comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Paretes natales ñ con¬
fessio. ssignat quappt̃si ceancilla
nata postadlibertãtem maumis
natam seruamprofessa qitami
manuissioe libertatem hunis¬
mõisimuloc ulcrrore amittere
minime potiusticumsruinascã¬
tur rr̃ecerta nonconfessioe consti¬
tuantir.¬

Expanded text:
. Parentes natales, non confessio adsignat. Quapropter si ex ancilla nata post ad libertatem manumissa ancilla servam professa quaesitam manumissione libertatem huiusmodi simulatione vel errore amittere minime potuisti, cum servi nascantur ratione certa, non confessione constituantur
Abbreviated transcription (Latin):
iamdictas nongratiuto a¬
sicnationis citulo citra for¬
mamleg̾is accepitremqui¬
demcumom̃uncremẽto me¬
diitpris restituat. cuis autẽ
qd̃ dedĩt nullam bat actoem
ꝯtraugiabilem locum s: ad¬
usus cumqui alicnauit dõa

Expanded text:
jam dictas non gratuito alienationis titulo citra formam legis accepit rem quidem cum omni incremento medii temporis restituat: ejus autem quod dedit nullam actionem contra venerabilem locum, sed adversus eum qui alienavit, ha
Abbreviated transcription (Latin):
m. Uicet antiquis legib
ꝑmittebatur pũpulis sicribu¬
natum numorimereantur ul¬
mentemnondumadomptus
est ꝓp̃terpruulia militum sapiẽ¬
tum hominum uiraptractare
et intencractateextaulicentia
parentib fortesins uclalus p¬
piquis nocere ppriam sbam
exprancis relinquenton idcoq
hocfiornullomoconcedimue¬

Expanded text:
. Licet antiquis legibus permittebatur pupillis, si tribunatum numeri mereantur, ulmentem nondum adeptus est, propter privilegia militum sapientium hominum iura pertractare et in tenera aetate ex tali licentia parentibus forte suis vel aliis propinquis nocere propriam substantiam extraneis relinquentem. ideoque hoc fieri nullo modo concedimu
Abbreviated transcription (Latin):
sit ip̃e quidemndex roclibrarũ
aurdis pendio subiacebit offm̃
ño eius ñ solumsiłe dispendin
s et capitale penculum sustinẽ¬
bit namsialiquis exquacumq̃
ꝑte ansus fucrit iuissiões nr̃as
excedere ⁊ nõ festinaiut cumder
timore cas seruare non solum
dignitatis antsube penculum

Expanded text:
serit, ipse quidem iudex triginta librarum serit, ipse quidem iudex triginta librarum auri dispendio subiacebit, officium vero eius non solum simile dispendium, sed et capitale periculum sustinebit. nam si aliquis ex quacumque parte ausus fuerit iussiones nostras excedere et non festinaverit cum dei timore eas servare, non solum dignitatis aut substan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑonines pronincias nr̃as dro
aduuante festinemisat ille¬
sos hant collacores maxime.
tñtributans dycccseos. affriẽ¬
ne ꝯsulimus quipost tantor
qrum captuutatem menier̃t
deo adinuante ꝓnos lum lib̾ta¬
tis aspicere. Cergouibemus
omnes molentias ⁊ oẽm aua
niam cessare ⁊uisticitiam acq̃
itatem circaos nr̃os tributan¬
os rescruan. ¶sicenmet deus
placatur⁊ ip̃ipossuntcclenus
sicutcollatores alunierci ꝓure¬
leuan atq floroit. Esportulas
aut ⁊̃ aboffitio tamiurimagni¬
ficiprefecti affricamꝙͣ reliquor
indicum sicexiguubemus quo
tem. ¶Hocetiaminpresentisã¬
cc̃de edidimus ordinandrm⁊
ut non multa dispendiapro ꝯ¬
plectõe cartanim ał codicilloꝵ¬
ces sustinere uideantur.¶ quia
sup̃is dispendiis lesiño fuint. :¬
nullamnant nec̃itatem eiusde
dicillorum atq cartulanum pro¬
motionis sucosuetudinib nic̃
ultraquam. sexsolidos prebeant
atuo inscrinio presc̃orum. non
ulcraxu solidos cogantur in fer¬
re.quemad modum siquis excẽ¬

Expanded text:
omnes provincias nostras deo iuvante festinemus, ut illaesos habeant collatores, maxime tamen tributariis dioeceseos Africanae consulimus, qui post tantorum temporum captivitatem meruerunt deo iuvante per nos lumen libertatis adspicere. Ergo iubemus omnes violentiasritiam cessare et iustitiam atque veritatem circa omnes nostros tributarios reservari. sic enim et deus placatur et ipsi possunt celerius, sicut collatores alii levari atque florere. Sportulas etiam ab officio tam viri magnifici praefecti Africani quam reliquorum iudicum sic exigi iubemus, quotem. Hoc etiam praesenti sanctione credimus ordinandum, ut non multa dispendia pro completione chartarum vel codicilloces sustinere videantur, quia si ipsi dispendiis laesi non fuerint, nullam habebunt necessitatem ejusdem dicillorum atque chartularum promotionis suae consuetudinibus nihil ultra sex solidos praebeant, at vero in scrinio praefectorum non ultra duodecim solidos cogantur inferre. Quem modum si quis exces
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Debitores q¬
dem hereditaniuncũ¬
iq h̾rdum ꝓportõe here¬
ditaria antiqualegeob¬
ligatisunt.s sitis heredibꝰ
ocm pecunam eesoluistiq
iusicẽ adscripserat dolimaliex¬
ceptõe aduersus alios agentes
domumadteptincredicis si
idicatum nonc̃actocm duri¬
gerepotes.nam exccptio reun
dicatecidemum obstat ulsuc¬
cessoribꝰ cius in terquos cogni¬
tum suꝑcareet proniintiatuz¬

Expanded text:
. Debitores quidem hereditarii unicuique heredum pro portione hereditaria antiqua lege obligati sunt. Sed si eis heredibus omnem pecuniam exsolvisti, visione adscripserat, doli mali exceptione adversus alios agentes domum ad te pertinere dicis, si iudicatum non est, actiones dirigere potes. Nam exceptio rei iudicatae ei demum obstat vel successoribus eius, inter quos cognitum super ea re et pronuntiatu
Abbreviated transcription (Latin):
um quondã tutorem limñ tute¬
leuiditio sicxptus nõ es ppoĩta
actõc consiste. nec timucns exce¬
ptõem pa̾ctisim ca fraudem dolr̃¬
q admissum probare potes na
replicatio dolioppõita bõc fideur
ditium fatetcomentum frar¬
dis repellit.

