comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cathedram incelo h̃t̃ ut paulo añ
dixi scola ip̃ius inrterra est ⁊ scola
ip̃ius corpus ip̃ius est. Caput docet
membra sua lingna loquitur pe
meamus faciamus ⁊ ne contempna¬
incarnatus est pannis immortalita¬
naui dormiuit pp̃ te contumelias in
hoĩm ñ ab egit. pp̃ te alapas infaciem
accepit pp̃ te in ligno pependit pp̃ tea¬
nimam effudit pp̃ te insepulchro po¬
situs est. ħ omnia forte contempnis ĩ
xp̃o.uis nosse qui sit. Recole euuange¬
lium qd̃ audisti. Ego inquit ⁊ pr̃ unũ
sumus. Conu̾si ad dñm ip̃m deprete¬
mur ꝓnobis ⁊ ꝓomni plebe sua as¬
tante nobistum inatriis domus sue
quam tustodire ꝓtegereq dignet᷑¬

Expanded text:
cathedram in coelo habet, ut paulo ante dixi. Schola ipsius in terra est, et schola ipsius corpus ipsius est. Caput docet membra sua, lingua loquitur pedmeamus, faciamus. Et ne contemnain carne natus est, pannis mortalitanavi dormivit, propter te contumelias indhominum non abegit; propter te alapas in faciem accepit; propter te in ligno pependit; propter te animam effudit; propter te in sepulcro positus est. Haec omnia forte contemnis in Christo? Vis nosse quis sit? Recole Evangelium quod audisti: Ego et Pater unum sumus . 16. Conversi ad Dominum, ipsum deprecemur pro nobis, et pro omni plebe sua astante nobiscum in atriis domus suae: quam custodire protegereque dignet
Abbreviated transcription (Latin):
mus semura. spargimus semina. st̃
qui contempnunt sunt qui rep̾hẽ¬
dunt sunt qui irrident Istos si nos
timuerimus uͥl hm̃s seminare ⁊ in
messe hñis esurire. Ergo uenit sem̃
ad t̃ram bonam. scio qr qui audit
⁊ bñ audit deficit ⁊ ꝓficit. Deficit in¬
quitati ꝓficit u̾itati. Defitit scło ꝓ

Expanded text:
mus semina, spargimus semina. Sunt mus semina, spargimus semina. Sunt qui contemnunt, sunt qui reprehendunt, sunt qui irrident. Istos si nos timuerimus, nihil habemus seminare, et in messe habemus esurire. Ergo veniat semen ad terram bonam. Scio quia qui audit et bene audit, deficit, et proficit: deficit iniquitati, proficit veritati: deficit saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitis int̾ linguas canum infa¬
me ⁊ sin micas demensa desiderãti
mala mors au̾sanda mors. fi̾nem¬
respice xp̃ianus es: fidei ocłm intẽde
Contigit mori inopem illum ⁊ effer¬
ci ab angelis insinum abrahe. Quid
ꝓderat diuiti sepulchrum marmo¬
reum sicienti apud inferos. Quid ob¬
erant pauꝑi pani cum sane ulcere
eius requiescente insinu abrahe lon¬
ge uidit requiescentem eum qui con¬
tempserat iatentem. modo elige mor¬
tem. Dic mͥ quis bñ mortuus est qͥs
male: puto qr melius ille pauꝑ qͣm
ille dues. An uis a romatib sepeliri
⁊ apud inferos sitire. Rndit absit a
me. puto qr ħoc eliges. Disces ergo bñ
mori si didisceris bñ uiuere. Merces
.il. bone uite et̾na est.Qui discunt
tunt. Quid ad seminantem. semi¬
nantis manum non t̾ret uia non
terrent lapides non terrent spinelac¬
tat ille qd̃ suum est qui timuerit
ne cadat int̾ram malam ñ ꝑuenit
int̾ram bonam. Et nos diñs iacta¬

Expanded text:
divitis, inter linguas canum, in fadivitis, inter linguas canum, in fame et siti micas de mensa desiderantis: mala mors, aversanda mors. Finemrespice: christianus es, fidei oculum intende. Contigit mori inopem illum, et efferri ab Angelis in sinum Abrahae. Quid proderat diviti sepulcrum marmoreum sitienti apud inferos? Quid oberant pauperi panni cum sanie ulcerum ejus, requiescenti in sinu Abrahae? Longe vidit eum requiescentem, quem contempserat jacentem . Modo elige mortem: dic mihi, quis bene mortuus est, quis male? Puto quia melius ille pauper, quam ille dives. An vis aromatibus sepeliri, et apud inferos sitire? Respondes: Absit a me. Puto quod hoc dices. Disces ergo bene mori, si didiceris bene vivere. Merces enim bonae vitae, aeterna est. CAPUT cunt, quid ad seminantem? Seminantis manum non terret via, non terrent lapides, non spinae: jactat ille quod suum est. Qui timuerit ne cadat in terram malam, non pervenit ad terram bonam. Et nos dicimus, jacta
Abbreviated transcription (Latin):
xexit. Et ego Rendeo. Nec .ni. tibi uidecur
mors mala naufragio ꝑire gladio
ꝑcuti. Ab estiis laniari mors mala tͥ
uidetur. Nonne istas mortes martires
subierunt quorum natalicia celebͣ¬
mus. Quo genus mortis ñ subierũt.
Et tñ si xp̃iani sumus si in domo dis¬
cipline nos ẽẽ meminimus ł cum
hic sumus ł cum hic audimus si ex¬
euntes hinc ñ obliuiscimur si memi¬
nimus qd̾ hic audimus ñne marti¬
res beatificamus. Quere mortes mar¬
tirum. Oculos carnis interro ga ma¬
le mortui sunt Ocłos fidei interro¬
ga p̾ciosa inconspectu dñi mors.
scõꝵ enis. Quicquid ergo est qd̃ ex¬
horres inmorte oĩo non exhorreas
s eos imittaris. Id age ut bonam
uitam habeas. Quecumq occ̃o fu̾it
ut ex eas dehec corpore exis ad requi¬
em exis ad beatitudinẽ que non ht̃
timorem nec finem. Nam bona morᷤ
diuitis inpurpura ⁊ bysso s mala
mors sicientis ⁊ intormenta gut¬
tam aq̃ desiderantis. Quasi mala morᷤᷤ
iacentis pauꝑis atq ante ianuam

Expanded text:
xerit. Et ego respondeo: Haec tibi enim videtur mala mors? naufragio perire, gladio percuti, a bestiis laniari, mors mala tibi videtur? Nonne istas mortes martyres subierunt, quorum natalitia celebramus? Quod genus mortis non subierunt? Et tamen si christiani sumus, si in domo disciplinae nos esse meminimus, vel cum hic sumus, vel cum hic audimus, si exeuntes hinc non obliviscimur, si meminimus quod hic audimus, nonne martyres beatificamus? Quaere mortes Martyrum; oculos carnis interroga: male mortui sunt. Oculos fidei interroga: Pretiosa in conspectu Domini, mors sanctorum ejus . Quidquid ergo est quod exhorres in morte, omnino non exhorreas, si eos imitaris. Id age, ut bonam vitam habeas; et quaecumque occasio fuerit ut exeas de hoc corpore, exis ad requiem, exis ad beatitudinem, quae non habet timorem nec finem. Nam quasi bona mors divitis in purpura et bysso: sed mala mors sitientis et inter tormenta guttam aquae desiderantis. Quasi mala mors jacentis pauperis ante januam
Abbreviated transcription (Latin):
plus amet mortem quam uitam.
forte conuinco te qr plus amas mor¬
tem quam uitam. Ecce uñ te con¬
unco. Amas tunitam tuam bonã
eam uis. amas uillam tu am bonã
nis. Amas filiumtuum bonum eũ
uis. Amas amitum tuum bonum eñ
us. Amas domum tuam bonam
eam uis. Quid est qd̃ ⁊̃ bonam iuis
hr̃e potest mortem. Cotidie .N. ro¬
gas ut q̃m mors uentura est bo
au̾tat a me malam mortem. plus
amas ergo mortem tuam quam uitã
tuam. mori male times male uiuere
non times. Corrige male uiu̾e time
malemori. S noli timere. son pot̾
male mori qui bñ uix̾it. prorsus cõ¬
firmo audeo dr̃e. Credidi. pp̃ qd̃ locu¬
tus sum.Non potest malemori quibe¬
ne uix̾it.iam tu dicis tibi. Num mul¬
ti uisti naufragio ꝑierunt. Certeñ
pot̃ male mori qui bene uix̾it. Num
multos iustos gladuis ꝑemit hostił.
Certe non potest male mori qui be

Expanded text:
plus amet mortem quam vitam? plus amet mortem quam vitam? Forte convinco te, quia plus amas mortem quam vitam. Ecce unde te convinco. Amas tunicam tuam, bonam eam vis: amas villam tuam, bonam eam vis: amas filium tuum, bonum eum vis: amas amicum tuum, bonum eum vis: amas domum tuam, bonam eam vis. Quid est quod etiam bonam vis habere mortem? Quotidie enim rogas, ut quoniam mors ventura est, bon, Deus avertat a me malam mortem. Plus ergo amas mortem tuam, quam vitam tuam. Mori male times, male vivere non times. Corrige male vivere, time male mori. Sed noli timere: non potest male mori, qui bene vixerit. Prorsus confirmo, audeo dicere, Credidi, propter quod locutus sum: non potest male mori, qui bene vixerit. Jam tu dicis tibi: Non multi justi naufragio perierunt? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos gladius peremit hostilis? Certe n
Abbreviated transcription (Latin):
Net ip̃i xp̃iani filiis sius dicunt. Disci¬
te lit̾tas. Quare ut sishomo. Quida.
utsis eminens inter hoĩes uñ ⁊ illud
ꝓu̾bium. Quantum habebis tantꝰ
eris ut habeas quantum ceteri aut
quantum pauci aut plusquam ce¬
teri aut plusquam pauci habeas iñ
honorem habeas inde dignitatem. ⁊
ubi erunt ista omnia cum mors ue¬
nerit. Qũo stimulat: Qũo metus il¬
le int̾pellat: Qũo nomen ip̃m ame
cõmemoratum oĩm corda ꝑ cussit:
Quomodo timorem ur̃m testegemi¬
tu declarastis. Audiui audiui ge¬
miustis mortem timetis: si tumetis
quare non cauetis. mortem timetis
Quid timetis. uentura est.timeam
ñ tuneam. uenire h̃t. s ero cito: nẽ¬
tura est. Si timeas ñ efficies ut ñ sit
lis ñ erit. Quid. pͥeccare. peccare ti¬
me. qr si amaueris pectare in aliam
mortem irrues quo posses ñ uenire
si ñ amares pecc̃a. modo ã peru̾sus
plus amas mortem quam uitam
ab sit inquam. Quis est hoũ qui

Expanded text:
Nec ipsi Christiani filiis suis hoc dicNec ipsi Christiani filiis suis hoc dicte litteras. Quare? Ut sis homo. Quid enim? o, hoc est, ut sis eminens inter homines. Unde et illud proverbium: Quantum habebis, tantus eris. Ut habeas quantum caeteri, aut quantum pauci; aut plus quam caeteri, aut plus quam pauci; habeas inde honorem, habeas inde dignitatem. Et ubi erunt ista omnia, cum mors venerit? Quomodo stimulat, quomodo metus iste interpellat? Quomodo nomen ipsum a me commemoratum omnium corda percussit? Quomodo timorem vestrum teste gemitu declarastis? Audivi, audivi: gemuistis, mortem timetis. Si timetis, quare non cavetis? Mortem timetis: quid timetis? Ventura est: timeam, non timeam, venire habet; sero, cito, ventura est. Si timeas, non efficies ut non sit lis, non erit. Quid? Peccare. Peccare time, quia si amaveris peccata, in aliam mortem irrues; quo posses non venire, si non amares peccata. Modo autem perversus plus amas mortem quam vitam. Absit, inquis. Quis est hominum qui
Abbreviated transcription (Latin):
a uob̾ ampliorem amorem. Quantũ
diligitis pectuniam tm̃ me amate
Crubescamus saltem confiteamur.
⁊ pectora tundamus ñ ut sr̃ pectata.
nr̃a paimentum solidemus. Niam qͥ
tundit pectus ⁊ ñ corrigitur solidat
pec̃ca ⁊ ñ tollit. Tondamus pectus ⁊ ce¬
damus nos ⁊ corrigamur a nob̾ ne
ille nos postea cedat. qui magister
est. Diximus .n. quid hic discatur. qͣre
pulasti ⁊ aparentib ductus ⁊ fugi¬
tans quesitus ⁊ inuentus es attrattꝰ
es ⁊ adductus extensus es quare napu¬
lasti quare tanta mala inpuericia
ꝑtulisti. ut disceres. Quid disceres. lit¬
teras. Quare. ut hr̃etur pectunia aut
ut compararetur honor ⁊ teneatur
dicisti. intantis penis ⁊ amabas te.
qui tead penas irahebat. Ipse qui te
amabat ipse ad penas trahebat ut
uapulares. Amando faciebut ut dis¬
nas scripturas inip̃a litatura trac¬
tastis. Ita u̾o s ñ ad hec didicimus litt̾as
beatis uñ legere codices dñicos possitis

Expanded text:
a vobis ampliorem amorem; quantum a vobis ampliorem amorem; quantum diligitis pecuniam, tantum me amate. Erubescamus saltem, confiteamur, et pectora tundamus, non ut super peccata nostra pavimentum solidemus. Nam qui tundit pectus et non corrigitur, solidat peccata, non tollit. Tundamus pectus, et caedamus nos, et corrigamur a nobis, ne ille postea nos caedat, qui magister est. Diximus enim quid hic discatur: jam quare vapulasti, et a parentibus ductus, et fugitans quaesitus, et inventus attractus es, et adductus extensus es? Quare vapulasti? quare tanta mala in pueritia pertulisti? Ut disceres. Quid disceres? Litteras. Quare? Ut haberetur pecunia, aut ut compararetur honor, et teneretdicisti in tantis poenis, et amabat te qui te ad poenas trahebat: ipse qui te amabat, ipse te ad poenas trahebat; ut vapulares, amando faciebat; ut disnas Scripturas in ipsa litteratura tractatis. Ita vero: sed non ad hoc didicimus litterasbeatis unde legere possitis codices dominicos.
Abbreviated transcription (Latin):
uarus est cecus. Quia credit se hr̃e a
uarus est. fides cum fant diuitem. Cre¬
dendo diues est ñ udendo. Quanto me¬
luis si fidem conu̾tit ad deum. Non ui¬
des qid̃ possides ⁊ deum tibi sic p̾dico.
sondum uides ama ⁊ iudebis. Amas
pectuniam ocece quam nunquam¬
iuide uidebis. Cetus possides cetirs mori¬
nirus es. Quod possides hic relicturus
gis ꝑdis qr non uidebas quod habebas
De deo quid tibi d̾r. Eccehectibi dicit ipsa
sapĩa. Amate illam tanquam peccuniã
Indignum est iniuriosum est ut sapi¬
encia peccume cõpararetur s amor amo¬
ri cõparatur. uideo .N. hic uos sic amare
peccuniam ut ubente amore peccunie
labores suscipiatis ieiunia tolereuis ma¬
re transeactis uentis ⁊ fluctib uos cõ¬
mutatis. hẽo .N. uñ eligam qe ametis
s ñ habeo qd̃ addam ad amorem quo
a matis. Sic amate plus nolo meama¬
ri ait deus. imꝓbis ioquor auaris loqͣr
pectuniam diligrtis tm̃ me diligite
Certe melior sum incomꝑaliter. Nolo

Expanded text:
varus est caecus. Quare? Quia credit se habere, avarus est. Fides eum facit divitem: credendo dives est, non videndo. Quanto melius fidem convertit ad Deum? Non vides quod possides, et Deum tibi sic praedico. Nondum vides: ama, et videbis. Amas pecuniam, o caece, quam nunquam videbis. Caecus possides, caecus moriturus es, quod possides hic relicturus vivebas; quia non videbas quod habebas. 11. De Deo quid tibi dicitur? Ecce hoc tibi dicit ipsa Sapientia: Ama illum tanquam pecuniam . Indignum est, injuriosum est, ut sapientia pecuniae comparetur: sed amor amori comparatur. Video enim hic vos sic amare pecuniam, ut jubente amore pecuniae labores suscipiatis, jejunia toleretis, mare transeatis, ventis et fluctibus vos committatis. Habeo unde eligam quod ametis, sed non habeo quod addam ad amorem quo amatis. Sic me amate, plus nolo me amari, ait Deus. Improbis loquor, avaris loquor: Pecuniam diligitis, tantum me diligite. Certe melior sum incomparabiliter: nolo
Abbreviated transcription (Latin):
quib ab ip̃o adam usq ad pa¬
trem suum ꝓ genitorib suisł ge¬
rito disceptari pot̾ utrum oĩm ma¬
lis accib ⁊ multiplicatis delictis o¬
riginalib qui nascitur implicabͣr
ut tanto peiuis quanto posterius qͥs¬
q uascaturan pp̃ ea deus int̾ciam
⁊ quartam gn̾ationem depeccatis
parentum eoꝵ posteris cõminetur
tr iram suam quantum pertinet¬
adꝓgeneratorum culpas ñ extendit
ultius moderatione miserationis sue
ne illi quib regenerationis gr̃a non
confertur nimia sarcina inp̃a et̾na
dãpuatione p̾merentur si cog̾entur
abinino generis humani oĩm p̾ce¬
dencium parentum suoꝵ originałr
pec̃ca contrahere ⁊ penas ꝓeis debitas
penderean auid aliquid dere tanta¬
inscripturis sc̃is diligencius ꝑ scruta¬
tis atq tractatis ualeat ł ñ ualeat re¬
ꝑiri teniere affirmare non ualeo.A¬

Expanded text:
quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum progeneratoribus rito disceptari potest: utrum omnium malis actibus et multiplicatis delictis originalibus qui nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur; an propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo.
Abbreviated transcription (Latin):
ua pp̃ ⁊̃ primum hoĩem deus
mnea salute inqua conditus
erat custodire uoliusset eũq o¬
portuno tp̃re pꝰgenitos filios sineĩ¬
t̾positio ne mortis ad meliora per¬
ducere uͥ iam ñ solum pec̃ti cõ
nuttere s nec uoluntatẽpossethr̃e
peccandi s ad ꝑmanendũ sñ pec

Expanded text:
am primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
Quia u̾o male cum usurũ libero
arbitrio hec ẽ peccaturũ ẽẽ p̾scie¬
bat adħ pocius pparauit uolũta¬
tem suam ut bñ ip̃e fac̾et ĩ dema¬
impleretur oĩpotentis bona. Q
lem oportuit priꝰ hoĩem fieri ł qua¬

Expanded text:
um male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de maimpleretur omnipotentis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, u
Abbreviated transcription (Latin):
e qua ꝑ unum hoĩem pena ⁊
ꝑ unum hoĩem gr̃a cum lo¬
cutus fuisset quantum isli epłesue
loco suffic̾e iudicauit. Deinde sacri
baptismatis incruce xp̃i grande mis¬
teriũ cõmendauit eo mͦ ut intelliga¬
mortis xp̃i siłitudinem. Nuichil autẽ
aliud mortem xp̃i crucifixi nͥ remis¬
sionis pec̃ci scłitudinem ut ꝙ̃ ad mod̾
in illo uera mors fc̃a est sic innobis
uera remissio pec̃corum ⁊ ꝙ̃admo¬
dum in illo resurrectio ita innobis
uera urstificano.Ait .ii. quid ergo
dicemus ꝑmanebimus in peccato
ut gr̃a habundet. Dicit .n. suꝑius uͥ
uit gr̃a. Et iõ questionem sibi p̾po¬
suit utrum ꝑ habundanciam gr̃e
consequendam inpec̃co sit ꝑ mane̾¬
dum. sicrendit ab sit. Atq sub ienit
si mortui sumus pec̃co quõ uinemiꝰ
ineo. Deinde ut ostenderet mortuos
nos ẽẽ pec̃co. Anignoratis inquid
q̃m quitũq baptitati sumꝰ ixp̃ o¬
iħu inmorte ip̃iuis baptizati sumꝰ
Si ergo hinc ostendimur mortui eẽ

Expanded text:
e qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim suvit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse
Abbreviated transcription (Latin):
paruulo .N. recens nato usq
ad decrepitum senem situt nł¬
lũs est ꝓhibendo abap̃o ita nullus e̾
his omnib moriuntur pecc̃is quecũ¬
q male uiuendo addiderunt ad illd̃
t d̃ nascendo contraxerunt.
singłaris nus insc̃a scriptura ꝓpła

Expanded text:
parvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est, his omnibus moriuntur peccatis, quaecunque male vivendo addiderunt ad illud quod nascendo traxerunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ane cauendum est nequiscͣ
existimet infanda illa crimina.
qualia qui agunt regnum dei ñ pos¬
sidebunt cotdie ꝑpetranda ⁊ elemo¬
sinis cotidie redimenda. In melius
quppe ẽ uita mutanda ⁊ ꝑ elemosi¬
nas de pec̃cis p̾teritis est ꝓpiciandus
deus ñ ad hoc em̃dus quodam modo
ut ea semꝑliceat impune cõmittere.
nemini enim dedit deus laxamentũ
peccandi. Quamius miserando dele¬
at iam facta pectata si non satis¬
factio congrua negligenter.

Expanded text:
ane cavendum est ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt , quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius est quippe vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi , quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rum que cum facimus adiuua¬
timus qd̃ innos quisq peccauit. mi
nus est ergo bonum est erga eum ẽẽ
beniuolum siue ⁊ bñficum qui tibi
nichil mali fec̾it. s illud multo grã¬
dius ⁊ magnificantissime bonita¬
tis est ut tuum qͦ inimicum diligaᷤᷤ
⁊ ei qui tibi malum iusit fi̾ ⁊ si potest
facit tu bonum semꝑ uelis faciasq

Expanded text:
um, quae cum facimus, adjuvatimus qnus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque
Abbreviated transcription (Latin):
fidei speiq cõmune est. In epła qup¬
pe adhebreos qua teste usi st̃ illus¬
tres catholice regule defensores fides
ẽẽdicta est cognitio rer que non
tis s p̾sentium rerum eudentia cre¬
didisse. hoc est fidem accomo das
se dicit ñ ita uidentur absurdius
ut recte rep̾hendatur inu̾bo eiq di¬
putari pot̾ ñ ẽẽ consequens ut nõ
uideatur res quecumq uidẽtur. s
meluis hanc appellamus fidem ꝙͣ
ꝑ pacĩam expectamꝰ. Cum ergo bo¬
na nob̾ futura eẽ cred untur nichꝰ
aliud qͣm sꝑantur. Iam de amore quid
dicam sinequo fidies nͥl ꝓdest. Spes u̾o
sine amore ẽẽ ñ pot̾. Demiq ut actapłi¬
iacob ⁊ demones credunt ⁊ contremis¬
cunt nec tũ sꝑant nec amant s pocins
qd̃ sꝑamus ⁊ amamus tredendo uen¬
oꝑatur appbat atq cõmendat que
utiq sine spe ñ pot̃ eẽ. ꝓ inde nͨ amor
sine spe est. nec sine amore spes necu¬

Expanded text:
fidei speique commune est. In Epistola quipfidei speique commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos , qua teste usi sunt illustres catholicae regulae defensores, fides esse dicta est cognitio rerum quae nntis, sed praesentium rerum evidentiae dicit credidisse, hoc est fidem accose dicit, non ita videtur absurdus, ut recte reprehendatur in verbo, eique diputari potest non esse consequens ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus fidem, quam tientiam exspectamus . Cum ergo bona nobis futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero esse sine amore non potest. Denique, ut ait Apacobus: Et daemones credunt et contremiscunt : nec tamen sperant vel amant, sed potius quod speramus et amamus, credendo venoperatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine
Abbreviated transcription (Latin):
uid autem sꝑari potest qd̾ ñ
treditur porro aliquid ⁊̃ qd̃
delium poenas ñ credit impioꝵ nͨ
sibi credit. ac fugaci motu aĩ exhor¬
ret rectius timere dr̃ qͣm sperare.
Que duo lucanus distinguens ait
liceat sꝑaretimenti. Non ã ab alio
poeta qͥuamiis meliore ꝓprie dic¬
tum sit. hunc ego si potui tm̃ spe¬
rare dolorem. Beniq ñ nulli inar¬
te gramatica u̾bi hꝰ utuntur exẽ¬
plo ad ostendenda i inppriam dictio
bona ñ mala. Est ⁊̃ fides ⁊ p̾teritarum
rerum. ⁊ p̾sencium ⁊ futurarum. Cre
teriit. Cred imus sederead dext̾am pr̃is
qd̾ nunc estcredimus uenturum ad
iudicandum ꝙe fut᷑m est. Item fides et
suarum rerum est ⁊ alienarx. Nam ⁊ se
rum est nec nisi futurare ⁊ ad eum.
ꝑtinentium qui earum spem gere¬
re ꝑhibetur. Que tum ita sint pp̃ as
causas distinguenda erit fides auspe
sicut uocabulo ita ⁊ rõnabili diffe¬
rencia. Nam ꝙ attinet ad non uid̾e̾
sine qua creduntur siue q̃ sꝑantur

Expanded text:
uid autem sperari potest quod non creditur? Porro aliquid etiam qdelium poenas non credit impiorum? sibi credit ac fugaci motu animi exhorret, rectius timere dicitur quam sperare. Quae duo quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionbona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credm praeteriit; credimus sedere ad dexteram Patris; quod nunc est: credimus venturum ad judicandum ; quod futurum est. Item fides et suarum rerum est, et alienarum. Nam et se rum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium, qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint propter has causas, distinguenda erit fides a spe, sicut vocabulo, ita rationabili differentia. Nam quod attinet ad non videre, sive quae creduntur, sive quae sperantur,
Abbreviated transcription (Latin):
turpłinq infirmitate ñ agitur qr
⁊pudor ⁊ timor est displicendi dum
plus delectat hoĩm existimatio quã
iusticia qua se quisq humiliat peni¬
tendo. uñ ñ solum cum agitur pnĩa
ta ⁊ ait respexit eum dñs.

Expanded text:
tur, plerumque infirmitate non agitur. Quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum aestimatio quam justitia, qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitta et ait: Respexit eum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mant quo furore uidelicet ꝑire fi¬
delium animas arbitrantur qr in¬
de interire ecc̃e uitam credunt. uñ¬
eam ẽẽ contra se inferuore conspi¬
q deum colere se totum mundũ
dr̃e nunquid pp̃ te derelinquetur
terra nisihec qd̃ sepe fidelib dic̃c
qr si hoc est uerum qd̃ uos dicitis
omnis a deo terra derelicta est ꝙͣ
iam premultitudine non tenemꝰ
s cã autem uniuersalis ecc̃a predi¬
cat deum ueratiter nisi intra seco¬
li non posse asserens quod om̃s
qui extra ipsam sunt minime
saluabuntur. At contra heretici.
qr etiam extra ipsam saluari se
posse confidunt inquosubet loco
sibi diuinum ad iutorium ad ẽẽ
ꝓfitentur. unde dicunt. Nunquid
te fuerit minime saluetur. ¶ Sc̃a
uenientes suscipit liquet nimiꝵ
cid̃ pristino eorum errori contͣ¬
dicit. plerumq contingit ut pe¬
nas quid metuens iusticiam de¬
serat fit iudicante deo ut eciam
iusticram deserens penas quas ti¬
muit non euadat ⁊ qui mentis

Expanded text:
mant. Quo furore videlicet perire fimant. Quo furore videlicet perire fidelium animas arbitrantur quia inde interire Ecclesiae vitam credunt, unde eam contra se infervere conspique Deum colere, se totum mundum  dicere: Nunquid propter te derelinquetur terra, nisi hoc quod saepe fidelibus dicunt, quia si hoc est verum quod vos dicitis, omnis a Deo terra derelicta est, quam jam prae multitudine nos tenemus; sancta autem universalis Ecclesia praedicat Deum veraciter nisi intra se coli non posse, asserens quod omnes qui extra ipsam sunt minime salvabuntur. At contra haeretici, qui etiam extra ipsam salvari se posse confidunt, in quolibet loco sibi divinum adjutorium adesse profitentur. Unde dicunt: Nunquid te fuerit minime salvetur? Unde venientes suscipit, liquet nimirum quod pristino eorum errori contrquia plerumque contingit ut poenas quis metuens justitiam deserat, fit, judicante Deo, ut etiam justitiam deserens poenas quas timuit non evadat, et qui mentis
Abbreviated transcription (Latin):
tum scirem fuisse lecturum ce fla¬
gitasti ut rescriderem felix inxp̃o
qui cruciatu mentis castitate custo¬
dit ucorius irasci dicitur qui feruo¬
remanimi. contra puniendum ui¬
tium accenditur. p enitere dr̃ cui id
qd̃ fecit displicet ⁊ econtra unittã¬
do aliquid aliud facit. misericors d̾
eo quod unusquisq intueatur ꝙ̃¬
piam miserum atq compaciens
dum dolore animi tangitur ipse
tor miserum facit ut cum a mise¬
met ip̃os mox inarroganciam ĩ¬
iusticie extollunt ⁊ quicquid ad¬
uersum fidelib euenisse conside¬
rant hec factum pro eorum iniqͥ¬
tatib putant nescientes nimirũ
q actionum m̾itum presentis ui¬
te qualitas nullatenus probat. Nã
plerumꝙ bona malis ⁊ mala bonis
eueniunt pro eo qd̃ ⁊ uera bona bo¬
nis ⁊ uera mala malis ineterna re¬
tributione seruantur. ¶ hereticił¬
⁊ elum rectitudinis ł sp̃alem graci¬
am sc̃e predicationis non uirtutis
pondus s insaniam furoris existi¬

Expanded text:
tum putarem fuisse lecturum, quod flatum putarem fuisse lecturum, quod flagitasti ut rescriberem. felix in Christo qui cum cruciatu mentis castitatem custodit uxoris. Irasci dicitur qui fervore animi contra puniendum vitium accenditur. Poenitere dicitur cui id quod fecit displicet, et e contra mutando aliquid aliud facit. Misericors dicitur eo quod unusquisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum facit, ut eum a misemetipsos mox in arrogantiam justitiae extollunt; et quidquid adversum fidelibus evenisse considerant, hoc factum pro eorum iniquitatibus putant, nescientes nimirum quia actionum meritum praesentis vitae qualitas nullatenus probat. Nam plerumque et bona malis, et mala bonis eveniunt, pro eo quod et vera bona bonis, et vera mala malis in aeterna retributione servantur. Baldad ielum rectitudinis, vel spiritalem gratiam sanctae praedicationis, non virtutis pondus, sed insaniam furoris aesti
Abbreviated transcription (Latin):
quedam inter eos uira constitu¬
untur que appellantur tiuilia
ñ qd̃ hinc fiat ut benententes sĩt
s maleutentes minus molesti
sint donec fideles ⁊ pii quorumin¬
resunt omnia quił exillis fiunt
ł inter illos tanti ꝑuiuentes mał
eoꝵ non obstringuntur s excer¬
centur ꝑ ueniant ad illam cinitatẽ
ubi hereditas eternitas est ubi non
ht nisi iustus locum non nisi sapi¬
ens principatum ibi possidebunt qͥ¬
crunq ibi erunt uere sua S tamen
⁊ iam hic non intercedimus ut scd̃
mores legesq terrenas non restitu¬
antur aliena quamius placabiles
uos uelimus malis non ut place¬
ant uel ut ꝑ maneant mali s qr
ex illis fuint quicumq fuint boni
⁊ sacrificio mĩe placatur. deus. Quẽ
nisi ꝓpitium deberent mali nulli es¬
sent boni. Dui est qd̃ occupationib
tuis loquendo uideor onerosus tũ
tibi homini acuto ⁊ detto scito sol¬
ui potuerit q d querebas iam duc¬
tum autem finere deberem si tetã¬

Expanded text:
quaedam inter eos iura constituquaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena, quamuis placabiles uos uelimus malis, non ut placeant uel permaneant mali, sed quia ex illis fiunt, quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est, ut occupationibus tuis loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tan
Abbreviated transcription (Latin):
pauperem fenore. hec atq hiꝰ male
utiq possidentur ⁊ uellem ut resti¬
tuerentur s non est quo iudicere¬
petantur. Iam uero si prudenter
intueantur quod scriptum est
fidelis hominis totus mundus di¬
uinarum est.Infidelis autem nec o¬
bulus nonne omnes qui sibi iudent᷑
gaudere licite conquisitis eisq uti
nesciunt aliena possidere conuincimꝰ
hec enim certe alienum non est qd̃
uire possidetur hec autem iuste uire¬
qd̃ iuste ⁊ hocuste quodbene. Om¬
ne igitur quod male possidetur a¬
lienum est male autem inturtu pꝰ¬
sidet qui maleutitur. Cernis ergo ꝙͣ
multi debeant reddere sine pauci re
tamen ubi st̃ tanto magis ista cõ¬
tempnunt quanto magis ea ius¬
tius possidere potuerunt. Iusticia
quippe ⁊ nemo male ht̃ ⁊ qui nõ
dilexerit non habet. pecunia uero
⁊ malis male habetur ⁊ abonis
tanto melius habetur quanto
minus amatur. S inter hec tolera¬
tur iniquitas male habencium ⁊

Expanded text:
pauperem faenore? haec atque huius modi male pauperem faenore? haec atque huius modi male utique possidentur et uellem restituerentur; sed non est, quo iudice repetantur. Iam uero si prudenter intueamur, quod scriptum est: Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est, infidelis autem nec obolus, nonne omnes, qui sibi uidentur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt, aliena possidere conuincimus? hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetur, alienum est, male autem possidet, qui male utitur. cernis ergo, quam multi debeant reddere aliena siue patamen ubiubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis male habetur et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et
Abbreviated transcription (Latin):
s allud cur aduocato nondicat᷑
inꝓmptu est. qr scilicet ita nõ uult
homo repetere qd̃ patrono ut ma¬
le iunceret dedit sicut ñ uultred¬
dere qd̃ ab adu̾sario cum maleui¬
cisset accepit. Quis tandem ad uoca¬
tus aut exuocato uiroptimus.
facile reperitur qui suscepto suo
dicat quod michi cum tibi male
ad eẽm dedisti ⁊ redde aduersario
tuo quod agente inique abstulis¬
ti ⁊ tamem quem prioris non rec¬
te uite rectissime penitet ⁊ ramħ
facere debet ut si ille qui iniquirs
litigauit non uisitad monitus
corrigere iniquitatem eius tñ
iniquitatis nolit iste habere mer¬
cedem. Nisi forte restituendum estalie¬
num qd̃ ꝑ furtum clanculo aufert᷑
⁊ restituendum non est qd̃ in ipso
Deceptio indice ⁊ circumuentis legib
optinetur. Quid dicam deusuris cis
n am ipse leges ⁊ uidices reddi ube̾t
ancrudelior est qui subtrahit aliqͥd
ł̃eripit diuiti quam qui trucidat

Expanded text:
sed illud cur aduocato non dicatur. sed illud cur aduocato non dicatur. in promptu est, quia scilicet ita non uult homo repetere, quod patrono, ut male uinceret, dedit, sicut non uult reddere, quod ab aduersario, cum male uicisset, accepit. quis tandem aduocatus aut ex aduocato ita uir optimus facile reperitur, qui suscepto suo dicat: Recipe, quod mihi, cum tibi male adessem, dedisti, et redde aduersario tuo, quod me agente inique abstulisti? et tamen, quem prioris non rectae uitae rectissime paenitet, etiam hoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrigere iniquitatem, eius tamen iniquitatis nolit iste habere mercedem, nisi forte restituendum est alienum, quod per furtum clanculo aufertur, et restituendum non est, quod in ipso decepto iudice et circumuentis legibus obtinetur. quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent? an crudelior est, qui subtrahit aliquid uel eripit diuiti, quam qui trucidat
Abbreviated transcription (Latin):
nuint. Qui uero contrarius societa¬
tis humane furtis rapinis calump¬
niis opp̾ssionib inuasionib ab stule¬
rit reddenda pocius quam donanda
censemus ⁊ achei publicani euuãge¬
lico exemplo qui tum hospicio dñĩ
suscepisset inuitam sc̃am repente
mutatus dimidium inquit rerum
mearum do pauꝑib ⁊ si tui aliquid
abstuli quadruplum reddo uerũp
tamen si iusticia sincerius consola¬
tur iustus dititur aduocato redde
qid̃ accepisti quando contra uerita¬
tem fetsti iniquitati affinsti indi¬
tem fefellisti iustam causam opp̃s¬
sisti. De falsitate. uitisti quod uides
multos honestimos ⁊ dissertissimo
iuros non solum impune uerum
⁊ iam gloriose uideris ibi commit¬
titere quam cuiquam inquolibet
officio militanti reddeq accepisti
qñ iubente iudice cuicumq cause
neccessarium hoĩem teniusti ne
resisteret iunxisti ne fugeret in¬
clusisti postremo aut ꝑmanente
lite exhibuisti aut finita dimisisti

Expanded text:
tuunt qui uero contra morem societatuunt qui uero contra morem societatis humanae furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum reddo. Verum tamen si iustitia sincerius consulatur, iustius dicitur aduocato: Redde, quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi committere, quam cuiquam in quolibet officio militanti: Redde, quod accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti, postremo aut permanente lite exhibuisti aut finita dimisisti.
Abbreviated transcription (Latin):
te constunt. Cum autem uidiua
⁊ testimonia quem nec iusta ⁊ uera
uendanda sunt iuiqua ⁊falsa uen¬
duntur multo scelera euis utiq pec¬
trma sumitur qr scelerate ⁊ iam cͣ¬
uis auolentibz datur. Ille tamen so¬
let tanquam male sibi allatam pec¬
cuniam repetere qui iustũ iudiciũ
emt quomodo uenale ẽẽ non debn¬
it qui uero pro iniquo uidicio ded̾
uellet quidẽ repetere nisi timeret
l puderet emisse sunt alie ꝑsone
inferioris loci quam ab utraq ꝑ¬
te non insolenter accipunt sicut
officialis ⁊ aquoamouetur ⁊ tui
ad mouetur officium ab his extor¬
ta ꝑ immoderatam imꝓbitatem
repeti solet data ꝑtolerabilem cõ¬
suetudinem non solent̾ magisq
reprehendimus qui talia inusita¬
te repetiuerunt quam qui eadem¬
uite mutauerint aut excellentio¬
ris conscenderint scĩtatis gradũ
facilius ea que hec modo ad quisi¬
erunt tanquam ꝓpria paupersb
largtuntur quam eis aquibns
accepta sunt tanquam aliena resti¬

Expanded text:
arte consistunt. cum autem iudicia arte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et falsa uenduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam quamuis a uolentibus datur. ille tamen solet tamquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui iustum iudicium emit, quoniam uenale esse non debuit; qui uero pro iniquo iudicio dedit, uellet quidem repetere, nisi timeret uel puderet emisse. Sunt aliae personae inferioris loci, quae ab utraque parte non insolenter accipiunt sicut officialis, et a quo admouetur et cui admouetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent magisque reprehendimus, qui talia inusitate repetiuerunt, quam qui ea de muitae mutauerint aut excellentioris conscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena resti
Abbreviated transcription (Latin):
uidear interuenire ꝓ ec qui ⁊ scele¬
ris penam sibi cupiat relaxari ⁊
pud tales si qui reperiuntur talẽ
se ẽẽ gaudemus neq apud ipsos
qui magno studio aliena ac nͥl
pro futura multoq ⁊ iam ꝑicu¬
losa ac ꝑniciosa petunt neq a pd̾
cor meum cui testis est deus ausim
dicere sentire decernere interueniẽ¬
dum eẽ proaliquo ut qd̃ scelere
abstulit sceleris impunitate pos¬
sideat s ut remuissa iniurra quod
ab stulit uel aliud unde illud restim¬
at. Non sane quicquid ab inuito sn¬
mitur inuiriose aufertur. Nam płiq
nec medico uolunt reddere honorem
suum nec oꝑario mercedem. Nec tñ ħ
qui ab inuitis accipiunt ꝑ iniuriã
accipiunt quem potus ꝑ iniuriam
non darentur. Sz non ideo debet nidex
uendere iustum iudicium aut tes¬
tis uerum testimo nium qr uendit
aduocatus iustum patrocinũ ⁊
iuirisperitus uerum consilium Il¬
li enim interutramq ꝑtem ad ex¬
amina adhibentur iti exuna ꝑ¬

Expanded text:
uidear interuenire pro eo, qui et sceleuidear interuenire pro eo, qui et sceleris poenam sibi cupiat relaxari etpud tales, si qui reperiuntur, qualem te esse gaudemus, neque apud ipsos, qui magno \'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculosa ac perniciosa petunt\', neque apud cor meum, cui testis est deus, ausim dicere, sentire, decernere interueniendum esse pro aliquo, ut, quod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat, sed ut remissa iniuria, quod bet uel quod abstulit uel aliud, unde illud restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque partem ad examen adhibentur, isti ex una p
Abbreviated transcription (Latin):
uel negando se abstulisse ł affirmã¬
do se undiq restituant non habere
sepe ⁊ iam ⁊ nos fallimini putãdo
ł nos nouagere ut reddant uel ip̃os
habere undereddant ⁊ omnes aut
pene omnes homines amamus nos¬
tras suspitiones uel uocare ł exis¬
timare cognitiones quando credibi¬
libus rerum signis mouenur cum
credibilia non nulla sunt falsa sic̃
incredibilia non nulla sunt uera iõ
ideo quosdam commemoras qui et
sceleris sibi penam cupiunt relaxa¬
ri. Et id pp̃ qd̃ scelus admissum ẽ
possidere ad misisti addidisti ⁊ isti
putem pro aliquo interuemend̃
qd̃ me fallere potuit cum te non po¬
nosti ita fit ut cum det eo suĩa nõ
una sit nr̃a. Neutri tñ nrr̃m placeat
qd̃ res non redditur aliena de ho¬
mines ut homines diuersa senti¬
mus s in ipsa iusticra sumus simł
Co modo ⁊ iam fieri potest ut qd̃
scio aliquem non habere. hoc eũ
tu hr̃e non certissime teneas s
credibiliter suspiceris ⁊ obbec tͥ

Expanded text:
uel negando se abstulisse uel adfirmanuel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis mouemur, cum credibilia nonnulla sint falsa, sicut incredibilia nonnulla sunt uera. ideo quosdam commemorans, qui et sceleris poenam sibi cupiunt relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere, addidisti et aisti:putem pro aliquo interueniendum. quod me fallere potuit, cum te non ponosti. ita fit, ut, cum de reo sententia non una sit nostra, neutri tamen nostrum placeat, quod res non redditur aliena. de homine ut homines diuersa sentimus, sed in ipsa iustitia simul sumus. eo modo etiam fieri potest, ut, quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris et ob hoc tibi
Abbreviated transcription (Latin):
rim eum qui pro homine adhoc
interuenit ne male ab lata restitu
at qui ad confugientem quantũ
honeste potest ad restituendum ñ
compellit sotium esse fraudis ⁊ cͥ¬
minis. Nam misericordius opem
nostram talibus subtrahimus
quam impendimus. hunc enim
opem fert qui ad peccandum ad¬
iuuat ac non potuis subuertit at¬
q oppriinit.s nunquid ideo nos
aut exire aut ad exigendum trade̾
ł possumus ł debemis agimus qͣn¬
tum episcopalis facultas datur ⁊
humanum quidem non nunꝙͣ
s maxime ac semꝑ diuinum uidi¬
tium comminantes nolentes red¬
dere quos nouimus ⁊ male abstu¬
lisse ⁊ uñ reddant hr̃e arguimꝰ
increpamus detestamur quosdã
clam quosdam palam sicut diu̾¬
sitas ꝑsonarum diu̾sarum inde¬
tur posse recipere medicina nec in
aliorum ꝑniciem ad maiorem ĩ¬
saniam contitari aliquando ⁊¬
iam si res magis curanda imped̾
scĩ altaris communione priuamꝰ
uerum sepe accidit ut nos fallãt

Expanded text:
rim, eum, qui pro homine ad hoc rim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus et male abstulisse et, unde reddant, habere, arguimus, increpamus, detestamur quosdam clam, quosdam palam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad maiorem insaniam concitari, aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant
Abbreviated transcription (Latin):
pellitur quo male ab lata est penas
abluit pec̃ci s inhumanarum nõ
est ⁊ iam pro talib intercedere tã¬
quam pro reis criminum.Nonad
hoc ut minime restitirantur alie¬
na sed non frustra homo inhominẽ
seuiat ille presertim iam remisit
culpam s querit pectuniam ⁊ frau¬
dari metuit non expecit uinditari.
Deniq mortalib causis si persua¬
dere poterimus proquib interueni¬
mus non hr̃e quod poscitur. Continu¬
o nobis eorum molestie relaxantur
aliquando autem misericordes ⁊ ĩ ip̃o
dubio nolunt homini pro incerta
peccunia certa inferre supplicia. Adhãc
ri decet. meluis enim ⁊ iam si habes
amittis quam si non habes excru¬
cias aut occidis sed pro istis magis
apud cos qui repetunt quam apd̃
eos qui iudicant intercedere conueñ
ne ipse uideatur auferre qui cum h̃t
potestatem non cogit reddere quã¬
ius incogendo ita debeat adhibere
integritatem ne amittat humani¬
tatem. Illud uero fidentissime dixe¬

Expanded text:
peccati, quo male ablata est, poenas peccati, quo male ablata est, poenas luit. § 2. Sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere, tanquam pro reis criminum, non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, continuo nobis eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hancri decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixe
Abbreviated transcription (Latin):
nit sine seueritate siue leuitateñ
nisi officio dilectionis impleatur.
Quod autem inepistola tua sequit᷑
ubi dicis uerum nunc ut mores nri
sunt ⁊ sceleris penam cupiunt sibi ho
mines relaxari ⁊ hic pp̃ qd̃ scelus ad¬
missum est possidere pessimum ho¬
minum genus commemoras cui pe¬
tendi medicina omnino non ꝓdest
est cum reddi possit non redditur ñ
agitur penitencia sed fingitur. Si
autem ueraciteragitur non remit¬
tuur peccatum misi restituaturab¬
latum. s ut dixi tum restitui pot̃
plerumq enim qui aufert amittit
siue alios patiendo malos siue ipse
male uiuendo nec aliud habet unde
restituat. hinc certe non possumꝰ
dr̃e redde qd̾ abstulistinisi cum hr̃e
credimus ⁊ negare ubi quidem si a¬
liquos sustinet repente cruciatus di¬
em existimatur hr̃e quod reddat
nulla est iniquitas qr ⁊ si non est
unde soluat ablatam peccuniam me
rito tamen noi eani dum ꝑ mo¬
lestias corporales reddere bibere cõ

Expanded text:
nit, siue seueritate siue lenitate non nit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenmines relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omnino non prodest. peccatum est, cum reddi possit non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum: sed cum restitui potest. Plerumque enim qui aufert amittit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abstulisti, nisi cum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repente cruciatus, dum existimatur habere quod reddat, nulla est iniquitas: quia etsi non est unde reddat ablatam pecrito tamen dum eam per molestias corporales reddere compellitur,