comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
donũgrẽ. q̃ m̾ces miti furura erat.¶ Quapp̃
bona ista quid int̾ se differant: diligñt̾ eo ui¬
gilantꝰ intuendũ ẽ. Posse nõ pectare et ñõ
posse pectare. posse nõ mori. et no posse mo
qui tale habebat lib̾m arbitriũ Aut nõ
potuit mori: cui dcm̃ ẽ. si peccaiu̾is morte u¬
morieris: Aut ño potuio bonũ deserere. et ĩo
mortuus sio: Prima gͦ lib̾tas uoluntatis e¬
rat posse nõ peccare: nouissima erit multo
maior. ño posse peccare. Prima ĩ mortalitas e
rio ꝑsenerantie felicitas bonũ ño posse dese¬
rere. Nũquid qr erunt bona nouissma po¬
ciora atq meliora. ĩo fu̾nt illa p̾ma. uł nul¬
la uł parua. ¶t̃p ip̃a ad iutoria distingũeda
sũt. Aliuid ẽ aduttortũ sine quo anqͥd nõ fio:
et aliud ẽ aduttoriũ quo aliquid fis. Nam
sine alim̃tis ñ possumꝰ uiuere nec tñ cũ af¬
fuerint alim̃ta: eis fit ut uinat qui mori uo¬
lueris. Ergo ad iutoriũ alim̃toꝵ ẽ. sine quo

Expanded text:
uae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant diligenter et uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse morqui tale habebat liberum arbitrium? aut non potuit mori cui dictum est, si peccaveris morte morieris? aut non potuit bonum deserere, cum homortuus sit? Prima ergo libertas voluntatis erat posse non peccare, novissima erit multo major, non posse peccare. Prima immortalitas errit perseverantiae felicitas, bonum non posse deserere. Nunquid quia erunt bona novissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima, vel nulla, vel parva? itemque ipsa adjutoria distinguenda sunt: aliud adjutorium sine quo aliquid non fit, et aliud est adjutorium quo aliquid fit. Nam sine alimentis non possumus vivere, nec tamen cum adfuerint alimluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nob̾tum. In bono illos illos uolebat
pculdubio ꝑmanere. Erant itaq in bono
sed qr in eo nõ ꝑmanserũt: nõ erant in qͥt¬
ex nob̾. et qñ erant nob̾cum. Hoc est. ñ erãt
ex numero filioꝵ: et qñ erant in fide fili¬
oꝵ. Qm̃ qui uere filii sute p̃sciti et p̾desti¬
nati sunt ꝯformes ymaginis filii eiꝰ. eo ym¬
ꝓpositum uocati sunt ut el̾i essent. Non .n.
ꝑto filuis ꝓmissionis. sed filius ꝑditionis:
suñt ergo isti ex multitudine uocatoꝵ. ex
elc̾oꝵ aũt paucitate non fuerũ Non igi¬
tur filiis sius p̾destinatis deus ꝑseuerantiã
nõ dedit Hreñt .n. eam: si in eoꝵ filioꝵ nume¬

Expanded text:
utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaque in bono, sed quia in eo non permanserunt, id est nex nobis, et quando erant nobiscum; hoc est, non erant ex numero filiorum, et quando erant in fide filiorum: quoniam qui vere filii sunt, praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis Filii ejus, et positum vocati sunt ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum, ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit. Haberent enim eam, si in eo filiorum nume
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ adam ñõ hu̾it dei gr̾am: Inmo u̾o hu̾it mag¬
nam. sed disparem. Ille ĩ bonis erat q̃ bonitate
siu ꝯdicoris acceꝑat. Neq .n. ea bona et ille suiᷤ
m̃tis ꝯparanerat ĩ quib prorsus nullũ pacie¬
batur malũ. scĩ u̾o ĩ hac uita ad quos ꝑtinet
lib̾ationis ħ gr̃a ĩ mał sunt ex quib clamant
ad eñ lib̾a nos a malo. Ine ĩ illis bonis xp̃im¬
orte nõ neguit. istos areatu et bereditario et ꝓ¬
pao illius anni sanguis absolurs. Ile ñ oput
habebat eo aduitorio qd̾ ĩplorant isticũ dicunt.
uideo aliam legem in menbris niebris repugnãtẽ
legi mĩetis mee. et captiuantẽ me in lege pcã. q̃ ẽ

Expanded text:
 Adam non habuit Dei gratiam? Imo vero habuit magnam, sed disparem. Ille in bonis erat, quae de bonitate sui Conditoris acceperat: neque enim ea bona et ille suis meritis comparaverat, in quibus prorsus nullum patiebatur malum. Sancti vero in hac vita, ad quos pertinet liberationis haec gratia, in malis sunt, ex quibus clad Dominum: Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio. Quod implorant isti cum dicunt: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in l
Abbreviated transcription (Latin):
ut stets ꝑfecties pleni mom̃i uoluntared̾i.
Quid est ut stetis msi ut ꝑseueretis. Unde
dcm̃ est de dyabolo. In u̾tate nõ steto qr fuit
ibi sed nõ ꝑmansit. Nam itiq isti in fide ĩa sta¬
bant Nec aluid oramꝰ cũ oramꝰ no quistas sted:
nsi ut ꝑseuerer. Itẽ uidas apłs cã dicit ex aut̃

Expanded text:
Ut stetis perfecti, et pleni in omni voluntate Dei. Quid est ut stetis, nisi ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo. In veritate non stetit , quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. Nec aliud oramus, cum oramus ut qui stat stet, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie. dimitte nob̾ debita nt̃a. ñõ tñ ultia ser¬
uiant pocõ ꝙꝓ ẽ ad mortem. de quo dicit iohes
get. De quo pcc̾̃o qm̃ nõ exp̃ssum ẽ possũt
multa et diu̾sa sentiri. Ego aũ dico: id ẽẽ pec¬
catũ. fidem q̃ ꝑ dilectionẽ oꝑatur deserere us
ad mort̾e. Huic pcc̾o ultra nõ ẜuiũt. nõ pͥma
ꝯditione sicut ille libeti: sed ꝑ scd̾madam¬
dei gĩa lib̾ati. et ista lib̾atione hñtes lib̾m arbit̾¬
um quo ẜiuant d̾o. ño quo captusetura dẏabolo.
lib̾ati añ a pecõ: serui simo fc̃liusticie. ĩ qua stabt̃¬

