comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmit᷑ sacram̃to. S rursꝰ ẽ isti qͥ recte
intelligunt ñ dicendũ. eẽ manducare
ꝓmittunt eis qui uł in heresim uł ã
in gentiliũ suꝑsticionẽ ex illiꝰ corꝑis u¬
nitate labunt᷑. lib̾ationẽ qñq ab etni
igne supplicii: pͥmũ qͥa debent atten¬
dere quã sit intolerabile. atq a sana
doctrina nimis deuiũ. ut multi ac pene
oñs qͥ hereses impias condidert̃. exeun¬
tes de catbolica ȩcclia et sacti s̃ heresi¬
arche meliores habeant causas. qͣm hi qͥ
nũꝗͣ fuerunt catholici. c̃ in eoꝵ laqueos
inicidissent. Si illos heresiarchas hoc fa¬
cit lib̾ari a supplicio sempit̾no. qͦd in ca¬
tholica eccłia baptitati s̃. et sacrañitũ
perunt. cũ peior sit utiq desertor fidei
et ex desertore oppugnator eiꝰ effectus ꝗͣ
ille qui non deseruit qͦd ñqͣm tenuit:
deinde qͥa et his occurrit apłc eadẽ u̾ba
ꝓferens. et enum̾atis illis caris oꝑib e¬
adem ueritate p̃dicens. qm̃ qͥ talia agũt

Expanded text:
qui recte intelligunt, non dicendum esse cum manducare promittunt eis qui vel in haeresim, vel etiam in gentilium superstitionem, ex illius corporis unitate labuntur, liberationem quandoque ab aeterni igne supplicii. Primum, quia debent attendere, quam sit intolerabile atque a sana doctrina nimis devium, ut multi ac pene omnes, qui haereses impias condiderunt exeuntes de catholica Ecclesia, et facti sunt haeresiarchae, meliores habeant causas, quam hi qui nunquam fuerunt catholici, cum in eorum laqueos incidissent; si illos haeresiarchas hoc facit liberari a supplicio sempiterno, quod in catholica ecclesia baptizari sunt et sacramentum perunt; cum peior sit utique desertor fidei et ex desertore obpugnator eius effectus quam ille, qui non deseruit quod numquam tenuit; deinde quia et his occurrit apostolus eadem uerba proferens et enumeratis illis carnis operibus eadem ueritate praedicens: Quoniam qui talia agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dimittant᷑. ꝓ pter hoc gͦ elemosine
faciende. s̃. ut cũ de p̃teritis peccatis
dep̃cam᷑ exaudiam᷑: ñ ut in eis ꝑ seue¬
rantes licentiam male faciendi nos
ꝑ elemosinas comꝑare c̾damꝰ. Ideo aũ
dñs et dextris elemosinas ab eis factis
et sinistris ñ factas. se imputat᷑uͣ eẽ. p¬
dixit: ut hinc ostendet qͣntũ ualeãt e¬
lemosine ad pͥora delenda: ñ ad ꝑpe¬
tua impune ꝯmittenda peccata. T̃ ales
autẽ elemosinas ñ dicendi s̃ facere qͥ
uitã nolunt a consuetudine scelerum
in meliꝰ ꝯmutare: qͥa et in hoc qͦd ait.
qñ uni ex minimis meis ũ fecistis. nec
rienti panẽ tamꝗͣm xͥan darent. ꝓfec¬
to sͥ panem iusticiȩ qͦd ipse xp̃c. ẽ nõ
accedat ad xꝑ̃m: ñ quo uult recedẽ
qͦd baptiratur si non iustificat᷑: Nõ¬
ne qͥ dix̃ nͥ qui renatꝰ fuerit ex aqua
et sp̃u. ñ intrabit in regnũ di ipse &̃¬

Expanded text:
ter hoc ergo elemosynae faciendae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, existimant, non ut in eis perseuerantes licentiam male faciendi nos per elemosynas comparare credamus. Ideo autem dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se imputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua impune committenda peccata. tales autem elemosynas non dicendi sunt facere qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare, quia et in hoc quod ait: quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi rienti panem tamquam christiano darent, profecto sibi panem iustitiae, quod ipse Christus. est, non accedit ad Christum, non quo uult recederequod baptizatur, si non iustificatur? Nonne qui dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. et alia ꝯsumũt c̃ ipsis edifica¬
torib si xp̃m in eis ñ inueniũt fun¬
dam̃tũ. alia sine ipsis si inueniunt qͥa
licet c̃ dãpno salui erunt ipsi: alia uͦ ñ
consumũt qͥa talia reperiunt quȩ
maneant in ȩtnũ Erit ce in fine scłi
tͥbulatio temꝑe antixp̃i: qualis ñqͣm
antea fuit. Quã multa erunt tc̃ edifi¬
liis inferat dãpuũ: neutros tam̃ ꝑdat
in quib hec unuieniet ꝓpt̃ stabile fun¬
dam̃tũ. Quic̃q autẽ non dico uxorẽ
cuiꝰ cẽ ꝯmixtione carnis ad carualẽ
utit᷑ uoluptatẽ. s ipsa que ab eiusmo¬
di delectationib aliena st̃ nomina
pietatis. humano mnore carnalit̃ dili¬
tendo xp̃o anteponit. ñ eũ habet in
sundam̃to: et ideo uon ꝑ ignẽ saluꝰerit

Expanded text:
ignis et alia con sumunt cum ipsis aedificaignis et alia con sumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis, si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non consumunt, quia talia reperiunt, quae maneant in aeternum. erit etiam in fine saeculi tribulatio tempore antichristi, qualis numquam antea fuit. quam multa erunt tunc aedifiliis inferat damnum, neutros tamen perdat, in quibus haec inueniet propter stabile fundamentum. quicumque autem non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus eri
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte in scła scłoꝵ. Post istiꝰ sane
corꝑis mortẽ. donec ad illũ ueniat᷑ qͥ
post resurrectionẽ corꝑũ futus. est
dãpnationis et remunerationis ultimꝰ
dies. si hoc tẽꝑis int̾uallo sp̃c defuctoꝵ
eiꝰmodi ignẽ dicunt᷑ ꝑpeti. quẽ ñ sen¬
tiant illi qui ñ habuert tales mores
et amores in huiꝰ corꝑis uita. ut eoꝵs
ligna et fenũ. et stipula ꝯsumat᷑: ali
uͦ sentiant qͥ eiꝰmodi secũ edificia por¬
tauer̃t. siue ibi tantũ. siue et hic et ibi.
siue ideo hic ut ñ ibi: scłaria qͣmius
adãpnatione uenialia conc̾mantẽ ig¬
nem transitorie tribulationis inueniãt.:
ñ redarguo qͥa forsitan uerũ. ẽ. Potest
qͥppe ad istam tribulationẽ ꝑtin̾e &ẽ
mors ipsa carnalis que de pͥmi pecca¬
ti ꝑpetratione concepta. ẽ: ut scđm cꝰ¬
q edificiũ tẽpꝰ qͦd eam sequit᷑ ab uno¬
qͦq sentiat᷑. ꝑsecutiones qͦ quib mar¬
tires coronati s̃. et quas patiunt᷑ qͥcq̃

Expanded text:
t istius sane corporis mortem, donec ad illum ueniatur, qui post resurrectionem corporum futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis interuallo spiritus defunctorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi, qui non habuerunt tales mores et amores v in huius corporis uita, ut eorum ligna, fenum, stipula consumatur; alii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secedificium tempus, quod eam sequitur, ab unoquoque sentiatur. persecutiones quoque, quibus martyres coronati sunt et quas patiuntur quicum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerit esse constructũ ñ exurat atq
consumat. alios autẽ alit̃. id. ẽ. ut qͦd suꝑ¬
edificauer̃t ardeat. dap̃nũq inde pa¬
ł.
te tenuert. Si autẽ salui fient. ꝓfec¬
to et ad dexterã stabunt. et c̃ cetis
audient uenite benedicti patͥs mei
possidete paratũ uob̃ regnũ: ñ ad si¬
ideo audient. discedite a me maledicti
in ignẽ et̾nũ. Nemo qͥppe ab illo igue
saluabit᷑. qͥa in suppliciũ et̾nũ ibunt
illi om̃s. uͥ uermis eoꝵs ñ morit᷑. et ig¬

Expanded text:
inuenerit esse constructum, non exurat atque consumat; alios autem aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumque inde pa. tenuerunt. si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad siideo audient: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Nemo quippe ab illo igne salvabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi vermis eorum non moritur
Abbreviated transcription (Latin):
Illud qͦ apłicũ conclusit enĩ ds om̃is in
infidelitate: ut om̃iũ misereat᷑. ũ ideo
dictũ. ẽ. qͦd sit neminẽ dãpnat᷑us. s su¬
ꝑus apparet unde. sit dictũ. Nã cũ de
uideis postea c̾ditis apłe loqueret᷑ ad
gñs. ad quas utiq iam c̾dentes c̃ scri¬
bebat epłas. sic̃ enĩ uos inqͥt aliqͣndo
ñ cdidistis deo. nc̃ autẽ misccłiam con¬
secuti estis illoꝵ inc̾dulitate: sic et hi
Concdusit enĩ ds̃ om̃s in infidelitate it
om̃iũ misereat᷑. Qsͦ om̃s nͥ de quib loqͥ¬
bat᷑ tãqͣm dicens. et uos et illos: Us̃ gͦ
et gentiles et iudeos qͦs p̃scunt et p̃des¬
tinauit conformes fieri imaginus filii
sui. om̃s in infidelitate conclusit: ut de
amaritudine infidelitatis sue penitẽ¬
do confusi. et ad dulcedinẽ miscłie dl̃i
c̾dendo comu̾si. clamarent illud in psal¬
nio. Qm̃ magna multitudo dulcednꝰ
tue dñe quã abscondisti tim̃tib te:
ꝑfecisti autẽ sꝑantib ñ in se. s inte.

Expanded text:
ue apostolicum: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, non ideo dictum est, quod sit neminem damnaturus, sed superius apparet unde sit dictum. Nam cum de Iudaeis postea credituris apostolus loqueretur ad gentes, ad quas utique iam credentes conscribebat epistulas: Sicut enim uos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate: sic et hi Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tamquam dicens: Et uos et illos? Deus ergo et gentiles et Iudaeos, quos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, omnes in infidelitate conclusit, ut de amaritudine infidelitatis suae paenitendo confusi et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conuersi clamarent illud in psalmo: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. perfecisti autem sperant
Abbreviated transcription (Latin):
ticia et scĩficatio et redẽptio: ut quẽ
admodũ scͥptum. ẽ qͥ gloriat᷑ indño
gloriet᷑. Hanc d̃ĩ iusticiã quã donat
grã sine meritis. nesciunt illi qͥ suã uis¬
ticiã uolunt ꝯstituere. et ideo iusticie da
multa multitudo dulcedinis di: ꝓpter
quã dicit᷑ in psalmo. gustate et uidete
qm̃ dulcis. ẽ. dñs. &hanc qͥdem in hac
ꝑegͥnatioẽ gustantes. ñ ad sacietatẽ su¬
m̃tes. esurimꝰ eam potiꝰ et sitimꝰ. ut ea pꝰ¬
ea saturem᷑ cũ iudebimꝰ eã sicuti. ẽ. ce

Expanded text:
tio, ut, quem ad modum scriptum est, qui gloriatur, in Domino glorietur. Hanc Dei iustitiam, quam donat gratia sine meritis, nesciunt illi, qui suam iustitiam uolunt constituere, et ideo iustitiae Demulta multitudo dulcedinis Dei, propter quam dicitur in psalmo: Gustate et uidete quam dulcis est Dominus. Et hanc quidem in hac peregrinatione gustantes, non ad satietatem sumentes, esurimus eam potius ac sitimus, ut ea postea saturemur, cum uidebimus eum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑us. S iam respondeamꝰ &ẽ illis
qͥ ñ solum diabolo et angłis eiꝰ sicut
nec isti. s ne ipsis quidẽ om̃ib hõĩb
lib̾ationẽ ab etn̾o igne ꝓmittunt.
uerũ eis tantũ qui xp̃i baptisinate
abluti. et corꝑis eiꝰ et sangninis s̃ par¬
ticipes facti. qͦmͦ libet iuixerint in qͣ¬
cũq heresi uł impietate fueruit. S

Expanded text:
. Sed iam respondeamus etiam illis, qui non solum diabolo et angelis eius, sicut nec isti, sed ne ipsis quidem omnibus hominibus liberationem ab aeterno igne promittunt, uerum eis tantum, qui Christi baptismate abluti et corporis eius et sanguinis participes facti sunt, quomodolibet uixerint, in quacumque haeresi uel inpietate f
Abbreviated transcription (Latin):
tabit᷑ gła tuã. Ita ꝑficit xp̃c multã mu¬
ltitudinẽ dulcedinis sue sꝑantib in cũ
Porto ant̾ si eã quã isli putant dulcedi¬
nẽ suã ds̃ abscondit tĩtib eũ qͥa ñ ẽ
impios dãpnat᷑us. ut hoc nescientes
et dãpnari tuntes. recte uiuant acsi
possint. eẽ. ut qͥ orant ꝓ ñ recte iuiuẽ¬

Expanded text:
tua. Ita perficit Christus multam multitudinem dulcedinis suae sperantibus in eum. Porro autem si eam, quam illi putant, dulcednem suam Deus abscondit timentibus eum, qua non est inpios damnaturus, ut hoc nescientes et damnari timentes recte uiuant ac sic possint esse qui orent pro non recte uiue
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã: et ideo fructuosam uelut ĩ
hoc agro seminantes in qͦ ds̃ uoluit cũ
lacrimis seminari. qͦd postea cũ leticia
meteret᷑: et tam̃ qͥs negabit qͦd dñs p̃di¬
xit in eis fuisse completũ. nͥ parũ aduer¬
tat quẽadmodũ peccatores ds̃ ñ solum
iratꝰ. uerum cẽ miseratꝰ euertat: Euer¬
tunt᷑ enĩ peccatores duob modis. aut sic̃
sodomite ut ꝓ peccatis suis ipsi homines
puniant᷑: aut sic̃ niniuite ut ipsa hoĩ
peccata penitendo destruant᷑. Factũ. ẽ.

Expanded text:
paenitentiam et ideo fructuosam, uelut in paenitentiam et ideo fructuosam, uelut in hoc agro seminantes, in quo Deus uoluit cum lacrimis seminari, quod postea cum laetitia meteretur; et tamen quis negabit, quod Dominus praedixit in eis fuisse conpletum, nisi parum aduertat, quem ad modum peccatores Deus non solum iratus, uerum etiam miseratus euertat? Euertuntur enim peccatores duobus modis, aut sicut Sodomitae, ut pro peccatis suis ipsi homines puniantur, aut sicut Nineuitae, ut ipsa hominum peccata paenitendo destruantur. Factum est
Abbreviated transcription (Latin):
illa impioꝵ torm̃ta ꝓtendẽ. saltẽ sic
intelligant ut manente in eis ira dĩ
qͣ in ȩtno. ẽ p̃nunciata supplicio. ñ con¬
tineat ds̃ in hac ira sua miserationes
suas: et faciat eos ñ tanta qͣnta digni
s̃ pęnarũ atrocitate cruciari: ñ ut
eas penas uł ñqͣm subeant uł aliqñ
finiant: s ut eas mitiores qͣm merita
s̃ eoꝵs leuioresq patiant᷑. Sic enĩ et ira
dĩ manebit: et in ipsa ira sua miseratio¬
nes suas non continebit. Qs quidẽ ñ ideo
confirmo: qm̃ ñ resisto. Cecerũ eos qͥ pu¬
tant minacit̾ potiꝰ qm ueracit᷑ dictũ dis¬
cedite a me maledicti in ignẽ etnũ. et ibt̃
hi in suppliciũ eternũ. et cruciabunt᷑ in
sclła scłoꝵ: et uermis eoꝵ ñ moriet᷑. et
ignis non extinguet᷑ et cetã huiꝰmodi:
ñ tam ego qm ipsa scͥptura diuna pla-¬
nissime atq plenissime redarguit ac re¬
fellit. Ninuute qͥppe in hac uita egert̃

Expanded text:
illa impiorum tormenta protendere, saltem sic illa impiorum tormenta protendere, saltem sic intelligant, ut, manente in eis ira Dei, quae in aeterno est pronuntiata supplicio, non contineat Deus in hac ira sua miserationes suas, et faciat eos non tanta quanta digni sunt poenarum atrocitate cruciari; non ut eas poenas vel nunquam subeant, vel aliquando finiant, sed ut eas mitiores quam merita sunt eorum leuioresque patiantur. Sic enim et ira Dei manebit, et in ipsa ira sua miserationes suas non continebit. Quod quidem non ideo confirmo, quoniam non resisto. Ceterum eos, qui putant minaciter potius quam ueraciter dictum: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, et: Ibunt isti in supplicium aeternet: Vermis eorum non morietur et ignis non exstinguetur, et cetera huius modi, non tam ego, quam ipsa scriptura diuina planissime adque plenissime redarguit ac refellit. Nineuitae quippe in hac uita egerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ex posuit ꝓfecto qͥd dixerit. ñ qͥd con¬
tinebit in ira sua miserationes suas.
Ira enĩ dĩ. ẽ. õẽ uita ista mortalis. ubi
homo uanitati similis factus. ẽ. dies
eiꝰ uelut umbra p̃tereunt: in qua tñ
ira nec obluuiscit᷑ misereri d̃s. facien¬
do solem suũ oriri suꝑ bonos et malos.
et pluendo suꝑ uistos et inustos. ac
sic ñ continet in ira sua miserationes
suas: maximeq in eo qͦd ex pressit hic
psalmꝰ dicendo nc̃ cepi. hec mutatio
dextere excelsi. qm̃ in hac ipsa erũpno¬
sissima uita que irad̃i. ẽ. uasa miscd̃ie
mutat in meliꝰ qͣmus adhuc in huiꝰ cor¬
ruptionis miseria maneat ira eiꝰ. qͥa
nec in ipsa ira sua continet miseratio¬
nes suas. Cũ gͦ isto mͦ ꝯpleat᷑ diuini
illiꝰ cantici ueritas. ñ eam. ẽ. necesse
c̃ẽ illic intelligi: uͥ ñ ꝑtinentes ad cuu
tatẽ di sempituo supplicio punient᷑.
S quib placet istam sententiã usq ad

Expanded text:
Exposuit profecto quid dixerit: Numquid conExposuit profecto quid dixerit: Numquid continebit in ira sua miserationes suas? Ira enim Dei est etiam ista uita mortalis, ubi homo uanitati similis factus est: dies eius uelut umbra praetereunt. In qua tamen ira non obliuiscitur misereri Deus, faciendo solem suum oriri super bonos et malos et pluendo super iustos et iniustos, ac sic non continet in ira sua miserationes suas; maximeque in eo, quod expressit hic psalmus dicendo: Nunc coepi, haec est inmutatio dexterae Excelsi, quoniam in hac ipsa aerumnosissima uita, quae ira Dei est, uasa misericordiae mutat in melius, quamuis adhuc in huius corruptionis miseria maneat ira eius, quia nec in ipsa ira sua continet miserationes suas. Cum ergo isto modo conpleatur dimni illius cantici ueritas, non est eam necesse etiam illic initatem Dei sempiterno supplicio punientur. Sed quibus placet istam sententiam usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ dictum fuerit a indice iuiuor si¬
ue mortuoꝵ uenite benedicti patris
mei possidete paratũ uob regnũ a cõ¬
stitutione mundi. et aliis e contrario
discedite ame maledicti in ignẽ ȩtnũ
qͥ paratꝰ.ẽ. diabolo et angłis eiꝰ et ie¬
rint isti in supplicuĩ ȩt̾nũ. iusti autẽ
in uitã ȩt̾nam: nmie p̃sũptionis. est
dice̾ ciuqͣm eoꝵ etnũ suppliciũ ñ fu¬
t᷑um. qͦs ds̃ ituros in suppliciũ dix̃ et̾¬
nũ. et ꝑ huiꝰ presup̃tionis ꝑsuasionẽ
face̾. ut de ipsa qͦ uita uł desꝑet᷑ uł du¬
bitet᷑ ȩtn̾a. Nemo itaq sic intelligat
psalmũ canentẽ: nũqͥd obluuscet᷑ mi¬
sereri ds̃. aut continebit in ira sua mi¬
serationes suas. ud opinet᷑ de hominib
bonis ueram. de malis falsam: aut de
bonis hominib et malis angłis uerã.
de malis autẽ hominib falsam dĩ eẽ.
sententiam. H oc enĩ qͦd ait psalmꝰ ad
suas: continuo subiecit et dixit. Nũc
cepi: hec ẽ. ĩmutatio dextere excelsi.

Expanded text:
iudice uiuorum adque mortuorum: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutione mundi, et aliis e contrario: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, et ierint isti in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam: nimiae praesumtionis est dicere cuiquam eorum aeternum supplicium non futurum, quos Deus ituros in supplicium dixit aeternum, et per huius praesumtionis persuasionem facere, ut de ipsa quoque uita uel desperetur uel dubitetur aeterna. Nemo itaque sic intellegat psalmum canentem: Numquid obliuiscetur misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas? ut opinetur de hominibus bonis ueram. de malis falsam, aut de bonis hominibus et malis angelis ueram, de malis autem hominibus falsam Dei esse sententiam. Hoc enim, quod ait psalmus, ad suas? continuo subiecit: Et dixi: Nunc coepi, haec est inmutatio dexterae Excelsi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecisti sꝑantib nͥ qͥa illis qui tunore pe¬
narũ suã iusticiam uolunt ꝯstituere que
u lege. ẽ ñ. ẽ. iusticia dĩ dulcis: qͥa ues¬
cuint eam: Non enim gustauert eam.
In se naiq sꝑant ñ in ipso. et ideo eis
abscondit᷑ multitudo dulcedinis di. qm̃
timent quidẽ dm̃. s illo timore seruili
qui ñ. ẽ. in caritate: qͥa ꝑfecta caritas
foras mittit timorẽ. Ideo sꝑantib in
eum ꝑficit dulcedinẽ suã inspirando

Expanded text:
ore poenarum suam iustitiam uolunt constituere quae in lege est, non est iustitia Dei dulcis, quia nesciunt eam? Non enim gustauerunt eam. In se namque sperant, non in ipso, et ideo eis absconditur multitudo dulcedinis Dei; quoniam timent quidem Deum, sed illo timore seruili, qui non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem. Ideo sperantibus in eum perficit dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas in ꝑditis morib: ac sic qͣmuis ꝓ¬
pħa fuerit contristatꝰ. qͥa non. ẽ. factũ qͦd
illi homines timuert̃ illo ꝓpħante uen¬
t᷑um: factum. ẽ. tam̃ qͦd fuerat deo p̃sciẽ¬
meliꝰ esset implendũ. Ut autẽ nouerĩt
isti in ꝑuersum misericordes quo ꝑtineat
qͦd scͥptũ ẽ. qͣm multa multatudo dulce¬
dinis tue dñe quam abscondisti tim̃itib¬

Expanded text:
civitas in perditis moribus. Ac sic quamvis Propheta fuerit contristatus, quia non est factum quod illi homines timuerunt illo prophetante venturum : factum est tamen quod fuerat Deo praescienmelius esset implendum. 5. Ut autem noverint isti in perversum misericordes quo pertineat quod scriptum est, Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti tim
Abbreviated transcription (Latin):
isq defunctis. Nam ꝓ defunctis quibcã
uł ipsiꝰ eccłie uł quoꝵ dã pioꝵ exaudi¬
t᷑ oratio. s ꝓ his quoꝵ in xp̃o regene¬
ratoꝵs. nec usq ad eo uita in corꝑe ma¬
le gesta. ẽ ut tali miscđia iudicent᷑ dig¬
ni ñ esse: nec usq ad eo bene ut talem
miscdiam reꝑiant᷑ necessariã ñ hab̾e.
Sic̃ &̃ facta resurrectioe mortuoꝵ
ñ deerunt. qͥb pꝰ penas qͣas patiunt᷑

Expanded text:
am uel ipsius ecclesiae uel quorundam piorum exauditur oratio, sed pro his, quorum in Christo regeneratorum nec usque adeo uita in corpore male gesta est, ut tali misericordia iudicentur digni non esse, nec usque adeo bene, ut talem misericordiam reperiantur necessariam non habere; sicut etiam facta resurrectione mortuorum non deerunt, quibus post poenas, quas patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uem. si hoc mͦ est intelligendus: utriq
mittendi s̃. et dextri scilicet et sinistri.
Iuo qͥppe igne utiq ꝓbandi s̃. de qͦ dictũ
ẽ. dies enĩ dñi declarabit. qm̃ in igne
reuelabit᷑: et uniꝰcuiq opus quale sit
ignis ꝓbabit. Sigͦ utrũq ꝓbabit ignis
ut si cuiꝰ opꝰ ꝑmanserit: id. ẽ ñ fuerit in¬
igne consuptũ. qͦd suꝑedificauit incedẽ
accipiet: si cuiꝰ autẽ opus arserit dãp

Expanded text:
nem, si hoc modo est intellegendus, utrique nem, si hoc modo est intellegendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri. illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: dies enim declarabit, quoniam in igne reuelabitur et uniuscuiusque opus quale sit ignis probabit. si ergo utrumque probabit ignis, ut, si cuius opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, quod superaedificauit, mercedem accipiat, si cuius autem opus arserit, da
Abbreviated transcription (Latin):
manserit. ꝑmanet euĩ qͦd qͥsq cogitat
que s̃ dĩ. qͦmͦ placeat deo. Qdͦ suꝑedifi¬
cauit m̃cedem accipiet: id. ẽ. unde cogi¬
ipse autẽ saluus erit. qͥa nulla eũ tͥbula¬
tio ab illiꝰ fundam̃ti stabilitate semouit.
Sic tam̃ qͣsi ꝑ ignẽ. Qͦ enĩ sine illiciente
amore ñ habuit: sine urente dolore ñ ꝑ¬
det. Escce qͣntũ m̃ uidet᷑ uiuentꝰ ẽ ig¬
nis. qͥ nullũ eoꝵ dãpnet. s unũ. ditet al¬
terum dãpnificet: ambos ꝓbet. Si autẽ
ignẽ illũ loco isto uoluerimꝰ acciꝑe. de
qͦ dñs dicet sinistris. discedite ame male¬
dicti in ignem ȩtnũ. ut in eis õe isti c̾dan¬
ꝓ malis meritis imꝑtitum. lib̃et boni
meritũ fundam̃ti: qͥd arbitram᷑ dextͦs
quib dicet᷑. uenite benedicti patris
mei. possidete. paratũ uob̃ regnũ. nͥ qͥ
edificauer̃t suꝑ fundam̃tũ. aurũ. ar¬
gentũ. lapides preciosos: S in illum
ignẽ de quo dictũ. ẽ. sic tam̃ quasi ꝑ ig¬

Expanded text:
que cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo — quod superaedificauit, mercedem accipiet — id est unde cogiipse e autem saluus erit — quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit — sic tamen quasi per ignem — quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo Dominus dicet sinistris: Discedite a me, maledicti. in ignem aeternum; ut in eis etiam ispro malis meritis impertitum liberet boni meritum fundamenti, quid arbitremur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum vobedificauerunt super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos? sed in illum ignem, de quo dictum est: sic tamen quasi per ig
Abbreviated transcription (Latin):
tentes illi. Ecce nos dimisimꝰ om̃ia: et
secuti sumꝰ te. Hoc uotũ potentissime
uou̾ant: s unde hoc eis nisi ab illo de qͦ
hoc continio dictũ ẽ daus uotũ uouen¬
ti: Alioqͥn ex illis. eent potentib quoꝵ
infirmatꝰ. ẽ arcꝰ Naus inquit uo¬
rectum uoueret: nͥ qͥ ab illo acciꝑet qͦd
noueret. Seqͥt᷑. Et bñdix̃ annos
iusti: ut c̃ illo scilicet sine fine iuuat
cui dictũ ẽ et anni tui ñ deficient. Ibi
enĩ stant anui: hic aut̃ tnͣseunt ĩmo
autẽ uenerint ñ er̃t. qͥa c̃ suo fine ueni
unt᷑. Hors autẽ duoꝵ id. ẽ dans uotum
uouenti et benedix̃ annos uisti: unũ ẽ.
qͦd facimꝰ altm qͦd sumimꝰ S hoc alt̾m
deo largitore ñ sunit᷑ nͥ c̃ ipso adiutore
pͥmũ illud efficit᷑: qͥa ñ in uirtute po¬
tens ẽ. iuir. Dñs infirmũ faciet
adu̾sariũ eiꝰ illum scłae qͥ homuni uo¬
uenti inuidet et resistit: ne ualeat im¬
plere qͦd nouit. Potest ex ambiguo g̾co

Expanded text:
tentes illi: Ecce nos dimisimus omnia et tentes illi: Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. Hoc uotum potentissime uouerant. Sed unde hoc eis, nisi ab illo, de quo hic continuo dictum est: Dans uotum uouenti? Alioquin ex illis essent potentibus, quorum infirmatus est arcus. Dans, inquit, uorectum uoueret, nisi qui ab illo acciperet quod uoueret. Sequitur: Et benedixit annos iusti, ut cum illo scilicet sine fine uiuat, cui dictum est: Et anni tui non deficient. Ibi enim stant anni, hic autem transeunt, immo autem uenerint, non erunt. Horum autem duorum, id est, Dans volum voventi, et benedixit annos justi, unum est quod facimus, alterum quod sumimus. Sed hoc alterum Deo largitore non sumitur, nisi cum ipso adjutore primum illud efficitur. Quia non in virtute potens est uir. Dominus infirmum faciet aduersarium eius; illum scilicet, qui homini uouenti inuidet et resistit, ne ualeat inplere quod uouit. Potest ex ambiguo Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qͥd hoc sit ut sciamꝰ. qͦd
sequit᷑ audiamꝰ. Humiliat et ex¬
altat. Utiq suꝑbos humiliat: humi¬
les exaltat. Qͦd enĩ alibi legit᷑. ds̃ su¬
ꝓbis resistit humilib autẽ dat gram:¬
a terra pauꝑem: de nullo meliꝰ qͣm de
illo intelligo qͥ ꝓpt̾ nos pauꝑ factꝰ. ẽ cũ
dines. eẽt. ut eiꝰ pauꝑtate sic̃ paulo ante
dicꝰtũ ẽ ditarem᷑. Ipsum enĩ de tr̃a sus¬
citauit. tã cito ut caro eiꝰ ñ uidet cor¬
ruptionẽ: Nec illud ab illo alienabo:
qͦd additũ. ẽ et de stercore erigit inopẽ.
nobs quippe: idem qͥ pauꝑ. Stercus uͦ
unde erect. ẽ rectissime intelligunt᷑
ꝑsecutores iudei in quoꝵ numero cũ
se dixiss apłc eccl̃iam ꝑsecutũ: que mͥ
c̃e stercora existimaui. eẽ. ut xp̃m lu¬
erectꝰ. ẽ supra om̃s opulentos. ille mobs
ut sedeat c̃ potentib popłi quib ait. se¬
debitis suꝑ duodecĩ sedes: et sedem głe
hereditatẽ dans eis. Dixerant enĩ po¬

Expanded text:
nam quid hoc sit, ut sciamus, quod sequitur, audiamus, humiliat, et exaltat: utique superbos humiliat, et humiles exaltat: Quod enim alibi legitur : Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratia terra pauperem: de nullo melius, quam de illo intelligo, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem. Inops quippe idem, qui pauper; stercus uero, unde erectus est, rectissime intelleguntur persecutores ludaei, in quorum numero cum se etiam stercora existimavi esse, ut Christum lure supra omnes opulentos ille inops, ut sedeat cum potentibus populi, quibus ait: « Sedebitis super duodecim sedes . » et sedem gloriae hereditatem dans eis; dixerant enim po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenies fuerat deputata unde fierẽt
sacerdotes. Ac ꝑ hoc in ea qͦ regesta
tura fuerat obumbrata. ẽ et ad uetꝰ
testam̃tũ ꝓprie: sigurate uͦ ꝑtine¬
bat ad nouũ ꝓpħia facti &ẽ ipsa ñ
uerbi id scilicet facto significans:
qͦd ad heli sacerdotẽ dictũ ẽ ꝑ ꝓphe¬
tam. Nam suer̃t postea sac̾dotes de
gen̾e aaron sic̃ sadoch. et abiathar
regnante dauid: et alii deinceps an¬
te qm tempꝰ ueniret qͦ ista que de
sacerdotio mutando tanto ante p̃
mine aaron ordinaret᷑. in d̃i fuerat
lege mandatũ. qͦd et hic ꝯmemora¬
tum. ẽ illo dicente ꝓpheta.

Expanded text:
progenies fuerat deputata, unde fierent progenies fuerat deputata, unde fierent sacerdotes. Ac per hoc in ea quoque re gestatura fuerat, adumbrata est: et ad vetus testamentum proprie, figurate vero pertinebat ad novum: prophetia facti etiam ipsa, non verbi; id scilicet facto significans, quod verbo ad Heli sacerdotem dictum est per prophetam. Nam fuerunt postea sacerdotes ex genere Aaron: sicut Sadoch , et Abiathar regnante David, et alii deinceps antequam tempus veniret, quo ista, quae de sacerdotio mutando tanto ante pramine Aaron ordinaretur, in Dei fuerat lege mandatum. Quod et hic commemoratum est, illo dicente propheta
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficium meũ impudenti ocło. et głi¬
ficasti filios tuos suꝑ me benedicẽ pͥmi¬
cias nominis sacrificii in isr ł in cons¬
pecꝰtu meo: Propter hoc: hec dic̃ dñs
ds̃ isrł. Dixi. Domꝰ tua et domiꝰ patͥs
tui transibunt coram mes usq mȩt̾nũ.
tes me glorificabo: et qui sꝑnit ne sꝑue
minabo sem̃ tuũ et semĩ domꝰ patris tui.
et ñ erit tͥ senior in domo mea om̃ib
in gladio iuuoꝵ: et hoc tͥ signũ qͦd ue¬
niet suꝑ duos filios tuos ofni. et finees.
una die: morient᷑. Asuscitabo mͥ sac̾do¬
tẽ fidelem: qͥ omĩa que in corde meo.¬
argenti dicens: iacta me in unã parcẽ
sacerdotii tui manducare panẽ. Non
.ẽ. ut dicat᷑ ista ꝓpħia uͥ sac̾dotii uetis
tanta manifestatione p̃nunciata mu¬
tatio. ẽ. in samuhele fusse ꝯpleta. Qͣm¬
qͣm enĩ ñ. eẽt de alia tribu samuel qͣm
quȩ ꝯstituta fuerat a dño ut seruiret. al¬
tari: tam̃ ñ erat de filiis a aron: cuiꝰ

Expanded text:
sacrificium meum impudenti oculo, et glorisacrificium meum impudenti oculo, et glorificasti filios tuos super me, benedicere primitias omnis sacrificii in Israel in conspectu meo? Propter hoc haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi, Domus tua et domus patris tui transites me glorificabo: Qui me spedam semen tuum et semen patris tui, et non erit tibi senex in domo mea omnibus in gladio uirorum. et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos Ofni et Finees, in uno die morientur atem fidelem, qui omnia quae sunt in corde meoargenti dicens: lacta me in unam partem sacerdotii tui manducare panem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de fi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c xp̃i: An cornu exaltabit uniꝰ cuiꝰ¬
q fidelis sui : sic̃ ista ipsa in pͥncipio hu¬
iꝰ hẏmni ait. exaltatũ. ẽ cormi meũ in
deo meo: Om̃s quippe unctos eiꝰ cͥsinate
recte xp̃os possumꝰ dice: qͦd tam̃ totum
landati In quo quidẽ tc̃ figurata. ẽ muta¬
tio ueteris sacerdotii. et nc̃ impleta qñ
infirmata. ẽ. que multa erat in filiis: ut
nouũ hab̾et in xp̃o sac̾dotiũ sterilis que
heli sac̾dotem missus loquit᷑ homo dei:
cuiꝰ quidem nom̃ tacet᷑ s intelligit᷑ offi¬
cio ministerioq suo sine dubitatione
ꝓpħa. Sic enim scriptũ. est.
It uenit homo dĩ ad heli: et dixit.
Nec dic̃ dñs. Reuelans reuelatꝰ
sum ad domũ patris tui c̃ eẽnt in tra
egipti serui in domo pharaonis: et ele
gi domũ patris tui. ex om̃ib sceptris ifrł¬
E
mͥ sacerdotio fungi. ut ascendent ad al¬
tare meũ. et incendent incensũ et por¬
tarent ephod: et dedi domui pat̾s tui
omĩa que s̃ ignis filioꝵ isrł in escam.

Expanded text:
 Christi? An cornu exaltabit uniuscuiusque fidelis sui, sicut ista ipsa in principio huius hymni ait: Exaltatum est cornu meum in Deo meo? Omnes quippe unctos eius chrismate recte christos possumus dicere; quod tamen totum laudati; in quo quidem tunc figurata est mutatio ueteris sacerdotii et nunc inpleta, quando infirmata est quae multa erat in filiis, ut nouum haberet in Christo sacerdotium sterilis, quae Heli sacerdotem missus loquitur homo Dei, cuius quidem nomen tacetur, sed intellegitur officio ministerioque suo sine dubitatione propheta. Sic enim scriptum est: Et uenit homo Dei ad Heli et dixit: Haec dicit Dominus: Reuelatus reuelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti serugi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel mihi sacerdotio fungi, ut ascenderent ad altare meum et incenderent incensum et portarent Ephod; et dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam.
Abbreviated transcription (Latin):
dio t̾re: ñ dãpnabit᷑ cũ uidicabunt᷑ ex¬
trema t̾re. Et dat inqͥt uircutẽ regib
nr̃is: ut ñ eos iudicando ꝯdẽpnet᷑. Dat
eis uirtutẽ qua carnẽ sic̃ reges regãt:
et in illo mundũ qͥ ꝓpt̾̃ eos fudit sangui¬
nẽ iuncant. Et exaltabit cornu xp̃i

Expanded text:
nabitur, cum iudicabuntur extrema terrae. Et dat, inquit, uirtutem regibus nostris; ut non eos iudicando condemnet. Dat eis uirtutem, qua carnem sicut reges regant et in illo mundum, qui propter eos fudit sanguinem, uincant. Et exaltabit cornu chri
Abbreviated transcription (Latin):
ante scła. qͥa ꝑ ipsum facta s̃ scł̃a. O¬
ꝑatur salutẽ nrãm in medio t̾re: c̃
uerbũ caro factũ. ẽ. et treno habita¬
uit in corꝑẽ. Deiide postea ꝗͣ ꝓphe¬
tatũ ẽ. in his uerbis anne qͦm᷑ głari¬
trema terre qͥa uistus ẽ ꝓrsꝰ ordi¬
nem tenuit confessionis fideliũ. As
uenturꝰ ẽ ad uiuos et mortuos indi¬
candos. Nam quis ascendit sic̃ ait
apłc: nisi qui et descendit in infe¬
riores partes t̾re: Qͥ descendit ipse
.ẽ. et qui ascendit suꝑ om̃s cȩlos: ut
adimpleret om̃ia. Enubes gͦ suas
tonuit: quas scõ sp̃u c̃ ascendiss mi¬
pleuit. De quib ancille ierłm hoc
.ẽ. ingrate uinee ꝯminatꝰ. ẽ. apud. y¬
saiam ꝓpħam: ne pluant suꝑ eam
ymbrem. Sic autẽ dictũ. ẽ
ipse udicabit extrema t̾re: ac si di¬
ceret᷑ aẽ extrema t̾re. Nũ enĩ alias
parces ñ uidicabit: qui om̃s hoĩes
ꝓcul dubio uidicabit: S meliꝰ in¬
telligunt᷑ extrema tre extrema ho¬

Expanded text:
a per ipsum facta sunt saecula, operatus salutem nostram in medio terrae, cum Verbum caro factum est et terreno habitauit in corpore. Deinde postea quam prophetatum est in his uerbis Annae, quo motrema terrae, quia iustus est. Prorsus ordinem tenuit confessionis fidelium. Ascuenturus est ad uiuos et mortuos icandos. Nam quis ascendit sicut dicit Apostolus nisi qui et descendit in inferiores partes terrae? Qui descendit ipse est et qui ascendit super omnes caelos, ut adinpleret omnia. Per nubes ergo suas tonuit, quas sancto Spiritu cum ascendisset inpleuit. De quibus ancillae Hierusalem, hoc est ingratae uineae, comminatus est aput Esaiam prophetam, ne pluant super eam imbrem. Sic autem dictum est: Ipse iudicabit extrema terrae, ac si diceretur: \'Etiam extrema terrae.\' Non enim alias partes non iudicabit, qui omnes homines procul dubio iudicabit. Sed melius intelleguntur extrema terrae extrema ho
Abbreviated transcription (Latin):
carne ñ fecit. et sic diuinũ euadi
iudiciũ in medio t̾re mͥ udet᷑ dic¬
tũ: cũ quisq uiuit in corꝑe. In hac
qͥppe uita suã terram qͥsq circũ¬
fert quã moriente homine recip̃
t̾ra ꝯmunis: resurgenti utiq red¬
ditura. Proinde in medio t̾re. id.ẽ.
cũ anima nr̃a isto tr̾eno claudit᷑
corꝑe. faciendum. ẽ uidiciũ atq it̾i¬
cia. qͦd nob̃ ꝓsit in posterum: qñ
blasphemet. neq id ullis m̃bris cor¬
poris oꝑet᷑. ideo ñ erit reus: qͥa id
ñ motu corꝑis gessit: cũ hoc ꝑ illud
tempꝰ gesserit quo gessit et corpꝰ. Isto
mnͦ ꝯgruent̃ intelligi potest c̃ẽ illud
qͦd in psalmo legit᷑. Ds̃ aut̾ rex ñr
ante scła: oꝑatus. ẽ. salutẽ in medio t̾¬

Expanded text:
carne non fecit, et sic diuinum euadi posse carne non fecit, et sic diuinum euadi posse iudicium: in medio terrae mihi uidetur dictum \'cum quisque uiuit in corpore\'. In hac quippe uita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine recipit terra communis, resurgenti utique redditura. Proinde in medio terrae, id est, cum anima nostra isto terreno clauditur corpore, faciendum est iudicium adque iustitia, qblasphemet neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus. quia id non motu corporis gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus. Isto modo congruenter intellegi potest etiam illud, quod in psalmo legitur: Deus autem rex noster ante sa
Abbreviated transcription (Latin):
thusael: quẽ gerint maiuhahel. Sextꝰ
lamech quẽ genuit mathusael: qͥ. ẽ.
septimꝰ ab adam ꝑ cayii. Non aut̾ erat
consequens ut pͥmogeniti regũ reg¬
nantib succetłent patͥb: s quos reg¬
nandi m̾itũ ꝓpt̾̃ uirtutẽ t̾rene utilem
ciuitati. uł sors aliqua repꝑiret: uł ille¬
potissimũ succedet patͥ heditario qͦdã
uire regnandi: quẽ p̃ cet̾is filiis dile¬
xiss Potuit autẽ uiuente adhuc la¬
mecħ atq regnante fieri diluitiũ: ut
ipsum c̃ aliis om̃ib hominib exceptis
qͥ in archa fuer̃t. quẽ ꝓderet inuenire.
eq enĩ mirandũ. ẽ. si uaria qͣn¬
titate num̾ositatis annoꝵ int̾¬
posita. ꝑ tã longã etatẽ ab adam usq
diluuiũ ñ equalis num̃i gen̾ationes
habuit utraq ꝓgenies:. s ꝑ caiii septẽ.
ꝑ sech autẽ decem: septimꝰ. ẽ enĩ ut iã
diximꝰ ab adam lamech. decimꝰ noe:
et ideo ñ unꝰ filiꝰ lamech. sic̃ incetis

Expanded text:
thusael, quem genuit Meuia; sextus thusael, quem genuit Meuia; sextus Lamech, quem genuit Mathusael, qui est septimus ab Adam per Cain. Non autem erat consequens, ut primogeniti regum regnantibus succederent patribus, sed quos regnandi meritum propter uirtutem terrenae utilem ciuitati. upotissimum succederet patri haereditario quodam jure regnandi, quem prae caeteris filiis dilexisset. Potuit autem vivente adhuc Lamech atque ripsum cum aliis omnibus hominibus, exceptis qui in arca fuerunt, quem perderet inueniret. Neque enim mirandum est, si uaria quantitate numerositatis annorum interposita per tam longam aetatem ab Adam usque diluuium non aequalis numeri generationes habuit utraque progenies, sed per Cain septem, per Seth autem decem; septimus est enim, ut iam dixi, ab Adam Lamech, decimus Noe; et ideo non unus filius Lamech, sicut in ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
biles ad giguendũ facti fueruit. ut
ordo generationũ ꝑ pͥmogenitos cur¬
reret: et usq ad diluuiũ ad nnm̾ũ
annoꝵ tante qͣntitatis occurreret:
qͣmuis fieri possit ut ꝓpt̾ aliqͣm sectͥi¬
orẽ causam q̃ me latet. usq ad lamec
et eiꝰ filios gen̾ationũ ꝑueniente con¬
textu. ꝯm̃daret᷑ hec ciuitas quã di¬
cimꝰ esse t̾renã: ac demnde cessaret
scͥptor libri ꝯmemorare ceteras: que
usq ad dilunũ es̃ potuert̃. Potest
et illa esse causa cur ñ et ordo gen̾ati¬
onũ ꝑ pͥmogenitos ducet᷑: ut necesse ñ
sit in illis hominib tam seram c̃dere
pub̾tatẽ: qͦd scilicet eadem ciuitas ꝗͣm
cam in nomine enoch filii sui condidit
longe late q regnare potuerit: et re¬
ges hab̃e ñ simul plures. s sins ȩtatib
singłos: qͦs genuiss sͥ successuros. qͥc̃q
Terciꝰ irad: quẽ genuit enoch. Qrͣtꝰ
maiuhael: quẽ genuit irad. Qͥntꝰ ma¬

Expanded text:
bilesque ad gignendum facti fuerint, ut bilesque ad gignendum facti fuerint, ut ordo generationum per primogenitos curreret et usque diluuium ad numerum annorum tantae quantitatis occurreret. Quamuis fieri possit, ut propter aliquam secretiorem causam, quae me latet, usque ad Lamech et eius filios generationum perueniente contextu commendaretur haec ciuitas, quam dicimus esse terrenam, ac deinde cessaret scriptor libri commemorare ceteras, quae usque ad diluuium esse potuerunt. Potest et illa esse causa, quur non ordo generationum per primogenitos duceretur, ut necesse non sit in illis hominibus tam seram credere pubertatem, quod scilicet eadem ciuitas, quam Cain in nomine Enoch filii sui condidit, longe lateque regnare potuerit et reges habere non simul plures, sed suis aetatibus singulos, quos genuissent sibi successuros quicumque tertius Gaidad, quem genuit Enoch; quartus Meuia, quem genuit Gaidad; quintus Ma
Abbreviated transcription (Latin):
anni scđm codices nr̃os. duo milia
ducenti qͥnqͣguita duo: scđm hebre¬
oꝵ autẽ. mille sexcenti qͥnqͣginta ser.
At gͦ istum num̾ũ minorẽ c̾clamꝰ esse
ueriorem: de mille sex centis qͥnqͣginta
currit annos qͥ restant usq diluinum
ꝓgeniẽ caym a generationib uacare
potuisse: S qͥ ex hoc mouet᷑ meniine¬
rit: c̃ quererem qͦmͦ c̾dendum sit an¬
tiqͦs illos homnnes ꝑ tã multos hoĩes
agignendis filiis cessare potuisse: duo¬
b modis ustam solutã esse questionẽ.
Aut de sara pub̾tate ꝓportione tã lon¬
ge uite: aut defiliis qui cõmemorat᷑
in generationib qͦd ñ fuerint pͥmo¬
geniti: s hii ꝑ quos ad eũ quẽ inten¬
debat auctor libri potat ꝑuenire: sic̃
ad noe in gen̾ationib sech.
roinde in gen̾ationib cayn
si ñ occurrit qui deb̾et inten¬
di: ad quẽ p̃t̾nussis pͥmogenitis ꝑ eos
qͥ cõmemorati s̃ ꝑuenire oportebat
sera pub̾tas iutelligenda restabit:
ut aliqñ pꝰcentũ annos puberes ha¬

Expanded text:
anni, secundum codices nostros, duo millia ducenti sexaginta duo: secundum hebraeos autem, mille sexcenti quinquaginta sex. Ut ergo istum numerum minorem credamus esse veriorem, de mille sexcentis quinquagintcurrit, annos, qui restant usque diluuium, progeniem Cain a generationibus uacare potuisse? Sed qui ex hoc mouetur, meminerit, cum quaererem, quo modo credendum sit antiquos illos homines per tam multos annos a gignendis filiis cessare potuisse, duobus modis istam solutam esse quaestionem: aut de sera pubertate, proportione tam longae uitae, aut de filiis qui commemorantur in generationibus, quod non fuerint primogeniti, sed hi, per quos ad eum, quem intendebat auctor libri, poterat perueniri, sicut ad Noe in generationibus Seth. Proinde in generationibus Cain, si non occurrit qui deberet intendi, ad quem praetermissis primogenitis per eos, qui commemorati sunt, perueniri oportebat, sera pubertas intellegenda restabit, ut aliquanto post centum annos puberes ha
Abbreviated transcription (Latin):
dem sũmiboni: qͦd ds̃. ẽ. Hoc tam̃ ne¬
mo fecisse ante diluuiũ repꝑit᷑. Qñqͥdẽ
refert᷑. eẽ. ñ mortuus: genuit filios et
filias ante qͣm transferret᷑ in quib fu¬
it mathusalam: ꝑ quẽ genationũ me¬
morandaꝵ ordo transcurrit.
Ur gͦ tanta paucitas successioniĩ
ꝯmemorat᷑ in gen̾ationib ex
caiii: si eas usq ad diluinũ ꝑduci opor¬
tebat: nec erat diuitna ȩtas p̃ueniens
pub̾tatẽ que centũ uel ampliꝰ annos ua¬
caret a fetib: Nam si ñ intendebat au¬
ctor libri huiꝰ aliquẽ ad quẽ necessario
ꝑduc̾et seriem generationũ: sic̃ in ilis¬
que ueniunt de semine sech intende¬
bat ꝑuenire ad noe: a quo rurs ordo
uecessariꝰ sequeret᷑: qͥd opꝰ erat p̃t̾mit¬
t᷑ ad lamech: in cuiꝰ filiis finit᷑ illa cõ¬
texio octaua generatione scilicet ex
adam septima ex caiii: quasi esset
inde aliquid deinceps conectendũ.

Expanded text:
dem summi boni, qui Deus est. Hoc tamen nedem summi boni, qui Deus est. Hoc tamen nemo fecisse ante diluuium reperitur; quando refertur esse non mortuus, genuit filios et filias antequam transferretur; in quibus fuit Mathusalam, per quem generationum memorandarum ordo transcurrit. Quur ergo tanta paucitas successionum commemoratur in generationibus ex Cain, si eas usque ad diluuium perduci oportebat, nec erat diuturna aetas praeueniens pubertatem, quae centum uel amplius annos uacaret a fetibus? Nam si non intendebat auctor libri huius aliquem, ad quem necessario perduceret seriem generationum, sicut in illisquae ueniunt de semine Seth, intendebat peruenire ad Noe, a quo rursus ordo necessarius sequeretur: quid opus erat praetermittur ad Lamech, in cuius filiis finitur illa contextio, octaua generatione scilicet ex Adam, septima ex Cain, quasi esset inde aliquid deinceps conectendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad diluiuũ. qͦ cotũ illud genꝰ trene. cuuta¬
tis adsũptũ ẽ s reꝑatũ. ẽ ex filis noe
eq enĩ deesse potit hec t̾rena ci¬
uitas societasq hominũ scđ̃m
hominem uiuentiũ. usq ad huiꝰ scłi finẽ:
de quo dñs ait. filii scł̃i huiꝰ generant &e
genant᷑. Cuitatẽ nͦ dĩ ꝑ egrinantẽ in
hoc scło regen̾atio ꝑducit ad alt̾m scł̃m:
cuiꝰ filii nec generant nec generant᷑.
Hic gͦ generari et generare cnutati i¬
triq ꝯmiine. ẽ: qͣmus dĩ ciuitas habe¬
at aẽ hic multa cunũ milia. que ab oꝑe
generandi se abstineant. S habet c̃ẽ il¬
la ex uutatione quadã: licet errantiũ.
Ad eam nãq ꝑtinent cẽ qui deuiantes
ab huiꝰ fide diu̾sas hereses condidert̃:
scd̃m hoie̾m quippe uiuunt ñ scd̃m dm.
Et iundoꝵ gimnosophiste qͥ nudi ꝓhi¬
bent᷑ philosophari. in solitudinib indie
ciues eiꝰ s̃: et agenerando se choibent.
Non. est enĩ hoc bonũ nͥ cũ fit scdđm fi¬

Expanded text:
lud genus terrenae ciuitatis absumtum est, sed reparatum est ex filiis Noe. Neque enim deesse poterit haec terrena ciuitas societasque hominum secundum hominem uiuentium usque ad huius saeculi finem, de quo Dominus ait: Filii saeculi huius generant et generantur. Ciuitatem uero Dei peregrinantem in hoc saeculo regeneratio perducit ad alterum saeculum, cuius filii nec generant nec generantur. Hic ergo generari et generare ciuitati utrique commune est; quamuis Dei ciuitas habeat etiam hic multa ciuium milia, quae ab opere generandi se abstineant; sed habet etiam illa ex imitatione quadam, licet errantium. Ad eam namque pertinent etiam, qui deuiantes ab huius fide diuersas haereses condiderunt; secundum hominem quippe uiuunt, non secundum Deum. Et Indorum gymnosophistae, qui nudi perhibentur philosophari in solitudinibus Indiae, cibi esu ot a generando se cohibent. Non est enim hoc bonum, nisi cum fit secundum fi
Abbreviated transcription (Latin):
tor atq regen̾ator. c̃ tota ꝓgenies ca-¬
ii diluiuo sit deleta unde uderi po¬
test in eodem ordine gen̾ationũ pͥ¬
mogenitos fuisse ꝯmemoratos: Cur
gͦ tã pauci s̃: Non enĩ usq ad dilu¬
uiũ tot. eẽ. potuert̃ ñ uacantib usq
ad centenariã pub̾tatẽ patrib ab of¬
ficio generandi: si ñ erat tẽ ꝓportio¬
ne longeuitatis illiᷤᷤ cẽ sera pub̾tas:
Ut enim ꝑ eque .xxͣx. annors fuerĩt.
c̃ filios generare ceꝑunt. octies tri¬

Expanded text:
tor atque regnator; cum tota progenies Cain diluvio sit deleta? Unde videri potest, in eodem ordine generationum pimogenitos fuisse commemoratos. Quur ergo tam pauci sunt? Non enim usque ad diluuium tot esse potuerunt, non uacantibus usque ad centenariam pubertatem patribus ab officio generandi, si non erat tunc proportione longaeuitatis illius etiam sera pubertas. Ut enim peraeque triginta annorum fuerint, cum filios generare coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
que. differt᷑ in finem: qñ erit om̃iũ re¬
surrectio ñ morituroꝵs ampliꝰ Sine au̾
domꝰ di dicat᷑. sine templũ dĩ sine ciu¬
tatis d̃i id ipsũ. ẽ: ñ abhorret alatini elo¬
quii ꝯsuetudine. ¶ Iam et uͥgiliꝰ im¬
ꝑiosissimã cuutatẽ dymũ appellat assa¬
raci: romanos uolens intelligi qͥ de af¬
saraco ꝑtroianoᷤ originẽ ducunt: et do¬
mũ eneẽ eosdem ipsos: qͥa eo duce tro¬
iani c̃ italiam uenissent: ab eis condita
ẽ. rom̃a. Imitatꝰ nãq ẽ poeta ille litt̾as
sacras in quib dicit᷑ domꝰ iacob iã ingẽs
debat auctor huiꝰ historie in ꝯmemoran¬
dis gen̾ationib ex adam ꝑ filiũ eiꝰ sech.
ut ꝑ illas ꝑuemiret ad noe. sub qͦ factũ. ẽ.
diliuuũ: aquo rursꝰ contexeret᷑ ordo das¬
centiũ qͦ ꝑueniret ad abrahã: a qͦ maths
euangłista incipit gen̾ationes quib ad

Expanded text:
quae differtur in finem, quando erit omnium resurrectio non moriturorum amplius. Siue autem domus Dei dicatur siue templum Dei siue ciuitas Dei, id ipsum est nec abhorret a Latini eloquii consuetudine. Nam et Vergilius imperiosissimam ciuitatem domum appellat Assaraci, Romanos uolens intellegi, qui de Assaraco per Troianos originem ducunt; et domum Aeneae eosdem ipsos, quia eo duce Troiani cum Italiam uenissent ab eis condita est Roma. Imitatus namque est poeta ille litteras sacras, in quibus dicitur domus Iacob iam ingens debat scriptor hujus historiae in commemorandis generationibus ex Adam per filium ejus Seth, ut per illas perveniret ad Noe, sub quo factum est diluvium, a quo rursus contexeretur ordo nascentium, quo perveniret ad Abraham, a quo Matthaeus evangelista incipit generationes, quibus ad