comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
custodia sunt q̃ poscũt᷑
oc est qd̾ suꝑius dc̃m est. ut sine
murmure seruant fr̾ib suis. Slã¬
qñ differunt necessaria dare: faciũt
fr̾es murmurare. ⁊ fiuint occasio pct̾i.
re.ut ħ faciant sine murmure. sine
tristicia. sine dilatõe: s cum gaudio
⁊ hilaritate. qr hilarem datorẽ dili¬
git d̃s: ut om̃e qd̾ opus ÷ eis scd̾m
modum congregatõis ⁊ possibilita¬
us loci hãnt: ⁊ eis qui seruiãt sit
maior ex inde m̾ces a dño. Iudu¬
mentis uero ⁊ calciam̃tis clericoꝵ
congruus seruandus est modus:
sint. aut nimis abiecta ł mlia.
nec habentia compositionem
plusqm decet. nec incomposi¬
tionem ultra qmͣ oportet. Ta¬
lia gͦ sint ut religionẽ simul
commendent. ⁊ honestatẽ. Ca¬
ueant autẽ frẽs quib necessa¬
ria ministrantur. ne quid expec¬
sunt fidelium. pro redemptione
pcc̃oꝵ. Et ideo ñ glorient᷑ talib¬
sumptib uti. s magis timeant ꝙ
in ueteri testam̃to de sac̾dotibus

Expanded text:
custodia sunt, quae poscuntur. Hoc est quod superius dictum est, ut sine murmure serviant fratribus suis. Nequando differunt necessaria dare, faciant fratres murmurare, et sint occasio peccatiare. Et hoc faciant sine murmure, sine tristitia, sine dilatione, cum gaudio et hilaritate, quia hilarem datorem diligit Deus , ut omne quod opus est eis secundum modum congregationis, et possibilitatem loci habeant; et eis qui serviunt sit major ex inde merces a Domino. In indumentis vero et calceamentis clericorum congruus servandus est modus, modum aut nimis abjecta et vilia; nec habentia compositionem plusquam decet, nec incompositionem ultra quam oportet. Talia ergo sint ut religionem simul commendent et honestatem. Caveant ergo fratres quibus necessaria ministrantur, ne quid expesunt fidelium pro redemptione peccatorum. Et ideo non glorientur talibus uti, sed magis timeant, quod in Veteri Testamento de sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
a necessitate: s a poco. lib̾tas a poc̃o
qui a facit peccatum: seruus est
pc̃ci. hanc libertatẽ q̃ ÷ a pc̃co illi
soli hñt qui per gr̃am reparant᷑.
non ꝙ penitus sine pc̃co sint: s ꝙ
non dñatur eis pocm. ⁊ hoc ꝓprie
appellatur libertas. In malo faciẽ
ibi discordat a uoluntate. Iudicat
tas appetit. In bono concordat rõ
uoluntati. ei q ꝯtradicens seruit.

Expanded text:
tate, sed libertas a peccato. « Qui enim facit peccatum, servus est peccati . » Hanc libertatem, quae est a peccato, illi soli habent qui per gratiam reparantur, non quod penitus sine peccato sint, sed quod non dominatur eis peccatum; et hoc proprie appellatur libertas. In malo faciendibi discordat a voluntate. Judicat tas appetit. In bono concordat ratio voluntati, eique non contradicens servit.
Abbreviated transcription (Latin):
disseca monstrat uiam consulen¬
doullud qd̾ uidet facientlii. Sesu¬
ꝯdendo contrarium. uoluntas tãcꝙ̃
dũa ducit secum rõnem: ad qd̾ oñs
fu̾it inclinata. non  trahit᷑ uol̃¬
tas a iõne :s ed solũmͦ monstrat. ñi
qd appetere debeat uoluntas. rõ uͦ
thitur auoluntare. ⁊ ducitur. ⁊̃¬

Expanded text:
a monstrat viam, consulendo illud quod videt faciendum, dissuadendo contrarium. Voluntas, tanquam domina, ducit secum rationem ad quodcunque fuerit inclinata. Non enim trahitur voluntas a ratione, sed solum monstrat ratio quid appetere debeat voluntas; ratio vero trahitur a voluntate, et ducitur et
Abbreviated transcription (Latin):
q male uti possumus ilło. s tñta
e nt sine uio recte iuuie neq̃ amiꝰ
bonus autem usus eius iam uͥtꝰ ÷.
q̃ in magnis reꝑit᷑ bonis. qd̾ iałe
nemo uti poteit. Ex hac auctoritate
apparet ꝙ uoluntas int̾ media bona
sit. bona uoluntas int̾ magna bona.
lunt bonum. ⁊ ita uidetur ꝙ añ
iudicare aliud bonũ ẽẽ. Sic̃ ali qͥs
tirannus dic̃. ego uellem bonus ẽẽ
monachus exire de scło ⁊ siłia. Iste
naturaliter appetit bonũ. s eñ nõ
delectat bonũ. Uñ nec ꝓpͥe dici p̃¬

Expanded text:
quia et male uti possumus illo, sed tale quia et male uti possumus illo, sed tale est ut sine illo recte vivere nequeamus. Bonus autem usus ejus jam virtus est, quod in magnis reperitur bonis, quibus male nemo uti potest. Ex hac auctoritate apparet quod voluntas inter media bona sit; bona voluntas inter magna bona, lunt bonum, et ita videtur quod ante judicare illud bonum esse, sicut aliquis tyrannus dicit: Ego vellem esse bonus monachus, exire de saeculo, et similia. Iste naturaliter appetit bonum, sed eum non delectat bonum; unde nec proprie dici p
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium: potest in utrãq ꝑtem
flecti. Itaq ł lib̾m non est arbit᷑um
sensu. Siłr non negamus de illo pͤ¬
catore ł pagano. ł quonis alio qͥn
possibiłe sit eum bonum uelle. ⁊ qͥn
possit bomĩ uelle. s non nisi ħ modo
s si detur grã ꝑ quã lib̾etur ⁊ q̃ ei
cooꝑetur. Aliud uelle simplicit᷑. aud̾
re.aliud amare dm̃: tim̾e ⁊ amare
simplicit̾ ꝓlata: affectionet. s c̃ ad¬
dim̃to: uirtutes. Cum uelle ÷ nobis
ꝑ naturam. uelle bonum ꝑ gr̃am.
Simplices nãq affectiones insũt
nobis naturaliter: tanꝙͣ ex nobis.
na.q̃dam media. q̃dã minima. Uir¬
tutes quib recte ninitur: st̾ mag¬
na bona. Sp̃es qͦrlib corꝑũ sine
quib recte uiui potest: minima
uiui non potest: sunt media bona
uirtutib nemo małe utit᷑ ᷑ ceteris
autem bonis .i. meduis ⁊ minimis: ñ
solũm bene s ⁊ male quisq ut po
test. Et iõ uirtute nemo male utit᷑ ͦ.
is boms reperitur lib̾m arbitriũ.

