comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Mandatũ nouũ douobis. ut uoᷤ
ĩuicem diligatis. Quidest lex. nͥ mã¬
datũ: Quomͦ autẽ non patiunt᷑ scã-¬
dalum. nͥ dũ suffer̃t inuicem : Sicut
paulus dicit. Sufferentes ĩuicẽ in di¬
lectione: studentes seruare unitatẽ
sp̃c inuinculo pacis. Et qr ip̃a ẽlex

Expanded text:
cat: Mandatum novum do vobis, ut vos cat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulus dicit, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm luna ꝑ noctem: Qui scisma fe¬
lerat oĩa ꝓpter unitatem: quia ĩuni¬
tate caritatis est frat̾na dilectio. Offẽ¬
dit te nescio quis. siue malus. siue
ut putas malus. siueut tu fingis
malus. ⁊ deseris dot bonos. Qualis
dilectio est frat̾na: Qualis appa-¬
rut ũstis donatistis. cũ accusant
affros. Deseruerũt orbem t̾rarum.
Nũquid ĩ orbem t̾catum sc̃ĩ ñ erant.
aut ĩ auditi a uobis dampnari po-¬
tuerũt: I si diligeretis fr̃es. scanda¬
lum ĩ uobis ñ eẽt. Audi psalmum
qͥd dicat. Pax multa diligentib le¬
gem tuam: ⁊ non est illis scanda-¬
lum. Pacem multam dixit eis. qui
diligũt legem dei: ⁊ ideo ñ eis ẽ scã¬
dalum. Illi ergo qui scandalũ patiũ¬
tur. pacem ꝑdunt. Et quos dixit ñ
pati scandalũ. aut ñ facere: Siligẽ¬
tes legem dei. Ergo ĩ caritate positi
sũt. s aliquis dicit Legem dei dixit
diligentib. ñ fres. Audi qͥd dñs di¬

Expanded text:
quam luna per noctem? Qui schismata fequam luna per noctem? Qui schismata felerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
am nde ĩtelliginꝰ quia inde dycit
psalmus. ꝑdiem sol ñuret te. neq lu¬
na ꝑnoctem: Quia ip̃am ustionem.
scandalũ uult ĩtelligi. Ptimo ip̃am
similitudinẽ atcende. Quomͦ qui u¬
ritur dicit. non tolero. ñ fero. ⁊ sub¬
canqͣm a sole illi carnales. quib pre¬
dicabat carnem suam xp̃c. ⁊ dicebat
Qui non manducau̾it carnem fili¬
ihõis. ⁊ biberit sanguinẽ euts. non ha¬
bebit ĩ se uitam. Septuaguita fer-¬
me hõies dixerunt. Durus est iste ser¬
mo. Et recesserũt ab eoi. ⁊ remanserũt
duodecun. Om̃s illos uxit sol: ⁊ reces¬
serunt. ñ ualentes ferre uim u̾bi. Re¬
manserũt ergoduodecim. Et ne for¬
te putarẽt hoĩes. quia ip̃i p̾stant xp̃o.
credendo ĩ xp̃m. ⁊ ñ ab ip̃o illis p̾stetur
bñficiũ. cũ duodecim remansissent.
ait illis dñs Nũquid ⁊ uos uultis
ñ uxerat sol. responderũt ex uoce pe¬
tri. Dñe. u̾bum uite et̾ne habes. quo
ibimus: Quos aũt urit eccl̾ia tam¬

Expanded text:
am. Unde intelligimus quia inde dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subtanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi praestant Christo credendo in Christum, et non ab ipso illis praestatur beneficium; cum duodecim remansissent, ait illis Dominus: Numquid et vos vultis m quos non usserat sol, responderunt ex voce Petri: Domine, verbum vitae aeternae habes; quo ibimus ? Quos autem urit Ecclesia tan
Abbreviated transcription (Latin):
tius mundi. quẽ suo sanguine cõ-¬
parauit. Et ĩ hoc inquit cognoscimꝰ
eum. si mandata eius seruau̾mus.
Que mandata: Qui dicit qi cogno¬
uit eũ. ⁊ mandata eiꝰ ñ seruat. mẽ¬
dax est: ⁊ in hoc u̾itas non est. Sed
adhuc queris que mandata. Qui

Expanded text:
quem suo sanguine comparavit. 9. Et in hoc, inquit, cognoscimus eum, si mandata ejus servaverimus. Quae mandata? Qui dicit quia cognovit eum, et mandata ejus non servat; mendax est, et in hoc veritas non est. Sed adhuc quaeris, Quae mandata? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣndo tenebre, nunc aũt lux ĩ dño.
Adorabat idolaz adorat dm̃. Adora¬
bat quẽ fecitz adorat qui eum fecit.
Mutatus est: deo gr̃as: om̃s gratu¬
lantur xp̃iani. Quare: Quia iam ad
tib: adhuc suspectus est fr̃es. Mater¬
nam sollicitudinẽ libenter ãplecta-¬
mur. Non sine causa mat̾ sollicita ẽ
de nobis. cũ alii gaudẽt. Matrem dico
caritatẽ. Ip̃a enũ hĩtabat ĩ corde ioħis.
cũ ista diceret. Quare. nisi qr aliqͥd
cimet ĩnobis: Et cũ iam hoĩes nobis
gratulent᷑ quid est qd̃ timet᷑. Quidi¬
nebris est usq adhuic. Quod expon̾e
ñ est. sed quod gaudere. si ñ fiatz aut
qd̾ plangere. si fiat. Qui diligit fra¬
trem suum. ĩlumine manet: ⁊ sc̃ã¬
dalum ĩ eo ñ est. Obsecro ꝑ xp̃m. Pas-¬
cit nos deus: refectirz sumus corpo¬

Expanded text:
aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. Adorabat idola, adorat Deum; adorabat quae fecit, adorat qui eum fecit. Mutatus est; Deo gratias, omnes gratulantur Christiani. Quare? Quia jam adotibus adhuc suspectus est. Fratres, maternam sollicitudinem libenter amplectamur. Non sine causa mater sollicita est de nobis, cum alii gaudent: matrem dico charitatem; ipsa enim habitabat in corde Joannis, cum ista diceret. Quare, nisi quia aliquid timet in nobis, et cum jam nobis homines gratulantur? Quid est quod timet? Qui dinebris est usque adhuc. Quod exponere non est; sed quod gaudere si non fiat, aut quod plangere si fiat. 12. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Obsecro per Christum; pascit nos Deus, refecturi sumus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
aũt lux ĩ dũo. Qui dicit esse se ĩ lu¬
mine. Modo manifestat totũ qd̃
dixit. Qui dicit ẽẽ se ĩlumine. ⁊ fra¬
trem suũ odit. ĩtenebris est usq ad¬
huc. Heia fr̃es mei. Quãdiu dicemꝰ
uobis diligite inimicos: Uidete
qd̃ peius est: ne adhuc fr̃es oderitis.
Si fr̃es solum amaretis. ñdum ẽẽ-¬
tis ꝑfecti. Si aũt frẽs oditis quides¬
tis: Ibi estis: Respiciat unusqͥs¬
q cor suũ non teneat odiũ contͣ
frẽm ꝓ aliquo u̾bo duro. ꝓcontenti¬
one terre: ne fiat t̾ra. Quisquis .N.
odit frẽm suum. ñ dicat quia ĩlu¬
mine ãbulat. Quid dixit: Non di-¬
cat qr ĩ xp̃o ambulat. Qui dicit es
se se ĩ lumine. ⁊ odit frẽm suũ. in
tenebris est usq adhiic. Nescio qͥs
enum ex pagano factus est xp̃ianus
Intendite. Ecce ĩ tenebris erat. quãdo
paganus erat. Modo iam xp̃ianus
fc̃s est: deo gr̃as. om̃ns gratulemur.
Recitatut apłs gratulans: fuistis a

