comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ñ fit nisi in remissione peccatorum. Quod etiã
ipso loco xp̃c ostendit cum int̾rogatus quomͦ possent
ista fieri. commemorauit quid moyses fecerit in exal¬
tatione serpentis. Cum itaq ꝑ baptismi sacramentũ
morti xp̃i conformentur infantes. eos a serpentis mor¬
su fatendum ẽ. liberari. sia xp̃iane fidei regla nolu¬
mus ab errare: Quem tam̃ morsum ñ insuauita ꝓpͥa.
lud fallat. quod si nec parenti post conuersionem ob¬
sunt ꝓpria peccata. quantomagis inquiunt filio eiꝰ
obesse ñ possunt: S. qui hoc sentiunt. ñ attendunt.
quia sicut parenti ꝑ hoc qͦd sp̃u renatus ẽ. ꝓpria pecca¬
ta ñ obsunt. ita qui de illo natus est.nisi eo modo re¬
nascatur. que a parente tracta sunt oberunt.quia et
innouati parentes ñ ex primitus nouitatis. s: ex reli¬
quiis uetustatis carnalit gignunt. et filui ex parentũ
reliqua uetustate toti uetusti. et in ꝑeccati carne ꝓpa¬

Expanded text:
quod non fit nisi in remissionem peccatorum. Quod etiam quod non fit nisi in remissionem peccatorum. Quod etiam ipso loco Christus ostendit, cum interrogatus quomodo possent ista fieri, commemoravit quid Moyses fecerit in exaltatione serpentis. Cum itaque per Baptismi sacramentum morti Christi conformentur infantes, eos a serpentis morsu fatendum est liberari, si a christianae fidei regula nolumus aberrare. Quem tamen morsum non in sua vita propria, lud fallat, quod nec parenti post conversionem obsunt propria peccata: « Quanto enim magis, » inquiunt, « filio ejus obesse non possunt? » Sed qui hoc sentiunt, non attendunt quia sicut parenti, per hoc quod spiritu renatus est, propria peccata non obsunt; ita qui de illo natus est, nisi eo modo renascatur, quae a parente tracta sunt, oberunt. Quia et innovati parentes, non ex primitiis novitatis, sed ex reliquiis vetustatis carnaliter gignunt; et filii ex parentum reliqua vetustate toti vetusti, et in peccati carne propa
Abbreviated transcription (Latin):
turum. quia sc̃ĩficatus dictus est in uxore. Quisquis
uͦ adhuc mouetur quare baptirentur qui iam de bap¬
tiratis nascuntur hoc breuit accipiat. Sicut genera¬
tio carnis peccati ꝑunum adam ad condemnationẽ
trahit om̃s qui eo modo generantur. sic generatio sp̃s¬
gr̃e ꝑ unum iħm xp̃m ad iustificationem uite et̾ne du¬
cit om̃s qui eo mͦ p̃destinati regenerantur. Sacramen¬
tum autẽ baptisim: ꝓfecto sacramentum regenerati¬
onisẽ. Quo circa sicut homo qui ñ uixerit mori ñ po¬
test. et qui mortuus ñ fuerit resurgere ñ potest. itaqͥ
natus ñ fuerit renasci ñ potest. Ex quo conficitur ne¬
minem in suo parente renasci potuisse ñ natũ. Opor¬
tet autem ut si natus fuerit renascatur: quia nisi quis
renatus fuerit denuo. ñ potest uidere regnum dei.
Oportet gͥut sacramento regenerationis ne sine illo
male de hac uita exeat: etiam paruulus imbuatur.

Expanded text:
turum. quia sanctificatus dictus est in uxore. Quisquis turum. quia sanctificatus dictus est in uxore. Quisquis uero adhuc monetur, quare baptizentur qui iam de baptizatis nascuntur, hoc breuiter accipiat. sicut generatio carnis peccati per unum Adam ad condemnationem trahit omnes qui eo modo generantur, sic regeneratio spunum Jesum Christum ad justificationem vitae aeternae ducit omnes qui eo modo praedestinati regenerantur. Sacramentum autem Baptismi profecto sacramentum regenerationis est. Quocirca sicut homo qui non vixerit, mori non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgere non potest: ita qui natus non fuerit, renasci non potest. Ex quo conficitur, neminem in suo parente renasci potuisse non natum. Oportet autem, ut si natus fuerit, renascatur: quia nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei . Oportet igitur ut Sacramento regenerationis, ne sine illo male de hac vita exeat, etiam parvulus imbuatur:
Abbreviated transcription (Latin):
dat et in secessum emittatur ꝑ corruptionem. qua
om̃ia t̾rena soluuntur. unde &e ad aliã escam quȩ ñ
corrumpitur d̃ñs nos exhortatur: ita scificatio cathe¬
cumini si ñ fuerit baptiatus. ñ ei ualet ad intrandũ¬
in regnum celoꝵ. aut ad peccatorum remissionem.
Ac ꝑhoc et illa scificatio cuiuscunq modisit quam
in filuis fideliũ eẽ dixit apłs. ad istam de baptismo &
de peccati origine uł remissione questionem om̃ino
ñ ꝑtinet. Nam & coniuges infideles in comugibus
fidelib sc̃ificari dicit eo ipso loco ita dicens. Sc̃ificatur
enĩ uir infidelis in uxore: & scĩficatur mulier infi¬
delis in fr̃e. Alioquin filii ur̃i immundi eeñt: nunc
autem sc̃i sunt. N on opinor quisquã tam infidelit̾
intelligit. quodlibet in his uerbis intelligat. ut ob hoc
erit uxor eius. neq iam baptitari oportere: & ad pecca¬
torum remissionem ꝑuenisse. et in regnũ celoꝵ ẽẽ intͣ¬

Expanded text:
dat et in secessum emittatur per corruptionem, qua dat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur enim uir infidelis in uxore et sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intellegit, quodlibet in his uerbis intellegat, ut ob hoc erit uxor eius, neque iam baptizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intra
Abbreviated transcription (Latin):
dos. equalit̃ dicunt. & quia peccatum ñ habent non
damnari. et quia baptismum ñ habent. a regno di¬
separari. Hanc absurditatem talia ingenia ñ uidere.
quis credat: Nr̃e autem immo ipsius apłi sententiȩ
qui dixit. ex uno om̃s ad condemnationem. et ex uno
om̃s ad iustificationem uitȩ quam ñ sit contrarium
hoc quod ait. cum de alia re ageret.alioqum filii
ur̃i immundi eent. nunc autem sc̃i sunt. paululũ
cuminos scđm quendam modum suũ ꝑsignum
xp̃i &e orationem manus impositionis ꝑuto scĩficari.
et sãctius quã cibi quib alimur. qm sacramentum
ẽ uerũ. & ipsos cibos quib ad necessitatẽ susten¬
tande uite huius alimur sc̃ificari idem apłs dixit.
ꝑuerbum d̃i &e orationem qua oramus. utiq nr̃a
corpuscula refecturi. Et sicut ista ciborum sc̃ificati
oñ effieit ut quod in os intrauerit. ñ in uentrem ua¬

