comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisum delectant magis bona dm̃ sicut illa
que cruciant mala. Gilr in sonis ⁊ canticis
bus quo que amplius olfactum delectant
mala nominantur słr in gustu ⁊tactuin¬
illi bona eent omĩa Sigͦ corporalia bonad
omĩa ad corpus hominis resecuntur. qñ¬
ta putanda est excellencia anime rõnalis
que in estimabili dignitate ip̃o corꝑesrĩor
ĩuenitur: Qratuor itaq getiera dist̃gũ¬
tur uera bona ⁊uera mala: non liera bon
⁊ nõ uera mala. Uera mala homo facit nõ
uera mala homo patitur. uera mala sũt
ĩ dpa. non uera mala sunt in peria. Sccip¬
tũ ℥. Si est malum ĩ ciuitate quod dñs
non fecerit. Quod ad culpam hoĩ ÷ hõfac᷑.
homo culpam facit. deus penam. Culꝑa uetũ
malũ est. pena non uerum malũ. Uide dis¬
pares factores. Deus facit uerum bonũ.
homo nõ uerũ bonũ. Nursus homo uer̃
malum facit deus non uerum. Sicut ulł̾m
malum ÷ intus ad chpam quod homo nõ
facit: ita nullum malum est foris ad penã

Expanded text:
visum delectant magis bona dicuntur, sicut illa quae cruciant, mala. Similiter in sonis et canticis bus quoque quae amplius olfactum delectant mala nominantur. Similiter in gustu et tactu inilli bona essent omnia. Si ergo corporalia bona omnia ad corpus hominis referuntur, quanta putanda est excellentia animae rationalis, quae inaestimabili dignitate ipso corpore superior invenitur? Quatuor itaque genera boni distinguuntur, vera bona et vera mala, non vera bona et non vera mala. Vera mala homo facit; non vera mala homo patitur. Vera mala sunt in culpa, non vera mala sunt in poena. Scriptum est: Si est malum in civitate quod Dominus non fecerit . Quod ad culpam homini est, homohomo culpam facit, Deus poenam. Culpa verum malum est, poena non verum malum. Vide dispares factores. Deus facit verum bonum, homo non verum bonum. Rursus homo verum malum facit, Deus non verum malum. Sicut nullum malum est intus ad culpam quod homo non facit, ita nullum malum est foris ad poenam
Abbreviated transcription (Latin):
moderatam edacitatem scomachiis onera¬
tut. Ex non ucro malo non uerũ malum
nascitur. sicut qñ expena corporis infinitas
corporał genetatur. Item ex nõ uero malo
non uerum bonũ oritur: sicut qñ ex pena
corporis sanitas corporał generatur. Si . n
pena malum est in amaritudine pocionis:
sanitas bonũ ÷ in adeptione curacionis.
Ex ueto item bono non uerum bonũ ⁊ñ uerũ
malum oritur: sicut qñ ex ꝯtinencia m̃tis.
⁊ corpus ab edendi suꝑfluitate cohibitũ
in sua sanitate cõseruatur. ⁊ caro ꝑ absti¬
nenciam macerataĩpsa ⁊̃ boni oꝑis execu¬
tione affligitur. Ex uero siłr malo nõ uer̃
bonum ⁊ non uerum malũ oritur: qñ id
qd̃ ꝯtinencia fac̾e dicimꝰ idem ip̃m siũ in

Expanded text:
moderatam edacitatem stomachus oneramoderatam edacitatem stomachus oneratur. Ex non vero malo non verum malum nascitur, sicut quando ex poena corporis inon vero malo non verum bonum oritur, sicut quando ex poena corporis sanitas corporalis generatur. Si enim poena malum est in amaritudine potionis, sanitas bonum est in adeptione curationis. Ex vero item bono non verum bonum; et non verum malum oritur, sicut quando ex continentia mentis et corpus ab edendi superfluitate cohibitum in sua sanitate conservatur, et caro per abstinentiam macerata, ipsa etiam boni operis exsecutione affligitur. Ex vero similiter malo non verum bonum et non verum malum oritur, quando id, quod continentia facere dici
Abbreviated transcription (Latin):
qr illo melius ÷ ħ qd̾ licet in se bonũ nõ sit
ad aliud tñ bonũ ÷. Quia .ii. ex eo mañs
bonũ z. ip̃m esse melius est: qr melius ÷ qd̃
ex ip̃o . Alñ autem ex uero bono uerum
bonũ nascitur. sicuc qñ ex una uirtute a¬
lla uirtus procteatur. Alñ ex uero bonoue¬
rum malum oritur.: sicut qͥñ animus ge u¬
tute per suꝑbiam inflatur. Nursũ ex uero
malo uerum malum nascitur. qñ ex uno
uicio aliud procreatur. Item ex uero malo
uerum honum oritur. sicut qñ ex cłpa hui¬
litas oritnt. ⁊duo fuerunt phariseus ⁊ pu¬
blicams. Unus iustus. alter pectator. Ex
iusticia pharisei orta est elatio: ex ĩiustĩa
publicani humiliatio. Illic ex uero bonoue¬
rum malũ: hic ee ucro malo uerũ bonũ.
Idem ex nõ uero bono nõ uerũ bonũ nas¬
fitur sicut qñ ex fomenco corporis sanitaͦ
corporalis comparatur. Nursum ex nõ u̾o̾
bono non uerum malum nascitur. sicut
qñ ex dulcedine cibi faucib irritatis per im¬

Expanded text:
quia illo melius est hoc quod, licet in se bonum non sit, ad aliud tamen bonum est. Quia enim ex eo majus bonum est, ipsum esse melius est, quia melius est quod ex ipso est. Aliquando autem ex verbo bono verum bonum nascitur, sicut quando ex una lia virtus procreatur. Aliquando ex vero bono verum malum oritur, sicut quando animus ex virtute per superbiam inflatur. Rursum ex vero malo verum malum nascitur, quando ex uno vitio aliud procreatur. Item ex vero malo verum bonum oritur, sicut quando ex culpa humilitas oritur. Duo: fuerunt Pharisaeus et publicanus, unus justus, alter peccator. Ex justitia Pharisaei orta est elatio; ex injustitia publicani, humiliatio. Illic ex vero bono verum malum; hic ex vere malo verum bonum. Item ex non vero bono non verum bonum nascitur, sicut quando ex fomento corporis sanitas corporalis comparatur. Rursum ex non vero bono non verum malum nascitur, sicut quando ex dulcedine cibi faucibus irritatis per im
Abbreviated transcription (Latin):
autem corpus unum albũ suł ⁊ nigr̃ eẽ
Et quecumq ꝯͣria erant in uno solo esse nõ
poterant. Itaq si unũ quodꝰq solum factũ
ess om̃e quod est. preter unũ non ess. Rõ
autem ꝯtrarioꝵ. ꝯtraria non est. ⁊idcuto
liatura. młtiplex est tũ sapĩa. sic̃ stabilis
t̾ũtato ⁊ mobił subtilitate ħ gͦ spc qñse¬

