comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ñ nimis ab̃ re est ut corporib similes. & quasi
falsa corpora dicantur. nec ad oculoꝵ uidiciũ
ꝑtinere negandȩ sunt: in illo eas genere poni
placet. qđ resultandõ natura fit. Resultat enĩ
omẽ corpus lumini obiectũ. & in contrariãm
partem umbram reddit. An tͥ aliquid contradi¬
cendũ uidetur: a. Michi uͦ nichil. s quõ ista ten¬
dant uehementer ex pecto. R. Atqui oportet
pacienter feramus : donec nobis cȩteri sensus
renuntient in ueri similitudine habitare fal¬
sitates. Nam & in ipso auditu totidem fere gene¬
ra eueniunt similitudinũ. uelut cũ loquenti
uocem quẽ ñ uidemus audientes. putamus ali¬
uni quẽpiam cui uoce similis est. At & in deteri¬
orib ł echo testis est. ł tumitꝰ ille ipsarũ auriũ
ł in horologiis merulȩ aut corui quedam imita¬
tio. ł quȩ sibi somniantes aut furentes uident᷑
audire. Falsȩ aũ uoculȩ quȩ didentura musi¬

Expanded text:
m, quia non nimis ab re abest ut corporibus similes et quasi m, quia non nimis ab re abest ut corporibus similes et quasi falsa corpora dicantur, nec ad oculorum judicium pertinere negandae sunt; in illo eas genere poni placet, quod resultando a natura fit. Resultat enim omne corpus lumini objectum, et in contrariam partem umbram reddit. An tibi aliquid contradicendum videtur? A. Mihi vero nihil. Sed quonam ista tendant, vehementer exspecto. 12. R. Atqui oportet patienter feramus, donec nobis caeteri sensus renuntient in veri similitudine habitare falsitatem. Nam et in ipso auditu totidem fere genera veniunt similitudinum: veluti cum loquentis vocem, quem non videmus, audientes, putamus alium quempiam, cui voce similis est; atque in deterioribus vel echo testis est, vel tinnitus ille ipsarum aurium, vel in horologiis merulae aut corvi quaedam imitatio, vel quae sibi somniantes aut furentes videntur audire. Falsae autem voculae quae dicuntur a musi
Abbreviated transcription (Latin):
ginis similem. ac ñ potiꝰ illam sibi: hoc aũgenus par¬
tim est in eo qđ anima patitur. partim uͦ in his rebꝰ
quȩ uidentur. S ipsũ qđ anim a patitur. aut in
sensu patitur. ut turris motũ. qui nullus est. aut
apud seipsam ex eo accipit a sensib qualia sunt
uisa somniantiũ. & fortasse etiam furentiũ. Porro
illa quȩ in ipsis reb quas iudemus apparent: alia a
uatura cȩcera ab animantib ex primuntur atq fin-¬
guntur. Natura. gignendo. ł resultando. similitu¬
dines deceriores facit. Rignendo. cum parentib si¬
miles nascuntur. resultando: ut de speculis ticeoro¬
di. Quanius enĩ pleraq specula homines fatiant. ñ
tam̃ ipsi esfingunt eas quȩ redduntur imagines. lam
ũ animantiũ oꝑa sunt in picturis. & huicemodi qͥb¬
q figmentis. in quo genere includi eciam illa possõ
sitam̃ funt quȩ demones faciunt. Umbre aũ cor

Expanded text:
gini similem, ac non potius illam sibi? Hoc autem genus pargini similem, ac non potius illam sibi? Hoc autem genus partim est in eo quod anima patitur, partim vero in iis rebus quae videntur. Sed ipsum quod anima patitur, aut in sensu patitur, ut turris motum qui nullus est; aut apud seipsam ex eo quod accepit a sensibus, qualia sunt visa somniantium, et fortassis etiam furentium. Porro illa quae in ipsis rebus quas videmus apparent, alia a natura, caetera ab animantibus exprimuntur atque finguntur. Natura gignendo vel resultando similitudines deteriores facit. Gignendo, cum parentibus similes nascuntur; resultando, ut de speculis cujuscemodi. Quamvis enim pleraque specula homines faciant, non tamen ipsi effingunt eas quae redduntur imagines. Jam vero animantium opera sunt in picturis, et hujuscemodi quibusque figmentis: in quo genere includi etiam illa possunt, si tamen fiunt, quae daemones faciunt. Umbrae autem c
Abbreviated transcription (Latin):
apparet ulla hominis similitudo. Nam si nichil ei
appareat nͥ equi speties. ñ potest arbitrari se ho-¬
minẽ uidere. A. ꝓrsus cedo. R. dicimꝰ itẽ falsam
arborẽ quã pictã uidemus. & falsam faciem quȩ
de speculo redditur. & falsum turriũ motũ naui
nis fallimur. ita in ouis. ita in sigillis uno anulo
impressis: & cȩteris talib. a. Sequor om̃ĩno atq
ctoncedo. R. Simulitudo gͥ rerũ quȩ ad oculos ꝑti¬
net : mater est falsitatis. A. Negare ñ possum.R. d
hȩc om̃is silua nisi me fallit in duo genera diuidi po¬
test. Nam partim ȩqualib in reb. partim uͦ indete¬
rieub est. E qualia sunt quanclo tam hoc illi quã
huic illd simile esse dicimus. ut de geminis dictũ est
ł impressionib anuli. In deteriorib aũ: quando illã
qđ deteriꝰ est. simile eẽ dicimus melioris. Euis enim
in speculum aitendat. & recte dicat se esse illius ima¬

Expanded text:
appareat aliqua hominis similitudo? Nam si nihil ei appareat aliqua hominis similitudo? Nam si nihil ei appareat, nisi equi species, non potest arbitrari sese hominem videre. A. Prorsus cedo. R. Dicimus item falsam arborem quam pictam videmus, et falsam faciem quae de speculo redditur, et falsum turrium motum navignis fallimur, ita in ovis, ita in singulis sigillis uno annulo impressis, et in caeteris talibus. A. Sequor omnino atque concedo. R. Similitudo igitur rerum quae ad oculos pertinet, mater est falsitatis. A. Negare non possum. 11. R. Sed haec omnis silva, nisi me fallit, in duo genera dividi potest. Nam partim aequalibus in rebus, partim vero in deterioribus est. Aequalia sunt, quando tam hoc illi quam illud huic simile esse dicimus, ut de geminis dictum est, vel de impressionibus annuli. In deterioribus autem, quando illud quod deterius est, simile esse dicimus meliori. Quis enim in speculum attendat, et recte dicat se esse illi ima
Abbreviated transcription (Latin):
caliginẽ ꝑtuli. Ds̃ pater nr̃ qui ut oremus hor
palpitantẽ in his tenebris. ⁊ michi dexterã por-¬
rige. pretende michi lumen tuũ. reuoca me ab
errorib. tẽ duce in me redeam & in te. amen . R.
hic esto quantũ potes. & eiugilantissime attende.
A. dic queso si quid tibi suggestũ est ne ꝑeamus hic.
etiam atq eciam uentilemus. A. Miror si quicꝗͣ ali¬
ud erit. quã qđ ñ ita est ut iudetur. R. Attende
potiꝰ. & ipsos sensus priꝰ interrogemꝰ. Nam certe
qđ oculi uident ñ dicitur falsum. nͥ habeat ali¬
quã similitudinẽ ueri. ut uerbi causa homo quẽ
uidemꝰ in somnis. ñ est utiq uerꝰ homo s falsus. eo
ipso quo habet ueri similitudinẽ. Qius enĩ canẽ ui¬
deat. & recte se dicat hominẽ somniasse: Ergo
& ille falsuscanis. ex eo qđ similis uexo est.a. lta
est ut dicis. R. Quid uigilans quisq si uiso ȩquo
putet se hominẽ uide. nonne eo fallitur. qđ ei

Expanded text:
caliginem pertuli. Deus, Pater noster, qui ut oremus hortcaliginem pertuli. Deus, Pater noster, qui ut oremus hortpalpitantem in his tenebris, et mihi dexteram porrige. Praetende mihi lumen tuum, revoca me ab erroribus; te duce in me redeam et in te. Amen. R. Hic esto quantum potes, et vigilantissime attende. A. Dic, quaeso, si quid tibi suggestum est, ne pereamus. Retiam atque etiam ventilemus. A. Miror si quidquam aliud erit, quam quod non ita est ut videtur. R. Attende potius, et ipsos sensus prius interrogemus. Nam certe quod oculi vident, non dicitur falsum, nisi habeat aliquam similitudinem veri. Ut verbi causa, homo quem videmus in somnis, non est utique verus homo, sed falsus, eo ipso quod habet veri similitudinem. Quis enim canem videat, et recte se dicat hominem somniasse? Ergo et ille falsus canis est, ex eo quod similis vero est. A. Ita est ut dicis. R. Quid, vigilans quisque si viso equo putet se hominem videre? nonne eo fallitur quod ei
Abbreviated transcription (Latin):
supiꝰ mouet. qmͦ si quid cognosci ñ potest eołĩ
ut uerum ñ sit. Nam qđ simul una res & uera
& falsa est: ñ nimis curo. Etenĩ uideo unã rem
diuersis comparatam. simul & maiorẽ & mino-¬
rẽ esse. S ex eo istuc contingit. qđ niebil ꝑ se
maiꝰ aut minus est. Comꝑationis enĩ sunt ista
rum lignũ est. Nec fieri potest ut ꝑ se ipsũ id est
sine cognitore. lignũ sit. & uerũ lignũ hon sit .R.
E rgo illd dico & sic diffinio. Nec uerear ne dif-¬
finitio mea obhoc imꝓbetur: qđ nimis breuis est.
Nam uerũ mͥ uidetur esse id qđ est. Nichil gͦ erit
angustias me coniecisti. Nec inuenio ꝓrsus quid
respondeam. Ita fit ut cũ aliter doceri nolun ꝗͣ
istis interrogationib: uerear iam tam̃ interro¬
opẽ. & de his angustiis liberat. nos modo creda¬
mus. & eum rogeimnus deuotissime. A. Nichil
plane libentiꝰ. hoc loco fecerĩ. Nam nusꝗͣ tantã

Expanded text:
superius movet, quomodo si quid cognosci non potest, eo fiat superius movet, quomodo si quid cognosci non potest, eo fiat ut verum non sit. Nam quod simul una res, et vera et falsa est, non nimis curo. Etenim video unam rem diversis comparatam, simul et majorem et minorem esse. Sed ex eo istud contingit, quod nihil per se majus aut minus est. Comparationis enim sunt ista rum lignum est. Nec fieri potest ut per seipsum, id est sine cognitore lignum sit, et verum lignum non sit. A. Ergo illud dico et sic definio, nec vereor ne definitio mea ob hoc improbetur, quod nimis brevis est: nam verum mihi videtur esse id quod est. R. Nihil ergo erit angustias me conjecisti, nec invenio prorsus quid respondeam. Ita fit ut cum aliter doceri nolim quam istis interrogationibus, verear jam tamen interroopem, et de his angustiis liberat nos, modo credamus, et eum rogemus devotissime. A. Nihil plane libentius hoc loco fecerim; nam nusquam tantam
Abbreviated transcription (Latin):
multa ieis incluseris aliquid habebũt. Hec ꝓr¬
sus ipsum lignũ intrinsecus lignũ est: Fugit enĩ
om̃s sensus quicqͥd in altitudine est corporis
minime ꝑlucentis. qđ ñ esse omĩno cogitur.
his quidẽ quȩ concessi hoc natũ esse uideo. s ab-¬
surdũ ita est. ut quicqͥd uis illoꝵ faciliꝰ negem.
quã hoc uerũ esse concedam. R. Nichil repug-¬
no. uide gͦ quid dicere uelis: corporea nͥ sensibꝰ
uidi posse. an sentire nͥ animã. an esse lapidẽ
ł quid alicł s uerũ ñ esse. an ipsũ uerũ aliter es-¬
se diffiniendũ. A. Istuc ipsũ oro te ultimũ iuidea¬
mus. diffini gͦ uerũ. r. Uerũ est. qđ ita se ha¬
bet ut cognitori uidetur. si uelit possit q cognos¬
cere. Non erit gͥ uerũ. qđ nemo potest cognosc̾e̾.
Deinde si falsũ est qđ aliter quã est uidetur: qͥd
si alteri uideatur hic lapis lapis. alteri lignũ:
Eadem res & uera & falsa erit .a. Illd me mag̃

Expanded text:
multa in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prormulta in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prorsus ipsum lignum intrinsecus lignum est. Fugit enim omnes sensus quidquid in altitudine est corporis minime perlucentis, quod non esse omnino cogitur. iis quidem quae concessi, hoc natum esse video; sed absurdum ita est, ut quidquid vis illorum facilius negem, quam hoc verum esse concedam. R. Nihil repugno. Vide ergo quid dicere velis: corporea nisi sensibus videri posse, an sentire nisi animam, an esse lapidem vel quid aliud, sed verum non esse, an ipsum verum aliter esse definiendum. A. Isthuc ipsum, oro te, ultimum videamus. 8. R. Defini ergo verum. A. Verum est quod ita se habet ut cognitori videtur, si velit possitque cognoscere. R. Non erit igitur verum quod nemo potest cognoscere? Deinde, si falsum est quod aliter quam est, videtur; quid, si alteri videatur hic lapis, lapis; alteri lignum? eadem res et falsa et vera erit? A. Illud me magis
Abbreviated transcription (Latin):
posse ñ gna.a. Condude interan quantu
ꝓbabiliter licet . R. Quid illd. das ne istũ parie¬
tem. si uerꝰ paries ñ sit. ñ esse parietẽ: a. Nichil
hoc faciliꝰ dełim. R. Neq quicꝗͣ si uerũ corpꝰ ñ ẽ.
corpꝰ esse .a. T̃ale etiam hoc est. R. E rgo si nichil
uerũ est nͥ sit ut iuidetur: nec quicꝗͣ corporeũ ui-¬
deri nisi sensib potest. nec sentire nͥ anima. nec
si uerũ corpus ñ sit corpꝰ esse: restat ut corpꝰ esse
ñ possit: nͥ anima fuerit. A. Nimis urges. & cui
lerte hic lapis. & ita uerꝰ est. si ñ se habet aliter
ac uidetur: & lapis ñ est si uerꝰ ñ est: & ñ nisi sen¬
sib uidi potest. a. Etiã .R. Non sunt gͥ lapidẽ
in abditissimo terrȩ gremio: nec omĩno uͥ ñ sunt
qui sentiant. Nec iste lapis esset nͥ eum uidemuᷤ:
nec lapis erit cũ discesserimꝰ. nemoq aliꝰ eum p̃-¬
sens uidebit. Nec si loculos bene daudas. quanuiꝰ

Expanded text:
posse nisi animam. A. Conclude interim quantum posse nisi animam. A. Conclude interim quantum probabiliter licet. R. Quid illud? dasne istum parietem, si verus paries non sit, non esse parietem? A. Nihil hoc facilius dederim. R. Neque quidquam, si verum corpus non sit, corpus esse? A. Tale etiam hoc est. R. Ergo si nihil verum est, nisi ita sit ut videtur; nec quidquam corporeum videri nisi sensibus potest; nec sentire, nisi anima; nec, si verum corpus non sit, corpus esse: restat ut corpus esse non possit, nisi anima fuerit. A. Nimis urges, et qui. En Adsum. R. Certe hic lapis est; et ita verus est, si non se habet aliter ac videtur; et lapis non est, si verus non est; et non nisi sensibus videri potest. A. Etiam. R. Non sunt igitur lapides in abditissimo terrae gremio, nec omnino ubi non sunt qui sentiant: nec iste lapis esset, nisi eum videremus; nec lapis erit cum discesserimus, nemoque alius eum praesens videbit. Nec, si loculos bene claudas, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ita est ut uidetur.a. Etiã.R. Sigͥ inde aliquid
falsum est. qđ aliter uidetur atq est. inde uerũ
qđ ita ut est uidetur. ablato eo cui uidetur. nec
falsũ quicꝗ̃ nec uerũ est. At si falsitas in rerũ na¬
tura ñ est: uera sunt omiã. Nec uicd̃i quicꝗͣ nisi
uiuenti Animȩ potest. Manet gͥ anima in rerũ na¬
tura si auferri falitas ñ potest: manet si potest .i.
erat: s nichil hac adiectione ꝓmoumꝰ. Nichilo¬
miniꝰ enĩ manet illd qđ me plurimũ mouet nasci
animas & interire : atq ut ñ desint mundo ñ
earũ ĩmortalitate. s successione ꝓuenire . 2. ui.¬
dẽtur ne tͥ quȩq corpora id est sensibilia intelle¬
ctu posse comprehendi. a. Non uidentur .n. sa
illd̃. uidetur tͥ sensib uti dđm ad res cognoscen¬
das: a. Nichil audeo de hac re temere affirma¬
re. S quantũ conicere datur: nullo modo dõ
utitur sensib. R. Ergo conludimꝰ. ñ sentire

Expanded text:
ita est ut videtur. A. Etiam. R. Si igitur aliquid inde ita est ut videtur. A. Etiam. R. Si igitur aliquid inde falsum est quod aliter videtur atque est, inde verum quod ita ut est videtur; ablato eo cui videtur, nec falsum quidquam, nec verum est. At si falsitas in rerum natura non sit, vera sunt omnia. Nec videri quidquam nisi viventi animae potest. Manet igitur anima in rerum natura, si auferri falsitas non potest; manet, si potest. A. erat; sed nihil hac adjectione promovimus. Nihilominus enim manet illud quod plurimum me movet, nasci animas et interire, atque ut non desint mundo, non earum immortalitate, sed successione provenire. 6. R. Videnturne tibi quaeque corporea, id est sensibilia, intellectu posse comprehendi? A. Non videntur. R. Quid illud? videtur tibi sensibus uti Deus ad res cognoscendas? A. Nihil audeo de hac re temere affirmare; sed quantum conjicere datur, nullo modo Deus utitur sensibus. R. Ergo concludimus non sentire
Abbreviated transcription (Latin):
uuit. A. I plumbeum pugionẽ. Posses enĩ conclucle
hominẽ eẽ immortalem. si tͥ concessissem nunquã
istũ mundũ esse sine homine. cum q mundũ es¬
se sempiternũ. R. Bene quidem uigilas. s tam̃
ñ paruũ est qđ confecimus. rerũ naturam sine
anima. eẽ ñ posse. nͥ forte in rerũ natura aliquan.
do falsitas ñ erit. A. Istuc quidem consequens et̃
confiteor. s ampliꝰ deliberandũ censeo uttrũ suꝑiꝰ
concessa nutent. Hon enĩ paruũ gradũ ad animȩ
ĩmortalitatem factũ eẽ uideo . R. Satis ne consi¬
dasti ne quid temere dedis : a. Satis quidem. S
nichil udeo qđ me arguat temeritatis. R. Ergo
confectũ est rerũ naturã sine anima uiua et̃ ñ
posse. A. Confectũ hactenꝰ. ut possint uicissim aliȩ
nasci aliȩ mori. R. Quid si de natura rerũ falsitas
auferatur. ñne fiet ut uera sint omiã: a. conseqͥ
uideo. R. Responde unde tibi uideatur paries
iste uerus cẽ. a. Quia ñ eiꝰ fallor aspestu. N. Ergo ꝙ

Expanded text:
. A. O plumbeum pugionem! Posses enim concludere hominem esse immortalem, si tibi concessissem nunquam istum mundum esse posse sine homine, eumque mundum esse sempiternum. R. Bene quidem vigilas. Sed tamen non parum est quod confecimus, rerum naturam sine anima esse non posse, nisi forte in rerum natura falsitas aliquando non erit. A. Istud quidem consequens esse confiteor. Sed jam amplius deliberandum censeo, utrum superius concessa non nutent. Non enim parvum gradum ad animae immortalitatem factum esse video. R. Satisne considerasti, ne quid temere dederis? A. Satis quidem, sed nihil video quo me arguam temeritatis. R. Ergo confectum est rerum naturam sine anima viva esse non posse. A. Confectum hactenus, ut possint vicissim aliae nasci, aliae mori. R. Quid, si de natura rerum falsitas auferatur? nonne fiet ut vera sint omnia? A. Consequi video. R. Responde unde tibi videatur paries iste verus esse. A. Quia ejus non fallor aspectu. R. Ergo quia
Abbreviated transcription (Latin):
R. Confectũ est animã semꝑ uiuere. a. Nimis cito
urges me in gaudia. pedetentim queso. R. Acqͥ
si recte illa concessa sunt: nichil de hac re dubitan:¬
dum uideo. A. Nimis ctto est inquã. Itaq faciliꝰ
adducor ut me temere aliquid concessisse arbi¬
trer: quã ut iam securꝰ de inmortalitate animȩ
fiam. tam̃ euolue istam conclusionẽ. & qͥm id
effectũ sit ostende. R. Falsitatẽ dixisti sine sensu
eẽ ñ posse. & eam ñ eẽ ñ posse. Semꝑ gͥ est senfus
&̃ nulsus sensus sine anima. Anima gͥ sempiterna¬

Expanded text:
R. Confectum est animam semper vivere. A. Nimis cito R. Confectum est animam semper vivere. A. Nimis cito urges me in gaudia: pedetentim, quaeso. R. Atqui, si recte illa concessa sunt, nihil de hac re dubitandum video. A. Nimis cito est, inquam. Itaque facilius adducor ut me temere aliquid concessisse arbitrer, quam ut jam securus de immortalitate animae fiam. Tamen evolve istam conclusionem, et quomodo id effectum sit ostende. R. Falsitatem dixisti sine sensu esse non posse, et eam non esse non posse: semper igitur est sensus. At nullus sensus sine anima: anima
Abbreviated transcription (Latin):
falsũ est: a. Qd aliter sese habet quã uidetur. R.
Si gͦ ñ sint quib uidetur. nichil est falsum. a.
Sequitur. R. Non gͥ est in reb falsitas s in sensu. Ñ
aũ fallitur qui falsis ñ assentitur. Conficitur ut
alicd̃ simus nos alid sensus. Siquidem cũ ipse falli¬
tur possumꝰ nos ñ falli. a. Nichil habeo qđ contra¬
dicam. R. S nunquid cum anima fallitur. au-¬
des te dicere ñ eẽ falsum : a. Suo pacto istcł au¬
deo: R. at nullus sensus sine anima. nulla falsi¬
tas sine senfu. Aut operatur gͥ anima. aut cooꝑa¬
tur falsitates. a. T̃ rahunt precedentia consensio¬
nẽ .R. Illd̃ nunc responde utrũ tibi uideatur po̾¬
se fieri ut aliquando falsitas ñ sit. a. luomͦ hoc
mͥ uidi potest. cum tanta sit difficultas inuenien¬
de ueritatis. ut absurdiꝰ dicatur falsitatẽ quã
ueritatẽ eẽ ñ posse: R. Nunquid nam arbitraris
eũ qui ñ uiuit posse sentire : a. Non potest ficri.

Expanded text:
falsum est? A. Quod aliter sese habet quam videtur. R. falsum est? A. Quod aliter sese habet quam videtur. R. Si ergo non sint quibus videatur, nihil est falsum. A. Sequitur. R. Non igitur est in rebus falsitas, sed in sensu: non autem fallitur qui falsis non assentitur. Conficitur ut aliud simus nos, aliud sensus; siquidem, cum ipse fallitur, possumus nos non falli. A. Nihil habeo quod contradicam. R. Sed numquid, cum anima fallitur, audes te dicere non esse falsum? A. Quo pacto istud audeam? R. At nullus sensus sine anima, nulla falsitas sine sensu. Aut operatur igitur anima, aut cooperatur falsitati. A. Trahunt praecedentia consensionem. 4. R. Illud nunc responde, utrum tibi videatur posse fieri ut aliquando falsitas non sit. A. Quomodo mihi hoc videri potest, cum tanta sit difficultas inveniendae veritatis, ut absurdius dicatur falsitatem quam veritatem esse non posse? R. Numquidnam arbitraris eum qui non vivit, posse sentire? A. Non potest fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
dam .R. lam illd iudeamus. Si tͥ quispiam istũ pa-¬
rietem ñ eẽ parietem s arborem diceret. qͥd pu¬
tares: a. aut eiꝰ sensũ. aut meũ falli. aut hoc
nomine ab eo parietẽ uocari. R. Quid si & illi spe¬
ties arboris in ea appareat. & tibi parietis. ñne po¬
terit utrũq uerũ esse: A. Nullomͦ. Qđ una ea¬
demq res arbor & paries esse ñ potest. Quanius
enĩ fingulis nobis singła cẽ uideantur. necesse c̃¬
unũ tir̃m imaginationẽ falsam pati. R. Quid
si nec paries nec arbor est: ambo fallimini. A.
Potest id quidem. R. hoc gͦ unũ suꝑiꝰ pretermi¬
seras.a. Fateor. R. Quid si agnoscatis alid̃ uobis
uidĩ quam est. nunqͥd nam fallimini: A. Non.
R. Potest gͥ & falsum eẽ qđ uidetur. & ñ falli cui
uidetur. a. Potest. R. Confitendũ est ñ eũ falli
qui falsa uidet: s eum qui assentitur falsis. a.
plane confitendũ. R. Quid ipsum falsum quare

Expanded text:
dam. R. Jam illud videamus. Si tibi quispiam istum padam. R. Jam illud videamus. Si tibi quispiam istum parietem non esse parietem, sed arborem diceret, quid putares? A. Aut ejus sensum, aut meum falli, aut hoc nomine ab eo parietem vocari. R. Quid, si et illi species arboris in eo appareat, et tibi parietis? nonne poterit utrumque verum esse? A. Nullo modo; quia una eademque res, et arbor et paries esse non potest. Quamvis enim singulis nobis singula esse videantur, necesse unum nostrum imaginationem falsam pati. R. Quid, si nec paries nec arbor est, et ambo fallimini? A. Potest id quidem. R. Hoc ergo unum superius praetermiseras. A. Fateor. R. Quid, si agnoscatis aliud vobis videri quam est? numquidnam fallimini? A. Non. R. Potest igitur et falsum esse quod videtur, et non falli cui videtur. A. Potest. R. Confitendum est igitur non eum falli qui falsa videt, sed eum qui assentitur falsis. A. Plane confitendum. R. Quid ipsum falsum? quare
Abbreviated transcription (Latin):
dum semꝑ esse mansurũ. A. Quis hoc dubitet:
R. Quid si ñ manebit ñne ita utrũ est mundũ
ñ eẽ mansurũ: A. Nichil resisto . R. Quid cum in-¬
risse: Nam quã diu uerł ũ est mundũ occidisse:
ñ occidit. R epugnat gͥ ut mundus occidit. & ue¬
rũ ñ sit mundũ occidisse. A. Et hoc concedo. R.
mundus intereat. A. Negare ñ possũ. R. Quid si
ipsa ueritas occidat. ñne uerũ erit ueritatẽ occi¬
disse:  istuc qͥs negat : R. uerũ aũ ñ putas eẽ si
ueritas ñ sit. a. lam hoc paulo ante concessi. R.
Nullogͥ modo occidet ueritas. a. ꝑge ut cepisti.
Nam ista collectione nichil est uerius. R. Nunc re-
spondeas michi uelim utrũ tͥ sentire anima uidit᷑
an corpꝰ.a. anima uidetur. R. Quid intellectus.
uidetur dͥ ad animam ꝑtinere: a. ꝓrsus uidetur.
R. Ad solam animã an ad aliquid alid : a. Nichil ali-¬
d uideo preteranimam nͥ dm̃ uͥ intellectũ eẽ cre¬

Expanded text:
dum semper mansurum esse? A. Quis hoc dubitet? dum semper mansurum esse? A. Quis hoc dubitet? R. Quid, si non manebit? nonne ita verum est mundum non esse mansurum? A. Nihil resisto. R. Quid, cum inrisse? Nam quamdiu verum non est mundum occidisse, non occidit: repugnat igitur ut mundus occiderit, et verum non sit mundum occidisse. A. Et hoc concedo. R. mundus intereat. A. Negare non possum. R. Quid, si ipsa veritas occidat? nonne verum erit veritatem occidisse? A. Et istud quis negat? R. Verum autem non potest esse, si veritas non sit. A. Jam hoc paulo ante concessi. R. Nullo modo igitur occidet veritas. A. Perge ut coepisti, nam ista collectione nihil est verius. spondeas mihi velim, utrum tibi sentire anima videatur, an corpus? A. Anima videtur. R. Quid? intellectus videtur tibi ad animam pertinere? A. Prorsus videtur. R. Ad solam animam, an ad aliquid aliud? A. Nihil aliud video praeter animam, nisi Deum, ubi intellectum esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ beatus pot̃. Non enĩ nunc aliunde sũ mi-¬
ser: nisi rerũ ignorantia. Qđ si & rerũ scien¬
tia miserũ facit: sempiterna miseria est. R.
lam uideo totũ qđ cupis. Nam qm̃ neminẽ sci¬
entia miserũ eẽ credis ex quo ꝓbabile est ut in¬
telligentia efficiat beatũ. beatus aũ nemo nisi
uiuens. & nemo iuuit qui ñ est: esse uis ui¬
uere & intelligere. S esse ut uiuas: uiuere
ut intelligas. Esse te scis. uiuere scis: intelli¬
gere scis. d itt̃ ista semꝑ futura suit. au n¬
Ichil
hoꝵ semꝑ futurũ sit: an maneat aliqͥd semꝑ
& aliqͥd intercidat. an minui & augerihee po̾¬
sut cũ omĩa mansura sint: nosse uis.a. lta est. R.
Si gͥ ꝓbauerimꝰ semꝑ nos eẽ uicturos: sequetur
etiam semꝑ futuros. A. Sequetur. R. Restabit
deo atq breuissimũ. R. hic esto gͦ nunc: ut inter¬
roganti caute firme q respondeas. A. Istic sim
R. Si manebit semꝑ mundus iste: uerũ est nũ¬

Expanded text:
esse beatus potest; non enim nunc aliunde sum miesse beatus potest; non enim nunc aliunde sum miser, nisi rerum ignorantia. Quod si et rerum scientia miserum facit, sempiterna miseria est. R. Jam video totum quod cupis. Nam, quoniam neminem scientia miserum esse credis, ex quo probabile est ut intelligentia efficiat beatum; beatus autem nemo nisi vivens, et nemo vivit qui non est: esse vis, vivere et intelligere; sed esse ut vivas, vivere ut intelligas. Ergo esse te scis, vivere te scis, intelligere te scis. Sed utrum ista semper futura sint, an nihil horum futurum sit, an maneat aliquid semper, et aliquid intercidat, an minui et augeri haec possint, cum omnia mansura sint, nosse vis. A. Ita est. R. Si igitur probaverimus semper nos esse victuros, sequetur etiam semper futuros. A. Sequetur. R. Restabit deo atque brevissimum. R. Hic ergo esto nunc, ut interroganti caute firmeque respondeas. A. Isthic sum. R. Si manebit semper mundus iste, verum est mun
Abbreviated transcription (Latin):
rim te. Oratũ est .R. Tu qui uis te nosse. scĩ
eẽte : a. Scio .R. Unde scis: a. Nescio.R. dim-¬
plicem te sentis. an ne multiplicẽ : A. Nescio.
r. Moueri te scis: a. Nescio .R. cogitare te scis:
A. Scio.R. S uerũ est cogitare te: a. uerũ .R. lm¬
mortalẽ te cẽ scis: A. Nescio. R. Hoꝵ omĩum quȩ
te nescire dixisti. qͥd scire te priꝰ mauisͤ a. utr̃
ĩmortalis sim .R. Uiuere gͥ amas: a. Fateor .R.
Qͥd cũte ĩmortalẽ eẽ didiceris. satis erit᷑. a. Erit
iam flebis : a. Nichil omĩno. R. Quid si uita ista
talis cẽ inuenidtur ut in ea tibi nichil ampliꝰ
quam nosti nosse liceat. temperabis a lacrimi:
A. Immo tantũ flebo. ut uita nulla sit. R. Ñ
gͥ uiuere ꝓpter ipsum uiuere amas. s ꝓꝑter sci¬
re. A. Cedo conclusioni. R. Quid si eadem ipsa
rerũ scientia miserũ facit: a. Nullo id qui¬
dem pacto fieri posse credo. S si ita est: nemo

Expanded text:
rim te. Oratum est. R. Tu qui vis te nosse, scis rim te. Oratum est. R. Tu qui vis te nosse, scis esse te? A. Scio. R. Unde scis? A. Nescio. R. Simplicem te sentis, anne multiplicem? A. Nescio. R. Moveri te scis? A. Nescio. R. Cogitare te scis? A. Scio. R. Ergo verum est cogitare te. A. Verum. R. Immortalem te esse scis? A. Nescio. R. Horum omnium quae te nescire dixisti, quid scire prius mavis? A. Utrum immortalis sim. R. Vivere igitur amas? A. Fateor. R. Quid, cum te immortalem esse didiceris? satisne erit? A. Erit  R. Nihil jam flebis? A. Nihil omnino. R. Quid, si ipsa vita talis esse inveniatur, ut in ea tibi nihil amplius quam nosti, nosse liceat? temperabis a lacrymis? A. Imo tantum flebo ut vita nulla sit. R. Non igitur vivere propter ipsum vivere amas, sed propter scire. A. Cedo conclusioni. R. Quid, si eadem ipsa rerum scientia miserum faciat? A. Nullo id quidem pacto fieri posse credo. Sed si ita est, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
uchementer formido mͥ fatiant delectationẽ. R. sor¬
stanter do crede. eiq totũ te cõmitte quantũ po¬
tes. noli uelle eẽ quasi ꝓpͥus & in tua potestate: s
eiꝰ & clenentissimi & utilissimi dnĩ teseruũ eẽ ꝑfis¬
re. lta enĩ te ad se subleuare ñ desinet. nichil q tͥ
euenire ꝑmittet: nͥ qđ tibi ꝓsit. etiam si nescias.
A. Audio. credo. & quantũ possũ optemꝑo. pluri¬
mũ q ipsũ deprecor. ut pluruũ possim. nͥ quid
forte ampliꝰ a me desidas. R. Bene habet interim.
⁊ acies postea qͥcqͥd iam iusus ipse preceꝑit.
impatiens est amor. Nec lacrimis modꝰ
fit. nͥ amori detur qđ amatur. Quare
Aggrediamur librũ scđm .R. Aggrediamur.
A. credamus dm̃ affutursĩ. R. credamꝰ sane si
ł hoc in potestate nrã est.A. Potestas nr̃a ipse
est . R. ltaq ora breuissime ac ꝑfectissime quan¬
tũ potes.a. ds̃ semꝑ idem. nouerim me noue¬

Expanded text:
vehementer formido, mihi faciant delectationem. R. Convehementer formido, mihi faciant delectationem. R. Constanter Deo crede, eique te totum committe quantum potes! / Noli esse velle quasi proprius in tua potestate, sed eius clementissimi et utilissimi domini te servum esse profitere! Ita enim te ad se sublevare non desinet, nichilque tibi evenire permittet, nisi quod tibi prosit, eciaA. Audio, credo, et quantum possum obtempero; plurimumque ipsum deprecor, ut plurimum possim, nisi quid forte amplius a me desideras. R. Bene habet interim, facies postea quidquid jam visus ipse praeceperit. impatiens est amor, nec lacrymis modus fit, nisi amori detur quod amatur: quare, aggrediamur librum secundum. R. Aggrediamur. A. Credamus Deum affuturum. R. Credamus sane, si vel hoc in potestate nostra est. A. Potestas nostra ipse est. R. Itaque ora brevissime ac perfectissime, quantum potes. A. Deus semper idem, noverim me, nove
Abbreviated transcription (Latin):
Manere aũ etiã reb ueris intereuntib ueritatẽ: pau¬
loante concessũ est. Non gͥ est ueritas in reb mor.¬
talib ẜ st aũ ueritas. & ñ est nusꝗͣ. Sunt gͥ res
ĩmortales. nichil aũ uerũ in quo ueritas ñ est. son
ficitur ñ eẽ uera nͥ quȩ sunt ĩ mortalia. & omĩs fal¬
sa arbor ñ est arbor. & falsũ lignũ ñ est lignũ. &
falsũ argentũ ñ est argentũ. & omĩno quicqͥd fal¬
sum est ñ est. Omẽ aũ qđ uerũ ñ est: falsũ est. Nul¬
lagͥ recte dicuntur eẽ nͥ unmortalia. hanc tu tecu
ratiunculã diligenter considera. ne quid tͥ conci¬
dendũ ñ eẽ uideatur. Si enĩ rata est: omẽ negot¬
um pene conficimꝰ. qđ in alio fortasse libro meliꝰ
apparebit. A. habeo gr̃am. & ista mecũ atq id̃o te¬
cũ quando in silentio sumꝰ diligenter caute ꝙ t̃¬
ctabo. sinullȩ tenebrȩ se minittant. sui q etiã qđ

Expanded text:
manere autem, etiam rebus veris intereuntibus, veritatem paumanere autem, etiam rebus veris intereuntibus, veritatem paulo ante concessum est. Non igitur est veritas in rebus mortalibus. Est autem veritas, et non est nusquam. Sunt igitur res immortales. Nihil autem verum in quo veitaque non esse vera, nisi quae sunt immortalia. Et omnis falsa arbor, non est arbor, et falsum lignum non est lignum, et falsum argentum non est argentum, et omnino quidquid falsum est, non est. Omne autem quod verum non est, falsum est. Nulla igitur recte dicuntur esse, nisi immortalia. Hanc tu tecum ratiunculam diligenter considera, ne quid tibi concedendum non esse videatur. Si enim rata est totum negotium pene confecimus, quod in alio fortasse libro melius apparebit. 30. A. Habeo gratiam, et ista mecum atque adeo tecum, quando in silentio sumus, diligenter cauteque tractabo, si nullae se tenebrae immittant, suique etiam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sit. tam̃ illd ñ negabis ut opmor uerã eẽ arborẽ
si arbor est. Non enĩ boc sensu s intelligentia iu¬
est. A. Concedo istucͤ. Quid illcł alterũ. ñne conce¬
dis hoc genꝰ rerũ arborẽ eẽ. qđ nascatur & intere¬
at : a. Negare ñ possũ. R. Concluditur gͦ aliquid
qđ uerũ sit interire. A. Non contra uenio. R. Quid
illad tibi ñ uidetur. intereuntib reb ueris ueri¬
tatẽ ñ interire. ut ñ mori casto mortuo castitatẽ:
A. lam & hoc concedo. & magnoꝑe quid moliaris
ex pecto.R. Ergo atcende .a. lstuc sum.R. uera¬
ne tͥ uidetur sententia. qͥcqͥd est alicubi esse cogit᷑:
A. Nichil me sic ducit ad consentiendũ.R. Eateris
aũ eẽ ueritatẽ : a. Fattor . R. Ergo uͥ sit necesst
est queramꝰ. Non enĩ est in loco. nͥ forte̾ aut eẽ in lo¬
co. aliquid alid preter corpꝰ. aut ueritatẽ corpꝰ et̃ ar.¬
uͭ ñ sit potes cõgnoscere: A. Si cõmemores: fertasse

Expanded text:
sit; tamen illud non negabis, ut opinor, veram esse arborem, sit; tamen illud non negabis, ut opinor, veram esse arborem, si arbor est: non enim hoc sensu, sed intelligentia juest. A. Concedo istud. R. Quid illud alterum? nonne concedis hoc genus rerum esse arborem, quod nascatur et intereat? A. Negare non possum. R. Concluditur ergo aliquid quod verum sit, interire. A. Non contravenio. R. Quid illud? nonne tibi videtur intereuntibus rebus veris veritatem non interire, ut non mori casto mortuo castitatem? A. Jam et hoc concedo, et magnopere quid moliaris, exspecto. R. Ergo attende. A. Isthic sum. 29. R. Verane tibi videtur ista sententia: Quidquid est, alicubi esse cogitur? A. Nihil me sic ducit ad consentiendum. R. Fateris autem esse veritatem? A. Fateor. R. Ergo ubi sit, necesse est quaeramus; non est enim in loco, nisi forte aut esse in loco aliquid aliud praeter corpus, aut veritatem corpus esse arubi non sit, potes cognoscere? A. si commemores, fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
noscenda est ꝑ quã possunt illa cognosci.a. Nichil
ab nuo. R. pͥmo itaq illd uideamus cũ duo uerba
sint ueritas & uerũ. utrũ tͥ etiam res duȩ istis uer¬
bis significari an una uideatur. a. duȩ res uident᷑.
Nam ut alid est castitas alid castũ. & multa in hunc
tẽ opinor. Non enĩ casto castitas. s fastitate fit castũ.
lta etiã si uerũ est: ueritate utiq uerũ est. R. Quid
cũ castus aliquis moritur. censes mori etiã castitatẽ:
a. Nullomͦ .R. Ergo cũ interit aliqͥd qđ uerũ est
ñ interit ueritas. a. Quomͦ aũ interit aliquid ue¬
rũ: ñ uideo .R. Miror te istuc querere. Nonne ante
oculos nr̃os milia rerũ uidemꝰ interire: Nisi forte
putas hanc arborẽ aut eẽ arborẽ. s uerã ñ eẽ. aut
certe interi ͬ ẽ ñ posse. Quanius enĩ ñ credas sensi¬
b possis q respondẽ ignorare te ꝓrsus utrũ arbor

Expanded text:
noscenda est, per quam possunt illa cognosci. A. Nihil noscenda est, per quam possunt illa cognosci. A. Nihil abnuo. R. Primo itaque illud videamus, cum duo verba sint veritas et verum, utrum tibi etiam res duae istis verbis significari, an una videatur. A. Duae res videntur. Nam, ut aliud est castitas, aliud castum, et multa in hunc ntius! A. Veritatem opinor. Non enim casto castitas, sed castitate fit castum; ita etiam, si quid verum est, veritate utique verum est. 28. R. Quid? cum castus aliquis moritur, censes mori etiam castitatem? A. Nullo modo. R. Ergo, cum interit aliquid quod verum est, non interit veritas. A. Quomodo autem interit aliquid verum? Non enim video. R. Miror te istud quaerere: nonne ante oculos nostros millia rerum videmus interire? Nisi forte putas hanc arborem, aut esse arborem, sed veram non esse, aut certe interire non posse. Quamvis enim non credas sensibus, possisque respondere, ignorare te prorsus utrum arbor
Abbreviated transcription (Latin):
ualitudinẽ corporis considare me iubes. cũ ego ip¬
se tabe confectus sum : S queso te si quid in me
uales. ut me temptes ꝑ aliqua compendia ducere.
rare iam possũ. pigeat oculos referre ad illas tene¬
bras quas reliqui. si tanĩ relictȩ adhuc dicendȩ st̃.
quȩ cõmoda occurrerio : aggrediamur uia. Non
enĩ hiuic affectioni tuȩ a modata exercitatione ces¬
s sandũ
est .A. Non sinã omĩno concludi hunc libellũ. nͥ mͥ
modicũ quo intentꝰ sim de uicinia lucis aꝑueris.
R. fierittͥ ille medicꝰ morẽ. Nam nescio quis me
qͦ te ducam fulgor inuitat. & tangit. Itaq accipe
intentꝰ.A. Duc oro te. ac rape quo uis. R. Animã te
certe dicis & dm̃ uelle cognoscere. A. hoc est totũ ne¬
gotiũ meũ. R. Nichil ne ampliꝰ: a. Nichil ꝓrsus. R.
Quid ueritatẽ ñiuis comprehende : a. Quasi uͦ pos-¬
sim hȩc nͥ ꝑ illam cognoscere. R. Ergo priꝰ ipsa cog¬

Expanded text:
valetudinem corporis considerare me jubes, cum ego ipvaletudinem corporis considerare me jubes, cum ego ipse tabe confectus sim? Sed, quaeso te, si quid in me vales, ut me tentes per aliqua compendia ducere, rare jam possum, pigeat oculos referre ad illas tenebras, quas reliqui; si tamen relictae dicendae sunt, quae commoda occurrerit, aggrediamur viam. Non enim huic affectioni tuae a moderata exercitatione cessandum est. A. Non sinam omnino concludi hunc libellum, nisi mihi modicum quo intentus sim de vicinia lucis aperueris. R. Gerit tibi ille medicus morem. Nam nescio quis me quo te ducam fulgor invitat et tangit. Itaque accipe intentus. A. Duc, oro te, ac rape quo vis. R. Animam te certe dicis, et Deum velle cognoscere? A. Hoc est totum negotium meum. R. Nihilne amplius? A. Nihil prorsus. R. Quid? veritatem non vis comprehendere? A. Quasi vero possim haec nisi per illam cognoscere. R. Ergo prius ipsa cog
Abbreviated transcription (Latin):
ueras. At si tͥ secretissimꝰ ille medicꝰ utrũq monstra¬
uerit. uides q & unde curȩ euaseris. & quid curan¬
dũ remaneat. a. Tace. obsecro tace. quid crucias:
Quid tantũ fodis. alte ꝙ descendis: lam flere ñ du-¬
ro. iam iam nichil ꝓmitto. nichil presumo. Ne
me de istis reb interroges. certe dicis. qđ ille ip¬
se quẽ uidẽ ardeo nouerit quando sim sanus. Fa¬
ciat qđ placet. quando placet se ostendat. lam
me totũ eꝰ clementiȩ curȩq cõmitto. Semel de
illo credidi. qđ sic erga se affectos subleuare ñ cesset.
Ego nichil de mea sanitate ł cũ illam pulchritudi¬
nẽ uido: ꝓnuntiabo. R. ꝓrsus nichil alid̃ facias.
S iam coibete a lacruis : & struige animũ. Mul¬
tũ omĩno fleuisti: & hoc omĩno morb iste pecto¬
ris tui grauiter accipit. A. Modũ uis habere lacri¬
mas meas. cũ iniferiȩ meȩ modũ ñ uideam. Aut

Expanded text:
veras; ut sic tibi secretissimus ille medicus utrumque demonstraveras; ut sic tibi secretissimus ille medicus utrumque demonstraret, et unde cura ejus evaseris, et quid curandum remaneat. 26. A. Tace, obsecro, tace. Quid crucias? quid tantum fodis alteque descendis? Jam flere non duro, jamjam nihil promitto, nihil praesumo, ne me de istis rebus interroges. Certe dicis quod ille ipse quem videre ardeo, noverit quando sim sanus; faciat quod placet: quando placet sese ostendat; jam me totum ejus clementiae curaeque committo. Semel de illo credidi quod sic erga se affectos sublevare non cesset. Ego nihil de mea sanitate, nisi cum illam pulchritudinem videro, pronuntiabo. R. Prorsus nihil aliud facias. Sed jam cohibe te a lacrymis, et stringe animum. Multum omnino flevisti, et hoc omnino morbus iste pectoris tui graviter accipit. A. Modum vis habere lacrymas meas, cum miseriae meae modum non videam? aut
Abbreviated transcription (Latin):
medici fungitur munere meliꝰ q intelligit qui st̃
sani. quã idem ipsi qui sanantur. Nos aũ quantũ
emerserimꝰ uidimur nobis uide: quantũ aũ mer-¬
si eramus. & quo ꝓgressi fueramꝰ. nec cogitare nec
sentire ꝑmittumnur. Et ui comꝑatione grauioris
morbi. sanos nos cẽ credimꝰ. Nonne uides quȩ uelu¬
ti securi hester na die ꝓnunciaueramꝰ. nulla nos
iam peste detineri nichil q amare nisi sapientiã cȩ-¬
tera ui ñ nͥ ꝓpter istam querere aut uelle. quã tͥ sordi¬
dus quã fȩdus. quã execrabilis quã horribilis com¬
plȩxꝰ femineꝰ uidebatur. quando inter nos de uxoriᷤ
cupiditate quesitũ est : certaᷤ ista nocte ugilantes
cũ rursus eadem nobiscum ageremus: sensisti quã
te aliter quã presumpseras imiiguiatȩ illȩ blandiciȩ
& amara suauitas tttillauerit. Longe quidẽ longe
minus quã solet: s item longe aliter quam puta¬

Expanded text:
medici fungitur munere, meliusque intelligit qusint medici fungitur munere, meliusque intelligit qusint sani, quam iidem ipsi qui sanantur. Nos autem quantum emerserimus, videmur nobis videre: quantum autem mersi eramus, et quo progressi fueramus, nec cogitare, nec sentire permittimur, et in comparatione gravioris morbi sanos esse nos credimus. Nonne vides quam veluti securi hesterno die pronuntiaveramus, nulla jam nos peste detineri, nihilque amare nisi sapientiam; caetera vero non nisi propter istam quaerere aut velle? Quam tibi sordidus, quam foedus, quam exsecrabilis, quam horribilis complexus femineus videbatur, quando inter nos de uxoris cupiditate quaesitum est! Certe ista nocte vigilantes, cum rursus eadem nobiscum ageremus, sensisti quam te aliter quam praesumpseras, imaginatae illae blanditiae et amara suavitas titillaverit; longe quidem longe minus quam solet, sed item longe aliter quam puta
Abbreviated transcription (Latin):
q magnoꝑe dũ hoc corpꝰ agimus. ne quo eoꝵ uisco
pennȩ nrȩ̃ impediantur. quib integris ꝑfectis q
opꝰ est ut ad illam lucẽ ab his tenebris euolemꝰ. quȩ
se ne ostendẽ quidẽ dignatur in hac cauea inclu¬
sis. nisi tales fuerunit ut ista ł effracta ł dissoluta po¬
sint in auras suas euadere. Itaq quando fueris ta¬
lis ut nichil te ꝓrsus terrenoꝵ delectet: m crede eo¬
dẽ momento. eodem puncto temporis: uidebis qđ
cupis. A. Quando istuc erit oro te: Non enĩ puto
posse mͥ in sũmũ hȩc uenire contemptũ: nͥ uidim
illd in cuiꝰ comparatione ista sordescant . R. hoc
mͦ posset & iste corporis oculꝰ drẽ. Tunc tenebras
ñ amabo: cũ solẽ uidero. uidetur eni quasi & hoc or
dinẽ ꝑtinere. Qł longe est secꝰ. Amat eni tenebraᷤ.
eo qđ sanus ñ est. Solẽ aũ nͥ sanus uidẽ ñ potest. Et
in eo sepe fallitur animus. ut sanũ se putet. & se ia

Expanded text:
que magnopere, dum hoc corpus agimus, ne quo eorum visco que magnopere, dum hoc corpus agimus, ne quo eorum visco pennae nostrae impediantur, quibus integris perfectisque opus est, ut ad illam lucem ab his tenebris evolemus: quae se ne ostendere quidem dignatur in hac cavea inclusis, nisi tales fuerint ut ista vel effracta vel dissoluta possint in auras suas evadere. Itaque, quando fueris talis ut nihil te prorsus terrenorum delectet, mihi crede, eodem momento, eodem puncto temporis videbis quod cupis. A. Quando istud erit, oro te? Non enim puto posse mihi haec in summum venire contemptum, nisi videro illud in cujus comparatione ista sordescant. 25. R. Hoc modo posset et iste oculus corporis dicere: Tum tenebras non amabo, cum solem videro. Videtur enim quasi et hoc ad ordinem pertinere, quod longe est secus. Amat enim tenebras, eo quod sanus non est; solem autem nisi sanus videre non potest. Et in eo saepe fallitur animus, ut sanum se putet et sese j
Abbreviated transcription (Latin):
similia. nec tam̃ ita radiatũ ut oculos ledat. Tc̃
fortasse terrenꝰ iste ignis modeste demonstrandꝰ
est. Deinde sidera. deinde luna. deuide aurore
fulgor. & albescentis cȩli nitor. in quib seu cicus
scu tardiꝰ. seu ꝑ totũ ordinẽ. siue quib dam contẽ¬
ptis ꝑ sua quisq ualitudine assuescens: sine trepi:¬
datione & cũ magna uoluptate solẽ uidebit. T̃ale
aliquid sapĩẽntiȩ studiosissimis. nec eam iam tam̃
uidentib: magistri optimi faciunt. Nam ordine
qͥdam ad eã ꝑuenire: bonȩ disciplinȩ officiũ est. Si¬
ne ordine aũ iux credibilis felicitatis. S hodie ut
puto satis seripsimꝰ. parcendũ ualitudini. A. da
duc age. quauis. ꝑ quȩ uis. qͦmͦ uis. Imꝑa queuis
dura. quelibet ardua. quȩ tam̃ in mea potestate
sunt. ꝑ quȩ me quo desido ꝑuenturũ eẽ ñ dubi¬
tem. R. Unũ est qđ tibi possũ preciꝑe. nichil plus
noui. penitus eẽ ista sensibilia fugienda. Cauendũ¬

Expanded text:
imilia, nec tamen ita radiatum ut oculos laedat. Tunc fortasse terrenus iste ignis modeste demonstrandus est, deinde sidera, deinde luna, deinde aurorae fulgor, et albescentis coeli nitor. In quibus seu citius seu tardius, sive per totum ordinem, sive quibusdam contemptis, pro sua quisque valetudine assuescens, sine trepidatione et cum magna voluptate solem videbit. Tale aliquid sapientiae studiosissimis, nec acute, jam tamen videntibus, magistri optimi faciunt. Nam ordine quodam ad eam pervenire bonae disciplinae officium est, sine ordine autem vix credibilis felicitatis. Sed hodie satis, ut puto, scripsimus; parcendum est valetudini. CADuc, age qua vis, per quae vis, quomodo vis. Impera quaevis dura, quaelibet ardua, quae tamen in mea potestate sint, per quae me quo desidero, perventurum esse non dubitem. R. Unum est quod tibi possum praecipere nihil plus novi. Penitus esse ista sensibilia fugienda, cavendum
Abbreviated transcription (Latin):
significaui. Restat qđ ibi dixi. aut phantasmata
sua ꝓpter qđ hic dixi. nec euanescamꝰ in cogitationibꝰ
nr̃is. Item qđ dixi ea est nr̃is temporib xpĩana religio
quã cognoscere & sequi securissima & certissima salꝰ
est. scd̾m hoc nom̃ dictũ est. ñ scłm ipsam rẽ cuꝰ hoc
nom̃ est. Nam res ipsa quȩ nunc xpĩana religio nun¬
cupatur. erat & apđ antiquos. nec defuit ab initio
generis humani quo usq ipse xpc ueniret in carnẽ
unde uerareligio quȩ iã erat cȩpit appellari xp̃ĩana.
Cũ enĩ eũ post resurrectionẽ ascensionẽ q in cęlũ cȩ

Expanded text:
significaui. restat, quod ibi dixi: aut fantasmata significaui. restat, quod ibi dixi: aut fantasmata sua, propter quod hic dixi: nec euanescamus in cogitationibus nostris. Item quod dixi: ea est nostris temporibus Christiana religio, quam cognoscere ac sequi securissima et certissima salus est, secundum hoc nomen dictum est, non secundum ipsam rem, cuius hoc nomen est. nam res ipsa, quae nunc Christiana religio nuncupatur, erat et apud antiquos nec defuit ab initio generis humani, quousque Christus ueniret in carne, unde uera religio, quae iam erat, coepit appellari Christiana. cum enim eum post resurrectionem ascensionemque in c
Abbreviated transcription (Latin):
hnc eciã de uera religione librũ scripsi.
in qͦ multipliciter & copiosissime dispu-¬
tatur unũ uerũ dm̃ id est trinitatẽ patrẽ & fi
quadã suauitate coaptandꝰ. Maxime tam̃ contͣ
duas naturas manicheoꝵ liber hic loquitur. In
hoc libro qͦdã loco sit inquã tͥ manifestũ atq ꝑ-¬
ceptũ nullũ errorẽ in religione esse potuisse. si
anima ꝓ cdo suo ñ cołet animã aut corpꝰ. aut pbã¬
tasmata sua. hic animã ꝓ uniuersa creatura su¬
a incorporali posui. ñ loquens more scripturar̃
quȩ animã quando ñ translato uerbo utuntur
nescio utrũ ueliit intelliginisi eã qua uiuunt
animalia matalia in quibꝰ & homines sunt. quã¬
diu mortales sunt. Paulopost aũ eundẽ sensũ meliꝰ
sũ breuiꝰ q cõplexꝰ : uͥ dixi. Hon g ereature potius
quã creatori seruiamꝰ. nec euanescamur in cogita¬
tionib nr̃is. & ꝑfecta religio est. Creaturam qͥppe
uno nomine utranq. id est spiritalẽ corporalemq

Expanded text:
nc etiam de uera religione librum scripsi, in quo multipliciter et copiosissime disputatur unum uerum deum, id est trinitatem, patrem et fquadam suauitate coaptandus. maxime tamen contra duas naturas Manicheorum liber hic loquitur. In hoc libro quodam loco: sit, inquam, tibi manifestum atque perceptum nullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro deo suo non coleret animam aut corpus aut fantasmata sua. hic animam pro uniuersa creatura incorporali posui non loquens more scripturarum, quae animam, quando non translato uerbo utuntur, nescio utrum uelint intellegi nisi eam, qua uiuunt animalia mortalia, in quibus et homines sunt, quamdiu mortales sunt. paulo post autem eundem sensum melius sum breuiterque conplexus, ubi dixi: non ergo creaturae potius quam creatori seruiamus nec euanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. creaturam quippe uno nomine utramque, id est spiritalem corporalemque,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ur̃am ministrationẽ. E cum apđ uos fuissem &
egerẽ : nemini grauis fui. Nam id qđ deerat mͥ ad¬
impleuerunt fr̃s qui uenerunt a macedonia. Et
in omĩb ingrauate me in uobis eustodiui ⁊ custo¬
getur in me in regionib achaiȩ. Quare: qi uos di
ligo do scit. Qcd aũ facio ⁊ facturꝰ sũ: ut amputẽ
occasionẽ eoꝵ qui uolunt occasionẽ. ut in quo

Expanded text:
ad uestram ministrationem; et cum apud uos fuissem et ad uestram ministrationem; et cum apud uos fuissem et egerem, nemini grauis fui. nam id quod deerat mihi adinpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et in omnibus ingrauate me in uobis custodiui et custo non infringetur in me in regionibus Achaiae. quare? quia uos non diligo? deus scit. quod autem facio et facturus sum, ut amputem occasione