comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾nacłm testimon i i. quando appropinquant ad altar e ut mi¬
nistrent in sc̃uario: ne iniquitatis rei moriant᷑. Ex his om̃ib
colligit᷑ quanta sit dignitas sac̃dotalis ministerii. & quanta. eẽ.
debeat scĩtas ministroꝵs. quãqͥ habuerit: sacerdotii merito ñ ca¬
rebit. Qui uͦ non habuerit: & sacerdotii officiũ ufurpabit. & me¬
rito cũ supͣ memoratis p̾sũptorib interibit. Multa de sac̃dotii
dignitate. multa de indum̃toꝵ sac̾dotaltũ mẏstica pulchritudi¬
ne uitantes ꝓlixitatẽ ser monis p̃teriuimꝰ: hoc intendentes qͥa
ad ȩdificationẽ moꝵ & adutilitatẽ audientiũ ista sufficiunt.
p̃sentis basilicȩ hodie deuote conuenistis. oportet ut qͥ
in his sc̃ĩs manufactis fieri uidetis. totũ in uob̾ impletũ
eẽ. cognoscatis. Primo eñi manib patrinoꝵ adeccłam fui¬
stis allati. & sac̃dotib uł exorcistis ad catheciz andũ oblati. Qui
dũ uos catheciz arent. dũ xp̃i legib in itiarent: de massa antiqu

Expanded text:
tabernaculum, quando appropinquabunt ad altare, ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur . » Ex his omnibus colligitur quanta sit dignitas sacerdotalis ministerii, et quanta esse debeat sanctitas ministrorum: quam qui habuerit, sacerdotii merito non carebit. Qui vero non habuerit, et sacerdotii officium usurpaverit, merito cum supra memoratis praesumptoribus interibit. Multa de sacerdotii dignitate, multa de indumentorum sacerdotalium mystica pulchritudine, vitantes prolixitatem sermonis, praeterivimus: hoc intendentes, quia ad aedificationem morum, et ad utilpraesentis basilicae hodie devote convenistis, oportet ut quod in his sanctis manufactis fieri videtis, totum impletum esse in vobis cognoscatis. Primo enim manibus patrinorum ad Ecclesiam fuistis allati, et sacerdotibus vel exorcistis ad catechizandum oblati. Qui dum vos catechizarent, dum Christi legibus initiarent, de massa antiqua
Abbreviated transcription (Latin):
mancu ł ilbacanentes i alta mysteria de inter nacaspirationefo
ueo nabtes histe segte candelabra aurea.id: lucẽ euangion in
coa matiomne uefut quoda tribili tonitru cõmouentia. Lale conit uo euge¬
tebat lobs uaptista. quando diçebat. Genimina iuigarĩ. qs dabit tiob sude¬
nanifeste anmonent cuncros adorandũi. E ga nufteetea dũi. Isti enangbitant.
incor pore debent habs inmente. T̃ ales eũi am̃decet habe rmenis croficat
muio pornis contaminent contagio s plena mentis oe cor pouie asdrate
pfalgcanrs quatereni diacones ordinandi sent:apes ꝓlepune coceic¬

Expanded text:
nuntii: tuba canentes, id est alta mysteria de interna aspiratione foris resonantes. Hi sunt septem candelabra aurea, id est lucem Evangelii comminatione velut quodam terribili tonitru commoventia. Tale tonitru emittebat Joannes Baptista, quando dicebat: « Genimina viperarum, quis dabit vobis fumanifeste admonent cunctos ad orandum, et ad genu flectendum: Isti evangelizant, in corpore, debeant habere in mente. Tales enim Deum decet habere ministros, qui nullo carnis contaminentur contagio, sed plena mentis et corporis castitate praefulgeant. Quales enim diaconi ordinandi sunt, Apostolus ple
Abbreviated transcription (Latin):
or dinaret᷑ & consecraret᷑ dño. & seruirent ꝓ isrł corã aaron &¬
filiis eiꝰ in tabnacło dĩ. ipsiq gestarent arcã & tab̾naculũ & om̃ia
uasa eiꝰ & incir cũitu tab̾nacłi ipsi castra consticuerent. & in tran¬
ad por tanda onera robusta est: quod illi ordini a moy se insticui¬
.A
Q. Quod etũ in nouo tetanto resresento. i ui e aomes a a sinist ⁊̃ humie¬

Expanded text:
ordinaretur, et consecraretur Domino, et serviret pro Israel coram Aaron ordinaretur, et consecraretur Domino, et serviret pro Israel coram Aaron filiis ejus in tabernaculo Dei; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi ipsi castra constituerent, et in tranad portanda onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institu. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis supra sinist
Abbreviated transcription (Latin):
piunt urceolũ cũ aqua manile. & manut᷑giũ. qͥb mundare debens
manꝰ sacerdos & leuita tractaturi dñica sacram̃ta. Hoc officio us
est dñs. quando facta cena cũ discipłis linteo se p̾emxit. & mittene
aquã in peluẽ pedes discipłoꝵs lauit & linteo extersit. Una signifi¬
tio ÷ lintei & manutgii. quȩ de lino fiunt. & multis castigationi
& ablutionib adcandor ẽ ꝑueniunt. Linteo gͦ pedes puluere fe¬
ti pͥꝰ aqua lauant᷑. dein linteo ex t̃gunt᷑. Sic cũ psalmista dicimis
lauabo ꝑ singulas noctes. id ÷ ꝑ singulas offensiones. lectũ meum
id÷ conscientiã meã. in qua sanꝰ quiesco. eger laboro. & cũ apło cali
seqͥt᷑ loco. non sine aliquo senarii mysterio: quo ꝓpt̾ sui ꝑfectu¬
nem. significat᷑ oꝑũ ꝑfectio: Hic ordo inueteri testam̃to at̾r ibu
leui habet exordiũ. Precepit em̃ dñs moysi. ut post ordinatio¬
nẽ aaron & filiors eiꝰ rursus trib leui ad diuini cultꝰ ministeris

Expanded text:
aquam amanili et manutergium, quibus mundare debent manus sacerdos et levita, tractaturi Dominica sacramenta. Hoc officio usus est Dominus, quando facta coena cum discipulis, linteo se praecinxit: et mittens aquam in pelvim, pedes discipulorum lavit, et linteo extersit. Una significatio est lintei et manutergii, quae de lino fiunt: et multis castigationibus et ablutionibus ad candorem perveniunt. Linteo ergo pedes pulvere foedati prius aqua lavantur, deinde linteo exterguntur. Sic cum Psalmista dicimus: « Lavabo per singulas noctes id est per singulas offensiones, « lectum meum , » id est conscientiam meam, in qua sanus quiesco, aeger laboro, et cum Apostolo:sexto loco, non sine aliquo senarii mysterio, quo, propter sui perfectionem, significatur operum perfectio. Hic ordo in Veteri testamento a tribu Levi habet exordium: praecipit enim Dominus Moysi , ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, rursus tribus Levi ad divini cultus ministeria
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̾ in officio suo agere debeant: accipiunt abarchidiaco cande¬
brũ cũ cero ut sciant se ad accendenda luminaria mancipari. Ac¬
unt urceolũ uacuũ adinfundendã aquã in calicẽ. qͦ consetrandꝰ ẽ
sanguis xp̃i. Ubi fit cõmemoratio sanguinis dexp̃i latere ꝓflue¬
tis. & aquȩ inde ꝓcedentis. Quȩ duo iccir co incalice cõmiscent᷑: q
xp̃i sanguine sumꝰ redẽpti. & aqua baptismi apeccatis abluti.
uinto loco ordinant᷑ subdiaconi. qui ministerio altaris apꝓ¬
mant: quia uasa corporis & sanguinis xp̃i portant. Unde lez
continenti e eis imponit᷑. quatinꝰ impleant illud ꝓpħȩ. Mu
omnẽ carnis immundiciã. Isti ministrant officiis leuitarũ . ei
tẽplo dñi oblationes suscipunt apopłis. ad istor ꝓuisionẽ ꝑtine
tantũ de oblationib ponere inaltari: quantũ possit̾ popło sufficere

Expanded text:
qualiter in officio agere debeant, accipiunt ab archidiacono candelabrum cum cereo: ut sciant se ad accendenda luminaria mancipari. Accipiunt urceolum vacuum ad infundendam aquam in calicem, quo consecrandus est sanguis Christi. Ubi fit commemoratio sanguinis de Christi latere profluentis, et aquae inde procedentis. Quae duo idcirco in calicem commiscentur, quia Christi sanguine sumus redempti, et aqua baptismi a peccatis abluti . Quinto loco ordinantur subdiaconi, qui jam ministerio altaris approximant, quia vasa corporis et sanguinis Christi portant. Unde lex continentiae eis imponitur, quatenus impleant illud Prophetae:omnem carnis immunditiam. Isti ministrant officiis Levitarum, et in templo Domini oblationes suscipiunt à populis. Ad istorum provisionem pertinet, tantum de oblationibus 264 ponere in altari, quantum possit populo sufficere.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ obtulit dõ emundabit conscientias nr̃as ab oꝑib mor tuis. ad ser¬
uiendũ deo uruenti: Notandũ. ẽ. qͦd dicit. si fuerit mortuus ante
purificationẽ manere in immundicia & perire animã illã ex
ĩsrł: id÷ a consortio popłi dei. Quod qͥd aliud uult dicere. nisi
manere penã illi animȩ etiã post mortẽ. si dũ uiuit non fuerit
mundata isto sacramento. quo figurat᷑ baptismꝰ xp̃ie Auiro
autẽ mundo dic̃ hanc purificationẽ fieri. ubi significant᷑ mi¬
nistri portantes ꝑsonã dñi sui qui.ẽ.uir mundꝰ. Unde & in se¬
quentib de eoqul cir cũ spargit aquã asꝑsionis. ut lauet uesti
menta sua: id÷ ut sit mundꝰ mente & corpore. Cõpletis iã bap¬
tismi sacramentis. cũ baptizatꝰ de fonte ascend̾it : sacro cris¬
mate unguit᷑ in feruice. ut cognoscat se ꝓmotul. eẽ. in regiũ
bres ur̃m qua inceis e. Quod si ꝑsenerant fecerit acu fotudse utu¬
cñ ib er tincita tapade. a ianuaspons repelle tased eteorude nti

Expanded text:
 obtulit se Deo, emundabit conscientias nostras ad serviendum Deo viventi? » . Notandum est quod dicit, si fuerit mortuus ante purificationem, manere in immunditia, et perire animam illam ex Israel, id est, a consortio populi Dei. Quo quid aliud vult dicere, nisi manere poenam animae illi et post mortem, si dum vivit, non fuerit mundata isto sacramento, quo figuratur Christi baptismus? A viro autem mundo dicit hanc purificationem fieri: ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui est vir mundus. Unde in seqmenta sua, id est, ut sit mundus mente et corpore. Completis jam baptismi sacramentis, cum baptizatus de fonte ascenderit, sacro chrismate ungitur in vertice, ut cognoscat se promotum esse in regium Christiano vestis candida, ut qui primae nativitatis decorem, vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis gloriae praeferat
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. & incelsis montib radicat. & ideo spẽ incorruptionis & suꝑ¬
nȩ głe significat. Hoꝵs orñiũ coniunctione aqua asꝑsionis consecr.¬
tur. qͥa qui mor tuũ tetigerat ut dictũ. ẽ emundatur. qͥa qͥ aboꝑb
mor t̾uis id÷ peccatis originalib lib̾at᷑. baptismate sacro infide
mortis xp̃i & resurrectionis cũ sponsione caritatis & spei baptir¬
tur. Unde dic̃ apłs adhebreos. Si sanguis uitulȩ asꝑsus inqͥnatos sc̃ĩ

Expanded text:
dicitur, et in excelsis montibus radicat, et ideo spem incorruptionis et sudicitur, et in excelsis montibus radicat, et ideo spem incorruptionis et sue significat. Horum omnium conjunctio aqua aspersionis consecratur, quia qui mortuum tetigerat, ut dictum est, emundatur, quia qui operibus mortuis, id est, peccatis originalibus liberatur, baptismate sacro in fide mortis Christi et resurrectionis, cum sponsione charitatis et spei baptizatur. Unde Apostolus ad Hebraeos: «
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ quia & dñs passurus extra ciuitatẽ ductꝰ .ẽ. Quod uͦ sangune
eiꝰdẽ uitulȩ septies asꝑgebat᷑ tab̾nacłm & om̃ia uasa tab̾nacłi. ple¬
toꝵ cõplexione: quȩ utraq mundata sunt x p̃i san guinis
ꝑsione. Quod uͦ carnes eiꝰdẽ uitulȩ & coriũ. & st̃ Lcora cõ¬
burunt᷑. hoc significatũ. ẽ: quia tota humilitas & ignomi¬
iria passionis conu̾sa. ẽ. in głam refurrectionis. qđ bene i¬
gnis significat. qui semꝑ ad suꝑiora contendit: & qd assu¬
mit in se conu̾tit. Qd autẽ y sopꝰ huic asꝑsioni admiscet᷑. hoc si¬
gnificat᷑ qr in fide mortis xp̃i peccata mundant᷑. Unde ait
apts. fide mundans corda eoꝵ. Y sopꝰ quippe ideofidẽ signi¬
ficat : quia cũ sic herba humilis. firmit̾ heret in petra.
Coccus ideo huic mundationi adhibet᷑: quia flãmeo colore
caritatẽ significat. sine qua mortuũ. ẽ. qͥcqͥd fides oꝑat᷑. Ce¬
drus qͦq huic mundationi opitulat᷑. quȩ imputribił arbor

Expanded text:
tur, quia et Dominus passurus, extra civitatem ductus est. Quod vero sanguine ejusdem vitulae septies aspergebatur tabernaculum et omnia vasa tabernaculi, pletorum complexione: quae utraque mundata sunt Christi sanguinis effusione. Quod vero carnes ejusdem vitulae et corium et stercora comburebantur hoc significatum est quia tota humilitas et ignominia passionis versa est in gloriam resurrectionis. Quod bene ignis significat qui semper ad superiora tendit, et quod absumit in se convertit. Quod autem hyssopus huic aspersioni admiscetur, hoc significat quod in fide mortis Christi peccata mundantur. Unde ait Apostolus: « Fide mundans corda eorum . » Hyssopus quippe ideo fidem significat, quod cum sit herba humilis, firmiter haeret in petra. Coccus ideo huic mundationi adhibetur, quia flammeo colore charitatem significat, sine qua mortuum est quidquid fides operatur. Cedrus quoque huic mundationi opitulatur, quae imputribilis arbor
Abbreviated transcription (Latin):
atione abnegans impietatẽ & scłaria desicia. Respondet par uurꝰ
pora gestantiũ: ab renuncio. Unde augustmꝰ cont̃ iuliarã: enlibro
Quisqͥs negat ꝑora gestantiũ paruulos abreniu¬
ciare &
Qcredere: neget & eos acciꝑe baptismũ. quia in manib
gastantiũ reluctant᷑. Idẽ in libro de penitentia. Paruudes adcon
secrationẽ remissionẽq or iginalis peccati ꝓdest eor fides aguib
coonc uinguit᷑ cathecuminꝰ oleo sacromn pectore. tanquã muniaeͤ
aouersus hostẽ inuisibilẽ. ne e⁊ immunda & noxia ꝑsuadeat desi¬
deria. Unguit᷑ & int̾ scapulas ubi. ẽ. uigor portandi onen scule
fortitiudine acerpiat adportandũ pondꝰ diei & est. sic boniꝰ atole¬
a. Exinde ex quirit᷑ ab eosi credat in dm̃ patrẽ om̃ipodente &¬

Expanded text:
nversationem abnegans impietatem et saecularia desideria . Respondet parvulus nversationem abnegans impietatem et saecularia desideria . Respondet parvulus per ora gestantium, Abrenuntio. Unde Augustinus contra Julianum lib. IV: Quisquis negat per ora gestantium parvulos abrenuntiare et credere, negetur eos accipere baptismum, qui in manibus gestantium reluctantur. Idem in libro De poenitentia: Parvusecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus tionem ungitur catechumenus olco sacro in pectore, tanquam muniatur adversus hostem invisibilem, ne ei immunda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris, ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, sicut bonus athleta. Exinde exquiritur ab eo, si credat in Deum Patrem omnipotente
Abbreviated transcription (Latin):
ius os tetigit & aures. Aures quia surdꝰ erat. os quia mutꝰ erat. &¬
ait. Effeta: quod. ẽ. adaꝑire. Deinde uenit sac̃dos adfontẽ. conse¬
cratur fons in nomine patris & filii & sp̃s scĩ. quib uerbis si
aqua salutis consecret᷑. nec abono meliꝰ. nec amalo peiꝰ: baptis¬
mus accipit᷑. Unde augustinꝰ in libro t̃cio de unico baptismo.
on.ẽ. aquã ꝓfana nec adultera. suꝑ quã nom̃ dĩ inuocac᷑. etiam
si ãꝑfanis & adulteris inuocet᷑. quia nec ipsa creatura. nec ipsũ
nom̃. ẽ. adulterũ. Tradit᷑ etiã nouȩ uitȩ auditorib simbolũ fidĩ¬
qͦd ꝑ .xii. apłos ordinatũ. ẽ. & totidẽ sententiis cõp̃hensũ. Postre¬
ino oftert᷑ paruulus ad baptismũ. int̾r ogat᷑ a sacerdote. ab¬
renuncias sathane & om̃ib oꝑib eiꝰ. & om̃ib põpiseiꝰ: ut pͥmũ
respuat errorẽ. & sic approrimet ad ueritatẽ.⁊it possicueta¬

Expanded text:
jus os tetigit, quia mutus, et aures, quia surdjus os tetigit, quia mutus, et aures, quia surdait. « Ephphetha, quod est adaperire. » Deinde venit sacerdos ad fontem, consecratur fons in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti; quibus verbis si aqua salutis consecretur, nec a bono nec a malo pejus accipitur baptismus. Unde Augustinus in libro tertio De unico baptismo: « Non est aqua profana, nec adultera super quam nomen Dei invocatur, etsi a profanis et ab adulteris invocetur, quia nec ipsa creatura, nec ipsum nomen adulterum est. » Traditur etiam novae vitae auditoribus symbolum fid apostolos ordinatum est, et totidem sententiis comprehensum. Postremo parvulus ad baptismum interrogatur a sacerdote: Abrenuntias Satanae et omnibus operibus ejus et pompis ejus? ut primum respuat errorem, et sic adproximet ad veritatem, ut possit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sacrũ baptisma renati sunt: s iã ꝑcrucis signũ in utero ma¬
tris eccłae concepti st̃.Omĩa enĩcarismata sacerdotalis ministe¬
rii crucis figura ꝑficiunt᷑. Omĩa autẽ sacram̃ta quȩ acta st̃ & agu¬
tur. exor cismis. orationib. infufflationib. quasi escȩ st̃ que paruu¬
los reficiunt in ut̃o: ut renatos aqua salutis. hilares mat̾ ȩccła ex¬
hibeat xp̃o. Postea tangunt᷑ ei nares & aures cũ saliua. Saliua qp¬
pe acapite descendit inos. suꝑnã significans sapientiã: cuiꝰ tactu
& aures cordis aꝑiunt᷑ ad intelligendũ uerbũ dĩ. & nares ad re
sius in libro de sacram̃tis. Quid egimꝰ in sabbato: Nempe aꝑtionẽ.¬
quia sacram̃ta celebrata st̃ aꝑtionis. quando tͥ  tetigit & nares. Quod
significat in euangłio dñs iesus xp̃s. cũ ei oblatꝰ. ẽẽt. surdꝰ & mutꝰ. cu¬

Expanded text:
per sacrum baptisma renati sunt: sed jam per crucis signum in utero maper sacrum baptisma renati sunt: sed jam per crucis signum in utero matris Ecclesiae concepti sunt. Omnia enim chrismata sacerdotalis ministerii crucis figura perficiuntur. Omnia autem sacramenta quae acta sunt, et aguntur exorcismis, orationibus, insufflationibus, quasi escae sunt, quae parvulos reficiunt in uthibeat Christo. Postea tanguntur ei aures et nares cum saliva. Saliva quippe a capite descendit in os supernam significans sapientiam, cujus tactu et aures cordis aperiuntur ad intelligendum verbum Dei, et nares ad repsius in libro De sacramquia sacramenta celebrata sunt apertionis, quia aures tibi tetigit et nares. Quod significat in Evangelio Dominus Jesus Christus, cum ei oblatus esset surdus et mutus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ddiaboli fignenta frustrant᷑. Sic cũ pͥmogenita delerent᷑ egypti. popłs hebre¬
orũ signatis postib domoꝵ suarũ sanguine agni paschalis intypodñi
nitis suis grauit᷑ ꝑcussus. ẽ. Sic apud ezechielẽ ierłm ab ĩminen¬
ti clade liberanda eẽ. ꝓmittit᷑.si tau quę figurã crueis ex pͥmit in
frontib gementiũ atq dolentiũ id÷ pęnitentiũ signaret᷑. Postea
careat iniquitatis. nec auermib uicioꝵ ultra putrefiat. s incorrup
seruet᷑ ad ꝑcipiendã plenã xp̃i gr̃ãm. neq ultra a condim̃to sapientiȩ
desipiat. neq retro aspiciat. sic ut uxor loth. Exufflat᷑ postea malign
foras. quod mysteria sacra significant. quando par uulꝰ bapti⁊ andꝰ
ex ufflat᷑ & exorcizat᷑. Non enĩ creatura dei in infantib ex orciza¬
tur & exufflat᷑: s ille subquo sunt qͥ sub peccato nascunt᷑. Nondun

Expanded text:
diaboli figmenta frustrantur. Sic cum primogenita delerentur Aegypti, populus Hebraediaboli figmenta frustrantur. Sic cum primogenita delerentur Aegypti, populus Hebraeorum, signatis postibus domorum suarum sanguine agni paschalis , typo 261 nitis suis graviter percussus est. Sic apud Ezechielem Hierusalem ab imminente clade liberandam esse promittitur, si Thau, quae figuram crucis exprimit, in frontibus gementium atque dolentium, id est poenitentium, signaretur . Postea careat iniquitatis: nec a vermibus vitiorum ultra putrescat, sed incorruptus servetur, ad percipiendam plenam Christi gratiam: neque ultra a condimento sapientiae desipiat, neque retro aspiciat, sicut uxor Lot . Exsufflatur postea malignus spiritus foras, quod mysteria sacra significant, quando parvulus exsufflatur et exorcizatur. Non enim creatura Dei in infantibus exorcizatur et exsufflatur: sed ille, sub quo sunt, qui sub peccato nascuntur. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
gnificent᷑ ꝓ ut dñs inspirare uoluerit. caritati ur̃ȩ aliqͥo dicere
ꝓposuimꝰ. ut & ipsi uirtutẽ sacramentor intellega tisio aud¬
noui hominis ineodẽ utero nutriat᷑. Iria qͥppe st̃ qͥb usq ad indu¬
mentũ nouitatis baptizandꝰ concipit᷑. alit᷑. & usq ad nouitatis in
tegritatẽ ꝓuehit᷑. cathecisini scilicet. exorcismi. & orationes. Cathe¬
cirat᷑ obhoc qͥ ad fic̾iẽ uocat᷑. ut ad qͦd uocat᷑. ꝓ pͥo moueat᷑ uoluntaris
arbitrio. Exorcizat᷑: ut ab eo diaboli potestas in iqua pellat᷑. Addit᷑ ꝓeo
& qua ꝓcul fiat uniuersa maligni sp̃s illusio. Signat᷑ itaq pͥmo bapti¬
⁊andꝰ crucis signacło. infronte. in pectore. in ocłis. in aurib. in narib
inore. cuiꝰ uirtute uictꝰ. ẽ. diabolus. & exaltatꝰ. ẽ xp̃c. Unde abacuc dũ
Cor nua in manib eiꝰ. ibi reposita. ẽ. fortitudo eiꝰ. Hoc gͦ signo muniunc᷑
totiꝰ corporis sensus. cuiꝰ uirtute & omĩa nr̃a sacramenta cõplent᷑. & om̃iu

Expanded text:
it, charitati vestrae aliquid dicere proposuimus, ut et ipsi virtutem sacramentorum intelligatis, et audnovi hominis in eodem utero nutriatur. Tria quippe sunt, quibus usque ad indumentum novitatis, baptizandus concipitur, alitur, et usque ad novitat orationes. Catechizatur ob hoc qui ad fidem vocatur, ut ad quod vocatur, proprio moveatur voluntatis arbitrio. Exorcizatur, ut ab eo diaboli potestas iniqua depellatur. Additur pro eo trio, et per quam procul fiat universa maligni spiritus illusio. Signatur itaque primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectore, in oculis, in auribus, in naribus, in ore, cujus virtute victus est diabolus, et exaltatus est Christus. Unde Habacuc dixit: « Cornua in manibus, ibi reposita est fortitudo ejus . » Hoc ergo signo muniuntur totius corporis sensus, cujus virtute et omnia nostra sacramenta complentur, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mersis es ut mutaplicẽ lapsũ. cogitationis. locutionis. oꝑatioĩs
aboleret trina confessio. hanc sacri baptismatis eniundationẽ. in
olerlitudine mortes api celebrata. p̃figurabat aqua asꝑsconis
inueteri lege. qua emundabat᷑ qͥ mor tuũ tergerat. ue uicastra
reuteret᷑: cuiimmixtꝰ erat cinis uitule rufe extra castea cobte

Expanded text:
mersus es tertio, ut multiplicem lapsum cogitationis, locutionis, operationis aboleret trina confessio. » Hanc sacri baptismatis emundationem in similitudinem mortis Christi celebratam praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege, qua emundabatur qui mortuum tetigerat, ut in castra reverteretur: cui immistus erat cinis vitulae rufae extra cast
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ ꝓpatrib tuis nati st̃ tͥ filii. qualit̃ debeant rudes popłas
treni hominis imaginẽ adhuc portantes cathecirare.qualit in
ouitatẽ uitȩ in xp̃i conformitatẽ lauacro aque inuerbo trais¬
formare. hoc ita factũ . ẽ. tẽporib apłors & martyerui. q inusideis
ogentib euangłm xp̃i uiris intelligentib & quib cunꝙ ꝑsonis
non fidesis. ne paruuli eors de hac uita ante rationa bile sannos
reconciliarent᷑ deo: sic̃ ꝑ alteriꝰ peccatũ aliena aerahe. a dand
Inetotctuiat etaq ad hoe nouũ sacramentoꝵ genꝰ ad cathebot ando

Expanded text:
 patribus tuis nati sunt tibi filii , » qualiter debeant rudes populos, terreni hominis imaginem adhuc portantes, catechizare: qualiter in novitate vitae in Christi conformitatem lavacro aquae in verbo transformare. Hoc ita factum est temporibus apostolorum et martyrum qui in Judaeis et gentibus Evangelium Christi viris intelligentibus et quibuscunque personis non fidelis, ne parvuli eorum de hac vita ante rationabiles annos reconciliarentur Deo sicut per alterius peccatum alienati erant a Deo. Institutu
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit euangłm. crucifrxꝰ ẽ. dans nob exẽpsũ humilitatis & patien¬
tiȩ t̾cia die refurrexit. in quo mẽbra sua resurrectionis suȩ ueri
tate confir mauit. Prexime cȩlos ascensurꝰ. discipłos qͥdagere de¬
berent ad moͣuit dicens. Ite docete om̃s gentes. p̃dicate euangłm
om̃i creature. Qui crediderit & baptismatꝰ fuerit: saluuis erit. his

Expanded text:
dicavit evangelium, crucifixus est, dans nobis exemplum humilitatis et patientiae; tertia die resurrexit, in quo membra sua resurrectionis suae spe confirmavit: proxime coelos ascensurus, discipulos, quid agere deberent, admonuit, dicens: « Ite, docete omnes gentes, praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatus f
Abbreviated transcription (Latin):
uoluunt᷑ post multa angarias quas passa ẽ. uł passura est sub regi¬
b huiꝰ sp̃uał babyloniȩ. in cȩlestẽ ierłm reuersura. ẽ. ubi uisionẽ ꝑa¬
eis fruitura est: nulli ulteriꝰ confusioni seruitura. Unde dicit ap¬

Expanded text:
ultas, multas angurias, quas passa vel passura est sub regiultas, multas angurias, quas passa vel passura est sub regihujus spiritualis Babyloniae, in coelestem Hierusalem reversura est, ubi visione, pacis fruitura est nulli ulterius confusioni servitura. Unde dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
pugnaturi. s tñ usq insabbatũ paschale baptismꝰ eoꝵ differc̃.
hoc attendente eccła. qͥa qͥ ad agonẽ in p̃senti uita uocant᷑. in spe
fute qͥetis baptizant᷑. Sic eñĩ contͣ uisibiles hostes pugnat᷑. no
ante quã uiquarta id ÷ iuuenili ȩtate ad militiã eligunt᷑. ut
sic in hac ȩtate pugnaturi ualidiores ad uisibiles hostes repes¬
lendos. sic ad xp̃ianã militiã subtypo hꝰ numeri electi xp̃ianũ
agonẽ uiriliter exerceant. & ut coronari mereant᷑ abacie ñ
recedant. Post tẽpora uͦ regnũ isr ł qunita ȩtate incoante. ꝓpt̾
ꝑuersitatẽ p̃taxati ꝓopłi captuante rege babiloniȩ. transmi¬
grauit ex parte idẽ ppłs inbabyloniã. & qͥ confusioni seruie¬
rat uoluntariꝰ regi babylonis quod int̾pretat᷑ confusio. serui
bene ad statũ ꝑtinet eccłȩ quȩ post huiꝰ scłi tẽporasseptenario

Expanded text:
pugnaturi: sed tamen usque in sabbatum paschale baptismus eorum differtur, pugnaturi: sed tamen usque in sabbatum paschale baptismus eorum differtur, hoc attendente Ecclesia, quia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe futurae quietis baptizantur. Sic enim contra visibiles hostes pugnaturi, non ante quam in vita, id est, juvenili aetate, ad militiam eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, validiores ad visibiles hostes repellendos, sic ad Christianam militiam sub typo hujus numeri electi, Christianum agonem viriliter exerceant, et ut coronari mereantur, ab acie non recedant. Post tempora vero regum Israel, quinta aetate inchoante, propter perversitatem praetaxati populi captivante Babyloniae rege, transmigravit ex parte idem populus in Babyloniam, et qui confusioni servierat voluntarius, regi Babylonis, quod interpretatur confusio, servivbene ad statum pertinet Ecclesiae, quae post hujus saeculi, quod septenario
Abbreviated transcription (Latin):
te mundi ꝑ octo aĩas asũmer sione diluiui ĩ ꝑ arcã lib̾atas eadẽ ȩceli
figurata.e: quȩ inspe octauȩ id÷ resurrectioĩs ꝑ aquas baptismi
non sine auxilio ligni salutaris a sũmer sione exub̾antiũ tẽptati¬
nũ liberata est. Tercia deniq ȩtate popłs dĩ ab egyptia seruitute li¬
rubrũ. rubet & baptismꝰ xp̃i sanguine consecratꝰ. Hostes atergo se¬
quentes moriunt᷑: quia peccata p̃terita ꝑbaptismũ delent᷑. De hinc
quarta ȩtate in illa t̾rena ierłm claruit regnũ dauid. xp̃i & eccłȩ re¬
gnũ pͣfigurans. de cuiꝰ semine idẽ xp̃s natꝰ. ẽ. in ȩccła sua spualiter
regnans. & eã sibi obtẽꝑantẽ post tp̃ragłose coronans. Inde est qͦd
qͥ in sabbato scõ st̃ baptizandi. quarta ebdomada quadragesimalis
obseruantiȩ quȩ continentiȩ nob̾ arma ministrat. & quarta eiꝰ¬
dẽ ebdomadȩ feria. catecirandi & exorcitandi deferunt᷑ adeccła¬
ibi audituri & instruendi qualit contra sp̃uales neqͥcias sint

Expanded text:
te mundi, per octo animas a submersione diluvii per arcam liberatas, eadem Ecclesia figurata est, quae in spe octavae, id est, resurrectionis, per aquas baptismi non sine auxilio ligni salutaris, a submersione exuberantium tantationum liberata est. Tertia denique aetate populus Dei ab Aegyptiaca servitute liRubrum, rubet et baptismus, Christi sanguine consecratus. Hostes a tergo sequentes moriuntur, quia peccata praeterita per baptismum delentur. Dehinc quarta aetate in illa terrena Hierregnum praefigurans: de cujus semine idem Christus natus est, in Ecclesia sua spiritaliter regnans et eam sibi obtemperantem post tempora gloriose coronans. Inde est quod qui in Sabbato sancto sunt baptizandi, quarta hebdomada quadragesimalis observantiae, quae continentiae nobis arma ministrat, et quarta hebdomade feria catechizandi et exorciibi audituri et instruendi, qualiter contra spirituales nequitias sint
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ de hoc p̾sentiũ latore. ut si qͥd aduersitatis ipsi causa huiꝰ negocu
contigerit. apłicã manũ & iudicẽ & adiutricẽ sentiat. Nã cĩ ante
hoc negociũ inpace eẽt: nc̃ & arege & a comite carnotensi. sub
obtentu aliar ũ occasionũ. minis atq odiis circũuenitur. Nec
desistit. De p̃cam᷑ etiã si quid de hoc negocio postulauerit. quod
psenti paginula non contineat᷑.: ut ipsũ tanquã nos in hac re
audiatis

Expanded text:
mus de hoc praesentium latore, ut si quid adversitatis ipsi causa hujus negotii mus de hoc praesentium latore, ut si quid adversitatis ipsi causa hujus negotii contigerit, apostolicam manum et vindicem et adjutricem sentiat. Nam cum ante hoc negotium in pace esset, nunc et a rege et a comite Carnotensi sub obtentu aliarum occasionum minis atque odiis circumvenitur, nec desistit. Deprecamur etiam, si quid de hoc negotio postulaverit quod praesenti paginula non contineatur, ut ipsum tanquam nos in hac re audiatis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positoꝵ inpace concedat᷑. has itaq litteras excellentiȩ ur̃e misi.
qͥb uisis: insuggestores ear ũ seuerã sententiã dicatis. quatinꝰ infa¬
mie senꝑ subiaceant. nͥ hi qͥ hac occasione resfuas amiserint. eas
ex integro recipiant. Ita enĩ & opp̃ssionem pauꝑũ releuabitis. &
cȩtos asimili p̾uaricatione cõpescetis. De p̾cariis uͦ quas iãbis incar¬
notensi ȩccła uetuistis. similit̾ obnixe p̃cam᷑: ut nunquã prȩcam᷑ ut¬
nunquã mutet᷑ ur̃a sententia. s magis confirmet᷑. qi quando ꝑ¬
sonalit̾ accip ebant᷑. oriebant᷑ inde illicita emptio & uenditio int acci¬
mentes & non accipientes feda contentio. irȩ. rixȩ.emulationes. ini¬
miciciȩ & multa illicita quȩ radicitꝰ euellenda eẽ abȩccta sanc cire
debet ur̃a excellentia. De cȩt̃o & ego & clerꝰ celsitudini ur̃ȩ supplica¬

Expanded text:
praepositorum in pace concedatur. Has itaque litteras excellentiae vestrae misi, praepositorum in pace concedatur. Has itaque litteras excellentiae vestrae misi, quibus visis, in suggestores eorum severam 116 sententiam dictetis, quatenus infamiae semper subjaceant, nisi ii qui hac occasione res suas amiserint, eas ex integro recipiant. Ita enim et oppressionem pauperum relevabitis, et caeteros a simili praevaricatione compescetis. De precariis vero , quas jam bis in Carnotensi Ecclesia vetuistis, similiter obnixe precamur, ut nunquam mutetur vestra sententia, sed magis confirmetur; qiter accipiebantur, oriebantur inde illicita emptio et venditio inter accipientes et non accipientes, et foeda contentio, irae, rixae, aemulationes, inimicitiae, et multa illicita, quae radicitus evellenda esse ab Ecclesia sancire debet vestra excellentia. De caetero et ego et clerus celsitudini vestrae supplica
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ rapacitatẽ p̃positoꝵ. ad cõpescendã opp̃ssionẽ eccłasticoꝵ pau¬
perũ. Adu̾sus qͦd duo ex p̃positis quos p̃sentiũ lator celsitudini ur̃e
nominabit: ꝑtinacit᷑ se erexert̃. & regiȩ potestati ad diminutions
regni sui hoc pͥuilegiũ factũ. eẽ suggessert᷑. & ita in apłicã sedem
si animaduertere uelit ad ꝑpetuã infamiã suã grauit᷑ delinque¬
runt. Unde ꝓ ipso clero & cũ ipso clero flexis genib cordis supplic
excellentiȩ ur̃ȩ quatinꝰ repetitis scriptis decretũ ur̃m corroboretis.
& qua pena feriendi sint p̾sentialit̾ isti apłici decreti contẽptores: ma¬
nifeste & sine ambiguitate uerboꝵ eccłȩ car notensi cũ tribili gla¬
dio ex utraq parte in obȩdientiã feriente dirigatis. Isti eñi ad hoc ri
clerũ mͥ muteret. continentes cũ minis qͦd bona clericoꝵ sibi acc¬
tur sit ubi cunq poterit: nͥ pͥuilegiũ urm destruat᷑ & rapacitas

Expanded text:
ntra rapacitatem praepositorum , ad compescendam oppressionem ecclesiasticorum pauperum . Adversus quod duo ex praepositis, quos praesentium lator celsitudini vestrae nominabit, pertinaciter se erexerunt, et regiae potestati ad diminutionem sui regni hoc privilegium factum esse suggesserunt, et ita in apostolicam sedem, si animadvertere velit, ad perpetuam infamiam suam graviter deliquerunt. Unde pro ipso clero et cum ipso clero flexis genibus cordis supplico excellentiae vestrae, quatenus repetitis scriptis decretum vestrum corroboretis, et qua poena feriendi sint praesentialiter isti apostolici decreti contemptores, manifeste et sine ambiguitate verborum, Ecclesiae Carnotensi cum terribili gladio ex utraque parte inobedientiam feriente dirigatis. Isti enim ad hoc regclerum mihi mitteret, continentes cum minis quod bona clericorum sibi accepturus sit ubicunque poterit, nisi privilegium vestrum destruatur, et rapacitas
Abbreviated transcription (Latin):
tandꝰ. ẽ.ordo uerborũ. Licet eñi de constituendo pontifice p̾cepis¬
set. dñs & legisset: tam̃ conuocat᷑ synagoga. Iccirco eñi reqͥritur
pͣsentia popł ineligendo sacer dote: ut sciant om̃s quia qͥ doc tͥor
.ẽ. ex om̃i popło. qui om̃i uirtute prȩstantior. hic eligi debet a
sacer dotiũ. & hoc consensu eccłȩ. ne qua postea retractatio. neqͥs
scrupulus remaneat. s om̃iũ testimonio cõmendet᷑: scđ̾m apłm.¬
portet ep̃m bonũ hab̾e testimoniũ. abhis qui foris st̃. Ita plebi
testimonio apꝓbatos pͥmolauat: postea induit. Moyses quippe
in hoc facto typũ legis gerit. qui ordinandos sacerdotes priꝰ lauat.
incesnduat. Nisi eni quis pͥus fuerit legis obseruatione ꝓbatͦ:

Expanded text:
tandus est ordo verborum. Licet enim de constituendo pontifice praecepisset Dominus, et elegisset, tamen vocatur synagoga. Idcirco enim requiritur praesentia populi in eligendo sacerdote, ut sciant omnes quia qui doctior est ex omni populo, qui omni virtute praestantior, hic eligi debet ad sacerdotium, et hoc cum consensu Ecclesiae, ne qua postea retractatio, ne quis scrupulus remaneat, sed omnium testimonio commendatur, secundum Apportet Episcopum bonum habere testimonium ab his qui foris sunt . » Ita plebis testimonio approbatos primo lavat, postea induit. Moyses quippe in hoc facto typum legis gerit, qui ordinandos sacerdotes prius lavat, antequam induat. Nisi enim quis prius fuerit per legis observationem probatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. Quales uultis eas ad uos uenire: tales debent & ipsȩ uos inuenire. Intactã
queris: intactꝰ esto. Purã quȩris: noli eẽ impurꝰ. Inde & ambrosiꝰ in ser mi¬
ne de accusato dño. Pudiciciȩ causam. nͥuix pudicꝰ accusare non debet.
alt̃ eni arbrtrũ meret᷑ castimonia: ap quẽ non ꝑiclitet᷑ ueretundia. Quid¬
Quom eñi feras alieni ultorẽ. & ꝓpͥi eriminis defensorẽ: Unde & augͥtinꝰ
in libro de uerbis dñi. tractatu. xluiii. Dicit dñs qd dicere debet. man¬
suetꝰ & iustꝰ. Qui si ne peccato. ẽ. prior in adulterã lapidẽ mutat. Hȩc
iacens: Si caput est uir. meliꝰ debet uiuere. & om̃ib bonis factis p̾ce¬
dere uxorẽ suã. Ex his &e huiꝰmodi scõꝵ patrũ sententiis ratiocinando
colligi potest. quia illicitꝰ coitꝰ ante nuptias uł sponsalia patratꝰ ñ potest
postra initum seꝑare coniugiũ quanto minꝰ partꝰ qͥ ñ ẽ. uicii fructꝰ s na¬

Expanded text:
ris. Quales vultis eas ad vos venire, tales debent et ipsae vos invenire. Intactam quaeris? intactus esto. Puram quaeris? noli esse impurus. » Inde et Ambrosius in sermone De accusato Domino. « Pudicitiae causam nisi vir pudicus accusare non debet. Talem enim arbitrum meretur castimonia, apQuomodo enim feras alieni ultorem, et proprii criminis defensorem? » Unde et Augustinus in libro De verbis Domini, tractatu 47: « Dicit Dominus quod dicere debet mansuetus et justus: Qui sine peccato est, prior in adulteram mittat lapidem . Haec se, tu victus jacens? Si caput est vir, melius debet vivere, et omnibus bonis factis praecedere uxorem suam. » Ex his et hujusmodi sanctorum Patrum sententiis ratiocinando colligi potest quia illicitus coitus, ante nuptias vel sponsalia patratus, non potest postea initum separare conjugium, quanto minus partus, qui non est fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ges iacent. detrahendũ. ẽ. aliqͥd canonũ seueritati. ut maiorib mor¬
bis sanandis caritas sincera subueniat. Hȩc dicendo tñ doctã pat̾nitatẽ
ur̃am non docemꝰ. s eandẽ consulendo & rogando monemꝰ. ut ibi con¬
filii & pietatis studeatis uiscerib abundare. ubi fas non est debrtam
fortitudinẽ exercere.

Expanded text:
ges jacent, detrahendum est aliquid canonum severitati, ut majoribus morges jacent, detrahendum est aliquid canonum severitati, ut majoribus morbis sanandis charitas sincera subveniat . Haec dicendo tamen doctam paternitatem Vestram non docemus, sed Eamdem consulendo et rogando monemus, ut ibi consilii et pietatis studeatis visceribus abundare, ubi fas non est debitam fortitudinem exercere.
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ eẽ cognouimꝰ. Petimꝰ gͦflexis genib cordis. ut hoc eode̾ intu¬
tu caritatis & pacis ueniale habeat pat̾na mod̾atio. qͦd illicitũ facit
non ȩt̾na lex s intentione adquirendȩ lib̾tatis prȩsidentiũ sola ꝓhi¬
bitio. In excessib gͦ filioꝵ. utili dispensatione & cõpensatione con¬
tractis: sufficiat patri uerbũ ꝓuerb̾e: & deuota filioꝵ supplicatio
ꝓ sũmo reputet᷑ supplicio. Si enĩ uult apłica auctoritas om̃ia quȩ
medicinali condescensione dispensantur districte iudicare: opor¬
tebit pene om̃s ministros administrationib suis renunciare. aut
de mundo exire: nec habebt̃ ubi seminent sp̃ualia. nͥ ꝑmittant᷑ aliqua
tolerare carnalia. Unde necessitati tẽpors cedendũ ẽẽ apłica docet sul¬
limitas. & orthodoxor ũ consulit auctoritas dicens. qr ubi popłors stra¬

Expanded text:
impletum esse cognovimus. Petimus ergo flexis genibus cordis, ut hoc eodem intuimpletum esse cognovimus. Petimus ergo flexis genibus cordis, ut hoc eodem intuitu charitatis et pacis veniale habeat paterna moderatio, quod illicitum facit non aeterna lex, sed intentione acquirendae libertatis praesidentium sola prohibitio . In excessibus ergo filiorum utili dispensatione et compensatione contractis, sufficiat patri verbum pro verbere, et devota filiorum supplicatio pro summo reputetur supplicio. Si enim vult apostolica auctoritas omnia quae medicinali condescensione dispensantur districte judicare, oportebit pene omnes ministros administrationibus suis renuntiare, aut de mundo exire, nec habebunt ubi seminent spiritualia, nisi permittantur aliqua tolerare carnalia . Unde necessitati temporum cedendum esse apostolica docet sublimitas, et orthodoxorum consulit auctoritas dicens: quia ubi populorum stra
Abbreviated transcription (Latin):
re geruasio pacẽ restitueret. & dõnũ radulfũ eiꝰ ȩccłȩ metropoli¬
tanũ ingr̃ãm suã receptũ. eidẽ eccłȩ p̾ẽe concederet. Ad qͥeuit tandẽ
p̾cib nr̃is. & concessit ut eũ adcuriã suã quȩ aurelianis in natali dm̃
congreganda erat secure adduceremꝰ. & ibi cũ eo & cũ pͥncipib regni
de hoc negotio quantũ fieri posset salua regni integritate tractaremꝰ
Factũ.ẽ. ut condictũ erat. & conuenientes incuriã. multiplicaris inter¬
cessor ib petitiont̃ nr̃am semel & sepiꝰ replicauimꝰ. s clamante curu
plenaria paccẽ impetrare neqͥuimꝰ. nisi p̾dictꝰ metropolitanꝰ ꝑ manũ
& sacramentũ eam fidelitatẽ regi faceret. quã p̃decessorib suis regib
francoꝵ antea fecerant om̃s remenses archiep̃i. & cȩti regni francoꝵ
eccłasticȩ paci & fr̃nȩ dilectioni sic expediebat. Cũ eni plenitudo
legis sit caritas. in hoc legib obtẽꝑatũ. eẽ. credimꝰ: in qͦ caritatis opus

Expanded text:
litanum, in gratiam suam receptum, eidem ecclesiæ præesse concederet. Acquievit tandem precibus nostris et concessit ut eum ad curiam suam, que Aurelianis in Natali Domini congreganda erat, secure adduceremus et ibi, cum eo et cum principibus regni, de hoc negotio, quantum fieri posset salva regni integritate, tractaremus. Factum est ut condictum erat, et convenientes in curiam multiplicatis intercessoribus petitionem nostram semel et sepius repllenariam pacem impetrare nequivimus, nisi praedictus metropolitanus per manum et sacramentum eam fidelitatem regi faceret, quam praedecessoribus suis regibus Francorum antea fecerant omnes Remenses archiepiscopi, et caeteri regni Francoruecclesiasticae paci et fraternae dilectioni sic expediebat. Cum enim plenitudo legis sit charitas , in hoc legibus obtemperatum esse credimus, in quo charitatis opus
Abbreviated transcription (Latin):
Alligatꝰ es uxori noli quęrere solutionẽ. Cũ em̃ fornicatio. & inueteri
& in nouo testam̃to eque inhonesta & dãnabił habeat᷑. ut de inhonesta
faceret honestã: p̃ceptũ. ẽ. osee a dño: ut uxor ẽ sibi duceret mulierẽ
fornicariã. Unde beatꝰ ieronimꝰ in ex planatione suꝑ oseȩ. ita scribu
lon. ẽ. culpandꝰ osee ꝓpħa. si meretricẽ quã duxit conuertit ad pudi¬

Expanded text:
Alligatus es uxori, noli quaerere solutionem . Cum enim fornicatio et in Veteri Alligatus es uxori, noli quaerere solutionem . Cum enim fornicatio et in Veteri Testamento et Novo aeque inhonesta et damnabilis habeatur, ut de inhonesta faceret honestam, praeceptum est Oseae a Domino, ut uxorem sibi duceret mulierem fornicariam. Unde beatus Hieronymus in explanatione super Oscam ita scribit: « Non est culpandus Ose
Abbreviated transcription (Latin):
nicatione quȩ patrata. ẽ. quando nondũ erat alligata legi maritali:
gere. & matr imoniĩ tura contrahere. quanto magis mulieres quȩ occub
peccauert᷑ & questum corpore non fecert᷑. Unde augustinꝰ in libro de con¬
flictu uirtutũ atq uitiorũ. Quibdã nubendi licentia tribuit᷑. hoc̃ ih iur¬
impune concedit᷑. Hȩc sententia nec fornicariã excipit. nec for nicarĩ
a lege coniugii. sic̃ & paulꝰ lapsib humanȩ fragilitatis occurrens seri¬
bit adcorinthios. Propt᷑ fornicationẽ unꝰ qͥsq suã uxorẽ habeat: &¬
una quȩq suũ uirũ. Quib uerb̾ medici naliter ꝓuisuĩ.ẽ: ut car nal
cõmixtio quȩ dãnabilis foret turpitudine flagirii. uenialis fieret
honestate matrimonii. nec iã reputet᷑ for nicariȩ quȩ pͥus erant in ho¬
nestȩ. neq liceat uiris eas ꝓpt̾ priorẽ lapsũ dimittere: dicente apło

Expanded text:
rnicatione quae patrata est quando nondum erat alligata lege maritali? rnicatione quae patrata est quando nondum erat alligata lege maritali? gere, et matrimonii jura contrahere, quanto magis mulieres, quae occulte peccaverunt, et quaestum corpore non fecerunt? Unde Augustinus in libro De conflictu virtutum atque vitiorum: « Quibusdam nubendi licentia tribuitur, hoc est quimpune conceditur. » Haec sententia non fornicariam excepit, nec fornicarium a lege conjugii, sicut et Paulus lapsibus humanae fragilitatis occurrens scribit ad Corinthios: Propter fornicationem unusquisque habeat virum suum . Quibus verbis medicinaliter provisum est, ut carnalis commistio quae damnabilis foret turpitudine flagitii, venialis fieret honestate matrimonii, nec jam reputentur fornicariae quae prius erant inhonestae, neque liceat viris eas propter priorem lapsum dimittere, dicente Apostolo:
Abbreviated transcription (Latin):
minister ꝑseuerantẽ intribulatione patientiã. Quȩ siuit ame
qͦd meliꝰ me nouit ur̃a prudentia. utr ũ mulier quȩ post cõple
sacramenta & officia nuptiarũ infra duos aut tresmen¬
ses ꝑeꝑisse cognoscit᷑. debeat ꝓpt̾ fȩdera nuptiarũ in coniugio man̾e:
an ꝓpt᷑ patratũ ante nuptias Flagiciũ matrimoniĩ dignitatẽ amit
canonicã inuenisse sententiã. Nico tam̃ sine p̾iudicio melioris sententiȩ.
qr si ante celebrationẽ sacramenti coniugał cognita fuisset mulieris tͦpi¬
tudo. scdm seueritatẽ legũ non esset honestanda matrimonio: s asꝑi
rũ. post quã matrimoniales tabulȩ datȩ st̃. & cȩta coniugii sacn¬
menta cõpleta st̃. uir etiã & mulier unũ corpꝰ ꝑ cõmixtionem
carnis facta st̃: non intelligo posse dissolui coniligiũ. nͥ diuortĩ
causa inter currat adulteriũ. quanu is ex adulterio docente euan¬
głio possit mulier marito reconciliar i: quanto magis ex fimplici fa¬

Expanded text:
minister, perseverantem in tribulatione patientiam . Quaesivit a me, quod melius me novit vestra prudentia, utrum mulier quae post completa sacramenta et officia nuptiarum infra duos aut tres menses peperisse cognoscitur, debeat propter foedera nuptiarum in conjugio manere, an propter patratum ante nuptias flagitium matrimonii dignitatem amittecanonicam invenisse sententiam; dico tamen sine praejudicio melioris sententiae, quia si ante celebrationem sacramenti conjugalis, cognita fuisset mulieris turpitudo, secundum legum severitatem non esset honestanda matrimonio, sed asperis bulae datae sunt, et caetera conjugii sacramenta completa sunt, vir et mulier unum corpus per commistionem carnis facti sunt, non intelligo posse dissolvi conjugium, nisi divortii causa intercurrat adulterium, quamvis enim ex adulterio, docente Evangelio, possit mulier marito reconciliari, quanto magis ex simplici fo
Abbreviated transcription (Latin):
lebrari non poterat. Loco autẽ non conueniebat. quia ciuitas sub anathe¬
mate posita erat. Temꝑi opportuna ñerat: quia si consecratio regis dif¬
ferret᷑. regni statꝰ & eecłȩ pax grauit᷑ ꝑiclitaret᷑. Qđ gͦ fecimꝰ. salubri
delib̾atione & ꝓuida dispensatione fecimꝰ: nulli inuidentes. nulliꝰ aucto¬
ritatẽ nobarrogare molientes. s nos intͣ tminos nr̃os simpli ocło cohi¬
bentes.Sentiant alit̾ qͥ uolunt. nontimemꝰ tribunal t̾rent iudicis:
qͥa securos nos facit conscientia nr̃a ante tribunal int̾ni cognitoris

Expanded text:
lebrari non poterat. Loco non conveniebat, quia civitas sub anathelebrari non poterat. Loco non conveniebat, quia civitas sub anathemate posita erat. Tempori opportuna non erat, quia si consecratio regis differretur, regni status et Ecclesiae pax graviter periclitaretur. Quod ergo fecimus, salubri deliberatione et provida dispensatione fecimus, nulli invidentes, nullius auctoritatem nobis arrogare molientes, sed nos intra terminos nostros simplici oculo cohibentes . Sentiant aliter qui volunt; non timemus tribunal terreni judicis, quia securos nos facit conscientia nostra ante tribunal interni cognitoris
Abbreviated transcription (Latin):
lamꝰ nicħ nos fecisse contra legẽ. Lex qͥppe.ẽ. p̃ceptio uł ꝓhibitio scͥpta:
ad cõmunẽ utilitatẽ referens qͥcqͥd iubet aut ꝓhibet. Cont᷑ hanc gͦ
nicħ fecimꝰ: qͥ nulla contradictione ꝓhibiti. cõmuni utilitati in hoc
facto caritate suggerente consuluimꝰ. Si uͦ pͥuilegiis nitit᷑ remen¬
sis eccła. illa pͥuilegia apud nos nulla st̃. qr nec ingeneralib conci¬
directa. & ut manifestiꝰ dicamꝰ: nulla nob̾ familiari uł publica re¬
latione ꝓpalata. Illiꝰ gͦ legis p̃uaricatores ñ sumꝰ: cuiꝰ auditores ñꝙͣ¬
esse & possibilis: loco & tẽpori congruens. Iusta si sit: dd scit. Nos autẽ
interĩ nec ut iustã apꝓbamꝰ: nec ut iniustã condẽnamꝰ quã adhuc igno¬
ramꝰ. Possibilis uͦ non erat: qr consecratio regis remis abar chiepo eccłȩ
nondũ inteonizato. sine sũma ꝑturbatione & sanguinis effusione ce¬

Expanded text:
damus nihil nos fecisse contra legem. Lex quippe est praedamus nihil nos fecisse contra legem. Lex quippe est praerens quidquid jubet aut prohibet. Contra hanc ergo nihil fecimus, qui nulla contradictione prohibiti, communi utilitati in hoc facto charitate suggerente consuluimus. Si vero privilegiis nititur Remensis Ecclesia, illa privilegia apud nos nulla sunt, quia nec in generalibus concidirecta, et, ut manifestius dicamus, nulla nobis familiari vel publica ratione propalata. Illius ergo legis praevaricatores non sumus, cujus auditores nunesse et possibilis, loco et tempori congruens. Justa si sit, Deus scit. Nos autem interim nec ut justam approbamus, nec ut injustam condemnamus, quam adhuc ignoramus. Possibilis vero non erat, quia consecratio regis Remis ab archiepiscopo Ecclesiae nondum intronizato, sine summa perturbatione et sanguinis effusione ce
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃toꝵ eẽ ap̃ alios quã apalios. qd scismaticũ eẽt. & unitatẽ eces
diuidet. Hec dicentes ñ rep̃hendimꝰ institutionẽ ȩccłasticã ꝑ quam
pax eccłȩ firmiꝰ colligata.ẽ: cũ inferiores a suꝑiorib sactamto
dispensationẽ suscipiunt. nȩc ult̾ qu̾a sibi concessũ usurpare prs¬
sumunt. Uerũ ubi ꝑsonarũ equał est potestas. quarũ alta alteri
nicħ prȩt̃ caritatẽ debet. si altera alceri ius fuũ uult detrahere. &
sibi soli arrogare sua quȩrens: deceptꝰ ẽ. scłi ambitione. Nos qͥppere¬
mensi ȩccłȩ non inuidemꝰ & si reges francoꝵ erga eã tanta habuerit
deuotionẽ. ut malint a metropolitano eiꝰ conseerari gua abalio. ñrepu¬
namꝰ ñdolemꝰ imo suꝑ benedictionẽ eoꝵ si nos adesse contigerit gra¬
tant᷑ loco idiote. am̃ respondebimꝰ. Supͣdicta uerboꝵ sexie ostensũ.ẽ.
munctione ludouici regis nicħ nos fecisse cont᷑ morẽ: restat ut often¬

Expanded text:
schismaticum esset, et unitatem Ecclesiae divideret. Haec dicentes non reprehendimus institutionem ecclesiasticam, per quam pax Ecclesiae firmius colligata est, cum inferiores a superioribus sacramentorum dispensationem suscipiunt, nec ultra quam sibi concessum est usurpare praesumunt. Verum ubi personarum aequalis est potestas, quarum altera alteri nihil praeter charitatem debet, si altera alteri jus suum vult detrahere et sibi soli arrogare sua quaerens, deceptus est saeculi ambitione. Nos quippe Remensi Ecclesiae non invidemus, et si reges Francorum erga eam habuerint tantam devotionem, ut malint a metropolitano ejus consecrari quam ab alio, non repugnamus, non dolemus, imo super benedictionem eorum, si nos adesse contigerit, gratanter loco idiotae amen respondebimus. Supradicta vero verborum serie ostensum est in unctione Ludovici regis nihil nos fecisse contra morem. Restat ut osten