Expanded text:
autem corpus unum album simul et nigrum esse. autem corpus unum album simul et nigrum esse. Et quaecunque contraria erant, in uno solo esse non poterant. Itaque si unum quodcunque solum factum esset, omne quod est praeter unum non esset. Ratio autem contrariorum contraria non est; et idcirnatura, multiplex est tamen sapientia, sicut stabilis veritate et mobilis subtilitate.
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ autem ħlum̃ uides. totũ per ip̃m ui¬
des. ⁊ totũ in ipõ uides. ⁊ totũ quod in ipo
uides ip̃m quod uides. Tale lumen spale
canticũz. Qerunt ocłi gaudium suũ ue¬
uit bonũ ħ: ⁊ dicit lumen suũ. Querunt
aures gaudiũ suũ: uenit bonũ ħ ⁊ dicit
canticum suũ. Auditũ fuit canticum quod¬
dam nouũ: ut ⁊ suauitas ⁊ nouitas iocun¬
ditatem augerent Ouauitas ad delecta¬
tionem. nouitas ad admirationem. ⁊ in¬
fusum est aurib gaudiũ suũ. ⁊ dic̃ bonũ
ħ querite me hoc sum ego. Clamãt fauces
⁊ dicit sapor sũ. nares: ⁊ dicit odor sũ. Cactꝰ
⁊ respondet suauitassum. Ego totum sũ.
⁊ totum quod sum bonũ sum. ⁊ qui me ht
totũ ht̃. Non poterat corporea natura spi¬
ritualem ꝑfectionem emulari. ut ĩ uno
omĩa continer. Propterea młta corpora
fi̾ necesse erat. ut quod non poterant per
se singła. simł fac̾ent uniũsa. Si ãlbum
solum fc̃m ess nigrũ non ess. Nõ pot̾at

Expanded text:
 lumen vides, totum per ipsum vides, et totum in ipso vides; et totum quod in ipso vides, ipsum est quod vides. Tale lumen est spicanticum est. Quaerunt oculi gaudium suum; venit bonum hoc, et dicit: Lumen sum. Quaerunt aures gaudium suum; venit bonum hoc et dicit: Canticum sum. Auditum fuit canticum quoddam novum, ut et suavitas et novitas jucunditatem augerent: Suavitas ad delectationem, novitas ad admirationem. Et infusum est auribus gaudium suum et dicit bonum hoc: Quaerite me, hoc sum ego. Clamant fauces, et dicit sapor: Sum; nares, et dicit odor: Sum; tactus, et respondet suavitas: Sum. Ego totum sum; et totum quod sum bonum sum; et qui me habet totum habet. Non poterat corporea natura spiritualem perfectionem aemulari ut in uno omnia contineret. Propterea multa corpora fieri necesse erat ut, quod non poterant per se singula, simul facerent universa. Si album solum factum esset, nigrum non esset. Non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
ad sũmũ bonũ. Caidesi uere bonũ: quod boñ
est ad uere bonũ. Quid est bonũ eẽ ad illud:
Prodesse ad illud. Quod ꝯuercit ⁊ ducit ad iͨ
⁊ sinon ducit cõducit tñ. Si ꝑtodest ad illd̾. duc̃
Siprocest illi conducit. Spãlia bona ad sum¬
mũ suũ ducunt qr prosunt ad illud. Coͣrlia
bona ad sũmũ suũ conducunt. qr prosunt
illi. Naid est malũ: quod malũ ÷ ad sũmum
bonũ. Quid est uerĩ malũ: quod malũ est
ad uerum bonũ. Qr uidest malũ ẽẽ ad boniĩ:
siocere illi. uł nocere ad illud. ¶ roid est no¬
cere ad illud: fac̾e ut illud amittatur. uel
fac̾e ut non obtineatur. Ergo corlia bona
omĩa ⁊ mala. ideo bona sunc uł mala: quia
bono quod sũmũ ad illa prosunt uł nocẽt
Sp̃alia autem bona omĩa ⁊ mala. ido bona
uel mala sunt qr ad bonũ quod sũmũ est
ad illa prosunt uł nocent. ⁊tantũ utrimq
bona sunt uł mala. qͣnͣtũ prosunt uł nocẽt

Expanded text:
ad summum bonum. Quod est vere bonum? quod bonum est ad verum bonum. Quid est bonum esse ad illud? prodesse ad illud. Quod convertit et ducit ad illud; et si non ducit conducit tamen. Si prodest ad illud, ducit. Si prodest illi, conducit. Spiritualia bona ad summum suum ducunt, quia prosunt ad illud. Corporalia bona ad summum suum conducunt, quia prosunt illi. Quid est malum? quod malum est ad summum bonum. Quid est verum malum? quod malum est ad verum bonum. Quid est malum esse ad bonum? nocere illi vel nocere ad illud. Quid est nocere ad illud? facere ut illud amittatur, vel facere ut non obtineatur. Ergo corporalia bona omnia et mala ideo bona sunt vel mala, quia bono quod summum est ad illa prosunt vel nocent. Spiritualia autem bona omnia et mala, ideo bona vel mala sunt, quia ad bonum quod summum est ad illa, prosunt vel nocent; et tantum utraque bona sunt vel mala, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯtrarius ÷ sũmo bono. hic negat sũm̃bonũ
⁊ est pharao .i. negans eum. Q uid ÷ ꝯtrariũ
uero bono. nͥ uerũ malũ. ⁊ nõ uero bono nͥ
nõ uerũ malum: Ecce gͦ constituanꝰ tres
pharaones coutra tres deos. Moysi aduer¬
satur tẏrannus egiptius. homini mũdu
deo dẏabolus. Primus crudelitate. secund̾
adu̾sitate tertius iniquitate. Primus seui¬
siam. Scd̃s penam. tercius maliciam oppõit.
Int̾iorem uitam ĩ anima extinguere conat᷑
iuiquitas. exteriorem uitam ĩcorpore. ext̃¬
guere conatur mortalitas. Moysi uitam
conatur extinguere pharaonis crucelita᷑
In hiis omib ꝯtradictiones sunt. Sunt gͥ
duo sũma bona. unũquodq in suo ordine
ip̃e sp̃ale bonum est. In coͣrlib bonis homo sũ¬
mũ bonũ ÷ ĩqͣnͣtũ ip̃e corpus ÷. ⁊ sup̃ corͣlia
omĩa conditus ÷. ⁊ omĩa corporalia q̃ fc̃a
sunt pp̃ ip̃m fc̃a sunt Sicut engo sp̃alia boͣ
omĩa ad ĩllud bonĩ referuntur quod in suo

Expanded text:
trarius est summo bono, hic negat summum bonum, et est Pharao, id est negans eum. Quid est contrarium vero bono nisi verum malum? Et non vero bono, nisi non verum malum? Ecce ergo constituamus tres Pharaones contra tres deos. Moysi adversatur tyrannus Aegyptius, homini mundus, Deo diabolus. Primus crudelitate, secundus adversitate, tertius iniquitate. Primus saevitiam, secundus poenam, tertius malitiam opponit. Interiorem vitam in anima exstinguere conatur iniquitas; exteriorem vitam in corpore exstinguere conatur mortalitas. Moysi vitam conatur exstinguere Pharaonis crudelitas. In his omnibus contradictiones sunt. Sunt igitur duo summa bona, utrumque in suo ordine. iam et ipse spirituale bonum est. In corporalibus bonis homo summum bonum est, in quantum ipse corpus est et supra corporalia omnia conditus est, et omnia corporalia quae facta sunt propter ipsum facta sunt. Sicut ergo spiritualia bona omnia ad illud bonum referuntur quod in suo
Abbreviated transcription (Latin):
corporali bona ad hoĩem referuntur qiͣ
ad sumitiũ siũ. Sp̃alia bona que in cog¬
nitione ueritatis ⁊ amore bonitatis ꝯsistũt
ad deum referuntur uelut ad sũmũ suum.
Corpalia bona ad hoĩem bonasũt. qr hoĩs
bona sunt. Sp̃alia bona ad deũ bonast nõ qr
dei bonasunt. s qr exdeo bona sunt. Ista ab
homine bona non sunt s homini bona sunt.
eiũ extra ip̃m bonũ ÷ ab ip̃o quidem bonũ est.
Q ip̃i bonũ nõ ÷. quisolus ip̃e bonũsuũ ẽ. Oẽ
tũ bonũ idõ bonũ÷. qr ad sũmũ suũ bonũ bo
nũ ⁊ in tantũ bonũ est qͣntũ ad ip̃m bonũ¬

Expanded text:
referuntur quasi ad summum suum; spiritualia bona quae in cognitione veritatis et amore bonitatis consistunt, ad Deum referuntur, velut ad summum suum. Corporalia bona ad hominem bona sunt, quia hominis bona sunt. Spiritualia bona ad Deum bona sunt; non quia Dei bona sunt, sed quia ex Deo bona sunt. Ista ab homine bona non sunt, sed homini bona sunt; enim extra ipsum bonum est ab ipso quidem bonum est, sed ipsi bonum non est, qui solus ipse bonum suum est. Omne tamen bonum ideo bonum est, quia ad summum suum bonum bonum est, et in tantum bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cum illo aũ ꝯuenire ĩuenitur ⁊ rectum
eẽ. aũ discrepare ab illo ⁊ esse distorcum. Ox
aut̃ iudicatur sm id quod distorcũ est ñ
non dubitatur. Itaq ĩ sola rectitudine
certũ iudicium est. qr quod ꝯuenit cũilla
semꝑ rectũ esse necesse÷. ⁊ quod discodat
abilla. nũqͣm rectũ cẽ potest. Si ꝯͦ rect¬
cudo regula est omĩs iudicii. sm illã utiq
rectitudinem rectissime omr̃a iudicantur
a qua per quam que recta sunt omina.
⁊ formantur ut recta sint ⁊ probantur si
sint. Que est autem sũma recticudo: nsi
sũmaueritas ⁊ sũma bonitas: Sũmaue¬
ritas regula onuĩs u̾itatis sũma bonitas
regła omĩs bonicatis. Om̃e gbonũ indi¬

Expanded text:
quoniam cum illo aut convenire invenitur et rectum quoniam cum illo aut convenire invenitur et rectum esse, aut discrepare ab illo et esse distortum. Quod autem judicatur secundum id quod distortum est, stnon dubitatur. Itaque in sola rectitudine certum judicium est, quia quod convenit cum illa, semper rectum esse necesse est; et quod discordat ab illa, nunquam rectum esse potest. Si ergo rectitudo regula est omnis judicii, secundum illam utique rectitudinem rectissime omnia judicantur a qua et per quam quae recta sunt omnia et formantur ut recta sint, et probantur si sunt. Quae est autem summa rectitudo nisi summa veritas et summa bonitas? Summa veritas regula omnis veritatis. Summa bonitas regula omnis bonitatis. Omne igitur bonum judi
Abbreviated transcription (Latin):
cũm fłm. in quo ⁊ malũ bonũ ⁊ conũ
malum dr̃. Alius dicit bonũ est alius dicit
malũ. ⁊concendunt hoĩes errorib suis
excecati. qr sp̃m non hũt per quẽ de omũ
uero ⁊ omĩ bono iudicare debuerũt. Cũca
fecit bona in tempore suo. ⁊ mũdũ tradidit
disputacioni eoꝵ. Ideolitigant hoĩes cõten¬
dentes iudicio. ⁊ non possunt recte iudicare
debono: qr neq bonũ inueritate. neq uerum
in bonitate cognouerũt ⁊ qr uere nõ cog¬
noscunt quid sit bonũ. non possunt recte u¬
dicare de bono. Omĩs .i. qui aliquid iudicat
si̾n aliquid iudicat alioquin nich iudicã¬
tur nͥ aliud sit certũ ⁊ notum. cuiꝰ compara¬
tionesiũ collatione ip̃m quod dubiũ: dis¬
cernatur. Et ip̃m quidem sin quod alius
iudicatur qĩ regła ÷ ciu illud quod ex eius
comꝑacione iudicandũ ⁊. quodam modo cõ¬
fertur ⁊ coaptatur. Omne autem quod sũ
rectum iudicatur recto iudicio iudicatur

Expanded text:
cium falsum, in quo et malum bonum et bonum cium falsum, in quo et malum bonum et bonum malum dicitur. Alius dicit: Bonum est; alius dicit: Malum est; et contendunt homines erroribus suis excaecati, quia spiritum non habent per quem de omni vero et de omni bono judicare debuerunt. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum . Ideo litigant homines contendentes judicio, et non possunt recte judicare de bono, quia neque bonum in veritate, neque verum in bonitate cognoverunt. Et quia vere non cognoscunt quid sit bonum, non possunt recte judicare de bono. Omnis enim qui aliquid judicat, secundum aliquid judicat. Alioquin nihil judicatur, nisi aliud sit certum et notum, cujus comparatione sive collatione ipsum quod dubium est discernatur. Et ipsum quidem, secundum quod aliud judicatur, quasi regula est cui illud quod ex ejus comparatione judicandum est, quodammodo confertur et coaptatur. Omne autem quod secundum rectum judicatur, recto judicio judicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bus constat om̃e bonum sicut lumen istud
corporeũ duo in se h̃t. splendorem ⁊ ardorem
⁊ ꝑsplendorem qͥdem illũare. ꝑ ardorẽaut̃
accend̾e uł caleface̾ ht sic sũmũ bonũ men¬
tem quam replet ⁊ ad cognitõnem u̾itatis
illiũat ⁊ ad amorem bonitatis inflammat.
Utrũq ministrat sp̃c unus. cognitionẽscił
⁊ dilectionem. Gognitio prestat iudiciũ
u̾itatis. dilectio p̾restat iudiciũ bonitati
In utroq errant homines. ¶oidam ex
rant in iudicio u̾itatis excecati ꝑ ignoran¬
siam. qͥdam ertant ĩ iudicio btuũtatis ex¬
cecati ꝑ maliciam. Qid est malicia: uo¬
luntas mala. In uolũtate mala dilectio
mala. Sicut.n. bona dilectio mentem illi¬
minat: sic dilectio mala mentem excecat
Omihonum bonũ uidetur quod diligit.
malum dicũt qui bonũ odiũt sruit est
dilig̾e̾: Approbare. Qui approbat laudat
⁊bonũ pucat quos probat ¶roid est odire
Improbare ⁊ malum putare. H oc ⁊ ĩudi¬

Expanded text:
bus constat omne bonum. Sicut lumen istud bus constat omne bonum. Sicut lumen istud corporeum duo in se habet, splendorem et ardorem, et per splendorem quidem illuminare, per ardorem autem accendere vel calefacere habet, sic summum bonum mentem quam replet et ad cognitionem veritatis illuminat, et ad amorem bonitatis inflammat. Utrumque ministrat spiritus unus, cognitionem scilicet et dilectionem. Cognitio praestat judicium veritatis, dilectio praestat judicium bonitatis. Inecati per ignorantiam, quidam errant in judicio bonitatis excaecati per malitiam. Quid est malitia? voluntas mala. In voluntate mala dilectio mala. Sicut enim bona dilectio mentem illuminat, sic dilectio mala mentem excaecat. Omni homini bonum videtur quod diligit. malum dicunt quod bonum odiunt. Quid est diligere? Approbare. Qui approbat laudat, et bonum putat quod probat. Quid est odire? Improbare et malum putaro, hoc est judi
Abbreviated transcription (Latin):
ocło contemplationis uidet ⁊ ca que uident
ocło rõnis ⁊ea que uidentur ocło catns.
qr in suꝑiorib inferiora cognoscuntur ͥ
autem uidet ocło rõnis. ea quidem que uidẽ.¬
tur ocło carnus uidet. s non siłł cã quẽ uden¬
tur ocło ꝯtemplacionis uidet ¶Dno ocło
carnis uidet ex eo nec ea uidet que uidentur
ocło contemplacionis. nec ea q̃ uidentur ocłe
rõnis. Propterea gͥ spiritał diuidicat oĩa.
qr sicut per ocłm contemplationis ea uid
que in deo sunt ita ꝑoculum rõnis ꝯtem¬
platione illuminatam eauidet q̃in aĩmo
sunt ⁊ ꝑ ea ⁊mn eis eã quo que in mundo
sunt. . ui gͦ omĩa uidec deomĩb iudicare
potest: qr nich ab eius iudicio subtrahitur
a cuius coguitione nichil occltatur. Sic
itaq spiritał diuidicat omĩa. Quid ⁊ oĩaꝰ
Omnem u̾itatem sapĩa: omnem bouita¬
tem exꝑiencia. Per sapĩam iudicat omnẽ
u̾tatem. ꝑ eeꝑitnciã iudicat om̃em boni¬
tatem. Duo sunt uerũ ⁊ bonũ. ⁊ in hiis duo¬

Expanded text:
o contemplationis, videt et ea quae videntur oculo rationis et ea quae videntur oculo carnis, quia in superioribus inferiora cognoscuntur. Qui autem videt oculo rationis, ea quidem quae videntur oculo carnis videt; sed non similiter ea quae videntur oculo contemplationis videt. Qui vero oculo carnis videt, ex eo nec ea videt quae videntur oculo contemplationis, nec ea quae videntur oculo rationis. Propterea igitur spiritalis dijudicat omnia, quia sicut per oculum contemplationis ea videt quae in Deo sunt, ita per oculum rationis contemplatione illuminatum ea videt quae in animo sunt, et per ea et in eis ea quoque quae in mundo sunt. Qui ergo omnia videt, de omnibus judicare potest, quia nihil ab ejus judicio subtrahitur a cujus cognitione nihil occultatur. Sic itaque spiritalis dijudicat omnia. Quid est omnia? Omnem veritatem, sapientia. Omnem bonitatem, experientia. Per sapientiam judicat omnem veritatem. Per experientiam judicat omnem bonitatem. Duo sunt verum et bonum, et in his duo
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. S quid dicemusi Nõne sil ̃bonũ
deus est: Si ergo duo sumina hona stint
duo utq dii sunt. Et fortasse quod ait
dicitur. ubi ĩ sui generis bond sũmus iue¬
nitur. Nob̾ autem ait unus deus est
est nobis: Tendentib ad sũmũ bonũ ad
sũmũ bonũ tendentib unus ⁊. ad uerum
bonũ cendentib uerus ÷. In inferiob poĩti
quib ad uerũ bonũ ꝑuenire ñ datur alia
q̃tam sũma bona sunt. q̃ uere sũma nõ st̃.
⁊ idõ uera non sunt sũmatñ iusu gradu ⁊
ordĩe constitu  ⁊ quod cuiq sunimũ est
h ĩlli deus .℥. scre inquit dũi pharaoni cõ¬
sticui te.scce duo .dii. ĩmotres. Moxses ĩ
egipto. homo ĩm̃do. creator in celo. ⁊ ht̃
Unusqͥsq pharaonem suũ. ¶id est pha¬
monem: Negatorem ⁊ ꝯtradictorem..
Pharas interpretatur negans eum .i. deum.
Sũmũ bonũ negare. Deus .n. sũmũ bonũ÷

Expanded text:
bonum. Sed quid dicemus? Nonne summum bonum Deus est? Si ergo duo summa bona sunt, duo utique dii sunt. Et fortasse quod ait Deus dicitur, ubi in sui generis bono summus invenitur. Nobis autem ait, unus Deus est . Quid est nobis? Tendentibus ad summum bonum. Ad summum enim bonum tendentibus unus est. Ad verum bonum tendentibus verus est. Inferioribus positis quibus ad verum bonum pervenire non datur, alia quaedam summa bona sunt quae vere summa non sunt, et ideo vera non sunt, summa tamen in suo gradu et ordine constituta. Et quod cuique summum est hoc illi Deus est. Ecce, inquit, Deum Pharaonis constitui te . Ecce duo dii, imo tres: Moyses in Aegypto, homo in mundo, Creator in coelo. Et habet unusquisque Pharaonem suum. Quid est Pharaonem? Negatorem et contradictorem. Pharao interpretatur negans eum, id est DeSummum bonum negare. Deus enim summum bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sacit. Ipse spc̃ ip̃a est unctio. que cum
mentem detigerit de om̃ib doces Ip̃auna
est ⁊ docet de omib. Nec mitum si omĩa dog
qui omĩa continet. una sipĩa. ⁊ in ipsã
om̃a sũt. ⁊ omĩa in ip̃a non aliud sunt ꝙͣ
circo nõ unã sũt qi omĩa sunt. neq id̾o nõ
omĩa sunt qr unũ sunt. Parit̾ magnitudo
⁊ simplicitas. unitas ⁊ unuersitas. Unũ bon̾
est. ⁊m illo bono omne bonũ. Si uidere cu
ip̃m: Quesiuit ille ut uidere mereretur di¬
cens. Si ĩueni gr̃am auce de ostende nͥ ce ipm.
Sait Ego ostendam cibi om̃e bonũ uidete.
Ip̃m uidere peciit ⁊ ille om̃e bonũ se osten¬
surũ promisit Quasi aliud offerte uidet᷑
quam fuerat rogatus. s non aliud ÷. s ip̃m
idem. Ome bonũ ip̃e z. ⁊ ip̃m uidete om̃e boñ
uidere. Quał ergo putas est spẽs ista ĩqua
omis pulcritudo uidetur: Młtum tibi con¬
fert lumen ħ corporale qñ per ip̃m uides.
non tñ dotum confert. qr ⁊aliud uides. et

Expanded text:
acit. Ipse spiritus, ipsa est unctio quae, cum mentem tetigerit, de omnibus docet. Ipsa una est, et docet de omnibus. Nec mirum si omnia docet, quae omnia continet. Una est sapientia et in ipsa omnia sunt; et omnia in circo non unum sunt quia omnia sunt, neque ideo non omnia sunt, quia unum sunt. Pariter magnitudo et simplicitas: unitas et universitas. Unum bonum est, et in illo bono omne bonum est. Si videre cupipsum? Quaesivit ille ut videre mereretur, dicens: Si invenit gratiam ante te, ostende mihi teipsum. Et ait: Ego ostendam tibi omne bonum . Videte, ipsum videre petiit, et ille omne bonum se ostensurum promisit. Quasi aliud offerre videtur quam fuerat rogatus; sed non aliud est, sed ipsum idem. Omne bonum ipse est, et ipsum videre, omne bonum videre est. Qualis ergo putas est species ista in qua omnis pulchritudo videtur? Multum tibi confert lumen hoc corporale, quando per ipsum vides, non tamen totum confert, quia et aliud vides et
Abbreviated transcription (Latin):
opp̃sso regnũ in progenie selenci ꝑmãsit
Hec breuiter ad euidenciam lectionis distĩ¬
ximus. ut ea que sccipta sunt ut nõ legant᷑
aut intelligantur. Hec ueto cempora ma¬
chabeis insignia fuerũt. quoꝵ primꝰ iudas
zelo diuine legis accensus impetus grecor
forcit̃ propłsauit. quo mortuo ionathas
frater eius successit postremo sanguie ⁊
untuce germanus defuncto simone succes¬
sit ioħs. Huranus filius eius ⁊ post ioħem
filius eius aristobolus. ⁊ post arustobolũ alle¬
xander filius eius. postꝙs alexandra uxor es

Expanded text:
oppresso, regnum in progenie Seleuci permansit. oppresso, regnum in progenie Seleuci permansit. Haec breviter ad evidentiam lectionis distinximus, ut ea quae scripta sunt, aut non legantur, aut intelligantur. Haec vero tempora Machabaeis insignia fuerunt, quorum primus Judas, zelo divinae legis accensus, impetus Graecorum fortiter propulsavit; quo mortuo Jonathas frater ejus successit. Postremo sanguine et virtute germanus defuncto Symone successit Joannes Hircanus filius ejus, et post Joannem filius ejus Aristobolus, et post Aristobolum Alexander
Abbreviated transcription (Latin):
nũc bello ad r̃uicem uaria tempor a hũisse
leguntur. Ouas uicissitudines nͥ priuseoꝵ
gestis cognitis non facile discernes. Item ꝙ
inlibro machabeoꝵ legimus antiochum
atq demetriũ eorũq suctessores pregno
sirie ex aduerso pugnantes ip̃m q regñ
qiͣpaterno iure huic indeutrosq ueñdi¬
cantes sutellig̾e non poteris qua decausa
ftsi sit. uisi agnouis qualiter seleuchus
filius antiochi magni. rexsyrie moriẽs
successorem reliquerit antiochũ epifanẽ
frẽm suũ. Quo mortuo demetrius selenci
filius egressus ab ierte roma uenit ĩ sỹriã
ĩregnum uidel patris sui. Cuuis aduentu
comꝑto ex̾citus quicũ antiocho epifane fu
tiochi eupacoris cum creuiss exercitũ con¬
git. opp̃ssoq demetrio regnũ recepit pt
demetrius filius demecrii fugato alexan¬
dro potestatem ad se reuocauit. Deinde
tͥpho quidam partiũ alexandri filiũ quem
nutriendũ acceperat ocadit. s illo tamdem

Expanded text:
nunc bello ad invicem varia tempora habuisse nunc bello ad invicem varia tempora habuisse leguntur. Quas vicissitudines, nisi prius eorum gestis cognitis, non facile discernes. Item quod in libro Machabaeorum legimus, Antiochum atque Demetrium eorumque successores pro regno Syriae ex adverso pugnantes, ipsumque regnum quasi paterno jure hinc inde utrosque vindicantes, intelligere non poteris qua de causa factum sit, nisi agnoveris qualiter Seleucus filius Antiochi Magni, rex Syriae, moriens successorem reliquerit Antiochum Epiphaneum fratrem suum. Quo mortuo Demetrius Seleuci filius egressus ab urbe Roma venit in Syriam, in regnum videlicet patris sui. Cujus adventu comperto, exercitus quitiochi Eupalegit, oppressoque Demetrio regnum recepit. Post Demetrius filius Demetrii fugato Alexandro potestatem ad se revocavit. Deinde Tryphon quidam Partium Alexandri filium, quem nutriendum acceperat, occidit. Sed illo tandem
Abbreviated transcription (Latin):
parua in hiis diligenter considerancibus
dubitatio exoritur. DDicunt itaq hũc na¬
bugodonosor cambisem filium cp̃r iuaa¬
gendum. qui ꝓpt̃ea ab hebreis scd̃s nabu¬
nabugodonosor fc̃a imitans magͥnam in
filios isrł crudelitatem exerruit. ubi reliq
forsitan ꝯuenire potuissent. nͥ quod in libro
iudith legitur. uerbum fcm in domo nabu¬
godonosor amio .xii. regni eius cũ cambise
filius cyri nõ nͥ .uiii. anus regnasse perhi¬
betur. Uerum ĩ numũis młta mendacia sc̾ꝑ¬
studiosus lector moueri non deb. qr aliqͥs
est u̾tati appropinqͣsse illic ⁊ ubi non ꝯtm̃¬
git in toto illam comprehence. In libris ⁊
machabeoꝵ ⁊ in daniele q̃dam dicuntur
que non facile intellig̾e possis. nͥ cognonis
prius eos qui post algrandrũ maguũ ĩ rest¬
no syrie ⁊ egipti successerunt. In damelẽ si¬
quidem audis regem austri ⁊ regem aqloni
frequenter nominari. ubi per austrũ nichil

Expanded text:
parva in his diligenter considerantibus parva in his diligenter considerantibus dubitatio exoritur. Dicunt itaque hunc Nabuchodonosor Cambysem filium Cyri intelligendum; qui propterea ab Hebraeis secundus NabuNabuchodonosor facta imitans, magnam in filios Israel crudelitatem exercuit. Ubi reliqua forsitan convenire potuissent, nisi quod in libro Judith legitur verbum factum in domo Nabuchodonosor perhibeatur. Verum in numeris multa mendacia scristudiosus lector moveri non debet, quia aliquid est, veritati appropinquasse, illic etiam ubi non contingit in toto illam comprehendere. In libris etiam Machabaeorum et in Daniele quaedam dicuntur, quae non facile intelligere possis, nisi cognoveris primum eos qui post Alexandrum Magnum in regnum Syriae et Aegypti successerunt: In Daniele siquidem audis regem aquilonis frequenter nominari; ubi per austrum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ulta in scriptura sacra occurrunt que
rerum gestarum seriem ignorantibus
difficłtatem pariunt intelligendi. quem¬
admodũ ħ qued in libro iudicħ legitur ar¬
faxat rex medorum młtas gentes suo ĩpio st̃¬
iugasse. Ac contra nabugodonosor resem as¬
siriorum pugnasse. ⁊ iure obtentus bellieid̃
regi assiriorum ad omĩa regna sue dicioni
subicienda spem as ꝯfidenciam addidisse. hñc
nabugodonosor olofernem principem mili¬
cie ad debellandas gentes misissẽ. qui sub¬
actis ceteris indeos rebellare conantes. inletu¬
lia obsedit. atq achior principe filioꝵ am
mon narrante didicit ip̃m esse ppłm quinu¬
per a captiuitate reu̾sus cadem montana
possedit. Sigͥ querimus quo tempore ħ gesta
sint. uł quis fu̾it nabugodonosor iste qui
ĩniniue regnauit. cũ nabugodonoso nõ
ĩniniue s in babilone regnasse perhibetur
neq assirioꝵ s chaldeoꝵ fuisse rex legatu
idemq in reditu ppłi de captiuitate babi¬
lonis iam mortuus. nequaqm dubitetur ñ

Expanded text:
ulta in Scriptura sacra occurrunt, quae rerum gestarum seriem ignorantibus, difficultatum pariunt intelligendi. Quemadmodum hoc quod in libro Judith legitur, Arfaxat rex Judaeorum multas gentes suo imperio subjugasse, ac contra Nabuchodonosor regem Assyriorum pugnasse, et jure obtentus belli eidem regi Assyriorum ad omnia regna suae ditioni subjicienda spem ac confidentiam addidisse. Hinc Nabuchodonosor Holofernem, principem militiae, ad debellandas gentes misisse; qui subactis caeteris, Judaeos rebellare conantes in Bethulia obsedit, atque, Achior principe filiorum Amon narrante, didicit ipsum esse populum qui, nuper a captivitate reversus, eadem montana possedit. Si igitur quaerimus, quo tempore haec gesta sint, vel quis fuerit Nabuchodonosor iste qui in Ninive regnavit, cum Nabuchodonosor non in Ninive, sed in Babylone regnasse perhibeatur, neque Assyriorum sed Chaldaeorum fuisse rex legatur, idemque in reditu populi de captivitate Babylonis jam mortuus nequaquam dubitetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cantica canticoꝵ sałon composũ. Damiel
sui libauctor fuit. Liber esdra auctoris sui ti¬
tulo p̃notatur. In cuius cextu eiusdem esdre
neemieq sermones pariter continentur.
Librũ hester esdras creditur conscripsisse.
Liber sapiencis apud hebteos nusqͣm ÷. uñ ⁊
ip̃e citulus grecam magis eloquenciam redo¬
lec. hunc quidam iudei filonis ẽẽ affirmant.
Librũ ecclesiasticum certissime ih̾e filius
sirach iherosolunita nepos ihu sacerdocisma¬
gni cuiꝰ meminit zacharias composuit. hic

Expanded text:
et Cantica canticorum Salomon composuit. Daniel et Cantica canticorum Salomon composuit. Daniel sui libri auctor fuit. Liber Esdras auctoris sui titulo praenotatur, in cujus tectu ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones pariter continentur. Librum Esther Esdras creditur conscripsisse. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est: unde et ipse titulus graecam magis eloquentiam redolet. Hunc quidam Judaei Philonis esse affirmant. Librum Ecclesiasticum certissime filius Sirach Hierosolymita nepos Jesu sacerdotis magni, cujus meminit Zacharias, composuit. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
id iosue cuiꝰ noĩe ĩscribitur: auctor fuisse
creditur. Librũ iudicũ a samuele editũ fuisfe
dicunt Primam ꝑtem librisamuel ipse sa¬
muel scripsit sequentia u̾o usq ad calcem
dauid. Malachim: Ieremias pͥmũ in uolum̃
unũ collegit namantea sparsus erat per sĩn¬
głorum regum historias Isaias. Ieremias. Hze¬
chiel singulr suos libros fecerut qui ĩscͥpti
sunc noĩb eoꝵ. Liber ⁊̃ duodecim ꝓpħarum
auctoꝵ suoꝵ noĩb prenottur. quoꝵ noĩa
sũt. Osee. Iohel. Amos. abdias. ionas micheas
naum. abacus eophonias. aggeus. zacharias.
eoꝵ breues sũt unde ⁊ uno uolumĩe compre¬
henduntur. Isaias aute ⁊ieremias. ⁊ ezechiel
⁊ daniel. hii quatuor maiores sũt. singłi suis
uolumĩb distincti. Librũ iob. aliimoxysen.
alii unũ ex ꝓpħis. nõ ulłi ip̃m iob scripsisse
cͤoũt. Librũ psalmoꝵ dauid edidit Esoras ãt
postea ꝓsalmos ita ut nũc sũc ordinauit. et
titulos addidit. Parabolas autem ⁊eccsasten

Expanded text:
idem Josue cujus nomine inscribitur, auctor fuisse creditur. Librum Judicum a Samuele editum fuisse credunt. Primam partem libri Samuelis ipse Samuel scripsit: sequentia vero usque ad calcem, David. Malachim Jeremias primum in volumen unum collegit; nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Isaias, Jeremias, Ezechiel, singuli suos libros fecerunt, qui inscripti sunt nominibus eorum. Liber etiam duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotatur, quorum sunt: Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias eorum breves sunt, unde et uno volumine comprehenduntur. Isaias autem et Jeremias et Ezechiel et Daniel, hi quatuor majores sunt singulis suis voluminibus distincti. Librum Job, alii Moysen, alii unum ex prophetis, nonnulli ipsum Job scripsisse credunt. Librum psalmorum David edidit. Esdras autem postea psalmos ita ut nunc sunt ordinavit, et titulos addidit. Parabolas autem et Ecclesiastem,
Abbreviated transcription (Latin):
fecta mea una matri sue electa genitrici sũe
Propter sacramentũ ergo dilectionisetetne
deus ꝯugium sancire uoluit. ꝓpt̾ ucilitatẽ
ꝓpagatiõnis hũane sexum creauit. ꝙ camen
mentum ÷. s pp̃ naturam differentem. Non
enĩ sexus s natura disꝑarem in alterutrũ
caritatem amoritribuit ⁊ tñsexus in eqͣli¬
tatem nature discernit. Casta .ii. dilectõ nõ
ex tali sexu talit̾ afficitur. s in tali sexu ex
tali natura pp̃eaq extra talem sexũ caliter
affici non potest. qr extra calemt sexũ nõ in¬
uenitur talis natura. Sufficiat ħ eus q̃ qrt¬

Expanded text:
erfecta mea. Una matri suae, electa genitrici suae . erfecta mea. Una matri suae, electa genitrici suae . Propter sacramentum ergo dilectionis aeternae Deus conjugium sancire voluit propter utilitatem propagationis humanae sexum creavit; et tamenamentum est, sed propter naturam differentem. Non enim secus, sed natura disparem in alterutrum charitatem amori tribuit, et tamen sexus inaequalitatem naturae discernit. Casta enim dilectio non ex tali sexu aliter afficitur, sed in tali sexu ex tali natura. Propterea quod extra talem sexum taliter affici non potest, quia extra talem sexum non invenitur talis natura. Sufficiat hoc eis, q
Abbreviated transcription (Latin):
non qualis fuit s qualit̾ potuit ũbis ꝓmi
debuiss. nichil in rebus uisibilib aut in hu¬
manis affectib similius inuerri poterat qmͣ
amor sponsi ⁊ sponse ut non aluunde qm̃ ꝑ suũ
sacramentum inuisibilis illa ⁊spũał dilectio
ostenderetur. ut dum id qd̾ humanus affectus
nouerat auditus ꝑ ũbum acciꝑet id qd non
nouerat cor interius per amorem gustaret.
Nam ip̃am ibidem mutue caritatis uicissicu¬
dinem qua ua uni sociata nec discidium in
suo suscipit nec consortiũ in alieno admictit
sponsa significare uolebat cum dic̾et. Dilectis
meus michi ⁊ ego illi qui pascitur int̾ lilia
donec aspiret dies ⁊inclinentur umbre. Et
rursum. Ego dilecto ineo ⁊ adme conuersio
eius. Sponsus qͦ ip̃e unici amoris preroga¬
tiuam ꝯmendans sexaginta inquit sunt
regine ⁊ octoginta concubine. ⁊adolescen¬
cularum nõ ÷ nũs. bna est columba mea ꝑ¬

Expanded text:
non qualis fuit, sed qualiter potuit, verbis promi non qualis fuit, sed qualiter potuit, verbis promi debuisset; nihil in rebus visibilibus aut in humanis affectibus similius inveniri poterat, quam amor sponsi et sponsae; aut non aliunde quam per suum sacramentum invisibilis illa et spiritualis dilectio ostenderetur, ut dum id quod humanus affectus noverat, auditus per Verbum acciperet; id quod non noverat, cor interius per amorem gustaret. Nam ipsam ibidem mutuae charitatis vicissitudinem, qua una uni sociata, nec dissidium in suo suscipit, nec consortium in alieno admittit sponsa significare volebat, cum diceret: Dilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia , donec aspiret dies et inclinentur umbrae . Et rursum: Ego dilecto meo, ad me conversio ejus . Sponsus quoque ipse uniti amoti amoris praerogativam commendans. Sexaginta inquit, sunt reginae, et octoginta concubinae, et adolescentularum non est numerus. Una est columba mea, p
Abbreviated transcription (Latin):
cõuertit. Diligit ille prior gratis nos ut pꝰ¬
modum diligentes ad diligentem se ꝯu̾tat
nos. fiatq una dilectionis societas ⁊ ꝓpter nos
qr nobis uecessaria ⁊ pp̃ illum qr in illo beata
In hac aut iocunda dilectionis cõuersione a¬
mor dei quodam mͦ caput est qr ab illo ĩ nõ
prius dilectio oritur ad illum a nobis pͥus¬
dilectio conũsa refertur. Simili q rõne ĩ cõ¬
iugali caritate que huius dilectionis est sacͣ¬
mentum amor uiri cap̃z. qr p̾or uir młieri
ꝑ compassionem pietatis in amore se sociat.
ta in societate caritatis unũ fiat. Propt̾ ea
dixit apłs. Caput mulieris uir. caput uiri
ꝯiugii casti sanctus amor uiri ad feminam
ħ ÷ in sacramento fidei amor xp̃i ad eccłam.¬
hoc ÷ in incarnatione uerbi amor dei adhu¬
manam naturam. Propter ħ in cancico a¬
moris cum illa eterna caritas ⁊ amor in effa¬
bilis sũi dei ad auiam siue xp̃ĩad eccłam

Expanded text:
convertit. Diligit ille prior gratis nos, ut poconvertit. Diligit ille prior gratis nos, ut postmodum diligentes ad diligentem se convertat nos, fiatque una dilectionis societas, et propter nos, quia nobis necessaria; et propter illum quia in illo beata. In hac autem jucunda dilectionis conversatione amor Dei quodammodo caput est, quia ab illo in nos prius dilectio oritur; et ad illum a nobis dilectio conversa refertur. Simili quoque ratione in conjugali charitate, quae hujus dilectionis est sacramentum, amor viri caput est; quia prior vir mulieri per compassionem pietatis in amore se sociat, ta in societate charitatis unum fiat. Propterea dicit Apostolus: Caput mulieris vir, caput viriconjugii caste sanctus amor viri ad feminam, hoc est in sacramento fidei amor Christi ad Eccin incarnatione Verbi, amor Dei ad humanam naturam. Propter hoc in cantico amoris cum illa aeterna charitas et amor ineffabilis sive Dei ad animam, sive Christi ad Ecclesiam;
Abbreviated transcription (Latin):
tate uincit᷑ ne infirmitatem deserat. qd̵ aut̃
mulier uirum diligit magis debicum÷. quia
nacurali necessicate compellitur ut patroci¬
nium requirat. atq ita quodam mͦ tota di¬
lectionis utilitas ad mulierem refertur. qͥa
in ip̃a causa ÷ pro qua uel ip̃a uĩrũ diligit.
uła uiro ip̃a diligitur. Pacefactũ ÷ igitur
dilectionis sacramentum. sacramentum di¬
lectio. ⁊ dilectionis sacramentũ dilectõ Nec
opus iam est longa expositione ut ostenda¬
tur qualit̾ in huius sacramẽt ti figura
uir ymago dei sit. ⁊ femina tõralis anime
tipum in se formamq demonstret. Maifes¬
tum ÷ enim qd̾ sicut uiri amor ad młierem
pietate quadam ⁊ compassione naturali in¬
clinatur. uir aut̃ a muliere magis necessicate
condicionis diligitur. ita deus animã rõalem
prius gratuita pietate diligit. ꝙ eam post¬
modum ad amorem suum quadam rõnabłi
necessitate spontaneam tamen ⁊ uolentem

Expanded text:
tate vincitur, ne infirmitatem deserat. Quod autem tate vincitur, ne infirmitatem deserat. Quod autem mulier virum diligit, magis debitum est, quia naturali necessitate compellitur, ut patrocinium requirat, atque ita quodammodo tota dilectionis utilitas ad mulierem refertur; quia in ipsa causa est, pro qua vel ipsa virum diligit, vel a viro ipsa diligitur. Patefactum est igitur dilectionis sacramentum. Sacramentum dilectio, et dilectionis sacramentum dilectio. Nec opus jam est longa expositione, ut ostendatur, qualiter in hujus sacramenti figura vir imago Dei sit, et femina rationalis animae typum in se formamque demonstret. Manifestum est enim, quod sicut viri amor ad mulierem pietate quadam et compassione naturali inclinatur, vir autem a muliere magis necessitate conditionis diligitur; ita Deus animam rationalem prius gratuita pietate diligit, et eam postmodum ad amorem sui quadam rationabili necessitate spontaneam tamen et volentem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fuit. Iũcti sunt itaq in unius societatis a¬
more ⁊ masculus ⁊ femina sicut iunctierant
ĩ unius societatis amore deus ⁊ anima Nũꝙͥ
iam nõ uides quo tendat omĩs nr̃e disputati¬
onis assertio: Aspice duo ista collegia carica¬
tis in cerra masculũ ⁊ feminam. in celo deum
⁊ anumam ⁊ considera qmͣ rõnabili ꝓuidencia
cuncta disposica sint. Creauit deus mascłm
⁊ feminam ⁊ de mascło feminam. ꝙ qr de
illo facta est sub illo constituta est. Illi dat÷
ut et uiuacitate rõnis ⁊ uirib corporis suꝑ
excelłet. Huic ordinatũ ÷ ut non solũ obs¬
diencia s ⁊ natura subess. Uoluit gͦ deus
ut in illius forcitudine ⁊ prouidencia hec qͣi
sue fragilitatis consociã requiesc̾es. ⁊uc in
illo huius infirmitas p̃ietatem excitaret.
quatinus ⁊ uir mulierem quodam modo ex
pietate dilig̾et ⁊ mlier uirum magis ex
necessitate amaret. Quod ergo uir mulierẽ
diligit quodam modo beneficiũ ℥. quia pie¬

Expanded text:
uncti sunt itaque in unius societatis amore et masculus et femina, sicut juncti erant in unius societatis amore Deus et anima. Nunquid jam non vides quo tendat omnis nostrae disputationis assertio? Aspice ista duo collegia charitatis, in terra masculum et feminam, in coelo Deum et animam et considera quam rationabili providentia cuncta disposita sint. Creavit Deus masculum et feminam, et de masculo feminam; et quia, de illo facta est, sub illo constituta est. Illi datum est, ut et vivacitate rationis et viribus corporis super excelleret: huic ordinatum est ut non solum obedientia, sed et natura subesset. Voluit ergo Deus, ut in illius fortitudine et providentia haec quasi suae fragilitatis consortia requiesceret; et ut in illo hujus infirmitas pietatem excitaret, quatenus et vir mulierem quodammodo ex pietate diligeret, et mulier virum magis ex necessitate amaret. Quod ergo vir mulierem diligit, quodammodo beneficium est, quia pie
Abbreviated transcription (Latin):
inqua uterq sem ip̃m debet alteri in qua hõ
affectũ patris ⁊̃ matris non quidem deporitꝰ ũ
affectũ uxoris solũ eligat. s postponit affetũ
patris ⁊ matris ut affectũ iyxoris illi prefat
culo socialis dilectionis dictũ ÷ adherebit us¬
ut ꝑ id qd̾ dicitur ad hebit uxori .s. saceamẽ¬
cũ ꝯiugii qd̾ in spũ est intelligas. pid uerͤ
qd̾ subditur ⁊erunt duo in carne una officiũ
ꝯiugii qd̾ in carne ÷ non pactũ fedis conu¬
galis agnoscas. Relinquet gͦ homo pacrem
suũ ⁊ matrem suam ⁊ adherebit ipxori sue
⁊ erunt duo in carne una. Ecrehic est cõui

Expanded text:
in qua semetipsum debet alteri? in qua homo affectum patris et matris non quidem deponit, ut affectum uxoris solum eligat; sed postponit affectum patris et matris, ut affectum uxoris illi praeferat; vinculo socialis dilectionis dictum est: adhaerebit uebit uxori suae, sacramentum conjugii quod in spiritu est intelligas. Per id vero quod subditur: et erunt duo in carne una, officium conjugii quod in carne est non pactum foederis conjugalis agnoscas. Relinquet ergo homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Ecce hic
Abbreviated transcription (Latin):
ac fidem: cur etiam in eodem seeu ꝯiugiura
rectissime ac sanctissime celabri non possit.
⁊ indiuidua societas laudabili caritate san¬
ciri: Oroid enĩ impedit ut uir uirũ. aut feia
feĩam cali sibi pactionis fed̾e ⁊ societatio
amore non abstringat: Quod si ridicłm
tatis non prohibetur restat ut in cõiugii
pactione ip̃am que nͥ in setu utro consti¬
tuta ÷ carnis unionem quantũ ad ꝯsen¬
sum spectat necessariam esse profiteamur.
Cogunt igitur ut nos si assensum coitus¬

Expanded text:
ac fidem: cur etiam in eodem sexu conjugium ac fidem: cur etiam in eodem sexu conjugium rectissime ac sanctissime celebrari non possit, et individua societas laudabili charitate sanciri? Quid enim impedit ut vir virum, et femina feminam tali sibi pactionis foedere et societatis amore non astringat? Quod si ridiculum tatis non prohibetur, restat, ut in conjugii pactione ipsam, quae nisi in sexu utroque constituta non est, carnis unionem, quantum ad consensum spectat, necessariam esse profiteamur. Cogunt igitur, ut nos ita a co
Abbreviated transcription (Latin):
patefacta ÷ in consensu carnis nequaqͣm cõ¬
siste sanctitatem sacram̃ti coniugał. Promt
determinantes ea que ꝯiugii sacratio expostu¬
lat signauimus ꝯiunglum c̃ẽ legictimam sõ¬
cietatem inter uirii ⁊ feminam in qͣ excepto
q carnis cõmertio ex pari consensu ucerq
sem ipm debet alt̾i ut uide ⁊ se illi cõseruet
ne ad alienam societatem tͣnͣseat. ⁊ seilli non
neget ut ab ea que ad inuicem ÷ societate se
non disiungat. Hoc cũ sufficẽ potuisset hiis
quib rõ manifc̾sta susfiõet ecceit̾in qui in
nis ratum non eẽ autument nr̃am disfiniti¬
onem que a ꝯiugio carnis necessitacem ex¬
cdudit hac rõne infirmare contendũt. Si
in quiũt aliud non ÷ ꝯiugiũ nͥ talis societaᷤ
in qua excepto qͦ caruis ꝯm̃cio ee pari con¬
sensu uterq sem ip̃m deb alt̾i debito ꝯser¬
uandi ⁊ non negandi se ad eam que in cõ¬
muni est societate inseꝑabilem unionetu

Expanded text:
patefacta est in consensu carnis nequaquam conpatefacta est in consensu carnis nequaquam consistere sanctitatem sacramenti conjugalis. Proinde determinantes ea quae conjugii sanctio expostulat, signavimus conjugium esse legitimam societatem inter virum et feminam, in qua, excepto quoque carnis commercio, ex pari consensu uterque semetipsum debet alteri, ut videlicet et se ille conservet, ne ad alienam societatem transeat, et se illi non neget, ut ab ea, quae adinvicem, societate se non disjungat. Hoc cum sufficere potuisset his, quibus ratio manifesta sufficeret, ecce iterum qui in nis ratum non esse autument, nostram definitionem quae a conjugio carnis necessitatem excludit hac ratione infirmare contendunt. Si, inquiunt, aliud non est conjugium, nisi talis societas, in qua excepto quoque carnis commercio ex pari consensu, uterque semetipsum debet alteri debito conservandi, et non negandi se ad eam, quae in communi est societate, inseparabilem unionem
Abbreviated transcription (Latin):
si non uiolaretur castitas quare integritas
corrumꝑetur dicat qui potest. Beita aut̃
u̾go mariant supͣ pͥmam conditõnem eẽt
scd̾a restauratio ⁊ naturam gn̾s gr̃a uin¬
c̾et saluatoris. non solum sine libidine cõ¬
cepit. S neq de semine uiri partũ accepit.¬
⁊ obhoc sine dolore filiũ edidit. ⁊ cũ incegri¬
tatis decore post partũ uirgo ꝑmansit.
uoniam quidem necdum questiones
finem acceꝑunt cogor cotidie expõnẽ
exposictioni suꝑinduc̾e. ⁊uet̾em parietem
recenti assidue᷑ temperatura linire. Rudib
suis inuoluti alienam lucem non uident
om̃e qd̃ intellig̾e nequeunt obscure dici
tractatu quem debeate marie uirgini̾tate
dictaui questio in manib hĩca est in qua
id potissimũ agebatur. si quõ demonstrari
prss utrũsine consensu coitus coniugiũ scĩ¬
ficari ualeret Cumq nos id qd oportuit in
hunus siũe diffinitionem ꝓponeremus racio

Expanded text:
si non violaretur castitas, quare integritas si non violaretur castitas, quare integritas corrumperetur? dicat qui potest. Beata autem virgo Maria ut supra primam conditionem esset secunda restauratio, et naturam generis gratia vinceret Salvatoris, non solum sine libidine concepit, sed neque de semine viri partum accepit; et ob hoc sine dolore filium edidit, et cum integritatis decore post partum virgo permansit.uoniam quidem necdum quaestiones finem acceperunt, cogor quotidie expositionem expositioni superinducere, et veterem parietem recenti temperatura linire, rudibussuis involuti alienam lucem non vident, omne quod intelligere nequeunt, obscure dici tractatu, quem de beatae Mariae virginitate dictavi, quaestio in manibus habita est, in qua id potissimum agebatur, an quovis modo demonstrari posset, utrum sine consensu coitus conjugium sanciri valeret. Cumque nos, quod oportuit in hujus sententiae definitionem, proponeremus, ratio