, ad tertium resurrectio. Primus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Dies
Abbreviated transcription (Latin):
telligere cũ ꝑeẽntiã ex parte
ñ sit nec ꝑ sapientiã ex par te
ẽẽ ꝑoterit. s sic̃ immutabilis
ẽ eẽntia. ita quoq immuta¬
bilis ẽ sapientia. Hoc iam de
cognitione diuina dictũ suffi¬
ciat. S sciendũ ẽ quod hec co¬
gnitio ⁊ uisio dr̃. ⁊ sapientia
dr̃. Uisio ẽ qͥa aspicit. sapientia
Dequib multe ⁊ difficiles ⁊ ꝑ¬
plexe questiones oriunt᷑: quas
huic compendio int̾ polare ti¬
memus. Igit᷑ ad ea que restant
transeamus.

Expanded text:
r essentiam ex parte non sit, nec per sapientiam ex parte esse poterit; sed sicut immutabilis est essentia, ita quoque immutabilis est sapientia. Hoc jam de cognitione divina dictum sufficiat. Sed sciendum est quod haec cognitio et visio dicitur, et sapientiadicitur. Visio est quia aspicit, sapientia De quibus multae difficiles et perplexae quaestiones oriuntur, quas huic compendio interpolare timemus. Igitur ad ea quae restant transeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uita incipiat. tunc tñ plena
⁊ ꝑ fecta in nob̾ erit cũ ipse qͥ ẽ
ueritas pꝰ huiꝰ uite t̾minum
manifestus apparebit. De cari¬
tade item dictum ẽ. qr caritas
nunqͣm excidit. Bom dies isti
qui num qͣm transeunt. Nam
illi dies mali sunt. qui non
solum ñ ꝑmanent semꝑ. sed
nec ad modicũ stare possunt.
quod meruit culpa. illi dies¬
sunt quos dedit grã. De illis
dieb dixit ꝓpħa. In diebꝰ meis
tibi: S illos dies suos uocat
qr alios ñ amat. sic̃ ieremias
dicit. Dnẽ diem hominis non
desidaui cu scis. Isti sunt dies
qͥbꝰ plenꝰ fuit beatꝰ iob de quo
scͥptum ẽ. qr mortuus ẽ senex
plenusq dierũ. Nam de aliis
dieb plenꝰ eẽ ñ poterat. qͥ tnͣs¬
act iã ñ erant. Illos dies qui fo¬
ris sunt solos mali nouerunt.
boni uͦ qui iam int̾ nos dies ui¬
dere meruerunt. eos qͥ foris
sunt ñ solũ ñ diligunt s etiam¬

Expanded text:
vita incipiat, tunc tamen plena vita incipiat, tunc tamen plena et perfecta in nobis erit, cum ipse qui est veritas post hujus vitae terminum manifestus apparebit. De charitate item dictum est: quia charitas nunquam excidit . Boni dies isti qui nunquam transeunt. Nam illi dies mali sunt, qui non solum non permanent semper, sed nec ad modicum stare possunt. quos meruit culpa; illi dies quos dedit gratia. De illis diebus dixit Propheta: In diebus meis tibi . Sed illos dies suos vocat, quia alios dies non amat. Sicut Jeremias dicit: Domine, diem hominis non desideravi, tu scis . Isti sunt dies quibus plenus fuit Job, de quo scriptum est, quia mortuus est senex et plenus dierum . Nam de aliis diebus plenus esse non poterat, qui transacti jam non erant. Illos dies qui foris sunt, solos mali noverunt; boni vero qui jam internos dies videre meruerunt, eos qui foris sunt non solum non diligunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
tet.sapientia ignorantie tene¬
bris cecatos illuminet. benigni-¬
tas frigidos calore caritatis
inflãmet. Uidete queso qͥd lux
sit nͥ dies. ⁊ qͥd tenebre nͥ nox.
Et sic̃ oculus corporis ht̃ diem
suã.⁊ noctẽ suã. ita oculus cor¬
dis ht̃ diem suã ⁊ noctẽ suam.
Tres gͦ dies sunt inuisibilis
lucis quibꝰ int̾iuis spĩtał uite
cursus distinguit᷑. Primus
dies ẽ timor. Scd̾̃s ẽ ueritas
Tercius dies ẽ caritas. Primꝰ
dies solu̾m suũ ht̃ potentiã.
Scđ̾s dies solem suũ ht̃ sapi¬
entiã. Cercius dies solem su¬
um ht̃ benignitatẽ. Potentia
ad patrem. saꝑientia ad filium.
benignitas ꝑtinet ad sp̃m sc̃m.
Alii sunt dies nri qͦs habemꝰ exte¬
rius. alii qͦs interius habemus
Bies nrĩ ext̾iores etiã cũ nolumꝰ
tͣnseunt. dies uͦ interiores si uo¬
lumꝰ ꝑ manere inet̾nũ possunt.
Nam de timore dnĩdr̃ quia¬
tate quoq dubiũ ñ ẽ quod ꝑ¬
maneat in et̾nũ. que ⁊ si ĩ hãc