Expanded text:
cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra sercotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant peccato, quod est ad mortem, de quo dicit Iohannget. de quo peccato, quoniam non expressum est, possunt multa et diuersa sentiri. ego autem dico id esse peccatum, fidem, quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundumratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant deo, non captiuentur a diabolo. liberati enim a pec
Abbreviated transcription (Latin):
q ille et t̾rente nulło. er in suꝑ ꝯtͣ dei tͤrentis
ĩꝑiũ lib̾o nsus arbitrio nõ stetit ĩ tanta felicita¬
te. nt tanta ñ peccandi facilitate. Isti aũ nõ dico
t̾rente m̃do. sod seuiente ne starent: steter̃ ĩ fide
cũ uiderer ille bona p̾sentia q̃ fu̾at relicturus:
isti futura q̃ accepruri fu̾ant ñ uiderent. Uñ
hoc uisi donante illo a quo mĩam cõsecuti ssm¬
ut fideles cẽni ᷑ a quo acceperũt spm̃ nõ rimo¬
ris quo ꝑsegñtib cederem. sed uirtitis et can¬
tatis et ꝯtinẽcie quo cunsta minantia. cuncta
muitantia. crncta cruciancia suꝑarent¶ Illigͦ
sine pec̃o ullo data ẽ. cum qua ꝯditus ẽ uolun¬
tas lib̾a. et eam fecit ẜuire pcc̃o. hoꝵ uero cum
fuisset uoluntas serua pca: libata est ꝑ illum
qui dixit. Si uos fils lib̾auerit: tunc uere liberi
eritis. Et accepit tantã ꝑ istã gr̾am lib̾tatẽ: ut
qmus ꝙꝵ du hic uinũt pugnent ꝯͣ ꝯcupistẽ¬

Expanded text:
o et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sacceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent cont
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerantiam tam landabilem tamq felicem
sie ẽẽ hom̃is ut ei nõ sit ex d̾o illud pͥmirꝰ euacri¬
amiꝰ quod aio dñs perto. Rogam prote ne defis¬
ciar fides tua. Quid .ii. ei rogant nisi ꝑ seue.¬
rantiam ust in finem: Q ꝑfecto si ab hoĩe
hor̃ri cõt a deo postenda nõ eet. Deinde cũ:
li ꝑdubio ꝑsenerantiã eis oat ao dñ. neq. n.
nicħ malũ facit qui bonũ deset. ex a quo de¬
clinare non debet mclinatur in malũ non
mea pro om̃ib nob̾ cũ gaudio dep̾cationẽ fa¬
ma die usq nunc confidens hoo ipm̃ qm̃qui
cepit in nob̾ opus bonũ ꝑficiet usq in diem
usq in finẽ de dei misãtione ꝑmitat. Itõq
ubi dicit. Salurat uos epafras qͥ ex uobis

Expanded text:
 felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo, illud primitus evacuamus quod ait Dominus Petro: « Rogavi pro te, ne deficiat fides tua . » Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo poscenda non esset. Deinde cum l dubio perseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit, qui bonum deserit, et a quo declinare debet, inclinatur in malum, non mea pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faima die usque nunc; confidens hoc ipsum, quoniam qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem usque in finem, de Dei miseratione promittit? Itemque ubi dicit, Salutat vos Epaphras, qui ex vobis
Abbreviated transcription (Latin):
luntatib ꝙ uul cũiuult facit. Nisi forteut ex
muitis aliqua ꝯmemorẽ: qñ deus uoluit sau¬
li regnũ dare. sic erat in potestare isrłitaꝵ sb̾d̾e̾
se memorato uiro. siue nõ sb̾dere. qd̾ utiq ĩ eoꝵ
eras positũ uoluntate: ut eciã d̾o ualerẽt resi

Expanded text:
lt, cum vult, facit. Nisi forte ut ex multis aliqua commemorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum volunta
Abbreviated transcription (Latin):
dignationis suei eo tiimus regna. et ꝯu̾sur est
color eiis per dissolucionẽ ex melmanir se super
caput delicate sue q̃ p̾cedebar eam. Et ꝯu̾tro
deus et tssstulu indignationẽ eius in leuira¬
tem. Scriptum est eo in pu̾biis caiomonis. Si¬
cut impetꝰ aque sic cor regis in manui dei. quo¬
cumq uolu̾t decinabio illud. Et in spalmo
centesimo qͣrto legitur. dcm̃ est de egyptiis:
quid eis fecerit deus. Et ꝯu̾ cor coꝵ. ut odis¬
sent ppłm eius: ut dolũ fac̾e̾nt in seruos eiꝰ.
In litt̃is eciã apłis uidere que scuipta sunt me

Expanded text:
dignationis suae. Et timuit regina, et conversus est color ejus per dissolutionem, et inclinavit se super caput delicatae suae, quae praecedebat eam. Et convertit Deus, et transtulit indignationem ejus in lenitatem. cut impetus aquae, sic cor regis in manu Dei; quocumque voluerit, declinabit illud . Et in psalmo centesimo quarto legitur dictum de Aegyptiis, quid eis fecerit Deus: Et convertit cor eorum ut odissent populum ejus, ut dolum facerent in servos ejus . In Litteris etiam apostolicis videte quae scripta sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ce xpm. sic usus ẽ iudeis crucisigentib xpm̃.
Et qnͣta in de bona p̃stitit ppłis credituris qui
es ip̃o dẏabolo utitur pessimo. Sed obtime ad
er̾cendam es ꝓbandã fidem. eo pietatẽ bonoꝵ
Ions qui om̃ia scio añꝙͣ fians sed nob̾ qui
nõ sua uolinitate abessaion. elegio consiliũ
ep s oberat: et tñ iõ fecit. qi exaudierat dñs
cuis prẽmi orantem ut hoc fieret. pp̃ qd̾ ait scͥp¬

Expanded text:
Christum; sic usus est Judaeis crucifigentibus Christum. Christum; sic usus est Judaeis crucifigentibus Christum. Et quanta inde bona praestitit populis credituris! Qui et ipso diabolo utitur pessimo, sed optime, ad exercendam et probandam fidem et pietatem bonorum, non sibi, qui omnia scit antequam fiant, sed nobnon sua voluntate Abessalon elegit consilium quod sibi oberat? Et tamen ideo fecit, quia exaudierat Dominus ejus patrem orantem, ut hoc fieret. Propter quod Sc
Abbreviated transcription (Latin):
quis dices ei quare fecisti sic. Deinde scͥpt̾a
diuina plenam sm̃am regis uelud ab auo
initio repetendo ꝯmendans. er dixit inqͥt
dauid ad abisai et ad om̃s pu̾os eus. Ecce
maledicat. qm̃ drat illi deus. t iudeat dñs hu¬
militatem meã et retribuat m bona ꝓ maledc̃o
es indie nto. Qũo dixerit dñs huic homini ma¬
ledice dauid. Quis sapiens et intelliget: Nõ .n.
iubendo dixit. ubi sbedientia laudaretur sed ꝙ
cuis uoluntatẽ ppriam uicio suo malam in hoc
pccm̃ iudicio sũo uisto et occulto indinauit. Io
dcm̃ est. dixit ei dñs. Nam si iubenti obtẽꝑas.¬
fes do laudandꝰ poci qmͣ pumendꝰ eẽt sicito ex
hoc poc̃o postea nouim᷑ ẽẽ punitũ. Nec causa ta.
deat inquit dñs humilitatẽ et rectibuat mi¬
chi bona ꝑ maledc̃o eius in die isto. Etce qũõ
batur dcũ uti cordib eo maloꝵ ad laudem.
Atq adiuñtũ bonoꝵ. Sic usus o̾ uida traden

