comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos opũpontifices. aouer¬
sus impium dognia diuino sc̃i
zeli feruore concurrite. ⁊emer¬
genti nunc pͥmũ heresi una¬
nimit̃ obiuate. obstruatur
osloquentiũ iniqͣ: ⁊ pcc̃oꝵ ma¬
nus apłice fidĩ ñ quatiat fimi¬
dam̃tum. Seruetur eccłiasti¬
cã i sua puritate doctrina:
nec eam uexare ꝑmittatur
t̾rena sapientium tͣbulẽta
uersucia. Surgit inimicus.
noctu peragrum xp̃i ⁊rani¬
a consꝑgere uos in die quo
ambulatis. sane doctriue
sarculo. male sataradicitꝰ
extirpare. Noctu allophili
puteos ruderib implent:
indie ysaac euacuare festi¬
net. Satrarium xp̃i noctur¬
nus fur temptat irrumpe¬
re: extitetur lingua canum
eius salubrĩt oblatrare. Ꝙ¬
si exur̃o fortassis ordine quis¬
piam prodeat quid doginati¬
zare tam nefanda p̾sumat.¬
tanto illum durius debetis
arguereͥ qnͣto ⁊ hiis qui ecc̃ie
tutor eẽ. debuerat ⁊̃ nititur
obpugnare. Suggerite do
astice seu̾itatis extendat: ut
iuxta in discretorum homi¬
num uota in nocentes quo

Expanded text:
o pii pontifices, adversus impium dogma divino sancti zeli fervore concurrite et emergenti nunc primum novae heresi unanimiter obviate. Obstruatur os loquentium iniqua, et peccatorum manus apostolicae fidei non quatiat fundamentum. Servetur aecclesiaetica in sua puritate doctrina, nec eam vexare permittatur terrena sapientium turbulenta versutia. Surgit inimicus noctu per agrum Christi zizania conspergere; vos in die, quo ambulatis, sanae doctrinae sarculo male sata radicitus extirpate. Noctu allophili puteos ruderibus implent, in die Ysaac evacuare festinet. Sacrarium Christi nocturnus fur temptat irrumpere, excitetur lingua canum eius salubriter oblatrare. Quodsi ex vestro fortassis ordine quispiam prodeat, qui dogmatizare tam nefanda ptanto illum durius debetis arguere, quanto et is, qui Ecclesiae tutor esse debuerat, eam nititur oppugnare. Suggerite igiasticae severitatis extendat, ut juxta indiscretorum hominum vota, innocentes quosque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exeorum nos comparatione
facere p̾sumamus ꝙ ex nr̃a im¬
betillitate formidamis. Si er
bulantis nos uite festinamus:
ligemur funib idẽ p̾ceptis do¬
minitis astringamur. Int̾ sint
ĩ panni uet̾es cum quib me¬
lus teneantur fumes id ẽ p̃ce¬
dentium confortemur exempł.
ne infirmos nos ac timidos. pre¬
cepta subtilia ulu̾ent dum le¬
uant. Qua si quos dam pannos
uet̾es paulus apłs subiungebat.
cum ad subleuandos discipulos
p̃ceptis sius sp̃alib exempla ue¬
terum cõmendaret datens. Ins¬
ti ludibria ⁊ u̾b̾a exꝑti. in sr̃us¬
gladiis mortui sunt. Et paulo
post. Hñtes itaq tantam im¬
positam nubem testium depo¬
nentes om̃e pondus ⁊ circum
⁊ fidem. Suꝑius indelicet dum
spãlia p̃cepta loc̃retur: qͣi fu¬
nies miserat. Post modũ u̾o me¬
moraus exempla maiorum qͣi
uet̾es pannos adhibeat. Enĩ¬
u̾o seris d̾i tunc d timere cũ
temporale quid ꝑtipit. tunc gd¬
dere cumꝑdit: qr cui ꝓpositum

Expanded text:
 ex eorum nos comparatione facere praesumamus, quod ex nostra imbecillitate formidamus. CAPUT bulantis vitae levare festinamus, ligemur funibus, id est praeceptis Dominicis astringamur. Intersint etiam panni veteres, cum quibus melius teneantur funes, id est, praecedentium confortemur exemplis, ne infirmos nos ac timidos praecepta subtilia vulnerent, dum levant. Quasi quosdam pannos veteres Paulus apostolus subjungebat, cum ad sublevandos discipulos praeceptis suis spiritualibus exempla veterum commendaret, dicens: « Justi ludibria et verbera experti; insugladii mortui sunt . » Et paulo post: « Habentes itaque tantam impositam nubem testium, deponentes omne pondus, et circums fidem . » Superius videlicet dum spiritualia praecepta loqueretur, quasi funes miserat; postmodum vero memorans exempla majorum, quasi veteres pannos adhibebat. Enimvero servus Dei tunc debet timere cum temporale quid percipit; tunc gaudere cum perdit: quia cui propositum
Abbreviated transcription (Latin):
satisfactio p̾stare consueuit.
b abhereticis. qui tñ illic bap¬
tizatisunt. ꝑmanus impositio¬
nem laicam tm̃ tribuere com¬
munionẽ: nec ex hiis aliquem
incłicatus honoremuł exiguũ
subrogare. At u̾o hu qui a ca¬
tholica adheresim transier̃t
quos non alit̾ oportet nisiꝑ
pũiam suscipi apud nos nõ so¬
lum pnĩam ñ agunt. u̾m eti¬
am honore emulantur: ⁊ a¬
lianõ dislimilia que setrium¬
tur. Cuius nimirũ decreti ideo
plura que necessaria iudicã¬
tur omisimus: ut ⁊ disputa¬
tionis series unde error obrep¬
ticos hic diti simoniacos asse¬
rant : atq abeis sic ordinatox
sic uuln̾atum hr̃e cap̃. ꝑ illam
uidelicet manus impositionẽ
ut meis ordinatiomis honorul¬
terius locum hre ñ possit. Qui
nimirũ eorum intelłes iccirco
uelatau̾itate confunditur: qr
totius decretitextum. ꝑ ordi

Expanded text:
satisfactio prestare consuevit. satisfactio prestare consuevit. bus ab hereticis, qui tamen illic baptizati sunt, per manus impositionem laicam tantum tribuere communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare. At vero hii, qui a catholica ad heresim transierunt, quos non aliter oportet nisi per penitentiam suscipi, apud nos non solum penitentiam non agunt, verum etiam honore cumulantur, et alia non dissimilia quae sequuntur. Cuius nimirum decreti nos et plura, quae necessaria videantur, omisimus, ut et disputationis series, unde error obrepticos hic dici symoniacos asserant, atque ab eis ordinatos sic vulneratum habere caput, per illam videlicet manus impositionem, ut in eis ordinationis honor ultra locum habere non possit. Qui nimirum eorum intellectus idcirco velata veritate confunditur, quia totius decreti textum per ordi
Abbreviated transcription (Latin):
positionẽ hr̃e caput: ubiiuil¬
nus infixum ẽ. ibi medicina
ad hibenda ẽ. quo possit rett¬
pe sanitatẽ. Que sanitas pꝰ
uulmis secuta sine cicatrice ẽẽ
nõ posse. Nam si uit legitur
ꝙ tetig̾it immũdus imimũ¬
dũ erit: quomͦ ei tribuetur
ꝙ mundicia at puritas cõsu¬
euit accipere. S cͣc asseritur
eum qui honorem amisit.
honorem dare ñ posse. nec il¬
lum aliquid arcepisse: qruia
nichil indante ẽ. ꝙ ille posset
accipere. ac quiescamus. et
ñ potuit. Dampnationem
nus impositionẽ dedit: ⁊ cru
particeps fc̃c ẽ dampnato qͦ¬
modo hẽat honorem actiꝑe
inuenire ñ possumus. Sed
dr̃ u̾a ac iusta legittuni sac̃do¬
tis bñdictio: auferre om̃e ui¬
cium ꝙ auitioso fu̾it obiectũ
Ergo siitaẽ. applicentur ador¬
omationem sacrilegi adult̾i
atq oĩum criminũ rer qr per
bñdictionẽ ordinationis trimi¬
na uł uitia putantur auferri.
Nullus sit pmñe losus. q id po
test p̾stare ordinatio ꝙ longa

