comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cui plenitudinẽ gr̃ae dĩ nuntius asserebat messe. Qđ attestante
archangło quã uis nemo sana m̃te decredat: tam̃ siquis ad¬
huc pio desiderio quȩrat argum̃ta uirtutũ ex uerbis & factis
eiꝰ quȩ scriptura commemorat tanto sibi facilius occurrent.
quanto ipse inquȩrendo fidelior erit. Sunt aut̃ ex eis quȩ dã
om̃i fere xp̃iano ꝑspicua. Quis enĩẽ. quicũ iocunda admirationo¬
ñ speculet᷑ ipsius maturȩ a dolescentis fortitudinẽ prudentiãq
ac fidẽ incolloquio angelico ubitã constant̃ eloquit᷑.
tã prudent᷑ int̾reat. tã sacile credit: Quis ñ udeat.
at uiddendo muret᷑ iustitiã eiꝰ qua sic uniu̾sa p̃eara
diunę legis satagebat implere. ut nec adse non¬
inentia quȩdã in explea relinqueret. Uer
gr̃a. lost partum enĩ purificatione legali quã age¬
bat ñ egebat: quȩ uirũ in concipiendo ñ nouerat.

Expanded text:
cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne franget᷑ scopulis aduersorũ nec absorbebit᷑ scillea uoragine
uoluptatũ: sed pspere ueniet ad portũ quietis ed̃nȩ llic siquis .u.¬
introget dicens. quid gͦ putas qualis olim manima fuerit uel
nunc sit hȩc ꝑsona quȩ sic om̃ib scis spectanda atq imitanda
ꝓponit᷑  ueracit᷑ respondemꝰ quia longe ꝑfectior quã nr̃a oratione
demonstrari possit. Tam̃ neibi nichil dicere arguamur ubi maior
affluit copia dicendoꝵ: reseruantes multa atq magna facundis
saltẽ pauca dicamus suꝑ hoc & quȩ facile ꝓbent᷑ audita hoc gͥ
n pͥmis astruere fas ẽ. qđ anima ipsius caro quã elegit & habita¬
culũ sibi fecit sapientia dĩ patris ab om̃i malicia & immundita
purissima fuit affirmante scriptura qm̃ inmaliuolam animã ñ
introibit sapientia nec habitabit incorpore subdito peccatis
Itẽ contra confident̃ asserimꝰ. quia nullo uirtutũ genereua caba

Expanded text:
nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae. Hic si quis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec persona, quae sic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃quos speciosa uelut int̾spinas liliũ appareret. Nȩc itaq
electa & insignis int̃ filias. ñ fortuitu quidem aut solo placito
parentũ ut pleriq sed diuma dispensatione nom̃ accepit. ita
it ipsa quoq uocabuli sui figura magnũ quiddam mnueret
Int̃p̃tat̾ eñi maris stella. Quid ergo mysticũ hȩc int̃p̃tatio gerat
psimilitudinẽ ostendamus Nautis quippe mare transeuntib
notart opus ẽ. stellã haut longe a sumo cȩli cardiȩ choruscantẽ
& ex respectu illuis estimare atq dirigere cursũ suũ ut portũ destinatũ
app̃hendere possint Simili mͦ fr̃s oportetumuersos xp̃icola sint
fluctus hulꝰ scłi remigantes attendere maris stellam hanc idẽ.
mariã quȩ sup̃morerũ cardini dõ proxima ẽ : & respectu exempli
cursũ uitȩ dirigere. Qđ qui fecerit: non iactabit᷑ uanȩ głe uento

Expanded text:
inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ & fructu flore ꝓpt speciẽ. fructu ꝓpt̃ utilitatẽ est eñi spe¬
ciosus forma p̃filus hominũ : & uitalis refectio non solũ hominũ
sed etiã angłorum Hinc breuit̃ asserta ꝓpositionis particuła
pͥma: qđ sequit᷑ attingamꝰ Nata ẽ gͥ beatissima uirgo sic̃ legimꝰ
patre naz areno matre bethbeemita : quas urbes xp̃i natiuitati
uł conuersationi destinata sẽe ꝓpħe non tacuerant. Descendit
aut̃ abradice illius fide p̃clari abra hȩ: cui suꝑne ꝓmissa fuerat
benedictio om̃iũ gentiũ insemine suo. & abstyrpe dauid quẽ
ds̃. ꝓpt̃ notã sibi probitatẽ eggia laude sublim auit dicens
inueni uirũ scđm cormeũ. De regali nẽpe tribu simul & sac̃dotali
duxit originẽ: quȩ sũmũ regẽ atq pontificẽ erat paritura.
ontam̃ hȩc id circo dixerimꝰ: qđ dñs qui peccatores uoca
uenit de dignatus sit matrẽ suam peccatores habere cognato

Expanded text:
tum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim spetum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos,
Abbreviated transcription (Latin):
iurot de singulis tribub isrł nominib carũ inseripte uibenateo
uenta eisequenti die germinasse floruisse. frondusse ia cosit seriea
unrgo a ad monintũ Monebantur eñ filii isrł p̃sentia uir ge que rere
sossieita qun signi sicaret tamirabile factr ed lon gopost ato¬
nob q̃s ipsam rem manifeste: adiecit claritatẽ & ait. Etee uir:
c̃cipiet & pariet filiũ: & uocabitis nom̃ eiꝰ emmanuel
filiũ quoq uirginis id ÷ emmanuel c̃ p̃lare describens
puer in quit natus .ẽ nob̵ filius datus ẽ nobis & uocabit᷑ nom̃ eiꝰ
ad mirabilis consiliarius dĩ fortis pat̃ futuri scłi pͥnceps pacis
Mulaiplicabit᷑ eiꝰ impiũ : & regni eiꝰ non erit finis Qđ gͦ ds̃ designa¬
uit miraculo: hoc a secretis isaias ꝓdidit uaticinio et qđ uates ceci¬
nit: consequent rei exit approbauit. Nã sic̃ illa uirga sine radice
sine quolibet naturȩ uł artis adminiculo fructificauit: ita uirgo
maria sine coniugali oꝑe filiũ ꝓcreauit. filiũ sane: flore designa¬

Expanded text:
inscriptae, jubente venta est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse avirgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post apenobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designa
Abbreviated transcription (Latin):
comiti. Gualterio ceterisq filiis fidelibq suis salutẽ
cũ confortare & ad iuuare mecũ om̃s sui fideles: quia
qđ archi ep̃s senonensis requisiuit ame consiliũ quid
deberet facere de ragmardo heretico qui ꝑsequebat᷑
ȩcrłamdĩ Et egodedi ei tale consiliũ: quale ad suũ
ordinẽ ꝑtinebat . Et ecce mitto uobis utrũq scriptũ:
& complanctũ suũ & consiliũ meũ qđ dedi ei sde¬
scđ̾m ordinem suũ. Si quis aut̃ falsarius dicat qđ ego
alterũ ei consiliũ de inceps uł scripserimuł dixerim
uł mand auerim: rogo ut me sicut patrẽ urm̃ spũalem de¬
endatis quia fiducialit hoc facere potestis NE¬
messiue feriȩ lemouicensis eõi causȩ pacandȩ difficultasina
srupulosa E gre fero moras meas satusq miebr fiunsset rent
cĩ patris hilarii ñ suscepisse curandã quã tali modo trastart
quã insecul aribagens Si rob ũ p̃positũ idiligent uliari
nostr fer causam adnotitiã ducis nr̃i ut eiꝰ arbitaetu ułcorris

Expanded text:
salutem eum confortare et adjuvare mecum omnes sui fideles, quia quod archiepiscopus Cenomanensis requisivit a me consilium, quid deberet facere de Raginardo haeretico, qui persequebatur Ecclesiam Dei. Et ego ei dedi tale consilium quale ad suum ordinem pertinebat. Et ecce mitto vobis utrumque scriptum, et complanctum suum, et consilium meum quod dedi ei secundum ordinem suum. Si quis autem falsarius dicat quod ego alterum ei consilium deinceps vel scripserim vel dixerim vel mandaverim, rogo ut me sicut Patrem vestrum spiritualem defendatis, quia fiducialiter hoc facere potestismessivae feriae, Lemovicensis episcopi causae pacandae difficultas, via scrupulosa. Aegre fero moras meas, satiusque mihi fuisset rem S. patris Hilarii non suscepisse curandam, quam tali modo tractare.quam in singularibus agens. Si Robertum praepositum indiligenter villicari nosti, fer causam ad notitiam ducis nostri Aquitaniae, ut ejus
Abbreviated transcription (Latin):
g adeam iusti cũbasilio lauoantesꝰ acbenedicentes: effectũq
celerẽ sus sc̃is desideriis postulantes sine dubio ꝑcepturi¬
Veniant porcatores cũ theophilo tundentes rea pectora cũ
in t̾no flecu. ipsiquaq siuere pȩniteant desideratam
ueniam adepturi. Dequorũ numero tibi assistentibus
nobis ut subuenire iam & auxiliari digneris imploram̃.
Opre electa. O scã. Ouenerabilis & imꝑiosa. Oclemens &
ꝓpitia dña nr̃a quo possimus recuꝑdre & habere ꝑ pecuã

Expanded text:
igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturVeniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
mala conscientia triti pene defecerant. ad spem uenis
cũ gaudio respirabant. Iam uero ut rem breui sine conlu¬
damus. ep̃o iubente male cautũ ey rographũ theophilus
igne cremauit. De inde suffrante clero & popło ductus
ad altre. cũ sacro scãm cõmiunionẽ clemanu ep̃i ore sus¬
ciꝑet. facie resulsit ut sol. Peractoq de inceps triduo cum
Vudibus in eccła piȩ matris oñi ꝑquã recon ciliatus sue¬
rat: alaboribus suis beato sine quieuit. Talibus gͦ factis
appbatur quia dñi mat̃ ubq imꝑiosa .ẽ. ubiq magnisi
certe cui ꝓnũ est scos angłos inmi nisteriũ mittere. & ad
bene placitũ suum inserorũ pacta cassare. Hisquoq & aliil
infinita numeri benesiciis quȩ uel scripta sunt uł passim
iugi sentiunt᷑ effectu quod & iultis & peccatoribus fiduiter
inuocantibus se p̾sto est & nũꝗ eis. opitulairi desistit. Ueniant

Expanded text:
mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica, certe cui pronum est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pacta cassare; his quoque et aliis infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur effectu, quod et justis et peccatoribus fideliter invocantibus se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant
Abbreviated transcription (Latin):
facer& quo seuerteret: tan dẽ colloctis fidei & sperun¬
tus animo contrito nom̃ eiꝰ inuecabat iugit᷑. ac patro¬
cinium implorabat. Quicͥmula : respexit hunc ꝓpi
coarguit ad cp̃i cõnfessicnẽ reconfortauit. Conso¬
lata est dolentem pollicendo ueniã & nedubitaro de ꝓ¬
misso supͣdictũ eyrographũ diabolo potent̃ ereptũ.
captiuo reddidit inpignus lib̾tatis. Quod cũ eiugilans
supͣpectus suũ positũ inueniret: quã lecus extitarit
quam pio affectu uoces exultationis & consessionis
ediderit: non est facile dictu Noctẽ uero illã c̃secu¬
taest dñicadies : quateophilus quasi cũ lño amortius
resurgens ep̃o seccrã popło p̃sentauit & rem sicut erat
exposuit. Uideres popłm modo exauditi tã horrendi
sceleris ex pauere: modo considerata macie uultuq
poenitentis pie colla crimari. Sed audito quantam
& quã celerem miłcdiam fuerat can secutus: om̃squi

Expanded text:
faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei vfaceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei vtus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexit hunc propcoarguit, ad Christi confessionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
scđm caritatẽ erga suꝑos ac suꝑ inferos ꝑ disbrietionẽ.
Unde plurima scripta sunt exẽplorũ angum̃ta᷑ deqͥb
adp̃sens utrinq: singula sufficiat memorare.
Illa gͥolim inauxiliũ magmi patris basilu misit
sc̃m angłm & mortuũ suscitauit qui male uiuentẽ
pessum dedit ꝑsecutorẽ eiꝰ ilianũ apostatã. Et hec
historia notissima est. Illa eciã teopee cator quondã theo¬
phile penitentẽ & se supplicit̃ inuocantem ab ipsis diaboli
faucib potent̃ eripuit. Sed quio grauem huius lapłi re¬
parationẽ pancis effari. cũ audire sit oꝑe p̃cũi Ilg
tulit sese ad quendam iudeũ male ficũ eius consilium&
auxiliũ petens. Hoc meditere locutus eũ diabolo xp̃ia¬
nitatẽ ab negauit diabolũ adorauit: eiq ddesua man¬
cipatione er graphum tradidit anulo suo signatũ.
Postea uero facti penitens multũq se animi agens quio

Expanded text:
secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae pretium?tulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid
Abbreviated transcription (Latin):
Cũgͦ uirtutib supͣ dictis facta eiꝰ plena sint atq
dicda: manifestũ est ñ solũ attes tatione angelica
sec etiã rerũ argum̃to nullũ genus uirtutis bea¬
tissimȩ uirginiꝰ de fuisse. Depro mebant itaq
uirtutes incogitatione E affectu cordis eiꝰ inest¬
bilem armoniã: quã ipsa creatrixe in habita¬
trixeiꝰ dĩ sapientia. de lectabatur audire. Corui¬
cabał foris insuꝑficie sermonis & actus : unde
merito possent homines glorificaredm̃ & exempla sa¬
lutis accipere. Taligͦ tanteq ꝑsone quid tandẽ ad
honoris cumulũ p̃otuit accedere marus eo quod
dĩsiliũ uirgo concepit uirgomat ediditͦ N ac
ipe dignitãte uenerabilis facta est ipsis quoq sco
ordinib angłorũ. Quod oꝑe manifesto de darauit ille
magnus atq fortis archangłs gabriel: qui eã ante quã
dĩmat̃ sieret quia suturã nouerat. tanta ueneratione
salutando p̃uenit. hac eadẽ dignitate facta est etiã imꝑiosa

Expanded text:
t atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa,
Abbreviated transcription (Latin):
qui sed& nre commoditatis causa. Unde supplicit᷑ uob
protanta erga me pietatis affectione gratulans rescribo
me iam diũ infirmatũ egritudinẽ hoc tẽpore maxie
reuereri longũ iter aggredi non audere successu uꝰ
tẽporis oportunioris annuente dõ libent̃ uos eo siue
alias comitaturũ ẽẽ. Quã quã ad p̃sens siualitudo¬
ñ obsisteret: longe tam̃ ante p̃moneri me tanti¬
itmeris oporteret. Ualete felicit̃. SΕRMΟ DENATUITatO

Expanded text:
quii, sed et nostrae commoditatis causa. Unde suppliciter vobis pro tanta erga me pietatis affectione gratulans rescribo, me jam diu infirmatum, aegritudinem hoc tempore maxime revereri, longum iter aggredi non audere, successu vero temporis opportunioris, annuente Deo, libenter vos eo, sive alias comitaturum esse, quanquam ad praesens si valetudo non obsisteret, longe tamen ante praemoneri me tantiineris oporteret. Valete feliciter. EPISTO
Abbreviated transcription (Latin):
inerno die naturalis dĩfilius est. P equa siliatione uł
generatione diuina satis exstat copiosa theologoꝵ
auctoritas. Vnde rex mire sapiens subtilis simam
questionẽ ꝓponebat dicens. Quis ascendit in cȩlũ atq des
descendit.. Quis continuit sp̃m immanib suis. Quis
collig  aquas quasi inuestim̃to Quis suscitauit om̃ster¬
fit pratio einationẽ de monsbratio dĩtatis eiꝰ. hoc molo
Iuic qͥd est : aut creator aut ereatia est. Pro inde quod
naturalis & sinumero differt a patre suo quoniã alt est
naturali tam̃ diffinitione patri suo unt̃ idẽq est. At
rationatione. qm̃ eudent̃ illũ ipso nomine chñ clamant
cũ laudib deo dignis quã ius non sine cõ memoratione
humanitatis eius quasit ut ds̃ uerus & homo simubte
cirdatur. Deqͥb illud dauiticũ. Sodes tuaols iiscłm scb¬

Expanded text:
in aeterno die naturalis Dei filius est. De qua filiatione vel generatione divina satis exstat copiosa theologorum auctoritas; unde rex mire sapiens subtilissimam quaestionem proponebat dicens: Quis ascendit in coelum atque descendit? quis continuit spiritum in manibus suis? quis colligavit aquas quasi in vestimento? quis suscitavit omnes tersit pro ratione demonstratio divinitatis ejus hoc modo. Quidquid est aut Creator, aut creatura: proinde quod naturalis, et si numero differt a Patre suo quoniam alter est, naturali tamen definitione Patri suo unum idemque est. Atratiocinatione. Quoniam evidenter illum ipso nomine Dominum clamant cum laudibus Deo dignis, quamvis non sine commemoratione humanitatis ejus, qua fit ut Deus verus, et homo simul esse credatur. De quibus illud Davidicu
Abbreviated transcription (Latin):
sixis palmis acpedib sellace aceto potat᷑ ẽ. & qiuilast
uesti menta eius. & suꝑ tunicã eiꝰ. mis sicẽ. sors. & ipse
collocitus in obscuris sic̃ mortui scłi: deflente dđ
te iob. Talis itaq descriptio ꝓphetarũ de humilitate
indicatio contẽporaliũ sibi uatũ ostendit uelut za¬
chariȩ & elisabeth. simeonis & anne : quoꝵ geltaseu
uaticinia nota st̃. & ioħis baptistȩ dicentis. ec̃ce agn
dĩecce enutollit peccata mundi. Quando enĩ ili¬

Expanded text:
fixis palmis ac pedibus, felle et aceto potatus est, et divisa sunt fixis palmis ac pedibus, felle et aceto potatus est, et divisa sunt vestimenta ejus, et super tunicam ejus missa est sors , et ipse collocatus in obscuris, sicut mortui saeculi , deflente Date Job. Talis itaque descriptio prophetarum de humilitate indicatio contemporalium sibi vatum ostendit, velut Zachariae et Elisabeth, Simeonis et Annae, quorum gesta seu vaticinia nota sunt, et Joannis Baptistae dicentis: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quando enim i
Abbreviated transcription (Latin):
eñ negaturuis est. Itẽ paulopost. Et indimidio ebdo¬
nradis deficiet holtia & sacrisiciũ. & intẽplo erit ab omi¬
unatio de solationis : & usq ad consũmationẽ & sinem
defecturũ Hec aũt ebdomada euoluebat ꝑpecuaq de¬
solateo secutura olĩ imꝑante aberio succeliore august
etiam unctũ ẽẽ. constat & passũ : uetusq sacrifieium
defecis se. desolatione secra. Itẽ xp̃m uenus se & quis
esset xxp̃e in dicauit olĩ forma humilitatis eius acpassionis¬
eius. aniultis uatib particulatĩ descripta : & in olo uu
dño nr̃o tota simul inuenta. Pos aũt u̾bigra partẽ
descriptionis illius subioimꝰ. Sic̃ est qđ in bebleem nasci
dignatꝰ :: iuxtã ꝓphetiã micheȩ̃. Quod suꝑasinũ sedeni
ues̾t. ierusolimam. Et intẽpore passionis uesteru¬
bea indutus est. Et sic̃ oiuis adoccisionẽ ductus. ẽ & cũ
miqͥs repiitatus est. sicut deplor auerat isaias IđxxX
occlusus ẽ . ut lam̃tatuss suerat hieremias. Tuodtrans¬

Expanded text:
eum negaturus est ; item paulo post: Et in dimidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium, et in templo erit abominatio disolationis, et usque ad consummationem et finem defecturum. Haec autem hebdomada evolvebatur perpetuaque desolatio secutura erat, imperante Tiberio successore Aug., qetiam unctum esse constat, et passum, vetusque sacrificium defecisse desolatione secuta. Item Christum venisse, et quis esset Christus indicavit olim forma humilitatis ejus ac passionis a multis vatibus particulatim descripta, et in solo Jesu Domino nostro tota simul inventa. Nos autem verbi gratia partem descriptionis illius subjicimus, sicut est quod in Bethlehem nasci dignatus est, juxta prophetiam Micheae: quod super asinum sedens venit Hierosolymam, et in tempore passionis veste rubea indutus est. Et sicut ovis ad occisionem ductus est, et cum iniquis reputatus est , sicut deploraverat Isaias. Quod occlusus est , ut lamentatus fuerat Jeremias; quod trans
Abbreviated transcription (Latin):
Precor aut̃ bonitatẽ tuã ut dõnorai noni releuare
digneris daninũ qđ ꝑtulit inseruitionro. Uale nunc & sem
pussime atq benignissime. Ego uͦ nũmquã obliuiscarde¬

Expanded text:
Precor autem bonitatem tuam, ut Raimoni relevare Precor autem bonitatem tuam, ut Raimoni relevare digneris damnum quod pertulit in servitio nostro. Vale nunc et semper, piissime atque benignissime: ego vero nunquam obliviscar
Abbreviated transcription (Latin):
maltera gaudia sempitna. Doleo ur optime qđ nagincon¬
uentu regis atq nr̃o loquendi tecũ opor tinitatẽ nonbabuc̃
non deseculari negorio sed deloco sci patris nr̃ibilarii eusꝰ
rectorẽ meeẽ bonitas tua uoluit: sedbuiꝰ temporis malicia
ñpmitat. Mando itaq tibi & p̃cor absens id qđ tune p̃sens
intimarc uolebam uidelicet ut scđm bene placitũ cordis
tui consiraias ibi aliũ thesaurariũ & capitiariũ debonis
clerics qui sunt intua uicinia quosuia longa & periculos
ñ disturbet ab officio sic̃ me & meos hac tenus disturba¬
uit nec me putes obsecro ita paruũ : ut ꝓpt̾ hoc uidear
tbimmus ee fidelis agnosco eni me ꝑpetuũ debitorẽ
ẽc̃ fidelitatis animȩ tuȩ & corꝑori ꝓpt̾ benignitatẽ
quã michi immerito exhibunsti. Unde certo scias qued
si tibi aut popło tuo ministeru mei necessitas immineres
& hoc mihi mandare dignũ duceres: subuenirẽ tibid
dert finon possem alit̃ uł mhabitu pauperis peregrini

Expanded text:
altera gaudia sempiterna. Doleo, vir optime, quod nuper in conventu regis atque nostro loquendi tecum opportunitatem non habui, non de saeculari negotio, sed de loco sancti Patris Hilarii, cujus rectores nos esse bonitas tua voluit, sed hujus temporis malitia non permittit. Mando itaque tibi, et precor absens id quod tunc praesens intimare volebam, videlicet, ut secundum beneplacitum cordis tui constituas tibi alium thesaurarium et capitiarium de bonis clericis qui sunt in tua vicinia, quos via longa et periculosa non disturbet ab officio, sicut me et meos hactenus disturbavit. Nec me putes, obsecro, ita pravum, ut propter hoc tibi videar minus esse fidelis. Agnosco enim me perpetuum debitorem esse fidelitatis animae tuae et corpori, propter benignitatem quam mihi immerito exhibuisti Unde certo scias, quia si tibi aut populo tuo mei ministerii necessitas immineret, et hoc mihi mandare dignum duceres, subvenirem tibi Deo duce, si non possem aliter, vel in habitu pauperis peregrini.
Abbreviated transcription (Latin):
de inde ad annã nuntians nasciturã eissiliã nomine
mariã. cui similis scĩtate nec antea nata fuerit. nec poster
nasceret᷑. Factũ est aut iuxta uerbum angłi nata est in
ciuitate natarech sc̃issima uirgo maria: & mansitibi
trib annis inpat̃na domo sostea uera sicut parentes illam
dõ uouerant ducta ierusolimis intẽplo dñi ẽuersaca. ẽus
adquartam decimũ annũ ieuinus & orationibus seruiens
die ac noote & uirginitatẽ suã uouens quod ante ingoulla
fererat. Angelicis collo quiis frequenter utens. De¬
de cũ esset reuersa addomũ parentum suoꝵ in ciuitatẽ
nazaroe h. missus est ad eam angłs gabrihel addõ nun¬
tians ei conceptionẽ filii ddĩ f unt ergo conceptus dĩsi¬
lius in natareth: natus in bechlexm.sołł natiuitatem
uero xp̃i mansit cum filio suo us q adpassionẽ arucis.
ubixp̃e uirginẽ matrem uirgͥnidiscipulo ioħi apło com¬

Expanded text:
demum ad Annam, nuntians eis nascituram filiam nomine demum ad Annam, nuntians eis nascituram filiam nomine Mariam, cui sinasceretur. Factum est itaque juxta verbum angeli: nata est in civitate Nazareth sanctissima Virgo Maria, et mansit ibi tribus annis in paterna domo; postea vero, sicut parentes illam Deo voverant, ducta Hierosolymis in templo Domini conservata est usque ad quartum decimum annum, jejuniis et orationibus serviens die ac nocte, et virginitatem suam vovens, quod ante virgo ulla non fecerat, angelicis colloquiis frequenter utens. Deinde cum esset reversa ad domum parentum suorum in civitatem Nazareth, missus est ad eam angelus Gabriel a Deo nuntians ei conceptionem Filii Dei. Fuit ergo conceptus Dei Filius in Nazareth, natus in Bethlehem. Post nativitatem vero Christi mansit cum filio usque ad passionem crucis, ubi Christus Virginem matrem virgini discipulo Joanni apostolo com
Abbreviated transcription (Latin):
R carissimi in hao diequa celebramus nataległosȩ
sine & adiutoriis quȩ ipsa xp̃ianis & iustis or peccatorib
impende sola&e: H le itaq nata est de styrpe abrahȩ atuad
regis: quib adeo ꝓmissio facta est quod in semine iplorum
uixta relationẽ & scripturas sc̃orũ patrũ inciuitade na¬
tareth. patre nomine ioachim. ex eadem urbe orupnedar
matre uero anna nomine oriunda exciuitate betbleen
Uitacorum simplex & recta ante chñ: apuel homi nesur ep̃ben¬
sibilis & pia erat. Nã omnẽ substan eiam suam trifame
diuidebant. Unã partẽ tẽplo & tẽpli seruitoribus impende¬
bant: aliam pere grinis & pauꝑibus erogabant st̃tia sibi&
suȩ sa miliolȩ usibus reseruabant. Ita uistidõ. hominlibus
pii ꝑ an noscircitrr.xx castũ domi coniugiũ sineliboꝵ
ꝓcreatione exercebant: Vouer̃ cam̃ si sorte dsdonane eis
sobolem: eam sedm̃ seruitio mancipaturos. Euolut se
tot annarũ curriculis missus ẽ. angłs dñi pͥus ad ioachĩ

Expanded text:
 charissimi, in hac die celebramus natale gloriofine, et adjutoriis quae ipsa Christianis et justis et peccatoribus impendere solet. Haec itaque nata est de stirpe Abrahae atque David regis, quibus a Deo promissio facta est, quod in semine ipsorum, est autem juxta relationem et scripturas sanctorum Patrum in civitate Nazareth, patre nomine Joachim ex eadem urbe oriundo, matre vero Anna nomine oriunda ex civitate Bethlehem. Vita quorum simplex et recta ante Dominum, apud homines irreprehensibilis et pia erat. Nam omnem substantiam suam trifarie dividebant, unam partem templo et templi servitoribus impendebant, aliam peregrinis et pauperibus erogabant, tertiam sibi et suae familiae usibus reservabant. Ita justi Deo, et homi annos circiter viginti, castum Domini conjugium, sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen, si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos. Evolutis ergo tot annorum curriculis, missus est angelus Domini prius ad Joachim,
Abbreviated transcription (Latin):
cum loco lacrificandi ꝑdidit. Regnũ gͥ ac cesptrũ
indubitant̃ amilit. Ubi enĩ causa effectiua ñ . ẽ :
effectus qui exea nascatur ẽẽ. nullatenus potest.
ansicieliũ aliqua necessaria dicere uolentes. mox
audȩis incipimꝰ. Ipsigͦ nob̵ catholicis in eose con¬
sentire dicunt: quo unũ m̃ col umꝰ om̃iũerea¬
torem. Dissentiunt aũt in his: qđ trinitatẽ ꝑsona¬
rũ inunitate deitatis ñ agnoscunt. & qđ xp̃m¬

Expanded text:
acrificandi perdidit; regnum igitur ac sceptrum indubitanter amisit. Ubi enim effectiva causa non est, effectus qui ex ea nascatur esse nullatenus potest. II. lium aliqua necessaria dicere volentes, mox a Judaeis incipimus. Ipsi ergo nobis catholicis in eo se consentire dicunt, quod unum Dominum colimus omnium creatorem. Dissentiunt autem in his, quod Trinitatem personaru
Abbreviated transcription (Latin):
rebiedo uitio & ꝑdĩgrãm suꝑato reuocari udeat edoneus
it siex frequenti missarũ celebratione tediũ: ita conripiendus
timor de leui culpa castigandus. eẽ uidetur cũpnetate
sit legit᷑ in capitu sariũ libro r capło .u.at sipnotarae
passio scoma chi uł cerebri fuerit incausa: ꝗuiescere
rũ comparatione pratiocinationẽ facile tractabet
quime multosq alios uis it̃ & int̾rogatiis & dũ prudent̃
int̾rogas bene doces. Uat¬
Uoccurrerẽ: quia sero cõmonitoriũ accepi non parui
Siquȩ aliȩ causȩ sunt taicent᷑ ad p̃sens: quia minus
dignũ ẽ. scire te negocia regni tui Nouerit gͦ prudentia tua
comesodoi qͥ tunc turonisagebat: mandauit ut post .ii. dies
blesis sibi occurrerẽ. ad audiendũ quid dicerent legati
nomanoꝵ. Sedqm̃ id mea parũ int̾erat ualitudine qͦq ꝓhi¬
bente non parui. Mandat aut̃ & obñixe p̃cat᷑ maiestatẽ
tuam ipse comes nete. ꝓperant̃ ingeras in suũ nocum̃tũ

Expanded text:
io et per Dei gratiam superato, revocari videatur idoneus. At si ex frequenti missarum celebratione taedium, ita corripiendus, timor de levi culpa, castigandus esse videtur cum pietate, sicut legitur in Capitulario, lib. I, capitulo 6. At si praenotata passio stomachi, vel cerebri fuerit in causa, quiescere rum comparatione per ratiocinationem facile tractabitur. ptime, qui me multosque alios jugiter et interrogas, et dum prudenter interrogas, bene doces. Vaoccurrerem, quia sero commonitorium accepi, non parui. Si quae aliae causae sunt tacentur ad praesens, quia minus Dignum est scire te negotia regni tui. Noverit ergo prudentia tua, comes Odo, qui tunc Turonis agebat, mandavit ut post duos dies Blesis sibi occurrerem, ad audiendum quid dicerent legati Romanorum. Sed quoniam id mea parum intererat, valetudine quoque prohibente, non parui. Mandat autem et obnixe precatur majestatem tuam ipse comes, ne te properanter ingeras in suum nocumentum,
Abbreviated transcription (Latin):
ret sedquia rex pximo rugitu ut dr uenire habet nsilu
legũ quȩ uicina ẽ ut scitis monasterio sei benedeti ese
quoq dõ fauente illuc ire disposur sciturus quales mue
Et qđ inteñ effecero : aut ipse uob referam. aut litteris inno¬
tescam. Uł felicit̃¬

Expanded text:
ido detineret. Sed quia rex proximo rugitu, ut dicitur, venire habet in silvam Legium, quae vicina est, ut scitis, monasterio sancti Benedicti, ego quoque, Deo favente, illuc ire disposui, sciturus quales inveEt quod interim effecero, aut ipse vobis referam, aut litteris innotescam Vale felicit
Abbreviated transcription (Latin):
Hio regi .R .t. humilis ep̃s omĩa fidelia. Sacra urã monitꝰ
sum inquirere festinant̃ & scribere uob: siqua histori
sanguinẽ pluisse referat. Et si factũ fuit: quid futurũ
portenderit. Liuiũ u aleriũ Orosiũ & plures alios huiꝰ
rei relatores inueni. Dẽ quib ad p̃sens solũ Gregoriũ
turonensem ep̃m testẽ. eẽ. ꝓductũ sufficiat: ꝓpt̾ aucto¬
ritatẽ religionis suȩ Ait ẽo idem m ui. libro bistonarĩ¬

Expanded text:
 FULBERTUS humilis episcopus, omnia fidelia. Sacra vestra monitus sum inquirere festinanter, et scribere vobis, si qua historia sanguinem pluisse referat, et si factum fuit, quid futurum portenderit. Livium, Valerium, Orosium, et plures alios hujus rei relatores inveni, de quibus ad praesens solum Gregorium Turonensem episcopum testem esse productum sufficiat, propter auctoritatem religionis suae. Ait ergo Gregorius idem i
Abbreviated transcription (Latin):
re fr̃s unde cepit sollẽnitas purificationis quã hodie celȩ¬
bratis & qͥd cerei significent quos offertis. Sollẽnitas
gͦ ista ꝓcessit exlege. Prȩcepit eñĩ ds̃ inlege ut mulier
quȩ deuiro suo conceptũm primogenitũ pareret:
quadra gesimo dienatiuitaas p̃sentaret eũ dño intẽ¬
plo cũ hostus Et hic dies purificationis uocabat᷑ quod
p̃ceptũ purificationis & oblationis impleuerunt alis
matres ex necessitate: quia pollute & peccatrices
ipsa non indigebat legali purificatione : quia mun¬
da erat& scã humilitatis tamen & obedientiȩ causa
legi se subdens obedire legiquãuis ñ indigeret: obtulit
intẽplo dĩ filiũ suũ cũ hostus q̃ dra gesimo die natiuitatd
sic̃ ẽ. hodie Sed p̃sentatio illa : insignis & gloriosa
fuit. Monente eñi spũ sco occurrerunt illi. sc̃s ꝓpħa
sicon & anna scã uidua et ꝓpbetissa laudartes a bene dicentes

Expanded text:
res, unde coepit solemnitas Purificationis, quam hodie celebratis, et quid cerei significent quos offertis. Solemnitas ergo ista processit ex lege. Praecepit enim Deus in lege ut mulier quae de viri sui conceptu primogenitum pareret, quadragesimo die nativitatis praesentaret eum Domino in templo, cum hostiis: et hic dies Purificationis vocatur. Quod praeceptum Purificationis et oblationis impleverunt aliae matres ex necessitate, quia pollutae et peccatrices ine Maria, ipsa non indigebat legali purificatione, quia munda erat et sancta. Humilitatis tamen et obedientiae causa legi se subdens, obedire legi quamvis non indigeret, obtulit in templo Dei filium suum cum hostiis quadragesimo die nativitatis, sicut est hodie. Sed praesentatio illa insignis et gloriosa fuit: movente enim Spiritu sancto, occurrerunt ei sanctus propheta Simeon et Anna sancta vidua et prophetissa, laudantes
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝓnob̃: dicente apło. Confitemini alterutrũ peccata
urã : & orate ꝓinuicẽ ut saluemini. Nouimꝰ aut̃ ꝑpenitentia
multos euasisse periculũ. ut illos alios quoq ꝑ orationẽ ut¬
illos. Enitam᷑ etiã fr̃s inter tales inueniri: qr regnũ cȩloris
uim patit᷑. & uiolenti diripiunt illud frestet uires imbe¬
cillitati nr̃e ille qͥ dixit confidite ed uici mundũ: dñs¬

Expanded text:
nfitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini . Novimus autem per poenitentiam multos evasisse periculum mortis, alios per orationem. Enitamur etiam, fratres, inter tales inveniri, quia regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Praestet vires imbecillitati nostrae ille qui dixit: Confidite, ego vici mundum
Abbreviated transcription (Latin):
eñi quis dm̃ offendere ñcessat. ñ eiꝰ penitentia fructuos a
Et qui in bac uita crimmali peccato finẽ ñ imposuerit: ueniã
inde ñ habehit. Qua ꝓpt̃ ut dixinecessariũ ẽ in pͥmis crimini
finẽ dare : daepide oꝰ cõmissa delere ꝑpenitentiã ꝑelemo¬

Expanded text:
enim quis Dominum offendere non cessat, nec ejus poenitentia fructuosa est, enim quis Dominum offendere non cessat, nec ejus poenitentia fructuosa est, et qui in hac vita criminali peccato finem non imposuerit, veniam in altera non habebit. Quapropter, ut dixi, necessarium est in primis crimini finem dare, deinde vero commissa delere per poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃iani sumꝰ Reddamꝰ sͦ imprimis dõ gr̃as qͥ nos ad
fidẽ suã uocare dignatus est & ꝑbaptismi gram a
peccato mundare & ad iabolo liberare. Dicite dõ gr̃as.
fr̃s si ꝑmansissemꝰ milla munditia que nob̾ ꝑbaptismũ data ẽ:
uere felices essemꝰ Sed non ꝑmansimꝰ cecidimꝰ eñi ꝑ nrãm
culpam ñ solũ inpeccata sed etiã incrimina: ꝓpt̃ quȩ pecca¬
tores abȩccła separantur. Qualia sunt: homicidia. adulteria
fornicationes. sacrilegia. rapinȩ furta falsa testimonia
suꝑbia muidia. auaricia diut̾na iracundia. ebrietas assidua
Sic̃ gͦ dõ gr̃as egimus ꝓbonitate sua: sic nos culoabiles confiteam᷑
& sc̃is eiꝰ. Sed miscdia eiꝰ. magna ẽ qui nob adhuc donat locũ
sine tẽpus em̃dationis. Em̃demꝰ sͦ minelius iuxta scripturã
quȩ ignorando peccauimꝰ. & cetã. Qđ si nescitis qͣlit̃ em̃dare
debeatis dicendũ ẽ uob in pͥmis peccare desiftite. Quã diu

Expanded text:
iani sumus. Reddamus ergo in primis Deo gratias, qui nos ad fidem suam vocare dignatus est, et per baptismi gratiam a peccato mundare, et a diabolo liberare. Dicite Deo gratias, fratres: si permansissemus in illa munditia quae nobis per baptismum data est, vere felices essemus. Sed non permansimus, cecidimus enim per nostram culpam, non solum in peccata, sed etiam in crimina propter quae peccatores ab Ecclesia separantur, qualia sunt homocidia, adulteria, fornicationes, sacrilegia, rapinae, furta, falsa testimonia, superbia, invidia, avaritia, diutina iracundia, ebrietas assidua. Sicut ergo Deo gratias egimus pro bonitate sua, sic nos culpabiles confiteamur et sanctis ejus, sed misericordia ejus magna est, qui nobis adhuc donat locum sive tempus emendationis. Emendemus ergo in melius, juxta Scripturam, quae ignorando peccavimus; quod si nescitis qualiter emendare debeatis, dicendum est vobis. In primis peccare desistite: quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
genis patrocinari destit. Propositionẽ sequat᷑ ordine
suo narratio: iamq referamus unũ dep̃taxatis oraculis
ac de inde paucis expediamus. Dixit ȩt̃nus adueterẽ:
ds̃ ad serpentẽ. In imicicias ponã int̃̾te & mulierẽ:
& sem̃ tuũ & sem̃ illius. Quid ẽ. fr̃s in hoc loco serpenu¬

Expanded text:
genis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine genis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et sem
Abbreviated transcription (Latin):
tes eoꝵ assignatas litteris mȩccła recitare adlaudem dĩ
excuiꝰ mimere sunt & ad instrum̃ta minoꝵ int̃ om̃s scõs
memoria beatissimȩ uirginis eo frequentius agit᷑ atq
festiuuis. quo maiorẽ grãm apud dm̃ credit᷑ muenisse
Unde post alia quȩdã ipsius antiquiora sollemnia ñ fur
contenta douotio fideliũ : quinnatiuitatis sollemne
suꝑ adderet hodiernũ Nac itaq die peculi arit̃ i ecđa
recitandus. eẽ. uideretur ille liber qui de ortu eiꝰ atq uita
scriptus inueniebatur : sinon nidicassent eũ patres mi
a pocripha numerandũ. at qm̃ magnis ac sapientib
uiris ita uissũ ẽ. nos alia: quȩdam sed non aliena legentes
eccłiasticũ morẽ debitis officiis exequam᷑. Beata sͦ dñi
mat̾ & ꝑpetua uirgo maria pͥusquã nasceret᷑ oraculis
enunciata. ẽ : & designata miraculis. Nata uͦ ꝓgenie
dumitꝰ ordinata pͥuilegio uirtutũ insignis enituit:
saluatorẽ edidit.a quo glorificata in cęlo: nũꝗ t̾ri¬

Expanded text:
recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terri
Abbreviated transcription (Latin):
matẽ tale aliquid inciꝑe p̃sumosisti Qđ eniã moe
ubente non debuisses facere. hoc te ipso comsbelsuo
fedistr de aut̃ ans te inmalũ odonis agere empulsum
tenꝰ comminstrhis de causis exconunicatonas
rephenđe ut atuo incepto resipisceres transi non
ut teuellem fleca ineã partẽ qua corristo sđ bos¬
cretes an indiscrete fecerm: tua iuridicialis libra
penset qunne consultorẽ quȩtere mones A b
discrene a sine causa temeraria inte qđ abs
exeomunicationẽ intorsissem sustmeres toree
uidiemiti pastoris & a sacra celebratione cel
anpiagistri mt̃dicta parinpendisti prudeni
iuorazine te crecomimicationis pcierdita
Utrũ inquit iustẽ an iniuste obliget pastor pastoris
tam̃ sententia gregi tãda.ẽ. ne is qui sub. ẽ. & cũ
iiuste forsitan ligat᷑ ipsam obligationis suȩ sen¬
tentiã exalia culpa mereat᷑. Pastor sͦ uł ab soluere¬

Expanded text:
ritatem tale aliquid incipere praesumpsisti: quodque etiam me ritatem tale aliquid incipere praesumpsisti: quodque etiam me jubente non debuisses facere, hoc te ipso consultore fecisti. Quod autem ais te in malum Odonis agere impulsum, tenus comminuisti. His de causis excommunicatorias reprehendere, ut a tuo incoepto resipisceres, transmisi, non ut te vellem flecti in eam partem qua corruisti. Quod discrete an indiscrete fecerim, tua juridicialis libra penset, qui consultorem quaerere mones. At si indiscrete ac sine causa temerariam in te, quod absit! excommunicationem intorsissem, sustinere tamen judicium tui pastoris, et a sacra celebratione cesstui magistri interdicta parvipendisti, prudens in voraginem te excommunicationis praecipitasti. utrum iuste an iniuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum iniuste forsitan Ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. 12. De pravis pr
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si qua dragenario uocationis spatio. lege eano¬
nũ te de fendere niteris: sc̃io quia singulares cau
& exp̃sule ducem tot armatoꝵ factũ. totã mãm
patriam crudelit̾ uastare cernens. ferrũ ignes
diuersasq nob̾ mortes minatũ mͣmmentiq plage
quadra genariȩ uocationis spatum ut de siste¬
ret᷑ nic hil uidens ꝓdesse uenabulũ mox tibi
ex cõmunicationis opposui. ut eo saltã uiso t̃ri
te & tuos uel ad mom̃tũ refrenares. & psulem
quẽ amiseras recognosceres Sed tuma luisti
illo excõmimicationis uenabulo confidi: quã
acepta trrannide uł ad punctũ refrenari. Nã
qđ dicis te regis hoc uissu fecisse. nec nego
nec affirmo. nec qͥd te hoc leuet intelligo:
iuiꝰ tumq em̃ hoc iussu feceris eadem culpaaes̃
nullus usserit ur gems: Nã adexag generationẽ
tiȩ culpȩ ista satis transgressio sufficit qđ p̃cer
mea tin archi ȩp̃i consulta cont᷑ canoniea aueno¬

Expanded text:
Quod si quadragenario vocationis spatio lege canoQuod si quadragenario vocationis spatio lege canonum te defendere niteris, scio quia singulares causet ex praesule ducem tot armatorum factum, totam nostram patriam crudeliter vastare cernens, ferrum, ignes, diversasque nobis mortes minatum, imminentique plagae quadragenariae vocationis spatium ut desisteres nihil videns prodesse, venabulum mox tibi excommunicationis opposui, ut eo saltem viso territus, te et tuos vel ad momentum refrenares, et praesulem quem amiseras recognosceres. Sed tu maluisti illo excommunicationis venabulo configi, quam a coepta tyrannide vel ad punctum refrenari. Nam quod dicis te regis hoc jussu fecisse, nec nego, nec affirmo, nec quid hoc levet intelligo. Cujuscunque enim hoc jussu feceris, eadem culpa ac si nullus jusserit urgeris. Nam ad exaggerationem tuae culpae ista satis transgressio sufficit, quod praeter mea tui archiepiscopi consulta, contra canonicam aucto
Abbreviated transcription (Latin):
uerur libetudixi quibdam tue epłe loce ob¬
uari amcȩtera que plurmã partẽ illeꝰ occupant
ptercunda censeo. Qđ egome in consulte conceptio¬
nis fuisse & temere acsine culpa tenonuocatũ
adiumo officio separasse criminaris. certa & in¬
expugnabili contradictione destruo. inconsulta
nanq conceptio ñ fuit que tibi conditione. qͥd potus
uelles eligendũ ꝓposuit. Qđ si bene adu̾tisses.
inconsultũ nondixisses in consultiꝰ igit᷑ fecisti qui te
ut pꝰ clariꝰ liquebit inpeiorẽ. pantẽ flexisti non
demere uͦ ac ñ sine cul pate & tuos. fuisse int̃dictos
testantur reliquiȩ uinearũ: in quib ura fixisti cas
Qđ mexemplũ datũ : cȩteris qͥb accerrime culpas¬
ris fidemfacit .I. te quoq uocatũ eẽ. qui dib mis¬
sas ame sciat litteras quis uel insanꝰ nonasserate¬
Te gͥ fr̃ rationabilit ꝓtua culpa & canonice uoca¬
tũ & adiumo officio separatũ recognoscendo
plange & plangendo ad satis factionẽ reuertere

Expanded text:
veniam, libet, ut dixi, quibusdam tuae epistolae locis obviare: nam caetera, quae plurimam partem illius occupant, praetereunda censeo. Quod ergo me inconsultae conceptionis fuisse, et temere ac sine culpa te non vocatum a divino officio separasse criminaris, certa et inexpugnabili contradictione destruo. Inconsulta namque conceptio non fuit quae tibi conditionem quid potius velles eligendum proposuit. Quod si bene advertisses, inconsultum non dixisses. Inconsultus igitur fecisti, qui te, ut post clarius liquebit, in pejorem partem flexisti. Non temere vero ac non sine culpa te et tuos fuisse interdictos, testantur reliquiae vinearum in quibus vestra fixisti castra. Quod in exemplum datum caeteris quibus accerrime culparis fidem facit. Te quoque vocatum esse, qui tibi missas a me sciat litteras, quis vel insanus non asseratter, rationabiliter pro tua culpa et canonice vocatum et a divino officio separatum recognoscendo plange, et plangendo ad satisfactionem revertere.