comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paratusẽ. diabolo. ⁊ angłis eiꝰ. Dextris diau
uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnimꝰ
uob̾ paratũ ẽ. ab origine mundi Hac regnumna¬
minat: hac cum diabolo dampnationẽ Nales
relictus ẽ. medius locus: ubi ponere querasies
pecera. ad regnumutiq eternum. insinistra
sinem gcernum. Aunõ nidextera: ꝓcudubio
suistira. feno quinon inregno: proculdubiom
Inemȩcerium. serte hibere pocest uitam ȩt̃nam.
qnon hapratur: Nonerit in dertera: idẽ. non

Expanded text:
lo et angelis ejus: dextris dicturus, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Hac regnum nominat, hac cum diabolo damnationem. Nullus relictus est medius locus, ubi ponere queas infadextra ad regnum, utique aeternum; in sinistra in ignem aeternum. Qui non in dextra, procul dubio in sinistra: ergo qui non in regno, procul dubio in igne aeterno. Certe habere potest vitam aeternam, qui non baptizatur? Non erit in dextra, id est, no
Abbreviated transcription (Latin):
Et quiu iam plixuserat. ⁊ de illocer¬
mino ͦogitabat᷑: nõ canta dicta sũc
de cantaquestione. quanta in tãto
ꝑiculo asollicitis dicidebuerunt.
Sollicitos nos aũ facit: nõ ipsa sen¬
centia umolim m eccłia tatholica summa aucto¬
ritate fundata. sed disputationes quorumdam.
quȩ modo crebresce & multorũ animaseuer¬
tere moliunt᷑: Hodie g̃ adiuuante anõ placuit
nob̾ hinc loqui: diem quidem sollẽpnem mar¬
tyris celebramꝰ: s maior causa ẽ omĩum fideliũ.
quamtantũ modo martẏrum. Nonenĩ om̃
fideles marty res ẽtiam: illi ideo martpres:
quia fideles. U ideamus gͦ quid ab eis ꝓponatur.
quid eosmouet. qmͣ et de ipsis nõ tam refellendis
quã sanadis cogitare debemꝰ. Concedũt paruulos
baptitari debere oportere. Nong̃ questio ẽ. int̾
hoc gͦ quod cõcedunt: sne ulla dubitatione eũ ipsis
teneamꝰ. Gaptitindos ꝑͤar iuilos nemo dubitat: nemo
dubitet. quindonec ili hincdubitat. qin erparte aliq̃

Expanded text:
et quia jam prolixus erat, et de illo terminando cogitabatur, non tanta dicta sunt de tanta quaestione, quanta in tanto periculo a sollicitis dici debuerunt. Sollicitos autem nos facit, non ipsa sententia jam olim in Ecclesia catholica summa auctoritate fundata, sed disputationes quorumdam, quae modo crebrescere, et multorum animos evertere moliuntur. Hodie ergo, adjuvante Domino, placuit nobis hinc loqui. Diem quidem solemnem Martyris celebramus: sed major causa est omnium fidelium, quam tantum modo martyrum. Non enim omnes fideles etiam martyres, sed illi ideo martyres, quia fideles. Videamus ergo quid ab eis proponatur, quid eos movet; quoniam et de ipsis non tam refellendis quam sanandis cogitare debemus. 2. Baptizandosbaptizari oportere. Non ergo quaestio est inter Hoc ergo quod concedunt, sine ulla cum ipsis dubitatione teneamus. Baptizandos esse parvulos, nemo dubitat. Nemo dubitet, quando nec illi hinc dubitant, qui ex parte aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
memus ne erremus: Non recessic a pa¬
cre: et uenit ad nos. Ybera suggebat: &
mundum continebat. In p̃sepe iacebat.
unde homo. inde ds̃: quia uerlim nomo
quia uerbum caro factum ẽ. et deusma¬
nendo. hominis carnem assumendo.
Addendo quod non erat: non ꝑdend.
erat. Ergo et modo iam passus pmaa
militatem iammortuus. iam sepila
resurreexit: iam ascenditi.emcela¬

Expanded text:
memus ne erremus? Non recessit a Pamemus ne erremus? Non recessit a Patre, et venit ad nos. Ubera sugebat, et mundum continebat. In praesepi jacebat, et unde homo, inde Deus. Deus, quia Verbum: homo, quia Verbum caro factum est; et Deus manendo, et hominis carnem assumendo; addendo quod non erat, non perdendo quod erat. Ergo et modo jam passus per ipsam humilitatem, jam mortuus, jam sepultus, jam resurrexit, jam ascendit in coel
Abbreviated transcription (Latin):
Quid respondit: Non in solo pane nutt
homo: sed in omni uerbo dei. Et non fe¬
cit de lapidibus panes: qui utiq sic potu¬
it facere. ut uinum de aqua. Eiusdem enĩ
potentias ẽ facere de lapide pauem: sed nõ
fecit ut uolumtatem contempueret tẽp¬
catoris. Auter enim tenit̾ator non iuncit᷑:
nisi comptempnatur. Et cum iucuset dia¬
bolum temptatorem: uenerunt angłi et
ministrabant ei. Qui gͦ tantum poterat.
quare illud non fecit et hoc fecit: Lege.
mimo recole: quod modo auduti . &. uan¬
do fecit hoc : id÷ de aqua uinum: quid ad¬
didit euangłista: ft credidunt i eũ disci¬
puli eius. Numquid cunc diabol fuerat
crediturus: Qui gͦ canta pocuit: esuriut¬
siciuit. facigatus est. dormiuit: compre¬
henius ẽ. cesus ẽ. crucifixus est. occisus ẽ
Iita ẽ uia. Ambula ꝑ humilitatem: ut
ꝑuenias ad aternicatem. Uĩ ꝓ pẽ patria
est. quo imus: homo xp̃s uia ẽ qua innis.
Ad illum imus. ꝑulum imus. quid ai¬

Expanded text:
Quid respondit? Non in solo pane vivit Quid respondit? Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Et non fecit de lapidibus panes, qui utique sic potuit facere, sicut de aqua vinum. Ejusdem enim potentiae est facere de lapide panem: sed non fecit, ut voluntatem contemneret tentatoris. Aliter enim tentator non vincitur, nisi contemnatur. Et cum vicisset diabolum tentatorem, venerunt Angeli, et ministrabant ei . Qui ergo tantum poterat, quare illud non fecit, et hoc fecit? Lege, imo recole, quod modo audisti, quando fecit hoc, id est, de aqua vinum: quid addidit Evangelista? Et crediderunt in eum discipuli ejus. Numquid tunc diabolus fuerat crediturus? sitivit, fatigatus est, dormivit, comprehensus est, caesus est, crucifixus est, occisus est. Ista est via: ambula per humilitatem, ut venias ad aeternitatem. Deus Christus patria est quo imus: homo Christus via est qua imus. Ad illum imus, per illum imus: quid ti
Abbreviated transcription (Latin):
cum apud patrem esset: instituit nup¬
cias. Quomodo facta ẽ prima mulier
ꝑ quam uenit peccatum de uiro sine
femina: sic uit ꝑ quem deletum ẽ pec¬
catum de femina sine uiro. ꝑ illum su¬
bumnui: ꝑ hune surgimus. Et quid in ip¬
sis nuptiis fecit: deaqua uinum. Quid
potentius : Qui poterat calia facere: dig¬
natusest indigere. Qui fecit de aqua ni¬
num: potuit. Facere & de lapidibꝰ panem
Cadem potentia erat: sed tunc di abolus
tempcauit: idõ xp̃c non fecit. Scitis enĩ
quia quando cemptatus ẽ dominu. rp̃s¬
.xp̃s: hoc ei sugessit diabolus. c̃slitunt
enim quia et hoc dignatus ẽ: quia et
hoc ad humilitatem ꝑcinut. Esuriuit
pinis. sicut defecit iua: sicut iuilnerata
est sanitas: sicut mortua ẽ uita. sumqͣ
esuriret ut nostis: ait uuitemptator S
filius dĩ es: dic lapidibus itisut pane
fiant. Et respondit temptatori. docen
te respondere tempcatori. Ad hoc enim
pugnat imperator: ut milites discant.

Expanded text:
cum apud Patrem esset, instituit nupcum apud Patrem esset, instituit nuptias. Quomodo facta est prima mulier, per quam venit peccatum, de viro sine femina: sic vir, per quem deletum est peccatum, de femina sine viro. Per illum ruimus, per hunc surgimus. Et quid in ipsis nuptiis fecit? De aqua vinum. Quid potentius? Qui poterat talia facere, dignatus est indigere. Qui fecit de aqua vinum, potuit facere et de lapidibus panem. Eadem potentia erat: sed tunc diabolus tentavit, ideo Christus non fecit. Scitis enim quia quando tentatus est Dominus Christus, hoc ei suggessit diabolus. Esurivit enim, quia et hoc dignatus est, quia et hoc ad humilitatem pertinuit. Esurivit panis, sicut defecit via, sicut vulnerata est sanitas, sicut mortua est vita. Cum ergo esuriret, ut nostis, ait illi tentator: Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant. Et respondit tentatori, docens te respondere tentatori. Ad hoc enim pugnat imperator, ut milites discant.
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ ennim credences
didicistis: et assidue ȩciã
nosminiffio nr̃o cõmẽ da¬
uuinus uobis. quod me¬
dicina tumu̾ris hominis
humilitas ẽ. xpĩ. Non eram ꝑisset homo:
nosi suꝑbiam suscepisset. Inicium enĩ
sicut scripturadicit. omĩs peccati suꝑbia.
contra micium peccati: inicium iusticie
necessarium fuit. Sig micium omĩs pec¬
cati suꝑbia: unde sanaretur cumor suꝑ¬
biȩ: nisi dĩ dignatus cẽt humilis fieri:
humilis deus. Nam quando dr̃ homini
ut humiliet se: dedignatur. Eit ut ue¬
lint homines undicari quando leduncur:
suꝑbia facit. quia nolunt humiliari de¬
dignantur. U indicari uolunt. quasi po¬
ena cuiq prodesse possit aliena. Lesus
et muriam passus: uindicari uult. De ali¬
ena pena querit sibi medicamentum.
et adquirit grande cormentum. Id eom
omĩbus dominꝰ xp̃c humiliare dignatus
ẽ p̃bens nobis uiam: si tamen digne¬
mur. ambulare ꝑ eam. Ecce inter cetera
filius uirgnuis uenit ad nuptias. Qui

Expanded text:
um enim credentes didicistis, et assidue etiam nos ministerio nostro commendamus vobis; quod medicina tumoris hominis, humilitas est Christi. Non enim perisset homo, nisi superbia tumuisset. Initium enim, sicut Scriptura dicit, omnis peccati, superbia . Contra initium peccati, initium justitiae necessarium fuit. Si ergo initium omnis peccati superbia; unde sanaretur tumor superbiae, nisi Deus dignatus esset humilis fieri? tus est humilis Deus. Nam quando dicitur homini ut humiliet se, dedignatur: et ut velint homines vindicari quando laeduntur, superbia facit. Cum humiliari dedignantur, vindicari volunt: quasi poena cuique prodesse possit aliena. Laesus et injuriam passus, vindicam vult: de aliena poena sibi quaerit medicamentum, et acquirit grande tormentum. Ideo in omnibus Dominus Christus humiliari dignatus est, praebens nobis viam: si tamen dignemur ambulare per eam. Filius virginis venit ad nuptias: qui
Abbreviated transcription (Latin):
Num sursum ẽ. Si autem ad illumas¬
diint. ad ulum descendunt: et sursũ
t incest. Hullo pacto fieri post pocest.
qd ipsum ascendant. et ad illum des¬
el anc: nisi et ibi sit quo ascendunt &
quando pruis erat ꝑsequutor. et polł
factus est p̃dicator: prius ia cob. post
srł: qui erat et ipse de genere ifrł. de
domini uor de cȩlo hoc ostendit. Sau
saule quid me ꝑsequeris: Numquid¬
sos occidendos trahebat. ipsos ubiq latẽ¬
s querebat: ipsis inuentis nullaratione
.Unde clamat: de celo. Ergo sursũ
est. Quid me ꝑsequeris: Ergo deorsum
est. Omĩa et si breuiter ut potui exposui
aritati urẽ: erogaui quod ad me ꝑtince.
uod autem ad uos ꝑtinet: pauperes
gitate. Conuersi ad dominum.

Expanded text:
ad illum, sursum est? Si autem ad illum asad illum, sursum est? Si autem ad illum ascendunt, ad illum descendunt, et sursum est, et hic est. Nullo pacto fieri potest ut ad illum ascendant, et ad illum descendant; nisi et ibi sit quo ascendunt, et hic ipse, quando prius erat persecutor, et postea factus est praedicator: prius Jacob, postea Israel: qui erat et ipse de genere Israel, de Domini vox de coelo hoc ostendit: Saule, Saule, quid me persequeriipsos occidendos trahebat, ipsos ubique latentes quaerebat, ipsis inventis nulla rationee, Saule. Unde clamat? De coelo. Ergo sursum est. Quid me persequeris? Ergo deorsum est. Omnia, etsi breviter, ut potui, exposui Charitati vestrae. Erogavi quod ad me pertinet: quod autem ad vos pertinet, pauperes cogitate. Conver
Abbreviated transcription (Latin):
tibi in mentem isrł: ueniat cibi mꝰ
tem somnium illuis: in quo somit
scalam uidit a terra usq ad glumae
et descendentes. Hoc sominum uacoh
dit. Poit hoc autẽ appellatus ẽ isrł: id
post paulu lum ueniens de mesopoti
et iter agens. Si gͦ iacob uidit scalam
qui et urł: appellatus ẽ aũ et nadui¬
el: iste uers israhelita in quo dolus nẽs
idõ cum miratus esset. quia dirit eid
sub. arbore fici uidi te: dixit ei manb
uidebis. Et item dixit somnnum uo
Cui dixit: ẜi quem appellauit stabꝰ¬
utam in quo dolus non esset: qual
diceret. Cuius nomine te appellaui:
sominum in te apparebit. Noli festi¬
re mirari: maiora horum uidebis.
Uidebitis cȩlum aꝑtum et angło
ascendentes et descendentes ad fillꝰ
hominis. Ecce quod uidit iacobꝰ
Mudire incelligo. Uicam et hoc breui
ut anĩ donat. A scendences et descẽ¬
tes angł̃os ad filium hominis. Quom̃:
descendunt ad illum micẽ: si ascendũt

Expanded text:
tibi in mentem Israel, veniat tibi in mentem somnium illius, in quo somnio scalam vidit a terra usque ad coelumet descendentes. Hoc somnium Jacob vidit. Post hoc autem appellatus est Israel: id est, post paululum veniens de Mesopotamia et agens iter. Si ergo Jacob vidit scalam, qui est et Israel appellatus; est autem et Nathanael iste vere Israelita, in quo dolus non est: ideo cum miratus esset quia dixit ei Dominus, Sub arbore fici vidi te; dixit ei, Majus his videbis. Et item dixit ei somnium Jacob. Cui dixit? Ei quem appellavit Israelitam, in quo dolus non esset. Quasi qui diceret: Cujus nomine te appellavi, ipsius somnium in te apparebit; noli festinare mirari, majora horum videbis. Videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis. Ecce quod vidit Jacob: audire, intelligo. Dicam et hoc breviter, ut Dominus donat: Ascendentes et descendentes Angelos ad Filium hominis. Quomodo si descendunt ad illum, hic est: si ascendunt
Abbreviated transcription (Latin):
idsr suies an pauper: Multi dicũt
pauper sum: et uerum dicunt. ag
paupem aliquid habentem: agnoco
digentem. Sea habet quidem multũ
et argenti. õ agnoscat se pauꝑerem.
sei: aĩ mendicuses. Uenitur ad oram
natonis: et ibi te probo. Petis. Quomodo
nompamperes. qui petis: Piuis addo. Pa
petis. An non es dicturus panẽ nrm¬

Expanded text:
es? Dives, an pauper? Multi mihi dicunt, Pauper sum: et verum dicunt. Agnosco pauperem aliquid habentem, agnosco et indigentem. Sed habet quidam multum auri et argenti. O si agnoscat se pauperem! dives es, Dei mendicus es. Venitur ad horam orationis, et ibi te probo. Petis. Quomodo non pauper es, qui petis? Plus addo, Panem petis. An non es dicturus, Panem nos
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia aduersaria castitati. Pa
uult: sed nondum habet. Quando
ad illud uentum fuerit. ubi millao
erurgat concupiscentia aduersanda
erit hostiscum quo luccemur. Nen̾s¬
tatur ibi nctitur uictoria: quia ha
te iam uicto trumphatur. M udi ipe
toriam: ipso apło dicente. Oporcet co.¬
tibile hoc induere incorruptionem: t̃
mortale hoc induere uid incorminota¬
tatem. Cum autem corruptibile hoent

Expanded text:
concupiscentia adversaria castitati. Pacem concupiscentia adversaria castitati. Pacem vult, sed nondum habet. Quando enim ad illud ventum fuerit, ubi nulla omnino exsurgat concupiscentia adversanda, nullus erit hostis cum quo luctemur; nec exspectatur ibi victoria, quia de hoste jam victo triumphatur. Audi ipsam victoriam, ipso Apostolo dicente, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
quatt quot enim spũ dĩ aguntur. hiifi¬
lii sunt dĩ Agis: siagaris. Et bene agis:
si abono cagaris. Ergo quod dirit tibi.
si spũ facta carnis mortificaueritis uiue¬
tisꝰ ambiguum tibi erat de quo spũ dixerit.
m sequentibus uerbis intellige p̃cepto¬
rem: agnosce redemptorem. Ecenu ille
redemptorem tibi spm̃ dedit: quo morti¬
fices facta carnis. Quotquoc. enim spũ
dĩ aguntur: hii filii sunt dĩ. Nonsut̃
filii dĩ: si non aguntur spũ dĩ. Si autẽ
spũ dĩ aguntur: pugnãt quia magnũ
habent adiutormm Non enĩ deus sic noᷤ
expectat pugnantes: quomodo erus
ppłi uenatores. Populus uenatort
ea quȩ uultis faciatis: Hir eninr
cumq expositoris. Ut non eaque de
faciatis. Actendite scĩ quicumq pue
preliantibus loquor. Intelligunt p
nant: non me intelligunt qui non
Nam qui pugnat. non dico intells
sed preuenit me: quiã homo uult ea
ut nulla om̃ino surgat in menbris er

Expanded text:
Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi fiQuotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Agis, si agaris; et bene agis, si a bono agaris. Ergo quod dixit tibi, Si spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; et ambiguum tibi erat de quo spiritu dixerat, in sequentibus verbis intellige praeceptorem, agnosce Redemptorem. Etenim ille Redemptor tibi Spiritum dedit, quo mortifices facta carnis. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non sunt filii Dei, si non aguntur Spiritu Dei. Si autem Spiritu Dei aguntur, pugnant: quia magnum habent adjutorem. Non enim Deus sic nos spectat pugnantes, quomodo spectat populus venatores. Populus venatori ea quae vultis, faciatis? Hic enim pqualiscumque expositoris. Ut non ea quae vultis, faciatis. Attendite, sancti quicumque pugnatis. Praeliantibus loquor. Intelligunt qui pugnant: non me intelligit qui non pugnat. Nam qui pugnat, non dico intelligit me, sed praevenit me. Quid vult homo castus? Ut nulla omnino surgat in membris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u. A bet enim et homo spm̃: aduatu¬
ram ꝓpriam ꝑtinẽtem quo homo ẽ. Hõ
enim constat ex corꝑe et spũ: et de ipso
sp̃u bominis dictum est. Nemoscit que
sunt hominis: nisi spc̃ hominis quim
ipso est. Ulideo gͦ et ipsum hominem bab̾e
sp̃m suum ꝑtinentem ad naturam suanꝰ
et audio te dicentem. si autem spũ facta
carnis mortificaueritis uiuetis: queso qͣ
spũ : meo andomini: Audo enimuerba
tua: et adhuc ambiguitate ꝑmoneor.
diluum mortuam ẽẽ omnem carnem
quȩ habebat in se sp̃m uitȩ. Ac ꝑ hoc et
bes in salmo. Ignis. grando.iix. glaties.
sp̃s tempestatis. Cum gͣ multis modis
dicatur sp̃s. quo spũ dixisti oapłe: fac¬
ta carnis mortificanda : Meo. andĩ: Au¬
di quod sequitur:. et intellige. Sublata
est. questio sequentib uerbis. Cum enĩ
dixisset si autem sp̃u facta carnis mor¬
tificaueritis uiuetis: continuo addidit.

Expanded text:
spiritu. Habet enim et homo spiritum ad natuspiritu. Habet enim et homo spiritum ad naturam propriam pertinentem, quo homo est. Homo enim constat ex corpore et spiritu. Et de ipso spiritu hominis dictum est: Nemo scit quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est . Video ergo et ipsum hominem habere spiritum suum pertinentem ad naturam suam, et audio te dicentem, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quaero quo spiritu: meo, an Dei? Audio enim verba tua, et adhuc ambiguitate promoveorst, per diluvium mortuam esse omnem carnem, quae habebat in se spiritum vitae . Ac per hoc et betur in Psalmo, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Cum ergo multis modis dicatur spiritus, quo spiritu dixisti, o Apostole, facta carnis mortificanda? meo, an Dei? Audi quod sequitur, et intellige. Sublata est quaestio sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscere adũsus sp̃m: et hoc in bonis
concupiscit aduersis spm̃n. Nam in mali
non babet contra quem concupiscere.Ibi
enim concupiscit adũtus spm̃: ubiẽ sp̃s.¬
spin: et sp̃s aduersus carnem. noli putare
spiritui hominis tantum datum. Sp̃s dĩ
est. qui pugnat in te: adũsus ce. N dũsus
illud quod ẽ inte: contͣ te. Nolusti enim
stare ante dominum: cecidisti fraccuses.
Quomodo uas. qͣndo de manu hominis
cadit in terra: fractis es. Et quia fractuse̾:
idõ aduersus es cibi: idõ contraͭ es. Nichil
sit inte contrate: et integer stabis. Nam
tinere. alio loco dieit ipse apłs. Si enim
scd̃m carnem uixeritis: moriemini. Si
autem spũ facta carnis mortificaueritiᷤ:
uiuetis. In his uerbis iam se ertollebat
homo: quasi spũ suo facta carnis posset
mortificare. Si scd̃m carnem uixeritis:
moriemini : si autẽ spu facta carnis morti¬
sicaueritis. uiuetis. Expone nobis apłe q̃uo

Expanded text:
concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra quem concupiscere. Ibi enim concupiscit adversus spiritum, spiritum, et spiritus adversus carnem, noli putare spiritui hominis tantum datum. Spiritus Dei est qui pugnat in te adversus te, adversus illud quod est in te contra te. Noluisti enim stare ad Dominum; cecidisti, fractus es; quomodo vas quando de manu hominis cadit in terram, fractus es. Et quia fractus es, ideo adversus es tibi, ideo es contra te. Nihil sit in te contra te, et integer stabis. CAPUtinere, alio loco dicit Apostolus, Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. In his verbis jam extollebat se homo, quasi spiritu suo facta carnis possit mortificare. Si secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Expone nobis, Apostole, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Ergo uincat sp̃s carnem: autcerte
uincatur a carne. Adulterium tenebras
quęrit: castitas lucem desidat. Quomodo
is innotescere: sic uiue. Quomodo uis
hominibus innotescere : etiam preter
oculos hominum sic uiue. Qm̃ qui fecit¬
E: et in tenebrqͥs uidec ce. Quare laudatur
castitas publice ab hominib omĩb: Quare
nonlandant adult̾ium nec adulteri: qui
tur: repugnetur. Non enim non habee⁊
unde puqnes. deus tuus ẽ inte: sp̃ibonus
datus ẽ tibi: & tamen ꝑmittitur ipsa caro¬
tua concupiscere adũsus spm̃. suggestiombꝰ
non regnet peccatum murõ mortali corꝑe.
quodidõ peccatum uocatur: quia merito
peccati contingit. Non enim in paradis o
caro concupiscebat adũsus spm̃: aut erat
ibi ista pugna. ubi pax erat sola: sed fac¬
ta transgressione postea quam bomo nolu¬
it seruire dõ. et donatus ẽ sibi: Nec sic do¬
natus sibi ut posset saltim possid̾e se.s
ab eo possesus a quo deceptus: cepit caro

Expanded text:
tas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe tas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo vis innotescere, sic vive: quomodo vis hominibus innotescere, etiam praeter oculos hominum sic vive; quoniam qui fecit te, et in tenebris vid et te. Quare laudatur castitas publice ab hominibus? Quare non laudant adulterium nec adulteri? Qui tur, repugnetur. Non enim non habes unde pugnes. Deus tuus est in te, Spiritus bonus datus est tibi. Et tamen permittitur ipsa caro concupiscere adversus spiritum, suggestionibus et peccatum in vestro mortali corpore . Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concupiscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam homo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro
Abbreviated transcription (Latin):
disigeuter. Quidẽ gͦ quod dixi ꝑiculose
aitur si nõ intelligatur: Multi con¬
cupis c̃arnalibꝰ et damnabilibꝰ uicli:
c̃mitcunt queq facinora atq flagitia :
et in mundiciis tampessimis uolutantur.
quȩ turpe ẽ etiam dicere: et dicunt sibi
nta uerba apłi ÷ iude quid dixit apłs: ut
non eaque iuiltis faciatis. Nolo facere:
coor: compellor. uincor facio quȩ nolo.
seut ait apłs. quia caro concupiscit adũ
pastoris oꝑtos fontes aperire: et aquam
puram. innoriam sicientibus ouibus
ministre. Nolig̾ uinci: quandopugnaᷤ.¬
Uidete quale bellum ꝓposuit: qualem
pugnam qualem rixam. intus intrate
ipsum. soro caro concupiscit adũsus spm̃
Si non concupiscit et sp̃s aduersus carnẽ:
fac adulterium. Si autem sp̃s concupis¬
eit aduersus carnem: luctam uideo. uic¬
tum non uideo. Pugna ẽ: concupiscit
caro adũsus sp̃m ⁊ delectat adulteriũ.
Fateor quia delectat. Sed sp̃s concupis¬
Et aduersus carnem. Delectat et casti¬

Expanded text:
d est hoc ergo quod dixi, Periculose auditur, si non intelligatur? Multi concupiscentiis carnalibus et damnabilibus victi, committunt quaeque facinora atque flagitia, et immunditiis tam pessimis volutantur, quae turpe est etiam dicere; et dicunt sibi ista verba Apostoli. Vide quid dixit Apostolus, Ut non ea quae vultis, illa faciatis. Nolo facere, cogor, compellor, vincor, facio quae nolo, sicut ait Apostolus : Quia caro concupiscit adverpastoris, opertos fontes aperire, et aquam puram, innoxiam, sitientibus ovibus ministrare. 8. Videte quale bellum proposuit, qualem pugnam, qualem rixam, intus, intra te ipsum. Caro concupiscit adversus spiritum. Si non concupiscit et spiritus adversus carnem, fac adulterium. Si autem spiritus concupiscit adversus carnem, luctam video, victum non video, pugna est. Concupiscit caro adversus spiritum: delectat adulterium. Fateor quia delectat. Sed spiritus concupiscit adversus carnem: delectat et casti
Abbreviated transcription (Latin):
ris ab actu tuo: sanatus eris autequam ꝑpe¬
tres. Si enuim egeris in corde tuopenitẽtiam
quia malam rem et celestam et flagitiosã.
dampnabilemq decreueras. ubi mortuiᷤ
latebas intus: sic uitus surrexisti.Si autẽ
ꝑfeceris iam foras elatus es: sed habes qui
tibi dicat: iuuenis: tibi dico surge. Eciã¬
si ꝑpetrasti. et peniteat te : de ꝑximo redi.
nolim sepulcrum uenre. S & bic michi.
tercius mortuus ẽ. qui ȩtiam ꝑductus ẽ ad
sepulcrum. Iam supͣse babet consuetudi¬
nis pondus. moles eum t̾rena multum pre¬
mit. Multum enĩ exercecitatus est in flagi¬
tiis: consuetudine sua nimia pregauatur.
Clamat et xp̃c: lazare prodi foras. Homo
enu pessime consuetudinis: iam putet.
Merito ibi xp̃e clamauit: uec solum clama¬
uit. sed magna uoce clamauit. Aa xpĩ
enim clamorem eciam tales mortui. licet
sepulti. liceo putentes resurgent: tamen
et ipsi resurgent. De nullo enim
iacente desperandum est: sub ta li¬

Expanded text:
ris ab actu tuo, sanatus eris antequam perperis ab actu tuo, sanatus eris antequam perpetres. Si enim egeris in corde tuo poenitentiam, quia rem malam, et scelestam, et flagitiosam damnabilemque decreveras: ibi ubi mortuus jacebas intus, sic intus surrexisti. Si autem perfeceris, jam foras elatus es: sed habes qui tibi dicat, Juvenis, tibi dico, surge . Etiamsi perpetrasti, poeniteat te, de proximo redi: noli in sepulcrum venire. Sed et hic mihi tertius mortuus est, qui etiam perductus est ad sepulcrum. Jam supra se habet consuetudinis pondus, moles eum terrena multum premit. Multum enim exercitatus est in flagitiis, consuetudine sua nimia praegravatur. Clamat et Christus, Lazare, prodi foras. Homo enim pessimae consuetudinis jam putet. Merito ibi Christus clamavit: nec solum clamavit, sed magna voce clamavit . Ad Christi enim clamorem etiam tales, licet mortui, licet sepulti, licet putentes, resurgent tamen et ipsi; resurgent. De nullo enim jacente desperandum est sub tali
Abbreviated transcription (Latin):
ipse concupiscentie. Fatendum ẽ : fuint.
Idõ dixit ne perfeceritus. Sed non ꝑficiãtur.
Dec reuisti facere: perfecisti. ꝑ fecisti eͥnun:
si decernas faiciendum esse adulterium.
Et idõ non facias. quia locus nõ est muentꝰ
quia oportuntas non datur. quia forte
illa casta ẽ. de qua uideris eẽ commotus.
Ecce iam illa casta ẽ: et cu adulter es. Quare:
Quia ꝑfecisti concupiscentias. Quidẽ per¬
fecisti : In animo cuo faciendum eẽ adul¬
terium decreiusti. Iam quod absit siec mẽ¬
bra fuerint operata: in mordem deuolutꝰ
sinagogi. In domo erat: elata nonduin erat.
Sic ẽ homo qui flagitium decreuit in corde.
Mortuus ẽ : sed intus latet. Si autẽ usq ad
menbrorum ꝑpetrationem ꝑuenerit: elatus
ẽ foras. Sed ec iuuenem filium uiduȩ sus¬
citauit dominus: quando ercra portam ciui¬
tatis mortiuis efferebatur. Sic gͦ audeo quid
dicere. Decreiusti incorde tuo. Si reuocaue¬

Expanded text:
ipsae concupiscentiae. Fatendum est, fiunt. ipsae concupiscentiae. Fatendum est, fiunt. Ideo dixit, Ne perfeceritis. Sed non perficiantur. Decrevisti facere, perfecisti. Perfecisti etenim, si decernas faciendum esse adulterium, et ideo non facias quia locus non est inventus, quia opportunitas non datur, quia forte illa casta est de qua videris esse commotus: ecce jam illa casta est, et tu adulter es. Quare? Quia perfecisti concupiscentias. Quid est, perfecisti? In animo tuo faciendum esse adulterium decrevisti. Jam, quod absit, si et membra fuerint operata, in mortem devolutus synagogi . In domo erat, elata nondum erat. Sic est homo qui flagitium decrevit in corde: mortuus est, sed intus jacet. Si autem usque ad membrorum perpetrationem pervenerit, elatus est foras. Sed et juvenem filium viduae suscitavit Dominus, quando extra portam civitatis mortuus efferebatur. Sic ergo audeo quid dicere: Decrevisti in corde tuo, si te revocave
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. teneduimenbra. tene manus ab omĩ
scelere. tene occłosie male attendant. dene
aures ne uerba libidinis libent̃ audiant.
tene totum corpus. tene lat̾a. dene summa.
tene ima. Quid facit libido: Surgere no¬
ut: uincere non nouit. Surgendo assidue.
sine causa: discit et non surgere. Redeamꝰ
et plana eẽ iam uidebimus. Hoc ꝓposuerã
cupiscentias carnis ne abueritis: quia ne¬
cesse ẽ ut abeamusillas. Quare gͦ non dix̃
concupiscentias carnis ne feceritis: Quia
fecinus eas: concupiscimus. Ipsum con¬
cupiscere: facere ẽ. Sed ait apłi.Iam nõ ego
oꝑor illud: sed quod habitat uime pecca¬
tum. Ergo quid tibi cauendu ẽ: Hoc sine
dubio. ne ꝑficias. Surrexit libido dampna¬
bilis: surrexit. suggessit. non audiatur.
Ardet: non se compescit. et uelles ut nõ
arderet. Et ubi ẽ ut non ea que uultis faci¬
atis : Noli dare menbra: ne ardet sine
causa: et consninit se. In te gͦ funt fiuint

Expanded text:
rexit, tene tu membra: tene tu manus ab omni rexit, tene tu membra: tene tu manus ab omni scelere: tene tu oculos, ne male attendant: tene aures, ne verba libidinis libenter audiant: tene totum corpus, tene latera, tene summa, tene ima. Quid facit libido? Surgere novit, vincere non novit. Surgendo assidue sine causa, discit et non surgere. CAPUT XIet plana jam esse videbimus. Hoc enim proposueram, cupiscentias carnis ne habueritis: quia necesse est ut habeamus illas. Quare ergo non dixit, Concupiscentias carnis ne feceritis? Quia facimus eas; concupiscimus enim. Ipsum concupiscere, facere est. Sed ait Apostolus: Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. . Ergo quid tibi cavendum est? Hoc sine dubio, ne perficias. Surrexit libido damnabilis, surrexit, suggessit: non audiatur. Ardet, non se compescit, et velles ut non arderet. Et ubi est, Ut non ea quae vultis, faciatis? Noli dare membra. Ardeat sine causa, et consumit se. In te ergo fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
rtali corpore: ad obediendum desid̃iis
is. Ecce quoduolo. Desidia mala surgut:
A noli obedire. Armate: sume strum̃ta
uorum. Precepta dĩ: armatua sunt.
bene me audis. et quod loquor armariꝰ
on inquit regnet peccatum: in ur̃o mor¬
Ti corpore. Quam diuu enĩ portatis mortale
Erpus: pugnat contͣuos peccatium: sed nõ
net. a unidest non regnet: Idest ad ao
obediendum desidns eius. Si ceperis obe¬
dire: regnat. Et quid ẽ obedire ⁊ nisi eri̾¬
beatis menbra urã arma iniquitatis pecca¬
to: Nlichil hoc doctore p̃darius. Qiuduiꝰ
iam ut exponam tibi: Fac quod audisti:¬
ut non exhibeas menbra tua arma iniqui¬
tatis peccato. Dedit cibi deus potestatem
ꝑ spm̃ suum: ut menbra tual teneas. Sur¬
git libido: tene tu menbra. Quid factura
ẽ quȩ surrexit: Tu tene bienbra. noli exhi¬
bere menbra tua arma iniquitatis peccato.
Noli armare adũsarium cuum: contͣ tẽ.
tene pedes: ne eant ad illicita. Libido sur¬

Expanded text:
mortali corpore, ad obediendum desideriis mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus. Ecce quod nolo; mala desideria surgunt: sed noli obedire. Arma te, sume instrumenta bellorum. Praecepta Dei, arma tua sunt. Si bene me audis, et ex eo quod loquor armaris. Non, inquit, regnet peccatum in vestro mortali corpore. Quamdiu enim portatis mortale corpus, pugnat contra vos peccatum: sed non regnet. Quid est, non regnet? Id est, ad obediendum desideriis ejus. Si coeperitis obedire, regnat. Et quid est obedire, nisi ut exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato ? Nihil hoc doctore praeclarius. Quid vis jam ut exponam tibi? Fac quod audisti. Non exhibeas membra tua arma iniquitatis peccato. Dedit tibi Deus potestatem per Spiritum suum, ut membra tua teneas. Surgit libido, tene tu membra: quid factura est quae surrexit? Tu tene membra: noli exhibere membra tua arma iniquitatis peccato; noli armare adversarium tuum contra te. Tene pedes, ne eant ad illicita. Libido sur
Abbreviated transcription (Latin):
et spsadũsus caruem. Nunquid hoc
icum mortuus fuerit homo: absit.
onis carnem: quomꝰ tecum trais concu¬
encias carnis: Sed si bene pugnasti reci¬
s ad quietem. De qua quiete coronan
es nondampnandꝰ ut postea ꝑducarii
Ategnum. Ergo quandi bic uiuitut fr̃s.¬
N sicut et nos qui senuimus i ista milie
M mores quidem hostes habemus: ses
habemus. Fatigati sunt quoᷤmodo hõ
ati non cessant qualib̾cumq motibuᷤ
stare senectutis quietem. Acrior pug
iuuenum ẽ: nouimus eam. trausiiuumꝰ
n. Caro gͦ concupiscit adũsus sp̃m.:¬
p̃s adũsus carnem. ut non ea que uultis
atis. L. uid enim uultis oscĩ. oboni pre¬
Npres o fortes milites xpĩ: Quid uultis:
t nõsinc omĩno concupiscentiȩ malȩ: sed
non potestis. Excercete bellum. sꝑate criũ¬
Sum. modo enim interim pugnatur. saro
ncupiscit adũsus spm̃. et sp̃i aduersus¬
.Sed facite quod potestis. quod ait ipłe
łs alio loco: quod commemorare iam
eram. Non regnet peccatum in ur̃o

Expanded text:
tus adversus carnem. Numquid hoc etiam cum mortuus fuerit homo? Absit. Deponis carnem, quomodo tecum trahis concupiscentias carnis? Sed si bene pugnasti, reciperis ad quietem. De qua quiete coronandus es, non damnandus: ut postea perducaris ad regnum. Ergo quamdiu hic vivitur, fratres, sic minores quidem hostes habemus: sed tamen habemus. Fatigati sunt quodam modo hmen etiam fatigati non cessant qualibuscumque metibus infestare senectutis quietem. Acrior pugna juvenum est: novimus eam, transivimus per eam. Caro ergo concupiscit adversus sps adversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis. Quid enim vultis, o sancti, o boni praeliatores, o fortes milites Christi? quid vultis? Ut non sint omnino concupiscentiae malae. Sed non potestis. Exercete bellum, sperate triumphum. Modo enim interim pugnatur. Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritusSed facite quod potestis; quod ait ipse Apostolus alio loco, quod commemorare jam coeperam: Non regnet peccatum in vestro
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus est. Ab sorta ẽ mors inuictoria Is
Audi uoces trum phantium. Ybist
mors contentio tua: Wbi ẽ mors acults
tuus: ꝑ cussisti: uulnerasti: deiecisti.
morte sua uicit ce. Et cunc crumnphante
dicturi sunt: ubi ẽ mors contentio cua.
ubi est mors aculeus tuus: Nodo ais¬
quando caro concupiscit. aduersꝰ spĩ
Nonl quod uolumus facimus. Quart
Quia uolumus ut nulle sĩt concupiscen
sed non possumus. Uelinus nolimirꝰ
mius illais. U elimus nolinus citillat᷑:

Expanded text:
toriam. Audi voces triumphantium: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Percussisti, vulnerasti, dejecisti: morte sua vicit te. Et tunc triumphantes dicturi sunt: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? CAquando caro concupiscit adversus spirinon quod volumus facimus. Quare? Quia volumus ut nullae sint concupiscentiae, sed non possumus. Velimus nolimus, habemus illas: velimus nolimus, titillant,
Abbreviated transcription (Latin):
tias carnis ne ꝑfeceritis. Ipsam nobis liu¬
tam ꝓposuit : in hoc p̃lio uersamur. side
si non intelligatur: ꝑiculosissime audi
I dõ sollicitꝰ ne male homineꝰ iteligenꝰ
iit: suscepi bec uerba apłi adiuuante

Expanded text:
ntias carnis ne perfeceritis. Ipsam nobis lucntias carnis ne perfeceritis. Ipsam nobis luctam proposuit. In hoc praelio versamur, si Desi non intelligatur, periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec verba Apostoli, adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo prius anima diligenda ẽ. quroa
denda est: ut ordinem suum seruits
ta custĩdiat: anuna dõ. anime carosa
Wis seruiat caro tua ammȩ tuȩ: dose
anima tua. Debes regi: uit possis regar
Nam lucta ista tam ꝑiculosa ẽ: ut dis
autem: spu ambulate. A płi uerba a
que modo recitata sunt. de epła ipsius
carnis ne ꝑficiatis. Dicoautem spũ am¬
late et concupiscencias carnis non ai
ne habueritis. neq hoc dixit ne feccris
sed ne ꝑfeceritis. Quid sit audem hocai¬
uante domino dicam ut potero: adefi
ut intelligatis si sp̃u ambulatis. dicau
sp̃ii ambulate. et concupiscentiascarus
ne ꝑfeceritis. Sequatur: ne forte aliqͥ
ut hoc quod hic oscurum est. meuis segi¬
tibus uerbis facilius possic intelligi. di¬
xienuim non frust᷑ apłm noluisse dicatt.
concupiscentias carnis ne habuerite
neq hoc saltim uoluisseꝰ concupiscentis
carnis ne feceritis: sed dixule concupisã¬

Expanded text:
Ergo prius anima diligenda est, quae Deo subdenda est, ut ordinem suum servitus ista custodiat, anima Deo, animae caro. Vis serviat caro tua animae tuae? Deo serviat anima tua. Debes regi, ut possis regere. Nam lucta ista tam periculosa est, ut si autem, Spiritu ambulate. Apostoli verba dico, quae modo recitata sunt de Epistola ipsiuscarnis ne perfeceritis. Dico autem, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis: non dixit, Ne habueritis; neque hoc dixit, Ne feceritis; sed, ne perfeceritis. Quid sit autem hoc, adjuvante Domino, dicam ut potero: adestote, ut intelligatis, si Spiritu ambulatis. Dico autem, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis ne perfeceritis. Sequatur: ne forte aliquid, ut hoc quod hic obscurum est, in ejus sequentibus verbis facilius possit intelligi. Dixi enim, non frustra Apostolum noluisse dicere, Concupiscentias carnis ne habueritis; neque hoc saltem voluisse dicere, Concupiscentias carnis ne feceritis: sed dixisse, Concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s : Apłm audi.Caritas dĩ inquit dif¬
fusa est incordibꝰ nrĩs. Wnde tibi omẽ¬
dice caritas dĩ diffusa ẽ in cordetuo: Quid
aut in quo caritas dĩ diffusa est incorde
humano: Habemus inquit thesaurum
istum in uasis fictilib. Quare inuasis
ficcilibus: Ut eminentia uirtutis sit dĩ.
Deniq cum dixisset caritas dĩ diffusa est
in cordibꝰ nrĩs. ne putaret quisq a se sibi
minet ce: excitet te. Lucta ẽ enimm isto¬
corpore. Quamdui uiuimus mnpugnam̃:
quamdiu pugnamus ꝑiclitamur. Sed
in his omnibus superamus: ꝑ eum qui
dilecxit nos. Pugnam nram mͦ cum apłs
legeretur audistis. Omĩs uquit lex uno
sermone impletur: in eo quod diligis ꝓ¬
ꝓrimum tuum sicut te ipsum. Lsta dilec¬
tio de sp̃u scõ ẽ: diliges ꝑrimum tuum sict᷑
te ipsum. Prius uide suam nostidiligere
te ipsum: et cõmutto tibi promi prunium¬
tuum quem diligas sicut te ipłum. Si
autem non dum nosti diligere te. timeo
ne decipias proximum sicut ce. Sienim

Expanded text:
stolum audi: Charitas Dei, inquit, diffusa est in cordibus nostris. Unde tibi, o mendice, charitas Dei diffusa est in corde tuo? Quid, aut in quo charitas Dei diffusa est in corde humano? Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus. Quare in vasis fictilibus? Ut eminentia virtutis sit Dei . Denique cum dixisset, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris; ne putaret quisque a se sibi minet te, excitet te. CAPUT III. corpore: quamdiu vivimus, pugnamus; quamdiu pugnamus, periclitamur: sed in his omnibus superamus, per eum qui dilexit nos . Pugnam nostram, modo cum Apostolus legeretur, audistis: Omnis, inquit, Lex in uno sermone impletur, in eo quod est, Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Ista dilectio de Spiritu sancto est. Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Prius vide si jam nosti diligere te ipsum; et committo tibi proximum, quem diligas sicut te ipsum. Si autem nondum nosti diligere te; timeo ne decipias proximum tuum sicut te. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
tiuauit captiuitatem: W icit mortem.
Quid ẽ captiuauit captuitatem᷑ mortẽ
ꝓcurauit diabolꝰ: et ipse diabolus de morte
xp̃i est captiuatus. Ascendit imaltum. Qd
alcuis celo nouimus: Euidenter et ante
oculos discipulorum suorum ascendit in
celum. Hoc scimus: hoc credimus. hoc fa¬
temur. Uedit dona hominibus. Que do¬
na : Spm̃ scm̃. Quitaledat donum: qua¬
lis ipse est: Magna ẽ autem miscdia dei.
Donum dat aquale sibi. quia donum eiꝰ

Expanded text:
it captivitatem? Vicit mortem. Quid est, captivavit captivitatem? Mortem procuravit diabolus, et ipse diabolus de morte Christi est captivatus. Ascendit in altum. Quid altius coelo novimus? Evidenter et ante oculos discipulorum suorum ascendit in coelum . Hoc scimus, hoc credimus, hoc fatemur. Dedit dona hominibus. Quae dona? Spiritum sanctum. Qui tale dat donum, qualis ipse est? Magna est enim misericordia Dei: donum dat aequale sibi; quia donum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
lucernam xp̃o meo: inimicos eiuis indu¬
am confusione. Martyres nonne testes.
sunt xp̃i: et cestimonium ꝑhibent ueri¬
tati: Sed si diligentius cogitemus: quã¬
do illi marcires ꝑhibent testimonium:
ipse sibi ꝑhibet testimonium. Ipse enim
habitat in martẏribꝰ ut ꝑhibeant cesti¬
monium ueritati aud unum ex marti¬
ribus ipsum apłm paulum. Numquid
ꝑhibebant ceteri apłi. ꝑhibebat stephanꝰ
ipse sibi ꝑhibet cestimonium qui habitat

Expanded text:
lucernam Christo meo; inimicos ejus indulucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione. CAsunt Christi, et testimonium perhibent veritati? Sed si diligentius cogitemus, quando illi martyres perhibent testimonium, ipse sibi perhibet testimonium. Ipse enim habitat in martyribus, ut perhibeant testimonium veritati. Audi unum ex martyribus, ipsum apostolum Paulum: Numquid perhibeant caeteri Apostoli, perhibeat Stephanus; ipse sibi perhibet testimonium, qui habitat
Abbreviated transcription (Latin):
ista facis: dic nobis. Quibꝰ respondit. Dici¬
it michi et nos. Baptismus ioħis: de cȩlo
est. anex bominibus: Audier̃ et cacuert̃.
Cogitauerunt enim apud secito. Si
dixerimus ab hominib: lapidibit noc
populus. quia propħam habent iobãnem.
Si dixerimus de celo: dicturis ẽ nobie.
Quare gͦ non credidutis ei: q uia iohan¬
nes xp̃o ꝑhibuit cestimonium. Angustu¬
ti in cordibus suis questionibꝰ suis: et il¬
laqueati laqueis sius : responderunt.
nescimus. Quȩ potuit alia uox esse tene¬
brarum: Rectum ẽ quidem homini.
ut quando nescit: dicat nescio. Quan¬
do autem scit. et dicit nescio: testis ẽ contͣ
se. Utiq nouerant excellentiam ioħis:
et quia de cȩlo erat baptismus eius. sed
nolebant ad quiescere cui testimonium
ꝑbibuit iohannes. At ubi dixerunt
nescimus: respondit eis iħs. Nec ego
dicam uobis: in qua potestate ista facio.
fit confusi sunt: et impletum ẽ. paraui

