comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in torm̃tis. Desiderabit mori. s ñ poterit:
ad hoc tantũ uiuet. ut semꝑ laboret. Ue
tͥ mala cupiditas: qͣm male tuos decipis
amatores. Nlon uidebit interitũ. cũ uid̾it
sapientes morientes. Uident sapientes
ille sapiens: Si aliquid posset qui aliquid
sapuit: ñ moreretur. Faciam gͦ mͥ bene:
du uiuo. Hii sunt qui uoluptatẽ sum nñ
bonũ esse putantes: cunctis corporis
delectationib inherent. hisunt qui dic̃t.
comedamꝰ & bibamus: cras enim mori¬
ce: & contempserunt illũ dicentes. Hic
si filius di eẽt. descenderet de cruce: nol
uidentes quid sit interitus. Ille morie¬
batur temporalit̾. ut reiiuisceret met̃¬
nũ: illi uiuiebant temporalit̾. morituri
meternũ. Dequib mox subinfercur.
Simul insipiens & stultꝰ ꝑibunt. Insi¬
pienf est qui non credit futurã penã:
stultus qui licet credat. tamen ñ cauet.
Caue gͦ insipientiã. caue stulticiã: prouide

Expanded text:
in tormentis . Desiderabit mori, sed non poterit. in tormentis . Desiderabit mori, sed non poterit. Ad hoc tantum vivet, ut semper laboret. Vae tibi, mala cupiditas, quam male tuos decipis amatores. 11. Non videbit interitum, cum viderit sapientes morientes. Vident sapientes ille sapiens? Si aliquid posset, qui aliquid sapuit, non moreretur. Faciam ergo mihi bene, dum vivo. Hi sunt qui voluptatem summum bonum esse putantes, cunctis corporis delectationibus inhaerent. Hi sunt qui dicunt, Comedamus et bibamus, cras enim morice, et contemserunt illum dicentes: Hic si Filius Dei esset, descenderet de cruce : non videntes quid sit interitus. Ille moriebatur temporaliter, ut revivisceret in aeternum. Illi vivebant temporaliter, morituri in aeternum. De quibus mox subinfertur: Simul insipiens et stultus peribunt. Insipiens est, qui non credit in futuram poenam. Stultus qui licet credat, tamen non cavet. Cave ergo insipientiam: cave stultitiam: provide
Abbreviated transcription (Latin):
ditur inpsalmo. Frater ñ redimit: re¬
tẏpum ioseph ille tenuit: qui fr̃s suos
de fame liberauit. Frater iste post re¬
surrectionẽ suã cuidam dixit: uade dic fra¬
trib meis. Frater nr̃ uoluit eẽ dñs nr̃: as
dempturus homo est: Si ille ñ redimet
qui d̾s est & homo᷑ redimet alius qͥ purꝰ¬
sit homo: son utiꝙ. Unde: Non dabit d̾o
placationẽ suam. Non poterit dm̃ placa¬
re malus: neq ꝑ oblationem. neq ꝑ ora¬
tionẽ. neq ꝑ sacrificiũ. Hinc paulus ait.
Uoluntarie nob̾ peccantib: iam ñ relin¬
quitut hostia ꝓ peccato. Qmdui enĩ ho¬
mo ẽ in uoluntate peccandi. nullis dm̃
ficiis. nullis bonis oꝑib. Et ideo subdit.
Et precium redemptionis animȩ suȩ. da¬
re non poterit. Non est enim eiꝰ do bene¬
placita elemosina: cuius uoluntas ad huc¬
retinet᷑ in culpa. Et laborabit ineternũ:¬
&e uuet ad huc in finẽ. Qui ad tempꝰ delec¬
tatus in diuitus est: ineternũ laborabie

Expanded text:
ditur in psalmo: 8. Frater non redimit, reditur in psalmo: 8. Frater non redimit, re Cujus typum Joseph ille tenuit, qui fratres suos de fame liberavit . Frater iste post resurrectionem suam cuidam dixit: Vade, dic fratribus meis . Frater noster voluit esse Dominusredemturus est? Si ille non redimet qui Deus est et homo, redimet alius qui sit purus homo? Non utique. Unde Non dabit Deo placationem suam. Non poterit Deum placare malus, neque per oblationem, neque per orationem, neque per sacrificium. Hinc Paulus ait: Voluntarie nobis peccantibus jam non relinquitur hostia pro peccato . Quamdiu enim homo est in voluntate peccandi, nullis Deumficiis, nullis operibus bonis. Et ideo subdit: 9. Et pretium redemtionis animae suae: non poterit dare. Non est enim ejus Deo beneplacita eleemosyna, cujus adhuc voluntas retinetur in culpa. Et laborabit in aeternuet adhuc in finem. Qui ad tempus delectatus est in divitiis, in aeternum laborabit
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Iniquitas calcanei mei. id est finalis
iniquitas circund abit me: idẽ ex omĩ
parte ostendet me dampnabilem. Non
ergo tam iniquitas: qͣm finis iniqͥtatis
timenda est. Non enĩ qui male uixerit.
s qͣua mala uita fimerit: ꝑiturus est.
Sigͦ uitet iniquitatẽ calcanei sui. & am¬
bulet inuiis di: ñ timebit ut ꝑuemat
ad diem malã. Cur gͦ timebimꝰ in die
mala᷑ Aut quare ñ noꝰ emendabimus:
ante qͣm uemiat dies mala: P receptũ ẽ¬
ts
euȩ ut obseruet caput diaboli: quia diabo¬
lus calcaneũ ipsuis obseruat. Eua ẽ nr̃a
iniquitas calcanei ñ circũdabit nos. cur
timebimꝰ in die mala᷑. habemꝰ enim inpo
qͦs circumdabit iniquitas calcanei sui:
Qui confidunt in urtute sua: & in mul¬
titudine diuitiaꝵ suaꝵ głantur. Ue uo¬
bis iudei: qui ñ in xp̃o. s in ur̃a iusticia¬
confiditis. Ue uob̾ duntes: qui in diuiti:
is ur̃is głamini. Uob̃ timendũ est qͦd sub¬

Expanded text:
dicit, Iniquitas calcanei mei, idest, finalis dicit, Iniquitas calcanei mei, idest, finalis iniquitas circumdabit me. Idest, ex omni parte ostendit me damnabilem. Non ergo tam iniquitas, quam finis iniquitatis timenda est. Non enim qui male vixerit, sed qui mala vita finierit, periturus est. Si ergo vitet iniquitatem calcanei sui, et ambulet in viis Dei, non timebit, ut perveniat ad diem malam. Cur ergo timebimus in die mala? Aut quare non nos emendabimus, antequam veniat dies mala? Praeceptum est Evae, ut observet caput diaboli: quia diabolus calcaneum ipsius observat . Eva est cariniquitas calcanei circumdabit nos, cur timebimus in die mala? Habemus enim in posunt ergo quos circumdabit iniquitas calcanei sui? Qui confidunt in virtute sua, et in multitudine divitiarum suarum gloriantur. Vae vobis, Judaei, qui non in Chriss, qui in vestris divitiis gloriamini. Vobis timendum est, quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
in psalterio ꝓpositionẽ nr̃am. Audiamꝰ qͦd
dicitur: faciamꝰ quod precipun᷑. Aꝑiam
inqͥt ꝓpositionẽ meã in psalterio: quia qͦd
ꝓpono manifestandu in psalmo. hoc faciã
ñ solum uerbo. s etiam exemplo: ut qͦd do¬
ceo ore. compleã. opere. P salteriũ enim in qͦ
manib feriunt᷑ cordȩ. ut audiatur melos.
id ẽ psalmus: bonã oꝑationẽ significare
seꝑe iam diximꝰ. In psalterio gͦ ꝓpositionẽ
aꝑire est: uerba quȩ p̃ponuntur. oꝑib de¬
monstrare. Inclinabo in parabolã aurem
meã. Acsi dicat. Audiam in me sp̃m lo
&̃ ꝓpositionib denuntiantẽ. Inclinabo gͦ
&̾ humiliabo in hauc parabolam aurẽ
aꝑiam in psalterio ꝓpositionẽ meã. Audi¬
uit enim ꝓpħã & quid audisset in hoc psal¬
terio psasmi: manifestat dicens. Cur time¬
bo in dic mala: id est in die iudicii : Dicit
aliquis. Quia fecisti furtũ. homicidium:
uel aliud graue peccatũ. Non ideo inquit
timebo. Cur igitur tunebis: Se quitur &

Expanded text:
positionem nostram. Audiamus quod dicitur, faciamus quod praecipitur. Aperiam inquit propositionem meam in psalterio, quia quod propono manifestandum in psalmo hoc, faciam non solum verbo, sed etiam exemplo: ut quod doceo ore, compleam opere. Psalterium enim, in quo manibus feriuntur chordae, ut audiatur melos, idest psalmus, bonam operationem significare saepe jam diximus. In psalterio ergo propositionem aperire, est verba quae ponuntur operibus demonstrare. Inclinabo in parabolam aurem meam. Ac si dicat, audiam in me Spiritumet propositionibus denuntiantem. Inclinabo ergo et humiliabo in hanc parabolam aurem aperiam in psalterio propositionem 243 meam. Audivit enim propheta, et quid audisset in hoc psalterio psalmi manifestat, dicens: 6. Cur timebo in die mala? idest, in die judicii. Dicit aliquis, Quia fecisti furtum, homicidium, vel aliud grave peccatum. Non ideo, inquit, timebo. Cur igitur timebo? sequitur et
Abbreviated transcription (Latin):
huius est ipse xp̃c: modo nos ꝑ p̃dica¬
tionẽ uocans. deinde districte iuidicans.
Intendunt autẽ prenominati fideles
introducendo ipsius dñi xp̃i personam:
ut maiori pondere loquant᷑. suadere au¬
ditorib siuis ut a carnalib obseruanti¬
is desistant: & ab umbra ad u̾tatem
se transferant: nec ita uoce predicent
ut opere ñ impleant. Cur autẽ precep¬
tis xp̃i talia suadentis obtemꝑ andũ
sit. causȩ p̃missȩ sunt. inpͥncipio psal¬
mi: usꝙ ad cum locum uͥdicitur. audi
ppłs m̃s. In pͥncipio uero fit. p̃dicatioĩs
eius talis comm̃datio. Uox synagogȩ ¬

Expanded text:
hujus est ipse Christus, modo nos per praedicahujus est ipse Christus, modo nos per praedicationem vocans: deinde districte judicans. Intendunt autem praenominati fideles, introducendo ipsius Domini Christi personam, ut majori pondere loquantur, suadere auditoribus suis, ut a carnalibus observantiis desistant, et ab umbra ad veritatem se transferant: nec ita voce praedicent, ut opere non impleant. Cur autem praeceptis Christi talia suadentis obtemperandum sit, caussae praemissae sunt in principio psalmi, usque ad eum locum ubi dicitur: Audi populus meus. In principio vero fit praedicationis ejus talis commendatio. Vox est synagog
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in honore esset uon intellexit: cõparatꝰ
est uim̃tis insipientib. & simit factus est
illis. Sententię repetitio: confirmatio est.
Uelideo repetit: quia in hoc uersu maxime
de õ homo honorẽ tuum. noli deserere
quẽ tibi dedit ds intelleẽtum. ad hoc ut
diuma ꝑcipias. eterna diligas. terrena cõ¬
tempnas. Utere intellectu. utere ratione.
despice temporalia. ut ꝑuenire merearis
gitur in sequenti psalmo pr̃o .xluiiii.¬
de uocatione omniũ gentiũ: de ma¬
nifesto aduentu xp̃i. de mutatioẽ
ueteris sacrificii in nouũ: de dampnan¬
do peccatore indisciplinato: & quod iter
ad dm̃ sit laudis sacrificiũ. T itulus ẽ
psalmus asaph. Int̾pretatur asaph cõ¬
gregatio. Attribuendꝰ ẽ gͦ p̃s iste asaph. id est
ꝯgregationi fideliũ. ante aduentũ xp̃i
existentiũ. credentiũ esse xp̃m uentu
rũ incarnẽ. & passurũ ꝓnobis. quod noᷤᷤ
credimꝰ esse completũ. Materia psalmi

Expanded text:
cum in honore esset, non intellexit: comparatus cum in honore esset, non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Sententiae repetitio confirmatio est: vel ideo repetit, quia in hoc versu maxime de, o homo, honorem tuum. Noli deserere eum quem tibi dedit Deus intellectum, ad hoc, ut divina percipias, aeterna diligas, terrena contemnas. Utere intellectu, utere ratione, despice temporalia, ut pervenire merearis gitur in sequenti psalmo de vocatione omnium gentium: de manifesto adventu Christi, de mutatione veteris sacrificii in novum, de damnando peccatore indisciplinato: et quod iter ad Dominum sit laudis sacrificium. Titulus est, Psalmus Asaph. Interpretatur Asaph congregatio. Attribuendus est ergo psalmus iste Asaph, id est, congregationi fidelium ante adventum Christi existentium, credentium esse ventuis: quod nos credimus esse completum. Materia psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt ppłm cui hec sunt. Anima gͦ eius
in uita ipsius benedicet᷑. s in morte torque¬
bitur: sentiet eternã penã. qui transitoriã
secutus ẽ głam. Confitebit᷑ tibi: cũ bene fe¬
ceris ei. Perfectoꝵ est dm̃ laudare in adu̾sis:
repbus autẽ dm tantũ laudat in ꝓsperis.
Uenit illi luchrũ. conficetur: uenit here¬
ditas. confitetur: patitur dampnũ. blas¬
phemat. Et id̾o subditua. Introibit usq
in ꝓgenies patrũ suoꝵ. Qui sunt patres eiꝰ
nisi diabolus & angłi eius: Unde dñs qui¬
busda ait. Uos ex patre diabolo estis. Pro¬
genies patrum suoꝵ introibit: ꝙ simul
cum reꝓbis in eterno igne ꝑibit. Et usq
ineternum ñ iudebit lum̃. Mittetur enim
in tenebras ext̾iores: ibi erit fletus & stridor
dentiũ. Omĩs qui male agit: odit lucem.
Quia gͦ dum uiueret tenebras dilexit: ideo
nuniqͣm lum̃ uidebit. Et quod lumen ami¬
serit cordiᷤ: ostenditur cũ subinfertur. hõ

Expanded text:
dixerunt populum cui haec sunt . Anima ergo ejus dixerunt populum cui haec sunt . Anima ergo ejus in vita ipsius benedicetur, sed in morte torquebitur, et sentiet aeternam poenam, qui transitoriam secutus est gloriam, Confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Perfectorum est, Dominum laudare in adversis. Reprobus autem tantum laudat in prosperis. Venit illi lucrum? Confitetur. Venit haereditas? confitetur. Venit 246 damnum? blasphemat. Et ideo subditur: 20. Introibit usque in progenies patrum suorum. Qui sunt patres eorum, nisi diabolus, et angeli ejus? Unde Dominus quibusdam ait: Vos ex patre diabolo estis . Progenies patrum introibit, quia simul cum reprobis in aeterno igne peribit. Et usque in aeternum non videbit lumen. Mittetur enim in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium . Omnis qui male agit, odit lucem . Quia ergo dum viveret, tenebras dilexit, ideo nunquam lucem videbit. Et quod lumen amiserit cordis, ostendit cum subinfertur: 21. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
in se diues factus fuerit. s etiam cũ mul¬
tiplicata fuerit gła domus eius: id ẽ honor
diuitiaꝵ enis. Non desꝑes. neq putes eum
a do diligi. quia abundat diuitus: & te.
quia pauꝑ es. a deo derelictum. Qm̃ cũ inte¬
rierit ñ sumet ommia. Uides uiuentẽ: co¬
gita morientẽ. Quid hic habeat attendis:
An secum tollat attende. Multũ auri ht̃.
multũ argenti. multũ p̃dioꝵ uel mancipioꝵ.
& cetera talia: cũ interierit ñ sumet omĩa:
neꝙ descendet cũ eogła eius. Quid habebit
caro putrescens in sepulchro: Quid habebit
anima ꝑiens ininferno: Ideo ñ descendet
cum eo gła eius: quia in uita sua quesiut
głam temporałe. Hoc est quod subiungit.
Quia anima eiꝰ inuita ipsius benedicetur.
Illi enĩ qui ista temporalia ꝓmagno hñt.
quando aliqͦs in hoc mundo diuitus & bo¬
norib florere uident. solent eos laudare
& beatificare. sicut alibi dicitur in psalmo.
Quoniã laudatur peccator in desideriis

Expanded text:
erit: sed, cum multiplicata fuerit gloria domus ejus. Id est, honor divitiarum ejus. Non desperes, neque putes eum a Deo diligi, quia abundat divitiis: et te, quia pauper es, a Deo derelictum. 18. Quoniam cum interierit, non sumet omnia. ! Vides viventem? Cogita morienem. Quid hic habeat attendis? an secum tollat attende. Multum auri habet, multum argenti, multum praediorum, mancipiorum, et caetera alia. Cum interierit, non sumet omnia. Neque descendet cum eo gloria ejus. Quid habebit caro putrescens in sepulcro? Quid habebit anima perdita in inferno? Ideo non descendet cum eo gloria ejus, quia in vita sua quaesivit gloriam temporalem. Hoc est, quod subjungit: 19. Quia anima ejus in vita ipsius benedicetur. Illi enim, qui ista temporalia pro magno habent, quando aliquos in hoc mundo honoribus et divitiis florere vident, solent eos laudare et beatificare: sicut alibi dicitur in psalmo: Quoniam laudatur peccator in desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
di. ut apud ipsum essent quodã ineffabi¬
li modo ante qͣm creata eẽnt: & a te expec¬
tabͥat ut accipiat quod anteqͣm crearet᷑¬
tas omniũ in terra gignentiũ: mecum est.
Cum illo ager. cũ illo spẽs terrȩ. cũ illo sp̃ss
celi. cũ illo omnia uolatilia. & om̃is creati¬

Expanded text:
Dei: ut apud ipsum essent quodam ineffabiDei: ut apud ipsum essent quodam ineffabili modo, antequam creata essent. Et a te expectat, ut accipiat, quod antequam crearettas omnium in terra gignentium mecum est. Cum illo ager, cum illo species terrae, cum illo species caeli, cum illo omnia volatilia caeli et omnis creatu
Abbreviated transcription (Latin):
possideo: illa que in domo tua sunt uideo.
uel hẏrconon indigeo. S forte ait ifrael
b̾estiȩ dĩ sunt illȩ bestiȩ ferȩ. quas ñ inclu¬
do incurte mea: quas non alligo ad p̃sepe
meũ: ea uero quȩ apud me sunt. ñ di s
mea sunt. Ideo dominus adiungit. Ium̃¬
ta in montib & boues: mea sunt. Et ea
quȩ possides. & illa quȩ ñ possides: omnia
sunt mea. Si enĩ seruus meus es tu: totũ
pecus tuũ meũ est. Cognoui omiã uola¬
tilia celi: id ẽ appendi omĩa & numeraui.
Alia est noticia di. alia hominis: sicut ali¬
ud est possidere dei. aliud ẽ possidere ho¬
minis. Non enĩ tu quod possides totũ ha¬
bens inpotestate. aut qͣmdiuuiuat bos
tuus. in potestate tua ẽ. Hȩc uolatilia de
aquanata sunt. & uerbo dñi dicentis.
ꝓducant aquȩ uolatilia celi. Ubi noue¬
rat que imꝑauerat. ut aque ꝓferrentur:
iam certe nouerat quod creauerat: & an¬
te qͣm crearet nouerat. Antota gͦ ẽ noticia

Expanded text:
possideo, illo qui in domo tua est, vitulo, possideo, illo qui in domo tua est, vitulo, vel hirco non indigeo. Sed forte ait Israel, Bestiae Dei sunt illae bestiae ferae, quas non includo in corte mea, quas non alligo ad praesepe meum. Ea vero, quae apud me sunt, non Dei, sed mea sunt. Ideo Dominus adjungit: Jumenta in montibus et boves, mea sunt. Et illa, quae possides, et illa, quae non possides, mea sunt omnia. Si enim servus meus es tu, totum peculium tuum meum est. 11. Cognovi omnia volatilia coeli. Id est, appendi omnia et numeravi. Alia est notitia Dei, alia hominis. Sicut aliud est possidere Dei, aliud est possidere hominis. Non enim tu, quod possides, totum habes in potestate: ut quandiu vivat bos tuus, in potestate tua est. Haec volatilia caeli de aqua nata sunt a verbo Domini dicentis: Producant aquae volatilia caeli . Ubi noverat, quae imperaverat, ut aquae proferrent? Jam certe noverat, quod creaverat et antequam crearet, noverat. Tanta ergo notitia
Abbreviated transcription (Latin):
rũ animaliũ: quib ds non delectatur.
Quȩ sunt gͦ illa: quȩ in conspectu eius sint
semꝑ: Benigne fac inquit dñe in bona
uoluntate tua syon: Tunc acceptabis sa¬
crificium iusticiȩ oblationes & holocau¬
sta. E st ignis. flagrantissimȩ caritatis.
Animus inflammet᷑ karitate: arripi¬
at eadem caritas membra in usum suũ:
Non ea ꝑmittat militare cupiditati:
ut totus ex ardescat igne duuim amo¬
ris. Talia holocausta dicit ds. in conspec̃¬
tu meo sunt semꝑ. Adhuc forte israel co¬
gitat de bub. de ouib. de hyrcis: ideo
subiunctũ est. Non accipiam de domo
tua uitulos: neq de gregib tuis hyrcos.
Prenuntiat testamentũ nouũ: ubi omĩa
illa uetera sacrificia cessauerunt. Erat
enĩ tunc p̃nuntiatũ futurũ quoddam
sacrificiũ: cuiꝰ sanguine mundaremira.
Quare ñ accipiã de domo tua intulos. hyr¬
cos. & cetera talia: Qm̃ meȩ sunt om̃s ferȩ¬
siluaꝵ. Acsi diceret. Qui om̃s siluarũ feras

Expanded text:
rum animalium, quibus Deus non delectatur. rum animalium, quibus Deus non delectatur. Quae sunt ergo illa, quae in conspectu meo sunt semper? Benigne fac, inquit Deus, in bona voluntate tua Sion. Tunc acceptabis sacrificium justitiae oblationes, et holocausta. Est ignis flagrantissimae caritatis. Animus inflammetur caritate, 249 arripiat eadem caritate membra in usum suum. Non ea permittat militare cupiditati, ut totus exardescat igne amoris divini. Talia holocausta dicit Deus, in conspectu meo sunt semper. Adhuc forte Israel cogitat de bobus, de ovibus, de hircis. Ideo subjunctum est: 9. Non accipiam de domo tua vitulos: neque de gregibus tuis hircos. Praenuntiat Testamentum novum, ubi omnia illa vetera sacrificia cessaverunt. Erat enim tunc praenunciatum futurum, quoddam sacrificium, cujus sanguine mundaremur. Quare non accipiam de domo tua vitulos, hircos, et caetera talia? silvarum. Ac si diceret: Qui omnes feras
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. ppłs electus. ppłs peculiaris.
Et cestificabor tͥ. id est testimoniis scͥp¬
turaꝵ approbabo. Quid: D̾s ds tiuuis
ego sum. id est ego ds. sum d̾s tuus. Quicũq
& ꝓprie dictair quẽ familiariꝰ habet ds̾.
tamqͣm in mancipio suo. tamqͣm in. pe¬
culio suo. Quid uis amplius: Premiũ que¬
ris a dõ: ecce ds: ipse deus tuus est. Quid
deo dicis: dona tͥ querebas: ipsum donato¬
rẽ habe. Et quid exigit a nob̾ dñs noster:
Audiamꝰ quid adiungit. Non in sacrificus
tuis arguam te. Non tibi dicam: quare non
grege tuo hẏrcum optimũ obtulistiͦ Qua¬
re aries ille ambulat in ouib tius: & in
ara mea non imponit᷑ : Holocausta autem
tua. in conspectu meo sunt semꝑ. Holon
totum ẽ: caustum. incensum. Holocaustẽ
autẽ: totũ igne assumptũ. Sunt quedam
holocausta quȩ non reciꝑit ds̃: de quib in
alio psalmo dicitur. Utiq holocaustis non
delectaberis. Hȩc sunt holocausta bruto¬

Expanded text:
diceret: Populus electus, populus peculiaris . diceret: Populus electus, populus peculiaris . Et testificabor tibi. Id est, testimoniis Scripturarum approbabo. Quid? Deus, Deus tuus ego sum. Id est ego Deus sum, Deus tuus. Quicunqueet proprie dicitur, quem familiarius habet Deus tanquam in mancipio suo, tanquam ex peculio suo. Quid vis amplius? Primum quaeris a Deo? Ecce Deus, ipse Deus tuus est. Quid Deo dicimus? dona tibi quaerebas, ipsum donaturum habes. Et quid exigit a nobis Dominus Deus noster? Audiamus quid adjungat: 8. Non in sacrificiis tuis arguam te. Non tibi dicam Ex Augustigrege tuo hircum optimum obtulisti? Quare aries ille ambulat in ovibus tuis, et in ara mea non imponitur? Holocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Holon, totum est: caustum, incensum. Holocaustum autem totum igne absumtum. Sunt quaedam holocausta, quae non recipit Deus, de quibus in alio psalmo dicitur: Utique holocaustis non delectaberis . Haec sunt holocausta bruto
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicant. Unde alibi dicitur. Celi enar¬
rant głam di. Quȩ ꝓfecto iusticia ideo
nob̾ predicatur. quatinꝰ illam exeq̃ntes
iram iudicis euitare mereamur: qm̃ d̾s
iudex est. qui uidicabit uiuos & mor¬
merita. Hoc incessant̾ mentis ocłis at¬
tendentes scĩ uiri. qm̃ d̾s iuidex est. ui¬
tam suã inquirere. peccata sua defle¬
re. sese semꝑ ad meliora ꝓmouere ñ
cessant: ut postinodũ ante tam distͥc¬
tum iudicem. inuidicabiles apparere ua¬
leant. Hucusq syuagoga cõmendauit
xpm: uel exponendo ordinationẽ predi¬
cationis eius. uel secunđu aduentũ cõ¬
mendando: amodo introducit eũ lo¬
quentẽ sic. Andi ppłs m̃s: & loqͣr isrł.
Isrł: nomen electionis est. Non uocabe¬
ris iatob: s uocaberis isrł. Ergo audi¬
ui sicut ifrł. sicut uidens dm: & si non¬
dum sp̃e. s iam fide. Hoc enim int̾pre¬
tatur isrł: uidens dm. Qui ht̃ aures
audiendi: audiat. Captat autẽ eius
beniuolentiã. cum ait. ppłs m̃s. Aesi

Expanded text:
arrant gloriam Dei . Quae profecto justitia ideo nobis praedicatur, quatenus illam exequentes iram judicis evitare mereamur. Quoniam Deus judex est, qui judicabit vivos et mormerita. Hoc incessanter mentis oculis attendentes sancti viri, quoniam Deus judex est, vitam suam inquirere, peccata sua deflere, sese semper ad meliora promovere non cessant: ut postmodum ante districtum judicem injudicabiles apparere valeant. Huc usque Synagoga commendavit Christum, vel exponendo ordinem praedicationis ejus, vel secundum adventum commendando: amodo introducit eum loquentem sic: 7. Audi, populus meus, et loquar Israel: Israel nomen electionis est. Non vocaberis Jacob, sed vocaberis Israel . Ergo audi sicut Israel, sicut videns Deum Et si nondum spe, sed jam fide, hoc enim interpretatur Israel, videns Deum. Qui habet aures audiendi, audiat . Captat autem ejus benevolentiam, cum ait: Populus meus. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
more suo complacebunt: qñ dicent in iudi¬
cio. dnẽ dñe aꝑi nob̃. S cunc fiet qͦd sequit᷑.
Sicut oues in inferno positi sunt: mors depa-¬
scet eos. Quia grege facto diuitiis tonsi & ex¬
poliati: a magna nigroꝵ sp̃uum multitu¬
pastorem habere noluerunt. a morte depa¬
scent᷑: & a lupo rapace deuorabunt᷑. Et dña¬
bunt᷑ eorum iusti in matutino: qr iudices
eoꝵ erunt in iudicio. Et auxiliũ eoꝵ quod
babent in hoc mundo ueterascet: id ẽ defi¬
poterunt prestare. Uerumptam̃ d̾s redimet
aĩam meã de manu inferi. id est de potesta¬
te inferi: cũ acceꝑit me. idẽ meã huma ni¬
tatẽ. Modo ustis ẽ sabor.p̃ssura. tͥbulatio.
in spe spe futura. est uerum gaudiũ. Modo
qui ad leticiã scłarem ocłos aꝑunt. & cor
claudunt: transit eoꝵ felicitas. ⁊ uenit
pena. Quocont᷑ transit iustoꝵ pena tem¬
porał: & uenit eterna felicitas. Excitat gͦ¬

Expanded text:
in ore suo complacebunt, quando dicent in judiin ore suo complacebunt, quando dicent in judicio, Domine Deus aperi nobis . Sed tunc fiet, quod sequitur: Sicut oves in inferno positi sunt, mors depascet eos. Quia grege facto divitiis tonsi, et exspoliati a magna nigrorum spirituum multitupastorem habere noluerunt, a morte depascentur, et a lupo rapace devorabuntur. 15. Et dominabuntur eorum justi in matutino. Quia judices eorum erunt in judicio. Et auxilium eorum, quod habent in hoc seculo, veterascet, id est, defipoterunt praestare. 16. Verumtamen Deus redimet animam meam, de manu, id est, de potestate, inferi, cum acceperit me. Id est, meam humanitatem. Modo justis est labor, pressura, tribulatio: in spe futura est verum gaudium. Modo qui ad laetitiam secularem oculos aperiunt, et cor claudunt, transit eorum foelicitas, et venit poena. Quo contra transit justorum poena temporalis, et venit aeterna foelicitas. Excitat
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum suũ amiserunt. Et hoc est quod
subdit. Homo cũ in honore esset. ñ intel¬
lexit. Quis maior honor homini dari po¬
tuit : qͣm ratio & intellectus. dĩq simili¬
tudo: In tanto honore constitutus ñ in¬
tellexit. id est ñ intelligent̾ egit: s compi¬
ratus ẽ ium̃tis insipientib. ñ scdm aliud
nisi scd̾m insipientiã: & in actu similis fa¬
ctus ẽ illis. Quia sicut ium̾̃ta ꝓna sunt it¬
re. & tantũ uentri obedientia: ita ama¬
tores mundi terrenis reb tantũ sunt de¬
diti. Hȩc uia illoꝵ scandalũ ipsis. Hec
uia scđd̾m quod ipsi fuerunt in honore & ñ
intellexerunt. terrena tantũ appetendꝰ
erit scandalum ipsis id ẽ offensio: q di
cet eos ad interitũ. Ipsis lit scandalũ nͥ
a uando erit tibi: Siputes. quod beati sint ta¬
les. Siuͦ intelligas quia ñ sunt beati: ipsis e
fueruit tales ut ñ querant nͥ bona tpr̃alia:
laudabunt sc. placentes sibi. Uel postea

Expanded text:
tellectum suum amiserunt. Et hoc est quod tellectum suum amiserunt. Et hoc est quod subdit: 13. Homo cum in honore esset, non intellexit. Quis major honor homini dari potuit, quam ratio et intellectus, Deique similitudo? In tanto honore positus non intellexit, idest, non intelligenter egit: sed Comparatus est jumentis insipientibus. Non secundum aliud nisi secundum insipientiam, et in actu Similis factus est illis. Quia sicut jumenta prona sunt terrae, et tantum ventri obedientia, ita amatores mundi terrenis rebus tantum sunt dediti: 14. Haec via illorum scandalum ipsis. Haec via 245 secundum quod ipsi fuerunt in honore, et non intellexerunt, terrena tantum appetendo, erit scandalum ipsis, id est, offensio, quae ducet eos ad interitum. Ipsis sit scandalum Ex Augustino, non tibi. Quando erit tibi? Si putes, quod beati sint tales. Si vero intelligas, quia non sunt beati, ipsis erfuerint tales, ut non quaerant nisi bona temporalia, laudabunt se placentes sibi. Vel postea
Abbreviated transcription (Latin):
genie & ꝓgenie: uocauerunt nomina sua
in terris siis. Domus & familiȩ eoꝵ usque
in terciam & quartã generationẽ eos lau¬
dant: eisq sacrificant. Tangit consuetudi¬
nẽ gentiliũ: qui constitutis dieb aliqͦs con¬
ducebant. ut inuocarent nomina mortuoꝵ
circa sepulturas coꝵ. In quo ꝓpħa magnam
eoꝵ notat stulticiam: qui cum ipsi ꝑ hec me¬
moriã eternã habere putarent: tam̃ in so¬
lis terris eorum hoc faciebant. Uel aliter.
Tabernacłã eoꝵ. id est domus lapideȩ qͣs de
deuitiis construxerunt. in quib ad horam
habitauerunt. manentia in ꝓgenie filioꝵ
& ꝓgenie nepotum uocauerunt noĩa sua
id est fuerunt causa quare nomina eorũ
haberent᷑ in memoria: & ñ ubiq. s in t̾ri
suis. sd est inuicimo suo. Hoc totũ percinet
ad redarguenda diuitũ manẽ excollentiã.
ut in amplis edificiis oꝑam ñ insumant
cũ tande preter sepulchrũ nichil eoꝵ pos¬
sideant. Hȩc autem ideo faciunt: quia in¬

Expanded text:
vocaverunt nomina sua in terris suis. Domus et famittae eorum usque in tertiam et quartam generationem eos laudant, eisque sacrificant. Tangit consuetudinem Gentilium, qui constitutis diebus aliquos conducebant, ut invocarent nomina mortuorum circa sepulturam eorum. In quo propheta magnam eorum notat stultitiam, quia cum ipsi per haec memoriam aeternam habere putarent, tamen in solis terris suis hoc faciebant. Vel aliter: tabernacula eorum, idest domus lapideae, quas de divitiis construxerunt, in quibus ad horam habitaverunt: manentia in progenie filiorum et progenie nepotum; vocaverunt nomina sua, idest, fuerunt caussa quare nomina eorum haberentur in memoria. Et non ubique, sed in terris suis, idest, in vicinio suo. Hoc totum pertinet ad redarguendam inanem divitum extollentiam, ut in amplis aedificiis operam non insumant: cum tandem praeter sepulcrum nihil eorum possideant. Hoc autem ideo faciunt, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
los suos: & congregabunt᷑ ante eũ omnes
gentes. A it gͦ. Congregate illi de diu̾sis par¬
tib orbis sanctos eius: & non tales scõs qui
infestant carnalib obseruantiis. s tales
qui ordiant & p̃ponunt nouũ testam̃¬
cum eꝰ suꝑ sacrificia legalia. Illa enim
sacrificia ueteris testam̃ti: umbra & ꝓphe¬
tia fuerunt ueritatis. Testamentũ gͦ suꝑ
sacrificia ordinare est: seipsum in sacri¬
ficium domino offerre: & quod lutera
precipit. spũaliter adimplere. Uel suꝑ
sacrificia testamentũ ordinatur: qñ uete¬
rib noua p̃ponuntur. qñ animaliũ sacri¬
ficiis destructis. melchisedech ordo ubiq
predicatur. Ad cuius nouitatis p̃ertinet
ordinẽ: q̃uod sequitur. Et annuntiabt̃
celi iusticiam eius: qm̃ ds iuidex ẽ. Cȩ

Expanded text:
los suos, et congregabuntur ante eum omnes los suos, et congregabuntur ante eum omnes gentes . 5. Congregate illi de diversis partibus orbis, sanctos ejus. Et non tales sanctos, qui insistant 248 carnalibus observantiis, sed tales, qui ordinant, et proponunt novum testamentum ejus super sacrificia legalia. Illa enim sacrificia veteris Testamenti, umbra, et prophetia fuerunt veritatis. Testamentum ergo super sacrificia ordinare, est seipsum in sacrificium Domino offerre, et quod litera praecipit, spiritualiter adimplere. Vel super sacrificia testamentum ordinatur, quando veteribus nova praeponuntur: quando animalium sacrificiis destructis, Melchisedech ordo ubique praedicatur . Ad cujus novitatis ordinem pertinet, quod subditur. 6. Et annuntiabunt coeli justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
lib omnis simulatio: a piis & trem̃tib
uerbum dĩ. om̃is contemptor & superbꝰ.
Tleniens itaq dominus ad iudiciũ: quid
facturus est: Aduocabit celũ desursũ:
Per celum uult intelligi om̃s scõs & per¬
fecios: quos aduocabit sursum sessuros.
secum iudicaturos. Uocabit & terrã discer¬
nere ppłm suũ. Celum uocabit ut iudicet
cum eo: terrã uocabit. ut disceruat ppłm
suũ a ppło malo. Audi uocationem terrȩ:
& ppłi sui discretionẽ. Uenite benedicti
patris inei: percipite regnũ quod uob̾ pa¬
ratum ẽ ab origine mundi. Percipite dico
quare: Esuriui enĩ: & dedistis mͥ mandu¬
care. Et cȩtera. Ecce quare dicunt᷑ terra:
uidelicet ꝓpter boni oꝑis fercilitatẽ. Hi
sinon potuerunt celum eẽ. omia contẽp¬
nendo: uel bona terra fuerunt. fructũ
miscdiȩ faciendo. Deinde ꝓpħa uidens fu¬
tura tamqͣm presentia: exhortat᷑ ange¬
los congregantes. Mittet enĩ dñs ange¬

Expanded text:
libus omnis simulatio, a piis et trementibus libus omnis simulatio, a piis et trementibus verbum Dei omnis contemtor et superbus. Veniens itaque Dominus ad judicium, quid facturus est? 4. Advocabit coelum de sursum. Per caelum vult intelligi omnes sanctos et perfectos, quos advocabit sursum sessuros, secum judicaturos. Vocabit et terram discernere populum suum. Caelum vocabit, ut judicet cum eo. Terram vocabit, ut discernat populum suum a populo malo. Audi vocationem terrae, et populi sui discretionem: Venite benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . Percipite dico. Quare? Esurivi enim, et dedisti mihi manducare, etc. Ecce quare dicuntur terra: videlicet propter boni operis fertilitatem. Hi si non potuerunt caelum esse, omnia contemnendo, vel bona terra fuerunt, fructum misericordiae faciendo . Deinde propheta videns futura, tanquam praesentia, exhortatur angelos congregantes. Mittet enim Dominus ange
Abbreviated transcription (Latin):
est uerus ds. Quia uero ad iudiciũ uen¬
et : sequentia docent. cum dicitur. Ignis
in conspectu eius ex ardescet. Uleniec eni
iudicare scłm ꝑignem. Hinc apłs ait llu¬
us cuiusq opus quale fuerit: ignis ꝓba¬
bit. Qui dulcedinẽ di nundu gustauer̃.
si nondu desiderant dĩ faciem: tuneant
uel ignẽ. Supplicia terreant: quẽ p̾mia
non inuitant. Uile tibi est quod ds polli¬
citur: contremisce quod minat᷑. Omins arboe
quȩ ñ facit fructum bonũ: eradicabit᷑ ⁊ in
ignem mittetur. A liter. Xp̃c ueniet ad iu¬
ditiũ̃ & tunc ignis prauȩ continentiȩ exar¬
descet. & exuret reꝓbos qui erunt in cons-¬
pectu eius: quia uidebunt inquẽ transfi¬
xerunt. Et in circuitu eius tempestas ua¬
lida. id est angłi: quia sicut ualida tem¬
pestas sufflat paleas ad ignem: sic malos
sufflabunt ad inferos. Ulalida tempestas:
uentilatura est tam magnã aream. Hac
tempestate erit illa uentilatio. qua se¬
parabitur a scĩs om̃e immundus a fide¬

Expanded text:
est verus Deus. Quia vero ad judicium veniet, sequentia docent, cum dicitur: Ignis in conspectu ejus exardescet. Veniet enim judicare seculum per ignem. Hinc Apostolus ait: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit . Qui dulcedinem Dei nondum gustaverunt, si nondum desiderant Dei faciem, timeant vel ignem. Supplicia terreant , quem praemia non invitant. Vile tibi est, quod Deus pollicetur? Contremisce, quod minatur. Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Aliter: Christus venit ad judicium, et tunc ignis pravae concupiscentiae exardescet, et exuret reprobos, qui erunt in conspectu ejus: quia videbunt in quem transfixerunt . Et in circuitu ejus tempestas valida. Id est, angeli, quia sicut valida tempestas sufflat paleas ad ignem, sic malos sufflabunt ad inferos . Valida tempestas ventilatura est tam magnam aream. Hac tempestate erit illa ventilatio, qua separabitur a sanctis omne immundum: a fide
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ celi a seipsis distillauerunt: s a facie d̾i
synai. id est habitantis in eis: sicut habita¬
bat in monte syna. Ipsi sunt montes de qͥb
dicitur. Leuaii ocłos meos in montes. Et
iterum. Illuminans tumirabilit̾ a montib
ȩcernis. Et ipse est d̾s isrł: id est ppłi uiden¬
tis dm. Et sicut celi distillauerunt manna:
sictu ds pluuiã uosuntariã. id est gͣtuitã
grãm segregabis hereditati tuȩ: id est segre¬
gatim dabis eccłiȩ tuȩ. Pluuia uolunta¬
ria mĩto gr̃a di intelligitur: quia nullis
pcedentib meritis gratis datur. Si enim gr̃a:
ueritatis. Hanc pluuiã segregauit d̾s here¬
ditati suę: & infirmata ẽ. Agnouit enm
ñ seẽe aliquid ꝑ seipsam: ñ uirib sius. s
grẽ di tribuendum eẽ quod est. Agnouit
qͦd dictum est: in infirmitatib meis gła¬
bor. Et it̾um. Noli altum saꝑe: sed time.
Ipsa infirmata est. tuuͦ ꝑfecisti eam: quia

Expanded text:
tem caeli a seipsis distillaverunt: sed a facie Dei tem caeli a seipsis distillaverunt: sed a facie Dei Sinai, idest, Dei inhabitantis eos, sicut habitat in monte Sina. Ipsi sunt montes de quibus dicitur: Levavi oculos meos in montes . Et iterum: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Et ipse est Deus Israel, idest, populi videntis Deum. Et sicut caeli distillaverunt manna , sic tu Deus pluviam voluntariam, idest, gratuitam gratiam, segregabis 332 haereditati tuae, idest, segregatim dabis Ecclesiae tuae. Pluvia voluntaria merito gratia Dei intelligitur, quia nullis praecedentibus meritis, gratis datur. Si enim gratiaveritatis. Hanc pluviam segregavit Deus haereditati suae. Et infirmata est. Agnovit enim non se esse aliquid per seipsam, non viribus suis, sed gratiae Dei tribuendum esse quod est. Agnovit quod dictum est: In infirmitatibus meis gloriabor . Et iterum: Noli altum sapere, sed time . Ipsa infirmata est. Tu vero perfecisti eam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
celum. terrã. mare. & uniuersa quȩ in eis st̃:
s oꝑa quib educit in fortitudĩe cõpeditos
similit̾ exasꝑantes qui habitant in sepul¬
chris: & facit eos unius moris in domo.
Sic egrediet᷑ coram popło suo: id est corã eis
qui istam grãm eius intelligunt. Denique
sequitur. Dum ꝑtransieris in deserto. t¬
ra mota est. Desertum erant gentes qus
ignorabant dm: desertum erat ubi lex
nulla ab ipso dõ data erat᷑: ubi nulli prꝰ
p̃dixerant. Cum gͦ transires in deserto.
cũ predicares in gentib terra mota est̃.
terreni homines ad fidem exercitati suns
S unde mota est: Etenĩ cęli distillaues
a facie dĩ sẏnai. Etenim ut terra mota es¬
set ad fidem. cum in deserto gentiũ tran¬
siret eungłium: celi distilla uert̃ a facie a
Hii sunt celi: de quib in alio psalmo canta.¬
tur. Celi enarrant głam di. De his quippe pau¬
lo post ibi dicitur. Non sunt loquelȩ neq ser¬
mones: quoꝵ ñ audiant᷑ uoces eoꝵ. Non au¬

Expanded text:
elum, terram, mare, et universa quae in eis sunt. Sed opera quibus educit in fortitudine compeditos: similiter exasperantes, qui habitant in sepulcris: et facit eos unius moris in domo. Sic egredietur coram populo suo, idest, coram eis, qui istam gratiam ejus intelligunt. Denique sequitur, Dum transires in deserto, terra mota est. Desertum erant Gentes, quae ignorabant Deum. Desertum erat, ubi lex nulla ab ipso Deo data erat, ubi nulli Prop esse praedixerant. Cum ergo transires in deserto. Cum praedicareris in Gentibus, terra mota est: terreni homines ad fidem excitati sunt. Sed unde mota est? Etenim coeli distillaverunt a facie Dei Sinai. Etenim ut terra mota esset ad fidem, cum in deserto Gentium transiret Evangelium, caeli distillaverunt a facie Dei. Hi sunt caeli de quibus in alio psalmo cantatur: Caeli enarrant gloriam Dei . De his quippe paulo post ibi dicitur, non sunt loquelae neque sermones quorum non audiantur voces eorum. Non au
Abbreviated transcription (Latin):
sunt similitudines rerũ: quȩ cõparant᷑
reb de quib agitur. P ropositiones sunl
questiones: in quib aliquid est quod dis¬
putatione soluendu sit. Quare audit pl¬
rabolam: Quia uidemus nc̃ ꝑ specłm i
enigiate. sic̃ dicit apłs. Quamdui hic suil¬
ꝑegrinam᷑ a dno hondum ẽ illa uisio nlꝰ
facie ad faciem: ubi iam ñ sunt parabole
neꝙ enigmata. neq similitudines. Enig¬
ina ẽ obscura parabola: quȩ difficile intel¬
ligitur. Si gͦ in enigniate uidemꝰ. inclinemꝰ

Expanded text:
sunt similitudines rerum, quae comparantur sunt similitudines rerum, quae comparantur rebus de quibus agitur. Propositiones sunt quaestiones, in quibus aliquid est quod disputatione solvendum sit. Quare audit parabolam? Quia videmus nunc per speculum in aenigmate, sicut dicit Apostolus. Quandiu hic peregrinamur a Domino, nondum est illa visio nostra facie ad faciem, ubi jam non sunt parabolae neque aenigmata, neque similitudines. Aenigma est obscura parabola. quae difficile intelligitur. Si ergo in aenigmate vi
Abbreviated transcription (Latin):
entiã: ubi xpm filium dĩ omniũ redẽp¬
torem iustoꝵ annuntiant. Mores infor¬
mant : cũ docent hȩc terrena ñ esse ap¬
petenda. & diuitũ diuitias negligendas
Hoc autẽ non puris labiis se dixisse ꝓmin¬
tiant. s meditate: ut auditores magis
attentos reddant. Hec etiam ñ a seipsis.
s int̾iore magistro uidelicet spũ sc̃o audi¬
re & loqui se asseruit: cum subiungit.
Inclinabo in parabolam aurẽ meã: ape¬
riam in psalterio ꝓpositionẽ meã. In pa¬
rabolam aurẽ inclinare est: eande para¬
bolam humilit̾ audire. Quã non audi¬
unt qui ñ faciunt qͦd dicunt: qualese¬
rant pharisei. quos dicit dns sedere suꝑ
auditor: alteri ꝓdest. sibi ñ prodest. Qͥ
autẽ faciunt & sic dicunt: audiunt qͦd
dicunt: & id̾o fructuose dicunt quod
audiunt. Talis erat iste uir sanctus. qui
prius parabolã humilit̾ audit: quatinꝰ
instructus int̾iore magistro. demde apll
ꝓpositionẽ suam in psalterio. Parabolȩ

Expanded text:
entiam, ubi Christum Filium Dei omnium Redemptorem justorum annuntiant. Mores informant, cum docent haec terrena non esse appetenda, et divitum divitias negligendas. Haec autem non puris labiis se dixisse pronuntiant, sed meditate, ut auditores magis attentos reddant. Haec etiam non a seipsis, sed interiore magistro, videlicet Spiritu Sancto, audire et loqui se asseruit, cum subjungit, 5. Inclinabo in parabolam aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam. In parabolam aurem inclinare, est eamdem parabolam humiliter audire . Quam non audiunt, qui non faciunt quod dicunt: quales erant Pharisaei, quos dicit Dominus sedere auditor, alteri prodest, sibi non prodest. Qui autem faciunt, et sic dicunt: audiunt quod dicunt. Et ideo fructuose dicunt quod audiunt. Talis erat iste vir sanctus. Qui prius parabolam humiliter audit, quatenus instructus interiore magistro, deinde aperiat propositionem suam in psalterio. Parabolae
Abbreviated transcription (Latin):
qui est oꝑator & d̃ĩficator sc̃oꝵ. sicut ipẽ
alibi ait quibusd̾a scĩs. diis ꝑ grãm factis.
Ego dixi dii estis: & filii excelsiomĩs. Hinc
apłs dicit. Dedit eis potestatẽ filios dei
fieri. Et it̾um. F ilii di sumus: s nondũ
apparuit quid erimꝰ. Iste tantus ac talis
locutus ẽ ꝑ angłos. ꝑ propħas. ꝑ semetip¬
sum. ꝑ fideles suos: & uocauit terrã id est
homines habitantes in terra: & ñ in una
terra tm̃. s a solis ortu usq ad occasum. Da¬
id est pulchritudo diuinitatis. xp̃i. Ip̃e est
speciosus forma pre filiis hominũ. Deqͦ&
subditur. Ds̃ manifeste ueniet: ds nã
& non silebit. Prius occultus uenit: ya¬
firmus in carne apparuit. Erat głȩ sp̃es
in diuinitate: s ħoc latebat in huma
m aiudicio: occultus in celo. Patiens est
suꝑ peccatores ñ exercens iram: s expec¬
tans penitentiã. Tacui inquid: numqͥd
semꝑ tacebo: Et notandum quod ait. d̾s
nr̃. Non enun ẽ deus: qui ñ est nr̃ ds. Qñ¬

Expanded text:
qui est operator et deificator sanctorum, sicut ipse alibi ait quibusdam sanctis diis per gratiam factis: Ego dixi, dii estis et filii excelsi omnes . Hinc Apostolus ait, Dedit eis potestatem filios Dei fieri . Et iterum: Filii Dei sumus, sed nondum apparet, quod erimus . Iste tantus ac talis locutus est per angelos, per prophetas per semetipsum , per fideles suos, et vocavit terram, id est, homines habitantes in terra. Et non in una terra tantum, sed a solis ortu usque ad occasum. Daid est, pulchritudo divinitatis Christi. Ipse est speciosus forma prae filiis hominum , de quo et subditur: 3. Deus manifeste veniet: Deus noster, et non silebit. Prius occultus venit, infirmus in carne apparuit. Erat gloriae species in divinitate, sed haec talebat in humanmodo a judicio, occultus in caelo. Patiens est super peccatores; non exercens iram, sed expectans poenitentiam. Tacui, inquit: nunquid semper tacebo? Et notandum, quod ait Deus noster. Non enim est Deus, qui non est Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
miseret᷑. sanctos uisitat. angelos possidet: homi¬
nes continet. omnem creaturam sibi subicte:ip¬
sum qui est principium &e finis laudemus in
principio & in fine: & nunquam a laude eius
cessemus dicentes domine dominus noster

Expanded text:
miseretur, sanctos visitat, 44 angelos possidet, homimiseretur, sanctos visitat, 44 angelos possidet, homines continet, omnem creaturam sibi subjicit: ipsum qui est principium et finis, laudemus in principio et in fine, et nunquam a laude ejus cessemus, dicentes: Domine Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
occidit᷑. uolucres celi sunt elati: qui cogitatione
&e locutione tumidi. dum cȩteros se inferiores
pensant: mente quasi in altum uolant. De quib
dicitur. Labia nostra a nobis sunt. quis nostes
inquirunt in profundo huius seculi temporalia:
que tanquam semite in maricito euanescunt. ce
intereunt. Et non ait ambulant. s perambulatt:
ostendens ꝑtinacissimum studium inania &e pre¬
terfluentia querentium. Hec autem tria gene¬
ra uitiorum. id est uoluptas carnis. & suꝑbia.
ce curiositas omnia peccata concludunt: que
a iohanne apostolo enumerant᷑ cum dicit. No
piscentia oculorum. & ambitio seculi. Per ocłos
enim: curiositas ualet intelligi. hiis tribus
temptationib dñs temptatus est. Et cum ñ
potuit apud eum ualere inimicus: hoc de illo
dicit᷑. postquam compleuit omnem temptatio¬
nem diabolus. Et quia tam mirabilis est dñs
quod infantes erudit. astutos destruit: peccatoub

Expanded text:
occiditur. Volucres caeli sunt clati, qui cogitatione occiditur. Volucres caeli sunt clati, qui cogitatione et locutione tumidi, dum caeteros se inferiores pensant, mente quasi in altum volant. De quibus dicitur, Labia nostra a nobis sunt, quis noster inquirunt in profundo hujus saeculi temporalia, quae tanquam semitae in mari cito evanescunt et intereunt. Et non ait, Ambulant, sed Perambulant: ostendens pertinacissimum studium, inania et praeterfluentia quaerentium. Haec autem tria genera vitiorum, idest, voluptas carnis, et superbia, et curiositas, omnia peccata concludunt, quae a Joanne Apostolo enumerantur , cum dicit: Nolpiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Per oculos enim curiositas solet intelligi. Et his tribus tentationibus Dominus tentatus est : et quum non potuit apud eum valere inimicus, hoc de illo dicitur, Postquam complevit omnem tentationem diabolus . Et quia tam mirabilis est Dominus, quod infantes erudit, astutos destruit, peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersas. Per oues simplices quiꝙ in sc̃a ecele¬
siaintellecti sunt: qui more ouium sub regimi¬
ne pastorum. simpliciter atq humiltter uiut.
Per boues uero ipsi recctores designant᷑: qui
lerbo doctrine corda hominum exarare &e exco¬
lere ñ cessant: ut de terrenis mentib fruetum
sp̃ualem domino reddant. Ouec gͦ & boues
uniuersas sibi dñs subiecit: quia omnes
electos. tam subiectos quam prelatos in sc̃a
eicłia disponit &e regit. Et quia hic mali cumbonis
admiscent᷑: bene de reprobis subdit᷑. Insuper &e pe co¬
ta campĩ. uolueres cȩli: & pisces maris. Quod insu¬
per dicit: ad differentiam bonorum &e malorum
ponit. hoc autem insuper. ñ solum ad pe cora cã¬
pii s etiam ad uolueres cȩli. &e pisces maris repor
in carnis uoluptate gaudentes: ubi nichil arduũ
nichil laboriosum ascendunt. Campus est enim
iata uia: que ducit ad interitum. In campo. abel

Expanded text:
universas. Per oves simplices quique in sancta Eccleuniversas. Per oves simplices quique in sancta Ecclesia intellecti sunt, qui more ovium sub regimine pastorum simpliciter atque humiliter vivunt. Per boves vero ipsi rectores designantur, qui verbo doctrinae corda hominum exarare et excolere non cessant, ut de terrenis mentibus fructum spiritualem Domino reddant. Oves ergo et boves universas sibi Dominus subjecit, quia omnes electos tam subjectos quam praelatos in sancta Ecclesia disponit et regit . 8. Et quia hic mali cum bonis admiscentur, bene de reprobis subditur, Insuper et pecora campi, volucres coeli et pisces maris. Quod Insuper, dicit, ad differentiam bonorum et malorum ponit: hoc autem Insuper non solum ad pecora campi, sed etiam ad volucres caeli et pisces maris reportin carnis voluptate gaudentes, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendit. Campus est enim lata via, quae ducit ad interitum. In campo Abel
Abbreviated transcription (Latin):
clestis. Et ille longe seiunctus a deo: hic autem
pisens deo: ce ꝑpterea illius memor est tanquam
in longinquo positi. hunc uero uisitat quẽ presers
illustrat uultu suo. Longe est enim a peccorib
salus: & signatum est in nobis lumen uultus
homine dñico nato ex maria uirgine: de quo ꝓp¬
ter infirmitatẽ carnis quam sapientia dei gesta¬
it dignata est ce passionis humilitatẽ: recte dicit᷑.
Minusti eum paulominus ab angelis: s addit᷑
illa clarificatio qua resurgens ascendit incelum.
Gloria ce honore coronasti eum: et constitiusti eum
suꝑ opera manuum tuarum Per opera manum
dei intelligunt᷑ angeli: eo quod subtilius & digniꝰ
citeris creaturis a dño facti sunt. Et quia non
solum angelicam naturam possidere. sz a huma¬
nam post lapsum redimere. &e subicere sibi dig¬
natus est: recte subdit᷑. Omnia subiecisti sub pe¬
dibus eius. Quȩ omnia: Exponit: oues ae boues

Expanded text:
caelestis. Et ille longe 43 sejunctus a Deo, hic autem caelestis. Et ille longe 43 sejunctus a Deo, hic autem praesens Deo, et propterea illius memor est, tanquam in longinquo positi: hunc vere visitat, quem praesens illustrat vultu suo. Longe est enim a peccatoribus salus . Et signatum est super nos lumen vultus homine Dominico, nato ex Maria virgine. De quo propter ipsam infirmitatem carnis, quam Sapientia Dei gestare dignata est, et passionis humilitatem recte dicitur: Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa clarificatio, qua resurgens ascendit in caelum. Gloria inquit et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum. Per opera manuum Dei intelliguntur Angeli, eo quod subtilius et dignius caeteris creaturis a Domino facti sunt. Et quia non solum angelicam naturam possidere, sed et humanam post lapsum redimere, et subjicere sibi dignatus est, recte subjungitur, 7. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. Quae omnia exponit: Oves et boves