comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remissis peceatis nascimim. S ꝑ ciuiues
nomen remituntur peccata: Numquid
augustini: E rgo nec ꝑo nomen donator
ongert quis augustinus. aut quis dona¬
tus e le ꝑnomen pauli: nec ꝑ nomen
petri Nam diuidentibus sibi eccłiam
et partes facere de unitate conantibus.
parturiens paruulos mater caritas.
in apło exponit uiscera sua: conscindit
quodam modo uerbis ubera sua plorat
filios quos uidet efferri. Reuoeat ad unũ
nomen eos qui multa nomina sibi face¬
re uolebant: repellit ab amore suo. ut
xp̃s ametur. et dicit. Nunquid paulus
prouobis crucifixus ẽ. aut innomine
pauli baptizati estis: Quid dicit: Nolo ut¬
mei sitis. ut mecum sitis Mecum estote.
dm̃s illius sumus qui ꝓnobis mortuus
ẽ. qui ꝓ nobis crucifixus ẽ. Unde et hic:
dimittuntur uobis peccata pernomien eiꝰ.
non ꝑ hominis alicinus. Scribo uobis pa.¬
tres. Quare primo filii: Quia remittum.¬
tur uobis peccata ꝑ nomen eiꝰ. ut regene.¬
remini innouam uitam: ideo filii. Patros

Expanded text:
missis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peccata per nomen ejus, non per hominis alicujus. 5. Scribo vobis, patres. Quare primo filii? Quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus, et regeneramini in novam vitam, ideo filii. Patres
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt in mundo desideriũ carnis ẽ. et de¬
siderium ocłoꝵ. ⁊ ambitio scłi. Quȩ non est
enpatre. si exmundo: id ẽ. ab hominib dilecto.¬
ribus mundi. Et mundus transtt: et deside.¬
ria euis transeunt. Qui autẽ facit uolunta.¬
tem dei: manet in ȩternum. sicut ⁊ ds ma

Expanded text:
sunt in mundo, desiderium carnis est, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi, quae non est ex Patre, sed ex mundo: id est, ab hominibus dilectoribus mundi. Et mundus transit, et desideria ejus: qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum, si
Abbreviated transcription (Latin):
desiderium ẽ. carnis. et desiderium ocłoꝵ
et ambitio scłi. Tria dixit quȩ non sunt
expatre. s exmundo sunt: et mundus cran¬
sit et desideria eius. Qui autem fecerit uo¬
luntatem dei manet ineternum: sicut et
ipse manet in eternum. Quare non am̃e
quod ds̃ fecit: Quid ius utrum anure cem¬
poralia et transire cum tempore: anmundũ
non amare. et ineternum uiuere cũ deo:
Rerum temporalium fluuius rahit. set
tanquam cirea fluiuum arenr rirdue dns

Expanded text:
desiderium est carnis, et desiderium oculorum, desiderium est carnis, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi, tria dixit, quae non sunt ex Patre, sed ex mundo sunt. Et mundus transit et desideria ejus: qui autem fecerit voluntatem Dei, manet in aeternum, sicut et ipse manet in aeternum. Quare non amem quod fecit Deus? Quid vis? utrum amare temporalia, et transire cum tempore; an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo? Rerum temporalium fluvius trahit: sed tanquam circa fluvium arbor nata es
Abbreviated transcription (Latin):
dilererit mundum. dilectio patris nond ans
so Wis habere dilectionem patris. it seͦ hio¬
res filii: Noli diligere mundum E rue
milum amorem mundi. ut implearsa
re dei. Uas es: si ad huc plenus es. Funded
habes: ut accipias quod non habes certe a
ante aliquot annos renati sumus er ao
et spũ. Bonum ẽ nobis non diligere minui
ne remaneant in nobis sarmenta addu¬
nationem nr̃am: non firmamenta ad lale
Firmamentum salutis ẽ. habere radicane
caritatis. habere uirtutẽ pietatis. non foni
solam. Bona forma: scã forma. Si quis ualtẽ
forma: si non teneat radicem: Sarmenui
p̃cisum. nonne in ignem mittitur. habe fo¬
mam: s in radice. Quomodo autem radiea¬
mini. ut non eradicemini: Cenendo erti.
fundati. Quomodo ibi radicabitur cartta
inter tanta siluosa amoris mundi. fitir.¬
pate siluas: magnum semen posituri estis
Non sit in agro quod offocet semen. hec sit
Querba ex tirpantia quȩ dixi. Nolite dilige¬
Nre mundum: nec ea quȩ sunt in mundo.

Expanded text:
dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Vis habere dilectionem Patris, ut sis cohaeres Filii? Noli diligere mundum. Exclude malum amorem mundi, ut implearis amore Dei. Vas es, sed adhuc plenus es; funde quod habes, ut accipias quod non habes. Certe jam  et nos ante aliquot annos renati sumus ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem Firmamentum salutis est, habere radicem charitatis, habere virtutem pietatis, non formam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autem radicamini, ut non eradicemini? Tenendo charitfundati . Quomodo ibi radicabitur charitas, inter tanta silvosa amoris mundi? Exstirpate silvas. Magnum semen posituri estis; non sit in agro quod effocet semen. Haec sunt verba exstirpantia quae dixit: Nolite diligere m
Abbreviated transcription (Latin):
ergo de te si ꝓficis in xpd: dicant homi¬
hur inmundo: cogita corpus. xpi adhuc
in area. Uidete quem admodum blaspheme-¬
tur a palca. Simul quidem triturantur
s palee conteruntur. frumenta purgan¬
tur. Quod dictum est ergo de dnõ: uale¬
at ad consolationẽ de quocumq hoc dic-¬
tum fucrit xpĩano. Nemo tamen palam
loquebatur de co: ꝓpter metum iudeoꝵ.
S qui non loquebantur de eo ꝓpter me¬
tum iudeoꝵ. Utiq qͥ dicebant bonus est: nõ
qui dicebant seducit turbas. Qui dicebat̃
seducit turbas. sonitus coꝵ apparebat
tamquam aridoꝵ folioꝵ. Seducit tur¬
basclarius sonabant: bonus est p̃ssus su-¬
surrabant. Modo autem frs̃ quãuis non¬
dum uenerit illa gła xp̃i. que nos eternos
factura est. modo tamen ita crescit eccła
cius. ita eam dignatus est ꝑ cuncta diffũ-¬
dere. ut iam susurretur seducit turbas:
et clarius ꝑsonet bonus est.