Expanded text:
autem lux in Domino . 11. Qui dicit se esse in luautem lux in Domino . 11. Qui dicit se esse in lumine; modo manifestat totum quod dixit: Qui dicit se esse in lumine, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Eia, fratres mei, quamdiu dicemus vobis, Diligite inimicos ? Videte, quod pejus est, ne adhuc fratres oderitis. Si fratres solum amaretis, nondum essetis perfecti: si autem fratres oditis, quid estis? ubi estis? Respiciat unusquisque cor suum: non teneat odium contra fratrem pro aliquo verbo duro; pro contentione terrae, ne fiat terra. Quisquis enim odit fratrem suum, non dicat quia in lumine ambulat. Quid dixi? non dicat quia in Christo ambulat. Qui dicit se esse in luce, et odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. Nescio quis enim ex pagano factus est christianus; intendite: ecce in tenebris erat, quando paganus erat; modo jam christianus factus est; Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus gratulans. Fuistis enim
Abbreviated transcription (Latin):
uiã dñi. Dilectissimi ũ mandatũ no¬
uum scribo uobis: sed mandatũ uetꝰ.
qd̾ habiuistis abinitio. Qd̃ mandatũ
uetus dixit: Quod habebatis ĩquit
abinitõ. Id̾o ergo uetus qr iam illud
audistis. Alioquin contrarius erit
dño. ubi dñs ait. Mandatũ nouũ do
uobis. ut uos ĩuicem diligatis. Sed
mandatũ uetus quare: Non qr ad ho-¬
habebatis ab initio. Mandatũ uetus ẽ
u̾bum qd̃ audistis. Ideo ergo uetus.
quia iam audistis. Et ip̃m nouũ
ostendit dicens. Iterum mandatum
nouũ scribo uobis. Non alterum sed
idem ip̃m qd̃ dycit uetus. idem est et
noiũi. Quare: Qd̃ est uerũ in ip̃o ⁊
ĩuobis. Nam quare uetus audistis :
Quia illud noueratis. Quare aũt
nouũ: Quia tenebre tnͣsierunt: et
lux uera iam lucet. Ecte unde nouuz
quia tenebre ad uet̾em hoĩem. lux uͦ
ad nouũ hoĩem ꝑtinet. Quid dicit
apłs paulus: Eruite uos uet̾em hõi¬
nem: ⁊ ĩduite nouũ. Et it̾m quid
dicit: fustis aliqͣndo tenebre, nunc

Expanded text:
ctissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habebatis ab initio. Quod mandatum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo vetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius erit Domino, ubi ait, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatum vetus quare? Non quia ad vehabebatis ab initio. Mandatum vetus, est verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam audistis. Et idipsum novum ostendit dicens, Iterum mandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipsum quod dixit vetus, idem est et novum. Quare? Quod est verum in ipso et in vobis. Jam quare vetus, audistis; quia jam illud noveratis. Quare autem novum? Quia tenebrae transierunt, et lux vera jam lucet. Ecce unde novum: quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum pertinet. Quid dicit apostolus Paulus? Exuite vos veterem hominem, et induite novum . Et iterum quid dicit? Fuistis aliquando tenebrae; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pliceat. cõtinuo dãpna ⁊ cũ dãp¬
nau̾is. securus ad iudicem uem¬
es. Ibi habes aduocatũ : noli timere
ne ꝑdas causain confessionis cue
Si .ii. aliqͣndo ĩhac uita cõmittit
se homo diserte lingue. ⁊ ñ perit. cõ¬
mittis te u̾bo ⁊ perituus es : Ciaca.
Aduocatũ habemus ad prẽm Uide

Expanded text:
pliceat, continuo damna; et cum dampliceat, continuo damna; et cum damnaveris, securus ad judicem venies. Ibi habes advocatum; noli timere ne perdas causam confessionis tuae. Si enim aliquando in hac vita committit se homo disertae linquae, et non perit; committis te Verbo, et periturus es? Clama, Advocatum habemus ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccaui. illũ facis mendacẽ. cũ te
uis facere u̾acemidsnde fieri potest.
ut deus mendax sit. ⁊ homo uerax.
cũ contradicat scriptura. om̃is hõ
m̃dax. deus aũt solus uerax: Ergo
rax: nam ꝑte mendax. Et ne forte
ĩpunitatẽ uideretur dedisse pec̾cis.
qi dycit. fidelis ⁊ iustus. qui mun¬
det nos ab om̃i iniquitate. ⁊ dice¬
rent iam sibi hoĩes. pecceuiꝰ. faciam᷑¬
om̃i iniquitate. tollit tibi malã
securitatẽ: ⁊ inserit utilem tumo¬
rem. Male ius ẽẽ securus: sollicitus
esto. fidelis est enĩ ⁊ iustus. ut di¬
mittat uobis delicta nr̃a. si semꝑ
tibi displiceas ⁊ muteris. donec
ꝑficiaris. Ideo quid sequit᷑ au¬
diamus. Filioli mei. hec scribouo¬
bis. ut ñ peccetis. s forte subrepit
de uita humana pecc̃m. Quid
ergo fiet: Iam desperatõ erit: Au
tus. Da operam tu ne pecces. Si de
ĩ firmitate uite subrepserit pec¬
catũ. continuo uide. continuo dis¬

Expanded text:
Non peccavi; illum facis mendacem, cum te Non peccavi; illum facis mendacem, cum te vis facere veracem. Unde fieri potest ut Deus mendax sit, et homo verax; cum contradicat Scriptura: Omnis homo mendax, Deus solus verax ? Ergo rax; nam per te mendax. 7. Et ne forte impunitatem videretur dedisse peccatis, quia dixit, Fidelis est et justus, qui mundet nos ab omni iniquitate; et dicerent jam sibi homines, Peccemus, securi faciamuomni iniquitate: tollit tibi malam securitatem, et inserit utilem timorem. Male vis esse securus, sollicitus esto. Fidelis enim est et justus, ut dimittat nobis delicta nostra, si semper tibi displiceas, et muteris donec perficiaris. Ideo quid sequitur? Filioli mei, haec scribo vobis, ut non peccetis. Sed forte subrepit de vita humana peccatum: quid ergo fiet? Quid? jam desperatio erit? Audtus; da operam tu ne pecces: si de infirmitate vitae subrepserit peccatum, continuo vide, continuo dis
Abbreviated transcription (Latin):
nem. qua confitem᷑ nos pecc̃ores
ẽẽ. Ip̃a est humilitas ñut dicaniꝰ
illud lingua. quasi propt̾ arco¬
gantiã: ne displiceamꝰ hõib. si nos
ustos dix̾imus: faciunt hoc ĩpii.
et ĩsani. Scio quidem qr iustus
sum. s quid dicturus sũ ante
hõĩes: Sime ustũ dyxero. quis
ferat. quis coleret: Apud dm̃n
nota sit iusticia mea. Ego tar̾
dicam me pecc̃orem: ñqr sum:
sed ne arrogantia odiosus ĩue¬
niar. Dic hõĩbus qd̾ es: dic deo
qui es. Quia si non dixeris deo qd̃
le ignoscat. tu agnoscez ut possis
dicere deoAu̾te faciem tuam a
pecc̃is meis. Dic illi etiam illa uer¬
ba in ip̃o psalmo. Qm̃ iniquitatẽ
meã ego agnosco. Qd̃ si confessi
fuerimus delicta nr̃a. fidelis est et
iustus. qui dimittat nobis delicta
nr̃a: ⁊ purget nos ab onũ iniqui¬
tate. Qd̃ si dix̾imus quia ũ pecca¬
uimus. mendacem facimus eũ: et
u̾bum eius ñerit ĩ nobis. Yi dyxeris

Expanded text:
nem, qua confitemur nos peccatores nem, qua confitemur nos peccatores esse: ipsa est humilitas, non ut dicamus illud lingua; quasi propter arrogantiam ne displiceamus hominibus, si nos justos esse dixerimus. Faciunt hoc impii et insani: Scio quidem quia justus sum, sed quid dicturus sum ante homines? si me justum dixero, quis ferat, quis toleret? apud Deum nota sit justitia mea: ego tamen dicam me peccatorem; non quia sum, sed ne arrogantia odiosus inve. Dic hominibus quod es, dic Deo quod es. Quia si non dixeris Deo quodle ignoscat? tu agnosce, ut possis Deo dicere, Averte faciem tuam a peccatis meis. Dic illi etiam illa verba in ipso Psalmo, Quoniam iniquitatem meam ego agnosco . Quod si confessi fuerimus delicta nostra, fidelis est et iustus, ut dimittat nobis peccata nostra et purget nos ab omni iniquitate. quodsi dixerimus, quoniam non peccauimus, mendaceverbum ejus non est in nobis. Si dixeris,
Abbreviated transcription (Latin):
delicta nr̃a. fidelis est ⁊ iustus. u
dimitcat nobis delicta nr̃a. ⁊ p᷑¬
get nos ex om̃i iniquitate. Non
tantũ p̾terita. sed ⁊ siqua forte
contrecimꝰ ex hac uita: quia ñ po¬
test homo qͣmdu carnem portat.
ñ habere uł leuia pecc̃a. Nista le¬
uia que dicunut. noli contẽpn̾e.
Si contẽpnis qͣndo adpendis. expa¬
uesce qͣndo numeras. Lemia mul¬
ta. facĩt unũ grande. Multe gut¬
te ĩplent flumẽ. Multa grana.
faciunt massam. Et que spes ẽ
Ante oĩa confessione quisquã
se iustũ putet: ⁊ aute ocłos dei
qui uidet qd̃ est.erigat ceruicecy
homo. qui ñ erat. ⁊ est. Ante oĩa
ergo confessio deinde dilectio
Quia de caritate qͥd dictum est:
Caritas cooperit multitudineco
pect̃oꝵ. Iam uideamꝰ si ip̃am cari-¬
tatem cõmendat. ꝓpt̾ subripien¬
tia delicta: quia sola caritas extĩ¬
guit delicta. Suꝑbia extinguit
caritatẽ. Humilitas ergo roborat
caritatẽ. Caritas extinguit delic¬
ta. Humilitas ꝑtinet ad confessio¬

Expanded text:
stus, ut dimittat nobis delicta nostra, et purget nos ex omni iniquitate. Non tantum praeterita, sed et si qua forte contraximus ex hac vita; quia non potest homo quamdiu carnem portat, nisi habere vel levia peccata. Sed ista levia quae dicimus, noli contemnere. Si contemnis, quando appendis; expavesce, quando numeras. Levia multa faciunt unum grande: multae guttae implent flumen; multa grana faciunt massam. Et quae spes est? Ante omnia confessio: ne quisquam se justum putet, et ante oculos Dei qui videt quod est, erigat cervicem homo qui non erat et est. Ante omnia ergo confessio, deinde dilectio: quia de charitate quid dictum est? Charitas cooperit multitudinem peccatorum . Jam videamus si ipsam charitatem commendat, propter subrepentia delicta: quia sola charitas exstinguit delicta. Superbia exstinguit charitatem: humilitas ergo roborat charitatem; charitas exstinguit delicta. Humilitas pertinet ad confessio
Abbreviated transcription (Latin):
N qͥd facimus: Pret̾ita pecc̃a dona¬
ta sũt. non tantũ ip̃is. sed ⁊ nobis.
Et post donatõem ⁊ abolicionem
om̃ium pecc̃oꝵ. uiuendo ĩ hoc scł̃o.
int̾ cẽptatões. quedam forte contͣc¬
ta sũt. Id̾o qd̃ potest homo faciat
spe confiteat᷑ qd̾ est: ut ab illo cu¬
retur. qui semꝑ est. qd̃ est. Ip̃e em̃i

Expanded text:
Sed quid facimus? Praeterita peccata donaSed quid facimus? Praeterita peccata donata sunt, non tantum ipsis, sed et nobis; et post donationem et abolitionem omnium peccatorum vivendo in hoc saeculo inter tentationes, quaedam forte contracta sunt. Ideo quod potest homo faciat; ipse confiteatur quod est, ut ab illo curetur qui semper est quod est: ipse eni
Abbreviated transcription (Latin):
cietatẽ cũ illo hẽmꝰ. si ĩ tenebris ãbłamꝰ.
Qd̃ si ĩ lum̃ie ãbłamꝰ sit̾ ⁊ ip̃e ẽ ĩ lum̃ĩe.
societatẽ habemꝰ ĩuicem. In lumĩe
ãbulemꝰ. sicut ⁊ ip̃e est ĩ lumine: ut
possimus societatẽ habere cũ illo. Qd
faciemus de pec̾cis: Audi qͥd sequit᷑
Et sãgus iħ̃u xp̃i filii euis. purga¬
uit nos abom̃i delicto. Magnam
securitatẽ dedit deus. Merito pascha
celebramꝰ. ubi fusus est sãguis dm̃i.
quo purgaiu᷑ ab om̃i delicto. Simꝰ
securi. Cautõem contͣ nos seruitu¬
tis. diabolus tenebat: sed sangui¬
ne xp̃i deleta est. Sanguis ĩ quit fi¬
lii euis. purgauit nos ab om̃i de¬
licto. Quid est ab omidelicto: Ad-¬
tendite. Ecce iam ĩ nõie xp̃i. ꝑ sã¬
guinẽ crucis dñi quẽ nunc con-¬
fessi sũt isti qui appellant᷑ infã¬
tes nũdata sũt oĩa pecc̃a ip̃oꝵ ꝟe
teres ĩtrauerũtz noui exierũt. Senes
eñi uet̾nosa. uetusta uita Infan-¬
tia aũt regeneratõis. noua uita.

