comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui se totos ouib pascendis expone¬
rent. pastoris oꝑe et nomine głantes:
nil sibi reputantes indignum. nisi
quod saluti ouiũ obiuare putarẽt.
Non querentes que sua sunt: s im¬
pendentes. Impendere curã. impen¬
dere substantiã: impendere et seip¬
sos. Unde unus illoꝵ: et ego ait sr̃¬
impendar ꝓ animab urĩs. Et tan¬
quã dicerent. ñ uenimꝰ ministrari.
s ministrare: ponebant quotiens
oportiusset sine sumptu eũgłium.
Unus erat de subditis questus⁊ una
pompa unaq uoluptas: si qͦ modo
eos possent parare dño plebẽ ꝑfectã
latione cordis et corꝑis. in labore et erũ¬
pna in fame et siti in frigare et nudi¬
tate. Ubi nunc queso consuetudo hecs
Subiit dissimilis ualde. longe in ali¬
ud mutati sunt studia: et utinã ñ in
peius. Cura tamen et anxietas et ennu¬
latio. et sollicitudo: fateor ꝑseue̾nt.
Transiata hec. ñ inminuta. T̃ estimo¬
nium uob̾ ꝑhibeo. qd̾ nec substan¬

Expanded text:
qui se totos ovibus pascendis exponequi se totos ovibus pascendis exponerent, pastoris opere et nomine gloriantes, nihil sibi reputantes indignum, nisi quod saluti ovium obviare putarent, non quaerentes quae sua sunt, sed impendentes. Impendere curam, impendere substantiam, impendere et se ipsos. Unde unus illorum: Et ego, ait, superimpendar pro animabus vestris . Et tanquam dicerent, Non venimus ministrari, sed ministrare; ponebant, quoties oportuisset, sine sumptu Evangelium. Unus erat de subditis quaestus, una pompa, unaque voluptas, si quo modo eos possent parare Domino plebem perfectam. ritione cordis et corporis, in labore et aerumna, in fame et siti, in frigore et nuditate. 4. Ubi nunc, quaeso, consuetudo haec? Subiit dissimilis valde; longe in aliud mutata sunt studia, et utinam non in pejus. Cura tamen et anxietas, et aemulatio, et sollicitudo, fateor, perseverant. Translata haec, non imminuta. Testimonium vobis perhibeo, quod nec substan
Abbreviated transcription (Latin):
ualet euacuare defectus. Et hec di¬
xerim: absq p̾iudicio diuine poten¬
tie et bonitatis. Scio induratũ cor
popłi huiꝰ: s potens ẽ ds de lapidi¬
b istis suscitare filios abrahe. Qs
scit si reu̾tatur et ignoscat: conu̾tat
et sanet eos: S non ẽ ꝓpositi mͥ di¬
ctare deo quid facere debeat: tibi
utinã possim que oportet et pro¬
ut oportet suadere.¶At locus du¬
bius: et scrupulosa indicit dispu¬
tatio. Nam uͥ adoriar dicere qͦd sen¬
tio: uideo satis qͥd imminet. Cla¬
mabitur insuetum: nam iꝰtum
negari ñ poterit. Ego uͦ ne insue¬
tum qͥdem assenserim. Nempe as¬
suetũ fuisse scio. ac ꝑ hoc indissue¬
tum potuisse uenĩre. s redire unz
insuetum. an uͦ assuetũ qͥs neget:
qd̾ constat ñ mͦ aliqͣndo factum.
s aliquandui factitatum: Quid illud
sit dicam: et ñ ꝓderit. Cur: Quia ñ
placebit satrapis: plu maiestati quã
ueritati fauentib. fuerunt ante te

Expanded text:
valet evacuare defectus. Et hoc divalet evacuare defectus. Et hoc dixerim absque praejudicio divinae potentiae et bonitatis. Scio induratum cor populi hujus: sed potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quis scit si revertatur et ignoscat, convertat et sanet eos? Sed non est propositi mei dictare Deo quid facere debeat: tibi utinam possim, quae oportet et prout oportet, suadere. 3. At locus dubius, et scrupulosa incidit disputatio. Nam ubi adoriar dicere quod sentio? Video satis quid imminet. Clamabitur insuetum; nam justum negari non poterit. Ego vero ne insuetum quidem assenserim. Nempe assuetum fuisse scio, ac per hoc in dissuetum potuisse venire: sed non redire in insuetum. An vero assuetum quis neget, quod constat non modo aliquando factum, sed aliquandiu factitatum? Quid illud sit dicam, et non proderit. Cur? Quia non placebit satrapis, plus majestati quam veritati faventibus. Fuerunt ante te
Abbreviated transcription (Latin):
fastus romanoꝵ: Qens insueta
paci: tumultui assueta. Gens im¬
mitis ⁊ intractabił usq adhuc.
subdi nescia. nͥ cũ ñ ualet resistere.
En plaga tͥ incumbit cura hec:
dissimulare ñ licet. Rides me: for¬
sitan fore incurabilem ꝑsuasus.
Noli diffidere: curam exigeris: ñ
curationẽ. Deniq audisti : curã
b ꝓfui ÷ aut plus omĩb fructifica¬
ui: uerbũ insolens religiosissime
uitans. Alias autẽ nouerat hõ quẽ
docuit deus. quia unusquisq scđm
suum laborẽ accipiet: ñ scd̾m ꝓuentũ.
Et ob hoc in laborib potiꝰ ꝙͣ in ꝓfec¬
tib głandum putauit ⁊ sic̃ alibi qͦq
habes ipsum dicentẽ: in laborib plu¬
rimis. Ita queso fac tu qd̾ tuum ẽ: nã
ds qd̃ suum ẽ satis absq tua sollicitu¬
dine et anxietate curabit. Pianta.
partes. Sane incrementum uͥ uolu¬
erit dabit ds̃: ñ tu. Ubi forte uolue¬
rit tͥ deperit nichil. dicente scͥpt᷑a.
Reodet dens mercedẽ laboꝵ scõꝵ su¬
orum. Securus labor: quẽ nullus

Expanded text:
as Romanorum? Gens insueta paci, tumultui assueta; gens immitis et intractabilis usque adhuc, subdi nescia, nisi cum non valet resistere. En plaga: tibi incumbit cura haec, dissimulare non licet. Rides me forsitan, fore incurabilem persuasus. Noli diffidere; curam exegeris, non curationem. Denique audisti: Curam iibus profui, aut, Plus omnibus fructificavi, verbum insolens religiosissime vitans. Alias autem noverat homo 436 quem docuit Deus, quia unusquisque secundum suum laborem accipiet , non secundum proventum. Et ob hoc in laboribus potius quam in profectibus gloriandum putavit, sicut alibi quoque habes ipsum dicentem: In laboribus plurimis . Ita, quaeso, fac tu quod tuum est: nam Deus quod suum est satis absque tua sollicitudine et anxietate curabit. Planta, partes. Sane incrementum, ubi voluerit, dabit Deus, non tu. Ubi forte noluerit, tibi deperit nihil, dicente Scriptura: Reddet Deus mercedem laborum sanctorum suorum . Securus labor, quem nullus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm posse ñ peccare & ñ turbari. inquo
homo ꝓfecto creatꝰ est: A quo illo ꝑ pec¬
catum. ⁊nmo nob̃ in illo & cum illo cor¬
ruentib: rursꝰ ꝑ grãm ñ quidem ilbum.
s ꝓipso quendam inferiorẽ gradũ re¬
cepimꝰ. Heq enim possumꝰ hic penitꝰ
sine peccato eẽ seu miseria. possumus
nec miseria. Quamꝗͣ tñ scriptura
loquat᷑. omne qd̾ natum ẽ ex do non
peceat: d hoc dictum ẽ. de p̃destiuati
aduitã. ñ qd̾ om̃ino ñ peccent. s qd̃

Expanded text:
m posse et non peccare et non turbari, in quo homo profecto creatus est? A quo illo per peccatum, imo nobis in illo et cum illo corruentibus, rursus per gratiam non quidem ipsum, sed pro ipso quemdam inferiorem gradum recepimus. Neque enim hic possumesse sine peccato, seu miseria: possumus nec miseria. Quanquam tamen Scriptura loquatur: Omne quod natum est ex Deo non peccat . Sed hoc dictum est de praedestinatis ad vitam: non quod omnino non p
Abbreviated transcription (Latin):
initium nescit tam̃ occasum: nec
de iusticia uel gła capit augm̃tum.
nec de ꝑeccato siue miseria detͥmentũ.
Quid ȩt̾nitati similiꝰ qd̾ ñ sit ȩt̾nitas:
Porro in aliis duab lib̾tatib qm̃ non
solum ex parte minui. sed ex totoamit¬
ti possunt: accidentał quedam mag̾¬
similitudo sapientiȩ atq potentie di¬
uine imagini suꝑ ducta cognoscit᷑.
Deniq ⁊ amisimͦ illas ꝑculpã: i per
ipsis deficimꝰ. Possunt &̃ sic amitti.
ut iam ñ ualeant recuꝑari: possunt
& ita possidi. ut nec amitti queant
aliquomͦ nec minui. Huiꝰ biꝑtite
similitudinis sapientiȩ & potentiȩ

Expanded text:
initium, nescit tamen occasum, nec de justitia, vel gloria capit augmentum, nec de peccato, vel miseria detrimentum. Quid aeternitati similius, quod non sit aeternitas? Porro in aliis libertatibus quoniam non solum ex parte minui, sed ex toto amitti possunt, accidentalis quaedam similitudo sapientiae ac potentiae divinae imagini superducta cognoscitur. Denique et amisimus illas per culpam, et per mus, aut in ipsis deficimus. Possunt etiam sic amitti, ut jam non valeant recuperari, possunt et ita possideri, ut nec amitti queant aliquomodo, nec minui. Hujus bipartitae similitudinis sapientiae et potentiae
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet atq cõplaciti. ꝑ qͣs ronali
creature uera sapientia. ⁊ potentia mi¬
plenariȩ medioerit̾ in ꝑadiso apud
inferos nullatenꝰ habeant᷑. lib̾tas uero
arbitrii de ipso quo condita ẽ statu
aliquatinꝰ ñ mutet᷑. s equalit̾ semꝑ
ꝗͣntum in se ẽ a ceł t̾ris inferis possi¬
deat᷑: merito ille similitudini. hec
imagini deputant᷑. & qͥdem qd̾ ap̃
inferos utraq lib̾tas ꝑierit: ille scił
quȩ ad similitudinẽ ꝑtin̾e dñr. scͥp¬
turarũ testat᷑ auctoritas. Ham uerũ
illic saꝑe qd̾ utiq de consilii lib̾tate
ꝑcipitur. om̃io non ẽẽ. locꝰ ille mani¬
festat ubi legit᷑. Qd̾cũq potest manꝰ
tua fac̾e instant̾ oꝑare: quia nec opꝰ
quo tu ꝓperas. ꝑorro de potentia q̃
ꝑ lib̾tatem cõplaciti dat̃: euugłium
sic loquit᷑. Ligatis manib & pedib¬

Expanded text:
iti, per quas rationali creaturae vera sapientia et potentia miplenarie, mediocriter in paradiso, apud inferos 615 nullatenus habeantur; libertas vero arbitrii de ipso, quo condita est, statu aliquatenus non mutetur, sed aequaliter semper quantum in se est a coelis, terris, inferis possideatur: merito illae similitudini, haec imagini deputantur. Et quidem apud inferos, quod utraque libertas perierit, illae scilicet quae ad similitudinem pertinere turarum testatur auctoritas. Nam verum illic sapere, quod utique de consilii libertate concipitur, omnino non esse locus ille manifestat ubi legitur: Quodcunque potest manus tua, instanter operare, quia nec opus, ntia . Porro de potentia, quae per libertatem complaciti datur, Evangelium sic loquitur: Ligate illi ped
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ gradũ. sũmi angłi tenent.
nos infimũ adam medium. Porro de¬
mones nullum. Suꝑnis nempe spiritibꝰ
datũ ÷ sine pec̃co ⁊ sine miseria ꝑdura¬
re ade autem absq his qͥdem eẽ s ñ
etiam ꝑmanere. nob uͦ nec eẽ qͥdem

Expanded text:
ummum gradum summi angeli tenent, nos infimum, Adam tenuit medium, porro daemones nullum. Supernis nempe spiritibus datum est sine peccato et miseria perdurare; Adae autem absque his quidem esse, sed non etiam permanere: nobis vero nec esse quidem
Abbreviated transcription (Latin):
gratulabat᷑. Portȩ inferi due
St̃ quȩ ing̃dientes adõe ma¬
lũ introducunt. Una est ig¬
norantiaboni. att̾̃a concuptᷤ¬
centia mali. Ad has portasmor¬
tis se descensurum p̃uidit. qͥa
adeo ꝓpt̃ mentis elationẽ de¬
relictum se eẽ dep̾hendit. S
mox ador̃onem confugit. &
ne moreretur optinint. Qd
est hoc qͦd ezechias rex infir¬
matur. sed orando amorte
eripitur. nisi q̃d sepe elicti
cuilibet mens post elationẽ

Expanded text:
gratulabatur. Portae inferi duae gratulabatur. Portae inferi duae sunt, quae ingredientes ad omne malum introducunt. Una est ignorantia boni, altera concupiscentia mali. Ad has portas mortis se descensurum praevidit, quia a Deo propter mentis elationem derelictum se esse deprehendit, sed mox ad orationem confugit, et ne moreretur obtinuit. Quid est hoc quod Ezechias rex infirmatur, sed orando morte eripitur? nisi quod saepe electi cujuslibet mens post elatione
Abbreviated transcription (Latin):
crescere incipiunt: Siuis gͦ ad
has dñi ꝓmissiones ꝑting̃e fe̾¬
tina ad rob̾tam etatẽ qͦsi adan¬
noꝵs mediũ ꝑuenire. annos
attingit dimidiũ annoꝵ ĩple¬
uit qͥa qͣsi adrob̾tos m̃itorũ
annos ꝑuenit. Sciend̾ qͥa creᷤ¬
centib ad huc insidiat᷑ negli¬
gentia aduitis uero et ad ple¬
namecatẽ ꝓuectis surrepit su¬
ꝑbia. Sed qͣntum negligiꝰ. tm̃
decrescis. qͣsi post t̾gum redis
Nam qui in negligentia depre¬
hendit᷑ retro ꝓcul dubio reuo¬
sat᷑. Roga gͤ dnm. et dic. Nere¬
uoces me in dimidio dierũ meoꝵ
Caue gͦ negligentiã detestare
suꝑbiam. Cito enĩ mens se in
suꝑbiam erigit. quȩ se adiuito¬
tis culmen excreuisse ꝑspex̾it.
deserente deo ꝑculpam deicitur:
Sic̃ scͥptum ẽ. Ascendt̃ usq ad
celos. & descendunt usq ad ab¬
yssos. hinc ẽ qͦd ꝑerechiam dr̃.
dimidiũ annoꝵ expleuit. pꝰqͥ
aduirtuti culmen meritiᷤ excre¬
uit adinferi portas relabitur
qui paulo ante celos se tetigi̾se

Expanded text:
cipiunt? Si vis ergo ad has Domini promissiones pertingere, festina ad robustam aetatem quasi ad annorum medium pervenire. Annos attingit, dimidium annorum implevit, quia quasi ad robustos meritorum annos pervenit. Sciendum quia crescentibus adhuc insidiatur negligentia, adultis vero et ad plenam aetatem provectis subrepit superbia. Sed quantum negligis, tantum decrescis, quasi post tergum redis. Nam qui in negligentia deprehenditur, retro procul dubio revocatur. Roga ergo Dominum et dic: Ne revoces me in dimidio dierum meorum. Cave ergo negligentiam, detestare superbiam. Cito enim mens se in superbiam erigit, quae se ad virtutis culmen excrevisse perspexerideserente Deo, per culpam dejicitur, sicut scriptum est: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Hinc est quod per Ezechiam dicitur: dimidium annorum explevit, postquam ad virtutis culmen meritis excrevit, ad inferi portas relabitur qui paulo ante coelos tetigisse
Abbreviated transcription (Latin):
turo. uides ne qͤmad̾m multi¬
phariȩ multisq modis ds lo¬
nouissime autẽ loqͣns et nob̃
infilio suo promittit nescio
qͥd nouũ. nescio qͥd magnũ.
qͦd quid sit scire omĩo ñ pote¬
it̃ nisi qui exꝑiri meruerũt.
Est enĩmanna absconditum
ut in apocalipsi beatꝰ ioħs as¬
tuplum inp̾senti scło. neboc
expectaret᷑ infuturo. U̾mpt̃n
uixta litt̾am. hoc utiq stare
ñ poterit. neq enĩ qui unã
uxorẽ reliq̃rit centũ in hoc
scło. sed et infuturo. ubi nec nu¬
bent. nec nubent᷑ saltẽ unã
minime habebit. Sed qͥa ꝑ
centum celeste aliqͥd scͥptura
sacra sigrificare consueuit. ĩ
eo qͦd centuplũ ꝓmittit᷑ dul¬
cedinem qͥdem ꝓdulcedine ꝓ¬
mittit. sed celestem ꝓcarnali.

Expanded text:
tifarie, multisque modis Deus lonovissime autem loquens et nobis in Filio suo, promittit nescio quid novum, nescio quid magnum, quod quid sit scire omnino non poterunt, nisi qui experiri meruerunt? Est enim manna absconditum, ut in Apocalypsi beatus Joannes astuplum in praesenti saeculo, ne hoc exspectaretur in futuro. Verumtamen juxta litteram hoc utique stare non poterit. Neque enim qui unam uxorem reliquerit, centum in hoc saeculo, sed in futuro, ubi nec nubent, nec nubentur, saltem unam minime habebit. Sed quia per centum coeleste aliquid Scriptura sacra significare consuevit, in eo quod centuplum promittitur, dulcedinem quidem pro dulcedine promittit, sed coelest
Abbreviated transcription (Latin):
do qͦd ad annoꝵ mediũ ꝑue¬
nit qui ueracit̾ pͥoͣtuit. Nobiᷤᷤ
autẽ reuelauit ꝑ sp̃m suum.
Oqͣm multi inquis omĩa sua
gustauer̃t. et erant adhuc talẽ
quib dĩs lac potum darec ñ
escam. Erant fortassis ad huc
q̃si mͦgeniti infantes. & ad ꝑ¬
cipiendum solidũ cibũ omĩo
impotentes. Moriunt᷑ pret̾ea
qͥdamin pucritia. si nulli sub¬
trahunt᷑ in adolescentia. ⁊fłs
sane istorumad illud etatiꝰ su¬
e tempꝰ ꝑuenire potuit deqͦ
ꝓpb̾a abacucdicit. In medio an¬
noꝵs notum facies. Puto t̾n
qͥa talium &̃. ẽ regnũ celorũ
ꝓeo qͦd scͥptum ẽ. Imꝑfectũ
hic bene uiuere inchoat futm
ẽ. ut uel infut᷑o scło q̃nq ad
dimidiũ annoꝵ suoꝵ ꝑueni¬
ad illam sine letali uulnere trã¬
sit. uulnꝰ mortale pecc̃m cͥmi¬
nale. Nam qui incriminali
pecc̃o morit᷑. neq hic neq info¬
turo addimidiũ annoꝵ ꝑdu¬
citur. uiriet enĩ sangͥnum .&.

Expanded text:
do quod ad annorum medium pervedo quod ad annorum medium pervenit, qui veraciter dicere potuit: Nobis autem revelavit per Spiritum suum . O quam multigustaverunt, et erant adhuc tales, quibus Dominus lac potum daret, non escam. Erant fortassis adhuc quasi modo geniti infantes, et ad percipiendum solidum cibum omnino impotentes. Moriuntur praeterea quidam in pueritia, nonnulli subtrahuntur in adolescentia. Nullus sane istorum ad illud aetatis suae tempus pervenire potuit, de quo propheta Habacuc dicit: In medio annorum notum facies. Puto tamen quia talium etiam est regnum coelorum, pro eo quod scriptum est: Imperfectum hic bene vivere inchoat, futurum est ut vel in futuro saeculo quandoque ad dimidium annorum suorum perveniad illam sine lethali vulnere transit. Vulnus mortale, peccatum criminale. Nam qui in criminali peccato moritur, neque hic, neque in futuro ad dimidium annorum perducitur. Viri etenim sanguinum et
Abbreviated transcription (Latin):
incerti sumꝰ detempore. Nec
lamq̃rimꝰ quid sit qͦd sciri nõ
pot̃ nisi ab eo qui ꝑceperit. De
dando eo nulla nobis dubita¬
cio relinquit᷑. qͦd tantoꝵ uiroꝵ
attestatione ꝓmittit᷑. bm̃ mͦ
dic nobis qñ hec eit̃. & qͦd signũ
qñ hec fieri incipient. Non ẽ
utiq hoc meũ nosse temꝑa uł
momenta. & q̃ ip̃e ꝑme scire
ñ merui. aliis manifestare ñ
potui. Sed abacuc ꝓpb̃a ꝓme
dio inqͥt annoꝵ notum facieᷤ
Mira ꝓpħe prudentia qͦd te sci¬
re uoluit tͥ tam̃ dicere noluit.
Sinobis loq̃retur. llubitare qͥs
poterat: Deo hoc dicit. qͣsi cui
mentiri ñ audeat. Noluit gͦ
dicere in medio annoꝵ notũ
faciet. sedait. In medio. a .n. fa¬
cies. uide gͦ qui hec tibi nota
fieri optas. qui bec tibi mani¬
festari desideras. uide unqͣm si
iam admediũ annoꝵ tuoꝵ ue¬
nisti su amad ꝑfectam etatẽ
ꝑuenisti. Nam inmedia etate
ut os nouimꝰ statura corporis
maior. uirtꝰ u̾o robustior. Cre¬

Expanded text:
incerti sumus de tempore. Nec jam quaerimus quid sit quod sciri non potest, nisi ab eo qui perceperit. De dando eo nulla nobis dubitatio relinquitur, quod tantorum virorum attestatione promittitur. Tantummodo dic nobis quando haec erunt, et quod signum quando haec fieri incipient. Non est utique hoc meum, nosse tempora vel momenta: et quae ipse per me scire non merui, aliis manifestare non potui. Sed Habacuc propheta pro me dio, inquit, annorum notum facies. Mira prophetae prudentia, quod te scire voluit; tibi tamen dicere noluit. Si nobis loqueretur, dubitare quis poterat, de hoc dicit, quasi cui mentiri non audeat. Noluit ergo dicere, in medio annorum notum faciet; sed ait, in medio annorum notum facies. Vide ergo qui haec tibi nota fieri optas, qui haec tibi manifestari desideras. Vide, inquam, si jam ad medium annorum tuorum venisti, si jam ad perfectam aetatem pervenisti. Nam in media aetate, ut omnes novimus, statura corporis major, virtus vero robustior. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
fremuert̃
gentes &
popłi me¬
ditati sũt
inania:
uid ꝑgentes quȩ dm̃ nesei¬
unt. idola colunt. nͥ prauasꝑ
u̾sasq cogitatõnes accipimꝰ:
& qͥd inpopulis inania mẽ¬
ditãntib nisi uanas & ineptaᷤᷤ
cogitatõnes intelligimꝰ: deil¬
lis dictum ẽ. ꝑuerse enĩ cogi¬

Expanded text:
fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Quid per gentes quae Deum nesciunt, idola colunt, nisi pravas perversasque cogitationes accipimus? et quid in populis inania meditantibus, nisi vanas et ineptas cogitationes intelligimus? De illis dictum est: Perve
Abbreviated transcription (Latin):
riosis. alius ingulosis aliꝰ pre¬
sidet auaris:. alius iracundis. ħͥ
pͥncipat᷑ in uidi .s. ille dñatur
elatis. Quid gͥ aliud. ẽ. huiꝰmi
reges sibi inuicem assistere nͥ
unũqͣmq in hominũ inpug.¬
natõne alium aduiuare: Nã
dum ab uno qͦlibet qͥspiam in
aliqͦd uitium deicit᷑ exeo ip̃o
sepe adresistendũ aliis infir¬
mior inuenit᷑. fierienĩ solet
ut qͥ ꝑ crapulam grauat᷑. multo
citiꝰ multoq facilius ꝑluxuriã
inflammet᷑. Reges itaq gͥ assiͤ¬
tunt. qn uicissim sͥ adnos ex¬
pugnandos opem ferunt. pͥn¬
cipes inunũ conueniũt qͥaqͥc¬
qͥd qͥmuis diu̾sum agant. ĩ nr̃a
subũsione tam̃ pariter consen¬
tiunt. Recte ergo &̃. hos regeᷤᷤ
uel principes ñ sibi inuicem tã¬
tum. sed &̃. gentib uel popłis
assistere intelligimꝰ qͥa dum ꝑ
prauas ineptasq cogitatõnes
uaga mente discurri mꝰ. decep¬
toriis sp̃ib temptandi aditũ

Expanded text:
riosis, alius in gulosis, alius praeriosis, alius in gulosis, alius praesidet avaris, alius iracundis: hic principatur invidis, ille dominatur elatis. Quid igitur aliud est hujusmodi reges sibi invicem assistere, nisi unumquemque in hominum impugnatione alium adjuvare? Nam dum ab uno quolibet quispiam in aliquod vitium dejicitur, ex eo ipso saepe ad resistendum aliis infirmior invenitur. Fieri enim solet, ui per crapulam gravatur, multo citius, multoque facilius per luxuriam inflammetur. Reges itaque sibi assistunt quando vicissim sibi ad nos expugnandos opem ferunt. Principes in unum conveniunt, quia quidquid quamvis diversum agant in nostra subversione, tamen pariter consentiunt. Recte ergo etiam hos reges vel principes non sibi invicem tantum, sed etiam gentibus vel populis assistere intelligimus; quia, dum per pravas ineptasque cogitationes vaga mente discurrimus, deceptoriis spiritibus tentandi aditum
Abbreviated transcription (Latin):
pellunt. et ꝑmundanas cupi¬
ditateᷤ distrahunt. Rex aũ are¬
gendo dicit᷑. & ꝑt̾ram cor t̾re¬
nis desideriis inhians recte ĩ¬
telligit᷑. Illi ergo demones in
scͥptura sacra reges dicunt᷑ qͥ
insubũtendis sibiq subiugã¬
dis hominib fraude potiꝰ qͣm
uirtute nitunt᷑. Est enĩ in ali¬
is astucia maior. in aliis autẽ¬
audatia uehem̃cior. hi ocultiꝰ
temptant. illi uehementiꝰ in-¬
stant. Horum temptatõ frau¬
dulenta: illoꝵ autẽ uolenta.
hii qͣsi consulendo decipiunt:
illi acrius instando qͦdam mͦ
oppeim̃t. hos itaqͣ reges illo ͤ
intelligamꝰ ꝑ principes. Isti
& enim qͣsi regendo. illi uͦ pͥn¬
a deiectos adiniqͥtatẽ ꝑtra¬
hunt. Uideamꝰ ergo qͥd dicat.
Astitert̃ regeᷤ t̾re. Inuenio in
scripturis scĩs alium dici sp̃m
fornicatõnis. alium autẽ appel¬
lari sp̃m elacionis. Sic et ina
liis uiciis intelligi pot̃. Opti¬
net itaq alius regnũ inluxu¬

Expanded text:
pellunt, et per mundanas cupipellunt, et per mundanas cupiditates distrahunt. Rex autem a regendo dicitur, et per terram cor terrenis desideriis inhians recte intelligitur. Illi ergo daemones in Scriptura sacra reges dicuntur, qui in subvertendis, sibique subjugandis hominibus fraude potius quam virtute nituntur. Est enim in aliis astutia major, in aliis auteaudacia vehementior. Hi occultius tentant, illi vehementius instant. Horum tentatio fraudulenta, illorum autem violenta. Hi quasi consulendo decipiunt, illi acrius instando quodammodo opprimunt. Hos itaque per reges, illos intelligamus per principes. Isti etenim quasi regendo, illi vero prina dejectos ad iniquitatem pertrahunt. Videamus ergo quid dicat: Astiterunt reges terrae. Invenio in Scripturis sanctis alium dici spiritum fornicationis, alium autem appellari spiritum elationis. Sic et in his aliis vitiis intelligi potest. Obtinet itaque alius regnum in luxu
Abbreviated transcription (Latin):
praua ccͤ roẽm exsurg̃e. Quoci
ens dei uiditia rep̾hendimꝰ qͦ¬
ciens contra eiꝰ flagella murm᷑¬
amus: tociens uocẽ humanã
qͣi infremitũ cõmutamꝰ Qcienᷤ
appetitũ potiꝰ qͣm rõnem seqͥm᷑:
qͣsi homines nos ẽẽ pigeat: beᷤ¬
tias imitam᷑. Increpet gͦ pͥmũ
fremitũ iniqͥtatis. pꝰea redarguat
& studiũ uanitatis. Nam in eo
qͦd dicit᷑ et ppłi meditati st̃ in a-¬
nia. studiũ uanitatis rep̃hen-¬
dit᷑. Et forte in ania cogitare:
ueniale. meditari aũ omĩo re¬
p̾hensibile. Aliud ẽ enĩ qͦd ex
negligentia uel inuiti patimͣ.
& aliud q̃n circa inutile studi¬
um sponte occupam᷑. Astitert̃¬
isti reges uel qui sint illi qͦs no¬
minat pͥncipes. Reges dicit. s
terre reges asserit. Peccatoriaᷤ
dicit᷑. Gerra es et int̾ram ibis.
In huiꝰ mͦi t̾ra demones qͦs a¬
pts mundi hꝰ principes. et recto¬
res tenebrarũ appellat. regnũ
tenent et dñatum excercẽt dỹ
eos adinmumda desidia im¬

Expanded text:
Quoties justa Dei judicia reprehendimus; quoties contra ejus flagella murmuramus, toties vocem humanam quasi in fremitum commutamus. Quoties appetitum potius quam rationem sequimur, quasi homines nos esse pigeat bestias imitamur. Increpet ergo primum fremitum iniquitatis; postea redarguat etiam studium vanitatis. Nam in eo quod dicitur: Et populi meditati sunt inania, studium vanitatis reprehenditur. Et forte inania cogitare, veniale; meditari autem, omnino reprehensibile. Aliud est enim quod ex negligentia vel inviti patimur; et aliud quando circa inutile studium sponte occupamur. Astiteristi reges, vel qui sint illi quos nominat principes. Reges dicit, sed terrae reges asserit; peccatori autem dicitur: Terra es, et in terram ibis . In hujusmodi terra, daemones quos Apostolus mundi hujus principes et rectores tenebrarum appellat , regnum tenent et dominatum exercent, dum eos ad immunda desideria im
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. facile quidẽ eos ad inui¬
cem distinguere pot̾imus. Nã
gentẽ agente: consuetudiniᷤᷤ
uel liguȩ diu̾sitas distinguit
& sepe gentes qlibet multoᷤ
habere ppłos consueuit. Inu¬
no ergo mors dissimilitudinẽ
in altero innuit multiplicem
eoꝵ multitudinẽ. Nam qͥdã
eorum inqͥb̃dam uicus amplꝰ
p̃ualent . & alii alus uehem̃tiꝰ
fauent uel student. Quia gͥ
tatẽ. & inqͣlibet distinctione
ĩnumerã multitudinẽ eẽ ꝑ¬
spexit. icc̾cofortassis. & genteᷤᷤ
dixit. & ppłos subseq̃ñter nõi

Expanded text:
rimus, facile quidem eos ab invirimus, facile quidem eos ab invicem distinguere poterimus. Nam gentem a gente consuetudinis vel linguae diversitas distinguit, et saepe gens quaelibet multos habere populos consuevit. In uno ergo morum dissimilitudinem, in altero innuit multiplicem eorum multitudinem. Nam quidam eorum in quibusdam vitiis amplius praevalent, et alii aliis vehementius favent vel student. Quia igitur tatem et in qualibet distinctione innumeram multitudinem esse perspexit, idcirco fortassis et gentes dixit, et populos subsequenter
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ tam̃ ñ solum ꝑreges &
principes. sed &̃ ꝑgentes &
ppłos. demones intelligere.&.
eorum diffrãs inhis nomini¬
b subtiliter distinguere. Co¬
gita gͣ nc̃ qͣsi numerosã qͥn¬
dam demonũ multitudinẽ ĩmo
multiplicẽ innumerositatẽ.
Ex his alios alus sic̃ nat᷑a sub¬
tiliores. sic ne dubites. &. ĩ pre¬
sumptõne audaciores. et inde¬
ceptione callidiores. Unde fit
ut aliis infirmiorib licet nũo
ampliorib pͥncipent᷑ & super
eos libere dominent᷑. Est gͥ in
subiectis inferiorib multitudo
copiosior. sed insuꝑiorib tam
audacia. qͣm prudentia maior
unde fit ut ꝓpter ampliorem
audaciã in infirmiorib libere
dominatũ ex̾ceant. et ꝓpt̃ ma-¬
iorem prudentiã stolidiorum
studia uel officia ꝓsuo arbitͥo
disponant. hoc nos fortasse
scͥptura monere uoluit. qͣndo
alios: reges uel principes nõi¬
nauit: alios. autẽ ꝑgentes &.
popłos designauit. Si autẽ in¬
ter gentes et ppłos diffr̃am q̃¬

Expanded text:
sumus tamen non solum per reges et principes, sed etiam per gentes et populos daemones intelligere, et eorum differentias in his nominibus subtiliter distinguere. Cogita igitur nunc quasi numerosam quamdam daemonum multitudinem, imo multiplicem innumerositatem. Ex his alios, aliis sicut natura subtiliores, sic nec dubites, et in praesumptione audaciores, et in deceptione callidiores. Unde fit ut aliis infirmioribus, licet numero amplioribus principentur, et super eos libere dominentur. Est igitur in subjectis inferioribus multitudo copiosior, sed in superioribus tam audacia quam prudentia major. Unde fit ut propter ampliorem audaciam in infirmioribus libere dominatum exerceant, et propter majorem prudentiam stolidorum studia et officia pro suo arbitrio disponant. Hoc nos fortasse Scriptura monere voluit, quando alios reges vel principes nominavit; alios autem per gentes et populos designavit. Si autem inter gentes et populos differentiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
tra tot hostes indefess e dimi¬
cabat dimicabat. Quid enĩ ali¬
ud qͣm q̃dam dĩ tͣris dł aĩa ex¬
titit. qͣm sͥ diis qͣi uir pugna¬
tor omip̃s nom̃ eius cẽ tot hoᷤᷤ¬
tes defendit: Una utiq ex hiᷤ
turrib erat ꝓquib alibi ipe
d ꝓclamat. fiat pax in uir
fortes singłarem. pͥmo g̃s in¬
pugnant ppłi obsidione ual¬
lant. sed quia p̾ualere ñ pꝰsũt.
tand̾ assistunt. reges cõueni¬
unt pͥncipes. Sed in expugna¬
bilis manebat qͣm dñs sͥ u¬
giter defensabat. Stabat ita¬
q dđ inter tot hostes de deiꝓ
tectione securus. & de tot hoᷤᷤ¬
tib ꝑdei uictoriam tand̾ tri¬
umphaturꝰ. Insuttare gͦ nõ
metuit. qͦs ñ posse gͥ p̃uałe

Expanded text:
tra tot hostes indefesse dimicabat. Quid enim aliud quam quaedam Dei turris David anima exstitit, quem sibi Dominus quasi vir pugnator omnipotens nomen ejus, contra tot hostes defendit? Una utique ex his turribus erat pro quibus alibi ipse David proclamat: Fiat pax in virtfortes singularem primo gentes impugnant, populi obsidione vallant. Sed quia praevalere non possunt, tandem assistunt reges, conveniunt principes. Sed inexpugnabilis manebat quam Dominus sibi jugiter defensabat. Stabat itaque David inter tot hostes de Dei protectione securus, et de tot hostibus per Dei victoriam tandem triumphaturus. Insultare ergo non metuit, quos sibi non posse prae
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. ut suꝑiorem quidẽ ñ des¬
truamꝰ qui scriptãm sacram
multiplicẽ expõnem reciꝑe
ñ dubitamꝰ. Siue gͦ totũ ad
animi uitia. siue totũ refera¬
mꝰ addemonia. aut si melius
partim aduiciosos mores. par¬
tim referimꝰ ad uicioꝵ incen¬
tores. multũ qͥdem ẽ. hec uel
illa suꝑare. maiꝰ tam̃ ẽ utrisq
posse resistere. Si tñ ꝓpb̃a u¬
trumq ñ posset eis cum tãta
fiducia ñ insuttaret cũ dicat.¬

Expanded text:
mus, ut superiorem quidem non desmus, ut superiorem quidem non destruamus, qui Scripturam sacram multiplicem expositionem recipere non dubitamus. Sive ergo totum ad animi vitia, sive totum referamus ad daemonia, aut si melius partim ad vitiosos mores, partim referimus ad vitiorum incentores, multum quidem est haec, vel illa superare, majus tamen est utrisque posse resistere. Si tamen Propheta utrumque non posset, eis cum tanta fiducia non insultaret, cum dicat
Abbreviated transcription (Latin):
tes & ppłos demonũ diffras
intelligere pot̾imus. Cogitet
gͦ qui pot̃. qualis qͥntusq uir
iste fuerit. qualisdiscretione.
qͣnta uirtute p̃ditus extiterit.
contͣ qͥm gentes & ppłi deseui¬
unt. cont᷑ qͣm reges & pͥncipe ᷤᷤ
conueniũt. Nos si contra uniꝰ¬
ciuiꝰlibet demonis seuitiã uel
astuciam restitisse. uel resist̾e
nos posse nouerimꝰ multum
nos ꝓfecisse putaremꝰ. ĩmoñ¬
lamhomines. sed sup᷑ hoĩes
nos ee credemus. Iste aũ ñ t̃m
agente uel rege se sentit ĩpug¬
nari ĩmo agentib &e ppłis &
regib & pͥncipib se ñ posse
suꝑari. & nouit et scripsit. &¬
posteris legenda relinqͥt. ut
uel sic confundat suꝑbiã noᷤ¬
trã qui nicħ sumꝰ. et tam̃ suꝑ¬
bire non erubescimꝰ. Siqͥs aũ
gentes ppłosq ad cogitafõneᷤ
reges uero et principes refer¬
re uelit ad effictiones. facile
cedo. qͥa animi affectionẽ co¬
gitatõnib p̾side ñ ambigo.
Sic tñ hunc intellectũ recipia¬

Expanded text:
tes et populos daemonum differentias intelligere poterimus. Cogitet ergo qui potest, qualis, quantusque vir iste fuerit; quali discretione quantaque virtute praeditus exstiterit, contra quem gentes et populi desaeviunt, contra quem reges et principes conveniunt. Nos si contra uniuscujuslibet daemonis saevitiam vel astutiam restitisse vel resistere nos posse noverimus, multum nos profecisse putaremus; imo non homines, sed supra homines nos esse crederemus. Iste autem non tantum a gente vel rege se sentit impugnari; imo a gentibus, et populis, et regibus, et principibus se non posse superari, et novit, et scripsit, et posteris legenda reliquit, ut vel sic confundat superbiam nostram qui nihil sumus, et tamen superbire non erubescimus. Si quis autem gentes populosque ad cogitationes, reges vero et principes referre velit ad affectiones, facile credo; quia animi affectiones cogitationibus praesidere non ambigo. Sic tamen hunc intellectum recipia
Abbreviated transcription (Latin):
pline: effugiet fictũ. & aufẽt
se a cogitacionib q̃ ft̃ sine in¬
tellectu. Acogitatõnib in qͥt
q̃ sũt sine intellectu. Ed fiet
de his cogitatõnib ꝙ admnit¬
tere ñ possumꝰ sine turpi. et
illecebroso affectu. uel abbis ꝗ
libenter accipimꝰ. ñ sine prauo
qͦdam consensu. si abhis se au¬
fert sp̃s sc̃s quȩ st̃ sine intellecẽ¬
sas aꝑte nominat. hoc iste gs̃
fig̃alit̾ quasi homines ꝑũsos.
& adeo uͦ aũsos: appellat. Qs
ille cogitatõnes sine intellecto
dic̃e uoluit. hoc iste ni fallor po¬
płos ĩania meditantes nõiaũ.
Peiores utiq sunt. quȩ ñ st̃ sine
neqͥtia qͣmqͣ uage discunt̃ sñ
intelligentia. uñ & hos gs nõi¬
nat. illos popłos appellat. Nã
gentes qͥdem sua ꝑu̾sitas dãp¬
nat. ppłos uͦ qͣmuis fideles: sua
ignobilitas humiliait. Sic uti¬
q sic omnis cogitatõ uana si¬
ue ociosa uilis praua ã atq ꝑ¬
uersa cogitat̃o oĩo detestabit

Expanded text:
plinae effugiet fictum, et aufert se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . A cogitationibus, inquit, quae sunt sine intellectu. Quid fiet de his cogitationibus quas admittere non possumus sine turpi et illecebroso affectu, vel de his quas libenter accipimus non sine pravo quodam consensu, si ab his se aufert Spiritus sanctus quae sunt sine intellectversas aperte nominat, hoc iste gentes figuraliter, quasi homines perversos et a Deo vero aversos appellat. Quod ille cogitationes sine intellectu dicere voluit, hoc iste, ni fallor, populos inania meditantes nominavit. Pejores utique sunt quae non sunt sine nequitia, quam quae vagae discurrunt sine intelligentia. Unde et hos gentes nominat, et illos populos appellat. Nam gentes quidem sua persuasitas damnat, populos vero quamvis fideles sua ignobilitas humiliat. Sic utique, sic omnis cogitatio vana, sive otiosa, vilis; prava autem, atque perversa cogitatio detestabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim fec̃ talit̾ oĩ natiõi: ut ñ solũ
iudicia s & ꝯsilia sua manifestaret eis. s
oĩo magnificauit face̾ nob̾cũ. ñ solum in
seruos assumens. s & eligens in amicos.
Neq enĩ nos elegimꝰ eum. s ipse elegit
nos: & posuit nos ut eamꝰ ⁊ fructũ affe¬
ramꝰ. Fructũ inqͣm ñ solũ ñ ꝑemptoriũ
qd̃ ad iudiciũ ꝑtinens. notum fit etiã
seruis. s nec ꝑiturũ qͥdem qd̃ de ꝯsilio ẽ
⁊ reuelat᷑ amicis. In hoc siquidẽ positi

Expanded text:
Neque enim fecit taliter omni nationi, ut non solum judicia, sed et consilia sua manifestaret eis; sed omnino magnificavit facere nobiscum, non solum in servos assumens, sed et eligens in amicos. Neque enim nos elegimus eum, sed ipse elegit nos, et posuit nos ut eamus, et fructum afferamus: fructum, inquam, non solum non peremptorium, quod ad judicium pertinens, notum sit etiam servis; sed nec periturum quidem, quod de consilio est, et revelatur amicis. 2. In hoc siquidem posit
Abbreviated transcription (Latin):
mentio fiat. Quidistos aliud agere
dix̾im. qui scurrilitates. detͣctationes.
Iactandiȩ & impatientie u̾ba ñ reputãt.
facile contristant ꝓximos. ĩ mo spm̃di
qui in eis ẽ pusillor scandala paruipẽ¬
dunt. ad increpationẽ alioꝵ. aut negli¬
gentia quadã dormitare uident᷑. aut
irascundie fascib inflãmant᷑. ⁊⁊ eũ his

Expanded text:
mentio fiat? Quid istos aliud agere mentio fiat? Quid istos aliud agere dixerim, qui scurrilitates et detractiones, jactantiae et impatientiae verba non reputant; facile contristant proximos, imo Spiritum Dei qui in eis est; pusillorum scandala parvipendunt, ad increpationem aliorum aut negligentia quadam dormitare videntur, aut iracundiae facibus inflammantur;
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes similes nob passibiles &̃ ⁊ pec¬
catores diuino munere collatã agno¬
uimꝰ ex testimoniis scͥpturarũ. ue
generatioi̾ huic misere. ab ĩꝑfectiõe
sua. cui suffice̾ uidet᷑ in susficientia.
immo in opia tanta. Quis enim ad
ꝑfectionẽ illam ꝗͣ scͥpture tradunt uł
aspirare uidet᷑: Non sine causa sane
cum sint nob̾ eadẽ cũ ꝑatrib ꝯu̾sioĩs
initia. dispar ualde ꝯu̾sationis ꝓfectꝰ
inuenit᷑. adeo ut ipsos ꝓfecisse de die
nos magnꝰ estimaret᷑ siqͥs uel ipsa ꝯu̾¬
sionis sue p̾mordia ꝯciliaret. ut ñ minꝰ
humił aut timoratꝰ. ñ minꝰ sollicitus
⁊ circũ spectꝰ. ñ minꝰ feruens sp̃u. ñ
minꝰ patiens ac mansuetꝰ in medio qͣ.
ininitio uidet᷑. Quantos enĩ uidemꝰ
qͣsi oblitos sui ⁊ pecẽoꝵ suoꝵ. dei qͥq
⁊ bñficioꝵ eiꝰ ĩmemores. sic ñ redim̾e
s amitt̾e gempꝰ: ut de morib ⁊ affe¬
conib suis. uix ultima apd̾ ipsos

Expanded text:
homines similes nobis, passibiles, etiam et pechomines similes nobis, passibiles, etiam et peccatores, divino munere collatam agnovimus ex testimonio Scripturarum. 5. Vae generationi huic miserae ab imperfectione sua, cui sufficere videtur insufficientia, imo inopia tanta! Quis enim ad perfectionem illam, quam Scripturae tradunt, vel aspirare videtur? Non sine causa sane, cum sint nobis eadem cum patribus conversionis initia, dispar valde conversationis profectus invenitur: adeo ut cum ipsos profecisse de die nos magnus aestimaretur, si quis vel ipsa conversionis suae primordia conservaret, ut non minus humilis aut timoratus, non minus sollicitus et circumspectus, non minus fervens spiritu, non minus patiens ac mansuetus in medio, quam in initio videretur. Quantos enim videmus quasi oblitos sul et peccatorum suorum, Dei quoque et beneficiorum ejus immemores, sic non redimere, sed amittere tempus, ut de moribus et affectionibus suis vix ultima apud ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
me fr̾s mei. quid sͥ uelit qd̾ minꝰ erga
nos lib̾alis nunc diuina clem̃tia uide¬
atur. ut quib tanta contulit ñ iogãtib
ñ desid̾antib. immo ⁊ fortasse recusãab.
nunc orantib. obsecͣntib. postulantib.
sepissime. immo continue uideat᷑ multo
minora negare. Quid enĩ putamꝰ ka¬
rissuni abbreuiata ẽ manꝰ dñi. an forte
thesauri gr̾e defecert: quid in ꝗͣ pu¬
tamꝰ utrũ uoluntas mutata sit. an im
estimare licet: neutrũ fas ẽ cred̾ẽ de
sufficere nob̾ grãm dei. plane om̃ino
fallit̾. cũ ꝓ ea quã maxime uniuerse
orationes. obsecrationes. ⁊ postulatiõs
nr̃e fiant. nec ambulemꝰ in magnis
ac mirabilib suꝑ nos. orantes dari
nob̃ humilitatẽ. qͣnta decet ñ dico scõs.
s monachos pecc̃ores. obsec̾ntes patien¬
tiam nob̃ tribui. qͣnta ñ dico in mar¬
tirib inuenta. s ꝓfessioni nr̃e neces¬
saria ẽ. postulantes caritatẽ. qͣntã ñ
dico angłis s patrib nr̃is. qͥ fuere

Expanded text:
fratres mei, quid sibi velit, quod minus erga nos liberalis nunc divina clementia videatur, ut quibus tanta contulit non rogantibus, non desiderantibus, imo et fortasse recusantibus, nunc orantibus, obsecrantibus, postulantibus saepissime, imo continue, videatur multo minora negare. Quid enim putamus, charissimi? abbreviata est manus Domini, an forte thesauri gratiae defecerunt? Quid, inquam, putamus, utrum voluntas mutata sit, an immaestimare licet, neutrum fas est credere desufficere nobis gratiam Dei : plane omnino fallitur, cum pro ea quam maxime universae orationes, obsecrationes, et postulationes nostrae fiant, aut in mirabilibus super nos, orantes nobis dari humilitatem, quanta decet, non dico sanctos, sed monachos peccatores: obsecrantes patientiam nobis tribui, quanta non dico in martyribus inventa, sed professioni nostrae necessaria est; postulantes charitatem, quantam non dico angelis, sed patribus nostris, qui fuere
Abbreviated transcription (Latin):
maledixiss mͥ. s.u. Obsecro itaq fes mei
humiliem̃ magis ac magis sub ꝑotenti
manu altissimi:⁊ abhoc maxime tam
nequissimo uicio ingͣtitudinis longe
fieri studeamꝰ: ut tota deuotione ĩ gr̃aꝵ
actione u̾santes. conciliemꝰ nob̃ grãm
dei nr̃i. quȩ sola pot̾ saluare aĩas nr̃as.

Expanded text:
m utique . Obsecro itaque, fratres mei, humiliemur magis ac magis sub potenti manu Dei, et ab hoc tam maximo, tam nequissimo vitio ingratitudinis longe fieri studeamus, ut tota devotione in gratiarum actione versantes, conciliemus nobis gratiam Dei nostri, quae sola potest salvare animas nostras.
Abbreviated transcription (Latin):
niq si forte ñ quidẽ illicita. nec tñ ex¬
pedientia sectantes. pͥori forsitan for¬
nicationẽ relicta. stetissemꝰ in ꝯiugii ca¬
stitate. ñ capientes qd̾ de celibe uita da¬
tũ nouimꝰ eẽ ꝯsilium. si a rapinis ⁊ frau¬
dib abstinentes. licite reb ꝓpriis utere¬
mͣ. nec dũ t̾n ad ꝑfectionẽ euugłicam
inquib multi ex nob̃ in uoluti. solũ inse
in inferiori aliqͦ respirare gradu: ał digꝰ
certe filius. ad filioꝵ numerũ aspirare
timebat: beatũ se reputans. si forte uel
in mercennarior num̾o recipi mereret᷑.
& ipse qui nunꝗͣ a patre discesserat
senior filiꝰ inuidere. Sic & nos dilectis¬
simi habundantͥ effusa suꝑ nos miscdĩa
dei nr̃i. de filiis ire ⁊ diffidentiȩ. ñ solũ
in electoꝵ recipit numerũ. s uocauit
ad collegium ꝑfectoꝵ. Ham ⁊ si forte
aliquoꝵ negligentia. ad ꝑfectionẽ ñ
assurgit: iꝑsi uidint qͥd possint excu¬
sationis afferre: qm̃ aplicam os nos ꝓ¬

Expanded text:
Denique si forte non quidem illicita, nec tamen expedientia sectantes, priori forsitan fornicatione relicta, stetissemus in conjugii castitate, non capientes quod de caelibe vita datum novimus esse consilium; sed a rapinis et fraudibus abstinentes, licite propriis rebus uteremur, necdum tamen ad perfectionem evangelicam in quibus multi ex vobis involuti, solum in sein inferiori aliquo respirare gradu? Prodigus certe filius ad filiorum numerum aspirare timebat, beatum se reputans, si forte vel in mercenariorum numero recipi mereretur: ipse, qui nunquam a patre recesserat, senior filius invidere . Sic et nos, dilectissimi, abundanter effusa super nos misericordia Dei nostri, de filiis irae et diffidentiae non solum in electorum recepit numerum, sed vocavit ad collegium perfectorum. Nam etsi forte aliquorum negligentia ad perfectionem non assurgit, ipsi viderint quid excusationis possint afferre; quoniam apos
Abbreviated transcription (Latin):
agna ẽ
suꝑ nos dilectissimi. magna ualde
tute tã in estimabili dono gr̃e suȩ eripu¬
it a uana nr̃a ꝯu̾satione huiꝰ scł̃i. in quo
eramꝰ aliq̃n tanqͣm sine deo: aut certe

Expanded text:
agna est super nos, dilectissimi, magna valde tute, tam inaestimabili dono gratiae suae eripuit de vana nostra conversatione hujus saeculi, in quo eramus aliquando tanquam sine Deo, aut certe,
Abbreviated transcription (Latin):
s qui ꝑmanet inuitã ȩt̾nã. Nec cessamꝰ
ab oꝑando. hoc cibo. &̃ cũ t̾renis forte
occupam oꝑib. aut obedientia dictante
aut fr̾ne caritatis intuitu: qm dissimił
nob̃ intentio ẽ abhis quoꝵ laborẽ ꝑitͣũ

Expanded text:
 permanet in vitam aeternam . Nec cessamus ab operando hoc cibo, etiam cum terrenis forte occupamur operibus, aut obedientia dictante, aut fraternae charitatis intuitu: quoniam dissimilis nobis intentio est ab his, quorum laborem periturum
Abbreviated transcription (Latin):
qui dedit qd̾ ingratꝰ accepit. cauet sͥ de
cet̾o. ne tanto plura amittet. q̃nto plura
aferret ingrato. felix ꝓi̾n qui se alieni¬
genã reputans. etiam ꝓ minimis qͥb c̃q
bñficuis ñ minꝰ refert grates. gͣtuitum
eẽ ñ dubitans. neq dissimulans ꝗd̾ alie¬
nigene imꝑenditur & ignoto. Hos aut̃
miseri ⁊ miserabiles. cum ininitio dũ ad¬
huc nos alienigenas estimamꝰ. timorati
satis. satiᷤ deuoti ⁊ humiles inueniam̃.
tam facile ꝑꝰmodũ obliuiscim̃ qͣm gra¬
tuitũ sit quicqͥd accepimꝰ: & p̾sum̃tes¬

Expanded text:
 dator quod ingratus accepit, cavet sibi de  dator quod ingratus accepit, cavet sibi de caetero, ne tanto plura amitteret, quanto plura conferret ingrato. Felix proinde, qui se alienigenam reputans, etiam pro minimis quibusque beneficiis non minimas refert grates, gratuitum esse non dubitans neque dissimulans, quod alieno impenditur et ignoto. Nos autem miseri et miserabiles, cum in initio, dum adhuc alienos nos aestimamus, timorati satis, satis devoti et humiles inveniamur; tam facile postmodum obliviscimur, quam gratuitum sit quidquid accepim
Abbreviated transcription (Latin):
tum uͥ sit int̾rogat: & in iudicio nescire
se ꝓfitebit᷑ oꝑarios iniqͥtatis. cũ legamiꝰ
in psalmo. Qm̃ nouit dñs uiam iustoꝵ:
& it̾ impioꝵ ꝑibit. Nec sine causa ĩno¬
uenario inuenti sunt: qui ñ redeunt
ad saluatorẽ. In quo nimirũ num̃o. quat̾¬
nario quinariꝰ iungit᷑. ⁊ ẽ ñ bona com¬
mixtio corporẽe sensualitatis ⁊ euugłice
traditionis: qd̾ tunc fieri sol& cum sic
corꝑis sensꝰ parit̾ oblectare uelimus.
felix aũt samaritanꝰ ille qͥ cognouit se
nicħ hr̾e qd̾ ñ accepisset: & iccirco ser¬
uauit depositum. ⁊ cũ gr̃aꝵ actione ad do¬
minũ ⁊ reu̾sus. Felix qui ad singła dona
gr̃e redit ad eum inquo ẽ plenitudo oĩum
gr̃arum: cui dũ ꝓ acceptis ñ ingratos noᷤ¬
ex hibemꝰ. locũ in nob̾ facimꝰ gr̾e ut maio¬
ra adhuc acciꝑe meam᷑. Om̃mno enĩ sola
nos ã ꝓfectu ꝯu̾sationis impedit ingra¬
titudo nr̃a. dum qͦdam mͦ ꝑditũ reꝑutans¬

Expanded text:
tum ubi sit interrogat ; et in judicio nescire tum ubi sit interrogat ; et in judicio nescire sese profitebitur operarios iniquitatis , cum legamus in Psalmo: Quoniam novit Dominus viam justorum, et iter impiorum peribit . Nec sine causa in novenario inventi sunt, qui non redeunt ad Salvatorem: in quo nimirum numero quaternario quinarius jungitur; et est non bona commistio corporeae sensualitatis, et evangelicae traditionis. Quod tunc fieri solet, cum sicorporis sensus pariter oblectare velimus. 8. Felix autem Samaritanus ille, qui cognovit se nihil habere quod non accepisset: et idcirco servavit depositum, et cum gratiarum actione ad Dominum est reversus. Felix, qui ad singula dona gratiae redit ad eum, in quo est plenitudo omnium gratiarum: cui, dum nos pro acceptis  alias, poexhibemus, locum in nobis facimus gratiae, ut majora adhuc accipere mereamur. Omnino enim sola nos a profectu conversationis impedit ingratitudo nostra, dum quodam modo amissum reputans
Abbreviated transcription (Latin):
dum mͦ maneat habitꝰ & tonsura. sal¬
ua sibi oĩa arbit̾ntur: ñ consicdantes mi¬
seri. quẽ admodũ ingrautudinis u̾mis
int̾iora corrodens. obhoc tm̃ corticem eũ
quẽ uident transformare dissimilet. ne
forte recogitent & erubescant.ipsaq ue¬
recundia em̃dent᷑. Qui sic int̾dum in ñ¬
nulł ꝯsumpta ẽẽ int̾iora uniu̾sa p̃sumit.
ut ñ uereatur adea qͦ que foris apparẽt
uenenatũ ꝓduc̾e caput. nisi forte quos
uidemus manifeste apostatare a deo. re
paulatim defecisse cũ comedent alieni
robur eoꝵ & nescirent. Uides gͦ ñ om̃ib
ꝓdesse qd ã lepra secularis ꝯuersatiõis
cuiꝰ pecc̃a manifesta sunt emundantur:
s ñ nulł peiꝰ in occulto ingratitudinis
ulcus oriri. qd̾ tanto ꝑiculosiꝰ sit qͣnto
interiꝰ. & bene saluator in eũgłio nouẽ
illos uͥ sint querit: q̃m longe a pecc̃orib
salus. Sic enim ⁊ pͥmũ hominẽ pꝰ pecca¬

Expanded text:
dummodo maneat habitus et tonsura, saldummodo maneat habitus et tonsura, salva sibi omnia arbitrantur? non considerantes miseri, quemadmodum ingratitudinis vermis interiora corrodens, ob hoc tantum corticem, quem vident, transforare dissimulet, ne forte recogitent et erubescant, ipsaque verecundia emendentur. Qui sic interdum in nonnullis consumpta esse interiora universa praesumit, ut non vereatur ad ea quoque, quae foris apparent, venenatum producere caput: nisi forte quos videmus manifeste apostatare a Deo, reppaulatim defecisse, cum comederint alieni robur eorum, et nescierunt, 7. Vides ergo non omnibus prodesse, quod a lepra saecularis conversationis, cujus peccata manifesta sunt, emundantur: sed nonnullis pejus in occulto ingratitudinis ulcus oriri, quod tanto periculosius sit, quanto interius. Et bene Salvator hinc in Evangelio novem illos ubi sunt quaerit, quoniam longe a peccatoribus 1142 salus. Sic enim et primum hominem post pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi qd̃ totiens canitis. qm̃ adue¬
na ego sum ap̾ te.⁊ ꝑegrinꝰ sic̃ õs patreᷤᷤ
mei: heu heu ñ inuenit᷑ qui redeat. &
agat grãs deo. nͥ hic alienigena. Nonne
decẽ mundati st̃. ⁊ nouẽ uͥ st̃: Memi¬
nisti credo u̾ba saluatoris hec ẽẽ nouẽ
illoꝵ ingratitudinẽ arguentis. Bñ siqͥdẽ
orasse. obsecrasse. postulasse leguntur.
qui leuauert̾ uocẽ dicentes. iħu fili ddl̃
miserere nob̃: s defuit eis qͣrta qͣm ad¬
iecit apłs. gr̃aꝵ actio. q̾n nec rediert̃.
de ẽẽ cognouert̾: s paucos ad modum
nouimꝰ. qui dignas suꝑ acceptis bñficiiꝰ
gr̃as ag̾e uideant᷑. Hec rep̃hensibile ẽ
qd̾ instant̾ petimꝰ: s plane peticioni
gare qd̾ postulant. ne ꝯtingat nob̃. ut
tanto grauiꝰ de ingratitudine iudicem᷑.
qͣntomagis accumulatis bñficiis ingͣti
ꝓbabimur extitisse. Ergo mĩe res est
impio: & ñ discet fac̾e iusticiã. Quã
multos enĩ uidemꝰ ⁊ plangimꝰ fr̃s. qͥ

Expanded text:
dilectissimi, quod toties canitis: Quoniam advena ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei . Heu, heu! non invenitur qui redeat, et agat gratias Deo, nisi hic alienigena. Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? Meministis, credo, verba Salvatoris haec esse, novem illorum ingratitudinem arguentis. Bene siquidem orasse, obsecrasse, postulasse leguntur, qui levaverunt vocem, dicentes: Jesu filii David, miserere nobis . Sed defuit eis quarta, quam adjecit Adeesse cognoverint; sed paucos admodum novimus, qui dignas super acceptis beneficiis gratias agere videantur. Nec reprehensibile est quod instanter petimus; sed plane petitioni gare quod postulant: ne contingat nobis, ut tanto gravius de ingratitudine judicemur, quanto magis accumulatis beneficiis ingrati probabimur exstitisse. Ergo misericordiae res est impio, et non discet facere justitiam . Quam multos enim videmus et plangimus fratres, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
re uocẽ p̃parantiꝰ ad ceruna for¬
midinẽ: Beatꝰ inqͥt hõ qͥ semꝑ
ẽ pauidꝰ. &. insensu cogitat cir¬
cumspectionẽ dei. Uultiꝰ audi¬
re uocem p̃parantiᷤᷤ ceruũ ad
serpentiũ infestacionẽ: Mor¬
tificate inqͥt m̃bra ur̃a q̃ st̃¬

Expanded text:
re vocem praeparantis ad cervinam formidinem: Beatus, inquit, homo qui semper est pavidus , et in sensu cogitat circumspectionem Dei. Vultis audire vocem praeparantis cervum ad serpentium infestationem: Mortificate, inquit, membra vest