Expanded text:
um quondam tutorem legitimum tutelae iudicio si expertus non es, proposita actione consiste. Nec timueris exceptionem pacti, si in eo fraudem dolumque admissum probare potes: nam replicatio doli opposita bonae fidei iudicium facit et commentum fraudis repellit
Abbreviated transcription (Latin):
lectio probat inscriptura oforri
placuitinam supcriorcquitoni
canresidiipctitio debitimanct
integrapostioriuyo consensutr¬
sactionis funitis stareconilenit
latumncenesitcyrographum
iram solutõcm semeldebitifac¬
tam ciqui crigendip̃tatem ha¬
bint probãtumnich intest.

Expanded text:
m quantum lectio probat in scriptura conferri placuit. nam superiori quidem casu residui petitio debiti manet integra, posteriori vero consensu transactionis finitis stare convenit.latum nec ne sit chirographum, vestrum solutionem semel debiti factam ei, qui exigendi potestatem habuit, probantium nihil interest.
Abbreviated transcription (Latin):
Accõis repeliaturimꝓbitas
nilllaq ouctio sit circacos
munũ sordidoru ⁊ cumnego¬
ciatores ad aliq̃ prãtͥoem o pe¬
tẽtem uocantur ab his iusuiẽ¬
sis istuis moistrepitus cõquie¬
scantsiquid enimul parsuro¬

Expanded text:
actionis repellatur improbitas nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. Et cum negotiatores ad aliquam praestationem competentem vocantur, ab his universis istiusmodi strepitus conquiescat. Si quid enim vel parsimo
Abbreviated transcription (Latin):
sicc̃cuolumus s sino spalit extra¬
hoc adiisus mulieres ꝯutaturĩ¬
mo magis in huinsmõidotibu
queabextrancis danturul pro¬
mittũturip̃a muliqr indeatur fe¬
cissetacita stipulatõemnisi exp̃s¬
simer̃nens sibidotẽ redli pactus
fiũtulstipulatus cumidonassci
mas mulicriboꝙͣ sibialiqdiuss¬
tacit᷑am exstipłatu actoem dõam¬
mus Ethoc exremxorie actõesimi¬
limo cxstipulatu actõi accomodõ¬
dum est si qñ ⁊ cĩ postdissolutu¬

Expanded text:
sic esse volumus, sed si non specialiter extrahoc adversus mulieres convertatur. Immo magis in huiusmodi dotibus, quae ab extraneis dantur vel promittuntur, ipsa mulier videatur fecisse tacitam stipulationem, nisi expressim extraneus sibi dotem reddi pactus fuerit vel stipulatus, cum donasse magis mulieri quam sibi aliquid ius stacitam ex stipulatu actionem donamus. Et hoc ex rei uxoriae actione simili modo ex stipulatu actioni accommodandum est. Si quando etenim post solutu
Abbreviated transcription (Latin):
actõnis est in ieboscil no extia¬
tis extimatarũ cr̃rerũ maritũ
dispendium su beat ⁊ perĩculu
expectet. ¶cantocuidel defen¬
siomis inspetcinqua dotem su¬
entoris uintirus in familici
herciscunde iuditio p̾cipuam fi¬
lius  defũcti detrahit scdm ppriã
naturam exstipulatuactionie
cobrdibosius prestanda. Q¬
deamus igiturqualuncmento
ei derci rxorie acctõe accedẽte fõ¬
mari decct exstipulatu actõe cũ¬
q nins c̾ti⁊ indubitati est sipa¬
rens  ꝑuirlom sexum ascendete
docepfilia ul nepte prestita cma¬
cipauent cam nelipe decessent m
rciuxorie actõedotemomimo⁊

Expanded text:
actionis est, in rebus scilicet non aestimatis. Aestimatarum enim rerum maritus dispendium subeat et periculum expectet Cautione videlicet defensionis in specie, in qua dotem suae uxoris vel nurus in familiae herciscundae iudicio praecipuam filius defuncti detrahit, secundum propriam naturam ex stipulatu actionis coheredibus suis praestanda. Videamus igitur, quali incremento ei de rei uxoriae actione accedente formare decet ex stipulatu actionem. Cumque iuris certi et indubitati est, si parens per virilem sexum adscendens dote pro filia vel nepte praestita emancipaverit eam vel ipse decesserit, in rei uxor
Abbreviated transcription (Latin):
exstipłatu actõemmłierem dotẽ
suã precipnã acciꝑe ⁊ siemãcipat
ulexhrdata sit ułcumalus hr¬
diboscriptaquoanobis recepto
ialiemultespeties ꝓmptum ac¬
cipiuntexitum cuindos possit
⁊ demosfoso actõm excludere
marimesisufficit ad qr̾tam ⁊
incollatocm ferii. suncestatus

Expanded text:
stipulatu actione mulierem dotem suam praecipuam accipere, etsi emancipata vel exheredata sit vel cum aliis heredibus scripta Quo a nobis recepto et aliae multae species promptum accipiunt exitum, cum dos possit et de inofficioso actionem excludere, maxime si sufficit ad quartam, et in collationem ferri, si intestatus
Abbreviated transcription (Latin):
debonis alicuius  possessuz
abaliquo est posteaquamẽ
is rircipublice cansa abesse
desut. intra annumutilem
ammota prescriptõe tempo¬
ris medu possesonenuen¬
ius possessoris lederc contra
cum institutum nono port¬

Expanded text:
de bonis alicuius possessum ab aliquo est, posteaquam is rei publicae causa abesse desiit, intra annum utilem amota praescriptione temporis medii possessionem vinius possessoris laedere contra eum institutum non oport
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m potit peru̾onire nec tam̃
sitradita necmanuminamãr
lactemptitẽptio oscq̃ do tam
ccĩas actões ciexcere cõcedipla¬
cuit. sanc millius arbitrio relic¬
tumc̃utrum nemãcipiuman
p̃cium conscqui uclit cuinexpe¬
culio qd cius  fiirsolutio celeb¬
ta obligatioĩs uinculo cpto

Expanded text:
factum potuit pervenire. Nec tamen si tradita nec manumissa la et empti de pretio consequendo tam contrarias actiones ei exercere concedi placuit Sane in illius arbitrio relictum est, utrumne mancipium an pretium consequi velit, cum ex peculio quod eius fuit solutio celebrata obligati
Abbreviated transcription (Latin):
moriens plures sibirclique¬
ntheredes. dubita batur inter
uettres.sunterlegatanos ucl
heredes legatan fuĩt certatuz
et alter altorum scruum ułren
aliam cligere uelitquid sit sta¬
tuendumscimus itaq moi

Expanded text:
moriens plures sibi reliquerit heredes, dubitabatur inter veteres, si inter legatarios vel heredes legatarii fuerit certatum et alter alterum servum vel aliam rem eligere velit, quid sit statuendum. Sancimus itaque i
Abbreviated transcription (Latin):
sol estimatoc corum pecdenit
sinc masculisuic femune sint
exccptis notanis et medicis
cuucriusqz sexus cumnotan¬
os quinquaguita solidis cx¬
estimari uolumus medicos
autemctobstetrices. lxcuni

