comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipitari Nõ ÷ hoĩs semꝑ sursum ire. Si ascen¬
d̾e nosti ꝑ deuocionem mentis. scias ⁊ descẽt̾e
ꝑ exerticium boni oꝑis. Si nescis descend̾e nes¬
cis conscend̾e. ⁊ ĩcipies tamdem post indiscre¬
tam ⁊ ĩmoderatam uehemenciam ascenden¬
di cad̾e. Cum descendis uidetur elongare deus.
qui sursũ ÷. S scͥptũ ÷. Excelsus du̾s ⁊ hũilia
respicit. Meliusergo tͥ est ut hũilis sis ruide¬
aris qm sublunis ⁊ ignoreris. Aues uolando las¬
cescunt. ⁊ descendunt suꝑ t̾rã ut requiesc̃ãt
S alie loca m̃dadiligũt alie lutosa ⁊ polluta
exquirũt Si ergo descendis: mũda sit reqͥes
tua. ¶uid ÷ contemplatõ nͥ celũ: Caud ope¬
ratio uisi cerra: In contemplacione uolas
In oꝑatione sedes. Sz elige loca mũd oꝑa
bona uita ⁊̃ fuge lutosa: ubi coinqitinat̾io
ẽ contingentis. Hec sũt oꝑ⁊ ĩmũdicie iiqui¬
nantia propinquantem. Nunc ergo repelłis

Expanded text:
cipitari. Non est hominis semper sursum ire. Si ascencipitari. Non est hominis semper sursum ire. Si ascendere nosti per devotionem mentis, scias et descendere per exercitium boni operis. Si nescis descendere, nescis conscendere, et incipiens tandem post indiscretam et immoderatam vehementiam ascendendi, cadere. Cum descendis videtur elongare Deus qui sursum est. Sed scriptum est: Excelsus Dominus; et humilia respicit . Melius ergo tibi est ut humilis sis et videaris, quam sublimis et ignoreris. Aves volando lacessunt, et descendunt super terram ut requiescant. Sed aliae loca munda diligunt, aliae lutosa et polluta exquirunt. Si ergo descendis, munda sit requies tua. Quid est contemplatio, nisi coelum? Quid operatio, nisi terra? in contemplatione volas; in operatione sedes. Sed elige loca munda, opera bona; vitae et fuge lutosa, ubi coinquinatio est contingentis. Haec sunt opera immunditiae inquinantia appropinquantem. Nunc ergo repelleris,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqũ graue fit illi quod deus uult. qr cũ eo
qd̃ deus uult. ꝓpria uoluntate aliud uult.
quod simł fieri non potest cũ eo qd̾ deꝰ uult.
ꝑ̾ carns concupĩam repellitur. qr dũ aliud
caro appecit uoluntas spc̃ non sine difficul¬
tate ad effc̃m ꝓcedit. Amundo repellitur d̾
uel adu̾sus premitur. uł prosperis irretitur
Adiabolo repellitur: qñ suggestionũ illius
importunitate sine cessatione uexatur. A
deo repellitur. qñ ad illius maiestatem cõn¬
templandam assurgens incomp̃hensibilis
lucis radiis reuerberatur. Qe tam̃ repłsio
ira non ÷ s exercitatio. qm̃ idcirco hõ ad tẽ¬
pusa sũmis repellitur ut ꝑ hũilitatem me¬
lius ĩ ĩmis exerceatur. Unde dcm .. ne decli¬
nes in ira a seruo cuo. hoc÷ si declinas. declina
ut redeas. Mem̃to gͦ scale iacob. Ascendunt
angłi ⁊ descendũt. Qidam ascend̾e sciunt.
descend̾e nesciũt. Aliud  .n. descende aliud p̃¬

Expanded text:
aliquando grave fit illi quod Deus vult, quia eum eo aliquando grave fit illi quod Deus vult, quia eum eo quod Deus vult propria voluntate aliud vult, quod simul fieri non potest cum eo quod Deus vult. Per carnis concupiscentiam repellitur, quia dum aliud caro appetivit, voluntas spiritus non sine difficultate ad effectum procedit. A mundo repellitur, dum vel adversis premitur, vel prosperis irretitur. A diabolo repellitur, quando suggestionum illius importunitate sine cessatione vexatur. A Deo repellitur, quando ad illius majestatem contemplandam assurgens, incomprehensibilis lucis radiis reverberatur. Quae tamen repulsio ira non est, sed exercitatio, quoniam idcirco homo ad tempus a summis repellitur ut per humilitatem melius in minimis exerceatur. Unde dictum est: Ne declines in ira a servo tuo, hoc est si declinas, declina ut redeas. Memento ergo scalae Jacob. Ascendunt angeli et descendunt. Quidam ascendere sciunt, descendere nesciunt. Aliud est enim descendere, aliud prae
Abbreviated transcription (Latin):
tiones dei diriguntur. postea homo deo in
directione cordis conficetur. Quis est qui
deo conficetur : Goi placet quod facit deiꝰ.
hic deo conficetur. Ille autem ÷ cuius uolũ¬
tas ⁊cor directum est ut auołuntate dei rĩ
discrepet uel approbando uł im pbando. uł
odiendo. uł amando. nec iufra subsistens.
nec ultra tͣnͣsgrediens.¬
A toto corde meo exquisu¬
exquirũt qui diuinũ honorem creature cri¬
biuunt. Siłr falsi fideles qui aliud plusꝙͣ deũ
diligũt deũ non exquirunt. Deũ exquire :÷
extra oĩa quere̾. fide ut aliud ẽẽ credatur
Dilectione ut plus diligatur. Toto corde q̃¬
rit qui hũc solum ĩuenire concupiscit. Ne
repellas me a mandatis tuis. Sepe homo ac¬
cedeus ad deum a se ip̃o repellitur. Sepea m̃do
Sepe a diabolo. alñ a deo. a se ip̃o repeslitur. uł
ꝑ uoluntatem ꝓpͥam. uel ꝑ carnis cõcupĩam
Per uolũtatem ꝓpriam repellitur: qr in ħ

Expanded text:
odiendas justificationes Dei diriguntur; postea homo Deo in odiendas justificationes Dei diriguntur; postea homo Deo in directione cordis confitetur. Quis est qui Deo confitetur. Cui placet quod facit Deus, hic Deo confitetur. Ille autem est cujus voluntas, et cor directum est, ut a voluntate Dei non discrepet; vel approbando vel improbando, vel odiendo, vel amando, nec infra subsistens, nec ultra transgrediensx toto corde exquiexquirunt, qui divinum honorem creaturae tribuunt. Similiter falsi fideles, qui aliud plus quam Deum diligunt, Deum non exquirunt. Deum exquirere est extra omnia quaerere, fide ut aliud esse credatur, dilectione, ut plus diligatur. Toto corde exquirit, qui hunc solum invenire concupiscit. Ne repellas me a mandatis tuis. Saepe homo accedens ad Deum a seipso repellitur, saepe a mundo, saepe a diabolo, aliquando a Deo, A seipso repellitur, vel per voluntatem propriam, vel per carnis concupiscentiam. Per voluntatem propriam repellitur, quia in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lii sunt in lege ambulantes. alii sunt in
lege stantes. alii a lege declinantes. In le-¬
ge ambulant qui in bono proficiũt. Iñ lecde
stant qui a bono non recedunt. Alege decli-¬
nant qui non facienda presumũt.
Nes sunt uie. uia dei. uia hominis uia
diaboli. Uia dei est ueritas. uia hoĩos
necĩtas. uia diaboli iniquitas uia dei ⁊ dia
nũqm flecti possunt ut ad aliud tendant. q
nec uia dei mala. nec uia diaboli bona aliqñ
flectitur. hoc est uel ad uiam dei. uł ad uiã
diaboli. Si .n. necessitas intorquetur ad su¬
piditatem. ⁊cupiditas ad iniquitatemr uia
hoĩs flectitur ad uiam diaboli. Si autẽ di¬
rigitur ad mẽsuram. mensura ad iustĩam
uiabois directa est ad uiam dcr Proꝑcerma
ait. Utinam dirigantur uie mee ꝑs¬
Onficebor cibi in directione cordis. Cor
hoĩs dirigitur qñ humana uoluntas
diuine uolũtati conformatur .i. ut hõ id qd̾
deus odit odiat. ⁊ quod diligit diligat. Ad
hoc autem per legem dei instruimur. ĩ qua

