comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel potius rogatistam Nuper autem communicas¬
se catholice & cumgarem tantum. Quantum dehis
solemus quos ab illo errore liberator esse cognoscimi
mmo uero &iam multo ampliusq ingenium tuum quod
delec tabas in lit teristui: uidebam remansisse apud
aduersarios ueritatis. Additum est areferentib:
quod me inter illa gaudia contristar&. Ideo te cog¬
nominare uoluisse uincentium : quod rogati suc cer¬
sorem qui hoc nomine appellatus est: Ad huc tã quam
magnum & scm uirum animo teneas &obhoc illius
nomentuum uolueris eẽ cognomen: Nec defuert
qui dicerent Qiam hoc ate fuis se iactatum Quod ip¬
setibi nescio qua uisione apparuerit atq adhos con¬
ficiendos libros de quib: ager&e cum isto nostro opus¬
culo institui sic adiuuerit ut ea tibi scribenda quantũ
adres ipsas rationes quaȩ atten & ipse dictar& : Quod
siuerum est nam teilla dicere potus se. Non miror.
quae sis apientesauscultes ammonitionimeae : &eor

Expanded text:
uel potius Rogatistam, nuper autem communicasuel potius Rogatistam, nuper autem communicasse catholicae. et cum gauderem tantum, quantum de his solemus, quos ab illo errore liberatos esse cognoscimus, immo uero etiam multo amplius, quod ingenium tuum, quo delectabar in litteris tuis, uidebam non remansisse apud aduersarios ueritatis, additum est a referentibus, quod me inter illa gaudia contristaret, ideo te cognominari uoluisse Vincentium, quod Rogati successorem, qui hoc nomine appellatus est, adhuc tamquam magnum et sanctum uirum animo teneas et ob hoc illius nomen tuum uolueris esse cognomen. nec defuerunt qui dicerent etiam hoc a te fuisse iactatum, quod ipse tibi nescio qua uisione apparuerit atque ad hos conficiendos libros, de quibus tecum agere isto nostro opusculo institui, sic adiuuerit, ut ea tibi scribenda, quantum ad res ipsas rationesque adtinet, ipse dictaret. quod si uerum est, iam te illa dicere potuisse non miror, quae, si patienter auscultes ammonitioni meae et eos
Abbreviated transcription (Latin):
uodmihi adre. scribendum puttui hoc prius cogi¬
tes fili dilectis simeuictor uolo site contemnerem nequaquam
idme fuorse facturum:  Necideo tamer humilitate riostra sic abuta¬
riutproptereate existimes approbatum quia pernis non fut se con¬
temptum, Non eñim sequendum sed conpigendum tediligos ei quo
nec corrigi posse despero, Nolo mireris me contem nere pou porse
quem diligo: sienim te antequam nabis communi cares dli¬
gere debui utesses catholicus quanto magiste iam cõmũ¬
cus cui resistere nullus porsit heredicur : quantum
etum appar& exdonis ingenii : quae iam tibi largitus est
dr̃: profecto sapieis eris site non esse credideris Atq:
utsis ab illo qui facit sapienter pie suppliciter in stanterq:
poposceris & malueris errore non decipi Quam essun¬
tium laudibus honorari, Prius me in libris turtitulus
tui nominis prote sollicitum reddidit: Cum enim.
quis esse uincentius uictor ab eis quite nouerant
t foste aderant requisi sem Audiuitẽ fuisse donatirtã

Expanded text:
uod mihi ad te scribendum putaui, hoc prius cogites, fili dilectissime Victor, uolo, si te contemnerem, nequaquam id me fuisse facturum. nec ideo tamen humilitate nostra sic abutaris, ut propterea te existimes adprobatum, quia cernis non fuisse contemtum; non enim sequendum, sed corrigendum te diligo. et quoniam nec corrigi posse despero, nolo mireris me contemnere non posse quem diligo. si enim te, antequam nobis eommunieares, diligere debui, ut esses catholicus, quanto magis te iam commucus, cui resistere nullus possit hereticus! quantum enim adparet ex donis ingenii, quae iam tibi largitus est detis, profecto sapiens eris, si te non esse credideris, atque ut sis ab illo qui facit sapientes pie, subpliciter instanterque poposceris et malueris errore non decipi quam errantium laudibus honorari. Prius me in libris tuis titulus tui nominis pro te sollicitum reddidit. cum enim quis esset Vincentius Victor ab eis qui te nouerant et forte aderant requisissem, audiui te fuisse Donatistam
Abbreviated transcription (Latin):
uidiuino ordine occulto tibi mnmentem uenissecredo: pes
enimmultũ necessaria mihi proc sus exciderat. quam in il¬
lo uiro siquidlitteris memoria mandatis credendum est:
quam uis uarroni quis noneredat mirari & pane cotidia¬
nis ut scis hec ferrelaudib: soleo quo d regendȩ reipublica
disciplin& suis auditorib ultimam tradebat: iam doctir iã
perfectis : iam sccpientib iam beatis tantos ibi enim fluctus
uidebat ut eis noll& commit tere mnisiuirum qui& mregen¬
do paenediuinȩ scopulos euitar& : & siomnic defecissent ipse
illis fluctib quasi scopulus fiere : Desoloenim sapiente ueris¬
si medicipotest silleuelut pelcogi ruper immota resistite c̃&e¬
rec quȩ luculentis in hacsententia uersib dicta sunt hic fi¬
nis disputationis factusest. lxis que omnib: & multum speran¬
tib: consessum dimisimus : cumiam nocturnum lumen fuis¬
s& in lectum:

Expanded text:
diuino ordine occulto tibi in mentem uenisse credo. res diuino ordine occulto tibi in mentem uenisse credo. res enim multum necessaria mihi prorsus exciderat, quam in illo uiro — si quid litteris memoriae mandatis credendum est; quamuis Uarroni quis non credat ? - mirari et paene cotidianis, ut scis, ecferre laudibus soleo, quod regendae rei publicae disciplinam suis auditoribus ultimam tradebat iam doctis iam perfectis iam sapientibus iam beatis. tantos ibi enim fluctus uidebat, ut eis nollet committere nisi uirum, qui et in regendo paene diuine scopulos euitaret et, si omnia defecissent, ipse illis fluctibus quasi scopulus fieret. de solo enim sapiente uerissime dici potest: ille uelut, pelagi rupes immota resistit et cetera, quae luculentis in hanc sententiam uersibus dicta sunt. Hic finis disputationis factus est laetisque omnibus et multum sperantibus consessum dimisimus, cum iam nocturnum lumen fuisset inlatum.
Abbreviated transcription (Latin):
bata pithacgore disciplina: abstehodie nostris &iam pame
oculis reserata est : cum & iuitȩ regulas & scientia Nontam
inaera quam ipsos campos acliquida aequora: & quodilliuiro
mocgnae: ueneratione fuit ipsa &iam sacraria ueritatis ubi
es sent: qualia essent: qualer quȩrerent. & breuiter &itec
plant signisi casti . ut quamuis suspicemur & credamustibi
esseadhuc secr&iora tamen non cbsque in pudenticonos pu¬
temus: siamplius quicquã flagitandũ arbitremus: accipio
istec inquam libenter nequeenim m&am uerbatua quȩ ue¬
ranon sunt: quamuerus in uerbis animus delectat atque ex¬
citat & bene quodei mittere statuimus has litteras quide
nobis sol& libenter multa mentiri : Siquiautem alii fortas¬
se legerint: nequehos mouuo neibi suscenseant : Quiscnim
amantis errori iniudicando. Nonbenȩ uolentis si me ignoscat.
quodautem pithacgorae mentionem fecisti. nescio quo illo

