comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et uidete quanta oꝑatus sit iħc. Oꝑatis
est salutem nrãm in cruce: ut implera¬
tur in eo omnia¶dicta ꝓpħarum: Coro¬
natus est spinis. suspenẜ in ligno: dp
satio. Accepit acetum in spongia: ues
pleretur quod scriptum est. & in si
mea potauerunt mea potauerunti
aceeb. Atubr impleta sunt omnia
cius. sexta sabbati: inclinato capil
reddidit sp̃m̃: et in sepulcho sabbã
requieuit ab omnib oꝑibus suis
Ereo tãquã diceret iudeis Euib ea eecatisaite

Expanded text:
et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus est salutem nostram in cruce, ut implerentur in eo omnia praedicta Prophetarum: coronatus est spinis, suspensus est ligno; dixit, Sitio, accepit acetum in spongia, ut impleretur quod dictum est, Et in siti mea potaverunt me aceto . At ubi impleta sunt omnia opera ejus, sexta sabbati inclinato capite reddidit spiritum, et in sepulcro sabbato requievit ab omnibus operibus suis . Ergo tanquam diceret Judaeis, Quid exspectatis ut
Abbreviated transcription (Latin):
gebat requie sicut homo. Quomodo
defectrat qui uerbo fecerat: Tamen
et illad uerum est. quia requieurt ds̃
ab omĩb oꝑil suisĩ die septimo. Et hoc ue¬
rum est. quod ait iħc. pater meus usq
modo oꝑatur.S quis explicet uerbis
homo hominib infirmus infirmis
indoctus discere cupientib Et forte
si quid sapit. ꝓmere. et explicare non
ualens. hominib difficile forte capienas
etiam si explic arepossit. quod capitur
quis in quam fr̃s mei explicet uerbs
quomꝰ deus et quietus oꝑetur. et opi
quiescat: Obsecro uos. ut hoc uobie
ficientib differatur. Uisio enu il
templum dei querit. scm̃ locum q¬
rit portate ꝓximũ et ambulate.
cum uidebitis: ubi uerba hominum
non queratis. Hoc forte potius dico
ualemus: quia et in eo quod deusma
oꝑatur. et ego operor. magno sacui
uerbum. et omnia ꝑ ipsum facta sunt
Forte significatꝰ ẽ requieturus in die septm
ab om̃iboꝑibsuis. Legite enĩ. cuangeliur

Expanded text:
gebat requie sicut homo. Quomodo gebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus suis in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo operatur. Sed quis explicet verbis, homo hominibus, infirmus infirmis, indoctus discere cupientibus, et forte si quid sapit, promere et explicare non valens hominibus, difficile forte capientibus, etiam si explicari possit quod capitur? Quis, inquam, fratres mei, explicet verbis quomodo Deus et quietus operetur, et operans quiescat? Obsecro vos, ut hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaerit, sanctum locum quaerit: portate proximum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere valemus, quia et in eo quod Deus inoperatur, et ego operor, magno sacramVerbum, et omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab omnibus operibus suis. Legite enim Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
tas corporis s oꝑatio corporis. que non
uidebatur ita necessaria. quemadino¬
uandi unius diei. ad tempus datum
eẽ iudeis: impletionem uero ipsam
sacramenti. in illo uenisse. Pater me¬
us inquit usq modo oꝑatur: & ego
operor. Misit in eos magnum tumul¬
tum: Aduentu dñĩ turbatur aqua:
s qui turbat latet. Tamen sanandꝰ
est turbata aqua eger unus magnꝰ:
passo dnõ totus mundus. Wideamus
ergo responsionem ueritatis. Pater
meus inquit usq modo oꝑatur: et e¬
go operor. Falsum ergo dixit scriptu¬
ra: quia deus requieuit ab omnib o¬
peribus suis in die septimo: & contͣ
hanc scripturam ꝑ moysen ministra¬
tam loquitur dns iħc. cum ipse. di¬
cat iudeissi crederetis moysi. cre¬
deretis forsitan et michis de me enum
ille scripsit: Uide ergo ne aliquid uolu¬
it significare moyses: quod deus requie¬
uit in elic sep̃timo. Non enum defecerat
dcus oꝑando creaturam. suam: & indi-¬

Expanded text:
tas corporis, sed operatio corporis; quae non tas corporis, sed operatio corporis; quae non videbatur ita necessaria, quemadmovandi unius diei ad tempus datum esse Judaeis; impletionem vero ipsam sacramenti in illo venisse. Pater meus, inquit, usque modo operatur, et ego operor. Misit in eos magnum tumultum; adventu Domini turbatur aqua, sed qui turbat, latet. Tamen sanandus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. Videamus ergo responsionem Veritatis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Falsum ergo dixit Scriptura quia Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo ? et contra hanc Scripturam per Moysen ministratam, loquitur Dominus Jesus, cum ipse dicat Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indi
Abbreviated transcription (Latin):
tum suũet ab ambulando: Uidit cũ
postea iħc in templo. In turba non cũ
uidit: in templo uidit Dominus qui¬
dem iħc: et in turba eum uidebat. et in
templo: Ille autem languidus iħmetĩtur¬
ba deum non cognoscie: in templo ñ¬
cognoscit. ꝑuenit ergo ille ad dominũ:
Uidit eum in templo. in loco sacrato.
in loco scõ & quid ab coaudiuit: Ecce iã
factus es sanus: noli peccare. ne quid
tibi deterius continguat. Tunc ille
postea quam uidit iħm. et cognouit
iħm auctorem sanitatis sue: non fuit
piger in euanglizando quem uiderat
Abiit et nunciauit iudeis. quia iħc eẽt
qui eum sanum fecerat. Iule adnuncia¬
Quid ergo dñs modo respondit iude¬
is : Audiamus. de sanis factis homini¬
bus sabbato dixit quid solcat respon¬
dere: quia iumenta sua non contemp¬
nebant sabbato uel liberando uel alẽ¬
do. de portato grabato quid respondit:
Manifestum opus corporale factum
erat ante oculos iudeorum: non sani¬

Expanded text:
tum suum, et ambulando, Vidit eum tum suum, et ambulando, Vidit eum postea Jesus in templo. In turba non eum vidit, in templo vidit. Dominus quidem Jesus et in turba eum videbat, et in templo: ille autem languidus Jesum in turba non cognoscit, in templo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; vidit eum in templo, vidit eum in loco sacrato, in loco sancto. Et quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es; noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. 12. Tunc ille, posteaquam vidit Jesum, et cognovit Jesum auctorem sanitatis suae, non fuit piger in evangelizando quem viderat: Abiit, et nuntiavit Judaeis quia Jesus esset qui eum sanum fecerat. Ille annuntiaQuid ergo Dominus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi quid soleat respondere, quia jumenta sua non contemnebant sabbato, vel liberando vel alendo. De portato grabato quid respondit? Manifestum opus corporale factum erat ante oculos Judaeorum: non sani
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Portamus ꝓximum et ambulamus
ad deum: s eum ad quem ambulamus
lon dum uidemus ideo et ille non dũ
nouerat iħm. Sacramentum hoc cõmen¬
datum est. quia in cum credimus quem
non dum uidemus: et ut non uideat᷑
declinat in turba. difficile est in turba
uideri xp̃m. Solitudo quedam. neces¬
saria est. menti nr̃e: quadam solitudi¬
ne intentionis uidetur deus. Turba
strepitum habet: Uisio ista secretum
desiderat. Tolle grabatum tuum por-¬
ta portatus primum tuum: et ambula
ut ꝑuenias. Noli iħm querere in tur¬
ba: non est tamquam unus de curba:
p̃uenit omẽm turbam. Prior ascendit
de mari piscis ille magnus: et in celis
sedee. interpellans ꝓ nobis tamquam
sacerdos magnus: unus intrauit in in¬
teriora ueli. Turba foris stat. Ambula
tu qui portas ꝓximum tuum: si didi-¬
cisti portare qui solebas portari. deniq
modo non dum nosti iħm: non dum
uides iħm. Quid postea sequitur:
Qm̃ non destitit illeꝰ tollendo graba¬

Expanded text:
atur. Portamus proximum, et ambulamus, atur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari. Denique modo nondum nosti Jesum, nondum vides Jesum: quid postea sequitur? Quoniam non destitit ille tollendo graba
Abbreviated transcription (Latin):
batum suum: nec calumpniabantur do¬
mino quod sanũ fecerat sabbato. ut qͣsi¬
cis respõderi nõposset. quia si cuiusquã
eoꝵ iumentum in puteum cecidisset. u¬
tiq die sabbati erueret illud: et solud¬
ret iumentum suum. Non itaq iam il¬
li obiciebant quod die sabbati sanus
factuseẽt homo: s quod portabat gra¬
batum suum. Si sanitas nonerat dif¬
ferenda: numquid̃ ei opus fuerat im¬
perandum: Non tibilicet inquiunt.
facere quod facis: tollere grabatum tu¬
um & ille auctorem sanitatis sue obici¬
ebat calumpniatorib Quimquit me
fecit sanum. ipse michi dixit: tolle gra¬
batum tuum. et ambula. Non accipe¬
rem iussionem a quo acceperam sanita¬
tem: & illi. Quis est ille homo qui dixit
tibi tolle grabatum tuum et ambula:
S qui sanus erat factus: nesciebat quis
cẽt a quohẽc audierat. Iħc autem cum
hoc fecisset et iussisset: declinauerat ab
com turba. Uidete queadmodũ et hocĩple¬

Expanded text:
batum suum, nec calumniabantur Dobatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi objiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid et opus fuerat imperandum? Non licet tibi, inquiunt, facere quod facis, tollere grabatum tuum. Et ille auctorem sanitatis suae objiciebat calumniatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem jussionem a quo receperam sanitatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc fecisset, et jussisset, declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc imple
Abbreviated transcription (Latin):
ra urã portate: et sic adimplebitis legem
xpi. Lex ergo xp̃i caritas est nec carita
impletur. nisi inuicem onera nr̃a porte¬
mus. Sufferentes inquit inuicem in
dilectione: studentes seruare unitatĩ
sp̃c in uinculo pacis. Cum eẽs langui¬
dus portabat te ꝓrimus tuus. Sane
factus es: porta ꝓximum tuum. Ino¬
cem onera ur̃a portate: & sic adims¬
bitis legem xpi. Sic implebis ohosa
quod tibi deerat. Tolle ergo grabati
tuum. S cum tuleris noli remanei
irtumum. et curam habendo de ꝓximo:
pteragis Quoiteragis nisi ad dnm̃ dm̃
frt ad eum quem diligere debemus
ex toto corde et ex tota anima. et ex
tota mente: Ad dnm enim non dum
ꝑuenimus. s ꝓximum nobiscum habe¬
mus. sorta ergo eum cum quo ambu¬
las. ut ad cum ꝑuenias cum quo mane¬
re desideras. Tolle ergo grabatum tu¬
um et ambula. Fecit hoc ille: et scan¬
dalitati sunt iudei. Widebant enim
hominem die sabbati portantem gra-¬

Expanded text:
ra vestra portate, et sic adimplebitis legem ra vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex ergo Christi charitas est, nec charitas impletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, proximum, et curam habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem gra
Abbreviated transcription (Latin):
um michi uidetur dixisse dilige ꝓu¬
mum tuum: s clausum est adhuc et
expositione indiget. Quantum arbi¬
tror quare in tollendo grabato. dilecu
ꝓximi comendãtur: nisi forte nosoffer¬
dit hoc quod ꝑ grabatum. rem quandĩ
stolidam. et insensatam. primus con¬
mendatur: Non irascatur ꝓximuss
comendatur nobis ꝑrem que sine ai
et sine sensuẽ Ipse dñs et saluator nr̃.¬
xp̃c. lapis angularis dictus est: ut du¬
os conderet in se. dictus est et petra in¬
de petra: unde aqua ꝓfluxit. Petra ai
lignum pximus: Non tamen qualcũs
lignum. quomodo nec illa qualiscũq
petra: s unde aqua ꝓfluxerat siciencib
nec qualiscumq lapis. s angularis qu
in semet ipso copulauit duos pariete
e diuerso uenientes: sic nec qualecur
lignum ꝑximum acceꝑis. s grabati
Quid ergo in grabato obsecro te. quia
nisi quia ille languidus grabato pora¬
batur sanatus autem grabatum portu
Quid dictum est ab apło: Inuicem one¬

Expanded text:
um, mihi videtur dixisse, Dilige prum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur nobis per rem quae sine anima et sine sensu est. Ipse Dominus et salvator n lapis angularis dictus est, ut duos conderet in se . Dictus est et petra, unde aqua profluxit: Petra autlignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem one
Abbreviated transcription (Latin):
ioħe dicente. Si fr̃em quem uides non
diligis: deum quem non uides quomͦ
diligere poteris: Ecce dicitur tibidilige
deum. Si dicas inichi ostende michi quẽ
diligam: quid respondebo nisi quod ait
ipse ioħs. deum nemo uidit umquam:
Et ne te alienum omĩno a deo uidendo
cẽ arbitreris: deus inquit caritas est.
et qui manet in caritate. in deo manet
dilige ergo ꝓximum et intuere in te.
unde diligis ꝓximum: ibi uidebis. ut
poteris deum. Incipe ergo diligere ꝓri¬
mum. Frange esurienti panem tuum:
et egenum sine tecto induc in domum
tuam. Siuideris nudum uesti: ee domes¬
ticos seminis tui ne despereris. Facien s aũ
istaꝰ. quid consequeris: Tunc erumpet
uelut matutina lux tua. Lux tua ds̃
tuus: tibi matutina: quia post noctẽ
istus scłi tibi ueniet. Nam ille nec oritur nec
occidit: quia semꝑ manet. Erit tibima¬
tutinus redeunti: qui tibi occasum fec¬
rat pereunti. Ergo tolle grabatum tu¬

Expanded text:
Joanne dicente, Si fratrem quem vides non Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamus in his duobus dnĩ iussic:
duo illa p̃cepta significata eẽ karitatis:
Tolle inquit grabatũ tuum et ambu¬
la. Quc sunt illa duo p̃cepta fr̃t. Recoli¬
te mecum. Notissima enim ẽc debent. nec
modo tantum uenire in mentem. cum
comemorantur a nobis: s deleri num ꝙͣ
debent de cordib urĩs. semꝑ omnino
cogitate: diligendum eẽ deum et ꝓximũ
deum ex toto corde. et tota anima et ex
tota mente: et primum tamquam de¬
ipsum. Hec semꝑ cogitanda hec meditan¬
da. hec retinenda. hec agenda: hec implẽ¬
da sunt. dei dilectio prior est ordine pre¬
cipiendi: ꝓximi aũ dilectio prior est. or¬
dine faciendi. Neq enim qui tibi preci¬
peret dilectionẽ istam in duob precep¬
tis. prius tibi cõmendaret ꝑrimum. et
postea deum: s prius deum et postea ꝓ¬
ximum. Tu autem quia deum non dum
uides: diligendo ꝑximum ꝓmereris quẽ
uideas. diligendo ꝓximum purgas ocu¬
lum ad uidendum deum: euidenter

Expanded text:
veniamus in his duobus Domini jussis, veniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta significata charitatis? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
in testimonio suo. Curatur iste languidꝰ
a p̾sente dno. s prius quid ei dicit: uis
sanus ficri: Respondit ille hominẽ se
non habere: a quo in piscinã mittatur.
Uere necessarius illi erat homo. ad sa¬
nitatem: s ille homo qui et deus est. U¬
nus enim deus: unus et mediator dei et
mo qui erat necessarius. Quare sani¬
tas differretur: Surge inquit tolle
grabatum tuum: et ambula. Tria dixit.
Surge. ⁊ tolle grabatũ tuum: et ambu¬
la. q surge non oꝑis imꝑium fuit: s
oꝑatio sanitatis. Sano auttm duo in¬
ꝑauit: tolle grabatũ tuum. et ambu¬
la. Nogo uos cur non sufficeret am¬
bula: aut cur certe non sufficeret sur¬
ge: Neq enim ille cum sanus surre¬
xisset. in loco remansisset: Nonne ad hoc
surrexisset. ut abisset: Mouet ergo me
etiam quod duo p̾cepit: qui illum iacẽ¬
tem. duob minus inuenit. Tamquam
enim duo quedam iubendo: quod mi¬
nus crat impleuit. Quomodo ergo in¬

Expanded text:
in testimonio suo. Curatur iste languidus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo ille qui et Deus est. Unus enim Deus, unus et mediator Dei et mo qui erat necessarius: quare sanitas differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
In his duob p̃ceptis tota lex pendet
t ꝓpħe. merito et illa uidua omnes
facultates suas duo minuta misit
indona dei. Merito et ꝓ illo langui-¬
do a latronib sauciato. stabularius
duos nummos accepie: unde sana¬
retur. Merito apud samaritanos bi¬
duum fecit ihcrte eos caritate firma¬
ret: Oinario ergo isto numero: cum
aliquid boni significatur. maxime
liyata caritas comendatur. Siergo
q̃dragenari numerꝰ. habet ꝑfectionem le-¬
gis. et lex non impletur nisi gemino pre¬
cepto caritatis: quid miraris quia. lan¬
guebat qͥ de quadraginta. duominus ha¬
bebat: Uideamus proinde iam quo sa¬
cramento iste languidus curetur a dnõ
Uenit cnum ipse dñs caritatis. doctor
caritate plenus. breuians sicut de illo p̃¬
dictum est uerbum suꝑ terrã: oͤstendit
in duob p̃ceptis caritatis pendere legẽ
et ꝓpħas Inde ergo pependit moyses¬
cum quadragenario suo: inde helias
cum suo. hunc numerum attulit diis:

Expanded text:
In his duobus praeceptis tota Lex pendet In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significatur maxime bipartita charitas commendatur. Si ergo quadragenarius numerus habet perfectionem Legis et Lex non impletur nisi in gemino praecepto charitatis; quid miraris quia languebat qui ad quadraginta, duo minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatibus scłi: Hoc est generali icui¬
nio. Audi et apłm dicentei: plenitud
legiscantas. Caritas unde: Egiãm dci
Hspni señ non ciam haberemus abam
e nobit quasi facienteo ilam nobio
uerissime dictum est plenitudo legis
aritas. Queraius hanc amtatemN
quẽadmodum comendeturadnõ. Me¬
mentote quid ꝓposuerim. Numerum
triginta . uiii. annorum. in illo langui¬
do uolo exponere: quare numeru
ille tricesimus et octauus languoris
sit potuis. quam sanitatis. Ergo ut di¬
cebam caritas implet legem: ad ple¬
nitudinem legis in omnib oꝑib ꝑti¬
net quadragenarius numerus. Inca¬
dantur. Intuemini obsecro. et figite
memoric quod dico: ne sitis contemp¬
tores. uerbi. ne fiat anima urã uia. u
grana iactata non germinent. et ue¬
ment inquit uolatilia celi et colliget
data. diliges dnm̃ deum tuum ex to¬
tocorde tuo et ex tota anima tcia et ex dota
mentetua et diliges ꝑximũ tuũtanꝗͣ. teipsũ:

Expanded text:
cupiditatibus saeculi, hoc est, generali jejucupiditatibus saeculi, hoc est, generali jejunio. Audi et Apostolum dicentem, Plenitudo Legis charitas . Charitas unde? Per gratiam Deisanctum. Non enim haberemus illam ex nobis, quasi facientes illam nobis. verissime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proposuerim: numerum triginta octo annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem Legis in omnibus operibus pertinet quadragenarius numerus: in chadantur. Intuemini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent data: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
Pascis utiq cui mercedem daturise
Pinde et nos dns istis scripturaruns¬
nificationib labor antes pascit. lo
si ista intelligendoꝵ sacramentoꝵ i
cia subtrahatur a nobis. deficimusiun
labore: et non erit qui ꝑueniat ad ñꝰ¬
cedem. Quoniam ergo quadragenar
numero ꝑficitur opus: fortasse ideos
lex in decem p̃ceptis data est. et ꝑni
mundum predicãda est lex. quia a
mundus quatuor partib cõmendate
oriente : oͣccidente. meridie et aquilor
unde denarius ꝑ quatuor multiplicñ
ad quadragenarium ꝑuenit: uel qua
ꝑ euangełium quod quatuor libms
habet. impletur lex: quia in cuangło
dictum est non ueni legem soluero s
adimplere: siue ergo illa siue ista causi
siuealiqͥ alia. ꝓbabiliore que nos late
doctiores non latet: certum est tan
quadragenario numero signific
quandam ꝑfectionem in oꝑib bal
que maxime opera bona exercentus
in abstinentia quadam ab illicitis

Expanded text:
Pascis utique cui mercedem daturus es. Pascis utique cui mercedem daturus es. Proinde et nos Dominus in istis Scripturarum significationibus laborantes pascit. Nam si ista intelligendorum sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non erit qui perveniat ad mercedem. 6. Quomodo ergo quadragenario numero perficitur opus? Fortasse ideo, quia Lex in decem praeceptis data est, et per totum mundum praedicanda erat Lex: qui totus mundus quatuor partibus commendatur, Oriente et Occidente, Meridie et Aquilone, unde denarius per quatuor multiplicatus, ad quadragenarium pervenit. Vel quia per Evangelium quod quatuor libros habet, impletur Lex: quia in Evangelio dictum est, Non veni solvere Legem, sed adimplere . Sive ergo illa, sive ista causa, sive alia aliqua probabiliore, quae nos latet, doctiores non latet; certum est tamen quadragenario numero significari quamdam perfectionem in operibus bonis, quae maxime opera bona exercentur in abstinentia quadam ab illicitis
Abbreviated transcription (Latin):
quagenarius. Unde cum labore cele¬
bramus quadragesimã ante pascha: cũ
leticia uero tamquã accepta mercede
quinquagesimam post pascha. Nam
huic tamquã salutaribono. laboriboni
oꝑis qui ꝑtinet ad quadragenarium:
numerum: additur quietis et felicita¬
tis denarius. ut quinquagenarius fiat.
Significauit hoc pse dñs iħe xp̃c multo
aꝑtius: quando post suam resurrectio¬
nem quadraginta diebus conuersatꝰ
est in derra cum discipulis suis. Quadr¬
simo autem dic cum ascendisset ieo
pactis decem dieb misit mercedemso
significationib ros ipse preuente sup
Significationib pascimur ut ad is pe
durantes ꝑuenire possimus. o ꝑaris
sumus: et adhuc in uinea laboramo
finito dic finito oꝑe: merces restituo
s quis oꝑarius ꝑdurat ad accipitid
mercedem. nisi qui pascitur dumla¬
rat: non enim et tu oꝑario tuo sol¬
mercedem daturus es. Nonne etias
feres illi unde reparet uiros in labas

Expanded text:
quagenarius: unde cum labore celequagenarius: unde cum labore celebramus Quadragesimam ante Pascha; cum laetitia vero, tanquam accepta mercede, Quinquagesimam post Pascha. Nam huic tanquam salutari labori boni operis, qui pertinet ad quadragenarium numerum, additur quietis et felicitatis denarius, ut quinquagenarius fiat. 5. Significavit hoc et ipse Dominus Jesus multo apertius, quando post resurrectionem quadraginta diebus conversatus est in terra cum discipulis suis ; quadragesimo autem die cum ascendisset in coelum, peractis decem diebus misit mercedem Spsignificationibus res ipsae praeventae sunt. Significationibus pascimur, ut ad res ipsas perdurantes pervenire possimus. Operarii enim sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore?
Abbreviated transcription (Latin):
et generale est: abstinere ab iniquitatib
et illicitis uoluptatib seli. Quod est ꝑ¬
fectum iciunium: ut ab negantes im¬
pietatem et scculares cupiditates: tem¬
peranter et iuste et pie uiuamus in hoc
scło. huic ieiumo quam mercedem ad¬
dit apłs: Scquitur et dicit. Expectan¬
tes illam beatam spem et manifestationẽ
abstinentie celebramus: cum bene uiuimꝰ.
cum ab iniquitatib ee illicitis uoluptatib
abstinemus. s quia hec abstinentia si¬
ne mercede non erre: expectamus illam
beatam spem et reuelationẽ głe mag¬
ni dei: et saluatoris nrĩ iħu xp̃i. In illa
spe cum fuerit de spe facta res: acceptu¬
ri sumus mercedem. denarium. Ipsa e¬
nim merces redditur oꝑariis in uinea
laborantib scđm cuangłium. quod ⁊¬
uos credo reminisci Neq cnim omĩa cõ¬
memoranda sunt: tamquam rudibus
et imperitis. denarius ergo quiacepit
nomena numero deceni. redditur.
et coniunctus quadragenario. fit quin¬

Expanded text:
et generale est, abstinere ab iniquitatibus et generale est, abstinere ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apostolus? Sequitur, et dicit: Exspectantes illam beatam spem, et manifestationem abstinentiae celebramus, cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamus beatam illam spem, et revelationem gloriae magni Dei, et salvatoris nostri Jesu Christi. In illa spe, cum fuerit de spe facta res, accepturi sumus mercedem denarium. Ipsa enim merces redditur operariis in vinea laborantibus secundum Evangelium , quod vos credo reminisci: neque enim omnia commemoranda sunt, tanquam rudibus et imperitis. Denarius ergo qui accepit nomen a numero decem, redditur, et conjunctus quadragenario fit quin
Abbreviated transcription (Latin):
quendam languoris. Triginta octo an¬
nos habebat in infirmitate. Hic nume¬
rus quomodo magis ad languorẽ ꝑti¬
neat quam ad sanitatem: paulo diligen¬
tius exponendum est: Intentos uos uolo
aderit dñs. ut congrue loquar. et suf¬
ficienter audiatis. Quadragenarius nu¬
merus. sacratus nobis in quadam ꝑfec¬
tione comendatur. Notum eẽ arbitror.
caritati ur̃e: testantur sepissime diuine
scripture. Ieiunium hoc numero conse¬
cratum est: bene nostis. Nam et moyses
quadraginta diebus ieiunauit et heli¬
ꝑ moysen significatur lex. ꝑ heliam sig
uangelium. Ideom illo monte tres appa¬
ruerunt: ubi se discipulis ostendit. in
claritate uultus et uestis sue. Apparu¬
it enim medius inter moysen et heliã:
tamquã euangłium testimonium
haberet a lege et ꝓpħis. Siue ergo in le¬
ge siue in ꝓpħia siuc in cuangelio qua¬
dragenarius nobis numerus in iciunio
cõmendatur. Icuinium autem magnũ

Expanded text:
quemdam languoris: Triginta octo anquemdam languoris: Triginta octo annos habebat in infirmitate. Hic numerus quomodo magis ad languorem pertineat, quam ad sanitatem, paulo diligentius exponendum est. Intentos vos volo; aderit Dominus, ut congrue loquar, et sufficienter audiatis. Quadragenarius numerus sacratus nobis in quadam perfectione commendatur. Notum esse arbitror Charitati vestrae: testantur saepissime divinae Scripturae. Jejunium hoc numero consecratum est: bene nostis. Nam et Moyses quadraginta diebus jejunavit , et EliPer Moysen significatur Lex, per Eliam signficatur Evangelium. Ideo in illo monte tres apparuerunt, ubi se discipulis ostendit in claritate vultus et vestis suae. Apparuit enim medius inter Moysen et Eliam , tanquam Evangelium testimonium haberet a Lege et Prophetis . Sive ergo in Lege, sive in Prophetis, sive in Evangelio, quadragenarius numerus nobis in jejunio commendatur. Jejunium autem magnum
Abbreviated transcription (Latin):
durbabatur non uidebatur. Credas hoc
anglica uirtute fieri solere: non tamen
sine significante aliquo faeramento.
Pot aquam turbatam mittebat se u¬
ns qui poterat: et sanabatur solus.
Post illum quisq se mitteret: frustra face¬
ret. Quid sibi ergo hoc uult. nisi quia ue¬
nit unus xp̃c. ad populum iudeorum. et
faciendo magna. docendo utilia. turbaũ
peccatores. turbauit aquam p̃sentia sua:
et excitauit ad passionẽ suam s q latens
turbauit. Si enim cognouissent: numquã
dnm glorie crucifixissent. descendere gͦ
in aquam turbatam: hoc est humilit̃ cre¬
dere in dñi passionem. Ibi sanatur unus:
significans unitatem. Postea quisq ue¬
niret non sanabatur: quia quisquis p̃¬
ter unitatem fuerit. sanari non poterit.
Uideamus ergo quid uoluerit significa¬
re in illo uno: quem etiã ipse seruans u¬
nitatis mysterium. sicut p̾locutus sum
de tot languentib unum sanare dig¬
natus est. Inuenit in annis eius numerũ

Expanded text:
turbabatur, non videbatur. Credas hoc turbabatur, non videbatur. Credas hoc angelica virtute fieri solere, non tamen sine significante aliquo sacramento. Post aquam turbatam mittebat se unus qui poterat, et sanabatur solus: post illum quisquis se mitteret, frustra faceret. Quid sibi ergo hoc vult, nisi quia venit unus Christus ad populum Judaeorum; et faciendo magna, docendo utilia, turbavit peccatores, turbavit aquam praesentia sua, et excitavit ad passionem suam? Sed latens turbavit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Descendere ergo in aquam turbatam, hoc est humiliter credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: quia quisquis praeter unitatem fuerit, sanari non poterit. 4. Videamus ergo quid voluerit significare in illo uno, quem etiam ipse servans unitatis mysterium, sicut praelocutus sum, de tot languentibus unum sanare dignatus est. Invenit in annis ejus numerum
Abbreviated transcription (Latin):
sille: quinq libris moẏsi. tamquam
uinq porticib claudebatur. S illi libri
debant languidos non sanabant.lex
um peccatores conuincebat: non ab-¬
pluebat. Ideo littera sine grã reos faci¬
dat quos confitentes grã lib̾abat Nam
hoc dicit apłs. Si enim data eẽt lex q̃
osser inuificare: omĩno ex lege eẽt ius¬
ficia. Quare ergo data est lex: Sequit᷑
Et dicie. s conclusit scriptura omnia
ub peccato: ut ꝓmissio ex fide iłru xp̃i
Dartur credentib Quid euidentits :
Nonne uerba hec exposuerunt nob
et quinq porticus. et languentium
multitudinem: Quinq porticus lex
est. Quare quinq porticus non sanabat
languentes: Quia si data eẽt lex que
posset uiuificare: omĩno ex lege eet
iusticia. Quare ergo continebat quos
non sanabat: quia conclusit omnia sub
aqua illa turbata sanarentur. qui in
poticib sanari non poterant: Subito
enim uidebatur aqua turbata: et a quo

Expanded text:
s ille, quinque libris Moysi, tanquam s ille, quinque libris Moysi, tanquam quinque porticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non absolvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo data est Lex? Sequitur, et dicit: Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quid evidentius? Nonne verba haec exposuerunt nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? Quinque porticus Lex est. Quare quinque porticus non sanabant languentes? Quia si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo continebant quos non sanabant? Quia conclusit Scriptura aqua illa turbata sanarentur, qui in porticibus sanari non poterant? Subito enim videbatur aqua turbata, et a quo
Abbreviated transcription (Latin):
dosanato magnum signum dedita
ius rei et cuius signi ꝓfundum sacran¬
tum: quantum dñs dionare dignati
atcentis uobis et orando adiuuantib
infirmitatem nram̃:. loquar ut potem
Quicquid autem nõ possum: supplebt
in nobis ipse quo adiuuante facio qd
possum. de hac piscina que quinq: pa¬
ticibus cingebatur. in quib iacebat
multitudo magna languentium a¬
sidue nos tractasse memini et remd¬
turus sum: quam mecũ plures recas¬
noscant potius quã cognoscãt. Ue
nichil est ab re etiam nota repeto
ut et qui non nouerunt instruanto
qui nontunt confirmentur urnde no¬
stainquam nota breuiter ꝑstringea
sam non ociose meulcandar fisceinae
aiaqua ila: populum michi uide
signiticasse iudcorum. Significari
aim p̃opulos nomine aquarum: aꝑte
piondicat apocalipsis iohis: ubi ei
nostenderent᷑ aque multe. et interro¬
aises quid eẽnt: responsum accepit. po¬
ulos et aqua ergo illa illa id est popu¬

Expanded text:
do sanato magnum signum dedit. do sanato magnum signum dedit. Cujus rei et cujus signi profundum sacramentum, quantum Dominus donare dignatur, attentis vobis et orando adjuvantibus infirmitatem nostram, loquar ut potero. Quidquid autem non possum, supplebit in vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2. De hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat magna multitudo languentium, assidue nos tractasse memini; et rem dicturus sum quam mecum plures recognoscant potius quam cognoscant. Verum nihil est ab re, etiam nota repetere, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ubi ei cum ostenderentur aquae multae, et interrogasset quid essent, responsum accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populu
Abbreviated transcription (Latin):
ad benignitatẽ: parum fecit. Tot iacehs
alinus curatus est: cum posset uno ueros
omnes crigere. Quid ergo intelligend
est. nisi quia potestas illa et bonitas
magis agebat quid anie in factis cur
ꝓ salute sempiterna intelligerent qui
quid ꝓ temporali salute corpora mend¬
tur Corporum enim salus que ueras
ipectatur a dnõ: erit in fine in resum¬
ne mortuorum. Tunc quod uiuet n
rietur: tunc quod sanabitur. non es¬
bit: tunc quod saciabitur. non esur
aut siciet : tunc quod renouabitu
ueterascet Tunc uero in illis factu
pti oculi morte clausi sunt: et parab¬
corum membra constricta. mortius¬
soluta sunt. Et quicquid sanatume
temporaliter in membris mortalib
in fine defecit. Anima uero que cria¬
dit. ad uitam cternam transitum si
Anime ergocrediture cuius peccatai¬
mittere uenerat. ad cuius languores
nandos se humiliauerat: de hoc la¬

Expanded text:
ad benignitatem, parum fecit. Tot jacebant, ad benignitatem, parum fecit. Tot jacebant, et unus curatus est, cum posset uno verbo omnes erigere. Quid ergo intelligendum est, nisi quia potestas illa et bonitas illa magis agebat quid animae in factis ejus pro salute sempiterna intelligerent, quam quid pro temporali salute corpora mererentur? Corporum enim salus quae vera exspectatur a Domino, erit in fine in resurrectione mortuorum: tunc quod vivet, non morietur; tunc quod sanabitur, non aegrotabit; tunc quod satiabitur, non esuriet aut sitiet; tunc quod renovabitur, non veterascet. Nunc vero in illis factis, et caecorum aperti oculi, morte clausi sunt; et paralyticorum membra constricta, morte dissoluta sunt; et quidquid sanatum est temporaliter in membris mortalibus, in fine defecit: anima vero quae credidit; ad vitam aeternam transitum fecit. Animae ergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sanandos se humiliaverat, de hoc langui
Abbreviated transcription (Latin):
bet a deo factum mi¬
raculum. Mirum enĩ
ẽẽt. si homo fecisset:
Magis gaudere quã
mirari debemus quia
us fecit. Plus est enim ad salutem nr̃am.
quod factus est ꝓpter homines: quam qd
fecit inter homines: & plus est quod ui¬
cia sanauit animarum: quam quod sa¬
nauit languores corporum morituro¬
rum.  quia ipsa anima non cum no¬
uerat a quo sananda erat. & oculos ha¬
bebat in carne. unde facta corporalia
uideret non dum habebat sanos in cor-¬
de unde deum latentẽ cognosceret: fe¬
cit quod uideri poterat. ut sanaretur
unde uideri non poterat. Ingressus est
locũ ubi iacebat multitudo magna lã¬
guentium: cecorum. claudorum. aridoꝵ.
Et cum eet medicus et animarum et cor¬
porum et qui uenisset. sanare animas
crediturdramide illis languentib unũ¬
clegit quem sanaret. ut unitatem sig¬
nitaficaret. Si mediocri corde et quasi
humano captu et ingenio consideremꝰ
facientem: et quod ad potestatem ꝑti¬
net. non magnum aliqͥd ꝑ fecit et qđ

Expanded text:
bet a Deo factum miraculum: mirum enim esset si homo fecisset. Magis gaudere quam mirari debemus, quiaus fecit. Plus est enim ad salutem nostram quod factus est propter homines, quam quod fecit inter homines: et plus est quod vitia sanavit animarum, quam quod sanavit languores corporum morituroEt quia ipsa anima non eum noverat, a quo sananda erat, et oculos habebat in carne, unde facta corporalia videret, nondum habebat sanos in corde, unde Deum latentem cognosceret, fecit quod videri poterat, ut sanaret unde videri poterat. Ingressus est locum ubi iacebat magna multitudo languentium, cecorum, claudorum, aridorum; et, cum esset medicus animarum et corporum et qui venisset salvare omnes animas credituraelegit quem sanaret, ut unitatem significaret. Si mediocri corde, et quasi humano captu et ingenio consideremus facientem, et quod ad potestatem pertinet, non magnum aliquid perfecit; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Aliqñ enĩ talia nob̃ dicit. que ꝑtineãt ad
maiestatẽ: aliqñ q̃ ꝑtineat̃ adhumilitatẽ.
Ipse enĩ excelsus qͥhumilis: ut nos humiles
faciat excelsos. Quid gͦ ait: demostrabit mͥ
pat his maiora: ut uos miremini Ergo nob
ẽdemõstratur: nõ illi. Cũ gͦ nob̾ sit demõstͣ¬
turꝰ pat̾: ꝓpt̾ea dixit ut uos miremini. Ex¬
posuit enĩ qͥd uoluit dicẽ demõstrabit mͥ

Expanded text:
a nobis dicit quae pertineant ad majestatem, aliquando quae pertineant ad humilitatem. Ipse enim excelsus, qui humilis ut nos humiles faciat excelsos. Quid ergo ait? Demonstrabit mihi Pater his majora, ut vos miremini. Ergo nobis est demonstraturus, non illi. Cum ergo nobis sit demonstraturus Pater; propterea dixit, ut vos miremini. Exp
Abbreviated transcription (Latin):
naẽ. s script᷑a sicloquit᷑: sontͣdicturi sumꝰ
diuiniseloquiis. et ñ potiꝰ intellecturi. et
ex ipsius dono. ei qͥ donauit grãs acturi:
inte:
Done te clausisocłis uelle te aliqͥd tolłe. uescit
securũ ẽ Sigͦ in te potuit inueniri tale aliqͥd.
docet caput ut mẽbra discat̃. Unꝰ tam̃ ho¬
mo: caput et mẽbra: Noluit seꝑare: s dig¬
natꝰ: adglutinare: longea noberat: et mul¬
tũ longe: Quid tãlonge ꝙͣ. conditũ et con¬
ditor: Quid tã longe quã ds̃ et homo: Qd
tã longe:ꝙͣ. iusticia et iniquitas: Quid tã
longe qͣ ȩternitas et mortalitas: Ecce quã
longe erat uerbũ in pͥncipio ds̃ apud deũ ꝑ
quẽ facta sut̃ omĩa: Quomͦ gͦ. factꝰ ẽ ꝓpe: Ut

Expanded text:
na, sed Scriptura sic loquitur. Contradicturi sumus divinis eloquiis, et non potius intellecturi, et ex ipsius dono ei qui donavit gratias acturi? in te: pone te clausis oculis velle aliquid tollere; nescit secutum est. Si ergo in te potuit inveniri tale aliquid,docet caput ut membra discant: unus tamen homo caput et membra. Noluit se separare, sed dignatus est agglutinari. Longe a nobis erat, et multum longe: quid tam longe, quam conditum et conditor? quid tam longe, quam Deus et homo? quid tam longe, quam justitia et iniquitas? quid tam longe, quam aeternitas et mortalitas? Ecce quam longe erat Verbum in principio Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia. Quomodo ergo fac
Abbreviated transcription (Latin):
tat mortuos ⁊inuificat: sic et filiꝰ quos uult
uiuificat. Nane maiora st̃ ista: Ualde enĩ
plus ẽiit resurgat mortuus: ꝗͣ ut cõuales¬
cat egrotꝰ: Maiora st̃ ista S qñ ea pat̾ demõs¬
traturꝰ ẽ filio: Nescit enĩ ea filiꝰ Et ille qͥloq̃¬
bat᷑ nõ noueratmortuos suscitare: Adhuc

Expanded text:
rtuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Plane majora sunt ista. Valde enim plus est ut resurgat mortuus, quam ut convalescat aegrotus: majora sunt ista. Sed quando ea Pater demonstraturus est Filio? Nescit enim ea Filius? et ille qui loquebatur, non noverat mortuos suscitare? adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc. insinuare nobis quandam re¬
surrectionẽ mortuoꝵ. ante resurrectio¬
nem mortuoꝵ: non sicut lazari uel fi¬
lii illius uidue. uel filie archisinagogi
qui resurrexerunt morituri. nam et
ipsorum mortuorum resurrectio quedã¬
facta est. ante resurrectionem mortuoꝵ
ssic̾hic dicit. habet inquit uitam eternã
et in iudicium non uenit. s transiit
morte ad uitam. ad quam uitam: aeter¬
nam. Non ergo sicut corpus lazari tran¬
ite siitenĩ et ille a morte sepulchri ad uitam
hominum s. non ceruari ite runu enole¬
roun. M surreccui autem in fine m se¬
cuii snorturmon intam eceram trau

Expanded text:
ominus Jesus insinuare nobis quamdam reominus Jesus insinuare nobis quamdam resurrectionem mortuorum ante resurrectionem mortuorum; non sicut Lazari , vel filii illius viduae , vel filiae archisynagogi , qui resurrexerunt morituri nam et ipsorum mortuorum quaedam resurrectio facta est ante resurrectionem mortuorum: sed sicut hic dicit, Habet, inquit, vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit a morte ad vitam. Ad quam vitam? Ad aeternam. Non ergo sicut corpus Lazari: transiit enim et ille a morte sepulcri ad vitam hominum, sed non aeternam, iterum moriturus; resurrecturi autem in fine saec
Abbreviated transcription (Latin):
gunt mortui: Qaũ uerbũ meũ audit et credit
eiqͥ musit me. ht̃ uitã eternã. et in iudicũ
non uenit: ꝓba quia resurrerit: S eu¬
siit inqͥt a morte ad uitã: Qi gͦ tͣnsiita mo
ad uitam: nullo dubitante utiq resur¬
rexit. Non enim transiret de morte adui¬
tam: nisi primo eẽt in morte. et non ec̃t
in uita. Cum autem transierit: erit mui¬
ta et non erit in morte. Mortuus ergor
rat et reuixit: ꝑierat et inuentus est. fit̃
ꝓinde iam quedam resurrectio: et tran¬
seunt homines a morte quadã ad quan¬
dam uitam. A morte infidelitatis ad u-¬
tam fidei: a morte falsitatis ad uitamir¬
ritatis. a morte iniquitatis ad uitamus¬
ticie. Est ergo et ista quedam resurrec
et dilucescat nob̃ ut cepit. Amen amen
dico uobis: quia uenit hora et nunc est.
Nos expectabamus in finem resurrectio¬
nem mortuoꝵ. Nam ita credidimus ĩmo
non expectabamus s plane expectare debemꝰ
Neq enum falsum credimus. in finem mor¬
tuos resurrecturos. Cum ergo uellet ⁊¬

Expanded text:
ui enim verbum meum audit, et eredit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet. Proba quia resurrexit. Sed transiit, inquit, a morte in vitam. Qui transiit a morte ad vitam, nullo dubitante utique resurrexit. Non enim transiret de morte ad vitam, nisi primo esset in morte, et non esset in vita: cum autem transierit, erit in vita, et non erit in morte. erat, et revixit, perierat, et inventus est . Fit proinde jam quaedam resurrectio, et transeunt homines a morte quadam ad quamdam vitam; a morte infidelitatis ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veritatis; a morte iniquitatis ad vitam justitiae. Est ergo et ista  Aug., et ista et dilucescat nobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Nos exspectabamus in fine resurrectionem mortuorum; nam ita credidimus: imo non exspectabamus, sed plane exspectare debemus; neque enim falsum credimus in fine mortuos resurrecturos. Cum ergo vellet D
Abbreviated transcription (Latin):
aminore: Quid gͦ: Iamcalup̃niã uis face̾:
qr ille misit. ille missusẽ. Solradiũ mittit:
et nõ seꝑat: Luna splendorẽ mittit: et nõ
seꝑat. lucerna lucem fundit: et ñ seꝑat:
Nideo ibi missionẽ. et nullã uideo seꝑatio¬
nẽ: Nãside reb humanisq̃ris erẽplaohere¬
tica uanitas: quãꝗͣsic̃ pauloañ dixiet ipse
reshumane inqͥbusdã exẽpliscoarguut̃
et conuincut̃. te. et tam̃ attende quã sit
aliqͥd in reb humanis uñuis ducẽ exẽpla
ad res diuinas homo qͥ mittit manet ip
a filio. Ipsũ dnũm audi dicentẽ: sc̃ce ueniet
hora: ut unusqͥsq discedat ad sua. et me so
sit: Aliolocodir: Pat̃ aũm me manẽs: facit oꝑa
sua: Eoce in illo ẽ. ecce et oꝑat᷑. ĩ recessit amisso

Expanded text:
a minore. Quid ergo jam calumniam vis facere, a minore. Quid ergo jam calumniam vis facere, quia ille misit, ille missus est? Sol radium mittit, et non separat; luna splendorem mittit, et non separat; lucerna lumen fundit, et non separat: video ibi missionem, et nullam video separationem. Nam si de rebus humanis quaeris exempla, o haeretica vanitas, quanquam, sicut paulo ante dixi, et ipsae res humanae in quibusdam exemplis coarguunt et convincunt te; tamen attende quam sit aliud in rebus humanis, unde vis ducere exempla ad res divinas. Homo qui mittit, manet ipsa Filio. Ipsum Dominum audi dicentem, Ecce veniet hora, ut unusquisque discedat ad sua, et me solsit? Alio loco dixit, Pater autem in me manens facit opera sua. . Ecce in illo est, ecce operatur. Non recessit a misso