comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ximorum ostia. Quidocet filium suum lauda¬
bitur in illo. et inmediodomesticoꝵ in illo głabi¬
tur. Qui docet filiũ suũ in zelum mittit inimicũ
et in medio amicoꝵ głabitur in illo. Mortuus
ẽ pat illius. ⁊ quaĩ ñ ẽ mortuus. Similẽ enĩ reli¬
quit sibi p̾se inuita sua. Uidit ⁊ letatus ẽ in illo.
in obitusuo ñ est contristatus nec confusus ẽ corã
iminicis. Reliquit enĩdefensorẽ domus cc̃imi

Expanded text:
simo suo qui docet filium suum laudabitur in illo et in medio domesticorum in illo gloritur qui docet filium suum in zelum mittit inimicum et in medio amicorum gloriabitur in illo mortuus est pater illius et quasi non est mortuus similem enim reliquit sibi post se in vita ipsius vidit et laetatus est in illo in obitu illius non est contristatus nec confusus est coram inimicis reliquit enim defensorem domus et ami
Abbreviated transcription (Latin):
tenuẽ uictũ sub
uili tugurio cũ se
splendidas epulas
cufatigatĩe min
cͥtis locis q̃rere.
Allegonotuo Me

Expanded text:
tenuem victum sub vili tugurio sumere in splendidas epulas cum fatigatione in incertis locis quaerere. Allegorice. Me
Abbreviated transcription (Latin):
¶Bati miscricordes. qm̃ ip̃i. m .c.
⁊ alibi. Feneratur dño: qui miseret̃
pauꝑis.
¶Hinc. damel ad nabuch. Consciliũ
meũ orexplaccat tͥ. ⁊ peccã elemosinis
redime. ⁊ iniquitates tuas misericor¬
diis pauꝑum. for si tanignoscat delic

Expanded text:
Beati misericordes, quoniam , etc. Et alibi: Feneratur Domino, qui miseretur pauperis. . Hinc Daniel ad Nabuchodonosor: Consilium meum, o rex, placeat tibi: peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pa
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui congrua disciplima unũꝗ̃ꝙ
arguit eruditũ se ⁊ ꝓabilẽ docto¬
rẽ incõspectuscõꝵ ostñdit. neeras
iuuenił ĩdoctore despitienda. ꝗͣ
uita ⁊ discretio cõm̃dat. Uñ adho¬

Expanded text:
Qui congrua disciplina unumquemque arguit, eruditum se et probabilem doctorem in conspectu sanctorum ostendit. Nec aetas juvenilis in doctore despicienda, quem vita et discretio commendat. VERS. 9
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑantib iniquitatem.¶Homosc̃s in sapientia mant
sic̃ sol. Namstultus sicut luna mutatur. ¶In medio
insensatoꝵ seruaũbum tp̃ri . Inmedio aũt cogitan-¬
tium assiduus esto. ¶ Narratio peccantiũ odiosa.
risus illoꝵ incdelictis peccati. Fłoq̃la multũ iurãs.
obripilationem capitistatu⁊. ⁊ irreuẽntiaip̃iꝰ obtu¬
ratio aurium. ¶ E ffusio sangumis inrixasuꝑboꝵ
et maledictio illoꝵ auditus guis ¶ uidenudat
archana amicifidem ꝑdit. ⁊ ñ inuenit amicũ ad¬

Expanded text:
antibus iniquitatem. Homo sanctus in sapientia manet sicut sol: nam stultus sicut luna immutatur. In medio insensatorum serva verbum tempori: in medio autem cogitantium assiduus esto. Narratio peccantium odiosa, risus eorum in delictis peccati. loquella multum iurans horripilationem capiti statuit, et inreuerentia ipsius obturatio aurium. effusio sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus grauis. qui denudat arcana amici, perdet
Abbreviated transcription (Latin):
ta inore clauso. qi appoĩtiones epularũ ccũpoĩte se¬
pulcro. EQuid ꝓderit libatio ydolo: nec enĩ man¬
ducat nec odorabitur. Siceffugatur ad nõ. ⁊ portans¬
mercedes iniquitatis. uidens ocuł ⁊ ingemiscens.si¬
cut spado complectens uirginẽ ⁊ suspirãs ẜ Tristiti¬

Expanded text:
a in ore cluso quasi adpositiones epularum circumpositae sepulchro quid proderit libatio idolo nec enim manducat nec odorabitur sicmercedes iniquitatis. Videns oculis et ingemiscens, sicut spado complectens virginem et suspirans. » Null
Abbreviated transcription (Latin):
us tãquã gemitus partus infantis. ẜ Saguta infixa
femoricarnis. sic uerbum in corde stulti. ¶ Corripe
amicũ ne forte nonintellexĩt ⁊ dicat nonfeci. aut si
fecerit. ne itum addatfacẽ. Corripe ꝓximũ ne forte
non dixerit. ⁊ si dixit ne forte ueret. scorripe amicũ.

Expanded text:
us tamquam gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis, sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere. corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte iteret. corripe amicu
Abbreviated transcription (Latin):
tationum nr̃aꝵ sensum porigimus: quodam mentis excessi
reuelantur. dũ requi escimus. qui noc turna illusione polluit̃
quã uis et si extra memoriam turpium cogitationum sese ꝑ¬
sentiat inquinatum : tam̃ hoc ut temptaret᷑. culpe sue tribua
statimq suã inimunditiam fletib terggat. Facile uincunus
hostem quẽ ui lem̃ quẽ aut̃ non uidemus difficile a nobis
expellimus. Unus quisꝙ ad temptatione animum p̃parare
debet. Temptari aut̃ oportet ustum: sed tenptatione plage
non temptatione luxuriȩ. Temptatio arguit te non inteͣr¬
ficit. qui non ẽ temptatus ꝗd scit. Uir in multis ex pertus¬
ex cogitauit multa. ꝗmulta didicit. enarrabit intellectũ

Expanded text:
tationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu tationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur dum requiescimus. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis extra memoriam turpium cogitationum sese persentit inquinatum; tamen hoc ut tentaretur, culpae suae tribuat, statimque suam immunditiam fletibus tergat. Facile vincimus hostem quem videmus: quem autem non videmus, difficile a nobis expellimus. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet. Tentari autem justum oportet, sed tentatione plagae, non tentatione luxuriae. Tentatio arguit te, et non te interficit. Qui non est tentatus, quid scit? Vir in multis expertus cogitat multa. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
uilis ẽ. Diabolus enĩ serpens ẽ lubricus. Cuius sicapiti idẽ erme
suggestioni non resistit᷑. totus in interna cordis dum non
sentitur. illabit̃. tunc contra eum quem possidet diabo lus
acrius seuit: quando se uirtute diuina ab eo expellendum.
cognoscit. Diabolus quando decipere quenquam queritt¬
prius naturã unius cuiusq intendit. et inde se applicat
unde aptum hõem ad peccandum aspexerit. Nunquam
enim diabolus aduersus hominem iustum pugnare cessat
Aut enim tribulationes cordis illi exagitat. aut dolores
corporis suscitat. Que libet enim aduersa uistus patiatur:
ex lei utiq ꝑ misso id patiatur. quod si hoc ipsum humilit̃
addei głam referat. iste non separatur ad eo. sed conuigitur
ibi peccimus ubicupiditate uł uoluntate deflectimur.
Quos enĩ iugilantes inmundi sp̃s uitus temptant nec superin
Acriter dormientes inpugnant. Sepe enim quȩ indie co¬

Expanded text:
vilis est. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae vilis est. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum agnoscit. Diabolus quando vult decipere quemquam prius naturam uniuscujusque attendit, et inde se applicat unde aptum hominem ad peccatum aspexerit. Nunquam enim diabolus adversus hominem justum pugnare cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. Quaelibet enim adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu patitur. Quod si hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur a Deo, sed conjungitur. Ibi peccamus ubi cupiditatem ad voluntatem de flectimus. Quos enim vigilantes immundi spiritus vitiis tentant nec superant, acriter dormientes impugnant. Saepe enim ea in
Abbreviated transcription (Latin):
et eoꝵ. seuitia puniet᷑. Gregorius dixit. Cũ uero maloꝵ
ꝑ uersitis crescit. non solum frangi p̃dicatio non debet.
re ex qua carnꝰalib dãflagellum: ex ea sp̃ilib uirtutis
prestet incrementũ. Quasi ergo gregen Rupus dissipat.
cum fidelium populum diabolus ꝑ temptationem necit
Quĩ uis occasio ꝑ secutionis de est. habet tam̃ et pax nr̃a
martirium suuni. quia et sicirnis colla ferro non subdimꝰ
hysidorus dixit. Quam uis diabolus temptationes iustoꝵ
semper inferre cupiat. tam̃ si adño potestitem nou accipit
nullatenus adipisci potest. quod petit. Non ali cubi
diabolus eoncupiscentie fomenta succendit. nisi ubi
prius prauȩ cogititiones delectationẽ aspexerit. quas
si a nobis spernimussine dubio ille confusus abscedit.
tunc enim bene dese iudicant scĩ. quando eos fallacu
demonum facit temptaimenta intellegere. Inoculis
carnalium diabolus terribilis ẽ. in oculis electoꝵ terror eiꝰ.

Expanded text:
et eorum saevitia punietur. GREGORIUS. Cum vero malorum et eorum saevitia punietur. GREGORIUS. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, re, ex qua carnalibus dat flagellum ex ea spiritualibus virtutibus praestet incrementum. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationem vocat. Quamvis occasio persecutionis deest, habet tamen et pax nostra martyrium suum: quia etsi carnis colla ferro non subdimusISIDORUS. Quamvis diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen si a Deo potestatem non accipiat, nullatenus adipisci potest quod petit. Non alibi diabolus concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationem aspexerit, quam si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit a nobis. Tunc enim bene de se judicant sancti, quando eos Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligere. In oculis carnalium diabolus terribilis est. In oculis electorum terror ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nere cognoscit᷑. Namsi etiam illi quem ꝑ sequitur aliꝗd
desubstantia tulent: mauissibi detrimentũ ipse facit.
Quia nemo habet in iustum lucrum:. sine iusto danno
Ubi lucrum ibi damnum. Lucrum in archa. damnum
inconscientia. Tulit uestẽ. et ꝑdit fidem. Ad quirit pecu¬
niam. et perdit iustitiam. Hieronimus dixit. Nichil
eo fortius ꝗ uincit diabolum. Nichil intolerabilius.
quam qui carnẽ superat. Si astra celi non sunt munda.
in conspectu dñi quanto magis nos homines quorum
uita temptatio ẽ diabolisagitte. ieiumoꝵ et uigilaꝵ
fragore extringende sunt. Grandis ergo uirtus est.
et solicita diligentia superare: qđ natus sis in carne. et nõ
carnaliter uiuere. Nonsolum effusio sanguinis in con¬
fessione reputatur. sed deuote mentis in maculata serun
cotidianũ martiriũ.ẽ. Hostis callidus tradit ad mortem
supplicia conquires. animas cupit uigulare non corpora.
rabiem quia ueniet dies uidicu in quo nr̃a uirtus coronat̃

Expanded text:
nere cognoscitur. Nam si etiam illi quem persequitur aliquid de substantia tulerit, majus sibi detrimentum ipse facit. Quia nemo habet injustum lucrum, sine justo damno. Ubi lucrum, et ibi damnum. Lucrum in arca, damnum in conscientia. Tollit vestem, perdit fidem. Acquirit pecuniam, et perdit justitiam, HIERONYMUS. Nihil eo fortius quam qui vincit diabolum, nihil intolerabilius quam qui carnem superat. Si astra coeli non sunt munda in conspectu Domini, quanto magis homines, quorum vita tentatio est? Diaboli sagittae jejuniorum et vigiliarum fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere. Non solum effusio sanguinis in confessione reputatur, sed devotae mentis immaculata servitus quotidianum martyrium est. Hostis callidus tarda ad mortem supplicia conquirens animas cupit jugulare, non corpora. ntium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo nostra virtus coronabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
et si suerit nequã non des illi potestatẽ. Nonenim om̃ib
omnia expediunt. Gregonus dixit. Quo adusq et enut in¬
firmisumus. continere nos metipsos debemus. nedũ bona
terrena citius ostendimus amit tamus: basilius dixit. In ꝗb
te exibe senẽ. in ꝗ b dã infantẽ. ꝑ fectus enĩ dicitur. non ꝗ
inetate : sed ꝗ insensu ꝑfectus est. Nontibi obest puerilis
etas. si fueris mente ꝑ fectus. Nec senilis ꝓderit etas:
aulus dicit. Cũ enĩ sit interuos ⁊ elus et contentio. Non¬
ne carnales estis et scđm ominẽ anbulatis. Noli uerbis
tionẽ audientiũ. O portet ereses ẽẽ ut et ꝗ ꝓbatisunt
manifesti fiant in uobis. hereticũ ominem post unam et

Expanded text:
et si fuerit nequam, non des illi potestatem: non enim omnibus et si fuerit nequam, non des illi potestatem: non enim omnibus omnia expediunt . GREGORIUS. Quoadusque enim infirmi sumus, continere nosmetipsos debemus, ne dum bona terrena, quae citius ostendimus, amittamus. BASILIUS. In quibusdam te exhibe senem, in quibusdam infantem. Perfectus enim dicitur, non qui in aetate, sed aetas, si fueris mente perfectus; nec senilis tibi proderit aetas, PAULUS. Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Nolite verbudientium . Oportet haereses esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant in
Abbreviated transcription (Latin):
et esficiamini sicut paruuli: non intrabitis in regnũ celoꝵ¬
Paulus apłs dixit. Seniorẽ ne increpaueris. sed obsecra ut patrẽ.
iuuenes ut fratres. iuuenilia desideria fuge Sectare uero nistii
Senes sobriisint pudici. prudentia saniꝰ. fidei dilecti onem
patientiã. Nolite pueri efficisensib. sed malitia paruuli
uuloꝵ. interficiet eos. In telligite paruuli astutiã. et insi¬
pientes animaduertite. Relinquite infantia et uiuete. et
anbulate ꝑuias prudentie. Exstudiis suis intelligitur
pater simunda et recta sunt opera eius. Corona dignitatis
senectus : quȩ iniuiis iustitie roperiet᷑. Exultatio uiuenum
fortitudo eoꝵ. et dignitas senũ canitie. ẽ. Iħs filiussiracha
Que enĩ in uiuentute tua non congregasti. et quomodo in¬
uenies ea in senectute. Fili auiuentute tua excipe doctrinã
et usq ad canos in uenies sapientiã. Coronasenũ multa peritia.
et gła eoꝵ timor dñi. fili inuiti tua tempta animã tuam.

Expanded text:
n intrabitis in regnum coelorum . PAULUS. Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres . Juvenilia autem desideria fuge . Sectare vero justitiam . Senes sobrii sint, pudici, prudentes: sani in fide, dilectione et patientia . Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli vulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Ex studiis suis intelligit puer, si munda sunt et recta opera ejus. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur . Exsultatio juvenum fortitudo eorum, et dignitas senum canities . JESUS SIRACH. Quae enim in juventute non congregasti, quomodo invenies ea in senectute? Fili, a juventute excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam . Corona senum multa peritia, et gloria eorum timor Domini. Fili, in vita tua tenta animam tuam:
Abbreviated transcription (Latin):
substintia. quod eternitas est. hocẽ. ꝑatei hocẽ.spiritus
ẽ. quodeternitas ẽ. hoc pat ẽ et silius. Una intrib duunitas
una essentia. una om̃i potentia. Et quicquit substantialit̃
ceus. in terrogitus despuscõ. responde deus. Sunterrogatus
fueris simul depatre et filio et spũscõ. nonados sed dm̃ respona
unũ ompt̃m in conmutibilẽ. Sciendũ ẽ. quod qued am
dedeo substanlit̃ dicunt̃. ut ẽ. deus magnus omp̃s. et quicꝗd
ad se dicit̃. id ẽ. diuinitatis substantia signisicans. quedã

Expanded text:
us est, quo aeternitas est, hoc Pater est et Filius. Una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia. Et quidquid substantialiter iritu sancto, responde, Deus. Si interrogatus fueris simul de Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde unum, omnipotentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidquid ad se dicitur, id est, substantiam divinitatis significans: quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
maginẽ nr̃am. sed nr̃as. Sed idunã imaginẽ unius deiho
fictus dicit᷑. ut uni scẽ trinititis essentialiter diuinitis in¬
timet̃. Hinc quoque trinitate ꝑsonaꝵ. atꝙ unitate nature.:¬
ꝓpħa esuas reuelatã sibi nontacuit. cũ sedicit audisse seraphu
dicit᷑ tertio sc̃s. ꝑsonaꝵ trinitatẽ. in eo uero quod semel
dicit̃ dñs ds̃sabaoth. diuine nature credimus unititẽ.
line ibsq om̃i dubitatione credendũ ẽ. patrẽ. et filiũ.
et sp̃m sc̃m. unũ ẽẽ. dm̃ ompt̃m eternũ. in conmutabilẽ.
et nguli hoꝵ deus. et simul om̃s uniis deus. et singulis
quisq hoꝵ. plena et ꝑfecti. et eterna substantia. et simul
om̃s una substantia. quia quicquit.ẽ. pat̃. quod eus
e q iotquot sut substintia ẽ. quot eternitasẽ. hoc filius

Expanded text:
magines nostras. Sed ad unam imaginem unius Dei homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque trinitatem personarum atque unitatem naturae propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit audisse seraphindicitur tertio, sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero quod semel dicitur, Dominus Deus sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. Plane absque omni dubitatione credendum est, Patrem, et Filium, et Spet singuli horum Deus, et simul omnes unus Deus: et singulis quisque horum, plena et perfecta et aeterna substantia: et simul omnes, una substantia: quia quidquid est Pater, quo Deus est, quo substantia est, quo aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. Patrẽ eo qđ habeat filiũ. filiũ eo qđ babeat patrem.
nitus. i quo sp̃s sc̃s nonnatus. qui nonẽ filius. neq genitus.
quianon ẽ pater nec fictus. Piter eternus. eo qđ eternũ habett
siliũ. cuius eternus sit pater. hlius eternus. eoqđ sit pairi¬
IIU. coeterius. Sp̃s sc̃s eternus. eo qđ sit patri et silio coerernus.
Non confusa inun i ꝑsona trinitis. ut sibellius dicit. neꝙ
separita. aut diuersa initura diuinitis : ut arrius blasphemit

Expanded text:
m. Patrem eo quod habeat Filium; Filium eo quod habeat Patrem; natus, a quo Spiritus sanctus non natus; quia non est Filius, neque ingenitus, io Deus procedens. Pater aeternus eo quod aeternum habeat Filium, cujus aeternus sit Pater. Filius aeternus, eo quod sit Patri coaeternus. Spiritus sanctus aeternus, eo quod sit Patri et Filio coaeternus. Non confusa in una persona Trinitas, ut Sabellius dicit, neque separata, aut divisa in natura Divinitas, ut Arius blas
Abbreviated transcription (Latin):
illic tempus. firmissima ẽ. Rarisunt amici qui usq ad
sinẽ existant cari. quos enĩ ante conglutinatos. cartate
habuerĩt: post quã ad culm̃ honoris uenerint. amicos se¬
habere despiciunt. Alla uera ẽ amicitia. que nichil quert¬
ex reb amicis. nisi solã beniuolentiã. scilicet ut gratis amec
imantẽ. Plerũq amicitia ex necessitate. uł inligentia
nascit̃: ut sit ꝑ quã ꝗsq quod desiderat consequat᷑
Ille autẽ amiciti ã ueraciter querit: ꝗ nichil egendo cã
appetit. Nã illa exinopia breuis ẽ et fugata: ĩsta pura
atq ꝑ petua. monsis leuis inamicitia. retine semꝑ uincu
boni habuerit post quã hab̾e desierit. Melius ẽ inimicit
hominum in fidelium su bire ꝑpetuas. quã dm̃ offensum
ami citiis ꝓ uocare. Siceciderit inimicus tuus noli gratula
Non leteris suꝑ inimici interitũ: nesuꝑ ueniant inte
similia. ꝗ enĩ gaudet inimici casu. cito incidet in illo:¬

Expanded text:
erit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad erit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad finem existant chari. Quos enim aliqui conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciunt. Illa vera amicitia est, quae nihil ex rebus amici quaerit, nisi solam benevolentiam, scilicet, ut gratis amet amantem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat, consequatur. Ille autem veraciter amicitiam quaerit, qui nihil agendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, ista pura atque perpetua. Non sis levis in amicitia tua, retine semper eam boni habuerit, postquam habere desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari. Non laeteris super inimici interitum, ne superveniant in te similia. Qui enim gaudet inimici casu, cito incidit in illum
Abbreviated transcription (Latin):
thedram tuã. AGdixit. Maliuolus uero animus contristaĩ
si eius inimicus correptus. euaserit penã. Hieronimus dixit
Inamicis enĩ non res queretur. sed uoluntas. Sc̃s amor. in¬
patientia ñ ht̃. Falsus rumor. cito opprimit̃. Quos caritas¬
iungit: terrenarũ longitudo nonseparat. Gregorius dix
Tunc enĩ ueracit̃ fideles sumus. si quod uerbisꝓmittimus
operib adimplemus. ꝗ enĩ inimicũ gladio: non potest ꝑ¬
seq ꝑ seꝗtur oratione. bysidorus dieit. Tunc uero amicus
amat̾ si non ꝓse. sed ꝓdeo ametur. quisenĩ intemperat᷑ amicũ
amat. ꝓse magis illũ non ꝓ deo amat. Sepe ꝑsimulationem
amicitiam colligitur ut ꝗ non potuit aꝑte decipere. decipi
contrarius. cũ despicit amicũ aliqua aduersitate ꝑcussum
dũ enĩ aduersa ꝓcedunt amicus fraudulent̃ detegit᷑. Sta¬
iꝙ despic̃ quẽ se diligere simulabat. Amicitia certa nullau
excluditur. Nullo tempore abolitur. ubicunq se ũterit.¬

Expanded text:
teram tuam . AUGUSTINUS. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correptus evaserit. HIERONYMUS. In amicis enim non res quaeritur, sed voluntas. Spatientiam non habet; falsus rumor cito opprimitur et vitajungit, terrarum longitudo non separat. GREGORIUS. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus, opere adimplemus. Qui enim inimicum gladio non potest persequi, persequatur oratione. ISIDORUS. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum, non pro Deo amat. Saepe per simulationem amicitia colligitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiastitiae contrarius, cum despicit amicum aliqua adversitate percussum. Unde enim adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se vert
Abbreviated transcription (Latin):
ramine pastores eccłe uł absolucre studeant uł ligare. utrũ
iuste ac in iuste obliget pastor. pastoris tamen sententia gregi
timenda ẽ. Neisqui subẽ. et cum iniuste forsitam obligatur.
ipsam obligationis sue sententiã exalia culpa mereatur. pastor
orgo uł absoluere indiscrete timeat. uł ligare. Is autem qui
submanu pastaris ẽ. ligaritimeat. uł iniuste. uł iuste. nec
pastoris sui iudicium temere reprehendat. deeemplis.lxxui.¬

Expanded text:
ramine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste, vel injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est: ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare; is autem, qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel juste, vel injuste, nec pastoris sui judicium temere reprehendat: ne etsi
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ esto fidelium. in uerbo. in conuersatione. in cantate.
infide. ꝓfectus tuus manifestus sit om̃ib. In om̃ib te ipsum
p̃be exemplũ bonoꝵ operum. Sal omondixit. hominibono
inconspeotu suo dedit sapientiam. et scientiam et letitiam
hieronimus dixit. Sicut assidiutas familiari tatem ita
fimiliaritis. contemptum parit. Melius ẽ. rẽ fanuliarẽ minui. quã
anime salutis perire. Gregonus dixit. Qui enim uitã suã aliis sep
refugiunt. sibi metipsis accensi sunt. sed aliis in exemplonon sunt
huenim qui exempla uirtutũ p̃rogant. et lumen boni opers.
ꝑuitĩ et uerbũ. Iteragentib demonstrant. uire lampades
appellantur. In exemplum culpd uebementer ostenditur.
quando proreuerentia ordinis peccator honorat̃. Ille igit᷑
modis onnib debet. ademxemplũ ꝑ trabi. qui cunctis carmi

Expanded text:
one, in charitate, in fide, ut profectus tuus manifestus sit omnibus. In omnibus teipsum praebe exemplum bonorum operum . SALOMON. Homini bono in conspectu suo dabit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam . HIERONYMUS. Sicut assiduitas familiaritatem, ita familiaritas contemptum parit. Melius est rem familiarem minui, quam animae salutem perdere. GREGORIUS. Qui enim vitam suam ab aliis sciri refugiunt, sibimetipsis accensi sunt, sed aliis in exemplo luminis non sunt. Hi enim qui exempla virtutum praerogant, et lumen boni operis per vitam et verbum iterantibus demonstrant, jure lampades appellantur. In exemplo culpa vehementer ostenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Ille igitur modi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃spic̃ repirationẽ sc̃oꝵ fiusse etiã post runã. obanc utilitatem
Si apti fuimus imitan iniquos inmalũ. curpignsumus.
imitariusto in bonum. lxxuii Dedisciplina¬
ꝑfectus aut̃ om̃is erit siscit sicut magistter eus. pauł¬
ipis dixit. Sermo ur̃ ingr̃a sale sit conditus. ut sciatis
quomodo uos oporteat unicuiq respondere. Salo mondixit
letitur honmio insententia oris sui. et sermo oportunus ẽ.

Expanded text:
ctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. Ob hanc utilitatem Si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? CAPUT LXXVI. De discipuli. PAULUS. Sermo vester in gratia sale sit conditus, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere . SALOMON. Laetatur homo in sententia oris sui, et sermo opportunus est
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsi maximis criminib teneantur ob noxii. minima
peccata fratrib non dimit tunt. Sepeꝙ ad uersa in aliis
iudicamus. in nobis nociua ẽẽ minus sentimus. Facilius uitia
quis gesserit agnoscere : sed quid maligessit. ꝑscrutamir
Crit aut̃ ille apud dm̃ condennatus. ꝗ adũsus in nocentẽ falsũ
testimoniũ: uł dicititib credit Imꝓbi uidices obponunt
falsos testes
paulus apłs dicit. Corripiete N inquietos. Consolamini
pusillanimes: om̃e oestendentẽ mansuetudinẽ ad om̃s
homines. Salomondicit. Illusores. dñs deridet mansuetis
cdabit grãm. qui mollis et dissolutus est in opere suo frater
ẽ sua opera dissipantis. Cũ enĩ timida sit nequitia. dat
testimoniũ condemnationis. Semꝑ enĩ p̃sumit. seua turb ita
conscientia: lħs filius si rachdixiti. honolinguosus et

Expanded text:
cum ipsi maximis criminibus teneantur obnoxii, minima cum ipsi maximis criminibus teneantur obnoxii, minima peccata fratribus non dimittunt. Saepe adversa in aliis indicamus, quae in nobis nociva esse minus sentimus. Facilius vitia quis gesserit agnoscere, sed quid mali gesserit perscrutamur. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum tesfalsos testes.PAULUS. Corripite inquietos consolamini pusillanimes, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines . SALOMON. Illusores Dominus deridet, mansuetis dabit gratiam . Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationis . Semper enim praesumit saeva turbata conscientia . JESUS SIRACH.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quis peccata sua quȩ nosse et deflere debet ignorat
quã du curiose aliena considerat. quod simores suos
ad se ipsũ conuersus aspciat: non requirat quod in alus
ipse specia liter rephendat . sed inse ipso quod lugeat
Gregorius dixit. Nos ergo tantũ minus debemus aliena
corda audaciter rep̃hendere. quantũ scimus uisunr̃o non¬
posse alienas cogitationis tenebras illustrare. Necꝓfecto
diluere aliena delicta non ualeat quẽ adhuc ꝓpria de¬
uastant. hysidorus dixit. Demalo alieno: ostuũ non co¬
inquines. uitia tua non aliena adtende. detua igitur.
correctiꝰ esto solicitus. detua salute et emendatione esto
attentus. quod adte quoq nonꝑtinet. noli in quirere
quod in terse locuntur homines. cognoscere nunquam
desideres. Noli querere ꝗd quis dicat. aut cogitat. aut
faciat. Euiti curiositatem obmit tere curã. que ad causã
tuã non ꝑtinet. Curiositas periculosa p̃sumptio est
Multi alioꝵ uitia discernunt sua non aspiciunt. Et

Expanded text:
enim quis peccata sua, quae nosse et deflere debet, ignorat, quandiu curiose aliena considead seipsum conversus aspiciat, non requirit quod in aliis ipse specialiter reprehendat, sed de seipso quod lugeat. GREGORIUS. Nos ergo tantum minus debemus aliena corda audaciter reprehendere, quantum non possumus visu nostro alienae cogitationis tenebras illustrare. Nec profecto diluere aliena delicta valet, quem adhuc propria devastant. ISIDORUS. De malo alieno os tuum non coinquines. Vitia tua, non aliena attende. De tua igitur correctione esto sollicitus. De tua igitur salute et emendatione esto attentus. Quod ad te non pertinet, noli inquirere. Quod inter se loquuntur homines, cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat. Evita curiositatem, omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Curiositas periculosa praesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt: et
Abbreviated transcription (Latin):
fraudem indño ꝑpetrit: quia iustitiã quã gratis inꝑtire
debuit. acceptione pecunie uendit. Omiu̾m quippe pͥmo¬
quereie debes. ut cum iustitia deficie̾s. nullum condennes.

Expanded text:
fraudem in Dominum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertire fraudem in Dominum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertire debuit, acceptione pecuniae vendit. Bona male quire, et cum justitia definies. Nullum condemnes a
Abbreviated transcription (Latin):
pleb ignominu principis ei. Inhilanitate uultus prgis
uas purissimũ. Lufer impietatem deuultu regis. et firmabit̃
iustititia thronus eius. dux indigens prudentia. multosq
uidicat populũ suum. et principatus sensati ecꝓ stabił
erit. Secundũ uidicem populi. sic et ministrieius :  Et
qualis rector ciuitatis. tales et in abitantes. Rex in sipier
perdet populũ suũ. et ciuitates habitabuntur. ꝑ sensum
rnt exipsis. Regnũ agentem ingentẽ trans fertur.. Propter
inustitias et iniuirias et contumelias et diuersos đolos. sed e
ducũ suꝑboꝵ destruxit. et sedere fecit mites ꝓ ipsis.
Hieronimus lixit. Non letifici mur ad laudes umanas nec
uituperitiones eoꝵ ex pauescamus. Deo enĩ placere curantes
minas bominũ penitus nontimeamus. Gregorius dixit. Non
morientem quippe mortificit. ꝗ uistũ dannat. Et non uicturũ
uuificare nititur : ꝗ reũ asupliciũ absoluere conatur. hysid
dixcit. qui recte iuidicat. et p̃miũ remunerationis expetat

