comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Item si ordinẽ querimꝰ uiro mixta femina ge¬
nerare consueu̾at. Liquet gͥ ꝙ p̃ter nature
ordinem uͥgo generauit. ⁊ ħ qd̾ conficimꝰ corpꝰ
ex uͥgine est. Quid gͦ hic queris ordinem neͤ
in xp̃i corpore. cum p̃ter naturã sit ip̃e ꝑtus¬
natur. post consecratõm corpꝰ sig̃catur. ante
consecratõm aliudd̾r. post cõsecratõm sanguiꝰ
nũcupatur. tu dicis am̃. ħ est uer̃ est. Qd̾ s̾¬
mo sonat. affectus sentiat. Item as. In sp̃e¬
carnem ⁊ sanguinẽ honoramꝰ nec similiter
secratõm panẽ ẽẽ ⁊ uinũ qd̾ natura formau
Dost consecratõm uͦ carnem xp̃i ⁊ sanguinem
est in altari usitatus ante u̾ba sacra. uͥ acces¬
sit consecratio: de pane fit xp̃i caro. Quomͦ
aũ potest qd̃ panis est ẽẽ corpꝰ xp̃i: Consecra¬
qͣnto magis oꝑatoriꝰ est. ut sint que erant.¬
⁊ in aliud cõmitent᷑ : ⁊ sic qd̾ erat panisaũ
consetratõm. i ai corpꝰ xp̃i est post consec̃tiõe
qr sermo xp̃i creaturam mutat. ⁊ sic ex pane

Expanded text:
tur? Si ordinem querimus, uiro mixta femina generare consueuit. Liquet igitur quod preter nature ordinem uirgo generauit, et hoc quod conficimus corpus ex uirgine est. Quid hic queris nature ordinem in Christi corpore, cum preter naturam sit ipse natur, post consecrationem corpus significatur. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, id est: Verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat. Item Aug., in carnem et sanguinem honoramus, nec similiter secrationem panem esse et vinum, quod natura formavit, post consecrationem vero carnem Christiest in altari usitatus, ante verba sacra; ubi accessit consecratio, de pane fit Christi caro. Quomodo autem potest quod panis est, esse corpus Christi? Consecraquanto magis operatorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Et sic quod erat panis ante consecrationem jam corpus Christi est post consecrationem, quia sermo Christi creaturam mutat, et sic ex pane
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pet accessum tpr̃is in hiis ꝓficerent.
us ad ꝑfectõnẽ. an mox cõditi ꝑfestõ¬
nẽ sensus. ⁊ cognitõis ꝑcipent. Illi qͥ
sentiũt ꝑuulos natos in statura corpo¬
ris ⁊ usu m̃broꝵ ꝑ accessum tpr̃is ꝓse¬
cturos. nõ diffitent᷑ eosdem in exordio
natiuitatis sensu inꝑfcõs eistere. et ꝑ
int̾uallum tp̃ris in sensu ⁊ cognitõe
ponũt. dicentes si mox nati ñ hẽrent ꝑ¬
festõnem. sensus. et intelligentie. mͥ
ignorantia in eis ẽẽt. Ignorantia a si
peccati est pena. s qui hoc dñt: nõ tatiᷤ
diligent̾ consid̾ant. qr nõ oĩs qui a¬
liquid nescit. ł minꝰ ꝑfc̃ẽ aliquid sit.
stanm ignorantiam hr̃e. siue in igno¬
rantia ẽẽ dicendꝰ est. quia ignorantia
nescitur. tat q ignorantia pena pec¬
cati est. cum mens uicio obseuratur:
ne cognoscere ualeat ea que scire de¬
beret. De hominis translatõe. ĩ meli¬
orẽ statũ ⁊ de duob bonis alto̾ ħ dato.

Expanded text:
ent usque ad perfectionem; an mox conditi perfectionem sensus et cognitionis perciperent. Illi qui sentiunt parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum temporis in sensu et cognitione ponunt dicentes: Si mox nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccati est poena. Sed qui hoc dicunt non satis diligenter considerant quia non omnis qui aliquid nescit vel minus perfecte aliquid scit, statim ignorantiam habere sive in ignorantia esse dicendus est, quia ignorantia nescitur. Talisque ignorantia poena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire deberet. 10. De hominis translatione in meliorem statum, et de duobus bonis, altero hic dato
Abbreviated transcription (Latin):
ab eisdem cũ pcc̃m sit ut supra
dcm̃ ẽ. priuatõ ł corruptõ boni ⁊ om̃is
astus malus sit pcc̃m utr̃ sit pͥuatio
ł corruptõ boni in qͣntũ pcc̃ est. ł non.
Si enĩ in qͣntũ pcc̃m est corruptõ bõi

Expanded text:
ab eisdem, cum peccatum sit, ut supra dictum est, privatio vel corruptio boni, et omnis actus malus sit peccatum; utrum sit privatio vel corruptio boni in quantum peccatum est; vel non. Si enim in quantum peccatum est, cor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dixit u̾ba determinat. euident̾ docẽs
angłos fuisse creatos bonos. ⁊ post cͤ¬
ationẽ int̾posita aliqͣ morula cecidis
nũꝗͣ in ueritate stetisse. nũꝗͣ beatam
uitam duxisse. s ab inicio cecidisse ñ
potestate delectatus. Seate q uite dulce¬
dinẽ nõ gustauit qͣm acceptam nõ fasti¬
E diuit. s nolendo accipere amisit. S̾iu gͦ
sasus p̾scius ẽẽ nõ potuit. quia sapiẽtia
frustus est pietatis. Continuo aũ ut fõs ẽ
cecidit. nõ ab eo qd̃ accepit. s ꝙ acciꝑet.¬

Expanded text:
terminat, evidenter dicens angelos bonos fuisse creatos, et post creationem, interposita aliqua morula, cecidissnunquam in veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est cecidit; non ab eo quod accepit, sed ab e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itati. nõ tamẽ aprincipio neq statĩ sr̃
pestus ⁊ uentrẽ suum ambulauit. sic̃ a¬
dam ⁊ eua nõ statim peccau̾unt. Ita ⁊
serpens aliqñ nõ serpens. cum in paradyso
deliciariun moraret᷑. Deus enĩ maliciam
nõ fecit. ecce aꝑte dͤ post creatõnẽ int̾posi¬
ta morula cecidisse. It̾oq illa u̾ba sic acci¬
pienda uident᷑. homicida erat ab inicio
equalitatẽ ꝓmisit ⁊ se ip̃m occid̃ qui

Expanded text:
itati, non tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio aequalitatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in ea nõ fuit. s ab inicio tp̃ris .i. statim
post inicium tp̃ris apostatauit. porest
etiam ⁊ sic accipi illud. ab inicio homici¬
da fuit ł mendax .i. ex quo homo condi¬
tus fuit. quẽ per inuidiam in mortẽ
p̃cipitauit. ⁊ fallaciter seduxit. Ex p̃¬
tos. ⁊ post creatõnẽ quosdam cecidisse
a bono qd̃ hũissent si perstitissent.

