comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rennuerint. grauiter
ac seuere iudicentur
Vt emendati atque correc¬
t talentum sibi adoconla¬
tum. aliis erogareprocu¬
rent. Nuius cemodi autem
correptionis modus erga
eos qui quarum lib& artium
disciplinis eruditi sunt & de
talento sibi diuinitus conla¬
to magisse aliis superbi en¬
do praeferre. quamidcum
caritate insinuare gestiunt:
a praelatis obnixe tenenduse.¬
PRAELATORUM IN CONGRT¬
GIDEBEANT
port& ecclesiae praela¬
tos ut de congregatione
sibi commissa tales eligant
bonitestimonii fratres. in
quibus onera regiminis se¬
cure possint partiri.
Quibus &iam talem confe¬
rant potestatem. ut uice
illorum fungentes. & in oboe
dientes canonica censura
corripere. Et oboedientes
hortando admeliora uale¬
ant prouocare Non enim
constituendi sunt persona¬
liter aut eo ordine quo in col¬
legio fratrum ad missi sunt
sed secundum uitae meritũ
& spiritalium donorum p̃¬
rogatiuam. Qui & in congre¬
gatione assiduisint & fra¬
trum curam per uigili studio

Expanded text:
renuerint, graviter renuerint, graviter ac severe judicentur, ut emendati atque correcti, talentum sibi a Deo collatum aliis erogare procurent. Hujuscemodi autem correptionis modus erga eos qui quarumlibet artium disciplinis eruditi sunt, et de talento sibi divinitus collato, magis se aliis superbiendo praeferre, quam id cum charitate insinuare gestiunt, a praelatis obnixe tenenduspraelatorum in congregi debeant. Oportet Ecclesiae praelatos, ut de congregatione sibi commissa tales eligant boni testimonii fratres, in quibus onera regiminis secure possint partiri. Quibus etiam talem conferant dignitatem, ut vice illorum fungentes, et inobedientes canonica censura corripere, et obedientes hortando ad meliora valeant provocare. Non enim constituendi sunt personaliter, aut eo ordine, quo in collegio fratrum admissi sunt, sed secundum vitae meritum, et spiritalium donorum praerogativam, qui et in congregatione assidui sint, et fratrum curam pervigili studio
Abbreviated transcription (Latin):
Sonum &iam uocalium
lit terarum bene atque
ornate perstrepant
Nis uero qui huius artis
minus capaces sunt: do¬
nec erudiantur melius
conuenit ut sileant quã
canta reuolendo quod
nesciunt aliorum uoces
dissonare conpellant.
ꝑs alminam que in ecele¬
sia non cursim & excelsis
atque in ordinatis seu
intemperatis uocibus
sed planae ac dilucide
& cum conpunctione
cordis recitentur.
Vt & recitantium mens
illorum dulcedine pas¬
catur. & audientium
aures illorum pronun¬
tiatione demulceantꝰ.
Qnm̃ quamuis canti¬
lenae sonus in aliis offi¬
ciis excelsa soleat ediuo¬
ce in recitandis tamen
psalmis huiuscemodi
uitanda est uox. Cons¬
tituantur interea senio¬
res fratres. probabilio¬
ris scilic& uitae. quitem¬
pore statuto uicissim cũ
cantorum scolasint ne
hi qui disceredebent.
aut otio uacent. aut ina¬
nibus & superuacuis fa¬
bulis instent. Si uero
cantores superbi exti¬
terint. & artem quam
diuinitus adiuti didice¬
rint. aliis insinuare

Expanded text:
Sonum etiam vocalium Sonum etiam vocalium litterarum bene atque ornate perstrepant. His vero, qui hujus artis minus capaces sunt, donec erudiantur, melius convenit ut sileant, quam cantare volendo quod nesciunt, aliorum voces dissonare compellant. Psalmi namque in ecclesia non cursim, et excelsis atque inordinatis, seu intemperatis vocibus, sed plane ac dilucide, et cum compunctione cordis recitentur: ut et recitantium mens illorum dulcedine pascatur, et audientium aures illorum pronuntiatione demulceantur, quoniam quamvis cantilenae sonus in aliis officiis excelsa soleat edi voce, in recitandis tamen psalmis hujusmodi vitanda est vox. Constituantur interea seniores fratres, probabilioris scilicet vitae, qui tempore statuto vicissim cum cantorum schola sint, ne hi qui discere debent, aut otio vacent, aut inanibus et supervacuis fabulis instent. Si vero cantores superbi exstiterint, et artem, quam divinitus adjuti didicerint, aliis insinuare
Abbreviated transcription (Latin):
qui spiam aliquo in qui& are
presumat nec aduerba in¬
utilia & otiosa prorumpe¬
re cogat. Huiusuero capitu¬
li contemptor speciali ter
a prelatis & magistris se¬
ueris sime corripiatur. cxxvii
tudendum sum mopere
cantoribus est. nedonũ sibi
diuinitus conlatum uitus
foedent sed potius illud humi
rum melodia animos populi
circum stantis ad memoriam
amorem que caelestium non
solum sublimitate uerborum
sed &iam suauitate sonorum
quae dicuntur erigat: Can
torem autem sicut traditum
est a scĩs patribus & uoce &
arte praeclarum in lustreq
cẽ oport&. ita ut oblectamen¬
ta dulcedinis animos incitens
Cantores itaque . non propter
donum sibi conlatum. se ca&e¬
ris superbiendo praeferant
sed humiliter socios exhibeans
Et prouidendum est illis.
quando temperate quando¬
que sub misse. diuinum
agatur officium
Scilic& ut secundum nu¬
merum dericorum &
officuqualitatem. & tẽ¬
poris prolixitatem can¬
tum protendant & uo¬
ces moderentur c&erorũ:

Expanded text:
quispiam aliquem inquietare quispiam aliquem inquietare praesumat, nec ad verba inutilia et otiosa prorumpere cogat. Hujus capituli contemptor specialiter a praelatis et magistris severissime corripiatur. CAPUT Studendum summopere cantoribus est, ne donum sibi divinitus collatum vitiis foedent, sed potius illud humilrum melodia animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium non solum sublimitate verborum, sed etiam sauvitate sonorum, quae dtorem autem, sicut traditum est a sanctis Patribus, et voce et arte praeclarum, illustremque esse oportet, ita ut per oblectamenta dulcedinis, animos incitet Cantores itaque non propter donum sibi collatum se caeteris superbiendo praeferant, sed humiliter socios exhibeant. Et providendum est illis, quando temperate, quandoque submisse divinum agatur officium: scilicet ut secundum numerum clericorum, et officii qualitatem, et temporis prolixitatem, cantum protendant, et voce moderentur caeterorum.
Abbreviated transcription (Latin):
senioriꝰ & magistrum doctrinae
& testemuitae habeant &c&
tissimo seniori pueri adcustodi¬
endum lic& ab alio erudi antur
deputentur. frateruero cui hec
cura commitutur sieorũ curã
paruipenderit & aliud quam
oport& docuerit. aut eis in a¬
li quo cuius lib& lesionis ma¬
culam gesserit: seuerissime
correptus ab officio commo¬
ueatur. Et fratri alio id com¬
mittatur qui eos & innocentis
uitae exemplis in form&
& adopus bonum ꝑgendum
Ixpletis religio sissimo
obsequio oris conpetentib
diurnis officiis ab omnib ca¬
nonicis. daco signo deuotis¬
sime ad completorium
celebrandum ueniendum
est. Quo compl&o: oport&
ut non aepulis & potationib
uanisq: in seruiunt loquelis
sed his penitus postpositis.
humiliter & honeste dormito¬
rium p&ant. Et nequaquam
duo in uno sed singuli insingu¬
lis lectis qui es cant. Lucerna
quoq: in eodem dormitorio.
noctis tempore iugiterar¬
deat. Nihildeniq inhones¬
tum autindecens indormito¬
riogeratur ab aliquo: nec

Expanded text:
seniori, quem et magistrum doctrinae, et testem vitae habeant, » etissimo seniori pueri ad custodiendum, licet ab alio erudiantur, deputentur. Frater vero cui haec cura committitur, si eorum curam parvipenderit, et aliud quam oportet docuerit, aut his aliquam cujuslibet laesionis maculam ingesserit, severissime correptus ab officio amoveatur; et fratri alii hi committantur, qui eos et innocentis vitae exemplis informet, et ad opus bonum peragendum t. Expletis religiobsequio horis competentibus, diurnis officiis, ab omnibus canonicis, dato signo, devotissime ad completorium celebrandum veniendum est. Quo completo, oportet ut non epulis et potationibus, vanisque inserviant loquelis, sed his penitus postpositis, humiliter et honeste dormitorium petant: et nequaquam duo in uno, sed singuli inlis lectis quiescant. Lucerna quoque in eodem dormitorio noctis tempore jugiter ardeat. Nihil denique inhonestum aut indecens in dormitorio geratur ab aliquo; nec
Abbreviated transcription (Latin):
beant rationem. Idest: adsumantur insupputationem
prima greca elementa patris & filii & sp̃s scĩ. hoc est
ΠΥA. Quae elementa octogenarium qua dringentesimũ
& primum significant numeros. p&riquoque apłi prima
li tera idest I Quinumeros octoginta significat eius qui
scribit ep̃s. Prima littera cui scribitur. secunda littera
ciuitatis quoque dequa scribitur quarta & inditionis quae
Atque his omnibus litteris grecis quae ut diximus numeros
ex primunt inunum ductis unam quaecum que fuerit sum¬
mam epistolateneat hanc qui suscipit omnicum cautela
requirat ex pressȩaddat prageria separatim in episto¬
lam &iam non agenarium & nonum nam eos qui secundum
greca elementa significatur¬

Expanded text:
beant rationem; id est, ut assumantur in supputatione beant rationem; id est, ut assumantur in supputatione primum Graeca elementa Patris, et Filii 453, et Spiritus sancti ΠΥΑ, quae elementa octogenarium, quadringentesimum, et primum significant numeros; Petri quoque apostoli prima littera, id est Π, qui numerus octoginta significat: ejus qui scribit episcopi prima littera, cui scribitur secunda littera, accipientis tertia littera. Civitatis quoque de qua scribitur, quarta, et indictionis, quaeatur; atque his omnibus litteris Graecis, quae ut diximus, numeros exprimunt, in unum ductis, unam, quaecunque fuerit, summam epistola teneat. Hanc qui suscipit, omni cum cautela requirat expressam. Addat praeterea separatim in epistola etiam nonagenarium 454 et nonum numerum, qui secundum Graeca elementa significa
Abbreviated transcription (Latin):
otiosus comedat
Ta les quippe eẽ in¬
motaliter conuer¬
sari dec&: omnes qui¬
in diuinis officiis se
manciparunt
Qua propter stude¬
ant haec breuiter
collecta sedula me¬
ditatione perlegere
& memoriae commen¬
dare. & adiuuante
diuina gratia iuxta
uires adimplere quo
facilius & liberius
maiora a scĩs patrib
edita ex sequi uale¬
ant. Vocatione ergo
qua uocatisunt nec
addexteram. nec
ad sinistram decli¬
nantesambulent
quatenus diuinis ius¬
sionibus obtemperan¬
sorte esse noscuntur.
quiuia ueritas & uita
est . eo opitulante
peruenire mereant᷑¬
NCIPII REGULA TOR MATARUM
reca elementa linterarum numeros &iam ex primere¬
Qq nullus qui uel tenuiter grecisermonis notitiam hab &
ignorat. Neigitur insaciendis epistolis canonicis quas
mos latinus formatas appellat. aliqua fraus falsitatis
temere prae sumer&ur hoc a patribus ccc ui nicea
congregatis saluberrime inuentum est constitutum ut
formatae epistolae hanc calculationis seu supputationis ha¬

Expanded text:
otiosus comedat. otiosus comedat. Tales quippe esse, imo taliter conversari decet omnes, qui divinis officiis se manciparunt. Quapropter studeant haec breviter collecta sedula meditatione perlegere et memoriae commendare, et adjuvante divina gratia, juxta vires adimplere, quo facilius et liberius majora a sanctis Patribus edita, exsequi valeant. Vocatione ergo qua vocati sunt, nec ad dexteram, nec ad sinistram declinantes, ambulent, quatenus divinis jussionibus obtemperansorte esse noscuntur, qui via, veritas et vita est , eo opitulante, pervenire mereantII. Regula formatarum. Graeca elementa litterarum numeros etiam exprimere, nullus qui vel tenuiter Graeci sermonis notitiam habet, ignorat. Ne igitur in faciendis epistolis canonicis quas mos Latinus formatas appellat, aliqua fraus falsitatis temere praesumeretur, hoc a Patribus 318 Nicaeae congregatis saluberrime inventum est et constitutum, ut formatae epistolae hanc calculationis seu supputationis ha
Abbreviated transcription (Latin):
faciant nisi prout sibi
apriori constitutum fuerit.
& opor tunitas temporis
dicta uerit.
Intraclaustra positi: non
otio uacent. sed aut diuinis
officiis. aut propriis utili¬
tatibus. aut certe magis¬
ant. Neotio torpentes.
ab apostolo audiant. qui
non uult operari nec man¬
duc&, seniores spiritali¬
ter iuniores diligant
Iuniores senioribus obse¬
quium dignum exhibeanNT.
Doctiores minus doctis
nequaquam sepraeferant.
Sed magis eos cum carita¬
te edificent. neque hiqui
nobilitate generis aut
uirtutum donis pollent.
c&eris se tumide super¬
extollant. Omnes in con¬
gregatione uicissim sibi
caritatis officio seruiaNt
Quibus &iam in re¬
fectorio comeden¬
tibus. & religiose si
lentium tenentibus.
continuatim legatur
lectio. Delinquentes
telo rectitudinis pa¬
riter arguant &
castigent ꝑueros &
adoliscentes negle¬
gentes uerberum
disciplinis corripiaNt
artium erudiantur
disciplinis. ut nullus
incollegio canonico
in utilis appareat
nec uota fidelium

Expanded text:
faciant, nisi prout sibi faciant, nisi prout sibi a priore constitutum fuerit, et opportunitas temporis dictaverit. Intra claustra positi non otio vacent, sed aut divinis officiis, aut propriis utilitatibus, aut certe magisbus, ne otio torpentes ab Apostolo audiant: Qui non vult operari, nec manducet . Seniores spiritualiter juniores diligant; juniores senioribus obsequium dignum exhibeant. Doctiores minus doctis nequaquam se praeferant, sed magis eos cum charitate aedificent. Neque hi qui nobilitate generis, aut virtutum donis pollent, caeteris se tumide superextollant. Omnes in congregatione vicissim sibi charitatis officio serviant. Quibus etiam in refectorio comedentibus, et religiosissime silentium tenentibus, continuatim legatur lectio. Delinquentes zelo rectitudinis pariter arguant, et castigent. Pueros et adolescentes negligentes verborum disciplinis corrigant. artium erudiantur disciplinis, ut nullus in collegio canonico inutilis appareat, nec vota fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
ter celebrent. Eccle
siam non pompatice
sed reuerenter ingre¬
diantur. Inchoro ñ
cum baculis stent.
uani loquiis ne qua¬
quam insistant. sed
cum omnide uotione
& ueneratione diui¬
nae seruitutis opus
peragant. Scientes
angelorum praesen¬
tiam semper illic ad¬
esse & claustris
nonnisi perlicentiam
egrediantꝰ. Egressi in¬
rephensibili teruiuanT
ut abhis quiforissunt bonã
testimonium habeant
& religionem ac propositũ
suum actibus inlicitis ne¬
quaquam maculent : sed po¬
tius omnes quibus secon¬
iunxerint. sale sapientiae
& bonorumoperum exem
plis condiant Contubernia
feminarum : nulla tenus ap¬
p&ant. non uanis oculis
aut p&ulanti. tumidoque
gestu. ab dissolutis renibus
incedant non spectaculis.
non pompis saecularibus in¬
tersint. Non aleae : non
quibus lib& uenationibus
inseruiant. A postolinam¬
que instructi documento
quo ait. Non in ueste prae¬
ciosa Nequa quam prae¬
tiosis delectentur uestibus.
caueant sum mopere
neextra claustra moras

Expanded text:
ter cter csiam non pompatice, sed reverenter ingrediantur. In choro non cum baculis stent, vaniloquiis nequaquam insistant, sed cum omni devotione et veneratione divinae servitutis opus peragant, scientes angelorum praesentiam semper illic adesse. E claustris non nisi per licentiam egrediantur: egressi, irreprehensibiliter vivant, ut ab his qui foris sunt, bonum testimonium habeant, et religionem ac propositum suum actibus illicitis nequaquam maculent, sed potius omnes quibus se conjunxerint, sale sapientiae et bonorum operum explis condiant. Contubernia feminarum nullatenus appetant, non vanis oculis, aut petulanti tumidoque gestu ac dissolutis renibus incedant. Non spectaculis, non pompis saecularibus intersint, non aleae, non quibuslibet venationibus inserviant. Apostoli namque instructi documento, quo ait: Non in veste pretiosa , nequaquam pretiosis delectentur vestibus. Caveant summopere ne extra claustra moras
Abbreviated transcription (Latin):
eundem apłm: nemomilitans
dõ implicat se negotiis saecu¬
laribus ut ei placeat cui sepro¬
bauit. Ieiunium ament: hos¬
pites colligant: Pauperes re¬
creent: Nudos uestiant. Infir¬
mos uisitent: Mor tuos sepe¬
liant. In tribulatione positis
opem ferant: Dolentem con¬
solentur. Amori xp̃i nihil
p̃ponanti caritatem
nonderelinquan Pa¬
cem si fieri potest cum
omnibus hominibus ha¬
beant. Diem iudiciti¬
meant uitam a&ernã
spiritaliter concupiscan
Sipem suam : dõ cõmittans
proprio ep̃o in omnib
secundum canonicam
institutionem obtem¬
perent magistrossu¬
os non temere rep̃hen¬
dant: Postremo. indoc¬
trinis spiritalibus ope¬
ramdent. Lectionibus
rum operum exercicus
iugiter incumbant.
Indormitorio : nisi quẽ
infirmitas d& inuerit
omnes dormiant: In
refectorio pariter
reficiantur.
Cotidie: ad conlatio¬
nem ueniant. Mox
ut signum datum fue¬
rit: adecclesiam om̃s
festinato ueniant &
horas canonicas non
neglegenter sed cum
omni religione pari¬

Expanded text:
eumdem Apostolum: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Jejunium ament, hospites colligant, pauperes recreent, nudos vestiant, infirmos visitent, mortuos sepeliant, in tribulatione positis opem ferant, dolentem consolentur, amori Christi nihil praeponant, charitatem non derelinquant, pacem, si fieri potest, cum omnibus hominibus habeant. Diem judicii timeant, vitam aeternam spiritualiter concupiscant. Spem suam Deo committant: proprio episcopo in omnibus secundum canonicam institutionem obtemperent, magistros suos non temere reprehendant. Postremo in doctrinis spiritualibus operam dent, lectionibus,rum operum exercitiis jugiter incumbant. In dormitorio, nisi quem infirmitas detinuerit, omnes dormiant. In refectorio pariter reficiantur, quotidie ad collationem veniant. Mox, ut signum datum fuerit, ad ecclesiam omnes festinate veniant, et horas canonicas non negligenter, sed cum omni religione pari
Abbreviated transcription (Latin):
UTATE PRAEPOSITORuo:
ui prae ficitur ad regi¬
men: taliter ergadis cipli¬
nam sub ditorum prestare
sedeb& ut non so lum auctori¬
tate uerum &iam humilitate
clarescat. sed tamen itterit in quo
uirtus humilitatis: nedissoluat
uitti sub ditorum in uicus. Atq
itti auctoritas aderit potestatis:
Nepertu morem cordis. seueri¬
tas existat in mo derationis:
Haec ẽ indĩ sacer dotibus uera
discretio : qua nec perliber tettem
superbi. Nec per humi litatẽ remis
si: Hinc . ẽ. quo dscĩ: cum multa
constantia redar guerunt &iã
principum uitia: Inquibus cũ
summa e & humilitas: locota¬
men neces sario libere trans¬
gres sores iusti tiae incre pa¬
bant : Aliquan do &iam sub¬
ditis: Nos oport& animo eẽ hu¬
miliores: Qnm̃ fcicta subdi¬
torum iudicantur a nobis:
Nr̃ã uero ds̃ iudicat. Agnos¬

Expanded text:
tate praepositorum. 1. Qui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. 3. Agnos
Abbreviated transcription (Latin):
reddendus est: Quod
enim ait a postolus. ex pecta¬
culum facti sumus mundo
& angelis & hominibus: Qui
nos amant : quaerunt quođ
laudent in nobis: Qui autẽ
nos oderunt: d&rahunt no¬
bis : Nosautem in utroque
medio constituti adiuuan¬
te dño dõnostro. & uitam
nram & famam nostram
sic custo dire debemus : ut
non erubescant deractorib
laudatores: Quomodo autẽ
uiuere uelimus. quomodo
dõ propitio iam uiuamus:
quam uis de scriptura scã
multi noueritis tamen ad
commemorandor uos ipsa.
delibro actuum a portolorũ
uobis lectio recitabitur. ut
uideatis ubi descriptasit for¬
ma quam desideramur im¬
plere: Dum ergo recitatur:
uos intentissimos uolo ut post
eius recitationem quod ins¬
titui loquar dño donante
intentioni urãe Cum que
dia conꝰ latarur legera: cũ oras¬
sent motus est locur in quo
erant congegati & imple¬
tisunt omnes sc̃ospũ &lo¬

Expanded text:
reddendus est. Quia reddendus est. Quia enim, ut ait Apostolus, Spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus , qui nos amant, quaerunt quod laudent in nobis: qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adjuvante Domino Deo nostro, et vitam nostram, et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ergo recitatur, vos intentissimos esse volo, ut post ejus recitationem, quod constitui loquar, Domino donante, intentioni vestrae. Cumque diaconus Lazarus legeret: Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti sunt omnes S
Abbreviated transcription (Latin):
us non habere aliquid propri¬
um. sed aut erogare paupe¬
ribur aut in commune mitte¬
re : maneat mecum: Qui hoc
non uult: habeat libertatem.
sed uideat utrum habere
im caritati urãe: quod
egero cum fratribus meis :
Spero enimbona: quod om¬
nes mihi libenter oboedi¬
ant Nec inuenturur sum
aliquos habere aliquid :
Nisi aliqua necessitate reli¬
gionis. ñ occasione cupidi¬
tatis. Quod ergo egero :
port epiphaniam caritati
urãe in dñi uoluntate. nun¬
tiabo & quomodo litem
finiero inter duos fr̃r.
filios prerbiteri ianuariani:
non uobirtacebo:
Multalocutus sum Date ue¬
niam loquaci senectuti: sed
timidae infirmitati. Ego sicut
uid&is: per a&atem modo se¬
nui: per infirmitatem corpo¬
rir olim sum senex: Tamen si
dõ plac& quod diximodo:
ipsedat uires: Nonuor desero:
Orate prome: ut quantum
in eit anima in hoc corpore.
& quales cumque uires sub¬
pecunt : in uerbo dĩ seruiant¬
uobis. amen:¬
aritati urãe: hodie de
nobis ipsis rermo

Expanded text:
us, non habere aliquid proprius, non habere aliquid proprium, sed aut erogare pauperibus, aut in commune mittere, maneat mecum. Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat utrum habere im Charitati vestrae. Quod egero cum fratribus meSpero enim bona, quod omnes mihi libenter obediant, nec inventurus sum aliquos habere aliquid, nisi aliqua necessitate religionis, non occasione cupiditatis. Quod ergo egero, post epiphaniam charitati vestrae in Domini voluntate nuntiabo. Et quomodo litem finiero inter duos fratres, filios presbyteri Januarii, non vobis tacebo. Multa locutus sum, date veniam loquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut videtis, per aetatem modo senui: sed per infirmitatem corporis, olim senex fui, tamen si Deo placet quod dixi, modo ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut quantum inest anima in hoc corpore, et qualescunque vires suppetunt, in verbo Dei serviabis. Amenaritati vestrae hodie de nobis ipsis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
inmonasterio & uirgo sacra est
nasterio non conpellitur:
Si autem coepit este in monas¬
terio & deseruit. & tamen uir¬
go est dimidia ruit Sic &
clericus: Duas res professus
eit : & rcĩtatem &clericatũ:
Interimscĩtatem: Nam deri¬
catum : per populum suum
dr̃ in posuit ceruicibus ipsius
magironus eit quam honor:
sed quit sapienr & intellegit
haec: Ergo profersur est scĩ¬
tatem professus est commu¬
niter uiuendi soci&atem. pro¬
fersus est. quam bonum &
quam iocundum habitare
str inunum: Si ab hoc propo¬
sito caeciderit. & extrama¬
nens clericus fuerit: dimidi¬
us & ipse caecidit. Quid
ad me: non eum iudico.
si foris seruat sc̃ĩtatem :
dimidius cecidit . Si in tus
habuerit simulationem:
totur cecidit. Nolo habeat
necessitatẽ simulandi
scio quomodo homines ament
clericatum: Nemini eum
tollo Nolenti mecum communi¬
ter uiuere : hab& dm̃ quime¬
cum manere uult: Si paratus
est pasciadõ per ecdesiam ipsi¬

Expanded text:
in monasterio, et virgo sacra est,in monasterio, et virgo sacra est,sse in monasterio non compellitur. Si autem coepit esse in monasterio, et deseruit, et tamen virgo est; dimidia ruit. Sic et clericus duas res professus est, et sanctitatem, et clericatum: interius sanctitatem; nam clericatum propter populum suum Deus imposuit cervicibus ipsius, cui magis onus est quam honor: sed quis sapiens et intelliget haec ? Ergo professus est sanctitatem, professus est communiter vivendi societatem; professus est quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum : si ab hoc proposito ceciderit, et extra manens clericus fuerit; dimidius et ipse cecidit. Quid ad me? Non eum judico. Si foris servat sanctitatem, dimidius cecidit: si vero intus habuerit simulationem, totus cecidit. Nolo habeat necessitatem simulandi. Scio quomodo homines ament clericatum: nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere. Habet Deum, qui mecum manere vult. Si paratus est pasci a Deo per Ecclesiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
sia cius : maneant ubi uolunt . & ubi
possunt. ñ eis aufero clericatum.
Nolo habere hypochritas: malum
ẽ : Quis nesciat : malum ẽ cadere
apposito : sed peius ẽ simulare
propositũ : Eecedico : Audite qui
rocieatẽ communis uitae lam
susceptam : quae laudatur in apos¬
tolorũ actibus deserit. Auotosuo
cadit: a professione scam̃ cadit.
Obseru& iudicem : sed dm̃ non me
Ego ei non aufero clericatum: quan¬
tum sit periculum ante oculor
eius posui: faciat quod uult:
Nonenim quia si aliquem hoc
facientem degradare uoluero.
non ei deerunt patroni. non ei
deerunt suffragato res e hic &
apud epõs qui dicant quid male
fecit: Non potest tecum tollera¬
re istam uitam. Extra epm̃ uult
manere : deproprio uiuere : Ideo¬
ne deb& perdere clericatum.
Ego scio quantum malisit : pro¬
fiteri scm̃ aliquid nec implere
Vou &e inquid & reddite dño
dõ ur̃o Et melius eit non uoue¬
re: quam uouere & non redde¬
re Virgo est: Sinum quam fuit

Expanded text:
sia ejus, maneant ubi volunt, et ubi sia ejus, maneant ubi volunt, et ubi possunt, non eis aufero clericatum. Nolo habere hypocritas. Malum est, quis nesciat? malum est, cadere a proposito: sed pejus est, simulare propositum. Ecce dico, audite: Qui societatem communis vitae jam susceptam, quae laudatur in apostolorum Actibus , deserit, a voto suo cadit, a professione sancta decidit. Observet judicem, sed DEgo ei non aufero clericatum. Quantum sit periculum, ante oculos ejus posui: faciat quod vult. Novi enim quia si aliquem hoc facientem degradare voluero, non ei deerunt patroni, non ei deerunt suffragatores, et hic et apud episcopos qui dicant, Quid mali fecit? Non potest tecum tolerare istam vitam: extra episcopium vult manere, et de proprio vivere, ideone debet perdere clericatum? Ego scio quantum mali sit profiteri sanctum aliquid, nec implere. Vovete, inquit, et reddite Domino Deo vestro : et, Melius est non vovere, quam vovere et non reddere . Virgo etsi nunquam fuit
Abbreviated transcription (Latin):
re caeli. Sane &iam hoc noue¬
rit caritas urã dixisseme fra¬
tribus meis qui mecũ manent.
ut quicumq habe aliquid : ut
uendat & erog&. aut don&
aut commune illud faciat.
Ecclesiã habe: ꝑ quã nos dr̃ pas¬
cit E dedi dilationẽ usque ad
epiphaniam : propter eor qui
uel cũ fratribus suis ñ diuiser̃
& dimiser̃ quod habent apud stĩ.
suos. uel nondũ deresua aliquid de¬
gerunt. quia ex pectabatur. ȩtas
legittima: faciant inde quod uolunt.
dũ tamen sint pauperer mecũ : simul
expectemus misericordiã dĩ: Siautẽ
nolunt qui forte nolunt : Certe
egosũ qui statuerã sicut nostis. nul¬
lũ ordinare dericũ. nisi qui mecũ
uell& manere : ut si uella discere
apro posito : recte illi tollerẽ dleri¬
catũ quia deserer&: scãẽ soci&atis
ꝓmissũ ceptumq: consortiũ : Etce
incompectudĩ & ur̃o: muto consili¬
um: Qui uolunt habere aliquid
ꝓpriũ quib: non sufficit ds̃ & ecde¬

Expanded text:
re coeli. Sane etiam hoc novere coeli. Sane etiam hoc noverit charitas vestra, dixisse me fratribus meis, qui mecum manent, ut quicunque habet aliquid, aut vendat, aut eroget, aut donet, aut commune illud faciat. Ecclesiam habet, per quam nos Deus pascit. Et dedi dilationem usque ad epiphaniam, propter eos qui vel cum fratribus suis non diviserunt, et dimiserunt quod habent apud fratres suos: vel nondum de re sua aliquid egerunt, quia exspectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt, dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectemus misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt, certe ego sum, qui statueram, sicut nostis, nullum ordinare clericum, nisi qui mecum vellet manere, ut si vellet discedere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum, coeptumque consortium. Ecce in conspectu Dei et vestro, muto consilium. Qui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
tidie tam multi p&unt tam
multi gemunt. tam multi nor
in opes interpellant : ut plures
tristes relinquamus: quia quod
dare omnib: non habemus: Non
habemus ergo enthecam: prop¬
ter naufragiũ ergo hocuitan¬
do feci : non donando. Nemo
ibi melaud& sed nemo & ui¬
tuper&. plane quando do¬
naui filio quod iratus pater
moriens abstulit beneseci.
Laudent qui uolunt: parcan
qui laudare nolunt : Quid
pluribus st̃r mei : quicumq:
uuit exheredato filio heredem
facere ecclesiã : quaerat alterũ
quis uscipiat ñ agustinũ Immo
dõ propitio: neminẽ inueniat:
Quã laudabile factũ scĩ & uene¬
randi epĩ aurelii carchaginen¬
sis quomodo impleuit omnib:
qui sciunt os laudibus dĩ: qui¬
dã cũ filios non haber& neque
sperar& : ressuas omnes reento
sibi usufructũ donauit ecclesȩ
Nati sunt illifilii: & reddidit ep̃s
nec opinanti quae illi donaue¬
rat. In potestate habebat ep̃s ñ
reddere: sed iure fori noniu¬

Expanded text:
tidie tam multi petunt, tam tidie tam multi petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant, ut plures tristes relinquamus, quia ut possimus dare omnibus non habemus. Non habemus ergo enthecam. Propter naufragium ergo hoc vitandum feci, non donando. Nemo ibi me laudet, sed nemo et vituperet. Plane, quando donavi filio quod iratus pater moriens abstulit, bene feci. Laudent, qui volunt: parcant, qui laudare nolunt. Quid pluribus, fratres mei? Quicunque vult, exhaeredato filio, haeredem facere Ecclesiam, quaerat alterum qui suscipiat, non Augustinum: imo, Deo propitio, neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, quomodo implevit os omnium qui sciunt laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes, retento sibi usufructu, donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti, quae illi donaverat. In potestate habebat episcopus non reddere: sed jure fori, non ju
Abbreviated transcription (Latin):
ergo feci hoc in quibus dam reb: iam
uolunt bonitatẽ meã uel commen¬
dationẽ famae meae in aliud uer¬
tere ut in alio modo merep̃hen¬
dant quia oblationes deuotorum
hominũ nolo suscipere : Conside¬
rent : quã multa surceperim: Quid
opus ẽ eanumerare: Ecce unam
dico filiã iuliani. hereditatẽ surcepi
Quare: quia sine filus defunctus
suscipere nolui: Nonmireri cordia :
sedtimore: Nauiculariã Nolui
esre ecclenã xp̃i multirunt qui¬
dem : qui &iã denauibur ad qui¬
runt : Tamen una temptatio sier r&
si ir & nauir & naufragar& : ho¬
miner ad tormenta daturi era¬
mus ut de submernone nauir
recundũ consu&udinẽ quaere¬
r&ur & tor querentur. a iudice
quiessent defluctibur liberati:
sed non eor daremus. Nollo pac¬
to enim hoc facere decer& ec¬
desiã: Onus ergo fiscale ꝑsoluer&:
Sed unde persoluer& : enthecã
nobis habere non lic& Nonẽ
ep̃i seruare aurũ & reuocare
adse mendi cantis manũ. Quot¬

Expanded text:
ergo feci hoc in quibusdam rebus, jam ergo feci hoc in quibusdam rebus, jam volunt bonitatem meam vel commendationem famae meae in aliud vertere, ut alio modo me reprehendant, quia oblationes devotorum hominum nolo suscipere. Considerent quam multa susceperim. Quid opus est ea numerare? Ecce unam dico, filii Juliani haereditatem suscepi. Quare? quia sine filiis defunctus suscipere nolui, non misericordia, sed timore. Naviculariam nolui esse Ecclesiam Christi. Multi sunt quidem, qui etiam de navibus acquirunt. Tamen una tentatio si esset, si iret navis, et naufragaret, homines ad tormenta daturi eramus: ut de submersione navis secundum consuetudinem quaereretur, et torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati. Sed non eos daremus, nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fiscale persolveret, sed unde persolveret? enthecam nobis habere non licet. Non est episcopi servare aurum, et revocare a se mendicantis manum. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
&bibens : & dicunt: Ecce homo uorax
potator uini. & amicus publica no
rum: Quid ergo facio inter illos
qui parant me rep̃hendere & den¬
ter in meducere: si suscepero here¬
ditater eorũ qui filior suor irati.
exhȩredant: Iterum quid sum
facturus eis quibur canto & nolunt
saltare. Quidicunt. Ecce quare ne¬
modonat ecclenae hepponiensi
aliquid. Eccequare non eã faciunt.
qui moriuntur heredem: Quia
ep̃s agustinur debonitatesua. lau¬
dando enim mordent labus mul¬
cent &dentẽ sigunt. Donat totum
non surcipit. plane surcipio. Profi¬
teor me suscipere oblationerbo¬
nat : oblationer scã : Siquis autẽ
ir arcitur infilio suo & morienr
exheredat eũ. siui uere non eũ
placerẽ Non ei filiũ reconciliare
deberẽ: Quomodo ergo cũ filio
suo uolo ut habeat pacẽ cuiur ap¬
p&o hereditatẽ : sed plane si faciat
quod iaepe hortatur sũ : unũ filium
hab&. Put& xpm alterũ : Duorha¬
undecimum faciat & suscipio. Quia

Expanded text:
et bibens, et dicunt: Ecce homo vorax, et bibens, et dicunt: Ecce homo vorax, et potator vini, amicus pubrum . Quid ergo facio inter illos, qui parant me reprehendere, et dentes in me ducere, si suscepero haereditates eorum qui filios suos irati exhaeredant? Perum quid sum facturus eis, quibus canto, et nolunt saltare? qui dicunt, Ecce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem: quia episcopus Augustinus de bonitate sua laudando enim mordent, labiis mulcent, et dentem figunt donat totum, non suscipit. Plane suscipio, profiteor me suscipere oblationes bonas, oblationes sanctas. Si quis autem irascitur in filio suo, et moriens exhaeredat eum; si viveret, non eum placarem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto haereditatem? Sed plane si faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium habet? putet Christum alterum: duos haundecimum faciat, et suscipio. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Puella dicit: ineum est
Nortis quia hoc dicebat sem¬
per pater meur: ꝑuer
dicit Credatur patrimeo :
quia moriens mentiri non
potuit. Et ista contentio :¬
quale malum est: sediipueri
ipst reruidĩ sunt : litem
hanc inter illos cito finimus:
Audio illos ut pater & for¬
te meliur quam pater ipsorũ.
Videbo quid sit inre: sicut
dñs uoluerit. Cum paucis fra¬
tribus fi delibur honoratir.
dõ propitio denumero ur̃o
id est deplebeista: Audio in¬
ter illor cauram: & si cut cdñs
donauerit finio : Tamen
rogo uos ne mome rep̃hen¬
dat quia eiur hereditatem
nolo surcipiat ecclesia:
Primo: quia factum illius
decestor : Deinde : quia ins¬
titutum meum est: multi
laudant quod dicturus sum:
sed aliqui & rep̃hendunt:
utrisq: facere ratir ualde
difficile est : Audistis modo
cum euangelium leger&ur:
Cantauimur uobir: & non
raltartir: Planximus: &
non luxistis: uenit iohannes
baptista non manducans neque
uenit filius hominis manducans

Expanded text:
Puella dicit, Meum est, Puella dicit, Meum est, nostis quia hoc dicebat semper pater meus. Puer dicit, Credatur patri meo, quia moriens mentiri non potuit. Et ista contentio quale malum est? Sed si pueri ipsi servi Dei sunt, litem hanc inter illos cito finimus. Audio illos ut pater, et forte melius quam pater ipsorum. Videbo quid sit juris. Sicut Dominus voluerit, cum paucis fratribus fidelibus honoratis, Deo propitio, de numero vestro, id est, de plebe ista, audio inter illos causam, et sicut Dominus donaverit, finio. Tamen rogo vos, nemo me reprehendat, quia ejus haereditatem nolo suscipiat Ecclesia. Primo, quia factum illius detestor. Deinde, quia institutum meum est. Multi laudant quod dicturus sum, sed aliqui et reprehendunt: utrisque facere satis valde difficile est. Audistis modo cum Evangelium legeretur: Cantavimus vobis, et non saltastis: planximus, et non luxistis. Venit Joannes Baptista non manducaVenit Filius hominis manducans
Abbreviated transcription (Latin):
Ego illum dõ quaerebam soci&a¬
tem professus erat. Hanc tene¬
re: hanc exhiber&: Nihil ha¬
bebat testamentum non facer&:
Habebat aliquid: Nonse nostrũ
socium. quasi dĩ pauperem
Finger&: magnus mihi inde
÷dolor est fr̃i Dico caritatiuraẽ
Propter huno dolorem : sta¬
tui hereditatem ipsam in ec¬
desia non surcipere: Filiorũ
ipsius sit : quod reliquit: Ipsi
inde faciant : quod uoluerint:
Vid&ur enim mihi quia
sieam suscepero in isto facto
quod mihi displic& & quod
doleo : eius particer ero
Hoc uolui non latere carita¬
tem uestram: Filia ipsiur:
in monasterio feminarum
est: filius ipsius : inmonar¬
terio uirorum est : Ambor
exheredauit. Illam cum lau¬
de : istum cum elogio id et
cum uituperatione. Commen¬
dauit autẽ ec cleriae : ut non
accipiant ipsar porciuncu¬
las quae pertinent ad exhe¬
redatos nisi cum ad legitti¬
mam a&atem peruenerint:
Hoc eir reseruat ecclesia
De inde: litem dimisit inter
filios suos inqua laboro

Expanded text:
Ego illum Deo quaerebam, societaEgo illum Deo quaerebam, societatem professus erat, hanc teneret, hanc exhiberet. Nihil habebat? testamentum non faceret. Habebat aliquid? non se nostrum socium, quasi Dei pauperem fingeret. Magnus mihi inde dolor est, fratres. Dico charitati vestrae: propter hunc dolorem statui haereditatem ipsam in Ecclesia non suscipere. Filiorum ipsius sit quod reliquit. Ipsi inde faciant quod voluerint. Videtur enim mihi, quia si eam suscepero, in isto facto, quod mihi displicet, et quod doleo, ejus particeps ero. Hoc volui non latere charitatem vestram. Filia ipsius in monasterio et feminarum, et filius ipsius in monasterio virorum est: ambos exhaeredavit: illam cum laude, istum cum elogio, id est, cum vituperatione. Commendavi autem Ecclesiae, ut non accipiant ipsas portiunculas, quae pertinent ad exhaeredatos, nisi cum ad legitimam aetatem pervenerint. Hoc eis reservat Ecclesia. Deinde litem dimisit inter filios suos, in qua laboro.
Abbreviated transcription (Latin):
Filia ipsius. dõ propitio
inmonasterio feminarũ
& bone spei. est. Guber¬
nat illam dns̃: Vt inpleat
qđ de illa speramus
In illi  misericordia:
non in eius meritis. &
quia in fra annos erat.¬
& desuapecunia nihil fa¬
cere poterat. quam uis
enim uiderem. Ful¬
gorem ꝓ fessionis. ta¬
men lubr cum timebamus
a&atis. factum est
ut ipsum argentum
quasi puellae seruar&ur.
Vtcum ad legittimos
annos uenir& :¬
facer& inde uirginem
xpi decer&. Quando
obtime iam facere
poss& Dum haec ex¬
pectantur: coepit ille
mosti pro pinquare.
Quaediuitã quã
desuo iurans. quidipsius
erat non filiae: testa¬
mentum fecit.¬
Testamentum in quam fecit
prerbiter sotius noster : nobir¬
cum manens de ecclesi auiuens
communẽ uitam prosit eni: tes¬
tamentũ fecit: here des instituit.
Odor illius socieatis. ofructus
natus nonde arbore quã planta¬
uit dñs: sed ecdesiam scripsit he¬
redem: Nolo munera ista non
amo a maritudinis fructum.

Expanded text:
Filia ipsius, Deo propitio, Filia ipsius, Deo propitio, in monasterio feminarum, et bonae spei est: gubernet illam Dominus, ut impleat quod de illa speramus, in illius misericordia, non in ejus meritis. Et quia infra annos erat, et de sua pecunia nihil facere poterat: quamvis enim videremus fulgorem professionis, tamen lubricum timebamus aetatis: factum est ut ipsum argentum quasi puellae servaretur, ut cum ad legitimos annos venirefaceret inde quod virginem Christi deceret, quando optime jam facere posset. Dum haec exspectantur, coepit ille morti propinquare. Qui diu tanquam de suo vivens, quia ipsius erat, non filiae, testamentum fecit.Testamentum, inquam, fecit presbyter socius noster, nobiscum manens, de Ecclesia vivens, communem vitam profitens. Testamentum fecit, haeredes instituit. O dolor illius societatis, o fructus natus non de arbore quam plantavit Dominus! Sed Ecclesiam scripsit haeredem. Nolo munera ista, non amo amaritudinis fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
communi uiuerem. Commu¬
ne autem nobis ess& mag¬
num & uberrimum p̃diũ:
ipsedr̃ Perueni a depis co¬
patũ. uide necesse habere
epm̃ exhibere hum anitatẽ
assiduã. quib:q uenientib
siuetranseuntib Quod si
non feciss& eps: inhuma¬
nus dicer&ur. si dutem ista
consu&udo in monasterio
missaess&: indecens uess&
epĩi mecum monaste¬
rium clericorum. Ecce
quomo douiuimus. Nulli
lic& in soci&atẽ nram
habere dliquid propriũ.
sed foste aliqui habent :
nulli lic&. siquihabent:
faciunt quodnor lic&
Bene dutem sentio de fra¬
trib meis: & semperbene
credens. ab hac in quisitione
dissiro ulaui quia & sta
quae rere quasi malesenti¬
re mihi uidebatur . Nouerã
enim: & noui omnes. quime¬
cum uiuerent. nosse proposi¬
tum nrm̃. nosselegem uite
nraẽ. Venit adnos &iã
presbiter i anuarianus. qđ
neste. ero gando
quasi consumpsit. & non
consumpsit. Remans it
illi quaedã pecunia:
idest argentum quod
dicer& esse filide suae

Expanded text:
communi viveremus; commucommuni viveremus; commune autem nobis esset magnum et uberrimum praedium ipse Deus. Perveni ad episcopatum: vidi necesse habere episcopum exhibere humanitatem assiduam quibusque venientibus sive transeuntibus: quod si non fecisset episcopus, inhumanus diceretur. Si autem ista consuetudo in monasterio permissa esset, indecens esset. o episcopii mecum monasterium clerquomodo vivimus. Nulli licet in societate nostra habere aliquid proprium. Sed forte aliqui habent: nulli licet. Si qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens, ab hac inquisitione dissimulavi, quia et ista quaerere, quasi male sentire videbatur. Noveram enim et novi, omnes qui mecum viverent, nosse propositum nostrum, nosse legem vitae nostrae. Venit ad nos etiam presbyter Januarius, qui neste erogando quasi consumpsisse, sed non consumpsit. Remansit illi quaedam pecunia, id est, argentum quod diceret esse filiae suae.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ seruos famamea in quo
loco sciebã non esse
epm̃ non illo accederem.
Cauebã hoc. & age¬
bam quantũ poteram.
utin loco humili
saluarer: ne in alto peri¬
clitarer sed ut dixi: dno
seruus contra dicere non
deb&. Veniadistam ciui¬
tatem. propt̃ uiden¬
dum amicum quemputabã
me lucrare possedõ. ut
nobiscum ess& in monas¬
terio quasi securus quia
hensus. presbit̃. factus
sum & ꝑhunc gradũ ad
epis copti tum perueni
Non adtuli aliquid non
ueni adhanc ecclesiam
Nisicumhis indumentis.
quib: illo tempore: uesti¬
ebar. & quia hoc dis po¬
nebã esse in monasterio
cum fratribus cognito
instituto. & uoluntate
mea beatae memoriae
senex ualerius. deditmi¬
hi hostum illum in quo. ẽ¬
nunc monasteriũ
Coeboni ꝓpositi fr̃s col¬
ligere conpares meos
nihilhabentes: sicut
nihil habebã. &imi¬
tantes me. ut quomodo
egotenuem paupesta¬
tulam meã. uendidi
& pauperib erogaui
sic facerent &illiqui
mecum esse uoluissent ut de

Expanded text:
Dei servos fama mea, in quo Dei servos fama mea, in quo loco sciebam non esse episcopum, non illo accederem. Cavebam hoc, et agebam quantum ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer. Sed, ut dixi, Domino servus contradicere non debet. Veni ad istam civitatem, propter videndum amicum, quem putabam me lucrari posse Deo, ut nobiscum esset in monasterio: quasi securus, quia hensus, presbyter factus sum, et per hunc gradum ad episcopatum perveni. Non attuli aliquid, non veni ad hanc ecclesiam nisi cum his indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, esse in monasterio cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae msenex Valerius dedit mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere, compares meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me: ut quomodo ego tenuem paupertatulam meam vendidi et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
sedens. loquor. uos stando
laboratis. Nost is autem¬
omnes aut paene omnes sic
nos uiuere in eadomo quae
dicitur domus epĩ : ut quan¬
tum possum: imitemur eos
scõs. dequib: loquitur li ac¬
tuum a postolorũ. Nemodi¬
cebat aliquid ꝓpriũ: sedent&
omniaillis communia. Quia
foste aliqui urm̃ non sunttã
diligentes. uitae nraẽ scruta¬
tores ut hoc sicnouerint quomo¬
douolo uos nosse. dicoquid
sit: quod breuiter dixi.
constituerẽ. monasteriũ :¬
& uiuerem cum fratrib
meis spem quippe omnem
saeculi reliqueram: &
quodesse potui nolui non
quaesiui tamen quod sum
Elegi indõ dĩ abiectus eẽ:
magis quã habitare
intaber naculis peccatorũ
Ab eis. quidligurs scłm: se¬
creuime sed eis qui p̃sus
populis: non meco ae quaui.
Nec in conuiuio dnĩ mei: su¬
periorem locum elegi: sed
inferiorem & abiectum.
& placuit illi dicere mihi:
ascende sursum. Vsq adeo
autem timebã epis copatũ.
ut qnm̃ coeperat esse
iam alicuius momenti inter

Expanded text:
sedens loquor, vos stando sedens loquor, vos stando laboratis: Nostis omnes, aut pene omnes, sic nos vivere in ea domo, quae dicitur domus episcopii, ut, quantum possumus, imitemur eos sanctos, de quibus loquitur liber Actuum apostolorum: Nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Quia forte aliqui vestrum non sunt tam diligentes vitae nostrae scrutatores, ut hoc sic noverint, quomodo volo vos nosse: dico quid sit, quod breviter dixi. constituerem monasterium, et viverem cum fratribus meis. Spem quippe omnem saeculi reliqueram, et quod esse potui, nolui: non quaesivi tamen quod sum. Elegi in domo Dei abjectus esse magis quam habitare in tabernaculis peccatorum . Ab eis qui diligunt saeculum, segregavi me: sed eis qui praesunt populis, non me coaequavi. Nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum: et placuit illi dicere mihi, Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeperat esse jam alicujus momenti inter
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ incrementis dam¬
nabilib
auge amus. Ceti¬
Iropꝰ quoduolui & ro¬
gaui hesternodie uthodi¬
e frequentius conuenir&is cũ
hocest quod dicturus sũ. uobis¬
uotum que nrm̃ est ut apuo
sine fine uiuamus.
Credo autem ante o culos
uros eẽ conuersationem
nram̃: ut & nos dicere
fostassis audeamus. quã¬
uis multum illi in pares.
aliquis denobis inueniat male
uiuendi occansionẽ. Prouide¬
mus enimbona ut ait idem
apostolus: non solũ coram
dõ sed &iã costem hominib
Propt̃ nos: conscientianrã
sufficit nobis. Propt̃uos
famanrã non pollui: sed
pollere deb& in uobis ten&ce qđ
dixi. atq: distingui te. Duae
ressunt. conscientia & fama cons¬
ci entiatibi: fama proximotuo.
Quifidens conscientiae suae.
neglegit famã suã crude¬
lis est. Maxime in loco isto
positus de quodt̃ apłs.
scribens addiscipulũ suũ
Circaomnes: te ipsum
bonorum operum p̃bens exem¬
plum. Vtergo non uos diu
teneã p̃sestim quid ego

Expanded text:
nostrum incrementis damnostrum incrementis damnabilibus augeamus? Cr quod volui et rogavi hesterno die, ut hodie frequentius conveniretis, hoc est quod dicturus sum. Vobisvotumque nostrum est, ut apud sine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversationem nostram, ut et nos dicere fortassis audeamus, quamvis maltum illi impares, aliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ait idem Apostolus, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Propter nos conscientia nostra sufficit nobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt, conscientia et fama. Conscientia tibi, fama proximo tuo est necessaria. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est, maxime in loco isto positus, de quo dicit Apostolus scribens ad discipulum suum: Circa omnes te ipsum bonorum operum praebe exemplum, . Ut ergo non vos diu teneam, praesertim quia ego