comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Primus eoꝵ gr̃a exempli est t̾nariiis. Si gͦ post
Ipsum tres impares sumant᷑: extrenrũ mi̾iabit
p̃e. Et enm qm̃ tres linit. ⁊ ipẽ quartus : ert int᷑ ipsnm ⁊ qͣrtum
Duo medii. ⁊ tres diffr̾e equelles totidem gͥ auot untates ĩ illo.
⁊ qr ex ipsis omnib componitur diffr̾a eius ꝗd e tremum: est ut
ip̃am numeret scd̾m unam illoꝵ quare ⁊ extͣmum num̾abit:
si autem totus ab illo sumatur quotus ip̃e a pͥmo eundem qͦ
primis numerabit eadem racõne ⁊ d̾ reliquis samliter fiet. ul¬
timum autem qd̾ omnes non sũpti sint primm: ꝑatet. Si enĩ
aliquis eoꝵ ess compositus: num̾aret eum aliqͥs pͥoꝵ impariũi.
qui sit mim̾us pͥmus. Sumpto gͥ ꝓximo imꝑari qm illempar
p̾dict̾a racõe nu̾at diffr̾am quoq illoꝵ mim̾abit. que qm̃
ex particularib diffr̾iis compact̃a que sunt binarii. erit ut
idem num̾um illaꝵ num̾et qui qm est ip̃o nmor sequitur
impoffibile.
i pares ab unitate disponantur et

Expanded text:
Primus eorum gratia exempli est ternarius. Si ergo post ipsum tres impares sumantur, extremum numerabit ipse. Etenim quoniam tres sunt et ipse quartus, erunt inter ipsum et quartum duo medii et tres differentie equales totidem igitur quot unitates in illo. Et quia ex ipsis omnibus componitur differentia eius ad extremum, est ut ipsam numeret secundum unam illarum quare et extremum numerabit. Si autem totus ab illo sumatur quotus ipse a primo, eundem quoque primus numerabit eadem ratione et de reliquis similiter fiet. Ultimum autem quod omnes non sumpti sint primi patet. Si enim aliquis eorum esset compositus, numeraret eum aliquis priorum imparium, qui sit numerus primus. Sumpto igitur proximo impari quem ille impar predicta ratione numerat, differentiam quoque illorum numerabit. Que quoniam ex particularibus differentiis compacta que sunt binarii, erit ut idem numerum illarum numeret qui quoniam est ipso minor sequitur impossibile.  omnes ab unitate disponantur et
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma inter .a. ⁊ d. Scd̾a inter .c. a. d. Tercia. intͥ .e.⁊. f. quaita nter¬
g. ⁊ h. quas eodem ordine inminimis t̾minis continuare iubemur
Eeꝑiatur gͥ minimus mu̾us quem numerant b.c. Sit q .. qͥcens
b i i. tociens. a in b. Et quociens c. ini .ł. cociens sit .d. in .m. Sicq ha¬
bebimus duas concinuatas ꝑ uiͣ. scd̃̾i. ⁊ miminis t̾minis. Q̾mam si
essent minores. quia per .xix. terti medium eoꝵ mimerarent .b .c. ñ
esset .i. minus ab eis numeratus. o̾o si .e. mim̾at .m. num̾et f. to.¬
ciens .n. sicq t̾cia. erit cum aliis contimiata. Sniautem sumat᷑ mi¬
mminus quem mimerant .4. ⁊.m. qui sit .ꝯ. Et quociens.m. in o. toci¬
ens bt b ma.p. ⁊ ł in .q. Item quociens e. n uo. tociens sit ẜ. in.R.
Dico itaq tres itaꝙ proporciones inter itlos continuatas numeros
R uii. scd̾i ⁊ miuimos. qm̃ si essent inmores ueluti .s ⁊ u .x. qr
ꝑ .xix. tertii .b.c. numerant .t. numerabit cundema.ꝑ .xxu. t̾cii.

Expanded text:
ma inter a et b, secunda inter c et d, tertia inter e et f , quarta interg et h quas eodem ordine in minimis terminis continuare iubemur. Reperiatur igitur minimus numerus quem numerantb c sitque f. Et quotiens b in f totiens a in k et quotiens c in f totiens sit d in m. Sicque habebimus duas continuatas per viiam secundi et in minimis terminis. Quoniam si essent minores quia per xixam tertii medium eorum numerarent b c, non esset f minimus ab eis numeratus. Quod si e numerat m numeret f totiens n sicque tertia erit cum aliis continuata. Sin autem sumatur minimus quem numerante et m qui sit o. Et quotiens m in o totiens sit f in p et k in q. Item quotiense in o totiens sit f in r. Dico itaque tres illas proportiones inter illos continuatas numeros per viiam secundi et minimos. Quoniam si essent minores velutis t u x quia per xixam tertii b c numerant t, numerabit eundem l per xxvam tertii.
Abbreviated transcription (Latin):
s Sit a totus .⁊ .b. detractꝰ ⁊ c. residuus. Itemq d. totus. to¬
alter ⁊ e. detractus ⁊ f. residuus. si gͥ a fuit minor d. ꝑ .xxi. ⁊ xxͣii.
suius a. ad d. sicut .s. ad f. ⁊ hoc ÷ qd intendit ꝓp̃o
i fu̾it totusad totum sicut detractꝰ decͥtum: erit
residuus ad residuum. sicut totus ad totum.
⁊ compositus f. Si gͥ pͥmis est minor scd̾o: erit ut quote ꝑsuł ꝯtes
a maior .b. erit b. tote pars uł ꝑtes .a. quote e fu̾it .d. quare c. addet
Cupͣ .A. uot ⁊ totas ꝑtes quot ⁊ quotae aldit f.supͣ.d. or̾re .s. ad. ã sic̃
f. ad.d. per t̾ciam itaq ⁊ pͥmissam. ⁊ it̃ teriam argue.