Expanded text:
s . In hilaritate vultus regis vas purissimum . Aufer impietatem de vultu regis, et firmabitur justitia thronus ejus . Dux indigens prudentia, multos ndicabit populum suum et principatus sensati stabilis erit secundum iudicem populi sic et ministri eius et qualis rector est civitatis tales et inhabitantes rex insipiens perdet populum suum et civitates inhabitabuntur per sensum dicitur: Regnum a gente in gentem transfertur | propter iniustitias et iniurias et contumelias et diuersos dolos. Ipseducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro illis . HIERONYMUS. Non laetificemur ad laudes humanas, nec vituperationes eorum expavescamus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timeamus. GREGORIUS. Non morientem quippe mortificat, qui justum damnat; et non victurum vivificare nille qui recta judicat, et praemium inde remunerationis exspectat,
Abbreviated transcription (Latin):
habentib. Ihs filus sirach docit. Honora medicũ ꝓ necessitate
et enim illum creauit altissimus. Adeo om̃is medela. Di sciplina
medici. exaltauit caput ipsius. et incon pectu magnoꝵ con¬
laudaubit. Unguentirius faciens pigmenta suauitatis: et unc¬
tionis conficit sanitates. Dalocum medico. et enim illum cre¬
auit dñs. et non disced it ate qm̃ opera eius sunt necessaria. qui
nib. Amputitis medela fortiori curandũ. Uociferetur et climet
licet et conquiratur eger impatiens ꝑ dolorẽ. grãs agit pͥmo
cum sensertt sanitatem. bexo Religatione

Expanded text:
ius . JESUS SIRACH. Honora medicum propter necessitatem, etenim Illum creavit Altissimus . A Deo est omnis medela. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert sanitatem. Da locum medico, etenim illum creavit Dominus . Et non discedat a te, quoniam opera ejus sunt necessaria . Quinibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet, licet et conqueratur aeger impatiens per dolorem; gratias aget postmodum, cum senserit sanitatem. CAPUT LXXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ ta circundata. sic et uir ꝗ non cum consilio aliꝗd agit
Gre gorius dixit. In rectitudine iustitia. In simplicitate
mansuetudo figurat᷑ Sepe enim quisq nimiȩ mansuetudini
studens: subiectoꝵ uitia aspicit. at ꝙ dũ hȩc ꝑferudrere
et sibisit et subiectis inimica. hy sidorus dixit. Nequia
ultra leͫ teragis. nec temere aliꝗd facias. Ci priañ dict
docibilis autẽ illis ẽ quiẽ. ad discendã patientiã humilis et
mitis. hasilus dixit. leuitas cupit semꝑ laudare: sicut
nauis qui iactatur. absq gubernatore. cũ iactatur afluctib
ita et leuis circũ fertur. instabilis ꝑ om̃s actus suos. In uitas
patrũ dicit. Minsuetũ diligit dñs. turbulentũ autẽ
repellit ase. Sic̃ enim lucifer incelo: et sicut fenix in paradiso
sic in anima mitis mens pura. quantũ enĩ quisq inlenitate
ac patientia cordis fuerit.  tantũ in corporib¬
puritite ꝑficiet. Eusebius dixit. bestiarũ feritas. deiunrtute

Expanded text:
et non circumdata, sic est vir qui non cum consilio aliquid agit. GREGORIUS. In rectitudine justitia, in simplicitate mansuetudo figuratur. Saepe enim quisque nimis mansuetudini studens, subjectorum vitia aspicit, atque haec per fervorem as sibi sit noxia, et subjectis inimica. ISIDORUS. Ne quid ultra leniter agas, ne temere aliquid facias. CYPRIANUS. Docibilis autem ille est qui est ad discendam patientiam humilis et mitis. BASILIUS. Levitas cupit semper laudari, sicut navis jactatur absque gubernatore. Sicut jactatur a fluctibus, ita et levis circumfertur instabilis per omnes actus suos. EX VITIS PATRUM. Mansuetum diligit Dominus, turbulentum autem repellit a se. Sicut enim lucifer in coelo, et sicut felix in paradiso, sic in anima miti mens pura. Quantum enim quisque in lenitate ac patientia cordis fuerit, tantum in cordipuritate proficiet. EUSEBIUS. Bestiarum feritas Dei virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdit̃. In cessus tuus: alterius oculos non offendit. Ba¬
silius dixit. Ds enim non uerboꝵ. sed cordis inspector
ẽ et diligit eos. qui insim plicitate cordis seruiunt ei.
Eusebius dixit. Eaque apud homines lispecta sun
et in contemptu habentur. in magna gła apud dmst¬

Expanded text:
proditur. Incessus tuus alterum non offendat. BAproditur. Incessus tuus alterum non offendat. BASILIUS. Deus enim non verborum, sed cordis inspector est, et diligit eos qui in simplicitate cordis serviunt ei. EUSEBIUS. Ea quae apud homines despecta sunt et in contemptu habentur, in magna gloria s
Abbreviated transcription (Latin):
entia intribulatione. spes in creatore. amor uite eterne. ꝑ¬
seuerantia usq infinem. Gregorius dixit. Si nr̃a intentio
apud dm̃ simplex fuerit. in eius uidicio nr̃i actio tenebrosa
non erit. Qui cautiẽẽ ꝑ rectitudinẽ nesciunt. nequaquã
in nocentes ꝑsistere ꝑ simplicititẽ possunt. Sc̃a electorum
eccła simplicititis sue et rectitudinis uias timore inchoat.¬
etiam tem perans. Nesi plus feruat quam oportet. ꝑdit
iustitiam cuiuus scruare moderamine ignorat. Sepe enim
quis iracundie stimulis uinctus. contra delin quentes
Nelo ulciscende ustitie plusquã necesse ẽ inflammat᷑.
lustitie limitem inultionẽ transiens: agit crudeliter
quod se iuste agere suspicitur. Hysidorus dixit. Sun
gressus tuus sin plicitas. nichil len̾itatis in successutuo
apparett. Inimus enim incorporis habitu apparet.
Gestus corporis : signũ ẽ mentis. corporis gestu animus

Expanded text:
entia in tribulatione. Spes in Creatore. Amor vitae aeternae. Pentia in tribulatione. Spes in Creatore. Amor vitae aeternae. Perseverantia usque in finem. GREGORIUS. Si nostra intentio apud Deum simplex fuerit, in ejus judicio nostra actio tenebrosa non erit. Qui cauti esse per rectitudinem nesciunt, nequaquam innocentes persistere per simplicitatem possunt. Sancta electorum Ecclesia simplicitatis suae et rectitudinis vias custetiam temperans: ne si plus ferveat quam oportet, perdat justitiam, cujus servare moderamina ignorat. Saepe enim cum quis iracundiae stimulis victus, contra delinquentes zelo ulciscendae justitiae plus quam necesse est inflammatur, justitiae limitem in ultione transiens agit crudeliter quod se agere juste suspicatur. ISIDORUS. Sit in gressu tuo simplicitas, nihil lenitatis in progressu tuo appareat. Animus enim in corporis habitu appareat Gestus corporis signum est mentis. Corporis gestu animus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑũsoꝵ uastibit illos. Iustitia simplicis diriget uiã eius
et in impietate sua corruit impius. In nocens eredit om̃i ũbo
qui decipit iustũ inuia mala in interitu suo corruet. et
simplices possidebunt. bona eius. Uiri sanguinũ oderunt
simplicem. Iusti autẽ quer̃ aniñ eius. Hieronimus dixi¬
Sc̃a rusticitis sibisoli ꝓdest. et quantũ edificat exutte
merito eccłam xp̃i. tantũ nocet si destruentib ueritatem non
resistat. In seruo dei non corporis cultus. sed anime iugor
queritur. ꝗ carnis infirmitate sit fortior. Nec rusticus sed
peritus aut eloquens. in lingua estimet sc̃ĩtatẽ. Multoꝙ
melius ẽ duob imꝑfectis rusticitatẽ habere sc̃am. quam
eloquentiam peccatricem. Ueneratione habenda ẽ. non uer
bosa scã rusticitas. fabrica sp̃alis ẽ fides firma in corde. gale
salutis incapite. signũ xp̃i infronte. uerbũ inhore uerititis
castitatis in ardore. Honestitas inactione. sobrietas in consue¬

Expanded text:
um vastabit illos . Justitia simplicis dirigit viam ejus, et in impietate sua corruet impius . Innocens credit omni verbo. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bona ejus . Viri sanguinum oderunt simplicem, justi autem quaerunt animam ejus. HIERONYMUS. Sancta rusticitas sibi soli prodest, et quantum aedificat ex vitae merito Ecclesiam Christi, tantum nocet si destruentibus veritatem non resistat. In servo Dei non corporis cultus, sed animae vigor quaeritur, qui carnis infirmitate sit fortior, peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem. multoque melius est e duobus inperfectis rusticitatem sanctam habere quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parbosa, sed sancta rusticitas. Fabrica spiritualis est fides firma in corde, galea salutis in capite. Signum Christi in fronte. Verbum veritatis castitas in ardore. Honestas in actione. Sobrietas in consue
Abbreviated transcription (Latin):
deustitia. Carbonũ consilus statue. Amitũ ante om̃e actũ
consilut̃ stabilesit. Gregorius dixit: Consiliatorꝰ animũ babitat
quidolens dep̃sentib adeternã festinat. Bysidor dic̃ Ante factũ
cogita diu. Ante op̃ p̃ meditare diu. qđ uis agere diu ex quire¬
Diu probi : et sic facus cũ diu cogitiueris . tunc facq ꝓbaueris
basilius dixit. In onni opere quod cogitas facere. primũ cogiti
rectũ corĩ deo. ꝑficies illud: Siuero ꝑuersũ fuerit reꝑtũ anput
illud ab animatua.
iuuit. et nemo sibi moritur. Siue enim uuumus dño uiuimus.
Siuemorimur : cũ dño morimur. Salo mondicit. Memiorii
iusti cũ laudib : et nomen impioꝵ putrescit. Mortuo homine
impio : nulla erit ultra spes ipsius. Ihs silius syrach dixit
Mortuo ñ ꝓhibeas grãm. cũ lugentib ambula. Nonte pi

Expanded text:
de justitia. Cor bonum consilia statuet. Ante omnem actum tuum de justitia. Cor bonum consilia statuet. Ante omnem actum tuum consilium stabile sit. GREGORIUS. Consiliatorem animus inhabitat, qui dolens de praesentibus ad aeterna festinat. ISIDORUS. Ante factum cogita, ante tempus meditare diu, quid vis agere diu exquire, proba, et sic facies: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris. BASILIUS. In omni opere qurectum coram Deo, perfice illud, si vero adversum fuerit repertum, amputa illud ab anima tua.vivit, et nemo sibi moritur . Sive enim vivimus, Domino vivimus: sive morimur, Domino morimur . SALOMON. Memoria justi enim laudibus, et nomen impiorum putrescit . Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes . JESUS SIRACH. Mortuo non prohibeas gratiam . Cum lu
Abbreviated transcription (Latin):
tibinecessaria eaque abscondita sunt udere oculistuis
Dere que tibi non molestat. necerteris Abustinus dixit
Oquã in rep̃ hensibiles ẽẽ poteramus. si tam diligenter
nrãm uitã cauerimus. quã scrutamur alienã. Sed hoc est
qđ nr̃a obliuiscimur. dũ aliena curanius. Hieronimus dixit
qui ꝓ ficere studet: non consederat. ꝗd malũl aliĩ faciunt.
sed quod bonũ ille facere :debeat. Cauuieit igitur conmitta
ꝗ reprebendere uult.sufficit nobis dep̃sentib uius
scłi angustus cogitare.uł intenderen ꝗd necesse. ẽ.
sensũ ad incerta et futura distendere. Que s arit conseꝗ
non possumus. aut cito inuenta ꝑdimus: ꝗd ergo desutu

Expanded text:
tibi necessarium ea quae sunt abscondita videre oculis tuis. De re ea quae te non molestat, ne certaveris . AUGUSTINUS. O quam irreprehensibiles esse poteramus, si tam diligenter nostra vitia caveremus, sicut scrutamur aliena. Sed hinc est quod nostra obliviscimur, dum aliena scrutamur. HIERONYMUS. Qui proficere studet, non consideret quod malum alii faciant, sed quod bonum ille facere debeat. Committere igitur caveat, qui reprehendere vult. Sufficit nobis de praesentibus hujus saeculi angustiis cogitare. Quid necesse est sensum ad incerta et futura extendere? quae aut consequi non possumus, aut cito inventa perdimus. Qui ergo de futu
Abbreviated transcription (Latin):
Gregorius dixit̃. Ds̃ quippe inunitate est. et illi eius
gram habere merentur. qui se ab inuicem ꝑ fectarum
scandala non diuidunt homines adeo. Munus enim
non accipitur. nisi ante discordia abanimo expellat̃¬
hinc enim pensare potest quam grauis . ẽ. culpa dis¬
cordiȩ ꝓqua munus accipitur. Quicꝗd enim ꝓt̃uus
uł indignus animus ꝓtulerit. obiurgantis
furor est. non dilecto cor rectionis. Quale enim
est mĩȩ sacrificiũ: q ud cumdiscordia ꝓximi offertur.¬

Expanded text:
GREGORIUS. Deus quippe in unitate est, et illi ejus GREGORIUS. Deus quippe in unitate est, et illi ejus gratiam habere merentur qui se ab invicem per sectarum scandalum non dividunt. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Quidquid enim protervus vel indignus amicus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio correctionis. Quale jam est misericordiae sacrificium, quod cum discordia proximi offertur
Abbreviated transcription (Latin):
tamen concedunt᷑ꝰ uni omĩa. ut sit ꝓutilitatis studio
quod ad miretur in altero. Itemdicit. Munera gr̃arũ.
alii ista. alii uero clonant̃ illa. Nec datur ita haberi uni.
ut non egeat altero. Auferre deus dicit᷑ homini donum
quod h omo non habuit: idẽ quod accipere non meruit.
Eusebius dicit. Sic̃ gratis gratia accipit᷑ ad eo. ita gratis
eadem ministretur. xXXuI. didiscurdia.
contrase: desolabitur. Et om̃is ciuitãs uel domus
diuisa contra se non stabit. Necesse est enim. ut
ueniant scandala. Ueruntamen ue homini illi ꝑ quem
scandolum uenit. Paulus apłs dixit. Omĩa quidem
mundasunt. sed malum ẽ. homini ꝗ ꝑ offendiculin
manducat. In pace autem uocauit nos deus. Non enim¬
agunt. placent deo. Uir iracundus ꝓuocat rixas. Q
patiens. ẽ mitigat suscitatas. homo ꝑuersus : suscitat
lites. et uerbosus separat princi pes. Semꝑ iurgia quȩ¬
rit malus. Angłs autem crudelis mittitur contra eum.

Expanded text:
tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilitatis studio, tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilitatis studio, quod alter admiretur in altero. Item dicit: Munera gratiarum alia isti, alia vero donantur illi, nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. Auferre Deus dicitur homini donum quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. EUSEBIUS. Sicut gratia gratis accipitur a Deo, ita gratis eadem ministretur. CAPUT XXXV. De discordia. contra se desolabitur: et omut veniant scandala . Verumtamen vae homini illi per quem scandalum venit . PAULUS. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat . In pace autem vocavit nos Deus . Non enimfideliter agunt, placent Deo . Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas . Homo perversus suscitat lites, et verbosus separat principes . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum .
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt namq non nulli qui donum intelligentie ꝑceper̃
peccantib nobis sua deus dona non retrait. ut ad spem
diuine ꝓpitiationis mens humana consurgat. Ab illo
enim nobis omniabona gr̃a p̃ueniente donañtur.
ꝑfectus hominis: donum dei .ẽ. nec ase potest quisquã.
sed a dño corrigi. Nonenim quicquã boni habet¬
ꝓprium homo. cius uia non est eius. Cum quisq
aliquid donũ dei accipit: non appetat amplius quam ꝙ
meruit. Nedũ alterius menbri officium arripere tempt.
id quod meruit ꝑdat. Conturbat enim coporis ordinẽ
totum. qui non suo contentus officio. subripit alienum.
Quod enim sapientes sumus . ꝗ diuites. ꝗ potentes existim.
non alterius. sed potius di uino munere sumus. Utam̃
ergo optime diuinis beneficiis: quatenus et dm̃ non
peniteat declisse: et nobis accepisse sit utile. Indiuisi
donoꝵ: diuersi ꝑcipiunt diuersa dei munera. Non

Expanded text:
Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae percepeSunt namque nonnulli qui donum intelligentiae percepeterdum peccantibus nobis, sua Deus dona retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Profectus hominis donum Dei est, nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habetprium homo, cujus via non est ejus. Cum quisque aliquod donum Dei accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. Quod enim sapientes sumus, quod divites, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. In divisione bonorum diversi percipiunt diversa Dei munera, non
Abbreviated transcription (Latin):
Disperatio auget pecatum. Disperatio. peior est
om̃i pecato. Forrige igitur teipsu etin¬
dulgentie habeo spem Nulla tam grauis est
cul p̾a: que non haber ueniam. Nullate secu¬
ritas deceptum: ape nitentiȩ intentione sus¬
pendat. Incessanter incor detuo: spes et for¬
mido constat . Pariter sinit inte. timor atque
ñs dicit me uangło. Gratis accepistis. gratisda
Gra et ueritas ꝑ iħ mx pm factaest.: Spaulus
dauit grãm. Ut sicut regnauit peccatum in mortem ita et
gratia regnet ꝑ iustitiã in iuitam eternam. Stipendia enim
peccati mors. Grã autem dei. uita eterna. Unicuq autem
conspectu om̃is uiuentis. Est datus: cuinonẽ. utilis. et est
datus: cuius retributio duplex. ẽ. Gregorius dixit. Ds¬
enim qui talenta contulit: rationem possiturus reddit.
Qui a his quib nunc pie spiritalia dona tribuit. districie
iniudicio postmodũ merita exquirit. Bonũ quod in
tranquillitate sumitur: intribulatione manifestitur.

Expanded text:
re se damnat. Desperatio auget peccatum. Desperatio pejor est re se damnat. Desperatio auget peccatum. Desperatio pejor est omni peccato. Corrige igitur teipsum, et indulgentiae habeto spem. Nulla tam gravis est culpa, quae non habeat veniam. Nulla te securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant, pariter sint in te timor atque tia. CHRISTUS. Gratis accepistis, gratis date . Gratia et veritadavit et gratia: ut sicut regnavit peccatum in morte, ita et gratia regnet per indulgentiam in vitam aeternam. Stipendia enim peccati mors, gratia autem Dei vita aeterna . Unicuique autem conspectu omnis viventis. Est datus, cui non est utilis; et est datus, cui retributio duplex est GREGORIUS. Dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit: quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquiret. Bonum quod in tranquillitate sumitur, in tribulatione manifestatur.