comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpitur : ut totus in meliꝰ reformetur. & restituatur
mintegrũ in nouissima tuba. ut iã ñ corrũpatur neq corrũ¬
pat Defectu aut̃ suo in pulchritudines corruptibiliores. id ÷
penarũ ordinẽ p̃cipitatur Nec miremur quod adhuc pulcbri¬
tudines nomino: Nichil enĩ ẽ. ordinatũ: qđ non sit pulchrũ.
& sicut ait apłs omĩs ordo a dõ.ẽ. Necesse ẽ. aut̃ fateamur
meliore eẽ. hominẽ plorantẽ : quã lȩtantẽ uermiculũ. Et
tam̃ uermiculi laudẽ sine mendatio ullo copiose possũdice¬
re considerans nitorẽ coloris. figurã terentẽ corporis. priora
cũ mediis. media cũ posterioribꝰ congruentia. & unitatis
appetentiã ꝓ suȩ naturȩ humilitate seruantia. nichil ex
una parte formatũ. qđ ñ ex altera parili dim̃sione res¬
pondeat. Quid iã de anima ipsa dicã uegetante modu¬
lũ corporis sui. qͦ mͦ eũ numerose moueat. qͦmͦ appetat¬

Expanded text:
corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod adhuc pulchritudines nomino: nihil enim est ordinatum, quod non sit pulchrum; et, sicut ait Apostolus, omnis ordo à Deo est . Necesse est autem fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem sine ullo mendacio copiose possum dicere, considerans nitorem coloris, figuram teretem corporis, priora cum mediis, media cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat
Abbreviated transcription (Latin):
torũ motum. nec in lunȩ cursu aliquas tridui tantũ figuras̃.
Ita enĩ quȩ ꝓpterea st̃ infima. quia partibꝰ inꝑfectis tota ꝑ¬
fecta ft̃ siue in statu siue in motu pulchra sentiantur: tota
quippe mundo suꝑfertur: nec alicui parti eiꝰ inꝗtũ uerũ
iudicamꝰ adheremꝰ Error aut̃ nr̃ parti adherens eiꝰ. ipse ꝑ
se fedus ẽ. sed sic̃ niger color in pictura. cũ toto fit pulcher:
sic istũ totũ agonẽ decent̾᷑ edit incõmutabilis diuina ꝓ ui¬
dentia. aliud uictis. aliud certantibꝰ. aliud uictoribꝰ. aliud
spectatoribꝰ. aliud quietis. & solũ dm̃ contẽplantibꝰ tribuens.
cũ inhis omĩbꝰ ñ sit malũ nisi peccatũ & pęna peccati. hoc ÷ͥ
defectus uoluntariꝰ a sũma essentia. & labor in ultina ñ uolun¬
tarsꝰ. Qđ alio mͦ sic dici potest. Lib̾tas a iusticia: & seruitus¬
ꝓfectu interioris aut defectu suo S ꝓfectu interioris ita

Expanded text:
torum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. torum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. Ista enim, quae propterea sunt infima, quia partibus imperfectis tota perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota quippe mundo superfertur, nec alicui parti ejus, in quantum verum judicamus, adhaeremus. Error autem noster parti adhaerens ejus, ipse per se foedus est. Sed sicut niger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommutabilis divina providentia, aliud victis, aliud certantibus, aliud victoribus, aliud spectatoribus, aliud quietis et solum Deum contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malum nisi peccatum, et poena peccati, hoc est defectus voluntarius a summa essentia, et labor in ultima non voluntarius; quod alio modo sic dici potest, libertas a justitia, et servitusprofectu interioris, aut defectu suo. Sed profectu interioris ita
Abbreviated transcription (Latin):
los iracondiȩ diuinȩ scripturȩ nominant. ꝗuis ipsi nesciant
quid dese agatur boni: his: similes st̃ homines qͥ gaudent
miseriis alienis: & risus sibi acludicra spectacła exibent.
uel exiberi uolunt euersionibꝰ & erroribꝰ aliorũ. Atq ita
in his omĩbꝰ boni ad monentur & exercentur. & uincunt
& triumphant & regnant: mali uͦ decipiuntur. cruciant᷑
uincuntur. dãpnantur. & seruiunt. non uni omĩũ dño
sũmo: s ultimis seruis illis uidelic& angłis. qͥ doloribꝰ
& miseria dãpnatorũ pascuntur. & ꝓ ista maliuolentia
honorũ liberatione torquentur: Ita ordinautur om̃s officiis
a finibꝰ suis in pulchritudinẽ uniuersitatis : ut qđ horrenꝰ
in parte si cũ toto considemꝰ plurimũ placeat. quia nec in ȩdi¬
fitio iudicando unũ tantũ angulũ consid̾are debemꝰ. nec in ho¬
mine pulchro solos capillos. net in bene ꝓnuntiante solũ digi¬

Expanded text:
los iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant los iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac ludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. Atque ita in his omnibus boni admonentur, et exercentur, et vincunt, et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, vincuntur, damnantur, et serviunt; non uni omnium summo Domino, sed ultimis servis, illis videlicet angelis, qui doloribus et miseria damnatorum pascuntur, et pro ista malevolentia bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consideremus, plurimum placeat: quia nec in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pronuntiante solum digi
Abbreviated transcription (Latin):
loris adiuncta nascitur corpꝰ qđ formosũ uocatur. & a suis
dilectoribꝰ amatur accerrime. ñ tam̃ in eo plus plac& forma
quȩ mouetur. quã uita quȩ mouet. Nam illud animal
si nos am&: allicit uiolentiꝰ: Si oderit aut̃. succensemus
& fer re ñ possumꝰ. etiã si formã ipsã prebeat fruenti: Hoc
totũ uoluptatis regnũ & ima pulchritudo Subiac& enim
corruptioni. Qđ si ñ eẽt : sũma putaretur: S. ad est diui.¬
na ꝓuidentia quȩ hanc ostendat & ñ malã ꝓpter tã mani¬
fest᷑a uestigia priorũ numerorũ in qͥdꝰ sapientiȩ dĩ ñ est
numerus. & eactremã tam̃ eẽ. miscens eis dolores. & morbos.
& distortiones menbrorũ. & tenebras coloris. & animorũ si¬
multates ac dissensi ones : ut ex his admoneamur incomu¬
tabile aliqͥd eẽ. quȩrendum: Et hoc fac̃ ꝑ insima ministe¬
ria. qͥbꝰ id agere uoluptatis ẽ: quos ext̾minatores & ange¬

Expanded text:
loris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis loris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc totum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim corruptioni: quod si non esset, summa putaretur. 75. Sed adest divina providentia, quae hanc ostendat et non malam, propter tam manifesta vestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, miscens ei dolores et morbos et distortiones membrorum, et tenebras coloris, et animorum simultates ac dissensiones, ut ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. Et hoc facit per infima ministeria, quibus id agere voluptatis est; quos exterminatores et ange
Abbreviated transcription (Latin):
conuenientia lȩtantẽ. & corrũpentẽ qđ inbonũ suum
conuertit. alim̃ta scilic& carnis. quȩ tam̃ corrupta id ÷ amit¬
tentia formam suã. in m̃brorũ istorũ fabricã migrant. & cor¬
rupta reficiunt in aliã formã ꝑ conuenientiã transeuntiao
& ꝑ uitalẽ motũ diuidicantia quodã mͦ: ut ex eis instructu¬
ram huiꝰ uisibilis pulchri. quȩ apta s̃ assunantur. ñ apta uͦ ꝑ
in congruos meatus eiciantur. Quoꝵ aliud feculentissimũ re¬
ditur̃ terre ad alias formas assumendas. aliud ꝑ totum
corpꝰ exalat: aliud totiꝰ animalis latentes numeros accipit.
& inchoatur in ꝓlẽ. & siue conuenientia duoꝵ corpoꝵ. siue
tali aliqͦ fantasmate cõmotũ ꝑ genitales uias ab ipso uertice
defluit in infima uoluptate: Iam uͦ in matre ꝑceptꝰ numerus
tẽporũ in locorũ numerũ coaptatur: ut suas regiones qua̧
m̃bra occupent. & si modũ parilitatis seruauerĩt. luce co¬

Expanded text:
etantem, et corrumpentem quod in bonum suum etantem, et corrumpentem quod in bonum suum convertit, alimenta scilicet carnis: quae tamen corrupta, id est amittentia formam suam, in membrorum istorum fabricam migrant, et corrupta reficiunt, in aliam formam per convenientiam transeuntia; et per vitalem motum dijudicantur quodammodo, ut ex eis in structuram hujus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta vero per congruos meatus ejiciantur. Quorum aliud faeculentissimum redditur terrae ad alias formas assumendas, aliud per totum corpus exhalat, aliud totius animalis latentes numeros accipit, et inchoatur in prolem, et sive convenientia duorum corporum, sive tali aliquo phantasmate commotum, per genitales vias ab ipso vertice defluit in infima voluptate. Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum parilitatis servaverint, luce co
Abbreviated transcription (Latin):
regula ipsã quã uides concipe hocmͦ. Omĩs qui se dubi¬
tãntẽ intelligit. uerũ intelligit: & de hac quã intelligit
certusẽ. De uero igit᷑ certus̃ ẽ. Omis gͦ qui utrũ sit ue¬
ritas dubitat : inse ipso hab& uerũ unde ñ dubitet: Nec
ulliu. uerũ nisi ueritate uerũ ẽ. Non itaq oportet eũ de
uertut dubitare: qui potuit undec̃q dubitare : Vbi ut¬
dentur hȩc: ibi est lum̃ sine spatio locorũ & teporũ. & si¬
ne ullo spatiorũ taliũ fantasmate: Nũꝗd ista exx aliqua
parte corrũpi posst̃: & iã si omĩs ratiocinator intereat.
aut a pd̾ inferos carnales uetere̾scat: Non enĩ ratiocina¬
nio talia facit s inuenit Ergo anteꝗ inueniantur in se
dus interior homo: & exterior corrũpitur de die in
diẽ isid intior ert̾iorẽ respicit. & in sua cõꝑatione fȩ¬
don uede  in ꝓprio tam̃ genere pulerhũ. as corporum

Expanded text:
regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubiregulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se tur interior homo, et exterior corrumpitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pul
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis affectu: ut ipse interior homo cũ suo in habitatore e
infima & carnali s sũma & spũali uoluptate conueniat.
aut si ñ cernis quȩ dico. & anuera sint dubitas : cerne sal¬
tẽ utrũ te dehis dubitare ñ dubites & si certũ ẽ.te. et̃. du¬
bitantẽ: quere unde sit certũ: Non illic tibi ñ omĩno so¬
us huiꝰ lumen occurreret : sed lumen uerũ qđ illumi¬
nat omem hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. qđ hic
ocłis uideri ñ potest. nec illis quibꝰ fantamata cogitant᷑
ꝑeosdẽ oculos animȩ impacta. s illis quibꝰ ipsis faittas ma¬
tibꝰ dicitur. ñ estis uos qđ ego quero. neq illud estis un
de uos ordino. & qđ mͥ int̾ uos fȩdũ occurrerit impbo. qđ
pulchrũ apꝑbo. cũ pulchrius sit illud unde impbo et
appbo Quare hoc ipsũ magis apꝓbo & ñ solũ uõbis sed
ilis omibꝰ corporibꝰ unde uos hausi ante pono: Deinde

Expanded text:
itatore, non itatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod his oculis videri non potest; nec illis quibus phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
excipiatur ab aliqua effigie ueritatis Quęre in corporis
uoluptate qđ teneat. nichil inuenies quã conuenientiã:
Nã si resistentia pariunt dolorẽ: conuenientia pariunt
uoluptatẽ: Recognosce gͥ quȩ sit sũma conuenientia.
Noli foras ire: inteipsum redi Ininteriore homine ha¬
bitat ueritas. & si tuã naturã mutabilẽ inueneris: trans¬
cende & te ipsũ: S mem̃to cũ te transcendis: rationaan¬
tẽ animã te transcende.: Illuc gͦ tende: unde ipsũ lum̃
rationis accendit᷑: Quo enĩ ꝑuenit omĩs bonꝰ rationa¬
tor nͥ adueritatẽ. cũ ad se ipsam ueritas ñ utiq ratiocinan¬
do ꝑueniat. s qđ ratioci nantes appetunt i psa sit
ide ibi conuenientiã qua suꝑior eẽ. ñ possit : & ipse con¬
ueni cũ ea: Confitere te ñ. eẽ: qđ ipsa ẽ. Siqͥdẽ se ipsa ñ
querit tu aut̃ ad eã querendo uenisti. ñ locorũ sꝑatio. sed

Expanded text:
excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio,
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ respondit. ut intelligeremꝰ ñ opus eẽ. Ad cognoscen¬
dũ dm̃ tẽptacionibꝰ uisibilit̃ diuina explorare molientibs
Non tẽptabis inquit dnm̃ dm̃ tuũ. Quã obrẽ quisqͥs ut
dĩ uerbo pascitur : ñ querit in ista heremo uoluptatẽ.
Qui uni dõ tantũ subiectus. ẽ: ñ querit in monte id est
in terrena elatione iactanciã. Quisqͥs ęt̾no spectacło in¬
cõmutabilis ueritatis adheserit: ñ ꝑ fastigium huiꝰ cor¬
poris id ẽ. ꝑ hos ocłos p̃cipitatur: ut tẽporalia & inferio¬
ra cognoscat: Quid igitur restat. unde non possit am¬
ma recordari pͥmã pulchritudinẽ quã reliquit. ꝗdo de
ipsis suis uitiis potest: Ita enĩ sapientia dĩ ꝑtendit usq
finẽ decoris ordinata contexuit. ita illa bonitas a sũmo
usq ad extremũ nulli pulchritudini quȩ ab ipso solo. eẽ.
poss& inuidit : ut nemo ab ipsa ueritate deiciatur qͥ non

Expanded text:
et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscenet ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibiliter diuina explorare molientibus: non temtabis, inquit, dominum deum tuum. quam ob rem quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista heremo uoluptatem; qui uni deo tantum sub- iectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione iactantiam; quisquis aeterno spectaculo incommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat. QVOD ma recordari primam pulchritudinem quam reliquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim Sapientia Dei pertendit a ffinem decoris ordinata contexuit. Ita illa bonitas a summo usque ad extremum nulli pulchritudini, quae ab ipso solo esse posset, invidit; ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
bitio scłi. hot modo tria illa notata st̃ Nam concupis¬
centia carnis: uoluptatis imfimȩ amatores significat:
Concupiscentia oculorũ : curiosos: ambitio scłi: suꝑbos:
Triplex etiam tẽptacio in homine quẽ ueritas suscepꝰ¬
ipsa cauenda monstrata ẽ: Dic inqͥt tẽptator lapidibꝰ
istis: ut fiant panes: At ille unꝰ & solus magister ñ¬
inpane solo uiuit homo. s in omĩ uerbo dĩ: Ita enĩ do¬
mitã docuit eẽ. oportere cupiditatẽ uoluptatis: ut
nec fami cedendũ sit S forte dnãtionis tẽporalis fas¬
tu decipi poterat : qui carnis uoluptate ñ potuit : Om¬
nia gͦ mundi regna monstrata sunt : & dictum ẽ. Omĩa
tibi dabo : si ꝓstratus adoraueris me. Cui responsũ ẽ.
Dñm dm̃ tuum ad orabis: & illi soli seruies. Ita calca¬
ta suꝑbia ẽ. Subiecta ẽ. aut̃ exxtrema etiã curiosita¬
tis illecebra. Non enĩ ut se de fastigio tẽpli p̃cipitare ur¬

