comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trumlibet de aĩa senciatis qr ꝓfecto
cum apło noneam creditis anteqͣm
nasceretur. aliquid egisse bomi aut
mali aut detraduce attracta est ⁊ si¬
ti. Nusi forte dicetis xp̃ianos hoĩes.
xp̃ianum corpus gignere potuisse
dece sicut fĩ potuit cid ⁊ uos fatem̾i
ut dexp̃ianis non xp̃ianus de mẽ¬
curramus ⁊̃ õĩb quilicet falsoꝵ quo¬
cumq religionis nomine decinẽtur
deconsetrans non deconsecratur ita
⁊̃ fi̾ ut demundatis ñ mundatus nas¬
neratio s regeneratio xp̃ianos. hãc
igitur uob reddite rationẽ qr sułra
hec de hoib ideo mundatis q̃m renatis
homo qui nascitur renascatur ut ⁊̃ ip̃e
minidetur. poturrunt. N parentes ad pos¬
teros transmutere cid̃ ip̃i minime habu¬
erunt ñ solum situt frumenta paleam
ratorum s quo incarne generati sũt
mortalis seminis uitium. Nam utitp
quos ꝑuulos ꝑ sacramentum fidelium
fideles faciendos eẽ iudicatis infideles na¬

Expanded text:
trumlibet de anima sentiatis, quia profecto trumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo non eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et siti. nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus gignere potuisse idete, sicut fieri potuit, quod et uos fatemini, ut de Christianis non Christianus, de memcurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen quocumque religionis nomine detinentur de consecratis non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nasneratio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite rationem, quia simhoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta paleam ratorum, sed, quo in carne generati sunt, mortalis seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles na
Abbreviated transcription (Latin):
fluo filiis mundatoꝵ cred̾ent admb̾i
quam recto consilio laptraatoꝵ fulħ
baptizentur quãꝙ fr̃ possit ut hoi
benti utrumq semen ⁊ mortis incͣr¬
ne ⁊ ĩmortalitans inspu ñ ob sit
generato ꝑ carnem sitq inisto remis¬
sione mundatum qid̃ sit ⁊̃ inillo siłi
remissione uelud circumtisione ueld̃
trrturatione ac uenulatio ne mundã¬
dum. Nunc u̾o q̃m quidem cum cum¬
eis agimus qui confitentur baptiza¬
toꝵ filios baptizandos quanto meliꝰ
sic agumis ut dicamus uos qui asse¬
rits de hoĩb a pec̃ci labe mundatis
sine pecco nasci filios debuisse curñ
attenditis eo mͦ uob̾ posse dici dexp̃i¬
anis parentib xp̃ianos nasci filios
debuisse. Cur ergo eos xp̃ianos fieri de¬
bere censetis. Nunquid in eoꝵ parenti¬
b corpus xp̃ianum non erat quib
dc̃m ess ⁊ escitis qr corpora nr̃a mem¬
bra sẜ̃xp̃i. an forte corpus quidẽ xp̃i
uero multo est mirabiluis slamq n¬

Expanded text:
fluo filiis mundatorum crederent adhiberi, fluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit generato per carnem, sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentilatione mundandum. nunc ucro, quando quidem cum cis agimus, qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non adtcnditis eo modo uobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? cur ergo eos Christianos fieri debere censetis? numquid in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? an forte corpus quidem chrisuero multo est mirabilius; namque u
Abbreviated transcription (Latin):
cã ista suscepta qui oĩo ꝑuilos bap¬
titari ꝓhib̾ent aut suꝑfluo baptita¬
ri contend̾ent dicentes eos ex fitelib
natos parentum m̾itum necc̃io con¬
sequi tunc deł̾em adhanc opinonẽ
conuincendam laboriosuis fortassis
⁊ operosiuis excitari. Tunc si michi
apud obtunsos ⁊ contentiosos pp̃ rer
nature obsturitatem difficultas re¬
fellendi falsa ⁊ ꝑsuadendi uera resis¬
teret adħ forte que inusuatti ĩ pmp¬
tu eẽnt exempla confugerem uits¬
simq interrogarem ut qr cos mo¬
ueret qũo pecc̃m qd̾ mundatur ꝑ lap¬
tisium maneat ineis quos genue¬
rint baptizati ip̃i explicarent qũo
ppͥutium qd̾ ꝑ circumcisionem aufer¬
tur maneat ineis quos genuerint
tircumtisi quõ ⁊̃ palea que oꝑe hu¬
mano tanta diligentia seꝑatur ma¬
neat infructu qui depurgato tritico
nascitur. his ⁊ talib forsitan ut cum¬
q conaret exemplis ꝑsuadere hõĩb
qui mundationis sacramenta suꝑ¬

Expanded text:
causa ista suscepta, qui omnino paruulos bapcausa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et operosius excitari, tunc, si mihi apud obtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut, quia eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis sacramenta super
Abbreviated transcription (Latin):
tit imputet aliena. remittit sed sp̃n
regeneratis ñ carne gn̾atis imputat
u̾o non iam aliena s ꝓpria. Aliena qͥp¬
pe erant qñ ii qui ꝓpagata ea porta¬
rent: ñdum erant. Nunc u̾o carna¬
li gn̾atione iam eoꝵ st̃. quib ñdũ
sp̃uan regeneratione dimissa st̃. S
si bap̃s inquiunt mundat antiquũ¬
Non enim potuerunt ad posteros tͣus¬
mutere qd̃ ip̃i minime habuerunt.
Ecce male płinq conualescit error tũ
hoĩes ydonei sunt iis reb interrogan¬
dis quib intelligendis ñ st̃ yconei:
Qui .ii. auditori ł quib explicem u̾bis
qũo mortalia uiciosa primordia nõ
obsint eis qui aliis pͥmordii inmor¬
talib inchoati sunt ⁊ tm̃ obsint eis qͦs
idem ip̃i quib iam non obsunt ex eis¬
dem uiciosis primordiis generaueñt:
Qũo id urtelligat homo ruiꝰ tardius¬
culam mentem impedit ⁊̃ sue snĩe.¬
p̾iudicium ⁊ ꝑuitacie grauissime ĩ¬
culum. u̾mptñ si adusus eos mͥ efse

Expanded text:
tit, inputet aliena. remittit, sed spiritu tit, inputet aliena. remittit, sed spiritu regeneratis, non carne generatis; inputat uero non iam aliena, sed propria. aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent nondum erant; nunc uero carnali generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. Sed si baptismus, inquiuntnon enim potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suaeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus eos mihi esset
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate nitamur s ut appareat
nouitas orta est hec de originali pecc̃o
apud ecc̃e fidem tanta constantia cus¬
toditum ut ab eis qui dñita tractarẽt
eloquia magis ceruissimum ꝓ ferre¬
tur ad alia falsa refutanda quamid
tanquam falsum refutari ab aliquo
ma auctoritas Clamat apłs ꝑͥ unũ
hoĩem pec̃cm intrauit inmundum ⁊ ꝑ
pec̃tm mors. Et tra in om̃s hoĩes ꝑtra¬
siit inquo om̃s peccau̾nt. unde nec il¬
lud liquide dici potest qd̃ pecc̃m adẽ
⁊ ñ peccandi nocuit cum scriptura di¬
cat inquo õs peccau̾nt. Nec sic dñris¬
ta aliena pecc̃a tanquam oĩo ad ꝑ¬
uilos ñ ꝑtineant. si quidem iada
õs tunc peccau̾nt. qñ in eius natu¬
ra illa insita inqua hos gign̾e po¬
terat ad huc omnes ille unus fuert̃
agebant uitas ꝓprias s quicquid erat
infutura ꝓpagine uita unius hoĩs cõ¬
tinebat. Nulla inquiunt ratione cõ¬
ceditur ut deus qui ꝓpria pec̃ca remit¬

Expanded text:
auctoritate nitamur, sed ut appareat auctoritate nitamur, sed ut appareat nouitas orta est, hoc de originali peccato apud ecclesiae fidem tanta constantia custoditum, ut ab eis, qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo ma auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fueruntm ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut deus, qui propria peccata remit
Abbreviated transcription (Latin):
tis ħ u̾ba sunt. Qui dñt se inquit
manere inxp̃o debent sicut ille a mbula¬
uit ⁊ ip̃i ambulare. Eugat ad u̾sariꝰ
eduob qd̃ uult optionem ei damꝰ. Ma¬
net inxp̃o an non manet: si manet ita
ergo ambuiet ut xp̃c. si autẽ temera¬
rium est siłitudinem uirtutum dñi
polliceri non manet inxp̃o qr ñ iugre¬
ditur ut xp̃c ille pec̃m ñ fecit neq in¬
uentus est. dolus. more eius. qui cum
maiediceretur non maledixit ⁊ tanꝙͣ
agnus coram tondente sic ñ aꝑuit os
suum ad quem uenit princeps mũdi
istuis ⁊ inuenit ineo nicħ qui cũ pet¬
catum ñ fecisset ꝓ nob̾ petc̃m eũ fecii
deus. sios autem uixta epłam iacobi¬
multa peccamus om̃s ⁊ nemo mundꝰ
a pec̃tis nec si unius quidẽ diei fuerit
uita enus. Quis .N. glabitur castum
se hr̃e cor. aut quis confidet mundum
se ẽẽ a pect̃is: Tenemurq rei insiłitudi¬
nem p̾uaritationis adam. uñ ⁊ daiuid
rumlibet sñiis tanquam canonica

Expanded text:
tis haec verba sunt: « Qui dicit se, » inquittis haec verba sunt: « Qui dicit se, » inquitmanere, debet sicut ille ambulauit et ipse ambulare\'. eligat aduersarius e duobus quod uult; optionem ei damus. manet in Christo an non manet? si manet, ita ergo ambulet ut Christus. si autem temerarium est similitudinem uirtutum domini polliceri, non manet in Chrcit neque inuentus est dolus in ore eius; qui cum malediceretur, non remaledixit et tamquam agnus coram tondente sic non aperuit os suum; ad quem uenit princeps mundi istius et inuenit in eo nihil; qui cum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit deus. nos autem iuxta epistolam Iacobi\'multa peccamus omnes\' et \'nemo mundus a peccatis, nec si unius quidem dieifuerit uita eius\'. \'quis enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis confidet mundum se esse a peccatis?\' tenemurque rei in similitudine praeuaricationis Adam. unde et Dauidorumlibet sententiis tamquam canonica
Abbreviated transcription (Latin):
uitate ꝑ motus ⁊ qr oportunum
ñ fuit ut ctͣ aliquid diterem ⁊ nõ
tales hoĩes erant dequoꝵ ẽẽm aucto¬
ritate solluitus facile hoc intrans¬
studio flanimante defenditur ecce scri¬
bendo ⁊̃ memorie cõmendatur ecce res
afrĩb consulamur. ecce ccͣ disputare
atq scribere cogunur. Ante paucos ã¬
nos rome quidam extitit iouinianus
rib nupcias ꝑsuasisse dicatur. Nam il¬
liciendo quo earum aliquam ducere
ł lex uxorem s disputando uirgines
scĩmonie dicatas nichil amplius fide¬
lib coniugatis apud deum hr̃e me¬
eitoꝵ. Nunquam tm̃ hec ei cõmentũ
uenit iumentẽ ut asserere conaretur
siue originali pec̃to nasci hoĩm filios
Et utiq si hecastrueret multo ꝓcliuiꝰ
uellent femine nubere fetus mundissi¬
mos pariture. hꝰ sane scripta nam ⁊ scri¬
bere ausus est cum fr̃es ad ieronimum.
de hõĩs originali pect̃o uñ utiq nec ip¬
sum dubitare tredebat. Uñ inter mul¬
ta sua documenta deꝓmisit. Idagẽ¬

Expanded text:
 oportunum non fuit, ut contra aliquid dicerem, et non tales homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in transstudio flammante defenditur, ecce scribendo etiam memoriae commendatur, ecce res am a fratribus consulamur. ecce contra disputare atque scribere cogimur! Ante paucos annos Romae quidam extitit Iouiribus nuptias persuasisse dicitur, non illiciendo quo earum aliquam ducere vellet uxorem, sed disputando virgines sanctimonio dicatas nihil amplius fidelibus conjugatis apud Deum habere meritorum. Nunquam tamen ei hoc commentum venit in mentem, ut asserere conaretur sine originali peccato nasci hominum filios. Et utique si hoc astrueret, multo proclivius vellent feminae nubere, fetus mundissimos pariturae. Hujus sane scripta, nam et scribere ausus est, cum fratres ad Hieronymum de hominis originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat, inter multa sua documenta deprompsit . Id agen
Abbreviated transcription (Latin):
qui scriptus est. Absorta est mors in
uictoria. ubi est mors contenno tua:
ubiest mors aculeus tuus. Deinde sub¬
iecit. Aculens auttem mortis ẽ pect̃m.
uirtus uero pecc̃i lex. Quia ergo situt
apłi aꝑtissima u̾ba declarant eo ab¬
sorbetur mors inuictoria quo corru¬
ptaile ⁊ mortale hccinduet incorrup¬
tionem ⁊ ĩmortalitatem. id ẽ quom

Expanded text:
qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? deinde subjecit, Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex . Quia ergo, sicut Apostoli apertissima verba declarant, eo absorbebitur mors in victoriam, quo corruptibile et mortale hoc induet incorruptionem et immortalitatem; id
Abbreviated transcription (Latin):
addere uolui ⁊ ip̃am eisdem u̾bis qͥ¬
b eam legi ⁊ quid mͥ cc uideatur i¬
huic epłe miserendum pitaui. sic
ergo illa argumentatio posita ẽ
ii ã inqui contra qui dtraducem.
pec̃ci st̃ ita illam impugnare nitũ¬
tur. si ade inquiunt pecc̃m ñ pectã¬

Expanded text:
addere uolui, et ipsam eisdem uerbis quaddere uolui, et ipsam eisdem uerbis quibus cam legi et quid mihi contra uideatur huic epistolae inserendum putaui. Sic ergo illa argumentatio posita est: hi autem, inquit, qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: si Adae, inquiunt, peccatum et
Abbreviated transcription (Latin):
arissimo filio marcellino augꝰ
onib quas michi ꝓposu¬
eras ut ad tealiquid scri¬
berem adu̾sus eos qui di¬
cunt adam ⁊ si ñ pecasset¬
fuisse moriturum nec ex eius pecto qͥc¬
quam ad euis posteros ꝓpagando trã¬
dĩo pecc̃m iam iam duos ꝓlixos ab¬
solueram libros. Quib mͥ insus sũ
ñ quidem ominib oĩm occurrisse
aquoquam utrum fieri possitigno¬
ro ĩmo fiᷤ ñ posse non dubito s tñ
egisse aliquid qͦd̃ de his reb amaio¬
rib tradite fidei defensores contra
nouitates eoꝵ qui aliter senciunt
ñ inermes usq qͣ consisterent. u̾m
pꝰ paucissimos dies legi pelagii q̃¬
rent. Atq ibi comꝑi cum ad illũ
uenisset locum ubi dicit apłs ꝑ u
num hoĩem pecc̃m intrasse mundũ
tationẽ qui negant ꝑ uulos pec̃cm
originale gestare quam fateor in
illis tam longis uoluminib mis
ñ refelli qr inmentem michi ꝯĩo
ñ uenerat quemꝙͣ posse talia co
iam certo fine concluseram nicħ

Expanded text:
arissimo filio Marcellino Augusonibus, quas mihi proposueras ut ad te aliquid scriberem aduersus eos qui dicunt Adam, etiamsi non peccassetfuisse moriturum nec ex eius peccato quicquam ad eius posteros propagando tranomnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. quibus mihi uisus sum non quidem omnibus omnium occurrisse l a me uel a quoquam utrum fieri possit ignoro, immo fieri non posse non dubito, sed tamen egisse aliquid, quo de his rebus a maioribus traditae fidei defensores contra nouitates eorum qui aliter sentiunt non inermes usquequaque consisterent. uerum post paucissimos dies legi Pelagii qurent, atque ibi conperi, cum ad illum uenisset locum, ubi dicit apostolus per unum hominem peccatum intrasse in mundum tationem qui negant paruulos peccatum originale gestare, quam, fateor, in illis tam longis uoluminibus meis non refelli, quia in mentem mihi omnino non uenerat quemquam posse talia cogiam certo fine concluseram, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
gis dicit ꝑ unum saluari quam ꝑ
unum ante ꝑierunt. huic ergo ut
dixi argumento mite duob libris
quos adre scripsi nichil rendi neq
id mͥ ꝓrsus redarguendum ꝓposui. sc̃
ergo prius illud attende quemadmo¬
dum cum dñt si a de pecc̃m ⁊̃ ñ pecca¬
tib nocet ergo ⁊ xp̃i iustinia ⁊̃ non cͤ¬
fiti nec primi hoĩs pecc̃m ꝑnulis nõ
pectantib nocere potuisse sicut ⁊ xp̃i
iusticia ꝓ desse nullis non credentib
pot̃. Dicant itaci xp̃i iusticia quid
baptizatis ꝑuulis ꝓsit. Dicant oĩo
meminerunt aliquid ꝓ desse ñ legũt.
ambigunt. Qd̃ libet igitur ꝓsit ꝓ¬
desse sicut ⁊̃ ip̃i asserunt ñ credenti¬
b ñ pot̃. uñ coguntur ꝑuulos bap¬
tizatos incredentium nu̾o baptizare

Expanded text:
gis dicit per unum saluari, quam per unum ante perierunt. huic ergo, ut dixi, argumento in illis duobus libris, quos ad te scripsi, nihil respondi neque id mihi prorsus redarguendum proposui. nunc ergo prius illud adtende quemadmodum, cum dicunt: si Adae peccatum etiam non peccantibus nocet, ergo et Christi iustitia etiam non crfici, nec primi hominis peccatum parvulis non peccantibus nocere potuisse, sicut et Christi justitia prodesse ullis non credentibus non potest. Dicant itaque, Christi justitia quid baptizatis parvulis prosit: dicant omnino meminerunt, aliquid prodesse non ambigunt. Quodlibet igitur prosit, prodesse, sicut etiam ipsi asserunt, non credentibus non potest. Unde coguntur parvulos baptizatos in
Abbreviated transcription (Latin):
mentum Nam in eo qd̃ inionam ꝑ¬
Phetam scripsit cum ad eum uenis¬
set locum ubi cõmemorantur ⁊̃ ꝑ
uuli ieiunio castigati maior inqͥt
etas incipit usq adminorem ꝑue¬
uit. Nullus .i. absq pecc̃o nec si uniꝰ
quidem diei fu̾it uita eius ⁊ in nu
quanto magis u̾mis ⁊ putredo ⁊ ii
qui pec̃co offendentis adam tenent᷑¬
obnoxii. hunc dectissimum uirũ¬
est si facile interrogare possemus
quam multos utriusq lingne
diuinarum scripturaꝵ tractatoreᷤ
xp̃ianarumq disputationum
scriptores cõ memoraret qui non
aliud ex quo xp̃i extra ecc̃a. consti¬
tuta senserunt ñ aliud amaiori¬
b acceꝑunt ñ aliud posteris tra¬
diderunt. Ego quidem quamius
longe pauciora legerim non me¬
mini me aliud audisse axp̃i anis
legisse apd̾ eos quos dehis reb a¬
liquid scribentes legere potui qui
scripturas canonicas sequerent᷑
ł sequi se crederent credi ł uolius¬
sent ue. uñ nob̾ hec negociũ repẽ¬

Expanded text:
mentum. nam in eo quod in Ionam promentum. nam in eo quod in Ionam prophetam scripsit, cum ad eum uenisset locum, ubi commemorantur etiam paruuli ieiunio castigati: maior, inquit, aetas incipit, usque ad minorem peruenit. nullus enim absque peccato nec si unius qquanto magis vermis et putredo, et hi qui peccato offendentis Adam tenentobnoxii ? Hunc doctissimum virum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque linguae divinarum Scripturarum tractatores et christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui non aliud, ex quo Christi Ecclesia est constituta, senserunt, non aliud a majoribus acceperunt, non aliud posteris tradiderunt? Ego quidem quamvis longe pauciora legerim, non memini me aliud audivisse a Christianis,legisse apud eos, quos de his rebus aliquid scribentes legere potui, qui Scripturas canonicas sequerentur, vel sequi se crederent, credive voluissent. Unde nobis hoc negotium repen
Abbreviated transcription (Latin):
certis illa incerta de ectaua dre q̃o
dissoluta est atq inconcilio iudita¬
tum hoĩ nato ne inet̾num ꝑ eat oĩ
die deb̾e succurri cum ⁊̃ de ip̃a carna¬
li circumtisione rõ redderetur ꝙ uni
bra ẽet futuri ñ qid̾ intelligeremus
hõ dari oportere s nos ĩ xp̃i resurret¬
tione sp̃ualiter tirtumcidi quiter¬
cio quidem post qultẽ passionis ĩ
dieb ebdomadaꝵ quib tp̃ra pro¬
uoluuntur octauo hoc est post sab¬
batum primo die amortius resur¬
rexit. Et nunc nescio cuius noue
disputationis audacia quidam no¬
bis facere conantur incertum qd̃
maiores nr̃i ad dissoluenda quedã
que ñ nuluis uidebantur incerta ta¬
quam certissimum ꝓferebant. Qñ
.ii. primitus hec disputari ceꝑitnes
qui hodieq inlitũs ecc̃asticis tam ex¬
cellentis doctrine fama ac labore ui¬
saturad quasdam soluendas insiuis
libris questiones ⁊̃ ħ certissimum ad¬
hiset sine ulla disceptatione dotũ¬

Expanded text:
certis illa incerta de octavo die quaestio certis illa incerta de octavo die quaestio dissoluta est, atque in concilio judicatum, homini nato, ne in aeternum pereat, omni die debere succurri: cum etiam de ipsa carnali circumcisione ratio redderetur, quod umbra esset futuri: non quo intelligeremus homo die dari oportere, sed nos in Christi resurrectione spiritaliter circumcidi, qui tertio quidem post diem passionis, in diebus tamen ebdomadum, quibus tempora prouoluuntur, octauo, hoc est post sabbatum primo die, a mortuis resurrexit. Et nunc nescio cuius nouae disputationis audacia quidam nobis facere conantur incertum, quod maiores nostri ad dissoluenda quaedam, quae nonnullis uidebantur incerta, tamquam certissimum proferebant. quando enim primitus hoe disputari coeperit nescqui hodieque in litteris ecclesiasticis tam excellentis doctrinae fama ac labore uersatur, ad quasdam soluendas in suis libris quaestiones etiam hoe certissimum adhibet sine ulla disceptatione docu
Abbreviated transcription (Latin):
tissima ideo ꝓtulit ut illud ꝙ erat
incertum inde consuluerat ille cui
rescribit ⁊ uñ conulii decretum con¬
sensisse cõmemorat ut scilicet ⁊̃ añ
octauum diem exquo die natus ẽẽt
infans eum si afferretur baptiza¬
re nemo dubitaret ꝑ ħ firmamẽ¬
uum aut.q. aliqua cuiusqm. ccͣdicti¬
one pulsatum concilio statuebatur
seu firmabatur qd̃ obstricti origina¬
li pecc̃o tenerentur infantes. S cum
illic alia consultatio u̾saretur ⁊ dis¬
ceptaretur pp̃ legem carnalis crrcũ¬
cisionis utrum eos ⁊ aute cctauum
diem baptirari oporteret ideo ei qͥ
hec negabat nemo consensit qr iał
ñ consulendum nec disceptandũ
s firmum certumq habebatura
nimam saluti et̃ne ꝑituram sihãc
uitam sine illuis sacramenti conse¬
titnone finiret ⁊ quamis ab utero
recentissimi ꝑuuli solo reatu eent.
pec̃ci originalis obstruti quaresr
⁊ si multo facilior qd̾ alienoꝵ sed
tm̃ ẽet necc̃ia remissio pec̃coꝵ his

Expanded text:
tissima ideo protulit, ut illud quod erat tissima ideo protulit, ut illud quod erat incertum, unde consuluerat ille cui rescribit et unde concilii decretum constitutum esse commemorat, ut scilicet etiam ante octauum diem, ex quo die natus esset infans, cum, si afferretur, baptizare nemo dubitaret, per haec firmamennouum aut quasi aliqua cuiusquam contradictione pulsatum conciseu firmabatur, quod obstricti originali peccato tenerentur infantes: sed cum illic alia consultatio versaretur, et disceptaretur, propter legem carnalis circumcisionis, utrum eos et ante octavum diem baptizare oporteret; ideo ei qui hoc negabat, nemo consensit, quia jam non consulendum nec disceptandum, sed firmum certumque habebatur, animam saluti aeternae perituram, si hanc vitam sine illius Sacramenti consecutione finiret: quamvis ab utero recentissimi parvuli solo reatu essent peccati originalis obstricti: quare illis etsi multo facilior, quod alienorum, sed tamen esset necessaria remissio peccatorum. His
Abbreviated transcription (Latin):
mento exire de hac uita. Uñ si iam nͥt
aluid doceret intelligere nr̃m fuit si¬
ne pecc̃o aĩamꝑire non posse s uide
paulo post defendens innocenciam
ꝑ uuloꝵ quid tñ de illis aꝑtissime
fatcatur. Cet̾m si hoĩes inquit im¬
pedire aliquid ad consecutionẽ gͥ¬
cie posset magis adultos ⁊ ꝓuectos
⁊ maiores natu possent impedire
pec̃ta gramora. Porro autem si ⁊̃ gͥ
uissimis delictorib ⁊ indeum mll¬
tum ante peccantib cum postea cre¬
diderint remissio pecc̃oꝵ datur ⁊ a
bap̃mo atq gr̃a nemo ꝓhibetur.
quanto magis ꝓ hib̾i non debet
infans qui recens natus nicħ pec¬
cauit nisi qd̃ scd̃m adam carnałr
natus contagium mortis antiq
prima natiuitate contraxit. Qui
ad remissam pec̃coꝵ accipiendam
hec ip̃o facilius accedit qd̾ illi remit¬
tuntur non ꝓpria s aliena pectata.
uides quanta fiducia exantiqua.
⁊ indubitata fidei regnla ur tant̾
ista loquitur qr ħ documenta cer¬

Expanded text:
mento exire de hac uita? unde, si iam nihil mento exire de hac uita? unde, si iam nihil aliud diceret, intellegere nostrum fuit sine peccato animam perire non posse. sed uide paulo post defendens innocentiam paruulorum quid tamen de illis apertissime fateatur: ceterum si hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in deum multum ante peccantibus, eum postea crediderint, remissa peceatorum datur et a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate contraxit! qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed aliena peccata. Vides quanta fiducia ex antiqua et indubitata fidei regula uir tantus ista loquatur. qui haec documenta cer
Abbreviated transcription (Latin):
eos ĩmunes non ẽe confessus est qr
ꝑcipiendum eos defendebat aufer¬
ret. Potes ip̃am epłam memorati
martiris debaptizandis ꝑ uulisle¬
est panca inde tranfferenda arbit᷑¬
tussum. Que prudent̾ attende quã¬
tum u̾o inquit ad c̃am infantĩꝑ
tinet quos dixisti intra scd̃m ł ter¬
cium diem quo nati sunt consti¬
tutos baptizari non oportere ⁊ cõ¬
siderandam ẽẽ legem circumcisio¬
nis antiqueatq intra octauum di¬
em eum qui natus est baptizand̃
⁊ sc̃ificandum non putare longe.
aliuid contilio scõ uisum est ⁊ nhcc
.n. cid̾ tu putabas eẽ faciendum nemo
negandam. Nam cum dñs in euuan¬
gelio suo dicat filius hoĩs ñuenit a¬
nimas hoĩm ꝑderes saluare quañ
innob̾ est si fieri potuerit nulla aĩa
ꝑdendam est. Au̾tis ne quibdicat cp¬
ad modum senciat non tm̃ carni s
anime qͦ infantis exitĩabile ẽe atc
mortiferum sine illo salutari sacra¬

Expanded text:
eos immunes non esse confessus est: quia eos immunes non esse confessus est: quia cipiendum eos defendebat, auferret. potes ipsam epistolam memorati martyris De baptizandis paruulis leest, pauca inde transferenda arbitratus sum, quae prudenter adtende: quantum uero, inquit, ad causam infantium pertinet, quos dixisti intra secundum ueltertium diem quo nati sunt constitutos baptizari non oportere et considerandam esse legem circumcisionis antiquae, ut intra octauum diem eum qui natus est baptizandum et sanctificandum non putares, longe aliud in concilio nostro uisum est. in hoc enim, quod tu putabas esse faciendum, nemonegandam. nam eum dominus in euangelio suo dicat: \'filius hominis non uenit animas hominum perdere, sed saluare\', quantum in nobis est, si fieri potuerit, nulla anima perdenda est. aduertisne quid dicat, quemadmodum sentiat non tantum carni, sed animae quoque infantis exitiabile esse atque mortiferum sine illo salutari sacra
Abbreviated transcription (Latin):
futuros ens posteros exeadem for¬
ma cum pec̃co ẽẽgeneratos s ⁊̃ ina¬
lios ⁊ alios intellectus possunt ħ u̾
ba deduci. Nam ⁊ nos inde aliud ali¬
qñ diximus ⁊ aliuid fortasse dicemꝰ.
q d̾ tñ huic intellectui ñ sit adusum ⁊ ip̃e
pelaguis non uno modo id exposuit. Ce¬
tera uo que ibi diuntur si diligenter
adutanturatꝙ tractentur sicut in pri¬
mo illorum duoꝵ libro ut cumq co¬
natus sum ⁊̃ si sub obsturum parũt
rerum ip̃arum nẽccitate sermonem.
ñ tm̃ pot̾unt alium sensum hr̃e nͥ ꝑ
ostendit quam ob ħ abinitio credi¬
tum ⁊ intellectum seruet ect̃a. qui
cum ꝑuulos a mat̾no ut̾o reueren¬
tissimos iam ydoneos adꝑcipiend̾
fuerat utrum hec ante octauum di¬
en fĩ deb̾et quantum potuit cona¬
tus est eos demonstrare ꝑ fectos ne
circumcidebantur infantes eos ad¬
huc ꝑ ficiendos existimaret s cum
magnum eis defensionis pr̃ocini¬
um p̾stitisset ab originali tñ pecc̃o

