comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domo ꝓpͥa socialẽ uitã ducebant. Cũq eẽnt
diutiꝰ in eadẽ ꝯuersatione. ceꝑunt cotidianis
increm̃tis inamorẽ ꝯditoris sui tarsilla &e e¬
miliana succresce:  c̃ solo h eẽnt corꝑe. cotidie
aĩo ad ȩt̃na transibant. At contra gordianȩ
animꝰ. coepit a calore amoris intimi ꝑ cotidia
redire. Crebro aut̃ tarsilla dice ȩmilianȩ sorori
suȩ. c̃ magno gemitu solebat. Uideo gordianã
defluit: & cor ad qd̃ ꝓposuit ñ cꝰtodit. Quam
curabat blanda cotioie redargutione corriꝑe:
atq aleuitate mors. ad gͣuitatẽ sui habitꝰ refor¬
mare. Aqͥdẽ resumebat uultũ subito gͣuitatis
int̾ u̾ba correctioniss c̃ eiꝰdẽ correctionis ho¬
ra transiss tͣnsibat ꝓtinꝰ & suꝑducta gͣuitas
honestatis: Moxq ad leuia u̾ba redibat puel¬
larũ gaudebat societate laicar̃: eiq ꝑsona ual¬
de onerosa erat. qc̃q huic mundo dedita ñerat:

Expanded text:
domo propria socialem vitam ducebant . Cumque essent domo propria socialem vitam ducebant . Cumque essent diutius in eadem conversatione, coeperunt quotidianis incrementis in amorem conditoris sui Tharsilla et Aemiliana succrescere, et, cum solo hic essent corpore, quotidie animo ad aeterna transire. At contra Gordianae animus coepit a calore amoris intimi per quotidianredire. Crebro autem Tharsilla dicere Aemilianae sorori suae cum magno gemitu solebat: Video Gordianam defluit, et cor ad quod proposuit non custodit. Quam curabant blanda quotidie redargutione corripere, atque a revitate morum ad gravitatem sui habitus reformare. Quae quidem resumebat vultum subito gravitatis inter verba correptionis, sed cum ejusdem correptionis hora transisset, transibat protinus et superducta gravitas honestatis, moxque ad levia verba redibat. Puellarum gaudebat societate laicarum, eique persona valde onerosa erat quaecunque huic mundo dedita non erat.
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ ꝯting̃ ad erroris neqͥciã. iuxta finẽ uitȩ de-¬
clinare. Aliꝰ bonũ bñ inchoat. meliꝰ ꝯsũmat:
Aliꝰ in mał actibꝰ apͥmeua ȩtate se deicit: & in
eisdẽ oꝑibꝰ sẽꝑ seipso det̾ior ꝯsũmat᷑. Tanto gͦ
sibi unꝰ qsꝙ sollicite metuat. qͣnto ignorat
qđ restat: qr qd sepe dicendũ ẽ ⁊ sine fine retinẽ¬
dũ. multi st̃ uocati. pauci uͦ electi.S qͥa ñ ñ ꝗͣ¬
m̃tes audientiũ plus exempla fideliũ. quã de¬
decentiũ u̾ba conu̾tunt: uolo uob aliqͥd deꝑximo
dice̾. qd̾ corda ur̃a tanto formidolosius audiant:
qͣnto eis ħ deꝓpinqͦ sonat. Neq enĩ res longe
ante gestas diciniꝰ: s: eas deqͥbꝰ testes ex istunt. eisq
int̾fuisse se refert̃. memoramꝰ. Tres sorores pat̃¬
mĩs habuit ꝗ cuncte tres sacre uirgines fuerunt.
Quar̃ una tarsilla. alia gordiana. alia emiliana
dicebat᷑. Ano enĩ ardore ꝯuerse. uno eodẽq tem¬
pore sacrate. sub distͥctiõe regłari degentes.in

Expanded text:
contingit ad erroris nequitiam juxta finem vitae declinare. Alius bonum bene inchoat, melius consummat; alius in malis actibus a primaeva aetate se dejicit, et in eisdem operibus semper seipso deterior consummatur. Tanto ergo sibi unusquisque sollicite metuat, quanto ignorat quod restat, quia, quod saepe dicendum est, et sine oblivione retinendum: Multi sunt vocati, pauci vero electi. tes audientium plus exempla fidelium quam docentium verba convertunt, volo vobis aliquid de proximo dicere, quod corda vestra tanto formidolosius audiant, quanto eis hoc de propinquo sonat. Neque enim res longe ante gestas dicimus, sed eas de quibus testes existunt, eisque interfuisse se referunt, memoramus. Tres pater meus sorores habuit, quae cunctae tres sacrae virgines fuerunt: quarum una Tdicebatur. Uno omnes ardore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes, in
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationis eiꝰ mysteriũ & credimꝰ & confi¬
tem᷑. Diuini u̾bi epulas sumimꝰ s fut᷑o die
iudiciĩ. rex intrat᷑us ẽ. Qa uocati sumꝰ nouimꝰ:
si sumꝰ electi. nescimꝰ. Tanto gͦ necẽẽ ẽ. ut unus¬
qͥsq nr̃m in humilitate se depͥmat: qͥnto si sit electꝰ. ig¬
norat: N nulli enĩ bona nec incipiunt: ñ nulli
uͦ inbonis q̃ inceꝑint. minime ꝑsistunt. Alt̃
penȩ totã uitã duce̾ in pͣuitate ꝯspier̃: s iuxta

Expanded text:
incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, divini Verbi epulas sumimus, sed futuro die judicii rex intraturus est. Quia vocati sumus, novimus; si sumus electi, nescimus. Tanto ergo necesse est ut unusquisque nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. Nonnulli enim bona nec incipiunt, nonnulli vero in bonis quae incoeperunt minime persistunt. Alter pene totam vitam ducere in pravitate conspi
Abbreviated transcription (Latin):
amice ꝑoꝑationẽ. At ille obmutuit: qr qd̃ dici
sine gemitu ñ pot̃. in illa districtioe ultimȩ inere¬
pationis. oẽ argum̃tũ cessat exc̾sationis: qͥppe qr ille
foris increpat. qͥ testis ꝯscientiȩ intꝰ animũ accꝰsat.
S int̾ħ sciendũ ẽ. qr qͥsqͥs hanc uestẽ uͥtutis hab&e.
s tñ adhuc ꝑfectȩ ñ ht̃. ad pii regis ing̾ssũ desꝑare
deuenia ñ deb&: qr ipse qͦq spẽ nob̃ ꝑpsalmistam
tͥbuenꝰ ait. In ꝑfectũ meũ uider̃t ocłi tui: & in
libro tuo õs scribent᷑. S qr pauca ħ in ꝯsolatiõe¬

Expanded text:
amice per operationem. At ille obmutuit, quia, quod dici sine gemitu non potest, in illa districtione ultimae increpationis omne argumentum cessat excusationis, quippe quia ille foris increpat, qui testis conscientiae intus animum accusat. Sed inter haec sciendum est quia quisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare veniam non debet, quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam, tribuens, dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Sed quia pauca haec in consola
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis ñ ht̃: iã sollicitꝰ metuat ing̾diente rege
qummittat᷑ foras. Ecce enĩ dr̃ In trauit rex adnup¬
tias ut uid̾et discbñtes: & uidit ibi hominem.
ñ uestitũ ueste nuptiali. Nos sumꝰ fr̃s qͥ innup¬
scͥpt̾ẽ sacre ȩpuł pascim᷑: qͥ coniunctã dõ aeccłam
ee gaudemꝰ. Considate rogo. si c̃ nuptiali ueste
adhaᷤ nuptias uenistis: cogitationes ur̃as sollici¬
ta inqͥsitione discutite. derebꝰ singłis corda ur̃a
trutinate : si iã ꝯtͣ nullũ odiũ habetis: si contra
felicitatẽ alienã. nulla uos inuidiȩ face succendi¬
tis: si ꝑ occultã maliciã nemininoce festinatis.
Ecce rex ad nuptias ing̾dr̃. & cordis nr̃i habitũ
ꝯtemplatꝰ ẽ: atq ei quẽ caritate uestitũ ñ inue¬
nit. ꝓtinꝰ iratꝰ dixit. Amice. qͦmͦ huc intrasti non

Expanded text:
nuptiis non habet, jam sollicitus metuat, ingrediente rege, quando mittatur foras. Ecce enim dicitur: Intravit rex ad nuptias ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali. Nos sumus, fraScripturae sacrae epulis pascimur, qui conjunctam Deo Ecclesiam esse gaudemus. Considerate, rogo, si cum nuptiali veste ad has nuptias venistis, 1641 cogitationes vestras sollicita inquisitione discutite. De rebus singulis corda vestra trutinate, si jam contra nullum odium habetis, si contra felicitatem alienam nulla vos invidiae face succenditis, si per occultam malitiam nemini nocere festinatis. 12. Ecce rex ad nuptias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur, atque ei quem charitate vestitum non invenit, protinus iratus d
Abbreviated transcription (Latin):
exercet. Sic iniͥtura areȩ. gͣna subpaleis p̃munt᷑
sicflores in t̾spinas oriunt᷑: & rosa q̃ redolet. c̾scit
c̃spina q̃ pungit. Duos qͥppe filios habuit pͥmꝰ
duos abrahã filios habuit: s unꝰelectꝰ. & alt̃ reꝓbꝰ
fuit. Duos isaac filios habuit: s: unꝰ electꝰ. alt̃ uͦ re¬
ꝓbatꝰ fuit. Duod ecĩ filios habuit iacob. s exhis
unꝰ ꝑ innocentiã uenditꝰ ẽ: alii uͦ ꝑmaliciã uen
ditores fr̃is fuerunt. Duodecĩ apłi sunt electi:
Septẽ sunt diacones ab apłis ordinati: s sex in
fide recta ꝑmanentibꝰ: unꝰ extitit auctor erroris.
Inhac gͦ eccła. nec mali eẽ sine bonis: nec bo¬
ni sine malis possunt. Anteacta itaq temꝑa

Expanded text:
exercet. Sic in tritura areae grana sub paleis premuntur; sic flores inter spinas oriuntur, et rosa quae redolet crescit cum spina quae pungit. Duos quippe filios habuit primuDuos Abraham filios habuit; sed unus electus est, alter reprobus fuit . Duos Isaac filios habuit; sed unus electus est, alter reprobatus . Duodecim filios habuit Jacob; sed ex his unus per innocentuerunt . Duodecim apostoli sunt electi; Septem sunt diacones ab apostolis ordinati ; sed sex in fide recta permanentibus, unus exstitit auctor erroris . In hac ergo Ecclesia nec mali sine bonis, nec boni sine malis esse possunt. Anteacta itaque tempo
Abbreviated transcription (Latin):
qr nimir̃ scã eccła. incarnalibꝰ ampla ẽ: in
spũalibꝰ angta. Ubi enĩ bestiales hõiũ mores
tołat. illic laciꝰ sinum laxat: ubi aut̃ eos ht̃
qͥ spũali rõne suffulti sunt. illic qͥdẽ ad sũmũ
ducit᷑: s tñ qr pauci sunt. angꝰtat᷑. Lata qͥp.¬

Expanded text:
esia in carnalibus ampla est, in spiritalibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet qui spiritali ratione suffulti sunt, illic quidem ad summum ducitur, sed tamen, quia pauci sunt, angustatur. Lata quip
Abbreviated transcription (Latin):
adnuptias intraũ: s c̃nuptiali ueste ũueñ: si ka¬
ritatis grãm ñ cꝰtodit. Et c̃te fr̃s. siqͥs ad carnales
nuptias eẽt inuitatꝰ. uestẽ mutare. congaudere
se sponso & sponsȩ exipso sui habitꝰ decore osten¬
derxe: int̾ gaudentes & festa cȩlebrantes. despectiᷤᷤ
uestibꝰ apparere erubesce̾t. Nos ad dĩ nuptias ue¬
nimꝰ: & cordis uestẽ mutare dissimulamꝰ: Con¬
gaudent angłi: c̃ ad celũ assumunt᷑ ȩlecti. Qua

Expanded text:
ad nuptias intravit; sed cum nuptiali veste non venit, si charitatis gratiam non custodit. Et certe, fratres, si quis ad carnales nuptias esset invitatus, vestem mutaret, congaudere se sponso et sponsae ex ipso sui habitus decore ostenderet, inter gaudentes et festa celebrantes despectis vestibus apparere erubesceret. Nos ad Dei nuptias venimus, et cordis vestem mutare dissimulamus. Congaudent angeli, cum ad coelum assumuntur electi. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
isine alt̾iꝰ ꝯꝑatione natꝰ ẽ sc̃s qͥ iuxta psalmi-¬
stȩ uocẽ factꝰ ẽ ipse sic̃ passer unicꝰ inędificio.
Tanto gͦ mag̃ mali tołandi st̃. quanto & am¬
bitu. rex ing̾diens rep̃hendat: Cũ magno enim
cordis timore pensandũ ẽ. qđ ꝓtinꝰ subdr̃. Intra¬
uit aũrex ut uidet discbntes: & uidit ibi homi¬
nẽ ñ uestitũ ueste nuptiali. Qd fr̃s hm̃i expͥmi

Expanded text:
s comparatione, natus est sanctus. Qui, juxta Psalmistae vocem, Factus est sicut passer unicus in aedificio . Tanto ergo magis mali tolerandi sunt, quanto et ambitu rex ingrediens reprehendat. Cum magno enim cordis timore pensandum est quod protinus subditur: Intravit autem rex ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum vest
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ꝑcrendo ꝯgnoscimꝰ. qr bonꝰ ñ fuit: quẽ
malors pͣuitas ñ ꝓbauit. Ut enĩ ita loquar.
acuminis: si h ñ eraserit alienȩ lima pͣuitatis.
Terrere aut̃ uos deb&. qd in ȩccła & multi
mali & pauci sunt boni: qr arca inundis di
inferia ribꝰ. & angta insuꝑioribꝰ fuit: q̃ in
sũmitate eciã sua. ad uniꝰ m̃surã cubiti excre¬
uit. In feriꝰqͥppe qͣdrupedia atq reptilia. suꝑiꝰ
uͦ aues & hoĩes huisse. c̾dñda ẽ. Ibilata extitit

Expanded text:
omnia percurrendo cognoscimus quia bonus non fuit quem malorum pravitas non probavit. Ut enim ita loquar, acuminis, si hoc non eraserit alienae lima pravitatis. 8. Terrere autem vos non debet quod in Ecclesia et multi mali et pauci sunt boni, quia arca in undis diinferioribus, et angusta in superioribus fuit, quae in summitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines habuisse credenda est. Ibi lata ex
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ c̾didit. Qd enĩ debemꝰ intellig̾e nuptialẽ
uestẽ. nͥ karitatẽ: Intrat enĩ ad nuptias. s cum
nuptiali ueste ñ intrat: qͥ in scã aeccła assistens
fidẽ ht̃. s karitatẽ ñ ht̃. Recte .ii. karitas nupti¬
alis uestis uocat᷑: qr hancinse ꝯditor nr̃ habuit.
dũ ad sociande sibi ȩccłȩ nuptias uenit. Sola dĩ

Expanded text:
c. Quid ergo debemus intelligere nuptialem vestem, nisi charitatem. Intrat enim ad nuptias, sed cum nuptiali veste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed charitatem non habet. Recte enim charitas nuptialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias venit. Sola
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundius dep̃catur: In om̃i gͥ culpa ante
flendum est: sicq p̃candum: Scimꝰiam hoc
exemplo quemadmodum nr̃a peccata cu¬
remus: Ecce nichil nob̾ apłs nocuit quod
negauit: & plurimum ꝓfuit quod ȩm̃daũ:
Demq imitem̃ eum dicentẽ alibi: Cum enĩ
tercio interrogaretur a dño. simon amas
me. respondit t̾cio: Nñe tu scis. quia diligo
te: Ait dñs: Pasce oues meas. Et hoc tercio:
Quod quidem dictum. ad compensationẽ
prioris ꝓfecit erroris: Qui enim dñm t̾cio
negauerat. tercio confitetur: Et qͦtiens cul¬
pam delinquendo contraxerat: tociens
grãm diligendo conquirit: Uidete ergo.
qͣntum fletus ꝓfuerit petro Ante qͣm fle¬
ret.lapsus estꝰ postea qͣmficuit. electus:
Et qui ante lacrimas p̃uaricator extitit.
post lacrimas. pastor assumptus est. de
alios regendos accepit. qui prius se ipsũ
non texit:

Expanded text:
verecundius deprecatur. In omni igitur culpa ante verecundius deprecatur. In omni igitur culpa ante flendum est, sic precandum. Scimus jam hoc exemplo, quemadmodum nostra peccata curemus. Ecce nihil nobis apostolus nocuit quod negavit, et plurimum profuit quod emendavit. Denique imitemur eum alibi dicentem: cum enim tertio interrogaretur a Domino: Simon, amas me? Respondit tertio: Domine, tu scis, quia diligo te: ait Dominus: Pasce oves meas . Et hoc tertio: quod quidem dictum ad compensationem prioris fecit erroris; qui enim Dominum tertio negaverat, tertio confitetur; et quoties culpam delinquendo contraxerat, toties gratiam diligendo conquirit. Videte ergo, quantum fletus profuerit Petro: antequam fleret, lapsus est: posteaquam flevit, electus et qui ante lacrymas praevaricator exstitit, post lacrymas pastor assumptus est: et alios regendos accepit, qui prius se ipse non rexit.
Abbreviated transcription (Latin):
Lauant enimlacrimȩ delictum. quod uoce pu-¬
dorest confiteri: Lacrime gͦ uerecundiȩ consu¬
lunt parter & saluti: nec erubescunt in peten-¬
do. &impetrant in rogando: Lacrimȩ inqͣm.
tacitȩ quodammodo preces sunt: Ue¬
niam nonpostulant. & merentur causam
non dicunt. & miscdiam consecuntur:. nisi
quod utiliores lacrimarum p̃ces sunt. qͣm
sermonum: quia sermo in p̃cando forte fal¬
lit. lacrima omnino non fallit. Sermo enior
int̾dum non totum ꝓfert negotium: lacrime
semꝑ totum ꝓdunt affectum: Et ideo petrꝰ
iam non utitur sermone. quo fefellerat. quo
peccauerat. quo fidem omiserat: ne ꝑ id ei ñ
credatur ad confitendum. quo usus fuerat
ad negandum: Ac ꝑ hoc maluit: causam suã
flere qͣm dicere: & quod uoce negauerat. lacri¬
mis confiteri. Inuenio autem & aliud cur ta¬
cuent petre: ne tamcito ueniȩ postulatio. ꝑ
inpudentiam plus offenderet. qͣm impetra¬
ret: Solet enimcitiꝰ mereri indulgentiã. quod

Expanded text:
lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pulavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergo verecundiae consulunt pariter, et saluti, nec erubescunt in petendo, et impetrant in rogando: lacrymae, inquam, tacitae quodammodo preces sunt, veniam non postulant, et merentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur; nisi quod utiliores lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precando forte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totum profert negotium; lacryma semper totum prodit affectum. Et ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad confitendum, quo usus fuerat ad negandum; ac per hoc mavult et causam suam flere, quam dicere, et quod voce negaverat, lacrymis confiteri. Invenio autem et aliud cur tacuerit Petrus; ne tam cito veniae postulatio per impudentiam plus offenderet quam impetraret; solet enim citius mereri indulgentiam, 168 qui
Abbreviated transcription (Latin):
uaricatio: Citiꝰ enim apło. qͣm protoplasto sub¬
uenitur: hunc etenim d̾s ad uesꝑum requirit
errantem: illũ dñs pullorum cantu denegantẽ
Adam reus facti. nudus erubuit: petrus consciꝰ
dicti. correctꝰ ingemuit: Ille camqͣm de preher:
festinat ad latebras: hic tamqͣmemendatus. pro¬
ilmpit ad lacrimas: Uelut latenti enun &e celanti
se a diuinitate. ade dicit᷑. Adamubies: Nonqd̃
adam conspectum dñi latere potuerit: sed quod
peccatrici conscientiȩ. nullus locustutus uel
ceitus sit: dum metuit deprehendi: Respexit
Recte oculis emendat: quia scriptum est: Oclĩ
dñi suꝑ iustos: & aures eiusin preces eoꝵ: ER¬
go petae ꝓrupit ad lacrimas: nichil uoce
p̃catuR. Inuenio enim quod fleuerit: non
inuenio quid dixerit: Lacrimas eiꝰ lego: satis¬
factionem non lego: Recte plane petrꝰ fleuit
& tacuit quia quod defleri solet. non solet excu¬
sari: & quod defendi non potest ablurẽ ⁊ potest:

Expanded text:
varicatio; citius enim apostolo, quam protoplasto subvaricatio; citius enim apostolo, quam protoplasto subvenitur. Hunc enim Deus ad vesperam requirit errantem, illum Dominus pullorum cantu denegantem. Adam reus facti nudus erubuit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit deprehendi. Respexit Recte oculis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce recatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non solet excusari, et quod defendi non potest, ablui potest;
Abbreviated transcription (Latin):
Ixiosꝰ fr̃s. quod ad similitudinem
euȩ. petrum ostiaria mulieꝵ quoq
deceꝑit: & sicut adam femina ciurcũ¬
scripserit. ita & apłm femina circumuenerit:
Usitatus enim ad decipiendum sexus est:
fraudis suȩ uasculum. in hostiaria diabolꝰ
recognouit: fideles uiros non nisi ꝑ mulie¬
rem oppugnare consueut: Ibi adam ꝑ euã
suꝑat: hic petrum uincit ꝑ ostiariã: fuit
enim sicut legimus in paradiso delitiaruo
diabolus: nec defuit sicut intelligimus in
pretorio uidȩorum: Ibi imminebat satha¬
nas serpens: hic iudas coluber ꝑurgebat:
Est gͦ eadem similitudo deceptionis in petro
quȩ in adam fuit: qm̃ eadem est & similitu¬
do mandati: Accepit enim a dño uterq man¬
datum: adam ne tangeret. apłs ne negaret:
Ille ne lignum scientiȩ p̃sumeretz hic ne crucẽ
sapientiȩ pret̾iret S trans g̃diens uterq p̃cep¬
tum: parimodo delinquunt: Gustat ille qđ
non licet: loquitur iste quod non decet: Et
tamen facilior negatio petri: quam adȩ pre¬

Expanded text:
iximus, fratres, quod ad similitudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuit, sicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro quae in Adam fuit, quoniam eadem est et similitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangeret, et apostolus ne negaret; ille ne lignum scientiae praesumeret, hic ne 166 crucem sapientiae praeteriret; sed transgrediens uterque praeceptum, pari modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior negatio Petri, quam Adae prae
Abbreviated transcription (Latin):
manibus aqͣm fundere uoluerat. non inuenit.
Cumq hoc factum secum ipse miraret᷑. eadẽ
nocte ei dñs ꝑuisionem dixit: Cet̾is diebꝰ me
inmembris meis.hesterno autem die me in
memetipso suscepisti: Ecce iniudicium ueniers.
dicit. Quod uni ex minimis meis fecistis. michi
fecistis Ecce ante iudiciũ. cum ꝑ membra sua
suscipitur. susceptores suos etiam ꝑ semet ip¬
sum requirit: & tamen nos ad hospitalitatiᷤᷤ
gram. pigrisumꝰ: Pensate fr̃s. qͣnta hospi-¬
talitatis uirtus sit: Ad mensas ur̃as xp̃m sus¬
cipite: ut uos ab eo suiscipi ad conuiuia ȩt̾̃na
ualeatis: Pbẽte modo ꝑegrinoxͦ hospiciuos
ut uos in uidicio non quasi ꝑegrinos nesciat:
sedut ꝓprios recipiat ad regnum: Sermo

Expanded text:
manibus aquam fundere voluerat non invenit. manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas vestras Christum suscipite, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum, ipso
Abbreviated transcription (Latin):
res legis iustificabuntur: Quisquis gͦ uult
audita intelligere. festinet qͣuȩ iam intelli¬
gere potuit.oꝑe implere: Ecce dñs non est
cognitus dumloqueret᷑ & dignatus est cog¬
nosci dum pascitur. Hospitalitatẽ gͦ kon
ꝑ paulum dr̃. Caritas fraternitatis maneat
in uobis: & hos pitalitatem nolite obliuisq
ꝑhanc enim placuerunt quidam. angelis
hospitio receptis: Hinc petrus ait: hospitales
inuicem sine murmurationibꝰ Ipsa ueritas
dicit: hospes fui. & suscepistis me: Opinata
res est ualde. & seniorum nr̃oꝵ nobis relatiõe
tradita. Quidam pat̾ familias cum tota
domo sua. magnȩ hospitalitatis studio seꝵ-¬
uiebat: Cumq cotidie ad mensam suã ꝑegͥ¬
nos susc ꝑet. quodam die ꝑegrinus qͥdã
inter alios uenit: ad mensam ductus est:¬
In . Dumq paterfamilias ex humilitatis
consuetudine aqͣm uellet in eius manibꝰ funde.
conuersus urceum accep̃ sed repente eũ incuiꝰ

Expanded text:
res legis justificabuntur. Quisquis ergo vult res legis justificabuntur. Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hospitalitatem ergo, cper Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmurationibus. Ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me. Opinata res est valde et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam pater familias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ire se longuis finxit fingere namq compõ¬
nere dicimꝰ. Unde & compositores luti. fĩ¬
gulos uocamus: Nichil gͦ simplex ueritas
ꝑ dupplicitatem fecit: sed talem se eis exhi¬
buit in corꝑe. qualis ap̃ illos erat inm̃te:
E bandi autem erant si hi quieũ oe si necdũ
ut dm̃ diligerent. saltem ut ꝑegrinũ amare
potuissent: Sed quia ẽẽ extranei a caritate
non pot̾ant hi cum quibus utritas gradie¬
batur. eum ad hospicium quasi ꝑegrinuo
uocant: Cur autem dicimꝰ uocant. cum il¬
lic scriptum sit. & coȩgerunt eũ: Ex quo nimi¬
rum exemplo colligit᷑ quia ꝑegrini adhospi¬
cium non solum inuitandisunt: sed etiam
trahendi: Mensam ponunt cibos offegt̃:
& dm̃ quem inscripture sacre expositione
non cognouerant. in panis fractione cognos¬
cunt Audiendo gͦ p̃cepta di alluminati ñ
sunt: faciendo. illuminati sunt: quia scͥptũ:
N auditores legis iusti sunt apdꝰ dm̃: sed facto¬

Expanded text:
se ire longius finxit. Fingere namque compose ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad hospitium non solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. Mensam ponunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. 2. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, 1539 faciendo illuminati sunt, quiaditores legis justi sunt apud Deum, sed facto
Abbreviated transcription (Latin):
utilius ꝓderunt quia sepe & alim̃ta
quȩ minus sufficiunt. auidiꝰsumunt᷑.
Lectionis gͦ euangelicȩ sũmatim
sensum. statui non ꝑsingula uerba discuitẽ:
ne dilectionem ur̃aor ualeat sermo ꝓlixior
expositionis onerare: Ecce audistis frr̃s
km̃i. quia duobus discipulis ambulantibꝰ
in uia. non quidẽ credentibꝰ. sed tam̃ de se
loquentibus. dñs apparuit: sed eis speciẽ
qͣm recognoscerent non ostendit. hoc ergo
egit foris dñs in oculis corporis. quod ipsos
agebat᷑ intus in oculis cordis: Ipsinamq
apud semetipsos. intꝰ & amabant. & dubi¬
tabant: Cis autem dñs foris or p̃sens ade¬
rat: & quis ẽẽt non ostendebat De se gͦ
loquentibꝰ p̃sentiam exhibuit: sed de se
dubitantibꝰ. cognitionis suȩ speciẽ abscon¬
dit: Uerba quidem contulit. duritiã intel¬
lectus increpauit scripturȩ sacrȩ misteria
quȩ de se ipso erant aꝑuit: & tamen quia
adhuc eͥorum cordibꝰ ꝑ egrinus erat a fide.

Expanded text:
ilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis, fratres charissimi, quia duobus discipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide,
Abbreviated transcription (Latin):
tis dñi gratulam᷑. magis nr̃a uota cuiamꝰ. Qd
enim dicit ꝓpha: Hic est dies qͣm fec̃ dñs:
Bonus plane dies. qui lucemintulit uniuer¬
sis: uerum non huius scłilucem sed resurrec¬
cionis ȩterne: Lux enim ista non caliginem
noctis detulit: sed mortis tenebras amputa¬
uit: Bonus inqͣm dies:  melior hic qͣm ille.
in quo pͥmum mundus enituit: Ille enim ho-¬
minibus ad laborem creatus est: Hic factus est
ad quietem: Ille mortem metuit: hic formidinẽ
mortis euasit: Ille bonis malisq cõmunis est:
hic ꝓprius est iustoꝵ: Illius diei lux tenebris
sepelitur: huius diei splendor. etiã sepultas
illuminat: Ad postremũ. illiꝰ diei luceo mor¬
tui non uident: huiꝰ diei lumen. etiã defunc¬
tis emĩcuit: sic̃ ait ꝓpħa. Qui sedebant in
regione umbit mortis. lux orta est illis. Letem̃
gͦ in hac die que &e uiuos curumfulget. &

Expanded text:
tis Domini gratulamur, magis nostra vota curamus. Quid tis Domini gratulamur, magis nostra vota curamus. Quid enim dicit propheta? Haec est dies quam fecit Dominus. Bonus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, verum non hujus saeculi lucem, sed resurrectionis aeternae; lux enim ista non caliginem noctis detulit, sed mortis tenebras amputavit. Bonus, inquam, dies, et melior hic quam ille in quo primum mundus enituit: ille enim hominibus ad laborem creatus est, hic factus est ad quietem; ille mortem meruit, hic formidinem mortis evasit; ille bonis malisque communis est, hic proprius est justorum; illius diei lux tenebris sepelitur, hujus diei splendor etiam sepulturas illuminat; ad postremum illius diei lucem mortui non vident, hujus diei lumen etiam defunctis emicuit, sicut ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . Laetemur ergo in hac die, quae e
Abbreviated transcription (Latin):
iunio non repellit Nam p̃t̾ bonitatem di¬
uinitatis. peculiarem nobis saluator debet
affectum: scilicet quia sicut ds nr̃ in ipso est.
exhibere debet affinitas: Neq enimitã ĩmitis
est dñs ut obliuiscat᷑ hominis. & non memi¬
nerit illius quem ipse gestat: ut cum eum cau¬
sa mei susceꝑit. non eus causa quem susce¬
ꝑit me requirat: Non inqͣm tam ĩmitis est
dñs ut non diligat carnem suã: inembra sua.
uiscera sua: Ait sc̃s apłs: Nemoumqͣm carnẽ
suam odio habuit: sed nutrit &e fouet eaor. sicut
nichil de odio timeamus: habemus p̃roga¬
tiuam sanguinis nr̃i. In xp̃o enim. caro nĩa
nos diligit: Sumus enĩ membra eiꝰ & caro: sic̃
dicit idem beatus apłs. Hoc nunc os ex ossi¬
bus meis: & caro de carne mea: Sacram̃tuor
hoc magnum est: ego autem dico inxp̃o &
in ȩccłia. Exultemꝰ gͦ fr̃s sicut ait scriptura
in hac die dñi exultemꝰ plane: quia cũ uo¬

Expanded text:
munio non repellit; nam propter bonitatem Dimunio non repellit; nam propter bonitatem Divinitatis, peculiarem nobis Salvator debet affectum, scilicet quia sicut Deus noster in ipso est, exhibere debet affinitas; neque enim tam immitis est 475 Dominus, ut obliviscatur hominis, et non meminerit illius quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit, non ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait sanctus Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam, sicut nihil de odio timeamus. Habemus praerogativam sanguinis nostri; in Christo enim caro nostra nos diligit, sumus enim membra ejus et caro, sicut dicit idem beatus Apostolus: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Exsultemus ergo, fratres, sicut ait Scriptura, in hac die Domini exsultemus plane, quia cum vo
Abbreviated transcription (Latin):
occasio: insaluatore tunc didicimꝰ prius resur¬
gere qͣm ꝑire: ante enim futurꝰ homo resurrer̃
in xp̃o: qͣm uitam sortirẽtur in scłõ: Non enior
tantum illidñs generationi. resurrectionis presti¬
dit grãm. in cuius generationis tempore resur¬
rexit sed etiam secuturi postea populis hoc ꝓ¬
uidit. ut prius eẽmꝰ de resurrectiõe secuxi. qͣm
de morte solliciti: & ante cum dõ uiueremus
incelis. quam cum hominibꝰ conuersaremur
interris: In saluatore enim om̃s surreximus.
om̃s reuirimus: om̃s ad cȩlestia transinigrauimꝰ.
sanguis & portio Ubi gͦ portio mea regnat: ⁊ eg¬
uare me credo: Ubi dñatur sanguis m̃s: me
sentio dominari: Ubi glorificatur caro mea:. me
Conosum ẽ cognosco: Quiuis gͥ peccator de
hac cõmunione grẽ non diffidatz quia & si pec-¬
cata nos ꝓhibent. substantia nos requirit: &¬
si delicta ꝓpria nos excludunt. nature com¬

Expanded text:
occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resuroccasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; arnis et sanguinis portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari; ubi glorificatur caro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae com
Abbreviated transcription (Latin):
ante in reatum uocat. qͣm ꝑducat inlucem:
ut priꝰ futuris contingeret peccare qͣm uiuere:
Cauenti plane genitores. qui ante parricidȩ
factisunt qm parentes: & ante. eos. socios suis
sceleribus assumpserunt. quos utrum sangui
extiterunt in suos posteros tam crũdeles:
Non inmerito in hac die. sc̃s dauid sine ex¬
ceptione exultandum p̃cipit ⁊ letanduor:
in qua die cociꝰmundi gaudia celebrant᷑.
Om̃ibꝰ enim letandũ est quia omnibꝰ ꝑdest
cunctis exultandum est: quia cunctis est sa¬
lutare: Et ideo non adulatoria adhibenda ÷
nec fucata leticia Quisq enim in xp̃i resurrec¬
cione lȩtatur letetur pociꝰ quia inxp̃o ipse
surrexit: In illo enim nr̃a portio. nr̃a conditio.
&e mortem ꝑtulit ⁊ reuix̃: & licet nos ad huc
resolutio corpusculi maneat. cępimꝰ tunc ĩ
xp̃o ȩterna uita iam uiuere: Unde qͣmuis
fragilitatem nr̃am acceleret ĩmature mortiᷤ

Expanded text:
ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinexstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
ciliꝰ fuisse apud superos eum despici. quam re-¬
deuntem ab inferis posse contempni, ce quod
tunc p̃dicans facile potuerit occidi. nunc
autem resurgens. iam non possit occidi: di¬
cente apło: Resurgens autem iã non morit᷑.
mors illi ultra non dominabit᷑ Custodie¬
bant gͦ eum sollicite in sepulchro: presertĩ.
quia se die tercia dixerat surrecturũ: Custo¬
diebant autem sollicite in sepulchro: quia
necẽẽ illis erat eum iam non doctorem cimere.
sed iudicem: Iudicem inqͣm non sui tantuor.
sed &e crudelis sententiȩ sue: qua filios poste¬
ros suos suis sceleribus addixerunt. dicen¬
tes: Sanguis huiꝰ suꝑ nos: & suꝑ filios nrõs.
Cudelis sub tali sententia impietas iudo
quȩ facinore suo. ñ solum p̃sentes liberos
dampnat: sed ȩtiam non natos occidit Qnͣ¬
tos enim hac uoce ad conscientiã facinoris
uocant. quos conscientia criminis non cene¬
bat: CRudelis inqͣm impietas. quod põsters

Expanded text:
cilius fuisse eum apud superos despici, quam recilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros
Abbreviated transcription (Latin):
tumulo. iure dñi ꝓgredi. qͣm discipuloꝵ
fraude subduci: Tanta enim sollicitudine
sepulchrum obstruxit impietas: ut id ñ
preualeret manus humana destruere: ni¬
si sola uirtus resurrectionis aꝑiret. Deniq
dicit sc̃s euangelista. prius qͣm descenderet
angelus. magno t̾ramtremore fuisse cõmo¬
tam. ut fundamenta cumuli mouerent᷑:
& ꝑcussos pauore custodes qui uenerant
custodire mortuũ. eẽ factos ut mortuos:
Ut mortuos inqͣm: Dignum plane iudiciũ.
si cum iustus resurgit. peccator emorit᷑: cuo
reuiuiscit innocens. eiꝰ int̾cipit᷑ inimicus:
Namideo nec ꝓgredientẽ dñm cernere po¬
tuerunt. quia criminosas m̃tes terror op¬
presserat: dum sustinere fulgoreos resurrec¬
tionisrutilȩ non ualebant: Maiore gͦ solli¬
citudine pharisȩi dñm custodierunt mor¬
tuum: qͣm uiuũ sunt ꝑsecuti: Si quidem cau¬
sa illos maior urgẽbat: Intelligebant enun fa-¬

Expanded text:
tumulo jure Domini progredi quam discipulorum tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus humana destruere, nisi sola virtus resurrectionis aperiret. Denique dicit sanctus evangelista , 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim fa
Abbreviated transcription (Latin):
Resurrex̃ gͥ saluator amortius: Nouares
& mira Sed hȩc assertio habet ueritatẽ.
Nam ut caceam ꝓpħetarum oracula. an¬
geloꝵ ministeria. aꝑti sepulchri penetra¬
lia. ipsum dñm pꝰ resurrectionẽ cuo ũ.¬
discipulis loquentem. conuersantẽ. eden¬
tem. chomam quoq clauoꝵ uulnera etiã
digito contrectantem: ut hȩc om̃ia p̃teR¬
mittam. tamen fidem nr̃am confirmat im-¬
pietas iudȩoꝵ: Nam sufficit ad credulitatẽ
nobis. eoꝵ nimiũ cauta cudelitas: Quo
enim diligentius custodierunt cumulũ.
eo constat illum manifestiꝰ surrexisse: quo
plures apposuere custodes. eo plures testiui¬
reliquere: Nam hoc ꝓcurauit diuina ꝓui-¬
dentia. ut resurrectioni dñicȩ. non solum
angeli. non solum discipuli: sed & testimo¬
nium ꝑhiberent quod est ampliꝰ inimici:
libentius gͦ accipimus. quod eũ diligentiꝰ
sseruarunt. Credimꝰ enim sub tot custodi¬
bus potuisse illum ꝓdire citiꝰ qͣm ꝑire: & de

Expanded text:
r Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri penetralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testreliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s inhac die qͣmfecit dñs. conti-¬
nuata leticia: & in eiuis festiuitate.
iugi gła gratulandũ: Nec enim quia nox
sollempnitati interuenit. gaudia nr̃a p̾ci¬
dit: nec quia obscuritas distinxit tempora
uesꝑtina. resurrectionis lux uota et̾na dese¬
ruit: Nobisenim heri & hodie. dies unus:
Dies ipse est: quia sic dicit de saluatore beatꝰ¬
apłs: Ihc xp̃c heri & hodie ipse est. Ipse atq
idem nobis semꝑ est dies: quia in ipso uiuioꝰ.
in ipso mouemur: in ipsoñ morim᷑. Ñmoriõ
inqͣm quia sicut lucem xp̃i nulla peccati
incessit obscuritas: ita & uiuentes in ea.¬
uulla cemporis absumit uetustas: Lecem̃¬

