comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiuria lac̾atꝰ a rescat. Gunc decise uiti surcłi qͥ ĩserẽ¬
di sunt. sit solidi. rocundi. gẽmis spissit ⁊ płib ocłats
Tres tũ ocłi: insicõne sufficient. Radendũ ÷ gͦ sarm̃¬
tũ ad mensurã digitoꝵ duoꝵ: ut ab una ꝑte sit cor¬
tex. Aliqui nõ patiunt᷑ medullã: s uitẽs radunt.
ut ĩsi in cisura sonsim possit ĩ acum̃ exire: ⁊ corti¬
cata ꝑs cortici noue matris. ptet᷑. Inflmꝰ ocłs ita ĩfi
gendus ÷: ut triuico uictꝰ adhereat Qͥ ocłs s̾ ext̾iorẽ
ꝑtem dieb aspic̾e: iũcło salitis insuso ⁊ paleatoluto
desuꝑ alligari. cegum̃to q alicuo a uentis ⁊ a sole
tefeñdi. ne hi qͣciant. hic adurat. ubi calor tẽꝑis ceꝑit.
ligature ip̃i penicello cͥca uesꝑam tentus deb fre¬
ꝙtͥ hũor affũdi: ut h alim̃to cõtͣ iũ celi correntis
lami ad iutorio deb ãnecti. ne motꝰ altẽs aliqͥs fragi¬
lem ꝓcedontis sarm̃ci qͣsset etatem. ub̾i solidius ꝙͣtũ¬

Expanded text:
i qui inserendi sunt, sint solidi, rotundi, gemmis spissis et pluribus oculati. Tres tamen oculi in insitione sufficient radendum est eius sarmentum ad mensuram digitorum duorum, ut ab una parte sit cortex. Aliqui non patiuntur nudam medullam, sed vites radunt, ut incissura possit sensim in acumen exire et corticata pars, cortici nove matris aptetur. Infimus odus est, ut trunco vinctus adhereat, qui oculus exteriorem partem debet aspicere, vinculo salicis infuso et paleato luto desuper alligari, tegumento quoque aliquo, a ventis et a se defendi; ne hi quatiant, hic adurat; ubi calor temporis ceperit, ligature ipsi, penicillo circa vesperam, tenuis debet frequenter humor affundi, ut hoc alimento contra vim celi torrentis lami adiutorio debet annecti, ne motus aliquis fragilem procedentis sarmenti quasset etatem, ubi solidius quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Ite que lacͥmaꝵ nimietate
tabescunt. stc deplorando iũ sui roboris au̾tũt
iuilnꝰ ip̃ssum. Tuc amͣca ĩsulsa. ad medietatẽ decoc¬
ia ⁊ refrig̾ata plage excisio ꝑlinat᷑. ⁊ sbͥ h ͭ acetũ
fructꝰ cͥcumfode: ⁊ urinã uet̾em susfunde. Icẽ.
fortiora dimite. Cum autem bidente uicis ledet᷑
aut fr̃o: plagam si t̾re iuncta allinẽ ouillo st̾̃core
capͥno. Otnc q t̾ra mixta ⁊ ꝯͥcumfossa: ligare cͤato.
Si uͦ lesa ÷ in radice: oꝑiens liqͥdum letamen ad¬

Expanded text:
ites qui lachrimarum nimietate tabescunt et deplorando vim roboris sui avertunt vulnus impressum; tunc insulsa amurca ad medietatem decocta et refrigerata, plage excise perlinetur et sub hac acetum arescit, circumfodies et utinam veterem suffundes. Item inant fortiora dimitte cum aut vitis bidente ledetur aut ferro, plagam si terre iuncta est alline stercore ovillo vel caprino, tunc terra mixta et circumfossa ligare curato. Si radix lesa est, operiens liquidum letamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ia. Qua pp̃ quidam rubellas aplłaue us¬
neas. Ne minꝰ fciles uinatefen uinaceis
ac fece nimia contͣ prunas fortissime. sicti
Qͣmobrem in frigidis ⁊ hũidis pͥncipatũ obtinẽtr
ft̾iliorq minor acino. ⁊ folio scissa nimis. Apianis

Expanded text:
 quapropter quidam rubellas appellavere vineas. hae minus fertiles, vinaceis et faece nimiae, contra pruinas fortissimae, siccintur. quam ob rem in frigidis umidisque principatum obtinent. fertilior quae minor acino et folio scissa minus. 24 Apianis
Abbreviated transcription (Latin):
num n sũmo: qr ħ uelut pampinaria minꝰ affert̃.
ila ã inmietate fedꝰ hon̾ant: ⁊ longiꝰ dicũt. Qͣre:
ĩmedio loco su̾anda st̃ q̃ tuem᷑ xx.¬
Itis plaga. nõ iuxta gẽmam s aliqͣnto suꝑiꝰ
fiat: ⁊ au̾tat᷑ a ge̾ma pp̃ lac̾mã effluentem¬

Expanded text:
ue in summo; quia hec velut pampinaria minus afferunt. Illa autem nimietate fetus onerant et longius ducunt; quare in medio loco servanda sunt que tuemur. Plaga non iuxta gemmam, sed aliquanto superius fiat et avertatur a gemma p
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ alie. In loco cliuoso. huił rami arboꝵ seruadi
st̃: in plano ⁊ uliginoso altius. Palmites ad ar¬
borẽ ñ duro uimĩe ligent᷑. ne eos iuĩculũ retidat.
ram pendẽs hũerit : fructu induit. ꝙ infra li¬
gat᷑am: mat̾ie seq̃ntis anni deputabit.liu
Scd̃m eneã. nobilia uina ñ nͥ in arbustis gignũt᷑:¬
⁊ ĩ his qͦ lauda cõra sũmis sic̃ ub̾iora imis. adeo
melius reꝑabit᷑: ꝙͣ si infossione totiꝰ corꝑis obruat᷑.
ꝙ agͥcolis c̾cũ ÷ displic̾e. cꝯ̾gũ dicimꝰ qͥciens ue¬
lut arcꝰ suꝑ t̾ram relĩqͥt᷑. alia ꝑte uiris ĩfossa.
Nam ut ait columella. cũ tote strate sũt płi¬
mis radicib togiꝰ corꝑis fatigant᷑. M̾gi u pꝰt bien¬
niũ retsoaunt᷑ ĩ ea ꝑte q̃ supra÷ ⁊ ĩ loco iustas

Expanded text:
ndant. In loco clivoso humilius rami arborum servandi sunt, in plano et uliginoso altius. Palmites ad arborem non duro vimine ligentur, ne eos vinculum rescindat ram pendens habuerit fructum, innuit quod infra ligaturam materia sequentis anni deputabitu aevo nobilia vina non nisi in arbustis gigni et in his quoque laudatiora summis sicut uberiora imis. adeo melius reparabitur, quam si in fossione totius corporis obruatur, quod agricolis certum est displicere. Mergum dicimus quoties velut arcus super terram relinquitur, alia parte vitis infossa. Nam ut ait Columella, cum tote strate sunt, plurimis radicibus totius corporis fatigantur. Mergi vero post biennium rescinduntur in ea parte que est supra et in loco iustas
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑. ⁊ noua cͥcũciscapreoł ⁊ ramuł ĩutilib
dimittant᷑. S ꝓuidendũ ÷ om̃ĩb ãnis uitẽ resol¬
ui at religari qr refrig̾at᷑. Ita formãdi sunt rami
arboꝵ utiferaꝵ: ne alt̾ sub alt̾ius linea dirigat᷑.
s loco pingui uulnꝰ a t̾ra octo pedib: gͣcili uͦ sep¬
ter ne ramo relinq̃ndas. In solo sa roscido ⁊ ne¬
błol ami arboris utifere ĩ oriẽtẽ ⁊ ocͣcidẽtẽ putatõe
dirigant᷑: ut lat̾a uatua. solis radiis mẽbra cotiꝰ

Expanded text:
tilibus dimittantur. Sed providendum est omnibus annis vitem resolui ac religari, quia refrigeratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra octo pedibus, gracili vero septem si ne ramo relinquenda est. In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem putatione dirigant
Abbreviated transcription (Latin):
luert̃e hinc post bienniũ radicatas uites uł artus¬
culas transferes. Qͣs cũ depones ⁊ scrobe. ad sinql
tãs uites deponis: ħ suans nese ĩ radice cõtĩgant.
s lapides qͥnũ ꝓpe libraꝵ medios int̾ utͣmq costuu&s.
⁊ ip̃as iuites ad scrobis lat̾a discreta cõiunges. ca
asserit scrobẽ ñ pͥmo anno eẽ ꝯ plendam. s sb inde coe¬
qͣndam: q̃ res uitẽ faciet altiꝰ fundare radites. S h
aridis ꝓuĩciis forte ꝯueĩat: hũidis & cata putrefient
recepto hũore. nͥ statĩ t̾ra cumulet᷑. S arbusta ia
tiet: plantas arboꝵ de his gn̾ib ponati uł si agro¬
suppetit habũdancia. his utat᷑ ppło ulmo. frario

Expanded text:
luerint, hinc post biennium radicatas vites vel arbustulas transferes; quas cum deponer in scrobe, ad singulas ans ne se in radice contingant, sed lapides quinum prope librarum medios inter utramque constitues et ipsas vites ad scrobis latera discreta coniunges. Mago asserit, scrobem non primo anno esse complendam, sed subinde coequandam, que res vitem faciet altius fundare radices. Sed hoc aridis provinciis forte conveniet. Humidis autem sata putrefient recepto humore, nisi statim terra cumuletur. Sed arbusta qui faciet, plantas arborum de his generibus ponat: vel si suppetit abundantia, his utatur, populo, vimo, Fraxino.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs ea de qͣ radix p̾sumit. ñurie nulli subicienda¬
dieb ac tepidis: curãdũq ne diac ꝯsendi
sarm̃ta sole urant᷑ aut uento. s uł statĩ ponant᷑.
uł obruta reseruent᷑. Mense februario ac deinceps
toto u̾e uinea ponenda ÷: regionil frigidis. pluui¬
osis. pĩguib campis. ⁊ hũidis ꝓuĩtiis. Sic a̾ mensu¬
ra sarmentiꝰ: cubitꝰ uriꝰ. Ubi pinguis ÷ nat᷑at̾raꝵ.
maiora ĩt̾ uites sꝑacia relinq̃mus: uͥ exilis. angta¬

Expanded text:
s ea de qua radix presumitur, iniurie nulli subiiciendadiebus ac tepidis, curandumque ne sarmenta sole urantur, aut vento, sed vel statim ponantur, vel obruta reserventur. Hoc mense ac deinceps toto vere; vinea ponenda est regionibus frigidis, pluviosis, pinguibus campis, vel humidis provinciis. Sit autem mensura sarmenti cubitus unus; ubi pinguis est natura terrarum, maiora inter vites spatia relinquemus; ubi exilis, ang
Abbreviated transcription (Latin):
a licebit expand̾e in gilib aut estuosis aũ deliui¬
b aus ꝓcellosis. hũilior ÷ hñda. Locis pingussi: sin¬
gus brachiis uitiũ. bina flagella dimute. S erit
sapientis: estimarẽ uim uitis. Nam q̃ alciꝰ colit᷑. ⁊
fecũda: plusqͣ octo palmices ñ deb hr̃e. ita ut
cesid̾emꝰ semꝑ ĩ infi̾ore ꝑte custodẽ. Circa crus qͥctͥd

Expanded text:
vitem licebit expandere. In exilibus, aut estuosis, aut declivibus, aut procellosis, humilior est habenda. Locis pinguibus singulis brachiis vitium bina flagella dimitte, sed erit sapientis estimare vim vitiis. Nam que altius colitur et fecunda est, plusquam octo palmites habere non debet. Ita ut desideremus semper in inferiore parte custodem. Circa crus quicqui
Abbreviated transcription (Latin):
cõmotus aer ignitur ⁊ ꝑ aera splendem discur rit Dl
cũ uixta stellã aliꝙͣ transierit: splendore suo uisu
ilũ stelle nob̾ aufert. ita ꝙ ip̃a obtecta cecidisse udẽ
Si aũ ĩpatur. cur eadẽ stella postea ñ appar: res pon¬
demus ꝙ fumꝰ ꝓcedens de extictõe igius maerẽ hiũd̃¬
ea iud̾r s eã eẽ nesciri. Cũ enĩ ut pͥdixumꝰ. aierign¬
tus difcurit: aer spissior ⁊ inde tardior sub sequnu
Prĩ aũ qm transeat. ⁊ illa stella apparefit: firma

Expanded text:
commotus aer ignitur et per aera splendens discurrit. Qui cum iuxta stellam aliquam transierit, splendore suo visum illius stelle nobis aufert, ita quod ipsa obtecta cecidisse videtur. Si autem queritur cur eadem stella postea non apparet. Respondemus, quod fumus procedens de extinctione ignis ea videri, sed eam esse nesciri. Cum enim, ut prediximus, aer ignitus discurrit, aer spissior et inde tardior subsequitur, Prius autem quam transeat, et illa stell
Abbreviated transcription (Latin):
bis cõcaue: que est qͣiͣ speculum solis. S ic̃ enĩ t̾
asꝑica ẽ. ita ⁊ uapor eius spericus Si gͦ mibesꝰ
aua generetur opposita soli:. lib eius diu̾sico¬
oris erit. pp̃ ad muctõnẽ młti ngͥ. Eit gͥ archus
celestis: ex nbibr r̃adus solis. Calore namq solis
humores aqueos attrahente de t̾ra ⁊ mari: con¬
rescũt ĩ nubes. ensq de t̾ra suꝑius ascendẽtib ĩ¬
terturrũt radii solis: quib mediis illustͣntibus
uibes fit archus celestis ex colorib diu̾sis. cerules
alis qui ex aqua cõtrahitur: ⁊ rubeo qui ex ra¬
dus solis igneis gn̾atur. Ceti a colores sicut ui

Expanded text:
bis concave, que est quasi speculum solis. Sicut enim terra spherica est, ita et vapor eius sphericus: si ergo nubes concava generetur opposita soli, limbus eius diversi coloris erit, propter adiunctionem multi nigri. Fit enim arcus celestis ex nubibus et radiis solis: calore namque solis humores aqueos attrahente de terra et mari, concrescunt in nubes, eisque de terra superius ascendentibus, intercurrunt radii solis, quibus mediis illustrantibus nubes, fit arcus celestis ex coloribus diversis: ceruleo scilicet, qui ex aqua contrahitur; et rubeo, qui ex radiis igneis generatur. Ceteri vero colores, sicut vi
Abbreviated transcription (Latin):
niuidi. Luciꝰ helius eqss romanꝰ cũ uxore ⁊ filus de
roma ĩ apuliã rediens. tempestate correptꝰ. cũ filiã
ꝯsf̾natã uid̾et. ut citiꝰ ꝓpiorib tectis succed̾ent: relic¬
tis uehiculis correptisq equis filiã uͥginẽ equoĩsi¬
dentẽ. ĩ mediũ agiẽ accepit. Puella ꝯtinuo: ictu ful¬
minis ex amunata ẽ. S d̃ib sn scissura aliqua uesti¬
mẽtis adẽptis. ac p̾toris pedũq uĩculis dissolutis: me¬
ulib ⁊̃ anulis q discussis. ip̃o q corpore illeso: nͥ qd̃
obscenũ in modũ nuda ⁊ lĩgua paululũ exerta. la¬
uuit. Etꝰ quoq ip̃e quo illa utebatur: statorus fre¬
ns ⁊ cingulis dissolutis passim ac disꝑsis ꝓcul. exa¬