Expanded text:
dos, aequaliter dicunt, et quia peccatum non habent, non dos, aequaliter dicunt, et quia peccatum non habent, non damnari, et quia Baptismum non habent, a Dei regno separari. Hanc absurditatem talia ingenia non videre quis credat? 42. Nostrae autem, imo ipsius Apostoli sententiae, qui dixit, Ex uno omnes ad condemnationem; et, Ex uno omnes ad justificationem vitae : quam non sit contrarium hoc quod ait, cum de alia re ageret, Alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem sancti sunt, paululum chumenos secundum quemdam modum suum per signum Christi et orationem manus impositionis puto sanctificari: et sanctius quam cibi quibus alimur, quoniam sacramentum est. uerum et ipsos cibos, quibus ad necessitatem sustentandae uitae huius utimur, sanctificari idem apostolus dixit per uerbum dei et orationem, qua oramus utique nostra corpuscula refecturi. sicut ergo ista ciborum sanctificatio non efficit, ut quod in os intrauerit non in uentrem ua
Abbreviated transcription (Latin):
quanuis eosdicant ñ habere ullum. uł ꝓprium. uł
originale peccatum. Aut sieis indignum uidetur ut
scĩdamnentur. quom ẽ dignum ut a regnodi scĩ seꝑa¬
rentur: Inlud potius attendant qͦmͦ ñ de peccatorib
parentibus trahatur aliquod peccatum. si de scĩs ali
qua sc̃ĩtas trahitur. & immundicia de immundis.
Utrunq enim dixit. qui dixit. alioqum filii ur̃i im¬
mundi eeñt: nunc autem scĩ sunt. Explicent etiam
quomͦ iustu sit. ut scĩ ex fidelib. et immundi ex infi¬
delib nati. parit̃ tam̃ si baptirati ñ fuerint. regnũ
diñ ꝑmittantur intrare. Quid gͦ illis ista sc̃itas pro¬
dest: Nam si damnari faterentur immundos ex in¬
fidelib natos. scõs autem filios fidelium in dĩ quidẽ
regnum intrare ñ posse nisi fuerint baptirati. ñ ta¬
m̃ damnari quia sc̃i sunt. eẽt qualiscunq distincti¬
o. Nunc uͦ natos de scis scõs. & de immundis immũ¬

Expanded text:
quamuis eos dicant non habere ullum uel proprium uel quamuis eos dicant non habere ullum uel proprium uel originale peccatum. aut si eis indignum uidetur, ut sancti damnentur, quomodo erit dignum, ut a regno dei sancti separentur? illud potius adtendant, quomodo non de peccatoribus parentibus trahatur aliquod pqua sanctitas trahitur et immunditia de immundis. Utrumque enim dixit, qui dixit, Alioquin filii vestri immundi essent, nunc autem sancti sunt. Explicent etiam quomodo justum sit, ut sancti ex fidelibus et immundi ex infidelibus nati, pariter tamen, si baptizati non fuerint, regnum Dei non permittantur intrare. Quid ergo illis ista sanctitas prodest? Nam si damnari faterentur immundos ex infidelibus natos, sanctos autem filios fidelium in Dei quidem regnum intrare non posse, nisi fuerint baptizati, non tamen damnari, quia sancti sunt, esset qualiscumque distinctio: nunc vero natos de sanctis sanctos, et de immundis immun
Abbreviated transcription (Latin):
us fuerat¬
gigneretur: qui hoc dicit. ne diu disputem circun¬
cisionem respiciat quȩ semel fiebat. et tamen in
singulis singulatim fiebat. Sicut gͦ tempore illiuꝰ
sacramenti de circunciso qui nasceretur circunci¬
dendus fuit. sic nunc de baptirzato qui natus fue¬
rit. baptirandus est. At enim apłs ait. Alioquin fi¬
lii ur̃i immundi eẽnt: nunc aut̃e scĩ sunt. Et ideo
inquiunt fidelium filii. iam baptirari minime de¬
buerunt. Miror hoc dicere.qui negant peccatum ex
adam originaliter trahi. Si enim hanc apłi sententi¬
am sic accipiunt. ut credant de fidelibus sc̃ificatos
filios nasci.cur eos etiam ipsi baptitari oportere ñ
dubitant: Cur deniq nolunt nolunt fateri de pa¬
rente peccarore aliquod peccatum originalit̃ trahi.
si de sco aliqua sc̃itas trahitur: Et contra nr̃am quidẽ
ñ ẽ assertionem etiam si ex fidelibus sc̃i ꝓpagantur.
quod eos dicimus. siñ baptirantur ꝑgere in damna¬
tionem. quibus et ipsi regnum cȩlorum int̾cludunt.

Expanded text:
us fueratgigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis singulatim fiebat. sicut ergo tempore illius sacramenti de circumciso qui nasceretur circumcidendus fuit, sic nunc de baptizato qui natus fuerit baptizandus est. At enim ait apostolus: filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt; et ideo, inquiunt, fidelium filii iam baptizari minime debuerunt. miror hoc dicere qui negant peccatum ex Adam originaliter trahi. si enim hanc apostoli sententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? cur denique nolunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto aliqua sanctitas trahitur? et contra nostram quidem non est adsertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, quod eos dicimus, si non baptizantur, pergere in damnationem, quibus et ipsi regnum caelorum intercludunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cimas ñ p̃beret. Alioquin nec cȩteri fr̃s eius qui ei p̃¬
bebant decimarentur. quia et ipsi in lumbis abrahe
a melchi sedech iam fuerant decimati. S. nequis dicat
ꝓpterea recte potuisse abrahe filios decimari. qua¬
uisiam fuissent in lumbis patris sui decimati. qa
decimatio talis res erat. quȩ in uno quoq homine
fuerat facienda. sicut isrłite annis omnibus imnmo
ex frugibus omnibus decimas tota uita sua crebras
solent p̃bere leuitis. baptismum autem tale sacra¬
mentum eẽ quod semel detur: et si iam hoc acceperat
quisq cum in patre suo eẽt. ñ nisi baptiratum fuis¬
se deputandum. cum ae illo qui baptiratus fuerat
gign

Expanded text:
cimas, non praeberet; alioquin nec ceteri fratres eius, qui ei praecimas, non praeberet; alioquin nec ceteri fratres eius, qui ei praebebant, decimarentur, quia et ipsi in lumbis Abrahae a Melchisedech iam fuerant decimati. Sed nc quis dicat propterea recte potuisse Abrahae filios decimari, quamuis iam fuissent in lumbis patris sui decimati, quia decimatio talis res erat. quae in unoquoque homine saepe fuerat facienda, sicut Israhelitae annis omnibus, immo ex fructibus omnibus decimas tota uita sua crebras solent praebere Leuitis, baptismum autem tale sacramentum esse, quod semel datur et, si iam hoc acceperat quisque, cum in patre suo esset, non nisi baptizatum fuisse deputandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gign
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Quod enim inde carnis suscepit. id ꝑfecto aut
suscipiendum mundauit. aut suscipiendo mun¬
dauit. Ideo uirginem matrem ñ lege carnis pec¬
cati. id est ñ concupiscentiȩ carnalis motu concipi¬
entem. s ipsa fide scm̃ germen inse fieri ꝓmerentẽ
quam eligeret creauit. de qua crearetur elegit. Qn¬
tomagis gͦ caro peccati baptiranda est ꝓpt̃ eua¬
dendum iudicium. si baptiranda ẽ sine peccato ꝓp̃t
iitationis exemplum: Quod autem supra respon¬
dimꝰ adiisus eos qui dicũt. si peccator genuit peccato¬
rem. iustus quoq iustum gignere debuit. hoc etiã
his respondemus qui dicunt de homine baptiato
natum iam uelut baptiratum haberi debuisse. Cur
eñ ñ inquiunt in lumbis patͥs sui potuerit bapti
attenddant. ñ ꝓpterea leui postea ñ fuisse decimatũ
quia iam fuerat decimatus in lumbis abrabe. sed
qͥa sic ordinatus est honore sacerdoti. ut acciꝑet de¬

Expanded text:
ti. quod enim carnis inde suscepit, id profecto aut ti. quod enim carnis inde suscepit, id profecto aut suscipiendum mundauit aut suscipiendo mundanit. ideo uirginem matrem non lege carnis peccati, id est non concupiscentiae carnalis motu concipientem, sed pia fide sanctum germen in se fieri promerentem quam eligeret creauit. de qua crearetur elegit. quanto magis ergo caro peccati baptizanda est propter euadendum iudicium, si baptizata est caro sine peccato propter imitationis exemplum! Quod autem supra respondimus aduersus eos qui dicunt: si peccator genuit peccatorem, iustus quoque iustum gignere debuit. hoc etiam his respondemus, qui dicunt de homine baptizato natum iam uelut baptizatum haberi debuisse. cur enim non, inquiunt, in lumbis patris sui potuerit baptizadtendant non propterea Leui postea non fuisse decimatum, quia iam fuerat decimatus in lumbis Abrahae, sed quia sic ordinatus est honore saeerdotii, ut acciperet de
Abbreviated transcription (Latin):
cati. Nos ñ solum ex carne & sanguine: uerum eti¬
am ex uoluntate uiri. et ex uoluntate carnis. ille
autem tantum ex carne et sanguine: ñ ex uolunta¬
te uiri. neq ex uoluntate carnis. s ex do natus est.
Et ideo nos in mortem ꝓpt̾ peccatum: ille ꝓpt̾ nos in
mortem sine peccato. Sicut autem inferiora eius
quib a nos descendit ñ omnimodo coequata st̃
inferiorib nr̃is in quibus nos hic inuenit. sic et
suꝑiora nr̃a quibus ad eum ascendimꝰ. ñ coequa¬
buntur suꝑioribus eius. in quibus eum illic inuen¬
turi sumus. Nos enim ipsius gr̃a facti. erimus filu
di: ille semꝑ natura erat filius dĩ. Nos aliquando
conuersi adherebimus impares do. ille nunquam
auersus manet equalis dõ. Nos participes uite et̃ne:
ille uita et̾na. Solus gͦ ille etiam homo factus. ma¬
nens ds̃. peccatum nullum unquã habuit. nec sump¬
sit carnem peccati. quanuis de mat̾na carne pecca¬

Expanded text:
cati, nos non solum ex carne et sanguine, uerum eticati, nos non solum ex carne et sanguine, uerum etiam ex uoluntate uiri et uoluntate carnis; ille autem tantum ex carne et sanguine, non ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis, sed ex deo natus est. et ideo nos in mortem propter peccatum, ille propter nos in mortem sine peccato. sicut autem inferiora eius, quibus ad nos descendit, non omni modo coaequata sunt inferioribus nostris, in quibus nos hic inuenit, sic et superiora nostra, quibus ad cum ascendimus, non coaequabuntur superioribus cius, in quibus cum illic inuenturi sumus. nos enim ipsius gratia facti erimus filii dei, ille semper natura erat filius dei; nos aliquando conuersi adhaerebimus inpares deo, ille numquam auersus manet aequalis deo; nos participes uitae aeternae, ille uita aeterna. solus ergo ille etiam homo factus manens deus peccatum nullum umquam habuit nec sumpsit carnem peccati quamuis de materna carne pecca
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum ẽ: & habitauit in nobis. Tanquam di¬
cens. Magnum quidem hoc in his factum ẽ. ut deo
nascerentur ex do. qui prius nati fuerant ex carne se¬
culo. quanins creati ab ipso do.S: longe mirabilius
factum ẽ: quod cum istis nature fuerit nasci de car¬
ne: beneficn uͦ nasci ex d̃o: ꝓpt̃ hoc in ꝑciendum bene¬
ficium. ille qui de deo naturaliter natus ẽ: nasci etiã
de carne dignatus ẽ. Hoc ẽ: enim et uerbum caro fac¬
tum ẽ: & habitauit in nob̾. ꝑ hoc inquit factum ẽ.
ut nati de carne caro. postea renascendo de sp̃u.
o. postea de carne nascendo. caro factus ẽ. et habi¬
tauit in nobis. Uerbum quod caro factum ẽ. in
principio erat. & apuad d̃m ads erat. Ueruntamen
ipsa participatio illius in inferiora nr̃a. ut nr̃a eẽt
in suꝑiora illius tenuit quandam & incarnis na¬
tiuitate medietatem. ut nos quidem nati ẽẽmꝰ in
carne peccati: ille autẽ in similitudine carnis pec¬

Expanded text:
caro factum est et habitauit in nobis, tamquam dicaro factum est et habitauit in nobis, tamquam dicens: \'magnum quidem hoc in his factum est, ut deo nascerentur ex deo, qui prius nati fuerant ex carne saeculo quamuis creati ab ipso deo; sed longe mirabilius factum est, quod, cum istis naturae fuerit nasci de carne, beneficii nero nasci ex deo, propter hoc inpcrtiendum beneficium ille, qui de deo naturaliter natus est, nasci etiam misericorditer de carne dignatusest\';hocest enim: et uerbum caro factum est et habitauitin nobis. per hoc, inquit, factum est, ut nati de carne caro postea nascendo de spirito postea de carne nascendo caro factus est et habitauit in nobis. uerbum enim, quod caro factum est, in principio erat et apud deum deus erat. uerum tamen ipsa participatio illius in inferiora nostra, ut nostra esset in superiora illius, tenuit quandam et in carnis natiuitate medietatem, ut nos quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
magis. in alis minus. tamen inomnib udemus
impleri. Cum itaq primorum illoꝵ hominum fu¬
erit prima iusticia obedire do. et hanc in membris
aduersus legem mentis suȩ legem concupiscentie
ñ habere: nunc post eorum peccatum nata ex eis
nr̃a caro peccati. ꝓ magno obtinet in his qui obedi¬
unt do desiderus eiusdem concupiscentie ñ obedi¬
re.et crucifigere in se carnem cum passionibus et
concupiscentus. ut sint iħu xp̃i. qui hoc in sua car¬
ne figurauit. quibus ꝑ gr̃am suam dedit potestatẽ
filios di fieri. Non enim omnib hominibus dedit
s. quot quot receꝑunt eum. ut dõ renascerentur spi¬
ritu. qui mundo natierant carne. Sic enim de his
dictum ẽ. Quot quot autem receꝑunt eum dedit ei ᷤᷤ
potestatem filios dĩfieri. qui ñ excarne: ñ ex sangui¬
nibus. ñ ex uoluntate uiri. ñ ex uoluntate carnis. s
ex do nati sunt. Secutus autem addidit. Et uerbum

Expanded text:
magis, in aliis minus, tamen in omnibus videmus magis, in aliis minus, tamen in omnibus videmus impleri. Cum itaque primorum illorum hominum fuerit prima justitia obedire Deo, et hanc in membris adversus legem mentis suae legem concupiscentiae non habere: nunc post eorum peccatum nata ex eis nostra carne peccati, pro magno obtinetur ab his qui obediunt Deo, desideriis ejusdem concupiscentiae non obedire, et crucifigere in se carnem cum passionibus et concupiscentiis; ut sint Jesu Christi, qui hoc in sua cruce figuravit, quibus per gratiam suam dedit potestatem filios Dei fieri. Non enim omnibus hominibus dedit, sed quotquot receperunt eum, ut Deo renascerentur spiritu, qui saeculo nati erant carne. sic enim de his dictum est: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis, sed ex deo nati sunt. Secutus autem addidit: et uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. hoc ẽ corpus eius legem inobedientie: & puduit il¬
los homines. nuditatis sue animadu̾so in se motu
quẽ ante ñ senserant. quȩ animaduersio aꝑtio ocłoꝵ
dicta ẽ. Neq enim oculis clausis int̾ illas arbores ob¬
errabant. Sic & de agar scriptum ẽ. Aꝑti sunt oculi
eius: et uidit puteum. T unc illi homines pudenda
texerunt. quȩ d̾s illis membra. ipsi uͦ pudenda fece¬
runt. De hac lege peccati. nascitur caro peccati. expi¬
anda ꝑ illius sacramentum qui uenit in similitudi¬
ne carnis peccati. ut euacuetur corpus peccati. quod
et corpus mortis huius appellatur. unde miserum ho
Sic enim ab eis transitum fecit in posteros ista lex
mitium mortis. quemadmodum labor quo cunc¬
ti homines laborant in t̾ra. quemadmodum in
feminas parturitio cum doloribus. Hec enim cum
de peccato arguerentur. di sententia meruerunt.
q̃ñ in eis solis s. etiam in successoribus eorum maluis

Expanded text:
eius, hoc est corpus eius, legem inoboedientiae et puduit ileius, hoc est corpus eius, legem inoboedientiae et puduit illos homines nuditatis suae animaduerso in se motu, quem ante non senserant, quae animaduersio apertio dicta est oculorum; neque enim oculis clausis inter illas arbores oberrabant. sic et de Agar scriptum est: aperti sunt oculi eius et uidit puteum. tunc illi homines pudenda texerunt, quae deus illis membra, ipsi uero pudenda fecerunt. De hac lege peccati nascitur caro peccati expianda per illius sacramentum. qui uenit in similitudine carnis peccati, ut euacuetur corpus peccati, quod et corpus mortis huius appel. Sic enim ab eis transitum fecit in posteros ista lex initium mortis, quemadmodum labor quo cuncti homines laborant in terra, quemadmodum in feminas parturitio cum doloribus. Haec enim, cum de peccato arguerentur, Dei sententia meruerunt, quae non in eis solis, sed etiam in successoribus eorum, in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
carnis inobedientia quȩ in ipso motu ẽ. etiam si ha¬
bere ñꝑmittatur effectum. ñ erat in illis primis ho¬
minibus. quando nudi erant & ñ confundebantur.
Nondum quippe anma rationalis dna carnis mo¬
bediens extiterat dño suo. ut pena recipca iobedien¬
tem exꝑiretur carnem famulam suam.cum sensu
quodam confusionis. & molestie sue: Quem sensum
certe ipsa ꝑmobedientiam suam ñ intulit dõ. Neq
enim do pudendum ẽ. aut molestum si nos ei ñ obe¬
dimus. cuiꝰ in nos summã potestatem. nullomodo
minuere ualemus.S: nobis pudendum ẽ. quod im¬
perio nr̃o caro ñ seruit: quia hoc fit ꝑinfirmitatẽ
quam peccando meriuimus. uocaturq peccatum
habitans in membris nr̃is. Sic est autem hoc pec¬
catum. ut sit pena peccati. Deniq postea quam ẽ
illa facta transgressio. et mobediens anma a lege
sui domini auersa ẽ: habere cepit contra eam seruus

Expanded text:
carnis inoboedientia, quae in ipso motu est, etiamsi hacarnis inoboedientia, quae in ipso motu est, etiamsi habere non permittatur effectum, non erat in illis tunc primis hominibus, quando nudi erant et non confundebantur. nondum quippe anima rationalis domina carnis inoboediens extiterat domino suo, ut poena reciproca inoboedientem experiretur carnem famulam suam cum sensu. quodamconfusionisetmolestiaesuae, quem sensum certe ipsa per inoboedientiam suam non intulit deo. neque enim deo pudendum est aut molestum, si nos ei non oboedimus, cuius in nos summam potestatem nullo modo minuere ualemus, sed nobis pudendum est, quod imperio nostro caro non seruit, quia hoc fit per infirmitatem, quam peccando meruimus, uocaturque peccatum habitans in membris nostris. sic est autem hoc peccatum, ut sit poena peccati. denique posteaquam est illa facta transgressio et anima inoboediens a lege sui domini auersa est, habere coepit contra eam seruus
Abbreviated transcription (Latin):
lata. Hanc gͦ priusquam uiolassent. placebant d̾o. et
placebat eis ds. Et quanuis corpus animale gestarent
nichil inobediens in illo adu̾sum se moueri sentiebãt
faciebat quippe hoc ordo iusticiȩ: ut quia eorum an¬
ma famulum corpus a dno acceꝑat. sicut ipsa eidem
dño suo. ita illi corpus eius obediret. atq exhiberet
uite illi congruum sine ulla resistentia famulatũ.
Hinc et nudi erant & ñ confundebantur. Animam
quippe rationalem naturali uerecundia nunc pudet.
quod in carne in cuius seruitutem ius potestatis acce¬
pit. nescio qua infirmitate efficere ñ potest. ut se no¬
lente moueantur membra. & se uolente ñ moueant᷑.
Que ꝓpt̾ hoc in quouis casto. merito appellantur pu¬
denda quod aduersus dominam mentem quasi sue
sint potestatis. sicut libitum ẽ. excitantur. idq solum
iuris in his habent frena uirtutis. ut ad immundas
& illicitas corruptiones ea ꝑuenire ñ sinant. Hec gͥ

Expanded text:
lata. Hanc ergo priusquam uiolassent, placebant deo et lata. Hanc ergo priusquam uiolassent, placebant deo et placebat eis deus et, quamuis corpus animale gestarent, nihil inoboediens in illo aduersum se moueri sentiebant. faciebat quippe hoc ordo iustitiae, ut, quia eorum anima famulum corpus a domino acceperat, sicut ipsa eidem domino suo ita illi corpus eius oboediret atque exhiberet uitae illi congruum sine ulla resistentia famulatum. hinc et nudi erant et non confundebantur. animam quippe rationalem naturali uerecundia nunc pudet, quod in carne, in cuius seruitutem ius potestatis accepit, nescio qua infirmitate efficere non potest, ut se nolente non moueantur membra et se uolente moueantur. quae propter hoc in quouis casto merito appellantur pudenda, quod aduersus dominam mentem, quasi suae sint potestatis, sicut libitum est, excitantur idque solum iuris in his habent frena uirtutis, ut ad ininundas et inlicitas corruptiones ea peruenire non sinant. haec igitur
Abbreviated transcription (Latin):
rius temporis cominutatione uitalem. Seruiebant
igitur do uehement̃ sibi commendata pietate obe¬
dientiȩ. qua una colitur d̾s. que ꝑse ipsam quanta
sit quanq sola sufficiat ad tuendam rationalem
sub creatore creaturam. ñ potuit excellentius intuma¬
ri.quam ut a ligno ꝓhiberentur ñ malo: absit enĩ
ut bonorum creator qui fecit om̃ia et ecce bona ual¬
de: mali aliquid in illis etiam corporalis paradysi fer¬
tilitate plantaret: s ut ostenderetur homini cui esset
sub tali domino utilissima seruitus quantum eẽt
solius obedientie bonum. quam solum de famulo exe¬
gerat. cui obedire ñ ꝓpt̾ ipsius dominatum. s ꝓpter
clientis utilitatem potius expediret. ab eo ligno sunt
ꝓhibiti. quo si uterentur ñ ꝓhibiti. nichil omnino ma¬
li paterent᷑. ut quod illo post ꝓhibitionem utentes
passi sunt. satis intelligeretur quod eis hoc ñ intulerit
arbor cibo ꝑniciosa. noxio s: tantum obedientia uio¬

Expanded text:
rius temporis commutatione uitalem. seruiebant rius temporis commutatione uitalem. seruiebant igitur deo uehementer sibi commendata pietate oboedientiae, qua una colitur deus. quae per se ipsam quanta sit quamque sola sufficiat ad tuendam rationalem sub creatore creaturam, non potuit excellentius intimari, quam ut a ligno prohiberentur non malo. absit enim ut bonorum creator, qui fecit omnia et ecce bona ualde, mali aliquid in illius etiam corporalis paradisi fertilitate plantaret. sed ut ostenderetur homini, cui esset sub tali domino utilissima seruitus, quantum esset solius oboedientiae bonum, quam solam de famulo exegerat, cui oboedire non propter ipsius dominatum, sed propter seruientis utilitatem potius expediret, ab eo ligno sunt prohibiti, quo si uterentur non prohibiti, nihil mali omnino paterentur, ut quod illo post prohibitionem utentes passi sunt satis ostenderetur quod eis hoc non intulerit arbor cibo noxio perniciosa, sed tantum oboedientia uio
Abbreviated transcription (Latin):
transgressa ꝓhibitione sensuri. recte ꝓfecto intelli¬
guntur ante malignam diaboli ꝑsuasionem absti¬
nuisse cibo uetito. atq usi fuisse concessis. ac ꝑhoc. et
ceteris &. p̃cipue lignouite. Ed eñĩ absurdius quam ut
credantur ex aliis arboribus alimenta sumpsisse. ñ
autem etiam ex illo quod et similit̃ ꝑmissum fuerat.
& utilitate p̃cipua ꝑ etatum labem mutari quan¬
uis animalia corpora atq in mortem ueterascere ñ si¬
nebat. tribuens hoc corpori humano de suo corpore
beneficium. et mistica significatione demonstrans
quid ꝑ sapientiam cuius figuram gestabat conferret᷑
animȩ rationali. ut alimento eius uiuificata. ne¬
quaquam in labem mortemq nequicie uerteret᷑:
Merito enim de illa dicitur: lignum uite ẽ: am
plectentibus eam. Sicut hȩc arbor in corporali: sic il¬
la in sp̃uali paradyso. Ista exterioris. illa interioris
hominis sensibus p̃bens uigorem sine ulla in dete¬

Expanded text:
transgressa prohibitione sensuri, recte profecto intelletransgressa prohibitione sensuri, recte profecto intelleguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse cibo uetito atque usi fuisse concessis ac per hoc et ceteris et praecipue ligno uitae. quid enim absurdius, quam ut credantur ex aliis arboribus alimenta sumpsisse, non autem etiam ex illo, quod et similiter permissum fuerat et utilitate praecipua per aetatum labem mutari quamuis animalia corpora atque in mortem uetcrescere non sinebat, tribuens hoc corpori humano de suo corpore beneficium et mystica significatione demonstrans quid per sapientiam, cuius figuram gestabat, conferretur animae rationali, ut alimento cius uiuificata nequaquam in labem mortemque nequitiae uerteretur? merito enim de illa dicitur: lignum uitae est am plectentibus eam. sicut haec arbor in corporali sic illa in spiritali paradiso, ista exterioris, illa interioris hominis sensibus praebens uigorem sine ulla in dete
Abbreviated transcription (Latin):
to eẽt obstrictus: hoc queritur. Ideo si illa uera sũt
que tam multa de paruulis diximus. nec ẽ: in filu ᷤ
hominũ quisquam. nec fuit. nec erit. excepto uno
tio. ꝑ quam finitis immicitis peccatorum reconcili¬
am do. Non itaq ab re ẽ: quantum p̾senti cause suf¬
ficere uideo ab ipso exordio generis humani pauca
repetere.quib adu̾sus quedam que mouere posst̃
legentis animus informetur. Postea quam illi pͥmi
homines uir unus adam &e ex illo eua uxor eius ac¬
sta eos pena ac debita secuta ẽ: Sic enim comminat᷑
fuerat dñs. quod ea die qua uetitum cibum ederent.
morte morerentur.Pinde quia utendi ad escam
om̃i ligno quod in paradyso erat acceꝑant potesta¬
tem. in quo etiam lignum uitȩ plantauerat d̾s. ab
illo autem solo eos ꝓhibuerat. qͦd appellauit scientie
boni & mali. quo nomine significaret᷑ exꝑientie con¬
sequentia. et quid boni custodita. & quid mali eeñt

Expanded text:
to esset obstrictus, hoc quaeritur. ideo si illa uera sunt, to esset obstrictus, hoc quaeritur. ideo si illa uera sunt, quae tam multa deparuulis diximus, nec est iste in filiis hominum quisquam nec fuit nec erit excepto uno ta est, per quam finitis inimicitiis peccatorum reconciliemur deo. non itaque ab re est, quantum praesenti causae sufficere uidetur, ab ipso exordio generis humani pauca repetere, quibus aduersus quaedam, quae mouere possent, legentis animus informetur. Posteaquam illi primi homines, uir unus Adam et ex illo Eua uxor eius, acsta eos poena ac debita consecuta est. sic enim comminatus fuerat dominus, quod ea die, qua uetitum cibum ederent, morte morerentur. proinde quia utendi ad escam omni ligno, quod in paradiso erat, acceperant potestatem, in quo etiam lignum uitae plantauerat deus, ab illo autem solo eos prohibuerat, quod appellauit scientiae boni et mali, quo nomine significaretur experientiae consequentia, et quid boni custodita et quid mali essent
Abbreviated transcription (Latin):
is nisi
unum mediatorem di &e hominũ. hominẽ. xp̃m iħ̾m
nullũ uł eẽ: uł fuisse. uł futurum esse. certissi¬
mũ ẽ. Unde iam multa diximus de baptismo par¬
uuloꝵ. qui si nullũ peccatum habent. ñ solũ sunt
homines innumerabiles sine peccato. uerum etiã
fuerunt & erunt. Porro si ueracit̾ illud constitit. un¬
de scđ̃o loco egimus. neminem ẽẽ sine peccato. ꝓfec¬
to nec paruuli sine peccato sunt. Ex quo conficitur.
& si quisquã in hac uita ẽẽ potuisset. qui uirtute ita
ꝑficeretur: ut ad tantam plenitudinem iusticiȩ ꝑ¬
ueniret.qua nullum haberet omino peccatum:
fuisse tamen eum antea peccatorem. unde in istã
nouitatem conu̾teretur. ñ ẽẽ dubitandum. Et enĩ
scdo illo loco aliud querebatur. aliud in hoc quarto
ꝓpositum ẽ: Nam in illo utrum aliquis in hac uita
ad ꝑfectam que ꝓrsussine ullo peccato ẽ. uita ꝑueni¬
ret. ꝑ gr̃am dĩ studio uoluntatis: hoc inquirebatur.
simam ꝑueniret.s. nullo omnino unquam pecca¬

Expanded text:
s nisi unum mediatorem dei et hominum hominem Christum Iesum nullum uel esse uel fuisse uel futurum esse certissimum est. unde iam multa diximus de baptismo paruulorum, qui si nullum peccatum habent, non solum sunt homines innumerabiles sine peccato, uerum etiam fuerunt et erunt. porro si ueraciter illud constitit, unde secundo loco egimus, neminem esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex quo conficitur. etsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uirtute ita perficeretur. ut ad tantam plenitudinem iustitiae perueniret, qua nullum haberet omnino peccatum, fuisse tamen eum antea peccatorem, unde in istam nouitatem uitae conuerteretur, non esse dubitandum. etenim secundo illo loco aliud quaerebatur, aliud in hoc quarto propositum est. nam in illo, utrum aliquis in hac uita ad perfectam. quae prorsus sine ullo peccato est, uitam perueniret per gratiam dei studio uoluntatis, hoc requirebatur; simam perueniret, sed nullo omnino umquam pecca
Abbreviated transcription (Latin):
magnum. nouimus ñ ꝓpter peccata. s ꝓpt̃ eius de¬
monstrationem iusticie illa om̃ia fuisse ꝑpessum. Ue¬
runtamen hec uerba quibus a domino laudatur. pos¬
sent etiam de illo dici. qui condelectatur legi di sc̃m
interiorem hominem. uidet autem aliam legem in
membrissuis repugnantem legi mentis sue: p̃sertim
ñ ego oꝑor illud. s: quod habitat in me peccatum.
Ecce et iste scđm interiorem hominẽ alienus ẽ. ab
om̃i oꝑe malo. quia illud ñ oꝑatur ipse. s quod in
carne eius habitat malum. et tamen cum illud iꝑ¬
sum quo condelectatur legidi. ñ habe at nisi ex gr̃a
di adhuc liberationis indigens. clamat. miser ego
homo. quisme liberabit de corpore mortis huius
sti. sunt magni. fortes. prudentes. continentes. paci¬
entes .pii. misericordes. temporalia mala omnia ꝓpt̃
iusticiam equo animo tolerantes. S si uerum est.¬

Expanded text:
magnum; nouimus non propter peccata, sed propter eius demagnum; nouimus non propter peccata, sed propter eius demonstrandam iustitiam illa omnia fuisse perpessum. uerum tamen haec uerba. quibus a domino laudatur, possent etiam de illo dici, qui condelectatur legi dei secundum interiorem hominem, uidet autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, praesertim operor illud, sed quod habitat in me peccatum. ecce et iste secundum interiorem hominem alienus est ab omni opere malo, quia illud non operatur ipse, sed quod in carne eius habitat malum; et tamen cum illud ipsum, quo condelectatur legi dei, non habeat nisi ex gratia dei, adhuc liberationis indigens clamat: miser ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huiussti, sunt magni, fortes, prudentes, continentes, patientes, pii, misericordes, temporalia mala omnia propter justitiam aequo animo tolerantes. Sed si verum est
Abbreviated transcription (Latin):
stinens ñ mendacit̾ dic̾etur. Hec enim de illo uerba
sunt d̃i. Animo adu̾tisti in puerum meum in iob:
Non enimẽ: illi homo similis suꝑ t̃ram. sine quere¬
la. iustus. uerus dĩ cultor. abstinens ab omni malo
oꝑe. Primis uerbis ex hominum qui sunt in terra
comparatione laudatur. Pinde omnibus qui tunc
in t̾ra iusti eẽ potuerunt excellebat. Non gͦ ipse ꝓp¬
terea nullũ peccatum omnino habebat: quia in pro¬
fectu iusticie ceteros anteibat. Deinde adiungitur
sine quere la. de cuius uita nemo quereretur: iustus¬
qui tanta morum ꝓbitate ꝓfecerat. ut nullus ei eẽt
equandus. Nerus di cultor. quippe etiam suorum
peccatorum uerax humilisq confessor. Abstinens se
ab om̃i oꝑe malo. Mirum si abomni uerbo etiam
et cogitatu malo. Quantus quidem iob fuerit igno¬
ramus.s. nouimus iustum. nouimus etiam in per¬
ferendis horrendis tribulationum temptationib

Expanded text:
stinens non mendaciter diceretur. haec enim de illo uerba stinens non mendaciter diceretur. haec enim de illo uerba sunt dei: animo aduertisti in puerum meum Iob? non enim est illi homo similis super terram, sine querella, iustus, dei cultor, abstinens ab omni opere malo. primis uerbis ex hominum qui sunt in terra comparatione laudatur; proinde omnibus qui tunc in terra iusti esse poterant excellebat. non ergo ipse propterea nullum peccatum omnino habebat, quia in profectu iustitiae ceteros anteibat. deinde adiungitur \'sine querella\', de cuius uita nemo iuste quereretur; \'iustus\',qui tanta morum probitate profecerat, ut nullus ei esset aequandus; \'uerus dei cultor\', quippe etiam suorum peccatorum uerax humilisque confessor; \'abstinens se ab omni opere malo\', mirum si ab omni etiam uerbo et cogitatu malo. quantus quidem lob fuerit ignoramus; sed nouimus iustum, nouimus etiam in perferendis horrendis tribulationum temptationibus
Abbreviated transcription (Latin):
recte illi poterat displicere: cum etiam ipsi dõ dica¬
tur. oꝑa manuum tuarum ne despexeris. S: ꝓfecto
scđm illam iusticiam qua se nouerat iustum. se ui¬
tuꝑauit. atq distabuit. estimauitq se t̾ram & cine¬
rem. mente conspiciens xp̃i iusticiã. in cuius non
tantum diuinitate. s: nec in anima nec in carne ul¬
lum potuit ẽe peccatum. Scđ̾m quam iusticiam q̃
ex deo ẽ: etiam paulus apłs illud suum qͦd scđm u
sticiam quȩ ex lege ẽ. fuerit sine querela. ñ solum
damna.s. etiam stercora estimauit. Non igitur illud
p̃clarum testimonium di quo laudatus ẽ. iob. contͣ¬
rium est ei testimonio quo dictum ẽ. non iustificabi¬
tur in conspectu tuo om̃is uiuens. quia ñ id ꝑsua¬
det ꝓrsus in illo fuisse nichil quod uel ab ipso uera¬
citer: uł a dño dõ recte rep̃henderetur. quanuis iam
iustus et uerax di cultor et ab omni malo oꝑe se ab¬

Expanded text:
recte illi poterat displicere, cum etiam ipsi deo dicarecte illi poterat displicere, cum etiam ipsi deo dicatur: opera manuum tuarum ne despexeris. sed profecto secundum illam iustitiam, qua se noucrat iustum, se uituperauit atque distabuit aestimauitque se terram et cinerem mente conspiciens Christi iustitiam, in cuius non tantum diuinitate, sed nec in anima nec in carne ultum potuit esse peccatum, secundum quam iustitiam, quae ex deo est, etiam Paulus apostolus illud suum, quod secundum iustitiam, quae ex lege est, fuit sine querella, non solum damna, uerum etiam stercora existimauit. Non igitur praeclarum illud testimonium dei, quo laudatus est Iob, contrarium est ci testimonio, quo dictum est: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quia non id persuadet prorsus in illo nihil fuisse, quod uel ab ipso ueraciter uel a domino deo recte reprehenderetur, quamuis iam iustus et uerax dei cultor et ab omni malo opere se ab
Abbreviated transcription (Latin):
sit dignum. Et ipsa increpatio qualis ẽ: quȩ ex d̾ni
xp̃i ꝑsona intelligitur: Et numerat illi diuina oꝑa
potestatis suȩ sub hac sententia increpans. ut eum
dicere appareat.Nunquid potes hec tanta que pos¬
sum: Quo autem ꝑtinet. nisi ut intelligat iob etiã
hoc ei diuinitus inspiratum. ut p̾sciret xp̃m ad
passionem ẽẽ uenturũ: Intelligat gͦ quam debet
equo animo tolerare quȩ ꝑtulit. si xp̃c in quo pecca¬
tum.cum ꝓpt̾ nos homo factus eẽt. omnino nullũ
fuit. & in quo dõ tanta potentia ẽ. nequaquam ta¬
men passionis obedientiam recusauit. Quod puri¬
ore cordis intentione iob intelligens responsioni
sue addidit. Auris auditu intelligebã te prius.
et nunc ecce oculus meus uidet te. Ideo urtuꝑ aui
me ipsum & distabui: & estimaui me ipsum t̾rã
ce cinerem. Quare sibi in hoc tam magno intellec¬
tu displicuit: Neq enim opus di quo erat homo

Expanded text:
sit dignum. Et ipsa increpatio qualis est, quae ex domini sit dignum. Et ipsa increpatio qualis est, quae ex domini Christi persona intellegitur? enumerat illi diuina opera potestatis suae sub hac sententia increpans, ut cum dicere appareat: \'numquid potes haec tanta quae possum?\' quo autem pertinet, nisi ut intellegat Iobetiam hoc ei diuinitus credimus inspiratum, ut praesciret Christum ad passionem esse ucnturum-intcllegat ergo, quam debeat aequo animo tolerare quae pertulit, si Christus, in quo peccatum, cum propter nos homo factus esset, omnino nullum fuit et in quo deo tanta potentia est, nequaquam tamen passionis oboedientiam recusauit? quod puriore cordis intentione Iob intellegens responsioni suae addidit: auris auditu audiebam te prius et nunc ecce oculus meus uidet te. ideo uituperaui me ipsum et distabui et aestimaui me ipsum terram et cinerem. quare sibi ita in hoc tam magno intellectu displicuit? neque enim opus dei, quo erat homo,
Abbreviated transcription (Latin):
folliculo. et adnotasti si quid inuitus commisi. non¬
ne satis aꝑuit etiã illa peccata iuste imputari. quȩ ñ
delectationis illecebra committuntur. s: causa deuitan¬
de molestiȩ alicuiꝰ aut doloris aut mortis: Nam et hec
dicuntur. quadam necessitate committi. cum om̃ia
suꝑanda sint amore et delectatione iusticiȩ. Potest
etiam qͦd dixit. & adnotasti si quid inuitus cõmisi.
ad illam uocem uideri ꝑtinere qua dictum ẽ. non
enim qͦd uolo ago. s: quod odi hoc facio. Quid quod
ipse dns qui ei ꝑhibuerat testimonium. cum etiam
scriptura. hoc ẽ. di sp̃c dixerit. in om̃ibus quȩ contige¬
runt ei. ñ eum peccasse labus suis ante đm. postea
tam̃ cum ei loqueretur increpans locutus ẽsicut iꝑ¬
se iob testis ẽ: dicens. quid adhuc ego iudicor monitꝰ
et increpationes dñi audiens: Nemo autem iuste
increpatur. nisi in quo ẽ. aliquid qͦd increpatione