Expanded text:
quis dicet ei: Quare fecisti sic? » Deinde Scriptura quis dicet ei: Quare fecisti sic? » Deinde Scriptura divina plenam sententiam regis velut ab alio initio repetendo commendans: « Et dixit, inquit, David ad Abizai et ad omnes pueros ejus: Ecce maledicat, quoniam dixit illi Deus, ut videat Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto . Quomodo dixerit Dominus huic homini maledicere David, quis sapiens et intelliget? Non enim jubendo dixit, ubi obedientia laudaretur; sed quod ejus voluntatem proprio vitio suo malam in hoc peccatum judicio suo justo et occulto inclinavit, ideo dictum est, dixit ei Dominus. Nam si jubenti obtemperasset Deo, laudandus potius quam puniendus esset, sicut ex hoc peccato postea novimus esse punitum. deat, inquit, Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die isto. » Ecce quomodo probatur Deum uti cordibus et malorum ad laudem atque adjumentum bonorum. Sic usus est Juda tradente
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio sed sine dubitatione iustissimo. Nã
sicuti est fuga istłitaꝵ a facie hostiũ de ciui¬
tare gay. ĩ aĩo .n. scũs est timor us fuge̾nt
Et hoc fcm̃ est ut iundicaretur pecm̃ eo mͦ¬
shesunaue. Non poteruuo filii iuł sussiste̾
a facie inimicoꝵ suoꝵ. Quid est nõ poterũt sus¬
sist̾e̾. quare nõ sub sistebant per lib̾m arbitũ
sed ꝑ timorẽ turbata uoluntate fugiebant.
Nisi qr deus dñatur et uoluntatib hominum
et quos nult in formidinẽ ꝯu̾tit iratus. Nun¬
quid nõ hostes istłitaꝵ adu̾sus populũ deiꝙ̃
ducebat iħc naue sua uoluntate pugnarũt.
fortari cor eoꝵ. ut obiuam irent ad istł ad bel¬
lum ut ext̾linarentur. Nũquid nõ sua no¬
lintate homo ĩpbus filiꝰ gemini maledice¬
bat regi dauid. Et tñ quid ai dauid plenꝰ
uera eo alta. et ꝑia capĩa: Quid ait illi qui
maledicentem ꝑcutẽ uoluro: Quid inquit¬
mͥ et uobis fan sarue : Dimittite eũ ut ma¬

Expanded text:
judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam ; » sicut est fuga Israelitarum a facie hostium de civitate Hai : in animo enim factus est timor ut fugerent; et hoc factum est ut vindicaretur peccatum eo merunt filii Israel subsistere ante faciem inimicorum suorum . Quid est, Non poterunt subsistere? Quare non subsistebant per liberum arbitrium, sed per timorem turbata voluntate fugiebant; nisi quia Deus dominatur et voluntatibus hominum, et quos vult in formidinem convertit iratus? Numquid non hostes Israelitarum adversus populum Dei, quem ducebat Jesus Nave, sua voluntate pugnarunt? fortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur . Numquid non sua voluntate homo improbus filius Gemini maledicebat regi David? Et tamen quid ait David, plenus vera et alta et pia sapientia? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? Quid mihi, inquit, et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
ti eo ex hõib cantatẽ q̃ suꝑeminet scĩe. fi¬
des aũ uera et doctrma sãna ambas oẽ di¬
cto ex d̾o qr scriptũ est. a facie eius scĩe et ĩ¬
tellectus ꝑcedit. Et scriptũ ẽ. cartas aũ¬
ex deo est. Et legimꝰ spm̃ sciencie et pieta
sus eos qui gr̾am dei uehem̃t᷑ obpugnant. qua
nolinitas humana nõ toslitur. sed ex mala mu¬
tatur in bonam. et cũ bona fuit adiuuatur.i
Et sic dispittasse ut ño magꝰ ego qm diitna
ip̃a nob̾cã scriptura locuta sit. eidentissimis te¬
stimoniis u̾itatis q̃ scriptura diuina si diligen¬
t̾ inspiciatur ostñdio nõ ioias bonas hominũ
uoluntates quas ip̃e facto ex malis et a se fr̃as
bonas in astus bonos ex in et̾nam dirigit uitã
ita eẽ in dei potestate ut eas quo uolueno qñ¬
uoliit faciat eas inclinari uł ad bñficia qͥ¬
b dam p̾standa uł ad penas quib dam inge¬
rendas. sicut ipẽ udicat occultissimo quid̾

Expanded text:
ti, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fiti, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est, A facie ejus scientia et intellectus procedit : scriptum est, Charitas ex Deo est . Et legimus, Spiritum scientiae et pietatsus eos qui gratiam Dei vehementer oppugnant, qua voluntas humana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bona fuerit adjuvatur; et sic disputasse, ut non magis ego, quam divina ipsa Scriptura vobiscum locuta sit evidentissimis testimoniis veritatis: quae Scriptura divina si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum voluntates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos et in aeternam dirigit vitam, ita esse in Dei potestate, ut eas quo voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datus ẽ nob̾. Ip̃a caritate fit qmͣ do
num dei ec̃ manifestat. ut tribulatio non
pax in quit fr̃ib eo caritas cũ fide. magna
bona sed dicat unde. Adeo inquit patre et
dedit nobis p̃r ut falii dei uocemur et simꝰ
et in pelagianis. tenebre dicunt. dilectio no¬
bis ex nobis est. Quũ si ueram .i. xpĩanã
berent. sicut sciebat apłs qui dicebat. Nos
aũ non spm̃ huiꝰ mũdi accepimꝰ sed spm̃ qui
ex d̾o est ut sriamꝰ que a do donata sũt nob̾
Ioħes dicit. deus dilectio ẽ. et pelagiam eciã
ipm̃ dm̃ ño ex do sed ex semecip̃is ce hr̃i di¬
cumti Et conscĩam legis ex do nob̾ ẽẽ fatean¬
tur caritatem ex nob̾ ipĩs uolunt. Nec audi¬
unt apłm dicentem. scĩa inflat caritas aũ
edificat Quid õ inepti. ĩmo ũo quid ẽ am̃¬
ex nob̾ eẽ caritatem que facit ut scĩa ĩfla¬
re nõ possit. It̃ cũ dicat apłs. suꝑeminẽtẽ
tare ex deo ẽẽ scĩam que sb̾denda est carira¬

