comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a suꝑ mel &e fauum: Quis gͣ putet abono ae suaui
deo predestinatũ hominẽ. aut ad maliciã uoluntatis
qua bonũ dm̃ relinqueret: aut amaritudine con-¬
tumaciȩ qua suauẽ dñm non timeret : Prouide fi¬
delibus congruit credere⁊ & confitert dm̃ bonũ
ꝙ iustũ p̃scisse qͥdem petcatos homines: qͥa nichil
latere potuit futuroꝵ. Neq enĩ uel futura essent
si in eiꝰ p̾scientia non fuissent: Non tam̃ p̃destinasse
quemlibet hominẽ ad peccatũ⁊ qͥa si ad pecca¬
tũ aliqͦd deus hominẽ predestinaret: ꝓ peccatis ho¬
minẽ non puniret: ds̃ enĩ predestinatione aut
pecartoꝵ preparata ẽ pia remissio: aut peceatoꝵ iusta
punitio Nũquam gͥ deus ad hoc hominẽ potuit
paestinare qđ ipse disposuerat: ⁊ p̃cepto ꝓ hibere:⁊
muscd̃ia delere: d iusticia punire: Iniqͦs itaq qͦs p̃¬
seuuit deus banc uitã in pecato terminaturos pcle¬
ftinauit siuplicio interminqͣli puniendos Inqͦ sicut

Expanded text:
 in eodem : Quis ergo putet a bono ac suavi Deo praedestinatum hominem aut ad malitiam voluntatis, qua bonum Deum relinqueret, aut ad amaritudinem contumaciae, qua suavem Dominum non timeret? Proinde fidelibus congruit credere et confiteri, Deum bonum et justum praescisse quidem peccaturos homines, quia nihil eum latere potuit futurorum neque enim vel futura essent si in ejus praescientia non fuissent: non tamen praedestinasse quemlibet hominem ad peccatum, quia si ad peccatum aliquod hominem Deus praedestinaret, pro peccatis hominem non puniret. Dei enim praedestinatione aut peccatorum praeparata est pia remissio, aut peccatorum justa punitio. Nunquam igitur Deus ad hoc hominem potuit praedestinare, quod ipse proposuerat et praecepto prohibere, et misericordia diluere, et justitia punire. Iniquos itaque quos praescivit Deus hanc vitam in peccato terminaturos, praedestinavit supplicio interminabili puniendos, in quo sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte eiꝰ: huic uni marti quã peccator
sibi ꝑ contẽptum diuinȩ uissionis iniuste
cõ cupiscendo accersiuit. duplã ds mortẽ
iuste iudicando recribuit. hoc ẽ pͥmã in
separatione anime ⁊ corporis. scĩam inȩ¬
ternã cruciatione amme ⁊ corporis Ae
ꝑ hoc primã qͥa discedente anima caro so¬
la morit᷑ secundã uͦ quando rediens ani.
cauit carne torquet᷑. ut cũ qua cõmiru¬
cauit mortẽ peccati qđ dei bonitas inter¬
dixit homini. eũ ipsa cõmunicet mortem
surplieni. quod parauit diuina iusticia pec¬
catori: De hac morte saluator ñr dicit:
Nolite timere eos ꝗͥ occidũt corpꝰ. animam
aut nõ possũt occid̾e: magis aũt eũ time

Expanded text:
e in gehenna. Huic uni morti, quam peccator sibi per contemptum divinae jussionis injuste concupiscendo arcessivit, duplam Deus mortem juste judicando retribuit; hoc est, primam in separatione animae et corporis, secundam in aeterna cruciatione animae et corporis. Ac per hoc primam, qua, discedente anima, caro sola moritur; secundam vero, quando rediens in cavit, carne torquetur; ut cum qua communicavit mortem peccati, quod Dei bonitas interdixit homini, cum ipsa communicet mortem supplicii, quod paravit divina justitia peccatori. De hac morte Salvator noster dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Magis aute
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ p̃destinati s̃ mali ad hoc qd male
operantur a concupiscentia sua abstrac¬
ti ⁊ illecti. sed ad hoc qđ iuste patiunt᷑ in¬
uiti: Predestinationis enĩ nomine. nõ aliqͣ
uoluntatis humanȩ coactiua necessitas ex¬

Expanded text:
go praedestinati sunt mali ad hoc quod male operantur a concupiscentia sua abstracti et illecti; sed ad hoc quod juste patiuntur inviti. Praedestinationis enim nomine, non aliqua voluntatis humanae coactiva
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilẽ a do incõmutabili factã.
et̾nã beatitudinẽ qͣ a do stabiliter
ꝑfruuit᷑ ut ea carere ñ possint. sed
hoc ipsũ qđd ab ipso statu beatitudĩs
in qͦ s̾t. mutari in deteriꝰ nullatenus
possunt. ñ eis nat᷑alit̾ insitũ: s pꝰqͣm
creati st̃. gr̃ȩ diuinȩ largitate collatũ

Expanded text:
mutabilem a Deo incommutabili factam: aeternam beatitudinem, qua Deo stabiliter perfruuntur, ut ea carere non possint. Sed hoc ipsum quod ab illo statu beatitudinis in quo sunt, mutari in deterius nullatenus possunt, non est eis naturaliter insitum, sed postquam creati sunt, gratiae divinae largitate colla
Abbreviated transcription (Latin):
cato ꝯceptꝰ ẽ. sine peccato natus. sine
peccato mortuus. Peccatũ ꝓ nobis
factꝰ ẽ: id ẽ. sacͥficiũ factꝰ ẽ ꝓ peccatis
nr̃is. In uet̾i qͥppe testamento pecca¬
ta dicebant᷑ sacrificia quȩ ꝓ peccatis
offerebant᷑. in qͥbꝰ omĩbꝰ fu̾it signifi¬
catio xp̃i: qr ipse ẽ agnꝰ d̃i qͥ tollit pec

Expanded text:
cato conceptus, sine peccato natus, sine peccato mortuus, peccatum pro nobis factus est , id est, sacrificium factus est pro peccatis nostris. In Veteri quippe Testamento peccata dicebantur sacrificia quae pro peccatis offerebantur: in quibus omnibus fuit significatio Christi, quia ipse est Ag
Abbreviated transcription (Latin):
ut in frucfu misecłiȩ tueꝵ possit ieuinioꝵ
fecunditas apparere: ꝓ sit etiã tibi uilitas
uestiũ. & pauꝑũ ꝑte nuditas uestiat᷑.
Tunc enĩ utiliter fugies noxiũ p̾ciose
uestis ornatũ. si nudos uestias. ut uere

Expanded text:
ut in fructu misericordiae tuorum possit jejuniorum ut in fructu misericordiae tuorum possit jejuniorum fecunditas apparere. Prosit etiam tibi vilitas vestium, et pauperum per te nuditas vestiatur: tunc enim utiliter fugies noxium pretiosae vestis ornatum, si nudos vestias; ut vere
Abbreviated transcription (Latin):
perib iugẽ curã sc̃ȩ pietatis ĩpendat.
plenius ip̃sa uidendo cognoscis. ꝙͣ ut a
me uelis audire. qͦd minus possũ sermo
ĩa insit. uł quid adhuc desit sc̃oꝵ stu¬
diorũ oꝑũq cognosce: ꝙ licet illa egͤ¬
gio p̃cellat uirginitatis munere. comi¬
tem te debet in cȩteris hab̃e uͥtutibus
neris assignare. & licet auo. patre. sõ¬
cero. marito. consulib pͥdem fueris inter
seculares illustris. nunc in eote illustrẽ
fieri cognosce. in qͦ tibi uͥtus humilitatis
aecrescit:. Disce a dño qͥa mitis ẽ & humi¬
lis corde & inuenies requiẽ animȩ tue:
Nobilitatẽ carnis quȩ suꝑbiȩ fomes est.
abice. & nobilitatẽ sp̃s ꝑfecta cordis humi¬
litate secꝰ tare: Orationib operã cda. ieiu¬
niis insta. Et qͥcqͥd tuis apparentib sub¬
trahis. esurientib tͥbue. ꝙ qͥeqͥdtibi de¬
ducis egenis expende:. Uoluntariũ ieiu¬
niũ tuum esuriem sub leuet ieiinantiũ.

Expanded text:
peribus jugem curam sanctae pietatis impendat, peribus jugem curam sanctae pietatis impendat, 160 plenius ipsa videndo cognoscis, quam ut id a me velis audire, quod minus possum sermonjam insit, vel quid adhuc desit, sanctorum studiorum operumque cognosce; et licet illa egregio praecellat virginitatis munere, comitem te debet in caeteris habere virtutibus. neris assignare. Et licet avo, patre, socero, marito consulibus pridem fueris inter saeculares illustris, nunc in eo te illustrem fieri cognosce, in quo tibi virtus humilitatis accrescit. Disce a Domino quia mitis et humilis corde, et invenies requiem animae tuae . Nobilitatem carnis, quae superbiae fomes est, abjice, et nobilitatem spiritus perfecta cordis humilitate sectare. Orationibus operam da, jejuniis insta, et quidquid tuis apparatibus subtrahis, esurientibus tribue; et quidquid tibi diducis, egenis expende; voluntarium jejunium tuum esuriem sublevet jejunantium,
Abbreviated transcription (Latin):
crationib ñ est nunc latiꝰ disserendilo¬
cus. Disponemꝰ enĩ si dñs uoluerit ꝙ si
tis. & humilitatis exemplar: de oratio
ne & ieuinio aliquid̃ scribere sicut in
epła quã ad eã nuꝑ decdi mea pollici
ta. tanta illi ẽ humilitas dono gr̃e celestiͦ
infusa. ut amore subiectionis & usir serui¬
endi dñam se aliqͣndo fuisse ia nesciat.
cũom̃s dñas hab̾e delectatione scx serui
tutis affectat. Scit enĩ a dño cui uͥginita¬
tẽ uouit. & cordis. & corporis ꝓ liberatio¬
ne nr̃a humilitatẽ formȩ seruilis. accep¬
tam. & ob hoc delectat᷑ sponso. in huius
seruititis humilitate plac̾e. ut consor¬
tio qͥnq sapientiũ uͥginũ deputata eũ
sponso possit in eterna claritate regna¬
re: Delicias uͦ corporis qͣnta uͥtute con¬
tẽpserit. & qͦ modo suã famẽ saciandiᷤ
faciat deseruire pauꝑib nec obaliud
ipsa uilibꝰ tegat᷑ indumentis nͥ ut humi¬
litatis ꝓpositum ĩpleat. & uestiendis pau¬

Expanded text:
crationibus non est nunc latius disserendi locus. Disponimus enim si Dominus voluerit, et si tis et humilitatis exemplar, de jejunio et oratione aliquid scribere, sicut in epistola quam ad eam nuper dedi mea pollicitta, tanta illi est humilitas dono gratiae coelestis infusa, ut amore subjectionis, et usu serviendi, dominam se aliquando fuisse jam nesciat, cum omnes dominos habere, delectinitatem vovit et cordis et corporis, pro liberatione nostra humilitatem formae servilis acceptam: et ob hoc delectatur sponso in hujus servitutis humilitate placere, ut consortio quinque sapientum virginum deputata, cum sponso possit in aeterna claritate regnare. Delicias vero corporis quanta virtute contempserit, et quomodo suam famem satiandis faciat deservire pauperibus, nec ob aliud ipsa vilibus tegatur indumentis, nisi ut et humilitatis propositum impleat, et vestiendis pau
Abbreviated transcription (Latin):
scende. ut pͥmitus conuigata cũ uno uiro
fidelit̾ uiueres qͦ pꝰmodũ sine cifficulta¬
te absq uiro uidua ꝑmaneres: Ad hoc gͥ
animũ tuũ diuina grã conuigali caftita¬
te nutͥuit. ut quȩ didiceras illo uno ui¬
uente alterũ non querere disceres ab
om̃i uiro uidua continere. Noli E ne¬
gligere grãm quȩ in te ẽ. ꝙ tu enim no¬
iti quanto melius sit ugiter a concubi¬
di contin̾e. qͣ m ł ꝓ coniugali necessitate
concũbere: Maritus qͥ tibi datus fuerat
ad tẽpus dicessit in tẽpore Patꝰ enĩ tͥ fue¬
rat. non ad patͥȩ beatitudinẽ. sed ad itineriꝰ
consolationẽ: Alia qͥppe sunt dei dona q̃
deus tra suis largitur fidelib in p̃sentitẽ¬
pore. ut eoꝵ. usus in hac uita tantũ neces¬
sariꝰ habeat᷑. qͦ fut᷑e uitȩ meritũ cõparetur.

Expanded text:
scendere, ut primitus conjugata cum uno viro scendere, ut primitus conjugata cum uno viro fideliter viveres, quo postmodum sine difficultate absque viro vidua permaneres. Ad hoc igitur animum tuum divina gratia conjugali castitate nutrivit, ut quae didiceras illo uno vivente alterum non quaerere, disceres ab omni viro vidua continere. Noli ergo negligere gratiam quae in te est: et tu enim nosti quanto melius sit jugiter a concubitu continere, quam vel pro conjugali necessitate concumbere. Maritus qui tibi datus fuerat ad tempus, discessit in tempore: datus enim tibi fuerat, non ad patriae beatitudinem, sed ad itineris consolationem. 12. Alia quippe sunt Dei dona, quae Deus ita suis largitur fidelibus in praesenti tempore, ut eorum usus in hac tantum vita necessarius habeatur, quo futurae vitae meritu
Abbreviated transcription (Latin):
bile qͥa bonũ. hoc aũt laudabilius quia
melius. Coniugali nãq seruitute curpi¬
tudo iuncitur forncationis uidualiuiers
lib̾tate cͤscit dignitas caftitatis: Iilie ficies
confulit infirmitati ne caddat ĩuitiũ. hic
se fidelis animꝰ ad ucutis extenait augm̃¬
tũ. De coniugatis aũt dr̃. Propt᷑ fornica¬
tiones aũt unusqͥsq suã uxorẽ habeat. &
una quȩq suũ uirũ hat: De uidua u dici¬
tur. Beatior aũt eit. si sic ꝑmanserit: Sea¬
ta gͦ q̃ illicitũ concubitũ fptudinis ho¬
rore non appetit. sed beatior q̃ licitum
maiore puritatis amore contenit be¬
ata quȩ alligata uiro sic iuit. ut soli
uiro carnis suȩ debitũ redãat. sed bea¬
tior q̃ soluta sic ꝑmanet innupta ne de
facta es iudua. donũ dei auctũ tibi ma¬
gis existima ñ ab latũ Neq enĩ te deseruit
qui tibi sequendã uiã uite melioris osten¬
dit. Oradib te uoluit dñs ad meliora cõ¬

Expanded text:
bile, quia bonum; hoc autem laudabilius, quia bile, quia bonum; hoc autem laudabilius, quia melius. Conjugali namque servitute turpitudo vincitur fornicationis; viduali vero libertate crescit dignitas castitatis. Illic fides consulit infirmitati, ne cadat in vitium; hic se fidelis animus ad virtutis extendit augmentum. De conjugatis enim dicitur: Propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . De vidua vero dicitur: Beatior autem erit si sic permanserit . Beata ergo quae illicitum concubitum, turpitudinis horrore, non appetit; sed beatior quae licitum, majore puritatis amore, contemnit. Beata quae alligata viro sic vivit, ut soli viro carnis suae debitum reddat; sed beatior quae soluta sic permanet innupta, ne defacta es vidua, donum Dei auctum tibi magis existima, non ablatum: neque enim te deseruit, qui tibi sequendam viam vitae melioris ostendit. Gradibus te voluit Dominus ad meliora con
Abbreviated transcription (Latin):
cundiȩ tenax. ab una unꝰ & ab uno
una expecit. qͦd uterq se uni tantũ le¬
gitime debere cognoscit. Illic eqͥdem
carnis debitũ reddit᷑ uiro. conuigalĩ
aũt castitas magis debet᷑ xp̃o quam
uiro: Quia & corpus tunc u̾e castũ ẽ.
qͦd fornicatione carnali non pollui¬
tur. qͣndo spiritalis integͥtas. xp̃i timore
ic dilectionȩ seruat᷑. Attamen mulier innupta
& lͥgo. non parua gͣdus dignitate disc̃¬
nitur.qͣndoqͥdẽ nupta cogitationib mun¬
danis tenet᷑ obstͥcta: Mulier aũt in nupta
& uͥgo carnalib tͥbulationib ñ subicitur.
qͥa carnalis matrimonii uinculo nonter¬
netur. uͥ certior ẽ corporalis atq sp̃itał con¬
tinentiȩ lib̃tas. qͥa nulla ẽ ex conuigali ser¬
uitute necessitas Utrũq g donũ dei est
& coniugał pudicicia. ꝙ continentia eu¬
dualis. Unꝰ quisq enĩ ꝓpͥũ habet donum
adeo. & illud qͥdem quantũ in se ẽ lauca¬

Expanded text:
recundiae tenax, ab una unus, et ab uno recundiae tenax, ab una unus, et ab uno una expetit, quod uterque se uni tantum legitime debere cognoscit. Illic quidem carnis debitum redditur viro: conjugalis autem castitas magis debetur Christo quam viro, quia et corpus tunc vere castum est, quod fornicatione carnali non polluitur, quando spiritalis integritas Christi timore ac dilectione servatur. CAP. VI. Innuptaet virgo non parva gradus dignitate discernitur, quandoquidem nupta cogitationibus mundanis tenetur obstricta, mulier autem innupta et virgo carnalibus tribulationibus non subjicitur, quia carnalis matrimonii vinculo non tenetur. Ibi certior est corporalis atque spiritalis continentiae libertas, quia nulla est ex conjugali servitute necessitas. Utrumque igitur donum Dei est, et conjugalis pudicitia, et continentia vidualis: Unusquisque enim proprium habet donum a Deo ; et illud quidem, quantum in se est, lauda
Abbreviated transcription (Latin):
conubio detinet᷑ eõdẽ apl̃o dicente:
Quȩ aũt nupta ẽ cogitat q̃ sunt mu̾n¬
di.quomͦ placeat uiro Illic ẽ gͦ mun¬
danȩ cogitationis subeunda necessitas.
ubi mortał caro carnalit̾ nubit. et
quia illos ipsa carmis necessitas du¬
riorib uinculis tenet innexos. ꝓpt̾ hoc
de illis apłs dicit: Fribulationẽ aũt
carnis habebunt huiꝰ modi. Mulier
gͦ innupta. id est uidua cui p̃cipitur
ut sit scã ꝙ corpore & sp̃u. sic̃ corpore
desistit marito seruire. sic non cdlebet eor
tas custo dit᷑ in corpore. ꝙ puritas fidei
ctoritas. honorabile conubiũ in om̃i¬
bus & torus ĩmaculatꝰ Ñ est gͥ coni¬
biũ ex conliuione peccati. s ex ĩstiaii¬
one dei. & meo qͦd sibi coniuges in¬
uicẽ carnis debitũ reddunt. n qͣn¬
tũ id modeste faeiunt. xp̃i p̃cep¬
ta custo diunt. qͥa nullatenus a coniu¬
gali caritate & castitate discedunt.
Execratur aũt adult̾inos concubitus.
castitas conuigalis. & honestatis ac ue¬

Expanded text:
icente: Quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Illic est ergo mundanae cogitationis subeunda necessitas, ubi mortalis caro morituro carnaliter nubit. Et quia illos ipsa carnis necessitas durioribus vinculis tenet innexos, propter hoc de illis Apostolus dicit: Tribulationem autem carnis habebunt hujusmodi . Mulier ergo innupta, id est vidua, cui praecipitur ut sit sancta, et corpore et spiritu, sicut corpore desistit marito servire, sic non debet cordtas custoditur in corpore, et puritas fidei ctoritas: Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Non est ergo connubium ex colluvione peccati, sed ex institutione Dei: et in eo quod sibi conjuges invicem carnis debitum reddunt, in quantum id modeste faciunt, Christi praecepta custodiunt, quia nullatenus a conjugali caritate et castitate discedunt. Exsecratur autem adulterinos concubitus castitas conjugalis, et, honestatis ac ve
Abbreviated transcription (Latin):
& pecora. ꝙ p̃dia: Ecce uidua p̃cla¬
ra natalibus. facultatib diues. eta¬
te iuuenis. specie mirabilis. diu̾to¬
as contẽpsit. delicias respuit. carnĩ
incentiua calcauit ꝙ inuta uͥtute
exalto. non quȩsiuit secundo fami¬
liari conubio. ꝓpt̾ea testimonio tam
p̃clari oꝑis apparuit. qͣntũ deo di¬
lecta sit continentia uidualiᷤ. Demi s¬
q cũ holofernis innum̾o bechuliã
obsedisset exercitu. & om̃is isrłitaꝵ
uirtus ꝑturbata languesceret egđr
castitas obpugnatura lascuuã. & ad
int̾itum suꝑbiȩ humilitas sc̃a ꝓcedit.
Ille pugnabat armis. illa ieuinus.
Ille ebrietate. ista oratione: Igit᷑ qͦd
om̃is isrłitaꝵ ppłs facere non potu¬
it. scã uidua castitatiᷤ utute ꝑfecit:
Obtruncauit una mulier tanti ag¬
minis ducẽ & insꝑatã dei ppło reddi¬
mento qͣlit̾ nobis scẽ annȩ conu̾satio
demonstret᷑. de qua sc̃s lucas sic refert.
Et erat anna ꝓpħissa filia phanueb de

Expanded text:
et pecora et praedia . Ecce vidua praeclaet pecora et praedia . Ecce vidua praeclara natalibus, facultatibus dives, aetate juvenis, specie mirabilis, divitias contempsit, delicias respuit, carnis incentiva calcavit, et induta virtute ex alto, non quaesivit secundo famulari connubio. Propterea testimonio tam praeclari operis apparuit, quantum Deo dilecta sit continentia vidualis. Denique cum Holofernes innumero Bethuliam obsedisset exercitu, et omnis Israelitarum virtus perturbata languesceret, egreditur castitas oppugnatura lasciviam, et ad interitum superbiae humilitas 159 sancta procedit. Ille pugnabat armis, ista jejuniis; ille ebrietate, ista oratione. Igitur quod omnis Israelitarum populus facere non potuit, sancta vidua castitatis virtute perfecit. Obtruncavit una mulier tanti agminis ducem, et insperatam Dei populo reddimento qualiter nobis sanctae Annae conversatio demonstretur. De qua sanctus Lucas sic refert: Et erat Anna prophetissa filia Phanuel de
Abbreviated transcription (Latin):
patris. & ideo ipse ẽ fideliũ uita. hunc
sc̃ȩ uiduȩ cordis contͥcione. & corporis
castigatione quesierunt. huic cordis
& corporis plena continentia deuo¬
tissime seruierunt: De iudich enĩ sic¬
scriptũ est. Et erat iud̃ith in domo
sua uidua annis trib & mensib iiͭii.
& fecit sibi tabernaculũ suꝑ solari¬
um domꝰ suȩ. & ĩposuit suꝑ lũbos
suos ciliciũ. & erant suꝑ eam uestim̃¬
ta uiduitatis suȩ. & ieuinabat picith
om̃ib dieb uid̾uitatis suȩ: ac ne qͥs
illã scãm uiduã ñ deuotione cor¬
dis. sed̃ necessitate pauꝑtate ex¬
istimet ieinasse. audi qͥd de ea
in sub sequentib dicatur. ꝙ erat
iudit h bona aspectu ꝙ formosa faci¬
e ua. lde. & prudens corde ꝙ bona¬
in intellectu. & erat honesta ual¬
d. Quia reliquerat ei manasses
uir eiꝰ. filiꝰ achitob. filii melchis.
filii heliab. filũ nathanael filiĩ
surisada. filii simeon. filii isrł au¬
rũ & argentũ. seruos & ancillas

Expanded text:
atris; et ideo ipse est fidelium vita. Hunc sanctae viduae cordis contritione et corporis castigatione quaesierunt, huic cordis et corporis plena continentia devotissime servierunt. 29. De Judith enim scriptum est: Et erat Judith in domo sua vidua annis tribus et mensibus quatuor; et fecit sibi tabernaculum super solarium domus suae, et imposuit super lumbos suos cilicium, et erant super eam vestimenta viduitatis suae, et jejunabat Judith omnibus diebus viduitatis suae . Ac, ne quis illam sanctam viduam non devotione cordis, sed necessitate paupertatis existimet jejunasse, audi quid de ea in subsequentibus dicitur: Et erat Judith bona aspectu, et formosa facie valde, et prudens corde, et bona intellectu, et erat honesta valde. Quia reliquerat ei Manasses vir ejus, filius Achitob, filii Melchis, filii Heliab, filii Nathahel, filii Surisoda, filii Simeon, filii Israel, aurum et argentum, servos et ancillas,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾missione oremꝰ. Oratio nãq in con¬
spectu dei om̃e opus bonũ qͥ dele¬
ctatur nichil indigens deus. lit agnos¬
camus bona oꝑa locu orationis apud̃
dm̃ habere. script᷑a nos sc̃a admonet¬
sic. ab sconde elemosinã in corde pau¬
ꝑis & ipsa orabit ꝓte: Caue ne carnis¬
curã in desideriis facias. ne sẽꝑ gulȩ
qͦd poscit indulgeas. refectione tua
non uoluptas expleat᷑. s sustent᷑ infirmi¬
tas: Tales aũt conuuui debes habe¬
re participes. quȩ ñ carnis solent de¬
licias laudare sed cordis: Quȩ ange¬
loꝵ panẽ interioris hominis auidi¬
tate ꝑqͥrunt. q̃ pꝰ sponsũ suũ in odo¬
re unguentoꝵ eiꝰ currunt. q̃ suaui

Expanded text:
intermissione oremus. Oratio namque est in conintermissione oremus. Oratio namque est in conspectu Dei omne opus bonum, quo delectatur nihil indigens Deus. Et ut agnoscamus bona opera locum orationis apud Deum habere, Scriptura nos sancta sic admonet: Absconde eleemosynam in corde pauperis, et ipsa exorabit pro curam in desideriis facias, ne semper gulae quod poscit indulgeas: refectione tua non voluptas expleatur, sed sustentetur infirmitas. Tales autem convivii debes habere participes, quae non carnis solent delicias laudare, sed cordis, quae angelorum panem interioris hominis aviditate perquirunt, quae post sponsum tuum in odore unguento
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus carnẽ tuam maceratã uult
uidere. non nitidã: animȩ conubio u¬
ticur. nec carnis sed animȩ pulchritudi¬
ne delecꝰtatur: Quo cͥca c̃affigatione
corporis. adqͥre pulehritudinẽ cordiᷤ.
Uilib caro tegatur oꝑimentis. & p̃¬
ciosis anima uestib induat᷑. Nec que¬
ras ut placeas oculis hominũ. sut xͥ
non offendas aspettũ. Ille in te quod
diligit uideat. qͦd dedit inueniat. qđd̃
delect᷑atur agnoscat: Concupiuit enim
rex speciẽ tuã. s om̃is gła filiȩ regis in¬
tͥnsecus. Transiit tẽpus ãplectendi. nc̃
tẽpus ẽ longe fieri ab amplexu: adhe¬
reant uiris quȩ coniugali uinculo te¬
nentur asstricte. tibi dicendũ est cu̾
nere in dño deo spem meã. Unde ꝙ
apłs ait. Que aũt uere uidua est. &
desolata sꝑat in dño. & instat obsecͣ¬
tionibus & orationib nocꝰte ꝙ die Q̃o
gͦ tibi sit in pꝰtulatione crebra. in sc̃a uͦ
cogitatione atq oꝑatione continua.

Expanded text:
sponsus carnem tuam maceratam vult sponsus carnem tuam maceratam vult videre, non nitidam; animae connubio utitur, nec carnis, sed animae pulchritudine delectatur. Quocirca castigatione corporis acquire pulchritudinem cordis: vilibus caro tegatur operimentis, et pretiosis anima vestibus induatur; nec quaeras ut placeas oculis hominum, sed ut Christi non offendas aspectum. Ille in te quod diligit videat, quod dedit inveniat, quo delectatur agnoscat. Concupivit enim rex speciem tuam; sed omnis gloria filiae regis intrinsecus . 26. Transiit tempus amplectendi, nunc tempus est longe fieri ab amplexu. Adhaereant viris quae conjugali vinculo tenentur astrictae: tibi dicendum est cum nere in Deo spem meam . Unde et Apostolus ait: Quae autem vere vidua est et desolata, speravit in Domino, et instat obsecrationibus et orationibus nocte et die . Oratio ergo tibi sit in postulatione crebra, in sancta vero cogitatione atque operatione continua.
Abbreviated transcription (Latin):
o. aut auri cͥcu̾positio. aut in habitu uesti¬
m̃toꝵ ornatꝰ. s ille absconditus cordis ho¬
mo in incorruptibilitate qͥeti & modesti
& aliquando mulieres sc̃ȩ q̃ sꝑabant inde¬
um. ornabant se subiectȩ uiris suis : Sigͦ¬
scȩ mulieres etiã coniugate non sunt mo¬
nilibus comendȩ sed morib & eo magis
humilicate debent ornari ꝗͣ ueste. quał
debet esse uiduȩ habitꝰ & incessus que ñ
homini uiro.cupit placere sed̃ xp̃o que
necessitate corporalis absoluta conubũ.
firitalia tantũ debet ornamenta secta¬
ris habitꝰ gͦ tuus talis sit. qͥ non ad las¬
cuuã excitet. s ad continentiã ꝓuocet: Q
morẽ. Qñ attendat carnis concupiscen¬
tiã. s extingat. Qui ñ illicitet ad concubi¬
tum. sed excitet ad ꝓfectũ. Ex qͦ carii
cõpunctio. ñ carnisꝰ libido nascat᷑. Un
filio dei placeas. unde te u̾e castã ob¬
tutu sponsi celestis ostendas: Ille & enĩ

Expanded text:
o, aut auri circumpositio, aut in habitu vestio, aut auri circumpositio, aut in habitu vestimentorum ornatus, sed ille absconditus cordis homo in incorruptibilitate quieti et modesti et aliquando mulieres sanctae, quae sperabant in Deum, ornabant se, subjectae viris suis . e mulieres, etiam conjugatae, non sunt monilibus commendandae, sed moribus, et magis humilitate debent ornari quam veste, qualis debet esse viduae habitus et incessus, quae non homini viro cupit placere, sed Christo? quae necessitate corporalis absoluta connubii, spiritalia tantum debet ornamenta sectari? Habitus ergo tuus talis sit, qui non ad lasciviam excitet, sed ad continentiam provocet; qui morem; qui non accendat carnis concupiscentiam, sed exstinguat; qui non illicitet ad concubitum, sed excitet ad profectum; ex quo cordis compunctio, non carnis libido nascatur; unde Filio Dei placeas, unde te vere castam obtutui sponsi coelestis ostendas. Ille enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad contẽplationẽ tͣnseat et̾noꝵ: Tnsiens¬
q a lurtute coniugalis pudiciciȩ adop¬
tiorẽ uixtutẽ continentie uidualis non
minori continentia cordis p̃dita debes
esse ꝗͣ corpore & post obitũ tẽporalil
mariti. om̃s in corde tuo reliqͥe debent
mundanȩ cogitationis extingui. Cur enim
uidua xp̃iana gerat animũ unculo cuiꝰs
mundanȩ cogitationis innexũt᷑ Quȩ mor¬
tuo uiro. mundũ debet estimare cõmor¬
tuũ: Causa gͥ mundanȩ cogitationis de¬
sistente. debet ipsa qͦq cogitatio munda¬
na cessare: Et sicut antea corporalit̾ or
nabaris uro. qͥ delectaret᷑ sp̃e corporisi
ta nunc sp̃ualit̾ ornanda es xp̃o. qͥ solã
inte querit pulchritudinẽ m̃tis: Attenoͦ
qͥd beatus petrꝰ. etiã coniugatiᷤ mulieribus
mandet. qͥbus ext̾ioris habitꝰ int̾dicit orna¬
tum. hȩcloquens Mulieres subdice sint i
sid̾antes ur̃am in timore castã conuersa¬
tionẽ. qua fit ñ extͥnsecus capilloꝵ. ĩplicati¬

Expanded text:
tionem transeat aeternorum, transiensque a virtute conjugalis pudicitiae ad potiorem virtutem continentiae vidualis, non minore continentia cordis praedita debes esse quam corporis, et post obitum temporalis mariti omnes in corde tuo reliquiae debent mundanae cogitationis exstingui. 23. Cur enim vidua Christiana gerat animum vinculo cujusquam mundanae cogitationis innexum, quae, mortuo viro, mundum debet aestimare commortuum? Causa igitur mundanae cogitationis desistente, debet ipsa quoque cogitatio mundana cessare; et sicut antea corporaliter 157 ornabaris viro, qui delectaretur specie corporis, ita nunc spiritaliter ornanda es Christo, qui solam in te quaerit pulchritudinem mentis. 24. Attende quid beatus Petrus etiam conjugatis mulieribus mandet, quibus exterioris habitus interdicit ornatum, haec loquens: Mulieres subditae sint vsiderantes vestram in timore castam conversationem; qua insit non extrinsecus capillorum implicati
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab hominib querit᷑. Tales sunt
etiam nuptiȩ. quȩ & bene suscipi posst̃.¬
& bene contẽni: Qm bene nuptiaꝵ opus
in castitate ⁊ coniugali susanna ser¬
uauit qͣm i q̃n melius in continenti¬
a induali ittiti uidith atq anna con¬
tẽpsit. quã ⁊ne optime in integͥtate uͥ¬
ginali Maria nesciuit. Ñ est igitur
int̾ p̃cipua dei dona coniugiũ esti¬
mandũ licet non neget᷑ donũ ẽẽ diui¬
num. Nec ẽ dicendũ beatitudinis mu¬
nus qͦdcu bono possit ꝓposito teneri
potest etiã ꝓposito meliore contẽni Nã
si hoc int̾ precipua dei dona estimari
sorores. uxorẽ. filios. agͦs relinqͥ salua¬
tor ipse cũ centupla retributionis. &
uitȩ eterne ꝓmissione iussisset dicens.
om̃is qui reliquerit domũ uel fr̃s
aut sorores. aut patrẽ. aut matrẽ.¬

Expanded text:
non ab hominibus, quaeritur. 19. Tales sunt non ab hominibus, quaeritur. 19. Tales sunt etiam nuptiae, quae et bene suscipi possunt, et bene contemni. Quam bene nuptiarum opus in castitate conjugali Susanna servavit! quam melius in continentia viduali Judith atque Anna contempsit! quam optime in integritate virginali Maria nescivit! 20. Non est igitur inter praecipua Dei dona conjugium aestimandum, licet non negetur donum esse divinum; nec est dicendum beatitudinis munus, quod cum bono possit proposito teneri, potest etiam proposito meliore contemni. Nam si hoc inter praecipua Dei dona aestimari sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores
Abbreviated transcription (Latin):
anis fuit in illis epulis. ꝗͣ pauꝑ in mł¬
titudine diuitiarũ. quam nũdus in
pulchritudine uestiũ. ꝗͣ infirmus in
sanitate corporis. qͣm famelicꝰ insa¬
turitate uentris. qͣm miser in gaudiis.
ꝗͣ. desolatus int̾ amicoꝵ. collo qͥa. qͣm
deiectus int̾ obseqͥa seruulorũ: Aitende
quoq lazaru in pauꝑtate cdiuitẽ. in
miseria beatũ. in infelicitate felioẽ. in
uulnerib sam̃i. E qͥdẽ sine domo.
sed ñ sine deo: Sine ueste. sed ñ sine
fide: Sine bona ualitudine corporis.
s nonsine robore caritatis. Sine cibo.
sed non sine xp̃o.Canib expositum:
sed sociũ angeloꝵ Qui ñ accipiebat
de micis q̃ cadebant de m̃sa diuitis
s cȩlestẽ panẽ uiscerib ructabat in¬
bentur. nonnumꝗͣ male. non uũquã
bene contẽnunt᷑: ñ numꝗͣ male: hene
qͥppe habentur: cũ in eoꝵ. usutimor
dei seruatur:. Bene aũt contẽnuntur.
cũi in eoꝵ conteptu a sũmo deo gła

Expanded text:
anis fuit in illis epulis, quam pauper in muanis fuit in illis epulis, quam pauper in multitudine divitiarum, quam nudus in pulchritudine vestium, quam infirmus in sanitate corporis, quam famelicus in saturitate ventris, quam miser in gaudiis, quam desolatus inter amicorum colloquia, quam dejectus inter obsequia servulorum! Attende quoque Lazarum in paupertate divitem, in miseria beatum, in infelicitate felicem, in vulneribus sanum, et quidem sine domo, sed non sine domino; sine veste, sed non sine fide; sine 156 bona valetudine corporis, sed non sine robore caritatis; sine cibo, sed non sine Christo; canibus expositum, sed socium angelorum qui non accipiebat de micis quae cadebant de mensa divitis, sed coelestem panem visceribus ructabat inbentur, nonnunquam male; nonnunquam bene contemnuntur, nonnunquam male. Bene quippe habentur, cum in eorum usu timor Dei servatur; bene autem contemnuntur, cum in eorum contemptu a summo Deo gloria,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sic a deo tẽporalit̾ donant᷑ ut tẽpora¬
liter auferant᷑. sicut ẽ copulatio coniugũ.
ꝓcreatio filioꝵ. habuncdantia diutia . in¬
nec miseros homines nec beatosi deo hȩc e¬
bonis & malis adño dãt᷑. & nonnũ¬
qͣm bonis malisq dͥuunitus auferun¬
tur:. Beatus fuit iob cũ in diuici¬
is iuste uiueret. sed uiid beatior c̃u
in pauꝑtate iustior ex cari titisset. Bea¬
tus fuit cũ decẽ cͥcum edis daret᷑ filiis
sed beatior cũ una cunctoꝵ simł or¬
bitate ꝑcussus. in dei dilectione ꝑman¬
sit ĩmobilis Beatus fuit etiã in corpo¬
ris sospitate. secd beatior ẽ fact̾us in uul¬
nere: Beatior etiã in aceruo squalorib
pleno. ꝙͣ in palatio marmorib ad or̃¬
nato: Actende etiã duos. unũ in di¬
uitiis & sanitate miserũ. alterũ in ege¬
state & uulnere multũ beatũ. Diues
ille qͥ inluebat᷑ pͣura & bysso & epu¬
labatur cotidie splendide: Quã in¬

Expanded text:
quae sic a Deo temporaliter donantur , ut temporaquae sic a Deo temporaliter donantur , ut temporaliter auferantur: sicut est copulatio conjugum, procreatio filiorum, abundantia divitiarum, innec miseros homines possunt facere, nec beatos. Ideo haec ebonis et malis a Domino dantur, et nonnunquam bonis malisque divinitus auferuntur. 16. Beatus fuit Job cum in divitiis juste viveret; sed beatior cum in paupertate justior exstitisset. Beatus fuit cum decem circumdaretur filiis, sed beatior cum una cunctorum simul orbitate percussus, in Dei dilectione permansit immobilis. Beatus etiam fuit in corporis sospitate, sed beatior est factus in vulnere. Beatior etiam in acervo squaloribus pleno quam in palatio marmoribus adornato. 17. Attende etiam duos, unum in divitiis et sanitate miserum, alterum in egestate et vulnere multum beatum. Dives ille qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide , quam in
Abbreviated transcription (Latin):
fides. & misericors oꝑatio. pꝰ hanc uitã de¬
sinent. cũ ꝑspeciẽ uidebit᷑. qd nunc cũ cre¬
ditur non uidet᷑ nec inter heatos eritali
latenus deserenda Osqͥs enĩ ante finem
uitȩ p̃sente᷑. a fide recta siue bona ope¬
ratione discesserit. etiam si in his antea stͤ¬
nue uigilant̾q eucurerit: ꝓ eo qͦd ab tan̾e
recto desiftit ꝑdit meritũ totius itineriᷤ
quod cucurrit. Itẽ sunt alia q̃ sic homini¬
bus in hoc tẽpore pietas diuina largitur
ut non solũ in hac uita eu hominib de¬
beant manere continua. uerũ etiã cresct
in recributione diuuina. sicut ẽ peccatoꝵ
mundatio. ueritatis agnitio. dei ꝓximiq di¬
lectio: hec enĩ siqͥs in hoc tẽpore ꝑ seu̾anter
in se custodierit. & diuino munere ꝓficien¬
do augere curauerit inchoata. in fucuro
habebit et̾ na secũ ꝑfectione mansura. Tc̃n ꝑfect.
mundatio ꝑfectã cognitionẽ u̾itatis accipi¬
et: & ꝑfecta cognitio nichil in nobis ꝑfe

Expanded text:
fides et misericors operatio post hanc vitam desinent, cum per speciem videbitur, quod nunc cum creditur non videtur; nec inter beatos erit alilatenus deserenda. Quisquis enim ante finem vitae praesentis a fide recta sive bona operatione discesserit, etiamsi in his antea strenue vigilanterque cucurrerit, pro eo quod ab itinere recto desistit, perdit meritum totius itineris quod cucurrit. 14. Item sunt alia quae sic hominibus in hoc tempore pietas divina largitur, ut non solum in hac vita cum hominibus debeant manere continua, verum etiam crescant in retributione divina: sicut est peccatorum mundatio, veritatis agnitio, Dei proximique dilectio. Haec enim si quis in hoc tempore perseveranter in se custodierit, et divino munere proficiendo augere curaverit inchoata, in futuro habebit aeterna secum perfectione mansura. Tunc enim perfecta mundatio perfectam cognitionem veritatis accipiet, et perfecta cognitio nihil in nobis pe
Abbreviated transcription (Latin):
uortiũ fieri iussit. sed iusta discreti¬
one ꝗͣ uis dei munera tẽporalia e¬
terniscaduca ꝑmanentib paruã mag¬
nis asius fidelib postponenda mon
diligit. Illoꝵ enĩ siue adeptio. siue a¬
missio non ẽ retͥributio fidei. secd ꝓba¬
ternis eẽ debet intenta Propt̾ quod
uas electionis ad tolerantiã p̃sentis nos
tribulationis exhortans. p̾cipit ut
a contẽplatione tẽporaliũ rerũ cor¬
dis nr̃i penitus au̾tamꝰ obtutũ dicens
Id enĩ quod in p̃senti ẽ mom̃taneũ.
et leuȩ tribulationis nr̃ȩ supͣ modũ
in sublimitate ȩt̾num gloriȩ pondus

Expanded text:
vortium fieri jussit, sed justa discretione, quamvis Dei munera, tamen temporalia aeternis, caduca permanentibus, parva magnis, a suis fidelibus postponenda monsdiligit. Illorum enim sive adeptio, sive amissio, non est retributio fidei, sed probaternis deVas electionis, ad tolerantiam nos praesentis tribulationis exhortans, praecipit ut a contemplatione temporalium rerum cordis nostri penitus avertamus obtutum, dicens: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum g
Abbreviated transcription (Latin):
uit. in carne natũ. ipsũ udith nouera
nasciturũ. Quã uͦ multũ deus inutͣq ui¬
dua continentiã sibi placitã demonst᷑¬
uit. Nã iudith spiritalib accincta. cap̃
lasciui p̃donis abscidit. anna uͦ ipsũ ca
tiis est iudith holofernis interitꝰ. annȩ
pelatus ẽ saluatoris aduentꝰ. Illi deus
appło dedit repellere pestilentiã. huic
tribuit humani generis agnoseere me¬
dicinã. Ꝙ qͥa sc̃imoniã uͥginalẽ uidu¬
alis continentiagͣdu inferiori subsequi¬
tur. id cirto pꝰquã de uͥgine natꝰ est fi¬
lius dei. uidualis linguȩ dignatus est
officio p̃dicari: Nec tam̃ de illo locita
est uidua. deliciis declita. quȩ uiuens
mortua ẽ.sed̃ q̃ non discedebat detĩ

Expanded text:
overat nasciturum. Quam vero multum Deus in utraque vidua continentiam sibi placitam demonstravit! Nam et Judith spiritalibus, armis accincta, caput lascivi praedonis abscidit; Anna vero ipsum ctus est Judith Holofernis interitus; Annae revelatus est Salvatoris adventus. Illi Deus dedit a populo repellere pestilentiam; huic tribuit humani generis agnoscere medicinam. Et quia sanctimoniam virginalem vidualis continentia gradu inferiore subsequitur, idcirco postquam de virgine natus est Filius Dei, vidualis linguae dignatus est officio praedicari. Nec tamen de illo locuta est vidua deliciis dedita, quae vivens mortua est, sed quae non di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ puro affetꝰtu esuriunt sitiunt¬
q iufticiã. quȩ oꝑantur ci bũ nonqͥ
ꝑit. sed qͥ ꝑmanet in uita eternã.
Cũ talib ꝙ collo qͥa tibi conse renda¬
sunt. & frequentanda conuiu ia. ut
cũ eas cibis corporalib pascis ad
meritũ tibi sc̃ȩ oꝑationis acce dat.
ꝙ cũ earũ u̾bis spiritalib pa see ris.
ꝓfecꝰtus tibi scȩ conu̾sationis aecres¬
cat. Nec uelis talib nunc m̃sã tuã
replere deliciis. qualib eã replebas
qͣndo carnali conubio seruiebas: Au¬
di magistrũ gentiũ qͥd de uidua di¬
cat Quȩ in deliciis ẽ inqͥt uiuens.
ris exemplo: In uet̾i testam̃to iudith.
anna consideretur in nouo: Quaꝵ si
dño adiuuante ĩmitatͥe fueris ꝙ d
⁊ licias carnis. & iac̾tantiã sclarẽ ue¬
ra cordis humilitate calcabist illiꝰ
in te sponsi sẽꝑ uiuat affectus. qͥ semꝑ
est uiuus. Sicut eodẽ resurgente uo¬
cis angelicȩ attestatione firmat᷑ cum¬

Expanded text:
ntque justitiam; quae operantur cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Cum talibus et colloquia tibi conserenda, et frequentanda convivia; ut cum eas cibis corporalibus pascis, ad meritum tibi sanctae operationis accedat; et cum earum verbis spiritalibus pasceris, profectus tibi sanctae conversationis accrescat, nec velis talibus nunc mensam tuam replere deliciis, qualibus eam replebas, quando carnali connubio serviebas. Audi Magistrum gentium, quid de vidua dicat: Quae in deliciis est, inquit, vivens ris exempla. In Veteri Testamento, Judith; Anna consideretur in Novo: quarum si, Domino adjuvante, imitatrix fueris, et delicias carnis, et jactantiam saecularem vera cordis humilitate calcabis, ut illius in te sponsi semper vivat affectus, qui semper est vivus: sicut, eodem resurgente, vocis angelicae attestatione firmat
Abbreviated transcription (Latin):
tia neq futura. neq fortitudine ᷤᷤ neq
altitudo. neq ꝓfundũ neq creatura
alia poterit nos seꝑare a caritate
dei quȩ est in xp̃o iħu dño nostro:
Si gͦ trinitas in fusa caritate ĩ¬
separabiliter sibi facit adhere ͭ am¬
mas nostras. quia qͥ adheret deo u¬
nus sp̃s est quomͦ ipsa trinitas se¬
parabiles potest habere personas
cum ipsa trinitas unus sit deus
a eꝑhoc una sit caritas. quia deus caritas
est: saritas aũt diuisionẽ nunꝗͣ
recipit. quȩ demultis cordibus
multisq animabꝰ in seipsa unum cor

Expanded text:
tia, neque futura, neque forttia, neque futura, neque fortndum, neque creatura alia poterit nos separare a caritate Dei, quae est in Christo Jesu Domino nostro . Si ergo Trinitas, infusa caritate, inseparabiliter sibi facit adhaerere animas nostras, quia qui adhaeret Deo, unus spiritus est : quomodo ipsa Trinitas separabiles potest habere personas, cum ipsa Trinitas unus sit Deus, ac per hoc una sit caritas, quia Deus caritas est? Caritas autem divisionem nunquam recipit, quae de multis cordibus multisque animabus in seipsa unum cor
Abbreviated transcription (Latin):
liter manet incomutabilis unitas
uoluntatis Attendamꝰ aũt quonãmͦ
fuerit uel homo uel angls separatꝰ
adeo. ut possimus indubitant᷑ inse¬
parabilem intelligere trinitatem.
Nempe scriptura scã dicit quia ꝑũ¬
sȩ cogitationes separant a deo. & quia
inmaliuolam animã non intrabit
sapientia dei. nec habitabit in cor
disciplinȩ effugiet fictum: et aufert
se acogitationibus quȩ sunt sine in¬
tellectu: Nam et isaras ꝓpħa testat᷑.
inquitates inter dm̃ et homines se¬
parare Sc̃a aũt trinitas ipse est ds̃
fidelis in quo non est iniquitas
uenitaũt filius dei ut peceata tol¬
leret. et peccatũ in eo non est. &¬
est peccatum inquitas. Tollens
autem iniquitatẽ. tribuit eartta¬
tem Abstulit ergo ꝑ quod a deo
separabam᷑. et donauit ꝑ quod
scẽ trinitati inseparabiliter niti¬
geremur Ileo confidenter clamat
apłs. quia neq mors neq uita. neq
angeli neq principatus. neq instan¬

Expanded text:
liter manet incommutabilis unitas liter manet incommutabilis unitas voluntatis. Attendamus autem quonam modo fuerit vel homo, vel angelus separatus a Deo, ut possimus indubitanter inseparabilem intelligere Trinitatem. Nempe Scriptura sancta dicit quia perversae cogitationes separant a Deo, et quia in malevolam animam non introibit sapidisciplinae effugiet fictum, e auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Nam et Isaias propheta testatur iniquitates inter Deum et homines separare. Sancta autem Trinitas ipse est Deus fidelis, in quo non est iniquitas. Venit autem Filius Dei, ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est, et peccatum est iniquitas . Tollens autem iniquitatem, tribuit caritatem. Abstulit ergo per quod a Deo separabamur, et donavit per quod sanctae Trinitati inseparabiliter jungeremur. Ideo confidenter clamat Apostolus: Quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque instan
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas ꝑsonarũ trium. quã hec u¬
nus Ista sicut non dubito qͦ de pͥmo
atq nouissimo libro de trinitate ũ¬
babeati augustini posiumꝰ omnino
sufficiant p̃sertim ingenio atq officio
tuo quo enis dicta sicut acutissime
ac frequentissime legis ut ineis plu¬
runa possis similia repperire que
non solum natura sed etiam inꝑso
cunt᷑ ergo singillatim tres ille ꝑso¬
nȩ ut agnoscantur. non ut saͤpe̾rẽ¬
tur: In quibus sic nulla est separa¬
tio. sicut in eis nulla potest ines¬
se confusio: Neq enĩ illȩ tres ꝑsonȩ
quia non possunt confundi. ꝓpte¬
rea debent separabiles estimri cum
omnino inseparabiles inueniantur:
et in eo qd sunt: & in eo qđ faciunt:
Nec quisquã separabiles audeat il¬
las tres ꝑsonas asserere cũ nullam
ante aliam. nullam post aliam.
nullam sine alia uel existentem ł
operantem ualeant inuenire:
Ubi sicut naturaliter nulla p otr¬
st esse seꝑabilitas operis. ita natura¬

Expanded text:
Trinitas personarum trium, quam haec uTrinitas personarum trium, quam haec unius. 14. Ista, sicut non dubito, quae de primo atque novissimo libro de Trinitate verba beati Augustini posuimus, omnino sufficiunt: praesertim ingenio atque studio tuo, quo ejus dicta sic acutissime ac frequentissime legis, ut in eis plurima possis similia reperire, quae non solum in natura, sed etiam in personcuntur ergo singillatim tres illae personae, ut agnoscantur, non ut separentur: in quibus sic nulla est separatio, sicut in eis nulla potest inesse confusio. Neque enim tres illae personae, quia non possunt confundi, propterea debent separabiles aestimari, cum omnino inseparabiles inveniantur, et in eo quod sunt, et in eo quod faciunt. Nec quisquam separabiles audeat illas tres personas asserere, cum nullam ante aliam, nullam post aliam, nullam sine alia vel existentem, vel operantem valeat invenire. Ubi sicut naturaliter nulla potest esse separabilitas operis, ita natura
Abbreviated transcription (Latin):
alia sic ait Uerum in illa sũma trinita
tei n corporaliter rebus omnibꝰ ante¬
cellit tanta est inseparabilitas ut
cũ trinitas hominũ non posse̾t dici
unus homo. illa unus deus et dicat᷑
et sit: nec in uno deo sit illatrinitas.
sed unus deus. Nec rursum quẽ admo¬
dum ista imagoquȩ est homo habens
illa tria ꝑsona una est ita est et Il¬
la trinitas. sed tres ꝑsonȩ sunt. pa¬
ter filii. & filius patris. & sp̃s patris
& filii: Item post aliqua sic ait ñ
minis sunt. ita in ipsa sũma tͥnitate
cuius et imago est unius dei sunt
illa tria. sed unus deus est et tres st̃
ille ñ una persona Hȩc olicens bea¬
tus augustinꝰ. et inseparabilitatem ea¬
nũdẽ triũ ꝑsonarũ relatione ipsuis
trinitatis intelligens. cum amiratioẽ
in effabile est uel meffabiliter mira¬
bile cum sit una ꝑsona hec imago tͥ¬
nitatis ipsa uero sũma trinitas tres
ꝑsonȩ sunt: Inseparabilior est illa

Expanded text:
alia sic ait: Verum in illa summa Trinitate alia sic ait: Verum in illa summa Trinitate quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, illa unus Deus et dicatur, et sit; nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago, quae est homo, habens illa tria una la Trinitas; sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. Item post aliqua Ibidem siminis sunt; ita in ipsa summa Trinitate, cujus haec imago est, unius Dei sunt illa tria; sed unus Deus est; et tres sunt illae, non una persona. Haec dicens beatus 239 Augustinus, et inseparabilitatem earumdem trium personarum, revelatione ipsius Trinitatis intelligens, cum admirationeineffabile est, vel ineffabiliter mirabile: cum sit una persona haec imago Trinitatis, ipsa vero summa Trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter eiꝰdem trinitatis unitatẽ unãq
substantiam atq deitatem patris et
filii & sp̃s sc̃ĩ: Alio quoꝙ: memorati
libri loco plenissime inculcans cũ
defilio dixisset. Ex hoc enum rogãt qͦ
minor est patre. quo uͦ equalis exau¬
dit cum patre. inseparabilitatem ꝑ¬
sonarũ ostendens ait Unde seabeo
cit intelligi quȩ supra cominemoraii.
satisq in sinuaui plerumq ita nomi¬
nari unamquamq intrinitate ꝑsonã.
ut et aliȩ intelligantur: Sic itaq dic¬
tum est. ipse eñĩ pater amat uosut
consequenter intelligatur & filius
et sp̃s sc̃s: Item pꝰ aliquanta idem
sc̃s augustinus ait: Iam enim ostendi¬
mus in hac trinitate ꝑ multos locu¬
tionũ diuinarũ modos etiam desin¬
gulis dici qͦd omniũ est. ꝓpter in se¬
ꝑarabilẽ operationem unius eis¬
dem᷑ substantiȩ In quinto decimo
libro de trinitate cum de hac imnagi¬
ne quȩ innobis est aliquas lineas p̃be¬
ret ad intelligentiam trinitatis int̾

Expanded text:
dem Trinitatis unitatem, unamque substantiam atque deitatem Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Alio quoque memorati libri loco plenissime hoc inculcans, cum de Filio dixisset: Ex hoc enim rogat, quo minor est Patre; quo vero aequalis est, exaudit cum Patre; inseparabilitatem personarum ostendens, ait: Unde se ab eo cit intelligi, quae supra commemoravi, satisque insinuavi, plerumque ita nominari unamquamque in Trinitate personam, ut et aliae illic intelligantur. Sic itaque dictum est: Ipse enim Pater amat vos, ut consequenter intelligatur et Filius, et Spiritus sanctus. Item post aliquanta idem sanctus Augustinus sic ait: Jam enim ostendimus in hac Trinitate per multos locutionum divinarum modos, etiam de singulis dici quod omnium est, propter inseparabilem operationem unius ejusdemque substantiae. In quinto decimo vero libro de Trinitate , cum de hac imagine quae in nobis est, aliquas lineas praeberet ad intelligentiam Trinitatis, inter
Abbreviated transcription (Latin):
tali ꝯclusione ꝯfirmãs ita ait. hec⁊ mea
fides ẽ qͣndo hec ẽ cat̾olica fides. Itẽ alio eidẽ
libri loco dicit. Propter ipsam demq in¬
separabilitatem sufficient̃ aliqͣndo no¬
minat᷑ uel pater solus. uel filius solus
adimpleturus leticia cum uultu suo.
nec inde separatur utriusq sp̃s id est
patris & filii sp̃s̃ Qui sp̃s sc̃s ꝓ¬
prie dr sp̃s ueritatis. quẽ hic mũdu
acciꝑe non potest Hoc ẽ enim ple¬
nũ gaudiũ nostrũ. quo amplius non
est. frui trinitate deo. adcuilis imagi¬
nem facti sumus Propter hoc aliqͣn¬
do ita loquim᷑ de. sp̃u scõ. tanquã solꝰ
ipse sufficiat ad beatitudinem nr̃am.
& idõ solus sufficit quia seꝑari apatͤ
et filio non potest. sic̃ pater solus su¬
fficit quia serari a filio et spũ scõ non
potest & filius tdeo sufficit solus quia
seꝑaria patre et spũ scõ ñ potest hȩc
hoc et manifestiꝰ paulopꝰ in cͦdem lib
curauit ostendere dicens Sed ꝓpter

Expanded text:
tali conclusione confirmans , ait: Haec et mea fides est, quando haec est catholica fides. 13. Item alio ejusdem libri loco dicit: Denique propter ipsam inseparabilitatem sufficienter aliquando nominatur vel Pater solus, vel Filius solus, adimpleturus nos laetitia cum vultu suo, nec inde separatur utriusque Spiritus, id est, Patris, et Filii Spiritus, qui Spiritus ritus veritatis, quem hic mundus accipere non potest . Hoc est enim plenum gaudium nostrum, quo amplius non est, frui Trinitate Deo, ad cujus imaginem facti sumus. Propter hoc aliquando ita loquimur de Spiritu sancto, tanquam solus ipse sufficiat ad beatitudinem nostram; et ideo solus sufficit, quia separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus sufficit, quia separari a Filio et Spiritu sancto non potest; et Filius ideo sufficit solus, quia separari a Patre et Spiritu sancto non potest. Haec hoc et manifestius paulo post in eodem libro curavit ostendere, dicens: Sed propter