Expanded text:
tet; sapientia ignorantiae tenetet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi dies; et quid tenebrae nisi nox. Et sicut oculus corporis habet diem suam et noctem suam, ita quoque oculus cordis habet diem suam et noctem suam. Tres ergo dies sunt invisibilis lucis, quibus interius spiritualis vitae cursus distinguitur. Primus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Primus dies solem suum habet, potentiam; secundus dies solem suum habet, sapientiam; tertius dies solem suum habet, benignitatem. Potentia ad Patrem, sapientia ad Filium, benignitas pertinet ad Spiritum sanctum. Alii sunt dies nostri quod habemus exterius, alii quos interius habemus. Dies nostri exteriores, etiam cum nolumus, transeunt; dies vero interiores, si volumus, permanere in aeternum possunt. Nam de timore Domini ditate quoque dubium non est quin permaneat in aeternum; quia, etsi in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ostqͣm ꝙ nos qͣntum deus
largiriꝰ dignatus ẽ de ui¬
sib ilibus ad inuisibiliũ cogni¬
tionẽ ꝑuenimus:. nunc iam
mens nr̃ã ad semet ipsã redeat.
iqͥd sibi ex hac cognitione ut¬
litatis ꝓuenire possit attendat.
Quid enĩ nob ꝑ dest si in deo
cognoscimꝰ maiestatis celsitu¬
mus utilitatẽ. Seo ecce dum
de illo intimo diuine condem¬
plationis secreto reuertimur
qͥd nob̃cũ afferre pot̾imꝰ: Quid nͥ
lucem de regione lucis uenientes:
Hoc eiũ decens. ⁊ necessariũ e. ut
si alucis regione uenimꝰ. ad fugã¬
das nrãs tenebras nob̾cũ lucemꝰ
apportemꝰ. Et quis scire poterit
quod ibi fuimꝰ. si illumiati non
redimꝰ : Appareat gͦ ꝗͦd ibi fui¬
mus. appareat quid ibi uidimꝰ.
Si ibi uidimꝰ potentiã. apportemꝰ
lucẽ diuini timoris. Si ibi uidi¬
mus sapientiã. apportemꝰ lucẽ
ueritatis. Subi uidimꝰ benig¬
nitatẽ. apportemꝰ lucẽ dilectioĩs.
Potentia torpentes ad amorẽ exci¬

Expanded text:
igitur nos quantum Deus igitur nos quantum Deus largiri dignatus est de visibilibus ad invisibilium cognitionem pervenimus, nunc jam mens nostra ad semetipsam redeat et quid sibi ex hac cognitione utilitatis provenire possit attendat. Quid enim nobis prodest, si in Deo cognoscimus majestatis celsitumus utilitatem? Sed ecce, dum de illo intimo divinae contemplationis secreto revertimur, quid nobiscum afferre poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venientes? Hoc enim decens et necessarium est, ut si a lucis regione venimus, ad fugandas nostras tenebras nobiscum lucem apportemus. Et quis scire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus? Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem divini timoris. Si ibi vidimus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem exci
Abbreviated transcription (Latin):
lis creature ẽẽ debet ad dĩsa¬
pientiã. ut dũ quõq suo sẽꝑ
suꝑiori adheret ꝑ conu̾sionẽ.
necͥ pͥme conditionis ordinem
nec pͥmi exemplaris inse ꝑer¬
turbet similitudinẽ. Quis¬
quis gͦ uia inuestigationis
de uisibilibꝰ adinuisibilia tͣn¬
sit pͥmũ acorporea creatura
ad rationalem creaturã. dem̃
a rationali creatura ad conside¬
rationẽ sui creatoris m̃tis intui¬
tum ducere debet. Reu̾tens aũ
de inuisibilib aduisibilia. pri¬
mũ acreatore ad rationalẽ crea¬
turã. dem̃n a rationali creat᷑a.
ad corporeã creat᷑am descendet.
Ordo aũt cognitionis in mente
humana semꝑ p̾cedit ordinem
conditionis. qr nos qui foris sumꝰ
redire ab intimis ñ possumꝰ nisi
pͥus oculo mentis intima pene¬
tremꝰ. Sequit᷑ aũt semꝑ ordo cõ¬
ditionis ordinẽ cognitionis. qr
et si aliqñ humana infirmitas
ad int̾na concẽplanda uł tenui¬
ter admissa fuerit. diu ibidem
stare hanc sue mutabilitatis
fluyus non ꝑmittit.

Expanded text:
debet ad Dei sapientiam, ut dum quodque suo semper superiori adhaeret per conversionem, nec primae conditionis ordinem, nec primi exemplaris in se perturbet similitudinem. Quisquis ergo via investigationis de visibilibus ad invisibilia transit, primum a corporea creatura ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad considerationem sui Creatoris mentis intuitum ducere debet. Revertens autem de invisibilibus ad visibilia primum a Creatore ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad corpoream creaturam descendit. Ordo autem cognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab intimis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequitur autem semper ordo conditionis ordinem cognitionis; quia, etsi aliquando humana infirmitas ad interna contemplanda vel tenuiter admissa fuerit, diu tamen ibidem stare hanc suae mutabilitatis fluxus non permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ꝗd pat̾ sapientie cõplaceat s
in illa. ab sit ab intellectu nr̃o
ut credamꝰ qͦd ds̃ sapientiã suam
ꝓpt̾ oꝑa que ꝑ illã fecit diligat.
qͥn potius omĩa oꝑa sua non nͥ
ꝓpt̃ illã amat. Propt̾ea enim
dixit. Hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus in qͦ
mͥ cõplacui. ñ int̾ra aut in celo.
ñ ui sole ⁊ luna ⁊ stellis. non etiã
in angłis. ⁊ que excellentissim a
sunt increaturis. quia ⁊ ista
si suo mͦ placita sunt: tñ nͥ in
ipso ⁊ ꝑ ipsum placere ñ posst̃.
Tanto enĩ ampliꝰ amore meo
digna sunt. qͣnͣto uicimꝰ ad eiꝰ

Expanded text:
d Pater sapientiae complaceat sibi in illa, absit ab intellectu nostro ut credamus quod Deus sapientiam suam propter opera quae per illam facit diligat, quin potius omnia opera sua non nisi propter illam amet! Propterea enim dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; non in terra aut in coelo; non in sole aut in luna et stellis; non etiam in angelis, et quae excellentissima sunt in creaturis; quia et ista si suo modo placita sunt, tamen nisi in ipso et per ipsum placere non possunt. Tanto enim amplius amore suo digna sun
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ uicissitudinẽ reciꝑe pos¬
sit sapientia que omĩa simul
⁊ semel sub uno uisionis radio
cõp̃hendit. Simul qr omnem
eẽntiã omnẽ formã omĩa loca.
omĩa tep̃ora. Semel qr uisionẽ
nec int̾ missã recip̃. nec habitã
int̾ mnittit. s qͦd semel ẽ semꝑ¬

Expanded text:
Quomodo vicissitudinem recipere posQuomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; sed quod semel est sem
Abbreviated transcription (Latin):
situdo aut̃ quadriꝑtita est.
Ineẽntia. informa. uiloco. intẽ¬
pore. In eẽntia uicissitudinem
patitur humana cognitio:
qñ nc̃ hoc nc̃ illud cogitamus:
quia simul omĩa nr̃o sensti cõ-¬
phendere non possumꝰ: In for¬
ma: ut qñ id ipsũ nuno tale
nc̃ uͦ tale attendimꝰ: quia u¬
trũq simul ñ ualemꝰ. In loco.
ut qñ nc̃ huc nc̃ illuc cogitati
riat᷑: qñ nunc habitam cogi¬
tationem uit̾iittimꝰ. nc̃ in ter¬
missam it̾m resumimꝰ. qr ea si¬
ne int̾missione tenere ñ possu¬
mus. S has om̃s mutabilita¬
tes cognitio diuina non recip̃.
Non auget᷑. quia plena ẽ. Neq
enĩ nesciro ꝑot̾ omĩa: qui creat
qui gub̾nat. qui penetrat. qui
portat omĩa. Et qui omĩbꝰ p̃sen ᷤ
ẽ dĩtate. absens eẽ ñ pot̾ uisione.
Minui ñ pot̾ quia aliunde nͦ ẽ
quicquid ẽ. s idem ipsũ qͥcqͥd ẽ
ab ipso ẽ ab uno. ⁊ unũ totum
qͦd ẽ. Quid de uicissitudne dicã:

Expanded text:
situdo autem quadripertita est, situdo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco, in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc hoc, nunc illud cogitamus; quia simul omnia nostro sensu comprehendere non possumus. In forma, quando idipsum nunc tale, nunc vero tale attendimus; quia utrumque simul non valemus. In loco, quando nunc huc, nunc illuc cogitatioriatur, quando nunc habitam cognitionem intermittimus, nunc intermissam iterum resumimus; quia eam sine intermissione tenere non possumus. Sed has omnes mutabilitates divina cognitio non recipit. Non augetur, quia plena est. Neque enim nescire potest omnia qui creat, qui gubernat, qui penetrat, qui portat omnia. Et qui omnibus praesens est deitate, absens esse non potest visione. Minui non potest qui aliunde non est quidquid est, sed idemipsum quidquid est, ab ipso est, ab uno et unum totum quod est. Quid de vicissitudine dicam?