comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ULNest malitia hominis.
Hemo quando male agere uult
auctoritarem querit. Qñ aut̃
dici mꝰ hominib ut bona faci¬
ant ⁊ ut confiteantur mala que fecerunt di¬
cunt nobis. Date auctoritatem. Que scrip¬
cura hoc p̾cipit ut confiteamur peccata nr̃a :
Si gͦ scriptura peccata conficeri non precipte.
respondete mͦ si scripturam habetis que peccã
iubeat tacere. Si gͦ confiteri non uultis quia
auctoritatem confitendi non habetis quare tace¬
re uultis. cum auctoritatem tacendi hͣabeatis:
Tñ quia auctoriratem queritis accipite auctorita¬
tem. Antiqua lex peccata confiteri iubet.
⁊ homines ad sacerdotes mittit ut confiteant᷑
peccata sua ut indulgentiam accipiant. Illic
gͦ p̃uaricatio legis confessione ⁊ oblatione abo¬
letur. qñ adhuc umbra fuit.⁊ adhuc c̃fessio
criminis penam pocuis tunere debuit quam
inĩam expectare. Si hec auctoritas ñ sufficit.
audi scripturã alibi manifeste dicentem. Qui

Expanded text:
esse malitiam hominis. Nemo quando male agere vult, auctoritatem quaerit. Quando dicimus hominibus ut bona faciant, et ut confiteantur mala quae fecerunt, dicunt nobis: Date auctoritatem. Quae Scriptura hoc nobis praecipit, ut confiteamur peccata nostra? Si ergo Scriptura peccata confiteri non praecipit, respondete modo si Scripturam habetis quae peccata facere jubeat. Si ergo confiteri non vultis, cum auctoritatem confitendi non habetis, quare tacere vultis, cum auctoritatem tacendi non habetis. Tamen quia auctoritatem quaeritis, accipite auctoritatem. Antiqua lex peccata confiteri jubet, et homines ad Sacerdotes mittit, ut confiteantur peccata sua, ut indulgentiam accipiant . illic ergo praevaricatio legis confessione et oblatione aboletur, quando adhuc umbra fuit; et adhuc confessio criminis poenam potius timere debuit quam misericordiam exspectare. Si haec auctoritas non sufficit, audite Scripturam, alibi manifeste dicentem: « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc lacrunas illas petͥ quas legis. confessionẽ
ñ legis. lacͥme lauant delictũ qđ ore pudor ẽ
confit̾i. Has gͥ lacrimas opponis ñ quia amas
cõpunctionem s quia fugis confessioge. Diciꝰ
gͦ qr lacrimas pet̾ legis satisfactionem ñ legis.
audisti quia flenerit s quͥd dixerit ñ audisti.
Ido lacrime lauant delictum qđ ore pudor est
confitĩ ¶Quid gͦ: Hoc tͥ dici putas ut qi petrus
lacͥmatus legit᷑ confesstis non legit᷑. tu si lacͥmariꝰ
ñ confitearis : Nonne multo meliꝰ ÷ ut illudpo¬
cuis hic demonstrari intelligas qi sullic cnͣ lacri¬
me ualuert̃ uͥ confessionẽ ouis ñ habuerunt.
cũ cordis contͥcione ⁊̃ oris confessionẽ habent:
Hoc enĩ tͥ demonstrat᷑ cum subdit᷑. Priꝰ flendũ
pꝰea confitendum. Hoc siquidẽ ad u̾itatẽ confes¬
sionis spectat. ut pͥus cõpũgaris pꝰea c̃ficearis.¬
no. Nam sunt quidã sic̃ npudentes ad faciendũ

Expanded text:
adhuc lacrymas illas Petri, quas legis confessionem adhuc lacrymas illas Petri, quas legis confessionem non legis. Lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Has igitur lacrymas opponis compunctionem, sed quia fugis confessionem. Dicis ergo quia lacrymas Petri legis, satisfactionem non legis. Audisti quia fleverit, sed quid dixerit non audisti. Ideo lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri. Qui ergo: Hoc tibi dici putas ut quia Petrus lacrymatus legitur, confessus non legitur; tu si lacrymaris, non confitearis. Nonne multo melius est ut illud potius hic demonstrari intelligas, quia si illic tantum lacrymae valuerunt ubi confessionem oris non habuerunt, cum cordis contritione et etiam oris confessionem habent. Hoc enim tibi demonstratur, cum subditur prius flendum, postea confitendum. Hoc siquidem ad veritatem confessionis spectat, ut prius compungaris, postea confitearis. Nam sunt quidam si
Abbreviated transcription (Latin):
fusio głam tͥ pꝰmod ũ adducat ⁊ fiduciã pre¬
stet ne imꝓperium timeas cum manifestari
ceꝑis coram do̾. Tam̃ neforte tͥ dicẽt cogitatio
tua si tam graue ÷ homini reuelare peccata⁊
si ita erubescimus coram homine. quid faciemus
ante dm̃ cuiꝰ maiestatẽ declinare nõ possumus
neq iudiciũ effug̾e : negͥ sic de do cogitando
temetipsum desꝑares. ostñdit᷑ tͥ mansuetudo
dĩ erga penitentes ⁊ confitentes qđ peccã omñia
penitentib condonat. ⁊ confitentib ñ imꝓꝑat¬
Sic gͦ accipe quod dictũ ÷ dic do qui ñ imꝑꝑat.
Quasi dr̃et. etiã si erubescas coram homine ne
erubescas coram do qm̃ d̾s mitior homine ÷ ⁊
mansuetior ⁊ cõpatiens miseris ut ñ imꝓperet.
Scd̾m hc̃ itaq modum ñ tͥ dr̃ ut peccata tua
homini ñ dicas. s ut inhis ⁊̃ que corã homine
erubescenda st̃ de di pietate confidas ¶Oppomiᷤ

Expanded text:
fusio gloriam tibi postmodum adducat, et fiduciam praefusio gloriam tibi postmodum adducat, et fiduciam praestet ne improperium timeas cum manifestari coeperis coram Deo; tamen ne forte tibi diceret cogitatio tua, si tam grave est homini revelare peccata; et si ita erubescimus coram homine, quid ante Dominum, cujus majestatem declinare non possumus, neque judicium effugere. Ne igitur sic de Deo cogitando temetipsum desperes, ostenditur tibi mansuetudo Dei erga poenitentes et confitentes, quod peccata omnia et poenitentibSic ergo accipe quod dictum est. Dic Deo, qui non improperat, quasi diceret etiam si erubescis coram homine ne erubescas coram Deo, quoniam Deus mitior est homine; et mansuetior et compatiens miseris ut non improperet. Secundum hunc itaque modum non tibi dicitur ut peccata tua homini non dicas; sed ut in iis etiam quae coram homine erubescenda sunt de Dei pietate confidas. Opponis
Abbreviated transcription (Latin):
confit̃i. Humquid ideo tͥ dix̃ si erubescis
confic̃i peccatum tuũ quod tͥ sufficiat si cm̃
lacrimneris q̃ si non confitearis : Nonne
multo meliꝰ ẽ ut scripturam hoc pocius dicẽ
uoluisse intelligas. quod lacrime exurtima
cordis contͥcione ꝓlate. illa ⁊̃ peccã lauare
possunt. que sine pudore ⁊ uerecundia ore
ꝓferri non possunt: Quid gͦ: Si pudenda
peccata lacrune lauant. ibi tacendũ ÷ ubi
diuinũ auxiliũ magis necessarium ÷: Immo
mnulto magis ibi confitendũ ÷ ut humilitas
confessionis lacrimas adiuuet. contͥcionis.
s d̃o. s mansuetudo di tͥ demonstratur qͥ tam
mitis ⁊ suauis ÷ omnib ad se confugientib ut
⁊ si talia fuerint peccata ut ea te homini ma¬
nifestare sine erubescentia non posse contingat.
Ineo enim de quo erubescis. hoĩ dicis. erubesc̾ẽ
te oͥportet cum do dicis qr ñ imꝑperat dicenti s
condonat confitenti. Dic gͦ homini ut salubri

Expanded text:
confiteri. Nunquid ideo dixit: si erubescis confiteri. Nunquid ideo dixit: si erubescis confiteri peccatum tuum, quod tibi sufficiat, si tantum lacrymaris, etiam si non confitearis? Nonne multo melius est ut Scripturam hoc potius dicere voluisse intelligas quod lacrymae, ex intima cordis contritione prolatae illa etiam peccata lavare possunt, quia sine pudore et verecundia ore profiteri non possunt. Quid ergo? Si pudenda peccata lacrymae lavant, ibi tacendum est, ubi divinum auxilium maxime necessarium est. Imo multo magis ibi confitendum est, ut humilitas confessionis lacrymas adaugeat contritionis.sed Deo, sed mansuetudo Dei tibi demonstratur, qui tam mitis et suavis si, talia fuerint peccata tua ut ea te homini manifestare sine erubescentia non posse contingat. In eo enim de quo erubescis cum homini dicis, erubescere te Deo non oportet cum Deo dicis; quia non improperat dicenti, sed condonat confitenti. Dic ergo homini ut salubrit
Abbreviated transcription (Latin):
ddor ⁊ coufit̃i : Inueniunt᷑ enim quedam eiꝰmoĩ
dicta ⁊ rapiunt ea homines gaudentes non qr
ueritatẽ querant in eis. s qi maliciam suam
defende uolunt exeis. Dicunt enun. Quid nos
constringicis. quid nos artatis : Pudenda sunt
facta nr̃a. non nos ꝑmittit uerecundia eloqui.
erubescimus confit̃i qđͤ fecumis. Q possumꝰ
tñ facimꝰ. cor contͥcum ⁊ humiliatum offerimꝰ.
dolemꝰ ꝑeo quod male egimus. lacrimas fundi-¬
mus. carnis maceratione reatum punimus.
Quid u̾ba queritis uͥ oꝑa bona sunt: habemus
scripturã consolantẽ nos ⁊ dicentẽ. Lacrime
lauant delictum. qđ ore pudor ÷ confiteri.
Non maliciam excusamus s uerecundie par¬
cius. Qđ gͦ dicere homini erubescimus.
dicimꝰ d̾o qui non impperat. Eiusmoĩ gͦ occa¬
sionib querunt homines excusationẽ torꝑori
ipsi ¶Quid enĩ: Si scriptura dixit lacri¬
me lauant delictum quod ore pudor est

Expanded text:
dor est confiteri. Inveniuntur enim quaedam ejusmodi dor est confiteri. Inveniuntur enim quaedam ejusmodi dicta, et rapiunt ea homines gaudentes, non quia veritatem capiant in eis, sed quia malitiam suam defendere volunt ex eis. Dicunt enim: Quid nos constringitis; quid nos arctatis? Pudenda sunt facta nostra, non nos permittit verecundia eloqui, erubescimus confiteri quod fecimus. Quod possumus tamen facimus, cor contritum et humiliatum offerimus, dolemus pro eo quod male egimus, lacrymas fundimus, carnis maceratione reatum punimus. Quid verba quaeritis, ubi opera bona sunt? Habemus Scripturam consolantem nos et dicentem: « Lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri. » Non malitia excusamus, sed verecundiae parcimus. Quod ergo dicere homini erubescimus dicimus Deo, qui non improperat. Hujusmodi ergo occasionibus quaerunt homines excusationem corpori IO. Quid est, quod Scriptura dixit lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est
Abbreviated transcription (Latin):
quis iustificari a peccato nͥ confesus fuerit añ pec-¬
catum. Item beda in ead epła iacobi. de qua
suꝑius testimonium sumpsimis. sine confessione
inquit: nequeunt dimitti peccata. S in hoc illa
discretio eẽ debet. ut cotidiana leuiaq peccata
altntrum coequalib conficeamur. Ut orationib
inuicem saluemur. Porro gͣuioris lepre inmun¬
ditiam sacerdoti pandamꝰ. ⁊ adeuis arbitrium
iustificari curemus. Uidece quomͦ concordant
cestimoma u̾itatis. Est quedam cõmunis in
ercłia penitentia quam cocidie adinuicẽ facimꝰ.
inqua oratione fusa ꝓinuicem pro cotidianis:
leuiorib peccatis indulgentiam ⁊ remissionẽ conse¬
quim᷑. Grauioris autem culpe reatum singłari
confessione sacerdoti aꝑimus.⁊ scd̃m eiꝰ consiliũ
minere satisfactionis oblato indulgentiam peccĩ
obcinemus E dicis. Si saluari non pocest homo
nͥ confiteatur pecata sua. quid÷ quod scripcum in¬
uenitur.: Lacrime lauant delictum quod ore pu¬

Expanded text:
quis justificari a peccato nisi confessus fuerit ante peccatum. » Item, Beda in eadem epistola Jacobi, de qua superius testimonium sumpsimus: « Sine confessione, inquit, nequeunt dimitti peccata. » Si in hoc illa discretio esse dicitur, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, ut orationibus invicem salvemur. Porro gravioris leprae immunditiam sacerdoti pandamus et ad ejus arbitrium justificari curemus. » Videte quomodo concordant testimonia veritatis. Est quaedam et communis in Ecclesia poenitentia, quam quotidietione fusa pro invicem, pro quotidianis et levioribus peccatis indulgentiam et remissionem consequimur. Gravioris autem culpae reatum singulari confessione sacerdoti aperimus; et secundum ejus consilium munere satisfactionis oblato, indulgentiam peccati obtinemus. Sed dicis: Si salvari non potest homo  confiteatur peccata sua; quid est quod scriptum invenitur: Lacrymae lavant delictum, quod ore pu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniãt conscientiam suam ⁊ modent᷑ scientiã
suã. Conscientia humiliet᷑. nescientia inflet᷑.
Nõ gͦ de iusticia p̾sumant neforte ꝑ ipsam false
iusticie p̃sumpt̃õnem scientiam uentaris amittãt
Dicunt qr qui semel catitate h̾t deinc̾eps illam
amitt̃e non pot̃. Hoc est ditere qui bonus est ma¬
lus ẽẽ nõ pot̃. Quare gͦ similit̃ ñ dicemꝰ qr qui
malus ÷ bonus eẽ nõ pot̾ si dicimus q qui bonsꝰ

