comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secessu sinu secreto. Iocus subaudis quem ut supius urbs antiqua suit
nomine sequit᷑ nomen alterius gnis mediũ illud pronomen ꝓpͥi gnis seqt¬
ut salu. in catilinario. Est locus in carce̾ quodd tullianũ appellat᷑ ecce propͥo
uĩxit non appellatiuo: tullianũ n prop̾ũ est carcer appellatiuũ. si autem
utraq noĩa appellatua fuerint licenter cui uoluerimus rñdemus. Inq¬
sinus scindit sese unda reductos: diuidit se unda insinus .i. replicabrle
nent ut mineq muroꝵ ingentes et illa usq minat sub uertice : hoc ẽ
circa radices montis. quȩ ad rectam lineam suspiciũt cacumen Tũ sul
ut iuuenalis longa corũscat sarrato ueniẽte habies et posuut septimũ.
frondibus umbracula q̃rebant. posita tabulata componẽ corpũt ĩ modũ pa¬
rietis horrenti. horror plęrũq ad odiũ ꝑtin&. plęrũq ad uenerationẽ. ut¬
in hoc loco sic lucanus Arboribus suus horror inest et horridus in iaculis

Expanded text:
‘Secessu’ sinu secreto. LOCVS subaudis ‘quem’, ut superius «urbs antiqua fuitnomine sequitur nomen alterius generis, medium illud pronomen proprii us "est in carcere locus, quod Tullianum appellatur" . ecce proprio iunxit, non appellativo; Tullianum enim proprium est, carcer appellativum. si autem utraque nomina appellativa fuerint, licenter cui volumus respondemus. inSINVS SCINDIT SESE VNDA REDVCTOS dividit se unda in sinus reductos, id esinent, ut «minaeque murorum ingentes». Item «illa usque minatur». SVB VERTICE hoc est circa radices montis, quae ad rectam lineam suscipiunt cacumen, id est ut Iuvenalis «longa coruscat serraco veniente abies». Et posuit septimum frondibus umbracula quaerebant. Postea tabulata conponere coeperunt in modum parietis. HORRENTI horror plerumque ad odium pertinet, plerumque ad venerationem, ut hoc loco. Sic Lucanus «arboribus suus horror inest». ATRVM NEMVS
Abbreviated transcription (Latin):
storiam reuera n & britãnos ꝗ in occeano sunt uicit & post mortem
cus cum ludi funebres ab Augusto euis adoptiuo filio darent rela
dionci processit gsaris astrum. ꝯ magno: sicut Alexander sic pompcius
ꝗoneratus est qualicũq p̃snis ponde̾ honustũ uero cuiꝰ otis apt̃e ho¬
nori est ut siquis de hostibus spolia ferat sed oneratus aspirationẽ non
rationem Accipies secura. qr post mortem cęsar meruitaram fastigiumr
flaminem ut Cicero inphilippicis.sic quoq. põt intelligi sicut Romulus.
sed meluis ncut ⁊neas. de quo suꝑuis ait sublimemq seres addudera celi
duoq. aut semꝑ adsimilitudinẽ ponit ut su quoq litorib nostris encia

Expanded text:
storiam. re vera enim et Britannos qui in oceano sunt vicit, et post mortem eius cum ludi funebres ab Augusto eius adoptivo filio darentur, stella cessit Caesaris astrum" . nterest, quod ‘oneratus’ est qualicumque pressus pondere, ‘honustus’ vero cui onus ipsum honori est, ut si quis spolia hostium ferat. Sed ‘oneratus’ adspirationem non rationem. ACCIPIES SECVRA quia post mortem Caesar meruit aram, fastigium, flaminem, ut Cicero in Philippicis. HIC QVOQVE potest intellegi ‘sicut Romulus’, sed melius ‘sicut Aeneas’, de quo superius ait «sublimemque feres ad sidera caeli». ‘Quoque’ autem semper ad similitudinem ponit, ut «tu quoque litorib
Abbreviated transcription (Latin):
ut quidam putant pro currui posuit. nec est apocope sed ritio artis
i duaꝵ syuabaꝵ ut he muse. huiꝰ muss .hi docti huiꝰ docti itema
to singulari dts regitur singularis. ut dyssillabus sit . ut hinꝰ docti
nuc docto inde ergo eit curruq abscissa duorum suspendit capita
et libra die ne si diei fecisset maior esset nt̃o plurali Seclindo: tro¬
ianis obseqñti et tractus es sermo a seqñtibus seriis i pedisequis se¬
cundis unde & sccundũ fortunã dicimus. qđ sm nos est idest prope
nos eneade: nunc troiani alñ romani ut ęneade in serrũ pro lib¬
tate ruentes cursu petẽ et est septimus casus . Uertunt᷑ s. a propo
ensis kartaginensis portum descripsit. Cocterũ hũc locũ in africa
nusꝙͣ esse cõstat nec ĩ cõgrue ꝑꝑ nõis similitudinẽ posuit nã to¬
pogphia est ueri loci descriptio ut est locus in carce̾ quod tullianũ

Expanded text:
ut quidam putant, pro 'currui' posuit, nec est apocope, sed ratio artis  debet, ut ‘hae musae, huius musae’, ‘hi docti, huius docti’. Item a genetivo singulari dativus regitur singularis, ut isosyllabus sit, ut ‘huius docti, huic docto’. Inde ergo est «curruque abscisa duorum suspendit capita» et «libra die», ne, si ‘diei’ fecisset, maior esset nominativo plurali. SECVNDO Troianis obsequenti. Et tractus est sermo a sequentibus servis, id est pedisequis secundis; unde et ‘secundam fortunam’ dicimus, quod secundum nos est, id est prope nos. AENEADAE nunc Troiani, aliquando Romani, ut «Aeneadae in ferrum pro libertate ruebant». CVRSV autensis Carthaginis portum descripsit. Ceterum hunc locum in Africa nusquam esse constat. Nec incongrue propter nominis similitudinem posuit; nam topographia est rei verae descript
Abbreviated transcription (Latin):
et pelorũ latine aũt triquetra dr̃ heros uir fortis semideus pluis horios
hñs ut ait hesiodus osocu ordo est o socu ruocaie animos beneaũt socios
exempla pro negocions qualitate sumt̃ debemus ut hoc loo iluris piciuł
nculas sed his fucre uicini cyclopea saxa. Aut d eyelopsun losetiie¬
aicaut certe siciliam dicit inqua cyelopes hitiuerĩt ut ipe centum

Expanded text:
m, Pelorum. Latine autem ‘Triquetra’ dicitur. HEROS vir fortis, semideus, plus ab homine habens, ut ait Hesiodus. O SOCII ordo est ‘o socii, revocate animos’. Bene autem socios exempla pro negotiorum qualitate sumere debemus, ut hoc loco in marinis periculis ricula, sed his fuere vicini. CYCLOPEA SAXA aut quae Cyclops in Vlixen iecit, aut certe Siciliam dicit, in qua Cyclopes habitaverunt, ut ipse «centum
Abbreviated transcription (Latin):
torũ congeriem unde cuncta procreant᷑ & multi uolunt Entam
Uenerem ei racit poeta eccure quia supradiximaur ipinereiiore¬
nitum ł hreissa: thracia et est solutio nam cressa ficit neut erssa
genus pholoe Ueniũt aũt ab co uerbo quod est tres eiens uuaent

Expanded text:
torum congeriem, unde cuncta procreantur. et multi volunt Aeneam torum congeriem, unde cuncta procreantur. et multi volunt Aeneam enerem poeta facit occurrere, quia ut supra diximus Venere in Vlicet propter venatum. threissa Thracia. et est solutio; nam Thressa facit, sicut "Cressa genus Pholoe" . veniunt autem ab eo quod est Threx et Cres. ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
geliduros nociereponit sed hoc promiraculo positumo eslari leciuã
tridicimur simile e& iocuis nã ei ioca facit ei ioctis ne locpato:
seria animuhumilis exercent ꝙ̃ multa ioca soleot eiehienos nspili
cam sũ retine iuturam plerũq conuertor hocio scicuauu qino¬
thesim dicta sunt. Exacta: ex quisita incouexo nemoꝵ pnoeconimya
est ad causim ꝑtin& non n tenebit ab asris ut ilioner conuexo a ũt
caruo unde & cõriexum dicitur cocluto sine sub audumuis logo ut
dicunitur melius tñ hoc fingitur ut hoc tractũ nom̃ sua rcome
etsuimologia nam gos dicit solicitudo quę̧ regum semꝑ encores
bina s ad utrũq reteras bene dix̃ bina sea ad fneam tm̃ Antioi
mos est ut sup̃ diximus pro duobus poni sicut ei duplices. Iato seno
udati ferri ut pulcra prole ⁊ pulcre prolis nedia se setulit obina
silua : quam grȩcruenui uocant poete nominani siliauunt eletaer¬

Expanded text:
gelidus ros nocte reponet" ? sed hoc pro miraculo positum est, ut etiam Pltantum dicamus. simile est et iocus, nam et ioca facit et ioci, ut "ioca atque seria cum humillimis exercere" et "quam multa ioca solent esse in epistoliseam suam retinere naturam plerumque convertere. hoc igitur thesin dicta sunt. EXACTA exquisita. IN CONVEXO NEMORVM prooeconomia est ad causam pertinens. Non enim tenebitur ab Afris, ut Ilionei. ‘Convexo’ autem ‘curvo’, unde et convexum dicitur caelum. Sane subaudimus ‘loco’, ut dem dicuntur, melius tamen hoc fingitur, ut tractum nomen sit a Graeca etymologia; acoç enim dicitur sollicitudo, quae regum semper esBina si ad utrumque referas, bene dixit 'bina', si ad Aeneam tantum, antiquus mos est, ut supra diximus, bina pro duobus poni, sicut et duplices. lato ferro id est lati ferri, ut "pulchra prole" . Ad v. 314 Media sese tulit obvia silva quam Graeci ὓλην vocant poetae nominant silvam, id est elemen
Abbreviated transcription (Latin):
uiter pothoto suor suo butustiture orõnis oñdit ut alibitũ uuos¬
ilinon getina ergo distinctio est s urũ ad se zephyrũ quceiti qbos
omis intelige irti sunt cirdinales Generis fiducianr̃i agreuon
unde detisunt uenti ecundũ hesiodlũ & hoc loco siducia ꝑro cõndẽ¬
nndosuit auit aducia ĩ bonis rebus sit. confidentia intrabe Iaile
tollera telum terras q turbare. Aut certe illud ꝙ tria beo numina

Expanded text:
autem epitheto more suo habitum futurae orationis ostendit, ut alibi unonis’. Gemina ergo distinctio est. EVRVM AD SE ZEPHYRVMQVE VOCAT per hos omnes intellege. Isti enim sunt cardinales. GENERIS FIDVCIA VESTRI Astraunde nati sunt venti, secundum Hesiodum. Et hoc loco ‘fiduciam’ pro ‘conosuit, cum fiducia in bonis rebus sit, confidentia in malis. IAM tollere et caelum terrasque turbare?’, aut certe illud est, quod tria
Abbreviated transcription (Latin):
& in uͦ ait comitũ afluxisse nouorũ ĩuenio. Fidum. fidelem utrũqͣ
nomen idem significat.I pius ante oculos: ad maiorẽ dolorem. undecali¬
bi q̃q ip̃e miserrima uidi Item ꝗ nati coram me cerne̾ lętũ secisti.n

Expanded text:
et in secundo ait «comitum adfluxisse novorum». FIDVM fidelem. Vtrumque et in secundo ait «comitum adfluxisse novorum». FIDVM fidelem. Vtrumque nomen idem significat. IPSIVS ANTE OCVLOS ad maiorem dolorem; unde alibi «quaeque ipse miserrima vidi», item «qui nati coram me cernere letum fecisti».
Abbreviated transcription (Latin):
ua possunt esse & passiua . ut est a uerto auertor . p̃cipito p̃cipitor. eng
non possumus dicẽ. qđ quidama artigraphus declinationes actiui ñ¬
bi & passiui prose inuicẽ poni. Nam & neutrał uerbi declinatio ac¬
tua est et comunis deponentis ue passiua. Q aliud est esse actiuũ
augentis est ut de amo te syre. a perit. ostendit ut Salu. caput aperire
solitus .i. nudare oñdere. ⁊ renis. & ab arenis Ocum arenis i. uel abimo
mouebat᷑ mare uel cum ip̃is arenas ut intempestate solet Tris latinũ
est. gts̃ n. plurał. quotiens in ium exit. actm̃ pluralẽ in is mittit ut pnp¬
li aras uocant: quod afri et romani ibi foedus inierũt: et fines sui ĩperũ
imprecor. quȩ are a sisẽna propitie dicunt. S axa uocant itali madusq in
fluctibus aras. Ordo est que saxa ĩ medus fluctibus itali aras uocatit:
duo sunt. pares natura im pares magnitudine ut salu. lytios hi troiȩ

Expanded text:
t et passiva, ut est averto avertor, praecipito praecipitor. ergo non possumus dicere quod quidam artigraphus, declinationes activi verbi et passivi pro se invicem poni. nam et neutralis verbi declinatio activa est et communis deponentisve passiva, et aliud est esse activum augentis est, ut in Terentio «deamo te, Syre». APERIT ostendit, ut Sallustius «caput aperire solitus», id est nudare, ostendere. HARENIS et ab harenis et cum harenis, id est vel ab imo movebatur mare vel cum ipsis harenis, ut in tempestate solet. TRIS Latinum est. Genetivus enim pluralis quotiens in ‘ium’ exit, accusativum pluralem in ‘is’ mittit, ut ‘pupli aras vocant, quod ibi Afri et Romani foedus inierunt et fines imperii sui iinprecor». Quae arae a Sisenna «propitiae» vocantur. SAXA VOCANT ITALI MEDIIS QVAE IN FLVCTIBVS ARAS ordo est ‘quae saxa in mediis fluctibus Itali aras vocant’. duo sunt pares natura, impares magnitudine», ut Sallustius dicit. LYC
Abbreviated transcription (Latin):
epitheto subleuat ut hoc loco uasto addidit. Item in aꝰ cum de cquo
loq̃ret ait cateruas ingentes Arma uirũ: bene addidit uirũ. Arma
dicunt cunctaꝵ artium instrum̃ta ut cercaliaq arma & collige̾ ar¬
ma uibet. et alibi dicendũ: et quȩ sint duris agrestibus arma roia.
diferentia in hoc sermone est. et in sensu . et in syllabis. Nam cũ pro¬
uĩciam dicimus. et pͥncipale est nomen et breuis .tro. quando aũt
nõ est pͥncipale deruiatio est & longa est tro ut troius encas gaça:
persicus sermo est et significat diuitias est aũt gñt femitidis ut endacu¬

Expanded text:
epitheto sublevat, ut hoc loco ‘vasto’ addidit. Item cum de equo epitheto sublevat, ut hoc loco ‘vasto’ addidit. Item cum de equo loqueretur ait «cavernas ingentes». ARMA VIRVM bene addidit ‘virum’. ‘Arma’ enim dicuntur cunctarum artium instrumenta, ut «Cerealiaque arma», item «colligere arma iubet» et alio loco «dicendum et quae sint duris agrestibus arma». TROIA differentia in hoc sermone est et in sensu et in syllabis. Nam cum provinciam dicimus et principale est nomen, brevis est ‘Tro’. Quando autem non est principale et derivatio est, longa est ‘Tro.’, ut «Troius Aeneas». GAZA Persicus sermo est et significat divitias; est autem generis feminini, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uertex nauis est aut ab aꝗlone ꝗ flat a mũdi uertice hoc ẽa se piẽ¬
trione ut ip̃c alibi hic uertex nobis semꝑ sublimis. agister. leucaspis
crebritate fliuiĩ. ut aquilo solet.i bidem et ubinam. multi dubi¬
tant ubi debeat esse accentus. qr ubi et ibi naturalꝰ breues sũt sed
finalitates rõne plerũq producũt in uersu nesciẽtes hanc esse rõnẽ
aliuid est parere. et aluid appare̾. parere .n. est obedire. ut paret amor
obseruatio diligenter obseruãda est. lio& eam auotores metri cĩ. uel¬
clausule plęrũq corrũpant. Mari. uel ꝑꝑ maris magnitudinẽ uel quia
una ꝑierat nauis Nautes. prima uerbi positio est no as at ut est nare
ꝑ estatem liquidam : et pͥma syllaba naturab longa est. licet natare na
breuis sit in eadem significatione I ngurgitt uasto: tapinosis .i. rei ma¬
gne humilis expositio prudenter tñ uirgiliꝰ humilitatẽ sermotus

Expanded text:
quae vertex navis est, aut ab Aquilone, qui flat a mundi vertice, hoc est a septentrione, ut ipse alibi «hic vertex nobis semper sublimis». MAGISTER Leucaspis,lustius «crebritate fluctuum ut Aquilone solet». IBIDEM ‘ibidem’ et ‘ubinam’ multi dubitant ubi esse debeat accentus, quia ‘ibi’ et ‘ubi’ naturaliter breves sunt sed ratione finalitatis plerumque producuntur in versu, nescientes hanc esse rationem, aliud est ‘parere’ et aliud ‘apparere’. ‘Parere’ enim est ‘oboedire’, ut «paret amor haec observatio diligenter custodiri debet, licet eam auctores metri c plerumque corrumpant. RARI vel propter maris magnitudinem vel quia una perierat navis. NANTES prima verbi positio est ‘no nas nat’, unde est «nare per aestatem liquidam». Et prima syllaba naturaliter longa est, licet ‘natare’ ‘na’ brevis sit in eadem significatione. IN GVRGITE VASTO tapinosis est, id est rei magnae humilis expositio. Prudenter tamen Vergilius humilitatem sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam compone hoc uerbũ et ĩuenit᷑ actiuũ facit n et debello & de bellor
Et contra pro passiui uerbi significatione actuũ ponit̾ ut est auertit

Expanded text:
Nam conpone hoc verbum, et invenitur activum; facit enim ‘debello debellor’. Nam conpone hoc verbum, et invenitur activum; facit enim ‘debello debellor’. Et contra pro passivi verbi significatione activum ponitur, ut est hoc ‘avertit’
Abbreviated transcription (Latin):
secundum cos qui dicunt sanguinem ctͦ aũm & ip̃e alibi purpure¬
amt uomit ille animã nam alio loco aliorũ opinione̾ seꝗuur ꝗ dñt spi¬
nitum esse nãm ut est atq in uentos uita recessit S cuus. magtius
Homeriis & sarpedonis declinauit. & sarpedontis unde & uarius ac
nonis si aũt gtiñ in dontis misserit a circũflexo uenit. ꝗ cit ĩ ulti¬
ma syllaba nomĩs ut demophoon & lacdomię occissus a patroclo s ymo
dum. Nata si esset latinuti ĩ penultima hẽrẽt accentũ qr secũda
uctos dũ uctat inanes a quilone ab aquilone a duersa contraria
qr add italiam nauigantibus aquilo contrarius est ẜ rangunt remi
uigabant ut ualidisq incumbẽ remis obliquatq sinus inuentosa uer¬
tit pro aucrtit et est figura creberrima põt nãq pro actiui uerbi signi¬
ficatione passuuã poni ut est et pictis bellantur amaçones armis pro bel¬
labant Nec nos debet moue̾ ꝙ bellor nõ facit. natura n hoc prohibuit

Expanded text:
secundum eos qui dicunt sanguinem esse animam, ut ipse alibi "purpuream vomit ille animam" . nam alio loco aliorum opinionem sequitur, qui dicunt spiritum esse animam, unde est "atque in ventos vita recessit" . Ad Homerus et 'Sarpedonis' declinavit et 'Sarpedontis', unde et varius mnonis, Sinon Sinonis'. si autem genetivum in 'dontis' miserit, a circumflexo venit, qui est in ultima syllaba nominativi, ut Demoph ῶ n Demoph ῶ ntisdum. Nam si esset Latinum, in antepaenultima haberet accentum, quia secunda «voces dum iactat inanes». AQVILONE ab Aquilone. ADVERSA contraria, quia ad Italiam navigantibus Aquilo contrarius est. FRANGVNTVR REMvigabant, ut «validis incumbere remis obliquatque sinus in ventos». AVERTIT pro ‘avertitur’. Et est figura creberrima. Potest namque pro activi verbi significatione passivum poni, ut est «et pictis bellantur Amazones armis», pro ‘bellant’. Nec nos debet movere quod ‘bellor’ non facit; natura enim hoc prohibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
unde in bucolicis legimus Nec deus hũc mensa dea nec dignata cu¬
bili est. hec ubi dicta: Et auinone & ab colo. Cauũ. Ordo ẽ cõuer¬
a cuspide cauũ mõtem in latus impulit. & alibi In litus inq sericur¬
uã ꝯpagibus aliũ contorsit quasi in rem quę facile ceduit ictui a gmi¬
ne ud impetu uel multitiidine. Agmen n polysenus sermo est
tunt. multitudinem ut u̾ecat agmina sȩua sororũ etiam exercitũ in cedent̃
agmen uocamus. porta. omnis exitus porta dr̃. quasi qua põt uel importari
Curusq nothusq Cardinales. iii ͬ. uenti sunt. de quibus nunc tres ponit
paulopost unũ quẽ omisserat reddicit ut stridens aquilone procella¬

Expanded text:
Vnde et in Bucolicis «nec deus hunc mensa, dea nec dignata cuVnde et in Bucolicis «nec deus hunc mensa, dea nec dignata cubili est». HAEC VBI DICTA et a Iunone et ab Aeolo. CAVVM ordo est, ‘conversa cuspide cavum montem in latus inpulit’. Et alibi «in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit». Quasi in rem quae facile cedit ictui. AGMINE vel impetu vel multitudine. ‘Agmen’ enim polysemus sermo est.tunt», multitudinem, ut «vocat agmina saeva sororum». Etiam incedentem exercitum ‘agmen’ vocamus. PORTA omnis exitus ‘porta’ dicitur quasi qua potest vel inportari EVRVSQVE NOTVSQVE cardinales quattuor venti sunt, de quibus nunc tres ponit; paulo post unum quem omiserat reddit, ut «stridens aquilone procella
Abbreviated transcription (Latin):
ranturol contra subaudit̃ dĩ. qđ ex posterioribus inteliigitum
ut supnotatũ cst Regina inferioris ꝑsonȩ reuerentia est maioret inerio¬
iui supelare nõ nomine contra maioris mos est minoret tm̃ nomine uo¬
maireis itbusturaũ nõ regem uaat ut ruitq implorans nordine turnũ
Ra libi at Apisio et te crudelem nomine dicit. Explorare. deliberare iꝑiꝰ
hãdulsi lapessere sas eit: fignia est liptotes ꝗ sit quociẽiqu minus
dicimus plus significamus ꝑ contrariũ intelligentes ut hoc loco nõ ait
mrꝰ lice implere quȩ p̃cipis sed nephas est nõ implere q̃ uisserirdcẽ
litenter pene iocatur pocta: quis n. possit uentos .i. rem inanem tener:
ouemiq concilias hysteron protheron insensu nõ n iuꝑꝑ cõciliatur
colo sed colus ioui qĩ supiori conciliant᷑ aũt noui retonciliantur
anciqui tu dasepulis accũbere diuĩ : hoc est tu me deũ facis dupli¬
caũt rõne duinos hotiores merem dearũ cõiugio et cõuiuio deorũ

Expanded text:
AEC CONTRA subaudis ‘dixit’, quod ex posterioribus intellegitur, ut supra notavimus. REGINA inferioris personae reverentia est maiorem meritis appellare, non nomine; contra maioris est minorem nomine extremis rebus Turnum non regem vocat, ut «ruitque inplorans nomine Turnum», et alibi de Aristaeo «et te crudelem nomine dicit». EXPLORARE deliberare; superivssa capessere fas est figura est litotes, quae fit quotienscumque minus dicimus et plus significamus per contrarium intellegentes, ut hoc loco non ait: licet mihi inplere quae praecipis, sed nefas est non inplere quae iusseris. item r paene iocatur poeta; quis enim potest ventos, id est rem inanem, tenere? IOVEMQVE CONCILIAS hysteroproteron in sensu. Non enim Iuppiter conciliatur Aeolo, sed Aeolus Iovi, quasi superiori. Conciliantur autem novi, reconciliantur antiqui. TV DAS EPVLIS ACCVMBERE DIVVM hoc est, ‘tu me deum facis’. Duplici enim ratione divinos honores meremur, dearum coniugio et convivio deorum.
Abbreviated transcription (Latin):
puppes puppum. Menibus altis: propter ꝑgama quę altissima fuerunt
ex quibus omĩa alta adificia ꝑgama uocant᷑ sicut quidam auctor & scil¬
ius dic̃. Oppetere : ore terrã petẽ .i. mori: possumus aũt sic uti hoc ẜmõe
ur et ꝑse plenus sit & recipiat adicctionem. Ergo dicimꝰ & oppetit: et
mortẽ oppetit sicut spirat animam expirat. ⁊ ortissime gentis: Atꝗ inartib
legimus suplitiuũ gradun nõ nisi ingtõ płi iuĩgi. constat quidem sed gens
nomen enumeratione singulare intellectii plurale bene ergo uĩxit Ingente
n plures sutit ut alibi ip̃c ditissimus agri phocnicũ. non nunus e ager
ussimũ qr iuxta Homerũ & Uenerem iuilnerauit & Martem. Alii ad gẽ¬
tem iferutit ꝗ achilles thesalus fuit. Aiax gręcus. diomedes danaus:
Multi ad excusationt̃ sneę uolunt fortissimũ dictũ a quo eutt encã¬

Expanded text:
'puppes puppium'. moenibu'puppes puppium'. moenibuex quibus omnia alta aedificia ‘pergama’ vocantur, sicut Aeschylus dicit. OPPETERE ore terram petere, id est mori. Possumus autem sic uti hoc sermone ut et per se plenus sit et recipiat adiectionem. Ergo dicimus et ‘oppetit’ et ‘mortem oppetit’, sicut et ‘expirat’ et ‘animam expirat’. FORTISSIME GENTIS atqui in artibus legimus superlativum gradum non nisi genetivo plurali iungi. Constat quidem, sed ‘gens’ nomen est enuntiatione singulare, intellectu plurale. Bene ergo iunxit. In gente enim plures sunt, ut alibi ipse «ditissimus agri Phoenicum»; non enim unus est ager tissimum, quia iuxta Homerum et Venerem vulneravit et Martem. alii ad gentem referunt, quod Achilles Thessalus fuit, Aiax Graecus, Diomedes Danaus. multi ad excusationem Aeneae volunt fortissimum dictum, a quo eum c
Abbreviated transcription (Latin):
frigore timore &
est reciproca translatio. nam &timor pro frigore & frigus pro tunore ponitur
ut inTerẽ uxorem tuamꝰ pauitare aĩt non timore sed laborart srigori.
bus. utrũq n in unũ exitum cadit. sicut & decalorenet desrigore di
cimus ut est & boreę penetrabile frigus adurat. Ingemit. dec propter
n est secundũ homerum perire naufragio apud quem sic loquit̃ Alixes ĩ¬
ignea ẽ et extingui uideturĩ mari .i. ęlemento contrario ut igneus est
barit. Ut hoc loco. et binos diios dicebant. et utrosq proutrũq ut Cicero
binos hẽbam uibeo promi utrosq Item salustius cum de duobus loq̃ret
hi utriq ad urbem imꝑatores erant.T terq quaterq si sȩpiris finitus nnͣs
pro infinito. Homeri est de ulixe¬
bus mirat ab co qđ est a quo in is mittit. sed a tercia delinatione ĩ usu
sunt dĩs et ablatiuus plurales: lic antiqui omĩbus isi sint casibus. Drĩq̃
Eto in onginibus ait siques sunt populi & declinauit ques ꝗuin. &

Expanded text:
frigore timore. et est reciproca translatio; nam et timor pro frigore et frigus pro timore ponitur, ut in Terentio "uxorem tuam pavitare aiunt" non timerbus’; utrumque enim in unum exitum cadit, sicut et de calore et de frigore ‘urere’ dicimus, ut est «aut Boreae penetrabile frigus adurat». INGEMIT non propter enim est secundum Homerum perire naufragio, quia anima iet extingui videtur in mari, id est elemento contrario. DVPLICES bant, ut hoc loco, et ‘binos’ ‘duos’, et ‘utrosque’ pro ‘utrumque’, ut Cicero «binos habebam, iubeo promi utrosque», item Sallustius, cum de duobus loqueretur, «hi utrique ad urbem imperatores erant». O TERQVE QVATERQVE id est saepius, finitus numerus pro infinito. 'bus' mittit, ab eo quod est 'a quo' in 'is' mittit, sed a tertia declinatione in usu sunt dativus et ablativus plurales, licet antiqui omnibus usi sint casibus. denique Cato in originibus ait "si ques sunt populi" . et declinavit 'ques quium', ut
Abbreviated transcription (Latin):
lem sectati graiudam in illo loco oñdit non in sucta graio arectabuut pabu
uenu srlin be honũ Aicittis figura et celebrata apud uirgiliũ et
spetus cnungenene nuegent s enniũ fientibus uentis sea quan

