comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret cum dare oꝑtere. ac simutr¬
tuum accepiss Uñ pupillus
sieisinetutoris aucte nõ debi¬
tum penorem datumẽ. nõte

Expanded text:
ret eum dare oportere ’ ac si mutuum accepisset. unde pupillus, si ei sine tutoris auctoritate non debitum per errorem datum est, non te
Abbreviated transcription (Latin):
tuti sen confurmariqui institiã
facere neglexernt⁊ pacem no¬
latam uindicare legutime sup¬
sedennt dampnum omnemin¬
uinam ꝑasso resarcire opellant᷑.
Insuper simaior urder esacroer

Expanded text:
tuti seu confirmati, qui iustitiam facere neglexerint et pacem violatam vindicare legittime supersederint, dampnum omne iniuriam passis resarcire compellantur. Et insuper, si maior iudex est, sacro er
Abbreviated transcription (Latin):
⁊succ̃oris  tinsucc̃or nony
doncum locosuomagratiõ
denominanitadministrationis
cius  piculum adpsonam tuam
spectare nequaquam põtqemm
nominati succ̃oris dumtarat
quisqr piculum suscipe compe¬
uiturnec adnomin.atoris noĩa¬
toremmanusinre porrigi posst

Expanded text:
successoris tui successor non idoneum loco suo magistratum denominavit, administrationis eius periculum ad personam tuam spectare nequaquam potest. Etenim nominati successoris dumtaxat quisque periculum suscipere compellitur nec ad nominatoris nominatorem manus iure porrigi possun
Abbreviated transcription (Latin):
nrepctiliceat n reddi ẽpossibilẽ
sitq exhlex nra multitudicm q¬
pcipuc inuins pcedat quidemer

Expanded text:
repeti licet neque reddi est possibile. Sitque et hoc lex nostra multitudinem qpraecipue in viris procedat quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uenditiones procedanthoimp̃
sterum obseniandum eẽcense
ut siquidem adhaneiclitamꝰ
urbemdomuz lcines annona
aut.aua quelib edifficia autmã¬
cipia ꝑtinentia contingert neñ¬
darino aliternisimpiauauẽte¬

Expanded text:
enditiones procedant, hoc in posterum observandum esse censemus, ut, si quidem ad hanc inclitam urbem domum vel civiles annonas aut alia quaelibet aedificia aut mancipia pertinentia contigerit venumdari, non aliter nisi impe
Abbreviated transcription (Latin):
sacrosẽis seriptunssigilatĩ unu¬
quemquehorum qui cumuenen
iubemus siñamqm putent utił
tentem p̾sit hrecautciam hos at̃
uenditionuz cẽtus  siueqiamo¬
nint stabiles eẽcensemus. de de

Expanded text:
sacrosanctis scripturis singillatim unumquemque eorum qui convenerint iubemus sententiam quam putent utiletentem possit habere cautelam. Hos autem venditionum contractus, sive iam corint, s
Abbreviated transcription (Latin):
suam alieintraclident bonis e¬
ius a c̾ditorib ex snĩa presidis
possessis pmittituripis credi¬
toribo rescissatradicione.cam
torismansisse. ¶tem ẜuiana
et quasi  suiana.queetiam ypo¬
checana uocatur ex ip̃ius p̾tõi
uinsclictõe substantiam capit.

Expanded text:
suam alicui tradiderit, bonis eius a creditoribus ex sententia praesidis possessis, permittitur ipsis creditoribus, rescissa traditione, eam toris mansisse. Item Serviana et quasi Serviana, quae etiam hypothecaria vocatur, ex ipsius praetoris iurisdictione substantiam capit.
Abbreviated transcription (Latin):
inhac felicissima cuncate ꝑcep¬
tis antem sollempnibꝯ utors
ad prouintiarum presidens ut
omnes homines sciant et pcaz
can que tempore date sĩc obrine¬
bant nonsecundum cas que po¬
stea promulgate sunt. qde aliis

Expanded text:
in hac felicissima civitate, praeceptis autem sollemnibus utens ad provinciarum praesides, ut omnes homines sciant et per eCARI QVAE TEMPORE DATAE SENTENTIAE OBTINEBANT, NON SECVNDVM EAS QVAE POSTEA PROMVLGATAE SVNT, ET DE ALIIS
Abbreviated transcription (Latin):
prohibuit.ant p̾tillum uocan¬
tur.suic illis quos brdes. ant leg̾¬
carios hre uolebantul quilesio¬
nc aliq̃m ex prohibitoc testam ti
sustinucrunt hoc ipm aporoba¬
uennt sccundum alias leges ar¬
suphoc impositas talia nc̾gocia
t̾minent᷑. ¶sipreruoluntatem
partntum interarenarios aut
minimos sese filius  sotiauit ⁊ iy
hac professioncpmanẜit.nisi i¬
forsitam et parentes cius ꝑfessi¬
omis fuonint.s: alicui erpdcis
parentib uolenci filiesnc ul ne¬
poti maritumdare et dotem ẜm
rrire substanticsucpro campre¬
stare illa non consensits luxii¬

Expanded text:
prohibuit aut post illum vocanprohibuit aut post illum vocantur, sive illi quos heredes aut legatarios habere volebat, vel qui laesionem aliquam ex prohibitione testamenti sustinuerunt, hoc ipsum approbaverint, secundum alias leges super hoc positas talia negotia terminentur. Si praeter voluntatem parentum inter arenarios aut mimos sese filius sociaverit et in hac professione permanserit, nisi forsitan etiam parentes eius professionis fuerunt. Si alicui ex praedictis parentibus volenti filiae suae vel nepti maritum dare et dotem secundum vires substantiae suae pre ea praestare illa non consenserit, sed luxur
Abbreviated transcription (Latin):
cisusatẽl uite parcutum suor
pucnenum auralio mo insid¬
ari temptaueritsinou̾cesucaũ
concubine pris filius sese mis¬
cucnt.side lator contra parẽtes
filius cxtitit et psuam dela tõez
grauia cos dispendia fecent su¬
stinere si quem lib de predictis
parentibꝰ inclusum cẽ contigit
etliben qui possũt ab intestato
ad cius successionem uenrepe¬
titi abeouł unus erhiis insua
cum noluent fidcruissione susci¬
peit ułl propsonaul debito in
quantum esse qui petiturꝓbat̾
ytoncus hocramenꝙ de fideui¬
sionccensiumus ad masculos
tantummo liberos uolumus.
ꝑtincre.si cõuictus  fuit aliquis
liborum quia probibuit paren¬
tes suos condere testamtum
ut siquidem postea faccre potue¬
rnttestamtum. siteis protalu
causa filium exbrdandi licentia.
siautem inipa probibitionesin
testamento. iliquis ex parentib̾
decesẜit. et alii siucquiab intesta¬
to adbrditatem defuncti ant cr
ipo filio qui testamentum ficru

Expanded text:
vel vitae parentum suorum per venenum aut alio modo insidiari temptaverit. Si novercae suae aut concubinae patris filius sese miscuerit. Si delator contra parentes filius extiterit et per suam delationem gravia eos dispendia fecerit sustinere. Si quemlibet de praedictis parentibus inclusum esse contigerit, et liberi qui possunt ab intestato ad eius successionem venire, petiti ab eo, vel unus ex his in sua cum noluerit fideiussione suscipere vel pro persona vel debito, in quantum esse qui petitur probatur idoneus. Hoc tamen quod de fideiussione censuimus ad masculos tantummodo liberos volumus pertinere. Si convictus fuerit aliquis liberorum, quia prohibuit parentes suos condere testamentum, ut si quidem postea facere potuerint testamentum, sit eis pre tali causa filium exheredandi licentia; si autem in ipsa prohibitione sine testamento aliquis ex parentibus decesserit, et alii sive qui ab intestato ad hereditatem defuncti aut cum ipso filio qui testamentum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiart altam ucro sesciontt
malas causas hr̃e posteogniti¬
onalia c̾tamina.et dilatõcs q̃s
ꝓbrtionum ca leges conceut
nolle confiten allegatoes sibi
sufficcit nccito cause qualita

Expanded text:
nuntiare, aliam vero scientem se malas causas habere post cognitionalia certamina et dilationes, quas probationum causa leges concedunt, nolle confiteri allegationes sibi sufficere, ne cito causae qualita
Abbreviated transcription (Latin):
uisse sunt aliqueucro cuzcent
digne pretmissesuntlidco nec¬
cossaruim eẽ ꝑspeximus cas  ro¬
minatim presenti lege compre¬
henderenit pret ipas nullas lice¬
at eralia lege ingratitudinis
causas opponere nisiquehuiu
constitutionis sene continent
causas autem iustas in gratitr¬
dinis cc̃bas  decnimus. Siqui

Expanded text:
 sunt, aliquae vero cum essent dignae praetermissae sunt, ideo necessarium esse perspeximus eas nominatim praesenti lege comprehendere, ut praeter ipsas nulli liceat ex alia lege ingratitudinis causas opponere nisi quae huius constitutionis serie continentur. Causas autem iustas ingratitudinis has esse decernimus: Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
quos appellatio uentil ibatui.
dubitantesnid nr̃am clemen¬
tiam rctulerunt. an secundum
bentinos itaq iustum cẽ psperi¬
mus.secundumleges quecp¬
tincbant tem pore date senten¬
tiopredictam applłonis cãm
craminareet tminum scõmi
ipas ⁊ccipereꝓuidimus. antt̃
et pt hanc siquandocunq du¬
cessent diffintina sententias
lationis cxaminatores scom
leges quecempore diffinitire
señtentic obtinebanttminu
dare nego boc codem indcliceti
cionibꝰ sius renuntiaucrntet
iudices psuas  relationes qui¬
demdisponidebeat introgancit.
inomnibrcnim predicts cai:
gem promulgari.noiu aliqd
disponentemet cenoresuum
aliqncontigunam quidem
pttmsins auegationibus it¬

Expanded text:
quos appellatio ventilabatur, dubitantes ad nostram clementiam retulerunt, an secundum berent. Nos itaque iustum esse perspeximus secundum leges quae obtinebant tempore datae sententiexaminari et terminum secundum ipsas accipere; praevidimus autem et posthac, quandoque duprocesserit definitiva sententia et lationis examinatores secundum leges quae tempore definitivae sententiae obtinebant terminum dare negotio. Hoc eodem videlicet tionibus suis renuntiaverint et iudices per suas relationes, quid disponi debeat, interrogaverint. In omnibus enim praedictis casibus gem promulgari novi aliquid disponentem et tenorem suum aliquando contingit unam quidem partem suis allegationibus
Abbreviated transcription (Latin):
uoc dies pͥtquam alta ps renu¬
tiaiuit quicquid uclicsine aliqͥ
int̾missione ꝓponere qd sino
fecenttunc adcius malitiam
supandamunus mensis idul¬
geaturauidice Siuero et sic di¬
strulcrit altenus unius. cidila¬
dilopbeatur:ata utsiisq ad pre¬
deos tits menses quos licigao¬
rib protrabentib concessimu
suas non proposinit allegatoc
tunc cognitor. namplius cepe¬
ctans moĩs ommnbo sententia
pftratlegib consonantemel
siuoluciit referat nelitigatoĩ¬
b malectantibo liceat cãrum
ccitum ultra protrahe. ¶alud
cimus igiturnon licere penitr
auo. uł proanie suum filiumł
filiam. ulcctos libros pretcrire
aut erbrdes in suo facere testa¬
cis dedcrintlegibo debitam por¬
tioneminisi forsitam ꝓbabunt̃
ĩgrati et ipas nominatim ing̃¬
titudims causas paientes suos
inscrucrunt testam̃to. ¶s qã
causas exquibꝰ in grati liberi
debeant iudicari monisis lgi

Expanded text:
tquam altera pars renuntiaverit quicquid velit sine aliqua intermissione proponere. Quod si non fecerit, tunc ad eius malitiam superandam alius unus mensis indulgeatur ab iudice; si vero et sic distulerit, alterius unius ei dilatio praebeatur: ita ut si usque ad praedictos tres menses quos litigatoribus protrahentibus concessimus suas non proposuerit allegationes, tunc cognitor non amplius expectans modis omnibus sententiam proferat legibus consonantem, vel si voluerit referat, ne litigatoribus male certantibus liceat causarum exitus ultra protrahere. Capucimus igitur non licere penitus avo vel proaviae suum filium vel filiam vel ceteros liberos praeterire aut exheredes in suo facere testaeis dederint legibus debitam portionem, nisi forsitan probabuntur ingrati et ipsas nominatim ingratitudinis causas parentes suo, inseruerint testamento. Sed quia causas, ex quibus ingrati liberi debean
Abbreviated transcription (Latin):
mitium.⁊ꝑdiudiccm acdipere
ex procmus moretantc ip̃an
psonarum firmationem in sc̃¬
bicam et monumentorum. fi
ptem.sicenim gestis p̾fulgen
probibebatca que pret cuis nͥ¬
cutem temptantur etcca camꝙ
curca ip̃am formampsonarum
tentib pminlta int̾mmnata re¬
fitnauit atalibo eos presumpti¬
onibz et procis tempus nonsi¬
nit fieni penis ut cnim iniqui¬
catemsimul⁊̃ iniustitiam per
omma ce pcllamus propterea
sentem posuimus legemundi¬
qr cam etpcamalias cautas⁊i
incircum ucniendas custodic̃¬
tes rcipleges sccundum quas
et nos ip̃i impium dcodance i¬

Expanded text:
itium apud iudicem accipiente ex prooemiis mox et ante ipsam personarum firmationem inscribi eam et monumentorum fieri partem. Sic enim gestis praefulgens prohibebit ea quae praeter eius virtutem temptantur circa alia et circa ipsam forsan personarum tentibus per multam interminata refrenabit a talibus eos praesumptionibus et propriis tempus non sinit fieri poenis. Vt enim iniquitatem simul et iniustitiam per omnia expellamus, propterea praesentem posuimus legem, undique eam et per eam alias cautas et incircumveniendas custodientes reipublicae leges, secundum quas et nos ipsi imperium deo dante
Abbreviated transcription (Latin):
npaccius. aliquid fien.na ac¬
torẽ qui desiderat. nequidfiat
reus est.quialiquid facere coa¬
tur nam duplicia sũtauclutiuti
possidetis int̾lictum. etutrobi.
¶Ideo aut auplicia uocantur
qr parutniusq litigatoris inbii
condictioe. nec quisquam pre¬
cipuertus ulactor intelligitũ.
sunusquisq tam reiquamac¬
toris ptem substinet. ¶ Deor

Expanded text:
ius aliquid fieri nam actor est qui desiderat, ne quid fiat, reus qui aliquid facere conatur: duplicia sunt veluti uti possidetis interdictum et utrubi. ideo autem duplicia vocantur quia par utriusque litigatoris in his condicio est nec quisquam praecipue reus vel actor intellegitur, sed unusquisque tam rei quam actoris partem sustinet. De or
Abbreviated transcription (Latin):
quid dec̃rato logn⁊ gregostasii
mun̾e ⁊ pronauelenorum tuẽ¬
dasubstanna emmentia tuadi¬
posuit roboramus.atqrurcur¬
alibz prede aufferrauir occasio
uiemus eos adhurusmoisol¬
ucitudinem affectandam nũ¬
quã accedẽ s designata offiria

Expanded text:
quid de crithologia et zygostasii munere et pro naucleriorum tuenda substantia eminentia tua disposuit, roboramus. Atque ut curialibus praedae auferatur occasio, iubemus eos ad huiusmodi sollicitudinem adfectandam numquam accedere, sed designata officia
Abbreviated transcription (Latin):
xii. caantroducta ẽ in desuetũ¬
dinemabiit.quamant p̃toeͬs
introduxerunt. quectiam ho¬
norana appllatur in iu dicuis
macio  iunc. Qui graduscõ¬
dempnationisexruili psoni
noninmentosuaturutalid
insuo. accore.aliudinmedii .x¬
tus homine. aliud inuilissĩol
constituatur. ¶Set silex cor¬
nelia que de inuinis loquitur
et inuinarum actionemintio¬
duxit. que compecit obeamrẽ
que se pulsatum quis ubera¬
tum ue.uldomum suam min¬
troitum eẽdicat. Domumaũt
accipimus sĩ inppriadomo
quis hĩtat sino in conductal
receptus sit. ¶Atrox inumai
extimatur nlex fẽo. ueluti siqs
abaliquo nulncratus fu̾̃it ul
fustib cesus. ulexloca. uluti.si

Expanded text:
introducta est in desuetudinem abiit: quam autem praetores introduxerunt, quae etiam honoraria appellatur, in iudiciis matio iniuriae: qui gradus condemnationis et in servili persona non immerito servatur, ut aliud in servo actore, aliud in medii actus homine, aliud in vilissimo constituatur. Sed et lex Cornelia de iniuriis loquitur et iniuriarum actionem introduxit. quae competit ob eam rem, quod se pulsatum quis verberatumve, domumve suam vi introitum esse dicat. domum autem accipimus, sive in propria domo quis habitat sive in conducta vel receptus sit. Atrox iniuria aestimatur vel ex facto, veluti si quis ab aliquo vulneratus fuerit vel fustibus caesus: vel ex loco, velu
Abbreviated transcription (Latin):
lium cpõrum ⁊ reueretissimo¬
rum clicorum nec noet muli¬
ciumdia conissarum⁊ ut nõ
amplius sint ab antiquamẽ¬
sura quiõdinantin dispõsu¬
mius qd̃ nob uidebatũ bene
se et competenthre et reglaꝵ
sac̾rumdigne. Presentẽ uero
legem spãlem adtuambeati¬
tuomem scribimustenum̃o
reucntissimorum clicorum q
mnbac urbe sunt disponentes
Quiacimpene nichil mmen¬
sum bonͥumẽ n conpetens q̃¬
fitantas. ut illorum ccpẽsis
scissima ecc̃a inctoar incam
muruorum marimorumet
paulatim ad notissimam in¬
opiamde poatur Nommus ci
ppt huimoi occasionem hui
iorib et noantem nalete facẽ¬

Expanded text:
lium episcoporum et reverentissimorum clericorum nec non mulierum diaconissarum, et ut non amplius sint ab antiqua mensura qui ordinantur, disposuimus; quod nobis videbatur bene se et competenter habere et regularum sacrarum digne. Praesentem vero legem specialem ad tuam beatitudinem scribimus, de numero reverentissimorum clericorum, qui in hac urbe sunt, disponentes. Quia enim paene nihil immensum bonum est, competens fieri tantas, ut illorum expensis sanctissima ecclesia incidat in causam mutuorum maximorum et paulatim ad novissimam inopiam deponatur. Novimus enim propter huiusmodi accasionem huiuioribus, et non aliter valentem face
Abbreviated transcription (Latin):
curinomaiorem⁊ iustami
libtatem consequebantuꝵ
⁊ fiebant ciues romanimoi
minorem⁊ latim celege in¬
ma norbana fiebant modo¬
cuz infenorem ⁊ fiebant ex
lege cliescentia dedititõru
numero. S dedititiorum q

Expanded text:
maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Romani, modo minorem et Latini ex lege Iunia Norbana fiebant, modo inferiorem et fiebant ex lege Aelia Sentia dediticiorum numero. sed dediticiorum q
Abbreviated transcription (Latin):
reus no aut sius. alegonibr
utitur.nisi priusiuram̃t ꝙ pr
tanosebona instantiauti. idõ¬
dicendum puenit. Itemadũ¬
susinfitiantes ex quibꝰdam
cais dupliultripli actioꝯstitu¬
iturueliti. si dampm muine
aulegatorum locis uencrabili¬
brresictorum nomine agetu
Statimant abinitio plims ꝙͣ
simplic̃ actioneluti furcima¬
nifesti quadrupli.necmanife¬
strdupli.namexbus causis et
aliis quibꝰdam siuc quis hoc¬
neget. siuc fateatuꝵ pluns ꝙ̃
simplicacto. ¶Itemactoris
quo callumpnia cobercetur

Expanded text:
reus non aliter suis allegationibus utitur, nisi prius iuraverit, quod putans se bona instantia uti ad contradicendum pervenit. at adversus infitiantes ex quibusdam causis dupli actio constituitur, veluti si damni iniuriae aut legatorum locis venerabilibus relictorum nomine agitur. statim autem ab initio pluris quam simpli est actio veluti furti manifesti quadrupli, nec manifesti dupli: nam ex his causis et aliis quibusdam, sive quis neget sive fateatur, pluris quam simpli est actio. Item actoris quoque calumnia c
Abbreviated transcription (Latin):
ius iuzandum hrois⁊ is
iuirandum testium dicenti¬
uonire iutatem nisi forte p̾¬
sentes  legatãu. om̃s autez
quidam contestone sibipre
missa noluerint uenire nec
lina erithrdictiam no adcy¬

Expanded text:
iusiurandum heredis et iusiurandum testium, dicentiinvenire veritatem. Nisi forte praesentes legatarii omnes aut quidem contestatione sibi missa noluerint venire nec li
Abbreviated transcription (Latin):
nãlis rõitoms homineso¬
stituit roapud omnes ppłos
peq custoditur uocaturq ĩ
gentium. qiquouuire omnes
gentes utuntur. Et ppłoitaq
romanus.ptim suopprioptĩ
comuniomium  hominum
uireutitur que singula quali¬
asunt suis locispponcinus:
¶Sius quidem cuule exuã¬
quaq cuntate. appellatur.uc¬
luci atthenicsium.a tami
siquisuelit salomis uldraco¬
ns leges appellareius crmle
atbemensium non erau̾t. Sic
mus.ulius quin̾tum. quoq¬
ctam dicimꝰ nccadimusi
nomen subauditurapud gẽ¬
cos egregius.homenis  apud

Expanded text:
s homines constituit, id apud omnes populos peraeque custoditur vocaturque ius gentium, quasi quo iure omnes gentes utuntur. et populus itaque Romanus partim suo proprio, partim communi omnium hominum iure utitur. quae singula qualia sunt, suis locis proponemus. Sed ius quidem civile ex unaquaque civitate appellatur, veluti Atheniensium: nam si quis velit Solonis vel Draconis leges appellare ius civile Atheniensium, non erraverit. sic mus, vel ius Quiritium, quo Qetam dicimus nec addimus nomen, subauditur apud Graecos egregius Homerus, apud
Abbreviated transcription (Latin):
nosuirguius. ¶Ius autger¬
cium.om̃ihumano generi
comune c̃. namusucrigent
tatibr gentes bumane iura¬
quedasibiꝯstituerunt. Bel¬
lactenim crortasunta⁊ cap¬

Expanded text:
nos Vergilius. Ius autem gentium omni humano generi commune est. nam usu exigente tatibus gentes humanae quaedam sibi constituerunt: bella etenim orta sunt et cap
Abbreviated transcription (Latin):
ne prefeccure an¬
nona fficiose
nõmserant set ap¬
panitorum cmnlatione secrerai
ministiosuo.annoneprefecrure
refectus.nmonecanonẽ
qui. idoffitumisinm ptinz
pcompulsores suos exigatacuz
offitiosuo  retmcaturobnoxins
qui adimplendum canonem de¬
uotioms sucexactionemnõond¬

Expanded text:
e praefecturae annonario officio se non inserant, sed apparitorum aemulatione secreta ministerio suo annonae praefectura efectus annonae canonem, qui ad officium suum pertinet, per compulsores suos exigat, et cum officio suo retineatur obnoxius, qui ad implendum canonem devotionis suae exactionem non
Abbreviated transcription (Latin):
exponẽ queadin
gradus cognatõi
nuẽtur. quauie
inprimis. admonendisum
cognatonemaliam sup̃ nũari
aliam infra.aliam extransuẽ¬
so. quectiam exlatedicitur. su¬
pior cognatioẽ pentuminfio
liborum extransũso fim. soro¬
rumue.eorumqz quisquene
patrin ⁊ amite auunculimat¬
tere. Et suꝑiorquidem ⁊ infio
nepos neptis. Ex transuso fiã
soror.Sercio supra pauus pa¬
uia. Infra ꝓnepos pneptis. Ex

Expanded text:
exponere quemadmodum gradus cognationis numerentur. Quare in primis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam ex latere dicitur. Superior cognatio est parentum, inferior liberorum; ex transverso fratrum, sororum eorumve qui vel quae patrui, amitae, avunculi, materterae. Et superior quidem et inferior nepos, neptis; ex transverso, frater et soror. Tertio, supra proavus, proavia, infra pronepos proneptis; ex
Abbreviated transcription (Latin):
mortem eius futurs ẽẽt. It̃
biitũ ad tutelam uocantuꝵ
si ꝑfecte ctatis sint. Qdnost̃
constitutio. gnalit in om̃ibꝰ
tutelis et curationib obser

Expanded text:
mortem eius futurus esset. ita tamen ii ad tutelam vocantur, si perfectae aetatis sint. quod nostra constitutio generaliter in omnibus tutelis et curationibus obser
Abbreviated transcription (Latin):
peni consulatus pomnia sit sc¬
quens sceptra tua igirur celsitr¬
dobanc nram suscipiens legem
ꝑpetuc cam insua mancre forti¬
tudine ꝓcuret.secundumoni¬
nem que mnca continetur uur¬
turem legis scripta.apãitoriio¬
han ppoitoorientis scripta. ꝓ

Expanded text:
perii consulatus per omnia sit sequens sceptra. Tua igitur celsitudo hanc nostram suscipiens legem perpetue eam in sua manere fortitudine procuret secundum omnem quae in ea continetur virtutem. Legi. Scripta a pari Ioha
Abbreviated transcription (Latin):
cditorib datur offitio iudiciꝰ
le uisum fuent ea disponẽ. qd
exlatioribo digestorum libri
ꝑfectius apparebit. ¶Erater
senatus consulto clandiano

Expanded text:
ditoribus datur officio iudicis le visum fuerit, ea disponere, quod ex latioribus digestorum libris perfectius apparebit. Erat et ex senatus consulto Claudiano
Abbreviated transcription (Latin):
fuãt bonorum emptio que de
bomis debicoris uendendis p
multas ambages fuãt ĩtiody¬
ta.⁊tunc locum hebat. qnunditi¬
a orcdinana uinsu fucrunt. S
cum ex̃ordinanis iuidiciis po

Expanded text:
fuerat bonorum emptio quae de bonis debitoris vendendis per multas ambages fuerat introducta, et tunc locum habebat quando iudicia ordinaria in usu fuerunt: sed cum extraordinariis iudicii
Abbreviated transcription (Latin):
obitum cc̃castica aũ ꝑtochiei
res rcutatur.aouenabilemdo¬
mumcumusuquidarus c̃ nõi
m̃scendente tempus inte peci¬
pientis. accipiat autemsimb
cipientis obitum aut tempr.
inquodatio usus connenit ñ
tnscendens suidencet papiẽ¬
tisuit.amuiriumq ertotocts.

Expanded text:
obitum ecclesiastica aut ptochica res revertatur ad venerabilem domum cum usu, qui datus est, non transcendente tempus vitae percipientis, accipiat autem similcipientis obitum aut tempus, in quo donatio usus convenit, non transcendens videlicet percipientis vitam, utrumque ex toto
Abbreviated transcription (Latin):
solum s⁊ctiamdoationes ⁊ pẽ¬
mutationes⁊ ppetuas empli¬
ccosis ⁊pignorundationes ĩ
reb in mobilibaritemus aũt
quosdam sic amatores picli
constirutos ut presumant ad
ea quemedictasunt acccdere
⁊ circumuentdem faccre legi
eruoluntate et presumptioc̃¬

Expanded text:
donationes, et permutationes, et perpetuas emphyteuses, et pignorum dationes in rebus immobilibus, videmus autem quosdam sic amatores periculi constitutos, ut praesumant ad ea quae interdicta sunt accedere, et circumventionem facere legibus ex voluntate et praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
nabilemdomum erqua feai
ẽemphiteosis et ualere etiar
talem c̃crum urpote prescti.
insi repugnantem leginz ulo
gebatur ualc ꝓmitendumi
ẽ deadiectone nt ulñduorur
hroum conpleanir  tempus
inia sit cis qui post illum sũt

Expanded text:
abilem domum, ex qua facta est emphyteosis: et valere etiam talem contractum, utpote praesenti non repugnantem legi. Nequegebatur, valere permittendum est de adiectione, ut vel si duorum heredum compleatur tempus, licentia sit eis, qui post il
Abbreviated transcription (Latin):
intdc̃a sunt ⁊ forsitan deduc̃̾t
homines.ad mortem agunt
inunoquoq contc̃tuctiam c̃¬
tam statucre peam hus quip¬
pepenis que poite sunt aduer¬
susy conomos erconstirutice
⁊̃ nunc in minentiborconomꝰ
ul xenodocho aurnosochono
ant befotropho.aut abbati. aũ
abbatisse moastu. aut assister¬
nisecundum qd prius dispo¬
situme ¶ Siquisigitu e¬
mere presumpsent rem ecc̃a¬
ticam aut ꝑtochicamcadat
quidem motͦ prctio crigatũ
autemres quam accepit cũ
omni medutemporis mere¬
intaet contra scissimam qde¬

Expanded text:
nt, et quae forsitan deducunt homines ad mortem, qui iin unoquoque contractu etiam certam statuere poenam. His scilicet poenis, quae positae sunt adversus oeconomos ex constitutione et nunc imminentibus oeconomo, aut xenodocho, aut nosocomo, aut brephotropho, aut abbati, aut abbatissae monasterii, aut asceterii secundum quod prius dispositum est. Si quis igitur emere praesumpserit rem ecclesiasticam, aut ptochicam, cadat quidem mox pretio, exigatur autem res quam accepit, cum omni medii temporis incremento, et contra sanctissimam e
Abbreviated transcription (Latin):
caoet ⁊ qdspauit no. acquisi¬
por.ali elegerit accipe remino¬
bilem ec̃casticam aut ptochi¬
camindomib forsan aut st¬
urbanĩs ant agns autortis
ant criulibrpanib ant iustic
mancipus ⁊ dederit aurum.
ab hoc erort editor⁊ ħt lucru¬

Expanded text:
et quod speravit, non acquiraporali elegerit accipere rem immobilem ecclesiasticam, aut ptochicam in domibus forsan, aut suburbanis, aut agris, aut hortis, aut civilibus panibus, aut rusticis mancipiis, et dederit aurum, ab hoc cadat creditor, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
substantia repenset scissime
cc̃ce aut uenerabilidomin:
exq̃ hoc accep̾⁊ ut q̃m insus ẽ
agert ẽc̃ cam nonitatem hat
sibi met inpprus cribens srã
sentiat maligniratem. ¶Si
autempmutato inquibdar
fiarpsonis pretsolumimpe¬
num sicrt prediximus et qi
pmutato̾em accep̃subiace¬
ne dedit mancat apironene¬
rabilemdomum⁊q accessiti
adcam legi c̃c̃iam cadat ut᷑q
iuste ⁊ secundum hoc penesõ¬

Expanded text:
tissimae ecclesiae aut venerabili domui, ex qua hoc accepit: ut quam nisus est agere contra eam novitatem, hanc sibimet in propriis exhibens suam sentiat malignitatem. Si autem permutatio in quibusdam fiat personis, praeter solum imperium, sicut praediximus, et qui permutationem accepit subiacene dedit, maneat apud venerabilem domum, et qui accessit ad causam legi contrariam, cadet utroque iuste, et secundum hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
mum nullam ominohat.x
iconomosaut qui ominorẽ¬
didenint. inpprus coͣrum srb¬
stancus excontrtubat actio¬
nenuit metusne substantie.

Expanded text:
mum nullam omnino habeat oeconomos, aut qui omnino vendiderunt, in propriis eorum substantiis ex contractu habeat actionem: ut metu suae substantiae,
Abbreviated transcription (Latin):
super nums sinc eringne sinc
exteremotunnc exalia q̃libz
c̃a nuna sit. sectiam in hus q̃
oĩo destipctasut.⁊ in pauime¬
poralisecundum qd dudum

Expanded text:
gne sive ex terrae motu sive ex alia qualibet causa ruina sit: sed etiam in his quae omnino destructa sunt et in pavimenporali, secundum quod dudum
Abbreviated transcription (Latin):
tami domum licebit predia
autdomos dessendonullam ⁊¬
metuentib incliorationum
retditocm ¶S⁊si quidcm detiu
fẽc̃ prediĩm.aur suburbanu
aut domum qui emphiteosi
ꝓcep̃cog cum desuodiligenti¬
am ex restitutoem pristim sta¬
tus Faccreset obligatum ce ⁊

Expanded text:
arum domuum licebit praedia aut domos defendere, nullam metuentibus meliorationum redditionem. Sed si quidem deterius fecit praedium aut suburbanum aut domum qui emphyteosin percepit, cogi eum de suo diligentiam et restitutionem prisci status facere, et obligatum esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uituentissimis pb̃ris et dn
obydyaconibr presente quor¬
doamabile ep̃osiũ etia ĩꝓiur
scis poitis enangelus diffin¬
arn ab. architectis qntumꝰ¬

Expanded text:
tempora primatibus mechanicis, aut architectis, sive in hac regia et maxima civitate una sanctis positis evangeliis, definiatur ab architectis, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nonem subirecogaturneesity
gnoranne locuscumaderimi¬
nigrõnem solum illud suffiria
recepitignora nonis ercusatio¬
ne iublataquadruplipena tẽa¬
nunoparum prepr̃a compendii
dampnisq p̾stitis inlibertis
quos pariusurparione suscepe¬
nt ismodus fitquẽcirca literq¬

Expanded text:
onem subire cogatur nec sit ignorantiae locus, cum ad criminis rationem solum illud sufficiatreceperit, ignorationis excusatione sublata quadrupli poena teneatur, operarum praeterea compendiis damnisque praestitis. In libertis etiam, quos pari usurpatione susceperit, is modus sit, quem circa liber
Abbreviated transcription (Latin):
ordinantur.neco¬
mino qui equam
Isimilch̃nt. cumcetis
iudiciis de quiblocu¬
tisumus magnaq duri¬
sitas ceorum⁊ iminstituẽ¬
disauico hercendis publica.⁊
autemdẽa sunt. qd cinuixer
ppło executio eorum plerũq
datur.publicorum auitiudici¬
orum. quedam capitalia sũt
quedam nõ capitalia. Capita¬
lia dicimus queultimo sup¬
plitio afficiunt. homines ul
aque etignis intclictionexi
deportatione ui metallo cet̾a
iidicia sunt ħ.elexilia maic¬
statis quein cos qui cc̃mnpera¬
torem ulrem publicam alid
molicisunt suum ingorem¬
amissioem sustinet et ⁊ meõ
narei post mortem dampnat
¶It lex ulia de anultiis coher¬
cendis que nosolum temera

Expanded text:
ordinantur nec omnino quidquam simile habent ceteris iudiciis de quibus locuti sumus, magnaque diversitas est eorum et in instituendis et in exercendis. Publica autem dicta sunt, quod cuivis ex populo exsecutio eorum plerumque datur. Publicorum iudiciorum quaedam capitalia sunt, quaedam non capitalia. capitalia dicimus quae ultimo supplicio adficiunt vel aquae et ignis interdictione vel deportatione vel metallo: ceteriudicia sunt haec. lex Iulia maiestatis, quae in eos qui contra imperatorem vel rem publicam aliquid molitiamissionem sustinet et memoria rei etiam post mortem damnatur. Item lex Iulia de adulteriis coercendis, que non solum temera
Abbreviated transcription (French):
E mel cãriamissis militib̾
instaurationosoletconce
tiantib ⁊ uidice competentedi¬
nantenitum cẽrisse. ¶ Dem.¬
terdelictummilitareinter
scelerata factionefacuita¬
temdepredationis momanos

Expanded text:
emel causaria missis militibus instauratio non solet concentiantibus et iudice competente digante vitium contraxisse. Idemter delictum militare interscelerata factione facultatem depraedationis in Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq miutum exiruir
sionefamilias suas adsei
ascriptos accensib adcosdemer¬
cclentiatua dingifaciat. Imp¬
enagandipp̃sessiones ha¬
beantfacũcatem cumsignis pro¬
prusmmansioniosoutis ac pr¬
blicismaneant aursiquis cami
necc̃iascita contempserit decoac
rectorum acdestnsorumitiatio¬
nb: prorimusreferratur quarer¬

Expanded text:
uicumque militum ex tate familias suas ad se adscribtos censibus ad eosdem excellentia tua dirigi faciat. evagandi per possessiones habeant facultatem; cum signis propriis in mansionibus solitis ac publicis maneant: aut si quis tam necessaria scita contempserit, de eo rectorum ac defensorum relationibus protinus deferatur. Da
Abbreviated transcription (Latin):
lus omminommundosimosor¬
didans fluentis commune poc¬
culuu poiiuat nenc abluendo
cquorum sudores depropans pr¬
blicos occulos midatus icestz
s procui ac uẽtorum obrunbĩ
minfiorib ꝑtibꝰ flumoru hoc¬

Expanded text:
llus omnino immundo fimo sordidatis fluentis commune poculum polluat, neve abluendo equorum sudore deproperus publicos oculos nudatus incestet, sed procul a cunctorum obtutibus in inferioribus partibus flu
Abbreviated transcription (Latin):
ponendo studiosis adolescẽ¬
tibo quandamintroducamui
difficuitatem ope p̃cium ẽẽ dy¬
ximus intm sepatim prius
delegatis⁊ postea defideicom¬
missis cractare. ut natura rit¬
usq iuns cognita facile psrit
ꝑmuxstionem eorum eruditi
solum aũt testatoris ul brdi
res.s⁊ alienares leganpotest
itaut br̃s cogatur. recdimere eã
⁊ prestare. uisieam potest re¬
dimere extimatoem eius da¬
re.S sitalis res sit cuius nõe
existimatio eius nõ debetur.i
sicuti sicampummarciuz ba
siucas ultempla ulque publi¬
cousindestinata sunt legarit.
nam nllius mom̃tilegatu ẽ
Qdaut liximus alienamrẽ
ẽ. si defunctus sciebat auenam
scisse auenam rem legare defẽ¬
tum non beredem probareop¬
tere ignorasse remalienam. Q

Expanded text:
ponendo studiosis adulescentibus quandam introducamus difficultatem, operae pretium esse duximus, interim separatim prius de legatis et postea de fideicommissis tractare, ut natura utriusque iuris cognita, facile possint permixtionem eorum eruditi solum autem testatoris vel heredis res, sed et aliena legari potest: ita ut heres cogatur redimere eam et praestare vel, si non potest redimere, aestimationem eius dare. sed si talis res sit, cuius non est estimatio eius debetur, sicuti si campum Martium vel basilicam vel templa vel quae publico usui destinata sunt, legaverit: nam nullius momenti legatum est. quod autem diximus, alienam rem est, si defunctus sciebat alienamscisse alienam rem legare defunctum, non heredem probare oportere, ignorasse alienam, q
Abbreviated transcription (Latin):
tale cim qddã ⁊̃ testiũ nuõ. ap̃
clanssimuz bitime proitie
indicem gestum inuonimus
incestamento ostensa testiu
faisitate pessima aperte conũ¬
ctorum et nouissime confesso¬
rum quia cum testamentum
sieret ⁊ fusset defuneta testacrix
testiumuoquidam tenentes
iam mortuc manũita pei car¬
tam uirgam facca ⁊ exiatere
ductam traxcrunt. et signum
uencrabius cucis uideris sen¬
psisse defuncta p̃parauerunt i
nos igituradlxcrespicientes
auaquidem demodo testium
alia uerodecorum statuectuma¬
uimus oportere detinere quei
taq dicca sunt abantiquisl
legis latorib im prohibitio¬
nẽ corum quos sirspenderunt
hibererata omina ponimus ẽ
Canctimus. autem ⁊ precipueĩ
baic maxima ⁊ felicissima cunta¬
te ubiplurma consistic deo fa¬
uente sermonimultorum bo¬
ne oppimonis esse opontere
testes etaur carentes huius¬
mocip̾rogatione perdignica¬
auc officii causam aut sinon
taies consistunt exutioq iate¬
re tamen quia sunt fide digni

Expanded text:
Tale enim quiddam etiam nunc apud clarissimum Bithyniae provinciae iudicem gestum invenimus in testamento ostensa testium falsitate pessima aperte convictorum et novissime confessorum, quia cum testamentum fieret et fuisset defuncta testatrix, testium vero quidam tenentes iam mortuae manum ita per cartam virgam rectam et ex latere ductam traxerunt et signum venerabilis crucis videri scripsisse defunctam praeparaverunt. Nos igitur ad haec respicientes alia quidem de modo testium alia vero de eorum statu aestimavimus oportere definire. Quae itaque dicta sunt ab antiquis legislatoribus in prohibitione horum quos suspenderunt hibere rata omnia ponimus: Caput I sancimus autem, et praecipue in hac maxima et felicissima civitate, ubi plurima consistit deo favente sermoni multorum boopinionis esse oportere testes et aut carentes huiusmodi derogatione per dignitaaut officii causam, aut si non tales consistunt, ex utroque tamen quia sunt fide digni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙptemensa stipendiorum cumci¬
Ela adpͥmicenorum gradumpuei
mitim menierit digniratem ta
⁊cinguioq̃m priiiuius omnibꝰsi¬
bimer competentibꝰ psinanturi
acdemceps usq adsmem ute fo
ccantnecexalterins em̾libet sm̃a¬
a cuule subireutagium compe¬
llaturincrmmalbosane contro¬
uersus ⁊ impublicis triburis ⁊ al¬
uersus tales miros proumnasm
moderatiũ ogruã iur̃dictõm no¬
lumus obsemiarne sub pretertr
concessi prunuegiiucifagciorum¬

Expanded text:
emensa stipendiorum curricula ad primiceriorum gradum pervmitum meruerint dignitatem, tam cingulo quam privilegiis omnibus sibimet competentibus perfruantur ac deinceps usque ad finem vitae foro aceant nec ex alterius cuiuslibet sententia civile subire litigium compellantur. In criminalibus sane controversiis et in publicis tributis et adversus tales viros provincias moderantium congruam iurisdictionem volumus observari, ne sub praetextu concessi privilegii
Abbreviated transcription (Latin):
rib scolarmmnberã¬
diregradandiuc se¬
natores ac ducena¬
nos  liamdenegamus eanamq
quetal  commotionedignasunt.
adtue sublumtatis noumns reftr
nnotitiam Insupqdomesticos cor¬

Expanded text:
ibus scholarum verberandi regradandive senatores ac ducenarios licentiam denegamus. Ea namque, quae tali conmotione digna sunt, ad tuae sublimitatis volumus referri notitiam. Domesticos
Abbreviated transcription (Latin):
tocum pena est reipsecutiosi¬
cut maccione furtimanfes¬
tidiximus. s inquadruploĩ
c̃arcipsecutio. ut pena criplisit
siuc comphendatur raptorir
ip̃o delicto. siue nõ. Ridiculuz
est emm lennoris ẽẽ conclici¬
oms cum quisui rapuit qua
qui clamamonet. Quia tñ

Expanded text:
tra poenam rei persecutio, sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim levioris esse condicionis eum qui vi rapit quam qui clam amovet. Quia t
Abbreviated transcription (Latin):
nascit.quẽadin qui exmre li¬
bera et incerto patie natus ẽ.
quoniam nulgo cc̃ceptusi
c̃. Sufficit aut liceram fuisse
mrem cotor quo nascitur.lz

Expanded text:
nascitur: quemadmodum qui ex matre libera et incerto patre natus est, quoniam vulgo conceptus est. sufficit autem liberam fuisse matrem eo tempore quo nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Eficia rectorumꝓ T¬
uitiarum tuc magnisi¬
centieluts uolumus admoni
ut susceptos moffitio proprio
ułprobatos cohortumnomiẽ
ullegionum priuillii s extimẽt
uicumq posorenam primi¬
pilanusmaiore lererurnr¬
brditanonire suostituat alrerm
curie tradat obsequiis cerisqua
uoluerit milicia proisuris sin
ti fatisfacere cogaturgeuneqdi
ordini pamerestituat nullo cõ¬
trahanc formam benefitiouali¬
turodamus autemlinamtam
pr̃ib eorum quamip̃is quihu
leg̾ auctoritate cuutatum obse¬
quio aganturursiquos cuna¬
les patrocimo principauum ĩ¬
uenent excusar mmedium pro¬
ferrat ut⁊ ip̃i simlib offitiis de¬
S
Iapparitordefugit emnio¬
sus edictumi quortu ocan
possit adieeraconditioneiegib
proqualitate peceati sententia
proferraturueniam emintau¬
bo non pmittimusnec indul¬
gentiis crmina subleuamus.
rdinariorum indi L¬
cumapparitores qui uel
speculatorumulordinanoruz
auingennt gradunullo ar¬
morumnimeronullastipen¬

Expanded text:
ficia rectorum provinciarum tuae magnificentiae litteris volumus admoneri, ut susceptos in officio proprio vel probatos cohortium nomine legionumve privilegiis aestiment uicumque per Osdroenam primipilarium maiore laetatur nuhereditario iure substituat, alterum curiae tradat obsequiis, ceteris quam voluerit militiam provisurus. Sin ti satisfacere cogatur et curiaordini patriae restituat, nullo contra hanc formam beneficio valituro. Damus sane licentiam tam patribus eorum quam ipsis, qui huius legis auctoritate civitatum obsequio adgregantur, ut, si quos curiales patrocinio principalium invenerint excusari, in medium proferant, ut et ipsi similibus officiis deSi apparitor diffugerit criminosus, edictum, quo revocari possit, adiecta condicione legibus pro qualitate peccati sententia proferatur. Veniam enim talibus non permittimus nec indulgentiis crimina sublevamus.rdinariorum iudicum apparitores, qui vel speculatorum vel ordinariorum adtigerint gradum, nullo annorum numero, nulla stipen
Abbreviated transcription (Latin):
ces putancrunt ec dubium damu
eis licentiam dehiisnuntiare nob
et consulenos ut discant que necõ¬
a suntctita qdagendum eecplicet
et faciat iusta simulrdabiliaq inti
sisħ̾ fiant manifesta etdiscant qai
pomimanobcura c̃eori urilitatis
paritctequitatis.

Expanded text:
ces putaverint esse dubium, damus eis licentiam de his nuntiare nobis et consulere nos, ut discant quae necessaria sunt, et ita quod agendum est explicent et faciant iusta simul rationabiliaquersis haec fiant manifesta, et discant quia per omnia nobis cura est eorum utilitatis pariter et aequitatis.
Abbreviated transcription (French):
ministrationem subire compe¬
llantinr qui propt̾ nr̃amimiste¬
nanecsiuscuram sen prouisio¬
nem diugenter deferre possunt
ate. iurorum spectabiuum cõi¬
mitum seumbunorum decoa¬
tismr uelfuerint miuatenus
uolentes. administrone pretuẽ

Expanded text:
ministrationem subire compellantur, qui propter nostra ministeria nec suis curam seu provisionem diligenter deferre possunt.ate virorum spectabilium comitum seu tribunorum decorati sunt vel fuerint, nullatenus nolentes administrationem praeturae
Abbreviated transcription (Latin):
competuntquiplenostipendio¬
rum numero funguntur: uspa¬
re teiuis pmittit.qñ non perfc̃o
statuto militic tp̃re. necomibu
scipendiis  decursissacrõ solutu
te etiam ip̃e confitears.¶dez¬

Expanded text:
competunt qui pleno stipendiorum numero funguntur, usurpare te ius permittit, quando non perfecto statuto militiae tempore nec omnibus stipendiis decursis sacramento solutum te esse etiam ipse confitearis. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
fisci
rati¬
pat
obligarctur: perfectam doã¬
tionem prediorum fecisse.
fuent probatus.qdcitra fra¬
udem creditorum gestum c̃

Expanded text:
fisci ratipater obligaretur, perfectam praediorum donationem fecisse fuerit probatus, quod citra fraudem creditorum gestum est
Abbreviated transcription (Latin):
nprobaiut. tunc demumre
liud mulcte nominequan
sicesanã nom̃ incideritad
usurpatõem constitutioniꝰ
istins non debebit accedere.
siquidem consuctudo frardi¬
um quib predictiominai
tẽmarie consueũnt exeeptõ¬
nem corumdem meruerit.

Expanded text:
probaverit, tum demum res liud mulctae nomine, quansariani nomen inciderit, ad usurpationem constitutionis istius non debebit accedere, si quidem consuetudo fraudium, quibus praedicti omnia temerare consuerunt, exceptionem eorundem meruerit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃apta frande eptori
ulgraqueobligata sunta
fisco uenicruntaditus pcu¬
ratormeus debitam quan¬
citatemifcienti. restitui ca
precdia iubebit. ¶Mpera
suprincipis maliam cunta¬
tem translaci suntͥnampre¬
dia corumque anteq̃m de
decretum estimsi aliudspa¬
liprecepto augusta maiest¬
as decreucrih tigitur. aprĩ¬
cipibus salubriterstatutũ
⁊ eos existere minime oporte

Expanded text:
ta fraude emptoris vel gratia quae obligata sunt a fisco venierunt, aditus procurator meus debitam quantitatem inferenti restitui ea praedia iubebit. Impp. Dsu principis in aliam civitatem translati sunt. nam praedia eorum, quae antequam demdecretum est, nisi aliud speciali praecepto Augusta maiestas decreverit. Vt igitur a principibus salubriter statutums eos exsistere minime oporte
Abbreviated transcription (Latin):
cibrs meus illam rem datoqc
commissa relicta⁊ ꝑenorem
soluta.xepeti non posse sacris
consticutõibo cautum erat.
¶Postumo quosalienomr
cilit antea legabatur. Est aut
alienus postumus qui natu
unt suos hrs testatoris futu¬
ros noẽ. ideoq exemancipato
filio conceptus nepos ex̃ncu¬
hrs erat postumus auo.Set
nec huuismoi spes penitus ẽ
sinc iusta emendatoe relictae
um in nr̃o consticutõ poĩtaẽ¬

Expanded text:
s meus illam rem dato. ’commissa relicta et per errorem soluta repeti non posse, sacris constitutionibus cautum erat. Postumo quoque alieno inutiliter legabatur: est autem alienus postumus qui natus inter suos heredes testatoris futurus non est: ideoque ex emancipato filio conceptus nepos extraneus erat postumus avo. Sed nec huiusmodi species penitus est sine iusta emendatione derelicta, cum in n
Abbreviated transcription (Latin):
nocut adres qrum cumille
perhrdatoe i fc̃am incumi
expssm fĩ participem nolint.
Sinoablatampartem añ cõ¬
plente morientis noluntatẽ
prins deduximiis. adsubsti

Expanded text:
vocare ad res, quarum eum ille per exheredationem factam in eum expressim fieri participem noluit? Si vero ablatam partem a non complente morientis voluntatem prius deduximus ad substi
Abbreviated transcription (Latin):
fortunam hnrtunc ppomq
exhis uoluerit imple qõpre¬
ceptum ẽ Ecliquos autem ł¬
gatanos ul frocicõmissanos
quicumq nich alturros ĩh

Expanded text:
fortunam, tunc praeponi ex eis voluerit implere quod praeceptum est; reliquos autem legatarios vel fideicommissarios, quicumque nihil alt
Abbreviated transcription (Latin):
similit autem caliã optinere
prius anobtraditum ordi¬
nemres ilemirebiqz honcre
coherente q̃tenus oporteat i¬
conplenca que in testatõre
secundum legem sicurpriu
institutioctiam substiturdẽ
stirutum nolentemuement
omnes resscm legem cõple¬
tem que renctasunt. Et sicil¬
lonolente tunc ao cobrdesi
⁊legatanos ersernos er qui
ab intestato ⁊ qui er̃ sunt.et
ficientium ⁊ legittim as dispͣ¬
adrantas respetimus succe̾¬

Expanded text:
Similiter autem talia obtinere: prius a nobis traditum ordinem res venire, ubique onere cohaerente, quatenus oporteat compleri ea, quae testator secundum legem, sicut prius institutio etiam substitutum volentem venient omnes res secundum legem complentem quae relicta sunt, et sic illo nolente tunc ad coheredes et legatarios et servos et qui ab intestato et qui extra sunt et ficientium legitimas dispoad tantas respeximus succe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquare controusiam. Quo
casu prodite actiones inrez
sunt.Ueluti suem corpalei
possideat. quisꝙticius suãeẽ
affinnat.et possessor domur
secius cẽ clicat. nam siticius
suam ee intendat.inremac
ẽe uis. ues fundo forte uledi¬

Expanded text:
o casu proditae actiones in rem sunt. veluti si rem corporalem possideat quis, quam Titius suam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in esse fundo forte vel aedi
Abbreviated transcription (Latin):
age se purare su impic egerint
⁊ nt custodiant iusiirandum
ꝓpca suampstituere castitate.
cumoporteretagnoscere quia
h̾modi tñsgressionesmagis p¬
placent deoq̃miuns uirandi
obseruatonesnocnimsiquis
abaliquons mrandumaccep¬
it quia occidet forsan aũ adulta¬
br̃ au aliquidagz tale illicitum
ita turpe⁊ illicitum⁊ ad pditoem
ducens. Ioq liceat muli licet hꝰ¬
modi ins iurandum mraint re¬

Expanded text:
agere se putare, si impie egerint, et ut custodiant iusiurandum propterea suam prostituere castitatem: cum oporteret agnoscere quia huiusmodi transgressiones magis placent deo quam iurisiurandi observationes. Non enim si quis ab aliquo iusiurandum acceperit, quia occidet forsan aut adulterabitur aut aliquid aget tale illicitum,ita turpe et illicitum et ad perditionem deducens. Ideoque liceat mulieri, licet huiusmodi iusiurandum iur
Abbreviated transcription (Latin):
qui psumpsit ommnotale ius¬
irandum accipe⁊ hanc scilicet
crigendam padministroempro¬
untialem⁊dandam cisciente iy¬
dice quiasincglerit tenebr adcã
deponens.administroem hrdes¬

Expanded text:
qui praesumpserit omnino tale iusiurandum accipere. Et hanc scilicet exigendam per administrationem provincialem et dandam ei; sciente iudice quia. si neglexerit, tenebitur ab ea deponens administrationem, heredes
Abbreviated transcription (Latin):
onc rccede⁊ nullam infercis
ncc̃citatem ꝑsoanm harump̾¬
sentaronis. smpresenti conpe¬
tabilem calumpniam contra
studendam anobfi castitatem.
quia cos fidenissores accipe pro¬
hibun mus inuenisse illos aliã
uiam adimpietatem deducen¬
temmaiorem ius uirandum
enim exigere quia nunq̃m abi
ĩpia. etturpiopatione cessabrt.
¶Mulres autem existentesi
misas⁊sic malese ductas pie

Expanded text:
 nullam inferri eis necessitatem personarum harum praesentationis. Sed in praesenti competabilem calumniam contra studendam a nobis fieri castitatem. Quia enim eos fideiussorem accipere prohibuimus, invenisse illos aliam viam ad impietatem deducentem maiorem: iusiurandum enim eas exigere, quia numquam ab impia illa et turpi operatione cessabunt, mulieres autem existentes miseras et sic male seductas pie