Expanded text:
m qui datus est nobis, ipsa charitate fit, quam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non hesios etiam, pax, inquit, fratribus et charitas cum fide. Magna bona: sed dicat unde? a Deo, inquit, Patre etdedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilectio nobis ex nobis est. Quam si veram, id est, chriberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Joannes dicit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amenex nobis esse charitatem, quae facit ut scientia inflare non possit? Item cum dicat Apostolus, supereminentem tare ex Deo esse scientiam, quae subdenda est charita
Abbreviated transcription (Latin):
som̃. ꝙ ꝓphanastis in gentib. quo intrastis illus
Et scĩficabo nomẽ meũ magnũ. qd̾ ꝓphanatũ
est in gentib. qd̾ ꝓphanastis in medio eoꝵ eo sci¬
ent gentes qr ego sum dñs. dicit adonay dñs.
cũ sc̾ificat᷑ fu̾o in uob̾. añ ocłos eoꝵ. et accipiã¬

Expanded text:
od profanastis in gentibus, quo intrastis illuc. et sanctificabo nomen meum magnum, quod profanatum est ingentibus et profanastisin medio eorum, et scient gentes quia ego sum dominus, dicit Adonai dominus, cum sanctificatus fuero in uobis ante oc
Abbreviated transcription (Latin):
cat. cũ de xp̃o loq̃retur. pp̃ quẽ omĩa inquit nõ
solum detͥmenta ẽẽ credidi: uerũ et st̾tora existi¬
maui eẽ. ut xp̃m lucrifaciam. et inueniar ĩ illo
nõ hñs meã iustĩam que ex lege ẽ: sed eã q̃ ẽ

Expanded text:
cat, cum de Christo loqueretur. Propter quem omnia, inquit, non cat, cum de Christo loqueretur. Propter quem omnia, inquit, non solum detrimenta credidi, uerum etiam stercora existimaui esse, ut Christum lucrifaciam et inueniar in illo non habens meam iustitiam, quae ex lege est, sed eam, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
bii fuii sunt dei. Qñ eigo ꝙ ũ actiones q¬
ins mortificatis ut uiuatis illũ glorificate. illũ
laudate. illi grãs agite cmꝰ spũ agimini nt ista na-¬
leatis ut uos filios dei eõ monstretis. Quotquot
ergo adiũcto solo adiutorio legis. siue ad iutoriogͤ
filii dei. Tales sunt de quib idem dicit apłs. ꝙ ig¬
norantes dei iusticiam. et suã uolentes constiru¬
ere. iusticie dei nõ sunt sb̾iesti. De iudeis hoc di¬
xit qui de se p̾sum̃tes gr̃am repellebant. et ĩ xͫ
pp̃ea ñõ credebant. Suam u̾o iusticiam dicit eos
uolentes constituere. que iusticia est ex lege. Nõ
qr lex ab ip̃is est constituta: sed in logem que ex
d̾o est suam iusticiam ꝯstituerant: qñ candem
legem suis uirib se implere posse credebant. Ig¬
norantes dei iusticiã nõ qua iusticia deus uistꝰ
est: sed que iusticia est hom̃i ex d̾o. Et ut sciatis hãc
illum eoꝵ dixisse iusticiam que ẽ ex lege. hanc aũ
dei que hom̃i est ex deo: audite quid auo loco di¬

Expanded text:
hi filii sunt Dei . Quando ergo spiritu actiones carnis mortificatis ut vivatis, illum glorificate, illum laudate, illi gratias agite, cujus spiritu agimini ut ista valeatis, ut vos filios Dei esse monstretis. Quotquot ergo adjuncto solo adjutorio legis, sine adjutorio grafilii Dei. Tales sunt de quibus idem dicit apostolus, quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . De Judaeis hoc dixit, qui de se praesumentes gratiam repellebant, et in Christum propterea non credebant. Suam vero justitiam dicit eos volentes constituere, quae justitia est ex lege; non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est, suam justitiam constituerant, quando eamdem legem suis viribus se implere posse credebant: ignorantes Dei justitiam, non qua justitia Deus justus est, sed quae justitia est homini ex Deo. Et ut sciatis hanc illum eorum dixisse justitiam, quae est ex lege; hanc autem Dei, quae homini est ex Deo: audite quid alio loco di
Abbreviated transcription (Latin):
in.dixto. Mĩam consecut᷑ sũ. qr fidelis eram: sed
uo fidelis eõm. Hinc ostũdens etiã ip̃am fidem
hri nisi dño miserante ño posse. et eẽ donũ dei
Quod aptissime docet dicens. Gr̃a calui fcĩ estis
ꝑ fidem.: et hoc nõ ex uob̾. sed dei donũ deiẽ. Rur
sus ne dicerent se suis oꝑib donũ tale meruis¬
se continuo sb̾iecit. Non ex oꝑib. ne forte quis ex¬
tollatut. nõ qr negauit. aut euacuauit oꝑabo¬
na: cũ dicat dm̃ unituiq reddere: ẜm oꝑa euis¬

Expanded text:
isericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed, isericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed, ut fidelis essem: hinc ostendens etiam ipsam fidem haberi nisi Deo miserante non posse, et esse donum Dei. atiam uocet dicens: gratia salui facti estis per fidem et hoc non ex uobis, sed dei donum est, sus, ne dicerent suis operibus se donum tale meruisse, continuo subjecit, Non ex operibus, ne forte quis extollatur . Non quia negavit aut evacuavit opera bona, cum dicat Deum unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
gula inspiciamꝰ. bonũ in quio ctamõ certam.
Quero qua uirtute certauertt utrũq illi ex
seniet ip̃o fu̾it. an que de suꝑ data sic. sed ab sit
ut tantus doctor gentiũ ignorauent legẽ dei:
ciuiꝰ uox est in deutͦnono. Ne dicas in corde tu¬
o fortitudo mea eo potentia manus mee fet᷑
mͥ iurtutem magnam hanc: sed memorabe¬
ris dm̃ dei tui. q ip̃e tibi dat fortitudinẽ. fa¬
cere uirtutem. Quid .n. ꝓdest bonũ certamẽ.
nsi requatur uistoria: Et quis dat iuic̾toriã
nisi ille de quo dicit ipẽ. gr̃as deo qui dat nob̾
ip̃ te mortificamur. tota die deputati sumꝰ
ut oues occisionis: sb̾iecit atq act. Sed inhiis
om̃ib suꝑuĩcimꝰ ꝑ eũ qui dulexto nos. Non
ergo ꝑ nos: sed ꝑ eum qui dilexto nos. Dem̃
dixto Cursum ꝯsumaui. Sed ille hoc dixit:
qui alio loco dicit. Igitur nõ uolentes neq
seo uolentis eo currentis ẽ hoĩs. Quisquis .n. hoc au
modixit. fidem seruaui. Sed ille hoc dixit: qui au¬

Expanded text:
 certavi. Quaero qua virtute certaverit; utrum quae illi ex semetipso fuerit, an quae desuper data sit. Sed absit ut tantus doctor ignoraverit legem Dei, cujus vox est in Deuteronomio: Ne dicas in corde tuo, Fortitudo mea et potentia manus meae fecit mihi virtutem magnam hanc: sed memoraberis Domini Dei tui, quia ipse tibi dat fortitudinem facere virtutem . Quid autem prodest bonum certamen, nisi sequatur victoria? Et quis dat victoriam, nisi ille de qua dicit ipse, Gratias Deo qui dat nobispropter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis; subjecit atque ait, Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos : non ergo per nos, sed per eum qui dilexit nos. Deinde dixit, Cursum consummavi: sed ille hoc dixit, qui alio loco dicit, Igitur non volentis nequesed volentis et currentis est hominis: quisquis enim hoc ausmo dixit, Fidem servavi; sed ille hoc dixit, qui al
Abbreviated transcription (Latin):
qłͣtum possuite ostend̾e gram̃ dei ẜmm̾ita nr̃a da¬
i. hoc est gram ño eẽ grãm. Quib .n. ẜm m̾itum
redditur. Sicut aꝑtissime dicit apłs. Meritũ .n.¬
fuit quid in apło paulo. sed malum qñ ꝑseque
batur eccam dei. Unde dicit. Non sum ydoneꝰ
uotari apła: qr ꝑsecutus sum ecc̾am dei. Cum
etgo hr̃et hoc mitum malũ: redditum est ei boñ
pro malũo. i eo quod secutus adũxto gr̃a dei
sum quod sum. Atq ut ostenderer es libin ar¬
dei in me uacua nõ fuit: sed plus om̃ib illis
dei suscipiatis. Ut quid .n. eos rogat. si gr̾am
sic susceperunt. ut ꝓpriam ꝑderent uolunta¬
tem. QTñ ne ip̃a uoluntas sine gr̃a dei putetur
boni aliquid posse: continuo cũ dixisset gr̾a
eius in me uacua non fuis. sed plus omĩb
illis laboraui: sb̾uixit atq ait. Non ego añ
sed gr̃a dei mecã. Idest ño solus: sed gr̃a dei
metũ. Ae ꝑ hoo nec gr̃a dei sola. nec ip̃e solꝰ
sed gr̃a dei cum illo. Ut aũ de celo uocaretur. et

Expanded text:
de perfecto et anima volente; quia omnia corda scrutatur Dominus, et omnem cogitationem mentium novit: si quaesieris eum, invenietur tibi; et si dimiseris eum, repellet te in perpetuum ; declarat voluntatis arbitrium. Sed illi in eo ponunt meritum hominis, uia persecutus sum Ecclesiam Dei. Cum ergo haberet hoc meritum malum, redditum est ei bonum pro malo: ideoque secutus adjunxit, Sed gratia Dei sum id quod sum. Atque ut ostenderet et liberejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis Dei suscipiatis . Ut quid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt ut propriam perderent voluntatem? Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur boni aliquid posse, continuo cum dixisset: Gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi; subjunxit atque ait, Non ego autem, sed gratia Dei mecum : id est, non solus, sed gratia Dei mecum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ño quid̃ om̃ia. sed tñ aniqua legenda di¬
rexi. Nos ergo ad bñ oꝑandũ spem nõ ħ̾ea¬
mꝰ in hoĩe firmantes carnẽ brachii nrĩ nes
a dño discedat cor nrm̃. sed ei dicat. Aduitor
m̃s esto ne dereliquas me. n despicias me
deus salutaris m̃s. Promde km̃i sicut suꝑi

Expanded text:
vobis, non quidem omnia, sed tamen aliqua legenda divobis, non quidem omnia, sed tamen aliqua legenda direxi. Nos ergo ad bene operandum spem non habeamus in homine, firmantes carnem brachii nostri: nec a Domino discedat cor nostrum; sed ei dicat, Adjutor meus esto, ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus . 7. Proinde, chari
Abbreviated transcription (Latin):
recte niuendi in se ip̃o ponẽ. ut sequatur eñ
maledistũ cherenne ꝓph̃e dicentis. Maledẽs
homo qui spem ponit in homine. eo firmart̃
nem brachii su et a dño discedit cor eius. Intel¬
ligite frẽs hoc ꝓpħicum testimoniũ. Quia .n.
non dixit ppħeta. Maledcũs homo qui spem
dcũs homo qui spem ht̃ in hoĩe ut nemoħeat
spem in alt̾o hoiẽ sed in se. Ut ergo ostñderes
sic se admonuisse hoiem ut nec in seipõ hr̃it
spem. pp̃ea cũ dixisser. Maledcũs homo quispẽ
ht̃ in hoũẽ. moxaddiditi et firmat carnem
brachii sui. brachiũ ꝑ potãcia posuit opandi
In hoiẽ añ caris intelligenda ẽ humanaf᷑¬
gilitas. ao per hoc firmat carnẽ brachii sui qͥ
cor euis. Tał est heresis pelagiana nõ antiqua
sed ño ante multũ tp̃e exorta. Contra ꝙͣ here¬
sim cum fuiss duiti disputatũ etiã ad conci¬
lia ep̃ana nouissima nocĩtate ꝑuentũ ẽ. Uñ

Expanded text:
recte uiuendi in se ipso ponere, ut sequatur eum recte uiuendi in se ipso ponere, ut sequatur eum maledictum Hieremiae prophetae dicentis: maledictus homo, qui spem habet in homine, et firmat carnem bracchii sui, et a domino discedit. cor eius. intellegite, fratres, hoc propheticum testimonium. quia enim non dixit propheta: "maledictus homo, qui spem dictus homo, qui spem habet in homine, ut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. ut ergo ostenderet sic se admonuisse neminem, ut nec in se ipso haberet spem, propterea, cum dixisset: maledictus homo, qui spem habet in homine, mox addidit: et firmat cabrachii sui. Brachium pro potentia posuit operandi. In nomine autem carnis intelligenda est humana fragilitas. Ac per hoc firmat carnem brachii sui, qui cor ejus. Talis est haeresis Pelagiana, non antiqua, sed ante non multum tempus exorta: contra quam haeresim cum fuisset diutius disputatum, etiam ad concilia episcopalia novissima necessitate perventum est; unde
Abbreviated transcription (Latin):
rant eum. U̾mptũ ut ħeamꝰ et ip̃am scĩam
ut dicat unꝰ quisq nestiui. non audiui. ñ
intellexi. uoluntas ꝯuenitur humana. uͥ
dicitur. Nolite eẽ sicut equus et mulus qui¬
b nõ est intellestus. qmͣius peiora appareat. de
quo dom̃ est. U̾bis non emẽdabitur seruus
durus. Si .n. et intellex̾it non obaudiet. Qũ¬
de ignorantia nõ hr̃ excusationem. nec dm̃
caucatur in corde suo. sed malum suũ inse
q cui dicitur noliuinci. arbitriũ siue du¬
bio uoluntatis eius ꝯuenitur. uelle enim
et nolle pprie uoluntatis ẽ. sed meruendũ
est ne iua omĩa diuina testimonia et que¬
cinuq ana sunc que sine dubitatione sum
pluria: in defensione lib̾i arbitrii sio ĩtelli¬
gantur ut ad uitã piam eo bonã ꝯu̾sationẽ
cin m̾ces et᷑na debetur: adiutorio et grẽ dei
locus ñ relinqͣtur. Et audeat miser ho qũ bñ
iuit et bñ oꝑatur uł pociꝰ bñ uiu̾e et bñ oꝑa¬
ri sͥ uidetur: in se ip̃o nõ in dño głoa et spem

Expanded text:
ut habeamus et ipsam scientiam, ne dicat unusquisque, Nescivi, non audivi, non intellexi; voluntas convenitur humana, ubi dicitur, Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus : quamvis pejor appareat, de quo dictum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim intellexerit, non obaudiet . Qude ignorantia non habet excusationem nec deum causatur in corde suo, sed malum suum in seque cui dicitur: noli uinci, arbitrium sine dubio uoluntatis eius conuenitur. uelle enim et nolle propriae uoluntatis est. Sed metuendum est, ne ista omnia diuina testimonia et quaecumque alia sunt, quae sine dubitatione sunt plurima, in defensione arbitrii sic intellegantur, ut ad uitam piam et bonam conuersationem, cui merces aeterna debetur, adiutorio et gratiae dei locus non relinquatur et audeat miser homo, quando bene uiuit et bene operatur, uel potius bene uiuere et bene operari sibi uidetur, in se ipso, non in domino gloriari et spem
Abbreviated transcription (Latin):
ur sempit᷑no igne non ardeat. si pp̃ea ño cre¬
didit qr non andiuit omĩo quid crederet. sed
fortasse ut mituis ardeat. Non .n. sine canta
dem̃ est. Eflinde irã tuam in gentes que te
nouerunt. et illud ꝙ ait apłs. Cũ uenerit¬

Expanded text:
ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non creut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod ait apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
tere uideos. qui in lego peccant nõ ẽẽ ꝑitu¬
ros. cũ in xp̃o nõ crediderint. Qã quidẽ de
illis dcm̃ est ꝓ legem udicabunt᷑ sino fide .n.
⁊p̃i nemo lib̾ari porest. Ac per hoc ita iudicabũ¬
tur ut pereant. Nam si peior est conditõ nesci¬
entium qm scientium legem dei. quo uerum
eti quod i euu̾głio dñs ait. Seriuis quines¬
cio uoluntatem dñi sui. et facit digna plagis
napisiabit panta. Seriuis aũ qui scit uolur¬
tatem dñ su et facit digna plagis uapula¬
bio multa. ecce ubi ostendendũ grauiꝰ peccare
hoiẽm scientem. qm̃ nescientem. Nec tñ ideo
ꝯ fugiendũ est ad ignorancie tenebras ut in
eis quisq requitat excusationẽ. Aluid est .n.
nesasse. Alud scire noluisse Uolitas quip¬
pe argutur meo de quo dicitur. noluit intel¬
ligerent bñ ageret. sed et illa ignorantia q̃
non est eoꝵ qui scire nolunt. sed coꝵ qui t̾a¬
qm simplicit nesciunt. neminẽ sic extusat

Expanded text:
cere Judaeos qui in lege peccant non esse peritucere Judaeos qui in lege peccant non esse perituros cum in Christo non crediderunt? quandoquidem de illis dictum est, per legem judicabuntur? Sine fide enim Christi nemo liberari potest, ac per hoc ita judicabuntur ut pereant. Nam si pejor est conditio nescientium quam scientium legem Dei, quomodo verum erit quod in Evangelio Dominus ait: Servus qui nescit voluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat,
Abbreviated transcription (Latin):
dicttur. Noli hoc et noli illud et ubi Aliquid
faciendũ. uł non faciendũ in diuinis mõi¬
tis opus uoluntatis exigitur. satis lib̾m dem̃o¬
stratur arbitriũ. Nemo gͦ dm̃ causetur ĩ cor¬
luntate. Qñ .n. uolens facit tũc dicendũ est
opus bonũ. tituc spanda est bom oꝑis m̾ces
ab co de quo dcm̃ est. Qui redder unicuiq ẜm
fertur eis excusatio ꝙͣ solent hrẽ hoĩes de ig¬
norantia. Sed nec ip̃i sine pena erunt quile¬
gem dei nesciunt. Qui .n. sine lege pectane¬
runt. sine lege ꝑibunt. Qui aũ in lege pec¬
cauerunt. per legem uidicabuntur. Qd̃ mͥ¬
nõ uidetur apłs ita dixisse. tancꝙͣ peiꝰ aliquid
sig̾cauert ẽẽ passuros. qui legem nesciunt
ĩ pcc̃ĩs suis. qm̃ illos qui sciũt peiꝰ .n. uidetur
ẽẽ perire qmͣ iudicari. Sed cũ hoc de gentib
et ideir loqueretur. qr illi sine lege suntii
isti aũ legem acceperunt. Quis audeat di¬