Expanded text:
 Sit a totus et b detractus et c residuus. Itemque d totus alter et e detractus et f residuus. Si ergo a fuerit minor d, per xxiam et xxiiam huius a ad d sicut c ad f Et hoc est quod intendit proi fuerit totus ad totum sicut detractus ad detractum, erit residuus ad residuum sicut totus ad totum. et compositus f. Si ergo primus est minor secundo, erit ut quote pars vel partes veroa maior b, erit b tote pars vel partes a quote e fuerit d. Quare c addet supra a tot et totas partes quot et quotas addit f supra d. Quare c ad a sicut f ad d. Per tertia
Abbreviated transcription (Latin):
xxii. lcd̾i. De tb constat ꝑ duas ut sint tres ppͦnes. a .b. c. demde trãs¬
.a. composita ex illis utrobiq facit ⁊ eam que est inter a ⁊c. pͥmo ⁊
illam que est ĩt d. ⁊ .c. postremo. Si cinatuor sunt ꝓbant᷑ ꝑ tres.
tertio ordine mediante. in quo que primo est in pͥmo ordine sit pͥma
in terad. relique se sequantuit in scdo. et quia post puniam primi ⁊
scd̾u ordinis tres utar q eandem componunt. similiter pͥma addita
omnes .iiiiͬ. unam faciunt. Similit̾ pͥmam tertu cum omnib
p̾cedentib in scd̾o ulam facit qm cum eudem intercio ⁊ residue ut¬
bic candem ꝑiter gͦ omnes unam condtituent. sic etiam ꝑ .iĩi.¬
ꝯstabit in quinꝙ. ⁊ ita de quet umiq¬

Expanded text:
xxiiam secundi. De tribus constat per duas ut sint tres proportiones a b c. Deinde tra b ante a composita ex illis utrobique facit et eam que est inter a et c primo et illam que est inter b et c postremo. Si quatuor sunt, probantur per tres tertio ordine mediante in quo que primo est in primo ordine sit prima in tertio, relique se sequantur ut in secundo. Et quia post primam primi et secundi ordinis tres utrobique eandem componunt. Similiter prima addita omnes quatuor unam faciunt. Similiter prima tertii cum omnibus precedentibus in secundo illam facit quam cum eisdem in tertio et residue utrobique eandem pariter ergo omnes unam constituent. Sic etiam per quatonstabit in quinque et ita de quotcumq
Abbreviated transcription (Latin):
medietatem sit.c. ⁊ scd̾m arismechicam.d. diffr̾a. u̾o .c. ad .A. fit .e.
et eusdem ad .b. diffr̾a fit ẜ. ⁊ heẽ ꝯuincte faciant .g. q̃ est diffr̃a.a. ad
.b. cinus medietas. que est diffr̾a d. ad .a. siuo:.b. sit.h. que tanto sr̃at
ẜ. qͣnto .d. uincit .c. ⁊ hoc sit. k. cuius duplum sit .i. que erit diffr̾ae.
ad. f. Qͥa gͥ. a. ad .b. sict .e. ad .ẜ. er̾ sic̃ .g. adb. ita .ł. ad.ẜ. Itaq sic̃.
.h. ad .b. itti .R. ad .f. gͦ sicut .d. ad .b. itã .ħ. ad f. ꝑmutatim sicut sic̃

Expanded text:
medietatem sit c et secundum arismeticam d. Differentia vero c ad a sit e eiusdem ad b differentia sit f et hee coniuncte faciant g que est differentia a ad b cuius medietas que est differentia d ad a sive b sit h que tanto superat f quanto d vincit c. Et hoc sitk cuius duplum sit f que erit differentia e ad f. Quia igitur a ad b sicut e ad f, erit sicut g ad b ita f ad f. Itaque sicut h ad
Abbreviated transcription (Latin):
Si duo numeri componantur. fuerit q com¬
positi ad alterum multiplex ꝓposicio erit reli¬
quus eidem equalis uel mułtiplex.  Qtũ emĩ tet

Expanded text:
Si duo numeri componantur fueritque compositi ad alterum multiplex proportio, erit reliquus eidem equalis vel multiplex. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
minoies fuerint idem qͦ ꝑ.xiͣx. huns datos nuneros num̾ab̃t
scd̾m eumidem numer̃. q uo ꝑ corollarium xuͦ. p̃sentis idem ma¬
xium eos numerantem nũmeradit. quare ꝑ xxu. scdi maiores
mimerare minores argues.
umeros minimos scd̃m ꝓpõnem numeroꝵ assign¬
atoꝵ perscrutari. Patet ex hoc maximum duos nu¬
meros comunit̾ numerantem scd̃m minimoi illiꝰ

Expanded text:
 per xixam huius datos numeros numerabunt secundum eundem numerum. Quia vero per corollarium xvic presentis idem maximum eos numerantem numerabit, quare per xxv3 "1 secundi maiores numerare minores argues. umeros minimos secundum proportionem numerorum assignatorum perscrutari. Patet ex hoc maximum duos numeros communiter numerantem secundum minimos illi
Abbreviated transcription (Latin):
merabitur ab .a. Si enim eum mimeret: ponat᷑ qd̾ scd̾m. e eũ
numeret. Erit q ꝑ xxu. scd̾i sicut a ad b. ita e ad e. ꝑ p̾missã
gͥ. ⁊ antepͥmissam. ⁊ a numerabit .c. ⁊ b.e. ꝙ ẽ ccͣ. põan
Dositis duob numeris cͣc se primis si alter ducat᷑
in numerum quem reliquus non numeret:ꝓ
ductus quoq abeodem non numerabitur
Aut enim alti .e. in cõmensurabilis aut utriq cõmensurabilis.
si alteri fuerit incõmensumbilis: munerabit reliqum. sin aũt
non numerabit ꝓductum ꝑ p̾missam. Aut ergo alter num̾abͭ¬
Si numerum aduob productum tercius nuet.
idera uel alterum eoꝵ numerabit uel utriq ex̃

Expanded text:
merabitur ab a. Si enim eum numeret, ponatur quod secundum e eum numeret. Eritque per xxvam secundi sicuta et d b ita c ad e, per premissam igitur et antepremissam et a numerabit c et b e. ositis duobus numeris contra se primis si alter ducatur in numerum quem reliquus non numeret, productus quoque ab eodem non numerabiturAut enim alteri est incommensurabilis aut utrique commensurabilis. Sed si alteri fuerit incommensurabilis, numerabit reliquum. Sin autem non numerabit productum per premissam. Aut ergo alterumSi numerum a duobus productum tertius numeret, idem vel alterum eorum numerabit vel utrique erit
Abbreviated transcription (Latin):
quelib
ꝓporcio minor dupla. que ꝑ bei iduas su pparientes dmidatur qͥs
manor si dupletur minor erit dupla. cum aũt non sit suꝑparticułrs
relmquitur ut sit suꝑꝑciens. ⁊ sic hñis ꝓpositum¬
Sicnt in .xͣix. hetur sumatur qͣtiatũ qd suꝑat uno duplum
qͣre sexti erit inter eos medns aiis ad imnorem exit superpar¬

Expanded text:
quelibet proportio minor dupla que per livam in duas superpartientes dividatur quarum minor si dupletur minor erit dupla. Cum autem non sit superparticularis, relinquitur ut sit superpartiens. Et sic habemuSicut in xa octavi habetur, sumatur quadratum quod superat uno duplum quarte sexti erit inter eos medius cuius ad minorem erit superpar
Abbreviated transcription (Latin):
iuitiplicem cuiuslibet eorum inuestigare cuius
ed mustiplicem ateruis diferencia sit dato nũo qͣł.
palam erit de reliquis. Si ergo .a. nub eret .b. constat qd̾ dicit᷑.
eandem. Qͥa gͦ scd̃m eundem uumerum ⁊ scdm eundem er̃ta ⁊ b¬

Expanded text:
multiplicem cuiuslibet eorum investigare cuius multiplicem cuiuslibet eorum investigare cuius ad multiplicem alterius differentia sit dato numero palam erit de reliquis. Si ergo a numerat b, constat quod dicitur. eandem. Quia ergo secundum eundem numerum, et secundum eundem erunt a
Abbreviated transcription (Latin):
plex.a debet addere suꝑ multiplicem .b. sumat᷑ alter excremoꝵ.
qui sir ĩpar ab eo ut hic .e. sumatur multiplex eius qͥ addat unum
suꝑ multiplicem.d. qui. sit .f. in quo site. scd̾ni .h. ducat᷑ ꝙ .h. ĩ.c.
⁊ t̾iat .ẜ .G. qui addet suꝑ multiplicem d. umitatem. qm̃ ħ. in . c. qͣn¬
tum in .d. uel eius multiplioem ⁊ .uie. dempto gͦ. uno .de .f.g.
rem aneat k.G. ut sit. k. ⁊ unitas equale .s. ꝯic q d .ĩ. k .g. sd̾m
l. qui ductus in .b. faciat .in. cui addico uno. fĩat .n. quen nũabit
.s. Cadem racione. ⁊ situt scd̾m .t. qui duc̾tus. in .a. faciat. y qui simult̾
addit suꝑ multiplicem .b. unitatem. qui sit .x. si aũt maiorem uolu¬
mus differenciam: multiplicemus .y.⁊ x. ꝑ eandem. ⁊ de ꝓduc̾tis detͣtᷤ¬
to. ꝙ fit . ex.a. in .b. quociens potest relinq̃ntur minimi ĩ illa diffr̾a.¬
Ropositis duob numeris contra primis minim̃¬

Expanded text:
plex a debet addere super multiplicem b, sumatur alter extremorum plex a debet addere super multiplicem b, sumatur alter extremorum qui sit impar ab eo ut hic e. Sumatur multiplex eius qui addat unum super multiplicem d qui sit f in quo sit e secundum h ducaturque h in c et fiatfg qui addet super multiplicem d unitatem quoniam hinc quantum in d vel eius multiplicem et in e. Dempto ergo uno de f g remaneat k g ut sit k et unitas equale f. Sitque dinkg secundum l qui ductus in b faciat m cui addito uno fiat n quem numerabit c. Eadem ratione : et sit ut secundum t qui ductus in a faciat y qui similiter addit super multiplicem b unitatem qui sit x. Si autem maiorem volumus differentiam, multiplicemus y et x per eandem et de productis detracto quod fit ex a in b quotiens potest relinquentur minimi in illa diffropositis duobus numeris contra se primis minim
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ imnitate. de .a. uł quolib enis multiplice crlmqnatur .d. ⁊ appo¬
sita. ad eumdem unitate. fiat .e. Si gͦ .e. ducattur uib. ⁊ ꝓueniat .f.
erit .f. uno manis multiplice .a. Quoniam quod ex . e. in b. qͣnt̃
qd̵ ex e in .s. qui sit.s. ⁊ munitatem. quare differ᷑a .f. ad .s̃. est .e.
qui est tamqͣm.a. uł eius multiplex. ⁊ iuntas dempta itaq unitace
de .f. relinquat᷑ .ħ. qui erit multiplex .a. Item . d. ducat᷑ ĩ .b. et
asdita unitate ꝓueniat .kr. qtui erit multiplexa. ꝑ .ix.⁊.x. pͥmi.¬
Sumptis duob numeris contra se primis quoꝵ¬
minore quoad potest de maiore detracto residua
sit. unizas multiplicem cuius libet eoꝵ qui super
multiplicem alt̾ius solam apponat unitatem reꝑire
Sint mimeri posici a. ⁊ b. ⁊ detracto .b. qui sit minor de.a. quocien s pot̾
remaneat .e. ⁊c. de .b. detracto reliquus sit d. ⁊ de .c. relinquat᷑. e. et quia
necẽe relinqui uintatem. sit ut detracto .e. de .d. concingat. Si gͥ młti¬

Expanded text:
ur unitate de a vel quolibet eius multiplice relinquatur d et apposita ad eundem unitate fiat e. Si ergoe ducatur in b et proveniat f. Erit f uno maius multiplice a. Quoniam quod ex e in b quantum quod ex e in c qui sit g et in unitatem. Quare differentia f ad g este qui est tanquam a vel eius multiplex et unitas. Dempta itaque unitate de f relinquatur h qui erit multiplex a. Item d ducatur in b et addita unitate proveniat k qui erit multiplex a per iSumptis duobus numeris contra se primis quominore quoad potest de maiore detracto residua sit unitas, multiplicem cuiuslibet eorum qui super multiplicem alterius solam apponat unitatem repeSint numeri positi a et b et detracto b, qui sit minor, de a quotiens potest remaneat c. Et c de b detracto reliquus sit d. Et d de c relinquatur e. Et quia necesse est relinqui unitatem, sit ut detracto e de d contingat. Si igitur multi
Abbreviated transcription (Latin):
num̃abit. E Duplum siquidem cuiuslibet numeri est numerꝰ
dmplum numerabit. ⁊ dimidium per pͥmissam. scd̾m illum gͦ erit datꝰ
impar alm dimidio ꝯm̃surabilis ⁊ hoc est positis contrarium
S numerus impar ad aliquem numerum fu uni.¬
erit primus: idem & ad illius duplum erit pri

Expanded text:
. Duplum siquidem cuiuslibet numeri est numerusduplum, numerabit et dimidium per premissam. Secundum illum ergo erit datus impar cum dimidio commensurabilis. Et hoc est positis contrarium numerus impar ad aliquem numerum fuerit primus, idem et ad illius duplum erit pri
Abbreviated transcription (Latin):
Maxima quidem est que constat ex sex quaita. ⁊ sesquiq̃rta
ssam quod suꝑparciens sit asseritur qm̃ nimor est dupla qͥa
duplama ꝯstitnunt sesquatt̾a ⁊ sesquiterna. maior u̾o qualib
biꝑ particulari. Qr od añt maxima sic qm̃ sesqualta cunama¬
iore non faat. cum minore uero minorem. Similit̾ sesquiqᷤ¬
ta cim qualibet minorem sesquit̾ciã duplicata minorem

