comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma dequa diximus. cetis potior uidicat᷑.
frequent̃ cañ accidit ut cor huinanũ÷
mentiens: cogitata. dicta uel fc̃a bone
reputet: que tam̃ bona ñ sunt. qͦd exem¬
plo quodam simplici ad p̃sens libuit
demonstrare. Audiuimꝰ mannis pueri¬
bibe regem. p̃potentẽ ꝯcilium hominũ
⁊ bestiarum ad unasse. in qͦ ognosc̾et qͦd
animai partiuisset ucnustiorem cet̾is
genit᷑am. Quofto simia ĩmediũ ꝑdi¬
it. trahens natum snũ cut̃is ceformi¬
orem ⁊ dixit illũ speciosã p̃filiis homi¬
nun uidicandũ. Quis rectan ꝑsimiã:¬
⁊ pium oꝵ aicipit᷑ sułꝰ naai cum sint
cogitationes male. stultiloquia ⁊ oꝑa ꝑ
uersa. tamen qñꝙ recte se sentire iuidi¬
cat. ubi uͦ iudicio ꝓbat᷑ desipuisse. ꝓban
digͦ sunt sp̃c utrum ex deo sint hoc mͦ.
ut qñq ad pͥncipium qñq ad finem rei
quam p̃ponimus respitians. pͥncipiũ enĩ
nr̃e cogitationis. qñq adeo honestum ẽ:

Expanded text:
ma, de qua diximus, caeteris potior judicatur. ma, de qua diximus, caeteris potior judicatur. Frequenter tamen accidit ut cor humanum sibi mentiens cogitata, dicta vel facta bona reputet, quae tamen bona non sunt: quod exemplo quodam simplici ad praesens libuit demonstrare. Audivimus in annis puerilibus regem praepotentem concilium hominum et bestiarum adunasse, in quo cognosceret, quod animal parturisset venustiorem caeteris genituram. Quo facto simia in medium prodiit trahens natum suum caeteris deformiorem, et dixit illum speciosum prae filiis hominum judicandum. Quid rectius per simiaum cor accipitur? Cujus nati cum sint cogitationes malae, stultiloquia et opera perversa, tamen quandoque recte se sentire judicat, ubi vero judicio probatur desipuisse. Probandi ergo sunt spiritus utrum ex Deo sint , hoc modo, ut quandoque ad principium, quandoque ad finem rei, quam proponimus, respiciamus. Principium enim nostrae cogitationis quandoque adeo honestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur dici. ut pote ꝑ uersos corriꝑe. uttia im¬
pugnare. malo resistere. ⁊ huiꝰmodi. qͥa
et ĩhis cciam exigit᷑ puritas cõscĩt. uͭ in¬
tendat his qui loquit᷑ ꝑdẽẽ potius quan
obc̃ẽ. ⁊ concordie potiꝰ quam dissensionis
fomitem min istrare. Sic enim ⁊ hoc lo¬
quendi genus deo acceptum ẽ. ad eo ut
a pusillis ⁊ magnis iusticiam zelari uelit
et uerbo defensionis malitie resistendo:
maxime cum oppressa ueritate p̃ualet
falsitas. ⁊ ĩiusticia oppͥmit cqͥtatem
uñ: ee simplicib qͣmius scĩs scͥptum est.
qm̃ qͣntum exemplo bone ꝯũsationis ꝑ¬
sunt: tm̃ silentio obsunt. Resistẽ enĩ
malo: iniquos corrigere. clemosina est
singularis. que extinguit pect̃m: lic̃ aqra
ignem. quippe ⁊ elemosina aqua dĩ int̃¬
prtat᷑. Et cum suit cas sp̃es pͥncipales ele¬
mosine uidł. largitio temꝑalis̃. Eruditio
iguorantium. Corredio delinq̃ntiũ: ula¬

Expanded text:
tur dici, utpote perversos corripere, vitia imtur dici, utpote perversos corripere, vitia impugnare, malo resistere, et hujusmodi. Quia et in his etiam exigitur puritas conscientiae, ut intendat his qui loquitur prodesse potius quam obesse, et concordiae potius quam dissensionis fomitem ministrare. Sic enim et hoc loquendi genus Deo acceptum est, adeo, ut a pusillis et magnis justitiam zelari velit, et verbo defensionis malitiae resistendo, maxime cum oppressa veritate praevalet falsitas, et injustitia opprimit aequitatem. Unde de simplicibus quamvis sanctis scriptum est, quoniam quantum exemplo bonae conversationis prosunt, tantum silentio obsunt. Resistere enim malo, iniquos corrigere, eleemosyna est singularis, quae extinguit peccatum, sicut aqua ignem: quippe et eleemosyna, aqua Dei interpretatur. Et cum sunt tres species principales eleemosynae, videlicet largitio temporalium, eruditio ignorantium, et correctio delinquentium. Ulti
Abbreviated transcription (Latin):
equitas. s dupplex iniquitas. Ut enim
ꝑsimile uideamus. qualit̾ affedus cor¬
tois cum uoce cenuenire debet. sic se ha¬
bent ad inuicem cogitatio ioratio. sic̃
nigil seruans noctis uigilias ad
cos qͥ sũt secq incastro. Si enin hostili
manu irtuente uigil ille sollicite uo¬
ciferet᷑ ad eos qui in castro sunt clamãs
ut surgant: ut eiugilent. uͭ arment᷑:
⁊ se defendant ⁊ illi qui deintus surez
nichił. horum faciant ideoꝙ abĩimiaꝰ
fuint comp̃henũ: nonne ꝑit oꝑa cra
uigilantis: toca miorsus. Eodem mn tioꝵ
ext̃ior qͣi iugil ⁊ custos est hominis in¬
t̾ioris. Dum eium psalmos uel alias ora¬
tiones ore ꝓferimus: ad hoc utiq hec
facimus. t int̾iorem hominem ad
deuotionem. ad caritatem. ad seruiendũ
deo excitemus. ac si diceremus ei. Surge
qui dormis. intende tͥ ⁊ illum inabit ͤ. xͤ.
ad quam uocem si cor ĩuitiis obdormierit:
nil omĩo ꝓfuit sonus orõnis. nͨ aliud forte
censendum ẽ in his que ⁊elo iusticie uiden¬

Expanded text:
equitas est duplex iniquitas, sic enim per simile videamus qualiter affectus cordis cum voce convenire debet, sic se habent adinvicem cogitatio et oratio, sicut vigil servans noctis vigilias ad eos qui sunt in castro. Si enim, hostili manu irruente, vigil ille solicite vociferetur ad eos qui in castro sunt, clamans ut surgant, ut evigilent, ut armentur, et se defendant et illi qui deintus sunt nihil horum faciant, ideoque ab inimicis fuerint comprehensi, nonne perit opera tota vigilantis? Tota prorsus. Eodem modo vox exterior quasi vigil et custos est hominis interioris. Dum enim psalmos vel alias orationes ore proferimus, ad hoc utique hoc facimus, ut interiorem hominem ad devotionem, ad charitatem, ad serviendum Deo excitemus, ac si diceremus ei: Surge qui dormis, intende tibi, et illuminabit te Christus. Ad quam vocem si cor in vitiis obdormierit, nihil omnino profuit sonus orationis: nec aliud forte censendum est in his quae zelo justitiae viden
Abbreviated transcription (Latin):
tio quia necũitate quadam absq peccato
ingetit᷑: non coll it omnino u̾tutem o¬
rationis. qi tamen ad nat᷑alia respicit.
⁊ supta nat̾am ñ meret᷑. ex parte minu
ix m̃itum ceantũ. Ista cogitatio ẽ sub
istud i d. ctum oris: de spiritu dĩ ꝑcedit.
Contra iiuͦ quod orc dicit᷑ est cogitatio
cordis aum libiis dm̃ orantib cor ad
illicita ⁊ turp ⁊ cogitanda de icit᷑. qualia

Expanded text:
tio quia necessitate quadam absque peccato tio quia necessitate quadam absque peccato ingeritur, non tollit omnino virtutem orationis: quia tamen ad naturalia respicit, et supra naturam non meretur, ex parte minuit meritum orantis. Ista cogitatio est subistud, id est dictum oris, de spiritu Dei procedit. Contra id vero quod dicitur est cogitatio cordis, dum labiis Deum orantibus cor ad il
Abbreviated transcription (Latin):
qñq ẽ ad id quod dicit᷑. qñq ẽ sub co qͦd
cogitatio ẽ ineo ꝙ dicit᷑: qñ intentio oran¬
tis ĩuuitute psalmĩ uel alt̃ius orationis:
⁊ nichil aliud direcde respicit. que oratio
aniniata est. ⁊ deo accepta. meritiun
habens uixta mensuram deuotionis.
Qñꝙ cogitatio fritur non ĩid quod ort
ꝑfertur. s ad aliud tante uł maions e¬
slimationis. ut pote ad pascindum pan¬
ꝑem. ad uestiendñ mudũ: ad minist̾n¬
dum infirmo que cogttatio c̃ ad id ꝙ
ore dicit᷑. q id ip̃m optinere contendit.
⁊ qm̃ ꝑ spm̃ dei ꝓmouet᷑ ñ minuit sed
auget frequent᷑ m̃itum orationis. Sub
co uͦ quod ore dr᷑ est cogitatio. dum seruo
dei orante cogitatio ipsuis ad aliquam ne¬
cessitatem corporalem relabit᷑. ut si post
mustcum ieiunium orans cogitet de re¬
fectione. post multas iugilias. de sompro.
In infirmitate. de ꝓpͥo dolore. ⁊ hec cogita¬

Expanded text:
que est sub eo quod que est sub eo quod cogitatio est in eo quod dicitur, quando intentio orantis in virtute psalmi vel alterius orationis, et nihil aliud directe respicit: quae oratio animata est et Deo accepta, meritum habens juxta mensuram devotionis. Quandoque cogitatio fertur non in id quod ore profertur, sed ad aliud tantae vel majoris aestimationis utpote ad pascendum pauperem, ad vestiendum nudum, ad ministrandum infirmo, quae cogitatio est ad id quod ore dicitur, qum Dei promovetur, non minuit, sed auget frequenter meritum orationis. Sub eo vero quod ore dicitur est cogitatio, dum servo Dei orante, cogitatio ipsius ad aliquam necessitatem corporalem relabitur: ut si post multum jejunium orans cogitet de refectione, post multas vigilias de somno, in infirmitate de proprio dolore. Et haec cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmyrtam: bonum opus pp̃ amaritudi¬
nem laboris. Ties reges munera ista offert̃.
uine aspirationis. Istis regib in hac ui¬
ta mortali nos regi ⁊gub̃nari expedit.
Si queras a tatione que deo offerre debemꝰ :
respondet tͥ. puram uoluntatẽ. scãm
orõnem. bonam actioncm. Io ip̃m man¬
datum dĩ. ⁊ grã aspiratͥe accłamabunt.
Reges isti ueniunt ab oriente. qr ĩ rõne
oritur nob̾ sol ꝑiuditium discictionis.
Inp̃cepto dei oritur nob̾ sol ꝑilluminati¬
onem ñitatis. In grã aspirante oit᷑ nob̃
sol ꝑmfusionem mitutis. Quod si aliqͥs
irges istos a magnitudine scie magos ue
aspirationũ ĩnotescunt. Nos gͦ p̃dicta
offerimus. ut corde. ore. ⁊ oꝑe. deus glifite¬
t᷑ a nob̃. ⁊iuxta dictum beati augusti¬
i. psalmis ⁊̃hymnis. cum oramus dm̃:
hoc tencamus noluntate ⁊ corde quod
ore ꝑferimus. ne dissimilitudo ĩ astectu
cordis. tollat uͥtutem oĩonis. Uerũptam̃

Expanded text:
Per myrrham bonum opus propter amaritudiPer myrrham bonum opus propter amaritudinem laboris. Tres reges munera ista offerunt, vinae aspirationis. Istis regibus in hac vita mortali nos regi et gubernari expedit. Si quaeras a ratione quae Deo offerre debemus, respondet tibi, puram voluntatem, sanctam orationem, bonam actionem. Idipsum mandatum Dei et gratia aspiratrix acclamabunt. Reges isti veniunt ab Oriente, quia in ratione oritur nobis sol per juditium discretionis, in praecepto Dei oritur nobis sol per illuminationem veritatis, in gratia aspirante oritur nobis sol per infusionem virtutis. Quod si aliquis reges istos a magnitudine scientiae magoaspirationis innotescunt. Nos ergo praediofferimus, ut corde, ore, et opere Deus glorificetur a nobis: et juxta dictum beati Augustini: Psalmis et hymnis, cum oramus Deum, hoc teneamus voluntate et corde quod ore proferimus, ne dissimilitudo in affectu cordis, tollat virtutem orationis. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
antes inoꝑib suis magis in ꝑfundrin
inferni demersi sunt. coquod oꝑuiu ap¬
parentiam magis qͣin munditiam con¬
scientie fũint seciti. Ip̃a enim puirt. s
conscĩe. apotheca ẽ uͥtutum. ⁊ bonorum
oꝑum de qua omnis qͥ deo uislt place
cona debet ꝓferre ĩ obseqͥum illiꝰ. Dequa
etiam hodie tres magi siue reges. qui na¬
to domino pͥmitias sp̃c acceperunt. ueni¬
entes aboriente. aurum. thus. ⁊ myrrã.
obtulerunt. nobisq eadem offenda deo
docuerunt. qm̃ si est ignobile exẽplum.
qd̾ irgia auctoritate nob̾ est ꝯmendatũ.
Obtulerunt inqͣm aurum p̃tiose uolun¬
tatis. chus: deuote or̃onis. Mirrã: labori
ose actionis. hec enim tͥa. ꝑ t̾na dona que
diximiis. hac ratione ĩtelligunt᷑. aurũ
enim fulget. thus redolet. Myrra ẽ ama¬
ra. Ergo paurum recta uoluntas sig̃tatur.
propt̃ ignem in ca lucentis caritatis. ꝑ thus:
cratio propt̃ oilorem siue afectã deuotõnis

Expanded text:
antes in operibus suis magis in profundum antes in operibus suis magis in profundum inferni demersi sunt, eo quod operum apparentiam magis quam munditiam conscientiae fuerint secuti. Ipsa enim puritas conscientiae apotheca est virtutum et bonorum operum, de qua omnis qui Deo vult placere, dona debet proferre ad obsequium illius. De qua etiam hodie tres magi sive reges, qui nato Domino primitias spiritus acceperunt, venientes ab Oriente, aurum, thus et myrrham obtulerunt, nobisque eadem offerenda Deo docuerunt: quoniam non est ignobile exemplum, quia regia autoritate nobis est commendatum. Obtulerunt, inquam, aurum preciosae voluntatis, thus osae actionis. Haec enim tria per tria dona quae diximus hac ratione intelliguntur. Aurum enim fulget, thus redolet, myrrha est amara. Ergo per aurum recta voluntas significatur, propter ignem in ea lucentis charitatis. Per thus oratio, propter odorem sive affectum devotionis.
Abbreviated transcription (Latin):
sus infirma ꝯscĩa humilitatem abi¬
tit. q ĩmundo uuł apparere sublimiᷤ.
etõtra: bona conscĩa: pauꝑtatẽ appecit.
quia cius desidium ñ indiuitiis: s in
dro est. Amat labores ⁊ molestias ferre:
propt̃ deum. qr ñ requien q̃rit homi¬
num. s cani: que uideo est. Amat etiã
humilitateni. quia hec est uia: que ad
deum ducit. ⁊ que ex deo est. Ergo. ad hoc
ut diligamus uona illa que redemptor
nost̃ nob̾ p̃sentauit. necc̃m ẽ: ut puram
nũq̃ opꝰ magnũ fac̃ qr ⁊ si magna uideat᷑ facere:
magna tñ non sunt. eoquod ñ bono a¬
nuno. nͨ bona intentione: tiant. Deus
aũt pensat. potiꝰ affectum. quam censũ.
Sicut scͥptum est. hinc ẽ quod ĩuinca
domini que ẽ eccłia. multi: multum
laborant. multas faciunt elemosinas.
parum ꝓficiunt. Alii: parum laborant
pauca: foris faciunt. ⁊ tam̃ quia mun¬
ui corde sunt multum ꝓfitiunt ⁊ ut ex¬
pressus dicam quod sentio. multi glori¬

Expanded text:
sus infirma conscientia humilitatem abjisus infirma conscientia humilitatem abjicit, quia in mundo vult apparere sublimis: econtra bona conscientia paupertatem appetit, quia ejus desiderium non in divitiis, sed in Deo est. Amat labores et molestias ferre propter Deum, quia non requiem quaerit hominum, sed eam quae in Deo est. Amat etiam humilitatem, quia haec est via quae ad Deum ducit et quae ex Deo est. Ergo ad hoc ut diligamus dona illa, quae Redemptor noster nobis praesentavit, necessarium est ut puram nunquam opus magnum facit. Quia et si magna videatur facere, magna tamen non sunt, eo quod non bono animo nec bona intentione fiant. Deus autem pensat potius affectum quam censum, sicut scriptum est. Hinc est quod in vinea Domini quae est Ecclesia multi multum laborant, multas faciunt eleemosynas, parum proficiunt. Alii parum laborant, pauca foris faciunt, et tamen, quia mundi corde sunt, multum perficiunt, et ut expressius dicam quod sentio multi glori
Abbreviated transcription (Latin):
fectus humanos uelit respicere. oi sicut
fundam̃to existente infirmo tota ruit fa¬
brica. sic conscientia languente ext̾ioris cõ¬
uersationis oꝑa praua ad modum sunt .ł
omnino infructuosa. Respiciamus nũc
ad radicem arboris. qua uiridi ⁊ incolumi
existente: stipes ipsus cobustus. rami excen¬
si. densa folia apparent. s et flores ⁊ fructus
idonei ex ip̃a ꝓueniunt tempore oportu¬
no. Quod si radicem aridam habũit tran¬
cus arboris: stat inutilis. rami sine foliis.
⁊ exsiccati sine spe florum ⁊ fructus ꝓ uen¬
turi. Ut aũt sunile quod induximus no¬
bis ad aptenius: bona radix. bona est cõ¬
scientia. infirma radix: infirma cõscĩa.
hec: dm̃ suꝑ omnia. illa: uiũ dum su¬
ꝑ omania diligit. In firme ue conscien¬
tie: offer pauꝑtatem. s cam ñ suscipit.
q amor mundi ⁊ pauꝑtas: ñ ꝯueniunt.
Nͥ dolores ⁊ miscrias amplactit᷑. quia a¬
matores mundi: ista ñ appetunt. Rur¬

Expanded text:
fectus humanos velit respicere. Quia sicut fectus humanos velit respicere. Quia sicut fundamento existente infirmo tota ruit fabrica, sic conscientia languente exterioris conversationis opera prava admodum sunt vel omnino infructuosa. Respiciamus nunc ad radicem arboris, qua viridi et incolumi existente stipes ipsius robustus, rami extensi, densa folia apparent: sed et flores et fructus idonei ex ipsa proveniunt tempore opportuno. Quod si radicem aridam habuerit truncus arboris stat inutilis, rami sine foliis, et exsiccati sine spe florum et fructus proventuri. Ut autem simile, quod induximus, nobis adaptemus, bona radix, bona est conscientia: infirma radix, infirma conscientia: haec Deum super omnia, illa mundum super omnia diligit. Infirmae conscientiae offer paupertatem, sed eam non suscipit, quia amor mundi et paupertas non conveniunt: nec dolores et miserias amplectitur, quia amatores mundi ista non appetunt. Rur
Abbreviated transcription (Latin):
hec omĩa fecit fidelit̃ imitantis. Et cecte
omnes manus suas ab hoc munere ex¬
cutiunt. quia plus uidetur asferre hone¬
ris quam honoris. At p̃cipuum illud hu¬
militatis uonum quod t̾cium ĩ numero
diximus aliquis deuotus suscipiet. eoꝙ
ꝑillud fiat homo carus deo ⁊hominib.
oum .s. humiliatur sub potenti manu
nullo minisf̾ium accipere. eligens abiectus
et in domo ter. magis qͣm regnare in cab¬
naculis peccatorum. S nec huiꝰ muneris
aliquis apparet cupidus. eo qd̾ humane
fecis habeat inse miseriam elationis potiꝰ
quam sb̾iectionis amorẽ nec sit aliquis
qui cum xp̃o ministrare uelit. uum modo
maior cet̾is possit estimari. Liquet ut ar¬
bitror multos eẽ huius regis ministros. si
ad diuitias ⁊ honores. mundiq huius de¬
lectationes inuiterit᷑. s paucos ad modum
si admiserias ⁊ dolores ⁊ ad queq abiecta
ꝓnomine ipsius sustinenda fiũnt inuita¬
ta Nimirum s sit qui acuto intuitu de¬

Expanded text:
haec omnia fecit fideliter imitantis. Et certe haec omnia fecit fideliter imitantis. Et certe omnes manus suas ab hoc munere excutiunt, quia plus videtur afferre oneris quam honoris. At praecipuum illud humilitatis donum, quod tertium in numero diximus, aliquis devotus suscipiet, eoque per illud fiet homo charus Deo et hominibus, dum scilicet humiliatur sub potenti manu nullo ministerium accipere, eligens abjectus esse in domo Dei mei magis quam regnare in tabernaculis peccatorum . Sed nec hujus muneris aliquis apparet cupidus, eo quod humanae fecis habeat in se miseriam, elationis potius quam subjectionis amorem, nec sit aliquis qui cum Christo ministrare velit dummodo major caeteris possit aestimari. Liquet, ut arbitror, multos esse hujus regis ministros, si ad divitias et honores, mundique hujus delectationes invitentur, sed paucos admodum si ad miserias et dolores et ad quaeque abjecta pro nomine ipsius sustinenda fuerint invitati, nimirum si sit qui acuto intuitu de
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tum bap̃i ab eo suĩciꝑe dignatꝰ sit.
Uidemus iam tͥa uona. quib xp̃c ad nos
ueniens. sue asscͥptos militie uoluit locu¬
pletare. uidł panꝑtatem infiriitatem.
humilitatem. Ecce parata sunt stipendia.
s iam ꝓdeat ĩ medium. bonus xp̃i imita¬
tor ⁊ amator pauꝑtatis. qui non uult ha¬
bere predia. uel mancipia. ñ aministci¬
ones. uł dignitates. qui diuitias habitaᷤᷤ
abicit. oblatas ꝯtempnit. ꝓcedat inquam
ĩmedium. ⁊ suscipiat munus illud głosum
pauꝑtatis oblatum sͥ a romino. S ñ est
qui ciło pauꝑtatis suo regi uelit milita
te. coꝙ ignominosum qui uis estimet c̃
xp̃o pannis inuolmi. ⁊ urgente in opia ie¬
clinari in presepe domini d̃i sui. Nunc
saltem ĩ ueniatur aliquis amator ĩ firmi
sustineat. famem. ⁊ sitim. labores ⁊ ꝑicu¬
la. qui contumeliis affectus maledictio¬
ni ñ respondeat. ⁊ quib libet in iuriis. scu¬
tum patientie opponat. q in his omĩb
strenuttas apparet serui dñm suum qͥ

Expanded text:
ramentum baptismi ab eo suscipere dignatus sit . Videamus jam tria dona, quibus Christus ad nos veniens suae adscriptos militiae voluit locupletare, videlicet paupertatem, infirmitatem, humilitatem. Ecce parata sunt stipendia, sed jam prodeat in medium bonus Christi imitator et amator paupertatis, qui non vult habere praecepta vel mancipia, non administrationes vel dignitates: qui divitias habitas abjicit, oblatas contemnit: procedat, inquam, in medium et suscipiat munus illud gloriosum paupertatis oblatum sibi a Domino. Sed non est qui titulo paupertatis suo regi velit militare, eo quod ignominiosum quivis aestimet cum Christo pannis involvi, et urgente inopia reclinari in praesepe Domini Dei sui. Nunc saltem inveniatur aliquis amator infirmitasustineat, famem et sitim, labores et pericula, qui contumeliis affectus maledictioni non respondeat, et quibuslibet injuriis sentum patientiae opponat, quia in his omnibus strenuitas apparet servi dominum suum qui
Abbreviated transcription (Latin):
odierne sollempnitatis iubenur
eminentia festuns occurrere
gaudiis regi nr̃o ad huc paruulo ⁊ delica¬
to s ⁊ magnifica preparare muña. que ñ
oꝵ cant etatem ip̃ius paruulam uerum
euam diuinam in ipõ manentẽ maiesta¬
tem. Et quidem debitores sumus tale et
scruitutis obseqͥum impendere. qm̃ ip̃e
p̃uenit nos ĩ benedictionib dulcedinis.
prior ipse nobis offerens ⁊ largiens mu¬
nera. ut tali lib̾alitate piis mentib su¬
um affectum cõmendaret. Quod euident̃
ostendit᷑ si diei istiꝰ que epiphania dicitur.
aliarumq sollempnitatũ. quas iam p̃¬
t̾itas recolimis .i. natalis. ⁊ aircumcisio¬
nis beneficia uelimus intueri. Die siqͥ
buic mundo natus non habuit uͥ capd̃
suum reclinaret. Die cͥcumcisionis sue
munus infirmitatis sue nob̾ contulit.
dum ip̃e signaculo cͥcumcisionis p̃ceptũ
legis implens. ꝑexpientiam dolores oe
angustias humane in firmitatis in carne¬
sua sustinuit. Dic hodierua munꝰ humilita¬

Expanded text:
odiernae solennitatis jubemur eminentia festivis occurrere gaudiis regi nostro adhuc parvulo et delicato, sed et magnifica praeparare munera quae deceant aetatem ipsius parvulam. ac etiam divinam in ipso manentem majestatem: equidem debitores sumus tale ei servitutis obsequium impendere. Quoniam ipse praevenit nos in benedictionibus dulcedinis , prior ipse nobis offerens et largiens munera, ut tali liberalitate piis mentibus suum affectum commendaret. Quod evidenter ostenditur, si diei istius, quae Epiphania dicitur, aliarumque solennitatum, quas jam praeteritas recolimus id est natalis et circuncisionis beneficia velimus intueri. Die siquier et modicus huic mundo natus non habuit ubi caput suum reclinaret. Die circuncisionis suae, munus infirmitatis suae nobis contulit, dum ipse signaculo circuncisionis praeceptum legis implens per experientiam dolores et angustias humanae infirmitatis in carne sustinuit. Die hodierna munus humilita
Abbreviated transcription (Latin):
fecta c̃ caritas: qua fortis ẽ ad omĩa
plene suctensa ẽ ad ea que recta sunt
flammari. Pma ꝑfectio aliqñ huic
uiti ꝯceditur. Sc̾a uͦ ad futuram re¬
seruat᷑. Constancia in pecro: ardor in
ioh̃e. Constar ⁊ d̾r: confirma fratres

Expanded text:
aritas, quando fortis est ad omnia plene succensa est ad ea quae recta sunt flammari. Prima perfectio aliquando huic vitae conceditur; secunda vero ad futuram reservatur. Constantia in Petro, ardor in Joanne. Constanti dicitur: Confirma fratres
Abbreviated transcription (Latin):
at. Qui uͦ alienis bonis inuidet: lar¬
gitorem accusat. Qui ã in corde suo.
ꝑturbatõem recipit: pacis amorẽ ex¬
pellit. Simul uͦ oĩa blasphemãt. Sr̃¬
bia qͥppe dicit deum ñ bonũ ẽẽ. Inui¬
dia⁊ira dicũt ñ bene fecisse. Illa qr
alii bonũ ꝯtulit. Ista qr sibi malum ĩ¬
tulit. Sic tria hec uicia speciałr ad ĩ¬
diuidens. Sinuidiam ext̾ius uisum
pie ñ reqͥrens. Siram ip̃am ⁊̃ memori¬
am illiꝰ a recordatõe sua ꝓpellens. Deiñ

Expanded text:
at, qui vero alienis bonis invidet, larat, qui vero alienis bonis invidet, largitorem accusat; qui autem in corde suo perturbationem recipit, pacis amatorem expellit, simul vero omnia blasphemant. Superbia quippe dicit, Deum non bonum esse; invidia et ira dicunt non benefecisse. Illa, quia alii bonum contulit; ista, quia sibi malum intulit. Sic tria haec vitia specialiter ad individens. Per invidiam, exterius visum pie non requirens. Per iram, ipsam etiam memoriam illius a recordatione sui
Abbreviated transcription (Latin):
qr qui ini̾te agit iustepunit᷑. Post hãc
sequit᷑ ira. ħ est irrõnabił ꝑturbatio
m̃tis. q̃ ⁊ ip̃a penam suã secum ht̃. Nã
si dolorẽ facit aliena felicitas cũ cer¬
nit᷑. młtomagis facit cũ adu̾satur.
ẽ gͦ. irrõnabił ꝑturbat̃o m̃tis. q̃ ira
d̾r. cũ malũ illatũ pati dedignaris .I.¬
d̾oq turbaris impacĩa agitatus: qr
ñ sustines adu̾sitatẽ. Est ã bona ira
qͣ dedignaris malũ facẽ. Mala uͦ : qͣ
dedignaris malũ pati. Illa respuit
culpã. ⁊sta ñ suscipit iusticiam. Opt̾̃
hoc mala ira ex adũsitate octurrente
turbat᷑. ⁊ impacĩa qͥetem m̃tis exagi¬
tat. neq stare iam uult animꝰ ad to¬
leranciam pene q̃ iusta est. qͤmadmno
dũ stare noluit ꝑ ꝯtinenciã culpe q̃
ini̾ta ẽ. Auget miseriã dum cruciatũ
carnis suscipit ad dolorem m̃tis. ħꝰ gͥ
d̾o adũsant᷑. Suꝑbia nãq d̾mnegat.
Inuidia accusat. Ira fugat. Qui .n.
de singłaritate głatur: suꝑiorẽ neg¬

Expanded text:
anc sequitur ira, hoc est irrationabilis perturbatio mentis, quae et ipsa poenam suam secum habet. Nam si dolorem, facit aliena felicitas, cum cernitur, multo magis facit, cum adversatur.ergo irrationabilis perturbatio mentis, quae ira dicitur, cum malum illatum pati dedignaris. Ideoque turbaris impatientia agitatus, quia non sustines adversitatem. Est autem bona ira, qua dedignaris malum facere; mala vero, qua dedignaris malum pati. Illa respuit culpam, ista non suscipit justitiam. Propter hoc, mala ira ex adversitate occurrente turbatur, et impatientia quietem mentis exagitat. Neque stare jam vult animus ad tolerantiam poenae, quae justa est, quemadmodum prius stare noluit per continentiam culpae, quae injusta est. Auget ergo miseriam, dum cruciatum carnis suscipit ad dolorem mentis. Haec Deo adversantur. Superbia namque Deum negat, invidia accusat, ira fugat. Qui enim de singularitate gloriatur, superiorem neg
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾at uñ głat᷑. in se ⁊̃ iuste inueniat
uniu̾sam aĩe integritatẽ corrũpũt.
tũ septiformi petitõe p̾missa impe
ingͣtus ħ abiẽtit. dignũ c̃ ut scl̾a
bona ñ accipiat donec humiliatus
ħ desid̾ando ⁊ supplicando recuirat.
Idcirto p̃cedit peut̃o ut seq̃tur largi.
petitiones in or̃one dñita ꝯtinent᷑. sin

Expanded text:
ste inveniat universam animae integritatem corrumpunt, tamen septiformi petitione praemissa impetingratus haec abjecit, dignum est ut secunda bona non accipiat, donec humiliatus haec desiderando et supplicando requirat. Idcirco praecedit petitio, ut sequatur largitio petitiones in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
efferuet. In q̃ siłit̃ turpitudo ẽ qntũ
m̃suram tͣnsgredit᷑. ⁊ maior tͣpitu¬
do qͣntũ eĩ actio nlła nectĩtare excu-¬
sat᷑. Appetitus edendi aliqñ nat᷑a ẽ.
motꝰ lucurie sẽper culpa. Sine cibo na¬
tura subsist̾e ñ poẽ. s sñ ꝯcubitu pot̃.
ꝓpt̾ea appetitũ edendi ex natura or¬
cum nemalus sit rõsubseq̃ns mod̾ae᷑.
Appetit᷑ ã ꝯcũbendi. ⁊̃ si ab actioẽ retͤ¬
net᷑ in eo ip̃o tñuicium ẽ ꝙ ex rõne p̃¬

Expanded text:
effervet, in qua similiter turpitudo est, quantum effervet, in qua similiter turpitudo est, quantum mensura transgreditur; et major turpitudo quantum ejus actio nulla necessitate excusatur, quod appetitus edendi aliquando natura est, motus luxuriae semper culpa. Sine cibo natura subsistere non potest, sed sine concubitu potest. Propterea appetitum edendi ex natura ortum, ne malus sit, ratio subsequens moderatur. Appetitus autem concumbendi, etiamsi ab actione refrenetur, in eo ipso tamen vitium est,
Abbreviated transcription (Latin):
ma est accidia .i. tedium animi. q̃ de
fascidio int̾m boni nascit᷑. In qua a¬
nimꝰ amisso bono suo solitatiꝰ. ⁊ deser¬
tus manens. sibi ip̃i in amarirudinẽ
⁊ dolorẽ ꝯmutat᷑. Dem̃ sequit᷑ auari¬
cia .i. immod̾ata hñdi cupiditas. que
animũ int̾nobono carentẽ. ⁊ sibi nõ
suff̃icientem ad ext̾iora appetenda
opellit. Accidia g aĩe dolorem facit.
auaricia laborẽ. qr illa ꝑ t̾sticiam af¬
fic̃it. ista ꝑuaria desideria scindens
in laboriosos conat᷑ extendit. Post a¬
uaritiam seqͥt᷑gula. Mens ⁊ enim
ꝑ appetitũ ext̾iorem fusa. pͥmum a
gula extipit᷑. q̃ nectĩtatẽ p̃tendens
familiatiꝰ blandit᷑. Que qr post ne¬
cessitatẽ suꝑfluitatẽ inducit. uici¬
um ẽ. qm̃ appetitũ ⁊ deformat extͣ
m̃suram trahens. ⁊ affligit. ꝑ ĩmode¬
ratũ desideriũ tendens. ⁊ polluit tpͣi
delectatõe inficiẽs. Nouissime succe¬
dit luxuria. Caro siqͥdem ĩ flãma¬
ta ꝑ crapulam cõtinuo ad libidinẽ

Expanded text:
ma est acedia, id est taedium animi, quod de fastidio interni boni nascitur, in qua animus amisso bono suo solitarius et desertus manens, sibi ipsi in amaritudinem et dolorem commutatur. Deinde sequitur avaritia, id est immoderata habendi cupiditas, quae animum interno bono carentem, et sibi non sufficientem, ad exteriora appetenda compellit. Acedia igitur animae dolorem facit, avaritia laborem; quia illa per tristitiam afficit, ista per varia desideria scindens in laboriosos conatus extendit. Post avaritiam sequitur gula. Mens etenim per appetitum exteriorum fusa, primum a gula excipitur, quae necessitatem praetendens familiarius blanditur. Quae quia post necessitatem superfluitatem inducit, vitium est; quoniam appetitum et deformat, extra mensuram trahens; et affligit, per immoderatum desiderium tendens; et polluit, turpi delectatione inficiens. Novissime succedit luxuria. Caro siquidem inflammata per crapulam, continuo ad libidinem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia ꝑu̾se tibi placet qd̾ tu es. In
inuidia iniq̃ tͥ displicet qd̾ alius ẽ.
ꝓpt̾ea lesio suꝑbie tanto ꝑniciosius
corrumpit. qͣntominꝰ malicia illui᷑
sentiri potest. Et quo suauiꝰ intrat.
eo ꝓfundius penetrat. Inuidia aut̃
qm̃ cũ lesione sua ⁊̃ dolorẽ ht̃. in eo ip¬
so ñnumꝙͣ mala eẽ cognoscituir: ͦ ñ

Expanded text:
se tibi placet, quod tu es; in invidia inique tibi displicet, quod alius est. Propterea laesio superbiae tanto perniciosius corrumpit, quanto minus malitia illius sentiri potest, et quo suavius intrat, eo profundius penetrat. Invidia autem, quoniam cum laesione sua etiam dolorem habet, in eo ipso nonnunquam mala esse cognoscitur, quo non
Abbreviated transcription (Latin):
am ad ꝓpͥetatem amat: amor ꝓpriẽ
excellentie necat᷑. In eo ã qd̾ ꝓpetatẽ
amat: odit cõionem. ⁊ nascit᷑ inui¬
dia filia suꝑbie. Inuidia qͥppe odiũ
ẽ felititatis aliene. q̃ de suꝑbia nas-¬
scitur. Non .R. tibi displicere pot̾at

Expanded text:
a ad proprietatem amat, amor propriae excellentiae vocatur. In eo enim quod proprietatem amat, odit communionem, et nascitur invidia filia superbiae. Invidia quippe odium est felicitatis alienae, quae de superbia nascitur. Non enim tibi displicere
Abbreviated transcription (Latin):
eptem sunt uicia pͥncipalia.
q̃ rõnabisem naturam infitci¬
unt. ⁊ eiꝰ integͥtatem qiͣ quo¬
dam sue admixtiõnis ferm̃to corrũ¬
punt. uitium ã est cortupt̃onaturał
affectus p̃t̃ ordinem ⁊ extͣ m̃suram.
ESentire aũ solum sine ꝯsensũpe¬
bitum est. quod p̃t̾ rõnem mouetur.
tionis est hiis quist̃ in xp̃o iħu. Pri-¬
uidia. Tertium ira. Quartũ accidia.
Qͥntum auacitia. Sextum: gula.
Septimũ luxuria. Suꝑbia ẽ amor¬
ꝓpͥe extellentie. Inuidia ẽ liuor felici¬
tatis aliene. Ira ẽ irrõnabił ꝑtur¬
batio m̃tis. Accidia est fastidium ĩ¬
terni boni. Auaricia est immod̾ata
hñdi cupiditas. Gula ẽ nimiꝰ eden¬
di appetitus. Luxuria est immodera¬
tum desid̾ium explende libidinis.

Expanded text:
eptem sunt vitia principalia, rationalem naturam inficiunt, et ejus integritatem quasi quodam suae admixtionis fermento corrumpunt. Vitium autem est corruptio naturalis affectus praeter ordinem, et extra mensuram. sentire autem solum sine consensu, poebitum est, quod praeter rationem movetur: tionis est iis, qui sunt in Christo vidia, tertium ira, quartum tristitia, quintum avaritia, sextum gula, septimum luxuria. Contra hae excellentiae. Invidia est livor felicitatis alienae. Ira est irrationabilis perturbatio mentis. Acedia est fastidium interni boni. Avaritia est immoderata habendi cupiditas. Gula est nimius edendi appetitus. Luxuria est immoderatum desiderium explendae libidinis.
Abbreviated transcription (Latin):
te: cũ cognoscit᷑. In bonitate: cũ ama¬
tur. Cortupta gͦ cogitat̃o ꝑ ignoran¬
ciam aĩe rõnali qͣsi qͣndam fedita¬
tem ingerit. Corruptus uͦ amor per
ꝯcupiscentiam: aĩe turpitudo est.
Sinceritas ueroillius dilectionis. sa¬
nitas illius. ꝓpt̾ea maius uiciũ ẽ
si amare bonum: ꝙͣ uerum nescire.
Qd̵ .7. uoluntatẽ sequit᷑: iuste pro
culpa deputat᷑. Scire ã ⁊ nesure po¬
tes nolens. amare aũ ⁊ ñ amare nĩ po¬
tes nͥ uolens. Idcirco ã id qd̾ scm uo
luntatẽ est solum ꝓ mito imputat᷑.
siue ad bonum si rectum est. siue ad
uel culpa nͥ in affectu rõnał uolunta¬
tis inueniri potest. Huiꝰ gͦ. affectois¬
deformat. qr dum eum ad partẽ detͣ¬
hit: a toto p̃cidit. Omne namq bonõ
a sũmo bono ẽ. ⁊ minꝰ in se ẽ ꝙͣ in illo
a qͦ ẽ. Quisqͥs gͦ extͣsũmũ bonũ in a¬
liquo bono delectat᷑. dum ꝑu̾se partẽ

Expanded text:
scitur; in bonitate, cum amatur. Corrupta ergo cognitio per ignorantiam, animae rationali quasi quamdam foeditatem ingerit; corruptus vero amor per concupiscentiam, animae turpitudo est; sinceritas vero dilectionis, sanitas illius. Propterea majus vitium est non amare bonum, quam verum nescire: quod enim voluntatem sequitur, juste pro culpa deputatur. Scire autem, et nescire potes nolens; amare, et non amare non potes nisi volens. Idcirco id, quod secundum voluntatem est, solum pro merito imputatur, sive ad bonum si rectum est, sive ad vel culpa, nisi in affectu rationalis voluntatis inveniri potest. CAP. IV. Quodeformat, quia, dum eum ad partem detrahit, a toto praecidit. Omne namque bonum a summo bono est, et minus in se est quam in illo, a quo est. Quisquis ergo extra summum bonum in aliq
Abbreviated transcription (Latin):
nationis ẽ hus qͥ st̃ in xp̃o iħu. Est
tã oĩo pecc̃m qd ꝯtra iusticiam mo¬
cusatur. ꝓpt̾ hoc dei filius qui na¬
turam nr̃am cũ pena sñ tulpa assũ¬
psit famem aliqñ sustinuisse legit᷑
sntłam oĩoin eadem nat᷑a ex pect̃
fomite umꝙͣ titillatõem sensisse
uerissime affitmat᷑. Cuiꝰ .R. actio rõ¬
nabił eẽ ñ potuiss: eiꝰ desidium sine
uitio oĩoñ fuisset. Qd̃ in eo ꝓrsus eẽ
si debuit: qui pecĩm ñ susciꝑe s tol¬
lere uenĩt. Itaq appetitus edendi ĩ
eo qͥdẽ ꝙ appetitus ẽ natura ẽ. In eo
ꝯcuĩbendi in eo ipso qd̾ ẽ: ñc iuste ar
suꝑbia aĩam a sũmis detrahit. ita
nouissimaluxuria in infimis de¬
figit. sic̃ scͥptũ ẽ. Infixus sum inli¬

Expanded text:
 . Est tamen omnino peccatum, quod contra justitiam mocusatur. Propter hoc Dei Filius naturam nostram cum poena sine culpa assumpsit: famem aliquando sustinuisse legitur; sed nullam omnino in eadem natura ex peccati fomite unquam titillationem sensisse verissime affirmatur. Cujus enim actio nonabilis esse potuisset; ejus desiderium sine vitio omnino non fuisset, quod in eo prorsus non esse debuit, qui peccatum non suscipere, sed tollere venit. Itaque appetitus edendi in eo quidem quod appetitus est, natura est; in eo concumbendi in eo ipso quod est, etiam juste argsuperbia animam a summis detrahit, ita novissima luxuria in infimis defigit, sicut scriptum est: Infixus sum in li
Abbreviated transcription (Latin):
sedebitis ⁊ uos. Seminatur enim corpꝰ
animale: resurget corpus sp̃uale.Se¬
minatur in ignominia: surget in gła.
ubi iam tunc mors uictoria tua: Siqͥ¬
dem ⁊ tu mimicanouissima destruerie
Corpus enim resurrectionis iam ñ mo¬
uitur. mors illi ultra ñ dominabitur.
S dolor ⁊ gemitus omnis abscedet. qm̃
absterget deus omnem lacrimã ab ocu¬
lis scõrum. ⁊ iam non erit ampliꝰ neq
luctus neq clamor. s nec. u .do. qñt
pri. tran. telices lacisme quđ benigna
manus conditoris absterget. ⁊ beati
omne sublime uidere. qͣm auaricie
⁊ petulantie famulari. Sedebit igi¬
tur corpus: immortalitatis. ⁊ iapas¬
sibilitatis gemina quadam felicitate
dotatum. liberum ab omni necessita¬
te ab omni corruptione securum.
alienum ⁊ immune ab om̃i cõcupis¬
centia. plenum gr̃a. configuratum
deniq ueritati claritati corporis xp̃i.
Sedebit ⁊ anima sicut nil metsens:
sic nec cupiens ultra. nimirum pse¬
na beatitudine: ⁊ secura plenitudi¬

Expanded text:
sedebitis et vos. Seminatur enim corpus animale, resurget corpus spirituale: seminatur in ignominia, surget in gloria . Ubi jam tunc, mors, victoria tua? Siquidem et tu inimica novissima destrueris. Corpus enim resurrectionis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Sed et dolor et gemitus omnis abscedet, quoniam absterget Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum, et jam non erit amplius neque luctus, neque clamorunt . Felices lacrymae, quas benigna manus Conditoris absterget: et beati omne sublime videre, quam avaritiae et petulantiae famulari. Sedebit igitur corpus immortalitatis et impassibilitatis gemina quadam felicitate dotatum, liberum ab omni necessitate ab, omni corruptione securum, alienum et immune ab omni concupiscentia, plenum gloria, configuratum denique claritati corporis Christi. Sedebit et anima sicut nil metuens, sic nec cupiens ultra: nimirum plena beatitudine, et secura plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nia coopantur in bonum: At non
centuplum habet omnium. quiin ple
re: nisi qd̾ longe plusquam centuplum
ẽ. iusitatio paracliti sp̃c. ⁊ presentia xp̃i.
uam magna inquit multitudo dul¬
cedinis cue dñe. quam abscondisti tim̃
tib ce. perfecisti eis qui sꝑant in ce. ui¬
des qm̃ memoriam habunclantie sua¬
uitatis huius eructuet anima sancta.
quomodo exprimere gestiens uerba mul
ẽ centuplum. ad optio filioꝵ est. liberiaᷤᷤ
et primitie sp̃c. delitie caritatis. gła
conscientie. regnum dei qd̃ intra uos nõ¬

Expanded text:
nia cooperantur in bonum? An non centuplum habet omnium, qui impletre? Nisi quod longe plus quam centuplum est visitatio paracleti Spiritus, et praesentia Christi. Quam magna, inquit, multitudo dulcedinis tuae, tibus te, perfecisti eis qui sperant in te! . Vides quomodo memoriam abundantiae suavitatis hujus eructet anima sancta? quomodo exprimere gestiens verba multdo! Hoc ergo centuplum adoptio filiorum est, libertas et primitiae spiritus, deliciae charitatis, gloria conscientiae, regnum Dei, quod intra
Abbreviated transcription (Latin):
non modo inspe głe. set etiam in tri¬
bulatõnib. hic ẽ ignis quem uoluit
ap̃c uehementer accenddi. hec uirtus
eralto. que andream fecit araplecti
stephanum in morte pro lapidantib
flectere genua adoratõnem. hec illa par
quam siuis reliquit xp̃c. quando de-¬
dit et luam. Siquidem donu et
tĩs. et donum future. Illa superat om¬
nem sensum. sec ⁊ huic quicquid sub
sole placet. quicquid in mundo con¬
cupiscitur non poterit comꝑari. hec
gr̃a cdenotõnis. et uuctõ docens cie om¬
nib. quam expertus nouit. in exꝑ
cupiscentia ingilet. utinam uł curi¬
ositas exciretur. ut dicant in cordibs
suis. Non uidetur hoc uerbum ad ĩ¬
uentõnis humane. cui sic consonãt
uno ore testimonia scripturarũ. Ed
si ita ẽ. sine dubio uehementer erramꝰ.
Probare libet. an hec ita se habeant. gu¬
state quid hoc absconditum manna sapi¬
at. exꝑiri quid sit hoc centuplum. qua¬
le gaudium in sp̃u scõ. Cras profecid res¬
pondebit ei iusticia sua. qui id studiose

Expanded text:
 etiam in tribulationibus. Hic est ignis, quem voluit Christus vehementer accendi . Haec virtus ex alto, quae Andream fecit amplecti Stephanum in morte pro lapidantibus flectere genua ad orationem. Haec illa pax, quam suis reliquit Christus, quando dedit et suam. Siquidem donum et tis et donum futurae. Illa superat omnem sensum, sed et huic quidquid sub sole placet, quidquid in mundo concupiscitur, non poterit comparari. Haec gratia devotionis, et unctio docens de omnibus, quam expertus novit, inexpercupiscentia vigilet, utinam vel curiositas excitetur, ut dicant in cordibus suis: Non videtur hoc verbum adinventionis humanae, cui sic consonant uno ore testimonia Scripturarum. Quod si ita est, sine dubio vehementer erramus. Probare libet an haec ita se habeant, gustare quid hoc absconditum manna sapiat, experiri quid sit hoc centuplum, quale gaudium in Spiritu sancto. Cras profecto respondebit ei justitia sua, qui id studiose
Abbreviated transcription (Latin):
nauit deus his qui euuangelio seruunt:
de euuangelio querere delicias uel orna¬
tum. set inuere aͣit pauli exeo. lit ii¬
delicet siit conten piti: alimenta cor¬
poris. nongule irritamenta: aut in¬
centua libidinis ẽt. quib tegantur:.
non quib ornentur. accipere. Sane
qui non fideliter intrount neq per
xp̃m: quid in infidenter agat. et contͣ
xp̃m: Manifestam sine dubio fatiet ar¬
borem fructus. radicem palmes. opꝰ
intentionem. fatiet ad quod uenit: ut
mactet utiq et dispdat. Quando enĩ
altario seruiat. qui euis modi est. ser¬
uiat autem inspũ et ueritate: Tales
niiirum pater ad oratores querit.a
lioqui ministratiꝰ mortis est iniui¬
dicium. et condempnationem. Aut
quando poterit necessariis ẽẽ contẽ.¬
tus. qui eo animo intrount ut sti¬
pendia cleri inusus uoluptatis cu¬
riositatii. et uanitatiꝰ. congreget.
seruet. expendat: Triplex ergo tu¬
neulus qui cafficile rumpitur: ho¬

Expanded text:
navit Deus his qui Evangelio serviunt, navit Deus his qui Evangelio serviunt, de Evangelio quaerere delicias vel ornatum, sed vivere ait Paulus ex eo , ut videlicet sint contenti alimento corporis; non irritamenta gulae, aut incentiva libidinis, et quibus tegantur, non quibus ornentur, accipere. Sane qui non fideliter introivit, neque per Christum, quidni infideliter agat, et contra Christum? Manifestam sine dubio faciet arborem fructus, radicem palmes, opus intentionem. Faciet ad quod venit, ut mactet utique et disperdat. Quando enim altario serviat qui ejusmodi est: serviat autem in spiritu et veritate? Tales nimirum Pater adoratores quaerit . Alioquin ministratio mortis est, in judicium et condemnationem. Aut quando poterit necessariis esse contentus, qui eo animo introivit, ut stipendia cleri in usus voluptatis, curiositatis et vanitatis congreget, servet, expendat? Triplex ergo funiculus qui difficile rumpitur, ho
Abbreviated transcription (Latin):
et esto. studiose quis et fruc¬
tuose laboret. dignus plane
est oꝑarius mercede sua. ut qui al¬
tario seruit: de altario uiuat.
uiuat inquam de altario. ut uix¬
ta eiuidem apłm alimenta et qui¬
bus tegatur habens: his contentꝰ
sit. Tercium enim hoc ꝑiculumẽ.
Dealtario inquit uiuat. non suꝑ¬
biat. non luxurietur. deniq non
ditetur. non contra sancticiuꝰdam
plane dignam omni acceptione
sententiam: exclericatu dicior fi¬
at. Non sibi de bonis eccłe ampla
palatia fabricet. mutans quadra
greget. nec inuanitate aut suꝑ flu¬
itate disꝑgat. Non extollat de
facultatib eccłie consangumeos
suos. aut neptes ne filias dixerł
nuptiis tradat. Res pauꝑum nõ
pauꝑibus dare: par sacrilegio
crimen ẽẽ dinoscitur. Sane parͥ¬
monia pauꝑum: facultates ec¬
clesiarum. et sacrilega eis ernde¬
litate subripitur: quicquid sibi
ministri et dispensatores: non
utiq domini nel possessores: ultra inic̃tum
accipuint et nestitum. Nec enim ordi¬

Expanded text:
ed esto studiose quis et fructuose laboret. Dignus plane est operarius mercede sua : ut qui altario servit, de altario vivat . Vivat, inquam, de altario, ut, juxta eumdem apostolum, alimenta et quibus tegatur habens, his contentus sit . Tertium enim hoc periculum est. De altario, 293 inquit, vivat; non superbiat, non luxurietur, denique non ditetur; « non, » contra sancti cujusdam plane dignam omni acceptione sententiam, « ex clericatu ditior fiat. » Non sibi de bonis Ecclesiae ampla palatia fabricet, mutans quadratudae congreget; nec in vanitate aut superfluitate dispergat; non extollat de facultatibus Ecclesiae consanguineos suos, aut neptes ne filias dixerim nuptui tradat. Res pauperum non pauperibus dare, par sacrilegio crimen esse dignoscitur. Sane patrimonia sunt pauperum, facultates ecclesiarum: et sacrilegia eis crudelitate subripitur, quidquid sibi ministri dispensatores, non utique domini vel possessores, ultra victum accipiunt et vestitum. Nec enim ordi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sarracenis p̃dictis subtrahat᷑ au¬
xilium. ꝙ eis consueuit ex hoc non
modic̃ ꝓuenire. Licet autẽ torneam̃¬
ta sint indiũsis cõciliis subcerta pe¬
na geñałr int̾dicta. qui a in
hoc tempore. crucis negotiũ per ea
płimsi impedit᷑. nos illa sub pena
excõicatõnis firmit̾ ꝓhibemus us¬
q ad tͥennium ex̃ceri. qr u̾o adne
gotium exeq̃ndum est ꝑ maxime
necessariũ. ut pͥncipes ⁊ ppłi xp̃iani
adĩuicem pacem obseruent. sancta
uniu̾sali synodo suadente statuimꝰ.
ut saltem ꝑ qͣdrienniũ in toto or¬
ꝑ eccliarũ p̃latos. discordantes re¬
ducant᷑ ad plenã pacẽ. aut firmã
treugã in iolabilit̾ obseruandã.
⁊ qui acquiescere forte cõtempserĩt:
ꝑ excõicationẽ. in ꝑsonas. ⁊ ꝑ uter¬
dictum int̾ras: artissime compel¬
larit᷑. nͥ tanta fũit ĩ iuriat orum
malitia ꝙ ip̃i tali ñ debeant pace
gaudere. Quod si forte censuram e¬

Expanded text:
et Saracenis praedictis subtrahatur auet Saracenis praedictis subtrahatur auxilium, quod eis consuevit ex hoc non modicum provenire. Licet autem torneamenta sint in diversis conciliis sub certa poena generaliter interdicta, quia tamen hoc tempore crucis negotium per ea plurimum impeditur, nos illa sub poena excommunicationis firmiter prohibemus usque ad triennium exerceri. Quia vero ad hoc negotium exsequendum est permaxime necessarium ut principes et populi Christiani ad invicem pacem observent, sancta universali synodo suadente statuimus, ut saltem per quadriennium in toto or Ecclesiarum Prælatos discordantes reducantur ad plenam pacem, aut firmam treuguam inviolabiliter observandam; & qui acquiescere forte contempserint, per excommunicationem in personas, & interdictum in terras arctissime compellantur; nisi tanta fuerit injuriatorum malitia, quod ipsi tali non debeant pace gaudere. Quod si forte censuram E
Abbreviated transcription (Latin):
anũ satracenis arma. ferrũ iligami¬
ua defetunt galearũ. eos etiã quiga¬
leas eis uendunt uł naues. qͥ q ĩpi¬
raticis sarracenoꝵ nauiib. curam
gub̾natõnis ex̃cent. ł in machinis
aut quiblib aliis aliqd̃ eis ĩpen¬
dunt ꝯsilisi ł auxiliũ in dispendi¬
um t̃re sc̃e. ip̃osq rerum suarum
pͥuatione mulcorri. ⁊ capientium
cis. ⁊ festiuis huiꝰmodi sentũtia pu¬
blice innouet᷑. italib g̾maiũ fiõ
aperiat᷑ ecclie. nͥ cotũ ꝙ ex ꝯm̃cio tã¬
ut equo iudicio in quo dereliq̃rũt
puruant᷑. qd̃ si forte soluendo non
sueruit: sic alias reatus taliũ easti¬
get᷑ qd̃ inpena ip̃oꝵ aliis int̾dicat᷑
audetia similia p̃sumendi. ꝓhibemꝰ¬
mate int̾dicimꝰ. ne in t̾ra sarraceno¬
rũ qui partes orientales ĩ habitant.
usq ad qͣdrienniũ tͣnsmittant.
aut tͣnsueant naues suas. ut ꝑ hoc
uolentib tͣnsfretare insubsidium
t̾re sc̃e. maior nauigii copia p̃paret᷑.

Expanded text:
anum, Saracenis, arma, ferrum et ligamina deferunt galearum; eos etiam qui galeas eis vendunt, vel naves, quique in piraticis Saracenorum navibus curam gubernationis exercent, vel in machinis, aut quibuslibet aliis aliquod eis impendunt consilium, vel auxilium in dispendium Terræ Sanctæ; eosque rerum suarum privatione mulctari, & capientium nicis, & festivis hujusmodi sententia publice innovetur; & talibus gremium non aperiatur Eccleut equo iudicio in quo deliquerunt puniantur. Quod si forte in solvendo non suffecerint, sic alias reatus talium castigetur, quod in pena ipsorum aliis interdicatur audacia similia perpetrandi. DEmate interdicimus, ne in terras Saracenorum, qui partes Orientales inhabitant, usque ad quadriennium transmittant, aut transeant naves suas, ut per hoc volentibus transfretare in subsidium Terrae Sanctae major navigii copia praeparetur,
Abbreviated transcription (Latin):
rate. nimis impeduint subsidium t̾re
sc̃e capiendo ⁊ spoliando tͣnseiates ad
pͥncipales adiutores. ⁊ faustores eoꝵ ex¬
cõicationis uinculo ĩnodamus. sub
int̾minatione anathematis ĩ hibenteᷤ.
ne quis cum eis scient̾ cõmunicet ĩ ali¬
quo uenditionis ł emptionis ꝯtractu.
⁊ ̃uingentes rectorib ciuitatũ ⁊ lo¬
coꝵ suoꝵ ut eos ab hac ĩiquitate re¬
uocent. ⁊ cõpescant. alioqͥn qi nolle ꝑ¬

Expanded text:
rate nimis impediunt subsidium terre rate nimis impediunt subsidium terre Sancte capiendo et spoliando transeuntes ad principales adiutores, et fautores eorum excommunicationis vinculo innodamus sub intimatione anathematis inhibentes, ne quis cum eis scienter communicet in aliquo venditionis, vel emptionis contractu. Et iniungentes Rectoribus Civitatum et locorum suorum, ut eos ab hac iniquitate revocent, et compescant. Alioquin quia nolle p