Expanded text:
ista facis? dic nobis. Quibus respondit: Diciista facis? dic nobis. Quibus respondit: Dicite mihi et vos, Baptismum Joannis de coelo est, an ex hominibus? Audierunt, et tacuerunt. Cogitaverunt enim apud se cito, Si dixerimus, Ab hominibus, lapidabit nos populus: quia prophetam habent Joannem. Si dixerimus, De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis ei? Quia Joannes perhibuit Christo testimonium. Angustati in cordibus suis quaestionibus suis, et illaqueati laqueis suis, responderunt, Nescimus. Quae potuit alia vox esse tenebrarum? Rectum est quidem homini, ut quando nescit, dicat, Nescio. Quando autem scit, et dicit, Nescio; testis est contra se. Utique noverant excellentiam Joannis, et quia de coelo erat baptismum ejus: sed nolebant acquiescere cui testimonium perhibuit Joannes. At ubi dixerunt, Nescimus: respondit eis Jesus, Nec ego dicam vobis in qua potestate ista facio . Et confusi sunt, et impletum est, Paravi
Abbreviated transcription (Latin):
aestimonium ueritatis: Nonne ipse est.
qui dixit: ego sum uia. ueritas. et uita:
Qui g̃ eredendum ẽ. si ueritati non est.
dendum: Profecto enum noniuilt ere¬
te nisi falsitati: qui. nõ eligit credere ue¬
tati. Piccum est gͦ sedd̾ in ip̃sos ut sic in¬
lligas: un et ex his uerbis hunc sen¬
m concipias. Si ego testimonium.
erhibeo de me: testimonium meum
m ẽ uerum : idest sicut me putatis.
e enum nouerat uerum eẽ de se cesti¬
infirmos ꝓpter incredulos. propter ñ
intelligentes: sol lucernas querebat. Ful¬
¶oꝰ qͦuippe solis: lippitudo eorum ferre nõ
ncerna ardens et lucens: et uos uoliustis
eultare ad horam in lumine eius. Lucer¬
a ista ad illorum confusionem parata ẽ :
us. Paraui lucernam xp̃o meo. Ut quid
lucernam soli: Ut inmicos eius induam
confusione. suꝑ ipsum autem florebit scĩfi¬
catio mea. Deniq hinc sunt confusi quo¬
dam loco ꝑ ipsum iobannem: quando di¬
xerunt uidei domino. in qua postestate

Expanded text:
Nonne ipse est qui dixit: Ego sum via, et veritas, et vita ? Cui ergo credendum est, si veritati non est credendum? Profecto enim non vult credere nisi falsitati, qui non eligit credere veritati. Dictum est ergo hoc secundum ipsos, ut sic intelligas, et ex his verbis hunc sensum concipias: Si ego testimonium perhibeo de me, testimonium meum non est verum, id est, sicut putatis. Ille enim noverat verum esse de se testiinfirmos, propter incredulos, propter non intelligentes, sol lucernas quaerebat. Fulgorem quippe solis lippitudo eorum ferre non lucerna ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus. Lucerna ista ad illorum confusionem parata est, mis: Paravi lucernam Christo meo. Utquid lucernam soli? Inimicos ejus induam confusione: super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Denique hinc sunt confusi quodam loco per ipsum Joannem, quando dixerunt Domino Judaei: In qua potestate
Abbreviated transcription (Latin):
carni niẽ spem. Suscepit enum quag
ramus in hac cerra: quod hic habinlg
nasci et mori. Nasci et mori hic hab
nam uana remanserat salus tua.
et in hoc mundo tanquam ꝑegrine
mus: Transire nos cogitemus: et se
uoluit et incertum. Aprima infat
usq ad decripitam senectutem: biti
spatium est. Quod tam du uixerai
ei profuisset si adam hodie mortine̾
Quid diuẽ. ubi finis est: Hesterms
diem nemo renocat: hodiernus ct
urgetur ut transeat. Ipso paruo se
bene uiuamus: ut illo eamus. under
transeamus. E.t modo cum loquima
utiq transimus. Uerba currunt
felicitas nra. tocũ crãsit. s nõ expauo¬
mus: uerbum dnĩ manet in eterii
Conuersi ad dominum:

Expanded text:
carni nostrae spem. Suscepit enim quod noveramus in hac terra, quod hic abundabat, nasci et mori. Nasci et mori, hic abusua: nam vana remanserat salus tua. et in hoc mundo tanquam peregrini vivamus. Transire nos cogitemus, et minus esse voluit et incertum. A prima infantia usque ad decrepitam senectutem, breve spatium est. Quod tam diu vixerat, quid ei profuisset, si Adam hodie mortuus esset? Quid diu est, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus crastino urgetur, ut transeat. Ipso parvo spatio bene vivamus, ut illo eamus unde non transeamus. Et modo cum loquimur, utique transimus. Verba currunt,felicitas nostra. Totum transit: sed non expavescamus: Verbum Domini manet in aeternum. Convers
Abbreviated transcription (Latin):
fit sanitas. Noli te extollere. Siuis sana¬
ri: descende. Expauescere pietas debuit:
si xpc̃ in carne mutabilis diceretur. Nunc
autem cominẽdat tibi ueritas ĩmutabilẽ
xpm: quantum attinet ad uerbum. In
principio enim erat uerbum: et uerbum
erat apuddmͣ. Non quod sonaret et crã¬
siret: qui a ᷤ erat uerbum. Manet gͦ deu
tuuis immutabilis. O uera pietas: mano
ds̃ cuus. Noli timere non ꝑit: et ꝑ ipsum
nec tu peris. Manet. nascitur ex femina:
sed in carne. Uerbum autem et matrem
fecit: qui erat antequam fieret: fecit si¬
fans fuit: sed in carne. Sugrit : creuit:
aumenta sumpsit. Per etates cucurrit:
ad iuuent᷑am ꝑuenit: sed in carnes
gatus dormiuit: sed iucarne.ẜ lin
sitimq passus est: sed in carne. s¬
henilis. ligatus. flagellatus. contusi
affectus. postremo crucifixus. ag
sed incarne. Quid expaueseis: ⁊a
domini manet in ȩternum. Q.uime
utam dĩ bumilititem: non uut s

Expanded text:
fit sanitas. Noli te extollere: si vis sanafit sanitas. Noli te extollere: si vis sanari, descende. Expavescere pietas debuit, si Christus in carne mutabilis diceretur. Nunc autem commendat tibi veritas immutabilem Christum, quantum attinet ad Verbum. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum: non quod sonaret, et transiret; quia Deus erat Verbum Manet ergo Deus tuus immutabilis. O verax pietas: manet Deus tuus: noli timere, non perit; et per ipsum nec tu peris. Manet, nascitur ex femina; sed in carne. Verbum autem et matrem fecit. Qui erat antequam fieret, fecit sifans fuit; sed in carne. Suxit, crevit, alimenta sumpsit, per aetates cucurrit, ad juventam pervenit; sed in carne. Fatigatus dormivit; sed in carne. Esuriem sitimque passus est; sed in carne. Comprehensus, ligatus, flagellatus, contumeliis affectus, postremo crucifixus, occisus; sed in carne. Quid expavescis? Verbum Domini manet in aeternum. Qui respuit istam Dei humilitatem, non vult sibi a