Expanded text:
lii sunt in lege ambulantes, alii sunt in lege stantes, alii a lege declinantes. In lege ambulant, qui in bono proficiunt. In lege stant, qui a bono non recedunt. A lege declinant, qui non facienda praesumunt.es sunt viae: Via Dei, via hominis, via diaboli. Via Dei est veritas, via hominis est necessitas, via diaboli iniquitas. Via Dei et diaboli nunquam flecti possunt, ut ad aliud tendant, quia nec via Dei mala, nec via diaboli bona aliquando flectitur; hoc est, vel ad viam Dei vel ad viam diaboli. Si enim necessitas intorquetur ad cupiditatem, et cupiditas ad iniquitatem, via hominis flectitur ad viam diaboli. Si autem diriguntur ad mensuram, et mensura ad justitiam, via hominis directa est ad viam Dei. Propterea ait: Utinam dirigantur viae meonfitebor tibi in directione cordis . Cor hominis dirigitur, quando humana voluntas divinae voluntati conformatur, id est, ut homo id quod Deus odit, odiat; et quod diligit, diligat. Ad hoc autem per legem Dei instruimur, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
lum. non uacca agnũ non cerua leporem.
nõ leo uulpem. d in sibi simile ppaginẽ suam
extendit om̃e qd  hoc quo msensibił natã
custodit. Aliud genus ÷ tilia aliud fagus a
sui gri̾s seruat similitudĩem: Uide foliũ quõ
serratis dentib ꝑ girũ distinguitur. quo mͦ
intͥnsecus productis costulis huc illucq ĩtex¬
tur. Numera unũ. nũa illd̾ aliud om̃e qd̾ est
in uno quot dentes in alio. toc costulas iuno
qualem colorem in alio. Ecre quõ mora quõ
fraga quibdam granuł ad inuicem cõpasti
cirtũquaq distinguntur. tale unũ qualealce¬
rum. ⁊ om̃is natura ꝙͣ cuiusdam intrinsetus
dictantis preceptũ acceꝑit nusqͣm teriinos
suos excedere presumit. Hoc qͦ mirabile ⁊ qd̾
in uno corpore tot construunt᷑ membrã tõt
membroꝵ forme tot loca tot officia. Ccce in
uno hoĩs corpore quot memibra. aliud auri
aliud ocłs aliud lingua. aliud nasus aliud

Expanded text:
lum, non vacca agnum, non cerva leporem, lum, non vacca agnum, non cerva leporem, non leo vulpem, sed in sibi simile propaginem suam extendit omne quod est. Hoc quoque insensibilis natura custodit, aliud genus arboris est tilia, aliud fagus, aliud s sui servat similitudinem. Vide folium quomodo ferratis dentibus per gyrum distinguitur, quomodo intrinsecus productis costulis huc illucque intexitur. Numera unum, numera aliud. Omne quod est uin uno quot dentes in alio, tot costulas in uno qualem colorem in alio. Ecce quomodo mora, quomodo fraga, quibusdam granulis ad invicem compactis circumquaque distinguuntur; tale unumquodque quale alterum, et omnis natura quasi cujusdam intrinsecus dictantis praeceptum acceperit, nusquam terminos suos excedere praesumit. Hoc quoque mirabile est quod in uno corpore tot constituuntur membra, tot membrorum formae, tot loca, tot officia. Ecce in uno hominis corpore quot membra? Aliud auris, aliud oculus, aliud lingua, aliud nasus, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
gurationem miramur. qr spãli quodã modo
decore sunt ⁊ ꝯuenient̾ coaptare. ita ut ip̃a
dispõ oꝑis quodam modo ĩnuere uideatur
sp̃alem sibi adhibitam diligenciam ꝯdicort᷑.
Rursus alia idcuto miramur qr mõstruosa¬
quodam modo sunt uł ridicła. quorũ qͥdem
plasmatõ qnͣtũ ab humana rõne aliena ẽ.
canco lemus hũanũ anintũ in admiracõm
compesse pot̃. Quare cocoduillus manducãs
inferiorem molam nõ mouet. ⁊ quõ salamã¬
dra in igue illesa ꝑmanet. Quis dedic heri¬
cio sꝑinas. ⁊ docuic eum ut se pomis turbĩe
discussis inuoluat. quib onustus incedens
stridet qiͣ plaustrũ. ⁊ formica que hiemis
supuenture p̃scia granis horrea sua replec.
dranea qͦ de uiscerib suis laq̃os nectit ut p̃¬
dam capiat᷑ Isti sunt testes sapĩe dei. Est
adhuc aliud uerum ⁊ euidens diuine sapĩe
argumientũ. qd̾ om̃e genus similesibi ꝓcreat
⁊ uicam młtis siłicudo una ꝓpagata prime
origis formam nõ ĩmuitat. Non ouis uitu¬

Expanded text:
odam modo decorae sunt et convenienter coaptatae, ita ut ipsa dispositio operis quodammodo innuere videatur specialem sibi adhibitam diligentiam Conditoris. Rursus alia idcirco miramur quia monstruosa sunt vel ridicula; quorum quidem psalmatio quantum ab humana ratione aliena est, tanto facilius humanum animum in admirationem compellere potest. Quare crocodilus manducans inferiorem molam non movet? et quomodo salamandra in igne illaesa permanet? quis dedit ericio spinas, et docuit eum, ut se pomis turbine discussis involvat, quibus onustus incedens stridet quasi plaustrum? et formicam quae hiemis superventurae praescia granis horrea sua replet? araneam quae de visceribus suis laqueos nectit unde praedam capiat? isti sunt testes sapientiae Dei. Est adhuc aliud verum et evidens divinae sapientiae argumentum, quod omne genus simile sibi procreat, et in tam multis similitudo una propagata primae originis formam non mutat; non ovis vitu
Abbreviated transcription (Latin):
Estat nũc dice̾ de hiis que rara sunt.
Sob hoc magis mira uidentur. Sunt
quedam in reb conditis que idcuro cum
uidentur magis mari sunt. qr ad hominum
noticiam raro ꝑueniunt. uel obhoc qd̾ in
suo gñe pauca creata sunt. uel qr in remoctͤ
sedib ⁊ in abditis nacure sinib abstrusa.
Hec autem idcuto creatoris prouidẽtia seor¬
sum collocare uoluit. ut illorum consorcio
que noxia sunc non ledatur humana societaᷤ
eorum que preciosa sunt specie prebetur hu¬
mana cupiditas. eorũ que rara sũt nouitate
excitata admirari discat humana tarditas
postrema ut hec bona siml ⁊ mala ꝙ̃ enunui᷑
posita quodam modo allo quant᷑ hoĩem ut
actendat quanto studio eterna mala fug̾e
⁊ bona eterna appet̾e deb. Si pro hiis tempor¬
lib bonis adipiscendis ⁊ malis euitandis cã¬
cos labores sunstinet.

