comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstino reddat᷑. Et ipse dispositis ordinatisq lib̃e ac secure diu suis: tc̃ regu¬
añ ꝯuocatus ad tp̃s ꝯcilio in legitimo ⁊ canonico destinatũ ueniat ad causam.
i siita uste udr̃. accusantiũ ꝓpositiõibꝰ respondeat. Ex dec&ꝵ felicis p̃p ep̃is¬
aut sede ꝓpͥa ui ⁊ t̾rore depulsus: añqͣm om̃ia sibi ablata legibꝰ restitu¬
Pantur. ⁊ ipse pacifice annũ uł plus suis fruatur honoribꝰ. seddiq ꝓp̾ͥs sit regłarit̃
restitutus: uxta canonũ institutionẽ accusari. uocari. uidicari. aut damꝑna

Expanded text:
stino reddatur, et ipse dispositis ordinatisque libere atque secure diu suis, tunc reguante convocatus ad tempus concilio legitimo et canonico destinatum veniat ad causam, et si ita juste videtur, accusantium propositionibus respondeat. CAP. XLIX. a sede propria vi, aut terrore depulsus, antequam omnia sibi ablata legibus restituantur, et ipse pacifice annum vel plus suis fruatur honoribus, sedique propriae sit regulariter restitutus, juxta canonum institutionem accusari, judicari
Abbreviated transcription (Latin):
Naius gͦ oportet onĩa illis legib redintegͣri. ⁊ ȩccłias q̃ sibi sublatȩ sunt. cũ om̃i
Edulgeat᷑: qͣntũ exspoliati uel expulsi ẽẽ uidũr. añquã ad sinodũ ꝯuocent᷑. ⁊ ab õĩbꝰ
ue uͦ qͥ u aut t̾rore ł timore a sede pulsus. aut suis reb exspoliatꝰ fuerit. ñ priꝰuo
cet᷑ ad sinodũ: qͣm ei omĩa legib redintegrent᷑ ⁊ tamdiu in sede. ꝓpͥa pacifice ⁊
potestatiue cuncta disponens resideat: quam diu expulsus uel exspoliatus suis¬
erit. p̃sente uidłeo quẽ accusare desiderat.q nullus absens accusari pot̃: aut ao¬

Expanded text:
ius ergo oportet omnia illis legibus redintegrari, et ecclesias quae sibi sublatae sunt, cum omni dulgeatur, quantum exspoliati vel expulsi esse videntur, antequam ad synodum convocentur, et ab omnibus ui vi aut timore a sede pulsus, aut suis rebus exspoliatus fuerit, non prius vocetur ad synodum, quam ei omnia legibus redintegrantur. Et tamdiu in sede propria pacifice et potestative cuncta disponens resideat , quamdiu expulsus vel exspoliatus erit, presente eo videlicet quem accusare desiderat, quia nullus absens accusare potest
Abbreviated transcription (Latin):
Dep̃oꝵ uł reliquoꝵ sacerdotũ: ñ oportet eos a uidicib eccłiȩ audiri. añꝗͣ eoꝵ dis¬
cutiatur estimationis suspicioł opinio. qua intentione. qͣfide. qua temeritate. qua
tur his qͥ ͥanȩ religionis ⁊ nominis dignitatẽ.i suȩ legis ut sui ꝓpositinor¬
mã. aut regłarit ꝓhibita neglexerint. Transg̃ssores enĩ sponte legis suȩ uio¬
latores: apostatȩ nominantur: Omĩs apostata refutandꝰ ẽ. ñ in accusatione
Pabianus urb̃ romȩ ep̃c: om̃ib epĩs Sic̃ sac̃dotes uł reliqͥ clerici a scłariũ
laicoꝵ exeludunt᷑ accusatione: ita illi ab istoꝵ sunt ereludendi⁊ aienandi
crminatione. & sicut isti abillis. ita ulli abistis ñ recipiantur: qm̃ sic̃ dñi

Expanded text:
porum aut aliorum sacerdotum non oportet eos a iudicibus ecclesie audiri, antequam eorum discutiatur existimationis suspicio vel opinio qua intentione, qua fide, qua temeritate, qua tur his qui Christianae religionis et nominis dignitatem, et suae legis vel sui propositi normam, aut regulariter prohibita neglexerint; transgressores enim sponte legis suae violatores, apostatae nominantur. Omnis apostata refutandus est, nec in accusationem s orientales, epist. II. Sicut sacerdotes vel reliqui clerici a saecularium laicorum excluduntur accusatione, ita illi ab istorum sunt excludendi et alienandi criminatione, et sicut isti ab illis, ita illi ab istis non recipiantur, quoniam sicut Domini
Abbreviated transcription (Latin):
mox adreligionis cultũ habitũq reuocent᷑.⁊ substrenua districtione hui mõi
obseruantiȩ inserure cogant᷑ Parentib sane filiossuos religiõi trade. ñ amplsꝰ
qͣm usq ad decimũ etatis aniũ licentia potit ẽẽ. Fostea uͭ an cũuoluntate pa

Expanded text:
mox ad religionis cultum habitumque revocentur, et sub strenua districtione hujuscemodi mox ad religionis cultum habitumque revocentur, et sub strenua districtione hujuscemodi observantiae inservire cogantur. Parentibus sane filios suos religioni contradere non amplius quam usque ad decimum aetatis eorum annum licentia poterit esse; postea vero an c
Abbreviated transcription (Latin):
te sit parentũ Siuiꝰ is qͥ tonsuratus ẽ alicuꝰ seruiis fuit. dño ꝑlegẽ emendet᷑. qͥcqͥd
de eiꝰ seruo contͣ eũ ꝯtractũ ẽ. Ille uͦ qui tonsuratꝰ ẽ: utrũ in ead tonsura ꝑmane¬
at in potestate sit dm̃ sui. Si uͭ hi qui lib̾i sunt añ legitimos annos aut p̾hmͦ
uerare cogant᷑. Si uͦ seruus qͥsuꝑiꝰ taxato mͦ tonsuratus: ⁊ ad gͣdus eccłiasticos
ꝑuenit: dño suo ꝑlegẽ emendet. ⁊ ei redditus in suo gͣdu ꝑmaneat. Hoc ⁊ de ue¬
un qualbet inmori etate ut religionis tonsuram. breligionis debitã uestẽ in
uty soxu filĩs aut imꝰ aut ambo parentes ad ecĩnt. aut ẽte nolenti ut nesci¬
entib st susceptum ñ mox uisã in filis abcdicau̾int. s̃t corã se tͥ coram ȩcclia. pa
lãꝙ in ꝯuentu eost̃ filios talia hr̃e ꝑmiseriit: adscłarẽ reũti habitũ ipsis filis
qñc penitꝰ ñ licebit s ꝯuicti qͦd tonsurã aut religiosam uestẽ aliqñ hũerint.

