comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
absq dubio ueniet iam nabuchodonosor qui te
destruat o niniue: & agros tuos deuastet. Quia
gͥ in euitabile tͥ unminet bellum: p̃dico tibi.
contemplare diligenter uiã & iter ꝑ qͦd uentu¬
rus ẽ. conforta & accinge lumbos tuos: robora
& hortare urtutem exercitꝰ tui: qr sic̃ ultus ẽ

Expanded text:
Absque dubio veniet Nabuchodonosor, qui te destruat. o Ninive, et agros tuos devastet. Quia igitur? inevitabile tibi imminet bellum, praedico tibi, contemplare diligenter viam et iter per quod venturus est tortor, et accinge lumbos, robora et exhortare virtutem exerc
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Qelus domꝰ tuȩ comedit me. Relat᷑ enun
dłs insalntẽ quos dignos se habet: ut qͦs ñ ser¬
uat dementia: corrigat emulatio. Hinc ihe¬
rusalem quȩ obstinata intencione inpeccatis
ꝑmanebat. iratꝰ dñs loquit᷑ ꝑ therechielem.
elus ms̃ recessit ate: ñ irascar tibi ultra.
ipse inimicis suis. Dñs nullum motũ animi.
nullũ potest reciꝑe furorem: qͥ in summa tͣn¬
quillitate mitis e ac serenus. Sed methapho¬
rice dr̃ habere furorem cũ mala ulciscit᷑: q
sio sustinentib uidet᷑. Irascitur gͦ dñs: iras¬
citur ut tollat a nobis qͦo sibi contrarium est.
ꝙ sublatis his quȩ sibi displicent. in antiquũ
statum correcti homines redeant. Nam scrip¬
tum ẽ. Flagellat omnẽ filium quẽ recipit.
Dns paciens & magnus fortitudine. Quẽ sup̃
relantem & habere furorem dixerat: nc̃ paci¬
entem uocat. Dni enĩ assiriorum sustinuit
peccata: ⁊ sua longanimitate ꝓuocauit. eos
ad penitentiam: s qi contempserunt longani¬

Expanded text:
 Zelus domus tuae comedit me. » Zelatur enim Deus in salutem quos dignos habet, ut quos non servat clementia, corrigat castigatio. Hinc ad Hierusalem, quae obstinata intentione in peccatis permanebat, iratus Dominus loquitur per Ezechielem: « Zelus meus recessit a te, non irascar tibi ultra. ipse inimicis suis. » Dominus nullum motum animi, nullum potest recipere furorem, qui in summa tranquillitate mitis est et serenus. Sed metaphorice dicitur habere furorem, cum mala ulciscitur, quia sic sustinentibus videtur. Irascitur ergo Dominus, ut tollat a nobis quod sibi contrarium est, et sublatis his quae sibi displicent, in antiquum statum correcti homines redeant. Nam scriptum est: « Flagellat omnem filium quem recipit. » « Dominus patiens et magnus fortitudine. » Quem supra zelantem et habere furorem dixerat, nunc patientem vocat: diu enim Assyriorum sustinuit peccata, et sua longanimitate provocavit eos ad poenitentiam. Sed quia contempserunt bon
Abbreviated transcription (Latin):
uigo idolatriȩ p̃mebat. ut liberata ꝑdĩ passio
cum angłis: int̾empto belial. Quȩ enĩ commu¬
nicatio xp̃o & belial: Hoc ipsum dicendum ẽ
sqͣndo ȩccl̃iam a ꝑsecutorib & adu̾sariis lib̾at.
it celebret spãlis leticiȩ festa: & uota grãrum¬

Expanded text:
jugo idololatriae premebat, ut liberata per Domini pjugo idololatriae premebat, ut liberata per Domini pcum angelis interempto Belial; « quae enim communicatio Christi ad Belial? » Hoc ipsum dicendum est, si quando Ecclesiam a persecutoribus et adversariis liberat, ut celebret spiritualis laetitiae festa, et votum gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
dognatis idolatriam. Si enĩ auaro peccunia ds̃
ẽ e gulosi ds̃ uenter ẽ: gͦ & heretics ipse suus
errr quẽ confucerunt de cordib suis. idolum
& sculptile: potest dici. Ecce suꝑ montes pedes
euglirantis. & annuntiantis pacem. Celebra
uida festiuitates tuas.  redde uota tua q reł.
legimus in libro paralipomenon qͦt obsidente
sennacherib iherłm: ñ potuerunt illis iherosoli¬
mite pͥmo mense. id ẽ aprili pascha facere. Ce¬
so aut̃ exercitu eiꝰ ꝑ anglm. & morte sennache¬
ꝓ ne tuneas: qr interfectus ẽ hostis tuus. Ecce
uenit tibi nuntiꝰ. montes & colles uelocissime
tͣuscurrens: & annuntians tͥ pacem & liberatio¬
uem orbis de imꝑio sennacherib. Ergo celebra
festiuitates. reode uota gaudens: qr saluauit
te dñs. & belial totus interiit. id ẽ omĩs exercitꝰ
cum rege. suo. Interp̃tat᷑ aut̃ belial: absq iugo.
Wistice p̃cipit᷑ ȩccłiȩ qͣm diabolus grauissimo

Expanded text:
dogmatis idololatriam. Si enim avaro pecunia deus dogmatis idololatriam. Si enim avaro pecunia deus est, et guloso deus venter est, ergo et haereticis ipse suus error, quem confinxerunt de cordibus suis, idolum et sculptile potest dici. « Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem: Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota tuaLegimus in libro Paralipomenon quod, obsidente Sennacherib Hierusalem, non potuerunt Hierosolymitae primo mense id est Aprili Pascha facere. Caeso autem exercitu ejus per angelum, et morte Sennacheet ne timeas, quia interfectus est hostis tuus. Ecce venit tibi nuntius, montes et colles velocissime transcurrunt, et annuntiant tibi pacem et liberationem urbis de imperio Sennacherib. Ergo celebra festivitates, redde vota gaudens, quia salvavit te Dominus, et Belial totus interiit, id est omnis exercitus cum rege suo. Interpretatur autem Belial, absque jugo. Mystice praecipitur Ecclesiae, quam diabolus gravissimo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seminabit᷑ ex nomine tuo. & reł. Assur ne pui¬
tes fortuitu uenire qͦd passurus es: p̃cipiet con
tra te dñs. qr ipso iubente sustinebis mala que
p̃dicta sunt. Nonseminabit᷑ ex nomine tuo. io
ẽ muillus nascet᷑ exte. qͥ ex tuo uocet᷑ nomine:
ꝙ heres tuus appelletur. Ut enĩ liber ysaie. de¬
clarat. statim ut sennacherib reu̾sus ẽ niniuen.
fugiens plagam q̃m angĩs cliñ cuirta eũ fecera.
interfectus ẽ a filiis suis. cum adoraret intemplo
nesrach dm̃ suum. Eb hoc ẽ quod sequit᷑ de
mo dei tui interficiam ut ibi pumaris unde
spabas auxilium. Sculptile &. conc latile eru¬
pulchrum tuum: ut inter aras & idola ac pului-
moraliter ad hereticos qͥb p̃dicit᷑. qͦd cum ea
passi fuerint qͦ dicta sunt. nequaq̃m animȩ de-¬
ceptorum ex eoꝵ erroribꝰ amplius accipiant
nomina: nec spargant ultra semina falsitatis:
e de domo dei tui. idẽ eccłiis malignantiũ inter¬
ficiam sculptile. ⁊ conflatile: id ẽ omnẽ ꝑpetui

Expanded text:
n seminabitur ex nomine tuo amplius. » O Assur, ne putes fortuitu evenire quod passurus es, praecipiet Dominus contra te, quia ipso jubente sustinebis mala quae praedicta sunt. « Non seminabitur ex nomine tuo, » id est nullus nascetur ex te, qui ex tuo vocetur nomine, et haeres ejus appelletur. Ut enim liber Isaiae declarat, statim ut Sennacherib reversus est Niniven, fugiens plagam quam angelus Domini circa eum fecerat, interfectus est a filiis suis, cum adoraret in templo Nesroth deum suum. Et hoc est quod sequitur: « de domo Dei tui interficiam, » ut ibi puniaris unde abas auxilium. Erit sculptile et conflatile sepulcrum tuum, moraliter ad haereticos, quibus praedicitur quod cum ea passi fuerint quae dicta sunt, nequaquam animae deceptorum ex eorum erroribus accipient nomina amplius, nec spargant ultra semina falsitatis. Et de domo Dei tui, id est ecclesiis malignantium interficiam sculptile et conflatile, id est omnem pravi
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ cogitant: cum arriꝰ dic̃ filium dĩ creatu¬
ram eẽ.: non geuitũ ex substancia patris s factũ.
Sabelluis unam dic̃ int̾nitate ꝑsonam: mani¬
cheus ñ xp̃m uerum: s fantasticum corpꝰ habuis¬
se delirat. Nec dicit adñi. Si ꝑfecti fuerint ⁊ ita
plures: sic quoq attondent᷑ & ꝑtrantibit. De
assiriis uxta litt̾am dic̃. qͦd si ꝑfecti ⁊ robusti
fuerint. & augeant᷑ numero cunctarũ gentiũ:
sic qͦq uastante angło dñi attondeant᷑. id est
comminuant᷑. ueluti capilli forcipe facillime
p̃cicdunt᷑. E ꝑtͣnsibit subaudis assur. hoc ẽ essẽ
desinet: uł uastato suo exercitu reu̾tetur ad
Unde adhuc addit᷑. & nunc conteram uirgam
eiꝰ ae dorso tuo. & uincula eiꝰ disrumpam: id ẽ
omnẽ potestatem q̃m habet. & inqua głiatur:
siue uincula quȩ p̃parabat. ut captos ligaret.
Altiore sensu. si ꝑfecti fuerint impii ui malicia.
ꝙ plures innumero: attondent᷑ ꝑ mortem. &

Expanded text:
um Dei creaturam esse, non genitum ex substantia Patris, sed factum. Sabellius dicit unam in Trinitate personam; Manichaeus Christum non verum, sed phantasticum corpus habuisse delirat. « Haec dicit Dominus: Si perfecti fuerint, et ita plures, sic quoque attondentur, et pertransibit. » De Assyriis juxta litteram dicit: Quod si perfecti et robusti fuerint, augeantur numero cunctarum gentium, sic quoque vastante angelo Domini attondeantur, id est minuantur, veluti capilli forcipe facillime praeciduntur. Et pertransibit, subaudis Assur, hoc est, esse desinet, vel vastato suo exercitu revertetur inunt. Unde adhuc additur. « Et tunc conteram virgam ejus de dorso tuo, et vincula tua disrumpam, » id est omnem potestatem quam habet, et in qua gloriatur, sive vincula quae praeparabat, ut captos ligaret. Altiore sensu, si perfecti fuerint impii in malitia, et plures in numero, attondentur per mortem, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuit eis inrapinam uastator tocius orbis. & spo¬
llatus ẽ ab omĩb ppłis. qͥ eius crudelitatem
euadere ñ potuerunt. Hoc aut̃ eueniet
ꝓpt̾ sanguinem hominis. id ẽ iude. & unqui¬
tatem t̾re. subaudis isrł. ciuitatis. idẽ iherłm:
&. omniũ habitancium in ea. omnẽ popłm
designans. Illud aut̃ quod supͣ positum ẽ. usꝙ¬
quo: uel increpantis ẽ uox. uł ad ꝓpħȩ affec¬
tum respicit. desiderantis citum malicie &

Expanded text:
fuit eis in rapinam vastator totius orbis, et spofuit eis in rapinam vastator totius orbis, et spoliatus est ab omnibus populis, qui ejus crudelitatem evadere pter sanguinem hominis, id est Judae, et iniquitatem terrae, subaudis Israel civitatis, id est Hierusalem, et omnes habitantes in ea, omnem populum designans. Illud autem quod supra positum est, « usquequo, » vel increpantis est vox, vel ad prophetae affectum respicit, desiderantis citum malitiae et
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor ꝓnunciat᷑ interitus. Sicut
inquit uinũ potantem inebriat. ut neq pes.
neq mens. suũ teneat. officium: sicut uir suꝑ¬
bus. uł generaliter oms. uł specialiter nabucho¬
donosor. non decorabit᷑: nec uoluntatem suam
ꝑducet ad effectum. Quafi enim mors & in-¬
fernus ñ saciatur occisis: & omĩa rapiens nul¬
tra se densum lutum: Et specialiter contra
nabuchodonosor: ã generaliter contͣ omnes
auaros sermo dirigitur. Omĩs auarus ñ sua
multiplicat. quia diuicie quas ꝑ fas & nefas
coadunauit: cum eo ꝑseuerare ñ possunt:
s ad alios possessores transeunt. Pulchre aut̃
nimias diuicias densum appellat lutum.
quȩ animȩ sinceritatem confundunt: & gra¬
ussimo iniquitatis pondere mentẽ p̾mur.
Numqͥd ñ repente consurgent qui mordean
loniorum regnũ consurgentes. pͥmo momor-¬
derunt detrahentes luxuriȩ illoꝵs: postea
lacerauerunt & discerpserunt int̃fecto bal¬
thasar & omĩb regni principib disꝑsis. Tc̃

Expanded text:
Nabuchodonosor pronuntiatur interitus. Sicut inquit vinum potantem inebriat, ut neque pes, neque mens suum teneat officium, sic vir superbus, vel generaliter omnes, vel specialiter Nabuchodonosor non decorabitur, nec voluntatem suam perducet ad effectum. Quasi mors enim et inferus non satiatur occisis, et omnia rapiens, nultra se densum lutum? » Et specialiter contra Nabuchodonosor, et generaliter contra omnes avaros sermo dirigitur. Omnis avarus non sua multiplicat, quia divitiae quas per fas et nefas coadunat, cum eo perseverare non possunt, sed ad alios possessores transeunt. Pulchre autem nimias divitias densum lutum appellavit, quia animae sinceritatem confundunt, et gravissimo iniquitatis pondere mentem premunt. « Nunquid non repente consurgent qui mordeant loniorum regnum consurgentes, primo momorderunt, detrahentes luxuriae eorum, postea laceraverunt et discerpserunt, interfecto Balthasar et omnibus regni principibus dispersis. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tum apĩ qͥ ext̾reret: donec suꝑuenit fortior
illo. ⁊ alligauit fortem: & speluncas eiꝰ. id est
abdita inferorum scrutatus ẽ: & rapinas ens.
io ẽ homines quos tenebat ab eiꝰ potestate eri¬
piit. Ecce ego ad te dicit dñs exercituum:
ꝙ fuccendam usq adfumũ quadrigas eius.
Onimue. hec omĩa quȩ p̃dicta sunt: ñ alio
ẜ me agente pacieris. Ecce ego adte qͥ auctor
sum omniũ hominũ. succendam usq ad fu¬
mũ. id ẽ usq ad consum mationẽ. Nam defici¬
ente igne: & lignis consumptis: fumꝰ reman&.
eb catulos tuos idẽ nobiles. uł sub regulos. de¬
uorabit gladius. Et ext̃minabo de t̾ra p̃dam
tuam ut ñ ultra eam deuastes. nec tributa exi¬
gas. Hec omĩa que ad niniuen dicunt᷑. in u¬
dicio suꝑ diabolum. & eiꝰ complices uentura st̃.¬
bitur potencia mniue ciuitatis: & fub qͣdam
lamentacione crudelitas arguit᷑. Ue inquit¬
tibi ciuitas sanguinũ & homicidiorum: in qua
nulla ẽ ueritas. s omne mendaciũ. Plena ra¬

Expanded text:
t qui exterreret, donec supervenit fortior illo, et alligavit fortem, et speluncas ejus, id est abdita inferorum scrutatus est, et rapinas ejus id est homines quos tenebat ab ejus potestate eripuit. « Ecce ego ad te, dicit Dominus exercituum, et succendam usque ad fumum quanive, haec omnia quae praedicta sunt, non alio, sed me agente, patieris. « Ecce ego ad te, » qui actor sum horum omnium, succendam usque ad fumum, id est usque ad consummationem: nam deficiente igne et ligno consumpto, fumus remanet. Et catulos tuos, id est nobiles et subregulos tuos, devorabit gladius. Exterminabo de terra praedam tuam, ut non ultra eam devastes, nec tributa exigas. Haec omnia quae ad Niniven dicuntur, in judicio super diabolum et ejus complices ventura sbitur potentia Ninive civitatis, et sub quadam lamentatione crudelitas ejus arguitur. Vae inquit civitas sanguinum et homicidiorum, in qua nulla est veritas, sed omne mendacium, plena ra
Abbreviated transcription (Latin):
crudelem: & qui penis hominũ delectef᷑: alium
bonũ noui cestamenti: quẽ. dic̃ consuiminatio¬
nem mundi facturũ. Contra bos dic̃ ꝓpħa.
Quid cogitatis incordib urĩs: Ipse qͥ creauit
mundũ: eiꝰ quoq faciet consummationẽ. Uerũ¬
tamen scitote qr ñ consurget dupplex tͥbulatio:
nec bis uidic abunt᷑: qͥa in illis quos p̾sens tribu.¬
latio affligit: futuram dampnationẽ consur¬
gere ñ sinit. E peccatorib iccirco ds ad p̃sens
infert supplicia: ne inet̾num ꝑeant. Quia sic̃
spine se inuicem complectunt: sic conuuulum
eoꝵ pariter potantiũ. De hereticis speclaliter¬

Expanded text:
crudelem, et qui poenis hominum delectetur: alium crudelem, et qui poenis hominum delectetur: alium bonum Novi Testamenti, quem dicunt consummationem mundi facturum. Contra hos dicit propheta: « Quid cogitatis contra Dominum? » Ipse qui creavit mundum, ejus quoque faciet consummationem. Verumtamen scitote quia non consurget duplex tribulatio, nec bis judicabuntur, quia in illis quos praesens tribulatio affligit, futuram damnationem consurgere non sinit. Et peccatoribus idcirco Deus ad praesens infert supplicia, ne in aeternum pereant. « Quia sicut spinae se invicem complectuntur, sic convivium eorum pariter potantium.
Abbreviated transcription (Latin):
dentium. Quit cogitatis contra dñm: Consum¬
mationẽ ipse faciet: ñ consurget dupplex tribu¬
latio. Hebrei iuxta litt̾am hunc locum ita expo¬
nunt. Oiudei qͥd cogitatis malum. qͣsi sic capi¬
ende sint due trib quomͦ capte sunt decem:
ñ consurget dupplex tͥoulatio. ut sic capiant᷑
isti quom᷑ ⁊ illi: quia assyrii qui mͦ quasi spine
se complectunt᷑. ꝑcucient᷑ ab angło dnĩ. Hoc
factum ẽ: qͣndo una nocte ꝑcussit. angłs ex¬
eis centũ octoginta qͥnq milia. Qd̃ aut̃ sequit᷑
ex te exibit cogitans cont̃ dnm̃ maliciam: de
rapsace uolunt intelligi: quẽ misit rex assyrio¬
rum adblasphemandũ dm̃ uiuentẽ. Sane hoc
qͦd inhebraica ueritate habet̾. ñ consurget dup¬
plex tribulatio. lxxͣ. aꝑtiꝰ quasi exponentes dire¬
tum uersat᷑ ꝑ ora omniũ. Ait gͦ ꝓpb̃a. Quit
cogitatis contra dñm: Martion hereticꝰ duos
deos adinuenit. Unũ uet̾is testamenti malum:

Expanded text:
dentium. dentium. t. Non consurget duplex tribulatio. » Hebraei juxta litteram hunc locum exponunt: O Judaei, quid cogitatis malum, quasi sic capiendae sint duae tribus, sicut captae sunt decem. Non consurget duplex tribulatio, ut sic capiantur isti quomodo illi: quia Assyrii, qui modo quasi spinae se complectuntur, percutientur ab angelo Domini. Hoc factum est quando una nocte percussit ex eis angelus centum octoginta quinque millia. Quod autem sequitur: « Ex te exibit cogitans contra Dominum malitiam, » de Rapsace volunt intelligi, quem misit rex Assyriorum ad blasphemandum Deum viventem. Sane hoc quod in Hebraica veritate habetur: « Non consurget duplex tribulatio, tum versatur per ora omnium. Ait ergo propheta: « Quid cogitatis contra Dominum? » Marcion haereticus duos deos adinvenit, unum Veteris Testamenti malum,
Abbreviated transcription (Latin):
confortans sꝑantes inse. ꝙ sciens sꝑantes inse. Cũ
enĩ ceꝑit irasci gentib. & potentissima regna
uastare: sciet eos qui sui sunt: hoc ẽ miserebit᷑
illis. Scire enĩ dĩ: eligere uł misereri ẽ. Diem uͦ
tribulationis: diem dic̃ iudicii. Et in diluiuo
natura bonus. & ipsa bonitas. nec infinẽ irasce¬
tur: ẜ s si hominũ malicia creuerit. ꝙ oĩs ca¬
ro corruꝑit uiam suã: inducet diluuiũ. id ẽ fla¬
gellum: ñ qͦd ꝑmaneat: s qͦd ꝑtͣnseat. E ipse
faciet consuminationẽ. ⁊ finẽ loci eiꝰ. id ẽ dilu¬
uii: ut ꝑtͣnseat ira dinũ: & sola appareat clemen¬
tia. Potest hoc specialit̃ referri ad isrł: quem
cũ hostes uastauerint. & totã t̾ram qͣsi diliuuo
inundauerint: finem facturus sit captiuitatis:
ꝙ eũ ad sedes ꝓprias reducturus: assirios uͦ mi¬
micos sit afflicturus tenebris. Hoc ipsum & de
scĩ & de eoꝵs ꝑsecutorib sciendum: qͦd iudelic&¬
as̃ pꝰ qͣm scõs inp̃senti afflixerint: misereat᷑ illo¬

Expanded text:
confortans sperantes in se, et sciens sperantes in se. Cum euim coeperit irasci gentibus, et potentissima regna vastare, sciet eos qui sui sunt, hoc est miserebitur illis. Scire enim Dei, eligere vel misereri est. Diem vero tribulationis, diem dicit judicii. « Et in diluvinatura bonus et ipsa est bonitas, nec in finem irascetur; sed etsi hominum malitia creverit, et omnis caro corruperit viam suam, inducet diluvium, id est flagellum, non quod permaneat, sed quod pertranseat. Et ipse faciet consummationem et finem loci ejus, id est diluvii, ut pertranseat ira Domini, et sola appareat clementia. Potest hoc specialiter referri ad Israel, quem cum hostes vastaverint, et totam terram quasi diluvio inundaverint, finem facturus sit captivitatis, et eum ad sedes proprias reducturus, Assyrios vero inimicos sit afflicturus tenebris. Hoc ipsum et de sanctis, et de eorum persecutoribus sciendum est, quod videlics postquam sanctos in praesenti afflixerit, misereatur illo
Abbreviated transcription (Latin):
captiue tenent᷑. Hoc ẽ enim qͦd dic̃. sicut reddi¬
dit dñs suꝑbiam iacob. id ẽ suꝑbiam qͣm exer¬
cuerunt assyrii contra iacob. id ẽ uidam: sic red¬
det suꝑbiam isrł. id ẽ qͣm fecerunt ipsi assirii
contra isrł. id ẽ decem tͥb. Mistico sensu p̃cipi¬
tur nobis ut contemplemur uiã ꝑqͣm ambula¬
turi sumꝰ hoc ẽ ut oculum mentis dirigamus
possimus pugnare. contͣ diabolum. Clipcas for¬
cium ei ignitus. uiri exercitꝰ eius in coccineis

Expanded text:
tivae tenentur. Hoc est enim quod dicit: Sicut reddidit Dominus superbiam Jacob, id est superbiam quam exercuerant Assyrii contra Jacob, id est Judam, sic reddet superbiam Israel, id est quam fecerunt ipsi Assyrii contra Israel, id est decem tribus. Mystico sensu, praecipitur nobis ut contemplemur viam per quam ambulaturi sumus, hoc est ut oculum mentis dirigamus possimus pugnare adversus diabolum. « Clypeus fortium ejus ignitus, viri exercitus ejus in coccineis,
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis habundantes. infirmabunt᷑ & ꝑibunt.
Interp̃tatur aut̃ basan confusio: siue ignomi¬
ma. Carmelus: cognicio circumcisionis. In nui¬
tur gͦ quod omĩa quȩ confusione ⁊ ignominia
signa sunt. in die iudicii infirment̃. Illi etiam
qudentur habert noticiam uere circuincilo¬
nis & p̃sumunt de scientia legis cd̃i. iactant quoq
se dealbatos scĩtate. & florentes uirtutib qͦs desig¬
nat libanus qui interp̃tat᷑ dealbatio.: trepidabur
& languescent. ueniente dño ad iudiciũ. Mon¬
tes cominoti funt ab eo: & colles desolati: & con

Expanded text:
vitiis abundantes infirmabuntur et peribunt. vitiis abundantes infirmabuntur et peribunt. Interpretatur autem Basan confusio sive ignominia, Carmelus cognitio circumcisionis. Innuit ergo quod omnia quae confusione et ignominia digna sunt, in die judicii infirmentur. Illi etiam qui videntur habere notitiam verae circumcisionis, et praesumunt de scientia Dei legis, jactant quoque se dealbatos sanctitate et florentes virtutibus, quos designat Libanus, qui interpretatur dealbatio, trepidabunt et languescent, veniente Domino ad judicium. « Montes commoti sunt ab eo, et colles desolati sun
Abbreviated transcription (Latin):
mina ad desertum adducens. Iuxta litteram
describit᷑ potencia dĩ: & ostendit᷑ qͥa ñ ꝓ mag¬
no sit illi assirios delere: qui potest elementa
mutare. Potest & ad mundi finem referri: qr
cum uenerit. dñs ad iudicium siccabit mare
& flumina: iuxta illud. Et mare iam ñ erit.
Altiori sensu increpat dñs mare ⁊ exsiccat il.¬
luo: id ẽ omnẽ amaritudinẽ & salsuginẽ infi¬
delitatis. sua comminatione destruit. Es exsic¬
cat flumina: idẽ falsi nominis scientiã extol¬
lentem se contͣ ueritatẽ ad nichilum redigit.
Infirnatus ẽ basan & carmelus: flos libani elan¬
quit. Methaphorice ꝑ infirmatum basan &
carmelum qͦ sunt regiones uberrime. ⁊ ꝑliba¬
num montẽ cedros altissimas arbores ferentẽ.
lemonstrat᷑ qͦd gens assirioꝵ qͦndam potentis¬
sima & plurimis nationib imꝑans: ctnõ irascen¬
te populanda sit. Ad diem qͦq nouissimã ista
possunt referri: q̃ndo potentes ⁊ nobiles. & di¬

Expanded text:
mina ad desertum deducens. » Juxta litteram mina ad desertum deducens. » Juxta litteram describitur potentia Dei, et ostenditur quia non pro magno sit illi Assyrios delere, qui potest et elementa mutare. Potest et ad mundi finem referri, quia cum venerit Dominus ad judicium, siccabit mare et flumina, juxta illud: « Et mare jam non erit. » Altiori sensu, increpat Dominus mare, et exsiccat illud, vel omnem amaritudinem et salsuginem infidelitatis sua commutatione destruxit. Exsiccat flumina, id est falsi nominis scientiam, extollentem se contra veritatem, ad nihilum redigit. « Infirmatus est Basan et Carmelus, et flos Libani elanguit. » Metaphorice, per infirmitatem Basan et Carmeli, quae sunt regiones uberrimae, et per Libanum montem, cedros, altissimas arbores, ferentem, demonstratur quod gens Assyriorum, quondam potentissima, et plurimis nationibus imperans, Deo irascente, populanda sit. Ad diem quoque novissimum ista possunt referri, quando potentes et nobiles et di
Abbreviated transcription (Latin):
ralem intellectũ possumꝰ: quos benignitas ili
ad penitentiam expectat. Non gͦ contempna¬
mus diuitias bonitatis & longanimitatu eiꝰ:
ne qd absit thesaurreemꝰ nobis iram in die ire.
& reuelationis iusti iudicii dĩ. Et mundans
ñ faciet innocentem. Sic enim apeccatis de¬
menter mundat: ut iuste qͦd male gesserus
pumiat. Nam sc̃ niechil boni deserit q̃s non
remuur: ita nichil peccati relinquit quod ñ
dampnet. Mundans gͦ ñ facit innocentem :
qr ꝑflagella mundat. ne se arbitret᷑ innocen
tius commotionẽ ꝓturbine posuerunt: ut os-¬
tenderent cominotas fuisse mentes hominum.
adinsolita & inaudita miracula. In pedib do¬
minici aduentꝰ ad iudicium: nebule & pulius.
Occulta quippe sunt & inscrutabilia d̃i iudicia:
qͥb orbem udicaturus ẽ. Nebule gͦ ⁊ puluis
sunt pedum diĩ: qr quȩ nunc occulta s den¬
sissima nebula inuoluta sunt. tunc faticescers
ꝙ resoluent᷑ inpuluerem: ut pateant. omnib.
Increpaus mare & exsiccans illud. & omĩa flu¬

Expanded text:
nitas Dei ad poenitentiam exspectat. Non ergo contemnamus divitias bonitatis ejus et longanimitatis ejus, ne quod absit thesaurizemus nobis iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. « Et mundans non faciet innocentem. » Sic enim a peccatis clementer emundat, ut juste quod male gesserunt puniat. Nam sicut nihil boni deserit quod non remuneret, ita nihil peccati relinquit quod non damnet. Mundans ergo facit innocentem, quia per flagella mundat, ne se arbitretur innocenttius, « commotionem » pro « turbine » posuerunt, ut ostenderent commotas fuisse mentes hominum ad insolita et inaudita miracula. In pedibus Domini, adventus ejus ad judicium: nebulae et pulvis, occulta et inscrutabilia sunt Dei judicia, quibus orbem judicaturus est. Nebulae ergo pulvis sunt pedum Domini, quia quae nunc occulta et densissima involuta sunt, tunc fatiscent et resolventur in pulverem, ut pateant omnibus. « Increpans mare, et exsiccans illud, et omnia flu
Abbreviated transcription (Latin):
mundo: quatuiꝰ omnia caduca & munda¬
na contempnant: &s ad diem iudicii se p̃pa¬
rent. Os̃ emulator s ulciscens dñs: ulciscens¬
quod ultor sit ppłi sui de assyriis: siue altiori
sensu qͥd auliat gemitum sc̃oꝵ: quodq in fi¬

Expanded text:
mundo, quatenus omnia caduca et mundamundo, quatenus omnia caduca et mundana contemnant, et ad diem judicii se parent. « Deus aemulator, et ulciscens Domiquod ultor sit populi sui de Assyriis; sive, altiori sensu, quod audiat gemitum sanctorum, quodque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
haum propheta.¬
auo ꝓpħa sicut & ionas
interitum niniue ciuitatis
magne uaticinatus ẽ: & scđm
suũ uocabulum. quia naum
consolator interp̃tatur. con¬
solatur captiuitatem decem tribuum: quas
iam tͣnstulerant assyrii in niniuen: regnante
unnida ezechia rege. Non erat parua conso¬
latio tam his qui iam asyris seruiebant:
q̃m illis qui inuida sub erechia obsidebant̃:
ut audirent assyrios inimicos suos a cbaldeis
miseriarum ubicumq ponit᷑ designat: qͦd
eũ contra quẽ ar̃ premat: nec sinat eleuart
uiculus ẽ ingalilea. iam funditꝰ dirutus. &
uix elificioꝵs cdemonstrans uestigia. Quod
enum qͥdam dicunt eũ helcesseum habuisse
in extasi loquebat᷑. ut heretici dixerunt. tau¬
quam nesciens qͥd diceret more mergumino.¬
tum: s iudebat idẽ intelligebat cuncta que
loquebat᷑. Moraliter loquitur ꝓpb̃a ad conso¬
lationem sc̃orum. de interitu ⁊ fine mundi.
quẽ designat niniue. quȩ interp̃tatur pul¬
cbra uł speciosa: quia nchil uidemꝰ pulcbrĩ

Expanded text:
hum propheta, sicut et Jonas, interitum Ninivae civitatis magnae vaticinatus est, et secundum suum vocabulum, qui Nahum consolator interpretatur, consolatur captivitatem decem tribuum, quas jam transtulerant Assyrii in Niniven, regnante in Judaea Ezechia rege. Non enim erat parva consolatio tam his qui jam Assyriis serviebant, quam illis qui in Judaea sub Ezechia obsidebantur, ut audirent Assyrios inimicos suos a Chaldaeis miseriarum, ubicunque ponitur, designat quod eum contra quem dicitur premat, nec sinat elevare viculus est in Galilaea, jam funditus dirutus, et vix aedificiorum demonstrans vestigia. Quod enim quidam dicunt, eum Helchesaeum habuisse uia non in exstasi loquebatur, ut haeretici dixerunt, tanquam nesciens quid diceret more energumenorum, sed videbat, id est intelligebat cuncta quae loquebatur. Moraliter loquitur propheta in consolatione sanctorum de interitu et fine mundi, quem designat Ninive, quae interpretatur pulchra vel speciosa. Et nihil videmus pulchrius
Abbreviated transcription (Latin):
tudines atꝙ amicicie sic sunt qͣsi spine se inui¬
cem complectentes: uł conuiuiũ eors altare
dic̃. & mensam diũ. quȩ illi se habere iactant.
Sed eoꝵ sacramenta animã lacerant: sic̃ spine
corpora. Cum enĩ contra dñm locunt᷑. ⁊ uino
erroris se inebriant: utiq parit̃ potant: & ic¬
cuto consument᷑ et̃no igne gehenne. qͣsi stipu¬
la ariditate plena. E x te exibit contra dnm

Expanded text:
e sic sunt, quasi spinae se invicem complectentes. Vel convivium eorum altare dicit et mensam Domini, quam illi se habere jactant, sed eorum sacramenta animam lacerant, sicut spinae corpora. Cum enim contra Dominum loquuntur, et vino erroris se inebriant, utique pariter potant, et idcirco consumuntur aeterno igni gehennae, quasi stipula ariditate plena. « Et ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ueri cd̃i cultor erat egestate ⁊ seruitute
oppͥmi. scandalrrabat᷑: & dicebat dĩ ñ eẽ
los dicebat plac̾e dõ: bonos displicere. Hoc
cdauid ꝓpħa pleniꝰ exsequit᷑: dicens se ꝓpe du-¬
bitasse ⁊ plapsũ fuisse: cũ uid̾et pacẽ pecca¬
toꝵs. Tandemq adiecit. Ergo sine causa ius¬
tificaui cor meũ: ⁊laui int̾ innocentes manꝰ

Expanded text:
servitute opprimi, scandalizabatur, et dicebat non esse Dei los dicebant placere Deo, bonos displicere. Hoc David propheta plenius exsequitur, dicens se prope dubitasse, et prolapsum fuisse, cum videret pacem peccatorum, tandemque adjecit: « Ergo sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus
Abbreviated transcription (Latin):
tendit dñs ⁊ audiuit: & scriptꝰ ẽ liber moni¬
dit dñs ⁊ audiuit: cuiꝰ auditus ȩt̃na cognicio
ẽ: cui non ÷ aliud audire qͣm uidere. Totus
enĩ ÷ auris: totus ÷ ocłs: ⁊ de toto se uidet:
de toto audit. Audiuit gͦ. id ÷ p̃sciuit.⁊ añ
omnia scła p̃ordinauit: & scriptꝰ ÷ liber mo¬
nimenti. id ÷ memoria coram eo. Liber iste
tulati. atq p̃destinati funt. De hoc libro in
apochalipsi dr̃. Libri aꝑti sunt:⁊ alius liber
aꝑtus ÷ qui ẽ uitȩ. Libri aꝑti duo sunt tes¬
tamenta: ꝑ quȩ singłi iudicandi sunt. Liber
uͦ aꝑtꝰ: ẽ memoria eoꝵ quȩ singłi gesserunt.
Uñ bene inqͥbdam codicib habet᷑: qui ÷ uitȩ¬

Expanded text:
tendit Dominus, et audivit, et scriptus est liber monutendit Dominus, et audivit, et scriptus est liber monudit Dominus, et audivit, cujus auditus aeterna cognitio est, cui non est aliud audire quam videre. Totus est enim auris, totus est oculus, et de toto se videt, de toto audit. Audivit ergo, id est praescivit, et ante omnia saecula praeordinavit. « Et scriptus est liber monumenti, » id est memoriae coram eo. Liber iste tulati atque praedestinati sunt. De hoc libro in Apocalypsi dicitur: Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae. Libri aperti duo sunt Testamenta, per quae singuli judicandi sunt. Liber vero apertus, est memoria eorum quae singuli gesserunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
scł̃i. Hȩc quȩ iuxta litt̾am de iudeis dicunt᷑.
possunt ⁊ de hereticis. ⁊ de omnib qui de
p̃sentis uite ꝓsꝑitate suꝑbiunt. ñ incon¬
grue accipi: qui insua impietate ꝓficiunt:¬
& multos sui sceleris participes
asciscunt. Tunc locuti sunt timentes dm̃ uiꝰ
quisq cũ ꝓximo suo. Sensus ẽ. Illis blaspheman¬
dm̃ ad inuicem locuti sunt: fubaudis retribu¬
tio bonoꝵ uł malorum ñ semꝑ in p̾senti fiat
scło. s reseruet᷑ infuturo. Qd̃ homo ñ possit
scire incomp̃hensibilia iudicia di: nec debe¬
at de illius equitate ⁊ iusticia dubitare. Hȩc
enim ⁊ huiꝰmodi: scĩs conuenit ut loquant᷑.
Uñ nondixit quȩ sint locuti timentes dm̃:
ut subintelligeremꝰ ea locutos quȩ scriptura
pretes legerimꝰ. hȩc locuti sunt qͥ timent dm:⁊
hironicos accipiendum ẽ: ⁊ expressa uoce ꝓ¬
nuntiandũ. Hȩc quȩ diximꝰ locuti sunt ti¬
mentes. id ÷ ñ timentesdm̃. Qui nec cogita¬
re qͥdem talia: nec loqui debuissent. Et ad¬

Expanded text:
eis dicuntur, possunt et de haereticis et de omnibus, qui de praesentis vitae prosperitate superbiunt, non incongrue accipi, qui in sua impietate proficiunt, et multos sui sceleris participes asciscunt. « Tunc locuti sunt timentes Dominum, unusquisque cum proximo suo. » Sensus ille est: BlasphemanDeum ad invicem locuti sunt, subaudiendum quod retributio bonorum et malorum non semper in praesenti fiat saeculo, sed reservetur in futuro, quod homo non possit scire inscrutabilia judicia Dei, nec debeat de illius aequitate et justitia disputare. Haec enim et hujusmodi sanctis convenit ut loquantur. Unde non dixit quid sint locuti timentes Deum, ut subintelligeremus ea locutos quae Scripturartuaginta interpretes legerimus: « Haec locuti sunt qui timent, » ironic ωs accipiendum, et pressa voce annuntiandum, « haec quae diximus locuti sunt timentes, » id est non timentes Deum, qui ne cogitare quidem talia, nedum loqui debuissent. « Et at
Abbreviated transcription (Latin):
sa fornicationis: mechat᷑. ⁊ oꝑiet iniquitas
uestim̃tũ eiꝰ id ⁊ carnẽ eiꝰ. qua aĩa induit᷑.
sic̃ uestimento corpꝰ: ut in quo peccauit. in¬
no dimittere: custodite animas urãs: ⁊ noli¬
tate deformes. Laborare fecistis dũm inser¬
monib urĩs. et dixistis. In qͦ eũ fecimꝰ labora¬
cunctas ꝑ circuitũ nationes q̃ idolis seruie¬
bant. ipsosq hostes ⁊ p̃datores suos caldeos

Expanded text:
fornicationis, moechatur. » Et operiet iniquitas vestimentum ejus, id est carnem, qua anima induitur sicut vestimento corpus, ut in quo peccavit, to dimittere, custodite animas vestras, et nolint foeditate deformes. « Laborare fecistis Dominum in sermonibus vestris, et dixistis: In quo eum fecimus laboracunctas per circuitum nationes, quae idolis serviebant, ipsosque hostes et praedatores suos Chaldaeos
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ se anathemate ꝑcussurũ: id ÷ eos qͥ
cȩlestem habent conu̾sationẽ: s t̾ram: id :
t̾rena sapientes: & t̾renis oꝑib inhiantes.
Hec de helya diximꝰ secuti doctores: qͣmqͣm¬
Helias iam uenit: ⁊ ñ cognouerunt eum:
s fecerunt in eũ quȩcumq uoluerunt: io

Expanded text:
cit anathemate percussurum, id est, eos qui coelestem habent conversationem, sed terram, id est terrena sapientes, et terrenis operibus inhiantes. Haec de Elia diximHelias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt , »
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. abraham. ysaac. ⁊ iacob.&. cet̾i patri¬
archȩ inspiret ⁊ insinu& filiis. ꝓpħicis lectio¬
nib : quatinꝰ qd̃ illi credidert̃ de .xͦ imple i¬
dum: hii credant impletũ. Siue cor patrũ.
infilios adoptionis. Ꝙ. cor filioꝵ conu̾tat ad
patres: ut ex gentib ⁊ iudeis credentes:
pari in xͦ fide ⁊ religione consentiant. Nifi
enĩ spãl̃ ꝓphetiȩ intelligentia. cor patrũ ad

Expanded text:
ham, Isaac et Jacob, et caeteri patriarchae inspirent, et insinuent filiis propheticis lectionibus, quatenus quod illi crediderunt de Christo implendum, hi credant impletum. Sive « cor patrumin filios adoptionis, et cor filiorum convertat ad patres, ut ex gentibus et Judaeis credentes Patri, in Christo fide et religione consentiant. Nisi enim spiritualis prophetiae intellige
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii. qñ suꝑboꝵ radicẽ ⁊ germ̃ flamina
comburae: tim̃tib aut̃ dm̃ oriet᷑ sol iusticie:
oporta ut recordemini legis qͣm ꝑ moysen
uob dedi: & ea q̃ ibi p̾cipiunt᷑ oꝑe impleatis.
S ⁊ nob̃ p̃cipit᷑ ut recordem᷑ sp̃alis ⁊ diuine
legis: eamq ñ carnalit̾ s sp̃aliter impleamꝰ.¬
⁊ considabo mirabilia de lege tua. Hanc spã-¬
lem legem dedit dũs in oreb. qͥ mons int̾pr̃
siccitas: qr lex spaliter intellecta. omnẽ ui¬
cioꝵ excoqͥt humorem. Locutꝰ ÷ aũ ad ssrł¬

Expanded text:
udicii, quando superborum radicem et germen flamma comburet, timentibus autem orietur sol justitiae, oportet ut recordemini legis, quam per Moysen vobis dedi, et ea quae ibi percipiuntur opere impleatis. Sed et nobis praecipitur ut recordemur spiritualis et divinae legis, eaque non carnaliter, sed spiritualiter impleamet considerabo mirabilia de lege tua. » Hanc spiritualem legem dedit Dominus in Horeb, qui mons interpretatur siccitas, quia lex spiritualiter intellecta omnem vitiorum excoquit humorem. Locutus est autem ad Isr
Abbreviated transcription (Latin):
÷ tunentib dm̃: ut noueruit qr cum dies
iudicii aduen̾it. reddent᷑ blasphemis ⁊ impii.
pene: ⁊ timentib dm̃ premia. De hoc libro
⁊ dñs in eugło ait. Gaudete qͦd nomina urã
scripta sunt incȩlis. Quod quasi exponens.
psalmista: dic̃. In memoria ȩt̃na erit iustꝰ.
Et erunt mͥ ait dñs exercituũ in die qua
ego facio in peculiũ: ⁊ partam eis sic̃ parcit
uir filio suo seruienti sibi. & cet̾. Erunt inqͥt

Expanded text:
m, ut noverint quia cum dies judicii advenerit, reddendae sunt blasphemis et impiis poenae et timentibus Deum praemia. De hoc libro et Dominus in Evangelio ait: « Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. » Quid quasi exponens Psalmista dicit: « In memoria aeterna erit justus. et erunt mihi, ait dominus exercituum, in die, qua ego facio, in peculium: et parcam eis, sicut parcit uir filio suo seruienti sibi. et conuert
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Sol iusticiȩ. xp̃c. cui ds̃ pater dedit iudici¬
um: quiq iuste omĩa iudicabit: s nec uicia
nec uirtutes latere paciet᷑. Oriet᷑ timentib
dm̃: occidet aũ ⁊ obscurabit᷑ contempnentib
blasphemantib eũ. Unde ⁊ dampnati diceg:
qͦͥd scͥptum ÷ in libro sapientiȩ. Lum̃ iusticiȩ
ñ luxit nob̃: & sol ñ ortus ÷ nob̃̾. In huiꝰ solis
ẜ ad caulas gregis sui reportet: iuxta qd̃ in
deuteronomio scͥptum ẽ. E xpandit alas suaᷤ¬
Tunc egredient᷑ qui in scłi huiꝰ carc̾e clau¬
si tenebant᷑: & salient qͣsi uituli de armento.
placentes dõ uictime: renouati ⁊ intidi squa¬
lore mortalitatis abiecto. Ux sic̃ alia edicio
dic̃: uituli soluti a uincłis. A qͥb lib̾ari cupie¬
tando ꝑdicioni eoꝵs: s iusto d̃i uidicio con¬
cordaudo: ⁊ nulla ad eos ꝯpassione animũ in¬
flectendo. Nam scĩ in comꝑatione diuine
maiestatis: se cinerẽ recognosct̃. Uñ abrahã.
suꝑ altitudinẽ nubiũ. ero similis altissimo.

Expanded text:
 Sol justitiae Christus, cui Deus Pater dedit judicium, quique juste omnia judicabit, et nec vitia neque virtutes latere patietur. Orietur timentibus Deum, occidet autem et obscurabitur contemnentibus et blasphemantibus eum; unde et damnati dicent, quod scriptum est in libro Sapientiae: « Lumen justitiae non luxit nobis, et sol non ortus est nobis. » In hujus solis protegat, et ad caulas gregis sui reportet, juxta quod in Deuteronomio scriptum est: « Expandit alas suaTunc egredientur qui in saeculi hujus carcere clausi tenebantur, et salient quasi vituli de armento, placentes Deo victimae, renovati et nitidi, squalore mortalitatis abjecto. Vel, sicut alia editio dicit, vituli soluti a vinculis, a quibus liberari cupietando perditioni eorum, sed justo Dei judicio concordando, et nulla ad eos compassione animum flectendo. Nam sancti in comparatione divinae majestatis, se cinerem recognoscunt. Unde Abrahamsuper altitudinem nubium, similis ero Altissimo,
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm: nocte ⁊ die laborans oꝑando iuictũ
manib: ut nulli ẽet oneri. Non ÷ mͥ uolun¬
tas in uob̃ dicit dñs exercituũ: & munus ñ
suscipiã de manu ur̃a. Manifestissima ꝓ-
phetia: nec eget ꝓfundiori expositione. Lo
mas offerebant: atq ido uoluntas d̃ĩ quẽ
exacerbabant. ñ erat in eis. Simul ẽ docet
carnalib illoꝵ uictimiᷤ. sp̃ales uictimas suc¬
cessuras: nec in una tantũ ꝓuintia ndeoꝵ.¬
s in omĩ loco offerri dõ mundã oblationẽ:
hoc ÷ sacrificiũ qͦd nc̃ frequentat ȩccłia.
Ab ortu enĩ solis usq ad occasum magnũ :

Expanded text:
Evangelium, nocte et die laborans operando victum Evangelium, nocte et die laborans operando victum manibus, ut nulli esset oneri. « Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum, et munus non suscipiam de manu vestra. » Manifestissima est prophetia, nec eget profundiori expositione: loqvictimas offerebant, atque ideo voluntas Dei quem exacerbabant, non erat in eis, simul etiam docet carnalibus illorum victimis spirituales victimas successuras, nec in una tantum provincia Judaeorum, sed omni loco offerri Deo mundam oblationem, hoc est, sacrificium quod nunc frequentat Ecclesia. « Ab ortu enim solis usque ad occasum, magnum est
Abbreviated transcription (Latin):
qui offert. Clauda ÷ orationis uictinra: q̃
dupplici mente accedit ad p̾candũ dm̃. Debi¬
lis quȩ. xp̃m ñ habet: qͥ ÷ uirtꝰ ⁊ sapientia.
Istiusmodi uictime si offerant᷑. minime dõ
placere possunt: quinpociꝰ reũ faciunt offe¬
rentẽ. Ꝙ. nunc dep̃camini uultũ diũ ut mi¬
tuũ. Qͥs ÷ in uobis qͥ claudat ostia: &. incen¬
dat altare meũ gratuito: Sensus talis est.
Nullus ÷ in uob̃ qͥ gͣtuito. id ÷ sine mercede
mͥ seruiat: ñ pontifex: ñ sacerdos : s neq
ianitor: & his qͥ ignẽ supponit altari ad cre-¬
manda holocausta. Recipitis enĩ appł̃o de-¬
cuas omĩũ frugũ: ⁊ cet̾a q̃ ex sacrificiis
hostiarũ uob̃ lege decreta sunt. Proinde
agite penitenciã ⁊ dep̃camini uultũ dnĩ:
si quomͦ misereat᷑ urĩ. E x hoc colligimꝰ gra¬
tiorem ẽẽ dõ seruitutẽ: q̃ inp̾sentiarũ mer¬
cedem ñ recipit. Uñ apłs gratis p̾dicabat

Expanded text:
qui offert, clauda est orationis victima, quae qui offert, clauda est orationis victima, quae duplici mente accedit ad precandum Deum, debilisque Christum non habet, qui est virtus et sapientia. Istiusmodi victimae si offerantur, minime Deo placere possunt, quin potius reum faciunt offerentem. « Et nunc deprecamini vultum Domini, ut miuis est in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum gratuito? » Sensus talis est: Nullus est in vobis qui gratuito, id est sine mercede, mihi serviat, non pontifex, non sacerdos, sed neque janitor, et is qui ignem supponit altari ad cremanda holocausta. Recipitis enim a populo decimas omnium frugum, et caetera quae ex sacrificiis hostiarum vobis lege decreta sunt. Proinde agite poenitentiam, et deprecamini vultum Domini, si quomodo misereatur vestri. Ex hoc loco colligimus gratiorem esse Deo servitutem quae impraesentiarum mercedem non recipit. Unde Apostolus gratis praedicabat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicator qͥ spãlem panẽ id ÷ doctrinã ppłis
diuidere deb&. blandit᷑ potentib ⁊ diui¬
tibꝰ huiꝰ scłi: eaq loquit᷑ q̃ illis placeant:
nec peccantes iusta asꝑitate corripit: panẽ
utiq doctrine polluit: s ipsi dño contume¬
ẽẽ similem. Si offeratis cecũ ad iminolan¬
dum. nonne malũ ẽ: ᷤ Ꝙ si offeratis claudũ.
⁊ languidũ. nonne malũ ẽ: ᷤ Reu̾si de babi¬
lone sac̾dotes cet̾iq ministri templi diũ.
confecta: conquerentes de penuria ⁊ neces¬
sitate se offerre hȩc. Dicit gͦ. Si istiꝰmodi
mun̾a offerres duci tuo: numqͥd ñ respu¬
eret illa: Otiq dic̾et factam sͥ eẽ iniuri¬
am. Qua gͥratione offertis deo: qd dare
hominib ñ audetis.Ailegorice. iuictima
dei ẽ. bonũ aliqͦd opꝰ ÷ oratio: elemosina:
cet̾aq q̃ deo sunt grata sacͥficia. Uerũ ce
ca ÷ uictima. si animꝰ offerentis ñ illustret᷑
luce u̾itatis. uł si ñ simplex ⁊ eiꝰ intencio

Expanded text:
anem, id est doctrinam populis dividere deberet, blanditur potentibus et divitibus hujus saeculi, eaque loquitur quae illis placeant, nec peccantes justa asperitate corripit, panem utique doctrinae polluit, et ipsi Domino contumeesse similem. « Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est? et si offeratis claudum et languidum, nonne malum elone sacerdotes caeterique ministri templi Dominiconfecta, conquerentes se de penuria et necessitate offerre haec. Dicit ergo: Si hujusmodi munera offerres duci tuo, nunquid non respueret illa? Utique diceret factam sibi injuriam. Qua igitur ratione offertis Domino quod dare hominibus non audetis? Allegorice victima Dei est bonum aliquod opus, oratio, eleemosyna, caeteraque Deo sunt grata sacrificia. Verum si caeca est victima, si animus offerentis non illustratus luce veritatis, id est, si non simplex est ejus intentio
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uob̾ effudero: ut credant᷑ fenestre cȩli
apte. Ꝙ effundã uob̃ benedictionẽ usq ad
habundantiã. Uerbo effusionis: nimiã lar-¬
gitatẽ ostendit. Et increpabo ꝓ uob̃ deuoran¬
tem. id ÷ locustã. erucã uł rubiginẽ cet̾aq
q̃ noxia sunt. laborib hominũ increpabo:
id: nutu maiestatis meȩ ꝓhibebo a uobis:
& ñ corrumpet fructꝰ t̾rȩ ur̃ẽ. Tantaq erit¬

Expanded text:
rum vobis effundo, ut credantur fenestrae coeli rum vobis effundo, ut credantur fenestrae coeli apertae, et effundam super vos benedictionem usque ad abundantiam. Verbo effusionis nimiam largitatem ostendit, et increpabo pro vobis devorantem, id est locustam, erucam, vel rubiginem, caeteraque quae noxia sunt laboribus hominum, increpando, id est, nutu majestatis meae prohibebo a vobis, et non corrumpet fructus ter
Abbreviated transcription (Latin):
destituert̃. Sic aut̃ dic̃ se fraudari in his
qͥs seruiunt. sic̃ se dic̃ uisitari inhis qui
sunt incarcere: accipe cibũ ⁊ potum in
dm̃ suũ. qͣmius simplicit̃ ꝓdefraudat uł
supplantat accipi possit: tam̃ occultiore in¬
tellectu ad diĩ passionem referri pot̃. Ut
sit sensus. Non mirũ si me mͦ in ministris
meis affligitis: & qͣntum in uob̃ ÷ suspendi¬
tis: qr aliqñ me in mem& ipso clauis affige¬
tr in cruce. Quia gͦ ñ redditis decunas qͣs
ꝑ moysen sac̾dotib ⁊ leuitis ussi dari. iccir
co maledicti estis in fame ⁊ penuria: & ꝓpt̃
hoc fames ista uob̃ suꝑ inducta ẽ. Uos enĩ
me  ministros meos configitis. gens tota.
⁊ ut sciatis me irato uob̃ hoc euenisse: hor¬
tor ⁊ moneo ut inferatis decimas inhorrea
templi mei: unde ministri cibos habeant.
Q ꝓbate me suꝑ hoc. si ñ aꝑuero uob̃ catha¬
ractas cęli: hoc ÷ si ñ tantã copiã pluuia¬

Expanded text:
seruerunt. Sic autem dicit se fraudari in his seruerunt. Sic autem dicit se fraudari in his qui sibi serviunt, sicut se dicit visitari in his qui sunt in carcere, accipere cibum et potum in Deum suum, » quamvis simpliciter pro defraudat vel supplantat accipi possit, tamen occultiore intellectu ad Domini passionem referri potest, ut sit sensus: Non mirum si me modo in ministris meis affigitis, et quantum in vobis est suspenditis, quia aliquando me in memetipso clavis affigetis in cruce. Quia ergo non redditis decimas, quas per Moysen sacerdotibus et Levitis jussi dare, idcirco vos maledicti estis in fame et penuria, et propter hoc fames ista vobis superinducta est. Vos enim me, et non ministros meos, configitis gens tota; et ut sciatis me irato vobis hoc evenisse, hortor et commoneo ut inferatis decimas in horrea templi mei, unde ministri cibum habeant. Et probate me super hoc, si non aperuero vobis cataractas coeli, hoc est, si non tantam copiam pluvia
Abbreviated transcription (Latin):
religionis assumentes. Reu̾timini ad me ⁊
reu̾tar ad uos: dic̃ dñs exercituũ Magna
di clementia. Hortat᷑ contemptores. ut ad se
redeant: ⁊ se ad illos ꝓmittit reu̾surũ. Sed
illi ñ intelligentes se peccando adnõ reces¬
sisse: impudent̃ int̾rogant. In quo reu̾tem̃.
qͥ numq̃m recessimꝰ ate : Quib dñs respon¬
dit. Si affigit homo diñ: qr uos conf igitis
me :ᷤ ꝙ rełꝰ. Temporib malachie qͥ ⁊ ezdras
ẽẽ credit᷑. ac neeiie: fames facta ÷ grauissi¬
ma ob qͣm pauꝑes qͥ erant in p̃pło compulsi
sunt uendere filios ⁊ filias: s ⁊ possessiones
inlibro exdre legit᷑. Filii ⁊ filie multłst̃ nob̃
pro nimis : accipiamꝰ p̃cio eoꝵ frumentũ: ⁊ come¬
damus ⁊ bibamꝰ. Alii dicebant. Agros nrõs
⁊ uineas & domos opponamꝰ: ⁊ accipiamꝰ fru¬
fraudatis: qr ministris meis decunas ⁊ pͥmi¬
cias ñ redditis. Ego fraudem sustineo: cuius
ministͥ leuite coacti penuria templũ dei¬

Expanded text:
religionis assumunt. « Revertimini ad me, et revertar ad vos, dicit Dominus exercituum. » Magna Dei clementia hortatur contemptores ut ad se redeant, et se ad illos promittit reversurum. Sed illi non intelligentes peccando se a Domino recessisse, impudenter interrogant: « In quo revertemur? » qui nunquam recessimus a te. Quibus Dominus respondit: « Si affliget homo Deum, quia vos configitim. » Temporibus Malachiae qui et Esdras esse creditur ac Nehemiae, fames facta est gravissima, ob quam pauperes qui erant in populo, compulsi sunt vendere filios suos et filias, sed et possessiones in libro Esdrae legitur: « Filii et filiae nobis multi sunt nimis, et accipiamus in pretio eorum frumentum, et comedamus et vivamus. » Alii dicebant: « Agros nostros et vineas et domos opponamus, et accipiamus frufraudastis, quia ministris meis decimas et primitias non redditis. Ego fraudem sustineo, cujus ministri Levitae coacti penuria templum de