comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis tanta: ut maior cẽ non possit. Quẽ
enim misit deus: uerba dei loquitur.
hoc utiq de xp̃o. dicebat: ut se ab illo
distingueret: quid enim: Ipsum ioħm.¬
nonne deus misit: An non ipse dixit.
missus sum ante eum. et qui me misit¬
⁊ baptizare in aqua: et de illo dictum ẽ:
recce mitto angłm meum ante de: et p̃¬
parabit uiam tuam. Nonne et ipse uer¬
ba dei loquitur de quo ętiã. dictum ẽ
quod sit amplius quam ꝓpħa: Si ergo¬
et ipsum deus misit et uerba dei loqͥt̾:
quomodo ad distinctionẽ de xp̃o eum
dixisse accipimus. quem enm misit ds̃
uerba dei loquitur:s uide quid adiun¬
gat. Non enim ad mensuram dat dc̃s
sp̃m: quid est hoc. non enim ad mensu¬
ram dat deus sp̃ĩn: Inuenimus quia ad
ad mensuram. quomodo hominib ad men-¬
donatio curationũ. Numquid om̃s apłi:
Numquid omnes ꝓpħe: Numquid om̃s
doctores: Numquid om̃s doctouirtutes:
Numquid om̃s dona habent sanitatũ:

Expanded text:
tatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem tatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Jononne Deus misit? An non ipse dixit: Missus sum ante eum? et: Qui me misit baptizare in aqua . Et de illo dictum est: Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam . Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam pet ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Quid est hoc, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum? Invenimus quia ad ad mensuram. Quomodo hominibus ad mendonatio curationum. Numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae? numquid omnes doctores? numquid omnes virtutes? numquid omnes dona habent sanitatum?
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ quid dicit scriptura: erat illis a¬
nima una. et cor unum: in deum. Si cari¬
tas de tot animis fecit animam unã
et de tot cordib fecit cor unum: quanta ẽ
caritas inter patrem et filium: Maior
utiq potest eẽ: quam inter illos homineꝰ
quib erat cor unum. Si ergo multoꝵ frm̃
deus filius dicturus es quia duo sunt:
Si duo diĩ sunt: non est ibi summa cari¬
tas. Sl enim hic tanta caritas est. ut a¬
nimã tuam et animã amici tui. unam a¬
nunam faciat. quomodo ibi non est unꝰ
deus. pater et filius: Absit ut hoc senti¬
at fides non ficta. ꝓrsus quantũ excel¬
lat caritas illa: hinc intelligite Mul¬
te anie sunt multoꝵ hominũ: et si se
diligunt. una anima est. s possunt di¬
ci et mulde anime. possunt in hominib:
quia non est tanta coniunctio. Ibi autẽ
unum deum licet dicas: duos aut tres
deos non licet ut dicas. hinc tibi cõmen¬
datur suꝑeminentia et summitas cari¬

Expanded text:
sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis asanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fraDeus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas chari
Abbreviated transcription (Latin):
uenit et suꝑ om̃sẽ. ds̃ ueraxẽ: S si nondũ
illum intelligis deum: nondũ accepisti te¬
stimonium eius: Accipe et signas. presu-¬
menter intelligis. definient̾ agnoscis quia
ds̃ uerax ẽ: Quem enim misit deus: uerba
dei loquitur. Ipse est deus uerax: et mi¬
sit illum deus: deus misit deum. Iunge
ambos: unus deus. Deus uerax: missus
a deo: de singuł interroga: deus et de
ambob interroga: deus. Non singuli
deuset ambo diĩ: s singulus quisq deus.
et ambo deus. Tanta enim ibiẽ haritas
spc̃ scĩ. tanta pax unitatis: ut de singu¬
lis cum interrogat᷑. deus tibi responde¬
atur. de trinitate cum interrogatur:
deus tibi respondeatur. Si enim sp̃c ho¬
herens patris simul cum illo unus deus
est: audite alterum destimoniũ. Nostis
quam multi crediderunt quando omĩa
que habebant ad pedes apłoꝵ uendita
posuerunt: ut distribueretur unicuiq
sicut opus erat. Et de illa congregatiõe

