comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc ad diuina testimoiã transeamꝰ. s pͥus unũ ꝓferam qđ ẽ simile
diuino et ob nimiam uetustatem: et ꝙ is quem nõiabo ex hõib
ĩ deos relatus est. Apud Cic̾onem. G. Cotta pontifex disputans
cõtra stoitos de religiõib ut uarietate op̃ĩonũ quȩ solẽt ẽẽ đdiis.
ut more achademicoꝵ oia face̾t icerta: ꝗnq fusse m̾curios ait
et enu̾atis ꝑ ordinẽ quatuor ꝗntum fuisse eum a quo sit arg̾
occisus ob eamq cam̃ ĩ egryptũ ꝓfugisse atq egyptiis leges ac h̃as
tradidisse. hũc ȩgyptii nͥ ꝑ orri appellant aquo apud eos pͥmꝰ
ani sui mensis .i. september nom̃ accepit.
dem oppidum cõdidit qđ etiãonũe gͣte uotat᷑ Mercurii ciuitas
et faematȩ colant eu religiose. Qui tã et si hõ fuit tñ atiꝗssimꝰ
et ĩstructissimꝰ om̃i gn̾e doctrinȩ adeo ut ei multaꝵ reꝗ et artium

Expanded text:
Nunc ad diuina testimonia transeamus. sed prius unum proferam, quod est simile Nunc ad diuina testimonia transeamus. sed prius unum proferam, quod est simile diuino et ob nimiam uetustatem et quod is quem nominabo ex hominibus in deos relatus est.. apud Ciceronem U. Cotta pontifex disputans contra Stoicos de religionibus et uarietate opinionum quae solent esse de diis, ut more Academicorum omnia faceret incerta, quinque fuisse Mercurios ait et enumeratis per ordinem quattuor quintum fuisse eum a quo sit Argus occisus; ob eamque causam in Aegyptum profugisse atque Aegyptiis leges ac litteras tradidisse. hunc Aegyptii Thoyth appellant, a quo apud eos primus anni sui mensis id est September nomen accepit. idem oppidum condidit, quod etiam nunc graece uocatur Mercurii ciuitas, et Pheneatae colunt eum religiose. qui tametsi homo fuit, antiquissimus et instructissimus omni genere doctrinae adeo, ut ei multarum rerum et artium
Abbreviated transcription (Latin):
deum mẽita laude psequitur. Nam cũ dt ĩmatura mõte disse-¬
reret. Hlon ĩtelligis inꝗt auctõitatem ac maiestatẽ uidicis tui
rectõis orb terraꝵ cęliq et deorum oiũ deum a quo ista nuiã
que singula adoramꝰ et colimꝰ suspensa st̃. Item ĩ exhortationib
hic cũ pͥma fondam̃ta molis pulchẽrime iacẽt: et hic ordiretur
quo neq maiꝰ quicꝙͣ nouit naͣ nec meliꝰ ut oĩa sub ducibus suis
irent. ꝙͣuis ip̃e ꝑ totum se corpꝰ ĩtenderat. tñ ministros regni
sui deos genuit et ꝙͣ multa alia de deo nr̃is similia locut᷑ ẽ
quem nũc differo ꝙ aliis lotis opõtuniora st̾. Nuc̃ satis est
demõstrae sum̃o ĩgenig iuros attigisse uẽitatem ac pene te¬
nuisse. nͥ eos retrorsus ĩfucata prauis opinionib cõsuetudo ra-¬
piss qua et deos alios eẽ opinabantur et ea q̃ ĩusu hõis deus
fecit tanꝙͣ sensu p̾dita eent pio diis habedã et colẽda credebãt.

Expanded text:
sequitur! Nam cum de immatura morte dissereret: « Non intelligis, inquit, auctoritatem ac majestatem judicis tui, rectorem orbis terrarum, coelique et deorum omnium Deum, a quo ista numina, quae singula adoramus, et colimus, suspensa sunt. » Item in Exhortationibus: « Hic, cum prima fundamenta molis pulcherrimae jaceret, et hoc ordiretur, quo neque majus quidquam novit natura, nec melius; ut omnia sub ducibus suis irent, quamvis ipse per totum se corpus intenderat, tamen ministros regni sui deos genuit. » Et quam multa alia de Deo nostris similia locutus est: quae nunc differo, quod aliis locis opportuniora sunt. Nunc satis est demonstrare, summo ingenio viros attigisse veritatem, ac pene tenuisse; nisi eos retrorsum infatuata pravis opinionibus consuetudo rapuisset, qua et deos alios esse opinabantur, et ea, quae in usum hominis Deus fecit, tamquam sensu praedita essent, pro diis habenda et colenda credebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ueatur. Anthisthenes multos ꝗđ eẽ populares deos. unu
leanthes et anaximenes ethera dicũt ẽẽ sũmũ deũ. cui opi¬
nioni poeta nr̃ accedit. Tum p̃r oĩpotes fecũdis ĩbrib ether
Cõĩugis ĩgmiũ lȩte descendit et om̃is Magnus alit magno
prȩditã ĩt̾dũ diuinã necessitatẽ deũ nũcupat. Itẽ Cenon di¬
tñ spectat ut ꝓudẽtiam unã eẽ cõsentiãt. siue .n. ña siue
ȩther. siue rõ siue mens siue fatalis netessitas sue diuina lex
siue ꝗd aliud dix̾is idem est qđ a nobis dr̃ deus. nec obstat
appellatõnũ diu̾sitas: cum ip̃ sigͥficatõe ad unũ oiã reuolũat᷑.
Aristoteles qͣus secũ ipẽ dessideat. ac repugnantia sibi. et
dicat et sentiat. ĩ sũmu tñ u̾nam mtem mũdo p̾esse festatur.
Plato qui oiũ sapientissimꝰ iudicatur monarchiã plane aꝑteq
mũdũ hũc ꝑfectum atq mirabilem ẽẽ fabricatũ. Quẽ Cicero¬

Expanded text:
ueatur: Antisthenes multos quidem esse populares deos, unum ueatur: Antisthenes multos quidem esse populares deos, unum artificem. Cleanthes et Anaximenes aethera esse dicunt summum deum, cui opinioni poeta noster adsensit: tum pater omnipotens fecundis imbribus aether coniugis in gremium laetae descendit et omnis magnus alit magno preditam, interdum divi<nam ne>cessitatem Deum nuncupavit, Zenon tamen spectat, ut prouidentiam unam esse consentiant. siue enim natura siue aether siue ratio siue mens siue fatalis necessitas siue diuina lex siue quid aliut dixeris, idem est quod a nobis dicitur deus. nec obstat appellationum diuersitas, cum ipsa significatione ad unum omnia reuoluantur. Anstoteles quamuis secum lpse dissideat ac repugnantia sibi et dicat et senciat, in summum tamen unam mentem mundo <preesse testa>tur. Plato, qui omnium sapientissimus iudicatur, monarch<iam plane> aperteque mundum hunc esse perfectum atque mirabilem esse fabricatum. Quem videli
Abbreviated transcription (Latin):
S et nos cofuse sibyllam dicemꝰ si cubi testimoniis eaꝵ fũit abu¬
tendum. Diñs ig̃ he sibylle unũ deum p̾dicãt maxĩẽ eñ Eri¬
tiea quę celebrior iter cȩteras ac nobilior hẽtur. siqđ fene¬
stella dilligentissimꝰ scxiptor de ꝗudecĩ uiris dicens ait re¬
stituto capitolio retulisse ad senatum .C. Curionem tonsulẽ
ut legati erithras mitte̾ntur qui tarmiã sibylle conꝗsita¬
ad romã depõtarent. Itaq missos esse. P. Sabinium .M
octaciliu L. ualeriũ qui descriptos a puatis uersus tirea
de uno deo hec sunt testimoria.¬

Expanded text:
sed et IlOS confuse Sibyllam dicemus, sicubi testimoniis earum ruent abused et IlOS confuse Sibyllam dicemus, sicubi testimoniis earum ruent abutendum. omnes igitur hae Sibyllae unum deum praedicant, maxime tamen Erythraea, quae celebrior inter ceteras ac nobilior habetur, siquidem Fenestella diligentissimus scriptor de quindecim uiris dicens ait restituto Capitolio rettulisse ad senatum C. Curionem consulem, ut legati Erythras mitterentur, qui carmina Sibyllae conquisita Romam deportarent: itaque missos esse P. Gabinium M. Otacilium L. Valerium, qui descriptos a priuatis uersus circa de uno deo haec sunt testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
ac residuos tretentis aurcis emisse quoꝵ postea m̃is sit auctus
capitolio refecto qđ ex om̃ib ciuitatibus et italicis et gͣtis et pre¬
cipue erythrȩis coacti allatiq st̃ romã. cuiꝰcũq sibylle noĩe fuer̃t̃.
Octauã elespontiam ĩ agro troiano natam uico marmesso creca
oppidum gergithiũ quam scribit heraclides ponticꝰ Solonis et
cori fusse tp̃rib honã phrigiam que uaticinata sit a napre¬
ancyre. Decima tyburtem noĩe albuneã que tiburi colit᷑ ut
ded. uixta ripas amnis anienis cuiꝰ ĩ gurgite similacrũ eiuis
octuluntur nec eos ab ullo nͥ a ꝗndetĩ uiris ĩspici fas hñt et
sunt singulaꝵ singuli libri qui qr sibylle noĩe ĩscribunt.:
Uniꝰ eẽ ccedũt᷑ Sũntq cõfusi nec disterni. ac suũ cuiq assi¬
gnari põt nisi Erithreȩ quȩ et nom̃ suũ uerũ cirmini ĩseruit
et Erichream se noĩat ubi plocuta est cum ẽẽt orta babylonie

Expanded text:
ac residuos trecentis aureis emisse: quorum postea numerus sit auctus, ac residuos trecentis aureis emisse: quorum postea numerus sit auctus, Capitolio refecto, quod ex omnibus civitatibus et Italicis, et Graecis, et praecipue Erythroctauam Hellespontiam in agro Troiano natam, uico Marmesso circa oppidum Gergithium, quam scribat Heraclides Ponticus Solonis et Cyri fuisse temporibus; nonam Phrygiam, quae uaticinata sit Ancyrae; decimam Tiburtem nomine Albuneam, quae Tiburi colatur ut dea iuxta ripas amnis Anienis, cuius in gurgite simulacrum eius occultantur nec eos ab ullo nisi a quindecimuiris inspici fas habent. et sunt singularum singuli libri: quos, quia Sibyllae nomine inscribuntur, unius esse credunt, suntque confusi nec discerni ac suum cuique adsignari potest nisi Erythraeae, quae et nomen suum uerum carmini inseruit et Erythraeam se nominatuiri praelocuta est, cum esset orta Babylone.
Abbreviated transcription (Latin):
Sedam libyssam cuiꝰ memineĩt Euripides ialamȩ ꝓlogo
Tercia delphica de qua chrisippꝰ loquitur ĩ eo libro que de¬
ĩ libris punici belli piso iannalibus nõĩet. Quintã ery¬
trȩam quam apollodorus erythrȩus affirmet suam fuisse tiuẽ
eamq graiis iliu petentibus uaticinatam et ꝑituram ẽẽ troĩa
et homerum mẽdantia scripturum. Sextam samiã de qua
scribit Eratosthenes ĩ antiquis ãnalib samioꝵ repisse se
scriptum. Septimam Cumanam noĩe a nͥalchaeã que ab aliis
herophile uł demophile noiẽtur eamq nouẽ libros attulisse
ad Regem Targnum yscum. Ac ꝓ his trecentos philippeos
postulasse. Regemq aspnatum p̃cii magnitudiẽ derisisse mulieris isa¬
niã. illam ĩ conspectu regis tres combussisse ac ꝓ reliquis idem p̃tiũ
poposcisse. Targnũ multo magis ĩsaniẽ mulierẽ putasse. que dnuo
tribus alis exustis cum ĩ eodem p̃cio ꝑseu̾aret motum ẽẽ regem

Expanded text:
secundam Libyssam, cuius meminerit Euripides in Lamiae prologo; secundam Libyssam, cuius meminerit Euripides in Lamiae prologo; terin libris belli Punici, Piso in annalibus nominet; quintam Erythraeam, quam Apollodorus Erythraeus adfirmet suam fuisse ciuem eamque Grais Ilium petentibus uaticinatam et perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum; sextam Samiam, de qua scribat Eratosthenes in antiquis annalibus Samiorum repperisse so scriptum; septimam Cumanam nomine Amaltheam, quae ab aliis Herophile uel Demophile nominetur, eamque nouem libros attulisse ad regem Tarquinium Priscum ac pro iis trecentos philippeospostulasse; regemque aspernatum pretii magnitudinem, derisisse mulieris insaniam: illam in conspectu Regis tres combussisse, ac pro reliquis idem pretium postulasse: Tarquinium multo magis mulierem insanire putasse. Quae denuo tribus aliis exustis, cum in eodem pretio perseveraret, motum esse regem,
Abbreviated transcription (Latin):
Deo ig̃ nom̃ non est qr solus ẽ nec opus ẽ ꝓͥo uocabu.o nͥ cum
discrimẽ exigit multitudo ut unã quanq ꝑsonã sua nota et
st̾ multo certiora ꝓferre. Nam fortasse hi cont̃ quos agiĩ
nec poetis putant eẽ credendum tunꝙ uana fingentibus
quos ad .c. Cesarẽ pontificem̃ maxiu scripsit: cũ de ꝗndeai¬
uiris log̃r tur. sybillinos libros ait nõ fuisse uniꝰ sybille:
s appellaĩ uno noĩe sibyllinos. ꝙ om̃s feminę uates sibylle
sint a ueteribus nũcupatȩ uł ab uniꝰ delphidis noĩe uł a con-¬
siliis deoꝵ enuntiandis. EI ODC eĩm deos non. SEODC
et cõsiliũ non. BouAnp sed BUANN appellabant eolico
ẜmõis gnͣe itaq sibyllã dictam ẽẽ qͣi theobulen. cęteꝵ sibyllas
decem nuo fuisse. easq om̃s enu̾auit sub anctõibus qui de
singulis scriptitau̾int. Primã fuisse de ꝑsis: cuiꝰ mentionem
feceit nicanor qui res gestas alexandri matedonis scripsit.

Expanded text:
Deo igitur nomen non est, quia solus est; nec opus est proprio vocabulo, nisi cum discrimen exigit multitudo, ut unamquamque personam sua nota et sunt multo certiora, proferre. Nam fortasse ii, contra quos agimus, nec poëtis putent esse credendum, tamquam vana fingentibus;quos ad C. Caesarem pontificem maximum scripsit, cum de quindecimuiris loqueretur, Sibyllinos libros ait non fuisse unius Sibyllae, sed appellari uno nomine Sibyllinos, quod omnes feminae uates Sibyllae sint a ueteribus nuncupatae uel ab unius Delphidis nomine uel a consiliis deorum enuntiandis. atouq enim deos, non Osouc, et consilium non βουλήν, sed βούλλαν appellabant Aeolico monis. itaque Sibyllam dictam esse quasi θεοβούλην. ceterum Sibyllas decem numero fuisse, easque omnes enumerauit sub auctoribus qui de singulis scriptitauerint. primam fuisse de Persis, cuius mentionem fecerit Nicanor, qui res gestas Alexandri Macedonis scripsit;
Abbreviated transcription (Latin):
phibebantur excruciatos eos a cerbissime necauerũt. Ergo
a quib abfuit studiũ lucri: affuit etiam uoluntas et
causa fallendi.
Quid qđ aliqui eorum pͥncipes aut etiam reges fuerũt. in
quos cadere nõ p̃t suspitio cupiditatis et fraudis et tamẽ
p̃toniũ dei singulãis eadem qua cęteri diuinatõe feterũt.
ed omittamꝰ sane testimoĩa ꝓphetarum ne minus idonea
ꝓbatio iudeat᷑ eẽ. de quib his oĩo nõ treditur. Ueniamꝰ
ad auctores et eos ipsos ad ꝓbationem ueri testes citemus
quib contͣ nos uti solent. poetas dito ac pħos ex his unũ¬

Expanded text:
prohibebantur excruciatos eos acerbissime necauerunt. ergo prohibebantur excruciatos eos acerbissime necauerunt. ergo a quibus afuit studium lucri, afuit etiam uoluntas et causa fallendi. quid quod aliqui eorum prmcipes aut etiam reges fuerunt, in quos cadere non potest suspicio cupiditatis ac fraudis, et tamen praeconium dei singularis eadem qua ceteri diuinatione fecerunt? Sed omittamus sane testimonia prophetarum, ne minus idonea probatio uideatur esse de his quibus omnino non creditur. ueniamus ad auctores et eos ipsos ad ueri probationem testes citemus, quibus contra nos uti solent, poetas dico ac philosophos. ex his u
Abbreviated transcription (Latin):
ius .n. mẽtis emotę nõ mõ futura p̃cinẽ. sed etiã coherentia
loqui possit: Nu ẽgͦ fallates erant qui talia loquebantur:
Quia ab his tam longe alienum ꝗ̃ rõ fallendi: cum cȩteros
ab om̃i fr ude cohiberent: Idcirco.n. adeo mittebantur: ut
et p̃cones eeñt maiestatis eius ac cõrectores prauitatis hũane.
Prȩterea uoluntas fingendi ac mẽtiendi eoꝵ est qui õpes
appetunt qui lucra desiderãt. ꝗ̃ res ꝓtul ab illes scĩs uiris
fuit. Ita .n. delegato sibi offio functi st̾. ut derelictis om̃ib
ad tutelam uite necessariis nõ mõ ĩfuturũ s ne ĩ diem
qd laborarent: contenti temporali cibo. quem deus submi¬
nistrasset. hi nõ mõ quęstum nullum habuerũt s ecĩa cru¬
ciatus atq mortem. Amara st̃ .n. uiciosis ae male uiuẽtib
p̃cepta iustitiȩ̨. Itaq hi quoꝵ pectata et arguebantur et

Expanded text:
quis enim mentis emotae non modo futura praecinere, sed etiam cohaerentia quis enim mentis emotae non modo futura praecinere, sed etiam cohaerentia loqui possit? num ergo fallaces erant qui talia loquebantur? quid ab his tam longe alienum quam ratio fallendi, cum ceteros ab omni fraude cohiberent? idcirco enim a deo mittebantur, ut et praecones essent maiestatis eius et correctores prauitatis humanae. praeterea uoluntas fingendi ac mentiendi eorum est qui opes adpetunt, qui lucra desiderant: quae res procul ab illis sanctis uiris afuit. ita enim delegato sibi officio functi sunt, ut derelictis omnibus ad tutelam uitae necessariis non modo in futurum, sed ne in diem quidem laborarent contenti extemporali cibo quem deus subministrasset. et hi non modo quaestum nullum habuerunt, sed etiam cruciatus atque mortem. amara sunt enim uitiosis ac male uiuentibus praecepta iustitiae. itaque ii quorum peccata et arguebantur et
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si deus nom̃ est sũme potestatis ĩ cõruptibilis eẽ debet. ꝑro¬
fectus ĩpassibilis nulli rei subiectus: Egͦ dii nõ sunt quos pare᷑
uni maxĩo deo necessitas cogit. S qr nõ frustra falluntur.
qui hoc ita putant cam̃ hũiꝰ erroris paulopost aperiemus.
nũc unitatẽ diuinȩ potestatis testimoniis complemꝰ. Prophetę
qui fuerũt ad modũ multi unũ deũ predicãt unũ loquũt.
quippe qui uniꝰ dei sp̃ũ pleni quȩ futura eent pari et cõsona
uoce prȩdix̾unt. At .n. ueritatis expertes nõ putani his esse
credendum. Illas .n. nõ diuinas s humanas fuisse uotes aiunt.
uidelicet qr de uno deo p̾coniũ faciũt aut ĩsani aut fallates
fuerũt. At qui impleta ẽẽ ĩplerisq cottidie illoꝵ uaticinia ui-¬
demꝰ et ĩ unã sententiam congruens diuinatio docet nõ fuisse
furiosoe

Expanded text:
nam si deus nomen est summae potestatis, incorruptibilis esse debet, pernam si deus nomen est summae potestatis, incorruptibilis esse debet, perfectus inpassibilis nulli rei subiectus. ergo dii non sunt quos parere um maximo deo necessitas cogit. sed quia non frustra falluntur qui hoc ita putant, causam huius erroris paulo post aperiemus. nunc unitatem diuinae potestatis testimoniis conprobemus. Prophetae, qui fuerunt admodum multi, unum deum praedicant, unum locuntur, quippe qui unius dei spiritu pleni quae futura essent pari et consona uoce praedixerint. at enim ueritatis expertes non putant his esse credendum: illas enim non diuinas, sed humanas fuisse uoces aiunt: uidelicet quia de uno deo praeconium faciunt, aut insani aut fallaces fuerunt. atquin inpleta esse inplerique cottidie illorum uaticinia uidemus et in unam sententiam congruens diuinatio docet non fuisse furiosos.
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbroꝵ ut singulos corpõis sensus singulȩ mentes rege̾ tredãt᷑.
Item multi afectus quib cõmoueĩ solemis uel ad iram uł ad
cupiditatem uł ad lȩtitiam uł ad metum uel ad miẜatione.
ut in his om̃ib totidem m̃tes putentur operari. Quod siꝗs
ꝓfecto ditat ne ipam̃ qđ quȩ una est. habẽ iudeatur.
Esi ĩ uno corpõe tantaꝵ rerum gub̾nationem mẽs una possidet.
et unuisis semel ĩtenta est cur aliquis existimet mũdũ nõ posse¬
ab uno regila plurib posse: qđ qr ĩtelligũt isti assertores đoꝵ
ita eos pesse singulis rebus ac ꝑtib dicũt᷑ ut tñ unus sit rectõ
eximius. Iam egꝰ cȩteri nõ dii erũt s satellites ac ministri.
quos ille unus maximꝰ ac potens oiũ his officiis p̃fecẽit et
ip̃i eius imꝑio ac nutibus seruiant. si uniu̾si pares nõ sunt
non ig̃ dii om̃s st̃. nec .n. põt hoc iãem eẽ qđ serut et qđ hĩat.

Expanded text:
membrorum, ut singulos corporis sensus singulae mentes regere credantur, membrorum, ut singulos corporis sensus singulae mentes regere credantur, item multi adfectus, quibus commoueri solemus uel ad iram uel ad cupiditatem uel ad laetitiam uel ad metum uel ad miserationem, ut in his omnibus totidem mentes putentur operari. quod si quis profecto dicat, ne ipsam quidem quae una est habere uideatur. quodsi in uno corpore tantarum rerum gubernationem mens una possidet et uniuersis simul iab uno regi, a pluribus posse? Quod quia intelligunt isti assertores deorum, ita eos praeesse singulis rebus ac partibus dicunt, ut teximius. iam ergo ceteri non dii erunt, sed satellites ac ministri, quos ille unus maximus ac potens omnium iis officiis praefecerit, ut ipsi eius imperio ac nutibus seruiant. si uniuersi pares non sunt, non igitur dii omnes sunt: nec enim potest hoc idem esse quod seruit et quod dominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
di longuis nõ ualebit occurẽtib sibi potestatib cęt̾oꝵ
Necesse ẽ .n. ut suos quisq limites aut transgredi nequeat. aut si
uelint ex qua re disceptatio ĩter eos et certamem oriatur. sic̃
homerus bellantes inter se deos finxit cum alii troiam capi
Inius ig̃ arbitrio mũdã regi netesse est. łiisi .n singularũ ꝑtiũ
potestas ad unã ꝓuidentiam referat᷑ nõ poterit sum̃a ip̃a cõ¬
stare. uno quoq nihil curante ampliꝰ ꝙ̃ qđ ad: eum ꝓpͥe per
quot rohortes. quot cunei quot alȩ primũ nec instrui poteit acies
u̾no quoq ꝑiculum retusante nec regi facile: nec temꝑai ꝙ
suis ꝓprqs consiliis utantur om̃s quoꝵ diu̾sitate plus noceãt.
ꝙͣ ꝓsint. Sic in hoc reꝵ nẽ imꝑio nisi unus fu̾it ad quem
totius sũme cura referatur soluentur et cõruent. Dite aut
multoꝵ arbitrio regi mundum tale ẽ quale siquis affirmet
ĩ uno corpoe multas ẽs̃ mentes qm̃ multa et uaria st̃ niste̾ia

Expanded text:
di longius non ualebit occurrentibus sibi potestatibus ceterorum. necesse est enim ut suos quisque limites aut transgredi nequeat aut si tuelint, ex qua re disceptatio inter eos et certamen oriatur; sicut Homerus bellantes inter se deos finxit, cum alii Troiam capiunius igitur arbitrio mundum regi necesse est. nisi enim singularum partium potestas ad unam prouidentiam referatur, non poterit summa ipsa constare, uno quoque nihil curante amplius quam quod ad eum proprie quot cohortes, quot cunei, quot alae, primum nec instrui poterit acies uno quoque periculum recusante nec regi facile aut temperari, quod suis propriis consiliis utantur omnes, quorum diuersitate plus noceant quam prosint: sic in hoc rerum naturae imperio nisi unus fuerit ad quem totius summae cura referatur, uniuersa soluentur et conruent. dicere autem multorum arbitrio regi mundum tale est, quale si quis adfirmet in uno corpore multas esse mentes, quoniam multa et uaria sint ministeria
Abbreviated transcription (Latin):
sapiã suscipienda sit. nec ulla sine religione ꝓbanda sapĩa.
uscepto igitur illustrande ueritatis offiõ nõ putaui adeo
netum ab illa questione pͥncipium sumẽ quȩ uidetur

Expanded text:
sapientia suscipienda sit nec ulla sine religione probanda sapientia. sapientia suscipienda sit nec ulla sine religione probanda sapientia. Suscepto igitur inlustrandae ueritatis officio non putaui adeo necessarium ab illa quaestione principium sumere, quae uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
Qui qm̃ solus sit ita edificater mũdi et artifex rerũ uł quibus
cõstat uel quȩ in eo st̾ solum coli oportere testatur
Item alia sibylla quetuq̃ est cum ꝓferre se ad homines uocem
Exequerer nũc testimoia ceteraꝵ nisi et hec sufficͬ̾ent et illa
opotimioribus locis reẜuarem s cum defendamꝰ cãm ueitatis
apud eos qui aber̃antes auẽitate falsis religionib ẜuiunt.
qđ genus ꝓbatõnis adu̾sus eos magis adhibere debemꝰ: qͣ ut
eos deoꝵ suoꝵ testimoniis reuitamus: Apollo .n. quẽ pręter
cet̾os diunũ maxiẽq fatiditum existimat colophone respõdẽs
ꝙ delphis tredo migrau̾at amenitate asie ductus q̃renti
cuidam quis ẽẽt autꝰ quid ẽẽt oĩo deus rñdit uiginti et
uno uersib quorira hoc principu est duto Oune¬

Expanded text:
iam solus sit aedificator mundi et artifex rerum uel quibus constat uel quae in eo sunt, solum coli oportere testatur:item alia Sibylla quaecumque est cum perferre se ad homines uocem  Exequerer nunc testimonia ceterarum, nisi et haec sufticerent et illa opportunioribus locis reseruarem. sed cum defendamus causam ueritatis aput eos qui aberrantes a ueritate falsis religionibus seruiunt, quod genus probationis aduersus eos magis adhibere debemus quam ut eos deorum suorum testimoniis reuincamus? Apollo enim, quem praeter ceteros diuinum maximeque fatidicum existimant, Colophone residens, quo Delphis credo migrauerat amoenitate Asiae ductus, quaerenti cuidam quis aut quid esset omnino deus, respondit uiginti et uno uersibus, quorum hoc principium est:
Abbreviated transcription (Latin):
stros appellamꝰ: nichil est qđ nobis faciãt ĩuidiã qui unũ deu
ditamꝰ multos negemꝰ si eos multitudo delectat. Non duo
eorum exrores ĩdiu̾sum. qui tam paucos putant sciant tñ quo
nõĩẽ appellari debeant ne deum uerum uolent cuꝰ nomen
exponũ. du plurib tribũt credant apollini suo ꝗ eodem illo
responso ut ioui pͥncipatu sic etiã ceteris duis abstulit nomen.
Terciꝰ .n. u̾sus ostendit dei ministros nõ deos uerũ angelos appe¬
llãi oport᷑e. de se qđ ille mentitus est. Qui cum sit e nũo demo¬
num: angelis se dẽĩ aggregauit deniq ĩ aliis responsis dȩ mone
se esse confess est. Nam cum ĩterrogaretur quõ sibi supplicãi

Expanded text:
stros appellamus, nihil est quod nobis faciant invidiam, qui unum Deum stros appellamus, nihil est quod nobis faciant invidiam, qui unum Deum dicamus, multos negemus. Si eos multitudo delectat, non duodrores eorum in diversum, qui tam paucos putant. Sciant tamen, quo nomine appellari debeant: ne Deum verum violent, cujus nomen exponunt, dum pluribus tribuunt. Credant Apollini suo, qui eodem illo responso, ut Jovi principatum, sic etiam caeteris diis abstulit nomen. Tertius enim versus ostendit, Dei ministros, non deos, verum angelos appellari oportere. De se quidem ille mentitus est, qui cum sit e numero daemonum, angelis se Dei aggregavit: denique in aliis responsis daemonem se esse confessus est. Nam cum interrogaretur, quomodo sibi supplicari
Abbreviated transcription (Latin):
ũquid põt suspicaĩ de Ioue ẽẽ dictum qui et matr̃e hiũt et
appellat deum. qđ  origo illi nõ sit aliunde nec .n. potest
ab ullo ẽẽ gn̾ãtus qui ip̃e uniu̾sa gn̾auit. Satis ut opinor
et argum̃tis docui et testib cõfirmaui qđ ꝑ se satis clarum
est unũ ẽẽ regem mũdi unũ pr̃em. unum deum. S fortasse
quęrat aliꝗs a nob̾ iđ illud qđ apud Ciceronem quęrit hortẽsiꝰ.
Si deus unus est que ẽẽ beata solitudo queat tanqͣ nos unũ
qr unũ dicimꝰ. deẜtum ac solitariu ẽẽ dicamꝰ. ht .n. ministros
quos uocamꝰ nũtios et est illud uerũ qđ dixisse ĩ hõtationibus
Senetam supͣ retuli. genuisse regni sui ministros deũ uerum.
hi neq dii st̃ neq deos se uotari aut coli uolũt. quipye ꝗ
nichil p̃ter iussum ac uolũtatem dei faciãt nec tñ illi st̃ qui
uulgo coluntur. quoꝵ exiguus et certus est ñũs.
Qđ si cultores deoꝵ eos ipsos se colere putãt quos sum̃i dei mini¬

Expanded text:
quis potest suspicari de Jove esse dictum, qui et matrem habuit, et appellat Deum; quod origo illi non sit aliunde? Nec enim potest ab ullo esse generatus, qui ipse universa generavit. Satis ut opinor et argumentis docui, et testibus confirmavi, quod per se satis clarum est Unum esse regem mundi, unum patrem, unum Deum. Sed fortasse quaerat aliquis a nobis idem illud, quod apud Ciceronem quaerit Hortensius: Si Deus unus est, quae esse beata solitudo queat? Tamquam nos, qui unum esse dicimus, desertum ac solitarium esse dicamus; habet enim ministros, quos vocamus nuntios. Et est illud verum, quod dixisse in Exhortationibus Senecam supra retuli, ministros genuisse regni sui Deum. Verum hi neque dii sunt, neque deos se vocari, aut coli volunt: quippe qui nihil praeter jussum ac voluntatem Dei faciant. Nec tamen illi sunt, qui vulgo coluntur, quorum et exiguus et certus est numerus. Quod si cultores deorum eos ipsos se colere putant, quos summi Dei mini
Abbreviated transcription (Latin):
honorare se uult et ĩ tęlo colotãe confessus est id qđ res ht̃
quo sint appellandi qui deo semꝑ asistunt.¬
Retrabant se egͦ homines ab erroribus et abiectis religionib
prauis parentem suum dñmq cognoscant cuiꝰ nec uirtus
existimãi p̃ot nec magnitudo ꝑspici nec pͥncipiũ comp̾hendi
cum ad illum mentis humanȩ intentio et acumẽ et memõĩa
puenẽit. Quȩ si subductis et cõsũmatis om̃ib uiis subsistit. hȩ¬
ret deficit nec est aliquid ulteriꝰ quo ꝓgredi possit. ueꝵ qr fiẽi
nõ põt ꝗn id qđ sit. aliꝗñ eẽ cęꝑit: conseqͥns est: ut qñ nihil
añ illum fuit ipe añ otã ex se ip̃o sit ꝓcreatus. Ideoq aib

Expanded text:
honorare se vult, et in coelo collocare, confessus est, id quod res habet, quomodo sint appellandi qui Deo semretrahant ergo se homines ab erroribus et abiectis religionibus prauis parentem suum dominumque cognoscant, cuius nec uirtus aestimari potest nec magnitudo perspici nec principium conprehendi. cum ad illum mentis humanae intentio et acumen et memoria peruenerit, quasi subductis et consumptis omnibus uiis subsistit haeret deficit nec est aliquid ulterius quo progredi possit. uerum quia fieri non potest quin id quod sit aliquando esse coeperit, consequens est ut quoniam nihil ante illum fuit, ipse ante omnia ex se ipso sit procreatus, ideoque ab
Abbreviated transcription (Latin):
Ciceronis excerptum reperies.
Irmianus qui & Lactantius Arnobii discipulus sũb Dioclitiano pͥnape
accitus cũ Flabo grãmatico cuiꝰ de medicinalibus u̾su cõpositi extãt
libri. Nitomedie rethoricam docuit ac penuria discipuloꝵ ob grę¬
cam uidelic& ciuitatem ad scribendum se cõtulit. Ilabemus .n.
simposiu qđ adoloscentulus scripsit affricę & odoeporicum de
affrica usq nicomędĩa exametris scriptum u̾sib & aliu librũ
qui ĩscribit grematicus. & pulcherrimũ de ira dei & ĩstitutio¬
tionẽ librum unũ. Ad probum epistolaꝵ libros .iiiiͦ. Ad Sen̾u
cpistolaꝵ libros duos. Ađ Demetriũ auditorem suũ epistolaꝵ
libros duos. Ad eundẽ de opifitio dei. uł formatõe hoĩs librũ
unũ. Hic ĩ extrema senectute magister Cglaris Crispi fili
Constantini ĩ galia fuit qui postea a patre ĩterfoctus est.

Expanded text:
S. Firmianus, qui et Lactantius, Arnobii discipulus, sub Diocletiano principe accitus cum Flabo grammatico, cujus de Medicinalibus versu compositi exstant libri, Nicomediae rhetoricam docuit, ac penuria discipulorum ob Graecam videlicet civitatem, ad scribendum se contulit. Habemus ejus Symposium, quod adolescentulus scripsit Africae, et Ὁδοιπορικὸν de Africa usque Nicomediam, hexametris scriptum versibus, et alium librum qui inscribitur Grammaticus et pulcherrimum De ira dei et Institutiotione librum unum, Ad Probum epistularum libros quattuor, Ad Seuerum epistularum libros duos. Ad Demetrianum auditorem suulibros duos; ad eumdem de Opificio Dei, vel formatione hominis, librum unum. Hic extrema senectute magister Caesaris Crispi, filii Constantini, in Gallia fuit, qui postea a patre interfectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uno eẽ dico ut tantũ sit ĩ eo istaꝵ rerũ ꝙͣtu nec cogita̾i nec dici p̃t.
Qua ĩ re qm̃ et sensu deficimꝰ et uerb̾ quia neq tantã ĩtelligẽtiȩ
lucem pectus huãnum neq explanatioem tantaꝵ reꝵ capit lin¬
gua mõtalis id ip̃m intellige̾ nos oportet ac ditẽ. Uideo rurs
qͥd ẽ cõtrario diti possit. tases ẽẽ illos plures. qualem nos uolumus
unũ. At hoc fieri nullo pacto põtqm̃ singuloꝵ potestas progre

Expanded text:
uno esse dico, ut tantum in eo sit istarum rerum, quantum nec cogitari nec dici potest. qua in re quoniam et sensu deficimur et uerbis, quia neque tantam intellegentiae lucem pectus humanum neque explanationem tantarum rerum capit lingua mortalis, id ipsum intellegere nos oportet ac dicere. uideo rursus quid e contrario dici possit, tales esse illos plures qualem nos uolumus unum. at hoc fieri nullo pacto potest, quod singulorum potestas progre
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis itelligit si existimat singulaem deum qui face̾
mũdum potuit eundem regere nõ posse quem fecit. At
tea nichil eẽt tñ iurtute atq cõsilio dei ex nichilo esse
cõflatam: qđ opus nͥ ab uno ichoai ꝑficiq non potuit. iã
ĩtelliget multo facillius eẽ ab uno regi qđ est ab uno cõstitutũ.
Dicat fortasse aiꝗs ne fabricã ꝗdem tã ĩmensum opus
mũdi. nisi a plurimis potiusse: Quãlibet multos. quãlibet
magnos faciat. quiꝗ ĩ multis magnitudinis. potestatis ⁊ ur¬
tutis maiestatisq posue̾it. id totum ĩ unum confero et in

Expanded text:
iestatis intellegit, si existimat singularem deum qui facere iestatis intellegit, si existimat singularem deum qui facere mundum potuit, eundem regere non posse quem fecit. at tea nihil esset, tamen uirtute atque consilio dei ex nihilo esse conflatam, quod opus nisi ab uno inchoari perficique non potuit, iam intelleget multo facilius esse ab uno regi quod est ab uno constitutum. dicat fortasse aliquis ne tabricari quidem tam inmensum opus mundi nisi a pluribus potuisse. quamlibet multos, quamlibet magnos faciat, quidquid in multis magnitudinis potestatis uirtutis maiestatisque posuerit, id totum in unum confero et in
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃a illa reꝵ potestas ac diuina uis ne semel qđ diuidi
p̃t. Quicꝗ .n. capit diuisionẽ et ĩteritum capiat necesse est.
Si aũt interitus ꝓtul est ado. qr ĩcoruptibilis est ȩternus
cõseq̃ni est ut diuidi potestas diuia non possit. Deus gͥgͦ
unus est: s nichil eẽ aliud põt qđ tantũdẽ capiat potãtis.
et hi tñ qui multos eẽ arbitrantur offitia inter se dicunt
ẽẽ partitos de quib omib suo loto disputabimꝰ. Illud ĩt̾i
qđ ad pñtem locũ ꝑtinet teneo. si ꝑtiti st̾ anter se offia
eodem reuoluitur res ut ex his quilibet suffice õib neq̃at.
Perfectus ig̃ nõ erit qui cessantib tet̾is: non pt̃ omĩa gu¬
bernãe. Ita fit ut ad regendum mũdũ uniꝰ ꝑfecta uir¬
tute opus sit ꝗ̃ ĩbetillitate multoꝵ.
Qui aũt putat hanc tantã magnitudiẽ nõ posse ab
uno regi fallit᷑ neq ꝙͣta sit uis ac potestas diuine ma¬

Expanded text:
summa illa rerum potestas ac diuina uis ne semel quidem diusumma illa rerum potestas ac diuina uis ne semel quidem diuidi potest? quidquid enim capit diuisionem, et interitum capiat necesse est. si autem interitus procul est a deo, quia incorruptibilis est et aeternus, consequens est ut diuidi potestas diuina non possit. deus ergo unus est, si nihil esse aliut potest quod : tantundem capiat potestatis: et ii tamen qui multos esse arbitrantur officia inter se dicunt esse partitos. de quibus omnibus suo loco disputabimus. illud interim quod ad praesentem locum pertinet teneo: si partiti sunt inter se officia, eodem reuoluitur res, ut ex iis quilibet sufficere omnibus nequeat. perfectus igitur non erit qui cessantibus ceteris non potest omnia gubernare. ita fit ut ad regendum mundum unius perfecta uirtute opus sit quam inbecillitate multorum. qui autem putat hanc tantam magnitudinem non posse ab uno regi, fallitur neque quanta sit uis ac potestas diuinae ma
Abbreviated transcription (Latin):
Potestas .n. uł urtus absoluta retinet suam ꝓͥam firmitatẽ
Id aũt solidum existimandum est cui nichil decedẽ. id ꝑfectu
cui nichil possit accede̾. Quis dubitet potentissim eẽ regem
ꝗ totiꝰ orbis hẽat imꝑium : neq ĩmerito: cum illiꝰ sit quȩ ubiq
sint oĩa. cum ad ium solum om̃es undiq copie congerant᷑.
At si plures partiant᷑ orbem minꝰ certe opum minꝰ uiriu
singuti hebunt cum intra p̾scriptam põtionem se quisq
cõtineat. Eodem mõ et̃ dii si plures sint minꝰ ualebũt. aliis
tantũdem ĩ se hñtibus. uirtutis aut̃ ꝑfecta nã ĩ eo põt ẽẽ
ĩ quo totum ẽ. ꝗͣ in eo in quo pars exigua de toti est. ds̃¬
uõ si ꝑfectus est qr ꝑfectus est. ut ẽẽ debet nõ põt ẽẽ
nͥ unus ut in eo sint oiã. Deoꝵ ig uirtutes ac potestates
ĩfirmiores sint uecesse ẽ. qr tantu singulis deẽĩt ꝙͣti
ĩ cetẽis fuĩt. ita ꝙͣto plures tanto minores erũt. Ꝙd qđ

Expanded text:
potestas enim uel uirtus absoluta retinet suam propriam firmitatem. id autem solidum existimandum est, cui nihil decedere, id perfectum, cui nihil possit accedere. quis dubitet potentissimum esse regem qui totius orbis habeat imperium? neque inmerito. cum illius sint Quae ubique sunt omnia cum ad eum solum omnes undique copiae congerantur. at si plures partiantur orbem, minus certe opum, minus uiriuni singuli habebunt, cum intra praescriptam portionem se quisque contineat. eodem modo etiam dii, si plures sint, minus ualebunt, aliis tantundem in se habentibus. uirtutis autem perfecta natura in eo potest esse in quo totum est quam in eo in quo pars exigua de toto est. deus uero si perfectus est, ut esse debet, non potest esse nisi unus, ut in eo sint omnia. deorum igitur uirtutes ac potestates infirmiores sint necesse est, quia tantum singulis deerit, quantum in ceteris fuerit: ita quanto plures tanto minores erunt. quid quod
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudiẽ. temꝑatõe. nec posse fie̾i̾. ꝗn idꝙ in rabili
roe cõstat. cõsilio maioe aliquo sit instructum.
Et nobis utiq facillim̃ est exequi hanc ꝑtem quãlibet co¬
piose. S qr multum inter pħos agitata res ẽ. et ꝓiudẽ¬
tiam tollentib satis responsum uidet᷑ ab hõib argutis et
eloq̃ntibus. et de solertia diuinȩ ꝓudentiȩ ꝑ totũ hoc
opus qđ suscepimꝰ sparsim dicẽ nos netesse ẽ: Omittamꝰ
ĩ pñti hanc q̃stionẽ que cum cetẽis sic coheret. ut ñ a
nobis udeatur disseri posse. ut nõ simul de ꝓuidentia
disseratur. Sit ego nr̃i oꝑis ex ordiũ qͧͥstio illa cõseq̃ns ac
scđa. Utrũ potãte uniꝰ dei mund̾ regatur. an multor.
Nemo est qui deum sapiat rõnemq secum putet ꝗ non

Expanded text:
pulchritudine temperatione nec posse fieri quin id quod mirabili pulchritudine temperatione nec posse fieri quin id quod mirabili ratione constat consilio maiore aliquo sit instructum. et nobis utique facillimum est exsequi hanc partem quamlibet copiose: sed quia multum inter philosophos agitata res est et prouidentiam tollentibus satis responsum uidetur ab hominibus argutis et eloquentibus et de sollertia diuinae prouidentiae per totum hoc opus quod suscepimus sparsim dicere nos necesse est, omittamus in praesenti hanc quaestionem, quae cum ceteris sic cohaeret, ut nihil a nobis uideatur disseri posse, ut non simul de prouidentia disseratur. Sit ergo nostri operis exordium quaestio illa consequens ac secunda, utrum potestate unius dei mundus regatur anne multorum. nemo, qui quidem sapiat rationemq
Abbreviated transcription (Latin):
ed et antẽa ꝓtagoras qui deos in dubiũ uocauit. Et postea
diagoras qui exclusit. et alii nõ nulli. qui nõ putauer̃t dos
ẽẽ. Quid aliud effecerũt. nͥ ut milla ẽẽ ꝓuidentia putaet᷑:
dotentes nec fĩ mũdũ siñ diuina rõe potuisse. nec cõstaͬe
nͥ sũma xõe regeretur: S et .M. Tulliꝰ ꝙͣius achademię dis¬
cipline defensor eẽt de ꝓuidentia gubnatrite rerum et
multa: et sȩpe disẜuit stoitoꝵ argum̃ta cõfirmãs et noua
tũ maxiẽ ĩ his qui st̾ de na deoꝵ.
Nec difficile sane fuit paucor houĩz praua sentiẽtiũ redar.¬
guẽ m̃datia testimoio p̃ħoꝵ atq gentiũ ĩ hac una re nõ
dissidentiũ. Nemo est .n. tam rudis tan feris mõib. ꝗ nõ
oculos fuos ĩ celusti tllens. tam et si uescrat cuiꝰ dei pro¬
uidentia regat᷑ hoc om̃e qđ cernit᷑ aliquã tñ eẽ ĩtelligat
ex ip̃a rer m̾agnitudĩe. motu. dispositõe. cõstantia. utilitate.

Expanded text:
sed et antea Protagoras qui deos in dubium uocauit et postea Diagoras qui exclusit et alii nonnulli qui non putauerunt deos esse quid aliud effecerunt nisi ut nulla esse prouidentia putareturdocentes nec fieri mundum sine diuina ratione potuisse nec constare, nisi summa ratione regeretur. sed et Marcus Tullius quamuis Academicae disciplinae defensor esset, de prouidentia gubernatrice rerum et multa et saepe disseruit Stoicorum argumenta confirmans et noua tum maxime in iis qui sunt de natura deorum. nec difficile sane fuit. paucorum hominum praua sentientium redarguere mendacia testimonio populorum atque gentium in hac una re non dissidentium. nemo est enim tam rudis, tam feris moribus quin oculos suos in caelum tollens, tametsi nesciat cuius dei prouidentia regatur hoc omne quod cernitur, aliquam tamen esse intellegat ex ipsa rerum magnitudine motu dispositione constantia utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ꝑtinẽt cultũ nemo melior nemo iustior effici p̃t
Frant illi qđ ueritatis cog̾tiõe digssimi. quã scire tan¬
toꝑe cupiu̾unt atq ita ut ea reb oĩb ãnponerent.
Nam & abietisse quosdamires familiaes suas & renũ¬
ciasse unin̾sis uoluptatib cõstat ut solã nudãq uirtutẽ. nudi expe¬
ditiq seq̃rent᷑: tantũ apud eos urtutis nom̃ẽ & auctõitas ualuit. ut ĩ
ip̃a ee̾ sũmi honi p̾miũ p̃dicarẽs. Sed neq adepti st̃ id qđ uolebant

Expanded text:
corporis pertinent cultum, nemo melior, nemo justior effici potest. Erant illi quidem veritatis cognitione dignissimi, quam scire tantopere cupiverunt; atque ita, ut eam rebus omnibus arteponerent. Nam et abjecisse quosdam res familiares suas, et renuntiasse universis voluptatibus constat, ut solam nudamque veritatem nudi expeditique sequerentur: tantumque apud eos veritatis nomen et auctoritas valuit, ut in ipsa esse summi boni praemium
Abbreviated transcription (Latin):
uĩtutis ĩplendũ ꝑferre ac sustinẽ. Quid dicitis stoyci: ꝗd tu
tiet. si occidũt aĩȩ aut si sentiet nihil ex ea cõseq̃t᷑. Quis
riãt᷑: Bonũ mihi affertis uniꝰ hore aut fortasse mom̃ti ꝑꝑq
eã subieris. iã nihil refert. Ita fit ut irihil aliud ex uirtute
captet nͥ gła. s hec aut suꝑuatua & breuis ẽ aut prauis ho¬
minũ iudiciis nõ seq̃tur. Null ig̾ ex uĩtute frnctꝰ ẽ ubi u̾itꝰ.
mõtał est & caduca. Ita ꝗ hȩc locuti st̾ umbrã quãdã ĩatutis
uidebant: ip̃a iũtutẽ nõ uidebãt. Defixi fuer̃t i t̾ram nec
uult̾ suos ĩ altũ erigebãt ut eam possent ĩtue̾i ꝗ̃ se se cęli re¬
gionib ostentabrit. Nec cã ẽ cur p̃ceptis eoꝵ ñlli obtemperet:
qm̃ aut ad uitia erudiũt si uoluptatẽ defendũt: aut si uir¬
tutẽ asserũt n pectato poenã minant᷑ n soliꝰ turpitudinis n

Expanded text:
uirtutis inplendum perferre ac sustinere. quid dicitis Stoici? quid tu uirtutis inplendum perferre ac sustinere. quid dicitis Stoici? quid tu tiet, si occidunt animae, aut si sentiet, nihil ex ea consequetur. quis riatur. bonum  subieris, iam nihil refert. ita fit ut nihil aliut ex uirtute captetur nisi gloria. sed haec aut superuacua et breuis est aut prauis hominum iudiciis non sequetur. nullus igitur ex uirtute fructus est, ubi uirtus mortalis est et caduca. ita qui haec locuti sunt, umbram quandam uirtutis uidebant, ipsam uirtutem non uidebant. defixi enim fuerunt in terram nec uultus suos in altum erigebagionibus ostentabat. Haec causa est, cur praeceptis eorum nullus obtemperet: quoniam aut ad vitia erudiunt, si voluptatem defendunt; aut si virtutem asserunt, neque peccato poenam minantur, nisi solius turpitudini
Abbreviated transcription (Latin):
Uid gͦ: nihil ne illi simile p̃cipuit. Immo ꝑmulta & ad ueru
apud eos. certi ẽ nihil qđ a scĩa ueĩat. S cu oĩa cõiecturis aga
p̃ceptis eoꝵ uelle pare quȩ utrũ sint uera an falsa bubitat᷑
Et iõ nemo paret qr nemo uult ad ĩcertum laborãe. uĩtutẽ
Ge stoici aũit que sola efficrat uita beatã. Nihil põt ueriꝰ dici.
s ꝗd si cruciabitur / aut dolore afficiet᷑. Pot̾it ne ꝗsꝙͣ̃ inter
cãnifices heatꝰ eẽ: Imo uõ illatꝰ corꝑi dolor matẽia uĩtutis est
Itaq ne ĩ torm̃tis qđ miẜ ẽ. Epicurꝰ młto fortiꝰ sapĩes ĩ ꝗt seꝑ
beatꝰ ẽ. & uelut ĩclus ĩ phalaridis tauro hãc uotẽ emittit sua
ẽiaẽ & nihil curo. Quis eu nõ ĩriseĩt maxie ꝙ hõ uoluptariꝰ
ꝑsonã uixi sibi fortis iposuit & qđ suꝑͣ modũ. Non .n. fie̾i põt
ut ꝗsꝙͣ cruciatꝰ corꝑis ꝓ uoluptatib ducat. cũ satis sit ad off

Expanded text:
uid ergo? nihilne illi simile praecipiunt? Imo permulta; et ad verum apud eos certi est, nihil quod a scientia veniat. Sed cum omnia conjecturis aganpraeceptis eorum velle parere, quae utrum vera sint, an falsa, dubitatur; et ideo nemo paret, quia nemo vult ad incertum laborare. Virtutem esse Stoici aiunt, quae sola efficiat vitam beatam. Nihil potest verius dici. Sed quid, si cruciabitur aut dolore afficietur? Poteritne quisquam inter carnifices beatus esse? Imo vero illatus corpori dolor materia virtutis est: itaque ne in tormentis quidem miser est. Epicurus multo fortius. Sapiens, inquit, semper beatus est et uel inclusus in Phalaridis tauro hanc uocem emittet: suaue est et nihil curo. quis eum non inriserit, maxime quod homo uoluptarius personam sibi uiri fortis inposuit et quidem supra modum? non enim fieri potest ut quisquam cruciatus corporis pro uoluptatibus ducat, cum satis sit ad officium
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe spectet ĩ cȩlũ nͥ erecta mẽte deu cernat & cogitato eiꝰ ĩ spe
uitȩ ꝑpetue tota uersetur.
Ua ꝓpter nihil est alud ĩ uita quo rõ quo cõditio mr̃ã nitat᷑ nisi
dei ꝗ nos genuit agnitio & religiosus & pius tultꝰ. Uñ qm̃ pħy¬

Expanded text:
corpore spectet in caelum, nisi erecta mente deum cernat et cogitatio eius in spe corpore spectet in caelum, nisi erecta mente deum cernat et cogitatio eius in spe uitae perpetuae tota uersetur. Quapropter nihil est aliut in uita quo ratio, quo condicio nostra nitatur, nisi dei qui nos genuit agnitio et religiosus ac pius cultus: unde
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens ⁊ tormentis: s cũ torqͥt̃ ꝓ fide ꝓ iustitia ꝓ deo. Illa pa¬
tientia dolõis beatissim̃ facit. Est .n. deus solus ꝗ põt ho¬
norare uĩtutẽ cuiꝰ m̃tes ĩmõtalitas sola ẽ. quã ꝗ nõ appetũt
nec religionẽ tenẽt cui ȩterna sbiacet uita ꝓfecto nẽq u¬
ũtutis u̾ĩ sciut cuiꝰ p̃miũ ignorãt/ n ceiũ spectãt. qdđ ip̃i se¬
fatẽ putant cũ res nõ uestigabiles q̃rũt qr rõ ĩ cęlã spectĩdi
nulla est alia nͥ aut rdigionẽ suscipe aut aĩa suã ĩmõtale
ẽẽ crede̾. Quisꝗs .i. aut colendu deus eẽ ĩtelligit cuit ĩ mor
aspitiat oculis. aĩ tñ liuiẽ aspicit. Qui aũt religionẽ nõ suscipĩat¬
tẽreni st̃ qr religio de celo est. Et qui aĩãm putat cu corꝑe ite¬
rire ęque i t̾ram spectat᷑. qr ultra corp̃ qđ ẽ t̾ra nihil amplius
uidẽt qđ sit ĩmõtale. Hihil ig̃ ꝓdest ita fictu eẽ hoĩem lut recto

Expanded text:
a patientia doloris beatissimum faciet. est enim deus qui solus potest honorare uirtutem, cuius merces inmortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res non uestigabiles quaerunt, quia ratio in caelum spectandi nulla est alia nisi aut religionem suscipere aut animam suam inmortalem esse credere. quisquis enim aut deum colendum esse iaspiciat oculis, animae tamen lumine aspicit. Qui autem religionem non suscipiuntterreni sunt; qui religio de crire, aeque in terram spectant, quia ultra corpus, quod est terra, nihil amplius uident quod sit inmortale. nihil igitur prodest ita fictum esse hominem, ut recto
Abbreviated transcription (Latin):
gris firmissima totiꝰ corꝑis ualitudine tñ eu dix̾im sanũ
si efferatur ira. suꝑhia tumidus ĩfletur. librdini ẜuiat
cupiclitatib mãcescat: sa eum potiꝰ ꝗ ad alienã felicitatẽ
nõ attollat oculos. opes nõ admiret. alienã mulierem stẽ
iudeat nihil oĩo appetat n cõcupistat. alienũ nõ ĩuideat
ulli nõ a fastidiat qͥnꝙͣ. sit humilis miẜicors. bm̃ ficus
mitis. hũanus pax ĩ aĩo eiꝰ ꝑpetua u̾setur ille homo san
suetudo ãi & uita ĩnocens & actus boni q̃ oĩa ꝗ exhiba
toties sacficat quocies bonũ aliꝗd ac piũ feceĩt. Dous
n nõ desiderat iuc̾timam neq muti aĩalis neq mõtus

Expanded text:
gris, firmissima totius corporis ualitudine, tamen eum dixerim sanum, gris, firmissima totius corporis ualitudine, tamen eum dixerim sanum, si efferatur ira, superbia tumidus infletur, libidini seruiat, cupiditatibus inardescat: sed eum potius qui ad alienam felicitatem non videat, nihil omnino appetat, non concupiscat alienum, non invideat ulli, non fastidiat quemquam; sit humilis, misericors, beneficus, mitis, humanus; pax in animo ejus perpetua versetur. Ille homo sanusuetudo animi, et vita innocens, et actus boni. Quae omnia qui exhibet, toties sacrificat, quoties bonum aliquid ac pium fecerit. Deus enim non desiderat victima
Abbreviated transcription (Latin):
ita uiuantꝰ ut rõnem reddenda nob̃ arbitrem̃ putemꝰq
nos monẽtib oĩbo nõ ĩ aliquo ut ille dixit orbis terrȩ
theatro ab hõibus: sie desuꝑ spectari ab eo ꝗ & iudex
& testis idem futur̾ est cum rõnem uitȩ rep̃oscenti
actus suos ĩficiari nõ licebit. Ergo satis ẽ aut effuge
coscientiã aut nos ip̃os ultro aꝑire aũi & ꝑnitiẽ reci
rescissis uulnꝰib effundere quib nemo a luis mederi p̃t.
nisi solus ille qui gressum claudis uisum tetis reddidit. ma¬
culata m̃bra purgauit. mõtuos excitauit: ille ardorẽ tupidi¬
tatis extinguet extu pabit libidines: ĩnidiam distrahet
irã mitigabit. ille reddet uãm & ꝑpetuã sanitatem. Appe¬
tenda est hec oĩb medicina qm̃ maiõi ꝑiculo uexat᷑ aĩa
ꝙͣ corpis & ꝙͣ pͥmũ latentib morb adhibenda turãtio est
neq .n. si utatur aliꝗs oculoꝵ acie clara mẽbris õib ĩte¬

Expanded text:
ita uiuamus, ut rationem reddendam nobis arbitremur, putemusque ita uiuamus, ut rationem reddendam nobis arbitremur, putemusque nos momentis omnibus non in aliquo, ut ille dixit, orbis terrae theatro ab hominibus, sed desuper spectari ab eo qui et iudex et testis idem futurus est, cui rationem uitae reposcenti actus suos infitiari non licebit.. ergo satius est aut effugere conscientiam aut nos ipsos ultro aperire animum et perniciem rescissis uulneribus effundere: quibus nemo alius mederi potest nisi solus ille qui gressum claudis, uisum caecis reddidit, maculata membra purgauit, mortuos excitauit. ille ardorem cupiditatis extinguet, extirpabit libidines, inuidiam detrahet, iram mitigabit, ille reddet ueram et perpetuam sanitatem. adpetenda est haec omnibus medicina, quoniam maiore periculo uexatur anima quam corpus et quam primum latentibus morbis adhibenda curatio est. neque enim si utatur aliquis oculorum acie clara, membris omnibus inte