comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuina inspiratio contra hostem robo-¬
rat: hunc quasi in sathane aurib deus
laudat. Haudare quippe eius est: & priꝰ
bona concedere. & post concessa custodi-¬
re. Sed antiquus hostis eo contͣ bonos
grauius seuit: quo uallari eos diui¬
ne ꝓtectionis munere consꝑicit. Unde

Expanded text:
divina inspiratio contra hostem roborat, hunc quasi in Satanae auribus Deus laudat. Laudare quippe ejus est, et prius bona concedere, et post concessa custodire. Sed antiquus hostis eo contra bonos gravius saevit, quo vallari eos divinae protectionis munere conspicit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝑcircuitũ: Oꝑib manuũ eiꝰ bene¬
dixisti: & possessio eiꝰ creuit in t̾ra. An¬
ticus hostis. redemptorẽ humani gene¬
ris. de bellatorem suũ. in mundũ ue¬
nisse cognouit. Unde & per obsessum
hominem in euuangłio dicit. Quid
nobis & tibi fili dei: Henisti huc ante
tempus torquere nos: Qui tam̃ prius
cum hunc passibilem cerneret. cum pos¬
se mortalia perpeti humanitatis ui¬
deret: omne quod de eius diuinitate
suspicatus est: ei fastu sue superbie
indubium uenit. Nil quippe nisi
suꝑbũ sapiens. dũ hunc esse humilẽ
conspicit: deũ esse dubitauit. Unde
& ad temptationum se argumenta conuer¬
tit: dicens. Si filius dei es: dic ut lapides
isti panes fiant. Quia igit᷑ passibilem
uidit: non dm̃ natũ. sed dei gr̃a custo¬
uitũ credidit. Unde & nunc inferre ꝑhi¬
betur. Nonne tu uallasti eũ ac domum

Expanded text:
ibus manuum ejus benedixisti, et possessio illius crevit in terra. Antiquus hostis Redemptorem 56 humani generis, debellatorem suum in mundum venisse cognovit: unde et per obsessum hominem in Evangelio dicitur: Quid nobis, et tibi, Fili Dei? Venisti huc ante tempus torquere nos . Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis videret, omne quod de ejus divinitate suspicatus est, ei fastu suae superbiae in dubium venit. Nil quippe nisi superbum sapiens, dum esse hunc humilem conspicit, Deum esse dubitavit. Unde et ad tentationum se argumenta convertit, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Quia igitur passibilem vidit, non Deum natum, sed Dei gratia custoditum credidit. Unde et nunc inferre perhib
Abbreviated transcription (Latin):
re uestimenta scindimus: quia ex fle-¬
tu discretione crescente. cuncta que a-¬
gimus districtius irata manu undi¬
camus. Tunc omnis nr̃a elatio corruit:
tunc cuncta ab animo cogitationum
suꝑfluitas cadit. Unde & subdit᷑. Et ton¬

Expanded text:
re vestimenta scindimus, quia ex flere vestimenta scindimus, quia ex fletu, discretione crescente, cuncta quae agimus, districtius irata manu judicamus. Tunc omnis nostra elatio corruit, tunc cuncta ab animo cogitationum superfluitas cadit. Unde et subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quiescentis est: assuigere decertantis:
Auditis ergo aduersis. surgere est: expertis
temptationib mentẽ ad certamina robu-¬
stius parare. Quib nimirũ temptatio¬
nibus etiã discretio proficit: quia ut uir¬
tutes a uitiis subtilius distinguat agno¬
scit. Unde & bene subiungitur. Scidit ue¬
stimenta sua. Uestimenta scindimus: cũ
discernendo nr̃a opera retractamus. Si e-
nim apud dm nra nos opera quasi ue¬
stimenta non tegerent: nequaqͣm uoce
angelica diceretur. Beatus qui uigilat.
& custodit uestimenta sua. ne nudatus
ambulet: & uideant turpitudinem eiꝰ.
Turpitiido enĩ nr̃a tunc cernitur: tum
uita reprebensibilis. ante iustoꝵ oculos
in iudicio. nequaquam subsequentis bo¬
ni operis tegmine uelatur. Sed quia ctĩ¬
cum culpa temptamur. ad lamenta ac-¬
cendim᷑. atq ipsis lamentis excitati ad
perspiciendam lucem iusticie subtilius
oculos mentis aperimus. quasi in dolo¬

Expanded text:
enim, quiescentis est; assurgere, decertantis. enim, quiescentis est; assurgere, decertantis. Auditis ergo adversis surgere, est expertis tentationibus mentem ad certamina robustius parare. Quibus nimirum tentationibus etiam discretio proficit, quia ut virtutes a vitiis subtilius distinguat, agnoscit. Unde et bene subjungitur: CAPUT sanentur. --Vestimenta scindimus, cum discernendo nostra opera retractamus. Snim apud Deum nostra nos opera quasi vestimenta non tegerent, nequaquam voce angelica diceretur: Beatus qui vigilat et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet, et videant turpitudinem ejus . Turpitudo enim nostra tunc cernitur, cum vita reprehensibilis ante justorum oculos in judicio, nequaquam subsequentis boni operis tegmine velatur. Sed quia cum culpa tentamur, ad lamenta accendimur; atque ipsis lamentis excitati, ad perspiciendam lucem justitiae subtilius oculos mentis aperimus, quasi in dolo
Abbreviated transcription (Latin):
non nunqͣm pulsatione feriatur. Nam ese
se magnarũ uiriũ homo crederet: si nul¬
lum umquam earuntem uiriũ defectũ.
intra mentis archana sentiret. Sed dũ tẽp-¬
tatione irruente quatitur. & quasi ultra
quã sufficit fatigatur: ei contra hostis sui
insidias munimen humilitatis ostendit᷑.
& unde se ꝑtimescit eneruiter cadere: in¬
de accipit fortiter stare. Temptatus autem.
nõ solũ uires aquo accipiat discit: sed qͣn¬
ta eas uigilantia seruet intelligit. Sepe
enĩ quem temptationis certamen suꝑare
non ualuit: sua deterius securitas stra-¬
uit. Nam dũ lassum se quisq inotio re¬
mittit: dissolutã mentẽ corruptori ꝓsti-¬
tuit. At si eum ex dispensatione suꝑne
pietatis. temptatio non repente uehemen-¬
ter irruens. sed temperato accessu erudi-¬
ens pulsat. nimirũ ad insidias ꝓ uiden-¬
das euigilat: ut contra hostem se in cer¬
tamine cautius accingãt. Unde & bene¬