Expanded text:
estat nunc dicere de iis quae rara sunt, et ob hoc magis mira videntur. Sunt quaedam in rebus conditis quae idcirco cum videntur magis mira sunt, quia ad hominum notitiam raro perveniunt, vel ob hoc quod in suo genere pura creata sunt, vel quia remotis sedibus et in abditis naturae sinibus abstrusa. Haec autem idcirco Creatoris providentia seorsum collocare voluit, ut illorum consortio quae noxia sunt non laedatur humana societas, eorum quae pretiosa sunt specie probetur humana cupiditas, eorum quae rara sunt novitate excitata admirari discat humana tarditas; postremo ut haec bona simul et mala quasi eminus posita quodammodo alloquantur hominem, ut attendat quanto studio mala aeterna fugere et bona aeterna appetere debet, si pro his temporalibus bonis adipiscendis et malis evitandis tantos labores sustinet.
Abbreviated transcription (Latin):
quies excipiat. Non semꝑ dies. nõ semper nox
nõ semꝑ equał dies ⁊ nox. ne uel ĩmoderatus
labor debilitatos frangat. uel quies ꝯcinata
nacuram inficiat. uł identitas perpetua aĩmo
tediũ gignat Item quemad̾m uicissitudo die¬
rum ⁊ noctium aiimantia renouat. ita qͣtuor
tempora auni ordine sibi succedentia totiꝰ mũdi
spẽm iumutant primũ ꝑ teporem ueris quadã
ĩnouatione nundus nascitur. deinde ꝑ feruorẽ
estatis qͣͣ m iuuentutẽ roboratur. Post ħ super¬
ueniente autumpno ad maturitatem cõstẽ¬
dit. postremo sucredente hyeme ad defãn uer¬
git. Idcirco aut̃ semꝑ deficit ut semper post
defectum renouari possit. qr nisi prius a sta¬
tu suo defic̾ent uetera. qͣ illis locum occupan¬
tib nõ ualerent exurge noua. hoc qͦ satis
mirabile iñ hac dispõsitõne cernitur ꝙ ipsa
tempora ita ĩnuitabili lege sue mutabilitatis
uices custodiunt ut nec aliqũ ab explendo

Expanded text:
quies excipiat. Non semper dies, non semper nox, quies excipiat. Non semper dies, non semper nox, non semper aequalis dies et nox, ne vel immoderatus labor debilitatos frangat, vel quies continuata naturam inficiat, vel identitas perpetua animo taedium gignat. Item quemadmodum vicissitudo dierum ac noctium animantia renovat, ita quatuor tempora anni ordine sibi succedentia, totius mundi speciem immutant. Primum per teporem veris quadam innovatione mundus nascitur. Deinde per fervorem aestatis, quasi in juventutem roboratur. Post haec superveniente autumno ad maturitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco autem semper deficit, ut semper post defectum renovari possit, quia nisi prius a statu suo deficerent vetera, quasi illis locum occupantibus non valerent exsurgere nova. Hoc quoque satis mirabile in hac dispositione cernitur, quod ipsa tempora ita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo
Abbreviated transcription (Latin):
osis. aliis colorib uariis. alias diuersarum
artiũ studiis. aliis metalloꝵ. alias thimania¬
tum diũsis gn̾id. ut nulla prorsus regio sit
que non aliquid pre cet̾is nouũ ⁊ speciale pꝰ¬
sideat. nulla icem que non aliquid nouũ ⁊
sp̃ale ab aliis acciꝑe queat. Qd qd̾ etiam eã
que hũanis usib necessaria sũt in ꝯmuni ho¬
minũ freqñtia ip̃a creatoris prouidẽcia con¬
stituit. eau̾o que non natura pp̃ necessitatem
s cupiditas expetit pp̃ spẽm in abdicis cerrarũ
sinib abscondit ut quem amor uirtutis ab in¬
moderato appetitu nõ castigat. salcem laboris
tedio uictus cõquiescat
ec de dispõne locoꝵ diximꝰ quid de dispõ¬
ne tempoꝵ dicemus: Quis sacis admi¬
rari pot̃ qm mira rõne prouidencia dĩna cur¬
sus tempoꝵ distuxeit: Ecce post noctem ueĩt
dies. ut corpentes in ocio labor exerceat. post
diem sequitur nox ut fessos ad refocillandũ

Expanded text:
osis, alias coloribus variis, alias diversarum osis, alias coloribus variis, alias diversarum artium studiis, alias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus regio sit, quae non aliquid prae caeteris novum et speciale possideat; nulla item quae non aliquid novum et speciale ab aliis accipere queat. Quid quod etiam ea quae humanis usibus necessaria sunt, in communi hominum frequentia ipsa Creatoris providentia constituit; ea vero quae non natura propter necessitatem, sed cupiditas expetit propter speciem; in abditis terrarum sinibus abscondit, ut quem amor virtutis ab immoderato appetitu non castigat saltem laboris taedio victus conquiescatec de dispositione locorum diximus, quid de dispositione temporum dicemus? Quis satis admirari potest, quam mira ratione providentia divina cursus temporum distinxit? Ecce post noctem venit dies, ut torpentes in otio labor exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum
Abbreviated transcription (Latin):
minima fiet admiratio. Si quis diligenter at¬
tendat qd̾ sic singłis locis singłis temporib. singłis
reb diuina prouidencia causas suas distribuit.
ut in nullo penitus rerũ ordo ꝑturbetur. Ecce
celum sursum est. ⁊ t̾ra deorsum in celo stellas
⁊lumĩaria collocauit ⁊ sb̾iecta omĩa illustͣ¬
rent. In aere uencis ⁊ nubib uiam fecit. ũt
agitatõib sius disꝑse pluuiam deorsũ fun¬
derent In gremio telluris moles aquarũ reci¬
pi iussit. ut ꝑ gurgites suos huic illincq qͦ
nutus ferr iubentis discurbent. Uolucres in
aere suspendit. pisces aqͥs ĩm̾sit. cerrã bestiis
⁊ serpentib. ⁊ aliorũ reptiliũ ueriniũq ge¬
uerib repleuit. Quasdam regiones dicauit
ub̾tate frugum. quasdam opulencia uinea¬
rum. alias fertilicate olerũ. alias fecunditate
pecorũ. alias potentib ħbis. alias gemiis
preciosis. alias animialib ⁊ bestiis monstru¬

Expanded text:
minima fiet admiratio, si quis diligenter atminima fiet admiratio, si quis diligenter attendat, quod sic singulis locis, singulis temporibus, singulis rebus, divina providentia causas suas distribuit, ut in nullo penitus ordo rerum perturbetur. Ecce coelum sursum est, et terra deorsum. In coelo stellas et luminaria collocavit, ut subjecta omnia illustrarent. In aere ventis et nubibus viam fecit, ut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerent. Volucres in aere suspendit, pisces aquis immersit, terram bestiis et serpentibus et aliorum reptilium vermiumque generibus replevit. Quasdam regiones ditavit ubertate frugum, quasdam opulentia vinearum, alias fertilitate olerum, alias fecunditate pecorum, alias potentibus herbis, alias gemmis pretiosis, alias animalibus et bestiis monstru
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa. ꝯcordiam uniu̾sitatis dirum pãt. Ecce
quõ ꝑ uisc̾a cellurs intͥnsecus dracones aqͣꝵ
sꝑsi ⁊ foris ꝑ alueos suos in diu̾sa deducti. intuꝰ
fatiscentem ne dissoluatur ꝯglutinant. ⁊foris
uefaciscat arentem rigant. Ecce quõ in hũani
corporis fabrica iuncturas ossiũ uinda n̾uoꝵ
ligant. ⁊ medulł intus ꝑ fistulas çibiarũ diffu
corpus deducũt ac deinde ten̾itudinem car¬
niũ cutis cegnen inuoluit ut ⁊ rigor ossiũ intͥn¬
secus corpus sustineant. ⁊ pellis munimen foris
defendendo custodiat. Qis duriciam lapidũ.
quis soliditatem metalloꝵ. quis nodosicatem
roborum. quis cenacitatem glutinũ. Quis cet̾a
ĩnum̃abłia enum̃are queat: Ex quo daret qmͣ
sint firma rerũ uincła. cũ singła queq condita
tanto uisu nacuram ⁊ ẽẽ suũ defendant. Simul
uero omĩa a concordia societatis sue dissolui:
ut de dispoĩtione rerũ quał sic ꝯsidemꝰ. Neq .n.

Expanded text:
diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et foris ne fatiscat arentem rigant. Ecce quomodo in humani corporis fabrica juncturas ossium vincula nervorum ligant, et medullis intus per fistulas tibiarum diffuscorpus deducunt, ac deinde teneritudinem carnium cutis tegmen involvit, ut et rigor ossium intrinsecus corpus sustineat, et pellis munimen foris defendendo custodiat. Quis duritiam lapidum, quis soliditatem metallorum, quis nodositatem roborum, quis tenacitatem glutinum, quis caetera innumerabilia enumerare queat? Ex quo claret quam sint firma rerum vincula, cum singula quaeque condita tanto nisu naturam et esse suum defendant, simul vero omnia a concordia societatis suae dissolvi ut de dispositione rerum qualis sit consideremus. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
miciciam ⁊ federationem ꝯueniũt. Q uid
repugnantius ẽẽ pot̃ aqua ⁊ igne. quecñ
in rerũ natura ita dei concemꝑauit pru¬
dencia ut non solũ ad inuicem ꝯuiune so¬
cietatis uincłm nõ dissipent. uerũ etiam nas¬
centib cunctis ut subsist̾e̾ possint uitale nu¬
trimentũ subministrent: Quid de hũani
corporis compage loquar. ubi omiũ m̃broꝵ
iuncture tancam ad inuicem seruant con¬
cordiam. ut nullũ oĩo possit ĩueniri memb
cuiꝰ offm̃ alt̾i non uideatur prestare admũ¬
cłm: Sic omis natura se diligit. ⁊ miro qͦdã
modo płiũ dissiłiũ ⁊ in unũ redactorũ con¬
cordia uuam in omĩb armoniam facit. ap
est firma: Quis non uideat: Qͥs nõ miretur:
Ecce celi qui ambitu suo ꝯcludũt omĩa quomͦ
solidisũt ꝙ qiͣ ex ere fusiles desuꝑ circũq ob
hĩc soliditas celorũ illinc terre stadilitas in unũ
coartent ⁊ cõstringant necit᷑ legittimos c̾m̃oꝰ

Expanded text:
micitiam et foederationem conveniunt. Quid micitiam et foederationem conveniunt. Quid repugnantius esse potest aqua et igne? quae tamen in rerum natura ita Dei contemperavit prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loquar, ubi omnium membrorum juncturae tantam adinvicem servant concordiam, ut nullum omnino possit inveniri membcium alteri non videatur praestare adminiculum? Sic omnis natura se diligit, et miro quodam modo plurium dissimilium et in unum redactorum concordia unam in omnibus harmoniam facit. Apta est firma? Quis non videat? quis non miretur? Ecce coeli qui ambitu suo concludunt omnia, quomodo solidi sunt, et quasi ex aere fusiles desuper circumquaque hinc soliditas coelorum, illinc terrae stabilitas in unum coarctent et constringant, citra legitimos terminos
Abbreviated transcription (Latin):
Sitũ. motũ. spẽm. ⁊ qualitatem. Primũ ergo
pͥmo discutiamues..¬
hr̃e d. apcicudinem ⁊ firmitatem. hoc ẽ ut
componenda apte ⁊ competent̾ coeant ⁊cõ¬
poĩta firmit̾ cohereant. Laudabił  ꝯpositõ
tał. Aptitudo considerat᷑ in qnͣcitate ⁊ qͣlita¬
te. In quantitate ne nũuis tenua ⁊ exilia d¬
grossis ⁊ corpulentis. In qͣlitate ne nimis hu¬
mida siccis. nimis calida frigidis. nimis leuia
ponderosis. & si qua sunt calia in ordinate
ꝯiungantur. Uide si pulcritudini diuinoꝵ
oꝑum aliqd̃ horũ desit. ⁊ si nicħ de eẽ uideriꝰ
iam aliꝙͥͣ habes uñ ⁊̃ in hac parte mireris.
Spͥm̃ quidem si uniu̾sitatis huius machi¬
nam intueris. inuenies qmͣ mirabili rõne
⁊ sapĩa compõ rerũ om̃iũ ꝑfecta sit qmͣ
apta qm congrua. qmͣ decora. qmͣ cunctiͤ¬
cia diu̾sa atq repugnantia ad ẽẽ ꝓdiert̃.
dictante sapĩa in unam quodam modo a¬

Expanded text:
situm, motum, speciem et qualitatem. Primum ergo situm, motum, speciem et qualitatem. Primum ergo primo discutiamus.ebet: aptitudinem et firmitatem, hoc est ut componenda apte et competenter coeant; et composita firmiter cohaereant: laudabilis est compositio talis. Aptitudo consideratur in quantitate et qualitate. In quantitate ne nimis tenuia et exilia grossis et corpulentis. In qualitate, ne nimis humida siccis, nimis calida frigidis, nimis levia ponderosis; et si qua sunt talia, inordinate conjungantur. Vide si pulchritudini divinorum operum aliquid horum desit, et si nihil deesse videris, jam aliquid habes unde etiam in hac parte mireris. Et primum quidem si universitatis hujus machinam intuitus fueris: invenies quam mirabili ratione et sapientia compositio rerum omnium perfecta sit, quam apta, quam congtia diversa atque repugnantia adesse prodierunt, dictante sapientia in unam quodammodo a
Abbreviated transcription (Latin):
ghĩtatores eiꝰ sunt sicut locuste. Qui extẽdit
uelut nichilum celos. ⁊ expandit eos sicut ta¬
b̾nacłm. Et psalmista it̾m in quodam loco cũ
arguerz idolorũ cultores ait. Om̃s dii gẽtiũ
demonia. dñs aut̃ celos fecit. Quid est ergo pu¬
tatis quod in assertionem uere diuiuicatis
creatorem suũ ostendit: Considemꝰ gͦ ⁊ uos
qͣnͣta sint mirabilia dei. ⁊ ꝑ pulcritudinẽ rer̃
conditarũ queramꝰ pulchrum illud pulchroꝵ
om̃iũ pulcherrim̃ quod tam mirabile ⁊ ĩef¬
fabile ÷. ut ad ip̃m omĩs pulcritudo cͣnͣsicoria
⁊ si uera sit comparabił esse nõ possit. ꝙ̾ quia
suꝑius om̃em pulchritudĩem uisibłiũ ĩ .iiiͦiͦʳ.
constare diximus. nunc ordine ꝑ singła cur¬
rentes. quałr ex ipis inuisibił dei sapĩa clares¬
cat uideamꝰ. Scio quidem qd̾ minus erit qͥc¬
quid dix̃imus. s tñ decens non ÷ ut ideo oĩo
taceamus. ibi precipue ubi si fieri poss maxĩe
decenter loqui deberemꝰ. Quatuor dixinus.

Expanded text:
locustae. Qui extendit velut nihilum coelos, et expandit eos sicut tabernaculum . Et Psalmista iterum in quodam loco cum argueret idolorum cultores, ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit . Quid est ergo putatis, quod in assertionem verae divinitatis Creatorem suum ostendit? Consideremus et nos quanta sint mirabilia Dei, et per pulchritudinem rerum conditarum quaeramus pulchrum illud, pulchrorum omnium pulcherrimum; quod tam mirabile et ineffabile est, ut ad ipsum omnis pulchritudo transitoria, etsi vera sit, comparabilis esse non possit. Et quia superius omnem pulchritudinem visibilium in quatuor constare diximus; nunc ordine per singula currentes, qualiter ex ipsis invisibilis Dei sapientia clarescat videamus. Scio quidem quod minus erit quidquid dixerimus, sed tamen decens non est ut ideo omnino taceamus, ibi praecipue, ubi si fieri posset, maxime decenter loqui deberemus. Quatuor diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
u ostendit sapĩam suam in oꝑib suis. Nõ en ĩ
erat sapiens in terra sicut salomon. quem re¬
pleuerat deus scĩa ⁊ intellectu. ut inuestigar
omĩa. ⁊ ess scrutator mrabiliũ secretorũm
S species carnis decepit cor eius. ⁊ corruit pru¬
dencia in conspectu pulcritudinũ excerarum.
Propter ħ deus scidit regnũ eius in manufili
eius. ⁊ dedit illud seruo suo iheroboam filio na¬
bach. ut p̃uericatio surg̾et in isrł. Tunc recesse¬
runt decem trib ne essent cum domo dauid. Sed
iudas stecit cum fide ne rueret gła iherłm. Ihe¬
roboam filius nabath excogitauit maliciam
de cordesuo ut firmar impietate thronũ suũ.
⁊ constituit uitulos aureos ut głam tolłet ab

Expanded text:
et ostendit sapientiam suam in operibus suis. Non enim et ostendit sapientiam suam in operibus suis. Non enim erat sapiens in terra sicut Salomon, quem repleverat Deus scientia et intellectu, ut investigaret omnia, et esset scrutator mirabilium secretorum. Sed species carnis decepit cor ejus, et corruit prudentia in conspectu pulchritudinum exterarum. Propter hoc Deus scidit regnum ejus in manu filii ejus, et dedit illud servo suo Jeroboam filio Nabath, ut praevaricatio surgeret in Israel. Tunc recesserunt decem tribus, ne essent cum domo David. Sed judas stetit cum fide, ne rueret gloria Hierusalem. Jeroboam filius Nabath excogitavit malitiam de corde suo, ut firmaret impietate thronum suum, et constituit vitulos aureos, ut gloriam tolleret ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exquiritur inter fratres puer dauid. qͥ pas¬
cebat oues in deserto ut rex ess in isrł. Spc̃ at̃
dei recessit a saul ut requiescet super dauid. ꝙ
cum uesanĩa corqueretur impins cythara mo¬
dulamine inp̃stico impetũ mitigauit. Cadit
philisteus in gladio suo ⁊ lapide funde ⁊ głosuᷤ
bellator capite amputato goliach tropheũ re¬
portauit. Hinc motus in uidia rex ꝑsequit᷑ ĩno¬
centem. S manꝰ omĩpotentis fortiter dirigebat
donec in solio regni hũilem collocaret. Cadit in
gelboe saul ⁊ onathas. S dauid dilectionis me¬
mor planctũ leuauit suꝑ eos. Proptea exalcatꝰ:
⁊ magnificatus ualde ⁊ nominatus in uniũsa
terra. Subiecit hostes in fortitudine. ⁊ mensus
terram inimicorũ suoꝵ. In dieb eiꝰ exaltatũ est
regnũ isrł. ⁊ ip̃e magnificauit głam. ⁊ addidit u
ampliar cultũ sanctitatis. Post eũ surreẽ salo
monfilius eius. qui edificauit templũ dño.

Expanded text:
et exquiritur inter fratres puer David, qui paset exquiritur inter fratres puer David, qui pascebat oves in deserto, ut rex esset in Israel. Spiritus autem recessit a Saule, ut requiesceret super David, et cum vesania torqueretur impius, cithara modulamine mystico impetum mitigavit. Cadit Philistaeus in gladio suo, et lapide fundae, et gloriosus bellator capite amputato Goliath tropaeum reportavit. Hinc motus invidia rex persequitur innocentem. Sed manus omnipotentis fortiter dirigebat, donec in solio regni humilem collocaret. Cadit in Gelboe Saul, et Jonathas; sed David dilectionis memor planctum levavit super eos. Propterea exaltatus est et magnificatus valde, et nominatus in universa terra. Subjecit hostes in fortitudine, et mensus est terram inimicorum suorum. In diebus ejus exaltatum est regnum Israel, et ipse magnificavit gloriam, et addidit ut ampliaret cus , qui aedificavit templum Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
obprobrium suꝑborũ. S uirtus deifica iam sat̃
ludificato illabitur. ⁊ capillo capitis pullulã¬
te antiquũ robur inembris marcentib reꝑat᷑.
Quassat colũpnas lacertis inmanib ⁊ ruente
culmine morte sua ulciscitur in hostes. Plãgit
isrł quem miratur faluatorem suũ. ꝙ quẽ uiuũ
exegit ad mortem. mortuũ agnouit redemp
in temꝑanciam cohibere distulit. penã cũ filiis
pereuntib corruens excepit. Tonc archa dei in
alienigenas deportatur pp̃ pcc̃a ppłi. s cadẽs
dagon cruncatus maiestati contestat᷑ Dehĩc
secreta pudoris putrefacta suꝑbos compellũt.
consorcium timere scĩtatis. ꝙsic srcha testam̃ti
ad cultores pietatis remissa ÷. Surrex̃ samuel
propheta sanctus. ⁊ unx̃ regem ppło. S saul
mandatũ non seruans abiectus ÷. obediencie
uirtucem reprobationis exemplo ꝯfirmans.
postħ in beechleem miccitur in lentisco oliuũ.