Expanded text:
bata Pythagorae disciplina abs te hodie nostris etiam paene bata Pythagorae disciplina abs te hodie nostris etiam paene oculis reserata est, cum et uitae regulas et scientiae non tam itinera quam ipsos campos ac liquida aequora et, quod illi uiro magnae uenerationi fuit, ipsa etiam sacraria ueritatis ubi essent, qualia essent, quales quaererent, et breuiter et ita plane significasti, ut, quamuis suspicemur et credamus tibi esse adhuc secretiora, tamen non absque inpudentia nos putemus, si amplius quicquam flagitandum arbitremur ? Accipio ista, inquam, libenter — neque enim me tam uerba tua, quae uera non sunt, quam uerus in uerbis animus delectat atque excitat - et bene, quod ei mittere statuimus has litteras, qui de nobis solet libenter multa mentiri. si qui autem alii fortasse legerint, neque hos metuo, ne tibi suscenseant. quis enim amantis errori in iudicando non beneuolentissime ignoscat? quod autem Pythagorae mentionem fecisti, nescio quo illo
Abbreviated transcription (Latin):
ciant acbeatos: quȩ uota ut deuotis sime inpleantur: tibima
xime hoc negotium mater iniungimus cuius precib indu¬
bitanter credo atque confirmo mihi istam mentem dmde¬
disselut inueniendȩ ueritatȩ nihilomnino praponam :
nihiluliuduelim nihil cogitem pihil a meninec desi nocre¬
derenos hoctantumboni quodte promerentem concu¬
piuimus eccdem tep&ente cedepturos: iamuerote alipi
quidhoster quidmoneã qui proptereanimius non es ql
ctalia quantũuis amare fostas se semꝑ parũ nimiũ uero nũ¬
quam recte dicipotest: hic illeuere efficisti inquit ut meno¬
riam doctissimorum ac magnorum uirorum: quae aliqͥan¬
do ꝓrerum magnitudine incredibilis uidebatur & cotidi¬
ance consideratione : &istacpraxsenti quȩ inte nobis est cedmi¬
ratione : Non solum dubiam non hab eamus. uerum &iam
sineces sesit: deillaciurare possimus: quid enim nobis non de
illac uenerabilis: Ac ꝓpediuina quȩ iure & habitacest & pro¬

Expanded text:
ciant ac beatos. Quciant ac beatos. Quxime hoc negotium, mater, iniungimus, cuius precibus indubitanter credo atque confirmo mihi istam mentem deum dedisse, ut inueniendae ueritati nihil omnino praeponam, nihil aliud uelim, nihil cogitem, nihil amem, nec desino credere nos hoc tantum boni, quod te promerente concupiuimus, eadem te petente adepturos. iam uero te, Alypi, quid horter, quid moneam? qui propterea nimius non es, quia talia quantumuis amare fortasse semper parum, nimium uero numquam recte dici potest. Hic ille: Uere effecisti, inquit, ut memoriam doctissimorum ac magnorum uirorum, quae aliquando pro rerum magnitudine incredibilis uidebatur, et cotidiana consideratione et ista praesenti quae in te nobis est admiratione non solum dubiam non habeamus uerum etiam, si necesse sit, de illa iurare possimus. quid enim ? nobis nonne illa uenerabilis ac prope diuina quae iure et habita est et pro
Abbreviated transcription (Latin):
& locus ut quod delectat in paste siuelocis siue temporis an¬
tellegatur tamen multo es semelius: totum cuius illa pars
est & rursus quod offendit in paste ꝑspicuum sit homini doc¬
to non obediudoffendere : nisi quicnon uid&ur totum
cui pars illa mirabiliter congruit: i illo uero mundo intel¬
legibilȩ quã lib& partem tamquã totum pulchram erse: atq
perfectam: dicentur istalatius : siuestrastudia siue memoratũ
istũ a nobis siue aliũ fortas sebreuiorem atque commodiorẽ
rectum tamenordinem uthostor acsperotenere instituerin:
at que ominino nauiter constanter que tenuerint: quodutno
bis liceat summa opera danda est optimis morib: : ds̃ enimnos¬
ter aliter nos exaudire non poterit. bene autem uiuentes fa¬
cillime exccudi&: Premus ergo nonut nobis diuitiȩ uel ho¬
nores: uel huius modires fluxae atquenutantes: & quouis re¬
sistente transcunter: seduteco proueniant quaenor bonos fa¬

Expanded text:
et locus, ut, quod delectat in parte siue loci siue temporis, inet locus, ut, quod delectat in parte siue loci siue temporis, intellegatur tamen multo esse melius totum, cuius illa pars est, et rursus, quod offendit in parte, perspicuum sit homini docto non ob aliud offendere, nisi quia non uidetur totum, cui pars illa mirabiliter congruit, in illo uero mundo intellegibili quamlibet partem tamquam totum pulchram esse atque perfectam. dicentur ista latius, si uestra studia siue memoratum istum a nobis siue alium fortasse breuiorem atque commodiorem, rectum tamen ordinem, ut hortor ac spero, tenere instituerint atque omnino nauiter consbis liceat, summa opera danda est optimis moribus; Deus enim noster aliter nos exaudire non poterit: bene autem viventes facillime exaudiet . Oremus ergo, non ut nobis divitiae, vel honores, vel hujusmodi res fluxae atque nutantes, et quovis resistente transeuntes, sed ut ea proveniant, quae nos bonos fa
Abbreviated transcription (Latin):
culiꝰ quam sani quam decoriꝰ quam ualentes quam constantes
quam sereni: quambeati: quidautem estillud quoduident᷑ qͣid
quȩ sõ quid arbitremur quid aestimemus quidloquamur : co¬
tidiana uerbacoccurrunt & sordidata sunt omnicc uilissimis
rebus : Nihil amplius dicam nisi promittinobis aspectũ pulchritu¬
dinis: cuius imitationem puldra. cuius conparationem foeda sun
c&era hanc quisquis uiderit : uidebit autem quibeneuiuit bene o¬
rat benestud& : quando eum mouebit curalius optans habere
filios non hab& : alius cobundanter exponat alius oderitnas¬
cituros diligat nator quomodonon repugn& Nihil futurum
esse quod non sit cpuddm ex quonecer se est ordine omnia
fieri & tamen non frustra dinrogari postremo quando istũ
uirum mouebunt : autullac onera aut ullac pericula aut
ulla fustidia autulla blandimenta fostunae : In hoc enim
sensibili mundo uehement̃ considerandũ est : quid sit tempus

Expanded text:
culi, quam sani, quam decori, quam ualentes, quam constantes, culi, quam sani, quam decori, quam ualentes, quam constantes, quam sereni, quam beati! quid autem est illud, quod uident ? quid quaeso, quid arbitremur, quid aestimemus, quid loquamur ? cotidiana uerba occurrunt et sordidata sunt omnia uilissimis rebus. nihil amplius dicam nisi promitti nobis aspectum pulchritudinis, cuius imitatione pulchra, cuius conparatione foeda sunt cetera. hanc quisquis uiderit — uidebit autem, qui bene uiuit, bene orat, bene studet — quando eum mouebit, cur alius optans habere filios non habet, alius abundanter, exponat alius, oderit nascituros, diligat natos? quomodo non repugnet nihil futurum esse, quod non sit apud deum. ex quo necesse est ordine omnia fieri et tamen non frustra deum rogari ? postremo quando istum uirum mouebunt aut ulla onera aut ulla pericula aut ulla fastidia aut ulla blandimenta fortunae ? in hoc enim sensibili mundo uehementer considerandum est, quid sit tempus
Abbreviated transcription (Latin):
meum autsianima nonidest quodratio & tamen rationeutor
& perratione meliorsum ad &eriore at melius a mostalȩ ad in¬
mortale fugiendum est: hȩc &edia multa secum animabene
erudit̃ allo qu&cur atqueagitat. quae persequi nolo. Necum or¬
dinem uosdocere cupio modum: excedam quipater est ordi¬
nis: gradatimenim se &codmores uitam que optimam: Non
iam solac fide sed cesta ratione perducit cuinumerorum iuim
atque potentiam diligenter intuenti. Nimis indignũ uidebitꝰ
& nimis flendũ persuam scientiam uersum benecurrere
crtharam que concinere : & suamuitam seque ipsam qua ani¬
ma est deuium iter sequi & dominante sibi libidine cũtur¬
pissimo seuitiorum strepitu dissonarẽ : Cum autem secõnpo¬
suerit &ordinarit atque concinnã pulhramque reddide¬
rit : audebit iamdm uidere atq:ipsũ fontẽ undemanat omne
uerum ipsum que patrem ueritatis dymagnȩ quierunt illio¬

Expanded text:
meum; aut si anima non id est, quod ratio, et tamen ratione utor meum; aut si anima non id est, quod ratio, et tamen ratione utor et per rationem melior sum, a deteriore ad melius, a mortali ad inmortale fugiendum est. haec et alia multa secum anima bene erudita loquitur atque agitat, quae persequi nolo, ne, cum ordinem uos docere cupio, modum excedam, qui pater est ordinis. gradatim enim se et ad mores uitamque optimam non iam sola fide sed certa ratione perducit. cui numerorum uim atque potentiam diligenter intuenti nimis indignum uidebitur et nimis flendum per suam scientiam uersum bene currere citharamque concinere et suam uitam seque ipsam, quae anima est, deuium iter sequi et dominante sibi libidine cum turpissimo se uitiorum strepitu dissonare. Cum autem se conposuerit et ordinarit atque concinnam pulchramque reddiderit, audebit iam deum uidere atque ipsum fontem, unde manat omne uerum, ipsumque patrem ueritatis. deus magne, qui erunt illi o
Abbreviated transcription (Latin):
do: quod quid fieri numerosius potest sinesat in doctus sedta¬
menfacit operante natura : quando autem melior & pecori¬
b: prȩponendus quando nouit quod faciat inihil aliud mepeco¬
ri praeponiti nisi quod rationabile animal sum: quomodo igitur
inmortalis estratio & egosimul: & rationale & mortalequio¬
dam definior : anrationonest inmosteclis. sedunũ atduo uel
duo atquattuor ueris simaratio est: Nec magis heri fuit ista
ratio uera quam hodie: Nec magis crar. aut post annumerat:
uera: Necsiomnis istemundus concidat poterit istccrationꝰ
esse Ista enim semper talis est mundus autem iste nederi ha¬
buit neccras habebit: quod hab& hodie: Nec hodiernõ ipsodi¬
e uelspatio unius horȩ eodem locosolem habuit: Itacum ineo
nihil man& nihilued paruo spatio temporis hab& eodem mo¬
do Igitur si in mortalis estratio & ego quȩ istcomnia ueldis¬
cerno uel conecto ratiosum illud quomostede appellor nonest

Expanded text:
do, quo quid fieri numerosius potest? si nescit indoctus, sed tado, quo quid fieri numerosius potest? si nescit indoctus, sed tamen facit operante natura. quando autem melior et pecoribus praeponendus ? quando nouit, quod faciat. nihil aliud me pecori praeponit, nisi quod rationale animal sum. Quomodo igitur inmortalis est ratio et ego simul et rationale et mortale quiddam definior? an ratio non est inmortalis ? sed unum ad duo uel duo ad quattuor uerissima ratio est nec magis heri fuit ista ratio uera quam hodie nec magis cras aut post annum erit uera nec, si omnis iste mundus concidat, poterit ista ratio non esse. ista enim semper talis est, mundus autem iste nec heri habuit nec cras habebit, quod habet hodie, nec hodierno ipso die uel spatio unius horae eodem loco solem habuit; ita, cum in eo nihil manet, nihil uel paruo spatio temporis habet eodem modo. igitur si inmortalis est ratio et ego, quae ista omnia uel discerno uel conecto, ratio sum, illud, quo mortale appellor, non est
Abbreviated transcription (Latin):
tib deindemunam formam congregatis unam faciodo¬
mum: melior ego si quidem egofacio illa fitideo melior
quia facio. Non dubium est inde meesse meliorem: quam
domus est sed non indesum melior hirundine autapicula
nam & illa nidos ad scdrestruit : & illa fauos : sed his melior quia
rationale animalsum: at siin ratis dimensionib: ratio est Nũ¬
quid nam &ccues quod fabricant minus apte congruenter¬
que dimensum est : immonumerosissimum est: Ntnergo
numerosa faciendo sed numeror cognoscendo melior sun:
quidergo illae nescienter operari numero scc poterant pro¬
fecto : unde iddoc&ur : ex eo quod nos quoque certis dimensi¬
onib: linguam dentib & palato cdcom modamus ut exorelit¬
terae acuerba prorumpant: Nectamen cogite mus cumlo qͦi¬
mur: quo motuoris id faceredebeamus. Deindequis bonum
cantator &iam simusicȩ sit imperitus. Non ipso sensunatura¬
li & rithmũ & melos perceptum memoria custodiat in canen¬

Expanded text:
tibus, deinde in unam formam congregatis unam facio domum. melior ego, si quidem ego facio, illa fit, ideo melior, quia facio; non dubium est inde Ille esse meliorem, quam domus est. sed non inde sum melior hirundine aut apicula — nam et illa nidos adfabre struit et illa fauos — sed his melior, quia rationale animal sum. at si in ratis dimensionibus ratio est, numquidnam et aues quod fabricant, minus apte congruenterque dimensum est? immo numerosissimum est. non ergo numerosa faciendo sed numeros cognoscendo melior sum. quid ergo? illae nescientes operari numerosa poterant? poterant profecto. unde id docetur? ex eo, quod nos quoque certis dimensionibus linguam dentibus et palato adcommodamus, ut ex ore litterae ac uerba prorumpant, nec tamen cogitamus, cum loquimur, quo motu oris id facere debeamus. deinde quis bonus cantator, etiamsi musicae sit imperitus, non ipso sensu naturali et rhythmum et melos perceptum memoria custodiat in canen
Abbreviated transcription (Latin):
geo : Illud enim quod satis est ceste potes ieam
de finitionem ł refellere ł probare a hoc mo¬
dotibi fostas senon de era quantum ualeo
Nonenim & hoc semper est facile: Ad̾tende
ergonam sensum puto eẽ non latere animani
qđ patitur corpus : a plac& mihi haeo de finitio
Ad esto ergo huic tam quam tuae ac tuereillams
dum ame paulisper refellitur tuebor sane
si tuadiuueris: siminimeiam mihi dirplic&
non enim tibi frustra uisa est refelenda de
Noli nimis ex auctoritate pendere prȩsertin
mea quanulla ÷ & qđ ait oratius: sapere audes
ne non teratio subiug& prius quam m&us :

Expanded text:
geo. Illud enim quod satis est, certe potes meam geo. Illud enim quod satis est, certe potes meam definitionem vel refellere vel probare. E. Hoc modo tibi fortasse non deero, quantum valeo: non enim et hoc semper est facile. A. Attende ergo: nam sensum puto esse, non latere animam quod patitur corpus. E. Placet mihi haec definitio. A. Adesto ergo huic tanquam tuae, ac tuere illam, dum a me paulisper refellitur. E. Tuebor sane, si tu adjuveris; sin minime, jam mihi displicet: non enim frustra tibi visa est refellenda. A. Noli nimis ex auctoritate pendere, praesertim mea quae nulla est; et quod ait Horatius, Sapere aude : ne non te ratio subjuget priusquam metus
Abbreviated transcription (Latin):
solent Nemo nescit unde mihi maxime iud&ur inner¬
uis eẽ omne quod miramur cũ pr&er spem uires in
quopiam re periuntur: quare oro ad gredere iam
illum cui totus intendo curanima si non tantum spatu
magnitudinem hab& quanti corpus est ubique illius
sentit cum tagitur : A geuero ad grediamur quod¬
uis sed multo temuhi attentiore opus est quã for¬
tas sẽ te existimas eẽ debere: quare facito ut quã
maximec adsis ac respondeas mihi quid nam
tibr iudeatur esse iste sensus: quo anima ꝑ corp
utitur: Nam ipseiam nomine proprio sensus
dicitur ÷ sensus es sequinq: audire soleoruiden¬
di audiendi ol faciendi gustandi atq tangen¬
di plus quid respondeam nescioꝰ E Partitio ista ue¬
tustissima est & fere in cantionib: celebrata : uel¬
lem autem definiri abste quid sit ipse sensus ut ea¬
dem definitionem omnia illa includerentur
neq aliud quicquam qđ sensus noness& in ea
intelleger &uir sed sud non potest nihil ur¬

Expanded text:
solent, nemo nescit. Unde mihi maxime videtur in nersolent, nemo nescit. Unde mihi maxime videtur in nervis esse omne quod miramur, cum praeter spem vires in quopiam reperiuntur: quare, oro, aggredere jam illud cui totus intendo: cur anima, si non tanti spatii magnitudinem habet quanti corpus est, ubique illius sentit cum tangitur? CAPUT vis, sed multo te mihi attentiore opus est, quam te fortasse existimas esse debere. Quare facito ut quam maxime adsis, ac respondeas mihi, quidnam tibi videatur iste esse sensus quo anima per corpus utitur: nam ipse jam nomine proprio sensus dicitur. E. Sensus esse quinque audire soleo, videndi, audiendi, olfaciendi, gustandi atque tangendi: plus quid respondeam nescio. A. Partitio ista vetustissima est, et fere in concionibus celebrata. Vellem autem definiri mihi abs te, quid sit ipse sensus, ut eadem definitione omnia illa includerentur, neque aliud quidquam quod sensus non esset, in ea intelligeretur: sed si id non potest, nihil ur
Abbreviated transcription (Latin):
de s̃ anima crescit uide quim sit inscitum merementa
eius deuirib: corporis credere decopia doe trinarum
noncredere : cũ illis solis ac cõmod& nutum hõc sola
porsideat : Ac sicrescere animam putamus cũ ad ditꝰ
uiribur minui putanda est cumdemitur: Demitur
autem insenecta demitur in labore studiorũ adq
his temporib: doctrinȩ aggerari ađq extrui so¬
lerit: neq ullomodo eodem tempore simul auge¬
ri quicquam &minui potest Nullũ igitur cres¬
centis animȩ argumentumest uires inmaiore &a¬
temaiorer multa alia dici possunt: sedsi tibi iam
satis factum est modum adhibeo ut adalia tran¬
seamus:amihi uero satis persua sum est maiores
uires non exeo eẽ qđ anima creuerit: Nam ut
alia omittam qua abste sub inlimiter dicta sunt in¬
sania & morbo corporis animam crescere cum
ipsum corpus minuatur neipse quidem fren&icus
dixeritꝰ cũius uires multo ampliores quam sano ee

Expanded text:
Deinde anima si crescit, vide quam sit inscitum, incrementa Deinde anima si crescit, vide quam sit inscitum, incrementa ejus de viribus corporis credere; de copia doctrinarum non credere; cum illis solum accommodet nutum, hoc sola possideat. At si crescere animam putamus, cum additur viribus; minui putanda est, cum demitur. Demitur autem in senecta, demitur in labore studiorum; atque his temporibus doctrinae aggerari atque exstrui solent; neque ullo modo eodem tempore simul augeri quidquam et minui potest. Nullum igitur crescentis animae argumentum est, vires in majori aetate majores. Multa alia dici possunt; sed si jam tibi satisfactum est, modum adhibeo, ut ad alia transeamus. E. Mihi vero satis persuasum est, majores vires non ex eo esse quod anima creverit: nam, ut alia omittam quae abs te subtiliter dicta sunt, insania et morbo corporis animam crescere, cum ipsum corpus minuatur, ne ipse quidem phreneticus dixerit, cui vires multo ampliores, quam sano esse
Abbreviated transcription (Latin):
minusq ꝑfectã confirmationem in habiles a
propter umorem quiilligati exuberat marci¬
di & propternullam exercitationẽ languid
Pondur uero adeo sit exiguum ut ne abalio qui¬
demimipactũ grauiter urgueat opostuniusq sĩ
adaccipiendã quã ad inferendã molestiam: Quis ÷
qui cum hȩc omnia quede sunt contulisse annor̃ uide¬
rit uiresq ꝑ eos datus cognouerit creuisse animã
quȩhis indies ampliorib: utatur pecte ac prudent̃
existim&: potest eni iste siabaliquo iuuene quem
uelamine interposito non conspiciat paruos ac
leues calamos laxu arcu quantum potest iacula¬
tos uiderit: Non longe ire mox querecidere : Ae
p̃paulolũ sagittas iam ferro grauespennulis ueg&as
neruo intentissimo emirras caelũ remotissimũ p&ere
fiderq facta fuerit pari conatu hominis utrum que d
factum creuis seillũ tantillã tempore : Atq auetun
uirib arbitrari quod quid dici potest ꝑuersius Dein

Expanded text:
minusque perfectam conformationem inhabiles, et minusque perfectam conformationem inhabiles, et propter humorem qui illi aetati exuberat marcidi, et propter nullam exercitationem languidi; pondus vero adeo sit exiguum, ut ne ab alio quidem impactum graviter urgeat, opportuniusque sit ad accipiendam, quam ad inferendam molestiam: quis est qui cum haec omnia quae desunt, contulisse annos viderit, viresque per eos datas cognoverit; crevisse animam, quae his in dies amplioribus utatur, recte ac prudenter existimet? Potest enim iste, si ab aliquo juvene, quem velamine interposito non conspiciat, parvos ac leves calamos, laxo arcu quantum potest jaculatos, viderit non longe ire, moxque recidere; ac post paululum sagittas jam ferro graves, pennulis vegetas, nervo intentissimo emissas, coelum remotissimum petere; fidesque facta fuerit, pari conatu hominis utrumque esse factum; crevisse illum tantillo tempore, atque auctum viribus arbitrari. Quo quid dici potest perversius? 40.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sola nutrimenta hi s omnib: quia equalit̃ p̃ual& Mi¬
randur: uirib: & tanto est alius alio inualidio quanto
plus eũ deficiunc: fitq sȩpeut ꝑtinaci nutu meliore
machinamento alius quãuis paruũ pondus corporis
egerit aiũ maiore mole p̃ditũ uincat: Rursusq non¬
num quã tanta moles est : ut &iã simbecilio renis u
agatur opprimat tamen paruũ aduersarium mul¬
to uehementius innitentẽ. Cũ uero non pondus
corporis nec moderatio nertiorũ sed nutus ipseidẽ
timidior abaudaciore super&ur. nescio utrũ uiri¬
b: ad tribuendũ sit nisiquis dicat habere suas quar
dã uires. animã quib: ei maior audacia ł fiducia
pariatur : quȩcũ alteri tunc intellegitur quantũ
animus  corporisuo &iam in eo qđ per corpus
agitur antecellat: Quam obrem cũ infantipuero
solus adtrahendũ aliquid uel repellendũ nutur
sit integer. Nerui autem & propt̃ recentem

Expanded text:
tem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mitem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto est alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut pertinaci nutu, meliore machinamento alius, quamvis parvum pondus corporis egerit, alium majore mole praeditum vincat. Rursusque nonnunquam tanta moles est, ut etiamsi imbecilliore nisu agatur, opprimat tamen parvum adversarium multo vehementius innitentem. Cum vero non pondus corporis, nec moderatio nervorum, sed nutus ipse, id est timidior ab audaciore superetur; nescio utrum viribus attribuendum sit. Nisi quis dicat habere quasdam suas vires animam, quibus ei major audacia, vel fiducia pariatur: quae cum alteri adsuntanimus corpori suo, etiam in eo quod per corpus agitur, antecellat. 39. Quamobrem cum infanti puero solus ad trahendum aliquid vel repellendum nutus sit integer; nervi autem et propter recentem
Abbreviated transcription (Latin):
frigidũ &umidũ dicunt medici & ꝓbant membra lin¬
guescunt adq ipse ex ꝑgefactocũ conatus multo est dũ¬
bilior: Ideonihilt fractius & neruius l& hargicis ad
quos dã fren&icor quib: uigiliȩ & uiniuis & acutȩ fe¬
brer idest totcalida plus nimio neruostendint atq
durant maiorib: uirib: quam integra ualitudine re¬
luc tari & multa facere manifestum est cũ eorum cor¬
pur sit xgritudine at tenuatius & exilius sugitur
& nutuanimȩ & neruorũ quodã machinamento & pon¬
dere coporis confiunt: eaeque uires uocantur uolun¬
tar nutum ex hib& qui ꝓnior fit speue laudatia recim¬
ditur autem timore sed multo magis desperatione:
Nam in m&cu cũ aliqua spes sub÷ uehe mentiore s appe¬
rere ad solent machinamentũ configuratio quȩdã cor¬
poris coaptat tẽperatio modificat ualitudinis confir¬
mat excitationis industria pondusdat moles membrd¬
rũ quã &as & nutrimenta comparant: Instaurant au¬

Expanded text:
frigidum et humidum dicunt medici et probant, membra lanfrigidum et humidum dicunt medici et probant, membra languescunt; atque ipse expergefactorum conatus multo est debilior, ideoque nihil est fractius et enervius lethargicis. At quosdam phreneticos, quibus vigiliae et vini vis et acutae febres, id est tot calida plus nimio nervos tendunt atque durant, majoribus viribus quam integra valetudine reluctari et multa facere manifestum est, cum eorum corpus sit aegritudine attenuatius et exilius. Si igitur et nutu animae, et nervorum quodam machinamento, et pondere corporis confiunt hae quae vires vocantur; voluntas nutum exhibet, qui pronior fit spe vel audacia, retunditur autem timore, sed multo magis desperatione nam in metu cum aliqua spes subest, vehementiores vires apparere assolent; machinamentum configuratio quaedam corporis coaptat, temperatio modificat valetudinis, confirmat exercitationis industria; pondus dat moles membrorum, quam aetas et nutrimenta comparant, instaurant au
Abbreviated transcription (Latin):
pastẽ unde ipse & quo ille ferebantur quȩ cũ ita sint
id÷ cũminor aut dictũ ÷ pondera maiorib cedant.
Multũ tamen refest quantũ insese agantur im¬
p&u. Nasi maiore imp&u minor uelut uehementi
aliquo tormento emissus infligatur ma iori ł la¬
xiur iaculato ł ia lingu iscenti quãuir ab eodẽ resiliat
re tardat : Alud tam̃ aut &iã r&ro agit ꝓmodo ictuũ
atq ponderũ : his prȩiactis adq: intellectis quantũ
prȩsens negotiũ postulat: uidenunc eas quȩ dicunt᷑
inanimalib: uires utrũ ratiomi huic congruant
Nã corpora omniũ animaliũ quisnegat suo pondere
predita qđ pondus nutuanimae actũ quo inclina¬
uerit multũ ual& magnitu dine ꝓpria sed nutus
animȩ Admouendũ corporis pondur nełuroquass
tor mentir utitur neruor autẽ ueg&t mobielio¬
res q es ficit sic cits calaq moderatis contracos
laxat atq infirmat umidus rigor: Itaq: somno qr cum

Expanded text:
partem unde ipse et quo ille ferebantur? Quae cum ita sint, partem unde ipse et quo ille ferebantur? Quae cum ita sint, id est cum minora, ut dictum est, pondera majoribus cedant; multum tamen refert quanto in sese agantur impetu: nam si majore impetu minor, velut vehementi aliquo tormento emissus infligatur majori vel laxius jaculato, vel jam languescenti; quamvis ab eodem resiliat, retardat illum tamen aut etiam retro agit pro modo ictuum atque ponderum. 38. His praejactis atque intellectis, quantum praesens negotium postulat, vide nunc eas quae dicuntur in animalibus vires, utrum rationi huic congruant: nam corpora omnium animalium quis negat suo pondere praedita? Quod pondus nutu animae actum, quo inclinaverit, multum valet magnitudine propria. Sed nutus animae ad movendum corporis pondus, nervis quasi tormentis utitur: nervos autem vegetat mobilioresque efficit siccitas calorque moderatus; contra eos laxat atque infirmat humidus rigor. Itaque somno, quia eum
Abbreviated transcription (Latin):
quo tormento aut iactu autͥmpulsu autrepulsu eo
quo ñ sponte ferrentur uialiena ire coguntur : Nã
siex alto dimĩseris quã quã simulduos lapides disparis
minor subiciatur eoque inuitibilit̃ occup&ur cedit ꝓ¬
fecto simulq insolũ ðicit̾: Itẽ sideicitur de suꝑmaior
Minor aut̃ contrasursũ uersus iacitur ubi obuiã
uenerind reꝑcussiominoris & r&ro cessio fiat
neces seest. quod neideo accidere putes qđ minor
contranaturã sublimia irecogebatur: Alter uero
maiore imp&u locũ suũ p&ebat facito ut maior in su¬
pna iacul&ur & minori occurrat in t̃ras deiecto ui¬
debis nihilominus repulsũ minorẽ incaelũ cogi. sed
reꝑcussu ipso cadere in aliã pastẽ ut qua expeditum
est manima deferatur Itẽ si ambo non motu natu¬
rali sed ad uobis quasi in cãpopugnantib: aduersum
in incẽ iacti sibi m& in medio spatio conplodantur
quis dubitaueriminorem maiori eẽ cessurũ in eam

Expanded text:
quo tormento aut jactu aut impulsu aut repulsu, eo quo tormento aut jactu aut impulsu aut repulsu, eo quo non sponte ferrentur, vi aliena ire coguntur. Nam si ex alto dimiseris, quanquam simul, duos lapides disparis minor subjiciatur, eoque inevitabiliter occupetur, cedit profecto, simulque in solum deducitur. Item si dejicitur desuper major, minor autem contra sursum versus jacitur; ubi obviam venerint, repercussio minoris et retrocessio fiat necesse est. Quod ne ideo accidere putes, quod minor contra naturam in sublimia ire cogebatur, alter vero majore impetu locum suum petebat; facito ut major in superna jaculetur, et minori occurrat in terras dejecto: videbis nihilominus repulsum minorem in coelum cogi, sed repercussu ipso cadere in aliam partem, ut qua expeditum est, in ima deferatur. Item si ambo non motu naturali, sed a duobus quasi in campo pugnantibus adversus invicem jacti, sibimet in medio spatio complodantur; quis dubitaverit minorem majori esse cessurum, in eam
Abbreviated transcription (Latin):
u: ł in ipso &um luctamine Namolrmpioni cũ que lib&
las saricitius initinere quã circũ foranũ aliquẽ mer¬
catorẽ qui uno illius digito possit conlidi: cuiest in cog¬
nitũ q̃uare si&ipsas uires non ꝑaequeom̃s: sed & alias
ad aliiso aptiores magnas uocamus : et corporũ lineam̃ta
magir & sigurȩ quã magnitudines ualent plurimumi
& siexeiitationes tantũ affert̃ : utcleberrime
creditũ sithominẽ tollendo cotidiȩ uitulũ paruũ egisse:
ut cũ &iã taurũ sine sensu maioris oneris qđ paulatim
addebatur tollere ac sustinere possit : Nequaquã ampli¬
oris &atis uires cũ corpore animã creuisse signifi¬
ipso quo maioras̃ habent uiriũ illa causa ÷ qđ lege naturȩ
cedunt pondera maiora minorib: : Non modo cũ ad pro¬
priũlocũ suoptenutuferuntur u tumida & t̃rena
corpora in ipsius mundi mediũ locũ quiest infimus
rursus aerei &igneas sursũ uersur : sed &iã cũ ali¬

Expanded text:
bus, vel in ipso etiam luctamine. Nam olympionicum quemlibet bus, vel in ipso etiam luctamine. Nam olympionicum quemlibet lassari in itinere citius quam circumforaneum aliquem mercatorem, qui uno illius digito collidi possit, cui est incognitum? Quare si et ipsas vires non peraeque omnes, sed alias ad aliud aptiores magnas vocamus; et corporum lineamenta magis et figurae quam magnitudines valent plurimum; et si exercitationes tantum afferunt, ut celeberrime creditum sit, hominem tollendo quotidie vitulum parvum, egisse ut eum etiam taurum sine sensu majoris oneris, quod paulatim addebatur, tollere ac sustinere posset: nequaquam amplioris aetatis vires cum corpore animam crevisse signifiirium; illa causa est, quod lege naturae cedunt pondera minora majoribus, non modo cum ad proprium locum suopte nutu feruntur, ut humida et terrena corpora in ipsius mundi medium locum qui est infimus, rursus aeria et ignea sursum versus; sed etiam cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
& conformatione membrorũ eẽ soleo putare Id adec
ut tibi ꝓbem quȩro abste utrũ alium alio ꝑtinatius am¬
bulare acminus defatigari maiorũ uiriũ eẽ arbitre¬
ris : aita sentio  cuirego puer multo amplius
itineris conficiebã sine defectu: cũ aucupandiftu¬
dio inambulando exercerer quã aduliscens cũ me
ad alia studia quib: sedere magis cogebar contu¬
lirsem si accedentieati & perhane animȩ cres¬
centi uires am pliores tribuendes̃. De inde in ip¬
sis luc tatocũ corporib palestritae ñ molẽ ac mag¬
nitudinẽ sed nodos quosdã lacertorũ & descri¬
ptostoros figurãrũq omnem corporis sibi congru¬
entem ꝑ itissime inspiciunt & hinc potiur argum̃¬
ta uirium colligunt qu& am̃en om̃a parũ ualent
nisiuis astis & exercitationir accedat : sepe &iam
uisum est ingentir corporis iuros ab exigiuis
breuibq superari ł in mouendis ł inferendis ponderi¬

Expanded text:
et conformatione membrorum esse soleo putare: id adeo et conformatione membrorum esse soleo putare: id adeo ut tibi probem, quaero abs te utrum alium alio pertinacius ambulare ac minus defatigari, majorum virium esse arbitreris? E. Ita sentio. A. Cur ergo puer multo amplius itineris conficiebam sine defectu, cum aucupandi studio in ambulando exercerer, quam adolescens cum me ad alia studia, quibus sedere magis cogebar, contulissem; si accedenti aetati, et per hanc animae crescenti vires ampliores tribuendae sunt? Deinde in ipsis luctatorum corporibus palaestritae non molem ac magnitudinem, sed nodos quosdam lacertorum, et destrictos toros, figuramque omnem corporis sibi congruentem peritissime inspiciunt, et hinc potius argumenta virium colligunt. Quae tamen omnia parum valent, nisi vis artis et exercitationis accedat. Saepe etiam visum est, ingentis corporis viros ab exiguis brevibusque superari, vel in movendis, vel in ferendis ponderi
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ quale sit ꝗ ꝑ totũ spatiũ tẽmporis tactus sentitus
ab anima quã s̃patu nullius eẽ uolumus. a Sine rem ũ
adaliud transiri nisi deuirib dicendũ aliquid arbitrarer
ma ÷ quã quã enĩ uistus animȩ. Uiresaut̃ corporis
putari soleant : nũ quã tamen ab anime eas abiudi¬
cauerim cũ uideã in ex animis corporib nullas eẽ
ꝑ̃corpus quidem uirib: sicut sensib utanimã non ne¬
gano idũ ÷ : tamen quando istas̃ uiuentis officia
quis hȩc dubitauerit ad animã potius ꝑtinere : cũ igi¬
tur maiores uires inpueris grandiusculis quam
infantib eẽ uideamus : Acde inde aduliscentes iuue¬
nesq indies uirib: prȩstent donec rursus corpore
senescente minuatur: non leue quantũ mihi uid&ur
crescentis cũ corpore. ac deinde senescentis anima
non magis in amplitudine corporis & conformnatione¬
a&atisq incrementis quã in exercitatione quad am

Expanded text:
tuum quale sit, quod per totum spatium corporis tactus sentitur tuum quale sit, quod per totum spatium corporis tactus sentitur ab anima, quam spatii nullius esse volumus. E. Sinerem jam ad illud transiri, nisi de viribus dicendum aliquid arbitrarer.ima? Quanquam enim virtus animae, vires autem corporis putari soleant; nunquam tamen ab anima eas abjudicaverim, cum videam in exanimis corporibus nullas esse. Per corpus quidem viribus, sicuti sensibus, uti animam non negandum est; tamen quoniam ista sunt viventis officia, quis haec dubitaverit ad animam potius pertinere? Cum igitur majores vires in pueris grandiusculis quam in infantibus esse videamus, ac deinde adolescentes, juvenesque in dies viribus praestent, donec rursus corpore senescente minuantur; non leve, quantum mihi videtur, crescentis cum corpore, ac deinde senescentis animaenon magis in amplitudine corporis aetatisque incrementis, quam in exercitatione quadam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dicitur discere: quã reminisci & recoedari: Et ui¬
denchuiũs temporis non sit utrũ ista sese ita habeant
requirere : Nunc enĩ agim utappareat si pot est ñ
eam secundũ loci spatua paruã magnã ue nominari:
Rernitatem autẽ eiꝰ siulla ÷ opoftune scrutabimur
cũ illud qđ quastũ posuisti: ciur corpori fuerit da¬
ta quantũ fas÷ tractarecoeperimus: Quidenĩ adeiꝰ
talem quantitatem attin& sẽꝑ ne annoñ sẽꝑ fuerit
futurauesit. Aut qđ nunc perita Nuncimperita:
cũ & longũ tempus nec orporib: quidem ad fente
magnitũ dinis cause superius ꝓbauerimt &peritũ
notirsimũ sit possenulla adeẽ crescentib: ac sepe se¬
nescentib: opostunã eẽ: Multa quealia dicta sint
satis ut opinor adde monstrandũ Non cũ magnitu¬
dine corporis quã &as ad fest &iã animã fieri ampli
orem qquare uideam: si plac& illud alterũ argumentũ

Expanded text:
quod dicitur discere, quam reminisci et recordari. Sed viquod dicitur discere, quam reminisci et recordari. Sed videsne quam hujus temporis non sit, utrum ista habeant ita sese, requirere? Nunc enim agimus ut appareat, si potest, non eam secundum loci spatia parvam magnamve nominari; aeternitatem autem ejus si ulla est, opportune scrutabimur cum illud quod quartum posuisti. Cur corpori fuerit data, quantum fas est tractare coeperimus. Quid enim ad talem ejus quantitatem attinet, semperne an non semper fuerit, futurave sit, aut quod nunc imperita nunc perita est; cum et longum tempus, ne corporibus quidem afferre magnitudinis causam, superius probaverimus; et peritiam notissimum sit posse nullam adesse crescentibus, ac saepe senescentibus opportunam esse; multaque alia dicta sint satis, ut opinor, ad demonstrandum non cum magnitudine corporis, quam aetas affert, etiam animam fieri ampli Quare videamus, si placet, illud alterum argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
tibicer utuarro auctor est. ita populũ delectaũ
utpex fier& Ideo animũ nr̃m ullo astificio augen¬
dũ putare debemus qr nec maiores quãhumani simt
dentes habere uellemur si audissemus a quopiam qđ
tales habuerit mor suhostem necatũ noxiũ uero illud
est genus astiũ quo animi ualitudo sauciatur: Nã &
odoreri ac sapore mire diiudicare pulmenta & quo la¬
cupiscis captus sit ł qđ enne uinũ sit nossedicere que¬
dã est miseranda peritia & his aftib cũ quasi creuisse
anima uid&ur qui ne gl&ctamente defluxit insensus:
imperita omniũ perũ & bruta ÷ anima quã inpuero
recens nato quantũ lic& inspicimus : Cur enĩ nullã
astem secũ attulit si c&erna÷ : Magnã omnino mag¬
nã & qua nescio utrũ quicquã maius st quȩstionem
moues inquantũ nostix̧ sibi m& opiniones aduer¬
satur : ut tibi anima nullã mihi contraomnes ar¬
tes secũ attulir se uideatur: Nec aliud quic quã eẽ id

Expanded text:
tibicen, ut Varro auctor est, ita populum delectavit tibicen, ut Varro auctor est, ita populum delectavit ut rex fieret, ideo animum nostrum illo artificio augendum putare debemus: quia nec majores quam humani sunt, dentes habere vellemus, si audissemus, a quopiam, quod tales habuerit, morsu hostem necatum. Noxium vero illud est genus artium, quo animi valetudo sauciatur: nam et odore ac sapore mire dijudicare pulmenta, et quo lacu piscis captus sit, vel quotenne vinum sit, nosse dicere, quaedam est miseranda peritia; et his artibus cum quasi crevisse anima videtur, quae neglecta mente defluxit in sensus, imperita omnium rerum et bruta est anima, quam in puero recens nato quantum licet inspicimus. Cur enim nullam artem secum attulit, si aeterna est? A. Magnam omnino, magnam, et qua nescio utrum quidquam majus sit, quaestionem moves, in qua tantum nostrae sibimet opiniones adversantur, ut tibi anima nullam, mihi contra omnes artes secum attulisse videatur; nec aliud quidquam esse id
Abbreviated transcription (Latin):
readagendũ magni tam̃ refest qualia sint illa ipsa quȩ
discit quib quodã modo uid&ur augeri, Nãutincoe¬
pore trus̃ genera incrementorũ unũ neces sarium
quo naturalis conuenientia impl&ur in membris A¬
terũ suꝑfluum quo ac&eris membris integra ualitudi¬
ne augendo aliquid discrepat᷑ ꝑqđ int̃dũ euenit ut senis
digits nas cantur homines & pleraque aliquȩ cũ prexer
consu&udinẽ nimia s̃ monstrosanumerantur: testiũ
noxiũ qđ cũ ac cidit tumor uocatur: Nã &iam sic mẽbra
crescere dicuntur: &reuera locum occupant ampli¬
orem & expugnata bona ualitudine : ita  rinanimo
quaȩdam quasi naturalia incrementas: cũhonestis
&adbene beateq: uiuendũ ac comodatis discipli¬
nis augeri dicitur: Cũ uero ea discimus quae mi¬
rabiliora quã utiliorar̃ quã qͥuã non nullis rebur
plerũq opostuna suꝑ uacaneatamen & deillo se¬
cundo genere numeranda s: Non enĩ siquidã

Expanded text:
re ad agendum. Magni tamen refert qualia sint illa ipsa quae re ad agendum. Magni tamen refert qualia sint illa ipsa quae discit, quibus quodammodo videtur augeri. Nam ut in corpore tria sunt genera incrementorum, unum necessarium, quo naturalis convenientia impletur in membris; alterum superfluum, quo a caeteris membris integra valetudine augendo aliquid discrepat, per quod interdum evenit ut senis digitis nascantur homines, et pleraque alia, quae cum praeter consuetudinem nimia sunt, monstruosa nominantur; tertium noxium, quod cum accidit, tumor vocatur; nam etiam sic membra crescere dicuntur, et revera locum occupant ampliorem, sed expugnata bona valetudine: ita in animo quaedam quasi naturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivendum accommodatis disciplinis augeri dicitur. Cum vero ea discimus, quae mirabiliora quam utiliora sunt; quanquam nonnullis rebus plerumque opportuna, supervacanea tamen et de illo secundo genere numeranda sunt. Non enim si quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant nobis nescio quomodo ista confundis: Nam qui ut
linguam nram discat magistro traditur nouit aliam quandã
suam quam enuis qđ eiur anima creuerit puto didicirse: cũ
autẽ disci alienã ñ ampliori animȩ sed astitribuo: qͣud si ille
qui inter mutos natus atq altus est Tero aciam iuuenis in
alios homines incidens loqui didicirse cũ aliã linguam nullã nor¬
r& Eotem pore putares animã eius. creuisse quolo qui didi¬
cerat Anum quam istũ ausim dicere &iam cedo rationi
uec puto ampliorisanima argumentũ eẽ quodloquimr
ne& alias om̃r astescogar fateri crescendo animã conse¬
cutam : qđ si dixero illud sequ&ur absurdũ decrescere ani¬
dias recte dicitur : Anima discendo quasi crescere &
contra minui dediscendo: sed translato uerbo ut supe¬
rius osten diimus tantũ illud cauendũ ÷ nequasi spa¬
tiũ loci maius occupare uideatur. Sũ dicitꝰ crescere
sed maior ẽ quandã uim peritior: quã imperiti& habe¬

Expanded text:
ambulant, nolis. E. Nescio quomodo ista confundis: nam qui ut linguam nostram discat, magistro traditur, novit aliam quamdam suam, quam eum, quod ejus anima creverit, puto didicisse; cum autem discit alienam, non ampliori animae, sed arti tribuo. A. Quid si ille qui inter mutos natus atque altus est, sero ac jam juvenis in alios homines incidens loqui didicisset, cum aliam linguam nullam nosset? eo tempore putares animam ejus crevisse, quo loqui didicerat? E. Nunquam isthuc ausim dicere; et jam cedo rationi, nec puto amplioris animae argumentum esse quod loquimur, ne et alias omnes artes cogar fateri crescendo animam consecutam: quod si dixero, illud sequetur absurdum, decrescere anidias, recte dicitur anima discendo quasi crescere, et contra minui dediscendo, sed translato verbo, ut superius ostendimus. Tamen illud cavendum est, ne quasi spatium loci majus occupare videatur, dum dicitur crescere; sed majorem quamdam vim peritior quam imperitior habe
Abbreviated transcription (Latin):
aItec & hoc memini : AC Uides itecq animo &iã ipsẽc locorũ
distcentico: uideo  Cũigitꝰ animatua hic sit ubicorpus
nec ultra spatiũ eiur porrigat᷑ ut ruperior ratio de monstra¬
bat unde fit ut illoc oña uideat᷑ ꝑ memoriã hõc puto fieri

Expanded text:
a et hoc memini. A. Vides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur anima tua hic sit ubi corpus, nec ultra spatium ejus porrigatur, ut superior ratio demonstrabat, unde fit ut illa omnia videat? E. Per memoriam hoc fieri