Expanded text:
folliculo et adnotasti si quid inuit us commisi, nonfolliculo et adnotasti si quid inuit us commisi, nonne satis aperuit etiam illa peccata iuste inputari, quae non delectationis inlecebra committuntur, sed causa deuitandae molestiae alicuius aut doloris aut mortis? nam et haec dicuntur quadam necessitate committi, cum omnia superanda sint amore et delectatione • iustitiae. potest etiam quod dixit: et adnotasti si quid inuitus commisi, ad illam uocem uideri pertinere, qua dictum est: non enim quod uolo ago, sed quod odi, hoc facio. Quid quod ipse dominus, qui ci perhibuerat testimonium, cum etiam scriptura, hoc est dei spiritus, dixerit in omnibus, quae contigerunt ei, non cum peccasse labiis suis ante dominum, postea tamen cum ci loquerctur increpans locutus est, sicut ipse Iob testis est dicens: quid adhuc ego iudicor monitus et increpationes domini audiens? nemo autem iuste increpatur, nisi in quo est aliquid, quod increpatione
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis generationis ostendens. ex originalis tran¬
gressione peccati. cum de peccatis suis ageret. uelut
eorum causas reddens. dixit hominem natum ex
muliere parui ẽẽ temporis. & plenum iracundia.
Qua iracundia. nisi qua sunt om̃s sicut dicit apls
naturalit̾. hoc ẽ. originalit̃ irȩ filii. qm̃ filii sunt con¬
cupiscentie carnis et scłi: Ad ipsam iram ꝑtinere eti¬
am mortem hominis. consequent ostendit. Cum eñi
dixisset parui ẽẽ temporis. et plenum iracundia. ad¬
didit etiam. et sicut flos cum floruerit et decidit. dis¬
cessit. sicut umbra ñ manet. Cum autem subiungit.
breuis uitȩ fecisti uenire in iudicium tuum. Quan¬
tumlibet enim breuis fuerit uita eius. etiã si unius
diei ẽẽt. mundus a sordib ẽẽ ñ posset. et ideo iustis¬
sime in iudicium tuum ueniet. Illud uͦ quod ait.¬
dinumerasti omnes necessitudines meas. et nichil
te latuit de peccatis meis. signasti peccata mea in

Expanded text:
carnalis generationis ostendens ex originalis trancarnalis generationis ostendens ex originalis trangressione peccati, cum de peccatis suis ageret, uelut eorum causas reddens dixit hominem natum ex muliere parui esse temporis et plenum iracundia. qua iracundia, nisi qua sunt omnes, sicut dicit apostolus, naturaliter, hoc est originaliter, irae filii, quoniam filii sunt concupiscentiae carnis et saeculi ? ad ipsam iram pertinere etiam mortem hominis consequenter ostendit. cum enim dixisset: parui est temporis et plenus iracundia, addidit etiam: et, sicut flos cum floruit et decidit, discessit, sicut umbra n on manet. cum autem subiungbreuis uitae fecisti uenire in iudicium tuum. quantumlibet enim breuis fuerit uita eius, etiamsi unius diei esset, mundus a sordibus esse non posset et ideo iustissime in iudicium tuum uenict\'.illudueroquodait:dinumerasti omnes necessitudines meas et nihil te latuit de peccatis meis; signasti peccata mea in
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate scit quia ita ẽ. Et adiungit. Quẽ admo¬
dum enim iustus erit homo ante dm̃: Si enim uelit
contendere cum eo. ñ poterit obedire ei. idest siudi¬
candus ostendere uoluerit ñ inse inueniri posse
qͦd damnet. ñ poterit obedire ei. Amittit enim etiã
illam obedientiam qua obedire posset p̃cipienti: con¬
fitenda ẽẽ peccata. Unde quosdam increpat dicens.
Quid uultiᷤ mecum iudicio contendere: Quod ille p̃ca¬
uens.ne inquit intres in uidicium cum seruo tuo.
qm̃ ñ iustificabitur in conspectu tuo om̃is uiuens.
deo etiam dicit iob. Quis enĩ iudicio eiꝰ adu̾sabit᷑: Quod¬
si fuero iustus: os meũ impie loquetur. Hoc ẽ: enim
si me iustum dixero contra iudiciũ eiꝰ. ubi ꝑfecta illa
iusticiȩ regła me conuincit iniustũ. ꝓfecto impie lo¬
quetur os meũ: quia contra di ueritatem loquetur.
fragilitatem quoq ipsam uł potius damnationẽ

Expanded text:
in ueritate scit, quia ita est, et adiungit: quemadmoin ueritate scit, quia ita est, et adiungit: quemadmodum enim iustus erit ante dominum? si enim uelit contendere cum eo, non poterit oboedire ei, idest:\'si iudicandus ostendere uoluerit non in se inueniri posse quod damnet, non poterit oboedire ei\'; amittit enim etiam illam oboedientiam, qua oboedire posset praecipienti confitenda esse peccata. unde quosdam increpat dicens: quid uultis mecum iudicio contendere? quod ille praccauens: ne, inquit, intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. ideo etiam dicit Iob: quis enim iudicio eius aduersabitur? quodsi fuero iustus, os meum impie loquetur; hoc est enim: \'si me iustum dixero contra iudicium eius, ubi perfecta illa iustitiae regula me conuincit iniustum, profecto impie loquetur os meum, quia contra dei ucritatem loquetur\'. Fragilitatem quoque ipsam uel potius damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
sti. qui ueterascunt sicut uter. uł sicut uestimentum
a tinea comestum. Homo enim natus ex muliere: par¬
ui ẽ. temporis. et plenus iracundia. Et sicut flos cum
floruerit. et decidit: discessit: sicut umbra ñ manet.
Nonne et huius curam fecisti uenire in iudicium tu¬
um: Quis enim mundus erit a sordibus: Nemo. nec
si unius diei fuerit uita eius. Et paulopost. Dinumera
sti inquit om̃s necessitudines meas: et nichil te latuit
de peccatis meis. Signasti peccata mea in folliculo.
et adnotasti siquid inuitus commisi. Ecce et iob confi¬
tetur peccata sua et in ueritate se dicit scire quia ñ ẽ.
iustus quisquam ante dñm. Et ideo iste hoc inueri¬
tate scit. quia si nos dixerimus ñ habemus peccatum:
ipsa ueritas in nobis ñ ẽ. ꝓinde scđ̾m modum con¬
uersationis humane: ꝑhibet ei ds tam magnum u¬
sticie testimonium. Ipse autem se metiens ex regła
illa iusticie. quam sicut potest conspicit apud dđm.

Expanded text:
sti, qui veterascunt sicut uter, vel sicut vestimentum sti, qui veterascunt sicut uter, vel sicut vestimentum a tinea comestum. Homo enim natus ex muliere parvi est temporis, et plenus iracundia, et sicut flos cum floruit et decidit, discessit sicut umbra, non manet. Nonne et hujus curam fecisti venire in judicium tuum? Quis enim erit mundus a sordibus? Nemo, nec si uniu et nihil te latuit de peccatis meis; signasti peccata mea in folliculo et adnotasti si quid inuitus commisi. ecce et Iob confitetur peccata sua et in ueritate se dicit scire, quia non est iustus quisquam ante dominum. et ideo iste hoc in ueritate scit, quia, si nos dixerimus non habere peccatum, ipsa ueritas in nobis non est. proinde secundum modum conuersationis humanae perhibet ei deus tam magnum iustitiae testimonium; ipse autem se metiens ex regula illa iustitiae, quam sicut potest conspicit apud deum,