comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui mandata euis seruamꝰ. Que sũt
mãdata euis: Nũquid semꝑ repetendũ
est: Mandatũ noun douobis. ut uos
ĩuicem diligatis. Ipãm caritatẽ loqͥt᷑.
ip̃am cõmendat. Quisquis ergo habue¬
rit caritatẽ frat̾nam. ⁊ coram deohabu.¬
erit ubi deus uidet. corq eius ĩterroga¬
tũ subiusto examine. ñ ei aliud res-¬
ponderit quã germanã ẽẽ ibi radicẽ
caritatis. unde boni fructus existant.
habet fidutiam apd̃ dm̃ ⁊ quicqͥd
postulaint abeo accipiet:quia man¬
data eus seruat. Incurrit questio que¬
dam. qr non ille. aut ille homo. aut
tu. aut ego. Qui sipetiero aliquid
me potest dicere unus quisqe. ñ habet ca-¬
utatẽ. Et de quolibet hoĩe. hui temporis
facile dici potest. ⁊ sentiat quis. qd̃
uult hõ de hõie Maiorẽ questionẽ ñ
faciunt. nisi illi uir. quos scõs ostat
fuisse cum scriberent. ⁊mͦ esse cum deo
Quis habet caritatẽ. si eam paulus nõ
hẽbat qui dicebat ds ur̃m patet aduos.

Expanded text:
servamus. Quae sunt mandata ejus? Numquid semper repetendum est? Mandatum norum do vobis, ut vos invicem diligatis . Ipsam charitatem loquitur, ipsam commendat. Quisquis ergo habuerit charitatem fraternam, et coram Deo habuerit, ubi Deus videt, corque ejus interrogatum sub justo examine, non ei aliud responderit, quam germanam ibi esse radicem charitatis, unde boni fructus existant; habet fiduciam apud Deum, et quidquid postulaverit, ab eo accipiet, quia mandata ejus servat. 5. Occurrit quaestio quaedam, quia non ille aut ille homo, aut tu aut ego, qui si petiero aliquid me potest dicere unusquisque, Non habet charitatem; et de quolibet homine hujus temporis facile dici potest; et sentiat quis quod vult homo de homine: majorem quaestionem non faciunt, nisi illi viri, quos sanctos constat fuisse cum scriberent, et modo esse cum Deo. Quis habet charitatem, si eam Paulus non habebat, qui dicebat, Os nostrum patet ad vos,
Abbreviated transcription (Latin):
cor suum. an uere ꝓpter fr̃m dilec¬
tionem hoc faciat. Et ꝑhibet illi testi¬
mouiũ oculus qui penetrat cor: quo
homo atcendete ñ potest. Id̾o paulus
apłs. quia paratus erat mori ꝓ fr̃ĩb.
et dicebat. ip̃e inpendam. ⁊ suꝑ im¬

Expanded text:
cor suum an vere propter fratrum dileccor suum an vere propter fratrum dilectionem hoc faciat; et perhibet illi testimonium oculus qui penetrat cor, quo homo attendere non potest. Ideo Paulus apostolus, quia paratus erat mori pro fratribus, et dicebat, Ipse impenda
Abbreviated transcription (Latin):
ie
multa talia fuint abhis qui frẽco
non amant: Quam multi ĩ heresib
et scismatib martires dicuntur. et¬
uidentur sibi aĩam ponere profr̃ib
suis. Si profr̃ib aĩam ponerent. nõ
se abuniu̾sa fr̃nitate seꝑarent. Item
quam multi sunt. qui iactantie
causa multa tribuunt. multa do¬
nant ⁊ non ibi querũt nisi laudẽ hũa¬
nam ⁊ gliam popularẽ: plena uen-¬
tis. nulla stabilitate solidatam. Qui-¬
a ergosunt tales. ubi ꝓbanda erit ca-¬
ritas frat̾na: Quia uoluit illam ꝓ¬
bari. ait admonens. Filioli ñ diliga-¬
mus u̾bo tantũ ⁊ lingua. sedopere
et u̾itate. Querimus ĩ quo opere. in
qua u̾itate. Potest esse manifestius
opus qͣm tribuere pauperib: Multi
hoc iactantia faciunt. non dilectõne
Potest ẽẽ maius opus quã mori pro
fr̃ibus: Et hoc multi uolunt putari
facere. iactantia nominis cõꝑandi. ñ
uiscerib dilectionis. Restat ut ille
diligat frẽm. qui ante dĩ ubi solꝰ
uidet. cordi suo ꝑsuadet ⁊ ĩtrogat

Expanded text:
ia multa fiunt ab his qui fratres non amant? Quam multi se in haeresibus et schismatibus martyres dicunt! Videntur sibi animam ponere pro fratribus suis. Si pro fratribus animam ponerent, non se ab universa fraternitate separarent. Item quam multi sunt qui jactantiae causa multa tribuunt, multa donant; et non ibi quaenunt nisi laudem humanam et gloriam popularem, plenam ventis, nulla stabilitate solidatam! Quia ergo sunt tales, ubi probanda erit charitas fraterna? quia voluit illam probari, et ait admonens: Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. Quaerimus, In quo opere, in qua veritate? Potest esse manifestius opus, quam tribuere pauperibus? Multi hoc jactantia faciunt, non dilectione. Potest esse majus opus, quam mori pro fratribus? Et hoc multi volunt putari se facere, jactantia nominis comparandi, non visceribus dilectionis. Restat ut ille diligat fratrem, qui ante Deum ubi solus videt, cordi suo persuadet, et interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
deus hoc uidebat ĩ corde ip̃ius. ñ hoĩes
quib loquebat᷑. ait illis. Michi aũt
minimũ est ut a uobis diiudicer.
aut abhũano die. Et ostendit etiam
ip̃e quodam loco. quia solent ista fi-¬
eri manͥ iactantia ñ firmamẽto
caritatis. Ait eiĩ cũ de ip̃iꝰ caritatis cõ¬
m̃datõe loqueretur. Si distribueto oĩa
mea pauperib. ⁊ tradidero corpus
meũ. ita ut ardeam. caritatẽ autem
ñ habeam. nichil mͥ ꝓdest. Potest eñi
quisqͣm hoc facere sine caritate: Po¬
test. Nam qui ñ habent caritatem.
diuiserũt unitatem. Querite ibi ⁊
uidebitis multos multa tribuere pau-¬
petib uidebitis alios paratos ad sus¬
cipiendam mortẽ: ita ut desistente per¬
secutore. se ip̃os p̾cipitent. Isti sine du¬
bio. sine caritate hoc facuint. Reuoce¬
mur ergo ad conscientiã. de qua dicit
apłs. Nam głia nr̃a. hec est testimoni¬
ũ conscientie ñre. Reuocem᷑ ad consci

Expanded text:
ipsius, non homines quibus loquebatur, ait illis, Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die . Et ostendit etiam ipse quodam loco quia solent ista fieri inani jactantia, non firmamento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commendatione loqueretur, Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Potest enim quisquam hoc facere sine charitate? Potest. Nam qui non habent charitatem, diviserunt unitatem. Quaerite ibi, et videbitis multos multa tribuere pauperibus; videbitis alios paratos ad suscipiendam mortem, ita ut desistente persecutore, seipsos praecipitent: isti sine dubio sine charitate hoc faciunt. Revocemur ergo ad conscientiam, de qua dicit Apostolus: Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Revocemur ad consci
Abbreviated transcription (Latin):
pens. qui ꝑfeminã uenenũ pͥmo hõi
ꝓpĩnauit: Qui ⁊ ip̃i iob feminãser-¬
uauit ꝑ ꝙͣ maritus non consolaret᷑.
sed temptaret᷑. Ip̃e diabolus petiit
sc̃m̃ uirum tẽptandumm: ⁊ accepit.
Petiit apłs ut auferret᷑ ab eo stĩmu-¬
lus catnis. ⁊ ũ accepit. Sed aposto¬
lus magis exauditus est qͣm diabo¬
lus. Apostolus autẽ exauditus est¬
ad salutẽ. ⁊ si non ad uoluntatẽ.

Expanded text:
pens qui per feminam venenum primo homini pens qui per feminam venenum primo homini propinavit ? Qui et ipsi Job feminam pruam maritus non consolaretur, sed tentaretur . Ipse diabolus petiit sanctum virum tentandum, et accepit: petiit Apostolus ut auferretur ab eo stimulus carnis, et non accepit. Sed Apostolus magis exauditus est quam diabolus. Apostolus enim est exauditus ad salutem, etsi non ad voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
mea nam uirtus ĩ infirmitate ꝑfici¬
tur. Rogasti. clamasti. ter cdamasti.
ip̃m semel qd̃ clamasti audiui: ñ a-¬
u̾ti aures meas a te. noui qͥd faciam.
Tu uis auferre medicam̃tũ quoure¬
ris: ego noui ĩ firmitatẽ qua graua-¬
ris. Ergo iste ad salutẽ exauditus est:
aduoluntatẽ non est exauditus. Oͦs
ĩuenimus exauditos ad uolũtatẽ. ñ
exauditos ad salutẽ: Inuenimꝰ. Pu-¬
tamus aliquẽ nequã aliquẽ impiũ.
exauditũ adeo aduolũtatẽ. ñ exau¬
ditũ ad salutem: Si alicuius homi-¬
nis exemplũ posuero. forte dicturus
es mͥ. Tu illum dicis iniquũ. namꝰ
tus erat. Si iustus ñ eẽt. a deo ũ exau¬
diretur. Talem ꝓpositutus sũ: decu¬
ius iniquitate ⁊ impietate nemo du¬
bitet. Diabolus ip̃e petiit iob: ⁊ accepit.
Nonne ⁊ hic de diabolo audistis. qͥa
qui facit peccatũ ex diabolo ẽ: Non
quia ille creauit: sed qr iste imitat᷑.
Nonne de illo dictum est. inu̾itate ñ
stetit: Nõne ip̃e est antiquus ille ser-¬

Expanded text:
mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Rogasti, clamasti, ter clamasti: ipsum semel quod clamasti audivi, non averti aures meas a te; novi quid faciam: tu vis auferri medicamentum quo ureris; ego novi infirmitatem qua gravaris. Ergo iste ad salutem exauditus est, ad voluntatem non est exauditus. Quos invenimus exauditos ad voluntatem, non exauditos ad salutem? Invenimus, putamus, aliquem nequam, aliquem impium exauditum a Deo ad voluntatem, non exauditum ad salutem? Si alicujus hominis exemplum posuero, forte dicturus es mihi: Tu illum dicis iniquum, nam justus erat; si justus non esset, a Deo non exaudiretur. Talem propositurus sum, de cujus iniquitate et impietate nemo dubitet. Diabolus ipse petiit Job, et accepit . Nonne et hic de diabolo audistis quia qui facit peccatum, ex diabolo est ? Non quia ille creavit, sed quia iste imitatur. Nonne de illo dictum est, In veritate non stetit ? Nonne ipse est antiquus ille ser
Abbreviated transcription (Latin):
est a pecc̃ore quodam timẽte. ⁊ confi¬
tente. quo abibo absp̃utuo. ⁊ a fa-¬
cie tua quo fugiam: Querebat qͦ
fugeret. ut euaderet iudicium dei
et ñ inueniebat. Ubi enini ñ est deris:
Si ascendero ĩquit in celũ. ibi es: si
descendeto ĩinfernum. ades. Quo itu¬
rus es: Quo fugies: Nis audite con¬
silium: Siuis ab illo fugere. ad ip̃m
fuge. Ad ip̃m fuge confitendo: ñ ab
ip̃olatendo. latere emĩ non potes. sed
confiteri potes. Dic illi. Refugium
meum estu. ⁊ nutriatur ĩte dilectõ.
que sola ꝑducit aduitam. Phibeat
tibi testimoniũ conscientia tua. qr
ex deo est.Si ex deo est. noli illam uel¬
le ante hoĩes iactarez. quia nec laudes
hõmum te leuant ĩ celum: nec uitu¬
ꝑatõnes inde te depomũt. Ille uideat
qui coronat, ille sit testis a quo iudice
coronaris. Maior est deus corde nr̃os ĩ
nouit oĩa. Dilectissimi si cor ñ male
senserit. fidutiam habemus addm̃.

Expanded text:
est a peccatore quodam timente et confiest a peccatore quodam timente et confitente: Quo ibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Quaerebat qua fugeret, ut evaderet judicium Dei, et non inveniebat. Ubi enim non est Deus? Si ascendero, inquit, in coelum, ibi es: si descendero in infernum, ades . Quo iturus es? quo fugies? Vis audire consilium? Si vis ab illo fugere, ad ipsum fuge. Ad ipsum fuge confitendo, non ab ipso latendo: latere enim non potes, sed confiteri potes. Dic illi, Refugium meum es tu ; et nutriatur in te dilectio, quae sola perducit ad vitam. Perhibeat tibi testimonium conscientia tua, quia ex Deo est. Si ex Deo est, noli illam velle ante homines jactare; quia nec laudes hominum te levant in coelum, nec vituperationes inde te deponunt. Ille videat qui coronat; ille sit testis quo judice coronaris. Major est Deus corde nostro, et novit omnia. 4. Dilectissimi, si cor non male senserit, fiduciam habemus ad Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am coram hõibus ut uideamini
abeis. Alioquin mͥcedem ñ habebitis
apud prẽm ur̃m qui ĩ celis est. Et qͥd
est. nesciat sinistra tͤua quid faciat
dextera tua. nisi quia dextera pura
conscientia est. sinistra. mũdi cupidi¬
tas: Multi ꝑcupiditatẽ mũdi. mul¬
ta miracula facĩt sinstra. oꝑaturr.
ñ dextera. Dexceta debet oꝑari. ⁊ nescien¬
te sinistraz ut ne misceat se cupidi¬
tas scł̃i. qͣndo aliquid boni dileftõne
oꝑaniur. Et ubi hoc cognoscimus: An¬
te dm̃ es. Int̾roga cortuũ. Uide quid
fecisti ⁊ quid ibi appetisti salutẽ tu¬
am. an laudem hõm̃um uentosam. In-¬
tus uide. Nam homo iudicare ñ potest.
quẽ uidere non potest. Si ꝑsuademus
cordi nt̃o. coram ip̃o ꝑsuademꝰ. Quia
simalesentiat cor nr̃m. idest accuset
nos intus. quia non eo aĩo facimis
quo faciendũ est. maior ẽ d̃s corde
nr̃oz ⁊ nouit oĩa. Cortuum abscõ¬
dis ab hõme a deo absconde si potes.
Quom abscondes abeo. cuĩ dictum

Expanded text:
am hominibus, ut videamini ab eis: alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est. Et quid est, Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua : nisi quia dextera, pura conscientia est; sinistra, mundi cupiditas? Multi per cupiditatem mundi multa mira faciunt; sinistra operatur, non dextra. Dextra debet operari, et nesciente sinistra, ut nec misceat se cupiditas saeculi, quando aliquid boni dilectione operamur. Et ubi hoc cognoscimus? Ante Deum es, interroga cor tuum: vide quid fecisti, et quid ibi appetisti; salutem tuam, an laudem hominum ventosam. Intus vide: nam homo judicare non potest quem videre non potest. Si persuademus cordi nostro, coram ipso persuadeamus. Quia si male sentiat cor nostrum, id est, accuset nos intus, quia non eo animo facimus quod faciendum sit; major est Deus corde nostro, et novit omnia. Cor tuum abscondis ab homine; a Deo absconde si potes. Quomodo abscondes ab eo, cui dictum
Abbreviated transcription (Latin):
nĩus. Et quicqͥd postulau̾imꝰ accipiemꝰ
abeo, quia mandata eius seruamus.
et que placent illi ĩ conspectu eius fa-¬
cimus. Quicqͥd postulai̾imꝰ ait. acci¬
piemus abeo. Angustauit uelxm̾ter:
quia ibi angustaret. si diceret omne
pectatũ. Sed id̾o ĩuenimus locum expo¬
nendi. quia decerto pect̃o dixit. ñ de om¬
ni: sed de quodam pecto. qd̃ om̃is qͥ na-
tus est ex deo. ñ facit. Et ĩuenimus ip¬
sum quoddã petc̃mi uiolatoem ẽẽ cati¬
tatis. ⁊ habemus exemplũ de euangłio
manifestũ. quãdo ait dñs Si ñuenis-¬
sem. pectatũ non haberent. Quid ergo:
Ad m̃ocentes iudeos uenerat quia sĩc
loquitur: Ergo si ip̃e nou ueniret. pec¬
głiam habebit: ⁊ ñ inaltero. Nouꝙͣ¬
do illi ꝑhibet testimoniũ lingua a¬
lienaz sed quando ꝑhibet conscienti
a ꝓpria. Hoc ergo hic cõmendat. In hoc
cognoscitur quia ex u̾itate sumus.
quãdo opere ⁊ u̾itate. nonu̾bis et lĩ¬
gua tantũ. diligimus. ⁊ coram ip̃o

Expanded text:
quid postulaverimus, accipiemus ab eo; quia mandata ejus servamus, et quae placent illi, in conspectu ejus facimus. Quidquid postulaverimus, » ait, « accipiemus ab eo. » Angustavit vehementer. Quia et ibi angustaret, si diceret omne peccatum: sed ideo invenimus locum exponendi, quia de certo peccato dixit, non de omni; sed de quodam peccato, quod omnis qui ex Deo natus est, non facit: et invenimus ipsum quoddam peccatum violationem esse charitatis. Et habemus exemplum de Evangelio manifestum, quando ait Dominus, Si non venissem, peccatum non haberent . Quid ergo? ad innocentes Judaeos venerat, quia sic loquitur? Ergo si ipse non veniret, pecoriam habebit, et non in altero: non quando illi perhibet testimonium lingua aliena, sed quando perhibet conscientia propria. 3. Hoc ergo hic commendat. In hoc cognoscimus quia ex veritate sumus, quando opere et veritate, non verbis et lingua tantum diligimus: et coram ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑ oĩa exaudiũtur: ad salutem
eternam. Ipãm desiderant qr scd̾m hãc
semꝑ exau̾diunt᷑. Sed discernamus
exauditõnes dei. Inuenimꝰ eñ quos¬
dam ñ exauditos ad uolutatẽ. exau¬
ditos ad salutẽ. Et rursus quosdã
nete exemplum eiꝰ qui ñ est exanditꝰ
ad uoluntatẽ: sed exauditus est ad
salutẽ. Audi apłm paulũ. Nam ip¬
sam exauditõem ad salutẽ osten¬
dit ili deus. Sufficit tibi ĩquit gr̃a¬

Expanded text:
emper exaudiuntur ad salutem aeternam: ipsam desiderant; quia secundum hanc semper exaudiuntur. 7. Sed discernamus exauditiones Dei. Invenimus enim quosdam non exauditos ad voluntatem, exauditos ad salutem: et rursus quosdam nete exemplum ejus qui non est exauditus ad voluntatem, sed exauditus ad salutem. Audi apostolum Paulum; nam ipsam exauditionem ad salutem ostendit illi Deus: Sufficit tibi, inquit, gra
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri Sed quia ñ in om̃ib ꝑfeta
est. despare non debet ĩ quo ꝑfecta non
est. si iam nata est. que ꝑficiatur. Et
utiq si nata est. nutrienda est:⁊qui-¬
bdam suis nutrim̃tis ad ꝑfectõem ꝓ¬
priam ꝑducenda. Quesiuimus ĩcho-¬
ationẽ caritatis unde incipiat. ⁊ ibi
continuo ĩuenimus. Si quis habet fa¬
cultatẽ mundi. ⁊ ud̾it fr̃em suum
egentem. ⁊ clauserit iuscera sua ad¬
u̾sus eum. quomͦ dilectio pr̃is ma¬
net in eo: Ergo hic ĩcipit ista cari¬
tas fr̃es. ut de suis suꝑflus tribu¬
at egenti. ĩ angustiit aliquib cõs¬
tituto. ex eo quod sibi abundat se-¬
cũdum tempus. a tribulatõne tẽ¬
porali liberet frẽm. Hinc exordiũ
est caritatis: hanc ita ceptam si uer¬
bodei ⁊ spe future uite nutrieris.
ꝑuenies ad illam ꝑfectionẽ ut pa
nere. Sed quia multa talia fiunt
abhis qui alia querunt. ⁊ qui fĩs
ñamant. reuocemur ad testimoni-¬

Expanded text:
inveniri. Sed quia non in omnibus perfecta inveniri. Sed quia non in omnibus perfecta est, et desperare non debet in quo perfecta non est, si jam nata est quae perficiatur: et utique si nata est, nutrienda est, et quibusdam suis nutrimentis ad perfectionem propriam perducenda. Quaesivimus inchoationem charitatis unde incipiat, et ibi continue invenimus: Si quis habet facultates mundi, et viderit fratrem suum egentem, et clauserit viscera sua adversus eum; quomodo dilectio Patris manet in illo ? Ergo hic incipit ista charitas, fratres, ut de suis superfluis tribuat egenti, in angustiis aliquibus constituto; ex eo quod sibi abundat secundum tempus, a tribulatione temporali liberet fratrem. Hinc exordium est charitatis. Hanc ita coeptam, si verbo Dei et spe futurae vitae nutrieris, pervenies ad illam perfectionem, ut parus tuis. 2. Sed quia multa talia fiunt ab his qui alia quaerunt, et qui fratres non amant; revocemur ad testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
ic meministis fr̃es hest̾¬
num nos clausisse ser-¬
monẽ ad istam sententi-¬
amque sine dubio ma-¬
nere debuit .⁊debet ĩ cor¬
de ur̃o. quia ip̃am nouissimã audis-¬
tis: filioli ñ diligamus u̾bo tantum
et lingua s oꝑe ⁊ u̾itate. Deinde se-¬
quitur. Et in hoc cognoscimus qui-¬
a ex u̾itate sumus. ⁊ coram ip̃o ꝑsu¬
ademus cordi nr̃o. quia si male sen-¬
serit cor nr̃n. maior est deus corde nr̃o.
et nouit oĩa. Sixerat. non diligamꝰ
u̾bo tantũ ⁊ lingua. sed oꝑe ⁊ u̾ita¬
te. Queritur a nobis. ĩ quo oꝑe et ĩ
qua u̾itate agnoscitur. qui diligit
dñi. uł qui diligit frẽm suũ Iamsu-¬
perius dixerat. quousq caritas ꝑfi-¬
ciatur. Qd̃ ⁊ dñs in euangłio ait.
Maiorẽ hac nemo habet caritatẽ qͣm
ut aĩam suam ponat ꝓ amicis suis
Et iste hoc dyxerat. Sicut ille aĩam su¬
am ꝓ nobis posuit. debemus ⁊ nos aĩ¬
mam ꝓfr̃ĩb ponere. Hec est ꝑfectio
caritatis. ⁊ maior omnino ñ potest

Expanded text:
i meministis, fratres, hesterno nos clausisse sermonem ad istam sententiam, quae sine dubio manere debuit et debet in corde vestro, quia ipsam novissimam audistis: « Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. » Deinde sequitur: « Et in hoc cognoscimus quia ex veritate sumus, et coram ipso persuademus cordi nostro: quia si male senserit cor nostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. » Dixerat, « Non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate: » quaeritur a nobis, in quo opere et in qua veritate agnoscitur qui diligit Deum, vel qui diligit fratrem suum. Jam superius dixerat quousque charitas perficiatur; quod et Dominus in Evangelio ait, Majorem hac nemo habet charitatem, quam ut animam suam ponat pro amicis suis : et iste hoc dixerat, Sicut ille animam suam pro nobis posuit, debemus et nos animas pro fratribus ponere. Haec est perfectio charitatis; et major omnino non potest
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd postulau̾imus abeo. accipie¬
mus. Iam ergo dixi caritatiũrez frẽs
nemo adtendat ad nos. Quid eñi su¬
mus nos. aut quid estis uos: Quid
nisi eccł̾ia dei que nota est om̃ib: Et
si illi placet. ĩ illa sumus. Et qui ĩ di¬
lectõne illa manemus. ibi ꝑseuere¬
mus. si uolumus ostend̾e dilectõnẽ
quã habemus. Uerũptamẽ de paulo a-
postolo qͥd mali sensuri sumus: Ip̃e
ñdiligebat fr̃es: Apud ip̃m non erat
testimoniũ conscientie euisĩ conspet¬
tu dei: Non etat ĩ paulo radit illa ca-¬
ritatis. unde om̃s boni frustus ꝓcede¬
bant: Quis hoc demens dixerit: Ibi
ergo ĩuenimus petisse apłm. ⁊ ñ acce¬
pisse: Ait ip̃e: Inmagnitudine reue¬
lationũ ne extollar. datus est mͥ stimu¬
lus carnis mes. angelus nequã ut me
colafizet ꝓpter qd̃ ter dñm rogaui
ut aufertet a me: ⁊ dixit mͥ. Suffi¬

Expanded text:
quidquid postulaverimus, ab eo accipiequidquid postulaverimus, ab eo accipiemus. 6. Jam ergo dixi Charitati vestrae, fratres, nemo attendat ad nos. Quid enim sumus nos? Aut quid estis vos? Quid, nisi Ecclesia Dei, quae nota est omnibus? Et si illi placet, in illa sumus; et qui dilectione in illa manemus, ibi perseveremus, si volumus ostendere dilectionem quam habemus. Verumtamen de apostolo Paulo quid mali sensuri sumus? Ipse non diligebat fratres? Apud ipsum non erat testimonium conscientiae ejus in conspectu Dei? Non erat in Paulo radix illa charitatis, unde omnes boni fructus procedebant? Quis hoc demens dixerit? Ubi ergo invenimus petisse Apostolum et non accepisse? Ait ipse: In magnitudine revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet: propter quod ter Dominum rogavi ut auferret
Abbreviated transcription (Latin):
utrum deuena caritatis emanet: utrũ
de radice dilectionis. tami bonoꝵ ope¬
rum pullulent. Opus aut̃ sinimꝓ
bet unusqͥsq ait ⁊ tũc insemetip̃o
dici fecit egroto febrẽ. non abstulit: Qis
hoc uł demens dicat: Ille ñ uenit. insi
curate ⁊ sanare egrotos.Quare ergo
dixit. si ñ uenirem pecc̃m non haberent
nisi qr certum qd̾dam peccatũ uolu¬
ĩt ĩtelligi᷑ Qd̾dam eñi pectatũ nou
haberent iudei. Qd̃ peccatũ: Qd̃ in eũ
ñ crediderũt. quem p̾sentẽ contẽpserũt.
Sicut gͦ ibi peccatũ dycit. ⁊ ñ est conse¬
quens ut om̃e peccatũ intelligamus.
sed certũ pectatũ. sic ⁊ hic ñ om̃e pec¬
caruim ne contrariꝰ sit illi locoubi ait.
si diximus quia peccatũ ñ habemus.
nos ip̃os seducimus ⁊ u̾itas ĩnobis ñ
est: sed certum qd̃dam peccatũ. idẽ uio¬
latõnem caritatis. Hic aũt plus nos
constricit. Si petierimꝰ dixit. si ñ nos
accusau̾it cor nr̃m ⁊ renuntiau̾it ĩ
conspectu dei qi uera dilectio est ĩnob̾.

Expanded text:
utrum de vena charitatis emanet, utrum de radice dilectionis rami bonorum operum pullulent. Opus autem suum probet unusquisque, ait, et tunc in semetipsodici fecit aegrotum, febrem non abstulit? Quis hoc vel demens dicat? Ille non venit nisi curare et sanare aegrotos. Quare ergo dixit, Si non venissem, peccatum non haberent, nisi quia certum quoddam peccatum voluit intelligi? Quoddam enim pec Quo in eum non crediderunt, quo praesentem contempserunt. Sicut ergo ibi peccatum dixit, et non est consequens ut omne peccatum intelligamus, sed certum peccatum: sic et hic non omne peccatum, ne contrarius sit illi loco ubi ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; sed certum quoddam peccatum, id est, violationem charitatis. Hic autem plus nos constrinxit: Si petierimus, dixit, si nos non accusaverit cor nostrum, et renuntiaverit in conspectu Dei quia vera dilectio est in nobis;
Abbreviated transcription (Latin):
monasteriis que in eodem
loco construxerat. tria sursum
in rupib montis erant: et ualde
erat fr̃ib laborioriosum. semper
ad lacum descendere. ut aquam
haurire debuissent: maxime qͥa
ex deuexo montis latere.erat gra¬
ue descendentib in timore ꝑicłm.
Aunc collecti frẽs ex eisdem tribus
monasteriis: ad dei famulum be¬
nedictum uenerunt. dicentes.
Laboriosum nobis est ꝓpter aqmͣ
cotidieusq ad lacum descendere:
et it idcirco necesse est. ex eodem
loco monasteria mutari. Quos
blande consolatus dimisit, et noc-¬
te eadem. cum paruo puerulo no-¬
mine placido. cuius suꝑius memo-¬
riam feci. eiusdem montis ascẽdit¬
rupem: ibiq diutius orauit. Et
oratione completa.tres petras eo

Expanded text:
monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in
Abbreviated transcription (Latin):
dem in loco ꝓ signo posuit: atq ad
suum cunctis illic nescientib. mo¬
nasterium rediit. Cumq die alio
ad eum ꝓ necessitate aque. p̾dicti
frẽs redissent. dixit. Ite et rupem
illam in qua tres suꝑ inuicẽ po¬
sitas petras inuen̾itis. in modico
cauate. Ualet enim om̃ipotens ds̃.
etiam in illo montis cacumine a¬
quam ꝓclucere: ut uobis laborẽ
tanti itinis digneris digneturau¬
ferre. Qui euntes. rupem montiᷤᷤ
qͣm benedictus predixerat: iam su¬
dantem inuenerunt. Numq in ea
concauum locum fecissent. statim
aqua repletus est. Que tam suffi¬
cienter emanauit. ut nunc usq
ubertim defluat: atq ab illo mon¬
tis cacumine. usq ad inferiora de¬
riuetur.

Expanded text:
dem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. ẽẽ uoluisses. Eram .ii. etiã tũc.
uiuebã atq sentiebã meãq ĩ columi¬
tatẽ. uestigiũ secretissime unitatis
bam. Custodiebã int̾iore sensu ĩtegri-¬
tatẽ sensuũ meoꝵ: ĩq ip̃is parius par¬
uarũq rerum cogitatõib. u̾itate
delectabar. Falli nolebã. memoria
uigebã locutione ĩstruebar. amici-¬
cia mulcebar: fugiebã dolorem. ab¬
iectionẽ. ignorantiã. Quidĩ tali
animante ñ mirabile. atq lauda¬
bile: At ista oĩa dona d̾i mei sũt.
Non mͥ ego dedi het ⁊ bona sunt:⁊
bec oĩa ego. Donus ergo ẽ. qui fecit

Expanded text:
tantum esse noluisses. eram enim etiam tunc, tantum esse noluisses. eram enim etiam tunc, uiuebam atque sentiebam meamque incolumitatem, uestigium secretissimae unitatis, bam, custodiebam interiore sensu integritatem sensuum meorum inque ipsis paruis paruarumque rerum cogitationibus ueritate delectabar. falli nolebam, memoria uigebam, locutione instruebar, amicitia mulcebar, fugiebam dolorem, abiectionem, ignorantiam. quid in tali animante non mirabile atque laudabile? at ista omnia dei mei dona sunt, non mihi ego dedi haec: et bona sunt et haec omnia ego. bonus ergo est qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
rem qd̃ darem pueris: ludũ suũ mͥ qͦ
parit̾ utriq delestabam. tam̃ uendẽti¬
bus In quo etiã ludo. fraudulẽtas uic¬
torias ipse uane extellentie cupiclita¬
te uictus. sepe aucupabar. Qͥd autem
tã nolebã patratop atrocit si dep̾bend̾er
arguebã. qͣm id quod aliis faciebã.
et si dep̾hensus arguerer. seruire ma¬
gis quã ced̾e libebat: Ista ne est ĩno¬
centia puerius: Non est dñe. ñ est: o¬
ro te deus m̃s. Nam hec ip̃a sũt. que
a pedagogis ⁊ magistris. anucib.
et pilulis ⁊ passerib: ad p̾fectos ⁊ re¬
ges. aurũ. p̾dia. mancipͥa: hec ipsa
omĩno succedentib maiorib etati¬
bus tnͣseunt: sicuti ferulis maiora
supplicia succedũt. Hũilitatis ergo
sigñũ instatura puetitie rex ñr pro¬
basti. cũ aisti: taliũ est regnu. celo¬
rum. Sed tñ dñe tibi excellentissimõ¬
atq optimo conditori. ⁊ rectori umi-¬
u̾sitatis do nr̃o gr̃as: etiã si me puerũ

Expanded text:
rem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo rem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo pariter utique delectabantur, tamen uendentibus. in quo etiam ludo fraudulentas uictorias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupabar. quid enim tam nolebam pati atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam et, si deprehensus arguerer, saeuire magis quam cedere libebat? istane est innocentia puerilis? non est, domine, non est, oro te, deus meus. nam haec ipsa sunt, quae a paedagogis et magistris, a nucibus et pilulis et passeribus, ad praefectos et reges, auram, praedia, mancipia, haec ipsa omnino succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis maiora supplicia succedunt. humilitatis ergo signum in statura pueritiae, rex noster, probasti, cum aisti: talium est regnum caelorum. Sed tamen, domine, tibi excellentissimo, optimo conditori et rectori uniuersitatis, deo nostro gratias, etiamsi me puerum
Abbreviated transcription (Latin):
stante hoĩnum młtitudine. inimicũ suũ
odio ĩmanissimo ĩ sectans uigilantissĩẽ
cauet. ne ꝑ lingue errorẽ dicat int̾ hoĩes.
et ne ꝑmentis furorẽ. hoĩem auferat ex
hõib ñ cauet. Horũ gͦ puer moꝵ ĩ limine
iacebã miser ⁊ huiꝰ harene palestra erat
illa. ubi mag̃timebã barbarissimũ fac̾e:
qͣm cauebam si facerẽ. ñ facientib ĩui-¬
dere. Dico hec ⁊ confiteor tͥ deus m̃s ĩ qui¬
bus laudabar ab eis: quib placere tũc
mͥ erat honeste uiu̾e. Non em̃ uidebã uo¬
raginẽ turpitudius. ĩ qͣm ꝓiestus erã
ab ocłis tuis. Nã ĩillis iam quid me fe¬
dius fuit. ubi etiã talib displicebam
fallendo ĩ numerabilib m̃daciis. ⁊ pe-¬
dagogũ ⁊ magistros ⁊ parentes. amore
ludendi. studio spectandi nugatoria. ⁊
imitandi ludi crã inquietudinẽ: fur¬
ta etiã faciebã de cellario parentũ. ⁊ de
mensa. uł gula ĩ peritante. uł ut habe-¬

Expanded text:
stante hominum multitudine inimicum suum stante hominum multitudine inimicum suum odio inmanissimo insectans uigilantissime canet, ne per linguae errorem dicat: inter hominibus, et ne per mentis furorem hominem auferat ex hominibus, non canet. Horum ego puer morum in limine iacebam miser, et huius harenae palaestra erat illa, ubi magis timebam barbarismum facere quam cauebam, si facerem, non facientibus inuidere. dico haec et confiteor tibi, deus meus, in quibus laudabar ab eis, quibus placere tunc mihi erat honeste uiuere. non enim uidebam uoraginem turpitudinis, in quam proiectus eram ab oculis tuis. nam in illis iam quid me foedius fuit, ubi etiam talibus displicebam fallendo innumerabilibus mendaciis et paedagogum et magistros et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria et imitandi ludicra inquietudine? furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa uel gula imperante, uel ut habe
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ obseruent filii hoĩnum
pacta litterarũ ⁊ sillabaꝵ. accepta
a priorib locutorib. ⁊ a te accepta
et̾na pacta ꝑpetue salutis negli¬
gãtzut qui illa sonoꝵ uet̾a placita
teneat. aut doceat. si contra discipli¬
nã gramaticã. sine aspiratõe prime
sillabe hoĩem dixerit. magis displi¬
ceat hõib. qͣm si ccͣ tua p̾cepta hõi¬
nem oderit. cũ sit hõ. Quasi u̾o quẽ¬
libet inimicũ hoĩem ꝑnitiosius sen¬
tiat. qͣm ip̃m odiũ quo ineũ irritat᷑
aut uastet qͥsqͣm ꝑseq̃ndo aliũ gͣuiꝰ
qͣm cor suũ uastat inimicando. Et
certe ñ est ĩtior litt̾arũ scientia. qͣm
scripta consciẽtia. id se alti face qd̵
nolit patii qͣm tu secretus es babitans
ĩ excelsis ĩ silentio deus. solus magnꝰ. lege
ĩ fatigabili spargens penales cecitates su¬
pra illicitas cupiditates: cũ hõ eloquen¬
cie famã queritãs. ante hoĩem uidicẽ. circũ¬

Expanded text:
diligenter obseruent filii hominum diligenter obseruent filii hominum pacta litterarum et syllabarum accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta perpetuae salutis neglegant, ut qui illa sonorum uetera placita teneat aut doceat, si contra disciplinam grammaticam sine adspiratione primae syllabae hominem dixerit, magis displiceat hominibus, quam si contra tua praecepta hominem oderit, cum sit homo. quasi uero quemlibet inimicum hominem perniciosius sentiat quam ipsum odium, quo in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor suum uastat inimicando. et certe non est interior litterarum scientia quam scripta conscientia, id se alteri facere quod nolit pati. quam tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates supra inlicitas cupiditates, cum homo eloquentiae famam quaeritans ante hominem iudicem circum
Abbreviated transcription (Latin):
suas ĩ tegris ⁊ rite cõseq̃ntib u̾bis.
copiose ornateq narrarent lauda¬
ti gł̾abant᷑. Uides hec dñe. ⁊ taces
lõganimis ⁊ multũ misericors ⁊ ue¬
rax. Nũqͥd semꝑ tacebis: Et nũc eru¬
is de hoc ĩmanissimo ꝓfũdo q̃rentẽ te
aĩam. ⁊ sitientẽ delectatões tuas⁊⁊ cuiꝰ
cor dicit tibi q̃sun uultũ tuũ uultũ
tuũ dñe reqͥrã. Nã qͥ lõge a uultu tuo ẽ.
ĩ affectu tenebrosoẽ. Nõ .N. pedib aut
spaciis locoꝵ itur abste: aut redit᷑ ad te.
Nut u̾o filiꝰ ile tuus minor. equos uł
currꝰ uł naues q̃siuit. aut auolauit
pẽna uisibili. aut moto poplite iter e¬
git. ut ĩ longĩqua regione uiuens ꝓ¬
dige dissiparet. qd̾ decderas ꝓficiscẽ¬
ti; Dulcis pater qi dederas: ⁊ egenore¬
deũti dulcior: In affectu ergo iit li¬
bidinoso id em̃ est tenebroso: atos
id est. lõge a uultu tuo dride dñe de
us. ⁊ patient̾ ut uides. uide quomͦ

Expanded text:
suas integris et rite consequentibus uerbis suas integris et rite consequentibus uerbis copiose ordinateque narrarent, laudati gloriabantur? uides haec, domine, et taces longanimis et multum misericors et uerax. numquid semis de hoc immanissimo profundo quaerentem te nimam, et sitientem delectationes tuas, et cujus cor dicit tibi: Quaesivi vultum tuum; vultum tuum, Domine, requiram . Nam longe a vultu tuo, in affectu tenebroso. Non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te, aut reditur ad te. Aut vero filius ille tuus minor equos, aut currus, vel naves quaesivit, aut avolavit penna visibili, aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione vivens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti? Dulcis pater quia dederas, et egeno redeubidinoso, id enim est tenebroso atque id est longe a uultu tuo. Vide, domine deus meus, et patienter, nt uides, uide, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ dixisse audierã s figm̃toꝵ po¬
eticoꝵ uestigia errãtes sequi cegeba-¬
mur: ⁊ tale aliqͥd discere solutis u̾¬
bis. qͣle poeta dixisset u̾sib. Et ille
dicebat laudabiliꝰ. ĩ quo ꝓdignita¬
te adumbrate ꝑsone. ire ac doloris
similior effectus eminebat: ubis sẽ-¬
tẽcias cõgruent̾ uestientib. Ut qͥd
mͥ illud ouera uita deus m̃s. qd̃
mͥ recitãti acclamabat᷑ pre multis¬
coetaneis. ⁊ collectorib meis: Nõne
ecte illa oĩa fumus ⁊ uentus: Ita¬
ne aliud ñ erat ubi ecerceretur
ĩgeniũ. ⁊ lĩgua mea: Laudes tue
dñe. laudes tue ꝑ scripturas tuas
suspend̾ant palmitẽ cordis meiz ut ñ
raꝑetur ꝑinana nugaꝵ. turpis p̾¬
da uolatilib. Non eñ uno mͦ sacui¬
ficat᷑ trãs gressorib angłis. Quid
asit mirũ qd inuanitates ita fere¬
bar. ⁊ a te deus m̃s ibam foras. qͣndo
qua fc̃a sua ñ mala. si cũ barbaris-¬
mo aut soloecismo enũtiarent. re¬
p̾hensi confũdebant᷑. si aut̃ libidĩes

Expanded text:
nonem dixisse audieram. sed figmentorum poeticorum uestigia errantes sequi cogebamur et tale aliquid dicere solutis uerbis, quale poeta dixisset uersibus: et ille dicebat laudabilius, in quo pro dignitate adumbratae personae irae ac doloris similior affectus eminebat, uerbis sententias congruenter uestientibus. ut quid mihi illud, 0 uera uita, deus meus? quid mihi recitacoaetaneis et conlectoribus meis? Nonne ecce illa omnia fumus et ventus? Itane aliud non erat ubi exerceretur ingenium et lingua mea? laudes tuae, domine, laudes tuae per scripturas tuas suspenderent palmitem cordis mei et non raperetur per inania nugarum turpis praeda uolatilibus. non enim uno modo sacrificatur transgressoribus angelis. Quid autem mirum, quod in uanitates ita ferebar et a te, deus meus, ibam foras, quandoqua facta sua non mala, si cum barbarismo aut soloecismo enuntiarent, reprehensi confundebantur, si autem libidines
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰ conspectu iã secura ẽ recorda-¬
tio mea. libent̾ hec diclici ⁊ eis de¬
lectabar miser: ⁊ obboc bone spei pr¬
er appellabar. Sine me deus m̃s disc̾e
aliquid. ⁊ de ĩgenio meo. munere
tuo: ĩ quib a me deliram̃tis atteba¬
tur. Proponebat᷑ .ii. mͥ negotiũ a¬
nime mee satis ĩquietũ. p̾mio
laudis ⁊ dedecoris. uł plagarũ me¬
tu ut disc̾em u̾ba iunonis irascen¬
tis ⁊ dolentis. qd̃ ñ posset italia teu¬
crorũ au̾tere regẽ que nũqͣm iu

Expanded text:
cuius conspectu iam secura est recordacuius conspectu iam secura est recordatio mea, libenter haec didici et eis delectabar miser et ob hoc bonae spei puer, appellabar. Sine me, deus meus, dicere aliquid de ingenio meo, munere tuo, in quibus a me deliramentis atterebatur. proponebatur enim mihi negotium animae meae satis inquietum praemio i laudis et dedecoris uel plagarum metu, ut dicerem uerba Iunonis irascentis et dolentis, quod non possit Italia Teucrorum auertere regem, quae numquam Iu
Abbreviated transcription (Latin):
suadẽdis. sentẽtiisq explicãdis ma¬
xime necc̃ĩa. Ita u̾o ñ cognosc̾emꝰ
u̾ba hec. imbrem aureũ ⁊ gremiũ
et fucũ ⁊ tẽpla celi. ⁊ alia u̾ba q̃ ĩ
eo loco scripta sũt. nisi terẽtius ĩ¬
ducet nequã a dolescentẽ ꝓponẽtẽ
sibi iouẽ ad exemplũ stupri. dũ spe¬
ctat tabulã qͣndam pictã ĩ pariete.
ubi ĩerat pictura hec. iouẽ quo pac¬
to dane misisse aiunt ĩgremiũ qͦn¬
dam ĩbrem aureũ fucũ fcm mulie¬
ri: Et uide quẽadmodũ se concitat
ad libidinẽ qͣi celesti magist̾io. At
quẽ dm̃ ĩquit: Qui tẽpla celi sum¬
mo sonitu concutit. Ego homũtio
id ñ fac̾em: Ego u̾o illud feci. ac li
ꝓpetrat᷑. Non accusou̾ba qͣi uasa
electa atq p̾ciosa sed uinũ erroris
qd̾ in eis nob̃ ꝓpinabat᷑ ab ebriis doc¬
torib. ⁊ nisi biberemꝰ cedebamur:
nec appellare aliquẽ iudicẽ sobri-¬
um licebat. Et tam̃ ego deus m̃s. ĩ

Expanded text:
suadendis sententiisque explicandis masuadendis sententiisque explicandis maxime necessaria. Ita vero non cognosceremus verba haec, imbrem aureum, et gremium, et fucum, et templa coeli, et alia verba quae in eo loco scripta sunt, nisi Terentius induceret nequam adulescentem proponentem sibi Iouem ad exemplum stupri, dum spectat tabulam quandam pictam in pariete, ubi inerat pictura haec, Iouem quo pacto Danaae misisse aiunt in gremium quondam imbrem aureum, fucum factum mulieri? et uide, quemadmodum se concitat ad libidinem quasi caelesti magisterio: at quem deum! — inquit — qui templa caeli summo sonitu concutit. ego homuncio id non facerem? ego uero illud feci ac libperpetratur. non accuso uerba quasi uasa lecta atque pretiosa, sed uinum erroris, quod in eis nobis propinabatur ab ebriis doctoribus, et nisi biberemus, caedebamur nec appellare ad aliquem iudicem sobrium licebat. et tamen ego, deus1 meus, in
Abbreviated transcription (Latin):
re magnũ ⁊ formidolosũ qd̃ iux tnͣse¬
unt qui lignũ conscenderĩt: Nonne e¬
go ĩtellexi ⁊ tonantẽ iouẽ. ⁊ adult̾antẽ :
Et utiq ñ posset hec duoi sed actũ est.
ut haberet auctoritatẽ ad imitandum
uerũ adult̾ium. lenocinãte falsotom-¬
tru. Quis aũt penulatoꝵ magistro¬
rũ audiat aure sobria . ex eodẽ pul¬
u̾e hoĩem clamantẽ ⁊ dicentẽ. fi̾ gebat
hec homerus. ⁊ hũana ad d̾os tͣnsfere¬
gitiosis diuina tribuẽdo. ne flagiti¬
a flagitia putarent᷑: ⁊ ut quisqͥs e¬
a fetisset. non hoĩes ꝑditos. sed celes¬
tes deos uid̾et᷑ imitat᷑. Et tam̃ oflum̃
tartareũ. iactant᷑ in te filii hoĩnum
cũ m̾cedib. ut hec discant ⁊ mag-¬
ua res agitur. cũ hoc agit᷑ publiceĩ
foro ĩ conspectu legũ. suꝑ m̾cedem
salaria dec̾nentiũ: ⁊ saxa tua ꝑcu-¬
tis. ⁊ sonas dicens. Hinc u̾ba discũ¬
tur: hĩc acquirit᷑ eloquẽtia. reb per¬

Expanded text:
re magnum et formidulosum, quod uix transere magnum et formidulosum, quod uix transeunt qui lignum conscenderint? nonne ego in te legi et tonantem Iouem et adulterantem? et utique non posset haec duo, sed actum est, ut haberet auctoritatem imitandum uerum adulterium lenocinante falso tonitru. quis autem paenulatorum magistrorum audit aure sobria ex eodem puluere hominem clamantem et dicentem: fingebat haec Homerus et humana ad deos transferegitiosis diuina tribuea flagitia putarentur, et ut quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed coelestes deos videretur imitatus. 26. Et tamen, o flumen tartareum, jactantur in te filii hominum, cum mercedibus ut haec discant; et magna res agitur, cum hoc agitur publice in foro, in conspectu legum supra mercedem salaria decernentium; et saxa tua percutis et sonas dicens: Hinc verba discuntur, hinc acquiritur eloquentia rebus per
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ recessimꝰ a te Eraudi dñe dep̾cationẽ
meã. ne deficiat aĩa mea sub discipli¬
na tua neq deficiã in confitendo tibi
miseratões tuas. qͥb erusti me ab oĩ¬
bus uiis meis pessimis: ut dulcescas
mͥ suꝑ om̃s secluctões qͣs sequebar ⁊
amem te ualidissime. ⁊ ãplexer ma¬
nũ tuã totis p̾cordiis meis: ⁊ eruas me
ab onĩ tẽptatione usꝙ ĩ finẽ. Etce .N.
tu dñe rex m̃s ⁊ deus m̃s. tibi seruiat
qͥcqͥd utile puer didicii tͥ seruiat qd̃
loquor. ⁊ scribo. ⁊ lego. ⁊ numero. Qm̃
cũ uana clisc̾em. tu disciplinã dabas
mͥi ⁊ ĩeis uanis pecc̃a delectatõnũ me¬
arũ climisisti mͥ. Didici enĩ ĩ eis mul¬
ta u̾ba utilia sed ⁊ in reb ũ uanis
clisci possũt:⁊ ea uia tuta ẽ ĩ qua pue¬
ri ãbularẽt. sedue tͥ fiuim̃ mors hũa¬
ni. Quis resistet tͥ: Qmͣdiu ñ siccabe¬
ris: Quousq uolues eue filios ĩma¬

Expanded text:
qua recessimus a te. Exaudi, domine, deprecationem qua recessimus a te. Exaudi, domine, deprecationem meam, ne deficiat anima mea sub disciplina tua neque deficiam in confitendo tibi miserationes tuas, quibus eruisti me ab omnibus uiis meis pessimis, ut dulcescas mihi super omnes seductiones, quas sequebar, et amem te ualidissime et amplexem manum tuam totis praecordiis meis et eruas me ab omni temptatione usque in finem. ecce enim tu, domine, rex meus et deus meus, tibi seruiat quidquid utile puer didici, tibi seruiat quod loquor et scribo et lego et numero, quoniam cum uana discerem, tu disciplinam dabas mihi et in eis uanis peccata delectationum mearum dimisisti mihi. didici in eis multa uerba utilia; sed et in rebus non uanis disci possunt, et ea uia tuta est, in qua pueri ambularent. Sed uae tibi, flumen moris humani! quis resistit tibi? quamdiu non siccaberis? quousque uolues Euae filios in ma
Abbreviated transcription (Latin):
peregrine. qͣi felle asꝑgebat om̃s suaui¬
tates grecas fabulosarũ narratõnum.
Nuuia .ii. u̾ba illa nou̾am: ⁊ seuis t̾ro¬
rib ac penis ut nossem. ĩstabat᷑ mͥ uehe¬
m̾ter. Nam ⁊ latina aliqͣndo ĩfans u-¬
tiq ñulla nou̾am: ⁊ tam̃ adu̾tendo di¬
dici. sñ ullo metu atq cruciatu. int̾ eti¬
nam blãdimẽta nutricũ. ⁊ ioca arridẽti¬
um. ⁊ lecicias alludentiũ. Didici u̾o
illa sñ penali onere urgentiũ. cũ me
urgeret cor meũ ad parienda cõcep¬
ta sua. ⁊ q̃ nõ ẽẽnt. nisi aliqͣ u̾ba di¬
dicissẽ nõ a docentib sed a loq̃ntib in
quoꝵ ⁊ ego aurib parturiebã qͥ cꝙͥ
sentiebã. Hĩc satis eliicet maiorẽ ha-¬
bere uim. ad liscẽda ista lib̾am curio¬
sitatẽ. qͣm meticulosã necessitatẽ.
tẽptatões martyrũ ualentib legib
tius misc̾e salubres amaritudĩes: reuo¬
cantes nos ad te a iocũditate pestifera.

Expanded text:
peregrinae quasi felle aspergebat omnes suauiperegrinae quasi felle aspergebat omnes suauitates graecas fabulosarum narrationum. nulla enim uerba illa noueram et saeuis terroribus ac poenis, ut nossem, instabatur mihi uehementer. nam et latina aliquando infans utique nulla noueram et tamen aduertendo didici sine ullo metu atque cruciatu inter etiam blandimenta nutricum et ioca arridentium et laetitias alludentium. didici uero illa sine poenali onere urgentium, cum me urgeret cor meum ad parienda concepta sua, id quod non esset, nisi aliqua uerba didicissem non a docentibus, sed a loquentibus, in quorum et ego auribus parturiebam quidquid sentiebam. hinc satis elucet maiorem habere uim ad discenda ista liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem. temptationes martyrum, ualentibus legibus tuis miscere salubres amaritudines reuocantes nos ad te a iucunditate pestifera,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s mͥ qui hec didicerũt. uerũ resp̃o¬
debũt. scd̃m id pactũ ⁊ placitũ ꝙ
int̾ se hõies ista signa firmauer̃t.
Itẽ si q̃ram. qͥd hoꝵ maiore uite hu-¬
ius in cõmodo quisq obliuis cat᷑ le¬
gere ⁊ scrib̾e. an poetica illa figm̃ta.
quis ñ uideat qͥd respõsurus sit. qui
ñ est. oblitus penitus sui: Pectabam
ergo puer. cũ illa ĩ ania. istis utili¬
orib amore p̾ponebã uł potius ista
oderã. illa amabã. Iam u̾o unũ ⁊ unỹ.¬
i duo . iͦ duo. qͣtuor. odiosa mͥ can
tio erat ⁊ dulcissimũ spectaculũ nani¬
tatis. equus ligneus plenꝰ armnatis. et
troie ĩcendiũ: atq ip̃ius umbra creuse.
Cur ergo grecã etiam gͣmaticã oderã:
talia candantẽ: Nam ⁊ homerus perit᷑
texere tales fabulas. dulcissime uanꝰ
ẽ: mͥ tam̃ amarꝰ erat puero. Credo etiã
gretis pueris uirgilius ita sit. cũ eũ
sic discere coguntur. ut ego illũ uide¬
licet difficultas omĩno ediscẽde lĩgue

Expanded text:
mihi, qui haec didicerunt, uerum respondent et secundum id pactum et placitum, quo inter se i homines ista signa firmarunt. item si quaeram, quid horum maiore uitae huius incommodo quisque obliuiscatur, legere et, scribere an poetica illa figmenta, quis non uideat, quid responsurus sit, qui non est paenitus oblitus sui? peccabam ergo puer, cum illa inania istis utilioribus amore praeponebam uel potius ista oderam, illa amabam. iam uero unum et unum duo, duo et duo quattuor odiosa cantio mihi erat et dulcissimum spectaculum uanitatis equus ligneus plenus armatis et Troiae incendium atque ipsius umbra Creusae. Cur ergo graecam etiam grammaticam oderam talia cantantem? nam et Homerus peritus texuerat tales fabellas et dulcissime uanus est et mihi tamen amarus erat puero. credo etiam graecis pueris Vergilius ita sit, cum eum sic discere coguntur ut ego illum. uidelicet difficultas, difficultas omnino ediscendae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
delectabat lud̾e: ⁊ uindicabat᷑ ĩ noᷤ
ab eis utiq qͥ talia gerebãt. S ma-¬
ioꝵ nuge negocia uocantur pu¬
eroꝵ autẽ talia cũ sint. puniũt᷑
a maiorib: ⁊ nemo miserat᷑ pue¬
ros. uł illos uł utrosq. Nisi u̾oap¬
ꝓbet qͥsqͣm bonꝰ rerũ arbiter ua-¬
pulasse me. qr ludebã pila puer:
et eoludo ĩpediebar. quo minꝰ cele-¬
rit̾ disc̾em litt̾as qͥb maior defor-¬
mius liid̾em: aut aliud faciebat
idẽ ip̃e. a quo uapulabã. Qui si
ĩ aliqͣ q̃stiũcula a cõdoctore suo
uictus eẽt: mag̃ bile atq ĩuidia
torq̃ret᷑ quã ego cũ ĩcertamine pi-¬
le. a collusore m̾o suꝑabar. Et tñ

Expanded text:
delectabat ludere: et vindicabatur in nos delectabat ludere: et vindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant. Sed majorum nugae negotia vocantur; puerorum autem talia cum sint, puniuntur a maioribus, et nemo miseratur pueros uel illos uel utrosque. nisi uero adprobat quisquam bonus rerum arbiter uapulasse me, quia ludebam pila puer et eo ludo inpediebar, quominus celeriter discerem litteras, quibus maior . deformius luderem. aut aliud faciebat idem ipse, a quo uapulabam, qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo uictus esset, magis bile atque inuidia torqueretur quam ego, cum in certamine pilae a conlusore meo superabar? Et
Abbreviated transcription (Latin):
iorib hõib usq ab ip̃is parẽtib. qͥ
mͥ accid̾e mali nich uolebãt. Plage
mee magniũ tũc. ⁊ gͣue malũ me¬
ũ. Est ne qͥsqͣm dñe tã magnus
aĩmꝰ p̾grandi affectu tͥ coherens.
est ne ĩ qͣm qͥsqͣm: Facit .N. boc q̃¬
dam etiã stoliditas: ẽ gͦ qui tͥ pie
coherẽdo. ita sit affectus gͣndit᷑. ut
equuleos ⁊ ũgulas. atq huiͣceoꝯo¬
di uaria torm̃ta ꝓ qͥb effugiẽdis
tͥ ꝑ uniu̾sas t̾ras. cũ timore mag¬
no supplicat᷑ ita parui estimet di¬
ligens eos qͥ hec acerbissime formi¬
dãt: quẽ admodũ parẽtes nr̃i ridebãt
torm̃ta qͥl pueri a magistris afficie¬
bam᷑. Non .ii. aut min ea metueba-¬
mus. aut minꝰ te de his euadẽdis de¬
p̾cabam᷑ ⁊ peccabamꝰ tñ min scribẽ¬
do aut legẽdo. aut cogitãdo delitc̃is-
qͣm exigebat᷑ a nobis. Non .ii. de erat
dñe memoria uł ingenũ. q̃ nos
hab̾e uoluisti. ꝓ illa etate satis s

Expanded text:
ioribus hominibus usque ab ipsis parentibus, qui ioribus hominibus usque ab ipsis parentibus, qui mihi accidere mali nihil uolebant, plagae meae, magnum tunc et graue malum meum. Estne quisquam, domine, tam magnus animus, praegrandi affectu tibi cohaerens, estne, inquam, quisquam — facit enim hoc quaedam etiam stoliditas — est ergo, qui tibi pie cohaerendo ita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet, diligens eos, qui haec acerbissime formidant, quemadmodum parentes nostri ridebant tormenta, quibus pueri a magistris affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus aut minus te de his euadendis deprecabamur, et peccabamus tamen minus scribendo aut legendo aut cogitando de litteris, quam exigebatur a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium, quae nos habere nol