comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pilam hoc loco uas debemus acciꝑe. in quo
frumenta pinsunt᷑. id ÷ tundunt᷑: ⁊ ẽ ꝓduc¬
ta pi. fillaba. Nam aliud ẽ pila .pi. correp¬
ta: spera uidelic& pilorum. qua pueri lu¬
dunt. Pilam gͦ appellat iherłm. Qua enĩ
ui ⁊ impetu frumenta feriente desuꝑ pilo
tundunt᷑: ita de porta piscium ⁊ de scd̃a.
atq de collib pruens. decurret romanoꝵ
Nam ⁊ danihel impudicũ senem semen
chanaan uocat. Uenientib itaq hostibꝰ. con¬
ticescent nimio metu: ⁊ suoꝵ scelerũ con¬
scientia exagitati. nec saltim dm̃ quẽ offen¬
derunt inuocare audebunt. Disꝑierunt
om̃s in uoluti argento. illi uidelicet qui¬
in diuĩciis confidebant. ⁊ se quasi inuolutos
⁊ circumseptos nimiis opibz estimabant:
et ictirco pauperes despiciebãt. Et notãdũ
quod nõ futuro tẽpore dĩc conticescet cana
disꝑierunt: quia qͦd certissime uenturum
erat. quasi iam uenisse p̾uidebat. Non aut̃

Expanded text:
» Pilam hoc loco vas debemus accipere, in quo » Pilam hoc loco vas debemus accipere, in quo frumenta pinsuntur, id est tunduntur, et est producta pi syllaba. Nam aliud est pila pi correpta, sphaera videlicet pilorum, qua pueri ludunt. Pilam ergo appellat Hierusalem, quasi enim vi et impetu frumenta feriente desuper pilo tunditur; ita de porta piscium et de secunda atque de collibus proruens, decurret Chaldaeonam et Daniel impudicum senem semen Chanaan vocat. Venientibus itaque hostibus, conticescent nimio metu, et suorum scelerum conscientia exagitati, nec saltem Deum quem offenderunt, invocare audebunt. « Disperierunt omnes involuti argento; » illi videlicet qui divitiis confidebant, et se quasi involutos et circumseptos nimiis opibus aestimabant, et idcirco pauperes despiciebant. Et notandum quod non futuro tempore dixit: Conticescet Chanaadisperierunt; » quia quod certissime venturum erat, quasi jam venisse praevidebat. Non autem
Abbreviated transcription (Latin):
regũ legimus. Misit ad ollam ꝓphetam
uxorem sellum: q̃ habitabat in ihrłm
in scda. Contrictionem a collib. ꝑturba¬
tioaem designat de monte syon: excelsio¬
re scilic& urbis parte: qua capta. facilior
erat ad ꝓna descensus. Tropologice ꝑ por¬
tam piscium: sensus oculorum expͥmitur.
ꝑ scdam: sensus aurium. ꝑ. hos quippe
duos sensus. uidelicet audiendi ⁊ uidendi.
maxime peccatores iudicandi sunt: ꝑ qͦs
peccati delectacio ad sensus reliqͦs emanat.
Erit enĩ contrictio magna a collib: quia
conteret᷑ quicqͥd fuerat excelsum. Uox enĩ
dnĩ suꝑ omnẽ suꝑbum & arrogantem: ⁊
humiliabit᷑. Sunt qͥ duas portas baptisiũ
intelligunt ⁊ penitenciã: ⁊ a pͥma porta
uox clamoris illorum erit. qͥ ñ seruauerunt
qͦd in baptismo ꝓmiserunt. Ululatꝰ a scła:
eorum qui ñ egerunt penitenciam: de his
quȩ pꝰ baptisium cõmiserunt. Ululate ha¬
lntaioris pile: conticuit ainũs ppłs canaan.

Expanded text:
Regum legimus: « Misit ad Oldam propheten Regum legimus: « Misit ad Oldam propheten uxorem Sellum, quae habitabat in Hierusalem in secunda. » Contritionem a collibus, perturbationem designat de monte Sion, et excelsiore scilicet urbis parte, qua capta, facilior erat ad prona descensus. Tropologice per portam piscium, sensus oculorum exprimitur; per secundam, sensus aurium. Per hos quippe duos sensus, videlicet audiendi et videndi, maxime peccatores judicandi sunt, per quos peccati delectatio ad sensus reliquos emanat. Erit enim contritio magna a collibus, quia conteretur quidquid fuerat excelsum. Vox enim Domini super omnem superbum et arrogantem, et humiliabitur. Sunt qui duas portas, baptismum intelligunt et poenitentiam, et a prima porta vox clamoris illorum erit, qui non servaverunt quod in baptismo promiserunt. Ululatus a secunda, eorum qui non egerunt poenitentiam de his quae post baptismum commiserunt. « Ululate, habitatores Pilae, conticuit omnis populus Chanaan.
Abbreviated transcription (Latin):
idola uenerant᷑. Et suꝑ omnẽ qui arrogant¬
ingredit᷑ suꝑ limen in die illa. id ẽ qui quo¬
dam fastu & dignitatis suꝑcilio: gradus siue
limen templi conscendunt. In hebraica ueri¬
tate habetur: qͥ transiliunt limen. Quod fa¬
ciunt cultores ueste demonis: quilim̃ templi
illiꝰ noi calcant. s transiliunt. O¬
paratis. Tropologice heretici ꝑegrinis uestib
induunt᷑: qui relicta ueste. xp̃ĩ qͣm accepi¬
mus inbaptismo: assumunt impietatẽ ꝓ pi¬
etate: ꝓ ueritate mendatiũ. Ipsi quoq suꝑ
lien arrogant̃ ingrediunt᷑: qui spreta su-¬
plicitate fidei. eccłam ꝑerroris sui p̃dicatio¬
nem iniquitate ⁊ dolo complent. i¬
die lla uer camoris a uorta piscium .&. ulu¬
latus a scda a contrictio magna a collibus
Portam piscium eam portam scd̃m litteram
dic̃. quȩ uicinior erat mari: & ducebat di¬
ospolim ⁊ ioppem. E uodq sequitur ululatꝰ
a scd̃a : portam dicit scd̃i muri. in eadem
maris uia. Scdãm autẽ ihrłm: etiã ĩ libro

Expanded text:
rrogantingreditur super limen in die illa; » id est, qui quondam fastu et dignitatis supercilio, gradus sive limen templi conscendunt. In Hebraica veritate habetur: « Qui transibunt limen; » quod faciunt cultores veste daemonis, qui limen templi illius non calcant, - sed pertransibunt. paratis. Tropologice haeretici peregrinis vestibus induuntur, qui relicta veste Christi, quam accepimus in baptismo, assumunt impietatem pro pietate, pro veritate mendacium. Ipsi quoque super limen arroganter ingrediuntur, qui spreta simplicitate fidei, Ecclesiam per erroris sui praedicationem iniquitate et dolo complent. inus, vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. » Portam piscium eam portam secundum litteram dicit, quae vicinior erat mari, et ducebat Diospolim et Joppen. Quodque sequitur, « Ululatus a secunda, » portam dicit secundi muri in eadem maris via. Secundam autem Hierusalem, etiam in libro
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a. Iuxta litt̾am omĩa hȩc. uł de babyloni¬
ca. uł de romanorum captiuitate dicunt᷑
Tunc enĩ exꝑti funt diem amarã. qͥ dm̃ ad
amaritudinẽ ꝓuocauerunt: ⁊ tribulati st̃
ibi fortes ⁊ potentes. Fuit dies illa ire: qr
sepe qͥdem antea sustinuerant iram dnĩ: set
ñ consuminationẽ. Hec aut̃ ira finis eorum
fuit: quia ꝑdiderunt locum. regnũ ⁊ gen-¬
tem: ⁊ in oms̃ mundi t̾minos disꝑsi sunt.
Possunt hec tropologice referri ad consum¬
mationẽ scł̃i: qͣndo erit uox amara: qͦ diri¬
getur ad eos qͥ in sinistris erunt. ite in ignẽ
et̃num: ⁊ reł. Tribulabit᷑ ibi fortis: qr etiam
scĩ pauore soluent᷑: & uirtutes celoꝵs moue.¬
bunt᷑. Erit quoq dies irȩ. tribulationis ⁊⁊
angustie. qñ plangent om̃s gentes: ⁊ nullꝰ
erit effugii locus: nullus alt̾i auxiliabitur.
agerent. odio habebant lucem. Erit dies
um inmomento. in ictu oculi: in nouissuma
tuba. Hȩc aut̃ omĩa erunt suꝑ ciuitates mu¬

Expanded text:
 Juxta litteram omnia haec vel de Babylonica, vel de Romana captivitate dicuntur. Tunc enim experti sunt diem amaram, qui Deum ad amaritudinem provocaverant. Tribulati sunt ibi fortes et potentes, fuit dies illa dies irae, quia saepe quidem antea sustinuerant iram Dei, sed non in consummatione. Haec autem ira finis eorum fuit, quia perdiderunt locum, regnum, et gentem, et in omnes mundi terminos dispersi sunt. Possunt haec tropologice referri ad consummationem saeculi, quando erit vox amara, quae dirigetur ad eos qui in sinistris erunt, « Ite in ignem aeternum, » etc. Tribulabitur ibi fortis, quia etiam sancti pavore solventur, et virtutes coelorum movebantur. Erit quoque dies irae, tribulationis et angustiae, quando plangent omnes gentes, et nullus erit effugii locus, nullus alteri auxiliabitur. agerent, odio habebant lucem. Erit « dies um in momento, in ictu oculi, in novissima tuba. » Haec autem omnia erunt « super civitates mu
Abbreviated transcription (Latin):
actiꝑe: quos ipse uocabat ad puniendos pecca¬
tores. Nam & piheremiam: seruum suũ dic̃.
Uocaui inqͥens nabuchodonosor. seruum meũ.
Quiddam diem dnĩ quando p̃parauit hostiam
suã. de pͥmo aduentu eiꝰ accipiunt: quod sin¬
gularis hostia. id ẽ uerus agnus. xp̃c unmo¬
idaice captiuitatis: q̃ndo omnis ppłs erat
unmolandus ab hostib. Tunc uisitauit dñs
suꝑ pͥncipes. & suꝑ filios regis iosie: quos om̃s
uł captos constat fuisse uł occisos. Siue gene¬
raliter filios regis: styrpem regiam dic̃¬

Expanded text:
accipere, quos ipse vocabat ad puniendos peccaaccipere, quos ipse vocabat ad puniendos peccatores; nam et per Jeremiam servum suum dicit: « Vocavi inquiens Nabuchodonosor servum meum. » Quidam diem Domini, quando praeparavit hostiam suam, de primo adventu ejus accipiunt, quando singularis hostia, id est verus agnus Christus immoJudaicae captivitatis, quando omnis populus erat immolandus ab hostibus; tunc visitavit Dominus super principes et super filios regis Josiae, quos omnes vel captos constat fuisse, vel occisos. Sive generaliter filios regis, stirpem regiam dic
Abbreviated transcription (Latin):
se putant posse seruire: cum ẽ contͣ dicat¬
dns. Nemo pot̾ duob dñis seruire. & qui
au̾tunt᷑ de postergum dnĩ. id ẽ qui ad mala
oꝑa declinantes. relinquunt it̃ ꝑ qͦd dñm
sequi debuerant. Potest etiã pꝰtergum dnĩ
corporeus aduentus eiꝰ intelligi quo iusibilis
fuit: sic̃ ꝑ eiꝰ faciem diuinitas. quȩ a nulla
creatura ut ẽ uideri potest. Unde ad moy¬
sen dictum ẽ. Est locus apud me: stabis suꝑ
petram. Cumq transierit gła mea: tollam
manum meã & uidebis posteriora mea. De
pꝰtergum dnĩ recedunt. qui aut eũ incarna¬
ram intelligimꝰ tempus captiuitatis: & ultio¬
nis in ppłm iudeorum. Uel spãliter diem ex¬
tremi iudicii: ñ ẽ absurdum intelligere.
uocatos suos: quasi ad celebre cõuinium in¬
uitatos. Solebant enim epulum habẽtes scĩ¬
ficari id ẽ ablui: et cultiorib uestib ĩ dui.
Pocatos gͦ nabuchodonosor ⁊ caldeos debemus

Expanded text:
se putant posse servire, cum econtra Dominse putant posse servire, cum econtra Dominus: « Nemo potest duobus dominis servire. » Et quia vertuntur de post tergum Domini, id est qui ad mala opera declinantes, relinquunt iter quo Dominum sequi debuerunt. Potest etiam per tergum Domini, corporeus adventus ejus intelligi, quo visibilis fuit, sicut per ejus faciem divinitas quae a nulla creatura, ut est, videri potest. Unde et ad Moysen dictum est: « Est locus apud me, et stabis supra petram. Cumque transierit gloria mea, tollam manum meam, et videbis posteriora mea. » De post tergum Domini recedunt, qui aut eum incarnaram, intelligimus tempus captivitatis et ultionis in populum Judaeorum. Vel spiritualiter diem extremi judicii, non est absurdum intelligere. vocatos suos, » quasi ad celebre convivium invitatos. Solebant enim epulum habentes sanctificari, id est ablui, et cultioribus vestibus indui. Vocatos ergo Nabuchodonosor et Chaldaeos debemus
Abbreviated transcription (Latin):
tam namq impietatem uen̾ant. ut intemplo
clĩ statuam baal ponerent: q̃m unaginẽ ie¬
idẽ edium custodes. Ipsi hebrtuce natiunei.
Hic autẽ despectiue sãcerdotes uocat edituos:
quos aphano. id est a templo phauaticos
dicimus. Et edituos gͦ et sacerdotes quõdam
dei: minatur se disperdere. Et eos qui adorant
sun tecta miliciã celi: et adorant ⁊ iurant
sydera adorabant: & parit̃ in nomine dni
& in nomine melcho. qui interp̃tatur rex:
iurabant. Ꝙ qui auertint᷑ de pͣtergum do¬
mim. subaudis disꝑdam: illos uidelicet qui
declinantes a cultura dni adorant cęli mili
ciam: & iurant ꝑ nomina ydolorum: & ado¬
rant baal idolum sydoniorum. Tropologice
iherłm eccłam significat dnĩ: de qua in ad¬
liquias baalim quod interp̃tat᷑ in sublimio¬
ribus. id ẽ uanam głam. & pompam false
ammirationis. Nec non etiã eos qui iurat
indnõ. & in melcho. id ẽ illos qui dõ & scło

Expanded text:
tam namque impietatem venerant, ut in templo tam namque impietatem venerant, ut in templo Dei statuam Baal ponerent, quam imaginem Eid est aedium custodes, ipsi sunt Hebraice Nathinei. Hic autem despective sacerdotes vocat aedituos, quos a fano, id est templo fanaticos dicimus. Et aedituos ergo et sacerdotes quondam Dei minatur se disperdere. « Et eos qui adorant super tecta militiam coeli, et adorant et jurantsidera adorabant, et pariter in nomine Domini, et in nomine Melcho, qui interpretatur rex, jurabant. « Et qui avertuntur de post tergum Domideclinantes a cultura Domini, adorant militiam coeli, et jurant per nomina idolorum, et adorant Baal et idolum Sidoniorum. Tropologice Hierusalem Ecclesiam significat Domini, de qua in adliquias Baalim, quod interpretatur in sublimioribus, id est vanam gloriam et pompam falsae admirationis; necnon etiam eos, qui jurant in Domino, et in Melcho, id est illos qui Deo et saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
malia. Quia enĩ ꝓpt̾ hominem creata sunt
omĩa: iure int̾fectis hominib sequit᷑ solitudo.¬
tia referri potest: qͣndo ex iudeis ⁊ gentibꝰ ꝑ
fidem congregati sunt qͥdam. uelut homines
ratione utentes: alii quasi pecus. simplices &
ineruditi: Leues ut aues: curiosi ueluti pisces.
qͥ maris ꝓfunda rimant᷑ s riune impiorum:
erunt. Notandum inultimo iudicio qr ruine
erunt impioꝵ: cũ audierint discedite a me
maledicti in ignẽ et̾num. S & in pͥmo aduen¬
tu iam hoc factum ẽ q̃n uenit dñs in ruinã
ut ruerent qui male stabant: & qͥ uiuebant
peccato. morerentur: & inciꝑent uiuere iusti¬
cie. Siue simplicit̃ in aduentu. xͥ pͥmo fue¬
runt ruine impioꝵ negantium . xp̃m: & no¬
lentium recipere fidem. eiꝰ.¬
res ihe iin. E.xtensio manuum: gestum ꝑcu¬
cientis ostendit. Et auꝑcdam ae ioco hoc
id ẽ cultores eius: qui pauci re¬
manserant in uida de cede hostium. Ad tan¬

Expanded text:
malia; quia enim propter hominem creata sunt malia; quia enim propter hominem creata sunt omnia, jure interfectis hominibus sequitur solitudotia referri potest, quando ex Judaeis et gentibus per fidem congregati sunt, quidam velut homines ratione utentes, alii quasi pecus simplices et ineruditi, leves ut aves, curiosi veluti pisces, qui maris profunda rimantur. « Et ruinae impiorum erunt. » Non tantum in ultimo judicio erunt ruinae impiorum, cum audierint, « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, » sed et in primo jam adventu hoc factum est, quando venit Dominus in ruinam, ut ruerent qui male stabant, et qui vivebant peccato, morerentur et inciperent vivere justitiae. Sive simpliciter in adventu Christi primo fuerunt ruinae impiorum negantium Christum et nolentium recipere fidem eres Hierusalem. » Extensio manuum gestum percutientis ostendit. « Et disperdam de loco hoc id est cultores ejus, qui pauci remanserant in Juda de caede hostium. Ad tan
Abbreviated transcription (Latin):
ne dĩi generatur humilitas: qr quo magis
aliquis ad uirtutis ꝑfectionem contenderit.
eo amplius se humiliabit: dicens cum ꝓpłia.
Humiliatꝰ sum usquequaq dñe: uuifica me¬
ethiopem: quia cusi ethiops m̃s interp̃tat᷑:
id ẽ agnoscit se peccatorem: & dic̃ cum ioħe¬
apło. Si dixerimus qr peccatum ñ habemus:
nos ipsos seducimꝰ. & ueritas in nobis non est.
iosie regis scĩssimi: qui int̾pretat᷑ eleuatio
dni. Tempore gͦ eleuationis extitit filius hu¬
militatis: qr ꝑ humilitatem eleuamur ad
cȩlestem eleuationem. Congregans congre¬
expectauerat dñs peccantem iudam sub malis
regib: & quasi aliquam poterant habere ex¬
cusationem. & dicere. Uolumus seriuire dnõ:
s pbibemur a regib nris. Unde dedit eis iustis¬
simum regem iosiam: qͥ eos exemplis ⁊ moni¬
tis uoluit reducere ad cultum dĩ: s illi nichi
homo: nos pecus: ñ uolatilia. aut pisces rema¬
nebunt: iram meam etiã bruta sentient ani¬

Expanded text:
ne Domini generatur humilitas, quia quo magis ne Domini generatur humilitas, quia quo magis aliquis ad virtutis perfectionem conscenderit, eo amplius se humiliabit, dicens cum propheta: « Humiliatus sum usquequaque, Domineethiopem, quia Chusi Aethiops meus interpretatur, id est, agnoscet se peccatorem, et dicet cum Jo peccatum non habemus, nosipsos seducimus, » etc. Hic talis et Josiae regis sanctissimi, qui interpretatur elevatio Domini. Tempore ergo elevationis exstitit filius humilitatis, quia per humilitatem elevamur ad coelestem elevationem. « Congregans congreexspectaverat Dominus peccantem Judam sub malis regibus, et quasi aliquam poterant habere excusationem, et dicere: Volumus servire Domino, sed prohibemur a regibus nostris. Unde dedit eis justissimum regem Josiam, qui eos exemplis et monitis voluit reducere ad cultum Dei, sed illi nihilhomo, non pecus, non volatilia aut pisces remanebunt, iram meam etiam bruta sentient ani
Abbreviated transcription (Latin):
si.filii godolie filii amarie. filii exechie: in
dieb iosae filii amon regis uile. Tradunt
hebrei quod cuiꝰcumq ꝓpħe pater aut auus
ponitur in titulo: ipsum quoq fuisse ꝓpłiam.
Ergo hic sophonias ab auis & attauis: ꝓpħali
styrpe generatus ẽ. Sophonias aut̃ habuit¬
cusi patrem: auum godoliam: ꝓ auum ama¬
riam: attauum erechiam. Interp̃tat᷑ sopho¬
nias ut dictum ẽ: specula uł archanum. Pro
pħe speculatores erant: sic̃ ad iexechielem
dr̃. Speculatorem dedi te domui isrł. Ar-¬
chana quoq dnĩ eis reuelabant᷑: sicut in
amos dr̃. Nonfaciet dñs uerbum: nͥ ante
reuelauerit serus suis ꝓpħis. Hic gͦ specula¬
tor filius erat cusi: qui int̾pretatur humili¬
tas uł ethiops ms̃. Habebat auum godoliam.
qui dr̃ magnitudo diũ: ꝓ auum amariam.
qui sermo dnĩ interp̃tatur: attauum ere¬
chiam. qͥ uertit᷑ infortitudine dnĩ. Itaq de
fortitudine diũ: nascitur sermo dñi. De ser¬
mone dnĩ: magnitudo dm̃. De magnitudi¬

Expanded text:
filii Amariae, filii Ezechiae, in diebus Josiae filii Ammon regis Judae. » Tradunt Hebraei, cujuscumque pater aut avus ponitur in titulo, ipsos quoque fuisse prophetas. Ergo hic Sophonias ab avis et atavis prophetali stirpe generatus est. Sophonias enim habuit patrem Chusi, avum Godoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam. Interpretatur Sophonias ut dictum est specula sive arcanum. Prophetae enim speculatores erant, sicut ad Ezechielem dicitur: « Speculatorem dedi te domui Israel. » Arcana quoque Domini eis revelabantur, sicut in Amos dicitur: Non faciet Dominus verbum, nisi ante revelaverit servis suis prophetis. Hic ergo speculator filius erat Chusi, qui interpretatur humilitas, vel Aethiops meus. Habebat autem avum Godoliam, qui dicitur magnitudo Domini; proavum Amariam, qui sermo Domini interpretatur; atavum Ezechiam, qui vertitur in fortitudinem Domini. Itaque de fortitudine Domini nascitur sermo Domini, de sermone Domini magnitudo Domini, de magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
runt uelut stercora. Diuiciȩ quoq eoꝵs ini¬
quitate ⁊ nimia sollicitudine quesite. nos
poterunt lib̃are dnos ⁊ possessores suos. quia
ignis irȩ dñi deuorabit eos: & omnẽ t̾ram
regni illorum. Faciet aut̃ dñs consuminatio¬
nem cũ festinatione: nã quadragesimo scdo
anno pꝰ passionem dnuĩ obsessa ẽ iherłm a

Expanded text:
iae quoque eorum iniquitate et nimia sollicitudine quaesitae, non poterunt liberare dominos et possessores suos, quia ignis irae Domini devorabit eos et omnem terram regni illorum. Faciet autem Dominus consummationem cum festinatione. Nam quadragesimo secundo anno post passionem Do
Abbreviated transcription (Latin):
liare. Contri.ti uͦ & incuruati sunt ab itine¬
rib eternitatis eiꝰ. id ẽ dei: qr et̃nitas diui¬
nitatis eiꝰ ad nos uenire dignata ẽ. Itinera
aut̃ ens sunt: de cȩlo in uterum uirginis:
de utero in p̃sepe: de p̾sepe ad baptismum:
de baptismo ad crucem: de cruce in sepulchrũ :
de sepulchro iterum incęlum. Possunt etiam
ꝑ montes fortiores demones intelligi. qͥ inhe-¬
reticis & apostatis suirc: & eleuant se contra
terisq corporis bonis gloriantib. Hii montes
& colles in aduentu x contriti & incuruati
sunt: qr conu̾sis talib. & exemplum humi¬
litatis. xp̃i suscipientib. confusi sunt demo¬

Expanded text:
liare. Contriti vero et incurvati sunt ab itineliare. Contriti vero et incurvati sunt ab itineribus aeternitatis ejus, id est Dei, quia aeternitas divinitatis ejus ad nos venire dignata est. Itinera autem ejus sunt, de coelo in uterum virginis, de utero in praesepe, de praesepi ad baptismum, de baptismo ad crucem, de cruce in sepulcrum, de sepulcro iterum in coelum. Possunt etiam et per montes fortiores daemones intelligi, qui in haereticis et apostatis sunt, et elevant se contra terisque corporis bonis gloriantibus. Hi montes et colles in adventu Christi contriti et incurvati sunt, quia conversis talibus, et exemplum humilitatis Christi suscipientib
Abbreviated transcription (Latin):
ponens. Aspexit gͦ & dissoluit gentes: hoc ẽ
dissipauit. ut iam non eẽnt gentes: s renati
ꝑfidem & baptisinum. efficerent᷑ filii dei. Et
comriti sunt montes scłi. Dissolutis gentibus
scłi. montes contriti sunt: idẽ omĩs demonũ
fracta potestas. quos montes scł̃i uocat ob timo¬
rem elationis. Siue montes scł̃i pͥncipes &
potentes huius mundi dic̃: qui contriti sur
a duricia suꝑbie suȩ. uisa claritate miracu¬
lorum. xp̃i. Montes aut̃ scł̃i dicit: qr sunt
alii montes qui ñ sunt scłi. sci uidelicet apłi¬
⁊ apłici uiri: de quib psalmista. Leuaui ocu¬
mͥ. Hii ñ sunt montes scłi: s montes d̃i. Mon¬
tes incaseati: hoc ẽ grã sp̃ali repleti. Incurua¬
ti sunt colles mundi: ab itiuerib eternitatis
ciꝰ. Qui sunt montes ipsi sunt & colles: poten¬
tes uidelicet & eorum suppares: quors suꝑbi¬
am ante aduentum.xͥ nemo poterat humi-¬

Expanded text:
ponens. Aspexit ergo et dissolvit gentes, hoc est ponens. Aspexit ergo et dissolvit gentes, hoc est dissipavit ut non jam essent gentes, sed renati per fidem et baptismum efficerentur filii Dei. « Et contriti sunt montes saeculi. » Dissolutis gentibus saeculi, montes contriti sunt, id est omnis daemonum fracta potestas, quos montes saeculi vocat ob tumorem elationis. Sive montes saeculi, principes et potentes hujus mundi dicit, qui contriti sunt a duritia superbiae suae, visa claritate miraculorum Christi. Montes autem saeculi dicit, quia sunt alii montes, qui non sunt saeculi, sancti videlicet ap apostolici, de quibus Psalmista: « Levavi ocu» Hi non sunt montes saeculi, sed montes Dei, montes incaseati, hoc est gratia spirituali repleti. « Incurvati sunt colles mundi ab itineribus aeternitatis ejus. » Qui sunt montes, ipsi sunt et colles, potentes videlicet, et eorum suppares, quorumque superbiam ante adventum Christi nemo poterat humi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pͥncipatum uter reliquos teneat: sic̃ &
beelzebub. Hunc dicunt in paradiso serpen-¬
tem intrasse: & ꝑ eum pͥmum hominẽ dece-¬
pisse. Unde ⁊ ex maledictione qua a dño con-¬
dempnatus ẽ: nomen accepit. Reseph enu
interp̃tatur reptans uentre. Dictum enu
fuerat serpenti: immo diabolo qui erat inser¬
pente. Supra pectus tuum gradieris. Egres-¬
sus ẽ gͦ diabolus ante pedes dñi: quia mox
ut baptrzatus ẽ. & ad descensum columbe.
uox patris suꝑ eum intonuit: commotus his
diabolus affuit ut eum temptaret: & uo¬
lens ꝓbare utrum ẽet dei filius. Scetit &
mensus ẽ terram. Stare diuinitatis ẽ: sicut
tͣnsire humanitatis. Stans gͦ dñs mensus
t̾ram idẽ corda terrenorum hominũ mensus
ẽ: discernens ⁊ p̾uidens qui digni ẽent eligi.
qͥuisto uidicio reꝓbari. Aspexit & dissoluit
gentes. Aspectus dnũ uis diuine maiestatis. qͣ
cuncta p̃uidet: locis ac temporib singula dis¬

Expanded text:
qui principatum inter reliquos teneat, sicut et qui principatum inter reliquos teneat, sicut et Beelzebub. Hunc dicunt in paradiso serpentem intrasse, et per eum primum hominem decepisse. Unde et ex maledictione, qua a Domino condemnatus est, nomen accepit. Rescheph enim interpretatur reptans ventre. Dictum enim fuerat serpenti, imo diabolo qui erat in serpente: Supra pectus tuum gradieris. Egressus est ergo diabolus ante pedes Domini, quia mox ut baptizatus est, et ad descensum columbae vox Patris super eum intonuit, commotus his diabolus, adfuit ut eum tentaret, volens probare utrum esset Dei Filius. « Stetit, et mensus est terram. » Stare, divinitatis est, sicut transire humanitatis. Stans ergo Dominus meterram, id est corda terrenorum hominum mensus est, discernens et praevidens qui digni essent eligi, qui justo judicio reprobari. « Aspexit, et dissolvit gentes. » Aspectus Domini est vis divinae majestatis, qua cuncta praevidet, locis ac temporibus singula dis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi hoc ẽ in cornib abscondita ẽ fortitudo eiꝰ.
& potencia diuinitatis eiꝰ: qr cum ẽẽt infor¬
ma dei equalis deo. exinaniuit se ipsum for¬
mam serui accipiens: & humilians se patri
usq ad mortem: mortem aut̃ crucis. In cru¬
ce gͦ abscondita ẽ fortitudo eiꝰ. qͣndo dicebat.
Tristis ẽ anima mea: usq ad mortem. Possumꝰ
quoq cornua regiam potestatem accipere:
nrõs uentilabimus cormi. E mater scĩ samu¬
elis. Dabit inqͥt imꝑtum regi suo: & sublima¬
bit cornu. xp̃i sui. Cornua gͦ inmanib eran:
tor mortis: de quo iohes. & nomen illi mors.
Iuit gͦ mors ante faciem eiꝰ: quia mox eo bap.¬
tirato in iordane. orcurrit illi temptans illũ.
pꝰ ieiunium quadraginta dierum: anteqͣm
aut p̾dicaret. aut miraculis se dm̃ ꝓderet.
Uñ adhuic sequit᷑. Egredietur diabolus ante
pedes eiꝰ: qr exeunti de aquis obuiꝰ fuit. Alia
tͣnsiatio dicit: egrediet᷑ reseph ante pedes eiꝰ.
Tradunt hebrei reseph nomen eẽ demonis.

Expanded text:
est in cornibus, abscondita est fortitudo ejus, et potentia divinitatis ejus, quia cum esset in forma Dei aequalis Deo, exinanivit seipsum, formam servi accipiens, et humilians se Patri usque ad mortem, mortem autem crucis. In cruce ergo abscondita est fortitudo ejus, quando dicebat: « Tristis est anima mea usque ad mortem. » Possumus quoque per cornua regiam potestatem accipere. nostros ventilabimus cornu. Et mater sancti Samuelis: Dabit inquit imperium regi suo, et sublimabit cornu Christi sui. Cornua ergo in manibus erant, ctor mortis, de quo Joannes: Et nomen illi mors. Ivit ergo mors ante pedes ejus quia mox eo baptizato in Jordane, occurrit illi, tentans illum post jejunium quadraginta dierum, antequam aut praedicaret aut miraculis se Deum proderet. Unde adhuc sequitur: « Egredietur diabolus ante pedes ejus, » quia exeunti de aquis obvius fuit. Alia translatio dicit: Egredietur Rescheph ante pedes ejus. Tradunt Hebraei Rescheph nomen esse daemonis,
Abbreviated transcription (Latin):
am prophetam¬
ophomias qui nonus ẽ
in ordine duodecun ꝓpħa¬
rum: int̾pretatur sp̃ecu¬
la siue archanum dñi:¬
& cernit captiuitatem
urbis iherłm. cuius iam instabat eu̾sio: reg¬
nante iosia iustissimo rege. sub quo & iste pro¬
phetauit. Aliarum quoq gentium uastacio¬
nem p̃dicat: & diem iudicii intonat. Uerbũ¬

Expanded text:
as propheta, qui nonus est in ordine duodecim prophetarum, interpretatur specula, sive arcanum Domini. Cernit captivitatem urbis Hierusalem, cujus jam instabat eversio regnante Josia rege justissimo, sub quo et iste prophetavit. Aliarum gentium vastationem praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
desertum. Manifeste de iudeis dr̃: quorum
fortitudo ⁊ omĩs exercitus. captiuitatis tempo¬
re in direptionem data ẽ: & domus destruc¬
te ⁊ agri & uineȩ uastate. Nec ꝓlongata ẽ ul¬
tio: nec ultra expectauit pacientia dĩ: s uelo¬
citer restituit eis quod merebant᷑. Sed ⁊ iux¬
ta tropologiam in die iudicii omĩs maloꝵ
fortitudo dabitur indireptionẽ : qͥ edifica¬
uerunt domus non suꝑ petram. s suꝑ hare¬
nam: nec plantauerunt uineam electam:
sed uineã sodomorum ⁊ uineã gomorre. Ta¬
lis gͦ plantacio ꝑibit. Nox diei dni amara:¬

Expanded text:
earum. » Manifeste de Judaeis dicitur, quorum fortitudo et omnis exercitus captivitatis tempore in direptionem data est, et domus destructae, et agri et vineae vastatae. Nec prolongata est ultio, nec ultra exspectavit patientia Dei, sed velociter restituit eis quod merebantur. Sed et juxta tropologiam in die judicii omnis malorum fortitudo dabitur in direptionem. Qui aedificaverunt domos non super petram, sed super arenam, nec plantaverunt vineam electam, sed vineam Sodomorum et Gomorrhae. Talis ergo plantatio peribit. «
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uͦ repulisti ⁊ despexisti: distulisti. xp̃m
tuũ. Q. ponam eos inlaudem ⁊ nom̃. Quos.¬
cet ⁊ paulum. ⁊ reliquos scõs quoꝵ nomina
cum gła magnificant᷑ ꝑ ȩccł̃as toto orbe
diffusas: Noc aut̃ fiet. cum adducet ⁊ sus¬
cipiet filios afflicte: cum fuerint positi inglam:
contra diabolum. Tunc uidebunt eũ felices:
quos in p̃senti putabant ẽẽ miseros. Tunc
cernent captiuitatẽ eoꝵ. reducti incelestẽ
iherłm in glam ȩt̾nam: se aut̃ resurgere
in confusionem ȩt̾̃nam. Fit sophonias¬
aggeum propheram.¬

Expanded text:
Tu vero repulisti et despexisti, distulisti Christum Tu vero repulisti et despexisti, distulisti Christum tuum. « Et ponam eos in laudem, et in nomecet, Paulum, et reliquos sanctos, quorum nomina cum gloria magnificantur per ecclesias toto orbe diffusas. Hoc autem fiet, cum ad ducet et suscipiet filios afflictae, cum fuerint positi in glorigloriabatur contra diabolum. Tunc videbunt esse felices, quos in praesenti putabant miseros. Tunc cernent captivitatem eorum reduci in coelestem Hierusalem in gloriam aeternam, se autem resurgere in confusionem aeternam. IN AAggaeus propheta
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ: non sic uiuit ut nos: conuentꝰ homi¬
num fugit: delicias mundi sꝑnit: ⁊ cet̾a
huiꝰmodi. Qui uͦ infideles sunt. exꝓbrant
illi crucem xͥ: ⁊ si in aliqua eũ uiderint
temptacione: dicunt qͦt ⁊ tobie sc̃o. ꝓpinqui
dicebant. Ubi sũt iusticie ⁊ clemosine quas fa¬
ciebas: Pollicetur gͦ dñs: de talibe se facturui
uindictam. Etce ĩquiẽs interficiã omnes qui
afflixerũt te in tẽpore illo. ⁊ saluabo claudi¬
cantem ⁊ siue afflictam eccliam. uł fidelem
aũam. q̃ in p̃senti uita diaboli uł menbro.¬
rũ eiꝰ ꝑsecutione pressa. natat inter ꝓcellas
fidei. Hanc gͦ claudicantẽ & afflictam salua¬
bit: ⁊ abiectam congregabit. Abiecta quip¬
pe ẽ ęccł̃ia : abiecta omnis fidelis anima apd̃
scłi amatores: ut sepissime in psalmis scĩ quȩ¬
runtur ⁊ dicunt. Nunc aut̃ reppulisti ⁊ con¬
fudisti nos. Nec mirum cũ ipse quoq dei
filius: ex parte humanitatis dicat patri

Expanded text:
nus est, non sic vivit ut nos, conventus hominus est, non sic vivit ut nos, conventus hominum fugit, delicias mundi spernit, et caetera hujusmodi. Qui vero infideles sunt, exprobrant illi crucem Christi, et si in aliqua eum viderint tentatione, dicitur quod et Tobiae sancto propinqui dicebant: « Ubi sunt justitiae et eleemosynae quas faciebas? » Pollicetur ergo Dominus de talibus se facturum vindictam: « Ecce, inquiens, interficiam omnes qui afflixerunt te in tempore illo, et salvabo claudicantem, » sive afflictam Ecclesiam, vel fidelem animam, quae in praesenti vita, diaboli vel membrorum ejus persecutione pressa, nutat inter procellas bulet. Hanc ergo claudicantem et afflictam salvabit, et abjectam congregabit. Abjecta quippe est Ecclesia, abjecta omnis fidelis anima apud saeculi amatores, ut saepissime in psalmis sancti queruntur et dicunt: Nunc autem repulisti et confudisti nos. Nec mirum, cum ipse quoque Dei Filius ex parte humanitatis dicat Patri:
Abbreviated transcription (Latin):
cit: uł qr tu eum exultando laudabis. Nugas
qui a lege recesserant congregabo: hoc ẽ inu¬
tiles ⁊ leues qͥ legem p̃uaricando a sinu tuo re¬
cesserant congregabo: quia ex te erant. Et
scãm apłm non reppulit ds̃ plebem suam: qͣm
p̃sciuit. Hos congregabo ⁊ reducam adte: li¬
berans eos de potestate demonũ: ut ñ ampliꝰ
de eorum ꝑdicione sustineas obꝓbrium. Sci¬
endum. nugas hebreum ẽẽ u̾bum: apud la-¬
tinos usitatum. Unde scire possumꝰ: hebre¬
am linguã matrem ẽẽ omniũ linguarum.
Ecce ego int̾ficiam om̃s qui afflixerunt te
intempore illo: ⁊ seruabo daudicantẽ. A ꝑta¬
sp̃c scĩ consolatio ad eccłiam gen̾aliter: uł spe-¬
cialiter ad unamqͣmq fidelem animã. Mul-¬
ti enim sunt. qͥ uł totam ȩccłiam. uł scãm qͣmq
animam impꝑantes ⁊ irridentes: cum ui¬
dent aliqͣm uirum scm̃ q̃ mundi sunt sꝑne¬
re. ⁊ celestia appetere: solent dicere. Insa¬

Expanded text:
cit, vel qua tu eum exsultando laudabis. « Nugas cit, vel qua tu eum exsultando laudabis. « Nugas qui a lege recesserant congregabo, » hoc est, inutiles et leves, qui legem praevaricando a sinu tuo recesserant, congregabo. « Quia ex te erant, utstolum non repulit Deus plebem suam quam praescivit. Hos ergo congregabo et reducam ad te, liberans eos de potestate daemonum, ut non amplius de eorum perditione sustineas opprobrium. Sciendum nugas Hebraeum esse verbum, apud Latinos usitatum. Unde scire possumus Hebraeam linguam matrem esse omnium linguarum. « Ecce ego interficiam omnes qui afflixerunt te in tempore illo, et salvabo claudicantem, etsancti consolatio ad Ecclesiam generaliter, vel specialiter ad unam quamque fidelem animam. Multi enim sunt qui vel totam Ecclesiam, vel sanctam quamque animam improperantes et irridentes, cum vident aliquem virum sanctum quae mundi sunt spernere et coelestia appetere. Solent enim dicere: Insa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ dampnationẽ: quia remisit iniquitatẽ
plebis sue: cum eã redeinit p̃cioso sanguine
suo. Plenius uͦ ablaturus ẽ inscłi consummatio¬
ne iudicium eius: cum eã redimet de interi¬
tu: ⁊ coronabit inmiscđia. Auertet qͦq ini¬
micos: id ẽ omnes ꝑsecutores : siue &̃ tur bas
demonũ: omniaq paci ȩt̃nȩ quietis cont̾ria.
Oñs in medio tui: ñ tumnebis malum ultra.
Ipse em̃ dixit. In habitabo ĩ illis: ⁊ ĩter illos
ãbulabo. Et ipse filius ꝓmittit: dicẽs. Uenie¬
nius: ⁊ mãsionẽ apud eũ faciemꝰ Illo gͦ no¬
biscũ. ⁊ ĩmedio nrm̃ habitante: nõ timebimꝰ
mere. In die illa. hoc est filius scl̃i dicetur
ad ihrłm liberam sanctorum matrem:
ad syon. idẽ ad scãm eccł̃iam diũ felicit̃ spe
at. Q unde ei tanta securitas: ostendit sub¬
dens. Dñs ds̃ tuus in medio tui fortis: ipse
saluabit te. Gaudebit suꝑte in leticia: ⁊ sile¬
bit non reputans peccata tua. in dilectione

Expanded text:
Hoc est damnationem, quando remisit iniquitatem plebis suae, cum eam redemit pretioso sanguine suo. Plenius vero ablaturus est in saeculi consummatione judicium ejus, cum eam redimet de interitu, et corroborabit in misericordia. Avertet quoque inimicos, id est omnes persecutores, sive etiam turbas daemonum, omniaque paci aeternae quietis contraria. « Dominus in medio tui, non timebis malum ultra. » Ipse enim dixit. « Inhabitabo in illis, et inter illos ambulabo. » Et ipse Filius promittit, dicens: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Illo ergo nobiscum et in medio nostrum habitante, non timebimusmere. » In die illa, hoc est in fine saeculi, dicetur ad Hierusalem liberam sanctorum matrem, ad « Sion, » id est ipsam Ecclesiam, Deum feliciter specat. Et unde ei tanta securitas, ostendit subdens: « Dominus Deus tuus in medio tui, fortis ipse salvabit » te. « Gaudebit super te in laetitia, » et « silebit » non reputans tibi peccata tua. « In dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
in dño gaudebo. Non in diuiciis: ñ in gła
huiꝰ mundi: s exultabo in do iħu salutari
meo. Ihc enim: saluator siue salutaris inter¬
p̃tatur. Sed interpres maluit ipsum hebraicũ
semꝑ delectat audiri. Os dñs fortitudo mea
& montium ardua conscendant. Serpentes
etiã de cau̾nis flatu extͣctos occidunt. Sic &
scĩ t̾rena ⁊ infima deserunt: ad celestia con-¬
tendunt: & sua p̃dicatione a cordib hominũ
serpentis antiqui maliciã depellunt. Dicit gͦ
meas quasi ceruorum: faciens me sua grã ca-¬
duca contempnere. et̾na desiderare. Et suꝑ
excelsa mea deducet me uictor: in psalmis
canentẽ. Deducet me suꝑ excelsa mea. Ipse¬
aut̃ deducet: qr hec noi mea uirtꝰ. s eiꝰ gracia.
Deducet aut̃ me canentem uictori: id ẽ. xp̃o
triumphatori mortis ⁊ diaboli. Deducet gͦ me
suꝑ excelsa: hoc ẽ ad beatam suꝑne heredita¬
tis frequentiam: que ex angłis & scĩs homi-¬
nibus constat: ut illis admixtꝰ atq comunc¬

Expanded text:
in Domino gaudebo, » non in divitiis, non in gloria hujus mundi, « et exsultabo in Deo Jesu salutari meo. » Jesus enim salvator, sive salutaris interpretatur, sed interpres maluit ipsum Hebraicum semper delectat audire. « Deus Dominus fortitudo mea.et montium ardua conscendant, serpentes etiam de cavernis flatu extractos occidant. Sic et sancti terrena et infima deserunt, ad coelestia contendunt, et sua praedicatione a cordibus hominum serpentis antiqui malitiam depellunt. Dicit ergmeas quasi cervorum, faciens me sua gratia caduca contemnere et aeterna desiderare. « Et super excelsa mea deducet me victor in psalmis canentem. » Deducet me supeautem deducet, quia hoc non mea virtus, sed ejus est gratia. Deducet autem me canentem victori, id est Christo triumphatori mortis et diaboli. Deducet ergo me super excelsa, hoc est, ad beatam supernae civitatis frequentiam, quae ex angelis et sanctis hominibus constat, ut illis admixtus atque conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
quia pacem aduen¬
tus eiꝰ terris refudit: concinentib angłis. &
int̾ra pax hominib bone uoluntatis. Notan
ditur minus ẽẽ quod oꝑitur. eo quod operit.
Ergo maior ẽ gła eius: qͣm cęli qui oꝑiunt᷑.
Possumus gͦ celos intelligere scõs qui portant

Expanded text:
quia pacem adventus ejus terris refudit, concinentibus angelis, « Et in terra pax hominibus bonae voluntatis. » Notaditur minus esse quod operitur, eo quod operit. Ergo major est gloria quam coeli qui operiuntur. Possumus quoque coelos intelligere sanctos, qui portant
Abbreviated transcription (Latin):
meridie.nte pharan Pharan
interp̃tatur os uidentis. Et reuera de ore. id
ẽ sermone eruditi uiri. & uidentis id ẽ intel¬
ligentis. quiq ẽ plenus luce scientiȩ: uenit
IIn natiuita¬
te enim dni. gła oꝑtum. & quasi repletum ẽ¬

Expanded text:
monte Pharan. » Pharan interpretatur os videntis, et revera de ore, id est sermone eruditi viri et videntis, id est intelligentis, quique plenus luce scientiae, venit n nativitate enim Domini g
Abbreviated transcription (Latin):
miraculorum eiꝰ manifesta luce radiauit.
Nec nos moueat diu̾sitas temporis. Preterito
laudis eius plena ẽ terra. Futuro uͦ: splendor
eius ut lux erit. Diuina quippe scͥptura nul¬
la temporis lege stringitur: quȩ suꝑgredit᷑
omne tempus. Cormia in manib eiis. Cor¬

Expanded text:
miraculorum ejus manifesta luce radiavit. Nec nos moveat diversitas temporis; praeterito « Laudis ejus plena est terra; » futuro vero, « Splendor ejus ut lux erit. » Divina quippe Scriptura nulla temporis lege stringitur, quae supergreditur omne tempus. « Cornua in manibus ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia dixerat. erunt homines sic̃ pisces ma-¬
ris: seruat methaphoram pisciũ. Sic̃ inquit
piscator mittit hamũ & rete & sagenam:
ut quod hamus caꝑe ñ potuerit. rete com¬
p̃hendat: quod aut̃ rete euaserit sagenis la¬
ciorib circumdet᷑ : ita rex babilonis cum cunc¬
ta uastauerit: & om̃s gentes bello ⁊ dolo qͣsi
retib ceꝑit. gaudebit: & sacrificabit sagenȩ
sue & reci suo. idolo uidelic& belis. siue sta¬
tue aureȩ: quã fecit in campo duram baby
molabit uictimas: om̃s iudelicet nationes
quas uicerit cogens ad cultum eiꝰ. In ipsis enĩ
idolisata ẽ pars eius .&̃ ꝑ ea credit se¬
id ẽ pͥncipes ⁊ reges: quos ueluti magnos pis¬
ces cepit: & suo subiugauit imꝑio. Et ꝓpt̃ca
ñ cessauit impugnare: & uigulare om̃s gen¬
tes. Iuxta tropologiam. diabolus quẽ rex ba¬
bylonis designat: misit hamũ. & pͥmum ho¬
minem trarit de paradyso: & circumdedit
eũ sagenis. multiplicib fallaciis: & ꝑ eũ om̃s

Expanded text:
Quia dixerat: Erunt homines sicut pisces maris, servat metaphoram piscium. Sicut inquit piscator mittit hamum, rete et sagenam, ut quod hamo capere non potuerit, reti comprehendat: quod autem rete evaserit, sagenis latioribus circumdetur; ita rex Babylonis cum cuncta vastaverit, et omnes gentes bello et quasi dolis ceperit, gaudebit et sacrificabit sagenae suae et reti suo, idolo videlicet Belis, sive statuae aureae, quam statuit in campo Duran, provmolabit victimas, omnes videlicet nationes quas vicerat, cogens ad cultum ejus. In ipsis enim idolis incrassata est pars ejus, et per eid est principes et reges, quos veluti magnos pisces cepit, et suo subjugavit imperio, et propterea non cessat impugnare et jugulare omnes gentes. Juxta tropologiam, diabolus quem rex Babylonis significat, misit hamum, primumque hominem traxit de paradiso, et circumdedit eum sagenis et multiplicibus fallaciis, et per eum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uiua sunt: & in quorum medio xp̃c agnos¬
citur. Nlures moysen & helyam intelligunt:
inter quos dns in monte tͣnssiguratꝰ apparu¬
it. Os̃ ab austro ueniet. Sunt qui hoc quod
dr̃ ds̃ ab austro ueniet. bethleem uolunt in-¬
telligi: quȩ in australi parte sita ẽ. & in qua

Expanded text:
visa sunt, et in quorum medio Christus agnosvisa sunt, et in quorum medio Christus agnoscitur. Plures Moysen et Eliam intelligunt, inter quos Dominus in monte transfiguratus apparuit. « Deus ab austro veniet. » Sunt qui hoc quod dicitur, « Deus ab austro veniet, » Bethlehem velint intelligi, quae in australi parte sita est, et in qua
Abbreviated transcription (Latin):
tione positis uidetur obliuisci: cum ñ cito
laborantib succurrit: sicut psalmista in
tribulatione dicebat. Usquequo dñe obli¬
uisceris me infinem: ᷤ Simulq consideran¬
da ẽ dei clementia. Non dicit pꝰquam pe¬
nas irrogaueris: s cum iratus fueris: mĩȩ
recordaberis. Non enim semꝑ ꝑcutit qͥ iras¬
citur: s tantummͦ comminatur. Tale ẽ &
illud apłi. Reuelat᷑ ira dei suꝑ omnẽ impi¬
etatem hominũ. Reuelatur dixit. ñ infer¬
tur: s reuelatur ut terreat: & correctis
parcat. Alia tͣnsiatio dicit. in medio duoꝵs
animalium cognosceris: quȩ duo anima¬
Quȩ etiam animalia putant ẽẽ duo cheru¬
bin: qͤ mutuo se respiciunt: & in medio sui
habent oraculum. siue ꝓpiciatorium. Quidã
duo animalia putant ẽẽ duos latrones: in
quorum medio crucifixus & cognitus ẽ dñs.
Non nulli duo animalia dicunt ẽẽ duos tes¬
tamenta uetus & nouum. Quȩ animata⁊

Expanded text:
tione positis, videtur oblivisci, cum non cito tione positis, videtur oblivisci, cum non cito laborantibus succurrit, sicut Psalmista in tribulatione dicit: « Usquequo, Domine, oblivisceris in finem? » Simulque consideranda est Dei clementia. Non dicit, Postquam poenas irrogaveris, sed « Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis. » Non enim semper percutit, qui irascitur, sed tantummodo comminatur. Tale est et illud Apostoli: « Revelatur ira Dei super omnem impietatem hominum. » Revelatur dixit, non infertur: sed revelatur ut terreat, et correctis parcat. Alia translatio dicit: In medio duorum animalium cognosceris. Quae duo animaQuae etiam animalia putant esse duo cherubin, qui mutuo se respiciunt, et in medio sui habent oraculum sive propitiatorium. Quidam duo animalia putant esse duos latrones, in quorum medio crucifixus et agnitus est Dominus. Nonnulli duo animalia dicunt esse duo Testamenta, Vetus et Novum, quae animata et
Abbreviated transcription (Latin):
diui inqͥt aure mentis. penas quas nabucho¬
donosor uł diabolo eiusq menbris p̃parasti:
& quinquies ue illis et̃num comminatus est:
⁊ tumui secretissima iudicia tua. Oñe opus
tuum subaudis audiui: idẽ misterium incar¬
nationis tuȩ. Opus enim dei ẽ. ut beatus au-¬
gustinus dicit: uerbum caro factum. Quod
etiã de resurrectione eiꝰ potest accipi. Audi¬
ui inquit opus tuũ. ut mori dignatus es pro
nobis: & resurgas a mortius
temporis imple quod pollicitus es. Tu enu
dixisti: adhuc uisus ꝓcul. & apparebit in fi¬
nem. Ergo cum tempꝰ illud quod constitu¬
tum ẽ a te uenerit: uiuifica illud opus tuũ:
ñ moriatur sermo tuus. s oꝑe impleat᷑. In
medio annorum notũ facies. Cum uenerit
tempus. & oꝑa ꝓmissa compleueris: tunc
monstrabis ẽt̃ uera que pollicitꝰ es. Cum
uatus fueris. iiiscie recorddaberis. Non qd̃
ds̃ more humano in ira obliuiscatur: &
pꝰ iram miscdiȩ recordet᷑: s quod in afflic¬

Expanded text:
abuchodonosor vel diabolo, ejusque membris praeparasti, et quinquies vae illis aeternum comminatus es. « Et timui, » secretissima judicia tua. « Domine, opus tuum, » subaudis audivi; id est mysterium incarnationis tuae. Opus enim Dei est, ut beatus Augustinus dicit: Verbum caro factum. Quod etiam de resurrectione ejus potest accipi. Audivi inquit opus tuum, ut qui mori dignatus es pro nobis, resurgas a mortuis., in plenitudine temporis imple quod pollicitus es. Tu enim dixisti: Adhuc visus procul, et apparebit in finem. Ergo cum tempus illud quod constitutum est a te, venerit, vivifica illud opus tuum, ut non moriatur sermo tuus, sed opere impleatur. « In medio annorum notum facies » Cum venerit tempus, et opera promissa compleveris, tunc monstrabis vera esse quae pollicitus es. « Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis, » non quod Deus more humano in ira obliviscatur, et post iram misericordiae recordetur, sed quod nobis in afflic
Abbreviated transcription (Latin):
phoram: qr libanum ꝓtemplo dixerat. Ponit
animalia ꝑsacrificiis & hostiis. dicens. Uasti¬
tas animaliũ. id ẽ deuastacio sacrificioꝵ. gͦ
intemplo offerebantur. deter rebit eos id est
babylonios: qr iniuria templi & sacrificioꝵ
quȩ iam cessauerat offerri. det̾ruit & ꝑdi¬

Expanded text:
phoram, quia Libanum pro templo dixerat, ponit phoram, quia Libanum pro templo dixerat, ponit animalia pro sacrificiis et hostiis, dicens: « Et vastitas animalium, » id est devastatio sacrificiorum quae in templo offerebantur, « deterrebit eos, » id est Babylonios, quia injuria templi et sacrificiorum, quae jam cessaverant offerri, deterruit
Abbreviated transcription (Latin):
e quasi ipse non eẽt homo. nec posset pati¬
que aliis inferebat: mebriaret oms̃ homines
felle & amaritudine malorum: ut eoꝵ nudi¬
tatem. hoc ẽ ignominiam aspiceret. & ex il¬
lorum miseria eraggeraret potenciam. Est
aut̃ methaphora ebrii hominis: qͦd sic̃ ille
nudatur eiusq ignominia conspicit᷑: ita na¬
buchodonosor inebriauerit om̃s calice furo¬
ris: cunctosq spoliatos dimiserit: & qͦndam
gloriosos ad ultimam redegerit seruitutem:
hoc ẽ enim repletus c̃. subaudis amicus. ĩgno¬
mima ꝑgl̃a. Bibe tu quoq & consopire. Quia¬
inquit plurimos inebriasti. bibe tu quoq de
calice dñ. id ẽ in ebriaberis calice. id ẽ suppli¬
ciis dextere dni: ꝙ omĩa quȩ absorbueris
egeres: & de sublimi gła ad extrema uenies
mala. Quia iniquitas libani oꝑiet te. Libanꝰ
tas tuas. Dicit gͦ quod iniquitas libani. id est
eu̾sio templi. & uastacio scũarii eum depo¬
pulabitur: & uastabit. Seruat aut̃ metha¬

Expanded text:
et quasi ipse non esset homo, nec posset patet quasi ipse non esset homo, nec posset patquae aliis inferebat, inebriaret omnes homines felle et amaritudine malorum, ut eorum nuditatem hoc est, ignominiam aspiceret, ut ex illorum miseria suam exaggeraret potentiam. Est autem metaphora ebrii hominis, quod sicut ille nudatur, ejusque ignominia conspicitur, ita Nabuchodonosor inebriaverit omnes calice furoris, cunctosque spoliatos dimiserit, et quondam gloriosos ad ultimam redegerit servitutem. Hoc est enim « repletus est, » subaudis amicus. « Ignominia pro gloria. Bibe tu quoque et consopire, inquit plurimos inebriasti, bibe tu quoque de calice Domini. Inebriaberis calice, id est suppliciis dexterae Domini, et omnia quae absorbueras egeres, et de sublimi gloria ad extrema venies mala. « Quia iniquitas Libani operiet te. » Libanus tas tuas. » Dicit ergo quod iniquitas Libani, id est eversio templi et vastatio sanctuarii, eum depopulabitur et vastabit. Servat autem meta
Abbreviated transcription (Latin):
um. C ẽ sensus. Talis edificatio quȩ fit in
sanguinib & mniniquitate: non ẽ a dnõ.
Ue qui potum dat amico suo: mittens fel
sium ꝙ inebrians. ut aspiciat. nuditatẽ eiꝰ
Tradunt hebrei hoc loco rem fabulosam:
magis qͣm ueram. Sedechias inqͥt rex captꝰ
fico luru celebraret: iussit ipsi sedechie da¬
re poculum. quo uent̃ potantis solueretur
influxum. Sicq introductũ ante ora epu¬
lantium: compulsum in uentris stercore fu¬
isse pollutũ. E hoc ẽ quod dr̃. ue qui po¬
licet rex qͦndam potentissimus ad tantum
dedecus sit adductus. Ende minat᷑ ei deus:
quod ipse quoq bibiturus sit huiꝰcemodi po¬
cionem. S melius hoc ñ de cartartica poti¬
one: uerum de malis quȩ passurus erat na-¬
buchodonosor intelligimus. Calix enum uł
potio inscripturis: passionem uł afflictionẽ
solet ddesignare. Inuehitur gͦ ꝓpħa contͣ re¬
gem impium. quod oblitus sue condicionis

Expanded text:
um; et est sensus: Talis aedificatio, quae fit in um; et est sensus: Talis aedificatio, quae fit in sanguinibus et iniquitate, non est a Domino. « Vae qui potum dat amico suo, mittens fel suum et inebrians, ut Tradunt Hebraei hoc loco rem fabulosam magis quam veram: Sedecias inquiunt rex captus fico luxu celebraret, jussit ibi Sedeciae dari poculum, quo venter potantis solveretur in fluxum, sicque introductum, ante ora potantium compulsum, in ventris stercore fuisse pollutum; et hoc est quod dicitur: « Vae qui policet rex potentissimus quondam, ad tantum dedecus sit adductus. Unde minatur ei Deus, quod ipse quoque bibiturus sit hujuscemodi potionem. Sed melius hoc non de cathartica potione, verum de malis quae passurus erat Nabuchodonosor, intelligimus. Calix enim vel potio in Scripturis passionem vel afflictionem solet designare. Invehitur ergo propheta contra regem impium, quod oblitus suae conditionis,