Expanded text:
. L. Helvius, eques Romanus, cum uxore et filia, de Roma in Apuliam rediens, tempestate correptus, cum filiam consternatam videret, ut citius propioribus tectis succederent, relictis vehiculis arreptisque equis, filiam virginem, equo insidentem, in medium agmen accepit. Puella continuo ictu fulminis exanimata est. Sed omnibus sine scissura aliqua vestimentis ademptis, ac pectoris pedumque vinculis dissolutis, monilibus etiam annulisque discussis, ipso quoque corpore illaeso, nisi quod obscenum in modum nuda, et lingua paululum exserta jacuit, equus quoque ipse, quo utebatur, straturis, frenis et cingulis dissolutis passim ac dispersis, exa
Abbreviated transcription (Latin):
estate tontrua sic̃ apd̃ nos: qr tũc estus ibi cali¬
dissimus ẽ atq siccissimꝰ. nͨ pof̾ aliqͥs humor ⁊̃ si
ascẽderit ĩ nubes cogi: s aeris calore dissipat᷑. In
hẏeme uͦ fuĩt ibi: qm̃ ⁊ humor sufficiẽs de t̾ra
ascendit. ⁊ ẽ aer calidus quo eleuet᷑. ꝙicq calore
⁊ humore temꝑatꝰ est aer ut facilline fumi ĩ mi¬
bes excrescant. fiat q concͣsus uẽtoꝵ ac nubiũ: qͦ
tonitrꝰ ac fulmina ꝓueniant. Itaq nostra estas in
europa: pot̃ oriẽtis hyemi cõpararil xx. Morale se

Expanded text:
estate tonitrua sicut apud nos, quia tunc estus ibi calidissimus est atque siccissimus, nec potest aliquis humor etiam si ascenderit in nubes cogi, sed aeris calore dissipatur. In hyeme vero fiunt ibi, quoniam et humor sufficiens de terra ascendit et est aer calidus quo elevetur, sicque calore et humore temperatus est aer, ut facillime fumi in nubes excrescant, fiatque concursus ventorum ac nubium quo tonitrua ac fulmina proveniant. Itaque nostra estas in Europa, potest orientis hyemi comparari. Fulmen se
Abbreviated transcription (Latin):
mũ est existimare euit detide stellas aut tͣnsilne
aut aliquid illis aufferri uł abradi. Nã siħ fiuss. iã¬
nĩc eẽ destitissent. Nulla enĩ nox est: qua ñ pluri¬
me ire ⁊ ĩ diu̾̃ sũ uideantur ab duci. At uͦ queq qͦ
⁊ cito mt̾cidant: qr sñ fũdamẽto ⁊ sede c̾ta sũt. Et¬
scondit illas diurm lũis claritas. ꝯi qñ tñ tanta
uis emicuerit. ut ⁊̃ adu̾sus diẽ uendicare sibi ful¬

Expanded text:
mum, existimare aut decidere stellas aut transilire aut aliquid illis auferri et abradi: nam si hoc fuisset, etiam defuissent; nulla enim nox est, qua non plurimae ire et in diuersum uideantur abduci. Atqui quo solet et cito intercidant, quia sine fundamento et sede certa sunt.  sed abscondit illas diurni luminis claritas. Si quando tamen tanta uis emicuit, ut etiam aduersus diem uindicare sibi ful
Abbreviated transcription (Latin):
Gelippo syracusas petẽti. iusaẽ stella sr̾ ip̃am
ant. Alii aũ int̾ nibes elidunt᷑: alii S̾eno. siaer
int̾se collisio. Qui ⁊̃ si lucidior ẽ atq sicciorne¬
quadricolor ex sole ⁊ mibib format᷑. dũ radiꝰ
sł caue nubi ĩmissus repulsa acie ĩsolẽ refnͥgit᷑.

Expanded text:
Gylippo Syracusas petenti uisa est stella super ipsam rant. Alii autem inter nubes eliduntur, alii sereno, si aer inter se colliso, qui, etiamsi est lucidior ac sicciorquadricolor ex sole et nubibus formatur dum radius solis cavae nubi immissus repulsa acie in solem refringitur.
Abbreviated transcription (Latin):
me densatus aer nibiũ crassiore corio spissat . oĩs¬
q t̾raꝵ exhalatõ rigens ac gelida. qͥcquid acci¬
pit ignei uaporis extĩguit. Oͤ rõ: ĩ munẽ scythi¬
am ⁊ cͥca rigetia afulminũ casu p̾stat. E du̾se¬
aũ: nimiꝰ ardor egyptũ. Siquidẽ calidi sicciq ha¬
litus t̾re: raro ad modũ tenues ⁊ ĩfirmas den
mina: corruptis ĩ utͦq tp̃re. estatis hyemis q
cãis. OE rõe crebra ĩ ytalia fulmina: qr mob¬
lior aer mitiore hyeme ⁊ estate nimbosa sꝑ qͦdã
dib descendit ĩ terrã. Io paiidi altiores spetus
tutissimos putant : aut tab̾nacła pellib bel¬
marrinis ñ ꝑcutiat ÷ sicut nͨ aquilã ex uolu

Expanded text:
me densatus aër nubium crassiore corio spissatur, omnisque terrarum exhalatio rigens ac gelida quicquid accipit ignei vaporis exstinguit. quae ratio inmunem Scythiam et circa rigentia a fulminum casu praestat, e diverso nimius ardor Aegyptium, siquidem calidi siccique halitus terrae raro admodum tenuesque et infirmas densmina, corruptis in utroque tempore aestatis hiemisque causis, qua ratione crebra in Italia, quia mobilior aer mitdibus descendit in terram. ideo pavidi altiores specus tutissimos putant aut tabernacula pellibus belmarinis non percutiat, sicut nec e volu
Abbreviated transcription (Latin):
clusi nitunt᷑ erũ ꝑe. magno q fͣmnatura rerum
re ꝯcrepant: ⁊ collisis nubib ignẽ fribilẽ eicũt.
Crepitusgͦ nubiũ ⁊ uentoꝵ ẽ tonitrꝰ⁊ ignis aũ inde
excussus ẽ fulgur. Qi scilic igͥs ideo penetrat q̃ tan¬
git : qr nr̃o sb̾tilior ẽ. ⁊ magna iuuentoꝵ ĩpellitur
Ab aquilone fulgur : ab euro tonitrꝰ. tẽpestatẽ sig¬
nificat. Itaq fumo calido ⁊ hũido ad sp̾iora tendẽte.
cũ ad sũmũ aeris ꝑuenit. ex ponderatõe humorismo¬
uetur sĩmutas aeris: cuiꝰ particule ĩ modũ undaꝵ ꝯ
currẽtiũ s. fragorẽ ⁊ tonitruũ facĩt. Ex motuilca
leftũs aer tͣnsit ĩ sbam igneã: fit q chorustatõ. Cu¬
ĩpetus ille qui ex occursu aeris hũido fumo spissane
nͥat᷑ sursũ ascẽdit. fragor absq fulmine fit ꝙilt̾ il
deorsũ tendat: ñ tñ uso ad obstaculũ ꝑueniat. sila¬

