comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
triet. nec dabit in eternũ fluctuationẽ iusto. Om̃is enĩ¬
homo in sua causa deficiens. et in suis hesitans consi-¬
liis querit sͥ amicũ fidese in cuiꝰ consiliis confidat. qͥ
in suis diffidebat. Et talẽ fiduciã habet in illo. ut õe
secretũ sui pectoris ei pandat & aꝑiat. Quid dulciꝰ ẽ
quã habeas illũ cũ quo om̃ia possis loqui ut tecũ:
Si ista cũ hominib fiunt. quantomagis cũ deo hoc ẽ
agendũ qui om̃s uult saluos fieri et neminẽ perire:
Nam si ueracit̾ dcũ credimꝰ eũq diligimus ut debemus
et ꝓximos sicut nosmet ipsos in eũq totã spem proiece-¬
rimus nr̃am: ipse nos eripiet et consolabit᷑. Et sicut ꝑ
angelũ suũ abacuc ꝓpħam cũ prandiis in lacũ le¬
onũ ad daniełe uatẽ misit. et philippũ unũ de sept̾e
diaconib ad eunuchũ. ita dabit uob̃ consolationem
& lib̾atione᷑. Hec sectamini kim̃: et nulli unquã no¬

Expanded text:
triet, nec dabit in aeternum fluctuationem justo . » Omnis enitriet, nec dabit in aeternum fluctuationem justo . » Omnis enihomo in sua causa deficiens, et in suis haesitans consiliis quaerit sibi amicum fidelem, in cujus consiliis confidat, qui in suis diffidebat, et talem fiduciam habet in illo, ut omne secretum sui pectoris ei pandat et aperiat. Quid dulcius est quam ut habeas illum cum quo omnia possis loqui ut tecum? Si ista cum hominibus fiunt, quanto magis cum Deo hoc est agendum, qui omnes vult salvos fieri et neminem perire? Nam, si veraciter Deum credimus, eumque diligimus ut debemus, et proximos sicut nosmetipsos, in eum quoque totam spem projecerimus nostram, ipse nos eripiet et consolabitur. Et, sicut per angelum suum Habacuc prophetam cum prandio in lacum leonum ad Danielem vatem misit, et Philippum, unum de septem diaconibus, ad Eunuchum, ita dabit nobis consolationem et liberationem. Haec sectamini, charissimi, et nulli unquam no
Abbreviated transcription (Latin):
& uenerandã sc̃e tͥnitatis in se ip̃so ymaginẽ agnoscat. ho
norẽq similitudinis diumne ad quã creatus est nobilitate
moꝵ. erecutione uirtutũ. dignitate meritoꝵ hab̾e con¬
tendat ut quando apparuerit qualis sit. tunc similis
ei appareat qui se mirabilit̾ ad similitudinẽ suã ĩ pͥmo
adam condidit mirabiliꝰq ĩ scd̃o reformauit. Om̃is gͥhõ
qui ad imaginẽ d̃ĩ factus ẽ. illũ debet imitari cuiꝰ ad y¬
maginẽ conditus ẽ. illius debet sequi uestigia. qui eũ
ad ymaginẽ sui condidit. Consiliariũ uͦ ac protectorem
meliorẽ repꝑire ñ poterit quã illũ qui eũ ad imaginem
sui condidit. qui eũ precioso sanguine suo redemit et
propt eũ homo fieri ñ ẽ dedignatꝰ. Quẽ ꝓculdubio in¬
ueniet. si in eũ totã spem uixta psalmiste uocẽ ꝓiecerit.
A it nãq Proice suꝑ dñm caritatẽ uram & ipse te enu¬

Expanded text:
et venerandam sanctae Trinitatis in se ipso imaginem agnoscat, hoet venerandam sanctae Trinitatis in se ipso imaginem agnoscat, holitudinis divinae ad quam creatus est nobilitatem morum, exsecutionem virtutum, dignitatem meritorum habere contendat, ut quando apparuerit qualis sit, tunc similis ei appareat qui se mirabiliter ad similitudinem suam in primo Adam condidit, mirabiliusque in secundo reformavit. Omnis ergo homo qui ad imaginem Dei factus est, illum debet imitari, cujus ad imaginem conditus est, illius debet sequi vestigia, qui eum ad imaginem sui condidit. Consiliarium vero ac protectorem meliorem reperire non poterit, quam illum qui eum ad imaginem sui condidit, qui eum pretioso sanguine suo redemit, et propter eum homo fieri non est dedignatus: quem procul dubio inveniet si in eum totam spem juxta Psalmistae vocem projecerit; ait namque, projice « super Dominum curam tuam, et ipse te enu
Abbreviated transcription (Latin):
nus eẽt et iustꝰ. ut patiens atq mitis mundꝰ et miseri¬
cois foret. Quas uirtutes quanto plꝰ i se ipso ht̃. tanto¬
ꝓpus ẽ deo & maiorͤ ¶ Si uͭ a sui conditoris similitudine
degener oberrat: tunc fiet de eo quod scriptũ ẽ. Et hõ
cũ in honore eẽt ñ intellexit cõparatus ẽ ium̃tis insipi¬
entib & similis factus ẽ illis. Quismaior honor potu¬
it homini ẽẽ quã ut ad similitudinẽ sui factoris con¬
deretur. et eisde uirtutũ uestimentis ornaret᷑. quib
et conditor de quo legit᷑. dñs regnauit decorẽ ĩdutꝰ ẽ
id ẽ om̃iũ uirtutũ splendore & totiꝰ bonitatis decore
ornatus: Uel quod maius homini pot̃ ẽẽ dedecꝰ aut in¬
felicior miseria. quã ut hac similitudinis gła sui con
ditoris amissa. aud informẽ aus irrationabiłe brutoꝵ
iumentoꝵ similitudinẽ delabatur: Quappt̃ quisq di¬
ligentius attendat pͥmȩ conditionis suȩ excellentiam

Expanded text:
nus esset et justus, ut patiens atque mitis, mundus, et miserinus esset et justus, ut patiens atque mitis, mundus, et misericors foret. Quas virtutes quanto plus quisque inum ab hac nobilissima sui conditoris similitudine degener oberrat, tunc fiet de eo quod scriptum est: Et homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Qui major honor potuit homini esse, quam ut ad similitudinem sui factoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur; quibus et conditor, de quo legitur: Dominus regnavit, decorem indutus est ; id est, omnium virtutum splendore, et totius bonitatis decore ornatus? Vel quod majus homini potest esse dedecus, aut infelicior miseria, quam ditoris amissa, ad informem et irrationalem brutorum jumentorumque similitudinem dilabatur? Quapropter quisque diligentius attendat primae conditionis suae excellentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã mundi et uiderit frẽm suũ necessitatẽ ha¬
bere & clauserit uiscera sua ab eo: quomͦ caritas d̃i ma¬
net in eo: Filioli non diligamus uerbo neq lingua:
sed oꝑe et ueritate. In hoc cognoscimꝰ qm̃ ex ueritate
sumus. et in conspectu eius suademꝰ cordi nr̃o. qm̃ si re
prehenderit nos cor nr̃m maior ẽ deus corde nr̃o. et no¬
uit om̃ia. H imͦ si cor nr̃m ñ reprehendit nos: fiduciã
habemꝰ ad deũ. et quicquid petierimꝰ accipiemꝰ ab eo.
qm̃ mandata eius custodimus et ea q̃ st̃ placita cora
co facimꝰ. Et hoc ẽ mandatũ eius ut credamꝰ in nõie
filii eius iħu.xp̃i. et diligamus alterutrũ sicut dedit ma¬
datũ nob̃. Et qui seruat mandata eiꝰ in illo manet et ip¬
se in eo. Et ĩ hoc scimꝰ qm̃ manet in nob̃ de sp̃u quẽ dedit
nob̃. Et sicut deus creator qui hominẽ ad similitudinẽ
suam creauit. ẽ caritas. ẽ bonꝰ. iustus. patiens. atq mitis
guntur. ita homo creatus ẽ ut caritatẽ haberet ut bo¬

Expanded text:
viderit fratrem suum necesse habere et clauserit viscera sua ab eo quomodo caritas Dei manet in eo filioli non diligamus verbo nec lingua sed opere et veritate in hoc cognoscimus quoniam ex veritate sumus et in conspeprehenderit nos cor, maior est deus corde nostro et nouit omnia. carissimi, si cor non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad deum, et quicquid petierimus percipet ea, quae sunt placita coram eo, facimus. Et hoc est mandatum ejus, ut credamus in nomine filii ejus Jesu Christi et diligamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. Et qui servat mandata ejus, in illo manet, et ipse in eo, et in hoc scimus quoniam manet in nobis de Spiritu quem dedit nobis . » Et sicut Deus Creator qui hominem ad similitudinem suam creavit, est charitas, est bonus, justus, patiens, atque mitisguntur, ita homo creatus est, ut charitatem haberet, ut bo
Abbreviated transcription (Latin):
scãm suꝑ tyaram. & oleũ unctionis fundes suꝑ caput
eius. atq hoc ritu consecrabit᷑ dño. Filios quoq illiꝰ¬
applicabis et indues tunicis lineis cingesq baltheo.
aaron scł et lib̃os ens. et imponas mitras eis. eruntq
sacerdotes mei religione ꝑpetua. Quo loco contẽpla¬
ri oportet aaron sũmũ sacerdotẽ .i. ep̾m fuisse porro
filios eius prb̃oꝵ demonstrasse figurã. Hoc enĩ fuit
inter aaron sũmũ sacerdotẽ et filios eius qui sacerdo¬
tes erant. qd̾ aaron suꝑ tunicã accipiebat poderẽ stola
scãm. & coronã aureã. mitͣm et zonam aureã. et super¬
humerale et reliqua quȩ prefixa sunt: filii autẽ aaron
suꝑ tunicas lineas cincti tantũmodo. & tyarati assiste
dñm nr̃m a petro sacerdotalis cepit ordo: quia ip¬
si pͥmo pontificatus in ȩccła xp̃i datus ẽ dicente do¬
mino ad eũ. Iu es inquit petrus: et suꝑ hanc petrã

Expanded text:
sanctam super tiaram et oleum unctionis fundes super caput sanctam super tiaram et oleum unctionis fundes super caput eius atque hoc ritu consecrabitapplicabis et indues tunicis lineis cingesque balteo Aaron et liberos ejus et impones mitras eis, eruntque sacerdotes mihi religione perpetua . » Quo loco contemplari oportet Aaron summum sacerdotem, id est episcopum fuisse, porro filios ejus presbyterorum demonstrasse figuram. Hoc enim fuit inter Aaron summum sacerdotem et filios ejus qui sacerdotes erant, quod Aaron super tunicam accipiebat poderem, stolam sanctam, et coronam auream, mitram et zonam auream, et superhumerale, et reliqua quae praefixa sunt: filii autem Aaron super tunicas lineas cincti tantummodo et tiarati assistebstum Dominum nostrum a Petro sacerdotalis coepit ordo, quia ipsi primo pontificatus in Ecclesia Christi datus est, dicente Domino ad eum: « Tu es inquit Petrus et super hanc petram
Abbreviated transcription (Latin):
braham uixisse homines legerimꝰ. nullꝰ aliꝰ pͥmus
appellatus ẽ prb̃r id ẽ senior nͥ abrahã qui multo
pauciorib uixisse annis conuincit᷑. Non gͦ propter
decrepitã senectutẽ s ꝓpt̾ sapientiã prb̃i nominãt᷑.
Initiũ enĩ sacerdotii aaron fuit. licet melchisedech
pͥor optulerit sacrificiũ. et post hc̃ abrahã. isaac. et
iacob. Sed hi spontanea uoluntate ñ sacerdotali
auctoritate ista fecerunt. Ceterũ aaron pͥmꝰ in le¬
ge sacerdotale. nom̃ accepit. pͥmusq pontificali sto¬
la indutꝰ. uictimas optulit. iubente dño ac loquente
ad moysen.Accipe inquit aaron et filios eiꝰ: et ap¬
plicabis ad ostiũ tab̃naculi testimonii. cũq laueris pa-¬
trẽ cũ filiis aqua. indues aaron uestimentis suis id est
lineã tunicã. ⁊ suꝑhumerale et rationale quod constͥn¬
ges baltheo. et pones tyarã in capite eius. et laminã

Expanded text:
braham vixisse homines legerimus, nullus alius primus braham vixisse homines legerimus, nullus alius primus appellatus est presbyter, id est senior, nisi Abraham qui multo paucioribus vixisse annis convincitur: non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam presbyteri nominantur. Initium enim sacerdotii Aaron fuit, licet Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed hi spontanea voluntate non sacerdotali auctoritate, ista fecerunt. Caeterum Aaron primus in lege sacerdotale nomen accepit primusque pontificali stola indutus, victimas obtulit, jubente Domino ac loquente ad Moysen: « Accipe inquit Aaron et filios ejus, et applicabis ad ostium tabernaculi testimonii. Cumque laveris patrem cum filiis aqua, indues Aaron vestimentis suis, id est, lineam tunicam et superhumerale et rationale quod constringes balteo, et pones tiaram in cap
Abbreviated transcription (Latin):
replicanda quociẽs fuerint necessaria. Eiectionẽ qͦq
ut supͣ memoratũ ẽ sũmoꝵ sacerdotũ sͥ dñs reseruauit.
licet electionẽ eoꝵ bonis sacerdotib et sp̃ualib popłis
concessisset. Electionẽ enĩ illoꝵ talit̾ apłs fieri uibet.
Siquis sine crimine ẽ unius uxoris uirũ filios habentẽ
fideles. non in accusatione luxuriȩ aut non subditos.
et reliqͣ. Si enĩ sine crimine sacerdos eligi p̾cipitur
nullatenꝰ ab hominib criminibꝰ irretitis accusari aut
calumpniari ꝑmittit᷑. Nec ab aliis quã ab his qͥ sine
crimine sunt. et iusta electione si necessitas fuerit.
aut ipsi uolendo dño seruire elegerint. sacerdotesq
sine crimine fieri & ordinari possint: et tales ꝑ oĩa
fuerint quales eligi sacerdotes iubent᷑. Porro et mo¬
ysi precipit᷑ ut eligat prb̃os. Unde et in ꝓuerbiis dr̃
de qua scriptũ ẽ. Canities hominũ prudentia est.
Cũq nongentos & amplius annos ab adam usq ad a-¬

Expanded text:
quotiens fuerint necessaria. Ejectionem quoque ut supra memoratum est summorum sacerdotum sibi Dominus reservavit, licet electionem eorum bonis sacerdotibus et spiritualibus populis concessisset. Electionem enim illorum taliter apostolus fieri jubet: « Si quis sine crimine est, unius uxoris virum filios habentem fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos , » et reliqua. Si enim sine crimine sacerdos eligi praecipitur, nullatenus ab hominibus criminibus irretitus accusari aut calumniari permittitur, nec ab aliis quam ab his qui sine crimine sunt, et justa electione, si necessitas fuerit, aut ipsi volendo Domino servire elegerint, sacerdotesque sine crimine fieri et ordinari possint, et tales per omnia fuerint quales eligi sacerdotes jubentur. Porro et Moysi praecipitur ut eligat presbyteros, unde et in Proverbiis dide qua scriptum est. Canities hominum prudentia est, cumque nongentos et amplius annos ab Adam usque ad A
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat. Porro qd̾ ep̃c ñ ab uno s a cunctis consensu.
aut p̃sentia cõprouincialiũ ẽ ordinandus. et nullatenꝰ
minus quã ã tͥb cȩteris consentientib cunctis. idcireo in¬
stituente dño fieri iubetur ne aliquid contͣ fide ȩccłȩ
unius tyrannica auctoritas moliret᷑. et regula uel fides
confunderetur credentiũ. Prouinciȩ autẽ multo ante

Expanded text:
supra sufficiat. Porro quod episcopus non ab uno, sed a cunctis, consensu supra sufficiat. Porro quod episcopus non ab uno, sed a cunctis, consensu aut praesentia comprovincialium est ordinandus, et nullatenus minus quam a tribus caeteris consentientibus cunctis, idcirco, instituente Domino, fieri jubetur, ne aliquid contra fidem Ecclesiae unius tyrannica auctoritas moliretur, et regula vel fides confunderetur credentium. Provinciae autem multo ante
Abbreviated transcription (Latin):
soluendiq potestatẽ pͥmus accepit ã dño. primꝰq ad
ficde popłm gr̃a dei uirtute suȩ predicationis adduxit.
Ceteri si apłi cũ eode pari consortio honorẽ et potesta¬
tẽ acceperunt. ipsũq pͥncipẽ eoꝵ ẽẽ uoluert̃. Qui etiã
iubente dño in toto orbe disꝑsi ȩuuangłiũ p̃dicauert̃.
Ipsis quoq decedentib in loco eoꝵ successerunt ep̃r: qͦrũ
ordinatio pretarato fieri debet ordine et mͦ. Quos qͥ re¬
cipit et uerba eoꝵ: dm̃ recipit. Qui autẽ eos spernit:
eũ ã quo missi sunt. et cuiꝰ funguntur legatione sꝑ-¬
int: et ipse indubitant̾ sꝑnetur a dño. Uidentes aũ
ipsi apłi messẽ ẽẽ multã et oꝑarios paucos rogauert̃
dñm messis ut mitteret oꝑarios ĩ messem suã. Unde
electi sunt ab eis septuaginta discipuli quoꝵ typũ ge¬
runt prb̃i. atq in eoꝵ loco sunt constituti ĩ eccła. De
quoꝵ ordinatione et reliquoꝵ ministroꝵ supͣ dixisse

Expanded text:
olvendi potestatem primus accepit a Domino, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit. Ceteri vero apostoli cum eodem pari consortio honorem et potestatem acceperunt, ipsumque principem eorum esse voluerunt. Qui etiam, jubente Domino, in toto orbe dispersi Evangelium praedicaverunt, ipsis quoque decedentibus in locum eorum successerunt episcopi, quorum ordinatio praetaxato fieri debet ordine et modo: quos qui recipit et verba eorum, Dominum recipit. Qui autem eos spernit, eum a quo missi sunt, et cujus funguntur legatione spernit et ipse indubitanter spernetur a Domino. Videntes autem ipsi apostoli messem esse multam et operarios paucos, rogaverunt Dominum messis ut mitteret operarios in messem suam. Unde electi sunt ab eis septuaginta discipuli, quorum typum gerunt presbyteri, atque in eorum locum sunt constituti in Ecclesia, de quorum ordinatione, et reliquorum ministrorum, dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
plurimos. Ipsa enĩ ueritas ꝑ se infert et dicit. Beatꝰ est
qui ñ fuerit scandalizatꝰ in me. Ille proculdubio scan¬
dalizatus ẽ in deũ qui recte non docet. et qui eiꝰ scanda¬

Expanded text:
multos . Ipsa enim Veritas per se infert, et dicit: Beatus est multos . Ipsa enim Veritas per se infert, et dicit: Beatus est qui non fuerit scandalizatus in me . Ille procul dubio scandalizatus est in Deum, qui recta recte non docet, et qui ejus scanda
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. et subdiaconos atq reliquos ministros sec̃
habeat. qui sacris induti uestimentis in fronte et a
tergo et prb̃i ẽ regione dextra leuaq contrito corde et
humiliato sp̃u ac prono stent uultu custodientes eũ
a maliuolis hominib & consensũ eius prebeant sacri¬
ficio. Peracta autẽ consecratione om̃s comunicent:
qui noluerint eccłasticis carere liminib. Sic enĩ & a
more. Adorate pure ne forte irascatur. et pereatis de uia.
Ille enĩ ñ perit de uia qui recte gradit᷑. et precepta custo¬
dit maioꝵ. Doceri gͦ om̃s oportet qui dñi sacerdocio fũ¬
guntur ut cȩteros instruant et sͥ ꝓficiant. Scriptũ ẽ¬
autẽ. Qui docti fuerint fulgebt quasi splendor firma¬
menti. et qui ad iusticiã erudiunt multos. quasi stellȩ
in ꝑpetuas ȩternitates. Et alibi. Popłs autẽ sciens d̃m
suũ optinebit et faciet: et docti in popło docebunt

Expanded text:
dicuntur, et subdiaconos, atque reliquos ministros secum dicuntur, et subdiaconos, atque reliquos ministros secum habeat, qui sacris induti vestimentis in fronte et a tergo, et presbyteri e regione dextra levaque, contrito corde et humiliato spiritu, ac prono stent vultu, custodientes eum a malivolis hominibus, et consensum ejus praebeant sacrificio, peracta autem consecratione, omnes communicent qui noluerint ecclesiasticis carere liminibus. Sic enim et more , » adorate pure, ne quando irascatur, et pereatis de via. Ille enim non perit de via qui recte graditur, et praecepta custodit majorum. Doceri ergo omnes oportet qui Domini sacerdotio funguntur, ut clgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam crudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates ; et alibi: Populus autem sciens Dominum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt
Abbreviated transcription (Latin):
uocauerunt te. Et letent᷑ om̃s qͥ sperant in te: in se¬
culũ laudabt̃ nom̃ tuũ. Et proteges eos & letabunt᷑
in te qui diligunt nom̃ tuũ qm̃ tu benedices iusto.
Dñe ut hasta placabilitatis coronabis eũ. Deo enĩ sacri¬
ficantes ꝑfecte ñ debent uexari. s portari consolari atq
ab om̃ib uenerari. Ip̃si autẽ quando dño sacͥficant ñ
soli hoc agere debent s: testes secũ adhibeant. ut dño
ꝑfecte in sacratis deo sacrificare locis ꝓbent᷑. Ait nãq
auctoritas legis diuine. Uide ne offeras holocausta
tua ĩ oĩ locõ quẽ uideris s. in loco quẽ elegerit dñs
deus tuus. Epc̃ ddo sacrificans testes ut prefixũ est
secũ habeat. et plures quã alius sacerdos. Sicut enĩ
maioris honoris gradu fruit᷑: sic maioris testimonu in¬
crementatione indiget. In sollempniorib quippe diebꝰ
aut septẽ aut quinq aut tres diaconos qui eius oculi

Expanded text:
provocaverunt te. Et laetentur omnes qui sperant in te, in aeprovocaverunt te. Et laetentur omnes qui sperant in te, in aeternum laudabunt nomen tuum. Et proteges eos, et laetabuntur in te qui diligunt nomen tuum, quoniam tu benedices justo. Domine, ut hasta placabilitatis coronabis eum . Deo enim sacrificantes perfecte, non debent vexari, sed portari, consolari, atque ab hominibus venerari. Ipsi autem quando Domino sacrificant non soli hoc agere debent, sed testes secum adhibeant, ut Domino perfecte in sacratis Deo sacrificare locis probentur. Ait namque auctoritas legis divinae: Vide ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris, sed in loco quem elegit Dominus Deus tuus. Episcopus Domino sacrificans, testes ut praefixum est secum habeat, et plures quam alius sacerdos. Sicut enim majoris honoris gradu fruitur, sic majoris testimonii incrementatione indiget. In solemnioribus quippe diebus aut septem, aut quinque, aut tres diaconos, qui ejus oculi
Abbreviated transcription (Latin):
me uenire abneget semet ipsũ & tollat crucẽ suã et se-¬
quatur me. et reliqͣ. Presumptio ẽ si dñoꝵ beneficia
famuli non sequant᷑. Obsequiũ gͦ estimandũ puto:
quod pariturꝰ impendo. Quid ẽ enĩ qd̃ plus creditur
filii uocabulũ ualere quã obsequiũ. et non queritur
quid in amoris lance promoueas s: quale ad p̃iudiciũ
estimanti nom̃ opponas cũ apud prudentes frustra
sobolẽ dicimꝰ nͥ exhibeat quod uocat᷑: Ego uͦ nolo er-¬
rore meo alienas culpas asserere ut factũ qd̃ doleo ad¬
sanguinũ & dolosũ abhominabit᷑ dñs. ego autẽ ĩ mul¬
titudine miscđẽ tuȩ introibo indomũ tuã. ad oraboq
in iusticia tua propter decantatores meos dirige añ
faciem tuã uiã meã. Non ẽ enĩ in ore eoꝵ rectũ: inte¬
riora eoꝵ insidiȩ. Sepulcrũ patens guit᷑ eoꝵ lingͣm
suã lenificã. Condempna eos deus decidant consilus¬
sius uirta multitudinẽ scelerũ eoꝵ expelle eos qm̃ ꝓ

Expanded text:
enire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam et sequatur me , » et reliqua? Praesumptio est si dominorum beneficia famuli non sequantur. Obsequium ergo aestimandum puto, quod pariturus impendo. Quid est enim, quod plus creditur filii vocabulum valere quam obsequium, et non quaeritur quid in amoris lance promoveas, sed quale ad praejudicium aestimanti nomen apponas, cum apud prudentes frustra sobolem diximus, nisi exhibeat quod videtur. Ego vero nolo errore meo alienas culpas asserere, ut factum quod doleo adsanguinum et dolosum abominabitur Dominus; ego autem in multitudine miseriinsidiatores h. decantores meos, dirige ante faciem meam viam tuam. Non est enim in ore eorum rectum, interiora eorum insidiae: Sepulcrum patens guttur eorum, linguam suam lenificant. Condemsuis; juxta multitudinem scelerum eorum expelle eos, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit qͥd erimꝰ. Scimus qm̃ cũ apparuerit similes
ei erimus. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Et om̃is qui ht̃ spem
hanc in eo sc̃ificat se sicut et ille sc̃s ẽ. Omĩs qui facit pec¬
catũ & iniquitatẽ facit: et peccatũ ẽ iniquitas. Et scitĩ
quia ille apparuit ut peccata tolleret: et peccatũ in eo
non ẽ. Om̃is qui in eo manet ñ peccat. Et om̃is qui pec¬
cat non uidit eũ nec cognouit eũ. Filioli nemo uos sedu¬
cat. Qui facit iusticiã ustus ẽ sicut et ille iustꝰ ẽ. Qui
facit peccatũ ex diabolo ẽ qm̃ ab initio diabolꝰ peccat.
In hoc apparuit filus dei ut dissoluat oꝑa diaboli. Om̃is

Expanded text:
d erimus. scimus quoniam, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. et omnis qui habet spem hanc in eo sanctificat se, sicut ille sanctus est. omnis qui facit peccatum et iniquitatem facit, et peccatum est iniquitas. et scimus quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est. omnis qui in eo manet non peccat: omnis qui peccat non uidit eum, nec cognouit eum. filioli, nemo uos seducat. qui facit iustitiam, iustus est, sicut et ille iustus est. qui facit peccatum, ex diabolo est, quoniam ab initio diabolus peccat. in hoc apparuit filius dei, u
Abbreviated transcription (Latin):
Sit gͦ fr̃s constantia ur̃a aduersus contentiones eoꝵ
qui aduersa sapunt. et ñ quȩ dei st̃ sapiunt. et
erit fortior pet̾ constantia ur̃a sicut scriptũ ẽ. Ne
timueritis ab eis neq terreamini ã facie eoꝵ qͥ corpꝰ
occidunt. animã autẽ non possunt occidere. Q uod
autẽ in aure auditis predicate in lumine illũ timen¬
tes qui potest animã et corpꝰ occiłe & mittere in ge¬
hennã. Pr̃s mei in carne ambulantes ñ scđm car-¬
nẽ militamus. Arma enĩ militiȩ nr̃e ñ carnalia
s potentia do ad destructionẽ munitionũ consilia¬

Expanded text:
Sit ergo constantia uestra aduersus contentiones eorum qui aduersa sapiunt et non quae dei sunt et erit fortior petra constantia uestra sicut est scriptum: ne timueritis ex eis neque terreamini a facie eorum qui corpus occidunt animam uero non possunt occidere. Quod autem in ore auditis praedicate in lumine illum timentes qui potest animam et corpus occidere et mittere in gehennam. Fratres mei in carne ambulantes non secundum carnem militemus. Arma enim militiae nostrae non carnalia sed potentia sunt deo ad destructionem munitionum inimi
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. s omia illis et nob̃ erant comunia. nec quisquam
egens erat inter nos. Om̃s uͦ qui domos uel agros pos¬
sidebant uendebant eos: & precia eoꝵ & reliquas res qͣs
uir austerus et saphira uxor eius qui m̃titi st̃ apłis de
bo. Cet̾a quȩ de talib cognouimꝰ & uidimꝰ nec recorda¬
tione nec demonstratione digna sunt. Qua ꝓpt̾ hec uob̃
cauenda funt mandamꝰ. et doctnis & exemplis apłorũ
obedire p̃cipimꝰ. qr hi qui mandata eoꝵ postponunt.

Expanded text:
cebat, sed omnia illis et nobis erant communia, nec quisquam cebat, sed omnia illis et nobis erant communia, nec quisquam egens erat inter nos. Omnes autem qui domos vel agros possidebant vendebant eos, et pretia eorum et reliquas res quas vir austerus, et Zaphira uxor ejus, qui mentiti sunt apostolis de bo . Caetera quae de talibus cognovimus et vidimus, nec recordatione, nec demonstratione digna sunt. Quapropter haec vobis cavenda mandamus, et doctrinis et exemplis apostolorum obedire
Abbreviated transcription (Latin):
cũ km̃o frẽ iacobo coep̃o habi¬
tantib Clemens ep̃c. Comunis
uita fr̃s omib necessaria est.
& maxime his qui deo irrep̃¬
hensibiliter militare cupunt.
imitari uolunt. Comunis enĩ usus om̃iuͭ que sunt in
hoc mundo. om̃ib eẽ hominib debuit. s ꝑ iniquitatem
alius hoc suũ ẽẽ dixit. & alius istud: et sic int̾ mortales
ita sciens ẽẽ. ait comuniã deb̾e eẽ amicorũ om̃ia. In oĩb
autẽ sunt sine dubio et coniuges. Et sicut non potest
inquit diuidi aer neq splendor solis: ita nec reliqͣ que
comuniter in hoc mundo om̃ib data sunt. ad habencłu
diuidi debere. s habenda ẽẽ comunia. Unde et dñs per
ꝓpħam loquit᷑ dicens. Ecce quã bonũ & quã iocundum¬
re retento etiã apłi eoꝵq discipuli ut predictũ est una
nob̃cũ & uob̃cũ comunẽ uitã duxere. Unde ut bene no¬
stis erat multitudinis eoꝵ cor unũ & anima una nec qͥs¬
quã eoꝵ aut nr̃m de his quȩ possidebat aliqͥd suũ ẽẽ di¬

Expanded text:
 fratre Jacobo coepiscopo habitantibus, CLEMENS episcopus. Communis vita, fratres, omnibus necessaria est, et maxime his qui Deo irreprehensibiliter militare cupiunt, imitari volunt. Communis enim usus omnium quae sunt in hoc malius hoc suum esse dixit, et alius illud, et sic inter mortales ita sciens esse, ait: Communia debere esse amicornm omnia. In omnibus autem sunt sine dubio et conjuges. Et, sicut non potest, inquit, dividi aer, neque splendor solis, ita nec reliqua, quae communiter  in hoc mundo  omnibus data sunt ad habendum, dividi debere, sed habenda esse communia. Unde et Dominus per prophetam loquitur, dicens: Ecce quam bonum et quam jucundumre retento etiam apostoli eorumque discipuli, ut praedictum est, una nobiscum et vobiscum communem vitam duxere. Unde, ut bene nostis, erat multitudinis eorum cor unum et anima una, nec quisquam eorum aut nostrum de his quae possidebat aliquid suum esse di
Abbreviated transcription (Latin):
quã peccata: Restat gͥ ut hȩc nauis cursu ꝓspero tu¬
ta possit portũ desiderate urbis intrare. et ita do pre¬
cem fundere ut nauigantes mereant᷑ audiri. Audi
uimꝰ fr̃s quod quidã detrahunt & accusant sacerdotes
dei cupientes eos dampnari. ñ intelligentes forsitan
qd̃ iniuria sacerdotũ ad. xp̃m ꝑtinet. cuiꝰ uice fungũ¬
structor nr̃ ait. Deponentes gͥ omnem maliciam et¬
omnẽ dolũ. et simulationes & inuidias et omnes decͣc¬
tiones sicut mͦ geniti infantes rationabiles sine dolo
lac concupiscite ut in eo crescatis in salutẽ. Et dñs ꝑ

Expanded text:
quam peccata? Restat igitur ut haec navis cursu prospero tuquam peccata? Restat igitur ut haec navis cursu prospero tuta possit portum desideratae urbis intrare, ita Deo precmus, fratres, quod quidam detrahunt et accusant sacerdotes Domini, cupientes eos damnari, non intelligentes forsitan quod injuria sacerdotum ad Christum pertinet, cujus vice fungunstructor nomnem dolum, et simulationes et invidias et omnes detractiones, sicut modo geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis
Abbreviated transcription (Latin):
utologis. conferunt᷑. E pibatis aũ totius fraternitatis
multitudo sit similis. Ipsũ quoq mare hic mundꝰ ha¬
beatur. Centoꝵ uͦ uariȩtates et turbinũ diuersis tẽp¬
tationib conferantur. Persecutiones tͥbulationes siue
pericula. fluctib exequent᷑. Terreni uͦ sp̃c qui uel de
torrentib uł de conuallib spirant: pseudo ꝓpħarum
& seductoꝵ. seu pͣue doctrinȩ uerba docent᷑. Promonto¬
ria uͦ & loca confragosa hi qui in potestatib scł̃i sunt
iudices. et pericula minant᷑ ac mortes. Bithalassa uͦ lo¬
ca que duplicib im̃ fallacis estib uerberant᷑ dubuis
mente et de repmissionũ ueritate nutantib conferant᷑.
atq his qui irrationabili fidẽ nr̃am ratiõe discutiunt.
y pocritȩ uero & dolosi pyratis similes habeant᷑. Iam uͦ ra¬
pidꝰ uertex et tartarea caribdis. & saxis illisa naufragia
ac mortiferȩ submersiones. quid aliud estimanda sunt

Expanded text:
ustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis ustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones tribulationes et pericula, fluctibus exaequentur. Terreni vero spiritus, qui vel de torrentibus, vel de convallibus spirant, pseudoprophetarum et seductorum, seu pravae doctrinae verba ducantur; promontoria vero et loca confragosa, hi qui in potestatibus saeculi sunt judices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero loca, quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur, atque his qui irrationabili fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, ac mortiferae submersiones, quid aliquid aliud aestimanda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os. quã & ꝑ alioꝵ apocrisiarios. suꝑ qͥb ualde
dolemus uob̃q compatimur. et auxiliũ ferre ꝓ¬
ut ipse largitus fuerit qui ꝓ nob̃ non solꝰ tͥbula
aliquid contingat s cõmunicantes. xp̃i passionib
gaudete. ut & in reuelatione głȩ eius gaudeatis
exultantes. Si exprobramini ĩ noie xp̃i: beati eri
quasi homicida aut fur aut maledicus aut alie¬
noꝵ appetitor. Si autẽ ut xp̃ianus non erubescat
Glorificet autẽ dm̃ ĩ isto nomine. qm̃ tempꝰ ẽ ut in¬
cipiat iudiciũ de domo dei. Si autẽ pͥmũ ã nob̾:
quis finis eoꝵ qui ñ credunt dei ȩuuangło: Et
si uix iustus saluabit᷑. impius & peccator uͥ pare¬
I i.¬
tat ad unã potentis regni urbẽ ꝓpare cupientes. Sit gͦ
nauis auctor huiꝰ dñs ip̃se om̃ps deus. gub̾nator uͦ sit
xp̃c. tũ dem̃ ꝓrete officiũ ep̃c impleat. prb̃i nautarum.
diacom dispensatoꝵ locũ teneant. Hi qui catecizant na¬

Expanded text:
ros quam et per aliorum apocrisarios, super quibus valde ros quam et per aliorum apocrisarios, super quibus valde dolemus, vobisque compatimur, et auxilium ferre, prout ipse largitus fuerit qui pro nobis non solum tribulataliquid contingat; sed communicantes Christi passionibus gaudete, ut et in revelatione gloriae ejus gaudeatis exsultantes. Si exprobramini in nomine Christi, beatiquasi homicida, aut fur, aut maledicus, aut alienorum appetitor. Si autem ut chrisglorificet autem deum in isto nomine. quoniam tempus ut incipiat iudicium de domo dei. si autem primum a nobis, qui finis eorum qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluabitur, impius et peccator ubi apparei itat, ad unam 461 potentis regni urbem properare cupientes. Sit ergo navis hujus dominus ipse omnipotens Deus, gubernator vero sit. Tum deinde proretae officium episcopus impleat, presbyteri nautarum, diaconi dispensatorum locum teneant; hi qui catechizant, na
Abbreviated transcription (Latin):
nunc si oportet contristari in uariis tͥbulationib
ut probatio ur̃e fidei multo preciosior sit auro qd̃
ꝑ ignẽ probatur. si tam̃ tribulationibꝰ experti. pro¬
bati inueniamini. Patientes estote dilectissim: qͥa
patientia ꝓbationẽ oꝑatur ꝓbatio uͦ spem. Spes
autẽ non confundit. Ecce agricola expectat pre¬
ciosũ fructũ terre patient ferens donec accipiat
tẽporaneũ & serotinũ. Si agricolȩ hec patienter
ferunt ꝓ temporalib fructib: quanto magis uos
ꝓ eternis patientes ẽẽ debetis. Estote gͦ patientes
& confirmate corda ur̃a: ut adueniente iudice. xp̃o
leti & probati ẽe ualeatis. Nolite ingemiscere in
alterutrũ ut ñ iudicemini Eece uidex ante ia¬
nuã assistit. Exemplũ accipite km̃i laboris et pa¬
tientiȩ propħas: qui locuti in nomine dñi st̃. En
beatificamus qui sustinuert̃. Sufferentiã iob au¬
distis. et finẽ dñi uidistis qm̃ misericors & misera¬
tor dñs ẽ. Tribulationes ur̃as audiuimꝰ fr̃s tã ꝑ

Expanded text:
t contristari in variis tribulationibus, ut probatio vestrae fidei multo pretiosior sit auro, quando per ignem probatur , si tantum tribulationibus experti probati inveniamini. 13 « Patientes estote , » dilectissimi, quia « patientia probationem operatur, probatio vero spem, spes autem non confundit . » « Ecce agricola exspectat pretiosum fructum terrae, patienter ferens, donec accipiat temporaneum et serotinum . » Si agricolae haec patienter ferunt pro temporalibus fructibus, quanto magis vos pro aeternis patientes esse debetis? Estote ergo patientes, et confirmate corda vestra, ut adveniente judice Christo, laeti et probati esse valeatis. « Nolite ingemiscere in alterutrum, ut non judicemini. Ecce judex ante januam assistit. Exemplum accipite, charissimi, laboris et patientiae prophetas, qui locuti in nomine Domini sunt. En beatificamus eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis, quoniam misericors et miserato
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. Et non necesse habetis ut aliquis doceat uos. sed
sicut unctio eiꝰ docet uos de om̃ib & uerũ ẽ et ñ ẽ men¬
daciũ. et sicut docuit uos manete in eo. Et nc̃ filioli ma¬
nete in eo ut cũ apparuerit habeamꝰ fiduciã. et non
confundamur ab eo in aduentu eiꝰ. Si scitis qm iustꝰ
ẽ: scitote qm & om̃is qui facit iusticiã ex ipso natꝰ est

Expanded text:
vos: sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus, et verum est, et non est mendacium. Et sicut docuit vos, manete in eo. Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit, habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus. Sed si scitis quoniam justus est, scitote quoniam et omnis qui facit justitiam ex ipso natus est
Abbreviated transcription (Latin):
es bonos coarceat linguã suã ã malo. et labia eiꝰ ne lo¬
quantur dolũ. Et cetera. Qui autẽ ista tͣnsgrediunt᷑
ꝓfecto trasgressores legis dei et contemptores atq ĩo¬
bedientes eius p̃ceptis existunt. Unde et beatꝰ iacobꝰ
apłs ait. Si diligitis proximos sicut uosmet ipsos:
bene facitis. Si autẽ ꝑsonas accipitis: peccatũ oꝑami¬
ni redarguti a lege quasi transgressores. et cȩt̾a. Et
plenus una cũ reliquis scĩs collegis suis statuit dicens.¬
Accusandi uel testificandi licentia deneget᷑ om̃ib qͥ xp̃i¬
ane religionis et nominis dignitatẽ & suȩ legis uel sui
ꝓpositi normã aut regulariter ꝓhibita neglexerint. Trãs¬
gressores enĩ sponte legis suȩ eiusq iolatores recedẽtes
apostate nominant᷑. Om̃is enĩ apostata refutandꝰ est
ante reuersionẽ suã: non ĩ accusatione recte agentiũ
aut testimonio suscipiendus. quia uir duplex animo
inconstans ẽ in om̃ib uiis suis. Quicũq autẽ ut ait apł̃¬

Expanded text:
ne loquantur dolum , » etc. Qui autem ista transgrediuntur, profecto transgressores legis Domini et contemptores atque inobedientes ejus praeceptis existunt. Unde et beatus Jacobus apostolus ait: « Si diligitis proximos sicut vosipsos, bene facitis. Si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores , » etc. Et beaplenus, una cum reliquis sanctis collegis suis statuitAccusandi vel testificandi licentia denegetur his qui Christianae religionis et nominis dignitatem, et suae legis vel sui propositi normam aut regulariter prohibita neglexerint. Transgressores enim sponte legis suae, ejusque violatores et recedentes, apostatae nominentur. Omnis enim apostata refutandus est ante reversionem suam, non in accusatione recte agentium, aut testimonio suscipiendus, quia vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis. « Quicunque autem ut ait ap
Abbreviated transcription (Latin):
illo ẽ pastore miseruis: qui lupoꝵ laudib głat᷑. Quib
si placere uoluerit. atq ab his amari delegerit. erit
hinc ouib magna ꝑnities. Hullus ergo pastoꝵ pla¬
cere lupis et gregib ouiũ potest. Perdit enĩ laboris
memoriã mens terrenis obligata carcerib Sicut ar¬
tiũ in suo quoq oꝑe inuenitur mater instantia: ita
nouerca eruditionis ẽ negligentia. Nullus ergo p̃ iudi¬
ciũ alteri faciat. neq quod sͥ fieri non uult exerceat
Nemo dictũ de aliquo inueniat qd in eius actib non
agnoscat. Ego autẽ labefactatã ñ solũ quietẽ meam
sed & salutem inimicoꝵ ualitudine & rumoꝵ ꝓcellis
agnosco. Potens ẽ diuinitas imm̃sa. tẽpestatis ĩcerta
bono serenitatis amouere. Et quid aliud si xp̃c pas¬

Expanded text:
illo est pastore miserius, qui luporum laudibus gloriatur. Quibus illo est pastore miserius, qui luporum laudibus gloriatur. Quibus si placere voluerit atque ab his amari delegerit, erit hinc ovibus magna pernicies. Nullus ergo pastorum placere lupis et gregibus ovium potest, perdit enim laboris memoriam mens terrenis obligata carceribus. Sicut artium in suo quoque opere invenitur mater instantia, ita noverca eruditionis est negligentia. Nullus ergo praejudicium alteri faciat, neque quod sibi fieri non vult exerceat. Nemo dictum de aliquo inveniat, quod in ejus actibus non orum. ego labefactatam non solum quietem meam sed et salutem inimicorum ualitudine et rumorum procellis agnosco. potens est diuinitas inmensae tempestatis incerta bono serenitatis amouere. uos, si de
Abbreviated transcription (Latin):
& si quando incertis tẽpoꝵ ȩ tatib opponunt᷑. sustinẽt
mala quȩ scłis magis sunt ascribenda quã m̾itis.
Datã enĩ scimꝰ sathanȩ potestatẽ. ut seruos. xp̃i cribra¬
ret: ut quod de tritico inueniri possit. horreis inge¬
reretur. et qd̃ de paleis ad igniũ alim̃ta transiret.
Ad uos specialit̾ dictũ ẽ. Nolite timere pusillus grex
complacuit patri ur̃o dare uob̃ regnũ. Uenit int̾
uos gladius ꝑfidoꝵ: ut marcida eccłȩ m̃bra reseca¬
ret. & ad cȩlestẽ głam sana ꝑduceret. Quos habeat
xp̃c milites certam̃ ostendit. Qui triumphũ mere¬
antur. ꝑ bella cognoscant᷑. Scimus autẽ multos ob
id infestare doctores. ut eos ꝑdant & propͥe uolunta¬
tis platita adimpleant. Non propterea tam̃ docto
res in quantũ uires suppetunt ã recta emulatione
& bona intentione recedere debent: scientes quia be¬
ati qui ꝑsecutionẽ patunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã. Nichil aũ

Expanded text:
et si quando incertis temporum flatibus opponuntur, sustinent et si quando incertis temporum flatibus opponuntur, sustinent mala quae saeculis magis sunt ascribenda quam meritis. Datam enim scimus Satanae potestatem, ut servos Christi cribraret, ut quod de tritico inveniri posset, horreis ingereretur; et qAd vos specialiter dictum est: Nolite timere, pusillus grex: complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Venit inter vos gladius perfidorum, qui marcida Eccret, et ad coelestem gloriam perduceret. Quos habeat Christus milites, certamen ostendit, qui triumphum mereantur per bella cognoscuntur. Scimus autem multos ob id infestare doctores, ut eos perdant et propriae voluntatis placita adimpleant. Non prres, in quantum vires suppetunt, a recta aemulatione et bona intentione recedere debent, scientes quia Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Nihil est autem
Abbreviated transcription (Latin):
gis ne ponatis offendicułui fr̃i uł scandalũ. Scimus
enĩ quia multũ derogatio preualet. quando deroga¬
tor creditur fide dignus. Ideo fr̃s uariis decͣctatioĩb
& accusationib non oportet labefactari iudices et
ri & roborari. Unde iustũ om̃s in uniuerso romanoꝵ
orbe doctores legis ea quȩ legis sunt recte saꝑe & ope¬
rari. et non regulas nascentis ȩccłiȩ confundi. aut
fidẽ aut doctrinã apłoꝵ uariis maculare doctrinis
nec fr̃s infestare. Si autẽ omĩa in hoc scł̃o uindica¬
ta c̃ẽnt: locũ diuma iudicia ñ haberent. Suꝑua¬
cius enĩ ad beneficia laborat ĩpendiis: qui solẽ cer¬
tat facib adiuuiare. Ideo si aliquis putat deo ĩ hoc
placere qd̃ seruos suos accusat et ut meliores fiant
dicit se hoc agere. inuanũ laborat et plus inuidie
stimulis agitatur quã caritatis. qm gr̃e plenitudo
adiectione ñ indiget. nec ulla requirit cõmendatio¬
onis augm̃ta. Erigunt gͦ doctores conscientiã sua ͤ:

Expanded text:
ponatis offendiculum fratri vel scandalum . » Scimus enim quia multum derogatio praevalet, quando derogator creditur fide dignus; ideo, fratres, variis detractionibus et accusationibus non oportet labefactari judices et is informari et roborari. Unde justum est, omnes in universo Romanorum orbe doctores legis ea quae legis sunt recte sapere et operari, et non regulas nascentis Ecclesiae confundere, aut fidem aut doctrinam apostolorum variis maculare doctrinisi autem omnia in hoc saeculo vindicata essent, locum divina judicia non haberent, supervacuis enim ad beneficia laborat impendiis, qui solem certat facibus adjuvare; ideo si aliquis putat Domino in hoc placere quod servos suos accusat, et ut meliores fiant, dicit se hoc agere, in vanum laborat et plus invidiae stimulis agitatur quam charitatis, quoniam gratiae plenitudo adjectione non indiget, nec ulla requirit commendationis augmenta. Erigunt ergo doctores conscientias suas,
Abbreviated transcription (Latin):
lebrari festiua. Deus autem pacis sit cũ oĩb uob̃. am.
INCIPIUNT. DEGRECA. AUACLEU. PAPE
de oppressione ep̃oꝵ & de accusatione episcoporũ.
de ordinatione archiepiscoporum. & de primatibꝰ
& de patriarehis eorumq mi iusteriis.

Expanded text:
lebrari festiva. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. lebrari festiva. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. INCIPIUNT DECRETA ANACLETI PAPAE De oppressione episcoporum, et de accusatione episcoporum, et de ordinatione archiepiscoporum, et de primatibus et de patriarchis
Abbreviated transcription (Latin):
ex eruditione ac lib̃alib comune studiis que forte in
pueritia attigit. ad assertionẽ ueri doginatis conferat.
ita tam̃ ut ubi uera didicit. falsa et simulata declinet.
Incertũ ẽ enĩ etiã uiuenib uitȩ tempꝰ. senib autẽ iã nec
incertũ ẽ. Non enĩ dubitatur quod quantũcũq ẽ quod
putatur suꝑẽe breue sit. Et ideo tã iuuenes quã senes
oportet de conuersione ⁊ penitentia ualde eẽ sollicitos:
et satis ag̾e ut de reliquo ornent animã suã ornamen
citiȩ. splendore iusticiȩ. candore pietatis. aliisq om̃ibus
quibꝰ comptã decet eẽ rationabiłe mentẽ. Unde consiliũ¬
dantes urãm prudentiã hortam᷑. ut ab apłicis regulis
non recedatis. s cõmunẽ uitã ducentes. et scripturas sa¬
cras intelligentes quȩ dño uouistis adimplere sataga¬
tis: et oratione assidua cũ di gr̃am optinere merueri¬
tis. tunc sine suspitione mali interitus uota possint ce¬

Expanded text:
ex eruditione communi ac liberalibus studiis quae forte in ex eruditione communi ac liberalibus studiis quae forte in pueritia attigit, ad assertionem veri dogmatis conferat, ita tamen ut ubi vera didicit, falsa et simulata declinet. Incertum est enim etiam juvenibus vitae tempus, senibus autem jam nec incertum est, non enim dubitatur quin quantumcunque est quod putatur superesse breve sit. Et ideo tam juvenes quam senes oportet de conversione et poenitentia valde esse sollicitos, et satis agere ut dcitiae, splendore justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum pdicam prudentiam hortamur, ut ab apotolicis regulis non recedatis, sed communem vitam ducentes et Scripturas sanctas intelligentes, quae Domino vovistis, adimplere satagatis. Et cum oratione assidua obtinere merueritis, tunc, sine suspicione mali interitus, vota possint ce
Abbreviated transcription (Latin):
in patribꝰ cõmorantes. aduersant᷑ sanis doctrinis. et pro¬
ut eis uidet᷑ ñ scdm tͣlitionẽ patris sed uixta sensum
suũ docere uidentur. Multas enĩ qͥda ut audiuimus
ur̃aꝵ partiũ ĩngeniũ hominũ ex his quȩ legunt ueri¬
similitudines capiunt. et ideo diligenter obseruandũ
tiam legatur uel doceat᷑. Sunt enĩ multa uerba i scrip¬
turis diuinis quȩ possunt tͣhi ad euͦ sensũ quẽ s unus¬
quisq sponte promisit. sed fieri ñ oportet. Non enĩ sen¬
sũ quẽ extrinsecus ab adult̾is alienũ & extraneũ debe¬
tis querere. aut quouͦ ipsũ ex scͥpturarũ auctoritate con¬
firmetis: sed ex ipsis scͥpturis sensũ caꝑe ueritatis. Et
ideo oportet ab eo intelligentiã discere scripturaꝵ. qui
eam a maiorib scđm ueritatẽ sibi traditã seruat. ut et
ipse possit ea quȩ recte suscepit cõpetent̾ asserere. Cuͣ
enĩ ex diuinis scripturis integrã quis & firmã regulam
ueritatis susceperit: absurdũ non erit si aliquid etiam

Expanded text:
is partibus commorantes adversantur sacris doctrinis, et prout eis videtur non secundum traditionem patris, sed juxta sensum suum docere videntur. Multas enim quidam, ut audivimus, vestrarum partium ingeniosi homines ex iis quae legunt, verisimilitudines capiunt. Et ideo diligenter observandum tiam legatur vel doceatur. Sunt enim multa verba in scripturis divinis quae possunt trahi ad eum sensum quem sibi unusquisque sponte praesumpsit, sed fieri non oportet: non enim sensum quem extrinsecus adulteratis, alienum et extraneum debetis quaerere, aut quomodo ipsum ex Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensum capere veritatis. Et ideo oportet ab eo intelligentiam discere Scripturarum qui eam a majoribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit ea quae recte suscepit competenter asserere. Cum enim ex divinis Scripturis integram quis et firmam regulam veritatis susceperit, absurdum non erit, si aliquid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ip̃sius prouintie synodus dispenset. sic̃
niceno constat decretũ eẽ concilio. Ultra ꝓuintie¬
& accusatores atq eoꝵ negocia quȩ scłares
non asciscunt leges. diuina ac synodica funditus
a cłicis repellere auctoritate censemꝰ. quia indig¬
nũ est suꝑiorib pati ab inferiorib que inferiores
nicena siue affricana decreta definerunt quecũq
negocia in suis locis ubi orta st̃ finienda. maxime
quia unicuiq concessũ est. si iudicio offensus fu̾it
cognitoꝵ ad concilia suȩ ꝓuintie. uł etiã uniu̾sale
lacuit epõs eiectos atq suis reb expoliatos
eccłias propͥas pͥmo reciꝑe & sua omĩa eis red¬
di. & postea siquis eos accusare uellet. equo
ꝑiculo facere iudices ẽẽ decernentes. ep̃os recta sa¬
pientes. in eccł̃ia conuenientes. uͥ testes essent sin¬
guloꝵ qͥ opp̃ssi uidebantur.
ullus metropolitanꝰ ep̃c absq cȩterorũ om̃iũ

Expanded text:
ciam, ipsis provinciae synodus dispenset, sicut ciam, ipsis provinciae synodus dispenset, sicut in Nicaeno constat decretum esse concilio. X. Omnet accusatores atque earum negotia, quae seculares non adsciscunt leges, divina ac synodica funditus a clericis repellere auctoritate censemus; quia indignum est superioribus, pati ab inferioribus, quae inferiores Nicaena sive Africana decreta definierunt quaecunque negotia in suis locis, ubi orta fuerint, finienda, maquia unicuique concessum est, si judicio offensus fuerit cognitorum, ad concilia suae provinciae, vel etiam universale lacuit episcopos ejectos atque suis rebus exspoliatos ecclesias proprias primo recipere et sua omnia eis reddi, et postea si quis eos accusare vellet, aequo periculo facere. Judices esse decernentes episcopos recta sapientes, in ecclesiam convenientes, ubi testes essent singulorum qui oppressi videbantur. ullus metropolitanus absque caeterorum omnium