Expanded text:
s aestimatione eorum procedente, sive masculi sive feminae sunt, exceptis notariis et medicis utriusque sexus, cum notarios quinquaginta solidis aestimari volumus, medicos autem et obstetrices sexagi
Abbreviated transcription (Latin):
pactus est nintracer¬
tuz tp̃s pecumam quã
mutuamaccepit soluẽt
cessurum sec̾ditorib.ypo¬
theceuẽditionẽ nõ ꝯ̃fraxit
s: iooprehendit qd̾ iuresuo
creditor inadip̾iscendo pignoe

Expanded text:
pactus est, nisi intra certum tempus pecuniam quam mutuam accepit solveret, cessurum creditoribus, hypothecae venditionem non contraxit, sed id comprehendit , quod iure suo creditor in adipiscendo pignore
Abbreviated transcription (Latin):
dom. Aurcorumusus anr¬
lorum bencficio prĩcipalitri¬
butus libertintatis quoad
uiuãt umaginc. ñstatumin¬
geuit᷑atis prestat. natalibu
aũt anciquis restitulibertiã¬
genui nid bencfitio ꝯsticuũ¬

Expanded text:
. Aureorum usus anlorum beneficio principali tributus libertinitatis quoad vivunt imaginem non statum ingenuitatis praestat, natalibus autem antiquis restituti liberti ingenui nostro beneficio constituun
Abbreviated transcription (Latin):
dem.. Oibonorum posses¬
sio diimcaxat cibiꝯ petit p¬
ximicatis nominc hiuiti:
spacium centum dicrum.a¬
tiluim exquo eum defunct

Expanded text:
. Si bonorum possessio dumtaxat tibi competit proximitatis nomine, habuisti spatium centum dierum utilium, ex quo eum defunctum
Abbreviated transcription (Latin):
ophylo ⁊ dorotheo uirs illustri¬
bo  facũdissimis ancessorib ar¬
cesitis madaumus quatenus
libris quos uetes ꝯposucrunt
quiprimalegu argum̃ta oturx¬
bãt ⁊ institutioes uocabãtur sep̃¬
ratincollectis quicquid exhis
utile ⁊ aptissim̃n⁊ undiq cliã¬

Expanded text:
ophilo et Dorotheo viris illustribus et facundissimis antecessoribus accersitis mandavimus, quatenus libris, quos veteres composuerunt, qui prima legum argumenta continebant et institutiones vocabuntur, separatim collectis, quidquid ex his utile et aptissimum et undique si
Abbreviated transcription (Latin):
sonas inutroq ẽ requircre.qr
om̃cqd hicpoitum est. hocun¬
cum ⁊ solumobseruancenscm
bris nisi abhisdom insticutõi
nob̾ꝯpoitis uł promulgatio
aliquiduł recitare uł ondere
coctur iisitemeratoruelit fli¬
tatis criminisbicctus unacũ
uidice quieiaudiam accomo¬
dauit penis grauissimis labo¬
rareneaut incognitum uobi
fiat ex quib ueccrum libris b
ꝯsumatio ordinata est uissim
⁊ hoc inprimordus digorum.
nroruminscribuit manifestis¬
simu sit exquib legis latorib
quibꝰqr ubris eorum ⁊ quot mi¬
lib hustitie romane tẽplum e
dificatum est legis lacores ant
ul mom̃tatores cos clegunu
quidignitanto opefuerant q̃
quos antiores pussimiprinci¬
pes admitterenon sunt indig

Expanded text:
sonans in utroque est, requirere, quia omne quod hic positum est hoc unicum et solum observari censemus. bris, nisi ab isdem institutionibus compositis vel promulgatis aliquid vel recitare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum vobis fiat, ex quibus veterum libris haec consummatio ordinata est, iussimus et hoc in primordiis digestorum nostrorum inscribi, ut manifestissimum sit, ex quibus legis latoribus quibusque libris eorum et quot milibus hoc iustitiae Romanae tdificatum est. Legis latores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indig
Abbreviated transcription (Latin):
erta̾tis leges collecte sunt uolr¬
minibz quorum collectanoia¬
⁊ antiquiores hoies utdidici
nescicbat. s nccunꝙ̃ audiebãt
¶Qucomĩa collectasunt suba
amplissima ꝯcgatautegenaqd
antiqua multitudo muenatur
opuletissima aũt breuitas no¬
stra efficiatur. ¶Antique autẽ
sapĩclibrorum copiam marie
tribunianus un excellenrissu
prebiit in quib multi fucrat
⁊ ip̃is cruditissimis hõibrĩco¬
gniti. ¶quibom̃ib plectis
quicquid exbis pulcerimum
erat hoc semotum unramopti

Expanded text:
e tantis leges collectae sunt voluminibus, quorum et nomina antiquiores homines non dicimus nesciebant, sed nec umquam audiebant. Quae omnia collecta sunt substantia amplissima congregata, ut egena quidem antiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. Antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, in quibus multi fuerant et ipsis eruditissimis hominibus incogniti, quibus omnibus perlectis, quidquid ex his pulcherrimum erat, hoc semotum in opti
Abbreviated transcription (Latin):
bilecrat campptes detrahine
ius totum ꝯfundatur⁊ inhis
pticulatim incas fucrats par¬
sum hoc duudere ac separe pcĩt
erat in cuulenetamsensus ꝙ̾
aures legẽtium ex hoc ꝑturbet
gestoriioliũc poninullomo
cais quibosimili mo assupta ẽm
aliquid in hoc codice poitum nl¬
lumsibilocumuendicabit nec
iuontursiquis subtiliãmo
diuersitatis rationes excutiet
s est alquid nouum inuentu
cordie fines effugientez. ¶Si
siquid forsitan prcimissum ẽ
qd intatis milib qunprofun¬
dum poĩtum latitabat ⁊ cum
ydocum fuãt poniobscuĩtate i¬
uolutum neccio derclictum c̃
quis hoc reprchendere rectoaio
possit. primo qui dem ppt inge¬
nii mortalis crigrtatem deũ¬
ꝓpt̃ip̃ius ituncium qd mulci
inucilib ꝑmixtũ nullãs ad cru¬
multo utilius ẽ pancaydoea effũ¬
dere ꝙͣ multis ĩutilibo hoĩes pgra¬
uari. ¶Mirabile autaliꝗd exhis
poĩte tnexpancis litec ꝑferebat. ł pp¬