Expanded text:
opprobrium superborum. Sed virtus deifica jam satis opprobrium superborum. Sed virtus deifica jam satis ludificato illabitur, et capillo capitis pullulante pristinum robur membris marcentibus reparatur. Quassat columnas lacertis et manibus, et ruente culmine morte sua ulciscitur in hostes . Plangit Israel, quem miratur salvatorem suum, et quem vivum exegit ad mortem, mortuum agnovit redemptintemperantiam cohihere distulit, poenam cum filiis pereuntibus corruens dedit . Tunc arca Dei in alienigenas deportatur propter peccata populi, sed cadens Dagon truncatus majestati contestatur . Dehinc secreta pudoris putrefacta superbos compellunt consortium timere sanctitatis, et sic arca testamenti ad cultores pietatis remissa est. Surrexit Samuel propheta sanctus , et unxit regem populo, et Saul mandatum non servans abjectus est, obedientiae virtutem reprobationis exemplo confirmans. Post haec in Bethleem mittitur in lentisco olivum,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit raminus a lignis siluarũ conculcatus. pꝰ
hec chola ꝯ iair iudices fuerũt temporib suiꝰ
Dehinc iepte ꝓ uictoria belli uoto obligatus
filiam ĩmolauit crudele postĩs pietatis relinqn
exemplũ. Post hũc uenit ab echsan iudex ppłi.
cui successit achialon. ꝙ ille moriens iudicem lab¬
donta hũit successorem. Huiꝰ cemporib famosa
illa cunctis malis suis troia mirmidonũ mamib
excisa concidit. cuiꝰ erũpnas ⁊ lamentabiles
casus ue te a ꝓpoĩto diuertam narrare deuito.
Post labdontem uenit sainson fortissimus.
S ipẽ saluauit ppłm suũ tempore suo ninaibi¬
lib magnis. Mille uiros strauit in mandibu.¬
la capitis asinini cuĩ arma nõ haberet spiritu
in humeris. ad terrorem inimicorũ suoꝵ. Mu¬
lier una uscit inuincibilem. ⁊ uirtutem horren¬
dam cunctis femine petulancia emolliuit. Cap¬
cus gaudium fecit inimicis suis. ⁊ dampnatus
tenebris sempiternis mole girum duc̾e iubetur

Expanded text:
venit rhammus a lignis silvarum conculcatus . Post venit rhammus a lignis silvarum conculcatus . Post haec Thola, et Jair Judices fuerunt temporibus suis . Dehinc Jephte pro victoria belli voto obligatus filiam immolavit, crudele posteris pietatis relinquens exemplum . Post hunc venit Abessan judex populi, cui successit Abialon, et ille moriens judicem Abdon habuit successorem . Hujus temporibus famosa illa cunctis malis suis Troja Myrmidonum manibus excisa concidit, cujus aerumnas, et lamentabiles casus ne te a proposito divertam nPost Abdontem venit Samson fortissimus, et ipse salvavit populum suum tempore suo mirabilibus magnis . Mille viros stravit in mandibula capitis asinini, cum arma non haberet, spiritu s extulit in humeris ad terrorem inimicorum suorum . Mulier una vicit invincibilem, et virtutem horrendam cunctis feminae petulantia emollivit. Captus gaudium fecit inimicis suis, et damnatus tenebris sempiternis molae gyrum ducere jubetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tabuł consignatis. Post annos .xl. ascen¬
dit moyses in moutem. ⁊ uidit terram de
longe. ꝙ contestatus ppłm de ritu sacro mã¬
datorum recessit in pace. Tunc iosue nũster
bilia. S deterritus fugit. ⁊uiam patefecit
ut transirent agmina exercitus pugnati.
Tunc iosue gentes preliis deleuit. ⁊ diuisit
terram tribub duodecim in funicło distribu¬
tionis. Post hunc ochoniel ppłm iudicauit.
& samgar sexcentos strauit in uomĩe Aoch
in ppłi lib̾ationem ꝑicło se dedit. ⁊ regem a¬
lienigenam nũtus crudeł extinxit. Dab¬
bora quo in u̾bo ꝓphecie confortata sisarã
in corrente cyson ⁊ iabin młtitudinem eoꝵ
disꝑsit. ⁊ deleuit hostes dei uictoria głosa.
Dehinc gedeon uellus expandit in area. ⁊
rore concepto ⁊ ipe nouo triumpho lage¬
nas ⁊ lampades cum trecentis a flumine por¬
tauit ad bellum. Abimelech aut̃ cerebro ex¬
cusso ⁊ uertice contrito. parabolarũ omen ĩ¬

Expanded text:
cum tabulis consignatis. Post annos quadraginta ascencum tabulis consignatis. Post annos quadraginta ascendit Moyses in montem, et vidit terram de longe, et contestatus populum de ritu sacro mandatorum decessit in pace . Tunc Josue minister bilia, sed deterritus fugit, et viam patefecit, ut transirent agmina exercitus pugnaturi . Tunc Josue gentes praeliis delevit et divisit terram tribubus duodecim in funiculo distributionis . Post hunc Othoniel populum judicavit, et Sangar sexcentos stravit viros vomere . Aioth in populi liberationem periculo se dedit, et regem alienigenam nuntius crudelis exstinxit. Debbora quoque in verbo prophetia confortata, Sisaram in torrente Cison, et Jabin, multitudinem eorum dispersit, et delevit hostes Dei victoria gloriosa . Dehinc Gedeon vellus expandit in area, et rore concepto, et ipse novo triumpho lagenas et lampades cum trecentis a flumine portavit, ad bellum . Abimelech autem cerebro excusso, et vertice contrito parabolarum omen in
Abbreviated transcription (Latin):
dit ergo mandatũ ut educẽt filios isrł de e¬
gipto. in prodigiis ⁊ plagis ⁊ portentis. ut os¬
tendet mirabilia sua. ꝙ scirent om̃s gentes. qr
deus ip̃e est omĩpotens. Uenit moyses in p̃cep¬
co. ⁊scĩndens mare rubtũ uirga aperauit ut
daret uiam populo eunti ad salutem. E duc¬
ta ergo sunt agmina filiorum isrł de egipto
ꝑ semitam abyssi. quos pharao secutus ł uir¬
tute sua cum currib ⁊ exercitib absorptus
est qiͣ non fuiss. ⁊ppłs lib̾atus laudem dnõ
decantauit. Dehinc ꝑ deserti uiam gradiẽ¬
tes celeste obsequiũ comitatur in colũpna nu
umbram prebens. ⁊ lucem in tenebris. Celi
manna pluerunt. & sp̃c ꝯgregauit uolati¬
lium multitudinem. petra autem fudit po¬
tũ ad mensam filioꝵ dei. In tantis mirabili¬
bus significauit se deus honimib. ut insy¬
na legem daret. ⁊ mandata ⁊ tabernacłm
celestiũ ymaginem. ⁊ archam federis et̾ni

Expanded text:
dit ergo mandatum, ut educeret filios Israel de Aedit ergo mandatum, ut educeret filios Israel de Aegypto in prodigiis, et plagis, et portentis, ut ostenderet mirabilia sua, et scirent omnes gentes, quod Deus ipse est omnipotens. Venit Moyses in praecepto, et scindens mare Rubrum virga aperuit, ut daret viam populo eunti ad salutem. Educta ergo sunt agmina filiorum Israel de Aegypto per semitam abyssi, quos Pharao secutus in virtute sua cum curribus et exercitibus absorptus est quasi non fuisset, et populus liberatus laudem Domino decantavit . Dehinc per deserti viam gradientes coeleste obsequium comitatur in columna nubiumbram praebens, et lucem in tenebris . Coeli manna pluerunt, et spiritus congregavit volatilium multitudinem. Petra autem fudit potum ad mensam filiorum Dei. In tantis mirabilibus significavit se Deus hominibus, ut in Sina legem daret, et mandata, et tabernaculum coelestium imaginem, et arcam foederis aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
regna mundi inuicem se coildentia passast̾
Nam ⁊ scice ⁊ amazones hiis temporibz semi¬
uarunt nouũ ac singłare malum in cerris.
& egiptus supͣ se uires effundens. ẜ qͣiͣ intumes¬
cendo terminos suos egrediens. dũ aliena in¬
consulte appetit ꝓp̾a amisic. Multa sũt alia
que dinumerare si nũc conaremur. neq his
ẽẽ possit in terra. gr̃as agentes qd̾ hec omĩa
mala iam mente secura contempnimꝰ. ⁊ qͣsi
de tuta statione fluctuentem ⁊ bullientem
in se mundũ sine ꝑicło admiram̃. Reu̾¬
tamur it̾m ad domesticam narrõnem. qͥa
magis nunc libet audire que uerasũt. qr
uana ⁊ falsa audiendo. qnͣtũ illa fastidio.
tantũ ad ista inardesco.
ui tempus iam adueniss ut educ̾et
ppłm suum deus de egipto. apparuit
moysi in rubo ꝑ ignem. ostendens caritatẽ.
qr ip̃a ÷ que liberat a morte. ⁊ non est qua
deus ad hoĩem ueniat nisi ꝑ caricatem. De¬

Expanded text:
regna mundi invicem se collidentia passa sunt? regna mundi invicem se collidentia passa sunt? Nam et Scythae, et Amazones his temporibus seminarunt novum ac singulare malum in terris; et Aegyptus supra se vires effundens, et quasi intumescendo terminos suos egrediens, dum aliena inconsulte appetit, propria amisit, multa sunt alia, quae dinumerare si nunc conaremur, ne illis esse possit in terra, gratias agentes quod haec omnia mala jam mente secura contemnimus, et quasi de tuta statione fluctuantem, et bullientem in se mundum sine periculo admiramur. A. Revertamur iterum ad domesticam narrationem, quia magis nunc libet audire quae vera sunt, quia vana et falsa audiendo quantum illa fastidio, tantum ad ista inardesco.um tempus jam advenisset, ut educeret populum suum Deus de Aegypto, apparuit Moysi in rubo per ignem ostendens charitatem ; quia ipsa est, quae liberat a morte, et non est qua Deus ad hominem veniat nisi per charitatem. De
Abbreviated transcription (Latin):
perium babilonie. muros incredibili hũa¬
nis mentib amplicudine exstruxit confu¬
sionem extollens ut iret ip̃a inopus suũ.
Nam tamdem ultima confusione filio
ꝑ incestum cognito abhominand̾ cũctis
scelus penecrans. primum uisc̾a sua ꝑ libi.¬
dinem polluit. postea in uiscã sua ulciscen¬
tem prrricidio macłauit. Iusto scełe iuter
piens ergo filius post mortem matris lugu¬
bre imꝑium. heres factus est ⁊ tirannus
trucidate parentis successor uiolentus effr̃s.
Post hunc cucurrit assyrioꝵ imꝑiũ exem¬
pla scełum ad posteros transmitcens. ut in
libidine semꝑ ⁊sanguine uersarent᷑. qui
libid̾is pariter ⁊ sanguinis tam crudele ac
decestand̃ ab inicio docum̃tum acceꝑant
Nec enim decuit babilonie regnũ aliis stu¬
diis ampliari. nisi ut in ĩmundicia ⁊ crude¬
litate grassarentur filii confusionis. Et qͥs
om̃es hoꝵ tempoꝵ pestilencias ⁊ confusio.¬
nes enumerare queat que ꝑ orbem cerrarũ

Expanded text:
perium, Babyloniae muros incredibili humaperium, Babyloniae muros incredibili humanis mentibus amplitudine exstruxit, confusionem extollens ut iret ipsa in opus suum. Nam tandem in ultima confusione a filio per incestum cognita abominandum cunctis scelus perpetrans, primum viscera sua per libidinem polluit, postea in viscera sua ulciscentem parricidio maculavit, justo scelere ab eo interfpiens ergo filius post mortem matris lugubre imperium haeres factus est, et tyrannus, trucidatae parentis successor violentus effectus. Post hunc cucurrit Assyriorum imperium exempla scelerum ad posteros transmittens, ut in libidine semper et sanguine versarentur, qui libidinis pariter et sanguinis tam crudele ac detestandum ab initio documentum acceperant. Nec enim decuit Babyloniae regnum aliis studiis ampliari, nisi ut immunditia et crudelitate grassarentur filii confusionis. Et quis omnes horum temporum pestilentias et confusiones enumerare queat, quae per orbem terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
terra. Inde alii post alios mutuato errore
cum nomine singłi per linguas suas. una
uanitate diu̾sa nnimina. Bel. ⁊ beliab et
Lahalim. Beelzebub qͦ ⁊ beelphegor uo¬
cauerunt. Et sic quidem sculptiliũ cultu¬
ram humanus error suscep̃. quã prius
stulticia hũana uana pietate instituit.
Ninus autem regnũ assyrtorũ uirtute ⁊
industria ampliando. totam pene asiam
tamdem sue ditioni subrecit. qui ⁊ doroa¬
strem regem bactrianorũ bello suꝑans in¬
terfecit. ⁊ eiꝰ maleficii codices igne con¬
cremauit. ut dei iusticia que cuncta dis¬
ponit recte in hoc uctoriam p̃stitisse ui¬
tus ÷. qui cunc quidem obscurus latuit inter
potentes huius scħi. magnus futurus ⁊ excelsꝰ
in regno dei. Post ninũ semiramis uxor eiꝰ
gubernand̃ suscepit imꝑiũ. que uirilem
hs̃tũ assumẽs uirtuti autem suꝑadiciens
indos quo eetremos ppłos bello ꝑdomiuit¬
& ad ultĩmos usq fines cerre dilatans im̃¬

Expanded text:
terra. Inde alii post alios mutuato  al. imitato errore terra. Inde alii post alios mutuato  al. imitato errore cum nomine, singuli per linguas suas una vanitate diversa numina, Bel et Belial, et Baalim, Beelzebub quoque et Beelphegor vocaverunt. Et sic quidem sculptilium culturam humanus error suscepit, quam prius stultitia humana vana pietate instituit. Ninus autem regnum Assyriorum virtute et industria ampliando totam pene Asiam tandem suae ditioni subjecit, qui et Zoroastrem regem Bactrianorum bello superans interfecit, et ejus maleficii codices igne concremavit, ut Dei justitia, quae cuncta disponit, recte in hoc victoriam praestitisse vitus est, qui tunc quidem obscurus latuit inter potentes hujus saeculi, magnus futurus et excelsus in regno Dei. Post Ninum Semiramis uxor ejus gubernandum suscepit imperium, quae virilem habitum assumens, virtuti artem superadjiciens, Indos quoque extremos populos bello perdomuit, et ad ultimos usque fines terrae dilatans im
Abbreviated transcription (Latin):
non poss. Iam tunc enĩ regna mundi ĩ filiis
huius scłi cum magno fãstu ⁊ pompa sur¬
gentia a quacuor plagis mundum cinxerãt
qͣiͣ ꝓpriũ possessura. assyriorũ ab oriente uͥ
pͥinus regnauit belus. ꝙ sitiomoꝵ. ab occi¬
dente ubi primus regnauit egialeus. et
scitarum ab aquilone ubi primꝰ regnauit
chanus. ꝙ egiptioru a meridie ubi pͥmꝰ
regnauit mineus. S assyriorũ regnum
potencia ⁊ uirib famosissimũ. Post belum
ninus filius enuis optinuit. qui pacris affec¬
tum orbatus consolari uolens scultilib ad
paternam ymaginem fabrefactis ydo¬
latrie exordiũ fuit. Dum enĩ memoriam
parentis per uultus sculptiles apd̾ hoĩes
ꝑpetuam fac̾e uoluit. posteris cãm primã
nescientib exemplũ erroris reliqͥt. Uiden¬
tes .n. hoĩes putauerũt diuinũ aliqd̃ yma.¬
ginib presentari. ⁊ culturam exhibentes
sculpcili bel fecerunt. famosum malũ in

Expanded text:
non posset. Jam tunc enim regna mundi in filiis non posset. Jam tunc enim regna mundi in filiis hujus saeculi cum magno fastu et pompa surgentia, a quatuor plagis mundum cinxerant quasi proprium possessura; Assyriorum ab oriente, ubi primus regnavit Belus; et Sycioniorum ab occidente, ubi primus regnavit Agialeus - et Scytharum ab aquilone, ubi primus regnavit Thanus; et Aegyptiorum a meridie, ubi primus regnavit Mineus. Sed Assyriorum regnum potentia et viribus famosissimum post Belum Ninus filius ejus obtinuit, qui patris affectum orbatus consolari volens sculptilibus ad paternam imaginem fabrefactis idololatriae exordium jecit. Dum enim memoriam parentis per vultus sculptiles apud homines perpetuam facere voluit, posteris causam primam nescientibus exemplum erroris reliquit. Videntes enim homines putaverunt divinum aliquod imaginibus praesentari, et culturam exhibentes sculptili Bel fecerunt, famosum malum in
Abbreviated transcription (Latin):
quib hĩtabat. ⁊ non fieret unũ cum hiis
ad quos ꝑgebat. Propt̾ea gͦ ppłs dei diuisiꝰ¬
est ab impiis in gen̾ationẽ sua. pͥmũ modi¬
cus ut crescet. ut sciant qui recta gradiunt᷑
natur. Potens ẽ .ni. deus nr̃ modica exalta¬
re ⁊ alta deprim̃e. ut nõ habeat homo fi¬
duciam in magnificencia sua qr spes hoĩs
mortał  sicut ip̃e homo. Magri isti⁊
potentes uirtutib uiri in scłis suis. cũ quib
tens locutus ⁊ secreta sua. qͥui oclis siuis antiqͣ
uiderunt que nr̃a gn̾atio miratur pret̾ita.
Uelim aut̃ nosse quales illi fuerũt. int̾ quoᷤ
isti ꝯuersatione probati placuerunt. uͥ alt̾¬
utrũ huic bonorum emulatio prouocet. il¬
linc malorum despectio ⁊ exemplũ pacĩe
confirtuet. Erant temporib illis mali po¬
tentes in scło numerositate ⁊ uirib atq di¬
uiciis in tantũ suꝑiores. ut bonoꝵ uita inter
eos ẽẽ poss. s cogħosci ab eis pre paucitate

Expanded text:
quibus habitabat, et non fieret unum cum iis, quibus habitabat, et non fieret unum cum iis, ad quos pergebat. Propterea ergo populus Dei divisus ab impiis a generatione sua primum modicus ut cresceret, ut sciant qui recta gradiunturniatur. Potens est enim Deus noster modica exaltare, et alta deprimere, ut non habeat homo fiduciam in magnificentia sua, quia spes hominis mortalis est sicut ipse homo. A. Magni isti et potentes virtutibus viri in saeculis suis, cum quibus Deus locutus est secreta sua, qui oculis suis antiqua viderunt, quae nostra generatio miratur praeterita. Velim autem nosse quales illi fuerunt, inter quos isti conversatione probati placuerunt, ut alterutrum hinc bonorum aemulatio provocet, illinc malorum despectio exemplum patientiae confirmet. R. Erant temporibus illis mali potentes in saeculo numerositate, et viribus atque divitiis in tantum superiores, ut bonorum vita inter eos posset esse, sed cognosci ab eis perpaucitate
Abbreviated transcription (Latin):
possidetur In terram itaq uisionis uenit abͣ¬
ham ⁊ fuit peregnus in ea omib dieb spe ꝓ¬
missionem expectans. ꝙ non minoratus ÷ obe¬
diencia pp̃ duationem. ut non inmolaret
unigenitũ in quo promissionem acceperat.
si piudencia diuina uocedesuꝑ lapsa dextrã
non cohibuiss ꝑentis. Post eum successit ysaac
sacrificiũ uiuum stans pro patre in gaudiũ.
⁊ ip̃e decedens reliquit iacob successorem. qui
fuit luctator fortis ut uinic̾et ⁊ benedic̾etur.
ex quo duodecim trib orte sunt. & ppłs sc̃s
isrł. Post hec ioseph a frib uendicur quem
mox secutus pat̾ cum septuaginta aĩabus
ĩ egiptũ uenit ut hĩtaret ibi in tempore an¬
nfestum fier qr deus hebreoꝵ dominꝰ ess in
uniũsa terra. Iam .n. erat populus dei ⁊ gẽs
sc̃a segregata ab impiorum natione ex̃ eo
pullisꝗre incipiens. quo abraham exiuit
deur chaldeorum. ut separaretur ab hiis cũ

Expanded text:
possidetur. In terram itaque Chanaan venit Abrpossidetur. In terram itaque Chanaan venit Abraham, et fuit peregrinus in ea omnibus diebus, spe promissionem exspectans, et non minoratus est obedientia propter dilationem, ut non immolaret unigenitum, in quo promissionem acceperat, si providentia divina voce desuper lapsa dextram non cohibuisset parentis . Post eum successit Isaac sacrificium vivum, stans pro patre in gaudium, et ipse decedens reliquit Jacob successorem, qui fuit luctator fortis, ut vinceret et benediceretur. Ex quo duodecim tribus ortae sunt, et populus sanctus Israel. Post hoc Joseph a fratribus venditur , quem mox secutus pater, cum septuaginta animabus in Aegyptum venit, ut habitaret ibi in tempore annifestum fieret quod Deus Hebraeorum Dominus esset in universa terra. Jam enim erat populus Dei, et gens sancta segregata ab impiorum natione, ex eo pullulare incipiens quo Abraham exivit de Ur Chaldaeorum, ut separaretur ab iis, cum