Expanded text:
ergo de te, si proficis in Christo, dicant homiergo de te, si proficis in Christo, dicant homihuc in mundo, cogita corpus Christi adhuc in area; vide quemadmodum blasphemetur a palea. Simul quidem triturantur; sed paleae conteruntur, frumenta purgantur. Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem, de quocumque hoc dictum fuerit christiano. 12. Nemo tamen palam loquebatur de illo, propter metum Judaeorum. Sed qui non loquebantur de illo propter metum Judaeorum? Utique qui dicebant, Bonus est: non qui dicebant, Seducit turbas. Qui dicebant, Seducit turbas, sonitus eorum audiebatur tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant; Bonus est, pressius susurrabant. Modo autem, fratres, quamvis nondum venerit illa gloria Christi, quae nos aeternos factura est; modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut jam susurretur, Seducit turbas; et clarius personet, Bonus est.
Abbreviated transcription (Latin):
mur de contentione. Que fuit conten¬
tio: Quidam enim dicebant. quia bonꝰ
est. alii autem dicebant non. s seducit
non: s seducit turbas Unde hoc: Quia uita
nr̃a abscondita ẽ cum xp̃o in deo: Ideolicet
dic̾e hominibꝰ phyemẽ. inortua ẽ ista arbor. Ner¬
bi gra. Arbor fici arbor piri et hui modipomoꝵ simił
c̃aride. et qͣndiuh yẽpsẽ. non apparet Estas ꝓbat:
festeueniet. ds̃ nr̃ et non silebit. ignisañ ipsũp̃ibit:
Istẽ ignis. infiãmabit immicos eius. Aridas arbo¬
res ignis comp̃hendet. Tunc enim aride
apparebunt. quando eis dicetur. Esuri¬
uret non dedistis michi manducare.
In alia uero parte hoc est in dextera ap¬
parebit fecunditas fructuũ dignitas¬
q folioꝵ. Uiriditas. eternitas erit. lilis
ergo tamquam aridis. dicetur. lte in
ignem eternum. ecce enim inquit secu¬
ris ad radicem arboꝵ posita est. omĩs
enim arbor que non facit fructum boñ:
exeidetur et in ignem mittetur. dicat̃

Expanded text:
mur? De contentione. Quae fuit contenmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant, Quia bonus est; alii autem, Non, sed seducit Non, sed seducit turbas. Unde hoc? Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Ideo licet dicere hominibus per hiemem, Mortua est ista arbor, verbi gratia, arbor fici, arbor piri, et hujusmodi pomorum, similis est aridae; et quamdiu hiems est, non apparet. Aestas probat, festus veniet, Deus noster et non silebit ; ignis ante eum praeibit: iste ignis inflammabit inimicos ejus ; aridas arbores ignis comprehendet. Tunc enim aridae apparebunt, quando eis dicetur, Esurivi, et non dedistis mihi manducare: in alia vero parte, hoc est in dextera, apparebit fecunditas fructuum, dignitasque foliorum; viriditas, aeternitas erit. Illis ergo tanquam aridis dicetur, Ite in ignem aeternum . Ecce enim, inquit, securis ad radicem arborum posita est. Omnis ergo arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Dicant
Abbreviated transcription (Latin):
erat xpc̃: Et uirga ꝑcussa est. Ut aũ
ligna crucis. Omiã ergo hec que fie¬
bant in figura: manifestant᷑ in nob
Et non uacat quod de dnõ dictum
est: ascendit ad diem festum non ma¬
nifeste s tamquam in occulto. Figu¬
ra enim erat ipsum in occulto: quia
in ipso die festo xpc̃ latebat. quia
ipse dies festus xpr̃ membra pegri¬
natura significabat. Iudei ergo q̃re¬
bant eum in die festo: antequã ascende¬
ret. Priores enim frs ascenderunt et nõ
tunc ascendit ille. quando illi putabant
et uolebant. ut etiam hoc impleretur qͥ
ait. Non adhunc id est ad quem uos uul¬
tis pͥmum uel scđm diem Ascendit aũ pꝰ¬
tea ut cuangelium loquitur mediãto
die festo: id est cum iam illius diei festi.
tot dies p̃terissent. quot remansissent.
Ipsam enim festiuitatẽ quantum intel¬
ligendum est dieb plurimis celebrabat̃.
dicebant ergo Ubi est ille: Et murmur
multũs. erat de eo in turba. Unde mur¬

Expanded text:
erat Christus, et virga percussa est, ut aquaerat Christus, et virga percussa est, ut aquasunt crucis. Omnia ergo haec quae fiebant in figura, manifestantur in nobis. Et non vacat quod de Domino dictum est, Ascendit ad diem festum, non manifeste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat ipsum in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ergo quaerebant eum in die festo: antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille, quando illi putabant et volebant: ut etiam hoc impleretur quod ait, Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo; id est, cum jam illius diei festi tot dies praeteriissent quod remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus pluribus celebrabant. 11. Dicebant ergo: Ubi est ille? Et murmur multum de eo erat in turba. Unde mur
Abbreviated transcription (Latin):
pui peccatis nis traiectisumus. Modo
ouiss antequam ad patriam promissioĩs
aci adccernum regnum ueniamus in
desti do in tabernaculis sumus. Qui ista
lenoscunt: in tabernacuł sunt. Futurũ
cuimꝰ erat. ut quidam hoc agnoscerent:
uoenim est in tabernacuł: qui se cẽ in
mundo intelligit ꝑegrinum. Iule se in¬
telligit ꝑegrinantem: qui se uidet patrie
suspirantem. Cum autem corpus xp̃i ẽ
in tabernaculis: xpc̃ est in tabernacuł:
s: tunc non euidenter s latenter. adhuc
enim umbra lucem obscurabat: uenien¬
te luce. umbra remota est. Xpc̃ erat in
sunt ista: agnoscimus nos iter agnos¬
agere in heremo. Si enim agnoscdmꝰ:
inheremo sumus. Quid est in heremo
Indeserto Quare in deserto: Quia in
isto mundo ubi sititur. in inuio in inaquo¬
so S sitiamus. ut saturem̃ beati enĩ
qui esuriunt et sitiuint iusticiam qm̃
ipsi saturabuntur. Et sitis nr̃a de pe¬
tra impletur in heremo. Petra enim