Expanded text:
bile erat eam per partes detrahi, bile erat eam per partes detrahi, ne totum confundatur. et in his particulatim in eas fuerat sparsum, hoc dividere ac separare penitus erat incivile, ne tam sensus quam aures legentium ex hoc perturbentur. gestorum volumine poni nullo causis, quibus similitudo adsumpta est. aliquid in hoc codice positum nullum sibi locum vindicabit nec invenitur, si quis subtili animo diversitatis rationes excutiet: sed est aliquid novum inventum cordiae fines effugientem. Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animo possit? primo quidem propter ingenii mortalis exiguitatem: deipsius rei vitium, quod multis inutilibus permixtum nullam sui ad erumulto utilius est pauca idonea effugere, quam multis inutilibus homines praegravari. Mirabile autem aliquid ex hispositae, tamen ex paucis lites perferebant
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. s ⁊ omni cuo taminstanti
ꝙ posterioruleges optimas po¬
nere. ¶omnib itaqz boibo cã¬
dom scioem manifestam facere
tadirectas ꝙͣ ꝯpendiosas ho¬
om̃ibꝰq inpromptupoĩtas et
ad possidendi libros cani facul¬
tatem ydoca ut ñmolediuiti¬
arum expoisapossint hoĩcs su¬
puacue legum multitudinis
adipisciuolumia. s uilissima
pecuma facilis corum ꝯpatio
pateattam dicoribꝰ ꝙ̃ tenuio¬
rib nunimop̾cio magnapru¬
detiarepanda. ¶Siquidaritẽ
uitantam legũꝯpõitoe queab
minso librorum nũo collecta
est simileforsitan raroinucĩat
nemo hoc iutupand existuet
¶S primuni quidem in becil¬
litatihumanc que nãtitermne
hoc ĩsebat quia om̃ium breme¬
moriam ⁊ penitus  innullo pec¬
carcdunitatis magis q̃ mor¬
talicatis estqd̃ ⁊ amaiorib di¬
ctum est deindesciant qdsimi¬
litudo aliqua inquibusdam
his brcuissimis adsũpta noĩ
pterrerum cognitoum apꝓlic¬
ricamoporteat ant cum suat
alus  duicrsis ꝑmixta impossi¬

Expanded text:
iam omni aevo tam instanti quam posteriori leges optimas ponere. Omnibus itaque hominibus eandem sanctionem manifestam facere tam directas quam compendiosas omnibusque in promptu positas et ad possidendi libros earum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribus quam tenuioribus, minimo pretio magna prudentia repin tanta legum compositione, quae ab immenso librorum numero collecta est, simile forsitan raro inveniatur, nemo hoc vituperandum existimet, sed primum quidem imbecillitati humanae, quae naturaliter inest, hoc inscribat, quia omnium habere memoriam et penitus in nullo peccare divinitatis magis quam mortalitatis est: quod et a maioribus dictum est. deinde sciat, quod similitudo in quibusdam et his brevissimis adsumpta non ipter rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossi
Abbreviated transcription (Latin):
turh⁊ capere studeanta quatuor
libris repoere ⁊ totius cruditio¬
nis prima fundamta atqcle¬
m̃ta poere quibꝰ iuuenes suffi¬
tipossint grauiora ⁊ ꝑfectiorale¬
gum seita sustentare. ¶admo¬
numus auteos ut memores
cm̃datõe uiris promulgaum
tcanacillabat ⁊ qd inposteam
stabilitatẽ redactum est redacty
c̃qd̃ opus abhis ꝑft̃mut nob̾
oblatum ⁊ relictum est.⁊ prono
sus cepimus aĩo ⁊ nris ionsibꝰ
nõ indignum c̃ẽ iudicauimu

Expanded text:
t capere studeant et quattuor libris reponere et totius eruditionis prima fundamenta atque elementa ponere, quibus iuvenes suffulti possint graviora et perfectiora legum scita sustentare. admonuimus autem eos, ut memores emendatione iuris promulgavimtea vacillabat et quid postea in stabilitatem redactum est. quod opus ab his perfectum ut nobis oblatum et relectum est, et prono suscepimus animo et nostris sensibus non indignum esse iudicavimus
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝯdcio semꝑ imfinitu decur¬
rit ⁊ nich̾ est inca questare ꝓpe¬
negociaquead buc legum laqi
nonsunt mnodata siquidigir
talcotigent angustum implo¬
returemedium qr idcoimpia¬
lemfortua rebohumanis deuo
sposint. ut possĩt omia queno¬
et modis om̃bꝰ ⁊ regulis cõ¬
petentib tradere ⁊ hoc non pri
legum ⁊ cocippetiu sb̾cilissimu
ꝯdcorsius libris hoc retunt ut
pialiscionchoc repleatur⁊ nõ
ipcsolus.s et diuus adrianus¬

Expanded text:
ris condicio semper in infinitum decurrit et nihil est in ea, quod stare perpenegotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. si quid igitur tale contigerit, Augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noet modis et regulis competentibus tradere. et hoc non primlegum et edicti perpetui subtilissimus conditor in suis libris hoc rettulit, ut, periali sanctione hoc repleatur. et non ipse solus, sed et divus Hadri
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ES iut manus miecti¬
onembres cauistitibiuir tuo
ntipotes. qd sihoc omisistiet
penamstipulatus es homo
quidem fiscoꝯmissus ẽ. tuuõ
nactus es exstipulatuacpoez

Expanded text:
dymo. Si, ut manus iniectionem haberes, cavisti tibi, iure tuo uti potes. quod si hoc omisisti et poenam stipulatus es, homo quidem fisco commissus est, tu vero nactus ex stipulatu actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Iegeuenditi¬
onis exportataman¬
cipiasbdenutiatõe mai
iniciendelibertatem ab
emptoreulquisuccessiti
locumcius anteq̃ fides r¬
mpatur accipere possũt que
trifisco post manumissicem
uendĩcantur⁊ inppetuam se¬
uitutem cadem legeuemunt
cum inhiis cuuratib conuic¬
denegatur atq ideo no petũt

Expanded text:
. Lege venditionis exportata mancipia sub denuntiatione manus iniciendae libertatem ab emptore, vel qui successit in locum eius, antequam fides rumpatur, accipere possunt. Quae tamen fisco post manumissionem vindicantur et in perpetuam servitutem eadem lege veneunt, cum in his civitatibus converdenegatur atque ideo non petunt
Abbreviated transcription (Latin):
quid perprocuratorem cõnisti
nonsisinductus cumipeppoa̾
diuiteuppossessicm fuisse. oĩa¬
qut dommun gessisselicetci
instr̃o non sitcomprchonsumq
tibi tradita sit possessio ip̃a tam¬
cameri itiuitate id consecutus
cosisciẽnte uenditore in posses¬
sicẽ fuisti.

Expanded text:
quod per procuratorem emisti, non sis inductus, cum ipse proponas diu te in possessione fuisse omniaque ut dominum gessisse. Licet enim instrumento non sit comprehensum, quod tibi tradita sit possessio, ipsa tamen rei veritate id consecutus es, si sciente venditore in possessione fuisti
Abbreviated transcription (Latin):
ferri priscaconstitutio disposy¬
erat atq hancttiam iubenu
adcoaindcoc iubium munici¬
piumq consistere ut ꝓprii ꝯpẽ¬
dii curamñ inalieno pociusi

Expanded text:
ferri prisca institutio disposuerat : atque hanc tertiam iubemus adeo in dicione urbium municipumque consistere, ut proprii compendii curam non in alieno potius
Abbreviated transcription (Latin):
dem. P rescriptõ boa fide po¬
sidentes aduorius presentem
alicunis persona depetentiu
ꝑte restitutionis pretendatur
anxiliumdeductoco quo siqd
fucrt gestum succum sol rou¬

Expanded text:
. Praescriptione bona fide possidentes adversus praesentem alicuius persona de petitorum parte restitutionis praetendatur auxilium, deducto eo, quo, si quid fuerit gestum, succurri so
Abbreviated transcription (Latin):
post solutum prius mminiuz
antedenuntia tõem nupte ꝯpẽ¬
tit fidem criminis nosciidi¬
gnum cnipest utultionemi
pudoris pristigiansũtuuns
excludant

Expanded text:
post solutum prius matrimonium ante denuntiationem nuptae competit, fidem criminis nosci. indignum est enim, ut ultionem pudoris praestigiae versuti iuris excludant
Abbreviated transcription (Latin):
quociens ul professionis fine
uel morte uelquocumq casu
fuĩt immunitus clectionetuc
magnificesedis implertant
inpresentiquidems bincusq
aobicmnium ad plentudinẽ
supradiffinitinumeri subro
gandisinc ulla cohartalis ant
sus cos appantorib siquaco¬
petit actionequamc̃tum est pt̃¬
quam fiscipatronatus offitiũ
implctumexierint cuanescere
postlapsumucro bienmum fo¬
rotuc maginfice potestatis in¬
senpostulan̾tes non aluicer nisi
sub gestorum ofectoc minime

Expanded text:
quotiens vel professionis fine vel morte vel quocumque casu fuerit imminutus, electione magnificae tuae sedis impleri, ita ut in praesenti quidem et hinc usque ad biennium ad plenitudinem supra definiti numeri subrogandi sine ulla cohortalis aut rsus eos apparitionibus si qua competit actione, quam certum est, postquam fisci patronatus officio impleto exierint, evanescere: post lapsum vero biennium foro tuae magnificae potestatis inseri postulantes non aliter, nisi sub gestorum confec
Abbreviated transcription (Latin):
suit sicctonim filius suamhebit
portoẽm integram et qualcmle¬
ges et nr̃a constitutio diffimu
et seiptus hr̃s comodum qd̃ ci
testõr dereliquit cumlima mod

Expanded text:
posuit. Sic etenim filius suam habebit portionem integram et qualem leges et nostra constitutio definivit, et scriptus heres commodum quod ei testator dereliquit cum legitimo mod
Abbreviated transcription (Latin):
sidilatio ab accorepectatur. q̃
initra metas nuntegrum re¬
quocumq flagitante caĩsco¬
gnitis tribii oportebit. Csi
ncro cius mõi postulantur cri¬
ncula que mtra spatumm lege

Expanded text:
si dilatio ab actore petatur, quae intra metas lege comprequocumque flagitante, caussis cognitis tribui oportebit: sin vero ejusmodi postulantur curricula, quae intra spatium lege
Abbreviated transcription (Latin):
sentiam nominatus
Aił. ad diũuuratus alior̃
cationis auxilium cucure¬
it creo dicisi tpoende appel¬
latõis duorũmensium spacia
britãnoiatõem didicissemon¬
straint nampresentiqui fram¬
noĩatoẽmcognonitetappellaẽ¬
uoliũt stacim debent duorum

Expanded text:
sentiam nominatus vel ad duumviratus aliorumcationis auxilium cucurrerit, ex eo die interponendae appellationis duorum mensum tempora bratam nominationem didicisse monstraverit. nam praesenti, qui fanominationem cognovit et appelluerit, statim debet duorum
Abbreviated transcription (Latin):
tunccodeninfante in eactate¬
defuncto oms hereditates ad¬
cumdenolutas et nonagnita¬
ita intelligi quasiabinitio nõ¬
cent ad cum delate etcomoad

Expanded text:
tunc eodem infante in ea aedefuncto omnes hereditates adevolutas et non agnitintellegi, quasi ab initio noad eum delatae, et e
Abbreviated transcription (Latin):
ministrocm iudicũ presentia
ulexibitoem doesticorum que¬
rimonia prouintialium aut
curialum ulaliquapuplica
nccitas postulauenit pcosdem
ad ministratores quorum do

Expanded text:
ministrationem iudicum praesentiam vel exhibitionem domesticorum querimonia provincialium aut curalium vel aliqua publica necessitas postulaverit, per eosdem administratores, quorum do
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Casus maioris acno¬
iicontingẽtis rdc adũsus timo¬
rem contagiones quetestes de¬
terret aliquid deuirc laxatume
non tñprõsus ieliqua ⁊̃ testõrũ
sollempnitas pempta est testes
cnmhuiusmõimorbo opp̃ssos
cotpriungiatq sociariremissũ
est non ⁊conueniendi numera
corumobseruagio sb̃lata:¬

Expanded text:
. Casus maioris ac novi contingentis ratione adversus timorem contagionis, quae testes deterret, aliquid de iure laxatum est: non tamen prorsus reliqua etiam testamentorum sollemnitas perempta est. Testes enim huiusmodi morbo oppresso eo tempore iungi atque sociari remissum est, non etiam conveniendi numeri eorum observatio sublata
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siquis suusheresre¬
cusau̾it paternam hrditatemd̃¬
inde maluerit camadirecum fr¬
enit in distincte cipmissumaoce
res paterncincodom staturema¬
nenthoc faeore et post multum
tp̃s liccatci adcandem beredita

Expanded text:
p. Si quis suus recusaverit paternam hereditatem, deinde maluerit eam adire, cum fuerat indistincte ei permissum, donec res paternae in eodem statu manent, hoc facere et post multum tempus licebat ei ad eandem heredita
Abbreviated transcription (Latin):
copr Eos q̃uideappellor¬
b cognoscent acudicabunt
ita uidicium siuimprebebẽ cõ¬
ueniet ut intelligant qd̃ cum
appellatio post decisamisña litẽ
liqua remittere negocium ad i¬
atcumsalubritas legis ꝯstitute
ad iospectare uideaturut post
siũiam ab coqui deappellatioe
cognoscit recuzsus ficrinoup¬
sit adiudicem quo fuĩtprono¬
catum. quappcerremittendili¬
tigatores ad prouintias reno¬
tam occõem atq exclusam peĩt
ꝯin telligant cum superom̃ cq̃
incpoĩtam prouocatioem uł ir

Expanded text:
 eos, qui de appellationibus cognoscent ac iudicabunt, ita iudicium suum praebere conveniet, ut intellegant, quod, cum appellatio post decisam per sententx occasione aliqua remittere negotium ad iat, cum salubritas legis constitutae ad id spectare videatur, ut post sententiam ab eo qui de appellatione cognoscit recursus fieri non possit ad iudicem, a quo fuerit provocatum. Quapropter remittendi litigatores ad provincias remotam occasionem atque exclusam penitus intellegant, cum super omni causa interpositam provocationem vel i
Abbreviated transcription (Latin):
emptoribores. satiffacere antẽ
etcreditorib etlibertatib que¬
rebatirr etlidunis diuus sene¬
rus semeliebouenditis hoc no
ꝓpterlibrates ne depereat et pt
uẽditõem rerumannalcreme¬
dium darediui marchiconsti¬
satisfiat etemptores nich non
paciantur quiannalem sepesẽ¬
ticbant rescisioẽm etlułseruo
quilibertatedonatus ẽułalu c̃¬

Expanded text:
res, satisfacere autem creditoribus et libertatibus, quaerebatur. Et licet divus Severus semel rebus venditis hoc non propter libertates, ne depereant, et post venditionem rerum annaldium dare divi Marci constisatisfiat et emptores nihil novi patiantur, qui annalem saepe sentiebant rescissionem, et licere servo, qui libertate donatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
mpr Qum constitutio di¬
ni marchi declarat.siquis test¬
mento condito uelsmne cestõ
moriens utlocus fiat abinte¬
stato successioni liberates re¬
liquerit nemo autemadirre
uult defunctbereditatem co
qd suspecta ce in deturet fucrit¬
et libertates forsitanetsmescri¬
ptis fiocicommissancrelicteli

Expanded text:
p. Cum constitutio divi Marci declarat, si quis testamento condito vel sine testamento moriens, ut locus fiat ab intestato successioni, libertates reliquerit, nemo autem adire vult defuncti hereditatem eo, quod suspecta esse videtur, et si fuerint libertates forsitan et sine scriptis fideicommissariae
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Ignorꝓitia creditoĩ
cuires pricomaptidalios ob¬
ligate pignoris scuypothece
uurobligantur nõ sinc peri¬
culo capi consucuit ⁊ onimh
modi  fraudes ad extra ordinaĩ¬
am criminis erccutocm expec

Expanded text:
. Ignorantia creditoris, cui res pridem apud alios obligatae pignoris seu hypothecae iure obligantur, non sine periculo capi consuevit. etenim eiusmodi fraudes ad extraordinariam criminis exsecutionem spec
Abbreviated transcription (Latin):
q negocio post hac nullaactõ
ncq ex rescripgo supsumpru¬
uni repetiroc prestetirmsi in¬
dex quideprincipalinegocio
sniampromulganitquomi¬
nus partib ꝯstitutis uiridica
pronntiatoc signaucrit nic¬
toricae restitiu debert expensꝗᷤ
aut superhus querelam uirc S¬
petere postabsolutumonm di¬
missumq uiditumnefas est
litem alteran cosurgere exlitiꝰ
primematia.

Expanded text:
 negotio posthac nulli actio neque ex rescripto super sumptuum repetitione praestetur, nisi iudex, qui de principali negotio sententiam promulgavit, cominus partibus constitutis ipronuntiatione signaverit victori causae restitui debere expensas aut super his querellam iure conpetere. Post absolutum enim dimissumque iudicium nefas est litem alteram consurgere ex litis primae materia.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Alumpnos
tuos erccttias res qua
ne ĩẽcredibilec̃pignori
spaliterdaturum fuisse
dem. Qumꝰ constat pignu
consensucontrahino dubit¬
mus cumquiẽptões agrorũ
suorũ pignoriposint dcip̃is
agris obligandis cogitasse.
pus filictue tuc intulisti reli¬
giosum id fecisti. quo fc̃o obli¬
gariaquoquam prohibente

Expanded text:
. Alumnos tuos et ceteras res, quas neminem credibile est pignori specialiter daturum fuisse, . Cum constet pignus consensu contrahi, non dubitamus eum, qui emptiones agrorum suorum pignori posuit, de ipsis agris obligandis cogitasse. pus filiae tuae intulisti, religiosum id fecisti: quo facto obligari a quoquam prohibente
Abbreviated transcription (Latin):
dom. Quamins ercãdotis
iurquondamtuus tibisitco¬
dempnatus tnsi prius quam
res ciuis cibiobligarẽtur cum
fisco contraxit ius fiscicausã
tuampreiienit. qd̃sipostbõꝵ
cis obligationcm rationib
meis cepitesscobligatus inci
bonac̾cisat priuilium fisci.
dem. Sicum pecuniam pro
manco solucres neqz uis fisci
coaccepisti habes p̾soalẽ actõcz
necpotes preferii fiscirombũ

Expanded text:
. Quamvis ex causa dotis vir quondam tuus tibi sit condemnatus, tamen si prius, quam res eius tibi obligarentur, cum fisco contraxit, ius fisci causam tuam praevenit. Quod si post bonorum eius obligationem rationibus meis coepit esse obligatus, in eius bona. Si, cum pecuniam pro marito solveres, neque ius fisci eo accepisti, habes personalem actionem nec potes praeferri fisci rationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mumaliquis cxtruxithancro¬
bis comunem uins fecit racõ
cuius portionemab coqui bõa
fide possidens cdificauit sincł
uendicare sumptus offerredo¬
besne dolimaupossis exccpt̃oc

Expanded text:
mum aliquis extruxit, hanc vobis communem iuris fecit ratio. Cuius portionem ab eo, qui bona fide possidens aedificavit, si velis vindicare, sumptus offerre debes, ne doli mali possis exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
subiit probatõnis ⁊ negante
numcratc̃em cuius naturali
rõc probationullacetobhoc as
petitorẽ eius reic̃c̃itatem tñ¬
ferentem magna sit diffra.
palladio pecunamstipulãti
pondistiexceptõe nõ niãte pe¬
cunic defendino potes.

Expanded text:
subiit probationis, et negantem numerationem, cuius naturali ratione probatio nulla est, et ob hoc ad petitorem eius rei necessitatem transferentem magna sit differenPalladio pecuniam stipulanti spopondisti, exceptione non numeratae pecuniae defendi non potes.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽtnt ꝓposus. sitñsoror tua cũ
̃qua adultorium cominissum
dicebatur non est accusatanec
penc necinfamic subicipotu¬
it ⁊ multomagis cum⁊ accu¬
satorem uita c̃e functum pro¬
sponas.

Expanded text:
t proponis, si tamen soror tua, cum qua adulterium commissum dicebatur, non est accusata, nec poenae nec infamiae subici potuit, et multo magis, cum et accusatorem vita esse functum proponas.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr Aninsulam filio depõ¬
tatopacq roe uinculopaterne
potestatis exempto sipostea exi¬
dulgentiadimalexandrint ppo¬
nis ieditus in patrium solum
pcedensq dignitas restituta sit
nra redlitucrulibꝰ sendeportati
tribit nõ ÷ locamilitie pridem:
adempta cocessit n integramat¬
q illibata mextimatoem reserua
uumec tui uiris existimas qui
in metallum dampnatus pea
ndĩum prius nõ placuit. ue¬
nimidcrco trmpunc tibi eñ
preses prouintic inuiriosum
cẽ non pacictur d siquid rerũ

Expanded text:
In insulam filio depotato hacque ratione vinculo paternae potestatis exempto, si postea ex indulgentia divi alexandri, ut proponis, reditus in patrium solum praecedensque dignitas restituta sit, nostra reditum exsulibus seu deportatis tribuit, non etiam loca militiae pridem adempta concessit neque integram atque illibatam existimationem reservavum esse tui iuris existimas, qui in metallum datus poena egrari dominium prius non placuit. Verum idcirco tamen impune tibi eum praeses provinciae iniuriosum esse non patietur. Quod si quid re
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sidomimũcius posse
uendicaremeam preside pro¬
uiticcurateut fructuum ḋdr
crit safisfr̃m ca possissio fibire¬
datirr.

Expanded text:
posses, vindica eam, praeside provinciae curante, ut, fructuum deducta uerit satisfactum, ea possessio tibi reddatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ter ul materfilio serifilic̾ insti¬
cutis sicut supradom est herc¬
diborogantcos casue ncpotib
uineptibo proncpotiboul pro¬
neptibꝰsius ac dcinceps restitr¬
creḣroitatom. ¶iniup̃dcis
aũtcãibo fidci commissorum
seruandorumsatis datoem ces¬
sare ibemus sinospalitcan¬
demsat̾datõem testator exigit̃¬

Expanded text:
io seu filia institutis sicut supra dictum est heredibus rogaverit eos easve nepotibus vel neptibus, pronepotibus vel proneptibus suis ac deinceps restituere hereditatem. In supra dictis autem casibus fideicommissorum servandorum satisdationem cessare iubemus, si non specialiter eandem satisdationem testator exigi d
Abbreviated transcription (Latin):
et subtilis inmomagis sup¬
nacua obseruatio abaula con¬
cessa est.nos quinuplegibus
anobis scriptis multa intiasti¬
pulationum multasq amba¬
ges semupulososq cutitus
correximus curnon⁊ uhiuu̾¬
moiscriptura totam formidi¬
nem ucteris uins amputam

Expanded text:
et subtilis, immo magis supervacua observatio ab aula concessa est, nos, qui nuper legibus a nobis scriptis multa vitia stipulationum multasque ambages scrupulososque circuitus correximus, cur non et in huiusmodi scriptura totam formidinem veteris iuris amputam
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. S iapud pͥorom dñm fr¬
guse mancipuino doccatur fu¬
gapostuenditocmitueniẽs
id dampnumemptoris p̃tict
sinaũt uonditor non intiosu

Expanded text:
. Si apud priorem dominum fugisse mancipium non doceatur, fuga post venditionem interveniens ad damnum emptoris pertinet. Sin autem venditor non vitiosum
Abbreviated transcription (Latin):
nro quampsaniregisbicctos
ult̾calocain quib federis tp̃e
cummemoraca natõc nob̾cõ¬
uent nundinas excere mumi¬
meoportet.ne aliem regniqd
nõ conuenit scrurctur archa¬
nanullius igitur post hac ur¬
perio nio subiectus ultrança¬
bin calinicum et ataxate em̃¬
disiueuendendispes caprofi¬
cisciandeat.nec pretermemo¬
ratas ciuitates cũ psemẽces
ectimet ꝯmutadas scioiteut¬
qz quiotrabatet sp̃es quipret¬

Expanded text:
ro quam Persarum regi subiectos ultra ea loca, in quibus foederis tempore cum memorata natione nobis convenit, nundinas exercere minime oportet, ne alieni regni, quod non convenit, scrutentur arcana. Nullus igitur posthac imperio nostro subiectus ultra Nisibin Callinicum et Artaxata emendi sive vendendi species causa proficisci audeat nec praeter memoratas civitates cum Persa merces existimet commutandas: sciente utroque qui contrahit et specie
Abbreviated transcription (Latin):
itapsõalẽ c̃ẽuolumps ut uendi¬
cationis tm̃nbãtoffectum nccinhe¬
iedcindetur nccrubpatur heredi
deleuis aut que portentuosenti¬
litatis ab iccteq pudititic sunt
satis ⁊̃ taciteeautum putamus
quis cnimestquihis aliquidi
arbitretur tribuendumesse cu
nuptias nicḣeghis priuiliis cri¬

Expanded text:
e volumus, ut vindicationis tantum habeat effectum nec in heredem detur nec tribuatur heredi. De ceteris autem, quae portentuosae vilitatis abiectaeque pudicitiae sunt, satis etiam tacite cautum putamus. Quis est enim, qui his aliquid arbitretur tribuendum esse, cnuptias, nihil ex his privilegiis tri
Abbreviated transcription (Latin):
renccadanm donationum quaᷤ
infilios fecorunt ita dccornimnc
quiamatremnpictatis argitur
extitulo donationis tencõdie
quo ꝯtrou̾sic qualecumqz princi¬
pium uissum iudicantis datuR
matri cogatur reddcrt. ¶ccteruz
q̃ aadhucmnatre pacifica uirre
ꝑfc̃a suntaantt inchoatum inco¬
ptum queuirgum uendita do¬
nata ꝓmutata indotindata ce¬
terisqz caĩslime alicnataminie

Expanded text:
revocandarum donationum quas in filios fecerint ita decernimus qui a matre impietatis arguitur ex titulo donationis tenet eo die, quo controversiae qualecumque principium iussu iudicantis datur, matri cogatur reddere. Ceterum quae ante adhuc matre pacifica iure perfecta sunt et ante inchoatum coeptumque iurgium vendita donata mutata in dotem data ceterisque causis legitime alienata, minime
Abbreviated transcription (Latin):
exca fidci comissi man¬
misit ut ingratum lib̾¬
tum accarc nonpotcũ
idiudicium extraordĩc
prebeatur ciquiuolũta¬
teseruo suolibertatem G̃¬
tiitam presticit. nõ qui
gratus circapatronum suĩ
extiterit ⁊ quadam iactantia
ułꝯtumatia ceruicẽ aduscuz
crexit.aucleis offenscotra¬
relaccortamngratum cumo¬
stendat. filus ctiam qui poste

Expanded text:
sa fideicommissi manumisit, ut ingratum libertum accusare non potest, cum id iudicium extra ordinem praebeatur ei, qui voluntate servo suo libertatem gratuitam praestitit, non qui gratus circa patronum suum extiterit et quadam iactantia vel contumacia cervices adversus eum erexerit aut levis offensae contrarella exserta ingratum eum ostendat: filiis etiam qui poste
Abbreviated transcription (Latin):
mantisiue mlicris candemptom
nõ ꝑecumcquantitatẽ tamium̃
erdotequam mlicrem exant nu¬
ptias dͥcãtoc lucran decrumus re¬
lutisimaritus millesolidorumi
annuptias doãtoem confecit lice¬
bit mulicri⁊ niminoris ⁊ ampli¬
oris quantitatis dotemofferre⁊
manto similiterannuptias dca¬

Expanded text:
andem partem, non pecuniae quantitatem, tam virum ex dote quam mulierem ex ante nuptias donatione lucrari decernimus. Veluti si maritus mille solidorum ante nuptias donationem confecerit, licebit mulieri et minoris et amplioris quantitatis dotem offerre et marito similiter ante nuptias d
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝑtc̃ młrstiplctur sibilucro
acccdere exannuptias doã tõcsipͥo¬
reimartum moricontigerit.
stante mĩno prior mulicrinfata
colapsa fuĩt ⁊sipactumꝯ traucti¬
tumfrũt subsccutũmfirmumi
atq inualidum hocec̃ut nullaci
copcedere possitexactio pcipimir
cadem custodiriconsomus sinci
prprofilio siucmater siuc ipedu¬
cturus nxorẽ sinuris ꝯstitutu

Expanded text:
tem mulier stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, constante matrimonio prior mulier in fata collapsa fuerit. Et si pactum contra vetitum fuerit subsecutum, infirmum atque invalidum hoc esse, ut nulla ex eo procedere possit exactio, praecipimus. Eadem custodiri censemus, sive pater pro filio sive mater sive ipse ducturus uxorem sui iuris constitut
Abbreviated transcription (Latin):
¶ulienbꝰ que alicrã
obligatoem siiscipunt
consulto subuenitur ssi
proalus cum obligateñ essĩ
pecumam cxsoluunt iptcessi¬
onecessante repetitionullaest
¶rstrascnatus consul¬
tiexceptoc qd̃ dem t̾cessionib
feminanim fẽm est utitemptaᷤ.¬
ti qm principaliter tuipa debitx
finsti cius crum senatus cõsul¬
tiexceptõ tc̃ei mulieridatur cũ
principaliteripanichꝰ debet s ꝓ
alio debitore apud creditorem
cus intressitsmant pro credi¬
toresuoalus scobligaunt ułab

Expanded text:
ulieribus, quae alienam obligationem suscipiunt consulto subvenitur. sed si pro aliis, cum obligatae non essent, pecuniam exsolvunt, intercessione cessante repetitio nulla estFrustra senatus consulti exceptione, quod de intercessionibus feminarum factum est, uti temptasti, quoniam principaliter ipsa debitrix fuisti. eius enim senatus consulti exceptio tunc mulieri datur, cum principaliter ipsa nihil debet, sed pro alio debitore apud creditorem eius intercessit: sin autem pro creditore suo aliis se obligaverunt vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
iranon faciuntinitas uolur¬
tates unde mefficaciter tecodici¬
lis rogatam esseutquibusdam
reb contentaportionẽquamp
testin fucyas consecuta aliis Re¬
stituere falso tibipsuasum est.

Expanded text:
ra non faciunt irritas voluntates. Unde inefficaciter te codicillis rogatam esse, ut quibusdam rebus contenta portionem quam testamento fueras consecuta aliis restitueres, falso tibi persuasum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dignumestut inscͥptioes ꝓpo¬
nan turque magnitdincm
uidelicetorimiis tempusq
designent utaltenitram prez
digna legumtencre possit au¬
ctoritas qd statutũ si fuerit fo¬
tecontemptum ꝑiiqui croffe
ingͥluntur sccretarium qui¬
q ubranimauricondempna¬
tõe ferientur

Expanded text:
dignum est ut inscriptiones praeponantur, quae magnitudinem videlicet criminis tempusque designent, ut alterutram partem digna legum tenere possit auctoritas. Quod statutum si fuerit forte contemptum, hi qui ex officio ingrediuntur secretarium quinque librarum auri condemnatione ferientur
Abbreviated transcription (Latin):
diuine legis sc̃itatẽ
aut nesciendoomitũt
ant negligendo mola¬
⁊ deoffendunt sacrilegi¬
ui ꝯmittunt.
Idem. Dispsitaride princi¬
pali inditio non oportet sac¬
legn enim in starest dubita¬
ic. anis dignus sitqueme¬

Expanded text:
divinae legis sanctitatem aut nesciendo omittunt aut negligendo violant et offendunt, sacrilegium committunt.ius . Disputari de principali iudicio non oportet: sacrilegii enim instar est dubitare, an is dignus sit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dem. O icreoitor cõdirioni
mandato ad scriptecumpecu¬
niam mutuam daret inaccipi
quam sipignorib c̃cheretuꝵ
obligõ.

Expanded text:
. Si creditor condicioni mandato adscriptae, cum pecuniam mutuam daret, in accipquam si pignoribus contraheretur oblig
Abbreviated transcription (Latin):
siduos ros stipulandiuel
rẽprosolido tibiquesitam par ferto¬
trophiprocuratorem tefa¬
ctumanimadũtent totu
debicumsalioquin quod de¬
distisolum restirui tibiiu¬
bebit.

Expanded text:
si duos reos stipulandi vel re pro solido tibi quaesitam acttrophi procuratorem te factum animadverterit, totum debitum, alioquin quod dedisti solum restitui tibi iubebit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. E ĩpromutua peccu¬
mam quamacreditorc posce¬
bas argentum ueliuumenta
uclaliãs species utriusq cõ¬
sensucstimatas acceꝑisti. set¬
dato auro pignorilicet ultra
centesimam unamusurasst¬
pulantispopondisti.tamen
tium definita estetusuraru
titulo lima summatantum
recte petiturnecquicquamti¬
biprodessepõtquod minori
cc̃pretii pignus quod oedist
ꝓpoms quominus huiis
quantitatis solucioni parea

Expanded text:
. Si pro mutua pecunia, quam a creditore poscebas, argentum vel iumenta vel alias species utriusque consensu aestimatas accepisti, dato auro pignori, licet ultra unam centesimam usuras stipulanti spopondisti, tamen cito definita est, et usurarum titulo legitima tantum recte petitur. Nec quicquam tibi prodesse potest, quod minoris esse pretii pignus quod dedisti proponis, quominus huius quantitatis solutioni parea
Abbreviated transcription (Latin):
usuras licitas abco çootraq̃
supplicas stipulatus es:⁊ fal¬
sanutue datequantitatis de¬
monstratio premissa cumob
bligationis nondefccerat sb̃¬
stantiaquo minus usq ad
modum placitum usure pos¬
sintexiginichil nocet n uero
citraninculum stipulatioie
tantum nutuam pecunia
datam conscriꝑtum est etem̾
pranfenus conuenit. s simr¬
latis proinfectis hapitis hu¬
ins modiplacituni nich̃ de p̾ce¬
dentimutamtobligatõcmn

Expanded text:
lationem usuras licitas contra quem supplicas stipulatus es, falsa mutuae datae quantitatis demonstratio prbligationis non defecerat substantia, quominus usque ad modum placitum usurae possint exigi, nihil nocet. Si vero citra vinculum stipulationis tantum mutuam pecuniam datam conscriptum est et eius praestari fenus convenit, simulatis pro infectis habitis huiusmodi placitum nihil de praecedenti mutavit obligation