Expanded text:
dicitur, Noli hoc, et noli illud, et ubi ad aliquid dicitur, Noli hoc, et noli illud, et ubi ad aliquid faciendum vel non faciendum in divinis monitis opus voluntatis exigitur, satis liberum demonstratur arbitrium. Nemo ergo Deum causetur in corluntate. Quando enim volens facit, tunc dicendum est opus bonum, tunc speranda est boni operis merces ab eo, de quo dictum est, Qui reddet unicuique sefertur eis excusatio, quam solent homines habere de ignorantia. Sed nec ipsi sine poena erunt, qui legem Dei nesciunt. Qui enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt: qui autem in lege peccaverunt, per legem non videtur Apostolus ita dixisse, tanquam pejus aliquid significaverit esse passuros qui legem nesciunt in peccatis suis, quam illos qui sciunt. Pejus enim videtur esse perire, quam judicari. Sed cum hoc de gentibus et de Judaeis loqueretur, quia illi sine lege sunt, isti autem legem acceperunt, quis audeat di
Abbreviated transcription (Latin):
p me uenire ab neget semed ipm̃. et pax in t̾ra
homĩib bone uoluntatis. et quod dicit paulꝰ apłs
quod uult faciat. ño pectat. nubat. Qui aũ sta¬
tuto in corde suo ño hñs ncc̾tiatẽ potestatõ aũ
hñs sue uoluntis et hoc statuit in corde suo ser¬
uare uirgmitatẽ suã bñ facii. Itẽ dicit. Si aũ
uolens hoc facio. incedem ħeo. et alio loco. Sob̾i
estote iuste eo nolite peccare. eo it̾m. ut ꝙ̃admo¬
dũ prompt᷑ est aimꝰ uoluntatis ita sit et ꝑficiẽ¬
di. Et ad timotheũ dicit. Cũ .ni. in delichs ege¬
rint in xp̃o nub̾e uolunt. Et alibi. Sed et oñĩs
parientur. Et ip̃itimotheũo. Noli negligere
grãm que in te est. Et ad philemonẽ. Ne boñ
tuũ uelut ex ncc̃itate cc̃a sed ex uoluntate.
Seruos ociã ip̃os monet ut dñis suis ex aĩo ẜ¬
mant cũ bona uolinitate. It̃ iacobꝰ. Itaq noli¬
te itaq errare frẽs mei. et nolite in ꝑsonaꝵ
te decra here de altͦutro. It̃ iohes in epła sua

Expanded text:
m ; et, Pax in terra hominibus bonae voluntatis : et quod dicit apostolus Paulus, Quod vult faciat, non peccat si nubat: qui autem statuit in corde suo, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et hoc statuit in corde suo, servare virginem suam, bene facit . Item dicit, Si autem volens, hoc facio, mercedem habeo : et alio loco, Sobrii estote juste, et nolite peccare : et iterum, Ut quemadmodum promptus est animus voluntatis, ita sit et perficiendi . Et ad Timotheum dicit, Cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere volunt : et alibi, Sed et omnes qutionem patientur : et ipsi Timotheo, Noli negligere gratiam quae in te est . Et ad Philemonem: Ne bonum tuum velut ex necessitate esset, sed ex voluntate . Servos etiam ipsos monet, ut dominis suis ex animo serviant cum bona voluntate . Item Jacobus, Nolite itaque errare, fratres mei, et nolite in personate detrahere de alterutro . Item Joannes in Epistola sua,
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Nam sũt reuera om̃i peccanti aĩe dua ista
penaua. Ignorantia et difficultas. Eꝑ ignor̃a¬
ta: dehonestat error. Ex diffitultate cruciatꝰ af¬
fligit. Sed approbare flli ꝓ uens. ut errer inui¬
est natura instituti homĩs: sed pe̾na dampnatiasũ

Expanded text:
ti. Omni peccanti animae duo sunt poenalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia depravat error: ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret inviest natura insti
Abbreviated transcription (Latin):
faciat bonũ. et cet̾a huis similia inquit ad ñ eẽ.
no ad nõ posse ꝑficiunt huiꝰ modi .n. exemplis o¬
stñd̾r quales hoĩes quidam tps̃ anquo fuerint.
ño quod aluid eẽ nõ potuerinti unde et iure mue¬
nitur ẽẽ culpabiles. Nam si id circo taies fuerũt
q amid ẽõ nõ potuerium culpa carent. uidete qͥ
dixerit. Ego autẽ dico puulũ natũ in eo loco uͥei
non potuit ꝑ xp̃i baptisimũ sb̾ ulemiri: morte prõ¬
uentum. id arco talem fuisse .i. sine lauachro re¬
gñationis exisse: qr eẽ aliud nõ potuit. ab so lu¬
at gͦ eum. et aꝑiat ei ꝯtra siñam dm̃i regnũ celo¬

Expanded text:
I a ci at b onu m, et cetera his similia, inquit, ad non esse, I a ci at b onu m, et cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur. quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint; unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt, culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri, morte praeuentum idcirco talem fuisse, id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ci contra sententiam domini regnum caelo
Abbreviated transcription (Latin):
quid effic̾e conetur adu̾tite. Nos inquit de
coia possibilitate traclamꝰ. De qua insiquid
c̾tum constit̾i tmͣgredi ad aliud gͣuissimũ
ẽẽ. atq extra ordinem dm̃s. Hoc u̾sat multis mo¬
dis eo ẜmoneducturno. ne quis eumanud ꝙͣ
de nõ peccandi possibilitate q̃rere existimet
intͦ multa quib id agurociam hoc dicta. Idem
t̾m repeto. Ego dico posse eẽ hoĩem siñe pcco.
Tu quid dicis: Non posse ẽe hoĩem sine pcco. slt¬
ꝙ ego dico inquit hoĩem ẽẽ sine pcc̃o: neq tu dicis
no et hoĩem sine peco. De posse et nõ posse. nou
de oe et ñõ ẽe contendimꝰ. Demde ñ nulla coꝵ¬
que aduersus cos te scriptunis ꝑferrisolent ad
istam q̃onem ño ꝑtinere: in qua q̃ ritur possit¬
ne an nõ possir eẽ homo sine pcc̃o: ita cõmemorat
Nlam nullus inquit mũdus est a sorde. et nõ ẽ ħo
qui ño pecter eo nõ est uistus in tͤra. et ño est qui