Expanded text:
bitio saeculi . Hoc modo tria illa sunt notata: nam concupisbitio saeculi . Hoc modo tria illa sunt notata: nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. 71. Triplex etiam tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut panes fiant. At ille unus et solus magister: Nin pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem uoluptatis, ut nec fami cedendum sit. sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat qui carnis uoluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret ur
Abbreviated transcription (Latin):
uult effici. seruiat necesse est. uelit nolit Nã quoc̃q
duxerint sequitur. & quisquis ea uisus fuerit aufer¬
re posse: metuitur. Possunt aut̃ auferre ista : & scuitil¬
la ignis. & aliqua bestiola: Postremo ut omittã in mi¬
merabiles aduersitates : tẽpꝰ ipsum auferat necesse est
omĩa transcuntia. Itaq cum omĩa tẽporalia mundus
iste concludat : omibꝰ mundi partibꝰ serurunt. qui ꝓpt̾ea
putant nichil colendũ er̃. ne seruiant U eruntamer
quãꝗ in hac rerum extremitate miseri iaceant : ut ui
tia sibi sua dnãri patiantur. uel libidine. uł suꝑbia. uł
curiositate dãpnati. uł duobꝰ horũ uł omĩbꝰ ꝗ diu sunt
in hoc stadio uitȩ humanȩ lic& eis congredi & uincere. si
pͥus credant qđ intelligere nondũ uaĩent. & ñ diligant
mundũ. qm̃ omẽ qđ in mundo ẽ. sic̃ diuinitus dictũ ẽ.
concupiscentia carnis ẽ. & concupiscentia ocłorũ. & am

Expanded text:
uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur. possunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qu?: propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel curiositate damnati uel duobus horum uel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo est, sicut diuinitus dictum est, concupiscentia carnis est et concupiscentia oc
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ adhuc uisibilia sunt. Est̃ enĩ alius dẽterior & iuferi
or cultus simula chrorũ quo fantasmata sua colunt. et
quid quid animo errante cũ suꝑbia uł tumore cogitando
imaginati fuerint. religionis nomine obseruant: donec
fiat in anima nichil omĩno colendũ eẽ. & errare homines
qui suꝑsticione se inuoluunt & misera se implicant serui¬
tute. Sed frustra hoc sentiunt. Non enĩ efficiunt ut nĩ
seruant. Remanent quippe ipsa uitia: quibꝰ ut illa
colenda opinarentur attracti sunt. Seriuunt enim
cupiditati triplici: uel uo luptatis. uł excellentię. uel
spectaculi. Nego eẽ. quẽq istorũ qui nichil colendũ
existimant. qͣui ñ aut carnalibꝰ gaudiis subditus sit.
aut potentiã uana foueat. aut aliqͦ spectaculo delecta¬
tus insaniat. Ita nescientͤis diligunt tẽporalia: ut inde
beatitudinẽ expectent: His autẽ rebꝰ quibꝰ quisq beatꝰ

Expanded text:
tamen adhuc visibilia sunt. CAPUT tamen adhuc visibilia sunt. CAPUT or cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit, aut potentiam vanam foveat, aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. Ita nescientes diligunt tempbeatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus
Abbreviated transcription (Latin):
maxime ex̾ cellunt: Ergo in primis solis corpus occurint
& in eo ñ nulli remanent᷑. aliqui & lunȩ splendorẽ religio¬
ne dignũ putant. est enĩ nob̃ ut ꝑhibetur ꝓpͥnquior:
unde uiciniorẽ spetiẽ habere sentitur. Alii etiam cȩtero¬
rũ siderũ corpora ad iungunt: & totũ cęlũ cũ stellis suis.
alii cęlo ȩtherio copulant aerẽ : & istis duobꝰ suꝑioribꝰ ele¬
m̃tis corporeis. subiciunt ammas suas. S int̾ hos illi sibi
uidentur religrossimi: qui uniuersã simul creaturã id ÷
mundũ totũ cũ omĩbꝰ quȩ in mundo st̃: & utã qua spira¬
tur & animatur. quã qͥdam corporaea quidã in corpoream
eẽ. credider. Hoc gͦ totũ simul. unũ dm̃ magnũ et̃. arbi¬
trantur : cuiꝰ partes sunt cȩterȩ: Non enĩ uiuuersȩ creatur ȩ
n̾ttorem conditorẽq nouerint : unde in simulachra p̃cipi¬
tantur. & ab oꝑibꝰ dĩ usq in oꝑa sua demerguntur. que

Expanded text:
maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjiciunt animas suas. Sed inter hos illi sibi videntur religiosissimi, qui universam simul creaturam, id est mundum totum cum omnibus quae in eo sunt, et vitam qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum simul unum Deum magnum esse arbitrantur, cujus partes sint caeterae. Non enim universae creaturae auctorem conditoremque noverunt. Inde in simulacra praecipitantur, et ab operibus Dei usque in opera sua demerguntur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
soꝑa existiment et̃ & artẽ &e artificenui ine oratiu omi
impietas. nm peccantiũ sedretiam dapnatorũ ꝓ pepdepst
suis. Non enim tantũ scruptari creaturã contra p̃ceptũ
di & ea frui potiꝰ quã ipsa lege & ueritate uolunt bođ
mi hominis peccatũ deprehendit᷑ male utentis libero a¬
iitrio. s hoc qͦq in ipsa dãpnationẽ addunt. ut ñ m dili¬
gant: s etiã seruiant creaturȩ potiꝰ quã creatori. & eã co¬
iant ꝑ partes eiꝰ a sũmis usq ad imia uenientes. Sialiqui
se In hoc tenent: ut ꝓ sũmo dõ animã colant. sas pramã
intellestuale creaturã quã ꝑueritatẽ pater fabrieattuss
ad ipsã ueritatẽ sẽꝑ intuendã & se ꝑipsã. quia omĩm̾ ei siml¬
lima ẽ. Deinde ueniunt ad uitã genitalẽ: ꝑquã creaturan
uisibilia & tẽporalia gignentia qeus ȩt̾nus & in cõmutabile
oꝑatur. Hinc ad anim̃alia: & inde ad c̃orporaea ipsa dilaias¬
tu & in his primo eligant pulchriora: in quibus celesti

Expanded text:
inc oritur omnis impietas, non modo peccantium, sed etiam damnatorum pro peccatis suis. Non enim tantum scrutari creaturam contra praeceptum Dei, et ea frui potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi hominis peccatum deprehenditur, male utentis libero arbitrio; sed hoc quoque in ipsa damnatione addunt, ut non modo diligant, sed etiam serviant creaturae potius quam Creatori , et eam colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricavit, ad ipsam Veritatem semper intuendam, et se per ipsam, quia omni modo ei simillima est. Deinde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
deniq prestigiatorẽ nichil aliud quã fallatiã ꝓfitentẽ di¬
ligenter intuent᷑ : & cautissime obseruant. & si eludunt᷑¬
quia sua non poss. illiꝰ delectant᷑ scientia qeos elualt
Qa si&e ille nesciret qͥbꝰ causis faliantꝰ ruatuenrtes. uel nes¬
cite crederetur: parit erranti nullus plaudere a deiguis
uitt de popło unꝰ eũ dephenderit. maiorẽ silo la potut
mer ceis pattac n ob aliud nsi quia decipi fallior ił pot ito
qͥtali anphende nequȩunt: Ita omił palitia uag nulleo n

Expanded text:
denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, didenique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eludunquia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognition
Abbreviated transcription (Latin):
Stultã ñ talẽ: s quia eẽ. ꝑfecta & sapiens potest. quia nec
se ipsũ debet stultũ diligere Nã qͥ se diligit stultũ: ñ ꝓfi¬
ciet ad sapientiã. Nec fiet qͥsq qualis cupit eẽ: nͥ se oderit
qualis ẽ. S donec ad sapientiam ꝑfectam ueniatur. eo a¬
nimo ferat stulticiã ꝓxximi: quo suã ferr si tultꝰ eẽt.
& amar& sapientiã Qua ꝓpt̾ si & ipsa suꝑbia uerȩ liber¬
tatis & ueri regni umbra e: etiã ꝑ ipsã nos cõmemorat di¬
uina ꝓuidentia qͥd significemꝰ uitiosi. & qͦ deb eamꝰ redirȩ
correcti: lã uͦ cuncta spectacula. & omis illa quȩ appellatur
curiositas. qͥd aliud querit. quã de rer̃ cognitione leticiã
Quid gͦ ammirabiliꝰ quid spetiosius ipsa ueritate. ad quam
spectator omĩs ꝑuenire se cuꝑe confitetur. cũ uebem̃ter
teris & uiuatiꝰ in spectando cognoscat & iudic&: Ipsum

Expanded text:
stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligit stultum non proficit ad sapientiam; nec fiet quisque qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa ueritate, ad quam spectator omnis peruenire se cupere confitetur, cum uehementer udicet? Ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Homo qͥ ꝓsperis rebꝰ ꝓficit. asꝑis quid ꝓfecerit discĩt: Cum
enĩ mutabiliũ bonorũ ad est copia. ñ eis confidit. s cũ subtͣ¬
huntur agnoscit utrũ eũ ñ ceperint. quia plerũq cũ ad st̃
nobis. putamꝰ qđ ñ ea diligamus. s cũ ab eẽ. ceperint. inueni¬
mꝰ qui simꝰ: Hoc enĩ sine amore nrõ ad erat. quod sine dolore
discedit. Uidetur gͦ uincere cũ iuncatur. qui suꝑando ad
id ꝑuenit. qđ cũ dolore amissurus ẽ: & uincit cũ uinci ui¬
deatur: quisqͥs cedendo ad id ꝑuenit. qđ ñ amtitit inuitus:
Quẽ delectat gͦ lib̾tas : ab amore mutabiliũ rerũ liber eẽ.
appetat. & quẽ regnare delectat. uni omĩũ regnatori dõ
subditus hereat. plus eũ diligendo ꝗ se ipsũ: & hȩc ÷ ꝑfec¬
ta iusticia: quia potiꝰ potiora. & minꝰ minora diligimus:
Sapientẽ animã atq ꝑfectã talẽ diligat: qualẽ illã uid&:

Expanded text:
homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet,
Abbreviated transcription (Latin):
perit: Ds aut̃ dñs e. uiuorũ & mortuorũ. Non cuiꝗ miset u
miser e. quia nec cuiꝰꝗ iusticia fit iustus &ut nemo ili u¬
tisa &e dm̃: sic̃ nemo auferet beatitudinẽ: & si aliꝗdo sori
alicusꝰ ꝑiculo. uelerrore. uł dolore cõmouetur usq ad l̃
auceiliũ. aut correstionẽ aut consolationẽ  ñ usq ad sud
subuerionẽ ualere pacit᷑ In omibꝰ ait̃ officiosis latousꝰ
futurȩ quietis certa expectacione ñ frangitur: Quid enĩ
e nocebit. qͥ bene uti &iam iniico potest: siꝰ enĩ p̃sidio atq
munimento inimiticias ñ ꝑtismescit: c̃uiꝰ p̃cepto & dono di¬
ligit inimicos Huic uiro in tribulationibꝰ parũ. ẽ. non con¬
tristari nͥ etiã gaudeat : sciens qd tribulatio patientiam
operatur. patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio spẽ. spes aut̃ ñ confun¬
dit. qm̃ caritas dĩ diffusa ẽ in cordibꝰ nris. ꝑ spm̃ scm̃ qui¬
datus ẽ. nob̾ Qͥs huic nocebit. Quis hunc subiugabit:

Expanded text:
inus est et uiuorum et mortuorum. non cuiusquam miseria miser est, quia nec cuiusquam iniustitia fit iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. et si quando forte alicuius periculo uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correctionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. inpectatione non frangitur. quid enim ei nocebit qui bene uti etiam inimico potest? eius enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit; qquis huic nocebit? quis hunc subiugabit?
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ ẽ. qd ꝓsit generi humano qđ sic nobiscũ ꝑ rationi¬
lem & genitale & corporalẽ creaturã sibi seruientẽ: diui¬
na ꝓuidentia loquuta ẽ. Quo uno cognito omis ab animis
ꝓteruitas puerilis excluditur.: & introducit᷑ sacroscꝗ̃ re¬
diuinar seripturar̃ considatione & tractatione pascamꝰ
anmũ atq potemꝰ: uanȩ curiositatis fame ac siti fessũ
& estuante. & in anibꝰ fantamatis tanꝗ pictis epulis
frustra refic̃i saciariq cupientẽ: Hoc uͦ liberali & inge¬
nuo ludo salubrit erudiam᷑: si nos miracula spectãdoꝵ
& pulchritudo delectat. Illã defidemꝰ uidere sapientu.
Q uid enĩ mirabiliꝰ ui incorporea mundũ corporeũ fa¬
bricante. & administrante. aut quid pulchriꝰ ordinanti

Expanded text:
scum per rationalem, et genitalem, et corporalem creaturam sibi servientem divina providentia locuta est. Quo uno cognito, omnis ab animis protervitas puerilis excluditur, et introducitur sacrosancta redivinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, . Quid enim mirabilius vi incorporea mundum corporeum fabricante et administrante, aut quid pulchrius ordinante
Abbreviated transcription (Latin):
niã inuenimꝰ quarũ rer unitamenta sint. qbꝰ tanꝗ pͥmis
pulchris in hiamꝰ: & ab eis recedentes amplexcanur nr̃a fan¬
tasmata. Nã redeuntibꝰ nob ad inuestigandã ueritate pso
inttinere occurrunt & nos transire non siniurt mullis ui
bszmignis insidiis latrocinantia non intelligentibꝰ quinui¬
te pateat qđ dictũ .ẽ. cauete a simulachris. Itaq alii ꝑuina¬
merabiles mundos uaga cogitacione uolitatiet: Alite sm¬

Expanded text:
am invenimus quarum rerum imitamenta sint, quibus tanquam primis pulchris inhiamus, et ab eis recedentes amplexamur nostra phantasmata. Nam redeuntibus nobis ad investigandam veritatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã dicta creditur in spũ scõ: Utrũ auisibilibꝰ argiquioribꝰ
ad insibilia recentiora eã ꝑducere sufficiat : an tisq ad in cõ¬
mutabi lẽ ueritate : An aliȩ significent gesta uisibilia. alie
motꝰ animorũ : aliȩ legẽ ęt̃nitatis: An auquȩ inueniantur.
in qͥbꝰ hȩc omĩa uestiganda st̃. te quȩ sit stabilis fides. si¬
ue hẏstorica & teporalis: stue spũalis & ec̃na. ad quã om¬

Expanded text:
tiam dicta creditur in Spiritu sancto: utrum a visibilibus antiquioribus tiam dicta creditur in Spiritu sancto: utrum a visibilibus antiquioribus ad visibilia recentiora eam perducere sufficiat; an usque ad anmutabilem aeternitatem: an aliae significent gesta visibilia, aliae motus animorum, aliae legem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabilis fides, sive historica et temporalis, sive spiritualis et aeterna, ad quam om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯest: Ciu si ñdũ possumꝰ inherere: obiurgemꝰ salte nra
fantasmata. & tã nugatorios & deceptoriõi ludos de spec¬
taculo m̃tis eiciamꝰ: Otam᷑ gradibꝰ qͦs nob̾ diuina ꝓuiden¬
cia fabricare dignata .ẽ. Cum enĩ fignitis ludicrisꝰ nimũ
delectati euaneremꝰ in cogitaci onibꝰ nrĩs. & totã uitã in quę¬
da uana soni a uerteremus : rationali creatura seruientẽ¬
de legibꝰ suis ꝑ sonos ac literas. ignẽ. fumũ nubẽ. colũpnã
quasi quȩdã uerba uisibilia. cũ infantia nrã parabolis ac
similitudinibꝰ qͦdãmͦ ludẽ. & utteriores ođos nrõs luto huiꝰ.¬
uemodi curare ñ asꝑnata ẽ. in esfabilis miscdia di. Sistin¬
gentiȩ. qͥd mandemꝰ memoriȩ. uerũ eẽ. nescientes. s: tam̃ cre¬
dentes. & ubi sit uerũ qđ ñ uenit & tͣnsit. s sẽꝑ eodẽ modo
manet Quid sit modus intpretande allegoriȩ: que ꝑ sapira¬

Expanded text:
98. Cui si nondum possumus inhaerere, objurgemus saltem nostra 98. Cui si nondum possumus inhaerere, objurgemus saltem nostra phantasmata, et tam nugatorios et deceptorios ludos de spectaculo mentis ejiciamus. Utamur gradibus quos nobis divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris nimium delectati evanesceremus in cogitationibus nostris, et totam vitam in quaedam vana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per sonos ac litteras, ignem, fumum, nubem, columnam, quasi quaedam verba visibilia, cum infantia nostra parabolis ac similitudinibus quodammodo ludere, et interiores oculos nostros luto hujuscemodi curare non aspernata est ineffabilis misericordia Deie, verum esse nescientes. sed credentes tamen. Et ubi sit verum, quod non venit et transit, sed semper eodem modo manet. Qui sit modus interpretandae allegoriae, quae per sapien
Abbreviated transcription (Latin):
se aiqͥd untaligere intelligit. & id ipsu rursus oiteligt
in infinitũ ꝑgere intelligo. & nulla hic eẽ. spatia cuiꝰ ꝗ tu¬
moris aut uolubilitatis intelligo: Intelligo & iã ñ me posse
intelligere nisi tuuã. & me uiuatiorẽ intelligendo fiers. cer¬
tus int̾elligo: ẜt̃na enĩ uita uitã tẽporalẽ uiuacitate ipsa su¬
ꝑat: ne quid sit ȩt̾̃nitas nisi intelligendo conspicio: Men¬
tis quippe aspectũ omem mut abilitatẽ ab ȩt̾nitate se iun¬
go & in ipsa ȩẽnitate nulla spatia teporis cerno: quia spa¬
tia teporis p̃teritis & futuris rer̾ motibꝰ ronstant. Nichil
aut̃ p̃teriit in ȩtc̃no & nichil futurũ ẽ : quia &̃ qđ p̃terit᷑
eẽ. desinti e& qđ futurũ ẽ nondũ. eẽ cepit E tuitas aut̃
tantum mẽ. net fuit quasiꝰ n sit ĩam. nec erit quasi ad huc
nonsit. Quare sola ipsa uerissime dicere potuit huntane
mti ego sũ quisũ &s de illa uerissime dici potuit misit me

Expanded text:
intelligit, et idipsum rursus intelligit, in infinitum pergere intelligo, et nulla hic esse spatia cujusquam tumoris aut volubilitatis intelligo: intelligo etiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum motibus constant. Nihil autem praeterit in aeterno, et nihil futurum est; quia et quod praeterit, esse desinit, et quod futurum est, nondum esse coepit: aeternitas autem, tantummodo est; nec fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit me
Abbreviated transcription (Latin):
unta utitur amico ad rependam grãm. utitur inimico ad pati¬
entiam: utit᷑ quibꝰ pot est ad benesitientiã. utitur omĩbꝰ ad
ueniuolentiã. & quamꝗ tẽporalia ñ diligat ipse. recte it¬
tun teporalibꝰ & ꝓ eorũ sorte hominibꝰ consulit siequalt ñ
potest omibꝰ Quare si aliquẽ familiariũ suorũ ꝓittius
quã quelib& alloqͥtur. ñ eũ magis diligit .s ad eũ habet no¬
iore fidutiã. & aꝑtiorẽ tẽporis ĩanuam̃ T ractat eni tẽpori
deditos tanto meliꝰ: ꝗto ipse minꝰ obligatus.ẽ. tẽpor eonsiun
taq omibꝰ quos parter diligit ꝓdessẽ ñ possit : nisi contunii
tioribꝰ prodesse malit iniustus. ẽ. Amini aut̃ coniunetio ni¬
ior ẽ.: quã locorũ aut teporũ qͥbꝰ in hoc corpore gignim inord
ea maxima ẽ. quȩ omĩbꝰ p̃ualet Plon gͦ iste affugĩtur mogt

Expanded text:
uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patiuita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. quare si aliquem familiarium suorum promtius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet maiorem fiduciam et apertiorem temporis ianuam. tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obligatus est tempore. cum itaque omnibus quos pariter diligit prodesse non potioribus prodesse malit, injustus est. Animi autem conjunctio major est, quam locorum aut temporum quibus in hoc corpore gignimur; sed ea maxima est quae omnibus praevalet. Non ergo iste affligitur mort
Abbreviated transcription (Latin):
Et potest et̃. tẽpꝰ qđ bonꝰ cantator cantare ñ decent᷑ queat. & in¬
digeat uoce alterus. qua sibi exibeatur qđ diligit: tanꝗ si ali¬
cubi conuiuetur ubi eũ cantare turpe sit: s deceat andire can¬
tantẽ. Sene uinere aut̃ seꝑ decet. Quare quisqͥs hoc & diligi
a fac̃. ñ solũ ñinuidet imitantibꝰ: s & his se prebet libentissimi
atq humanissime ꝗtũ potest. nec eis tam̃ indiget. Na qđ̃ in
alis diligit. in se ipso habet totũ atq ꝑfectũ: Ita cũ diligit
ꝓꝯimũm tanꝗ se ipsũ : ñ inuidet er quia net sibi ipliułres¬
tat ei qđ potest: quia & sibi ipsi. Non eo indiget: quia ne
se ipso Tantũ do indiget: cui adherendo beatus ẽ. Nemo au¬
tem illi eripit dm̃ Iu̾e q̃ uerissime atq certissime inuictust̃
eui nichil aliua ꝗ ipsũ herere dõ bonũ ẽ. hic uir quã diu inbic

Expanded text:
et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et inet potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus hocui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac
Abbreviated transcription (Latin):
iste ñ sit inuictus hominẽ diligendo cũ in eo nichil p̾ter homi¬
nẽ diligat. id ÷ creaturã di ad eiꝰ imaginẽ factã: nec ei possit
decẽ. ꝑfecta natura quã diligit. cũ ipse ꝑfectus: Sic̃ enĩ uerbi
grã.si quisꝗ diligat bene cantantẽ. ñ hunc. aut illũ. s tantũ
bene cantante quelib&. cũ sit cantator ꝑfectꝰ: ita uult om̃s ta¬
les cẽ. ut tam̃ ñ ei desit qđ diligit qua ipse bene cantat Nam
si cuiꝗ inuidet bene cantanti: non iã illud diligit s laudem.
aut aliquid aliud qͦ bene cantando uult ꝑuenire. & potest ei
minui uł auferri. si & aliꝰ bene cantauerit. Qui gͦ inuidet
bene cantanti: non amat bene cantantẽ Sed rursus qui eo in-¬
diget: non cantat bene. Qd multo accõmodatiꝰ de bene uiuen¬
te dici potest: quia in uidere nulli potest Quo enĩ ꝑueniunt
bene uiuentes tantũ dẽ ẽ. omĩbꝰ: nec minꝰ fit cũ plures habuerit

Expanded text:
iste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter homiiste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam dei ad eius imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura, quam diligit, cum ipse perfectus est? sicut enim uerbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗ seipsũ: Certe enim sibi ipse nemo ẽ. patẽr. aut filius. aut
affinis. aut aliqͥd huiꝰ modi : s tantũ homo Aui gͦ dilig̃ aliquẽ
tanꝗ se ipsũ. hoc in eo deb&. diligere qđ sibi ipse ẽ. Corpora uͦ ñ
sunt qđ nos sumꝰ. Non gͦ in homine corpꝰ ẽ. ex petendum. aut
desid̾andũ Ual& enim̃ ad hoc etiã qđ p̃ceptũ ẽ. ne concupis¬
cas rem ꝑximi tui: Auaꝓpt̾ quisqͥs in ꝓximo aliud dilig̃ quã
iꝑsi ipse ẽ: ñ eum diligit᷑ tanꝗ se ipumꝰ. Ipsa gͥͣ natura hu¬
mana sine carnali conditione diligenda ẽ: siue sit ꝑficienda
siue sit ꝑfecta Onĩs sub uno dõ patre st̃ cognati. qͥ eũ diligunt¬
& faciunt uoluntatẽ ipsiꝰ : & inuicẽ sibi st̃. & patres cũ sibi con¬
sulunt. & filii cũ sibi obtep̾erant. & fratres maxime : quia eos
unꝰ pat̾ suo testam̃to ad unã hereditatẽ uocat Qua ꝓpt᷑ cur

Expanded text:
tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus; non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. ualet ad hoc etiam quod praeceptum est: ne concupiscas rem proximi tui. quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tamquam se ipsum. ipsa igitur natura humana sine carnali condicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur
Abbreviated transcription (Latin):
naturam nos ipsa ueritas uocans: p̃cipit ut carnali consuetudi¬
n resistamꝰ. docens neminẽ aptũ eẽ. regnodĩ qͥ ñ istas carnales
necessitudines oderit Neq hoc cuiꝗ in humanũ uideri dec&̃:
Magis enĩẽ. in humanũ ñ amare in homine qđ homo ẽ : sed
s amare illud qđ ad se ꝑtinet: Qd sͦ mirũ si ad regñ ñ ꝑuenit.
qͥ ñ cõmunẽ s pͥuatã rẽ diligit: Immo utrũq ait qͥs piã.
Immo illud unũ dic̃ dñs. Dicit enĩ uerissime ueritas : nemo
potest duobꝰ dnis seruire Nemo enĩ potest ꝑfecte diligere qͦ
uocamur : nͥ oderit unde reuocamur: Uocamur aut̃ ad ꝑfec¬
tam naturã humanã : qualẽ ante peccatũ nrm̃ ds̃ fecit. Re¬
uocamur aut̃ ab eiꝰ dilectione: quam peccando meruimꝰ: Quare ode¬
rimꝰ oportet: unde ut liberemur optamꝰ Oderimꝰ gͦ tẽporales ne
cessitudines: si ȩt̾nitatis caritate fraglamꝰ: Diligat homo ꝓximũ.

Expanded text:
naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudinaturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non istas carnales necessitudines oderit . Neque hoc cuiquam inhumanum videri debet. Magis enim est inhumanum, non amare in homine quod homo est, sed sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuocamur. uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare oderimus opcessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum