comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui interpraetatur temptantes possessionem trans
fluuium cum anquis hostis excitatis temptatio¬
num incursib: ecclesiae fines in rumpere &eos
etiam quis acrosunt fonte redempti sibi sub iugare
conatur Iuuanteum samarite cum inpugnantes
aecclesiam heretici ꝓregno diaboli militant & quasi
dolentes dicunt qnm̃ sic iuitas illa aedificata fue¬
rit & muri ipsius intaurati ꝑfidem utiq: rectam
& opera religiosa iustorum ille trans fluuium

Expanded text:
qui interpretantur tentantes, possessionem trans fluvium, cum antiquus hostis, excitatis tentationum incursibus, Ecclesiae fines irrumpere, et eos etiam qui sacro sunt fonte redempti, sibi subjugare conatur. Juvant eum Samaritae, cum impugnantes Ecclesiam haeretici, pro regno diaboli militant, et quasi dolentes dicuntur: Quoniam si civitas illa aedificata fuerit, et muri ipsius instaurati, per fidem utique rectam, et opera reli
Abbreviated transcription (Latin):
bonis nr̃is operib ualuȩ sunt benignae ꝓuisionis ad po¬
n endae ut conciues hoc est proximi nrĩ haec uidentes
glorificent patrem nrũm qui incaelis est & ipsi quoq
ꝑ exempla uam incedere a moenia uirtutũ nobi scũ
discant ingredi sunt &sere uectesq: contra insidias
atq inrupͦtione hostiũ opponende ut uide lic& dili¬
gentinos undiq: cõmuniamur industria ne forte
arcem nr̃ae uirtutis incaute intromissus hostis

Expanded text:
bonis nostris operibus valvae sunt benignae provisionis opponendae, ut concives, hoc est proximi nostri, haec videntes, glorificent Patrem nostrum qui in coelis est, et ipsi quoque per exempla nostra incedere, ac moenia virtutum nobiscum discant ingredi. Sunt et serae vectesque contra insidias atque irruptionem hostium opponendae, ut videlicet diligenti nos undique communiamur industria, ne forte arcem nostrae virtutis incaute intromissus hostis
Abbreviated transcription (Latin):
est superuos isteionas dicit sco quia propter me tẽpes¬
tas grandis est superuos quia meuident uenti uobis cũ
in tharsis hoc est ad contom plationẽ laetitien auigare
utuos mecum ꝑducam adducam gaudium ut ubiogo sũ
e pater ibi &uos sitisidcir coscuiunt id circomundus qui
mecupte deuora remors ut uos pariter occidat & ñ m¬
telligit quia uelut amoescã cicpit ut meamorte moriat᷑¬

Expanded text:
pitabant: Iste Jonas dicit: Scio quia propter me tempestas grandis est super vos, quia me vident venti vobiscum ire in Tharsis, hoc est, ad contemplationem laetitiae navigare, ut vos mecum perducam ad gaudium: ut ubi ego sum et Pater, ibi et vos sitis . Idcirco saeviunt, idcirco mundus, qui me cupit devorare mors, ut vos pariter occidat; et non intelligit, quia velut in hamo escam capit, ut mea morte moriat
Abbreviated transcription (Latin):
chctumest quod argentũ & aurũ &uasa quae de
balone hierosolimam mittebantur animas
designarent quȩ de confusione &errorib
mundihulus conuerterentur ad dnm unde
apte hulus modiuasa sacerdotib: commendat
erra qui ea hiero solimã ꝑferant qui ꝑsacerdo¬
tum nec esse est manus diluantur in baptismo
& consecrentur dño quicũq: ad consortium
scãe aeoclesiae ꝑtingere desiderant quib: apte

Expanded text:
dictum est, quod argentum et aurum, et vasa, quae de Babylone Hierosolymam mittebantur, animas designarent, quae de confusione et erroribus mundi hujus converterentur ad Dominum. Unde apte hujusmodi vasa sacerdotibus commendat Ezras, qui ea Hierosolymam perferant; quia per sacerdotum necesse est manus diluantur in baptismo, et consecrentur Domino, quicunque ad consortium sanctae Ecclesiae pertingere desiderant. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
liberipse a confusione uitiorũ intrauit ut nos secũ
rediens ab omni confusione liberatos adtranquil¬
litatem suꝑnȩ pacis inducer&. de quo benedicitur¬
quia in primo mense coeperit ascendere debaby¬
lone & quinto mense cũ filiis transinigrationis
quos ducebat uenerit in hierusalem quattuor
nãq: mensib: iter debabylonia hiero solimã con¬
pletur quia ꝑ quattuor libros scĩ euuangelii fidẽ
& sacramenta ueritatis discimus quib: de captiu¬
tate hostis antiqui dño duce eripiatq ad libertatẽ
gloriaȩ filiorũ dĩ debeamus a scendere: Et rasem̃¬

Expanded text:
liber ipse a confusione vitiorum, intravit, ut nos secum liber ipse a confusione vitiorum, intravit, ut nos secum rediens, ab omni confusione liberatos, ad tranquillitatem supernae pacis induceret; cujus videlicetquia in primo mense coeperit ascendere de Babylone, et quinto mense cum filiis transmigrationis, quos ducebat, venerit in Hierusalem. Quatuor namque mensibus iter de Babylonia Hierosolymam completur; quia per quatuor libros sancti Evangelii, fidem et sacramenta veritatis discimus, quibus de captivitate hostis antiqui Domino duce eripi, atque ad libertatem gloriae filiorum Dei debeamus ascendere. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
doc& & a postolus dicens itaq: epulemur non
infermento ueteri neque infermento malitiae
& nequitiae sed in azimis sinceritatis & uerita¬
tis quaȩ septe mest dieb: celebranda quia ꝑ omne
sȩculi huius tempus quod tot dieb: currit in sen¬
ceritate nobis est & ueritate iimmo in omnium
bonorũ operum uictimas atq holoc austis uita
ducenda potest hoc in loco celebratio paschae¬
ad tempus nostrax resurrectionis typicere ferri
ut aedifreio quidem templi praȩsentem scae aecclesiae
statũ design& dedicatio uitam futurã quae in ani¬
marum scarũ cũ de corpore &ierin exultatio¬
negeritur. Immolatio paschȩ gloriã insinu&
resurrecrionis cum omnes electi carneagni in ma¬
culati idest dĩ & dñi nr̃i non amplius in sacramen¬
to credentes sed in reipsac ac ueritate uidentes
quod enĩ ascendit erras debabylone ascendumq:
dumeo defiliis isrł & defiliis sacerdotum ac leuita¬
rũ signisi piam redemptoris nt̃i dispensationẽ
quia Incarne apparens confusionem mundi huius

Expanded text:
mur non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . Quae septem diebus est celebranda; quia per omne saeculi hujus tempus, quod tot diebus currit, in sinceritate nobis est et veritate, imo in omnium bonorum operum victimis atque holocaustis vita ducendaad tempus nostrae resurrectionis typice referri; ut aedificatio quidem templi praesentem sanctae Ecclesiae statum designet, dedicatio vitam futuram, quae in animarum sanctarum, cum de corpore exierint, exsultatione geritur. Immolatio paschae gloriam insinuet resurrectionis, cum omnes electi carne Agni immaculati, id est, Dei et Domini nostri, non amplius in sacramento credentes, sed in re ipsa ac veritate videntes Quod enim ascendit Ezras de Babylone, ascenduntque cum eo de filiis Israel, et de filiis sacerdotum ac Levitarum; significat piam Redemptoris nostri dispensationem, qua in carne apparens, confusionem mundi hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
moyses nãq: scripsit quid sacerdotes quid lein¬
cum ꝓphetis sacerdotib: & leuitis sui temporis
descripsit & nunc quoq: edificata acdedicata
xp̃i aecclesia ꝑregenerationem nouorũ adfidem
populorum statui dec& sacerdotes ac leuitas
ihor dinib: & uicibus suis qui sint superiora dĩ ut
non solum sacramentis fidei iniciantur populi
sed& &xemplis atque eruditionem praecedentiũ
in xp̃o iustorũ adagenda ea quaedi sunt institu¬

Expanded text:
Moyses namque scripsit quid sacerdotes, quid Levicum prophetis, sacerdotibus, et Levitis illius temporis descripsit. Et nunc quoque aedificata ac dedicata Christi Ecclesia, per regenerationem novorum ad fidem populorum statui decet sacerdotes ac Levitas in ordinibus et vicibus suis, super opera Dei; et non solum sacramentis fidei initiantur populi, sed exemplis atque eruditione praecedentium in Christo justorum ad agenda ea quae Dei sunt, institu
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ostium aũt lateris medii in parte erat
domus dextre & ꝑclocleam ascendebant in supe¬
rius cenaculum & a superiore intertium specia¬
liter dominici corporis figuram praetulit dequo
scriptumest sed unus militũ lancea latus elus a¬
peruit & continuo ex unt sanguis & aqua ostium
quippe lateris medii inparte erat domus dextrae
hoc est ab orientali angulo lateris meridiam in
terra incipiens & ꝑinteriora eiusdem lateris
occulto itinere paulatim ad altiora cenaculorũ
ꝑducens quia dñs & saluator noster lamiã nobis
salutis indextro latere sui corporis uoluit aperiri
ꝑculus sacromenta abluti ac scĩficati alciorem
regni celestis aulã possemus intrarei ascendi¬
musnãq: ꝑostium lateris medii insuperius cena¬
qulũ quando ꝑ aquã baptismatis & poculum
dominici calicis consecrteti ab hac terrestri con¬
uersatione ad caelestem animarum uitã ꝑueni¬
mus a superiore quoq: intertiũ penetra muscena¬
culum cũ beatitudinem animarũ etiã corpo¬

Expanded text:
autem lateris medii in parte erat domus dextrae, et per cochleam ascendebant in superius coenaculum, et a superiore in tertium ; specialiter dominici corporis figuram praetulit, de quo scriptum est: Sed unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua . Ostium quippe lateris medii in parte erat domus dextra, hoc est ab orientali angulo lateris meridiani in terra incipiens, et per interiora ejusdem lateris occulto itinere paulatim ad altiora coenaculorum perducens; quia Dominus et Salvator noster januam nobis salutis in dextro latere sui corporis voluit aperire, per cujus sacramenta abluti ac sanctificati, altiorem regni coelestis aulam possimus intrare. Ascendimus namque per ostium lateris medii in superius coenaculum, quando per aquam baptismatis, et poculum dominici calicis consecrati, ab hac terrestri conversatione ad coelestem animarum vitam pervenimus. A superiore quoque in tertium penetramus coenaculum, cum beatitudinem animarum etiam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
de incesto ette uerũ nob̵ contradĩ armatura luxta
apłm sumenda est ut possimus resistere in diemalo
tus bene aut dic tũ est quiastotuerit postmurum
fideliũ & aliibonis operib: intus ornantes ecdesiã
edificant alii armis sacre lectionis muniti contrain¬
pugnantes eandẽ ecłam hereticos inuigilant &¬
inspiritali edificio sia postolicis semꝑ fuerimus armis
induti dissipabitur consiliũ diaboli & angelorum
elus quonos debellare desiderant: Et factũ est adie¬

Expanded text:
e satagunt. Verum nobis contra haec Dei armatura juxta Apostolum sumenda est, ut possimus resistere in die malo, utem dictum est, quia statuerit post murum fidelium, et alii bonis operibus intus ornantes, Ecclesiam aedificant; alii armis sacrae lectionis muniti, contra impugnantes eamdem Ecclesiam haereticos invigilantin spirituali aedificio, si apostolicis semper fuerimus armis induti, dissipabitur consilium diaboli et angelorum ejus, qui nos debellare desiderant. CAPUT XX.
Abbreviated transcription (Latin):
nec uacata misterio quod domus dñi quae septimo
mense in aedificio altaris concepta est duo decimo
est mense ꝑfecta coepta est enim inicio septimi
mensis quia omne quod facimus bonũ praeueni¬
ente nos gratia sp̃r scĩ incipimus & hac comitan¬
te ad ꝑfectionem tendimus conpleta est aũt
duo decimo mense oosignificantiã ꝑfectionis quae
hoc numero contenetur maxime propter sum¬
mã a postolorũ inquorum fide acdoetrina &ecłae

Expanded text:
Nec vacat a mysterio, quod domus Domini, quae septimo mense in aedificio altaris coepta est, duodecimo est mense perfecta. Coepta est enim initio septimi mensis; quia omne quod facimus bonum, praeveniente nos gratia Spiritus sancti, incipimus, et hac comitante ad perfectionem tendimus. Completa est autem duodecimo mense, ob significantiam perfectionis, quae hoc numero continetur, maxime propter summam apostolorum, in quorum fide ac doctrina Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ores ludaeorum hoc est illi quisede magisterii
sunt digni aȩcclesiam suo cotidie uel uerbo uel
exemplo edificant ac prosperantur quia siali¬
quan diu antiquus hostis in pugn& inuenit tamen
sermo dĩ aliquos inquib: uincant acfugatis aduer¬
sariis muros ueritatis eetruat. Et conpleuerunt

Expanded text:
ores Judaeorum, hoc est illi qui sede magisterii sunt digni, Ecclesiam suam quotidie vel verbo vel exemplo aedificant ac prosperantur; quia etsi aliquandiu antiquus hostis impugnet, invenit tamen sermo Dei aliquos, in quibus vincat, ac fugatis adversariis muros veritatis exstruat. Et prosperabant
Abbreviated transcription (Latin):
portũ gregis heliasib portã ergo gregis in primor¬
dio aedificande ciuntatis dĩ sacerdotes edificant
cũ pradicatores auditores auditores suos ante om¬
nia fide ueritatis que ꝑ dilectionem operentur
inbuunt ꝓquã uictimas bonorũ introducere & in
altari sui cordisdõ offerre debeant & portae aȩ di¬
ficium ꝑcentum cubitos extensum usque ad tur¬
rem anenehel idest gratiae dĩ sc̃ĩficant cũ ab mi¬
cio fidei usq ad firmitatem bone actionis que non
nisidõ inspirante atq auxiante ꝑficitur sola aȩter¬
ne retributionis intentione ꝑtundunt bene aũt

Expanded text:
oduci solerent. Portam ergo gregis in primordio aedificandae civitatis Dei sacerdotes aedificant, cum sancti praedicatores, auditores suos ante omnia fidei veritate, quae per dilectionem operetur, imbuunt; per quam victimas bonorum introducere, et in altari sui cordis Deo offerre debeant. Et hujus portae aedificium per centum cubitos extensum, usque ad turrim Hananeel, id est, gratiae Dei sanctificant, cum ab initio fidei usque ad firmitatem bonae actionis, quae non nisi Deo inspirante atque auxiliante perficitur, sola aeterna retributionis intentione pertendunt. Not
Abbreviated transcription (Latin):
siluarum tunc inquid darius rex pracepit &re¬
censuerunt inbibliotheca librorũ quierant repositi
in babylone & inuentũ est Iegbatanis quod est castrũ
inmadena ꝓuintia uolumenunũ talisq: scriptus
erat in eo Commentariis in anno primo cyri
regis cyrus rex decreuit ut domum dĩ quae est in
hierusalem edificaretur designat ergo artar
xerxes qui supra domũ uel ciuitatẽ di edificari
uetuit illos rerum dominos qui constructioni scãe
ecclesiae motis ꝑsecutionib: contra dixerunt. Inter
quarum ꝑturbationes eademaecła maxime mar¬
tyrium uictoria floruit designat darius piam illo¬
rum regum deuotionem qui agnita uoluntate xp̃ianȩ
fidei nouͦ solum non resistere sed &sius eam decretis
ter adlungitur sed & ame praeceptum est quido¬
porteat fieri a presbiteris iudȩorum illis utaedi¬
ficentur domusdĩ scilic& ut dearca regis id est de
tributis quaȩdantur deregione trans flumen studi¬
ose sumtus dentur ab illis neimpediatur opus. Iu hie

Expanded text:
I. Tunc Darius rex praecepit: et recensuerunt in bibliotheca librorum, qui erant repositi in Babylone, et inventum est in Ecbatanis, quod est castrum in Medena provincia, volumen unum, talisque scriptus erat in eo commentarius: Anno primo Cyri regis: Cyrus rex decrevit ut domus Dei, quae est in Jerusalem, aedificaretur in loco ubi xerxes, qui supra domum vel civitatem Dei aedificari vetuit, illos dominos, qui constructioni sanctae Ecclesiae mortis persecutionibus contradixerunt; inter quarum perturbationes eadem Ecclesia maxime martyrum victoria floruit. Designet Darius piam illorum regum devotionem, qui agnita voluntate Christianae fidei, non solum non resistere, sed et suis eamdem  suo. Sed et a me praeceptum est, quid oporteat fieri a presbyteris Judaeorum illis, ut aedificetur domus Dei, scilicet, ut de arca regis, id est, de tributis, quae dantur de regione trans flumen, studiose sumptus dentur viris illis, ne impediatur opus. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
noesus: quid in fumniculo lineo nisi suptilior
preluis ationem idest spiritalem de bemus acn¬
pes circst ran&sonim legis funiculus fint s̃ edlin
non fuit quia pudem populum non sobaltp
dicatione quo hercint In quo ꝑ penitentia non¬

Expanded text:
nde. Et quid in funiculo lineo, nisi subtiliorem praedicationem, id est spiritalem debemus accipere? Censura etenim legis funiculus fuit, sed lineus non fuit, quia rudem populum non subtili praedicatione coercuit, in quo pe
Abbreviated transcription (Latin):
que umquam inter augmenta piorum deerid
temtamenta prauorumꝰ quiuel bonum ficte
ostentando uel a parte malum ingerendo scõs
lȩdere conentur recte subiungitur Audie¬
runt aũt hostes luda & beniamin quia silu¬

Expanded text:
que unquam inter augmenta piorum deerunt que unquam inter augmenta piorum deerunt tentamenta pravorum, qui vel bonum ficte ostentando, vel aperte malum ingerendo, sanctos laedere conentur, recte subjungitur: Audierunt autem hostes Judae et Benjamin,
Abbreviated transcription (Latin):
& leuitis & principes patrum & semores quiuide¬
rant templum prius cum fundatum ess& & hoo
templum inoculis eorum flebant uoco magna
& multi uociserantes in letitia eleuabantuo cẽ¬
sed & inre aedificatione templi spiritalis
flecus simul & laetitia principib: nascitur
ꝯtudent namq doctores scĩ insalute peniten¬
tium lugent quia umquam paenitenda comi¬
serint & non semꝑ in auetoris suiuoluntate
ꝑseiterint ex ultant ipsidesua salute quiper
panitentiam amorte animȩ surrexerunt
lugent seuin quam peo cando uitam animȩ
ꝑdidisse latantur & neo phiti gratia suire¬
demptoris se esse collectos dolent secum toto
genere humano in primo parente perisse &
quasi corrupto abhostib templo dĩstatu uide¬
c& corporis & animaȩ in mortalis inbabylo¬
nem id confusionem praesentis exilu sefuisse
trans inigratos uerum quia crescentib: bonorũ
ꝓfectib: crescit pariter inindia malorum nie¬

Expanded text:
et Levitis, et principes patrum, et seniores, qui videet Levitis, et principes patrum, et seniores, qui viderant templum priusquam fundatum esset, et hoc templum in oculis eorum flebant voce magna. Et multi vociferantes in laetitia levabant voceempli spiritualis fletus et laetitia simul principibus nascitur. Gaudent namque doctores sancti in salute poenitentium; lugent, quia unquam poenitenda commiserint, et non semper in Auctoris sui voluntate perstiterint. Exsultant ipsi de sua salute qui per poenitentiam a morte animae surrexerunt; lugent se unquam peccando vitam animae perdidisse. Laetantur et neophyti gratia sui Redemptoris se esse collectos; dolent se cum toto genere humano in primo parente perisse, et quasi corrupto ab hostibus templo Dei, statu videlicet corporis et animae immortalis, in Babylonem, id est, confusionem praesentis exsilii se fuisse transmigratos. Verum quia, crescentibus bonorum profectibus, crescit pariter invidia malorum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uersis aberrore peccatorib: & fundata in
corde illorum fide ac dilectione xp̃i congau¬
dent omnes qui audiunt ecdesiarum megis¬
tri seque ipsos solertius operib: bonis ornantes
tubis doetrine salutaris insonant quatenus
& exemplo uirtutum & ortamento sermo¬
num adiuuent bonacepta eorũ qui uel nuꝑ
ipsipenitendo ad gratiam xp̃i ẽ uenire uel
nuꝑ alios ad gratiã xp̃i docendo conuentere
Stant & leuitae ut laudent dm̃ in cymbalis
cumetiam secundior dinis ministri ad infor¬
mationem neophitarum pusactib: suo con¬
ditori deserunnt & hoc inmutue dulcedine
caritatis cymbala namq: quase inuicer tan¬
gunt ut resondꝰ aptissime opera caritatis ex pri¬
munt quib: alter utrum sescĩ ad laudem sui
excitant actoris laudant etiam illum ꝑmanũ
dauid regis isrł cum ipsius dm̃i & saluatoris ea
quae ꝑcarnem gessit opera diligenter consi¬
derare & inquantum sufficiunt imitari
satagunt plurimietiam desacer dotibus

Expanded text:
versis ab errore peccatoribus, et fundata in versis ab errore peccatoribus, et fundata in corde illorum fide ac dilectione Christi, congaudent omnes qui audiunt Ecclesiarum magistri; seque ipsos solertius operibus bonis ornantes, tubis doctrinae salutaris insonant, quatenus et exemplo virtutum, et hortamento sermonum adjuvent bona coepta eorum qui vel nuper ipsi poenitendo ad gratiam Christi convenire, vel nuper alios ad gratiam Christi docendo convertere. Stant et Levitae, ut laudent Deum in cymbalis, cum etiam secundi ordinis ministri ad informationem neophytarum piis actibus suo Conditori deserviunt, et hoc in mutuae dulcedine charitatis. Cymbala namque, quae se invicem tangunt ut resonent, aptissime opera charitatis exprimunt, quibus alterutrum se sancti ad laudem sui excitant auctoris. Laudant etiam illum per manum David regis Israel, cum ipsius Domini et Salvatoris ea quae per carnem gessit opera diligenter considerare, et in quantum sufficiunt imitari satagunt. Plu
Abbreviated transcription (Latin):
igitur populus reuertentium debabylonehi
hierusalem curam templi instaurandi sed maxi¬
me leuitȩ & filii iuda habuere idelic&
propter sacerdotalem simul & regiã sca ecłe
talistrio: temła adificant quia omnes
nimirum qui corda fidelium uel docendo
uel bene uiuendo instituunt ad corpus a terni
regis ac sacerdotis hoc est dm̃i & saluatoris ir̃i
ꝑtinent unde as ipsi auctores operis deutraq:
tribu iesus indelic& desacerdotali torobabel
uero deregia originem duxere fundato
igitur acementariis templo dñi stecerunt
sacerdotes inornatusuo cumtubis & leuita
filii a saph in cymbalis ut laudarent dm̃ per
manus dauid regisisrł & concinebant in ꝓm¬
nis & confessione dño qm̃ bonus qm̃ in scłm
dñm leuitae ꝑmanus dauid siue in organis
quae ipse fecit᷑ siue psalmos quos ipse insti¬
tuunt continentes siue quia dauid ineollo¬
catione arcae principem fecit ad confitendũ
sensum fundato acementariis templo dm̃ stant
sacerdotes iornatusuo cum tubis fum con¬

Expanded text:
igitur populus revertentium de Babylone in Jerusalem, curam templi restaurandi, sed maxime Levitae, et filii Juda habuere, videlicet propter sacerdotalem simul et regiam sanctae talis tribus templum aedificant; quia omnes nimirum, qui corda fidelium vel docendo vel bene vivendo instituunt, ad corpus aeterni regis ac sacerdotis, hoc est Domini et Salvatoris nostri, pertinent. Unde et ipsi auctores operis de utraque tribu, Jesus videlicet de sacerdotali, Zorobabel vero de regia, originem duxerigitur a caementariis templo Domini, steterunt sacerdotes in ornatu suo cum tubis, et Levitae filii Asaph in cymbalis, ut laudarent Deum per manus David regis Israel. Et concinnebant in hymnis et confessione Domino: QuonDominum Levitae per manus David, sive in organis, quae ipse fecit; sive psalmos, quos ipse instituit, concinentes, sive quia David in collocatione arcae principem fecit ad confitendum sensum, fundato a caementariis templo Domini, stant sacerdotes in ornatu suo cum tubis, cum con
Abbreviated transcription (Latin):
pli possel impleri cuius nimirum rei in proptu
est misterum cum uiderimus ecclesiam dĩ aedi¬
ficars non solum de his quipenitendo resipiscum
aduitam scitatis quã olim peccando ꝑdiderañ
uerum etiam de illis quinuꝑ adfidem uocati ins¬
titutione magistrorum quasi norma opificum
compositiatq Inaedifitium domus dñi congruo
sibi sunt ordine locati quã uis & ita recte possit
intelligi quod deueterib: ao nouis lapidib: delõ¬
populo iudeo scilic& & gentili una xp̃i aecclesia
colligitur: uno qui lã dudũ cognitione at que
obseruantia legisdĩ uelut politus extiterat
altero qui idolatriae mancipatus nulla spiritali¬
um ut architectorum industria nullo pietatis cultu
deformitatem agrestis ac terrenȩ mentis extuaret
quodq: sequitur in eadem epistola & ligna ponun¬
tur inparietib ligna quae admunimentum uelor¬
namentum erant parietum templi ad posita eandẽ

Expanded text:
pli possit impleri. Cujus nimirum rei in promptu pli possit impleri. Cujus nimirum rei in promptu est mysterium, cum viderimus Ecclesiam Dei aedificari, non solum de his qui poenitendo resipiscunt ad vitam sanctitatis, quam olim peccando perdiderant; verum etiam de illis qui nuper ad fidem vocati, institutione magistrorum quasi norma opificum compositi, atque in aedificium domus Domini congruo sibi sunt ordine locati. Quamvis et ita recte possit accipi, quod de veteribus ac novis lapidibus, de japopulo, Judaeorum scilicet et gentili, una Christi Ecclesia colligitur; uno, qui jamdudum cognitione atque observantia legis Dei velut politus exstiterat; altero, qui idololatriae mancipatus, nulla spiritualium architectorum industria, nullo pietatis cultu deformitatem agrestis ac terrenae mentis exuerat. Quodque sequitur in eadem epistola: Et ligna ponuntur in parietibus. Ligna quae ad monimentum vel ornatum erant parietum templi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetarum optimates iudaeorũ uonuale bant
hostium insectationib: a scõ opere ꝓpediri qđ
eodem nunc ordine inscã aecdesia geritur dum
hii quima lignorum uel hominum uel spiri¬
tuum insidiis repardati tepidiores erga opus
bonum aliquandiu ꝑmanserant repente uer¬
bis siue doctorum fidelium seu diuinarũ scrip¬
turarum correcti intantum bonisstudus
feruere incipiunt ut nullis temptationum
ualeant machinis uinci atq: ꝓposito suce intes¬
dictum sit lapide in polito domũ dĩ ȩdificatam
cum const& tantum opus non nisi depolitis lepi¬
dib potuisse fieri sed lapide impolito intelli¬
gendum est lapide nouo quem ipsiquidem impo¬
Etum reppererunt sed poliendum aptum aodi¬
fitio domum dñi fecerunt nam siue cerum la¬
pidum qui sicut hieremias plangens ostendit
dispersierant incapite omniumꝰ platearum
aliqui remanserumt. Nulli tamen dubium quin¬
& noui erant lapides poliendi &x quib: opustem¬

Expanded text:
prophetarum optimates Judaeorum, non valebant prophetarum optimates Judaeorum, non valebant hostium insectationibus a sancto opere praepediri, eodem nunc ordine in sancta Ecclesia geritur, dum hi qui malignorum vel hominum vel spirituum insidiis retardati, tepidiores erga opus bonum aliquandiu permanserant, repente verbis sive doctorum fidelium seu divinarum Scripturarum correcti, in tantum bonis studiis fervere incipiunt, ut nullis tentationum valeant machinis vinci, aque proposito suae intendictum sit, lapide impolito domum Dei aedificatam; cum constet tantum opus non nisi de politis lapidibus potuisse fieri. Sed lapide impolito intelligendum est lapide novo, quem ipsi quidem impolitum repererunt, sed poliendo aptum aedificio domus Domini fecerunt: nam etsi veterum lapidum, qui, sicut Jeremias plangens ostendit , dispersi erant in capite omnium platearum, aliqui remanserunt; nulli tamen dubium, quin novi essent lapides poliendi, ex quibus opus tem
Abbreviated transcription (Latin):
peantur omines quioderunt siom ⁊ orobabel quod
hortus in babylone uocantur luxta histortamad
iosum s espicit quia ibi natusest eũessen destupe
dauned quiest natus in becthleẽ linxta uero allego¬
riam ad dñm ꝑtin& quiut mundum a confusione
errorum eruer& in babylone idest in confusione
hulos mundi ad tempus oriri & conuersari dignatus
est quietiam magister babylonis recteuo cadis
non quod ea quar babylonis idest hulus mundi sirit
doccat sed quod eos quos babyloniorum iugo praes¬
sos inuenit adgratiam libertatis erudiat atei
eruditos admoenia patriaȩ caelestis ꝑdueat
culus pater ost salathiel idest petitiobmea ds̃
quiipsi dicit in psalmo pete ame & dabo tibi
gentes nipso tempore uenit adeos tatanna
quierat duxtrans flumen & sthar buuannai
& consilierneorũ sic que dixerunt eis quis dedit
uobis consilium ut domũ hane aedificaretis &
muros hos instauraretis ad quod respondimus

Expanded text:
ereantur omnes qui oderunt Sion . Zorobabel, quod ereantur omnes qui oderunt Sion . Zorobabel, quod hortus in Babylone vocatur, juxta historiam ad ipsum respicit; quia ibi natus est, cum esset de stirpe David, qui est natus in Bethlehem. Juxta vero allegoriam, ad Dominum pertinet; qui ut modum a confusione errorum erueret, in Babylone, id est, in confusione hujus mundi ad tempus oriri et conversari dignatus est. Qui etiam magister Babylonis vocatur, non quod ea quae Babylonis, id est, hujus mundi sunt doceat; sed quod eos quos Babyloniorum jugo pressos invenit, ad gratiam libertatis erudiat, atque eruditos ad moenia patriae coelestis perducat. Cujus pater est Salathiel, id est, petitio mea Deus, qui ipse dicit in psalmo: Pete a me, et dabo tibi n ipso tempore venit ad eos Thathannai, qui erat dux trans flumen, et Stharbuzanai, et consiliarii eorum: sicque dixerunt eis: Quis dedit vobis consilium, ut domum hanc aedificaretis, et muros hos instauraretis? Ad quod respondimus
Abbreviated transcription (Latin):
pat& litter& sensus patec & allegoriae quia rex
ꝑfanus antiquus uidelic& aduersarius liben¬
tissime fau& uotis eorum qui aecclesiam ꝑse¬
tauerunt aũt aggeus ꝓpheta & tacharias fili¬
es addo ꝓphetantes adiudaos quierant in ludȩa
& hierusalem in nomine dĩ isrł tunc surrexerun
⁊orobabel filius salathiel & losue filius iose dech
& coeperunt aedificare templum dĩ in hierusalẽ
&cum eis prophecaȩ dĩ adiuuantes eos. haec in
⁊oro babel ergo dicitur hortus in babylone siue
magister babylonis salathiel petitio mea dr̃
iesus siue losue saluator losedech dñsiustus & qui¬
unde uterq populũ interrã reꝓmnissionis ille de
longo incolatu herimi hic delongiore seruitio
captiuitatis Introduxit Infiguram ueri ihũ qui
olectos suos ab omnib: malis eruens ad ꝓmissa
suꝑm gegnigaudia inducit qui est filius losedeeho
iarst dm̃ꝰ iustiq dõ canitur in psalmo dñs lustuscor¬
cida ceruices peccatorum confundantue &uoaus¬

Expanded text:
Patet litterae sensus, patet et allegoriae; quia rex profanus, antiquus videlicet adversarius, libentissime favet votis eorum qui Ecclesiam persetaverunt autem Aggaeus propheta et Zacharias filius Addo, prophetantes ad Judaeos, qui erant in Judaea et Jerusalem, in nomine Dei Israel. Tunc surrexerunt Zorobabel filius Salathiel, et Josue filius Josedec, et coeperunt aedificare templum Dei in Jerusalem, et cum eis prophetae Dei adjuvantes eos. In orobabel ergo dicitur hortus in Babylone, sive magister Babylonis; Salathiel petitio mea Deus; Jesus sive Josue, salvator; Josedec, Dominus justus. Et quiUnde uterque populum in terram repromissionis, ille de longo incolatu eremi, hic de longiore servitio captivitatis introduxit, in figuram veri Jesu, qui electos suos ab omnibus malis eruens, ad promissa superni regni gaudia inducit, qui est filius Josedec, id est, Domini justi, de quo canitur in psalmo: Dominus justus concidet cervices peccatorum, confundantur et rev
Abbreviated transcription (Latin):
erbum misit rex adreum beltheem & samsai
scribam & ad reliquos quierant in consilio eorũ
habitatoressamariae & ceteris trans fluuium
salutem dicens & pacem accusationem quam
misistis ad nos manifeste lecta est coram me &

Expanded text:
Verbum misit rex ad Reum Beelteem, et Samsai scribam, et ad reliquos qui erant in consilio eorum habitatores Samariae, et caeteris trans fluvium, salutem dicens et pacem. Accusatio, quam misistis ad nos, manifeste lecta est coram me.
Abbreviated transcription (Latin):
indo modĩ ꝑgradus sibi compententes ordinent
ille ueraciter & ꝑfecte captiuita temantiqui
hostis quȩ peccañdotenebantur panitendo
euaserunt qui sefixa intentione diui noseruitio
subdunt qui totos seab infimis abstrccctos cupi¬
ditatib: flãma desiderii caelestis ad suꝑna
accendunt hoc est aũt holocqusta id est tota
incensa sa crificii uel hostias ño offerre nil
nisieius uoluntatem in omnib: cogitare uel
accesserunt adme principes dicentes. non est
separatus populus isrł & sacerdo tes& leuitȩ

Expanded text:
in domo Dei per gradus sibi competentes ordinant. in domo Dei per gradus sibi competentes ordinant. illi veraciter et perfecte captivitatem antiqui hostis, qua peccando tenebantur, poenitendo evaserunt, qui se fixa intentione divino servitio subdunt, qui totos se ab infimis abstractos cupiditatibus, flamma desiderii coelestis ad superna accendunt. Hoc est autem holocausta, id est, tota incensa, sacrificia vel hostias Domino offerre, nil nisi ejus voluntatem in omnibus cogitare vel Accesserunt ad me principes, dicentes: Non est separatus populus Israel, et sacerdotes et Levitae
Abbreviated transcription (Latin):
inthesaurũ domusdĩ quando eos quos nobis suꝑna
dispositio conmisit tales instituendo aedocen¬
do ex ibimus qui in repraȩhensibiles inueniapi¬
tur & aptithesauro aulȩ celestis hoc est sedib
& mansimus ibi trib: dieb: die autem quarto
quartodie argentũ & aurũ quod obtulerant
appendendum facer dotib: offerunt sum& sese
fortes spe sublimes dilectione feruentes exi¬
bent & suos quoq: auditores ꝑ confessionem
rece fidei instar argenti probaticlarescere
ꝑpuritatem senscus inuio lati in modõ auri
primifulges eere ꝑ susceptionẽ insespiritaliũ
charismatum quasiuesa dõ consecrata p̃mi¬
nire demonstrant bene subiungitur descriptũq¬
est omne pondus intempore illo omne quippe
pondus argenti& auri & uasorp̃ quad ño offe¬
runtur sacerdotes intemplo describunt cum
doctores studiosi diligenter uitam ex aminant
subditorum & quantum singuli adfidem uel
operationẽ ꝓficerint subditi indagine diludi¬
cant ut iuxta suȩ modũ capacitatis quemq:

Expanded text:
in thesaurum domus Domini, quando eos quos nobis superna dispositio commisit, tales instruendo ac docendo exhibemus, qui irreprehensibiles inveniantur, et apti thesauro aulae coelestis, hoc est sedibus et mansimus ibi diebus tribus. Die autem quarta quarto die argentum et aurum quod obtulerant appendendum, sacerdotibus offerunt, cum et sese fide fortes, spe sublimes, dilectione ferventes exhibent, et suos quoque auditores per confessionem rectae fidei, instar argenti probati clarescere, per puritatem sensus inviolati, in modum auri primi fulgescere, per susceptionem in se spiritualium charismatum, quasi vasa Deo consecrata praeminere demonstrant. Inest omne pondus in tempore illo. Omne quippe pondus argenti et auri, et vasorum, quae Domino offeruntur, sacerdotes in templo describunt, cum doctores studiosi diligenter vitam examinant subditorum, et quantum singuli ad fidem vel operationem profecerint, subtili indagine dijudicant, et juxta suae modum capacitatis quemque
Abbreviated transcription (Latin):
mus luxta eum qui dixit & mane oratiomea
prȩueni& te similiter conpletis diei operib
nonante demus somnũ oculis nr̃is aut palpe¬
oris nostris dormitationẽ quã dño innobis
solertiore orationum instantia consecre¬
mus luxta hoc quodidem dicit propheta
dirigatur oratiomea sic̃ incensum in conpee¬
tutuo el euatio manũ mearũ sacrificiũ ues¬
pertinũ & bene cum dicer& eos holo caustũ
dieb: singulis secundum praeceptum legis &
opus diei indie suo sacere interposuit ꝑ ordi¬
nem quia nimirum quicquid in obsequiis siue
diuini seu fraterni amoris in ordinate geritur
meritum sue ꝑfectionis amittit honorent
regis iudicium diligitnam quȩ cum que in
honorem summi regis deuore agimus certi
necesse est discrecione iodic nꝰ quando uel
quantum sint agenda distinguamus uesi
rectum opus nostrum minus ordinate agi¬
mus normam elus rectitudinis de praue¬
holo caustis sequitur scriptura dicens por¬

Expanded text:
mus, juxta eum qui dixit: Et mane oratio mea mus, juxta eum qui dixit: Et mane oratio mea praeveniet te. Similiter completis diei operibus, non ante demus somnum oculis nostris, aut palpebris nostris dormitationem, quam locum Domino in nobis solertiore orationum instantia consecremus, juxta hoc quod idem dicit propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo, elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . diebus singulis secundum praeceptum legis, et opus diei in die suo facere, interposuit, Per ordinem; quia nimirum quidquid in obsequiis sive divini seu fraterni amoris inordinate geritur, meritum suae perfectionis amittit. Honor enim regis judicium diligit ; nam quaecunque in honorem summi regis devote agimus, certe necesse est discretione judicii, quando vel quantum sint agenda distinguamus; ne si rectum opus nostrum minus ordinate agimus, normam ejus rectitudinis depraveholocaustis, sequitur Scriptura dicens: Por
Abbreviated transcription (Latin):
& obtolerunt super illud holo caustum d ño
mane & uespere offerrimus nam que holo¬
caustum dño suꝑ altare ipsius cum stabilita
Incorde nr̃o fide eius integra deuotione
bonis actib: operam damus & hoc mane ac
uespere facimus cum nos ꝓcerto memineri¬
mus & inicia salutifere intentionis ab illo
accepisse & non nisi ꝑ auxilium gratiae elus
eaquaȩ inchoauimusbona posse ꝑficere
item mane holo caustum facimus cumꝑ lumi¬
ne accepto spiritalis scientie conditori nr̃o
incem bene uiuendi rependimus uespere holo¬
caustum facimus cum ꝑrequie sempiterna
quam nos in illo post bona opera accepturos
speramus incessabili studio flagramus potesi
& luxta litteram recte accipimane nos &
uespere holo caustum m̃o offerre cum lta
diliinȩ maiestatis obtutib placere omnitem¬
pore curamus ut diluculo surgentes non prius
adagenda humane fragilitatis necessaria
mati de uotis nos orationib: dño commende¬

Expanded text:
Et obtulerunt super illud holocaustum Domino Et obtulerunt super illud holocaustum Domino mane et vespere. Offerimus namque holocaustum Domino super altare ipsius, cum stabilita in corde nostro fidei ejus integra devotione, bonis actibus operam damus. Et hoc mane ac vespere facimus, cum nos pro certo meminerimus, et initia salutiferae intentionis ab illo accepisse, et non nisi per auxilium gratiae ejus, ea quae inchoavimus bona posse perficereItem mane holocaustum facimus, cum pro lumine accepto spiritualis scientiae, Conditori nostro vicem bene vivendi rependimus. Vespere holocaustum facimus, cum pro requie sempiterna, quam nos in illo post bona opera accepturos speramus, incessabili studio flagramus. Potest et juxta litteram recte accipi, mane nos et vespere holocaustum Domino offerre, cum ita divinae majestatis obtutibus placere omni tempore curamus, ut diluculo surgentes, non prius ad agenda humanae fragilitatis necessaria mati, devotis nos orationibus Domino commende
Abbreviated transcription (Latin):
al taris sunt corda electorum ad suscipienda
dominicae fidei sacramenta prieceptis magistro¬
rum prtecedentiom quasi fabrorum ferramen¬
tis preparata & bene imnum altare sed pturessunt
qua hoc portent bases quia unus dñs una fides
inum baptisma unusd sed multa sunt corda fideli
eaeiina uoritatis regula instituta quassequalẽ
collecta insinum communi deuotione caelestium
onus portant sacramentorum. Su ponutur aũt¬
bases altari sub ponitur lucerne cande labrum
cum fideles quiq: sua corda siue corpora adex̧¬
ercendum operando quoderedun humili inten¬
tione sobmittunt beneaut cumdiceritur conlo¬
casse cos altare suꝑ basessuas ad lunctm est deces¬
rentib: eos ꝑcircuitom populis terrarum quia
cum inceptis fidelium do deuotis mox aderit
contradictio nefandorum uel spirituum uel homi¬
num quiopus bonum neꝑficiatur inpedire con¬
ant necesse est cipes superne ciuitatis coeptis
uirtutum operio: insistant nam sequitur

Expanded text:
altaria sunt corda electorum, ad suscipienda dominicae fidei sacramenta, praeceptis magistrorum praecedentium, quasi fabrorum ferramentis praeparata. Et bene unum altare, sed plures sunt quae hoc portent bases; quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus , sed multa sunt corda fidelium, quae una veritatis regula instituta, quasi aequalem collecta in sinum, communi devotione coelestium onus portant sacramentorum. Alioquin qubases altari, supponitur lucernae candelabrum, cum fideles quique sua corda sive corpora ad exercendum operando quod credunt, humili intentione submittunt. Bene autem, cum diceretur collocasse eos altare super bases suas, adjunctum est, deterrentibus eos per circuitum populis terrarum; quia cum incoeptis fidelium Deo devotis, mox aderit contradictio nefandorum vel spirituum vel hominum, qui opus bonum ne perficiatur, impedire conant, necesse est cives supernae civitatis coeptis virtutum operibus insistant. Nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
acprbi & plebem fidelium domũ u delic&
dĩ debent adificare docti& doctore illi
quiopus uerbi scĩssimum diligenter Im¬
pleant consulendo p̃ponero sed & ipse po¬
pulus de captiuitate uitiorum aduuisibnẽ
uerae pacis uocatus ministerium sibi uerbi
necosse est ab his qui dicere norunt t
quia nimirum tales sunt adpraedicondum
dĩ uerbum populo praeferendi quide calo¬
gum legis non solum ex secutione operis
Inecemplum suis auditorib ostendant
sed & puritate atq inte gritate cordis in cons¬
pectu sui conditoris intemeratũ custodiunt
Sequitur stetitq losue & filuelus e fratres
unus ut sparent suꝑeps qui faciebant opus in
eorum leuita Iosue hoc loco non filio losedech¬
sacerdotem magnum dicit sed unum deleuitis

Expanded text:
ri, et plebem fidelium, domum videlicet Dei, debent aedificare docendo, et doctores illi qui opus verbi sanctissimum diligenter impleant, consulendo praeponere. Sed et ipse populus de captivitate vitiorem, ad visionem verae pacis vocatus, ministerium sibi verbi necesse ab his qui dicere norunt, equia nimirum tales sunt ad praedicandum Dei verbum populo praeferendi, qui decalogum legis non solum exsecutione operis in exemplum suis auditoribus ostendant, sed et puritate atque integritate cordis in conspectu sui Conditoris intemeratum custodiantet filii ejus, et fratres unus, ut instarent super eos qui faciebant opus in eorum Levitasacerdotem magnum dicit, sed unum de Levitis,
Abbreviated transcription (Latin):
& inuenies seriptum in cõmeriis & scies qm̃urbs
illa urbs rebellis est & nocens regib & prouin¬
tus & bella concitant in ea & dieb antiquis
sal inpalatio commedunt samaritan cũ hȩ¬
retici sapore mundane phylo sopoe cum suaui¬
tate rethorice cum uersucia dialecticae
artis instituunt quietiam lesiones regis ꝑsici
uidere nefas ducunt cumferre nequeinit si
qui regnum diabolipia fide uel aetione in¬
pugnare conanturtimenibella concitari
inaecła nea ꝓpugnatorib: illius hereses &
fallatiae ipsorumꝰ una cum gentiliũ dogma¬

Expanded text:
et invenies scriptum in commentariis: et scies quoniam urbs et invenies scriptum in commentariis: et scies quoniam urbs illa, urbs rebellis est, et nocens regibus et provinciis, et bella concitantur in ea ex diebus antiquisSal in palatio comedunt Samaritani, cum haeretici sapore mundanae philosophiae, cum suavitate rhetoricae, cum versutia dialecticae artis instituunt. Qui etiam laesiones regis perfici videre nefas ducunt, cum sufferre nequeunt, si qui regnum diaboli pia fide vel actione impugnare conantur, et timent bella concitari in Ecclesia, ne a propugnatoribus illius haereses et fallaciae ipsorum una cum gentilium dogma
Abbreviated transcription (Latin):
tias quia uerum deciuitate dñi quod est
aeccła hostes ipsius ciuitatis confitentur
quasi aedificata post coptiuitatem fuerint¬
b scĩs contra mundihulus suꝑbiam erecti
tributum nefande seruitutis ciues illius hoc
electorum populi ultra malignis spiritibus
peccando non dabunt qui ne ho principib
potestatis aeris hulus ȩdificatio pietatis no¬
cobit dum cotidie ꝑ lauacrum egenerati¬
onis regno diaboli auferuntur plures ex his
qui inseruitium regni illius obreatum pri¬
mȩ transgressionis fuerant generati quia
us hosti indebitum sed suo conditori lamiustũ
uectigal debite seruitutis tribuunt annuosq
reditus primitiarum ac decimarũ suarum
que ꝑ inchoationem ac ꝑfectionem bonorũ
operum fiunt illia quo acceperunt largi¬
toridonorũ & beneuiuendo & gratias acen¬
do referunt nos ergo memores salis qued
inpalatio comedimus & quia lȩsiones regis uide
nefas ducimus acmisimus & mintiauimus peqi
urecenseas in libris listoriarum patrum tuor

Expanded text:
tia, quia verum de civitate Domini, quae est Ecclesia, hostes ipsius civitatis confitentur; quia si aedificata post captivitatem fuerit, etbus sanctis, contra mundi hujus superbiam erecti, tributum nefandae servitutis cives illius, hoc est electorum populi, ultra malignis spiritibus peccando non dabunt. Quinimo principibus potestatis aeris hujus, aedificatio pietatis nocebit, dum quotidie per lavacrum regenerationis regno diaboli auferuntur plures ex his, qui in servitium regni illius ob reatum primae transgressionis fuerant generati; qui agus hosti indebitum, sed suo Conditori jam justum vectigal debitae servitutis tribuunt, annuosque redditus primitiarum ac decimarum suarum, quae per inchoationem ac perfectionem bonorum operum fiunt, illi a quo acceperunt largitori donorum, et bene vivendo, et gratias agendo referunt. Nos ergo memoin palatio comedimus, et quia laesiones regis videre nefas ducimus, idcirco misimus et nuntiavimus regi, ut recenseas in libris historiarum patrum tuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
refacit unianimus in domo seruiaũt & ancilla
redeuntium debabylone hierusalem illorum
dere satagunt nadum tamen ipsisibi ad pro¬
indendim uiam uite regularis sufficiunt
sed eorum potius qui hn xp̃o praecesserunt opus
habent adhuc industria coherceri atque
ad tramitem desiderate ueritatis dirigi Se¬
quitur & in ipsis cantores at que canirices du¬
templo uel populo dĩ quimaiore animi dulce¬
dine & celestia mandata ipsi custodiunt & hate
eadem suis auditorib: custodienda crebris exo¬
tationib: commendant bene aũt cantorib itia
cantrices iunguntur propter sexum in delic&
femineum inquo plurimȩ repperiuntur personȩ
quaȩ non solum uiuendo uerum etiam pradi¬
cando corda proximorum adlaudem sui
creatoris accendant & quasi suauitate scã
uocis aedificantium templum dm̃i adiuuent

Expanded text:
re facit unanimes in domo. Servi autem et ancillae re facit unanimes in domo. Servi autem et ancillae redeuntium de Babylone Jerusalem, illorumdere satagunt; necdum tamen ipsi sibi ad providendam viam vitae regularis sufficiunt, sed eorum potius qui in Christo praecesserunt opus habent adhuc industria coerceri, atque ad tramitem desideratae veritatis dirigi. Sequitur: Et in ipsis cantores atque cantatrices dutemplo vel populo Dei, qui majore animi dulcedine et coelestia mandata ipsi custodiunt, et haec eadem suis auditoribus custodienda crebris exhortationibus commendant. Bene autem cantoribus etiam cantatrices junguntur, propter sexum videlicet femineum, in quo plurimae reperiuntur personae, quae non solum vivendo, verum etiam praedicando, corda proximorum ad laudem sui Creatoris accendant, et quasi suavitate sanctae vocis aedificantium templum Domini adjuvent
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta sensum uero misticum quaerum filii sa¬
cerdotum de captiuitate babmia ascendentes
scripturam genealogiae sue & non inuenientes
desacerdotio eriuntur cum ipsi altagis ninis¬
tritanta inscelere tamue infanda dogmata
decidunt ut & sipęnitendo adsalutem animȩ
redeant non tamen dignifigri possint quiad
sacrum quem ꝑdidere gradum promoueantur
ac docen di in euangelio siue sacramenta confi¬
ciendi officium repetant : In & enim quã uis
inter fideles uram expectant ae ternam non
tamen scripturam gradus sui quem ieperi re
nequeunt inter ꝑfectos sacerdotes inueniunt :
Omnis moltitodo quasiumus xł iccclx¬
xxxiiii nota gratiam primitiue xclesiae inqua
multitudinis credentium erat cor& anima una
ctiam in hoc trans iigrantium coetu repperiri hta
ucumtantus essed exercitus qui prope quipqua¬
gnta milium summam conpler&s & hic diuersi
gradus & conditionis existens nihilominus om¬
nis multitudo ob eandem fidem & dilectionem quasi
unus esse homo uideretor donante illo qui habita¬

Expanded text:
uxta sensum vero mysticum, quaerunt filii sacerdotum, de captivitate Babylonica ascendentes, scripturam genealogiae suae, et non invenientes de sacerdotio ejiciuntur; cum ipsi altaris ministri tanta in scelera, tamve infanda dogmata decidunt, ut si poenitendo ad salutem redeant animae, non tamen digni fieri possint, qui ad sacrum quem perdidere gradum promoveantur, ac docendi in Evangelio, sive sacramenta conficiendi officium repetant. Hi etenim quamvis inter fideles vitam exspectant aeternam, non tamen scripturam gradus sui, quem repetere nequeunt, inter perfectos sacerdotes inveniunt. Omnis multitudo quasi unus, etcNota gratiam primitivae Ecclesiae, in qua multitudinis credentium erat cor unum et anima una etiam in hoc transmigrantium coetu reperiri: ita ut cum tantus esset exercitus, qui prope quinquaginta millium summam compleret, et hic diversi gradus et conditionis existens, nihilominus omnis muunus esse videretur homo, donante illo qui habita