Expanded text:
positionem habere caput, ubi vulnus infixum est, medicina adhibenda est, quae possit recipere sanitatem. Quae sanitas post vulnus secuta sine cicatrice esse non posse. Nam si, ut legitur, 'quod tetigerit immundus, immundum erit', quomodo ei tribuetur, quod mundicia ac puritas consuevit accipere? Sed contra asseritur eum, qui honorem amisit, honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quia nihil in dante erat, quod ille posset accipere. Acquiescimus, et non potuit. Dampnationem nus impositionem dedit, et qui particeps factus est dampnato, quomodo debeat honorem accipere, invenire non possumus. Sed dicitur vera ac iusta legitimi sacerdotis benedictio auferre omne vicium, quod a vicioso fuerit iniectum. Ergo, si ita est, applicentur ad ordinationem sacrilegi, adulteri atque omnium criminum rei, quia per benedictionem ordinationis crimina vel vicia putantur auferri. Nullus sit penitentiae locus, quia id potest prestare ordinatio, quod longa
Abbreviated transcription (Latin):
te fugite in aliam. Uita pla¬
ne um saluatornr̃ gessit in
tarnte ñ minus cim̃p̃dicatio
eungelii nobis ẽ: ⁊ ꝓposita te¬
nende linea discipline. Sicut
ergo ista ip̃e cuncta mundi fu¬
rentis obstatula ñ ꝑ districti
ex aminis ultionem s ꝑ ĩuit¬
tam suꝑauit incontusse pa¬
tientie maiestatem: ita docet
mundi rabiem potius eqͣ nimi¬
ter ferre. qmͣ uł arma corripe
uł ledenti lesionib respond̾e̾:
p̾sertim cum int̾ regnum et
sacerdotiũ ꝓpria cuiusq distin¬
guantur officia: ut ⁊ rex ar¬
ns utatur scłi. ⁊ sacerdos ac¬
tingatur gladio sp̃ali. quiẽ
cipe paulus dicit. Non sie
cã gladium portat. Ocierm
minist̾ ẽ. mñdex in iram eiqͥ
malum agit. azarias rexco
sacerdotale usurpat offmm
lepra profunditur.⁊ si sacer¬
dos arma corripit. ꝙ utiq lai¬
corum ẽ quid meretur: Nam
⁊ dauid ic cuto ante enͣgeliũ
eimnͣgelite uixisse creditur: qr
ñ modo semei ⁊ saub s ⁊ płimis
nulla hic exempla ꝑ stringerẽ

Expanded text:
a plane, quam Salvator noster gessit in carne, non minus quam praedicatio evangelica, nobis est et proposita tenendae linea disciplinae. Sicut ergo ipse cuncta mundi furentis obstacula, non per districti examinis ultionem, sed per invictam superavit inconcussae patientiae majestatem, ita docet mundi rabiem potius aequanimiter ferre quam vel arma corripere, vel laedenti laesionibus respondere; praesertim cum inter regnum et sacerdotium propria cujusque distinguantur officia, ut et rex armis utatur saeculi, et sacerdos accingatur gladio spiritus, qui est cipe Paulus dicit: « Non sine causa gladium portat. Dei enim minister est, vindex in iram ei qui malum agit . » Azarias rex, quia sacerdotale usurpat officium, lepra perfunditur ; et si sacerdos arma corripit, quod utique laicorum est, quid meretur? Nam et David idcirco ante Evangelium evangelice vixisse creditur, quia non modo Semei et Saul, sed et plurimis nulla hic exempla perstringerem,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ namq dĩ filius de celodes¬
cendit: ꝑ patĩam u̾o diabolũ
suꝑanit. his nimirũ nirtutib.
supplicia triumphalit ꝑtule¬
runt. Si ergo profide quia u¬
mu̾salis uiuit eccłia nusqiã
ferrea corripi arma concedit
qũõ prot̾renis ac transitoriis ec¬
cłie facultatib loricate acies
ingladios de bachantur: por¬
ro scĩuiri cum p̾ualent here¬
tios ydolorumq cultores ne¬
qiua qmͣ ꝑimunt. s potius ab
eis profide satholica ꝑimi nõ
refugiunt: quomodo ꝓrerũ
uilium detrim̃to fidelis fide¬
lem gladiis impetat: quẽ
setum utiq redemptum xp̃i
sanguine ñignorat. Ingalle
sione contentio. Cumq aꝑtis
utriusq fautorib minis diu
certaret᷑ ⁊ uirgiit: tandem ut
armis ag̾etur utrimq condic¬
tum ẽ. Et scłaris quidẽ ꝑatis

Expanded text:
tatem namque Dei Filius de coelo descendit, per patientiam vero diabolum superavit. His muniti virtutibus, supplicia triumphaliter pertulerunt. Si ergo pro fide, qua universalis vivit Ecclesia, nusquam ferrea corripi arma conceditur, quomodo pro terrenis ac transitoriis Ecclesiae facultatibus loricatae acies in gladios debacchantur? Porro, sancti viri cum praevalent, haereticos idolorumque cultores nequaquam perimunt; sed potius ab eis pro fide catholica perimi non refugiunt. Quomodo ergo pro rerum vilium detrimento fidelis fidelem gladiis impetat, quem secum utique redemptum Christi sanguine non ignorat? In Gallisione contentio. Cumque a partis utriusque fautoribus minis diu certaretur et jurgiis, tandem ut armis ageretur utrinque condictum est. Et saecularis quidem, paratis
Abbreviated transcription (Latin):
do a saterdotib uniu̾sali man¬
dato relictum iuideretur am¬
bigim. Luca ⁊ eungelista
ritanorum ut illi ꝑarent. Cñ¬
qz illos samarite nullatenus
recepissent: ꝯmoti iacobus
⁊ ioh̾s humanitate dictante
illos. si c̃ helyas fecit. Mox con¬
n̾sus increpauit illoc dicens.
Nescitis cuius sp̃c estis. Filiut

Expanded text:
do a sacerdotibus universali mandato relictum videtur ambiguum. Luca etiam evangelista ritanorum, ut illi pararent . Cumque illos Samaritani nullatenus recepissent, commoti Jacobus et Joannes, humanitate dictante,illos, sicut Elias fecit? » Mox conversus increpavit illos, dicens: « Nescitis cujus spiritus estis: Filius
Abbreviated transcription (Latin):
um facis: Et p̾cipue id ꝙ is
p̾sto subiunctam ẽ sacerdoti cõ¬
gruere iudetur. Qui in lege
głiaris: ꝑ p̃uaritationẽ legil
dm̃ in honoras. In lege quip
da legis mandata sortitus est:
s ꝑ p̃uaricationẽ legis dm̃ inho¬
norare conuincitur. cum scita
legalia transgredi ñ ueretur.
Dumq aliud agit. aliud p̃di¬
tati ̃ qnͣtum in se om̃s ab eus¬
dem legis obseruatione ꝑtͣbat᷑
sicut scribis ⁊ phiseis dñc dicit.
ꝓhibiustis. Et reu̾a qiua fron¬
te qualib̾tatis. audatia. sater¬
dos quibb indissidentiũ con¬
federatione desudet : cum ip̃e
siuis osorib ñ remissionis in¬
dulgeat ueniam s effrenet᷑
inplacabilit̾ ad uindictam. In¬
terom̃s sane uirtutum gẽmas
quas saluatorm̃r de telo nemꝰ¬
ensattulit. duas insignius
atq p̾clarins rutilare monstͣ¬
uit: quas ⁊ inse prins exp̃ssit. ⁊
ut nobis inprim̾entur edocuit
caritatem scilicet ⁊ patĩam. Et

