comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mutus ex utero ma¬
tris sue. subleuatus
ꝑ scalam ⁊ in fenest᷑
accedens ad iurũ dei:
sub manu eiꝰ auditum
recepit pariter ⁊ loq̃¬
et paralitica que¬
dam mulier de regio
rata: ibidem recepit
amissam ex multo tẽ¬
pore sospitatẽ. Dumqꝙ

Expanded text:
et mutus ex utero maet mutus ex utero matris suae, sublevatus per scalam, et in fenestra accedens ad Virum Dei, sub manu ejus auditum recepit pariter et loquet paralytica quaedam mulier de eadem rata, ibidem recepit amissam ex multo tempore sospitatem. Dumq
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ rex. cum aliqnͣdo
ppłm cõprimentẽ coer¬
cere non posset: depo¬
sita clamide. uirum
dcm in ꝓpͥas ulnas
suscipiens. de basilica
asportauit. Inter plu¬
rimos sane qui ibidem
adepti sunt sanitatẽ.
senex quidã paralyticꝰ.
de uicinia illa homo no¬
tus ⁊ honoratꝰ. multis
suoꝵ p̾cib ⁊ non sine
multo labore. introduc¬
tus est ad hominẽ di.
A quo post breuissimã
ut solebat orationem
erectus ꝓtinus ⁊ sana¬
tus. nõ modo incolumis
s ⁊ fortis apparuit: ut
posses credere si uideres.
non tam aleteratum
hominẽ esse. qmͣ alte¬
rum. Iamq eo uirilit̾
procedente parabant
alii tollere lectum eiꝰ.
in quo aduectꝰ erat
cum reuocans eũ unꝰ
ex cirꝯstantib hugo
litici memor. non sic
ait non sic uacuus re¬
u̾teris: tolle grabatũ
tuum ⁊ ambula. Et
imponens in hume¬
ros eiꝰ dimisit eum
libere ꝓcedentẽ: s et
omnis plebs uidit de¬
dit laudem deo .xliiii.
bidem ⁊̃ puer surdus

Expanded text:
dictus rex cum aliquando dictus rex cum aliquando populum comprimentem coercere non posset, deposita chlamyde Virum sanctum in proprias ulnas suscipiens, de basilica exportarit. Inter plurimos sane qui ibi dem adepti sunt sanitatem, senex quidam paralyticus de vicinia illa, homo notus et honoratus, multis suorum precibus, non sine multo labore introductus est ad Hominem Dei: a quo post brevissimam, ut solebat, orationem erectus protinus et sanatus, non modo incolumis, sed et fortis apparuit, ut posses credere, si videres, non tam alteratum hominem esse, quam alterum. Jamque eo viriliter procedente parabant alii tollere lectum ejus in quo advectus erat, cum revocans eum unus ex circumstantibus Hugo lytici memor: « Non sic, » ait, « non sic vacuus reverteris, tolle grabatum tuum, et ambula . » Et imponens in humeros ejus, dimisit eum libere procedentem: et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. Ibidem etiam puer surdus
Abbreviated transcription (Latin):
confestim eo orante
locuta: oblatꝰ est claudꝰ
⁊ ambrlauit: oblatus
est cecus ⁊ uidit xli.
pud spirenfium
ciuitatẽ presente
romanoꝵ rege conrado.
qui dei hominẽ ab ec-¬
clesia ad hospiciũ deuo¬
tissime deducẽbrit offe¬
rebant puerũ claudũ:
rogantes ut ei manũ
imponere dignaretur.
Quem signatũ ꝓtinꝰ
erigens suꝑ pedes statu¬
it: et libere gradiebat᷑:
in dei laudẽ acclaman¬
tib uniuersis. .xlii.¬
tem in capella ep̃i ci¬
uitatis ip̃ius: rege
ip̃o uidente. uisũ red¬
didit cece cuidã mu-¬
lieri: ⁊ claudo nato
gressum donauitz
Multa quidẽ ⁊ alia
effecit. s ad exemplum
pauca sufficient. Nou¬
nullos enim pauꝑculos¬
etiã pueros. rex ip̃e de¬
uotus sus illi manib
offerens: de multoꝵ cu¬
ratione meruit gͣtulari.
p̾dictã spirensium
diocesis locum: uͥ innu¬
meris uirtutib idem
dei seruus effulsit. De
tota siquidẽ regione qͦt¬
quot patiebantur. af¬
ferebant ad eũ: ⁊ tantꝰ
erat concursus. ut pre¬

Expanded text:
ta est: oblatus est claudus, et ambulavit: oblatus est caecus, et vidit. 31. Apud Spirensium civitatem, praesente Romanorum rege Conrado, qui Dei Hominem ab ecclesia ad hospitium devotissime deducebat, offerebant puerum claudum, rogantes ut ei manum imponere dignaretur. Quem signatum protinus erigens, super pedes statuit, et libere gradiebatur, in Dei laudem acclamantibus universis. In capella episcopi civitatis ipsius, rege ipso vidente, visum reddidit caecae cuidam mulieri, et claudo nato gressum donavit. Multa quidem et alia effecit, sed ad exemplum pauca sufficiant. Nonnullos etiam pauperculos pueros rex ipse devotus suis illi manibus offerens, de multorum curatione meruit gratulari. aedictam Spirensium dioecesis locum, innumeris virtutibus idem Dei servus effulsit. De tota siquidem regione quotquot patiebantur, afferebant ad eum, et tantus erat concursus, 1142 ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ ⁊̃ octo. Ceterum
ne fecisse nos inopes
copias uideat ͦ : ex ĩ nu¬
mera multitudine sal¬
tem pauca memorie cõ¬
in locis celebriorib fc̃a
noscuntur.
um uenisset con¬
stantiã homo dei.
e ulidiq se uircutũ
fama diffunderet. ab-¬
bas augensis qd̃ intra
laltum lemannũ. an-¬
tiquũ extat ⁊ nobile
monasteriũ. hominẽ
quẽ suis elemosinio
sustentabat. cecũ mi¬

Expanded text:
decem et octo. Caeterum ne fecisse nos inopes copia videatur, ex innumera multitudine saltem pauca memoriae comin locis celebrioribus facta noscuntur. um venisset Constantiam Homo Dei, et undique se virtutum ejus fama diffunderet, abbas Augiensis quod intra lacum Lemanum antiquum exstat et nobile monasterium hominem, quem suis eleemosynis sustentabat, caecum mi
Abbreviated transcription (Latin):
metropolitanũ. qd̃ ĩ eiꝰ
eccłia celebrandũ foret
in ꝓxrimo grande concili¬
um. clareuallensẽ cau¬
satur ãb̃batẽ. suis in oc¬
culto decrahere libris. Ad¬
dit quoq paratũ se ẽẽ
in publico. sua defend̾e
scripta: rogans ut pre¬
dictus abbas dicturus
si quid haberet. ad conci¬
lium uocaret᷑. Factum
est ut postulauit: sed
uocatus abbas. uenire
penitꝰ recusauit: suum
hoc nõ ẽẽ renuncians. pꝰt¬
ea tamen magnoꝵ ui¬
roꝵ mouitis flexus: ne
uidelicet ex ipsius ab¬
seritia scandalũ populo.
⁊ cornua crescerent ad¬
u̾sario. demũ ꝑgere ac¬
quieuit: tristis qͥdem
nec sine lacrimis au¬
nuens. sicut in epła ad pa-

Expanded text:
Metropolitanum, quod in ejus ecclesia celebrandum foret in proximo grande concilium, Clarae-Vallensem causatur Abbatem suis in occulto detrahere libris. Addit quoque paratum se esse in publico sua defendere scripta, rogans ut praedictus Abbas dicturus, si quid haberet, ad Concilium vocaretur. Factum est ut postulavit. Sed vocatus Abbas venire penitus recusavit, suum hoc non esse renuntians. Postea tamen magnorum virorum monitis flexus, ne videlicet ex ipsius absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario, demum pergere acquievit, tristis quidem, nec sine lacrymis anuens, sicut in epistola ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
Rorum illu¬
strium gesta.
nõ nulli scrip¬
toꝵ laudibus
actollentes. u̾bis ea sollẽp¬
nib celebrarunt: qnͣtũ
excellentis ingenii. et di¬
serte lingue potuere co¬
namina. Cumq tͣctator
et opꝰ. iunctis cõplexibus
pari st̃ fed̾e ꝯiugati. et
ad ꝓpositum tegina ordi¬
nandũ. ingeniũ et eloc̃¬
tia conueniunt. ꝓspere
actum est. et ad quietũ
tñqͥllum ꝙ portũ. direc¬
to cursu mati̾a digne &¬
dinateq disposita appu¬
lit. uͥ uero sublimitas
negotii sb̾ imperito ar¬
tifice. naufraga elidit᷑
scopulis. et succubente
sensus hebitudine tͣcto¬
ris lassatur p̾sumptio:
sero decorrectione nitit᷑
consilium. qͥa q̃ in mul¬
tos effusa st̃ nec reuoca¬
ri possunt nec corrigi.
et clissonantiã scripti ⁊
di qm emendari. Eec gͦ
meclm reputans ⁊ reuol¬
uiens. oĩno timeone sicut
ipe multoꝵ imprudentie
soleo indignari. qui cum
scientia et facundia ca¬
reant. ad scribendũ pre¬
cipites cũ se uehementer
emũcerĩt eliciunt san¬

Expanded text:
rorum illustrium gesta nonnulli scriptorum laudibus attollentes, verbis ea solemnibus celebrarunt, quantum excellentis ingenii et disertae linguae potuere conamina. Cumque tractator et opus junctis complexibus pari sunt foedere conjugati, et ad propositum thema ordinandum ingenium et eloquentia convenerunt, prospere actum est, et ad quietum tranquillumque portum directo gressu materia digne ordinateque disposita appulit. Ubi vero sublimitas negotii sub imperito artifice naufraga illiditur scopulis, et succumbente sensus hebetudine, tractatoris lassatur praesumptio, sero de correctione initur consilium: quia quae in multos effusa sunt, nec revocari possunt, nec corrigi; et dissonantiam scripti et di, quam emendari. Haec ergo mecum reputans et revolvens, omnino timeo, ne sicut ipse multorum imprudentiae soleo indignari, qui cum scientia et facundia careant, ad scribendum praecipites, cum se vehementer emunxerint, eliciunt san
Abbreviated transcription (Latin):
exiliens ambularet: õ¬
nes qͥdem letati sunt
qui uidebant: s p̾ cet̾is
exultauerunt milites
qui acculerant ⁊ obtu¬
lerant eam. Nam ⁊ ip̃i
religiosa deuotio uide¬
er idem temp̃. tnͣ¬
seiute scõ prope
uicum. in littore Reni
positum quẽ bobardũ
uocant: ⁊ uarios per
uniu̾sam ꝓuinciã cu¬
rante languores: obla-¬
tus est paralyticꝰ ĩ gra-¬
bato. Audita siquidem
fama uͥtictũ: a p̾dicto
uico in occursum eius
se fecerat asportari.
Cui in medio popłi ma-¬
nus imponens. erexit ho¬
minẽ: incolumenꝙ re¬
misit ad ꝓpͥa. Eodem
anno ingredienti ur¬
bem treuerensiũ su̾o
xp̃i : ex more obuiam
ruit ppłs uniu̾sus. Of.¬
ferunt aũ ei sorores du¬
as: que ab annis qͣtuor
amboꝵ lumen amiserãt
oculoꝵ. Quaꝵ ille u¬
triq impͥmeno signum
crucis. uisum reddidit

Expanded text:
exsiliens ambularet, omnes quidem laetati sunt qui videbant, sed prae caeteris exsultavere milites qui attulerant et obtulerant eam. Nam et ipsius sibi religiosa devotio videer idem tempus transeunte Sancto prope vicum in littore Rheni positum, quem Bobardum vocant, et varios per universam provinciam curante languores, oblatus est paralyticus in grabato. Audita siquidem fama virtutum, a praedicto vico in occursum ejus se fecerat apportari. Cui in medio populi manus imponens, erexit hominem, incolumemque remisit ad propria. 32. Eodem anno ingredienti urbem Treverensium Servo Christi, ex more obviam ruit populus universus. Offerunt ei sorores duas. quae ab annis quatuor, amborum lumen amiserant oculorum. Quarum ille utrique imprimens signum crucis, visum
Abbreviated transcription (Latin):
ante pedes abb̃is cliu exten¬
sus pauimento hesiss: ad
tactum baculi et ad sig-¬
num crucis infremuit:
tulum eũ poni. At ille
qͣi ex inuria offensus re¬
iecit se in pauimentum.
et stridebat dentib et
mordebat ꝓcuracorẽ suũ:
et capillic eoꝵ qui ade¬
rant manus initiens. qͦ
pot̾at conatu se ab eoꝵ
manib abstrahebat: et
ab eis uix teneri poterat.
Eia inquid ałb̃s: ad lectũ
nr̃m eum redicite. Oran¬
te itaꝙ abb̃e et fr̃ib in
or̃one prostratio: qͣi arden¬
tib paleis que in lecto
continebantur cliabolus
infundi. Qmͣ ille p̾ssis
labiis et dentib nõ ad¬
mictens: uix tandẽ cune¬
o infico lissoluente p̾s¬
surã. uellet uollet intͤ
fauces et gucit᷑ recepit.
Confestimq ut penetͣnͣs
sanctificatio adinteriora

Expanded text:
ante pedes Abbatis diu extenante pedes Abbatis diu extensus pavimento haesisset; ad tactum baculi et ad signum crucis infremuit, tulum eum poni. At ille quasi ex injuria offensus rejecit se in pavimentum, et stridebat dentibus, et mordebat procuratorem suum: et capillis eorum qui aderant, manus injiciens, quo poterat conatu se ab eorum manibus abstrahebat, et ab eis vix teneri poterat. « Eia, » inquit Abbas, « ad lectum nostrum eum reducite. » Orante itaque Abbate, et fratribus in oratione prostratis, quasi ardentibus paleis, quae in lecto continebantur, diabolus infundi: quam ille pressis labiis et dentibus non admittens, vix tandem cuneo infixo dissolvente pressuram, vellet, nollet, intra fauces et guttur recepit. Confestimque ut penetrans sanctificatio ad interiora
Abbreviated transcription (Latin):
dente in ppłos manum.
sacram̃taliũ signoꝵ uͥ
tute ecacerbatꝰ liabolus.
uehementiꝰ solito totus
ad pueri uexationẽ se ꝯ¬
tulit: et sicut uides to¬
tum corpꝰ ei occupano.
fere ei etiam uitalẽ sp̃m
int̾cludit. S ⁊ ip̃e puer
cum audita eẽt apud
nos gr̃e qmͣ a deo accepi¬
sti opinio: ex alioꝵ cura¬
tionib suam sꝑans salutẽ.
rogauit me ut a te eum
adducerẽ. Obsecro gͥ per
meio qui in eius c̾todia
operã dampnosã et ꝑicu¬
losam impendo. et illius
miserie que tanta est.
qͣmtã ip̃e ocłis probas. pio
et consueto affectu sub¬
ueriias: et rabiem demo¬
nis. non usꝙͣ proced̾eᷤ pati¬
aris. Flebat gͥ.: ⁊ lacͥmis
ora ꝑfusus. p̾sentes quosq
cõmouit. ut om̃s pariter
bens: baculocui inuitẽba¬
tur collum pueri leuit̾
tangit. S ⁊ fr̃ eiꝰ gerardꝰ
uolens exꝑiri que ab hoĩe
dca fuerant : latent̾ dorso
eiꝰ signũ crucis imp̾ssit.
Cumq pͥus sine motu et
sensu nec uidens nͦ audiẽs

Expanded text:
dente in populos manum sacramentalium signorum virtute exacerbatus diabolus, vehementius solito totus ad pueri vexationem se contulit: et sicut vides, totum corpus ejus occupans, fere ei etiam vitalem spiritum intercludit. Sed et ipse puer, cum audita esset apud nos gratiae, quam a Deo accepisti, opinio, ex aliorum curationibus suam sperans salutem, rogavit me ut eum ad te adducerem. Obsecro igitur meis, qui in ejus custodia operam damnosam et periculosam impendo, et illius miseriae, quae tanta est, quantam ipse oculis probas, pio et consueto affectu subvenias, et rabiem daemonis non usquequaque procedere patiaris. » Flebat igitur, et lacrymis ora perfusus praesentes quosque commovit, ut omnes pariter bens, baculo cui innitebatur collum pueri leniter tangit. Sed et frater ejus Gerardus volens experiri quae ab homine dicta fuerant, latenter dorso ejus signum crucis impressit. Cumque prius sine motu et sensu nec videns, nec audiens,
Abbreviated transcription (Latin):
fatuus ⁊ mentis inops:
liberatꝰ: audiebat ⁊ loq̃¬
bat᷑. ⁊̃ ambulabat: et
sane mentis effectꝰ. a pͥ¬
ori penitus inquietud̾ie
cessabat. Cumq eundẽ
iam incolumẽ filiũ pat̾
deuot adoratoriũ beate
dei genitͥcis. cũ grãꝵ ac-
tione deduceret: loquebã
tur mictuo fr̃s de tam ml̾¬
tiplici uniꝰ incõmodo pu̾i
conqͥrentes: Ad quos pat̾
scũs flagellum inquit
dei erat: ⁊̃ maligni sp̃s
dira uexatio. Uidi enim
nocte p̾cerita. hoc eodem
in loco: erat aũt iuxta
fluuium albam. uͥ sana-¬
tus fuerat puer: Hic
inquit uidi oblatũ mͥ
puerũ talem. exeunte
ab eo sp̃ũ neqiͣi. omnem
ddidit eciam uir
beatus. de eadẽ scili¬
cet uisione. Cumq pau¬
lulum processissem in
eodem itiere quo nunc

Expanded text:
ille fatuus et mentis inops, ille fatuus et mentis inops, liberatus, audiebat, loquebatur, et ambulabat, et sanae mentis effectus, a priori penitus inquietudine et furore cessabat. Cumque eumdem jam incolumem filium pater devotus ad oratorium beatae Dei Genitricis cum gratiarum actione dedutur mutuo fratres, de tam multiplici 1148 unius incommodo pueri conquirentes. 45. Ad quos Pater sanctus: « Flagellum, inquit, Dei erat, et maligni spiritus dira vexatio. Vidi enim nocte praeterita hoc eodem in loco: erat autem juxta fluvium Albam, ubi sanatus est puer: hic, inquit, vidi oblatum mihi puerum talem, exeunte ab eo spiritu nequam, omnem ddidit etiam Vir beatus de eadem scilicet visione: « Cumque paululum processissem in eodem itinere, quo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
lis serui mirabiliter xp̃c
effecit. per uisum ei mi¬
rabiliꝰ preostendit: mł¬
tas ip̃e cũ fierent animi
uirtute ꝑsensit: ad ali¬
quas etiam suggerente¬
spũ nori rogatꝰ accessit.
E quib ne uideat᷑ ĩ in¬
mensc̃ ꝓcessisse narra¬
tio. exẽpla pauca subicimꝰ:
illuo ⁊̃ e regione monẽ¬
tes. ne quis forte tã bre¬
uiter scribi opera tanta
miret᷑. Siquidẽ multa
ex his in tam breui fie¬
ri uidimꝰ: ut tam cele¬
riter ea ꝓloqui neq̃amꝰ.
Et cum dici soleat. n¬
chil ẽẽ faciliꝰ dictu: huic
tam̃ dei famulo. ꝑ grãm
qmͣ acceperat. signa fa¬
cere magis facile inde-¬
batur. qmͣ nobis facta
uarrare.
gredienti aliqͣnͣdo¬
monast̾ium patri
sancto: homo qͥdam de
finib illis occurrens sa¬
nandũ filiũ offerebat.
Nam iutra monastium
quidẽ infirmis imponere
manum difficiliꝰ acqͥesce¬
bat: ne uidelicet si con¬
cursus illuc hominũ fie¬
ret. quies cenobii turba¬
retur: ⁊ disciplina periret.
Erat aũ p̾dictus puer

Expanded text:
i sui mirabiliter Christus effecit, per visum ei mirabilius praeostendit; multas ipse, cum fierent, animi virtute persensit: ad aliquas etiam spiritu suggerente non rogatus accessit. E quibus, ne videatur in immensum processisse narratio, exempla pauca subjicimus, illud etiam e regione monentes, ne quis forte tam breviter scribi opera tanta miretur: siquidem multa ex his in tam brevi fieri vidimus, ut tam celeriter ea proloqui nequeamus. Et cum dici soleat nihil esse facilius dicto; huic tamen Dei famulo per gratiam quam acceperat, signa facere magis facile videbatur, quam nobis facta narrare. gredienti aliquandomonasterium Patri sancto homo quidam de finibus illis occurrens, sanandum filium offerebat. Nam intra monasterium quidem infirmis imponere manum difficilius acquiescebat, ne videlicet, si concursus illuc hominum fieret, quies coenobii turbaretur, et disciplina periret. Erat autem praedictus puer
Abbreviated transcription (Latin):
glam. quos tanti hospitis
nobilitabat p̾sentia. ferre
non ualens: dum ĩ choro
a lacriter psallerent ⁊de¬
ex cardinalib. qui auditu
et aspectu eoꝵ delectabã¬
tur aliꝙͣtos fr̃m horri¬
bili pauore turbauit Nã
et unus p̾ ceti̾s occupat᷑.
blasphema quedã u̾ba lo-¬
bĩ patris uestigia confu-¬
gerunt. At ille conu̾sus
ad cet̾os. orate inqͥt: ac
deinceps subsilentio eos
qui turbati uidebantur
eduxit. atq compescuit:
ut neqͥssimꝰ ille qui con¬
ueritum pietatis trans¬
ferre conabat᷑ in thea¬
trum. et scolam innocen

Expanded text:
am, quos tanti hospitis nobilitabat praesentia, ferre non valens, dum in choro alacriter psallerent et deex cardinalibus, qui in auditu et aspectu eorum delectabantur, aliquantos fratrum horribili pavore turbavit. Nam et unus prae caeteris occupatus, blasphema quaedam verba lobeati Patris vestigia confugerunt. At ille conversus ad caeteros, « Orate, » inquit: ac deinceps sub silentio eos qui turbati videbantur eduxit, atque compescuit; ut nequissimus ille, qui conventum pietatis transferre conabatur in theatrum, et scholam innocen
Abbreviated transcription (Latin):
ciam celebris fama uul¬
garet: impositũ plaust᷑
eundẽ puerũ. fr̃s p̾dicti
cenobii adduxerunt ad
eum : rogantes ut soli¬
ta pietate misero sub¬
ueniret. Acqͥeuit impo¬
suit manꝰ : orauit. et
eadem ora sanũ reddidit.
firmiter stantẽ. firmit̾
ambulantẽ. Demiq sic̃
ab eiusdẽ loci abbate nu¬
ꝑ accepimꝰ. usq hodie
frm pecora. idem puer
incolumis sequit᷑. ⁊ cu¬
stodit. ⁊ siquis scire de¬

Expanded text:
vinciam celebris fama vulvinciam celebris fama vulgaret; impositum plaustro eumdem puerum fratres praedicti coenobii adduxerunt ad eum, rogantes ut solita pietate misero subveniret. Acquievit, imposuit manus, oravit, et eadem hora sanum reddidit, firmiter stantem, firmiter ambulantem. Denique, sicut ab ejusdem loci abbate nuper accepimus, usque hodie fratrum pecora idem puer incolumis sequitui et custodit; et si quis de
Abbreviated transcription (Latin):
la. dum ob intollerabilẽ
concurrentiũ multitudi¬
nem. uir beatꝰ nauicła
ueheret᷑: unus ex hiõ
qui curã desid̾abant cetͦ
clamabat in littore: ob¬
audiens homo nauigan¬
tẽ post eum in nauicła
altera piscatorẽ. diffibu¬
latã ꝓtinꝰ elamidẽ qua
erat opertus porrigens
dabat illi. ut in nauicłã
reciperet᷑. Factum est.:⁊
ut ꝑuenit ad scm. iuxta
sue fidei magnitudinem.
magna uelocitate sub
manu eiꝰ uisu recepto. mi¬
ratus clamabat uidere
se colles. uidere homines.
et ceta uniuersa. uii
aucis abeodẽ loco
miliariis distat
cenobium : qd̾ scĩ bene¬
dicti nomine uocant.
U puer claudus ⁊ a
renib infra omni ꝓrsꝰ
membroꝵ destitutꝰ offi-¬
cio: solis ad mouendum
manib utebat᷑ ⁊ renib:
pedes emortuos post se
trahens. Quem ex bur-¬
gundie partib pac̾ ad-¬
reliquerat. ⁊ extunc fr̃m
elemosinis alebatur.
Itaꝙ cũ beati patris
aduentũ. et uirtuteo
ip̃o. ꝑ omnẽ circa ꝓũ¬

Expanded text:
la, dum ob intolerabilem la, dum ob intolerabilem concurrentium multitudinem Vir beatus navicula veheretur, unus ex his qui curari desiderabant, caecus clamabat in littore, obaudiens homo navigantem post eum in navicula altera piscatorem, diffibulatam protinus chlamydem, qua erat opertus, porrigens dabat illi, ut in navicula reciperetur. Factum est: et ut pervenit ad Sanctum, juxta suae fidei magnitudinem magna velocitate sub manu ejus visu recepto, miratus clamabat videre se colles, videre homines, etera universa. 7. Paucis ab eodem loco milliariis distat coenobium, quod Sancti-Benedicti nomine vocant; ubi puer claudus, et a renibus infra omni prorsus membrorum destitutus officio, solis ad movendum manibus utebatur et renibus, pedes emortuos post se trahens: quem ex Burgundiae partibus pater adreliquerat, et extunc fratrum eleemosynis alebatur. Itaque cum beati Patris adventum, et virtutes ipso, per omnem circa pro
Abbreviated transcription (Latin):
quo tanta facit ĩ ocłis
nostris. Quib ille ut
semꝑ cautꝰ erat. compe¬
tenter huiꝰ modi glam de¬
cliuare: non ꝓpter me
mili oportunitate: ip̃a ⁊̃
die metensiũ animos do-¬
minus inclinauit ad pa-¬
cem. Ingressus enĩ sanctꝰ
mecensium ciuitatẽ: e¬
piscopum simul ⁊ ppłm
ad ea que pacis erant ue¬
hementer urgebat. Gra¬
uiter autẽ urebat ilos
uulnus acceptũ. qͥb eĩ
ualide satis reponere co¬
gitauerant: secus qm
uellerit remittere cogebã¬
tur. In ip̃a hora oblata
est ei mulier paralytica:
de ciuitate eadem. Cui
manꝰ imponens ⁊ orans.
dignatꝰ est palliũ ꝙͦ pro-¬
prium. quo utẽbatur ip̃e.
suꝑ excende̾ ei: tenendũꝙ
ep̃o tradere propt̾ astan¬
ti: ⁊ sb̾ eodem uelamine
debilia tange membra.
Expleta aũ oratione.
et benedictione data e¬
rexit illam: omnib ꝙ mi¬
rantib per mediũ eoꝵ
incolumis ibat: qmͣ at¬
tulerant in grabato .ui.¬
A flumine quoq mosel¬

Expanded text:
quo tanta faciat Deus in oculis quo tanta faciat Deus in oculis nostris. » Quibus ille ut semper cautus erat competenter hujusmodi gloriam declinare. « Non propter me,mili opportunitate, ipsa etiam die Metensium animos Dominus inclinavit 1153 ad pacem. Ingressus enim Sanctus Metensium civitatem, episcopum simul et populum ad ea quae pacis erant, vehementer urgebat. Graviter autem urebat illos vulnus acceptum: quibus enim valide satis reponere cogitaverant, secus quam vellent, remittere cogebantur. In ipsa hora oblata est ei mulier paralytica, de civitate eadem: cui manus imponens, et orans, dignatus est palliolum quoque proprium, quo utebatur ipse, superextendere ei, tenendumque episcopo tradere prope astanti, et sub eodem velamine debilia tangere membra. Expleta autem oratione et benedictione data, erexit illam: omnibusque mirantibus, per medium illorum incolumis ibat, quam attulerant in grabato. In flumine quoque Mosel
Abbreviated transcription (Latin):
concutiens. Cum autẽ
uideret᷑ grauiorib ortis
difficultatib ꝓpe modũ
excidisse spes pacis: do-¬
mino disponente. uenit
mulier ita tremens nͦ
minꝰ horribilis qͣm mi¬
serabił: ⁊ omnes parit̾
ad spectaculũ conuene¬
runt. Orante deuiq di
famulo. sb oculis om̃iũ
paulatun concussione se¬
data. ꝑfectã adepta est
ꝓtinꝰ sospitatẽ. Que res
in tantã admirationẽ
etiam durissimos quosq
ꝑmouit: ut ꝑcutientes
pectora sua. ꝑ horã fere
dimidiã cũ lacrimis accla¬
marent. Tant᷑ deniq fc̃s
est impetꝰ et occͤsus ꝓcidẽ¬
tium. ⁊ de osoulantiũ ui¬
ri dei uestigia. ut ꝓpe¬
modũ cõprimeret᷑: donec
tollentes eum frẽs ⁊ im¬
pouentes in nauiculain
a terra modice sb̾duxer̃t.
Cũq accedentes ad se pͥn¬
cipes ut ceꝑat ꝓ pace ro-¬
garet: suspirantes dice¬
bant. Oportet nos libẽ¬
ter audire eum. quem
ut ip̃i cernimꝰ. deus dili¬
git et exaudit: ⁊ audi¬
to eo multa facere. pro

Expanded text:
concutiens. Cum autem concutiens. Cum autem videretur gravioribus ortis difficultatibus propemodum excidisse spes pacis, Domino disponente venit mulier ita tremens, nec minus horribilis quam miserabilis, et omnes pariter ad spectaculum convenerunt. Orante denique Dei Famulo, sub oculis omnium paulatim concussione sedata, perfectam adepta est protinus sospitatem. Quae res in tantam admirationem etiam durissimos quosque permovit, ut percutientes pectora sua, per horam fere dimidiam cum lacrymis acclamarent. Tantus denique factus est impetus et concursus procidentium et deosculantium Viri Dei sacra vestigia, ut propemodum comprimeretur, donec tollentes eum fratres, et imponentes in naviculam a terra modice subduxerunt. Cumque accedentes ad se principes, ut coeperat, pro pace rogaret, suspirantes dicebant: « Oportet nos libenter eum audire quem, ut ipsi cernimus, Deus diligit et exaudit: et audito eo multa facere, pro
Abbreviated transcription (Latin):
utrinq sepius desperatũ:
nosi qd̃ omunes iam con-¬
solabatur. q̃ omnib in¬
notuerat abbatis sancti
tam certa de reformanda
pace ꝓmissio. Nec parum
ip̃a dilatio ꝓfuit. his
p̾sertim qui uariis in cõ¬
modis laborantes. reme¬
dia consequebant᷑ ĩ car¬
ne. seu etiã qui uidentes
edificart᷑ in fide. Tantꝰ
enim erat concursus. ut
multitudine pariter
atq ĩportunitate sua.
ip̃m cͦ negotium cõponẽ¬
de pacis pene desperabili¬
ter impedirent: donec
quesita tandẽ in medio
flumine insula. partis
utͥusq pͥmarii in naui¬
culis accesserunt. Ubi
compositis om̃ib scd̃m
qd̃ fidelis arbiter diffi¬
niuit: datis sibi inuicẽ
dextris. reconciliati sũt
in osculo pacis. .iiii.¬
Nter omnes sane qͣs per
manum serui sui ibidẽ
p̾stitit dñs sanitates: ce¬
le berrima fuit cuidam
curatio mulieris. Hec
ab annis octo egritudine
laborabat uehementi tre¬
more. ⁊ ualidis motĩb.
uniusa pariter membra

Expanded text:
utrinque saepius desperatum, utrinque saepius desperatum, nisi quod omnes jam consolabatur, quae omnibus innotuerat, Abbatis sancti tam certa de reformanda pace promissio. Nec parum ipsa dilatio profuit, his praesertim qui variis incommodis laborantes remedia consequebantur in carne, seu etiam qui videntes aedificabantur in fide. Tantus enim concursus erat, ut multitudine pariter atque importunitate sua ipsum quoque negotium componendae pacis pene desperabiliter impedirent: donec quaesita tandem in medio flumine insula, partis utriusque primarii in naviculis accesserunt; ubi compositis omnibus secundum quod fidelis arbiter definivit, datis sibi invicem dextris reconciliati sunt in osculo pacis, 5. Inter omnes sane quas per manum servi sui ibidem praestitit Dominus sanitates, celeberrima fuit cujusdam curatio mulieris. Haec ab annis octo pessima aegritudine laborabat, vehementi tremore et validis motibus universa pariter membra
Abbreviated transcription (Latin):
Am conuentꝰ in magno
turbine soluebat᷑: sola
utrinq meditabantur
arma. sola inibant con¬
silia malignandi: cum
uir oc̃s eos qui secum ue¬
nerant consolatꝰ fratres.
ne turbemini ait. licet
enim ꝑ muttas difficul¬
tates. omnino tam̃ pax
desid̾ata proueniet. Quib
t̃ unde id nosset. inno¬
tuit dicens. Uidebar
mͥ ꝑ nocturũ soporem:
missã celebrare sollẽpnẽ.
Cumq expleta paulominꝰ
oratione prima. recordarz
angelicum ex more canti¬
cum. id est gla in excelsis
deo. p̾cedere debuisse: eru¬
bui: ⁊ qd̃ oblitꝰ omiserã
canticũ inchoans. uob̾ꝯ
pariter ad finẽ usq com¬
pleui. Iam medium noc¬
tio tͣnͣsierat: cũ uir oc̃s
de p̾dictoꝵ penitudine
pͥncipum. legatione sus¬
cepta. iocunde satis conu̾¬
sus ad suos: Agnoscite in
quit ꝓmisse uob̾ canen¬
de głe. et cantici pacis
p̃parationẽ. Iterum ergo
partib conuocatis. ꝑ dies
aliquot de pace tracta¬
tum est: ⁊ obmaximas
difficultates occurrentes

Expanded text:
am conventus in magno turbine solvebatur, sola utrinque meditabantur arma, sola inibant consilia malignandi, cum Vir sanctus eos qui secum venerant consolatus fratres: « Ne turbemini, inquit; licet enim per multas difficultates, omnino tamen pax desiderata proveniet. » Quibus etiam unde id nosset innotuit, dicens: « Videbar mihi per nocturnum soporem Missam celebrare solemnem. Cumque, expleta paulo minus oratione prima, recordarer angelicum ex more canticum, id est Gloria in excelsis Deo, praecedere debuisse, erubui, et quod oblitus omiseram canticum inchoans, vobiscum pariter ad finem usque complevi. » Jam medium noctis transierat, cum Vir sanctus de praedictorum poenitudine principum legatione suscepta, jucunde satis conversus ad suos. « Agnoscite, ait, promissae nobis canendae Gloriae et cantici pacis praeparationem. » Interim ergo partibus convocatis, per dies aliquot de pace tractatum est, et ob maximas difficultates occurrentes
Abbreviated transcription (Latin):
plenttudo. Hoc usq nũc
sis. moguntia. leodiensis.
die contingit. uirũ dei
sua eum plenitudo uͥq
comitatur. Nec clunittit
suos. quos a se tͣnͣsmͣtit:
paterna sollicitudine
cũ eis est. Et sicut ad
locũ unde exeunt flu¬
mina reu̾tunt᷑: sic ad ipm̃
stia filioꝵ suoꝵ. Sepe ⁊̃¬
sine omni relatione car¬
nis et sangͥnis. pat̾ne¬
innodescit. quid circa a¬
liquos eoꝵ longe a se¬
distantes agat᷑. siquid
eis prouidendũ. siquidĩ
eis em̃dandũ sit: temp¬
tationes et excessus eoꝵ.
infirmitates et oblitꝰ.
et qͣrlibet scłarium tri¬
bulationũ incursus:
Nam ⁊ pro abscentium
fr̃m c̾cis nocessitatibus
p̾sentib circa se fr̃ib se¬
pe orationẽ indicit. non¬
nũꝙͣ etiã morientes in lo¬
cis aliis. ad ipm ꝑuisionẽ
accessisse noscunt᷑: bene¬
dictionẽ eiꝰ ⁊ licentiam
postulantes: nimirum
agente Hoc obedientia mis

Expanded text:
plenitudo. Hoc usque nunc plenitudo. Hoc usque nunc sis, Maguntinensis, Leodiensis, die contingit Virum Dei sua eum plenitudo ubique comitatur. 63. Nec dimittit suos, quos a se transmittit;paterna sollicitudine cum eis est: et sicut ad locum unde exeunt flumina revertuntur, sic ad ipsum stia filiorum suorum. Saepe sine omni relatione carnis et sanguinis innotescebat, quid circa aliquos eodistantes agatur si quid eis providendum, si quid in eis emendandum sit, tentationes et excessus eorum, infirmitates et obitus, et quarumlibet saecularium tribulationum incursus. Nam et pro absentium fratrum certis necessitatibus, praesentibus circa se fratribus saepe orationem indicit. Nonnunquam etiam morientes in locis aliis ad ipsum per visionem accessisse noscuntur, benedictionem ejus et licentiam postulantes: nimirum hoc agente et obedientia mis
Abbreviated transcription (Latin):
rem et spatiosum. mag¬
fitate ibi et amplifica¬
te st̃: et ad huc mutti¬
tudini in hĩtantiũ. ip̃e
locꝰ angustꝰ est. Iam do¬
mꝰ ordinis illiꝰ filie dontꝰ
ip̃ius citra ⁊ ultra al-¬
pes et maria deserta
plurima impleuerũt:
et adhuc st̃ et cotidie
confluunt quib locus
querendꝰ est. Et pecun¬
tur undiq frẽs. et mit¬
tunt᷑: cum beatos estim̃t
reges gentiũ et p̾sules
giones: queꝯq de domo
illa ⁊ disciplina uiri di.
meruerunt contuberniũ
aliqd̃ arpisci. Quid dicoͨ
Ultra homines usq ad
barbaras nationes. ĩ qͥb
naturalis feritas. nat᷑a
quodãmͦ exuit huma¬
nã. religio hec ꝓfecta ẽ.
ubi ꝑ eam bestie silue
homines fiunt: ⁊ cum
hominib assuete conu̾¬
sari. discunt cautare do¬
mino canticum nouũ.
Quaꝓpt̾ ꝑiscator dei
p̾cipiente dño nõ cessat
laxare recia in capturã.
et aliis ab euntib. Aliis
succedentib in locum e¬
orum. nũꝙͣ sc̃e illiꝰ con¬
gregationis minuitur

Expanded text:
rem et spatiosum, magrem et spatiosum, magnificatae ibi et amplificatae sunt, et adhuc multitudini inhabitantium ipse locus angustus est. Jam domus Ordinis illius, filiae domus ipsius, citra et ultra Alpes et maria, deserta plurima impleverunt, et adhuc sunt et quotidie confluunt, quibus locus quaerendus est. Et petuntur undique fratres et mittuntur, cum beatos se aestiment reges gentium et praesulesgiones, quaecunque de domo illa et disciplina Viri Dei meruerint contubernium aliquod adipisci. Quid dico? Ultra homines, usque ad barbaras nationes, in quibus naturalis feritas naturam quodammodo exuit humanam, religio haec profecta est: ubi per eam bestiae silvae homines fiunt, et cum hominibus assuetae conversari, discunt cantare Domino canticum novum. Quapropter piscator Dei, praecipiente Domino, non cessat laxare retia in capturam; et aliis abeuntibus, aliis succedentibus in locum eorum, nunquam sanctae illius congregationis minuitur
Abbreviated transcription (Latin):
obscura usq ad illi . tẽ¬
pus illa uallis et re et
noĩe clarauall̾ effice̾tur:
cliuine cuiꝰdam claritatis
lumen qͣi de summo qͦdã
apice uͥtutũ diffundens.
in deuexa t̾raꝵ. Et yx tc̃
apd̃ uallẽ illã. que prius
dicebat᷑ uallis absintiał
et amara: ceperunt mõ¬
tes stillare cdulcedinem.
Que uacua fuerat et
sterił ab om̃i bono. cepͣ
abundare spũali frum̃¬
to. ⁊ de rore celi et be¬
nedictione dei. in tm̃ pĩ¬
guesceꝰ omia deserta eiꝰ.
et mn ultiplicata gente
magnificare leticiam:
ut impletũ in ea uidea¬
tur. qd̾ olim per ꝓphãm
dcm̃ est. ad ciuitatem
iherłm. Adhuc inquid
clicent in aurib tuis fi¬
lii stllitatis tue. Obogu¬
stus est locꝰ: Fac locum
ut bĩtemꝰ. Et lices in
corde tuo. Quis genuit
mͥ istos : Ego sterił et ñ
ꝑturiens : et istos quis
enutͥuit᷑. Iam en̾i de lo-¬
cis ang̾tiorib uallis illiꝰ.
domꝰ claustral̾ habitati¬
onis. non sine diuinis
quibrdã reuelationibus
translate in locũ plenio¬

Expanded text:
obscura usque ad illud tempus illa vallis, et re et nomine Clara-Vallis efficeretur, divinae cujusdam claritatis lumen, quasi de summo quodam apice virtutum diffundens in devexa terrarum. Et extunc apud vallem illam, quae prius dicebatur vallis Absinthialis et amara, coeperunt montes stillare dulcedinem. Quae vacua fuerat et sterilis ab omni bono, coepit abundare spirituali frumento, et de rore coeli et benedictione Dei in tantum pinguescere omnia deserta ejus, et multiplicata gente magnificare laetitiam, ut impletum in ea videatur quod olim per prophetam dictum est ad civitatem Jerusalem: Adhuc, inquit, dicent in auribus tuis filii sterilitatis tuae: Angustus est locus, fac locum ut habitemus. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis et non parturiens, et istos quis enutrivit? 62. Jam enim de locis angustioribus vallis illius, domus claustralis habitationis, non sine divinis quibusdam revelationibus translatae in locum planio
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tam suis rõciniis qm
dcõꝵ testimoniis. bidua-¬
na disputatione redar-¬
guens. Considerans sane
nõ nullos ex his qͥ p̾side¬
bant. iã quidẽ animadu̾¬
tentes blasphemiã ĩ doc-¬
trina. adhuc tam̃ au̾ten-¬
tes iniuiriã a ꝑsona: ac-¬
census est zelo.: ⁊ dome-¬
cõuocat eccłiam. Cõmu-¬
ni deniq consilio a pr̃ib
decem ꝓuinciaꝵ. aliis
autẽ epĩs ⁊ ablatibus
plurimis. clictante uiro
dei. nouis dogniatib op¬
nitur symbolũ nouũ.
Cum ⁊̃ subscribunt᷑
nomina singuloꝵ: ut
eoꝵ udelicet omniũ
sicut irreprehensibilis.
sic irrepressibilis zelus
ceteris innotescat. Ita

Expanded text:
 tam suis ratiociniis, quam sanctorum testimoniis biduana disputatione redarguens. Considerans sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentes injuriam a persona; accensus est zelo, et domeconvocat Gallicanam. Communi denique consilio, a patribus decem provinciarum, aliis autem episcopis et abbatibus plurimis, dictante Viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eorum videlicet omnium sicut irreprehensibilis fides, sic irreprehensibilis zelus caeteris innotescat. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ut inter orandum
indubitanter dei seruus
agnosceret. uͥtutẽ adẽẽ
cliuinam. Cuiꝰ tam̃ mo¬
dum cognitionis nulł
se posse uerb̾ expͥmere
⁊ tnͣsisset. sanatos esse
dixit: ⁊ regressus aliqͥs
ex his qui audierant.
sicut dictũ erat ĩuenit.
aliqũ basileam ur-¬
bemi: surdũ quendam
signau̾at ⁊ tͣnsierat.
Cumq paululũ ꝓcessisl.¬
uocans alexandrũ colo¬
niensem. reuertere ait.
quere utrũ audiat ho-¬
mo. Rediit ille: ⁊ illũ
repperit audientem:
imiliter ip̃o die ꝯ
signasset alium ce-¬
cum altero oculo ⁊ abie:
deus inquit aperuit ocu-
rendum reflexisset it̾:
ita ẽẽ cognouit. Iste ẽ
alexander. qui in eisdem
dieb ad uiri dei sacra
monita ostensionem q
ferme triginta. scło ua¬
le fecit.⁊ secutus est eũ.
a quo etiã post modicũ
tempꝰ alhas est ordina¬
tus: in monast̾ĩo tho¬
losane clyocesis: quod
grandis silua uocat᷑.
INconstantiensi .xixii.

Expanded text:
ut inter orandum indubitanter Dei Servus agnosceret virtutem adesse divinam. Cujus tamen modum cognitionis nullis se posse verbis exprimere et transisset, sanatos esse dixit, et regressus aliquis ex his qui audierant, sicut dictum erat, invenit. ando Basileam urbem, surdum quemdam signaverat, et transierat. Cumque paululum processissetvocans Alexandrum Coloniensem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat homo. » Rediit ille, et illum reperit audientem. Similiter ipso die cum signasset alium caecum altero oculo et abiret: « Deus, inquit, aperuit oculurendum reflexisset iter, ita esse cognovit. Iste est Alexander, qui in eisdem diebus ad Viri Dei sacra monita, ostensionemque ferme triginta saeculo valefecit, et secutus est eum: a quo etiam post modicum tempus abbas est ordinatus in monasterio Tolosanae dioecesis, quod Grandis-Silva vocatur. In Constantiensi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
odem etiã tempore
intra leodiensium
fines p̾ter in numera
alia que breuitatis stu¬
dio p̾terimꝰ. iuxta oppidũ
quod fontanas uotant
oante eo aꝑuit dũs o¬
ulos ceci nati. Huius
sacratissimis digitis suis
aꝑiens uir beatꝰ. liuino
munere ⁊ uigorẽ palpe¬
bris: ⁊ pupillis p̾sticit.
claritatẽ. Confestim
deniq idem puer lucẽ
miratꝰ ignotã: maxima
cum exialtatione cla¬
mab̾at. Gideo diem. ui

Expanded text:
odem etiam tempore intra Leodiensium fines, praeter innumera alia, quae brevitatis studio praeterimus, juxta oppidum quod Fontanas vocant, orante eo aperuit Dominus oculos caeci nati. Hujus sacratissimis digitis suis aperiens Vir beatus, divino munere et vigorem palpebris, et pupillis praestitit claritatem. Confestim denique idem puer lucem miratus ignotam. maxima eum exsultatione clamabat: « Video diem, vi
Abbreviated transcription (Latin):
in laudunensi t̾ritorio si¬
ta. Cumq noui ibidem
oratorii dedicatio parare¬
tur: ita illud occupauat
muscaꝵ incredibił multi¬
tudo: ut eaꝵ sonitꝰ ĩpro¬
liz ꝙ discursus. grauem ni¬
mis introeuntib molesti¬
am generaret. Nullo gͥ
occurrente remedio. clixit
sc̃s. excõmunico eas: ⁊ ma
rie om̃s pariter mortuas
inuenerunt. Cũq paui¬
mentũ om̃e operussent.
paliᷤᷤ eicientes eas. ita de¬
mũ basilicã mundau̾nt.
Hoc autẽ tam notũ. et
tã celebre fuit: ut inter
uicinos ꝙͦ quoꝵ ad declica¬
tionẽ maxima multitudo
conuenit: muscaꝵ fusui¬
acũ maledictio. ĩꝑabolã

Expanded text:
in Laudunensi territorio siin Laudunensi territorio sita. Cumque novi ibidem oratorii dedicatio pararetur, ita illud occupaverat muscarum incredibilis multitudo, ut earum sonitus improbusque discursus gravem nimis introeuntibus molestiam generaret. Nullo igitur occurrente remedio, dixit sanctus: « Excommunico eas; » et mane omnes pariter mortuas invenerunt. Cumque pavimentum omne operuissent, palis ejicientes eas, ita demum basilicam mundaverunt. Hoc autem tam notum et tam celebre fuit, ut inter vicinos quoque, quorum ad dedicationem maxima multitudo convenit, muscarum Fusniacarum maledictio
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma est ordinata ẽ ge¬
batur sollempnitas quedã
secreta culpa ab altaris
sacri cõmunione suspend̾at.
notari timens et ruborẽ
ñ sustinens: ad manum eiꝰ
cũ cet̾is nimiũ p̾sumptu¬
osus accessit. Intuitꝰ autẽ
eum qm̃ causa latens erat.
repelle hominẽ noluit:
S ĩ cimo corde orabat dm̃:
ut de tanta p̾sumptione
melius aͥd ordinaret. It a¬
ꝙ sumens homo euchari¬
stiam. ñ poterat ad int̾io¬
ra tͣicere: et diu multum¬
leret. auxiꝰ et tremebundꝰ
clausam ore seruabat. Ex¬
pleta deniq hora oratõis
sexta. patrem scm̃ traxit
ĩ patrẽ: cꝰ pedib aduolut᷑
cũ mułtis ei lacͥmis quod
paciebatur aꝑuit: ⁊ aꝑto
ore ipãm qͦ eucharistiam
ostendebat. Increpans ãt
eũ confitentẽ absoluit: ⁊
sine difficultate recepit
clñica sacramenta.
minimis etiã reb: mag¬
na ꝑ eũ nouim᷑ contigis¬
se. Uenerat aliqñ fusni¬
acũ: que est abbatia una
de pͥmis quã ip̃e edificauͭ

Expanded text:
prima est ordinata. 51. Ageprima est ordinata. 51. Agebatur solemnitas quaedam secreta culpa ab altaris sacri communione suspenderat, notari timens, et ruborem non sustinens, ad manum ejus cum caeteris nimium praesumptuosus accessit. Intuitus autem eum, quoniam causa latens erat, repellere hominem noluit, sed intimo corde orabat Deum ut de tanta praesumptione melius aliquid ordinaret. Itaque sumens homo Eucharistiam non poterat ad interiora trajicere, et diu multumleret, anxius et tremebundus clausam ore servabat. Expleta denique hora orationis sexta, Patrem sanctum traxit in partem: cujus pedibus advolutus, cum multis ei lacrymis quod patiebatur aperuit, et aperto ore ipsam quoque Eucharistiam ostendebat. Increpans autem eum, confitentem absolvit, et ex eo sine difficultate recepit dominica Sacramenta. 52. In minimis etiam rebus magna per eum novimus contigisse. Venerat aliquando Fusniacum, quae est abbatia una de primis quam ipse aedificavit,
Abbreviated transcription (Latin):
rater robert᷑ eiuodẽ
scĩ uiri monachꝰ. et
scd̃m cartiẽ ꝓpinquus.
in adolescentia sua qͦꝵ dã
ꝑsuasione deceptꝰ: cluma¬
cum sese contulerat. Ue¬
nerabilis autẽ pat̾ post¬
ea ꝙͣ aliqͣdiu lissimula¬
uit: eundẽ frẽm statuit
ꝑ epłam reuocare. Quo
dictante uenerabił gui¬
lelmus rieuall̾ pꝰea mo¬
nast̾ii primus abbas ĩ mẽ-¬
brana scribens. eandẽ exci¬
piebat epłam. Erant au¬
ten ambo pariter sb̾ cliuo
sedentes. ad clictand̃ qͥppe
secreciꝰ septa monasterii
eg̾ssi fuerant. Subito au¬
tẽ in opinatꝰ imb̾ erupit.
et is qui scribebat sicut
ip̃o referente diclicimus.
carcã repou̾e uoluit. Ad
dei est:scribe ne timeas.
Scripsit ergo eplam ĩ me¬
dio imbre. sine imbre. Cũ
enim undiq plue̾t car-¬
tam expositã uͥtꝰ oꝑuit
caritatis: et que dictabat
epłam. scedulam quoq
pariter conseruabat. Et
hec quidẽ epła : ob tam gnͣ¬
de miracłm in codice epła¬
rum. eiꝰ a fr̃ib. ñ ĩ merito

Expanded text:
rater Robertus, ejusdem sancti Viri monachus et secundum carnem propinquus, in adolescentia sua quorumdam persuasione deceptus, Cluniacum sese contulerat. Venerabilis autem Pater posteaquam aliquandiu dissimulavit, eumdem fratrem statuit per epistolam revocare. Quo dictante, venerabilis Guillelmus, Rievallis postea monasterii primus abbas, in membrana scribens eamdem excipiebat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes: ad dictandum quippe secretius septa monasterii egressi fuerant. Subito autem inopinatus imber erupit: et is qui scribebat sicut ipso referente didicimus chartam reponere voluit. Ad Dei est; scribe, ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum enim undique plueret, chartam expositam virtus operuit charitatis, et quae dictabat epistolam, schedulam quoque pariter conservabat. Et haec quidem epistola ob tam grande miraculum, in codice epistolarum ejus a fratribus non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
instantia: signauit pue¬
rum ac dimisit. Qui ex
hora conualuit. ⁊ intra
oblatꝰ est uiro deĩ u̾itit
aliqñ nobilum cohors mili¬
tum clarãuallẽ ut uide¬
erat sacrũ quadragesime
tẽpus: et illi om̃es fere iu¬
uenes dediti militie scłari.
circuibant. querentes exe¬
crabiles mundinas: quas
uulgo tornetas uocant.
Cepit itaq abeis pet̾e
paucos illos qui ante qͣ¬
dragesimã suꝑerant di¬
es: ne armis interim u
negastis. Et accersito fr̃e¬
iubet ei tͥuisiam ꝓpinari.

Expanded text:
instantia, signavit pueinstantia, signavit puerum, ac dimisit. Qui ex ea hora convaluit, et intra oblatus est Viro Dei. 55. Divertit aliquando nobilium cohors militum ad Claram-Vallem, ut videerat sacrum Quadragesimae tempus: et illi omnes fere juvenes dediti militiae saeculari, circumibant quaerentes exsecrabiles illas nundinas, quas vulgo tornetas vocant. Coepit itaque ab eis petere, paucos illos qui ante Quadragesimam supererant dies, ne armis interim utnegastis. » Et accersito fratjubet eis cerevisiam propinari
Abbreviated transcription (Latin):
naft̾io cui carꝰ locus. no¬
men est. puerũ quẽdam
qͥ incessant̾ flebat et e¬
iulabat: uir sc̃s osculo sa¬
nauit. Cum eĩ ꝑ multos
clies sine int̾missione plo¬
rans. nullã reciꝑet conso¬
lationẽ. qd̾ genus morbi
medici non ignorant: mi¬
serabilit deficiens tabe¬
scebat. Quẽ seorsum al¬
loquens pat̾ sc̃s mone¬
bat: ut suoꝵ confessio¬
nem faceret delictorum.
acta autẽ confessione
subito uultũ serenans: pe¬
ciit a beato patre sibi os¬
culum dari. Acceptoq os¬
culo pacis ex ore sancti. in
om̃i ꝓtinꝰ pace quieuit. ⁊
lacrunaꝵ. Forite siccato le¬
tus et incolumis est. reg̾s¬
sus ad ꝓpͥa. Eceunti ali¬
qnͣdo albati post fres re¬
liquos ad laborẽ. filium
claudũ pater obtulit. sup¬
plicans ut ei manũ im¬
ponere dignaret᷑. Excusa¬
bat autẽ uir dei dicens.
ñ se ẽẽ illius m̾iti a quo
talia deberent beneficia
postulari: claudũ reddere
gressum apłice ẽẽ ñ sue
uirtutis. Uictus tñ patͥo

Expanded text:
nasterio, cui Charus-Locus nomen est, puerum quemdam, qui incessanter flebat et ejulabat, Vir sanctus osculo sanavit. Cum enim, per multos dies sine intermissione plorans, nullam reciperet consolationem, quod genus morbi medici non ignorant, miserabiliter deficiens tabescebat. Quem seorsum alloquens Pater sanctus monebat ut suorum confessionem faceret delictorum. Facta autem confessione, subito vultum serenans, petiit a beato Patre sibi osculum dari. Acceptoque osculo pacis ex ore Sancti, in omni protinus pace quievit; et, lacrymarum fonte siccato, laetus et incolumis est regressus ad propria. 54. Exeunti aliquando Abbati post fratres reliquos ad laborem, filium claudum ei pater obtulit, supplicans ut ei manum imponere dignaretur. Excusabat autem se Vir Dei, dicens non se esse illius meriti, a quo talia deberent beneficia postulari; claudis reddere gressum apostolicae esse, non suae virtutis. Victus tamen patris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃m spernes: nũquid
et ip̃m sicut ⁊ seruoõ
eiꝰ contemnes. Lacrima¬
bantur uniu̾si qui ad¬
erant: ⁊ orationibus
interiti prestolabant᷑
exitum rei: et omniũ
suspensa expectatio a¬
liquid diuinũ fieri ce¬
litus expectalat. Si dens
comes abbatẽ in sp̃u ue¬
hementi ꝓcedentẽ. ⁊ sa¬
tratissimũ clñi corpꝰ ferẽ¬
tem in manib expauit
et cliriguit: membris ꝙ
tretnebundis metu ⁊ dis¬
solutis quasi amens so-¬
lo ꝓuoluitur. Eleuatꝰ
a militib. rursus in fa-¬
ciem ruit : nec qͥppiã
aliqui loquens. aut
intendens in aliquem.
saliuis per barbã de¬
fluentib. cũ ꝓfundis
efflans gemitib. epi-¬
lenticus uidebatur.
Tum uir dei ad eum
ꝓpius accedit: ⁊ pede
pulsans acclinem sur¬
gere iubet. ⁊ stare
supra pedes: et dei ab¬
dire sententiã. Pre¬
sens est inquit picta¬
uensis ep̃s. quẽ ab eccłia

Expanded text:
et ipsum spernes? nunquid et ipsum spernes? nunquid et ipsum, sicut servos ejus contemnes? » Lacrymabantur universi qui aderant, et orationibus intenti praestolabantur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, inquit, Pictavensis episcopus, quem ab ecc
Abbreviated transcription (Latin):
nullo temꝑe suscepturũ.
Diu ꝑ inter nuntios pro¬
tractus est sermo. Sed
dum uicissim uerbis se
mutuo occupant: uir
dei efficatiora arma cor¬
ripiens. ad altare sanctũ
oblaturꝰ. ⁊ supplicaturꝰ ac¬
cedit. Intrauerant eccli¬
am quib licebat diui¬
nis interesse mysteriis.
comes sustinebat ꝓ forib.
et pace data ⁊ diffusa in
se agens ut hominẽ. cor¬
pus dñi super patenam
ponit. ⁊ secum tollit.
atq ignea facie ⁊ flam¬
meis oculis. nõ supplex
s minax foras egredit᷑.
et u̾bis terribilib agg̾¬
ditur ducẽ. Rogauimꝰ
te inquit ⁊ spreuisti nos.
Supplican t tibi in alto
quẽ iam tecum habuimꝰ
conuentu. seruoꝵ di an¬
te te. Adimata młtitudo:
et contẽpsisti. Ec̃ce ad te
ꝓcessit filius uirginis.
qui est caput ⁊ cdñs ec¬
clesie. quã tu ꝑsequeris.
Adest iudex tuus: ĩ cuiꝰ
noĩe om̃e genu cͣuatur.¬
celestiũ. terrestriũ. ⁊ in¬
fernoꝵ. Adest uidex tu¬
us. ĩ cuiꝰ manꝰ illa tua
aĩa deueniet. Nunqͥd

Expanded text:
nullo tempore suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam, quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes sustinebat pro foribuecrationibus, et pace data et diffusa in se agens ut hominem, corpus Domini super patenam ponit et secum tollit, atque ignea facie, et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem: « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem jam tecum habuimus conventu, servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et Dominus Ecclesiae, quam tu persequeris. Adest Judex tuus, in cujus nomine omne genu curvaturtium, terrestrium, et infernorum. Adest Judex tuus, in cujus manus illa anima tua deveniet. Nunquid