comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͣtis ad tempiis oportebat
lat̾e. partim obnubilantur.
figurarũ uelamine: partim
ambiguitate ⁊ obscuritate ip¬
sius litt̾e. Et illoꝵ quidemque
litt̾e cutumiacentis ꝑplexione
tur quale ẽ illud. Exegipto uo-¬
caui filiũ menͣ Quedam autẽ
eiꝰmnodi sunt: ut suꝑficietenꝰ inspe¬
cta uideant᷑ aliud qm xp̃mso¬
nare diligentiꝰ autẽ discissa.
⁊ pleniꝰ incellecta. inueniunt᷑
nlło mͦ posse alienũ sensuͣ reci¬
ꝑe. Talis sane ẽ iste scͥpture lo¬
cus. quem mͦ int̾ manꝰ habe¬
mꝰ. Nam uͥ dictũ ẽ. ecce uͥgo cõ¬
cipiet. quedam p̾mittuntur.
quedam subiugunt᷑: in quib
sentencie u̾itas obnubilatur.
nͣ tollit᷑. Adobnubilandã u̾itatẽ.
uixta arbitriũ regis. signum ꝓpo¬
nitur: illo autẽ petẽ nolente.ni¬
chilomniꝰ signum ꝓmittit᷑: ⁊ negli¬
gentiꝰ inspicienti. de eodem dic¬
tum uidet᷑. Plemꝰ autẽ intelligẽ¬
ti. ꝑspicuũ apparebit illd̃ qd dicr.
de emanuele. eiꝰ rei signuͣ ñ eẽ. s

Expanded text:
amentis ad tempus oportebat latere, partim obnubilantur figurarum velamine, partim ambiguitate et obscuritate ipsius litterae. Et illorum quidem quae litterae circumjacentis perplexione entur quale est illud: Ex Egypto vocavi filium meum. Quaedam autem ejusmodi sunt, ut superficie tenus inspecta videantur aliud quam Christum sonare, diligentius autem discussa et plenius intellecta inveniuntur nullo modo posse alienum sensum recipere. Talis sane est iste Scripturae locus quem modo inter manus habemus. Nam ubi dictum est: Ecce virgo concipiet, quaedam praemittuntur, quaedam subjunguntur in quibus sententiae veritas obnubilatur, non tollitur. Ad obnubilandum veritatem juxta arbitrium regis signum proponitur. Illo autem petere nolente, nihilominus signum promittitur, et negligentius inspicienti de eodem dictum videtur. Plenius autem intelligenti perspicuum apparebit illud quod dicitur de Emmanuele ejus rei
Abbreviated transcription (Latin):
c.p. Hondicit. uoca nom̃ eiꝰ ema-¬
nuel. Si ⁊ hoc eum nomͣ hu̾isse
contendunt. ꝓlato scͥpture testi¬
monio. ꝓbent qd̃ dicunt. Ibi le-¬
Om̃ino contͣrũ ẽ. qd̾ bic iniueni¬
mꝰ. qr ex uiri accessione ad eam. le¬
gitur puerꝑa concepisse. Nondi¬
cam uͥgo. s iuuencula. ł abscõdi¬
ta quomͦ eẽ potuit. que iuuen¬
cłos filios huit iam. illũ uidelicet
qui ẏsaie relictꝰ fuit. ⁊ illũ qui
scdm uideos ad hostes fugiens
patrem dereliqͥt: Nisi forte exscͥp¬
turis ꝓbare pot̾int. ex alia eos ux¬
ore genuisse. ⁊ illa mortua istam
duxisse. ł illa adhuc iuuente. cũ
ista adult̾asse: Ecce cũ qͣnta m̃ti¬
endi impudentia ũm eẽ uolunt.
om̃e qd̾ ꝓcacit̾̃ fingunt Ec̃ce qͦm
tota cutũstancia litt̾e. ñ nob̾ut
ip̃iuolunt. s ilł inuenta ẽ recla¬
De his que adsigni ꝯm̃da

Expanded text:
 voca nomen ejus Emmanuel. Si et hoc eum nomen habuisse contendunt, prolato Scripturae testimonio probent quod dicunt. Ibi leOmnino contrarium est quod hic invenimus, quia ex viri accessione ad eam legitur puerpera concepisse. Non dicam virgo, sed juvencula, vel abscondita. Quomodo esse potuit quae juvenculos filios jam habuit, illum videlicet qui Isaiae relictus fuit, et illum qui secundum Judaeos ad hostes fugiens patrem dereliquit, nisi forte ex Scripturis probare potuerint ex alia eos uxore genuisse, et illa mortua istam duxisse, vel illa adhuc vivente cum ista adulterasse? Ecce cum quanta mentiendi impudentia verum esse volunt omne quod procaciter fingunt. Ecce quomodo tota circumstantia litterae non nobis, ut ipsi volunt, sed illis inventa est reclaDe his qu
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣntũ possumꝰ satisfac̃e. Pmo
itaq monstrãdũ ẽ quomͦ ñtã
cie uideatur cirrũstancia litt̾e.
ñ acclamare s reclamare: pꝰea
autẽ quib cutumstantiis. sig¬
num ip̃m comm̃det᷑. diligent̃
attende: ad ultimũ uͦ signũ
ip̃m discutẽ: ⁊ hoc puto posse
sufficẽ. Illd̃ autẽ in pͥmis fa¬
tendũ ẽ. nec omĩno negari po¬
test. qd̾ sacͣtiora queq ficlei nr̃e
sacram̃ta. indictis ꝓpħarum
erant obscure ꝓlata. Tenebro¬
sa enim aqua innubib aeris
Erant enĩ quedã que scirio¬
portebat: ⁊i similit̾ quedam
que ꝓ temꝑe nesciri ratio exi¬

Expanded text:
ntum possumus satisfacere. Primo itaque monstrandum est quomodo non tam tiae videatur circumstantia litterae non reclamare, sed acclamare, postea autem quibus circumstantiis signum ipsum commendetur diligenter attendere. Ad ultimum vero signum ipsum discutere, et hoc puto posse sufficere. Illud autem in primis fatendum est, nec omnino negari potest, quod sacratiora quaeque fidei nostrae sacramenta in dictis prophetarum erant obscure prolata. Tenebrosa enim aqua in nubibus aeris . Erant enim quaedam quae scire oportebat, et similiter quaedam quae pro tempore nesciri ratio exi
Abbreviated transcription (Latin):
fili inquit in mansuetudĩẽ
fac oꝑa tua ce suꝑ hõiũ
głam diligeris. Regni
itaq honor facere potent᷑.
regni decor facere sapien¬
ter. ita ut in illo regno
suo qui possessor ẽ regni.
attingat afine usq ad fi¬
nem fortit̾. & disponat oĩa
suauit̾. Et figura mea
reu̾sa ẽ adme. figura est
qualitas extͥnseca. ext̾ior uide-¬
licet corporis forma. Corpora¬
lis autem disciplina ꝑtinet
ad qualitatem extͥnsecam.
sicut cõpositio mentis ad qͣ¬
litatem in tͥnsecam. In fig̃ã
igitur que constat in corpo¬
ralib lineam̃tis. recte intel¬
ligitur disciplina corporis.
forma religionis. habitꝰ et
compositio ext̾ioris hominis.
figura itaq reu̾titur q̃n uix¬
ta pͥstinam cõsuetudinem
amissa ad tempꝰ religionis
forma reformat᷑. Sensu re¬
u̾so figura reu̾titur. qr per
discretionem uidicii. & cir-¬
cunspectionem sui morum
disciplina uł noua statu¬
tur uł antiqua innouat᷑:
semet ipsam diseut̾e ⁊ ad

Expanded text:
Fili, inquit, in mansuetudine Fili, inquit, in mansuetudine fac opera tua, et super hominum gloriam diligeris . Regni itaque honor, facere potenter, regni decor, facere sapienter, ita ut in illo regno suo qui possessor est regni attingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter. Et figura mea reversa est ad me. Figura est qualitas extrinseca, exterior videlicet corporis forma. Corporalis autem disciplina pertinet ad qualitatem extrinsecam, sicut compositio mentis ad qualitatem intrinsecam. In figura igitur quae constat in corporalibus lineamentis, recte intelligitur disciplina corporis, forma religionis, habitus et compositio exterioris hominis. Figura itaque revertitur, quando juxta pristinam consuetudinem, amissa ad tempus religionis forma reformatur. Sensu reverso, figura revertitur, quia per discretionem judicii, et circumspectionem sui morum disciplina, vel nova statuitur, vel antiqua innovatur.semetipsam discutere, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
remq ꝑueni. Constat ꝓfecto
lib̃um hominis arbitͥum reg¬
num diuinitꝰ acciꝑes atq tene¬
re. q̃n iam põt malos cordis mo¬
tus amalo cobib̾e. Hoc autem
regnum tunc efficit᷑ honora-¬
bile. q̃n ex dĩ mun̾e iam potest
bonos cordis motus in bono
exercere. Idem aũ ipsum con¬
digno decore suꝑducit᷑. qn ĩ eo
quic qͥd boni agit᷑. cum sũmo
modamine & magna discre¬
tione disponit᷑. Regnum ĩq
accipit & optinet qui rebelles
animi motus fortit̾ domat.
uiriliterq cobercet. Et tũc̃
temporis qui eiꝰmodi est iu-¬
dicabit in nationib im ple¬
bit ruinas conquassabit
capita in t̾ra multorum.
Habet autem & honora¬
bile tunc regnum. qͣn iam
efficit᷑ dñs ex̾ci tuum
intanta multitudine tã
in numerabilium nͥtutũ.
& habens subse milites dic̃
huic uade & uadit. & alio
ueni & uenit. & seruo suo
fac hoc & facit. Decorat᷑ hoc
regnum in de uł maxime.
cum modeste se agens mo¬
d̾atur omnia cũ mansue¬
tudine & tranquillitate.

Expanded text:
eni. Constat profecto liberum hominis arbitrium regnum divinitus accipere atque tenere, quando jam potest malos cordis motus a malo cohibere. Hoc autem regnum tunc efficitur honorabile, quando ex Dei munere jam potest bonos cordis motus in bono exercere. Idem autem ipsum condigno decore superducitur, quando in eo quidquid boni agitur cum summo moderamine et magna discretione disponitur. Regnum itaque accipit, et obtinet, qui rebelles animi motus fortiter domat, viriliterque coercet. Et tunc temporis qui ejusmodi est, judicabit in nationibus, implebit ruinas, conquassabit capita in terra multorum. Habet autem et honorabile tunc regnum, quando jam efficitur Dominus exercituum in tanta multitudine tam innumerabilium virtutum, et habens sub se milites dicit huic vade, et vadit, et alii veni, et venit, et servo suo, fac hoc, et facit. Decoratur hoc regnum inde, vel maxime cum modeste se agens moderatur omnia cum mansuetudine, et tranquillitate:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ eadem ip̃a necessitatis offi-¬
cia iuste erubescimꝰ. quia cor¬
ruptionis nr̃e uitio deuicti
sine culpa exert̾e ñ ualemus.
Recte gͦ babilonice possessio¬
ni deputat᷑ lata illa ⁊ uere
multũ dilatata infirmita-
uiros p̾fecisse. ⁊ sub eoꝵ dis¬
positione omĩa redegisse.
Sicut suꝑiꝰ iam diximꝰ ꝑis
tos tres uiros circũspectio¬
nem. discretionẽ. delib̃atio¬
nem intellig̾e debemꝰ. Debe¬
mꝰ itaq ñ solum in studiis
tatis usib nichil incireum¬
specte. nichil indiscrete. ni¬
chil inprouide facere. ⁊ hoc
erit sidrach. misach. ⁊ abde
nis constituisse. Itaq in hiis
q̃ in quib humane necessita¬
ti consulimꝰ. uł commum in¬
firmitati deseruimꝰ nichil sñ
modestia. nicħ sñ mẽ sura. ni¬
ch sñ intencione bona. nil
pret̾ ordinẽ. nil p̾t̾. rationẽ
agamꝰ. ⁊ quale danel magi¬
st̾ium in babilonica ꝓuincia
habere nos uoluit optinemꝰ.
Deniq scdm sapientis senten¬

Expanded text:
tem eadem ipsa necessitatis offitem eadem ipsa necessitatis officia juste erubescimus, quia corruptionis nostrae vitio devicti, sine culpa exercere non valemus. Recte ergo Babylonicae possessioni deputatur lata illa, et vere multum dilatata infirmitativiros praefecisse, et sub eorum dispositione omnia redegisse. Sicut superius jam diximus, per istos tres viros, circumspectionem, discretionem, deliberationem intelligere debemus. Debemus itaque non solum in studiis tatis usibus nihil incircumspecte, nihil indiscrete, nihil improvide facere. Et hoc erit Sidrach, Misach et Abdennis constituisse. Itaque in his etiam, in quibus humanae necessitati consulimus, vel communi infirmitati deseruimus, nihil sine modestia, nihil sine mensura, nihil sine intentione bona, nihil praeter ordinem, nil praeter rationem agamus, et quale Daniel magisterium in Babylonica provincia habere nos voluit, obtinemus. Denique secundum Sapientis senten
Abbreviated transcription (Latin):
Agiel autem postulauit
a rege ⁊ constituit suꝑ
opera ꝓuincie babilonis si¬
drach. misach. ⁊ abdenago.
petenti danieli rex absq du¬
bio consentit. qñ m̃tis arbitͥ¬
um facile acceptat ⁊ recipit.
quicqͥd ei conscientia subtẽ¬
pore intime deuotionis sug¬
g̾it.S que queso ẽ dictail
illiꝰ ꝓuintie oꝑa: serte cir¬
cumadiacentẽ babilonis
prouinciã d̾s fecit. nã mu¬
ros utiq ⁊ edificia huma¬
na indust̾a impleuit. Sigͦ
babilon recte confusio int̾¬
pretatur. si eiusquelibet cõ¬
fusioni subiacere uidẽtur qͦ¬
mͦ queso ad babilonẽ ꝑtin̾e.
uł confusiomi subeẽ potuit.
qd̾ ds fecit ⁊ instituit: Sci¬
mꝰ autẽ quia hominẽ deus¬
multiplici necessitati subie¬
citi nã commedendi. biben¬
dici quoꝵlibet eiꝰ modi neceͤ¬
sitatẽ ex ip̃o condicionis sue
iure accepit. S si inpͥmoil¬
lo condicionis sue statu ꝑsti¬
tisset. ista homo ulło mͦ eru¬
besceret. quia sine om̃i pecc̾o
exercere potuisset. Hunc au¬

Expanded text:
aniel autem postulavit a rege, et constituit super opera provinciae Babylonis, Sidrac, Misach et Abdenago . Petenti Danieli, rex absque dubio consentit, quando mentis arbitrium facile acceptat, et recipit quidquid ei conscientia sub tempore intimae devotionis suggerit. Sed quae, quaeso, dicta est illius provinciae opera? Certe circumadjacentem Babylonis provinciam Deus fecit: nam muros utique, et aedificia humana industria explevit. Si ergo Babylon recte confusio interpretatur, si ejus quaelibet confusioni subjacere videntur, quomodo, quaeso, ad Babylonem pertinere, vel confusioni subesse potuit, quod Deus fecit et instituit? Scimus autem, quia Deus hominem multiplici necessitati subjecit: nam comedendi bibendi, et quorumlibet ejusmodi necessitatem ex ipso conditionis suae jure accepit. Sed si in primo illo conditionis suae statu perstitisset, ista homo nullo modo erubesceret, quia sine omni peccato exercere potuisset. Nunc au
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmissionis. ⁊ uelut qnͣdam ar¬
ram iuñ̾is. accip̃ ut̾q integͥtatẽ
uirginee incorruptionis. ꝓmissũ
dei uocabuntur. Insignũ autẽ hꝰ
reꝓmissionis. accipit nt̾q humi¬
liationẽ sui redemptoris suscepti
uideo. inebriabunt᷑ abub̾tate domꝰ¬

Expanded text:
is, et velut quamdam arrham muneris accipit uterque integritatem virgineae incorruptionis. Promissum Dei vocabuntur . In signum autem hujus repromissionis accipit uterque humiliationem sui Redemptoris, suscepti est Judaeo: Inebriabuntur ab ubertate dom
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. głam qͣi uingeniti a pr̃e. ille d̾r
butirũ ⁊ mel comedẽ Ec̃ce tremen¬
da illa potestas potestatib angłi¬
cis. comedendo ⁊ bibendo cõmunica¬
uit hominib. ⁊ uim̃tis Si dñs itaꝙ

Expanded text:
m quasi unigeniti a Patre, ille dicitur butyrum et mel comedere. Ecce tremenda illa potestas potestatibus angelicis comedendo et bibendo communicavit hominibus et jumentis. Si Dominus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
se tali indigentie sponte subiecͣ.
S hec ut dictũ ẽ exinanitio nr̃i re¬
demptoris data ẽ insignũ. ⁊ certis¬
simũ argum̃tũ future nr̃e plem¬
tudinis: Ec̃ce uixͣ tͥplex ꝓmissum.
hs̃ ⁊ tͥplex signũ. Unum in matre
duo inꝓle. hinc integͥtatẽ uirgin
illinc humiliationẽ. ⁊ exinationem
diuine ꝓlis. Uides ⁊ illd̾ iam ut esti¬
mo. quomͦ hoc tͥplex signũ respon¬
det regione tͥplici ꝓmisso. ꝓmissũ
ẽ iudeo o mors ero mors tua mor¬
sus tuus inferne. ꝓmissũ ẽ xͥano.¬

Expanded text:
se tali indigentiae sponte subjecit. se tali indigentiae sponte subjecit. Sed haec, ut dictum est, exinanitio nostri Redemptoris data est in signum, et certissimum argumentum futurae nostrae plenitudinis. Ecce juxta triplex promissum habes et triplex signum. Unum in matre, duo in prole. Hinc integritatem virginis, illinc humiliationem et exinanitionem divinae prolis. Vides et illud jam, ut aestimo, quomodo hoc triplex signum respondet e regione triplici promisso. Promissum est Judaeo: O mors, ero mors tua; morsus tuus, inferne . Promissum e
Abbreviated transcription (Latin):
ista specialit̾ exp̾ssit. Qͥd sunt au̾̃
mel atq butirũ. nͥ delicie musca¬
rũ:⁊ certe hoc inmundarũ. ilsd̾ ue¬
nenosar. Nam apes aculeũ por¬
tant ⁊ uenenũ hnͣt. Et uide quomͦ
ꝓ melle laborant ł pugnantz ita
ut sepe ⁊̃ aĩas. in uuln̾e ponant.
Butirum aũ ut nostis. pinguedo
ẽ lactiset scimꝰ certe quomͦ musde
ex nimia ingluuie. lacti se inge¬
runt. inm̾gunt mͦ ⁊ uitam depo¬
nunt: Emannel itaꝙ ñr. butirũ
⁊ mel comeditz ⁊ pp̃ nos usq ad niꝰ¬
carũ participationẽ descenditi Sic¬
cine d̾o parũ fuit pp̃ homines par
ticiparet cũ muscis: Audiant iu¬
dei audiant ħ xp̃iam: audiãt
uinu̾si. Ec̃ce una in tͥnitate ꝑso¬
narum. pp̃ hoĩes facta ẽ particepͭ
muscar. Qͥs gͦ desꝑet. de cet̾oho¬
minẽ posse sĩ participem et̾na¬
rũ deliciaruͣ. si dñs maiestatis ut
dictũ ẽ pp̃ homines descendit usq
ad delicias muscar̃: Ecce qnͣtũ se¬
met ip̃m p̃p nos exinaniuit qui

Expanded text:
sit. Quid sunt autem mel atque butyrum, nisi deliciae muscarum? et certe hoc immundarum, illud venenosarum, Nam apes aculeum portant, et venenum habent. Et vide quomodo pro melle laborant, vel pugnant, ita ut saepe etiam animas in vulnere ponant. Butyrum autem, ut nostis, pinguedo est lactis, et scimus certe quomodo muscae ex nimia ingluvie lacti se ingerunt et immergunt, modo et vitam deponunt. Emmanuel itaque noster butyrum et mel comedit, et propter nos usque ad muscarum participationem descendit. Siccine Deo parum fuit propter homines part etiam participaret cum muscis? Audiant Judaei, audiant hoc Christiani, audiant universi. Ecce una in Trinitate personarum propter homines facta est particeps muscarum. Quis ergo desperet de caetero hominem posse rum deliciarum, si Dominus majestatis, ut dictum est, propter homines descendit usque ad delicias muscarum? Ecce quantum semetipsum propter nos exinanivit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cce iam habemꝰ signũ post sig¬
nũ Restat autẽ adhuc ⁊ t̾ciũ.
Butirũ inquit ⁊ mel comedet: Si
intelligisque legis. si recolis que
audis. citiꝰ animadu̾tis. qmͣ magnum.
de rei signũ. eum puerͣ̃ qui u̾e nob̃cͣ

Expanded text:
cce jam habemus signum post signum. Restat autem adhuc et tertium: Butyrum, inquit, et mel comedet . Si intelligis quae legis, si recolis quae audis, citius animadvertis quam magnum, dae rei signum, eum puerum qui vere n
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtudĩe quã diximꝰ neut̾
assimilat᷑. Ecce ĩ tanta
mistĩoꝵ ꝓfũditate ubi
clare uide̾ nõ possumꝰ. sili̾¬
tudinũ attrectacione pal¬
pamiꝰ. S nec illd̃ p̃t̾eũdũ
qd̃ idcirco fortassis nõ ĩ¬
merito sp̃c scũs dicit᷑. ut
eo ip̃õ false opinioĩ obuie¬

Expanded text:
itudine qua diximus neutri assimilatur. Ecce in tanta mysteriorum profunditate ubi clare videre non possumus, similitudinum attrectatione palpamus. Sed nec illud praetereundum quod idcirco fortassis non immerito Spiritus sanctus dicitur, ut eo ipso falsae opinioni obvie
Abbreviated transcription (Latin):
solus filiꝰ exp̃ssã ĩ se prĩs
silĩtudinẽ ht̃ ⁊ ymaginẽ te¬
net. ꝙ sicut diuinitatis ple¬
iitiido manat de uno: sic
et eadẽ plenitudĩs largicio
manat et de alio. nec minꝰ
aliquid nec aliomͦ accepit
sp̃c scũs ab uno ꝙͣ ab alio.
nulla autẽ ꝑsona oĩno a
spũ sc̃o plenitudinẽ dinita¬
tis accipit. et idcirco yma¬
ginẽ prĩs ĩ seip̃o nõ expri¬
mit. Eccehabes cur yma¬
go prĩs dicat᷑ solus filius
et nõ eciã sp̃c scũs. S hoc ip¬
sũ qd̃ diximꝰ ꝓpt̾ simplicio¬
res adhuc exp̃ssius uł ut
sic dicã grossius loqͣm᷑ yma¬
go iuxta cõsuetudinẽ hu-¬
manã magis solz dici ꝓpt̾
sili̾tudinẽ extnsecã ꝙͣ ꝓpt̾¬