Expanded text:
futuros eius posteros ex eadem forfuturos eius posteros ex eadem forma cum peccato esse generatos, sed etiam in alios et alios intellectus possunt haec uerba deduci. nam et nos aliud inde aliquando diximus et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit aduersum, et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. cetera uero quae ibi dicuntur, si diligenter aduertantur atque tractentur, sicut in primo duorum illorum libro utcumque conatus sum, etiamsi subobscurum pariunt rerum ipsarum necessitate sermonem, non tamen poterunt alium sensum habere, nisi per ostendit, quam hoc ab initio creditum et intellectum seruet ecclesia. qui cum paruulos a materno utero recentissimos iam idoneos ad percipienfuerat, utrum hoc ante octauum diem fieri deberet, quantum potuit, conatcircumcidebantur infantes, eos adhuc perficiendos existimaret . Sed cum magnum eis defensionis patrocinium praestitisset, ab originali tamen peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ducai̾int heũes carnem euis hoc est.
ꝑticipes fc̃i fu̾int hec est corporis eius
ce clarissimis diuina auitoritate cer¬
tissimis non ueritas sineulla ambi¬
guitate ꝓclamat non solum inreg¬
num dei non baptizatos ꝑuulos ñ¬
et̃nam posse hr̃e preter xp̃i corpus
cui ut incorporentur sacramento bap¬
tisinatis imbuuntur. Nonne u̾itas
sine ulla dubitatione testatur nõ
obaliud eos ad iħm hec estad salua¬
torem ⁊ ad meditum xp̃m piis ges¬
tantium manib ferri nisi ut ꝑme
dicinam satramentoꝵ eus possĩt
a pec̃ti peste sanari. Quid ergo cunc¬
tamur apłi u̾ba dequib forte dubita¬
mus ⁊̃ ip̃a sit intelligereut iis ⁊ cõ¬
gruant testimoniis de quib dubi¬
tare ñ possumus. Quamquam to¬
to ip̃o loco ubi ꝑunius pecc̃m mul¬
toꝵ condempnanonem ⁊ ꝑ unius
iusticiam multorum iustificatio¬
nẽ apłs loquitur uͥl michi uidetur
ambigui. nisi qd̃ ait adam forma
futuri. hoc .i. reueram ñ solum:
huic snĩe conuenit qua intelligit᷑

Expanded text:
ducauerint homines carnem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius, ce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum dei non baptizatos paruulos inaeternam posse habere praeter Christi corpus, cui ut incorporentur sacramento baptismatis inbuuntur? nonne ueritas sine ulla dubitatione testatur eos non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum Christum, piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum eius possint a peccati peste sanari? quid ergo cunctamur apostoli uerba, de quibus forte dubitabamus, etiam ipsa sic intellegere, ut his congruant testimoniis, de quibus dubitare non possumus? Quamquam toto ipso loco, ubi per unius peccatum multorum condemnationem et per unius iustitiam multorum iustificationem apostolus loquitur, nihil mihi uideatur ambigui, nisi quod ait \'Adam formam futuri\'. hoc enim reuera non solum huic sententiae conuenit, qua intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
q illa sc̃ificatio sit ñ uale ad xp̃iand̾
faciendos atq ad dimittenda pectata
nisi xp̃iani ⁊ ec̃c̃astici institutione.
satramenti efficiantur fideles. Nam
nec conunges infideles quamlib scĩs
⁊ uistis coniuigid hereant ab iniqͥ¬
tatemundantur quea regno dei se¬
paratos indampnationem uenire
compellit nec ꝑuuli dequib libet sc̃ĩs
uistisci ꝓcreati originadis pect̃i rea¬
atii ab soluuntur nsi inxp̃o fu̾int bap¬
tirati. ꝓ quib tanto impensins loqui
debemus quanto ꝓ se ip̃i mimis possũt.
Id enim agit ista disputatio ctͣ cuius
nouitatem antiqua u̾itate nitendũ
est ut infantes omnino suꝑ fluo bap¬
latores suos ferre non possit s si pu¬
pillis opem fecre p̾cipimur quãto
magis ꝓ istislaborare debemꝰ quide¬
stitutiores ⁊ miseriores pupillis ⁊̃ sb̾
parnitib remanebunt si eis xp̃i gͣ
cia denegabtturquam ꝑ se ip̃i flagi¬
tare non possunt. Illud autem qd̃ di¬

Expanded text:
que illa sanctificatio sit, non ualere ad Christianos que illa sanctificatio sit, non ualere ad Christianos faciendos atque ad  dimittenda peccata, nisi christiana et ecclesiastica institutione et sacramentis efficiantur fideles. nam nec coniuges infideles, quamlibet sanctis et iustis coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati originalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa disputatio, contra cuius nouitatem antiqua ueritate nitendum est, ut infantes omnino superfluo baplatoros suos ferre non possit. sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magis pro istis laborare debemus, qui destitutiores et miseriores pupillis etiam sub parentibus remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam per se ipsi flagitare non possunt ! Illud autem quod di
Abbreviated transcription (Latin):
nxore ⁊ sc̃fitata est mulier infidelis ĩ
fr̃e alioquin filii ur̃i inmundi ẽẽnt
nunc autem sc̃i st̃ aut sic est accipiendũ
quemadmodum ⁊ nos alibi ⁊ pelagiꝰ
tum tandem ad corinthios epłam trac¬
taret exposuit ꝙ exempla iam p̾cesse¬
rant ⁊ uirorum quos uxores ⁊ femina¬
rum quas martti lucri fec̾ant xp̃o ⁊
uoluntas xp̃iana ⁊̃ unuis parentis e¬
uicerat aut si qd̃ magis u̾ba apłi in
dentur sonare ⁊ quodam modo cog̾e
aliqua illic intelligenda est scĩfica¬
tio qua scĩficabantur uir ł mulier
infidelis inconiuge fideli ⁊ qua nas
cebantur filii fidelium siue qr ĩmẽs¬
truo cruore mulieris aconcubitu.
continebat quicumq uir ł femma
id inlege didicerat nam hoc eechiel
inter illa p̾cepta ponit que ñ figura¬
te accipienda sunt siue pp̃aliam quã¬
libet que sbi aꝑte ꝓposita ñc est exip̃a
nec̃titudine comugiorum atq fili¬
orum scĩtatis asꝑginem illud tñ sñ
dubtratone tenendum est quecum¬

Expanded text:
uxore et sanctificata est mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt, aut sic est accipiendum, quemadmodum et nos alibi et Pelagius cum eandem ad Corinthios epistolam tractaret exposuit, quod exempla iam praecesserant et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christouoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurate accipienda sunt — siue propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine coniugiorum atque filiorum sanctitatis asperginem, illud tamen sine dubitatione tenendum est, quaecum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est pecc̃m quo puncti ⁊ uenena
u̾o pecti lex. Aculeus autem mortis
est pecc̃m uirtus u̾o pec̃ci lex. pͥ ecca¬
uimus inuno om̃s: ut inoreremur
inuno õs. Accepimus legem ñ ut emẽ¬
datione finiremus pec̃im s ut trans¬
gressioneaugeremus lex .n. sub intͣ¬
uit ut hũndaret pecc̃m. Et conclusit¬
oĩa scriptura sub pect̃o. S deo gr̃as qͥ
dedit nob̾ uittoriam ꝑ dñm nr̃m ie

Expanded text:
hoc est peccatum, quo puncti et uenenathoc est peccatum, quo puncti et uenenat? aculeus autem -mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. peccauimusin uno omnes, ut moreremur in uno omnes; accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. lex enim subintrauit, ut abundaret peccatumet: conclusit scriptura omnia sub peccato. sed deo gratias, qui dedi
Abbreviated transcription (Latin):
sorta est mors inuictoria. Ubi ẽmors
uictoria tua. ubi est mors tuus aculeꝰ
aculeusautem mortis pecẽmi. uirnis
uo petci lex. De resurratione corporis a¬
gebat qua ab sorrebitur mors inuicto¬
ria cum mortale hoc induerit immor¬
talitatem. Tunc ip̃i morti insultabr
que inuictoria resurrectione corporis
absorbebitur tunc ei dicetur ubi ẽ morꝰ
iuctoria tuaꝰ ubi est mors aculeus tu¬
us. morni ergo corporis hxc dicetur. hãc
.I. absorbebit uictoriosa immorta¬
litas cum mortale hoc immortalitatẽ
induetur. morn inquam corporis hec
dicetur. ubi est uictoria tua. qua om̃s
sic uiceras ut ⁊̃ dei filuis tecum confli¬
geret teq non uitandi s suscipiendo
suscipiendo suꝑaret. uicisti inmoriẽ¬
tib uicta es in resurgentibo. uictoria
tua qua ab sorbueras corpora moriẽ¬
cium tp̃ralis fuit uictoria nr̃a qua
incorporib ab sorta est resurgentiũ
et̃na constabit. ubi est atulens tuns

Expanded text:
sorta es.t mors in uictoriam. ubi est, mors, sorta es.t mors in uictoriam. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex. de resurrectione corporis agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit inmortalitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas, cum mortale hoc inmortalitate induetur. morti, inquam, corporis tunc dicetur:\' ubi est mors, uictoria tua, qua hic omnes sic uiceras, ut etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi est aculeus tuus?
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ inhĩtantem sp̃m eius in nob̾ ma¬
nifestum est ⁊ hꝰ mortis corporis que
resurrectioni carnis contraria esta
tuleum fuisse pecc̃m. Aculeum aut̃
quo mors facta est ñ q̃ mors fecit. Pec¬
cato enim morimur non morte pecca¬
mus. Sic itaq dc̃m estaculeus mortis
qũo lignum uite. Non qd̃ hoĩs uita
faceret s quo uita hoĩs fieret. Et qͦ¬
Sit ergo ⁊ aculeus mortis quo mors
fc̃a est non quem mors fecit. Sic. s
dm̃s ⁊ pcculum mortis quo aliquis
mortulis sit ł mori possit non cy mo¬
riens mortuus ue confecerit. Aculeuᷤ
itaq moriis pecc̃m est. P ecc̃i punctũ
moritficatum est genus humanum.
Quid adhuc q̃rimus cꝰ mortis utrũ
aĩe an corporis utrum prime quai
nunc om̃s morimur an secunde qua
tunc impii morientur. Nuilla causa
est exagitandi questionem nullus
t̾gi̾sandi locus apłi u̾ba quib id
agebat int̾rogata rendent. Cũ mor¬
tale ħ inquit induerit ĩ mortalitatẽ
tunc fiet sermo qui scriptus est. Ab¬

Expanded text:
tem spiritum eius in nobis, manifestum est et huius mortis corporis, quae resurrectioni corporis contraria est, aculeum fuisse peccatum, aculeum autem, quo mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis fieret, et qusic ergo et aculeus mortis, , quo mors facta est, non quem mors fecit. sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit ucl mori possit, non quod moriens mortuusue confecerit. aculeus itaque mortis peccatum est, peccato punctum mortificatum est genus humanum. quid adhuc quaerimus cuius mortis, utrum animae an corporis? utrum primae, qua nunc omnes morimur, an secundae, qua tunc impii morientur? nulla causa est est exagitandi quaestionem, nullus tergiuersandi locus; apostoli uerba, quibus id agebat, interrogata respondent.. cum mortale hoc, inquit, induerit inmortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est: ab
Abbreviated transcription (Latin):
duci tranfferriq snĩam. Nunquid ⁊ illd̾
ambiguum est nisi quis renatus fu̾it
exaqua ⁊sp̃u non potest intrare in
regnum dei. Nunquid ⁊ illud uocab̾
nomen euis ih̃m. ip̃er .n. saluum
faciet ppłm suum apec̃tis eoꝵ. Nunqͥd
⁊̃ illud qr non est opus sanis medicꝰ.

Expanded text:
duci transferrique sententiam, numquid et illud duci transferrique sententiam, numquid et illud ambiguum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei? numquid et illud: uocabis nomen eius Iesus; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum? numquid etiam illud, quia non est opus
Abbreviated transcription (Latin):
sit ł demonstrata cernere ł abstru¬
sa inuestigare sine ulla hesitatione
credantur. Quid autem aꝑtius tot
tantisq testimoniis diuinoꝵ elo¬
quioꝵ quib dilucidissime apparet
nec p̾ter xp̃i societatem ad uitam.
salutemq et̃nam posse quemquã
hoĩm ꝑ uenire nec diuino iuditio ĩ¬
iuste aliquem posse dampnari ali
hec est abilla uita ⁊ salute separari.
Unde fit consequens ut qm̃ nichil a¬
gitur aliud qñ ꝑ uuli baptitantur
festum sit eos ad dampnationem nͥ
eis consultum fu̾it ꝑtinere. Non aũ
dampnari possent si pecc̃m utiq ñ
hr̃ent. hec qr illa etas nullum in ni¬
ta ꝓpria contrahere potuit restat in¬
telligere ł si hec nondum possumus
saltem credere trahere ꝑ uulos origi¬
nale. pecc̃m. Ac ꝑ hec si ambigui ali¬
quid hñt u̾ba apłica quib dicit. per
unum hoĩem pec̃cm intrauit inmun¬
dum. ⁊ ꝑ pet̃cm mors ⁊ ita inom̃ĩs
hoĩes ꝑ transiit. possunti ad aliã

Expanded text:
sit ea uel demonstrata cernere uel abstrusit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et salute separari? unde fit consequens, ut, quoniam nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantur, festum sit eos ad damnationem, nisi hoc eis conlatum fuerit, pertinere. non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. hoc quia illa aetas nullum in uita propria contrahere potuit, restat intellegere uel, si hoc nondum possumus, saltim credere trahere paruulos originale peccatum. Ac per hoc si ambigui aliquid habent uerba apostolica, quibus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, possuntque in aliam
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃co y mago dei ñ ad mittatur ad
mortem sine pecc̃o p̾cipitetur ł qd̃
est ab surduiꝰ extra regnum dei habe¬
at uitam et̾nam. tum dñs p̾dicẽs
qd̃ suiss infine dc̃urus sit. uenite be¬
nediti prĩs mei ꝑcipite regnium
qd̃ uob̾ paratum est ab initio mundi:
manifestau̾it ⁊̃ quid sit ip̃m regnum
qd̃ dicebat ita condudens. sic ibunt illi
inambustionem et̃nam iusti autem
inuitam et̃nam. ħ ergo ⁊ aua que is¬
tum sequuntur errorem nimium ꝑu
qd̃ uir ille tam egregie xp̃ianus oĩo
ñ senciat. s fi̾ pot̃ ut ⁊̃ istoꝵ arguinẽ¬
tis qui contra pecc̃i traducem sentiũt
nec tacere uoluit ut qõ distucienda
insinuaretur ⁊ aꝑsona sua remoũ
ne hoc ⁊̃ ip̃e sentire uidicaretur. Ego
autem ⁊ si refellere istorum argum̃¬
ta ñ ualeam uideo tñ inherendumẽe.
hiis que inscripturis st̃ aꝑtissimai
ut ex iis reuelentur obscura aut si
mens non dum estydonea que pos¬

Expanded text:
peccato imago dei non admittatur ad peccato imago dei non admittatur ad mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regquod vobis paratum est ab initio mundi, manifestaverit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat, ita concludens, Sic ibunt illi in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Haec ergo et alia quae istum sequuntur errorem, nimium pequod vir ille tam egregie christianus omnino non sentiat. Sed fieri potest ut etiam istorum argument qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae pos
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxit. Deindeaiunt. si bap̃s mũ
hec carere pec̃co. Non. it potuerunt ad
posteros transmiitere qi d̃ ip̃i minime
qr si anima non est extra duce s sola
caro ip̃a tm̃ h̃t traducem pec̃ci ⁊ ip̃a
sola penam meretur iniustum ẽẽ di¬
centes ut hodie nata aĩa ñ exmassa
ade tam antiquum pecc̃m portet ali¬
enum. Dicunt ⁊̃ inquit nuilla rõne
concedi ut deus qui ꝓpria pecc̃a remit¬
tit imputet aliena. uides ne ob secͦ
quemadmodum hec totum pelagiꝰ
ñ exsua s exalioꝵ ꝑsona indiderit
scriptis suis usq adeo sciens hanc nes
sitam oppinionem sonare nẽ ceꝑit
ut eam ip̃e confiteri aut uercunda¬
tus aut ueritus fu̾it. Et forte ħ ip̃e
ñ sentit qd̃ sine pec̃co nascatur hõ
inquo fit remissio pecc̃oꝵ qd̾ sine
pec̃to dampnetur homo q̃ necc̃e est
ñ baptizatum innon credentib de¬
putari utiq qr scriptura euuan¬
gelica fallere ñ pot̃ inqua aꝑtis¬
sue legitur qui ñ credidĩt non
condempnabitur postremo qd̃ sñ

Expanded text:
at. Deinde dicunt: Si baptismus hoc carere peccato; non enim poterunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime a, si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur, iniustum esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum. dicunt etiam, inquit, nulla ratione concedi, ut deus qui propria peccata remittit imputet aliena. Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totum Pelagius non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescsitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
Niemo itaq dehat re fallatur ⁊ fallat.
Om̃s adimitatq aufert iste sc̃e scrip¬
ture sensus manifestus ambages.
Quemad modum aborigine trabitꝰ
mors incorpore mortis hꝰ sic abori¬
gine tractum est pec̃cm inbac t̃rne
pec̃ci pp̃ qid̾ sanandum ⁊ ꝓpagine at¬
trattum ⁊ uoluntate accum atq ad
ip̃am carnem resuscitandam meditꝰ
uenit insimilitudiue carnis peccau
qui non est opus sanis s egrotanti¬
b nec uenit uotare iustos s pecc̃ores

Expanded text:
Nemo itaque de hac re fallaturet fallat. Omnes adimit atque aufert iste sanctae Scripturae sensus manifestus ambages. Quemadmodum ab origine trahitur mors in corpore mortis hujus, sic ab origine tractum est peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum, et propagine attractum, et voluntate auctum, atque ad ipsam carnem resuscitandam, medicus venit in similitudine carnis peccati; qui non est opus sanis, sed aegrotantibus; nec venit vocare justo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ueracit̾ morone dm̃s. Dimitte nob̾
debita nr̃a sicut ⁊ nos dimitimus debi¬
torib nr̃is. Quam or̃onem quisquis
ti atq fatienti preter unum sc̃m scõ¬
rum dicit inhac uita necc̃iam ñ fuis¬
se multum errat ñ pot̾ oĩo illi ip̃i
placere quem laudat. Si autem se
putat. Nouit ergo ille meditus qui ñ
est opus sanis s egrotantib quẽ ad¬
modum nos curando ꝑfitiat meter¬
nam salurem qui ⁊ ip̃am mortẽ qͣm¬
uis peccan m̃ito inflicta sit ñ aufert
huc extolli possunt ñ ad iuuat adꝑ
ficiendam iusticiam ut dum ñ iũ¬
tis inconspettu eus s omnis uiuens
actionem gr̃arum semꝑ indulgenti¬
e ip̃uis debeamus ⁊ sic ab illa prima
sc̃a humilitate sanemus. hanc epłam
dum disputanio mea breuem ꝑturit
liber ꝓlixius est natus utinam tam
profecius quam tandem aliqñ finitꝰ.¬

Expanded text:
atione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quam orationem quisquis ti atque facienti, praeter unum sanctum sanctorum dicit in hac uita necessariam non fuisse, multum errat nec potest omnino illi ipsi placere quem laudat; si autem se ia falsum putat. nouit ergo ille medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, quemadmodum nos curando perficiat in aeternam salutem, qui et ipsam mortem, quamuis peccati merito inflicta sit, non aufert ihuc extolli possunt, non adiuuat ad perficiendam iustitiam, ut, dum non iustificatur in conspectu eius omnis uiuens, actionem gratiarum semper indulgentiae ipsius debeamus et sic ab illa prima sancta humilitate sanemur. hanc epistolam dum dispositio mea breuem parturit, liber prolixus est natus, utinam tam perfectus quam tandem aliquando finit