Expanded text:
nonnunquam pulsatione feriatur. Nam esse nonnunquam pulsatione feriatur. Nam esse se magnarum virium homo crederet, si nullum unquam earumdem virium defectum intra mentis arcana sentiret. Sed dum, tentatione irruente, quatitur, et quasi ultra quam sufficit fatigatur; ei contra hostis sui insidias munimen humilitatis ostenditur, et unde se pertimescit etiam enerviter cadere, inde accipit fortiter stare. Tentatus autem non solum vires a quo accipiat, discit; sed quanta eas vigilantia servet, intelligit. Saepe enim quem tentationis certamen superare non valuit, sua deterius securitas stravit. Nam dum lassum se quisque in otio remittit, dissolutam mentem corruptori prostituit. Sed si ex dispensatione supernae pietatis tentatio non repente vehementer irruens, sed temperato accessu erudiens pulsat, nimirum ad insidias praevidendas evigilat, ut contra hostem se in certamine cautus accingat. Deum e
Abbreviated transcription (Latin):
per flagella turbatur caritas. ꝑ formidi¬
nem concutit᷑ spes: per questiones pulsa¬
tur fides. Sepe enĩ quasi a conditoris
amore torpescimus: dum ultra quam
nobis congriiere credimus. flagello fa¬
tigamur. Sepe dum plus quã necesse est
mens formĩdat: fiduciã sibimet spei de¬
bilitat. Sepe dũ in mensis questionib
animus tenditur: ꝑturbata fides qua¬
si defectura fatigatur. Sed tam̃ uiuunt
filie que domo concussa moriuntur: qͥa
& si intra conscientiam. spem. fidem. ca¬
ritatemꝙ pene occumbere perturbatio
ipsa renuntiat. has tam̃ ante dei oculos
uiuaf. ꝑseuerantia recte intentionis ser¬
uat. Unde & puer qui hec nuntiet solus
euadit: quia mentis discretio. etiã inter
temptamenta in columis ꝑmanet. Agitꝙ
puer ut iob filios flendo recipiat: dum
discretione nuntiante dolens animus
uires quas quasi amittere ceperat. peni¬
tendo conseruat. Mira autẽ hoc nobiscũ
dispensatione agitur: ut mens nostia. culpe

Expanded text:
per flagella turbatur charitas, per formidiper flagella turbatur charitas, per formidinem concutitur spes, per quaestiones pulsatur fides. Saepe enim quasi a conditamore torpescimus, dum ultra quam nobis congruere credimus, flagello fatigamur. Saepe dum plusquam necesse est, mens formidat, fiduciam sibimet spei debilitat. Saepe, dum immensis quaestionibus animus tunditur, perturbata fides, quasi defectura, fatigatur. Sed tamen vivunt filiae quae domo concussa moriuntur, quia et si intra conscientiam spem, fidem et charitatem, quas pene occumbere perturbatio ipsa renuntiat; has tamen ante Dei oculos vivas perseverantia rectae intentionis servat. Unde et puer qui haec nuntiet solus evadit, quia mentis discretio etiam inter tentamenta incolumis permanet. Agitque puer, ut Job filios flendo recipiat, dum, discretione nuntiante, dolens animus vires, quas quasi amittere coeperat, poenitendo conservat. Mira autem hoc nobiscum dispensatione agitur, ut mens nostra culpae
Abbreviated transcription (Latin):
duritia irruente ꝑcutimur. sed quasi¬
obdurati cognoscimꝰ. cui pietatis habi-¬
te bona tribuamus. & pietas uerius ue-¬
lut extincta recipitur. dum quasi amis¬
sa amplius amatur. Aliqͣndo dum sub-¬
iectũ se diuine formidini animus gau-¬
det. repente suꝑbia temꝑtante rigescit.
seo tamen ualde mox timens quia non ti¬
met. ad humilitatem se iterũ festinus in¬
flectit: & tanto hanc solidius recipit. qͣn¬
to euis uirtutis pondus. quasi amitten
tur filii: quia turbata in temptatione
conscientia. ad utilitatem proprie cogni¬
tionis raptim & in momnento temporis.
profecto filii intus ꝓ sp̃m uiuunt. dum
exterius carne moruintur: quia uideli¬
cet uirtutes nr̃e temptatiõnis tempore.
& si in momento turbate abstatus sui
in columitate deficiunt. ꝑ intentionis ta¬
men ꝑ seuerantiam integre in mentis ra¬
dice subsistunt. Cum quib etiã tres soro.¬
res occumbunt: quia in corde nõ nunqͣm

Expanded text:
duritia irruente duritia irruente obdurati cognoscimus, cui pietatis habitae bona tribuamus; et pietas verius velut exstincta recipitur, dum quasi amissa amplius amatur. Aliquando dum subjectum se divinae formidini animus gaudet, repente superbia tentante rigescit. Sed tamen valde mox timens quia non timet, ad humilitatem se iterum festinus inflectit; et tanto hanc solidius recipit, quanto ejus virtutis pondus quasi amittendtur filii quia turbata in tentatione conscientia, ad utilitatem propriae cognitionis raptim et in momento temporis oprofecto filii intus per spiritum vivunt, dum exterius carne moriuntur, quia videlicet virtutes nostrae tentationis tempore etsi in momento turbatae ab status sui incolumitate deficiunt, per intentionis tamen perseverantiam integrae in mentis radice subsistunt. Cum quibus etiam tres sorores occumbunt, quia in corde nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
credidimus. repente intina confusio-¬
ne uastamur. Sed tam̃ eiusdem confu-¬
sionis eruditione discimus. ne nr̃is ui-¬
ribus consilia nr̃a tribuamus: & tanto
maturius ad grauitatẽ restringim᷑:
qͣnto ad hanc quasi amissam redimus.
Aliqͣndo dũ mens fortiter ad uersa con-¬
tempnit. subortis aduersitatis euentibꝰ.
hanc metus uehemens ꝑtutit. sed ꝓ
hunc concussa discit cui tribuat. qđ
in quibꝰdam fortiter stetit: & tanto post
ualidius fortitudinẽ retinet. quanto
hanc repente irruente formidine. si¬
bi iam quasi elapsam uidet. Aliquando
dũ magna nos scire gaudemꝰ. repente
iguorantie cecitate torpescimus. sed quo
ignorantia mentis oculus ad momentũ
clauditur. eo post ad scientiam uerius
aperitur: ut nimirũ flagello sue ceci¬
tatis eruditus. & scire ipsũ aquo habe¬
at. sciat. Aliqͣndo dum religiose cuncta¬
disponimꝰ. dum pietatis uiscera plene
nos habere gratulamur. quadã mentis

