comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit sermo uester ẽ. ẽ. non non. ñ est p̃¬
ceptum s consilium.⁊ spetialiter diu¬
tur hoc contra iuramentum monet
sacra scriptura ne iuremus sine cause
cognitione. suꝑflua enim iuramenta
sperniciosa sunt. unde sequitur quod
amplius est .a. iuramentum: a malo ẽ.
cogentis. ꝙ autem dicitut. quicquid at
nam. intelligitur de mortali peceato
quia si conscientia dutat alicui aliqͦd o
tamen quia ueniale est ex causa. non
edificat ad gehennam. nec m̃tiendũ¬
le mendatium sit mortale. Si hoc .N.
dictaret conscientia ꝙ mendatium

Expanded text:
Sit sermo vester, est, est, non, non , non est praeceptum sed consilium, et specialiter dicitur contra juramentum. Monet enim sacra Scriptura, ne juremus sine causae cognitione: superflua enim juramenta perniciosa sunt. Unde sequitur, quod amplius est, scilicet juramentum, a malo est,cogentis. Quod autem dicitur, quidquid fit intelligitur de mortali peccato, quia si conscientia dictat alicui, aliquod tamen quia veniale est ex causa non aedificat ad gehennam, nec sic mle mendacium sit mortale. Si enim dictaret conscientia quod tale mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
si sermo uestet est est. noti non. quod
amplius est a malo est. ac si dicat au¬
peccat. Item quicquid fit ceͤ conscien¬
ciam eclificat ad gebentiam. s ille qͥ
ergo edificat ad geheuam. ergo mor¬
taliter pecrat. item cum dicitur in de¬
ralogo. non falsum testimonium di¬
ces. ex parte uttelligitur totum. ergo il
titur contra prohibitionem facit. ergo
mortaliter delinquit. predictor solo
⁊ nului obest. quam mendatioꝵ diffe¬
rentiam mani feste insinuat beatꝰ¬
augustimis dicens. tria sunt men
senodo exodo fecisse leguntur. que di¬
xerunt pharaoni falsum pro filus
mentiuntur mereduntur aliqñ ab
omni mendatio liberari. est ⁊̃ aliud
mendatii genus ꝙ fit idcirro ꝙ non
fallit. scit enim cui dicitur. quia cã
ra non sunt sine culpa.s non mag

Expanded text:
Sit sermo vester, est, est, non, non; quod autem amplius est, a malo est . Ac si dicat aupeccat. Item, quidquid fit contra conscientiam, aedificat ad gehenaedificat ad gehennam, ergo mortale peccatum est. Item, cum dicitur in Decalogo: Non falsum testimonium dices , ex parte intelligitur totum. Ergo tibtitur contra prohibitionem facit. Ergo mortaliter delinquit. CAPUT XVI. icui, et nulli obest. Quam mendaciorum differentiam manifeste insinuat Augustinus , dicens: Tria sunt mendn Exodo fecisse leguntur, quae dixerunt Pharaoni falsum pro filiis mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Est etiam aliud mendacii genus, quod fit joco, quod non fallit. Scit enim ille cui dicitur, causa rum non sunt sine culpa, sed non cum
Abbreviated transcription (Latin):
apud deum non perorat uirtus orantis pro¬
alio. cum autem idicitur. peccatori aritẽ
dixit deus. ⁊c̃. peccator dicitur ille qui głi¬
atur cum malefecerit. qui laborat publi¬
co tmine. ł qui conuictus ł qui confessus
tamen orationis alios adiuunt. si here
ticus est a eccłia diuisus ⁊ pro aliis orat.
iam non orat in persona eccł̃ie. nec ip̃i
nec aliis prodest oratio. ex premissis pa-¬
tet qd̃ peccatoris ostinati actio qua orat
mala est. nec ei nec alii prodest. s tpsa
dicitur ꝙ illius sacerdotis missa audiẽ
da non est de quo indubitanter ꝯstat
ꝙ habet concubinam: intelligendũ ẽ
de sarerdote qui conuictus uł confessus

Expanded text:
a, tamen pro alio virtus orationis perorat. Cum autem dicitur: Peccatori autem dixit Deus, etc. Peccator dicitur ille, qui gloriatur cum male fecerit, quia laborat publico crimine, vel qui convictus vel confessus tamen orationis alios adjuvat. Si vero haereticus ab Ecclesia divisus, pro aliis orat, jam non orat in persona Ecclesiae, nec ipsi nec aliis prodest oratio. Ex praemissis patet quod peccatoris obstinati actio qua orat, mala est, nec ei nec aliis prodest, sed ipsa dicitur, quod talis sacerdotis missa non est audienda, de quo indubitanter constat quod habeat concubinam, intelligendum est de sacerdote qui convictus vel confessus
Abbreviated transcription (Latin):
cuis. quantam ⁊ primus. ꝙ si est: pro trib
Mol uel nũmis relaxabitur pña triennis¬
pret̾ea indiscreta uidetur hec relaxatio n
eque satisfationis recompensat̃o. si ꝓ obolo
uno uel nũmo relaxetur unius anni satiͤ¬
d predicta dicimus ꝙ ille cui iniungitur
paratum. ut non solum illã uerum ⁊ ma
iorem compleret. si ei iniuncta fuiss. talis
si illudimplet pro quo facta est relaxat̾s ab
ep̃o non relaxaude pene intentõe s ex ca¬
ritatis feruore: ⁊ decedit ante peractam
penitentiam: remittitur ei tm̃ de penitẽ¬
tia purgatoria quantum in hoc scło re

Expanded text:
tius quantam et primus. Quod si est pro tribus obolis et nummis, relaxabitur poenitentia triennis. Item, indiscreta videtur esse illa relaxatio, nec aequa satisfactionis recompensatio, si pro uno obolo vel nummo, relaxetur unius anni satisd praedicta dicimus, quod ille cui injungitur inem paratum, ut non solum illam, verum etiam majorem compleat, si ei injungeretur. Talis, si implet illud, pro quo facta est relaxatio ab episcopo, non relaxandae poenae intentione, sed ex charitatis fervore, et decedit ante peractam poenitentiam, remittetur ei tantum de poena purgatoria, quantum in praese
Abbreviated transcription (Latin):
porali. nec isti qui ex caritate accedit sit
comiutatõ pene ꝙͣtum ad ip̃m. qui aut̃
hac intentõe facit illud pro quo fit rela¬
xatio. ut relaxetur ab iniuncta pña: s
solo intuitu caritatis. nec uult ut relaxi
si deus concessit ei uitam. Quia ergo ht̃
non remanet quin perficiat: si ante¬

Expanded text:
it, fit commutatio poenae quantum ad ipsum, quia non hac intentione facit illud pro quo sit relaxatio, scilicet ut relaxetur ab injuncta poenitentia, sed solo intuitu charitatis. Nec vult ut relaxettentiam, si Deus concesserit vitam. Quia igitur o remanet quin perficiat, si
Abbreviated transcription (Latin):
ne postula remedium: Item or̃o eius fit
in pec̃tm. quomodo ergo fit in salute alio¬
numm: Item ille qui meretur offensam ap̃
dm̃ quia orat. quomodo ꝑ alio perorat: pͣ¬
catori enim dixit deus. quare tu enarras
iustias meas ⁊ assumis ꝑos tuum. pollu

Expanded text:
s postulat remedium? Item: Oratio ejus fiat in peccatum . Quomodo ergo ad salutem aliorum? Item ille qui meretur offensam apud Deum quia orat, quomodo pro alio perorabit? Peccatori enim dixit Deus, quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
ci nituntur probare ꝙ illa absolutio
que fit ab ep̃is in consecratione eccł̃iarũ
uel in aliis offitiis: non sit rata habenda.
auint enim. iste tenetur satisfatione triũ
amioꝵ. unus ep̃c in consecratõe unzus es¬

Expanded text:
ci nituntur probare, quod absolutio quae fit ab episcopis in consecratione Ecclesiarum, vel in aliis officiis, non sit habenda rata. Aiunt enim: Iste tenetur ad satisfactionem trium annorum, unus episcopus in consecratione unius e
Abbreviated transcription (Latin):
rest enim esse efficatior qͣto maior. s
oratio quantum inse est: non erit fru
quare in eccłiasticis or̃onib non ĩerit
uis si proseratur in ꝑsona eccłie: non
qͣntum ad proferentem s qͣntum ad
st alus pre cũt quod omne menda¬

Expanded text:
terit esse efficacior quanto major, sed oratio, quantum in se est, non erit frucestamenti, quare in ecclesiasticis orationibus manet vis, si proferantur in persona Ecclesiae, non quantum ad proferentem, sed quantum ad illorum qui dicunt quod omne menda
Abbreviated transcription (Latin):
berit enumn in se quãdam uim sacratn.
preterea si merita ministroꝵ aug̾ent
uel diminuerent ium orationis: u¬
nitas eccłie non staret. imo scisia fu¬
ret. quidam sequerentur sa c̃dotem q̃
cred̾ent meliorem. ⁊ sugerent det̾iorẽ¬
paulus ⁊ contra illos qui głiabantur
re daptismis: dicit unum esse baptisma¬

Expanded text:
bent enim in se quamdam vim sacramentalem. Praeterea, si merita ministrorum augerent vel minuerent vim orationum, unitas Ecclesiae non staret, imo schisma fieret; quia quidam sequerentur sacerdotem quem crederent meliorem, et fugerent alietiam contra illos qui gloriabantur de baptistis, dicit unum esse baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
est. ac meretur sibi penam et̾nam. gͦ e¬
ad non nĩetur aui pene relaxatoem.
null a enim actione potest aliquis m̃e¬
u bonum ⁊ malum. Item dicit auctori¬
tas. ꝙ illius sacerdetis missa audienda
ꝙilie qui in mortali peccato est: nec in ec¬
uerum est ꝙ si is qui ad intercedendũ
nttitur. do ꝑ moitale pectatum displi¬
⁊ ꝙ aluis occ̃o scanidali fit: s tamen quia
orat inꝑsona eccł̃ie dicens. oremus. ipsum
ꝓsit uiuis uel mortius. peccat ergo qui ĩ
mortali pec̾co existens presumit celebra¬
nature. deuot̾o gr̃e. deuotõ nature ẽ qñ¬
aliquis ex naturali pietate orat. ⁊ ex qͣdã
humilitate ꝙͣius sit inpec̾co. tał si orat
ex eo ꝙorat non peccat qr non ĩ deuote
orat. ꝙͣtum ad deuotõem nature. huius
oratio ip̃i orami non obest. ⁊ illi pro quo
te orat. sensus ergo est qui indeuote o¬

Expanded text:
m aeternam, ergo eadem non meretur alii relaxationem poenae: nulla enim actione potest quis mereri bonum et malum. Item, dicit auctoritas quod illius sacerdotis missa audienda ctoritas, quod ille qui in mortali peccato est nec in ecenim est quod is qui ad intercedendum mittitur, Deo per mortale peccatum displi aliis occasio scandali sit, sed tamen quia orat in persona Ecclesiae, dicens: Oremus, ipsum prosit vivis vel mortuis. Peccat ergo qui in mortali peccato praesumit celebranaturae et gratiae: Devotio naturae est, quando quis ex naturali pietate orat, et ex quadam humilitate, quamvis sit in peccato. Talis si oret, ex eo quod orat non peccat, quia non indevote orat quantum ad devotionem naturae; hujus oratio ipsi oranti non obest et illi pro quo te orat. Est ergo sensus: qui indevote o
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ĩpassibilẽ. c̃ eã assũpsit unde cũ õis caro
eẽt passidił. si passibilẽ assũpsit. pati et
mori potuit. ⁊ ex diumitatis utute a mor¬
tius resurgere. s caro uͥginis passibił e
rat. ⁊ ex illa paslibili carnẽ assũpsit. ⁊ sic
passibił fuit. quod ã xͨ flius di fĩnt. ⁊ ẜħ¬

Expanded text:
 impassibilem, unde eam assumpsit, cum omnis caro passibilis esset; si passibilem assumpsit, pati et mori potuit, et ex divinitatis virtute a mortuis resurgere. Sed caro Virginis passibilis erat, et ex illa passibili carnem assumpsit, et sic passibilis fuit. Quod autem Christus Dei Filius
Abbreviated transcription (Latin):
suit homo ueł alia c̾atura. ergo c̃atoꝵ.
item ip̾eait. antequam abraham fie¬
ret egosum ꝗtem iohes ait ꝑ ip̃m ẽe fa¬
ctam omnem cͥaturam. ergo non est
pura t̾atura: per quẽ omnis facta est
beste ⁊ ꝙ beata maria in celo furt ẽ
ata.⁊ ꝙ nec patrem nec mat̾m hũit
corpus celeste assumpsisse. ⁊ bar
modis probare conantur. ait aple de
insinuare apłe. ꝙ sicut corpus ade de
t̾ra plasmatum: ita corpus xp̃i de celo
formatum. unde dicunt illam celest¬
stencisde qñ transsiguratus est. hoc E
affirmant ꝙ in nulla canonica scpt᷑a
non comedisse. non enim celestis na¬
carnem humanam assumpsit

Expanded text:
fuit homo, vel alia creatura, ergo Creator. Item ipse ait: Antequam Abraham fieret, ego sum . Item Joannes ait per ipsum esse factam omnem creaturam, ergo non est pura creatura, per quem facta estleste, et quod beata Maria in coelo fuit creata, et quod nec patrem nec matrem habuit. corpus coeleste assumpsisse, et beamodis probare conantur. Ait Apostoluinsinuare Apostolus quod sicut corpus Adae de terra plasmatum, ita corpus Christi de coelo formatum sit. Unde dicunt illum coelesstendisse, quando transfiguratus est . Hoc etiam affirmant, quod in nulla canonica Scriptunon comedisse: non enim coelestis nacarnem humanam assumps
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spiritus. ⁊ hii te es unum sunt. ⁊ ts
sunt qui cestimonium dant in terra
spiritus. aqua. ⁊ sanguis. hic insmta¬
at ioħes xp̃m ⁊ uerum fuisse homĩe̾:
miraculosa que ipse fecit. que nemo
aluis facere ꝑotuit: uec̾tio pot est ꝓ¬
deri ppsum fuisse deum. unde ⁊ ipse ad ui¬
deos aut si uerbis non creditis: oꝑib sredi¬
te item ipte ait. se uidisse sathanam ta

Expanded text:
 Sanctus, et hi tres unum sunt. Et tres sunt qui testimonium dant in terra, spiritus, aqua, et sanguis . Hic insinuat Joannes Christum verum fuisse hominem, miraculosa quae ipse fecit, quae nemo alius facere potuit, probari potest, inecessario fuisse Deum. Unde et ipse ad Judaeos ait: Si verbis non creditis, operibus credite . Item ipse ait: Satanam
Abbreviated transcription (Latin):
isse s filium dei non fuisse. absurd .n. ui¬
ditant asserere filium ai assumpsisse lar¬
unum sumus. s absit xp̃m mentitũ. fu¬
isse. eigo uł pater non erat deus. uł xpe
erat deus. s deum uocat patrem suum.
ergo ip̃e erat filius dei. eribestant ergo
uenisti ante tempus torquere nos. ⁊ io¬
hannes euangłista clamat eum ẽẽ dm̃
dicens. ⁊ deus erat uerdum:. paulus
in epła ad hebreos ait. de xͦ. qui cum sit
splendor ⁊ forma sube eius. gtem ioh̃es

Expanded text:
ium Dei non fuisse: absurdum enim judicant asserere Filium Dei assumpsisse carunum sumus . Sed absit Christum mentitum fuisse! Ergo vel Pater non erat Deus, vel Christus erat Deus. Sed Deum vocat Patrem suum, ergo ipse erat Filius Dei. Erubescant ergo venisti ante tempus torquere nos? Et Joannes evangelista clamat eum esse Deum dicens: Et Deus erat Verbum . Et Paulus in Epistola ad Hebraeos, ait de Christo: Qui cum sit splendor
Abbreviated transcription (Latin):
quod rea est uel quod punitur. s urti¬
ose legi concupiscendi. homo autem nõ
con contrahit originale uel ex corpore
uel ex anima. s ut iam dictum est ex
anima contrahet matulam a corpore
non tamen sequeretur ꝙ illa esset in
corpore. sicut aliquis contrahit febrẽ
ex anguilla quam comedit. non tͣn
sebris est in anguilla. s ip̃a prebet oc̃co¬
nem febricitandi. similiter est corru¬
ecce enim in iniquitatib conceptuᷤ
sum.⁊ in peccatis concepit me mat̾

Expanded text:
quod rea est, vel quod punitur, sed vitiosae legi concupiscendi. Itaque, homo non contrahit originale vel ex corpore, vel ex anima, sed, ut jam dictum est, ex anima contraheret maculam a corpore, non tamen adhuc sequeretur quod illa esset in corpore; sicut aliquis contrahit febrem ex anguilla quam comedit, non tamen febris est in anguilla, sed ipsa praebet occasionem febricitandi. Similiter, corpus corruEcce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater
Abbreviated transcription (Latin):
ubi non puruebatitur pena materiali. sed
carentia usione clei felici fpe consolati. mec
ao profuncium inferni desdendebant de qͦ
dictum est. in inferno autem quis conftte¬
brtur tibi: ⁊ alibi in inferno a ruilla est
redemptio unde ⁊ apłc ait.ꝙ xͦ mortuus

Expanded text:
ubi non puniebantur materiali poena, sed carentia visionis Dei, felici spe consolati; nec ad profundum inferni descendebant, de quo dicitur: In inferno quis confitebitur tibi? Et alibi: In inferno nulla est redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
que ait. qui crediderit ⁊ baptizatꝰ
fuerit saluus erit. qui autem non
crediderit condampnabitur.q. ã.
auctoritas. sine baptismo nec fides
ualet nec baptismus sine fide. und¬
⁊ a baptirancdis solet quen. utrum cre¬
dant in deum patrem onimpotentẽ.
occiosum ergo esset pariuiłos baptiza¬
re. tum ab eis suꝑflue exigeretur fideᷤᷤ.
tem si gentał adultus ⁊ fatuus bapti¬
raretur: ei non prodesset. assimili ũ

Expanded text:
Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur . Quasi dicat auctoritas: Sine baptismo non valet fides, nec baptismus sine fide. Unde baptizandus rogari solet, utrum credat in Deum Patrem omnipotentem. Otiosum ergo esset parvulos baptizare, cum superflue ab eis exigeretur fides. Item, si gentilis vel fatuus baptizaretur, ei non prodesset baptismus, a
Abbreviated transcription (Latin):
sticis odiuant. icunt .i. baptis¬
mum non uale ꝑuulł inte annos discre¬
cionis s suꝑ hunc hescos articłm diuersi. he¬
ticoꝵ d̃uiersa sentiunt. dicunt enim qdã
ꝑuulos non habere peeratum. ⁊ ideo bapti
mum ꝑuuł non esse necessarium ali dicĩt
paruios habere peceatum s reruissi dem
peccati uel uirtutem baptisi locum non
assetere hoc. primo sic. ponatur ꝙ pater ⁊¬
carnale cõmertium. nec peceat qui ge¬
uerat nec peccat qui creat. per quas ex
meritum. s in paruuł non est nolle ł uel¬
le. ergo inꝑuuł non est meritum. mali ł
boni. Item udi est neccessitas ibi non ẽ
libertas. s ubi non est libertas ĩbi non
est peccatum. s paruuili ex necessitate
ocipiuntur in concupiscencia. ergo nõ
tenentur peccato ex eo ꝙ in concupiscen¬
cia generantur. item anima ex creatõe
uel ex se ip̃a non est minunda. ergo uel¬
non est imunda uel aliunde est ĩmũda
ex eo scilicet quod infunditur corpori:
puniri ꝓ marula. quam non trabit a

Expanded text:
sticis obviant: dicunt enim baptismum non valere homini ante annos discretionis. Sed super hunc haereseos articulum, diversi haereticorum diversa sentiunt. Dicunt enim quidam parvulos non habere peccatum, et ideo parvulis baptismum non esse necessarium. Alii dicunt parvulos habere peccatum, sed remissionem peccati, vel virtutem baptismi non ascarnaliter coeunt; nec peccat qui generat, nec peccat qui creat, nec peccat qmeritum; sed in parvulis non est velle vel nolle, ergo in parvulis non est meritum boni vel mali. Item, ubi est necessitas, ibi deest libertas: sed ubi non est libertas, ibi non est peccatum. Sed parvuli necessitate concipiuntur in concupiscentia; ergo non tenentur peccato ex eo quod concupiscentialiter generantur. Item, anima ex creatione vel ex seipsa non est immunda, ergo non est immunda, vel aliunde est immunda, ex eo scilicet quod infunditur corpori, puniri pro macula quam non contrahit ex
Abbreviated transcription (Latin):
tracdure. responsio ad primas obiectiões
quod paruuili habent originale pet̾m
ontra primam obiectionem dici¬
mus ꝙ alto dei decreto statutum
est ut primam pumi hominis preua¬
ricationem omnes qui descendent
ab adam lege concupiscencie tenerẽ
uit. secundum quam similia ex simi¬
libus produxit. cum ergo deus mecdũ¬
te natura res procreaturus esset. ꝓpt̃
peccatum ade noluit mutare legeni
nature. hec enim fuit lex nature ab
origine: ut similia ex similib produ¬
cerentur. de homine homo. de ratio¬
nali rationalis. oportuit ergo ut pꝰ
peccatum ade. quia adam fuit infir¬
mitati subiectus omnes qui ab eo de¬
scenclerent insirmi essent. ⁊ sicut ip̃e
reus: ita omnes qui ab eo destend̾ent
lege concupiscentie nascerentur rei.q
ergo quislibet homo concipitur in fe¬
tore libidinis qui peccatum ẽ quãus¬
coniugii reus nascitur. ad secundã
percatum actuale penes uelle uel ne
ie est. s non peccatum contractum .i.
liter contractum est a uoluntate pri¬

Expanded text:
T XL. Responsio ad praemissas objectiones, et quod parvuli habeant originale peccatum. Contra primam objectionem dicimus quod alto Dei decreto statutum est ut, post primam primi hominis praevaricationem, omnes qui descenderent ab ipso Adam lege concupiscentiae, tenereavit, secundum quam, similia ex similibus produxit. Cum ergo Deus, mediante natura, res procreaturus esset, propter peccatum Adae noluit mutare legem naturae. Haec enim fuit lex naturae ab origine, ut ex similibus similia procrearentur, ut de homine homo, de rationali rationalis. Oportuit ergo ut post peccatum Adae, quia Adam infirmitati fuit subjectus, omnes qui ab eo descenderent, infirmi essent, et sicut ipse reus erat, omnes qui ab eo descenderent lege concupiscentiae, rei tenerentur. Quia ergo quilibet homo concipitur in fetore libidinis, quod peccatum esreus nascitur. Ad secundam peccatum actuale penes velle et nolle est, sed non peccatum contractum, id liter contractum a voluntate est pri
Abbreviated transcription (Latin):
cerauit. Cedeon quadam naturali pie
ht peccasse dicimus. ⁊ perebrietatem ⁊¬
per incestum s ei pet penitentiam reni¬
sim est peccatum. ⁊ si reprobus fuisset nͦ
eiangn appariussent. nec a sodonus lib̾as
deum non redarguit. qm̃ prima uerboꝵ
facius insinuare uidetur. s hec ad xp̃m
ieserenda sunt. ut gregorii testatur au¬
ctortas. Hos omnes de quid facta est

Expanded text:
beravit. Gedeon quadam naturali pietLot peccasse dicimus per ebrietatem et incestum, sed ei per poenitentiam remissum est peccatum: quod si reprobus fuisset, non ei angeli apparuissent, nec a Sodomis liberasDeum non redarguit, quamvis prima verborum facies hoc insinuare videatur. Sed haec ad Christum referenda sunt, ut Gregorius testatur. Hos omnes de quibus facta est
Abbreviated transcription (Latin):
iege scciptum est maledictus qui non l̃¬
nleuerit omnia que stripta sunt in libro
hos sic intelligend est. maledictus sit
sputtali opprobrio sũbiectus. imꝑpera¬
datur enim apud uideos alicui: si de ꝑ¬
ceptis legis aliquod transgredetur. uel

Expanded text:
us qui non implevit omnia quae sunt in libro hoc , sic est intelligendum: maledictus, id est speciali opprobrio subjectus. Improperabatur autem apud Judaeos alicui, si de praeceptis legis aliquod transgrederetur. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
te fratre eius primogenita emit. in qͦ
decepit. qr cum iacod iustus esset esau
uero reprobatus potius ei extrema de
uirtutem uni ignorans mebriatus ẽ
que culpa in eo redondauit. de enoc di¬
cimus ꝙymagynes non inuenit. s qͣs¬
dam speciales orationes ad inuocand
dñm. enoc autem non clicitur fuis¬
se raptus de medio .i. mortuus. s po¬
tius in paraddisum t̾restrem. uel ĩ ali¬
um locum nõbis eccultum a deo duc
rant morte. ⁊ ad iustum iudicem
petinebat ut per mimistrum illos occidet
Qnos morte temꝑan aignos ee noscebat.
ce sansone dlicimus ꝙ diuiua inspirati¬
onie se interferit. ⁊ peccatum ꝙ fecerati¬

Expanded text:
 fratre volente, primogenita ejus emit, in quo decepit, quia cum ipse Jacob justus esset, Esau vero reprobus, potius ei debebatur virtutem ignorans, inebriatus est, quae culpa in eo? De Enos vero dicimus, quod imagines non invenit, sed quasdam spirituales orationes ad invocandum Deum. Enoch vero non dicitur fuisse raptus de medio, id est mortuus, sed potius in paradisum terrestrem aut alium locum nobis occultum, a Deo ducrant, et ad justum judicem pertinebat, ut per ministros eos occideret, quos morte temporali dignos esse noscebat. De Samsone dicimus, quod divina inspiratione se interfecit, et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uolintate fecit: ue de hoc penitẽciã¬
egit. quod autem ex̾citum auxit in
necem humani generis non sua au¬
tes cum xp̃o. si moyses repbatus fuiss
cum xͦ loquens post mortem non ap¬
pareret. pret̾ea si moyses reprobatus

Expanded text:
voluntate factum est, vel de hoc poenituit. Quod autem exercitum duxit in necem humani generis, non sua fao . Si Moyses reprobatus fuisset, cum Christo loquens post mortem non appareret. Praeterea, si reprobatus
Abbreviated transcription (Latin):
altercatus est michael cum cliabolo de cor¬
pore moysi s diuina auctoritate diabo¬
attercatus fuisset. ista autem alter¬
catio sic intelligenda est. diabolus uo¬
lebat corpus moysi sepeliri: in terrã
eneum adorauerunt. ⁊ ita perierũt
michael uero qui preerat filus isra¬
a uolebat corpiis moysi sepeliri in mõ¬
tidus extra terram promissionis. u mo¬
yses temporaliter puniretur in corꝑe
pro peccato preclicto. ⁊ ne iudeis dare¬
tulum ꝯflatilem. s credens ꝙ istaeli¬
⁊ alia ornamenta ei non darentus¬
ab eis exigit. ⁊ exacta indignat̃oe ĩ ig¬
nem ꝓiecit. et si cum moyse dubitauit
cum moyse penituit. et pro peccato cum¬
eo temporaliter punitus fuit. de abrahã
i reuocationi ⁊ abraham consensit. ħ¬
braham filium ymolaret. s ut patriᷤ
uoluntatem ꝓbaret. in hoc modo ma¬
lignus non fuit deus s benignus. uñ

Expanded text:
ltercatus est 231 cum diabolo de corpore Moysi, sed ipse auctoritate divina diabopore altercatus fuisset. Haec autem altercatio sic est intelligenda: Diabolus volebat corpus Moysis sepeliri in terra prerpentem aeneum adoraverunt, et ideo perierunt: Michael vero qui praeerat Israelitis, volebat corpus Moysis sepeliri in monte extra terram promissionis, ut sic Moyses temporaliter puniretur in corpore pro peccato, et ne Judaeis daretulum conflatilem, sed credens quod Israeliet alia ornamenta siab eis exegit et tradita, cum indignatione in ignem projecit , et sicut cum Moyse dubitavit, cum eodem poenituit, et pro peccato temporaliter cum eo punitus fuit. De Abraham vit, cui revocationi Abraham consensit. braham filium immolaret, sed ut ejus voluntatem probaret. Neque in hoc malignus fuit Deus, sed benignus.
Abbreviated transcription (Latin):
smn tabernaculutm fecit. ⁊ se sacerdotem ĩ¬
stituit. ob haric causam reprobarit ioth.
qui in ebriatus ꝓpuas filias cognouit:
iuste pitnitum se esse asserunt. ⁊ quid
uemi per singła. omnes patres ueteris
oni. quia ppenormitatem pec̾ci ad ii¬
foros descendisse credunt. qui exceptisa¬
lis peceatis iegem a diabolo traditam
peceati: in inferno autem nulla est re¬
demptio ipsi uero redempti non funt
it. paties ueteris t. subiectos fuisse ma¬
ledicto legis. ⁊ ica maledicti fuerunt.
q trarisgressores ⁊ sic damꝑnati. predi
patres ueteris testamenti non st daꝑ
redicta hoc modo infirma mus dicẽ¬
tes. ꝙ sicut lex mosayta a deo data
t eona ita ili qui ex caritate eam ad̃¬
plerunt: uitam eternam meruerunt¬
omne enim opus quod ex caritatefit:
habe caritatem ⁊ fac quicquid uis. de
moyse licimus ꝙ ideo punitus est tem¬
it. ⁊ si hominem urcͥfecit: hoc diuiua
inspiratione factum fuit. ꝙ ille qui
nt̾fectus est mortem meruit ł si mo

Expanded text:
sibi tabernaculum fecit, et se sacerdotem instituit . Ob eamdem causam reprobant Lot, quia inebriatus proprias filias cognovit . injuste punitum e per singula? Omnes Patres Veteris oni, quia propter enormitatem peccati ad inferos descendisse credunt, qui praeter alia peccata, legem a diabolo traditam peccatum? In inferno autem nulla est redemptio . Ipsi ergo redempti non sunt,it Patres Veteris Testamenti subjectos fuisse maledicto legis ; et ita maledicti fuerunt, quia transgressores, et ita damnati. CAPUT Patres Veteris Testamenti non sunt damnati. Praedicta hoc modo infirmamus, dicentes, quod sicut lex Mosaica a Deo data fuit, et bona, ita illi qui eam ex charitate impleverunt, vitam aeternam meruerunt: nam omne opus quod ex charitate fit, Habe charitatem, et fac quidquid vis. » De Moyse dicimus quod ideo punitus est temit. Quod hominem interfecerit, hoc divina inspiratione factum fuit, quia ille qui interfectus est mortem meruit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
mendatio decepit. cum ait. ego sum e¬
tus est ⁊ femora sua turpiter denuda¬
uit. sumliter enoc filium sech damp¬
nant. quia primus ydolum inuenit.
siec ab hac dampnatione enoc eripi¬
unt. dicunt enim enoc p̃p enormita¬
tem cuslpe: de medio raptum fuisse

Expanded text:
 Ego sum tus est, et femora sua turpiter denudavit . Similiter Enos filium Seth damnant, quia primus idola invenit . Nec ab hac damnatione Enoch excipiunt: dicunt enim eum propter enormitatem culpae de medio raptum esse
Abbreviated transcription (Latin):
nuptie exetrabiles eẽnt uł male. s ut
ad maius bonum inuitaret .a. uirgini¬
tatem. melior est enim uirgini tas .i. expe¬
dlicior ⁊ acd maius promptior. quam it¬
ginilalis castitas conugał. coniugalis
enim status mł̃tis negotiis implieat᷑
quibus adquiruntur neccia uite. per
que conuigał status minus ꝓuitus ẽ
uod dicunt conuigium non posse
consummari sine carnali coitu:
coniugii fit ut carnale cõmertiũ au¬
non graue sit peccatum: aut ut pec¬
tatum non sit. qui enim cacłet in p̃

Expanded text:
nt exsecrabiles, vel malae, sed ut ad majus bonum invitaret, id est ad virginitatem: melior est enim virginitas, id est expeditior et ad majus bonum promptior, quam castitas conjugalis. Conjugalis enim status multis negotiis implicatur, quibus acquiruntur necessaria vitae, per quae idem status minus promptus est ad us etiam conjugium non posse consummari sine carnali coitu, fit, ut carnale commercium aut grave non sit peccatum, aut omnino peccatum non sit. Quot enim non caderent
Abbreviated transcription (Latin):
catus.⁊ si ab omni pecc̃o mundatus : gͦ
non ex adutt̾io conceptus. gͦ ⁊acharie ⁊
helysabet̾i copula: non fuit adult̾ium.
si foisitan dicent ipsum iohem non esse
filium ⁊acharie. s audiant quid dicat
angłc ac̃i ⁊ a chariam. stascetur tibi fili¬

Expanded text:
catus, ergo ab omni peccato mundatus, ergo non ex adulterio conceptus, ergo Zachariae et Elisabeth copula non fuit adulterium. Sed forsitan dicent ipsum Joannem non esse filium Zachariae. Sed audiant quid dixit angelus ad Zachariam: Nascetur tibi fili
Abbreviated transcription (Latin):
les dicuntur catarri .i. diffluentes per
catharri quasi casti. quia se castos ⁊ ius
tur posteriora cathi. in cuius spetie ut
dicunt apparet eis lucifer. ꝙautem nu¬
ptie tlampnabiles sint: auctoritatibus
lberasset a fluctuuaga nuptiarum tẽ¬
pestate. ⁊ quia conuigium non consum¬
matur nisi carnali coitu: ⁊ ita in pec¬
cato: dicunt coniugium execrabile esse.
ac si amatores sint castitatis. cum potiuiꝰ
est nubere quare ait apostolus. rolo uoꝰ
omnes esse sicut ego sum .i. continentes.
dicunt ⁊̃ ꝙ coniugium est causa maximi
peccati.i. addulterii. quia nisi coniugium
yrecederet non sequeretur adult̾ium:¬

Expanded text:
Hi dicuntur Cathari, id est diffluentes per cathari, quasi casti, quia se castos et justtur posteriora catti, in cujus specie, ut dicunt, apparet eis Lucifer. Quod autem nuptiae damnabiles sint, auctoritatibus revocasset a fluctivaga nuptiarum tempestate. Et quia conjugium non consummatur nisi carnali coitu, et ita in peccato, dicunt conjugium exsecrabile esse, ac si amatores essent castitatis, cum potius sest nubere, quare dicit Apostolus: Volo vos omnes esse sicut ego sum , id est continentes? Dicunt etiam quod conjugium est causa maximi peccati, id est adulterii, quia nisi conjugium praecederet, non sequeretur adulterium
Abbreviated transcription (Latin):
Apłos metrtuit sacerdotes. qñ daus eis
corpussuum ait. hoc factte in meam ꝯ¬
memoratd̃em młta ⁊̃ relinquit apłis
ordinanda que ipse non orclinaũ. ut
de oramum collatione. de sacet docum
consecratione. preterea si ordo nil confer¬
ret aã consectationem: relinquitire.
ut laici tta possint consecrare: ut sac̾¬

Expanded text:
os instituit sacerdotes, quando dans eis corpus suum, ait: Hoc facite in meam commemorationem . Multa etiam reliquit apostolis ordinanda, quae ipse non ordinavit, ut de ordinum collatione, sacerdotum consecratione. Praeterea si ordo nihil conferret ad consecrationem, relinquitur ut laici etiam possint consecrare, ut sace
Abbreviated transcription (Latin):
cunit extremam unstiõem ñ ẽe sãtm.¬
olei unctionem que datur infirmis nͨ
esse sacramentum nec aliquem hr̃e effect᷑.
quia hoc sacramentum unctionis infirnio¬
rum: ad apłis institutum esse non legit᷑¬

Expanded text:
cunt, extremam unctionem non esse sacrolei unctionem quae datur infirmis, nec esse sacramentum, nec aliquem habere effectum, quia hoc sacramentum unctionis infirmorum ab apostolis institutum non legit
Abbreviated transcription (Latin):
sufflauit in apłos. dans eis sp̃m san¬
ttum ad robur: insinuauit apłis sacꝰ
positionem: datur fidelib ꝑ confie
Qe si ab aliis presum ptum fuerit: nrit̾
habeatiar. ⁊ nacuum. nec inter eccłiasti
ad remissionem pec̃ci. cum ergo b̾etici
uas saeramentũ confirmatõis retinz¬
gant sacramento: quomodo ⁊̃ auddent
aeeogare auctoritati omnium sancto¬
nim apłos subsequentium. qui ma¬
pimum testantur hoc ẽẽ sacramen¬
tum : ꝙ ⁊̃ tante est dlignitatis ꝙ ite¬
ran non dleb. sine quo ⁊ nullus cdiscͤcs
⁊ adultus sine periculo discedit. qd̾
uel sacerdotium. non ẽe sacramen¬

Expanded text:
sufflavit in apostolos, dans eis Spiritum sanctum ad robur, insinuavit eis confirmpositionem, datur fidelibus per conficem. Et si ab aliis praesumptum fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastad remissionem peccatorum. Cum ergo ipsi  sacramentum confirmationis, insacramento. Quomodo etiam audent derogare auctoritati omnium sanctorum apostolos sequentium, qui maximum testantur esse hoc sacramentum? Quod etiam tantae est dignitatis, quod iterari non debet; sine quo etiam nullus adultus et discretus sine periculo discedit; quodvel sacerdotium, non esse sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
trem aut uxorẽ domũm: centuplum ac¬
cipiet.⁊ uitam eternam possidebit. dicũt
creaturam postponamus respectu ẽato¬
ris. item quomodo cõiugał copła racha¬
rie et helysabeth adult̾ium fuit. quorũ

Expanded text:
trem, aut uxorem, etc., centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Dicunt em creaturam postponamus Creatori. Item quomodo conjugalis copula Zachariae et Elisabeth, adulterium fuit, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nubat tantum in domino item obici¬
unt illud apłicum. uirt diligite uxo¬
res ur̃as sicut xͦ dilexit eccłiam. in quo
putant continẽtiam inter consuga
ponsata sibi eccłia mortem subire non
recusauit. Item paułc in epła ad roma¬
nos ait. sã que subuiro est mulier: ui¬
uente uiro alligata est legi. si autem
mortuus fuerit uir eius: soluta est a
lege uixi. igitur iiuente uiro uocabit᷑
adultera si fuit cum altero iuro. Item
dominus in euangłio. cum int̾rogorẽt
si liceret homini dimittere uxorẽ suã

Expanded text:
bat, tantum in Domino . Objiciunt etiam illud Apostoli: Viri diligite uxores vestras, sicut Christus Ecclesiam . In quo putant continentiam inter conjugathristus pro desponsata sibi Ecclesia, mortem subire non recusavit. Item, Paulus ad Romaniam quae sub uiro est mulier uiuente uiro ligata est legi, si autem mortuus fuerit uir, soluta est a lege uiri. igitur uiuente uiro uocabitur adultera, si iuDominus in Evangelio, cum interrogaretur, si liceret homini dimittere uxorem suam
Abbreviated transcription (Latin):
infidelem ⁊ ħ consentit hitare tũ illo
non dimutat eam:⁊ si qua mulier
habet uirum inficdelem. ⁊ hic consẽtit
b̾itare cum illa: non dimittat illum.
sũficatus est uir infideł per mulierem
fidelem. ⁊ sc̃ficata ẽ maulier infidel per¬

Expanded text:
infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam: et si qua mulier habet uirum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non dimittat uirum. sanctificatus est enim uir infidelis in muliere fideli, et sanctificata est mulier infidel
Abbreviated transcription (Latin):
lum thymocheum ordinasse ep̃m. paułs
⁊ in epistola ad cortihios ait. deum ĩ
quã eccłiasticum cdestruere ordinem ꝙ̃
antiqua institueruant patres st̃i: ⁊ mat̾
uoclia tanta ueneratione celebrat. credẽ¬

Expanded text:
lus Timotheum ordinavit episcopum. Item in Epistola ad Corinthios ait: Deum in quam ecclesiasticum destruere ordinem, quem instituerunt sancti Patres, et mater Ecclesia tanta veneratione celebrat.
Abbreviated transcription (Latin):
aichitrichni. legimus ⁊̃ de petro ꝙ hñit
esse bonum quam malum. cum ap̃ boĩe
⁊ non de coniugatis. maxime ⁊̃ mise
non pot̾ant: a pec̾co incontinentie ex
ordini. extreme ĩ nnctioni. dicunt enio¬
esse nullam turtutem sacramenti cõ¬
firmationuis. tum in euangłio uł ĩ aliiᷤ
libris noui testamenti non legatur ẽẽ

Expanded text:
cit . Legimus et de Petro, quod habuit esse bonum quam malum, cum apud Deum et de non conjugatis. Maxime etiam conon possunt, ab incontinentiae peccato excordini et extremae unctioni. Dicunt enim nullam esse virtutem sacramenti confirmationis, cum nec in Evangelio, nec in aliis libris Novi Test
Abbreviated transcription (Latin):
potius exornat. In hoc enim ius natu¬
rale ⁊ carnale cõmertium exor natur
ꝙ hono passim diuersã non cognostit
s unam sidi assumit. ꝙ in brutis ałibũ
liquet. que ducta naturali uire: gau¬
dent sui paris płalitate: s unitate ad
ultimam obiectionem dicimus qd
a płe non ideo uolẽdat illos quib scr¬
bebat eẽ solutos a coniugio: ⁊ continẽ¬
qr uirginał status. uel uicual expedi

Expanded text:
potius exornat. In hoc enim jus naturale et carnis commercium exornatur, quod homo passim diversas non cognoscat, sed unam sibi assumat; quod et in brutis animalibus liquet, quae ducta naturali jure, non gaudent paris pluralitate, sed unitate. Ad ultimam objectionem dicimus quod Apostolus non ideo volebat eos quibus scribebat, esse solutos a conjugio et continenquia virginalis status vel vidualis exped
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quicquid ad se a ipsa singula dicunt᷑.
runtur. ista tria sunt in mentẽ homĩs
⁊ sunt una mens. nec tamen intelligen¬
cia est memoria. nec memoria uolũtas.
nec uoluntas intelligentia aut memo¬
ria. alia enim similitudĩe idem probat᷑.
sicut tres saandele sibi unite sibi simi¬
les sibi equales si accendantur unam
habent lucem. nec maior magis est u¬
nius lux quam altius. s tͥum est lux
una. ⁊ diuidua. sic in una deitate treᷤ
sunt ꝑsone. nec una ꝑsona maior qͣm
alia. nec utlus maior. uł alia maior ꝙͣ
alterius. pater autem spetialiter dicit᷑
lux. filius splendor. spiritus sanctuᷤ flã¬
ma. ideo pater dicitur lux qr lucet a
se ipso non ab alio. ⁊ qr ab eo lucet lux
illuminans .i. filuis. ⁊ lux iulumi nãs¬
scilicet spurtus sanctus. filius ideo di¬
citur splendor. q sucut splendor ꝓce¬

Expanded text:
et quidquid aliud, ad se ipsa singula dicuntur,et quidquid aliud, ad se ipsa singula dicuntur,runtur; ista tria sunt in mente hominis, et sunt una mens, nec tamen intelligentia est memoria, nec memoria voluntas, nec voluntas intelligentia, aut memoria. Alia etiam similitudine idem probatur: sunt duae candelae sibi unitae, sibi similes, sibi aequales; si accendantur, unam habent lucem, nec major, nec magis unius lux quam alterius. Sed trium est lux una et individua, sicut in una Trinitate sunt tres personae, nec una persona major quam alia, nec unius major vel alia natura quam alterius. Pater autem spiritualiter dicitur lux, Filius splendor, Spiritus sanctus flamma. Ideo Pater dicitur lux, quia lucet a se ipso, non ab alio, et quia ab eo lucet lux illuminans, id est Filius, et lux inflammans, id est Spiritus sanctus. Filius ideo dicitur splendor, quia sicut splendor pro
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur qr est ex deo: non idem ꝑsc̃a¬
liter esse potest elim ipso. est autem u¬
na tantum deitas. ergo diuersoꝵ ꝑa¬
sonaliter una est essentia. uł illa noci¬
o qua deus nouit omnia non est deu
de deo. deus autem notionem suam ai¬
ligit. quis autem est nexus ⁊ conueniẽ¬
cia patris ⁊ filii nisi spiritus sanctus.
qui ab utroq ꝓcedit: nonne dehuius
ꝓcessione dicit psalmista. Emute sanct
git se. hoc si cernimus nuncł quid domini
trinitatem s ymagĩem dei cerninius. hic
enim quedam apparet tnitas. memorie
intelligentie ⁊ amoris. hec igitur trca.
potissimum tractemꝰ. memoriam. uttel¬
ligentiam uoluntatẽ. hec igitur uita
non sunt tres uite. s una uita. nec tͤs
mentes s una mens. uua essentia. memo¬
ria uero dicitur ad aliquid ⁊ intelligen¬
ddicitur. uita uero dicitur ad se ipãm. ⁊
mens ⁊ essentia. ħ igitur tria eo sũt uñ
quo uita una. una mens. una essertiza¬

Expanded text:
appellatur quia est ex Deo, non idem personaappellatur quia est ex Deo, non idem personaliter esse potest, in ipso autem est tantum una deitas, ergo diversorum personaliter est una essentia, vel illa notio qua Deus novit omnia, non est Deus de Deo. Deus autem notionem suam diligit. Quis autem est nexus et convenientia Patris et Filii, nisi Spiritus sanctus, qui ab utroque procedit? Nonne de hujus processione dicit Psalmista: Emitte spirigit se. Hoc si cernimus, nondum quidem Domini Trinitatem, sed imaginem Dei cernimus. Hic enim quaedam apparet trinitas, memoriae, intelligentiae et amoris. Haec igitur tria potissimum tractemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: haec tria non sunt tres vitae, sed una vita, nec tres mentes, sed una mens, una essentia. Memoria vero dicitur ad aliquid; et intelligendicuntur; vita vero dicitur ad seipsam, et mens, et essentia. Haec igitur tria eo sunt unum, quo una
Abbreviated transcription (Latin):
tate dicitur. aut in unitate ⁊ tͥaio¬
te diuina reꝑietur. pretere a sicut
deus ab eteruo fuit sapiens. ita sen¬
encia eius fuit ab eterno. que ab ip̃o ꝓcedit.
⁊ ita sapientia patris a patre nastitur.⁊ sic
est proles patris. ergo filius patris. notio e¬
nim illa qua ceus ⁊ se ⁊ uniuersa nouit ẽẽ
conclita. alia ab ipso est. quia ⁊ ex ipso et ĩ
ip̃o. que quia non est aliud in sub̾a ab eo ex
quo est. filius nomĩatur ea siłitudine. qi
sicut in naturali generatione filius a pa¬
ire inpersona alius est substancie. tam̃
gusdem ita dei ⁊ ex ip̃o producte notio¬
nis: una est existencia. ⁊ tamen alia ꝑ¬
lona. qr sicut cdiximus eadem non pot̃
tẽ ex se ipsa. hoc tamen interest in data
sinilitudine ad ea pp̃ que data ẽ. ꝙ ĩhu¬
mana generatione patris ⁊ filis: untai
subsistencia spetie. non singłaritate d̾i
uiro ⁊ sue notionis singłaritate una ẽ
essentia. sic igitur ꝙ in theologicis filiꝰ

Expanded text:
tate dicitur, aut in unitate et trinittate dicitur, aut in unitate et trinitate divina reperitur. Praeterea, sicut Deus ab aeterno fuit sapiens, ita sapientia sua fuit ab aeterno quae ab ipso procedit, et ita Sapientia Patris a Patre nascitur, et sic est proles Patris: ergo Filius Patris. Notio enim illa qua Deus et se, et universa novit a se condita, alia ab ipso est, quia ex ipso et in ipso, quae, quia non est aliud in substantia ab eo ex quo est, Filius nominatur ea similitudine, quia sicut in naturali generatione filius a patre in persona alius est, substantiae tamen ejusdem; ita Dei et ex ipso productae notionis una est existentia, et tamen alia persona, quia, sicut diximus, eadem non potest esse ex se ipsa. Hoc tamen interest in dicta similitudine quae data est, quod in humana generatione patris et filii una est substantia specie, non singularitate, Dei vero et suae notionis, singularitate una est essentia. Sic igitur quod in theologicis Filius
Abbreviated transcription (Latin):
citatem. restat gͦ hanc esse in creatore
cum in creatura inueniri non possit
quia sicut ab unitate indiuisibili. oi
ꝓcedit pluralitas que diuisibił ẽ. ita
c̃atore inuariabili. omne proceddit u¬
riabile. quia ipse stabilis manens an
cuncta moueri.⁊ sicut in unrtate e
numero resultat c̃atoris ⁊ t̾ature ymi¬
go: ita ⁊ trinitatis similitudo ĩ ꝓpu
tate enini unitatis: quodãmꝰ resulta
uestigium tͥnitatis. qr ut ap̃ arismis¬
ticum legitue. unitas gignit se ipã
Iter unitatem autem genitã ⁊ gigñ¬
tem: quedam inuenitur płalitas. in
quo subsistente ergo hoc pot̃imus in¬
uenire isi in deo: deus enim gignit
deum.⁊ non alium a d̾o gignentẽ. uno
genuit illum qui est il deus cũ gen̾ar¬
te. ⁊ est ibi perfecta equalitas gignẽti
⁊ geniti. siue cõuenientia siue nexus
qui dicitur sp̃c sanctus. in quo pates
⁊ filius conueniunt. unde ⁊ philoset
ait. monas gignit monadẽ. ⁊ in se su¬
nullo subsistente inuenies ꝙ de uin¬

Expanded text:
citatem: restat ergo et hanc esse in Creatore, cum in creatura inveniri non possit. Quia sicut ab unitate indivisibili omnis procedit pluralitas quae divisibilis est, ita a Creatore invariabili omne procedit variabile, quia Ipse manens stabilis dat cuncta moveri. Et sicut in unitate et numero resultant Creatoris et creaturae imagoietate enim unitatis quodam modo resultat vestigium Trinitatis, quia, ut apud arithmeticum legitur, unitas gignit se ipsam. Inter unitatem autem genitam et gignentem quaedam invenitur aequalitas. In quo ergo subsistente hoc poterimus invenire, nisi in Deo? Deus enim gignit Deum, et non alium Deum a Deo gignente, imo genuit illum qui est idem Deus cum gignente; et est ibi perfecta aequalitas gignentis et geniti, sive convenientia, seu connexus, qui dicitur Spiritus sanctus, in quo Pater et Filius conveniunt. Unde et philosophus ait: « Monas gignit monadem, et in se sunullo subsistente invenies quod de uni
Abbreviated transcription (Latin):
tanihumanitatẽ: ascendam uacelum
prh umane nature glificatioem qui
sum in celo per cdliuini̾ tatem. et fit suppo
popersona non pro natura anaua suppo.¬
ne non excluditur eccłia que est uñ cum

Expanded text:
tam humanitatem, ascendam in coelum, per humanae naturae glorificationem, qui sum in coelo per divinitatem, et fit suppositio pro persona, non pro natura. In qua suppositione, non excluditur Ecclesia, quae unum
Abbreviated transcription (Latin):
ros eos c̾asset. oportunum eẽtum fuct i¬
acut in aduersis apparuit dei uisticia ⁊
rmanserunt in celo. non uidetur hõ eẽ
factus aã supplendam ruinam angłorũ.
ad̃ quod duicimus ꝙsi anglłe noncecidiss
lestem ierłm exornandam. ⁊ ex diuersoꝵ
generum cuub quasi ex diuersis pari¬
etibus ꝯponandam hõ est c̾atus. decens e¬
nim fuit ut tam corporea quam ĩcorpo¬
rra natura diuine donitatis ꝑticepꝰ si¬
eret.⁊ ea frueretur ⁊ feliciter uiu̾es.
forsitan cucent ꝙ quidam angłi boni st̃
s a celo cum aliis lapsi sunt. s quomo¬
do passi sunt lapsum. qui non lapsi st̃¬
celum ⁊ quod xp̃e non descend ad ĩferos
adem ratione dicunt quod anime
sanctor cum xp̃o ascendente ĩcelũ
non ascendunt. qi manifeste hoc ex eiͣn.¬
gnio non habent. dicunt.ii. xp̃m ad infe¬
ros non descendisse. nec animas ab infer¬
no liberasse. qi asserunt animas omnium
eorum qui ante aduentum xͥ decesserũt
traeis uidentur. q dlicunt iobem baptis

Expanded text:
ros, eos creasset. Opportunum fuit, ut sicut in aversis apparuit Dei justitia, iremanserunt in coelo, non videtur homo esse factus ad supplendum numerum angelorum. Ad quod dicimus: Etiamsi angelus non cecidisset, lestem Hierusalem exornandam, et ex diversorum graduum civibus, quasi ex diversis parietibus, componendam, homo creatus est. Decens enim fuit, ut tam corporea quam incorporea natura divinae bonitatis particeps fieret, et ea frueretur, et feliciter viveret. Forsitan dicent, quod quidam angeli boni sunt, sed de coelo cum aliis lapsi sunt; sed quomodo passi sunt lapsum, qui non sunt lapsi  ad infernum. Eadem ratione dicunt, quod animae sanctorum cum Christo ascendente, in coelum non ascenderunt, quia manifeste hoc ex Evangelio non habent. Dicunt etiam Christum ad inferos non descendisse, nec animas ab inferno liberasse; quia asserunt animas omnium illorum qui ante adventum Christi decesserunt, bi esse videntur, quia dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
stem si quodeid corpus est opis dliaboll.
nluis dei copus non assumpsit. qi opus ai¬
aboli sibi non unsuit ⁊ ita uenum corpis
non haburt. ⁊ sic uerus non fuit ꝓ quidã
sentando głificatam naturam. quã nõ
hebebat. Item si corpus hu̾it quomodo
clauso ut̾o de iurgine exiuit: quomodo¬

Expanded text:
tem, si quodlibet corpus est opus diaboli, Filius Dei corpus non assumpsit, quia opus diaboli sibi non univit; et ita verum corpus non habuit, nec verus homo fuit. Quod quidam esentando glorificatam naturam, quam non habebat. Item, si corpus habuit, quomodo clauso utero de Virgine exivit? quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum ⁊c̃.⁊ alibi. si tamen compatiam᷑
ut ⁊ cõgłificemur. nisi ergo xͥ uere passus eᷤ¬
set non recte diceremur compati. ⁊ alibi. xͦ
⁊c̃. ⁊ ip̃ xͨ demonstrans suum sanguinem
ait. hic est sanguis qui pro multis effun
dicere ꝙ hylarius ħ retulit ad penam nõ

Expanded text:
ejus . Et alibi: Si tamen compatimur; ut et conglorificemur . Nisi ergo vere Christus passus esset, non recte diceremur compati. Et alibi: Christus Christus demonstrans suum sanguinem, ait: Hic est sanguis qui pro multis effunddicere, quod Hilarius hoc retulit non ad po
Abbreviated transcription (Latin):
poreret in alia effigie. forte ꝑcussi fue¬
tiunt aurisia. quadam spetie cecctaris.
quia ab eis non uidebatur ꝙ ocłis pie¬
te thabor non eius siłitucdiem. potuit
enim miracłose corꝑis glificatõem uii¬

Expanded text:
ercussi erant aurisia, id est quadam specie caecitatis, qua ab eis non videbatur quod oculis praeus in monte Thabor, non ejus similitudinem. Potuit enim Deus miraculose glorificationem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse etiam ꝓ defensione iusticie capita¬
lem subiit sãam. Ipse enim in utero
matris exultaũ ad aduent̾ liginis. ipͥ
⁊ loquela patri restituta fuit. nec dubi¬
ad uiferos descensurus eẽt. cum hoc inꝓpbis
legisset. s discipłi euis dubita uerũt quoᷤ ad
xp̃m misit ut c̃tificarent᷑ de xp̃i aduẽtu
uel ioħes sub forma tlubitatiõis expressit
affectum pietatis. ⁊ ꝯpassionis cum ait.
tu es qui uenturus es. an alium expecta¬
mus: q. d. tu qui tał ac tantus es. ita te

Expanded text:
ipse pro defensione justitiae, capitalem subiit sententiam. Ipse etiam in utero matris exsultavit in adventu Virginis. Ipse  loquela patri restituta fuit. Nec dubiad inferos descensurus esset, cum hoc in prophetis legisset. Sed discipuli ejus dubitaverunt, quos ad Christum misit, ut certificarentur de Christi adventu. Vel Joannes sub forma dubitationis, expressit affectum pietatis et compassionis, cum ait: Tu es qui venturus es? , quasi dicat: Tu qui talis ac tantus es, jam te
Abbreviated transcription (Latin):
quod ille qui dubitando ait .i. qui descẽd̾
reuocat xp̃m ab inferis. s si descendit ad
inferos ad quid descendit nisi ut lib̾aret
raptiuos: non enim gratia sui m̾iti des¬
cendit. s adliberand eos quos diabols in
inferno detinebat iniuste. item aucto.¬

Expanded text:
quod ille qui dubitando ait descendit, revocat Christum ab inferis. Sed si descendit ad inferos, ad quid descendit, nisi ut captivos liberaret? non enim gratia sui meriti descendit, sed ad liberandum eos quos diabolus in inferno injuste detinebat. Item aucto