Expanded text:
Item ‘fetam’ ‘gravidam’ illo loco ostendit, «non insueta graves temptabunt pabuItem ‘fetam’ ‘gravidam’ illo loco ostendit, «non insueta graves temptabunt pabunenum et malum venenum. avstris figura est celebrata apud Vergilium: et est species pro genere. legerat apud Ennium "furentibus ventis" , sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
iouem ętherem .i ignem uolunt intelligi. inonem uero aerem et quĩ
tenuitate hec paria sunt ȩ̨lementa dixerũt esse germanã: sedqm̃ iuno
hoc est aer subiectus est igni hoc est ioui iure surposito ęlemento ma¬
riti nomen traditum est: Iouem aũt auiuando dixerunt: Nulla .n.
a feruore dicitur: Tot ãnos: licenter in istis locutionib et act̃o et ab¬
latiuo utimur. dicimus .n. et tota nocte legi et totam noctem: hone
stior elocutio est ꝑ actm.Haud quisꝙͣ: non troianorũi sead oĩum generałr
Preterea: postta: ut p̃terea uidit. nec potior horci amplius obiectam passꝰ
hec secum. et modo ait. Uolutans .i. cogitans Nimborũ: nĩbi nũc uentos
signͣt. plęrũq nubes et pluuias ergo prout locus fuerit intelligendũ est
tas & iuges. loca focta: nũc plena: ut alio loco focta armis. sciendũ est
foctam dici et grauidam & partu lib̾atã: ut fecerat et uiridi foctam ma.¬
uortis in antro. Enixam aũt eam fuisse lac ꝗdem pueris plrat᷑ ostẽdit

Expanded text:
ignem volunt intellegi, Iunonem vero aerem, et quoniam tenuitate haec elementa paria sunt, dixerunt esse germana. sed quoniam Iuno, hoc est aer, subiectus est igni, id est Iovi, iure superposito elemento mariti traditum nomen est. Iovem autem a iuvando dixerunt; nulla enim alor. tot annos licenter in istis elocutionibus et accusativo et ablativo utimur. dicimus enim et 'tota nocte legi' et 'totam noctem lem. ET QVISQVAM non Troianorum, sed omnium generaliter. PRAETEREA postea, ut «praeterea vidit, nec portitor Orci amplius obiectam passus«haec secum», et modo ait ‘volutans’, id est ‘cogitans’. NIMBORVM ‘nimbi’ nunc ventos significant, plerumque nubes, vel pluvias; ergo prout locus fuerit intellegamus. Proptas et iuges. LOCA FETA nunc ‘plena’, ut alio loco «feta armis». Sciendum est autem ‘fetam’ dici et ‘gravidam’ et ‘partu liberatam’, ut «fecerat et viridi fetam Mavortis in antro»; enixam autem eam fuisse lac, quod pueris praebebatur, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
dotibus ꝑquos fodera fiunt uel a porca foeda hoc est lapididar uissi
si ad eius uoluntatem possunt confundi omĩa elementa ut ip̃e dix̃ colus
Mihi uissa capessere fas est simul uentorũ ostendit᷑ uis. qui parũ suerat
montem suꝑponi nisi et regem accipent qui ip̃e quo alieno pareret impio¬
Ad quem apud quem ut supra . sole ihetoricũ est in om̃i peticioneha
scruare ut possit p̃stare quod petit i ut si possibilitas et sit res iusta quę
petitur ut hẽit modum peticio ut sequat rmuneratio. Et sciendũ hũc
ordinem omnes peticiones formare uirgiliũ ut in hoc loco possibilitas est.
Et mulcere dedit fluctus & tolle uento insta pcticio est sensinimita
mihi: Omne a quod contra inimicos petimus uistum est modus est pe¬
ĩterpositis deest aliquid
ut est quos ego post mibi
cũlontio Et mulcẽ dedit fluctus & tollẽ uetito aliua pendet exalio

Expanded text:
uos fiunt foedera, vel a porca foede, hoc est lapidibus, occissi ad eius voluntatem possunt elementa confundi: ut ipse "Aeolus mihi iussa capessere fas est" . simul ventorum ostenditur vis, quibus parum fuerat montem suAD apud quem, ut supra. AEOLE rhetoricum est in omni petitione haec observare, ut possit praestare qui petitur, id est ut sit possibilitas, ut sit res iusta quae petitur, ut habeat modum petitio, ut sequatur remuneratio. Et sciendum est secundum hunc ordinem omnes petitiones formare Vergilium, ut in hoc loco possibilitas est «et mulcere dedit fluctus et tollere vento’, iusta petitio est «gens inimica mihi» - omne enim quod contra inimicos petimus iustum est - modus peinterpositis deest aliquid, ut est "quos ego — post mihi cumlocutio. ET MVLCERE DEDIT FLVCTVS ET TOLLERE VENTO aliud pendet ex alio;
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit his accensa superhis aut dehis aut suꝑ metũ Cartaginis
his quoꝗ accensa. Relliquias: ut stet uersus . U.geminat. nã in prosa reliꝗ¬
as dicimus ꝑ unũ .I. Atq ĩmittis achilli: bene̾ secundũ homerũ segrega¬
uit ducem a popuilo. sic Eneas in iiͦ. post oĩum casti priami seperauit
interitum ut forsitan & priami fuerint quȩ fata requnas Inmiacba aiueo¬
Stats sed e euphoniae causa ut salustius aprincipio urbis ad bellũ pers
macelonicũ Detrahit aũt s. tertiȩ declinatiois gto acti fatiolesi odio uo¬
sine accentũ ponitus contra morem latinĩi sed correplio hoc faritanãꝙo
p̃posiio postposita correpta est sine dubio Mollis: difficuiltatis nomanaro
coridere geniera latenter oñdit hinc odiũ uinionis eneata pertulisse ꝙ
ut est et lȩtus eois curus equis & uirgea lȩtus pidula sestuuo dnst¬

Expanded text:
nomen accepit. HIS ACCENSA SVPER ‘his super’ aut de his, aut super metum Carthaginis nomen accepit. HIS ACCENSA SVPER ‘his super’ aut de his, aut super metum Carthaginis his quoque accensa. RELLIQVIAS ut stet versus geminavit l, nam in prosa ‘reliquias’ dicimus. ATQVE INMITIS ACHILLI bene secundum Homerum segregat duces a populo; sic Aeneas in secundo post omnium casum Priami separavit interitum, ut «forsitan et Priami fuerint quae fata requiras». ‘Inmitem’ ausitatis sed etiam euphoniae causa, ut Sallustius «a principio urbis ad bellum Persi Macedonicum». Detrahitur autem s tertiae declinationis genetivo. ACTI FATIS si odio Iufine accentum ponimus contra morem Latinum, sed corruptio hoc facit; namque praepositio postposita corrupta est sine dubio. MOLIS difficultatis. ROMANAM CONDERE GENTEM latenter ostendit hinc odium Iunonis Aenean pertulisse, quod ut est «et laetus Eois Eurus equis», item «et virgea laetus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positiones. sed apud semaꝑ in loco significat. Ad uero & in loco & ad locum
Malibi ad Marcum leccam it habitare uelle dixisti Caris argis: illis enĩ
cam coli omĩbus notum est: Argos aũt numero singulari generis neutri
teritis loquit᷑ alta mente repostum secreta recondita repostũ aũt sicd¬
pa est . unã ni de medio liuera scu sillabam tollit. Sed cum om̃s ẜmõs
& Maro fecit: nam & repostus et porgite de Ennio tratistulit. Integri
Nũꝙͣ .n. cõiunctio ponit᷑ nisi inter duas res. et spretę sontię reseruntad
niam constat esse conuersam Et genus inuisum: propter dardanum¬
citur Rapti. stuprati. ut est rapta garamãtida nympha. & raptas sine mo¬
it sabinas Ganimedis honores: trou̾ regis troianou filii. honores aũt dixit
lia. quȩ ioui bibere mĩstrabat. uel ob hoc ꝙ intersidera collocatus aquarii

Expanded text:
praepositiones, sed ‘apud’ semper ‘in loco’ significat, ‘ad’ et ‘in loco’ et ‘ad locum’, praepositiones, sed ‘apud’ semper ‘in loco’ significat, ‘ad’ et ‘in loco’ et ‘ad locum’, », item «ad Marcum Laecam te habitare velle dixisti». CARIS ARGIS illic enim eam coli omnibus notum est. ‘Argos’ autem in numero singulari generis neutri teritis loquitur. ALTA MENTE REPOSTVM secreta, recondita. ‘Repostum’ autem syncope est; unam enim de medio syllabam tulit. Sed cum omnes sermones etiam Maro fecit; nam et «repostus» et «porgite» de Ennio transtulit; integris numquam enim coniunctio ponitur nisi inter duas res. Et ‘spretae formae’ referunt ad niam constat esse conversam. ET GENVS INVISVM propter Dardanumcitur. RAPTI stuprati, ut est «rapta Garamantide nympha» et «raptas sine more Sabinas». GANYMEDIS HONORES Troi, regis Troianorum, filii. ‘Honores’ autem dixit lia, quod exhibuit diis vel quod inter sidera conlocatus aquarii
Abbreviated transcription (Latin):
laudat aũt coriu impiũ dicendo populũ late reget s̃ upbũ. nobilẽ ut
ceciditq suꝑbum ilium Uentuꝵ excidio. ad excidiũ nota figura Lybiae.
a filo trhaxit uoluere una loquit altera scribit alia fila deduẽ et dicte
bellum a nulla re bella Id metuens .i. timens. de futuro .n. timor est¬
tes et est de utroq exemplum. Cõueniũt quibus aut odiũ crudele tyra
ad unonem referas diu gesti: tunc aũt ad ꝑsonam referendũ est. cũ ip̃a
turnia: Antonomasia est. non epytheton. quȩ sit quotiens pro proprio no
hercules por contra troianos pugnauit: unde mõ p̾ma pͥnceps accipiendum
est nãq poeta plęrũq significatione noiũm dat participiis uel contra uol¬
uentibus ãnis significat .n. uolubilib hac licentia et in hoc nomine usꝰ
est: ut pͥma pro principe poner&. Ad troiam. Ad et apud accusatiue st̃

Expanded text:
laudat autem eorum imperium laudat autem eorum imperium «ceciditque superbum Ilium». VENTVRVM EXCIDIO ad excidium. Nota figura. LIBYAE a filo traxit ‘volvere’; una enim loquitur, altera scribit, alia fila deducit. Et dictbellum a nulla re bella. ID METVENS de futuro tes. et est de utroque exemplum "conveniunt ad Iunonem referas, diu gesti. Tunc autem ad personam referendum est, cum ipsa TVRNIA antonomasia est, non epitheton; quae fit quotiens pro proprio nomHercules prior contra Troianos pugnavit; unde modo ‘prima’ ‘princeps’ accipienda est. Nam poeta plerumque significationem nominum dat participiis, vel contra, ut «volventibus annis»; significat enim ‘volubilibus’. Hac licentia et in hoc nomine usus est, ut ‘primam’ pro ‘principe’ poneret. AD TROIAM ‘ad’ et ‘apud’ accusativae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uicituori ut ecce hoc loco currui non armis rñdit. Cadem &indiuerꝰ
genenbus estobuatio ut magis uicino siue masculinũ siue nr fenunas
nũ m̃adcamus ut puta uir et mulier magra ad me uenat. Nauttaime¬
ro plurali uelitnius uti ad masculitũ transcamus necesse estut uis e mu¬
uer magni adme uenerunt si qua. qua uacat. et est ornatus cã int quę
tandem gentĩ. locorũ & reliqua. ut dix̃q &x proelia uoce direrotdamꝰ¬
tuit tenditq fouctq Ex quo constituta est a tyriis eolonis tenditq s¬
uctq sigurate dixit non iam regnũ sou& sed tenoit & fouet ut regnũ
esse por̾sit Duci: ductum iri infinitiui modi a passiuo iempis pręsens
pro futuro posuit. et uerbũ pro uerbo ut sup̃ oñsum est Audierat auitia
mihi phoebus apollo prȩdixit et ꝑite audierat. in ennio n inducutum
Iuppiter promittens Romanis excidiũ cartagis ⁊ yrias arces: cartaginem
teritum ut olim arbos pñs ut tumidis ꝙ fluctibus olim tundit futuꝵ¬

Expanded text:
iciniori, ut ecce hoc loco ‘currui’, non ‘armis’ respondit. Eadem et in diversis generibus est observatio, ut magis vicino, sive masculinum sit sive femininum respondeamus, ut puta ‘vir et mulier magna ad me venit’. Si autem plurali numero velimus uti, ad masculinum transeamus necesse est, ut ‘viri et mulieres magni ad me venerunt’. SIQVA ‘qua’ vacat et est ornatus causa positum, ut ‘que’ ‘tandem’ ‘gentium’ ‘locorum’ et reliqua, ut «dixitque et proelia voce diremit». IAM TVM ex quo constituta est a Tyriis colonis. TENDITQVE FOVETQVE figurate dixit. Non iam regnum fovet, sed tendit et fovet, ut regnum esse possit. DVCI ductum iri. Infinitivi modi a passivo tempus praesens pro futuro posuit, verbum pro verbo, ut supra ostensum est. AVDIERAT a mihi Phoebus Apollo praedixit». Et perite ‘audierat’; in Ennio enim inducitur «Iuppiter promittens Romanis excidium Carthaginis». TYRIAS ARCES Carthaginem teritum, ut «olim arbos
Abbreviated transcription (Latin):
apud inseros constat esse iacundiam ubi sunt surie & t beritinu alecto¬
&Megera. U ros antiqua urbs dicta ab orbe ꝙ antique cuutates in orbem fie¬
bant uel ab inruo parie aratri. quo muri designibãtur &antiqua aũt flout bt̃
accipe &ad compationẽ istius. quȩ nũc & rotta antiqorest Tini sedue co¬
loni: dcest quã amant nãꝙ antiꝗ ꝑ epheaegesin dicẽ quod in terposnt urodo¬
Italam contra constat iria latera her̃e itiliã uidelz suꝑi maris insen ra¬
ris alpium unde tollendi causa erons adiecit contra tyberiua hostia. q̃ iserd
marisunt. longe ualde salustius in catilinano longe alia mibi mens est¬

Expanded text:
apud inferos constat esse iracundiam, ubi sunt Furiae. VRBS ANTapud inferos constat esse iracundiam, ubi sunt Furiae. VRBS ANTIQVA FVIT ‘urbs’ dicta ab orbe, quod antiquae civitates in orbem fiebant, vel a buri parte aratri, quo muri designabantur. Et ‘antiqua’ autem et ‘fuitaccipe et ad conparationem istius quae nunc est, et Roma antiquiorem. TYRII TENVERE COLONI deest ‘quam’. Amant namque antiqui per epexegesin dicere quod nos interposito pronoITALIAM CONTRA constat tria latera habere Italiam, superi maris, inferi, Alpium; unde tollendi erroris causa adiecit ‘contra Tiberina ostia’, quae in infero mari sunt. LONGE valde. Sallustius «lon
Abbreviated transcription (Latin):
querat. aut quod numen aliud est lesum. Quo numĩe ideo trahitur
in ambiguitatem: et reꝗrit in quo uinois numĩe lesit Enẽas qr in ip̃m
certa nõ erant odia sed ingentem ꝓꝑ causas ꝓppaulopost dicendas. Uolue̾ casꝰ
.i. cisibus uolui. et est sigura hypalage. quę sit quotiens ꝑ contrariũ uerba in¬
telligimꝰ sic alibi dare classibus austros: cum uentis naues demus. et non
nauibus uentos itẽ aũuimq labentẽ impulit hoc est impellendo secit labẽtẽ:
Insignem pietate uirũ. qr patrem & penates de prĩa uel troia libauit. &lte
ostendit merito se ĩuocasse musam. nam si uistus est ęneas curodio deorum
nimia &ira est. quę pietatis non hẽt considerationẽ. et hoc qͥdem ẜi sioicos
dicit᷑ sed mirat̃ cur itñ: nam epicuri dñt deos humana nõ penitꝰ curare. Ia¬
ie ne quisi exclamatio est mirantis:. Animis celestib ire dii siperis. nam

Expanded text:
quaerat autem quod aliud numen est laesum. ‘Quo numine laeso’ ideo trahitur quaerat autem quod aliud numen est laesum. ‘Quo numine laeso’ ideo trahitur in ambiguitatem et requirit in quo Iunonis numen laesit Aeneas, quia in ipsum certa non erant odia, sed in gentem propter causas paulo post dicendas. VOLVERE CASVS id est casibus volvi. Et est figura hypallage, quae fit quotienscumque per contrarium verba intelleguntur. Sic alibi «dare classibus austros», cum ventis naves demus, non navibus ventos; item «animumque labantem inpulit», hoc est impellendo fecit labantem. INSIGNEM PIETATE VIRVM quia patrem et deos penates de Troia sustulit. Et hic ostendit merito se invocasse musam. Nam si iustus est Aeneas, cur odio deorum nim ira est quae pietatis non habet considerationem. Et hoc quidem secundum Stoicos dicit. Sed miratur cur tantam. Nam Epicurei dicunt deos humana penitus non curare. ‘Tantaene’ quasi exclamatio est mirantis. ‘Animis caelestibus’ dis superis; nam
Abbreviated transcription (Latin):
Sane seruandũ est ut non in oĩbus carmĩbus numen aliquod ĩuocet᷑
nisi cum aliquid ultra humanã possibilitatem regrimus hinc in arte
poctica horatius. Nec deus intersit nisi dignus uindice nodus inciderĩt
Hene gͦ inuocat Uirgi. non .n. poterat perse iram numĩs nosce̾. Itemin
Uiuiꝰ libro. Nisi adderet iuno uires animũq mĩstr&: quis creder& turnũ
euasisse de castris. Quo numine leso: quo in quo in qua ciusa: et est
septimus casus et comunis elocutio. dicimus .n. quo te lesi Est & alia
expositio nãq uino multa hẽt numina seu nomĩa: est curretis q̃ utit
curru & hasta ut est. hic illius arma. hic curriis fuit: est lucina quę̧¬
ꝑtibus pest: ut iuno lucitia fer opem. est regina. ut quȩ diuũ incedo re
Eneas. Alii tñ dicunt seperanolum esse. ut de odio uinonis non diibit&

Expanded text:
Sane observandum est ut non in omnibus carminibus numen aliquod invocetur Sane observandum est ut non in omnibus carminibus numen aliquod invocetur nisi cum aliquid ultra humanam possibilitatem requirimus. Hinc in Arte Poetica Horatius «nec deus intersit nisi dignus vindice nodus inciderit». Bene ergo invocat Vergilius; non enim poterat per se iram numinis nosse. Item in nono libro nisi adderet «Iuno vires animumque ministrat», quis crederet Turnum evasisse de castris? QVO NVMINE LAESO ‘quo’ ‘in quo’, ‘in qua causa’, et est septimus casus et communis elocutio; dicimus enim ‘quo te laesi’. Est et alia expositio. Namque Iuno multa habet numina: est Curitis quae utitur curru et hasta, ut est «hic illius arma, hic currus fuit»; est Lucina quae partibus praeest, ut «Iuno Lucina fer opem»; est regina, ut «quae divum incedo regnumen Aeneas. Alii tamen dicunt separandum esse, ut de odio Iunonis non dubitet,
Abbreviated transcription (Latin):
fimilias transtulit. Sed sciendũ bene hunc ordinem seruare Uirg. semper
& ante dicat latiũ. deinde Albam post Romam quod & hoc loco facit &
in UIͦ libro. priscos docuit celebrare latinos E deinde. Albani docue̾ suos
nũc maxꝰ porro Accępit roma & prͣium ẜuauit honorem Item in uiiꝰͦ libͦ
Nos erat hesperio in latio quem protinus urbes Albane colue̾ sacrũ nunc
maxꝰ rerũ roma colit. Atq alte menia romę: Aut ꝑꝑ gloriam. aut ꝑꝑ ȩdi¬
ficia ingentia: aut qr in montibus collocata est.Muisa mihi causas me.¬
mora : Pocte in tres partes diuidunt carmen siuĩ uidek proponũt. in¬
uocant narrant: plęrũq tñ duas res faciũt & ip̃am propõitionem miscẽt
ĩuocationi: quod in utroq ope homerus fecit namq hoc melius est ut ĩ¬
Lucanus tñ ip̃m ordinẽ uertit. pͦ .n. proposuit.
deinde narrauit. postea ĩuocauit ut est. nec si te pectore uaies accipio:

Expanded text:
familias Romam transtulit. Et sciendum bene hunc ordinem semper servare Vergilfamilias Romam transtulit. Et sciendum bene hunc ordinem semper servare Vergilium, ut ante dicat Latium, inde Albam, post Romam. Quod et hoc loco fecit et in quinto libro «priscos docuit celebrare Latinos» et deinde «Albani docuere suos, nunc maxima porro accepit Roma et patrium servavit honorem»; item in septimo libro «mos erat Hesperio in Latio quem protinus urbes Albanae coluere sacrum, nunc maxima rerum Roma colit». ATQVE ALTAE MOENIA ROMAE aut propter gloriam, aut propter aedificia ingentia aut quia in montibus conlocata est. MVSA MIHI CAVSAS MEMORA in tres partes dividunt poetae carmen suum: proponunt, invocant, narrant. Plerumque tamen duas res faciunt et ipsam propositionem miscent invocationi, quod in utroque opere Homerus fecit; namque hoc melius est. Lucanus tamen ipsum ordinem vertit; primo enim proposuit, inde narravit, postea invocavit, ut est «nec si te pectore vates accipio».
Abbreviated transcription (Latin):
Senis unde latinus cot si iã suerũt latini et iami latim̃ die banlir
ontrr e quod dic̃ ab ęnea latinos origitediuc raeliibes
Suerti a bsoluitio ut unde non referat ad psoram sca ad locon or¬
desccridune ltini nõ iia troianis sed e abomeinabuiuts eũt ue¬
desce oitio hecinoiuimus ꝙ iueti uictoꝵ nomẽn accipiũt potini
ergo uictore ģnea perire nomen latinũ sed uolens sibi fauorem latii conci¬
liare nomen latinũ non solum illis non sustulit sed R troianis imposuit
Merito gͦ illi tribuit quod in ip̃o fuerat & poss& ꝑire unde & ip̃e in ducit
ĩxii. libro rogantẽ uinonẽ ne nomen latinũ ꝑeat Iiem in execratione di¬
donis legimus nec eum sub lege pacis iniquę Iniqua .n. pix est in qua no¬
men amittit ille. ꝗ uincit. Albaniq patres: Albam ab ascanio conditã esse¬
constat sed a. quo incertum utrũ a creusȩ an a lauinę̧ filio: e qua etiã¬
re liuius dubitat: hanc aũt cum euertiss& Tullus hostiliꝰ omnes nobiles

Expanded text:
enus unde latinum si iam fuerunt Latini et iam Latium dicebatur, contrarium est quod dicit ab Aenea Latinos originem ducere. prima est iucunda absolutio, ut 'unde' non referas ad personam, sed ad locum; nadescendunt Latini novera expositio haec. Novimus quod victi victorum nomen accipiunt; potuit ergo victore Aenea perire nomen ‘Latinum’. Sed volens sibi favorem Latii conciliare nomen ‘Latinum’ non solum illis non sustulit, sed etiam Troianis inposuit. Merito ergo illi tribuit quod in ipso fuerat ut posset perire. Vnde et ipse inducit in duodecimo libro rogantem Iunonem ne pereat nomen Latinum; item in execratione Didonis legimus «nec cum se sub leges pacis iniquae»; iniqua enim pax est in qua nomen amittit ille qui vicit. ALBANIQVE PATRES Albam ab Ascanio conditam constat, sed a quo incertum est, utrum a Creusae an a Laviniae filio; de qua re etiam Livius dubitat. Hanc autem cum evertisset Tullus Hostilius, omnes nobiles
Abbreviated transcription (Latin):
uagaroi uxg t hancabaliis segregare quȩ a regibus sint dege bentur
soleat reges inter plures unuiꝰ scipuũ dare nomen uxorofdronci¬
uio nubreuiet nosiut cũ naturab longa sit nubo n unde het oriquem
longa bresco RTropus siside qui nt quotiens longa comripit slaba

Expanded text:
iungam' dixit, ut hanc ab aliis segregaret, quae a regibus sine lege habentur. iungam' dixit, ut hanc ab aliis segregaret, quae a regibus sine lege habentur. solent enim reges inter plures uni praecipuum dare nomen uxoris. et 'conubio' nu brevem posuit, cum naturaliter longa sit. nubo enim, unde habet originem, longa est. sed est tropus systole, qui fit quotienscumque longa corripitur syllaba
Abbreviated transcription (Latin):
sora aũt inonis peticio in seꝗñtibus explanat. Corpor tonto . tim in¬
roꝵ ꝙ̃ nauiũ ut ip̃e alio loco cũ de nauibus loq̃ret. et toto destendit
corpore pestis Sciendum sant hanc artem esse peticionis ut minora
impetrare cupienits maiora posamus. Quo & nũc uitio fac̃ scit x¬
rõq se fatis obstare non posse sed hoc agit ut cos arceat ab italia s ũt
mihi bissepitt. Non sint ratione uino dicit nymphas suas potate¬
retinere it̃a n est aer de quo nubes creant ut est atq in nubẽ ogit᷑
aer Ex nubibus aquę quas nymphas esse nõ dubiũ est iaco autem
Eritici qr marito ꝑmutit uxoreto quod excusat regia licenta sux
salustiũ ꝗ ita ait denas alii alii plures hñt sed reges cos ampliui¬
prestanti corpore nymphe bene &istos laudar ut muiorsiti deiopeia
pulcritudinis. gloria. landabilius enĩ est sipare laucdatos ue sip̃e add uenoncius¬
ateio agaundonubiũ est uis legitimi matrimonii et l̃ cõnubio

Expanded text:
CORPORA PONTO tam virorum quam navium, ut ipse alio loco cum de navibus loqueretur «et toto descendit corpore pestis». Sciendum sane est artem hanc esse petitionis, ut minora impetrare cupientes maiora poscamus. Quod etiam nunc Iuno facit. Scit namque se fatis obstare non posse, sed hoc agit, ut eos arceat ab Italia. SVNT MIHI BIS SEPTEM non sine ratione Iuno nymphas dicite, nam Iuno est aer de quo nubes creantur, unde est: atque in nubem cogitur aer, ex nubibus aque quas nimphas esse non dubium est. Legimus autem critici, quia marito promittit uxorem: quod excusat regia licentia, ut Sallustius "denas alii alii plures habent, sed reges eo ampliupraestanti corpore nymphae bene etiam istas laudat, ut maior sit in Deiopea pulchritudinis gloria. laudabilius enim est superare laudatos, ut ipse ad maiorem Aet conubium est ius legitimi matrimonii. et bene 'conubio
Abbreviated transcription (Latin):
ut iouem uulcanũ. & Mineruam: unde cauendũ est ne aliis hoc nu¬
minibus deus. Enubibus: sccundũ phisicos. qui dicunt collisione nu¬
bium fulmen creari Rates. ab usiue naues. nã proprie rates sunt con¬
rem .s. criminis. Expirantem flãmas: non aĩam dicit flãmas sed cum
fulmĩs flãmas uomentem ut supius pleno nomini adiccit opum .i. di
ues opum. sic huic uerbo cum .n. plenũ sit expirantẽ addidit flãmas
ut alio loco subiũxit animas. ut confixi expirant animas Turbine: uo¬
lubilitate uentoꝵ. s copulo: saxo eminenti: Scopulus aũt aut aspecui
euboe. st ego. nunc comparat singula et ne leue esset quod dixerat
gͦ addidit regina deorum. Sic salustins. uos aũt hoc est popiilis .Ro.¬

Expanded text:
ut Iovem Vulcanum Minervam. Cavendum ergo est ne aliis hoc nuut Iovem Vulcanum Minervam. Cavendum ergo est ne aliis hoc numinibus demus. E NVBIBVS secundum physicos qui dicunt conlisione nubium fulmen creari. RATES abusive, ‘naves’; nam proprie rates sunt coet criminis. EXSPIRANTEM FLAMMAS non animam dicit ‘flammas’, sed cum anima fulminis flammas vomentem. Et ut superius pleno nomini adiecit ‘opum’, id est «dives opum», sic hic verbo; cum enim plenum sit ‘exspirantem’, addidit ‘flammas’, ut alio loco ‘animas’, ut «confixi exspirant animas». TVRBINE volubilitate ventorum. SCOPVLO saxo eminenti. ‘Scopulus’ autem aut a specEuboeae. AST EGO nunc comparat singula. Et, ne leve esset quod dixerat ‘ego’, addidit ‘deorum regina’; sic Sallustius «vos autem, hoc est populus Ro