comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecessitate quis premitur torm̃torum siue poe
scontendi. habens scilic& unde cogatur . Velip
ida sunt ut officia rũ pamus. De prima specie quaes
emmilitiae ipsius inlicitae plura non faciuã ut se
atur. Nesi omni ope expulero militiã. frustra
solere ueneris enum mirthusmatris aeneadarũ
ex hac arbore coronatã. In his erit sertimilita
tibi iuppi terbouẽ. cornib: aurode coronatis

Expanded text:
ecessitate quis premitur tormentorum sive poerit necessitas contendi, habens scilicet unde cogatur. Vel ipsmartyria toleranda sunt, ut officia rumpamus. De prima specie quaestionis, etiam militiae ipsius inlicitae, plura non faciam, ut secunda reddatur. Nae, si omni ope expulero militiam, frustra solere. Veneris enim? myrtus, matris Aeneadarum,ex hac arbore coronatam. In his erit serti milita et verba: Tunc tibi, Iuppiter, bovem cornibus auro decoratis
Abbreviated transcription (Latin):
q signata. aut deserendũ statim sit utamultis
m. & saluam facturus animã pronomine eius amissam
turus aut̃ decontrario aduersus nomeneius. luchri habi
aud hunc tã miles est paganus fidelis. quã paganus
delis. Non admitcit status fide in necessitates. Nul

Expanded text:
 signata, aut deserendum statim sit, ut a multessorem Dei, et salvam facturus animam pro nomine ejus amissam, perditurus autem de contrario adversus nomen ejus lucri habitam . Apud hunc tam miles est paganus fidelis, quam paganus est miles infidelis. Non admittit status fidei necessitates. Nul
Abbreviated transcription (Latin):
ł tenim ut ipsã causam coronae militaris ag
ultor iniuriarũ. Iamstationes aut alis magis facier
quibus renunciauit . & cȩnabit illic ubi a postolo nor
Et quos incerdiu ex horcismis fugauit. Noctib: defer
aeneatoris. qui excit ari a tuba angeli ex peq
tur ex disciplina castrensi christianus. cuicri
psũ de castris lucis. in castra tenebrarũ nomel
gressionis est. Plane siquos militia praeuento

Expanded text:
obis obiectantur. Etenim, ut ipsam causam coronae militaris aggultor iniuriarum? Iam et stationes aut aliis magis faciet templis, quibus renuntiavit? Et coenabit illic, ubi apostolo non placet? Et quos interdiu exorcismis fugavit, noctibus defentuba inquietabitur aeneatoris, qui excitari a tuba angeli expectat? Et cremabitur ex disciplina castrensi Christianus, cui creinterpretanda ! Ipsum de castris lucis in castra tenebrarum nomen deferre transgressionis est. Plane, si quos militia praeventos
Abbreviated transcription (Latin):
qđ poss& habitus huius modi quoque cõmunion
rea quod dum in reb: dĩ non refertur. magis
uenitur. ipsedeniq fores &ipsȩ hostiae & arae . lpsimi
a sacer dotes eorum coronantur. habe somniũ collegi
udotalium coronas apud claudiũ. Sed &illam int̃stru¬

Expanded text:
 posset habitus huiusmodi quoque communioni, ex eo praeterea, quod dum in rebus dei non refertur, magis venitur. Ipsae denique fores, et ipsae hostiae et arae, ipsi ministri ac sacerdotes eorum coronantur. Habes omnium collegiorum sacerdotalium coronas apud Claudium. Sed et illam interstru
Abbreviated transcription (Latin):
& ediles sacrificans: Creatis cola honoratur feriis idemsitidoli
nutali omnis diaboli pompi frequentatur : quis hace comp&ere
cbristiano &x istimabit. nisi qui putibit conuenire &am nonme¬
ostro Scimus diciposse : Sid ocere litteras di seruis non le&
&iam necdis cere licebit Et quomodo quis instituer&ur ad pru¬
dentiam interim humanam uł ad quemcumq: sensum uł actum
cum instrumentum sit ad omnem uitam litteratura: Quomodo repudi¬
mus saecularia studicc sine quib: diuina non possunt: Uideamus
igtur necessitactem lit teraturiae eruditionis respiciamus & parte
eam admitti nom posse. ex parte uitari : fideles magis discere quamdo¬
cere luteras capit: Diuersa est enim ratio discendi & docendi
Sifidelis litteras doceat incertas idolorum praedicationes
sine dubio dum doc&. commendat dum tradit affirmat. dum com¬
memorat testimonium dicit: Deos ipsos hoc nomine obsignat. cũ lex

Expanded text:
et aediles sacrificant creati; schola honoratur feriis. idem fit idoli et aediles sacrificant creati; schola honoratur feriis. idem fit idoli natali; omnis diaboli pompa frequentatur. quis haec competere Christiano existimabit, nisi qui putabit conuenire etiam non magistro? scimus dici posse: si docere litteras dei seruis non licet, etiam nec discere licebit, et, quomodo quis institueretur ad prudentiam interim humanam uel ad quemcumque sensum uel actum, cum instrumentum sit ad omnem uitam litteratura? quomodo repudiamus saecularia studia, sine quibus diuina non possunt? uideamus igitur necessitatem litteratoriae eruditionis, respiciamus ex parte eam admitti non posse, ex parte uitari. fideles magis discere quam docere litteras capit; diuersa est enim ratio discendi et docendi. si fidelis litteras doceat, insertas idolorum praedicationes sine dubio, dum docet, commendat, dum tradit, affirmat, dum commemorat, testimonium dicit. deos ipsos hoc nomine obsignat, cum lex
Abbreviated transcription (Latin):
professorib: litterarum : Immonon dubitandum affines
illos essem ultimo deidolo latriȩ : Primum quibus
necesse est deos nationum praedicare: Nomina genealo¬
gias. fabulas. ornamenta. hon orifica quaeq: eorum
enuntiare: Tum sollemnia festaq: eorundem obseruase
ut quib: uectigalia sua supp&ent : Quis ludi magister
sine tabula .vII. idolorum quinquatria tamen frequeo¬
tabit. Ipsam primam noui discipuli stipem miner uȩ
& honori & nomini consecrat: Ut &si non profanatus
alicui idolo uerbotenus deido lo thyto essedicatur.
proidolo latria uitatur: quidminus est in quina mersi
eo queni prestat questus & nominibus & honorib idolo nincip
qu iuiuter uilia mimerue quam satu nalia saturm. quer
sereineuli subtempr̃ scȩturnalium celebrari necet re esi : r
hononer captanee &septi montium & brumȩ acarȩ cognationis
honoraria gcigenda omnic Flores cole coroniendae Plitine

Expanded text:
professoribus litterarum. immo non dubitandum affines professoribus litterarum. immo non dubitandum affines illos esse multimodae idololatriae. primum quibus necesse est deos nationum praedicare, nomina, genealogias, fabulas, ornamenta honorifica quaeque eorum enuntiare, tum sollemnia festaque eorundem obseruare, ut quibus uectigalia sua supputent. quis ludimagister sine tabula VII idolorum Quinquatria tamen frequentabit? ipsam primam noui discipuli stipem Mineruae et honori et nomini consecrat, ut, etsi non profanatus alicui idolo uerbotenus de idolothyto esse dicatur, pro idololatra uitetur. quid? minus est inquinamenti eoque praestat quaestus et nominibus et honoribus idolo nuncupatus? quam Minerualia Mineruae, quam Saturnalia Saturni, quae etiam seruiculis sub tempore Saturnalium celebrari necesse est. etiam strenuae captandae et septimontium, et Brumae et carae cognationis honoraria exigenda omnia, Florae scholae coronandae; flaminicae
Abbreviated transcription (Latin):
gus quicum sergio paulo. qm̃isdem aduersabatur a postolis.
luminum amissionem ultatus est. hoc & astrologi r&tulis¬
sent credo. siqui ina postolos incidiss&. At tamen cũ magi¬
apunitur cuius est species astrologia. utiq & species ingene¬
re damnatur. Post euangelium nus quaminuenias. aue¬
aut sophis tas. aut caldeos. aut incantatores. aut con¬
ectores. aut magos nisi plane punitos: ubisapiens
ubi lit terator ubi conquisitor huius a eui: Non ne
in fatuauit ds̃ sapientiam hinus saeculi Ni hil scismate¬
matice sines ciebas te futurum christianum. Si sciebas
hoc quoq: scire debueras. nihiltibi futurum cumista
professipne: Ipsate depericulosuo instruer& quae
aliorum climacterica praecanit. Non est tibi pars
nequesors inistaratione. Non potest regnacaelorũ
sperare cuius digitus autradius ab utitur caelo: Quae¬
rendum autem est &iam deludimagistris. sed & c&eris

Expanded text:
gus, qui cum Sergio Paulo, quoniam isdem aduersabatur apostolis, gus, qui cum Sergio Paulo, quoniam isdem aduersabatur apostolis, luminum amissione multatus est. hoc et astrologi retulissent, credo, si qui in apostolos incidisset. attamen cum magia punitur, cuius est species astrologia, utique et species in genere damnatur. post euangelium nusquam inuenias auaut sophistas aut Chaldaeos aut incantatores aut coniectores aut magos, nisi plane punitos. ubi sapiens, ubi litterator, ubi conquisitor huius aeui? nonne infatuauit deus sapientiam huius saeculi? nihil scis, mathematice, si nesciebas te futurum Christianum. si sciebas, hoc quoque scire debueras, nihil tibi futurum cum ista professione. ipsa te de periculo suo instrueret, quae aliorum climacterica praecanit. non est tibi pars neque sors in ista ratione. non potest regna caelorum sperare cuius digitus aut radius abutitur caelo. Quaerendum autem est etiam de ludimagistris, sed et ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem alicuius decaelo inter pr&etur. Nam &tus illud &mi¬
ram & aurum id eo in fantituncdnõ obtulerunt. quasiclausu¬
lam sacrificationis & gloriae saecularis quam xp̃serat ademp¬
turus. Quodigitur isdemmagis. somnium sine dubio ex diuolur¬
tate suggessit. ut irent in sua. sed alia non quaueneraNuia id
est ne pristina secta sua incederenT. Non neillos herodesperse¬
quer&ur. quin ec persecutus est &iam ignorans aliauia di¬
gressos. quoniã & quauenerant ignorabat. Ad eo uiamri¬
tam & disciplinã intellegere debemus. Itaq magis praecep¬
tum ut ex inde aliter incederent. Sic &alia illa species m¬
gi aequae miraculis operatur . &iam aduersus moysenac¬
mulata. patientia dĩ traxit ad euangelium usq:. Nam exin¬
de & si mon magus lamiam fidelis. qm̃ aliquid ad huo decir¬
culatoria secta cogitar&. ut scilic& intermiracula professi
nar&. maledictus ab apostolis defide eiectus est: Alterma¬

Expanded text:
atiuitatem alicuius de caelo interpretetur. nam et tus illud et myatiuitatem alicuius de caelo interpretetur. nam et tus illud et myrram et aurum ideo infanti tunc domino obtulerunt quasi clausulam sacrificationis et gloriae saecularis, quam Christus erat adempturus. quod igitur isdem magis somnium sine dubio ex dei uoluntate suggessit, ut irent in sua, sed alia, non qua uenerant, uia, id est, ne pristina secta sua incederent, non, ne illos Herodes persequeretur, qui nec persecutus est, etiam ignorans alia uia digressos, quoniam et qua uenerant ignorabat, adeo uiam sectam et disciplinam intellegere debemus. itaque magis praeceptum, ut exinde aliter incederent. sic et alia illa species magiae, quae miraculis ope. ratur, etiam aduersus Moysen aemulata patientia dei traxit ad euangelium usque. nam exinde et Simon Magus iamiam fidelis, quoniam aliquid adhuc de circulatoria secta cogitaret, ut scilicet inter miracula professionaret, maledictus ab apostolis de fide eiectus est: alter ma
Abbreviated transcription (Latin):
pono: Angelos esseillos desertores dĩ. amatores feminarũ
proditores &iamhuius curiositatis. Propterea quoq: damna¬
tos adõ. O diuina sententia usq ad terrã pertinax. cui &iam
ignorantes testimonium reddunt. Expelluntur mathemati¬
ci sicut angelieorũ. Vrbs & italia interdicitur mathematicis
sicut caelum angeliscorum. Eadem poena est exitii. discipulis
& magistris. sed magi & astrologi ab oriente uenerunt. Sci¬
musmagiae & astrologiae interse soci& titem. Primuigitur
stellarum interpr& es natum xp̃m annunti auerunt. primi
munerauerunt. hoc nomine xp̃m opinor sibiobligaueruN
Quidtum Ideonunc & mathematicis patrocinabitur illorũ
magorum religio dex põscilic& est mathesis hodie. Stella
rum xpĩ. Non saturni & martis &cuius que ex eodem ordi¬
ne mortuorũ. obseruat & praedicat. At enim scientia ista
usq: ad euangelium fuit concessa. ut xpõ edito. nemo ex inde n¬

Expanded text:
pono, angelos esse illos desertores dei, amatores feminarum, pono, angelos esse illos desertores dei, amatores feminarum, proditores etiam huius curiositatis, propterea quoque damnatos a deo. o diuina sententia usque ad terram pertinax, cui etiam ignorantes testimonium reddunt! expelluntur mathematici, sicut angeli eorum. urbs et Italia interdicitur mathematicis, sicut caelum angelis eorum. eadem poena est exilii discipulis et magistris. sed magi et astrologi ab oriente uenerunt. scimus magiae et astrologiae inter se societatem. primi igitur stellarum interpretes natum Christum annuntiauerunt, primi munerauerunt. hoc nomine Christum, opinor, sibi obligauerunt. quid tum? ideo nunc et mathematicis patrocinabitur illorum magorum religio? de Christo scilicet est mathesis hodie, stellas Christi, non Saturni et Martis et cuiusque ex eodem ordine mortuorum obseruat et praedicat. at enim scientia ista usque ad euangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde n
Abbreviated transcription (Latin):
erogat. Cumigitur adhaec artificiorum genera cohorten
equaeidolum quidem . & quaeidolo comp&unt non adtingant
sunt aut̃ & hominib: communia saepe. quȩ &idolis. Hoc quo¬
q: cauere debemus ne quid scientibus nobis. ab aliquibus d
manibus nris inremdolorũ postul&ur. Quodsi concesserir
& nonremedus tamusitatis egerimus. Non putonos a contagio
idolo latrie uacare . quorũ manus nonignorantiũ iofficio
amnhonore &usu dȩ moniorũ deprehenduntur . Anim aduer¬
imus interartes. &iam professiones quas dam. obnoxia s idola¬
triae. Deastrologis neloquendum quidemest. Sed quoniã qui¬
demistis diebus prouocauit. defendens sibi perseuerantiã pro¬
fessionis istius paucis utar. Non allego quodidola honor& quo¬
rũ nomina caelo inscripsit. quibus omnem dĩ potestatem ad dix̃.
Quod propterea homines non put antdm̃ requirendum. prae¬
sumentes stellarum nosimmutabili arbitrio agi. Vnum pro¬

Expanded text:
erogat. cum igitur ad haec artificiorum genera cohortemur, erogat. cum igitur ad haec artificiorum genera cohortemur, quae idolum quidem et quae idolo competunt non adtingant, sint autem et hominibus communia saepe quae et idolis, hoc quoque cauere debemus, ne quid scientibus nobis ab aliquibus de manibus nostris in rem idolorum postuletur. quod si concesserimus et non remediis iam usitatis egerimus, non puto nos a contagio idololatriae uacare, quorum manus non ignorantium in officio in honore et usu daemoniorum deprehenduntur. Animaduertimus inter artes etiam professiones quasdam obnoxias idololatriae. de astrologis ne loquendum quidem est. sed quoniam quidam istis diebus prouocauit defendens sibi perseuerantiam professionis istius, paucis utar. non allego, quod idola honoret, quorum nomina caelo inscripsit, quibus omnem dei potestatem addixit, quod propterea homines non putant deum requirendum praesumentes stellarum nos immutabili arbitrio agi: unum pro
Abbreviated transcription (Latin):
praetersimulacra. pari&ibus incrispare. Scit &pictor¬
morarius. et aerarius. & quicumq: caelator. latitudines suas. et
utiq: multo faciliores . Nam qui signũ describit quanto facilius ab¬
cumlinit. Quidetilia martem exculpit . quan tocitius armariũ
compingit. Nulla ars non alterius artis. autmater aut propin¬
quaest. Nihil alterius uacat. Tot sunt artiumuenae. quotho¬
minum concupiscentiae. Sed demercedibus & manuspraetis.
interest. Proinde interest & delabore. Minor merces. frequen¬
tiore acture pensatur. Quot pari& es signa desiderant. Quot tẽ¬
pla & aedes idolis aedificantur. Domus uero & praecoria: et
balnea & insulae quantae. Soccus & baxa quotidie deaura¬
tur mercurius &serapis non quotidie. sufficiat ad questum
artificiorum. Frequentior est omni superstitione. luxuria
& ambitio. Lances & scyfos facilius ambitio quã superstiu
desiderabit. Coronas quoq: magis luxuria quã sollempnĩ

Expanded text:
praeter simulacra parietibus incrispare. scit et pictor et marpraeter simulacra parietibus incrispare. scit et pictor et marmorarius et aerarius et quicumque caelator latitudines suas et utique multo faciliores. nam qui signum describit, quanto facilius abacum linit? qui de tilia Martem exculpit, quanto citius armarium compingit? nulla ars non alterius artis aut mater aut propinqua est: nihil alterius uacat. tot sunt artium uenae, quot hominum concupiscentiae. sed de mercedibus et manus pretiis interest. perinde interest et de labore. minor merces frequentiore actu repensatur. quot parietes signa desiderant? quot templa et aedes idolis aedificantur? domus uero et praetoria et balnea et insulae quantae? soccus et baxa quotidie deauratur, Mercurius et Serapis non quotidie. sufficiat ad quaestum artificiorum. frequentior est omni superstitione luxuria et ambitio. lances et scyphos facilius ambitio quam superstit io desiderabit. coronas quoque magis luxuria quam sollemnit as
Abbreviated transcription (Latin):
die corpuseius lacessunt. Omanus praeciden dae. Videritiam.
anpersimilitudinem dictũ. sitemanustua scandalizat ampute
eam. Quae magis amputandȩ quam in quibus dnĩ corpus scanda¬
linatur. sunt & aliae conplurium artium species. quae & si nõ
contingunt idolorum fabricationem tamen ea sine quib: idola
possunt eodem crimine expediunt. Necenim differt. an
uas uel ex ornes. Sitemplũ siaram si aediculam eius ins¬
Lixeris. Si bratteam ex presseris. aut insignia. aut &iam do
fabricaueris. Maior est eiusmodi opera. qua e non effigiẽ
confert. sed auctoritatem. suta necessitas exhibitionis exten¬
tur habent & alias species. quaesine ex orbitatione discipli¬
e id est sinei doli confictura opem uictus praest&. Scit alba¬
riustector. & tecta sarcire. et tectoriain ducere. & cisternã
lure . & cymathia distendere . & multa alia ornamenta

Expanded text:
die corpus eius lacessunt. o manus praecidendae ! uiderint iam, die corpus eius lacessunt. o manus praecidendae ! uiderint iam, an per similitudinem dictum sit: si te manus tua scandalizat, amputa eam. quae magis amputandae, quam in quibus domini corpus scandalizatur? Sunt et aliae conplurium artium species, quae, etsi non contingunt idolorum fabricationem, tamen ea, sine quibus idola nil possunt, eodem crimine expediunt. nec enim differt, an extruas uel exornes, si templum, si aram, si aediculam eius instruxeris, si bratteam expresseris aut insignia aut etiam domum fabricaueris. maior est eiusmodi opera, quae non effigiem confert, sed auctoritatem. si ita necessitas exhibitionis extenditur, habent et alias species, quae sine exorbitatione disciplinae id est sine idoli confictura opem uictus praestent. scit albarius tector et tecta sarcire et tectoria- inducere et cisternam liare et cymatia distendere et multa alia ornamenta
Abbreviated transcription (Latin):
proprio Necanima pecudis impensa sed animatua. Illi s ingi
tuum immolas. illis prudentiã tuam accendis. plus esillis quam
sacerdos cumperte habeant sacerdotem: Diligentiatua nq̃
illorum est. Negaste quod facis colere Sed illinonneg
quibus hanc saginatiorem & auratiorem &maiorẽ host
caedis. salutemtuã . Totadie adhanc partem zelus fideiper¬
ingemens xpĩ anum abidolis in ecclesi amuenire. Deaduersaria
incina indomũ dĩuenire . At collere addm̃patremmanus matre
idolorum. Hismanibus adorare quaeforis aduersusdm̃ adoran¬
tur. Easmanus ad mouerecorporidnĩ quae dȩminiis corpora con¬
ferunt. Nec hoc sufficit. Parumsit si ab aliis manibus accipiant
quod contaminant. Sed &iam ipsa e& radunt aliis. quod contami¬
nauerunt: Ad leguntur in ordinem ecclesiasticũ. artifices ido¬
lorũ. Proscelus Semeliuda ei x põmanus intulerunt. istiquoti¬

Expanded text:
proprio: nec anima pecudis impensa, sed anima tua. Illis ingenium proprio: nec anima pecudis impensa, sed anima tua. Illis ingenium tuum immolas, illis sudorem tuum libas, illis prudentiam tuam accendis. Plus es illis quam sacerdos, cum per te habeant sacerdotem. Diligentia tua numen illorum est. Negas te, quod facis, colere? Sed illi non negant, quibus hanc saginatiorem et auratiorem et majorem hostiam caedis, salutem tuam. CAPUT VII. Tota die ad hanc partem zelus fidei peringemens christianum ab idolis in Ecclofficina in domum dei uenire, attollere ad deum patrem manus matres idolorum, his manibus adorare, quae foris aduersus deum adorantur, eas manus admouere corpori domini, quae daemoniis corpora conferunt? nec hoc sufficit. parum sit, si ab aliis manibus accipiant quod contaminent, sed etiam. ipsae tradunt aliis quod contaminauerunt. adleguntur in ordinem ecclesiasticum artifices idolorum. pro scelus! semel Iudaei Christo manus intulerunt, isti quoti
Abbreviated transcription (Latin):
ne facias aduersus legem simulacrum aliquod nisi & tibids̃ iu¬
serit. Sinullalex dĩ prohibuis s& ĩdola fieria nobis Nulla uox
sp̃s scĩ fabrica toribus idolorũ nonminus quam cultoribus comimi¬
nar&ur. deipsosa cramento nrõ interpr&aremur nobis aduer¬
sasesse fidei eiusmodiartes. Quomodo enim renunti auimus diabo¬
lo & angelis eius sieos facimus. Quod repudium diximus us. Nondi¬
cocum quibus sed de quibus uiuimus: Quam discordiã suscepimus in
eos quibus ex hibitionis nraẽ gratia obligatisumus. Potes lingua
negasse. quodmanu confiteris : Verbo destruere. quod factostru¬
is unum dm̃ praedicare . quitantos efficis: Uerum d m̃ prae¬
dicare quifalsos facise: Facio aitq: uidam & noncolo. Quasi ali
aliquam causam colere non audeat. Nisi obquã & facerenoꝵ
beat. Scilic&. obdĩoffensam ut rubiq:. Immotucolis quise
ut colipossit. Colis aut̃ non spũ uilis siminidoris alicuius. sed

Expanded text:
ne facias aduersus legem simulacrum aliquod, nisi et tibi deus iusne facias aduersus legem simulacrum aliquod, nisi et tibi deus iusserit. Si nulla lex dei prohibuisset idola fieri a nobis, nulla uox spiritus sancti fabricatoribus idolorum non minus quam cultoribus comminaretur, de ipso sacramento nostro interpretaremur nobis aduersas esse fidei eiusmodi artes. quomodo enim renuntiauimus diabolo et angelis eius, si eos facimus? quod repudium diximus iis, non dico cum quibus, sed de quibus uiuimus? quam discordiam suscepimus in eos, quibus exhibitionis nnegasse, quod manu confiteris? verbo destruere, quod facto struis? unum Deum praedicare, qui tantos efficis? verum Deum praedicare, qui falsos facis? Facio ait quidam, sed non colo. Quasi ob aliquam caussam colere non audeat, nisi ob quam et facere non debeat, scilicet ob Dei offensam utrobique. Imo tu colis, qui facis ut coli possint. Colis autem, non spiritu vilissimi nidoris alicujus, sed tuo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Non adero gationem legis sed ad exemplarium caus aesuae
lioquin. si haec ut aduersarii legis interpr&emur. Nũ quid & nos
quod & marcionitae. inconstantiã ad scribimus omnipotent
Li hocmodo destruunt ut mutabilem dumalibiu&at. ali
endat. Siquis aut̃ dissimulat illam effigiem aerei serpen
nispensi inmodũ. figuram designasse dominicae crucis.
rpentib: id est ab angelis diaboli liberaturaenos. dum ꝑsem&¬
samdiabolum idest serpentem int̃fectum suspendit. siue quae
figuraeistius expositio digniorib: reuelataest. dum modo
e stolus affirm& omnia tunc figurate populo accidisse . be
quodidem ds̃ & legeu& uit similitudinem fieri. extraordina¬
no praecepto serpentis similitudinem interdixit. Sicundem
dm̃ obseruas. habes legem eius nefeceris similitudinẽ. si& p
ceptum factae postea similitudinis respicis. & tuimitare mons

Expanded text:
tur, non ad erogationem legis, sed ad exemplarium causae suae. tur, non ad erogationem legis, sed ad exemplarium causae suae. alioquin si haec ut aduersarii legis interpretemur, numquid et nos, quod et Marcionitae, inconstantiam adscribimus omnipotenti, quem illi hoc modo destruunt ut mutabilem, dum alibi uetat, alibi mandat? si quis autem dissimulat illam effigiem aerei serpentis suspenis in modum figuram designasse dominicae crucis a sepentibus id est ab angelis diaboli liberaturae nos, dum per semetipsam diabolum id est serpentem interfectum suspendit, siue quae alia figurae istius expositio dignioribus reuelata est, dummodo. apostolus affirmet omnia tunc figurate populo accidisse. bene, quod idem deus et lege uetuit similitudinem fieri et extraordinario praecepto serpentis similitudinem indixit. si eundem deum obseruas, habes legem eius, ne feceris similitudinem. si et praeceptum factae postea similitudinis respicis, et tu imitare Moysen,
Abbreviated transcription (Latin):
Tum quod & descripturis audent argumentari. Dixisse ap¬
lũ ut quisq fuerit mnuentus. It aperseuer&. Possumus igitua
om̃ s inpeccatis perseuerare existainterpra& ationeN
quis quam nostrũ non peccator inuentus est. cumxpsna
a ex causa descenderit. quã peccatorũ liberandorum. Iarm
dẽ praecepis se dicunt. secundum suum exemplum. uti
inib: defenditur. credo & fures. balneatores manibus suis uue
& ipsos latrones manib agere quouiuant. Itemfalsarios
ut q: non pedibus sed manibus operarimalas litteras. Histrio¬
nes uero Non manibus solis sed totis membris uictum elabora¬
re. Pateatigitur ecclesia omnib: quimanib: & suo operetoleran¬
tur. smulla exceptioest artium quas dĩdisciplina non recipit. Sco
ait quidam aduersus similitudinis interdictae propositionem.
Curergo moses ineremo simulacrum serpentis ex eare fecit. Se¬
orsum figurae quaedis positioni. alicui arcanae praestrueban¬

Expanded text:
tum quod et de scripturis audent argumentari, dixisse aptum quod et de scripturis audent argumentari, dixisse apostolum: ut quisque fuerit inuentus, ita perseueret, possumus igitur omnes in peccatis perseuerare ex ista interpretatione. nec enim quisquam nostrum non peccator inuentus est, cum Christus non alia ex causa descenderit quam peccatorum liberandorum. item eundem praecepisse dicunt secundum suum exemplum, uti manibus defenditur, credo et fures balneares manibus suis uiuere et ipsos latrones manibus agere quo uiuant, item falsarios utique non pedibus, sed manibus operari malas litteras, histriones uero non manibus solis, sed totis membris uictum elaborare. pateat igitur ecclesia omnibus, qui manibus et suo opere tolerant, si nulla exceptio est artium quas dei disciplina non recipit. sed ait quidam aduersus similitudinis interdictae propositionem: cur ergo Moses in eremo simulacrum serpentis ex aere fecit? seorsum figurae, quae dispositioni alicui arcanae praestrueban
Abbreviated transcription (Latin):
ł tnonerant tunc quifingunt & exculpunt. omnes uaniq us
ciunt libitasibi. quae illis non proderunt. & de inceps tota illa p¬
nunciatio quam artifices quam cultores de testatur. Cuius da¬
sula est. Cognoscite quod cinis sit corillorũ. & terra. et nemo an¬
mã suam liberarepossit. Vbiaeq dauid & factores. Tales fiant
inquit qui faciunt ea. Et quide gomodicȩ me moriae homo il¬
traquid suggeram. quid recolam descripturis. Quasi aut non
suffiat uox sp̃s scĩ. aut ultra deliberandum sit. anmaledixe¬
rit atq: damnauerit dñs ipsos prius artifices eorum. quoruir
cultores maledicit &damnat. Planeim pensius respondebi
ad excusationes huiusmodi artificum. quos numquã indomu
admittio port&. Si quis eam disciplinamnorit. lamilla al
tauox. Non habeo aliud quouiuam. Districtius reperci
test. Viuere ergo habes. Quid tibicum dõ est situis legibus

Expanded text:
. et non erant tunc qui fingunt et exculpunt, omnes uani, qui . et non erant tunc qui fingunt et exculpunt, omnes uani, qui faciunt libita sibi, quae illis non proderunt. et deinceps tota illa pronuntiatio quam artifices, quam cultores detestatur. cuius clausula est: cognoscite, quod cinis sit cor illorum et terra, et nemo animam suam liberare possit. † ubi aeque Dauid et factores. tales fiant, inquit, qui faciunt ea. et quid ego, modicae memoriae homo, ultra quid suggeram? quid recolam de scripturis? quasi aut non sufficiat uox spiritus sancti aut ultra deliberandum sit, an maledixerit atque damnauerit dominus ipsos prius artifices eorum, quorum cultores maledicit et damnat? Plane impensius respondebo ad excusationes huiusmodi artificum, quos numquam in domum dei admitti oportet si quis eam disciplinam norit. iam illa obici solita uox, non habeo aliud quo uiuam, districtius repercuti potest: uiuere ergo habes? quid tibi cum deo est, si tuis legibus uiuis?
Abbreviated transcription (Latin):
nim hoc praedicens. omnia elementa. omnem mundicensũ
uecielo quaemari quae terra contin&ur. inidolo latrun
iros daemonas. & sps desercorum angelorũ ut prodõ
sus dm̃ consecrarentur. Omnia igitur colithumanus er
pr&eripsum omniũ conditorem. Eorum imagines ido
Imaginum consecratio. idololatria. Quic quididolo la
committit . in artificem quẽ cumque & cuiuscumq: idob
dat &ur necesse est. Denqueidem enoch simul & cultores
& fabricatores in comminatione praedamnat. Etrur
tiaibis peccatores. quod indiem sanguinis perditionis.
tia parata est. Quiseruitis lapidib & qui lmagines saci¬
nis iureas & argenteas. & ligneas & lapideas et fictiles. & ser¬
uitis phantas matib: & demonis etspiritib: in famis. &omnibus
erroribus. Non secundum scientiam. nullum habis inuer
auxilium. Eseias uero. Testes ait uos estis si est ds̃ absque me¬

Expanded text:
Enoch praedicens omnia elementa, omnem mundi censum, Enoch praedicens omnia elementa, omnem mundi censum, quae caelo, quae mari, quae terra continentur, in idololatrian uersuros daemonas et spiritus desertorum angelorum, ut pro deo aduerlus deum consecrarentur. omnia igitur colit humanus error praeter ipsum omnium conditorem. eorum imagines idola, imaginum consecratio idololatria. quicquid idololatria committit, in artificem quemcumque et cuiuscumque idoli deputetur necesse est. denique idem Enoch simul et cultores idoi et fabricatores in comminatione praedamnat. et rursus: iuro uobis peccatores, quod in diem sanguinis perditionis tristitia parata est. qui seruitis lapidibus et qui imagines facitis aureas et argenteas et ligneas et lapideas et fictiles et seruitis phantasmatibus et daemoniis et spiritibus infernis et omnibus erroribus non secundum scientiam, nullum ab iis inuenietis auxilium. Esaias uero, testes, ait, uos estis, si est deus absque me
Abbreviated transcription (Latin):
ido lum quo quomodo edit. Neque eniminter est. an
es fingat. ancelator exculpat. anphrygrio testexat:
necdem ateria refert. angypso ancoloribus anlap
ȩre anargento. anfigulo form&ur idolum. Quando
& sine idolo idolo latria fiat. utiq: cumadest idolum
t& id solum idolum habendum. quod humana effltis
mula Idolum sedici exposcit. Inde idololatria
& unius estcriminis. Nisi parum idolo latrian populus a dmi¬
nt quia simulacrum uituli & non hominis sibi consecrauit. Ido¬
lum tamen fieriquam colids̃ prohib&. Quanto praecedit ut fut
quod colipossit. tanto prius est nefiat. sicolinon lic&. Propterhane
causam . ad eradicandam scilic& materiamidolo latriae. lexdi¬
uina ꝓclamat. Nefeceris idolum. Et coniungens. Neque similitu¬
dinem eorũ quae in caelo sunt. & quae in terra. & quae in mari
otomundo eius modi artib: interdixit seruis dĩ: Antecesserat

Expanded text:
quae idolum quoquomodo edit. neque enim interest, an quae idolum quoquomodo edit. neque enim interest, an plastes effingat, an caelator exculpat, an phrygio detegat, quia nec de materia refert, an gypso, an coloribus, an lapide, an aere, an argento, an filo formetur idolum. quando enim et sine idolo idololatria fiat, utique, cum adest idolum, e qui putet id solum idolum habendum, quod humana effigie mula idolum se dici exposcit. inde idololatria et unius est criminis, nisi parum idololatrian populus admisit, quia simulacrum uituli et non hominis sibi consecrauit. Idolum tam fieri quam coli deus prohibet. quanto praecedit, ut fiat quod coli possit, tanto prius est, ne fiat, si coli non licet. propter hanc causam, ad eradicandam scilicet materiam idololatriae, lex diuina proclamat, ne feceris idolum, et coniungens, neque similitudinem eorum quae in caelo sunt et quae in terra et quae in mari, toto mundo eiusmodi artibus interdixit seruis dei. antecesserat
Abbreviated transcription (Latin):
micidam esse quioderit fratrem. Alioquin. in
isciplina quanos aduersus diaboli altitudines munit.
int uindicanda. Quomodo abundabit iustitia
dangiam aduersariae eius id est iniustitiae per¬
spexerimus. Quod sicapud iniustitiae idolo latria est
prius est uti aduersus abundantiã idolo latriae pa¬
niamur. dumillam non solum in mani festis recognos
dolum aliquandiu r&rononerat. Prius quam huius¬
tri artifices ebulissent. sola templa & uacuae aedeseru
sicut in hodiernum quibusdã locis u&ustatis uestigia per¬
manent. Tamen idololatria agebatur. Nonisto nomine
sed inisto opere. Nam & hodie extratemplum & sinei dolo
agi potest. A tubi artifices statuarũ &imaginũ & omnis gene¬
ris simulacrorũ diabolus scło intulit. rude illud negotium
humanȩ calamitatis & nomen deidolis consecutum est & pri¬
fectũ. Et inde iam caput facta est idololatriae. arsorn

Expanded text:
micidam esse qui oderit fratrem. alioquin in micidam esse qui oderit fratrem. alioquin in ominium de disciplina, qua nos aduersus diaboli latitudines munit, decreuerunt uindicanda. quomodo abundabit iustitia abundantiam aduersariae eius id est iniustitiae perspexerimus? quod si caput iniustitiae idololatria est, prius est, uti aduersus abundantiam idololatriae praemuniamur, dum illam non solum in manifestis recognoscimus. Idolum aliquamdiu retro non erat. priusquam huius moustri artifices ebullissent, sola templa et uacuae aedes eraut, sicut in hodiernum quibusdam locis uetustatis uestigia permanent. tamen idololatria agebatur, non in isto nomine, sed in isto opere. nam et hodie extra templum et sine idolo agi potest. at ubi artifices statuarum et imaginum et omnis generis simulacrorum diabolus saeculo intulit, rude illud negotium humanae calamitatis et nomen de idolis consecutum est et profectum. exinde iam caput facta est idololatriae ars omnis
Abbreviated transcription (Latin):
rum suorum propri&ates remaneant. Idolo
eo quod ipsaest. sufficit sibi tam inimicũ dõne
locuples substantia criminis. quae totramosporri
totuenas defundit. ut dehoc cum maxime mi
sit quot modis nobis praecauenda sit idolo latriae
tudo. Qm̃ multi fariã seruos dĩ. Nec tantum ignorata. seo
m dissimulata subuertit. Pleriq: idolo latrian simplici¬
er existimantes solis modis inter pr&andam. siquid aut in¬
ndat. aut immol &. aut proluceat. aut sacris aliquibus aut
Acerdotibus obligetur. Quemadmodum siquis existim&. ad¬
ulterium in osculis & inamplexibus & in ipsa carnis congres¬
necensendum. Aut homicidium. in sola sanguinis profu¬
pne. & in animae ereptione reputandum. At enim dñs quã
tia designat. Sioculum qui simpegerit libidinose. &
commouerit impudice. Cũ homicidium. &iam in
glegentia caritatis infratrem. Sicut io hannes do¬

Expanded text:
operum suorum proprietates, remaneat idololatria operum suorum proprietates, remaneat idololatria in eo quod ipsa est. sufficit sibi tam inimicum deo nomen, tam locuples substantia criminis, quae tot ramos porrigit, tot uenas diffundit, ut de hoc cum maxime mat suscepta sit, quot modis nobis praecauenda sit idololatriae latitudo, quoniam multifariam seruos dei nec tantum ignorata, sed etiam dissimulata subuertit. plerique idololatrian simpliciter existimant his solis modis interpretandam, si quis aut incendat aut immolet aut polluceat aut sacris aliquibus aut sacerdotiis obligetur, quemadmodum si quis existimet adulterium in osculis et in amplexibus et in ipsa carnis congressione censendum aut homicidium in sola sanguinis profusione et in animae ereptione reputandum. at enim, dominus, quam ncupiscentia designat, si oculum quis impegerit libidinose et animam commouerit impudice, cum homicidium etiam in t in neglegentia caritatis in fratrem. sicut Iohannes docet ho
Abbreviated transcription (Latin):
mores illisuos denegans. & conferens aliis. ut frau
contumeliam coniungat. Quod sitam fraus quã
stuprum atq: adulterium mortem afferunt. iam inlu¬
idolo latria. dehomicidi reatunon liberatur. Posttalia
mina. tam exitiosa. tam deuoratoria salutis. c&era quoqu
ali quem admodum & seor sum proinde disposita. in ido lola¬
tria conditionem suã repraesentat. In illa & concũpiscer
scłi. Quae enimidolo latriae sollempnitas. sine ambitior
cultus &ornatus. In illa lasciuiae &ebri&ates. Cumplu¬
mũ uictus & uentris & libidinis causa frequententur. Im
lamniustitia. Quid eniminiustius ea. quae iustitiae patres
nescit. Inilla &iam uanitas cum tota eius ratio uana sit
illa mendatium. cum tota substantia eius mendax
mancipantur. sine dubio idolo latrian admittit. q¬
que delinquit. Idenim facit. quod adidolorũ mane¬
tin&. Sed uniuersa nomina criminum discedan

Expanded text:
deo facit honores illi suos denegans et conferens aliis, ut fraudi deo facit honores illi suos denegans et conferens aliis, ut fraudi etiam contumeliam coniungat. quodsi tam fraus quam stuprum atque adulterium mortem afferunt, iam inidololatria de homicidii reatu non liberatur. Post talia crimina, tam exitiosa, tam devoratoria salutis, caetera quoque aliquem ad modum et seorsum proinde disposita, in idololatria conditionem suam repraesentant. In illa et concupiscentiae saeculi. Quae enim idololatriae solemnitas sine ambitione cultus et ornatus? In illa lasciviae et ebrietates, cum plurimum victus et ventris et libidinis caussa frequentantur. In illa injustitia. Quid enim injustius ea, quae justitiae Patrem nescit? In illa etiam vanitas, quum tota ejus ratio vana sit; in illa mendacium, quum tota substantia ejus mendax idola mancipantur: sine dubio idololatriam admittit, quicunque delinquit: id enim facit quod ad idolorum mantinet. Sed uniuersa nomina criminum discedant in
Abbreviated transcription (Latin):
De Ilololatria
RINCIPALE CRIMEN GENERIS HUMANI. SUM¬
mus saeculi reatus. totacausa iudicii. idolo latria.
Nam & sisuam speciem ten& unum quodq: delictum.
uo quoq: nomine iudicio destinatur. in idolo latriaȩ
ncrimine expungitur. Omitt&itulos. opera srecog
Idololatres. idem homicida est. Quaeris que mocci
Siquid adelogii ambitionem facit. Non extrane
nec inimicum. sed ipsum se. Quibus insidus. Erroris
Quodtelo. Offensadĩ. Quot plagis. Quot quot idolo
Quinegat idolo latren perisse. isnegauit idolola
omicidium fecisse. Proinde. adulterium & stu
in eo demre cognoscas. Nam qui falsis deisseruit. si¬
dis spiritibus cooperator. non conspurgatus & cons
atus incedit. Atq adeo. scripturae scaẽ stupriuo ca
utuntur. in idolo latriae exprobratione. Fraudis
eaopinor. siquis alienum rapiat. aut alii debitũ
snomen est. Atenim adidololatria fraudem

Expanded text:
DE IDOLOLATRIA. Principale crimen generis humani, summus saeculi reatus, tota causa iudicii idololatria. Nam etsi suam speciem tenet unumquodque delictum, etsi suo quoque nomine iudicio destinatur, in idololatrian crimine expungitur. omitte titulos, opera recognosce. idololatres idem homicida est. quaeris quem occiderit? si quid ad elogii ambitionem facit, non extraneum nec inimicum, sed ipsum se. quibus insidiis? erroris sui. quo telo? offensa dei. quot plagis? quotquot idololatriis. qui negat idololatren perisse, is negabit idololatren homicidium fecisse. perinde adulterium et stupram in eodem recognoscas; nam qui falsis deis seruit, sine dubiimmundis spiritibus cooperator non conspurcatus et cons tupratus incedit? atque adeo scripturae sanctae stupri uoca- bulo utuntur in idololatriae exprobratione. fraudis condicio ea est opinor, si quis alienum rapiat aut alii debitum mi crimnis nomen est. at enim idololatria fraudem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s exore lacitentium & paruulorum experiendo laudem nec pueriũ
nec in fantiam hebentes pronunti auit: Quierum altera cum suffragio
& currens testimonium ei potuit offerre : Alteric proipso truadato
ut que uimsensit:¬

Expanded text:
Christus ex ore lactantium et paruulorum experiendo laudem nec pueritiam Christus ex ore lactantium et paruulorum experiendo laudem nec pueritiam nec infantiam hebetes pronuntiauit, quarum altera cum suffragio occurrens testimonium ei potuit offerre, altera pro ipso trucidata utique eum sensit
Abbreviated transcription (Latin):
adam in pro paginem deducta. & genitalib: feminae foueis com¬
mendatic cum omni sua paratura pullulauit . tam intellectu
quim & sensu: Mentior si non statim infans. ut uitum uugitu s alu¬
tauit: Hoc ipsum se. tet statur sensisse atq: intellexisse. quod natus ẽ
Om̃s simul ibidem dedicans sensus : Et luce uisum & sono auditum
& umore gustum. & odoratum aere & terra tactum: Ita prima
illa uox de primis sensuum & deprimis intellectium pulsibus cogitur:
plus est quod de prosp&ctu lacrimabili suitȩ quidam augerem
in commodorum. uocem illam flebilem inter pr&antur: quod &iã
sprȩsciens habendasit ab ingressu natiuitictis. nedum intellegens:
ixinde & matrem spũ probat. & nutricem spũ examinat & gerulã spũ
a gnoscit. fugiens extranea ubera. & recusins ignotie cubilia¬
Neminem app&ens nisi exusu : Vnde illi iudicium nouitictis & moris. sinon
sipit: Vnde illi & offendi & de mulceris inon intellegt : mirumsatis

Expanded text:
Adam in propaginem deducta et genitalibus feminae foueis comAdam in propaginem deducta et genitalibus feminae foueis commendata cum omni sua paratura pullulauit tam intellectu quam et sensu? mentior, si non statim infans, ut uitam uagitu salutauit, hoc ipsum se testatur sensisse atque intellexisse quod natus est, omnes simul ibidem dedicans sensus, et luce uisum et sono auditum et umore gustum et aere odoratum et terra tactum. ita prima illa uox de primis sensuum uocibus et de primis intellectuum pulsibus cogitur. plus est quod de prospectu lacrimabilis uitae quidam augurem incommodorum uocem illam flebilem interpretantur, quo etiam praesciens habenda sit ab ingressu natiuitatis, nedum intellegens. exinde et matrem spiritu probat et nutricem spiritu examinat et gerulam spiritu agnoscit fugiens extranea ubera et recusans ignota cubilianeminem appetens nisi ex usu. unde illi iudicium nouitatis et moris, si non sapit? unde illi et offendi et demulceri, si non intellegit? mirum satis
Abbreviated transcription (Latin):
Video enim & uitem adhuc teneram & inpuberem intellegentem
tameniam opera sua. & uolentem alicui adhȩrere. cuinixa
& innexae proficuet: Deniq non ex pectieta rustica disciplinie
sine arundine sine ceruo siquid attigerit ultro a mabit¬
It quidem uiriosius desuo ingenio quam d&uo arbitrio properat
esse securic: Video & ederas quantum uelis primas. statim
ad superna conari. & nullo praeeunte suspendi: Quod maliꝰ in pa¬
ri&ib: in uehi textili silua quam humiteri uolunticria iniuric
Contric. quib: de aedificio male est. ut crescendo recedunt:
Vtrefugium sentias ramos aliorsum destinatos. & animationem
arboris dediuortio pari&is intellegas continentia est paruntate.
quam ex primordio prouidentissimi fruticis: Sedidicit timens &iã
ruinam Has ego sapientias & scientias arborum. crnon conten¬
quomagis hominis: Cuius animi uelut surculus quidam exmatrice

Expanded text:
uideo enim et uitem adhuc teneram et inpuberem intellegentem uideo enim et uitem adhuc teneram et inpuberem intellegentem tamen iam opera sua et uolentem alicui adhaerere, cui innixa et innexa proficiat. denique non expectata rustica disciplina, sine arundine, sine ceruo, si quid attigerit, ultro ambibitt quidem uiriosius amplexabitur de suo ingenio quam de tuo arbitrio. properat esse secura. uideo et ederas, quantum uelis premas, statim ad superna conari et nullo praeeunte suspendi, quod malint parietibus inuehi textili silua quam humi teri uoluntaria iniuria. contra quibus de aedificio male est, ut crescendo recedunt, ut refugiunt? sentias ramos aliorsum destinatos, et animationem arboris de diuortio parietis intellegas; contenta sua est paruitate, quam ex primordio prouidentissimi fruticis edidicit, timens etiam ruinam. has ego sapientias et scientias arborum cur non contenquo magis hominis? cuius anima uelut surculus quidam ex matrice
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. nectiemen sapere. secundum aris totelen &siquis alius
substaentiam animalem in uniuersa communicat. quae apud nos
in homine priuactares est: Non modo utđi opus quod & cetera
sed utdĩ flatus quod haec solac: Quam dicimus. cumomni instruc¬
tusuo nasci : Etsi ad arbores prouocamur. amplectemur exemplũ
Si quidem & illis necdum arbusculis. sed stipitib: ad huc. & surculis
&iam nucsimul descrobib: oriuntur in est propruacuis animae :
Verum protemporis ratione remoratur. co alescens. & coadules¬
cens roborisuo. Don& a&as impleat habitum quonictura funga¬
tur: Aut unde mox illis. & fruti cesin oculantur & folia formant᷑¬
& germina inflantur & flosculi in ornantur. & suci condiuntur
si non inipsis omnis paratura generis quiesat. & partib: promotio
grandescit : Indeigitur & sapiunt unde uiuunt. tam uiuendi
quam sapiendi propria&ate: Et quidem ab infantuo & ipsesiui:

Expanded text:
uiuere nec tamen sapere secundum Aristotelen, et si quis alius uiuere nec tamen sapere secundum Aristotelen, et si quis alius substantiam animalem in uniuersa communicat. quae apud nos in homine priuata res est, non modo ut dei opus, quod et cetera, sed ut dei flatus, quod haec sola quam dicimus cum omni instructu suo nasci. et si ad arbores prouocamur, amplectemur exemplum, siquidem et illis necdum arbusculis, sed stipitibus adhuc et surculis etiamnunc, simul de scrobibus oriuntur, inest propria uis animae. uerum pro temporis ratione remoratur coalescens et coadolescens robori suo, donec aetas adimpleat habitum, quo natura fungatur. aut unde mox illis et frutices inoculantur et folia formantur et germina inflantur et flosculi inornantur et suci condiuntur, si non in ipsis omnis paratura generis quiescit et partibus promota grandescit? inde igitur et sapiunt unde uiuunt, tam uiuendi quam sapiendi proprietate, et quidem ab infantia et ipsae sua.
Abbreviated transcription (Latin):
noscuntur quia & apłs nobis scribit in uisibilia enim ei : a conditione
mundi defactitamentis intellecta uisuntur. & plato her&icis
facies occultorum ea quae apparent. & necesse est omnino hunc
mundum imuginem quandam esse alterius alicuius. Vid&ur
intellectus duce uti sensu &auctore. & principali fundamento
nec sineillo ueritites posse contingi. quomodo ergo potiorerit eo
perquem est. quo eg& cuideb& totum quod attingit: Ita utrumq:
concluditur. neque praeferendum sensui intellectum: Perquem enĩ
quid constat inferius ipso est: Neque separandum a sensu: perquod
ed neilli quidem pr&ereundi quiuel modico temporis uiduant animã
intellectu Pro inde enmuiam sternunt postea inducendi eus
sicut & animima quoscilic& proueniat intellectus: Volunt in fantiã
sola anima contineri quataentum modo uiuat. nonut pariter
sapiat. quia nec omnia sapiant quaeuiuant: Deniq: arbores

Expanded text:
noscuntur, quia et Apostolus nobis scribit : Invisibilia enim ejus a conditione noscuntur, quia et Apostolus nobis scribit : Invisibilia enim ejus a conditione mundi de factitamentis intellecta visuntur; et Plato haereticis: Facies occultorum, ea quae apparent; et necesse est omnino hunc mundum imaginem quamdam esse alterius alicujus. Videtur intellectus duce uti sensu, et auctore, et principali fundamento, nec sine illo veritates posse contingi: quomodo ergo potior erit eo per quem est, quo eget, cui debet totum quod attingit? Ita utrumque concluditur: neque praeferendum sensui intellectum; per quem enim quid constat, inferius ipso est; neque separandum a sensu: per quod ed ne illi quidem praetereundi, qui vel modico temporis viduant animam intellectu. Proinde enim viam sternunt postea inducendi ejus, sicut et animi, a quo scilicet proveniat intellectus. Volunt infantiam sola anima consapiat, quia nec omnia sapiant quae uiuant. denique arbores
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus animae adicitur: quam sequitur animus cui addiatus¬
in tellectus: Sit nunc & potior sensui intellectus. & potior cognitor
sacramentorum dummodo &ipse propriauis amimae. quod & sensus
Nihil mea interest nisicum id circo praefertur sensui intellectus
ut ex hoc quoq: separatior habeatur : quopatior affirmatur :
Iunc mihi post differentiam . &iam praelatior& undenda est
peruentura usque ad potioris dĩ persuasionem: Sed dedõ. suo quoq:
campo experiemur cum her&icis : Nunc de animatitulus & de intel¬
lectu non insidio se praeferendo locus Nam &sipotiora sunt. quae
intellectu attinguntur. ut spiritaluc quam quae sensu ut corporalia
rerum erit praelatio sublimiorum scilic&. aduersus humiliores
non intellectus aduersus sensum: Quomodo enim praeferatur sensui
intellectus. a quo informatur ad cognitionẽ ueritatum. Sienim
ueritates perimagines apprehenduntur id est in uisibiluac peruisibilia

Expanded text:
intellectus animae addicitur, quam sequitur animus cui addiintellectus animae addicitur, quam sequitur animus cui addiintellectus. Sit nunc et potior sensu intellectus, et potior cognitor sacramentorum: dummodo et ipse propria vis animae, quod et sensus, nihil mea interest, nisi cum idcirco praefertur sensui intellectus, ut ex hoc quoque separatior habeatur, quo potior adfirmatur. Tunc mihi post differentiam, etiam praelatio retundenda est, perventuro usque ad potioris Dei persuasionem. Sed de Deo, suo quoque campo, experiemur cum haereticis. Nunc de anima titulus, et intellectu non insidiose praeferendo locus. Nam etsi potiora sunt quae intellectu attinguntur, ut spiritalia, quam quae sensu, ut corporalia, rerum erit praelatio, sublimiorum scilicet adversus humiliores, non intellectus adversus sensum. Quomodo enim praeferatur sensui intellectus, a quo informatur ad cognitionem veritatum? Si enim veritates per imagines adprehenduntur, id est invisibilia per visibilia