comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃c diciũacit̃ pot̾it: Ert itaq eidese. ⁊ con¬
subalem ⁊ conformẽ ꝓducere roẽ exigente
id ip̃m ĩmobilit̾ uelle. hoc ꝓculdubio erit ei
iccirco scd̾m du̾isum sexum g̾manitatis filius¬
nomĩa geminant᷑ uariant᷑. Parentẽ in uno
sexu: patrem in alio dicimus matrem. Slem
in uno sexu dicimꝰ filium. in alio filiam no¬
minamꝰ. In dĩna aũt natura ut in ꝯmune
nouimꝰ: omĩo nullus est secus. Dignũ gͥ fuit
ut ab eosexu qui dignior ẽẽ cognoscit᷑. ad id
qd̃ omĩum dignissimũ est nomina tussten¬
tur. Uiges gͦ qmͣ conuenient̃ optinuit usu
ut unus ex duõb in trinitate diceret᷑ pat̃. ⁊
aliuis diceret᷑ filius. S ne in hiis aliquid a
nõbis indiscussũ remaneat qd̃ infirmũ i¬
auditorẽ uiste mou̾e debeat id ip̃m qd̾ de
tũssũptõe nõium diximꝰ diligentiori ad hs
ꝯsid̾atõe discutiamꝰ. M irabit᷑ aliquis fortas¬
sit quaread diuina inde tͣnfferunt᷑ nomĩa:

Expanded text:
 dici poterit? Erit itaque ei de se consubstantialem et conformem producere, ratione exigente, idipsum immobiliter velle. Hoc procul dubio erit ei idcirco secundum diversum sexum germanitatis nomina variantur, parentem in uno sexu patrem, in alio dicimus matrem. Prolem in uno sexu filium dicimus, in alio filiam nominamus. In divina autem natura, ut in commune novimus, omnino nullus est sexus. Dignum ergo fuit ut ab eo sexu qui dignior esse cognoscitur, ad id quod omnium dignissimum est nomina transferrentur. Vides ergo quam convenienter obtinuit usus ut unus ex duobus in Trinitate diceretur Pater, et alius diceretur Filius. Sed, ne in his aliquid a nobis indiscussum remaneat quod infirmum auditorem juste movere debeat, idipsum quod de transumptione nominum diximus diligentiori adhuc consideratione discutiamus. Mirabitur aliquis fortassis quare ad divina inde transferuntur nomina
Abbreviated transcription (Latin):
uod aũt diũsus
sic modus in ꝓducenda
ꝓle pro diu̾sitate nature: neminẽ puto pos¬
se ambig̾e. Si aũt scire uolumꝰ quis sit singła¬
ris ille ꝓcedendi modis in illa dĩtatis suꝑemĩ¬
nentia ⁊ suꝑexcellenti natura. Innascibilis:¬
boitatem sapĩam potentiam cogitemꝰ ⁊ cicus
fortassis inueniemꝰ qd̾ q̃rimus. ꝑ certo qui sũ¬
me sapiens bonitas in est: nicħ omĩo uelle põt.
⁊ maxime cura diuina. nisi ex rõe quicqͥd ibi¬

Expanded text:
Quod autem diversus sit modus in producenda prole pro diversitate naturae neminem puto posse ambigere. Si autem scire volumus quis sit singularis ille producendi modus in illa Deitatis supereminenti et superexcellenti natura, innascibilisbonitatem, sapientiam, potentiam cogitemus, et citius fortassis invenimus quod quaerimus. Pro certo cui summe sapiens bonitas inest, nihil omnino velle potest, et maxime circa divina, nisi ex ratione,
Abbreviated transcription (Latin):
de se ꝓcedentẽ hr̃e tm̃modo riero ꝓced̾e. est ꝓpriecaᷤᷤ
alt̾us. ꝓprietas aũt t̃cii: tamab alio ꝓced̾e qm
de se ꝓcedentẽ hĩe. ꝓprium est soluis ꝑsone pri¬
me ꝓcedere a nulla. ꝓprium solius alt̃us: ꝓcedẽ
a qua est una sola. sola u̾o una: a qua ꝓcedit ge¬
mina. Cum g̾ sit duab ꝑsonis cõmunea sem¬
ip̃is nõ esse s aliunde ꝓced̾e̾: restat adhuctũ sum¬
ma diligentia nuerere in quo ad inuicẽdiffant
ꝓcessio unuis ⁊ ꝓcessio alt̃us. Inuenta aũ diffe¬
rentia ħitudinis mutneꝓ simłitudunis ũone.
oport ad ultimũ mom̃ ꝓpuia assignare. Oposue¬
ram quid̾ quid de hiissentirem ĩ ꝯmunepferre:
S qm̃ in ip̃is alta ꝓfunditas est. sacuis ent hec
altiorib ingeniis altius dudutienda rẽlinq̃te.
Et quid ex hiis q̃ iam dicta sunt gratitud is
uił ingratitudinis merear ex alioꝵ iudicio peo

Expanded text:
rocedere, est proprietas alterius. Proprietas autem tertiae tam ab alio procedere quam de se procedentem habere. Proprium est solius personae procedere a nulla. Proprium solius alterius procedere aa qua est una sola, sola vero similiter a qua procedit gemina. Cum igitur sit duabus personis commune a semetipsis non esse, sed aliunde procedere, restat adhuc cum summa diligentia quaerere in quo ad invicem differant processio unius et processio alterius. Inventa autem differentia habitudinis mutuae pro similitudinis ratione oportet ad ultimum nomen proprium assignare. Proposueram quidem quid de his sentirem in commune proferre, sed quoniam in ipsis alta profunditas est, satius erit haec altioribus ingeniis altius discutienda relinquere. Et quid ex his, quae jam dicta sunt, gratitudinis vel ingratitudinis merear, ex aliorum judicio pro
Abbreviated transcription (Latin):
nior. ⁊ eo ip̃o głiosior: Eccedum incedimꝰ mxta
libet alia magis ac minus benigna. magis⁊mi¬
nus digna. Ecce opimo fła que ĩuenit᷑ sibi ip̃i
ꝯtraria. Debemꝰ itaq huiꝰmodi fantasias decor¬
dib nt̃is abic̾e̾. ⁊ omĩo fumit̃ crederet que neo¬
dum possimius ꝑ intlłigentiã caꝑe ꝓcerto ⁊¬

Expanded text:
nior et eo ipso gloriosior? Ecce dum incedimus juxtnior et eo ipso gloriosior? Ecce dum incedimus juxtlibet alia magis et minus benigna, magis et minus digna. Ecce opinio falsa quae invenitur sibi ipsa contraria. Debemus itaque has phantasias de cordibus nostris abjicere, et omnino firmiter credere quae necdum possumus per intelligentiam capere.
Abbreviated transcription (Latin):
mare. uł possit patient̃ audire: Illa itaq ꝑso¬
na cuius est ea ꝓprietas quam pritas p̃rogati¬
uam dignitatis: absq omĩambigno magiꝰ
uult eam sibi qmͣ cec̃is. ⁊ cec̃e sine ꝯtradictoe
om̃i magis uolunt eam aliqͣm sibi. Quid eugoᷤ
Ntinquid estimandi erunt maioris benigni¬
tatis ẽẽ. qui illud qd̾ putas p̃minentiã excellẽ¬
tie malunt alłuis ꝑsone qm̃ ꝓprie. qͣm lle qui:
mauũlt ꝓprie qͣmͣ alicui alt̾i ꝑsone. s si rectee¬
stimant᷑ benigniores cur nõ ⁊ eo ip̃o digniores.
¶Dicis adhuc fortassis qd̾ multo głosiusst
plenitudĩem hr̃e ⁊ dare: qmͣ solum hr̃e. nec a¬
licui dare. Etce it̾m ut tͥ uidet᷑ si scd̃m hoĩem i¬
iudicamus: induab ꝑsonis qͣndam głie p̃roga¬
tiuã ĩnuenimꝰ. S it̾m dico quia hanc qmͣ puta
mauult cet̾is qͣm sibi qmͣ tam̃ cet̾e sibi ip̃is ma¬
lunt qͣm illi. Nimquid gͦ illa dicet᷑ cet̾̃is benig¬

Expanded text:
mare vel possit patienter audire. Illa utique persomare vel possit patienter audire. Illa utique persona cujus est ea proprietas quam putas praerogativam dignitatis, absque omni ambiguo magis vult eam sibi quam caeteris, et caeterae sine contradictione ulla magis volunt eam illi quam sibi. Quid ergo nunquid aestimandi erunt majores benignitatis esse, qui illud quod putas praeeminentiam excellentiae malunt alteri personae quam propriae, quam ille qui mavult propriae, quam aliqui alteri personae? Sed, si recte aestimantur benigniores, cur non et eo ipso digniores? Dicis adhuc fortassis quod multo gloriosius sit plenitudinem habere et dare, quam solum habere nec alicui dare. Ecce iterum, ut tibi videtur, si secundum hominem judicamus in duabus personis, quamdam gloriae praerogativam invenimus. Sed iterum de ea, quia hanc quam putas m tamen caeterae sibi ipsis malunt quam illi, nunquid ergo illa dicetur caeteris benig
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis reputat ⁊ cet̾is excellencco¬
tiorem indicat que a semet ip̃a ht̃ totũ
qd̃ eam hũe constat. S absit ut ibicredat᷑ esse
aliqua dignitatũ sub̾a distantia ubiueret
absꝙ dubio cum equalitas sũma. S qui lxꝑ
intiłigentiã nec dum capit. est unde suam coͣ¬
gitatõem exalia consid̾atõe repͥmerepossit.
Sciendum itaꝙ est sicut suꝑuisiam diximus
quia quicquid est om̃ib cõicabile: ibi unaq̃q
sibi qͣm alt̾i. Quelibet namq ꝑsona ex eoqõ ẽ
omĩb cõmune: ht̃ esse eadem sub̾a cum cẽtis
ex eo qd̃ est sueꝓprietatis ⁊ in ꝯmũicabłe: ht̃
esse singłaris ꝑsona. discreta ab aliis. Sig u¬
na q̃libet qd̾ sue ꝓprietatis est magis amaret
alti qͣm sibr ⁊ qd̾ alt̾rus ꝓprietatisest magisa¬
maret sibi qmͣ alt̾i. quidioc aliud ess. uł quid
alud iuderi posset qmͣ nolle eẽ ꝑsona que ip̃a ẽ
⁊ uelle esse ꝑsona que ip̃a ñ est: S neminem
puto ẽẽ tante dementie: qui audeat hoc esti¬

Expanded text:
xcellentiorem judicat quae a semetipsa habet totum quod eam habere constat. Sed absit quod ibi credatur esse aliqua dignitatum distantia, ubi vere et absque dubio est aequalitas summa. Sed qui hoc per intelligentiam necdum capit, est unde cogitationem suam ex alia cogitatione reprimere possit. Sciendum itaque est, sicut superius jam dixi, quia quidquid omnibus est communicabile ibi unaquaeque sibi quam alteri. Quaelibet namque persona ex eo quod est omnibus commune habet esse eadem substantia cum caeteris, ex eo quod est suae proprietatis et incommunicabile habet esse singularis persona discreta ab aliis. Si ergo unaquaeque quod suae proprietatis est magis amaret alteri quam sibi, et quod alterius proprietatis est magis amaret sibi quam alteri, quid hoc aliud esset, vel quid aliud videri posset, quam nolle esse persona quae ipsa est, et velle esse persona quae ipsa non est? Sed neminem puto esse tantae dementiae qui audeat hoc existi
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudĩem dare. Cõmune est solis duab omẽm
plenitudĩem accepisse. Cõmune soluduab: non
hr̃e utrũq Unius namꝙ ꝓprietas est in idlo dan¬
do. alt̾iuis ꝓprietas in solo accipiendo. t̃a pprietas
tam in accipiendo qͣm in dando. Solis duab est

Expanded text:
abus omnem plenitudinem accepisse. Commune est solis duabus non habere utrumque. Unius namque proprietas est in solo dando. Alterius proprietas in solo accipiendo. Tertiae proprietas tam in accipiendo quam in dando. Solis duabus est
Abbreviated transcription (Latin):
totum accepisse. ¶ Qd̾ aũt d̾r plenitudinem
gratuiti amoris ẽẽ in solo dando: plenitudi¬
nem debiti in solo accipiendo. nemo deb̾et sicac¬
ciꝑe quasi hoc in slla idiffenti eqͣ litate sit opꝰ
gr̃e.⁊ nõ potuis oꝑatio nature. ¶ S tantimi¬
sterii altitudo nimis ꝓfunda est et uix uel
nũcimͣ ab ullo homĩe u̾bis ydoneis exp̃licari
potest. Nemo gͦ miret᷑ nemo indignet᷑ si more
uirginis matris conceptam ũitatem edendo u̾¬
borum pannicłis inuoluo: qui diserti sermo¬
nis sericis nõ ualeo queme ñ hr̃e cognosco s
ubi constat de u̾itate sententie nilrestat sa¬
gacis lectoris prudentie: nisi u̾ba ydonea quod
cum om̃i gr̃arum actõe suscipio asseitionib
adhĩbere.
Ropriũ est ueri ⁊ intimi amoris illud
efficẽ: in illis ⁊ ꝑsonis quib est diũsũ
ẽẽ ut sit in eudem uelle ⁊ idem nolle qnͣto ma¬
gis idemptitas uoluntatis illis inerit ꝑsõis
num esse ita ⁊ unum uelle: Est itaq in illa tͥ

Expanded text:
totum accepisse. Quod autem dicitur plenitudinem gratuiti amoris esse in solo dando, plenitudinem debiti in solo accipiendo, nemo dicitur sic accipere quasi si hoc in illa indifferenti aequalitate sit opus gratiae et non potius operatio naturae. Sed tanti mysterii altitudo nimis profunda est, et vix vel nunquam ab ullo homine verbis idoneis explicari potest. Nemo ergo miretur, nemo indignetur si, more virginis matris conceptam veritatem edendo, verborum panniculis involvo, qui deserti sermonis sericis non valeo quae me non habere cognosco. Sed ubi constat de veritate sententiae, nihil restat sagacis lectoris prudentiae nisi verba idonea quod cum omni gratiarum actione suscipio veris assertionibus adhibere. roprium est veri et intimi amoris illud efficere in illis etiam personis quibus est diversum esse ut sit in eis idem velle et idem nolle. Quanto magis identitas voluntatis illis inerit personinum esse ita et unum velle? Est itaque in illa Tr
Abbreviated transcription (Latin):
amat alt̾m quoui se ip̃m ͣnͣtum seip̃m. S
eorum unꝰquisq diligit alt̾m ut se: totũ qd̾ ꝯ¬
miuicabile est ĩbi: uuit cuilibet alt̃ ut sib Si:
diligit qͣntum se: quicquid ibi est ꝯuicabile
nec ardentius desid̾at sibi qͣm alt̾i nec tepidius
ait̾ĩ qͣmͣ sibi. Eusmodi itaq amor ex nno erit
talis quo nõ potest eẽ melior ex alt̃o tantꝰ quod
nõ potest esse maior. Etit itaq ut dictum est ipi¬
tum ad sub̾am dilectõis unus ⁊ idem in om̃ib

Expanded text:
Si eorum unusquisque diligit alterum ut se, totum quod communicabile est, sibi vult cuilibet alteri ut sibi. Si diligit quantum se, quidquid ibi est communicabile, nec ardentius desiderat sibi quam alteri, nec tepidius alteri quam sibi. Ejusmodi itaque amor ex uno erit talis quo non potest esse melior, ex altero tantus quo non potest esse major. Erit itaque, ut dictum est, quantum ad substantiam dilectionis unu
Abbreviated transcription (Latin):
in eiusmodi excitatos sensus hñs diligent̃ insist̾e.
multa suꝑius disputata. ⁊ duũsis de monstratio¬
nib ꝓbata pot̾it fortassis ex hac sola indubitan¬
ter collig̾e: ⁊ ꝓbabili assertione ꝯuinc̾e. SSi cͥs
unũ deum eũe altius intłłgit. ⁊ ip̃m sũme bo¬
num sũme beatũ eẽ: manifesta rõe dep̾hendit.
s de ꝑsonarũ płalitate diffidit: ex eo ad̾ iam cre¬
dit in id qd̾ ñdum iam app̃bendit: ꝑ hanc spetulã
assurg̾e pot̾̃it. ¶ Ex hac uma ut arbitror specula¬
tione ꝑsonar̃ płalitatẽ. ĩmo totam tͥnitatẽ pot̃it
elicere. ⁊ docum̃tis ꝓbabilib astrũe. ¶ħ specło¬

Expanded text:
sensus habens diligenter insistere, multa superius disputata et diversis demonstrationibus probata poterit fortassis ex hac sola indubitanter colligere et probabili assertione convincere. Si quis unum Deum esse altius intelligit, ipsum summe bonum, summe beatum esse manifesta ratione deprehendit. Sed, si de personarum pluralitate diffidit, ex eo quod jam credit in id quod nondum apprehendit per hanc speculam assurgere poterit. Ex hac una, ut arbitror, speculatione personarum pluralitatem, imo totam Trinitatem poterit elicere et documentis probabilibus astruere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis circa iustantẽ ꝯsid̾atõem
iam diximus satis elucescit. quid de reliqua senti¬
redebeamus. Nam qm̃ est ꝓprie ꝓprium ip̃ius tam
ab alia ꝓcedere: qmͣ de se ꝓcedentem hĩe. oportet
eam qͣm gratuito qmͣ debito amore habundare.
⁊ utriusq plenitudĩem. ut pote unuis amoris
un. alt̾ius alt̾i integralit̾ exhibere. Debitũ cͥpe
est quod sũmo amore diligit: a quo totum acci¬
pit. ⁊ nichil impendit. Gratuitum u̾o qd̾ sũme di¬
ligit a quo nichil accipit. s totum imꝑendit.
Ecce iam aꝑta rõe tenemus quõ singłoꝵ. ꝓpria

Expanded text:
sonis circa instantem considerationem jam diximus, satis elucescit quid de reliqua sentire debeamus. Nam, quoniam est proprie proprium ipsius tam ab alia procedere quam de se procedentem habere, oportet eam tam gratuito quam debito amore abundare, et utriusque plenitudinem, utpote unius amoris uni, alterius alteri integraliter exhibere. Debitum quippe est quod summo amore diligit a quo totum accipit, et nihil impendit; gratuitum vero, quod summe diligit a quo nihil accipit, sed totum impendit. Ecce jam, aperta ratione, tenemus
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Nam si omĩo ꝯformes eẽnt: nec un sexuqͥd̾
discreparent. Uides c̾te quomͦ ex hac consid̾atõe
ratio manifesta occurrit ⁊ eiudent̃ ostendit
qmͣ conuenient̃ in illa ꝑ sonarũ trinitate ex
duob unus ad alt̾m̃ pat dicit᷑. alt̾ ad unum
eundẽ ip̃m filius nominat᷑. Ecce un tanti mi¬
sterii ꝓfunditate quõ in simłachro simłitu¬
dinis diuine ⁊ nr̃e infirmitatis ꝯsid̾atõe. e¬
lucescit quidẽ nec dissimilitudo si ne simłitu
in nr̃a natura filius de solo patre ꝓced̾e ñ põt.
Similitudinis aũt qd̾ si hoc ẽẽ potiuss atq cõ¬
tingeret: eadem gmanitatis uocabula ĩ simili
g̾manitate singulis ꝯuenirent. Etce iam ut
credo certa ⁊ manifesta rõe tenemꝰ cur unum
patrem. cur alt̾um ip̃ius filiũ dicamꝰ. patrem
quidẽ illum qui est a nlło. filiũ u̾o ip̃uis quiẽ
ab ip̃o solo. ¶¬
ab ip̃o solo. Cum sit cec̃ũ duob himme de patre

Expanded text:
i omnino conformes essent, nec in sexu quidem discreparent. Vides ergo quomodo ex hac consideratione ratio manifesta occurrit et evidenter ostendit quam convenienter in illa personarum Trinitate ex duobus unus ad alterum Pater dicitur, alter ad unum eumdem ipsum Filius nominatur. Ecce in tanti mysterii profunditate quomodo in simulacro similitudinis divinae et nostrae infirmitatis consideratione elucescit quidem nec dissimilitudo sine similitudin nostra natura filius de solo patre procedere non potest. Similitudinis autem quod si hoc esse potuisset atque contingeret eadem germanitatis vocabula in simili germanitate singulis convenirent. Ecce jam, ut credo, certa et manifesta ratione tenemus cur unum Patrem, cur alterum ipsius Filium dicamus. Patrem quidem illum qui est a nullo, Filium vero ipsius qui est ab ipso solo. CAPUT VI. Cum sit caeteris duobus commune de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
bitus. In t̾cio aũt sic sũmus: ut ex uno sit dẽbitꝰ.
ex alt̃o omĩo gratuitus. Ecce mamore sũmo tri¬
na ꝓpͥetatum distinctio cum sit tñ una eadẽty
in omĩb ut pote sũma. ⁊ uere ẽt̃na dilec̃tio.
Nunc it̾aq ex hac ueri ⁊ sũmiamoris possumus¬
ĩpeculatõe colligere: utrum naminilla diuina¬
rum ꝑsonarũ płalitate quarta possit ꝑsona.
locum hr̃e.¬

Expanded text:
bitus. In tertio autem sic summus, ut sit ex uno debitus, ex altero omnino gratuitus. Ecce in amore summo terna proprietatum distinctio, cum sit tamen una eademque in omnibus, utpote summa et vere aeterna dilectio. Nunc itaque ex hac veri et summi amoris speculatione possumus colligere, utrumnam in illa divinarum personarum pluralitate quarta possit persona locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
debitus. In certio dẽbitus ad unum: gratuitus¬
ad alt̾m. Iuxta humanũ loqñdi modũ recte
dicimꝰ amorẽ gratuitũ: qui nicħ accipiens to¬
tum impendit. Debitum uͦ qui nicbil impen¬
dita quo totum accepit. Dicat᷑ itaq slla diui¬
nitatis una ⁊ sũmi amoris affluentia in a¬
lio tm̃ esfluens nec esfusam alio tam effiuens
qmͣ infusa. in t̾tio nõ esfluens. s tm̃ infusa.
cum sit tam̃ in om̃ib una. ⁊ eadem ip̃a. ⁊ in
hiis omib una u̾itas ⁊ si sit de ea lociñdi mł¬

Expanded text:
 alterum gratuitus. Juxta humanum namque loquendi modum, recte dicimus amorem gratuitum qui nihil accipiens totum impendit. Debitum vero qui nihil impendit a quo totum accepit. Dicatur itaque illa Divinitatis unda et summi amoris affluentia in alio tantum effluens nec infusa, in alio tam effluens quam infusa, in tertio non effluens sed solum infusa, cum sit tamen in omnibus una et eadem ipsa, et in his omnibus una veritas, etiam si sit de ea loquendi m
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ gͦ quelibet ꝑsona ut dixuus est idem ꝙ amor
sinis ⁊ assignata singłarũ discretio constat inso¬
lis iam clictis trib sicut quartam ꝓprietatẽ: sic qͣr¬
tam ꝑsonam nullatenus ibi inuenire põtimꝰ. Ne
autem aliquis uos parum intłłigat. ⁊ ea p̃p incon¬
sulte reprehendat in eo qd̃ gratuitũ uł debitum
posiumus: non nos utiq lat̾et qd̾ hec ñ semꝑ sub
eadem significatõe accipimus. Dicimus quia hic
illum amare dẽbet: eo qd̾ oignus sit. Dicimus
nichilominꝰ qd̾ unus alium amare debet: do qd̾
aliciius dom uł beneficii mercto debitorem reddi¬
derit. sic ⁊ gratuitum alias ⁊ alias subalia ⁊ alia
significatõe accipi pot̾it. S sub qua significatõe
utrũq hoc loco accipi uolumus: ne calũpruelo¬
cus pateat: ad iũcta descriptõe dẽtminaiumꝰ. Ne¬
mo aũt miret᷑ nemo iundignet᷑. si ea quede tanta

Expanded text:
Quoniam ergo quaelibet persona, ut diximus, est idem quod amor suus, et assignata singularum discretio, constat in solis jam dictis tribus, sicut quartam proprietatem, sic quartam personam nullatenus ibi invenire poterimus. Ne autem aliquis nos parum intelligat, et eapropter inconsulte reprehendat in eo quod gratuitum vel debitum posuimus, non nos utique latet quod hoc non semper sub eadem significatione accipimus. Dicimus quia hic illum amare debet eo quod dignus sit. Dicimus nihilominus quod unus alium amare debet, eo quod alicujus doni, vel beneficii merito debitorem reddiderit. Sic et gratuitum alias et alias, sub alia et alia significatione accipi poterit. Sed sub qua significatione utrumque hoc loco accipi volumus ne calumniae locus pateat, adjuncta descriptione determinavimus. Nemo autem miretur, nemo indignetur, si ea
Abbreviated transcription (Latin):
nitate nõ possit ẽẽ nisi una ꝑsona: que sit a sem¬
ip̃a. Hinc aũt potest diligens ũitatis indagator
indubitata rõe collig̾e qd̃ in illa mutua ꝑsona¬
rum caritate ñ possit amor ẽẽ: ciui ñ solum sit¬
aut gratuitꝰ. aut solum dẽbitus. aut simł ut
debitus atq gratuitus. Constat nicħominꝰ de
dictis trib qd gratuiti amoris plenitudo sit in
so uno. Cebiti u̾o amoris plenitudo sit in solo
altero. tam debiti nmͣ gratuiti plenitudosit ĩ
solo t̃cio. S quid ad ista dicemus: Nunqͥd ali¬
quisex hiis trib aliud aliquid ẽ ⁊ aliquis all
amoi suus: Nunquid eoꝵ alicui aliud est ess
qm diligere. diligẽ qm eẽ: Ubi gͦ est uera slla⁊
sũma simplicitas quã suꝑius q̃siuimꝰ. ĩ uenimꝰ
⁊ ml̃ta rõnum attestatõe ꝓbauimꝰ. Oport itaq
absq dubio ut in sũma simplicitateidem ipsum
sit ẽẽ qd̃ diligere. Erit gͦ unicuiq tͥum idem ip̃m
ꝑsona sua: qdꝰ dilectio sua. Nichil itaq aliud erit

Expanded text:
sona quae sit a semetipsa. Hinc etiam potest diligens indagator veritatis indubitata ratione colligere, quod in illa mutua personarum charitate non possit amor esse, qui non sit aut solum gratuitus, aut solum debitus, aut simul utrumque debitus atque gratuitus. Constat nihilominus de dictis tribus quod gratuiti amoris plenitudo sit in solo uno, debiti vero amoris plenitudo sit in solo altero, tam debiti quam gratuiti plenitudo sit in solo tertio. Sed quid ad ista dicemus, nunquid ex his tribus aliud aliquid est, et aliud aliquid amor suus? Nunquid eorum alicui aliud est esse quam diligere, diligere quam esse? Ubi ergo est vera illa et summa simplicitas quam superius quaesivimus et invenimus, et multa rationum attestatione probavimus? Oportet itaque absque dubio ut in summa simplicitate idem ipsum sit esse quod diligere. Erit ergo unicuique trium idem ipsum persona sua quod dilectio sua. Nihil itaque aliud erit
Abbreviated transcription (Latin):
diuunis ꝑsonis coustat ẽẽ
cõmune: cẽm plenitudĩem hĩe. ꝓprietatũ aũt
distinctio u̾satur circa duo. Constat enim in
in solum accipiendo. Int̃ hasaũt media: tam in
dando qmͣ accipiendo. ¶S ad ista fortassis di¬
sturus est aliquis. Si una ꝓprietas constat in
sola datione alt̾a in sola acceptione: mediecaᷤᷤ
int̃ has uidatione simul ⁊ acceptõe. Cur non sit
quarta sine datione ⁊ sine acceptõe un solo hab̾e:
Et si recipimus. quat̾nitatẽ diumnar̃ ꝑsonar fa¬
teri udemur. S huiris qõnis nodum in suꝑiori¬
b tam aꝑta ratio dissoluit ut diligens lectoe
tpͣlibet ydiota: inde in aliqͦ dubitare inix possit.
Ut enim suꝑuis monstratũ est ratio manifesta
coniuncit qd̾ nisi una sõla in diuinitate ꝑsoã
a sem ip̃a eẽ non possit. Que gͥ aliunde ñ accip̃
ut sit uł aliquid possit: si nłłi impend̾et qd̃̾ ht̃.
absi dubio ut alias dcm̃ est in ꝑpetuum solaremane¬
ret. Nullum itaq in diuinitate locum quarta

Expanded text:
divinis personis constat esse commune, omnem plenitudinem habere. Proprietatum autem distinctio versatur circa duo. Constat namque iin solum accipiendo. Inter has autem media tam in dando quam accipiendo. Sed ad ista fortassis dicturus est aliquis, si una proprietas constat in sola datione, altera in sola acceptione, media inter has in datione simul et acceptione, cur non sit quarta sine datione et acceptione in solo habere? Quod si recipimus, quaternitatem divinarum personarum fateri videmur. Sed hujus quaestionis nodum in superioribus tam aperta ratio dissolvit, ut diligens lector, quantumlibet idiota, inde jam in aliquo dubitare vix possit. Ut enim superius monstratum est, ratio manifesta convincit quod, nisi una sola in Divinitate persona a semetipsa esse non possit. Quae igitur aliunde non accipit ut sit, vel aliquid possit, si nulli impenderet quod habet, absque dubio, ut alias dictum est, in perpetuum sola remaneret. Nullum itaque in Divinitate locum quarta
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sicut ille qui corporis xp̃i sacram̃tũ iam ꝑci¬
ei qui unctionis sactam̃tũ accepit si nec̃e fueut.

Expanded text:
tamen sicut ille qui corporis Christi sacramentum jam perceei qui unctionis sacramentum accepit, si necesse fue
Abbreviated transcription (Latin):
in potentia suꝑior sit eo: an sic sit sũme potens ut
omĩa possit ⁊ ueracit̃ omp̃c sit. S si om̃ipodentẽ
diffitem᷑ mauis aliquid deo: iam posse cogitare
tentie plenitudĩe. Et hoc quid̃ qd̾ hominiad ĩtel¬
ligendũ ꝑfacile est: diuinã sapĩam lat̾e nõ po¬
test. Deui itaq si aliquid depotentie plenitudi¬
ne intẽsłigit qd̃ hab̾e nõ possit erit mauis aliqͥd
in eius nosse qmͣ i eius posse. quoꝵ neuirũ nil
aliud est qͣm ip̃ius ẽẽ. Eat gͦ uixta suꝑiorẽ dis¬
putatõem unũ idemq ẽẽ ⁊ se ip̃o maius ⁊ se ip̃o
que multo meluis eẽt nõ potuuse qmͣ posse Pos¬
se decresc̾e posse defic̾e. posse destrui. ⁊ i nichilũ
Magis emm sunt ista infirmitatis indicia: qͣm
aliqua est ⁊ eo rectius atq uerius eum om̃ipo¬
tentẽ clicimꝰ: quo eius potentie omĩa inftimita¬
tis argum̃ta decrahim᷑. Qd̾ dei sapientia sic sit sũ

Expanded text:
in potentia eo superior sit, an sic sit summe potens ut in potentia eo superior sit, an sic sit summe potens ut omnia possit et veraciter omnipotens sit. Sed si omnipotentem diffitemur, majus aliquid Deo jam posse cogitare tentiae plenitudine. Et hoc quidem quod homini ad intelligendum perfacile est, divinam sapientiam latere non potest. Deus itaque si aliquid de potentiae plenitudine intelligit quod habere non possit, erit majus aliquid in ejus nosse quam in ejus posse, quorum neutrum nihil aliud est quam ipsius esse. Erit ergo juxta superiorem disputationem, unum idemque esquae multo melius esset non potuisse quam posse, posse decrescere, posse deficere, posse destrui et in nihilum Magis enim sunt ista infirmitatis indicia quam ximus, potentia aliqua est. Et eo rectius atque veracius eum omnipotentem esse dicimus, quo ejus potentiae omnia infirmitatis argumenta detrahim
Abbreviated transcription (Latin):
deus est uicinuis accedit. nec tñ ꝑtingit.: Inuesti
qͣm minus eruditi soleat hałe familiate aĩ ꝯcepti¬
⁊ quasi ꝑ regłam teñe. deo uidelic qͥcqͥd optiũ
iudicant incunctant᷑ attͥbuere Et qd̾ quosdã de ħx
regła ꝑspicua ratio rõcinando nõ docet sine dubieta¬
tis ambiguo deuotio ꝑ suadet. Hinc est qd̾ ip̃m
deum liensum et̃nũ incõmutabłem sũme sapiẽ¬
tem omĩpotentẽ indubitant̾ affumant ⁊̃ illu qͣ
quomͦ id ip̃m ꝓbari possit ignorant. Est itaq erudi¬
tis uelut maxima ꝓpõ. Est cunccisincõmune. ueld̾
cõmunis ãĩmi conceptio deo atcͥbuere quicqͥ alte
attingit humana estimatio. Ex hoc c̾citudinuso¬
lido. ⁊ uelut intime u̾itatis fundãmto. sũmietiã
magũ passim quid̃ dispitatõis sue miciũ sumũt:
cum de diuinis ꝓpͥetatib altius ⁊ angustiꝰ disse
satis quid̃ ex suꝑiorib constat. s q̃ri adh
potest utrum inde dicat᷑ sũme potens. quianemo

Expanded text:
Deus est vicinius accedit, nec tamen pertingit. CAPUT m minus eruditi solent habere familiare, et quasi pro regula tenere, Deo videlicet quidquid optimum judicant incunctanter attribuere, et quod quosdam de hac regula perspicua ratio ratiocinando non docet, sine dubietatis ambiguo devotio persuadet. Hinc est quod ipsum Deum, immensum, aeternum, incommutabilem, summe sapientem, omnipotentem, indubitanter affirmant, etiam illi qui quomodo idipsum probari possit ignorant. Est itaque eruditis velut maxima propositio, est cunctis in commune veluti communis animi conceptio Deo attribuere quidquid altius attingit humana aestimatio. Et hoc certitudinis solido, et velut intimae veritatis fundamento, summi etiam magistri passim quidem disputationis suae initium sumunt, cum de divinis proprietatibus altius et angustius dissersatis quidem ex superioribus constat. Sed quaeri adhuc potest utrum inde dicatur summe potens, quia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
iua uoluntatis magis ẽẽ uidñr ista nc̾citatis. Iua
ex uoco celẽbrata sunt. ista ex p̃cepto. Neq eniꝰ esti¬
mand̾ est illa pͥma nͣlis legis sacͣmenta siue decimaᷤᷤ
uidelic siue sacrificia. siue oblat̾̃des ita homini ex ne¬
cessitate indicta. ut qui ea ñ excutus fuisset reatũ
p̃uaricationis incͣreret. q̃mad̾m ille qui fidełrea co¬
leret m̃itum deuotionis sue inueniret. Nusqͣm .n.
legimꝰ qd̃ añ legem scͥptam deus hõi dixerit. Qui
decimas ñ dederit. qui sacͥficia ñ obtuler̃et. sicut poꝰ¬
ea ꝑ legem dixit. Masculus cuiꝰ caro p̃pucii lcũtica
ñ fu̾it ꝑsbit aĩa illa de ppło suo. ⁊ sicut sib gła t̾ribi¬
lit̾ intonuit. Nisi quis renatꝰ fuerit ex aqͣ ⁊ sp̃u scõ

Expanded text:
ista necessitatis. Illa ex voto celebrata, ista ex praecepto. Neque enim existimandum est illa prima naturalis legis sacramenta, sive decimas videlicet, sive sacrificia, sive oblationes; ita homini ex necessitate indicta, ut qui ea non exsecutus fuisset, reatum praevaricationis incurreret, quemadmodum ille qui fideliter ea coleret meritum devotionis suae inveniret. Nusquam enim legimus quod ante legem scriptam, Deus homini dixerit, qui decimas non dederit, qui sacrificia non obtulerit: sicut postea per legem dixit: Masculus cujus caro praeputii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo . Et sicut sub gratia terribiliter int
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ in re. Quod uidet᷑ in ymagine saciam̃tũ ẽ. Qs
iuidet᷑ in re: sacͣmenti res. Quod gͦ uidemꝰ nunc ꝑ specu¬
lum in enignate sacm̃tum est ad illd̾ qd̾ uidebimꝰ fa¬
cie ad faciem in manifesta contẽpłone. S qd̃ est eꝰ¬
nignia ⁊ quod est specłm in quo iudet᷑ ymago donͤ
ip̃a res iuderi possit. Inignia est scriptura sacra. Qr:
Quia obscuram ht̃ significatõem. Specłm ẽ cor tuũ
si tñ mund̾ fu̾it. ⁊ ext̾sum. ⁊ clauficatũ. Imago ĩspe¬
culo. fides in corde tuo. Ipã enim fides ymago est ⁊ sa¬
cram̃tũ. Contempło futtura: res ⁊ urtꝰ sacram̃ti.
Qui fidem ñ hñt: nicħ uidẽt. Qui fidem hñt iam
aliquid iudẽ incipiũt. s ymagĩem solam. Si enĩ fi¬
delis nicħ uid̾et: ex fide illuminatõ ñ eẽt. nec dr̃ent᷑
illumĩati fideles. Siaũt iam ip̃am rem uident᷑. ⁊
ñ ampluis uidendũ aliquid expectarẽt. ñ ꝑ spgculũ

Expanded text:
videtur in re. Quod videtur in imagine sacramentum est: quod videtur in re. Quod videtur in imagine sacramentum est: quod videtur in re, res sacramenti est. Quod ergo videmus nunc per speculum in aenigmate, sacramentum est ad illud quod videbimus facie ad faciem in manifesta contemplatione. Sed quod est aenigma, et quod est speculum in quo videtur imago donec ipsa res videri possit? Aenigma est Scriptura sacra. Quare? quia obscuram habet significationem. Speculum est cor tuum, si tamen mundum fuerit et extersum et clarificatum. Imago in speculo fides in corde tuo. Ipsa enim fides imago est, et sacramentum. Contemplatio autem futura, res et virtus sacramenti. Qui fidem non habent nihil vident; qui fidem habent jam aliquid videre incipiunt, sed imaginem solam. Si enim fidelis nihil videret, ex fide illuminatio non esset, nec dicerentur illuminati fideles. Si autem jam ipsam rem viderent, et non amplius videndum aliquid exspectarent, non per speculum
Abbreviated transcription (Latin):
tine asĩt qñ uidebimꝰ ꝑ contẽpłoem: indebimꝰ facie
ad faciem. Qtud est ꝑ specłm iud̾e. Imagĩem uid̾e
uid est facie ad faciem iud̾e. Remꝰ ind̾e. Puta a¬
liquẽ E retro te uł supͣ te. Au̾sus es ab illo. nͨ ides
facie ad faciem. facie tua. ad faciem ilis Aũsa est .n.
tudebis i eo ymagĩem slltus qui est ad dorsum tuum
uł supͣ ũticem tuũ ⁊ dices nideo te. Quid iudes:
Iam aliquid uides. S ymagĩem solam. Hides illlñ
s in ymagine sua: ñdũ in facie sua. Nund̃ cognoscis
sicut cognosocus. Nund̾ nides sicut uideris. Uideris ĩte
uides in ẏmagine. Ille ad te respicit qui te uidet. tu aũ
aũsus es ab illo. Conũte ad sslum. ⁊ pone faciem ad
faciem. ⁊ uidebis iam ñ ymagine. s ip̃am rem. Prtus
iudisti illum. s in ymagine sua. Modo uides sllũ. s ĩ
facie stia. Nam̃ cum ip̃am ind̾e incipis. agnoscis ꝙ aliqͥ
simsituduus fuit illi qd̃ iuisum ẽ in ymagine ad id qd̾

Expanded text:
 videbimus per contemplationem videbimus facie ad faciem. Quid est per speculum videre? Imaginem videre. Quid est facie ad faciem videre? Rem videre. Puta aliquem esse post te, vel supra te, aversus es ab illo, nec vides facie ad faciem, facie tua ad faciem illius. Aversa est enim videbis in eo imaginem illius, qui est ad dorsum tuum, vel supra verticem tuum, et dices: Video te. Quid vides? Jam aliquid vides, sed imaginem solam. Vides illum, sed in imagine sua, nondum in facie sua. Nondum cognoscis sicut cognosceris; nondum vides, sicut videris. Videris in te, vides in imagine. Ille ad te respicit qui te videt; tu autem aversus es ab illo. Converte te ad illum, et pone faciem ad faciem; et videbis jam non imaginem, sed ipsam rem. Prius vidisti illum, sed in imagine sua: modo vides illum in facie sua. Tamen cum ipsam rem videre incipis, agnoscis quia aliquid similitudinis fuit illi quod visum est in imagine, ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
m᷑ uid̾e incipit: iniciũ boni. ⁊ pͥncipiũ restauratõis
eius memorat᷑. Que uidelic restauratõ scd̾m ĩcre¬
m̃ta fidei crescit. dum homo. ⁊ ꝑ agnitõem ampls
illuminat᷑ ut pleniꝰ cognoscat ⁊ inflãmat᷑ ꝑ dile¬
stionem ut ardentius diligat. Sic gͦ uistꝰ qmͣ dui
in hoc corꝑe existens ꝑegͥnat᷑ a duo hic tuũe ht̃ ex fi¬
de quẽ ad̾m cum eductus de hoc ergastulo su̾it. ⁊ int̾¬
ductus ingaudiũ dñi sui uiu̾e ħebit ex ꝯtẽpłone.
S mira dei dispensatõe ag̾r qd̾ nunc int̾un mali¬
cia hostis antiqui ad impugnandos ⁊ ꝑseq̃ndos fide¬
les relarat᷑. Quatinꝰ iudelic hoc homini reputet᷑ pro
m̃ito. si nuno ꝑ fidem ambłans uiam u̾itatis ⁊̃ ĩpug¬
nat᷑ ñ deserati qui pͥus iusione dei p̃sentis roborat᷑
sola ꝑ suasione ꝓstractꝰ erat. Ut aũt in hoc p̃lio ĩui¬
ctus stare possit: ⁊ bonũ suũ irremissiue custodire
dant᷑ ei ut dełu est. in satͣmentis arma qͥb se muniat.

Expanded text:
ipit, initium boni, et principium restaurationis ejus memoratur. Quae videlicet restauratio secundum incrementa fidei crescit, dum homo per agnitionem amplius illuminatur, ut plenius agnoscat, et inflammatur per dilectionem, ut ardentius diligat. Sic ergo justus, quandiu in hoc corpore existens, peregrinatur a Domino, vivere habet ex fide, quemadmodum cum eductus de hoc ergastulo fuerit, et introductus in gaudium Domini sui, vivere habebit ex contemplatione. Sed mira Dei dispensatione agitur quod nunc malitia interim hostis antiqui ad persequendos et impugnandos fideles relaxatur, quatenus videlicet hoc homini reputetur pro merito; si nunc per fidem ambulans, viam veritatis etiam impugnatus non deserat, qui prius visione praesentis Dei roboratus, sola persuasione prostratus erat. Ut autem in hoc praelio invictus stare possit, et bonum suum illaesum custodire, dantur ei ut dictum est in sacramentis arma, quibus se muniat;
Abbreviated transcription (Latin):
diderũt. ⁊ cum hac fite sacram̃ta ip̃uis. rexepit. te
qere ab micio instituta sunt ad scificattõem susde¬
perunt. ⁊ in ip̃isiam eand̾ redẽptõem sua ͥ le
umbea ⁊ figura portauerũt. Quod bñ duo uia
Ali significauert qui botrũ inuecte suspensin
de t̾ra ꝓmissionis ad filios ustł in desere poetasire

Expanded text:
diderunt; et cum fide sacramenta ipsius redemptionis, quae ab initio instituta sunt, ad sanctificationem susceperunt; et in ipsis eamdem redemptionem suam, quasi in umbra et figura portaverunt. Quod bene illi duo viri signaverunt, qui botrum in vecte suspensum, de terra promissionis ad filios Israel in desertum portaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in̾ muisibłis gr̃e signa ⁊ sacͣmenta existunt. Ideo
Atty ħ ex sua sibiq celitꝰ indita scĩficatõne ⁊ ferãt.
Passio namq saluatoris que pͥmo loco sacͣmenta
gr̃e ad estc̃m salutis sc̾ificat mediantib istis ⁊̃ illa
prioris temꝑis sacͣmenta sc̾ificabat. ut eadem esset
salus ⁊ hiis qui recta fide signa fut᷑oꝵ in illis uen̾a¬
ti sunt. ⁊ hiis qui estc̃m salutis in istis ꝑcipunt.

Expanded text:
invisibilis gratiae signa et sacramenta existunt. Ideo atque haec ex sua sibique coelitus indita sanctificatione conferant, sueverant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacramenta sanctificabat, ut eadem salus esset, et his qui recta fide signa futurorum in illis venerati sunt, et his qui effectum salutis in istis percipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Alioqͥn ñ uere dicendũ fidem hoꝵ om̃ium hinse
qd̾ ista ñ agnosuer̃t. Ista aũ omĩa que in sac̃ment
nr̃e redemptonis completa sunt eos ⁊ credidisse. ⁊
agnouisse ñ solum hac rõne ꝓlare se putant quod
q̃mad̾m nos modo ad illam redẽptoem ñ ꝑtin̾emꝰ

Expanded text:
fidem horum omnium habuisse qui ista non agnoverunt. Ista autem omnia quae in sacramento nostrae redemptionis completa sunt eos et credidisse et agnovisse non solum hac ratione probare se putat, quod quemadmodum nos modo ad illam redemptionem non pertineremus
Abbreviated transcription (Latin):
uinc̾et᷑ ⁊ in hiis omnib fides tua in uno constat.⁊
ad unũ. ⁊ una. Quia cum duo noĩant᷑: iuiꝰ sigt᷑. Qͦ¬
niam iuius est creator ⁊ redemptor. Creator ad na¬
turam. Saluator ad gr̃am. In hiis duob totum ẽ
⁊ unũ. Hoc est in quo ab micło fides credentiũ unaẽ.
Qmͣus in eadem fide. in aliis maior. in aliis minor de
nit᷑ cognitio de hiis ip̃is scd̃m capacitatẽ pͣꝵ. ꝙͣuis

Expanded text:
vinceretor; et in his omnibus fides tua in uno constat, et vinceretor; et in his omnibus fides tua in uno constat, et ad unum et una, quia cum duo nominantur, unus signiam unus creator est et redemptor. Creator ad naturam, salvator ad gratiam. In his duobus totum est et unum, hoc est in quo ab initio fides credentium una est, quamvis in eadem fide in aliis major, in aliis minor de nitur cognitio de his ipsis secundum capacitatem pers
Abbreviated transcription (Latin):
ppli. et tunc eiusd̾ mystla fidei in legalib ãmonis
Unũ sũ alt̾o tͥ ñ sufficit. Utr̃q agnosce. utr̃ cõfi¬
tere. Si c̾atorem c̾dis: agnoscis qd̾ factus es. Si re¬
demptorẽ consiteris: agnoscis qd̾ reꝑatꝰ es. Unus
cator ⁊ redemptor. In suo te fecit. In tuo te refecit᷑. ⁊
utr̃q unus fecit. Si ip̃e te fecisset᷑. ⁊ alt̾ te refeciss
deb̾es illi qd̾ factus es. ⁊ deb̾es alt̾i qd̾ refectus es: ⁊ eĩt
diuisa intentio tua ⁊ dilectio tua ⁊ obedientia tua.
⁊ ñ ẽẽs unus totus. Et eduob illum plus diligeres
a quo plus h̾res. Qui creauit te: dedit tͥ eẽ. Qmire¬
demit te: dedit tͥ beatum ẽẽ. Ppt̾ea ne plusate di¬
lig̾et᷑ alt̃ quidã redemptor qͣm ip̃e creator uoluiti
ip̃e creator eẽ redemptor. ⁊ sustinuit tuam passionẽ:
ut emeret tuam dilectõem. Missus est nͣlis filius ꝓ ad¬
optandis quia sñ ip̃o alieni introducendi ñ fuerant
in heditatẽ. Uenit sapĩa ut hostis ñ potestate s rõne

Expanded text:
pulus etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus caeremoniis ine altero non sufficit. Utrumque agnosce, utrumque confitere. Si Creatorem credis agnoscisque quod factus es; si redemptorem confiteris, agnoscis quod reparatus es. Unus est creator et redemptor. In suo te fecit, in tuo te refecit; et utrumque unus fecit. Si ipse te fecisset, et alter te refecisset; deberes illi quod factus es, et deberes alteri quod refectus es. Et sic esset divisa intentio tua et dilectio et obedientia tua; et non esses unius totus. Et de duobus illum plus diligeres, a quo plus haberes. Qui creavit te, dedit tibi esse; qui redemit te, dedit tibi beatum esse. Propterea ne plus a te diligeretur alter quidam redemptor, quam ipse creator, voluit ipse creator esse redemptor, et sustinuit tuam passionem ut emeret tuam dilectionem. Missus est naturalis filius pro adoptandis, quia sine ipso alieni introducendi non fuerant in haereditatem. Venit sapientia, ut hostis non potestate, sed ratione
Abbreviated transcription (Latin):
ritualiũ patrũ. ⁊ qͣnto uiciniores aduentui sal¬
uatoris extiter̃: tanto mysfium salutis plenius
ꝑceꝑunt. Non est dubiũ quin hiis qui ⁊ p̃sentes fu¬
erunt. mlto ampliꝰ contusit rerũ ip̃arsi exhibicio
atq p̃sentia exhibentis. denito ⁊ audiũt. Heati
ocłi qui iudent q̃ uos uidetis. Item. Uuosaũt dixi
amicos qr omĩa que audiui a pr̃e meo nota feci
uobis. Multi inquid reges ⁊ ꝓpħe uoluert̃ uidẽ¬
largiusq ꝑciꝑent. que uix tenuit̃ obscureq p̃sen¬
serant. Alioqͥn quid opus erat foris uidẽ carnem.
⁊ carnis audire sermonẽ. si iam int̾ a sp̃u fuerãt
ꝑfecti instructi de om̃ib p̃sertĩ cum dñs dicat. Ca-¬
ro ñ ꝓ dest qͥcqͣm sp̃e est qui uinificat. Qd si ꝓpħe¬

Expanded text:
ritualium Patrum; et quanto viciniores adventui Salvatoris exstiterunt, tanto mysterium salutis plenius perceperunt. Non est dubium quin his etiam qui praesentes fuerunt multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt: Beati oculi qui vident quae vos videtis . Item: Vos autem dixi amicos, quia omnia quae audivi a Patre meo nota feci vobis . Multi, inquit, reges elargiusque perciperent, quod vix tenuiter obscureque praesenserant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermones, si jam intus a Spiritu fuerant perfecte instructi de omnibus? praesertim cum Dominus dicat, Caro non prodest quidquam, spiritus est qui vivificat . Quod si P
Abbreviated transcription (Latin):
norare putant bonitatẽ: offendunt u̾itatem. Nui
enĩ pus fuit ut ñ existentia c̾aret. Instꝰ est ut er¬
rantia. ⁊ delinquentia iudicet. Alii dñt ad uistig¬
am hominis ꝑtin̾e ut in hac utta sine pugna nu¬
uat cum potius ustꝰ eẽ ñ possit. si ñ pugnat᷑. Neꝙ
.n. ad hiusticiam huiꝰ uite ꝑtinet s̃ cẽptariꝰ s et
tẽptatõne ñ suꝑari. nec ut qui bonꝰ est ñ qmͣ cadit
s cum cecid̾it ut resurgat. Simlt̾ sunt qui dñt
fidelem ñ ẽẽ qui alit̃ credit q̃dam. quia ꝑ infirmi¬
tatem comp̃hendẽ ñ ualet. qualit̃ in ip̃a u̾itate ẽ.
uł nõ omĩa credit. quia ꝑ ignorantiã caꝑe ñ potet
qͣntũ est. ⁊ beatificandã putant hii fidem uamn

Expanded text:
norare putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui norare putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui enim pius fuit ut non existentia crearet, justus est ut errantia et delinquentia judicet. Alii dicunt ad justitiam hominis pertinere ut in hac vita sine pugna vivat, cum potius justus esse non possit si non pugnet. Neque enim ad justitiam hujus vitae pertinet non tentari, sed a tentatione non superari, nec ut qui bonus est nunquam cadat; sed, cum ceciderit ut resurgat. Similiter sunt qui dicunt fidelem non esse qui vel aliter credit quaedam, quia per infirmitatem comprehendere non valet qualiter in ipsa veritate est, vel non omnia credit, quia per ignorantiam capere non potest quantum est. Et beatific
Abbreviated transcription (Latin):
tõem temꝑum ab inicio fides credentiũ mutata fit.
siue una eademq fidei forma. ⁊ in hiisque ab ini¬
cio fuer̃t. ⁊ qui usq in finem credentes futuri suĩt
etiam si aliqͥd adici potuit: ut cresceret. ħ duo rõe
coħent. ⁊ ob ħ indiuise ꝑtractari etposcunti Nec
leui ⁊sid̾atõne in huiꝰmodi opus ẽẽ putemꝰ Qb tam
re possumꝰ. si de ip̃a fide male sentimꝰ: Ppt̾ea consi¬
d̾anta sunt diligent̃ singła que dñr. ut ea dicamꝰ
⁊ sentiamꝰ in quib dum fidem rectam astruerei
nitim̃ sane fidei obuane nõ conuincam᷑. Sunt᷑.
homines qui quasi pietate quadam impi in deas
efficiunt᷑ ⁊ dum ultra id qd̾ in u̾itate est sentint
in ip̃am t̾utatem offendunt. ħ aũt ignorantia mua¬
tos parit errores. tam de bonitate qm de u̾itate. oit
alii bonitati diuine ñ ẽẽ conseqñs ut in oꝑa señt
crudelis eẽ dicat᷑. ⁊ ut aliquid ex hiis que fẽca pue
ꝑmittat. qui nicħ ad hoc fecit. ut ꝑeat. Ita din se pi¬

Expanded text:
des credentium mutata sit; sive una eademque fidei forma et in iis qui ab initio fuerunt et qui usque in finem credentes futuri sunt etiam si aliquid adjici potuit ut cresceret. Haec duo ratione cohaerent, et ideo indivise pertractari exposcunt. Nec levi consideratione in hujusmodi opure possumus, si de ipsa fide male sentimus? Propterea consideranda sunt diligenter singula quae dicuntur, ut ea dicamus et sentiamus in quibus dum fidem rectam asserere nitimur sanae fidei obviare non convincamur. Sunt homines qui quasi quadam pietate impii in Deum efficiuntur, et dum ultra id quod in veritate est sentiunt in ipsam veritatem offendunt. Haec autem ignorantia multos parit errores, tam de bonitate quam de veritate. Dicunt alii bonitati divinae non esse conveniens ut in opera sua crudelis esse dicatur, et ut aliquid ex his quae fecit perire permittat qui nihil ad hoc fecit ut pereat. Ita dum se ho
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r. Quia fide ea que uere subsistunt bona sꝑantib
⁊ expectantib illa uentura credñr. Scd̾m quam ac¬
ceptionem ñ urõnablit̾ etiam argum̃tum ñ apparẽ¬
tium d̾r. Quia que rõne humana ñ comp̃hendimꝰ.
sola fide nobis credibilia ẽẽ ⁊ uera ꝑsuademꝰ. Qs si
hanc diffinitõem alio mͦ exponimꝰ. possumꝰ dr̃e quia
fides ñ in eo quid sit: s quid faciat diffinit᷑ ut sit sẽ

Expanded text:
perandarum dicitur, quia fide ea quae vere subsistunt bona sperantibus et exspectantibus illa ventura creduntur. Secundum quam acceptionem non irrationabiliter etiam argumentum non apparentium dicitur; quia quae ratione humana non comprehendimus, sola fide nobis credibilia esse et vera persuademus. Quod si hanc diffinitionem alio modo exponimus possumus dicere quod fides non in eo quod sit, sed quod faciat diffinitur, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
CLadem fides mediatoris saluos iuistos faciebat a
nos mortuũ: ita illi morit᷑um. sicut nos resurrexis¬
illis estimant᷑. ⁊ sicut aꝓpositis auctoritatib affir¬
mari uidet᷑: fuit antiquis temꝑib aut ꝑ rara sałꝰ
aut nimiũ nu̾osa ꝑfectio quoꝵ quidem qͥdlib sa-¬
ꝑe disc̾tionis t̾minos excedẽ est. Qd̃ si uid̾r tolera
ctasse scla illa multitudine ꝑfectoꝵ qͣm saluandoꝵ
tanta fuisse paucitate contentũ. quatinꝰ ⁊ salui ñ
pauci tunc fierent. ⁊ om̃s nichominꝰ repleti spũ scõ¬
ꝓphecico nec reuelata mist̾ia iam tunc penetrarẽt. si ĩ
s quid tꝑ̃i gr̃e reseruatũ sit ñ uidemꝰ. nisi qd̾ tempꝰ
gr̃e illud potius uixta sententiam hanc fu̾it appłłan¬
dum. In quo tot ⁊ tante dei ppło diuicie sp̃c afflue¬
bant Ut illd̾ ꝓrsus increduli felicitate cerñet᷑ ĩplẽt
qd̾ moyses optabat cum dr̃et. Quis dabit ut om̃s
ꝓphetent: Queso. quid simile attulit engłm: Etu¬

Expanded text:
amen fides Mediatoris salvos justos faciebat annos mortuum, ita illi moriturum; sicut nos resurrexisillis existimantur, et sicut a propositis auctoritatibus affirmari videntur aut in antiquis temporibus fuit perrara salus; aut nimium numerosa perfectio, quoere, discretionis terminos excedere est. 12. Quod si videtur tolerabtasse saecula illa multitudine perfectorum, quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti spiritu prophetico, necdum revelata mysteria jam tunc penetrarent: si, insed quid tempori gratiae reservatum sit, non videmus: nisi quod tempus gratiae illud potius juxta sententiam hanc fuerit appellandum, in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Fru
Abbreviated transcription (Latin):
dis contẽplet᷑. ⁊ humanitatẽ qm oculo carnis specu¬
let᷑. ut totus homo in deo beatificet᷑. hiis rõnib animꝰ
confortatꝰ. ad ampliorem religionis diuine deuotio¬
nem excittt᷑ deuotione aũ mundat᷑ ⁊ purificat᷑. ut
scientia in uisibłib docum̃tis. ⁊ secreta ac famili¬
ari iuisitatõne de deo suo cottidie erudit᷑ ⁊ scĩficat᷑
in tm̃ ut iam quodam mͦ eum ꝑ contẽplatõem pre¬
sentem hĩe incipiat. ⁊ nulla iam rõne ab euis fiͤ¬
de ⁊ dilectione eciam si totus mundꝰ i muacła ũta¬
tur auelli q̃at. Isti sunt gͦ tres gradꝰ ꝓmotõnis sidi
quib fides crescens ad ꝑfc̃m conscendit. Peinꝰ est ꝑ
apprehende̾. De hiis
berit᷑ ⁊̃ que ros ad fidem ꝑtineant. quas cde oꝑt
eum qui fidelis iure noĩat. Nam fides illa qua a¬
liꝙ credr. hoo mͦ ut qui credit fide illa fidelis ñ dicat᷑ p̃¬

Expanded text:
dis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis specudis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis speculetur, ut totus homo in Deo beatificetur. His rationibus animus confortatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut nscientia invisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur et certificatur; in tantum ut jam quodammodo eum per contemplationem praesentem habere incipiat; et nulla jam ratione ab ejus fide et dilectione etiam si totus mundus in miracula vertatur avelli queat. Isti ergo sunt tres gradus promotionis fidei, quibus fides crescens ad perfectum conscendit. Primus per appretiam quae res ad fidem pertineant, quas credere oportet eum qui fidelis jure nominatur. Nam fides illa qua aid creditur hoc modo ut qui credit fide illa, fidelis non dicatur; pr