comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis meminisse circuli uł zonȩ. & de his paulo latius
dicendũ putauimꝰ. Solent enĩ philo sophi in equalitate ᷤᷤ
temporũ uł cursuum solis annuu̾ his distinguere uo.¬
cabulis. ut ȩquinoctialem uocent zonam uł circulũ
illã cęli regionẽ qua sol eirca aequinoctia. solstitialẽ
qua circa solstitium. brumalem qua in hieme mundũ
consueuit ambire. eireuli autẽ uł zonȩ uocantur ex
eo qđ cireuitu solis efficiantur. E quib aequinoctialis
quȩ media est zona ȩquali spatio terras suꝑ subtusq
circũflectitur. at solstitialis tamparũ spatii sub ter¬
ris. ꝗͣ brumalis agit suꝑ terras. Itẽq brumalis qͥ suꝑ
terras angustus est tanta hab & amplitudinẽ cireuitꝰ
sub terra quantũ solstitialis suꝑ terrã. quia nimirũ
sol in ȩquinoctio tantũ spatii noctu sub terris. quantũ
interdiu suꝑ terras exigit. Tanto utiq discrimine subbore.¬

Expanded text:
lis, meminisse circuli, vel zonae, de iis paulo latius lis, meminisse circuli, vel zonae, de iis paulo latius dicendum putavimus. Solent enim philosophi inaequalitates temporum, vel cursuum solis annuorum, iis distinguere vocabulis, ut aequinoctialem vocent zonam, vel circulum, illam coeli regionem, qua sol circa aequinoctia; solstitialem, qua circa solstitium; brumalem, qua in hyeme mundum consuevit ambire. Circuli autem vel zonae vocantur ex eo quod circuitu solis efficiuntur, e quibus aequinoctialis, quae media est zona, aequali spatio terras super subtusque circumflectitur, at solstitialis tam parum spatii sub terris quam brumalis, agit super terras. Itemque brumalis, qui super terras angustus est, tantam habet amplitudinem circuitus sub terra, quantam solstitialis supra terram, quia nimirum sol in aequinoctio tantum spatii noctu sub terris quantum interdiu super terras exigit, tanto utique discrimine sub Bore
Abbreviated transcription (Latin):
triũ. Hactenus antiquoꝵ exacta celebrauimꝰ. sequen¬
tium diligentissimi. qđ suꝑ est. terrarũ supͣ tribus ad¬
signauere segmentis. a thanei. ꝑ meotũ lacum. & sar¬
matas usq boristhenen. atq ita ꝑ dacos partẽq germa.
niȩ gallias oceani litora amplexi. qđ ess& horarũ xuii.
Alterũ ꝑ yꝑboseos & britanniam horarũ xuii. Post¬
semũ scithicum a ripheis iugis in thẏlen. in qua dies
continuarentur ut diximus. noctesq ꝑ uices. Idem
& ante principia quȩ fecimus. posuere circulos duoᷤ.
Primum. ꝑ insulam meroen & ꝑtholomaidem in rubro
mari ad elephantorũ uenatus conditã ubi longissimꝰ
dies xii horarum essex dimidia hora amplior. scđm ꝑ
sienen aegypti euntẽ qui ess& horarũ xiii. Hec de pli¬
nii scđi scriptis excerpta. hune ninris opusculis ha¬
beant locum.
ane qm̃i de temporib loquentes necesse habuimus
ali quotiens aequinoctialis uł solstitialis uel bruma¬

Expanded text:
trium. 219 Hactenus antiquorum exacta celebravimus. sequentrium. 219 Hactenus antiquorum exacta celebravimus. sequentium diligentissimi quod superest terrarum supra tribus adsignavere segmentis, a Tanai per Maeotim lacum et Sarmatas usque Borysthenen atque ita niae, Gallias, Oceani littora amplexi, quod esset horarum XVI. Alterum per Hyperboreos et Britanniam, horarum XVII. Postremum Scythicum a Riphaeis jugis in Thulen, in quo dies continuarentur, ut diximus, noctesque per vices. Iidem et ante principia quae fecimus, posuere circulos duos. Primum per insulam Meroen, et Ptolemaidem, in Rubro mari ad elephantorum venatus conditam, ubi longissimus dies XII horarum esset, dimidia hora amplior; secundum per Syenen Aegypti euntem, qui esset horarum XIII. » Haec de Plinii Secundi scriptis excerpta hunc in nostris opusculis habeant locum.Sane quoniam de temporibus loquentes necesse habuimus aliquoties aequinoctialis, vel solstitialis, vel bruma
Abbreviated transcription (Latin):
dirrachiũ. canusiũ. apuliȩ extima. cãpaniam. & rusiam.
pisas. lunã. lucam. genuam. liguriam. antipolim. massi¬
liam. narbonẽ. terraconẽ. hispaniam terraconensem.
mediam. & inde ꝑlusianam. gnomini pedes ix. umbrȩ
ta nona parte unius horȩ: ut nigidio placuit. uͦ. Tep
tima diuisio ab altera caspii maris horaincipit. uadit
suꝑ callatim. bosphorum. boris thenen. sthomos. traciȩ
auersa. triuallos. ilirici reliqua. hadriaticũ mare. aqͥ.¬
leam. altinum. uenetiam. nicetiam. patauiam. ueronã.
cremonã. rauennam. anchonam. picenũ. marsos. peli¬
gros. sabinos. umbrinam. ariminũ. bononiam. placenti.¬
am. mediolanũ. Omĩaq ab appennino. transq alpis
galliam. a quitaniam. uiennam. piraeneũ. celtiberiã.
umbilico xxxu. umbrȩ.xxxui. ur tamen ĩ partẽ
uenetiȩ exequetur. umbra gnomini. amplissima die ᷤ
horarũ aequinoctialium deu. & quintarũ partiũ horȩ

Expanded text:
Dyrrachium, Canusium, Apuliae extima, Campaniam, Hetruriam, Dyrrachium, Canusium, Apuliae extima, Campaniam, Hetruriam, Pisas, Lunam, Lucam, Genuam, Liguriam, Antipolin, Massiliam, Narbonem, Tarraconem, Hispaniam, Tarraconensem mediam, et inde per Lusitaniam, Gnomoni pedes IX, umbrae ta nona parte unius horae, 218 Septima divisio ab altera Caspii maris ora incipit, vadit super Callatim, Bosporum, Borysthenen, Tomos, Thraciae aversa, Triballos, Illyrici reliqua, Hadriaticum mare, Aquileiam, Altinum, Venetiam, Vicetiam, Patavium, Veronam, Cremonam, Ravennam, Anconam, Picenum, Marsos, Paelignos, Sabinos, Umbriam, Ariminum, Bononiam, Placentiam, Mediolanum omniaque ab Appennino, transque Alpis Galliam Aquitanicam, Viennam, Pyrenaeum, Celtiberiam. umbilico XXXV pedum umbrae XXXVI, ut tamen in parte Venetiae exaequatur umbra gnomoni. amplissima diei spatia horarum aequinoctialium XV et quintarum partium horae
Abbreviated transcription (Latin):
seginento ab introitu caspii maris. bactri. hiberia. ar.¬
menia. mysia. frigia. hellespontus. troas. tenedos. abios¬
cepsis. ilium. idamons. eizicim. lanisacũ. senopea. misũ.
eraclea in ponte. paflagonia. lemnus. imbrus. thasus.
casandria. thesalia. macedonia. larissa amphipolis. the¬
salonicȩ palla edesus. bero ea. parsalia. caristum. eubo.¬
ea. boeotum calcis. delphina. carnania. etholia. apollo.¬
nia. brundisium. tarentũ. turilocrium regium. lucam
neapolis puteoli. tuscum mare. corsica. baleares: hispania
media. Gnominis uii pedes. umbrisui. Magnitudo diei
sũma horarum equinoctialiũ.xu. S exta conprehensio qͥ
continetur urbs roma. amplectitur caspias gentes. caucasũ.
septentrionalia armeniȩ. apolloniam supra hrindacũ. nico.¬
mediam. niceam. calcidonẽ. bizantiũ. lẏsimacheam. cher¬
ronesũ melanensiũ. abdera. samothraciam. maroneam.
a enum. bessiam. trachiam. medicam. poeoniam. illyrios.

Expanded text:
segmento ab introitu Caspii maris, Bactria, Iberia, Arsegmento ab introitu Caspii maris, Bactria, Iberia, Armenia, Mysia, Phrygia, Hellespontus, Troas, Tenedos, Abydos, Scepsis, Ilium, Ida mons, Cyzicus, Lampsacus, Sinope, Amisus, Heraclea in Ponto, Paphlagonia, Lemnus, Imbrus, Thassus, Cassandria, Thessalia, Macedonia, Larissa, Amphipolis, Thessalonice, Pella, Edesus, Beroea, Pharsalia, Carystus, Euboea, Boeotum, Chalcis, Delphi, Acarnania, Aetolia, Apollonia, Brundusium, Tarentum, Thurii, Locri, Rhegium, Lucani, Neapolis, Puteoli, Tuscum mare, Corsica, Baleares, Hispania media. Gnomoni VII pedes, umbrae VI. Magnitudo diei summa horarum aequinoctialium XV. Sexta comprehensio, qua continetur urbs Roma, amplectitur Caspias gentes, Caucasum, Septentrionalia Armeniae, Apolloniam supra Rhyndacum, Nicomediam, Nicaeam, Chalcedonem, Byzantium, Lysimachiam, Chersonesum, Melanensium, Abderam, Samothraciam, Maroneam, Oenum, Bessicam, Thraciam, Mediam, Paeoniam, Illyrios,
Abbreviated transcription (Latin):
das. medias. citium. malean. argos. laconiam. elim. oli.¬
piam. messaniam. pelo ponnesi. syracusas. catinam.
siciliam. mediam. sardiniȩ austrina. castetam. gades.
gnominis. Cunctȩ umbram. xxxuiii unciarũ faciunt.
ongissimus dies est aequinoctialiũ horarum xiiii ar
dimidiȩ cũ tricesima unius horȩ. Quarto subiacent
circulo. quȩ sunt ab altero latere imaui. Capadociȩ
austrina. galatia. mẏsia. sardis. smyrna. sipulus. imoł
mons. lidia. caria. ionia trallis. colophonephesos. miletus.
chios. samos. icarium. mare cieladum. septentrio. athe¬
nȩ. megara corinthus. sycion. achaia. patraisturnꝰ epirꝰ.
septentrionalia siciliȩ narbonensis. galliȩ exortiua.
hispaniȩ maritima: a hartagine noua & inde ad oe-¬
casum. Gnomini xxi pedum. respondent umbrę
xu pedum. longissimus dies hab& ȩqui noctiales
horas xiiii & tertias duas unius horȩ. Quinto continent᷑

Expanded text:
das medias, Gythium, Malean, Argos, Laconicam, Elim, Olymdas medias, Gythium, Malean, Argos, Laconicam, Elim, Olympiam, Messaniam Peloponnesi, Syracusas, Catinam, Siliciam mediam, Sardiniae austrina, Carteiam, Gadis. gnomonis C unciae unmbram LXXVII unciarum faciunt. longissimus dies est aequinoctialium horarum XIIII atque dimidiae cum tricesima unius horae. Quarto subiacent circulo quae sunt ab altero latere Imavi, Cappadociae austrina, Galatia, Mysia, Sardis, Zmyrna, Sipylus, Tmolus mons, Lydia, Caria, Ionia, Trallis, Colophon, Ephesus, Miletus, Chios, Samos, Icarium mare, Cycladum septentrio, Athenae, Megara, Corinthus, Sicyon, Achaia, Patrae, Isthmus, Epirus, septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Hispaniae maritima a Carthagine Nova et inde ad occasum. gnomoni XXI pedum respondent umbrae XVI pedum. longissimus dies habet aequinoctiales horas XIIII
Abbreviated transcription (Latin):
gam reddit. Noctis uͦ dieiq longissima spatia. xiuii
horas ȩquinoctiales habent. B reuissima ẽ contrario .x.
Sequens circulus. incipit ab india uergente ad occasum.
uadit ꝑ medos. parthos. ꝑ sepolim. citima ꝑsidis. a rabiã
citeriorem. uideam. libani montis accolas. amplectitur
babylonem. idumeam. samariam. hierosolimam. ascalo.¬
nem. ioppen. cȩsariam. phenicen. ꝑholomaidẽ. sido¬
nem. tyrum. beritũ. bothrim. tripolim. biblum. antio.¬
chiam. laodiciam. seleueiam ciliciȩ. maritima cypri. au
strinã cretã. lilybȩum in sicilia. septentrionalia affricȩ.¬
te unius hore. Tertius circrilis ab indis. imauo ꝓximꝰ¬
oritur. tendit ꝑ caspias partes. meridie ꝓxima. catao.¬
niam capadociam. taurũ ama nũsium. cilias portas. so.¬
los. tarsum. cyprũ. phesidiam. pamphiliam. sylenlica.¬
oniam. lyciam. patarum xantum. caunũ. rhodũ. coũ.
hala carnasum. gnidum. dori. dachium. delum. cicla-¬

Expanded text:
gam reddit. Noctes vero diesque longissima spatia quatuordecim gam reddit. Noctes vero diesque longissima spatia quatuordecim horas aequinoctiales habent, brevissima e contrario decem. Sequens circulus incipit ab India vergente ad occasum, vadit per Medos, Parthos, Persepolin, citima Persidis, Arabiam citeriorem, Judaeam, Libani montis accolas. Amplectitur Babylonem, Idumaeam, Samariam, Hierosolymam, Ascalonem, Joppen, Caesaream, Phoenicen, Ptolemaidem, Sidonem, Tyrum, Berytum, Botrin, Tripolin, Byblum, Antiochiam, Laodiceam, Seleuciam, Ciliciae, maritima, Cypri Austrina, Austrinam Cretam, Lilybaeum in Sicilia, Septentrionale Africae ete unius horae. Tertius circuloritur. tendit per Caspias Portas, Mediae proxima, Cataoniam, Cappadociam, Taurum, Amanum, Issum, Cilicias Portas, Solos, Tarsum, Cyprum, Pisidiam, Pamphyliam, Siden, Lycaoniam, Lyciam,Patara, Xanthum, Caunum, Rhodum, Coum, Halicarnassum, Cnidum, Dorida, Chium, Delum, Cycla
Abbreviated transcription (Latin):
mundi parte sub eadẽ ab oriente in occidentẽ ducente
linea cõmorant᷑ eiusdem declarare sermonib Igitur
in sexto naturalis historiȩ libro de hisscribens: pluri
ma st̃ inquit segmenta mundi. quȩ nr̃i cireulos appel¬
lauere greti parallellos. Principium hab& indiȩ
pars. uersa ad austrũ. pat& usq arabiam & rubri
maris accolas. Continent᷑ gredrosi. carmani. ꝑsae.
elimei. parthienȩ. naria susianȩ. mesopotamia. sele¬
ucia cognominata babylonia. arabia ad petras usq
siriam chele. pelusium. aegypti inferiora quȩ cora
uocatur. alexandria. affricȩ maritima. cyrenaica.
oppida om̃ĩa. thapsus. hadrumetũ. clipea. hartago.
utica. ut̾q hippo. tumidia. mauritania utraq ath.¬
lanticũ mare. colũpnȩ herculis. In hoc cȩli circũ flexu
ȩ quinoctũ die medio. umnbilicus quẽ gnomẽ uocant
uii pedes longus. umbrã non amplius iiiiͦ. pedes lon¬

Expanded text:
mundi parte sub eadem ab Oriente in Occidentem ducente mundi parte sub eadem ab Oriente in Occidentem ducente linea commorantur, ejusdem declarare sermonibus. Igitur in sexto Naturalis historiae libro de his scribens: « Plura sunt, inquit, segmenta mundi, quae nostri circulos appellavere, Graeci παραλλὴλους: principium habet Indiae pars versa ad Austrum, patet usque Arabiam, et Rubri maris accolas; continentur Gedrosi, Carmani, Persae, Elymaei, Parthi, Syene, Aria, Susiana, Mesopotamia, Seleucia, cognominata Babylonia, Arabia ad petras usque Syriacoele, Pelusium Aegypti; inferiorque ora quae Cora vocatur, Alexandria, Africae maritima, Cyrenaica oppida omnia, Tapsus, Hadrumetum, Clupea, Carthago, Utica, utraque Hippo, Numidia, Mauritania utraque, Atlanticum mare, columnae Herculis. In hoc coeli circumplexu aequinoctii die media umbilicus, quem gnomonem vocant, septem pedes longus, umbram non amplius quatuor pedes lon
Abbreviated transcription (Latin):
potest sinu cognosci. Eadẽ quippe facit terrȩ rotun.¬
ditas. ut nonnulla etiam clarissima australis sideradi.¬
matis nobis numꝗͣ pareant. contra septentrionalia illis
non parua ex parte celentur. Deniq ipsos septentriones
qui nobis supͣ uerticem ascendunt neq occidunt ũꝗͣ ñ
cernit trogoditice & confinis aegẏptus. Porro ipsors
sidus ꝑmaximũ & dĩ quondã nomine cultũ non solũ
nos brictanni. s ne italia quidẽ potest uidere canopũ
Non quia lux stellarũ longinquiorib paulatĩ minoran.¬
do subtrahit᷑ & deficit. sed quia terrȩ moles obposita
spatiũ precludit aspectandi. Quȩ cuncta de monte qͦ¬
lib& ꝑ grandi undiq circũ habitato ualent facillime
probari.
ad meridiem & septentrionẽ ab inuicem sunt remoti
plinii scđi dictis ostendimus. uidet᷑ oportunũ & eadẽ
nc̃ latius & constantiã quoq dierũ int̾ eos qui in qͥcũq

Expanded text:
potest situ cognosci; eadem quippe facit terrae rotunpotest situ cognosci; eadem quippe facit terrae rotunditas, ut nonnulla etiam clarissima Australis sidera climatis nobis nunquam pareant, contra nostra Septentrionalia illis non parva ex parte celentur. Denique ipsos Septentriones, qui nobis supra verticem ascendunt, neque occidunt unquam, non cernit Troglodytice, et confinis Aegyptus. Porro ipsorum sidus permaximum, et Dei quondam nomine cultum, non solum nos Britanni, sed nec Italia quidem potest videre Canopum; non quia lux stellarum longinquioribus paulatim minorando subtrahitur et deficit, sed quia terrae moles apposita spatium praecludit aspectandi. Quae cuncta de monte quolibet pergrandi undique circum habitato valent facillime probari. ad meridiem et septentrionem ab invicem sunt remoti Plinii Secundi dictis ostendimus, videtur opportunum et eadem nunc latius, et consonantiam quoque dierum, inter eos qui in quacunque
Abbreviated transcription (Latin):
uertentis circuitũ uno eodẽq temporis spuncto sol me.¬
diũ cęli conscendat igneus orbẽ. nec tamen eodemq utsq
puncto uł hora oriatur aut occidat. s cũ plagam austri
circuiens hib̃no tempore ꝑuehitur eos qui meridianum
terrȩ latus inhabitant ante oriens adiit. s serius dimit.¬
tit occidens quã nos qui ad septentrionẽ positi globo
terrarum obstante tardius eiusortum. s citius sortim᷑
occasum. At contra idem in aestiuo degens circulo. mul.¬
to nobis qui sub eodem habitamus ante oitus appar&.
multo dutius uidet᷑ occasurus ꝗ eis qui in meridiano
terrȩ sinu conuersati. & prius illũ eiusdẽ terrȩ obiec¬
tu cernere uetant᷑. & post ocius amittere coguntur.
Ideoq illi breuiores nobis dieᷤᷤ aestate longiores habent¬
tur in hieme. Quod ñ de solari gyro tantũmͦ.s de stel¬
larum quoq omĩum sub diuersis poli plagis currentiũ

Expanded text:
vertentis circuitum, uno eodemque temporis puncto Sol mevertentis circuitum, uno eodemque temporis puncto Sol medium coeli conscendat igneus orbem. Nec tamen eodem utrisque puncto vel hora oriatur, aut occidat, sed cum plagam austri circumiens hyberno tempore pervehitur, eos qui meridianum terrae latus inhabitant, ante oriens adit, sed serius dimittit occidens, quam nos, qui ad Septentrionem positi, globo terrarum obstante, tardius ejus ortum, sed citius sortimur occasum. At contra idem in aestivo degens circulo, multo nobis qui sub eodem habitamus ante ortus apparet, multo diutius videtur occasurus, quam eis qui in meridiano terrae sinu conversati, et prius illum ejusdem terrae obtectu cernere vetantur, et post ocyus amittere coguntur. Ideoque illi breviores nobis dies aestate, longiores habent in hyeme. Quod non de solari gyro tantummodo, sed de stellarum quoque omnium, sub diversis poli plagis currentium
Abbreviated transcription (Latin):
quasi instar scuti rotundus. s instar potius undiq
undiq uersum aequali rotunditate ꝑsimilis. Neq enĩ
in tantȩ mole magnitudinis ꝗͣuis enormẽ montiũ ualli.¬
umq distantiam quantũ in pila ludiera unũ digitũ tan.¬
tũ addere uł demere crediderim. Talis gͦ scematis terra
mortalib ad inhabitandũ data. solis cireuitus semꝑ in hoc
mundo lucentiscerta ratione constitutionis dĩ. alibi diem
exib&. alibi noctem relinquit. Et qđ sicut eccłiastes ait.
oritur sol & occidit & in locũ suum reuertit᷑. ibiq renas.¬
cens girat ꝑ meridiem & flectit᷑ ad aquilonẽ. necesse est
circuiens orientalib quibq priusꝗ occidentalib sub
eadem linea positis. mane. meridiem. uesperã adducat:
Eiusdẽ tamen longitudinis dies utrisq toto anno sicut.¬
& noctes faciat. Itẽ necesse ẽ. om̃ib sub aquilonis & au.¬
stri plaga contra inuice in eadẽ linea positis ꝑ totũ anni

Expanded text:
quasi instar scuti rotundus, sed instar potius pilae quasi instar scuti rotundus, sed instar potius pilae undiqueversum aequali rotunditate persimilis, neque autem in tantae mole magnitudinis, quamvis enormem, montium valliumque distantiam, quantum in pila ludica unum digitum, tantum addere vel demere crediderim. Talis ergo schematis terra mortalibus ad inhabitandum data, solis circuitus in hoc mundo lucentis certa ratione constitutionis Dei, alibi diem exhibet, alibi noctem relinquit. Et quia, sicut Ecclesiastes ait, Oritur sol, et occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per Meridiem, et flectitur ad Aquilonem, necesse est circumiens Orientalibus quibusque prius quam Occidentalibus sub eadem linea positis mane, meridiem, vesperam adducat, ejusdem tamen longitudinis dies utrisque toto anno, sicut et noctes, faciat, item necesse est omnibus sub Aquilonis et Austri plaga contra invicem et eadem linea positis, per totum annum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ reliquit. Sed & noctis utroq tẽpore quȩ
sit mensura aeque clarũ reddidit. quia necesse ẽ cu.¬
iuscũq sint longitudinis dies simul & nox xxiiii
horarum spatium cõpleant. Sed notandũ qđ hȩc de
thyle alit̾ scribit solinus. Thyle inquit ultima in
qua ȩstiuo solstitio sole de cancri sidere faciente tran¬
situm. nox nulla brumali solstitio ꝑ inde nullusdi¬
es. qđ plinius quoq in libro uu non p̃ter misit. Ul¬
tima inquiens omĩum quȩ memorant᷑ thẏle in qua
solstitio nullas esse noctes indicauimus caneri signũ
sole transeunte nullosq contra ꝑ brumã dies. hoc
quidã senis mensib fieri arbitrantur.
ausa autẽ inęqualitatis
eorũdẽ dierum terrȩ rotunditas est. Neq enĩfrus.¬
tra & in scripturȩ diuinȩ & in cõmunium litterarũ
paginis orbis terrȩ uocatur. Est enĩ reuera orbis idẽ
in medio mundi positus. non in latitudinis solũ gẏro

Expanded text:
intelligendum reliquit. Sed et noctis utroque tempore quae intelligendum reliquit. Sed et noctis utroque tempore quae sit mensura, aeque clarum reddidit, quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Sed notandum quod de Thule aliter scripsit Solinus: « Thule, inquit, ultima, in qua aestivo solstitio, solo de cancri sidere faciente transitum, nox nulla; brumali solstitio perinde nullus dies. » Quod Plinius quoque in libro septimo non praetermisit: « Ultima, inquiens, omnium quae memorantur Thule, in qua solstitio nullas esse noctes indicavimus, Cancri signum sole transeunte, nullosque contra per brumam dies. Hoc quidam senis mensibus fieri arbitrantur.ausa autem inaequalitatis eorundem dierum terrae rotunditas est; neque enim frustra et in Scripturae divinae, et in communium literarum paginis orbis terrae vocatur. Est enim revera orbis idem in medio totius mundi positus, non in latitudinis solum gyro,
Abbreviated transcription (Latin):
umbrȩ ñ sunt. septentrionẽ ñ conspici. ex eoloca appel¬
¶lari
ascia. nec horas dinumerari ibi. & tota trogoditice umbras
bis xlv dieb in anno. E rathostenes in contrariũ cadere
ꝓdidit. sic ut uario lucis incremento in meroe longissimꝰ
dies xii horas a equinoctiales & uiii partes unius horȩ
colligat. alexandriȩ uͦ xiiii horas. in italia xu. inbrit.¬
tannia xuii. ubi aestate lucidȩ noctes haut dubie re-¬
ꝓmittunt. Idq cogit ratio credi. solstitũ dieb occidente
sole ꝓpius uerticẽ mundi angusto lucis ambitu subiec¬
ta terrȩ continuos dies habere semsmensib: noctes ẽ
diuerso ad brumã remoto. Quod fieri in insula thyle
pitheas masiliensis seribit. sex dierũ nauigatione insep.¬
tentrione abrittannia distante. Hȩc de longitudine
dispari solstitialium dierum plinius intexendo. etiam
brumalium dierũ quȩ sit in partib longitudo sub.¬

Expanded text:
umbrae non sint, Septentrionem non conspici; ex eo loca appelumbrae non sint, Septentrionem non conspici; ex eo loca appellari Ascia, nec horas dinumerari ibi. Et tota Troglodytice umbras bis XLV diebus in anno Eratosthenes in contrarium cadere prodidit. Sic fit, ut vario lucis incremento in Meroe longissimus dies XII horas aequinoctiales, et VIII partes unius horae colligat, Alexandriae vero XIIII horas, in Italia XV, in Britannia XVII, ubi aestate lucidae noctes haud dubie repromittunt id quod cogit ratio credi, solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto. Quod fieri in Insula Thule Pythias Massiliensis scribit, VI dierum navigatione in Septentrionem a Britannia distante. » Haec de longitudine dispari solstitialium dierum Plinius intexendo, etiam brumalium dierum quae sit in partibus longitudo sub
Abbreviated transcription (Latin):
Constatq in berenice urbe trogodytarũ. unde stadiis
iui. dccexx. in eadem ptolomaide oppido qđ in mar¬
gine rubri maris ad primos elephantoꝵ uenatus c̃¬
ditũ est. hoc idẽ ante solstitium quadragenis quinis
dieb totidem postea fieri. & post eosac dies in meridi.¬
em umbras iaci. Rursus in meroe in sula
gentis aethiopũ.u. milib stadium ã sẏene in amne
nilo habitatur bis in anno absumi umbras sole duo¬
de uicesimam tauri partẽ. & dxiiii leonis obtinente.
In indiȩ gente oretum mons est maleus nomine. uix.¬
ta quẽ umbrȩ aestate in austrũ. hieme ad septentrio.¬
nes iaciuntur. Xu tantũ noctib ibi appar& septen¬
trio. It india patalis celeb̾rimo portu. soldext̾ orit᷑
umbrę in meridiem cadunt. septentrionẽ ibi alex.¬
andro morante ad notatũ. prima tantũ parte noctis
aspici. onesicretus dux eiꝰ scripsit. Quib in locis indiȩ

Expanded text:
constatque in Berenice urbe Troglodytarum, unde stadiis constatque in Berenice urbe Troglodytarum, unde stadiis MMMMDCCCXX in eadem Ptolemaide oppido, quod in margine Rubri maris ad primos elephantorum venatus conditum est, hoc idem ante solstitium quadragenis quinis diebus totidemque postea fieri, et post eos XC dies in meridiem umbras jaci. Rursus in Meroe insula, quae caput gentis Aethiopum, V millibus stadiorum a Syene, in amne Nilo habitatur, bis anno absumi umbras, sole devicesimam Tauri partem, et quartam decimam Leonis obtinente. In Indiae gente Oretum mons est, Malaeus nomine, juxta quem umbrae aestate in Austrum, hyeme ad Septentrionem jaciuntur: XV tantum noctibus ibi apparet Septentrio. In India Patalis celeberrimo portu sol dexter oritur, umbrae in meridiem cadunt, Septentrionem ibi Alexandro morante adnotatum, prima tantum parte noctis aspici. Onesicritus dux ejus scripsit, quibus in locis Indiae
Abbreviated transcription (Latin):
tu cũ aquilonẽ sol dirigat. Cui paria scribit basilius
& ipse in expositione genesis. Sed & plinius scłarib litte.¬
ris s non contẽpnendis. hȩc ipsa latius exsequens. ita scri.¬
bit. Uasaq̃ horoscopii non eadẽ sunt usui in trecentis sta.¬
diis aut longissime in quingentis mutantib sem& um¬
bris solis. Itaq umbilici que gnomen appellant umbra
in aegypto meridiano tempore aegnoctii die paulo
plusꝗ dimidiam gnominis mensuram efficit. in urbe ro¬
ma nona pars gnominis deest umbra. in oppido ancho.¬
na suꝑ÷ quinta & tricesima. in parte italiȩ quȩ uene.¬
tia appellatur hisdẽ horis umbragnomini par fit. Si
die medio nullam umbram iaci. puteũq eiꝰ experimen¬
ti gr̃a factum totum illuminari. Ex quo apparere tũ
solem illi loco supra uerticem esse. Quod & in india supͣ
flumen hẏpasim fieri tempore eodem onesicretꝰ scripsit

Expanded text:
tu, cum in Aquilonem sol dirigitur. » Cui paria scribit Basilius, tu, cum in Aquilonem sol dirigitur. » Cui paria scribit Basilius, et ipse in expositione Geneseos. Sed et Plinius secularibus literis, sed non contemnendis, haec ipsa latius exequens ita scribit: « Vasaque horoscopii non eadem sunt usui in trecentis stadiis, aut ut longissime in quingentis, mutantibus semet umbris solis; itaque umbilici, quem gnomonem appellant, umbra in Aegypto meridiano tempore, aequinoctii die, paulo plus quam dimidiam gnomonis mensuram efficit. In urbe Roma nona pars gnomonis deest umbrae. In oppido Ancona superest quinta tricesima. In parte Italiae, quae Venetia appellatur, iisdem horis umbra gnomoni par fit. Simdie medio nullam umbram jaci, puteumque ejus experimenti gratia factum, totum illuminari, ex quo apparet tum solem illi loco supra verticem esse; quod et in India supra flumen Hypasim fieri tempore eodem Onesicritus scripsit;
Abbreviated transcription (Latin):
logica consideratione docem. s & cȩtera tria tempoꝵ hu.¬
iusmodi confinia simili ratione aliquot dieb ante uiii
dies om̃i mundo aequalis est & una. uerũ solstitialis & ce.¬
teri om̃s diuersȩ longitudinis ꝓ ratione climatũ dispa¬
rium sunt & umbrarũ. Quod & libri ł xp̃ianoꝵs uł gen.
cidentis. Cȩterũ sunt qui ꝑ duos totius annidies sine um-¬
bra fuerint in partib meridianis. eo qđ solem habente ᷤ
suꝑ uertic̃ẽ suum undiq ꝑ eireuitũ in luminantur. Un¬
cregione ex alto fieri solem. ut ꝑ angusta puteors
aquã quȩ in ꝓfundo est uiderint refulgere. Esse autẽ
dicuntur in meridiano qui amfiscii uocantur. eo qđ
umbram ex utroq latere transmutant. Et paulopost.¬
Sunt enĩ in hoc in quȩ nos incolimꝰ orbe terrarũ circa
meridiem positi qui in australe plagam uideantur
umbrã transmittere. Hoc autẽ fieri dicitur sũ mo aes¬

Expanded text:
logica consideratione docemur; sed et caetera tria temporum hulogica consideratione docemur; sed et caetera tria temporum hujusmodi confinia simili ratione aliquot diebus ante octadies omni mundo aequalis et una est; verum solstitialis et caeteri omnes diversae longitudinis pro ratione climatum disparicidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per circuitum inluminentur, une regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in profundo est grauius refulgere. esse autem dicuntur in meridiano qui amphiscii uocantur, eo quod umbram ex utroq« Sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terrarum, circa meridiem positi, qui in Australem plagam videantur umbram transmittere, hoc autem fieri dicitur summo aes
Abbreviated transcription (Latin):
lium diem pascha celebrari licitum neg&. ipsũ quoq:
pascha qđ dñs pridie quã pateret᷑ cũ discipulis fecit.
aut nouo łerũ aprilium die ñ fuisse. aut ante ȩquinoc¬
tium fuisse confirm&. Non enĩ nr̃i tantũ temporis
s etiam legalis & mosaica decernit institutio. non ante
transcensũ huius ȩquinoctii diem festi paschalis esse
celebrandam. sicut attestante anatholio euident᷑ do¬
c& filo & iosephus. sicut & eoꝵ antiquiores agathobo¬
lus & ab eo eruditus aristobolus ex paneada. qui unꝰ
ex illis lxx seniorib fuit. qui missi fuerunt ã ponti¬
ficib ad ꝓtholomeũ regẽ hebreoꝵ libros interp̃tari
in grecũ sermonẽ. quiq multa ex traditionib moysi
questiones exodi exponerent. dixerunt pascha non prius
esse immolandũ. quã ȩqui noctium uernale transir&.
Unde nos necesse ẽ. obseruandã ueritatis regulam dicamus
aꝑte. & pascha ante aequinoctium tenebrasq deuictas nͣ

Expanded text:
lium diem Pascha celebrari licitum neget. Ipsum quoque lium diem Pascha celebrari licitum neget. Ipsum quoque Pascha, quod Dominus pridie quam pateretur cum discipulis fecit, aut IX Calendarum Aprilium die non fuisse, aut ante aequinoctium fuisse confirmet; non enim nostri tantum temporis, sed etiam legalis et Mosaica decernit institutio, non ante transcensum hujus aequinoctii diem festi paschalis esse celebrandum, sicut, attestante Anatholio, evidenter docet Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores AGATHOBOLUS, et ab eo eruditus ARISTOBOLUS ex Paneade, qui unus ex illis LXX senioribus fuit qui missi fuerunt a Pontificibus ad Ptolemaeum regem Hebraeorum libros interpretari in Graecum sermonem, quique multa ex traditionibus Moysipsi ergo cum quaestiones Exodi exponerent, dixerunt Pascha non prius esse immolandum quam aequinoctium vernale transiret. Unde nos necesse est, ob conservandam veritatis regulam, dicamus aperte, et Pascha ante aequinoctium tenebrasque devictas no
Abbreviated transcription (Latin):
solstitio uiii ł uilii natum. addita insuꝑ expositione qđ
auctorem lucis ȩternȩ cũ cremento lucis tẽporariȩ con.¬
cipi simul & nasci decer&. penitentiȩ uͦ preconẽ quẽ opor¬
tebat minui cũ inchoata minoratione lucis generari parit᷑
& concipi. Uerũ quia sicut in ratione paschali didicimus
orientalium sententiis & maxime egyptioꝵ quos caleu.¬
landi esse peritissimos constat spetialit annotatur.
Cȩteros quoq tempoꝵ tres articulos putamus aliquanto
priusꝗͣ uulgaria scripta continentesse notandos. Ut enĩ
de ȩquinoctio uerno qđ caput ee memoratarũ uiiͬ mu-¬
tationũ annalium mundi origo doc&. breuit loquam
regula ten& ȩccłiasticȩ obseruationis a niceno confirma¬
ias inquiratur. Item catholicȩ institutionis regula p̾ci¬
pit ut ante uernalis ęquinoctũ transgressũ pascha non
tium. necesse eͥ idẽ aut ante ȩquinoctium pascha ce:¬
lebrari licitũ dicat. aut ante septimũ halendarũ apͥ-¬

Expanded text:
s Julias natum; addita insuper expositione, quod auctorem lucis aeternae cum cremento lucis temporariae concipi simul et nasci deceret. Poenitentiae vero praeconem, quem oportebat minui, cum inchoata minoratione lucis generari pariter et concipi. Verum quia sicut in ratione paschali didicimus Orientalium sententiis, et maxime Aegyptiorum, quos calculandi esse peritissimos constat, specialiter adnotatur, caeteros quoque tres temporum articulos putamus aliquanto priusquam vulgaria scripta continent esse notandos. Ut enim de aequinoctio verno, quod caput esse memoratarum quatuor mutationum annalium mundi origo docet, breviter loquamur, regula tenet ecclesiasticae observationis, a Nicaeno confirmaias inquiratur. Item catholicae institutionis regula praecipit ut ante vernalis aequinoctii transgressum Pascha non tium, necesse est idem aut ante aequinoctium Pascha celebrari licitum dicat, aut ante octavum Calendarum Apri
Abbreviated transcription (Latin):
res dulces id÷ sanguis. utere bene olentib cibis & acerrimis.
dulcib uino indulge. ueneri parce. ieiunia mini-¬
me ex equere. Itẽ incipit tempus aestiuũ ex die
Uiu łx iuł ipso momento inerementa fellis rubei
amittuntur. & colera nigra aderescunt. qđ esse con.¬
stat usq ad ȩquinoctium autũni id ÷ usq ad tẽpo.¬
ra frigoris. utere cibis dulcib cunctis & bene olen.¬
tib & frigidiorib & qui uencrẽ molliunt. ꝑ diesxe.
Ab equinoctio aute autumni qđ est ex die uiii łerum
nigri fellis amaritudo & humoris crassitudo auget᷑
utere cibis calidis & acerrimis omib & abstine uene¬
rem & minus lauabis ex die suprascripto usq in
occasũ uergiliarum. hoc est in diem uiidus febru.¬
arias sunt dies xlui. in occasum pliadũ. De hac
hora hominib sanguis adcrescit. Conuenit gͦ co
neri. dies sunt hib̾ni .xluii. hȩc quidẽ gentiles

Expanded text:
res dulces, id est, sanguis. Utere bene olentibus cibis et acerrimis. res dulces, id est, sanguis. Utere bene olentibus cibis et acerrimis. dulcibus, vino indulge, Veneri parce, jejunia minime exequere. Item incipit tempus aestivum ex die octavo Calendas Julias, ipso momento incrementa fellis rubei amittuntur, et cholera nigra adcrescit, quod esse constat usque ad aequinoctium autumni, id est, usque ad tempora frigoris. Utere cibis dulcibus cunctis, et bene olentibus, et frigidioribus, et qui ventrem molliant per dies XC. Ab aequinoctio autem autumni, quod est ex die VIII Calendarum nigri fellis amaritudo, et humoris crassitudo augetur. Utere cibis calidis et acerrimis omnibus, et abstine Venere, et manus lavabis. Ex die supra scripto usque in occasum Vergiliarum, hoc est, in diem sextum Idus Febr., sunt dies XLVI in occasum Pleiadum. De hac hora hominibus sanguis adcrescit. Convenit ergo cneri: dies sunt ii hiberni XLVII. » Haec quidem gentiles,
Abbreviated transcription (Latin):
fiat momentis. Sed quȩ recta in exortu suo consurgunt
signa longiore tractu cenent lucẽ. quȩ uͦ obliqua oci.¬
ore transeunt spatio. Sed & hippocrates arehiater an.¬
tigono regi scribens ꝑ ani spatia qualit̾ ad p̃cauendas
inbebillitateᷤ se obseruare deber&. ita dicit. Itaq exoi¬
die humor corporib crescit. usq ad ȩqui noctium uer.¬
nũ qui sunt dies .xc. hoc tempus agit hominis fleugnia
ex quo frequent̃ nascitur hominib catarrũ & destilla.¬
tio uuę. & punctio laterũ. caligo & tinnitus auriũ
& odorare nichil possunt. Tali gͥ tempore utere
calidis & laseratis & optimis cibis piꝑ habentib & sinape.
raro lauare. Caput uͦ sine intermissione purgare. uino
indulge. ueneri non parcas. dies lxu proxinȩ. sequen.¬
tes autẽ sunt ex supracto die usq ad ȩqui noctium uernũ
maias sunt dies xlu. his dieb augentur hominib: humo.¬

Expanded text:
fiat momentis. Sed quae recta in exortu suo consurgunt fiat momentis. Sed quae recta in exortu suo consurgunt signa, longiore tractu tenent lucem; quae vero obliqua, ocyore transeunt spacio. » Sed et Hippocrates ἀρχίατρος Antigono regi scribens, per anni spacium qualiter ad praecavendas imbecillitates se observare deberet, ita dicit: « Itaque exordie humor corporibus crescit usque ad aequinoctium vernum, qui sunt dies XC. Hoc tempus auget hominis phlegma, ex quo frequenter nascitur hominibus catharrus, et distillatio uvae, et punctio laterum, caligo et tinnitus aurium, et odorari nihil possunt. Tali igitur tempore utere calidis et laseratis, et optimis cibis piper habentibus et sinapi, raro lana, caput vero sine intermissione purga; vino indulge, Veneri non parce dies XLV. Proxime sequentes autem sunt ex supradicto dicto die usque ad aequinoctium vernum Maias sunt dies XLV. His diebus augentur hominibus humo
Abbreviated transcription (Latin):
& magis in solstitia. semꝑq luna in aquilonalia. & ã ter.¬
ris longus recedente. mitiores quã cũ in austro digres.¬
sa ꝓpriore nisu iũ suam exere&. aestus ad fluere natu.¬
ralis ratio cogit. Per denos autẽ & nouenos annos iux.¬
ta lunaris cireuli ordinẽ etiam maris cursus ad principia
motus & paria incrementa recurrit.
multoꝵ late & sapientium seculi & xp̃ianoꝵ senten.¬
tia clar&. deniq plinius sedsidem orator & philoso.¬
phus in libro sđ̃o naturalis instoriȩ. sol aut̃ẽ inquit
ipse ui differentias hab&. bis aequata nocte diei uer.
no & autũno in centrũ incedens terrȩ. octauis in par.¬
tib arietis ac librȩ bis ꝑmutatis spatiis. In auctũ diei.¬
bruma. octaua in parte capricorni. noctis uͦ solstitio.
totidẽ in partib cancri. iequalitatis causa obliquitas sig.¬
niferi cũ pars equa mundi suꝑ subterq terras omib

Expanded text:
et magis solstitio, semperque luna in Aquilonia et a teret magis solstitio, semperque luna in Aquilonia et a terris longius recedente, mitiores, quam cum in Austro digressa propriore nisu vim suam exercet, aestus adfluere, naturalis ratio cogit. Per denos autem et novenos annos, juxta lunaris circuli ordinem, etiam maris cursus ad principia motus et paria incrementa recurrit. multorum late et sapientium saeculi, et Christianorum sententia claret. Denique Plinius Secundus, idem orator et philosophus, in libro secundo Naturalis historiae: « Sol autem, inquit, ipse quatuor differentias habet: bis aequata nocte diei, vere et autumno in centrum incidens terrae, octavis in partibus Arietis ac Librae; bis bruma, octava in parte capricorni, noctis vero solstitio, totidem in partibus cancri. inaequalitatis causa obliquitas est signiferi, cum pars
Abbreviated transcription (Latin):
amplius exundare sufficiat. Quod ex lunȩ cursu potest
facillime dep̾hendi. uerbi gr̃a. hoc mare posita circabru.¬
malem solis ortũ uł solstitialem eiꝰ occasũ lunacuiꝰcũq ae¬
tatis. siue suꝑ terrã seu sub terra sit. aestũ sol& adtollere.
At posita eirca brumalem solis occubitũ. uel solstitialem
eius ex ortũ reflectere. Porro aliis in partib ab ea celipla.¬
ga recessum maris luna quahic signat accessũ. ñ solũ
autẽ s & in uno eodẽ litore qui adboream mei habi¬
tant. multo me citius aestũ maris omẽm. qui uͦ ad au¬
strũ inulto serius accipere parit᷑ & refundere solent.
seruante quibq in regionib luna semꝑ regulã socie.¬
tatis ad mare quãcũq semel acceperit. Ergo malinã
quinq fere ante nouã siue plenã lunam dieb ledonẽ totidẽ
ante diuiduam sepus incipere cõperimꝰ & cirea aequino s¬
tia duo maiores solito aestus adsurgere. Inanes uͦ bruma

Expanded text:
amplius exundare sufficiat, quod ex lunae cursu potest amplius exundare sufficiat, quod ex lunae cursu potest facillime deprehendi. Verbi gratia, hoc mare, posita circa brumalem solis auctum, vel solstitialem ejus occasum, luna, cujuscunque aetatis, sive super terram, seu sub terra sit, aestum solet attollere; at posita circa brumalem solis occubitum, vel solstitialis ejus exortum, reflectere. Porro aliis in partibus ab ea coeli plaga recessum maris luna qua hic signat accessum; non solum autem, sed et in uno eodemque littore quo ad Boream mei habitant, multo me citius aestum maris omnem, qui vero ad Austrum, multo serius accipere pariter et refundere solent, servante quibusque in regionibus luna semper regulam societatis ad mare quamcunque semel acceperit. Ergo malinam quinque fere ante novam sive plenam lunam diebus, ledonem totidem ante dividuam saepius incipere comperimus, et circa aequinoctia duo majores solito aestus adsurgere, inanes vero bruma,
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis quibusdã inmensib ut̃q aestus indissimili ꝑ om̃ia
cremento ꝓficit. Quanto autẽ plus aestus maior litora
terrasq contexerit. & fluuios ac freta repleuerit. tanto
latius recedens eadẽ litora maris exhaurire atq enudare
consueuit. Unde uideat qui potest anuerũ sit qđ philip¬
po teste ferunt quidã atq confirmant illã in mensã ma.¬
ris oceani effusionẽ. ꝑ om̃ium regionũ ac patriarũ fluui¬
os iturã uno puncto tẽporis fieri. Scimus enĩ nos qui di.¬
uersũ brutanniei maris litus in colimus. qđ ubi hoc ȩqͦr
aestuare ceperit. tpsa hora aliud incipiat ab ȩstu defer¬
uere. Et hinc uidetur quibdã qđ recedens aliunde ali¬
orsũ unda recurrat. iterũq relictis quos adierat finib
priores festina repetat. Ideoq se ad tempꝰ m aior malina
his litorib ab iens amplius abducat. ut alibi adueniens

Expanded text:
quamvis quibusdam in mensibus uterque aestus in dissimili per omnia quamvis quibusdam in mensibus uterque aestus in dissimili per omnia cremento proficit. Quanto autem plus aestus major littora terrasque contexerit, et fluvios ac freta compleverit, tanto latius recedens eadem littora maris exhaurire atque enudare consuevit. Unde videat qui potest an verum sit quod, Philippo teste, ferunt quidam atque confirmant, illam immensam maris Oceani effusionem per omnium regionum ac patriarum fluvios ituram, uno puncto temporis fieri. Scimus enim nos, qui diversum Britannici maris littus incolimus, quod ubi hoc aequor aestuare coeperit, ipsa hora aliud incipiat ab aestu defervere; et hinc videtur quibusdam quia recedens aliunde aliorsum unda recurrat, iterumque relictis quos adierat finibus, priores festina repetat, ideoque se ad tempus major malina his littoribus abiens amplius abducat, ut alibi adveniens
Abbreviated transcription (Latin):
se quẽq quadriformi suȩ mutationis uarietate disꝑti¬
unt. sepe quidẽ aequa ut̃q sorte septenis dieb ac dimi¬
dio cursũ consũmantes. Sepe uł uentis impellentib
aut repellentib uł alia qualib& accidente siue natu¬
rali ui cogente. tardius citiusue uenientes aut minꝰ am¬
pluusue solito feruentes. ita ut aliquoties ordine ꝑtur¬
bato. malina pluressibi ȩstus hoc mense. pauciores uen¬
dic& in alio. Unde utq motus. nc̃ uesꝑtino nasci nc̃
matutino consueuit in aestu. Et si quidẽ aestu uesꝑtino
uł nouilunio uł plemilunio instante malinã nasci contigerit.
idẽ estus cotidie ꝑ uii malinȩ dies subsequentes fit maior
& uiolentior aestu matutino. Similit̾ matutino si fuerit
malina orta sub ȩstu. Matutinus iã maiori ꝑ dies contegit
aequore terras. Porro uesꝑtinus finib: quos matutinꝰ aes.¬
tus ceperat contentus. ulterius cursũ extendere negligit.

Expanded text:
se quemque quadriformi suae mutationis varietate dispertise quemque quadriformi suae mutationis varietate dispertiunt. Saepe quidem aequa uterque sorte septenis diebus ac dimidio cursum consummantes, saepe, vel ventis impellentibus, aut repellentibus, vel alia qualibet accedente sive naturali vi cogente, tardius citiusve venientes, aut minus ampliusve solito ferventes, ita ut aliquoties ordine turbato malina plures sibi aestus hoc mense, pauciores vindicet in alio; unde uterque motus nunc vespertino nasci, nunc matutino consuevit in aestu. Et siquidem aestu vespertino vel novilunio, vel plenilunio, instante malinam nasci contigerit, idem aestus quotidie per VII malinae dies subsequentes fit major et violentior aestu matutino. Similiter matutino si fuerit malina orta sub aestu, matutinus jam majori per dies contegit aequore terras. Porro vespertinus finibus quos matutinus aestus coeperat contentus, ulterius cursum extendere negligit,
Abbreviated transcription (Latin):
cies nouies ad fluit simul & remeat. Et sicut luna ꝑ dies xu
ut diximꝰ naturalis sui cursus tarditate de occidente in orien¬
tẽ uesꝑtina refunditur. & quȩ matutina hodie orientẽ
tenebat. post dies xu matutina in occidente uidebit᷑. ita
etiam aestus oceani nunc uesꝑtinus ad surg&. Et qm̃ luna¬
ꝑ anuũ id ÷ menses xii. suos qui st̃ dies cccliiii. xii uicib
minꝰ hoc ÷ trecenties quadragies & bis terrȩ ambit orbẽ
aestus oceani tẽpore eodẽ del xxxiiii uicib & ipse ter.¬
tas adluit ac resilit. Imitatur lunȩ cursũ mare ñ solũ cõ¬
mum accessu & recessu. sed ȩtiam qͦdã suistatus ꝓfectu de¬
fectuq ꝑ enni. ita ut ñ tardior solũ ꝗͣ pridie. uerũ &iam
maior minorue cotidie redeat aestus. & crescentes qͥd ẽ
malinas. decrescentes autẽ placuit appellare ledones.
Qui alt̾nante ꝑ septenos octonosue dies successu. mensẽ int̾

Expanded text:
cies novies adfluit simul et remeat; et sicut luna per dies XV, cies novies adfluit simul et remeat; et sicut luna per dies XV, ut diximus, naturali cursus sui tarditate de occidente in orientem vespertina refunditur, et quae matutina hodie Orientem tenebat, post dies XV matutina in Occidente videbitur, ita etiam aestus Oceani nunc vesper annum, id est, menses XII suos, qui sunt dies CCCLIIII, duodecim vicibus minus, hoc est, trecenties quadragies et bis, terrae ambit orbem, aestus Oceani tempore eodem DCLXXXIIII vicibus et ipse terras adluit ac resilit. Imitatur autem lunae cursum mare non solum communi accessu et recessu, sed etiam quodam sui status profectu defectuque perenni, ita ut non tardior solum quam pridie, verum etiam major minorve quotidie redeat aestus. Et crescentes quidem malinas, decrescentes autem placuit appellare ledones, qui, alternante per septenos octonosve dies successu, mensem inter
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ orbem cireuit. Aestus oceani ꝑ tempꝰ idem geminato
hoc numero id÷ c. & quattuordeci uicib ex und& ad
suꝑiora. & tot aeq uicib suũ relabitur in alueũ. qr
luna in xxuiiii dieb uicies octies terrȩ ambitũlus.¬
trat. & in oeu horis quȩ ad naturalis usq mensis¬
plenitudinẽ suꝑsunt dimidiũ terrȩ circuit orbẽ. ut quȩ
uerbi gr̃a preterito mense suꝑ terrã meridie. nunc media
nocte sub terra solem accendenda consequatur Per tantũ.¬
dem tẽporis geminatis aestus sui uicib quinqͥgieᷤ septies ma-¬
ria alta tumescunt obicib ruptis. rursusq in seipsa residunt.
quia luna in dimidio mensisspatio hoc÷ in &u noctib acdi.¬
eb quat᷑ decies terrã circũlabitur. Insuꝑ & dimidiũ terrȩ
semel. Unde fit ut orientẽ plena uespere teneat. quȩ pri¬
dẽ noua uespere occidentẽ tenuerat. mare ꝑ id tẽporis ui.¬

Expanded text:
terrae orbem circuit, aestus Oceani per tempus idem geminato terrae orbem circuit, aestus Oceani per tempus idem geminato hoc numero, id est, CXIIII vicibus, exundet ad superiora, et tot aeque vicibus suum relabatur in alveum, quia luna in XXIX diebus vicies octies terrae ambitum lustrat, et in XII horis quae ad naturalis usque mensisplenitudinem supersunt dimidium terrae circuit orbem, ut quae, verbi gratia, praeterito mense super terram meridie, nunc media nocte sub terra solem accendenda consequatur, per tantumdem temporis geminatis aestus sui vicibus, quinquagies septies. Maria alta tumescant, Obicibus ruptis, rursusque in seipsa residunt. Quia luna in dimidio mensis spacio, hoc est, in XV noctibus ac diebus quater decies terram circumlabitur, insuper et dimidium terrae semel. Unde fit ut Orientem plena vespere teneat, quae pridem nova vespere Occidentem tenuerat. Mare per id temporis vi
Abbreviated transcription (Latin):
sui feruoris qđ greci reuina uocant impetu littora late
contegat. eodemq reuocato detegat. ac dulces fluminũ
occursus salsis ab undȩ comisceat simul & accumul& un.¬
dis. Nec mora pretereunte luna recedens & ipse natiuȩ
hȩc dulcedini mensurȩq relinquat. tã quã lunȩ quib dã
aspirationib inuitus ꝓtrahatur. & iterũ eiusdẽ ui ces¬
sante in mensurã ꝓpriam refundatur. Sieut enĩluna
iuxta qđ & supra docuimus. iiͦii punctoꝵ spatio cotidie
tardius oriri tardius occidere ꝗͣ pridie orta est uł occi¬
derat sol&. ita etiam maris aestus ut̃q siue diurnus sit
& nocturnus. seu matutinus & uesꝑtinus. eiusdẽ pene
temporis interuallo tardius cotidie uenire tardius re.¬
dire ñ desinit. Punctus autẽ quinta pars horȩ est.u.
enim puncti horam faciunt. Unde fit ut quia luna in
duob suis mensib id ÷ dieb liui quinquagies & septies

Expanded text:
sui fervoris, quod Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late sui fervoris, quod Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late contegat, eodemque revocato detegat, ac dulces fluminum occursus salsis abunde commisceat simul et accumulet undis; nec mora praetereunte luna recedens et ipse, nativae has dulcedini mensuraeque relinquat, tanquam lunae quibusdam aspirationibus invitus protrahatur, et iterum ejusdem vi cessante in mensuram propriam refundatur. Sicut enim luna, juxta quod et supra docuimus, IIII punctorum spacio quotidie tardius oriri, tardius occidere quam pridie orta est vel occiderat solet, ita etiam maris aestus uterque, sive diurnus sit, et nocturnus, seu matutinus et vespertinus, ejusdem pene temporis intervallo tardius quotidie venire, tardius redire non desinit. Punctus autem quinta pars horae est, quinque enim puncti horam faciunt. Unde fit ut quia luna in duobus suis mensibus, id est, diebus LIX, quinquagies et septies