comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumq pat̾ hec filuis fatit similit. Dorro fi spi¬
tritum scm̃n idõ hec loqui dñt que mandat filuiꝰ¬
quia scͥptum ẽ. de meo accipiet ⁊ ãniitiabit uo¬
bis. cur non ⁊ filius ea loquitur que mandat
paupib ¶ Si enim ꝓpt᷑ hre unctus est enũ głi¬
scũs adorat ⁊ honorat filiũ. Huic non opus
est. scrubulose uelle discͥnere int̾rogare ⁊ adora¬
re quid distet. ¶ Propt̾ formam em̃ serui dirõe
ista de filio. Nicant si possunt uͭ leg̾nit adorare
filium a spũ scõ. qd̾ enim subiciunt unde hec A¬
bare conentur. quia uidel scͥptum est. Pat̾ ego
te honorificam suꝑ t̾ram. oꝑuis qd̾ dedisti mͥ con¬
sũmaui ⁊ de spũ sancto illeme honorificabit qͥa
demeo accipiet ⁊ a̾numitiabit uobis ad remde q
agitur non ꝑtinet. Honorat enĩ om̃s quiado¬
tat¶ Ion aut̃ adorat om̃is honorat. Nam ⁊ fra
tam̃ inuicem atorat aliquis nͥ honorificare hoc
est adorare. dicant si placent qd̾ filium adoret ⁊

Expanded text:
cit, haec et Filius facit similiter . Porro si Spiritum sanctum ideo haec loqui dicunt quae mandat Filquia scriptum est, De meo accipiet et annuntiabit vobis : cur non et Filius ea loquitur quae mandat pauperibus ? Si enim propter hoc unctus est evangelisanctus adorat et honorat Filium. Hic non opus est scrupulose velle discernere, inter honorare et adorare quid distet: propter formam enim servi dicuntur ista de Filio. Dicant, si possunt, ubi legerint adorari Filium a Spiritu sancto. Quod enim subjiciunt unde hoc probare conentur, quia videlicet scriptum est, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi; et de Spiritu sancto, Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; ad rem de qua agitur non pertinet. Honorat enim omnis qui adorat, non autem adorat omnis qui honorat. Nam et fratamen invicem adorant. Alioquin, si honorificare, hoc est adorare; dicant, si placet, quod Filium adoret et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc ꝓpter istam unitatem ꝑsone mutracs. na¬
tura intestigendam ⁊ filius hominis dicitur des¬
cendisse sed de celis quamuis sit ex aque in t̾ra
fuerat uirgine assumptũ ⁊ filius dei dicitur truci¬
fixus ⁊ sepultus qmͣuis hec non in diuinitate ipsa
quam unigenitus patri coet̾nus. sed in nature hu¬
mane sit infirmitate perpessus Iam filus
hominis descendisse de celo ipm̃ dixisse si degiuiᷤ
¶Nemo ascendit in celum nisi qui de celo descendit.
filius hominis qui est in celo ¶ Enigenitum ue¬
ro filium dei trucifixum ⁊ sepultum. omnes etiã
in symbolo confitemur. ¶Unde est ⁊ illud apli si
sic ex natura ꝯtraq constantem. diuina scilicet
atq humana ut quelibet earum uocabulun eti¬
am alteri imꝑtiat. ⁊ diuina humane. ⁊ humana
diuine beatus ostendit apłus ubi nos cum ad hu-¬
militatem misericordem ꝑ xpĩ exhortaretur ex¬
emplum. hoc sentite miuid in uobis qd̾ ⁊ ĩ xp̃o¬

Expanded text:
per hoc propter istam unitatem personae in utraque naper hoc propter istam unitatem personae in utraque natura intelligendam et Filius hominis dicitur descendisse de coelis, quamvisfuerat Virgine assumptus; et Filius Dei dicitur crucifixus et sepultus, quamvis haec non in divinitate ipsa qua est Unigenitus Patri coaeternus, sed in naturae humanae sit infirmitate perpessus. Nam Filium hominis descendisse de coelo, ipsum dixisse sic legimus: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Unigenitum vero Filium Dei crucifixum et sepultum, omnes etiam in Symbolo confitemur. Unde est et illud Apostolisic ex natura utraque constantem, divina scilicet atque humana, ut quaelibet earum vocabulum etiam alteri impertiat, et divina humanae, et humana divinae, beatus ostendit Apostolus, ubi nos cum ad humilitatem misericordem per Christi exhortaretur exemplum: Hoc sentite, inquit, in vobis quod et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ita que gemnia quidem substancia s una ꝑ¬
sona est ꝓpterea qd̾ dictum est ¶ Bescendi dece¬
lo reft̾ur ad dei excellentiam. quod uero adiunc¬
tum est non ut faciam uoluntatem meam ꝓpt̾
adam qui fecit suam reft̾ur ad hominis obedien¬
tiam. ¶ Uticumq autem xp̃c. Idest deus ⁊̃ homo.¬
¶ Tamen obedientiam m illo que contraria est obe¬
dientie primi hominis scd̾m id qd̾ homo est cõ¬
mendatur. ¶Unde ait apłus. Sicut enim ꝑ mo¬
bedientiam uiius hominis pcc̃ores constituti st̃
multi. ita. ⁊ ꝑ obedientiam unius hominis iusti
x.
constituentur multi. Nec quia dixit hommis se¬
pauit deum qui hominem assumpsit quia sicut
Dixit ⁊ ualde cõmendandum est una ꝑsona est.
¶ pẽ namq unus xp̃s ⁊ dei filius semꝑ natura. ⁊
hominis filius qui ex tempore assumptus ẽ grã
¶Le sic assumptus est ut prius creatus. post assu¬
meretur. s ut ipã assumptione trearetur. ¶Ac

Expanded text:
Quoniam itaque gemina quidem substantia, sed una pQuoniam itaque gemina quidem substantia, sed una persona est, propterea quod dictum est, Descendi de coelo, refertur ad Dei excellentiam; quod vero adjunctum est, non ut faciam voluntatem meam, propter Adam qui fecit suam, refertur ad hominis obedientiam: utrumque autem Christus, id est, Deus et homo; tamen obedientia in illo quae contraria est inobedientiae primi hominis, secundum id quod homo est commendatur. Unde ait Apostolus: Sicut enim per inobedientiam unius hominis, peccatores constituti sunt multi; ita et per obedienti. CAPUT VIII. Nec quia dixit, hominis, separavit Deum, qui hominem assumpsit; quia, sicut dixi, et valde commendandum est, una persona est. Ipse namque unus Christus et Dei Filius semper natura, et hominis Filius qui ex tempore assumptus est gratia: nec sic assumptus est ut prius creatus post assumeretur, sed ut ipsa assumptione crearetur. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
ci potest. ¶In qua ⁊ stetit ꝑ mobedientiam uolũ¬
tas ꝓpria que dei uoluntati ẽẽ aduersa. ¶ Cete¬
rum qd̃ attinet ad diuinitatem filii. una ⁊ idemq
uoluntas est patris ⁊ filii. Nec potest ullo mo¬
do eẽ diuersa ubi est natura trmitatis ĩmutabił
uniu̾sa ut autem mediator dei ⁊ hominum. homo
xp̃c ihc non faceret ꝓpriam que deo ad uersa est.
uoluntatem. non erat tantum homo sed deus et
homo ¶ Per quam mirabisem singularemqs gra¬
tiani humanam illos sine pcc̃o ullo posset ẽẽ natu¬
ra. ꝓpt̾ hoc ergo ait descendi de celo nõ ut faciam
uoluntatem meam s uoluntatem eius qui me mi¬
sit. ut ea causa ẽẽ tante obedientie que om̃ino si¬
ne ullo pcco esse homini que ingerebat. quia de ce¬
lo descenderat. hoc est non tantum homo uerũ
etiam deus erat. ¶¶Inam tuppe ostendit eẽ ꝑso¬
nam in utraq natura ¶ Doc est ⁊ hominis. NNe
si duas faciat quat̾nitas merpiat ẽẽ uon trmitaᷤ.

Expanded text:
tit per inobedientiam voluntas propria, quae Dei voluntati esset adversa. Caeterum quod attinet ad divinitatem Filii, una eademque voluntas est Patris et Filii: nec potest ullo modo esse diversa, ubi est natura Trinitatis immutabilis universa. Ut autem Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus non faceret propriam, quae Deo adversa est, voluntatem, non erat tantum homo, sed Deus et homo: per quam mirabilem singularemque gratiam humana in illo sine peccato ullo posset esse natura. Propter hoc ergo ait, Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit: ut ea causa esset tantae obedientiae, quae omnino sine ullo peccato esset hominis quem gerebat, quia de coelo descenderat; hoc est, non tantum homo, verum etiam Deus erat. Unam quippe ostendit esse personam in utraque natura, hoc est, Dei et hominis, ne si duas faciat, quaternitas incipiat esse, non trinitas.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ deguib scͥptum est Omĩa aut̃ hec oꝑatus
unus ate idem sp̃c. diuidens ꝓpria muciuꝙ
ꝓut nult. ¶ Postremo tum sit xp̃s dñs om̃iũ
futurum ꝑtum sibi nũtianti iurgo dixiss. quo¬
modo fiet istud. qm̃ uirum nõ cognosco. pespõ¬
sum accepit sp̃s sc̃s suꝑueniet inte¶Sin
natus ex uirgine non suisi filius Et uox de
nube¶Qu es filius meus dilectus. ad soluis
ꝑsonam ꝑtinet patris. Et specie corꝑali sic̃
columba solus apparuit sp̃c̃ sc̃s: Tamen ⁊ illã
carnem solius filii. illam nocem solius patris.

Expanded text:
rum, de quibus scriptum est: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult ? Postremo, cum sit Christus Dominus omnium futurum partum sibi nuntianti virgo dixisset, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco; responsum accepitnatus ex virgine non nisi Filius : et vox de nube, Tu es Filius meus dilectus, ad solius personam pertinet Patris: et specie corporali, sicut columba, solus apparuit Spiritus sanctus . Tamen et illam carnem solius Filii, et illam vocem solius Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
dedit filio hrẽ uitam in semet ip̃o ¶ Ion utiq
ut aliud sit ip̃e aliud uitaque in ipõ est. S ut ea¬
dem uita sit idem ⁊p̃e ¶ Sicut n pat̾ aluid est qłͣ
uita que inipõ est. sed eam filius patri nõ dedit
quia patrem non genuit. Nedit autem pat̾ filio
uitam gignendo eum uitam. sicut est etiam ip̃e ui¬
tam. Non autem sic genuit u̾bum tanqm ⁊ ip̃e
sit u̾bum ¶Iita quippe tum dicimus pot̾ ẽẽ de
nullo alio sicut est patris uita. NUel qd̃ exp̃ssuis
dicitur. pat̾ iuita uide alio non est ut sit. Cum u̾o
dicitur ũbum nullo mͦ pot̾ nifialicuiꝰ intligi et
illius utiq de quo est. Nonitaq situt est. filu
deus dedeo. lumen de lumine. uita de uita. ⁊ta di¬

Expanded text:
lio habere vitam in semetipso . Non utique ut aliud sit ipse, aliud vita quae in ipso est, sed ut eadem vita sit idem ipse. Sicut nec Pater aliud est quam vita quae in ipso est: sed eam Filius Patri non dedit, quia Patrem non genuit: dedit autem Pater Filio vitam, gignendo eum vitam, sicut est etiam ipse vita. Non autem sic genuit Verbum tanquam et ipse sit Verbum. Vitam quippe cum dicimus, potest esse de nullo alio, sicut est Patris vita, vel, quod expressius dicitur, Pater vita, cui de alio non est ut sit: cum vero dicitur Verbum, nullo modo potest nisi alicujus intelligi, et illius utique de quo est. Non itaque sicut est Filius Deus de Deo, lumen de lumine, vita de vita; ita di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransiit in quo onmes pettauerunt faciendo uo¬
luntatem suami non eius a quo factus est uniũ¬
sum genus ħumanum ꝓpagine uiciata. culpe
⁊ pene fecit obnoxium. Unde a contrario ꝑ qũe
liberandi fueramns. non fecit uoluntatem su¬
am s eius a quo missus est. ¶ Ita quippe hoc
loco dicitur. uoluntas sua ut intelligatur esse
ꝓpria contra uoluntatem dei ¶Neq eiuumc̃
obediemus deo eaq obedientia dicimur euis fac̾e
uoliuitatem nolentes id facimus sed uolentes.
Ac ꝑ hoc si uolentes id facimus dici quomodo
uoluntatem nr̃am non facimus. ¶Iisiquia
illa dicitur uoluntas nr̃a. qnͣdo illa scriptura lo
quitur. que intelligitur ẽẽ ꝓpria contra uolun¬
tatem dei ¶ Sanc habuit xp̃s ut in illo uiue

Expanded text:
ndo voluntatem suam, non ejus a quo factus est, universum genus humanum propagine vitiata culpae et poenae fecit obnoxium. Unde a contrario, per quem liberandi fueramus, non fecit voluntatem suam, sed ejus a quo missus est. Ita quippe hoc loco dicitur voluntas sua, ut intelligatur esse propria contra voluntatem Dei. Neque enim cum obedimus Deo, eaque obedientia dicimur ejus facere voluntatem, nolentes id facimus, sed volentes, ac per hoc si volentes id facimus, quomodo voluntatem nostram non facimus, nisi quia illa dicitur voluntas, nostra, quando Scriptura ita loquitur, quae intelligitur esse propria contra voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
berem. unde isti si possũt intlłigant. cͣ nõ sit
absurdum q̃ d̾ de patre ⁊ filio ⁊ spũ scõ dictnius.
inseꝑabisia fieri ab om̃ib oꝑa uõ solum ad om̃s
ergo filius iudicat siue tr ⁊ filius hominis est.
sine quia nõ de seppõ est. S u̾bum patris ẽ. Qd̃¬

Expanded text:
ti, si possunt, intelligant quam non sit ti, si possunt, intelligant quam non sit absurdum quod de Patre et Filio et Spiritu sancto dicimus, inseparabilia fieri ab omnibus opera, non solum ad omnes, ergo Filius, judicat: sive quia et filius hominis est; sive quia non de se ipso est, sed Verbum Patris est. Q
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si nec memoriam decipiat obliuio. nͦ error in¬
telligentiam. nec miquitas uoluntatem. Aldd̃
quippe ymaginem sic reformatur Om̃e igitur
opus nr̃m ab his trib fri ¶ Nichil enim eg̾mi
qd̾ non hec tria simul agant.¶ Demde cum sur¬
gulis loquim᷑ etiam qd̾ ad singula ꝑtinet au
omĩb agitui.¶ Neq em̃ sermonem quem de
sola memoria facimus. memoria sola facit. s
intelligentia uoluntasq coopantir eñ. ꝙͣͣius
ad solam memoriam ꝑtinentem. Poc ⁊ de
duob cetis udere facillimũ est ¶Nam qͥuit&
de se ip̃a intelligentia loquitur. sine memoria
⁊ uoluntate non loquitur. ⁊ quicquid dese npõ
uoluntas dicit aut scͣbit. sme itlłigentia me¬
moria q non facit.¶ Quatemis autem sinit ista
similia ⁊ rursus qnͣtum dissimilia illi ĩ ꝯmuta¬
bili trmitati que deus est. Longum est enuele¬
atissime difputare. S ideo tm̃ hoc omnẽ orad̾
putaui. ut etiam de ip̃ã creatura aliquid adbi

Expanded text:
; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error in; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe imaginem sic reformamur. Omne igitur opus nostrum ab his tribus fit: nihil enim agimus, quod non haec tria simul agant. Deinde cum de singulis loquimur, etiam quod ad singula pertinet ab omnibus agitur. Neque enim sermonem quem de sola memoria facimus, memoria sola facit: sed intelligentia voluntasque cooperantur eum, quamvis ad solam memoriam pertinentem. Hoc et de duobus caeteris videre facillimum est. Nam quidquid de se ipsa intelligentia loquitur, sine memoria et voluntate non loquitur: et quidquid de se ipsa voluntas dicit aut scribit, sine intelligentia memoriaque non facit. Quatenus sint autem ista similia, et rursus quantum dissimilia illi incommutabili Trinitati, quae Deus est, longum est enucleatissime disputare. Sed ideo tantum hoc commemorandum putavi, ut etiam de ipsa creatura aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃e nõ suscitauit. Et uͥ est qd̾ ait soluite tem¬
płũ hoc ⁊ triduo suscitabo illud ¶ Et qd̾ potestatẽ
se hr̃e dic̃ ponendi. ⁊ it̾m sumẽdi aĩam suam. Qs
aũt ita desipiat ut putet spm̃ scm̃ resurfͦne i ho¬
fuerit oꝑatus est m hoĩe simile quiddam. ꝙꝓuis
neqͣquam illius tͥnitans que deus est excellentie
contꝑrandum. ¶Ille enĩ deus est ista treatinra. Et̃
tam̃ aliquid ⁊ ista ubi qualicumq modo id qd̾ de
ula mesfabili dei natura dicitur possit intlłigi
¶Neq enim frustra nõ est dcm̃. faciamus hoĩeni
ad ymagnera tuam quam pat̾ filio loq̃retus
aut ad ymaginem nieam s dcm̃ est ad ymagñẽ
mãm qd̾ ex ꝑsona ipĩus t̾nitatis rectissime accipi¬
tir Tria itaq ista in hominis anmmia cogitemus
memoriam. intaligentiam. uoluntatem. ab his
trib fit om̃e qd̾̃ facmius. Et tum tria ista bene
recter sese hñt bonũ ⁊ rectum est om̃e qd̾ facimꝰ.¬

Expanded text:
se ipse non suscitavit? Et ubi est quod ait, Solvite temse ipse non suscitavit? Et ubi est quod ait, Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud ; et quod potestatem se habere dicit ponendi et iterum sumendi animam suam ? Quis autem ita desipiat, ut putet Spiritum sanCAPUT XVI. Est in homine simile quiddam, quamvis nequaquam illius Trinitatis, quae Deus est, excellentiae comparandum: ille enim Deus est, ista creatura: habet tamen aliquid et ista, ubi qualicumque modo id quod de illa ineffabili Dei natura dicitur, possit intelligi. Neque enim frustra non est dictum, Faciamus hominem ad imaginem tuam, tanquam Pater Filio loqueretur; aut, ad imaginem meam: sedm . Quod ex persona ipsius Trinitatis rectissime accipitur. Tria itaque ista in hominis anima cogitemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: ab his tribus fit omne quod facimus. Et cum tria ista bene recteque sese habent, bonum et rectum est omne quod facimus
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ. sine elliis qͥd̾ oꝑatur implere s nõ pot̾
oꝑatio ẽẽ diiisa ubi nõ solum equalis ẽ u̾m¬
s etiam in discreta natura. Ita ut cumtres sit̃
⁊ eoꝵ singnlus quisq deꝰ sit. tres tamen diiñ
sunit. Nam ⁊ pat̾ deus ẽ ⁊ filius deus ẽ. et
sp̃s scũs deus est nͨ filius idem qui pat̾ ẽ. nec
s semꝑ utruisq sp̃s. Uniuersa tam̃ tͥuitas
unus est. deua¶ QLuis itaq neget nõ prẽm¬
nõ spm scm̃ s filium ambułasse suꝑ aquas.
Solius eĩ caro est cuiꝰ caris illi pedes aqius
impositi ⁊ ꝑ aquas ducti sunt. ¶Absit auteni
ut hec sine patre fecisse credatur. cum de suis
erat qua imꝑpabatur demonib ut exirent. et
tam̃ dicit in spũ sco eicio demonia ¶Item quis
nisi solus filium resurrexit. quia solus mori po¬
tuit qui carnem hũit. ⁊ tam̃ ab hoc oꝑe quo soluᷤ
filius resurrexit nõ erat pat̾ alienus. de quo scͥp¬
tum est. quis suscitauit atnortius ih̃m. An forte

Expanded text:
liis quod operatur implere; sed non potest operatio esse divisa, ubi non solum aequalis est, verum etiam indiscreta natura: ita ut cum tres sint, et eorum singulus quisque Deus sit, tres tamen dii non sint. Nam et Pater Deus est, et Filius Deus est, et Spiritus sanctus Deus est; nec Filius idem qui Pater est, nec sed semper utriusque Spiritus: universa tamen Trinitas unus est Deus. Quis itaque neget, non P sanctum, sed Filium ambulasse super aquas ? Solius enim Filii caro est, cujus carnis illi pedes aquis impositi et per aquas ducti sunt. Absit autem ut hoc sine Patre fecisse credatur; cum de suis erat, qua imperabatur daemonibus ut exirent: et tamen dicit, In Spiritu sancto ejicio daemonia . Item quis nisi solus Filius resurrexit? Quia solus mori potuit, qui carnem habuit: et tamen ab hoc opere, quo solus Filius resurrexit, non erat Pater alienus, de quo scriptum est, Qui suscitavit a mortuis Jesum . An forte
Abbreviated transcription (Latin):
uita posita est anima de qua ibi dictum est. qui
non oderit insuꝑ ⁊ animam suam non potest
meus esse discipulus. Huic namq cibus est
necessarius iste corruptibilis. Ae quo ip̃e dñs
dicit. None anima plus est quam esca. idẽ
hec uita cui necessaria est esca. ad quam aĩam
alt̾a questio cum domnius causa for¬
niatioiuis ꝑmittat dimitti uxorem qͣtnius
hoc soco intelligenda sit fornicatio utrum quo¬
usq itelligunt om̃s id est ut eam foruicatio¬
nem credanns dictam que instupris cõmittitur
an quemadinodum scripture solent fornicatio¬
nem uocare. sicut supra dictum est omnem illi¬
citam corruptionem sicut est ydolatͥa uł auari¬
cia ⁊ ex eo iam om̃is transgressio legis ꝓꝑter illi¬
citam concupiscentiam. S consulemus apłm

Expanded text:
vita posita est anima, de qua ibi dictum est, Qui vita posita est anima, de qua ibi dictum est, Qui non oderit insuper et animam suam, non potest esse meus discipulus . Huic namque vitae cibus est necessarius iste corruptibilis, de quo ipse Dominus dicit, Nonne anima plus est quam esca ? id est, haec vita cui necessaria est esca. Et quod dicit,quaestio, cum Dominus causa fornicationis permittat dimitti uxorem, quatenus hoc loco intelligenda sit fornicatio: utrum quousque intelligunt omnes, id est, ut eam fornicationem credamus dictam quae in stupris committitur; an quemadmodum Scripturae solent fornicationem vocare, sicut supra dictum est, omnem illicitam corruptionem, sicut est idololatria vel avaritia, et ex eo jam omnis transgressio legis propter illicitam concu
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ut oderit ea que transeunt dic cipłs xp̃i ĩ
m hiis quos secum ad ea uenire desid̾at. que sem¬
ꝑ manebunt ac tanto magis hec in eis ederit. ꝙͣ¬
to magis eos diligit. Potest igitur xp̃ianus cũ
coniuge concorditer uiuere. Sed siue mdigen¬
tiam carnalem cum ea suppletis. quod scd̃m ue¬
niam non scd̃m imperium dicit apostolus siue
filiorum ꝓpagationem qd̾ iam non nullo gͣdu
potest ẽẽ laudabile siue frat̾nam sccietatem si¬
ne ulla corporum cõmextione ut habeat uxorem
tamqmͣ non habens qd̾̃ est in coniugio xp̃iano¬
rum excellentissimum atq sublime ut tamen
oderit mea nomen temꝑalis necessitatis ⁊ dili¬
gat sp̃e sempiterne beantudinis. Odimus eni
sine dubio qd̾ certe ut aliqnͣdo non sit optamus
sicut istam ipam presentis temꝑis uitam. quara
temꝑalem si non odissemus non desid̾aremus fu¬
turam que non est temꝑi obuoxia. Pro hac enĩ

Expanded text:
ergo ut oderit ea quae transeunt discipulus Christi, ergo ut oderit ea quae transeunt discipulus Christi, in iis quos secum ad ea venire desiderat, quae semper manebunt; et tanto magis haec in eis oderit, quanto magis eos diligit. 42. Potest igitur christianus cum conjuge concorditer vivere; sive indigentiam carnalem cum ea supplens, quod secundum veniam, non secundum imperium dicit Apostolus; sive filiorum propagationem, quod jam nonnullo gradu potest esse laudabile; sive fraternam societatem, sine ulla corporum commixtione, habens uxorem tanquam non habens, quod est in conjugio Christianorum excellentissimum atque sublime: ut tamen oderit in ea nomen temporalis necessitatis, et diligat spem sempiternae beatitudinis. Odimus enim sine dubio, quod certe ut aliquando non sit optamus, sicut istam ipsam praesentis saeculi vitam, quam temporalem si non odissemus, non desideraremus futuram, quae non est tempori obnoxia. Pro hac enim
Abbreviated transcription (Latin):
i tina femina creaturam dei quam reformari
⁊ reuocari desiderat odisse autem coniunctionem
copulationemq corruptibilem atq mortalem
odisse qͥd̾ uxor ÷. Ita etiam mimicum diligit.¬
⁊ non inqnͣtum mimicusiest. sed inqnͣtum homo
est ut ei hoc uelit prouenire qd̾ sibi idest ut ad
regna celorum correptus renouatus estꝙ ꝓueni¬
at. Soc ⁊ de patre ⁊ matre ⁊ cet̾is uinculis sã¬
guinis intelligendum est ut in eis õderimus qd̃
genus humanum nascenduͤm ⁊ moriendo sortitũ
est. diligamus autem qd̾ nobis cum potest ⁊ ad il¬
la regna ꝑduti ubi nemo dicit pater meus. Sed
om̃s uni deo pater noster nec mater mea. S om̃l
illi ierłm mat̾ nostra nec frater meus sed om̃s
de om̃ibus frater nost̾. Coniugium uero cum illo
simul nobis munum redactis quasi unuis coniu¬
gis erit qui nos de prostitutione huiis seculi
sui sanguinis effusione lib̃auit. ⁊ Ietesse est

Expanded text:
in una femina creaturam Dei, quam reformari in una femina creaturam Dei, quam reformari et renovari desiderat; odisse autem conjunctionem copulationemque corruptibilem atque mortalem: odisse quod uxor est. Ita etiam diligit inimicum, non in quantum inimicus est, sed in quantum homo est; ut hoc ei velit provenire quod sibi, id est, ut ad regnum coelorum correctus renovatusque perveniat. Hoc et de patre et de matre et caeteris vinculis sanguinis intelligendum est, ut in eis oderimus quod genus humanum nascendo et moriendo sortitum est, diligamus autem quod nobiscum potest ad illa regna perduci, ubi nemo dicit, Pater meus; sed omnes uni Deo, Pater noster: nec, Mater mea; sed omnes illi Jerusalem, Mater nostra: nec Frater meus; sed omnes de omnibus, Frater noster: conjugium vero cum illo simul nobis in unum redactis, quasi unius conjugis erit, qui nos de prostitutione hujus saeculi sui sanguinis effusione liberavit. Necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
In resurrectione enim neq nubent neq ipxo¬
res ducent. S erunt sicut angłi dei in celis.
Oꝑtet gͦ ut quisquis illius regni uitam iam his
meditari uoluerit oderit non ip̃os homines s
ipãs necessitudines temꝑales quib ista que
transitura est uita sulcistur. que nascendo ⁊ mo¬
riendo ꝑagitur. Quam qui non odit nec dum
amat illam uitam ubi nulla erit naccendi ⁊ mo
uxorem em̃tus cum ea ad huc filios generet. ĩ¬
fregem utrum in illo regno hr̃e uelit uxorem
memor utiq promissorum dei ⁊ urte illuis uͥ
corruptibile hoc induet incorruptionem ⁊ mor¬
tale hoc induet inmortalitatem iam magno
uł certe amore aliquo suspensus cum exsecra¬
tione respondebit. se uehement̃ illud nolle.R
Rursus si int̾rogem utrum uxorem suam post
resurrectionem accepta angelica immortalita¬
te que sanctis promittitur secum ibr urere
uelit tam uehement̾ se id uelle qmͣ illud nolle
respondit. sic iuenitur Romis xp̃ĩanus dilig̾e

Expanded text:
In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent; sed erunt sicut Angeli Dei in coelis . Oportet ergo ut quisquis illius regni vitam jam hic meditari voluerit, oderit non ipsos homines, sed istas necessitudines temporales, quibus ista quae transitura est vita fulcitur, quae nascendo et moriendo peragitur: quod qui non odit, nondum amat illam vitam ubi nulla erit conditio nasceuxorem, quamvis cum ea adhuc filios generet, interrogem, utrum in illo regno habere velit uxorem; memor utique promissorum Dei et vitae illius, ubi corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; jam magno vel certe aliquo amore suspensus, cum exsecratione respondebit, se vehementer id nolle. Rursus si interrogem, utrum uxorem suam post resurrectionem accepta angelica immutatione quae sanctis promittitur, secum ibi vivere velit; tam vehementer se id velle quam illud nolle respondebit. Sic invenitur bonus christianus diligere
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. quia nec contra illud preceptum sit qd̵ dnĩs
dimitti coniugem uetat non enim dimitut qͥ
magis solet sollicitare animum ꝑuuiłorum qͥ
tamen sedm preceptum xp̃i iam uniere gestuĩt¬
quod alio loco ip̃e dommus dicit. quisquis ue¬
nit ad me ⁊ non odit patrem suum ⁊ matrem
⁊ uxorem ⁊ filium ⁊ frẽs ⁊ sorores. insuꝑ ⁊ aĩam
suam non potest meui esse discpulus.Uide¬
ri enim potest contrarium minus intelligen¬
tib qsd̃ hic uetat dinitti uxorem. excepta forni¬
cationis causa. alibi autem daiscipulum suum
negat esse posse quem quam qui non odit uxo¬
tem. Quod si ꝓpter concubitum diceret. non eti¬
dem conditione poneret. Sed quia uerum ⁊ qd̾
regnum celorum uim patitur ⁊ qui uim fatiunt
dmipiunt illud quanta ui opus est ut homo dili
quomodo hec non sint contraria it̾m ipõ duce fa¬
cile ostendere est. Sed ea intellecta implere disfi¬

Expanded text:
rint: quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus rint: quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus dimitti conjugem vetat; non enim dimittit, qmagis solet sollicitare animum parvulorum, qui tamen secundum praecepta Christi jam vivere gestiquod alio loco ipse Dominus dicit, Quisquis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, insuper et animam suam, non potest meus esse discipulus . Videri enim potest contrarium minus intelligentibus, quod hic vetat dimitti uxorem, excepta causa fornicationis, alibi vero discipulum suum negat esse posse quemquam qui non oderit uxorem. Quod si propter concubitum diceret, non etidem conditione poneret. Sed quam verum est quod regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud ! Quanta enim vi opus est, ut homo diligquomodo haec non sint contraria inter se, ipso duce ostendere facile est; sed ea intellecta implere diffi
Abbreviated transcription (Latin):
obseruandam dicit qd̃ diu uir eius inuit. Illo
aũt mortuo. dat nubendi licentiam. Banc eti
am ip̃e regulam tenuit. ⁊ m ea non suum consi¬
liũ sicut ⁊ in non nlłis monitis. sed p̾ceptum dñi
uibentis ostendit cum ait. Eis autem que nupte¬
uł in coniugio sunt precipio non ego sed dñs mu¬
lierem a uid non discedere quod si discesserit ma¬
nere innuptam aut uiro suo reconciliari. Et uir
uxor ÷ non dinuitat. Credo simili forma. ut Si
Dimiserit non ducat aliam aut reconcilietur uxo¬
ri. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa
fornicationis quam dominus exceptam ẽẽ nolu¬
it. Im uero si nec illi nubere conceditur uius
uiro a quo recessit nes huic alt̾am ducere iuua
uxore quam dimisit multominus fas est. illici¬
ta cum quibus libet stupra comnuttere. Beatio¬
ra sane coniuigia indicanda sunt que sine filisa̾¬
tieandis siue e tiam ista t̾rena prole contempta
continentiam int̾ se pari consensu seruare potue¬

Expanded text:
observandum dicit, quamdiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiam . Hanc enim etiam ipse regulam tenuit, et in ea non suum consilium, sicut in nonnullis monitis, sed praeceptum Domini jubentis ostendit, cum ait: Eis autem qui sunt in conjugio praecipio, non ego, sed Dominus, mulierem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: et vir uxorem non dimittat . Credo, simili forma, ut si dimiserit non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jamvero si nec illi nubere conceditur vivo viro a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit; multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Beatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potue
Abbreviated transcription (Latin):
peciuriam malus quid̃ spẽ concupiscit: si ipĩ cõ¬
tra bonum spm̃ non concupiscit qd̾ libido facit. At¬
q id̾o ⁊ qui ħ eẽ malum negat pectat: ⁊ qui hoc
malo bñ utitur non pͤcat. Recte igitur argum̃ta¬
reris dicens. sibidinem si mala est maiori reatu ob¬
string̾e quib obsequitur coniuges qmͣ quib do¬
minatur adult̾os: si dic̾etur a nob̃ eos conuiges
qui s̾iuente concupĩẽ mało ad solum gen̾andi
utuntur officium. ad alia mala oꝑa eo uti. sicut
aliquis ad facims perpetnͣdum s̾uoutitur ho¬
micida. Cumaũ dicamus honum eẽ in comiugi¬
Bus officium procreandi. qmͣius uulmus qd̾ in re¬
nato sanari potest trahat natus de pͥmi contagiõe
pcc̾i restat ut sic utantur boni coniuges malo con¬
cupiscentie sicut sapiens ad opautiq bona mini

Expanded text:
pecuniam malus quidem spiritus concupiscit; sed ipsa conpecuniam malus quidem spiritus concupiscit; sed ipsa contra bonum spiritum non concupiscit, quod libido facit: atque ideo et qui hoc esse malum negat peccat, et qui hoc malo bene utitur non peccat. Recte igitur argumentareris, dicens, Libidinem, si mala est, majori reatu obstringere quibus obsequitur conjuges, quam quibus dominatur adulteros; si diceretur a nobis, eos conjuges qui serviente concupiscentiae malo ad solum generandi utuntur officium, ad aliqua mala opera eo illos uti, sicut ad facinus perpetrandum servo utitur homicida. Cum autem dicamus bonum esse in conjugibus officium procreandi, quamvis vulnus quod in renato sanari potest, trahat natus de primi contagione peccati; restat ut sic utantur conjuges boni malo concupiscentiae, sicut sapiens ad opera utique bona mini
Abbreviated transcription (Latin):
ea bene utitur bonus. Nam ⁊ de duob hõmib
scͥptum est. Filius eruditus sapiens erit. ĩ pru¬
dente aũt ministro utitur. N Iũquid id̾o bonsĩ
est eẽ in pruderitem. quia bene illo utitur sapi¬
eus: Inde ⁊ apłus ait. iohes nonait. nołite uti ñ¬
do. S nolite dilig̾e mundum. uͥ posuit ⁊ concu¬
piscentiam crͣns. Qui enim non diligeus utit᷑:
qiͣ non uteus utitur. s alt̾ius qmͣ diligens intue¬
tur ut etiam non diligeus hac utatur. ꝓpt̾ qd̃ pau¬
lus coapłus euis. Et qui utuntur. uñquid. ħ indo
qiͣ non utantar. Quid est qi nõ utautur insi qd̾
diligant quo utuntur. qũ tale est ut bene ałi
non utantur: Et ħoc quidem etiam in hiis reb̾
obseruandum est: que in ħ mundo sic Bone fũt
ut tamen eas disigi non oꝑteat. Quis enim ma¬
lum eẽ recte petuniam dix̾it: Et tamen ea nemo
Bene utitur qui dilex̾it Qnͣto magis libidine tlã

Expanded text:
a bene utitur bonus. Nam et de duobus hominibus a bene utitur bonus. Nam et de duobus hominibus scriptum est: Filius eruditus sapiens erit, imprudente autem ministro utetur . Numquid ideo bonum est esse imprudentem, quia bene illo utitur sapiens? Inde et apostolus Joannes non ait, Nolite uti mundo; sed, Nolite diligere mundum: ubi posuit et concupiscentiam carnis . Qui enim non diligeei causa utitur, sed alterius quam diligens intuetur, ut etiam non diligens hac utatur. Propter quod Paulus coapostolus ejus: Et qui utuntur, inquit, hoc mundo, quasi non utantur . Quid est, quasi non utantur; nisi, Non diligant quo utuntur, quoniam tale est, ut bene aliter non utantur? Et hoc quidem etiam in his rebus observandum est, quae in hoc mundo sic bonae sunt, ut tamen eas diligi non oporteat. Quis enim malum esse pecuniam recte dixerit? Et tamen nemo ea bene utitur qui dilexerit: quanto magis libidine? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uit. deus. res apccõ libera fuit. homo quem pͥmũ
treauit deus res a pcõ libera fuit. De rebus igit᷑
a pcc̃o lib̾is nata ẽẽ pcc̃a qui negat. aut mani¬
cheus est manifestus aut manicheis suffragat᷑
incautus.
einde ponens alia uba mea sic arguinen¬
taris qiͣ ego dix̾m. cum seruit ꝯuigatiᷤ
ad ꝓpagandam prolem: tmnc honorari libidinẽ.
Ditis tͥ ip̃e qd̾ nis. nam ħ ego nec dixi om̃io nec
sensi. Quomodo enim libido cum s̾uit hono¬
ratur. qnͣdo ne ꝑgat in lib̾os extessus. dominattẽ
mentis oppͥmitur:. Nos itaq non diximus sẽ p
Oreatum ꝑtin̾e uti liidine qd̃ uelud dix̾im
sa colligis munis pcc̃are adult̾os qm̃ maritos
quia maritis inquis libido s̾uit ut pͤcent adulte¬
ris imꝑat. S cum islud ego non dix̃n: quale¬
cumq ħ sit tuum qd̃ tanꝙͣ conseqũs eẽ uoluisti
nichil ad me attnet. Ego enm dico uti łibidi¬
ue non semꝑ ẽẽ pcc̃m. quia malo bñ uti non
est pcc̃m. Nec quecumq res id̾o bona est: qr¬

Expanded text:
vit Deus, res a peccato libera fuit; homo quem primum creavit Deus, res a peccato libera fuit. De rebus igitur a peccato liberis nata esse peccata qui negat, aut Manichaeus est manifestus, aut Manichaeis suffragatur incautus. Deinde ponens alia verba mea, sic argumentaris quasi ego dixerim, Cum servit conjugatis ad propagandam prolem, tunc honorari libidinem. Dicis tibi ipse quod vis: nam ego hoc nec dixi omnino, nec sensi. Quomodo enim libido cum servit honoratur, quando ne pergat in liberos excessus, dominatione mentis opprimitur? Nos itaque non diximus semper ad reatum pertinere uti libidine. Quod velut dixerimus, ita colligis, minus peccare adulteros quam maritos; quia maritis, inquis, libido servit ut peccent, adulteris imperat. Sed cum ego illud non dixerim, qualecumque hoc sit tuum quod tanquam consequens esse voluisti, nihil ad me attinet. Ego enim dico, uti libidine non semper esse peccatum; quia malo bene uti non est peccatum. Nec quaecumque res ideo bona est, q
Abbreviated transcription (Latin):
enio de snde ad illud ũ eginius ex apłĩ fes
e rmonio. ut sciat unusquis suum uas ẽ
fidere .i. ꝯiugem. non in morbo desideri. sicut ee¬
tes que ignorant deum. Qdexpouens dixt non
bidine fieri non potest. Sit tamẽ fiat ut non
pp̃ libidinem fiat. Ibi tu excłamas. Oaltitu¬
do diuiciaꝵ sapientie ⁊ scientie dei qui extͣ fu¬
turam oꝑum retributõem ex musta ꝑte lib̃um
arbit̾um formam uoluit impłere iudicii. Iustis¬
sime enim sͥ Bonus homo inquis malus q̃ ꝯmit
titurut ⁊ ẜonus se fiuatur ⁊ malus se ip̃e paciat᷑.
Que prorsus exclamatio ⁊ declamatio tua ad rem
non ꝑtinet qua te sentis ingeri nͨ tuo clamore
pondus quo p̾meris subleuas.impiũ dognia
nr̃m mordicus tenens. quo uobis placet ⁊ b̾onũ
egat. S absit ut ita sit. Prorsus qui sibi ꝯmit¬
tuntur ⁊ a semet ipĩs aguntur: non sunt bomi qr
non sunt filii dei. Quot quot enim spũ dei agũ¬
tur hui fiłii sunt dei. Puto quod agnoscat in hac

Expanded text:
enis deinde ad illud, ubi egimus ex Apostoli testimonio, ut sciat unusquisque suum vas, opere generandi, non in morbo desiderii sicut gentes quae ignorant Deum . Quod tam bidine fieri non potest, sic tamen fiat, ut non propter libidinem fiat » . Ibi tu exclamas: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei ! qui extra futuram operum retributionem ex multa parte liberum arbitrium formam voluit implere judicii! Justisstitur, ut et bonus se fruatur, et malus se ipse patiatur. » Quae prorsus exclamatio tua ad rem non pertinet, qua te sentis urgeri: nec tuo clamore pondus quo premeris sublevas, impium dogma vestrum mordicus tenens, quo vobis placet etiam bonagat. Sed absit ut ita sit. Prorsus qui sibi committuntur, et a semetipsis aguntur, non sunt boni, quia non sunt filii Dei. Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Puto quod agnoscas in hac
Abbreviated transcription (Latin):
xpt homo quia sicut ille ex t̾ra sic ille sine tale
concup̃ia est creatus ex femma assumens tamen
ex illa etiam mortalitat̾is infirmitatem. Alis
non erat ante pet̾m in carne hominis pͥmi. ut eẽ
ista qͥd̾ tunc illa non fuit similitudo carus poc̃ s Ut
ergo nob paciendi p̾b̾et exempli: non huit ille
mala sua. s ꝑtuuit aliena. In dolorib pro nobiꝰ
in cupiditatib non fuit. Quappt̾ natos ex adã
transtri renatos oportet ad xp̃m. nea regno dei ꝑ¬
eant ẜmagies dei qd suĩ malo qui dicit fieri nͦ¬
amorem hñt iꝰ timorem dei. Cum ħ aũt malo ne¬
cesse est hominera de dampnata origrae gñari
Regnatoi aut absit ut rediganius sicut całũp̃¬
maris subncc̃itate cͥninum do sargiente dona

Expanded text:
Christus homo; quia sicut ille ex terra, sic iste sine tali Christus homo; quia sicut ille ex terra, sic iste sine tali concupiscentia est creatus ex femina. Assumens tamen ex illa etiam mortalitatis infirmitatem, qualis non erat ante peccatum in carne hominis primi, ut esset ista, quod tunc illa non fuit, similitudo carnis peccati. Ut ergo nobis patiendi praeberet exemplum, non habuit ille mala sua, sed pertulit aliena; in doloribus pro nobis, non in cupiditatibus fuit. 56. Quapropter, natos ex Adam, transferri renatos oportet ad Christum; ne a regno Dei pereant imagines Dei, quod sine malo fieri qui dicit, nec amorem habet, nec timorem Dei. Cum hoc autem malo necesse est hominem de damnata origine generari. « Regeneratos » autem absit « ut redigamus » sicut calumniaris, « sub necessitate criminum, Deo largiente dona
Abbreviated transcription (Latin):
becarnalis concupĩe sue tabificauit se mom̃s de
sua stirpe uentiuos. ⁊Sonitaq carnem tabisicauit
n tuius conceptu tabes ista non fuit. Caro ita qs
ni mortasetatem de mortasitate mat̾ni corꝑis tra¬
xt quia mortale corpus eius inuenit contagiã
uero peci orignalis non traxit quia concuniberi¬
tis ꝯtupĩam non muenit. Si aũt si mertalitatẽ
 solam subam caris de matre sumpsiss non
solum caro eius caro pet̃i. S nec similitudo car¬
nis pec̃i eẽ potuiss. S compas me ⁊ coequas ap
pollmnaris ertoris qui carnis sensum fuisse nega
as ne lucem uitatis attendant. Aluid ẽ sensus
carrus sine quo nullus fuit aut est aut erit ĩ tor¬
pore uiuens homo. ⁊ aluid est concupĩa qͣ caro cõ¬
cnpiscit adu̾sus spm̃ sine q̃ fuit ante pec̃m pͥmꝰ
homo. qͣlem nobus exhibuit humanam natam

Expanded text:
» inquam, « tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de » inquam, « tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos » . Non itaque carnem tabificavit, in cujus conceptu tabes ista non fuit. Caro itaque Christi mortalitatem de mortalitate materni corporis traxit, quia mortale corpus ejus invenit: contagium vero peccati originalis non traxit, quia concumbentis concupiscentiam non invenit. Si autem nec mortalitatem, sed solam substantiam carnis de matre sumpsisset; non solum caro ejus caro peccati, sed nec similitudo carnis peccati esse potuisset. 55. Sed comparas me et coaequas « Apollinaris errori, qui carnis sensum fuisse negavas, ne lucem veritatis attendant. Aliud est sensus carnis, sine quo nullus fuit, aut est, aut erit in corpore vivens homo: et aliud est concupiscentia qua caro concupiscit adversus spiritum, sine qua fuit ante peccatum primus homo, qualem nobis exhibuit humanam naturam
Abbreviated transcription (Latin):
que dicuntur parentum maiestate opificis expren¬
tur. nͨ attendis ħ dici etiam de manifestis uichis cor¬
porum posse cum quibus non pauci nascuitur ĩ¬
fantes. qmͣuis absit ut dubitetur deum uerum ⁊
bonũ ẽẽ oĩum corꝑum formatorem: Et tam̃ ex s¬
pificis tanti manib tam magnã młta non solũ
uitiosa u̾m etiam monstruosa ꝓcedunt ut nate
a non nullis appellentur etrores. qui tum oꝑantẽ
uiii. diuinam ⁊ quid cur sanat mndagare nõ pos¬
fentiam carnis tnͣsit. tnͣsire meam carnem nõ
potuit qmͣ non ꝑalam uiago concepit. Norme
⁊ dealio libro meo quem scͥpsi ad sancte memo¬
re marcellinum uelud michi pscribeuo pon̾e
uolisti de adam dictam qd̾ tabificauit inseõs
Dde sua stirpe uenturos:. Unde utiꝙ ille tabifica¬
uit non nde xp̃c in matrio ut̾um uenit So ͥ¬
Ia que ad rem maxie ꝑtinent meandera se¬
tentiã in meam ego ditem. quia tu dice noluste

Expanded text:
« quae dicuntur parentum, majestate opificis expien« quae dicuntur parentum, majestate opificis expientur? » Nec attendis hoc dici etiam de manifestis vitiis corporum posse, cum quibus non pauci nascuntur infantes; quamvis absit ut dubitetur, Deum verum et bonum esse omnium corporum formatorem: et tamen ex opificis tanti manibus tam multa, non solum vitiosa, verum etiam monstrosa procedunt, ut naturae a nonnullis appellentur errores; qui cum operantem vim divinam, et quid cur faciat, indagare non poscentiam carnis transit, transire in eam carnem non potuit, quam non per illam virgo concepit. Quod enim et de alio libro meo, quem scripsi ad sanctae memoriae Marcellinum, velut mihi praescribens ponere voluisti, de Adam dictum, « quod tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos: » unde utique ille tabificavit, non inde Christus in matris uterum venit. Sed verba quae ad rem maxime pertinent in eadem sententia mea, ego dicam, quia tu dicere noluis
Abbreviated transcription (Latin):
stimonia. In quibus cum ea u̾ba ex libro eccͣstico po¬
suisses. quib oꝑa dei dicuntur oꝑ occulta. continuo
tua subiecisti atq dixisti. Que siũa eorum arguit
uanitatem. qui putant naturasem profunditatem
posse muestigatione aliqͣ comprehendi. Hoctibi
dit ⁊ noli de anime origine tem̾e aliquid defini¬
re qd̾ uel ratione ctissima uł diuino eloquio mini¬
sapientissima musier mat machibeorum saꝑe. Nã
⁊ euis uba posiusti que filus suis ait Nescio qͣłr
in utͥo meo apparuustis. QQd̾ utiq nom ꝓutanda ẽ
dixisse de corpibus eorum. que corꝑa se non dubi¬
tabat. ex ursli semine contepisse. S utrũ amme
filiorum de pat̾na anima tracte fuerint an alim¬
de inut̾o eins esse ceꝑint: ħ nimiũ illa nescieb̾at.
nec eam pudebat ut tem̾itatem cau̾et ignorantiã
confit̾i. ¶ Luid est ergo qd̾ causaris cur nõ ipso
filii mundentur effectu nͨ apollutionibus inquis

Expanded text:
stimonia: in quibus cum ea verba ex libro Ecclesiastico postimonia: in quibus cum ea verba ex libro Ecclesiastico posuisses, quibus Dei opera dicuntur occulta ; continuo tua subjecisti atque dixisti, « Quae sententia eorum arguit vanitatem, qui putant naturalem profunditatem posse investigatione aliqua comprehendi. » Hoc tibi dic, et noli de animae origine temere aliquid definire, quod vel ratione certissima, vel divino eloquio minisapientissima mulier mater Machabaeorum sape. Nam et ejus verba posuisti, quae filiis suis ait: Nescio qualiter in utero meo apparuistis . Quod utique non putanda est dixisse de corporibus eorum, quae corpora se non dubitabat ex virili semine concepisse: sed utrum animae filiorum de paterna anima tractae fuerint, an aliunde in utero ejus esse ceperint, hoc nimirum illa nesciebat; nec eam pudebat, ut temeritatem caveret, ignorantiam confiteri. Quid est ergo quod causaris, « Cur non ipso filii mundentur effectu, ut a pollutionibus, » inquis,
Abbreviated transcription (Latin):
est caro pec̃i S similis carm pcci. quid restat ut ĩ¬
telligamus nisi ea excepta omnem reliqmͣ huma¬
nam carnem eẽ ꝑcc̃i : Et hnic apparet illam cõcupi ᷤ
uere humano ꝓpaginem mali. quia marie corpꝰ
qmͣuis inde uen̾it tamen eam non tͣiecit in corpus
qd̃ non inde concepit. Cefum corpus xp̃i in de dc̃m
eẽ in similitudine carnis pcti quia omnis alia ho¬
minum caro pcc̃i est. quisq negat. ⁊ carnẽ xp̃i ita
carni compat nascentiũ hominũ cet̾orũ ⁊ ut asse¬
ras utramq eẽ puritatis equalis: detestã : dus he¬
reticus inuenitur.
agnum porro aliquid inuenisse t̾ uid̾is ⁊ co¬
piosissime disputas. etiam si nascentes mali
aliquid exparentibus trahere possent: qd̃ expia¬
rentur manib dei quia eos ip̃e format muteris
matrum. Abip̃o aũt formari hoĩes qͣł hoc negemꝰ
instantissime ꝓbas multa de scͥpturis adhibens te¬

Expanded text:
est caro peccati, sed similis carni peccati; quid restat ut inest caro peccati, sed similis carni peccati; quid restat ut intelligamus, nisi ea excepta omnem reliquam humanam carnem esse peccati? Et hinc apparet illam concupiscenere humano propaginem mali: quia Mariae corpus quamvis inde venerit, tamen eam non trajecit in corpus quod non inde concepit. Caeterum, corpus Christi inde dictum esse in similitudine carnis peccati, quia omnis alia hominum caro peccati est, quisquis negat, et carnem Christi ita carni comparat nascentium hominum caeterorum, ut asserat utramque esse puritatis aequalis, detestandus haereticus invenitur. 53. Magnum porro aliquid invenisse tibi videris, et copiosissime disputas, « etiam si nascentes mali aliquid ex parentibus trahere possent, quod expiaretur manibus Dei, quia eos ipse format in uteris matrum. » Ab ipso autem formari homines quasi hoc negemus instantissime probas, multa de Scripturis adhibens te
Abbreviated transcription (Latin):
io td̾ ipẽ deformis eẽt. nec tales hr̃e filios uell:
uxori sue inconcubitu formosam solere ꝓponere
picturam cuius pulcritudinem contupiscendo quo¬
dam modo raperet ⁊ in prolem qmͣ concipiebat af
ficiendo tͣnsmitet. Neq emmi deus ita naturas
creat ut leges aufat quas dedit motibus unius¬
cuiꝰq nature. Sic ⁊ uitia cum suit in sub̾o: ex parẽ¬
tibus tamen infllios non qiͣ tͣnsugͣtione de suo
re ille qͣs legisti iu̾ssime oftendunt. S qd̃ non
hus ꝑuenire ad impietatis obrutum ut
cetdrum oĩumn ex adam fuerat ꝓpagata nichil di¬
seta carne pcri ⁊ sine ulla distntione apłus di¬
ase credatur eum fuisse missum in similitudinẽ
arius pcc̃i. ĩ mo pocuis instas ut nulla sit caro pͤ¬
ego similitudo carns pec̃i. si nulla est caro petĩ
ĩ eum tam̃ exposuisti ut te docente nossemus.
qͥd̾ aliaͣ res possit eẽ simisis ei rei que nõ est. Qid̃
si dementis est ẽ dicere. ⁊ sine dubio caro xp̃i nõ

Expanded text:
od ipse deformis esset, nec tales habere filios vellet, uxori suae in concubitu formosam proponere solere picturam, cujus pulchritudinem concupiscendo quodam modo rapereficiendo transmitteret. Neque enim Deus ita naturas creat, ut leges auferat, quas dedit motibus uniuscujusque naturae. Sic et vitia cum sint in subjecto, ex parentibus tamen in filios, non quasi transmigratione de suo riae illae quas legisti verissime ostendunt; sed, quod non bus pervenire ad impietatis abruptum, ucaeterorum omnium ex Adam fuerat propagata, nihil distet a carne peccati, et sine ulla distinctione Apostolus dixisse credatur, eum fuisse missum in similitudine carnis peccati » ; imo potius instas, « ut nulla sit caro peergo, similitudo carnis peccati, si nulla est caro peccatnec eam tamen exposuisti, ut te doctore nossemus od aliqua res possit esse similis ei rei quae non est. Quod si dementis est dicere, et sine dubio caro Christi non
Abbreviated transcription (Latin):
ilet. Uides ne nobis oꝑam dandam p̾t̾ errorẽ
ꝓpͥum qd̾ pelagiani estis ut qͣstam sñĩas tuas qua¬
ls ⁊ ista est eu̾tamus si maricheos uinc̾e uolumꝰ:
Oe ea re que apcc̃o lib̾a est dicis pec̃a non nasci.

Expanded text:
valet. Videsne nobis operam dandam, praeter errorem valet. Videsne nobis operam dandam, praeter errorem proprium quo Pelagiani estis, ut quasdam tuas sententias, qualis et ista est, evertamus, si Manichaeos vincere volumus? « De ea re quae a peccato lib
Abbreviated transcription (Latin):
in natura si hrẽt sua: non sanaret i nr̃a.
lem ꝯcubitum qui fit intentione genandi non
ducat. non ducentem seqͣtur corpis uoluptatem:
tu contͣ refers de ea reque a pct̾o libera est pcc̃a
non nasci isto modo existimans te posse destru̾e
puuł muidetis. destruit autem soluendo qͥd̃ rei
sunt non negando. Ieo quippe concubitus ꝯiu¬
galis qui fit intentione gñandi non ẽ pcc̃m: qͥa
tem non tenet quia regen̾atus est. quid mirum si
ꝓp̾ea teum tenet nascentem quia inde gen̾atus ẽ
udeo ne reus remaneat etiam ipẽ regen̾andꝰ est:
hu̾o sentencia tua qͣ dixisti tua qͣ de ea re que a
pt̃o lib̾a est poi non nasci qnͣtum adiuuet ma¬
nicheos si cogites: uoles eam delere de libro tuo
⁊ de cordibus oĩum qui leg̾unt librum tuũ. Si
hñt aliam naturam suam scd̾m manicheos uͣ
nascantur. ¶Uͦs ⁊ aliis similib sententiis tu¬
lumine demonstraui. Ette ⁊ hic qd̾ dixisti tm̃d̾

Expanded text:
in natura si haberet sua, non sanaret in nostrlem concubitum, qui fit intentione generandi, non ducat, non ducentem sequatur corporis voluptatem » : tu contra refers, « De ea re quae a peccato libera est, peccata non nasci; » isto modo existimans te posse destruereparvulis invidetis. Destruit autem solvendo quod rei sunt, non negando. Ideo quippe concubitus conjugalis, qui fit intentione generandi, non est peccatum, quia tem non tenet, quia regeneratus est; quid mirum si propterea reum tenet nascentem, quia inde generatus est? Et ideo ne reus remaneat, etiam ipse regenerandus est. Haec vero sententia tua qua dixisti, « De ea re quae a peccato libera est, peccata non nasci, » quantum adjuvet Manichaeos, si cogites, voles eam delere de libro tuo, et de cordibus omnium qui legerunt librum tuum. Si ascuntur; habent aliam naturam suam, secundum Manichaeos, unde nascuntur. Quos et aliis similibus sententiis tulumine demonstravi . Ecce hic et quod dixisti tantumdem