Expanded text:
quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa quibus id agit etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato. neque ego dico. inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato; de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla corumquae aduersus eos scripturis proferri solent ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam nullus, inquit, mundus est a sorde, et: non est homo qui non peccet, et: non est iustus in terra, et: non est qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquitunt: tanto eo multo ardentiore zelo nos
oporret accendi: ne euacuetur crux xp̃i. Eua¬
cuatur añ: si aliquo ño pt᷑ illius sacrametũ
ad iusticiã uitãq et̾nã: ꝑueniri posse dicatur
Quod in libro isto agitir nolo dicẽ absciente
ne ulum qur eum scripsit ne xp̃ianũ quidem
hũdum uidicem. s ꝙ mag̾ credo a nesciente:
magnis caneuitib s eas canas uolo ño qua¬
les frenetiti hr̃e conuuerũt. siam prius distin¬
git aliud eẽ qrere an possit anquid ẽẽ quod ad
soiam possibilitatem ꝑtinei anid utrũ ne
sio Hanc distinstionẽ uerã ẽẽ nemo ambig̾.¬
consegñs. ut quod eẽ põr: eciam sit. Quia .n.
dñs laz arũ suititauit sine dubio potun. Qła
uero iidam non suscitauit nũqind dicend ẽ
ño potuis: Ponut ergo sed noluit. Nam niuo¬
luisser eadem eciam hoc potestate fecisser. qͥa
et filius quos nult iustificat¶ Sed hac distm¬
ctione uera atq manifesta quo tendat. et

Expanded text:
perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniquod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum qui eum scripsit, ne christianum quidem habendum judicem; sed quod magis credo, a nesciente: magnis sane viribus; sed eas sanas volo, non quales phrenetici habere consuerunt. 8. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet: aliud, utrumne sit. Hanc distinctionem veram econsequens, ut, quod esse potest, etiam sit. quia enim Dominus Lazarum suscitauit, sine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed noluit; nam si uoluisset, etiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera atque manifesta quo tendat et
Abbreviated transcription (Latin):
qui xpm̃ shm misio in hunc mũdum pccͥores sai¬
uos fat̾e quos p̾scinit et p̾destinauit et uocauit
et iusti ficauto es gloriticauit. Quis gͥ usq ado
demetialme insaniat ut nõ agat ineffabiles gͣs
seo culpate iusticiam umiu̾sos om̃io dampnan¬
tis. ¶hoc si ẜm scͥpturas sapiamꝰ ño cogmuit con¬
tra xp̃ianam gr̃am disputare. et ea dic̾e quib
demonstrare conemur nin humanã. neq in ꝑ¬
nulis medico indig̾e. qr sana est. et in maiorib
S ip̃am ad iustĩam si uelio posse suffic̾e̾. Acurẽ
quippe uident᷑ hec dici. sed in capĩa ũbi qua ena¬
quatur crux xp̃i. Non est ista sapĩa desursum des¬
tentens. Nolo oꝑ sequitut dice̾ ne amicis nr̃is qͦ
rũ fortissima et celeruima ingenia non in ꝑuer¬
sum. s inditestum currere uolumꝰ. face̾ existim¬
emur niuuam. Qnͣto gͥ zelo accensus ẽ libri
huiꝰ ꝙ̃ misisus conditoradu̾sus eos qui pcc̾as su¬
is patrocimũ de nature humane infirmitate

Expanded text:
um Iesum misit in hunc mundum peccatores saluos facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratsset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis? Hoc si secundum scripturas sapiamus, non cogimur contra christianam gratiam disputare et ea dicere, quibus demonstrare conemur naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam, si uelit, posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi, non est ista sapientia desursum descendens. orum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sed in dra quod uolunt de maiorib suspicent᷑
de pariuł certe pelagiani quid sꝑdeant nõ ĩue¬
nunt. quoꝵ ne noluntas ulla est in accipienda
gr̃a. ciuiꝰ uoluntatis m̃itum p̾cessisse dicant eo
iñsuꝑ eos eciam cũ fletu reluctari uideamꝰ qñ
baptiz antur. et diuina sacram̃ta ꝑcipiunt qd̾
tur arbitnio. Et tñ heret eciã in relustantib
grã aꝑtusime nullo bono m̾ito p̾cedente. alio¬
qͥn gr̃a iam nõ eẽt gr̃a. eo aliesñdo filiis infide¬
lium prestatur heo gr̃a cũ occulta dei puiden¬
tia in manib pioꝵ quõcũq pueniũt. aliqũ
atii fidelium no eam ꝯseguntur. aliquo ĩpe¬
dim̃ito existente. ne possio ꝑielitantib sb̾uẽi

Expanded text:
sed, ut dixi, quod volunt de majoribus suspicentur de parvulis? Certe Pelagiani quid respondeant non inveniunt, quorum nec voluntas ulla est in accipienda gratia, cujus voluntatis meritum praecessisse dicant, et insuper eos etiam cum fletu reluctari videmus quando baptizantur et divina sacramenta percipiunt, quod tur arbitrio. et tamen haeret etiam in reluctantibus gratia apertissime nullo bono merito praecedente. alioquin gratia iam non esset gratia. et aliquando filiis infidelium praestatur haec gratia, cum occulta dei prouidentia in manibus piorum quomodocumque perueniunt, aliquando filii fidelium non eam consequantur aliquo impedimento exsistent
Abbreviated transcription (Latin):
ostũdens. qfitũ sic i hoĩe domati lingue ma¬
lum. ut a nillo homine domari p̾sit. cũ ab ho¬
m̾ib domentur et bestie. Neq hoc iõ dix̾. ue
hiuiꝰ in nos mali dñat̃onẽ ꝑ negligentiam
ꝑmane̾ paciamur. s ut ad domandã lĩgm
diuins grẽ poscamꝰ auxiliũ. Non .n. aic. lin¬
ri fateamur. Conerur gͦ aĩa: domare lingũa.
et dũ conarur: posdat auxiliũ. et oret lingna:
ut dometur lingua. donante illo qui dix ad
suos. Non .ii. uos estis qui loquimi. s sp̃c prĩs

Expanded text:
ostendens quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo hominedomari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo dixit, ut huius in nos mali dominationem perneglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium. non enim ait: linri fateamur. conetur ergo anima domare linguam l\'t, dum conatur, poscat auxilium; et oret lingua. ut dometur lingua donante illo qui dixit ad suos: non enim non estis qui loquimini, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
tificai impiũ. et cum ad ꝑfc̃am sanitatẽ. hoc est
ad ꝑfc̃am uitam iusticiamq ꝑdux̾io: ñõ deserto
si ño desenatur ut pie semꝑ uisteq inuatur Sit
str ctulus ccrpenis dciã p̃leinssime canus. insic̃a¬
dore luas aduitus: ñ pot̃ c̾nere. sic es homo oci¬

Expanded text:
iustificat inpium, et cum ad perfectam sanitatem, hoc est iustificat inpium, et cum ad perfectam sanitatem, hoc est ad perfectam uitam iustitiamque, perduxerit, non deserit, si non deseratur, ut pie semper iusteque uiuatur. sicut enim oculus corporis etiam plenissime sanus nisi candore lucis adiutus n