comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum Om̃a emiꝰ ei dcꝰ est. cui iã
non adiacet malum. nec ultra
ex arbore stiende bonũ et malũ
edere scippiscet. qui semper in lo¬
no est et cui omña deꝰ est. Cũ
ergo finis ad prĩtipud ⁊eꝑatus
et r̾lum exitꝰ collatꝰ mnĩciis resti¬
cuet suũd scatum quẽ tunc ħuit
natura rocionãl. cũ de u̾gno stiẽ¬
di bonũ ⁊ malũ edẽ nõn egelat
et ãmoto omi malicie sensu et ad

Expanded text:
lum: omnia enim ei Deus est, cui jam non adjacet malum: nec ultra ex arbore sciendi bonum et malum edere concupiscet, qui semper in bono est, et cui omnia Deus est. Sic ergo finis ad principium reparatus, et rerum exitus collatus initiis, restituet illum statum quem tunc habuit natura rationalis, cum de ligno sciendi bonum et malum edere non egebat: et amoto omni malitiae sensu et ad
Abbreviated transcription (Latin):
iecta tut et ipẽ filiꝰ subiectꝰ erit
et qui sibi subdidit or̃a ut sit
deꝯ omma in omnilii Uerũ nes¬
cio quo pacco hetici non intelligẽ¬
tes apłi sensũ qui in hiis uerbis
ꝯtinetur subiectionis in filiono¬
men non infamẽt cuiꝰ appellacis¬
nũc pr̃i subiectꝰ nõ sit tuc̃ subiectꝰ
fucinꝰ sit cũ prius ei pr uniũsa
subiecerit Sed miror quõ hoc mtet

Expanded text:
 Filius subjectus erit ei qui sibi subdidit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus.» VII. Verum nescio quo pacto hæretici non intelligentes Apostoli sensum qui his verbis continetur, subjectionis in Filio nomen infamant: cujus appellationunc Patri subjectus non sit, tunc subjectus futurus sit, cum prius ei Pater universa subjeceri
Abbreviated transcription (Latin):
Nuliꝯ soluis que in pre est cuig
recte ymago appellatur qr ne¬
q aliude ẽst insi ex ipã pn̾ti¬
pali bonitate. nec altera bom¬
cas qmͣ ea que in prẽ est iu¬
detur in filio neq aliq smili¬
cudo aut distanͣ bonitat in
filio est Propter quod nõ
Bebet uelũt blasphenne a quod
gemꝰ putaĩ. In eo ꝙͦ dictum
est qr nemo bonꝯ insi unꝯ deq

Expanded text:
us solius quae in Patre est: cujus recte imago appellatur; quia neque aliunde est nisi ex ipsa principali bonitate, nec altera bonitas quam ea quae in Patre est, videtur in Filio; neque aliqua dissimilitudo aut distantia bonitatis in Filio est. Propter quod non debet velut blasphemiae aliquod genus putari in eo quod dictum est, quia Nemo bonus nisi unus Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯguiscit di eni reuelante filio
ꝯgnoscit prem̃ spiricꝰ sanctꝰ g.
ex igno ranͣ ad stienciam uenic
quod utio inxpĩ par̾t̾ ⁊ et stul¬
tum est spmĩ sanctui ꝯfitei
et ignoranciã ei assc̃bere Nõ
enĩ cum aliud aliquid eẽ añiͣ
spiritꝰ sanctus. ꝑ ꝓfcm̃ uenit᷑
in hec ut esset spͦ irigꝰ sancto
aut quis audcat dice̾ q. nuĩt
quidẽ cum nondumi eẽt spirito
samctꝰ ignorabat prem postra
ipse spiritꝰ sancto haberetur ñ
qr et ipse semper erat spiritꝰ
sanctꝰ hoc sane qued dicinꝰ
bel semper uel erat uel si quod
aliuo cale cꝑralis signifitacio¬
plicit᷑ et cumuenia accipien
Sum qm̃ nonĩ quidem horum
significaciones tprales sunt
Ecce aucẽ de quilli leqͥmur tc¬
tatu quidem s̾monis tempo¬
ralit nominant᷑ natira autẽ
sui omnẽ incelligentiam senso
tempralis excedunt. deꝰ pr
pacia ꝓpcer hoc ꝯscquẽter adest
eciam gracia spiritꝰ spiricꝰsti
ut ea que sbãlit̾ sancta nõ sunt
suncta efficiant᷑ Cum ergo pͥmo

Expanded text:
e Filio cognoscit Patrem Spiritus sanctus, ergo ex ignorantia ad scientiam venit: quod utique et impium pariter et stultum est, Spiritum sanctum confiteri, et ignorantiam ei ascribere. Non enim cum aliud aliquid esset antequam Spiritus sanctus, per profectum venit in hoc ut esset Spiritus sanctus; ut quis audeat dicere, quia tunc quidem cum nondum esset Spiritus sanctus, ignorabat Patrem, postea ipse Spiritus sanctus haberetur, nisi quia et ipse semper erat Spiritus sanctus. Hoc sane quod dicimus, vel semper, vel erat, vel si quod aliud tale temporalis significatiopliciter et cum venia accipienm nominum quidem horum significationes temporales sunt; ecce autem de quibus loquimur, tractatu quidem sermonis temporaliter nominantur, natura autem sui omnem intelligentiam sensus temporalis excedunt. Deus Pater pacia. Propter hoc consequenter adest etiam gratia Spiritus sancti, ut ea quae substantialiter sancta non suntsancta efficiantur. Cum ergo primo
Abbreviated transcription (Latin):
et h et puto ꝓaulũ dice̾ cum ait
quibꝯdam dai ẜmoirẽ sapiencie
aln ẜmonẽ sciencie scdm̃ eudem
spm̃ et designans unãquã distͣctio¬
nemi donorum refert onña ad u¬
muersitatꝭ fontẽ et dicit diuisio¬
nes sunt in oꝑacionũ S unus
deꝰ qui eꝑatur omnia in oñibꝰ¬

Expanded text:
Et hoc puto Paulum dicere, cum ait quibusdam dari sermonem sapientiæ, aliis sermonem scientiæ secundum eumdem Spiritum. Et designans unamquamque discretionem donorum, refert omnia ad universitatis fontem, et dicit: «Divisiones sunt inoperationum, sed» unus Deus qui operatur omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
nem in stpturis sanctis murniẽ¬
potuimꝰ per quẽ spiritꝰ sanctus
fcidra esse uel ciratura effe diceret᷑
ne eo quidem mõ. quo de sapiã
referre salomonẽ supra edocuꝰ
uel quo de uita uel uerbo alus q
appellacionibꝰ filui dei intelligenda
esse tractaiumꝰ Spiritꝰ igitur
dei qui supra aquas ferebatur
sicut sc̃pcum est in pn̾cipio secũee¬
fcũre mũdi puto ꝙ nõ sic aliꝰ

Expanded text:
ris sanctis invepotuimus, per quem Spiritus sanctus factura esse vel creatura diceretur, ne in eo quidem modo quo de sapientia referre Salomonem supra edocuimus, vel quae de vita vel verbo aliisque appellationibus Filii Dei intelligenda esse tractavimus. Spiritus igitur Dei qui super aquas ferebatur, sicut scriptum est, in principio facturae mundi , puto quod non sit alius
Abbreviated transcription (Latin):
sancti cognomiinacione ꝯpleat᷑
et ingenito deo pr̃i et bigẽito
eiꝰ filio. nomẽ ꝙ spiritꝰ sancti
copuletur Cuis ergo non stu¬
pestat qͣnta marestãs sit spiricꝰ
sancti cũ cũ qui dixit uerbum
in filui hommis audeat Uemã¬
perare posse eũ uero qui in spm̃
sanccũ llasphemauerit. uemã
non hẽre. neq in presenti seculo

Expanded text:
sancti cognominatione compleatur, et ingenito Deo Patri et unigenito ejus Filio nomen quoque Spiritus sancti copuletur. Quis ergo non stupescat quanta majestas sit Spiritus sancti, cum qui dixerit verbum in Filium hominis, audeat sperare posse veniam; eum vero qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, veniam non habere, neque in praesenti saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ omnia strutatur. eciã alta
dei S et rursq in cuuangelio
de diuinis ac profundiorani doc¬
trinis ꝯmemorans saluator que
nondum caꝑe poterant discipuli
sui ita aiti ad apłos. Adhuc
mulca her que uobis dicam. sed
nõ potestis illa mõ capere Cũ
aucem uenerit ꝯsolator spus̃ sc̃s
uos ommia et ꝯmonebit omnã
que dixi uobis et ita senciendũ
est ꝙ sicut filius qui selꝯ ꝯgnos¬
at prem̃ ⁊ euelat cui eblt ica¬
et spiricꝰ sanctꝰ qui solꝰ struca

Expanded text:
enim omnia scrutatur etiam alta Dei.» Sed et rursus in Evangelio de divinis ac profundioribus doctrinis commemorans Salvator quas nondum capere poterant discipuli sui, ita ait ad Apostolos: «Adhuc multa habeo quæ vobis dicam, sed non potestis illa modo capere: cum autem venerit consolator Spiritus  omnia, et commonebit omnia quæ dixi vobis.» Et ita sentiendum est quod sicut Filius, qui solus cognoscit Patrem, revelat cui vult: ita Spiritus sanctus, qui so
Abbreviated transcription (Latin):
destendisse suꝑ eum destribitur ⁊
cũ ipse domĩnꝰ insufflauit ma-
postolos post resurrectionẽ dicẽs
accipite spm̃ sanctum et ad ma¬
riam dicitur ab angelo Spiricy

Expanded text:
descendisse scribitur ; et cum ipse Dominus insufflavit in Apostolos post resurrectionem, dicens: Accipite Spiritum sanctum . Et ad Mariam dicitur ab Angelo, Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
asseuit Se sba uero spiritꝰ
sancti nec suspicionẽ ullam hre
quis potuit ꝙ recer cos qui in
lege et ꝓphetis uersati sunt
uel eos qui se xp̃o crede̾ pro¬
ficentur nomn de deo quidem
pprẽ ꝙͣiuis digne proloqui ne¬
mo ualeat tñ possibile est in¬
cellectum aliqueni capi ex occõe
coisibilu creaturaꝵ et ex hnĩs
que humana mens naturalit̾
sencit Insuper eciam de sc̃ptur
lanctis ꝯfirmari possibile est
d de filis dei ꝙͣuis nemo nouĩt
filiũ ins pr̃ camiẽ ex diuinis
rͦpcuris de ipso qͣliter sentĩ deleat¬

Expanded text:
asseruit. De substantia vero Spiritus sancti nec suspicionem ullam habere quis potuit, praeter eos qui in Lege et Prophetis versati sunt, vel eos qui se in Christo credere profitentur. Nam de Deo quidem Patre quamvis digne proloqui nemo valeat, tamen possibile est intellectum aliquem capi ex occasione visibilium creaturarum, et ex hisquæ humana mens naturaliter sentit: insuper etiam de Scripturis sanctis confirmari possibile est. Sed et de Filio Dei, quamvis nemo noverit Filium nisi Pater, tamen ex divinis Scripturis etiam de ipso qualite
Abbreviated transcription (Latin):
uerberũ metu uerbo ac rõne suasi
ad omĩ que bona sunt acqͥestũt
libꝰ creatiꝭ arbitrii libertate u¬
nisquisq debeat dispensaĩ .i. quos
uelut ican ꝑates et capaces ẜ mo
dei et mueniat ⁊ instruat quos
autẽ differat iter̃. a quibouero
penitꝰ occulcetur. et songo corũ
a se fieri dispenset auditũ quoq
aursum ꝯtempnẽtes iudicatum siti
et predicatum uerbum dei corrup¬
ciombꝰ quibusdam et castiga¬
cionibꝰ illat perurgeat ad salm
quasdam prestet salut ut ira
incerdum eciã ex responsione so¬
la fide prolata indubicatam quis
reꝑit salutenr quilii ħ ex causis
uel quili occasiomibꝰ fiant quid
uel introspiciens diuina sapienͣ
iel quos motꝰ ꝓpositi eor̃ coidẽs
hec uniueisa dispenset soli dag
deo ꝗgnitũ est et uingenito eius
per quem creata et reꝑata sunt
uiiuersa et spiũ sancto per que
ꝯcta sanctificantur qui ab ipso

Expanded text:
verberum metu, verbo atque ratione suasi, verberum metu, verbo atque ratione suasi, ad omnia quae bona sunt, acquiescunt. libus creaturis arbitrii libertate, unusquisque debeat dispensari, id est, quos vetut jam paratos et capaces sermo Dei et inveniat et instruat, quos autem interim differat, a quibus vero penitus occultetur, et longe eorum a se fieri dispenset auditum, quousque rursum contemnentes indicatum sibi et praedicatum verbum Dei correptionibus quibusdam et castigationibus illatis perurgeat ad salutquasdam praestet salutis, ita ut interdum etiam ex responsione sola fide prolata indubitatam quis ceperit salutem. quibus haec ex causis, vel quibus occasionibus fiant; quid vel introspiciens divina sapientia, vel quos motus propositi eorum videns haec universa dispenset, soli Deo cognitum est, et Unigenito ejus per quem creata ac reparata sunt universa, et Spiritui sancto per quem cuncta sanctificantur, qui ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
cũdinẽ nr̃e persectionis oñdit et
sustepti ab eo operis palmãdecłat᷑
cũ nõ solum regendi atq regnandi
sidiuam quam inuniusa eñidaue̾at
creatura uerũ etiã obediẽ et sub¬
iectionis. correcta reꝑata ꝙ huãni
cius prĩ efferat instituta Si go
bona et salucaris acoipit ͤ ista sus¬
iectio qua subrectꝰ cẽ dr̃ filius pri
Oualde osequenr et cobene est ut
et inimicorũ que dr̃ filrodei esse
creatue ⁊ restauracio declatur ita
cum filio dei mimici dnr cẽ sul¬
iecti subiectorum salus in eo in¬
celligatur et reꝑatio perditorĩ
Nrum certꝭ quĩbusq et midis et
uimi subditꝰ erit omins mũdꝰ
deo sed uerbo rõne. doct̾na. pro¬
uocacione meliorum. institutꝭ
optimis. ꝯminacionidꝰ quoꝙ ddgg¬
nis et ꝯpetentibꝰ que iuste ĩmi¬
neant hñs qui salut ⁊ ucilitate¬
uoẽ uel filios erudimꝰ cũ ad huc
suit minis eos ⁊ meta cohtemꝰ
cũ uero lomi utił et honesti intel¬
ligenciã ceꝑint. tuc̃ iam cessãte

Expanded text:
tudinem nostrae perfectionis ostendit, et suscepti ab eo operis palmam declarat; cum non solum regendi atque regnandi summam, quam in universa emendaverat creatura, verum etiam obedientiae et subjectionis correcta reparataque humani generis Patri offerat instituta. Si ergo bona et salutaris accipitur ista subjectio, qua subjectus esse dicitur Filius Patri; valde consequens et cohaerens est, ut et inimicorum, quae dicitur Filio Dei esse creaturae restauratio declaratur; ita cum Filio Dei inimici dicuntur esse subjecti , subjectorum salus in eo intelligatur et reparatio perditorum. Verum certis quibusque et modis et vim subditus fiet omnis mundus Deo, sed verbo, ratione, doctrina, provocatione meliorum, institutis optimis, comminationibus quoque dignis et competentibus, quae juste immineant his qui salutis vos vel filios erudimus, dum adhuc sunt, minis eos et metu coercemus: cum vero boni et utilis et honesti intelligentiam ceperint, tunc jam cessante
Abbreviated transcription (Latin):
tur ac differt nec apnd est
dem ucita dicam ecici metꝰ
in omily est Pc̾to ppetulim
eum ĩmaculatum ponniauit
ut per het nulla oi̾no dissimi¬
litudo filn incelligitur a patre
cũ in elbangelio filius dicatur
ho bonitatꝭ eus inq̃rẽ in quo
eadem ut opinor incelligi q̾lt
que suꝑius de ymaginnie ea q̃
per spetulũ format ᷑ exp̃ssumm
Procipalis namq bonitas sine
dubio pr̃ est. ex qua filius
natꝰ qui per ommia ymago

Expanded text:
tur ac differt, nec aliud est tur ac differt, nec aliud est idem, ut ita dicam, etiam motus in omnibus est; idcirco speculum um immaculatum nominavit; ut per hoc nulla dissimilitudo Filii intelligatur a Patre cum in Evangelio Filius non dicago bonitatis ejus inquirere: in quo eadem, ut opinor, intelligi convenit, quae superius de imagine ea quae per speculum formatur expressimus. Principalis namque bonitas sine dubio Pater est, ex qua Filius natus, qui per omnia imago
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie ꝓptie dicitur ꝙ neq mi¬
moꝙͣ pt̃ esse quos est hoc autẽ
designatur apud rohamrẽ cum
⁊ diũ id quos sempiterna lux
estt ita ut̾ ecermis etitatis
cendit S non temporalit᷑ neq ab
ullo alio micio insi ut dixoiiꝰ as
ipso deo ẜ et speculũ iimacula¬
tum u̾tut᷑ moperacionis dei esse
sapiã nonnãtur ergo moperatio
uirtut̃ dei que sit priuẽ intel¬
ligenda est que est uigor quidã
ut ita dixerim per quẽ moꝑat ͤ
acq disperisat Situt ergo in spe¬
culo omĩbꝰ motibꝰ acq omibus
actibꝰ quilli hnis qui speculum ĩ¬
tuetur mouetur uel agit husde
ipsis ea eciã ymago que per
speculum deformatur accilii uel
motibꝰ ꝯmoliet᷑ uel agit in nul¬
lo prorsus declinans ita giã
sapientia de se ult intellige
cũ speculum omaculatũ pr̃ne
u̾tut inoperationis dei nomiã¬
qui sapiencia est dei de semet
ipso ꝓnuĩiat dicens. qr opera
que facit pr̃. hes et fuiꝰ facit¬
lius a pre utute operũ i̾muga¬

Expanded text:
proprie dicitur quod neque iniunquam potest esse quod est. Hoc autem designatur apud Joannem cum secundum id quod sempiterna lux est, ita ut aeternus et aeternitatis cendit, sed non temporaliter, neque ab ullo alio initio, nisi, ut diximus, ab ipso Deo. Sed et speculum immaculatum paternae inoperationis Dei esse sapientia nominatur. Ergo inoperatio virtutis Dei quae sit, prius intelligenda est, quae est vigor quidam, ut iatque dispensat. Sicut enim in speculo omnibus motibus atque omnibus actibus, quibus is qui speculum intuetur movetur vel agit, iisdem ipsis etiam ea imago quae per speculum deformatur actibus vel motibus commovetur, vel agit, in nullo prorsus declinans; ita etiam sapientia de se vult intelligi, cum speculum immaculatum paternae virtutis inoperationis Dei nominaqui sapientia Dei est, de semet ipso pronuntiat, dicens, quia Opera quae facit Plius a Patre virtute operum immuta
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ natura que ꝯuercidilis est
et ꝯmutꝯbiliẜ eciã si glorificet᷑
in operib̃ꝰ iusticie uei saplencie
ꝑ hoc ipsum quos accidentem
habet iusticiam uel supĩam et
quod accidit eciom discedere pt̾
gloria çiꝰ sincera ac limprda
dici nõ pt Sapiencia uero dei
que est uiigenitꝰ filiu ciꝰ qnt
in omĩbꝰ inꝯuertibilis est et

Expanded text:
ibilis et commutabilis est, etiamsi glorificetur in operibus justitiae vel sapientiae, per hoc ipsum quod accidentem habet justitiam vel sapientiam, et quod accidit etiam discedere potest, gloria ejus sincera ac limpida dici non potest. Sapientia vero Dei, qui est unigenitus Filius, quoniam in omnibus inconvertibilis est et
Abbreviated transcription (Latin):
dens Iamuero si qua alia bona
in scpcuris dicãtiy. uel ange¬
lus uel homo. uel seruꝰ uel
th̾s uel cor homi uel arbor
bona hec onnã abrsie dicũt᷑
accidentẽ nõ sbãlem in se ꝯti¬
nencia bonicatem. multũ autẽ
est et altiꝰ uel operis uel tẽ

Expanded text:
Jam vero si qua alia bona in Scripturis dicuntur, vel Angelus, vel homo, vel servus, vel thesaurus, vel cor bonum, vel arbor bona, hæc omnia abusive dicuntur, accidentem, non substantialem in se continentia bonitatem. Multum autem est, et alt
Abbreviated transcription (Latin):
oitꝰ altera in sua ꝓprietate
subfistens ut ait sermo sẽpture
uapor quidẽ pmre et ingenite u̾¬
tut᷑ dei. hoc quidẽ quos ẽ ind
trahens Nõ est autẽ qñ nõ fua̾i
si emi quis uoluerit dice̾ qi p̾us
non extiterit si postea ad subsii¬
tenciam uenerit dicat canõ qͣre
qui eam subsistẽ fecit p̃r. ante
hoc non fecerit ꝙ si aquod semel
micud dederit quo mitio uhpor
iste ex dei u̾tute processerit iteꝵ
int̾rogabimꝰ qͣre nõ et añ illud
quod dixit iniciũ et ita semper
de ant̾iorilꝰ inꝯ̾rentes et uerbo
int̾rogationes astendentes per¬
ueniẽmꝰ in illĩs incellectum ut
causa aliꝯ̃ existere potuerit et
non h ͦ ꝙ bonũ uolebat semper
hũit. ex quo ostendr̃ semper
fuisse naporem istu ututꝭ dei
nullũ habentẽ miciũ insi ipm̃¬

Expanded text:
 altera in sua proprietate subsistens, ut ait sermo Scripturæ, vapor quidam primæ et ingenitæ virtutis Dei, hoc quidem quod est inde trahens: non est autem quando non fuerit. Si enim quis voluerit dicere quasi prius non extiterit, sed postea ad subsistentiam venerit; dicat causam quare qui eam subsistere fecit Pater, ante hoc non fecerit. Quod si aliquod semel initium dederit, quo initio vapor iste ex Dei virtute processerit, iterum interrogabimus quare non et ante illud quod dixit initium et ita semper de anterioribus inquirentes, et verbo interrogationis ascendentes, perveniemus in illum intellectum, utcausa aliqua existere potuerit, ut non hoc quod bonum volebat semper habuerit. Ex quo ostenditur semper fuisse vaporem istum virtutis Dei, nullum habentem initium nisi ip
Abbreviated transcription (Latin):
Ied quĩgloriam dixit esse oõpotẽ¬
tis cuiꝰ gloria aporoea est sapiã
hoc intelligi datur ꝙ eciã in oĩ¬
potencie gloria societatem he¬
at sapiã per quã deꝰ omipetis
solum dnañtis auccoritate uerĩd
eciã subieccoꝵ sponcaneũ famu¬
lacũ. Ut autẽ unam candem q
omipocenciam prĩsac filñ esse¬
cognostas sicut unus acq idem
est ciõ prẽ deus ac dñs audi
hoc mõ iohannẽ in apoc̾ dicẽtẽ
hec dicit dominꝯ deꝯ qui esti¬
et qui erat et qui uẽtur est
nemo debet offendi cũ deꝰ sit
pacer ꝙ eciã saluator dch est
ita et cũ om̃ipotens dr̃ pr nul¬
erit illud quod ipse dicit ad pa
onnã que pͥris sunt cpĩ suñt
int̾ omia uero que ẽ pi est eciã
omipecens. sine dubix et binge
que habet pater. eciã filiꝰ nẽit
et glorificatꝰ sum inquit in eis
In nomine eri ihesu om̃e geme
flectit᷑ celestiũ crestrũ et infꝰ¬
norum et omis ingua ꝯfice¬
bitur qm̃ dominꝰ ihesus in gla̾¬

Expanded text:
iam gloriam dixit esse Omnipotentis, cujus gloriae aporrhoea est sapientia, hoc intelligi datur, quod etiam in omnipotentiae gloria societatem habeat sapientia, per quam Deus omnipotens solum dominantis auctoritate, verum etiam subjectorum spontaneo famulatu. Ut autem unam eamdemque omcognoscas, sicut unus atque idem est cum Patre Deus et Dominus, audi hoc modo Joannem in Apocalypsi dicentem: Haec dicit Dominus Deus, qui est, qui erat, et qui venturus est, nemo debet offendi cum Deus sit Pater, quod etiam Salvator Deus est: ita et cum omnipotens dicitur, Pater, nulerit illud quod ipse dicit ad Patomnia quae Patris sunt Christi sunt, inter omnia vero quae est Pater, est etiam omnipotens; sine dubio etiam quæ habet Pater etiam Filius habeat. Et glorificatus sum, inquit, in eis. In nomine enim Jesu» omne genu flectetur cœlestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confitebitur q
Abbreviated transcription (Latin):
ne potuerinu ita perdurare debeꝰ
ut milla uings nol boni illiꝰ sacie¬
tas capiat S ꝙͣto magꝭ de illa
beacitudine ꝑcipiemꝰ tanto mags
in nõd uel dilacetur ciꝯ defideriũ
atq capaciꝰ prem et filiũ et spmĩ
sanctũ uel capimiꝰ uel tenemus
qui in sũmo ꝑfecto ꝙ ꝯsticinũ gra¬
du non arbitror ꝙ ad subitimr
quis euacuetur aut decidat sed pau¬
latim et ꝑ ꝑtes deficere deflur
eum nncce ẽ ita ut fieri possit int̾¬
dinir ut si breuis aliquis lapsus
accideit et cito resipistat acq in
se reu̾tat᷑. nõ penitꝰ rr̃̾e sedre¬
uocarꝰ pedem et redũt ad statũ
suũd ac rursum statue̾ posse id ꝙ ͦ¬
nec per negugenciami fuerat clap¬
erat uerbum et sapiencia prĩs cũ
esset in ea gloria apud prem̃ quã
huit gñquã mũdꝰ esset eximnauit
accipiens efficit᷑ obediens usq ad
mortẽ ut obedienciã decet̾ eos qui¬
per non alic̾ nꝰ per obedienciam
salucem p̃sequi pocuergnt in se¬

Expanded text:
nire potuerimus, ita perdurare debemus, nire potuerimus, ita perdurare debemus, ut nulla unquam nos boni illius satietas capiat, sed quanto magis de illa beatitudine percipiemus, tanto magis in nobis vel dilatetur desiderium et capacius Patrem, et Filium, ac Spiritum sanctum vel capimus, vel tenemus.qui in summo perfectoque constiterint gradu, non arbitror quod ad subitum quis evacuetur ac decidat; sed paulatim et per partes defluere eum necesse est: ita ut fieri possit interdum, ut si brevis aliquis lapsus acciderit, et cito resipiscat atque in se revertatur, non penitus ruere, sed revocare pedem, et redire ad statum suum, et rursum statuere possit id quod per negligentiam fuerat laperat verbum et sapientia Patris, cum esset in ea gloria apud Patrem quam habuit ante quam mundus esset, exinanivit accipiens efficitur obediens usque ad mortem, ut obedientiam doceret eos qui non aliter nisi per obedientiam salu
Abbreviated transcription (Latin):
est et scdmꝰ id quod stieñ ẽ et st̃o¬
ficacio est prificit in altiores ꝓ
rior ac sincerior effeccꝰ dignꝰ
⁊ecipit sapienciam ac stre gram̃
ut depuly omiłĩ depurgatis ꝙ pl¬
lucionis acq ignorancie maculis
ciũ ꝓfectum since̾ctatꝭ ac piũtatꝭ
accip̾iat ut hoc quod accepit a deo
ut gẽt tale sit quale deo dignũ ẽ
eo ꝙͦ ut eẽt pure utiq p restitit
ac perfecteat tam dignũ sit id
quod ẽ. qmͣ ẽ ille qui esse fetit Ita
namq et cotutemi sempes esse acq
metlium mane̾ ptipiet is a deo
is qui talis est qualem cũ uoluit
esse ille qui fecit quod ut accidat
et ut indesmẽter acq inseꝑabilit᷑
id opꝰ est instrue̾ acq erudic̾ ea et
sancti ⁊fmacione atꝙ indesiue̾ti
scificacione per quã solmi capere
pñt. ita ergo indesmeti erga nes o¬
pera prĩs filii et sp̃ẽ sancti per
singulos quosq ꝓfeccuũ gradus
instauraca .uix forte ałn intueri
possumꝰ sanctam et beacam uitam

Expanded text:
est, et secundum id quod scientia est et sanctificatio est, proficit, et in altiores prrior ac sincerior effectus, dignius recipit sapientiam ac scientiae gratiam; ut depulsis omnibus expurgatisque pollutionis atque ignorantitantum profectum sinceritatis ac puritatis accipiat, ut hoc quod accepit a Deo ut esset, tale sit quale Deo dignum est, eo qui ut esset pure utique præstitit ac perfecte: ut tam dignum sit id quod est, quam est ille qui id esse fecit. Ita namque et virtutem semper esse, atque in aeternum manere percipiet a Deo is qui talis est, qualem eum voluit esse ille qui fecit. Quod ut accidat, et ut indesinenter atque inseparabiliter id opus est instruere atque erudire ea et sancti confirmatione atque indesinenti sanctificatione, per quam solum capere possunt. Ita ergo indesinenti erga nos opera Patris et Filii et Spiritus sancti per singulos quosque profectuum gradus instaurata, vix forte aliquando intueri possumus sanctam et beatam vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
uel lumẽ uerũ ẽ. uel hostiũ
uil iusticia uel sanctificatis
uel robem pcio et alial ĩnum̾a
et quibus ex causis uel u̾tutibꝰ
uel affectibꝰ unũquodq horĩ
Consequens igit᷑ est nuic̾ de spũ
sancto qmͣ possumꝰ breuit᷑ req¬
ramus Et omnes quidem que
quoquomõ ꝓuidentiam esse sen¬
ciunt. Deũ esse ingenitũ qui
uno̾sa creauit acq disposint
tis incelligunt. hinc camẽ eẽ
filiũ nõ nox soli ꝓmĩtiamus
ꝙͣius sacis hoc et mirĩd et int᷑¬
dulum iudeatur hus gui apud
giecos uel barbaros philoz ophaĩ
bidentur tñ a nõmillis eciã
ipsorum hĩta eius uidetur
opinio. cũ uerbo dci uel rõne
cirata esse omia ꝯfitentur. Neg
uero sidm fidem Doct̾ire eius
quã diuinitꝰ inspiratan ꝑ c̾to
halemꝰ emmẽtiorem duuimo¬

Expanded text:
el lumen verum est, vel ostium, vel justitia, vel sanctificatio, vel redemptio, et alia innumerata; et quibus ex causis, vel virtutibus, vel affectibus unumquodque horum Consequens est igitur nunc de Spiritu sancto, quam possumus breviter, requiramus. Et omnes quidem, qui quoquo modo providentiam esse sentiunt, Deum esse ingenitum qui universa creavit atque disposuit, tis intelligunt: huic tamen eFilium: non nos soli pronuntiamus; quamvis satis hoc et mirum et incredulum videatur iis qui apud Græcos et Barbaros philosophari videntur: tamen a nonnullis etiam ipsorum habita ejus videtur opinio, cum verbo Dei, vel ratione creata esse omnia confitentur. Nos vero secundum fidem doctrinæ ejus, quam divinitus aspiratam pro certo habemus, eminentiorem divinio
Abbreviated transcription (Latin):
atq intreri nõ pessent hant bi¬
dences illam se uidisse ꝯsiderẽt
pro eo ꝙ omnia ĩ membrorũ uel
uultꝰ imreamẽta uel ipsam spem̃
ueram q similicudinẽ. prsq indis¬
creta seraret. tali quadam sild¬
tudine exinamens fe filius dei
de eq̃licate prĩs. et uam nobis
cognicionis eiꝰ ostendens figa᷑
in magnicudine diuinitatꝭ suc
pod̃s poĩtam gloriam ue lucis
non poteramꝰ aspicere ꝑ hͦ ꝙ nõb̃
splendor efficitur inturnde lucis
Siuine uiam per splendoris capia¬
mus efsc̃m Comꝑacio sane de sta
breuissime incertꝰ humani corpo¬
ris forme ex bperum ãtucilꝰ simi¬
licudine dei pris in se umensumr
atq inuisibilem magnitudinẽ de¬
signabat ꝑ hͦ ꝙ dicebat ad disci
et illud simile intelligeñdũ est
ques ait qr pr̃ m me et ego in eo
stiendum est quod in supraõ salõns
st ptĩ leginꝰ. qui ita ait de sapiõ
qr uapor ẽ quidꝰ urtut glorie pu¬

Expanded text:
possent, hanc videntes illam se vidisse considerent, pro eo quod omnia, id est membrorum vel vultus lineamenta, vel ipsam speciem materiamque similitudine prorsus indiscreta servaret; tali quadam similitudine exinaniens se Filius Dei de aequalitate Patris, et viam nobis cognitionis ejus ostendens figurain magnitudine claritatis suae positam gloriam merae lucis non poteramus aspicere, per hoc quod splendor nobis efficitur, intuendae divinae lucis viam, per splendoris capiamus aspectum. Comparatio sane de statbrevissime insertus humani corporis formae, ex operum virtutisque similitudine, Dei Patris in se immensam atque invisibilem magnitudinem designabat, per hoc quod dicebat ad discipm sumus . Quibus et illud simile intelligendum est quod ait, quia Pater in me, et ego in eo sentiendum est, quod in Sapientia Salomonis scriptum legimus, qui ita ait de Sapientia, quia Vapor est quidam virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
tate subiecta sunt. et ideo in eo
ipso ꝙ obtinet omiã. gloria sua
est. =t hec ẽoĩpotẽcie pu̾i̾ssima
ac lymp idissima gloria: cũ rõne
ac sapiencia nõ uiaut ncc̃itate

Expanded text:
ecta sunt. Et ideo in eo ipso quod obtinet omnia, gloria sua est: et haec est omnipotentiae purissima ac limpidissima gloria, cum ratione ac sapientia, non vi aut necessitate,
Abbreviated transcription (Latin):
i cũ in semecipsa pͥmũ dest̾bit sa¬
piencia que reuelat᷑ uult ceteris
ex quilꝰ ab illis agnostitur et
incelligitur deus et ħ dicatur
figura exp̃ssa sb̃e dei Ut autẽ
pleniꝰ adhuc incelligatur quõ sal¬
dei. utamur eciã exempło. quos
ꝙͣuis rem nõ plene nec ꝓprie sig¬
inficet de qͣ agimꝰ cñ ad hoc solũ
bideatur assumpcum ꝙ maniens
se filius qui erat in forma dei ꝑ
ipsum sui exinnatconẽ studuit
nobis diuinitatꝭ plentudinem
demrãre. Uerbicã si fcã esset a¬
liqͣ statua calis. que magnitudine
sui unuersum orbem cerre tene¬
ret et pro sui i̾mensitate ꝯsidari
a millo posset fieret aucẽ alia
stacua iembroꝵ hĩtu ac iltus

Expanded text:
 cum in semetipsa primum describit Sapientia quae revelare vult caeteris, ex quibus ab illis cognoscitur et intelligitur Deus: et haec dicatur figura expressa substantiae Dei. Ut autem plenius adhuc intelligatur quomodo SalDei, utamur etiam exemplo, quod quamvis rem non plene nec proprie significet de qua agimus, tamen ad hoc solum videatur assumptum, quod exinaniens se Filius qui erat in forma Dei , per ipsam sui exinanitionem studuit nobis divinitatis plenitudinem demonstrare. Verbi gratia: si facta esset aliqua statua talis quae magnitudine sui universum orbem terrae teneret, et pro sui immensitate considerari a nullo posset, fieret autem alia statua membrorum habitu ac vultus
Abbreviated transcription (Latin):
ra ac limpida ipã sapiencia ẽ
dei glorificata tãꝙͣ apordea oĩ¬
petencie uel gloris Ut aucem
manifestius incellgatur que sit
gloria omĩpotentie. eciã hoc ad¬
dinus deꝰ ꝓr omĩ potens est
horũ autẽ potentatum gerit ꝑ
uerbum suu qui in nomĩe ihẽ fu
omne genu fleccit᷑ celestiũ t̾cꝭ¬

Expanded text:
ra ac limpida ipsa sapientia est Dei glorificata tanquam aporrhoea omnipotentiae vel gloriae. Ut autem manifestius intelligatur quae sit gloria omnipotentiae, etiam haec addimus. Deus Pater omnipotens est,Horum autem potentatum gerit per Verbum suum; quoniam in nomine Jesu omne genu flectitur, coelestium, t
Abbreviated transcription (Latin):
nonãtur ea qua designit qͣls
sit spiritꝰ de sancto spũ delere
intelligi utputa fructꝰ autẽ sp̃s
est caritas gaudũo pax tcͣ Itc̃ et
ibi. cũ ceperitis spiritu carue ꝯ̃sũma¬
mini es uero etiam in ueterites¬
camento putamus distinctionem
istam seruari posse ficut cũ dicit
qui dat spm̃ populo qui ẽ super
terrant et spm̃ hus qui calcant
eam Sine dubio enĩ ommis̃ qui
calcat t̾ram i t̾rena et corporalia
ꝑ ticeps ẽ spiritꝰ sancci a deo eum
accipiens Sicut enĩ de filio dicit᷑
qi nemo nouit prem̾ insi filius
et cui uoluerit reuelare. hec ca¬
dem eciam de spũ stincto docet

Expanded text:
one ea quae designet qualis sit spiritus, de Spiritu sancto debere intelligi: utputa, Fructus autem Spiritus est, charitas, gaudium, pax , etc. Item et ibi, Cum coeperitis Spiritu, carne consummamini . Nos vero etiam in Vetere Testamento putamus distinctionem istam posse servari: sicut cum dicit, Qui dat Spiritum populo qui est super terram, et Spiritum his qui calcant eam . Sine dubio enim omnis qui calcat terram, id est, terrena et corporalia, particeps est Spiritus sancti, a Deo eum accipiens. Sicut enim de Filio dicitur, quia Nemo novit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare : haec eade
Abbreviated transcription (Latin):
specũlu ĩmaculatũ in oꝑacionis
siue u̾tutꝭ dei et ymago bonitat
mens ex singulis quibusq a a
quedam messe sapiencie dei desig¬
nat. coirtuce hamq dei nonãt
et gloriam et lucẽ eternam et
in oꝑacionẽ et lonitatem dlit
autẽ sapiãm uaporem cẽ nõ glo¬
⁊ie oipetent. neq et̾ ne luc nec
in eꝑacionis prĩs. nec bonitatis
tare ait uirtutꝭ dei uaporem cẽ
sapienciamr Incelligenda ẽ ergo
uirtꝰ dei qua uget qͣ omnã ui¬
sibilia et muisibilia uel insticuit
uel ꝯtinet uel gubernat qͣ ad oĩa
sufficiens est quoꝵ puidenciam
gerit quilq uelut unica omioꝯ
et tam dmẽse uapor et ut ita dix¬
erim coigor ip̃e in ꝓꝑria subsistẽ¬
cia effẽctꝰ . ꝙͣuis ex np̃ u̾tute

Expanded text:
peculum immaculatum inoperationis sive virtutis Dei, et imago bonitatis iens, ex singulis quibusque certa quaedam inesse sapientiae Dei designat. Virtutem namque Dei nominat, et gloriam, et lucem aeternam, et inoperationem, et bonitatem. Ait autem sapientiam vaporem esse non gloriae Omnipotentis, neque aeternae lucis, nec intate ait virtutis Dei vaporem esse Sapientiam. Intelligenda est ergo virtus Dei, qua viget, qua omnia visibilia et invisibilia vel instituit, vel continet, vel gubernat, quæ ad omnia sufficiens est quorum providentiam gerit, quibus velut uni, ita omnibus et tam immensæ vapor, et, ut ita dicam, vigor ipse in propria subsistentia effectus, quamvis ex ipsa virtute
Abbreviated transcription (Latin):
diffmicione deũo esse diffiiens
uerbum dicit. et deus erat uer¬
binir. et hot erat micio apud
deum. qui autẽ miciũ uerbo dei
uel sapiẽ dei incuere ne magis
in ipsum ingenitũ prem̃ ꝑn¬
pietatem suam iaccet cũ cio
neget semp patrem fuisse et
est quod noniãri pocest. Hic
ergo filius eciam om que sunt
ueritas̾ est et uita. et recte. nã
rent. ea que sunt nꝰ eo ueritase
destenderent Uel quõ rõnabiles
possent esse sb̃e insi uerbum
uel racio precederet. Uel quõ¬
ꝙ. ad prem̃ ducit cos qui ince¬
dunt per camt Ciuecĩq ergo
diximus de sapiencia deĩ hec
est et pro eo ꝙ iõ lsa: et pro
eo ꝙ ueritas est et pro co ꝙ uia
qee omnes appellaciones ex
sunt et nulla harũuel leui opi¬
mone intelligi corporale aliquid
potest ꝙͦ uel mag intudinẽ desig¬
nare uideatur. uel sĩtimi uelco¬
ãlium semini coꝵ a quils semi¬
nati suit respondent. uel earĩ
est illud ꝙͦ in luce̾ ianc assumũt
ac defeunt processuri infand̾

Expanded text:
definitione Deum esse definiens verbum, dicens: «Et Deus erat verbum, et hoc erat in initio» apud Deum.» Qui autem initium dat Verbo Dei, vel Sapientiæ Dei, intuere ne magis in ipsum ingenitum Patrem impietatem suam jactet, cum eum neget semper patrem fuisse, etest quod nominari potest. IV. Hic ergo Filius etiam omnium quæ sunt Veritas est et Vita; et recte. Nam rent ea quæ sunt, nisi ex veritate descenderent? vel quomodo rationabiles possent esse substantiæ, nisi verbum vel ratio præcederet? vel quoPatrem ducit eos qui incedunt per eam. Quaecumque ergo dixerimus de Sapientia Dei, haecest, et pro eo quod verbum est, et pro eo quod veritas est, et pro eo quod via  est: quia hae omnes appellationes ex sunt; et in nulla harum vel levi opinione intelligi corporale aliquid potest, vel quod magnitudinem designare videatur, vel habitum, vel coalium, semini eorum a quibus seminati sunt respondent, vel earum uid illud est quod in lucem hanc assumunt, ac deferunt processuri. Infandum
Abbreviated transcription (Latin):
mus quõ uia sit et dicat ad
prem̃ et quõ uerbum sit archa¬
na sapĩe ac stĩe. mysteria int̾¬
pietans ac proferens rõnãbl
debemus ccĩa splendoris opus
per splendorẽ namq quid sit luyo
ipa agnostitur ⁊ sentiterr qi
splendor fragililꝰ se et infmix
mortalui oculis placidius ac
leuiꝰ offerens et paulatĩ ue¬
lut edocens et assuestens clari¬
tatem lius. pati: ciõ ab eis di¬
mouerit omne quos uisimi os¬
ducit et impedit scdm̃ ꝙ
dixit dominꝰ. eice trabem
de oculo tuo capaces eos effi¬
cit ad suscipiendam gloriam
lucis. etiũ in hoc uellit quidam
mediator honi ac lucis effectꝰ
Uerũ qm̃ non solumt splendor
glorie esse dicitur as aplo ẜ
et figura expressa sde uel s¬

Expanded text:
mus, quomodo via sit, et ducat ad mus, quomodo via sit, et ducat ad Patrem, et quomodo verbum sit arcana sapientiæ ac scientiæ mysteria interpretans ac proferens rationabili debemus etiam splendoris opus. Per splendorem namque quid sit lux ipsa cognoscitur et sentitur. Qui splendor fragilibus se et infirmis mortalium oculis placidius ac lenius offerens, et paulatim velut edocens et assuescens claritatem luminis pati, cum ab eis dimoverit omne quod visum obducit et impedit, secundum quod dixit Dominus, Ejice trabem de oculo tuo , capaces eos efficit ad suscipiendam gloriam lucis, etiam in hoc velut quidam mediator hominum ac lucis effectus. Verum quoniam non solum splendor gloriae esse dicitur ab Apostolo, sed et figura expressa su
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut ipse est muisibills ꝑ
naturã ita. ymaginẽ quoq in¬
uisibilem genuit᷑ Uerbum
eñ est filius. et rõ nich̃il in eo
sensible inceugendim est sapiã
est. et in sapiã ichil corꝑciõ
suspicandum esti iume̾ ẽ ueibu
quos mluminat omnẽ horciũ
bemiẽtemn in hunc nuũdum s
mi h il habet ꝯmume ad sclio
bilis est dei pacris Ialuator
nr̃ ꝙtum ad ipsum quidẽ prem̃
uitas qñtũ autem ad nos q̃lo
reuelatꝰ prem̃ ymago est per
quam cognouimꝰ prem̃. quẽ
nemo allus nouit insi filius ⁊
cui uoluit᷑ filius reuelare. Pe¬
uelat autẽ ꝑ hoc ꝙ ipẽ intelli¬
gitur a quo eñ ipse fuerit i
qui uidet me uidet et prem̃¬
mus de xp̃o dicentis in eo ꝙͦ
ait. qr splendor est glorie dei et
figigra expressa sbe eius. quid
ex noc stiendum ẽ iudeagius
Deus lux ẽ scdm̃ iohannẽ dplẽ¬
dor ẽ ergo huiꝯ lucis conigẽdtꝰ
filius. ex ipso inseꝑabilit᷑ uelut
plendor ex luce procedens et
hoc namq que suꝑuis exposiũ¬

Expanded text:
ut sicut ipse invisibilis est per naturam, ita imaginem quoque invisibilem genuerit. Verbum enim est Filius, et ideo nihil in eo sensibile intelligendum est. Sapientia est, et in sapientia nihil corporeum suspicandum est. Lumen est verum, quod illuminat omnem hominem venientem in huncnihil habet commune ad solis bilis Dei patris Salvator noster, quantum ad ipsum quidem Patrem veritas: quantum autem ad nos quibus revelat Patrem, imago est per quam cognoscimus Patrem, quem nemo alius novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Revelat autem per hoc quod ipse intelligitur. A quo enim ipse fuerit inQui vidit me, vidit et Patremmus de Christo dicentis in eo quod ait quia «splendor est gloriæ Dei, et figura expressa substantiæ ejus:» quid ex hoc sentiendum sit videamus. «Deus lux est,» secundum Joannem. Splendor ergo hujus lucis est unigenitus Filius, ex ipso inseparabiliter velut splendor ex luce procedens, et hæc namque quæ superius exposui
Abbreviated transcription (Latin):
filio qui utiq natꝰ ex eo est
uelut quedamt uõlũtas eius ex
mente precedens et iõ ego arb¬
tror ꝙ sufficere debet uolũtas
prĩs ad subsistendum h ͦ quos
uult pr Uolens eñi non alia
uia intitur insi que ꝯsilio uo¬
luntat profertur Ita ergo et
innatũ preter selum deum fa
tentur prcm. obseruandũ nãq
est ne quis incurrat in illas as̾¬
surdas fabulas eoꝵ qui ꝓla¬
ciones quasdam sibi ipẜ de¬
pingunt ut diuinã nacurã
in ꝑtes uocent et deum preñ
iꝙͣtum in se est diuidant cũ
hõt de incorporea natura uel
leuiter suspicari nõ solũ excͤme
impiecatis sit uers eciã ultimu¬

Expanded text:
 qui utique natus ex eo est velut quædam voluntas ejus ex mente procedens. Et ideo ego arbitror quod sufficere debeat voluntas Patris ad subsistendum hoc quod vult Pater. Volens enim non alia via utitur, nisi quæ consilio voluntatis profertur. Ita ergo et innatum, præter solum Deum patrem fatentur. Observandum namque est, ne quis incurrat in illas absurdas fabulas eorum qui prolationes quasdam sibi ipsis depingunt, ut divinam naturam in partes vocent, et Deum patrem quantum in se est dividant, cum hoc de incorporea natura vel leviter suspicari, non solum extremæ impietatis sit, ver
Abbreviated transcription (Latin):
incide̾ potest Splendor est enĩ
lucis eterne et speculũ i̾maculatĩ
operacionis dei et ymago bonitat
eius Sapianĩ uero dei dicimꝰ si¬
cut suꝑus diximꝰ subsistenclã
habentem nẽ alibi nisi in eo qui
est inicud om̃i ex quo nata est q̃
at eciã de hoc ꝙ ymago inuisibi¬
lis dei d ut per hoc aduertamꝰ
quõ deus recte põ dicitur filn sui
et ꝯsidc̾mꝰ primo ex hñs que ꝯsue¬
tudme hõim ymagines appellad
solent. ymago inte̾li dicitur ea
que in materia aliqua ⁊ ligni uel
lapidis de pingi uel sculpi solz
Item ymago dicitur ciꝰ qui ge¬
nuit is qͥ natꝰ est cũ in nullo
similicudinũ liueanẽta eiꝰ qui
genuit in eo qui natꝰ est mẽtudt᷑
Puto ergo posse criori quidẽ
exemplo apcarieum qui ady
magiiẽ et sum litudinẽ dei pͥmꝰ
fc̃e est hõim de quo dilig enciꝰ
deo fauence cũ locũ ipsimy in
genesi expone̾ ceꝑimꝰ. uidebimꝰ
De cĩde uero ꝯꝑãtiomi ymago
filn dei de quĩ nũc siio est ꝯ¬

Expanded text:
endor est enim lucis aeternae, et speculum immaculatum inoperationis Dei, et imago bonitatis ejus . Sapientiam vero Dei dicimus, sicut superius diximus, subsistentiam habentem non alibi nisi in eo qui est initium omnium, ex quo nata est. Quat etiam de hoc, quod imago invisibilis Dei dicitur, ut per hoc advertamus quomodo Deus recte Pater dicitur Filii sui. Et consideremus primo ex iis quae consuetudine hominum imagines appellari solent. Imago interdum dicitur ea quae in materia aliqua, id est, ligni vel lapidis depingi vel sculpi solet. Interdum imago dicitur ejus qui genuit is qui natus est, cum in illo similitudinem lineamenta ejus qui genuit in eo qui natus est mentiuntur. Puto ergo posse priori quidem exemplo aptari eum qui ad imaginem et similitudinem Dei primus factus est hominum, de quo diligentius, Deo favente, cum locum ipsum in Genesi exponere coeperimus, videbimus. Secundae vero comparationi imago Filii Dei, de quo nunc sermo est, c
Abbreviated transcription (Latin):
cutem mõ incelleximꝰ sapiam̃
iniciũ uiarũ dei cẽ et quo creaͣ
esse dicitur spetues s in se et
raciones coclꝰ preformans et
ꝯtinens̃ creatie. hoc modo
ctiam uerbum dei eam esse intel¬
ugendum est. ꝑ hoc ꝙ ipsa

Expanded text:
eximus Sapientiam initium viarum Dei esse, et quomodo creata esse dicitur, species scilicet in se et rationes totius praeformans et continens creaturae, hoc modo etiam Verbum Dei eam esse intelligendum est: per hoc quod ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pliũmoꝵ forme eñ sunt hee
que dest̾bunt sacͣmẽt brũ quo¬
raindam et diuinaꝵ reiũ yma¬
gmis de quo tociꝰ ecclie Una
osanã est esse quidemr omnẽ legẽ
piritalem. nõ tñ ea que spirat
lex cẽ ꝯomilꝰ nota. nnist hr̃s
solis quibꝰ gracia sps̃ sancti in
ca predicãcione esse angelos
saint uel qles auc quõ sint
nõ sacis in manifesto distĩ
uti secũdum mãdatum quos
dicit illiuare nobis iumen
stre. oumnis qui cupit seriem
quãdam et corpus ex corũ omi
rõne perficere ut mainfescis
et necessarnis iassertiombus
de singulis quibusq quid sit
in uero tenecitur et unĩ ut
dixunꝰ corpus efficiat exẽ¬
plis et affirmaciombus uel
hiis quas in sanctꝭ st̾ pturis
quẽtie indagine ac recti tenere
sui ex ip̃o quidem nati et quoe
est ab ip̃o crahentis. sine mllo
camẽ micio. nõ solum eo ꝙ ali¬
quibꝰ cꝑrmn spaciis distingui
potest sed ne illo quidenr ꝙ
sola apud seipsimi mens in¬
tueri solet etmudo ut it a

Expanded text:
t hæc quæ descripta sunt sacramentorum quorumdam, et divinarum rerum imagines. De quo totius Ecclesiæ una sententia est, esse quidem omnem legem spiritualem; non tamen ea quæ spirat lex esse omnibus nota, nisi his solis quibus gratia Spiritus sancti in ca praedicatione, esse angelos sint, vel quales aut quomodo sint, non satis in manifesto distinguti secundum mandatum, quod dicit, Illuminate vobis lumen scientiae: omnis qui cupit seriem quamdam, et corpus ex horum omnium ratione perficere, ut manifestis et necessariis assertionibus de singulis quibusque quid sit in vero rimetur, et unum, ut diximus, corpus efficiat, exemplis et affirmationibus, vel iis quas in sanctis Scripturis quenter ipsius indagine ac recti tenore sui, ex ipso quidem nati, et quod est ab ipso trahentis, sine ullo tamen initio: non solum eo quod aliquibus temporum spatiis distingui non potest, sed ne illo quidem, quod sola apud semetipsam mens intueri solet, et nudo, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
pecies uero corum que ꝑ
predicationẽ apłicam
mam feste traduncur iste
sunt. Primo ꝙ unus
ẽ deꝰ qui omnia creauit acq
composuit quiq cũ nchil cẽt
esse fecit unuersa. deꝯ a prima
creatura et ꝯdicõe mũdi omi ius¬
corũ deꝰ adam. abel. sech. enos.
enocs: noe. scm. abraham. ysaat¬
ꝓphecarum et ꝙ hoc deꝰ in no¬
suos añ promserat. misit dum̃
eciam gentes. post ꝑfidiam
populi isrl. hic deꝯilistꝰ et

Expanded text:
pecies vero eorum quæ per prædicationem Apostolicam manifeste traduntur, istæ sunt. Primo, quod unus Deus est qui omnia creavit atque composuit, quique, cum nihil esset, esse fecit universa, Deus a prima creatura et conditione mundi, omnium justorum Deus, Adam, Abel, Seth, Enos, Enoch, Noë, Sem, Abraham, IsaaProphetarum: et quod hic Deus in nosuos ante promiserat, misit Dominetiam gentes post perfidiam populi Israël. Hic Deus justus et
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ que ex̃ arbitrii astidunt
ita ut racio ipsuis uelsba inser¬
ta ipsis corporalily semõbaħẽ¬
atur. an uero aliud ꝯẽat mi¬
est an non genitum url certe
si extnsecꝰ corpori indicur nec¬
ne non sacis mamifesta predi¬
cacione Distinguicur. de dyablo
docuit. qm̃ sint quid hec que
autensinci uel quõ sint nõ sat
clare disposuit. apud pluimos
tamẽ ista hẽtur epis ꝙ angelꝰ
fuerit iste dyabolus et apostata
effectꝰ. qm pliu̾mos angelorũ
astica predicacione. ꝙ mũddꝰ
iste factꝰ sit. et a certo tempore
ceꝑit. et sit pro ipsa sui cor¬
rupcione soluendꝰ. quid camẽ
ãn hũc mũdum fuerit. aut quid
ppestinodum erit. iã nõ ꝓ ma¬

Expanded text:
eorum quae extra arbitrii accidunt eorum quae extra arbitrii accidunt ita ut ratio ipsius vel substantia inserta ipsis corporis seminibus habeatur, an vero aliud habeat iniest aut non genitum, vel certe si extrinsecus corpori inditur, necne, non satis manifesta praedicatione distinguitur. Item in libro docuit, quoniam sunt quidem hæc; quæ autem sint, aut quomodo sint, non satis clare exposuit. Apud plurimos tamen ista habetur opinio, quod Angelus fuerit iste diabolus, et apostata effectus quamplurimos Angelorum astica prædicatione, quod mundus iste factus sit, et a certo tempore cœperit, et sit pro ipsa sui corruptione solvendus. Quid tamen ante hunc mundum fuerit, aut quid post mundum erit, jam non pro ma
Abbreviated transcription (Latin):
bens ꝓpriam cũ ex qoc distesse¬
rit mũdo pro suis merito dispẽ¬
sabitur siue uite et̾ne ac beatitu¬
dinis heredicatem petitura sic̃
hoc ei sua gesta prestiterit. sue¬
igmi eterno ac supplicio mãcipã¬
da si in hoc cadem scelerum clpa
detorserit S et erit tempus
resurrectionis mortuoꝵ cũħ
minatur surget in corrupcione
et quod seminatur in ignomina
surget in gloria Est et aliud
defimicũ in eccliastica predica¬
cione ommem admam esse rõ¬
nabilem lileri cadit᷑ii et uolũ
taris esse quoq ei certamen
aduersinir dyabolum et ange
dunt Nos nero si recte gsulteq
uerr nos conemuy Unde et
ꝯsequens est incei̾igere nõ nos
necessitati esse subiectos ut oĩ
nr̃i liberi arbitrii sumus i¬
pug nare nod forcasse põssũt
alique uirtutes ad peccatum
et alie iuuare ad salutẽ nõ
cũ nccĩtate cogimur uel recte
agere uel male quod firiar¬
batrãtur hni qui stellaꝵ cursũ
et motꝰ caustm dicunt huã¬
norum esse gestoꝵ. nõ solũ

Expanded text:
bens propriam, cum ex hoc discesserit mundo, pro suis meritis dispensabitur, sive vitae aeternae ac beatitudinis haereditate potitura, si hoc ei sua gesta praestiterint: sive aeterno supplicio mancipanda, si in hoc eamdem scelerum culpa detorserit. Sed et erit tempus resurrectionis mortuorum, cuminatur, surget in incorruptione; et quod seminatur in ignominia, surget in gloria . Est et illud definitum in ecclesiastica praedicatione, omnem animam esse rationalem, liberi arbitrii et volutatis; esse quoque ei certamen adversus diabolum et angeldant, nos vero si recte consulteque exuere conemur. Unde et consequens est intelligere, non nos necessitati esse subjectos, ut omnnostri arbitrii sumus, impugnare nos fortasse possunt aliquae virtutes ad peccatum, et aliae juvare ad salutem: non tamen necessitate cogimur, vel recte agere vel male; quod fieri arbitrantur hi qui stellarum cursum et motus, causam dicunt humanorum esse gestorum, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ipiũ namq ommna fcã sunt
nouissinis temporitꝰ seip̃sũ
exinanies homo factꝰ ẽ mcrͣ¬
natꝰ ẽ cũ deꝯesset et homo
factu mãsit quod erat deus
corpꝯ assumpsit nr̃o corpori
simile eo solo differens̃ ꝙ natũ
ex uirgine et spũ sancco est
et passꝰ in ueritate ⁊ nõ per
tem uere mortuus. Uere eñ
et a mortuis resurrexit et pꝯ
resurrectionẽ quersatꝰ cum
discipulis suis assumptꝰ est

Expanded text:
um enim omnia facta sunt,» novissimis temporibus seipsum exinaniens, homo factus incarnatus est cum Deus esset, et homo factus mansit quod erat Deus. Corpus assumpsit nostro corpori simile, eo solo differens quod natum ex virgine et Spiritu sancto est. et passus est in veritate, et non per tem vere mortuus est. Vere enim et a mortuis resurrexit, et post resurrectionem conversatus cum discipulis suis assumptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
hoe aut̃ comioneo frabes ut
qiutumq ueluerit ex nobis
d xp̃mn conuerti nuillomo do
eui ꝓhibeatis neq uini ei fa¬
tans sculptilia adorare quia
patre ommpotente In unita-¬
te spiritus sancti ꝑ omma
sctula seculorũ. ameir bomie¬

Expanded text:
hoc autem commoneo, fratres, ut quicunque voluerit ex vobis ad Christum converti, nullo modo eum prohibeatis; neque vim ei faciatis sculptilia adorare, quia Patre omnipotente in unitate Spiritus sancti per omnia saecula saeculorum, Amen.