Expanded text:
in ea non fuit, sed ab initio temporis, id est, statim post initium temporis apostatavit. Potest etiam et sic accipi illud: Ab initio homicida fuit vel mendax, id est, ex quo homo fuit conditus, quem per invidiam in mortem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex prtos, et post creationem quosdam cecidisse a bono quod habuissent si perstitissent. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
yp̃ huniliatõnẽ. eruditõm. exeratatõm
gropt᷑ humilitatem quidẽ. ut dũ hõ in sẽ¬
sibilib reb. que natura infra ip̃m s̃. ex p̃ce¬
pto creatoris se reu̾endo subicit. ut ex hao
hũilitate ⁊ obedientia. dõ magis placeat
⁊ apud eũ mereat᷑. cuiꝰ imperio salm q̃rit.
in inferiorib se ⁊ si ñ ab ilł. s per illa a deo
Propt̾ eruditõm oẽ instituta st̃. ut ꝑ id ꝙ
foris in sp̃e uisibili cernit᷑. ad inuisibilẽ
uirtutẽ que iitꝰ est agnoscendam. mens
erudiatur. hõ .n. qui ante pcc̃m sine medi¬
o d̾m uidebat. ꝑ pc̃cm adeo hebuit. ut ne¬
queat diuina capere. nisi humanis exerci¬
tatus. propt̾ exercitatõm simłr istituta
st̃. qr cum homo ociosus ẽẽ nõ possit. p̃po¬
nitur ei ntił ⁊ salubͥs exercitatõ. in sacra¬
m̃tis. qua uanam ⁊ noxiam declinȩt occu¬
patõm. Non . n. facile capitur a tẽpt̾atore
qui bono uacat exerticio. Uñ ien monet
Semꝑ aliquid operis facito. ut te occupa¬

Expanded text:
iliationem, eruditionem et exercitationem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut nequaquam divina queat capere, nisi humanis exercitatus. Propter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito, ut te occupa
Abbreviated transcription (Latin):
Informa utiq serui uidicabit. que
oĩb in iudicio appareb̾. ut uideant mali ĩ
quẽ pupugerunt. Diuinitatẽ uo̾ eiꝰ mali
ut timeant. diuinitatẽ uo̾ nõ ne gaudeãt.
Diuinitas enĩ sine gaudio uderi nõ potest.

Expanded text:
In forma utique servi judicabit; quae omnibus in judicio apparebit, ut videant mali in quem put timeant; divinitatem vero non, ne gaudeant. Divinitas quippe sine gaudio videri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. Ecce ⁊ hic uidet᷑ manifeste diuid̾e
dilectõm. qua noz diligimus deũ
ab ea qua ip̃e diligit nos. Si gͦ inqͥũt
qua nos diligius. duplex dilectio
est. ĩmo duo diu̾sa est. qd̾ absurdũ
⁊ a iu̾tate longe est. Non est gͦ dile¬
ctio qua nos diligimus. s qua d̾s tm̃¬

Expanded text:
. Ecce et hic videtur manifeste dividere dilectionem qua nos diligimus Deum, ab ea qua ipse diligit nos. Si ergo, inquiqua nos diligimus, duplex dilectio est, imo duo diversa est, quod absurdum et a veritate longe est. Non ergo dilectio qua diligimus, sed qua Deus t
Abbreviated transcription (Latin):
negare uident᷑. Dicit. ir asis in .b. de
spũ ⁊ lntera Unde est dilectõ nisi unde
nobis. nisi diffund̾etur in cordibus
ꝑ sp̃m. Caritas autẽ cli difta est dis¬
fundi in cordib nr̃is. nõ qua noz ĩp̃e
diligit. s qua nos fatit dil estores su¬
o. Sicut uisticia di łr. qua nos ui
sti eius munere efficimur. ⁊ domini
salus qua nos saluat. ⁊ fides xp̃i qͣ
nos fideles fatit. hiis uerbis uide¬
tur monstrari distinctio inter cari¬
tatem qua deus diligit.⁊ qua noz
diligimus. Et sicut iusticia nr̃a d̃r
a nos iustos facit. Siłr ⁊ fides ⁊ salꝰ
Sic uidet᷑ dc̃a caritas dr̃ que est in
nob̾. nõ ꝙ ip̃e ea diligat. s quia ea
nos diligere fatit. De hoc etiam sdẽ

Expanded text:
negare videntur. Dicit enim Aug. in lib. de Spiritu et littera: Unde est dilectio, nisi unde et nobis nisi diffunderetur in cordibus per spiritum. Charitas autem Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitusti ejus munere efficimur; et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. His verbis videtur monstrari distinctio inter charitatem, qua nos Deus diligit, et qua nos diligimus. Et sicut justitia nostra dicitur a nos justos facit, similiter et fides et salus, sic videtur dicta Dei charitas, quae est in nobis, non quod ipse ea diligat, sed quia ea nos diligere facit. De hoc etiam idem
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã nõ cõplent. utrũ transi¬
lirisint ꝑ ignem. ut ibi qͣi compleant ꝙꝑ
enĩ tanta fuĩt cordis contritõ. ⁊ delicti expro¬
bratõ ut sufficiat ad puniend̾ ꝑcc̃m. lib̾i
ab aliis penis transeunt ad uitam. ⁊ si in
⁊ ingemuerunt corde. Qui u̾o nõ adeo cõte¬
tunt᷑ corde ⁊ ingemiscunt ꝓ pc̃co. Si antẽ
um sentiũt ⁊ grauiꝰ pumũt᷑ ꝙͣ si hic im¬
plessent pnĩam. horrendũ est enĩ incid̾e¬
cit. ñ reseruans pc̃cm ad penam eternã. Ex
iusticia uͦ impunitũ ñ dimittit delictum.
aut enĩ homo punit aut ds. homo autẽ
ficiens ultio pcc̃i deus qui ħ nouit ab illo
quitaliter penitet: ultĩus penam nõ exig̃.
Si uo inti̾or ꝑenitudo nõ sufficit in uindi¬
ctam pct̃i nec exterior penitentia implet᷑.
post mortem nõ oporteat penam tolerare
Quedam enĩ pcc̃a mortalia in pñia fũt
uemalia ñ mox tñ sanant᷑. sepe infirmꝰ
moreretur si nõ medicaret᷑. nec tr̃ statim