Expanded text:
 116 Et praecipue id quod his praesto subjungit, sacerdoti congruere videtur: « Qui in lege gloriaris, per praevaricationem legis Deum inhonoras . » In lege quippda legis mandata sortitus est, sed per praevaricationem legis Deum inhonorare convincitur, cum scita legalia transgredi non veretur. Dumque aliud agit, aliud praedicat, quantum in se est, omnes ab ejusdem legis observatione perturbat, sicut Scribis et Pharisaeis Dominus dicit: « prohibuistis . » Et revera qua fronte, qua libertatis audacia sacerdos quilibet in dissidentium confoederatione desudet; cum ipse suis laesoribus non remissionis indulgeat veniam, sed efferatur implacabiliter ad vindictam? Inter omnes sane virtutum gemmas, quas Salvator noster de coelo veniens attulit, duas insignius atque praeclarius rutilare monstravit, quas et in se prius expressit, et ut nobis imprimerentur, edocuit, charitatem scilicet et patientiam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nidi semꝑ fc̃a bonorum:
ut siuł imitari potes. cumulũ
tibi ꝑpetue retriburtionis ac¬
crurrant: uł si impossibilia st̃
ub̃ius te in humilitate custodi¬
ant. Erigatur sp̃c adea que ꝓ¬
mittunt᷑ in prĩa: ⁊ exiliens ꝑ¬
uipendat quicquid asꝑitatis
horret inuia. Cumpondus au¬
ri radiantis attenditur: labor
itin̾is leiigatur. Ubiloco p̾mii
corona ꝓponitur stadii cursus
rum multitudo repellitur ip̃e
a dnuptiale conuiuiũ in gre¬
di cum splendida p̾sentissime¬
sp̃e u̾itatis fatie ad faciem dm̃
ternere. choris angelitis mere¬
sentib qñq gaudiis sunt re¬
pleti. ut de futura nũqm sint
adu̾sitate solliciti ubi dũ quie¬
ta mens in tirrumscripti lumi¬
nis a menitate ꝑ fruitur. de su¬
orum quo conciniũ p̃mũs in¬
enarrabilit̾ gratulatur. Islic
uite fontem ⁊ sicientes hauri¬
unt ⁊ haurientes siciunt. qr
gign̾e uł sacietas fastidire. Ex
eo plane ꝙ auctori uite sem¬
per asistunt. omnem uimbĩ¬
tudinis trahunt. hinc flori¬

Expanded text:
udi semper facta bonorum, vel si imitari potes, cumulum ubi perpetuae retributionis acquirant; vel si impossibilia sunt, uberius te in humilitate custodiant. Erigatur spiritus ad ea quae promittuntur in patria, ut exsiliens parvipendat quidquid asperitatis horret in via. Cum pondus auri radiantis attenditur, labor itineris levigatur. Ubi loco praemii corona proponitur, stadii cursus rum multitudo repellitur, ipse ad nuptiale convivium ingredi, cum splendida electorumspeciem Veritatis; facie ad faciem Deum cernere, choris angelicis iaesentibus quique gaudiis sunt repleti, ut de futura nunquam sint adversitate solliciti: ubi dum quieta mens incircumscripti luminis amoenitate perfruitur, de suorum quoque concivium praemiis inenarrabiliter gratulatur. Illic vitae fontem et sitientes hauriunt, et haurientes sitiunt; quigignere, vel satietas fastidire. Ex eo plane, quod auctori vitae semper assistunt, omem vim beatitudinis trahunt. Hinc flori
Abbreviated transcription (Latin):
tie. ⁊ tu delicta sacrilegii ⁊ ste¬
lis tiine reuelent celi iniqͥ¬
tates tuas ueni humiliem᷑
inu̾itate confessionis ⁊ lau¬
dis enis: net̾ra consurgat ad¬
u̾sumte. asserens tantis scłio
se tuam ꝑfidiam sustentasse.
Non erubescas filiũ enis ẽẽ.
dm̃ tuũ: ne ⁊ ip̃e te erubes¬
cat coram angelis suis. Non
erubescas sermones eius: ne
ip̃e te madnotationẽ libri
iuuentium erubescat. Confi¬
tere illum in regione t̾rarũ:
ut ip̃e te confiteatur in t̾ra
uiuentiũ. Confitere illum dm̃
uinutatis. Tie maiestatem
eius int̾ homines: nete huma¬
nitas eius intartara p̾cipitet
coram angelis suis. Dilige illũ
dum patiens ẽ. ne odio te hẽ
at. dum iudicau̾it te. arbitͦr
ꝑuirtutẽ dĩ hostem ⁊ potui
confodisse. reliquisse cesum.
abretisse eneruatum. examẽ
dunsisse. Uñ ⁊ pallidus adẽ.
ex sanguis sr̃ est defessus angit.
fatigatus manet. concisus ia¬
cet. confossus ruit. elisus inte¬
riit. Deuitali flatu nichil fr̃¬

Expanded text:
t tu delicta sacrilegii et sceleris tui, ne revelent coeli iniquitates tuas. Veni humiliemur in veritate confessionis et laudis ejus, ne terra consurgat adversum te, asserens tanti sceleris se tuam perfidiam sustentasse. Non erubescas filium ejus esse Deum tuum, ne ipse te erubescat coram angelis suis. Non erubescas sermones ejus, ne ipse te in adnotatione libri viventium erubescat. Confitere illum in regione terrarum, ne ipse te non confiteatur in terra viventium. Confitere illum Deumvinitatis. Time majestatem ejus inter homines, ne te humanitas ejus in tartara praecipitet coram angelis suis. Dilige illum dum patiens est, ne odio habeat te, dum judicaverit te Arbitror me per virtutem Dei hostem ut potui confodisse, reliquisse caesum, abjecisse enervatum, exanimem dimisisse. Unde et pallidus adest, exsanguis superest, defessus angitur, fatigatus manet, concisus jacet, confossus ruit, elisus interiit: de vitali flatu nihil sup
Abbreviated transcription (Latin):
co natus ẽ: ire filius de carne
pcc̃i. ⁊ ip̃a que bñdc̃a abange¬
lo p̾dicatur. in maledictione
adhuc ꝑ manens submaledic¬
to pepent: Alioqum qud ẽ
tꝑ legem nature requirũt
in maria ubitotum quicꝙͣ

Expanded text:
cto natus est, irae filius de carne peccati, et ipsa, quae benedicta ab angelo praedicatur, in maledictione adhuc permanens sub maledicto peperit. Alioquin quid est quod legem naturae requirunt in Maria, ubi totum quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ate reputatus ẽ ẽẽ d̾s. Dixi celer
dixi curreus. dixi transiliens.
dixi ꝑnix. dixi uelox. dixi cita¬
tus. que citoreperi: que deuici¬
no attigi. q̃ de proximo inueni.
que de confinio intuli. Nam si
ꝑicia pollens. Si prudentia ui¬
gib si acumine uiuax. si inqui¬
sitione strenuus: si solitudĩe
minus inhers. uellem aut pꝰ¬
sem. dies mͥ deficient momẽ¬
ta de crescent. ora lassabunt
mane ruet. m̃idies langues¬
cet. uespere decidet. intempes
rent de talib satramentet. ei¬
fid̾i mee congrua. aut ꝑfidie
tue discordancia ⁊ adu̾sa. pro¬
mere uł enarrare. Unde iam
ueni metum ad hãc uirginẽ.
ne sine hac ꝓperes ad gehennã.
ueni abscondamur subuela¬
mento uirtitis euis: ne ĩdn¬
aris confusione sic̃ diploide.
ueni confiteamur: ego delic¬
ta iuuentutis mee. ⁊ ignorã