Expanded text:
veniant conscientiam suam, et moderentur scientiam veniant conscientiam suam, et moderentur scientiam suam. Conscientia humilietur, ne scientia infletur. Non ergo de justitia praesumant, ne forte per ipsam falsae justitiae praesumptionem scientiam veritatis amittant. Dicunt quod qui semel charitatem habet, deinceps illam amittere non potest, hoc est dicere, qui bonus est, malus esse non potest. Quare ergo similiter non dicemus quod qui malus est, bonus esse non potest, si dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ multo magis nondm̃ diligit qui iniquitatem
diligit. Qui diligit iniquit atem odit animam
suam. Qui animã suam odit seipsum ñdiligit.
uł si diligit male diligit. qr scdm solam carne
diligit. Qui autẽ non diligit seipsum ñ diligit
ꝓximum sicit seip̃m. Qui aitẽ nõ diligit ꝓximũ
quẽ uidet. quomͦ pot̃ diligẽ d̾m quẽ nõ uidet:
Isti gͦ qui aliquando oꝑ ant᷑ iquitatẽ dicant
quomͦ habeant caritatẽ: An forte dicent quia
Nam ⁊ tales fuerunt nõ nulli stulti ⁊ ñ intelligen¬
tes id quod homo ÷ qui putabant quedam pec¬
cata ⁊̃ cum delib̾atione ꝑpetrata eiusmodi ẽẽ
ut de ipsis homo dic̾e ueracit̾ poss. Hõ ego
oꝑor s peccatum quod habitat in me non
attendentes qr hoc quidẽ quod homo concupi¬
scentiam sentit qi ex necessitate ẽ uite corrup¬
cibilis non ipse oꝑat᷑. quod uͦ concupiscentie
consentit qr exuoluntate ẽ non nͥ ipse oꝑatur.
ñ hñt utiq caritatẽ. Et quid dicent: Con¬

Expanded text:
n multo magis non Deum diligit quia iniquitatem diligit? Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Qui animam suam odit seipsum non diligit, vel si diligit, male diligit, quia secundum solam carnem diligit. Qui autem non diligit seipsum, non diligit proximum sicut seipsum. Qui aute Deum quem non videt? Isti ergo qui aliquando operantur iniquitatem dicant quomodo habeant charitatem. An forte dicent quia Nam et tales fuerunt nonnulli stulti et non intelligentes in quod homo est, qui putabant quaedam peccata etiam cum deliberatione perpetrata ejusmodi esse, ut de ipsis homo veraciter dicere: posset Non ego operor, sed peccatum quod inhabitat in me; non attendentes, quod hoc quidem quod homo concupiscentiam sentit, quia ex necessitate est vitae corruptibilis, non ipse operatur, quod vero concupiscentiae consentit, quia ex voluntate est, nonnisi ipse operatur. t utique charitatem. Et quid dicent? Con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quambonum suum dilig̾e. ⁊ bonũ suũ diligere
ñ ÷ aliud quã sibi dilig̾e ħ ÷ uelle illud ⁊ desid̾are.
Quia enĩ om̃ĩs quibonũ suũ dilig̃ sͥ diligit. ⁊ rursũ

Expanded text:
est quam bonum suum diligere, et bonum suum diligere est quam bonum suum diligere, et bonum suum diligere non est aliud quam sibi diligere; hoc est, velle illud et desiderare. Quia en
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ⁊̃ dilige ꝓximum tuum sicut ceip̃m dili¬
gendo illibonũ quod diligis t᷑. Hoc ÷ enun illũ.
diligere bonum illi dilig̾e. Nam bonum illuis
diliẽe posses ⁊̃ si illi non ddiligeres. Posses enun
tͥ diligere aut alt̾i ciulib ⁊ non illi. Et ita illũ
ñ dilig̃es quamius bonum illius diligeres qi illi nõ
dilig̾es. Dosses dilig̾e equumillus uestimentum
illiꝰ domum ⁊ agrum. pecuram illuis fortitudinẽ¬
non diligeres qr tͥ dilig̾es ñ illi. Ita bonum illius¬
tͥ dilig̾e pot̃as ⁊ tñ illum non dilig̾e qr tͥ dilig̾es
non illi. Tam̃ uerum bonum non pot̾as tibi dilig̾e.
nͥ illud dilig̾es ⁊ cuꝑes ꝓximo tuo. Distinexit gͦ
scriptura dilectionem istam scłm illam que in
aluis ⁊ de aliis bonis ẽ dilectionem. pͥmũ p̃cipiens
homini ut dm̃ diligat intendens utiq ut in eo
ipso seip̃m diligat qi dilig̾e seipsum non aliud

Expanded text:
Deinde etiam dilige proximum tuum sicut teipsum, diliDeinde etiam dilige proximum tuum sicut teipsum, diligendo illi bonum quod diligis tibi. Hoc est enim illud diligere, bonum illi diligere. Nam bonum illius diligere posses, etiam si illum non diligeres. Posses enim tibi diligere, aut alteri cuilibet, et non illi, et ita illum non diligeres, quamvis bonum illius diligeres, quia illi non diligeres. Posses diligere equum illius, domum et agrum, pecuniam illius, fortitudinenon diligeres, quia tibi diligetibi diligere poteras, et tamen illum non diligere, quia tibi diligeres non illi. Tamen verum bonum non poteras tibi diligere, nisi illud diligeres et cuperes proximo tuo. Distinxit ergo Scriptura dilectionem istam secundum illam quae in aliis et de aliis est dilectionem; primum praecipiens homini ut Deum diligat, intendens utique ut in eo ipso seipsum diligat, quia diligere seipsum non aliud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊optat quod sͥ. Si autẽ hoc illi eueuire pͥg i¬
befͤ qđ sibi quomͦ illius salutẽ desidat. qui
suam ꝑditionem optat: Itaq pͥmum scipsum
bñ dilig̾e debet ut postea scłm se bene diligat
⁊ ꝓximum suum. Si aucem se ꝑd̾e uult ut sal¬
uum faciat ꝓximum suum. non ⁊ ordinata dilec¬
tio. quia ꝓ anina sua nullam cõmittationẽ cdare
potest homo. Hoc enim pͥmum a te requirit ds
ut animam tuam des illi. demn ceta aditias. Si
quid ꝓ isto dare uolueris nõ accipit᷑ nͥ dedđis ⁊ istud.
Drimum istud. reliqua cum isto ¶tIon itaq dico
duos aut tres aut .iiͦiͬ. homines. s nec cotum
mundũ cont̾ animã tuam dilig̾e debes. Si enim
aliquid plus quara animam tuam diligis. idem¬
ipsum ꝓfecto plusquã dm̃ dilig̾e comꝓbaris. qi
anitã cuam ñ diligis nͥ in eo solo quod bonum
illius quod ds ẽ diligis. Iccirco pͥmum dilige
anumam tuam diligendo bonum anime tue.

Expanded text:
et optat quod sibi. Si autem hoc illi evenire desiet optat quod sibi. Si autem hoc illi evenire desiderat quod sibi, quomodo illius salutem desiderat qui suam perditionem optat. Itaque primum seipsum bene diligere debet, ut postea secundum se bene diligat et proximum suum. Si autem se perdere vult ut salvum faciat proximum suum, non est ordinata dilectio, quia pro anima sua nullam commutationem dare potest homo. Hoc enim a te primum requirit Deus, ut animam tuam des illi, deinde caetera adjicias. Si quid pro isto dare volueris non accipitur, nisi dederis et istud. Primum istud, reliqua cum isto. Non autem dico duo aut tres aut quatuor homines, sed nec totum mundum contra animam tuam diligere debes. Si enim aliquid plus quam animam tuam diligis, idipsum profecto plus quam Deum diligere comprobaris, quia animam tuam non diligis nisi in eo solo, quia bonum illius quod Deus est diligis. Idcirco primum dilige animam tuam, diligendo bonum animae tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
sis aliquis existimabit eiꝰmodi dilectionẽ habu¬
isse moysen qui irascerei do ꝓsalute ꝓximoꝵ
se opponans ait. Si nõ dimittis eis hanc noxã
dele me de libro quẽ scripsisti. Et apłs ꝓ
fiant in xp̃o. Et fortasse hoc etiam aliquis
ad amorem ci ꝑcinere credatit eum cantum
diligamus ut głam eius in aliis pocius amplifi¬
cari quam in nob̾ coartari cupiamus. Et ꝓpt̃ea
ꝓ salute multoꝵ nr̃am nob̾ ꝑdirionem optandã.
ut pocuis multi saluentur & nos ꝑeamus quam
multi ꝑeant ⁊ nos saluemiur. S consid̾ate quoniã
dilectionis ordo talis non ⁊ ur ante se diligat
homo ꝓximum suum cuius dilectionẽ a sua tͣ¬
here ⁊ formare iubetur cum dicit᷑. Diliges ꝓxi¬
mum tuum sicut te ipsum. Si enim ꝓxunium
suum sicut  ipsum diligit. quomͦ ꝓxunum di¬
ligit cum se ipsum non diligit: Si enim ꝓximã
suum diligit sic̃ seipsum. ꝓfecto hoc illi cupie

Expanded text:
sis aliquis existimabit ejusmodi dilectionem habusis aliquis existimabit ejusmodi dilectionem habuisse Moysen, qui irascenti Deo pro salute proximorum se opponens, ait: Si non dimittis eis hanc noxam, dele me de libro quem scripsisti . Et Apostofiant in Christo. Et fortasse etiam hoc aliquis ad amorem Dei pertinere credat, ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis potius amplificari quam in nobis coarctari cupiamus. Et propterea pro salute multorum nostram nobis perditionem optandam, ut potius multi salventur et nos pereamus, quam multi pereant, et nos salvemur. Sed considerate quoniam dilectionis ordo talis non est, ut ante se diligat homo proximum suum cujus dilectionem a sua trahere et formare jubetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Si enim proximum suum sicut seipsum diligit, quomodo proximum diligit cum seipsum non diligit? Si enim proximum suum diligit sicut seipsum, profecto hoc illi cupit
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationib suis. Dicunt enim. Qd melius
ẽ amplius diligendum ÷. Ponamus tres ho-¬
mines unum hinc duos inde. Dicoq ꝑire
tu mͥ quid eligis qui ꝓ ximum tuum quantũ
te ipsum diligis: Melius ÷ ꝑire unum quam
duos qr melius ẽ saluariduos quam unum.
Ideo inquis mag̃ eligo ut ꝑeat unus ⁊ duo
saluentur. G uis ut magis saluent᷑ duo illi
quam iste unus. Honne gͦ magis diligis illud
qđ pocius eligis : Ita inquis omnino magis
diligo. uide gͦ quid sequat᷑. Suꝑuiꝰ aut̃
confessus es qr tantum diligis uł si ñ diligis tm̃
dilig̾e debes ꝓximum tuum quantum de ip̃m.
Si gͦ tm̃ diligisunum istum quantiun te ipsũ
⁊rursum duos illos plus diligis quam unum
istum. Plus utiq duos illos diligis quam te¬
ip̃m. Et si plus illos diligis quam te ipsum
quantũ uidetur plus illos diligis quam deum.
ꝓpt̾ quoᷤ seꝑari uis a do ut dm non labeas neq
ddiligas dm̃ ⁊ ꝑeas tu ut illi saluifiant. Et fortas¬

Expanded text:
cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius est amplius diligendum est; ponamus tres homines, unum hinc, duos inde. Dico quia ptu mihi quid eligis, qui proximum tuum tanquam teipsum diligis? Melius est perire unum quam duos, quia melius est salvari duos quam unum. Ideo, inquis, magis eligo ut pereat unus et duo salventur. Ergo vis ut magis salventur duo illi, quam iste unus; nonne ergo magis diligis illud quod potius eligis? Ita inquis omnino, magis diligo. Vide ergo quid sequatur. Superius confessus es quod tantum diligis, vel si non diligis tantum diligere debes proximum tuum, quantum teipsum. Si ergo tantum diligis unum istum quantum teipsum, et rursum duos illos plus diligis quam unum istum, plus utique duos illos diligis quam teipsum. Et si illos plus diligis quam teipsum, quantum videtur plus illos diligis quam Deum propter quos separari vis a Deo, ut Deum non habeas neque Deum diligas et pereas, ut illi salvi fiant. Et fortas
Abbreviated transcription (Latin):
utem sine fictione dilig̾e ⁊ quantum rõnabi¬
Epossumus adiuiuare debemus. Querunt
it̃ aliqui si id quoddictum ⁊ sic̃ teipsum scd̃m
nilitudinem tantum siue etiam scđm equa¬
tatẽ intelligendum sit. Nam si ꝓximos nr̃os
intum diligere iubemur quantũ nosmetipsos
detur quiddã scrupulosum inde oriri quod
onleuit̾ explicare possimus. Ecce duo sunt
dit eligat eduob quoꝵ alt̾m omnino euta
nõ possit. Si suam salutẽ magis eligit minꝰ
roximum diligit. Si proximi salutẽ
agis eligie deum minus diligit quam pro¬
olle nec posse alt̾in alt̃i p̃ferre in optione q̃
aria omnino constant andilectione. Sic gͦ
prte quis hanc obiectionem euitare conter¬
at. S quid dicemus : Si unum aliquem ho¬
ninem tm̃ dilig̾e debeo quantum meipsum:
lonne duos aut tres aut .iiͦii. amplius dili¬
pere debeo quã meipsum: Sic uadunt q̃stiões
hominum ⁊ inquietant homines semetipsos

Expanded text:
ive ad animae salutem, sine fictione diligere et quantum rationabiive ad animae salutem, sine fictione diligere et quantum rationabiliter possumus, adjuvare debemus. Quaerunt autem aliqui si id quod dictum similitudinem tantum, an etiam secundum aequalitatem intelligendum sit. Nam si proximos nostros tantum diligere jubemur quantum nosmetipsos, videtur quoddam scrupulosum inde oriri quod non leviter explicare possumus. Ecce duo sunt velit eligat e duobus quorum alterum omnino evitari non possit. Si suam salutem magis eligit, minus proximum diligit. Si proximi salutem magis eligit: Deum minus diligit quam proaliter nolle, nec posse alterum alteri praeferre in optione, quae paria omnino constant in dilectione. Sic ergo forte quis hanc objectionem evitare contendat. Sed quid dicimus? Si unum aliquem hominem tantum diligere debeo quantum meipsum, nonne duos aut tres aut quatuor amplius diligere debeo quam meipsum? Sic vadunt quaestiones hominum, et inquietant homines semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ potes. Dilige quant̃ sufficis quia ll¬
le non deficit. Dilige ex toro corde cuo ⁊ ex
tota anima tua. ⁊ ex tota mente tua. ex
toto uitellectu tuo ⁊ exteto affectu tuo ⁊ ex
cota memoria tua. Quautũ urtelligis. quantĩ
sapis. quantũ sufficis. rancũ dilige. cotumn
cognitione impleat᷑. potum dilectione afi¬
ciatur. totum inemoria teneatur. Qilautum
illuminaris tantum afficiaris. ut totumdil¬
ce sit quicquid de illo in coguitionẽ ⁊ monꝰ¬
riam uenit. Sir ecte totum ꝓbatur cur
o totum diligatur: Quantũ gͦ inuote¬
ere dignatur nob̾ totum diligat᷑ a nobis.
cum quod caꝑe possumus diligamus ⁊ quant̃
sumus. Demensura diligendi ꝑximũ.
e dilectione ꝓximi dicit nobis scriptura.
Dilige ꝓximum tuum sieut de ipsum. Qd
andatum tunc ꝓfecto implemus si ueraciter
I quod nobis cupimus bonum etiam illicupiamꝰ.
quib enim nosmetipsos recte diligimus ꝓximũ

Expanded text:
quantum potes. Dilige quantum sufficis, quia ilquantum potes. Dilige quantum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, id est ex toto intellectu tuo, et ex toto affectu tuo, et ex tota memoria tua. Quantum intelligis, quantum sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si recte totum probatur, cur non totum diligatur. Quantum ergo innotescere dignatur nobis tantum diligatur a nobis. Totum quod capere possimus diligamus, et quantum possumus. De mensura diligendi proximum. De dilectione proximi dicit nobis Scriptura: « Diliges proximum tuum sicut teipsum . » Quod mandatum tunc profecto implemus, si vera citra id quod nobis cupimus bonum, etiam illi cupiamus. In quibus enim nosmetipsos recte diligimus proximu
Abbreviated transcription (Latin):
Sursum ꝑgis incaritate. qr caritas sursum di¬
cit. sicut ait apłs. Adhuc excellentiorẽ uiam
uob̾ demonstrabo. Ascende gͦ dum potesit
tempus ẽ crescendi ⁊ ꝓficiendi. postea cũ co¬
summabuntur omnia stabis in eo ad quod ꝑ¬
neris ⁊ erit hoc suminum tuum in illo supra
quod non tͣnsies amplus s sumium illius
non erit in quo ꝓpt̾ea sistas quasi non inuene
amplius quo crescas. Iccirco ascende dum
potes quantum potes numquam nimis poto
ubinumquam totum potes. Dilige dñme
tuum ex toto corde tuo ⁊ ex tota animatis
⁊ extota mente tua. ut ex illo totum cuug
impleatur. ⁊̃ si a tuo totũ illuis ñ capiat
Totum replet inte ⁊ suꝑhabundat inise. Siu
ñ deficit oleum sufficit. Cor tuum uasẽ as
illuis oleum ÷. Quamdiu uas habes ille de¬
um infunde non cessat. ⁊ postea cum tua¬
plius uas non habes ille ad huc ampliuso¬
um habet. Ppt̾ea noli pax̾cere illi. Cape

Expanded text:
Sursum pergis in charitate, quia charitas sursum duSursum pergis in charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut ait Apostolus: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstrabo . » Ascende ergo, dum potes: modo tempus est crescendi et proficiendi; postea, cum consummabuntur omnia, stabis in eo ad quod perveneris. Et hoc erit summum tuum in illo, supra quod non transies amplius; sed summum illius non erit in quo propterea, si stas, quasi non invenias amplius quo crescas. Idcirco ascende, dum potes, quantum potes: nunquam nimis potes, ubi nunquam potes totum. Dilige Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, ut ex illo totum tuum impleatur; etiam si a tuo toto, illius non capiatur totum, replet te, et superabundat in se. Si vas non deficit oleum sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum. Quandiu vas habes, ille infundere oleum non cessat , et postea cum tu amplius vas non habes, ille adhuc amplius oleum habet. Propterea noli parcere illi, cape
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura nob manifestat cum dicit. Dilige
dñim dm̃i tuum ex toto corde tuo ⁊ excota
mente tua ⁊ ex tora anuna tua. Quasidic̾et.
Non tͥ p̃cipio ut tantum diligas uł tm̃ diligas
dm̃ cuum. Quantũ potes tantũ dilige. Possi¬
bilitas tua erit mensura tua. Quanto plus
amas canco plus habes.⁊ quanto plus habes
canto felicior es. Ex tend̾e gͦ ⁊ dilatare ꝗnt̃
pores ut totum impleatur quod inte ẽ etiam
si non totum capiatur quod in illo ẽ. Holi ti¬
mere quasi tͥ defic̾e debeat ille sinimis capax
fueris. Quantũ cumq pot̾is numꝗͣ cautum po¬
teris quantum ille ẽ. Si tm̃ posses tantus cẽs.¬
Nunc aũ crescere in illo potes equare ilu
ñ potes. Cresce gͦ ⁊ ꝓfice. Quanto maior in
bono eris tanto melior eris. Si summus eẽs
optimus eẽs. Hunc qr summus ẽẽ nõ potes. po¬
tes eẽ in summo. Et magnum tibi hocẽ ⁊ ex
hoc tumagnus es si in summo es. ⁊ tanto utiq
maior quanto altior. Ascendis aũ cũ diligis

Expanded text:
nobis manifestat cum dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente, et ex tota anima tua . » Quasi diceret: Non tibi praecipio ut tantum diligas, vel tantum Deum tuum. Quantum potes, tantum dilige: possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus amas, tanto plus habes; et quanto plus habes, tanto felicior es. Extendere ergo et dilatare quantum potes ut totum impleatur quod in te est, etiam si non totum capiatur quod in illo est. Noli timere quasi tibi deficere debeat ille, si nimis capax fueris. Quantumcunque poteris, nunquam tantum poteris quantum ipse est. Si tantum posses, tantus esNunc autem crescere in illo potes, aequari illi non potes. Cresce ergo et profice. Quanto major eris in bono; tanto melior eris. Si summus esses, optimus esses. Nunc quia summus esse non potes, potes esse in summo. Et magnum tibi hoc est, et ex hoc tu magnus es, si in summo es, et tanto utique major quanto altior. Ascendis autem, cum diligis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto ꝙ neuio am̃ diligit qͥs illũ ñ dilig̃. ⁊ om̃is
qui diligit sibi diligit qi desidat ⁊ hab̾e cupit
diligit. Item quia non omis qui bonum altusa
git illum diligit cuius bonum diligit quia nõs
diligit bonum quod diligit. Distinxit scripcira
humane menti scđm ea que in humanis diuisa
aliquotiens inueniunt᷑ id quod diuina inseꝑabile
face poss s ne posse putaret. Primum gͦ dixt
ut dm̃ dilig̾et ⁊ in eoipso dixit ut sͥ dilig̾et qa
omnis qui bonum suum diligit sͥ diligit. Quui
non omnis qui bonum alt̾̃us diligit illi diligit a
bonum diligit. post dilectionẽ dĩ statĩ subiun
dilectionem ꝓximi. ut hoc homo ꝓximo suo ci¬
ꝑet diligenda illum. quod sibi diligendo dẽ¬

Expanded text:
Deum diligit, qui sibi illum non diligit; et omnis qui diligit sibi diligit, quia desiderat et habere cupit quem diligit. Item. Quia non omnis qui bonum alterius diligit, illum diligit cujus bonum diligit, quia non illi diligit bonum quod diligit. Distinxit Scriptura humanae menti, secundum ea quae in humanis divisa, aliquoties inveniuntur, id quod divina inseparabile facere possunt, sed ne posse putarent. Primum ergo dixit ut Deum diligeret, et in eo ipse dixit ut sibi diligeret, quia omnis qui bonum suum diligit, sibi diligit. Quia non omnis qui bonum alterius diligit, illi diligit cujus bonum diligit; post dilectionem Dei statim subjunxit dilectionem proximi, ut hoc homo proximo suo cuperet diligendo illum, quod sibi diligendo De
Abbreviated transcription (Latin):
Isut suꝑus diximus aliud uicium eẽ atq
aliud peccatum. qđ exipso uicio ꝓcedit. Ita in¬
telligimus aliudeẽ uirtutes atq aliud oꝑa iusti¬
cie que exipsis oriuntur. Uirtus enim quasi q̃dã
sanitas ÷ ⁊ integͥtas anume rõnalis cuiꝰ corrup¬
tio: uicium uocat᷑. Opus uͦ iusticie ẽ in motu
mentis rõnalis. qui scdm d̾m ucedit. a cordis.
conte.p itione surgens :⁊ foras usq ad actiõis
corꝑalis cõpletionem ꝓcedens. Uirtures in
scripturis plurune numerantur. maxime uͦ
que in euangłio quasi quedam antidota. uł
sanitates. contͣ .uii. uicioꝵ corruptionem.
sub eod num̾o disponuntur. Prima ẽ humi¬
litas. uͭ. mansuetudo. iͦi. mentis cõpunctio.
uͦiͦi. par mentis urt̾na. Homo gͥ inpeccatis iacens.
egrotus ẽ. uicia uulnera. ds̾ medicus. dona
sp̃c scĩ antidota. uirtutes sanitates. beatitudines
gaudia. ꝑdona enim sp̃c scĩ uicia sanant᷑. Sani¬
rasuicioꝵ. indegͥtas ÷ uirtutum. Sanus oꝑatur.

Expanded text:
icut superius diximus aliud vitium esse, atque aliud peccatum, quod ex ipso vitio procedit, ita intelligimus aliud esse virtutes, atque aliud opera justitiae, quae ex ipsis oriuntur. Virtus enim quasi quaedam sanitas est, et integritas animae rationalis, cujus corruptio vitium vocatur. Opus vero justitiae est in mdis conceptione surgens, et foris usque ad actionis corporalis completionem procedens. Virtutes in Scripturis plurimae numerantur, maxime vero quae in Evangelio quasi quaedam antidota vel sanitates contra septem vitiorum corruptionem sub eodem numero disponuntur: prima est humilitas, secunda mansuetudo, tertia mentis compositio, septima pax mentis interna. Homo igitur in peccatis jacens aegrotus est, vitia sunt vulnera, Deus medicus, dona Spiritus sancti antidota, virtutes sanitates, beatitudines gaudia, per dona enim Spiritus sancti vitia sanantur. Sanitas vitiorum integritas est virtutum. Sanus operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ⁊ quicquid amandum ÷ pret̃ ip̃m amandum
÷ ꝓpt̾ ipsum. Qã quid̃ tanto amatur felicius ꝗn¬
to arddentius. Qui hoc amat seipsum amat qi
bonum suum amat. ⁊ uere amat quia uerum
bonum amat. ꝓpt̃ea scriptura non dixit tibi
ut diligas teipsum neforte errareł ⁊ putares in¬
dulgendum łͥ ⁊studendum his que foris sunt
sic te diligere deberes. ⁊ occasionẽ sumeres
ãscriptura ut solam caruem tuamꝰ foueres
⁊ anumam tuam negligeres. ꝓpt̾ hoc ñ dixit
tͥ ut ceipsum diligas ne hoc intellig̾es uͥ mag̃
diligeris.⁊ hoc negligeres ubi ꝑiclosuis deꝑi¬
res. Hongͦ tͥ dixit ut ceip̃m diligas. nec tñ
omnino tacuit cum dixit ut dm̃ tuum diligaᷤ.
Cum enum diligis dm̃ tuum diligis bonum
tuum ⁊ melius bonum ⁊melioris bonum. ⁊ cum

Expanded text:
sum; et quidquid amandum est praeter ipsum amandum sum; et quidquid amandum est praeter ipsum amandum est propter ipsum. Quod quidem tanto amatur felicius quanto ardentius. Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non dixit tibi teipsum diligas, ne forte errares et putares indulgendum tibi et studendum iis quae foris sunt sic te diligere deberes, et occasionem sumeres a Scriptura ut solam carnem tuam foveres et animam tuam negligeres; propter hoc non dixit tibi ut teipsum diligas, ne hoc intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc negligeres, ubi periculosius deperires. Non ergo tibi dixit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. Cum enim diligis Deum tuum, diligis bonum tuum, et melius bonum et melioris bonum. Et c
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amares. Hunc aut̃ non aliud queris ꝓ. eo
qđ amas ⁊ tñ aliquid queris ⁊ tñ aliqu d¬
queris ⁊ desid̾as in eo ipso quod amas. Alio¬
quin ñ amares si non desid̾ares. S aliud ẽ
pipso aliuo inipso. Si ꝓipso aliquid amas
mercennaruis essi inipso amas ⁊ ip̃m amas fi¬
luis es. Etiã si uitã et̃uam aliud aliquid ẽẽ
cogitaueris ⁊ du̾sum ab ipsobono qđ ds est
⁊ ꝓ ipso adipiscendo tantũ seruieris ñ ÷ serui
tus pura neq dilectio gratuita. Filii illi re¬
bedei qui conses sum dextre ⁊ sinistre petier̃t
in regno eiꝰ quiddã aliud cogitauerunt alie¬
num ⁊ diu̾sum a bono isto ⁊ peo adipiscendo
aliquando diu illi adheserunt donec increpari
⁊ mutati ueritatem cognouerunt ⁊ intentionem
corrȩxerunt. Putauerunt enum quod do seruien¬
dum ẽẽt ꝓ eo qđipse non eẽt. qi non intellexerunt
ipsum eẽ bonum quod solum amandiun ÷ ꝓpt̾ se ip¬

Expanded text:
non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo quod amas, et tamen aliquid quaeris et desideras in eo ipse quod amas. Alioquin non amares si non desiderares. Sed aliud est pro ipso, aliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, mercenarius; si in ipso amas et ipsum amas, filius es; etiam si vitam aeternam aliud aliquid esse cogitaveris, et diversum ab ipso bono quod Deus est, et pro ipso adipiscendo tantum servieris, non est pura servitus, neque dilectio gratuita. Filii illi Zebedaei qui consessum dextrae et sinistrae petierunt in regno ejus, quiddam aliud cogitaverunt alienum et diversum a bono isto; et pro eo adipiscendo aliquandiu illi adhaeserunt, donec increpati et mutati veritatem cognoverunt, et intentionem correxerunt. Putaverunt enim quod Deo serviendum esset pro eo quod ipse non esset; quia non intellexerunt ipsum esse bonum, quod solum amandum est propter seip
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ filiali dilectione dilimꝰ. nicħ querimꝰ.
Ipse cogitet si quid dare uoluerit nos nichil
requirunus. Diligimus ip̃m s non querimus
aliquid. ⁊̃ ip̃m nõ querimus quem diligimus.
Audite homines sapientes. Diligimus inqͥũt
ip̃m s non querimus ip̃m. Hoc ÷ dic̾e diligi¬
mus ipsum s non curamus aeipso. Ego homo.
sic diligi nollem a uob̃. Sime sic diligeretis
ut de me non curaretis ego de ur̃a dilectione
non curarẽ. Uos uiditis sidignum ÷ ut deo
offeratis qđ hõ digne respueret. Quomodo¬
gͦ inquiunt mercennarii non sumus si dm̃ ꝓpt̃
hoc diligunus ut p̾mium ab eo accipiamus:
Non ÷ hoc gͣtis amare. neq amor iste filialis
s mercennarii ⁊ serui qui p̃cium querit ꝓ
seruitute sua. Qui hoc dicunt uircutem
dilectionis non intelligunt. Quid ÷ en ĩ dilig̾ẽ
nͥ ip̃m uelle hr̃e. Non aliud ab ipso s ip̃m.
hoc ÷ gratis. Si aliud quereres ab ipso gͣtis

Expanded text:
ta et filiali dilectione diligimus, nihil quaerimus. ta et filiali dilectione diligimus, nihil quaerimus. Ipse cogitet si quid dare voluerit, nos nihil requirimus. Diligimus ipsum sed non quaerimus aliquid, etiam ipsum non quaerimus quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inquiunt, ipsum, sed non quaerimus ipsum. Hoc est dicere diligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo digne respueret. Quomodo, inquiunt, mercenarii non sumus si Deum propter hoc diligimus ut praemium ab eo accipiamus. Non est gratis hoc amare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intelligunt. Quid est enim diligere nisi ipsum velle habere? Non aliud ab ipso sed ipsum, hoc est gratis. Si aliud quaereres ab ipso, gratis
Abbreviated transcription (Latin):
pnside & frui: Si non habet᷑ uelle habere.
i habet᷑ uelle retinere. quamuis uerum bonũ
nunquam diligi possit nisi cum habetur neq
sub̾i nisi cum diligitur. Bona ista que foris
suit sepe amant᷑ cum nõ habent᷑. ⁊ cũ habent᷑
ñnumquam despicuuitur. Non tale ẽbonum
quod ds ÷. Si amatur habetur. si diligit᷑ gu¬
stat᷑. Dresens ÷ dilectioni. Si potes diligere
potes hr̃e. Si hoc das hoc recipis. Non aliud
pillo querit᷑ nec ꝓ alio illud datur. amat¬
edd forte mercennarius eris si diligis dm̃.
yserius ei ut p̾mium ab illo accipias. Dic̃t
hoc stulti quidam ⁊ tam stulti ut seipsos non
intelligant. Diligunus diñ ⁊ seruimus illi
s non querunus p̾mium ne mercennarii simꝰ.
⁊̃ ipsum non queruus. Dabit si uoluerit
s nos non querimus. In tantum enĩ excutimꝰ
manus ab omui munere ut etiam ip̃m ñ que¬
ramus quem diliginus. Dura enim ⁊ gͣ tui¬

Expanded text:
possidere et frui? Si non habetur, velle habere; possidere et frui? Si non habetur, velle habere; si habetur, velle retinere, quamvis verum bonum nunquam diligi possit, nisi cum habetur; nec haberi nisi cum diligitur. Bona ista quae foris sunt saepe amantur, cum non habentur; et cum habentur nonnunquam despiciuntur. Non tale est bonum quod Deus est. Si amatur, habetur; si diligitur, gustatur: praesens est dilectioni. Si potes diligere, potes habere. Si hoc das, hoc recipis. Non aliud pro illo quaeritur, nec pro alio aliud datur. CAed forte mercenarius eris si diligis Deum et servis ei, ut praemium ab illo accipias. Dicunt hoc stulti quidam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus Deum et servimus illi; sed non quaerimus praemium, ne mercenarii simus; etiam ipsum non quaerimus. Dabit si voluerit, sed nos non quaerimus. In tantum enim excutimus manus ab omni munere, ut etiam ipsum non quaeramus quem diligimus. Pura enim et gratui
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ meum. Quomͦ amas: Cupio inquis bonum
u. Qd bonum illi cuꝑe potes qui extͣ illum bonũ
quenire non potes: Ds̃ summum bonum est.
inipso omne bonum ⁊ ⁊ omne bonum ipse est.
luid cupis illi qui cotum ht̃ cotum possidet:
hono bonum optas. iusticie rectum. sapientie
cisum. ꝑfectioni incrementum. Suꝑuacua
betate morieris. Miserere pocius tui. Ille
atis habet. Tu illum quiaptimus ẽ meliorem
facere uis: Cum gͦ dm̃ diligis tͥ diligis ⁊ bonũ
tuum ÷ qđ diligis ⁊ ad bonum tuum diligis qr
onum cuum ipse ÷ quem diligis. Cum diligis
usticiam cui diligis: Sibi an tibi: Cum sapi¬
ditiam diligis. cum u̾itatẽ ⁊ bonitatem diligis
fui diligis : Sibi an tibr᷑ Ipsum lumen quod
pcundum ⁊ delectabile oculis ÷ cum diligis cui
cdiligis: Sibi an tibi : Sic ẽ ds tuus. Ciundi¬
igis eum intellige. qr bonum tuum ipse est.
luid ÷ dilig̾e uisi concupisc̾e̾ ⁊ hab̾e uelle &

Expanded text:
Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes? Deus summum bonum est, et in ipso omne bonum est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, perfectioni incrementum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus est meliorem facere vis? Cum ergo Deum diligis tibi diligis, et bonum tuum est quod diligis, et ad bonum tuum diligis, quia bonum tuum ipse est quem diligis. Cum diligis justitiam cui diligis? Illi an tibi? Cum sapientiam diligis, cum veritatem et bonitatem diligis, cui diligis? Illis an tibi? Ipsum lumen quod jucundum et delectabile oculis est cum diligis, cui diligis? Ipsis an tibi? Sic est Deus tuus. Cum diligis eum, intellige quod bonum tuum ipse est. Quid est diligere nisi concupiscere et habere velle et
Abbreviated transcription (Latin):
dare potes qđ cu habeas ⁊ ipse non habea
qui tocum qͣ habes ab ipso habes: Oblitis eͥ
illi dicere d̾s iñs estu qm̃ bonoꝵ meoꝵꝵ. non egiꝰ
Quid gͦ illi dabis qui totum habet quod cu ha¬
bes ⁊ plus habet quam tu habes. Tu pauꝑe
ille diues. In hoc mundo pauꝑes dant diuib
⁊ qui plus hñt acciꝑe possunt aminus laba¬
tib qđ ñ hñt. Hic enim quiditiores sunt pla
hũt qui tñ qrtotum non hñt acciꝑe posun
quod non hñt. Ds̃ tuus alias diuitias pol¬
det. Qđ tuminus habes ille plus ht̃ ⁊ quod
aliquid habes ille totum ht̃. Quomͦ gͦ illum
amas: Quid illi dabis: S dicis. Quamus
dare non possum. tñ optare ñ possũ. Cuns
t illi bonum eueniat. Possibilitas quidem
oea parua ⁊ exigua ÷ adillum. affectus aũ
amor diues inillum. Qđ facere non possum
elle possum. Facerem quidem si possem s quia
ton possum facio qd possum. Quib facis: Amo

Expanded text:
dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipso habes? Oblitus es illi dicere: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Quid ergo illi dabis qui totum habet quod tu habes, et plus habet quam tu habes? Tu pauper es, ille dives est. In hoc mundo pauperes dant divitibus, et qui plus habent accipere possunt a minus habentibus quod non habent, hi enim qui ditiores sunt plus habent, qui tamen totum non habent accipere possunt quod non habent. Deus tuus alias divitias possidet. Quod tu minus habes ille plus habet, et quod aliquid habes ille totum habet. Quomodo ergo illum amas? Quid illi dabis? Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectus autem et amor dives in illum. Quod facere non possum, velle possum. Facerem quidem si possem, sed quia non possum, facio quod possum. Quid facis? Amo
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦ uerum botium amine ds ÷ ille utiq an¬
mam suam diligit qui dm̃ diligit qi anime
sue bonum diligit. Quid enimi putasti ͥ dica
fuisse qñ cͥ dictum ÷ ut dm̃ diligas: fortasis
estunabas tͥ dici ut dñi cuum diligas sicut d¬
ligis uicinum tuum cognatum tuum amicu
uł ꝓxium. Qͦ modo enu illum diligis ns
qr bonum cupis illi ⁊ optas ⁊ facis si potes. ⁊c
cis quantum potes si diligis quautũ potes. Tan¬
tum enuim facis quantum diligis. Si tantum
potes quantum diligis tantũ facis quantum
diligis. Si autem minus potes facis cñ quantĩ
potes. Siuͦ plus potes ⁊ minus diligis quant
diligis tantũ facis. Quid gͥ: Ita putas cͥ uib̃i
ut dm̃ cuum diligas ut facias uł cupias illi
bonum ⁊ non pocus cupias illum bonum. Nor
illum amas adbonum suum.s amas illum ad
bonum cuum ⁊ amas illum bonum tuum.
ut ip̃e quem amas sit bonum tuum. Si ent
illum amare uis adborium suum quid ilib

Expanded text:
Si ergo verum bonum animae Deus est, ille utique animam suam diligit, qui Deum diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid enim putasti tibi dictum fuisse quando tibi dictum est ut Deum diligas? Fortassis existimabas tibi dici, ut Deum tuum diligas sicut diligis vicinum tuum, cognatum tuum, amicum vel proximum. Quomodo enim illum diligis, nisi quia bonum cupis illi; et optas et facis si potes, et facis quantum potes si diligis quantum potes. Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum potes quantum diligis, tantum facis quantum diligis. Si autem minus potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita putas tibi juberi ut Deum tuum diligas, ut facias vel cupias illi bonum, et non potius ut cupias illum bonum? Non illum amas ad bonum suum, sed amas illum ad bonum tuum, et amas illum bonum tuum. ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni
Abbreviated transcription (Latin):
nisi bonum eus amare : Sicut eni carnẽ
suam amare dr̃ qui bonum illius amat⁊
cõmodum appetit ⁊ odisse quiea q̃ aduersa
illi sunt ⁊ noxia aut studiose agit aut
uoluntarie sustinet. ita quoq animam
suam amare dr̃ qui amat ea que bona illi
sunt ⁊ salubria ⁊ que ad bonum illius cooꝑ¬
ant᷑ ⁊ saluti ꝓficiunt. Qui aut̃ que illi no¬
cent amat non illam amat. Qui diligit
inquit iniquitatẽ odit animã suã: amas
liuores ⁊ ꝑcussuras ⁊uulnera ⁊ dicis amo
carnem meam. Qualis amor. Tu illam
lsde ⁊ asflig̾e noncessas ⁊ amare te dicis.
Si amas illam ama bonum illuis. Si anias
illam bñfac illi si potes. opta si non poces.
Hoc ÷ amare bñfacere ⁊ bonum uelle. Qui
ꝑsequit᷑ odit. qui fouet diligit. Si me dili¬
gere iuis sic me dilige. Alioquin si amicos
ꝑ sequeris inimicos foues malo hostẽ habere
quã familiarem. Nos amorẽ uocamus cũ
bonũ diligit᷑. cõmodũ optat᷑. salus querit᷑.

Expanded text:
nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet, ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea quae bona illi sunt et salubria; et quae ad bonum illius cooperantur et saluti proficiunt. Qui autem quae illi nocent amat, non illam amat. Qui diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam . Amas livores, et percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cessas, et amare te dicis. Si amas illam, ama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes. Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos persequeris, inimicos foves, malo te hostem habere quam familiarem. Nos amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur.