comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratio tota inuisibilit̾ agit᷑. Nam uidr
quidem baptitandus infontem descen¬
dere: uidet᷑ aquis intingi. uidetur
de aquis ascendere: quid autem ineo
lauachrͣ regenerationis egerit. mini¬
me potest uideri. Sola hoc fidelium
pietas nouit. quia peccator infontem
descendit. s purificatꝰ ascendit. Filius
mortis descendit: s: filius resurrectionis
ascendit. Fil ius preuaricationis descen¬
dit: s filius reconciliationis ascendit. Filiꝰ
irȩ descendit: s filius miscdie ascendit.
Filius diaboli descendit. s filius d̃ĩ ascen¬
dit. Sola hȩc ȩccła mat̾ quȩ generat. nou
lis exire defonte qualis intrauit: totũq
ludus eẽ quodagit᷑ Unde infine uidñ¬
tes gloriam dei &e scõrs. dicent gementes
intormentis. Hi sunt quos aliquando ha
quit: nunc filii dei sumus: & nondum
apparuit quid erimꝰ. Quoa ergo natumẽ

Expanded text:
ratio tota invisibiliter agitur. Nam videtur ratio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem baptizandus in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola hoc fidelium novit pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater quae generat novit: lis exire de fonte qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in fine videntes gloriam sanctorum dicent gementes in tormentis: Hi sunt quos aliquando habquit, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Quod ergo natum est
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Siue enim hereticus. siue scismatieꝰ.
siue facinorosus quisq in confessione sc̃ȩ tri¬
nitatis baptitet. non ualet ille qui ita
baptizatus est. abonis catholicis rebapti¬
tari: ne confessio uł inuocatio tanti no¬
minis uideat᷑ annullari. Et quia nicho¬
demus ad pͥmam domini confessionem
sollicitꝰ. quomodo sit intelligenda dili¬
genter inquirit. meretur iam planius
instrii & quia scła natiuitas non carna¬
lis sit s spualis audire. Respondit nãq¬
illi ihe. amen am̃dico tibi. nisi quis re¬
natꝰ fuerit exaqua & spũ non potest in¬
tioire in regnum dĩ. Quiꝰ natiuitatiꝰ modũ
subsequenter exponens. prorsusq acarna¬
li distinguens. ait. Quod natumẽ excar¬
ne. caro est: et quod natum est ex spũ.
sp̃s est. Natura spiritꝰ inuisibił. carnis ẽ
uisibilis atq ideo carnał generatio. utsi¬
biliter amministrat᷑ uisibilibꝰ incre¬
m̃tis Quiincarne nascit᷑ ꝑetatum
momenta proficit: spũal autem gene¬

Expanded text:
cus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respondit namqrenatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens ait: Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Natura spiritus invisibilis, carnis est visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus incrementis: qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritualis autem regene
Abbreviated transcription (Latin):
num creauit.S: una ouis tunc peruit.
quando peccando homo pascua uitȩ
dereliquit.Dimis it autẽ nonaginta
nouem oues indeserto: quia illos sum¬
mos angelor choros reliquit incȩlo:
Cur autem cęlũ desertum uocatur.
nisi quod desertum dicit᷑ derelictũ:
Tunc autem cȩlum homo deseruit.e
peccauit. In deserto autem nonaginta
nouem oues remans erant. quando in
terram dñs unam querebat: quia rati-¬
onalis creature numerus.angeloruo
uidelicor & hominuor quȩ aduidendũ
dĩn condita fuerat: ꝑeunte homine
erat inminutus. Et ut ꝑfecta summa
ouium integraret᷑ incelo. homo ꝑditꝰ
querebat᷑ interra. Nam quod hic euã¬
gelista dicit indeserto Alius dicit in
montibus. ut significet in excelsis: qr
nimirum oues quȩ non ꝑierant. in
sublimibus stabant. Et cum inuene¬
rit ouem. imponit in humeros suos
gaudens. Ouem in humeros suos
imposuit: quia humanã naturam sus¬
cipiens peccata nr̃a ipse portauit. Et

Expanded text:
num creavit. Sed una ovis tunc periit, num creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit: dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationalis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum 1602 condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfecta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Nam quod hic evangelista dicit in deserto, alius dicit in montibus, ut significet in excelsis , quia nimirum oves quae non perierant in sublimibus stabant. Et cum invenerit ovem, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia humanam naturam suscipiens peccata nostra ipse portavit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
At contra hi qui de falsa iusticia suꝑbi¬
re solent ceteros quosq despiciunt,
nulla infirmantib miscd̃ia condescen¬
lunt: & quo se peccatores ẽẽ non credt̃.
eo deterius peccatores fiunt. De quor ꝓ
ꝑfecto numero pharis ei extiterant: qͥ
iuudicantes dñm quod peccatores sus¬
cperet arenti corde ipsũ fontem mĩe
ita ut egros se ẽẽ nes cirent. quatinus
quod erant agnoscerent cȩlestis eos
medicꝰ blandiꝰ fom̃tis curat: benignũ
paradigia obycit: & in eors corde uul¬
neris tumorem p̃mit. Ait namq. Quis
ex uobis homo qui habet centũ oues.
& si ꝑdidit unã exillis. non ne dimittit
nonaginta nouem indeserto. & uadit
ad illam quȩ ꝑierat: Ecce mira dispen¬
satione pietatis similitudinem ueri¬
tas dedit: quam & inse ipse homo re¬
cognosceret. & tamen hec specialiter
adipsum auctorem hominum ꝑtine¬
ret. Quia enĩ centenarius ꝑfectus est
numerus. ipse centũ oues habuit᷑. cũ¬
sc̃ors angłor substantiam & homi-¬

Expanded text:
At contra hi, qui de falsa justitia superbire solent, ceteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem miserita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta at illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit, cum angelorum substantiam et homi
Abbreviated transcription (Latin):
illis: idẽ cariꝰuos ualetis : Quia utiq
racionale animal sicuti est homo:subli¬
miꝰ ordinatum ẽ inrer̃ nat᷑a quã irratio¬
nabilia. sicutisunt aues. Quis autem ur̃m
cogitando pot̃ addicere ad statiiram suam
cubitum unum: si ergo neq quod mi-¬
nimum ẽ potestis. quid deceteris sollici¬
ti estis. Id ẽ. cuiꝰ potestate atq dnãtu fac
tum ẽ. ut adhanc staturã corpus URUm
ꝑduceret᷑: eiꝰ ꝓuidentia eciã uestiri potest
Naũ uĩa cura factũ est. ut adhanc staturam
ueniret corpꝰ ur̃m. Ex hoc intelligi potest.
quod si curetis ⁊ uelitis addicere unũ cu¬
bitum huic staturę. non potestis. Illig
eciam tegendi corporis curam relinquite.
cuiꝰ uidetis cura factũ eẽ. ut tante statȩ corpꝰ
habeatis. Si gͦ inqͥt neq qd minimii est

Expanded text:
illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dtum est ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest: non autem vestra cura factum est ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest quod si curctis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corpcujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est
Abbreviated transcription (Latin):
sticȩ nouati dogina confundit᷑: qui demũ
dicia sua suꝑbe gloriatꝰ. humilem peni¬
tentiũ mundationẽ euacuare conatur:
ueramq matrem eccłam. denatorg su¬
ors spuali extinctione plorantem. spe
uitȩ redonande negat consolari debere:
Et pulcre euangłista dñm prius miscdia
motũ eẽ suꝑ matrẽ.acͣ filiũ pꝰ suscitass e
testat᷑: ut in uno nob̾ exemplũ imitan¬
de pietatis oftender&: in altero fidem
mirande potestatis astrueret. Et access it
⁊ tetigit loculum. Hi autẽ qui portabãt
steterunt. Loculus in quo mortuus
effert᷑. male secura desꝑati ꝑ eccatoris ꝯ¬
scientia ẽ. Qui uͦ sepeliendũ portant.
uł inmunda desiđdia que hominẽ rapi-¬
unt ininteritũ. uł lenocinia blandien.¬
tium sunt uenenata sociors. qui pecca¬
ta nimirum dũ fauorib extollunt ac¬
cumulant: peccantesq contemptu qͣs i
aggere t̾re obruunt. Dequib alibi dr̃
Dimitte mortuos sepelire mortuos su¬

Expanded text:
stice Novati dogma confunditur, qui de sua stice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundaveramque matrem Ecclesiam de natorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant, steterunt. Loculus in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos su
Abbreviated transcription (Latin):
te insublime tolli. ꝓhibita sollicitudi¬
ne dealim̃tis. consequent̃ ut non extl¬
lant᷑ ãmonuit. Primo enĩ hec ad neces¬
sitatem implendã homo querit: cũ au¬
tẽ hȩc habundauerint. incipit & suꝑ¬
bire detalib. Tale ẽ hoc. ac si se uulne¬
ratꝰ quis iactet. quod habeat multa em¬
plastra indomo c̃ hoc illi bonũ eẽt ut
uulna̾ ñ hab̾&ꝰ : ⁊ ne uno quidẽ indiq¬
ret emplastro. hȩc enĩ om̃ia: gentes ill¬
indigetis. Uerumtam̃ querite regni
dĩ: ⁊ hȩc omia addicient᷑ uobis. Hic iid¬
nifestisfime ostendit. non hȩc appetd
ñ benefacẽ siquid facimꝰ: ẜ tñ ẽe necessa¬
n. Auid enũ intersit inter bonũ quod
qpetendũ÷ ⁊ necessariũ quod sumendũ::
haesententia declarauit. cũ ait. Uerũtn
querite regnũ dĩ: ⁊ hȩc omĩa ad dicientur
nobis. Regnũ gͦ dĩbonũ nr̃m ẽ: ⁊ hoc ap

Expanded text:
te in sublime tolli. Prohibita sollicitudite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes munindigetis. Verumtamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Hic manifestissime ostendit, non haec esse apmus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit, cum ait: Verumtamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
reb minorib maiora ꝑsuaderent᷑: Dig
autẽ uob. qm̃ nec salomon in omniglon
tricum. potest florib comparari: Quid
ita rubet ut rosa. quidita candet utli¬
lium: Uiole uͦ purpurã nullo suꝑari
murice. occłor mag̃ quã sermonũ
iuditium ẽ.Si autem fenũ quod hodi
in agro ẽ. & eras inclibanũ mittit᷑ d̃s sic ueti
quantomag̃ uos pusille fidei: Cras insy¬
turis futurũ tempꝰ significat: dicente
iacob. Et exaudiet me cras iusticiame¬
a. Et insamuhelis fantasmate. phito.¬
nissa loquit᷑ ad saulem. Cras eris mecui
Et uos nolite querere. quidmanducetis
aut quid bibatis. Notandũ quod non
ait. nolite querere uelsolliciti ẽẽ decibo
aut potu. aut indum̃to. s expressius
quid in quit manducetis aut quid biba¬
tis: et supra. neq corpori quidinduani¬
ni.Ubi mͥ uident᷑ argui. qui spreto
uictu uł uestitu cõmumi. lauciora sibi
uel austeriora prehis c̃quib uitã ducum.
asim̃ta uł indum̃ta requirunt. Et noli¬

Expanded text:
 minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria tricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et noli
Abbreviated transcription (Latin):
onnia faciamꝰ quec̃q facimꝰ. S quia in hac
uita militamꝰ. ut ad illud regnũ ꝑuenire
possimꝰ. quȩ uita sine his necessariis agi ñ
pot̾. addicient᷑ hec uobis in quit s uos reg¬
nũdi querite. Qui enĩ non ait dabuntur
saddicient᷑. ꝓfecto indicat aliud ẽẽ qđ pͥn¬
eipalit̃ datur. aliud qd suꝑ addicit᷑. quia no¬
lis in intentione eternitas. inusu uͦ tempo

Expanded text:
nia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
is. hominib qͦq cõmune ẽ: huiꝰ cura penitꝰ
liberam᷑. d: precipit᷑ nobis. ne solliciti simꝰ
quid comedamꝰ. Et quia insudore uultus¬
p̃paramꝰ nobis panem: labor exercendus ẽ:
sollicitudo tollenda: Anima plus ẽ. quam
esca i corpꝰ plusquam uestimentum. Amo¬
net ut meminerimꝰ. multo ampliꝰ nobis
dĩn dedisse quod nos fecit. ⁊ composuit ex
anima & corpore. quam est alimentum atq
tegumentum: ut intelligas eũ qui dedit aĩas
multo faciliꝰ escã ẽẽ daturũ. Similit̾ eũ qͥ corpꝰ
dedit: multo faciliꝰ datur̃ eẽ uestim̃tũ. Quo
loco querisolet. utrũ ad animã cibꝰ iste ꝑue-¬
niat. c̃ anima incorporea sit: iste autẽ corpõ¬
reus. S animã hoc loco. ꝓista uita positam
nouerimꝰ euiꝰ reti. acło ẽ alimentũ istud
corporeũ. Scd̾m hanc significationẽ. dictũ
ẽ eciã illud. Qui amat animã suam ꝑdet
illam. Q uod nisi de hac uita acceꝑimꝰ quam
oportet ꝓ regno dĩ ꝑde. qd potuisse martyres

Expanded text:
is hominibusque commune est, hujus cura penitus liberamur. Sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedampraeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres
Abbreviated transcription (Latin):
duobꝰ dñis seruire: quia
non ualet simul transito.¬
ria & ȩterna diligere.Si
enĩ et̃uitatem diligimus:
cuncta temporalia inusu non in affectu

Expanded text:
dominis servire , » quia non valet simul transitoria et aeterna amare. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu non in affectu
Abbreviated transcription (Latin):
puncti uidentes humiliant᷑. Respon¬
dens autẽ iħs dixit. Nonne decem muni¬
datisunt. & nouem ubi sunt: Unuo
si ad dat᷑ ad nouem. quedã effigies uniti¬
tis implet᷑ quo fit canta complexio. ut
ultra ñ ꝓgradiat᷑ numerus nisi rursus ad
unũ redeat᷑: & hȩc ꝑ infinitatem numen
regula custodiat᷑. Nouem itaq indigent
uno. ut quadã unitatis forma coagulen
tͦ. ⁊ decemsint. Unũ autem ñ eis indiget
ut custodiat unitatem. Quã obrem ut
unus ille qui gr̃as egit. unice. eccłȩ sign¬
ficatione approbatꝰ atq laudatꝰ est: ita
illi nouem qui gr̃as non egerunt. repribi
effecti. a consorcio unitatis exclusi sunt.
Idõq tales. innouenario numero tamqiũ
in ꝑfecti remanebunt. Et merito eos
saluator quasi ignotos. ubi sint inquint.
Scire enĩ dĩ eligere. nescire. reprobare est.
Non ẽ inuentꝰ qui rediret ⁊ daroe gloriã
dõ: nisi hic alienigena. Scd̾m corpꝰ quidẽ

Expanded text:
puncti videntes, humiliantur. Responpuncti videntes, humiliantur. Respondens autem Jesus, dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur. Quo fit tanta complectio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, ut haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent, uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille qui gratias egit unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos, ubi sunt inquirit. Scire enim Dei, eligere; nescire, reprobare est. Non est inventus, qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
e. quia ex mał quȩ se ꝑ petrasse meminit.
erubescit. Ibi enĩ cadit homo: ubi con¬
fundit᷑. Unde & paulꝰ. quasi quibusdã
infacie iacentib dicebat. Quem ergo fruc¬
tum habuistis tẽ.inhis in quib nunc
erubescitis: At contra deascensore equi.
idẽ de eo qui in huiꝰ mundi gła elatus ẽ.
dicit᷑¶sit cadat ascensor eiꝰ retro. Rursũq
deꝑsecutorib dñi scriptũ ẽ. Abierunt
retrorsum: ⁊ceciderunt interrã. Quidẽ ħoc
quod electi infaciem:⁊ reprobi retrorsũ
cadunt: nisi qđ omĩs qui post se cadit. ibi
ꝓculdubio cadit ubi non uidet: Qui uͦ
ante se cecidit: ibi cecidit ubi uidet. Ini¬
qͥergo quia ininuisibilib cadunt. post
se cadere dicunt᷑: quia ibi corruunt uͥ
quid eos func sequet᷑. modo uide ñ pos suil:
Iusti uͦ qr inistis uisibilib seiet ipsoᷤ spõ¬
te deiciunt. ut ĩninuisibilibꝰ erigantur.
quasi infaciem cadunt: quia timore com¬

Expanded text:
em, quia ex malis quae se perpetrasse meminit em, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensione equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro . Rursumque ersecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Quid est hoc quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt, qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo, quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quoniam ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur modo videre non possunt. Justi vero, quia in istis visibilibus se spontquasi in faciem cadunt, quia timore com
Abbreviated transcription (Latin):
eor mundatio declarata est.Unus aut̃
ex ilł ut uidit quia mundatꝰ ẽ. regreos us
est cum magna uoce magnificans dm̃:
ꝙx cecidit infaciem ante pedes eiꝰ. gratias
agens. Unꝰ iste qui magnificans egres-¬
sus ẽ.: uniꝰ ȩccłȩ deuotam xp̃o humilita¬
tem significat. Qui bñ cadens ante pedes
dñi. grãs egit. Ille enĩ uere dõ gr̃as agit.
qui rep̃ssis p̃sumptionis suȩ cogitationi¬
b quã insemet ipso infirmꝰ sit. humilit̃
uidet quinichil sibi uirtutis tribuit. qui
bona quȩ agit. ẽẽ demiscdia conditoris
cognoscit. Unde ⁊ rectȩ subiungit᷑. Et
hic erat samaritanus. Samaritanus qͥp¬
pe interpretat᷑ custos. Q uo nomine ille
popłs aptis sime significat᷑. qui gr̃as agẽ-¬
do ei a quo accipit tribuit om̃e quod acci¬
pit: quodã modo cantans illud depsalmo:
fortitu dinem meã adte custodiã, quia tu
d̃s̃ susceptor m̃s es: deus meus mi-¬
scdia eius p̃ueniet me. Cadit autẽ infaci¬

Expanded text:
eorum mundatio declarata est. Unus autem eorum mundatio declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu, Deus, susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Cadit autem in faci
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uuln̾a. ꝑseipsũ interiꝰ inconscientia et
intellectu dñs sanat. & corrig̃. Deniq et
paulus. uoce dñi audita quidme ꝑsequeris.
ego sũ iłs quẽ tu ꝑ sequeris. ad araniã tam̃
missus ẽ: ut illo sacerdotio qđ in eccła ꝯ
stitutũ ẽ. sacram̃tũ doctrinȩ fidĩq ꝑci¬
peret. & uerus eiꝰ approbaret᷑ color non qr
non potest ꝑseipsũ dñs omĩa facere. nam qͥs
aliꝰ hȩc facit eciam in eccła. s ut ipsa socie¬
tas congregators fideliũ. approbando in
uicem atq cõmunicando uere fidĩ doctri¬
nam. in omĩb quȩ dicuntur uerbis uel
signant᷑ sacram̃entis taquã unã speciẽ
ueri coloris obdiicat. Corneliꝰ eciã. eseno
nuntient᷑ ꝓpter doctrinȩ tam̃ sacram̃toꝵ¬
q unitatem. ad petrũ iubet᷑ mittere : tãquã
illi & suis diceret᷑. Ite. ostendite uos sacer¬
dotib. Nam & cum irent. mundatisurl.
Iam enĩ adeos uenerat petrus s tñ ipsi ñ¬
dũ accepto baptismatis sacram̃to. nondum

Expanded text:
um, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: Quid me persequeris? Et: Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum etnuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus; nam et cum irent, mundati sunt . Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Quanti uͦ nẽ qui aurũ & argentum sic̃ lu¬
tum hñt. c̃rogint᷑ ut indigentib opem
ferant. aut ad tempꝰ strictũ cõmodent re¬
nuunt.⁊ non habere se uirant: ac siqͣndo
ꝑmultã obsecrationem inflectant ut p̃¬
stent scripturas ⁊ cautiones ordinant.
i preiudicia quedam ferro ualidiora confi¬
gunt: & illiꝰ mutuantis mauũ. pͥmum
callidis conscriptionib ligant: insuꝑfide¬
iussores & interuentores fenoris cõmoda¬
ti accipiunt. Illa autẽ pauꝑ nr̃a abuna
uoce quod postulata ẽ. habere se non ne¬
gauit palinulã illam farinȩ. Et quid il¬
li propħa respondit: festina inquit & fac
eatͥ & filiis tuis. Temptatio erat uerbũ
ꝓphetȩ. probatio cordis. examinatio uo¬
luntatis: ierat sic̃ in libra positũ cor beate
illiꝰ uiduȩ quod inꝓpheticis ermonis im¬
ꝑio. quasi questionis torm̃to interrogaba¬
t᷑: i anceps inter utrumq pendebat utrũ¬

Expanded text:
Quanti vero nunc qui aurum et argentum sicut luQuanti vero nunc qui aurum et argentum sicut lutum habent, cum rogantur ut indigentibus opem praestent, aut ad tempus commodent, renuunt, et non se habere jurant? Et si quando per multam obsecrationem flectantur ut praestent, scripturas et cautiones ordinant, et praejudicia quaedam ferro validiora conscribunt, et illius mutuantis manum primum callidis conscriptionibus ligant, insuper fidejussores et interventores fenoris commodati accipiunt. Illa autem pauper nostra, ad unam vocem quod postulata est, habere seipsam non negavit palmulam unam farinae. Et quid illi propheta respondit? Festina, inquit, et fac ea tibi facies et filiis tuis. Tentatio erat verbum prophetae, probatio cordis, examinatio voluntatis. Et erat sicut in libra positum cor beatae illius viduae, quod in prophetici sermonis imperio, quasi questionis tormento interrogabatur, et anceps in utrumque pendebat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lem in lacum: aut ꝑ maritimũ anim al sic̃
ionã ꝑcoetũ aut ipse ꝑsemet ipsũ ds̃ pastor
alim̃ta suppeditat. sic̃ patribus nr̃is indeser¬
to. Cum enĩ ñ eẽt in solitudine qui suscipere
filios isrł. decelo manna esurientib mini-¬
gentes uoluerint oꝑari humanitatẽ: ut
sibi depresente beneficientia fructificent
inecernam salutem. Abiit ergo helias
aduiduam. cui nichil impromptu erat ni¬
si pugilꝰ farine. Qđ ipsũ cũ labore multo
sibi & filiis in ipso tempore aduenientis
eo accepto moreret᷑ c̃ filiis. Et quidait adil
lam propha Accipe inͥ modiẽ aquȩ inuas¬
culum ut bibã. Atilla mox ab eunte post
ipsam iter̃ clamauit. Accipies mͥ ⁊ panem
inmanu tua. Illa simplicit qd̾ ñ habebat
minus. si ẽ mͥ in repositione. siẽ mͥ nisi
modiẽ farine ⁊ exiguũ oleiUalde mirabile
quod intanta escarũ penuria. modicuos
ipsũ quod ei residuũ erat. non denegauit:

Expanded text:
lem in lacu leonum, aut per maritimum animal, sicut lem in lacu leonum, aut per maritimum animal, sicut Jonam per cetum, aut ipse per semetipsum Deus pastor alimenta suppeditat, sicut patribus nostris in deserto. Cum enim non essent in solitudine qui susciperent filios Israel, de coelo manna esurientibus minieos voluerint operari humanitatem, ut sibi de praesenti beneficio fructificent aeternam salutem. Abiit ergo Elias viduam illam, cui nihil in promptuario erat, nisi pugillus farinae, quem ipsum cum labore multo sibi et filiis suis in ipso tempore advenientis eo accepto moritura cum filiis. Et quid ait ad eam propheta? Accipe mihi modicum aquae in vasculum, ut bibam. At illa mox abeunte, post ipsam iterum clamavit: Accipe mihi et panem in manu tua. Illa simpliciter quod non habebat, minus, si est mihi in reposito, nisi hoc modicum farinae et exiguum olei . Valde mirabile, quod in tanta escarum penuria modicum ipsum quod ei residuum erat, non negavit.
Abbreviated transcription (Latin):
panib & amonte descendens uenit ad istã
pauꝑem. Quare autem ura ille qui in uerbo
ignẽ decȩlo adduxãt. panem sibimet ipsi ñ
deposuit: Nũqͥt ñ pot̾at: Utiq poterat:
s idõ non fecit. ne quȩ p̃ꝑarata erat adbo¬
nũ opꝰ uidua hospitalitatis mercedibus
stillicidium olei benedictio dñi multipli¬
carte more suscepti ꝓpħȩ. Non enĩ prosua
tantum requie missus ẽ ad eã ꝓpħa. ut ab in¬
opia pasceret᷑. quantũ ut egentem pasceret:
iut manifestar&e occultum incorde illius
bone uoluntatis affectum. Hoc eciã fecit
ipse dñs. qui potens est om̃s scõs qui sunt
in hoc mundo ꝑseipsũ euident̃ alere. Conti¬
net tam̃ manũ suã ab impendio ministran¬
di. ut adbonũ promptas mentes intempore
necessitatis. fructib humanitatis ostendat
⁊ animor affectiones. oꝑũ qualitate discer-¬
qui suscipiant scõs dĩ. Tuinc eos dñs. aut ꝑ
aues pascit. sic̃ heliam inmonte secretum.
aut ꝑ ꝓħam aliunde transmissũ. sic̃ danihe¬

Expanded text:
ns descendens, venit ad istam pauperem. Quarem autem vir ille qui verbo ignem de coelo adduxerat, panem sibimetipsi non deposuit? Nunquid non poterat? Utique poterat. Sed ideo non fecit, ne praeparata ad bonum opus vidua, hospitalitatis mercede farinae, et stillicidium olei benedictio Domini multiplicaret in ore suscepti prophetae. Non enim pro sua tantum requie missus est propheta, ut ab inope pasceretur, quantum ut egenum pasceret, sed ut manifestaret occultum in corde illius bonae voluntatis affectum. Hoc etiam facit ipse Dominus, qui cum potens sit omnes qui sunt in hoc mundo per semetipsum evidenter alere, continet tamen manum suam ab impendio ministrandi, ut ad bonum promptas mentes in tempore necessitatis de fructibus humanitatis ostendat, et animarum affectiones operum qualitate discerqui suscipiant sanctos Dei, tunc eos Dominus aut per aves pascit, sicut Eliam in monte secretum, aut per prophetam aliunde transmissum, sicut Danie
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit: ⁊ sic̃ sara ꝓperauit ad panee
subcinere faciendos. ut acciperꝵ ilũ
celis absconditum panẽ. Festina & fac.
sic̃ abraham hostias dõ non pͥmũ tibi ae
post eamͥ. sic̃ cain. & ophiii. ⁊ finees fili
heli sacerdotis: qui despiciebant hono¬
rem dĩ. pͥmũ qͥdẽ sacrificior pͥmicias
eligentes. ex omĩb donis quȩ dõ offerebã¬
locutꝰ ẽ. ⁊ domũ eiꝰ repleuit bonis. Nõ
deficiet inquit farine hẏdria ⁊ oleũ
decapsa.donec det dñs pluuiã suꝑ terram
Et quare usq ad illud temporis. finembe¬
nedictionis dedit: Necess ario utiq. O¬
portebat enĩ noua gr̃a sic̃ pluuia suꝑue¬
niente interrã. ueterem legem tĩmnuo
accipere: ⁊ consequens ẽ. opꝰ uerbo. Uł¬
des quomodo hospitalitatis merredes
benedicta uidua cito uindemiauit:
Bonorꝑ enĩ labors fructus głosuse.
⁊iii concussa radix prudentia. Audisl¬
omulieres. ⁊ malarum mulierũ actus &
bonarum uirtutes. Illarꝑ gͦ facin ora cal¬

Expanded text:
sumpsit. Et sicut Sara properavit ad panes sub cinere faciendos, ut acciperet illum in coelis absconditum panem . Festina, et fac sicut Abraham hostias Deo, non primum tibi, et postea mihi, sicut Cain, et Ophni et Phinees filii Heli sacerdotis, qui despiciebant honorem Dei, primum sibi sacrificiorum primitias eligentes ex omnibus donis quae Deo offerebanlocutus est, domum ejus replevit bonis. Non deficiet, inquit, farina hydriae, et oleum de capsace, donec det Dominus pluviam super terram. Et quare usque ad illud temporis, finem benedictionis dedit? Necessario utique. Oportebat enim nova gratia sicut pluvia superveniente in terram, veterem legem terminum accipere, et consequens est opus verbo. Vides quomodo hospitalitatis mercedes benedicta vidua cito vindemiavit. Bonorum etenim laborum fructus gloriosus est, et inconcussa radix prudentiae . Audismulieres, et malarum mulierum actus, et bonarum virtutes. Illarum ergo facinora cal
Abbreviated transcription (Latin):
befactis animantib uictũ negabat: q̃n
elum estibus ignitis in arserat. ⁊ cras¬
sus aer nebulosis uaporib caligabat
subductisq imbribus nubila refrena¬
ta pendebãt: iquandonec herba. nec flo¬
ins. neq ulla germina pullulabant. ñ
Ispicarum aristas roscida aura recre¬
abat: quando flumina minuta imis
Aueis breues meatꝰ agebant. ⁊ fontiuo
uba torridi solis diurno ardore restricta¬
erant: ⁊ usitatũ amari salis temꝑam̃tũ
ursu fluminũ ⁊ infusione pluuiaruo
liois ẽ. uiduas eciam intempore ub̃ta¬
tis pati: Nostis enĩ solitas uiduarum an¬
gustias: quȩ ꝓfecto ingrauas cunt si desolati¬
oni iungat᷑ penuria. Et omisit diuites ꝓpħa.¬

Expanded text:
befactus, animantibus victum negabat, quando befactus, animantibus victum negabat, quando coelum aestibus ignitis inarserat, et crassus aer nebulosis vaporibus caligabat, sed subductis imbribus nubila refrenata pendebant, quando nec herba, nec flores, nec ulla germina pullulabant. Non spicarum aristas rosida aura recreabat, quando flumina tenuata rivis, alveis breves meatus agebant, et fontium ubera torridi solis diuturno ardore refrixerant, et usitatum amari salis temperamentum ursu fluminum et infusione pluviarum amoris aestus viduas etiam in tempore ubertatis pati . Nostis enim solitas viduarum angustias, quae profecto ingravescunt, si desolatione puniantur penuriae. Et Deus divitem
Abbreviated transcription (Latin):
clarat: i lucernã ⁊ m̃sã. l. ectũ uͦ nonut
s c̃stupa ⁊ oleo. habentẽ lum̃. Et iñsĩ
non sine panib. s instructã cibis nece¬
sariis. Quid autẽ digne dicimꝰ ⁊ debes
illa
ube
innullo impediuit inopia rerũ. diuitem bo¬
na uoluntate. ciii non erat neq: frumentũ
terrestris alimoniȩ genꝰ. ad pauꝑtatis ex hau¬
ste consolationẽ: Non ager illi frugifer se¬
men panis prebebat. non uinea p̃dulcem¬
copiam fluentib uuarũ racemis. deuitis¬
simũ fructum racemis felicib afferebat.
sis ꝓcedens in campũ. ⁊ lento incuruata
ꝓgressu raras segetis abscise reliquias scru¬
tabat᷑. ⁊ residuas uł caducas p̃gressis messo¬
rib spicas breui gremio colligebat. in qͦ
uelut dem̃sa sibi estimatione mun̾atã
ꝓanni spacio reponebat annonã. Adhãc
las intempore famis. quando totꝰ fere or¬
bis terrarum defectus pluuiarum sicci¬
tate aruerat: ⁊ in opia gipgnentium ta-¬

Expanded text:
clarat et lucernam et mensam. Lectum utique clarat et lucernam et mensam. Lectum utique um stupa et oleo habentem lumen; et mensam non sine panibus, sed instructam cibis necessariis . Quid autem digne dicamus et de beata illa uae nullo impedivit inopia rerum, divitem bona voluntate, cui non erat neque frumentum, terrestris alimoniae, ad paupertatis exhaustae consolationem? Non ager illi frugifer semen panis proferebat, non vinea praedulcem fluentibus venam uvam racemis felicim uvam racemis felicibus afferebat.  tempore procedens in campum, et lento incurvata progressu, raras segetis abscissae reliquias sectabatur, et residuas vel caducas progressis messoribus spicas, brevi gremio colligebat, in quo velut dimensam et sub aestimatione numeratam pro anni spatio reponebat annonam. Ad hanc lias in tempore famis, quando fere totus orbis terrarum defectu pluviarum siccatus aruerat, et inopia gignentium ta
Abbreviated transcription (Latin):
coniugẽ suũ ꝑdere. uł quȩ leena marem
suũ uigulandũ tradit: Uides gͦ quia qt¬
dixit sapientia. qm̃ ñ ẽ caput suꝑ caput
serpentis: ⁊ non ẽ malicia suꝑ malicũ
mulleris. Et semel omnino quisquis
habet mulierem malã. cognoscat quia
iã iniquitatũ suarum merredem portit:
Non caret testimonio ueritatis. hic sermos
Audi sapientiã dicentẽ. Mulieri male
& inique porcio dabit᷑ ꝓ oꝑib malis S
hactenus mͥ demuliere mala sermo ha¬
bitus. hic habeat finẽ. Oportet enĩ nint
uicissim cõmemorare bonas. maxime
ꝓpter eas quȩ assunt. Bone enĩ femine
bonarum uirtutes sic̃ ꝓpͥas intuentur
⁊ illarũ castos labor es suas ẽẽ coronas e¬
xistimant. Mulier bona & hospitalls
beata sun amitis: quȩ uirum suũ dep̃¬
teriens & diuertens ad eos qd̃ facere con¬
sueuerat. secrecũ haberet refectionis
loc̃. Posuit gͦ ei lectũ ut scriptura de¬

Expanded text:
conjugem suum perdere? vel quae leaena marem conjugem suum perdere? vel quae leaena marem suum jugulandum tradidit? Vides ergo quod praedixit Sapientia, quoniam non est caput super caput serpentis, et non est malitia super malitiam mulieris. Et semel omnino quisquis habet mulierem malam, cognoscat quia jam iniquitatum suarum mercedem portat. Non caret testimoniis veritatis hic sermo. Audi sapientem dicentem: Mala mulier et iniqua portio dabitur pro operibus malis . Sed hactenus mihi de muliere mala sermo habitus, hic habeat finem. Oportet enim nunc vicissim commemorare bonas, maxime propter eas quae adsunt. Bonae enim feminae, bonarum virtutes sicut proprias intuentur, et illarum castos labores suas esse coronas existimant. Mulier bona et hospitalis beata Sunamitis, quae virum suum deprteriens et divertens ad eos, quod facere consueverat, secretum haberet refectionis locum. Posuit ei lectum ut Scriptura de
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ mortui peccoris os se qͦ uicerat. refectꝰ
extixerit: et hunc tantũ actalem ui-¬
rũ. et pulchritudine & uͥtute & scĩtate
prestantẽ uxor sua sic̃ inimiẽ decipieisꝰ
⁊ alligans. allophilis tradidit. Unde
autem illa mulier illi tã forti preualu-¬
it : Unde nͥ ingenita illi simplicitate
bonitatis. & sibi maliciȩ calliditate:
Non solum enim curiosa. s ut subdola
irrepsit inp̃cordia mariti simplicitas:
& importunis obsecrationib atq ille¬
cebrosis blanditiis fatigatum. archano
illo uirtutis sue misterio expoliaultato
derasis cͥnib uͥtute nudatũ funditꝰ euertit.
ut quẽ multa milia hostiũ armata non¬
hunc una muliercła sine armis. dolo mali¬
ciȩ armata conficerꝵ. ꝓpt̃ hoc annunt.¬
at tͥuir sapiens ⁊ dicit. A coniuge tua
custodite: ne manifestes cor tuũ. dic em
mͥ que bestia contra mascłm suũ colia
aliquando meditata ẽ : que dracena uilt

Expanded text:
dem mortui pecoris osse quo vicerat, refectus dem mortui pecoris osse quo vicerat, refectus exstinxerit. Et hunc talem et tantum virum et pulchritudine et virtute et sanctitate praestantem, sua uxor sicut inimicum decipiens et alligans, allophylis tradidit. Unde autem illa mulier illi tam viro forti praevaluit, nisi ingenita illi simplicitate bonitatis, et sibi malitiae calliditate? Non solum enim curiosa, sed et subdola irrepsit in praecordia mariti, quem simplicibus et importunis obsecrationibus, atque illecebrosis blanditiis fatigatum, arcano illo virtutis suae mysterio spoliavit, atque ita derasis crinibus virtute nudatum funditus evertit, ut quem multa millia hostium armata nohunc una muliercula sine armis dolo male armata vicerit. Propter hoc annuntiat tibi propheta, et dicit: A conjuge tua custodi te, ne manifestes ei cor tuum. Dic ergo mihi, quae bestia contra masculum suum talia aliquando meditata est? Quae dracaena vult
Abbreviated transcription (Latin):
bere existimabat᷑: quẽ h esterno die ut a-¬
mans complectebat᷑. Hodie ut inimnica
d ecoͥpit: quẽ paulo ante callidis in aleblan¬
da palpabat illecebris uelut diligens
hunc paulopꝰ morti tradebat inducens:
Et quidscimꝰ quib odior causis displicu¬
erat uxori: Forte non erat speciosus. Et
nes sacrato uertice inseptiformis grãe
imaginem preferebat: Anuͦ ñ erat for¬
tis:⁊ contẽptu ignauiȩ sꝑnebat᷑. Et qͥs¬
illo fortior qui leonẽ terribilem uianti
sibi obui ũsolus & mermis iniectis ma¬
nib strangulauit et ut scriptum ẽ. sic̃
hedũ caprarum discerpsit. et qui una
deuetusti asini cadaueris arente maxil¬
la. allophilos mille prostrauit: s p̃tea
i sc̃s erat: atq intantum sc̃s ut cũ sitiss
post laborem pugne. in loco ipso deprecatꝰ
in defectu anime suȩ dñm. statim ex ip-¬
sa quã inmanu tenebat maxilla erũpen-¬
tẽ aquã biberit. atq inde sitis estũ ex eo¬

Expanded text:
bere aestimabatur, quem hesterno die unanbere aestimabatur, quem hesterno die unanimis amplectebatur, hodie ut inimica decipit. Quem paulo ante callidis male blanda palpabat illecebris ut diligens, hunc paulo post morti tradebat illudens. Et quid dicimus? Quibus odiorum causis displicuerat uxor? Forte non erat speciosus? Et nes vertice in septiformis gratiae imagine praeferebat? An vero non erat fortis, et contemptu ignaviae spernebatur? Et qillo fortior, qui leoni terribili obvianti sibi obviat, solus et inermis innexis sibi manibus strangulat, et ut scriptum est, sicut haedum caprarum discerpsit? Et qui una de vetustis ossibus asini arente maxilla allophylos mille prostravit. Sed praeterea sanctus erat, atque in tantum sanctus, ut cum sitisset post laborem pugnae in loco sicco, deprecatus in defectu animae suae Dominum, statim ex ipsa quam in manu tenebat maxilla erumpente aqua biberit, atque inde sitis aestum ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ honorib floruiss s oblita omniũ bonoꝵ
Oratio coniugał. o malagina doloribus
limendis accomodatum: o karitas una¬
nimis. constans fides. Dic mͥ mulier. pu¬
sitam ille uidisset tale adte potuisset uer¬
bum emittere: ⁊ non orationib ⁊ benefac-¬
tis passionem tuam abstersisset : Non
sufficiebat illi temꝑał castigatio.nisi et tu
dolorib eiꝰ grauior accederes: que sempiter¬
nam illi ꝑblasphemiȩ peccatum adderes
penam: Anignoras quod omne pecca-¬
tum & blasphemiȩ remitent᷑ homini¬
bus. in spũ autem sc̃o blasphemãti. non
remittetur neq in isto scło neq infuturo:
Uis uidere et aliam maliciam huiꝰ parẽ:
Da mͥ dalilam. Nam et ipsa fortiss imũ
samson uirum suũ. nouacula rasum et
uinctum allophilis hostib in predam &
ludibriũ tradidit. Illũ cubilis sui comu-¬
gem. cur mollissime blandiebat᷑. cur sup-¬
plicit᷑ adulabat᷑. quem scipsa cariorem ha-¬

Expanded text:
et honoribus floruisset, sed oblita omnium bonoruet honoribus floruisset, sed oblita omnium bonoruO gratia conjugalis, o sermo magnis doloribus leniendis accommodatus, o charitatis unanimis fides! Dic mihi mulier: Pupositam vidisset, tale ad te verbum potuisset emittere, et non orationibus et benefactis passionem tuam abstersisset? Et non sufficiebat sibi tam gravis passio, nisi et tu doloribus et vulneribus gravior accederes, quae sempiternam illi blasphemiae peccato adduceres poenam? An ignoras quod omne peccatum et blasphemiae remittuntur hominibus, in Spiritum autem sanctum blasphemantibus non remittetur, neque in isto saeculo, neque in futuro? Vis videre et aliam malitiae hujus parem? Da mihi Dalilam. Nam et ipsa fortissimum Samsonem virum suum novacula rasum et vinctum, allophylis hostibus in praedam et ludibrium tradidit. Illum cubilis sui conjugem, cui mollissime blandiebatur, cui simpliciter adulabatur, quem seipsa chariorem ha
Abbreviated transcription (Latin):
sfienat linguam suã: nec infuturum ui-¬
deium prospicit. noq ad dm̃ attendit:
Non amiciciȩ ura seruare. non religionis
fidem nouit uereri. Nichil ẽ. ei uirũ suũ
tradere admortẽ. Deniq iustũ illũ iob:
mulier sua ad mortẽ tradebat dicens. Dic
uerbũ tuũ ad dñm.⁊ morere. O malignitaᷤᷤ
in effabilis. o uoluntas impia. Nonmise¬
atq uitalia ulcerib ignitis ardentia. et to¬
tas carnes eiꝰ uermib in uolutas: non in¬
flexa ẽ. adiniscđiam uidens eum totum
doloribus uolui. et duris cruciatibus cõ¬
strictum agone funereo dunicare: & ulu¬
latu lacrimabili dolores suos. ad intenti¬
onem ulcerum tabidor expressis uocib
decantare. Non mitigata est affectione m̃¬
tis luxuriosae: cũ illũ quẽ in regali qͦndã
purpura amictum uid̾at. tunc inagge¬
re sterroris nudato corpore iacentem uiderit
Non recordata ẽ. pristinȩ cũ eo consuetudi¬
nis suȩ. neq quanta ꝑ ipsum gła indiuitiis

Expanded text:
non refrenat linguam suam, nec futurum judnon refrenat linguam suam, nec futurum judicium prospicit, neque ad Deum intendit. Non amicitiae jura servare, non religionis fidem novit vereri. Nihil ei est virum suum tradere ad mortem. Denique justum Job mulier sua ad mortem tradebat, dicens: Dic verbum in Dominum, et morere . O malignitas ineffabilis, o voluntas impia! Non miseatque vitalia ulceribus ignitis ardentia, et totam carnem ejus vermibus involutam. Non inflexa est ad misericordiam, videns eum tot doloribus volvi, et duris cruciatibus constrictum, agone funereo dimicare, et ululatu lacrymabili dolores suos intentione laterum tabidorum expressis vocibus decantare. Non mitigata est affectione mentis uxor, cum illum quem regali quondam purpura amictum viderat, nunc in aggere stercoris nudato corpore jacentem videret. Nec recordata est pristinae cum eo consuetudinis suae, neque quanta per ipsum gloria et divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
lo deposuit. ꝑmulierem cuncta omnino
prosternit ⁊ iugulat: om̃s interficit: om̃s
elidit. repletos ignominia ⁊ honore uacu.¬
utos. Mulier enĩ impudens nemini par¬
ut: non leuitã honorat. non sacerdotem
irueret᷑. non ꝓpħȩ defert honorem. Oma¬
lũ omnimalo peiꝰ mulier mala, siue
illa sit pauper. suie sit diues. Duplex ma¬
lum ẽ si habeat facultates maliciȩ suȩ
ꝙ aspibes blandim̃tis in cantantiũ miti¬
giri: et leones & tygrides ⁊ pardos. domi¬
ta feritate mansuescere. Mulier mala &
siiuiriam patiat᷑ insanit: Et si accipiat
honorem. extollit᷑. At si potentis alicuus
uxor sit. non cessat nocte ⁊ die uirũ suũ
ueq terret᷑ importuna uiolenter: donec
mente eiꝰ extriidat pacientiã. & ad con-
sensum sui furoris exacuat. ut similem
sibi faciat maritũ. Im probis mala sua-¬
det consiliis. sic̃ herodias fecit herodi. Si
ipauꝑem uirũ habet: ipsũ quoq ad ira¬
cundiam &e rixas incitare non desinit:

Expanded text:
ebant, mulier cuncta omnino prostravit et jugulavit, omnes interfecit, omnes elidit, repletos ignominia, et honore vacuos. Mulier enim impudens nemini parcit: non levitam honorat, non sacerdotem reveretur, non prophetae defert honorem. O malum omni malo pejus, mulierem malam! sive illa pauper sit, sive dives, duplex malum est. Si habeat facultatem malitiae suae ego aspides blandimento incantantium mitigari, et leones et tigrides et pardos domita feritate mansuescere. Mulier mala et si injuriam patitur, insanit, et si honorem accipit, extollitur. At si potentis alicujus uxor sit, non cessat die ac nocte virum suum nequiter, importune et violenter, donec mentem ejus extrudat impatientia, et ad sui consensum furoris exacuat, ut sibi similem faciat maritum. Improbis male suadet consilium, sicut Herodias fecit Herodi. Si vero pauperem virum habeat, ipsum quoque ad iracundias et rixas incitare non desinit.
Abbreviated transcription (Latin):
ti calicẽ aquȩ frigidȩ in nomine discipuli
nñ ꝑdet mercodẽ suã. Quid ẽ autẽ quod ꝓ¬
plia dix festina: Nũqͥd tantũ esuriebat
ut in different festinatione mulieris in¬
digeue : I utiq s doc̃e illã uoluit ꝓmpto

Expanded text:
e in nomine discipuli, non perdet mercedem suam . Quid est autem quod propheta dixit, festina? Nunquid tantum esuriebat, ut indifferenter festinatione mulieris indigeret? Non utique, sed docere illam voluit, prompto
Abbreviated transcription (Latin):
lingue sue potestate portau̾at: qui ignem
ecelo eduxãt. ⁊ ꝑuirtutem orationis mor¬
tuos suscitau̾at. hic timuit mulierem:
Timuit inquã. Nulla enĩ malicia. emula¬
ri pot̾ mulierem malam. Attestat᷑ enim
huic u̾bo meo sapiens salomon: quia ne
caput suꝑ caput serpentis: & ñ ẽ mali¬

Expanded text:
linguae potestate portaverat, qui ignem linguae potestate portaverat, qui ignem e coelo eduxerat, et per virtutem orationis mortuos suscitaverat? Hic timuit mulierem? timuit, inquam; nulla enim malitia aemulari potest mulierem malam. Attestatur iterum huic verbo meo sapientissimus Salomon: Quia non est caput super caput serpentis, et non est mali