Expanded text:
hac die quam fecit Dominus continuata laetitia, et in ejus festivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies ipse est, quia sicut de Salvatore beats Christus heri et hodie ipse est, ipse atque idem nobis semper est dies, quia in ipso vivimus, in ipso movemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetem
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ autem cum turbe
irruerent a diħm ut audi¬
rent uerbũ dĩ. & ipse stabat
Secꝰ stagnuor genes areth:
S tagnum genesareth. idem dicunt ẽẽ
quod mare galileȩ. uel mare tyberiadis.
s mare galileȩ. ab adiacente ꝓuincia
dictum. mare tyberiadis aꝑxima ciui¬
tate: quȩ olim cͥennereth uocata. sed
abherode tetrarcha instaurata. in ho¬
norem tyberii cesaris tyberias ẽ appel¬
lata. Porro genesan. alacus ipsius nat᷑a.
qua crispantib aquis de seipso sibi ex¬
citare auram ꝑhibet᷑ greco uocabulo¬
quasi generans sibi aurã dr̃. Neq enĩ
instagni morẽ sternit᷑ aqua s frequenti

Expanded text:
actum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabuloquasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
ficet: qđ uidelicoe ipse sie nunc ꝑretia
pisces sic aliquando ꝑuerba sit capturꝰ
homines. Totꝰq facti huiꝰ ordo. quid
inȩccła cuiꝰ ipse typũ tenet cotidie ge¬
rat. ostendit. Qđ uͦ subiungit. & subduc¬
tis ad terrã nauib relictis om̃ib secutist̃
cũ. pot̾ significare finẽ temporis. quo
serint: penitꝰ recessuri st̃. Sciendũest
autẽ. hanc eandẽ non eẽ lectionẽ. qua
matheus & mareꝰ binos denauiclis pis
catores. pͥmo petrũ & andreã. deinde fi¬
lios rebedi adño narrant uocatos: N
enĩ eos lucas nunc adño uocatos. sed
camen petro fuisse p̃dictum. qđ homi¬
nes eẽt capturꝰ. insinuat. Qd nonita
dictũ ẽ. quasi iam pisces numquã eẽt
capturꝰ. Nam & post resurrectionẽ dñi.
legimꝰ eos cẽ piscatos. Unde dat᷑ intelli¬
gi. eos adcaptam pisciũ ex more remeas¬
se: ut postea fierre qđ matheus & martꝰ
narrant. quando eos binos uocauit: Tẽ

Expanded text:
ficet, quod videlicet ipse sicut nunc per retia ficet, quod videlicet ipse sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines: totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navibeum. Potest significare finem temporis, quo serint, penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem, qua Matthaeus et Marcus binos de nacatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus, insinuat. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos. Unde datur intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ lingue consuetudine. om̃is aquaꝵe
congregatio. siue dulcis. Siue salsa. ma¬
re numcupat᷑. Qui la xꝰ inter fluente ior¬
dane. centum quadraginta stadiis inlõ¬
gitudinẽ. & quadraginta extendit᷑ in la¬
titudinẽ. Quia ergo stagnũ siue mare
p̃sens scłm designat. dñs secꝰ mare stat.
pꝰquã uite labentis mortalitatẽ deuin¬
cens. in ea qua passus ẽ carne.stabilitatem
ꝑpetuȩ quietis adiit. Turbarũ conuen¬
t᷑ adeũ. gentiũ infide concurrentiuo
typꝰ ẽ. deqͥb ysaias see fluetl i qͥt adeũ om̃s
gentes: & ibunt popli multi. & dicent:

Expanded text:
udine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat, postquam, vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus Isaias: Et fluent inquit ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent:
Abbreviated transcription (Latin):
bo suꝑnȩ gratiȩ. laxata fuerint in¬
strum̃ta disputationũ. frustra uoct
suȩ predicator iacłm mittit: quia fides
popłoꝵ. non sapientia uerbi composi¬
a. s diuine uocationis munere ꝓuenit.
Et cũ hoc fecissent. concluserunt mul¬

Expanded text:
bo gratiae supernae laxata fuerint inbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecisset, concluserun
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Qui enĩ oꝑatꝰ ẽ petro inapłatum
cutũcisionis: oꝑatꝰ ẽ & michi inten
gentes: Bene una dicta: quia multitu.¬
dinis credentiũ erat cor unũ. & anima
una: De qua docebat turbas: quia
de auctoritate ȩccłȩ. usq hodie gentes
autẽ loqui. oixit adsimonem. Duc
in altum: & laxate retia ur̃a in captias
Quod pͥmo rogauit symonem naie
a terra rediicere pusillũ: significat ue
temꝑate utendũ uerbo ad turbas. ul
nec terrena eis p̃cipiant. nec sic aterre¬
nis in ꝓfunda sacram̃tor recedatur.
ut ea penitꝰ non intelligant: uł prius
in ꝓximis regionib gentib predican¬
dum:ut qđ oicit petro duc in altuo.
& laxate retia ur̃a incapturam. adie¬
motiores gentes quib pꝰea predicatũ
ẽ. ꝑtineat. Et respondens symon. Ai¬
xit illi. Preceptor ꝑ totã noctẽ laboral¬
tes nicħc epimus: in uerbo autẽ cuo
laxaborete. Ni Si dñs edificauens
doctor innocte laborat. Nisi inuer

Expanded text:
ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes, bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una. De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae usque hodie gentes autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus. In verbo autem tuo, ldoctor in nocte la