Expanded text:
igitur potest in utramque partem flecti. Itaque vel liberum non est arbitrium, sensu similiter non negamus de illo peccatore vel pagano vel quolibet alioquin possibile sit eum bonum velle, vel quin possit bonum velle; sed non nisi hoc modo scilicet si detur gratia per quam liberetur et quae ei cooperetur. Aliud est velle simpliciter, aliud est re, aliud est amare Deum. Et timere et amare simpliciter prolata, affectiones sunt: cum additamento, virtutes. Velle est nobis per naturam; velle bonum per gratiam. Simplices namque affectiones insunt nobis naturaliter tanquam ex nobis ana, quaedam media, quaedam minima. Virtutes quibus recte vivitur, sunt magna bona. Species quorumlibet corporum sine quibus recte uiui potest, minima quibus recte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed test: et ideo virtute nemo male utitur, qis bonis reperitur liberum arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
Sad ħ tm̃ q̃ possunt fieri ł non tł
Nunc uidendum ÷ quale fu̾is ante
peccatum. ⁊ possunt notati ĩ hoĩe
malum nicħ impellebat. tunc sine
errore rõ iudicabat. sine difficnstate
premitur a coneupiscentia . ⁊ pũcur
post confirmationẽ q̃ erit i futo:¬

Expanded text:
m quae possunt fieri et non fieri. Nunc videndum est quale fuerit ante peccatum. Et possunt in homine malum nihil compellebat. Tunc sine errore ratio judicabat, sine difficultate premitur a concupiscentia et vincitur. e confirmationem, quae erit in fut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑantiam: q aliena appetit. S illud
peccauit. s qd̾ prius non hu̾it: non est
de limo terre ad ꝓmaginẽ dei factũ.
positum. caritate splendidum: pͥmos
parentes illos donis ⁊ tantis bonis ex¬
bianũ quendam. Tum solus erat adã
non ÷ preuaricatꝰ: qr mens eius ad¬
herebat deo. Quidam uero asserẽtes¬
dñt ꝙ eg quo aliquis ht̃ caritatem:
non potest eam amitt̾e. opponr̃ sic ad
illud ꝙ diximus. aus̃ ad młianum
comitem. caritas q̃ dẽseri potest ñ ꝙͣ¬
b modis ⁊ qͣntum ad ꝑmanentiam
ꝑmanens ⁊ constans. Item sit tͥ fons
ꝓprius cui non comimunicet alienus¬
⁊ c̾. s non dr̃ qui futurus ÷ alienus .i.
malus. s qui time ÷ alienus. dum enĩ
malus ẽẽt non potest hr̃e caritatem.
tñ qui futurus ÷ malus potest modo
tem hu̾isse. ⁊ postea ꝑdidisse. nͨ tñ a
moram in paradiso fuit. cum scriptura
dicat soporatum eum fuisse. aĩalia etiã
ante eum ducta quib noia imposuit
Queritur utrum prescius fu̾it sui casuꝰ.

Expanded text:
quia aliena appetiit. Sed illud peccavit; sed quod prius non habuerit non est de limo terrae ad imaginem Dei factum, positum, charitate splendidum, primos parentes illis donis ac tantis bonis exbinum: Quando Adam solus erat, non est praevaricatus, quia mens ejus adhaerebat Deo. Quidam vero asserentes, quod ex quo aliquis habet charitatem, non potest eam amittere, opponunt sic: Ad illud quod diximus: Augustinus ad Julianum comitem: Charitas, quae deseri potest, nunbus modis, et quantum ad permanentiam permanens et constans. Item sit tibi fons proprius cui non communicet alienus. Sed non dicitur qui futurus est alienus, id est malus; sed qui tunc est alienus. Dum enim malus est non potest habere charitatem; tamen qui futurus est alienus potest modo tem habuisse, et postea perdidisse. Nec tamen aliquam moram in paradiso fuit, cum Scriptura dicat soporatum eum fuisse, animalia etiam ante eum ducta quibus nomina imposuit. Quaeritur utrum praescius fuerit sui casus.
Abbreviated transcription (Latin):
põco.a miseria sa necessitate ⁊ añ
ꝑcẽm ⁊ post pcc̃m equałr liberũ
fuit. sicut i cunc cogi nõ poterat.
alibi. cum serui eẽtis poc̃i: lib̾i fu¬
istis iusticie. nunc aũ liberati a pec¬

Expanded text:
o, a miseria. A necessitate et ante peccatum et post aequaliter liberum est. Sic enim tunc cogi non poterat, alibi: Cum servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae: nunc autem liberati a pec
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ rõne carent. ⁊ ideo lib̾m arbit᷑¬
um non hñt. Cum itaq hãmus es̃¬
mune cum pecorib sensum ⁊ ap¬
petitum: lib̾m arb̾ nos ab eis dicc̃¬
nip̃. penes qd̾ om̃e m̾itum cõsistit
cum. ix nulla ui nulla necessitate
cogatur: nõ ĩm̾ito beatitudinẽ sen
mĩam promeretur. Sensus. ⁊ appe¬
titus nec beatum nec miserũ faciut
Alioc̾r bruta aĩałia beatitudiri ⁊
miserie possunt fieri ꝑticipia. In¬
quidem nec tardum ingeniũ nec sa¬
bilis memoria imputatur. Sosa itaq
te semꝑ libera ÷ ubi ir necessitat.

Expanded text:
 ratione carent, et ideo liberum arbitrium non habent. Cum itaque habeamus communem cum pecoribus sensum et appetitum, liberum arbitrium nos ab eis discernit, penes quod omne meritum consistit. Cum enim nulla vi, nulla necessitate cogatur, non merito beatitudinem seu miseriam promeretur, sensus autem et appetitus, nec beatum, nec miserum faciunt. Alioquin bruta animalia beatitudinis vel miseriae possent fieri participia. Inquidem nec tardum ingenium nec labilis memoria imputatur. Sola itaquete libera est. Ubi enim necessitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur añ malignam diaboli ꝑsua¬
sionem abstimuisse a cibo netito ater
ret̾ Alias penalitates. ꝓ
pcd̃o illo incurrit homo depͥssio
dum ÷ itaq cuud sit liberum arb¬
trum ⁊̃ quale añ pccm. ⁊ qualit᷑
depssum sit ꝑ pcem. Sic potess dis¬
finiri liberũ arb̾. habilitas rõtis uo¬
luntatis q bonum eligitur gr̃a co¬
opante. ꝓ malum ea deserente/ ẽt
consistit̃ in duob .s. in uoluntate ⁊¬

Expanded text:
liguntur ante malignam diaboli persualiguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito atquer alias poenalitates pro peccato illo incurrit homo poenam dedum est itaque quid sit liberum arbitrium, et quale ante peccatum, et qualiter depressum sit per peccatum. Sic potest diffiniri: Liberum arbitrium est habilitas rationalis voluntatis qua bonum eligitur gratia cooperante, vel malum ea deserente. Et consistit in duobus: in voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
q rõne quam ibi induximꝰ. aub̃ qͦ suꝑ
genesim idem dic̃. In penam huis pec¬
cati homo eiectus ÷ de paradiso in locũ
istum mmiseriaꝵ. sicut ibi dr̃. eiecit eũ
ds de ꝑadiso uoluptatis. ne forte come¬
dat de ligno sedo. ⁊ niuat in et̾num
ħ uerba nidentur uelle ꝙ si postea co
mortis: pumret ᷑ gͣuiori. qr nũꝙͣ fi¬
nirentur miserie que mͦ siniuntur
mediss postea: n̾on conferret ei im¬
mortalitatem. Et sub tali sensu expo¬
pͥus conferret immortalitatẽ. ⁊ ideo ne
poss ad ilud accedere: posita ÷ ante
paradisum q̃dam ignea custodia .s. flã
cherubin ante ꝑadisum uoluebatur.
⁊ sig̃cant caritatem. ad esum itaq
ligni fed̾i ꝑ tribulationet multas et
ꝑ caritatem que est plenitudo scĩe
post pcẽm redire fuit necesse. cum ar
cherubu cum flameo gladio sit anĩ
di ad illud nisi tnͣsierit ꝑ flameumꝰ
gladuam. Solet c̃ri utrum pͥus de
ligno sedo comediss. aus̃ de bap¬
tismo ꝑuuloꝵ. Recte profecto intes¬

Expanded text:
one quam induximus. Augustinus super Genesim dicit: In poenam hujus peccati ejectus est Adam de paradiso in locum istum miseriarum, sicut ibi dicitur: Ejecit eum de paradiso voluptatis, ne forte comedat de ligno vitae, et vivat in aeternum. Haec verba videntur velle quod si postea commortis, puniretur graviori, quia nunquam finirentur miseriae, quomodo finiuntur, medisset, postea non conferret ei immortalitatem; et sub tali sensu expouod prius conferret immortalitatem. Et ideo ne posset ad illud accedere, posita est ante paradisum quaedam ignea custodia scilicet cherubin ante paradisum volvebatur. gnificat charitatem. Ad esum itaque ligni vitae per tribulationes, et per charitatem, quae est plenitudo scientiae, post peccatum redire fuit necesse. Cum enim cherubim cum flammeo gladio sit ante illud ingredi, nisi transierit per flammeum gladium. Solet quaeri ligno vitae comedissent. Augustinus De baptismo parvulorum: Recte profecto intel
Abbreviated transcription (Latin):
le u pficere. oꝑatur uelle hoc ad ope¬
rantem ꝑficere. hoc ad cooꝑantem
Solet qͥueri utrum homo ante
lapsum hab̾uit uirtutem. quidam
dñt ꝙ non hu̾it. qd̾ sic ostendere uo¬
lunt. fortitudinem non hu̾it ꝙ cessit¬

Expanded text:
et cooperatur velle. Hoc ad operantem perficere, hoc ad cooperantem. Solet quaeri utrum homo ante lapsum habuerit virtutes. Quidam dicunt quod non habuit; quod sic ostendere volunt. Fortitudinem non habuit;
Abbreviated transcription (Latin):
bona ÷. aut & iusticia libera sͥ qñ
seruit pcc̃o ⁊ tunc ÷ mala. auẽ a
pc̃co libera ÷. qñ seruit iusticie ⁊
tunc bona ÷ Est it̾m lib̾tas a mise¬
b̾tatem in p̾senti uita nullus ht̃. po¬
test R homo in presenti lib̾ esse a
pc̃co qr ut supͣdiximus ꝙͣuis sine
pc̃co nullus sit: tñ ex quo ñ regnat
pc̃em in hõie: lib̾ ÷ a peccato. s a pena
pcẽi nullus lib̾abitur in p̾senti. Ex
ꝑ minutũ lib̾m arbitͥum. qr tunc
nunia difficultas ad recte uolendum.
le. ne ꝑfic̾e bomim potest. sic̃ dic̾e¬
mus de aliqͦ compedito. ñ potest ħ
ambłare .i. in potestate sua ħ non
ambulare. qr potest euenire ut soł¬
natur ⁊ ambulet. hũc nr̃m defectũ¬

Expanded text:
 a justitia libera est, quando servit peccato, et tunc mala est; aut a peccato libera est quando servit justitiae, et tunc bona est. Est iterum libertas a miseti nullus habet. Potest enim in praesenti homo liber esse a peccato; quia, ut supra diximus, quamvis sine peccato nullus sit, tamen ex quo non regnat peccatum in homine, liber est a peccato; sed a poena peccati nullus liberatur in praesenti. Ex diminutum liberum arbitrium; quia tunc nulla difficultas ad recte volendum, le nec perficere bonum potest. Sicut diceremus de aliquo compedito: non potest hic ambulare, id est in potestate sua non ambulare, quia potest evenire ut solvatur et ambulet. Hunc nostrum defectu
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝑ se. Boni ⁊ angłi non carent
libero arbit̾o. ⁊ tñ ita ss̾ ꝯfirmati:
ut non possint ẽẽ mali. siłr mali
angeli non carent libero arbitrio
cum tñ ita sins obstinati: ur ñ pos¬
sint eẽ bom̃. lib̾m ita arbitũ ex

Expanded text:
 se. Boni etiam angeli non carent libero arbitrio; et tamen ita sunt confirmati ut non possint esse mali. Similiter mali angeli non carent libero arbitrio; cum tamen ita sint obstinati ut non possint esse boni. Liberum itaque arbitrium ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mali essent futuri: sic p̾uidit de
utrum per eam potu̾it stare ł nõ.
ad qd̾ uidendum ꝙ sine apposita gͣ¬
cia ꝓficere non poterat. sicut s de
angelis diximus. s non declinare ab
ed qd̾ acceperat ꝑ grãm sibi in creatõe
collatam pot̾at. Aliud÷ n fac̾e bonum
decłmare a malo. s sine suꝑ apposi¬
ta grã non pot̾at fac̾e bonum. aus̾
in libro de correctione ⁊ grã. Si hoc
duitorium ł angłis ł homini cum
rio poss manere si uellet: nõ utiq
sua culpa cecidisset. Adintoriũ qmppe
defuisset sine quo manere non poss
In eod ded̾at d̾s homini bonã nolũ¬
tatem in illa quippe c̃ fec̾at rectum
dederat ad iutorium. sine quo in eq
non posset ꝑman̾e si uell ⁊̃ ꝑ qid̃
possi. ut aut uellet: relquit᷑ ĩ enis
arbitrio. In eod̾ acceꝑat ⁊ si ueslet
posse.s non hĩt uente qd̾ posset
ritatib patet ꝙ homo poterat ꝑde

Expanded text:
 mali essent futuri; sic etiam praevidit de utrum per eam potuit stare an non. Ad quod videndum est quod sine apposita gria proficere non potuerit, sicut de angelis diximus, sed non declinare ab eo quod acceperat per gratiam sibi in creatione collatam, poterat. Aliud enim est facere bonum,declinare a malo; sed sine super apposita, non poterat facere bonum. Augustinus in lib. De correptionadjutorium vel angelo, vel homini cum rio posset manere si vellet non utique sua culpa cecidisset. Adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non posset. In eodem: Dederat Deus homini bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat rectum: dedit adjutorium sine quo in ea non posset permanere si vellet, et per quod posset; ut autem vellet reliquit in ejus arbitrio. In eodem: Acceperat si vellet posse; sed non habuit velle quod posset. r
Abbreviated transcription (Latin):
adiutorium creatͥcis gr̃e. habebat i
homo añ pcc̃m ex libero arbitͥo. ⁊ ex
illo aduitorio gr̃e posse nõ peccare.
.i. iutare malum. s ut diximus ege¬
bat grã cooꝑante: ad bonũ faciend̾.
post lapsum uero non solum cooꝑã
egebat nisi cooꝑante. Nuntłum n
cecid̾at. ⁊ iõ non egebat gra ꝑ quã
surgeret. s ea sola ꝑ quã ꝓficeret
Post lapsum oꝑans precedit. q̃ mo
uet ⁊ excitat cor. de qua dicit pro¬
pheta. ⁊ grã ens p̾ueniat me. hec
inspirando p̾uenit. ilła adiuuando

Expanded text:
e. Habebat enim homo ante peccatum ex libero arbitrio et ex illo adjutorio gratiae, posse non peccare, id est vitare malum; sed, ut diximus, egebat gratia cooperante ad bonum perficiendum. Post lapsum vero non solum cooperaegebat nisi cooperante; nondum enim ceciderat, et ideo non egebat gratia per quam surgeret, sed ea sola per quam proficeret. Post lapsum vero operans praecedit quae movet et excitat cor. De qua dicit Propheta: Et gratia ejus praeveniet me . Haec inspirando praevenit, haec adjuvando
Abbreviated transcription (Latin):
phili p̾sbit̾i ⁊ mnͣis. Enius uitam
ensebius cesariensis ep̃s trib libͥs
comp̾hendit. S ⁊ sc̃s ihonimus
scribit quedam uolumina manu eiꝰ
exarata se repperisse. q̃ tanto inqͥt
amplector ⁊ seruo gaudio ut chre¬
siopes hr̃e me credam. Codem die¬
li p̾sbit̾i. cum aliis decem. qui sub
aureliano pͥncipe martyrio coro¬
nati sunt. Ip̾o die sc̃ĩ caprasii ab¬
batis. monast̾ii lirmensis. Rome¬
Dome natale beatoꝵ martyrũ
Imparcellini p̾sbit̾i ⁊ petri exor¬
ciste. qui multos in carc̾e ad fidẽ
erudientes. post dira iuncła ⁊ płi¬
ma torm̃ta decollati sunt sub uidi
sereno. lugdimi scõꝵ fontini eiꝰ dẽ
urbis ep̃i. racharie p̾sbit̾i. sc̃i dia¬
coni. epagati. maturi. attali. Albi¬
ne. gracie. cum aliis quadraginta
hũ om̃s famłi xp̃i sicut in hysto¬
ria eccłiastica scribitur. ꝑiter coro¬
nati st̾. Passa est qͦ ⁊ sancta blã¬
dina ex eoꝵ collegio. q̃ pͥmo ⁊ sed̾o
⁊ t̾cio die pulsata cruciatib. cum

Expanded text:
 cujus Vitam Eusebius Caesariensis episcopus tribus libris comprehendit. Sed et sanctus Hieronymus scribit, quaedam volumina manu ejus exarata se reperisse, quae tanto, inquit, amplector et servo gaudio, ut Cresi opes habere me credam. Augustoduli presbiteri, cum aliis decem, qui sub Aureliano principe martyrio coronati sunt. Ipso die, sancti Caprasii abbatis monasterii Lirinensis. Romae, natalis beatorum martyrum Marcellini presbiteri et Petri exorcistae, qui mu tos in carcere ad fidem erudientes, post dura vincula et plurima tormenta decollati sunt sub judice Sereno. Lugduni, sanctorum Fotini, ejusdem urbis episcopi, Zachariae presbyteri, sancti diaconi, Epagati, Maturi, Attali, Albinae, Gratae, cum aliis quadraginta. Hi omnes famuli Christi, sicut in historia ecclesiastica scribitur, pariter coronati sunt. Passa est quoque et sancta Blandina ex eorum collegio, quae primo, secundo et tertio die pulsata cruciatibus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dimittimꝰ. ꝯeidimus cum dicimus.
deo. dimitte nobis debita nr̃a sicut ⁊
nos dimitimꝰ. ip̃a nr̃a or̃one inculpa¬
mur: ⁊ dm̃ aduersum nos ad iracũ¬
diam incitamus: ⁊ ip̃i suꝑ nos indu¬
cimꝰ maledictionẽ pocuis qmͣ bñ dicti¬
onem. Sic q fit: ut or̃o q̃ debebat no¬
bis eẽ salubris si noxia: ⁊ pcc̃a nr̃a
q̃ debuimꝰ minuere: orando augeamus.
De cotidianis autem brenib q pcc̃is¬

Expanded text:
dimittimus, cum dicimus Deo: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus, ipsa nostra oratione inculpamur, et Deum adversum nos ad iracudiam incitamus, et ipsi super nos inducimus maledictionem potius quam benedictionem. Sicque fit ut oratio quae debebat nobis esse salubris, sit noxia, et peccata nostra quae debuimus minuere, orando augeamus. De quotidianis autem levibus brevi
Abbreviated transcription (Latin):
fectoꝵ sunt ĩsta filioꝵ d̾i. quo qͥdẽ¬
se debet om̃is fidelis extendere. ⁊ hu¬
manum animũ ad hũc effectũ or an¬
bio sponsionis huiꝰ u̾ba implentur
si homo qui ñ dum ita profirit. ut
etiam diligat inimicũ: tñ qñ roga¬
tur ab homine qui peccauit ĩ eum
roganti uult dimitti cum orat. ⁊
gantib nob̾: sicut ⁊ nos dimittimꝰ
rogantib debitorib nr̃is. Iam uͦ qͥ¬
deputandus inimitꝰ: ut eum diligere
sit difficiłe. sicut difficiłe erat ernͣdo
inumcicias exercebat. Quicũq autẽ
roganti ⁊ pc̃ci sui penitenti ex cor¬
de nõ dimittit. nullo modo estimet
seritis hoib pcc̃a eoꝵ dimitret et¬

Expanded text:
fectorum sunt ista filiorum Dei quo se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum oranbio sponsionis hujus verba implentur si homo qui nondum ita proficit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab horoganti vult utique dimitti cum orat et gantibus nobis, sicut nos dimittimus rogantibus debitoribus nostris. CAP. deputandus inimicus, ut eum sic diligere sit difficile, ut difficile erat cum inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccata sua poenitenti ex corde non dimittit, nullo modo existimeseritis hominibus peccata eorum, dimittet
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a qm ñ desunt q̃ dimittãtur: ita
ueracit̾ dicatur sicut ⁊ nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is: idem fiat qd̾ di¬
citur. qr ⁊ ip̃a elemosina est ueniã
petenti hoĩ ignoscere. Multa qͥdem
gn̾a sunt elemosinaꝵ. q̃ cũ facimus
adiuuam᷑ ut dimictantur nob̾ pcc̃a
nr̃a: s ea nichil est maiꝰ qua ex cor¬
de dimittimus qd̾ in nos quisq pec¬
cauit. Minus enĩ magnũ ÷ erga eũ
nil mali fecerit: illud multo gnͣdius
⁊ magnificentisse bonitatis ÷ ut tu¬
um qͦ inimicũ diligas. ⁊ ei qui tͥ
m alum uult. semꝑ bonũ uelis: fa

Expanded text:
niam non desunt quae dimittantur, ita veraciter dicatur, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Idem fiat quod dicitur; quia et ipsa eleemosyna est veniam petenti homini ignoscere. Multa quidem genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus adjuvamur ut dimittantur nobis peccata  Sed ea nihil est majus, qua ex corde dimittimus, quod in nos quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et
Abbreviated transcription (Latin):
archadii mrͣis. gen̾e ⁊ miracu¬
lis clari.  idꝰ iañ.¬
Rome uia lauicana. coro¬
ne militũ quadraginta. quas
sub galieno imꝑatore pro cõ¬
fessione uere fidei ꝑciꝑe me̾¬
ruerunt. Pictauis ciuitate. na¬
tale scĩ hylarui ep̃i ⁊ confesse¬
ris. qui ob catholicã fidẽ qua¬
quadriennio apud frigiam
relegatus. int̾ alras urtutes¬
suscitau̾it. Remis metropoli
depositio scĩ remigii ep̃i uiri
exunie uirtutis. cuius sc̃itatis
p̾conium merito credulitatis
sue gens francoꝵ debite uene¬
rationis cultu celebriter reco

Expanded text:
Archadii, martyris genere et miraculis clari. Idus.Romae via Lavicana, coronae militum quadraginta, quas sub Galieno imperatore pro confessione verae fidei percipere meruerunt. Pictavis civitate, natalis sancti Hilarii episcopi et confessoris, qui ob catholicam fidem quadriennio apud Phrygiam relegatus, inter alias virtutessuscitaverit. Remis metropoli, depositio sancti Remigii episcopi, viri eximiae virtutis. Cujus sanctitatis praeconium, merito credulitatis suae, gens Francorum debitae venerationis cultu celebriter recol
Abbreviated transcription (Latin):
possit non ab uno tẽ¬
ste argui. set a duob
uł trib conuinci. Cõ¬
bitum p̾positi uł eti¬
am p̾sbiteri ad cuiꝰ

Expanded text:
possit non ab uno teste argui set a duobus vel tribus convinci Conundum prepositi vel etiam presbiteri ad cui
Abbreviated transcription (Latin):
institutõe nicħ asꝑũ: nichil q gͣue.¬
nos constituros speramꝰ. S si quid
paululũ restrictius dictante equita¬
uatõem caritatis processerit: nõ ilico
pauore ꝑt̾ritꝰ refugias iuã salutis. q̃¬
nõ ÷ nisi angusto initio incipienda
processu uerõ ꝯu̾satõis ⁊ fid̾i dilatato
corde iuen arrabili dilectõis duscedine

Expanded text:
institutione nihil asperum, nihil grave constituturos speramus; sed et si quid paululum districtius, dictante aequitasationem caritatis processerit, non ilico pavore n est nisi angusto initio incipienda, processu vero conversationis et fidei dilatato corde, inenarrabili dilectionis dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
Non uelle dici scm̃ añqͣmͣ sit. s pͥus
ẽẽ qd̾ u̾ius dicatur. p̾cepta d̾i fc̾is coti¬
die adimplere. castitatem amare. Nul¬
lum odire. zelum ũ hr̃e. inuidiã nõ
exc̾t̾e.contentionẽ ñ amare. elationẽ
sugere. seniores uenerari. minores di¬
ligere. In xp̃i amore pro ĩimicis orare.
cum discordantib ante solis occasũ
desperare. Ecce hec ss̾ instrum̃ta artis
spiritalis. que cũ fu̾int a nob̾ die
noctu q incessabilit̾ adimpleta: et
in die iudicũ reconsignata. ilła mer¬
ces nob̾ a dño recompensabit᷑. quam
ip̃e ꝓmisit. Qd̾ oculus ñ uidit nec au¬
ris audiuit. nͨ in cor hoĩs ascendit que
p̾parauit d̾s hiis qui diligunt eum.
Officina uͦ ubi ħ oĩa diligent̾ oꝑem᷑:
claustra sunt monast̾ii ⁊ stabilitas in
congregatione.

Expanded text:
Non velle dici sanctum, antequam sit: sed prius esse quod verius dicatur. Praecepta Dei factis quo tidie adimplere. Castitatem amare. Nullum odire. Zelum non habere. Invidiam non exercere. Contentionem non amare. Elationem fugere. Seniores venerari. Juniores diligere. In Christi amore pro inimicis orare. Cum discordantibus ante solis occasum a nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritalis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit his qui diligunt eum . Officina vero ubi haec omnia diligenter operemur, claustra sunt monasterii, et stabilitas in congregatione.
Abbreviated transcription (Latin):
edacem. Nõ sompnolentũ. Non pigrũ
Nd mͣmuriosũ. Non detractorẽ. Spem
suam d̾o ꝯmitt̾e. Bonũ aliquid in se
cum uid̾it d̾o apꝑlicet ñ sibi. malũ
uero semꝑ a se fcm sciat ⁊ sibi re¬
putet. diem iudicii tim̾e. Gehennã
ex pauescere. uitam et̾nam oi ꝯcupis¬
centia spiritali desid̾are. Mortẽ coti¬
die ante ocłos suos suspectam habere.
actus uite sue oĩ hora custodire. In
oi loco dm̃ se respit̾e proc̾to scire. Co¬
gitatões malas cordi suo aduenientes
moꝵ ad xp̃m allid̾e. ⁊ seniori spiritali
patefacere. Os suũ a maicł prauo eło¬
qͥo custodire. multum loqͥ ñ amare. uer¬
ba uana aut risui apta ñ loqͥ. Risum
multum aut excussum ñ amare. lecti¬
ones scãs libent̾ audire. or̃eni freq̃nt̾
incumbere. Mala sua p̾t̾ita cũ lacri¬
mis ł gemitu cotidie ĩ or̃one d̾o cõfi¬
t̾i. de ip̃is malis decet̾o em̃dare. Desi

Expanded text:
acem. Non somnolentum. Non pigrum. Non murmuriosum. Non detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi. Malum vero a se factum sciat, et sibi reputet. Diem judicii timere. Gehennam expavescere. Vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderare. Mortem quotidie ante oculos suspectam habere. Actus vitae suae omni hora custodire. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire. Multum loqui non amare. Verba vana, aut risui apta non loqui. Risum multum aut excussum non amare. Lectiones sanctas libenter audire. Orationi frequenter incumbere. Mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri: de ipsis malis de caetero emendare. D
Abbreviated transcription (Latin):
s primis dñm dm̃ diligere ex toto
corde.tota aĩa.tota uͥtute. Deide ꝓxi¬
occid̾e. Nõ adult̾are. Non fac̾e furtum.
Nõ ꝯcupisc̾e. Nõ falsum testimonium
dicere. honorare om̃s hoĩes. ⁊ qd̾ sibi
qͥ fĩ nõ uułt. alii ne faciat. ab negare
semet ip̃m sibi. ut seqͣtur xp̃m. corpus
castigare. delicias ũ amplecti. Ieiuni¬
um amare. pauꝑes recreare. nudum
uestire. infirmũ uisitare. mortuum
sepelire. in tͥbulatõe subuenire. Dolẽ¬
tem consolari. a scłi actib se facere
alienũ. nicħ amori xp̃i p̾ponere. Irã
non ꝑficere. iracidie tp̃s ñ res̾uare.
dolum in corde si tenere. pacẽ falsã
ñ dare. caritutem ñ de relinq̃re. Non
iurare. ne forte ꝑiuret u̾itatẽ. ex corde
⁊ ore ꝓfic̾e. Malum pro malo ñ redd̾e.

