comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
At intentio ad agendum p̃sentis. ẽ. temporis: ꝑ quod
fuuertuar i preteritur transit. Net cepti motus corporis
ex pectarifinis potest sine ulla memoria. Quomodo
enim expectatur ut desinat. quod aut cepisse
excidit. aut omnino mõtũ eẽ: Rursus intentio
pagendi quȩ presens .ẽ: sine ex pectatione. finisqr
futurus .ẽ. non potest. eẽ. Nec ẽ. quicquam: quod aut
nondum est. aut iam non ẽ. Potest igͥ in agendo quiddã
eẽ qđ adea quȩ non sunt ꝑtineat Possunt simul in
agente plura. ẽẽ : cum ea plura quȩ agunt᷑. simul. ẽẽ.
non possint. Possunt gͦ &i am in mouente: cum in eo
quod mouetur non possint. At quȩcũq in tempore.
simul. ẽe. non possunt: & tamen a futuro in p̃teritum
transmittunt᷑ : mutabilia sint necesse. ẽ. Hinc iã col¬
ligimus posse. eẽ. quiddã. quod cum mouet mutabilia
non mutatur. Cum enim non mutatur mouentis
intentio ꝑducendi ad finem quẽ uolet corpus

Expanded text:
At intentio ad agendum praesentis est temporis, per quod At intentio ad agendum praesentis est temporis, per quod futurum in praeteritum transit, nec coepti motus corporis exspectari finis potest sine ulla memoria. Quomodo enim exspectatur ut desinat, quod aut coepisse excidit, aut omnino motum esse? Rursus intentio peragendi quae praesens est, sine exspectatione finis qui futurus est, non potest esse: nec est quidquam quod aut nondum est, aut jam non est. Potest igitur in agendo quiddam esse, quod ad ea quae nondum sunt pertineat. Possunt simul in agente plura esse, cum ea plura quae aguntur simul esse non possint. Possunt ergo etiam in movente, cum in eo quod movetur non possint. At quaecumque in tempore simul esse non possunt, et tamen a futuro in praeteritum transmittuntur, mutabilia sint necesse est. 4. Hinc jam colligimus, posse esse quiddam quod cum movet mutabilia, non mutatur. Cum enim non mutatur moventis intentio perducendi ad finem quem volet corpus
Abbreviated transcription (Latin):
non uiuit exanime. ẽ. Nec ulla ex animis actio. Iilud
igitur qđ ita mouet ut non mutetur: non potest. eẽ.
nisi uiua substantia. Hȩc autem omnis ꝑ quoslibet
non ni si scđm tempus mouetur. Adhoc enim ꝑtinet
tardius & celerius moueri. Conficitur. eẽ quidd am
quod tempore moueat: nec tamen mutetur. Omne
autem quod tempore mouet corpus tam & si ad unũ
finem tendat. tamen nec simul potest omnia facere.
nec potest non plura facere. Neq enim ualet quauis
ope agatur. aut ꝑfecte unum. ẽẽ. quod in partes
sec aripotest: aut ullum. ẽ. sine partibus corpus.
aut sine morarũ inter uallo tempus. Aut uͦ uel
breuissim a sillaba enũtietur. cuius non tunc finẽ
audias. cum iam non audis initium. Porro quod sic
agitur : & ex pectatione opus.ẽ. ut ꝑ agi & memoria
ut conp̃hendi queat quamtum potest. & expectatio¬
ẽ. futurarum rerum: prẽteritarum uero memori

Expanded text:
non vivit, exanime est; nec est ulla exanimis actio. Illud non vivit, exanime est; nec est ulla exanimis actio. Illud igitur quod ita movet ut non mutetur, non potest esse nisi viva substantia. Haec autem omnis per quoslibet non nisi secundum tempus movetur: ad hoc enim pertinet tardius et celerius moveri: conficitur esse quiddam quod tempore moveat, nec tamen mutetur. Omne autem quod tempore movet corpus, tametsi ad unum finem tendat, tamen nec simul potest omnia facere, nec potest non plura facere: neque enim valet quavis ope agatur, aut perfecte unum esse, quod in partes secari potest, aut ullum est sine partibus corpus, aut sine morarum intervallo tempus, aut vero vel brevissima syllaba enuntietur, cujus non tunc finem audias, cum jam non audis initium. Porro quod sic agitur, et exspectatione opus est ut peragi, et memoria ut comprehendi queat quantum potest. Et exspectatio futurarum rerum est, praeteritarum vero memoria.
Abbreviated transcription (Latin):
enim omẽ qđ semꝑ eodem modo non. ẽ. & sẽꝑ eodem
qđ quatuor. habent duo & duo hoc aut̃ nonhabent duo.
Duo igͥ quatuor non sunt. Est aut̃ ista ratio. In mutabił
igͥ ratio .ẽ. Nullomͦ aut̃ potest mutato subiecto id qđ
ieo ẽ. in separabilit̃. non mutari. Non.ẽ. igͥ armonia
corporis animus. Nec mors potest accide in mutabilibꝰ.
iurtusse. & om̃nis : constantia in mutabilisẽ. Et om̃is
uirtus potest aliquud agere. N ec̃ cũm agit aliquid
uirtus non c̃. Omnis porro actio mouetur. aut mouet
ut igͥ non om̃e quod mouetur. aut certe non omne
quod mouet. mutabile. ẽ. At om̃e quod ab alio mouet᷑.
nec mouet ipsum aliquid: mortale est. Neq mortale
quiequam in mutabile. Quare de certo iam & sine ulla
disiunctione concluditũr: non om̃e quod mouet
mutari. Nullus aut̃ motus sine substantia. & omnis
substantia aut uiuit. aut non uiuit. atq om̃e quod

Expanded text:
enim omne quod semper eodem modo non est. Et semper eodem enim omne quod semper eodem modo non est. Et semper eodem uod est, quod quatuor habent duo et duo; hoc autem non habent duo: duo igitur quatuor non sunt. Est autem ista ratio immutabilis: igitur ratio est. Nullo modo autem potest, mutato subjecto, id quod in eo est inseparabiliter non mutari. Non est igitur harmonia corporis animus. Nec mors potest accidere immutabilibus virtus est, et omnis constantia immutabilis est, et omnis virtus potest aliquid agere, nec cum agit aliquid, virtus non est. Omnis porro actio movetur, aut movet. Aut igitur non omne quod movetur, aut certe non omne quod movet, mutabile est. At omne quod ab alio movetur, nec movet ipsum, aliquid mortale est. Neque mortale quidquam immutabile. Quare de certo jam et sine ulla disjunctione concluditur, non omne quod movet mutari. Nullus autem motus sine substantia: et omnis substantia aut vivit, aut non vivit: atque omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
potest ad uiuare animũ ad intellectũ nitentẽ: cui
tem nemo sine disciplina recte ratiotinatur.
est enĩ recta ratiotinatio a certis ad incertoꝵ inda¬
gationẽ. nitens cognitio. Nichilq certũ. ẽ. in animo
qđ ignorat. Om̃e aut̃ qđ scit animꝰ in sese hab &
Nec ullam rem scientia cõplectit᷑: nͥ quȩ ad aliquã
st enim disciplina quarũq rerũ scienti a
aut animus ẽ. aut in animo. Melior aut̃ ratio nr̃ã:
quam corpus nr̃m. & corpul nrm non nulla substan¬
tia.ẽ. & melius. ẽ. eẽ. substantiã quã nichil. Non.ẽ.
igͥ ratio nichil. Rursum quȩcũq armonia corporis
ẽ. in subiecto corpore sit necesse. ẽ. inseparabilit̃.
Nec aliud quicꝗ in illa armonia eẽ credat᷑. qđ ñ ȩque
necessario sit insubiecto illo corpore in quõ ipsa
armonia. ẽ. ñ minus in separabilit᷑. Mut abile.ẽ. aut̃
corpus humanum. & in mutabilis ratio. A ut abile.ẽ.

Expanded text:
test adjuvare animum ad intellectum nitentem, cui test adjuvare animum ad intellectum nitentem, cui tem nemo sine disciplina recte ratiocinatur. Est enim recta ratiocinatio a certis ad incertorum indagationem nitens cogitatio: nihilque certum est in animo quod ignorat. Omne autem quod scit animus, in sese habet; nec ullam rem scientia complectitur, nisi quae ad aliquam st enim disciplina quarumcumque rerum scientia. aut animus est, aut in animo. Melior autem ratio nostra, quam corpus nostrum: et corpus nostrum nonnulla substantia est, et melius est esse substantiam, quam nihil: non est igitur ratio nihil. Rursum, quaecumque harmonia corporis est, in subjecto corpore sit necesse est inseparabiliter, nec aliud quidquam in illa harmonia esse credatur, quod non aeque necessario sit in subjecto illo corpore, in quo et ipsa harmonia non minus inseparabiliter. Mutabile est autem corpus humanum, et immutabilis ratio. Mutabile est
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗ in quo qͥd sẽꝑ .ẽ. potest. ẽẽ. non sẽꝑ: sẽꝑ uiuit
in quo ẽ. disciplina. Sinos sumus qui ratiotinam᷑
id.ẽ. animus nr̃: nec recte ratiotinari sine disciplina
potest. nec sine disciplina. ẽẽ. animus. nͥ in quo
disciplina ñ. ẽ. potest : ẽ. in anima hominis disciplina.
discit. Nec. eẽ. in eo qđ nichil discit disciplina potest.
Itẽ sẽꝑ ẽ. disciplina. Nã qđ ẽ. atq in mutabile.ẽ:
sẽꝑ sit necesse. ẽ. Esse aut̃ disciplinam: nemo negat.
& quisquis fatet᷑ fieri non posse. ut ducta ꝑ mediũ
circulum linea non sit omĩum quȩ ñ ꝑ medium
ducunt᷑ maximaͭ idq ẽẽ. alicuiꝰ disciplinȩ : in¬
mutabil ẽ disciplinam eẽ. non negat. Item nichil
in quo quid sẽꝑ. ẽ. potest. eẽ. non sẽꝑ. Nichil enĩ qđ
intelligit. Nec corpus intelligit. Nec animꝰ auxili ante
corpore intelligit: q cum intelligere uult a corpore
auertit᷑. Qđ enim intelligit᷑ eiꝰ modi.ẽ. sẽꝑ. Non igͥ¬

Expanded text:
quam in quo quid semper est potest esse non semper; semper vivit in quo est disciplina. Si nos sumus qui ratiocinamur, id est animus noster, nec recte ratiocinari sine disciplina potest, nec sine disciplina esse animus, nisi in quo disciplina non est, potest; est in hominis animo disciplina. discit; nec esse in eo quod nihil discit, disciplina potest. Item semper est disciplina. Nam quod est atque immutabile est, semper sit necesse est. Esse autem disciplinam, nemo negat. Et quisquis fatetur fieri non posse, ut ducta per medium circulum linea non sit omnium, quae non per medium ducuntur maxima, idque esse alicujus disciplinae; immutabilem disciplinam esse non negat. Item nihil in quo quid semper est, potest esse non semper. Nihil enim quod intelligit: nec corpus intelligit, nec animus auxiliante corpore intelligit; quia cum intelligere vult, a corpore avertitur. Quod enim intelligitur, ejusmodi est se
Abbreviated transcription (Latin):
que consu&udinem plagis ueternosccrum opinionem
sauciatum oculũ animȩ gerens inualidum meesse cognos¬
co: sȩpecum lacrimis : &quem ammodum posdon¬
gam cecitatemt actenebras. luminibus uixaꝑtis
& adhuc lucemi palpitando atqueaduersando quam tamen
desiderant recus antibus. p̃sertim sieis solem istum quispiam
con&ur ostendere : Itamihi nunc euenit li nonneganti esse in¬
effabile quidam & singulcere animȩ banum quod mente
uideatur: & mead contem plandum: Nondum esse idoneum
cum fl&u &gemitu confitenti: Non neergo deser& sini

Expanded text:
que consuetudinem plagis ueternosarum opinionum sauciatum oculum animae gerens inualidum me esse cognosco saepe cum lacrimis. et quemadmodum post longam caecitatem ac tenebras luminibus uix apertis et adhuc lucem palpitando atque auersando, quam tamen desiderant, recusantibus, praesertim si eis solem istum quispiam conetur ostendere: ita mihi nunc euenit, non neganti esse ineffabile quiddam et singulare animae bonum, quod mente uideatur, et me ad contemplandum nondum esse idoneum cum fletu et gemitu confitenti. non me ergo deseret, si ni
Abbreviated transcription (Latin):
neomnes differre conantur. &iam qui postmostem sebeadis
credunt esseuicturos: Tantam hab& uim carnis &animae
dulce consortium : Nemoenim umquam. carnemsuam odio
habuit: Et ꝓpterea non uult anima uelad tempus ab eius&iã
infirmitate discedere. quamuis eamse sineinfirmitate in a&¬
num recepturam esse confidat : Pinde menteseruiens
legdĩ. carneautem trahens desidera peccati. quibus oboe¬
dire u&at apostolus Mentis quidem ratione concupiscit
ari sedsuꝑ uestiri:: ut absorbeatur mostalesꝰ uita¬
Idest ut ab in firmitate ad inmostalitatem. &iamipsum corpos
Si nemoste media trans ferat᷑: Sedhaec uerba quibas human
dies & uitehuius ꝓlixitas concupiscitur: uerba sunt delicins
Etlongesunt ab easalute. cuius nondum rem sediam spemgenn
dequascriptum est qui aspesalui factiscmus Spesautem
quȩ uid&ur non est spes: Ideoque & in istopsalmo cumdixils
LON CEASALUTE MGA

Expanded text:
ne omnes differre conantur, etiam qui post mortem se beatius ne omnes differre conantur, etiam qui post mortem se beatius credunt esse uicturos; tantam habet uim carnis et animae dulce consortium. nemo enim umquam carnem suam. odio habuit et propterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam infirmitate discedere, quamuis eam se sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat. proinde mente seruiens legi dei carne autem trahens desideria peccati, quibus oboedire uetat apostolus, mentis quidem ratione concupiscit ari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uitid est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus humanus dies et uitae huius prolixitas concupiscitur, uerba sunt delictorum et longe sunt ab ea salute, cuius nondum rem sed iam spem gerimus, de qua scriptum est, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. ideoque et in isto psalmo cum dixisLonge a salute mea
Abbreviated transcription (Latin):
p&ebat non ex auditus & ideo quodam modo derelictus. au¬
dittamen a dño sufficittibi gractia mea. Namuistus in in¬
firmitate perficitur: Exuoceergohuius infirmitatis
pr̃ae quam in setrans figurauit
capuđnrm̃ dicit᷑ in hocpsalmo:
IIS DS̃ MeUS RESPICE MSQUARE ME
DERG LI QUISTI
INEO QUIPPE DERELIN QUITUR OE PRE CANS¬
Iinquonon ex auditur : Hanc in seuocem trans figurauitihis.
Vocem scilic& corporissui hoc est eclesiaesuae. au&erehomi¬
ne in nouum hominem reformandȩ: Nocemscilic& infirmita¬
tis humanȩ cuidene ganda suerantbona u&eristestamenti. ut bo¬
na noui testamenti optareatquesperare iamdiscer& : In illis aut̃
u& eris testamentibonis adu&erem hominẽ ꝑtinentibus. p̃cipu¬
e concupiscitur uitaehuius ꝓductiotemporalis. ut aliquanto
diutius teneatur quia semꝑ non potest: Ideo mostis diem
omnes quidem ad futurum sciunt. Et eum tamen om̃s autpe¬

Expanded text:
petebat, non exauditus et ideo quodam modo derelictus aupetebat, non exauditus et ideo quodam modo derelictus audit tamen a domino: Sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, ex uoce ergo huius infirmitatis nostrae, quam in se transfigurauit caput nostrum, dicitur in hoc psalmo: Deus, deus meus, respice me: quare me dereliquisti? in eo quippe derelinquitur deprecansquo non exauditur. hanc in se uocem transfigurauit Iesus, uocem scilicet corporis sui, hoc est ecclesiae suae a uetere homine in nouum hominem reformandae, uocem scilicet infirmitatis humanae, cui deneganda fuerant bona ueteris testamenti, ut bona noui testamenti optare atque sperare iam disceret. In illis autem ueteris testamenti bonis ad ueterem hominem pertinentibus praecipue concupiscitur uitae huius productio temporalis, ut aliquanto diutius teneatur, quia semper non potest. ideo mortis diem omnes quidem adfuturum sciunt et eum tamen omnes aut pae
Abbreviated transcription (Latin):
ni uictores que uidebant᷑. Suscepituocem infirmitatis nrac¬
quasimul crucifigebatur u&us homo nr. ut euacuar&ur cons
peccati: & dixit. ds̃ds̃meus ut quid medereliquisti: Ethocuni
dequinque ꝓpositistuis: Sic incipit psalmus uicesimus & prn
qui depassione ipsius & reuelatione gratiae quam fidelibus fiq¬
endis liberandis queattulit: in ꝓph&ia tanto antecantatus est
Proinde eundem psalmum cuius ꝓph&iam dñs adse ꝑtinere
demonstrans. Primum uersumeius exdamauit cumpen¬
der& in ligno. commemorando exponendoque ꝑcurram: ui
ex hoc intellegas. quemammodum gyactia testamentinoui
neceo tempore tacebatur quando inu&ere uelabatur:
Diciturenim expersona xp̃i. quod ad formam serui attin&.
inquanrã postabatur infirmitas: Dixitenim deillo. ete¬
saias. Ille in firmitates nostras postat. & ꝓnobis indoloribuse
Ex huius igitur infirmitatis uoce. dequapaulus ineo quod

Expanded text:
gni uictoresque uidebantur, suscepit uocem infirmitatis ngni uictoresque uidebantur, suscepit uocem infirmitatis nqua simul crucifigebatur uetus homo noster, ut euacuaretur corpus peccati, et dixit: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et hoc unum de quinque propositis tuis. sic incipit psalmus uicesimus et primus, qui de passione ipsius et reuelatione gratiae, quam fidelibus faciendis liberandisque adtulit, in prophetia tanto ante cantatus est. Proinde eundem psalmum, cuius prophetiam dominus ad se pertinere demonstrans primum uersum eius exclamauit, cum penderet in ligno, commemorando exponendoque percurram, ut ex hoc intellegas, quem ad modum gratia testamenti noui nec eo tempore tacebatur, quando in uetere uelabatur. dicitur enim ex persona Christi, quod ad formam serui adtinet, in qua nostra portabatur irfirmitas. dixit enim de illo et Esaias: Ille infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. ex huius igitur infirmitatis uoce, de qua Paulus in eo. quod
Abbreviated transcription (Latin):
quod aliquando cordenon recto ꝓhacdõ mercede seruierit:
quacum pollere at que excellere impios uider& tur¬
batus ceperat cogitare quod ds̃ humana non cur&: Et cũ
abista cogitatione eumscõrum ad dm̃ꝑtinentium reuocar&
auctoritas: Suscepit atqueintendit agnoscere tam grande
secr&um. quodei laboranti non patefactum est. doneo intrie¬
r& insanc tuncrium dĩ & intelleger& in nouissima Hoc est
donec accepto spũsco. dicer& desideraere potiora & prospice¬
r& quapoena futurasit impiis. Etiam qui feneaquadam
temporaliter felicitate floruissent: huncpsalmum sep¬
tuagesimum & secundum. noc tequa in luces cebat sollemme
beatissimi cypriani ꝑministerium nrm̃ expositum lege q
ricordissima humanitate atqueincuius forma seruilidisce
deberemus quid in hac uita contemnendum. & qui dinalia
sperandum ess&: in ipsa passione inquasibi eius in imicima¬

Expanded text:
quod aliquando corde non recto pro hac deo mercede seruierit, quod aliquando corde non recto pro hac deo mercede seruierit, qua cum pollere atque excellere impios uideret, turbatus coeperat cogitare, quod deus humana non curet. et cum ab ista cogitatione eum sanctorum ad deum pertinentium reuocaret auctoritas, suscepit atque intendit agnoscere tam grande secretum, quod ei laboranti non patefactum est, donec intraret in sanctuarium dei et intellegeret in nouissima, hoc est donec accepto spiritu sancto disceret desiderare potiora et prospiceret, quae poena futura sit impiis, etiam qui faenea quadam temporaliter felicitate floruissent. hunc psalmum septuagesimum et secundum nocte, qua inlucescebat sollemnitas beatissimi Cypriani, per ministerium nostrum expositum lege etstus, cuius misericordissima humanitate atque in cuius forma seruili discere deberemus, quid in hac uita contemnendum et quid in alia sperandum esset, in ipsa passione, in qua sibi eius inimici ma
Abbreviated transcription (Latin):
sonarum cum homo accedit uerbo utsitunus xp̃s. Legtus
itaque uerbum caro factum. utintellegamus huius ꝑsonat
singularitatẽ nonut sus picem̃ in carnem mutatam diuinita¬
tem: Itaquexp̃s homo ut ꝑ eum reuelar&ur noui grotiae
testimenti que non adtem poradem sed ad &ernam uitam
ꝑtin& non utique terrena felicitate commendandus fuit :
in de subiectio: inde passio indeflagella. sputa. contumeliae.
crux. uulnera. & tamquam superato subiectoquemors
ipsautfideles eius discerent: qualepi &ctis p̃mium ab illo
adhoc ꝓmagnoseruir &urdõ. ut terrenam felicitatem adipisci
quererent qui seruirent ipsi: abicientes & conculcantes fidem
suam. a estimando eam mercede uilissima: undebeneficentis¬
sima ꝓuidentia omp̃s ds̃ terrenam felicitatem concessit
& impiis neꝓmagno quaerer&ur abonis: Hinc illepsalmis
septua gesimus & secundus. inducit hominem penitentem:

Expanded text:
ersonarum, cum homo accedit uerbo, ut sit unus Christus. legitur ersonarum, cum homo accedit uerbo, ut sit unus Christus. legitur itaque: Verbum caro factum, ut intellegamus huius personae singularitatem. non ut suspicemur in carnem mutatam diuinitatem. Itaque Christus homo, ut per eum reuelaretur noni gratia testamenti, quae non ad temporalem sed ad aeternam uitam pertinet, non utique terrena felicitate commendandus fuit. inde subiectio, inde passio, inde flagella, sputa, contumeliae, crux, uulnera et tamquam superato subiectoque mors ipsa, ut fideles eius discerent, quale pietatis praemium ab illo.ad hoc pro magno seruiretur deo, ut terrenam felicitatem adipisci quaererent, qui seruirent ipsi, abicientes et conculcantes fidem suam aestimando eam mercede uilissima. unde beneficentissima prouidentia omnipotens deus terrenam felicitatem concessit et impiis, ne pro magno quaereretur a bonis. hinc ille psalmus septuagesimus et secundus inducit hominem paenitentem,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ut xpĩ humilitatem magis ostender& Necarisno¬
men qua sundignũ aliqui drefugis se uider&ur Carnẽ pho
mine posuit: Nequeenim quiascriptumest uidebit onniscm
salutare dĩ. Animȩibi non sunt intellegendȩ : Nihil ꝓinde aliud
dictum est uerbum caro factum est: quam sidicer&ur filiusdi flus
hominis factus est : Qui cumin formadĩ ess& sicut dicitaposto¬
lus. non rapina arbitratus est esseaequalis dđo.: Nequenimnusun¬
pationis eract utrapina dicer&ur: Sed nature inerat ut esseͥs
qualis : Sem & ipsum tamen exinaniuit non formamdi aninit¬
tens: Sed formam serui suscipiens: humiliauit sem& ipsum
factus oboediens us queadmortem. mostem autem crucis.
Uide s que mamꝰ modũ eundem hominem quem dm̃ commen¬
dat ut ꝑ sonauna sit: Nenon trinitas sed quaternitas induca¬
tur: Sicutenim non aug&ur numerus ꝑsonarum cuman
accedit animȩ utsit unus homo. Sic non aug&ur numeris ꝑ¬

Expanded text:
scriptura. ut Christi humilitatem magis ostenderet. ne carnis noscriptura. ut Christi humilitatem magis ostenderet. ne carnis nomen quasi indignum aliquid refugisse uideretur, carnem pro homine posuit. neque enim, quia scriptum est: Videbit omnis caro salutare dei, animae ibi non sunt intellegendae. nihil proinde aliud dictum est: Verbum caro factum est, quam si diceretur: Filius dei filius hominis factus est. qui cum in forma dei esset, sicut dicit apostolus, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo: neque enim usurpationis erat, ut rapina diceretur, sed naturae inerat, ut esset aequalis; semet ipsum tamen exinaniuit non formam dei amittens sed formam serui suscipiens; humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. uide, quem ad modum eundem hominem quem deum commendat, ut persona una sit, ne non trinitas sed quaternitas inducatur. sicut enim non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus p
Abbreviated transcription (Latin):
uicisitudinis sacramentum.: Tam quamenim miratitantum bo¬
num non auderemus optare. statim subiuncxit : Etuerbum
caro factumest. et habitauit in nobis: quod unum est exquin¬
que illis qu&ibi expomi uoluisti: tamquam dicer&: O ho¬
mines nolite despertre uos fieriposse filiosdĩ. quia & ipsefili¬
usdĩ. hocest uerbum dĩ. caro factumest: & habitauit innobis:
Redditeuicem efficimini sp̃s: & habitate in illo quiꝗ caro factus
est & habitauit in nobis: Nequeenim iam desperandum est¬
pasticipatione uerbifieri posse homines filiosdi quando fl¬
usdĩ pafticipatione carnis factus est filius hominis. Hositaqui
mutabiles in melius commutandi pasticipes efficimur uebi
Uerbum autem in commutabile. nihil ind&erius commutatũ
pasticipes carnis effectum est. Rationali anim a mediame:
Nequeenim homo xp̃s ut apollinaris tȩ her&ici putauerunt
aut nonhabuit animam aut non habuit rationalem:. Sed mordu

Expanded text:
uicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bouicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bonum non auderemus optare, statim subiunxit: Et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, quod unum est ex quinque illis, quae tibi exponi uoluisti, tamquam diceret:s o homines! nolite desperare uos fieri posse filios dei, quia et ipse filius dei, hoc est uerbum dei caro factum est et habitauit in nobis. reddite uicem, efficimini spiritus et habitate in illo, qui caro factus est et habitauit in nobis. neque enim iam desperandum estpatione uerbi fieri posse homines filios dei, quando filius dei participatione carnis factus est filius hominis. Nos itaque mutabiles in melius commutandi participes efficimur uerbi; uerbum autem incommutabile nihil in deterius commutatum particeps carnis effectum est rationali anima mediante. neque enim homo Christus, ut Apollinaristae haeretici putauerunt, aut non habuit animam aut non habuit rationalem; sed more suo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius : Nontamen sic : Namillẽ naturae nraẽ participatio nos
fecit d&eriorem. Nos autemfacit naturae illius pasticipatio
meliores: Misitita queds̃ filium suum factum exmuliere : factũ
sublege: Hamlegis sacramenta ꝑcepit: ut eos qui sublegeerant
redimer& NIdest quos lexreos tenebat occidente litteraa dum
p̃ceptum non impler&ur. antequam uiuificar& sp̃s: quia cari
geerant redimer&: continuo subiunc xit. Vt adoptionem fi¬
liorum reciperemus: utui delic& huius gnaetiam benefitii discer
factus Sed semꝑgenitus filius: Qt pafaicipata naturoe filiorum
hominum ad pasticipandam &iamsuamnaturam adoptar&
filios hominum: Qua propter &iam cum dixiss&. dediteispo¬
testatem filios dĩ fieri. modum quea diunc xiss& necarnalis
in telleger&ur natiuitas. quod scilic&eis idprestiterit qui
credunt in nomineeius. & ꝑ gractiam renascuntur spĩtalem non

Expanded text:
ipsius, non tamen sic; nam illum naturae nostrae participatio non ipsius, non tamen sic; nam illum naturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos autem facit naturae illius participatio meliores. Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret spiritus. quia ge erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discernfactus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. quapropter etiam cum dixisset: Dedit eis potestatem filios dei fieri, modumque adiunxisset, ne carnalis intellegeretur natiuitas, quod scilicet eis id praestiterit, qui credunt in nomine eius et per gratiam renascuntur spiritalem non
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur : Framus enim aliquid antequam essemus filidĩ &u
cepimus benesitium ut fieremus quod non eramus: Sicitqu
adoptatur antequam adoptar&ur nondum eraet filius eiusa qo
adoptatur. lam tamenerat qui adoptar&ur: & abhacgenera¬
tione gractia discernitur illefilius. Quicum essed filius dĩ uent
utfieret filius hominis Donar&q nobis quieramus filihomi¬
is filios dĩ fieri: factus est quippeille quod nonerat: sediamen
aliud aliquiderat: Ethocipsum aliquid uerbum dĩ eroet ꝑ qd¬
facta suntomnia : edum̃ uerũ quodinluminat omnem hominẽ
etds̃ apuddm̃: Nosquoque ꝑeius gratiam factisumus quod noneum
Idest filii dĩ : sed tamen aliquid eramus. ethocipsum aliquid multo
inferius. hocestfilii hominum: Descenditergo ille utnos ascenden¬
mus: Etmanens insuanaturae factus est pafticeps naturaenrae
ut & nos manentes innaturanrã. efficeremur pasticipes naturae

Expanded text:
uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, facta sunt omnia, et lumen uerum, quod inluminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoque per eius gratiam facti sumus, quod non eramus, id est filii dei; sed tamenĮ aliquid eramus et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura factus est particeps naturae nostrae, ut et nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae
Abbreviated transcription (Latin):
caelum & terra: Sed mundum non cognoscentem increpan
do significauit infideles constitutos in mundo. Deindead¬
iungit : in sua ꝓpriacuenit: & sui eum non receper̃: Si uequia
& ipsiinfideles inquantum homines sunt. eius sunt. eiuffint
perquem creatisunt. Siuesuos ꝓpriȩ iudeos intelligi uoluit
Ex quibus naturam carnis assum sit : Hec tamen om̃s eum
non receperunt: Sequitur enim & dicit: quod quod aut̃¬
receper̃ eum dedit eis potestatm filiosdi fieri. Credentibi
in nomineeius : quinon exsanguinib Neque ex uoluntate
carnis neque ex uoluntate uiri. Sed ex dõnatisunt: Haccest
gractia nouitestamenti : quod inu&erelatuit: Nec tamen fige¬
ris obumbrantib ꝓph&ceri p̃nuntiariq cessauit ut intel¬
gat anima dm̃suum & gractiaceius renascatur illi: Haecqui¬
penatiuitas spĩtalis est: ideo non ex sanguinibus. non exudi¬
tate uiri. nec ex uoluntate carnis: sed exdõ: Haec &iam adoptis

Expanded text:
caelum et terra, sed mundum non cogcaelum et terra, sed mundum non cogdo, significavit infideles constitutos in mundo. 9. Deinde adjungit, In sua propria venit, et sui eum non receperunt: sive quia et ipsi infideles, in quantum homines sunt, ejus sunt per quem creati sunt: sive suos proprie Judaeos intelligi voluit, ex quibus naturam carnis assumpsit; nec tamen omnes eum non receperunt. Sequitur enim et dicit, Quotquot autreceperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, crein nomine eius, qui non ex sanguinibus neque ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri sed ex deo nati sunt. haec est gratia noni testamenti, quod in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum suum et gratia eius renascatur illi. haec quippe natiuitas spiritalis est, ideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
animam roctionalem non esse
naturamdĩ: Illa quippe in comiu tabilis est. Sed tamen eã
posse pasticipando inluminari: Lucernȩ quippe accendi
indigent. & extingui possunt. Ideo quod dicitur deiohan¬
nenonerat illelumen: ad illudresꝑicitlumen. quod non
pasticipatione inluminat Sedeius pasticipatione in lumi¬
nantur quȩ abillo inluminant᷑: deniquesequitur: Erat
lumen uerum : & tam quam quȩ reremus quomodo discerne¬
r&ur lumen uerum alumine in luminato id est xp̃s aiohan¬
ne: Erat in quiđ lumen uerum. quod inluminat omnem ho¬
minem uenientem in hunc mundum. Si omnem hominem.
ergo & iohannẽ: atqueut magis ostendat. huius diuinitatem
longe p̃stantiore distantia: In hocmundo in quiđeraet: & mip¬
dus ꝑeum factus est: & mundus eum non cognouit : Non
mundus qui ꝑ eum factus est eumnon cognouit. Nequee¬
nim hab& uim cognoscendieum. nisi rationalis creatura : quã¬
uis &iam mundus isteuisibilis ꝑ eum factussit hoc esi

Expanded text:
animam rationalem non esse animam rationalem non esse naturam Dei; illa quippe incommutabilis est: sed tamen eam posse participando illuminari; lucernae quippe accendi indigent, et exstingui possunt. Ideo quod dicitur de Joanne, Non erat ille lumen, ad illud respicit lumen quod non participatione inluminatur, sed eius participatione, inluminantur, quae ab illo inluminantur. Denique sequitur: Erat lumen uerum, et tamquam quaereremus, quo modo discerneretur lumen uerum a lumine inluminato, id est Christus a Iohanne: Erat, inquit, lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. si omnem hominem, ergo et Iohannem. atque ut magis ostendat huius diuinitatem longe praestantiore distantia: In hoc mundo, inquit, erat et mundus per eum factus est et mundus eum non cognouit. non mundus, qui per eum factus est, eum non cognouit, neque enim habet uim cognoscendi eum nisi rationalis creatura, quamuis etiam mundus iste uisibilis per eum factus sit, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
delumine : ut omnes crederent ꝑ eum: Nonerat illelumen
sed ut testimonium ꝑhiber& delumine: Tantus enim honi
debuit ꝑhibere testimonium deillo Qui non tantumho¬
mouerum &iam ds̃ eract: e illo dicer& qđ innatis mulierum
nemoex surger& maior iohanne baptista.: Sicenim illecus
maiori iohannes testimonium ꝑhibebat intelleg&ur hoce
maior quo non tantum homo : sed &iam ds̃ erat : Iumenero
& iohannes: sed talelumen qualitestimonium ꝑhib& ipsedis
dicens Ille erat lucerna ardens & lucens: quod & discipi
lissuis dixit: Uos estis lumen mundi : atque ut ostenderd
qualelumen: secutus adiunxit: Nemo accendit lucerns
& poniteam submodio sed suꝑ candelabram: uduceatom¬
nibus qui indomosunt: Sicluceatlumen uestrum quon
hominibus : istesimilitudines datȩsunt: ut quantum pi¬
sumus intellegamus elsi hoc nondum possumus. sint
ulla dubitatione credamus animam roctionalem non esse

Expanded text:
de lumine, ut omnes crederent per eum. non erat ille lumen, de lumine, ut omnes crederent per eum. non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. tantus enim homo debuit perhibere testimonium de illo, qui non tantum homo uerum, etiam deus erat, ut in natis mulierum. nemo exsurgeret maior Iohanne Baptista; sic enim ille, cui maior Iohannes testimonium perhibebat, intellegeretur hoc esse maior, quo non tantum homo sed etiam deus erat. lumen ergo et Iohannes sed tale lumen, quale testimonium perhibet ipse dominus dicens: Ille erat lucerna ardens et lucens, quod et disci-, pulis suis dixit: Vos estis lumen mundi; atque ut ostenderet quale lumen, secutus adiunxit: Nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt; sic luceat lumen uestrum coram hominibus. istae similitudines datae sunt, ut, quantum possumus, intellegamus uel, si hoc nondum possumus, sine ulla dubitatione credamus animam rationalem non esse
Abbreviated transcription (Latin):
factum est nihil quod factum ẽ in ipsouita erat :¬
etuitaerat lux hominum: Edux intenebris luc&. Ettene¬
brȩ eam non conp̃henderunt: Hicergo ds̃ uerbumdĩ per
quod facta sunt omnia. filiusdĩ est. in commutabiliter ma¬
pens ubiq p̃sens. nullo lausus loco: Nec pastilit̃ ꝑcunc¬
tadiffusus tam quam minorem pastem habeat inminore
loco & in maiorȩ maiorem sedubiquetotus: At querta
Nonabsens &iammentibus impiorum quamuis eum non
uideant: sicut necistalux uid&ur oculis p̃sentata cȩcorum:
luc& ergo & in tenebris talibus: quales a postolus signisicit
ubidicit: fuistis enim aliquando tenebrȩ: nuncautemlip
in dño. Sed eccmtales tenebrȩ non conp̃henderunt : Susa¬
pit itaque hominem quem uidere homines poterant:
Sednehomo xp̃s eo ipso quoui sibiliter apparebat noncrae¬
r&ur &df tantum que illi tribuer&ur quantum homine
cellentissimȩ gractiae atques apientiȩ: Ideo fuithomo missull
cui nomen erat iohannes: : Hicuenit ut testimonium ꝑhiben

Expanded text:
ctum est. in ipso uita erat et uita erat lux hominum et lux in tenebris lucet et tenebrae eam non comprehenderunt. hic ergo deus, uerbum dei, per quod facta sunt omnia, filius dei est incommutabiliter manens. ubique praesens, nullo clausus loco nec partiliter per cuncta diffusus, tamquam minorem partem habeat in minore loco et in maiore maiorem, sed ubique totus atque ita non absens etiam mentibus impiorum, quamuis eum non uideant, sicut nec ista lux uidetur oculis praesentata caecorum. lucet ergo et in tenebris talibus, quales apostolus significat, ubi dicit: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino; sed eam tales tenebrae non comprehenderunt. Suscepit itaque hominem, quem uidere homines poterant, sed ne homo Christus eo ipso, quo uisibi.iter apparebat, non crederetur et deus tantumque illi tribueretur quantum homini excellentissimae gratiae atque sapientiae. ideo fuit homo missus a deo, cui nomen erat Iohannes. hic uenit, ut testimonium perhiberet
Abbreviated transcription (Latin):
lium quae ꝓf&ice gubernabant: Cumautem uenit ple¬
uitudo temporis ut gratia quȩ occultabatur in u&ere testa¬
mento iamreuelar&ur innouo misit ds̃ filium suum factũ
ex muliere: quo nomine ꝓpri&ate haebraeicȩ linguȩ. omnis
femina nuncupatur: siue uiro intacta siueiam mixtce..
Quemautem filiummiserit fierique ex muliere uoluerit. quantus
illeds̃ sit quihanchumilitatem ꝓsalute fidelium suscipe redig¬
natus fuerit: ut agnoscas Nuncattende euangł: In princi¬
pio eraet uerbum: & uerbum erat apud dm̃: & ds̃erat uerbum:
Hocerat in principio apud dm̃: Omni a ꝑ ipsum facta sunt

Expanded text:
lium, quae prophetice gubernabant. Cum autem uenit plelium, quae prophetice gubernabant. Cum autem uenit plenitudo temporis, ut gratia, quae occultabatur in uetere testamento, iam reuelaretur in nouo, misit deus filium suum factum ex muliere, quo nomine proprietate Hebraicae linguae omnis femina nuncupatur sine uiro intacta siue iam mixta. quem autem filium miserit fierique ex muliere uoluerit, quantus ille deus sit. qui hanc humilitatem pro salute fidelium suscipere dignatus fuerit, ut agnoscas, nunc adtende euangelium: In principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suum donumesse. necaliunde nisi abipso sperar
opostere prioribus sȩculi temporibus dispensandum iu¬
dicauit testamentum u&us: quod ꝑtiner& ad hominẽ
u&erem a quoistauitae necesseest incipiat: Sedillę
felicitates patrum: dĩ benefitio conicessȩ p̃dicantur
munera in manifesto ꝓmittebantur
& tribuebantur: In occulto autem illis omnibus rebus
nouum testamentum figurate p̃nunciabatur
Et capiebatur intellegenti a paucorũ. Quos eademgni
ꝓf&ico munere dignos feceraet
bant uero ad testamentum nouuminam & quando tt¬
poralem felicitatem agebant a&ernam ueram
et praeferendam intelligebant : & istamministrabaNt in mrsterio
ut illam consequerentur in premio: et siquando patiebant᷑ ad uersa.
adhoc patiebantur. ut euidentissimo diuino adiutorio liberati.
Clarificarentdm̃ bonorum omnium largitorem. Non solum
sempiternorum quae piesperabant. uerum &iam tempora¬

Expanded text:
tatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari tatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere prioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamentum uetus, quod pertineret ad hominem ueterem, a quo ista uita necesse est incipiat. sed illae felicitates patrum dei beneficio concessae praedicantur munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus nonum testamentum figurate praenuntiabatur et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere dignos fecerat. bant uero ad testamentum nouum. nam et quando temporalem felicitatem agebant, aeternam ueram et praeferendam intellegebant et istam ministrabant in mysterio, ut illam consequerentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo diuino adiutorio liberati glorificarent deum bonorum omnium largitorem non solum sempiternorum. quae pie sperabant, uerum etiam tempora
Abbreviated transcription (Latin):
tionali creatura usque ad in fimum corpus. Itabene in his
agit animarationalis. si ordinem seru&: Et distinguen¬
do eligendo pendendo: subdat minora maioribus: cor¬
poralicc spiritalibus Inferiora superioribus. tempo¬
ralice sempiternis Nesuperiorum neglectu & app&¬
tu inferiorum quoniam hincsit ipsad &erior
Et se & corpussuum mittatim peius: Sed potius ordinatea
caritate. se&corpussuum conuestat inmelius. Cumenim
sinom̃s substantiȩ naturaliter bonȩordo in eis laudatus
honoratur: Puersitas culpata damnatur: Nec efficit am¬
ma ꝑuerse u tens creaturis : ut ordinationem effugiat erato¬
toris: Quoniam si illamale uti turbonis: ille beneuntur
&iammalis: Ecꝑ hoc illaꝑuersebonis utendo fitmala
Illeordinate &iam malis utendo ꝑman& bonus: Quieni
iniuste se ordinat impeccatis: iuste ordinatur in poenis.:
Uolensita queds̃ ostendere &iam t̾renã temporalem que felie¬

Expanded text:
tionali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his tionali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neglectu et appetitu inferiorum, quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint omnes substantiae naturaliter bonae, ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bonis, ille bene utitur etiam malis ac per hoc illa peruerse bonis utendo fit mala, ille ordinate etiam malis utendo permanet bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, iuste ordinatur in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque felici
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptates : Nihil amplius ual&: sed postece quã
uenerit in a&atem quam eoractionis usus euigil&.
Poterit adiuta diuinitus uoluntate. eligere alteram uitam
Cuius inmente gaudium est. cuius interna atq & na felicitas : Inẽ
quippe homini anima rationalis.: Sedinter est eiusdem rationis
usum: quo nam potius uoluntate conuestat: utrum ad bona
exterioris & inferioris : an adbona interioris superio¬
risquenaturae : Idest utrum ut fruat᷑ corpore & tempore.
anut fruat᷑ diuinitate atque a &ernitate : Inquacdam quip¬
pemedi &ate posita est : In frasehabens corporalem creatu¬
raem supracse autem sui & corporis treatorem.: Potestigit᷑
animarationalis. &iam̃ temporali & corporeli feli citate
beneuti: Sinon sedederit creature creatare neglecto
Sedeam potius felicitatem fecerit serui recreatori
qui & ipsam suae bonitatis abundantissima lcrgitatedonaũ
Sicutenim bona sunt omnia quae creccuit ds̃ ab ipscent¬

Expanded text:
uoluptates, nihil amplius ualet. sed posteaquam uoluptates, nihil amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet, poterit adiuta diuinitus uoluntate eligere alteram uitam, cuius in mente gaudium est, cuius interna atque aeterna felicitas. inest quippe homini anima rationalis, sed interest, eiusdem rationis usum quonam potius uoluntate conuertat, utrum ad bona exterioris et inferioris an ad bona interioris superiorisque naturae, id est, utrum ut fruatur corpore et tempore, an ut fruatur diuinitate atque aeternitate. in quadam quippe medietate posita est infra se habens corporalem creaturam supra se autem sui et corporis creatorem. Potest igitur anima rationalis etiam temporali et corporali felicitate bene uti, si non se dedent creaturae creatore neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit seruire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa ra
Abbreviated transcription (Latin):
quinque uirgines stultȩ quaeue sapientes. & quȩsint
tenebre exteriores. & quo modo intellegendũ sit. uer¬
bum caro factum est: Haesunt ceste quin que tambre¬
uiter a me commemoratȩ quam abste ꝓposite quȩsti
ones: ꝓindesiplac& addamus & sextam. & illuo
potissimũ requiramus¬
quȩ sit gratice testamentinoui
Hcenc illȩ om̃s intueantur. Et in hanc uto postune quic¬
que potuerit o pussuũ conferat nobis Non coscilus
ordine quo eas & tuꝓposuisti &ego recolui. Sedunaq¬
que cum fuerit necessaria. uelut uocata respondeat
&offitium sui operis impleat: Ergo itanascatur ex¬
dium: Est quȩdam uita hominis carnalibus sensib
implicata: gaudiis carnalibus dedita: Carnalem fug¬
tans offensionem. uoluptatemq consectans. hu¬
iusuite felicitas. temporalis est: Ab hac uita
cipere
necessi tatis est: in eccꝑsistere uoluntas
Inhac quippe exutero matris in fans funditur: Huius
offensiones quantum potest refugit. huius app&it

Expanded text:
ltae quaeue sapientes et quae sint tenebrae exteriores et quo modo intellegendum sit: Verbum dei caro factum est. hae sunt certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae ones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramuit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, uque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum potest, refugit, huius appetit
Abbreviated transcription (Latin):
Longeomnino: longe sealit̃¬
quã ut manichei desipiunt ueritas hab&. Sed quo
sermoiste nr̃ multum ꝓcessit longius quam putabam.
hicfinem libro faciãmus: in quo memineris uolo. Noni
memanichaeos coepis serefellere. &illas nugas. nondu
in uasisse nequedeipsa catholica magnum aliquid an¬
ruisse: Sed uoluisse tantum modo erueretibi si pose
falsam opinionem deueris xp̃ianis. malitiose autim¬
perite nobis insinuatam &erigere ad magna quȩ dan
& diuinadis cenda: quarchoc uolumen itasese habeat
Placatiore autem animotuo facto. ero fortasse incde

Expanded text:
longe omnino, longe se alitelonge omnino, longe se alitenon ut Manichaei desipiunt, ueritas habet. sed quoniam sermo iste noster multum processit longius quam putabam, hic finem libro faciamus: in quo memineris uolo nondum me Manichaeos coepisse refellere et illas nugas nondum inuasisse neque de ipsa catholica magnum aliquid aperuisse, sed uoluisse tantummodo eruere tibi, si possem, falsam opinionem de ueris christianis malitiose aut inperite nobis insinuatam et erigere ad magna quaedam et diuina discenda. quare hoc uolumen ita sese habeat; placatiore autem animo tuo facto ero fortasse in ce
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & alia multamedo cuit ecclesia catholica. quo
illi homines ex sangues cor poribus. sed crassimentib
acspirare non possunt : Dm̃ non esse corporeum.
Nullcc̃eius pastem corporeis oculis posse sentiri.
Nihil desub stantia eius atquenatura. ullo modo esse
uiolabile autcom mutabile: aut com positium autfictũ:
quȩ simihi concedis: Non enim aliter dedõ sentiun dumẽ:
Omni a illorum machi namenta subuersa sunt: illud
uero quo modo sit: ut nec ds̃ malum genuerit aut fe¬
cerit. nec ulla sit fueritue umquam natura atque
substantia quam non ds̃ aut genuerit. aut fecerit
ettamen amalo nos liber&: tam necessariis yctionib
apꝓbatur. ut dubitare omnino non possit p̃sestim¬
p̃sestim
tibi atquetalibus. sitamen bono ingenio pi&ces & pax
que dammentis accedat: sinequa d& centis. rebus
nihil prorsus intellegi potest: & non hicfama defu¬
moest & nescio qua fabella ꝑsica: cuisatis est
aurem ac commodare. & animum non subtilem

Expanded text:
sed et alia multa me docuit ecclesia catholica, quo sed et alia multa me docuit ecclesia catholica, quo illi homines exangues corporibus, sed crassi mentibus aspirare non possunt: deum non esse corporeum, nullam eius partem corporeis oculis posse sentiri, nihil de substantia eius atque natura ullo modo esse uiolabile aut commutabile aut compositicium aut fictum ; quae si mihi concedis — non enim aliter de deo sentiendum est —, omnia illorum machinamenta subuersa sunt. illud uero quomodo sit. ut nec deus malum genuerit aut fecerit nec ulla sit fueritue umquam natura atque substantia, quam non deus aut genuerit aut fecerit, et tamen a malo nos liberet tam necessariis rationibus adprobatur, ut dubitari omnino non possit, praesertim tibi atque talibus, si tamen bono ingenio pietas et pax quaedam mentis accedat, sine qua de tantis rebus nihil prorsus intellegi potest. et non hic fama de fumo est et nescio qua fabella Persica. cui satis est aurem adcommodare et animum non subtilem,