comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tat auobis. Taliũ quippe u̾ba sibi ꝓ̃ponens. apłs ait
Quid gͦ dicemus: ꝑmanebimꝰ in pcc̃o ut gr̃a habũdet
Atq hiis u̾bis hominũ errantiũ ⁊ dei gr̃am ñ intel¬
ligentiũ. ꝵdit ut debuit dicens absitsi enĩ mortui
sumus peccato. qũo iuiuemiꝰ in eo : Nicħ diti potuit
breuius ⁊ melius. Quid enĩ nobis utilius gr̃a dei
confert in hoc p̃senti seculo maligno insi ut moria¬
nuir petcato. Ac ꝑ hoc ip̃i gr̃e inuenitur ingratus
qui põ illam uult uiuere in pcc̃o ꝑ qͣm morimͣ poc̃o.
Deus aũ qui diues ẽ in miscd̾ia det uobis ⁊ sanũ
saꝑe.⁊ usq infinem ꝓfitientes in bono ꝓposito per¬
manere. Hoc ꝓuobis. Hec ꝓ nobis. hoc ꝓ om̃ib qui
nos diligunt. ⁊ ꝓ eis qui nos oderunt inftanter in
pace fraterna. ⁊ ingilanter orate. deo uiuatis. Si
quid de uobis mereor ueniat ad me frat̃ florus.

Expanded text:
tat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait: tat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? atque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, dicens: Absit; si enim mortui sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? ac per hoc ipsi gratiae i inuenietur ingratus, qui propter illam uult uiuere in peccato, per quam morimur peccato. deus autem, qui diues est in misericordia, det uobis et sanum sapere. et usque in finem proficienter in bono proposito permanere. hoc pro uobis hoc pro nobis hoc pro omnibus, qui uos diligunt, et pro eis, qui uos oderunt, instanter in pace fraterna et uigilanter orate. deo uiuatis. Si quid de uobis mereor, ueniat ad me frater Florus.
Abbreviated transcription (Latin):
pedib tius. ⁊ uas tuas dirige ut noueris cũ hoc
facis a dño deo tibi p̃stari ut hoc facias ⁊ nõ decli¬
nabis ad dext̾am quãus ambules ĩ uits dextͥs
ñ confideris in uirtute tua ⁊ ip̃e erie uirtus tua.
qui rectos fauiet cursus tuos. ⁊ itu̾a tua ĩ pace ꝓ¬
ducet. Qua põ dilectissimi quicumq dicit uoluntaᷤᷤ
mea mͥ sufficitad factenda oꝑa bona declinat ĩ dex¬
tram. Sed rursus illi qui putant bonã uitã ẽẽ deserẽ
ratelligatur uoluntas hõum. ipãm exmalis bonas
facere. Ip̃am etiã quas fecerit custodire. Et pp̃ea dicĩt
faciamus mala ut ueniant bona. ĩ simstrã decli¬
mant Ideo it ob dixi nõ declinetis i cextrã naꝙp ĩsinistirã¬
hoc ẽ ne sit defendatis liberũ arbitͥum utei bona oꝑa
sine det gr̃a tribuatis. nec sio defendatis gr̃am ut qiͣ
de illa securi mala oꝑa diligatis qd̾̃ ip̃a gr̃a dei auer¬

Expanded text:
pedibus tuis, et vias tuas dirige . » Ut noveris, cum hoc pedibus tuis, et vias tuas dirige . » Ut noveris, cum hoc facis, a Domino Deo tibi praestari ut hoc facias, et non declinabis ad dextram, quamuis ambules in uiis dextris, non confidens in uirtute tua; et ipse erit uirtus tua, qui rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Quapropter, dilectissimi, quicumque dicit: \'Voluntas mea mihi sufficit ad facienda opera bona\', declinat in dextram. sed rursus illi, qui putant bonam uitam esse deserendintellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam. quas fecerit. custodire, et propterea dicunt: Faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant ideo uobis dixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistrahoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quod ipsa gratia dei auer
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sinstras ꝑuersas .i. uias impioꝵ ñ utiq nouit
qr nõ eas ip̃e fecit homini set homo sibi. ꝓpt̾ qd̾
dicit. Odi aũ ego ꝓu̾sas utas maloꝵ ip̃e sũt asii¬
stris. Sed respondetur nobis cur ergo dixit. ne decli¬
nes indextram neꝙ insinistrã. cũ potius dice debu¬
isse undeatur. tene dextram ⁊ ne declines insinstrã
sibone sũt mne que a dextris sũt. Cur putamꝰ nisi
qrita sũt uie bone que a dextris sũt. ut indexterã¬
tam̃ declinare ñ sit bonũ. Declinare slle quipꝑe est¬
ille intelligendus indextram qui bona ip̃a opera
que ad uras bonas ꝑtinent sibi uualt assignare
nõ deo. Et ideo cũ dixisset. utas enĩ que a dextris st̃
nouit d̾s. Puerse aũ sunt que a simstris sũtitan¬
quam diteretur ei. quomꝰ ergo ñ uis ut dedinem᷑
ad dext̾am secutus adiunxit. Ip̃e aũ rectos facet
cursus tuos. Itinera aũ tua inpace ꝓducet Sic gͦ
intellige qd̾ tibi p̃ceptum ẽ. rectos cursus fac

Expanded text:
 sinistras peruersas. id est uias impiorum non utique nouit, quia non eas ipse fecit homini sed homo sibi. propter quod dicit: Odi autem ego peruersas uias malorum; ipsae sunt a sinistris. Sed respondetur nobis: \'Cur ergo dixit: Ne declines in dextram neque in sinistram, cum potius dicere debuisse nideatur: Tene dextram et ne declines in sinistram". si bonae sunt uiae. quae a dextris sunt?\' cur, putamus. nisi quia ita sunt uiae bonae, quae a dextris sutamen declinare non sit bonum? Declinare quippe ille est intelligendus in dexteram, qui bona ipsa opera, quae ad vias dexteras pertinent, sibi vult assignare, non Deo. Et ideo cum dixisset, Vias enim quae a dextris sunt, nouit deus: peruersae autem sunt. quae a sinistris sunt, tamquam diceretur ei: Quo modo ergo non uis, ut declinemus ad dextram\', secutus adiunxit: Ipse autem rectos faciet cursus tuos, itinera autem tua in pace producet.. sic ergo intellege, quod tibi praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
lra nouissima necessitate ꝑuentum ẽ. Unde itobis
ñ quidẽ om̃ta. s tam̃ aliqia neganda direxi. Nos
ergo ad bene oꝑandũ spem ñ hẽamus in hõie. firmã¬
tes caruem brachii nr̃i nec a dño discedat cornr̃m
S ei dicat. ad uitor m̃s esto ne derelinquas me. neq
despicias me deus salutaris ñs. ꝓinde kñu sicut sup¬

Expanded text:
lia novissima necessitate perventum est; unde vobis, lia novissima necessitate perventum est; unde vobis, non quidem omnia, sed tamen aliqua legenda direxi. Nos ergo ad bene operandum spem non habeamus in homine, firmantes carnem brachii nostri: nec a Domino discedat cor nostrum; sed ei dicat, Adjutor meus esto, ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus .
Abbreviated transcription (Latin):
et bene oꝑatur. Ut potiꝰ bene uruere ⁊ bene ꝯparisibi
uidetur. in se ip̃o nõ in dño głiari. Et spem recte uiuẽ¬
dim se tp̃o ponere. ut sequatur eũ maledictũ ieremie
ꝓphe dicentis. Maledictus homo qui spem ht̃ inhoĩe
ist inse ip̃o. posset aliciri uideri sdeo dc̃m eẽ. Maledictu
honto qui spem h̃t ut homuine ut nemo hẽat spem mal¬
tero homine set in se. Ut ergo ostenderet sit se admonu¬
isse hoĩnem ut nec insemet ip̃o haberet spem. ꝓpterea
cũ dixisset. Maledictus honro qui spemi ht̃ inhomure
moraddidit. ⁊ firiat carnẽ brachii sui. brachiũ ꝓ po¬
tentia posuit oꝑandi. In noĩe aũ carius intelligenda ẽ
humana fragilitas: Ac per hoc firmat carnẽ brachii
rium sꝑat a dño. ꝓpter hoc enĩ subieciti ⁊ a dño disce¬
dat cor ents. Talts ẽ heresis pelagiana. nõ antiqua. s
ante ñ multũ tempus exhorti. contra qͣm heresem cũ
fuisset diutius disputatũ ettam ad contilia episcopa¬

Expanded text:
et bene operatur, uel potius bene uiuere et bene operari sibi uidetur, in se ipso, non in domino gloriari et spem recte uiuendi in se ipso ponere, ut sequatur eum maledictum Hieremiae prophetae dicentis: maledictus homo, qui spem habet in hominet in se ipso; posset alicui videri ideo dictum esse, Maledictus homo qui spem habet in homine, ut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. Ut ergo ostenderet sic se admonuisse hominem, ut nec in se ipso haberet spem; propterea cum dixisset, Maledictus homo qui spem habet in homine, mox addidit, et firmat carnem brachii sui. Brachium pro potentia posuit operandi. In nomine autem carnis intelligenda est humana fragilitas. Ac per hoc firmat carnem brachii rium sperat a Domino. Propterea subjecit, et a Domino discedit cor ejus. Talis est haeresis Pelagiana, non antiqua, sed ante non multum tempus exorta: contra quam haeresim cum fuisset diutius disputatum, etiam ad concilia episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
causatur incorde suo. Et liber eccłiasticus dicitaq
e dycens qr ip̃e me induxit. nõ enĩ opus ht
iro pc̃ore. Om̃e execram̃tum odit dñs ⁊ nõ ẽ
amabile timentib illum. Ip̃e abmitio fecit ⁊e
lum. ⁊ reliquit ellũ ĩ manũ consilii sun. Siuo¬
lueris conseruabis mandata. ⁊ fidem bonã pla¬
cuti.Apponet tibi ignem ⁊ agitã ad qd̾cumq
uolueris extende manũ tuam. In conspectu hois
uita ⁊ mois. ⁊ qd̾ cumꝙ placicerit dabitur ei.
ecce aꝑtissime uidemus expressũ ubenĩ huma¬
ne uolintatis arbitum. Quid illud qd̾ tami
musstis locis om̃ia mandata sua custodiri ⁊fien
uibed dus. Quom usbet si nõ ẽ liberũ arbitum.
Quid heatusꝰ ille de quo psalmus dicit. quod in
legre dñi fuit uoluntas eĩ. Nõne satis idicat
uolintate sua hoĩem in dei lege consistere. de

Expanded text:
causatur in corde suo. . Et liber Ecclesiasticus dicit:Ne dixeris, Quia ipse me induxit: non enim opus habet viro peccatore. Omne exsecramentum odit Dominus, et non est amabile timentibus illum. Ipse ab ireliquit eum in manu consilii sui. Si volueris, conservabis mandata, et fidem bonam placiti. Apponit tibi ignem et aquam; ad quodcumque volueris extende manum tuam. In conspectu hominis vita et mors, et quodcumque placuerit dabitur ei . Ecce apertissime videmus expressum liberum humanae voluntatis arbitrium. 4. Quid illud, quod tam multis locis omnia mandata sua custodiri et fieri jubet Deus? quomodo jubet, si non est liberum arbitrium? Quid beatus ille, de quo Psalmus dicit, quod in lege Domini fuit voluntas ejus ? nonne satis indicat voluntate sua hominem in lege Dei consistere? De
Abbreviated transcription (Latin):
lus qui cum dixisset nõ dum se ẽẽ ꝑfectũ paulo
post ait. Quͣot ergo ꝑfecti hoc sapiamus .i. ita nos
eẽ ꝓfectos ut nõ dum ad ꝑfectionẽ que nobis suffi¬
cit uenerimꝰ. continuoq subimxit. Et st quid ali¬
ter sapitis hoc quoq nobis d̾s reuelabit. uerumptũ
in quod ꝑuenerimꝰ meo ambulem᷑. ambulando qͥp
re pot̾imus. deo nobis reuelante. Si quid alit sapimꝰ
siea quie iam reuelauitꝰ celiiquans. Reuelauit aũ¬
nobis ꝓscripturas suas scãs eẽ inthomune liberum
uoluntatis atbitͥum. Quomͦ aũ reuelau̾it cõme¬
rouos ñ humano eloquio s duuno. primũ qr ip̃a
dnirna petepta homini nõ ꝓdessent nisi haberetu¬
beret uiberum uoluntatis arbitum. quo ea fatiens
ad ꝓinissa p̃mia ꝑ ueniret. sdeo enĩ datasĩtuit hamo

Expanded text:
lus, qui cum dixisset nondum se esse perfectum, paulo lus, qui cum dixisset nondum se esse perfectum, paulo post ait, Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus; id est, ita nos esse perfectos, ut nondum ad perfectionem quae nobis sufficit venerimus: continuoque subjunxit, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus. . Ambulando quippe re poterimus, Deo nobis revelante si quid aliter sapimus, si ea quae jam revelavit non relinquamus. CAPUT Scripturas suas sanctas, esse in homine liberum voluntatis arbitrium. Quomodo autem revelaverit, commemoro vos, non humano eloquio, sed divino. Primum, quia ipsa divina praecepta homini non prodessent, nisi haberet liberum voluntatis arbitrium, quo ea faciens ad promissa praemia perveniret. Ideo enim data
Abbreviated transcription (Latin):
malis mitis liberamur. ⁊ ꝑ qmͣ bona m̾ita trio.
comparamus. quib ad intam ꝑueniamꝰ et̾nam.
negare audeant ⁊ conentur auferre. mutta iamdis¬
seruimus. Luteris q mandauimꝰ quantũ nob dñs
donare dignatus ẽ. Sed qm̃ sunt quidã qui sit gra¬
tiam dei defendunt ut negent hõis liberũ arbitͥum
aut qͣndo gr̃a defenditur negari existiment liberũ
arbitum. Hinc aliquid scribere ad urãm caritatẽ
ualentine frat̾. ⁊ ceteri qui simul deoseruitis com¬
pellente mutua caritate curaui. Nuntiatũ ẽ enĩ
michi de uobis fres ab aliquib qui ĩ ur̃a congrega¬
tione sũt. ⁊ ad nos inde uenerunt ꝑ quos ista direxi¬
mus qd̃ dehacre dissensiones in uobis Itaq di¬
lectissimi ne uos ꝑturbet huł questionis obscu¬
ritas. Moneouos primũ ut dehus que intelligitis
tem seruantes a dño intelligatis orare. ⁊ donec uos
ip̃e ꝑducat ad ea que ñ dum ĩtelligitis ibi ambu¬
late quo ꝑuenire potiustis. Hoc admonet apłs pau¬

Expanded text:
malis meritis liberamur, et per quam bona merita comparamus quibus ad vitam perveniamus aeternam, negare audeant et conentur auferre, multa jam disseruimus, litterisque mandavimus, quantum nobis Dominus donare dignatus est. Sed quoniam sunt quidam, qui sic gratiam Dei defendunt, ut negent hominis liberum arbitrium; aut quando gratia defenditur, negari existiment liberum arbitrium; hinc aliquid scribere ad vestram Charitatem, Valentine frater, et caeteri qui simul Deo servitis, compellente mutua charitate curavi. Nuntiatum est enim mihi de vobis, fratres, ab aliquibus qui in vestra congregatione sunt, et ad nos inde venerunt, per quos et ista direximus, quod de hac re dissensiones in vobis sint. Itaque, dilectissimi, ne vos perturbet hujus quaestionis obscuritas, moneo vos primum, ut de iis quae intelligitis, tem servantes, a Domino ut intelligatis orate; et donec vos ipse perducat ad ea quae nondum intelligitis, ibi ambulate quo pervenire potuistis. Hoc admonet apostolus Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ist scentia ñ pectandi manifestatur. S sũt hoies
qui etiam de ip̃o deo excusare conantur. Qusbr en¬
cit apło nacobus. Nemo cũ temptatur dicat qm
a deo temptor. Deus enĩ ntemptator maloxẽ
a concup̃ia sua. abstractus ⁊ illectus de mcrrupia¬

Expanded text:
vel scientia non peccandi manifestatur. 3. Sed sunt homines qui etiam de ipso Deo se excusare conantur, quibus dicit apostolus Jacobus: Nemo cum tentatur, dicat, Quoniam a Deo tentor. Deus enim intentator malorum est: a concupiscentia sua abstractus
Abbreviated transcription (Latin):
ut bona ist mala scd̾m solũ origurale poc̃m camp¬
nabunt᷑. Quib ꝑ lauactũ regenerationis ñ subnenit
gr̃a saluatoris. Eeteri aũ om̃s qui iam utentesli¬
bero arbitrio sua ꝓpria peccata originali peccato
insuꝑ addiderunt. si potestate cenebraꝵ ꝑ grãm d̃i
ñ eruunt᷑. nec trans ferent᷑ ad regnũ xp̃i. nõ selum

Expanded text:
ale peccatum damnabuntur, quibus per lauacrum regenerationis non subuenit gratia saluatoris. ceteri autem omnes, qui iam utentes libero arbitrio sua propria peccata originali peccato insuper addiderunt. si de potestate tenebrarum per gratiam dei non eruuntur nec transferuntur ad regnum Christi, non s
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia que ad mores nr̃os ꝑtinent quib recteui¬
ures a patre nr̃o quisucelis ẽ. eẽ poscenda. tpõ de
itbero p̾sumentes arbito a diua gr̃a decidamus.
utiq manit̾ fieret nsi eccłia crederet ettã malas
atꝙ infideles hominũ uolitates ꝑ dei ñm in
bonũ posse conũti. s hũc librũ sc̃i cyprianiqr ape¬
rit etiam illic apud duos eẽ ñ misimurs. cxam
quoꝙ epłam ad sẏxtũ romane eccłie pbrm datam¬
dimus. du̾sus eos eẽ conscriptam qui dicũt grãm
dei scd̾m merita nr̃a dari hoc est adu̾sus eoscẽ pelami¬
anos. quantũ potuimꝰ ergo egimus cũ istis ⁊ uũs
et nũs fratrib ut infide sana catholita ꝑsererent
que neq loberũ arbitͥum negat siuie mintã malã
siue in bonã. noꝙ tantũ ei tribuit ut sine dei ꝓraua¬
leat aliquid suic ut exmalo comũtatur ĩ ponũ sine
ut inbonũ ꝑseuerant᷑ ꝓficiatisiue ut ad bonũ seme¬
ꝓit̾num pueniat ubiiam ñ tineat ne deficiat uos

Expanded text:
mores nostros pertinent, quibus recte vivimus, a Patre nostro qui in coelis est, esse poscenda; ne de libero praesumentes arbitrio, a divina gratia decidamus. utique inaniter fieret, nisi Ecclesia crederet, etiam malas atque infideles hominum voluntates per Dei gratiam in bonum posse converti. Sed hunc librum sancti Cypriani, quia dixerunt etiam illic apud vos esse, non misimus. Meam quoque epistolam ad Sixtum Romanae Ecclesiae presbytederit adversus eos esse conscriptam qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, hoc est, adversus eosdem Pelaanos Quantum potuimus ergo, egimus cum istis et uestris et nostris fratribus, ut in fide sana catholica perseuerent, quae neque liberum arbitrium negat siue in uitam malam siue in bonam neque tantum ei tribuit, ut sine dei gratia ualeat aliquid, siue ut ex malo conuertatur in bonum siue ut in bonum perseueranter proficiat sine ut ad bonum sempiternum perueniat. ubi iam non timeat, ne deficiat. uos
Abbreviated transcription (Latin):
si posset hoc fieri nõ post ea diceretur. ip̃e aũrectos fa¬
ciet cirrsus tuos et itinera tua inpade ꝓducet. Noli¬
te ergo declinare indexteram neꝙ insinistrã qmuis
laudent᷑ iuie que a dexius sũt. ⁊ iutirꝑentur que a
sinstris sũt. Hec ẽ enĩ põ quod addidit. auerte aũ
pedem tuũ auia mala. hoc est a sinstra quod manife¬
stat inconseq̃ntib dicens. Uias enĩ que a dextͥs sũt
nouit deus. ꝓuerse añ sunt que asiistris sũt. Cas
utiq iuas ambislare debemus quas nouit deus.
De quib in psalmo logitur. nouit dñs uiã iustoꝵ
et uia impioꝵ ꝑibit. Hanc enĩ nõ nouit dñs qr¬
asmuistra ẽ. sicut dicturus ẽ etiam illis ad sinstrã
constitutis nõ noui uos. Quid ẽ aũ qd̃ elle ñ no¬
uit qui nouit om̃ia siue bona hoĩm siue mala.
sed quid ẽ nisi tales uos ego nõ feci quẽ admodũ

Expanded text:
si posset hoc fieri, non postea diceretur: Ipse autem rectos faciet cursus tuos et itinera tua in pace producet. Nolite ergo declinare in dexteram neque in sinistram, quamuis laudentur uiae, quae a dextris sunt, et uituperentur, quae sunt a sinistris. hoc est enim, propter quod addidit: Auerte autem pedem tuum a uia mala, hoc est a sinistra, quod manifestat in consequentibus dicens: Vias enim, quae a dextris sunt, nouit deus; peruersae autem sunt, quae a sinistris sunt. eas itaque uias ambulare debemus, quas nouit deus, de quibus in psalmo legitur: Nouit dominus uiam iustorum et uia impiorum peribit. hanc enim non nouit dominus, quia sinistra est, sicut dicturus est etiam illis ad sinistram constitutis: Non noui uos. quid est autem. quod ille non nouit, qui utique nouit omnia siue bona hominum siue mala? sed quid est: Non uos noui. nisi \'tales uos ego non feci\'? quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
felicem. ⁊ aliũ felicem dei seruos qui exur̃a congͤ¬
uerit caritas itr᷑a. Quos ideo tenuimsꝰ aliquanto do¬
uturs ut instiuctiores aditos redirent adu̾sis no¬
uos heretuos pelagianos in quoꝵ errorem cadit qͣ
putat scd̾m aliqua m̾ita humana dar grãm deb
que sola hominẽ liberat ꝑ dñm nt̃m iħm xp̃m.¬

Expanded text:
et alium Felicem dei seruos, qui ei uestra congruerit caritas uestra. quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad uos redirent aduersus nouos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit, qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam dei, quae sola hominem liberat per dominum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
complexionem dcũ breuissimi intellectu facillimã
attendite diligent̾ ꝓ nr̃a prudentia qm nicħ so¬
brium responderi possit. ⁊ tam̃ in aliis polemo ma¬
gis ebrietate initet̾ati erroris euectitur. Date ueni¬
am ꝓlixiori fortassis epłe qm iocundiori. uerump
tam̃ut aĩbitror utiliori. qm blandiori. dñi hono¬
rabiles ⁊ merito suscipiendi kĩm ⁊ desiderantissi¬
mi frẽs. de aduentri aũ ad uos nr̃o utroꝵ ꝙ deside¬
rium deus impleat. Quanto enĩ caritatic ardore
accendamur ad usdendos uos u̾bis explicare nõ
possumꝰ̃. s itos benigne cred̾e minime disbitamꝰ.

Expanded text:
complexionem dictu breuissimam, intellectu facillimam complexionem dictu breuissimam, intellectu facillimam adtendite diligenter pro uestra prudentia quam nihil sobrium responderi possit; et tamen malus Polemon magis ebrietate .............. inueterati erroris euertitur. Date ueniam prolixiori fortassis epistulae quam iucundiori uerum tamen, ut arbitror, utiliori quam blandiori, domini honorabiles et merito suscipiendi, carissimi ac desiderantissimi fratres. de aduentu autem ad uos nostro utrorumque desiderium deus impleat. quanto enim caritatis ardore accendamur ad uisendos uos, uerbis explicare non possumus, sed uos benigne credere minime dubitam
Abbreviated transcription (Latin):
diuine dicũt. nõ qd̃ lingue humane maleditunt
De ip̃a u̾o dissensione que int̾ homines orta est
qui qualibet fu̾int nõ utiq p̃iudicant ꝓmissis d̾i
qui dixit ad abraham In semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes. ed̾ creditũ ẽ cũ audiretur p̃dictum.
et negatur cũ uideatur impletũ. Hoc tñimt̾im
breuissimũ. ⁊ nisi fallor inuinctissimũ cogitent
aut istam actam ẽẽ cãm in eccłiastico transmna¬
riuo iudicio. aut nõ ẽẽ actam. Si acta ibi ñ ẽ
ĩnocens ẽ xp̃o societas ꝑ om̃s transmarinas gẽtes.
cuĩ societatis cõmune gaudemus. Et ideo ab eis in¬
nocentib utiq ab eis sacrilega direptione seꝑant᷑
Si u̾o acta ẽ t̃bi ista causa quis nõ intelligat. qͥs
nõ sentiat quis nõ uideat eos in ea uictos quoꝵ
inde cõmuito seꝑata ẽ. Eligant ergo utrũ malũt
credere qd̾ ꝓnuntiauerunt eccłiastici cognitores.
an qd̃ mirmurant incti litigatores. Adũsus istã

Expanded text:
diuinae dicunt, non quod linguae humanae maledicunt. diuinae dicunt, non quod linguae humanae maledicunt. de ipsa uero dissensione, quae inter homines orta est — qui quales libet fuerint, non utique praeiudicant promissis dei, qui dixit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes, quod creditum est, cum audiretur praedictum, et negatur, cum uidetur impletum —, hoc tamen interim breuissimum et, nisi fallor, inuictissimum cogitent, aut actam esse istam causam in ecclesiastico transmarino iudicio aut non esse actam; si, acta ibi non est, innocens est Christi societas per omnes transmarinas gentes, cuius societatis nos communione gaudemus, et ideo ab eis innocentibus utique sacrilega diremptione separantur; si uero acta ibi est ista causa, quis non intellegat, quis non sentiat, quis non uideat eos in ea uictos, quorum inde communio separata est? eligant ergo, utrum malint credere, quod pronuntiauerunt ecclesiastici cognitores an quod murmurant uicti litigatores. aduersus istam
Abbreviated transcription (Latin):
sap̃ie scire cuiꝰ eẽt hoc donũ. Postremo ergo si exlu¬
xurioso continens fcũs ira sciret cuł ẽẽtꝰ hoc donĩi
et cũ abrectissuꝑsticionib gentĩ pie coleret. Nõ
solũ continens s etiam ueratit̾ sapiens ⁊ salũbrit̾
religiosus existeret qd̾ ei nõ tm̃ adp̃sentis uite ho¬
nestatem. uerũ ad fitture ĩmortalitatem ualeret
Quanto mins gͥ mͥ ad rogare debeo conũsionem
umitus fc̃a ẽ. in quib ueratit̾ fc̃a est. hoc itaꝙ p̃¬
cipue cognoscite. hoc pre humilit̾ ꝙ cogitate. deo
fr̃es. deo grãs agite. D̾m timete ne deficiatis. amate
ut ꝑficiatis. Si aũ adhuc quosdam amor hominis
occulte sig̃cat ⁊ timor hõts fallatit congregat ob¬
seruent quales sũt. Qm̃ dm̃ cui nuda ẽ humana
conscientia. nec testem falluntiͤ iudicem fugiuint
Si quid aũ illos de questione ip̃ius humanitaus
ꝓsite salutis sollicitudine ꝑmonet loc sibi qͣntũ

Expanded text:
sapientiae scire, cuius esset hoc donum. Polemon ergo si ex lusapientiae scire, cuius esset hoc donum. Polemon ergo si ex luxurioso continens factus ita sciret, cuius esset hoc donum, ut eum abiectis superstitionibus gentium pie coleret, non solum continens sed etiam ueraciter sapiens et salubriter religiosus existeret, quod ei non tantum ad praesentis uitae honestatem uerum et ad futurae inmortalitatem ualeret. quanto minus igitur mihi adrogare debeo conuersionemuinitus facta est, in quibus ueraciter facta est! hoc itaque praecipue cognoscite, hoc pie humiliterque cogitate. deo, fratres, deo gratias agite, deum timete, ne deficiatis, amate, ut proficiatis. Si autem adhuc quosdam amor hominis occulte segregat et timor hominis fallaciter congregat, obseruent, qui tales sunt, quoniam deum, cui nuda est humana conscientia, nec testem fallunt nec iudicem fugiunt. si quid autem illos de quaestione ipsius unitatis pro suae salutis sollicitudine permouet, hoc sibi, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
bitis ⁊ nos exillis litt̾is recordamur defruge tem¬
perantie disputando. nõ solũ ebriosum uerum ⁊¬
tunc ebrium. admores allios repente comũtit qm
qͣm ille sicut prudent̃ ⁊ ueracit᷑ intellexistis nõ d̾o
fu̾it ad quisitus. s tm̃ a dñatis luxurie liberatus.
tñ ne id ipm̃ fidem. quidẽ qd̾ melius in eo qd̾ fcm̃
ẽ humano oꝑi tribueri. s diumo Ip̃ius namꝙ
corporis qd̃ est infirmũ nr̃m. si qua bona sũt sicut
forma ⁊ uires ⁊ salus. ⁊ si quid eiusmodiẽ. ñ sũt
nisi ex deo creatore. ac ꝓfcõre nature. Qitanto ma¬
gis amini bona clamore nullus alius pot᷑. Mutid al
suꝑbius ũt ingratius cegitare pot̃ humana uetor¬
dia si putau̾it cũ carne pulcrum faciat deus hõi¬
nem animo castũ ab homine fieri. Hoc in lbro
xp̃iane sap̃ie sicut scriptũ ẽ. Cum scirem inquit q
nemo potest ẽẽ continens nsi deus det. ⁊ hoc ip̃m erat

Expanded text:
bitis, et nos ex illis litteris recordamur, de fruge tembitis, et nos ex illis litteris recordamur, de fruge temperantiae disputando, non solum ebriosum, verum etiam tunc ebrium, ad mores alios repente convertit. Quamquam ergo ille, sicut prudenter et veraciter intellexistis, non Deo fuerit acquisitus, sed tantum a dominatu luxuriae liberatus: tamen ne id ipsum quidem, quod melius in eo factum est, humano operi tribuerim, sed divino. Ipsius namque corporis, quod est infirmum nostrum, si qua bona sunt, sicut forma et vires et salus, et si quid ejusmodi est, non sunt nisi ex Deo creatore et perfectore naturae; quanto magis animi bona donare nullus alius potest! quid enim superius vel ingratius cogitare potest humana vecordia, si putaverit cum carne pulchrum faciat Deus hominem, animo castum ab homine fieri? Hoc in libro Christianae sapientiae scriptum est: Cum scirem, inquit, quia e potest continens, nisi deus det, et hoc ipsum erat
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ in ur̃a ciuitate nos contristabat
ad sumptũ ẽ. si duricia cordas humani resistens
manifestissime ⁊ quodã mͦ publice u̾itati enud̾
potentia u̾itaris cuncta ẽ. si saꝑit dulcedo potius
unitatis ꝙ caritas nõ iam te u̾berat oculos sautios.
s sanos illustrat ac uegetat. nõ sunt ħ oꝑa nr̃a
cũ apuduos eẽmus tanta conu̾sto multitudinis
nobis loq̃ntib ⁊ hortantib ꝑueniret. Hoc agit
ille ⁊ efficit qui ꝑministros sitos rerũ signis ex¬
trinsetus ãmonẽt. reb aũ ip̃is ꝑse ip̃m intrinse¬
cus docet. Nec ideo pigrius nos oportet adiusẽdos
nos. Qm̃ quitqͥd ĩ nobis laudabile fcm̃ ẽ. nõ ano¬
bis s ab illo fcm̃ ẽ qui fatit mirabilia solus.
multo enĩ alaccius debemus occurrere ad expectã¬
da oꝑa diuina qm nr̃a. Quia ⁊ nos si quid boni o¬
pus sumꝰ islius nõ hominũ sumꝰ. Unde apłs dicit
Neq qui plantat ẽ aliqͥd. neq qui rigat. s qui
intrem̃tũ dat deus. Uenocrates polemonẽ ut scri¬

Expanded text:
id, quod in uestra ciuitate nos grauiter contristabat absumptum est, si duritia cordis humani resistens manifestissimae et quodam modo publicae ueritati eiusdem potentia ueritatis euicta est, si sapit dulcedo pacis unitatisque caritas non iam reuerberat oculos saucios, sed sanos inlustrat ac uegetat, non sunt haec opera cum apud uos essemus, tanta conuersio multitudinis nobis loquentibus et hortantibus proueniret. hoc agit ille et efficit, qui per ministros suos rerum signis extrinsecus admonet, rebus autem ipsis per se ipsum intrinsecus docet. nec ideo pigrius moueri nos oportet ad uisendos uos, quoniam, quicquid in uobis laudabile factum est, non a nobis sed ab illo factum est, qui facit mirabilia solus. multo enim alacrius debemus accurrere ad spectanda opera diuina quam nostra, quia et nos, si quid boni sumus, opus illius, non hominum sumus; unde apostolus dixit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigatincrementum dat, Deus . II. Xenocrates Polemonem, ut scri
Abbreviated transcription (Latin):
maiores meliores ꝙ fiunt alieuo uidicio. qm̃ ĩ
tegrantur intima ueritate. ⁊ soluis conscientie
robore solidantur: Uisde magis hõib recte con¬
sentientib existimantib qͣm ei de quo benẽ iusl¬
gus existimat aliquid exeo felicitatis acredit.
Que cũ optime noñis uit bone intuere ut
cepisti fortissima cordis acte dñm utm iħur
ge nullũ qui nõ uentose alleuat comũsos ad se
s certis fidei passib ĩuitentes atq ascendentes
collocat in sempit̾no fastigio celestis atq ange¬
lice dignitatis ꝑͥ quẽ te obsecto ut rescribas in
tiros ꝙ om̃s quos insintesi uł ĩnpomensi ha¬
bes ad catholicẽ eccłie cõmuntonem comites ⁊¬
et benigne ad hortens inicuiꝰ gremio etiã patrẽ tuũ
laudabilem ⁊ egregiũ uirũ abste genitũ cognoui ẽẽ
Quõ ut dubito meritis eiꝰ a me officio salutes peto.
et nos insere ñ graueris. Qd̃ etiam pp̃ rem titam qͣni

Expanded text:
maiores melioresque fiunt alieno iudicio, quoniam maiores melioresque fiunt alieno iudicio, quoniam integrantur intima ueritate et solius conscientiae robore solidantur. unde magis hominibus recte existimantibus quam ei, de quo bene uulgus existimat, aliquid ex eo felicitatis accedit. Quae cum optime noueris, uir bone, intuere, ut coepisti. fortissima cordis acie dominum nostrurge in illum, qui non uentose alleuat conuersos ad se, sed certis fidei pas- » sibus innitentes atque ascendentes conlocat in sempiterno fastigio caelestis atque angelicae dignitatis. per quem te obsecro, ut rescribas mihi tuosque omnes, quos in Sinitensi uel in Hipponiensi habes, ad catholicae ecclesiae communionem comiter et benigne adhorteris. in cuius gremio etiam patrem tuum, laudabilem et egregium uirum, abs te genitum esse cognoui. quem ut debito meritis eius a me officio salutes peto et nos uisere non graueris. quod etiam propter rem tuam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
castitatẽ uirtutẽq adminstrationistue constã¬
ter oĩo laudantib atq p̃ferentib. ⁊ sine ialle
scrupulo dissone uarietatis Accem. ⁊ eo cercius
qd̾ ignorabant nec̃citudinẽ ur̃am. ⁊ uttũ te uł
tenuit̾ nossem penitus nesciebant p̃dicatorestui
ne magis eos aurib meis sededisle ͣm uera
de te spargete crederem Ibi enĩ ẽ auanitate re¬
mota laudatio ubi ettam uttuꝑatio ab offen¬
sione sicutrẽ. Uetũptũ o frat̃ eximie ⁊ sintens¬
sima dilectione itenerabilis. ñ nũc docenduses
s fortasse ãmonendus tñ omnẽ istam głiam
fanam ꝙ ppłarem ñ more uulgi ẽẽ letabilem
s in reb ip̃is. qr etiã si inslgo displiceant ꝓp̃o
tam̃ fulgore. ac pondere ñ impitoꝵ cõmendatõe
p̃tiose sunt pulsande magis ꝙ miserandits est
qui talia impbat. qm isle qui de talib impbat᷑
iudicandus miser. Cũ u̾o placent̾. ⁊ sibi debua
laude ppłarit̾ quoꝙ p̃dicantur ne sicquidẽ ip̃e

Expanded text:
castitatem uirtutemque administrationis tuae constanter omnino laudantibus atque praeferentibus et sine ullo scrupulo dissonae uarietatis accepi et eo certius, quod ignorabant necessitudinem nostram et, utrum te uel tenuiter nossem, penitus nesciebant s praedicatores tui, ne magis eos auribus meis se dedisse quam uera de te spargere crederem. ibi enim est a uanitate remota laudatio, ubi etiam uituperatio ab offensione secura est. uerum tamen, o frater eximie et sincerissima dilectione honorabilis, non nunc docendus es, sed fortasse admonendus tamen omnem istam gloriam famamque popularem non in ore uulgi esse laetabilem sed in rebus ipsis, quae, etiam si uulgo displiceant, proprio tamen fulgore ac pondere non inperitorum commendatione pretiosae sunt, magisque miserandus est, qui talia inprobat, quam ille, qui de talibus inprobatur, iudicandus miser. cum uero placent et sibi debita laude populariter quoque praedicantur, ne sic quidem ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ te administrantẽ multũ desiderĩs
etiam cũ tibilĩ uenisses uidere ñ potus
Credo p̃p̃ea fcm̃ ẽẽ ut at̃o tuo curis publitis expe¬
dito potius feruerer: qm ut illa salutatio me apd̾
te otioso. ⁊ tenegotioso. neutͥ nr̃m qͣntũ salutis
eẽt desid̾ium temparet. Recolens quippe honesta¬
tem atco ꝓbitatem ab meunte etate indolis tue
hñdanter ydoneũ tuũ pectus existimo. cui se xp̃o
largissime infundit. ut fructus ei afferas eteria
et celesti głia qm temporali ⁊ t̾reno p̃conio dig¬

Expanded text:
Quod te administrantem multum desiderans, etiam cum Tibilim uenisses, uidere non potui, credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio me apud te otioso et te negotioso neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret. recolens quippe honestatem atque probitatem ab ineunte aetate indolis tuae abundanter idoneum tuum pectus existimo, cui se Christus largissime infundat, ut fructus ei adferas aeterna et caelesti gloria quam temporali et terreno p
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aliud qm̃ demorte corporis intelligi potest.
qnͣ ut hoc dic̾e̾t de resurrõne corporis loq̃batur eamq
instantissima ⁊ acerrima intentõe suadebat: Quid
est gͦ qd̾ hic ait ad corrinthios. ꝑ hoĩem mors. ⁊ ꝑ
hõĩem resurrettio mortuoꝵ. Sicut enĩ in adam õs
morumtur sic ⁊ in xp̃o om̃s uiuificabuntur. Nisi

Expanded text:
orporis intelligi potest; quando ut hoc diceret, de resurrectione corporis loquebatur, eamque instantissima et acerrima intentione suadebat? Quid est ergo quod hic ait ad Corinthios, Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et i
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait. qui metũ nõ ẽ adu̾sum me ẽ. Constitue
gͥ quẽ libet ꝑuulum si iamcũ xp̃o estut qͥd bap¬
tiratur. Si autẽ qd̾ ħt ueritas ideo baptuatur ut
sit cũ xp̃o. ꝓfecto nõ baptiratus ñ est cũ xp̃o. ⁊ qr ñ¬

Expanded text:
ubi ait: qui mecum non est, aduersum me est. constitue ubi ait: qui mecum non est, aduersum me est. constitue igitur quemlibet paruulum: si iam cum Christo est, ut quid baptizatur? si autem, quod habet ueritas, ideo baptizatur, ut sit cum Christo, profecto non baptizatus non est cum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
dax deus scĩs ⁊ fidelib suis cuiꝰ uite ꝑticipes om̃s¬
nõ uiuificabunt᷑ nisi in xp̃o sicut in ãdam om̃s
moriuntur. quemadinodũ enĩ om̃s oĩno ꝑtinẽ¬
tes ad generationẽ uoluntatis carnis. ñ morum¬
tur nisi in adam inquo om̃s peccauerunt sic exhis
om̃s oĩno ꝑtinentes ad regeneratõem uolunta.¬
tis sp̃c ñ inuificantur nsi in xp̃o ini quo om̃s iusti¬
ficantur. qr sicut ꝑ unũ om̃s ad condempnatõem¬
sic ꝑ imũ om̃s ad iustificationem. nec ẽ ielluis illi
medius locus ut possit eẽ nisi cũ diabolo qui nõ ẽ
cũ xp̃o. hic ⁊ ip̃e dñs uolens auferre decordib ma¬
le credentiũ istam nestio qm meidietatem. qm co¬
nantur quidam ꝓuislis nõ baptiratis trebuere
ut qi merito innocentie sint inuita eterna. setqr
nõ sũt baptizati ñ sint cũ xp̃o in regno es. difmi¬
tuuã ꝓtulit ad hec ora obstruenda sententiam

Expanded text:
dax deus sanctis et fidelibus suis, cuius uitae participes omdax deus sanctis et fidelibus suis, cuius uitae participes omnon vivificabuntur nisi in Christo, sicut in Adam omnes moriuntur . Quemadmodum enim omnes omnino pertinentes ad generationem voluntatis carnis non moriuntur, nisi in Adam in quo omnes peccaverunt: sic ex his omnes omnino pertinentes ad regenerationem voluntatis spiritus, non vivificantur nisi in Christo, in quo omnes justificantur. Quia sicut per unusic per unum omnes ad iustificationem. nec est ullus ulli medius locus, ut possit esse nisi cum diabolo, qui non est cum Christo. hinc et ipse dominus uolens auferre de cordibus male credentium istam nescio quam medietatem, quam conantur quidam paruulis non baptizatis tribuere, ut quasi merito innocentiae sint in uita aeterna. sed, quia non sunt baptizati, non sint cum Christo in regno eius, definitiuam protulit ad haec ora obstruenda sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
euisdẽ ꝓpħe qd̾ de se ꝯp̃letũ. lectoris ⁊̃ functus offi¬
gerent qui inp̃ssura cordis sũt. p̃dicare captiuis
remissionẽ cetis iuusũ. Om̃s gͦ agnoscamus. nec
ullus excei. tis sit eoꝵ qui uolumus corpori eius
herere ꝑ eũ mouile eius intrare adurtã ⁊ salutẽ
qͣm suis ꝓmisit ꝑpetuam ꝑtinere. Om̃s inqmͣ ag¬
noscamus eũ qui pcc̃m ñ fecit. ⁊ pcc̃a nr̃a ꝑtistit
corpore suo suꝑ lignũ ut apeccatis seꝑati cũ iustiti¬
a uiuamus cuius cicatricib sanati sumus. Infit¬
mi cũ eẽmus tanqͣm pecora errantia que cũ ita sit̃
neminẽ umqͣm eoꝵ qui ad xp̃m accesserũt ꝑbap¬
tisinũ sana fides. ⁊ sana doctrina putanit. exceptũ
agr̃a remissionis pc̃coꝵ necc̃e posse alicui p̃terre¬
gnũ eius et̾nam salutem. hec enĩ ꝑata ẽ reuela¬
riintemꝑe nouissimo. hoc ẽ in resurrõne mortuoꝵ
ꝓtinentium ñ ad mortem et̾nam ꝙ scd̾a mors ap¬
pellatur. s aduitam et̾nam qͣm ꝓmittit ñ mẽ¬

Expanded text:
etae, quod de se completum lectoris etiam functus offigerent qui in pressura cordis sunt, praedicare captiuis remissionem et caecis uisum. omnes ergo agnoscamus nec ullus exceptus sit eorum, qui uolumus corpori eius haerere, per eum in ouile eius intrare, ad uitam et salutem, quam suis promisit, perpetuam pertinere, omnes, inquam, agnoscamus eum, qui peccatum non fecit et peccata nostra pertulit corpore suo super lignum, ut a peccatis separati cum iustitia uiuamus, cuiuscucatricibus sanati sumus, infirmi cum essemus tamquam pecora errantia. Quae cum ita sint, neminem umquam eorum, qui ad Christum accesserunt per baptismum, sana fides et sana doctrina putauit exceptum a gratia remissionis peccatorum nec esse posse alicui praeter regnum eius aeternam salutem. haec enim parata est reuelari in tempore nouissimo, hoc est in resurrectione mortuorum pertinentium non ad mortem aeternam, quae secunda mors appellatur, sed ad uitam aeternam, quam promisit non men
Abbreviated transcription (Latin):
nalis affectus etiã minime fatuoꝵ indelectatiõe
alieni mali. nam cũ hõi iocunda sit aliena fa¬
tuitas. Nec ip̃e tam̃ talis ẽẽ uoluisset: ⁊ si suum
ꝓuiflũ filiũ a quo garrientetalia pat̾ letus expec¬
t̾at. ⁊ ꝓuocat talem p̾sciret futurum eẽcũ creu̾it
nullo modo dubitaret miserabilius lugendũ ẽẽ.
qmͣ mortuũ. set dum spes subest incrementorũ
et ingenii lum̃ accassuntũ creditur. etatis accessu
iuriosa nõ sint iterũ ettam grata atq iocunda fit
Od̃ quidẽ prudentiũ nemo ꝓbaneritut a dictis
possunt. Nerũ ⁊̃ in hac contitant᷑ studio ridendi
et uanitate maioꝵ. Nam plerumq sla etas iã
patrem matrẽq agnofcens. neutri eoꝵ audet is¬
ledicers nisi abaltero eoꝵ aut ab utroq ut ꝑnuis¬
sa uł iuissa. uerum ħ eoꝵ sunt ꝑuiloꝵ qui iam ĩ¬

Expanded text:
nalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione nalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. nam cum homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse noluisset; et si suum paruulum filium, a quo garriente talia pater laetus expectat et prouocat, talem praesciret futurum esse cum creuerit, nullo modo dubitaret miserabilius lugendum esse quam mortuum. sed dum spes subest incrementorum et ingenii lumen accessurum creditur aetatis accessu, iuriosa non sint, uerum etiam grata atque iucunda sint. quod quidem prudentium nemo probauerit, ut a dictis possunt, uerum in haec etiam concitentur studio ridendi et uanitate maiorum. nam plerumque illa aetas iam patrem matremque agnoscens neutri eorum audet maledicere nisi ab altero eorum aut ab utroque uel permissa uel iussa. uerum haec eorum sunt paruulorum, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
ab utero cui redim̃do fatetur. Iam bap̃m neccͣm quid¬
mali inshac ꝓpria sua uita ꝑ animũ ꝓpriũ corpub ue
cõmisent. si forte qd̃ plorat tedioꝙ maiorib ⁊ mi¬
rũ si hoc miquitati nõ infelicitati potius deputand̾ ẽ.
an qd̃ ab ip̃o fleni nulla sua rõne. nulla cuiꝰ qm
ꝓhibitiorre cõpescitur. Ad hoc ignorantie ẽ inqita
ꝓfundissima iacet qua etiam matrẽ cũ post exigu¬
mas quas dũ esurit exigit. Hec nõ modo feriunt᷑
uerũ etiam diliguitur inꝑuulis. ⁊ hoc quo affectu
nisi carnali quo etiam risus iociq delectatur. a¬
cutoꝵ quoq hõim ip̃a qͣi absuditate conditus.
qui si eo modo sentireturut dacit᷑. nõ tam isli tan¬
qm faceti. s tanqͣm fatui riderentur. Ip̃os quoq
fatuos uidemus quos iulgo moriones uocant.
ad cordatoꝵ delitias adhiberi ⁊ ĩmancipioꝵ esti¬
matõem p̃ciosiores ẽẽ cordatis tm̃ taualet car¬

Expanded text:
ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismuab utero, cui redimendo fatetur iam baptismuprium corpusue commiserit. si forte quod plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infelicitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post exigumas, quas, dum esurit, exigit. haec non modo feruntur, uerum etiam diliguntur in paruulis, et hoc quo affectu nisi carnali, quo etiam risus iocusque delectat, acutorum quoque hominum ipsa quasi absurditate conditus? qui si co modo sentiretur, ut dicitur, non iam illi tamquam faceti, sed tamquam fatui riderentur. ipsos quoque fatuos uidemus, quos uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis: tantum ualet car
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃oꝵ concedant illi istis. ⁊ partuslos ut ip̃a na¬
tirra intatitis infantib clamat site inte ꝓpriũ
nillũ ad huc contraxisse pc̃m concedant isti it
concedent utriꝙ nobis. nullũ insi originale resta¬
re. qd̃ ꝑ bap̃m soluaturin ꝑaulis. Anu̾o ⁊ hoc q̃ri¬
turi ⁊ hoc disputaturi ⁊ tempꝰ ad hoc impensuri
hoc utocantur ab om̃ib innocentes. Nonne tanta
infirmitas animi ⁊ corporis tanta rerũignorã¬
tia tam nulla oĩno p̾cepti capacitas. nullust
naturalis. ut conscripte legis sensus. aut mot᷑
in alterutram partẽ intronis usus. Hoc milto
testatio silentio qmͣ sermo nr̃ ꝓclamat atq
ĩdicat. isł eat aliquid adse ip̃am ꝑsuadendam
ip̃a euidentia. Nam nusqm sic nõ inuenio qd̾
dicam qm ubi res dequa dicit᷑ manifestior est
quͣ ont̃e qd̾ dicit᷑. Nellem tũ quisqͥs hoc sapit
dicẽt qd̃ pecc̃m uiderit uł putaret infantis recentis