Expanded text:
to corde, tota anima, tota virtute, deinde proxioccidere, non adulterare, non facere furtum, non concupiscere, non falsum testimonium dicere, honorare omnes homines, et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare, delicias non amplecti, jejunium amare, pauperes recreare, nudum vestire, infirmum visitare, mortuum sepelire, in tribulatione subvenire, dolentem consolari. A saeculi actibus se facere alienum. Nihil amori Christi praeponere, iram non perficere, iracundiae tempus non reservare, dolum in corde non tenere, pacem falsam non dare, charitatem non derelinquere. Non jurare, ne forte perjures. Veritatem ex corde et ore proferre, malum pro malo non reddere,
Abbreviated transcription (Latin):
boni gregis gaudeat. Ante oĩa ne
dissimulans aut paruipendens sa¬
lutem aĩaꝵ sibi comissaꝵ: Nõ plus
gerat sollicitudinẽ de reb tͣnͣsito¬
riis ⁊ t̾renis atq caducis: s sꝑ
cogitet qr aĩas suscepit regendas
de quib ᷑ rõnẽ redditurꝰ ÷. Et ne
causetur de minori quidem sub̾a
memiu̾it scͥptũ. Primĩt q̃rite reg¬

Expanded text:
boni gregis gaudeat. Ante omnia ne, boni gregis gaudeat. Ante omnia ne, dissimulans aut parvipendens salutem animarum sibi commissarum, plus gerat sollicitudinem de rebus transitoriis et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus rationem redditurus est. Et, ne causetur de minore substantia, meminerit scriptum: Primum quaerite reg
Abbreviated transcription (Latin):
blandim̃ta. Sirũ magistri pium
prĩs ostendat affectũ .i. indisciplina¬
tos ⁊ inquietos d duriꝰ arguere.
gligentes autẽ ⁊ ꝯtempnentes ut
increpet ⁊ corripiat ammonemus.¬
Neq dissimulet pcc̃a de linq̃ntium
s mox ut ceꝑint oriri radicit᷑ ea ut
p̾ualet amputet. Memor ꝑicłi heli
sac̾dotis de silo. Et̃ honestiores qͥdẽ
ate intelligibiles animos pͥma ł
scd̾a ammonitõe u̾bis corripiat. Im
stultus u̾bis nõ corrigit᷑. Et iterum.
ꝑcute filium tuũ uͥga ⁊ liberabis
ai̾am eius a morte¶ Meminere deb
semꝑ abbas qd̃ ÷. meminisse qd̃ dicit᷑ͦ
et scire. qr cui plus committit᷑ plut
ab eo exigit᷑. Sciatq qmͣ diffĩcilẽ
⁊ arduam rem suscepit regere aĩas
⁊ multoꝵ seriure morib. ⁊ alium
quidẽ blandim̃tis. aliũ uͦ ĩcrepati¬
onib. alium suasionib. Et scd̃m
unius cuiꝰq qualitatem ł intelligẽ.¬
ut nõ solum detͥmenra gregis sibu
cõmissum patiat᷑. uerũ ĩ augm̃tatõe

Expanded text:
blandimenta, dirum magistri, pium patris ostendat affectum; id est, indisciplinatos et inquietos debet arguere: gligentes et contemnentes ut increpet Neque dissimulet peccata delinquentium, sed mox, ut coeperint oriri, radicitus ea, ut praevalet, amputet, memor periculi Heli sacerdotis de Silo . Et honestiores quidem, atque intelligibiliores animos prima vel secunda admonitione verbis corripiat: impStultus verbis non corrigitur . Et iterum: Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte . Meminere debet semper abbas quod est, meminere quod dicitur; et scire, quia cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Sciatque quam difficilem et arduam rem suscepit, regere animas, et multorum servire moribus: et alium quidem blandimentis, alium vero increpationibus, alium suasionibus. Et secundum uniuscujusque qualitatem vel intelligenut non solum detrimenta gregis sibi commissi non patiatur, verum in augmentatione
Abbreviated transcription (Latin):
nem reddendam. Et qͣnͣtũ sub cura
sua fr̃m se hr̃e scierit num̾ũ. Ag¬
noscat ꝓc̾to qr in die uidicii ip̃aꝵ
õium aĩaꝵ ÷ redditurꝰ dño rõnẽ
sine dubio addita ⁊ sue aĩe. Et i
ta tuens sꝑ futurã discusionem
enis ratiꝯeinus cauet. re̾dit᷑ de suis
souicitus. Et c̃ de monitoib suis o¬
mendationẽ auis subministrat
ip̃e efficitur a uitiis em̃denis

Expanded text:
onem reddendam; et quantum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo, quod in die judicii ipsarum omnium animarum redditurus Deo rationem, sine dubio addita  subaudi  semper futuram discussionem enis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de monitionibus suis emendationes aliis subministrat, i
Abbreviated transcription (Latin):
uotiẽs aliqua p̾cipua agenda sunt
in monast̾io ꝯuocet abbas oẽm con¬
gregatõem. ⁊ dicat ip̃e unde agitur. Et
audiens ꝯsilium frm tractet a put se
⁊ qd̾ utilius uidicam̾t faciat. Id̾o a̾
õs ad ꝯsiliũ uocari diximꝰ. qr sepe
iniori dñs reuelat qd̾ meliut ÷. Si¬

Expanded text:
uoties aliqua praecipua agenda sunt in monasterio, convocet abbatissa omnem congregationem, et dicat ipsa unde agitur; et audiens consilium sororum, tractet apud se, et quod utilius judicaverit faciat. Ideo autem omnes ad consilium vocari diximus, quia saepe juniori Dominus re
Abbreviated transcription (Latin):
docẽbo nos. Currite dũ lum̃ uite ha¬
betis. ne tenebre noctis uos comp̾hen¬
dant. Et querens dñs in multitridine
popłi cui hec clamat operariũ suum.
Iterũ dic̃. Quis ÷ homo qui uult ui¬
tam ⁊ tupit udere dies bonos: qd̾ si
tu audiens respondeas. ego. Bicit tͥ
prohibe linguã tuã a malo. ⁊ la¬
bia tua ne loqnͣtur dolum. Siu̾te a
malo ⁊ fac bonũ inquire pacẽ ⁊ seq̃re¬
eam. Et cum hec feceritis: ocłi meisr̾
uos. ⁊ aures mee ad p̾ces ur̃as. Et ãte¬
qmͣ me inuocens dicam nołi. ecce assũ.
Quid dulcius nob̾ hac uoce dñi ĩui¬
tantis nos frẽs km̃i: ecce pietate sua
demonstrat nob̾ dñs uiã uiteSuc¬
cinctis gͦ fide ł obseruantia bonorũ
actuũ lumbis nr̃is: ⁊ calciatis in¬

Expanded text:
m vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . Et quaerens Dominus in multitudine populi, cui haec clamat, operarium suum iterum dicit: Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos ? Quod si tu audiens respondeas: Ego; dicit tibi prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; diverte a malo et fac bonum, inquire pacem, et seqtis, oculi mei super vos, et aures meae ad preces vestras: et antequam me invocetis, dicam vobis: Ecce ego adsum. Quid dulcius nobis hac voce Domini invitantis nos, fratres charissimi. Ecce pietate sua demonstrat nobis Dominus viam vitae. Succinctis ergo fide vel observantia bonorum actuum lumbis nos
Abbreviated transcription (Latin):
tatis subiectõe. ut ñ p̾sum ant ꝓcacit̾
defend̾e qd̾ eis usum fu̾it. s magis ĩ
abbatis pendat arbitͥo. Ut qd̾ saluhͥ¬
us ẽẽ indicau̾it ei cuncti obediant. S
sicut discipłit ꝯuenit obẽdire magistro
ita ⁊ ip̃m prouide ⁊ iuste ꝯdecet cũc¬
ta dispon̾e. In oĩb gͥ om̃s magistram
seqͣntur regłam. neq ab ea tem̾e de¬
clinetur a quo qͣm. Nullus ĩ monast̾io
ꝓpͥi sequat᷑ cordis uoluntatẽ. Neq p̾su¬
mat aliquis cũ abbate suo ꝓterue
untꝰ aut foris monast̾iũ ꝯtendere. Qd̃
se ꝓcul dubio ĩ ⁊ oĩh indiciit suis e¬
quissimo iudici d̾o rationem reddit᷑um.
Si qua uͦ minora agenda st̾ ĩ mo

Expanded text:
citer defendere quid eis visum fuerit. Et magis in abbatis pendeat arbitrio, ut quod salubrius judicaverit, ei cuncti obediant. Sed sicut discipulos convenit obedire magistro, ita et ipsum provide, et juste condecet cuncta disponere. In omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii sequatur cordis voluntatem. Neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve intus et foris monasterium contendere. Quod se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. Si qua vero mi
Abbreviated transcription (Latin):
expectat nos cotidie hus sc̃is suis mo
es ad inducias relaxant᷑: dicente a¬
pło. An nescis qr pacientia d̾i ad
penitentiã te adducit: Nam pius
dñs dicit. Nolo mortem pccoris. s
complemus hĩtatoris officuuim: eri¬
mus heredes regni celorum.
litatura. Et qd̾ minus ht̃ in nobis
nat᷑a᷑ possibile: rogemꝰ dñm . ut gr̃e
sue iubeat nobis adiutoriũ ministͣre.
Et si fugientes gehenne penas: ad ui¬

Expanded text:
pectans nos quotidianis sanctis suis monum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente Apostolo: An nescitis quia patientia Dei ad poenitentiam nos adducit? Nam pius Dominus dicit: Nolo mortem peccatoris, sed compleamus habitatoris officium, erimus haeredes regni coelorum, litatura; et quod minus habet in nobis natura possibile, rogemus Dominum, ut gratiae suae jubeat nobis adjutorium ministrare. Et si fugientes gehennae poenas ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ei. Dñe quis hĩtabit ĩ raber¬
nacło tuo. Ant quis requiescet ĩ mõte
scõ tuo : Post hanc int̾rogatonẽ fr̃es
audiamũs dñm respondentẽ ⁊ ostendẽ¬
tem nob̾ uiam ip̃ius tab̾nacłi ac dicẽ¬
tem. Qui ingreditur sine macła ⁊ oꝑa¬
tur iusticiam. Qui loquit᷑ u̾itatẽ ĩ cor¬
de suo. qui ñ egit dolum in lĩgna sua
Qui ñ fecit ꝓximo suo malũ. qui op¬
ꝑrobriũ ñ accepit adu̾sus proximũ suũ.
Qui malignũ diabłm a liqua suadẽtẽ
sibi. cum ip̃a suasione sua a ꝯspectib
cordis sui respuens deduxit ad nichi¬
lum. ⁊ ꝑuulos cogitatꝰ eius tenuit ⁊¬
allisit ad xp̃m. Qii timentes dñm de
bona obsernantia sua ñ se reddunt
elatos s ip̃a in se bona ñ a se posse. s
a dño fĩ existimantes: oꝑantẽ in se
dñm magnificant: illud cum ꝓpħa di¬
centes. Non nob̾ dñe non nobis. s nõi
tuo da głam Sicut nec paulus apłr
de p̾dicatõe sua: sibĩ aliquid imputa¬

Expanded text:
dicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo ? Post hanc interrogationem, fratres, audiamus Dominum respondentem et ostendentem nobis viam ipsius tabernaculi, dicentem: Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam. Qui loquitur veritatem in corde suo, qui non egit dolum in lQui non fecit proximo suo malum, qui opprobrium non accepit adversus proximum suum. Qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione sua a conspectibus cordis sui deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit et allisit ad Christum. Qui timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri existimantes operantem in se Dominum magnificant, illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Sicut nec Paulus apostolus de praedicatione sua sibi aliquid imputa
Abbreviated transcription (Latin):
prob ĩueniatur. Ne qñ illi dicat deus
peceanti. S uare tu enarrat iusticiãs
meas ⁊ assumis testam̃tũ meũ per
os tuũ : Tu uero odistisdisciplinam ⁊
proiecisti sermones meos post te. Et
qui ĩ fr̃is tui ocło festucã udebas. ĩ
tuo trabem nõ uidisti. Non ab eo ꝑso¬
na in monast̾io disc̾nat᷑. Nõ unꝰ plus
aut obedientia ĩuen̾it meliorẽ. Nõ
Pponatur ingenuus ex serrutio ꝯu̾i¬
tenti. nisi aliqua rõnabilis causa exi¬
stat. Qd̾ si ita iusticia dictante abb̾is
uisum fu̾it ⁊ de cuiꝰlib ordine id fa¬
ciat. sin alias: ꝓpͥa teneant loca.
Quia siue seruis sine lib̾ om̃s ĩ xp̃o
unũ sumꝰ. ⁊ sub uno dño eqͣlem ser¬
uitutis miliciã baiulamꝰ. qr ñ ÷ ap̃¬
ꝑte aput ip̃m dist̾nimur. si meliores
ab aliis ĩ oꝑib bonis ⁊ humiles ĩue¬
uiamur. Ergo equalis sit ab eo õĩb¬
disciplina. caritas una p̾beat᷑ ĩ oĩb
scd̾m m̾ita disciplines In doctͥna

Expanded text:
probus inveniatur : ne quando illi dicat Deus probus inveniatur : ne quando illi dicat Deus peccanti: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum: tu vero odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te . Et qui in fratris tui oculo festucam videbas, in tuo trabem non vidisti . Non ab eo persona in monasterio discernatur, non unus plus aut obedientia invenerit meliorem. Non praeponatur ingenuus ex servitio convertenti, nisi alia rationabilis causa existat. Quod si ita ratione dictante abbati visum fuerit, et de cujuslibet ordine id faciat: sin alias, propria teneant loca. Quia sive servus, sive liber, omnes in Christo unum sumus, et sub uno Domino aequalem servitutis militiam bajulamus : quiaparte apud ipsum discernimur, si meliores ab aliis in operibus bonis et humiles inveniamur. Ergo aequalis sit ab eo omnibus charitas: una praebeatur in omnibus, secundum merita, disciplina. In doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
abbas qr doctrine sue ł discipłoꝵ obe¬
dientie utraꝵq rerũ: in trem̃do iudi¬
cio d̾i facienda erit discussio. Sciat o¬
abbas culpe pastoris incumbere. qͥcquid
ĩ ouib p̃rfamilias utilitatis minꝰ po¬
tuerit uiuenire. Tantũdẽ it̾um erit lib̾
ut si in quieto ł inobedienti gregi fu̾it
eaꝵ actib uniu̾sa fuerit cura exibita.
Pastor eoꝵ ĩ uidicio dñi absolutꝰ: dicat
di ĩ corde med. ⁊ salutare tuũ dixi. Ip̃i¬
autẽ ꝯtempnentes sp̾uerũt me. Et tũc
demũ ĩ obedientib cure sue ouib pe¬
na sit eis p̾ualens ip̃a mors. Ergo
cum aliquis suscipit nom̃ abbatis. du¬
plici d doct᷑na suis p̾esse discipulis. Id
est oĩa bona ⁊ scã fc̃is amplius qmͣ
u̾bis ostendat. Ut capacib discipulis
mandata dñi u̾bis p̾ponat. duris uero
corde ⁊ simpliciorib fc̃is suis diuina
p̾cepta demonstret. Omĩa uͦ q̃ discipłis
docuerit ẽẽ contraria in sius fc̃is indi¬
cet ñ agenda. Ne aliis p̾dicans ip̃e re¬

Expanded text:
abbas, quia doctrinae suae, vel discipulorum obedientiae, ambarum rerum in tremendo judicio Domini facienda erit discussio. Et sciat abbas culpae pastoris incumbere, quidquid in ovibus paterfamilias utilitatis minus potuerit invenire. Tandem iterum erit liber, ut si inquieto vel inobedienti gregi pastorearum actibus universa fuerit cura exhibita, pastor eorum in judicio Domini absolutus dicat di in corde meo autem contemnentes spreverunt me. Et tunc demum inobedientibus curae suae ovibus poena sit eis praevalens ipsa mors. Ergo cum aliquis suscipit nomen abbatis, duplici debet doctrina suis praeesse discipulis; id est, omnia bona et sancta factis amplius, quam verbis ostendat. Ut capacibus discipulis mandata Domini verbis proponat; duris vero et simplicioribus factis suis divina praecepta demonstret. Omnia vero quae discipulis docuerit esse contraria, in suis factis indicet non agenda: ne aliis praedicans ipse re
Abbreviated transcription (Latin):
neribus monachorum.
onachoꝵ qͣtuor ẽẽ gn̾a manifestũ
ale. militans sub regła ł abbate. Dem̃
hoꝵ qui ñ ꝯu̾satõis feruore nouitio¬
s monast̾ii ꝓbatõe diuturna. qͥ didice¬
runt ꝯtra dẏabłm multoꝵ sołatõ iã
docti pugnare. ⁊ bñ instructi frat̾na
ex acie. ad singłarem pugnã ħemi se¬
uri iã sine consolatõe alt̾ius. sola ma¬
nu ł brachio ꝯͣ uicia carnis ł cogitati¬
onũ deo auxiliante suffĩciunt ꝓug¬
gła approbati ex ꝑientia magistri si¬
cut aurũ fornacis. s ĩ plumbi nat᷑a
molliti. adhuc oꝑib seruantes scło
fidem. mentiri deo ꝑ tonsurã nos ꝯtꝰ.
Qui bini aut t̾ni. aut c̾te singłi sñ
pastore: ñ dnĩcis s suis inclusi ouiłib
pro lege eis ÷ desid̾ioꝵ uoluptas. cũ
quicqͥd putauerunt uel elig̾uit ħ di¬
cunt scm̃. ⁊ qsd̾ noluerint ħ putant

Expanded text:
neribus monachorum. Monachorum quatuor esse genera manifestum ale, militans sub regula vel abbate. Deinde horum qui non conversionis fervore novitised monasterii probatione diuturna didicerunt contra diabolum, multorum solatio jam docti, pugnare; et bene instructi fraterna ex acie, ad singularem pugnam eremi, securi jam sine consolatione alterius, sola manu, vel brachio, contra vitia carnis, vel cogitationum, Deo auxiliante, sufficiunt puggula approbati, et experientia magistra, sicut aurum fornacis; sed in plumbi natura molliti, adhuc factis servantes saeculo fidem, mentiri Deo per tonsuram noscuntur. Qui bini aut terni, aut certe singuli, sine pastore non Dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est desideriorum voluptas: cum quidquid putaverint, vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc puta
Abbreviated transcription (Latin):
Sculta fili p̾cepta magistri.
⁊ inclina aurem cordis tui. ⁊
ammonitõem pii pr̃is libent̾
excipe. ⁊ efficacit̾ comple: Ut
ad eũ ꝑ obedientie laborẽ re¬
deas. a quo ꝑ inobediente desidiã retes¬
seras. Ad te gͦ nc̃ m̃s sermo dirigit᷑
quisqͥs abrenutians ꝓpͥis uoluntatib
dño xp̃o uero regi mlitat᷑us. obediẽtie
fortissima ac que p̾clam arma assu¬
mis. In pͥmis ut quicqͥd agendũ ĩcho¬
as bonũ. ab eo ꝑfici instantissima orõ¬
ne deposcas. ut qui nos iam ĩ filioi
debeat aliciñ de malis actib nostris
ꝯtristar. Ita enĩ ei oĩ tp̃e de bonis
nr̃is: ut nequissimos sernos ꝑpetuã
tradat ad penam. qui eñ sequi nolu¬
erit ad głam. Exurgamꝰ gͦ tandem

Expanded text:
sculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe, et efficaciter comple: ut ad eum per obedientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum nudebeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam. Exsurgamus ergo tandem
Abbreviated transcription (Latin):
periorem aliqͣntum constituere locum
tis gradib sac̾dotum ł cłicoꝵ stabilire
potest abbas in maiore quã ingredi¬
atur loco: si eus autẽ. talem ꝑspex̾it
uitam ẽẽ. Caueat autem abbas ne a¬
liqñ de alio noto mon ast̾io monachũ
Ad habitum suscipiat sine cõsensu ab¬
batis eius. aut litteris commendaticus:
i quis abbas sibi p̾sbit̾um ł di¬
aconũ ordinari petierit: de suis
eligat qui dignus est sac̾docio fungi.
Q diuatus autẽ caueat elationẽ aut su
discipline regłari subditũ. nec occasis¬
ne sacerdocuꝰ obliuis cat᷑ regłe obedienti¬
am ⁊ disciplinam. s mag̃ ac magis in
dm̃ proficiat. Locum uero illũ semper
atrendat quo iugressus ÷ in monast̾ĩ.
p̾t̾ officium altaris. Et si forte electõ
ꝯgregatõis. ⁊ uoluntas asbbatis p̃p uite
mitum eum promouere uoluerit. qui
tñ regulam a decanis ł p̾positis cõsti¬
tutam seruare se sciat. Qd̃ si esliter

Expanded text:
periore aliquantulum constituere loco: periore aliquantulum constituere loco: tis gradibus sacerdotum vel clericorum, stabilire potest abbas in majore quam ingreditur loco, si ejus talem perspexerit vitam esse. Caveat autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat sine consensu abbatis ejus, aut litteris commendatitiis: i quis abbas sibi presbyterum vel diaconum ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. dinatus autem caveat elationem aut supdisciplinae regulari subditum, » etcne sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam; sed magis ac magis in Deum proficiat. Locum vero illum semper attendat, quando ingressus est in monasterium, praeter officium altaris: et, si forte electio congregationis, et voluntas abbatis pro vitae merito cum promovere voluerint. Qui tamen Regulam a decanis vel praepositis constitutam sibi servare sciat. Quod si aliter