Expanded text:
credidimus, repente 69 intima confusiocredidimus, repente 69 intima confusione vastamur. Sed tamen ejusdem confusionis eruditione discimus, ne nostris viribus consilia nostra tribuamus; et tanto maturius ad gravitatem restringimur, quanto ad hanc quasi amissam redimus. Aliquando dum mens fortiter adversa contemnit, subortis adversitatis eventibus, hanc metus vehemens percutit. Sed per hunc concussa discit cui tribuat quod in quibusdam fortiter stetit; et tanto post validius fortitudinem retinet, quanto hanc repente irruente formidine sibi jam quasi elapsam videt. Aliquando dum magna nos scire gaudemus, repentinae ignorantiae caecitate torpescimus. Sed quo ignorantia mentis oculus ad momentum clauditur, eo post ad scientiam verius aperitur, ut nimirum flagello suae caecitatis eruditus, et scire ipsum a quo habeat sciat. Aliqdisponimus, dum pietatis viscera plene nos habere gratulamur. quadam mentis
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ. fit plexũq. ut irruente tẽp¬
tationis articulo tanta stulticia sa-¬
pientiam nr̃am feriat: ut turbata
mens. qualit̾ malis imminentibus
obuiet. uel contra temptationẽ quo¬
modo se preparet ignoret. Sed hac
ipsa stulticia cor prudenter erudit᷑.
quia unde ad momentũ desipit. eo
post uerius quo & humilius saꝑit:
& sapientia unde quasi amittitur.
inde certius possidetur. Aliquando
dum sublimia intelligendo. in ela-¬
tione se animus erigit. in reb i mis
&e uilibus graui hebetũdine pigrescit:
ut repente sibi etiã ima clausa uide-¬
at. qui per nix summa penetrat. Sed
hec ipsa hebitudo intellectum nobis
dum subtrahit seruat: quia dum ad
momentũ cor humiliat. uerius ad sub¬
lumia intelligenda confirmat. Aliqͣndo
dum cuncta nos agere consilii grauita¬
te gaudemus. pulsante cause emergen-¬
tis articulo. p̾cipitatione subita rapi-¬
mur: a&e qui nos semꝑ disposite uixisse

Expanded text:
sterium, fit plerumque, ut irruente tensterium, fit plerumque, ut irruente tentationis articulo, tanta stultitia sapientiam nostram feriat, ut turbata mens, qualiter malis imminentibus obviet, vel contra tentationem quomodo se praeparet, ignoret. Sed hac ipsa stultitia cor prudenter eruditur, quia unde ad momentum decipitur inde post verius, quo et humilius sapit; et sapientia, unde quasi amittitur, inde certius possidetur. Aliquando, dum sublimia intelligendo, in elatione se animus erigit; in rebus imis, et vilibus gravi hebetudine pigrescit, ut repente sibi etiam ima clausa videat, qui pernix summa penetrabat. Sed haec ipsa hebetudo intellectum nobis, dum subtrahit, servat; momentum cor humiliat, verius ad sublimia intelligenda confirmat. Aliquando dum cuncta nos agere consilii gravitate gaudemus, pulsante causae emergentis articulo, praecipitatione subita rapimur; et qui nos semper disposite vixisse
Abbreviated transcription (Latin):
te ante alia. prudentiã. temperantiã.
fortitudinem. & iusticiam format. ean¬
dem mentem ut contra singula queq
temptaienta eridiat. in septẽ mox uir-¬
tutibus temperat: ut contra stulticiam
sapientiã. contra hebetudinẽ intellectũ.
contra p̾cipitationẽ consiliũ. contra ti¬
morem fortitudinẽ. contra ignorantiã
scientiam. contra duritiã pietatẽ: contͣ
suꝑbiam det timorem. Sed nõ nũqͣm¬
dum mens nr̃a tanti muneris plenitu¬
dine atq ubertate fulcitur. si conti¬
nua in his securitate ꝑfruitur. aquo
sibi hec sint obliuiscitur: seq a se habe¬
re putat. quod nunqͣm sibi ab esse cõ¬
siderat. Unde fit: ut aliqͣndo se hec
eadem grã utiliter subtrahat. & pre¬
sumenti menti qͣntum in se infir¬
metur ostendat. Tunc enĩ uere cognos-¬
cimus bona nr̃a unde sunt: quando
hec quasi amittendo. sentimus qͥa
a nobis seruari nõ possunt. Ad hoc
itaq intimande humilitatis magi¬

Expanded text:
te ante alia prudentiam, temperantiam, te ante alia prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitiam format, eamdem mentem ut contra singula quaeque tentamenta erudiat, in septem mox virtutibus temperat, ut contra stultitiam, sapientiam; contra hebetudinem, intellectum; contra praecipitationem, consilium; contra timorem, fortitudinem; contra ignorantiam, scientiam; contra duritiam, pietatem; contra superbiam det timorem. 78. His qdum mens nostra tanti muneris plenitudine atque ubertate fulcitur, si continua in his securitate perfruitur, a quo sibi haec sint obliviscitur; seque a se habere putat, quod nunquam sibi abesse considerat. Unde fit ut aliquando se haec eadem gratia utiliter subtrahat, et praesumenti menti, qmetur, ostendat. Tunc enim vere cognoscimus bona nostra unde sint, quando haec quasi amittendo sentimus, quia a nobis servari non possunt. Ad hoc itaque intimandae utilitatis magi
Abbreviated transcription (Latin):
cescit. In qͣntũ enĩ ad delectationẽ pre-¬
sentiũ ducimur: in tantũ minus ab
illicitis temperamus. Non nunqͣm se ti¬
mor cordi insinuat. & uires nr̃e forti¬
tudinis turbat. Eet eo minores contra
aduersa existimus. quo quedã perdere
in moderatius dilecta formidamꝰ. Non¬
nunquã uero amor suus se menti inge¬
rit. eamq latenti motu a rectitudine
iusticie diuertit: &e quo se totã auctori
reddere negligit. eo in se iusticie iuri
contradicit. Uentus ergo uehemens qua¬
tuor angulos domus concutit. dũ for-
tis temptatio occultis motibꝰ. quatuor
uirtutes quatit: & quasi quassatis an-
gulis domus eriuitur. dum pulsatis
hos autẽ quatuor domus angulos. fi¬
lii conuiuant᷑: quia intra archana
mentis. que principaliter his quatu¬
or uirtutib adsũme rectitudinis cul¬
men erigitur. uirtutes cetere quasi q̃¬
dam cordis soboles se in uicem pascũt.
Donũ quippe sp̃c quot in subiecta mẽ¬

Expanded text:
cescit; in quantum enim ad delectationem praecescit; in quantum enim ad delectationem praesentium ducimur, in tantum minus ab illicitis temperamus. Nonnunquam se timor cordi insinuat, et vires nostrae fortitudinis turbat; et eo minores contra adversa existimus, quo quaedam perdere immoderatius dilecta formidamus. Nonnunquam vero amor suus se menti ingerit, eamque latenti motu a rectitudine justitiae divertit; et quo se totam auctori reddere negligit, eo in se justitiae juri contradicit. Ventus ergo vehemens quatuor angtis tentatio occultis motibus quatuor virtutes quatit: gulis domus eruitur, dum pulsatis hos autem quatuor domus angulos filii convivantur, quia intra arcana mentis, quae principaliter his quatuor virtutibus ad summae rectitudinis culmen erigitur, virtutes caeterae quasi quaedam cordis soboles se invicem pascunt. Donum quippe Spiritus, quod in subjecta men
Abbreviated transcription (Latin):
que corruens oppressit liberos tuos. &
mortui sunt: &e efugi ego solus ut nunti¬
gio deserti est in mundorũ spirituum
multitudo derelicta: que dũ conditoris
sui beatitudinẽ deseruit. quasi manũ
cultoris amisit. Aqua uentus uehemẽs
uenit. & domũ subruit: quia ab im¬
mundis spiritib fortis temptatio sub¬
ripit. & a tranquillitatis sue statu consuen¬
tiam euertit. In quatuor uero angulis do¬
mus ista ꝯsistat. qͥa nimirũ solidũ men-¬
tis nr̃e edifitiũ. prudentia. temperantia.
fortitudo. iusticia sustinet. In quatuor
angulis domus ista subsistit: quia in
his quatuor uirtutib. tota boni operis
structura consurgit. Unde & quatuor pa-¬
radysi flumina terrã irrigant: quia dũ
his quatuor uirtutib cor infunditur.
ab omni desideriorũ carnaliũ estu tem¬
perat᷑. Ded nõ nunquã dũ menti igna¬
uia subripit: prudentia frigescit. Nam
cum fessa torpet: uentura non p̃uidet.
lectatio subripit: temperantia nr̃a mar-

Expanded text:
oppressit liberos tuos, et mortui sunt, et effugi ego solus, ut nuntigio deserti est immundorum spirituum multitudo derelicta: quae dum Conditoris sui beatitudinem deseruit, quasi manum cultoris amisit. A qua ventus vehemens venit, et domum subruit; quia ab immundis spiritibus fortis tentatio subrepit, et a tranquillitatis suae statu conscientiam evertit. In quatuor vero angulis domus ista consistit; quia nimirum aedificium mentis nostrae prudentia, temperantia, fortitudo et justitia sustinent. In quatuor angulis domus ista subsistit; quia in his quatuor virtutibus tota boni operis structura consurgit. Unde et quatuor flumina terram irrigant; quia, dum his quatuor virtutibus cor infunditur, ab omni desideriorum carnalium aestu temperatur. Sed nonnunquam dum menti ignavia subrepit, prudentia frigescit. Nam cum fessa torpet, ventura non praevidet. le
Abbreviated transcription (Latin):
in terra. Ac si aperte dicat. Cur laudas. qͤm
protegendo roboras: Despecto enĩ me. dig-¬
nus tuis laudib homo esset: si suis con¬
tia me uirib staret. Unde mox & malitio¬
se de homine expetit: quod tamen ꝓtector
hominis benigne concedit. Nam subdit᷑.¬

Expanded text:
n stat. --Ac si aperte dicat: Cur laudas quem protegendo roboras? Despecto enim me, dignus tuis laudibus homo esset, si suis contra me viribus staret. Unde mox et malitiose de homine expetit, quod tamen protector hominis benigne concedit. Nam subdit
Abbreviated transcription (Latin):
deus est cum patre dat omnia: per hoc
uero qd homo est. a patre accepit omnia.
Dicatur igit᷑ de iudea cum uenturũ in¬
carnationis eius mysteriũ crederet: dñs
dedit. Dicat᷑ de iudea cũ expectatam incar-¬
nationis eiꝰ presentiã contempsisset: dñs
abstulit. Cata quippe est cum per qͦsdam
futura credidit: sed exigente merito sue
cecitatis ablata est cũ credita ꝑ quosdam
uenerari contempsit. In se autẽ credentes
e doceat. ut inflagellis positi benedicere
dño sciant: cũ subditur. Sicut dũo placu¬
it ita factũ est: sit nomen diũ benedictũ.
Unde &e testante euuangelio. cum ꝓpin¬
quare passioni dicit᷑: accepto pane. grãs
egisse perhibet᷑. Gratias itaq agit: quia
flagella aliene iniquitatis suscepit. Et
qui nil dignũ ꝑcussioni exhibuit. hu¬
militer in ꝑcussione benedicit: ut hinc
iudelicet ostendat. quid unusquisq in
flagello culpe proprie facere debeat. si ip¬
se equanumiter flagella culpe portat a¬

Expanded text:
Deus est, cum Patre dat omnia; per hoc vero quod homo est, a Patre accipit inter omnia. Dicat igitur de Judaea, cum venturum incarnationis ejus mysterium crederet: Dominus dedit. Dicat de Judaea, cum exspectatam incarnationis ejus praesentiam contempsisset: Dominus abstulit. Data quippe est, cum per quosdam futura credidit; sed exigente merito suae caecitatis ablata est, cum credita per quosdam venerari contempsit. 61. Chredoceat, ut in flagellis positi benedicere Domino sciant, cum subditur: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Unde et teste Evangelio , cum 63 propinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egisse perhibetur. Gratias itaque agit, qui flagella alienae iniquitatis suscipit. Et qui nihil dignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit; ut hinc videlicet ostendat quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat a
Abbreviated transcription (Latin):
foris narratur in opere. sciamꝰ quomo¬
do intus agatur in mente. Nam cum
filii dei adsistunt coram dño inter eos
quoq adsistit. & sathan: quia plerũq
bonis nrĩs cogitationib que in corde
nr̃o aduentu scĩ sp̃c operante seminan¬
tur. antiquus ille callide se interserit
& subuingit inimicus: ut bene cogita¬
ta ꝑturbet. maleq ꝑturbata dilaniet.
Sed nequaqͣm nos intemptatione dese¬
rit: qui creauit. Nam hostem nr̃in qͥ
se contra nos ĩ ĩsidiis contegit. illustra¬
tione sui luminis nobis deprehensibilẽ
reddit. Propter quod ei mox dicit. Unde¬
uenis: Callidum namq hostem requi
rere est: euis nobis insidias declarare.
ut quo eũ sub intrare ad cor cernimus:
forti contra illũ circumspectione uigi¬
ram: &e per ambulaui eam. Sathane ter¬
rã circiure est: carnalia corda ꝑscruta¬
ri. & unde occasionem accusationis in¬
uenire possit. exquirere. Terrã circuit.
quia humana corda circumuenit: ut

Expanded text:
foris narratur in opere, sciamus quomoforis narratur in opere, sciamus quomodo intus agatur in mente. Nam cum filii Dei assistunt coram Deo, inter eos quoque assistit et Satan, quia plerumque bonis nostris cogitationibus, quae in corde nostro, adventu sancti Spiritus operante, seminantur, antiquus ille callide se interserit et subjungit inimicus, ut bene cogitata perturbet, maleque perturbata dilaniet. Sed nequaquam nos in tentatione deserit, qui creavit. Nam hostem nostrum, qui se contra nos in insidiis contegit, illustratione sui luminis nobis deprehensibilem reddit; propter quod ei mox dicit: CAPUrere, est ejus nobis insidias declarare, ut quo eum subintrare cor cernimus, forti contra illum circumspectione vigiSatanae terram circuire, est carnalia corda perscrutari, et unde occasionem accusationis invenire possit, exquirere. Terram circuit, quia humana corda circumvenit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nec peccasse nec stultũ aliqͥd dm̃ contra
locutus esse asseritur: hoc de illo petrus
sicut iam prediximꝰ aꝑte testat᷑ dicens.
Qui peccatũ non fecit: nec inuentus¬
dolus est in ore eius. Dolus quippe in
ore. quanto apud homines prudentius
callet. tanto apud dm̃ stultius decipit:
paulo attestante qui ait. Sapientia
huiꝰ mundi: stulticia est apud dm̃. Qͥa
ergo dolus in ore eiꝰ non fuit: stultum
proculdubio nichil dixit. Hunc contra do¬
minũ sacerdotes & principes locutũ stul¬
te crediderunt: cum int̾rogatus passio¬
nis tempore dei se filiũ testaretur. Unde
& conquerentes dicunt. Quid adhuc ege¬
mus testibus: Ecce ipsi audiuimꝰ blasphe¬
miam. Sed contͣ dm̃ stulte nichil dixit:
quia uera loquens hoc de se in fidelib
etiã moriendo intulit. quod paulopost
redemptis omibꝰ resurgendo monstrauit.
ec in significatione nr̃i capitis bre¬
uiter tractata transcurrimꝰ. nunc
in edificationem eiꝰ corporis. ea moralit̾
tractando replicemus: ut quod actum

Expanded text:
nec peccasse, nec stultum aliquid contra Deum locutus asseritur; hoc de illo Petrus, sicut jam praediximus, aperte testatur, dicens: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Dolus quippe in ore, quanto apud homines prudentius callet, tanto apud Deum stultius desipit, Paulo attestante, qui ait: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Quia ergo dolus in ore ejus non fuit, stultum proculdubio nihil dixit. Hunc contra Deum sacerdotes et principes locutum stulte crediderunt, cum interrogatus passionis tempore, Dei se Filium testaretur. Unde et conquirentes dicunt: Quid adhuc egemus testibus? ecce ipsi audivimus blasphemiam . Sed contra Deum stulte nihil dixit: quia vera loquens, hoc de se infidelibus etiam moriendo intulit, quod paulo post redemptis omnibus resurgendo monstravit. ec in significationem nostri capitis breviter tractata transcurrimus: nunc in aedificationem ejus corporis, ea moraliter tractanda replicemus, ut quod actum
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis ignorare: Qui dũ ex lege. non¬
nulla recipiunt. nõ nulla contempnũt:
quasi camelorũ more uelut mundũ ani¬
mal ruminant. sed ut in mundũ iin¬
gulam nequaqͣm findunt. Quamuis ã
eos cameli ruminantes sed tam̃ ungissã
non furdentes indicant: qui in iidea uix¬
ta litteram hystoriam audierant. sed uir¬
tutem eiꝰ discernere spiritalit̾ nesciebant.¬
Quos trib turmis chaloei rapiunt: dũ pha¬
risei. herodiani. & saducei. ab omni sensu
rectitudinis. iniqua ꝑsuasione ꝓuertunt.
Simulꝙ pueros gladio feriunt: quia c si
qui in popło uti iam ratione poterant. eis
ip̃i non uirtute rationis. sed potestatis aue¬
toritate contra ibant: dumꝙ se quasi prepo¬
sitos imitari a subditis uolunt. & si intel¬
ligere aliquid sequentes possunt: ex aucto¬
ritate tamen suscepti regiminis. eos ad ꝑ¬
nitiem ꝑtrahunt. A quib bene solus puer
qui nuitiet fugit: quia phariseis. hero¬

Expanded text:
rectionis ignorare? Qui dum ex lege nonrectionis ignorare? Qui dum ex lege nonnulla recipiunt, nonnulla contemnunt, quasi camelorum more, velut mundum animal ruminant, sed ut immundum ungulam nequaquam findunt. Quamvis et eos cameli ruminantes, sed tamen ungulam non findentes, indicant qui in Judaea juxta litteram, historiam audierant, sed virtutem ejus discernere spiritaliter nesciebantQuos tribus turmis Chaldaei rapiunt; dum Pharisaei, Herodiani et Sadducaei ab omni sensus rectitudine iniqua persuasione pervertunt. Simulque pueros gladio feriunt, quia etsi qui in populo uti jam ratione poterant, eis ipsi non virtute rationis, sed potestatis auctoritate contraibant; dumque se quasi praepositos imitari a subditis volunt, etsi intelligere aliquid sequentes possunt, ex auctoritate tamen suscepti regiminis eos ad perniciem pertrahunt. A quibus bene solus puer qui nuntiet fugit: quia Pharisaeis, Hero
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiarem tibi. Quia chaldeos int̃preta¬
ri feroces nouimus. qui alii chaldeorum
nomine designantur. nisi ꝑsecutionis
auctores usq ad aꝑtos clamores malitie
prorumpentes cũ dicunt. crucifige cru-¬
cifige: Qui de semet ip̃is tres turmas faci¬
unt: cum se ad proponendas questiones
dño. pharisei. herodiani. & saducei diuise¬
runt. Qui ore quidem sapientie uicti st̃.
sed quia stultos quosdlam post se eos traxis¬
se credendũ est factis turmis camelos tule¬
runt. Unusquisq namq eoꝵ ordo. in pra¬
ua que sapuit in sipientiũ corda corrupit.
ce dum ꝑsuadendo ad interitũ ꝑtraxit. qͣ¬
si tortuosas mentes infirmantiũ ad capti¬
uitatem duxit. Predicante quippe in sa¬
maria dũo: multi ex samaritanis fuert̃
in possessionem eiusdem nr̃i redemptoris
adsciti. Sed nunqͥd hi qui pro septem uiris
unius mulieris mortius. de resurrectio¬
nis desperatione dñm temptant. neqͣqͣm
conati sunt credentes samaritanos a
fide reducere. quos constat spem resur¬

Expanded text:
ntes. --Quia Chaldaeos interpretari feroces novimus, qui alii Chaldaeorum nomine designantur, nisi persecutionis auctores usque ad apertos clamores malitiae prorumpentes, cum dicunt: Crucifige, crucifige ? Qui de semetipsis tres turmas faciunt, cum se ad proponendas quaestiones Domino Pharisaei, Herodiam et Sadducaei diviserunt. Qui ore quidem Sapientiae victi sunt: sed quia stultos quosdam post se eos traxisse credendum est, factis turmis camelos tulerunt. Unusquisque namque eorum ordo in prava quae sapuit, insipientium corda corrupit; et dum persuadendo ad interitum pertraxit, quasi tortuosas mentes infirmantium ad captivitatem duxit. Praedicante quippe in Samaria Domino, multi ex Samaritanis fuerunt in possessionem ejusdem Redemptoris nostri asciti. Sed nunquid ii qui pro septem viris unius mulieris mortuis, de resurrectionis desperatione Dominum tentant , nequaquam conati sunt credentes Samaritanos a fide reducere, quos constat spem resur
Abbreviated transcription (Latin):
iluo. & in dignos uos uidicatis eterne uite:
ecce conuertim᷑ ad gentes. Hi itaq filii spõ¬
si. de quib &e eiusdem sponsi uoce dicit᷑.
non ieuinabunt filii sponsi quam dliu
cum illis est sponsus Iin domo frĩs pri-¬
mogeniti conuiuant᷑: quia uidelicet ad¬
huc apłi sacre scripture deliciis. in soli¬
us udaici popłi collectione uescebant᷑.¬

Expanded text:
illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Hi itaque filii sponsi, de quibus et ejusdem voce sponsi dicitur: Non jejunabunt filii sponsi, quandiu cum illis est sponsus , in domo fratris primogeniti convivantur, quia videlicet adhuc apostoli sacrae Scripturae deliciis in solius Judaici populi collectione vescebant
Abbreviated transcription (Latin):
ti iob filios ac filias: uel apłoꝵ ordinẽ.
uel cunctorũ fideliũ diximus multitu
dinem designasse. Incarnatus autẽ dñs.
prius ex iudea ad fidem paucos elegit: &
post sibi multitudinẽ popłi gentilis ag¬
gregauit. Quis autẽ maior dnĩ filius ni¬
si uidaicus accipi popls debet. qui ei du¬
dum date legis fuerat doctrina generatꝰ.
ininor autẽ gentilis popłs. qui &e in mũ¬
di extreminate collectus est: Quia igit᷑ cũ
sathan utilitati hominũ nesciens deserui¬
ret. & corruptis persecutorũ cordibus. licen¬
tiam dominice passionis expeteret. sancti
apłi nec dũ aggregandam deo gentilita¬
tem nouerant. & soli iudee fidei archana
se dicit᷑. filii & filie in domo frĩs primoge¬
niti. conuiuari referunt᷑. Dictũ quippe eis
fuerat. in uiam gentiũ ne abieritis. Post
mortẽ namꝙ resurrectionẽꝙ dñi in gen¬
tium predicationẽ conuersi sunt: unde
& in suis actib diciuit. Uobis oportebat
primũ loqui uerbũ dei. sed quia repellitis

Expanded text:
ti Job filios ac filias, vel apostolorum ordinem, vel cunctorum fidelium multitudinem diximus designasse. Incarnatus autem Dominus prius ex Judaea ad fidem paucos elegit, et post sibi 57 multitudinem populi gentilis aggregavit. Quis autem major Domini filius, nisi Judaicus accipi populus debet, qui ei dudum datae legis fuerat doctrina generatus: minor autem gentilis populus, qui et in mundi extremitate collectus est? Quia igitur cum Satan utilitati hominum nesciens deserviret, et corruptis persecutorum cordibus licentiam Dominicae passionis expeteret, sancti apostoli necdum aggregandam Deo gentilitatem noverant, et soli Judaeae fidei arcana no dicitur, filii et filiae in domo fratris primogeniti convivari referuntur. Dictum quippe eis fuerat: In viam gentium ne abieritis . Post mortem namque resurrectionemque Domini in gentium praedicationem conversi sunt. Unde et in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat loqui primum verbum Dei; sed quia repulistis
Abbreviated transcription (Latin):
Malos nõ solũ ignis ꝑ uindictam post
cruciat. sed nunc etiam ꝑliuorem cremat.
quia qui post puniendi sunt retributio¬
nis supplicio. nunc semetipsos afficiunt
inuidie tormento. Puer ergo solus fugiens
remeat. & igne perisse oues puerosq de-¬
nuntiat: dum ꝓphetia iudaicũ popłm
deserens. uera se dixisse manifestat que
ait. Telus apprehendit popłm in erudi-
ba plebs discutere noluit. sed credulitatẽ
suam uerbis inuidentium dedit. ⁊eli ig¬
ue periit: quia in aliene in uidie se flã¬
ma concremauit. Sequitur. Sed & illo ad¬

Expanded text:
Malos non solum ignis per vindictam post Malos non solum ignis per vindictam post cruciat, sed nunc etiam per livorem cremat, quia qui post puniendi sunt retributionis supplicio, nunc semetipsos afficiunt invidiae tormento. Puer ergo solus fugiens remeat, et igne periisse oves puerosque denuntiat, dum prophetia Judaicum populum deserens, vera se dixisse manifestat, quae ait: Zelus apprehendit populum inerudituetarum plebs discutere noluit, sed credulitatem suam verbis invidentium dedit, zeli igne periit, quia in alienae invidiae se flamma concremavit. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in eo scriptũ est: quod dissuadendis
popłis dicunt. Nunquid aliquis ex pͥn¬
cipib credidit in eũ. aut exphariseis:
Sed turba hec que nõ nouit legem: ma¬
ledicti sunt. Quid autẽ in oub atq in
pueris. nisi in nocentes quosq sed tamen
adhuc infirmos accipimus. qui dum
aduersitatem phariseoꝵ ac principum
tolerare timuerunt. in fidelitatis concre¬
matione consumpti surit: Dicatur ergo.
Ignis dei cecidit de celo. & tactas oues pue¬
rosq consumpsit. id est a prepositorũ cor¬
dibus flamma inuidie corruit. & qͥcqͥd
boni in plebibꝰ. oriebatur incendit: qͥa
dũ mali prepositi suũ contra ueritatem
honorem exigunt. ab omni rectitudine
corda sequentiũ subuerterunt. Ubi & be¬
ne sub iungit᷑. Et effugi ego solus ut nũ¬
tiarem tibi: quia dum impletur p̾dicta
causa malitie. fallatie interitũ euadit
sermo prophetie qui ait. Et nunc ignis
aduersarios consumit. Ac si aꝑte dicat.

Expanded text:
etiam in eo scriptum est, quod dissuadendis etiam in eo scriptum est, quod dissuadendis populis dicunt: Nunquid aliquis ex principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit legem, maledicti sunt . Quid autem in ovibus atque in pueris, nisi innocentes quosque, sed tamen adhuc infirmos, accipimus? qui dum adversitatem Pharisaeorum ac principum tolerare timuerunt, infidelitatis concrematione consumpti sunt. Dicatur ergo: Ignis Dei cecidit de coelo, et tactas oves, puerosque consumpsit, id est, a praepositorum cordibus flamma invidiae corruit, et quidquid boni in plebibus oriebatur, incendit; quia dum mali praepositi suum contra veritatem honorem exigunt, ab omni rectitudine corda sequentium subvertunt. Ubi et bene adjungitur: Et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi; quia dum impletur praedicta causa malitiae, fallaciae interitum evadit sermo prophetiae, qui ait: Et nunc ignis adversarios consumit . Ac si aperte dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qui p̾dicationis offitiũ in syna¬
goga tenuerunt. celum recte uocati ft̃:
quia nimirũ sapere suꝑna credebant᷑.
Unde &e moyses cũ sacerdotes ac poplm
ad uerba sue ammonitionis excitaret:
dixit. Attende celũ & loquar: & audiat t̃¬
ra uerba ex ore meo. ꝑ celum uidelicet
signans prepositorũ ordinẽ: ꝑ terram
uero subditam plebem. Hoc igit᷑ loco
celũ sacerdotes uel phariseos uel legis
doctores nõ in conuenient̃ accipimus:
qui ante ocłos hominũ dum celestibus
offitiis in seruirent. quasi desuꝑ lucere
uidebant᷑. Sed quia ip̃i sũmoꝑe in re¬
demptoris nr̃i aduersitate commoti st̃.
quasi ignis de celo cecidit: dum ad de¬
cipiendũ imperitũ popł̃m. ab his etiã¬
qui uera docere putabantur. flamma
uidie exarsit. Teste quippe euuangelio
nouimus. quod doctrine ueritatis in ui¬
dentes. oportunitatẽ dnice traditionis
ex quirebant: sed metuentes popłm. que
moliebant᷑ in notescere nõ audebant. Hĩc

Expanded text:
Omnes qui praedicationis officium in synagoga tenuerunt, coelum recte vocati sunt, quia nimirum sapere superna credebantur. Unde et Moyses, cum sacerdotes ac populum ad verba suae admonitionis excitaret, dixit: Attende, coelum, et loquar; et audiat terra verba ex ore meo ; per coelum videlicet signans praepositorum ordinem, per terram vero subditam plebem. Hoc igitur loco coelum, sacerdotes, vel Pharisaeos, vel legis doctores non inconvenienter accipimus, qui ante oculos hominum dum coelestibus officiis inservirent, quasi desuper lucere videbantur. Sed quia ipsi summopere in redemptoris nostri adversitate commoti sunt, quasi ignis de coelo cecidit, dum ad decipiendum imperitum populum, ab his etiaqui vera docere putabantur, flamma invidiae exarsit. Teste quippe Evangelio novimus quod doctrinae veritatis invidentes, opportunitatem Dominicae traditionis exquirebant; sed metuentes populum, quae moliebantur innotescere non audebant. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
tranquillitatis tempore dei gr̃a custodi-¬
tum credidit: peccare posse per passio¬
nem ꝑutauit. Ac si aperte dicat. Int̾ro¬
gatus afflictionib homo peccator ag¬
noscitur: qui in miraculis deus putat᷑.¬

Expanded text:
tranquillitatis tempore Dei gratia custoditum credidit, peccare posse per passionem putavit. Ac si dicat: Interrogatus afflictionibus, homo et peccator agnoscitur, qui in miraculis Deus putat
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte dicat. Electi uniuscuiꝰq bona.
sic tibi temptanda exterius tribuo: ut
tam̃ ipse noueris. quia ꝑseuerantẽ michi
illum in mentis radice conseruõ. Ubi et
cie dnĩ: quia ꝑ hoc qd̃ usq ad defectum
cordis p̃ualere nequaqͣm ꝑ mititur. ex¬
clusus ab intimis. exteruis uagat᷑. Qui
etiam si uirtutes mentis plerumq tur-¬
bat. eo ipso foris est: quo resistente deo.
usq ad interitũ. bonorũ corda nõ uulne¬
rat. Tantũ quippe contͣ illa seuire per¬
mittit᷑. in quantũ necesse est ut temptatio¬
nibus erudita solidentur: ne ea que a¬
gunt bona. suis uirib tribuant. ne in
securitatis torpore se deserant. & aformi-¬
diuis accinctione dissoluant: sed ad ꝓ-¬
uectus sui custodiã. tanto sollertius in¬
uigilent. quanto se contra aduersarium
stare semꝑ in acie temptationum uident.

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Electi uniuscujusque bona sic tibi tentanda exterius tribuo, ut tamen ipse noveris, quia perseverantem mihi illum in mentis radice conservo. Ubi et  --Quia per hoc, quod usque ad defectum cordis praevalere nequaquam permittitur, exclusus ab intimis, exterius vagatur. Qui etiam si virtutes mentis plerumque turbat, eo ipso foris est, quo resistente Deo, usque ad interitum bonorum corda non vulnerat. Tantum quippe contra illa saevire permittitur, in quantum necesse est ut tentationibus erudita solidentur; ne ea quae agunt bona, suis viribus tribuant, ne in securitatis torpore se deserant, et a formidinis accinctione dissolvant: sed ad provectus sui custodiam tanto solertius invigilent, quanto se contra adversarium stare semper in acie tentationum vident.
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. simplex. ad nõ parcendũ ma¬
lignis spiritib rectus. ad debellandam
suꝑbiam timens deũ: ad de tergendam
uero in electis sius uite immunditiã.
recedens a malo. De ipso enĩ per ysaiam
principaliter dicitur. Et replebit eum
sp̃c timoris dnũ. Et ipse amalo singula¬
riter recessit: quia imitari facta noluit.
que in hominib inuenit. qm̃ attestan¬
te petro peccatũ non fecit: nec dolus in¬
uentus est in ore eius. Sequitur. Respõ¬
dens sathan ait. Nunqͥd frustra iob ti

Expanded text:
hominibus, simplex; ad non parcendum malignis spiritibus, rectus; ad debellandam superbiam, timens Deum; ad detergendam vero in electis suis vitae immunditiam, recedens a malo. De ipso enim per Isaiam principaliter dicitur: Et replebit eum spiritus timoris Domini . Et ipse a malo singulariter recessit: quia facta imitari noluit, quae in hominibus invenit, quoniam attestante Petro: Peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Sequitur: Respondens Satan ait: Nunquid frustra
Abbreviated transcription (Latin):
tem deus & homo. In terra ei similis ñ
est: quia & si ad optiuus quisq filius
ad ꝑcipiendã diuinitatẽ ꝓficit. neqͣqͣm
tamen ut deus naturalit̾ esset accipit.
Qui bene etiam seruus dictus est: quia
formã serui suscipere de dignatus non
est. Nec maiestati in iuriam intulit as¬
sumpta humilitas carnis: quia &e ut
seruanda susciperet nec tamen habita ꝑ¬
mutaret. nec diuina. humanitate mi¬
nuit: nec humana. diuinitate consũp¬
sit. Quia uero per paulũ dicit᷑. qui cũ
informa dei esset nõ rapinã arbitratꝰ

Expanded text:
tem Deus et homo. In terra ei similis non tem Deus et homo. In terra ei similis non est, quia etsi adoptivus quisque filius ad percipiendam divinitatem proficit, nequaquam tamen ut Deus naturaliter sit accipit. Qui bene etiam servus dictus est, quia formam servi suscipere dedignatus non est. Nec majestati injuriam intulit assumpta humilitas carnis; quia et ut servanda susciperet, nec tamen habita permutaret, nec divina humanitate minuit, nec humana divinitate consumpsit; quia etsi per Paulum dicitur: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam ar
Abbreviated transcription (Latin):
lentes astrinxit: tantoq latius in mũ¬
do uagatus est quanto areatu quisq
illius liber per omnia in uentus nõ est.
Cui quasi ex potestate mundũ circiuis¬
se est: nullũ hominẽ qui sibi plene re¬
sisteret inuenisse. Sed iam sathan rede¬
at. id est ab effecti sue malitie. ius illũ
diuina constringat: quia iam apparuit
in carne qui in peccati contagio. ex car¬
nis nil habebat infirmitatẽ. Uenit hu¬
milis. quẽ & suꝑb hostis ammiretur
quatinus qui fortia diuinitatis eius
despexerat. etiam bumanitatis eius in¬
firma ꝑtimescat. Unde &e mox signifi¬
catione mirifica. contra eũ ipsa huma¬
nitatis infirmitas obstupescenda pro¬
milis in t̾ra: Quod iob interp̃tat᷑ dolens:
paulo ante iam diximus. Dolens uero
ipse ueraciter ꝓfigurã dicit᷑: qui por¬
tare dolores nr̃os propheta attestante
ꝑhibetur. Cui in t̾ra similis nõ est qͥa
omnis homo tantũmͦ homo est: ipse au¬