Expanded text:
peccatorum concedant illi istis, paruulos autem, ut ipsa napeccatorum concedant illi istis, paruulos autem, ut ipsa natura in tacitis infantibus clamat, suae uitae propriae nullum adhuc contraxisse peccatum concedant isti illis, concedant utrique nobis nullum nisi originale restare, quod per baptismum soluatur in paruulis. An uero et hoc quaesituri de hoc disputaturi et tempus ad hoc inpensuri hoc uocantur ab omnibus innocentes? nonne tanta infirmitas animi et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus uel naturalis uel conscriptae legis sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipsa euidentia; nam nusquam sic non inucnio quod dicam, quam ubi res, de qua dicitur, manifestior est quam omne quod dicitur. Vellem tamen quisquis hoc sapit diceret, quod peccatum uiderit uel putarit infantis recentis
Abbreviated transcription (Latin):
librũ ea continentẽ. que ut potui refutaui. Inter
istos ergo ut dicere teꝑam qui om̃o ꝑuulos ab
oñu pcc̃o ⁊ originau ⁊ ꝓprio puros ⁊ liberos ẽẽ
defendunt. Et istos quieos tam natos ꝓpria pu¬
tant ceͣxisse peccata. aquib eos credunt ꝑlupm
oportere purgari qnͣtum inter sit uides. uide
isti posteriores intuendo scripturas. ⁊ anctorita¬
tem tocius eccłie ⁊ formam ip̃ius sacram̃ti bene
uł nolunt dicere nõ possunti ¶lli aũ priores in
ip̃a natura humana qite ab om̃ib utconsid̾et᷑
in ꝓmptum ẽ. Bene uiderũt qd̾ facile fuit etatẽ
illam in sua uita ꝓpria nicħ pcc̃i potuisse cchere
S ne pcc̃moriginale fateant. nuillũ eẽ om̃inopec¬
catũ in pariuslis dicunt. In hiis gͦ q̃ singula ne¬
ra dicunt. prius int̾ se ip̃i consentiant ⁊ conse¬
qñter fietut a nobis nussla exparte dissentiãt
Nam si inꝑuislis baptiratis remissionẽ fteri

Expanded text:
librum ea continentem, quae ut potui refutaui. inter librum ea continentem, quae ut potui refutaui. inter istos ergo, ut dicere coeperam, qui omnino paruulos ab omni peccato, et originali et proprio, puros et liberos esse defendunt, et istos, qui eos iam natos propria putant contraxisse peccata, a quibus eos credunt per baptismum oportere purgari, quantum intersit uides. proinde isti posteriores intuendo scripturas et auctoritatem totius ecclesiae et formam ipsius sacramenti bene uel uidere non possunt. illi autem priores in ipsa natura humana, quae ab omnibus ut consideretur in promptu est, bene uiderttnt-quod facile fuit—actatem illam in sua iam uita propria nihil peccati potuisse contrahere, sed, ne peccatum originale fateantur, nullum esse omnino peccatum in paruulis dicunt. in his ergo, quae singula uera dicunt, prius inter se ipsi consentiant, et consequenter fiet, ut a nobis nulla ex parte dissentiant. nam si paruulis baptizatis remissionem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
het eũ sentire existimarẽ. nec ad sacram̃ta cũ
puulo intrare ꝑmut̾em. Ip̃e aũ inhoc qua frõ¬
te ad hot̃es. qua mente ad dm se ferret ignoro.
nec uolo Aliqͥd graus dicere. salsam gͥ ut fal¬
lacem tradi ꝑuulis bap̃mi forma inqua sa¬
naret utiq ãgi uidetub ⁊ tñ uulla fieret re¬
missio pec̃oꝵ. uiderunt aliqui coꝵ nich̃ execta.¬
bilius. ac detestabilius diciposse atꝙ sentire.
sarius redemptõnem Ip̃is ⁊̃ opus ẽẽ concedũt
sicuit cuidam eoꝵ uocabulo lebeslo breuissimo cõ¬
tinet᷑ qui tñ sbi remissionẽ aucuĩ peccati aꝑtiꝰ
expͥiere nolunt. Sicut aũ michi ip̃e litteris nrti¬
redemptio alio mͦposset intesligi. Nontũ origi¬
ualit̾ inqͥunt. s minita iam ꝓpria postea qm na¬
ti sũt. pcc̾m habere ceperunt. Qm̃ obrem uides
qͣntum iam distet int̾ cos. contͣ quos in hocope
diu iam multũ ꝙ disserui. quoꝵ etiã une legĩ

Expanded text:
haec eum sentire existimarem, nec ad sacramenta cum haec eum sentire existimarem, nec ad sacramenta cum paruulo intrare permitterem, ipse autem in hoc qua fronte ad homines, qua mente ad deum sc ferret ignoro nec uolo aliquid grauius dicere. falsam igitur uel fallacem tradi paruulis baptismatis formam, in qua sonare atque agi uideretur et tamen nulla fieret remissio peccatorum, uiderunt aliqui eorum nihil execrabilius ac detestabilius posse diei atque sentiri. sarius, redemptionem etiam ipsis opus esse concedunt, sicut cuiusdam eorum libello breuissimo continetur, qui tamen ibi remissionem alicuius peccati apertius exprimere noluit. sicut autem mihi ipse litteris inti; non enim redemptio alio modo posset intellegi. non tamen originaliter, inquiunt, sed in uita iam propria, posteaquam nati sunt, peccatum habere coeperunt. Quamobrem uides quantum iam distet inter eos, contra quos in hoc opere diu iam multumque disserui, quorum etiam unius legi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fit oĩum ex carnali generatõe ad xp̃m ueni¬
entiũ regeneratio spĩtalis. Ip̃e hoc aperut. Ip̃e¬
monstrauit. cũ ab ed q̃reretur. quõ possunt
ista fieri nemini humanã augm̃tationẽ
ibac causa liberam fecit. ñ alienent᷑ ꝑuisli
agr̃a remissionis pcc̃oꝵ nõ alit̾ transit᷑ ad
xp̃m nemo alit̾ potest deo reconciltari. ⁊ ad
deũ uenire nisi ꝓ xp̃m. quid de ip̃a forma sacra¬
menti loquar uellem aliquis istoꝵ qͥ ccͣria sa¬
punt mͥ baptrrandũ ꝓuulũ afferret. Qd ĩ sllo
agit exorcissinus nĩs infanuslia diaboli ñ re¬
netur. ip̃e certe mͥ fuerat responsurus ꝓ eodẽ.
ꝑuulo quẽ gestaret. qr ꝓ se slle redere ñ pos¬
fet. qũo ergo dicturus erat eũ reniuitiare dta¬
bolo cusꝰ in eo nicħ eẽt. quo conũti ad d̃m a qͦ
nõ eẽt auersus. ⁊ credere it̾ cet̾a inremissionẽ
pcc̃oꝵ. que illi milla tribueret᷑. Ego quid̃ si cͣc

Expanded text:
ergo fit omnium ex carnali generatione ad Christum ueniergo fit omnium ex carnali generatione ad Christum uenientium regeneratio spiritalis. ipse hoc aperumonstravit, cum ab eo quaereretur quomodo possent ista fieri; nemini humanam argumentationem in hac causa liberam fecit: non alienentur parvuli a gratia remissionis peccatorum; non aliter transitur ad Christum, nemo aliter potest deo reconciliari et ad deum uenire nisi per Christum. Quid de ipsa forma sacramenti loquar? uellem aliquis istorum, qui contraria sapiunt, mihi baptizandum paruulum afferret. quid in illo agit exorcismus meus, si in familia diaboli non tenetur? ipse certe mihi fuerat responsurus pro eodem paruulo, quem gestaret, quia pro se ille respondere non posset. quomodo ergo dicturus erat eum renuntiare diabolo, cuius in eo nihil esset? quomodo conuerti ad deum, a quo non esset auersus? credere inter cetera in remissionem peccatorum, quae illi nulla tribueretur? ego quidem, si contra