comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħ id̾o dc̃a sunt aqͣ quia oĩa que int̾¬
ra nascunt᷑. siue aĩalia. siue arbo¬
res ł h̾be. ⁊ similia. ab humore ĩ ci¬
piunt formari atq nutriri hiis
oĩb uocabuł uocata est illa infor¬
mis materia. ut res ignota notis
uocabuł insinuaret᷑. imꝑitiorib ⁊
mines in illo uocabulo intlligere. Sb̃
hiis gͦ nominib significata ẽ matĩa
illa inuisa ⁊ informis. que nulla sp̃e
pp̃ infirmitatem ꝑuuloꝵ. qui minꝰ
ydonei sunt inuisibilia cõp̃hendere.
⁊ tunc erant tenebre .i. lutis absentia
Non enun tenebre aliquid sunt. sed
ipsa lucis absentia sicut silentium
nõ aliqͣres est. s ubi sonus nõ ẽ silẽ
d̾r. sicut ⁊ manitas nõ est aliquid.
s manis d̾i ẽẽ locus ubi nõ ẽ corpus
⁊ inanitas absentia corporis

Expanded text:
 ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et s in illo vocabulo intelligere. Sub his ergo nominibus significata est materia illa confusa et informis, quae nulla specipropter infirmitatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentnon aliqua res est, sed ubi sonus non est, siledicitur; sicut et inanitas non est aliquid, sed inanis dicitur esse locus, ubi non est corpus, et, inanitas absentia corporis
Abbreviated transcription (Latin):
manicheos id̾o appllauit moyses: qr ã
t̾ra inter omnna elementa minus est
speciosa ⁊ illa manis erat ⁊ incõposi¬
ta pp̃ omniũ elem̃toꝵ cõmyxtionẽ.
eandem etiam uocat abyssum dicẽs.
Et tenebre erant suꝑ faciem abyssi
qr confusa erat. ⁊ cõmixta. sp̃e distinc¬
ta carens. eadem etiam materia ĩforĩs
uoluntas artificis. quia subiace¬
bat bone uoluntati creatoris. qd̾
formand̃ ꝑficiend̃ q inchoau̾at.¬

Expanded text:
ait, ideo appellavit Moyses, quia terra inter omnia elementa minus est speciosa, et illa inanis erat, et incomposita propter omnium elementorum commixtionem; eamdem etiam vocat abyssum, dicens: Et tenebrae erant super faciem abyssi, etc., quia confusa erat et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis voluntas artificis, quia subjacebat bonae voluntati Creatoris quod formandum perficiendumq
Abbreviated transcription (Latin):
traditõnẽ ordinematq modui
creationis. formatõis q rerum inspi¬
ciamus. sicut supͣ memoratum ẽ. In
principio creauit deus celum ⁊ t̾ram
.s. angłicam naturam s ad huc infor

Expanded text:
traditionem, ordinem atque modum creationis formationisque rerum inspiciamus. Sicut supra memoratum est, in principio creavit Deus coelum, id est, angelicam naturam, sed adhuc info
Abbreviated transcription (Latin):
unũ q pc̃õ contrahitur. licet duo diu̾sa il ꝓ
hibeantur. Sicut eꝯu̾so duo st̃ mandata cari¬
tatis. quib duo p̃cipiũtur diligi una tam̃
in eis nob̾ ꝯmendatur caritas:
liquo admissum ĩ eo sͥ qͦus peniteat.

Expanded text:
unumque contrahitur peccatum, licet duo diversa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas. 4. liquo admissum in eo sit quousque poeniteat
Abbreviated transcription (Latin):
illorũ minimoꝵ sciãm. siue pusdẽ¬
tiam nõ hẽat. qd̾ si esp: tunc nõ oĩa
simulscit. ⁊ semꝑ. Ex tali itaq
sensu illud dcm̃ ẽẽ nouimꝰ. ut dm
illa alternatim. ł ꝑticlatim scire
neget. neq per diu̾sa tp̃rm mom̃¬
ta sic illa cognouit. sieut per uari¬
a momenta illorum quedam defi¬
ciunt. quedam incipiũt. neq ilł
aliis q irracionabilib ita ꝓuidr
quemadmod̾ rõnabilib. Nunquid
enim ut ait apłs cura est dõ de bo¬
bͦ ⁊ sicut nõ est cura dõ de bobus:
ita nec de aliis irrationabilib
cura de oĩb. ꝓuidentiam gͦ ⁊ cu¬
ram uniu̾saliter de cunctis que
sibi debetur. ⁊ conuenit. Sz pe¬
cialem ꝓuidentiam atq curã:
ht de rõnabilib. de quib p̃cep¬
ta tradidit. eis qr reste uiuendi
legem p̃scripsit. ac p̃mia ꝓmisit.
hanc ꝓuidentiam ⁊ curam de irra
ta sit multitudo pulicum. culicũ ⁊
muscarum. ac piscium. ⁊ quot nas¬
cantur. quot uemoriant᷑. s nõ scit

Expanded text:
illorum minimorum scientiam sive providentiam non habeat; quod si hoc est, tunc non omnia simul scit et semper. Ex tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. Neque illis aliisque irrationabilibus ita providet, quemadmodum rationabilibus; numquid enim, ut ait Aposbus? et sicut non est cura Deo de bobus, ita nec de aliis irrationabilibus. cura de omnibus. Providentiam ergo et curam universaliter de cunctis quae sibi debetur et convenit. Sed specialem providentiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc providentiam et curam de irratta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat ꝑ momenta suigla: quot cu¬
lices nascant᷑. quot ue: moriantur.
quota culitum ⁊ muscarum sit mł
adulatores dĩ. ut dum ꝓuidentiam
eus etiam ad una retrudimꝰ in nos
ip̃os inuiriosi simꝰ. eandem irrõna

Expanded text:
ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur; quae pulicum et muscarum sit muladulatores Dei, ut omnem potentiam ejus etiam ad ima detrudamus, in nosque ipsos injuriosi simus, eamdem irra
Abbreviated transcription (Latin):
filius semꝑ nascit᷑ de pr̃e. ⁊ iõ dicit gͥg̾.
ꝙ nõ possumꝰ dr̃e semꝑ nascit᷑. nõ inqͣm
ira conuenient̾. nõ ita congrue ad expla¬
natõnẽ ueritatis. potest tñ dici si sane
intelligat᷑. semꝑ .n. nascit᷑ filius de pr̃e
ut ait orig̾. nõ ꝙ cotidie iteret᷑ illa ge¬
neratõ. s quia semꝑ est. semꝑ gͦ nascit᷑.
ĩ natiuitas eius sempiterna est.

Expanded text:
nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper ergo nascitur, id est, nativitas ejus sempiterna est.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ra natꝰ est : Iuud .n. sincera ⁊ catholica
fides tenet. ac p̃dicat. ut istud. Quaregͦ
ait dicamus uerius. cum utr̃q ꝑit̾ sit
uerum. nisi quia uolebat intelligi hoc
ad maiorẽ euidentiam. ⁊ exp̃ssionẽ iu̾¬
tatis dici ꝙͣ illud. hiis etenĩ u̾bis oĩs
calũpniandi u̾sutis heretitis obstruit᷑

Expanded text:
tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versu
Abbreviated transcription (Latin):
oĩũ est. potest autẽ dͥ ꝗ ea que de corpori¬
bus animaliũ maxĩe mortuoꝵ nascũt᷑:
cum animalib creata nõ fuerunt. nisi
potentialit̾ ⁊ mat̾i̾aliter. ea uero q̃ ex t̾ra
ł ex aquis nascunt᷑. ł exeis que t̾ra ger¬
minante orta sunt: tũc creata fuisse ñ¬

Expanded text:
t autem dici quod ea quae de corporibus animalium, maxime mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante orta sunt, tunc creata fuisse n
Abbreviated transcription (Latin):
bat in diem alt̾m reseruatũ. hoc ab omĩ corru¬
ꝑtõe alienũ. quic̃q religioso gustauĩt: corrup¬
tõm nõ uidebit. Illud datum fuit antiquis
nisi renatis p̃stari debet. Panis ille corporal
popłm antiquũ ad t̾ram ꝓmissonis per des̾¬
tum eduxit. ħ efcha celestis fideles huiꝰ scli
desertum transeuntes in celo subuehit. Uñ
recte uiaticũ appellatur. qr in uia nos refi¬
ciens usq in pr̃am delucit: Sĩe gͦ i mari¬
rubrosigurabasi p̃ceslio: ita in manna sig¬
nificatõ dñici corporis. ħ duo sacram̃ta de¬
⁊ a pcc̃o uenit. sicut israelitas per sangui¬
nem ãgni paschał ab exterminatore. ⁊ per
aquam maris ab egiptiis lib̾auit. huiꝰ ⁊̃
sacram̃ti ritum melchisedec ostendit. uͥ pa¬
nem ⁊ uinũ abrahe obtuli . Unde ut aitam

Expanded text:
alterum reservatum, hoc ab omni corruptione alienum. Quicumque religiose gustaverit, corruptionem non videbit. Illud datum fuit antiquis nisi renatis praestari debet. Panis ille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per desertum eduxit. Haec esca coelestis fideles hujus seculi per desertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo in mariRubro figura Baptismi praecessit, ita in manna significatio dominici corporis. Haec duo sacramenta deet a peccato; sicut Israelitas per sanguinem agni paschalis ab exterminatore, et per aquam maris Rubri ab Aegyptiis liberavit. Hujus etiam sacramenti ritum Melchisedech ostendit, ubi panem et vinum Abrahae obtulit. Unde, ut ait A
Abbreviated transcription (Latin):
princeps aliquis. ł diabolus aliquid ius-¬
serit . ł suaserit contͣ dm̃ tc̃ resistend̾ est.
uñ acõs. det̾minans qñ sit resistend̃ po
testati in. li de natura boniait. Si illud
iubeat potestas ꝙ. nõ debeas face̾. ħ sane
cõtẽpne potestatem. timenoo potestatem¬
maiorẽ. Ipõs humanar̃ rer̃ gradꝰ adu̾te.
Si quid iussĩt curator. nũquid faciend̾ ẽ.
in contͣ ꝓcõsulem iubeatͤ Rursus si quid
ip̃e ꝓconsul iubeat. ⁊ alud iubeat imꝑ¬
ator. nũquid dubitatur illo cõtẽpto illi
ẽẽ seruend̾: eͦ si aliud imꝑator. aliud d̾s
iubeat: contẽpto illo obtemꝑand̃ ẽ deo.
potestatigͦ diaboli ł hominis tc̃ resistamꝰ
cumaliquid contͣ deum suggessĩt. in qͦ dĩ
ordinatõni nõ resistimꝰ. s obtẽperamꝰ sic
enĩ d̾̃s p̃cepit. ud in mab nulli potestatio

Expanded text:
princeps aliquis, vel diabolus, aliquid jusserit vel suaserit contra Deum, tunc resistendum est. Unde August., determinans quando resistendum sit potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte, si quid jusserit curator, nunquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, nunquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? ergo si aliud imperator, aliud Deus jubeat, contemptPotestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli pot
Abbreviated transcription (Latin):
um uenit gͥ plenitudo temporis ut
muliere. factum sub lege. ut eos qui
sub lege erant redimeret. in adoptõẽ
⁊ annus benignitatis. in quo gr̃a ⁊ iũ¬
tatem impletur qd̃ in lege p̃cipiebat᷑.
oeritas. qr per xp̃i aduentũ exhibetur
atq ꝑficitur humane redẽptõnis spõsio
fcã ab antiquo filii gͦ missio: est ipsa ĩ¬
carnatõ. Co enim missus est ꝙ in forma
heminis mũdo usibił apparuit. de qͦ
suꝑͣ sufficient̾ dictum est¬

Expanded text:
um venit igitur plenitudo temporis, utmuliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut in adoptioet annus benignitatis; in quo gratitatem impletur quod in lege praecipiebatur. Veritas, quia per Christi adventum exhibetur atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficient
Abbreviated transcription (Latin):
gp̃ss. amorest. sine caritas. siue dilec¬
solius. s amboꝵ ⁊ iõ cõmunẽ qua ĩ ui¬
cẽ sediligunt pr̃ ⁊ filius nobis insinu¬
querend̾ utrum d̃s pr̃sit caritas. anfiliꝰ
in eodem .i. ita dicit. Nescio cur sicut ⁊¬

Expanded text:
tus sanctus amor est, sive charitas, sive dilecsolius, sed amborum; et ideo communem qua invicem se diligunt Pater et Filius, nobis insinuquaerendum, utrum Deus Pater sit charitas, an Filiuin eodem libro, ita dicit: Nescio cur s
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit enĩ cognitio. ⁊ euacuata est fides. Ue¬
nit spẽs: ⁊ desiit spes. Ita ⁊ xp̃c in quo fue¬
runt bona prĩe crecdidit quidẽ ⁊ sperauit
resurrestõm t̾cio die sꝑatam futurã ꝓ qͣ
⁊ prẽm orauit. nec tñ fidem uirtutem b
spem huit. qr non enigmaticã ⁊ specula¬
rem s clarissimã de ea cognitõm hũit.
qr ñ ꝑfectius eam cognouit p̃teritam: ꝙͣ
intellexit futuram. Sperauit tñ xͦ sicut
fidem. ł spem uͥtutem hũit. quia ꝑ spẽm
uidebat ea que credebat. De antiquis uͦ
pr̃ib qui apud inferos usq ad passiõẽ
tenebantur. nõ incõgrue dici ꝑot̃ qr fi¬
dem ⁊ spem uͥtutẽ habuerint. qr crede¬
bant ⁊ sperabant se uisuros d̾m ꝑ spẽm
qualiter eum tc̃ nõ uidebant. quia nõ
patuit eis cognitio dei ꝑ spẽm ante passi¬
onem xp̃i qua cõsũmata a fide tranfier̃t
adspẽm¬

Expanded text:
Venit enim cognitio, et evacuata est fides. VeVenit enim cognitio, et evacuata est fides. Venit species, et desiit spes. Ita et Christus, in quo fuerunt bona patriae, credidit quidem et speravit resurrectionem tertia die futuram, pro qua et Patrem oravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, quia non perfectius eam cognovit praeteritam, quam intellexit futuram. Speravit tamen Christufidem vel spem virtutem habuit, quia per speciem videbat ea quae credebat. De antiquis vero patribus qui apud inferos usque ad passionem tenebantur, non incongrue dici potest quod fidem et spem virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros Deum per speciem, qualiter eum tunc non videbant; quia non patuit eis cognitio Dei per speciem ante passionem Christi, qua consummata, a fide transierunt ad spe
Abbreviated transcription (Latin):
sui̾t. Uñ tractatꝰ iste sũpsit exordiũ. qui¬
bdam ñ indocte uidr̃ fidem uirtutẽ ⁊ spem
in eo ñ fuisse sicut in scĩs iam bĩficatis. ł in
angelis nõ sunt ⁊ tñ scĩ credunt. ⁊ sꝑant
resurrectõm futuram. ⁊ angłi eandem cre¬
dunt. nec tñ in eis fides ł spes uͥtus est. qr
⁊ dõ per spẽm cõtemplando utunt᷑. ⁊ in dei
u̾bo resurrectõm futurã siue iudiciũ ñ per
specłm in enigiate. s p̃clarissime inspici¬
unt. Si enĩ qr credunt resurrectõm futurã
idõ uerum est eos fidem hẽre:. gͦ ea cõsũma¬
ta post uidiciũ similiter ⁊ fidẽ hẽre dicent᷑
quia credent eam p̃tĩtam. S sic̃ tunc cre¬
dent. nec tñ fidem que fideles facit habe¬
bunt: qr nõ credent absq scientia que
ñ erib enigmatica s ꝑ spẽm. Ita ⁊ mͦ cre¬
cdunt ⁊ sꝑant resuirectõm. nec tñ fidem
hñt. qr credendo cognoscunt. Uenit .n. eis
qd̾ ꝑfcm̃ est. ⁊ euacuatum est qd̃ ex ꝑte est.

Expanded text:
 unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angelis non sunt, et tamen sancti credunt et sperant resurrectionem futuram, et angeli eamdem credunt; nec tamen in eis fides vel spes virtus est, quia et Deo per speciem contemplando fruuntur, et in Dei Verbo resurrectionem futuram sive judicium, non per speculum in aenigmate, sed praeclarissime inspiciunt. Si enim quia credunt resurrectionem futuram, ideo verum est eos fidem habere; ergo ea consummata post judicium similiter et fidem habere dicentur, qui credent eam praeternam. Sed sicut tunc credent, nec tamen fidem quae fideles facit, habebunt; quia non credent absque scientia, quae non erit aenigmatica, sed per speciem; ita et modo credunt et sperant resurrectionem; nec tamen fidem habent, quia credendo cognoscunt. Venit enim eis quod perfectum est, et evacuatum est quod ex parte est.
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃dcĩs consequit᷑ ꝗ angłi qui cor¬
ruerunt nũꝗͣ bĩ fuerunt. nisi bĩ¬
tudinẽ aliquis accipiat illum statũ. ĩ¬
nocencie in quo fuerunt ante peccatũ.
Illi u̾o qui perstiterunt aut suam bĩ¬
tudinẽ futuram deo reuelante p̃scie¬
runt ⁊ ita spei certitudine aliquo mͦ
bĩ fuerunt ł incerti extiterunt sue bĩ¬
tudinis. ⁊ ita aliter bĩ nõ fuerant ꝙͣ
reliqui qui ceciderunt. Mͥ autẽ ꝗ poste¬

Expanded text:
x praedictis consequitur quod angeli qui corruerunt, nunquam beati fuerunt, nisi beatitudinem aliquis accipiat illum statum innocentiae in quo fuerunt ante peccatum. Illi vero qui perstiterunt, aut suam beatitudinem futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt suae beatitudinis, et ita aliter beati non fuerunt quam reliqui qui ceciderunt. Mihi autem quod poste
Abbreviated transcription (Latin):
llud aũ diligenter est annotand̾ ꝙ supͣ
positis u̾b̾ auõi dicentis quedam nece¬
ssitate frã eẽ impbanda ⁊ mala uidet᷑
sciatur: iterare nõ piger. Execramꝰ inꝙͥ E
eorum blasphemiam qui dñt impossi¬
bile aliquid homĩ adõ ẽẽ p̃ceptũ. et
mandata dĩ nõ a singłis. ⁊ ab oĩb ĩ cõ
illos errare dm̃s. qui cum manicheo di¬
cũt hominẽ pc̃c uitare nõ posse. ꝙͣ illos
qui cũ iouiniano asserũt hoĩem nõ pos¬
dicat hominẽ uitare pcc nõ posse. qui
aũ dic̃ quedam necessitate fieri: q̃damdͭ
aut erroris ẽẽ ꝙ tradit: aut nõ ẽẽ u̾m qd
ier ait.

Expanded text:
supra positis verbis August. dicentis quaedam necessitate facta esse improbanda et mala, videtur sciatur, iterare non piget. Execramur, inquit, eorum blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum, et mandata Dei non a singulis, sed ab oillos errare, qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos, qui cum Joviniano asserunt hominem non posdicat hominem vitare peccatum non posse, qui autem dicit quaedam necessitate fieri, quaedam aut erroris esse quod tradit, aut non esse verum quod Hieron. ait.
Abbreviated transcription (Latin):
si filius gr̃a adoptõis. Illa enĩ gr̃a intlłigit᷑
cum aũo eum ñ ẽẽ gr̃ã filiũ asserit. Grã enĩ
s nõ adoptõis. ĩmo unionis filus dĩ ẽ filiꝰ
hominis ⁊ econu̾so

Expanded text:
sit Filius gratia adoptionis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis Filius Dei est filius hominis, et e converso.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis exordio ꝑsesti existerent. qͥ
ambulare. ⁊ loqui ⁊ cunsta faceᷤ pos¬
sent. Rderi potest ꝙ filios ꝑuulos
nasci oportebat. pp̃ mat̾ni uteri ne¬
cessitatem. s utr̃ mox nati. ꝑfectõm
stature ⁊ m̃broꝵ usum haberent. an
paruuli ⁊ inminorierate constituti
uttpossent membꝵ eficis: an ꝑiit̾¬
ualla tp̃rm eo modo quo ñc fit ꝑfestõnẽ sta

Expanded text:
is exordio perfecti existerent, qui ambulare et loqui, et cuncta facere possent, responderi potest quod filios parvulos nasci oportebat, propter materni uteri necessitatem; sed utrum mox nati perfectionem staturae et membrorum usum haberent, an parvuli et in minore aetate constituti uti possent membrorum officiis, an per intervalla temporum eo modo quo nunc fit
Abbreviated transcription (Latin):
Introduxit merex incellam uinariam. et
ordinauit in me caritatem. Uideamꝰ gͥ or ãs¬
dinem. quid priꝰ. quid post ẽẽ debeat. Peccat
enĩ qui prepostere agit. slam scire quid fa¬
cias. ⁊ nescire ordinem faciendi. nõ est ꝑfcẽ
cogitatõnis. Ordinis namq ignorantia cõ-¬
turbat meritoꝵ formã. Or dinẽ diligendi
ht dilectõm. ne aut diligat qd̾ diligend̾¬
nõ est. aut nõ diligat qd̃ diligend̾ est. au̾
eque diligat qd̾ minꝰ ł ampliꝰ diligend̾¬

Expanded text:
Introduxit me rex in cellam vinariam, et ordinavit in me charitatem. Videamus ergo ordinem, quid prius, quid posterius esse debeat; peccat enim qui praepostere agit. Nam scire quid facias, et nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. Ordinem autem diligendi et dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est; aut aeque diligat quod minus vel ampli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tibi iud̾rbis peccasse: Bis utiq peccauit
qr ⁊ iurauit ꝑ quos ñ debuit. ⁊ contͣ polli¬
citam fecit fidem. qd̾ nõ debuit. Idõq qui
utit᷑ side illius quẽ constat uirasse ꝑ deos
iurauit. s bono pacto eius quo fidẽ ser¬
scm̃ est. tanto mag̾ est penale ꝑiurũ.

Expanded text:
non tibi videtur bis peccasse. Bis utique peccavit, quia juravit per quos non debuit, et contra pollicitam fecit fidem quod non debuit. Ideoque qui utitur fide illius quem constat jurasse per deos iuravit, sed bono pacto eius quo fidem sermagis sanctum est, tanto magis penale periurium.
Abbreviated transcription (Latin):
quid illi tres sint. nisi essentia. Si gͦ qõi
reste respondemus: o portet ut R̾dendo
sub̾am significemus: alioquĩ non ostendi¬
mus quid tres sint. Si u̾o R̾dentes essentiã
sig̃camus. ipsam eentiam ꝑsone nomine
intelligimus. cum d̾r tres ꝑsone.
Opimõ quorũdam qͥ purãt ẽẽntiam sig̃¬

Expanded text:
quid illi tres sint nisi essentia. Si ergo quaestioni recte respondemus, oportet ut respondendo essentiam significemus; alioquin non ostendemus quid tres sint. Si vero respondentes, essentiam significamus, ipsam essentiam personae nomine intelligimus cum dicitur, tres personae. 4. Opinio quorumdam qui putant essentiam sign
Abbreviated transcription (Latin):
infructuosa. dum in pcc̃o altero ꝑsistit.
Pcipieturtũ eiꝰ ftustus incipiet ꝙ ꝓficere. cum
pcẽi alti̾us penituerit. tt̃ enĩ utrũꝙ dimntit᷑
pct̃m. ⁊ satisfatio p̃cedens uiuificat᷑ que fue¬
rat mortua. sic̃ bap̃s illi qui ficte acced̾ tunc
pͥmitꝰ ualet. cum fictõ amente recedit per pe¬
⁊ nr̃a fides ħ postulat. ut cũ gr̃a xp̃i in hõie
destruxi̾t mala priora. ⁊̃ remuneret bona. ⁊
cum destruit qd̃ suũ nõ inuenit: diligit
bonũ ꝙ in peccante plantauit Item ieis¬

Expanded text:
infructuosa, dum in peccato altero persistit; percipietur tamen fructus ejus, incipietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicut Baptismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poeet nostra fides hoc postulat, ut, cum gracia Cristi in homine destruxit mala priora, eciam remuneret bona, et cum destruit, quod suum non invenit, diligit bonum, quod in peccante plantavit. He
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bonus est alio uͦ tꝑ̃r malus est ⁊ multa pc̃ca
farit. Non gͦ intiligend̾ est eum int̾ multa
pcca usta opera fecisse. qi simul eodemqꝙ tẽ¬
pore pcr̃afecerit. ⁊ iustaoꝑa. s diu̾sis tẽmpo¬
tib utraq egisse. Nisi enĩbonus foret qñ
bona fecio:. nõ semnasse in t̾ra diẽtur bõa
Destustis ꝙͦ mał̃ pꝰ oꝑera bona cõmissis. pͥ¬
la mortificau̾ant penitentia de ilł mab ha¬
bita. iiuificant᷑ ⁊ remimerant᷑. Uunde apłs.¬
Iacientes fundam̃tũ penitentie. ab operib
mortuis opera mortua nominans: priora as̃¬
bona significat. que per sequens ꝑcc̃m erãt
mortua. qr hii pectando priora bona irrita
fecerũt. ħsicuti peccando fiũt irrita: ita ꝑ
pnĩam reuiuiscũt. ⁊ ad mĩtũ et̾nitatis ꝓ¬
dẽẽ incipiũt. Siłi ⁊ illud bonũ amat deus
ꝙ p̃lantauit in pecrante. in illo .s. qui ꝑtꝰ
illud bonũ pectauit. nõ simul peccans ⁊
bñ operans exstitit. qr tab homĩs opꝰ ñ dili¬

Expanded text:
 bonus est, alio vero tempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore peccata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus foret quando bona fecit, non seminasse diceretur in terra bona. Destructis ergo malis post opera bona commissis, prila mortificaverunt, poenitentia de illis malis habita vivificantur et remunerantur. Unde Aposacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus quod plantavit in peccante, in illo scilicet qui post illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non dili
Abbreviated transcription (Latin):
cłm pacis quo ecclia cõnestit᷑in aliquo
scismate cõstinitꝰ. ne xp̃m neget patitur
tribulatõnes. famẽ. ꝑsecutõm. ł flãmas.
bbestias ł ip̃am crucem. timore gehenne
nullo modo ista culpanda sint. ĩmo ⁊ hic lau
danda est patientia. Non enĩ dr̃e potĩmus
melius ei fuisse ut xp̃m negando nich̾ eoꝵ
patẽtur que passus est confitendo. S extimã¬
dum fortasse tolerabilius ei futur iudiciũ
ꝙͣ si xp̃m negando nich eoꝵ pateret᷑. Unde
gatur ad regnũ obtinend̾. nõ ad extremũ
nob̾ nõ potest ẽẽ uera penitentia. qm̃ in boĩs
caritas di est. que tolerat omĩa

Expanded text:
um pacis, quo ecclesia connectitur, in aliquo sciscmate constitutus, ne Cristum neget, patitur tribulaciones, famem, persecuciones vel flammas vel ipsam crucem timore gehenne, nullomodo ista / culpanda sunt, ymmo et hec est laudis paciencia. Non enim dicere poterimus melius ei fuisse, ut Cristum negando nichil eorum pateretur, que passus est confitendo, sed estimandum fortasse tollerabilius ei futurum iudicium, quam si Cristum negando nichil eorum pateretur. B 16 gatur ad regnum obtinendum, nisi ad extremi nobis non potest esse vera poenitentia; quoniam in bonis charitas Dei est quae tolerat omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ nrãm pluralit̾ dixit. ⁊ nisi ex
relatiuis accipi nõ oportet. ut facere
subsisteret homo ymago dĩ. S qr
nõ oĩo equał fiebat illa ymago tãꝗͣ
nõ ab illo nata. s ab eo creata. idõ ita
ymago d̾r. qd̃ ⁊ ad ymaginẽ. quia
nõ equaliter parilitate. s acced̾ qͣdã
simłitudĩe. filius autẽ est ymago.
s nõ ad ymaginẽ. quia eqͣlis pr̃i Dõs
est gͦ homo ad ymaginẽ põ imparẽ

Expanded text:
mus et nostram pluraliter dixit; et nisi ex relativis accipi non oportet, ut facere subsisteret homo imago Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñ ꝑeas satisfaciũt. qr mordinate agunt dũ
a se nõ incipiũt. negꝓprie d̾r elemosina taleo¬
pus dũsibi ip̃is crudeles existunt. ñ placẽtes
dõ. Nongͥ dicenda est illa satisfactõ pcc̃i. quam
nicħ ꝓdest iesunare ⁊ orare. ⁊ alia bona facẽ. ni¬
si mens renocet᷑ a pcc̃o. ⁊ si aliqñ cõu̾sus tacitũ
pct̃m saceraloti fiũt confessus: de utroꝙ impo¬
nenda est ei atisfastõ. qr de pͥmo cõdigne ñ fatis¬
ferit Sed̾mi quosdani fuit satisfactio.

Expanded text:
non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna tale opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit. 4. Secundum quosdam fuit satisfactio.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ne ĩtellectunsumꝰ. ut ñ credentib in xp̃m
mũda sint oĩa. si elemosinas istas dederint.
Qui ułt ordinate elemosinã dare: a se debet
primũ inciꝑe. ⁊ eam pͥmũ sibi dare. Est enĩ e¬
serẽ aĩe tue. placens dõ. Nongͦ se fallant qͥ
ꝑ elemosinas largissimas frustuũ suoꝵ. ⁊
peccume. impunitatẽ se emere estimant. ĩ
pcc̃is ꝓmanentes. que ita diligũt. ut meis
ligendo quippe eam scdm scłm odit eam scl
d̾̃m. Si gͦ uult ei dare elemosinã ꝑ quam sit
munda. ocliat eam sccł̾m scł̃m ⁊ diligat eam
scam dm̃i. hac elemosina quam sͥ homo pͥmitꝰ
declit. mundantur intĩora. ad ꝙ hortans xp̃c
ẽ mundũ s pollutas̃ eoꝵ mens ⁊ cõscĩa. ut a¬
itꝰapls. Immũdi uͦ st̃ om̃s quos nõ mũdat
fides. qua creditur in xp̃m de qua scriptũ ẽ.
Iundans fide corda eoꝵ. Sed ne istas elemosi
t̾renoꝵ. Ex hiis datur intelligi ꝙ in ꝑcc̃o mor¬
tali ꝑmanentes ⁊ si elemosinas largas faciãt

Expanded text:
itane intellecturi sumus, ut non credentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi dare. Est enim eere animae tuae, placens Deo. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis ligendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam secundum seculum, et diligat eam secundum Deum. Hac eleemosyna, quam sibi homo primitus debet, mundantur interiora. Ad quod hortans Cest mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Sed ne istas eleemosyterrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant,
Abbreviated transcription (Latin):
loca scnipture in quibz de timore dñi fit
mentõ. Ex alia tñ rõne ⁊ causa diu̾sa. d̾r¬
locum sapĩe ⁊ duit ad sapĩam s tamẽ
nõ remanet cum ea ĩ mo foras exit. Inici
ta sapĩa quẽ cumi hr̃e quis incipit: sapi
De hoc quod
auõ. dicit castum timorẽ ẽẽ et̾num.

Expanded text:
loca Scripturae in quibus de timore Domini fit mentio; ex alia tamen ratione et causa dilocum sapientiae, et ducit ad sapientiam; sed tamen non remanet cum ea, imo foras exit. Initiata sapientia, quem cum quis habere incipit, sapieDe hoc quod Augustin. dicit, castum timorem esse aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
ieodem .l. aꝑte explicat iradicens.¬
õ qui oĩum que sunt auctor est. ⁊ adcꝰ
bonitatem id ꝑtinet ut sit om̃e qd̃ ẽ.
boni tm̃ modo causa est. quo cura ma¬
li auctor nõ est. ⁊ idõ ipse sũmũ boñ
est. a quo in nullo deficere bonũ est.¬
⁊ malum est deficere. Non est gͥ causa
deficiendi .i. tendendi ad nõ esse. qui ũ
ita dicam essendi causa est. quia õĩ
que sunt austor est. que in qͣntũ sunt
bona sunt. Ecce aꝑte ħs ꝗ defice̾ a d eo
qui est sũmũ bonũ. malum est. Mala
gͦ face̾ malum est. nõ gͦ dõ auctore ł uolẽ¬
te mala fiunt.
it. Obiectõ quoꝵdã sophy¬
stica qͣ probare nitũt᷑ ex dõ. ẽẽ ꝙ mala fiũt

Expanded text:
ine, aperte explicat ita dicens: Qui omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni tantummodo causa est. Quocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui summum est bonum, malum est; mala ergo facere malum est; non ergo Deo auctore vel volente mala fiunt. 13. Objectio quorumdam sophistica, qua probare nituntur ex Deo esse quod mala fiant
Abbreviated transcription (Latin):
est mĩe meritum. ne gr̃a euacuetur:
gi ut sicut repbatio dĩ est nolle misereri:
ira obduratio dĩ sit nõ misereri ut nõ ab
illo irrogetur aliquid quo sit homo deu̾¬
or. s tm̃ quo sit melior nõ erogetur. Ex
mĩa nullum aduocat meritũ. obdura
u̾bo. hic accipitur p̃destinatio. ⁊ p̃cipue
p̃destinatõis effc̃o. Obduratõnis uero
nõ ipsa dĩ et̾na reꝓbatio. quia eiꝰ nul¬
lum est meritum: s gr̃e priuatio. siue
subtrastio. que quodam modo est reꝓ
batio ꝓ obduratõne. sicut ⁊ p̃destinatõ
ꝓ suo effcũ qui est gr̃a apposit Grã .n.
que apponitur: effc̃o est p̃destinatõis.
Cum gͥ gr̃e que apponit᷑ homĩ ad ius¬
tificatõnem. nulla sint merita: mul¬
to minus ⁊ ipsius p̃destinatõns qua
ab eterno elegit deus quos uoluit. a¬
liqua possunt existere merita. ita nͨ
repbationis qua ab em̃o quosdam
ta que p̃uideret ł illum elegit. ul
istum repbanit
in qua fuit aliqñ aũs. Sed post retc

Expanded text:
e meritum, ne gratia evacuetur sgi, ut sicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non erogetur. Ex ia nullum advocat meritum, obduratdiae verbo hic accipitur praedestinatio, et praecipue praedestinationis effectus; obdurationis vero non ipsa Dei aeterna reprobatio, quia ejus nullum est meritum, sed gratiae privatio sive subtractio, quae quodam modo est reprrobatio pro obduratione, sicut et praedestinatio pro suo effectu, cui est gratia apposita. Gratia enim quae apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec reprobationis, qua ab aeterno quosdam ta quae praevideret, vel illum elegit, vel illum reprobavit. in qua fuit aliquando Augustinus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
.s. hoĩem. ⁊ fraudulent̾ ab diycit: ⁊ molẽ¬
ter tenuit. hõ cẽ iniurꝰ dõ cõiũceretur
qr p̃cepta eius contẽpsit. ⁊ se alieno dnĩo
mancipauit. De hoĩs cẽ inuiria conuĩce¬
retur diabolus. qr illum ⁊ prius fallaci
ꝓmissione decepit: ⁊ post mala inferendo
lesit. iniuste gͥ diabolus qͣntũ ad se tene¬
bat hominẽ. s homo iuste tenebat᷑. qr
diabolus nunꝙͣ merur potestatẽ h̾e̾re.
suꝑ hominẽ s hõ meruit ꝑ ciapã pati

Expanded text:
 hominem, et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo etiam injurius Deo convinceretur, quia praecepta ejus contempsit, et se alieno dominio mancipavit. De hominis injuria convinceretur diabolus, quia et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo mer
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ n᷑e unitatem similitudinem. ꝑ nati¬
uitatem uiuentis ex uiuente n᷑e nat᷑e
dum res non differt. dum nam d̃i nõ de¬
generat natiuitas. dum nõ aliud aliqͥ
ex dõ ꝗͣ deus nascit᷑. dum nich in hiis no¬
uum est. nich alienũ. nich seꝑabilẽ. ec¬
ce hiis u̾bis ꝓut humana ꝑmittit in¬

Expanded text:
e unitam similitudinem, per nativitatem viventis ex vivente natura: dum res non differt, dum naturam Dei non degenerat nativitas, dum non aliud aliquid ex Deo quam Deus nascitur; dum nihil in his novum est, nihil alienum; nihil separabile. Ecce his verbis, prout humana permittit in
Abbreviated transcription (Latin):
rum eitra quemlibet ipsorum est pp̃ ne
nus: Non enim plene potest ab homĩe
reserari archanum. ex qua intelligenti¬
a dicatur singła ꝑͣrum tora ẽẽ in aliis.
Unde etiam hylarius ista interius ꝑqͥ¬
lyy rens in li iͦ. decr ait. Affert pleri sq¬
obscuritatẽ sermo domini Cum dicit
to Natura enim intelligentie hũae
rõnem dc̃ĩ huiꝰ. nõ capit. nec exẽplũ a¬
liqd̾ rebus diuinis comꝑatio huma¬
na p̃stabat. S qd̾ mintelligibile est
hõi. dõ eẽ est possibile. Cognoscendũ
itaq atq intelligend̾ est. quid sit il¬
lud ego in pr̃e ⁊ pr̃ in me est. si tñ ꝯp̃¬
hendere hoc ita ut est ualebimus. ut
qd̾ naͣ rerum pati nõ posse estimat᷑:
io diuine u̾itatis rõ conseqͣtur. prẽ
gͥ in filio. ⁊ filium in pr̃e ẽẽ. plenitudo
in utroq diuinitatis ꝑfcã est. quia
plenitudo dĩtatis in fllio. ꝙ in pr̃e ẽ
hoc est in filio est. ꝙ in ingenito: ħ
in genito. a ter ab altero ⁊ ut̾oꝵ unũ

Expanded text:
rum extra quemlibet ipsorum est, proptenus: non enim plene potest tantum ab homine reserari arcanum; ex qua intelligentia dicatur singula personarum tota esse in aliis. Unde etiam Hilar., ista interius perquirens, in lib. 3 de Trin., ait: Affert plerisquobscuritatem sermo Domini cum dicit,to: natura enim intelligentiae humanae rationem dicti hujus non capit; nec exemplum aliquod rebus divinis comparatio humana praestabit. Sed quod non intelligibile est homini, Deo possibile est. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid sit illud: Ego in Patre, et Pater in me est; si tamen comprehendere hoc ita ut est valebimus, ut quod natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae veritatis ratio consequatur. Patrem ergo in Filio, Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est, quia plenitudo divinitatis est in Filio; quod in Patre est hoc et in Filio est; quod in ingenito est, hoc in genito, alter ab altero, et uterque unum.
Abbreviated transcription (Latin):
in pr̃e ⁊ pater in me est. Omiia eñ fi¬
lius accepit a pr̃e. Nam si ꝑtem eidẽ
qui genuit accepit: neuter gͦ ꝑftũs ⁊
deest enim ei unde decessit. nec plenitu¬
do meoerit. qui et portõne constit̾it.
sleuter gͦ ꝑfõs est si plenitudinẽ sũa ⁊
qui genuit amittit. nec qui natꝰ ẽ
consequit᷑. fatea mur gͦ ꝙ pr̃ est in
filio ⁊ filius in pr̃e deus in dõ. uo idẽ¬

Expanded text:
in Patre, et Pater in me est. Omnia enim Filius accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui genuit accepit, neuter ergo perfectus est; deesset enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo, ut ide
Abbreviated transcription (Latin):
Si enum propter penas times d̾m: ñdũ amaᷤ
quẽ sic tumes. nõ bona desideras. s mala ca¬
ues. Sed ex eo quia mala caues corrigis te ⁊
incipis bona desid̾are. cum bona defiderare ce¬
ꝑis: erit in te timor castus. Quid est timor
castus : timere ne amittas ipsa bona tumere
d̃m. ne recedatate. Cum aũt times dm ne
te deserat p̃sentia eiꝰ. amplesteris eum ipso
frui desid̾ans. ¶
Quomͦ distent duo timores
per similitudinẽ duarum mulierum

Expanded text:
Si enim propter poenas times Deum, nondum amas Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quia mala caves, corrigis te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te timor castus. Quid est timor castus? Timere ne amplius amittas ipsa bona, timere Deum ne recedat a te. Cum autem times Deum ne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras. 8. Quomodo distant duo timores, per similitudinem duarum mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ndam timorem nob̾ ostendit. s castũ.
qd̾ si oftend̃ ille nob̾ etermĩ timorẽ. nũꝙͥ
morem : hoc enim dc̃m est ꝑ ioh̾em. illud
dc̃m est ꝑ dauid. Sed nolite putare aliũ
potest unꝰ sp̃s implere cluo corda. ⁊ agitare
qluas linguas: Si spu uno i uno flatu ĩ¬
plete due tibie consonant. implete due
lingue spũ dei cõsonare possunt : Imo ẽ
desiderat studiosũ nõ ociosum. Ecce mo¬
uit duas linguas sp̃s dei et audiuimꝰ
ex unatimor nõ est in caritate. audiuimꝰ
ex alia. Timor donĩ castus ꝑmanet in se¬
iłm scli. Quid est hoc Dissonant: Non
Excute aures. intende melodiam. ñ sine
timor aliquis qui d̾r castus. est aũ alius¬
timor qui nõ d̾r castus. Discernamꝰ istos
duos timores.⁊ intelligamꝰ cõsonantiã
nitas uĩa. St homies qui ꝓp̃ea timnent
dĩ ne nuitant᷑ in gehennam. ne forte ardeãt
cum diabolo in igne eterno. Ip̃e est timor qͥ
introducit cartatem s sic uenit ut exeat

Expanded text:
dam timorem nobis ostendit, sed castum. Quod si ostendit ille nobis aeternum timorem, numquid morem? Hoc enim dictum est per Joan., illud dictum est per David: Sed nolite putare alium potest unus Spiritus implere duo corda, et agitare duas linguas? Si spiritu uno, id est, flatu impletae duae tibiae consonant, impletae duae linguae Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Diexcute aures, intende melodiam. Non sine timor alius qui dicitur castus, est autem alius qui non dicitur castus. Discernamus istos duos timores, et intelligamus consonantiam ritas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat.
Abbreviated transcription (Latin):
su peccantes frequenter surge̾ diffitent᷑. ita eis¬
dem eoꝵ opinio elidit᷑. qui pluib uretitũ pec¬
catis asserũt de uno uere penit̾ẽ. eiꝰdem q ue¬
niam a dño consequi posse. sine alt̾i̾us peniten¬
tia. Qd̃ ⁊̃ auctoritatib astruere conant᷑. ait enĩ¬
ꝓpha. Nõ iudicabit bis deus in id ip̃m. B ut alii
transtulerunt. Non cõsurget duplex tribula¬
tacitis nõ ꝓ illo pcc̃o amplius uidicandꝰ est. de
quo satiffecit. ad arbitriũ sacerdotis. qui uicẽ
xͥ in eccłia gerit. Idõq si de eo it̾m iudicetur. bis
in id ip̃m iudicat deus. ⁊ cõsurgit duplex tri¬
bulatõ. S do hiis tm̃ oportet illud intelligi qͥ
Qui no̾ int̾ flagella duriores ⁊ detĩores fuint i
pharao. p̃sentib eterna cõnectunt. ut tempora.¬
le suppliciũ sit eis et̾ne pene inciũ u̾nde auo.

Expanded text:
su peccantes frequenter surgere diffitentur, ita eisdem illorum oppositio eliditur, qui pluribus irretitum peccatis asserunt de uno vere poenitere, ejusdemque veniam a Domino consequi posse sine alterius poenitentia. Quod etiam auctoritatibus astruere conantur. Ait eni Non judicabit Deus bis in idipsum; vel, ut alii transtulerunt: Non consurget duplex tribulatacitis, non pro illo peccato amplius judicandus est, de quo satisfecit ad arbitrium sacerdotis qui vicem Christi in Ecclesia gerit. Ideoque si de eo iterum judicetur, bis in idipsum judicat Deus, et consurget duplex tribulatio. Sed de his oportet illud tantum intelligi, qui Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna connectunt, ut temporale supplicium sit eis aeternae poenae initium. Unde August.:
Abbreviated transcription (Latin):
bia tẽptet ut pͥanoꝰ. b ad cornigenda pc̃a ut
manie lepͣ. ł ad głam dĩ utͤ cͤeto nat᷑o. ł ad uu¬
ciũ pene ut herodi. quatims hic uideat᷑ qͥd ĩ
inferno sequat᷑. sccł̾m illud. Duplici cõtutione
cõtere eos. Illa ergo austoritas naũ nõ cogit
nos sentire omĩa que temporalit̾ punient᷑. ñ
ultĩns a dño primẽda. siam ⁊ si suꝑ eundẽ loc̃¬

Expanded text:
tet, ut Paulo; vel ad corrigenda peccata, ut Mariae lepra; vel ad gloriam Dei, ut de caeco nato; vel ad judicium poenae, ut Herodi, quatenus hic videatur quid in inferno sequatur, secundum illud: Duplici contritione contere eos, Domine. Illa ergo auctoritas Nahum non cogit nos sentire omnia quae temporaliter puniuntur non ulterius a Deo punienda: nam etsi super eumdem loc
Abbreviated transcription (Latin):
eꝵ generaliter intelligendũ. Ait enĩ sic. Qd̾ genꝰ
humanũ diluuso. sodomitas igne. egyptios
mari. i frłitas in ħeremo gerdidit. scitote ideo
temporalis̾ ꝓ ꝑtis punisse. ne inet̾nũ puraret
qr nõ uidicabis d̃s bis in id ip̃m. Quigͦ puniti
st̃ postea nõ punaent᷑. alioqiĩ mentit᷑ scupt᷑a

Expanded text:
us generaliter intelligendum. Ait enim: Quod genus humanum diluvio, Sodomitas igne, Aegyptios mari, et Israelitas in eremo perdidit, scitote ideo temporaliter pro peccatis punisse, ne in aeternum puniret, quia non judicabit Deus bis in idipsum. Qui ergo puniti sunt, postea non punientur; alioqui
Abbreviated transcription (Latin):
fide incarnatõis erat ei iusticia qr de il¬
lo scͥptũ est ꝙ iustus erat ⁊ timens d̾ m
Si u̾o̾ fidem in carnatõis hẽbat. ad quid
gͦ missus est ad eum petrus: Sane d̾ pͥ
eũ sic̃ fidem unitatis. ita incarnatõis
hũisse dĩ reuelatione. s incarnatũ iã
ẽẽ dĩ filiũ ignorasse ⁊ idõ missus est ad
eum petrus. ut iam natũ dĩ filium
ei annũciaret. ⁊ sacram̃tũ regenera¬
tionis ei conferret. hẽbat gͥ fidem ĩ car¬
natõis. s an frã. b futura erat ñ noue¬
rat ⁊ ita ꝑ fidem uenit ad opera. ⁊ ꝑ
opera ampliꝰ solidatus est in fide. per
fidem .n. ut ait os. uenit᷑ ad opera
Cornelius cẽ ꝑ fidem uenit ad opera.
d̾m enĩ unũ credebat. s filium eiꝰ nesci¬
ebat incarnatũ ꝑ fidem placuerũt d̾o
nec tñ sine aliqua fide donabat ⁊ orabat.
Nam qũõ inuocabat in quẽ nõ credebat ͦ
S si poss sine fide xp̃i ẽẽ saluus nõ ad eũ
muteret᷑ architestus ecclie petrꝰ. attende

Expanded text:
s erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse; et ideo missus est ad eum Petrus, ut jam natum Dei Filium ei annuntiaret, et sacramentum regenerationis ei conferret. Habebat ergo fidem Incarnationis, sed an facta vel futura esset, non noverat, et ita per fidem venit ad opera et per opera amplius solidatus est in fide. Per fidem enim, ut ait Gregor., venitur ad opera, Cornelius etiam per fidem venit ad opera. Deum enim unum credebat, sed Filium ejus nesciebat incarnatum. Per fidem placuerunt Deo nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Pet
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r. cted̾r ⁊ intelligitur. que ẽ sũmũ
bonũ. qd̃ purgatissimis mentib cer¬
nit᷑. Mentis .n. humane acies inua¬
lida. in tam excelienti luce nõ figit᷑.
nisi ꝑuisticiam fidẽi emundetur.¬
De hac gͥ re sũma ⁊ excellentissima.
cum modestia ⁊ timore agend̃ est. et at
sius aliuuibi erratur. nec laboriosius
aliquid qͣr. nec frustuosius aliquid
inuenit᷑. Proide omnis qui audit¬
⁊ legit ea que de ineffabili. ⁊ de mac¬
cessibili dĩtatis luce dñr. studeat i¬
mitari. atq seruare. qd uenerabib do¬
ctor aũõ. in primo libro de trinitate
de se ip̃o ait. Non pigebit me inqͥt
sicubi hesito quere. nec pudebit sic¬
ubi erro discere. Quisquis gͦ ħ aud̾
mecum ubi ꝑiter hesitat. querat
mecũ ubi errorẽ suũ cognoscit. re¬
deat ad me. ubi mecum reuocet me.
Ita ingrediam᷑ simul cariratis uiã
tendentes ad eum de quo dc̃m est

Expanded text:
r, creditur et intelligitur, quae est summum bonum, quod purgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur.De hac igitur re summa et excellentissima cum modestia et timore agendum est, et attsius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Proinde omnis, qui audit et legit ea, quae de ineffabili et inaccessibili Deitatis luce dicuntur, studeat imitari atque servare, quod venerabilis doctor Augustinus in primo libro De Trinitate, de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito, quaerere; nec pudebit me, sicubi erro, discere. Quisquis ergo hoc amecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
io qrͣ utr̃ semel tm̃ missus sit faiꝰ
an sepe mittatur. Si .n. missio
filii ip̃ius tm̃ incarnatio est. cum sel
tm̃ incarnatꝰ sit: ⁊ semel tm̃ uid̾r missꝰ.
At si sepe mittit᷑. est et alia eius missio
ꝙͣ incarnatõ. S que est illaͦ Nunqͥd
et̾na ᷤ genitura missio eius dicenda ẽ
an etiam alia missio querenda est e¬
d̾ Ꝙꝑ duobꝰ modis d̾r filiꝰ muitti

Expanded text:
itur utrum semel tantum missus sit Filius, an saepe mittatur. Si enim missio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaerenda est? 10. Quod duobus modis dicitur Filius mitti
Abbreviated transcription (Latin):
acceptura erat ex tp̃r potentiã quam
naturaliter ⁊ semꝑhũerat. in qͣntũ pͣ¬
dĩ. Scd̾m hanc distinstõm illud ⁊ si¬
milia sane possunt accipi que distĩ¬
ctõ in płrib qõnũ articłis est necessa¬
ria. adu̾sus quorũdam perplexam u̾¬
bositatem s cum de reb constat. in
u̾bis frustra hẽtur controu̾sia

Expanded text:
ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem illud, et similia sane possunt accipi. Quae distinctio in pluribus quaestionum articulis est necessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in rebus frustra habetur controversia
Abbreviated transcription (Latin):
ed in illa aĩa nõ ht
tantam potentiam. qͣntam ⁊ deus
nec homo assũptus tantam potẽtiam qͣn
filio uͥginis ait. ISio ent magnus. ⁊ filiꝰ
altissimi uocabitur. Non idõ inquit
erit magnus ꝙ ante partum uirgĩs
magnus nõ sui̾t. s quia potentiã quã
dĩ filius naturalit̾ ħt. homo erat extẽ¬
pore. accepturꝰ. ut una sit pͣ homo et d̾s
Ecce aꝑte dicit ꝙ homo erat accepturꝰ

Expanded text:
ed si illa anima non habet tantam potentiam quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quanFilio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante partum Virginis magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat accepturus