comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si effecturum se ticiꝰ ut daret
spond̾it. obligecur. Siqͥs alii ẽ
cꝰ iuri subitꝰ sit stipłet᷑ nͭ agit
stipłator acqͥracur. Solui cñ se¬
io ⁊ inuico eo recte possit. ut
stipłatus est ualebit qͥdem stipło
s utr̃ cotum debetur ꝙ instipło¬
ne deductum est. an uͦ ꝑs dimi¬
dia dubitatum est. S placet ñ

Expanded text:
si effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, nihil agit.stipulatori adquiratur, solvi tamen Seio etiam invito eo recte possit, ut stipulatus est, valebit quidem stipulatio: sed utrum totum debetur quod in stipulationem deductum est, an vero pars dimidia, dubitatum est: sed placet, non
Abbreviated transcription (Latin):
tis ead̾ res eidem debeatur int̾ẽ
sirem ht̃ agere nõ potest. qr
ht eam ex cã luͣctiua. si estimͣ¬
est recte legatur ueluti fruc¬
tus qui in illo fundo nasce̾tur
.ã ꝙ exilla ancilla natum fi̾t¬
¶ Si eadem res duob legata
fu̾it siue ꝯuĩctim sine disinctĩ
si ambo ꝑuem̾t ad legtitum
scinditur int̾eos legtitum. si

Expanded text:
tis eadem res eidem debeatur, interesi rem, agere non potest, quia habet eam ex causa lucrativa, si aestimaest, recte legatur, veluti fructus, qui in illo fundo nati erunt, aut quod ex illa ancilla natum erit. Si eadem res duobus legata sit sive coniunctim sive disiunctim, si ambo perveniant ad legatum, scinditur inter eos legatum: si
Abbreviated transcription (Latin):
si sciss alienam nõ legass ⁊ iͣ
diuus pius rescͥpsit. Et u̾̃is ẽ
ip̃m qui agit .i. legatartum
ꝓbare opdrt̾e scisse alienam
rem legasẽe desunctum. Nã
ħ̾edem ꝓbare oꝑtere igt̾rasse¬
esse alienam. qr semꝑ neces¬
sitas ꝓbandi inꝯbeit illi qui
agit. S si ⁊ rem obligatam c̃¬
dicori aliquis legtunt nece¬
sse hł̃ h̾rs eam luere. ⁊ ĩ hoc
na est ut ita demũ luere ne¬
cesse h̾at h̾es si stiebat desũ¬
ctus remobligatam esse ⁊ iꝰ
aliena legata fin̾t ⁊ eiꝰ uiuo¬

Expanded text:
ienam non legasset: et ita divus Pius rescripsit. et verius est ipsum qui agit, id est legatarium, probare oportere, scisse alienam rem legare defunctum, non heredem probare oportere, ignorasse alienam, quia semper necessitas probandi incumbit illi qui agit. Sed et si rem obligatam creditori aliquis legaverit, necesse habet heres luere. et hoc na, ut ita demum luere necesse habeat heres, si sciebat defunctus rem obligatam esse: et ita aliena legata fuerit et eiu
Abbreviated transcription (Latin):
q nͨ nat᷑ales lib̾os in potestate sua
hñt. s ee indulgencia pͥncipis ad
solacium lib̾oꝵ amissoꝵ adoptare
possunt. Illicd ꝓpͥum est illiꝰ ad¬
gandum ded̾it nõ solum ip̃e in po¬
testate arrogatoris subicitur. S
⁊ lib̾i eiꝰ in eiusdem fu̾it taiqͣm

Expanded text:
 nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius adgandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad aptare qm̃ins filium qͥs non
ħ̾eat. ⁊ tam filium aliemim
qͥs in locum nepotis pot̾it ad ap¬
tare qͣm̃ nepotem in locum si¬
ln E si qͥs nepotis ioco adoptet
ł qͣ ex eo filio q̃m habet iam
adoptatum. ł cnͣ ex illo quemi
n᷑alem in sua potestate ht in
eo cãu. ⁊ filiꝰ ꝯsentire d. ne
ei inuito sinis h̾es agnascat᷑.

Expanded text:
adoptare, quamvis filium quis non habeat. Et tam filium alienum quis in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum filii. Sed si quis nepotis loco adoptet vel quasi ex eo filio, quem habet iam adoptatum, vel quasi ex illo quem naturalem in sua potestate habet: in eo casu et filius consentire debet, ne ei invito suus heres adgnascatur.
Abbreviated transcription (Latin):
opcõnem dare. ¶ S illd̾ utri¬
usq adoptõnis cõmune est.
ies st̾ spatones adoptare post̃.
castrati autem nõ possunt fe¬
mine qͦ adoptare nõ possũt.¬

Expanded text:
nem dare. Sed et illud utriusque adoptionis commune est, ales sunt spadones, adoptare possunt, castrati autem non possunt. Feminae quoque adoptare non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad aptare qm̃ins filium qͥs non
ħ̾eat. ⁊ tam filium alienum
qͥs in locum nepotis pot̾it ad ap¬
tare qm nepotem in locum si¬
ln G si qͥs nepotis ioco ad optet
ł qi ex eo filio q̃m habet iam
adoptatum. ł qnͣ ex illo quem
n᷑alem in sua potestate h̾t. in
eo cãu. ⁊ filiꝰ ꝯsentire d. ne
ei inuito sinis h̾es agnascat᷑.
S ex ꝯio si auꝰ ex filio nepotẽ
dat inadopcõnem nõ ẽ nece¬
sse filium ꝯsentire. Inpłimiᷤ
autem cãis assimłatur is qui
adoptatus ł arrogatus ẽ ei
enn ex iegitimo matrimoĩo
natus est. ⁊ id̾o si qͥs ꝑ imꝑato¬
rem siue ap̃ p̾torem. ⁊̃ ap̃ p̾¬

Expanded text:
adoptare, quamvis filium quis non habeat. Et tam filium alienum quis in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum filii. Sed si quis nepotis loco adoptet vel quasi ex eo filio, quem habet iam adoptatum, vel quasi ex illo quem naturalem in sua potestate habet: in eo casu et filius consentire debet, ne ei invito suus heres adgnascatur. sed ex contrario si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentire. In plurimis autem causis adsimilatur is, qui adoptatus vel adrogatus est, ei qui ex legitimo matrimonio natus est. et ideo si quis per imperatorem sive ap
Abbreviated transcription (Latin):
qr hiii qui ab hostib capti st̃ si reũ¬
si fiu̾nt. omia pͥstina uira reci¬
piunt. Idcͥto reu̾sus lib̾os ħ̾eb¬
it inpotestate. qr pꝰluminum
fingit eum qͥ captus est sẽper
inciuitate fuisse.¶ Si u̾o ibi de¬
cesserit. exm̃ ex quo captus est
pat̾ filiꝰ sin iuris fuisse uidetur.¬

Expanded text:
 hi qui ab hostibus capti sunt si reversi fuerint, omnia pristina iura recipiunt. idcirco reversus et liberos habebit in potestate, quia postliminium fingit eum qui captus est semper in civitate fuisse: si vero ibi decesserit, exinde, ex quo captus est pater, filius sui iuris fuisse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
dis accidit. nam aut maxͣ ẽ
cap̃is diminucõ. aut minor.
ꝙͣ quidam mediam uocant.
aut minima.¶ Maxima añ¬
est cap̃is diminucõ. t̃ alicͥs si¬
mul ⁊ ciuitatem ⁊ lib̾tatẽ amnt¬

Expanded text:
dis accidit; nam aut maxima est kapitis deminutio, aut minor, quam quidam 'mediam' uocant, aut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis simul et ciuitatem et libertatem am
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur patris nõ mr̃is fa¬
miliam nascͤitur  Qd̾ autẽ
lex ab intestato uocat ad tute¬
lam agnatos. nõ h̾t hanc signi¬
ficacõnem. si nõ ꝯĩodo fec̾it
testm̃ is qui pot̾at tutores dare.
S si ꝙͣtum ad tutelam ꝑtinet

Expanded text:
nascuntur patris non matris familiam sequuntur. Quod autem lex ab intestato vocat ad tutelam adgnatos, non hanc habet significationem, si omnino non fecerit testamentum is qui poterat tutores dare, sed si quantum ad tutelam pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tate recte tittor dari potest.¶S
sciend̾ ẽ enm ⁊̃ sñ lib̾tate tutorẽ
plane si ꝑ errorem qͣiͣ lib̾ tutde
datus sit . aͦ. dicẽdum est Serini
aut̃ alienꝰ p᷑e inutiliter testam̃

Expanded text:
bertate recte tutor dari potest. sed sciendum est, eum et sine libertate tutorem plane si per errorem quasi liber tutor datus sit, aliud dicendum est. servus autem alienus pure inutiliter datur
Abbreviated transcription (Latin):
legati in potestate ꝑentum ma¬
nent. ¶pene aũt ẜiis effectus
lb̾os in potestate hr̃e desinit.
Serin aut̃ pene esficiuntur qui
in metalł dãpuantur ⁊ qͥ bestiis
subiciuntur. filiꝰ famlias si
militau̾it ⁊ si senator ł ꝯsul fu¬
erit fc̃s. man in pr̃is pate. Mili¬
cia .xx. ẜ ꝯsularita dignitas de¬
prĩs pͥate filiũ nõ lib̾at ¶s ex ꝯsti

Expanded text:
legate in postestate parentum remanent. Poenae servus effectus filios in potestate habere desinit. servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur. Filius familias si militaverit, vel si senator vel consul fuerit factus, manet in patris potestate. militia enim vel consularia dignitas patris potestate filium non liberat.
Abbreviated transcription (Latin):
at ¶Quis em̾ paciatur patrem
ꝙ̃ posse ꝑemancipacõis mod̾ sue
relaxare. ¶ Imꝑatoriam autẽ
celestitudinem nõ uale eu
q̃ sibi patrem elegit ab aliẽa¬
eximere potestate. Si ab ho¬
stib captus fu̾nt ꝑens. qͣm̃uis
serinis hostium fiat tamen

Expanded text:
 Quis enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum relaxare, imperatoriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab alieeximere potestate? Si ab hostibus captus fuerit parens, quamvis servus hostium fiat, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to. si post mortem in pris sui
potestatẽ nõ st̾ recasuri ¶Itaq
si filiꝰ tinis mortis tue tp̃r in pote¬
state tua sit. nepotes ⁊ neptes¬
ex eo nõ pot̾unt testam̃to tuo
tutores ħere. ꝙͣuis inpotestate

Expanded text:
dare, si post mortem eorum in patris sui potestatem non sint recasuri. itaque si filius tuus mortis tuae tempore in potestate tua sit, nepotes ex eo non poterunt testamento tuo tutorem habere, quamvis in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex ea nascitur in ꝓotestate tu¬
a nascitur. Qd̃ sipꝰ emancipa¬
tus pr̃is sui emancipati. uł aui¬
x peis adoptiui potestati subitit᷑.¬
libineq adopt̃ĩ ullo modopene¬

Expanded text:
 ex ea nascitur, in potestate tua nascitur: quod si post emancipatum, patris sui emancipati vel avi adoptivi potestati subiciturliberi neque adopti
Abbreviated transcription (Latin):
tendis suꝑiꝰ exposumꝰ. hnu̾o qͥ ĩ
potestate ꝑentis sinit mortuo eo
sin iuris fiunt ¶S h̾anc distincõ¬
nem recepit. Nam mortuo pre
tesq sin uiris fuit. sita si pꝰ mo¬
recasuri nõ funt Ita si morien
aui inpotestate patris siunt.¶Si
aut iam morti̾s est aut exnt

Expanded text:
tendis superius exposuimus. Hi uero, qui in potestate parentis sunt, mortuo eo sui iuris fiunt. Sed hoc distinctionem recipit; nam mortuo patrtesve sui iuris fiunt, sed ita si post morecasuri non sunt: itaque si morientavi in potestate patris sui fiunt: si aut iam mortuus est aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
xii. tabłr tutela ad patronos lib̾os
tutela uocatur. nõ qr nomĩatĩ¬
ĩ ead̾ lege de hat tutela caue
troducta eẽt. eo.xx. ipõ qͦ ħ edita¬
testati de cessissent. uisut lex ad
patronos hibos ue eoꝵ ꝓtin̾e tͥdi

Expanded text:
ibertarum tutela ad patronos liberostutela vocatur: non quia nominatim ea lege de hac troducta esset; eo enim ipso, quod hereditatestati decessissent, iusserat lex ad patronos liberosue eorum perti
Abbreviated transcription (Latin):
qr nͨ nat᷑ales lib̾os in potestate sua
bñt. s ee indulgencia pͥncipis ad
solacium lib̾oꝵ amissoꝵ adoptare
possunt. EIllicd ꝓpͥum est illiꝰ ad¬
gandum ded̾it nõ solum ip̃e in po¬
testate arrogatoris subicitur. S
nepotes Sic .i. dnnis angustus
nõ añ thib̾im adoptauit. qm̃ is
g̾manic̾ adoptauit. ut ꝓtinꝰ ad¬
opcõne fcc̃ incipiat g̾manicꝰ au

Expanded text:
 nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius adgandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sednepotes. sic enim et divus Augustus non ante Tiberium adoptavit, quam is Germanicum adoptavit: ut protinus adoptione fac
Abbreviated transcription (Latin):
tempupillus decesserit. restitu¬
turum se bona ilł qͥ si adopcõ fa¬
cta nõ funiss adsucessionem esꝰ
uenturi eẽnt IItem nõ ałr eus
emancipare potest arrogator.
nͥt cã cognita digni emancipa¬
dat ¶S si decens pater si cum ex h̾e¬

Expanded text:
tem pupillus decesserit, restituturum se bona illis qui, si adoptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipare eos potest adrogator, nisi causa cognita digni emancipadat. sed et si decedens pater eum exhere
Abbreviated transcription (Latin):
gistratus adoptamꝰ eos eas ue qͥ¬
q̃ ue inpotestate pentum sunt.
siue pͥmum gͣdum lib̾oꝵ aptin¬
eant qr est filiꝰ filia. Si uo infi̾o¬
rem qͣł ẽ nepos. neptis ꝓnepos ꝓne¬
priss hodie exnrã ꝯstitucõne cũ fili¬
tris minime dissollumitur. Nec
qͥcqͣm ad patrem ad opt̾m tnͣsit. ni
in potestate eiꝰ est. l ab intestato iaͦ
successionis ei a nob̾ tͥbuta st̃ GSiũo

Expanded text:
gistratus adoptamus eos, qu potestate parentium sunt, siue primum gradum liberorum optineant, qualis est filius et filia, siue inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis. Sed hodie ex nostra constitutione, cum filitris minime dissolvuntur nec quidquam ad patrem adoptivum transit nec in potestate eius est, licet ab intestato iura succes
Abbreviated transcription (Latin):
nam antiquitꝰ institutum erat.
ut eent qui puͭ. iura nst̾pretaren¬
tur. quib acesare iꝰ Endendi da¬
tum est. qͥ uiris ꝯsulti appllabant᷑¬
dere aRso eoꝵ nõ licebet ut est
tantur. et iõnõ ineled̾ant̾ ĩ duas
speties nis cimile distͥbutum esse¬

Expanded text:
Nam antiquitus constitutum erat, ut essent qui iura publice interpretarentur, quibus a cesare ius respondendi datum est, qui iurisconsulti appellabantesponso eorum non liceret, ut est tantur. Et non ineleganter in duas species ius civile distributum v
Abbreviated transcription (Latin):
eum id imniscu̾it qͦ nac᷑ar boni¬
tas uini Polei corrũperet᷑ ex hcͣ
ꝑte legis eũ tem̃. Illd̾ palam ẽ
sic ex pͥmo capite ita demũ qͥq
tenet᷑ si dolo aut cłpa eiꝰ homo
aut qͥdrupes occisus occisa ue fũ¬
it itaexħ capite ex dolo aut cł
fu̾it obligat᷑. is qͥ dampnum de¬
adiciat᷑. s sabino recte placuit ꝑ
q̃ aqͥlio tͥbuo rogante hanc
legem culit ꝯtentam finstẽ ctũ¬

Expanded text:
it quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetur, ex hac parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culit, obligatur is qui damnum deadicitur. sed Sabino recte placuit, pquae Aquilio tribuno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cõ sidolo malo qͥsq rapu̾it qͥ a¬
liq̃n ercore inductus suamrẽ
existimans inpͥdens iuiris eo
aiõ rapu̾it qͣi dño liceat rem
suam ⁊ ꝑ m̃ tẽ suam auf̾re poᷤ¬

Expanded text:
actio, si dolo malo quisque rapuerit: qui aliquo errore inductus, suam rem esse, et imprudens iuris eo animo rapuit quasi domino liceat rem suam etiam per vim auferre po
Abbreviated transcription (Latin):
ta dnõ satisfec̃. cũ maifestissi¬
mũ ẽ ⁊̃ si ab inicio dñs acbõem
instituit ꝯmodati ignarꝰ rẽ eẽ
subreptã postea aut̾ ħ ei cogni¬
to adu̾s furem tͣnsibit oĩ mͦ li¬
bari eum qͥ rem ꝯmodatam a¬

Expanded text:
ta domino satisfecit, cum manifestissimum est, etiam si ab initio dominus actionem instituit commodati ignarus rei subreptae, postea autem hoc ei cognito adversus furem transivit, omnimodo liberari eum qui rem commodatam
Abbreviated transcription (Latin):
reb q̃ aĩa carent dampnum
inuria datũ hcͣ ꝑte undica¬
cur. Si qͥd enĩ usum aut ru¬
pcum aut fractum fu̾it ex
sola rupti applło in om̃t istas
cãs suffice̾. Ruptum .n. in te¬

Expanded text:
e anima carent, damnum iniuria datum hac parte uindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, asola rupti appellatio in omnes istas causas sufficere; ruptum enim inte
Abbreviated transcription (Latin):
reꝰ est. Id̾ iuris ẽ demilice si ĩ
alio loco ꝙͣ qͥ ex̾citandis mili¬
tib destinatꝰ ẽ id amisit. ¶ Itẽ
si putacor ex arbore dei̾to ra¬
tͣnseuntem occid̾it si ꝓpemã

Expanded text:
reus est. idem iuris est de milite, si is in alio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est, id admisit. Item si putator ex arbore deiecto raanseuntem occiderit, si prope
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuat᷑ ut alud inẜuo acłdre.
aliᵈ in medii actꝰ hoĩe. aͥd
inuilissimo. ł ꝯpedico ꝯstitu¬
at᷑. ¶ S ⁊ lex cornelia de ĩum¬
is loqͥt᷑ ⁊ ĩ iuriaꝵ actõem intͦ¬
seui punatũ. qͥs ũb̾atum ne

Expanded text:
ur, ut aliud in servo actore, aliud in medii actus homine, aliud in vilissimo vel compedito constituatur. Sed et lex Cornelia de iniuriis loquitur et iniuriarum actionem intrse pulsatum quis verberatumve
Abbreviated transcription (Latin):
gĩt aut rũꝑet᷑ aut si qͥs alieno
ẜuoꝑsuasit̾ nt in arboremas¬
cenderet ł inputeum descend̾et
ris as cendendo ł descendendo
actõ dat᷑. ¶ S ⁊ si qͥs aliemũ ẜuũ¬

Expanded text:
itaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet, vel in puteum descenderet, et is ascendendo vel descendendo actio datur. Sed si quis alienu
Abbreviated transcription (Latin):
stĩ meo obnoxiꝰ ẽ si qͥd ipẽ dolo
malo fec̾it. qͥ decã sires ei subre¬
ptaẽ fu̾it regstituende eiꝰ reino¬
m̃e depõiti nõ cenet᷑ nͨ obid eiꝰ
int̾est rem saluam esse furci a
tum eesse an inpubes rem alie¬
nam amouendo furtũ faciat
ne impub̾e̾m si ꝓximꝰ pub̾tati
sit. ⁊ obid incelligat se deliñ
cando aut ꝯdicendo pot̾ auffe̾¬

Expanded text:
in eo obnoxius est, si quid ipse dolo malo fecerit; qua de causa si res ei subrepta fuerit, quia restituendae eius nomine depositi non tenetur nec ob id eius interest rem saluam esse, furti tum esse, an impubes rem alienam amouendo furtum faciat.ne impuberem, si proximus pubertati sit, et obid intellegat se delinqucando aut condicendo potest aufe
Abbreviated transcription (Latin):
dere. siñ aut̾ a lienͣsit post resti¬
tucõnem eiꝰ ⁊ estimatõnem eiꝰd̾
bilib reb q̃ rapi possunt ꝯsti¬
tucões optin̾e censuerunt.
S ⁊ ininuasionib q̃ cͥca res so¬
li fiunt. ut ex hcͣ cã oĩ rapinͣ
homines abstineãt. ¶In hac
actõne nõ utiq expͤcat᷑ rem
in bonis esse actoris. nã sũ ĩ

Expanded text:
dere, sin autem aliena sit, post rei restitutionem etiam aestimationem eiusdem bilibus rebus, quae rapi possunt, constitutiones optinere censuerunt, sed etiam in invasionibus quae circa res soli fiunt, ut ex hac omni rapina homines abstineant. In hac actione non utique exspectatur rem in bonis actoris esse: nam sive in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣctu sequit᷑ ut de obligacõ¬
ficio dispiciamꝰ. S ille qͥd̾ ut
suo loco tͣdidimꝰ in qͣtuor gnͥa
to. aut rapina. aut dampno
aut iniuria. Furtum ẽ ꝯͣ¬
ctio rei staudulosa. łip̃iꝰ rei. Pt̃¬

Expanded text:
ctu, sequitur, ut de obligatioficio dispiciamus. sed illae quidem, ut suo loco tradidimus, in quattuor genera to aut rapina aut damno aut iniuria. Furtum est contrectatio rei fraudulosa vel ipsius rei
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ is qͥ eo loco dephenditur
qͦ fit. ueluci qͥ domi furcum
fec̾ ⁊ ñdũ eg̾ssus ianuam d̾
uineto fur dephensꝰ sit immo
ult̾iꝰ furtum maĩfestum ex¬
tendend̾ ẽ qͣmͣ diu eam rem
fur tenens uisus ł dep̾hensꝰ

Expanded text:
iam is qui eo loco deprehenditur quo fit, veluti qui in domo furtum fecit et, nondum egressus ianuam depvineto fur deprehensus sit: immo ulterius furtum manifestum extendendum est, quamdiu eam rem fur tenens visus vel deprehensus
Abbreviated transcription (Latin):
soluendo nõ sunt te̾ qr ab eis su
cinatore dixꝰ ead̾ ãd eum cͥ ꝯmo¬
datares est. tñffe̾nda uet̾es exi¬
strmnabant. nam ut ille sullo m̾¬
cedem accipiendo custodiam pẽat
ita is qͦ qͥ ꝯmodatum utend̾ ꝑce

Expanded text:
b eis suucinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem accipiendo custodiam praestat, ita is quoque qui commodum utendi pe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq furtum ꝯmͣtit. ueluti si
debitor rem qmͣ cditoris pigno¬
ris cã dedit subtͣhit. Incdum
surti cenet᷑ qͥ ipẽ furtum non
scm̃ est ĩ qͦ nũo est qͥ cibi ĩmos
r̾oues aut boues tuos fu gau̾it
ut aliꝰ eas exxiꝑet. ⁊ ħuet̾es sc̃p¬
serunt de eo qͥ panno rubͦ fu¬
gauit arm̃tum. S ⁊ si qͥd eoꝵ¬
ꝑ lascunam ⁊ nõ data oꝑa ut

Expanded text:
quisque furtum committit, veluti si debitor rem quam creditori pignoris causa dedit subtraxerit. Interdum furti tenetur, qui ipse furtum non factum est. in quo numero est qui tibi nummos oues aut boues tuas fugauit, ut alius eas exciperet. et hoc ueteres scripserunt de eo, qui panno rubro fugauit armentum; sed si quid per lasciuiam et non data opera, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ celam̾int furti maĩfesti obno
aut̾ fit nõ solum cũ qͥs int̾ci¬
piendi carem alienͣm amou¬
et s gn̾ałr cͥ qͥs alienam rẽ in¬
cditor ꝑignore sũ is ap̃ꝙ res
depoĩta est eareutit᷑ sũ is qͥ tẽ
utendam accepit in aliũ usũ
Airtum ꝯmittit. ueluti a quiᷤ
argentum utend̾ accepit qͣiͣ a¬
micos ad cenam inuitatꝰ ⁊ id ꝑ¬
egre sec̾ ciłit aut si cͥis equum
gestandi᷑ ꝯ modatũ sibi. longiꝰ
aliqͦ dux̾it ꝙ uet̾es scͥpserunt
de eo qͥ in aciem equũ ꝑduxss
platuit tñ eos qͥ reb ꝯmodatis

Expanded text:
 celaverint, furti nec manifesti obnoxautem fit non solum, cum quis intercipiendi causa rem alienam amovet, sed generaliter cum quis alienam rem increditor pignore, sive is apud quem res deposita est ea re utatur, sive is qui rem utendam accepit in alium usum furtum committit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam invitaturus et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi causa commodatum sibi longius aliquo duxerit, quod veteres scripserunt de eo qui in aciem equum perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus commodatis
Abbreviated transcription (Latin):
rent. tñ ꝯsiliũ corruptoris ad
ꝑuiciem ꝓbitatis ẜui intͦductũ
est ut sit ei penał actõ ĩpoĩta
ptus. ne exhiꝰ impunitate ⁊ ĩ
pi tale facmꝰ aqͥb dam ꝑpecret᷑¬

Expanded text:
en consilium corruptoris ad perniciem probitatis servi introductum est, ut sit ei poenalis actio imposita, ptus, ne ex huiusmodi impunitate et in pi, tale facinus a quibusdam pert
Abbreviated transcription (Latin):
corpus pat̾ mag̾ ꝙͣ filius ꝑicli¬
tet ᷑. cũ in filiab ⁊ pudicicie.
sauore s bene excludit᷑ ⁊idõ
platuit in ẜins tm̃modo no¬
xales actõnes esse ꝓponendas
cum ap̃ uͤt̾es legum ꝯm̾cato¬
res inuenimꝰ sepiꝰ dcm̃ ipõs
filias stmlias ꝓ sins delictis
posse ꝯuẽnri. si qͣdrupes pauꝑ

Expanded text:
 pater magis quam filius periclitetur, cum in filiabus etiam pudicitiae favor hoc bene excludit? et ideo placuit, in servos tantummodo noxales actiones esse proponendas, cum apud veteres legum commentatores invenimus saepius dictum, ipsos filiosfamilias pro suis delictis posse conveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
noxał actõ caput sequit᷑. nã
si ẜuus tunus noxam ꝯmiẜit:
ꝙͣ diu intua pocestate sit tec̃
est actõ si m̃ alt̾iꝰ potestate ꝑ¬
at si mamimissus fu̾it directo
ipẽ cenet᷑. ⁊ extinguit᷑ noxie
dedicõ. ¶ Ex diu̾so qͦ directa
actd̃ noxał esse iñcipit. nam
si lib̾ homo noxiam ꝯmiẜit
it actõnlła nascitur. namq
int̾ omn ⁊ eum qͥ ineius po¬
testate ẽ nlła obligacõ nasci

Expanded text:
noxalis actio caput sequitur. nam si servus tuus noxiam commiserit, quamdiu in tua potestate sit tecum est actio: si in alterius potestatem paut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si liber homo noxiam commiseerit, actio nulla nascitur: namque inter dominum et eum qui in eius potestate est nulla obligatio nasci
Abbreviated transcription (Latin):
nem toslit cui stipłonis iure
sit ꝙ qͥs petat nominꝰ plꝰ pete̾
intelligr᷑ qr sepe accidit ut
ꝓmissori faciliꝰ sit illud solu̾e
aña in usu fu̾ant. ¶postea
aut̃ lex renomana ⁊ nrã re
coartanit. ⁊ si quidẽ tempo¬
re plꝰ finit petitum ⁊ qͥd cã
statin oporcet zenonis diue
memorie loqͥtur ꝯstitucõ.
¶Sin aut̃ ꝙͣtitate ł alio
modo plus fin̾t petitum oẽ
si qͥdẽ forte dampnũ ut in

Expanded text:
 tollit, cui stipulationis iure sit quod quis petat, nihilo minus plus petere intellegitur, quia saepe accidit ut promissori facilius sit illud solvere antea in usu fuerant. postea autem lex Zenoniana et nostra rem coartavit, et si quidem tempore plus fuerit petitum, quid statui oportet Zenonis divae memoriae loquitur constitutio: sin autem quantitate vel alio modo plus fuerit petitum, omne si quid forte damnum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
to qͣi retencõ concessa est. qr
ipõ iure necdessariis sũptib do
minuitur sic̃ ex lacõribus di¬
gestoꝵ libris cognoscere licet
S ⁊ siqͥs cum parente suo
patrono ue agat. ¶ Item si
socius cum socio iudicio soci¬
etatis agait nõ plꝰ actor ꝯseqͥt᷑¬

Expanded text:
retentio concessa est, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor conseq
Abbreviated transcription (Latin):
alieno noĩe neq ag̾e nec
acciꝑe actõem licebat. ceꝑ¬
unt homines. ꝑ ꝓcatores
litigtire. nam ⁊ morbꝰ. ⁊ etaᷤᷤ
⁊ necessaria ꝑegͥnacõ. Itẽ¬

Expanded text:
alieno nomine neque agere neque excipere actionem licebat, coeperunt homines per procuratores litigare: nam et morbus et aetas et necessaria peregrinatio item
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Imꝑꝑies autem ẽ dampnũ
sñ inuria facientis datum. nͨ
lem actõem ꝑcinẽt. Cecerũ
sciendum ẽ edilicõ edcõ ꝓhib̾i
nos canẽ uerem aprum. ursũ
leonem. ibi habere qͣ ułgo it̃
⁊ nocitum homini lib̾o dicet᷑

Expanded text:
auperies autem est damnum sine iniuria facientis datum: neclem actionem pertinet. Ceterum sciendum est aedilitio edicto prohiberi nos canem verrem aprum ursum leonem ibi habere, qua vulgo iter  nocitum homini libero
Abbreviated transcription (Latin):
nima negociari. ¶¶aioeẽ
aut̃ ꝑtem ĩp̃diis aũmanci¬
piis. aut fenebi aũ. pecinam
habere. ꝓ ut gͦ expedit ita qͥs¬
q ł hant actõnẽ ł illam eli¬
gere debet. Certe qͥ pot̾ ꝓbare
ĩ remdm̃ u̾sum esse de inrẽ
u̾sdage debet.¶ Q diximus

Expanded text:
nima negotiari, maiorem autem partem in praediis et mancipiis aut fenebri pecunia habere. prout ergo expedit, ita quisque vel hanc actionem vel illam eligere debet: certe qui potest probare in rem domini versum esse, de in rem verso agere debet. Quae diximus
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ꝙ dño debetur nõ deducit᷑
s eiꝰdem iuris ẽ dñs cuiꝰ ⁊ cet̾i̾c̾¬
dicores. ¶At in actõne de poti¬
no añ deducit᷑ ꝙͣ dño debetur
ꝯdempnatur. Eursus de pe

Expanded text:
d domino debetur, non deducitur, sed eiusdem iuris est dominus, cuius et ceteri creditores: at in actione de peculio ante deducitur quod domino debetur, condemnatur. rur
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. de noxalib actõnib
Ix malefficiis ẜuoꝵ ueluti si fu¬
rtum fec̾i̾nt aut lonͣ rapu¬
ertnt. aut dampnũ dedĩnt. aũ
iniuriam ꝯmiẜint. Noxales
actõnes ꝓdite sunt qͥb dnõ dã¬
puato ꝑmtit᷑. aut litis estima¬
cõnem suffrre aut hũc homĩez
noxe dedere ¶Iloxa aũ est cor

Expanded text:
IT. 8 DE NOXALIBUS ACTIONIBUS Ex maleficiis servorum, veluti si furtum fecerint aut bona rapuerint aut damnum dederint aut iniuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur, aut litis aestimationem sufferre aut hominem no
Abbreviated transcription (Latin):
tit qͥn de pecuno. deq eo ꝙ
in rem dm̃ u̾sum ẽ age̾ possit
Serit stultissimꝰ si omissa ac¬
cõne qͣ facislime sotidum ex
ꝯͣctu ꝯseqͥ possit. se ad difficłꝰ¬
tatem ꝑducat ꝓbandi ĩrem

Expanded text:
tit, de peculio deque eo quod in rem domini versum est agere possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probandi, in rem
Abbreviated transcription (Latin):
tenderit ꝙ ex stipłatu debet᷑.
S modo solidum ꝑseqͥmur. mͦ
minꝰ ut ecce si inpeculium fi¬
lii ẜui ue agamꝰ. Nam sinom
niatur ea tenus ꝯdempnat
uidex qͣtemis inpeculio sit.
qr̃m ad modum aut̾ peculium
intelligere debemꝰ suo ordine

Expanded text:
d ex stipulatu debetur. sed modo solidum consequimur, modo minus. ut ecce si in peculium filii servive agamus: nam, si non niatur, eatenus condemnat iudex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine
Abbreviated transcription (Latin):
separatim ostendamꝰ. ¶ Si gͥ iu¬
ssu dm̃ cum ẜuo negocium ge¬
stum erit in solidum p̃tor ad¬
u̾sus dñm actõnem poslices᷑
silicet qr qͥ ita ꝯͣhit fidem
dm̃ sequi uidet᷑. ¶ Eadem
tõne p̾tor duas alias in soli¬
dum actõnes pollicet᷑ qͣꝵ alcã
ex̾citoria. altã institoria app¬
llat᷑.Ex̾citoria it̾ locum
cus erit ꝯͣctum fuerit. ¶Iõ
autem ex̾citoria uocatur qr
ex̾citor appłłat᷑.is ad ꝙ̃ cotidi¬
anus naiis q̃stus ꝑtinet.
Institoria cc̾ locum ht̃ cũ
qͥs cab̾ne forte aut cunlib
situs erit. ꝯͣctum fu̾t. Iõ in¬

Expanded text:
separatim ostendemus. Si igitur iussu domini cum servo negotium gestum erit, in solidum praetor adversus dominum actionem pollicetur, scilicet quia qui ita contrahit fidem domini sequi videtur. Eadem ratione praetor duas alias in solidum actiones pollicetur, quarum altera exercitoria, altera institoria appellatur. excercitoria tunc locum tus erit contractum fuerit. ideo autem exercitoria vocatur, quia exercitor appellatur is ad quem cottidianus navis quaestus pertinet. institoria tunc locum habet, cum quis tabernae forte aut cuilibet situs erit contractum fuerit. i
Abbreviated transcription (Latin):
atꝰ fuĩt. Ephisi dare spondes
rome pure incendat dari sibi
oport̾e̾. Iõ aut̃ plꝰ pet̾e ĩtem¬
missor. si ephesi solu̾i̾t adim
alio loco petenti arbitria actõ

Expanded text:
latus fuerit ‘ Ephesi dare spondes? ’, Romae pure intendat dari sibi oportere. ideo autem plus petere intelmissor, si Ephesi solveret, adimam causam alio loco petenti arbitraria actio
Abbreviated transcription (Latin):
test.dem est si qͥs ex donacõ¬
ne suo ꝯueniatur. ¶Compen¬
sacõnes quoq opposite płmq¬
p̾stare oporteret in reliqum.
eum cum quo actum est ꝯdem
pnet᷑ sic̾ iam dcm̃ est. Fum
qͦ qͥ credicorib suis bonis cessit
si postea aliquid ad quisierit
ꝙ ydoneum emolum̃tum ha¬
bebat ex integro in id ꝙ fac̾e
potest creditores exꝑiuntur
In humanum emĩ erat ex¬
poliatum siue fortunis in¬

Expanded text:
test. idem est, si quis ex donatione sua conveniatur. Compensationes quoque oppositae plerumqupraestare oporteret, in reliquum eum cum quo actum est condemnare licet, sicut iam dictum est. Eum quoque, qui creditoribus suis bonis cessit, si postea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum eo experiuntur: inhumanum enim erat spoliatum fortunis
Abbreviated transcription (Latin):
pocest. Iõq ⁊ si in alienampo¬
testatem ẜuis ꝑuen̾it autmͣ¬
nmissus fui̾t neq cum ipõ
neq cum eo cinꝰ nc̾ inpotest¬
int̾dicit᷑ add̃ qr in eum ca¬
ste̾ nõ potuit. Iõ q licet exi¬
erit de tua pocestate age̾ nõ
potes q̃ ndmodum si dñs in
ẜuũ suum aliqͥd ꝯmisit nec
si manimissus xalienatus

Expanded text:
potest. ideoque et si in alienam potestatem servus pervenerit aut manumissus fuerit, neque cum ipso, neque cum eo cuius nunc in potestintercidit actio, quia in eum castere non potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, quemadmodum si dominus in servum suum aliquid commiserit, nec si manumissus vel alienatus
Abbreviated transcription (Latin):
lati fui̾nt codicilli ĩqͥb aut̃
ꝑs legtiti adempta sit aut qͥb¬
dam aliis legata data sunt q̃ e
fficiebant ut plus petiste ꝙͣ do
ti si qͥs ꝓ .x. aureis qͥ ei debebã¬
tur .xx. pecierit. aut si is cꝰ ex
ꝑte resẽ totã eam ł maiorem
exꝑte sua esse intendit. Tẽp¬

Expanded text:
lati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videreti si quis pro decem aureis, qui ei debebantur, viginti petierit, aut si is cuius ex parte res est, totam eam vel maiore ex parte suam esse intenderit. 33b. Temp
Abbreviated transcription (Latin):
peculii estimacõnem tͣnsit. ꝙͣ
si aut nͨ in tem dmñ u̾sum ĩ¬
tesligatͦ aut nõ totũ. ¶Cum
aut̃ q̃titur ꝙͣtum ĩpeculio
pͤcunium intelngit᷑.¶Aliqñ¬

Expanded text:
onem transit quam si aut nihil in rem domini versum intellegatur aut non totum. 4c. Cum autem quaeritur, quantum in peculio peculium intellegitur. aliq
Abbreviated transcription (Latin):
detur qͥd qͥd necessario ĩ rem
tuatus pͣcinam cditorib eam
soluĩt. aut edificia ruencia ful
aliam rem necessariam m̾catꝰ
erit. Itaq si ex .x. ut puca
aureis qͦs ẜinis tuus a ticio mu¬
tuos accepit edicori tuo .u. sol¬
paret. si toti .x. anrei ĩ rem tu¬
am u̾si fu̾int. totas .x aureos

Expanded text:
tur, quidquid necessario in rem tuatus pecuniam creditoribus eius solverit, aut aedificia ruentia fulsquamlibet aliam rem necessariam mercatus erit. 4b. Itaque si ex decem utputa aureis, quos servos tuus a Titio mutuos accepit, creditori tuo quinqparet, si toti decem aurei in rem tuam versi fuerint, totos decem aureos
Abbreviated transcription (Latin):
solui possit. ¶ Is qͦ cui cbutoria
actõ ꝯpetit eq̃ de peculio ⁊ de in
rem u̾so age̾ pot̾. S sane huic
modo tͥbucoria ꝯͦ ẜeat agere.
modo depeculio ⁊ dein rem u̾so
Tbutoriꝰ iõ expedit agere qr¬

Expanded text:
solvi possit. 5a. Is quoque, cui tributoria actio competit, aeque de peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria expedit agere, modo de peculio et in rem verso. tributoria ideo expedit agere, q
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum ꝑtineret. ueluti sic̃
pecierit sñ ꝑiculo agit ¶ Iñ
reliqum enĩ nͭ ominꝰ uidex
ad u̾sarium in eodem uidi¬
cio ei ꝯdempnat ex ꝯstitu¬
cõe diue memorie zenonis.

Expanded text:
ti si, cpetierit, sine periculo agit: in reliquum enim nihilo minus iudex adversarium in eodem indicio condemnat ex constitutione divae memoriae Zenonis.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto nitunt᷑. lacius intͦdux̃
siti actõe cͥ aliqͥd ꝯpensacõis
noĩe oppõi satis impium eẽ
cdiiꝰ. ne sub p̾cextu ꝯpensa¬
fraudet᷑. ¶p̃cea qͣsdam actõ

Expanded text:
o nituntur latius introduxisiti actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensafraud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑili remedio illuminatum est. qͣs ex
omnnib antiquioꝵ institucõib et pͥ¬
cipue eximm̃tariis Can nr̃i tam instid¬
tis cõm̃tariis ꝯpõitis c tres p̾dicti unri
prudentes nob̃ obtłerunt et legimꝰ
et cognouimꝰ ⁊ plenissimũ nr̃aꝵ in¬
stitucõnũ robur eis acꝯmodaniius.
Sũma ita ope et alatͥ studio has m̃ᷤ

Expanded text:
li remedio illuminatum est. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue ex commentariis Gaii nostri tam instiltis commentariis compositas cum tres praedicti viri prudentes nobis optulerunt, et legimus et cognovimus et plenissimum nostrarum constitutionum robur eis accommodavimus. Summa itaque ope et alacri studio has
Abbreviated transcription (Latin):
is cͥres aliqͣ utenda datur uł
ꝯmodatur. redbligat᷑. ⁊ cene¬
t᷑ ꝯmodati accõe. s is ab eo qͥ
mucuũ accepit longe distat
pit amisic nid̾ incendio. rui¬
na nausragio. aut lacͦnĩ ho¬
ꝑmanz. ac is qͥ utend̾ accepit

Expanded text:
is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: pit amiserit, veluti incendio, ruina, naufragio aut latronum hopermanet. at is qui utendum accepit
Abbreviated transcription (Latin):
un. signͣta signis sunt potest
scͥptus ħ̾rs scd̾m tabłas testa¬
m̃ti bonoꝵ possõnem agnos¬
cere si modo defũctus ⁊ ciuis
romanꝰ. ⁊ sue potestatis mor¬
tis tp̃r fuat. Iam si iõ irrit
sit aut qr in adoptõnem se
dedit ⁊ mortis tpr̃ madopti¬
u patris potestatesit nõ pͦ

Expanded text:
um signis signata sunt, potest scriptus heres secundum tabulas testamenti bonorum possessionem agnoscere, si modi defunctus et civis Romanus et suae potestatis mortis tempore fuerit: nam si ideo irritum sit, aut quia in adoptionem se dedit et mortis tempore in adoptivi patris potestate sit, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓ ꝑte restitũe ꝙ iusqͣle.
nec rũpatur irritum uefiat
Rũpitur autẽ testam̃tum
c̾ĩ eod̾ statu manente testa¬
tore ip̃iꝰ testam̃ti iꝰ uiciatur

Expanded text:
 parte restituere: quod ius quale nec rumpatur irritumve fiat. Rumpitur autem testamentum, cum in eodem statu manente testatore ipsius testamenti ius vitiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥore ꝑte testam̃ti cau̾e ne
ĩfĩores tabłe uiuo filio ⁊ adis
ĩpube apperiantur Illd̾ pal¬
am est. nõ ĩo minus uałe sb̾¬
stitucõnem ĩpub̾is filii qd̃ in
eisdem tabulis scͥpta sit qͥb¬

Expanded text:
 parte testamenti cavere ne inferiores tabulae vivo filio et adhuc impubere aperiantur. illud palam est, non ideo minus valere substitutionem impuberis filii, quod in iisdem tabulis scripta sit q
Abbreviated transcription (Latin):
dib institutis ita substituere
eo ccĩi si qͥd pupillo ex hedara¬
tib legatis ue. ã donacõib
acquisitũ fu̾it. id om̃e ad sb̾¬
stitutum ꝑtineat ¶ER ꝯ dixꝰ

Expanded text:
ribus liberis ita substituere eo casu si quid pupillo ex hereditatibus legatisve aut donationibus adquisitum fuerit, id omne ad substi
Abbreviated transcription (Latin):
ietur substitui potest. Sin¬
statum decedere uoluit.
Nlouissimo si uis legittima¬
rum ħ̾editatum ĩ integrũ
inter eos custodiri uelit.
¶Substituitur autem impu¬
bib ã nomĩatim. ueluti ticiꝰ¬

Expanded text:
ietur, substitui potest. sinstato decedere voluit: novissimo, si ius legitimarum hereditatium integrum inter eos custodiri velit. Substituitur autem impuberi aut nominatim, veluti ‘ Ti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ extitu̾it aliꝰ sit ħ̾rs. s eo ãpliꝰ
ut sih̾edes ei extit̾it adħ imp¬
aliqͥs. ueluci si qͥs dicat hoc mͦ.
ticiꝰ filiꝰ meus ħ̾rs michi esto. si
erit ut pͥous moritur qͣm in
suam tutelam uen̾it .i. añꝙͣ
pubes sit st̃s tt̃ seiꝰ h̾rs esto. qͦ

Expanded text:
 eo amplius ut et si heredes ei extiterint et adhuc impheres. veluti si quis dicat hoc modo: ‘ Titius filius meus heres mihi esto: si erit et prius moriatur quam in suam tutelam venerit id est pubes factus sit, tunc Seius heres esto.’
Abbreviated transcription (Latin):
se esse dicat. nam siticiꝰ suam
esse intendat. intemacto est
Eque si agat iꝰ sibi esse de fun¬
do forte łedib. utendi. fruen¬
di.ł ꝑ fundum incini. eundi. a¬
gendi. Rex fundo uitini aqmͣ¬
deducendi in rem. actõ est.
eiuusdem gnĩs ẽ actõ de iure pͥ¬
dioꝵ urbanoꝵ. ueluti si agat
ius si bi esse alt̾nis etes suas co¬
di aliqͥd r immittendi in uici¬

Expanded text:
se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in rem actio est. Aeque si agat ius sibi esse fundo forte vel aedibus utendi fruendi vel per fundum vicini eundi agendi vel ex fundo vicini aquam ducendi, in rem actio est. eiusdem generis est actio de iure praediorum urbanorum, veluti si agat, ius sibi esse altius aedes suas todi aliquid vel immittendi in vici
Abbreviated transcription (Latin):
Alii u̾o qͥ inhanc legem cecid¬
unt pene deportacõis subm¬
gent᷑. ¶ Est ⁊ int̾ publica
iudicia lex flama de plagia
publica iudicia. lex ulia am¬
bicus ⁊ lex iuilia repecundaꝵ.
⁊ lex uilia de aimionͣ. ⁊ lex
uilia de resiouis. q̃ decet̾is
capiculis locuntur ⁊ aĩe ꝙͥ
amissionem nõ irrogatur.
Aliis aut̃ penis eos subici¬
unt qͥ ꝑcepta eoꝵ neglexe¬
runt. s depubliciis iudi¬
ciis exposuinus ut nos̾
possibile sit sumo digico ⁊
qͣsi ꝑ moicere ea cecigisse.
alioquin diligencõr eorum
sm̃a uob̾ ex latorib digesto¬
rum seu pandectaꝵ libris
deo ꝓpicio aduen̾ta᷑ est.

Expanded text:
alii vero qui in hanc legem inciderint poenae deportationis subiugantur. Est et inter publica iudicia lex Fabia de plagiarpublica iudicia lex Iulia ambitus et lex Iulia repetundarum et lex Iulia de annona et lex Iulia de residuis, quae de certis capitulis loquuntur et animae quidem amissionem non irrogant, aliis autem poenis eos subiciunt qui praecepta earum neglexerint. Sed de publicis iudiciis haec exposuimus, ut vobis possibile sit summo digito et quasi per indicem ea tetigisse. alioquin diligentior eorum scientia vobis ex latioribus digestorum sive pandectarum libris deo propitio adventura est.
Abbreviated transcription (Latin):
a reintipiat ⁊ ei celũ
suꝑstici tr̾a mortuo aufãtur
Si qͥs aũt alias cognacõe uł
affinitate ꝯiuĩctas ꝑsonͣs uo¬
tau̾t. ¶ penam legis cornelie
desicatiis sustinebit. Item
cornelia lex defalsis q̃ ⁊ testa¬
m̾taria uocat᷑. penamiito¬
gat ei qͥ testam̃tũ uł aliud
it exp̾sẜit sciens dolo malo
eiꝰ q legis. penͣ in seruos ulti

Expanded text:
re incipiat et ei caelum superstiti, terra mortuo auferatur. si quis autem alias cognatione vel adfinitate coniunctas personas necaverit, poenam legis Corneliae de sicariis sustinebit. Item lex Cornelia de falsis, quae etiam testamentaria vocatur, poenam irrogat eiit, expresserit sciens dolo malo. eiusque legis poena in servos ultim
Abbreviated transcription (Latin):
bicor si bonis sis cesserit. ⁊
cum eo cõicor exꝑiat᷑. defen¬
ditur ꝑ excepcõnem. si bonis
maxime ꝓspicit ut cum fa¬
cultatib lapsus fu̾it debicor
de int̾dictis seu actõnib q̃
ꝓeis ex̾cent᷑. ¶ Erant autẽ
aliqͥd fĩ. aut fi̾ ꝓhibeat. qd̃
it̾ maxime faciebat cũ de
possõne aut qͣi possd̾e incer
aliqͦs ꝯtendebat᷑.Sũma

Expanded text:
bitor si bonis suis cesserit et cum eo creditor experiatur, defenditur per exceptionem ‘ nisi bonis maxime prospicit, ut, cum facultatibus lapsus fuerit debitor, de interdictis seu actionibus quae pro his exercentur. erant autem aliquid fieri aut fieri prohibebat. quod tum maxime faciebat, cum de possessione aut quasi possessione inter aliquos contendebatur. Summa
Abbreviated transcription (Latin):
duplicia. ¶ Sĩplicia st̃ ueluti ĩ
qͥb alt̾. actor. alt̾ reꝰ ẽ. qͣlia st̃
oĩa restituria aut exhibitoria
nã ꝙ actor ẽ qͥ desid̾at aut ex¬
hib̾i aut resticin. reꝰ ẽis aqͦ d̾si¬
d̾at᷑ ut resticuat aut exhib̾at
plicia st̃. alia duplicia. sĩplici

Expanded text:
duplicia. simplicia sunt, in quibus alter actor, alter reus est: qualia sunt omnia restitutoria aut exhibitoria: namque actor est qui desiderat aut exhiberi aut restitui reus is a quo desideratur ut restituat aut exhibeat. plicia sunt, alia duplicia. simplicia
Abbreviated transcription (Latin):
cariis ⁊ uenesicis ẜuacur ĩ lib̾oᷤᷤ
u̾o deportacõ. ¶Icẽ lex iulia
deipublica seu pͥuata adu̾s
eos exoritur qͥ nim ł armatã
ł sine armis ꝯmis it ẜ si qͥdẽ
armatam ins arguatur depo¬
itacõ ei ex lege iulia de in pu¬
blica irrogat᷑. si u̾o sũ armis
inc̾ciam ꝑtem lonoꝵ publica¬
d̃ inponitͦ si aut̃ ꝑ uim rap¬

Expanded text:
cariis et veneficis servatur, in liberos vero deportatio. Item lex Iulia de vi publica seu privata adversus eos exoritur, qui vim vel armatam vel sine armis commiserint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur: si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publicatio imponitur. sin autem per vim rap
Abbreviated transcription (Latin):
possd̾ alicui data est. ꝓhed̾e̾
aut ꝓ poisd̾re possideat id ei
cui lonoꝵ possd̃ data est resti¬
tũe debeat. ¶ ꝓħ̾ede autem
possidere uidecur qͥ putat
se h̾edem esse . ꝓ possesso
re possidet qͥ nlło iure rem
hditariam. ł ⁊ totam h̾edi¬

Expanded text:
ssio alicui data est, pro herede aut pro possessore possideat, id ei cui bonorum possessio data est restituere debeat. pro herede autem possidere videtur qui putat se heredem esse: pro possessore is possidet qui nullo iure rem hereditariam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eiꝰ ꝙ municipacõe pari
cidii ꝯtinet᷑ faca pparaiu̾it.¬
sũ cadam sũ palam id ao
missus fu̾t nͨ nõ is cꝰ dolomͣ
lo ioftm̃ ẽ: ł conscł erumpn

Expanded text:
nantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magimala medicamenta publice vendiderunt. Alia deinde lex asperrimum crimen nova poena
Abbreviated transcription (Latin):
possidet ex ea h̾edicate aut
cum iubet ei qͥ in possõne fũ¬
di deiectus sit restitui posse¬
ssionem.Exhibicoria sũt
yparenti lib̾os eiꝰ qͥ sunt in
potestace eius. ¶ Sunt tñ qͥ¬

Expanded text:
possidet ex ea hereditate, aut cum iubet ei qui vi possessione fundi deiectus sit restitui possessionem. exhibitoria sunt aut parenti liberos qui in potestate eius sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
decłe. ¶Et sii̾rem actũ sit. si ꝯͣ
pecitorem iudicau̾it absoluere
debet Pdssessorem. Sine ꝯ posse¬
ssorem iube̾ debeat ut ipãm re¬
sticuat cͥ fructib. s si ĩ p̃sẽti ne¬
get sepossessor restitu̾e posse

Expanded text:
dere. ’ Et si in rem actum sit, sive contra petitorem iudicavit, absolvere debet possessorem, sive contra possessorem, iubere eum debet ut rem ipsam restituat cum fructibus. sed si in praesenti neget se possessor restituere posse
Abbreviated transcription (Latin):
furatꝰ est aut arbores finales ce
passus nõ fu̾it. ¶ Q̾ istis iudici¬
b alicui adiudicatum sit. id
statim eiꝰ sit cui adiudicatũ
il est. de pubntiis iudiciis.
ublica iudicia neq ꝑ actões
ciis de qͥb locuti sumꝰ̃ͦ¬

Expanded text:
furatus est aut arbores finales cecpassus non fuerit. Quod autem istis iudiciis alicui adiudicatum sit, id statim eius fit cui adiudicatum est. TIT. 18 DE PUBLICIS IUDICIIS Publica iudicia neque per actiones ciis de quibus locuti sum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊̾ sieiꝰ res nõ sit qͥ postid
si modo actor nõ potu̾it stiã
esse ꝓbare. remanz suo lo
scura sint utͥusq uira ꝯͣ¬
ꝯͣ petitorem iudicari sol¬

Expanded text:
i eius res non sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo locscura sint utriusque iura, contra petitorem iudicari sol
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾oum euenit ut exceptõ
qͥ pͥma facie iusta indeat᷑.
iniq̃ noceat ꝙ cum accidit
alia allegacõne opꝰ est adiu¬
q resoluicur iꝰ excepcõis ue¬
luti cum pactꝰ. aliqͥs c̃ debito¬
re suo ne ab eo pͤciñam pe¬
cat de ñ postea ĩ ꝯͣctumpac¬
ti sunt. id ut pet̾e c̾dicori
liceat. si agat cͥoitor ⁊ exci¬
piat debitor. ut ita dem̃ cõ¬
s qr im̃iqum ẽ cditorem ex¬
cludi replicatõ ei dabit᷑ ex
post̾iori pacto ꝯuento ¶Ru¬
rsus int̾oum euenit ut re¬
licacõ q̃ iusta pͥma facie sit

Expanded text:
t ut exceptio quae prima facie iusta videatur, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvque resolvitur vis exceptionis. veluti cum pactus est aliquis cum debitore suo, ne ab eo pecuniam petat, deinde postea in contrarium pacti sunt, id est ut petere creditori liceat: si agat creditor et excipiat debitor, ut ita demum consed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posteriore pacto convento. Rursus interdum evenit, ut replicatio, quae prima facie i
Abbreviated transcription (Latin):
cepcõnem nͨ post ꝙc̃ olim a¬
gere pota̾nt cum temeterẽ
mñ iudicium deducebant ⁊
m̃cebant hodieant̾ nõ ita
scͥpte hec ꝓcedere uolumus
obligacõis litem infr̾e au¬
sus ẽ zenom ane ꝯstitucõi¬

Expanded text:
ceptionem nec post tempus olim agere poterant, cum temere rem in iudicium deducebant et ittebant. hodie autem non ita stricte haec procedere volumus, obligationis litem inferre ausus est Zenonianae constituti
Abbreviated transcription (Latin):
gtãcum qͥb agitͦ. ¶Sepe .n. ac¬
exꝑit᷑ iusta sit. tñ iniqͣ sit ad¬
u̾sus eum cum qͦ agit᷑ u̾bi grã
Si mecu coactus. aut dolo in¬
ductus. aut errore lapsus sti¬
planti ticio ꝓmisisti ꝙ nõ de¬
bu̾as ꝓmͣtere ⁊ palamest iͦe
ciiili ce obligatum eẽ ⁊ actõ
qͣ incẽdit᷑ dare ce oport̾e essiͤ¬
cax est. S iniqum ẽ ce damp¬
nari Iõ q̃ dat᷑ tͥ exceptõ metꝰ
oppoĩta ad inpugnãtam actõ¬
nem. ¶ Idem iuris ẽ est si
ͥs qͣiͣ credendi cã petciñ am
stipratus fi̾it neq ei emi¬
mau̾it. nam eam pecuña
eo nomĩe ce ꝯdempnari ꝑ¬
lacet excepcõe pͤcin̾e non
mĩate defendi debere exce
iam suꝑiorib liłls ⁊ scͥpcum

Expanded text:
a cum quibus agitur: saepe enim acexperitur iusta sit, tamen iniqua sit adversus eum cum quo agitur. Verbi gratia si metu coactus aut dolo inductus aut errore lapsus stipulanti Titio promisisti, quod non debueras promittere, palam est, iure civili te obligatum esse, et actio qua intenditur dare te oportere, efficax est: sed iniquum est te nari, ideoque datur tibi exceptio metus composita ad impugnandam actionem. Idem iuris est, si quis quasi credendi causa pecuniam stipulatus fuerit neque numeravit. nam eam pecuniam eo nomine te condemnari, placet, exceptione pecuniae non numeratae te defendi debere, iam superioribus libris scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliꝰ uelit de fensionem subi¬
re. nlła diffe̾ncia int̾ actõnes
hoc facere. Ita tñ ut satisda¬
cõnem iudicatum solui ꝓ litiͦ
p̾stet estimacõe. Ilemo enĩ
seꝯdum ueterum regłam uͭ
iam dcm̃ est. a liene rei sine
satisdacõe defensor intelligi¬
cdissime. a totidiano iudicõꝵ
usii impĩs rer̾ docim̃tis appa¬
rent. ¶ Quam formam nõ
optine censemꝰ cum neccesse
est om̃s ꝓuĩtias cap̾ omiũ
nrãꝵ ciuitatum ĩ hãc regiã

Expanded text:
fuerit et alius velit defensionem subire, nulla differentia inter actiones hoc facere, ita tamen ut satisdationem iudicatum solvi pro litis praestet aestimatione. nemo enim secundum veterem regulam, ut iam dictum est, alienae rei sine satisdatione defensor idoneus intellegictissime a cottidiano iudiciorum usu in ipsis rerum documentis apparent. Quam formam non optinere censemus, cum necesse est omnes provincias caput omnium nostrarum civitatum id est hanc regiam
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ¶ Suꝑ ẽ ut admonea¬
mꝰ. ꝙ sĩ añ rem iudicatã is
cũ qͦ actum ẽ satis faciat ac¬
tori offõ iudicis ꝯuenit eũ
ab soluere licet iudicii acci¬
piendi tempore ĩ ea cã finssi
cia ab solutoria ese de excep
dispiciamꝰ. Com ꝑace sunt

Expanded text:
unt. Superest ut admoneamus, quod si ante rem iudicatam is cum quo actum est satisfaciat actori, officio iudicis convenit eum absolvere, licet iudicii accipiendi tempore in ea causa fuisscia absolutoria esse. TIT. dispiciamus. comparatae sunt