Expanded text:
lentes astrinxit; tantoque latius in munlentes astrinxit; tantoque latius in mundo vagatus est, quanto a reatu quisque illius liber per omnia inventus non est. Cui quasi ex potestate mundum circuisse est, nullum hominem qui sibi plene resisteret invenisse. Sed jam Satan redeat, id est, ab effectu suae malitiae vis illum divina constringat, quia jam apparuit in carne qui in peccati contagione ex carnis nihil habebat infirmitate. Venit humilis, quem et superbus hostis admiretur; quatenus qui fortia divinitatis ejus despexerat, etiam humanitatis ejus infirma pertimescat. Unde et mox significatione mirifica, contra eum ipsa humanitatis infirmitas obstupescenda prosit. --Quod Job interpretetur dolens, paulo ante jam diximus. Dolens vero ipse veraciter per figuram dicitur, qui portare dolores nostros, Propheta attestante, perhibetur. Cui in terra similis non est, quia omnis homo tantummodo homo est, ipse au
Abbreviated transcription (Latin):
lus increpatur. & a sua pestifera effrena¬
tione corripitur: recte sub iungit᷑. Ciu
dixit dñs. Unde uenis: Tunc enĩ sacha¬
ne uias requirendo arguit: cũ ꝑ media¬
toris aduentũ ꝑsuasionis eiꝰ nequitias
reprimens increpauit. Nec in merito in
hoc die filii dei corã dũo adstitisse refe¬
runtur: quia uidelicet ad et̃ne patrie
uocationẽ. electi om̃s luce sapientie se
illustrante collecti sunt. Quos quam uis
in carnata sapientia aggregare effectu
operis uenerat: diuinitati tam̃ illius.
iam per eiꝰ prescientiã intrinsecus ad si¬
stebant. Sed quia de uiis sius antiquus
hostis redemptore ueniente disciititur:
quid dicat audiamus. Circuiui terrã:¬
ante aduentũ dĩi: om̃s post se gentiũ
nationes traxit. Circuiuit terrã ꝑ am¬
bulauit: quia ꝓ corda gentiũ iniqͥta¬
tis sue uestigia impressit. Cadens enim
a sublimibus. humanas mentes iure
possedit. quia in culpe sue uinculo. uo¬

Expanded text:
lus increpatur, et a sua pestifera effrenalus increpatur, et a sua pestifera effrenatione corripitur, recte subjungitur: Cui dixit Dominus: Unde venis? Tunc enim Satanae vias requirendo arguit, cum per Mediatoris adventum persuasionis ejus nequitias reprimens increpavit. Nec immerito in hoc die filii Dei coram Domino astitisse referuntur; quia videlicet ad aeternae patriae vocationem electi omnes, luce sapientiae se illustrante, collecti sunt. Quos quamvis incarnata Sapientia aggregare effectu operis venerat, divinitati tamen illius jam per ejus praescientiam intrinsecus assistebant. Sed quia de viis suis antiquus hostis Redemptore veniente discutitur, quid dicat audiamus. CAPUT ante adventum Domini, omnes post se gentium nationes traxit. Circuivit terram et perambulavit, quia per corda gentium iniquitatis suae vestigia impressit. Cadens enim a sublimibus 55 humanas mentes jure possedit, quia in culpae suae vinculo vo
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ut tali debuisset deceptione dãp¬
nari. quatinus qui sepe uolens ceci-¬
derat in culpã. quandoq nolens cape-¬
retur ad penã: occulta iusticie licentia
malignis spiritib datur. ut quos uo¬
lentes in peccati laqueos strangulant:
in peccati penã etiã nolentes trahant.
Quod illic a dextris atq sinistris dei
exercitus celi adstitisse describitur: hoc
hic inter filios dei sathan affuisse per¬
hibetur. Ecoe a dextris dei. steterunt ã¬
geli. quia nominant᷑ filii dei: ecce a
mysteria indagare decreuimus. non
in conuenienter accipimꝰ. quod in die
dñs sathan uidit: quia uias eiꝰ in sa¬
pientie sue in carnatione corripuit. Qua¬
si eũ nõ uidisse fuerit: tandiu praui¬
tatem illius. in humani generis per¬
ditione tolerasse. Unde & ei diuina uoce
de uiis sius requirit᷑: quia in licce ma¬
nifestate sapientie. occulti hostis insidie
detegunt᷑. Quia gͦ in carnato dño diabo¬

Expanded text:
erat, ut tali debuisset deceptione damerat, ut tali debuisset deceptione damnari: quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam, occulta justitia licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccati laqueo strangulant, in peccati poenam etiam nolentes trahant. Quod ergo illic a dextris atque sinistris Dei, exercitus coeli astitisse describitur, hoc hic inter filios Dei Satan adfuisse perhibetur. Ecce a dextris Dei steterunt angeli, quia nominantur filii Dei; ecce a mysteria indagare decrevimus, non inconvenienter accipimus quod in die Dominus Satan vidit, quia vias ejus in Sapientiae suae incarnatione corripuit; quasi eum non vidisse fuerit, tandiu pravitatem illius in humani generis perditione tolerasse. Unde et ei divina voce  quia in luce manifestatae sapientiae occulti hostis insidiae deteguntur. Quia ergo incarnato Domino diabo
Abbreviated transcription (Latin):
mali qui probent. Don solũ qui a cul¬
pa redeuntes subleuent: sed etiã qui
redire nolentes grauent. Nec quod celi
exercitus dicit᷑: angłoꝵ pars reproba.
in eo intelligi posse prohibet᷑. Quas
enĩ suspendi in aere nouimus: aues
celi nominamus. Et de eisdem spiri-¬
tib paulus dicit. Contra spiritalia
nequitie. in celestib. Quorũ caput
enunitians ait. Scd̃m principem po
testatis aeris huiꝰ. A dextra ergo dei &¬
sinistra. angłoꝵ exercitus stat: quia
& uoluntas electoꝵ spirituũ diuine
pietati concordat. & reproboꝵ sensus.
sue malitie seruiens. iudicio districtio¬
nis eius ob temperat. Unde & mox fal¬
lax spiritus in mediũ ꝓsilisse descri-¬
bitur: per quẽ rex ahcab. exigentib su-¬
is meritis decipiat᷑. Neq enĩ fas est cre¬
dere. bonũ sp̃m fallacie deseruire uo¬
luisse: ut diceret. Egrediar: & ero men
dax sp̃c. in ore omniũ propharũ eius.
Sed quia ex peccatis p̾cedentib dignꝰ

Expanded text:
mali, qui probent; non solum qui a culmali, qui probent; non solum qui a culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire nolentes gravent. Nec quod coeli exercitus dicitur, angelorum pars reproba in eo intelligi posse prohibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de eisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Quorum caput enuntians, ait: Secundum pritestatis aeris hujus . » A dextra ergo et sinistra angelorum exercitus stat, quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus, suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prosiluisse describitur, per quem Achab rex, exigentibus suis meritis, decipiatur. Neque enim fas credere bonum Spiritum fallaciae deservire voluisse, ut ritus mendax in ore omnium prophetarum ejus. Sed quia Achab rex peccatis praecedentibus dignus