Expanded text:
 si in tenebris ambulamus. Quod si in lumine ambulamus, sicut et ipse est in lumine; societatem habemus cum invicem. In lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, ut possimus societatem habere cum illo. Et quid facimus de peccatis? Audi quid sequitur: Et sanguis Jesu Christi Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Magnam securitatem dedit Deus. Merito Pascha celebramus, ubi fusus est sanguis Domini, quo purgamur ab omni delicto. Simus securi: cautionem contra nos servitutis diabolus tenebat, sed sanguine Christi deleta est. Sanguis, inquit, Filii ejus purgabit nos ab omni delicto. Quid est, ab omni delicto? Attendite: ecce jam in nomine Christi per sanguinem ejus, quem nunc confessi sunt isti qui appellantur infantes, mundata sunt omnia peccata ipsorum. teres intraverunt, novi exierunt. Quid enim veternosa, vetusta vita: infantia autem regenerationis, nova vita.
Abbreviated transcription (Latin):
mons dicunt. Et facilus illuc fa¬
ciem ĩpingunt. qͣm illic hĩtaculũ
querũt. Isaias hesterna die lectus
est. Quis quis ur̃m ugila bat. nõ
oculis tantũ sed aure. nec aure cor-¬
poris. sed aute cordis adu̾tit. Erit
inouissimis diebus manifestus
mons dñi ⁊ p̾ꝑatus ĩ cacumine oõ¬
tium. Quid tam manifestũ quam
mons: E sunt ⁊ montes ignotiz qr
ĩuna parte t̾rarum positi sunt. Qͥc
ũrm nouit olimpũ montẽ: Quo¬
norunt. In partib sũt isti montes.
Ille mous non sic: qr ĩpleuit
cit. Paratus ĩ cacumine moutium.
Mons est suꝑ cacumina omniũ mõ
om̃s gentes. Quis errat in hoc mon¬
te:Qui frangit faciem offendẽdo
ĩ illo. Qui ignorat ciuitatẽ supra
montẽ constitutã. It nolite mirari.
quia ignorat᷑ ab istis qui oderũt
fr̃es qr ĩtenebris ãbulant. ⁊ nesci-¬
unt quo eant: quia tenebre exceta¬
uerũt oculos eoꝵ Montẽ non u¬
dentz nolo mireris. Oculos ñ hẽnt.
Unde oculos non habent: Quia

Expanded text:
mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quonorunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit citur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montum omnes gentes . Quis errat in hoc monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Nam quiodit frem suum ĩtene¬
bus est. ⁊ intenebris ãbulat: ⁊ nes-¬
cit quo eat. Magnares frẽs. Adtẽ¬
ditez rogamus uos. Qui odit frẽm
suũ. ĩ tenebris ãbulat. ⁊ nescit quo
eat q̃m tenebre excecau̾unt ocłos eiꝰ
Quid tam cetũ quã isti qd̾ odetũt
fr̃es: Nam ut noueritis quia ceci sũt.
ĩ montẽ offenderũt. Eadem dicone uo¬
bis excidant. Non ne lapis ille qui p̾¬
cisus est de monte sine manibz. xp̃c de
ne ille lapis cõfregit oĩa regna ter
fõs est mons magnus. ⁊ ĩpleuit uni¬
u̾sum orbem t̾carum: Nũquid digi¬
to ostendimꝰ montẽ istum. quom os¬
tenditur hõibus c̾cia luma. Urbi grati¬
a. Quãdo uolunt hõies uidere nouã
lunam. dicũt. Ecte lunaz ecce ubi ẽ.
Et sunt ibi qui ñ ualent intendere
aciemz ⁊ dicantͤ. Ubi: Intendit᷑ illis
digitus. ut uideant. Aliqͣndo dũ eru¬
bescunt ne ceci putent᷑. dicunt se ui¬
disse qd̾ ñ uiderũt. Nũquid sic ostẽ¬
dimus eccl̃iam fr̃es mei: Nonne aꝑ¬

Expanded text:
. Nam qui odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Magna res, fratres; attendite, rogamus vos. Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, Christune ille lapis confregit omnia regna terfactus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur hominibus tertia luna? Verbi gratia, quando volunt homines videre lunam novam, dicunt, Ecce luna, ecce ubi est: et si sunt ibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne ap
Abbreviated transcription (Latin):
berat. Ille ille qui de pectore dñi di¬
uinitatẽ eructauit. In pͥncipio e¬
rat u̾bum: ⁊ u̾bum erat apd̃ dm̃.
Ille talis uir ñ dixit. aduocatum¬
me habetis ad prẽm sed si quis pet¬
cau̾it. aduocatũ ĩquit hemus. Non
dyxit habetis. nec mehabetis dixit.
xp̃m posuit ñ se: ⁊ habemus di¬
xit. ñ habetis. Maluit se ponere ĩ
numero peccõꝵ. ut haberet aduo¬
aduocatũ. ⁊ ĩueniti int̾ dãpnan

Expanded text:
 ille qui bibendo de pectore Domini divinitatem ructavit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum : ille talis vir non dixit, Advocatum habetis apud Patrem; sed, Si quis peccaverit, advocatum, inquit, habemus. Non dixit, habetis; nec, me habetis, dixit; Christum posuit, non se; et habemus dixit, non, habetis. Maluit se ponere in numero peccatorum, ut haberet advoadvocatum, et inveniri inter damn
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Multi ex eis crediderũt: ⁊ dimis¬
sus est eis sanguis fusus xp̃i. Pri¬
mo fuderunt cum seruirent: nũc bi¬
berunt cũ crederent In hoc cognoscimꝰ.
quia in ip̃o sumus. si ĩ ipso ꝑfecti fu¬
erimus. De ip̃a ꝑfectione diligendorũ
inimicoꝵ dñs admouẽs ait. Estote er¬
gouos ꝑfecti. sicut pat̾ uest̾ celestis ꝑ¬
fectus est. Qui ergo dicit se ĩipso ma¬
nere. debet sicut ip̃e ambulauit. ⁊ ip̃e
ãbulare. Quom fres:Quid nos mo¬
net: Qui dicit se ĩ ip̃o manere .i. ĩ xp̃o.
debet sicut ip̃e ãbulauit. ⁊ ip̃e ambu¬
lare. Forte hoc nos mouet. ut ãbulemꝰ
ĩ mari; Absit hoc. Ergo ãbulemꝰ iniuia
usticiez ĩ qua uia iam cõmemoraui.
fixus ĩ cruce eratz ⁊ ĩ ip̃a uia ãbulabat.

Expanded text:
ma. Multi ex eis crediderunt, et dimisma. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos monet? Qui dicit se in ipso manere, id est in Christo, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfesti fu̾imus. ꝓfectos ĩ dilectione
nocat. Que est ꝑfectio dilectõis: Et
inimicos diligere. ⁊ adhoc diligere
ut sint fres. Non enĩ dilectio nr̃a
carnalis eẽ debet. Optare alicui salu-
cui amicotuo uitam. bñfacis. Gau-¬
des de morte inimici tui. malefacis.
s forte ⁊ amico tuo uita illa quã
optas. ĩutilis est: ⁊ inimico tuomorᷤᷤ
de qua gaudes utilis fuit. Incertũ
est utrum alicui sit utilis uita is¬
ta. an ĩitilis. Uita u̾o que est apd̃
dm̃. sine dubio utilis ẽ. Sic dilige
inimicos tuos. ut frẽs optes. Sic dili¬
ge inimicos tuos. ut ĩsocietatẽ tu¬
am uocentut. Sic eñĩ dilexit ille. qͥ ĩ
cruce pendens ait. Pat̾ ignosce illis.
qͥa nesciunt quid faciũt. Neq eñi
dixit. pater uiuant isti multo tẽpo¬
re me quidẽ occidunt: sedip̃i ui¬
uant. s quid ait: Ignosce illis qͦ¬
niam nesciunt qͥd faciunt. Mortẽ
sempit̾uam ab eis expellebat p̾ce mise¬
ricordissima. ⁊ potentia p̾stantissi¬

Expanded text:
fecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui salutecui amico tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vivant. Sed quid ait? Ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ĩ sole posuit tab̾nacłm suũ
et ip̃e tanqͣm spõsus ꝓcedẽs de thala¬
mo suo. exultauit ut gigas ad cur¬
rendã uiã: Ille ante solem. qui fe¬
cit solẽ Ille ante luciferũ. ante oĩa
sidera. añ om̃s angelos uerus crea
lis catneis. qui solẽ uident. ip̃m tab̾¬
naculũ suum ĩsole posuit: idẽ
carnem suam ĩ maiifestatõe hu¬
ius lucis ostendit. Et illius sp̃osi
thalamus. fuit uterus uͥgnus:
quia ĩ illout̾o uͥginali. coniunc-¬
ti sũt duo. spõsus ⁊ spõsa. Ypon¬
scriptum est. Et erũt duoĩcarne
una. Et dñs dicit ĩ euangłio Igi¬
tur iam ñ duoi sed una caro. Et
ysaias optie meminit unum
ẽẽ ip̃os duos. Loquit᷑ enĩ ex perso¬
na xp̃i. ⁊ dicit. Sicut spõso ĩ po

Expanded text:
quia in sole posuit tabernaculum suum, quia in sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ? Ille ante solem qui fecit solem, ille ante luciferum, ante omnia sidera, ante omnes Angelos, verus creatlis carneis qui solem vident; ipsum tabernaculum suum in sole posuit, id est carnem suam in manifestatione hujus lucis ostendit: et illius sponsi thalamus fuit uterus Virginis, quia in illo utero virginali conjuncti sunt duo, sponsus et sponsa, sponscriptum est, Et erunt duo in carne una ; et Dominus dicit in Evangelio, Igitur jam non duo, sed una caro . Et Isaias optime meminit unum esse ipsos duos: loquitur enim ex persona Christi, et dicit, Sicut sponso impo
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui frm̃ nesciĩt. quigrece ñ
norunt. qͥd sint testes grece. ⁊ usi¬
tatum nomen est om̃ib ⁊ religio¬
sum. Quos eñi testes latine dici¬
mus. grece martires sũt. Quis
aũt ñ audiuit martires. aut ĩ
cuiꝰ xp̃iaui ore. non cotidie habi¬
tat nomen maitirũ: Atq utiriã
sic hĩtet ⁊ ĩcorde. ut passiones mͣr¬
tirum imitem᷑: ñ eos calcib ꝑseqͣ¬
mur. Ergo hoc dixit. Uidimꝰ ⁊ tes¬
tes sumus. Nidunꝰ ⁊ martires su¬
mus. Testimoniũ enĩ dicendo ex e¬
o qd̃ uiderũt. ⁊ testimoniũ dicẽ¬
do. ex eo qd̃ audierũt abhis qui
uiderant. cũ displic̾et ip̃m testi¬
moniũ hõĩb adu̾sus quos dice¬
bat᷑. passi sũt oĩa que passi sũt
mͣttires. Testes dei passi sũt. Deus
nes habeant testẽ dm̃ uidimꝰ ĩquit.
et testes sum̃. Ubi uiderũt: In ma¬
infestatõe. Quid ẽ inmanifestati¬
oue: In sols idestĩhac luce. Unde aũ
potuit uideri ĩ sole. qui fecit solẽ. nͥ

Expanded text:
aliqui fratrum nesciunt, qui graece non aliqui fratrum nesciunt, qui graece non norunt, quid sint testes graece: et usitatum nomen est omnibus et religiosum; quos enim testes latine dicimus, graece martyres sunt. Quis autem non audivit martyres, aut in cujus christiani ore non quotidie habitat nomen martyrum? Atque utinam sic habitet et in corde, ut passiones martyrum imitemur, non eos calcibus persequamur. Ergo hoc dixit, Vidimus, et testes sumus: Vidimus, et martyres sumus. Testimonium enim dicendo ex eo quod viderunt, et testimonium dicendo ex eo quod audierunt ab his qui viderunt, cum displiceret ipsum testimonium hominibus adversus quos dicebatur, passi sunt omnia quae passi sunt martyres. Testes Dei sunt martyres. Deus nes habeant testem Deum. Vidimus, inquit, et testes sumus. Ubi viderunt? In manifestatione. Quid est, in manifestatione? In sole, id est in hac luce. Unde autem potuit videri in sole qui fecit solem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tractaret᷑ cepit ẽẽ caro ex iurgine
maria. S non tũc cepit u̾bum:
qr qd̃ erat aumitio dyxitͤ uidete si
non ad testatur epła sua euange¬
lio suo. ubi modo audistis. In pͥn¬
cipio erat u̾bum: ⁊ u̾bum erat
apud dm̃. Forte de u̾bo uite. sic qͥsq
accipiat. quasi locutõem quandã
manib tractatũ est. Uide quid
sequatur. Et ip̃a uita manifesta
nifestata hõib. Manifestata aũ
erat angelis uidentib. ⁊ tanqͣm
pane suo cibantib. I quidait scͥp¬
tura: Panem angłoꝵ manduca-¬
uit homo. Ergo manifestata est
ip̃a uita ĩ carne quia ĩmanifes¬
tatõe posita est. ut res que solo
corde uideri potest. uideret᷑ ⁊ ocuł.
ut corda sanaret. Solo em̃ corde
indetur u̾bum. Caro aũt oculis cor¬
poralib uidet᷑. Erat unde uid̾emus
carnem: sed ñerat unde inderemus
u̾bum. Etm̃ est u̾bum caro quã
uidere possem᷑ ut sanaret᷑ ĩ nob̾.
unde uerbum uid̾emus. Et uidi¬
mus. ĩquit. ⁊ testes sumꝰ. Forte

Expanded text:
tractaretur, coepit esse caro ex virgine Maria: sed non tunc coepit Verbum, quia quod erat ab initio dixit. Videte si non attestatur Epistola sua Evangelio suo, ubi modo audistis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Forte de Verbo vitae sic quisque accipiat quasi locutionem quamdam manibus tractatum est. Videte quid sequatur: Et ipsa vita manifestaton erat manifestata hominibus: manifestata autem erat Angelis videntibus, et tanquam pane suo cibantibus. Sed quid ait Scriptura? Panem Angelorum manducavit homo . Ergo manifestata est ipsa vita in carne; quia in manifestatione posita est, ut res quae solo corde videri potest, videretur et oculis, ut corda sanaret. Solo enim corde videtur Verbum: caro autem et oculis corporalibus videtur. Erat unde videremus carnem, sed non erat unde videremus Verbum: factum est Verbum caro, quam videre possemus, ut sanaretur in nobis unde Verbum videremus. 2. Et vidimus, et testes sumus. Forte
Abbreviated transcription (Latin):
istis dieb qd̃ gaudiũ faciat: Qd̾
si ñ exhibeo. tristicia est ista. Deus
lux est: et tenebre in eoñ sunt ul¬
le. Peccata tenebre sũt. Qd erit no¬
bis: Audiamus. ne forte consolet᷑.
erigat. det spem: ne deficiamꝰ iuia.
Cutrimꝰ em̃i ⁊ ad patriam currimꝰ.
Et sinos ꝑuenturos desꝑamꝰ. ip̃a des¬
ꝑatõe deficimus. Ille autẽ qui uult
nos ꝑuenire. ut conseruet ĩ patria.
pacit ĩuia. Audiamꝰ ergo. Qd̃ si di¬
xerimus qi societatẽ nos habemꝰ cũ

Expanded text:
istis diebus quod gaudium faciat? Quod istis diebus quod gaudium faciat? Quod si non exhibeo, tristitia est ista. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; peccata tenebrae sunt: quid erit nobis? Audiamus ne forte consoletur, erigat, det spem, ne deficiamus in via. Currimus enim, et ad patriam currimus; et si nos perventuros desperamus, ipsa desperatione deficimus. Ille autem qui nos vult pervenire, ut conservet in patria, pascit in via. Audiamus ergo: Quod si dixerimus quia societatem habemus cum
Abbreviated transcription (Latin):
quia societatẽ habemus cum eo. ⁊ ĩ
tenebris ãbulamus. m̃tim᷑. Habes
et apłm paulum dicentẽ. Aut q̃
societas liici ad tenebras: Dicis te
ãbulas: Et deus uix est: et tenebre
in eoñ sunt ulle. Quoiu ergo est.
societas liici ⁊ tenebris: Iam ergo
dicat sibi homo. Quid faciam. un¬
de erolux: In pec̃cis ⁊ iniquitatib
uiuo qͣi subrepat q̃dam desperatõ
et tristicia. Salus nulla est nisuĩso-¬
cietate dei. Deus lux est: ⁊ tenebreĩ
eo ñ sũt ulle. Pecc̃a aũt tenebre st̃.
sic̾ dic̃apłs. diabolũ ⁊ angłos eus
rectores harũ tenebrarũ esse. Non
diceret restores tenebrarũ. nisi rec¬
tores pecc̃oꝵ. dñatores iniquoꝵ. Qͥd
ergo faciemus fr̃es mei : Societas
cũ deo habenda est: alia spes uite e¬
terne nulla est. Deus aũt lux est:
et tenebre ĩ eo ñ sũt ulle. Iniqui¬
tates aũt. tenebre sunt. Iniquitati¬
bus p̾mimi. ne societatẽ cũ deo hab̾e
possimus. Que ergo spes: Nonne
ꝓmiseram aliquid me locuturũ

Expanded text:
cum eo, et in tenebris ambulamus, mentimur. Habes et apostolum Paulum dicentem, Aut quae societas luci ad tenebras ? Dicis teis ambulas; et Deus lux est, et tenebrae ae in eo non sunt ullae: quomodo ergo est societas luci et tenebris? Jam ergo dicat sibi homo, Quid faciam? unde ero lux? In peccatis et in iniquitatibus vivo. Quasi subrepit quaedam desperatio et tristitia. Salus nulla est, nisi in societate Dei. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Peccata autem tenebrae sunt, sicut dicit Apostolus diabolum et angelos ejus rectores tenebrarum harum esse . Non diceret rectores tenebrarum, nisi rectores peccatorum, dominatores iniquorum. Quid ergo facimus, fratres mei? Societas cum Deo habenda est, alia spes vitae aeternae nulla est; Deus autem lux est, et tenebrae in eo sunt nullae: iniquitates autem tenebrae sunt; iniquitatibus premimur, ne societatem cum Deo habere possimus: quae ergo spes? Nonne promiseram me aliquid locuturum
Abbreviated transcription (Latin):
tiator est pecc̃oꝵ nr̃oꝵ. Hoc qui te¬
nuit. heresim ñ fecitz hoc qui tenu¬
it. scisma ñ fecitande enĩ fc̃a sũt
scismata: Cum dicũt hoĩes. nos ĩ¬
ti sumus. cũ dicũt hoĩes. nos scĩfi¬
camus ĩ mũdos. nos iustificamus
ĩpios: nos petimus. nos ĩpettamꝰ.
Iohẽs aũt quid dixit: Et si quis pet
cau̾it. aduocatũ habemus ad prẽm.
go ep̃i uel p̾positi non petunt ꝓ
popło: Sed adcendite scripturas
et uidece qr ⁊ p̾positi cõmendãt
se populo. Nam apl̾s dicit plebi.
Orantes simul ⁊ pronobis. Orat
apls pro plebe: orat pleps ꝓ apło

Expanded text:
tiatio est peccatorum nostrorum. Hoc qui tenuit, haeresim non fecit; hoc qui tenuit, schisma non fecit. Unde enim facta sunt schismata? Cum dicunt homines, Nos justi sumus; cum dicunt homines, Nos sanctificamus immundos, nos justificamus impios, nos petimus, nos impetramus. Joannes autem quid dixit? Et si quis peccaverit, advocatum habemus ad Patrem,go episcopi et praepositi non petunt pro populo? Sed attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam Apostolus dicit plebi, Orantes simul et pro nobis . Orat Apostolus pro plebe, orat plebs pro
Abbreviated transcription (Latin):
de eñiquiddicat. Qd̃ si dixerimus
qr pcc̃m non habemus. nometip̃os
seducimus. ⁊ u̾itas in nobis non
est. Ergo si te cõfessus fueris pecca¬
torem. est inte i̾itas. Nam ip̃a ue¬
ritas lux est. Nundũ ꝑfecte splẽ¬
duit uita tua qr ĩsunt poc̃a. Sed
tam̾ iam illuminari cepistiz quia
ĩ est confessio pecc̃oꝵ Sade eñi quid

Expanded text:
de enim quid dicat: Quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo si te confessus fueris peccatorem, est in te veritas: nam ipsa veritas lux est. Nondum perfecte splenduit vita tua, quia insunt peccata; sed tamen jam illuminari coepisti, quia inest c
Abbreviated transcription (Latin):
illuminati. possumꝰ ẽẽ lux: ⁊ ñ con¬
fũdi de illa. qui de nob̃ confũdim᷑
Quis ẽ qui de se confũdit᷑: Qui se
cognoscit pecc̃orem. Quis de illa ñ
confũditur: Qui ab illa illumina-¬
tur. Quid est ab illa illuminari
Qui iam uidet se pecc̃is tenebrari.
et cupit ab illa illuminari. accedit
ad illamͤ. Unde dicit ⁊ psalmus. Ac-¬
cedite ad eũ. ⁊ illuminamini: ⁊ uul¬
tus ur̃i ñ erubescent. s erubescis de
illa. si qͣndo tibite fedum ostende¬
rit. Displiceat tibi feditas tua. ut ꝑ¬
cipias pulcritudinẽ ip̃ius. Hoc est
qd̃ uult docere: ⁊ fortasse p̾propere
et tenebre ĩ eo ñ sunt ulle. Et quid
suꝑius dycerat: Ut societatẽ habe¬
atis nobiscũ ⁊ societas nr̃a sit cũ
patre ⁊ filio eus ih̾u xp̃o. Porto si
deus lux est. ⁊ tenebre ĩ eo ñ sũt ul¬
le ⁊ societatẽ cũ illo debemus habe
re. anobis pellende sũt tenebre. ut
fiat ĩnobis luyx Nlam tenebre cũ lu

Expanded text:
illuminati possumus esse lux, et non conilluminati possumus esse lux, et non confundi de illa, quia de nobis confundimur. Quis est qui de se confunditur? Qui se cognoscit peccatorem. Quis de illa non confunditur? Qui ab illa illuminatur. Quid est ab illa illuminari? Qui jam videt se peccatis tenebrari, et cupit ab illa illuminari, accedit ad illam: unde dicit Psalmus, Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent . Sed non erubesces de illa, si, quando tibi te foedum ostenderit, displiceat tibi foeditas tua, ut percipias pulchritudinem illius. Hoc est quod vult docere. 5. Et fortasse praepropere et tenebrae in eo non sunt ullae. Et quid superius dixerat? Ut societatem habeatis nobiscum, et societas nostra sit cum Deo Patre et Filio ejus Jesu Christo. Porro si Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae, et societatem cum illo habere debemus; et a nobis pellendae sunt tenebrae, ut fiat in nobis lux; nam tenebrae cum lu
Abbreviated transcription (Latin):
lux est ĩquit ⁊ tenebre ĩ eo ñ sunt
ulle. Adhuclucem quidem nomi¬
nauit: sed obscura sũt u̾ba. Donũ
est nobis ut ip̃a lux qͣm nominaũ.
illustret corda nr̃a: ⁊ uideamus
quid dixit. Hoc est qd̾ aduũtiamꝰ.
quia deus lux est:⁊ tenebre ĩ eo ñ
sũt ulle. Quis em̃i auderet dicere. qr
ĩdeo sũt tenebre: Aut qͥd est ip̃aliix.
aut qͥd sũt tenebre: Ne forte talia
dicat. que ad oculos istos nr̃os ꝑti¬
neãt. Deus lixc est ait. Nescio quid sit.
Sol lux est. ⁊ luna lux est: ⁊ lucer¬
na lux est. Aliqͥd ẽẽ debet longe his
maius. longeq p̾stantius. longe su¬
ꝑeminentius. qͣntum deus a creatu¬
ra. qͣntum conditor a conditõe. qͣn¬
tum sap̃ĩa ab eo qd̃ fcm̃ est ꝑ sapiẽ¬
tiam. Longe ultra oĩa debet ẽẽ lux
ista. Et forte ei uicini erimus. si q̃
sit lux ista cognou̾imꝰ. ⁊ ad eã nos
applicai̾mꝰ. ut ex ip̃a illuminenͦ.
quia ĩ nobis tenebre sumꝰ. ⁊ ab illa

Expanded text:
lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt lux est, inquit, et tenebrae in eo non sunt ullae. Adhuc lucem quidem nominavit, sed obscura sunt verba: bonum est nobis ut ipsa lux quam nominavit, illustret corda nostra, et videamus quid dixit. Hoc est quod annuntiamus, quia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut quid est ipsa lux? aut quid sunt tenebrae? ne forte talia dicat, quae ad oculos istos nostros pertineant. Deus lux est: ait nescio quis, Et sol lux est, et luna lux est, et lucerna lux est. Aliquid debet esse longe his majus, longe praestantius, longeque supereminentius. Quantum Deus a creatura, quantum conditor a conditione, quantum sapientia ab eo quod factum est per sapientiam, longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte vicini ei erimus, si quae sit lux ista cognoverimus, et ad eam nos applicaverimus, ut ex ipsa illuminemur; quia in nobis tenebrae sumus, et ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
Noli contẽpnereͤ Uide quid addat.
Et societas nr̃a sit cũ deo patre. ⁊ ih̾u
xp̃o filio eus. Et hec ĩquit scribimꝰ
uobis. ut gaudiũ ur̃m sit plenũ
Plenũ gaudiũ dicit. ĩ ip̃a societa¬
te. ĩ ip̃a caritate. in ip̃a unitate. Et
hec est ĩquit ad nũtiatio qͣm audi¬
est hoc: Ip̃i uiderũt contrectaueĩt
manib. Ebum uite abinitio erat
ad tempus iusibilis ⁊ palpabilis
factus est uicus filus dei. Ad qͣm
rem uenit. uł quid nobis nouum
nũtiauit: Quid docere uoluit. Qͣ¬
re fecit hoc q d̃ fecit: Ut u̾bum caro
fieretz ut deus suꝑ oĩa. indigna ab
hoĩb pateret᷑: ut alapas eoꝵ susti¬
neret. de mauib quas ipse forma¬
uit. Quid uoluit docere. qͥd uoluit
ostendere. qͥd uoluit adnũtiare:
Uideamus. Nam sine fructu p̾cep¬
ti. auditio rei geste. Quia natus ẽ
mẽtum mentis est. ñ firmam̃tumn
Quid magnu audis: Quo fruc¬
tu audias uidez qͥduoluit docere.
qͥd adnuntiare. Audi: quia deus

Expanded text:
Noli contemnere; vide quid addat: Noli contemnere; vide quid addat: Et societas nostra sit cum Deo Patre, et Jesu Christo Filio ejus. Et haec, inquit, scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Plenum gaudium dicit in ipsa societate, in ipsa charitate, in m audiest hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doceret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praecepti, auditio rei gestae, quia natus est mentum mentis est, non firmamentum. Quid magnum audis? quo fructu audis, vide. Quid voluit docere? quid annuntiare? Audi: Quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: quia fidem cõmunẽ tene¬
mus. Nam ⁊ quidã uidendo ñ cre¬
didit. ⁊ palpare uoluit. ⁊ sic cred̾e:
et ait. Non credam. nisi digitos me¬
os misero ĩ locũ dauoꝵ ⁊ cicatri¬
ces eiꝰ tetigero. Et p̾buit se ex tẽpo¬
re palpandũ manib hõmum. qͥ
semꝑ se p̾bet uidendũ aspectib an¬
geloꝵ. Et palpauit ille discipulus.
et exclamauit. Dñs meus. ⁊ deus me-¬
us. Quia tetigit hominẽ. confessꝰ
est dm̃. Et dñs consolans nos qui
xp̃m iam ĩ celo sedentẽ. maii con-¬
trectare ñ possumꝰ. sed fide continge¬
re. ait illi. Quia iudisti me credidiᷤ¬
tiz beati qui non uiderũt. ⁊ credide¬
rũt. Nos descripti sumus: uos desig-¬
nati sumus. Fiat ergo ĩnob̾ beatitu¬
do. qͣm dñs p̾dixit futuram. Firmi¬
ter teneamꝰ quod ñ uidemꝰ: quia illi
nũtiant qui uiderũt. Ut ⁊ uos ĩquit
societatẽ habeatis nobiscũ. Et quid
magnũ. societatẽ habere cũ hõib ͤ

Expanded text:
sumus; quia fidem communem tenesumus; quia fidem communem tenemus. Nam et quidam videndo non credidit, et palpare voluit, et sic credere, et ait: Non credam nisi digitos meos misero in locum clavorum, et cicatrices ejus tetigero. Et praebuit se ex tempore palpandum manibus hominum, qui semper se praebet videndum aspectibus Angelorum: et palpavit ille discipulus et exclamavit, Dominus meus et Deus meus. Quia tetigit hominem, confessus est Deum. Et Dominus consolans nos qui ipsum jam in coelo sedentem manu contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti, credidisti; beati qui non vident et credunt . Nos descripti sumus, nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo quam Dominus praedixit futuram: firme teneamus quod non videmus; quia illi nuntiant qui viderunt. Ut et vos, inquit, societatem habeatis nobiscum. Et quid magnum societatem habere cum hominibus?
Abbreviated transcription (Latin):
suit mͥ mittram ⁊ sicut sp̃osam or¬
nauit me ornam̃to . Unus uidet᷑ lo¬
qui. Et spõsum se fecit. ⁊ sponsam
se fecit qi ñ duo. seduna caro: quia
u̾bum caro fcm est.⁊ hĩtauit ĩno¬
bis Illi carm adiungit᷑ eccl̃ia: ⁊ fit
xp̃c totus caput. ⁊ corpus. Et testes ĩ¬
quit sumus. ⁊ adnũtiamꝰ uob̾ uitã
et̾nam. que erat apud pr̃em. ⁊ maru-¬
festata est ĩ nobis. hoc est manifesta¬
ta est int̾ nos. Qͦd aꝑtius diceretur.
manifestata est nob̾: Que ergoui-¬
dimus. ⁊ audiuimꝰ. nũtiamus ⁊ uo-¬
bis Intendat caritas ur̃a. Que gͦ ui¬
dimus. ⁊ audiuimꝰ. nũtiamus et¬
uobis. Illi uderũt ip̃m dũm p̾sen¬
tem ĩ cãrue. ⁊ audierunt u̾ba ex o¬
re dñi: ⁊ adnũtiauerũt nobis.
Et nos ergo audiuimꝰ: sed non iu-¬
dimus. Minus ergosumus felices.
quam illi qui ⁊ uiderũt. ⁊ audie¬
rũt: Et quomͦ adiungit. ut ⁊ uos
societatẽ habeatis nobiscũ: Illi ui-¬
derunt: nos ñ iudimus. Et tam̾ socii

Expanded text:
suit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Unus videtur loqui, et sponsum se fecit et sponsam se fecit; quia non duo, sed una caro: quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Illi carni adjungitur Ecclesia, et fit Christus totus, caput et corpus. 3. Et testes, inquit, sumus; et annuntiamus vobis vitam aeternam, quae erat apud Patrem, et manifestata est in nobis: hoc est, manifestata est inter nos; quod apertius diceretur, manifestata est nobis. Quae ergo vidimus et audivimus, nuntiamus vobis. Intendat Charitas vestra: Quae ergo vidimus et audivimus, nuntiamus vobis. Illi viderunt ipsum Dominum praesentem in carne, et audierunt verba ex ore Domini, et annuntiaverunt nobis. Et nos ergo audivimus, sed non vidimus. Minus ergo sumus felices quam illi qui viderunt et audierunt? Et quomodo adjungit, Ut et vos societatem habeatis nobiscum? Illi viderunt, nos non vidimus, et tamen socii
Abbreviated transcription (Latin):
regno celoꝵ. Ex eo qd̃ dyxit hic fecit.
contra hoc ibi dixit solu̾it: id est nõ
fecerit. ⁊ dociert sic Ille ergo soluit.
qui ñ facit. Quid nos docet. nisint fc̃a
ĩterrogemꝰ non u̾ba credamꝰ: Obͤcuri¬
tas rerum. multa nos cogit dicere.
maxĩe ut illud qd̾ dñs reuelare dig.¬
natur. etiam ad tardiores fres ꝑue-
sicut ꝓmiseram ũ finiatur. Pro
dño placet. melius est seruare reli-

Expanded text:
regno coelorum . Ex eo quod dixit hic, fecerit, regno coelorum . Ex eo quod dixit hic, fecerit, contra hoc ibi dixit, solverit, id est, non fecerit, et docuerit sic. Ille ergo solvit qui non facit. Quid nos docet, nisi ut facta interrogemus, non verba credamus? Obscuritas rerum multa nos cogit dicere: maxime ut illud quod Dominus revelare dignatur, etiam ad tardiores fratres pesicut promiseram, non finiatur: sed quod Domino placet, melius est servare reli
Abbreviated transcription (Latin):
ti ĩtus. quasi ĩtus. Nemo aũt foris.
soluere. fc̃ĩs ĩtelligitur. Quid tibi os¬
tendit eũ. qui negat: Qui dixit sol¬
uit. Illeuenit colligete: tuuenis
soluere. Destringete uis. m̃bra xp̃ie¬
uenisse. qui disrũpis eccl̃iam quam.
ip̃e cõgregauit: Contra xp̃m ergoue¬
nis antixp̃c es Intui sis foris sis: an¬
tixp̃s es Sed quãdo intus es.: lates quã¬
do foris es. manifestaris Soluis ih̃m:
et negas eñ in carne uenisse: ñ es ex do¬
ex mandatis istis minimis. ⁊ docuerit
sic. minimus uocabit᷑ in regno celoꝵ.
Quid est soluitur: Quid est docetur:
Soluitur fc̃is. ⁊ docetur qͣi u̾bis. Qu
p̾dicas ñ furandũ furaris: Soluit
ergo ĩ fcõ qui furatur. ⁊ qͣi docet sic:
minimus uocabitur ĩ regno celoꝵ
idestĩ ecclia huius tẽporis. De illodic¬
tum ẽ. Que dicũt facitez que aũt fa¬
ciunt. facere nolite. Qui aũt fec̾it.
et sic docuerit. magnus uocabit᷑ in

Expanded text:
ti intus, quasi intus sunt, nemo autem foris, ti intus, quasi intus sunt, nemo autem foris, Solvere factis intellegitur quid tibi ostendit, qui negas, quia dixit solvit? Ille venit colligere, tu venis solvere. Distinguere vis mhonore tuo dirumpis ecclesiam Dei, quam ille congregavit? Contra Christum ergo venis, antichristus es. Intus sis foris sis, antichristus es. Sed quando intus es, lates; quando foris es, manifestaris. Solvis Iesum et negas Deum in carne venisse, non es ex Dde mandatis istis minimis, et docuerit sic, minimus vocabitur in regno coelorum. Quid est, solvitur? quid est, docetur? Solvitur factis, et docetur quasi verbis. Qui praedicas non furandum, furaris . Solvit ergo in facto qui furatur, et quasi docet sic; minimus vocabitur in regno coelorum, id est, in Ecclesia hujus temporis. De illo dictum est, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite . Qui autem fecerit, et sic docuerit, magnus vocabitur in