Expanded text:
vita non complent, utrum transituri sint per ignem, ut ibi quasi compleant, quod enim fuerit tanta cordis contritio, et delicti exprobratio, ut sufficiat ad puniendum peccatum, liberi ab aliis poenis transeunt ad vitam, etsi ineenituerunt, et ingemuerunt corde. Qui vero non adeo conteruntur corde et ingemiscunt pro peccato, si ante eum sentient, et gravius punientur quam si hic implessent pcit, non reservans peccatum ad poenam aeternam; ex justitia vero impunitum non dimittit delictum, aut enim homo punit, aut Deus. Homo autem ficiens ultio peccati, Deus, qui hoc novit, ab illo, qui taliter poenitet, ulterius poenam non exigit. Si vero interior poenitudo non sufficit in vindictam peccati, nec exterior poenitentia impletur; post mortem non oporteat poenam tolerare. Quaedam autem peccata mortalia in poenitentia fiunt venialia, non mox tamen sanantur. Saepe infirmus moreretur, si non medicaretur; nec tamen statim
Abbreviated transcription (Latin):
sis. nec ait ipsis gła s ipsi insinuat¬
ineffabilis unitatis atq trinitatis
iu̾tatem. concorditer insinuant. in¬
ductõni testimonioꝵ suꝑhat re. suꝑ¬
tudinib ira esse ꝓut infirmitas no

Expanded text:
sis; nec ait: Ipsis gi hanc ineffabilis unitatis atque Trinitatis veritatem concorditer insinuant, inductioni testimoniorum super hac re suplitudinibus ita esse, prout infirmit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s s. ⁊ hii tres unũ sunt. Ip̃e õẽ ĩ
mnicio euͣngłii sui ait. In principio
erat u̾bũ ⁊ uerbũ erat apud deũ
⁊ deus eratu̾bũ. ubi aꝑte ostendit
filium semꝑ ⁊ eternaliter fuisse apd
prẽm ut aliũ apud aliũ. Apłs qͦ aꝑ¬

Expanded text:
s; et hi tres unum sunt. Ipse etiam in initio Evangelii sui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; ubi aperte ostendit Filium semper et aeternaliter fuisse apud Patrem; ut alium apud alium. Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris .d. de fide scẽ trinitatis ⁊
unitatis. ad noui .t. auctoritates
accedamus. ut in medio duũ ani¬
maliũ cognoscatur ueritas. ⁊ forꝰ¬
cipe de altari sumat᷑ calculus. quo
tangant᷑ ora fidelium. Dñs itaq xͨ
unitatẽ diuine essentie. at pͦrum
trinitatẽ aꝑte insinuat dicens apo¬
stolisꝰ. Ite. baptizate om̃s gñs in no¬
nõ in nõib. ut unitas essentie ostẽ¬
dat᷑ ꝑ noĩa tria que supposuit tres
esse ꝑsonas declarauit. Ipse ⁊̃ aitͣ.
discretõ potestatis nature. ⁊ addid̃¬

Expanded text:
ti, de fide Trinitatis et unitatis, ad Novi Testamenti auctoritates accedamus, ut in medio duorum animalium cognoscatur veritas, et forcipe de altari sumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque unitatem divinae essentiae ac personarum Trinitatem aperte insinuat, dicens apostolis: Ite, baptizate omnes gentes in nonon in nominibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria, quae supposuit tres esse personas declaravit. Ipse etiam in discretio potestatis vel naturae. Eti
Abbreviated transcription (Latin):
sorte ꝓ arbitrio uolũtatis sue disponẽs.
ilł quos in sua puritate reliquerat. sur¬
sum in celo mansionẽ. illis uo̾ quos corpo¬
rib t̾renis sociauerat. deorsum in t̾ra
hĩtatõnẽ constituit. utrisq regłam ꝓ¬
erant ascenderent. fecit i taq deus homĩẽ
⁊ duplicisuba. corpus de terra fingens. a¬
ninã uero de nͭo faciens. soo ĩ uinte sunaĩe
corporib. ut in eis dõ famulantes maiorẽ me

Expanded text:
sorte pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regulam imerant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo faciens. Ideo etiam unitae sunt animae corporibus, ut in eis Deo famulantes majorem mer
Abbreviated transcription (Latin):
miliatꝰ est. ne forte in ħ nimis dep̃ssus ui¬
deret᷑. ad didit dĩ ꝓuidentia. ut postino¬
dum cum eod corpore glorificato ad con¬
sortiũ illoꝵ qui in sua ꝑstiterant puri¬
tate sublimarer᷑. ut ꝗ minꝰ ex dispensa¬
tõne creatoris sui acceꝑat. cõditꝰ postmo

Expanded text:
miliatus est; ne forte in hoc nimis depressus vimiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit eam corpori uniri. ut in huma¬
beate unionis. que est int̾ dm̃n ⁊ sp̃m
in qua diligit᷑ ex toto corde. ⁊ uidetur
facie ad faciem Putaret enĩ creatura
se nõ posse uniri creatori suo tanta ꝓ¬
pinquitate. ut eum tora mente dili¬
geret. ⁊ cognosceret: nisi uideret sp̃m
qui ẽ exellentissima creatura tã infime
niri ut nõ ualeat artari ad hoc ut uelit ea
ditur sp̃m creatum spũi increato ineffabi¬
li amore uniri. P̾ro exemplo gͥ future so¬
cietatis que inter deum ⁊ sp̃m rõnalem
inglorificatõne eiꝰdẽ perficienda erat aĩã
corporeis indum̃tis ⁊ t̾renis mansionibꝰ co¬
płauit. luteamq materiam fecit ad uite
sensum uegetare. ut sciret homo quia si
potuit d̃s tam disꝑem naturam corporis
l aĩe in federatõnẽ unam. ⁊ in amiciciã tã¬
tam cõiũg̾e: neqͣꝗͣ ei impossibile futurũ
rõalis creature humilitatẽ. licet longe
inferiorem. ad sueglorie ꝑticipatõnẽ
in parte usz ad cõsorciũ t̾reni corporis hu¬