Expanded text:
Maxima quidem est que constat ex sesquialtera et sesquiquarta. Nam quod superpartiens sit, asseritur quoniam minor est dupla quia duplam constituunt sesquialtera et sesquitertia, maior vero qualibet superparticulari. Quod autem maxima, sic: quoniam sesquialtera cum maiore non facit, cum minore vero minorem similiter sesquiquarta cum qualibet minore sesquitertia duplicata minorem
Abbreviated transcription (Latin):
Sit mt̾. a.⁊ . d. ꝓporcio superparcicularis. ponautur
suriabit gͥ.⁊ ⁊. h. erunt .gͦ.h.⁊ .e. cõmensurabiles qs est
ꝯtͣrium pͥmissis. Aliter. Sit numerꝰ denominans ꝑtem ⁊.
addtur qͥt ei unitas. ⁊ sit totus .y. et quia auuslib ⁊ nuui
ꝑs est initia s aiẽm dtãm erit .y. ad .t. sicutid. adi.a. fra ꝙ pori
xii. quarti prouemet impossibile

Expanded text:
Sit inter a et d proportio superparticularis. PonanturqNumerabit igitur z et h, erunt ergo h et e commensurabiles. Quod est contrarium premissis. Aliter. Sit numerus denominans partem t addaturque ei unitas et sit totus y. Et quia cuiuslibet numeri pars est unitas ab ipso dicta, erit y ad t sicut d ad a. Itaque per xiiam quarti proveniet impossibile.
Abbreviated transcription (Latin):
merans eum.
quoq. Ex quo
colligitur ip̃m
esse imparit̾
impar adinc̾ti u̾o medietas est par.
que coniuntt̾e qm̃ imparem constituunt per secundam p̾sẽ¬
tis. erit ut medietas tocius qui ex eis componit᷑. Sit impar. It̃o
et ipse erit parit̾ impar. ꝑ .xxxiii. p̾sentis.

Expanded text:
merans eum t. Ex quo colligitur ipsum esse impariterimpar, adiuncti vero medietas est par. Que coniuncte quoniam imparem constituunt per secundam presentis, erit ut medietas totius, qui ex eis componitur, sit impar. Ideo et ipse erit pariter impar per xxxiiiam presentis.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis. Scipione Martc fili eum qui primus Afei¬
canus appellatus sit solitu clicere scripsit Cato qui
fuit cius fere equalis nunqͣ se minus ociosu esse ꝙͣ
cum ociosus esset. nec minus solu qͣ cu solusesset. ma¬
gnifica uero uox et magno uiro ac sapiente digna / que
declarat illu ⁊ in otio de negotio cogitare et in soli¬
tudine secu loqui solitu. ut neq cessatet unꝙͣ et
interdu colloquio alteruis not egeat. Itaq dugres
que langorez afferunt cetetis illuz acuebant ocuim

Expanded text:
us P. Scipionem, M. fili, eum, qui primus Africanus appellatus est, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius fere aequalis, numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, nec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna; quae declarat illum et in otio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessaret umquam et interdum colloquio alterius non egeret. Ita duae res, quae languorem afferunt ceteris, illum acuebant, otium
Abbreviated transcription (Latin):
titur. ¶Patientia est uoluntatis aut uti¬
litatis causa reꝵ arcluaꝵ ac clifficiliu uo¬
luntaria & diuturna perpessio. ¶Per¬
seuerantia est. In ratione bene consicle¬
rata stabilis & perpetua permansio. Que¬

Expanded text:
it. Patientia est honestatis aut utilitatis causa rerum arduarum, ac difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis et perpetua permansio. Tem
Abbreviated transcription (Latin):
esse potest in otio aut iocundius. aut magis propiu
humanitati qͣ sermo facetus ac nulla in re rudis.
Hoc eni uno prestamus uel maxime feris ꝙ loqui¬
mur inter nos et ꝙ exprimere in dicendo sensa pos¬
stent hominibus ipsis ancellat. Ut uero ad illa
sum ma ueniamus. Que ius alia potuit aut dis¬
persos homines uno in loco congregate/ aut a feta
agrestiq uita i hunc humanu cultu auilezq de¬
ducere: aut iam constitutis ciuitatibus leges iudi¬
cia iura describere: ac ne plura que sunt pene in¬
numerabilia consector comprehenda breui. Sic
eni statuo perfecti oratoris moderatione ⁊ sapi¬
entia non solu ipsius clignitate. sed et priuatoꝵ¬
et plurimoꝵ ⁊ uniuerse rei. pu. maxime contine¬

Expanded text:
esse potest in otio aut iucundius aut magis proprium humanitatis, quam sermo facetus ac nulla in re rudis? Hoc enim uno praestamus vel maxime feris, quod conloquimur inter nos et quod exprimere dicendo sensa posstent, in hoc hominibus ipsis antecellat? Ut vero iam ad illa summa veniamus, quae vis alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregare aut a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac ne plura, quae sunt paene innumerabilia, consecter, comprehendam brevi: sic enim statuo, perfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius dignitatem, sed et privatorum plurimorum et universae rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
ammirabile ꝙͣ ex infinita hominu multitudine
existere unu. qui id quod omnibus natura sit da¬
tum uel solus uel cu paucis facere possit. aut tiz
iocundus cognitu atq auditu ꝙͣ sapientibus sentẽ¬
ths grauibusꝙ uerbis ornata otatio et polita auit
tam potens tumq magnisicu ꝙͣ populi motus ut¬
dicus religiones senatus grauitate unius oratione

Expanded text:
admirabile, quam ex infinita multitudine hominum existere unum, qui id, quod omnibus natura sit datum, vel solus, vel cum paucis facere possit? aut tam iucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et perpolita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, Senatus gravitatem, unius oratione
Abbreviated transcription (Latin):
alios dñari et Regnũ acquirere unde nos ꝓposumus
interficere uniuersos quitquid super hoc agendum¬
sic Respondit Si potes illuis terre mutare aerem
atqz aquam insuper et disponem oñi ciuitatum
bonitate et exandi eos cum benignitate Quod si fe¬
cetis fiducia gero cum dei aduitorio om̃s erunt tibi¬
subiecti ad tiui beneplacitu et preceptũ et per amore¬

Expanded text:
alios dominari et regnum acquirere. Unde nos proponimus occidere universos. Quicquid super hoc ita respondit. Si non potes illius terre mutare aerem et aquam, insuper et disposicionem civitatum,bonitate, exaudies eos cum benignitate. Quod si feceris, fiduciam habeas, cum Dei adjutorio, quod omnes erunt subjecti ad tuum beneplacitum et preceptu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm si id ex leuitate processit cõtempnẽdum est si
al insana miseracõne dignissimu. si ex iniuria
Renuitend̃ Unde integris omib hoc ad nr̃am sciam
Referamus ut ex persoms hõmum dicta pensemus
et utrũ ptermict an exquiri debeant censeamuis
Aristipus pħs a maledicete se discedes dixisse
tibi ille non michi inquit sed illi qui in se qd̾ ille chpat
agnoscit et si michi maledicere curat non curo qz aud¬
itus linigna debet esse Robustior. cum singulis hõibz
lingue sint singule aures aũt bine. aliqͣtenis tñ
curo qz eo ip̃o me facetur superiorẽ esse qm̃ suꝑioris
persone usus est de tractiomibus subiacere. inferioris
inferre. ganderem itaqz nisi urgente necessitate hõi¬
Regnare cõuenit pudeatqz in corpore Regni uoluptate

Expanded text:
levitate processit, contemnendum est; si ab insania, miseratione dignissimum, si ex injuria, remittendum. Unde integris omnibus hoc ad nostram scientiam referatur, ut ex personis hominum dicta pensemus, et utrum praetermitti, an exquiri debeant censeamus. Aristippus a maledicente se discedens, dixisse tibi ille, » « Non mihi, inquit, sed illi qui in se, quod ille culpat, agnoscit. Sed et si mihi maledicere curet, non curo, quia auditus lingua debet esse robustior, cum singulis hominibus linguae sint singulae, sed aures binae. Aliquatenus tamen curo, quia eo ipso me fatetur esse superiorem, quoniam superioris personae usus est detractionibus subjacere, inferioris inferre. Gauderem itaque, nisi urgente humanitate comregnare convenit pudeatque in corpore regis voluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
inota semper amnm Rationẽ negligencia subsegͣtur
dumi neqz de magnis neqz de mimis erranciũ uiciis
corrigedis curã geris sed licenciã pectandi aut allu¬
dẽtibus tibi blande aut illudentib proterue ꝑmittis
neq Rursum mimia Rigiditate et asperitate nichil
durus appareas Ita gͦ iusticie Regula tenenda est
ut Reuerẽcia discipline eius neqz nnima negligẽcie
conunitate despecta uilescat neqz seueriori atro¬
citate durata gr̃am humane affabilitatis amittat
Item bregorius ait Regat discipline uigor mansuetu¬
dinem et mansuetudo ornet uigorem et sic alterum
cõmendetur ex altero ut nec uigor sit Rigidus nec
mansuctudo dissoluta. sit amor sed non emolliens
sit uigor sed non exasperans sit zelus sed non ĩmode¬
uate seuiens sit pietas sed non plusꝙͣ expedit paciẽs

Expanded text:
otam semper animi rationem negligentia subsequatur. Dum neque de magnis, neque de minimis errantium vitiis corrigendi curam geris, sed neque licentiam peccandi, aut illudentibus tibi blande, aut illudentibus proterve permittis, neque rursus nimia rigiditate et asperitate, nil vedurus appareas. Ita ergo justitiae regula tenenda est, ut reverentia disciplinae ejus neque nimia negligentiae communitate despecta vilescat, neque severiori atrocitate diuturna gratiam humanae amabilitatis amittat Regal ergo disciplinae vigor mansuetudinem, et mansuetudo ornet vigorem, et sic alterum commendetur ex altero, ut nec vigor sit rigidus, nec mansuetudo dissoluta. C. sit rigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens
Abbreviated transcription (Latin):
sapies ait Audite Reges et intelligite qͣm̃ cum essetis
niistri Regnni dei non Recte iudicastis neqz custodistis
legem iusticie neqz scdm̃ uolutatem dei ambulastis
horrede et cito apparebit uobis qm durissimum
iudiciũ in his qui presunt fiet exigno emi cõcedet᷑
misericordia potentes aũt potentes tormeta paciet᷑¬

Expanded text:
cum essetis ministri regni illius, non recte iudicastis, neque custodistis legem iustitiae, neque secundum voluntatem Dei ambulastis, horrende et cito apparebit vobis, quoniam iudicium durissimum in his qui praesunt fiet; exiguo enim conceditur misericordia, potentes autem potenter tormenta patie
Abbreviated transcription (Latin):
ut sis non solum non nocebis sed eciã nocentes pro¬
hibebis nam nichil nocere non est iusticia sed absti¬
nencia uliem ab his gͦ incipe ut non auferas ut ad
maiora proucharis et ablata Restituas Raptoresq
ĩpos ne aluis timendi suit castiga et prohibe Offi

Expanded text:
ut sis, non solum non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis: nam nil nocere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auferas, ut ad majora proveharis, et aliis ablata restituas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
sticas sanctiones nec miqz ingredi luina sacra cotendo
Qui furori tuũ iudiciũ cõmisisti et non Racio protulit
siuam sed potius iracundia scribe legem que fuxorem
in lris tãtũmͦ maneat et iudiciũ rõnis expectet qͥbr
transactis diebus ira uidelz iam cessante Ratio cam
iudicans apud semetipmn que cognouerit sub ueritate
disponat¶¬

Expanded text:
sticas sanctiones, neque inique ingredi limina sacra contendo; am furore tuum judicium commisisti, et non ratio protulit sententiam, sed potius iracundia, scribe legem, quae decretin litteris tantummodo maneat, et judicium rationis exspectet; quibus transactis diebus, ira videlicet cessante, ratio causam judicans, apud semetipsam quae cognovit sub veritate disponat
Abbreviated transcription (Latin):
angꝰ fieri pt̃ ut sine aliquo uicio iuꝑidie uel uoracitatis
pretiosissimo cibo sapĩes utatur insipiẽs aut̾ fedissie
gule flamia in uilissimũ mardescat nã in om̃ib hunste¬
modis Rebus non ex car Rerꝑ natura quib utun ses ex
causa utendi ⁊ modu appetẽdi uel probandũ uel ĩprobãd̃¬

Expanded text:
nim potest, ut sine aliquo uitio cupediae uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quismodi rebus, non ex earum rerum natura quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi vel probandum est, vel improband
Abbreviated transcription (Latin):
et bibendo nã fames et sitis que quid̃ dolores suĩ urut̾
et sicut febris necat̾ insi almuẽtoꝵ medicina sucturrat
dociusti me dne ut quẽadmod̾ medicamẽta sic almiẽta
supturus accedã sed dũ ad quietẽ sacietatis ex indigẽcie
molestia transeo in ip̃o transitu insidiatur mͥ laqueus
sit cã edendi uel bibendi adiũgit se talpͣ pedisseca periculosa
iocũditas ⁊ plerũh p̾ire conatur ut eius cã fiat qd salutis
cã me face̾ dico uel uolo uet idem modus est ut̾usq llam
qd saluti satis est delectacioni parũ est et sepe me̾tum fit
Utruꝰ adhuc nctia corporis cura subsidiũ petat an uolũtaꝰ
cupiditatis fallacia ministeriũ suppetat Idem aAngustinꝰ¬
frem gucturis temperata Relaxatione et constrictione
tenendi sutꝰ et quis est dñe qui non Rapiat᷑ aliꝙͣtulũ exͣ
metas neccessitatis quis quis est magnus est magnificet

Expanded text:
 nam et fames et sitis quidam dolores sunt, urunt et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurratdocuisti, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus accedam. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est; nam quod saluti satis est delectationi parum est; et saepe incertum fit utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluntaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc infreni gutturis, temperata relaxatione et constrictione, tenendi sunt: et quis est, Domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas necessitatis? quisquis est, magnus est, magnificet
Abbreviated transcription (Latin):
quid qr te uerberari facio tibi irasci uideor Est ne ira
si a me debitum Recipis Nunquid ex uultu meo aut ex
uoce aut ex colore aut ex uerbis ira me corruptum int
neq os turbidum neq ĩiauit̾ clamo neq in spuma
Ruborem q feruesco neqr pudenda profero uel peniteda

Expanded text:
quid quod vapulas tibi irasci videor? Estne ira mea si a me debitum recipis? Ex vultune meo, an ex voce, an ex colore, an etiam ex verbis, ira me corruptum inteneque os turbidum, neque inaniter clamo, neque in spumam ruboremque fervesco, neque pudenda dico aut poenitenda,
Abbreviated transcription (Latin):
profida maris ⁊c̃ Si te nescieris eris similis homini¬
edificati domũ suã sine fundamẽto minam faciẽs non
structurã Quitquid eñ extrureris extra te exit iustar
aggesti pulueris uentis expositi¬
qui sapiẽtes qui fatuui qui amici qui ĩnuci ⁊ per cõseꝙ̃s

Expanded text:
profunda maris; si te nescieris, eris similis aedificanti sine fundamento, ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxiqui s
Abbreviated transcription (Latin):
pectatiuos sedad pͥmã sui aduẽtus famã terga u̾suros
Alius dicebat greciã non uiici sed obrui mołe ex̃citus
Alius dicebat tnuẽdũ esse ne uibes desertas ⁊ uacuas
angusta esse classibus maria castra nilitibz explicandis
copus equestribus cãpestria uix celũ patere sagitis
dum in hũc modũ Regem mimia exultaciõe furentem
diu duxare qd Regi non ꝑt inchil tam magnũ qd̵ perire
non possit alcciderut que dixit damagarus Nam iste cõ¬

Expanded text:
spectaturos, sed ad primam adventus ejus famam terga versuros. Alius dicebat: Graeciam non vinci, sed obrui mole exercitus. Alius dicebat: timendum esse ne urbes desertas et vacuas angusta esse classibus maria, militibus castra, explicandis copiis equestribus campestria, vix patere coelum sagittis. Dum in hunc modum nimia regem existimatione ferventem diu durare quod regi non potest. Nihil tam magnum quod et perire non possit. Acciderunt quae Demaratus dixe
Abbreviated transcription (Latin):
habet nũꝙͣ solutũ. accelerat tarda prolipa expedit
dura mollit ardua exsequitur drit eñ quid qua uia
aggredi debeat et cito singlã et distincte uidet consiliũ
peritoꝵ ex apertis obscura estimat et pariuilis magͣ
ex proxinuis Remota ex partibus tota
tem deneca Si sapiens est ammus tuus tribus
tp̃ib dispesetur putia ordina. futura preuide.

Expanded text:
animum, nunquam solutum. Accelerat tarda, perplexa expedit, dura mollit, exaequat ardua. Scit enim quid qua via aggredi debeat: et distincte cuncta videt. Consilium peritorum, ex apertis obscura aestimat, ex parvulis magna, ex proximis remota, ex partibus totaesta. Si prudens est animus tuus, tribus temporibus dispensetur. Praesentia ordina, futura praevide,
Abbreviated transcription (Latin):
strenuu in loguẽdo maturi in adu̾sitate securi in prosꝑi¬
tate deuoti in zelo sobrii in misericordia non Remissi in
ocio non ociosi in hospicio non dissoluti in cõiuuo non
effisi in cura Rei familiaris non auxii aliene Rei non
cupidi. sue non prodigi ubiq et in oĩbus tircuẽspecti qͥb¬

Expanded text:
strennui, in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia ‹non› remissi, in ocio non ociosi, in hospicio non dissoluti, in convivio non effusi, in cura rei familiaris non anxii, aliene non cupidi, sue non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti; q
Abbreviated transcription (Latin):
aute se Idem uidisti inquit canem missa a dño suo
frustra pains aut caruis ore aperto captãtem quitquid¬
aut̃ excipit protinus integrũ deuorat et semper ad spẽ
spei qd datur satis est et eo maiora cupiuuis qͦ maiora
uenerũt multoq concitacor est auaricia in magnaꝵ opũ
congestu collocata ut flam̃e infunte acrior uis est quo ex

Expanded text:
ucilium Vidisti aliquando canem, missa a domino frustra panis vel carnis, aperto ore captantem: quicquid excepit protinus integrum devorat et semper ad spem spei, quod datur, satis est, et maiora cupimus, quo maiora venerunt, multoque concitatior est avaritia in magnarum opum congestu collocata, ut flammae infinite acrior vis est, quo ex
Abbreviated transcription (Latin):
filius amadachi aĩo ⁊ gente macedo alienus q apersarum
sanguie et pretate nr̃am sua ñquitate cõmaclaus pernus¬
a nobis susceptus est et tãtã in se expertus humanitate
ut pater nr uotarctur et adoraretur posi Regeꝰ st̾ds intãtũ¬
non nobis ses deo Reddẽte qdͣ mexuit huius eciã regis uba
desenda. aulti inquit bonitate p̾ncipũ et honore qͥ in
eos collatus est abusi sut in superbiã et non soluꝰ sbiectos
Regib ntũtur oppͥmere sed datã sibi glam non febentes
mͣ ipos qui dedeunꝰ moluĩtur insidias nec conteti sunt
qras non agtꝰ bũficuis et hua̾nitatis in se iuro uiolare
sao dei quoq tutta ceructis aubitrãtur se fugeꝰ posse siniã¬
et ntm̃ uesame prorũput ut eos qui credita sibi officia
diligem obseruant et ita tũcta agux̃ ut londe digin sunt
mendatioꝵ funiclis conatur subũtẽ dum aures pͥncipĩ
simplices et ex sua natura alios estimantes callida fraude
decipiũt Que Res et ex uet̾ib probatur historus et ex

Expanded text:
filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitate commaculans, peregrinus susceptus est a nobis, et tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster vocaretur, et adoraretur ab omnibus postnon nobis, sed Deo ei reddente quod meruit. Hoc autem edictum, dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis aofficia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ait S Inneninius qui nos honos uiros dicat qui prudẽtes
qui sanctos acquiescimus nec sumius modica laude cõst̃i
quitqͥd in nos adulator sine pudore congessit quasi de¬
bituã preudimus optumos nos esse atq sanctissimot
affrrmãtib assentimus cũ scianius illos sepe multa
mentioi adeo quoq indulgemus nobis ut saudari uelliꝰ

Expanded text:
i invenimus, qui nos bonos viros dicat, qui prudentes, qui sanctos, adgnoscimus. Non sumus modica laudatione contenti; quicquid in nos adulatio sine pudore congessit, tamquam debitum prendimus. Optimos nos esse, sapientissimos adfirmantibus adsentimur, cum sciamus illos saepe multa mentiri. Adeoque indulgemus nobis, ut laudari velimus
Abbreviated transcription (Latin):
nõmͦ dus sed tibi et poło miuriã facĩt deoꝵ siquid
miniñt Reuerenciã quos tibi parificãt ¶ Ce argunt
insipiẽcie dũ condicionis tue Repugnate natura te
parem dus esse persuadẽ presuũ nota supersticionis
seducũt ppłm cui mortales deos pro ñnortalib persuader̾
esse colendos sed in eo aliquid dñiũ tibi messe monstrabis
si om̃s istos qui di̾ntati tue franduleñt applandunt
Rapifeceris ad tormẽta Quis em̃ deoꝵ ei parcat a quo
se deceptũ iri intelligat Quis non roruat in eũ qui
aureos ioius oclos eruit ut argẽto gẽmisq sublatis¬
tales t̾rcuõuenire et eis fallacie parare insidias ymo¬
ris tulpe est eo ꝙ ab his uisibiliũ deoꝵ fabrita sustõ¬
tatur et honorem qui istis exhibetur ip̃i Remumerat
Si sapis ergo auguste in deoꝵ hostes insurges ut te
ueris excecatores tuos deoꝵ cõtemptores et ñuriã¬

Expanded text:
siquidem minuunt reverentiam, quo parificant tibi. Te arguunt insipientiae, dum conditionis tuae repugnante natura, te parem numinibus esse persuadere praesumunt. Nota superstitionis inurunt populum, cui mortales deos pro immortalibus persuadent esse colendos. Sane in eo aliquid divinum tibi inesse monstrabis, si omnes istos, qui divinitati tuae fraudulenter applaudunt, rapi feceris ad tormenta. Quis enim deorum ei parcat, a quo se deceptum iri intelligit? Quis non irruat in eum, qui aureos Jovis oculos eruit, aut argento gemmisqtales circumvenire, et eis fallaciae parare insidias, gravioris culpae est, eo quod ab his visibilium deorum fabrica sustentatur et reSi sapis ergo, Auguste, in deorum hostes insurges, et teveris, excaecatores tuos, deorum contemptores, et
Abbreviated transcription (Latin):
Roꝵ aũt tantus honor extitit apud grecos ut iudices Rerp¬
ublice nuilyͣ procederẽt nec egregiũ aliquid agerẽt quod
semores instituti non induceret aut approbarent Et quod
maius est ab micio urbis condite noĩa eor aureis licteris
lati. qui alios sapĩa etate et affectu pat̾no precederet
penes istos consiliũ erat et caritas ⁊ om̃i publice gerẽdor¬

Expanded text:
tique tantus honor exstitit apud Graecos, ut duces reipublicae nusquam procederent, nihil egregium ageretur, quod senes instituti non inducerent, aut approbarent, et quod magis est ab initio urbis conditae, nomina eorum aureis litteris lati, qui alios sapientia, aetate, et effectu paterno praecedebant. Penes istos consiliorum erat auctoritas, et omnium publice gerendor
Abbreviated transcription (Latin):
si duceris ira/ Reruicii paciere uigu tolerbie iniquas
Int̾ius leges tunc onia Iuratenebis Cũ pot̾is Rex esse
tiu procliuior usus in peiora dat᷑ suadet q licentia lupũ
Illecebrisꝰ effrena fauet sed cõpie motus asꝑius cum
prõpta uenus tũ duxius ire Consulitur cũ pena patet
ed cõpͥme motus Nec tibi quid liceat sed quid fecisse
decebit Occurrat mẽtemqz domet respectus honesti Et
qua Respondit Quia i̾uicoꝵ nequissimã domui carnem

Expanded text:
si duceris ira, Servitii patiere jugum, tolerabis iniquas Interius leges, tunc omnia jura tenebis, Cum poteris rex esse tui, proclivior usus In pejora datur, suadetque licentia luxum, Illecebris effrena favet, tunc vivere caste Asperius, cum prompta Venus, tunc durius irae Consulitur, cum poena patet, sed comprime motus. Nec tibi quid liceat, sed quid fecisse decebit Occurrat, mentemque domet respectus honesti. qua? respondit: Quod inimicorum nequissimum devici carnem
Abbreviated transcription (Latin):
multos parũ sam sed sanabilis ingenii seruabit n̾tolas
bonos mutabit᷑ qui non tm̃i recias proceras ꝙ abborel
colutꝰ illis quoq quas aliqua deprauauit tausa ãnu̾cla
quib nitãtur applicãt alias t̾rcũtidut̾ ne proceritãtẽ
Raim prẽmat quasdam infirmas uicio loci mttoiũt
quibus d̾ aliena membra laborãtib celũ aꝑuit uidebis
qd̾ ingeniũ qua Raciõe trariand̾ sit quomͦ in Rectum
moderata sequatur consilia et uicem gerere medice
qui morbos curat nic exmanicõe in repletis nant¬
⁊ Refectoe in uatius ⁊ dolorem sedant mũ tanterio

Expanded text:
multos parum sani, sed sanabilis ingenii servabit. Agricolas bonos mutabitur, qui non tantum rectas procerasque arbores colunt ; illis quoque, quas aliqua depravavit causa, adminicula, quibus derigantur, applicant; alias circumcidunt, ne proceritatem rami premant, quasdam infirmas vitio loci nutriunt, quibusdam aliena umbra laborantibus caelum aperiunt. Videbit, quod ingenium qua ratione tractandum sit, quo modo in rectum moderatiora sequatur consilia, et vicem gerere medicorum, qui morbos curant, nunc ex inanitione in oppletis, nunc refectione in vacuis; et dolorem sedant nunc cauterio,
Abbreviated transcription (Latin):
quidam sapies u. potestas seuit idem est ac si pupillu¬
tutor persequatur uel eu suo mucrone ingules ob cuius
deffensiont̃ ab codem traditum tibi gladiũ accepisti Rẽꝑnⁱ¬
ac si caput ĩtumescat ut a membris aut õm̃o ant sine
molestia ferri non possit hant passionem sie grauissio
dolore membroꝵ toleriui uel turar impossible̾ esti dudero
iicurabilis fuerit passio sit uiuere ꝙ mori missouas est
mmiseris aaũit nichil utilus est ꝙ̃ cuq fuure muserian¬

Expanded text:
Cum in subjectos potestas saevit, idem est ac si tutor pupillum persequatur, vel eum suo mucrone jugules, ob cujus defensionem, ab eodem traditum tibi gladium accepisti. Rem noris intumescat, ut a membris aut omnino, aut sine molestia ferri non possit. Hanc autem passionem sine gravissimo dolore membrorum tolerari vel curari, impossibile est. Si vero incurabilis fuerit passio, sic vivere quam mori miserius est. Miseris autem nihil utilius est quam utcunque finire miseria
Abbreviated transcription (Latin):
et qui delicta potẽtũ non statim fulmib persequut perto
equius est hoiẽm hõib p̾positũ mitti aĩo ex̾cere imperiũ
et cogitare utrũ nu̾di status gratior ocłis pulchriorꝙit
sereno ⁊ puro die an tũ fragorib crebris oiã quatiutur
et ignes huit atq illiunt muicãt sed non alia faries Ei
quicti moratiq impern ꝙͣ secem celi atqr ortentiestuã liũ
epe plio ponit idem. Inacõdissieꝰ at pro corporis captu pu¬
quatissime sũt apes et aculeos in uuluere ⁊elmpner

Expanded text:
et aequi delicta potentium non statim fulminibus persequuntur, quanto aequius est hominem hominibus praepositum miti animo exercere imperium et cogitare, uter mundi status gratior oculis pulchriorque sit, sereno et puro die, an cum fragoribus crebris omnia quatiuntur et ignes hinc atque illinc micant ! Atqui non alia facies est quieti moratique imperii quam sereni caeli et nitentitum nitore. 9. Iracundissime ac, pro corporis captu, pugnacissime sunt apes, et aculeos in vulnere relinquunt;
Abbreviated transcription (Latin):
uiues liber intrepidus alacer magnũ humani animi
eppectare Sequitur Neminem susurro appetas neie
suffodias pala age non geres conflictũ insi indiperis
nam fraudes doli imbecillum decẽt eris magͣninus si
pericla nec appetas ut temerarius nec forundes ut tinudꝰ¬

Expanded text:
e esse genus ignoscere. Magnum humani animi ere. Neminem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timid
Abbreviated transcription (Latin):
uisoꝵ brachia dissipare despectis. p̾orib fratribut eligi
reprotuto rege ad Regni gubernacla ungi timnendium
cunctis goliam uno lapĩde sternere a Rege proposita
extinctis allophilis numerosa prepucia reportare Regi
ex electione dñia ꝓcipere cũctũ q israelititũ ppłm sine
Ulla postinod̾. contradictoe posside̾ et tñ in cũctis se despitu
qui in sĩus ocłis esse se humilem confitet᷑ Si urit᷑
uiri sancti tciã cum agunt forcia de semetipis uilia
sencuit quid in sua excusacõe dutuoi sũt qui sine u̾tutis¬
nulla sunt insi ex humilitate condiantur Qui em

Expanded text:
ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstiex promissione percipere cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione possidere?». Et tamen in cunctis se despicit qui in suis oculis humilem se esse confitetur. iri, eciam cum agunt forcia, de semetipsis vilia senciunt, quid in sua excusacione dicturi, qui sine opere virnulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. M
Abbreviated transcription (Latin):
qua nulla bona precedunt et ex qua omñia bona procedunt
ip̃a nos ab oib pc̃tis purgat mentes nr̃as illumiat deo
reconciliat rmictis partitipibus nature nr̃e consociat spẽ
nobis future remuneracõmis inspirat auget in nobis ututes
sauctas ac nos in eaꝵ possessione confirmat Qd Rex¬

Expanded text:
a bona praecedunt, et ex qua omnia bona procedunt. Ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo reconciliat, cunctis participibus naturae nostrae consociat, spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas, ac nos in earum possessione confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
detuuo Refert sed qua mente qr beneficiũ non unto qd fitaũ¬
qd datno consistit sed in ip̃o ainnitis aut faciẽtis aĩo elrumꝰ¬
est qui parua extollit sordida illustrat magna ⁊ in p̾cio
habita dehonestat mõnulyͣ magis nos obligat qui dedit
parna magnifite qui Regũ opes equauit io qui magnũ
poibiut sed libent̃ qui paupertatis sue oblitus est diu
aiidem sencra Quis non cum aliqͥd a se peti suspicatꝰ
est fiontem abduxit uultũ auertit occupatiões sumlarĩt
aut distulit aut truide negauit aut promisit sed difficlter

Expanded text:
detur, refert, sed qua mente, quia beneficium non in eo, quod fit aut datur, consistit, sed in ipso dantis aut facientis animo. Mest, qui parva et sordida illustrat, magna et pretio habita dehonestat. Nonnunquam magis nos obligat qui parva dedit magnifice; qui regum opes equavit animo; qui exiguum tribuit, sed libenter; qui paupertatis sue oblitus est, dum in aut semel? Quis non, cum aliquid a se peti suspicatus est, frontem abduxit, vultum avertit, occupationes simulavit, aut distulit aut tumide timide negavit aut promisit, sed difficulter,
Abbreviated transcription (Latin):
corrector ita ut admoniciõne hilaritate preuemas
et errori facile uentam dato nec extollas quẽꝙ̃ nͨ deicias
non pertinax om̃s tibi facies pares si inferiores non sr̃buedo
contempnas superiores Recte uinĩdo non timeas cimictus
esto benignus nemĩ blandus paucis familiaris oib eqnus
seuerior esto iudicio ꝙͣ sermone uita ꝙͣ uultu ad irũ tardꝰ¬

Expanded text:
correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias.  facito. Omnes tibi pares facies. Si inferiores superbiendo non contemnas, superiores recte vivendo non timeas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto in judicio quam sermone, vita quam vultu: cultor
Abbreviated transcription (Latin):
terrã et mare obtinẽt et oiã q̃m eis sunt Rexamt̃ si om̃ia
precellit ⁊ dñatur coꝵ et om̃e quodcũq dix̾it illis facũt
et si miserit illos ad bellatores uadunt et demoluit eͥt niuros
occidere occidũt si dix̾it remicte̾ reuuttut si dix̾it ext̾mat
circuitu et non possunt ire singli et facere opera sua sed ⁊¬

Expanded text:
terra et mare tenent et omnia quae in eis sunt, Rex autem praecellit et dominatur eorum, et omne quodcumque dixerit illis faciunt. et si miserit illos ad bellatores, vadunt et demoliunt montes et muros occidere, occidunt; dixit remittere, remittunt; dixit percutere, circuitu ejus, nec possunt ire singuli et facere opera sua, et
Abbreviated transcription (Latin):
dixit illa. Quid si non redieris Respondit Successor
nieus satisfaciet tibi Et illa Quid tibi proderit si
alius benefecerit Tu michi debitor es mercedem
scdm opera Recepturus fraus utiqz est nolle Reddere
cum successore tuo si liberauerit semetipm̃ Quibz

Expanded text:
vidua dixit: quid si non redieris? Successor meus, inquit, satisfaciet. Et illa: quid tibi palius benefecerit? tu mihi debitor es secundum opera mercedem recepturus: fraus certe est nolle reddere cum successore tuo, si liberaverit se ipsum. » His