comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turbe auctoritati. paucoꝵ potentioꝵ sõdite iinalam
partem optempetarũti aliqnͣto duitius laboratũ est.
Ex his sunt in quib adhuc laboratur in quo labore
multa catholici et maxime epĩ et elerici horrenda. et
dura perpess sunt que ꝯmemorare longumẽ. qũã¬
do quoꝵdã et oculi extincti sunt. et cuidam epĩ manus
et lingua pͥcisa est: ño nulli eciam trucidati sumt . Tace¬
o crudelissimas cedes et domoꝵ dep̾dationes ꝑ nocturn¬
as aggressiones. et intendia nõ solum uitmoꝵ habita¬
codices dñicos mitterent. Sed nos hiꝰ afflictos malis
consequens consoiatus ẽ fructus. Nam ubicũq a ꝑ¬
ditis ista comissa sunt: ibi feruentiꝰ att ꝑfectius u¬
rentur frẽs suos et oues enis mortifero errore disꝑsas.
inpatem salutis eterne suo sanguine congregarent.
Uotens ẽ dñs et misericors quẽ cotidie rogamꝰ. ut ⁊̃
ceteris tet pnĩam. et resipiscãt de dẏaboli laqueis

Expanded text:
turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarunt, aliquanto diutius laboratum est. Ex his sunt in quibus adhuc laboratur, in quo labore multa Catholici, et maxime episcopi et clerici horrenda et dura perpessi sunt, quae commemorare longum est; quando quorumdam et oculi exstincti sunt, et cujusdam episcopi manus et lingua praecisa est; nonnulli etiam trucidati sunt. Taceo crudelissimas caedes, et domorum depraedationes, per nocturnas aggressiones et incendia, non solum privatorum habitacodices dominicos mitterent Sed nos huius modi afflictos malis consequens consolatus est fructus. nam ubicumque a perditis ista commissa sunt, ibi feruentius atque perfectius uucrarentur fratres suos et oues eius mortifero errore dispersas in pacem salutis aeternae suo sanguine congregarent. potens est dominus et misericors. quem cotidie rogamus, ut etiam ceteris det paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis,
Abbreviated transcription (Latin):
difficuttate catholici fc̃isunt. Docuit .n. eos sollici¬
tudo quos negligentes fecuntas fecerat. Istorũ a
om̃um pͥcedentiũ auitoritatẽ et ꝑsuasione secu¬
ti sunt multi. qui minꝰ ydonei erant per seip̃os
intelligere quid distaret nt̾ donatistaꝵ errorem
et catholicam ueritat̾e: ita cũ magna agnuna
populoꝵ uera m̃r in sinũ gaudens reciperer. re¬
manserunt turbe dure. et in illa peste infelici
animosirate resistentes. Ex his quoq plurim
similando ꝯmunicauerũt alii paucitate latuerũt
Sed illi qui simulando paulatim assuescendo. et p
dicationem uentatis audiendo. maxime post colla¬
tionem et disputatione q̃ int̾ nos et ep̃os eoꝵ ap̃
carthagniem fuit: ex magna ꝑte correcti sunt. ĩ
quibdam uero lotis ubi ꝑtinatior et impacatior.
p̾ualuit multitudo. cui resistere nõ poter̾at pau¬
ciores quorũ erat melior de ꝯmunione sm̃ia aus

Expanded text:
difficultate catholici facti sunt; docuit enim eos sollicidifficultate catholici facti sunt; docuit enim eos sollicitudo, quos neglegentes securitas fecerat. istorum autem omnium praecedentium auctoritatem et persuasionem secuti sunt multi, qui minus idonei erant per se ipsos intellegere, quid distaret inter Donatistarum errorem et catholicam ueritatem. Ita cum magna agmina populorum uera mater in sinum gaudens reciperet, remanserunt turbae durae et in illa peste infelici animositate sistentes. ex his quoque plurimi simulando communicauerunt, alii paucitate latuerunt. sed illi, quraedicationem veritatis audiendo, maxime post collationem et disputationem quae inter nos et episcopos eorum apud Carthaginem fuit, ex magna parte correcti sunt. In quibusdam vero locis, ubi pertinacior et impacatior praevaluit multitudo, cui resistere non poterant pauciores quorum erat melior de communione sententia, aut
Abbreviated transcription (Latin):
postea deberent xp̃i dispensatores. qñ imꝑatores xpĩ¬
anos ꝑiolitante ecta inuenirent. Huic ergo fcmẽ.¬
ut miꝑator religiosus et puis ꝑ latis moticiã suã
talib causis. mallet piissimis legib illis impieta¬
tis errorem om̃io corrigere. et eos qui contia xp̃m xͥ
signa portarent ad unitatem catholicam t̾rẽdo et co¬
tiamiet errandi ac pereundi resinq̃re. Iamuͦ cum
ip̃e leges uenissent maffricam: p̃cipue illi qͥ q̃re¬
bant occasionẽ ac seuitiã furentiũ metuebant au̾
suos uerecundebantur offendere: ad ecc̾am cõti¬
nuo transierunt. Multiem̃ eciam illic qui sola
a parentib tradita ꝯsuetudine tenebantur. qua¬
lem uero cãm ip̃a heresis hrẽt nũqu̾a antea cogi¬
tauerant: nũqu̾a q̃rere et cosid̾are uoluerant.
mox ubi coperũt adu̾tere. et incħ in ea dignũi¬
uenire. pp̃ quod tanta dampna pat̾entur: sme ulla

Expanded text:
postea deberent Christi dispensatores, quando imperatores chrispostea deberent Christi dispensatores, quando imperatores christianos periclitante Ecut imperator religiosus et pius perlatis in notitiam suam talibus causis mallet piissimis legibus illius impietatis errorem omnino corrigere et eos, qui contra Christum Christi signa portarent, ad unitatem catholicam terrendo et cotiam et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae leges uenissent in Africam, praecipue illi. qui quaerebant occasionem aut saeuitiam furentium metuebant aut suos uerecundabantur offendere, ad ecclesiam continuo transierunt. multi etiam. qui sola illic a parentibus tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam ipsa haeresis haberet numquam antea cogitauerant, numquam quaerere et considerare uoluerant, mox. ubi coeperunt aduertere et nihil in ea dignum inuenire, propter quod tanta damna paterentur. sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
lero donatistarum eciam transmare mĩtiaue¬
rat. Quo postea qũa uenit et nna euis mopina¬
tissima apparur qitatricib enis tam multis. tam ing̾e¬
tib. tam recentib. non frustra fama se mortuũ nũ
ciauisse monstrauit. Auxilium ergo petiuit ab im¬
peratore xp̃iano non tam sui ulciscendicausa quam
tuende eccẽ sibi credite. Quod si p̾termiasset: ño
fuisset eius iaudanda pacia. sed negligentia meri¬
occidere cõspirauerant consiliũ illoꝵ ut cribuno ꝓ
detur effecit. Unde fom̃est: ut ad eũ locum quo fu¬
erat ꝑdutendꝰ deduceret eum miles armatus ne
illoꝵ pat̾etur insidias. Romanas eciam leges mi¬
plorare minime dubitauit. ciuem romanũ se ecc̃e
proclamans: quos tuno uerberib affligi nõ lice¬
bat Itemq ne iuideis eũ interimere cupientibus
traderetu: cesaris poposcit auxiliũ: romani quid̃
pͥncipis. sed non xp̃iani. ubi satis ostendit quid fac̾e

Expanded text:
lere Donatistarum etiam trans mare nuntiauelere Donatistarum etiam trans mare nuntiauerat: quo posteaquam uenit et uita eius inopinatissima apparuit, cicatricibus suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus non frustra ._-famam mortuum se nuntiasse monstrauit. Auxilium ergo petioit ab imperatore Christiano non tam sui ulciscentuendae Ecclesiae sibi creditae. Quod si praetermisisset, non ejus fuisset laudanda patientia, sed negligentia merioccidere conspiraverant, consilium illorum tribuno ut proderetur effecit: unde factum est ut eum ad locum quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias . Romanas etiam leges implorare minime dubitavit, civem Romanum se esse proclamans, quos tunc affligi verberibus non licebat : itemque ne Judaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium , Romani quidem principis, sed non christiani. Ubi satis ostendit quid facere
Abbreviated transcription (Latin):
pugione eciam ꝑcusserunt in ĩgume quo uulu̾e
sanguis esffucus eum examinem redderet. iisi ei
ad uitam maior eoꝵ seuitia ꝓfuisset. Nam cũ eũ¬
grauit᷑ sauciatũ per terr̾a insuꝑ traherent. exũ¬
danti uene pulius obstrusus sangunĩe abstinu¬
it: cuiꝰ effusione ibat in mortem. ⁊ einde cũ ab eiꝰ
tandem relictum nrĩ cũ psaliis auferre tempta¬
rent: ardentiori illi ira succensi eñ de portanti¬
um manib ab stulerunt. male multantis. fuga¬
tisq catholicis. quos ingenti multitudine suꝑa¬
do terrebant: inde in quadam turrẽ leuatũ ĩa de¬
fecisse arbitrantes. cũ adhuc ille nnieret. eiecerũt.
sed quo molliaggere exceptus. et a quib dã noc¬
te transeutib per lucernam conspestus. agnitꝰ
atq collectus et religiosam domũ apportatus ad¬
hibita magna cura post multos dies cum ab illa
despatione recieatus ẽet: ocusum tñ eũ fama ste¬

Expanded text:
pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exanimem redderet, nisi ei ad uitam maior eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper traherent, exundanti uenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superado terrebant. inde in quandam turrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum adportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama sce
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nos pͥuenerant ex aliis locis. quedam ep̃orum
q̃ rele grauissime. qui mala multa fuerant ab ip̃is
ipessi et a suis sedib eꝑturbati. p̾cipue horrenda eo
incredibił cedes maximiani catholici ep̃i ecc̃e uaga¬
iensis effeciti ut ut̃a legatio ĩa quid ag̾et ñõ habe¬
ret. Iam .ii. lex fuerat ꝓmulgata. ut tante ĩmanita¬
tis heresis donatistarum. cui crudelius parci indeba¬
tur quã ip̃a semebat: nõ tm̃ molenta ẽe. sed om̃io
Ce non sineretur impune: ũ tñ supplicio capitali.
ip̃ conseruandam eciam cirta indignos mansue¬
tudinem xp̃ĩanam: sod petuniaris dampus ꝓpo¬
sitis. et in epos et ministros eoꝵ exilio constitutos.
dinarium uidicem dc̃a mt̾ partes sm̃a optinie¬
rat basilicam quã illi cũ catholica eẽt inuaser̾̃t¬
stantem ad altare irruentes horrendo impetu et
futore crudeli fustib et huiꝰcemodi telis. lignis
demq eiꝰdem altaris effractis. ĩmanit̾ ciciderut

Expanded text:
enim nos praeuenerant ex aliis locis quaedam episcoporum enim nos praeuenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae grauissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani catholici episcopi ecclesiae Bagaiensis effecit, ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci uidebatur, quam ipsa saeuiebat, non tantum uiolenta esse, sed omnino esse non sineretur impune non tamen supplicio capitali propter seruandam etiam circa indignos mansuetudinem Christianam sed pecuniariis damnis propositis et in episcopos uel ministros eorum exilio constituto. Sdinarium iudicem dicta inter partes sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserstantem ad altare irruentes horrendo impetu et furore crudeli, fustibus et cujuscemodi telis, lignis denique ejusdem altaris effracti immaniter ceciderunt;
Abbreviated transcription (Latin):
neri catholicam ueritatem. ut ad eam cog̾etur ne¬
mo: sed cam quiuellet sine formidine sequeretur.
ne faicos et simuiatores catholicos haberemꝰ. et
qͥm̃nis aliis fĩ b aluid ni deretur iã etate graui¬
orib. uel multarum cinitatũ et locorũ exempla cur¬
rentib. ubi firmam et ueram catholicam uidebamꝰ:
que tam̃ ibi talib beneficiis dei constituta ẽẽt atq
firmata dum per priorum imperatoꝵ leges ad con¬
munionẽ homines catholicam cog̾entur: optinu¬
imus tñ ut illud pocuus quod dixi ab imꝑatorbus
peteretur. Decretum est inconcilio nr̃o. ligati ad
comitatum missi fsunti Sed dei maior mĩa qͥ scu
harum legum terror et q̃dam medicinał mole¬
stia quĩa multoꝵ e ẽt praius uł frigidis animis ne¬
cessaria. et illi d uritie que uerb em̾̃darino põt sed
tñ aliqũtula seueritate discipline põtr id egiaut le¬
gati ut̃ quod fusceperant optinere nõ possunt. Iam

Expanded text:
neri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur neneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur, ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate graoribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta esset atque firmata, dum per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum missi sunt. Sed dei maior misericordia, qui sciret harum legum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset prauis uel frigidis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen aliquantula seueritate disciplinae potest, id egit, ut legati nostri, quod susceperant, obtinere non possent. iam
Abbreviated transcription (Latin):
eram: qũauis donatistaꝵ rabies usq. quaq seuaꝰ
ño eẽ petendum ab imperatorib nt ip̃am here¬
sim mberent om̃iouõ ẽẽ penam cõstituendo eis
qui i illam ẽe uoluissent s hoc pocnis c̾ostitu¬
erent ut eoꝵ furiosas uolentias nõ pat̾entur. qni
neritatem catholicam. uł p̾dicarẽt loqu̾edo. is le¬
gerent constitisedo. qd̾ eomodo fieri posse aliqͣte
nus arbitramur. a legem pussime memorie theo¬
dosii qũã gn̾alit̾ iom̃s hereticos ꝓmulgauit ut
quisquis eoꝵ ep̃c uel eleritꝰ ubilibet ẽẽ iuentus
decem libris auri multaretur. expͥssius ĩ donatistaᷤ
qui se negabant hereticos ita ꝯfimarẽt ut n̾o
om̃s ea multa ferirentur. sed in quorũ regiombus
aliquas molentias a clericis uł circuncellionib
ordinũ ad ꝑsoluendam multam cp̃i siue ministri
cet̾i tenerentur. Ita .i. existimabamꝰ eis terrtis et
inch̾ tale facere audentib poise libere docen. et te¬

Expanded text:
eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos promulgauit, ut, quisquis eorum episcopus uel clericus ubi libet esset inuentus. decem libris auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibusordinum ad persoluendam multam episcopi sine ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et nihil tale facere audentibus posse libere doceri et te
Abbreviated transcription (Latin):
m istis aũ qui coguntur mobed̾ia coħcetur. Nãi
locus. si miratłoꝵ terrorib cogendos uoluisset in¬
telligi: Mag̾ ad eos. qui pͥus uocati sũt diuia
miratula multa fc̃a sum maxine ad iudeos de
quib dcm̃ est. Iudei signa petunt. In ip̃is quoc
gentib talia temporib apłoꝵ miracula euugel¬
umi ꝯm̃darent ut si talib coginiberentur: pores
ut diciprius conuiue coacti ẽe merito crederentur
Qua pp si potestatem qu̾a per religionẽ ac fidemre¬
gum tempore quo debuit diuino munere accepit
um dñi unitas ẽ corporis xp̃i nõ solum insatra¬
m̃to altaris. s eciam inuincso pacis. Deip̃is sa¬
ne possumꝰ uerissime dic̾e qd̾ nemine cogandad
bonum. Quoscũq .n. cogunt ño cogunt uisi ad
malii. Uerum tũ antetrũa iste leges quib ad c̃õ¬
uiiuium scm̃ coguntur intrare maffricam nuite¬
rentur. ño nullis frĩb uidebatur inqruib et ego

Expanded text:
in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam locus\'? si miraculorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime ad Iudaeos, de quibus dictum est Judaei signa petunt : in ipsis quoque Gentilibus talia temporibus Apostolorum miracula Evangelium commendaverunt, ut si talibus cogi juberentur, priores, ut dixi, potius conuiuae coacti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem regum tempore, quo debuit, diuino munere accepit um domini unitas est corporis Christi non solum in sacramento altaris sed etiam in uinculo pacis. de ipsis sane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego
Abbreviated transcription (Latin):
to desertore signetur. et accipiat ĩdulgentiã: at¬
ꝙ ille redeat ad militiam ille aũ ẽẽ ĩ militia ĩ qua
ñdum erat icipiat: in aliquoꝵ eoꝵ caratb ille re¬
scmditur. Anño pocius iambob agnoscitur. ex
honore debito qm̃ ẽ reguis approbatur: Quia gͦ ñ
possunt malum ẽẽ ostendere quo coguntur: nec ad
bonunise cogi oportere contendunt. Sed axp̃o coac
cogendis ecc̃a dum̃ suũ q̃ prius ut uenune cogeret
exspestanit u de fide regum atq gentiũ p̾dicatio
ꝓphetica compleretur. Et iam hunc nõ ab surde ĩtel¬
ligitur apsica ilła sententia. ubi bs paulus dicitii
Parati ulcisci onnĩe ii obed̾iam urãm. tũ ꝯpletã
fuerit prius obedientia uĩa. Unde et ip̃e dñs ad magra
tenam suam prius conuuas adduci uibet postea cogi
et quoscumq inuencritis cogite intrare. In illio gͦ
qui lemter pus adductisunt. copleta est pͥor obedia

Expanded text:
to desertore signetur et accipiant indulgentiam atto desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo ccogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur apostolica illa sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas adduci iubet, postea cogiet, quoscumque inueneritis, cogite intrare. in illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, completa est prior oboedientia,
Abbreviated transcription (Latin):
iitatem eiꝰ: ꝑfecta caritas foras misio timorẽ. Cur
gͦ ño cog̾et ecc̃a eius ꝑditos filios ut redirẽt si ꝑdi
tifin coegerunt alios ut perirent Quaiis eciam
illos quos nõ coegerunt s tm̃m̃o seduxerũti si ꝑ
tͥrbaes. sed salubres leges ĩ eius gremiũ reuocent᷑
biandiꝰ pia mater ãplectitur. et de illis multo ã pliꝰ
qua dehiis quos ñ qũã ꝑdiderat gratulatur. An
ño pertinet ad diligentiam pastoralem ilas oues
grege ab errauerint et ab alienis ceperint posside¬
ii. iuentas ad ouile dñicum si resistere uoluerĩs
flagesloꝵ terrorib. uł eciam dolorib reuocare: pre¬
sertim qm̃ si apud fugituos et p̾dones seruos fecũ¬
ditate mitiplicetur. plus ħo uiris qd̾ ieis dñicus
carraster agnoscitur. qui meis quos suscepimꝰ nes
tñ rebaptizamꝰ minime nolatur. Sic .n. error cor¬
rigendꝰ est onis ut nõ m ea corrũpatur signacłm
redẽptoris. Nleq. nosi quisq regio caractere a signa¬

Expanded text:
a caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illagrege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signa
Abbreviated transcription (Latin):
s conqueri uidentur quos eos in nt̃am ꝯmunionẽ
uo lento legum imperio coartamꝰ. Hoc utiq nlło
m̃o fat̾emus. sires eoꝵ possidere uellemꝰ. Quis aua¬
rus quertt composseadrem: Quis dominandu¬
cupiditate inflamnatus us fastu dominationis elatꝰ
desid̾at h̾re consortem: Ip̃os certe attendant quon¬
dam suos iam nr̃os socios et fr̃na nob̾ dũectione
ꝯuinctos. qu̾ead modũ sua tencant non solum q̃
habebant sed eciam nr̃a que non habebant Que tñ
si pauperum compauperes sumus. et nt̾a sunt. et il¬
loꝵ. Si aũ priuatim q̃ nob̾ sufficiant possidemus.
nõ sunt illa nr̃a s pauperũ: quoꝵ ꝑcuratione quo
daminodo g̾imus ño ꝓprietatem nob̾ usur pat̾one
dampnabili uendicamꝰ. Quicquid gͦ nõic ecc̃arũ
partis donati possidebatur. xp̃iani imperatoris legi¬
b religiosis. cum ip̃is ecclesiis ad catholicam tfisireiꝰ¬
ip̃i pocius foris põĩti desiant concupisd̾e aliena. s

Expanded text:
diosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem diosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandcupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua teneant non solum, quae habebant. sed etiam nostra, quae nosi pauperum compauperes sumus, et nostra sunt et illorum; si autem privatim quae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra, sed pauperum quorum procurationammodo gerimus, non proprietatem nobis usurpatione damnabili vindicamus. 36. Quidquid ergo nomine Ecclesiarum partis Donati possidebatur, christiani imperatores legibus religiosis cum ipsis Ecclesiis ad Catholicam transire jipsi potius foris positi desinant concupiscere aliena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
re: Nemo est tam infelix qui ñ quid in talibus
causis fĩ oporteat facillime iudicet Et de duo
istam ꝓposui. Quid ergo sentiendũ ẽ. de quib dam
pancis perditis et m̃umerabili multitudine po¬
puloꝵ liberatoꝵ: Nonar uł tot st̾ illi homines cͥ
sua uoluntate pereũt quot lib̾antur ꝑ istas lege̾
rem de qua loquimur cogitemꝰ. puto qd̃ a plu¬
rimi ecñt in domo rutura. et inde saltẽ iniuis li¬
b̾ari posset atq id cũ facere conarem᷑ alii se ip̃os
da. et pena eterna enitanda hom̃ib debemꝰ ĩpẽ¬
dere iudicandũ est: si pro salute nsta nõ solũ tp̃ali
sed eciam breui ad ipm̃ tp̃s exiguum lib̾anda sic
nos hom̃ib sb̾uenire rõ uera et beuigna compellit̾
Quod aũ nob̾ obiciunt quod res eoꝵ concupistamꝰ
et anferamꝰ: utinam catholici fiant et nd̃ solum
que dñt sua. sed eciamnr̃a inpace nob̾cum et cari¬
tate possideant. Usq adeo aũt calũpniandi cupi¬

Expanded text:
re? nemo est tam infelix, qui non, quid fieri in talibus re? nemo est tam infelix, qui non, quid fieri in talibus causis oporteat, facillime iudicet. et de duolitudinem istam proposui. quid ergo sentiendum est de quibusdam paucis perditis et innumerabili multitudine populorum liberatorum? non enim uel tot sunt illi homines, qui sua uoluntate pereunt, quot liberantur per istas leges rem, de qua loquimnr, cogitemus, puto. quod, si plurimi essent in domo ruitura et inde saltem unus liberari posset atque, id cum facere conaremur, alii se ipsosda et poena aeterna euitanda hominibus debemus inpendere; indicandum est, si pro salute ista non solum temporali sed etiam breui ad ipsum tempus exiguum liberanda sic nos hominibus subuenire ratio uera et benigna compellit? i Quod autem nobis obiciunt, quod res eorum concupiscamus et auferamus, utinam catholici fiant et non solum, quae dicunt sua, sed etiam nostra in pace nobiscum et caritate possideant! usque adeo autem calumniandi cupi
Abbreviated transcription (Latin):
e fuisse crudelitatis: si dum timeretur ne homines
desperati et istoꝵ ĩnumerabili multitudini nulla esti¬
matione comꝑandi suis et uoluntauis ignib cre¬
marentur. istimeternũ ꝑdendi. et sempit̾nis igni¬
b cremandi relinq̃renti Si . i. duoaliqui in imado¬
mo habitarent qũa certissime sciremꝰ ẽẽ ruituram
nob̾q pͥnuntiantib nollent cred̾e̾ atq mea ma¬
uere ꝑsisterent.: si eos in de possemus eruere uł nui¬
tos. quib ĩminent̾e illam rumã postea mostrare¬
mꝰ. ut redite ultertus ẜ̾ euis periculũ ño auderent ꝑ
puto nisi faceremꝰ ño ĩ merito crudeles iudicaremꝰ
Porro si uus illoꝵ nob̾ dic̾et qñ intrauentis erue
inde nec eruiuellet. s neq necare se auderet: qͥd
elig̾emꝰ. utrum anibos ruine opprim̃dos relinq̃re.
animo saltem ꝑ misericordem operam nrãm li¬
b̾ato. alterum ño culpa nr̃a. s sua pocius interi¬

Expanded text:
e fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines e fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatione comparandi suis et uoluntariis ignibus cremarentur, isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur. Si enim duo aliqui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruituram, nobisque id praenuntiantibus nollent credere atque in ea manere persistant, si eos inde possemus eruere uel inuitos, quibus imminentem illam ruinam postea monstraremus, ut redire ulterius sub eius periculum non auderent, puto, nisi faceremus, non inmerito crudeles iudicaremur. porro si unus illorum nobis diceret: Quando intraueritis eruerinde nec erui uellet sed neque necare se auderet. quid eligeremus? utrum ambos ruinae opprimendos relinquere, an uno saltem per misericordem nostram operam liberato alterum non culpa nostra sed sua potius interi
Abbreviated transcription (Latin):
ueram uitam hẽe ño possũt si aliquoꝵ ꝑditione t̾a
multos ceteros collegio p̾sertim qi isti nõ si cut
ab essalon casu bellico. s spontaneo mag̾ interitr
pcreunt: dolorem materni cordis lenit. et sanat
tantoꝵ lib̾atione ppłoꝵ. Quoꝵ si uideas in xp̃i pa¬
ce leticias. frequentias. a lacritates. et ad yuinos
audiendos. canendos. et ad u̾bum dei ꝑcipiendum
celebres. hylaresq conuentus. multoꝵq meis cũ do¬
lore magno recordationẽ p̾t̾iti erroris. et cũ gau¬
dio considatione cognite ueritatis et cũ indigna¬
tione eo detestatione mendatiũ magt̾oꝵ. quom̃o
cognostant de nr̃is sactamentis qũa falsa a ctaue¬
ritr multoꝵ eciam in eis confessiones quod olim
uellen ẽe catholici. nec int̾ homines tanti furori
auderente horum ergo populoꝵ congregationes ꝑ
plurimas in affrice regiones. ab illa ꝑditione lib̾ato¬
tumsi sb̾ imo conspectu uideres. tunc diceres nimi¬

Expanded text:
ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu bellico sed spontaneo magis interitu pereunt, dolorem materni cordis lenit et sanat tantorum liberatione populorum. quorum si uideas in Christi pace laetitias, frequentias. alacritates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum dei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum, quod modo cognoscant, de nostris sacramentis quam falsa iactauerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimia
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ ẜm dñi p̾ceptum qd̃ ꝑ ezechielẽ ꝓpħam pasto¬
rib dedit. reuocare errantes et ꝑditos muenire. Ii¬
li aũ quod et alibi aliqñ diximꝰ et qd̃ nob̾ faciunt
s ño imputant. et quod sͥ faciunt nob̃ imputant.
Quis .ni. ntm̃ uelit ño solum aliqũe illoꝵ perire. ne¬
uimeciam aliquid ꝑdere: Sed si aliter ũo meruit ha¬
bere pacem domꝰ dauid. nisi ab essalon filius eis in
bello qd̃ contia pr̃em gerebat fuisser extincł: qmͣ¬
iuis magna cura mãdanerit suis ut eũ quãtũ pꝰ sẽt
iiui saluũq seruarent. et ẽẽt cui petenti pater¬
nͦ affectus ignosceret. quid ei restitit insi ꝑditũ fle¬
re et si regn pate ad quisita suam mesticiam cõ¬
solari: Sic ergo catholica nĩr bellantib ad uersus
eam qiid aliud qu̾a filiis suis. quia utiq ex ipsa
magna arbore que ramoꝵ suoꝵ porrectione toto or¬
be diffũditur. istem affrica ramusculus fcũs est: cũ e¬
os caritate parturiat. ut redeant ad radic̾ẽ sñ qua

Expanded text:
ini praeceptum, quod per Ezechielem prophetam pastoribus dedit, reuocare errantes et perditos inuenire. Illi autem, quod et alibi aliquando diximus. et, quod nobis faciunt, sibi non inputant et, quod sibi faciunt, nobis inputant. quis enim nostrum uelit non solum aliquem illorum perire uerum etiam aliquid perdere? sed si aliter non meruit habere pacem domus Dauid, nisi Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, fuisset extinctus, quamuis magna cura mandauerit suis, ut eum, quantum possent, uiuum saluumque seruarent, ut esset, cui paenitenti paternus affectus ignosceret, quid ei restitit nisi perditum flere et sui regni pace adquisita suam maestitiam consolari? sic ergo catholica mater bellantibus aduersus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua
Abbreviated transcription (Latin):
optutus. tanqũa squamas quib clausus fu̾at inde
cecidisse scͥtura narraret. U̾ ẽ ꝗd isti clamare consue¬
uerunt. liberũ c̃ cred̾e. uł no crede: Cui uim xp̃c in¬
tulit. Qlũe coegiti: Ecre hñt apłm paulum. agnos¬
cant in eoprius cogentem xpm et postea docent̾e.
prlus ferientem. et postea consolantem. Mirũ ẽ
intrauit plus illis om̃ĩb qui solo uerbo uocati sũt.¬

Expanded text:
obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura narraret. ubi est, quod isti clamare consuerunt: \'Liberum est credere uel non credere: cui uim Christus intulit? quem coegit\'? ecce habent apostolum Paulum: agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea docentem, prius ferientem et postea consolantem. mirum estintrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
anima mca ad dm̃ fontemniuũ. qñ ueniam ⁊
apparebo ante faciem dei. et huic talli nõ solum
temporaliu peuaꝵ uel imꝑaliũ legum. s nec
gehennaꝵ timorest necessarius. Cui tam̃ desid̾a¬
bilebonum est adherere d̾o. ut nõ solũ ab illa fe¬
licitate alienaritanqsñ magnum suppliciũ ꝑhor¬
rescat: uerum eciam differri moleste ferat. S tñ
antequã dicant boni filii concupĩam hemus dis¬
solui eo eẽ cumxp̃o. multi prius tanqũa mali
serui. et quodam̃o improbi fugitiui. ad dnm
suum tẽporalium fiagellorũ uerbere reuocantur alc
eninos potest ampliꝰ amare qu̾a xẜc. qui antinã srã
posins pto ouib suis. Et cñ cũ petrum eo alios apłos
cloueroo uocaoset paulum prius saulumecce sue
sagnimi postea edificatorem sed horrendum anteaua¬
sanaretur. et qrñ aꝑtis ocuł nich̾ iudebat si eos sano̾
hr̃es nõ ad ĩpositionẽ manꝰ amine ut eoꝵ aperuretur

Expanded text:
anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et huic tali non solum temporalium poenarum uel imperialium legum sed nec gehennarum timor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo, ut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi fugitiui ad dominum suum temporalium flagellorum uerbere reuocantur. Quis enim nos potest amplius amare quam Christus, qui animam suam posuit pro ouibus suis? et tamen cum Petrum et alios apostolos solo uerbo uocasset. Paulum. prius Saulum. ecclesiae suae postea magnum aedificatorem sed horrendum antea uasanaretur et, quando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, non ad inpositionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur
Abbreviated transcription (Latin):
satuis ẽẽ credo qu̾a metu. Hoc quid̃ uerumẽ. Sed
sicut meliores sunt quos diligit amor. ita plures
sunt quos corrigit timor. Nlam ut doip̃o auctorei
istis respondeatur: apud illum eciani legunt tuni¬
si malo coactus recte facere nescis. Porro añ scͥptu¬
ra diuina et pp̃ illos meliores dixit timor ño est in
caritate. sed ꝑfecta cantas foras mittio timorem et
ip̃hosinfenores qui plutes sunt: ait. uerb ño em̃¬
dabitur sermis durus. Si .n. et inteliexerit: ũo obe¬
diet. Cum dixit eũ u̾bis nõ em̃idari. nõ eũ uissit de¬
seri. sed tacite ãmonuit unde debeat em̃dari. a
do dicit no colum seruum durũ. s eciã filiu ĩdis¬
ciplinatum plagis eẽ cohercendũ. Et magno fui¬
stu. Namtu quid inquit ꝑtutis cũ urga. aĩam
uero eis lib̾ab̾ a morte. Et alibi dicit. Qui ꝑcit
baculosuo. odit filiũ suũ. Da .n. qui recta fide
ueroq intellestu totis aĩe sue uirib dican sitiuĩ

Expanded text:
satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed sicut meliores sunt, quos dirigit amor, ita plures sunt, quos corrigit timor. nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus recte facere nescis. porro autem scriptura diuina et propter illos meliores dixit: Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem, et propter hos inferiores, qui plures sunt. ait: Verbis non emendabitur seruus durus: si enim et intellexerit, non oboediet. cum dixit eum uerbis non emendari, non eum iussit deseri. sed tacite admonuit- admonuit, unde debeat emendari; alco dicit non solum seruum sed etiam filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu: nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit
Abbreviated transcription (Latin):
tantes se officium deo facere. sicut p̃dixerat xp̃c. et i¬
gentes fremerem adu̾sus xpĩanos: et om̃s pacien¬
cia martyrum uinceres Postea uero qu̾a cepit impłe¬
i quod scriptum esi. et adorabunt eum om̃s reges t̾re.
om̃s gentes seruient illi: quis mente sobrius regib
dicat nolite curare in regno uto a quo tencatur nel
homini lib̾m arbutiũ adultena legib pumantur
et saculegia ꝑmittantur: An fidem nõ ẜuare lemi¬
us est anunĩa d̾o qũa feminã uiroi Aut si ea que ño
contemptu sed ignorantia religionis comnittũtur
mitras uindicanda. nũquid ĩo negligenda st̃. Mx¬
luis ẽẽ quid̃ quis dubitauerit ad dm̃ colendũ doet᷑.¬
na homines duci. quã pene timore uł dolore ꝯpel¬
aut qd iam doctrma didicerant opere sectari. Pro¬
ponunt nob̾ quidam sententiam cuiꝰdã scłaris auc¬
toris. qui dixit. Pͥudore et lib̾tate liberos retinere

Expanded text:
tantes se officium deo facere, sicut praedixerat Christus. et tantes se officium deo facere, sicut praedixerat Christus. et gentes fremerent aduersus Christianos et omnes patientia martyrum uinceret. postea uero quam coepit impleri. quod scriptum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quis mente sobrius regibus dicat: \'Nolite curare in regno uestro, a quo teneatur uel homini liberum arbitrium, adulteria legibus puniantur et sacrilegia permittantur? an fidem non seruare leuius est animam deo quam feminam uiro? aut si ea, quae non contemptu sed ignorantia religionis committuntur, mitius uindicanda, numquid ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem quis dubitauerit ad deum colendum doctrina homines duci quam poenae timore uel dolore compelaut, quod iam uerbis didicerant, opere sectari. proponunt nobis quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos retinere
Abbreviated transcription (Latin):
contra uista dñi fiunt religio sa seucritate funt¬
s̃ alit̾ qr eciam rex ẽ. Quia bomo ẽ .n. seruit uũe¬
dofidelit̾. q uero eciam rex ẽ. seruit leges iusta
p̃cipientes. et contraria ꝓhibe̾tes couenientiui¬
gore sanctiendo. sicut seruuit ezechias lucos et
tẽpla ydoliorũ eo ĩlla exceita q̃ contra dei pceptũ fuc¬
tant constructa destruendo. sicut seruiuit iosias ta¬
lia et ip̃e faciendo. sicuo seruiuit rex minuitarum
uniu̾sam ciuitatẽ ad placandũ dñm ꝯu̾tendo. sic̃
seruiuit darus ydolum frangendũ ĩ potestatem
danien dando et minuicos eiꝰ leonib ingerendo
sicut seruiuit nabugodonosor de quo ĩa diximꝰ
om̃s in regno suo posttos ablasphemando d̾o lege
temibili ꝑhibendo. In hoc ergo seruiunt reges do¬
mino.ĩ qu̾atum sunt reges cum ea faciunt ad
Cum naq ñ dum reges dño seruirent tẽporib
gib ꝓhibere. s pocius ẽcere. Si .ii. ordo tempoꝵ
uoluebatur ut et occiderent p̾dicatores xp̃i pu¬

Expanded text:
contra jussa Dei fiunt religiosa severitate prest, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fideliter, quia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit Iosias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dominum compellendo. sicut seruiuit Darius idolum frangendum in potestatem Daniheli dando et inimicos eius leonibus ingerendo, sicut seruiuit Nabuchodonosor, de quo iam diximus, omnes in regno suo positos a blasphemando deo lege terribili prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, in quantum sunt reges, cum ea faciunt ad Cum itaque nondum reges domino seruirent temporibusgibus prohibere. sed potius exercere. sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicatores Christi pu
Abbreviated transcription (Latin):
multi sumꝰ. Pinde eccͥa catholica sola corpus ẽ
xp̃i. cuius ĩlle capuo est saluator corporis sui. Extra bat
detus est nob̾. Nlon est autem partipeps diuine carta¬
ip̃os segregant ammales. spm̃ ño habentes.S nec
ad foris ab ecc̃a remanere: caucat meam simustus
ntrare: aut si iam talis mittaun: caueat meadem
simulatione ꝑsistere ut ueraciter oo alescat arboꝵ
uite. ꝑ tolirum tibi direxi. et tuis fortasse occupatonib
onerosum. Si gͦ potuerto tibius ꝑtib legi. dabit tͥ ds̃s
intellestũ: nt habeas quid respondeas eis cornigendis
atcsanandis. Quos ecram tibi taqũa fideli filio m̃
ecc̃a ubi poti̾s et qũo potueris. siue ip̃e loquendo et
respondendo. aue ad toctores ecc̃e ꝑducendo: mad¬
Autorio dñi corrigendos sanandosq comnendati¬

Expanded text:
multi sumus. proinde ecclesia catholica sola corpus est multi sumus. proinde ecclesia catholica sola corpus est Christi, cuius ille caput est saluator corporis sui. extra hoc datus est n obis. non est autem particeps diuinae caritaipsos segregant, animales, spiritum non habentes. sed nec at foris ab ecclesia remanere, caueat in eam simulatus intrare aut, si iam talis intrauit, caueat in eadem simulatione persistere. ut ut ueraciter coalescat arbori uitae. Proliium tibi librum direxi et tuis fortasse occupationibus onerosum. si ergo potuerit tibi uel partibus legi. dabit tibi dominus intellectum, ut habeas, quid respondeas eis corrigendis atque sanandis, quos etiam tibi ipsi tamquam fideli filio mater ecclesia, ubi potueris et quo modo potueris siue ipse loquendo et respondendo siue ad doctores ecclesiae perducendo, in adiutorio domini corrigendos sanandosque commendat
Abbreviated transcription (Latin):
in spñi scm̃i: pec̾o fac̾to siue dc̃o. sed aliquod certum
et ꝑpenim intelligiuolum. hoc ẽ aũ duritia cordis
uiq ad finem huiꝰ uite qua homo recusat muni¬
dimittentur ci. si cui tenueritis. tenebuntur. Hinic
gͦ dono gre̾. quicumiq restitent et repugnauerit
uł quoquonĩo ab eo fuerit alienus uss in finem
huins temporał iute. uon remittetur ei neq in
hoc scło neq in futuro. hoc. s. tam grande pccm̃.
ut eo teneantur cinicta poc̃a. quod non ꝓbatur
ab aliquo ẽẽ ꝓꝰmissum. nisi de corpore exierit. Qm̃
iniquitate. sicut consequent̾ ad iuingit apłs
ritat gͥ iram in die ire et reuesonis isti iudicii di
non ei remittetur neq in hoc scło neq in futͥo.
Isti aũi cum quib agius. uł de quib agimus.
nonsunt desꝑandi. adhucai. sunt incorpore. Sed
non querant spm̃ scm̃ nisi in corpore xp̃i. cilihũt sa¬
ullud est sacram̃tum. et ĩo qͥ iudicium mãducat
et bibunt. unus .n. panis sacramentum est uni

Expanded text:
 sanctum peccatur facto siue dicto sed aliquod certum et proprium intellegi uoluit. hoc est autem duritia cordis usque ad finem huius uitae. qua homo recusat in unidimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. huic ergo dono gratiae dei quicumque restiterit et repugnauerit uel quoquo modo ab eo fuerit alienus usque in finem huius temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro, hoc scilicet tam grande peccatum, ut eo teneantur cuncta peccata, quod non probatur ab aliquo esse commissum, nisi cum de corpore exierit. quaminiquitate, sicut consequenter adiungit apostorizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, non ei remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corpore. sed non quaerant sps, cujus illud est sacramentum. Et ideo sibi judicium manducaet bibunt. unus enim panis sacramentum est unit
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sum euidentiã ueritatis. Quid aũ aliud eni¬
am ip̃i cogitauerunt. qñ maximianistas quos ĩ
sacrislego sicut eoꝵ concilum nidicao scismate dã¬
puauerant et in quoꝵ iam locum alios ordinaue¬
ranti postea qua niderunt ab eis populos nõ rece¬
dere ne om̃s ꝑderent in suis honorib receperunt
et baptismo qũe foris ab ens dampnati dederant .i
nillam contradictionẽ. qõnemq mouerunt. Q¬
re ergo mirantur aut q̃runtur aut calumpuian¬
tur. quod eos sic suscipimius pro uera pace xp̃i. et ñ
recordantur quid ip̃i fecerint prouana pace xp̃ii¬

Expanded text:
aduersus euidentiam ueritatis. quid autem aliud etiaduersus euidentiam ueritatis. quid autem aliud etiam ipsi cogitauerunt, quando Maximianistas, quos in sacrilego, sicut eorum concilium indicat. schismate damnauerant et in quorum iam locum alios ordinauerant, posteaquam uiderunt ab eis populos non recedere, ne omnes perderent, in suis honoribus receperunt et baptismo, quem foris ab eis damnati dederant, nullam contradictionem quaestionemque mouerunt? quare ergo mirantur aut queruntur aut calumniantur, quod eos sic suscepimus pro uera pace Christi, et non recordantur, quid ipsi fecerint pro uana, quae
Abbreviated transcription (Latin):
biant qr sic eos suscepit: nõ referant ipĩ ad elatio¬
nis sue malum. quod facit ip̃a pp̃ pacis bonum
Sic multitud̾ib ꝑ scismata et hereses pereuntib
sb̾uenire cõsueuit. Hoc displicuit lucifero nom̾̃
epĩ. qr fcm̃ est in eis suscipiendis. atq sanaudis.
qr ueneno perierant arriano. Et cui displicuit. ĩ
tenebras cecidit scisiatis. amissolumine carita¬
tis. Hoc ergaistos ab iitioseruauit affrica ca¬
lianum et partem donati indicauerunt: dãptia¬
toq uno quodã donato qui auctor scismatis fu¬
isse manifestatus ẽ: ceteros correctos etiã si extra
ecc̾̃am ordinati eeñt. in sius honorib suscipien¬
dos ẽẽ censuerunt. nonquo eciam foris ab uni
me pp̃ eos quos foris positi possent decipere et a
suceptione illiuis muneris impedire: demde ut eci¬
am ip̃dꝵ infirmitas lenuis excepta intus sanare
tur: iam nulla ꝑtinatia claudente oculos cordis

Expanded text:
biant. quia sic eos suscipit; non referant ad elatiobiant. quia sic eos suscipit; non referant ad elationis suae malum. quod facit ipsa propter pacis bonum. Sic multitudinibus per schismata et haereses pereuntibus subuenire consueuit. hoc displicuit Lucifero, quia factum est in eis suscipiendis atque sanandis, qui ueneno perierant Arriano, et cui displicuit, in tenebras cecidit schismatis amisso lumine caritatis. hoc erga istos ab initio seruauit Africana calianum et partem Donati iudicauerunt damnatoque uno quodam Donato, qui auctor schismatis fuisse manifestatus est. ceteros correctos, etiamsi extra ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse censuerunt, non quo etiam foris ab unit. sed maxime propter eos. quos foris positi possent decipere et a susceptione illius muneris impedire. deinde ut etiam ipsorum infirmitas lenius excepta intus sanabilis fieret iam nulla pertinacia claudente oculos cordis
Abbreviated transcription (Latin):
quo salus tutius muniretur: exꝑti credo aliquoꝵ
fictas peiitentias per affectas honoꝵ potentias
Cogunt .n. multas muenire medicinas multorũ
exꝑm̃ita morboꝵ. u̾m i huiꝰ modi causis per gͣues
dissensionum scissuras. ñ huiꝰ aut illuis hominis
ẽ periculum. s ppłoꝵ strages iacent: oetrahendũ
est aliquid seu̾itati ut maiorib mał sanãdis ea¬
mas sintera soueniat habeant gͦ isti de p̾t̾ito te¬
testabili errore sicut petrus habuit de mendacii ti¬
ueram. hoc est mrem̃ catholicam. sint in illa clen¬
ci. sint in illa ep̃i utiliter qui contra ulam fuerunt
hostiliter. Non inuidemus. immo amplectimur.
optamus. hortamur. et quos in uiis et sepib mue¬
nis armisq pugnarũt. ueniant. fiat pax in ieru
fiat pax inuntute tuar. et habundantia ĩ turri¬
b tius. Non se extollant adu̾sum mat̾nam solli¬
citudinem quã ꝑ ip̃is et pro tantis popul quos de

Expanded text:
quo salus tutius muniretur, experti, credo, aliquorum quo salus tutius muniretur, experti, credo, aliquorum fictas paenitentias per affectatas honorum potentias. cogunt enim multas inuenire medicinas multorum experimenta morborum. uerum in huius modi causis, ubi per graues dissensionum scissuras non huius aut illius hominis est periculum, sed populorum -strages iacent, detrahendum est aliquid seueritati. ut maioribus malis sanandis caritas sincera snbueniat. Habeant ergo isti de praetedetestabili errore, sicut L etrus habuit de mendaci tihristi ueram, hoc est matrem catholicam; sint in illa clerici. sint episcopi utiliter, qui contra illam fuerunt hostiliter; non inuidemus, immo amplectimur, optamus, hortamur et. quos in uiis et saepibus inuenis armisque pugnarunt. ueniant; fiat pax in uirtuFiat pax in uirtute tua et abundantia in turribus tuis. non se extollant aduersus maternam sollicitudinem, quam pro ipsis et pro tantis populis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
rigat: ad dei misericordiam p̾cib fufis coalescen¬
te insitoꝵ pace ramoꝵ. carttas cooperit multitudi¬
nem pet̾oꝵ. Ut .n. constitueretur in eccã ne quis¬
qu̾a post alicuiꝰ criminis pnĩam clericatũ acci
ꝯtra claues datas ecc̾e disputabitur. de quibus
dem̃ ẽ. que solucritis ĩ terra. soluta erũt in celo.
S ne forsitã eciam detectis criminib spe honoris
seuerissime placuit ut post actam de crimine dãp¬
nabili pmãm nemo sit clericus. ut desꝑatione tẽ¬
porał al titudinis medicina maior et uerior ẽẽt hu¬
militatis. Qlam et sc̾s dauid de criminib mortife¬
ris egit pnĩam et tñ in honore suo ꝑstitit. et b̾m
petrum qñ amarissimas lactimas fudit. utiq ne
gasse dñm penitiuit: et tñ apłs m̾asit. Sed ĩud̾o
suꝑflua putanda ẽ postĩ oꝵ diligentia. qui nͥ salut
nich detrahebatur humilitati aliquid addiderũt.

Expanded text:
rigat, ad dei misericordiam precibus fusis coalescenrigat, ad dei misericordiam precibus fusis coalescente insitorum pace ramorum caritas cooperit multitudinem peccatorum. Ut enim constitueretur in ecclesia, ne quisquam post alicuius criminis paenitentiam clericatum accipcontra claues datas ecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan etiam detectis criminibus spe honorisseuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis medicina maior et uerior esset humilitatis. nam et sanctus Dauid de criminibus mortiferis egit paenitentiam et tamen in honore suo perstitit et beatum Petrum, quando amarissimas lacrimas fudit, utique dominum negasse paenituit et tamen apostolus mansit. sed non ideo superuacua putanda est posteriorum diligentia, qui, ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt,