comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gidis aũt xussio ꝯmouet pluuias disiectis oppida muris. Unũ lani aliud Saturni Iani ñc ue¬
ueteribus: et nutritus ẽ ĩ lautis carinis Uictor alcides subiit
deo cõpone te ĩ similitudĩem numĩs. Angusti spter fastigia tecti dix̃  contrarietate q̃situs
ornatus. Nit n angusti tecti subter fastigia ingentẽ ęneã dux̃ ꝑ elle libistidis ursȩ. spẽs ꝓ gnẽ¬
Nam cuiꝰlib& fere possumꝰ accipẽ. Ex territa mater. Idco territa. qr mater dictis diuinũ
ĩspirat amorem: petitura pro filio de adulterio procreato orõneta suã ĩgenti arte composuit
Qx etam uulcanꝰ ip̃e testatua dicens. quid cãs petis ex alto: nõ naꝑta est eius peticio sed lõ¬
go ꝑhemio ꝑuersam amore mariti circũueĩt mentẽ. Ergo q̃stionẽ hanc q̃ nascit᷑ ex peticiõ
ueneris impudica soluimꝰ his modis pͦ ꝗ uulcanũ amore circũuenit Deinde ꝙ nacta est

Expanded text:
gidis autem concussio commovet pluvias. DISIECTIS OPPIDA MVRIS unum Iani, aliud Saturni, iam tunc vegidis autem concussio commovet pluvias. DISIECTIS OPPIDA MVRIS unum Iani, aliud Saturni, iam tunc veveteribus et nutritus in lautis carinis. VICTOR ALCIDES SVBIIT DEO compone te in similitudinem numinis. NON ASPEornatus, ait enim 'angusti tecti supter fastigia ingentem Aenean duxit'. Ad v. 368 enam cuiuslibet ferae possumus accipere. EXTERRITA MATER ideo territa, quia mater. DICTIS DIVINVM INSPIRAT AMOREM petitura pro filio de adulterio procreato orationem suam ingenti arte conposuit: quod etiam Vulcanus ipse testatur, dicens «quid causas petis ex alto?». Non enim aperta est eius petitio, sed longo prooemio perversam amore mariti circumvenit mentem. Ergo quaestionem hanc quae nascitur ex petitione Veneris inpudica, solvimus his modis: primo quod Vulcanum amore circumvenit, deinde quod nacta est
Abbreviated transcription (Latin):
lata. urea nũc. nũc ad utrũq ptin& et ad aureã. &ad sarpeiã sedem. Nã sarpeia sedes dicta est
a tarpeia uirgine: Cuta .n. Romulus contra sabinos bella rractaret: et tarpeio ciuidã dedisset
arcem tuendam. filia eiꝰ tarpeia aquatũ profecta ĩ hostes ĩcidit: quã cũ cohortarẽt᷑ ad ꝑditionem
illa ꝓp̃mio poposcit ornatũ manuũ sinistraꝵ idest armyllas factas. facta itaq arcis proditione¬
ĩ hostes ĩgeniosa morte promissa soluerũt. Nã scuta .i. sinistra& manuũ ornatũ suꝑ illã iaciẽtes
cam luce pͥuauerũt: quȩ illic sepulta tarpeies sedi nomen ĩposuit a elligio. idest metus ab eoꝙ
uenisse relligionẽ. Unde apud eos natiis fingit᷑ iuꝑꝑ Aegida concutẽt. hĩc distinguẽdũ esti
Nam aegida ÷ pellem amalthee caprȩ a qua nutritus est. Insinistra uꝑꝑ tenet & extra nỹbosq
ceret et dextra fulmĩa cõmouẽt. Nam mõ nymbos pro fulmũbus posuit: q̃ de dextra iacit Ne¬

Expanded text:
348 Avrea nunc 'nunc' ad utrumque pertinet, et ad 'aurea' et ad 'Tarpeiam sedem': nam Tarpeia sedes dicta est a Tarpeia virgine. cum enim Romulus contra Sabinos bella tractaret et Tarpeio cuidam dedisset arcem tuendam, filia eius Tarpeia aquatum profecta in hostes incidit. quam cum hortarentur ad proditionem arcis, illa pro praemio poposcit ornatum manuum sinistrarum, id est armillas. facta itaque arcis proditione hostes ingeniosa morte promissa solverunt: nam scuta, id est sinistrarum ornatum, super illam iacientes eam luce privarunt. quae illic sepulta Tarpeiae sedi nomen inposuit. Ad v. 349 Religio id est metus, ab eo quod invenisse religionem, unde apud eos natus fingitur Iuppiter. Ad v. 354 Aegida concuteret hic distinguendum: nam aegida, CIERET et de dextera fulmina commoveret: nam modo nimbos pro fulminibus posuit, quae de dextera iacit. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
at utriusq natit medium i inter mortalitatẽ et diuinitatem. Sunt numĩa aliqua tomu
ipe e dus comunibus aras Irem paulopost dat salios hruli qs lartis et nõ dubiũ est fsr&¬

Expanded text:
id est inter mortalitatem et divinitatem. Sunt enim numina aliqua tantum id est inter mortalitatem et divinitatem. Sunt enim numina aliqua tantum «et dis communibus aras». Item paulo post dat salios Herculi, quos Martis esse non dubium est. HER
Abbreviated transcription (Latin):
tisi hẽent uuis hospicu. Incertũ n erat quo aĩo ueu̾ent unde enam łeules praoabiu paboso
nõ est susceptus. Postea uero cũ se et iouis filiũ ee dixisset et morte Caci iurtute suã pipousss
est suscepnis et pronumĩe est hĩnus. Demq ei ara maxita est conistituta & hruli delyloicus
matutino sacrificio cũ circi solis occasum essent sacra repetenda. pontius por aduenit. pinan
postra exnsiam redditis uinde uatus hercules statuit ut Piparioꝵ familia nit̃i mnitustra essa¬
stalia fore p̃dixerat. Cũ go de suo arm̃to adsua sacrificia done dedisset ĩuerti sunt duo sene itio¬
fac̃ ꝯmernoratioẽm ut pmusq pontuis ibat & aũt dic̃ domus ħculei custos pinana sacti non
est contras. Nam custos ẽ mĩstra ut ĩ xi. ac triuię custos iam dndũ ĩmontbopis alta sedet
comunẽq uocate deũ :ant qrarguius est
hcules et s̃. dr̃ eneas tam grecosꝗͣ troianos de uno sangiũs fonte descendẽ Aut comunẽ deũdi

Expanded text:
erent ius hospitii; incertum enim erat quo animo venirent. unde etiam Hercules primo non est ab Euandro susceptus; postea vero cum se et Iovis filium dixisset et morte Caci virtutem suam probasset, et susceptus et pro numine habitus est. denique ara est ei maxima constituta, quod Herculi Delphicusmatutino sacrificio cum circa solis occasum essent sacra repetenda, Potitius prior aduenit, Pinarius postea extis iam redditis, unde iratus Hercules statuit ut Pinariorum familia tantum ministra esstalia fore praedixerat. cum ergo de suo armento ad sua sacrificia boves dedisset, inventi sunt duo senecommemorationem, ut «primusque Potitius ibat». Quod autem dicit «domus Herculei custos Pinaria sacri» non est contrarium; nam ‘custos’ est ministra, ut in undecimo «at Triviae custos iamdudum in montibus Opis alta sedet», Communemque vocate deum aut quia Argivus est Hercules et supra dixit Aeneas tam Graecos quam Troianos de uno sanguinis fonte descendere: aut communem deum di
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt minioĩs ĩ aruuis. late sacer: hac est nõ solũ colebat᷑ a ciuibus. sed ab accolisNi
gra umbrosa: more suo. Ueteres sacrasse pelasgos.De his naria est opinio.Nam alii cosab
atheniensibus alii alaconibus. alii a thessał dñt origĩem ducẽ quod est propensius. Nã
multas in italia pelasgoꝵ ꝯstat esse ciuitates: hi pͥmi italiã tenuisee ꝑhibent᷑. Aruoꝵ paco¬

Expanded text:
qui sunt Minionis in arvis». LATE SACER hoc est non solum colebatur a civibus, sed etiam ab accolisqui sunt Minionis in arvis». LATE SACER hoc est non solum colebatur a civibus, sed etiam ab accolisgra umbrosa, more suo. Ad v. 600 Veteres sacrasse pelasgos de his varia est opinio; nam alii eos ab Atheniensibus, alii a Laconibus, alii a Thessalis dicunt originem ducere, quod est propensius: nam multas in Thessalia Pelasgorum constat esse civitates. hi primi Italiam tenuisse perhibentur. P
Abbreviated transcription (Latin):
spectus. conspicuus: conspicabił. Nam pro nomine participiũ posuit Ante alios astroq di
ligit ignes. Uenus in coelo hẽt unã propriã stellam: q̃ oriens incifeꝵ. ocideas uesperũ
facit. Inde Stacius & alterno dephendit̾ orunus inortu. hẽt &̃ alas duas unã in sig taun
et unã ĩ septẽtrione unde &̃ Taurus domus esse dr̃ ueneris. Ideo dix̃. quẽ uenus ante alios
astroꝵ diligit ignes sacrũ. uenerabile tenebras aũt resoluit peruibar .i. lucifee: quod sola
possidens neccio aliquod efficit lumen a gmĩe facto: sigraen prop̾e est exercitus ambulãs
quicꝗd fuerit aliud abusiue dr̃ siue stans siue castramentas. prope cerens amnẽ: stgylla
cuutas est thusciȩ a conditore appellata. cui ex inscitia romana aliud est ĩditũ nomen
quid audirent ignorantes et optimũ dice̾tes si pus eos salutarent dixerũt

Expanded text:
spicuus, cospicuus, coLIGIT I. Venus in caelo habet unam propriam stellam, quae oriens luciferum, occidens vesperum facit: inde Statius «et alterno deprenditur unus in ortu». Habet etiam duas alias, unam in signo tauri et unam in septentrione, unde etiam taurus domus esse dicitur Veneris: ideo dixit ‘quem Venus ante alios astrorum diligit ignes’. SACRVM venerabile. TENEBRAS autem RESOLVIT propter iubar, quod sola possidens aliquod efficit lumen. AGMINE FACTO agmen est proprie exercitus ambulans: quicquid fuerit aliud abusive dicitur. PROPE CERITIS AMNEM Agylla civitas est Tusciae, a conditore appellata, cui ex inscitia Romana aliud est inditum nomen. quid audirent ignorantes et optimum ducentes si prius eos salutarent, dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uenda aũt uel contra ipm̃. uel ab ip̃o initimo: aut ĩfinitimo aut finitimo capiti uiduas¬
set ciuibus urbem.s. uiris fortibus ꝑemptis. et proprio uiduasset dix̃. qr urbs est feminini
gnĩs horatus abusiue. & satis in ꝯgrue gne̾ masculio posuit dicens uidiuis pharetra
nsit apollo. At uoso suꝑi: iam hic quasi pr̃ loꝗtur. Diuisa n. est hec allocuno et ultiã
fortis est. ut qual cram cum pͥmam aciem p̃neste sub ip̃a straui. durare laborem. ip̃i sci¬
licet senectutis. Ferentius senectiis ip̃a morbus est. Durare aũt est sustinẽ. horatius
ac sine funibus durare carinȩ pñt ĩperiosus equor. & Uirgilius. Durate & uos inet rebus
suate secundis. In fandũ casum parentis est. ꝙ formidat nolle memorare. crudelẽ uitã.
adeo adornatuma ꝑtinet tm̃. pso agiĩe pallas ĩ medio: hitic &̃ fuit mos. ut tyrones ponẽnt
ĩmedio. et ambirent uiri fortes exercitum Aut certe honoris est mediũ locũ ĩ exercitu te¬

Expanded text:
enda’ autem vel contra ipsum, vel ab ipso. FINITIMO aut in finitimo: aut finitimo capiti. VIDVASSET CIVIBVS VRBEM scilicet viris fortibus peremptis. Et proprie ‘viduasset’ dixit, quia urbs generini: Horatius abusive et satis incongrue in genere masculino posuit, dicens «viduus pharetra risit Apollo». AT VOS O SVPERI iam hinc quasi pater loquitur. Divisa enim est haec adlocutio, et ultima pfortis est, ut ‘qualis eram, cum primam aciem Praeneste sub ipsa s.’. DVRARE LABOREM ipsius scilicet senectutis: Terentius «senectus ipsa morbus est». ‘Durare’ autem est sustinere: Horatius «ac sine funibus vix durare carinae possunt imperiosius aequor». INFANDVM CASVM parentis esv. 578 Infandum casum parentis est quod formidat nolle memorare. Ad v. 579 Crudel‘adeo’ ad ornatum pertinet tantum. IPSE AGMINE PALLAS IN MEDIO hic enim mos fuit, ut tirones ponerentur in medio, ambirent viri fortes exercitum. aut certe honoris est medium locum in exercitu te
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsignuã aut mittit ĩsignia ⁊ ornamẽta regalia Nut reuera mãdat ĩsignia i magna ueq
cstris surtedatti et capessam iegna nirbena sed mihi tarda gelu. ocurrit tacitis q̃ snoĩbꝰ
dicens senõ ulse pe ctalem seniscm siliũ uero ꝑꝑ mixtũ genus ꝑ ongĩem mr̃is unde eneã¬
dit collibus umbras Que numĩa poscũt ut externos optate duces. Italũ fortissime ducto

Expanded text:
a, id est omnia ornamenta regalia, aut re vera ‘mandat insignia’, id est magna, ut a, id est omnia ornamenta regalia, aut re vera ‘mandat insignia’, id est magna, ut castris succedam et capessam regna Tyrrhena. SED MIHI TARDA GELV occurrit tacitis quaestionibus, dicens se non isse propter aetatem senilem, filium vero propter mixtum genus per originem matris: unde dit collibus umbras». QVEM NVMINA P. Vt «externos optate duces». ITALVM FORTISSIME DVCTO
Abbreviated transcription (Latin):
doet quõ aptiuos nouis poenis affligerent. occisoꝵ eos religatites caidauerbꝰ qđ Uigiliꝰ
dar  erenuo sciens lactũ et de tyrrlenoꝵ gente. Sane illo xpr̃e tirbeni dc̃ĩ sũt post rsci
sydi aũt a lydo rege fre ꝗͦ ĩ prouintia remanẜat. Quid memorẽ ĩ fãdas
cedes figura oratoria q̃ paralipsis uo̾at᷑. Cicero Nam illa nimis antiqua p̃tereo e ffera. cru¬
etta Nucapin ip̃r ut ꝙ dũ prius omen ĩ ip̃m cõuertant ⁊ ormẽn genus: exclamatio ẽ in¬
bat et ut arum historio est stilis defendier. defendi ÷ defendebat᷑: & uertit historiata
Acdam aut dabo aut reuera addã hñtibus tarcontẽ. longeiius aruspex: argum̃to etanis
uule dotũ uideriꝰ oprate duces uotis .s. ho. acies campo qͣi iã ĩbellũ ꝑati Rcgniq coronã.
isigre nõ i ueri coronã quã thusci nũꝙͣ reges hũerunt gͦ sp̃ẽs est pro gnẽ Mandatꝗ¬

Expanded text:
docet, cum captivos novis poenis adfligerent, occisorum eos religantes cadaveribus. Quod Vergilius docet, cum captivos novis poenis adfligerent, occisorum eos religantes cadaveribus. Quod Vergilius dat Mezentio, sciens lectum esse de Tyrrhenorum gente. Sane illo tempore Tyrrheni dicti sunt, post Tusciydi autem a Lydo, regis fratre, qui in provincia remanserat. QVID MEMOREM INFANDAS CAEDES figura oratoria, quae paralipsis vocatur: Cicero «nam illa nimis antiqua praetereo». EFFERA cruenta. DI CAPITI IPSIVS ut «quod di prius omen in ipsum convertant». TORMENTI GENVS exclamatio est inbat: et, ut diximus, historicus stilus est. DEFENDIER defendi, id est defendebatur. Et vertit historiam; ADDAM aut dabo; aut re vera addam habentibus Tarchonem. LONGAEVVS ARVSPEX argumento aetatis vult doctum videri. OPTATE DVCES votis scilicet. HOC ACIES CAMPO quasi iam in bellum parati. REGNIQVE CORONAM insigne, non re vera coronam, quam Tusci reges numquam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃eratꝰ unde est gens illi tripx ppłi sõgente quaterni. Quam fors ĩopina: hoc bñficł casꝰ p̃stat
ꝗ effic̃ ut eo tp̃re q̃ras auxiliũ quo tyrrheni ducẽ reꝗrũt. fatis huc te poscentibꝰ affes. ꝑge
fortuna oi pocens et in eluctabile fatum. Siaũt legeris affers talis erit sensus fati necci¬
laro incolit fundata uetusto antiquo opere ut templi dei saxo uenerabar structa uetisto.
rois agolline sedes q̃ nũc cere dr̃ Eydia quõdam gens quõcdam ĩ sedit nõ bello quõdã p̃clara¬
Nam enĩ Rorebat Snc ã s diximus taconũ ꝓuiciã ẽt̃ Cuiꝰ dũ breuitas duos frẽs lydum
Attrhenũ stne nõ poscet. et forte tyrrhenus cũ ingenti multitudĩe ꝑfectus ꝑtem italie
tenuit &Nitheniã nominauit hi dui piraticã exercuerũt. unde & Cicero ĩ hortensio

Expanded text:
praeerat: unde est «gens illi triplex, populi sub gente quaterni». QVAM FORS INOPINA hoc beneficium casus praestat, praeerat: unde est «gens illi triplex, populi sub gente quaterni». QVAM FORS INOPINA hoc beneficium casus praestat, qui efficit ut eo tempore quaeras auxilium, quo Tyrrheni ducem requirunt. FATIS HVC TE POSCENTIBVS ADFER perge «fortuna omnipotens et ineluctabile fatum». Si autem legeris ‘adfers’, sensus erit talis: fati necessir’ et ‘adfers’. SAXO I. F. VETVSTO antiquo opere, ut «templa dei saxo venerabar structa vetusto». VRBIS AGYLLINAE SEDES quae nunc Caere dicitur. LYDIA QVONDAM GENS ‘quondam insedit’, non ‘quondam belne etiam supra diximus, Maeoniam provinciam esse. Cuius dum brevitas duos fratres, Lydum et Tyrrhenum, ferre non posset, ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus partem Italiae tenuit et Tyrrheniam nominavit. Hi diu piraticam exercuerunt, ut etiam Cicero in Hortensio
Abbreviated transcription (Latin):
memor: scilz promissi auxilii ut auxilio tutos dimittã opibusq uiuabo. heros. ha no¬
men nõ trã pñtis est uirtutis. sed & preterite. unde estꝙ Euandrũ hercem dic̃ cũ sit uir¬
uictas satis mature eꝗdem dix̃ idest ego quidem noiã te uiuo uictã nõ arbitror. qͥtũ est
ĩ opĩone mea pro nomĩe tant̾o.pro tiii nomĩs głia. Et mire circũsonat aritus. et breuitatẽ
sui ĩperii oñdit. & hostillem neccĩtatẽ obquã se penitus exarmare nõ poterat. Tusco clau
dimur amni. tusco ideo dix̃. ꝗr ip̃e fuit romaĩ finis ĩperii. Iuuenał. et q̃ ĩperi fines tybe¬
rinũ uirgo natauit. Sed tibi ego: artificiose agit ut & q̃ mõstrant᷑ auxilia ip̃iꝰ uideant¬
ẽẽ Ingentesaũt ppłos nõ sine cã dix̃. Nam thuscia xii. lucumones huĩt idest reges ꝗbꝰ unꝰ

Expanded text:
 464 Sermonum memor scilicet promissi auxilii, ut "auxilio tutos dimittam opibusque iuvabo" . heros hoc no 464 Sermonum memor scilicet promissi auxilii, ut "auxilio tutos dimittam opibusque iuvabo" . heros hoc nomen non tantum praesentis est virtutis, sed et praeteritae: unde est quod Euandrum heroem dicit, cum sit virROIAE VICTAS satis mature ‘equidem’ dixit, id est ego quidem Troiam te vivo victam non arbitror, quantum est in opinione mea. PRO NOMINE TANTO pro tui nominis gloria. ET MVRVM CIRCVMSONAT ARMIS et brevitatem sui ostendit imperii et hostilem necessitatem, ob quam se penitus exarmare non poterat. 'amni' autem 'claudimur Tusco' ideo dixit, quia ipse fuit Romani finis imperii: Iuvenalis "et quae imperii fines Tiberinum virgo natavit" . ur. ‘Ingentes’ autem ‘populos’ non sine causa dixit: nam Tuscia duodecim lucumones habuit, id est reges, quibus unus
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. partun reddũt ꝑtima uentos accipiũt. Stridentia tngunt. tingendo stridere
faciunt. In numeꝵ: ĩordinẽ: ut tũ uero ĩnumeꝵ faunosq ferasq uideres ludẽ. for¬
cipȩ: forfices sũt quibus incidimꝰ: forcipes sunt forfices ꝗbus aliꝗd foruũ tenemus qi
foruicapes. Nam foruũ est calidũ. unde & formosos dicimus ꝗbus color sanguĩs ruborẽ
pulchritudĩs creat dum hec propat: proꝑanter facit et est honesta locuto. Aeoliis. Nã ut
Uulcanus defemore Iouis fingit᷑ procreatꝰ ꝙ fulmina de imo aere nascũt. quod &̃ Inca
et dic̃ crepidas: quas pꝰ huere senatores post eꝗtes romani nũc milites. egeũ ensem. archa¬
demissa ableua pantherȩ terga retorquens:a sinistro humero pellẽ demissam hũit quã te¬
torquens et indexiram reuocans ꝑtem se amiciebat. Gemini custodes: hoc et ihomero le¬

Expanded text:
tempore parte reddunt, parte ventos accipiunt. STRIDENTIA TINGVNT tingendo stridere tempore parte reddunt, parte ventos accipiunt. STRIDENTIA TINGVNT tingendo stridere faciunt. IN NVMERVM in ordinem, ut «tunc vero in numerum Faunosque ferasque videres ludere». FORCIPE forfices sunt quibus incidimus, forcipes quibus aliquid forvum tenemus, quasi forvicapes; nam forvum est calidum: unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. DVM HAEC DVM PROPERAT properanter facit: et est honesta elocutVulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascuntur: quod etiam et dicit crepidas, quas primo habuere senatores, post equites Romani, nunc milites. alii calcDemissa ab laeva pantherae terga retorquens a sinistro humero pellem demissam habuit, quam retorquens et in dexteram revocans partem se amiciebat. Ad v. 461 Gemini custodes hoc et in Homero le
Abbreviated transcription (Latin):
qangues: gorgonis .s. capiti. deserto uertentẽ lumĩa collo. aut sua lumĩa curcũferẽtẽ & mor¬
tis indignatione q̃rentem. quoꝵ se interitu posset ulcisci Aut certe ĩtuentũ lumĩa ĩsaxa uer¬
tentẽ. hoc aũt caput ideo Minerua fingit hẽre ĩpectore. ꝗ illic est omĩs prudentia q̃ ꝯfundit
alios et imꝑitos ac saxeos ꝯprobat. Tollite cuncta ĩꝗt uile ẽ qđ plęriꝗ dñt pparma martis¬
iratũ ẽẽ uulcanũ p̃stim cũ & admoĩtu Minerue et fabricent fulmĩa ciclopes Et uulcanꝰ
dixerit contra tollite. Ergo tollite aut differte ẽ aut celerius terminate.cęptosq auferte
magistra: ambitiosius. ꝙ si magistri diceret. rem ꝑsonę in artem transtulit ut si di¬
dine & soliditate. Nam & clipeũ dix̃ ꝗ magͥtudine corpus furat. unde & clipeus di

Expanded text:
ANGVES Gorgonis scilicet capiti. DESECTO VERTENTEM LVMINA COLLO aut sua lumina circumferentem et morANGVES Gorgonis scilicet capiti. DESECTO VERTENTEM LVMINA COLLO aut sua lumina circumferentem et mortis indignatione quaerentem, quorum se interitu posset ulcisci: aut certe intuentum lumina in saxa vertentem. Hoc autem caput ideo Minerva fingitur habere in pectore, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios et inperitos ac saxeos conprobat. TOLLITE C. I. vile est quod plerique iratum esse Vulcanum, praesertim cum et arment Minervam et fabricent fulmina Cyclopes, et Vulcanus dixerit 'cuncta tollite'. ergo 'tollite' aut differte est, aut celerius terminate. coeptosque avferte magistra ambitiosius quam si 'magistri' diceret: et rem personae in artem transtulit, ut si ditudine et soliditate: nam et clipeum dixit, qui magnitudine corpus furatur, unde et clipeus dic
Abbreviated transcription (Latin):
crebri sunt fulmĩa. Et prudenter his omĩbus nãm expͥmit sulmĩs. quod nec̃ce est ut per
ꝑsonitũ tonitrua oñdit ꝑ metũ fulgetras. et hũc ordĩem sic posuit ut homĩbus uidetur.
Nama re uera prior est collisio nubiũ. unde ignis emicat. Nos aũt pͥus fulgetras uideraus¬
ꝙ tonitrua audiamus: qr uelocior oculoꝵ ꝙ auriũ ssus ẽ. ẜ equacib ꝑsecutrcibꝰ Aegidaq
honiferã. Negis ꝓpe est inunimẽ tũ pectoris aereum hñs ĩmedio gorgonis fuerit Regs
uocatua. Si ĩpectore numĩs fuerit aegis uocat᷑ si ĩ pectore homĩs sic̃ in antiquis imꝑatoꝵ
statius uidemus lorica dr̃. T urbatę: pro turbantis. Nam timuit
et fecit supinã significatioẽma. Aln ad fabulã referũt: qr dr̃ ĩ bello gigantũ arma ꝑdidisse
certatĩ polibant. Ali. uolunt re uera de corio serpẽtũ dicẽ eum arma c̃e religata. Congxosq

Expanded text:
crebra sunt flamina. Et prudenter his omnibus naturam exprimit fulminis, quod necesse est ut per crebra sunt flamina. Et prudenter his omnibus naturam exprimit fulminis, quod necesse est ut per per sonitum tonitrua ostendit, per metum fulgetras. Et hunc ordinem sic posuit, ut hominibus videtur: nam re vera prior est conlisio nubium, unde ignis emicat: nos autem ideo prius fulgetras videmusm tonitrua audiamus, quia velocior oculorum, quam aurium sensus est. SEQVACIBVS persecutricibus. AEGIDAQVE HORRIFERAM aegis proprie est munimentum pectoris aereum, habens in medio Gorgonis caput: quod munimentum si in pectore numinis fuerit, aegis vocatur; si in pectore hominis, sicut in antiquis imperatorum statuis videmus, lorica dicitur. TVRBATAE pro ‘turbantis’: nam timuit homoeoteleuton, et fecit supinam significationem. Alii ad fabulam referunt, quia dicitur in bello Gigantum arma perdidisse certatim polibant. Alii volunt re vera de corio serpentum dicere eum arma esse levigata. CONEXOSQVE
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗnũꝗͣ a calenti ĩcude discedit
et ꝯpositũ Dic̃ aũt ĩfulmĩe ꝑteti nõ ꝑfectã ꝑtem iim politã fuisse Toto genitor q̃ plurima
aũt qualia ut hũc ego re eunale aspicio i talem ergo dic̃ faciebant fulmen ĩ eoꝵ siłitudĩẽ¬
qiꝑꝑ eelo iacit toto hec ẽ de diuersis partibus cęli scilicet sexdecum Tris imbris torti radios con¬
siric et coicti ĩgrindĩem. Stacuis siccos quos asꝑ hiatu p̃solidat boreas. Et sciẽdũ hoc eũ uel¬
le oñdẽ toto anno iaci fulmen. Nã ꝑ has ꝑhyphrasis tempora oñdit ãni totius: q̃ et quatuor
esse et ternos merises hẽre maĩfestũ est Unde dic̃ tris iibris torti radios. hoc est grãditus
ꝗ̃ habundat ꝑ toram hienẽ ł ris nubis aquosȩ: hoc ẽ ueris. qͦ ipr̃e niię sunt pluuię ut
et ruit ibriserũ uer Rutuli is igͥs. hoc ẽ ęstatis. Et alitis austri. hoc est autũni q̃ uẽtoꝵ

Expanded text:
uam a calenti incude discedit,et conpositum. Dicit autem in fulmine partem non perfectam, partem iam politam fuisse. TOTO GENITOR QVAE PLVRIMautem qualia, ut «hunc ego te, Euryale, aspicio», id est talem. Ergo hoc dicit: faciebant fulmeit toto caelo, hoc est de diversis partibus caeli, scilicet sedecim. TRIS IMBRIS TORTI RADIOS constricti et coacti in grandinem: Statius «sicco quos asper hiatu praesolidat Boreas». Et sciendum hoc eum velle ostendere, toto anno iaci fulmen: nam per has periphrasis tempora ostendit anni totius, quae et quattuor esse et ternos menses habere manifestum est: unde dicit ‘tris imbris torti radios’, hoc est grandinis, quae abundat per hiemem; ‘tris nubis aquosae’, hoc est veris, quo tempore nimiae sunt pluviae, ut «et ruit imbriferum ver»; ‘rutili tris ignis’, hoc est aestatis; ‘et alitis austri’, id est autumni, quo ventorum
Abbreviated transcription (Latin):
neq finitimo Mezentius unꝙͣ huic capiti insultans. Herculis n mos fuit ut &̃ nõ reogat
pͥmo xliuii. enumerauerit. hinc est ꝗ legimus herculem syrinthiũ arguiũ thebanũ ly¬
raso capite pileum accipiebatit. Cuiꝰ rei &e plautus in amphirione fac̃ ꝯmemorationem
nter nubeni.ꝑ nubem more suo. et dic̃ ĩ serena ꝑte cęli fuisse nubem ꝑquã arma portata
sunt ꝑer sudum: sudũ ẽ qĩ subudũ serenũ post pluuias. ut uer nacte sudũ a gnouit so¬

Expanded text:
'neque finitimo Mezentius umquam huic 'neque finitimo Mezentius umquam huic primo XLIII enumeraverit. Hinc est quod legimus Herculem Tirynthium, Argivum, Thebanum, Liraso capite pilleum accipiebant. Cuius rei etiam Plautus in Amphitryone facit mentionemnter nubem per nubem, more suo. et dicit in serena parte caeli fuisse nubem, per quam arma portata sunt. Ad v. 529 Per sudum 'sudum' est quasi sub udum, serenum post pluvias, ut "ver sudum" . alii
Abbreviated transcription (Latin):
qr dixerat pater. heret in expletus. Multi hic disfinguũt: ut sit in expletus hesit: et talia loci
ts est lacrimats. Alii legunt ĩ expletus lacrimis. honestius tñ est in expletũ lacrimans. ut sit
reus arbore ramus Ergo unũ uacat ꝗͣtum adantiꝗtatẽ. Et notandũ uotũ de p̃terito fieri. i
Qualis eram: aut sim talis. qͣlis tunc eram: qñ ista ꝑfeci. Aut certe laudantis est. ut qualis
eram cũ primã aciem p̃neste sub ipa straui. Scruto& incendi uictor aceruos: hoc traxit¬
de historia Tarꝗuus n priscus uictis sabinis ĩ honorẽ uulcani eoꝵarma succẽdit: quẽ po¬
bulam ꝑtinet. tres animas pꝑ tria huĩt corꝑa. Attendẽdũ sane hoc sibi Euãdrũ iũdicare: ꝗđ
fuit ĩħcule. Nam ut ille Geryonẽ extinx̃. ita hic herilum occidũt.: Inde est ꝗ paulopost dic̃

Expanded text:
ilii scilicet, quia dixerat ‘pater’. HAERET INEXPLETVS multi hic distingunt, ut sit ‘inexpletus hilii scilicet, quia dixerat ‘pater’. HAERET INEXPLETVS multi hic distingunt, ut sit ‘inexpletus htus est lacrimans'. alii legunt 'inexpletus lacrimis'. honestius tamen est 'inexpletum lacrimans', ut sit reus arbore ramus" : ergo unum vacat, quantum ad antiquitatem. et notandum votum de praeterito fieri. Ad v. 561 Qualis eram aut ut sim talis, qualis tunc eram, quando ista perfeci: aut certe laudantis est 'qualis eram cum primam aciem Praeneste sub ipsa stravi'. et bonum prde historia: Tarquinius enim Priscus victis Sabinis in honorem Vulcani eorum arma succendit: quem pobulam pertinet, tres animas propter tria habuit corpora. attendendum sane, hoc sibi Euandrum vindicare quod fuit in Hercule; nam ut ille Geryonem extinxit, ita hic Erylum occidit. inde est quod paulo post dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad pugnam ꝗ̃ꝙͣ etiam si dicẽt ꝗ se ĩpreliũ sequantur nõ ualde ab re esse uidebat᷑
hi n equites cum a Tarchõte accepisset En eas auxilia cum aliis etruscis equitib ꝑ terram mis¬
si obiuos statĩ habuere habuere bellantes. et qĩ iam hĩc reta ꝑgere uident᷑ in pliũ. Unde etiã
a Cymodocea nauiganti eneȩ dr̃. Iata loca uissa tenet forti ꝑmixtus hetrusco archas eques be¬
gnes. sine remigio & respexit ad ascendentes. dequibus ait. Remigio noctemꝗ diemq fatigãt.
um sig̃t. Pellis obit totum: pellis oñdit᷑ magnitudo ĩ hoc quod dic̃ totum obit Unguibus auris
aut qr ungues ipsi cum aruerint auri imitant᷑ colorem: aut qr solebant deaurari. Stacius
metu duplicant mrẽs: bñ duplicaat metu. Nam inest semꝑ ĩmribus uotũ ꝓ ropusꝗ pe¬

Expanded text:
non ad pugnam. Quamquam etiam si diceret ‘qui se in proelium sequantur’, non valde ab re esse videbatur: non ad pugnam. Quamquam etiam si diceret ‘qui se in proelium sequantur’, non valde ab re esse videbatur: hi enim equites, cum a Tarchone accepisset Aeneas auxilia, cum aliis Etruscis equitibus per terram missi, obvios statim habuere bellantes, et quasi iam hinc recte pergere videntur in proelium: unde etiam a Cymodocea naviganti Aeneae dicitur «iam loca iussa tenent forti permixtus Etrusco Arcas eques». SEGNIS sine remigio. Et respexit ad descendentes, de quibus ait «remigio noctemque diemque fatigant», um significat. PELLIS OBIT TOTVM pellis ostenditur magnitudo in hoc, quod dicit ‘totum obit’. VNGVIBVS AVREIS aut quia ungues ipsi cum aruerint, auri imitantur colorem; aut quia solebant deaurari: Statius metu duplicant matres bene 'duplicant metu', nam inest semper in matribus votum. propivsque pe
Abbreviated transcription (Latin):
hec o palla dederas promissa parenn Item fneas. hi nñ reditus expectatiq triũphi. het i
mea magna fides. foedera rumpant:ꝗ se factu& latiniis promisẜat nõ nerant facta hercu¬
leif sopita figribus aras: hypalage est i suscitauit aras ħeuleas ĩꝗbus erant ignes sopitibę¬
sternũq larem: ciĩ pridie sacri ficauerat et iteratio. Nam male ꝗdam exrernũ legũt idest
extraneum post hinc ad naues gradit: unũ uacat aut postaut hinc ut post hĩc digrediẽs
iubeo frundentia capris: tale est et illud pͥmus ibi ante omnes. Nui se se ĩ bella sequantu&
ĩ expedinonẽ & bellicã p̃ꝑationem. Nam ut s̃ diximus bellũ est tempus omne. quo uł pre¬
paratua aliquid piigne neccium uel quo pugna gerit᷑ Prceliũ aũt dr̃ cõflictus ipe belloꝵ
unde mõ bñ dix̃. qui se se ĩbella sequantur non ĩproeliũ Nam adauxilia petenda uadit

Expanded text:
haec, o Palla, dederas promissa parenti». Item Aeneas «hi nostri reditus expectatique triumphi? Haec mea magna fides!». FOEDERA RVMPANT quae se facturum Latinus promiserat; non enim erant facta. HERCVLEIS SOPITAS IGNIBVS ARAS hypallage est, id est suscitavit aras Herculeas, in quibus erant ignes sopiti. HESTERNVM autem LAREM cui pridie sacrificaverat. Et est iteratio: nam male quidam ‘externum’ legunt, id est extraneum. POST HINC AD NAVES G. Vnum vacat, aut ‘post’, aut ‘hinc’, ut «post hinc digrediens iubeo frondentia capris»: tale est et illud «primus ibi ante omnes». QVI SESE IN BELLA SEQVANTVR in expeditionem et bellicam praeparationem: nam, ut supra diximus, ‘bellum’ est tempus omne quo vel praeparatur aliquid pugnae necessarium, vel quo pugna geritur, ‘proelium’ autem dicitur conflictus ipse bellorum: unde modo bene dixit ‘qui sese in bella sequantur’, non ‘in proelium’; nam ad auxilia petenda vadit,
Abbreviated transcription (Latin):
ne at ⁊ oibus fiłu grãm facit. Nam dic̃ dat ibi pallas milites ducentos suo nomine ip̃e
Ruere om̃ia sic nsonat ut uideat᷑ ruina alibi cęliq ruina bñ aũt temꝑauit dicens uisa
⁊ yrrbenulꝗ tub nuigin ꝑerhera clangor wrrhenũ clangorẽ dĩ uibe ideo drapudtui¬
scor tuluam ẜstat ẽe i uentan: ꝗ tyrrbenus clangor sonus tyrhenaꝵ tubaꝵ. Et bñ griuis
oibus arma nũtiant ꝑ sonos tuba&ꝵ fragorĩtonat fragor prope est armoꝵ sonus. Q aũt
dic ĩtonat. illuc spectãt fulminat en eas armis & uult fragore tonitrua splendore ful¬
octram imitari No aũt mir est adcͦ libidĩs uenẽ allatis armis ĩ esse fulgoiẽ. Nã& ho¬
merus dit atethide oblata arma here motũ quẽdã & spũm q̃ duo ĩ aqua ct̃ manife¬
stum ẽ & tethidem aũt noiumꝰ nympham

Expanded text:
ne in omnibus filii gratiam facit: nam dicit: dat tibi Pallas milites ducentos suo nomine, ipse RVERE OMNIA sic enim sonat, ut videatur ruina: alibi «caelique ruina». Bene autem temperavit dicens ‘visayrrhenusque tubae mugire per aethera clangor Tyrrhenum clangorem dixit tubae ideo, quia apud Tuscos tubam constat inventam. ergo 'Tyrrhenus clangor' sonus Tyrrhenarum tubarum. et bene congruis odicit ‘intonat’, illuc spectat «fulminat Aeneas armis», quae vult fragore tonitrua, splendore fulgetram imitari. Non autem mirum est a Venere allatis armis inesse fulgorem: nam et Homerus dicit a Thetide oblata arma habere motum quendam et spiritum, quae duo in aqua esse manifestum est. Thetidem autem novimus nympham
Abbreviated transcription (Latin):
genus indecores: qr iste regis filiam perebat. sine me hec: hoc loco ĩtelligimꝰ sumũ dolẽ uolusse in
aliqua uerba ꝓrumpẽ. haud mollia fatu: idest uera. Nam aspera sunt: q̃ cũ uarietate dicunt falsa

Expanded text:
GENVS INDECORES quia iste regis filiam petebat. Sine me hGENVS INDECORES quia iste regis filiam petebat. Sine me haliqua verba prorumpere. havd mollia fatu id est vera: nam aspera sunt quae cum veritate dicuntur; falsa
Abbreviated transcription (Latin):
Quã rem plenuis sequens indicat uersus: et solus ferro crimen comune refellim: Idest comu¬
ne fuge ac timoris dedecus solus meis uirtutibus compͥmã corde sedato:qr de turno ait. Atq ita
& p̃stins uiribum et uiribus dicimus. Sine magnę moderatioĩs ẽ hec orano. Nam et laudat
Turnũ et tñ eum a singulari certamĩe dehortat᷑ dicens prestans animi latenter oñdit cũ ĩ feno¬
rem etiam uirtute. expendere casus. ne ex abrupio de cius uirture desperare uideat᷑ casuuĩ uarie¬
tatem se rimẽ ꝯmemorat. Sunt tibi regna prĩs dauni sunt oppida: Si ꝑꝑ regnũ dimicare dispoĩs
ad danda omnia p̃terfiliũ. Alii uero sic intelligutt. si ꝑꝑ opes et uxorem dimicaturus es hec nõ
cũq de latio. laurentio et laurentibiis aruis: scilz in ciuitate et in omni regno latinoꝵ a ec

Expanded text:
quam rem plenius sequens indicat versus ‘et solus ferro crimen commune refellam’, id est commuquam rem plenius sequens indicat versus ‘et solus ferro crimen commune refellam’, id est commune fugae ac timoris dedecus solus meis virtutibus conprimam. SEDATO CORDE quia de Turno ait «atque ita m’, et ‘praestans viribus’ dicimus. Sane magnae moderationis est haec oratio: nam et laudat Turnum quasi virum fortem, et tamen eum a singulari certamine dehortatur: dicens enim ‘praestans animi’ latenter ostendit, eum inferiorem esse virtute. EXPENDERE CASVS ne ex abrupto de eius virtute desperare videatur, casuum varietatem se timere commemorat. SVNT TIBI REGNA PATRIS DAVNI SVNT OPPIDA si propter regnum dimicare disponis,rum et promptum animum ad danda omnia praeter filiam. Alii vero sic intellegunt: si propter opes et uxorem dimicaturus es, haec nocumque de Latio’. LATIO ET LAVRENTIBVS ARVIS et in civitatibus, et in omni regno Latinorum. NEC
Abbreviated transcription (Latin):
mologia: plaut & in pyego polimnice aperte oñdit: quid sint latrones. dicens. Rex me sedutꝰ
missit ad xlucendos latrones.impauidus frangit telũ: luca. ꝑferrũ tanti securus uuilneris
exit ffremit ore cruento: fremit. licet hẽat os suo cuore ꝑfusum. Sanie ip̃a ꝯpatio exitũ oñdit
futurũ. Nã &̃ turnus ruet ĩ mortẽ ferocitate ꝯpulsꝰ sic ĩ uiꝰ indicat futu& reginȩ exitũ dicẽs
nulli dicant temꝑare hoc ĩterpoitam niũctionẽ. retractent: repetant. et reuoluãt. congredior
Stanꝰ. ubi polynicẽ ubi induc̃ loqñtem. Non me illi domꝰ anxia culpet expectet ue trucesa
obliquo lumine nati Unde & sup̃ait poeta se signari oculis. esertorem asiȩ ut exulibꝰ ne dit̾
colerem. Bedeint spectentq latini: latenter eos ignauie arguit. ꝙ solus omĩbus ꝗescentibꝰ dimic&

Expanded text:
mologia. Plautus in Pyrgopolinice aperte ostendit quid sint latrones, dicens «rex me Seleucus mologia. Plautus in Pyrgopolinice aperte ostendit quid sint latrones, dicens «rex me Seleucus misit ad conducendos latrones». INPAVIDVS FRANGIT TELVM Lucanus «per ferrum tanti securus vulneris exit». FREMIT ORE CRVENTO fremit, licet os habeat suo cruore perfusum. Sane ipsa comparatio exitum ostendit futurum: nam etiam Turnus ruet in mortem, ferocitate conpulsus: sic in quarto indicat futurum reginae exitum, dicens nulli dicant, temperare hoc interpositam coniunctionem. RETRACTENT repetant et revolvant. CONGREDIOR Statius, ubi Polynicen oblique inducit loquentem «non me ullius domus anxia culpet expectentve truces obliquo lumine matres»: unde etiam supra ait poeta «se signari oculis». DESERTOREM ASIAE ut «exulibusne datur cens ‘sedeant spectentque’ latenter eos ignaviae arguit, quod solus, omnibus quiescentibus, dimicet:
Abbreviated transcription (Latin):
ferarũ. Sautiꝰ aũt pectus .i. sautiũ pectus heñs. & bñ alia uerba interposuit. ꝗr
sautius pectus sonabat asperrime. et imꝑius poterat soloecismus uideri: Grauiuulnẽ. forn ut
ferit ense grauẽ tymbreus osyrim : Tum demũ nouissime: Ideo postq̃ fuerit uulnẽ lacessitus:
hec .n. lconũ nĩ est ut nisi lacessiti irasci neq̃antouet arma. uires suas experit. Nam arma
sunt uniuscuiq rei possibilitas. unde est et q̃rere conscius arma .i. dolos. Latronis mõ uenato¬
de nuc dic̃ latronis telo fixum leonea: qr & uenitores operis suas locare consueuerũt. Uarro
tñ dic̃. hoc nomen posse hẽre etiam latinã ęthimologiam. ut latrones dicti sint qĩ lateriones ꝙ
circa regum latera sunt: quos nũc satellites uocant. Unde m̃ est significa ͦ licet diuersa ethy¬

Expanded text:
ferarum: ‘saucius’ autem ‘pectus’ saucium pectus habens. Et bene alia verba interposuit, quia ferarum: ‘saucius’ autem ‘pectus’ saucium pectus habens. Et bene alia verba interposuit, quia ‘saucius pectus’ et sonabat asperrime et imperitis poterat soloecismus videri. GRAVI VVLNERE forti, ut «ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». TVM DEMVM novissime, id est postquam fuerit vulnere lacessitus: haec enim leonum natura est, ut nisi lacessiti irasci nequeant. MOVET ARMA vires suas experitur: nam arma sunt uniuscuiusque rei possibilitas, unde est «et quaerere conscius arma», id est dolos. LATRONIS modo venatode nunc dicit latronis telo fixum leonem, quia etiam venatores operas suas locare consueverunt. Varro tamen dicit, hoc nomen posse habere etiam Latinam etymologiam, ut latrones dicti sint quasi laterones, quod circa latera regum sunt, quos nunc satellites vocant: una tamen est significatio, licet in diversa ety
Abbreviated transcription (Latin):
quisse cõmemorat dolore nimio et numinũ uolũtate: quod utrũq adeo agit ne capi possit
ibo ad mu¬
seuũ fortem: ut sȩuus ubi eacide telo iacet hector. Item nec minus interea maternis seuus
in armis. Iabero: occeano occiduo idest hispatio: hispaniãa biberiem ab hibero flumĩe ꝯstat
cẽ nomiãtam considũt castris in sua quisq digressi Nęta uallãt: hĩc probat᷑ qr et ꝗ tuerit᷑
et qui obsident uallare dicuntuR
defecisse latinos antea semꝑ infractos: Namq ita maior est sẜus ꝙͣ si infractos ual¬
de fractos acceperis: Sua nũc promissa reposci: qr dixerat Ibo animis contra uł
magnũ p̃stet achillem. Se signari oculis: ꝑꝑ illud. Inte ora latini inte ocłos rese¬
runt. Ultro.: aut insuꝑ. aut anteꝙͣ aliquis exposcit: e ponte sua se incertamine
a preminentia Ile leo idest princeps

Expanded text:
quisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne capi posset quisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne capi posset BO AD MVSAEVVM fortem, ut «saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector», item «nec minus interea maternis saevus in armis». GVRGITE HIBERO oceano occiduo, idest Hispano. Hispaniam autem Hiberiam ab Hibero flumine constat esse nominatam. CONSIDVNT CASTRIS in sua quisque digressi. MOENIA VALLANT hinc probatur quia et qui tuentur, et qui obsident vallare dicunturdefecisse videt Latinos, antea semper infractos: namque ita maior est sensus, quam si ‘infractos’ valde fractos acceperis. SVA NVNC PROMISSA REPOSCI quia dixerat «ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem». SE SIGNARI OCVLIS propter illud «in te ora Latini, in te oculos referunt». VLTRO aut ‘insuper’, aut ‘antequam aliquis exposcat’. SAVCIVS ILLE κατ ̓ ἐξοχὴν ‘ille leo’, id est princeps
Abbreviated transcription (Latin):
mã absum ite ferro. Seuissimꝰ implet nũtus. ut ẽ sup̃diximꝰ nũcius est tam qđ nuntiato
cedit nũnus. Unde mult uolunt aliũ nũtiũ intelligi Accam uero postta uenisse. sed meliꝰ
estiuit nũtiꝰ de Acca dam̃ intelligamꝰ. Nloruim n. poni aliqua ĩsib andinct̃ q̃ e⁊ apto dicẽ¬
ducẽ non debemus ut nec dextrę erranti deus absuit. Cum necc̃e sit abfuit aut iunonem
aut alecto intelligamus. Item Sali. pͥma qui forte uenientes exciperent cũ de insidus loquẽt
quas numeri tmĩ płis esse plusꝙ maĩtestũ est. delectas uolscoꝵ acies falsum est tm̃ n. fugerant
sed uim exprimit Nuncii: Cuius mos est plusꝗ̃ hẽt ueritas nũtiare. i ngruẽ. impetũ facert ut in¬
gruit encas armis. lle furens et sena iouis sic numina poscunt: duplici rõne cũ insidias reli¬

Expanded text:
mam absumite ferro». SAEVISSIMVS IMPLET NVNTIVS ut etiam supra diximus, ‘nuntius’ mam absumite ferro». SAEVISSIMVS IMPLET NVNTIVS ut etiam supra diximus, ‘nuntius’ cedit ‘nuntius’: unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venisse. Sed melius est, ut ‘nuntius’ de Acca dictum intellegamus. Novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut «nec dextrae erranti deus afuit», cum necesse sit ut aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius «prima quae forte venientes exciperet», cum de insidiis loqueretur, quas numeri tantum pluralis esse plus quam manifestum est. DELETAS VVLSCORVM ACIES falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius mos est plus quam habet veritas nuntiare. INGRVERE impetum facere, ut «inlle furens et saeva iovis sic numina poscunt duplici ratione eum insidias reli
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpatriis: scilr ubi se iam tutos esse credebant. a ꝑire uiã: idest dare aditũ et bono locutꝰ t̃am¬
bitu. Nam cũ portis uia et aꝑit᷑ et claudit᷑. orit᷑ꝗ misima cedes: sic t̃. uͦ ubi intulit armor facie
et graias errore uba&. defendentũ: Idco defendentũ et ruentũ qr ad masculinũ retulit: et
hi defendentes facit. quod & defeminino dicimꝰ. Si aũt de neutro loquam̃ defendentiũ di¬
bet. ꝗ si forte minorẽ eũ alñ ĩuenerimꝰ metri neccitas facit et incip̃ &̃ pathos ẽẽ nõ doclinas
recipites fossas: decliues in quas quid põt p̃cipitari. pars cecat irrationabił. q̃ in cliusas por¬
tas more ariens ruebat .i. bellici machinamenti. Sũmo certamĩe exrȩmo discrimĩt ut s.
stine. aut ĩmortẽ ruentes primęq mori pro moenibꝰ audent Nimũ doloris estut me pri¬

Expanded text:
IN PATRIIS scilicet ubi se iam tutos esse credebant. APERIRE VIAM id est dare aditum. Et bono locutus est amIN PATRIIS scilicet ubi se iam tutos esse credebant. APERIRE VIAM id est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum portis via et aperitur et clauditur. ORITVRQVE MISERRIMA CAEDES sic in secundo, ubi intulit «armorum facie et Graiarum errore iubarum». DEFENDENTVM ideo ‘defendentum’ et ‘ruentum’, quia ad masculinum retulit, et ‘hi defendentes’ facit, quod et de feminino dicimus: si autem de neutro loquamur, ‘defendentium’ disi forte minorem eum aliquando invenerimus, metri necessitate fit, et incipit iam pathos esse, non declinatio. PRAECIPITES FOSSAS in quas quid potest praecipitari. CAECA inrationabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bellici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in extremo discrimine, ut supra stinae, aut in mortem ruentes. PRIMAEQVE MORI PRO MOENIBVS AVDENT nimii doloris est, ut «me pri
Abbreviated transcription (Latin):
sum dixisset extinctũ ait nec dũ certi tacet arcus amynte. ignoto cimpo& ĩpuluẽ linquũt: ficiẽ¬
tinumĩs iracundia est relictus. ut ait. Nec sepulturã posset mereri ⁊ urbati fgiũt rutuli. la
manipli. desern sigͥftri. ꝗ est nimii discrimĩs Namq hoc ubiq dux p̃cip̃ ut sitqͥñt circa se sint
milites sicut in Salu. legiius. Manipli aũt dicti sunt signiferi qr sub Romulo piuiꝑ adhuc
Romanus exercitus hastis focni maruipulos illigabant. et hos pro signis gerebant. Unde hac no¬
nis hẽre tuas ꝑtica suspensos portabat longa maniplos unde maniplaris nomĩa miles bẽt. Laxos¬
arcus. nõ intentos sed iam solutos. Femi ncũ clamorẽ: impacientẽ. Nam iam dixerat matres. ꝑ
qđ muliebrẽ clamorem poteramꝰ accipe̾ Miseram mortem: qr sequit᷑ limine in ip̃o atenibꝰ

Expanded text:
sum dixisset extinctum, ait «necdum certi tacet arcus Amyntae». IGNOTO CAMPORVM IN PVLVERE LINQVVNT faciensum dixisset extinctum, ait «necdum certi tacet arcus Amyntae». IGNOTO CAMPORVM IN PVLVERE LINQVVNT faciente numinis iracundia est relictus, ut nec sepulturam posset mereri. TVRBATI FVGIVNT RVTVLI hoc manipli deserti signiferi: quod est nimii discriminis; namque hoc ubique dux praecipit, ut frequentes circa se sint milites, sicut in Sallustio legimus. manipli autem dicti sunt signiferi, quia sub Romulo pauper adhuc Romanus exercitus hastis faeni manipulos inligabant, et hos pro signis gerebant; unde hoc nonis habere tuas. pertica suspensos portabat longa maniplos, unde maniplaris nomina miles habet, ergoARCVS non intentos, sed iam solutos. FEMINEVM CLAMOREM impatientem: nam iam dixerat ‘matres’, per quod muliebrem clamorem poteramus accipere. MISERAM MORTEM quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
debilitatã. at triuiȩ custos: mĩstra. conata lacessere itutros ꝑꝑ illud bellũ ĩportunũ ciues cum
fatem Contra quȩ nec numinis opitulat᷑ auxiliũ. eine nomĩe: sine głia sine fama famã pane¬
ris inulte: nec ĩuindicate ignominiã sustinebis. quod ã Dido dolet dicens et moriȩm̃ inulra sel
moriam ait. Nonte sb̃alto. ut monte sub aereo: Apud maiores Nobiles aut submontibus aut somõ¬
tibis sepeliebant᷑ unde natũ est ut suꝑ cad auera aut pyranides fieret aut ingentes collocarẽt᷑ colũ¬
ne luca. et regum cinẽs extructo monte ꝗescant Cum ptholemeo& manes seriemꝗ pudendã py¬
digna camillę piciia. sic
ĩ uͦ. ꝑsoluant grates dignas et p̃mia laudũ reddatit. Irem alibi. Et hec tibi porto dona pus. unc
etiam telis moriere diane Cum ingenti amaritudĩe dictum est. Nam & ei grnus in uidet
mortis. Ꝙaũt ait. Tu ne &̃ ad Niobes numerosam ꝑticet sobolem. cornuq infensa terendit.¬

Expanded text:
ellum inportunum cives cum tatem, contra quae nec numinis opitulatur auxilium. SINE NOMINE sine gloria, sine fama. AVT FAMAM PATIERIS INVLTAE nec invindicatae ignominiam sustinebis: quod etiam Dido dolet, dicens «moriemur inultae, sed moriamur ait». MONTE SVB ALTO ut «monte sub aerio». Apud maiores nobiles aut sub montibus, aut in montibus sepeliebantur; unde natum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes collocarentur coluntro, Et regum cineres exstructo monte quiescant, Cum Ptolemaeorum manes seriemque pudendam PyDIGNA CAMILLAE PRAEMIA sic in secundo «persolvant grates dignas et praemia reddant debita», item alibi «et haec tibi porto dona prius». TVNE ETIAM TELIS MORIERE DIANAE cum ingenti amaritudine dictum est: nam ei etiam genus invidet mortis. Quod autem ait ‘tune etiam’ ad Niobes numerosam pertinet subolem. CORNVQVE INFENSA TE
Abbreviated transcription (Latin):
Instructi ferro: bona p̃oconymia et rei future p̃paratio ruptis .n. federibiis int bella descenderet
Nam deos eternos dicimus. Diuos uero qui ex homĩbus fiunt. Nut bñ dix̃ de Iunone. Dusaũt¬
uel dea gñale est omĩbus Namꝗ quod grece latine timor uocat᷑ inde deusdcũs ẽq omnis
religio sit timoris stagnisq flumĩbusq sonoris p̃sidet. Niturno fons ẽ in Italia saluberimus ui¬
xta Numicũ fluiuũ cui nomet a iuuãdo eius est inditiũ. Cum n generalr̃ omĩs aqua no¬
xia sit ex̃neoꝵ corꝑib hic oĩbus saluberrimꝰ fons ẽ. De hoc aũt fonte romã ad oĩa sacrificia aqua
hũerit. Tale ẽ & illud Salustianũ mare ponticũ dulciusꝙͣ cętera cũ nullũ dulce sit. Sine sciẽdũ nõ ĩtie¬

Expanded text:
t ὥρμησεν. INSTRVCTI FERRO bona prooeconomia et rei futurae praeparatio: ruptis enim foederibus in bella descendent. nam deos aeternos dicimus, divos vero qui ex hominibus fiunt. aut bene dixit de Iunone divavel dea generale est omnibus: nam quod graece δέος, latine timor vocatur, inde deus dictus est, quod omnis religio sit timoris. STAGNIS QVAE FLVMINIBVSQVE SONORIS PRAESIDET Iuturna fons est in Italia saluberrimus iuxta Numicum fluvium, cui nomen a iuvando est inditum. cum enim naturaliter omnis aqua noxia sit extraneorum corporibus, hic omnibus saluberrimus fons est. de hoc autem fonte Romam ad omnia sacrificia aqua habuerit. Tale est et illud Sallustianum «mare Ponticum dulcius quam cetera», cum nullum dulce sit. Sane sciendum non i
Abbreviated transcription (Latin):
& aqua solo sumantia c ponã. ussat: mõ dubitat: prȩterea regitia: qr occurrebat Amatã ꝓ eus ꝑtibꝰ niti
soli ꝓ portis contra illud. Sunt alii ꝗ tecta manu deferide̾ possiat ⁊ ana cõfusus ittiagine req młtipli
pudor ꝑꝑ ilud tu currũ deserto ĩgrimine uersas Insania: qrin hostes ferebat᷑ mixto luctu. ꝑꝑ amatę
apnitã mitrẽ discusse umbrę. posiꝙ metius ciligo discessit qđ seqñtia indicant. et lux reddita menti ẽ:
Furbidus plenus ꝑturbatiõis.  uã eduxerat ip̃e.ꝙ ei maiorẽ creabit dolorem. subdideratq rotas. qͦ poss&

Expanded text:
«et aequa solo fumantia culmina ponam». MVSSAT modo dubitat. PRAETEREA REGINA TVI quia occurrebat, Amatam, pro eius partibus niti. «et aequa solo fumantia culmina ponam». MVSSAT modo dubitat. PRAETEREA REGINA TVI quia occurrebat, Amatam, pro eius partibus niti. SOLI PRO PORTIS contra illud «sunt alii qui tecta manu defendere possint». VARIA CONFVSVS IMAGINE RERVM multiplici propter illud «tu currum deserto in gramine versas». INSANIA qua in hostes ferebatur. MIXTO LVCTV propter Amatae cognitam mortem. DISCVSSAE VMBRAE postquam mentis caligo discessit: quod sequentia indicant ‘et lux reddita menti est’. TVRBIDVS plenus perturbationis. QVAM EDVXERAT IPSE quod ei maiorem creabat dolorem. SVBDIDERATQVE ROT