Expanded text:
a te reputatus est esse Deus. Dixi celer, dixi currens, dixi transiens, dixi pernix, dixi velox, dixi citatus, quae cito reperi, quae de vicino attigi, quae de proximo inveni, quae de confinio intuli. Nam si peritia pollens, si prudentia vigil, si acumine vivax, si inquisitione strenuus, si sollicitudine minus iners vellem, aut possem, dies mihi deficiet, momenta decrescent, horae lassabunt, mane ruet, meridies liquescet, vespere decidet; intempestrent de talibus sacramfidei meae congrua, aut perfidiae tuae discordantia, et adversa promere vel narrare. Unde jam veni mecum ad hanc Virginem, ne sine hac properes ad gehennam. Veni abscondamur sub velamento virtutis ejus, ne induaris confusione, sicut diploide. Veni confiteamur, ego delicta juventutis et ignora
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiecerunt ⁊ sap̃ia nulla ẽ ĩ eis.
Ꝙ u̾bum: Hoc utiq de hac uir¬
gine carnem fc̃m. Et qmͣ sapi¬
enciam᷑. Scilicet dĩ prĩs: que
gentib stulticia ẽ. Item ysaias.
audite me duro corde: ⁊ qui lõ¬
ge estis ainsticia. Pope fecit iꝰ¬
titiam meã: ⁊ ñ elongabitur:.
⁊ salus mea nõ morabitur. Q̾
iusticia ⁊ q̃ salus. insi hic utiq
a quo iustificati ⁊ saluati cre¬
dentes sumꝰ: Item ysaias. Educ
foras ppłm cecum. ⁊ oculos hñ¬
tem: surdum ⁊ aures sunt ei.
Quid ñ uidentẽ ⁊ quidñ audi¬
entẽ. nisi hunc d̾i filium ex ho¬
mine incarnatum. ⁊ cuncta q̃
de eo multipharie sunt p̃ dc̃a:
It̾ in osee. ue i quit eis qm̃
recesserunt ame: uastabun
tur. qr p̾uaricati sunt in me.
Ego redemi eos: ⁊ ip̃i locuti sũt
cont᷑ me mendatiũ. Aquo re¬
cesserunt: Utiq ame quem
humilẽ inidentes hominẽ eẽ.
contempserũt dm̃. Et qd̾ mẽ¬
mia dicente legimus nõ est ip̃e
Et quare ñ est ip̃e: Quia uidi¬

Expanded text:
ecerunt, et sapientia nulla est in eis . Quod verbum? Hoc utique de hac Virgine carnem factum. Et quam sapientiam? Hanc scilicet Dei Patris, quae gentibus stultitia est. Item Isaias: Audite me, duro corde, et qui longe estis a justitia: prope feci justitiam meam, et non elongabitur, et salus mea non morabitur . Quae justitia, et quae salus, nisi hic utique a quo justificati et salvati credentes sumus? Item Isaias: Educ foras populum caecum, et oculos habentem; surdum, et aures sunt ei . Quid non videntem, et quid non audientem, nisi hunc Dei Filium, ex homine incarnatum, et cuncta quae de eo multifarie sunt praedicta? Item in Osee: Vae, inquit, eis! quoniam recesserunt atur, quia praevaricati sunt in me; et ego redemi eos, et ipsi locuti sunt contra me mendacium . A quo recesserunt? Utique a me, quem humilem videntes hominem esse, contemnunt Deum. Et quod ment in Jeremia dicente legimus: Non est ipse. Et quare non est ipse? Quia vidi
Abbreviated transcription (Latin):
nobis suffragetur u̾itas. In qui¬
ramus adhuc bĩssimũ uirũ: ut
ꝙ sr̃ huius disceptationis arti¬
tulo sentiat enucleatius eluces¬
cat. Et illa quidem eius q̃ supra
posuimus: in ip̃o scẽ regule re¬
ꝑuntur ex ordio indeamus ñc
quo eandem regulam fine ⁊¬
cludat. Regulam aũ hant de¬
sccipsimus: ut hanc obsertrã¬
tes in monast̾iis aliqͣtentis uł
honestatem morũ aut initiũ̃
conu̾sationis nos de monstre¬
mus hẽre. Cet̃m qui ad ꝑfecti¬
onẽ comu̾̃sationis festinat: st̃
doctrine scõꝵ prm̃. quaꝵ obser¬
uatio ꝑducit hominẽ ad celsi

Expanded text:
nobis suffragetur veritas. Inquinobis suffragetur veritas. Inquiramus adhuc beatissimum virum, ut quod super hujus disceptationis articulo sentiat enucleatius elucescat, et illa quidem ejus quae supra posuimus in ipso sanctae regulae reperiuntur exordio. Videamus nunc quo eamdem regulam fine concludat: « Regulam autem hanc descripsimus, ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum, qui ad perfectionem conversationis festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃paratio: ⁊ altiori ꝓposito totũ
militet. ad ꝙ se prius inmona¬
st̾io constitutus exdercet. Sic
iacob ꝙ ꝑ duas amorum sep¬
timauas laban opilionit mo¬
re seruiuit: ad hoc dum taxat
ut solam rachelis copulam me¬
reretur intendit. Et iam qui¬
demliam coniugali iurc susce¬
ꝑat: s ꝑ amoris intimi desid̾iũ
innemuiste rachelis amplexib
quiescat. In illis itaq scẽ regu¬
le u̾bisq supra posuimus: per¬
spicue de claratur. qr sc̃s bñdc̃s
dum inmonastio hominẽ po¬
nit. ad heremũ dirigit. Hic
quidem collocat: s illuc cohorta¬
tor inuitat. Hic spiritale certa¬
men incipere: illic edocet consũ¬
mare. Hic ãmonet tyronatus
arma corripere:ut illic nou̾it
phalangas hostiũ uiciorum q
barbariem ñ eneruit obtrim¬
care. S forte dicatur qr nos sc̃i
uiri u̾ba ad nr̃e uoluntatis ar¬
bitrium uolent̃ inflectimus:
⁊ potius argumentis in nitim᷑
qmͣ in hac int̾pretatione u̾boꝵ

Expanded text:
praeparatio, et altiori proposito totus praeparatio, et altiori proposito totus militet ad quod se prius in monasterio constitutus exercet. Sic Jacob, quod per duas annorum septimanas Laban opilionis more servivit, ad hoc duntaxat ut solam Rachelis copulam mereretur intendit. Et jam quidem Liam conjugali jure susceperat, sed per amoris intimi desiderium in venustae Rachelis amplexibus quiescebat . In illis itaque sanctae regulae verbis, quae supra posuimus, perspicue declaratur quia S. Benedictus, dum in monasterio hominem ponit, ad eremum dirigit. Hic quidem collocat, sed illuc cohortatus invitat. Hic spiritale certamen incipere, illic edocet consummare. Hic admonet tironatus arma corripere, ut illic noverit phalangas hostium vitiorumque barbariem non enerviter obtruncare. Sed forte dicatur quia nos sancti viri verba ad nostrae voluntatis arbitrium violenter inflectimus, et potius argumentis innitimur quam in hac interpretatione verborum
Abbreviated transcription (Latin):
mami tendenti. monast̾ium
mansio ũ hĩtatio sed hospiti¬
um: ñ finis intentionis: sed
q̃dam quies itiu̾is. Ad hoc pla¬
ne quisq signatur ydoneut
ut eum ad eccl̃iasticum ordi¬
neui sacerdotalis electio proue¬
hatr ad hoc grammatitoꝵ sco¬
las mg̃ditur. ut cum sũit in ar¬
te ꝑfectus discedat. ad hoc sita
legum qĩnspiam dstudet ad¬
discere: ut causarum forensi¬
um lites luculent̾ ualeat int̾¬
bimalib indicum ꝑ orare. Sĩc
ergo isti ñ in hoc ꝙ faciunt ani¬
mi intentionem figunt s ad
alium proculdubio tinẽ tendt̃
sic nimirum sic monachus quẽ
tnũ etas uł egritudo ñ gͣrauat.
⁊ mmonastĩo corporalit̾ de ge¬
re ⁊ adh̾emum toto desid̾iõ d
medullitus anhelare. Quati¬
nus illic ꝑ intentionẽ mentis ne¬
lut nobilis arbor radititus he¬
reat: hic se ad tempus subobe¬
dientie regularis ex̾ceat discipli¬
na: ut uidelicet monastĩi con¬
u̾satio nil aliud qmͣ heremi sit

Expanded text:
mam tendenti et monasterium mam tendenti et monasterium mansio, non habitatio, sed hospitium; non finis intentionis, sed quaedam quies itineris. Ad hoc plane quisque signatur idoneus ut eum ad ecclesiasticum ordinem sacerdotalis electio provehat; ad hoc grammaticorum scholas ingreditur, ut, cum fuerit in arte perfectus, discedat; ad hoc scita legum quispiam studet adipisci, ut causarum forensium lites luculenter valeat in tribunalibus judicum perorare. Sicut ergo isti non in hoc quod faciunt animi intentionem figunt, sed in alium procul dubio finem tendunt, sic nimirum, sic monachus, quem tamen aetas vel aegritudo non aggravat, et in monasterio corporaliter degere, et ad eremum toto desiderio debet medullitus anhelare, quatenus illic per intentionem mentis velut nobilis arbor radicitus haereat; hic se ad tempus sub obedientiae regularis exerceat disciplina, ut videlicet monasterii conversatio non aliud quam eremi sit
Abbreviated transcription (Latin):
deo auxiliante sufficiunt pr¬
gnare. Ex quib utiq mani¬
feste colligitur. qr doctor al¬
na prius probatione fr̃ ĩmo¬
nast̾io discat: qualit̾ inhere¬
mo contra callidi temptatoris
argumentum confligat. Hoc
enim pugnare multorum so¬
latio fretus in choat: ut illic
post modum sola maii uelbͣ¬
chio infatigabilit̾ se ⁊ in desinẽ¬
ter excercens carnis in gruen¬
tib uiciis uł cogitationib ñ
succumibat. Hic tiro: illic nules.
hic rudis ⁊ tener qĩ subcampi
doctore cercaminib assuescit.
illir roboratus iam ꝯminus di¬
micat ⁊ singulare certamen
xp̃imonathus ñ recusat. Hic
uelut puer simulat pugne ꝓ¬
ludium: illic doctamanus ad
p̾lia conserit arma nec ꝑ hor¬
rescit constipatos impetus bel¬
latorum. Illic homo descło ueni¬
ens: uelut urbem parimilã
segor de sodomis egssus ing̾di¬
tur. Cum u̾o adheremũ trã¬
sit. tam cum eodem lot mõta¬
na ꝯscendit. Ad ꝑ fectionis gͣ sũ¬

Expanded text:
Deo auxiliante, sufficiunt puDeo auxiliante, sufficiunt pugnare. » Ex quibus utique manifeste colligitur quia doctor alna prius probatione frater in monasterio discat qualiter in eremo contra callidi tentatoris argumenta confligat. Hic enim pugnare multorum solatio fretus inchoat, ut illic postmodum sola manu vel brachio infatigabiliter se et indesinenter exercens, carnis ingruentibus vitiis, vel cogitationibus non succumbat. Hic tiro; illic miles. Hic rudis et tener, qui sub campi doctore certaminibus assuescit; illic roboratus jam cominus dimicat, et singulare certamen Christi monachus non recusat. Hic velut per simulatae pugnae proludium; illic docta manus ad praelia conferit arma, nec perhorrescit constipatos impetus bellatorum. Illic 198 homo de saeculo veniens, velut urbem parvulam Segor de Sodomis egressus, ingreditur; cum vero ad eremum transit, jam cum eodem Loth montana conscendit . Ad perfectionis igitur sum
Abbreviated transcription (Latin):
discernamus. Caueat inquit
abbas ne aliqnͣdo denoto mo¬
nastio monachum ad hĩtan¬
dum suscipiat: sine consen¬
su abbatis sui. Qui ergo abba¬
tem monast̾ii. ñ priorem allo¬
quitur heremi: euident tunc
ostendit. qr quicquid scripsit
ñ heremitis s cenobitis potiꝰ
ut seq̃rentur in umixit. Por¬
ro aũ qr iam manifeste docui¬
mus ꝙ sc̃o bñdictus alienũ in
heremo suscipiũ prohibuit:
ostendamus nũc qͣlit̾ ut hoc fi¬
eret hoc ẽ ut monachus de mo¬
nast̾io festinaret ad heremũ
⁊̃ prouocauit. Hec itaq nr̃a
ñ sunt: s eiusdem prĩs nr̃i u̾¬
ba. Scd̃m inquit genus est
anachoritarum id ẽ heremi¬
tarũ. Horum qui ñ cõu̾sionis
feruore nouitio: s monast̾ii ꝓ¬
batione diuturna didicerũt
contradiabolum multoꝵ so¬
latio docti pugnare. Et bñ in¬
structi fr̃na exacie ad singn¬
larem pugnam heremi secu¬
ri iam sine conso latione alt̾i¬
us sola manu uł brachio cͣcͣ
uicia carnis uł cogitationũ

Expanded text:
discernamus : « Caveat, inquit, discernamus : « Caveat, inquit, abbas, ne aliquando de noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis sui. » Qui ergo abbatem monasterii, non priorem alloquitur eremi, evidenter tunc ostendit quia quidquid scripsit, non eremitis, sed coenobitis potius, ut sequerentur, injunxit. Porro autem, quia jam manifeste docuimus, quod S. Benedictus alienum in eremo suscipi non prohibuit, ostendamus nunc qualiter, ut hoc fieret, hoc est, ut monachus de monasterio festinaret ad eremum, etiam provocavit. Haec itaque nostra non sunt, sed ejusdem Patris ndum, inquit, genus est anachoretarum, id est, eremitarum. Horum, qui non conversionis fervore novitio, sed monasterii probatione diuturna didicerunt contra diabolum, multorum solatio jam docti, pugnare; et bene instructi fraterna ex acie, ad singularem pugnam eremi, securi jam sine consolatione alterius, sola manu, vel brachio, contra vitia carnis, vel cogitationum,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabili abbati:
petri pcc̃or mona¬
chus scincerissime caritatis
affectum. Scĩtatis ur̃e litte¬
ras colende pr̃ digna deuotio¬
ne suscepimus quib ⁊̃ ꝓ ut
causa dictau̾it. breuit̾ respõ¬
demus. s: itcensetis enim ac
nos conq̃rentes arguitis. qr
de cernat. denoto monast̾io
uenientib. ap̃ exͣneos hĩta¬
tionis aditum ñ pat̾e. Cuius
suggillationis obstaculum
pace ur̃a nos fatile ꝓpulsabi¬
mus: qr ninurum sc̃s ille uir
monast̾ĩa quidem doctrine su¬
e mandatis instituit sr̃ hemi¬
tas u̾o nullum sibi magisteri¬
um arrogauit. Enumeratis
siquidem .iiiiͬ. gen̾ib mona¬
chorũ: p̾stosubiunxit. Hiiser¬
go omissis: ad cenobitaꝵ for¬
tissimũ genus disponendum
ad uiuante dño uenianuis. Qͥ
ergo ad solum cenobitarum
genus se contulit disponend̾
patent̾ innotuit: ꝙ heremi¬
tarum sibi ñ applicuit institũ¬
tum. S ip̃abĩ uiri hic u̾ba po¬
namus. ⁊ utrum cenobitis an
heremitis scripserit. ꝑ spicue

Expanded text:
venerabili abbati, PETRUS peccator monachus sincerissimae charitatis affectum. Sanctitatis vestrae litteras, colende Pater, digna devotione suscepimus, quibus etiam prout causa dictaverit, breviter respondemus. Succensetis enim, ac nos conquerentes arguitis, quidecernat de noto monasterio venientibus apud extraneos habitationis aditum non patere. Cujus suggillationis obstaculum, pace vestra, nos facile propulsabimus, quia nimirum sanctus ille vir monasteria quidem doctrinae suae mandatis instituit, super eremitas vero nullum sibi magisterium arrogavit. Enumeratis siquidem quatuor generibus monachorum, praesto subjunxit : « His ergo omissis ad coenobitarum fortissimum genus disponendum, adjuvante Domino, veniamus. » Qui ergo ad solum coenobitarum genus se contulit disponendum, patenter innotuit quod eremitarum sibi non applicuit institutum. Sed ipsa beati viri hic verba ponamus, et utrum coenobitis an eremitis scripserit perspicue
Abbreviated transcription (Latin):
at. ip̃e destitui prolis auxilio ñ
retusat. Hylarionem dimittat
antonius: ut solus ad altiora
conscendat. Nos aũ diligimꝰ
monachos sicut asinos: uel c̃¬
te sicut ceruos. Amant enim
homines hec animalia ñ illis
s sibi: ut ea uidelicet aut in su¬
am transterant carnem uł ut
corũ fruantur auciliit ad la¬
borem. amant hec homines
ut ip̃i bñ sit. illau̾o aut ñ sint
aut male sint. Nos ⁊̃ ut potia¬
mur dum taxat obedientia
monachorum: salutis eorum
oĩo paruipendimut inicremẽ¬
tam. Hoc p̃t̾ea nouimus. quia
b̃s bñdc̃s heremi cultor excitit.
⁊ hoc cerce nos optauit ẽẽ qd̃
fuit. S qm̃ sicut ip̃e testatur
unusquisq ꝓpriũ donum hẽt
tuie constituit print monasã¬
alic uite planitcem: ut illic dis
mi conscendamus ad artem
cerat paulus. agarnus si quid̃
erat apłs: homines tũ ad con¬
iugium prouocabat. unusaͥs¬
q inquiens iixorem acciprat.¬

Expanded text:
at, ipse destitui prolia auxilio non at, ipse destitui prolia auxilio non recusat . Hilarionem dimittat Antonius, ut solus ad altiora conscendat. Nos autem diligimus monachos, sicut asinos, vel certe sicut servos. Amant enim homines haec animalia, non illis, sed sibi, ut ea videlicet aut in suam transferant carnem, vel ut eorum fruantur auxiliis ad laborem. Amant haec homines ut, ipsi bene sint; illa vero, aut non sint, aut male sint. Nos etiam, ut potiamur duntaxat obedientia monachorum, salutis eorum omnino parvipendimus incrementum. Hoc praeterea novimus, qui B. Benedictus eremi cultor exstitit, et hoc certe non optavit esse quod fuit: sed quoniam, sicut ipse testatur , unusquisque proprium donum habet tive constituit prius monasterialis vitae planitiem, ut illic discmi conscendamus ad arcem.cerat Paulus. Agamus siquidem erat Apostolus, homines tamen ad conjugium provacabat: « Unusquisque, inquiens, uxorem accip
Abbreviated transcription (Latin):
dem ne ad meliora proficiant sẽ¬
per aliis inuidemus: Respici¬
ens ih̾m ambilantem ioh̾ec.
clamat. Etce agnns d̾i. Ad hec
protimis ennͣgelista sub iungie.
Et audierunt eum duo discipu¬
li loquentẽ: ⁊ secuti sunt ih̃m.
Quid rogo querele potuissee
hrẽ iohes: dum ip̃e sibi iħ̃m ma¬
infeste p̾ferret ⁊ illiseq̃rentur
utiq potiorẽ: Siergo ip̃a ã p̃¬
est regula ad se confluentes
ad heremũ destinat:: qua te¬
meritate. qua fronte. isqui sħ̾
regula ẽ constitutus obsistat.
Iam luce clarius patet qr qui
q̃ rentib heremum uetat. ip̃a
protuldubio regulã. rebellis ob¬
locutor impugnat. Et oum
regule u̾bis adimit auctorita¬
tem: ip̃m scẽ regule condemp¬
nat auctorem. uera mr filiũ
tradit ut uiuat: falsa petit ut
publitus eum ensis diuidat.
Octogenarius berrellai ut chã
naa filiiutilitatib consulat.
eius sustentatulo senectatis
incurue grauedinẽ fultire ñ
ille regi dauid familiarit here¬

Expanded text:
dem, ne ad meliora proficiant, semdem, ne ad meliora proficiant, semper aliis invidemus? Respiciens Jesum ambulantem Joannes, clamat: « Ecce Agnus Dei . » Ad haec protinus Evangelista subjungit: « Et audierunt duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum . » Quid, rogo, querelae potuisset habere Joannes, dum ipse sibi Jesum manifeste praeferret, et illi sequerentur utique potiorem? Si ergo ipsa quae praeest regula ad se confluentes ad eremum destinat, qua temeritate, qua fronte is qui sub regula est constitutus obsistat? Jam luce clarius patet quia qui quaerentibus eremum vetat, ipsam procul dubio regulam rebellis oblocutor impugnat; et dum regulae verbis adimit auctoritatem, ipsum sanctae regulae condemnat auctorem. Vera mater filium tradit ut vivat; falsa petit ut publicus eum ensis dividat . Octogenarius Berzellai, ut Channaa Chanaan filii utilitatibus consulat; ejus sustentaculo senectutis incurvae gravetudine fulcire non ille regi David familiariter haere
Abbreviated transcription (Latin):
doctor in signis inmonasterio
quid̃ constituit bone conu̾sati¬
onis iniciumͥ s post ad subli¬
nuoris uite inscã religione
prouocat iustitutum: ut illit
honeste muere mores qz cõpo¬
nere. uelut in couualle pͥme
conu̾sationis incipiat: deinde
iam sp̃italib ex̃titiis robora¬
tus. tamqmͣ a lacte ad solidũ
cibum transiens u̾ticẽ ꝑfectio¬
nis ascendat. Ad hoc aĩal in ma¬
t̾no uentre concipitur. ut eg̃¬
diatur. Et certe necesse ut m̃r
ab hortiat: insi fetus ad sui ple¬
nitudinẽ conualescat. Nos aũ
uolunus ut semꝑ uterus tu¬
meat: ⁊ ꝙ semel conceptum ẽ
ñ erumpat. Smistre in dolis pu¬
er ẽ. cui iam grandiusculo nec
exgingiuis dentes prodeunt:
nec ad gradiendum genua cõ¬
ualescunt. Porro aũ cũ ipsa ce¬
nobitarum regula ꝑfectionẽ
se ñ hr̃e ꝑhibeat. sed uolentem
ꝑfici ad heremi instituta pa¬
tenter transmittat: cier nos
ad ꝑfectionis arcem ⁊ ip̃i con¬
scendere floccipendi mus: ⁊ qui¬

Expanded text:
doctor insignis in monasterio quidem constituit bonae conversationis initium, sed post ad sublimioris vitae in sancta religione provocat institutum; ut illic honeste vivere moresque componere, velut in convalle primae conversationis incipiat; deinde jam spiritalibus exercitiis roboratus, tanquam a lacte ad solidum cibum transiens, verticem perfectionis ascendat. Ad hoc animal in materno ventre concipitur ut egrediatur. Et certe necesse est ut mater abortiat, nisi fetus 199 ad sui plenitudinem convalescat. Nos autem volumus ut semper uterus tumeat, et quod semel conceptum est non erumpat. Sinistrae indolis puer est, cui jam grandiusculo nec ex gingivis dentes prodeunt, nec ad gradiendum genua convalescunt. Porro autem, cum ipsa coenobitarum regula perfectionem se non habere perhibeat, sed volentem perfici ad eremi instituta patenter transmittat, cur nos ad perfectionis arcem et ipsi conscendere floccipendimus, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipiebat. uolebat nos sicut
ip̃e erat celibes ẽẽ. pp̃ excellens
indelicet ĩmantis puditicie m̃i¬
tum: suolebat inire coningi¬
um qr fcagilitati nr̃e ꝑiculum
timebat. uolendo me ẽẽ sic̃ ese.
prouocat ut ascendam. Offerẽ¬
docopulam imptialem: retiet.
susteritando ne coruam. ad illud
gliscit utroners: hoc concedit
inuitus. Manult enim me eẽ
nenm. Sicut ergo bs paulus
magis optat agamiam qmͣmo¬
nogamiam uł digamiam ne
tũaui& fragiles labantur ĩ
pellices concedit uxores itan
heremi sectatores: tolerabilius
tñ ducit nos infirmos ac debi¬
les inmonast̾u portu uł igno¬
bilit̾ uiu̾e: qmͣ intempestrio

Expanded text:
praecipiebat. Volebat nos, sicut ipse erat, caelibes esse, propter excellens videlicet vernantis pudicitiae meritum: sed volebat inire conjugium, quia fragilitatis nostrae periculum timebat. Volendo me esse sicut se provocat ut ascendam; offerendo copulam nuptialem, retinet sustentando ne corruam. Ad illud gliscit ultroneus, hoc concedit invitus. Mavult enim me esseneum. Sicut ergo B. Paulus magis optat agamiam quam monogamiam, vel digamiam; ne tamen quique fragiles labantur in pellices, concedit uxores; ita erat, hoc est, eremi sectatores, tolerabilius tamen ducit nos infirmos ac debiles in monasterii portu vel ignobiliter vivere quam in tempestuo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis squalore consumpta ad
florẽ noue uite crinb dam erat
incrementoꝵ pro cestib refor¬
manda. Siergo scd̃m ea que sr̃¬
ius comp̃hen sa sunt. nõ mo¬
do numferiori quolibet gra¬
du quis constitui. s ne bapti¬
zari quid̾ siue spu scõ potuit.
quisquis adoffm̃ sacerdotale ꝓ¬

Expanded text:
tatis squalore consumpta, ad tatis squalore consumpta, ad florem novae vitae quibus erat incrementorum processibus reformanda. Si ergo secundum ea, quae superius comprehensa sunt, non modo in inferiori quolibet gradu quis constitui, sed ne baptizari quidem Spiritu sancto potuit; quisquis ad officium sacerdotale p
Abbreviated transcription (Latin):
apłis eadem ñ ambigitur dis¬
tretio fuisse seruata indelicet
rursus retiperent: ⁊ de gr̃a ad
grãm sius aucti prouectib
aspirarent. Maluo plane mis¬
terio quo diuina prouidentia
primitus occulte meoꝵ cordib
intesligitur oꝑata: bis maiise¬
sta munere spm̃ scm̃ suscepis¬
se leguntur. Primo scilicet tc̃
apparuit. u̾mptã ⁊ ante hec ta
pspitue donationis indicia it̃
ip̃a indelicet uocationis noue
primordia diuinitus inspirari
fuisse noscuntur. Nam qũo
possent cuncta que corporalit
intuebantur abicere ac subu¬
nius uocis imꝑio ad inuisibilia
rum apłica snĩa. licet necdum
fu̾it scriptaĩ iam tñ erat procul
sent suam spt eus primicias ñ
hrent. Manul itac diuine lar¬
gitatis qd̾ iam fidelib suis de
derat. itm atq it̾m dedit: ut fri¬
gida atq arentia corda suum
inumis rt̃ando ⁊ feruencius ac¬
cend̾et ⁊ affluentis mũdaret.
sic nimirum sic humana natu¬
ra quie longo fũat noxie uetus¬

Expanded text:
apostolis eadem non ambigitur disapostolis eadem non ambigitur discretio fuisse servata, videlicet rursus acciperent et de gratia ad gratiam suis aucti provectibus aspirarent. Salvo plane mysterio, quo divina providentia primitus occulte in eorum cordibus intelligitur operata, his manifeste munere Spiritum sanctum suscepisse leguntur; primo scilicet tuncapparuit. Verumtamen et ante haec tam perspicuae donationis indicia, inter ipsa videlicet vocationis novae primordia divinitus inspirati fuisse noscuntur. Nam quomodo possent cuncta, quae corporaliter intuebantur, abicere ac sub unius vocis imperio ad invisibilia rum apostolica sententia, licet necdum fuerit scripta, iam tamen erat procul sent, si iam spiritus eius primitias non haberent. Manus itaque divinae largitatis, quod iam suis derat, iterum atque iterum dedit, ut frigida atque arentia corda suum munus iterando, et ferventius accenderent, et affluentius inundarent. Sic nimirum, sic humana natura, quae longo fuerat noxiae vetus
Abbreviated transcription (Latin):
cłia sublimius quid eminentiꝰ
sacerdotio potĩt inueniri ꝑ ꝙ
iidelicet inst̾ium dñiti corpo¬
ris ⁊ sanguinis probatur m¬
ueniri. Licet gͣ illi quib dam p¬
uilegiis ꝓ suo quisq minist̾io spe¬
tialit̾ potiantur: qr tñ id qd̃
om̃ib mauis ẽ ⁊mune cum
reliquis sacerdotib hñt: cumeis
⁊̃ ⁊ ip̃i non inm̾ito sacerdocii no¬
men tenent. ad hos nempe gra¬
dus cum ministri eccłie ꝓ uehũ¬
tur ñ ita credendi sunt spm̃ sc̃m̃
nouit̃ ac repente suscipere ut
ip̃os tamcimͣ eotemis uatuos
isle suꝑnus hĩtator tũc postre¬
mũ incipiat iisitare: s hoc po¬
cius modo ut quos iam inhĩtat
ꝑ ampliorem grãm ad altioris
quo gradus intrem̃ta ꝑducat.
alioquin qũo quis in subenti¬
dis honorib nouit̾ illum pos¬
set actipere : cum ⁊ ip̃i gradus
ꝑmorosa temporum int̾ual¬
la regularit̾ conferantur ⁊
baptisnus tui pͥmitie sp̃t as¬
cribimt᷑. louge prius suscep¬
tus fuisse uideatur. Nam ⁊ in

Expanded text:
ia sublimius, quid eminentius sacerdotio poterit inveniri, per quod videlicet mysterium dominici corporis et sanguinis probatur offerri? Licet igitur illi quibusdam privilegiis pro suo quisque ministerio specialiter potiantur, quia tamen id, quod omnibus maius est, commune cum reliquis sacerdotibus habent, cum eis etiam et ipsi non immerito sacerdotii nomen tenent. Ad hos nempe gradus cum ministri aecclesiae provehuntur, non ita credendi sunt Spiritum sanctum noviter ac repente suscipere, ut ipsos tamquam eotenus vacuos ille supernus habitator tunc primum incipiat visitare, sed hoc potius modo, ut, quos iam inhabitat, per ampliorem gratiam ad altioris quoque gradus incrementa perducat. Alioquin, quomodo quis in subeundis honoribus noviter illum posset accipere , cum et ipsi gradus per morosa temporum intervalla regulariter conferantur, et baptismus, cui primitiae spiritus asscribuntur, longe prius susceptus fuisse videatur? Nam et in
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiaꝵ uirginitas bẽ
⁊ gł̾iose genitritis dĩ
narie sit decut honor ⁊ forma
uirtutis: maxime tñ scĩmo¬
malium ac urginum quaꝵ
castitas eins specialit illustra¬
ta uirtutib: in formatur ex¬
emplis. coroboratur m̾itis. Uñ
sacratissimũ enis puerperium
animo a corde. deuotissime ne¬
nerari ac retexere diuini mu
tissimi qui eam obumbrauit:
⁊sine coitu iuri. ⁊ sine ulla cor¬
ruptione dm̃ ⁊ hominẽ pare¬
ret: iurgoq semꝑ man̾et. ꝓ
qua iam olim bm̃ ieronimũ
contra heluidium heretitũ
⁊ contͣ eius complices: scripsis¬
se leginus. Quos ita de bellauit
ac deuitit: ut deincepl usq
ad p̾sens nichil retidiuũ erro¬
ris contra eam surrexerit. S
sus impudita qiͣ ꝑcunctando
laborat tem̃itas de creu adu
os matrone xp̃i de hiis scrib̾e
que ip̃i curiosins contra eius
pudiciciam qmͣ religiosius co
nantur explorare. Exploran¬
do u̾o partum uirginitatis eiꝰ
⁊ uterum pudicicie introdu¬
cunt. ac si ꝑtissiini phisiolo¬

Expanded text:
Ecclesiarum virginitas beatae et gloriosae Genitricis Dei Mariae sit decus, honor et forma virtutis, maxime tamen sanctimonialium virginum, quarum castitatis ejus specialius illustratur virtutibus, informatur exemplis, corroboratur et meritis. Unde sacratissimum ejus puerperium animo et corde devotissime venerari ac retexere, divini muus Altissimi, qui eam obumbravit; ut sine coitu viri, et sine ulla corruptione Dominum et hominem pareret, virgoque semper maneret. Pro qua jam olim beatum Hieronymum contra Helvidium haereticum et contra ejus complices scripsisse legimus; quos ita debellavit ac devicit, ut deinceps usque ad praesens nihil recidivum erroris contra eam surrexerit. Sedsus impudica quasi percunctando laborat temeritas, decrevi ad vos, matronae Christi, de his scribere, quae ipsi curiosius contra ejus pudicitiam quam relnantur explorare; explorando vero partum virginitatis ejus, et uterum pudicitiae, introducunt ac si peritissimi physiolo
Abbreviated transcription (Latin):
asemorib in¬
tunatum ẽ refero in babyloni
e ꝑtib possessionẽ apostolica
sc̃des hẽbat unde tm̃ balsami
redditum ꝑannos singulos ca¬
piebat: ꝙ mdeficienti fomi¬
te suffic̾et lampadi que uide¬
licet ante altare bĩ petri apło¬
rum principis rutilabat appẽ¬
sa. Quam possessionẽ accepta
pecuma papa distraxit: cano¬
nemq aromatis quẽ accipere
solebat amisit. Aliqnͣto post
cum idem papa p̃dicto sacro scõ
altari qͣi de uotus assisteret ⁊¬
oraret: ecce quidam t̾ribilis ⁊
grandeuus senex intiuus ⁊ fa¬
debatur. elato brachio colaphũ
sibi uehement̃ in trssit ⁊ ait.
Tu extiuxisti lucernã meam
ante me: ⁊ ex ego extingno lu¬
teram tuam ante dm̃. Mox¬
q disparuit. Ille u̾o protinus
corruit: ⁊ paulo post diem clan¬
sit excremum. Sic sic nimirũ
meretur corcipi: qui illise pre¬
bet ad u̾sum: qui celi t̾req pri¬
niis pastor obtinet printipatã.

Expanded text:
senioribus intimatum est, refero: In Babyloniae partibus possessionem apostolica sedes habebat, unde tantum balsami reditum per annos singulos capiebat, quod indeficienti fomite sufficeret lampadi, quae videlicet ante altare beati apostolorum principis rutilabat appensa. Quam possessionem accepta pecunia papa distraxit, canonemque aromatis, quem recipere solebat, amisit. Aliquanto post, cum idem papa praedicto sacrosancto altari, quasi devotus assisteret et oraret, ecce quidam terribilis et grandaevus senex, in cujus etiam fadebatur, elato brachio colaphum sibi vehementer incussit, et ait: « Tu exstinxisti 41 lucernam meam ante me, et ego exstinguam lucernam tuam ante Deum: » moxque disparuit. Ille vero protinus corruit, et paulo post diem clausit extremum. Sic sic nimirum meretur corripi, qui illi se praebet adversum, qui coeli terraeque primus pastor obtinet principatum.
Abbreviated transcription (Latin):
sydus occurit. Hic profecto sit̃
ueridica frem̃ relatione didici¬
nius. qui descriptam eius selec¬
titasse testantur historiam.
inlotharinco regno cum procł
aflandria ducatus gerebat of¬
ficium. hic p̃terea pipini pat̾
⁊ kalolo magna regum anus
fuit. Cumq diuini sp̃c ardore
succensus nxoris affectus fili¬
orumq post pon̾et. ac munda¬
ne głie pompas głifica xp̃i pau¬
taret: ad heremum ꝓperans ⁊¬
tigit ut ꝑfluuiũ qui moselladr̃.
transitum iuator hrc̃t. S cum
iam medium teres fiesti pontis
attinget. ubi torrentis aluent
profundior de currebat: illic anu¬
lum siũ sub hac fed̾is conditio¬
ne proietit. Cura ego inquit
anulum hunc receꝑo despumo

Expanded text:
s absolvit. Hic profecto, sicut veridica fratrum relatione didicimus, qui descriptam ejus se lectitasse testantur historiam, in Lotharico regno non procul a Flandria, ducatus gerebat officium. Hic praeterea Pippini pater, et Caroli magni regum avus fuit. Cumque divini Spiritus ardore succensus, uxoris affectus filiorumque postponeret, ac mundanae gloriae pompas glorifica Chritaret, ad eremum properans, contigit ut per fluvium, qui Mosella dicitur, transitum viator haberet. Sed cum jam medium fere superjecti pontis attingeret, ubi torrentis alveus profundior decurrebat, illic annulum suum sub hac foederis conditione projecit. Cum ego, inquit, annulum hunc recepero de spumo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃efieret inte: qui tibi mu¬
nus fecunditatis attulit conce¬
ptus : ⁊ decus uirginitatis nõ
abstulit natus: qui priusqmͣ na¬
sceretur. te nirẽm creauit. ex
ciua nascẽtur  ut illĩc pro ce¬
deret tãcim̃ sponsus de thala¬
mo suo: qui mortalib otulis pꝰ sit
uid̾i. Qnͣta fuit hec dignatio. ut

Expanded text:
ut ipse fieret in te; qui tibi muut ipse fieret in te; qui tibi munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus; qui priusquam nasceretur, te matrem creavit, ex qua nasceretur, ut illinc procederet tanquam sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis possit videri. Quanta fuit haec dignatio, ut