comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccos. hoc totum ꝑ fidem: quamdiu pere¬
griamur a dño manentes in corꝑe. Cum
ꝙͦ pambulauerimus uiam et ad ipsam
patriam uenerimus. quid nobis erit le¬
tius. quid nob erit beatius: quia nichil
pacatius: Nichil enim aduersus hominẽ
rebellabit. Nunc uero fr̃s difficile sine
rira sumus. Ad concordiam quidem uo¬
cati sumus: iubemur pacem habere inter
nos. ad hoc conandum est omnib niten¬
dum uirib ut aliquando ꝑueniamus
ad ꝑfectissimam pacem. Modo autem lici¬
gamus plerumq cum eis quib consulere
uolumus. Ille errat tu uis ducere ad ui¬
am: resistit tibi: litigas resistit paganus:
disputas contra errores idoloꝵ et demonioꝵ.
Resistit hereticus: disputas contra doctri¬
nas altas demonioꝵ. Malus catholicus nõ
uult bene uiuere: corripis etiam interio¬
rem frẽm tuum. Tecum manet in domo:
et ꝑditas uias querit. Astuas quomodo illũ¬
corrigas: ut de illo bonam rationem dño

Expanded text:
caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu perecaecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino
Abbreviated transcription (Latin):
mus: et non dum apparuit quid erim.
Scimus quia cum apparuerit similes
ei erimus: uidebimus enim eum sicuti
est. Hec est magna ꝓmissio. Si amas se¬
quere. amo inquis.s. qua sequor: sidi¬
xisset tibi dñs deus tuus ego sum ueri¬
tas et uita. desiderans ueritatem coneu¬
piscẽs uitam uiamqua ad hec ꝑuenire pos¬
ses ꝓfecco quereres et diceres tibi. Mag¬
na res ueritas. magna res uita: si eẽt quo¬
modo illuc ꝑueniret anima mea. Que¬
ris qua: audi eum pͥmo dicentem. sꝙ
sum uia: antequam diceret tibi quo q¬
misit qua. Ego sum inquit uia. Quouia.
Et ueritas et uita. Primodixit qua ueni¬
as postea diri quo uenas. E gionseiuni iida
as polm ueritas ego urtar oranes apud pa¬
gem ueritas et inta: induens se carne:
Nugt ambula. Forte conaris ambulare. et
non potes quia dolent pedes. Unde do¬
leut pedes: an iubente auaricia ꝑ asꝑa
cucurrerunt: s dei uerbum sanauit et
daudos. Ecce inquis sanos habeo pedes:
s ipsam uiam non uideo. Illuminauit et

Expanded text:
d erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, surge, et ambula. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et
Abbreviated transcription (Latin):
rit illud iudicium uiuoꝵ. et mortuoꝵs
at quod ait in lege ur̃a scriptum est quia
duoꝵ hominum testimonium uerum est.
et ideo quisquam existimet non fuisse ila
legem dei. quia non dictum est in lege dei.
in lege que uobis data ẽ. A quo. nisi a deoc
Sicut dicimus panem nrm̃ cotidianum:
et tamen dicimus da nobis hodie. amen.
ab eo quod dictum est. dicebant ergo ubi est
nemo app̃hendit eum quia nec dum ue¬
Tnerat hora eiue.
Uod in scõ euangelio breui¬
ter dicitur non breuiter
oportet exponi: ut quod
auditur. intelligatur. Uer¬
ba enim dni pauca s mas¬
na sunt: non numero estimanda s. ponde
Nec ideo contmpnenla qui a pausas hesles
Neered aquia magna. qui affuistis hestem¬
po der dusistis ut potuimus disrntatiuns̃

Expanded text:
rit illud judicium vivorum et mortuorum, sed rit illud judicium vivorum et mortuorum, sed e moveat quod ait, In Lege vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia non dictum est, In lege Dei: in Lege quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum: et tamen dicimus, Da nobis hodie . Ab eo quod scriptum est, Dicebant ergo. Ubi est nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus.uod in sancto Evangelio breviter dicitur, non breviter oportet exponi, ut quod auditur, intelligatur. Verba enim Domini pauca, sed magna sunt; non numero aestimanda, sed pondere: nec ideo contemnenda, quia pauca; sed ideo quaerenda, quia magna. Qui adfuistis hesterno die, audistis, ut potuimus d
Abbreviated transcription (Latin):
Noluisti audire quod p̃cepi: senties que p̃¬
dixi. Si autem audias que p̃cepi. non ma¬
la senties que p̃dixi: s. bona ꝑcipies que ꝓm
si. Ne aliquẽm moueat sãne quod ait. uerũ
est iudicium meum quia solus non sum ser
ego et qui me misit pater. cum alibi dire¬
rit pater. non iudicat quemquam s omẽ
iudicium dedit filio: iam in eisdem uerbis
euangelii disputauimus. et nunc admonen
non hoc ideo dictum. quia pater non erit
cum filio iudicante: s quia bonis et malis
in iudicio solus filius apparebit. in ea in qua
passus est. forma et resurrexit. et ascendit
in celum. discipulis quippe tunc conspra¬
entib ascendentem: uox anglica somut:
sic ueniet quẽadmodum uid tis eum cun¬
tem in celum: id est in forma hominis in
qua iudicatus ẽ iudicabit. ut etiam ilud
ꝓphicum impleatur: uidebunt in quem pu¬
pugerunt. Cum uero euntib iustis in ui¬
tam eternam. uidebit᷑iur sicuti est: none¬

Expanded text:
Noluisti audire quod praecepi, senties quod praeNoluisti audire quod praecepi, senties quod praedixi. Si autem audias quae praecepi, non mala senties quae praedixi, sed bona percipies quae promisi. 12. Ne aliquem sane moveat quod ait, Verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater; cum alibi dixerit, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Jam in eisdem verbis Evangelii disputavimus, et nunc admonemus, non hoc ideo dictum, quia Pater non erit cum Filio judicante; sed quoniam bonis et malis in judicio solus Filius apparebit, in ea forma in qua passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum : id est, in forma hominis in qua judicatus est judicabit, ut etiam illud propheticum impleatur, Videbunt in quem pupugerunt . Cum vero euntibus justis in vitam aeternam, videbimus eum sicuti est; non e
Abbreviated transcription (Latin):
ro testimonium. Eligamus nobis fr̃s contͣ
linguas hominum. contra infirmas suspi¬
ciones generis humani. deum iudicẽ: dm̃
testem. Non enim dedignatur testis eẽ qui
iudex est: aut ꝓmouetur cum fit uidex.
quoniã qui testis est. ipse iudex erit. Qua¬
re ipse testis: Quia non querit alium: un¬
de cognoscat qui sis. Quare ipse iuder:
Quia ipse habet potestatem. mortificandi
in gehennas p̃cipitandi. et in celum leuã¬
di: diabolo comungendi. et cum angelis
coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc po¬
testatem. iudex ẽ. quia uero ut te cognos¬
cat. non querit alium testem: Qui tunc
iudicabit ce. modo uidet te. Non est un¬
de illum fallas: cum ceꝑit iudicare. Non
enim adhibes tibi aliquos falsos testes:
qui iudicem illum possint circumuenire.
Quando te ceꝑit iudicare deus: hoc dicit
tibi. Quando contempnebas: ego uidebam:
et quando non credebas: sententiam meã
non frustrabar. differebam: non aufferebã.

Expanded text:
ro testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra ro testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut promovetur cum fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumvenire, quando te coeperit judicare. Deus hoc tibi dicit: Quando contemnebas, ego videbam; et quando non credebas, sententiam meam non frustrabam: differebam, non auferebum.
Abbreviated transcription (Latin):
falsi testes nonerant: de duob dicimus aut
de trib: uniuersus populus mentitꝰ ẽ
contra xp̃m̃. Si ergo populus constans:
ex magna hominum multitudine fal¬
sus testis inuentus est. quomodo accipien¬
dum ẽ in ore duoꝵ uel trium testiũ stabit
omne uerbum: nisi quia hoc modo ꝑ miste¬
rium trinitas comendata est. in qua est ꝑpe¬
tua stabilitas ueritatis. Uis habere bonã
causam: habeto duos uel tres testes: patrẽ
et filium et spm̃ scm̃. deniq quando susan¬
na casta femina. fidelisq conur. duobus
falsis testib urgebatur: trinitas illi in cons¬
cientia atq in occulto suffragabatur. Ia
trinitas de oculto unum testem danihelẽ
excitauit: et duos conuicit. Ergo quia in le¬
ge ur̃a scriptum est. duoꝵ hominum testi¬
monium uerum eẽ: accipite nrm̃ testimo¬
nium. ne sentiatis iudicium. Ego enim in¬
quit non iudico quemꝙͣ s testimonium
ꝑhibeo de me. differo iudicium: non diffe¬

Expanded text:
falsi testes non erant? De duobus dicimus aut falsi testes non erant? De duobus dicimus aut de tribus? universus populus me titus est contra Christum . Si ergo populus constans ex magna hominum multitudine, falsus testis inventus est; quomodo accipiendum est, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum: nisi quia hoc modo per mysterium Trinitas commendata est, in qua est perpetua stabilitas veritatis? Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes, Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Denique quando Susanna casta femina fidelisque conjux duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur: illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit . Ergo quia in Lege vestra scriptum est, duorum hominum testimonium verum esse, accipite nostrum testimonium, ne sentiatis judicium. Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium, non diffe
Abbreviated transcription (Latin):
diuersum. Sisumus: ergo et pater et filius.
Sumus enim non diceret de uno: s unũ.
non direret de diuerso. Ergo ideo uerum
dias: quia filius dei sum. s sic inquit tibi
quia mecum ẽ pater. Non sic sum filius.
ut ipsum deseruerim: nõ ita hic sum: ut
cum ipso non sim non ita ille ibi ẽ ut me-¬
cum non sit. Formã serui accepi: sed formã
quit ur̃a scriptum est: quia duoꝵ hominũ
testimonium uerum ẽ. Egosum qui testi¬
moniũ ꝑhibeo de me ipso et testimoniũ ꝑhi¬
bet de me qui misit me pat̾. Exposuit ilł
et legemsi ingrati non eent. Magna enim
questio ẽ frs̃ mei: et ualde michi uidetur
in mysterio res eẽ constituta. ubi deus dix̃:
in ore duoꝵ uel trium testiũ: stabit omne
uerbum. Ueritas queritur ꝑ duos testes.
Ita plane sic se habet humani generis con¬
suetudo. s tamen pot̃ fieri ut et duo menti¬
antur. Susanna casta: duob falsis testib
urgebat᷑. Numquid quia duo erant ideo

Expanded text:
diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus enim, non diceret de uno; sed et unum non diceret de diverso. Ergo ideo verum dias, quia Filius Dei sum. Sed sic tibi persuaquia mecum est Pater: non sic sum Filius ut ipsum deseruerim; non ita hic sum, ut eum ipso non sim; non ita ibi ille est, ut mecum non sit: formam servi accepi sed formam quit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui de me testimonium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. Magna enim quaestio est, fratres mei, et valde mihi videtur in mysterio res esse constituta, ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testibus urgebatur: numquid quia duo erant, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
trũq ꝑicłosũ latus euita: Rit̃ pat̾ ẽ.: filius filiꝰ
ẽ: lam dicis pat̾ pater ẽ. filiꝰ filiꝰ ẽ. bñ ꝑiculum ab¬
sorbentis gurgitis euasisti. Quid uis ire in
alteram partem ut dicas pater aliud est.
filius aliud: alius est recte dicis: aliud est
non recte: dicis. Alius enim filius quia non
ẽ ipse qui pater: et alius est pater. quia ñ¬
est ipse qui filius. Non tamen aliud: s hoc
ipsum est᷑ pater et et filius Ed ẽ. et hoc ipsũ
est: Unus deus est. Audisti quia non sum
soluss. ego et qui me misit pater: audi qͦ¬
modo credas patrem. et filium: Audi ipsum
filium: ego et pater: unum sumus. Non dix̃.
pater ego sum: aut ego et pater unũs est. S
cum dicit ego et pater unum sumus. utrũ¬
q audi. et unum. et sumus: et a carybdi et
ab scylla liberabis. In duob istis uerbis: Qđ
dixit unum: liberat te ab arrio: Quod dixit
sumuꝰ uberat te a sabellio Si unum: non g

Expanded text:
trumque periculosum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius trumque periculosum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Jam dicis, Pater, Pater est; Filius, Filius est: bene periculum absorbentis gurgitis evasisti; quid vis ire in alteram partem, ut dicas, Aliud est Pater, Filius aliud? Alius est, recte dicis; aliud, non recte. Alius enim est Filius, quia non est ipse qui Pater; et alius Pater, quia non ipse qui Filius: non tamen aliud, sed hoc ipsum est et Pater et Filius. Quid est, hoc ipsum est? Unus Deus est. Audisti, Quia non sum solus, sed ego et qui misit me Pater; audi qmodo credas Patrem et Filium, audi ipsum Filium: Ego et Pater unum sumus . Non dixit, Pater ego sum; aut, Ego et Pater unus est: sed cum dicit, Ego et Pater unum sumus: utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In duobus istis verbis quod dixit, unum, liberat te ab Ario: quod dixit, sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dis patrẽ : Rater pater ẽ.: filius filius ẽ. Hon
dixego sum pater. et ego ipse sum filius:
s sob nonsũ inqͥt: Quare solꝰ ñes: Quia mecũ
ẽ pat̃ E gosum: et qͥme misit pat̃. Audis ego
sũ et qͥme misit. ne ꝑdas ꝑsonã distingue ꝑso¬
nas distingue intelligẽtia: Noli seꝑare ꝑfidia ne
iterqsi fugiẽscaripdĩm scillã incurras. Horabat enĩ
tegurgesĩpietatis sabellianoꝵ: ut dicẽsipsũ eẽ pa¬
pat᷑ Agnoscisqi pat̾ pat̾ ẽ et filius fili̾ẽ: Bene
agnoscis: noli dicere pat̾ maior ẽ. filius minor
ẽ. Noli dicere pater aurum est: filius argen¬
tum. Una substantia est una diuinitas. u¬
na coeternitas. ꝑfecta equalitas: dissimili¬
tudo nulla. Nam si tantũ modo alterum
credideris eẽ xp̃m. non eum qui pater est.
in aliquo tamen distantem scđm naturã
eẽ putauerisa cary ꝓdi quid̃ euasisti:s in scil¬
leis scopulis naufragasti: In medio nauiga: u¬

Expanded text:
dis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater, et ego ipse sum Filius; sed, solus non sum, inquit. Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui misit me Pater: nudis. Ego sum, et qui me misit. Ne perdas personam, distingue personas. Distingue intelligentia, noli separare perfidia; ne iterum quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Vorabat enim te gurges impietatis Sabellianorum, ut diceres ipsum esse PaPater est; et Filius, Filius est Bene agno eis: sed noli dicere, Pater major est, Filius minor est; noli dicere, Pater aurum est, Filius argentum est. Una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Nam si tantummodo alterum credideris esse Christum, non eum qui Pater est, in aliquo tamen distantem secundum naturam esse putaveris; a Charybdi quidem evasisti, sed in Scyllaeis scopulis naufragasti. In medio naviga, u
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ab spũ tuo. et a facie tua quo fugiã
Si ascendero in celum: tu illic es. de terra
erat questio: audi quod sequitur. Si descen¬
dero in infernum ades. Si ergo in inferno
dicitur quod assit. quid rerum remanet
ubi non sit:. Uox enim dei est apud ꝓpħam:
cȩlum et terram ego impleo. Ubiq eni
ẽ qui nullo clauditur loco. Noli abilba
uerti: et tecum est: siuis ad eum puenire:
noli piger eẽ amare. Non enim pedib Saͭ
fectib curris. Uno loco manes: uenis si cre¬
tum filio non est: Itane cum filio non est qͥ
sueredis et tecumẽ Unide ergo uerum c̃
iudicium ei insi quia uerus est filius: hoc
enimdirit. et si iudico. uerum ẽ iudicium
meum quia ñ solussum: s ego et qͥ me misit
pat ⁊ anquã dicet: Ierum ẽ iudiciũ meũ:
quia filius deisum: Vñ ꝓbas quia filius dei
e& quia solus nõ sum: s ego et qͥ me misit pa
ter Frubesce sabelliane: Audis filium: au¬

Expanded text:
inquit, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? inquit, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es. De terra erat quaestio; audi quid sequitur: Si descendero ad infernum, ades . Si ergo et in inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? Vox enim Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui nullo clauditur loco. Noli ab illo averti, et tecum est. Si vis ad eum pervenire, noli piger esse amare: non enim pedibus, sed affectibus curris. Uno loco mancus venis, si creest, quomodo cum Filio non est? Itane cum Filio non est, qui, si credis, et tecum est? 9. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius? Hoc enim dixit, Et si judico, verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Tanquam diceret, Verum est judicium meum, quia Filius Dei sum. Unde probas quia Filius Dei es? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Erubesce, Sabelliane, audis Filium, au
Abbreviated transcription (Latin):
ego et qui me misit pater. Ergo dnẽ deis
Sic uideo sic intelligo. postremosic credo.
ne arrogantie sit dicere. sic intelligo. Pror
carnem: modo hie est scđm diuinitatem st
cum patre erat: et a patre non recesserat qa
ergo dicit᷑ missus uenisse ad nos. iicariatio
ipsius cõmendatur: quia pater nonẽ mcr¬
natus. Nam sabelliani dicti sunt quidam
heretici. qui uocantur et patripassianrqͥ
dicunt ipsum patrem fuisse passum. Noli
tu catholice. Si enim fueris patripassianus.
non eris sanus. Ergo intellige missionem
filii. nominatam incarnationem filis. patrẽ
autem incarnatum eẽ non credas. s a filio
incarnato patrem recessisse non credas. Ille
carnem portabat: ille cum filio erat. Sin
celo pater. in terra filius. quomodo patercũ
filio erat: Quia pater et filius ubiq crant.
Non enim in celo sic est deus: ut nonsit in
terra. Audi illum qui uolebat fugere iudi¬
cium dei: et non inueniebat qua. Quo ibo

Expanded text:
ego et qui misit me Pater. Ergo, Domine Deego et qui misit me Pater. Ergo, Domine DeSic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. Sic intelligo. Prorscarnem, modo hic est secundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non recesserat. Quod ergo dicitur missus venisse ad nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam Sabelliani dicti sunt quidam haeretici, qui vocantur et Patripassiani, qui dicunt ipsum Patrem passum fuisse. Noli tu, catholice: si enim fueris patripassianus, non eris sanus. Ergo intellige missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas, sed a Filio incarnato Patrem recessisse non credas Ille carnem portabat, ille cum Filio erat. Si in coelo Pater, in terra Filius; quomodo Pater cum Filio erat? Quia et Pater et Filius ubique erant: non enim in coelo sic est Deus, ut non sit in terra. Audi illum qui volebat fugere judicium Dei, et non inveniebat qua: Quo abibo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia solus non sum inquit:s: ego et qui mi¬
sit me pater. Quid ergo dnẽ iħu si solus es¬
ses. falsum eẽt iudicium tuum. et ideo ue¬
rum iudicas quia solus non es. s tu. et qui
te misit pater : Quid responsurus sum:
Ipse respondeat. Uerum est iudicium me¬
um. inquit. Quare : Quia solus non sumt .s
ego et qui me misit pater. Si tecum ẽ quo¬
modo te misit: et misit de et tecum est:
Itane et missus: et non recessisti: Ita ne et
ad nos uenisti. et ibi mansisti: Quomodo
istud creditur: quomodo capitur: Ad hec
duo respondeo. Quomodo capitur recte di¬
cis: quomodo creditur non recte dicis. Immo
ideobene creditur quia non cito capitur.
Nam si cito capetur: non opus erat ut crede¬
retur. quia uideretur. Ideo credis quia lo
capis: s credendo fis idoneusut capias.
si non credis numꝗͣ capies: quia minusa
neus remanebis. Fides ergo mundet te p
intellectus impleat te. Uerum est inqui
iudicium meum. quia solus non sumss

Expanded text:
Quia solus non sum, inquit, sed ego et qui miQuia solus non sum, inquit, sed ego et qui misit me Pater. Quid ergo, Domine Jesu? Si solus esses, falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater? Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quare? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus impleat te. Verum est, inquit, judicium meum; quia solus non sum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tantum cẽ xpm̃ eẽ solum. ut ipse sit pat̾.
ipse sit filius. ipse sit sp̃c̃ sc̃s. quicumq eti¬
am sentire uoluerunt hominẽ fuisse solũ.
non deum factum hominẽ. aut ita deum
ut in sua diuinitate mutabilem aut ita
deum ut non et hominem: a fide naufra¬
gauerunt. et de portu eccł̃ie ꝓiectisunt. ne
inquietudine sua naues secum positas fran¬
gerent. Que res coegit ut etiam nos mini¬
mi. et quantum ad nos ꝑtinet ꝓrsus indig¬
ni. quantum autem ad illius miscdiam in
aliquo dispensatoꝵ eius numero constituti.
non uob̾ taceamus. quod aut intelligatis
mecumq gaudeatis. aut si quid intelligere
non dum ualetis. credendo securi in portu
maneatis. dicam ergo capiat qui potest:
credat qui non potest. Tamen dicam quod
ait dns. Uos scdm carnem iudicatis ego ñ
iudico quemquam: aut modo. aut scđm car¬
nem. S: et si iudico ẽgo: iudicium meum
uerum ẽ. Quare iudicium tuum uerumͤ:

Expanded text:
tantum esse Christum solum, ut ipse sit Pater, tantum esse Christum solum, ut ipse sit Pater, ipse sit Filius, ipse sit Spiritus sanctus: quicumque etiam sentire voluerunt hominem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, aut modo, aut secundum carnem. Sed et si ego judico, judicium meum verum est. Quare judicium tuum verum est?
Abbreviated transcription (Latin):
cum cogitamus. aut capicum dicimus.
Quare ista dixie forte enim dost hec uer¬
ba quisquam iuste michidicat Pone ergo
codicem. Quod excedit mensuram tuam.
quid sumis in manum: quid ei comittis
linguam tuam: Ad hoc respondeo. Multi
heretici habundant: et ad hoc eos deus ha¬
bundare ꝑmisit ne semꝑ lacte nutriamur.
et in bruta remaneamus infantia. Quia
enim non intellexerunt quomodo cõmen-¬
daretur diuinitas. xp̃i: sapuerunt sicut uo-¬
luerunt. Non autem recte sapiendo: fide¬
lib catholicis questiones molestissimas in-¬
tulerunt: ceperunt exagitari: et fluctua¬
re corda fidelium. Iam tuc̃ necessitas fac-¬
ta est spiritualib uiris. qui aliquid scđm
legerant in euangelio. s etiam intellexe¬
rant. ut contra arma diaboli. xpĩ arma
ꝓferrent. et de xpĩ diuinitate. aduersus
falsos fallacesq doctores: quantis possent
uirib aꝑtissima confictatione pugnarent:
ne cum ipsi tacerent alii perirent. Quicumq

Expanded text:
cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nutriamur, et in bruta infantia remaneamus. Quia enim non intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est spiritualibus viris, qui aliquid secunlegerant in Evangelio, sed etiam intellexerant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tacerent, alii perirent. Quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
tulus erat in sacrificiis sacerdotum. Mar¬
chohominis ꝑsona merito ad signata est.
qula neq de regia potestate aliquid di¬
xis. neq de sacerdotali cepit. s tantum ab
homine.xp̃o exorsus est. Hii oms ꝓpe de ter¬
renis id est de his que in terra gessit dñs
eius ꝑpauca loquti sunt. tamquã in ter¬
ra cum illo ambulantes. Restat aquila ip¬
se c̃ ioħs sublimium p̃dicator: et lucis int̃¬
ne atq eterne fixis oculis contemplator.
dicuntur enim et pulli aquilarum a pa-¬
rentib sic ꝓbari. patris scilicet ungue sus¬
pendret radiis solis opponi. Qui firme con-¬
templatus fuerit: filius agnoscitur. si acie
palpitauerit: tamquam adulterinus ab un¬
gue dimittitur. Iam ergo uidete quam sub¬
limia loqui debuit qui ẽ aquile compara¬
tus: Et tamen nos etiam humo repentes
infirmi. et uix ullius momenti inter ho¬
mines. audemus tractare ista. et ista ex¬
ponere: et putamus nos aut capere posse.

Expanded text:
tulus erat in sacrificio sacerdotum. Martulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes prope de terrenis, id est de iis quae in terra gessit Dominejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse
Abbreviated transcription (Latin):
dertsa udrego udico quemquam: ut in
agioscats iam et iudicem xp̃m: audite quod
qutur. et si iudico ego. iudicium meum
icrum ẽ. Ecce habes et iudicem: s agnosce
siluatorem ne sentias iudicem. Quare aũ
dirit iudicium suum uerum ẽẽ: Quia so¬
ius inquit non sum: s ego & qui misit me
te comphendere. Misterium autem altiꝰ
uolantis: opus est ut commemorẽ caritati
ur̃e. et apud ezechielem ꝓpħam et apud
lium cõmemoratur animal quadruplex.
habens quatuor ꝑsonas. hominis. uituli. leo¬
iis aquilȩ. Qui ante nos scripturarum scã¬
rum mysteria tractauerunt: pleriq in hoc
animali uel potius in his animalib quatu¬
or euangelistas intellererunt. et leonem ꝓ
rege positum. quoniam leo uidet᷑ rex esse
quodammodo bestiarum ꝓpt̃ potentiam.
et terribilem fortitudinem hec ꝑsona tri¬
buta ẽ matheo: quia in generationib dnĩ
a sacerdotio zacharie sacerdotis. faciens
mentionem patris ioħis baptiste. uitulo
deputatus est: quia magna uictima ui¬

Expanded text:
dit: Ego non judico quemquam; ut intagnoscatis jam et judicem Christum, audite quod sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habes et judicem, sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me nte comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et lium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vi
Abbreviated transcription (Latin):
et de carne suscepta quã iudei nouerant.
et cuius patriam sciebant: unde illis alio lo¬
co dixit. et me nostis: et unde sim scitis. U
drumq nouerimus in xpo: et unde equalis¬
ẽ patri. & unde illo maior est pater. Illud
uerbum est: illud caro. Ilud deus: ulud
homo: s unus xpc̃ deus et homo.

Expanded text:
» Et de carne suscepta, quam Judaei noverant, » Et de carne suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant. Unde illis alio loco dixit: « Et me scitis, et unde sim scitis. » Utrumque noverimus in Christo, et unde aequalis Patri, et unde illo major est Pater: illud Verbum est, illud caro; illud Deus est, illud homo; sed unus Christus, Deus et homo.
Abbreviated transcription (Latin):
uo petsaserat quarr qum tucies ueulta¬
nnr q tilatit et dicerert en filiuis dei cho
an potestat descendendo monstrarece &a
pmientian docebat: ideo potentiam diffe¬
in descendet: uictus conuitioꝵ dolore. pu¬
taretur. Prorsus non descendit. fixus ꝑmã¬
sit: quanddo uellet abscessurus. Nam quid
ei magnum fuit de cruce descende: qui
potuit de sepulero resurgere. Intelligamꝰ
gͦ nos quib hoc ministratum ẽ. potentiam
futuram in iudicio: de quo dictum est. Ds̃
luit. Ubi siluit: Quando iudicatus est: ut
etiam hoc impleret᷑ quod et ꝓpħa p̃dixerat.
Sicut ouis ad imolandum ductus est: et
non apperuit os suum. Si ergo pati nollet:
non pateretur: si non pateretur sanguis il¬
le non effunderet᷑. Si sanguis ille non funde¬
ret᷑ mundus non redimeret᷑. Agamus itaꝙ
gr̃as et potestati diumitatis. et miserationi
infirmitatis cius : de occulta potentia quã
iudei non nouerant. unde illis modo dic¬
tum est. neq me nostis neq patrem meum:

Expanded text:
o potestas erat, quare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, am potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam diffeba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus hoc ministratum est, potentiamfuturam in judicio: de quo dictum est, Deusluit. Ubi siluit? Quando judicatus est; ut etiam hoc impleretur, quod et propheta praedixerat, Sicut ovis ad immolandum ductus estvoluntate et passus est. Si ergo pati nollet, non pateretur; sed si non pateretur, sanguis illius non funderetur; si sanguis ille non funderetur, mundis non redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus, de occulta potentia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est: « Neque me nostis, neque Patrem meum.
Abbreviated transcription (Latin):
In quacumq die iniquus conuersus fue¬
rit: om̃s iniquitates eius obliuiscar. ꝓp̃t
illos gͦ qui desꝑatione ꝑiclitantur. ꝓposu¬
it indulgentie portum: ꝓpter illos qui
spe piclitantur. et dilationib illudunt᷑.
fecit diem mortis incertum. Quandour¬
niat ultimus dies: nescis ingratus es qua
hodiernum habes in quo corrigaris si
ergo ad istam mulierem. Nec ego te damp¬
nabo.s facta secura de p̃terito: caue fu¬
tura. Nec ego te dampnabos dele in cenos
omisisti. ouscrua quod p̃cepi: ut inuemi¬

Expanded text:
us conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut inveni
Abbreviated transcription (Latin):
Spe isti ꝑiclitantur. Desperatione autn
qui cum inciderint in gͣuia peccata: p¬
tantes iam sibi non posse ignosci pendo¬
tib et statuentes se ad dampnationem s¬
ne dubio destinatos: dicunt apud se ipsos
Iam dampnandi sumus. quare non quod
uolumus facimus. animo gladiator
ferro destinatoꝵ. Ideo molesti sunt di¬
ti. iam enim quod timeant non habent
et uehementer timendi sunt. Istos despe¬
rationecat: spes illos. Inter spem. et des¬
perationem. fluctuat animus. Metuen¬
dum ẽ ne te occidat spes. et cum multũ
speras de miscđia incidas in iudicum
metuendum rursus est. ne te occidat des¬
peratio: & cum te putas iam tibi non ig¬
nosci quȩ gͣuia cõmisisti. non agas penitẽ¬
tiam. et incurras in iudicem sapientian:
quȩ dicit. et ego uestre ꝑditioni suꝑridebo
Quid ergo egit deus cum ꝑiclitantib utͦs
morbo: Iis qui spe ꝑiclitantur hoc diat
ne tardes conuerti ad dnm̃ neq differas

Expanded text:
Spe isti periclitantur. Desperatione autem, Spe isti periclitantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas
Abbreviated transcription (Latin):
lationem quam emendationem. Malus
fuisti heri: hodie bonus esto. et hodier¬
num diem in malicia ꝑegisti: uel cras
mutare. Semꝑ expectas. et de miscđia
dei plurimum tibi polliceris: quasi ille
qui tibi ꝑ patientiam ꝓmisit indulgen¬
tiam: ꝓmiserit tibi etiam ꝓlixiorem uitã.
Unde scis. quid pariat crastinus dieo:
Recte dicis in corde tuo. Quando me
correrero: deus michi omĩa peccata mea¬
dimittet. Negare non possumus: qđ
correctis atq conuersis indulgentiam
deus ꝓmisit. Nam in quo ꝓpħa michi
legis. quia ꝓmisit correcto indulgenti¬
am: non michi legis quia ꝓmisit tibi
homines ꝑiclitantur: et sperando et
desperando. Contrariis reb. contrariic
affectionib sperando decipitur. qui di¬
cit. bonus est deus. misericors est deus fat¬
am quod michi placet. quod libet. larem
habenas cupiditatib meis. impleam dͥo¬
deria anime mee. Quare hoc: Quia mse¬
cors est deus. bonus deus. mansuetus us.

Expanded text:
lationem quam emendationem. Malus lationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: quasi ille qui tibi per poenitentiam promisit indulgentiam, promiserit tibi etiam prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit tibi homines periclitantur, et sperando et desperando, contrariis rebus, contrariis affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors est Deus, bonus est Deus, mansuetus est Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
inferni tortorib liberabo. Non hoc dixit.
Intendant ergo qui amant in domino mã¬
suetudinem. et timeant ueritatem. Et enĩ
dulcis ac rectus dominus: amas quod dui¬
cis est: time quod rectus est. Tamquam
mansuetus dixit tacui. s tamquam iustꝰ
numquid semꝑ tacebo: Misericors et mi¬
serator dñs Ita plane: adde adhuc longua¬
nimis: adde adhuc et multum misericors.
S tue quod est in nouissimo: et uerax.
Quod enim modo sustinet peccantes: iu¬
dicaturus est contempnentes. an diuici¬
as longuanimitatis et mansuetudinis cĩ
contempnis. ignorans quia patientia
dei ad penitentiam te adducit: Tu aũ
scdm duritiam cordis tui. et cor impenitẽs
thesauritas tibi iram in die ire et reue¬
lationis iusti iudicii dei: qui reddet uni¬
cuiq scđm oꝑa sua. Mansuetus dñs.:
longuanimis dñs. miscricors dñs s et
iustus dñs et uerax dñs. Largitur tibi
spatium correptionis: s tu plus amas di¬

Expanded text:
inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuiqlonganimis Dominus, misericors Dominus: sed et justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas di
Abbreviated transcription (Latin):
illam lapidem mittat. Ili ergo atten¬
dentes se & ipso abscessu confessidese reli-¬
querant mulierem. cum magno peccato
ci qui sine peccato erat. Et quia illa si¬
hoc audierat. qui sine peccato est prior
in illam lapidem mittat: ab illo se puni¬
endam sperabat. in quo peccatum in¬
ueniri non poterat. Ille autem qui ad¬
uersarios cius reppulerat lingua iusti¬
cie: leuans in cã oculos mansuctudinis
interrogauit eam. Nemo te condemp-¬
nauit: Respondit illa. Nemo dñe. &
ille. Nec ego te dampnabo. A quo forte¬
te dampnari timuisti: quia in me pec¬
catum non inuenisti nec ego te damp¬
nabo. Quid est dñe: Faues ergo pecca¬
tis: Non plane. Ita attende quod seqͥ¬
tur. uade. deinceps iam noli peccare.
Ergo et dñs dampnauit: s peccatum
non hominem. Nam si peccatoꝵ fautor
cẽt. diceret. Nec ego te dampnabo. ua¬
de uiue ut uis: de mea liberatione esto
sccura. Ego te quantum cumq pecca¬
ueris: ab omni pena etiam gehenne ce

Expanded text:
illam lapidem mittat. Illi ergo attenillam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat; ab illo se sperabat puniendam, in quo peccatum inveniri non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et
Abbreviated transcription (Latin):
excipite. Si diceret non lapidetur adul¬
tera: iniustus conuinceretur. cidiceret
lapidetur: mansuetus non uideretur.
dicat quod dicere debet: & mansuetus
et iustus. Qui sine peccato est ur̃m: prior
millam lapidem mittat. hȩc uox iusticie
⁊ Puniatur peccatrix. s non a peccatorib
Impleatur lex s ñ a p̃uaricatorib legis. hȩc
uox omĩno iusticie est. Qua iusticia illi tã¬
quam trabali telo ꝑcussi. se inspicientes &
rcos inuenientes: unuspꝰ unum omnes exie¬
runt Relicti sunt duomilera. et miscdia.
Dñs autem cum eos illo telo iusticie ꝑ-¬
cussisset nec dignatus est cadentes at¬
tendere: s auerso ab eis obtutu. rursus
digito scribebat in terra. Relicta autẽ
illa sola muliere. omnibusq abeuntib:
leuauit oculos suos ad mulierem. Audi¬
uimus uocem iusticie: audiamus et man¬
suetudinis. Plus enim credo territa erat
illa mulier. cum audisset adomino dic¬
tum: qui sine peccato est ur̃m prior in

Expanded text:
excipite. Si diceret, Non lapidetur adulexcipite. Si diceret, Non lapidetur adultera; injustus convinceretur: si diceret, Lapidetur; mansuetus non videretur: dicat quod dicere debet, et mansuetus et justus, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Haec vox justitiae est: Puniatur peccatrix, sed non a peccatoribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, misera et misericordia. Dominus autem cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in
Abbreviated transcription (Latin):
scrutabantur adulteram uidebant. sese
non respiciebant. Preuaricatores legis le¬
gem implere cupiebant: et hoc calum pui¬
ando. non uere tamquam adulteria cas-¬
titate dampnando. Audistis iudei. au¬
distis pharisei. audistis legis doctore.
legis custodem: s non dum intellexistis
legis latorem. Quid uob̃ aliud significat cũ
digito scribit in terra: digico enim dei
ler scripta est: s ꝓpter duros in lapide
scripta est. Nunc dñs iam in terra scribe¬
bat: quia fructum querebat. Audistis er¬
go impleatur lex: lapidetur adultera.
s numquid in illa punienda. lex implẽ¬
da est a puniendis: consideret seunꝰ qͥsq
nal mentis sue. constituat se ante consci¬
entiam suam: cogat se confiteri. Scit enĩ
qui sit quia nemo scit hominum que sũt
hominis: nisi sp̃c hominis qui in ipso est.
Unus quisq in se intendens: peccatorẽ
se inuenit. Ita plane ergo aut istam di¬
mittite: aut simul cum illa penam legis

Expanded text:
erscrutabantur: adulteram videbant, se erscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lapide scripta est . Nunc jam Dominus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisqnal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis
Abbreviated transcription (Latin):
S cui hoc: Peruersitas rectitudini. fal¬
sitas ueritati. corruptumcor. cordirecto.
stultitia sapientie. Quando illilaque¬
os p̃partirent: in quos non prius ipsi
caput inicerent: ecce dñs in respondẽ¬
Do et iusticiam seruaturus est: et a mã¬
suetudine non recessurus. Non est cap¬
tus cui tendebatur. et potius capti sut̃
qui tendebant: quia in eum qui eos
posset de laqueis eruere. non credelĩt.
Quid ergo respondit dñs iħc: Quid
respondit ueritas: Quid respondit sa¬
pientia: Quid respondit cui ipsa calĩo¬
nia parabatur iusticiat᷑ Non dixit nol
lapidetur ne contralegem dicere udere¬
aprQont autem ut diceret l apidicur.
direiat enimi non ꝓdere quod iuenerat.
Cichuadett quim pienum sit iusticia ple¬
num mans uctudine et ueritate Quisine
perrato est inquit urm̃ prior i illam las¬
pidem mitat. O responsio sapientie:. quo¬
modo cos intromisit in se. foris enim ca¬
mosuabantur se ipsos intrinsecus non ꝑ¬

Expanded text:
Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falSed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus est, et a mansuetudine non recessurus. Non est captus cui tendebatur, sed potius capti sunt qui tendebant; quia in eum qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non perdere quod invenerat, dit? Videte quam plenum sit justitia, plenum mansuetudine et veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non p