Expanded text:
voluit eam corpori uniri, ut in humabeatae unionis quae est inter Deum et spiritum, in qua diligitur ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum tota mente diligeret et cognosceret, nisi videret spiritum, qui est excellentissima creatura, tam infimaniri, ut non valeat arctari ad hoc ut velit eam ditur spiritum creatum Spiritui increato ineffabili amore uniri. Pro exemplo ergo futurae societatis, quae inter Deum et spiritum rationalem in glorificatione ejusdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem in parte usque ad consortium terreni corporis hu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ħ dm̃s quia idem de natiuitate huiꝰ
homĩs ⁊ mundi treatõne nunc etiam
scit ꝗ sciebat. ante ꝗͣ fierent. licet tũc
⁊ nunc hanc sciãm eus diu̾sis expri¬
mi u̾bis oporteat. Nam qd̾ tunc fut᷑¬
um erat: nũc p̃t̾i̾tum est. Ido u̾ba
cõmutanda sunt ad ip̃m designãd.
Sicut diu̾sis tp̃rib loquentes ẽadẽ
diem modo. ꝑ ħ ad u̾biũ cras desig¬
namus dum ad huc futura ẽ. mͦ:
ꝑ hodie. dum p̃sens est. mͦ ꝑ heri dũ
p̃terita est. Ita ante qͦ crearetur m̃¬
dus. sciebat deus huno creand̃. po¬
st ꝗͣ creatus est: scit eum creatum.
nec est hoc scire diu̾sa s oĩo idem
de mundi creatione. sicut antiqui
prẽs crediderunt xp̃m nasciturũ
⁊ moriturũ nos aũ credimꝰ eũ iam
natum ⁊ mortuum nec tamẽ di¬
u̾sa credimꝰ nos ⁊ illi s eadem Tem¬
pora enĩ ut ait aũs uariata sunt.
⁊ idõ uerba mutata nõ fides. Indu¬
bitanter gͥ teneamus deum semꝑ
oĩa scire. que aliqñ scit

Expanded text:
ad hoc dicimus quod idem de nativitate hujus hominis et mundi creatione, nunc etiam scit quod sciebat antequam fierent, licet tunc et nunc hanc scientiam ejus diversis exprimi verbis oportet. Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum praeterita est. Itaque antequam crearetur mundus, sciebat Deus hunc creandum; postquam creatus est, scit eum creatum, nec est hoc scire diversa, sed omnino idem de creatione mundi. Sicut antiqui patres crediderunt Christum nasciturum et moriturum, nos autem credimus eum natum et mortuum; nec tamen diversa credimus nos et illi, sed eadem. Tempora enim, ut ait Aug., variata sunt, et ideo verba sunt mutata, non fides. Indubitanter ergo teneamus Deum semper omnia scire quae aliquando scit
Abbreviated transcription (Latin):
opponũt garruli rõcinatores. di¬
centes si deus pr genuit deũ: aut ge¬
nuit deum qui est deus pr. aut deũ
qui nõ est deus pr. Si genuit deũ qͥ
nõ est deus pr̃: gͦ deus est qui nõ est
deus pr. nõ gͦ unus tm̃ deus est.Si
u̾o genuit deumqui est deus pr: gͦ
genuit se ip̃m. Ad qd̾ R̾demus. detͤ¬
minantes illam ꝓpositõnẽ qua sit ꝓ¬
ponũt. Si deuẽ pĩ genuit deũ. aut
deũ qui est deus p̃r. aut deum qͥ nõ¬
e est deus pater. ħ enĩ sane ⁊ pͣue intel¬
ligi potest. ⁊ id̾o idend̾ est ita. Deus p̃r
dñi. qui nõ est pr. nec tñ genuit alte¬
rum dm̃ nec ille qui genitꝰ est: aliꝰ
deus ẽ ꝙͣ pr̃. s unus deus cum pr̃e
Si u̾o addit᷑ genuit deum qui nõ ẽ
deus pr̃. hic distinguimꝰ qr duplici¬
ter potest intelligi genuit dm̃ qui

Expanded text:
omponunt garruli ratiocinatores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui est Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Si genuit Deum qui non est Pater, ergo Deus est qui non est Deus Pater. Non ergo unus tantum Deus est. Si vero genuit Deum qui est Deus Pater, ergo genuit seipsum. Ad quod respondemus determinantes istam propositionem, quam sic proponunt: Si Deus Pater genuit Deum, auest Deus Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Hoc enim sane et prave intelligi potest; et ideo respondendum est ita: Deus PateDeum qui non est Pater; nec tamen genuit alterum Deum, nec ille qui genitus est, est alius Deus quam Pater, sed unus Deus cum Patre. Si vero additur: Genuit Deum qui non est Deus Pater; hic distinguimus, quia dupliciter potest intellig
Abbreviated transcription (Latin):
Ditatur gͦ quia semꝑ fuit est ⁊ erit.
ut intelligatur quia nec cepit nec
desiit. nec desmit nec desinet ẽẽ. De
erit. qr nunqͣm deerit. est quia sẽꝑ
est nõ p̃teriit. qͣiͣ qd̾ nõ maneat: nõ
orietur qi qd̃ nõ erat. Cum gͦ nostra
b deest. ł deerit. ⁊ iõ nõ mirũ si de
spũ iu̾ratis ueritas loquens dixit
re illius est scire. idem etiam est ẽẽ.
A quo gͦ est illi essentia: ab illo audi
Ecce hic dicit ãs. uerba cuiꝰl tprĩs dͥ¬
b erit. nõ est intelligend̃ ꝙ p̃terierit b
futurꝰ sit. s ꝙ existat simpłr sine ali¬
quo temporali motu. licet enĩ u̾ba
substantiua diu̾soꝵ tp̃rm de dõ di¬
cant᷑. ut flut erit. est. erat. nõ tamẽ
temporab motus. tunc distingũt

Expanded text:
Dicatur ergo quod semper fuit, est et erit, ut intelligatur, quia nec coepit, nec desiit, nec desierit, quia nunquam deerit; est, quia semper est; non praeteriit, quasi quod non maneat; non erit, quasi quod non erat. Cum ergo nostra vel deest, vel deerit: et ideo non est mirum si de Spiritu veritatis Veritas loquens dixit re illius est scire, idem etiam esse. A quo ergo est illi essentia, ab illo audieEcce hic dicit Aug. verba cujuslivel erit, non est intelligendum quod praeterierit, vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur, ut fuit, erit, est, erat, non tamen temporales motus tunc distinguunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Sicut ñ est impar meritũ patĩe in petro ae¬
qui passus est.⁊ in ioh̾e qui passus nõ ẽ. Sic
nõ est impar meritũ continentie in ioh̾es qͥ
nullas exꝑtus est nuptias. ⁊ in abraham qͥ
filios genuit. Nlam illiuis celibat᷑. ⁊ istiꝰ cõiu¬
gium ꝑ tp̃us distributõm xp̃o militaue¬
runt. S continentiam ioh̾is in oꝑe. abra¬
hani in solo hẽbat habitu Melior ẽ autẽ
castitas celibũ ꝙͣ nupciar̃. quarũ unam
abraham hẽbat in usu ambas in hĩtu
caste enĩconuigaliter uixit. ẽẽ aũ castus sñ
cõuigio potuit. s tunc nõ oportuit. Itẽ ierx
nũc u̾gines placent in castitate. Seruiiit
ille legi ⁊ tp̃ri suo. seruiamꝰ ⁊ nos legi ⁊ tp̃ri
nr̃o. in quos fines secłoꝵ deuenerunt. Ex hiꝰ
apparet ꝙ scĩ pr̃es ante legem sine pcc̃o plu¬
res hũerint uxores.ł cõcubinas. eas enĩ ñc
uxores appellat scriptura. ñc cõcubinas.
Rachel ⁊ lia. ambs uxores fuere. nõ cõcubĩe¬

Expanded text:
31: Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est: sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios genuit. Nam illius caelibatus et istius connubium pro temporum distributione Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sed tunc non oportuit. Item Hieronunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fuerunt, non concubinae
Abbreviated transcription (Latin):
quib fruend̾ est: alie quib utẽ¬
dum est alie que fruunt᷑ ⁊ utũ¬
tur. Ille quib fruend̾ est:nos
beatos faciunt. istis quib utẽ¬
dum est:tendentes ad bĩtudĩẽ
sam. Uti u̾o. id qd̃ in usum uene¬
rit referre. ad optinend̃ illud qͦ
fruendum ẽ. Alias abuti est: ñ
uti. Nam usus illicitꝰ: ab ususb
sũma res ẽ cõmiũs ꝙ om̃ib frude¬
entib. ea si tñ res dici debet.⁊ nõ
rerum omĩũ causa si camẽ ce cã

Expanded text:
uendum est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem sam. Uti vero, id quod in usum venerit referre ad obtinendum illud quo fruendum est; alias abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusus vel summa res est, communisque omnibus fruentibus, ea si tamen res dici debet, et non reru
Abbreviated transcription (Latin):
itõnẽ perueniat᷑. Idem aũs̃. in .l.
.x. de trinitate. fruimur cognitis.
in quib ipsis p̃p̃ se uoluntas de¬
lectata: conquiescit. Utim᷑ uͦ eis
que ad aliud referimus: quo fru¬
endum est.
Item quid int̾sit int̾ frui

Expanded text:
ionem perveniatur. Idem Aug. in lib. 10 de Trin., c. 10: Fruimur cognitis in quibus ipsis propter se voluntas delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus, quo fruendum est. 3. Item quid intersit inter frui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dñs ñr in se suscepit omĩa ĩ¬
firmitatis nr̃e. p̃ter pcc̃m. qd̾ nisi acci¬
pratur. de ill tm̃ que eum sumere pro
Non enĩ assũpsit ignorantiam aliqͣm. c̃
quoꝵ scientia nõ affero. ł ignorantia nõ
imped̾ salutẽ. ⁊ forte taliũ rer̃ ignoranti¬
a defestus nõ est. Constat aũ in nob̾ ẽẽ ig¬
norantiam atq difficultatẽ uolendi. ⁊
faciendi bonũ que ad misĩam nram ꝑti
re inquit falsa ꝓ ueris ut erret inuitꝰ. ⁊
resistente atq torquente dolore carnał ũ¬
culi nõ posse a libidinosis operib temꝑa¬
re. nõ est naͣ instituti homĩs. S pena dãp¬
nati. Ex qua misĩa peccantib ustissime in¬
inflista: lib̾at dĩ gr̃a qr sponte homo lib̾o
arbitrio cad̾e potuit. nõ q̃s surgẽ. ad quã
misĩam ꝑtinet ignorantia ⁊ difficultas qͣm
patit᷑ amĩs homo ab exordio natiuitatis su¬
e. nec ab isto malo. quisꝙͣ nisi gr̃a dĩ lib̾at᷑
Ecce eudent̃ dͭ hic aũs ignorantiam. qua

Expanded text:
 noster in se suscepit omnia infirmitatis nostrae praeter peccatum, quod nisi accipiatur de illis tantum quae eum sumere pro Non enim assumpsit ignorantiam aliquam, cuquorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, qre, inquit, falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio nativitatis suae, nec ab isto malo quisquam, nisi gratia Dei, liberatur. Ecce evidenter dicit hic August. ignorantiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
b. siue in requie siue indolorib. In cassi¬
ani ⁊̃ uoluminib legit᷑ ꝙ nõ sunt ocio¬
se neq nicħ nõ sentiũt. cum diues ille ĩ
inferno se flãma crucian clamet. Unde ꝓ¬
batur aĩas defunctoꝵ nõ solum suis sen¬
sib nõ priuari. s nec istis affectib .s. spe.
tristicia. gaudio ac metu carere. ⁊ ex his
que sunt in illo generali examĩe reser¬

Expanded text:
bus sive in requie, sive in doloribus. In Cassibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibus, scilicet, spe, tristitia, gaudio ac metu carere; et ex his quae sibi in illo generali examine reser
Abbreviated transcription (Latin):
igne materiali in corporib cruci¬
andas. queri solet an interim ante resũp¬
tõm corpoꝵ aĩe defunstoꝵ reproborũ
mͣli igne crement᷑. De hoc uilianus tole¬
sit. Si uiuentis homnus incorporeus sp̃s
tenet᷑ in corpore. cur nõ post mortẽ ⁊̃ cor
do. s ⁊̃ experiendo aĩa ignis torm̃tũ patia
tus. cuiꝰ aĩa ꝙ in igne teneat᷑ insuiuat.
cum abraham dep̃catur. dicens. Mute¬
tem dapnatũ in ignib ueritas ꝑhibet:
quis sapiens reꝓboꝵ aĩas teni ignib
neget: precipue cum humanã aĩam
corporis simłitudinẽ hr̃e doceat aũs. i¬
simłitudinẽ corporis ⁊ corporaliũ oĩo
m̃broꝵ. quisquis renuit potest negare
aĩam eẽ. que in sompnis uidet. b ambu¬
lare se. ł sedere. u huc atq illuc gressuł
dine corporis nõ fit. Prouide si hanc sili¬
tudinem ⁊̃ apud inferos gent. nõ corpo¬
ralem. s corpori simłem ita ⁊̃ in locis iu
d̾r eẽ. ñ corporalib s corporaliũ simili¬

Expanded text:
igne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julianus, Tolei. Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum in experiendo anima ignis tormentum patiattus; cujus anima, quod in igne teneatur, insinuat, cum Abraham deprecatur dicens: Mittem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis similitudinem habere doceat August., isimilitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu aut dine corporis non fit. proinde, si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis udetur esse non corporalibus, sed corporalium simili
Abbreviated transcription (Latin):
bigius ẽẽ deum u̾bũ. nẽq rursus fili¬
um homĩs ex aĩa ⁊ corpore constitisse ig¬
noramꝰ. hiis aliis q auc̃toritatib utũt᷑
qui hominẽ quẽdam. ex aĩa rõali ⁊ carne
compositum dm fastũ dicũt. s grã nõ nͣ¬
Sola enĩ grã hũit ille homo nõ meritis
ł natura ut ess deus fine dĩ filius. ut
hẽret omnẽ sciãm ⁊ potentiam quam ht
u̾bum. cum quo est una ꝑsona
Nec tm̃ insuꝑiorib legi tur ꝙ hõ il¬

Expanded text:
bigimus esse Deum Verbum, neque rursus filium hominis ex anima et corpore constitisse ignoramus. His aliisque auctoritatibus utuntur; qui hominem quemdam ex anima rationali et carne compositum dSola enim gratia habuit ille homo, non meritis vel natura, ut esset Deus sive Dei Filius, ut haberet omnem scientiam et potentiam quam habet Verbum cum quo est una persona. Nec tamen in superioribus legitur quod homo il
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quia nec ip̃e ut tanta unitate dõ
uͦ cõnĩstus̾. una cum illo ꝑͣ filius dĩ fi¬
eret. ullis est p̃cedentib meritis assecu¬
tus. s ex quo homo ẽẽ cepit: ex illo est¬
⁊ deus. Unde dcm est. cerbũ caro factũ ÷¬

Expanded text:
tur: quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo est et Deus: unde dictum est, Verbum caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
sixp̃c salłm ꝙ homo ordinẽ diligẽdi
p̃scrptũ seruau̾it. qd̾ si est. omẽm hõiẽ
sic̃ se ip̃m dilexit. Om̃ib gͦ uitam optaũ
om̃s q saluos fieri uoluit. s nõ om̃s salui
sunt. ⁊ ita nõ est factũ qd̾ optauit. sed ñ¬

Expanded text:
secundum quod homo, ordinem diligendi aescriptum servaverit. Quod si est, omnem hominem sicut seipsum dilexit. Omnibus ergo vitam optavit, omnesque salvos fieri voluit, sed non omnes salvi fiunt, et ita non est factum q
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r tene qd̃ habes. ne alius accipi¬
at coronam tuam. Si aluis nõ est
accepturꝰ nisi iste ꝑdiderit: cerrus
est elcõrum numerꝰ.i nõ potest au¬
geri ł miniũ. Ad ħ autẽ obiciũt
quidam nitentes ꝓbare numer
Doss deus nõ appon̾e grãm qͥb
apponit. ⁊ poss subtrahere quibꝰ
nõ subtrahit. qd̾ si fieret: utiq
dampnarentur. possent gͦ damp¬
nari isti. qui tamen saluabunt᷑.
quib nõ appontt᷑. ꝑ qͣm saluarẽ¬
tur. possunt gͦ saluari hĩta gr̃a qͥ
tamen sine ea dampnabunt᷑. poss
um ẽẽ. num̾ũ ełcoꝵ nõ posse au¬
geri ł minui. qr nõ potest utr̃or
simł ẽẽ .s. ut aliquis saluet᷑ ⁊ non
sit p̃destinatꝰ. ł ut aliquis p̃des¬
tinatꝰ sit ⁊ dampnet᷑. Intlłigenti¬
a enĩ u̾itatis condicionis ĩplicite:
u̾tatem facit in dcõ. ⁊ impossibi¬
litatem in uero. Si u̾o simplicit̾
intlłigatur impossibilitas: nõ
admitit ᷑. Ut cum dr p̃destinatꝰ
potest. ł nõ potest dampnan ⁊ repbus

Expanded text:
 Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam. Si alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certus est electorum numerus, id est, non potest augeri vel minui. Ad hoc autem objiciunt quidam, nitentes probare numerum Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur;quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possent ergo salvari habita gratia, qui tamen sine ea damnabuntur; possetrum esse numerum electorum non posse augeri vel minui, quia non potest utrumque simul e ut aliquis praedestinatus sit et damnetur. Intelligentia enim conjunctionis implicitae veritatem facit in dicto, et impossibilitatem in vero. Si vero simpliciter intelligatur, impossibilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel non potest damnari, et reprobus
Abbreviated transcription (Latin):
sña dictionis. alia namq fit intlłigẽ¬
tia. si ꝑ comunctõnẽ ħ accipiant᷑ dc̃a
de p̃scĩa agebatur: p̃taxatum est.
Si enm cum dicis p̃destinatꝰ nõ pot̃
dampnari. intlligas ita .i. nõ potest
ẽe ut p̃destinatꝰ sit ⁊ dampnet᷑: uerũ
dicis. quia coniunctim untlligis. fl̾m
aũ. si disiunctim ut si intlłigas istũ
nõ posse dampnari. quem dico p̃desti¬
natum. potuit .n. nõ ẽẽ p̃destinatꝰ. et
ira dampnaret᷑
Qũo adhuc inftẽt

Expanded text:
ntelligentia, si per conjunctionem haec accipiantur dicta, de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas ita, id est, non potest esse ut praedestinatus sit et damnetur, verum dicis, quia conjunctim intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaretur. 3. Quomodo adhuc instant
Abbreviated transcription (Latin):
qõ de duob uno diuite altero
pauꝑe. ꝑiter. s mediocrit᷑ bonis. qͥ p̃dcĩs
suffragiis indigent ⁊ meruerunt ꝑiter
pꝰ mortem iuuari. Pro altero uͦ i ꝓ diuite
q elemosinar᷑ largitates. ꝓ pauꝑe uero
ñ fuit nuisi cõmines or̃ones. auent᷑ gͦ¬
ti qr pariter exstiterunt boni. Si uo̾ tm̃
suffragii consequit᷑ qͣntũ diues. quid cõ¬

Expanded text:
o de duobus, uno divite, altero paupere, pariter sed mediocriter bonis, qui praedictis suffragiis indigent, et meruerunt pariter post mortem juvari; pro altero vero, id est, que eleemosynarum largitiones; pro paupere vero non fiunt nisi communes largitiones et ri, quia pariter boni extiterunt. Si vero tantum suffragii consequitur pauper, qu
Abbreviated transcription (Latin):
suffragia. ⁊ tñ ꝓfuerunt diuiti specialia.
ñ quid̃ ad aliud. ł maiꝰ aliquid. s ad idẽ
ad qd̃ generalia. ut ex plurib ⁊ diu̾sis
ti celeriorẽ absolutõm. nõ plenorem
Quib suffragiis iuuabũt᷑ medioc̾t̾ bo¬

Expanded text:
suffragia. Et tamen profuerunt diviti specialia, non quidem ad aliud vel majus aliquid, sed ad idem ad quod generalia, ut ex pluribus et diversis ti celeriorem absolutionem, non pleniorem. 5. Quibus suffragiis juvabuntur mediocriter bo
Abbreviated transcription (Latin):
cato ẽẽ iusticie ceꝑit seruꝰ ⁊ ipsa est u̾e
lib̾tas. pp̃ recti fcĩ leticiam simul et
pia seruitꝰ. pp̃ p̃cepti obediãm. Est alia
lib̾tas nõ uera male seruituti adiũc¬
ta que est ad malum faciend̾. uͥ rõdis¬
sentit a uoluntate. uidicans nõ ẽẽ fa¬
ciend̃ ꝙ uoluntas appetit. ad bonũ
u̾o̾ faciend̾ cõcordat rõ uolũtati ⁊ iõ
ibi uera lib̾tas est ⁊ pia. De lib̾tate
autẽ ad malum ⁊ seruitute mala a
ẽẽ lib̾tas nisi qñ eum peccare delec¬
tat: Lib̾aliter enĩ seruit qui sui do¬
mini uolũtatẽ libenter facit. ac ꝑħ¬
ad percand̾ liber est qui pcc̃i s̾us est.
Questio de lib̾tate ad malũ an sit ip̃ali

Expanded text:
sse justitiae coepit servus; et ipsa est vera libertas, propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus, propter praecepti obedientiam. Est alia libertas non vera, malae servituti adjuncta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, judicans non esse faciendum quod voluntas appetit; ad bonum vero faciendum concordat ratio voluntati; et ideo ibi vera libertas est et pia. De libertate autem ad maesse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit qui sui domini voluntatem libenter facit; ac pead peccandum liber est, qui peccati servus est. 11. Quaestio de libertate ad malum, an sit ipsa li
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ratem q̃ est a pcc̃o illi soli nũc hñt
quos filii ꝑ grãm lib̾at ⁊ reꝑat. nõ ita
ꝙ penitus sint sine pcc̃o in hac morta¬
li carne. s ut in eis ꝑcc̃m nõ dñetur
neq regnet. ⁊ ħ est uera ⁊ bona lib̾tas¬

Expanded text:
libertatem quae est a peccato, illi soli nunc habent quos Filius per gratiam liberat et reparat; non ita quod penitus sint sine peccato in hac mortali carne, sed ut in eis peccatum non dominetur neque regnet. Et haec est vera et bona lib
Abbreviated transcription (Latin):
Soluit᷑ enĩ esternꝰ dies. ⁊ quicqͥd fuꝑ est
⁊ in bap̃o. Deinceps autẽ continuo reus
eodem libro. sic. Si ad bap̃m fictus acced̾
dis. id dixisse auõm nõ asserendo s que¬
rendo ⁊ alioꝵ opinionẽ referendo. Idem
ptismꝰ cũ illa fictio ueraci confessione re¬
cesserit. que corde in malicia perseu̾ante
ꝓcc̃oꝵ ablutõm nõ sinebat fieri. Non gͥ fi¬
cte accedenti pcc̃a dimittant᷑
Quomodo
intelligat᷑ illud. qͦt qͦt in xͦ baptitati estis

Expanded text:
 dies, et quidquid supra est et in baptismo: deinceps autem continuo reus eodem libro sic: Si ad baptismum fictus acceditdis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opinionem referendo. Idem ptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte accedenti peccata dimittuntur. 3. Quomodo intelligatur illud: Quotquot in Christo baptizati estis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ualet ud̃i. Nam credi iam nõ potest
qd̾ uicłi pot̾. Thomas aliud uidit. ⁊ ali¬
ud credidit. hominẽ uidit ⁊ deum cõfes
in suo corde eẽ si credit. ł nõ ẽẽ si nõ cred̃.
nõ sicut corpora que uidemꝰ ocłis corpo¬
reis. ⁊ ꝑip̃oꝵ ymagines quas memo¬
ria tememus. cs̃ absentia cogitamꝰ nec
sicut ea que nõ uidemꝰ. ⁊ ex his que ui¬
demꝰ cogitatõe utrũq formamꝰ ⁊ memo¬
ne cõmendamꝰ. nec sic̃ hõĩnẽ cuiꝰ aĩam

Expanded text:
non valet videri. Nam credi iam non potest, quod videri potest. Thomas aliud vidit et aliuue in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, et memoriae commendamus; nec sicut homi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eius mandata seruare nõ posse. ⁊ id
nos posse atꝙ agere tanto minus qͣn¬
to illum ꝑcipimus minꝰ. tanto u̾oã¬
plius: qͣnto illum ꝑcpimus ampliꝰ.
nõ in cassum ꝓmittit᷑. slon hñti quid̃
ut hẽat᷑. hñti autẽ. ut amplius hẽat᷑
siam si ab alio minus ⁊ ab alio ãplius
diceret. sp̃s qui est in te. duplo sit in
me. xp̃o aũ qui est cli filius:. nõ ad mẽ.¬
suram datus est sp̃s. Neq enĩ sine¬

Expanded text:
et ejus mandata servare non posse; et id nos posse atque agere tanto minus quanto illum percipimus. Tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. non incassum promittitur; non habenti quidem ut habeatur; habenti autem ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus, ab alio non plus diceret: Spiritus qui est in te duplo sit in me . Christo autem, qui est Dei Filius, non ad mensuram datus est spiritus, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
causa illius dci intlłigentia soł
sensus ꝓficiebat humanus assumenda
prẽm ⁊ mrẽm ignorau̾it. qd nec eccl̃ia re¬
cipit. nec p̃misse auctoritates patiunt᷑
sic intlligi S ita sane pot̾ accipi. ut ꝙͣ¬
tum ad uisum hominũ ⁊ sui sensus os
a. quia ira se hẽbat oe gerebat. acsi ag¬
nitõis expers ess.¬

Expanded text:
causa illius dicti intelligentia, scilicet, sensus proficiebat humanus, assumendapatrem et matrem ignoraverit; quod nec Ecclesia recipit, nec praemissae auctoritates patiuntur sic intelligi. Sed ita sane potest accipi, ut quantum ad visum hominum et sui sensus osta, quia ita se habebat et gerebat ac si agnitionis expers ess
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ his negatur uer̃ corpus
tas apostolos. ⁊ in eis nos instricit. ꝙ ip̃iꝰ
corpꝰ nõ ꝑ partes discerptũ. ut putau̾unt
illi discipli qui retro abierunt. s integrũ
nec iusibiliter in forma humana. s inui¬
sibiliter sub forma panis ⁊ uini corpus ⁊
sanguinẽ nob̾ traderet. Quẽ sensum ãs
pus qd̃ uidebatur manducatur. Ip̃m in
cesse est illud uisibiliter celebrari neceẽ ẽ
tam̃ inuisibiliter intelligi. Ita etiam in¬
telligend̾ est corpus xp̃i ẽẽ in unoloco. scl
uisibiliter in forma humana u̾itas tamẽ¬

Expanded text:
nim verbis his negatur verum corpus itas apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sanguinem nobis traderet, quem sensum August. pus quod videbatur, manducatur; ipsum qucesse est illud celebrari, necesse est tamen invisibiliter intelligi. Ita etiam intelligendum est corpus Christi esse in uno loco, scilicet, visibiliter in forma humana, Veritas et
Abbreviated transcription (Latin):
ialem p̃sentiam .s. qua cumeis conu̾sabat᷑
Simłr per id ꝙ homo est. in celo est. uisibi¬
liter .s. inuisibiłr autẽ in altari est. qr ñ
in forma humana apparet. s forma panis
⁊ uni operitur. Unde ⁊ inuisibił caro eiꝰ
d̾r. que uere est in altari. sed quia nõ in su¬
uisibili do .n .i. xp̃i carne. ⁊ sanguĩe. sacͣ¬
m̃to ⁊ re sacram̃ti .i. corpors xp̃i. Sic̃ xͥ ꝑͣ cõ¬

Expanded text:
iam, scilicet, qua cum eis conversabatur. Similiter per id quod homo est, in coelo, scilicet, visibiliter: invisibiliter autem est in altari, quia non in forma humana apparet, sed forma panis et vini operitur. Unde et invisibilis caro ejus dicitur, quae vere est in altari. Sed quia in specie suuisibili domini Iesu Christi carne et sanguine, sacramento et re sacramenti,
Abbreviated transcription (Latin):
ras: Ius .s. ui̾tatis. ⁊ ñ fl̾i̾tatis. Item ecce
dico caritati ur̃e. ⁊ qui per lapidem uirat
fl̾m ꝑuirꝰ est. qr ñ lapidem qui nõ audit
s euis creatorẽ adhibet testem. ħ est gͦ ui
hõ dicit. si illud feci. illud patiar. ł illud cõ¬
tingat filiis meis. Scd̾m quẽ mod̾ accipit᷑
cs̃ int̾clum. cum aliquis uirando d per sa¬
lutẽ meamt b per filios meos ⁊ huiꝰmodr
ꝑ salutẽ meam. salutẽ suam dõ obligat ẽ
dicio per fllios meos. oppignorat eos d̾o ut
heueniat in caput eoꝵ qd̾ exit de ore ipsius
sum adhibet testem. In omĩ gͦ uratõe au
deus testis adhibetur. aut creatura dõ ob¬
dm̃ testem ad hibere. ł dõ aliquid oppig¬
nerare. ħ est gͦ uirare ꝑ qͣmlib creaturã.
.s. creatorẽ eiꝰ testem adhibere

Expanded text:
ritatis, et non falsitatis. Item, ecce dico charitati vestrae: et qui per lapidem jurat falsum, perjurus est, quia non lapidem qui non audit, sed ejus Creatorem adhibet testem. Hoc est ergo homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios mr salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius.sum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obscilicet, Deum testem adhibere, vel Deo aliquid oppignerare. Hoc est ergo jurare per quamlibet creaturam, scilicet, Creatorem ejus testem adhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
de carne u̾bi. an pruis ꝙͣ contiꝑet᷑ͤ
obligata fuĩt pct̃o. ⁊ an tał assũpta fui̾t
a u̾bo. Sane dici potest.⁊ credi oportet u¬
xta scõrũ attestatõis ꝯiu̾entiam. ip̃am
prius pcc̃o fuisse obnoxiam. sicut reliqͣ
uniretur u̾bo. pena tñ nõ necessitate s
uolũtate assumentis remanente. Mari¬

Expanded text:
de carne Verbi, an priusquam conciperetur obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam sicut reliqua uniretur Verbo, poena tantum, non necessitate, sed voluntate assumentis, remanente. Mari
Abbreviated transcription (Latin):
esse in dõ nõ mala. ⁊ illa ꝓpe. ħ lõge.
quia licet in dõ aliqͦ dicantur ẽẽ pp̃ cog¬
nitõnus p̃sentiam. ⁊ deus bona ⁊ mala
cognoscat. mala tñ nõ cognoscit infi ꝑ
noticiam. bona u̾o̾ nõ solum ꝑ sciãm
s ⁊̃ per approbõnem. ⁊ bñplacitũ et
.s. quia ita ea scit ut etiam approbet
⁊ placeant .i. ita scit: ut eorum sit au

Expanded text:
esse in Deo, non mala, et illa prope, haec longe; quia licet in Deo aliqua dicantur esse propter cognitionis praesentiam, et Deus bona et mala cognoscat, mala tamen non cognoscit nisi per notitiam, bona vero non solum per scientiam, sed per approbationem et beneplacitum. Et n Deo, scilicet quia ita ea scit, ut etiam approbet et placeant, id est, ita scit, ut eorum sit auc
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃missis perspicua fit noticia. uere
penitentie. ⁊ satisfactõnis. Illa enim
uera est penitẽtia que pcc̃m abolet. ꝙ illa so¬
la facit. que scelus corrigit. Illa uͦ scelus corrig̃¬
que odiũ cõmissi criminis. ⁊ cõmittendi cũ
desiderio satiffaciendĩ affer̾t. Iudas enĩ peni¬
tiusse legid᷑ sine aslẽcutõe uenie. ⁊ tali penitẽ¬
tia nõ correxit crimẽ. uñ ieiꝵ. Nich̾ uide ꝓ¬
fuit egisse pniãm ꝑ quam scelus corngere
nõ potuio. Si qñ frater sic peccat in frẽm u
emẽdare ualeat ꝙ pectanit: potest ei di¬
mitti sin aũ ꝑmanent opera: frustra uo¬
ce assumit᷑ penitentia. ħ est ꝙ de eo d̾r. et
or̃o eiꝰ fiat in pc̃c̃m ut nõ solum emendare
nequiu̾it ꝑdicionis nefas. s propris homi¬
cidii scelus addidit. Cane qualit̾ intlligas
retõpensatõ. s delicti exprobratio ⁊ abhõi¬
natio cũ satisfatõis desid̾io. Demit enĩ in¬
am h̾t. Nec iõ quisꝙͣ putet qui rem alienã

Expanded text:
a fit notitia verae poenitentiae vel satisfactionis. Illa enim vera est poenitentia, quae peccatum abolet; quod illa sola facit, quae scelus corrigit, quae odium commissi criminis et committendi cum desiderio satisfaciendi affert. Judas enim poenituisse legitur, sine assecutione veniae, quia tali poenitentia non correxit crimen; unde Hieitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Sed quando frater sic peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti. Sin autem permanent opera, frustra voce assumitur poenitentia. Hoc est quod de eo dicitur: Et oratio ejus fiat in peccatum : ut non nequiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio. Demit enim inam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam