comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endi potestate durantib. utiq sine fine. s in beatitudine isti
aliꝰ alio p̃stabiliꝰ ꝑmanebunt. in miseria uͦ illi aliꝰ alio tolerabi
ȩt̾nam dãnatoꝵ pęnã & cruciatꝰ sñ int̾missione ꝑpetuos hu¬
mano miseraut᷑ affectu: atq ita futuros ẽẽ ñ credunt. Non qͥ
ser̃i ds̃. aut ꝯtinebit ĩ ira sua miserationes suas Hoc qͥdem ĩ
psalmo legit᷑ sc̃o. S de his sñ ullo scrupulo intelligit᷑ qui
te de miseria lib̾ant᷑. Aut si hoc ad om̃s existimant ꝑtinere. ñ
ido necesse ÷ ut dãnationẽ opinent᷑ posse finiri eoꝵ. de qͥb dic¬
tum ÷ ibunt isti mn supplicium ȩt̃num: ne isto mͦ putet᷑ habi¬
t᷑a finẽ qͣndoq felicitas etiã illoꝵ de qͥb econtͣrio dictum ⁊ iꝰti
aũt ĩ uitã ȩt̾nam. s pęnas clamnatoꝵ certis tempoꝵ int̾uallis

Expanded text:
ntibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabinandorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quisereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qute de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi ꝑ otest. manere ĩ illis ira dĩ: hoc : ipsa damnatio. hec
enĩ uocat᷑ ira dĩ. ñ diuini aĩ ꝑt᷑batio. ut ĩ ira sua hoc ÷ manente
ira sua. non tñ ꝯtineat miserationes suas. ñ ȩt̾̃no supplicio finẽ
dando. s leuam̃ adhibendo ułint̃ponendo cruciatib: qͥa nec
psalmus ait adfincendã iram suã uł post irã suam. s tnira
sua. Quȩ si sola e̾et. qͣnta ibi minima cogitari potest. ꝑire a
regno di exulare aciuitate di. alienari asuita di. carere tam
magna multitudine dulcedinis dĩ qͣm abscondit tim̃tib se.
ꝑficit aũt sꝑantib in se: iam gͣndis : pena. ut ei nulla possiñ
torm̃ta q̃ nouimiꝰ cõparari. si illa sit et̾na. ista aut sint qͣmli¬
bet multis seculis longa

Expanded text:
ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista autem sint quamlibet multis saeculis longa.
Abbreviated transcription (Latin):
bat lib̾um arbitͥum. nͥ participatione immutabił boni di¬
uinum adiutoriũ p̃beret᷑. Sic̃ enĩ mori : in hominis potesta¬
te cum uelit. ⁊ nemo enĩ ÷ qͥ ñ seipsum ut nicħ aliud dicã
sic hõ i paradiso ad se occidendũ relinq̃ndo iuisticiã idone¬

Expanded text:
ni dini divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, Sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam idone
Abbreviated transcription (Latin):
male. P ostea uͦ sic erit. ut male uelle ñ possit: nec ideo libo
carebir arbitrio. Multo qͥppe lib̾ius erit arbitͥum: qd̾ om¬
nino ñ potĩt seruire pecc̃o. Neq enĩ culꝑanda ÷ uoluntas.
aut uoluntas ñ ÷. aut lib̾a dicenda ñ ÷: qͣ beati ẽe sic uolumꝰ.
ut ẽẽ miseri ñ solum nolimus. s nequaꝗͣ. ꝓrsꝰ uelle possimuᷤ.
Sic̃ gͦ aĩa nr̃a etiam nuuc nolle infelicitatẽ: ita tc̃ nolle iniqͥ¬
tatem semꝑ habitura ÷. S ordo p̃termitendꝰ ñ fuit. ĩ qͦ qͣs uo
qͣmuis sit meliꝰ quod peccare ñ possit:
ieyt̾ minor fuit immortalitas. s tñ fuit in qua possit
lam natura humana ꝑ didit ꝑlib̾ũ arbitͥum. hanc ÷ acceptu¬
ra ꝑ grãm ꝙͣ fuerat si ñ peccasset accept᷑a ꝑ m̾itum. qͣmuissñ
r̾a nec tunc ullũ m̃itum e̾e̾ potuisset: qͥa & si peccatũ
lo erat lib̾o arbitͥo ꝯstitutum. ñ tñ iusticię retinendȩ sufficie

Expanded text:
male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit in qua posset lam natura humana perdidit per liberum arbitrium, et hanc est acceptura per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum: quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset. Quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, tamen justitiae retine
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse fieri. factumq ñ e̾ẽ. qͥ sñ ullis ambiguitatib in cȩlo
& ĩ t̾ra sic̃ ueritas cantat. omĩa quęcunq uoluit fec̃: ꝓfecto
fac̾ere noluit. quodcunq non fecit:.
uaꝓpt̾ etiam pͥmum hoĩem d̾s in ea salute in qua conditꝰ
erat custodire uoluisset. eũq oportuno tẽpore post genitõ
filios sine interpositione mortis ad meliora ꝑduceret: ubi iam
ñ solum pecc̃m cõmitt̾e. s nec uoluntatẽ posset hab̃e peccandi
si adꝑmanendũ sñ pecco sic̃ factꝰ erat ꝑpetuã uoluntatẽ habi¬
turum ẽẽ p̃sciret. Quia uͦ eum male usurũ lib̾o arbitͥo hoc ÷
peccaturũ esse p̃ciebat: adhoc potiꝰ p̃parauit uoluntatẽ suã.
t bñ ipse fac̾ẽt etiam de malefaciente: ac si hoĩs uolun
tur omtu potentis bona:.
ic enim oportebat pͥꝰ hoiẽm fieri ut & bñ
uelle posset & male: nec gratis.si bene. nec impune. si

Expanded text:
voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo et in terra, sicut et Veritas cantat, omnia quaecunque voluit fecit , profecto facere noluit quodcunque non fecit. Quapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voltur omnipotentis bona. ic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si
Abbreviated transcription (Latin):
cialit̃ addid̾at. ꝓ regib. & his qͥ insublimitate sunt. qͥ putari
pot̾ant fastu. & suꝑbia seculari. fidei xͥanȩ humilitatẽ abhorre¬
re. ꝓinde dicens. ħ enĩ bonũ ÷ corã saluatore nr̃o deo. id÷ ut e¬
tiam̃ ꝓtalib oret᷑. statim ut desꝑationẽ tolleret addidit. Qui
õs hoĩes uult saluos fieri: & ad agnitionẽ ueritatis uenire. Hoc
qͥppe ds bonũ iudicauit ĩ oratioĩb humiliũ dignaret᷑ salutẽ
p̃stare sublimium: qd̾ utiq iam uidemꝰ impletum. Isto locu¬
tionis mͦ. & dñs ÷ usus in ęuangłio. uͥ ait phariseis. Decima¬
tis m̃tam ⁊ rutã. & õẽ olus. Neq enĩ pharisei & q̃cunq alie¬
na & oĩum ꝑ om̃s t̃ras alieuigenarũ omĩa olera decimabãt.
Sic̃ gͣ hic om̃e olus. om̃e olerum genꝰ: ita & illic om̃s hoĩes
om̃e hominũ genꝰ intelligere possumꝰ. Et qͦcunq alio mͦ intel¬
ligi potest. dum tam̃ credere ñ cogam᷑ aliqͥd omĩpotentẽ dm̃

Expanded text:
gibus et iis qui in sublimitate sunt : qui putari poterant fastu et superbia saeculari a fidei Christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo , id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecunque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus, ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocunque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum
Abbreviated transcription (Latin):
x ista fidĩ ꝯfessione quȩ breuit̾ simbolo ꝯtiuet᷑ ꝙ carnalit̾
cogitata lac paruuloꝵ est: spiritalit̾ aũt ꝯsid̾ata. atq tͣcta¬
ta cib ÷ fortium: nascit᷑ spes bona fideliũ. cui caritas sc̃a comi-¬
tat᷑. S de hisomĩb q̃ fidelit̃ st̃ credenda. ea tantũ ad spem ꝑ¬
tinent quȩ in oratione dnĩca ꝯtinent᷑. Maledictus enĩ oĩs fic̃ di¬
utrna testant᷑ eloquia: qͥ spem ponit u homine. Ac ꝑ hoc & in se¬

Expanded text:
x ista fidei confessione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur. Sed de iis omnibus quae fideliter sunt credenda, ea tantum ad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus enim omnis, sicut divina testant
Abbreviated transcription (Latin):
q̃nda sunt necessaria. Nam qd̾ dicimꝰ scĩficet᷑ nom̃ tuum. ad¬
ueniat regnum tuũ. fiat uoluntas tua sic̃ in cęlo ꝙ in t̾ra. qd
ñ absurde quidã intellexert̃ ĩ sp̃u & corꝑe. omnino sũ fine
retinenda sunt. & hic inchoant᷑. & qͣntũ cunq ꝓficimꝰ augen¬
tur ĩ nob̃: ꝑfecte uͦ. qd in alia uita sꝑandũ ÷ semꝑ possidebun

Expanded text:
 dicimus: Sanctificetur nomen tuum: Adveniat regnum tuum, et fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Quod non absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda esse, et hic inchoantur. Quantumcunque proficimus, augentur in nobis. Perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebun
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Stipendiũ inqͥt pecc̃i mors: ut mortẽ pecc̃o ñ unine¬
gͦ factꝰ: hõ rectꝰ. ut ⁊ manere in ea rectitudine posset. ñ
libet horum elegisset di uoluntas fieret. aut etiã ab illo aut cer¬
te de illo. ꝓinde qr suã maluit fac̃e qͣm di. de illo facta : uo¬
luntas dĩ: qͥ ex eadem massa ꝑditionis q̃ de illiꝰ stirpe ꝓflux̃. fa

Expanded text:
 stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immemo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non libet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, q
Abbreviated transcription (Latin):
diatorẽ di ꝙ hoĩum hoiẽm iħm xp̃m. nͥ esset & ds. S cum
factus erat adam hõ scilie rectꝰ: mediatore opꝰ ñ erat. Cum uͦ
genꝰ humanũ pecc̃a longe separauert adeo. ꝑ mediatorẽ qͥ solꝰ
ssi pecc̃o natꝰ: & ux̃. occisus ÷ reconciliari nos oportebat do. uisq
ad carnis resurrectionẽ in uitã ȩt̾̃nam. & ut humana suꝑbia ꝑ
humilitatẽ di argueret᷑ & sanaret᷑. ac demonstiaret᷑ homuri ꝙͣ
longe adeo recesserat. cum ꝑincarnatũ dm̃ reuocaret᷑. & exẽplum
ob edientiȩ ꝑ hoĩem dm̃ ꝯtumaci hõi p̃beret᷑. & unigenito susci¬
piente formam serui quȩ nicħ añ meruerat. fons gr̃ȩ panderet᷑¬
& carnis etiã resurrectio redemptis ꝓmissa. in ipso redẽptore p̃¬
monstraret᷑. & ꝑ eandẽ nat᷑am ꝙͣ se depcepisse lȩtabat᷑ diabolus
uinceret᷑. nec tñ homo glaret᷑. ne iterũ suꝑbia nasceret᷑: et si qͥd
aliud de tanto mediatoris sacͣm̃to aꝓficientib uideri& dici potest.

Expanded text:
et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem massa fac̃e aliud qͥdem uas in honorẽ. aliud uͦ inꝯtumeliã:
hoc loco eiũ qͥdam stulti putant apłm in respõsioẽ defecisse: & in¬
opia reddendȩ rationis. rep̃ssisse ꝯtͣdictoris audatiam. S magnũ
habet pond̾ qd̃ dictum ÷. o homo tu qͥs es: et intalib q̃stioĩb ad
suę capacitatis ꝯsid̾atioẽm reuocat hoĩem. Ubo qͥdẽ breui:
ẜ re ipsa magna ÷ redditio ratioĩs. Si enĩ hȩe ñ capit. qͥs: qͥ res¬
pondeat do Si aũt cap̃: magis ñ inuenit qͥd respondeat. Ui
det enĩ si capit uniu̾sum genꝰ humanũ tam iusto iudicio di¬
uino in apostatica radice damnatum. ut etiã si nullus inde
lib̾aret᷑. nemo recte posset dĩ uituꝑare iusticiam. et qͥ lib̾ant᷑
sic oportuisse lib̾ari. ut explurib ñ lib̾atis atq in dãnatiõe iustiꝰ¬
sima derelictis. ostenderet᷑ quid meruisset uniu̾sa ꝯsprsio. et

Expanded text:
eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. det igitur, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiam si nullus inde liberaretur, nemo recte Dei posset vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis atque in condemnatione justissima derelictis, ostenderetur quid commeruisset universa conspersio, et
Abbreviated transcription (Latin):
dasset in eo qd̃ ait. gͥ ñ uolentis neq currentis s miserentiᷤ
ostendam in te potentiã meam: & ut annuntiet᷑ nom̃ meum
ĩ uniu̾sa t̾ra. Quib dictis ad utrãq ꝯcludens. id ÷ & ad miãm¬
& ad iudiciũ: ergo inquid cuiꝰ uult miseret᷑ ds & quẽ uult
obdurat. Miseret᷑ scł magna bonitate. oddurat nulla iniqͥ¬
tate: ut uec lib̾atus de suis m̃itis głetur. nec damnatꝰ nͥ de
suis m̃itis ꝯquerat᷑. Sola etiuĩ gr̃a redẽptos disc̾uit aꝑditis.
quos in una ꝑditionis creau̾at massa ab origine ducta cau¬
sa cõmunis. Hoc aut qͥ eo mͦ audit ut discat. qͥd adhue
ꝯquerit᷑ nam uoluntati eiꝰ qͥs resistit. tanꝙͣ ꝓptẽa malus ñ ui¬
deat᷑ ẽe culpandꝰ. qr ds cuiꝰ uult miseret᷑. ⁊ quẽ uult obdurat:
absit. ut pudeat nos hoc respõdere qd̾ respondisse uidemꝰ apłm.
Ohomo tu quises qui respondeas do: N unꝗd dic̃ figm̃tum ei qͥ
se finx̃. qͣre me fecisti sic: An ñ habet potestatẽ figulus luti. ex

Expanded text:
dasset in eo quod ait, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Quibus dictis ad utrumque concludens, id est, et ad mi ad judicium: Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc nqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Annon habet po
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dñi exqͥsita in om̃s uoluntates eiꝰ. ut miro ⁊ ieffabili
mͦ ñ fiat p̃t̾ eiꝰ uoluntatẽ. qd̾ etiam ꝯtͣ eiꝰ fit uoluntatẽ. q ñ
fieret si ñ sineret. nec utiq nolens. s uolens sinit. nec siñet
tẽ. nam illius mala uoluuitas ẽe nunꝗͣ potest. tanꝙͣ sibo¬
hus filiꝰ prẽm uelit uiu̾e. quẽ ds bona uoluntate uult
mori. Et rursꝰ fieri potest: ut hoc uelit homo uoluntate ma¬
la. qd̾ ds uult bona. uelut si malus filiꝰ uelit mori prẽm. uelit
lentis. qͣm huiꝰ id ÷ uolentis impietas. Tantũ int̾ ÷ qͥd uelle hoĩ
quid do potiꝰ ꝯgruat. ꝙ adquẽ finem suam qͥsq referat uolunta¬
tem: ut aut approbet᷑ aut imꝓbet᷑. slam d̾s qͣsdam uoluntates
suas utiq bonas. ita implet ꝑ maloꝵ hoĩum uoluntates malas
sic̃ ꝑ iudeos maliuolos. bona uoluntare prĩs ꝓnobis xp̃c occisꝰ :¬
nas ab ipso qͥ occidi uenerat diceret᷑. Qm bonȩ apparebant uo¬

Expanded text:
t miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem, quod etiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens;te; nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem; velit lentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut approbetur aut improbetur. Nam Deus quasdam voluntates suas utique bonas ita implet per malorum hominum voluntates malas, sicut per Judaeos malevolos bona voluntate Patris Christus occisnas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant vo
Abbreviated transcription (Latin):
uat necesse ÷. S si iam sacram̃to regn̾ationis imbutꝰ ÷
nicħ ei mors oberit. si tunc ex hac uita migrau̾it. qͥa ido xp̃c
mortuus ÷ & resurrex̃: ut & uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ dnetur. Nec
tenebit regnũ mortis eũ: ꝓ qͦ mortuus : ille lib̾ in mortui

Expanded text:
vat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus vat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber in mortui
Abbreviated transcription (Latin):
sic ÷ & di popłs ordinatꝰ ꝑ int̾ualla tempoꝵ sic̃ d̃o placuit:
qͥ in m̃sura. & num̃o. & pondere cuncta disponit. Nã fuit
pͥmitꝰ añ legẽ. scd̾o sub lege quȩ data : ꝑ moy sen: dem̃ sub
gr̃a quȩ reuelata ÷ ꝑ pͥmum mediatoris aduentum. Quȩ qͥdẽ
gra nec antea defuit qͥb eam oportuit imꝑtiri: qͣmuis ꝓtẽporiᷤᷤ
dispẽsatione uelata ⁊occultata. Neq enĩ antiquoꝵ qͥcunq iꝰtoꝵ¬
pt xͥ fidẽ salutem potuit inuenire: aut uͦ nͥ ꝙ ilł cognitꝰ fuis¬
N qͣcunq aũt iiiͦi istarũ uelut etatũ singu¬
lũ quemq hominũ gr̃a regen̾ationis inueñit. ibi ei remittuã
p̃tita uniu̾sa pecc̃a. & reatus ille nascendo contͣstꝰ renascendo
dissoluit᷑. Tamq multum ualet qd̾ sp̃c ubi uult spirat. ut qͥ¬
dam scdm illam seruitutẽ sub lege ñ nou̾int ẽe̾. s cũ mandato
incipiant adiutorium hr̃e diinuo:¬
Nteꝙͣ possit aũt hõ capax ẽẽ mandati: scdm carnẽ ui¬

Expanded text:
 sicut Deo placuit, qui in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam oportuit impertiri, quamvis pro temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumque justoti fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuis quatuor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere divinuesse mandati, secundum carnem vi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ⁊ si fec̃: Anpotiꝰ illa qͥdem filios suos abipso colligi nobu¬
it. s ea qͦ nolente filios eiꝰ collegit ipse qͦs uoluit. qͥa incelo &
in t̾ra ñ q̃dam uoluit & fec̃. quȩdam uͦ uoluit & ñ fec̃. s oĩa quȩ¬

Expanded text:
voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluvoluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime apłs dix̃: qͥ om̃s hoĩes uult saluos fieri. Cun
enimñ om̃s s multo plures ñ fiu̾t salui: uidet᷑ utiq ñ fieri qd̃ ds
uult fieri. humana scił uoluntate impediente uoluntatẽ di. Qñ
enĩ q̃rit᷑ causa cur om̃s salui ñ fiant. responderi solet. qͥa hoc ipsi
nolunt. Qd̃ qͥdẽ dici de paruulis ñ potest. quoꝵ ñdum uelle:
seu nolle. Nam qd̾ infantuli motu faciunt. si eoꝵ uoluntati iu¬
dicaret᷑ e̾ẽ tͥbuendũ: q̃n baptitant᷑ cũ resistunt qͣntum possunt.
etiam nolentes eos saluos fieri diceremꝰ. S aꝑtiꝰ dñs in eũgłio cõ¬
pellans impiã ciuitatẽ. quociẽs inquid uolui colligere filiostu¬
os sic̃ gallina pullos suos. & noluisti. tanꝗͣ. di uolunt᷑as suꝑata sit
hoĩum uoluntate: et infirmissimis nolendo impedientib. ñ
potuit fac̾e potentissimꝰ qd̾ uolebat. Et uͥ ÷ illa oĩpotentia qͣ n
cȩlo & in t̾ra oĩa q̃cunq uoluit fec̃. si colligere filios hierłm

Expanded text:
es vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Quando enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Ad cuiꝰ cõm̃dationẽ. de illis in rebecce ut̾o geminis fu¬
rat iam locutꝰ. qͥb ñdum natis nec aliqͥd agentib seu boni seu
mali. ut scd̃m electionẽ ꝓpositũ di man̾et᷑. ñ ex oꝑib s ex uo
cante dictum ÷ ei. qr maior seruiet minori. ꝓpt̃ qd̾ adhibuit al¬
terum ꝓpħicũ testimonium. uͥ scͥptum ÷ iacob dilexi. esau aũ
odio habui. Sentiens aũt quẽadmodũ poss ħ qd̾ dictum ÷ ꝑmo¬
uere eos qͥ penetrare intelligendo ñ possunt hãc altitudinẽ gr̃ȩ
qͥd gͦ dicemꝰ ait. nunqͥd ÷ iniqͥtas apd̾ dm̃: Absit. Iniquũ enim
d̾s utiq p̃ciebat uellet intelligi. nequaꝗͣ dic̃et ñ ex oꝑib ẜ dic̃et
ex futuris oꝑib: eoq mͦ istam solu̾et q̃stionem. immo nulli
qm̃ solui opꝰ ẽẽt fac̾ẽt q̃stionem Nunc uͦ cum respondisset ab sit.
id ÷ absit ut sit iniquitas apd̾ dm̃: mox ut ꝓbaret nulla ħ iniqͥta

Expanded text:
bat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex cante dictum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam diceret, non ex operibus: sed diceret, ex futuris operibus; eoque modo istam solveret quaestionem; imo nullam, quam solvi opus esset, faceret quaestionem. Nunc vero cum respondisset, Absit, id est, absit ut sit iniquitas apud Deum; mox ut probaret nulla hoc iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
lit: uł sinendo ut fiat uel ipse faciendo.
xc dubitandũ ÷ dm̃ fac̾e bene. etiam sinemdo fieri q̃cunq
st̃ male. Non enĩ hoc. nͥ iusto iudicio sinit. Et ꝓfecto bonũ ÷¬
mẽ qd̃ iustũ ÷. Quãuis gͦ ea q̃ mala sunt. in qͣntum mala sun
sint bona: tñ ut ñ sola bona s etiam sint & mala bonũ ÷. Nam nͥ
eẽt hoc bonũ ut e̾ent : mala. uullo mͦ e̾e sinerent᷑ ab omnipotẽti¬

Expanded text:
lit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo m
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ingerat sensib. Indecoꝵ qͥppe aliquid ibi ñ erit. s qͥcqͥd futu¬
rum ÷ hoc decebit: qr nec futurum ÷ si ñ decebit:
esurgent gͥ scõꝵ corꝑa sñ ullo titio. sñ ulla deformitate: sic̃
sñ ulla corruptione. onere. difficultate. In qͥb tanta facili
qͣnta felicitas erit. ꝓpt̾ qd̾ e spiritalia dicta sunt: cũ ꝓculdubio

Expanded text:
eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit, sed quidquid futueorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit, sed quidquid futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebat. um corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod spiritalia dicta sunt, cum procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad eiꝰ redintegratiõẽ
utrum capilli ad capillos redeant. & ungues adungues. an qͥc¬
qͥd eoꝵ ꝑierat mutet᷑ in carnẽ. & in partes alias corꝑis reuocet᷑.
ec illud ÷ ꝯseqns: ut ideo diu̾sa sit statura reuiuiscentiũ
singłoꝵ. ꝙ fuerat diu̾sa uiuentiũ. aut macͥ cum eadẽ ma¬
tie. aut pingues cum eadẽ pinguedine reuiuiscant. S si ħ ⁊÷
in consilio creatoris. ut in effigie sua cuiꝰq ꝓͥetas & disc̾nibił si¬
militudo seruetur. in cet̾is aũt corporis bonis ȩqͣlia cuncta red
dant᷑: ita modificabit᷑ illa in uno qͦ mat̾ies. ut nec aliqͥd ex ea ꝑe¬
at. & qd̾ alicui defu̾it. ille suppleat. qͥ etiam de nichilo potuit
qd̾ uoluit oꝑari. Si aũt ĩ corꝑibꝰ resurgentiũ rationabił in ȩqͣli¬
corꝑis sui. qd̾ & hoĩem reddat angłicis cetib & nicħ in ꝯueniens

Expanded text:
celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carne, et ad partes alias coNec illud est consequens, ut ideo diversa sit statura reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cdantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ipse suppleat, qui et de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalicorporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens
Abbreviated transcription (Latin):
tione reparabit᷑. ut ea q̃ dilabunt᷑ & in alias atq alias aliat
rer̾ spẽs formasq uͥtunt᷑. qͣmuis ad corpꝰ redeant uñ dilapsa st̃.
ad easdem qͦ corꝑis partes uͥ fuerunt redire neccesse sit. Alio¬
qͥn si capillus capitis redit. qd̾ tam crebra tonsura detrax̃. si un¬
guib qd̾ tocies dempsit exectio: iminod̾ata & indecens cogi¬
cantib. & iõ resurrectionẽ caruis ñ credentib occit infor
tas. S quẽ admodũ si statua cuiꝰlibet solubilis metalli.
aut igne li quesc̾et aut cont̾eret᷑ inpuluerẽ. aut ꝯfunde¬
tur in massam. & eam uellet artifex rursum ex illiꝰ mat̃iȩ.
qͣntitate reꝑate. nicħ int̾ eͥe̾t ad eiꝰ integritatẽ. quȩ particula ma¬
teriȩ cuiq mẽbro statue reddetur. dũ tñ totum ex quo ꝯstitu¬
ta fuerat restituta resum̃et: ita d̾s mirabilit̾ atq in effabilit̃
artifex. de toto quo caro nr̃a ꝯstit̾at. eam mirabili & ineffabib

Expanded text:
buntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materiae quantitate reparari, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, resumeretur: ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili atque ineffabili
Abbreviated transcription (Latin):
ne facte fuissent uirtutes q̃ facte sunt ĩ uobis. olim ĩcilicio &
oiñe pęnitentiam egissent. Nec utiq d̾s iniuste noluit saluos
fieri: cũ possint salui ẽe̾ si uellet. Lunc inclarissima sapientiȩ
luce udebr̾. qd̾ nc̃ pioꝵ fides habet anteꝙͣ manifesta cognitiõe
uideat᷑. qͣm eta & inimutabił & efficacissima sit uoluntas c̃i.

Expanded text:
ne factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
mus qd̾ faciendũ iam nouimꝰ uł facimus qd ñ faciendũ iam sel¬
mus. Quappt̃ ñ solum si peccauimꝰ ut ignoscat ꝓpt̃ qd̾ dicimus.
dimitte nobis debita nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nris. Lie¬
rum etiam ne peccemꝰ ut regat ꝓpt̃ qd̾ dicimꝰ ne uos inferas. in
AM & ipsa penitentia qñ digna causa:
scãm morem ȩccłiȩ ut agatur. plerũ ꝙ infimitate ura gi¬
tur: q  pucsor timor: displicendi. dũ plus delectat hõiuro enĩ¬
timatio qͣm iusticia. qua se qͥsq humiliat pęnitẽdo. Sñũ solum
cum agitur. pęnitentia: uerũ etiam ut agat᷑. di misccłĩa uecese¬

Expanded text:
mus quod faciendum, vel facimus quod non faciendum esse jam scimus quod faciendum, vel facimus quod non faciendum esse jam scimus. Quapropter non solum si peccavimus ut ignoscat, propter quod dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; verum etiam ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in am et ipsa poenitentia quando digna causa est secundum morem Ecclesiae ut agatur, plerumque infirmitate non agitur. Quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum aestimatio quam justitia, qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur Dei misericordia neces
Abbreviated transcription (Latin):
o dñe ñ omnia quȩ ñ potuerimꝰ ꝓhib̾e faciamꝰ. S uide utrũ
me immod̾atꝰ dolor in caute aliquid cõpulerit dic̃e.
oe nc̃ dicam. qd̃ qͥdem ꝙ in aliis opusculoꝵ meoꝵ locis
sepe iam dixi. Duab ex causis ꝑeccamꝰ. aut ñ dũ uidẽdo
quid facẽ debeamꝰ. aut ñ faciendo qd̾ debere fieri iam uidemꝰ.
Quoꝵ duoꝵ. illud ignorantiȩ malum :: hoc infirmitatis. Con
tͣ q̃ qͥdem pugnare nos ꝯuenit. s ꝓfecto uincim᷑ nͥ diuinitꝰ ad¬
iuuem᷑. ut non solum uideamꝰ qͥuid faciendũ sit. s etiam as¬
cedente sanitatȩ. delectatio iusticiȩ uincat in nob earũ rerum
delectationes. ꝑ qͥs ul hr̃e cupiendo uł amitte metuendo scientes
uidentes q peccamꝰ: ac ñ solum peccatores qd̾ eramꝰ etiam cũ ꝑ igno¬
rantiam peccabamꝰ. uerũ etiam legis p̃uaricatores. cum id ñ face¬

Expanded text:
o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed videro utrum o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. Hoc nunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi: Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Confecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam cedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum id non faci
Abbreviated transcription (Latin):
nea mala. Erpectaui inqͥt ut fac̾et iudicium: fec̃ aũt iniqͥtatem
ñ iusticiam. s clamorẽ. Uñ ÷ & illud ingenesi. Clamor sodomoꝵ
& gomorreoꝵ multiplicarus :. Qa ñ solum iã ñ apd̾ eos puniebã¬
tur illa flagitia: uerum etiam uelud lege publice freq̃ntabant᷑.
Sic nr̃is temꝑib ita multa mala. & si ñ talia in aꝑtam ꝯsuetudi¬
nem iam uen̾unt: ut ꝓhis ñ solum excõmunieare aliquẽ laicum
ñ audeamꝰ. s nec clericum degͣdare Uñ cum exponerẽ añ aliqͦt
annos ȩpłam ad galatas in eo ĩpso loco uͥ ait apłs. timeo uos ne
forte sine causa laborauerim ĩ uob̃. exclamare cõpulsꝰ sum. Ue
pecc̃is hominũ quȩ sola inusitata exorrescimꝰ usitata uͦ ꝓqͥb
abluendis filii dĩ sanguis effusus est. qͣmuis tam magna sint
ut oĩno claudi ꝯtͣse faciant regnum dĩ. sepe uidendo omĩa to¬
lerare. sepe toleraudo. ñ nulla etiam fac̾e cogim᷑: atq utinã

Expanded text:
la: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus, Timeo vos ne forte sine causa laboraverim in vobis; exclamare compulsus sum: « Vae pecro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ x pͣip sius caro refurrer quẽ admodũ possiro breuat cdas¬
putare re omib q̃stioib quȩ dehacre molier solent caties na¬
cere si muenio. Resurrecturam tñ carnẽ omĩum qͥ cunꝙ ua¬
tesant nouim atq nascent᷑. & mortui sus atq morient᷑: nul¬
lo modo debet dubitane xp̃ianys¬
nati sunt ĩ ut̾is matrũ s ñ dum ita ut iam possets renasei.
Sienĩ resurrecturos eos dix̾imꝰ. de his qͥ iam formati sunt co¬
lerari potest ut cum q qd̾ dicitur. Informes uͦ abortiuos. qͥsũ
. quis negare audeat & si affirmare ñ audeat. id acturaesu
re surrectionẽ ut qͥcqͥd formȩ defuit impleat᷑. atq itañ desit
⁊ congriui diei allaturi fuerant natura fratidet᷑. neq ĩ eo
qd acu sum atq ꝯtͣrium dies attulerant nat᷑a turpet᷑. s
intregretur qd̾ s̃dũ erat integrũ. sic̃ instauratur qd̾ fuerat uitia

Expanded text:
i ipsius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morientur, nullo modo dnati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis noed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitia
Abbreviated transcription (Latin):
facta: ꝑ hoĩẽm pͥmum ñ lib̃ant᷑ ꝑ tnỹ mediatorẽ di¬
& hoĩum. resurgent qͥdẽ etiam ipsi imꝰ qͥsq cum sua carne: ħ
ut cum diabolo & eiꝰ angłis puniant᷑. Utrũ sane ipsi cũ uiciis et
formitatib suoꝵ corpoꝵ resurgãt. quȩcunq in eis uiciosa
deformia membra gestarunt. inqͥrendo laborare qͥd opꝰ ÷: Neq
enĩ fatigare nos debet inc̾ta eoꝵ habitudo uł pulchritudo. quoꝵ
erit c̃ta & sẽpit̾na damnatio. Hec moueat qͦmͦ erit in eis corpꝰ incor

Expanded text:
inem primum non liberatur, per unum mediatorem Det hominum, resurgent quidem etiam ipsi, unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo ejusque angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitate suorum corporum resurgant, quicunque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis
Abbreviated transcription (Latin):
nem non ꝑtineat mortuoꝵ. reperire non possum.
x& enĩ & monstra q̃ nascunt᷑ & uiuũt. qͣm libet cito morian¬
data q natura. Ab sit enĩ ut illum bim̃brem qͥ nuꝑ natꝰ ÷ moriẽ¬
moriȩ ieronimus pb̃r scͥptum reliqͥt: absit in qͣm ut unũ hoĩem
duplicem ac ñ potiꝰ duos qd̾ futurũ fuerat si gemini nasc̾entur.
resurrecturos existimemus. Ita cȩt̾a q̃ singłi qͥ partꝰ uł ampliꝰ uił
minꝰ aliqͥd habendo. uł qͣdam nimia de formitate monstͣ dicunt᷑.
ad humanȩ naturȩ figuram resurrectione reuocabunt᷑: ita ut
singłe aĩȩ singła sua corꝑa obtineant. nulł coherentib etiã q̃cũq
choerentia nata fuerant. s seorsũ sibi singłis sua m̃bra gestãtib
quib humaui corꝑis completur integritas:.
oN aũt ꝑit do t̾rena mat̾ies. de qua mortaliũ creat᷑ caro. s
in quẽlibet puluerẽ cinerẽ ue soluat᷑. in qͦslibet halitꝰ au¬

Expanded text:
orum non pertineat, reperire non possum. Neque enim monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito morianndataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus emoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas.Non autem perit Deo terrena materies, de qua mortalium creatur caro. Sed in quamlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus au
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nobis. Non solum gͦ qͥ dat esurienti cybũ. sicienti potũ nu¬
do uestim̃tum. ꝑ egͥnanti hospicium. fugienti latibutum. ȩgroto¬
uł incluso uisitationẽ. captiuo redẽptionẽ. debili subuectionem
cȩco deductionẽ. tͥsti consolationem. ñ sano medelam. erranti uiam.
deliranti ꝯsilium. & qd̾cunq necessariũ ÷ indigenti: uerũ etiam qͥ
dat ueniã peccanti.elemosinã dat. et qͥ emendat u̾b̾e ĩquẽ potestã
dat᷑. uł coercet aliqua disciplina. & tam̃ peccatum eiꝰ quo ab illo le¬
sus aut offensꝰ ÷ dimittit ex corde. uł orat ut ei dimittat᷑. ñ solum
in eo qd̾ dimittit atq orat. uerũ etiam ĩ eo qd̾ corripit & aliqua em̃¬
datoria pena plectit. elemosinam dat. qr miscdĩam p̃stat. Multa
enĩ bona p̾stantur inuitis: qͣn eoꝵ ꝯsulitur utilitati ñ uoluntati.
qua ipsi sibi inuenuint᷑ esse inimici. Amici uͦ eoꝵ potiꝰ illi qͦsini¬
micos putant. ⁊ reddunt er rando mala ꝓbonis: cum redd̾e mala

Expanded text:
synarum, non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliranti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et « qui emendat verbere, in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, » et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia miserienim bona praestantur injustis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati, qua ipsi sibi inveniuntur esse inimici; amici vero eorum potius illi quos inimicos putant, et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala
Abbreviated transcription (Latin):
habetis uob̾cum. Etͦ ne qͥs qͣm ita hoc excusaret. ut dic̃et iustũ se
hr̃e negotium. s iniquitatẽ se pati. qͣm uellet a se iudicium sen¬
tentia remoueri: ꝯtinuo talib cogitatioĩb uł excusatiõib occur¬
rit. atq ait. quare ñ magis iniqͥtatẽ patimini. quare ñ potiꝰ frau¬
eo. Qui abstulerit ĩquit tua: noli repet̾e.ꝓ hibuit itaq suos
de scłarib reb cum aliis hr̃e iudicium. Ex qͦ doctͥna cum a¬
płs dic̃ ẽẽ delictum: tñ cũ sinit in eccłia talia udicia finiri ĩt

Expanded text:
et justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam velit a se judicum sententia removeri, continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius frauco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum . Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri int
Abbreviated transcription (Latin):
empꝰ. ut uacetis orationi. Et iterũ ad idipsum reu̾timini. ne i
temptet sathanas ꝓpt̃ inꝯtinentiã urãm. Qd putariposset ñ ẽẽ
cũ dari ueniam facientib apłica autoritas fateatur: Tale qͥddã
ẽ uͥdic̃. Audiet qͥsqͣm ur̃m adu̾sꝰ alterũ negotiũ habens iudicari
apd̾ iniquos. & non apud scõs: Et paulo pͦ scłaria gͥ uidicia si ha
bueritis inqͥd. eos qͥ ꝯtẽptibiles sunt ĩ eccłia. hos collocate adiudi¬
candum. Ad uerecundiã uobis dico. Sic ñ ÷ int̾̃ uos qͥsꝗͣ sapiẽs.

Expanded text:
vacetis orationi, et iterum in idipsum revertimini, ne vos tentet Satanas propter incontinentiam vestram . Quod putari posset non esse et, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritas fateatur? Tale quiddam est ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens, judicari apud iniquos, et non abueritis, inquit, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate ad judicandum. Ad reverentiam vobis dico: Sic non est inter vos quisquam sapiens,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣslibet largissimas fructuũ suoꝵ ułcuiꝰcunq pecuniȩ mi¬
punitatẽ se em̃e existimant. in facinoꝵ immanitate ac flagitiorũ
neqͥcia ꝑmanendi. ñ solũ enĩ hec faciunt. s ita diligunt: u̾t ĩ eis
sẽꝑ optent tantũ si possint impune u̾sari. Qͥ aut̃ diligit inuqͥta¬
tem: odit aiãm suam. Et qui odit aiam suam: ñ ÷ ĩ ea misericors.

Expanded text:
slibet largissimas fructuum suorum, vel cujusque pecuniae impunitatem se emere existimant in facinorum suorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendo. Non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt ut in eis semper optent, tantum si possint, impune versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam , et qui odit animam suam, non est misericors,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ÷ date elemosinã & ecce omnia munda sun uob̾. Deinde ut os¬
tendet qͥd admonuisset. ⁊ quid ipsi fac̾e ñ curarent: ne illũ puta¬
rent eoꝵ elemosinas ignorare. s ue uobis inqͥd phariseis tanꝗͣ dic̃et.
ego qͥdem cõmonui uos adelemosinã dandam. ꝑ qͣm uob̾ munda
sins omnia. S ue uobis qͥ decunatis m̃tam & rutam & om̃e olus. has
enĩ noui elemosinas ur̃as. nec de illis me nc̃ uos ad monuisse arbi¬
tremini: & p̃t̾itis iudicium dĩ ⁊ caritatem. quia elemosina possed
ab omni inqͥnam̃to int̾iore mundarei. ut uob̾ munda e̾e̾nt & corꝑa
quȩ lauatis. hoc ÷ enĩ omĩa & int̾iora scił . ext̾iora. sic̃ alibi legitur.
Mundate que intꝰ sunt: ꝙ q̃ deforis sunt munda erunt. S ne istas
mosinas q̃ funt defructib t̾rȩ respuisse uideret᷑. hec inqͥd o
tuit fac̃e. id tudiciũ & caritatẽ dei. & illa ñ omitt̾e id: elemosinas¬

Expanded text:
st, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Deinde ut osst, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eleemosynas eorum ignorare, sed vae vobis, inquit Pharisaeis, tanquam diceret: Ego quidem commonuisunt omnia; sed vae vobis, qui decimatis mentam, et rutam, et omne olus: has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini; et praeteritis judicium et charitatem Dei, qua eleemosyna possitis ab omni inquinamento interiore mquae lavatis, hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora. Sicut alibi legitur: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae respuisse videretur: Haec, inquit, oportuit facere, id
Abbreviated transcription (Latin):
sinam: a se ipso debet inciꝑe. & eam sibi pͥmũ dare. Est enĩ
elemosina opꝰ mĩȩ: uerissimeq dictum ÷ miserẽ animȩ tue
placens do. ꝓpt̾ hoc renascim᷑ ut deo placeamꝰ. cui m̃ito displi
.qd̾ nascendo contraximꝰ: Hec ÷ pͥma elemosina quam nol
suã dilectionem ds in nob̾. qm̃ cũ adhuc peccatores essemus. xp̃c¬
ꝓ nobis mortuus ÷: ut & nos ueracit̃ de nr̃a miseria iudicantes. et
dm̃ caritate qͣm donauit ipse diligentes. pie recteq uiuamꝰ. Qd̾ iu¬
diciũ & caritatẽ di cum pharisei p̃t̾irent. decimabant tñ ꝓpt̃ ele¬
nosinas quas faciebant etiam qͦ inmutissima fructuũ suoꝵ
icleo ñ dabant elemosinam a se incipientes. secumq pͥꝰ miscdiam
facientes. ꝓpt̃ quem dilectionis ordinem dictum:. Diliges ꝓximũ
tuum tanꝗͣ te ipsum. Cum gͦ increpass eosqd̃ forinsecus se lauabãt
intꝰ aũt rapina ꝙ iniquitate pletu erant. admonens qͣdam elemosi

Expanded text:
synam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus miseplacens Deo . Propter hoc renascimur, ut Deo placeamus cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis suam dilectionem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, o nobis mortuus est ; ut et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Deum charitate quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus. Quod judicium et charitatem Dei cum Pharisaei praeterirent, decimabant tamen propter eleemosynas quas faciebant etiam quaeque minutissima fructuum suorum: et ideo non dabant eleemosynas a se incipientes, secumque prius misericordiam facientes. Propter quem dilectionis ordinem dictum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant, admonens quadam eleemos