comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ens edib imponi E ⁊̃ diu̾sis tempo¬
rib potest qmͣqmͣ dicipotest si triaͥ
predia ꝯmunia ꝯtinua habeam ⁊ ex¬
tremũ tibi tradam uł tuo uł meis pre¬
diis seruitutem acquiri posse siuero
extremo qd̃ retineamqr ⁊ mediũ me¬
um sit seruitutẽ ꝯsist̾e ⁊ si rursus aũ
idcui adquisita sit seruitus autẽ
mediũ alienau̾o int̾pellari eamdo
obzeodem momento tradid̾o uidend̃
est an seruitus alt̾utris impoĩta uã¬
leat qz alienis quidemeclibz nec impõ¬
ni nec acquiri suitus pot s añtradi¬
tionem pactãsuis magisacquirit uł
imponit is quitradidit iõq ualebit¬
prediũ mͥseruiebat heres extiti ⁊ eã
ħeditatem tͥ uendidi restitui in pristi¬
numstatũ seruitus d qr id agitur
ut qiͣ tu heres iudearis extitisse.
lpł. Quicqͥd nenditor sernitutis
noĩe sibi reciꝑe uult noiatĩ recipioͣ
Nam illa gn̾a uł receptio quib est
seruitus utiq est ad extͣneos ꝑtinet
ip̃i nich ꝓspicit nenditori ad iura

Expanded text:
s imponi etiam diuersis temporibus potest. quamquam dici potest, si tria praedia continua habeam et extremum tibi trad‹a›m, uel tuo uel meis praediis seruitutem adquiri posse: si uero extremo, quod retineam, quia et medium meum sit, seruitutem consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut medium alienauero, interpellari e‹a›m,obus eodem momento tradidero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia alienis quidem aedibus nec imponi nec adquiri seruitus potest. sed ante traditionem peractam suis magis adquirit uel imponit is qui tradit ipraedium mihi seruiebat, heres exstit‹i› et eam hereditatem tibi uendidi, restitui in pristinum statum seruitus debet, quia id agitur, ut quasi tu heres uidearis exstitisse.d uenditor seruitutis nomine sibi recipere uult, nominatim recipi oportet: nam illa generalis receptio 'quibus est seruitus, utique est‹o›' ad extraneos pertinet, ipsi nihil prospicit uenditori ad iura
Abbreviated transcription (Latin):
luisse ut redemptor non solũ si quidẽ
quasum uidiss siluam ced̾e ꝓhib̾et s
molierat eam q̃sitũ eat qnͣti lis extuna¬
ri deb̾et si is qui totam ꝯdux̾at ex cõdu¬
locass ꝙ cĩ temꝑis hĩtatores habita¬
re ñ potuissent rõem deduci ⁊ tantili¬
tem extimari ¶Sin autem ñ fuissz ne¬
ccesse demoliri s quia meliꝰ edificarei
uellz id feciss qnͣti ꝯductoris int̾cẽt
hĩtatores ne migrarent tanti cõdẽp¬
nari or edilis in municipio balnea
ꝯdux̾it ut co anno nuicipes gͣtis
ñ p̾stitiss peccune cũ tributio fieret
¶Qd ad mula ᷤᷤ ad c̾tum pondꝰ hom̾s
locaret maiore hone conductor eas race¬
pissz consulebat de actõne re ł legeac¬

Expanded text:
luisse, ut redemptor non solum, si quem casu uidisset siluam caedere, prohiberet, sed molierat eam: quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is qui totam conduxerat ex condulocasset quod eius temporis habitatores habitare non potuissent, rationem duci et tanti litem aestimari: sin autem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere. Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis non praestitisset, pecuniae contributio fieret. Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actione. re
Abbreviated transcription (Latin):
acquilia tm̃ cũco agi posse qui mulas
egiss ex locato recte eumage̾ ⁊̃ si alius
eas rupiss cũ cõductõne recte agi pos
lapide in manu p̾cio dñs redemptori
in pedes singłos uti dabit que sitũ est
utrum fc̃m tempus an ⁊̃ imperfectũ

Expanded text:
um mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi. lapide et manupretio dominus redemptori in pedes singulos septem dabit": quaesitum est, utrum factum opus an etiam imperfectum
Abbreviated transcription (Latin):
nia solu̾et᷑ pecut a cpeditore ũ fundũ
epłam qua se uendidisse fundũ cre¬
ditori sigͣret emisit q̃ro an hnͣc uen¬
ditoem debitor reuocare possit osferẽ¬
dosortem ⁊ usuras quedebent᷑ mrcelł¬

Expanded text:
n solueretur, petit a creditore, ut fundum mpetrasset, epistulam, qua se uendidisse fundum creditori significaret, emisit: quaero, an hanc uenditionem debitor reuocare possit offerendo sortem et usuras quae debentur.Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sit at tantũ in ea condictione est uͥ
sipr. Qd̃ ⁊ acrecius capito cõuilt
fertur decreuisse ħ tm̃ ita obseruand̾
est nsi patronꝰ eam ĩõmanumisit ut
uxorem eam ducat.

Expanded text:
on sit, attamen in ea condicione est, ut, iam. quod et Ateius Capito consulatu suo fertur decreuisse. hoc tamen ita obseruandum est, nisi patronus ideo eam manumisit, ut uxorem eam ducat.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł u. ad̾. S edsi hac lege emi ut ma¬
numittam ⁊ ex constitutõ est diui m̃i¬
ci ueñ adubertatem cumsim patron
in ius uocari ñ pot̾o cumq si is nũmis
emi. ⁊ fidemfregi pro pr̃ono ñ habebor
¶Postituta contra legem uendõis
uenditorem habebit pr̃onũ. si hac lege
uenierat ut si ꝓstituta ẽẽt fi̾et lib̾a.

Expanded text:
ictum. Sed si hac lege emi ut manumittam, et ex constitutione diui Marci uenit ad libertatem: cum si‹m› patronus, in ius uocari non potero. sed si suis nummis emi et fidem fregi, pro patrono non habebor. Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera.
Abbreviated transcription (Latin):
singulos uł menses singłos relictum
uł si hr̃tatio legetur morte quidem
legatarii legatum int̾dicit capitis¬
tñ dumiutione int̾ueniente per¬
qiuia tale legatũ infr̃o potius qm¬
Capitis dummnutõis triagña sũt
maxsa minima ⁊ media. tria .n. st̃
que hẽmus. libertatem ciuitatem
familiã. igitur cum hec oĩa amit¬
timus hoc est lib̾tatẽ ciuitatẽ ⁊ fami¬
liam cmaximã cecapitu diminutõ¬
nem ꝯuero amittimus ciuitatem
⁊ libertatem retinemus. mediã ẽe
capitis dĩminutoem cum lib̾tas ⁊
ciuitas retinetur et fanulia tã mu¬
tatur minimam ẽẽ capitis diminu¬
tionem constat.

Expanded text:
lictum, vel si habitatio legetur, morte quidem legatarii legatum intercidit, capitis deminutione tamen interveniente perquia tale legatum in facto potius quCapitis diminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima. Tria enim sunt quę habemus: libertatem, ciuitatem, familiam. Igitur quum hęc omnia amittimus, hoc est et libertatem et ciuitatem et familiam, maximam esse capitis diminutionem; quum uero amittimus ciuitatem et libertatem retinemus, mediam esse capitis diminutionem; quum libertas et ciuitas retinetur, familia tantum mutatur, minimam esse capitis diminutionem constat.
Abbreviated transcription (Latin):
uolo ⁊ ua ꝓhibeat hoc int̾dicto po¬
sse me experiri platuit qr inferre
inuito te mortuũ inferce quominꝰ
illi in eo loco sepulcrũ sũ dolo malo
edificare liceat uim fieri ueto. hoc¬
nt̾dictum hoc ꝓpt̾ea int̾poĩtũ est qr

Expanded text:
uolo, et uia prohibear, hoc interdicto posse me experiri placuit, quia inferinuito te mortuum inferre, quominus illi in eo loco sepulchrum sine dolo malo aedificare liceat, uim fieri ueto.' Interdictum hoc propterea propositum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
aoritate pactũ fu̾it ut discedat᷑ ab q̃p¬
tõne anperinde sit atq si ab initio
sũ tutoris auctoritate emiss ut scili¬
cet ip̃e ñ teneat᷑ s agente eo retentio¬
nes competant s nec illud sũ rõne di¬
cetur qr̃ initio recte emptio sit ꝯtͣcta
iuixq bone fidei conuenire eo pacto
dariq alti captiosum sit ⁊ maxĩe
si iusto errore sit deceptus
seio ab eo scͥptus heres cũignoraret fũ
tor subscripsit q̃sitũ est an cognito eo

Expanded text:
oritate pactus fuerit, ut discedatur ab emptione: an proinde sit, atque si ab initio sine tutoris auctoritate emisset, ut scilicet ipse non teneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio recte emptio sit contracta, vix bonae fidei convenire eo pacto stari, quod alteri captiosum sit, et maxime, si iusto errore sit deceptus.Seio ab eo scriptus heres, cum ignoraret, funtor subscripsit: quaesitum est, an cognito eo,
Abbreviated transcription (Latin):
Huridus cimlutii titii erat obuccłe¬
gal rei publice uenit s cũlutiꝰ titiꝰ
debitor ꝓfessus cẽt paratũse ẽẽ uesti¬
gal ex solu̾e solidũ cũ minore uenisl
ssit lutio titio q̃sitũ est ar post sinã
p̾sidis añqlli eiꝰ restituet᷑ i bonis
lutii titii fundus empt᷑ eẽt. R nõ
m uectigal satiffactum eẽt.
dum lege dc̃a ut si ad diem pectiũã
ñ soluiss res mempta fi̾et seiꝰ parte
p̃cii p̾senti die soluta defucto uen¬
ditore filiis eiꝰ pupillaris etatis ⁊ ip̃e
tutor cum aliis datusn cũ tutorib
p̾ciuim scd̃m legem num̾auit nec rõ¬
nib tutele retulit q̃ sitũ est an irriti¬

Expanded text:
undus qui Lucii Titii erat ob vectigale rei publicae veniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse vectigal exsolvere solidum, cum minore venisset ssit Lucio Titio: quaesitum est, an post sententiam praesidis, antequam restitueretur, in bonis Lucii Titii fundus emptus esset. respin vectigal satisfactum esset.dum lege dicta, ut, si ad diem pecuniam non solvisset, res inempta fieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto venditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus pretium secundum legem numeravit nec rationibus tutelae rettulit: quaesitum est, an irrit
Abbreviated transcription (Latin):
tute hu̾it uxorẽ est qͣ socrũ est enim
cognacio seruilis intelligit᷑ qrͣ ño
⁊ affinitas intelligatur s iure dubia
cercius ⁊ modestius est huiꝰmodi nup¬
tiis abitin̾e. ¶uideamꝰ tũc quomo¬
do nou̾ca ⁊ priuigna ⁊ sotius ⁊ nurꝰ
intelligantur ut sciamꝰ quas ñlice¬
at duc̾e quidẽ nou̾cam per se patͥs
uxorem ⁊ nurũ filii uxorem ⁊ priui¬
gnam uxoris ex alio marito filium
est necaui uxorẽ ne ꝓauidicu posse
duas gͦ uł płes nou̾cas duc̾e nõ po¬
terit ñ nurũ nam ⁊ is qui adoptiuꝰ
est nec naturalis pr̃is nec adopti¬
ui uxorem duc̾e pot̾ s ⁊ sipłes uxo¬

Expanded text:
tute uxorem habuit, quasi socrum. cum enim cognatio seruilis intellegitur, quare non et adfinitas intellegatur? sed in re dubia certius et modestius est huiusmodi nuptiis abstinere.Nunc uideamus, quomodo nouerca et priuigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam nouercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et priuignam uxoris ex alio marito filiam est nec aui uxorem nec proaui duci posse. duas ergo uel plures nouercas ducere non poterit: non mirum, nam et is qui adoptiuus est nec naturalis patris nec adoptiui uxorem ducere potest: sed
Abbreviated transcription (Latin):
eamq prĩs adoptiui uxor fuit ducẽ nõ
potest q nou̾ce locum ht̃. Itẽ siqs filiũ
adoptau̾it uxorẽ eiꝰdẽ q̃ nutꝰ loco est ne
quidẽ post emancipatõem filii ducepͭ
g suã mr̃em manumissus siducet uxo¬
remtindem iuris est ⁊ insorore ⁊ in so¬
roris filia idem est t̾tio dicend̾ est ut pa¬
ter filiã non possit duce̾ si ex seruitu

Expanded text:
i uxor fuit ducere non potest, quia nouercae locum habet.Item si quis filium adoptauerit, uxorem eiusdem quae nurus loco est ne quidem post emancipationem filii ducere igitur suam matrem manumissus non ducet uxorem: tantundem iuris est et in sorore et sororis filia. idem e contrario dicendum est, ut pater filiam non pos
Abbreviated transcription (Latin):
latum Namut eleganter celsꝰ
diffinit Ius est ars boniet equi
cuius meritoquis nos sacerdo¬
tes appellat. iusticiam namq
colimꝰ et boniet equi ꝓfitemur¬
noticiam equm ab iniquosepa¬
rantes licitum ab illicito disc̾¬
nentes bonos non solumme¬
tupenarũ uerum etiam quo
exortatione p̾miorũ efficereᷤ
cupientes. ueram nisi fallor
phylosophiam nõ simulatam
affectantes huius studii due sũt
positiones publicum et priuatũ¬

Expanded text:
dit. Nam, ut eleganter Celsus diffinit, ius est ars boni et equi, cuius merito quis nos sacerdotes appellat. Iustitiam namque colimus et boni et equi notitiam profitemur equum ab iniquo separantes, licitum ab illicito discernentes, bonos non solum metu penarum, verum etiam premiorum exhortatione efficere cupiphilosophiam, non simulatam affectantes. Huius studii duae sunt positiones, publicum et priuatu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃m̃ applłamus Hinc lib̾oꝵ procrea¬
tio hinic educatiouidemꝰ enĩ cet̾a qͦ
aĩalia feras ĩ istiꝰ uiris ꝑeritia censeri.
Iris gentiũ est quo gͥete hũane utunt᷑
qd a naturali rõne reced̾e facile intel¬
ligere licet ar qi qd illud omĩb a ĩali

Expanded text:
appellamus, hinc liberorum procreatio, hinc educatio: uidemus etenim cetera quoque animalia, feras etiam istius iuris peritia censeri. Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet,
Abbreviated transcription (Latin):
ritꝰ alt̾m qiͣ stipłatõemuenit susciꝑe
iussit ⁊ młr adu̾sus utrũq dirigat
dotis petitõem coħedẽ ẽẽ defendendũ.
ab eo qui susciꝑe honꝰ iussus est s ⁊
legata q̃ ab utroq ꝓ dote data ele¬
cta dote retinent᷑ ĩ compendio coħx¬

Expanded text:
ae in stipulationem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio, cohe
Abbreviated transcription (Latin):
datam dotem filiũ oport̾e u̾m ⁊̃ ip̃i
filio mrͣcellꝰ scribit. S filio datãtam¬
diu qm̃ diu pecculiũ patit᷑ uł in rem
pr̃is nsũ sit. ¶Si pater int̾ filios si¬
ue scriptura bona diuisit thonera

Expanded text:
 ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur uel in rem patris uersum sit. Si pater inter filios sine scriptura bona diuisit et onera
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis agi q̃ certa lege ꝓmutatd̃em fe¬
terint s. si om̃s res diuise sint ¶Fami¬
lic h̾ciscunde iudiciũ ampliꝰ ꝙͣ semel
agi non pot᷑ nͥ cã cognita cꝑ si q̃dam
res indiuise relicte sint ꝯmuni diui¬
dendo de hiis agi pot̾. ¶Pap̾ ait si
uni ex hedib honꝰ ħedis alieni ĩum¬
gatur citra sp̃em legati osficio iudi¬
cis familie ħcisode cognoscẽtis susci¬
tionis sue ut quadrantẽ illibatum
hẽat indẽpnes gͥ coħedes suos pr̃are
cauebit idem scribit ⁊ si filiꝰ in mu¬
nib publicis ĩ quib pr̃ ensentitib¬
ligatus est ⁊ ꝓparte ħes scriptꝰ est

Expanded text:
bis agi, quasi certa lege permutationem fecerint, scilicet si omnes res diuisae sint. Familiae erciscundae iudicium amplius quam semel agi non potest nisi causa cognita: quod si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potest. Papinianus ait, si uni ex heredibus onus aeris alieni iniungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscitionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit. Idem scribit et si filius in muneribus publicis, in quibus pater ei consentit, reliquatus est et pro parte heres scri
Abbreviated transcription (Latin):
tor fĩ familie ħ̾ciscunde aget᷑ ut fiat
Idem tũ temptat qr ħxdũ int̾est quo
iusmonumenti sequit᷑ p̾scriptis uer¬
bis posse eos experiruit monum̃tũ fiat
¶Sumptus quos unꝰ ex hedib bona fide
fec̾it usuras quisquis consequi potest
a coh̾ede ex die more scd̾m sxptũ imꝑa¬
toꝵ seueri ⁊ antonini ¶Celsus ⁊̃ ilid̾
ẜeleg̾at᷑ adicit coħede ⁊ sinõsoluit fa
milie hciscunde iudiciũ ut cogat᷑ coħes
solũe ꝯ auas ñ sit lib̾aturꝰ rem creditor¬

Expanded text:
tor fieri, familiae erciscundae agent, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis uerbis posse eos experiri, ut monumentum fiat. Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a coherede ex die morae secundum rescriptum imperatorum Seueri et Antonini. Celsus etiam illud eleganter adicit coheredem et si non soluit habere familiae erciscundae iudicium, ut cogatur coheres solu
Abbreviated transcription (Latin):
Si filia nupta que dotẽ ꝯferre
debuit per errorem coh̾edis ita cauit
ut qd̾ a marito recuꝑass ꝓ partib
heditariis solu̾it nicħoꝰ arbitriũ fam¬
ut ⁊̃ si cõstante m̃m̾io ip̃a diẽ suum
obierit conferendõs nã imꝑicia ĩ qͥt
cohedũ iurisoictõnis formam muta¬
re ñ potuit. ¶ Si filiust. iussu pr̃is
obligatus sit debebit ħ debitũ perci¬
pe. s ⁊ si mr̃e pr̃is u̾tit idem placet.
faisił. ħes sit institut᷑ dotem uxoris
sue ꝑcipiet. Nec ĩm̾ito quia ip̃e hon̾a
minii sustinz Integͣm gͥ dotem ꝑci¬
piet ⁊ cauebit defensursi in eo hedes
quiex stipłatu possint ꝯuenir idẽ
⁊ si alus dotem dedit ⁊ stipłatꝰ est ut
solũ uxoris sue dotẽ s ⁊̃ filii sui uxo¬

Expanded text:
Si filia nupta, quae dotem conferre debuit, per errorem coheredum ita cauit, ut, quod a marito reciperasset, pro partibus hereditariis solueret, nihilo minus aamsi constante matrimonio ipsa diem suum obierit, conferatur dos: nam imperitia, inquit, coheredum iurisdictionis formam mutare non potuit. Si filius familias iussu patris obligatus sit, debebit hoc debitum praecipere: sed et si in rem patris uertit, idem placfamilias heres institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onera matrimonii sustinet. integram igitur dotem praecipiet et cavebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conveniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ipt. Hus ꝯsequenter iuliais ait siex
pl̾ib hedib uni seruus sit gn̾ałr per
optionẽ legatus ⁊ hedes stichũ tabu¬
las heditarias int̾leuisse dicent uł co.¬
rupisse ⁊ ꝓpt̾ hoc denuntiauint ne oꝑ¬

Expanded text:
. His consequenter Iulianus ait: si ex pluribus heredibus uni seruus sit generaliter per optionem legatus et heredes Stichum tabulas hereditarias interleuisse dicant uel corrupisse
Abbreviated transcription (Latin):
tradũt᷑ ut dñium. ¶recedat ab eoqͥ
tradidit. Suitatur fruat᷑ legataris
g tã non fiant fructuarii uasa utoi¬
cari uendicari a ꝓpͥetario possunt
cantionenon data. ¶ uidend̾ est de

Expanded text:
traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii uasa, uindicari a proprietario possunt cautione non data. uidendum est de
Abbreviated transcription (Latin):
riũ can̾e autemactõnes suscipe pla¬
ne siex die ꝓpͥetas alacri legatasit u
ẽẽ hanc cautoem fructuario q c̾tũ sit
ad eũ ꝓpͥetatẽ uł ad hedem eiꝰ ꝑuẽt᷑am¬
Si uestis usuffꝰ legat᷑ sit scͥpsit põp̃

Expanded text:
rium cauere aut actiones suscipere.Plane si ex die proprietas alicui legata sit, esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heredem eius peruenturam.Si uestis
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute ꝯstituta id acquisitũ nͣr
uicinus lumina nr̃a excipiat cũ
autem seruitꝰ imponit᷑ ue lumĩb
osficiatur hoc maximũ adepti ui¬
demur ut ne inssit iicino uiratis
nobis altius edificatiom̃e atqi

Expanded text:
seruitute constituta id adquisitum uidetur, ut uicinus lumina nostra excipiat: cum autem seruitus imponitur, ne luminibus officiatur, hoc maxime adepti uidemur, ne ius sit uicino inuitis nobis altius aedificare atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
c̾es utrũ emptio sit an. locatio s. Si
ex meo fundo regłas tͥ fcãs ut darem
ꝯuenit emptõe puto ẽẽ ñ ꝯductõem To¬
tuis enĩ cõductio alicisi rei est quotiẽs ni¬
tia in qua aliquid pr̃at᷑ in eodẽ sta¬
tu cuiusdam manz quotiens u̾o ⁊ mu¬
tatur ⁊ alienatur emptio mag̾ qm
locatio intelligi debet.
⁊ si non dicant᷑ pranda sũt ueluti ne
sundꝰ euicatur autem ususfructus
eiꝰ quedã ita dem̃ suc dc̃a sũt uelutiuiã¬

Expanded text:
ceres: utrum emptio sit an locatio? respondit, si ex meo fundo tegulas tibi factas ut darem convenit, emptionem puto esse, non conductionem: totiens enim conductio alicuius rei est, quotiens materia, in qua aliquid praestatur, in eodem statu eiusdem manet: quotiens vero et immutatur et alienatur, emptio magis quam locatio intellegi debet.  si non dicantur, praestanda sunt, veluti ne fundus evincatur aut usus fructus eius, quaedam ita demum, si dicta sint
Abbreviated transcription (Latin):
redhibitõem eẽ ex empto dat afftems
si uitiũ corꝑis nzad aimũ penetrat for¬
te sipp febrem loquat᷑ aliena uł cum per
uicos more isanoꝵ decidenda loqiuant᷑
inquosit aĩ uitiũ ex corꝑis iutio acti¬
dit redhibi possesItem alienatĩes ⁊ iĩ¬
natioᷤ ñ contim edicto quosdã reddisse
pomp̃ ant q̃mad̾m nec gulosos nec in¬
postiores aut mendaces aut litigiosos
Idem pompͥait qnͣmis ñ ualde sapientẽ
seruũ uenditor pr̃are debeat tñ si itafa¬
tuũut murionẽ uendid̾it ut in eo ut̃
uti ut uitii morbiq appłło ñ uideatur
pertine nͥ ad corꝑa. ¶ Animiantem
uitii ita dem̃ pr̃abit uenditor si ꝓnuisit¬
⁊ fugitiuo excipit᷑ ħ enĩ aĩ uitiũ est ñ
corꝑis uñ quidã uimenta pauida ⁊ cal¬
citrosa morbosis ñ eẽt adnum̾andadixe
to tm̃ agi pot sistiens id uitiũ aĩ reticu¬
it si autẽ corꝑis solius uitiũ est aut
tio locum habebit. Itlud erit adno¬
tand̾ ꝙ de morbo gn̾ałr scriptũ est nõ

Expanded text:
redhibitionem esse, ex empto dat actionem.Sed si uitium corporis usque ad animum penetrat, forte si propter febrem loquantur aliena uel qui per uicos more insanorum deridenda loquantur, in quos id animi uitium ex corporis uitio accidit, redhiberi posse.Item aleatores et uinarios non contineri edicto quosdam respondisse madmodum nec gulosos nec impostores aut mendaces aut litigiosos. Idem Pomponius ait, quamvis non valide sapientem servum venditor praestare debeat, tamen, si ita fatuum vel morionem vendiderit, ut in eo usus uti, ut vitii morbique appellatio non videatur pertinere nisi ad corpora: animi autem vitium ita demum pret fugitiuo excipitur: hoc enim animi uitium est, non corporis. unde quidam iumenta pauida et calcitrosa morbosis non esse adnumeranda dixeto tamen agi potest, si sciens id uitium animi reticuit: si autem corporis solius uitium est aut tio locum habebit.Illud erit adnotandum, quod de morbo generaliter scriptum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
demedemosfiliꝰait si hoĩdigit
at abscisus membri ue ꝙ laceratũ
gtͣnis consonau̾it si tm̃ ob eamrem
cominus uti possit ñ uiderisamĩ
eẽ catonem quo scrit̾e lego cui digit᷑
de manuaut de pede p̾scissus est eum
in manib sũ in pedib si nichħ impedi
sit digitoꝵ s an sũ impedunto uelꝑt¬
b uel pautiorib uti possit. ¶ Iem¬
opem i quesitũ est an sañ ẽet ⁊ puto¬

Expanded text:
dem Ofilius ait, si homini digitus sit abscisus membrive quid laceratum, quamvis consanaverit, si tamen ob eam rem eo minus uti possit, non videri sanum esse. Catonem quoque scribere lego, cui digitus de manu aut de pede praecisus sit, eum in manibus sive in pedibus, si nihil impeditsit digitorum, sed an sine impedimento vel pluribus vel paucioribus uti possit. De myope quaesitum est, an sanus esset
Abbreviated transcription (Latin):
Si nicħ ex minist̾io pr̃ando subtͣhit
extͣ redhibitoem ẽẽ s ⁊ latus uł crus.
bri unus pot̾ afferre impedimentũ
gͦ ⁊ hic erit redhibendꝰ. ¶ Siquis
natura guturosus sit aut ocłos emi¬
nentes hẽat sauus uidet᷑ Idem sciend̾
est te sceuam non ẽe morbosũ uel
uitiosum p̾t̃qmͣ si in becillitate dext̃¬
tre ualidꝰ simstra utat᷑ s hunc ñ senã
sẽd marium ex̃ ¶is cui os oleat sa
nus sit cĩsitu est trebatiꝰ ait ñ ẽẽ morbo¬
sum os alicuiołe ueluti urosum stra¬
bonem hoc enĩ exilliue oris accide
sołe si tm̃ ex corporis iuitio sit accidit
ueluti ꝙ ietur qd̃ pulmo aut aliudq
sumile dolet morbosus

Expanded text:
si nihil ex ministerio praestando subtrahit, extra redhibitionem esse. sed et latus uel crus breuius potest adferre impedimentum; ergo et hic erit redhibendus. Si quis natura gutturosus sit aut oculos eminentes habeat, sanus uidetur. Item sciendum est scaeuam non esse morbosum uel uitiosum, praeterquam si inbecillitate dextrae ualidius sinistra utitur: sed hunc non scaeuam, sed mancum esse. Is cui os oleat an sanus sit quaesitum est: Trebatius ait non esse morbosum os alicui olere, ueluti hircosum, strabonem: hoc enim ex illuuie oris accidere solere. si tamen ex corporis uitio id accidit, ueluti quod iecur, quod pulmo aut aliud quid similiter dolet, mor
Abbreviated transcription (Latin):
maximũ enĩ ac p̾cipiumiminꝰ femi¬
naꝵ est conciꝑe ac tueri ri concep¬
tũ puerperam quo sanã eẽ si mͦ nich̾
extrinsecus accidit ꝙ corpꝰ eiꝰ maliqͣmͣ
ualitudinẽmittere de st̾il cecilium¬

Expanded text:
maximum enim ac praecipuum munus feminarum est accipere ac tueri conceptum: Puerperam quoque sanam esse, si modo nihil extrinsecus accidit, quod corpus eius in aliquam ualetudinem immitteret.De sterili Caeliu
Abbreviated transcription (Latin):
uoex familie ħcisode nicb̃ d in diuisũ
relinq̃re. Item curare d ut de euictõe
caueatur hiis quib adiudicat. ¶Si
pectuĩa q̃ domi relicta ñ ÷ per p̾ceptio¬
nem relicta sit utrũ uniu̾sa a coħedi¬
b pr̃anda sit an ꝓ parte h̾editaria q̃m¬
admod̃ si petcuĩa in ħeditate relictacãt

Expanded text:
udex familiae erciscundae nihil debet indiuisum relinquere.Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adiudicat.Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa a coheredibus praestanda sit an pro parte hereditaria, quema
Abbreviated transcription (Latin):
est in peccuĩa ꝓmissa a testatore sub
pena ꝓmissa sit namlic hec obligo di
ĩeiudat᷑ ꝑ legẽ .xii. tabł. tm̃ qr nich ꝓdest
ad penã euitandã partẽ suã solu̾e sisi
dũ soluta sit pettiũa q ut dies uenit
solidũ solu̾it ꝑtẽ pr̃aturũ. ¶Siue ⁊ sol¬
uit unus uniu̾sã peccũam quã defũ¬
ctui ꝓmisit ne pena ꝯmittet᷑ familie
ħcisꝯ de iudicio a coħedib partes reciꝑe
possit idem obsuat᷑ in pignorib luen¬
dis nam nͥ uniu̾sũ qd̾ debetur confe¬
ratur iure pignꝰ creditor uend̾e pot̾.¬
i unus ex cohedib noxali iudicio ser¬
uũ hereditariũ defend̾it ⁊ litis estima¬
tõem obtułit ⁊ hoc expediret id ꝓ ꝑte¬

Expanded text:
est in pecunia promissa a testatore, si sub poena promissa sit: nam licet haec obligatidest ad poenam euitandam partem suam soluere, siue non‹d›um soluta est pecunia nec dies uenit, solidum soluerit partem praestaturum: siue etiam soluit unus uniuersam pecuniam quam defunctus promittit, ne poena committeretur, familiae erciscundae iudicio a coheredibus partes recipere poterit.Idem obseruatur in pignoribus luendis: nam nisi uniuersum quod debetur offeratur, iure pignus creditor uendere potest.Si unus ex coheredibus noxali iudicio seruum hereditarium defenderit et litis aestimationem optulerit, cum hoc expediret
Abbreviated transcription (Latin):
ad societatem non consensus s res.
i iuc̾to hoie legato ⁊ postea defunctole¬
gatario aliquis ex łrdib legatarii nõ
ꝯsenciendo impedierit legatũ isqui imi¬
pedit hoc iudicio cet̾is qnͣti int̾sit eoꝵ
dampnabit᷑. Idem est ⁊ siex cont̃rio
est quem ip̃i elegerint nolu̾it ꝯsenti¬
reut p̾stetur quem solui omĩb expe¬
diebat ⁊ ĩo conuenti a legatario uidi¬
cio pluris dampnati fu̾int Itẽ
culpe noĩe tenetur qui cũ autẽ alios
ip̃e audiss heditatẽ seruitutes p̾oiis

Expanded text:
ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui impedit hoc iudicio ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e contrario est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint.Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset h
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ eo pẽimoniũ q̃mad̾m cessat fami¬
lie ħ̾cisconde iudiciũ cũ tul incorpo¬
ad accipiendũ familie hcisconde iu¬
diciũ nicħ inte̾st possideat quis ħedita¬
tem nec ne. ¶ De płib heditatib que
int̾ eosdem ex diu̾sis caĩs onumes sũt
nis sit int̾ me autẽ ⁊ te ⁊ ticiũ seiana pos-¬
se unũ iudiciũ accipi int̾ tres. pomp̾
scribit. Itẽ si płes heditates int̾ nos

Expanded text:
uemadmodum cessat familiae erciscundae iudicium, cum nihil in corpoad accipiendum familiae erciscundae iudicium nihil interest, possideat quis hereditatem nec ne.De pluribus hereditatibus, quae inter eosdem ex diuersis causis communes sint, nis sit, inter me autem et te et Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit. Item si plures hereditates inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ familie ħcibꝰ de acceptũ partẽ
suã alienãuit id ad osfm̃n iudicis ꝑti¬
net ut eã partẽ c̃ testatoris fuit alicui
dem scribit. Cũ ego ⁊ tu hedes tỹtioex¬
titissemꝰ si tu ꝑtẽ fundi quẽ tuũ he¬
ditariũ dicebat a semꝑnio petieris

Expanded text:
amiliae erciscundae acceptum partem suam alienavit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium diceb
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ erronẽñeẽ ⁊ cet̾a que ex edicto ediliũ
currulũ ꝓmittitur utrũ una stipło est
quit qnͣti minoris pp̃ fugã serui deinde
agit pp̃ morbũ idagend̾ est inquit ne
lucrũ faciat emptor ⁊ bis enisdẽ uitii esti¬
noris autemempturũ fuisse duob si
sequi debebit duo nam ⁊ si de utroq

Expanded text:
em non esse' et cetera quae ex edicto aedilium curulium promittuntur, utrum una stipulatio est quit, quanti minoris propter fugam serui, deinde agit propter morbum: id agendum est, inquit, ne lucrum faciat emptor et bis eiusdem uitii aestinoris autem empturum fuisse duobus, ssequi debebit duo: nam et si de utroque
Abbreviated transcription (Latin):
faciat ut possit per hunc modum
dampnũ sibi pp̃minorẽ ꝯtingens
resarcire. Non semꝑ aut̃ eaq̃cum
minorib geruntur rescindenda
sunt s ad bonũ ⁊ eciuũ redigenda
sunt ne magnoincõmodo huius
etatis hoĩes asficerentur nemine
cum hiis contrahente ⁊ quodã mo¬
do ꝯm̃ciũ eis interdicetur. taq
nisi aut manifesta circũscriptio
sit aui tam negligent̾ in eac̃a u̾¬
sati sunt pretor interpoñe se ñ¬

Expanded text:
faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens resarcire. Non semper autem ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa uersati sunt, praetor interponere se n
Abbreviated transcription (Latin):
distracta heditate ⁊ negotiis fini¬
tus ad ꝑatampeccuniã laborib
substitutis ueniat repellendus
młtoq partiuis ex hac cã hedem
minoris restituend̾ ẽe. Siseruꝰ.
uł filius fam̃ minorem circũscrips¬
n̾it restitu̾eiubend̾ est qd̾ non ꝑue¬
u̾it expetulio eoꝵ pr̃are. Si ex neu¬
tro satisfiet ex dolo serui interuene¬
rit aut u̾b̾ib castigandꝰ aut noxi
ob dolum suum ꝯdampnabitur
estitutõ autemita facienda est ut
unusquisch in integrũ iussuum
recipiat. Itaq si infundo uendẽdõ
cirtum scriptus restituet᷑ iubeat᷑
pretor emptorem fundũ cum fru¬
aib redde ⁊ preciũ reciꝑe nisi tunc
dedit cum eumꝑditurum ñ ignora¬
ret sicut facit in ea peccunia q̃ ei
ꝯsũpturo credit᷑ s ꝑtius inuendi¬
tioneqr es alienum ei soluit qd fa¬
cere nect̃e est cred̾e autẽ ñ necte est
nam ⁊ si origo contͣctꝰ ita ꝯstitit

Expanded text:
tiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum esse. Si seruus uel filius familias minorem circumscripnerit restituere iubendus est, quod non peruenerit ex peculio eorum praestare: si ex neutro satisfiet et dolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut noxae ob dolum suum condemnabitur. Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. itaque si in uendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructibus reddere et pretium recipere, nisi si tunc dederit, cum eum perditurum non ignoraret: sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumpturo creditur, sed parcius in uenditione, quia aes alienum ei soluitur, quod facere necesse est, credere autem non est necesse. nam et si origo contractus ita constitit
Abbreviated transcription (Latin):
dem ł .xi. ad. Inintegr̃ uorestitutõe
postulata aduersus aditionẽ a min¬
nore fc̃am si quid in legatis impẽ¬
admod̾ per contrarul ꝯ minor resti¬
tuitur ad adheundã heditatemq̃
añ gesta erant per ꝓturatorẽ bõꝵ
decreto p̾toris ad distrahenda bõa

Expanded text:
. In integrum uero restitutione postulata aduersus aditionem a minore factam, si quid legatis expenadmodum per contrarium cum minor restituitur ad adeundam hereditatem, quae antea gesta erant per curatorem bonorum decreto praetoris ad distrahenda bona
Abbreviated transcription (Latin):
succurrit᷑ cuiꝰ dampno res sit censu¬
ras si ex euentu dampnũ minor pa¬
ssurus sit qr qid̃ p̾stit̾it seruare ab eo
cuius negotia gessit non pot̾ qr
non erit is soluendo sñ dubio p̾tor
interueniet si ã ip̃e dñs minor sit
ꝓcurator uero maioris etatis ñ pͥ
facile dñs audiri nisi eius manda
to gestum erit nec a procuratore sei¬
uari res possit. Ergo ⁊ si ꝓcuratorio
noie minor circum scriptꝰ sit impu¬
tari d hoc dño qui tali ꝯmisit sua
sponte negotiis maioris int̾uen̾it¬
ꝯ restituendꝰ erit ne maioriaccedat
hancactõem ñ restituit᷑ s ꝯpellendꝰ
est. sic ei ced̾e auxiliũ inintegr̃ resti¬
tutõnis ut ꝓcuratorẽ es̃ in rẽsuã¬

Expanded text:
ur, cuius damno res sit cessura. sed si euentu damnum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sine dubio praetor interueniet. si autem ipse dominus minor sit, procurator uero maioris aetatis, non potest facile dominus audiri, nisi si mandatu eius gestum erit nec a procuratore seruari res possit. ergo et si procuratorio nomine minor circumscriptus sit, imputari debet hoc domino, qui tali commisit sua sponte negotiis maioris interuenerit, restituendus erit, ne maiori hanc actionem non restituitur: sed compellendus est sic ei cedere auxilio in integrum restitutionis, ut procuratorem eum in rem sua
Abbreviated transcription (Latin):
modest̃ R. Si quis cucũueniendis
emptoris eam uenditor in sp̃e de qua
ciueritur fecit ex empto actõne cõue¬
niri posse. Pomp̾
uendid̾at ⁊ ꝓ hiis reb pectiũam ac¬
cepit ⁊ eum trad̾e nolebat emptor
querebat auid facere oportebat ⁊ ue¬
rebatur ne hee arbores eius ñ uident᷑¬
fce pomp̃ arbor q̃ in fundoꝯtinet᷑
non est separatum corpꝰ a fundo ⁊
ideo ut dñs suas spałr arbores uẽ¬
dicare emptor non pot̾it s ex emp¬
to habebit actõem.

Expanded text:
dit, si quid circumveniendi emptoris causa venditor in specie de qua quaeritur fecit, ex empto actione conveniri posse. Pomponvendiderat et pro his rebus pecuniam accepit et tradere nolebat: emptor quaerebat, quid se facere oporteret, et verebatur, ne hae arbores eius non vide arborum, quae in fundo continentur, non est separatum corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores vindicare emptor non poterit: sed ex empto habet actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
demt Et si uno p̾ciores płes emp¬
terdicto de itin̾e actuq iuctus sit ex
uitutis ĩ remactõne ꝓnũciatũ tm̃ di¬
cendũ est ex empto actõem ꝯpet̾e.
dat custodiam ⁊ diligentiã pr̃are d
tenebitur emptori.
denił. Sicut equũ est bone fidei
emptori alt̾ius dolũ ñ nocẽ ita ñ est
cquũ cidem persone uenditoris sindo¬
lum prodessẽ.
rũ ⁊ si plus ht totũ pr̃et iisi ħ actil est
ut diumn taxat .x. praret. si ninꝰ est pr̃et¬
decimo ⁊ talem seruũee ut tm̃ peccłii
nitatem posse seruari sextus eluis dums
seu̾us dixerũt qͦꝵ ⁊ mͥ iustissima uidet᷑
esse sententia. ¶ firmus a ꝓtuloq̃¬
siit si de plũbo castello fistule sub t̾ra
misse aquam ducem inequũ lat̾ib cͥ¬
tũstructe an ediũ ẽent an ut rupta
sit referre quid actũ eet cund g si nicħ
de ea re nz emptorn uenditor cognoue¬

Expanded text:
m Et si uno pretio plures res empterdicto de itinere actuque victus sit, exvitutis in rem actione pronuntiatum, tamen dicendum est ex empto actionem competere. adat, custodiam et diligentiam praestare debet tenebitur emptori. ium Sicut aequum est bonae fidei emptori alterius dolum non nocere, ita non est aequum eidem personae venditorislum prodesse. Crum, et si plus habet, totum praestet, nisi hoc actum est, ut dumtaxat decem praestaret, si minus est, praedecem et talem seruum esse, ut tantum peculii nitatem posse seruari Sextus Aelius, Drusus dixerunt, quorum et mihi iustissima uidetur esse sententia.Firmus a Proculo quaesiit, si de plumbeo castello fistulae sub terram missae aquam ducerent in aenum lateribus circumstructum, an hae aedium esset, an ut ruta sit referre, quid acti esset. quid ergo si nihil de ea re neque emptor neque venditor cog
Abbreviated transcription (Latin):
debeat qui sciens in rem alienam
impendit. s beingnius est in hi qͥdẽ
personam hr̃e rõem impensaꝵ. Nõ
.n. d petitor ex aliena iactura lucrũ
fac̾e ⁊ id ip̃m osfõ iudicis continetur¬
bitur namnec exceptio doli mali
desideratur plane si pot̾ in ea cãd¬
disfr̃a ee ut bone fidei ciuidem pos̃¬
sessor oĩmodo impensas deducet

Expanded text:
iens in rem alienam impendit. sed benignius est in huius quoque persona haberi rationem impensarum non enim debet petitor ex aliena iactura lucrum facere et id ipsum officio iudicis continebitur: nam nec exceptio doli mali desideratur. plane potest in eo differentia esse, ut bonae fidei quidem possessor omnimodo impensas dedu
Abbreviated transcription (Latin):
possid̾e resautem modo eo int̾ierit quo
c̃ẽt interitura ⁊ si eadem cã possõnin
mansiss quantũ ad uerba senatuscõ¬
sulti melior est capdonis qmͣbonefidĩ
possoris quia p̃dosi dolo desierit pos¬
sidere ita ꝯdempnatur atq si possid̾et
nec adiectum est si res int̾ierit. siñ¬

Expanded text:
possidere, res autem eo modo interierit, quo esset interitura et si eadem causa possessionis mansisset: quantum ad uerba senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec adiectum esset, si res interierit. s
Abbreviated transcription (Latin):
quam pr̃i heres extitit iure suo rece¬
piss non ẽẽ referendã pͥm societati
qim młr hĩtura fuit ⁊ si alius heres
extitiss ce si accepto a marito lib̾ata
ẽẽt neq̃qm̃ imputari posse societati¬

Expanded text:
suo recepisset, non esse referendam pecuniam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius heres exstitisset: quod si accepto a marito liberata esset, nequaquam imputari posse societati
Abbreviated transcription (Latin):
creditor ei subtͣcit pot̾ fugitiuũ uid̾i
¶Apud labeonem ⁊ celsũ queritur
siquis maisilũ confug̾it aut eo
secum ferat quo solent uenire ꝙ se
uenales postulant an fugituus fit.
egoputo is ẽ eñ fugitiuũ qͥ.  faciat

Expanded text:
creditor, ei se subtraxit, potest fugitiuus uideri. Apud Labeonem et Caelium quaeritur, si quis in asylum confugerit aut eo se conferat, quo solent uenire qui se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiuus eet si celandi cã ne ad dñmre
trem faciliorem dep̾catd̃em hr̃et delicdi
aliciuꝰ non cẽ fugitiuũ. ¶ Celsusqͦ
scribit. Siseruũ em̾is qui se ĩ tyb̾im
deiecit. si moriendi dum taxat cõscilio
suscepto a dño decessiss si ẽẽ fugituul
s si fugepriꝰ consciliũ hĩnt deinde mu¬
tata uoluntate in tib̾un se deiecit ma¬
ne fugitiuũ eadem ꝓbat ⁊ de eoqui de
ponte se p̾cipitauit ħ oĩa u̾a sunt que
celsus scribit Idemait. si seruus tuus
fugiens uicariũ suũ secũ adduxit siui¬
cariꝰ inuitꝰ aut imprudens sequnt᷑ est
n oct̾oem ad te redeundi natus p̾t̾misit
non uid̾i fugituũ fuisse s si aut olim
confuget intellexit quid aget᷑ aũ p̾ea
cognouit quid actũ eet ⁊ redire ad te cũ
ex fundo tuo exiss comͦ cupͥhendiss
fugitiuũ ud̾i aĩmũ enĩ fugituum
fac̾e. Idem ait natura et eum qui ad fu¬
gam gͣdum unum alt̾m ueꝑmouit¬

Expanded text:
fugitiuus esset: si celandi causa quo, ne ad trem faciliorem deprecationem haberet delicti alicuius, non esse fugitiuum. Caelius quoque scribit, si seruum emeris, qui se in Tibi dumtaxat consilio suscepto a domino discessisset, non esse fugitiuum, sed si fugae prius consilium habuit, deinde mutata uoluntate in Tiberim se deiecit, manere fugitiuum. eadem probat et de eo, qui de ponte se praecipitauit. haec omnia uera sunt, quae Caelius scribit. Idem ait, si seruus tuus fugiens uicarium suum secum abduxit: si uicarius inuitus aut imprudens secutus est neque occasionem ad te redeundi nactus praetermisit, non uideri fugitiuum fuisse: sed si aut olim cum fugeret intellexit quid ageretur aut postea cognouit quid acti esset et redire ad te cum ex fundo tuo exisset, comprehendisset, fugitiuum uideri: animum enim fugitiuum facere. Idem ait nec eum, qui ad fugam gradum unum alterumu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾torẽ deb̾e cognosc̾e ancaptus sit. ⁊ sic
minor est. statim ⁊ cirdonscͥptũ ẽe sedo¬
cuit preterea exceptio ista sii cognitõ¬
creditorũ iusiurandũ detułit de brtori¬
suo adu̾sus exceptõem ur̃ iurandi repti¬
catiofraudis debitorib d dari. Peete¬
rea si frandator detulit iusiurandũ¬
mox bonis eiisuentitis exꝑiri nolet.
rid eiactõau exceptõ opponatur fũ¬

Expanded text:
torem debere cognoscere, an captus sit, et sic minor est statim et circumscriptum se docuit. praeterea exceptio ista siue cognitigredi, aduersus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandurtere, mox bonis eius uenditis experiri uolet, t actio aut exceptio opponitur f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurator reo deferente iura u̾it dari mͥ
rente rem suã. actori dabit᷑ actios hoc d̾¬
taxat adũsus eũ qui iusiurand̾ detu¬
lit eosq qui in locum eius successerũt
cet̾in adu̾sus alium si uelit p̾rogatiua
uirisuranduiti nicħ ei proderit.¬

Expanded text:
procurator reo deferente iurauerit dari mihrente rem suam esse, actori dabitur actio, sed hoc dumtaxat aduersus eum qui iusiurandum detulit eosque qui in eius locum successerunt: ceterum aduersus alium si uelit praerogatiua iurisiurandi uti, nihil ei proderit
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯmeatu absit dũ domsi uadit
ꝓuincia sua princeps assid̾e sp̃a¬
li bñficio ꝓmiserit. puto eũr .p. cã
sequent̾ dicem̃ cum crum̃ admi¬
serit non hr̃e eũpriussia eoꝵ qui

Expanded text:
commeatu absit, dum domum uadit prouincia sua princeps adsidere speciali beneficio permiserit, puto eum rei publisequenter dicemus, cum crimen admisit, non habere eum priuilegia eoru
Abbreviated transcription (Latin):
in expeditõem ꝯsularis iussu tnͣ¬
sierat ibiq ceciderat in aciem he¬
di .n. euis succurrend̾ est. Qui .r.¬
p. cã romam profectus est abẽe¬
ut primũ aut domo sua ꝓfectus
aut ꝯ in eademꝓuintia degit .t. p

Expanded text:
in expeditione consularis iussu transierat ibique in acie ceedi enim eius succurrendum est. Qui rcausa Romam profectus est, abessut primum aut domo sua profectus est aut, cum in eadem provincia degit rei p
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ uelud uineis ꝙ ea ad solũ mag̾ qmͣ
ad sr̃ficiem ꝑtineãt ⁊ io sublatisuineis
seruitus manebit s si conthenda serui

Expanded text:
t, uelut uineis, quod ea ad solum magis quam ad superficiem pertinet. ideo sublatis uineis seruitus manebit: sed si in contrahenda serui
Abbreviated transcription (Latin):
asoꝑas locaiit ut feras uenet᷑ uelut
depugnar ferã q̃ regioninoc exͣ ha¬
hibet. s est equissimũ si tutelã ł curã

Expanded text:
as locaverit, ut feras venetur, vel ut depugnaret feram quae regioni nocet, extra hahibet. sed est aequissimum, si tutelam vel cura
Abbreviated transcription (Latin):
consequi. ¶ Interclitorẽ peruuttit᷑
adoptare paupiori si uite eiꝰ sobrietã
clara sit. uel affectio honesta net ĩcog¬
nita satisdatõ autẽ ĩ hiis casib¬
ałr enĩuoluntatici qui arrogare
se restituturũ q̃ ex bonis eiꝰ ⁊ sequut᷑
fu̾it slł ad quos res peruentura ẽẽt si
arrogatus ꝑmansiss in suostatu.

Expanded text:
consequi. Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel affectio honesta nec incognita. Satisdatio autem in his casibr enim uoluntati eius, qui adrogare se restituturum ea, quae ex bonis eius consecutus fuerit, illis, ad quos res peruentura esset, si adrogatus permansisset in suo statu.
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus actorib eis uendidit in tm̃te
netur ĩ qntũ locupletior ex eo tt̃ est tu¬
torib in residuo perpetuo condẽpnãdis
qr nec tnͣffert᷑ ĩ pupillũ post lib pub̾tatẽ
hoc ꝙ dolo tutoꝵ faneit. ¶ Offertip̃¬
tiũ ab emptore d cũ ex ẽpto agͥ ⁊ ĩosi
dam ex empto actio uenditor enĩ qiͣ
pignꝰ retine pot̾ eamrem qua uendidit
unde q̃rit᷑ si ꝑs sit p̾cii soluta ⁊ res tradi
ta post euictasit utrũ eiꝰ rei ꝯseqͣt᷑ p̾ciũ
integrũ exẽpto agens anu̾o ꝙ miiau
maturis ager distractꝰ sit ⁊̃ fructꝰ ẽptori
ced̾e nisi aluid cõuenit exploratũ est
silocatus ag̾ fu̾it pẽsionẽ utiq cicedet
qͥ locau̾at. Idem in p̾diis urbanis nͥ quid
noĩatim ꝯuenisseꝓponat᷑ s ⁊ si qus p̾¬
t̾ea ei reddite uendite nocitũ est actio
emptori. pr̃anda est dãpni forte infecti
uł uocturis iuintoꝵ ł nauiũ quesitũ
est ẽptori pr̃abit᷑ ⁊ si qui d depeccłio eoꝵ

Expanded text:
pupillus auctoribus eis uendidit, in tantum tenetur, in quantum locupletior ex eo factus est, tutoribus in residuum perpetuo condemnandis, quia nec transfertur in pupillum post pubertatem hoc, quod dolo tutorum factum est. Offerri pretium ex empto actio: uenditor enim quasi pignus retinere potes‹t› eam rem quam uendidit. Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et rta postea evicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an vero quod nmaturis ager distractus sit, etiam fructus emptori cedere, nisi aliud convenit, exploratum est. Si in locatis ager fuit, pensiones utique ei cedent qui locauerat: idem et in praediis urbanis, nisi si quid nominatim conuenisse proponatur. Sed et si quid praeterea rei uenditae nocitum est, actio emptor‹i› praestanda est, damni forte infecti uel uecturis iumentorum uel nauium quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid peculio eorum
Abbreviated transcription (Latin):
to utili actõe ad exemplũ institorie ac¬
one dño compet̾e. ¶Ibidem papini¬
anus Rndisse refert si conuen̾it ut ad
diem p̾cio nõ soluto uenditori duplũ
pr̃aret᷑ in fraudem ꝯstitutõnũ uideri
adiectũ ꝙ usuram ł̾imã excedit diu̾¬
samq cam ꝯmissorie ẽẽ ait cũea spetie
inquit nõ fenus illicitũ ccͣhatur
s lex cͣcͣctu nom impbata addic̾atur
Si quis colludente ꝓcuratore meo ab
coem̾it an possit ag̾e et empto ⁊ puto

Expanded text:
utili actione ad exemplum institoriae aconem domino competere. Ibidem Papinianus respondisse se refert, si convenerit, ut ad diem pretio non soluto venditori duplum praestaretur, in fraudem constitutionum videri adiectum, quod usuram legitimam excedit: diversamque causam commissoriae esse ait, cum ea specie, inquit, non faenus illicitum contrahatur, sed lex contractui non improbata dicatur. Si quis colludente procuratore meo ab eo emerit, an possit agere ex empto? et puto
Abbreviated transcription (Latin):
inquit eũ emptori tradess ita ut ille
soluat ꝙ ob eam rẽticio ꝯdẽpnat᷑ es
s ob eam quidẽ partẽ qmͣ uendidisti
ꝓ euictõe cau̾e debes ob alt̾am tm̃de
autẽ de dolo maloꝓmitt̾e equũ est .ni.
eandẽ ẽẽ ꝯdictõem emptoris que futura
s si certis regionib fund̾ int̾ te e⁊ti¬
tiũ iudex diuilit sñ dubio partẽ que
adiudicata est emptori trad̾e debes.:
Si ꝙͣ seruo distrasto uenditor donauit
añ traditionẽ ħ quicquid restitui d ħx
ditates quo per seruũ acquisite ⁊ lega¬
ta oĩa nec distinguend̾ cuiꝰ respectũ ista
sint relicta. Itẽ ꝙ ex oꝑis seruus p̾stitit
uenditori emptori restituend̾ est insi
dies ĩo traditonis ex pacto ꝓrogat᷑ est
ut ad uẽditorẽ opere ꝑtiu̾ent. ¶ Ex
uendito actio uenditori ꝯpetit ad eacõ¬
sequenda que ei ab emptore pr̃ari oz
diem tradictõnis nã cum re emptorf¬

Expanded text:
inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob eam quidem partem, quam uendidisti, pro euictione cauere debes, ob alteram autem tantum de dolo malo repromittere: aequum est enim eandem esse condicionem emptoris, quae futura sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes. Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hoc quoque restitui debet: hereditates quoque per seruum adquisitae et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uenditorem operae pertinerent. Ex uendito actio uenditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari diem traditionis: nam cum re emptor
Abbreviated transcription (Latin):
actõem ꝯsist̾e puton .n. mltũ referre
presens qis int̾rogatꝰ fideuibeat an
l mandato creditoꝵ heditates suscep¬
qui maiorem sũmã ꝙͣ rogatus erat fide¬
iussiss hactenꝰ mandati actõem hr̃e qͣ

Expanded text:
consistere puto: neque enim multo referre, praesens quis interrogatus fideiubeat an licet mandatu creditorum hered‹itat›es suspecm est eum, qui maiorem summam quam rogatus erat fideiussisset, hactenus mandati actionem habere,