comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
du nec cadauer nec asi¬
nũ suũ cange̾ p̃sũpsit.
a si tã grauit̾ delinqͥt᷑ cũ ꝑ ignorant a in obedientia
fit quã horribilit̾ peccat. qͥ ꝯscientia accusante obe¬
dire contemprit: Ergo ut pͣdictũ ẽ.ꝑ inobedientie
malũ ꝗͣntũ sit obedientie bonũ euident̃ ꝑpendit᷑. Nunc¬

Expanded text:
dum nec cadaver, nec asinum suum tangere praesumpsit . Quod si tam graviter delinquitur, cum per ignorantiam inobedientia fit; quam horribiliter peccat qui conscientia accusante obedire contemnit? Ergo, ut praedictum est, per inobedientiae malum quantum sit obedientiae bonum evidenter perpendit
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃t ad iaginẽ ⁊ simlitudinẽ dĩ
creatꝰ noluit obediens ꝑ mane. s magis audiuit uocem
tatio eiꝰ in son. S qͥa pace̾ ꝑdidit uolens. dolores multi¬
plices coactus ẽ sentire nolens. Pescendit enĩ ab ierłm
iniericho. ⁊ incidit in latrones. qͥ etiã despoliauert᷑
eũ ⁊ plagis impositis abierunt semi uiuo relicto.
Qii enĩ usionẽ pacis deseruit. huiꝰ mundi lefectꝰ
ꝑ exꝑim̃tũ didicit. Latrones. aut̃ idẽ maligni spc̃¬

Expanded text:
et ad imaginem et similitudinem Dei creatus, noluit obediens permanere, sed magis audivit vocem tatio ejus in Sion; sed quia pacem perdidit volens, dolores multiplices coactus est sentire nolens. Descendit enim ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones, qui etiam despoliaverunt eum, et plagis impositis abierunt semivivo relicto. Qui enim visionem pacis deseruit, hujus mundi defectus per experimentum didicit. Latrones autem, id est sp
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd ageret uirtꝰ eẽt. ⁊ qͣnto ab ono cessans auctori
suo se sub ditũ humilꝰ exhiberet. & ei ꝓmerendi
dnmͣ suũ uirtꝰ cẽt obidientia ipsa. qͣm possũ ueris¬
sime dic̾e̾ sola eẽ uirtute̾ omni creature racionabili de¬
genti sub dei potestate. pͥmũq eg̃ imaximũ uitiũ ad ro¬
inã hoĩem sua potestate uelle uti. cuiꝰ uitii nom̃ ẽ. ino¬
bedientia. Non ee̾t gͦ unde homo se dim hab̾ere cogita¬
ret atq sentiret. nͥ ei aliqͥd iuberet᷑. Lignũ aut̃ scientie
to deo ꝯu̾sa fuerit. ⁊ sua potentia sine deo frui uoluerit.
⁊ hoc peccatũ. pena fuerit consecuta. mox exꝑiendo discit.

Expanded text:
t a bono cessans Auctori suo se subderet, humilius exhiberet, et ei promerendi Dominum suum virtus esset obedientia ipsa: quam possum verissime dicere solam esse virtutem omni creaturae rationabili degenti sub Dei potestate; primumque esse et maximum vitium ad ruinam, hominem sua potestate velle uti, cujus vitii nomen est inobedientia. Non esset ergo unde se Dominum habere cogitaret atque sentiret, nisi ei aliquid juberetur. Lignum autem scientiae to Deo, conversa fuerit, et sua potentia sine Deo frui voluerit, et hoc peccatum ejus poena fuerit consecuta; mox experiendo discet
Abbreviated transcription (Latin):
scda scala depingit᷑ dolor. & uixta eũ tnͣsinigrano. ba¬
bylonis incipiens apoachim. ⁊ ita obliq descens cendes
usq ad pedem sc̃eđ scale. ibiq exiens ad arcħa in babilonẽ.
consitꝰ in mapã mudi ibidẽ ostat. Iuxta t̾ciã scalam
amor pingit᷑. qͣfiuna de uͥginibꝰ cũ ardente lampade.
e uase oleo expectans aduentũ sponsi. Singule autẽ uir¬
tutes una semꝑ manu sursũ porrecta: gestũ ascendentis.
ex pͥmunt. In hoc etiã differentia attendenda ẽ. qͥa inscał
ascendt homines. Iuxta scalas aut̃ intͥnsecꝰ ꝑ campos dis¬
ini obumbrata ꝯtra qͣm alat̾e̾ intento uitioꝵ. ignẽ deore
&e naribꝰ emuittit. ad expͥmenda concupiscentia᷑. Paulo
altiꝰ in cadde scala nudꝰ qͥda uirgis cedit᷑ ad expͥmenda
petietiuma. Insccła scala qͥda elemosinã largit᷑. ad sig¬
nificandam miscłiam. Int̾cia scala qda in similitudinẽ

Expanded text:
secunda scala depingitur dolor, et juxta eum transmigratio Basecunda scala depingitur dolor, et juxta eum transmigratio Babylonis incipiens a Joachim, et ita oblique descendens usque ad pedem secundae scalae, ibique exiens ab arca in Babylonem, cujus situs in mappa mundi ibidem constat. Juxta tertiam scalam amor pingitur quasi una de virginibus cum ardente lampade et vase olei, expectans adventum sponsi. Singulae autem virtutes, una manu sursum porrecta, gestum ascendentis exprimunt. In hoc etiam differentia attendenda est, quia in scalis ascendunt homines, juxta scalas intrinsecus per campos dismi obumbrata, contra quam a latere incentor vitiorum ignem de ore et naribus emittit, ad exprimendam concupiscentiam. Paulo altius in eadem scala nudus quidam virgis caeditur, ad exprimendam patientiam. In secunda scala quidam eleemosynam largitur, ad significandam misericordiam. In tertia scala quidam in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
leo. ut t̾reat elatos. Infrigore occidentis. aqͥla. ut illumi¬
net cecos. Incalore occidentis uitulus. ut carne̾ mactet.
Incalore orientis homo. ut homine̾ adorigine quentiłꝵ qũẽ¬
Pubrũ uite qͥ ad aqͥlonẽ respicit. ascent qͥ afrigore occi¬
scale intͥneuseeꝰ manꝰ cũ uolumine aꝑto deorsũ exten¬
dit᷑. ut qͣsi alibro uite ueniens hinc increpet. hinc
crudiat. In uno scͥpta ẽ intrepatio. Ue. uexe. In altero
ascenadt. qͥ acalore orientis. ⁊ qͥ acalore occidentis. ꝓpt̾ea
in utraq parte de sũmitate inferioris scale. ramꝰ ex
tendit᷑ deorsũ. hinc habens folia. hinc fructũ. ut qͦsi
a ligno uite ueniens. hos pascat. illos obumbret. Uir¬
tutes autẽ contͣ singulas scalas a late̾ intͥnsecꝰ hoc mͦ
lnm̃ nudus ascendit exuuiis suꝑbie deorsum abiectis.
ꝓpt̾ ignẽ ⁊uermes qͥ sub pede scale depicti sunt. In

Expanded text:
leo, ut terreat elatos. In frigore occidentis aquila, ut illumileo, ut terreat elatos. In frigore occidentis aquila, ut illuminet caecos. In calore occidentis vitulus, ut carnem mactet. In calore orientis homo, ut hominem ad originem suam revbrum vitae, qui ad aquilonem respicit, ascendunt qui a frigore oriscalae intrinsecus manus cum volumine aperte deorsum extenditur, ut quasi a libro vitae veniens, hinc increpet, hinc erudiat. In uno scripta est increpatio. Vae, vae, vae. In altero ascendunt, qui a calore orientis, et qui a calore occidentis, propterea in utraque parte de summitate inferioris scalae ramus tenditur deorsum, hinc habens folia, hinc fructum, ut quasi a ligno vitae veniens hos pascat, illos obumbret. Virtutes autem contra singulas scalas a latere intrinsecus hoc modo lumen nudus ascendit, exuviis superbiae deorsum abjectis, propter ignem et vermes, qui sub pede scalae depicti sunt. In
Abbreviated transcription (Latin):
diffuso ẽ. ⁊ discipatꝰ. Cum aut̃ colligit᷑ ⁊ reuocat᷑ pͥmũ.
de qͦ tuo partibꝰ mundi ad arcħa .÷. ad eccłiam đn fac¬
cedit. & inde sursũ ascendens paulatim se in unum
colligit. qͦusq ad summũ ꝑueniat. Ubi autͣ pͥmũ ce¬
cidit. ibi pͥmũ ascendit .i. in frigore orientis. ⁊ inde
calcat caput serpentis .i. suꝑbiam. Postea ascendit
a calore occidentis. ⁊ bi calcat uentrẽ serpentis .i. con¬
cupiscentiã. Postea ascendit a frigore occidentẽs. ⁊ ibi
calcat pectꝰ serpentis .i. ignorantiã. Postea reu̾tit᷑ ad
calorẽ orientis ubi creatꝰ fuit. u nde ascendens totũ
serpentẽ complicatũ deoisũ pͣnut. ita ut insingłis
scalis qͥ ultimꝰ ẽ. ascendentiũ serpentẽ pede utrũq sti¬
pitẽ scale amplexũ sic calcare uideat᷑. Pno autẽ stipites
corpꝰ &e animã designant. qͦs serpens amplectit᷑. qͥa in utͦq
angulis arche. qͥ tuor euangłiste depicti. In frigore orientiᷤ

Expanded text:
diffusus est et dissipatus. Cum autem colligitur et revocatur, primum de quatuor partibus mundi ad arcam, id est ad Ecclesiam, accedit, et inde sursum ascendens paulatim se in unum colligit, quousque ad summum perveniat. Ubi autem primum cecidit, ibi primum ascendit, id est in frigore orientis, et ibi calcat caput serpentis, id est superbiam. Postea ascendit a calore occidentis, et ibi calcat ventrem serpentis, id est concupiscentiam. Postea ascendit a frigore occidentis, et ibi calcat pectus serpentis, id est ignorantiam. Postea revertitur ad calorem orientis, ubi creatus fuit, et inde ascendens totum serpentem complicatum deorsum premit, ita ut in singulis scalis qui ultimus est, ascendentium serpentem pede utrumque stipitem scalae amplexum sic calcare videatur. Duo autem stipites corpus et animam designant, quos serpens amplectitur, quia in utroque angulis arcae quatuor evangelistae depicti. In frigore orientis
Abbreviated transcription (Latin):
ed qͥa humilitatẽ soror obedientia inseꝑabilit̾¬
omitat᷑. aliqͥd de obedientia dicamꝰ. S obedientia
bonũ ꝑ in obedientie malũ lucidiꝰ declarat᷑. Qn¬
tũ enĩ crescit in malo. in obedientia. cantũ obedientia¬
crescit in bono. In obedientia enĩ amplectit᷑ omne ma¬
de angulo fec̃ diabolũ. pͥmos parentes de paradiso expulit.
innumõs pꝰea tradidit inferno. Pona euacriat. mala
multiplicat. idolũ uicorde fabricat. Nolle enĩ acqͥesce
scelus ẽ idolat̾e. S hoc peccatũ qͣle n⁊ qͥntũ sit in pͥmo
parente euident̃ ꝑpendit᷑. Ds̃ gͦ homini qͦm posuit in

Expanded text:
ergo humilitatem soror obedientia inseparabilitecomitatur, aliquid de obedientia dicamus. Sed obedientiae bonum per inobedientiae malum lucidius declaratur: quantum enim crescit in bono. Inobedientia enim amplectitur omne ma diabolum, primos parentes de paradiso expulit, innumeros postea tradidit in inferno; bona evacuat, mala multiplicat, idolum in corde fabricat. Nolle acquiescere, scelus est idololatriae. Sed peccatum quale sit et quantum, in primo parente evidenter pe
Abbreviated transcription (Latin):
desidĩa gignunt. uł ex mał orte mala similit̃ ꝓferunt. In
qua ambiguitate qͥa difficiliꝰ uĩtas discerni potest. bene
mo qͦ medullarũ diuisio subdit᷑. Hec aut̃ om̃ia sermo dĩ
diuidicando penetrat. quia ille ꝑsapientiã suã intꝰ secreta
nr̃a subtilit̃ intelligendo discernit. ille foris ꝑ docf᷑nam
suã utilit̃ nos illunando eadem intellig̾e facit. Qa gͥ ui
uuis ẽ sermo d̾i. credamꝰ eum uera ꝓmittere. qͥa effi cax ẽ
sperenius eum ꝓmissa ꝑfice̾. Qu̾a penetͣbilis ẽ & falli ñ po¬
cest. offendisse eum peniteanus. & dereliquo cimeamus
offendere. Ipse enĩ ⁊ uoluntates nr̃as in telligit et cogi¬
tationes uidet. ⁊ intentiones cõp̃hendit. Sequit᷑. Non ẽ
ulla creatura in uisibilis coram dõ. Oculus d̾i & longin¬
qua capit.quia uͥq p̃sensẽ. ⁊ intima qͥa inomib ẽ. et sub¬

Expanded text:
desideria gignunt, vel ex malis ortae similiter mala proferunt. In desideria gignunt, vel ex malis ortae similiter mala proferunt. In qua ambiguitate quia difficilius veritas discerni potest, bene mo medullarum quoque divisio subditur. Haec autem omnia sermo Dei dijudicando penetrat, quia ille qui per sapientiam suam intus secreta nostra subtiliter intelligendo discernit, foris per doctrinam suam utiliter nos illuminando eadem intelligere facit. Quia igitur vivus est sermo Dei, credamus eum vera promittere; quia efficax est, speremus eum promissa perficere; quia penetrabilis est, et falli non potest, offendisse eum poeniteamus, et de reliquo timeamus offendere. Ipse enim et voluntates nostras intelligit, et cogitationes videt, et intentiones comprehendit. Sequitur: Non est ulla creatura invisibilis coram ipso . Oculus Dei et longinqua capit, quia ubique praesens est, et intima, quia in omnibus est, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
oruint᷑. s etiã ex subseq̃ñtib q̃ ipse gignunt eas oporteat
iudicare. S ut aꝑtius uideat᷑ qualit̃ expͣuis desideruis
bone. & exbonis desideriis pͣue cogitationes nascant᷑.
exemplo monstret᷑. Nemo ẽ qui desidium rapine nes¬
ciat malũ eẽ. S aliqͣn ex desidio rapiendi nascit᷑ de¬
siłium occidendi. ⁊ sepe ex desidi̾o occidendi. nascit᷑¬
horror homieidii. Dum gͦ ex inalo desicdĩo cogitatio hõi
giguens affectũ ꝓdit. quasi in radice mala surculus bonꝰ
duoem frucꝰtũ facit. Similit̃ aliqñ exbono desidio mala
cogitatio nascit᷑. ut ñ nunꝗͣ pollutionẽ carnis ab hominan¬
do t᷑pitudinẽ carnalis coneupiscentie cogitare incipimꝰ.
ex ipsa nr̃a cogitatione ad delectationẽ illicitam in flã¬
niam᷑. & quasi de puro fonte aqua manare inceꝑat. s
paulatim defluens in sentinã turpitudinis ibat. Al qͣn
aut̃ cogitationes et exbonis desideriis ꝓdeunt. et bona

Expanded text:
at judicare. Sed ut apertius videatur qualiter ex pravis desideriis bonae, et ex bonis desideriis pravae cogitationes nascantur, exemplo monstretur. Nemo est qui desiderium rapinae nesciat malum esse, sed aliquando ex desiderio rapiendi nascitur desiderium occidendi, et saepe ex desiderio occidendi nashorror homicidii. Dum ergo ex malo desiderio cogitatio bonorum gignens affectum prodit, quasi in radice mala surculus bonus dulcem fructum facit. Similiter aliquando ex bono desiderio mala cogitatio nascitur, ut nonnunquam pollutionem carnis abominando, turpitudinem carnalis concupiscentiae cogitare incipimus, et ex ipsa nostra cogitatione ad delectationem illicitam inflammamur, et quasi de puro fonte aqua manare incoeperat, sed paulatim defuens in sentinam turpitudinis ibat. Aliquando autem cogitationes et ex bonis desideriis prodeunt, et bona
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatione accepit. in resur rectione ad offerendas ꝓnob̾
p̃ces dõ induit. Om̃is namq pontifex ex hoib assumptꝰ.
ꝓ hominib constituit᷑. inhis que st̃ addm ut offerat ob¬
cellentiã uͥtutis pꝰ modum foris ꝑ obedientiã uocent᷑ ad
excellentiã dignitatis. Alii assumunt᷑ intꝰ & ñ foris. siẽ¬

Expanded text:
ordinationem accepit; in resurrectione ad offerendas pro nobis ordinationem accepit; in resurrectione ad offerendas pro nobis preces Deo induit. Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat ocellentiam virtutis, postmodum foris per obedientiam vocentur ad excellentiam dignitatis. Alii assumuntur intus, et non foris si
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit corrigant᷑. ne in illa ultima collatione si qͥp¬
piam altͣ inuenti fuerint habentes abiciant᷑. Sic in¬
celligi pot̃ ad quem .i. sermonẽ ẽ nob sermo. Ad ser¬
monẽ sermo. Uel alit̃. Ad quẽ nob̾ sermo. Loqͣmͣ ad xp̃m
de nob̃. ut ipse ad patrẽ loqͣtur. ꝓ nob̃ quia pontifex ẽ
ut offerat dõ uota ppłi. et magnus. Magnus sed̾m diui¬
nitatẽ quta filiꝰ dĩ. Magnꝰ sedm humanitatẽ. qui a pene¬
necineo malicia ẽ. que effectum gr̃e impedia quin uelit
nec in nobis miseria quin possit. Accedamꝰ gͦ cũ fiducia
qm̃ & officiũ eiꝰ ẽ ut ꝓ nobis oret. quia pontifex ꝯstitutꝰ.
inbaptismo hoc dictũ ẽ suꝑ xp̃m. tẽ quasi ad pontificatũ
et confirmatꝰ ẽ. in digtuitate sua. sic̃ aaron pꝰ ordinationẽ¬
suam quia quosdã emulos & suo sacerdotio derogantes
habsut ad eo ꝓbatꝰ ẽ et confirmatꝰ. In monte uestemgłe in

Expanded text:
habuerint, corrigantur, ne in illa ultima collatione, si quihabuerint, corrigantur, ne in illa ultima collatione, si quidpiam aliter inventi fuerint habentes, abjiciantur. Sic intelligi potest, ad quem, id est sermonem est nobis sermo. Vel aliter, ad quem est nobis sermo. Loquamur ad Christum de nobis, ut ipse ad Patrem loquatur pro nobis, quia pontifex est, ut conferat Deo vota populi, et magnus. Magnus secundum divinitatem, quia Filius Dei; magnus secundum humanitatem, quia penenec in eo malitia est, quae affectum gratiae impediat quin velit, nec in nobis miseria quin possit. Accedamus ergo cum fiducia, quoniam et officium ejus est ut pro nobis oret, quia pontifex constitutus; in baptismo hoc dictum est super Christum, tunc quasi ad pontificatum et confirmatus est in dignitate sua, sicut Aaron post ordinationem, quia quosdam aemulos et suo sacerdotio derogantes habuit, a Deo probatus est et confirmatus. In monte vestem gloriae in
Abbreviated transcription (Latin):
quando reparatis suggerit amorem boni. Quob mocds
etiamfit nr̃ sermo ad ipsum uł consulendo rationẽ. uł reo¬
dendo rationẽ. Si mͦ rationẽ ex uoluntate consulere ad
faciendũ uolumus. tunc ex necessitate de factis rato¬
q̃ septa erant in libris. Libri sunt corda hominũ. liber
uite ẽ sapientia di. Libri aꝑiunt᷑. qñ manifesta fiunt
secreta cordium. Liber uite aꝑietur. qñ unicuiq luce
int̾iori manifeste patescet. omne qd faciendũ ẽ. ⁊ mor¬
tui ex his que inlibris sunt. ñ que in libro udieant᷑. qͥa
peocores ex suis oꝑib iudicabunt᷑. Libri nr̃i adlibrum
di sẽptisunt. qͥa corda nr̃a ad similitudinẽ sapientie dĩ
condita sunt siẽ dicit᷑. Signatũ ẽ suꝑ nos lum̃ uuitꝰ tui
dñe. Ad hunc seribi debent libri nr̃i. scd̃m exemplar
rissimi. et si seripti ñ sunt. saltẽ corrigendi st̃. Confera¬
mus itaq libros nr̃os cum hoc libro. ut siquid aliter

Expanded text:
quando reparatis suggerit amorem boni. Duobus etiamquando reparatis suggerit amorem boni. Duobus etiam modis fit noster sermo ad ipsum, vel consulendo rationem, vel reddendo rationem. Si modo rationem ex voluntate consulere ad faciendum nolumus, tunc ex necessitate de factis ratioquae scripta erant in libris . Libri sunt corda hominum. Liber vitae est sapientia. Dei libri aperiuntur, quando manifesta sunt secreta cordium. Liber vitae aperietur, quando unicuique luce interiori manifeste patescet omne quod faciendum est. Et mortui ex his quae in libris sunt, non quae in libro, judicantur, quia peccatores ex suis operibus judicabuntur. Libri nostri ad librum Dei scripti sunt, quia corda nostra ad similitudinem sapientiae Dei condita sunt sicut dicitur: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Adhuc scribi debent libri nostri secundum exemplar ut filii charissimi . Etsi scripti non sunt, saltem corrigendi sunt. Conferamus itaque libros nostros cum hoc libro, ut si quid aliter
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑ sepe. etam ea que iusibilia sunt. que inuisibilia st̃
claudunt᷑. Actio uisibilis ẽ. intntio usibilis ẽ. S achões
hominũ licet in sua nat᷑a uisibiles sint. multis tam̃ modiᷤᷤ
tegunt᷑ abocuł nr̃is ne uideant᷑. Intentio aũ uideri ñ pot̾̃.
etiam si ipsa actio uideat᷑. Igit᷑ ocłis dĩ omĩa sunt nuda.
qͥa ipse om̃s actiones hominũ udet. u̾cumq fiant. qͥa ñ st̃
tenebre et ñ est umbra mortis ut ibi abscondant᷑ qͥ oꝑant᷑
malũ nec cooꝑimentũ tegit. nec uelamen ꝓtegit. nec pa¬
ries int̃eludit. nec caligo abscondit nos abocłis eiꝰ. Ergo
omĩa stit nuda quia ipse uidet om̃e qͦd agitur. om̃ia aꝑta
qu̾ia ipse iudet qua iitentione agarur. SequituR.
Ad quem nob̃ sermo .i. ad đm uel ad sermonẽ sub audit᷑
rius et exteruis. Interius ꝑ aspirationẽ. exceruis ꝑp̃dicatio¬
nen. Item ꝑ aspirationẽ duob modis ꝑnaturam & ꝑ gr̃am.
Per naturam. qñ conditis aspirat cognitionẽ boni ꝑ gr̃am

Expanded text:
a sunt; quae invisibilia sunt clauduntur. Actio visibilis est, intentio invisibilis est. Sed actiones hominum licet in sua natura visibiles sint, multis tamen modis teguntur ab oculis nostris, ne videantur. Intentio autem videri non potest, etiamsi ipsa actio videatur. Igitur oculis Dei omnia sunt nuda, quia ipse omnes actiones hominum videt ubicunque fiant, quia non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ubi abscondantur qui operantur malum; nec operimentum tegit, nec velamen protegit, nec paries intercludit, nec caligo abscondit nos ab oculis ejus. Ergo omnia sunt nuda, quia ipse videt omne quod agitur; omnia aperta quia ipse videt qua intentione agatur. Sequitur: Ad quem nobis sermo , id est ad Deum vel ad sermonem ejus, subaurius et exterius. Interius per inspirationem, exterius per praedicationem. Item per inspirationem duobus modis, per naturam et per gratiam. Per naturam, quando conditis inspirat cognitionem boni; per gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem ligant. Quasi enĩ p̃ordentib sequentia eonec¬
tunt. qͥa & ipse de illis. ⁊ ille de ipsis ꝓdeunt. Quod uͦ
desiłia cogitationes gignere diximꝰ nemini qͥse ⁊psum
cognoseit ignotum ẽẽ pot̃. qͥa illud ꝓfecto sepius in cogi¬
tatione uoluimꝰ. cuius amore plus affecti sumus. Unde
& Ans in eunggłio diẽ. U̾ ẽ thesaurꝰ tuus. ibi ẽ & cort̃.
affectio tua. ⁊bi est et cogitatio tua. Rursus qͦs cogi¬
tationes desidia gignerent. psalmista dicens. In me¬
ditatione mea ex ar descet ignis. qͥa euiꝰ rei cogitatio
animo freq̃nt̃ insedit. illiꝰ amor aerius incorde exardes¬
cit. Conuenient̃ gͥ ꝑmedullas que in corꝑe mag̃ secrete
sunt & recondite intentiones accipimꝰ. que qͣsi cogitationũ
nĩarũ medulle sunt. qͥa incogitatione cordis latet incentio
cogitationis. Quam dũ subcilit̃ discutimꝰ. qͣsi ad int̾iora
ossuũ penetramus. Liquet gͦ qͦd recte compages cogitati¬

Expanded text:
dentibus sequentia connectunt, quia de illis et ipsae, et illae de ipsis prodeunt. Quod vero desideria cogitationes gignere diximus, nemini qui seipsum cognoscit, ignotum esse potest, quia illius profecto saepius in cogitatione volvimur, cujus amore plus affecti sumus. Undes in Evangelio dicit: Ubi est thesaurus tuus, ibi est cor tuum .  ubi est affectio tua, ibi est et cogitatio tua. Rursus quod cogitationes desideria generent, Psalmista ostendit dicens: In meditatione mea exardescet ignis . Quia cujus rei cogitatio animo frequenter insederit, illius amor acrior in corde exardescit. Convenienter igitur per medullas, quae in corpore magis secretae sunt et reconditae, intentiones accipimus, quae quasi cogitationum nostrarum medullae sunt, quia in cogitatione cordis latet intentio cogitationis. Quam dum subtiliter discutimus, quasi ad interiora ossium penetramus. Liquet ergo quod recte compages, cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
fiuitatis ꝯcupiscentia. in cogitatione necessitaris ꝓui¬
dentia. In discretione u̾itatis sententia. delectatio pro¬
uidentiam obtentu necessitatis. insuꝑfluitatẽ p̃cipitat.
ꝓuidentia rationẽ ꝑ cõpassionẽ inferioris nature asen¬
tentia u̾itatis inclinat. Prima diuisio ẽ. int̾ serpentẽ

Expanded text:
erfluitatis concupiscentia. In cognitione est necessitatis provierfluitatis concupiscentia. In cognitione est necessitatis providentia. In discretione est veritatis sententia. Delectatio providentiam obtentu necessitatis ad superfluitatem praecipitat. Providentia rationem per compassionem inferioris inclinat a sententia veritatis. Prima divisio est inter serpen
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitate ñ fallit᷑. Ueracit᷑ ꝓ initit. fortit᷑ facit. subti¬
lit̃ discernit. Uuiꝰ ẽ sermo di ut credas. efficax ut speres.
ponetrabilis ut timeas. Uiiius cꝰ in p̃ceptis ⁊ ꝑhibitionibꝰ.
effitax in ꝓmissis ⁊ coͣminationibꝰ. penetrabił in iudiciis.
& dampnationib. S quia u̾itas ꝓmisẜoꝵ & om̃potentia
oꝑum eiꝰ credenda. potius quam discernenda sunt:
que sit subtilitas indicioꝵ eiꝰ considẽmus. Penetͣbilior
inqͥt ẽ ser mo dĩ om̃i gladio ancipiti. Anceps ẽ gladius
qͥ ex ambab parcib incidit. qͥ c̃ inficit᷑ penetrans exutͣq
parce secando uiam sibi aꝑit. Hic cñ ñ nisi ear nẽ ineidit.
ingehennam ignis. Siuͦe in uidiciis utrobiq secat.
quia utrumq diuidicat incidit & discernit. Seqͥtur.
ꝑcingens usq ad diuisionẽ anime acspẽ. In uno qͦ hoĩe
spm̃ cogitatio.admentẽ discretio. Delectatio ẽ serpens.
cogitatio eua. discretio adam. In delectatione ẽ. suꝑ¬

Expanded text:
ambiguitate non fallitur. Veraciter promittit, fortiter facit, subtiliter discernit. Vivus est, ut credas: efficax, ut speres: penetrabilis, ut timeas. Vivus est in praeceptis et prohibitionibus: efficax in promissis et comminationibus: penetrabilis in judiciiet damnationibus. Sed quia veritas promissorum, et omnipotentia operum ejus credenda potius quam discutienda sunt, quae sit subtilitas judiciorum ejus consideremus. Penetrabilior, inquit, est sermo Dei omni gladio ancipiti. Anceps est gladius, qui ex ambabus partibus incidit, qui cum infigitur penetrans ex utraque parte secundo viam sibiin gehennam ignis . Sive in judiciis utrinque secat, quia utrumque dijudicat, incidit et discernit. Sequitur: Pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus . In unoquoque homine spiritum cogitatio, ad mentem discretio. Delectatio est serpens, cogitatio Eva, discretio Adam. In delectatione est sup
Abbreviated transcription (Latin):
qui intꝰ ẽ ad aliqͥd. & ad aliqͥo foris. ut ocłs cordis. & quidã
ocłs qui intꝰ ẽ tantũ & non foris. ut ocłs qĩ. Qcls carnis
uidet tantum excima corporũ. et ocłs mentis. extima
cordium. Ocłs dĩ intima itidet oculus cordis ad ocłi
carnis intꝰ ẽ. adocłm dĩ foris. Et siẽ oels earnis ñ capit
que capit oenlus cordis. soculus cordis capit q̃ capit ocłs¬

Expanded text:
 intus est ad aliquid, et ad aliquid foris, ut oculus cordis; et quidam oculus, qui intus est tantum et non foris, ut oculus Dei. Oculus carnis videt tantum extima corporum, et oculus mentis extima cordium. Oculus Dei intima videt. Oculus cordis ad oculum carnis intus est, ad oculum Dei foris. Et sicut oculus carnis non capit quae capit oculus cordis, sic oculus cordis non capit quae capit oc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intꝰ cor unuficat. In eo qͥ auribꝰ illabit᷑. id qͥ cordi inspi¬
rat᷑ Qͦd foris ẽ tñsit. qͣ intꝰ ẽ. mutabilitatẽ ñ recipit. Qa
foris decursus uborũ explicat. intꝰ uitas incõrauitabił dictat.
ubũ ñ diuidit᷑. ita multa in uno uerba ñuariant᷑. his itaq
de sermone breuit᷑ explicatis: nc̃ apłi uerba inspiciamꝰ.
Uiuus ẽ inqͥt sermo dłi nefficax ⁊penetrabilior ortni gladio
ancipiti. Uiiius ẽ qͥa ñ mutat᷑. efficax qͥa ñ deficitꝰ infacto.nͣ¬

Expanded text:
 est cor vivificat. In eo quod auribus illabitur, id quod cordi inspiratur. Quod foris est transit, quod intus est mutabilitatem non recipit. Quod foris decursus verborum explicat, intus veritas incommutabilis dictat. verbum non dividitur, ita multa in uno verbo non variantur. His itaque de sermone Dei breviter explicatis, nunc Apostoli verba inspiciamus: Vivus est, inquit, sermo Dei et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti . Vivus, quia non mutat
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ đr inpsalmo. ut iustificeris insermonibꝰ tuis : & alibi.
Uuustca me. ut custodiã sermones tuos : Sierũ uere ser¬
nes ꝑ hoĩes. unũ ꝑsemet ipsũ. S qͦscũq ꝑ hoĩm ora. ꝓtu¬
lit. iste unꝰ inomnibꝰ illis fuit. & oͣs in isto uno unũ sunt.
qͥ sine isto. qͦlibet loco ł temꝑ e ꝓlati eẽ ñ posst̃. Uideamꝰ
ꝙͦ magnũ sac̾mentũ. Uerbũ di humana carne uestitum
semel uisibile apparuit. & nc̃ cotidie idẽ ipsũ humana uoce
conditũ ad nos uenpe. Et qͣmius alt̾ ꝑcarnẽ atq alit̾ ꝑ uocẽ
Numanã hominibꝰ ignotescat. qͦda mͦ tñ hoc hic intelligen¬
daẽ. uox uerbi qd ibi caro dei. humanitate̾ xp̃i mali qͦ &
in treduli. non solũ udẽ. s c̃ occide potuert̃. & ad huc
cotidie sermonẽ di foris mali audiunt ⁊ contẽpiunt. Et
qͣm admodu illi hoĩem occide ñ p̃sumẽnt. si d̾m cognosce̾
possent. ita qͦ isti nequaquã uerba diuina audita respue¬

Expanded text:
r in psalmo: Ut justificeris in sermonibus tuis . Et alibi: Vivifica me ut custodiam sermones tuos . Si enim vere sernes per homines, unum per semetipsum. Sed quoscunque per hominum ora protulit, iste unus in omnibus illis fuit, et omnes in isto uno unum sunt, qui sine isto quolibet loco vel tempore prolati esse non possunt. Videamus ergo magnum sacramentum, verbum Dei humana carne vestitum, semel visibile apparuit, et nunc quotidie idem ipsum humana voce conditum ad nos venit. Et quamvis aliter per carnem, atque aliter per vocem humanam hominibus innotescat, quodam modo tamen hic intelligenda est vox Verbi, quod ibi caro Dei. Humanitatem Christi mali quoque et increduli non solum videre, sed etiam occidere potuerunt: et adhuc quotidie sermonem Dei foris audiunt et contemnunt. Et quemadmodum illi hominem occidere non praesumerent, si Deum cognoscere potuissent, ita quoque isti nequaquam verba divina audita respue
Abbreviated transcription (Latin):
salommon ait. do hominatio ãm̃ cogitationes male. hans
alibi dr̃. Puerse cogitationes seperant ado. Qui gͦ uult
sincerũ ac lucitłu intellebtũ hab̾e.pͣuaꝵ cogitationũ fan¬
tasias ac nebulas studeat effugare. omni diligentia ce
cautela cor suũ seruare. Unde salomon ait. Omni custo¬
dia serua cor tu uͭ. qͥa ex ipso uita ꝓtedit.
eptimũ donũ ẽ. spc̃ sapientie. scł qͥda int̾nꝰ sapor.¬

Expanded text:
ait: Abominatio Domini, cogitationes malae . Hinc alibi dicitur: Perversae cogitationes separant a Deo . Qui ergo vult sincerum ac lucidum intellectum habere, pravarum cogitationum phantasias ac nebulas studeat effugare, omni diligentia et cautela cor suum servare. Unde Salomon ait: Omni custodia serva cor tuum; quia ex ipso vita procedit . Septimum donum est spiritus sapientiae, sci
Abbreviated transcription (Latin):
dite ⁊ illuminaniini. hoc diuine sapientie int̾no gustu
suꝑ nap̃liamꝰ uidelicet contenplantes qua amenũ quam
iocundn sit celicolis int̾eẽ. uͥ nil pot̾it. qd displiceat ad eẽ.
nilqđ placeat ab eẽ. Ista septima grã illi septime beatitudi¬
ni ꝯgruit. dequa dns dicit. Beati pacifici. qmͣ filii di uoca¬
bunt᷑. Quienĩ m̃tẽ pacificã ⁊ serenã hnͣt. de suꝑnis dulciꝰ¬

Expanded text:
um et illuminamini . Hoc divinae sapientiae interno gustu superna praelibamus, videlicet contemplantes quam amoenum, quam jucundum sit coelicolis interesse? ubi nil poterit quod displiceat, adesse, nil quod placeat abesse. Ista septima gratia illi septimae beatitudini congruit, de qua Dominus dicit: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Qui enim mentem pacificam et serenam habent, de su
Abbreviated transcription (Latin):
spũales. Terera diuisio est int̃ medullas .i intentiones
carnales & spũales. Prmiũ enĩ discernunt᷑ uoluntates.
idẽ utrum bono uelmalo desidĩo affectussit animus.
Que diseretio id̾o pͥma ẽ. qr facilius quisq sua desid̾ia
diuidicare potest. Deinde seqͥt᷑ discretio cogitationum.
que magis ẽ occulta & difficilius conp̃hendit᷑. Qͥa enĩ
exprauis desider iñ bone ñnunquã cogitationes oriun

Expanded text:
tiones carnales et spirituales. Primum enim discernuntur voluptates, et utrum bono an malo desiderio affectus sit animus. Quae discretio ideo prima est, quia facilius quisque sua desideria dijudicare potest; deinde sequitur discretio cogitationum, quae magis est occulta, et difficilius comprehenditur. Quia enim ex pravis desideriis bonae nonnunqu
Abbreviated transcription (Latin):
aͥiuisionẽ compagũ & medullarũ ꝑ tingit ipse sermo dĩ.
Qd nͦ ꝑ cõpages & mecdullas acciꝑe debeanius. explanat᷑ cũ
subdit᷑. Cogitationũ & intentionũ. cõpages sunt cogitatio¬
nes. medulle intñtiones. Primũ foris sunt oꝑa qͣsi cutis
deinde delectatio qͣsi caro. deiñ cogitationes qͣsi ossa.
aeinde intentio quasi medulla. Sicut cutis carnẽ regit.
sic oꝑa delectationẽ. Et sicut ossa carnẽ fuleiunt. sic
cogitationes desidia pascunt. Et sic̃ medulle ossib in¬
teriores sunt. sic in cogitationib intentiones latent. Co¬
gitationes &̃ compages uocant᷑. qͥa qͦdãmͦ ita desidĩa ad¬
iniuoem copulant. sic̃ compages m̃broꝵ artꝰ ligant.

Expanded text:
divisionem compagum et medullarum pertingit ipse sermo Dei. Quid vero per compages et medullas accipere debeamus, explanatur cum subditur: Cogitationum et intentionum . Compages sunt cogitationes, medullae intentiones. Primum foris sunt opera quasi cutis, deinde delectatio quasi caro, deinde cogitationes quasi ossa, deinde intentio quasi medulla. Sicut cutis carnem tegit, sic opera delectationem, et sicut ossa carnem fulciunt, sic cogitationes desideria pascunt; et sicut medullae ossibus interiores sunt, sic in cogitationibus intentiones latent. Cogitationes etiam compages vocantur, quia quodammodo ita desideria adinvicem copulant, sicut compages membrorum artus ligant.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quam parte̾ potiꝰ sententiã sue mentis inelinent.
Credere ñ possiuit .&. negare np̾sumunt. Issertio du¬
bla ẽ .& fides suspecta. Qͥ autẽ fideles st̃. hi radices ha¬
bent. s ñ sicut increduli radices figunt inhoc mun¬
do. s sunt ꝑfidem & dilectionẽ radicati & fundati
in deo. Isti sunt uinea dni soreth. unea fidelis. uinea
iusta qͣm ipse bonus agricola plantauit ĩmo tͣnsplan¬
tauit qr de egypto tͣnstulit & eiecit gentes & planta¬

Expanded text:
ad quam partem potius sententiam suae mentis inclinent. ad quam partem potius sententiam suae mentis inclinent. Credere non possunt et negare non praesumunt. Assertio dubia est, et fides suspecta. Qui autem fideles sunt, ii radices habent, sed non sicut increduli radices figunt in hoc mundo, sed sunt per fidem et dilectionem radicati et fundati in Deo. Isti sunt vinea Domini Sorec, vinea fidelis, vinea justa, quam ipse bonus agricola plantavit, imo transplantavit, quia de Aegypto transtulit, et ejecit gentes, et planta
Abbreviated transcription (Latin):
co deo ñfi eri inuiriam suitantur bonis. que nͣ ob
aliud nͥ ut eis homines uterent᷑ creauit. Istigͦ tales
qͥfidem suã nͣ nisi scd̾m incertos rerũ euentꝰ pen
sare nouerunt. ñ possunt ẽẽ stabiles. qͥa sic̃ quadã
mentis leuitate facile ũbo ueritatis ad tempiis credunt.
ita etiã facile intempore tẽptationis afide ueritatis re¬
cedunt. quia facile cũ temptant᷑ falsũ ẽẽ ꝑsuadetur.
unde & pͥus dubitabant etiã constare uidebantur.
Taliũ hominũ typũ inse ꝓpħa exp̃sit cũ diceret. Mei
aute̾ pene moti sunt pedes: pene effusi it̃ gͦssus mei.
quia zelaui inpeccatorib pacen peccatori uidens. &
paulo p̾. O mͦ inquiunt scit ds. ⁊ si est scientia mexcel¬
so. quia ipsi peccatores & habundantes inscło optinu¬
erunt diuitias: Int̾rogant enĩ isti & dubitant. & qͥb¬
dam cogitationũ suaru̾ estib circũterunt᷑ nescientes

Expanded text:
co Deo non fieri injuriam si utantur bonis; quae non ob co Deo non fieri injuriam si utantur bonis; quae non ob aliud nisi ut homines eis uterentur creavit. Isti ergo tales, qui fidem suam non nisi secundum incertnoverunt, non possunt esse stabiles, quia sicut quadam mentis levitate facile verbo veritatis ad tempus credunt, ita etiam facile in tempore tentationis a fide veritatis recedunt, quia facile cum tentantur falsum esse persuadetur, unde et prius dubitabant etiam cum stare videbantur. Talium hominum typum in se Propheta expressit cum diceret: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei . Quia zelavi in peccatoribus pacem peccatorum videns . Et paulo post: Quomodo, inquiunt, scit Deus; et est scientia in Excelso, quia ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias . Interrogant enim isti, et dubitant, et quibusdam cogitationum suarum aestibus circumferuntur nescientes
Abbreviated transcription (Latin):
tori .&. in hoc mundo ipsi qͦq florere concupiscunt. Ta¬
citis enĩ cogitationib sibi dicunt. uanũ ẽẽ timere
uidiciũ. nichil ẽẽ qd̾ stulti homines depenis inferni
& de suppliciis malori sibi confixerunt. extimore nͣer
ueritate s ꝓcessisse. Cũ utiq ds si ita distͥcte facta homi¬
nũ pensaret tam manifestis inditis. hoc de clarare¬
potuisset ut nemo deinceps inde ambigeret. Postre¬
mo autẽ ualde aratione eẽ alienũ ꝓincertis certa re¬
linquere. & sectando inuisibilia quedã. que utrũ
uere sint andecepti homines ea ita ẽẽ finxerunt ne¬
mini unqͣm scire datũ ẽ. certa &. p̃sentia bona que
commune om̃iũ uidiciũ & sensus ꝓbat ñ solu̾ bona
ẽẽ. s etiam humane nature ualde necessaria qͦda
imꝑba p̾sumptione comtẽpñe. maxime cũ hec om̃ia
as ñ nisi adutilitatẽ hominũ creasse ꝓbetur. & idc̾ir¬

Expanded text:
torum, et in hoc mundo ipsi quoque florere concupiscunt. Tatorum, et in hoc mundo ipsi quoque florere concupiscunt. Tacitis sibi cogitationibus dicunt, vanum esse timere judicium, nihil esse quod stulti homines de poenis inferni, et de suppliciis malorum confinxerunt, ex timore non ex veritate hoc processisse, cum utique Deus si ita districte facta hominum pensaret, tam manifestis indiciis hoc declararet, ut nemo deinceps ambigere potuisset. Postremo autem valde esse a ratione alienum, pro incertis certa relinquere, et sectando invisibilia quaedam, quae utrum vere sint, an decepti homines ea ita esse finxerunt, nemini unquam scire datum est, certa et praesentia bona, quae commune hominum judicium et sensus probat, non solum bona esse, sed etiam humanae naturae valde necessaria, quadam improba praesumptione contemnere maxime cum haec omnia Deus non nisi ad utilitatem hominum creasse probetur. Et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio defuturis p̃miis bonori uel penis malori re¬
ferunt᷑. nec omino contͣdicunt nec ꝓrsus adqͥescunt.
Uident enĩ qͦdam in hoc mundo sic geri. ex qͥb & ẽẽ
dm̃. &. humana curare possit intelligi. & qd̃ cuncta
hominũ facta siue bona sue mala reser¬
uent᷑ adiudiciũ. hoc gͦ considerantes ti¬
mere incipiunt qd̾ minat᷑ ds̃. atq hoc
timore compulsi. qd̾ iubet facere. & qͦd
ꝓhibet uitare ꝓponunt. & fit ñ nunqͣm ut cui adtempꝰ
hoctimore exercitati fuerint: iã nͣ solũ timeant qd̃ mi¬
natur dd̃. s etiam quodam mentis affectu appetere in¬
cipiant qd ꝓmitnt. s cũ rursũ malos in hoc mundo
florere conspiciunt. & multa alia inhac uita ita confu¬
io ordine uolui. ut nequaquam mundus ꝑꝓuidentiã
dĩ gubernari s om̃iũ rerũ euentus fortuitis subiacẽ
casib uideant᷑ continuo zelare incipiunt pace̾ pecca¬

Expanded text:
eloquio de futuris praemiis bonorum, vel poenis malorum reeloquio de futuris praemiis bonorum, vel poenis malorum referuntur, nec omnino contradicunt, nec prorsus acquiescunt. Vident enim quaedam in hoc mundo sic geri, ex quibus et Deum esse, et humana curare possit intelligi, et quod cuncta hominum facta, sive bona, sive mala, reserventur ad judicium. Hoc ergo considerantes timere incipiunt, quod minatur Deus, atque hoc timore percussi quod jubet facere, et quod prohibet vitare proponunt, et fit nonnunquam, ut cum ad tempus hoc timore exercitati fuerint, jam non solum timeant quod minatur Deus, sed etiam quodam mentis affectu appetere incipiant quod promittit. Sed cum rursum malos in hoc mundo florere conspiciunt, et multa alia in hac vita, ita confuso ordine volui, ut nequaquam mundus per providentiam Dei gubernari, sed omnium rerum eventus fortuitis subjacere casibus videantur continuo zelare incipiunt pacem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qui p̾ter id qd̾ uidet nichil ẽẽ credit. qui que
sibi mala restant p̾uidere nescit. atq hec ꝑitura
⁊ falsa quedaͣ bona quasi semꝑ sint ꝑmansura di¬
ligit. hic aliqͣndo firmit̃ radicatꝰ ẽẽ uidetur. diun
temporalit̾ floret. s sapiens eiꝰ pulcritudini statim
maledicit. quia pꝰ hec momentanea bona adque
sit mala rapiendus agnoscit. De hoc qͦq stulto psal¬
mista dicit. Dixit insipiens incorde suo nͣ ẽ ds̃ & de¬
inde annumeratis cũplicib suis ñ est timor inqͥt¬
qui ẽẽ dm̃ ñ credunt: Unde ẽẽ sequent̾ ostendit᷑
quia eos ad qͦs timor dĩ ñꝑuenit. etiam ad ipsu pͥn¬
cipiũ sapientie ꝑtingere ñ g̾tingit. Nẽ iam ui¬
deamꝰ de his qͦs scdõs numerauimꝰ. si sint radicati.
qͥb iam aliquid ꝑsuasũ ẽ deueritate. s adhuc in qͣdã
ancipiti mentis sententia fluctuantes his qͥ in sacro

Expanded text:
sit, qui praeter id quod videt nihil esse credit, qui quae sit, qui praeter id quod videt nihil esse credit, qui quae sibi mala restant praevidere nescit, atque haec peritura et falsa quaedam bona, quasi semper sint permansura, diligit. Hic aliquando firmiter radicatus esse videtur, dum temporaliter floret, sed sapiens ejus pulchritudini statim maledicit, quia post haec momentanea bona ad quae sit mala rapiendus agnoscit. De hoc quoque stulto Psalmista dicit: Dixit insipiens in corde suo, non est Deus ; et deinde annumeratis complicibus ejus. Non est, inqqui esse Deum non credunt? Unde consequenter ostenditur, quod eos, ad quos Dei timor non pervenit, etiam ad ipsum principium sapientiae pertingere non contingit. Nunc jam videamus de iis, quos secundos numeravimus, an sint radicati, quibus jam aliquid persuasum est de veritate, sed adhuc in quadam ancipiti mentis sententia fluctuantes, iis quae in sacro
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. &. tanto iam patientiꝰ mala p̾sentia tolerat:
qͣnto ardentiꝰ euicino ammonita adbona futura
suspirat. Iam ñ solũ mundũ deserit s refugit: ñso¬
lum ꝓponit s odit. & que pͥus timore coacta eaque
illicite possidebat dereliqͥt. nc̃ salubri dolore com¬
puncta etiã his que humane conditionis infirim¬
tas exigit. necessitatib inseruire ingemiscit.&.
sicut pͥus ꝑtimore̾ abillicitis mundi actiynib se
sequestrauit. ita nc̃ om̃ẽ mundi speciẽ qͣntu̾ possi¬
bile ẽ inbac adhuc mortalitate uiuenti. acogita¬
les. Infideles sunt gentes que ignorant
Terrena ambiunt. fel ices hic ẽẽ querunt.
qͥa pꝰbanc uitaͣ senichil futuros ẽẽ existi¬
mant. Denumero istoꝵ fuit stultꝰ ille
qͥ in libro iob peliphath subsannatur
Uidi inquit stultũ firmia radice. & malediri pul¬
critudini eiꝰ statͣi. Stutus ẽ qui ignorat ad qͥd factꝰ

Expanded text:
tatur, et tanto jam impatientibus mala praesentia tolerat, tatur, et tanto jam impatientibus mala praesentia tolerat, quanto ardentius e vicino admonita ad bona futura suspirat. Jam non solum mundum deserit, sed fugit, non solum postponit, sed odit, et quae prius timore coacta ea, quae illicite possidebat dereliquit, nunc salubri dolore compuncta etiam iis, quae humanae conditionis infirmitas exigit, necessitatibus inservire ingemiscit. Et sicut prius per timorem ab illicitis mundi actionibus se sequestravit, ita nunc omnem mundi speciem quantum possibile est in hac adhuc mortalitate les. Infideles sunt gentes, quae ignoranTerrena ambiunt felices hic esse quaerunt, quia post hanc vitam se nihil futuros esse existimant. De numero istorum fuit stultus ille, qui in libro Job, per Eliphaz subsannatur. Vidi, inquit, stultum firma radice et maledixi pulchritudini ejus statim . Stultus est, qui ignorat ad quid factus
Abbreviated transcription (Latin):
dit Tercio dictũ ẽꝑdo lorẽ morit᷑. Sicut semina
germinare nͣ possunt nisi priu̾s int̾ra conputͣscant
& quodam mͦ moriant᷑: ita nos germͣ bonũ ꝓferre
nͣ possumꝰ nisi pͥus ꝑsalubrẽ quendã & uiuificum
dolorem huic mundo moriam᷑. Uolor hicẽ. dep̾sen¬
tis uite exilio. & bene pꝰ ꝑceptionẽ grͣe dolor nascit᷑.
quia uere inqͥb malis tcͣsimꝰ cognoscimꝰ. qͣndo
pinfusionẽ diuine gr̃e illuminati dulcedinẽ spũ¬
aliũ bonoꝵ aliquatenꝰ degustare ualemꝰ. Unde sa¬
lomon dicit. Qͥ addit scientiam. addit & dolorem.¬
Qͥ cunq enĩ spũaliũ bonori dulcedine̾ ñ nouert̃
carnalis concupiscentie passiones etiã t̾camani eũ
affligunt. & idcirco gr̾ã eor p̃uenit ut excitet illud.
ut agnoscat honio exiliũ suu̾ & flere discat mala
que tolerat. & inde ẽ qd pꝰ acceptũ donũ gr̾e conti¬
nuo ad lamenta soluit᷑. dolore pascit᷑. fletib delec¬

Expanded text:
d per dolorem moritur. Sicut semina d per dolorem moritur. Sicut semina germinare non possunt, nisi prius in terra computrescant, et quodam modo moriantur, ita nos germen bonum proferre non possumus, nisi prius per salubrem quemdam, et vivificum dolorem huic mundo moriamur. Dolor hic est de praesentis vitae exsilio. Et bene post perceptionem gratiae, dolor nascitur, quia tunc vere in quibus malis simus agnoscimus, quando per infusionem divinae gratiae illuminati dulcedinem spiritualium bonorum aliquatenus degustare valemus. Unde Salomon dicit: Qui addit scientiam, addit ualium bonorum dulcedinem non noverunt, carnalis concupiscentiae passiones etiam tunc amant cum affligunt, et idcirco gratia cor praevenit ut excitet illud, ut agnoscat homo exsilium suum, et flere discat mala quae tolerat. Et inde est, quod post acceptum donum gratiae continuo mens ad lamenta solvitur, dolore pascitur fletibus delec
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita dixerĩ iuolentia adelectatione carnali ꝑ
tineorẽ abstͣacta fuerit. necesse e̾. ut statim iam
aliquid sp̾ualis gaaidii p̃gustare incipiat. nesi
om̃ino adelectatione aliena remanserit. quasi ari¬
dũ absq humore ad germ̃ sapientie conualescere
nͣ queat. fit gͥ diuina grͣa aspirante ut cũ animꝰ
ꝑfecte acorporeis passionib & desideruis t̾renis exi¬
tus fuerit. quadam statiͣ insolita leticia ꝑfun¬
dat᷑. ut eo ampliꝰ amarũ ẽẽ cognoscat. qd̃ deseruit:
que iactũ in corde hominiis ꝑtimore̾ sem̃ sapi¬
entie desuꝑ infusa rigat. quia illas mentes int̾ne
dulcedinis desideriũ trahit. quas nullus concu¬
piscentie carnalis affectꝰ foris religauit. Dicat᷑ gͦ
desapientia. ł timorẽ seminat᷑: ꝑgrͣam rigatur.
Qa timor pͥmũ carnalis delectationis affectũ ab
animo p̾cidit. ac deinde gra eunde̾ animũ quasi
defecatũ &. purũ asordib sp̃ali delectatione ꝑfundit.

Expanded text:
ut ita dixerim, violentia a delectatione carnali per ut ita dixerim, violentia a delectatione carnali per timorem abstracta fuerit, necesse est ut statim jam aliquid spiritualis gaudii praegustare incipiat, ne si omnino a delectatione aliena remanserit, quasi semen aridum absque humore ad germen sapientiae convalescere non queat. Fit igitur divina gratia aspirante, ut cum animus perfecte a corporeis passionibus, et desideriis terrenis exutus fuerit, quadam statim insolita laetitia perfundatur, ut eo amplius amarum esse agnoscat quod deseruit, quae jactum in cor hominis per timorem semen sapientiae, desuper insula rigat, quia illas mentes internae dulcedinis desiderium trahit, quas nullus concupiscentiae carnalis affectus foris religavit. Dicatur ergo de sapientia, per timorem seminatur, per gratiam rigatur, quia timor primum carnalis delectationis affectum ab animo praecidit, ac deinde gratia eumdem animam quasi jam defaecatum et purum a sordibus spiritali delectatione perfundit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad memoriã reuocans: quã humilia de nobis sen¬
tire debeamꝰ. ostendit. Sopito deinde t̾renoꝵ de¬
siderioꝵ strepitũ continuo mens adqͥete̾ int̾ne
pacis componit᷑. & ut capax eẽ possit celestis sapi¬
entie: ex ipsa sua tͣnquillitate p̃parat᷑. Sapientia
eñi habitare nescit. nisi incorde pacifico. & ideo
illi inquib adhuc desideria t̾rena ꝑstrepunt.
que sit sapientia ñ nouerunt. Nam sicut beatꝰ
iob testatur. mare loquitur secũ nͣ ẽẽ sapientiã.
quia mentes quas cure carnales exagitant. nͣ comp̃¬
hendunt eam. s qui minoratur actu ipse inuenit
cam. quia dũ animꝰ abexteriorib ęxtͣctus adse ip¬
sum colligit᷑. robustior ad contẽ plandam celestia
subleuat᷑. Si gͦ timor dm̃i facit paupere̾ spũ: pau
ꝑtas spͣc tͣnquillat cor. tͣnquillitas cordis in cohatio
est. sapientie celestis.
similis ẽ semini. ita gra similis ẽ humo¬
ri. qui rigat semͣ iactũ int̾ra & germi¬
mire facit. Postquã enĩ mens hominis quadã

Expanded text:
ad memoriam revocans, quam humilia de nobis sentire debeamus ostendit. Sopito deinde terrenorum desideriorum strepitu, continuo mens ad quietem internae pacis componitur, et ut capax esse possit coelestis sapientiae, ex ipsa sua tranquillitate praeparatur. Sapientia enim habitare nescit nisi in corde pacifico, et ideo illi, in quibus adhuc terrena desideria perstrepunt, quae sit sapientia non noverunt. Nam sicut beatus Job testatur - Mare loquitur secum non esse sapientiam , quia mentes, quas curae carnales exagitant, non comprehendunt eam, sed qui minoratur actu ipse invenit eam, quia dum animus ab exterioribus abstractus ad seipsum colligitur, robustior ad contemplanda aeterna sublevatur. Sic ergo timor Domini facit pauperem spiritu paupertas spiritus tranquillat cor, tranquillitas cordis inchoatio est sapientiae coelestis. similis est semini, ita gratia similis est humori, qui rigat semen jactam in terram, et germinare facit. Postquam enim mens hominis quadam,
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ac uiã euadendi qͤrens. statim illum ex desi¬
derio requirit. ꝑ quem instans periculũ euade
se posse agnoscit. Quẽ pꝰ qua inuenit. & exaffec¬
tu dilectionis amplectit᷑. tẽ ille horror pͥmum
intolerabilis examore mitigat᷑. & sic detimore
sumit᷑. Preterea timor dñi pꝰqua uenit ad cor:
facit pauperẽ spu. Pauꝑtas autẽ spũ duplexẽ.
Namst̃ & corporales diuitie in affluentia rerũ
temporaliũ. & sunt spuales diuitie inpossessiõe
uirtutũ. Uterq gͦ adpud dm̃ diues ẽẽ conum¬

Expanded text:
sus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desisus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desiderio requirit, per quem instans periculum evadere se posse agnoscit. Quem postquam invenit, ex affectu dilectionis amplectitur; tunc ille horror primum intolerabilis ex amore mitigatur, et sic de timoresumitur. Praeterea timor Domini postquam venit ad cor facit pauperem spiritu, paupertas autem spiritus duplex est. Nam sunt et corporales divitiae in affluentia rerum temporalium, et sunt spiritales divitiae in possessione virtutum. Uterque ergo apud Deum dives e