Expanded text:
venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter intelligis, definienter agnoscis quia Deus verax est. 9. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax, et misit illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim spiritus hohaerens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
paratus est diabolo et angłis eius. Qui
ergo accipiunt: Illi qui ad dexteram fu¬
turist̃ illi. quib dicetur uenite benedic¬
ti patris mei. ꝑcipite regnũ quod uobr
paratum est ab origine mundi. Attende
ergo in spũ diuisionem: in genere autn
humano comixtionem et quod nond
locis separatum est. separauit intello
seꝑauit cordis aspectu: et uidit duos
pulos. infidelium et fidelium Attend̾
infideles: et ait qui de cęlo uenit supo
tulit se a sinistra. et aspexit a dexteram:
et sequitus ait. Qui accepit euis testimo¬
nium. signauit quia deus uerax est: quid
est signauit quia deus uerax est. nͥquia ho¬
mo mendax est et deus uerax est: quia
nemo hominũ potest dicere. quod ueritatiᷤ
est. nisi illuminetur ab eo qui mentiri nõ
potest. deus ergo uerax: Xp̾ẽ audem ds̃
Sns ꝓbare: Accipe testimoniũ eius et
inuenies Qui enĩ accipit testimoniũeiꝰ. sig¬
nauit quia ds̃ ueraxẽ. Quis ipse: Qui decęlo

Expanded text:
praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, suprtranstulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest. Deus ergo verax, Christus autem Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
nauit quia deus uerax est: Certe ergo ne¬
mo. si tu ipse dicis qui accipit destimoniũ
eius. signauit quia deus uerax est: Res¬
ponderet ergo fortasse interrogatus iohꝙ
et diceret. Noui quid dixerim nemo ca
dam enim populus natus adiram deoc
ad hoc precognitus. Qui sint enim cre¬
turi et qui non sint credituri: nouita
eq Qui sint ꝑseueraturi in eo quod credid¬
r̾int. et qui sint lapsuri nouit deusu
numerati sunt deo om̃s futuri in uita
eternam: et nouit iã illum popłm di¬
tinctum. Et si ipse nouit. et ꝓpħis ded
nosse ꝑ spm̃ suum: dedit et ioħi. Adto¬
debat ergo ioħs: non oculo suo. Har
quantum ad ipsum ꝑtinet terra esti
impium. infidelem. attendens illun
infidelitate sua aͤit. Testimonium c
qui de celo uenit: nemo acciͤpit. Quos
nemo: Eorum qui ad sinistram futurist
eoꝵ quib dicetur: ite in ignẽ eternumqͥ

Expanded text:
gnavit quia Deus verax est. » Certe ergo non negnavit quia Deus verax est. » Certe ergo non nemo, si tu ipse dicis: « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Responderet ergo fortasse Joannes interrogatus, et diceret, Novi quid dixerim, nemo. Est enim quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Deus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est,uemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Sic deusedidit uerbũ hoc est genu¬
it filiam. Et tu quidem ex tempore gig¬
nis uerbum etiam in corde deussine tẽ¬
porc genuit filium. ꝑ quem creauit omĩa
tempora. Cum ergo uerbum dei filius sit.
filius autem locutus est nobis: non uerbũ
suum s uerbum patris. Se nobis loqui.
uoluit: qui uerbum patris loquebatur.
Hoc ergo quo modo decuit & oportuit di¬
xit ioħs: Comodo potuimus nos. exposui¬
mus. Cui ad cor non dum peruenit cdignꝰ
de tanta re intellectus: habet quo se con¬
uertat. habet quo pulset. habet a quo
querat. habet a quo petat: habet a quo
accipiat. Qui de cęlo uenit supra om̃s¬
est. et quod uidit et audiuit hoc testat᷑:¬
et testimonium eius nemo accipit. Sine¬
mo: ut quid uenit: Quorumdam ergo
nemo. Est quidam populus p̃paratus adi¬
ram dei: dampnandus cum diabolo. Hor¬
enim nemo accipit testimonium xp̃i. n
si omĩno nemo. nullus homo: quid est quo
sequitur. Qui accipit testimoniũ cius se¬

Expanded text:
tis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genutis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo est; et quod vidit et audivit hoc testatur; testimonium ejus nemo accepit. » Si nemo, ut quid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accepit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo. Quid est quod sequitur? « Qui accepit testimonium ejus, si
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓferas: rem uis dicere. et ipsa rei con¬
ceptio in corde tuo iam uerbũ est. Nondũ
ꝓcessit: sed iam natum est in corde et ma¬
net ut ꝓcedat: Attendis autem ad quẽ
ꝓcedat: et cum quo loquaris. Si latinus
est: uocem latinam queris. Si grecus est:
uerba greca meditaris. Sipunicus est. at¬
tendis. si nosti linguam punicam. ꝓdiu̾¬
sitate ergo auditoꝵ diuersas linguas adhi¬
bos: ut ꝓferas uerbum conceptum. Illud
aũ quod corde conceperas: nulla lingua
tenebat᷑. Cum ergo deus loquens. linguã
non quereret et genus loquutionis non
assumeret: quomodo auditus est a filio
cum ꝑ ipsum filium loquutus sit deus: oo¬
modo enim tu uerbum quod loqueris in
corde habes: et apud te est. et ipsa concep¬
tio est. spiritalis est. Nam sicut anima¬
tua spẽ est: ita et uerbum quod conce:¬
pisti spẽ est. Hon dum enim accepit so¬
num ut ꝑ sillabas diuidatur. s manet :¬
in conceptione cordis et in spectaculo m̃e¬

Expanded text:
quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conquod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo men
Abbreviated transcription (Latin):
diuit a patre: et rursus audio dicentem
scripturam quia ipse filius uerbum patͥs
est. In principio erat uerbum. et uerbum
erat aput deum: et deus erat uerbum. Hos
loquimur uerba uolantia: et transeuntia.
Mox ut sonuerit ex ore tuo uerbũ tuũ tͣn¬
sit. ꝑagit strepitum suum. et transit in si¬
lentium. Numquid potes sequi sonum tu¬
um et tenere ut stet: Cogitatio damen
tua manet: et de ipsa cogitatione manẽ¬
de dicis multa uerba transeuntia. Quid
dicimus frs: Deuscum loqueret᷑ adhibu¬
it uocem. adhibuit sonos. adhibuit silla¬
bas: Si adhibuit ista: qua lingua locutꝰ
est: hebrea. an greca: an latina: Ibi ne¬
cessarie lingue: ubi dinstinctio gentium
Ibi autem nemo potest dicere. illa linga
uel illa lingua locutũ ẽẽ deum cor tu¬
tuum atdende quando concipis uerbum
quod dicas. dicam enim si podero. quod
in nobis atdendamus. non unde illud con¬
prehendamus. Quando gͥ concipisuerbum

Expanded text:
dit a Patre; et rursus audio dicentem dit a Patre; et rursus audio dicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum
Abbreviated transcription (Latin):
audisti a iohe: illuminantis est non recipi¬
entis. Qui de celo uenit supͣ om̃s est: et
quod uidit et audiuit hoc testatur. et
testimonium eius nemo accipit. de celo¬
quo suꝑius dictum est: nemo ascendit in
celum nisi qui de celo descendit filius ho¬
minis qui est in celo: est aũ suꝑ omnes: et
quod uidit et audiuit hocloquitur: ha¬
bet enim et patrem ipse filius dei: Habet
et patrem. et audiuit a patre. et quod
audiuit a patre quid est: quis hoc ex¬
plicat: quando lingua mea quando
cor meum sufficere potest. uel cor ad in¬
delligendum uel lingua ad ꝓferendum:
quid est quod filius audiuit a patre: for¬
te filius uerbum patris audiuit: immo fi¬
lius uerbum patris est. Widetis hic quem¬
admodum fatigetur omnis conatus huma¬
nus. Uidetis quẽadmodum hic deficiat om¬
nis comectura pectoris nr̃i: et omnnis inten¬
tio mentis caligantis. audio dicentẽ scrip¬
turam quia filius hoc loquitur quod au¬

Expanded text:
audisti a Joanne, illuminantis est, non recipiaudisti a Joanne, illuminantis est, non recipientis. 7. Qui de coelo venit, supra omnes est; et quod vidit et audivit, hoc testificatur; et testimonium equo superius dictum est, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Est autem super omnes; et quod vidit et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod au
Abbreviated transcription (Latin):
de homine dicebat. Quantum ad ipsum
hoĩnẽ ꝑtiuet: de terra est & de terra loquit᷑.
Si autem aliqua loquitur diuina: illu¬
minatus est a deo. Nam si non eẽt illumi¬
natus. terra terram loqueretur. Ergo scor¬
sum est grã dei: seorsum est natura homi¬
nis. Modo natuiam hominis interroga:
nascitur. crescit. usitata ista hominum
discit. Quid nouit nisi terram: de terra:
Humana loquitur. humana nouit: hu-¬
mana sapit. Carnalis carnaliter estimat:
carnaliter suspicatur. Ecce est totus ho¬
mo.Weniat grã dei. illuminet tenebras
illius sicut dicit: tu illuminabis lucernã
meam dne deus meus illuminabis dene¬
bras measn. Assumat mentem humanam.
conuertat ad lucem suam. incipit iam di¬
cere quod dicit apłs: non ego audem sed
gia dei mecum. et uiuo autem iam nõ
ego uiuit uero in me xp̃c. Hoc est illum
oportet crescere: me autem minui. ergo
ioħs quod ad ioħm ꝑtinet: de terra est.
et de terra loquitur. si quid diuinum

Expanded text:
de homine dicebat. Quantum ad ipsum de homine dicebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere, quod Apostolus dicit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum ; et, Vivo autem jam non ego, vivit autem in me Christus . Hoc est, Illum oportet crescere, me autem minui. Ergo Joannes, quod ad Joannem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si quid divinum
Abbreviated transcription (Latin):
oculi. ex pristina cecitate et inciꝑet uider
paululum lucis. et alia die plus uideret
tercia die amplius. uidẽtur illi lux cres¬
cere. lux tamen ꝑfecta est. siue ipse uide¬
at siue non uideat: Sic estꝰ interior hol
ꝓficit quidem in deo: et deus in illo uid
crescere: Ipse tamen minuitur. ut ad
sua clecidat: et i gła dei surgat. Et distbe
iã ac manifeste apparet quomͦ. auduumils
qui de suisum uenit. suꝑ om̃s est. Widete
quid dicat de xp̃o. qui de sursum uenit
suꝑ oms est. Uidett quid dicat de xp̃o qͥd
de se. Qui est de teria. de terra est & de ter¬
ra loquitur: qui de sursum uenit suꝑ om̃s
est. Xpcẽ est. qui autem est de terra. de ter¬
ra est et de terra loquitur. Ioħs est. Et hoc
est totum. Ioħs de terra est & de terra lo¬
quitur: T̃otum testimonium quod ꝑhibet
de xp̃o: de terra loquitur. Non uoces dei
audiuntur a ioħe: ubi testimonium ꝑhibet
de xp̃o. Quomergode terra loquitur: S

Expanded text:
oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo, et Deus in illo videtur crescere; ipse tamen minuitur, ut a gloria sua decidat, et in gloriam Dei surgat. 6. Et distincte jam et manifeste apparet quod modo audivimus. Ququod modo audivimus. Qui de sursum venit, supra omnes est. Vide quid dicat de Christo. Quid de se? Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur. Qui de sursum venit, supra omnes est; Christus est: Qui autem est de terra, de terra est, et de terra loquitur; Joannes est. Et hoc est totum, Joannes de terra est, et de terra loquitur? totum testimonium quod perhibet de Christo, de terra loquitur? non voces Dei audiuntur a Joanne, ubi testimonium perhibet de Christo? Quomodo ergo de terra loquitur? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem: etiam passionib suis significa¬
nutus: xp̃c in cruce exaltatus: ut et ibia¬
pareret quid est. illum oportet crescere.
testata est ipsa creatura et ipse passionesut
ioħis dicentis: illum opordet crescere n
aũ minui. Crescat ergo in nobis gła di
et minuatur gła nr̃a: ut in deo cresca
et nr̃a: hoc enim dicit apłs. hoc dicit
scriptura scã. Qui głatur. in dnõ głiecu
In te uis głari: crescere uis s malo tuon
le crescis. qui ergo male crescit: iuste i¬
nuitur. Crescat ergo deus qui semꝑ ꝑfec
est: crescat in te. Quanto enim magisi¬
telligis deum. et quantomagis capis: uid
in de crescere deus. In se audem non cresci.
s semꝑ ꝑfectus est. Intelligebas enum het
modicum. intelligis hodie amplius: intell¬
ges cras multo amplius lumen ipsũ dei
crescitinte Ita uelut d̾ crescit qui semꝑ ꝑfit̃¬
est: manet quẽ ad mod̾ si curarent᷑ alicuuis

Expanded text:
veritatem, etiam passionibus suis significaveritatem, etiam passionibus suis significanutus, Christus in cruce exaltatus; ut et ibi appareret quid est, Illum oportet crescere, me testata est ipsa creatura et ipsae passiones verbis Joannis dicentis, Illum oportet crescere, me autem minui. Crescat ergo in nobis gloria Dei, et minuatur gloria nostra, ut in Deo crescat et nostra. Hoc enim dicit Apostolus, hoc dicit Scriptura sancta: Qui gloriatur, in Domino glorietur . In te vis gloriari? crescere vis: sed malo tuo male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis intelligis Deum, et quanto magis capis, videtur in te crescere Deus: in se autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen ipsum Dei crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper perfectus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
nis gła: et augeretur gła dei. Et enim ue¬
nit ille sine peccato: et inuenit om̃s cum
peccato. Si sic uenit ille ut dimitteret pec¬
cata: deus largiatur. homo confiteatun.
& enim confessio hominis humilitas ho¬
minis: miseratio dei. altitudo dei. Siergo
uenit ille dimittere hominib peccata sua
agnoscat homo humilitatem suam. et
deus faciat miscłiam suam. Illum opor¬
det crescere: me audem minuiz hoc est il¬
lum oportet dare: me aũ accipere. Illum
oportet głificarie audem confiteri. In¬
telligat homo gradum suũ et confiteat̃
deo: et audiat apłm dicentem homini su¬
ꝑbienti. et elato. extollere se uolenti: qͥo
enim habes quod non accepisti: Si aut̃¬
autem ꝰ accepisti quid głaris quasi non
acceꝑis: Intelligat ergo homo quia acce¬
pit. qui uolebat suum dicere quod non et
eius: et minuatur. Bonum est enim illi. t
deus in illo glificetur. In se ipse minuatin.
ut in deo augeatur. hoc testimonuu et hẽ

Expanded text:
nis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere homini peccata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, extollere se volenti: Quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo quia accepit, qui volebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur: bonum est enim illi ut Deus in illo glorificetur. Ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur. Haec testimonia et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
suam condiderit. lac infantie de matre
forte dictum est illum oportet crescereme
inter se habebant: pariter creuerant: et si
modo pariter creuerant: ita pariter senes¬
cere poterant. Quare ergo illum oportet
crescere: me audem minui: srimo quia iã
et dñs tringinta annoꝵ erat: numquid
iuuenis. suamtͥginta annoꝵ sit adhuc
crescit: Iam ab ipsa etate uergere incipi¬
unt homines et declinare ad grauiorem
etatem: et inde ad senectutem. S et si pue¬
ri eẽnt ambo. non diceret illum oportet
crescere. me autem minui: s diceret simul
nos oportet crescere. Nunc autem tringin¬
ta annoꝵ ille. tringinta et ille. Sex men¬
ses qui intererant nullam distingunt e¬
tatem. Magis illud inuenit lectio quã
aspectio. Quid ergo est illum oportet cres¬
cere: me aũ minui: Magnũ hoc sacramen¬
tum: intelligat caritas ur̃a antequam
ueniret dñs iħc: homines głabantur de
se. Wenit ille homo ut minueretur homi¬

Expanded text:
suam condiderit, lac infantiae de matre suam condiderit, lac infantiae de matre forte dictum est, Illum oportet crescere, me inter se habebant , pariter creverant; et si modo pariter creverant, ita pariter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescere, me autem minui? Primo, quia jam et Dominus triginta annorum erat : numquid juvenis, si jam triginta annorum sit, adhuc crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem triginta annorum ille, triginta et ille: sex menses qui intererant, nullam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, me autem minui? Magnum hoc sacramentum! intelligat Charitas vestra. Antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: venit ille homo, ut minueretur homi
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt. s euanuerunt in cogitationib
suis: & obscuratũ est insipiens cor eoꝵ: di¬
centes enim se eẽ sapientes: stulti facti
sunt. Si enim deum cognouerant simul
cognouerant quia non eos fecerat sapi¬
entes nisi deus. Non ergo sibi tribuerẽt
quod a se non habebant: s ei a quo accepe¬
rant. Non autem agendo grãs: insipien¬
tes facti sunt. Ergo deus quod dederat
gratis: tulit ingratis. Noluit eẽ hoc ioħs:
gratus ẽẽ uoluit. Confessus est accepisse se
et gaudẽ sedix̃. s ꝓpt̾ uocem sponsi: et ait.
hoc ergo gaudium meũ impletum est.
Illum oportet crescere: me aũ minui.
quid est hoc : Illum oportet exaltarrme
autem humiliari. quomodo crescit iħc
quomodo  cͤrescit deus: ꝑfectus non cres¬
cit. deus autemnon crescit: nec minuit᷑.
Si enim crescit ꝑfectus non est. si minuit᷑
deus non est. Iħe autem deus quomodo
crescit: Siad etatem quia dignatus est cẽ
homo et fuit puer. & cum sit uerbum dei.
infans in p̃sepi iacuit: et cum ipse matrẽ

Expanded text:
n cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. Quomodo crescit Jesus? quomodo crescit Deus? Perfectus non crescit. Deus autem nec crescit, nec minuitur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam iudeorum gentẽ. ipsam icrłm ip¬
se condidit: cum ẽẽt apud patrem uer¬
bum dei. Omnia em̃ꝑipsũ facta sunt: et
sine ipso factum est nichil. de illo ergo
homine de quo et hodic audiuimus u
nus mediator dei et hominũ homo xp̃c
Mater syon dicit homo. Quidam homo:
modiator dei et hominum: Homo. mat̾
syon dicit. Quare mater syon dicet:
dicet: Inde uirgo maria de ciũut̃o forma serus
susceptaẽ ĩ qua dignatus est apparere hu¬
millimus. Mater syon dicet homo et
homo iste qui dicet mater syon:factus
est in ea. homo factus est in ca. Nam ds
erat ante eam: et homo factus est in ca
Qui homo factus est in ca. ipse fundauit
cam altissimus: non humillimus. Homo
factus est in ea humillimus: quia uer¬
bum caro factum est. et habitauit in
nobis Ipse fundauit cam altissimues
quia in principio erat uerbum et uerbũ
erat apud deum et deuserat uerbum: om¬
nia ꝑ ipsum facta sunt. Quia uerbo con¬

Expanded text:
ipsam Judaeorum gentem, ipsam Jerusalem, ipipsam Judaeorum gentem, ipsam Jerusalem, ipse condidit cum esset apud Patrem Verbum Dei: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. De illo ergo homine de quo hodie audivimus, unus mediator Dei et hominum homo ChrisMater Sion, dicet homo. Quidam homo, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit Mater Sion, factus est in ea, homo factus est in ea. Nam Deus erat ante eam, et homo factus est in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in ea humillimus; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: ipse fundavit eam Altissimus; quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero con
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. S ꝓpter humilitatem ꝓpter qđ̃¬
non sum dignus ut sub tectum me¬
um intres: multi ab oriente et occi¬
dente uenient. Et puta quia uenict
quid de illis fiet: Sienim uenient:
iam p̃cisi sunt de silua. Ubi inseren¬
di sunt ne arescant: & recumbent
inquit cum abraham ysaac &e iacob.
In quo conuiuio: Ne forte non inuites
ad semꝑ uiuendum s ad multum biben.¬
dum: recumbent cum abraham ysaas
ce iacob. Ubrꝰ in regno inquit cȩlorum.
Et quid erit de illis qui uenerunt de
stirpe abrahe: quid fiet de ramis quib
arbor plena crat: Quid: nisiq p̃cident᷑:
ut isti inserantur: Doce quia p̃cident᷑. Audi:
fĩlii autem regnribunt in tenebras ex¬
tria sua. Non habuit honorẽ in patria
m qua conditus est: habeat honorem in
patriam quam condidit. In illa enim cõ¬
ditus est conditor omĩum: conditus est¬
in illa scdm formã serui. Nam ipsam ci¬
uitatem in qua conditus est ipsam syon

Expanded text:
fuit: sed propter humilitatem, propter fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras extria sua. Non habuit honorem in patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim conditus est conditor omnium, conditus in illa est secundum formam servi. Nam ipsam civitatem in qua conditus est, ipsam Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
hiamtathumił inseratur oleaster. Ma¬
nat tamen radix illis p̃cisis: istis recep¬
tis. Ubimanet radix: In patriarchis:
cecnim patria xp̃i populus isrł: quia
ex eis uenit scđm carnem. S huius ar¬
horis radix: abraham ysaac & iacob. pa¬
triarche scĩ. & ubi isti: In requie apud
deum. in honore magno. ut in abrahe
sinum adiutus ille pauꝑ post. corporis
eritum leuaretur: et in abrahe sinu
de longinquo a suꝑbo diuite uideret᷑:
ergo radix manet. radix laudatur. s
ram suꝑbi. et precidi et arescere meru¬
erunt. oleaster autem humilis: illorũ
pcssione inuenit locum. Audi ergoquẽ¬
admodum p̃cidantur rami naturales
queadmodum inseratur oleaster. ex ip¬
socenturione quem ppter eoparationẽ
huius reguli comemorandum putaui.
Amen inquit dico uobis. non inueni tã¬
tam fidem in isrł. Ppterea dico uobis:
quia multi ab oriente et occidente ue¬
nient. Quam late terram occupaue¬
rat olcaster. Amara silua mundus hic

Expanded text:
erbi rami, humilis inseratur oleaster: maerbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchis. Etenim patria Christi populus Israel, quia ex eis venit secundum carnem: sed hujus arboris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso centurione, quem propter comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł: Quare non inueni tantam fideui
isrł: quia ꝓpħa in patria sua honora
non habet. Numquid non ce illi centuri¬
n poterat dicere dns. quod dixit huic
regulo uade puer tuus uiduit: Uidett
distinctionẽ. Regulus iste dnm̃ ad do¬
mum suam descendere cupiebat: ille
centurio indignum se cẽ dicebat. Iuidi¬
cebatur ego ueniam & curabo cum: hu¬
ic dictum est uade filius tuus uiure .
li p̃sentiam suam ꝓmittebat: huncue¬
bo sanabat. Iste tamen p̃sentiam eiu
extorquebat: ille p̃sentia cius indis¬
se cc̃ dicebathuc cessum est clationia
concessum est humilitati tamquas
huic diceret uade filius tuus uiuit
Noli michi tedium facere.: Nisi signas
ydigia inderitis. non creditis. Psentiã
paeamuis in domo tua: possum et uer¬
bi uire. oli tude signis credere. e¬
bo io allenigena eredidit me posse uer¬
bo facere. et antequã facerem credidit:
uos nisi signa et ꝓdigia uideritis. non
creditis Ergo si ita est. frangantur suꝑ¬

Expanded text:
 Quare non invenit tantam fidem in Israel? Quia propheta in patria sua honorem non habet. Numquid non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Ergo si ita est, frangantur sup
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Quia uero apud alienigenas
ꝓpħa iste hotorem habet. quid scquĩt̃
Beati qui non uident et credunt. Pre¬
tisumus nos: Et quod dñs ante lauda¬
uit. et in nobis implere dignatus est.
Uiderunt qui crucifixerunt: palpaut¬
runt et sic pauci credidert̃: Nos non uidi¬
mus non contrectauimus: audiuimusqe¬
didimus. Fiat in nob̃ ꝑficiatur in nobia
beatitudo quam ꝓmisit: et hic quia pi¬
trie ipsius p̾lati sumus: et in futuros¬
culo quia ꝓ ramis fractis inserti sumu
hos enim ramos se fracturum ẽẽ mo¬
trabat. et hunc oleastrũ inserturũ.
do comotus fide centurionis qui el¬

Expanded text:
habet? Quia vero apud alienigenas habet? Quia vero apud alienigenas propheta iste honorem habet, quid sequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide
Abbreviated transcription (Latin):
sudci fuerunt uel similes sunt galileis:
nos similcs illis samaritanis. Euangłm
audiuimus eu argło consensinus: per
euangłm in xp̃m credidimus. Nulla sig¬
na uidimus: nulla exiͤgimus. Quãuix
enim unus de duodecim electis et scĩs.
tamen hisrahelita fuit de gente scilicet
dni. thomas ille qui in loca uulnerum.
it dñs. quomodo istum regulum. huic
dixit nissigna et ꝑdigia uideritis non
creditis: illi aũ dixit quia. uidisti credi¬
disti. Ad galileos uenerat post samari¬
tanos qui sermoni eius crediderunt:
apud quos nulla miracula fecerat. qͦs
firmos in fide securus cito dimiserat.
quia diuinitatis p̃sentia non dimiserat:
Ergo quando dicebat dñs. thome ue¬
nicbat mitte manũ tuam et noli eẽ m¬
credulus s fidelis. et cum ille exclama.¬
ret. tactis uulnerũ lociᷤ et dic̾et dñsmeus.
et deus meus increpatur et dicitur ci:
quia uidisti: me credidisti. Quare nͥ
quia ꝓpħa in patria sua honorẽ non

Expanded text:
Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, Evangelio consensimus, per Evangelium in Christum credidimus; nulla signa vidimus, nulla exigimus. 4. Quamvis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum it Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Dominus meus, et Deus meus: increpatur et dicitur ei, Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem non
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergo aliquid illa omnia porten¬
debat̾̃. aliquid illa omnia p̃dicabant.
it patriam in terra: nisi scđi carnem
quam accepit in terra. faciamus ergo
patriam dnĩ populum iudeoꝵ. Ecce
in patria sua honorem non habet. Modo
attende iudeoꝵ turbas. attende iam
gentem illam disꝑsam toto orbe terra¬
rum et euulsam radicibus suis. Atten¬
de ramos fractos. concisos. disꝑsos. ari¬
dos: quib fractis: inseri meruit oleast̃.
Uide turbam iudeor quid dicit modo
Quem colitis quem adoratis. frater
nr̃ crat. Et nos repondeamus. ꝓpha in pa¬
tria sua honorem non habet. deniq illũ
ambulantem. dnm̃ iħm xp̃m in terra.
facientemq miracula: cecos illuminan¬
tem surdis aures apperientẽ. mutorũ
ora soluentẽ. paraliticoꝵ membra strĩ
tem. tanta signa facientem uiderunt:
et uix inde pauci crediderunt. Populo
dci loquor: Tam multi credidimus: que
signa uidimus: Illud ergo quod factũ ẽ
tuc hoc quod nunc agitur portendebat.

Expanded text:
quia ergo aliquid illa omnia portenquia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedicebant, it patriam in terra, nisi secundum carnem, quam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulantem Dominum Jesum in terra, facientemque miracula; caecos illuminantem, surdis aures aperientem, mutorum ora solventem, paralyticorum membra stringtem; tanta signa facientem viderunt, et vix inde pauci crediderunt. Populo Dei loquor: tam multi credidimus, quae signa vidimus? Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filium eius. et inuenit ea hora sana¬
cius tota. Siergo ꝓpterea credidit ipse et
domus eius tota: quia nunciatus est ei
filius cius sanus. et cõparauit horam nũ¬
tiantium hore ꝓnuntiantis: quando ro¬
gabat non dum credebat. Samaritani
nullum signum expectauerunt: uerbo
cius tantum mͦ crediderunt: ciues aut̃
cius audire meruerunt: nisi signa et ꝓ¬
digia uideritis. non creditis. Et ibi tam̃
facto tanto miraculo: non credidit nisi
ipse et domus cius ad solum sermonem
crediderunt plures samaritani: Ad illud
miraculum sola illa domus credidit u̾
factum est: quid igitur fr̃s: quid nobis
cõmendat dñs: Tunc galilea iudee
patria. erat dnĩ: quia ibi nutritus est.
Nunc uero quia portendit aliquid res
illa: non enim sine causa dicta sunt ꝓdi¬
gia. nꝯsi quia aliquid portendunt: pro¬
digium enim appellatũ est quasi por¬
rodic ium. quod porro dicat. porro signi¬
ficet: et aliquid futurum eẽ portendat.

Expanded text:
esse filium ejus, et invenit ea hora sanaesse filium ejus, et invenit ea hora sanapse, et domus ejus tota. Si ergo propterea credidit ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit, ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat:
Abbreviated transcription (Latin):
mus erat. plena. turbis conuiuantium
factum est tam magnũ miraculum:. et
non in eum crediderunt. nisi discipuli eiꝰ.
Hanc ciuitatem galilee modo repetiuit:
& ecce quidam regulus cuius filius in¬
firmabatur. Uenit ad eum. et rogare ce¬
pit. ut descenderet ad illam ciuitatem
uel. domum. et sanaret filium cius:
incipiebat enim inquit mori. Qui roga¬
bat: non credebat: quid a me expectas
audire: dnm̃ interroga: quid de illo sen¬
scrit. Nogatus enim talia respondit. Ni¬
si signa et ꝓdigia uideritis: non creditis.
Arguit hominem infide tepidum. aut
frigidum aut omĩno nullius fidei s tep̃¬
tare cupientem de sanitate filii sui. qua
ba enim rogantis audiuimus: cor diffidẽ¬
tis non uide̾mus. S ille ꝓnunciauit: qͥ
et uerba audiuit et cor inspexit. deniq
et ipse euangłista narrationis sue testi
monio ostendit: quia nondum credide¬
rat. qui uenire ad domum suã dnm̃ cu-¬
piebat. ad sanandum filium cius. Nã
postea quam cinunciatum est. sanum

Expanded text:
erat domus turbis convivantium. Factum est tam magnum miraculum, et non in eum crediderunt nisi discipuli ejus. Hanc civitatem Galilaeae modo repetivit. Et ecce quidam regulus, cujus filius infirmabatur, venit ad eum, et rogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum
Abbreviated transcription (Latin):
omnia demonstrabit. Quid est hoc: Modo
inqͥt d̃tẽplo contẽp̃to contendũt iudei: et
nos de monte contendimus. Cum ille uenc¬
rit et montem sꝑnet: et templũ cuercet:¬
Et docebit nos iste omĩa: ut in spũ et ueritate
nouerimus adorare. Sciebat quis eam
possit docere: s iam docentẽ nondũ agnos¬
cebat. Iam ergo digna erat. cui manifesta¬
retur. Messias autemiunctus est. Unetus
grece xp̃c̃ est: hebraice messias est. Unde
et punice messe: dicitur ungue. Cognate
quippc sunt lingue iste et uicine. hebrai¬
ca punica et syra. Ergo dicit ci mulier. Sci¬
o quia messias ueni̾t. qui dicitur xpc̃. Cũ
ergo uenerit: ille nobis adnuntiabit om
nia. dicit ci iħc. Ego sum: qui loquor tecũ.
Uocauit ergo uirum suum. Factus est uireiꝰ
caput. mulieris: factus est. xp̃c caput ui¬
ri.iam mulier ordinatur in fide: et regit̃
bent uictura. Postea quam audiuit hoc
ego sum qui loquor tecum: iam ultra

Expanded text:
nobis demonstrabit. Quid est hoc? Modo, nobis demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venrit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, nobis nia. Dicit ei Jesus: Ego sum, qui loquor tecum. Vocavit virum suum; factus est vir ejus caput mulieris; factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc: Ego sum, qui loquor tecum; jam ultra