Expanded text:
clusi nituntur erumpere, magnoque murmure concrepant et collisis nubibus ignem terribilem eiiciunt. Crepitus vero nubium ventorum est tonitruus, ignis autem inde excussus est fulgur; qui scilicet ignis ideo penetrat que tangit, quia nostro subtilior est et magna vi ventorum impellitur: ab aquilone fulgur, ab euro tonitruus tempestatem significat. Itaque fumo calido et humido ad superiora tendente, cum ad summum aeris pervenit, ex preponderatione humoris movetur summitas aeris, cuius particule in modum undarum concurrentium sibi, fragorem et tonitruum faciunt. Ex motu, vero calefactus aer, transit in simpetus ille, qui ex occursu aeris humido fumo spissati generatur, sursum ascenderit, fragor absque fulmine fit. Similiter etiam deorsum si tendat, non tamen usque ad obstaculum perveniat: c
Abbreviated transcription (Latin):
iaciuntur: s ut fortit̾ ⁊ ꝯstant̾ paciamur. Inuuct¬
ꝯtempne mortẽ.⁊ oĩa q ad mortẽ ducũt ꝯtẽpta
sũt. siue bella siũ naufragia. siũ morsus feraꝵ:¬
seu pond̾a rumaꝵ. Nũquid enĩ ampliꝰ fac̾e possũt.
qmͣ ut corpus ab aĩs resoluatur: Hoc nulla disi¬
gẽtia deuitat. nlła felicitas donat. ulła potẽtia e¬

Expanded text:
iaciuntur, – sed ut fortiter constanterque patiamur. Inuicttemne mortem et omnia que ad mortem ducunt contempta sunt, sive bella, sive naufragia, sive ruinarum pondera. Nunquid amplius facere possunt quam ut corpus ab anima resolvatur? hoc nulla diligentia evitat, nulla felicitas donat, nulla potentia e
Abbreviated transcription (Latin):
nis facit : sicut ĩ arbore ꝙ aridissimũ est urit. ⁊ ꝙ duris¬
simũ atq solidissimũ terebt᷑. ⁊ fnͣgit: sulmos cortices dissi¬
ꝑat. int̾iore s libros rũpit ac scindit. Folia ꝑtũdit ⁊ st̾n¬
git. Uinũ gelat: frũ ⁊ es fũdit. Illud ⁊̃ mirũ est. ꝙ uinũ
fulmine gelatũ. cũ ad pͥorẽhĩtũ redit: potũ aut exa¬
iumat. aut demẽtes facit. Cur ã id accidat: q̃renti mͥ.
illud occͣrit. In est fulmini pestifera ius: ⁊ ex ħ aliꝙ̃ re¬
man̾e sp̃m ĩeo ip̃o humore quẽ coegit ꝯgelauit q
uerisiłe est. Neq enĩ alligari potiuss: nisi aliꝙ ei ũ¬

Expanded text:
t, sicut in arbore quod aridissimum urit, quod durissimum. et solidissimum est terebrat et frangit, summos cortices dissipat, interiores libros rumpit ac scindit, folia pertundit ac stringit. Vinum gelat, ferrum et aes fundit. Illud est mirum quod uinum fulmine gelatum, cum ad priorem habitum redit, potum aut exanimat aut dementes facit. Quare id accidat quaerenti m”hi illud occurrit. Inest uis fulmini pestifera; ex hoc aliquem remanere spiritum in eo umore quem coegit congelauitque simile ueri est; nec enim alligari potuisset, nisi aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
dementẽ ⁊ oblitũ fragilitatis tue : si tũc mortẽ ti
mes cũ tonat. Uiues si fulmẽ effug̾isꝰ Bepet te i¬
gladius: petet lapis. ꝑdet bilis. Non maximũ ex ꝑ¬
icłis tus s spetiosissimũ: fulmẽ est. Male scilic ac¬
tũerit tecũ. si sensũ mortis tue celeritas ĩ fiitap¬
ueniet. si mors tua sñ te ꝓcuratꝰͦ: Pauescis ad
celi fragorẽ: ad ĩ ane nubiũ trepidas. ⁊ qͦciens ali¬
quid effulsit expiras. O. uid gͦ o Honestiꝰ putas
deiectõe perire quã fulm̃ie : Eo itaq fortior adn̾sus
celiminas surge: ⁊ cũ undiq mũdus exarserit. cogi¬

Expanded text:
dementem et oblitum fragilitatis tue, si tunc mortem tantum times cum tonat; vives si fulmen effugeris: repetet te gladius? petet lapis, ericulis tuis sed speciosissimum fulmen est. Male scilicet actum erit tecum, si sensum mortis tuae celeritas infinita praeueniet, si mors tua procuratur, caeli fragorem et ad inane nubilum trepidas et, quotiens aliquid effulsit, expiras. Quid ergo? honestius putas deiectione perire quam fulmine? Eo itaque fortior aduersus caeli minas surge et, cum undique mundus exarserit, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
sonũ ualuit. Oiͥd ẽ gͦ ip̃a fulgͣatios Aeris diducẽtis
se corruẽtis q iactatõ: lãguidũ ignẽ nec exit᷑ͣm a
ĩ infi̾ora descẽdat. Sic enĩ ignis ĩ pactꝰ nubib frigi¬
dis sonat. At cũ illas int̾ sc̾idit fulget: ⁊ minor
uis igguiũ fulgatões facit. maior fulmina. Clide¬

Expanded text:
sonum ualuit. Quid est ergo ipsa fulguratio? Aeris diducentis se corruentisque iactatio languidum ignem nec exiturum in inferiora descendat. Ita ignis impactus nubibus frigidis sonat; at, cum illas interscindit, fulget, et minor uis ignium fulgurationes facit, maior fulmina. C
Abbreviated transcription (Latin):
stus alienat. Ex libro de natura reꝵ. Fulmẽ sepiꝰ alta
sł̾uit: qr cũ ab alto descẽdit. citiꝰ alta reppit. Nullus au
sulmẽ tangitur: qͥ priꝰlumẽ uid̾it aũ tonitruus au¬
dierit. In silẽtio nãq fulmẽ iacitur. Fulmẽ quidẽ tac¬
norẽ hõi nat᷑a tribuẽte. lxiiii

Expanded text:
arari. Fulmen sepius alta sternit, quia cum ab alto descendit, citius alta repetit. Nullus autem fulmine tangitur, quam prius lumen viderit, aut tonitruum audierit: in silentio nunquam fulmen iacitur. Fulmen quidem tachonorem homini natura tribuente
Abbreviated transcription (Latin):
potui grati. S ũt ⁊ montes natiui salis: ĩ quib fer¬
ro ceditur ut lapis reuascens maiꝰ. tante ⁊̃ alicubi
duricie: ut muros domosq massis salis faciant sic̃
nũ sicilie flãmis ĩpaciens. ĩ aqua exilit: ĩ ignef¬
it contͣnaturã. Cĩt ⁊ coloꝵ diffre. Mẽ phititꝰ tu¬
fus est. In parte quadã sycilie ubi ethua est: pur¬
pureus. Itẽ. in eadẽ syciłia ĩpathiuũ adeo splendi¬
dus est ⁊ lucidus: ut ymagines reddat. In capal¬
cia: crotuiꝰ eftoditur. S alis aũ natura: ad onnen¬
petudes ⁊ iumenta: sale maxĩe ꝓuocantur ad pas¬
tũ. multũ largiores lacte: ⁊ gratiores tasei dote
Corꝑa ⁊̃ sał astͥngit. sictat ⁊ alligat: de fũcta a puiͥ¬

Expanded text:
nitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut num Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura net iumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta eti
Abbreviated transcription (Latin):
ac sole uesꝑtinos. orientis incole non sentiũt: ñ matutinos ad oc¬
tdinẽ reꝵ ꝯsuecudo subducit. Ita .n. ꝯpositi fumꝰ. ut nos
Soadiana ⁊̃ admiratõ e digna sint. tͣuseant: etͣ uͦ minimaꝵ¬
qͣ reꝵ si insolite ꝓdierint. sp̃całm dulce fiat. Iic ita cetꝰ as
At cum ad ex more muratũ ÷: om̃iũ uultꝰ ĩcelo÷ Sol sp̃catorẽ¬
iora sũt ꝙ sol totidẽ ut ita dicam gdus qͦt dies ht̃. ⁊ annũ cͥcui¬
tu suo claudit. ꝙ a solsticio statum indinat ꝙ sidera abscondit

Expanded text:
ac lunae vespertinos orientis incolae non sentiunt, nec matutinos ad occonsuetudo subducit: ita enim compositi sumus ut nos cotidiana, etiamsi admiratione digna sunt, transeant, contra minima si insolitae prodierunt, spectaculum dulce fiat. Hic itaque coetuat cum aliquid ex more mutatum est, omnium uultus in caelo est. Sol spectatoreiora sunt, quod sol totidem, ut ita dicam, gradus quot dies habet et annum circuitu suo claudit, quod a solstitio ad minuendos dies uertit
Abbreviated transcription (Latin):
pentes pettoꝵ ⁊ laterũ dolores ⁊ contͣ tussim uet̾em. Et
his qͥ sangͥnem reiciuĩt. eximie utile ẽ: scopis eiꝰ panico
aqͣ decoctis. ut asꝑitas sucti mitiget᷑. Impõit᷑ stͥlnis
cont᷑ uenena int̾ paucas potens est. Ip̃a ħba: stoma¬
chũ ⁊ excͤatõnes pectoris pͣgat. Cũ miride ⁊ melle: uri¬
nam cit. Cauenda tũ est: exult̾ate uesice ac renũ uiciis.
Dr̃ ⁊ succꝰ. claritatẽ ocłoꝵ adiuuare. Castor duo marru

Expanded text:
pentes, pectorum et lateris dolores, tussim veterem. et iis, qui sanguinem reiecerint, eximie utile, scopis eius cum panico aqua decoctis, ut asperitas suci mitigetur. inponitur strumis contra venena inter pauca potens. 244 ipsa herba stomachum et excreationes pectoris purgat cum iride et melle, urinam ciet, cavenda tamen exulceratae vesicae et renium vitiis. dicitur sucus et claritatem oculorum adiuvare. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
tus nubilo corã oĩb euanescit atq marcefsit. In
os missuis. fgidus est. ĩ sculptis durissimꝰ. nͨ tñ inuic¬
tus. Nã ad amante ĩ scribitur: ⁊ signat᷑. Solu. Ia
Nem plerũq aut uolaceo diluitꝰ: aut nubilo
ubducit᷑. aut albicantꝰ ĩ aquaticũ eliq̃scit. Pie:̃¬

Expanded text:
tus, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in scalpturis durissimus, nec tamen invictus: nam adamante scribitur, et signatur. nam plerumque aut violaceo diluitur aut nubilo obducitur aut albicantius in aquaticum eliquescit: o
Abbreviated transcription (Latin):
ammea ĩ eodem uasculo collotant᷑: ac suꝑ sarmẽta.
tabule plũbi temussime ponũtꝰ. Weĩde uas diligẽtis¬
sime claudit᷑ ⁊ illiuit᷑: ne aliꝙ in de spiramins ex¬
terit᷑ atq it̾um aceto admixto ĩ pastillis diuidit᷑
⁊ĩ sole siccatꝰ. Hac obsuantia si laminas ereasi
sarmẽtis supponas: eruginẽ creat caletãtũ. Plam

Expanded text:
 eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exteritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum
Abbreviated transcription (Latin):
gtis gallie cuutas foneẽ ħt ĩsignẽ. plurmnus
bullis stillantẽ: qui fruginei saporis ẽẽ dinos
citur. ⁊ ħ ipm nõ nisi ĩ fine potꝰ intłłigit᷑. Pur¬
gat ħ corꝑa: t̾cianas febres discutit c alcułoꝵ q
uicia. Ea dem aqua igne ad moto turbida fit
ad postremũ rubescit. leucogei fontes int̾ pute¬

Expanded text:
tas Galliae fontem habet insignem, pluribus bullis stillantem, ferruginei saporis, quod ipsum non nisi in fine potus intelligitur. Purgat hic corpora, tertianas febres discutit, calculorum vitia. eadem aqua igne admoto turbida fit ac postremo rubescit. Leucogaei fontes inter Pute
Abbreviated transcription (Latin):
tigulifictũ nec coctũ eadẽ rõe ponatur. ac silr oꝑi¬
atur alto die si aquaꝵ uenaẽ in p̾senti. uas bũo¬
pꝯcepto soluetur. It luc̾na oleo plena ⁊ ĩ tensa si
isłi tecta ponatur. ac seqͣto die inueĩatur extũ¬
i supantib alimẽtis: aqͣs idẽ locus hebit. uttud¬

Expanded text:
figuli fictum neque coctum, eadem ratione ponatur ac similiter operiatur; altero die, si aquarum vena est in presenti vas concepto humore solvetur. Item lucerna oleo plena et incensa, si ibi similiter tecta ponatur et secuto die inveniatur extincta, superantibus alimentis, aquas idem locus habebit. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
atq in sũmus ⁊̃ iugis erũpente. Quo spintu acta.
t̾req ponde̾ exp̾ssa simphonũ modo emicat: tm̃ q aꝑ
iculo decidendi abest. ur ĩ sũma queq ⁊ ałtissima exili¬
at. Qua rõne manifestũ est: cur tot flũinũ cotidiano
accessu maria nõ crestant. Q. d̾ gͥ ĩ toto suo globo tel¬
lus medio ambitu p̾cincta sit mari cutũfluo. ñ est ar¬
gumentis ĩuestigandũ: s exꝑimentis ꝯgnitũ.x¬

Expanded text:
etiam in summis iugis erumpente, quo spiritu acta et terrae pondere expressa siphonum modo emicat tantumque a periculo decidendi abest, ut in summa quaeque et altissima exsiliat. qua ratione manifestum est, quare tot fluminum cotidiano accessu maria non crescant. est igitur in toto suo globo tellus medio ambitu praecincta circumfluo mari, nec argumentis hoc investigandum, sed iam experimentis cognitum.
Abbreviated transcription (Latin):
Si modo ⁊̃ ex quacũq ꝑte mediadicũt calcari qu
tente uulgocur nõ decidant contͣ nos situtamqmͣ
nõ ⁊ io presto sit: ut nos nõdecid̾e mirent᷑ illi Int̾¬
uenit aũ sentencia qͣmuis ĩ dotibili turbe ꝓbabilis
nante ⁊ quo cadat uegante: Fam sic̃ igniũ se¬

Expanded text:
simili modo et quacumque parte media calcari, illo quaerente , cur non decidant contra siti, tamquam non ratio praesto sit, ut nos non decidere mirentur illi. intervenit sententia quamvis indocili probabilis nante et quo cadat negante. nam sicut ignium se
Abbreviated transcription (Latin):
lis. ne ꝑrimas aqua pꝰsit elabi. Cuiꝰ magnitudo: ꝑ aque
mẽsura faciẽda ẽ. Si ꝑ planũ ueĩet: int̾ tentenos uł
sexagenos pedes sensim recłmet ᷑ stͥcͥtura ses nͥ pede. ũ
iĩ possit hr̃e currẽdi. Siquis mõs int̾iectꝰ suctͣrerit:
auꝑlat̾a eiꝰ aquã ducemus obliqͣm. aũ ad aque capui
spelũcas librabimꝰ: ꝑ quas stͣcͥtura ꝑueĩat. S si se ual¬
sis int̾serat: erectas pilas uł artus usq ad aque iꝰta
uestigia ꝯstͥemus. auplũbeis fistulis clausã deici pa¬
tiem. ⁊ explicata ualle ꝯfurgͥe. S ꝙ ẽ salubriꝰ ⁊ utili

Expanded text:
lis, ne per rimas aqua possit elabi, cuius magnitudo pro aque lis, ne per rimas aqua possit elabi, cuius magnitudo pro aque mensura facienda est, si per planum veniet, inter centenos vel sexagenos pedes sensim reclinetur structura sesquipede, ut vim possit habere currendi, si quis mons interiectus occurrerit, aut per latera eius aquam ducemus obliquam, aut ad aque caput speluncas librabimus, per quas structura perveniat, sed si se vallis interserat, erectas pilas, vel arcus usque ad aque iusta vestigia construemus aut plumbeis fistulis clausam deiici patiemur et explica
Abbreviated transcription (Latin):
safuit: salis ad nuxtione corrigit᷑. S dum fodit᷑ pu¬
teus. si f̾ra ñ stabit uicio gn̾s dnsosuta aũ huõre la¬
abit᷑. tabulas obicies directas undiq. ⁊ eas tͣnsu̾sis
uectib suftiebis: ne fodiẽtes ruina ꝯcludat. Aquã
nͨ nouã: sic ꝓbabił. In uase eneo intidosparges: ⁊ si ma¬
culã nõ fer̾it. ꝓbabił iudicet . Itẽ decocta eneo uas¬
cuło. si harenam ułlimũ nõ relĩquit ĩ fũdo: utił eñ
stẽ si legumina cito ualebit extoquere: uł si ẽ colore
ĩalto sũt puter: ꝑforatis usq ad ĩfimã ꝑtẽ fris. ad
loca if̾i̾ora possũt uice fõtis exire: si uallis sb̾iecte
nat᷑a ꝑmittat. uiiiide aque oucrfaciene a scue
um uͨ ducenda ẽ aqua: ducatꝰ aũ forma stcͣtua¬
li. aũ plimibeis fistuł. aũ canasib ligneis. aut
futiłib tubis. Si ꝑ formã ducttur⁊ solid anꝰ est cana¬

Expanded text:
sa fuerit salis admixtione corrigitur. Sed dum puteus fosa fuerit salis admixtione corrigitur. Sed dum puteus foditur, si terra non stabit, vitio generis dissoluta; aut humore laxabitur; tabulas obiicies directas undique et eas transversis vectibus sustinebis, ne fodientes ruina concludat. Aquam vero novam sic probabis; in vase eneo nitido sparges et si maculam non fecerit, probabilis iudicetur. Item decocta eneo vasculo, si arenam vel limum non relinquit in fundo, utilis est. Item si legumina cito valebit excoquere, vel si colore in alto sunt putei, perforatis usque ad infimam partem terris, ad loca inferiora possunt vice fontis exire, si vallis subiecte natura permittat. DE AQUEDUCTU FACIENDO vero ducenda est aqua, ducitur aut forma structili, aut plumbeis fistulis, aut cannalibus ligneis, aut fictilibus tubis, si per formam ducitur, solidandus est cana
Abbreviated transcription (Latin):
oport caput aque requirere: uł si plura sũt. ĩ
inũ collig̾e. Maxĩe u̾o sub radicib mõtiũ in septen¬
tonali parte q̃rende sũt aque: quia ĩ his lotis mag̃ bs
bũdant utiliores ꝙ nasꝯtꝰ  Eet ĩ fodiẽdis puteis cauẽ
uelocitate succ᷑aat. Priꝰ gͦ qmͣ descendatꝰ ad ĩtima: leis
lous lut̾nã ponas actensam. Que si extĩcta ñ fu̾it. ꝑ¬
itilũ nõ tinebis. Itextĩguetꝰ᷑: tauẽdus ẽ locus. quẽ
s̃t mortifer ocupau̾it. Qd̾ sialio loco aqua ñ pot̃ in¬
uenirr. dextraleua q fodiamꝰ puteos uiq ad aque ip̃ius
bbramentũ. ⁊ ab his foramia hĩc inde pate fc̃a uelut
nare mtro agamꝰ. quanotẽs sp̃e euaporet. Quo fc̃o
lat̾a puteaꝵ stͣ cͥtura sustiprat. Fodiendus ẽ aũ pute
latitudĩe .uiiiͦ. pedũ quo quo u̾sũ. ut binos pedes stc¬
tura ꝯcludat. Qͤ stͣctura uectib ligneis sb̾inde den¬
satur: ⁊ stͥcta sit lapide toficio. uł silice. Si aquabmo¬

Expanded text:
put requires; vel si plura sint, in unum colliges: tamen maxime sub radicibus montium in septentrionali parte querende sunt aque; quia in his locis magis abundant, utilioresque nascuntur. Sed in fodiendis puteis cavendvelocitate succurrat. Prius ergo quam descendatur ad intima, in eis locis lucernam ponis accensam, que si extincta non fuerit periculum non timebis: si vero extinguatur, cavendus est locus quem spiritus mortifer occupaverit . Quod si alio loco aqua non potest inveniri, dextra levaque fodiemus puteos usque ad aque ipsius libramentum; et ab his, foramina hinc inde patefacta, velut nares intro agemus, qua nocens spiritus evaporet; quo facto latera puteorum structura suscipiat. Fodiendus est autem puteus latitudine VIII pedum quaque versum, ut binos pedes structura concludat que structura vectibus ligneis subinde densetur et structa sit lapide tosico vel si lice. Si aqua limo
Abbreviated transcription (Latin):
philosoph. fontes aũ tam ĩmari qmͣ ĩ t̾ra. dul¬
cis aque limpidissim reꝑiunt᷑. Itaq ĩ maristi¬
oris partis tyrensis urbis est fons: qui duscil¬
mis aquis tanta uehemẽtia ꝓsilit a fũdo man
ut duob aut trib cubitis suꝑ mare salter
cũ mare tͣnͣquillũ est. Cũ au ĩundatões uẽto
ferunt᷑. fons quidẽ ab eis obriut᷑. s cũ trãle¬
rĩt: statĩ ut prius eleuatur. Sic aũ enunet se
aquas maris: ut hauriri poͥssit ĩ uasis. xxxͫ¬

Expanded text:
icuntur. Fontes autem tam in mari, quam in terra, dulcis aque limpidissimi reperiuntur. Itaque in mari superioris partis tyrensis urbis est fons, qui dulcissimis aquis tanta vehementa prosilit a fundo maris, ut duobus aut tribus cubitis supra mare saltet et hoc cum mare tranquillum est. Cum autem inundationes vento feruntur, fons quidem ab eis obruitur; sed cum transierint, statim ut prius elevatur. Sic autem eminet super aquas maris, ut hauriri possit in vasis.
Abbreviated transcription (Latin):
uitandũ est qd̾ pleriq fet̾unt. aque cã uillas ĩ mfimis
uallib mͥgere: ⁊ paucoꝵ dieꝵ uoluptatẽ p̾ferre salu¬
ti habitatoꝵ. cũ si fons desit ac puteus cyst̾ncas ex¬
tiuere ꝯuei̾at. quib d̃ium cõduci pͦsit aqua tertoꝵ.¬
ꝯftruat ᷑ cuiꝰ solũ altorude̾ solidatũ. resicto frsorue
ioco. testatei pauimẽn sr̃ fusione leiuigetꝰ. Hor paul¬
mentũ õĩ cura terendũ est adnitores: ĩ lardo pĩgui
detocto. assidue ꝑ futandũ. Qd̾ uͥ deducto hũbre sucta¬
tũ est: ne nnus ĩ aliqua ꝑte findatꝰ ⁊̃ parietes siłi co¬
uo uelentꝰ obducti. Et ita post diut᷑ nam ⁊ solidã sicti¬
tatẽ: aque p̾beatur hospiciũ. Anguillas sane prstes q
flumałes matiĩ his pasciq ꝯuẽiet: ut hoꝵ natatu
aquastans agilitatẽ cͣrentis mutei . arsfee dotine

Expanded text:
itandum est quod plerique fecerunt aque causa villas in infimis vallibus mergere et paucorum voluptatem preferre habitatorum saluti; cum si fons desit ac puteus, cisternas construere conveniat, quibus omnium conduci possit aqua tector. In imis solum alto rudere solidatum, relicto fusoriis loco, testacei pavimenti superfusione levigetur. Hoc pavimentum omni cura terendum est ad nitores et lardo pingui decocto assidue perfricandum. Quod ubi deducto humore siccatum est; ne rimis in aliqua parte findatur, etiam parietes simili modo velentur obducti et ita post diuturnam et solidam siccitatem, aque prebeatur hospitium. Anguillas sane, piscesque fluviales mitti in his, pascique convenit, ut horum natatu, aqua stans agilitatem currentis imitetur. Piscine
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ armenie regione caput tollit: mire qmͣ lucidili q¬
spituo fonte ĩ loco edito: qui egelos nõiatur. Naber¬
ordio statĩtotus est. Primũ pigre fłuit: nõ suo nõie.
At cũ fines medoꝵ ĩuertus est. tygris statim dici
sta enĩ nominãt medi sagitam. In fluit au̾ marecu
gridis alueo miscent: sicut nͨ amnici pistes ĩ stagnũ
transeũt arethuse. ꝑ qmͣ dissili̾s colore: ⁊ uolucri me¬
at cursu. Mox tauro resistente: ĩ profundũ spetũ n̾¬
gitur. Quẽ subt̾labens. ĩ alt̾o eius lat̾e apud zoma¬
dam enuitat: uluas ⁊ purgamenta plria secũtiahẽ.
ꝓdeĩde idẽtidẽ abscondit : runꝰq reddit᷑ adiabenos
arabasq pret̾fluit: mesopotamiã amplectit᷑ amiẽ
nobilissimã ydaspẽ accipit: eufratẽ defert ĩ siml¬

Expanded text:
In Armeniae regione caput tollit mire quam lucidum, conspicuo fonte in loco edito qui Elegos nominatur. Nec ab exordio statim totus est. Primo pigre fluit non suo nomine; at cum fines Medorum inuectus est, Tigris statim dicitur: ita enim nominant Medi sagittam. Influit in Aretisam  alueo Tigridis miscent, sicut nec amnici pisces in stagnum transeunt Aretisae, per quam dissimilis colore et uolucri meat cursu. Mox Tauro resistente in profundum specum mergitur, quem subterlabens in altero eius latere apud Zomada emicat, uluas et purgamenta plurima secum trahens. Deinde identidem absconditur rursusque redditur; Adiabenos Arabasque praeterfluit; Mesopotamiam amplectitur. Amnem nobilissimum Choaspen accipit, Euphraten defert in si
Abbreviated transcription (Latin):
e decurrit. Cuiꝰ fluẽtis ex ip̃o ĩpetu frigidiorib. ⁊ ze
us ueiens dirmut europam ab asya: int̾ duas mũ¬
di ꝑtes medius currens. atq ĩpontũ fluens. Da¬
gretis cognoĩatur eridanꝰ: ab eridano solis filio
quẽ pherontẽ dicũt qui flũis ictu ꝑcussus: ĩeodem
fluuio deiectus est ⁊ extinctus. Augetur aũ ex or¬
tcanis liq̃scentib niub: ⁊ cũ accessione. xxxͣ fli
aumũ. cirta rauẽnã in adriaticũ mare defertur.¬

Expanded text:
eperit. Cuius fluentis ipso impetu frigidioribus et zevis veniens, dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens, atque in Pontum fluens. danus cognominatur, ab Eridano Solis filio, quem Phaetontem dicunt, qui fulmine percussus, in eodem fluvio dejectus est, et exstinctus. Augetur autem exortu Canis, liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticu
Abbreviated transcription (Latin):
genda temptau̾is: quatũq arte dem̾sa statĩ resi¬
liunt. ⁊ qͣmius uehement̾ illisa statim excutiũ¬
tur. N neq uẽtis mouent᷑. resistente turbiub bi¬
tumine. quo om̃is aqua stagnatur. Neq nauigi¬
oms patiens ẽ: qr oĩa uita carentia. ĩ profũdũ mer¬
guntur. Flec mat̾iam ullam sustin: nisi q̃ bitunu¬
ne illustrat᷑. luc̾nã accensã ferũt suꝑnatare: extĩc
tam uͦ dem̾gi. Hoc ⁊ mare salmaꝵ dicitꝰ: siũ lacus
affalti id est bitumnus. ⁊ est ĩ uidea: int̾ iħico ⁊ zo¬
aram. longitudo eiꝰ usq ad zoaros arabie dirigit᷑
nõuentis: s de se ip̃o sibi creatis. Uñ ⁊ gene sar dicit᷑
haustus eius: ⁊ ad potandũ dulcis ⁊ habił. Wenacus
antea siluaꝵ densitate sic ambie bat᷑ ut exhalantis
inde ꝑ angustias aque sulphuree grauissimꝰ odor suꝑ¬
uolantes aues hałitu suo netatet. Qd̃ angustꝰ cesar

Expanded text:
genda temptaveris, quacunque arte demersa, statim resiliunt; et quamvis vehementer illisa, confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur: neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur: nec materiem ullam sustinet, nisi quae bitumine illustratur: lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est, bituminis; et est in Judaea inter Hiericho et Zoaran: longitudo ejus non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
tib noxiũ est: hõi salutare. In lacu agrigentino. o¬
lesi suꝑnatat: ⁊ ħ pingue heret harundinã conis
de afĩduo uolutabro. Equaꝵ capillamentis: legit
unguentũ medicũ contͣ carmẽtarios morbos. Apd̾¬
macrabios. lacus est: quo ꝑfusa corꝑa uelut oliuo n¬
tescũt. Ex ħlacu: potus salub̾rimꝰ:. Pane adeoliqͥdus
esti ut nec cadutas quidẽ uehat frondes. s ilico fo¬
lia lapsa ad fundũ demittat. laticis tenuitate.

Expanded text:
tibus noxium est, homini salutare. In lacu Agrigentino oleum supernatat; hoc pingue haeret harundinum comis de assiduo uolutabro, e quarum capillamentis legitur unguentum medicum contra armentarios morbos. m ibidem lacus, quo perfusa corpora uelut oleo nitescunt. Ex hoc lacu potus saluberrimus. sane adeo liquidus est, ut ne caducas quidem uehat frondes, sed ilico folia lapsa ad fundum demittat laticis tenuitate.
Abbreviated transcription (Latin):
AEfrigitur. ui. paradisi flumina: ab eodẽ fonte ma¬
nant ⁊ separant᷑. Et iterũ quedã eoꝵ int̾ se ꝯmis¬
baialeg untur. Pdicitur enim ganges nasa ĩlotis
asuiasi montis: nylus a nõ procul ab athlante. tygͥł
eteufrates ex armenia.xxxuiii. .de iordane cet̾ia¬

Expanded text:
aec quatuor, ut diximus flumina ab eodem fonte manant, et separantur, et iterum quaedam eorum inter se commisvaria leguntur. Dicitur etiam Ganges nasci in locis Caucasi montis, Nilus non procul ab Atlante, Tigris et Euphrates ex Armenia. CAP. XV. De praece
Abbreviated transcription (Latin):
freta scindens: nõ modicũ sepe neuugantib fac
ꝑiculũ. dũ int̾ se maris fluctus ⁊ annnis fluenta decer¬
cũ eodem ex una ꝓm̃tia oritur. Est & gͥmanie flumiꝰ. intͥ
nes europe maximos fluuos ꝯputatꝰ qui a iugo alpi¬
um usq ĩ octeam ꝓfundacursus suos dirigit: memo

Expanded text:
freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decercum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius, inter tres Europae maximos fluvios computatus, qui a jugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. 31.
Abbreviated transcription (Latin):
dus ex saxo stillantes fngidissimos humores. Qͣm
Acus est reteptaculum xlii¬
in quo aqua retinetur:e
nec miscetur fluctib. ut latus
nos uocant. Flam fontes labuntꝰ in fluuos: ⁊ flĩs
ĩ freta discurrinit. Lacus uͦ. stat inloco nͨ ꝓ fluit. Et
dicitur lacus: quasi aque locus. Aiscena m¬

Expanded text:
bus ex saxo stillantes frigidissimos umores. haec acus est receptaculum in quo aqua retinetur, nec miscetur fluctibus, ut lacusna vocant. Nam fontes labuntur in fluviis, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit; et dictus lacus, quasi aquae locus. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
Oetie lacus furiał est: de quo bro de nat᷑i¬
qui biberit ardore libidinis exardescit. ysido¬
In ethyopia lacus est: quo ꝑ fusa torꝑa
boues gignit. In uidis syden uocatur stagnũ: in qͦ
nicħ innatat s oĩa m̾gunt᷑ͦ At contͣ in alce lacum
pporcidamũ om̃ia fluitant: nicħ m̾gitur. Reatins

Expanded text:
oeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit, ardore libidinis exardescit. IIn Aethiopia lacus est quo perfusa corporbet. 7. In Indiis Siden vocatur stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Mars
Abbreviated transcription (Latin):
apponens: ãnuo ĩcremẽto semꝑ ultra tulit. Inde
ualla ĩse ħt. s creuit ĩ solidũ arescente luno: cͥ
p̾ssa erat ac sedens structura dũ partes glut ina
ens de paradyso pͥgit ad ĩdie regiones. Picitꝰ a
physon idest cat̾ua: quia decem flumib mag¬
nis sibi adiũctis ĩpletur. ⁊ unꝰ efficitꝰ fertur a¬

Expanded text:
Egypti annuo incremento semper ultra tulit. 127 Inde valla habet, sed crevit in solidum assistente limo huius pressa est et sedens structura, cum partes glutinareiens de paradiso pergit ad Indiae regiones. Dictus autem Phison, id est, caterva, quia quindecim fluminibus magnis sibi adjunctis impletur, et efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
Eufratem fundit armenia maior: ortũ supra:
et stipatus comienis aquis. luctatur cũ tauri
tis obiectu. Quẽ apud elegeam scidit: resista
lic .xii. nuliũ passuũ latitudine. longisq excuri¬
bus. dextͥa cõmagenẽ. arabiã leua relĩquit. Rei¬
de plabens plurinas gentes: babilomã qͦnda call¬
deoꝵ caput duudit. Mesopo tamiã opimat. ilumd¬
tõis anue excessib:. ad instar eg yptii amius tͥs

Expanded text:
Euphraten fundit Armenia maior, ortus supra et stipatus convenis aquis luctatur cum montis Tauri obiectu, quem apud Elegeam scindit, resistat licet duodecim milium passuum latitudine: longisque excursibus dextera Commagenem, Arabiam laeva relinquit: deinde praelabens plurimas gentes Babyloniam quondam Chaldaeorum caput dividit. Mesopotamiam opimat inundationis annuae excessibus, ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
primũ ex uago ⁊ errante colligit᷑
enim occurrentib saxis: ⁊ ꝑ angustaeluctatꝰ ubi¬
cumq uincit aut uĩcitur fluctuat. ⁊ illic extita
tis aquis quas sñ tumłtu leui alueo dux̾at: iuolẽ¬
lor est. Tandẽ uͦ obstantia eluctatꝰ: ĩuastã ałtitu¬
dinẽ subito destitutꝰ cadit. cũ ingenti cͥcũiacẽtiũ
strepitu regionũ. Quẽ ⁊̃ ꝑferre gens a ꝑsis ibi
collocata nõ potuit obtusis assiduo fragore auri¬
bus ⁊ ob ħ sedib ad quietiora tnͣslatis. Peni¬
manifestus iam nouaꝵ uiriũ nylus. alto ac
Cuta mõpħi demũ lib̾. ac ꝑ campe stͥa uagꝰ. ĩ plu¬

Expanded text:
primum ex uago et errante colligiturenim occurrentibus saxis et per angusta eluctatus, ubicumque uincit aut uincitur, fluctuat et illic excitatis primum aquis, quas sine tumultu leni alueo duxerat, uiolenlor est, tandemque eluctatus obstantia in uastam altitudinem subito destitutus cadit cum ingenti circumiacentium regionum strepitu. Quem perferre gens ibi a Persis collocata non potuit obtusis assiduo fragore auribus et ob hoc sedibus ad quietiora translatis. Inmanifestus nouarum uirium Nilus alto ac Circa Memphim demum liber et per campestria uagus in plu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ turbulentur sit: omẽm ĩ sictis ⁊hiantib locis
fetem relinquit. ⁊ quicꝙͥ pnigue setũ tulerit. a¬
rentib locis allinit. suuat q agros duab ex cau¬
sis: ⁊ quod mundat. ⁊ qd̾ oblimat. Itaq quic qͥd ñ
adierit. sterile ⁊ sqͣlidũ iac: si uͦ suꝑ debitũ creu̾it.¬
noc. Mira itaq huiꝰ natura: qr cũ cet̾is amues

Expanded text:
ntus fluat, omnem in siccis atque hiantibus locis faecem relinquit et, quicquid pingue secum tulit, arentibus locis allinit iuuatque agros duabus ex causis, et quod inundat et quod oblimat. Itaque quicquid non adiuit, sterile ac squalidum iacet; si creuit super debitum, nocuit. Mira itaque n
Abbreviated transcription (Latin):
q maior leticia gentib est: quo minꝰ f̾raꝵ suaꝵ ui¬
dent. Sic quoq cum se ripis ꝯtin milus. ꝑ septena
hostia ĩ mare enuttit᷑: ⁊ qd̾ cũq eleg̾is ex his. ma¬
re est. Multos ⁊̃ ignobiles ramos: ĩ aliud eque lit
tus porrigit. Ceterũ beluas marinis uł magni¬
tudme uł nora pares educat : ⁊ ex eo qͣntus sit

Expanded text:
 laetitia gentibus quo minus terrarum suarum uident. Sic quoque, cum se ripis continet Nilus, per septena ostia in mare emittitur: quodcumque ex his elegeris, mare est. Multos nihilominus ignobiles ramos in aliud atque aliud litus porrigit. Ceterum beluas marinis uel magnitudine uel noxa pares educat, et ex eo quantus sit