Expanded text:
d de ejus servo contra eum contractum est. Ille vero qui tonsuratus est, utrum in eadem tonsura permaneat, in potestate sit domini sui. Si vero hi qui liberi sunt ante legitimos annos aut post, permanere cogantur. Si vero servus qui superius taxatoerit, domino suo per legem emendetur, et ei redditus in suo gradu permaneat. Hoc et de ven qualibet minori aetate vel religionis tonsuram vel religioni debitam vestem in utroque sexu filiis, aut unus aut ambo parentes dederunt, certe aut nolentibus vel nescientibus se susceptam, non mox visam in filiis abdicaverint, ti habitum ipsis filiis quandoque penitus non licebit, sed convicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
late putant selibers suis carnalib desiderũs inseruire. i suas uoluntates ge¬
plere. Quappt̃ statumꝰ utsi abbatisse ait quęlibet sc̃momalis p̾hanc diffoe̾m
intantã audatiã ꝓruꝑitut aut uduã aut puellã uiginẽ uelare p̃sũpserit:¬
indicio canonico usꝙ adsatisfactionẽ subdatus. Bonefaeiꝰ martyr hiltilbalo

Expanded text:
latae, putant se liberius suis carnalibus desideriis posse vacare, et suas voluntates explere. Quapropter statuimus, ut si abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc definitionem in tantam audatiam proruperit, ut aut viduam aut puellam virgijudicio canonico usque ad satisfactionem subdatur. Bonifacius martyr Hilteribal
Abbreviated transcription (Latin):
nus clericus c̃. himis dolendũ. si ad tam ruinosam suꝑbiã monachos subrigimꝰ.
efuncto aut̃ abbate cuiꝰq ꝯgregatioĩs. ñ extraneus. ñ de eac̃ g̃gatione¬
alis monasterĩis simaf̃ eligant ordinandũ. Nleꝙ ꝯstituto abbate quȩcũq
ꝑsona qualibet occasione p̃ponatur nͥ forte existentib quod absit criminibꝰ.
q̃ sacri canones punire monstrant᷑. Parit̃ aut̃ custodiendũ ÷ ut inuito abbe ad or¬
dinanda alia monast̾i̾a. aut ad ordines sacros. uł clericatus officiũ. tolli exiñ mo.¬
absq peccõ. Quod enĩ quis uouit dõ: debet ⁊ redde. Uñ ⁊ qͥ relicta singła.¬
titatis ꝓfessione. admilitiam ⁊ adnuptias deuolutꝰ c̃: publicȩ penitentiȩ satis¬
factione purgandꝰ ẽ. Quia ⁊ si innocens militia: ⁊ honestũ pot ẽẽ ꝯiugiũ. ele¬

Expanded text:
nus clericus est\'. nimis dolendum, si ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus nus clericus est\'. nimis dolendum, si ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus efuncto vero abbate cujuscunque congregationis, non extraneus nisi de eadem congregationealiis monasteriis similiter eligant ordinandum. Neque constituto abbate quaelibet persona quacunque occasione praeponatur, nisi forte existentibus quod absit! criminibus, quae sacri canones punire monstrant. Pariter autem custodiendum est, ut invito abbate ad ordinanda alia monasteria, aut ad ordines sacros, vel clericatus officium, tolli exinde moabsque peccato. Quod enim quis vovit Deo, debet et reddere. Unde qui relicta singularitatis professione ad militiam, vel ad nuptias devolutus est, publicae poenitentiae satisfactione purgandus est, quia etsi innocens militia, et honestum potest esse conjugium, ele
Abbreviated transcription (Latin):
Si apłi hñtes potestatt̃ de eugłio uiu̾. laborabant manib suis ne quẽ gͣuarẽt.
morẽ tenent. ut nullũ absq oꝑe aclabore suscipiant ñ tam ꝓpt̃ uictꝰ necessara:
qͣm ꝓpt̃ aĩȩ salutẽ. ne uagent᷑ ꝑniciosis cogitationibꝰ ⁊ instar fornicantis ierłm
cũ om̃i transeunte diuaricent pedes suos. aug̃ in epła ad eudoxium.¬
¶os aut̃ fr̃s exhortam᷑ in dño. ut ꝓpositũ ur̃m custochatis iusq adfinẽ ꝑso¬
ueretis acii qua oꝑa ur̃a mat̃ ȩccłia defiderauit: nec elationẽ a uida suscipi¬
litis. nec blandiente desidia respuatis. s miti corde obtẽꝑctis dõ. cli mansuetudi.¬
ne portantes eũ. qͥuos reg̃. qi dirigit mites inudicio. docebit mansuetos in as
nstrare uellent: quomͦꝰ nasceremini ñ mueniretis. Aug̃ in epła ad aureliũ.¬
sassum̾ẽ solemꝰ. nͥ forte sicut uulgares dñt: malus coraula bonꝰ symphonia¬
cus ẽ. ita idem ipsi uulgares de uobis iocabunt᷑ dicentes. malus monachus bo¬

Expanded text:
i habentes potestatem de Evangelio vivere , laborabant manibus suis, ne quem gravarent , morem tenent, ut nullum absque opere ac labore suscipiant, non tam propter uictus necessaria quam propter animae salutem, ne uagetur perniciosis cogitationibus alem, omni transeunti divaricent pedes suos . CAP. 6. - Quono, ut propositum uestrum custodiatis et usque in finem perseueretis ac, si qua opera uestra mater ecclesia desiderauerit, nec elatione auida suscipiatis nec blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtemperetis deo cum mansuetudine portantes eum, qui uos regit, qui dirigit mites in iudicio, docebit mansuetos uias nistrare uellent, quo modo nasceremini, non inueniretis. sicut auteadsumere soleamus, nisi forte, sicut uulgares dicunt \'malus choraula bonus symphoniacus est\\ ita idem ipsi uulgares de nobis iocabuntur dicentes malus monachus bo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ut potitor potens. ł raptor aliqͥs formidat᷑ t si ⁊̃ aliqñ mortis ꝑiculoso sero¬
pulo ⁊ puncta fuerit: nesiuelata moriatur aut exigentib parentib authis ad
quoꝵ curã ꝑtinet uelau̾it uirginẽ seu uelauit infra. axu. annos etatis: ñ eis
obsit ctiliũ qͥo deisto nĩo annoꝵ ꝯstitutũ c̃. leRe contra iouimianum.
Sinupserit uirgo ũ peccauit. Honilla uirgo quȩ se semel do cultui decdica¬
uit. Harũ enĩ si qua nipserit habebit dãpnationẽ. qͥd pͥmã fidẽ itrta fec̃
Si aut̃ ħ deundiis dictũ obiecerint: qͣntomag̃ de unginib p̃ualebit. cũ ⁊ his ñli¬
ceat quib aliqũ licuerit: Uirgines eñ quȩ pꝰ consecrationẽ nupserunt. ñ tã

Expanded text:
cum vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem seu velavit ante 25 annos aetatis, non ei obsit concilium, quod deSi nupserit virgo, non peccavit: non illa virgo quae semet cultui Dei dedicavit. Harum enim si qua nupserit, habebit damnationem, quod primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum objecerint, quanto magis de virginibcrationem nubunt. Virgines enim quae post consecrationem nupserunt, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
soltrariã eligt̃ uitã. dignist̃ ꝯuenienti honore. Quia tñ st̾ qͥdã monachi habi¬
placuit. neminẽ aut edificare aut ꝯstituere monast̾i̾a. autoratorũ domũ: sñ ꝯsciẽ¬
tia ipsiꝰ ciuitatis ep̃c. Cos uͦ qui ꝑ singlas cuutates seu possessiones monasterĩ st̾: sub¬
semel se dõ deuouert̃ ꝑmanentes: ⁊ neq ꝯmunicare ȩccłiasticis. neq scłares aliqͣs
attͣctare actiones. relinquentes ꝓ pͥa monastĩa: nͥ forte iubeant᷑ ꝓpt̾ urgentes
necessitates ab ipsiꝰ ciuitatis ep̃o. & neminẽ seruoꝵ suscipi inmonastium. ut sit

Expanded text:
solitariam eligunt vitam, digni sunt convenienti honore. Quia tamen quidam sunt monachi habindantes, placuit neminem aut aedificare, aut constituere monasteria, aut oratorii domum, sine conscientia ipsius civitatis episcopi. Eos vero qui per singulas civitates seu possessiones monasterii sunt, subsemel Deo se devoverunt permanentes, et neque communicare ecclesiasticas neque saeculares aliquas attrectare actiones relinquentes propria monasteria, nisi forte jubeantur propter urgentes necessitates ab ipsius civitatis episcopo; et neminem servorum suscipi in monasterium ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
tinus ħ ordine custodito. neo dñoꝵ iura: nec pͥuilegia ulla rõe turbentur.
¶petitori oblatione ⁊questist̾ sabinsi marcellianensis. sue culsimatis urb̃
antistitẽ: antiochũ seruũ iuris patronȩ suȩ absentis dñe occasiõe captata:¬
obiectã cognitionẽ uob̃ nr̃a auctoritate depitamꝰ. ut om̃i u̾itate discussa
si re uera obiectã ubi maculã iuste resragationis ñ potit rõẽ diluere: leontiũ
clericũ quẽ gradꝰ diffiutus legib ñ defendit ad sequendã cognatioĩs suȩ neces.¬
sitatẽ: modis om̃ib exhibete anthiocũ uͦ quia ꝑ sac̃dotiũ ñ iam pot recolli si¬
insua ȩccłia in ħ in quo: honore desid̾at collocare. ñuelit readditũ sibi. s hãt pro

Expanded text:
tenus hoc ordine custodito nec dominorum jura, nec privilegia ulla ratione turbentupetitorii oblatione conquesti sunt Sabinum Marcellianensis sive Clusionatus urbis antistitem, Antiochum servum juris patronae suae absentis dominae, occasioobjectu, cognitionem vobis nostra auctoritate deputamus, ut, omnium veritate discussa, si revera sibi objectam maculam, justae refragationis non potuerit ratione divellere, Leontium clericum, quem gradus definitus legibus non defendit, ad sequendam cognitionis suae necessitatem modis omnibus exhibete. Antiochum vero, quia per sacerdotium jam non in suam Ecclesiam in hoc in quo est honore, desiderat collocare, non velut redditum sibi, sed habeat pro
Abbreviated transcription (Latin):
rũ maximeq adolescentularũ uitat aspectũ.⁊ in tm̃ castigator sui ẽ. Curiqͥ¬
ꝑgis inheremũ : uideł ut te ñ audiã. ñ uideam. ut tuo furore ñ mouear: u̾tua
bella ñ patiar. ne me capiat oculꝰ mẽtricis. neforma pulcherrima ad illicitos ducat
ãplexus. Respondebis. Hoc ñ ⁊ pugnare is fuge. Sta macie adu̾sariis armatꝰ
obsiste: ut postqͣ uiceris coroneris. Eateor imbecillitatẽ meã. nolo spepug.

Expanded text:
rum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator sui est, urum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator sui est, ugis ad eremum? Videlicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne me capiat oculus meretricis, ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Respondebat: Hoc non est pugnare, sed fugere; sta in acie, adversariis armatus obsiste, ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam, nolo spe pugn
Abbreviated transcription (Latin):
amus. ep̃i pb̃ri hañt ad exemplũ: apłos ⁊ apł̃icos uiros. qͦꝵ honorẽ possidenteᷤ.
hr̃e nitant᷑ ⁊mitũ. Nos aut̃ habeamꝰ ꝓpositi nr̃i pͥncipes: paulos ⁊ antonios. uili¬
anos. hylarios. macharios. habeto simplicitatẽ colũbe. ne cuiꝗͣ machineris dolos.
⁊ serpentis astutiam: nealioꝵ supplanteris insidiis. Non multũ distat inuitio.
ut deciꝑe posse: uł decipi. xpĩanũ quẽ senseris tͥ aut semꝑ aut crebro denũmis
loquentẽ excepta elemosina. q̃ indifferent̃ om̃ib patet: institorẽ potiꝰ habeto
ꝗͣ monachũ. prȩt̃ uictũ ⁊ uestitũ ⁊ manifestas necessitates: nicħ cuiꝗͣ tribuas.
ne filioꝵ panẽ canes comedant. ltẽ in epła ad Ripariũ ⁊ desideriũ unde¬
iugeat ⁊ dñi pauidꝰ p̃stoletur aduentũ. E sciens imbecillitatẽ suã. ⁊ uasfra¬
giłe ꝙ portat. timet offende ne impingat ⁊ corruat atq frangat᷑. Us̃r i mulie¬

Expanded text:
ostolicos viros quorum honores possidentes habere nitantur et meritum. Nos autem habeamus propositi nostri principes Paulos et Antonios, Julianos, Hilarios, Macharios; habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis: non multum distat in vitio vel decipere posse vel decipi. Christianum quem senseris tibi semper aut crebro de nummis loquentem, excepta eleemosyna quae indifferenter omnibus patet, institorem potius habeto quam monachum. Praeter victum et vestitum, et manifestas necessitates nihil cuiquam tribuas, ne filiorum panem canes comedant. CAP. t, et Domini pavidus praestoletur adventum. Qui sciens imbecillitatem suam, et vas fragile quod portat, timet offendere ne impingat et corruat atque frangatur. Unde et mulie
Abbreviated transcription (Latin):
fures. sacrilegos. ⁊ om̃s capitalib criminibꝰ irretitos. Sepulchroꝵ quoq uio¬
bent̃. ⁊ om̃s qui adu̾sus patres armant᷑. qm̃ in om̃i mundo infamia notantu.
Similit̃ ⁊ incestuosos. homicidas. ꝑiuros. raptores. maleficos. ueneficos adul.¬
teros. debellis publicis fugientes. ⁊ qui indigna sibi petunt loca tenẽ. aut
anathematitatos. ł ꝓsuis scełib abȩccłia pulsos. ⁊ om̃s quos ȩccliasticȩ ł scẽ
leges infames ꝑniciant: hmmirũ oñĩs. nec serui añ legitimã uibertatẽ.
nec penitentes. neo digami. nec illi qͥ curis deseruiunt. uł qui ñ sunt integͥ cor¬
tunt. aut furiosi manifestant᷑: hi om̃s inquã nec ad sacros gradꝰ debent ꝓuehi.
nec alaccusationẽ seu adtestimoniũ nullatenus possunt iuste recipi. Ex de¬

Expanded text:
fures, sacrilegos et omnes capitalibus criminibus irretitos, et cetera. Idem uet omnes qui adversus patres armantur, qui in omni mundo infamia notantur, similiter et incestuosos, homicidas, perjuros, raptores, maleficos, veneficos, adulteros, de bellis publicis fugientes, et qui indigna sibi petunt loca tenere, aut anathematizatos, vel pro suis sceleribus ab Ecclesia pulsos, et omnes quos ecclesiasticae vel sanctae leges infames pronuntiant; hi nimirum omnes nec servi ante legitimam libertatem, nec poenitentes, nec bigami, nec illi qui curiae deserviunt, et qui non sunt integri cortunt, aut qui furiose manifestantur. Hi omnes nusquam nec ad sacros gradus debent provehi, nec ad accusationem seu ad testimonium ullatenus juste possunt recipi. C
Abbreviated transcription (Latin):
sinichil tale uoluissos. Minor enĩ tc̃ ẽẽs. ñ peior. Modo aut̃ tantũ quod absit
inferior si fidem deo fregeris. qͣnto beatior si ꝑsolu̾is. Nec ideo te uouisse penite¬
at ĩmo gaudere te ñ licere qͦd cũ tuo detrim̃to licuisset. Aggrede itaq intrepidꝰ.
⁊ dicta imple factis. ipse adiuuabit qui uota tua expetit. Telix ÷ necessitas q̃
ad meliora cõpellit. Una sola ẽẽ causa posset. quate id quod uousti. ñ solũñ
hortarem᷑. uerũetiã ꝓhiberemꝰ implere. si forte tua conunx ħ tecũ susciꝑe aĩ
seu carnis infirmitate recusaret. Nam ⁊ uouenda talia ñ sunt ꝯiugatis. nͥ ex
ꝯsensu ⁊ uoluntate ꝯmuni. & si preꝓꝑe factũ fuerit. mag̃ est corrigenda temu̾̃¬
tas. quã ꝑsoluenda ꝓmissio. Neq d̃s exigit. si quis ex alieno aliquid uouerit.
tentia. Uxor ñ habet potestatẽ corporis sui. s uir. Similit̃ ⁊ uir non habet po¬

Expanded text:
si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit — miserior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse paeniteat, immo gaude iam tibi non licere, quod cum tuo detrimento licuisset. adgredere itaque intrepidus et dicta imple factis; ipse adiuuabit, qui uota tua expetit. felix est necessitas, quae in meliora compellit. Una sola esse causa posset, qua te id, quod uouisti, non solum non hortaremur, uerum etiam prohiberemus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, tentia: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir; similiter et uir non habet po
Abbreviated transcription (Latin):
quid tuo ꝓposito deꝑiret: Absit ut hinc displiceres dõ. qͦo conuge tuo nondũ
defancto ñ induereris sic̃ anna. s sicut susanna. Aug̃ in epła ad arm̃¬
ossem pro modulo meo eosdẽ ipsos ꝑtinentes ad dexterã tariũ paulinũ.¬
regnũq cȩloꝵ in suis gradib meritisq distinguere atq ostende. qͦ differat
uita ziugalis filios ꝓcreantiũ patrũ matrũ familias. uerũtñ religiosoꝵ acpioꝵ
abea uita quã deo uouistis. sinc̃ ad eam uouendã exhortandus ẽẽs. S qr iam
uouisti. iam te obstruxisti. aliud tͥ facẽ ñ licet. Priusquã ẽes uoti reus. lib̃m fuit
quo ẽes inferior. qͣuis ñ sit gratulanda libertas. quasit ut ñ debeatur ꝙ cũ lucro
reddit᷑. Nc̃ uͦ quia tenet᷑ ap̃ dm̃ sponsio tua. ñ te admagnã usticiã inuito. s ama¬
gna iniquitate det̾reo. Non enĩ talis eris si ñ feceris quod uousti. qͣlis mansissos:

Expanded text:
quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto, non induereris sicut Anna, sed sicut Susanna. 10. Neque enimm pro modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum matrumque familias uerum tamen religiosorum ac piorum ab ea uita, quam uos deo uouistis, si nunc ad eam uouendam exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. priusquam esses uoti reus, liberum fuit, quo esses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunc uero, quia tenetur apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis mansisses,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto sanctiora ꝯcordit̃ placita seruabatis. Nicħ gͦ detua ueste. nicħde auro uel
argento. ⁊ qͣcũq pecunia. t reb ullis t̾renis sine arbitrio eiꝰ facere debuisti. ltẽ.¬
Est quidã ꝓmodulo ꝑsonȩ habitꝰ matronalis a uduali ueste distinetꝰ. qui pot᷑ si¬
delib ꝯiugatis salua religionis causauel obseruantia ꝯuenire. hc̃temaritus
sdepon̾e noluit. nec te uelut induã illo uuuente iactares. puto qr ñ fuerat in hac
re usq ad dissensionis scandalũ ꝑducendꝰ. mag̃ in obedientiȩ malo. qͣuiliꝰ absti¬
nentiȩ bono. Quid enĩ÷ absurdius. ꝗͣ mulierẽ de humili ueste uiro suꝑbire.
cuite potiꝰ expediret obtẽꝑare. candidis morib ꝗͣ igellis uestibꝰ repugnare :
qr i si te indumentũ monachȩ delectabat ⁊ h grauius poss marito obseruato
exoratoq sumi. qͣ ullo inconsulto ⁊tẽptoq p̃sumi. Quodsi omĩno ñ sineret.

Expanded text:
quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, neest quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, re usque ad dissensionis scandalum perducendus, magis inobedientiae malo, quam ullius abstinentiae bono. Quid enim est absurdius, quam mulierem de humili veste viro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus, quam nigellis vestibus repugnare? Quia etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito observato exoratoque sumi, quam illo inconsulto contemptoque praesumi. Quod si omnino non sineret,
Abbreviated transcription (Latin):
płs nec ad tẽpus ut uacet᷑ orõi nͥ ex consensu: noliit ꝯiuges carnali
Li nuicẽ fraudare debito. ltẽ. Si dicat uir dimitto quidpxorẽ sine ulla cau¬
safornieoĩs s continens ꝑmanebo. iõ ne dicemꝰ eum impine fecisse qͥꝯ fecit :
Quis ħ dicẽ audebit. qͥ uoluntatẽ dm̃ ħ dicentis intelligit. qm̃ nec continentis
causa dimitti ꝯiugẽ uoluit. qͥ solã fornicationis causam excepit: Item. fcce¬
placuit c̃tinentia mulieri. uiro ñ placuit. Discessit a iuro mulier ⁊ cepit uiu̾e
ñ continuerit alteram quȩret. Quid sumꝰ dicturi mulieri ñ ne quod dicit ȩccliȩ
sana doctrina. reddere uͦ debitũ iuro: nondũ tu quȩris uñ ampluis oneris. ule
unde dampnetur inueniat. Aug̃ ad editiam.
istis. a quo ꝓposito silapsus ẽ tusaltẽ constantissime ꝑseuera. Qat̾e ñ ex¬
hortarer. nͥ qi tͥ ad hoc ipse consenserat. Nã si nũ ꝗͣ tenuisses eiꝰ assensum. nus

Expanded text:
 nec ad tempus, ut vacetur orationi, nisi ex consensu, voluit conjuges carnali invicem fraudare debito. Item: Si dicat vir « Dimitto quidem uxorem sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, » ideone dicemus impune fecisse, quod fecit? quis hoc dicere audebit qui voluntatem Domini hoc dicentis intelligit? quoniam nec continentiae causa dimitti conjugem voluit, qui solam fornicationis causam excepit. Item, placuit continentia mulieri, uiro non placet. discessit ab eo mulier et coepit uiuere non continuerit, alteram quaeret. quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur inueniat. hoc enim istis. A quo proposito si lapsus est ille, tu saltem instantissime persevera. Quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. Nam, si nunquam tenuisses ejus assensum, n
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o scriptũ ẽ. Om̃ia ꝑipsum factast̃. Quisqͥs gͦ credit aliquid posse fieri
autaliꝗͣ creaturã in melius. aut in deteriꝰimmutari. aut tranfformari in aliã
spẽm. ł in similitudinẽ. nͥ ab ipso creatore qͥ omia fecit ⁊ ꝑquẽ om̃ia factast̾:

Expanded text:
Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quisquis ergo aliquidDomino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quisquis ergo aliquidaut aliquam creaturam in melius aut in deterius immutari aut transformari, aut in aliam speciem vel similitudinem nisi ab ipso Creatore qui omnia fecerat et per quem omnia fact
Abbreviated transcription (Latin):
lieris ceꝑit. ⁊ hanc sibi ꝑ infidelitatẽ subiugaũit: ilico tͣnsformat se in di.¬
u̾sarũ ꝑsonarũ spõs atq similitudines .⁊i m̃tẽ quã captiuã tenet. in sõius
deludens. mͦ lȩta. mͦ tristia. mͦ cognitas mͦ incognitas ꝑsonas ostendens ꝑ
deuia quęq deducit. & cũ solꝰ sp̃c ħ patit᷑ infidelis h ñ in animo s incor
pore euenire opinatur: Qs enĩ ñ in somins ⁊ innoct᷑is uisionibꝰ extͣ se¬
ipsum educit᷑. ⁊ multa iudet dormiendo q̃ nũquã uidat iniugilando: aͥs
uͦ tam stultꝰ ⁊ hebes sit. qui ħ omĩa q̃ in solo spũ fiunt ⁊̃ in corpore accidere
arbitret᷑: Cũ et echiel ꝓpħa uisiones dñi in spu ñ incorpore uidit. ⁊ ioħes
itaq publice adnunciandũ ÷. qͦd qͥtalia ⁊bis similia credit: fidẽ ꝑdit ⁊ qͥre
ctam fidẽ in deo ñbabet: hic ñ ẽ eius.s illius inquẽ credit .i. diaboli. Nãde

Expanded text:
infidelitatem et incredulitatem subjugaverit, illico transformat se in diversarum personarum species atque similitudines, et mentem, quam captivam tenet, in somnis deludens, modo laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, per devia quaeque deducit; et cum solenire opinatur. Quis enim non in somnis et nocturnis visionibus extra seipsum educitur, et multa videt dormiendo quae nunquam viderat vigilando? Quis vero tam stultus et hebes sit qui haec omnia, quae in solo spiritu fiunt, etiam in corpore accidere arbitretur; cum Ezechiel propheta visiones Domini in spiritu, non in corpore, viderit; et Joannes itaque publice annuntiandum est, quod qui talia et his similia credit, fidem perdit, et qui fidem rectam in Deo non habet, hic non est ejus, sed illius in quem credit, id est diaboli. Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mn malis id quod ipsiꝰ facinus eo ꝙfieri sinimꝰ maiꝰ ẽ. In his aut̃ octo giu̾bꝰ
tanto quisq minus peccat cũ mentitur: qͣnto emergit ad octauũ tanto ãpliꝰ:
qͣnto mergit ad pͥmũ. Quisqͥs aut̃ ẽẽ aliquod genꝰ m̃dacii ꝙ peccatũ ñ fit
putau̾it: decipiet seipsũ turpit᷑. cũ honestũ se deceptorẽ arbitrat᷑ alioꝵ.¬
sistit: cũ uiram̃ti ħ int̃positio roborat. S i om̃e ꝙ aiõs amicoꝵ ꝯciliat.
tẽ fideliꝰ durat. cũ eos sacram̃ti uincula ligant. Onĩe enĩ quod testis astipu¬
lat᷑ ueriꝰ ꝯstat: cũ adiectio iurationis affirmat. Qd̃isi testis deficiat. inno¬
on estcontra p̃ceptũ dũ iuratis q̃ amalo ñ urantis ẽ. ẜ meredulia qͥuira

Expanded text:
et in malis id quod ipsi facimus eo quod fieri sinimus majus est. In his autem octo generibus, et in malis id quod ipsi facimus eo quod fieri sinimus majus est. In his autem octo generibus, tanto quisque minus peccat cum mentitur, quanto emergit ad octavum; tanto amplius, quanto mergit ad primum. Quisquis autem esse aliquod genus mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipiet se ipsum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur aliojuramenti hoc interpositio roborat. Sed et omne quod animos amicorum conciliat, tunc fidelius durat, cum eos sacramenti vincula ligant. Omne enim quod testis astipulatur, verius constat, cum id adjectio jurationis affirmat. Quod et si testis deficiat, innoon esse con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥmũ genꝰ⁊ dccestabilis m̃datii. Non ⁊ m̃tiendũ int̾ciognẽ. qi nullicũ alt̾iꝰ
iniuiria ꝯsulendũ ẽ. Non ⁊ m̃tiendũ quarto gn̾e̾ ꝓpt̃ m̃dacii libidinẽ. que ꝑ
scipsã uiciosa ẽ. Non ẽ m̃tiendũ qͥntogn̾e q nec ipsa u̾itas fine placendi ho¬
miib enuncianda ẽ qͣntomuiꝰ mendaciũ ꝙ ꝑ se ipsum. qr mendaciũ ẽ. utiq
turpe ẽ. s̃ ⁊ m̃tiendũ sexto gn̾ẽ. neq enĩ recte ⁊ĩ testimonĩ u̾itas ꝓcuiuscuq
tp̃rali ꝯmodo acsalute corrũpitur: ad sempit̾nã uͦ salutẽ nullus ducendus
ẽ opitalante m̃dacio. Neq .ii. gn̾e mentiendũ ẽ. ñ enĩ cinusꝗͣ moditas
aut salus tpr̃alis ꝑficiendȩ fidĩ preferenda ẽ. nec sequisꝗͣ in recte factis nr̃is
tam male monet᷑. ut fiat ⁊̃ aĩo deterior: longeq a pietate remotior: Nec
umͦ. gn̾e m̃tiendũ ẽ. quia ⁊ in bonis castitas animi. pudicitia corporis.

Expanded text:
tiendum tertio genere: quia nulli cum alterius injuria consulendum est. Non est mentiendum quarto genere propter mendacii libidinem, quae per seipsam vitiosa est. Non est mentiendum quinto genere: quia nec ipsa veritas fine placendi hominibus enuntianda est: quanto minus mendacium, quod per seipsum, quia mendacium est, utique  est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii veritas pro cujusquam temporali commodo ac salute corrumpitur; ad sempiternam vero salutem nullus ducendus est, opitulante mendacio. Neque septimo genere mentiendum est; non enim cujusdam commoditas aut salus temporalis fidei praeferenda est, nec quisquam in recte factis nostris tam male movetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietatoctavo genere mentiendum est, quia et in bonis casti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidia sua ꝑissent. ⁊ ñ multos secũ adinfidelitatis inti̾tũ ꝑtraxissent. nã
innumera multitudo hac falsa opinione decepta: ħu̾a ẽs credit. ⁊ credẽ¬
do a recta fide deia ⁊ inerrore paganoꝵ inuoluit᷑: eñ aliquid diui¬
nitatis aut miꝰ extͣ unũ dm̃ arbitrat᷑. Quappt̃ sac̾dotes ꝑeccłias sibicõ¬

Expanded text:
perfidia sua periissent, et non multos secum in infidelitatis interitum pertraxissent. Nam perfidia sua periissent, et non multos secum in infidelitatis interitum pertraxissent. Nam innumera multitudo hac falsa opinione decepta haec vera esse credit, et credendo a recta fide deviat, et in errore paganorum revolvitur, cum aliquid divinitatis aut numinis extra unum Deum arbitratur. Quapropter sacerdotes pe
Abbreviated transcription (Latin):
t ep̃i eoꝵq ministri om̃ib uirib elaborare studeant. ut ꝑnciosã ⁊ a ⁊ a¬
bulo inuentã sortilegã ⁊ maleficã artẽ penitꝰ exparrochsis suis eradicẽt.
isi aliquẽ uirũ aut mulierẽ huiuscemõi sceleris sectatorẽ inuenerint: turpĩt
dehonestatũ de parrochiis suis eiciant. Ait enĩ apłs. Hereticũ hominẽ pͦunã
⁊ saciam admonitionẽ ł correctionẽ deuita. sciens qi subuersus ẽ qͥ euismõi ẽ.
Subũsi sunt ⁊ a diabolo capti tenentur: qͥ derelicto creatore suo a diabolo suf¬
fragia quęrant. Et iõ a tali peste debet mundari sc̃a ȩccłia. Iilud ⁊̃ ñomit
rũ dea ł cũ herodiade. ⁊ innumera multitudine mulierũ equitare suꝑ qͣs dã
bestias. ⁊multa t̃rarũ spacia intẽpestȩ noctis silentio ꝑtͣnsire: eiꝰq iussiombꝰ
uelit dñȩ obȩcdire: ⁊c̃tis noctib ad eius seruitiũ euocasu. S utimã he solȩ in

Expanded text:
elaborare studeant, ut perniciosam et a diabolo inventam sortilegam et maleficam artem penitus ex parochiis suis eradicent: et si aliquem virum aut feminam hujuscemodi sceleris sectatorem invenerint, turpiter dehonestatum de parochiis suis ejiciant. Ait enim Apostolus: Haereticum post unam et secundam admonitionem devita, sciens quia subversusSubversi sunt, et a diabolo capti tenentur, qui, derelicto creatore suo, a diabolo suffragia quaerunt. Et irum dea vel cum Herodiade et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias, et multa terrarue obedire, et certis noctibus ad ejus servitium evocari. Sed utinam hae solae in
Abbreviated transcription (Latin):
diripiat. infirmosq reddat: ꝓdest illis sua infirmitas. Debilitata enĩ
ui malos ꝑcutit in eo quod mali st̃ ⁊hĩ causam int̾fectionis ut occidat pes.¬

Expanded text:
diripiat, infirmosque eos reddat, prodest illis sua infirmitas: debilitata enim diripiat, infirmosque eos reddat, prodest illis sua infirmitas: debilitata enim Qui malos percutit, in eo quod mali sunt, et habet vasa interfectionis ut occidat pes
Abbreviated transcription (Latin):
militet. recte possit illo iubente bellare. cui pacis ordinẽ seruantis: qͦd iubet᷑.¬
uł ñ ẽẽ contͣ dei p̃ceptũ certũ ẽ. łutrũ sit certũ ñ est: itaut fortasse reũ regẽ
faciat innquitas imꝑandi. in nocentẽ aut̃ militẽ ostũdat ordo seruiendi :
quantomag̃ in administratione belloꝵ innocentissime deu̾satur. qui dõ ui¬
bente belligerat: Quẽ male aliqͥd iub̃e ñ posse. nemo eiqͥ seruit ignorat. leR¬
on solũ homines ministri sunt ⁊ ultores tꝑ d̃i. in his qui malũ opestꝑ iohel.
rantur iñsine causa portant gladiũ. s ⁊ contͣriȩ fortitudines. quȩ ap¬
pellantur furor ⁊ ira dei. leꝵ suꝑ ysaiam.¬
on est crudelis qui crudeles ingulat. s crudelis idõ uocatur: qi crudelis
patientib ẽẽ uidr̃. Nam latro suspensus in patibulo: crudelẽ iudicẽ pu

Expanded text:
militet, recte potest illo iubente militare, si vicem pacis ordine servans, quod ibmilitet, recte potest illo iubente militare, si vicem pacis ordine servans, quod ibuel non esse contra dei praeceptum certum est uel utrum sit, certum non est, ita ut fortasse reum regem faciat iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo seruiendi — quanto magis in administratione bellorum innocentissime deuersatur, qui deo iubente belligerat, quem male aliquid iubere non posse nemo, qui ei seruit, ignorat. on solum homines ministri et ultores sunt irae Dei in his qui malum operantur, quique non sine causa portant gladium, sed etiam contrariae fortitudines, quae appellantur furor et irae Dei . Quaon est crudelis qui crudeles jugulat: sed crudelis ideo vocatur, quod crudelis patientibus esse videtur. Nam et latro suspensus patibulo crudelem judicem pu
Abbreviated transcription (Latin):
abonis. cũ nec rerũ humanarũ ordine inuenit᷑. uͥ eos tale aliqͥd t iub̃e ł inta
lib obedire ordo ipse constring̃. alioqͥn ioħs cũ ad eũ baptitandi milites ue¬
nirent dicentes:⁊ nos quid faciemꝰ. ñ respondet eis. arma abicite. militiã
do facere. ñ ẽẽ homicidas s ministros legis ⁊ ñ uitores inuiriarũ suarũ: s
salutis publicȩ defensores respondit eis. neminẽ concusseritis. nulli calũpniã
fecitis. sufficiat uobis stipendiũ ur̃m. ltẽ. dñm it̾m xp̃m audiant mani¬
auctorib hoĩes bella gerenda suscipiunt. ordo tñ ille naturalis mortalium
paci accomodatus ħ poscit: ut suscipiendi belli auctoritas atq consiliũ pe¬
nes pͥncipẽ sit. Ex sequendi aut̃ bellica ussa ministeriũ milites debeant pa¬
ci salutiq cõmuni. Bellũ autẽ quod gerendũ deo auctore suscipit᷑: recte sus

Expanded text:
a bonis, cum in eo rerum humanarum ordine inveniuntur, ubi eos tale aliquid vel jubere, vea bonis, cum in eo rerum humanarum ordine inveniuntur, ubi eos tale aliquid vel jubere, vel in talibus obedire juste ordo ipse constringit. Alioquin Joannes cum ad eum baptizandi milites venirent dicentes: Et nos quid faciemus? responderet eis, Arma abjicite, istam do facerent, non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores injuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respofeceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. sed quia sque auctoritatibus homines bella gerenda suscipiant; ordo tamen ille naturalis mortalium paci accommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principem sit, exsequendi autem jussa bellica ministerium milites debeant paci salutique communi. Bellum autem quod gerendum Deo auctore suscipitur, recte susc
Abbreviated transcription (Latin):
i t̃rena ista res publica p̃cepta xͥana custodiat. ⁊ ipsa bella sine beni¬
uolentia ñ gerunt᷑. ut ad pietatis iusticiȩ pacatã societatẽ uictis faciliꝰ
ꝯsoletur. Nãꝙ cũ licentia miquitatis eripitur. utilit uincit᷑. qm̃ nichil ẽ in¬
felicuis felicitate peccantiũ. qͣ penalis nutrit᷑ impunitas. ⁊ malauoluntas.
uelut hostis intior roboratur. Itẽ. Miscdit enĩ si fieriposset. etiam bella¬
imꝑiołextirpari uel pumri debuert᷑. Nam siqͥana disciplina onuĩa bella culpa¬
ma. seq militiȩ om̃ino subtraherent. Dictũ ÷ autẽ eis. Neminẽ concusseritis.
nulli calũpniã feceritis. sufficiat uob̃ stipendiũ ur̃m. Quib ꝓpͥũ stipendiũ
sufficẽ debere p̃cepit. muilitare utiq ñ ꝓhibuit. Aug̃ adbonefaciũ comitẽ.¬
raui de pugna conquereris. dubites nolo. Utile tͥ tuisq ꝯsiliũ dabo. ar-
i gladio usus fuerit: gladio cadet. lue aut̃ utitur gladio qͥ muilla suꝑio¬

Expanded text:
i terrena ista res publica praecepta Christiana custodiat, et ipsa bella sine beniuolentia non gerentur, ut ad pietatis iustitiaeque pacatam societatem uictis facilius consulatur. nam cui licentia iniquitatis eripitur, utiliter uincitur, quoniam nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis interior roboratur. sed peruersa euae iusto imperio uel extirpari uel premi debuerunt. Nam si Christiana disciplina omnia bella culpama, seque militiae omnino subtraherent. Dictum est autem eis: Neminem concusseritis, neque calumniam feceritis; sufficiat vobis stipendium vestrum . Quibus proprium stipendium sufficere debere praecepit, militare utique non prohibuit. » Item ad Bonifacium: « Gravi de pugna conquereris? dubites nolo, utile consilium tibi tuisque dabo:i gladio usus fuerit gladio cadet. Ille autem utitur gladio qui, nulla su
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit ipse dñs. reddite quȩ sunt dĩ dõ. ⁊ q̃ sunt cesaris cesari. Igͥ quod cesar
p̃cipit ferendũ ẽ. ꝙ imꝑiũ dicit tolerandũ ẽ.S fit intolerabile. dũ illũ p̃da
ius nos: dit illis. Neminẽ concutiatis. neq calũpniã faciatis. s contentt estote¬
stipendiis urĩs. Sic aut̃ cognoscere se debet om̃is homo: qͥ militat. Nenĩ tm̃
de his militantib scriptura loquit᷑. qͥ armata militia detinent᷑. s̃ qͥsqͥs militiȩ
suȩ cingulo utit᷑. dignitatis suȩ miles asscribit᷑. atq ĩo ħsententia pot̾ dici

Expanded text:
inus ipse dixit: Reddite quae sunt Dei Deo, et quae sunt Cesaris Caesari , igitur quod Caesar praecipit ferendum est, quod imperator indicit tolerandum est. Sed fit intolerabile, dum illud praeda mus et nos? Ait illis. Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis, sed contentstipendiis vestris . » Hic, jam cognoscere se debet omnis homo, qui militat. Non enim tantum de his militantibus Scriptura loquitur, qui armata militia detinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atque ideo haec sententia potest dici,
Abbreviated transcription (Latin):
curea ꝑmitat: causã tẽptationis exposuit ad cognoscendũ utiq eoꝵ dileca¬
onẽ utũcam hañt erga am̃ suũ. Cognoscendũ uͦ abipsis potꝰ ꝙͣ abillo. quiscto
ciendum uͦ ẽhanc ẽẽ demonũ naturã ut aerei corporis sensu t̃renoꝵcorpoꝵ
ñ solũ cursus ꝙͦ ibet hominũ uel ferarĩ: uerũ etiã uolatus amũ ancorporabi¬
liter uincatt. Quib dnab reb qͣntũ ad acciũ corpus attinet p̃diti ħ. acmo

Expanded text:
cur ea permittat, causam tentationis exposuit ad cognoscendam eorum dilectionem, utrum eam habeant erga deum suum, cognoscendam uero ab ipsis potius quam ab illo qui scit num ea est natura, ut aerii corporis sensu terrenorum corporum non solum cursus quorumlibet hominum uel ferarum, uerum etiam uolatus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ desua iusticia ł de aliis causis quȩ ad honestatẽ eiꝰ ꝑtinere uidña. Utile.
nestt e in dãpnũ desuis possessionibꝰ. Facile uł possibile: ne id bonũ ꝙ dñs su¬
us leuit̃ facẽ potão. faciat ei difficile. neue id quod posuibile erat. reddat eum¬
enĩ sufficit abstinere ã malo. nͥ siat quod bonũ ẽ. Restat gͦ ut in eisdẽ sex
supͣdictis consiliũ ⁊ auxiliũ dño suo fidelit̃ prestet. si beneficio dignꝰ uideri
uit⁊ saluis ẽẽ de fidelitate ꝙͣ iurauit Dñs quoq fideli suo inhis omĩbꝰuicẽ
reddere debet. Qaa ñ fecerit. mĩto censebitur malefidꝰ. ic̃ ille si icoꝵ p̃uari¬
catione. ł faciendo uel consentiendo dep̃hensus fuĩt ꝑfidꝰ ⁊ ꝑurus. les suꝑ

Expanded text:
quae ad honestatem ejus pertinere videntur; utile, ne sit in damnum de suis possessionibus; facile vel possibile, ne id bonum quod dominus suus leviter facere poterat, faciat ei difficile, neve id quod possibile erat, reddat ei imsufficit abstinere a malosupradictis consilium et auxilium domino suo fideliter praestet, si beneficio dignus videri vult, et salvus esse de fidelitate quam juravit. Dominus quoque fideli suo in his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus: sicut ille, si in eorum praevaricatione vel faciendo vel consentiendo deprehensus fuerit, perfidus et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debrt. ⁊ contͣ pollicitã fecit sidc̃ quod ñ debuit. bis utiq peccauit. Ac ꝑ ħ
nũ ñ peccõinis st sociat quo ꝑ dimonia uirant.s bono pacto eiꝰ qͦ fidẽ ser¬
erũtñ sinc ulla dubitatione mmꝰ malũ ẽ ꝑ deos falsos uirare ueracit. ꝗͣ
ꝑdeũ ucrũ fallacĩ. Quanto enĩ ꝑquod nratur mag̃ scm̃ c̃i tantomag̃ est
it qͥ ei iurat falsos deos colit Cui questioni posst̃ illa testimonia suffingari
ꝗ̃ ipse ꝯ memorasti delaban ⁊ abymelech. si tñ abymlech ꝑ deos suosuraũ

Expanded text:
n debuit et contra pollicitam fecit fidem, quod non debuit, bis utique peccavit. Ac pernon peccato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruerum tamen sine ulla dubitatione minus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, magis est sanctum, tanto magis est i ei jurat falsos deos colit. Cui quaestioni possunt illa testimonia suffragari quae ipse commemorasti de Laban et Abimelech, si tamen Abimelech per deos suos juravit,
Abbreviated transcription (Latin):
lemosina redẽptoris nr̃i oculis illa placet. quȩ ñ GReSORuIS.
tis impenditur. MB iN.
¶Ria funt gna elemosinarũ. Una corporals: egenti dare quicqͥa
pot̾is. aitã spũalis: dimittere a quo lesus fuerit Tercia: deliquentẽ
corrig̾c. ⁊ errantes inuiam recducere u̾itatis. Aus us ⁊ iꝰ

Expanded text:
emosyna redemtoris nostri oculis illa placet, quae non ex illicittis impenditur. C.ria sunt genera eleemosynarum: una corporalis: egenti dare quidquid poteris: altera spiritualis, dimittere a quo laesus fueris: tertia, delinquentes corrigere, et errantes in viam reducere veritatis. C. XI
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯmonitus. neq ꝯuictus: ÷ iudicandus. De conuentione huiꝰmõi patratoris.
manifestoꝵ criminũ lex dicit. Quicũq trib auctoritatib uidicis ꝯuentꝰ. uł
sam extinguit fu̾it uocatus ⁊ p̃sentiã suam ap̃ eũ udicẽ ã quo ei denunci¬
atũ est exhibe noluerit: adu̾sus eũ qͣsi incontumacẽ iudicari pot̃. qͥnĩmoñ
retͣctari ꝑappelloẽm negotia possunt: qͦtiens incontumacẽ fui̾t iudica¬

Expanded text:
non commonitus, neque conventus est judicandus, de conventione hujusmodi patratoris non commonitus, neque conventus est judicandus, de conventione hujusmodi patratoris manifestorum criminum lex dicit: Quicunque tribus auctoritatibus judicis conventus, vel sam exstinguit, fuerit evocatus, et praesentiam suam apud eum judicem, a quo ei denunciatum est, exhibere noluerit, adversus eum quasi in contumacem judicari potest. Quinimo nec retractari per appell
Abbreviated transcription (Latin):
ut nenio ep̃c. nemo pb̃r excõmunicet aliquẽ añquã causa ꝓbetur. ꝗͣ eccł̃ias
tici canones ħ fieri ubent. Si quis aũ adu̾sus ea aliquẽ excõmunicau̾it: ille
quid̃ qui excõmuricatꝰ ẽ maioris sac̃dotis auctoritate. ad grãm sc̃ẽ mmuniõis
redeat. Is aut̃ qui legitime ñ excõmunicau̾it. intantũ abstineat a sacra cõ-¬
munione tẽpus: qͣntũ maiori sac̃doti uisum fuerit. ut ꝙ imuste fecit: ipse
iuste patiatur. & hinc sc̃s gregoriꝰ ad ioħem ep̃m inuste excõmunicantẽ
int̃ ȩtera scripsit dicens. Cassatis pruis atq ad mchilũ redactis prȩdicte
sententiȩ tuȩ decretis. exbeati petri apłoꝵ pͥncipis auctoritate decreuimꝰ: anͣir.
dierũ spacio. sacͣ ⁊munione pͥuatũ. ab om̃ipotenti dõ tanti excessus ueniam:
cũ sũma pęnitentia ã lacͥmis exorare. Qđ sibanc sententiã nram te cogno¬
uerimus ñ implesse: remissius ñ iam tantũ iniusticiã. s ĩ ꝯtumaciã sr̃̾nta¬

Expanded text:
ut nemo presbyter excommunicet aliquem, antequam causa probetur, propter quam canones hoc fieri jubent. Si quis autem adversus eam aliquem excommunicaverit, ille quidem qui excommunicatus est, majoris sacerdotis auctoritate, ad gratiam sanctae communionis redeat. Is autem qui non legitime excommunicaverit, in tantum abstineat a sacra communione tempus, quantum majori sacerdoti visum fuerit, ut quod injuste fecerit, ipse juste patiatur. Et hinc sanctus Gregorius ad Joannem episcopum injuste excommunicantem inter caetera scripsit dicens: « Conatis prius atque ad nihilum redactis praedictae sententiae tuae decretis, ex beati Petri apostolorum principis auctoritate decernimus 30 dierum spatio sacra te communione privatum, ab omnipotente Deo nostro tanti excessus veniam cum summa poenitentia et lacrymis exorare. Quod si hanc sententiam nostram te cognoverimus implesse remissius, non jam tantam injustitiam, sed contumaciam fraternita
Abbreviated transcription (Latin):
uos recolo. ut in ꝓferenda sententia ẽẽ p̃cipites nullatenꝰ deb̾etis: mẽ
ecce cognoui. qi resientissimũ uirũ abbem eusebiũ ꝯmota furore ur̃a fr̃¬
rutas excõmuncauit. qͦd ego ualde miratus sum. ẜpła aug̾ ad auxiliũ
culpam. Si aut̃ incħ eũ pecrisse prudent᷑ adu̾tis fac quod sc̃m uirũ facere
Loportet.ut sitͥ ⁊ tingit tanꝗ̃ hommi. qͦd utiq h̃o dicit in psalmo. turbatusẽ
porrigad t᷑ dextam suã. ⁊ ꝯpͥmat iracundiam tuã itranqͥll& mentẽ tuã ad
adeuidendam faciendãq iusticiã. aufer gesta ȩccliastica. quȩ turbatior ꝗͣ

Expanded text:
os recolo ut in proferenda sententia esse praecipites nullatenus deberetis. Et nunc ecce cognovi quia reverendissimum virum abbatem Eusebium commota furore vestra fraternitas excommunicavit. Quod ego valde miratus sum, ut non antiqua culpam. Si autem nihil eum peccasse prudenter advertis, fac quod sanctum virum facere oportet, ut si tibi contigit tanquam homini, quod utique homo dicit in psalmo: Turbatus est porrigat tibi dextram suam, et comprimat iracundiam tuam, et tranquillet mentem tuam ad videndam faciendamque justitiam. Aufer gesta ecclesiastica quae perturbatior quam