Expanded text:
bus peccatis nostris, transjecti sumus. Modo bus peccatis nostris, transjecti sumus. Modo ergo antequam ad patriam promissionis, id est, aeternum regnum veniamus, in deserto in tabernaculis sumus. Qui ista agnoscunt, in tabernaculis sunt: futurum enim erat ut quidam hoc agnoscerent. Ille enim est in tabernaculis, qui se esse in mundo intelligit peregrinum. Ille se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum autem corpus Christi est in tabernaculis, Christus est in tabernaculis. Sed tunc non evidenter, sed latenter. Adhuc enim umbra lucem obscurabat: veniente luce, umbra remota est. Christus erat in sunt ista, agnoscimus nos iter agere in eremo: si enim agnoscamus, in eremo sumus. Quid est in eremo? In deserto. Quare in deserto? Quia in isto mundo, ubi sititur in via inaquosa. Sed sitiamus, ut saturemur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Et sitis nostra de petra impletur in eremo: Petra enim
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco. Nemo uos iudicet in cibo aut
in potu. aut in parte dici festi. aut neo¬
menie aut sabb̃oꝵ: quod est umbra futu¬
roꝵ. Si ergo illa omnia umbre fuerunt
futuroꝵ: et scenophegia umbra erat fu¬
turoꝵ: hic ergo dies festus:queramus
cuius futuri umbra erat. Exposui quid
erat scenophegia: celebratioerat tab̃nacu¬
lorum: ꝓpterea quia populus de egipto
ꝓmissionis: in tabernaculis habitauit
Quid sit animaduertamus et nos erimꝰ
Nos inquam: qui membra xpĩ sumus.
Si sumꝰ illo aut̃ dignante sumus: non no¬
bis ꝓmerentib attendamus ergo nos frẽ
educti sumus de egipto ubi diabolotã¬
quam pharaoni seruiebamus: ubilutta
oꝑa in terrenis desideriis agebamus. et
ieis multum laborabam̃. et enim nob̾
xpc̃ quasi lateres facientib clamaure:
uenite ad me oms qui laboratia: hinc s¬
Aueti ꝑ baptismum. tamquam ꝑmare ru¬
quunꝑ edco rubrunr quia xpĩ sanguine
omeciatumn ꝙ ortuis omib inmicis nrĩs
consiosins ettabantur id est deletis omĩ¬

Expanded text:
lio loco: Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum . Si ergo omnia illa umbrae fuerunt futurorum; et Scenopegia umbra erat futurorum. Hic ergo dies festus, quaeramus cujus futuri umbra erat. Exposui quid erat Scenopegia: celebratio erat tabernaculorum, propterea quia populus de Aegypto promissionis, in tabernaculis habitavit. Quid sit animadvertamus, et nos erimus; nos, inquam, qui membra Christi sumus, si sumus: illo autem dignante sumus, non nobis promerentibus. Attendamus ergo nos, fratres: educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus: ubi lutea opera in terrenis desideriis agebamus, et in eis multum laborabamus. Etenim nobis Christus quasi lateres facientibus clamavit: Venite ad me, omnes qui laboratis et Rubrum, ideo rubrum, quia Christi sanguine consecratum, mortuis omnibus inimicis nostris qui nos insectabantur, id est, deletis omni
Abbreviated transcription (Latin):
deret hominib Non uacat qđ latenteras¬
cendit. xp̃c ad diem festum: quia ipsela¬
tebat in illo die festo. Adhuc etiam ego
quod dixi in latibulo est. Manifestetur
ergo. tollatur uelum. apparebat quod
erat secretum. omia que dicta sunt an¬
tiquo populo isrł. in multiplici scriotui¬
ra scẽ legis. que agerent siue in sacrio¬
is. siue in sacerdotiis. siue in diebus festis
et omĩno in quibuslibet reb in quib qr̃
colebant. quecumq ilł dicta et p̃cepa
sunt: umbre fucrunt futuroꝵ. Quos¬

Expanded text:
deret hominibus. Non vacat quod latenter asderet hominibus. Non vacat quod latenter ascendit Christus ad diem festum, quia ipse latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego quod dixi, in latibulo est. Manifestetur ergo, tollatur velum, et appareat quod erat secretum. 9. Omnia quae dicta sunt antiquo populo Israel in multiplici scriptura sanctae Legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus quibus Deum colebant, quaecumque illis dicta et praecepta sunt, umbrae fuerunt futurorum. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dum impletum est. In die festo hoc uos¬
głam humanam requiritis. meumuero
tempus id est głe mee non dum uenit.
Ipse erit dies festus meus non diebus istis
ꝑcurrens et transiens. s ꝑmanens in eter¬
num. Ipse erit festiuitas gaudium sine
fine. eternitas sine labe. serenitas sine
nube. hec cum dixisset: ipse mansit in ga-¬
lilca. Ut autem ascenderunt frs cius:
tunc et ipse ascendit ad diem festum. nõ
manifeste s quasi in occulto. Ideo non ad
diem festum hunc. quia non głari tem¬
poralit̾ s aliquid docere salubriter corri¬
gere homines de die festo eterno amonere:
amorem ab hoc scło auertere: et in deum
conu̾tere cupiebat: Qͥdẽ aut̃ quasi latent̃ a scen¬
Nidet᷑ mͥ fr̃s etiam hic qđ quasi latenter
ascendit aliquid significare uoluisse. Nam
consequentia docebunt sic eum ascen¬
disse mediato festo die. id est mediatis
ilł festis dieb non ut etiam palam do¬
ceret s quasi latenter dixit: ne se osten¬

Expanded text:
dum impletum est. In die festo hoc glodum impletum est. In die festo hoc gloriam vos humanam quaeritis; meum vero tempus, id est gloriae meae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus, non diebus istis praecurrens et transiens, sed permanens in aeternum: ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum; non manifeste, sed quasi in occulto. Ideo non ad diem festum hunc, quia non gloriari temporaliter, sed aliquid docere salubriter, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, amorem ab hoc saeculo avertere, et in Deum convertere cupiebat. Qmihi, fratres, etiam hinc, quod quasi latenter ascendit, aliquid significare voluisse: nam consequentia docebunt sic eum ascendisse mediato die festo, id est mediatis illis diebus, ut etiam palam doceret. Sed quasi latenter dixit, ne se osten
Abbreviated transcription (Latin):
paratum: tempus nrm̃ nondum uenit.
audeamus enim et hoc dicere et nos. quo
tanter agnoscimus dicamus ꝓrsus. qm̃
ꝓpter nos et ipse hoc dignatus est dice¬
re Quando nob̃ insultant amatores hu¬
ius scłi dicamus eis. Tempus urm̃ semꝑ
est paratum tempus nrm̃ non dum ue¬
nit Nobis enim cdixit apłs. Mortui enim
estis: et uita urã abscondita est cum xpo
in deo. Quando ueniet tempus nr̃m:
et uos apparebitis cum ipso in gła. Quid
denĩ addidit. hon potest mundus odisse
uos. Quid est hoc. nisi non potest muncdꝰ
odisse uos. amatores suos testes falsos su¬
os: bona enim dicitis que mala sunt.
et mala que bona sunt. Me audem odit
quia ego testimonium ꝑhibeo de illo qr
oꝑa eius mala sunt. Uos ascendite ad
diem festum hunc. Quid est hunc: hbihi¬
manã głam queritis: Qdest hunc: Ubierten¬
de uultis carnalia gaudia: nȩt̾na cogitare. Ego
ñ ascendo ad diẽ festum hunc: qr tempꝰ meũ nõ¬

Expanded text:
paratum; tempus nostrum nondum venit. paratum; tempus nostrum nondum venit. Audeamus enim hoc dicere et nos. Et quonatanter agnoscimus, dicamus prorsus; quoniam propter nos et ipse hoc dignatus est dicere. Quando nobis insultant amatores hujus saeculi, dicamus eis, Tempus vestrum semper est paratum; tempus nostrum nondum venit. Nobis enim dixit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quando veniet tempus nostrum? et vos apparebitis cum ipso in gloria . 8. Quid deinde addit? Non potest mundus odisse vos. Quid est hoc, nisi, Non potest mundus odisse amatores suos, falsos testes? Bona enim dicitis quae mala sunt, et mala quae bona sunt. Me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt. Vos ascendite ad diem festum hunc. Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus non
Abbreviated transcription (Latin):
cusas: hoc est tortum cor: non rectum. ab
ista distortione si corrigaris. et prauitate:¬
conuertetur in contrarium quod faciebas.
ante enim quid faciebas: Laudabas te in
bonis dci. accusabas tedeum in malis tu-¬
is. Conuerso corde et directo laudabis de-¬
um in bonis tuis: accusabis te in malis tuis
Isti sunt recto corde. demq ille non dum
recto corde cui displicebat felicitas maloꝵ.
et labor bonorum: ait correptus. Quam
bonus deus isrł rectis corde. Mei autem qͣn¬
do non eram recto corde: pene comoti sunt
pedes: paulominus effusi sunt gressus mei
Quare: Quia delaui in peccatorib pacem
peccatoꝵ intuens Uidi inquit malos feli¬
ces: et displicuit michi deus. hoc enim uo¬
lebat. ut non ꝑmitteret deus malos eẽ fe¬
lices intelligat homo. numquam hoc ꝑ-¬
mittit dcus. S ideo mabfelix eẽ putatur.
quia quid sit felicitas ignoratur. Simus
les erant frs̃ dnĩ tempus ur̃m semꝑ ẽ

Expanded text:
cusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab cusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, convertetur in contrarium quod faciebas. Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui displicebat felicitas malorum et labor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem, quando non eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Vidi, inquit, malos felices, et displicuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus les erant fratres Domini, Tempus vestrum semper est
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. Qui uenit indicandus. ueniet iu¬
dicaturus. Qui uenit occidi a mortuis.
ueniet iudicaturus uiuos et mortuos
ds̃ inquit psalmus manifestus ueniet
deus nr̃ et non silebit. Quid est ueniet
manifestus: quia uenit occultus. Tunc
non silebit. Nam quando uenit occultꝰ.
sicut ouis ad imolandum ductus est. et
sicut agnus coram tondente se non ap¬
peruit os suum. Ueniet et non silebit.
Tacui ait. numquid semꝑ tacebo: Modo
autem quid necessarium est cis qui ha¬
bent iusticiam: Quodmn illo psalio ĩpso se¬
quitur. Quoadusq iusticia conuertat᷑
miudicium: et qui habent eam: omnes¬
qͥ recti sunt corde. Queritis fortasse qui sint
recti corde. Illos inuenimus in scriptura
non accusant deum. Uidete frs. rara
causa estista quam loquor. Nescio quo e¬
nim modo quando euenit homini aliqͥd
mali. deum currit accusare qui debet
se. Quando boni aliquid agis: te laudas
Quando mali aliquid pateris: deum ac-¬

Expanded text:
tudine. Qui venit judicandus, veniet jutudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus: qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Deus, inquit Psalmus, manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occultus. Tunc non silebit: nam quando venit occulius sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se non aperuit os suum . Veniet et non silebit. Tacui, inquit, numquid semper tacebo ? 7. Modo autem quid necessarium est eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoadusque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimus in Scriptura non accusant Deum. Videte, fratres; rara avis est ista quam loquor. Nescio quo enim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando mali aliquid pateris, Deum ac
Abbreviated transcription (Latin):
scel hiuus quio ser iptura sc̃a dicix in psal¬
seioꝰ uon repeliet dns plebem suam. La¬
uorat quidem pleps eius inter endigno s¬
odiat er iniquos inter blasphemanten
enurnurantes detrahentes insectantes.
et suceat pimentes. laborat quidem s.
non repellet dns plebem suam et here¬
airatem suam non derelinquet quo ad¬
usꝙ iusticia conuertatur iniudicium.
quoadusq iusticia que modo est inscĩs
eius. conuertatur in iudicium cum imn¬
plebitur in eis quod dictum est sedebi¬
tis suꝑ sedes dũodecim. iudicantes duo¬
decim tribus isrł. habebat iusticiam apłs.
s nondum illud iudicium de quo dicit.
Nescitis quoniam angłos iudicabimuse
Sit ergo tempus modo iuste uiuendi:
postea erit tempus eos qui male uixerit
iudicandi. Quousq inquit iusticia con¬
uertatur in iustlicium: hoc erit tempus
iudicii de qͦmodo dñsdixit. tempus meum
nondum uenit. Erit enim tempus głe.
Qui uenit in humilitate: ueniet in alti¬

Expanded text:
saeculi hujus quid Scriptura sancta dicit in Psalsaeculi hujus quid Scriptura sancta dicit in Psalmo? Non repellet Dominus plebem suam. Laborat quippe plebs ejus inter indignos, inter iniquos, inter blasphemantes, inter murmurantes, detrahentes, insectantes, et si liceat, perimentes. Laborat quidem; sed non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet, quoadusque justitia convertatur in judicium . Quoadusque justitia quae modo est in sanctis ejus, convertatur in judicium; cum implebitur quod eis dictum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Habebat justitiam Apostolus, sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sit ergo modo tempus juste vivendi, postea erit tempus eos qui male vixerint, judicandi. Quoadusque justitia, inquit, convertatur in judicium. Hoc erit tempus judicii, de quo Dominus modo dixit, Tempus meum nondum venit. Erit enim tempus gloriae, ut qui venit in humilitate, veniat in alti
Abbreviated transcription (Latin):
tendebant quo. et non attendebantqͣ.¬
dinate uenirent ad patriam: reuocauit
aduiam. Excelsa est enim patria humi¬
lis uia. Patria est uita xp̃i. uia est mors
xpi. Qui recusat uiam: quid querit pa¬
triam: deniq et illis hoc respondit
querentib altitudinẽ: ꝓotestis bibere
calicem quem ego bibiturus sum: Ec¬
ce qua uenitur ad celsitudinẽ. quam
desideratis. Ccalicem quippe comemo¬
rabat humilitatis atq passionis. ergo
et hio tempus meum non dum uenit:
tempus autem ur̃m id est mundi gła
semꝑ est paratum. hoc est tempus de qͦ
in ꝓphetia loquitur xpc̃. id est corpuss
xpĩ. Cum accepero tempus ego iusticias
iudicabo. Modo enim non est tempus
iudicandi: s iniquos tolerandi. ferat qͥ
modo corpus xp̃i: et toleret iniquitatẽ
male uiuentium. habeat tamen iusti¬
ciam modo: ancequam habeat iudici¬
um. E iusticiam enim pͥuenit adiuidicium
umlerantib quippe membris iniquitate

Expanded text:
tendebant quo, et non videbant qutendebant quo, et non videbant qudinate venirent ad patriam, revocavit ad viam. Excelsa est enim patria, humilis via. Patria est vita Christi, via est mors passio Christi. Qui recusat viam, quid quaerit patriam? Denique et illis hoc respondit, quaerentibus altitudinem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Ecce qua venitur ad celsitudinem quam desideratis. Calicem quippe commemorabat humilitatis atque passionis. 6. Ergo et hic, Tempus meum nondum venit; tempus autem vestrum, id est, mundi gloria, semper est paratum. Hoc est tempus de quo in prophetia loquitur Christus, id est, corpus Christi: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Modo enim non est tempus judicandi, sed iniquos tolerandi. Ferat igitur modo corpus Christi, et toleret iniquitatem male viventium. Habeat tamen justitiam modo, antequam habeat judicium: per justitiam enim perveniet ad judicium. Tolerantibus quippe membris iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dum aduenit. tempus autem urm̃ semꝑ
est paratum. Quid est hoc : nondum ue
Nonne audiuimus apłm dicentem cum
autem uenit plenitudo temꝑis misit
deus filium suum: Si ergo in plenitu¬
dine temꝑis missus est. quando debuit
missus est. quando oportuit uenit. Quides
tempus in eum nou dum uenit: lutelligi¬
te frs quo animo illi loquebãtur. quiquai
si frẽm suum monere udebantur daban¬
illi consilium consequende głe ueluti se¬
culariter et terreno affectu. monenteoit
nõ eẽt ignobilis et lateret. Quod crgo ar
dns tempus meum non dum uenit: ep
respondit qui ei consilium de gła dalat
Tempus głe mee non dum uenit. Uide¬
te quam ꝓfundum sit. de gła illi amo¬
nebant. s uoluit ille altitudinem hi¬
militate p̃cedere. et ad ipsam celsitud¬
nem per humilitatẽ uiam sternere.
Nam et illi discipuli utiq głam requi¬
rebant. qui uolebant sedere unus ac
dexteram eius alter ad sinistram. at¬

Expanded text:
dum venit, tempus autem vestrum semper dum venit, tempus autem vestrum semper est paratum. Quid est hoc? Nondum veneNonne audivimus Apostolum dicentem, Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: quod ergo ait Dominus, Tempus meum nondum venit, illis respondit qui ei consilium de gloria dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: at
Abbreviated transcription (Latin):
mortale concepit. diximus frs̃. qui fue¬
rũnt: audiamus quid dixerint. Tran
pulos non latebant: s istos latebant.
Isti enim frs id est consanguinei. xpm̃
consanguineum habere potuerunt:
credere autem in eum ipsa ꝓpinquita¬
te fastidierunt. dictum est in euange¬
lio non enim nos hoc audemus opina¬
ri.Modo audistis: addunt et monent.
Nemo enim in oculto quid facit: et que¬
rit ipse in palam cẽ. Si hec facis: mani¬
festa te ipsum mundo. Et continuo. Neq
enim fr̃s eius credebant in eum. Qua¬
re in eum non credebant: quia huma¬
nam głam requirebant. Nam et quod
eum uidentur monere frs̃: głe ipsius
consulunt. Facis mirabilia innotesce.
id est appare omĩb ut laudari possis ab
omĩb Loquebatur caro carni s carosine
deo carni cum deo. Loquebatur enim pru¬
dentia carnis. uerbo. quod caro factum
est et habitauit in nobis. Quid ad hec
dñs : dicit ergo iħc. Tempus meum nõ¬

Expanded text:
mortale concepit. 4. Diximus fratres qui fuemortale concepit. 4. Diximus fratres qui fuerint; audiamus quid dixerint. Transpulos non latebant, sed istos latebant. Isti enim fratres, id est consanguinei, Christum consanguineum habere potuerunt, credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt. Dictum est in Evangelio: non enim hoc nos audemus opinari, modo audistis. Addunt, et monent: Nemo enim in occulto quid facit, et quaerit ipse in palam esse: si haec facis, manifesta teipsum mundo. Et continuo: Neque enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant. Nam et quod eum videntur monere fratres, gloriae ipsius consulunt: Facis mirabilia, innotesce; id est, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Loquebatur caro carni: sed caro sine Deo, carni cum Deo. Loquebatur enim prudentia carnis Verbo quod caro factum est et habitavit in nobis . 5. Quid ad haec, Dominus? Dicit ergo eis Jesus: Tempus meum non
Abbreviated transcription (Latin):
centes beneficia dnĩ. qui occisuri erant
dnm. hoc ergo die festo quia plures erat᷑
dies festi. sic enim appellabatur apud
iudeos. dies festus. cum non eẽt dies unus
Non enim nouum est quod auditis. Con¬
sanguinei uirginis marie: fr̃s dnĩ dice¬
bantur. Erat enim consuetudinis scrip¬
turarum appellare frẽ quosubet con¬
sanguineos et cognationis ꝓpinquos
et extra usum nrm̃ non quo more nos
loquimur. Nam quis dicat frs̃ auun¬
culum et filium sororis: Scriptura
tamen etiam huiusmodi cognationis
frs̃ appellat. Nam abraham et loch.
frs̃ sunt dicti: cum ẽẽt abraham pa¬
truus loth et laban. et iacob fre sut̃
dicti: cum eẽt laban auunculus iacob cũ
ergo audistis frs̃ dnĩ. marie cogitate cõ¬
sanguinitatem. non iterum parientis
ullam ꝓpaginem. Sicut enim in sepul-¬
cro ubi positum est corpus dnĩ. nec an¬
tea nec postea mortuus iacuit. sic ute¬
rus marie. nec antea nec postea quicꝗͣ.

Expanded text:
centes beneficia Domini, qui occisuri erant centes beneficia Domini, qui occisuri erant Dominum. Hoc ergo die festo quia plures erant dies festi; sic enim appellabatur apud Judaeos dies festus, ut non esset dies unus, non enim novum est quod auditis. Consanguinei virginis Mariae, fratres Domini dicebantur. Erat enim consuetudinis Scripturarum, appellare fratres quoslibet consanguineos et cognationis propinquos, et extra usum nostrum, non quo more nos loquimur. Nam quis dicat fratres avunculum et filium sororis? Scriptura tamen etiam hujusmodi cognationes fratres appellat. Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum esset Abraham patruus Lot : et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus Jacob . Cum ergo auditis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. Sicut enim in sepulcro ubi positum est corpus Domini, nec antea nec postea mortuus jacuit; sic uterus Mariae nec antea nec postea quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
lare inter iudeos et non occidi a uidcis:
hanc enim potentiam: quando uoluit
demonstrauit. Nam cum eum iam passu¬
rum tenere uellent:ait illis. Quem que¬
ritis: Responderunt. lhm. Et ille ego sũ
non se occultans s manifestans: ad eam
tamen manifestationẽ illi non substert̃.
s recedentes retro ceciderunt. Et tam̃
quia patiuenerat: surrexerunt tenuer.
ad iudicem adduxerunt et occiderunt.
S quid fecerunt: Quid ait quedam scrip¬
tura: terra tradita est in manus impii:
caro data est in potestatẽ iudeis. Et hoc
ꝓpterea ut quasi sacculus conscinderet᷑.
unde nrm̃ p̃cium manaret. Erat autẽ
in ꝓximo dies festus iudeoꝵ scenophegia.
Quid sit scenophegia: scripturas qui le¬
gerunt nouerunt: faciebant die festo ta¬
bernacła ad similitudinem tabernacu¬
loꝵ in quib habitauerunt cum ex egip¬
to ã Educti: ꝑegrinarent᷑ in heremo. Iste
erat dies festus. Magna sollempnitate
celebrabant hunc iudei. uelut reminis¬

Expanded text:
lare inter Judaeos, et non occidi a Judaeis. lare inter Judaeos, et non occidi a Judaeis. Hanc enim potentiam, quando voluit, demonstravit: nam cum eum jam passurum tenere vellent, ait illis, Quem quaeritis? Responderunt: Jesum. Et ille: Ego sum; non se occultans, sed manifestans. Ad eam tamen manifestationem illi non substiterunt, sed redeuntes retro ceciderunt . Et tamen quia pati venerat, surrexerunt, tenuerunt, ad judicem adduxerunt, et occiderunt. Sed quid fecerunt? Quod ait quaedam Scriptura, Terra tradita est in manus impii : caro data est in potestatem Judaeis. Et hoc propterea, ut quasi sacculus conscinderetur, unde nostrum pretium manaret. 3. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegia. Quid sit Scenopegia, Scripturas qui legerunt, noverunt. Faciebant die festo tabernacula, ad similitudinem tabernaculorum in quibus habitaverant cum ex Aegypto educti peregrinarentur in eremo. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei, velut reminis
Abbreviated transcription (Latin):
ris: Non enim saulus ipsum s mem¬
bra eius. id est fideles eius in terra ꝑse¬
quebatur. Noluit tamen scõs meos di
honorabilius fr̃s meos: s me. hoc est mẽ¬
bra mea quib egosum caput. his predic¬
tis: puto nos in hoc capitulo quod modo
lectum est. non eẽ laboraturos. Sepe e¬
nim significatum est in capite: quod fu¬
turum erat in corꝑe. Post hec inquit ã¬
bulabat ih̾c in galileã non enim uole¬
bat in iudeam ire ambulare quia que¬
rebant eum iudei interficere. hoc est
quod dixi: infirmitati nrẽ p̃bebat exẽ¬
plum. Non enim ipse ꝑdiderat potesta¬
tem̾ s nrãm consolabatur fragilitatẽ.
futurum enim erat ut dixi: ut aliquis
fidelis eius absconderet se nea ꝑsequto¬
ribus inueniretur. Et ne illi ꝓcrimine
obiceretur latibulum: p̃cessit in capite
quod in membris confirmaretur. Sic
enim dictum est nolebat ambulare in
iudeã quia querebant eum iudei int̃¬
ficere: quasi non posset xp̃c̃ et ambu¬

Expanded text:
eris ? Non enim Saulus ipsum, sed memeris ? Non enim Saulus ipsum, sed membra ejus, id est fideles ejus, in terra persequebatur. Noluit tamen dicere, sanctos honorabilius, fratres meos: sed, Me, hoc est membra mea, quibus ego sum caput. 2. His praedictis, puto nos in hoc capitulo quod modo lectum est, non esse laboraturos: saepe enim significatum est in capite, quod futurum erat in corpore. Post haec, inquit, ambulabat Jesus in Galilaeam: non enim volebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. Hoc est quod dixi; infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur; et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite quod in membro confirmaretur. Sic enim dictum est, Nolebat ambulare in Judaeam, quia quaerebant eum Judaei occidere: quasi non posset Christus et ambu
Abbreviated transcription (Latin):
agit semꝑ hoc dictis et factis suis¬
ut et deus credatur et homo. ds̃
qui nos fecit homo qui nos quesi¬
uit. Deus cum patre semꝑ: homo
nobiscum ex tempore. Non enum que¬
reret quem fecerat: nisi fieret ipse qd̾
fecerat Werum hoc mementote et de
cordib urĩs nolite dimittere. sic eẽ xp̃m
hominem factum: ut non destiterit dꝰ̃
cẽ. Manens deus accepit hominẽ. qui
fecit hominem. Quando ergo latuit ut
homo non potentiam pdidisse pucanduc
hemoerem pdum infirmitati p̃buisse. lue
eniquando uolint decentus ast: quando
noqut oecisus est. S qm̃ futura erant m̃¬
boaitius ia est fideles eius. qui non habe¬
bent ulam potestatem quam habebat.
iose dnꝯ nr. quod latebat. quod se tãꝙͣ
ne dccideretur occultabat: hoc indicabat
factura ec̃ membra sua: in quib utiq
faemorissuis. ipse erat. Non enim. xpc̃ in
ipse: quod autem ipse. non continuo mẽ¬
bra cius. Nam si non eẽnt ipsi membra
eius: non diceret saulo. Quid me ꝑseq̃¬

Expanded text:
agit dictis et factis suis, ut Deus credatur et homo: Deus qui nos fecit, homo qui nos quaesivit; Deus cum Patre semper, homo nobiscum ex tempore. Non enim quaereret quem fecerat, nisi fieret ipse quod fecerat. Verum hoc mementote, et de cordibus vestris nolite dimittere, sic esse Christum hominem factum, ut non destiterit Deus esse. Manens Deus accepit hominem, qui fecit hominem. Quando ergo latuit ut homo, non potentiam perdidisse putandus est, sed exemplum infirmitati praebuisse. Ille enim quando voluit detentus est, quando voluit occisus est. Sed quoniam futura erant membra ejus, id est fideles ejus, qui non haberent illam potestatem quam habebat ipse Deus noster; quod latebat, quod se tanquam ne occideretur occultabat, hoc indicabat factura esse membra sua, in quibus utique membris suis ipse erat. Non enim Christus in ipse: quod autem ipse, non continuo membra ejus. Nam si non ipse essent membra ejus, non diceret: Saule, quid me persequ
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑunt humana magis quã diuna
sapiebant. multis indiciis ꝑ totum e.¬
uangelium declaratur. Unde et hoc ẽ
quod in ista lectione dixerunt. Ait enĩ
euangelista. dicunt discipuli eius. Ec¬
ce nunc palam loqueris et ꝓuerbium
nullum dicis. Nunc scimus quia scis
omnia et non opus est tibiut quis te
interroget: in hoc credimus quia a
deo existi. Ipse dñs paulo ante dixerat.
hec in ꝓuerbiis loquutus sum uobis.
uenit hora cum iam non in ꝓuerbiis
loquar uobis. Quomodo ergo isti di¬
cunt ecce nunc palam loqueris et
ꝓuerbium nullum dicis: Numquid
hora iam uenerat. quaiã nõ in ꝓuer¬

Expanded text:
acceperunt, humana magis quam divina acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, ut multis indiciis per totum Evangelium declaratur. Unde et hoc est, quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista: Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Nunc scimus quia nosti omnia, et non opus est tibi ut quis te interroges. In hoc credimus, quod a Deo existi. Ipse Dominus paulo ante dixerat: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis. Quomodo ergo isti dicunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? Nunquid hora jam venerat, qua non
Abbreviated transcription (Latin):
fecit deus: et uidic quia bonum est.
Ideo quippe amauit ipse quod fecit.
S non in nobis faceret quod amaret:
nisi antequã id faceret nos amaret.
Et credidistis inquit: quia a. deo exiui.
Exiui a patre et ueni i mundum. iter̃
relinquo mundum et uado ad patrẽ.
plane credidimus. Neq enim ꝓptẽa
debet incredibile uideri: quia sic ad
mundum ueniens exiuit a patre. ut
non desereret patrem: et sic uada
trem relicto mundo ut non desad
mundum. Exiit enim a patre quas
patre est in mundum uenit quia ns̃¬
do suum corpus ostendit: quod de p¬
gine assumpsit. Reliquit munddum
corporali disscessione. ꝑrexit ad pats
hominis ascensione: nec mundumde¬
seruit presentie gubernatione.
uales erant discipuli
xp̃i quando cum eis ante
passionem loquebatur.
magna cum paruis sstit
oportebat ut mag̾na dicerentire
paruis. quia nondum acceptospũ seõ
queadmodum eum post euis resurrec¬
tionem uel ipso insuffiante uel desiꝑ

Expanded text:
fecit Deus, et vidit quia bonum est, fecit Deus, et vidit quia bonum est, ideo quippe amavit ipse quod fecit. Sed in nobis non faceret quod amaret, nisi antequam id faceret, nos amaret. 6. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credidimus. Neque enim propterea debet incredibile videri, quia sic ad mundum veniens exiit a Patre, ut non dtrem, relicto mundo, ut non deserat mundum. Exiit enim a Patre, quia de Patre est; et in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit, quod de virgine assumpsit. Reliquit mundum corporali discessione, perrexit ad Patrem hominis ascensione, nec mundum deseruit praesentiae gubernatione, quales erant discipuli Christi, quando cum eis ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem, vel ipso insufflante, vel desuper,
Abbreviated transcription (Latin):
est. nos exaudire cum patre. Quod eũ
significasse arbitror ubi ait et non dico
uobis quia ego rogabo patrem de uob̾.
Ad hoc quippe intuendum quomodo
non rogat patrem filius. s simul rogan¬
tese raudiut̃ pater et filius. non nisi spi¬
ritalib oculis mentem a cendit᷑. Ipse
enim inquit pater anat uos: quia uos
me amatis. Ideo amat ille. quia nos a¬
mamus. an potius quia ille amat. ideo
inquit: quia ipse prior dilexit nos. hinc
gͦ factum est. ut diligeremus. quia di¬
lecti sumus. Prorsus donum dei est: di¬
ligere deum. Ipse ut diligeretur dedit.
qui non dilectus dilexit. Displicentes
amati sumus: ut cẽt in nob̃ unde pla¬
ceremus. Non enim amaremus filium:
nisi amaremus et patrem. Amat nos
pater quia nos amamus filium: cum
a patre et filio acceꝑimus. ut et patrem
amemus et filium. diffundit enim ka¬
spm̃ et patrem amamus et filium: et quẽ
spm cum patre amamus et filio. Amo¬
rem itaq nr̃m pium quo colimus deũ

Expanded text:
est, nos exaudire cum Patre. Quod eum est, nos exaudire cum Patre. Quod eum significasse arbitror ubi ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Filius, sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, nonnisi spiritualis oculus mentis ascendit. 5. Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia vos me amastis. Ideo amat ille, quia nos amamus; an potius, quia ille amat, ideo inquit, quia prior ipse dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium; cum a Patre et Filio acceperimus ut et Patrem amemus et Filium: diffundit enim chaper quem Spiritum et Patrem amamus et Filium, et quem Spiritum cum Patre amamus et Filio. Amorem itaque nostrum pium quo colimus Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
eius nomine petunt qui petunt: quia
in sono eius nominis. non aliud quam
res ipsa ẽ. que hoc nomine uocatur in¬
telligunt. Nec animi uanitate uel infir¬
mitate confingunt. tamquam in alio
loco patrem. in alio filium. ante patrẽ
stantem et rogantem ꝓ nobis. spatia sua
queq amborum occupantib molibus.
et uerbum ad eum cuius est uerbum.
facere uerba ꝓ nobis. interuallomt̃posito.
inter os loquentis et auriculas audien¬
tis: et alia talia que sibi animales. idemq
carnales in cordib fabricantur. Quicqͥd
enim tale spiritalib de deo cogitantib
ex corporũ consuetudine occurrit: ne¬
gando atq respuendo. tamquam inpor¬
tunas muscas ab interiorib ocłis abigut̃.
et sinceritati eius lucis adquiescunt.: qua
teste ac iudice. has ipsas imagines corpo¬
rum. suis internis aspectib irruentes
falsas eẽ omĩno conuincunt. hii possunt
ut cumq cogitare dominũ nr̃m ihm
pellare patrem: in quantum autem ds̃

Expanded text:
ejus nomine petunt, quia ejus nomine petunt, quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possunt utcumque cogitare Dominum nostrum J nobis interpellare Patrem; in quantum autem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑantes. A. nimalis autem homo. ñ¬
papit ea que sunt sp̃s flei. Non itaq ꝑ¬
cipiens que sunt spc̃ dei homo animał.
sicaudit quecũq audit de dei natura.
lit aliud quam corpus cogitare non possit
quamlibet amplissimum uel inmensũ.
quamlibet lucidum ac spetiosum. corpꝰ
tamen Ideo ꝓuerbia illi sunt quecumq
dicta sapientie. de incorporea inmuta¬
biliq substantia non quodea tamꝗͣ ꝓuer¬
bia deputet: s quia sic cogitat. quomͦ
qui ꝓuerbia solent audire. neq intelli¬
gere. Cum uero spiritał ceꝑit omnia di¬
iudicare. ipse autem a nemine diiudica¬
ri: etiam sun hac uita adhuc uelut ꝑ
speculum ex parte ꝓspicit. tamen non
ullo corꝑis sensu. non ulla ĩmaginaria
cogitatione. que capit aut fingit qualiũ¬
cumq similitudines. corꝑum: s mentis
certissime intelligentia deum non corpꝰ
eẽ s spm̃. ita palam de patre adnuncian¬
te filio: ut eiusdem substantie conspicia¬
tur ipse et qui ad nunciatur. Tunc in

Expanded text:
comparentes. Animalis autem non percipit quae sunt Spiritus Dei . Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei, homo animalis, sic audit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum corpus. Tamen ideo proverbia illi sunt quaecunque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia: non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire, neque intelligere. Cum vero spiritalis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte perspicit, tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione, qua capit aut fingit qualescunque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, ita Deum non corpus esse, sed spiritum, ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse, qui annuntiat tunc in