Expanded text:
us Filius expressam in se Patris militudinem habet et imaginem tenet, quod sicut divinitatis plenitudo manat de uno, sic et eadem plenitudinis largitio manat de alio. Nec minus aliquid nec alio modo accipit Spiritus sanctus ab uno quam ab alio. Nulla autem persona omnino a Spiritu sancto plenitudinem divinitatis accipit, et idcirco imaginem Patris in seipso non exprimit. Ecce habes cur imago Patris dicatur solus Filius, et non etiam Spiritus sanctus. Sed hoc ipsum quod diximus propter simpliciores adhuc expressius, vel, ut si dicam, grossius loquamur. Imago juxta consuetudinem humanam magis solet dici, propter similitudinem extrinsecam
Abbreviated transcription (Latin):
młtiplex attestat᷑ ꝙ qualiᷤ
pr̃. talis filus. talis sp̃c sc̃s̃.
Absq dubio ut̾q pr̃i cõsili ͤ
ut̾q pr̃i ꝑ oĩa coequalis.
Si sapĩam si potenciã pen-¬
ses. si bonitatẽ si btĩtudinẽ
cogites: nichil maius ĩ uno
nichil minꝰ ĩ alto: remota
ambiguitate repies. Si gͦ
dei filius: recte dictus ẽ yma¬
go prĩs ꝓ rõne exp̃sse ĩ eo
sili̾tudĩs. cur nõ eciã sp̃c
scũs ymago prĩs recte di¬
cat᷑: cũ utriq sili̾s ⁊ coeqͣliᷤ
nodum ut credo cicius sol¬
uimꝰ. si ad ꝓpͥetatũ cõside¬
racionẽ recurrimꝰ. Cõe ẽ

Expanded text:
 qualis Pater talis Filius, talis Spiritus sanctus. Absque dubio uterque Patri consimilis, uterque Patri per omnia coaequalis. Si sapientiam, si potentiam penses, si bonitatem, si beatitudinem cogites, nihil majus in uno, nihil minus in altero omni remota ambiguitate reperies. Si igitur Dei Filius recte dictus est imago Patris, pro ratione expressae in eo similitudinis, cur non etiam Spiritus sanctus imago Patris recte dicatur cum utrique similis et coaequalis nodum, ut credo, citius solvimus si ad proprietatum considerationem recurrimus. Commune est
Abbreviated transcription (Latin):
te q̃ dicẽda ui¬
debantͤ suꝑius
iam diximꝰ. suꝑest ut de eiꝰdẽ
nature ꝓpͥetatib aliqͣ dica¬
mus ⁊ maxime de hiis que
ĩ laudibz diuinis cotidia¬
no usu freꝙ̃tamꝰ. In quib
quidẽ qued̾ ciꝰmodi sũt. ut
animꝰ eis facile acquiescat
et ultroneus acceptet ꝙͣuiᷤᷤ
firmit̾ ĩhereret nisi ĩ hoc
ipm catholice tradita fides
ipã ding̾et. Nã ꝙ deus sit
ĩcreatus. et̾nus. ĩmẽsus
facile suscipit ⁊ libent̾ ac¬
quiescit animꝰ hũanus.
Esse autẽ spossibile plureᷤᷤ
et̾nos plures ĩmẽsos nõ
facile crederet nisi hoc ip̃m̃
fidei regula ꝑsuaderet ma¬
xime cũ tres ẽe credant᷑. qͦ¬
ora fateant:. Oe autẽ deuᷤᷤ
increatus sit satis ex supe¬
riorib pacet ⁊ noua exposi¬
tione non indiget. Si em̃
creatus essz creatorẽ hrẽt. S
qui nõ nisi a semetip̃o est
creatorẽ hr̃e nõ potest. Qͥd
autẽ dicimꝰ creatũ nͥ de nichi¬
lo fc̃m. de nichilo u̾o fi̾ ñ po

Expanded text:
te quae dicenda videbantur, superius jam diximus, superest ut de ejusdem naturae proprietatibus aliqua dicamus, et maxime de his quae in laudibus divinis quotidiano usu frequentamus. In quibus quidem quaedam ejusmodi sunt, ut animus eis facile acquiescat et ultroneus acceptet, quamvifirmiter inhaereret, nisi hoc ipsum catholicae tradita fide ipsa dirigeret. Nam quod Deus sit increatus, aeternus, immensus facile suscipit et libenter acquiescit animus humanus. Esse autem impossibile plures aeternos, plures immensos esse non facile crederet, nisi hoc ipsum fidei regula persuaderet, maxime cum tres esse credantur, quora fateantur. Quod autem Deus increatus sit, satis ex superioribus patet, et nova expositione non indiget; si enim creatus esset, creatorem haberet. Sed qui nonnisi a semetipso est, creatorem habere non potest: quid enim dicimus creatum, nisi de nihilo factum? De nihilo enim non pot
Abbreviated transcription (Latin):
st autẽ ĩpossibile
plures oĩpotentes
esse. Qui enĩ u̾e oĩpotens
fuĩt facile effic̾e poti̾t ut ce¬
teroꝵ quilibet nichil possit.
Alioqͥn u̾e̾ om̃ipotẽs ñ erit.
Ecce quales oĩpotẽtes qui
de facili fi̾ possũt nullipotẽ¬
tes. Ecce qmͣ facile cõuin¬
cit᷑ ꝙ nõ nisi unũ oĩpotẽtẽ
esse ip̃a rerũ natura ñ pa-¬
tit᷑. deũ autẽ oĩpotentẽ ẽẽ
stat itaq qd̃ credimꝰ et qd̃
supius iã diximus qr uera
diuinitas manet ĩ unita¬
uã diuinitate. Ecce de diui¬
nitatis unitate multa iã
diximꝰ. suꝑest nũc ut de na¬
ture ip̃ius singularitate
aliqua dicamꝰ.¬

Expanded text:
st autem impossibile plures omnipotentes esse. Qui enim vere omnipotens fuerit, facile efficere poterit ut caeterorum quilibet nihil possit, alioqui vere omnipotens non erit. Ecce quales omnipotentes, qui de facili fieri possunt nulli potentes. Ecce quam facile convincitur quod nonnisi unum omnipotentem esse ipsa rerum natura non patitur. stat itaque quod credimus, et quod superius jam diximus, quia vera divinitas manet in unitauna divinitate. Ecce de divinitatis unitate multa jam diximus, superest nunc ut de naturae ipsius singularitate aliqua dicam
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ eius fac̾e sit a sefieri
et eius pati nõ nolle fieri
et quod eque lit et qd̾ ac¬
tualit̾ ẽ et qd̃ actualit̾
nõ est.

Expanded text:
d ejus facere sit a se fieri velle, et ejus pati non velle fieri, et quod aeque habet et quod actualiter est et quod actualiter non est.
Abbreviated transcription (Latin):
alas auelli. nisi amittere
cum dolore ingenti.⁊ sñ
ulla spe recuꝑandi: Ale e¬
uellunt᷑. qñ p̃cipitationis.
⁊ p̃sumptionis audatia.ur¬
gente in firmitate.cogen¬
te necessitate p̾cidit᷑. Nonne
eiꝰmodi alaꝵ euulsionem
dñs minat᷑. cum ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
alas avelli, nisi amittere, alas avelli, nisi amittere, cum dolore ingenti, et sine ulla spe recuperandi? Alae evelluntur, quando praecipitationis et praesumptionis audacia, urgente infirmitate, cogente necessitate praeciditur. Nonne ejusmodi alarum evulsionem Dominus minatur, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
nuno quid salomon
de huiusmodi homine sen¬
tiat. quiomnia precipitan¬
ter ⁊ p̾sũptuose actitat. qui
in conatib suis nec modum.
nec modestiam seruat. Qi
festinus est inquit pedib
tentie ꝯsonare uidet᷑. quod
de añdicta bestia adiungitur.
Aspiciebã donec euulse suis
ale eiꝰ.⁊ sublata ẽ det̾ra. Et
suꝑ pedes quasi hõ stetit. ⁊ cor
eiꝰ datum ẽ ei. Ecce qui deseit¬
ipsis ultra modũ p̾sumuni.
quomͦ gradatim amittunt.
uñ in tumescunt. cetõsq
ꝯtempnunt. Pruis ale euel¬
luntur. pꝰea ⁊ ipsiꝰ bestie cor¬
pus de t̾ra subleuat᷑. pͥus ꝯtẽ¬
platiue. pꝰmodum actiue ⁊̃
uite grã amittitur. Quid ÷
enim alas suas ꝑd̾e. nͥ subli¬
mes illos ꝯtemplandi uo¬
latus amittẽ : Cum enim
pꝰ multos ieuinioꝵ ⁊ uigilia¬
rum exce̾sꝰ ceꝑit corpꝰ tabes¬
cere. capud dolere. uelis noł
oportet alas deponere.ad
t̾ram redire.⁊carnis cu¬
ram agere. Et meliꝰ ẽ ut
sponte deponant᷑. quam
in uito auellant᷑. Qͥd est

Expanded text:
nunc quid Salomon de hujusmodi homine sentiat, qui omnia praecipitanter et praesumptuose actitat, qui in conatibus suis nec modum, nec modestiam servat: Qui festinus est, inquit, pedibus tentiae consonare videtur, quod de antedicta bestia adjungitur: Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei. Ecce qui de semetipsis ultra modum praesumunt, quomodo gradatim amittunt, unde intumescunt, caeterosque contemnunt. Prius alae evelluntur, postea et ipsius bestiae corpus de terra sublevatur, prius contemplativae, postmodum activae etiam vitae gratia amittitur. Quid est enim alas suas perdere, nisi sublimes illos contemplandi volatus amittere? Cum enim post multos jejuniorum et vigiliarum excessus, coeperit corpus tabescere, caput dolere, velis nolis, oportet alas deponere, ad terram redire, et carnis curam agere, et melius est ut sponte deponantur quam invito avellantur. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus p̃sumpsit om̃s fortit̃ pre¬
cedere.iam incipiat pꝰ om̃s
sequi ⁊ tandẽ reman̾e. Et qui
pꝰ ꝑ insolentiam se exten¬
dit ultrra solitum. pꝰmõdũ
remanet citra solitum. pꝰ¬
⁊ sic iam depͥmo in solentie
gͣdu decidit in scdm. fut᷑um
tand̾ quod timeo:. ut de scdo
recidat int̾cium. S ubi qͤso
decet̾o erit dicta iam bestia
decelo amissis alis deiecta.
⁊ det̾ra subleuata: An for¬
te illuc redibit uñ uenit.
tit̾m ĩ mare descendet. que
demari ascendit: Sic uti¬
ꝙ sic sepe qͦd ex cordis leui¬
tate p̾sumitur. pꝰ multam
m̃tis fluctuationẽ in ama¬
ritudine t̾minat᷑. Et hoc
forte est t̾ram ꝑd̾e. omnem
ꝓpositi sui stabilitatem a¬
mittẽ. ⁊ deiectionẽ suã ĩdigne
ferendo miniã cordis amaritu¬
dinẽ in currẽ. Sic de t̾ra in ma¬
re tnͣsit᷑. sic montes in cor ma¬
ris tranfferunt᷑. Quid enim
ẽ montes in cor maris tnͣsire.
nͥ demagni conaminis culmi¬
ne in intimã cordis malitiam

Expanded text:
us praesumpsit omnes fortiter praecedere, jam incipiat post omnes sequi et tandem remanere. Et qui prius per insolentiam se extendit ultra solitum, postmodum remanet citra solitusic jam de primo insolentiae gradu decidit in secundum, futurum tandem quod timeo, ut de secundo recidat in tertium. Sed ubi, quaeso, de caetero erit dicta jam bestia de coelo amissis aliis dejecta, et de terra sublevata? An forte illuc redibit unde venit, et iterum in mare descendet, quae de mari ascendit? Sic utique, sic saepe quod ex cordis levitate praesumitur, post in multam mentis fluctuationem in amaritudine. Et hoc forte est terram perdere, omnem propositi sui stabilitatem amittere, et dejectionem suam indigne ferendo, nimiam cordis amaritudinem incurrere. Sic de terra in mare transitur, sic montes in cor maris transferuntur. Quid enim est montes in cor maris transire, nisi de magni conaminis culmine, in intimam cordis malitiam
Abbreviated transcription (Latin):
detͣham te ddicit dñs. Post
alaꝵ euulsionẽ det̾ra suble¬
uatur. ꝑmentis gͦ eleuatio¬
nem. ⁊ ꝓpt̾̃ mentis elationẽ
de t̾ra excutitur. Et m̾ito
ut credo. eo qͦd ꝑ suꝑbiam
in flando. cͤpando. tabes¬
cendo. putrescendo. tand̾e
aliquando fiant tanquã
puluis qͦm ꝓicit uentus
a facie t̾re.Sic itaq pꝰ alaꝵ amis¬
sionem. ⁊̃ t̾re in habit̾o amit¬
titur. qr pꝰ subtractam ꝯtem

Expanded text:
. Post alarum evulsionem de terra sublevatur; per mentis ergo elevationem, et propter mentis elationem de terra excutitur. Et merito, ut credo, eo quod per superbiam inflando, crepando, tabescendo, putrescendo, tamen aliquando fiant tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Sic itaque post alarum amissionem, etiam terrae inhabitatio amittitur
Abbreviated transcription (Latin):
sume.⁊ cũ psalmista cartare.
ꝓpt̾ea ñ timebimus dum tͣ¬
babitur t̾ra. ⁊ tnͣsferent᷑ mon¬
tes incor mayis. Tc̃ sane mon¬
implet᷑. Exierunt anobis.
sed ñ erant ex nob̃. Quo¬

Expanded text:
cum Psalmista cantare: Propterea non timebimus, dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris . Tunc sane monimpletur: Exierunt a nobis, sed non erant ex nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quiunt de xͦ ur̃o recte intelligitur.
quod ꝓ signo ꝑmittitur ostendite q̃ m
eiꝰ conceptio uł natiuitas que tanto
pꝰ tp̃r. futura erat. potu̾it ẽẽ signum
cius reique inꝑximo futuro erat. Deb
enim signum rem ip̃am p̃ced̾e res
tollere. rei exitꝰ post tot tp̃ra futuree
Deniq qͣm. uł qͣliscũq rei signum
eis c̃ẽ poterat. res qͣm nunqͣm uide¬
rant. nunqͣm uisuri erant: Ecce qͣlia
obiciunt ad refellendam u̾itatem
assercionis nr̃e. Uideamꝰ ⁊ que sint
illa. quib de albare nituntur opini¬
onem assercionis suȩ.

Expanded text:
isto vestro recte intelligitur, quod pro signo promittitur, ostendite quomodo ejus conceptio, vel nativitas quae tanto post tempore futura erat, potuerit esse signum ejus rei quae in proximo futura erat. Debet enim signum rem ipsam praecedere, tollere rei exitus post tot tempora futurae? Denique quomodo vel qualiscunque rei signum eis esse poterat res, quam nunquam viderant, nunquam visuri erant? Ecce qualia objiciunt ad refellendam veritatem assertionis nostrae. Videamus et quae sint illa quibus dealbare nituntur opinionem assertionis suae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sileas: ⁊ cor tuũ ne formidet. a
duabꝰ caudis ticionum fumigau¬
tium istoꝵ. eo ꝙ absq dubio libe¬
raudus e̾ẽt afacie duoꝵ regũ illoꝵ.
Inargum̃tũ gͥ future lib̾ationis.
ꝓponitur signum iuxͣ arbitum
postulantis. Pete tͥ ait signum
a dño d̾o tuo. in ꝓfundũ inferni.
siue in excelsum supͣ. Nolente eo

Expanded text:
cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum, eo quod absque dubio liberandus esset a facie duorum regum illorum. In argumentum igitur futurae liberationis proponitur signum juxta arbitrium postulantis: Pete tibi, ait, signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra. Nolente eo
Abbreviated transcription (Latin):
assertioni reclamant uidi subͤ¬
murmurant immo acclamant illis
iudarrantes nr̃i. Obiciunt multa
quib putant refelłe assercionẽ nr̃a.
Adducunt hinc iñ argum̃ta quibus
nitunt᷑ astruere assercionẽ suã. P̾ mũ
itaq ẽ arguere cecitatẽ iudeoꝵ: scd̾m.
rumꝑe surditatẽ iudaizantiũ. t̾ciũ.
si detur. satisfac̾e deuocioni fidelium.
npie querentiũ. Ni deamꝰ itaq nunc.
qualia. ł quanti pendenda sunt. que¬
nr̃i nob̾ cauillatores opponunt.
signum. ꝓqua dictum ẽ. pete tͥ
signum a dño d̾o tuo. Refert sane
ysaias. ꝙ rasin rex siriȩ. ⁊ facee.
filius romelie. parabant ciuitatẽ
ierłm debellare: ⁊ rege achar deie¬
cto. alium ei substituere. Ptimore
qͦmͦ mouent᷑ ligna siluarũ a facie
uenti. Ad tollendũ itaq hunc ti

Expanded text:
assertioni reclamant Judaei, submurmurant, imo acclamant illis judaizantes nostri. Objiciunt multa quibus putant refellere assertionem nostram. Adducunt hinc inde argumenta quibus nituntur astruere assertionem suam. Primum itaque est arguere caecitatem Judaeorum. Secundum, rumpere surditatem judaizantium. Tertium, si detur satisfacere devotioni fidelium, et pie quaerentium. Videamus itaque nunc qualia vel quanti pendenda sunt quae nobis cavillatores opponunt. signum pro qua dictum est: pete tibi signum a Domino Deo tuo. Refert sane Isaias quod Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae parabant civitatem Jerusalem debellare, et rege Acham dejecto, alium ei substituere. Prae timore quomodo moventur ligna silvarum a facie venti. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
cur nõ eadẽ rõne ipã po¬
tencia atq sapĩa dicant᷑
ĩ cõmunicabiles ⁊ płi̾bu ᷤ
sb̾stantiis nõ posse esse cõ¬
munes. Ubi enĩ eadẽ rõ
p̃mittit᷑ cur siłis cõseꝙ̃¬
ut hunc ꝓplexionis nodũ
facilius dissoluamꝰ qd̃ de
diuinitatis singlautate
supiꝰ diximꝰ. altiori adhuc
pscuitatione discuciamꝰ.¬

Expanded text:
one ipsa potentia atque sapientia dicuntur incommunicabiles, et pluribus substantiis non posse esse communes? Ubi enim eadem ratio permittitur, cur similis consequut hujus perplexionis nodum facilius dissolvamus, quod de divinitatis singularitate superius diximus, altiora adhuc perscrutatione discutiam
Abbreviated transcription (Latin):
tas ip̃a. et̾nitas ip̃a cũ non
sint aliud aliqͥd ꝙͣ diuina
sb̾stãcia. Nullus gͦ ĩ mẽsus
nisi solus ⁊ unus d̾s. nullꝰ
et̾nus nisi solus ⁊ unus d̾̃s
S hic magna q̃stio orit
que simplices auditores
mou̾e p̃t nisi aꝑta enoda¬
tione soluat᷑. ꝓbatũ ẽ supe¬
rius ꝙ diuina sb̾stãcia sit
idẽ qd̾ ip̃a potencia. idẽ qd̃
ipã sapĩa. Quis autẽ dicat

Expanded text:
tas ipsa et aeternitas ipsa, cum non sint aliud aliquid quam divina substantia. Nullus ergo immensus, nisi solus et unus Deus. Nullus aeternus nisi solus et unus Deus. Sed hic magna quaestio oritur quae simplices auditores movere potest, nisi aperta enodatione solvatur: probatum est superius quod divina substantia sit idem quod ipsa potentia, et idem quod ipsa sapientia. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmensitas et et̾n̾itas sint
ĩcõmutabiles nec possunt
esse płib sb̾stãtiis cõmuneᷤ
Onge supius mon¬
strauimꝰ ꝙ diuini¬
tas sit õmo incõicabil̾ nec
possit esse płi̾b sb̾stãciiᷤ cõ¬
munis. Qd̾ ibi dictũ est
de diuinitate. siłi rõne dici
p̃t de dei ĩmẽsitate nichilo¬

Expanded text:
immensitas et aeternitas sint incommunicabiles, nec possint esse pluribus substantiis communes. Longe superius monstravimus quod divinitas sit omnino incommunicabilis, nec possit esse pluribus substantiis communis. Quod ibi jam dictum est de divinitate, simili ratione dici potest de Dei imme
Abbreviated transcription (Latin):
si derata ꝓprietate collige̾
possumus. Quitqͥd enĩ ad
i ensurã hẽt maius ess si
eius mẽsura duplicaret᷑ ml¬
to autẽ maius si crescẽt ĩ de¬
cuplũ uł pocius ĩ cẽtuplũ.
adu̾tere. ꝙ magnitudinẽ ad
mẽsurã hr̃e. hoc ẽ ipãm par¬
ticipare. nõ magnitudinẽ
et nulla res oĩno seip̃a par-¬
ticipare p̃t ⁊ hoc ip̃m qd̾ ẽ¬
ex parte esse ⁊ ex ꝑte nõ eẽ.
D̾s itaq qui magnitudo
ip̃a ẽ magnitudinẽ ad mẽ¬

Expanded text:
siderata proprietate colligere possumus. Quidquid enim ad mensuram habetur, majus esset si ejus mensura duplicaretur. Multo autem et majus si cresceret in decuplum, vel potius in centuplum, advertere quod magnitudinem ad mensuram habere, hoc est ipsam participare, non magnitudinem et nulla res omnino seipsa participare potest, et hoc ipsum est ex parte esse, et ex parte non esse. Deus itaque, qui magnitudo ipsa est, magnitudinem ad men
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑpendend̾ ꝑfacile ẽ. In
eo ĩmorari nõ oportet. Ha¬
benus autẽ ex suꝑiorib ꝙ
nõ est aliud omĩpotẽcia ꝙͣ
ĩmẽsitas ꝙͣ et̾nitas ip̃a. Cõ¬
sequens gͦ est ut qui ĩmẽ¬
sitatẽ qui et̾nitatẽ ht̃. siml
⁊ om̃ipotẽciã habeat. Qmͣ

Expanded text:
pendendum perfacile est, eo immorari non oportet. Habemus autem ex superioribus quod non est aliud omnipotentia quam immensitas et aeternitas ipsa. Consequens ergo est ut qui immensitatem, qui aeternitatem habet, simul et omnipotentiam habeat. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
dr. ⁊ post te consurget regnũ
aliud minꝰ te. Et postea de t̾cio
regno subinfert᷑ cum dr̃. Et reg¬
num t̾ciũ aliud ereũ. qd̃ imꝑa¬
bit uniu̾se terre. Sicut ad aur̃
ꝑtinet qd̃ fit ex dilectione. &
sicut ad argentũ qd̾ fit ex so¬
la delib̾atione. sic ad es ꝑtinet
bonũ qd̃ fit ex simulatione.
In pͥmo regnat caritas. inse¬
cundo u̾itas. in t̾rio regnat
simultas. Uide gͦ queso qͣm
recte uidet᷑. huic t̾cio regno cõ¬
uenire qd̃ imꝑare describit᷑
uniu̾se terre. Neq enĩ hab⁊
huiꝰ regni imꝑator sortẽ in
regno celoꝵ. qui in bono o¬
ꝑe exercet corpus suũ. sed
negligit in bona uolunta¬
te nutͥre cor suum. Regnũ
ritas. intꝰ regnat u̾itas. nec
hiis tãnĩ finib conten te.
ꝑ opus bonum erumpũt
foras. Uide gͦ ne forte duo¬

Expanded text:
dicitur: Et post te consurget regnum dicitur: Et post te consurget regnum aliud minus te. Et postea de tertio regno subinfertur, cum dicitur: Et regnum tertium aliud aereum quod imperabit universae terrae. Sicut ad aurum pertinet quod fit ex dilectione, et sicut ad argentum quod fit ex sola deliberatione, sic ad aes pertinet bonum quod fit ex simulatione. In primo regnat charitas, in secundo veritas, in tertio regnat simultas. Vide ergo, quaeso, quam recte enire quod imperare describitur universae terrae. Neque enim habet hujus regni imperator sortem in regno coelorum qui in bono opere exercet corpus suum, sed negligit in bona voluntate nutrire cor suum: Regnum ritas, intus regnat veritas, nec his tamen finibus contentae per bonum opus erumpunt foras. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
Eigo aliꝰ ⁊ aliꝰ similis deo ⁊ simił
pecorib. homo bonꝰ factꝰ ẽ.i ad
bonitatem creatꝰ est. Solummͦ
hoc inueni inquit eccłiastes qr
miscuerit seinfinitis questioni¬
bus. Sigͦ caritate ferues: un
boni dilectione ꝑmanes. aure¬
um caput habes. ⁊ tu ip̃e es.
debes. S caritate in te refriges¬
cente cũ iam ceꝑis a pͥstino fer¬
uore defic̾e nũqͥd adhuc ipse
eris :⁊ ñ potiꝰ aliꝰ minor tes Lu
es inquit caput aureũ. ⁊ pꝰt
te consurget regnũ aluid mi¬
nꝰ te. Numquid ñ es iam mi¬
nor te ip̃o. cum ceꝑis face̾ exso¬
lo consilio qd̃ prius actitabas
ex magnoconsilio. ⁊ multo de¬
sid̾io: Et post te inquit con¬
surget regnũ aliud minꝰ te.
Non ne aliud regnũ ẽ cũ mẽs
regitur solo consilio. qͣmcum
agitatur ⁊̃ boni desid̃io: Non¬
ne ẽ minꝰ regnũ sine desiderio
solum consilium. qͣm cũ pru¬
denti consilio feruiens desid̾iũ:
Nonne minꝰ est bonum facere
dilectone seu delectatiõe: Recte gͦ

Expanded text:
alius similis Deo et similis pecoribus. Homo bonus factus est, et ad bonitatem creatus est: Solummodo hoc inveni, inquit Ecclesiastes, quia miscuerit se infinitis quaestionibus . Si ergo charitate ferves, et in boni dilectione permanes, aureum caput habes, et tu ipse es, debes. Sed, charitate in te refrigescente, cum jam coeperis a pristino fervore deficere, nunquid adhuc eris ipse, et non potius alius minor te? Tu es, inquit, caput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te. Nunquid non es jam minor te ipso, cum coeperis facere ex solo consilio, quod prius actitabas ex magno consilio, et multo desiderio? Et post te, inquit, consurget regnum aliud minus te. Nonne aliud regnum est cum mens regitur solo consilio, quam cum agitur etiam boni desiderio? Nonne est minus regnum sine desiderio solum consilium, quam cum prudenti consilio fervens desiderium? Nonne minus est bonum facere dilectione seu delectatione. Recte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte ip̃e iam nͣ sis ip̃e. Si pꝰt
multamcaritatẽ magnãq aĩ
deuotionẽ desieris eẽ deuotus.
destiterisq ẽẽ aureꝰ. numquid
ipse eris qui pͥꝰ: Homo inqͥt
cum in honore ẽẽt ñtellexit.
comparatꝰ ẽ ium̃tis in spienti¬
b ⁊ simililis factꝰ ẽ illis. Simi¬
lemẽe deo. mirabile decꝰ. similẽ

Expanded text:
ne forte ipse, jam non sis ipse. Si post ne forte ipse, jam non sis ipse. Si post multam charitatem, magnamque animi devotionem desieris esse devotus, destiterisque esse aureus, nunquid ipse eris qui prius? Homo, inquit, cum in honore esset non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Simile esse D
Abbreviated transcription (Latin):
Sibi uult qd̃ ad istasub¬
iungit᷑. Lues gͦ inquit cap̃t
aureum.⁊ post te consurget¬
⁊ regnũ aliud minꝰ te. Atten¬
de queso quid dicat. qͥd sua
nos int̾pretacione docẽ ꝓpo¬
nat. Tu es inquit caput au¬
reum. Ut enum de cet̾is tace¬
am hoc ł solum puto in qͦ
int̾prete opus habemꝰ ⁊ uti-¬
nam int̾pretantem intelli-¬
se possimꝰ. Honne statua u¬
na uniꝰ hominis ꝑsonam
rep̾sentat. ⁊ illa ut exposu¬
imꝰ cuiꝰ libet de summis in
ima ruentis p̾uaricationẽ
designat: Si unꝰ ẽ qui euis¬
modie᷑ habens caput aure¬
um. pectus argenteu. cet̾a
autẽ m̃bra erea uł ferrea:
cur queso si ip̃e cui hoc dicit᷑
ẽ caput aureũ. cur nͣ idemip¬
se sit pectus argenteũ. ⁊ cet̾a in
hunc modũ: An forte in eapar¬
te qua aureꝰ es. ip̃e es: upse ñ es
inea parte qua aureꝰ nͣ es: Qͥs¬
quis gͦ es cũ post caput aureũ
iam ceꝑis pectꝰ argenteũ habere.
nide queso ⁊ diligent̾ attende.¬

Expanded text:
ista subjungitur: Tu es ergo, inquit, caput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te . Attende, quaeso, quid dicat, quid sua nos interpretatione docere proponat: Tu es, inquit, caput aureum. Ut enim de caeteris taceam, hoc vel solum puto in quo interprete opus habemus, et utinam interpretantem intelligse possimus. Nonne statua una unius hominis personam repraesentat, et illa, ut exposuimus, cujuslibet de summis in ima ruentis praevaricationem designat? Si unus est qui ejusmodi est, habens caput aureum, pectus argenteum, caetera autem membra aerea vel ferrea, cur, quaeso, si ipse cui hoc dicitur, est caput aureum, cur non et ipse sit pectus argenteum, et caetera in hunc modum? An forte in ea parte qua aureus es, ipse es, et ipse non es, in ea parte qua aureus non es? Quisquis ergo es, cum post caput aureum jam coeperis pectus argenteum habere, vide, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ potest. Imꝑat tam̃ uni¬
unu̾se terre exeitens carnẽ
in bonooꝑe mͣtem relinq̃ͣis
uacuam bona intencione.
Et quartũ regnum inquit
erit uelut ferrum. Qͥmͦferr̃
comiminuit ⁊ domat om̃ia.
sic comminuet hec omĩa ⁊ cõ
cont̾et. Quid ẽ qd̃ dicit hec
om̃ia. nͥ qd̾ hoc regnũ conte¬
rit cet̾a regna p̾dicta. quomͦ
cet̾a metalla comminuere
solet ferrũ. es uidelicet aurͣ
⁊ argentũ. Sicut in auroca¬
ritas. in argento u̾itas. inere
simultas. sicut suꝑiꝰ dictũẽ
in ferro figurat᷑ crudelitas.
Quis autẽ nesciat quomͦ
rigor crudelitatis dissipare
⁊ destruere soleat sc̃m desid̾i¬
um qd̃ ꝑtinet ad aurũ. uer̃
consiliũ qd̵ ꝑtinet ad argẽ¬
tũ. piũ s simulatũ obsequiũ
qd̾ ꝑtinet ad opus ereñ. Bene
gͦ dictum ẽ ⁊ regnum qͣrtũ
erit uelut ferrum:

Expanded text:
esse non potest? Imperat tamen universae terrae exercens carnem in bono opere, mentem relinquens vacuam bona intentione. Et quartum regnum, inquit, erit velut ferrum. Quomodo ferrum comminuit, et domat omnia, sic comminuet haec omnia et conteret. Quid est quod dicit haec omnia, nisi quod hoc regnum conterit caetera regna praedicta. Quomodo caetera metalla comminuere solet ferrum, ea videlicet, aurum et argentum? Sicut in auro charitas, in argento veritas, in aere simultas, sic, ut superius dictum est, in ferro signatur crudelitas. Quis autem nesciat quomodo rigor crudelitatis dissipare, et destruere soleat sanctum desiderium, quod pertinet ad aurum; verum consilium, quod pertinet ad argentum; pium sed simulatum obsequium, quod pertinet ad opus aereum? Bene ergo dictum est, et regnum quartum eri
Abbreviated transcription (Latin):
ant ad regnũ celoꝵ. si oĩo
regnũ celoꝵ intͣ nos ẽ. eo
qd̃ utriunq illoꝵ intͣ nos
inueniri potest. S ille t̾cii
regni rex ⁊ imꝑator ñ hñs
partem in regno celoꝵ de
summo depulsꝰ. ⁊ foraseie¬
ctus. quia in celo ñ potest.
regnum sͥ uindicat ĩ t̾ra.
ꝓiecit enĩ intima sua in
uita sua. ⁊ nͣ potest dicere

Expanded text:
elorum, si omnino regnum coelorum intra nos est, eo quod utrumque illorum intra nos inveniri potest. Sed ille tertii regni rex et imperator, non habens partem in regno coelorum, de summo depulsus et foras ejectus, quia in coelo non potest, regnum sibi vindicat in terra. Projecit enim intima sua in vita sua, et non potest dicer
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. cum apud dm̃ detesta-¬
bile sit hominẽ de aliqua
sua uirtute p̾sum̾e. Ecce na¬
bugodonosor reprehendimꝰ.
⁊ m̾ito reprehende debennuis.
fidelem diuino honore dona¬
ri precepiss qnͣto magis sieiꝰ
imagini id ip̃m exib̃i uoluiss:¬

Expanded text:
velle, cum apud Deum detestavelle, cum apud Deum detestabile sit hominem de aliqua sua virtute praesumere. Ecce Nabuchodonosor reprehendimus, et merito reprehendere debemus fidelem, divino honore donari praecepisset, quanto magis si ejus imagini idipsum exhiberi voluiss
Abbreviated transcription (Latin):
existant ad celestia ⁊ diuina.
talia post modicũ carnalia cõ¬
silia inuentant᷑ ad scłaria &
humana. Quem admodũ enĩ
uident que salubrit̾ face poᷤ¬
sint: ⁊ tam̃ fac̾e noluit. sic post
modum incarnalib commo¬
dis ⁊ temporalib lucris uide¬
ant que utilit̾ facienda fint.
⁊ tamͣ concupiscetia uicti. uł
socordia demcti: om̃ino facere
ñ possinti Solet autẽ hoc ip̃m
quibdam ⁊̃ utiliter accidere:
ita ut ex eo ip̃o iam incipiant
uitia sua detestari ⁊ abhorre-¬
re. ⁊ suꝑhoc ip̃o diuinũ auxi¬
lium implorare cum uideant
nec int̾ summa ꝑicła seipsos
posse a suis excessib temꝑare
Uñ est illa ꝓphetica in precatio
seu postulatio. Similes illis fi¬
ant qui faciunt ea.⁊ om̃s qui
confidunt mneis. Sed ut ad id
redeamꝰ im̃ digressi sumꝰ. hĩc
saltem colligamꝰ qm ineptũ
sit ⁊ mane de solis in amb uͥ¬
tutũ scientiis ⁊ quibdã quãi
ipsarum simulacris gloriari

Expanded text:
existant ad coelestia et divina, existant ad coelestia et divina, talia post modicum carnalia consilia inveniantur ad saecularia et humana. Quemadmodum enim vident quae salubriter facere possint, et tamen facere nolint;  commodis et temporalibis lucris videant quae utiliter facienda sint, et tamen concupiscentia victi vel socordia devincti, omnino facere non possint. Solent autem hoc ipsum quibusdam etiam utiliter accidere, ita ut ex eo ipso jam incipiant vitia sua detestari et abhorrere, et super hoc ipso divinum auxilium implorare, cum videant nec inter summa pericula seipsos posse a suis excessibus temperare, unde est illa prophetica imprecatio, seu postulatio: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Sed ut ad id redeamus unde digressi sumus, hinc saltem colligamus quam ineptum sit et inane de solis inanibus virtutum scientiis, et quibusdam quasi ipsarum simulacris gloriari
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnam ad solam ostentacionẽ.
ñ autẽ ad edificacionẽ qͣrere.
sarni prudentia ẽ ista ꝓfecto
⁊ que ꝓrsus inimnica sit deo.
Quid queso ꝓdest. immo qͣn¬
tũ obest cum magno labore
⁊ sumio studio querere ⁊ in¬
uestigare. ⁊ anxie scire uelle
que nullomͦ uelis oꝑe exer¬
cere: Nam luce clariꝰ constat.
quia seruus sciens uolunta¬
tem dñi sui ⁊ ñ faciens. quin
potiꝰ agens digna plagis ua-¬
pulabit multis. O quale ⁊ ꝗͣ
utile consiliũ consilia uite
ad hoc solum querere. ut ha¬
beas quo possis cet̾is sapien¬
tior apparere. ⁊ magistrino¬
m̃ optinere. Qmͣ acuta pru-¬
dentia. qm astuta ꝓuiden-¬
tia. illis consiliis exquirendis
uehem̃ter insistere. quib adep¬
tis nlło mͦ uelis ad quiescere. Se¬
pe aucẽ huiꝰmõi m̃tib iusto
d̃i iudicio accidere uidemus.
ut quales priꝰ sunt spiritalẽ
ꝓuidentie ad sꝑitalia. tales
postinodũ fiant carnales ꝓ¬
uidentie ad carnalia. qualia
inqm sꝑitalia consilia prius

Expanded text:
am ostentationem non autem ad aedificationem quaerere. Carnis prudentia est ista profecto, et quae prorsus inimica sit Deo? Quid, quaeso, prodest, imo quantum obest cum magno labore, et summo studio quaerere, et investigare, et anxie scire velle, quae nullo modo velis opere exercere? Nam luce clarius constat, quia servus sciens voluntatem domini sui, et non faciens quin potius agens indigna, plagis vapulabit multis. O quale, et quam inutile consilium, consilia vitae ad hoc solum quaerere, ut habeas quo possis caeteris sapientior apparere, et magistri nomen obtinere! Quam acuta prudentia, quam astuta providentia illis consiliis exquirendis vehementer insistere, quibus adeptis, nullo modo velis acquiescere! Saepe autem hujusmodi mentibus justo Dei judicio accidere videmus, ut quales prius sunt spiritales providentiae ad spiritualia, tales postmodum fiant carnales providentiae ad carnalia. Qualia, inquam, spiritualia consilia prius