comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sexum: sincen amoris lega ẜficie. Tu parẽ¬
tib filios libera quadam seruititte sb̾uingis:
parentes fuliis pia dominatione p̃ponis. Tu
frĩbus fratres religionis uintulo. firmiore.
atq amore quam sanguinis nectis. Tu om¬
nem gnis ꝓꝓin quitatem. et affiuitatis ne¬
cessitu dinem seruatis nature uoluntatisq
nexib: mirrua caritare constringis. eu dñis
seruos ñ tam conditionis uecessitate: quãi
officii delectatione doces adherere. Tu dños
seruis sũm dei ꝯmunis dm̃ consid̾atione ꝑ¬
placabiles. et ad consulendũ quã quo her¬
cendum ꝓpensiores facis. Tu ciues cubut
gentes gentib et ꝓrsus hommes pͥmoꝵ pa¬
tentum recordatione ñ societate tm̃ sed qua¬
dam eciam frat̾uitate ꝯuingis. Doces rege̾
ꝓspicere popuł moues populos se sb̾dere
regib quib honor debeati quib affectꝰ
quib reuerentia. quib timor. quib cõso¬

Expanded text:
sexum, sed sinceri amoris legibus praeficis. Tu parensexum, sed sinceri amoris legibus praeficis. Tu parentibus filios libera quadam servitute subjungis, parentes filiis pia dominatione praeponis. Tu fratribus fratres religionis vinculo firmiore atque arctiore quam sanguinis nectis. Tu omnem generis propinquitatem et affinitatis necessitudinem, servatis naturae voluntatisque nexibus, mutua charitate constringis. Tu dominis servos, non tam conditionis necessitate, quam officii delectatione doces adhaerere. Tu dominos servis, summi Dei communis Domini consideratione placabiles, et ad consulendum quam coercendum propensiores facis. Tu cives civibus, gentes gentibus, et prorsus homines primorum parentum recordatione, non societate tantum, sed quadam etiam fraternitate conjungis. Doces reges prospicere populis; mones populos se subdere regibus. Quibus honor debeatur, quibus affectus, quibus reverentia, quibus timor, quibus conso
Abbreviated transcription (Latin):
tissima ẽ. purissime acq castissime colenduni
p̃dicas nullam nob̾ adorandam creatitram ĩ¬
duceus cui seruire ubeamur: et ab illa incor¬
rupta et iniuolabili et̾uitate cui soli homo sbͥ¬
iciendꝰ ẽ. cui soli rõnał aĩa coherendo ñ mit̾a
ẽ. excludens om̃e quod fcm̃ ẽ. qd̾ obnoxiũ cõ¬
mutationi. quod sbditũ tp̃i. neq confũdens
quod et̾nitas. quod ueritas. quod deiq pax
ip̃a distinguit: nec rursũ seꝑans quod maiesta᷑
una coniungit. sed eciam ꝓximi dilectionem
arq caritatẽ. ita ꝯplecteris. ut uarioꝵ morboꝵ
quib pro pccis suis anime egrotant om̃is ap̃
te medicina p̃polleat. Tu puetilit̾ pueros. for¬
tit̾ iuuenes. quiere senes. ꝓut cusꝰq ñ corꝑis
ctm̃. sed animietas ẽ. exerces et doces. Tu feĩas
uins suis ñ ad explendam libidinem. sed ad ꝓ¬
pangandam prolem et ad rei familiatis soci¬
etatem: casta et fideli obedientia subicis. Tu
ittos ꝯuigib ñ ad illuden dũ imbecilliorem

Expanded text:
tissima, purissime atque castissime co endum praedicas; nullam nobis aderandam creaturam inducens, cui servire jubeamur; et ab illa incorrupta et inviolabili aeternitate, cui soli homo subjiciendus est, cui soli rationalis anima cohaerendo non misera est, excludens omne quod factum est, quod obnoxium commutationi, quod subditum tempori; neque confundens quod aeternitas, quod veritas, quod denique pax ipsa distinguit, nec rursum separans quod majestas una conjungit: sed etiam proximi dilectionem atque charitatem ita complecteris, ut variorum morborum, quibus pro peccatis suis animae aegrotant, omnis apud te medicina praepolleat. 63. Tu pueriliter pueros, fortiter juvenes, quiete senes, prout cujusque non corporis tantum, sed et animi aetas est, exerces ac doces. Tu feminas viris suis, non ad explendam libidinem, sed ad propagandam prolem, et ad rei familiaris societatem, casta et fideli obedientia subjicis. Tu viros conjugibus, non ad illudendum imbecilliorem
Abbreviated transcription (Latin):
arborẽ nite: etiam hec ambigua locutio ẽ
loquim᷑ añ sic. cũ dicimꝰ. ideo temoneo ne
iterum facias qd̾ fecisti: uolentes utiq ut
nõ faciat. Et iem sic. Ideo te moneo ne
forte sie bonus uolentes utiq ut sit: id ẽ
moneo te si desperans qd̾ bonus possis eẽ.
bores huiꝰ uite essedimissus. ut aliqñ ma¬
nũ porrigat ad arborẽnite et uiuat ĩ eter¬
num. manus aut̃ porrectio bene signifi¬
cat crucem ꝑ quã nita et̾na remperatur:.
ꝙͣiuis eciam si ilo modo intelligamus ne
porrigat manũ et uiuat in ecernũ non
minsta pena ab. post petcatũ int̾clusum
dẽ additum ad sapientiam: dones dei mise¬
ricordia mensuris tempoꝵ reuinistat qui
mortins ẽ. et ĩueniatur qui perierat. Di¬
mus ẽ ergo de paradyso suauitatis. ut ope¬
raretur terrã: de qua ⁊ sũptus fuerat : id ẽ
ut in corꝑore isto laboraret. et ibi si posset
collocaret sibi meritũ redeũdi. ¶ oratus

Expanded text:
arborem vitae, etiam haec ambigua locutio est. arborem vitae, etiam haec ambigua locutio est. Loquimur enim sic, cum dicimus, Ideo te moneo, ne iterum facias quod fecisti, volentes utique ut non faciat: et iterum sic, Ideo te moneo, ne forte sis bonus, volentes utique ut sit; id est, moneo te, non desperans quod bonus possis esse.bores hujus vitae esse dimissus, ut aliquando manum porrigat ad arborem vitae, et vivat in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem, per quam vita aeterna recuperatur. Quamvis etiam si illo modo intelligamus, ne manum porrigat, et vivat in aeternum, non injusta poena est post peccatum interclusum esse aditum ad sapientiam, donec Dei misericordia mensuris temporum reviviscat qui mortuus est, et inveniatur qui perierat. Dimissus est ergo de paradiso suavitatis, ut operaretur terram de qua sumptus erat; id est, ut in corpore isto laboraret, et ibi si posset collocaret sibi meritum redeundi. Moratus
Abbreviated transcription (Latin):
ex consulib: quia iam nõ ẽ. S ad quã rem
factus est tanquã unuis ex nobis. Ad scienti¬
am scilicet dinoscendi boũ ⁊ malum ut iste
ꝑ experim̃tũ disceret: dũ sentit malũ qd̾ d̾s
per sapientiã nouit. ⁊ potestatẽ illã om̃ĩpo¬
tentis qũa pati uoluit beatus atq cõscenti¬
ens: ꝑena sua discat esse ineuitabilem. Et
tunc ne porrigeret adã manũsuã ad arbo¬
rem uite ⁊ sumeret sibi in de et ederet. ⁊ uiue¬
ret in et̃ium: dumisit illũ d̾s de paradyso:¬
bene dictum ẽ dimisit. ñ exclusit. ut ip̃o
pc̃coꝵ suoꝵ pondere tanꝙͣ in locũ sibi cõgru¬
um uideretur urgeri qd̾ patitur. Plerũq
malus homo cũ int̾ bonos uiuere ceperit
si se in melius cõmutare noluerit: ex illa
bonoꝵ congregatione pond̾e male sue con¬
suetudinis pellit᷑. et illi eũ nõ excludũt re¬
luctantẽ: sed dimiitũt cupientẽ: Qd̾ aut̃
dcm est ne porrigeret adam mañ sitã ad

Expanded text:
pro consulibus, qui jam non est. Sed ad quam rem pro consulibus, qui jam non est. Sed ad quam rem factus est tanquam unus ex nobis? Ad scientiam scilicet dignoscendi boni et mali, ut iste per experimentum disceret dum sentit malum, quod Deus per sapientiam novit; et potestatem illam Omnipotentis quam pati noluit beatus atque consentiens, poena sua discat esse inevitabiletunc ne porrigeret manum suam Adam ad arborem vitae et sumeret sibi inde, et ederet et viveret in aeternum, dimisit eum Dominus Deus de paradisoBene dictum est, dimisit, non, exclusit; ut ipso peccatorum suorum pondere tanquam in locum sibi congruum videretur urgeri. Quod patitur plerumque malus homo cum inter bonos vivere coeperit, si se in melius commutare noluerit: ex illa bonorum congregatione, pondere malae suae consuetudinis pellitur; et illi eum non excludunt reluctantem, sed dimittunt cupientem Quod autem dictum est, Ne porrigeret Adam manum suam ad
Abbreviated transcription (Latin):
stebitur. Tam diu aut̾ in ꝑadyso fuerũt isti.
ꝙͣuis iam sub sentẽtia dampnatis dei: donet
uentũ esset ad pelliceastunicas id ẽ ad huiꝰ ui¬
te mortalitatẽ. Quo enĩ maiore iudicio po¬
tuit significari mors ꝙͣ sentimus ĩ corpore
ꝙͣ pellib que mortuis pecorib detrahi solent:
Ita cũ contra p̾ceptum ñ imitatione legitima
sed illicita suꝑbia: deus ẽe appetiit homo: us
ad beluarũ mortalitatẽ deiectus est. Ideo sic
illi lex duuna insultatorie dicit᷑. Qua insul¬
ram facit. Nam factus est tanꝙͣ unus ex no¬
bis dupliciter intelligipõt. uel mius ex no¬
bis quasi et ip̃e deus. qd̾ ꝑtinet ad insulta¬
tionem: sicut dr̃ unuis ex senatorib utiq
senator aut cerce quia ⁊ ip̃e deus esset. quã¬
ius creatoris sui beneficio ñ natura: si sub
eius potestite manere uoluisset. Sic dictum
est ex nobis quomodo dr̃ ex ꝓtõsulib aut

Expanded text:
stabitur . Tamdiu autem in paradiso fuerunt isti, stabitur . Tamdiu autem in paradiso fuerunt isti, quamvis jam sub sententia damnantis Dei, donec ventum esset ad pelliceas tunicas, id est ad hujus vitae mortalitatem. Quo enim majore indicio potuit significari mors quam sentimus in corpore, quam pellibus quae mortuis pecoribus detrahi solent? Itaque cum contra praeceptum, non imitatione legitima, sed illicita superbia, Deus esse appetit homo, usque ad belluarum mortalitatem dejectus est. 33. Ideo sic illi lex divina insultat ore Dei; qua insulram facit: nam, factus est tanquam unus ex nobis, dupliciter intelligi potest: vel unus ex nobis quasi et ipse Deus, quod pertinet ad insultationem; sicut dicitur, unus ex senatoribus, utique senator: aut certe, quia et ipse deus esset, quamvis Creatoris sui beneficio, non natura, si sub ejus potestate manere voluisset, sic dictum est, ex nobis; quomodo dicitur, ex consulibus; aut,
Abbreviated transcription (Latin):
is figurata ẽst. Ip̃i enim sibi fecersit pretin¬
ctoria de foliis fici et d̾s illis fecit tunicas pel¬
liceas: id ẽ ip̃i appetiuer̃t mntiendi lib idinẽ
relicta facie ueritatis et d̾s corꝑa eoꝵ in istam
mortalitatẽ carnis mutauit: ubi latẽt corda
m̃dacia. Leq enĩ in illis corꝑib celestib sic la¬
tereposse cogitatõnes credendñ est: quẽadmo¬
dum in hiis corꝑib latent. Sed sicut sinulli
motꝰ ammoꝵ apparent in uultu ⁊ maxĩe in
oculis: sic in illa ꝑsꝑicuitate ac simplicitate
celestiũ corpoꝵ omnes om̃ino animi motꝰ¬
t̾onem illã et cõmutat̾onẽ ĩ angłicã formam:
qui etĩã in hac uita cũ possint sub tunicis pel¬
liceis occultare m̃datia : oderũt eatam̃ et cauẽt
flagrantissimo amore ueritatis. ⁊ hoc solũ teg̃t
tiuntur: ueniet enĩ cempus ut nichil etiã
cõtegatur. Nichil enĩ occultũ qd̾ nõ manife¬

Expanded text:
is figurata est. Ipsi enim sibi fecerunt praecinis figurata est. Ipsi enim sibi fecerunt praecinctoria de foliis fici, et Deus illis fecit tunicas pelliceas: id est, ipsi appetiverunt mentiendi libidinem relicta facie veritatis, et Deus corpora eorum in istam mortalitatem carnis mutavit, ubi latent corda mendacia. Neque enim in illis corporibus coelestibus sic latere posse cogitationes credendum est, quemadmodum in his corporibus latent: sed sicut nonnulli motus animorum apparent in vultu, et maxime in oculis, sic in illa perspicuitate ac simplicitate coelestium corporum omnes omnino mottionem illam et commutationem in angelicam formam, qui etiam in hac vita cum possint sub tunicis pelliceis occultare mendacia, oderunt tamen ea et cavent flagrantissimo amore veritatis, et hoc solum tegunt, tiuntur. Veniet enim tempus ut nihil etiam contegatur: nihil est enim occultum quod non manife
Abbreviated transcription (Latin):
sua. et iterũ ambulans hec eadem facit. pro pet¬
cato enĩ mortuũ posuit. abstinẽtiã uero ieuĩ¬
niũ que apct̾o tanꝙͣ baptisinus. hoc ẽ mũda¬
tionem a mortuo efficit. Iterũ aut̾ redire ad
peccatum: tanꝙͣ tangere iterũ mortuũ. Qre
ergo ñ animalis illa pars nr̃a que tanꝙͣ uiro
debet optemꝑtare rationi cũ per ip̃am ratio¬
nem de uerbo iite recte uiuẽdi regulã c̾cepe¬
rit appelletur uita. Et cũ parturitione absti¬
nentie quãuis cũ dolorib atq gemitib male
cõsuetudini resistens. bonã consuetudinẽ ad
recte facta pepererit: Mater uiuoꝵ uocatur.
id est recte factoꝵ. quib contraria sũt peccata
que nomine mortuoꝵ significari posse docui¬
mus. Nam illa mors qũa om̃s qui exadam na¬
tisumꝰ cepimus debere nature. quã minatus
est deus cum p̾ceptũ daret ne fructus ille ar
boris ederet᷑. Illa ergo mors intunicis pellice¬

Expanded text:
sua, et iterum ambulans haec eadem facit . Pro pecsua, et iterum ambulans haec eadem facit . Pro peccato enim mortuum posuit, abstinentiam vero jejuniumque a peccato, tanquam baptismum, hoc est mundationem a mortuo: iterum autem redire ad peccatum, tanquam iterum tangere mortuum. Quare ergo non animalis illa pars nostra, quae tanquam viro debet obtemperare rationi, cum per ipsam rationem de verbo vitae recte vivendi sarcinam conceperit, appelletur vita; et cum parturitione abstinentiae, quamvis cum doloribus atque gemitibus, malae consuetudini resistens, bonam consuetudinem ad recte facta pepererit, mater vivorum vocetur, id est recte factorum; quibus contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significari posse docuimus? 32. Nam illa mors, quam omnes qui ex Adam nati sumus, coepimus debere naturae, quam minatus est Deus, cum praeceptum daret ne arboris fructus ille ederetur; illa ergo mors in tunicis pellice
Abbreviated transcription (Latin):
ut patiatur: Sed qui forte agrũ no coluerit et
spinis eũ opprimi ꝑmiserit: habens in hac ui
gatõnis: uł penã et̾nam. Ita nemo euadit istã
sentẽtiam. Sed agendũ est: ut saltimm in hac tã¬
ad̾ post pectatum et sententiã iudicis. uocat
adam mulierẽ suã uitã. quia uiuoꝵ ip̃a sit ma¬
der post ea quã meruit mortẽ et mortales fetꝰ
parere destinata est: nsi quia illos fetus atten¬
dtn scriptura: quos cũ in dolorib pepererit fi¬
st lli couersio ad uirũ suũ et ip̃e eius dñina¬
itur . De quibus fecibus superins dictũ est.
dio enũ est aila uita: mat̾q uiuoꝵ. Nam uita
sue in pectatis est. mors appellari in scripturs
solet: sicut apłs dicit mortuã esse uiduã que
in delicis uiuit. Et mortui nõie percatũ ipsũ
significari legimus: ubi dictũ est. Qui baptiza¬
tur a mortuo et iterũ tangit illum quid ꝓfit̃
in lauachro suo: Sic et qui ieiunat suꝑ pectata

Expanded text:
ut patiatur. Sed qui forte agrum non coluerit, et ut patiatur. Sed qui forte agrum non coluerit, et spinis eum opprimi permiserit, habet in hac vitagationis vel poenam aeternam. Ita nemo evadit istam sententiam: sed agendum est ut saltem in hac tanare post tAdam mulierem suam, Vitam, quia vivorum ipsa sit mater, posteaquam meruit mortem, et mortales fetus parere destinata est; nisi quia illos fetus attendit Scriptura, quos cum in doloribus pepererit, fiet illi conversio ad virum suum, et ejus ipse dominabitur? De quibus fetibus superius dictum est. Sic enim est illa vita materque vivorum. Nam vita quae in peccatis est, mors appellari in Scripturis solet, sicut Apostolus dicit mortuam esse viduam quae in deliciis vivit : et mortui nomine peccatum ipsum significari legimus, ubi dictum est, Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit in lavacro suo? Sic et qui jejunat super peccata
Abbreviated transcription (Latin):
nemo eitadit istã sentẽtiam. Hoc ipsum enĩ
qd imn hac uita quisq natus est. difficultatẽ in¬
ueniende ueritatis habet ex cormptibili corpo¬
r4. dicut enĩ salomon dicit. corpus qd̾ corrũpi¬
cur aggranat animã: et deprimit t̾rena inha¬
uitatio sensũ młta cogitantẽ. Ip̃i sunt labores
et tristicie quas habet homo ex t̾ra: Et spine
as tribuli sũt punctõnes tortuosarũ: questioñ
aut cogitatões de ꝓuisione huiꝰ uite: que pler̾¬
q nisi extirpentur et de agro dei proiciantur.
oculos et per has nares. et de ip̃a u̾tate admone
sa admonit̾o ueritatis. In ista ergo perplexitate
quꝰ uultꝰ n̾o sudet: ut manducet panem suũ:
Quod om̃ibus dieb uite nr̃e passuri sumus:
donec ren̾tatur in t̾ram ex qua sumptꝰ est: id ẽ
donec finiat uitam istam: Qui enĩ coluerit a¬
grum istũ interius et ad panẽ suũ ꝙͣuis cũ labo¬
re ꝑuenerit: potest usq ad finẽ uite huius hc̃
lab̾orem pati: Post hancaut̾ uitã: n̾o est ncc̾̃e

Expanded text:
istam sententiam. Hoc ipsum enim quod in hac vita quisque natus, difficultatem inveniendae veritatis habet ex corruptibili corpore sicut enim Salomon dicit, Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, ipsi sunt labores et tristitiae quas habet homo ex terra; et spinae ac tribuli sunt punctiones tortuosarum quaestionum, aut cogitationes de provisione hujus vitae: quae plerumque, nisi exstirpentur et de agro Dei projiciantur, oculos et per has aures de ipsa veritate admonemsa admonitio veritatis; in ista ergo perplexitate, cujus vultus non sudet ut manducet panem suum? quod omnibus diebus vitae nostrae passuri sumus, donec revertatur in terram, ex qua sumptus est, id est, donec finiat vitam istam. Qui enim coluerit agrum istum interius, et ad panem suum quamvis cum labore pervenerit, potest usque ad finem vitae hujus hunc laborem pati: post hanc autem vitam non est necesse
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dicitis. Nioħ̾ ꝓrsus auud suspicabũt᷑
uł medioerit᷑̾ cordati homĩes: si hoc feceris. ui¬
de gꝰ ip̃e quid de auctoritate tua udicaueris.⁊
intellige utrum tiuis uerb̾ contra illas ccͥpt᷑as
credere debeant: si codici ob hoc solum abste ꝓf̾¬
pluraꝰ Quis .n. ñ uideat eos qͥ contra scͥptutã
xͥanas hec audent dic̾e. ut illud ñ sint quod

Expanded text:
verum dicitis: nihil prorsus aliud suspicabuntur verum dicitis: nihil prorsus aliud suspicabuntur vel mediocriter cordati homines, si hoc feceris. Vide ergo tu ipse quid de auctoritate tua judicaveris; et intellige utrum tuis verbis contra illas Scripturas credere debeant, si codici, ob hoc solum quod plura? Quis enim non videat eos qui contra Scripturas christianas haec audent dicere, ut illud non sint quod
Abbreviated transcription (Latin):
ctum orbemi disꝑsaꝵ contestatõe miitã du¬
bitabo miser. et quod ẽ. miserus te auctore
dubitabo. cũ si exemplaria ꝓfr̾es aitera
tenere non deberem iusi ea que plurinũ conse¬
sione conmendarent᷑: Nunc nicħ te ꝓferente
quod conferas p̃ter aissimam uocem temeri¬
tariratisq plenissimam putabis usq a d̾o gñs
humanũ ẽẽ peru̾sum et diuine ꝓuidentie o¬
pe desertum. ut illis scͥpturis ñ aũ te ꝓlatas an¬
as quib redatguantur sed tua tm̃ uerba p̃pon
at¶ferendus namq tibi ẽ auus codex eadem
continens. ced tñ incorruptus. et uerior ubi so¬
la desint ea q̃ hic munssa ẽẽ criminaris. ced tñ¬
q̃ ad romanos scͥpta est. corruptam cẽ conten¬
dis. aliam ẽẽ ꝑfas incorruptã: uł anũ codicẽ
pocuis in quo eĩdem apłi eadem epła sincera et
incorrupta scͥpta sit. Non faciaui in quis. ne
ip̃e corrupisse. credar. Hoc .n. soletis dicere. et

Expanded text:
tum orbem dispersarum contestatione munitam, dutum orbem dispersarum contestatione munitam, dubitabo miser, et, quod est miserius, te auctore dubitabo? Cum si exemplaria proferres altera, tenere non deberem, nisi ea quae plurium consensione commendarentur; nunc nihil te proferente quod conferas, praeter inanissimam vocem temeritatisque plenissimam, putabis usque adeo genus humanum esse perversum, et divinae providentiae ope desertum, ut illis Scripturis, non a te prolatas alias quibus redarguantur, sed tua tantum verba praeponat? Proferendus est namque tibi alius codex eadem continens, sed tamen incorruptus et verior, ubi sola desint ea quae hic immissa esse criminaris. quae ad Romanos scripta est, corruptam esse contendis, aliam proferas incorruptam, vel alium codicem potius, in quo ejusdem Apostoli eadem Epistola sincera et incorrupta conscripta sit. Non faciam, inquis, ne ipse corrupisse credar: hoc enim soletis dicere; et
Abbreviated transcription (Latin):
risse. In ewꝰ uerba eius conscͥpta sunt. faisũ ẽ¬
c̃ẽ scͥptũ: Quid hoc sacrilego mag̾ impiũ re¬
periri potest: Quid ista noce ĩpudentius. quid
audatius. quid sceleratiꝰ.¶ Simulacroꝵ cuito¬
res. qui xͥ eciam nom̃ oderunt ũqmͣ hoc adu̾¬
om̃iũ litt̾aꝵ summa ꝑu̾sio. et om̃iũ qͥ memo¬
rie mandati sunc libroꝵ abolitio. si quod tãta
populoꝵ religione roboratũ est tauta hounet
tẽpoꝵ consentione fumatũ ẽ ni hanc dubita¬
tõm adducitur ut ne hystorie quid̃ uulgaus
fidem possit grauitatẽq obtinere. Postromo
mis ac iani in mauib omiũ libris ꝯsticutis
cred̾e uetant. et his q̃ ip̃i ꝓferunt imperant
ut credamꝰ: Si de scͥptitra dubitandũ ñ est
de qua magis quã q̃ diffamari ñ meruit. Añ¬
q̃ uere potuit sb̾ noĩe alio tota mnentiri.ͦ Si
istam obdis inuito et auctoritatis exagerare¬
rõm cogis in finem. ego de illa quã constãt
latissime duuilgatam uideo. et eccãꝵ perto¬

Expanded text:
in Evangelio verba ejus ista conscripta sunt. Falsum esse scriptum? Quid hoc sacrilegio magis impium reperiri potest? quid ista voce impudentius? quid audacius? quid sceleratius? Simulacrorum cultores, qui Christi etiam nomen oderunt, nunquam hoc adveomnium litterarum summa perversio, et omnium qui memoriae mandati sunt librorum abolitio, si quod tanta populorum religione roboratum est, tanta hominum et temporum consensione firmatum, in hanc dubitationem adducitur, ut ne historiae quidem vulgaris fidem possit gravitatemque obtinere. Postremo mis ac jam in manibus omnium Libris constitutis credere vetant, et iis quae ipsi proferunt, imperant ut credamus? Si de scriptura dubitandum est, de qua magis quam quae diffamari non meruit, quaeve potuit sub nomine alio tota mentiri? Si istam obdis invito, et auctoritatis exaggeratione cogis in fidem; egone de illa, quam constanter latissime divulgatam video, et Ecclesiarum per to
Abbreviated transcription (Latin):
moniis sed nisi fanor ydoneis. et quib suscep¬
te rei satis fiat. Nam quis iguorat quͣ multa
et quanti pond̾is uerba in illis libris de cati¬
tate ꝓximi usq quaq diffusa siit. S cũ du¬
ob modis peccetur in homine uno. si ledatur
auo si cum pocest ñ adiuuetur eaq ip̃a sint
quib mal hoiẽs ẽẽ dicantur quoꝵ neutrum
qui diligit facit satis opnor. quod uolumus
demonstrat ista sententia. Dilectio ꝓximi. ma¬
caritatis dei quib diligimꝰ ꝓxiũ ut qm̃ duecti

Expanded text:
moniis, sed, nisi fallor, idoneis, et quibus suscepmoniis, sed, nisi fallor, idoneis, et quibus susceptae rei satis fiat: nam quis ignorat quam multa, et quanti ponderis, verba in illis Libris de charitate proximi usquequaque diffusa sint? Sed cum duobus modis peccetur in homine, uno si laedatur, alio si cum potest non adjuvetur; eaque ipsa sint quibus mali homines esse dicantur, quorum neutrum, qui diligit, facit: satis, opinor, quod volumus demonstrat ista sententia, Dilectio proximi macharitatis Dei, quibus diligimus proximum; ut quoni
Abbreviated transcription (Latin):
posse credatur. qmͣ homĩs erga hominẽ caritaᷤ
Nomat nob̾ gͦ ait̾m p̃ceptum ip̃e dñs de uite
p̃ceptis int̾rogat᷑ꝰ. Non .n. contentꝰ fuit uno.
qui sciret auud deum ẽẽ alud hominẽ. atq
int̾esse tm̃. quantum int̾ eum qui creaum. et
id quod ad creatoris similitudinõ creatũ est.
id agendum cũ ꝓximo estr hoc est ut eciã ip̃e¬
ꝓfecto amore deum diligat. Non .n. eũ di¬
ligis tanqmͣ ceipm̃. si nõ ad id bonũ ad qid̾
ip̃e tendis eum adducere catagis. Inudai.
est unum bonum. quod om̃ib tecum tẽdenti¬
b ño sit angustimis ex hoc p̃cepto nascuntur os¬
ficia societatis humane: in quib nõ errare diffi¬
cile ẽ. agendum as̃ in primis ẽ ut beniuoli simꝰ:
.i. ut nulla maucia nullo dolo adu̾sus hoiẽm
utanur. Quid enĩ homini homine ꝓpinqͥus:
Accipe eciam quid paulus dicat. Dilectio ĩ qͥt
ꝓxiii malum ñ oꝑatur breuissimis utortesti¬

Expanded text:
posse credatur, quam hominis erga hominem charitas. 49. posse credatur, quam hominis erga hominem charitas. 49. Promat nobis ergo alterum praeceptum ipse Dominus, de vitae praeceptis interrogatus: non enim contentus fuit uno, qui sciret aliud Deum esse, aliud hominem; atque interesse tantum, quantum inter eum qui creavit, et id quod ad Creatoris similitudinem creatum est. id agendum cum proximo est; hoc est, ut ipse etiam perfecto amore diligat Deum. Non enim eum diligis tanquam teipsum, si non ad id bonum ad quod ipse tendis, adducere satagis. Illud nim unum bonum, quod omnibus tecum tendentibus non fit angustum. Ex hoc praecepto nascuntur officia societatis humanae, in quibus non errare difficile est. Agendum autem in primis est, ut benevoli simus, id est, ut nulla malitia, nullo dolo malo adversus hominem utamur. Quid enim homini homine propinquius? 50. Accipe etiam quid Paulus dicat: Dilectio, inquit, proximi, malum non operatur . Brevissimis utor testi
Abbreviated transcription (Latin):
uentatis. Qmnobrẽ uidete qmͣ sint peruetsi at¬
q ĩposteri. qui sese arbitrautuo dei cogniti¬
onem tradere ut perfecti simus: cum perfcõꝵ
ip̃a sit p̃mium. Quid gͦ agendũ ẽ: quidq̃id.
isi ut eum ipm quẽ cognoscere uolumus
prius plena cautate diligamꝰ: Uñ illud exo¬
ritur. quod ab mitio satagtinus. nioħ in ecc̃a
catholica salubrius fiem qua ut rom̃ predat
de homne ipõ idẽ de amarore ip̃o nicħ ach̃t
sed parum dilucide qui hoc arbitrab nitelt¬
git. Non enĩ fieri potest: ut se ipũi ñ diligat
qui diligio dm̃. Imo uero solus se nouto
diligere: qui deum diligit. Si quidem ille
se catis diligit: qui sedulo agit. ut insũmo
et uero ꝑfruatur bono. Quod si nicħ ẽ almd
qmͣ deus ut ea q̃ dicta sunt docuerunt. qͥs
cunctari potest quin sese amaet: qui ama¬
tor est deiͤ Quid int̾ ipõs homines nullũ ne
ẽẽ amoris uinculimi debet. Immo uero itade¬
beti ut nullus certior gradꝰ ad amorem dei fieri

Expanded text:
veritatis. Quamobrem videte quam sint perversi atque praeposteri, qui sese arbitrantur Dei cognitionem tradere, ut perfecti simus, cum perfectorum ipsa sit praemium. Quid ergo agendum est, quid quaeso, nisi ut eum ipsum quem cognoscere volumus, prius plena charitate diligamus? Unde illud exoritur, quod ab initio satagimus, nihil in Ecclesia catholica salubrius fieri, quam ut rationem praecedat de homine ipso, id est, de amatore ipso nihil actum; sed parum dilucide qui hoc arbitratur intelligit. Non enim fieri potest ut seipsum, qui Deum diligit, non diligat: imo vero solus se novit diligere, qui Deum diligit. Siquidem ille se satis diligit, qui sedulo agit, ut summo et vero perfruatur bono: quod si nihil est aliud quam Deus, sicut ea quae dicta sunt docuerunt, quis cunctari potest, quin sese amet, qui amator est Dei? Quid inter ipsos homines nullumne esse amoris vinculum debet? Imo vero ita debet, ut nullus certior gradus ad amorem Dei fieri
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ad qualemo tante rei noticiã perueiure ie¬
decemptim atq caute: ñ ut uidentes sed itt p
mainchei ab hiis quib heresim urãm ꝑsuat̾e
molinim requiritis: unde sit maiũ puta teme
nũc primitus ĩ unos incidisse. Impetrẽ aͥd a uo¬
pmione qua uos ista opiniore qua uoł ista sti¬
ee opinanũ rem tantam mecũ tanꝙx᷑ rudes ĩ¬
dagare tẽptetis. ꝑcũ ctamini me uñ sit malũ:
at ego uicissim ꝑcunctor uos quid sit malum
suiꝰ c̃ iustior inquisitio eoꝵ ne qͥ q̃ rũt unde
sit ꝙd̾ quid sit ignorant: aueiꝰ qui priꝰ putat
ẽẽ q̃rendũ quid sit. ut ñ ignote rei qd̾ ab sur

Expanded text:
mus, ad qualemcumque tantae rei notitiam pervenire pemus, ad qualemcumque tantae rei notitiam pervenire pedetentim atque caute, non utManichaei, ab iis quibus haeresim vestram persuadere molimini, requiritis unde sit malum. Putate me nunc primitus in vos incidisse; impetrem aliquiposita paulisper opinione, qua vos ista scir opinamini, rem tantam mecum tanquam rudes indagare tentetis. Percunctamini me unde sit malum; at ego vicissim percunctor vos quid sit malum. Cujus est justior inquisitio? eorumne qui quaerunt unde sit, quod quid sit ignorant; an ejus qui prius putat esse quaerendum quid sit, ut non ignotae rei quod absur
Abbreviated transcription (Latin):
ad moralem pertin̾e ooooos
discipliuam. in qua isto sermone u̾sa door¬
nuir. Quͣiobreiuellem quid̃ ut tam serenã
mentis aciem hoĩes ad hec ĩuestiganda defer¬
rent ut possent uid̾e illud sũmũ bonũ. quo
pura et perfecta ibiũgitur Hoc .ii. intellec¬
to atq perspecto: Simul uit̾ent id ẽe. qdͥ sum¬
me ac prutus ẽẽ rectissime dicitur. Hoc .n.
ac uutari potest. qd̃ ñ sb̾iacet tpĩ qd̃ aiter
nũc se hr̃e. quͣi habebat aña ñ põt. Id .n. est
quod ẽe uerissime d̾r. Subest .ni. hinic uerbo.
manentis in se atq inꝯmutabilit̾ sese habentis
nature significatõ. Hauc nicħ aluid quͣi dm̃i pos¬
suimꝰ dicere. Cui si ꝯtrariũ recte q̃ras. nicħ ouũo
ẽ. Esse .ii. ꝯtrariũ ñ ht̃ nisi ñ ẽẽ. Nulła ẽ gͦ d̾o ua
ꝯua. Sed quĩ ad ħ ꝯtẽplanda sauciam. et hebe¬
teni migatoriis opm̃ionib et pranitate uolũta¬
ctis aciem m̃tis afferimꝰ. conenur quãtũ possu¬

Expanded text:
ad moralem pertinere disciplinam, in qua isto sermone versamur. Quamobrem vellem quidem, ut tam serenam mentis aciem homines ad haec investiganda deferrent, ut possent videre illud summum bonum, quo pura et perfecta subjungitur. Hoc enim intellecto atque perfecto, simul viderent id esse quod summe ac primitus esse rectissime dicitur. Hoc enim iter nunc se habere quam habebat antea, non potest. Id enim est quod esse verissime dicitur. Subest enim huic verbo manentis in se atque incommutabiliter sese habentis naturae significatio. Hanc nihil aliud quam Deum possumus dicere, cui si contrarium recte quaeras, nihil omnino est. Esse enim contrarium non habet, nisi non esse. Nulla est ergo Deo naam ad haec contemplanda sauciam et hebetem nugatoriis opinionibus et pravitate voluntatis aciem mentis afferimus; conemur, quantum possu
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝑceditur in nouã urtã. si quieqũa ñ iui¬
mite sed diligentor intẽdat. Ip̃o quippe sica
it. apło Et si ext̾ior hõ nr̃ corrsipiur. sed int̾i¬
or renouatur de die indiem. Apłs de die in
diem int̾iorem hoiẽm renouan dicit. ut ꝑ¬
ficiatur: et uos a ꝑfectione uultis incipiãn
Quod utinã uelitib. S q̃ritis pociꝰ ñ uñ eriga¬
tis in ualidos. sed unde fauatis incautos. hoo
.ii. ñ debiustis tanta dicere audacia: neo si uõ
meis ip̃is nugatoriis madatis ur̃is perfectos

Expanded text:
tamen proceditur in novam vitam, si quisquam non initamen proceditur in novam vitam, si quisquam non inimice, sed diligenter intendat. Ipse quippe, sicut ait Apostolus, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Apostolus de die in diem interiorem hominem renovari dicit ut perficiatur, et vos a perfectione vultis incipiat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ꝓpriaui hc̃ domũ ex do̾: alꝰ quidem sic: a¬
luis uero sic¶ Satis ne nob̾ uidetur apłs et for¬
tib demonitrasse quid sũmũ sit et imbecillio¬
rib ꝑmisisse quod ꝓximũ ẽ: Nam nõ attiñ¬
g̾e mulierem. sũmũ ostendit ẽẽ cum ait. ue¬
llem om̃s honũes ẽẽ sicut ineipm̃. Huic aũ
ss̃mo. ꝯuigał castitas ꝓxina ẽ. ne homo for¬
incatõne uastetur. Nunquid pp̃ea istos dixit
quidem hac castitate ꝯuigii. et ex se inuicẽ
ip̃os qui ꝯuincti sunt si auter eoꝵ fu̾it infi¬
des. et eam oĩ inde nascitur ꝓlem sanctifica¬
u dicit: Sanctificatꝰ ẽ .n. niquit uir infideł¬
ꝑ uirũ fidelem. Alioquin: filii ur̃i inmũdi
ẽent. Nunc aũ scĩ sũt. Quid obstrepitis ꝑti¬
natia tante m̾tati. Quid lucem scͥpturarũ
uams umbris obnubilare conamini: Noli
ñ urentes: et illo sacro sc̃o lauacro inchoatur
renouatio noui homiẽs ut ꝑficiendo ꝑficia¬
tur in aliis cituis. in aliis tardus a multis

Expanded text:
abet donum ex Deo, alius quidem sic, alius vero sic . 79. Satisne vobis videtur Apostolus, et fortibus demonstrasse quid summum sit, et imbecillioribus permisisse quod proximum est? Nam non attingere mulierem, summum ostendit esse, cum ait, Vellem omnes homines esse sicut meipsum. Huic autem summo conjugalis castitas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit ? Quandoquidem hac castitate conjugii, et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus est enim, inquit, vir infideper virum fidelem: alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Quid obstrepitis pertinacia tantae veritati? quid lucem Scripturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. Nnon utentes. Et illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio novi hominis, ut proficiendo perficiatur, in aliis citius, in aliis tardius: a multis
Abbreviated transcription (Latin):
uita tribulentiore seruare. Non .n. sauatiᷤ
magis quã sanandis hõib p̃sunt. Perpecien¬
da sunt uitia multitudis ut curẽtur et priꝰ
toleranda q̃ se danda ẽ pestilentia. Diffici¬
llum ẽ hic tenere optimũ uite modũ: et
auimũ paccatum atq tłiquiilũ. Quippeu̾
breui explicem. hic agunt. uͥ ĩuenire discin᷑

Expanded text:
vita turbulentiore servare! Non enim sanatis vita turbulentiore servare! Non enim sanatis magis quam sanandis hominibus praesunt. Perpetienda sunt vitia multitudinis ut curentur, et prius toleranda quam sedanda est pestilentia. Difficillimum est hic tenere optimum vitae modum, et animum pacatum atque tranquillum. Quippe, ut breviter explicem, hi agunt ubi vivere discitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uisi usq ad uestibulũ: necessaria ꝓbandi.
exͥcent acq sustentant uestesq ip̃as st̾ib tra¬
dunt ab hiis inuicem quod inctiu opꝰ ẽ. re¬
sum̃tes. Hos mores. hanc uitam. hunc ordi¬
nem. hoc institutum si laudare uelun. ueq
digne ualeo: et uereor ne iuidicare uidear ꝑ
seid ipm̃ tm̃modo expositũ plac̾e ñ posse. si
suꝑnanatoris simplicitatem cotumum eci¬
ain laudatoris addendum putauero. Heom
auichei rep̾hẽdite si potestis. Nolite cecis
hõib et disc̾nere ñ ualidis. ostentare nostra
catholice mores optimi: ut eoꝵ tĩ uitas qͦs
ꝯmemoram arbiter ẽẽ laudandas. Qũa .ni.
nultos epõs optimos iuros scĩssimosq cog¬
noui. quã multos p̃sb̾ros. quã multos dya¬
conos et cuiꝰmodi ministros diuinoꝵ sacra¬
m̃toꝵ. quoꝵ uircus eomͥ mirabilior et ma¬
iore p̾dicatione dignior uidetur qd̾ diffi¬
ciliꝰ ẽ. eam in multiplici hoĩm gn̾e. et ĩ ista

Expanded text:
nisi usque ad nisi usque ad exercent atque sustentant, vestesque ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hunc ordinem, hoc institutum si laudare velim, neque digne valeo, et vereor ne judicare videar per seipsum tantummodo expositum placere non posse, si super narratoris simplicitatem cothurnum etiam laudatoris addendum putavero. Haec, Manichaei, reprehendite, si potestis. Nolite caecis hominibus et discernere invalidis ostentare nostra catholicae mores optimi, ut eorum tantum vita, quos commemoravi, arbitrer esse laudandos. Quam enim multos episcopos optimos viros, sanctissimosque cognovi, quam multos presbyteros, quam multos diaconos, et cujuscemodi ministros divinorum Sacramentorum, quorum virtus eo mihi mirabilior et majore praedicatione dignior videtur, quo difficilius est eam in multiplici hominum genere, et in ista
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝯmũdiora ñ nulł uidentur. Quouoĩe so
let turpe desid̾ium exquisitoꝵ ciboꝵ qd̃ a
carnib alienuĩ ẽ: ridicule turpit̾q defẽdi.
Sane quicquid necessario uictui redũdat
nam redundat plurimũ ex operib manti¬
um et epulaꝵ restrictione. tanta cura egẽ¬
tib distribuitur: qui ñ ab ipĩs qui distri¬
buũt ꝯpaiatum ẽ: Nullo modo namq ca¬
tagunt ut hec sͥ habundent. s onũmodo
agunt ut nõ apud se remancat quod ha¬
bundau̾it usq a d̾o eo ut oneratas eciam na¬
ues in ea loca muttantes iopes incolunt. Nõ
opus est plura de re notissima dicere. ¶Hec e
ciam uita feminaꝵ d̾o sollicite casteq serui¬
entium q̃ ħ̾itacuł segregate ao remote a
uuis quã longissume decet. piatĩ illis cari¬
tate uinguntur: et nuntatõue uirtutis ad
quas iuuenũ nuillus accessus ẽ neq ipõꝵ
quãuis grauissimoꝵ et ꝓbatissimoꝵ seniũ.

Expanded text:
si mundiora nonnullis videsi mundiora nonnullis videlet turpe desiderium exquisitorum ciborum, quod a carnibus alienum est, ridicule turpiterque defendi. Sane quidquid necessario victui redundat nam redundat plurimum ex operibus manuum, et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, quanta non ab ipsis qui distribuunt comparatum est. Nullo modo namque satagunt, ut haec sibi abundent, sed omni modo agunt ut non apud se remaneat quod abundaverit, usque adeo ut oneratas etiam naves in ea loca mittant, quae inopes incolunt. Non opus est plura de re notissima dicere. 68. Haec est etiam vita feminarum Deo sollicite casteque servientium, quae habitaculis segregatae ac remotae a viris quam longissime decet, pia tantum illis charitate junguntur et imitatione virtutis: ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum,
Abbreviated transcription (Latin):
corporis postulat: traditionem tñ eciam ip̃i red¬
ditut uni qũe preñ uocant. Hii uero prẽs uõso¬
lum scĩssimi morib sed eciam diinua doctrina
bendo auctoritate. magna illoꝵ ĩ obtẽperãdo
uoluntate. Conueniũt aũ diei tẽpore extre¬
mo de sitis quisq habitacuł. dũ adhuc ieiumi st̾.
ad audiendũ illum pr̃em: et ꝯueniunt ad siũ¬
gulos patres terra ut minimũ hominũ mĩia.
Sam eciam multo numerosiores sb̃ uno agũti
Oludiunt aũ incredibili studio. siñno suentio. af
or̃o. uł gemitu. uł fletu. tił modesto et omni
clamore uacuo gaudio significantes. corpus
deinde reficitur. quantũ sauiti et salubritati
satis est: coħ cente uno quoq cõcupiscenti¬
am ne profundat uł in ea ip̃a q̃ p̃sto sunt ꝑ¬
ca et tulissima. Ita ñ solum a carnib et aĩ
mo abstinet ꝓ sufficientia domandaꝵ libi¬
dinũ: sed ab hiis eciam q̃ tauto ꝯcitatiꝰ uẽ¬
tuis et guttutis ꝓuocant appotitũ: quanto qͣi¬

Expanded text:
is postulat, rationem tamen etiam ipsi reddunt uni, quem patrem appellant. Hi vero patres non solum sanctissimi moribus, sed etiam divina doctrina bendo auctoritate, magna illorum in obtemperando voluntate. Conveniunt autem diei tempore extremo de suis quisque habitaculis, dum adhuc jejuni sunt, ad audiendum illum patrem, et conveniunt ad singulos patres terna, ut minimum, hominum millia: nam etiam multo numerosiores sub uno agunt. Audiunt autem incredibili studio, summo silentio; afforatio, vel gemitu, vel fletu, vel modesto et omni clamore vacuo gaudio significantes. Corpus deinde reficitur, quantum saluti et salubritati satis est, coercente unoquoque concupiscentiam, ne se profundat vel in ea ipsa quae praesto sunt parca et vilissima. Ita ino abstinent pro sufficiencia domandarum libidinum, sed ab hiis eciam, que tanto concitacius ventris et gutturis provocant appetitum, quanto qua
Abbreviated transcription (Latin):
U temperantiã uideamꝰ: que nob̾ amoris illius
quo innectimur deo. integritatem quandam
et incorruptionem pollicet. Mumus em̃ eiꝰẽ
in cohertendis. cedandisq cupiditatib quibꝰ
inhiamꝰ in ea q̃ nos au̾tunt alegib dei. et a
fructu bonitatis eius: quod est ut breui expli¬
cembeata uita. Ibi em̃ est. fides ueni. cuius con¬
tẽplatione ꝑfruentes. eiq penitus adherenteᷤ:
ꝓculdubio beati sumus. Inde aũ decidentes:
magnis etrorib dolorib q implicam᷑ Nam¬
q ut ait apłs. radix est om̃ium maioꝵ cupi

Expanded text:
ius temperantiam videamus, quae nobis amoris illius ius temperantiam videamus, quae nobis amoris illius quo innectimur Deo, integritatem quamdam et incorruptionem pollicetur. Munus enim ejus est in coercendis sedandisque cupiditatibus, quibus inhiamus in ea quae nos avertunt a legibus Dei et a fructu bonitatis ejus: quod est, ut brevi explicem, beata vita. Ibi enim est sedes veritatis, cujus contemplatione perfruentes, eique penitus adhaerentes, procul dubio beati sumus: inde autem decidentes, magnis erroribus doloribusque implicantur. Namque, ut ait Apostolus, radix omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ittatem xp̃i ut impleaminim omĩ plenitu¬
dine d̾i. Potest ne quicquam dicumanifestiꝰ:
Obsecro uiguate paululum et uidete testa¬
mñti utisq concordiam: qui sit in morib
uite modus. et quo sint refe̾nda omĩa. Sa¬
tis aperientem et docentẽ amorẽ d̾i conci¬
tant euangelia. cum dicitur petite. queritei
pulsate. Concitat paulus dicendo: ut in eari¬
ctate radicati atq fundati possitis comp̃hen¬
dere Concitat ꝓpħa etiam cũ diciti facile sapi¬
entiam ab hiis qui eam diligunt. querunt ꝯ¬
cupiscunt. ugilant cogitant. curant. posse co¬
gnosci. Salus anii et uia beatitudinis. ut¬
nmq scͥpturaꝵ pace monstrantur: uos latra¬
re pocius adu̾sus hec. quam hiis obtẽperare
diligitis: breue dicam quod sentio. Audite do¬
ctos eccẽ catholice uiros. tanta pace anini
et eo uoto quonos ego audim. uicħ opꝰ erit no¬
uem annis quib me ludificasti longe ominino
longe bremore tẽpore. quid int̾stt int̾ uenta¬
eruere ac deducere uiuendi modu Itac pꝰ¬

Expanded text:
impleamini in omnem plenitudinem Dei? Potestne quidquam dici manifestius? 34. Obsecro, vigilate paululum, videte Testamenti utriusque concordiam, qui sit in moribus vitae modus, et quo sint referenda omnia, satis aperientem et docentem. Amorem Dei concitant Evangelia, cum dicitur, Petite, quaerite, pulsate : concitat Paulus, dicendo, Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere : concitat etiam propheta, cum dicit, facile sapientiam ab iis qui eam diligunt, quaerunt, concupiscunt, vigilant, cogitant, curant, posse cognosci. Salus animi et via beatitudinis utrarumque Scripturarum pace monstratur, et vos latrare potius adversus haec, quam his obtemperare diligitis. Brevi dicam quod sentio: audite doctos Ecclesiae catholicae viros tanta pace animi, et eo voto quo vos ego audivi; nihil opus erit novem annis quibus me ludificastis. Longe omnino, longe breviore tempore, quid intersit inter veritaeruere ac ducere vivendi modum. Itaque pr
Abbreviated transcription (Latin):
põt. nulli quod recusat ĩponitur ueo id̾o ꝯ¬
dẽpnatur a cet̾is. qd̃ ĩ eis mmitaudis se face¬
tur in ualidũ. Meminerũt .ii. quantopere
scͥtuuił om̃ib comnedata sio cantas: meminer̃t
omĩa munda mũdis. et nõ quod intrat in os ue¬
strum uos coinqͥnat sed qd̃ exit. Itaq ñ reioi¬
endis gnib ciboꝵ quasi pollutis: sed ꝯcupisden¬
tie perdomande et dilectiom frm̃ retinende n¬
uigilat omĩs industria. Meminerũt estauẽ¬
ati et uenter estis. deus aũ et hunc et has de¬
struet. Et aubi. Nenim si enĩ manducauerimꝰ¬

Expanded text:
onitur, nec ideo condemnatur a caeteris, quod in eis se imitandis fatetur invalidum: meminerunt enim quantopere Scripturis omnibus commendata sit charitas; meminerunt, Omnia munda mundis ; et, Non quod intrat in os vestrum vos coinquinat, sed quod exit . Itaque non rejiciendis generibus ciborum quasi pollutis, sed concupiscentiae perdomandae, et dilectioni fratrum retinendae invigilat omnis industria. Meminerunt: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illas destruet ; et alibi, Neque si manducaverim
Abbreviated transcription (Latin):
sa conquirit. Eigo resligere in tenebrosa cupiẽ¬
tib per dispñsationẽ meffabił sapĩe nob̾ illa
opacttas auctoritatis occurrat et inirabilibu̾
rerã. uocib q laborũ uelut signis tẽperat̃oibꝰ
uentatio umbrisꝙ blandiatur. Quid potu

Expanded text:
sa conquirit. Ergo refugere in tenebrosa cupiensa conquirit. Ergo refugere in tenebrosa cupientibus per dispensationem ineffabilis Sapientiae, nobis illa opacitas auctoritatis occurrat, et mirabilibus rerum, vocibusque librorum veluti signis temperatioribus veritatis, umbrisque blandia
Abbreviated transcription (Latin):
gires humanas fatentur. Nullum em̃ arbi¬
tror aliquo religionis nomine teneri qͥ nõ
saltem aninis mĩs diuina ꝓuidencia consu¬
li existimet. Sed quo pacto sequit᷑ que nõ
indemꝰ: aut quomodo uidemꝰ quiñ solũ ho¬
mines. sed eciam insipientes honimes sumꝰ.¬
Quãqmͣ em̃ non ocuł sed mente cernatur q̃
tandem mens ydonea reperiri põt. q̃ cũ stul¬
ticie nube obtegatur ualeat illam lucemuł
coꝵ p̃cepta quos sapientes fuisse ꝓbabileẽ.
Hac̾tenus potuit rõ perduci. u̾sabatur nãq
ñ u̾tate certior. sed consuetudine securior
ĩ reb humanis. At ubi ad diuina ꝑuentũ
ẽ au̾tit sese intuen omĩo ñ põt palpitatie
estuat in hiat amore. reu̾beratur luce ueni¬
tatis: et ad familiaritatẽ tenebraꝵ suarũ
ñ elecdõne sed fatigatõne ꝯu̾titur. Qũa
hic formidands̃ ẽ: quã tremẽdũ. ne maiorẽ iñ
concipiat amina imbecillitatẽ: ubi quietẽ fes¬

Expanded text:
gi res humanas fatentur. Nullum enim arbigi res humanas fatentur. Nullum enim arbitror aliquo religionis nomine teneri, qui non saltem animis nostris divina providentia consuli existimet. uidemus? aut quomodo uidemus, qui non solum homines sed etiam insipientes homines sumQuanquam enim non oculis, sed mente cernatur, quae tandem mens idonea reperiri potest, quae cum stultitiae nube obtegatur, valeat illam lucem vel ur ad eorum praecepta, quos sapientes fuisse probabile est. Hactenus potuit ratio perduci. Versabatur namque, non veritate certior, sed consuetudine securior, in rebus humanis. At ubi ad divina perventum est, avertit sese: intueri non potest, palpitat, aestuat, inhiat amore, reverberatur luce veritatis, et ad familiaritatem tenebrarum suarum, non electione, sed fatigatione convertitur. Quam hic formidandum est, quam tremendum, ne majorem inde concipiat anima imbecillitatem, ubi quietem fes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ placet uocare uirtutẽ nisi ħitum ipm̃. et qͣt
capientis anime qualitatẽ. q̃ nisi in amina cẽ
ñ põt. oportet aliquid aliud sequatur ania
ut ei unrtus possit innasci: qr neq nncħ seqñ¬
toneq stulticiam seqñdo. põt qmͣtũ rõ mea
homo sapiens ẽ. aut deus. Sed supra dcm̃ ẽ
tale quiddam ẽẽ debere. quod inuiti amitt̾e
neq̃amꝰ. Quis uero cunctandũ putet homi¬
nem sapientem. si eum seqͥ satis putaiu̾mꝰ.
auferri nob̾ ñ m̃o recusantib. s eciam repug¬
nantib posse. Deus gͥ restat: quẽ si sequim
bene: si asseqͥmur ñ tm̃ bene. sed eciam beate ui¬
uimꝰ. Qũe si qui ẽẽ negant quid ego cogitem
quo illis sermone suadendũ sit. cũ quib uͣ
omĩo sermocinandũ sit nescio: Quod tñ ui
tebitur longe aliquid principiũ: alia cõ. asiꝰ
ingressus mneundus ẽ. qua in p̃sentiaꝵ susce¬
pimiꝰ. Nunc itaq cũ ilł mͥ res ẽ. qui dm̃ ẽẽ nõ
negant neq id tm̃. sed eciam ñ ab eo negli¬

Expanded text:
utem, nisi habitum ipsum et quasi sapientis animae qualitatem, quae nisi in anima esse non potest, oportet ut aliquid aliud sequatur anima, ut ei virtus possit innasci: quia neque nihil sequendo, neque stultitiam sequendo potest, quantum ratio mea homo sapiens est, aut Deus. Sed supra dictum est, tale quiddam esse debere quod inviti amittere nequeamus. Quis vero cunctandum putet, hominem sapientem, si eum sequi satis putaverimus, auferri nobis non modo recusantibus, sed etiam repugnantibus posse? Deus igitur restat quem si sequimur, bene; si assequimur, non tantum bene, sed etiam beate vivimus. Quem si qui esse negant, quid ego cogitem quo illis sermone suadendum sit, cum quibus utrum omnino sermocinandum sit, nescio? Quod tamen si videbitur, longe aliud principium, alia ratio, alius ingressus ineundus est, quam impraesentiarum suscepimus. Nunc itaque cum illis mihi res est, qui Deum esse non negant: neque id tantum, sed etiam no ab eo negli
Abbreviated transcription (Latin):
ducautemũ uidicet. zus .n. illũ assumit. Tu
qui es qui uidices auenũ seruũ: Suo dño stat
aut cadir. S̾tabit aũ. Potens ẽ .n. d̾s staturee¬
um. Et paulo post. Qui manducat dño mãdu
plius iudicemꝰ inuicem: s hoc iudicate magis
ne ponatis offeusionẽ fr̃ĩ uł scandalũ. Scio et
ꝯfido in dño iħu: qr nicħ ꝯmune per ipm̃ nisi eiqͥ
existimat quid ꝯmune ẽẽ illi ꝯmune ẽ. Potuit¬
ne magis ostend̾e in ip̃iꝰ reb quib nestim᷑: sedĩ
aĩo ẽẽ uim quandam q̃ ad eũ ualeat maculan¬
dum. et pp̃ea his eciam qͥ ad hec ꝯtẽpnẽda sunt
y douei certoq sciunt ñ se pollui si quid ciborũ
sine turpi cupiditate altrrudine m̃tis assũpsint
caritatem tũ ẽẽ intuendani uide quid seqͣt᷑.
Nam si pp̃ estam fr̃ tuus ꝯstristatur iam ñ seo¬
dũ cautatem ambulas. Lege cet̾a. Nam lõgũẽ
omĩa int̾ponere. Inuenes p̃ceptũ. hiis qͥ possũt
ista ꝯtẽpuere. idẽ firmuorib et securiorib. ĩo

Expanded text:
. Tu quis es, qui judices alienum servum? Suo Domino stat aut cadit: stabit autem; potens est enim Deus statuere eum. Et paulo post: Qui manducat, Domino manplius judicemus invicem; sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri vel scandalum. ScDomino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Potuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Nam si propter escam fr nam longum est omnia interponere; et invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et securioribus, ideo