comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dm̃ glificant aut gr̃as agunt. s eua¬
nescũt in cogitatõib suis. ⁊ obscuratur ĩ¬
sipiens cor eoꝵ: dicentes se ẽẽ sapientes.
stulti fiũt. Et ideo legebam ibi etiam im¬
mutatã głiam ĩ corrũptionis tus ĩ idola
et uaria simulachiuͣ ĩ similitudĩe yma¬
ginis cormuptibilis hõis. ⁊ uolucrũ. ⁊ qua¬
drupedũ. ⁊ serpentiũ. uidelicet egyptiũ ꝙy¬
mogenitus. conu̾sus corde ĩ egiptum: ⁊ cur¬
uans imaginem tuam aĩam suam. aute
ymaginem uituli manducãtis fenum.
Inueni hec ibi: ⁊ ñ manducaui. Placu¬
it enum tibi dñe auferre obprobriũ dimi¬
nutõis ab iacob.ut maior seruiret mi¬
nori ⁊ uocasti gentes ĩhereditatẽ tuam.
Et ego ad te ueneram ex gentib ⁊ inten¬
di ĩ aurũ qd ab egypto uoliusti ut aufer¬
ret populus tuus: qm̃ tuũ erat. ubicũ¬
q erat. Et dixisti athemẽsib ꝑ apostolũ
tuũ. qd̾ inte uiuimꝰ mouemur ⁊ sumꝰ.
sicut. ⁊ quidã scd̃m ea dixetũt: ⁊ utiqĩ

Expanded text:
gunt, sed euanescunt in cogitationibus suis et obscuratur insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes stulti fiunt. Et ideo legebam ibi etiam inmutatam gloriam incorruptionis tuae in idola et uaria simulacra, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium, uidelicet Aegyptium ciimogenitus, conuersus corde in Aegyptum et curuans imaginem tuam, animam suam, ante imaginem uituli manducantis foenum. inueni haec ibi et non manducaui. placuit enim tibi, domine, auferre opprobrium diminutionis ab lacob, ut maior seruiret minori, et uocasti gentes in hereditatem tuam. et ego ad te ueneram ex gentibus et intendi in aurum, quod ab Aegypto uoluisti ut auferret populus tuus, quoniam tuum erat, ubicumque erat. et dixisti Atheniensibus per apostolum tuum, quod in te uiuimus et mouemur et sumus, sicut et quidam secundum eos dixerunt, et utique inde
Abbreviated transcription (Latin):
ĩbiberam ꝑstitissem: putarem etiã ex
illis libris posse eũ conspici. ⁊si eos so¬
los quisq didicisset. Itaq auidissiẽ
arripui uenerabilẽ stilũ sp̃c tui ⁊ pre
cet̾is apostolũ paulũ: ⁊ ꝑierũt ille q̃s¬
tiones ĩ quib mͥ aliqͣndo uisus est. adu̾¬
san sibi ⁊ ñ congruere testimoniis legiᷤᷤ
et ꝓpharũ. textus sermonis eus. Et appa¬
ruit mͥ una facies eloquioꝵ castroꝵ ⁊
exultare cũ tremore didici ⁊cepi ⁊ ĩue¬
ni. quicqͥd illa uerum legeram. Hec cũ
cõmendatõe gr̃e tue didici. ut qui u¬
det ñ sic głetur qͣi non acceperit: ñ so¬
lum id qd̃ uidet. sedetiam ut uideat
Quid .ii. habet qd̃ non accepit: Et ut¬
a te qui es semꝑ idem. ñsolum admo¬
neatur ut uideat sed etiam sanetur ut
teneat. Et qui de longinquo uid̾e nõ
potest. uiaintũ ambulet. qua uemi¬
atz ⁊ uideat ⁊ teneat. Quia ⁊ si conde

Expanded text:
inbiberam perstitissem, putarem etiam ex inbiberam perstitissem, putarem etiam ex illis libris eum posse concipi, si eos solos quisque didicisset. Itaque auidissime arripui uenerabilem stilum spiritus tui et prae ceteris apostolum Paulum, et perierunt illae quaestiones, in quibus mihi aliquando uisus est aduersari sibi et non congruere testimoniis legis et prophetarum textus sermonis eius, et apparuit mihi una facies eloquiorum castorum, et exultare cum tremore didici. et coepi et inueni quidquid illae uerum legeram, hac cum conmendatione gratiae tuae dici, ut qui uidet non sic glorietur, quasi non acceperit, non solum quod uidet, sed etiam ut uideat — quid enim habet quod non accepit? — et ut te, qui es semper idem, non solum admoneatur ut uideat, sed etiam sanetur ut teneat, et qui de longinquo uidere non potest, uiam tamen ambulet, qua ueniat et uideat et teneat, quia, etsi conde
Abbreviated transcription (Latin):
am tuam quererẽ non ꝑitus sed peri-¬
turus eẽm. Iam .ii. ceꝑam uelle uderi
sapiens. plenus pena mea. et ñ flebã:
insuꝑ. ⁊ ĩflabar scientia. Ybi eñierat
illa edificans karitas a fũdam̃to hũi¬
bri me docerẽt eam: ĩ quos me propt̾ea
sti ĩcurrere. ut ĩprimetet᷑ memorie nie-¬
e. quomͦ ex eis affectus eẽm, ⁊ cũ post¬
ea ĩlibus tuis mãsuefactus ẽẽm. ⁊ cu¬
rantib digitis tius. contrãctarent᷑ uulne¬
ra mea. discernerẽ atq distinguerẽ quid
ĩter eẽt. inter p̾sũptõem ⁊ confessionẽ:
iuter uidentes quo eundum sit: nec uidẽ¬
des qua. ⁊ iuan ducentẽ ad beatificam
patriã. non tantũ cernendam. sed. ⁊ hĩtã¬
dam: nam si pͥmo sc̃is tuis litt̾is ĩ forma¬
tus eẽm. ⁊ mearũ familiaritate obdulcu-¬
isses mͥ⁊ ⁊ post ĩilla uolumina ĩcidissẽ.
fortasse aut arripuissent me a solidam̃¬
to pietatis aut si ĩ affectu quẽ salubrẽ

Expanded text:
am tuam quaererem, non peritus, sed periam tuam quaererem, non peritus, sed periturus essem. Jam enim coeperam velle videri sapiens, plenus poena mea: et non flebam, insuper et inflabar scientia. Ubi enim erat illa aedificans charitas a fundamento humibri me docerent eam? in quos me proptereasti incurrere, ut inprimeretur memoriae meae, quomodo ex eis affectus essem et, cum postea in libris. tuis mansuefactus essem et curantibus digitis tuis contrectarentur uulnera mea, discernerem atque distinguerem, quid interesset inter praesumptionem et confessionem, inter uidentes, quo eundum sit, nec uidentes qua, et uiam ducentem ad beatificam patriam non tantum cernendam sed et habitandam. nam si primo sanctis tuis litteris informatus essem et in earum familiaritate obdulcuisses mihi et post in illa uolumina incidissem, fortasse aut abripuissent me a solidamento pietatis, aut si in affectu quem salubrem
Abbreviated transcription (Latin):
dei colletatus. ⁊ contẽpatus est. Egoaũt
aliqͣnto posterius didicisse me fateor. ĩ
eo qd u̾bum caro ft̃m est. quomͦ catho¬
lica u̾itas afotini falsitate dirimat᷑
Impbatio quippe hereticoꝵ facit emi-¬
nere. quid eccl̃ia tua sentiat ⁊ quid
habeat sana doctrina. Oportuit enĩ
et hereses eg̃u ꝓbati manifesti fierẽt
iũ illis libris. postea quã inde admo¬
nitus quererẽ incorporeã u̾itatem.
ĩuisibilia tua ꝑea que facta sũt ĩtel¬
lecta conspeci. ⁊ repulsus sensi. quid
ꝑtenebras aĩe mee cõtemplari non
sinerer. certus te eẽ ⁊ infinitũ ẽẽ nec ta¬
mẽ ꝑlocos finitos ĩ finitosue diffundi:
et uere te ẽẽ qui semꝑ idem ip̃e ẽẽs. ex
nulla parte nulloq motu alit aũt¬
õ aut alit̾. Cetera u̾o ex te ẽe omĩa: hoc
solo firmissimo documento. quia st̃.
Certus quidẽ in istis eramz nimis tam̃
ĩfirmus ad fruendũ te. Garriebã plane

Expanded text:
dei conlaetatus et contemperatus est. ego autem dei conlaetatus et contemperatus est. ego autem aliquanto posterius didicisse me fateor, in eo quod uerbum caro factum est quomodo catholica ueritas a Fotini falsitate dirimatur. inprobatio quippe haereticorum facit eminere, quid ecclesia tua sentiat et quhabeat sana doctrina. Oportuit enim et haereses esse, ut probati manifesti fierent rum illis libris, posteaquam inde admonitus quaerere incorpoream veritatem, invisibilia tua, per ea quae facta sunt, intellecta conspexi; et repulsus sensi quid per tenebras animae meae contemplari non sinerer, certus esse te, et infinitum esse, nec tamen per locos finitos infinitosve diffundi; et vere te esse qui semper idem ipse esses, ex nulla parte nulloque motu aliter aut aliter; caetera vero ex te esse omnia, hoc solo firmissimo documento, quia sunt: certus quidem in istis eram, nimis tamen infirmus ad fruendum te. Garriebam plane
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatis aĩe ⁊ mentis. Que si falsa de il¬
loscripta eẽnt. etiam oĩa ꝑiditarẽt᷑ mẽ-¬
datio neq ĩ illis litt̾is ulla fidei salus ge¬
neri hũano remaneret. Quia itaq u̾a
scripta sunt. totũ hoĩem inxp̃oagnosce¬
bamz non corpus tantũ hõis. aut cũ cor¬
pore sine mente aĩmum: s ip̃m hoĩem nõ
ꝑsona u̾itatis sed magna quadam hũa¬
ne nature excellentiaz ⁊ ꝑfectiore partici¬
patõe sap̃ie. p̾ferri cet̾is arbitrabar. Alipiꝰ
aũt dm̃ carne ĩdiitũ. ita putabat credi
a catholicis. ut p̾ter dm̃ ⁊ carnem ñ eẽt
ĩ xp̃o. Aĩam mentẽq hõis ñ existimabat
ĩ eo p̾dicari. Et q̃m bñ ꝑsuasũtenebat
ea. que de illo memorie mandata sunt:
sine uitali. ⁊ rationali creatura ñ fien.
ad ip̃am xp̃ianam fidem pigri moue¬
batur. S postea heteticoꝵ apollinarista¬
rum hũc eẽ etrorem cognotẽs. catholice fi¬

Expanded text:
bilitatis animae et mentis. quae si falsa de ilbilitatis animae et mentis. quae si falsa de illo scripta essent, etiam omnia periclitarentur mendacio neque in illis litteris ulla fidei salus generi humano remaneret. quia itaque uera scripta sunt, totum hominem in Christo agnoscebam, non corpus tantum hominis aut cum corpore sine mente animum, sed ipsum hominem, non persona ueritatis, sed magna quadam naturae humanae excellentia et perfectiore participatione sapientiae praeferri ceteris arbitrabar. Alypius autem deum carne indutum ita putabat credi ą catholicis, ut praeter deum et carnem non esset in Christo anima, mentemque hominis non existimabat in eo praedicari. et quoniam bene persuasum tenebat ea, quae de illo memoriae mandata sunt, sine uitali et rationali creatura non fieri, ad ipsam Christianam fidem pigrius mouebatur. sed postea haereticorum Apollinaristarum hunc errorem esse cognoscens catholicae fi
Abbreviated transcription (Latin):
lentis sapĩe uiro cui nullus posset equa-¬
ti: p̾sertim qr mirabilit natus ex iurgi¬
ne. ad exemplũ contẽnendoꝵ temporaliũ.
p̾adipiscenda ĩ mortalitate diuina pro
nobis cura tantã auctoritatẽ magiste¬
rii meruisse uidebat᷑. Quid autẽ sacram̃¬
ti haberet u̾bum caro fcm. nec suspica¬
ri quidẽ poterã. Tantũ cognou̾am ex his
que de illo scripta trad̾entur qr mandu¬
cauit.⁊ bibit: dormiuit. ãbulauit. exhi-¬
laratus est. cõstritatus est. sermocinat᷑
ẽñ hesisse carnẽ illam u̾botuo. nisi cum
aĩa ⁊ mẽte humana. Nouit hoc om̃is qui
nouit incõmutabilitatẽ u̾bi tui. qͣm e¬
go iam nou̾am qͣntum pot̾am: nec õmo
quicqͣm inde dubitabã. Etenĩ nũc moue¬
re m̃bra corporis ꝑuolũtatẽ. nũc ñ moue¬
re nũc aliquo affectu affici. nũc non af¬
fici. nũc ꝓferte ꝑsigna sapientes senten¬
cias: nũc ẽẽ insilentio. ꝓpria sũt muta¬

Expanded text:
lentis sapientiae uiro, cui nullus posset aequalentis sapientiae uiro, cui nullus posset aequari, praesertim quia mirabiliter natus ex uirgine ad exemplum contemnendorum temporalium prae adipiscenda immortalitate diuina pro nobis cura tantam auctoritatem magisterii meruisse uidebatur. quid autem sacramenti haberet uerbum caro factum, ne suspicari quidem poteram. tantum cognoueram ex his, quae de illo scripta traderentur, quia manducauit et bibit, dormiuit, ambulauit, exhilaratus est, contristatus est, sermocinatus est, non haesisse carnem illam uerbo tuo nisi cum anima et mente humana. nouit hoc omnis,; qui nouit incommutabilitatem uerbi tui, quam ego iam noue- j ram, quantum poteram, nec omnino quicquam inde dubitabam. etenim nunc monere membra corporis per uoluntatem, nunc non mouere, nunc aliquo affectu affici, nunc non affici, nunc proferre per signa sapientes sententias, nunc esse in silentio propria sunt muta
Abbreviated transcription (Latin):
intues
secula. uocantẽ ⁊ dicentẽ. egosum uia. ⁊ ue¬
ritas et uita. ⁊ cibum. cui capiendo ĩuali¬
dus eram miscentẽ carni: q̃m u̾bum caro
frm̃ est. ut ĩ fantie nr̃e lactesceret sap̃ĩa
tua. ꝑ quã creasti oĩa. Nonem̃ tenebam
deum meũ ih̃m xp̃m. hũił hũilem nec
cuiꝰ rei magistra esset ĩ firmitas eiꝰ noue¬
ram. U̾bum eñĩ tuũ eterna u̾itas. suꝑi¬
orib creature tue partib. suꝑ eminens.
subditos erigit ad se ip̃am inĩferiori¬
b aũt edificauit sibi hũilem domũ de
limo nr̃o. ꝑquã subdendos depͥmeret a se
ip̃is:⁊ad se traiceret sanans tumore. ⁊
nutriens amorem, ne fiducia sui ꝓgre¬
d̾ent᷑ longuis. sed pocius ĩfirmarentur
ante pedes suos: uidentes ĩfirmã diuini¬
tatem ex participatõe tunice pellicie nr̃e.
et lassi ꝓsternerent᷑ ieam: illa aũ surgẽs
leuaret nos. Ego u̾o aluid putabã. tantũ¬
q senciebam de dño xp̃o meo quãtũ de excel¬

Expanded text:
ictus aecula, uocantem et dicentem: ego sum uia ueritatis et uita, et cibum, cui capiendo inualidus eram, miscentem carni, quoniam uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens subditos erigit ad se ipsam, in inferioribus autem aedificauit sibi humilem domum de limo nostro, per quam subdendos deprimeret a se ipsis et ad se traiceret, sanans tumorem et nutriens amorem, ne fiducia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam diuinitatem ex participatione tunicae pelliciae nostrae et lassi prosternerentur in eam, illa autem surgens leuaret eos. Ego uero aliud putabam tantumque sentiebam de domino Christo meo, quantum de excel
Abbreviated transcription (Latin):
uita etat lux hoĩm. Et lux ĩ tenebris lu¬
cet ⁊ tenebre eam ñ comp̾henderũt. Et
quia hõis aĩa qͣmuis testimoniũ ꝑhi¬
beat de lumine. ñ est tamen ip̃alumen,
sedu̾bũ deus est lumẽ uerum: qd̃ illu¬
minat oẽm uenientẽ in hũc mundũ.
Et quia ĩ hoc mundo erat. ⁊ mũdus ꝑe
um factus est: ⁊ mũdus eum ñ cogno

Expanded text:
ta erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt." Et quia hominis anima, quamuis testimonium perhibeat de lumine, non est tamen ipsa lumen, sed uerbum deus est "lumen uerum, quod illuminat omnem hominem uenientem in hunc mundum", et quia "in hoc mundo erat et mundus per eum f
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinas. At si me ille seruus ex eisdem
constellatõib qr ⁊ illius ip̃e essent cõ¬
suluisset. ut eidem quoq uera ꝓferrẽ.
debuisse me tursus ibi uid̾e abiectissi¬
mã familiã. conditõem seruilem ⁊ ce¬
t̾a longe a priorib aliena. longeq dis¬
tantia Unde aũt fieret ut eadem ĩspici¬
ens. diu̾sa dic̾em. si uera dicerẽ. si aũ
eadem dic̾em. falsa dicerem: inde cer¬
tissime collegi ea que u̾a considera

Expanded text:
doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem constellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem inspiciens diuersa dicerem, si uera dicerem — si autem eadem dicerem, falsa dicerem - inde certissime colligi ea, quae uera considera
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ut continuo nũtiaretur. tanqͣm ĩ
regno suo facile effecerãt ato ita qui
ab alterutromissi sũt tam ex partib do¬
moꝵ int̾uallis sibi obuiã fc̃os esse dice¬
batut aliani positõem siderũ. aliasq par¬
ticulas momiẽtoꝵ. nenter eoꝵ notare si¬
neretut. Et tam̃ firmiũ amplo apd̾ suos
loco natus. de albatõres seculi iuas cursi¬
tabat. angebatur diuitiis. sublimabatur
honorib: seruus aũt ille conditõis iugo
nullatenus relaxato. dñis seruiebat. bp¬
soĩdicante qui nouerat eum. His ita¬
q auditis ⁊ creditis. talis quippe nar¬
rauerat om̃is illa cõstellatõ mea.reso¬
luta conciditz. ⁊ pͥmo firminũ ipsum
conatus sũ ab illa curiositate reuocare.
cũ dic̾em constellatõib eius ĩ spectis. ut
u̾a ꝓnũtiate debuissem: meutiq uid̾e
ibi parentes inter suos ẽẽ pͥmarios. nobi¬
lem familiã ꝓprie ciuitatis. natales ĩge¬
nuos. honestam educatõem: lib̾ales q

Expanded text:
tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant. atque ita qui ab alterutro missi sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus amplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille conditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruiebat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque
Abbreviated transcription (Latin):
si qua domi parerẽt. obseruarẽt mo¬
menta nascentiũ. atq adea celi posi¬
toẽm notãtẽt. unde illiuis qͣi aitis exꝑm̃¬
ta colligerẽt. Itaq dicebat audisse se a
pr̃e suo. qd̾ cum eiusdẽ firmini pͥgnãs
mat̾ esset. etiam illiꝰ pat̾ni amici. fa¬
mula quedã pariter utero gͣndescebat. qd̾
latere non potuit dñm: qui etiã canum
suaꝵ partus examinatissĩa diligentia
nosse curabat: atq ita fc̃m ẽẽ. ut cũ iste
conigis. ille aũt ancille. dies ⁊ horas cyi¬
nutõresq horarũ articulos. cautissima
obseruatẽe numerarẽt: enice eent am¬
be simul. ita ut easdem cõstellatões. us¬
q ad easdem minutias utriq nascenti
facete cogerentur: iste filio. ille seruulo
Nam cũ mulieres parturire cepissent.
ĩdicauerũt sibi ambo quid sua cuiq do¬
mo ageretur.⁊⁊ parauetũt quos ad se
ĩuicem muitterent. simu ut natũ quod
partunebat᷑ ẽẽt cuiq nuntiatũ. Quod

Expanded text:
si quae domi parerent, obseruarent mosi quae domi parerent, obseruarent momenta nascentium atque ad ea caeli positionem notarent, unde illius quasi artis experimenta colligerent. itaque dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminum praegnans mater esset, etiam illius paterni amici famula quaedam pariter utero grandescebat. quod latere non potuit dominum, qui etiam canum suarum partus examinatissima diligentia nosse curabat; atque ita factum esse, ut cum iste coniugis, ille autem ancillae dies et horas minutioresque horarum articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ras bñ callentẽ: sedut dixitutiosũ cõ¬
sultorẽ: ⁊ tam̃ scientẽ aliquid qd̃ a pa¬
tre suo audisse se dicebat. qd̃ qͣntũ ua¬
leret ad illius artis opinionẽ eu̾tendã
oignorabat. Is engo uir noĩe firmiu
libaliter ĩ stitutus ⁊ excultus eloquio.
cũ me tanqͣm kĩmum de quibdã suis
tebus. ĩ quas secularis spes eiꝰ ĩtumue¬
rat. cõsuleret. quid mͥ scd̃m suas quas
cõstellatões appellant uideret᷑ egoau¬
tẽ qui iam de hac re ĩ nebridii sententi¬
ã flesti ceꝑam. ñ quidẽ abnuerem. comi¬
cere ac dicere qd̃ nutanti occurrebat: s
tamẽ subic̾em ꝓpe iam ẽẽ iͥn ꝑsuasũ.
ridicula illa ẽẽ ⁊ inania: tum illemͥ
narrauit prẽm suum fuisse libroꝵ
taliũ curiosissimũ. ⁊ habuisse amicũ
eque illa simulq sectantẽ. qui pari studi¬
o. ⁊ collatõne flabant ĩ eas nugas ignẽ
cordis siii: ita ut mutoꝵ queq aĩalium

Expanded text:
ras bene callentem; sed, ut dixi, conras bene callentem; sed, ut dixi, consum et tamen scientem aliquid, quod a patre suo se audisse dicebat: quod quantum ualeret ad illius artis opinionem euertendam, ignorabat. is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et excultus eloquio, cum me tamquam carissimum de quibusdam suis rebus, in quas saecularis spes eius intumuerat, consuleret, quid mihi secundum suas quas constellationes appellant uideretur, ego autem, qui iam de hac re in Nebridii sententiam flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, sed tamen subicerem prope iam esse mihi persuasum ridicula illa esse et inania, tum ille mihi narrauit patrem suum fuisse librorum talium curiosissimum et habuisse amicum aeque illa simulque sectantem. qui pari studio et conlatione flagrabant in eas nugas igne cordis sui, ita ut mutorum quoque animalium,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eam relinquebat aĩmus. ĩ moindies
magis mag̃q iuhibebat. Iam etiã mate¬
mathicoꝵ fallaces diuinatões ⁊ impia
deliram̃ta reiecerã. Cõfiteant᷑ etiã hĩc
tibi deintimis iuscetib aĩe mee miseta¬
tões tue deus meus. Tu .ii. tu omĩno. nam
quis alius a morte õis erroris reuocat nos.
nisi uita que mori nescit. ⁊ sap̃ia mentes
ĩ digentes illuminãs. nullo ĩdigens lu¬
mine. qua mũdus ad ministrat᷑ usq
adarborum uolatica folia: Tu ꝓcutasti
ꝑuicacie mes qua õbluctatus sũ uindi¬
ciano acuto seni. ⁊ nebrididadolescenti
mirabilis aĩe. illi uehem̃itet affrrmãti.
huic cũ dubitatẽe quidẽ aliqua: s tamẽ
crebro dicenti. non ẽẽ illam artẽ futura
p̾uidendi conigtutas aũt homnĩ hab̾e
sepe uim sortis ⁊ multa dicendo dici ple¬
raq uentura. nescientib eis qui dic̾ent:
sedinea ũ tacendo ĩ curtentib. Pcurasti
ergo tu hoĩem amitũ. non quidẽ segnẽ
consultorẽ mathematioꝵ nec eas litte¬

Expanded text:
n eam relinquebat animus, inmo in dies magis magisque inhibebat. Iam etiam mathematicorum fallaces diuinationes et inpia deliramenta reieceram. confiteantur etiam hinc tibi de intimis uisceribus animae meae miserationes tuae, deus meus! tu enim, tu omnino — nam quis alius a morte omnis erroris reuocat nos nisi uita, quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes inluminans, nullo indigens lumine, qua mundus administratur usque ad arborum uolatica folia? — tu procurasti peruicaciae meae, qua obluctatus sum ciano acuto seni, et Nebridio adolescenti mirabilis animae: illi vehementer affirmanti, huic cum dubitatione quidem aliqua, sed tamen crebro dicenti, non esse ullam artem futura praevidendi; conjecturas autem hominum habere saepe vim sortis, et multa dicendo dici pleraque ventura, nescientibus eis qui dicerent, sed in ea non tacendo incurrentibus: procurasti ergo tu hominem amicum, non quidem segnem consultorem mathematicorum, nec eas litte
Abbreviated transcription (Latin):
et extruciatur cor: ⁊ tanto graui ma-¬
lum. qͣnto non est qd̃timeamꝰ. ⁊ tumne¬
mus. Idcirto aut est malũ qd̃timem᷑.
aut hoc malũ est qr timemusͤ Unde est
igit᷑ qm deus fecit hec oĩa bonus bonae

Expanded text:
et excruciatur cor, et tanto grauius maet excruciatur cor, et tanto grauius malum, quanto non est, quod timeamus, et timemus. idcirco aut est malum, quod timemus, aut hoc malum est, quia timemus. unde est igitur, quia deus fecit haec omnia bonus bona?
Abbreviated transcription (Latin):
tam generib corporũ creaturarũ tua¬
rũ. siue reuera que corpora etant siue
que ip̃e ꝓspiritalib fixeram. ⁊ eam fe¬
ci grandẽ. ñ qͣntum erat qd̃ scire ñ po¬
tetam: sed qͣntũ libuit undiq u̾sum sa¬
ne finitã. Te autẽ dñe ex om̃i parte am-¬
bientẽ. ⁊ penetrantẽ eam: sed usq qua¬
q ĩ finitũ. tanqͣm simare eẽt ubiq: et
res ⁊ haberet intra se spõgiam qͣmlibet ma¬
gia illa ex om̃i parte sua etĩmenso ma-¬
risic creaturã tuam finitam. te ĩfinto
plenã putabam ⁊ dicebam. Ette deuseit
ecte que creauit deus. Et bonus deus. at¬
q his ualidissime longissimeq pͥstan¬
tior sed tamẽ bonus bona creauit. Et et¬
ce quom ambit atq ĩplet eadbi ergo
malũ. ⁊ unde. ⁊ qua huc ircepsit:: Que
radix euis. ⁊ qd̾ semen ei : An oĩononẽc
Cur ergo timemus ⁊ cauemꝰ qd̃ non est:
Aut simaniter timemꝰ. certe ułtimor
ip̃e malũ est. quo ĩ cassum stimulatur

Expanded text:
tam generibus corporum creaturam tuatam generibus corporum creaturam tuam, siue re uera quae corpora erant, siue quae ipse pro spiritibus finxeram, et eam feci grandem, non quantum erat, quod scire non poteram, sed quantum libuit, undiqueuersum sane finitam, te autem, domine, ex omni parte ambientem et penetrantem eam, sed usquequaque infinitum, tamquam si mare esset ubique et re, et haberet intra se spongiam quamlibet magia illa ex omni sua parte ex immenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam et dicebam: "ecce deus et ecce quae creauit deus, et bonus deus atque his ualidissime longissimeque praestantior; sed tamen bonus bona creauit: et ecce quomodo ambit atque implet ea? ubi ergo malum et unde et qua huc inrepsit? quae radix eius et quod semen eius? an omnino non est? cur ergo timemus et cauemus quod non est? aut si inaniter timemus, timor ipse malum est, quo incassum stimulatur
Abbreviated transcription (Latin):
centia mea mala ⁊ nefanda. ⁊ ibam
ĩiuuentutẽ. qͣnto etate maior. tanto
uanitate turpior. qui cogitare ali-¬
quid substantie uisi tale ñ poteram.
quale ꝑhos oculos uideri solet. Nonte¬
cogitabam deus ĩ figura corporis hũa¬
ni. ex quo audire aliqͥd de sap̃ĩa cepi. s¬
semper hoc fugi: ⁊gaudebã me hoc recepis¬
se ĩfide spiritalis matris nr̃e catholicetu¬
e S quidte aliuid cegitarẽ non occurrebat:
et conabar te cogitate hõ. ⁊ talis hõ. sum¬
mũ. ⁊ solum ⁊ uerũ deũ. Et te ĩ corrup¬
tibilem. ⁊ ĩuiolabilẽ. ⁊ ĩ cõmutabilẽto
tis medullis credebamz qr nesciens unde. ⁊
quomͦ: plane tamẽ uidebam ⁊ c̾tus etam
id qd̾ corrumpi potest. det̾ius eẽ quam id
qd̾ non potest: ⁊ qd̃ iuolari ñ potest. in¬
cũctanter p̾ponebam iiolabili: ⁊ qd̾ nul¬
lam patitur mutationẽ meluis eẽ . qͣm id
qd̾ mutan potest. Elamabat iuolenter
cormeũ adu̾sus oĩa phantasmata mea

Expanded text:
centia mea mala et nefanda, et ibam in iuuentutem, quanto aetate maior, tanto uanitate turpior, qui cogitare aliquid substantiae nisi tale non poteram, quale per hos oculos uideri solet. non te\'cogitabam, deus, in figura corporis humani, ex quo audire aliquid de sapientia coepi; semper hoc fugi et gaudebam me hoc reperire in fide spiritalis matris nostrae, catholicae tuae; sed quid te aliud cogitarem non occurrebat. et conabar cogitare te homo, et talis homo, summum et solum et uerum deum, et te incorruptibilem et inuiolabtis medullis credebam; quia, nesciens unde et quomodo, plane tamen videbam et certus eram, id quod corrumpi potest, deterius esse quam id quod non potest; et quod violari non potest, incunctanter praeponebam violabili; et quod nullam patitur mutationem, melius esse quam id quod mutari potest. Clamabat violenter cor meum adversus omnia phantasmata mea,
Abbreviated transcription (Latin):
una eademq substantia. Itaq site qͥd¬
quid es. id est substantiã tuam qua es ĩ¬
corruptibilẽ dicerent. falsa eẽ illa oĩa et
execrabilia. Si aũt corruptibilẽ. id ip̃m
iam falsũ: ⁊ pͥmauoce ab ominandũ.
Stat ergo erat istud adu̾sus eos om̃i¬
modo euom̃dos a p̾ssuta pectoris: qr ñ
habebant qua exirent sine horribili sacͥ¬
legio cordis ⁊ lingue. senciendo de te ista ⁊

Expanded text:
una eademque substantia. Itaque, si te, quidquid es, id est, substantiam tuam qua es, incorruptibilem dicerent; falsa esse illa omnia et exsecrabilia: si autem corruptibilem; idipsum jam falsum et prima voce abominandum. Sat ergo erat istud adversus eos omnimodo evomendos a pressura pectoris; quia non habebant qua exirent sine horribili sacrilegio cordis et linguae, sentiendo de te ista et
Abbreviated transcription (Latin):
nido eccl̃ie tue tuti plumesc̾ent. ⁊ alas
caritatis a lim̃to sane fidei nutrirent :
O dñe deus ñr in uelam̃to alarũ tuaꝵ
sꝑemus: ⁊ ꝓtege nos. ⁊ porta nos. Tu
tu portabis: q̃m firmitas nr̃a qͣndo tu
es. tunc ẽ firmitas. Cum aũt nr̃a est. ĩ¬
firmitas ẽ Uiuit apud te semꝑ bonui
nr̃m: ⁊ quia ĩde au̾si sumus ꝑu̾si su¬
mus. Neu̾tam᷑ iam dñe ut ñ eu̾tamur:
quia uiuit apud te sine ullo defectu
ne non sit quo redeani᷑: qr nos inde ru¬
imus. Nobis aũt absentib ñ ruit do¬
mus nr̃a. et̾nitas tua¬

Expanded text:
nido ecclesiae tuae tuti plumescerent et alas caritatis alimento sanae fidei nutrirent?s o domine deus noster, in uelamento alarum tuarum speremus et protege nos et porta nos. tu tu portabis, quoniam firmitas nostra quando tu es, tunc est firmitas, cum autem nostra est, infirmitas est. uiuit apud te semper bonum nostrum, et quia inde auersi sumus, peruersi sumus. reuertamur iam, domine, ut non euertamur, quia uiuit apud te sine ullo defectu ne non sit quo redeamus, quia nos inde ruimus; nobis autem absentibus non ruit domus nostra, aeternitas tua
Abbreviated transcription (Latin):
Nec erubescodeus m̃s cõfiter tibi ĩ me
miscd̾ias tuas. ⁊ ĩuocare te: qui ñ eru¬
bui tũc ꝓfiter hõib blasphemias me-¬
as. ⁊ latrare adu̾sum te. Quid ergo
tũc mͥ ꝓderat igeniũ ꝑ illas doctͥnas
agile. ⁊ nullo adminicło hũam ma-¬
gisterii. tot nodosissimi libri enoda¬
ti. cũ deformit̾.⁊ sacrilega turpitudi¬
ne ĩ doctna pietatis errarẽ. Nut qͥd tã¬
tũ oberat paruuł tuis longetardius
ĩ geniũ cũ a te longe ñ recederẽt ut ĩ

Expanded text:
Nec erubesco, Deus meus, confiteri tibi in me Nec erubesco, Deus meus, confiteri tibi in me misericordias tuas, et invocare te, qui non erubui tunc profiteri hominibus blasphemias meas, et latrare adversum te. Quid ergo mihi tunc proderat ingenium per illas doctrinas agile, et nullo adminiculo humani magisterii tot nodosissimi libri enodati, cum deformiter et sacrilega turpitudine in doctrina pietatis errarem? Aut quid tantum oberat parvulis tuis longe tardius ingenium, cum a te longe non recederent, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quicqͥd de arte loquendi ⁊ disserẽ¬
di. qͥdqͥd de dim̃sionib figurarũ. ⁊ de
musicis. ⁊ de numeris. sñ magna difficul¬
tate nullo hoĩm tradente ĩtellexi. Ycis tu
dñe deus m̃s qͥa et celeritas intelligendi.
et discendi acumẽ. donũtuum ẽ. S nõ
inde sacrifica uã tibi. Itaq mͥ non adu¬
sum sed ad ꝑniticiẽ mag̾̃ ualebat qͥ a
tam bonã partẽ substantie mee. sategi
habere ĩ potestate ⁊ fortitudinẽ meam
non ad te custodiebã: sed ꝓfectus sũ
abste ĩ longinqͣm regionẽ. ut eam dis¬
siparẽ ĩ mẽtrices cupiditates. Nam quid
eñĩ sentiebã artes illas. etiã abstudiosis
et ĩgeniosis disficillime ĩtelligi. nisi c̃
eis easdemconabar expou̾ez ⁊ erat ille
excellentissimꝰ ĩ eis. qui me exponentẽ
putanti qd̵ tudñe deus u̾itas corpus
eẽs lucidũ. ⁊ ĩmensũ ⁊ ego frustũ de
illo corpore: nimia ꝑu̾sitas. sed sic erã

Expanded text:
tur. Quidquid de arte loquendi et disserentur. Quidquid de arte loquendi et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum, et de musicis et de numeris, sine magna difficultate, nullo hominum tradente intellexi, scis tu, Domine Deus meus; quia et celeritas intelligendi, et dispiciendi acumen, donum tuum est: sed non inde sacrificabam tibi. Itaque mihi non ad usum, sed ad perniciem magis valebat, quia tam bonam partem substantiae meae sategi habere in potestate: et fortitudinem meam non ad te custodiebam ; sed profectus sum abs te in longinquam regionem, ut eam dissiparem in meretrices cupiditates Luc. XV, enim sentiebam illas artes etiam ab studiosis et ingeniosis difficillime intelligi, nisi cum eis easdem conabar exponere; et erat ille excellentissimus in eis, qui me exponentem putanti quod tu, Domine Deus veritas, corpus esses lucidum et immensum, et ego frustum de illo corpore? Nimia perversitas! sed sic eram.
Abbreviated transcription (Latin):
tudini ut illa eẽnt inte quasi ĩ subiet¬
tosicut ĩ corpore. cũ tua magnitudo ⁊ tu-¬
a pulcͥtudo tu ip̃e sis. Corpus aũt ñ eo sit
magnu ⁊ pulchrũ quo corpꝰ est. qͥa. ⁊ si
minus magnũ et miñ pulchtu eẽt. in¬
chilominꝰ corpus eẽt. Falsitas .ii. erat.
qͣm de te cogitabam. ñ u̾itas:. ⁊ figmenta¬
miserie mee: ñ firmam̃ta beatitudinis
tue. Iussetas enim. ⁊ ita fiebat ĩme. ut
terra spinas ⁊ tribulos pareret mͥi ⁊
cum labore ꝑuenirẽ ad panem meũ.
Et quid mͥ ꝓderat qđ̾ om̃s libros arti¬
um quas lib̾ales uocant. tũc neqͥssimus
malarũ cupiditatũ seruus ꝑme ip̃m
legi ⁊ intellexi. quoscũq legere potui:
Et gaudebã in eis ⁊ nesciebã unde esset
quicqͥd ibi uerũ. ⁊ certũ esset. Dorsũ .ii.
ohabebam ad lumẽ. ⁊ ad ea que illumi-¬
nant᷑ faciem unde ip̃a facies mea qͣ il¬
luminata cernebam. non illuminaba-¬

Expanded text:
tudini, ut illa essent in te quasi in subiectudini, ut illa essent in te quasi in subiecto sicut in corpore, cum tua magnitudo et tua pulchritudo tu ipse sis, corpus autem non eo sit magnum et pulchrum, quo corpus est, quia etsi minus magnum et minus pulchrum esset, nihilominus corpus esset. falsitas enim erat, quam de te cogitabam, non umiseriae meae, non firmamenta beatitudinis tuae. Jusseras enim, et ita fiebat in me, ut terra spinas et tribulos pareret mihi, et cum labore pervenirem ad panem meum . 30. Et quid mihi proderat quod omnes libros artium quas liberales vocant, tunc nequissimus malarum cupiditatum servus per meipsum legi et intellexi, quoscumque legere potui? Et gaudebam in eis, et nesciebam unde esset quidquid ibi verum et certum esset. Dorsum enim habebam ad lumen, et ad ea quae illuminantur, faciem: unde ipsa facies mea, qua illuminata cernebam, non illuminaba
Abbreviated transcription (Latin):
dicebãt uix eas magistris eruditissimis
ñ loq̃ntib tantũ. sed multa in puluere
depingẽtib intellexisse. nich̃ inde aliud
dicere mͥ potuerũt. qͣm ego solus apd̃ me
ip̃m legens cognou̾am. Et satis aꝑte mͥ
uidebant᷑ loq̃ntes de substantiis. sicuti est
homo. ⁊ que ĩllis eẽnt sicuti ẽ figura ho¬
minis qual sit statura. quot pedũ sit.
et cognatõ. cui frat̾ sit:aut ubisit osti¬
tutus. aut qͣndo natusz aut stet. ansede¬
at aut calciatꝰ aut armat᷑. aut aliqͥd
faciat. aut paciat᷑ aliqͥd. Et q̃cumq ĩ his
nouẽ generily quoꝵ exempli gr̃a quedã
posui. uł ĩ ip̃o sub̾e gen̾e. innũabilia re¬
ꝑiunt᷑. Quid hoc mͥ ꝓderat. qͣndo ⁊ oberat:
Cum etiã te deus meus mirabilit̾ sĩpli¬
cem atq incõmutabilẽ. illis decẽ predica¬
mẽtis putans. quicqͥd ẽẽt omino conp̾¬
hensũ. sic ĩtelligere conarer. qͣi ⁊ tu sub¬
iestus eẽs magnitudini tue aut pulchri-¬

Expanded text:
dicebant uix eas magistris eruditissimis dicebant uix eas magistris eruditissimis non loquentibus tantam, sed multa in puluere depingentibus intellexisse, nihil inde aliud mihi dicere potuerunt, quam ego solus apud me ipsum legens cognoueram; et satis aperte mihi uidebantur loquentes de substantiis, sicuti est homo, et quae in illis essent, sicuti est figura hominis, qualis sit et statura, quot pedum sit, aut cognatio, cuius frater sit, aut ubi sit constitutus aut quando natus, aut stet an sedeat aut calciatus uel armatus sit aut aliquid faciat aut patiatur aliquid, et quaecumque in his nouem generibus, quorum exempli gratia quaedam posui, uel in ipso substantiae genere innumerabilia reperiuntur. Quid hoc mihi proderat, quando et oberat, cum etiam te, deus meus, mirabiliter simplicem atque inconmutabilem, illis decem praedicamentis putans quidquid esset omnino conprehensum, sic intellegere conarer, quasi et tu subiectum esses magnitudini tuae aut pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse uiginti sex aut septem. cũ il¬
la uolumina scripsi: uoluens apud
me corporalia figm̾ta obstrepẽtia cor-¬
dis mei aurib. quas intendebã dulcis
u̾itas ũnt̾iorem melodiã tuam cogitãs
de pulchro ⁊ apto:⁊ stare cupiens ⁊ au¬
dire te. ⁊ gaudio gaudere ꝓpt̾ uocem
spõsi. ⁊ ñ poteram: qr uocib erroris me¬
i rapiebar foras.: ⁊ ponde̾ suꝑbie mee in
ima decidebam. Non enĩ dabas auditiii
meo gaudiũ. ⁊ leticiã aut exultabãt os¬
sa que hũiliata ñ erant. Et quid m ꝓ
derat qd̃ annos natus ferme uiginti.
cũ in manus meas uenissẽt aristotili-¬
ca quedã qͣs appellant decẽ cathegori¬
as. quarũ noĩe cũ eas rechor carthagi¬
niensis magist̾ meus buctis tyfo crepãti-¬
bus cõmemoraret ⁊ alii qui docti habebã¬
t᷑. tanqͣm ĩ nescio qͥd magnũ ⁊ diuinũ
suspẽsus ĩ hiabam. legi eas solus ⁊ intel¬
lexi: Quas cũ contulissẽ cum eis qui se

Expanded text:
fortasse uiginti sex aut septem, cum ilfortasse uiginti sex aut septem, cum illa uolumina scripsi, uoluens apud me corporalia figmenta obstrepentia cordis mei auribus, quas intendebam, dulcis ueritas, in interiorem melodiam tuam, cogitans de pulchro et apto et stare cupiens et audire te et gaudio gaudere propter uocem sponsi, et non poteram, quia uocibus erroris mei rapiebar foras et pondere superbiae meae in ima decidebam. non enim dabas auditui meo gaudium et laetitiam, aut exultabant ossa, quae humiliata non erant. Et quid mihi proderat, quod annos natus ferme uiginti, cum in manus meas uenissent Aristotelica quaedam, quas appellant decem categorias — quarum nomine, cum eas rhetor Carthaginiensis, magister meus, buccis tyfo crepantibus conmemoraret et alii qui docti habebantur, tamquam in nescio quid magnum et diuinum suspensus inhiabam — legi eas solus et intellexi? quas cum contulissem cum eis, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
tia me id ẽẽ naturalit̾ qd̃ tues: Cũ eñie
go eẽm mutabilis.⁊ eo mͥ manifestũ es¬
set. qd̾ utiq ideo sapiens ẽẽ cupiebã. ut
ex det̾iore melior fierem. malebam .N.¬
te opinari mutabilẽ. qͣm me ñ hoc esse
qd̃ tu es Itaq repellebar ⁊ resistebas uẽ¬
taose cuicimee: ⁊ imaginabar formas
corporeas. ⁊ caro carnẽ accusabã. ⁊ sp̃c ã
bulãs nondũ reu̾tebar adte.⁊ ãbulan¬
do ãbulabã in eaque ñ sũt. neq uite.
neq ĩme. neq ĩ corpore neq mͥ creabã-¬
tur au̾itate tua: sed amea uanitate fi¬
gebant᷑ ex corpore. Et dicebã paruilis
fidelib tus. ciuib meis. a quib nesci-¬
ens exulabã: dicebã illis garrulus ⁊ ĩe¬
ptus. Cur ergoerrat aĩa quã fecit deus
Et mͥ nolebam dici. Cur ergo errat deus:
Et contendebã mag̃ in cõmutabilẽ
tuã substantiã coactam errare. qͣm ce-¬
am mutabilẽ sponte deuiasse. Et pene
errare cõfitebar. Et eram etate annoꝵ

Expanded text:
me id esse naturaliter, quod tu es? cum enim ego essem mutabilis et eo mihi manifestum esset, quod utique ideo sapiens esse cupiebam, ut ex deteriore melior fierem, malebam te opinari mutabilem, quam me non hoc esse quod tu es. Itaque repellebar, et resistebas ventosae cervici meae: et imaginabar formas corporeas, et caro carnem accusabam, et spiritus ambulans nondudo ambulabam in ea, quae non sunt neque in te neque in me neque in corpore neque mihi creabantur a ueritate tua, sed a mea uanitate fingebantur ex corpore, et dicebam paruulis fidelibus tuis, ciuibus meis, a quibus nesciens exulabam, dicebam illis garrulus et ineptus: "cur ergo errat anima, quam fecit deus?" et mihi nolebam dici: "cur ergo errat deus?" et contendebam magis inconmutabilem tuam substantiam coactam errare quam meam mutabilem sponte deuiasse et poena errare confitebar. Et eram aetate annorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut homosñ culpa sit. caro ⁊ sãguis. et
suꝑbia putredo culpãdus sit aũt celi
ac siderũ creator. ⁊ ordinator. Et qͥs est
hic nisi deus ñr. suauitas. ⁊ origo uis¬
ticie. qui teddes unicuiq scd̃m oꝑa eiꝰ
et cor contritũ ⁊ hũiliatũ deus ñ sper¬
nis: Erat eo tempore uir sagax. mediti¬
ne artis peritissimꝰ. atq ĩ ea nobilisimꝰ
qui ꝓconsul manusua coronã illã
agonisticã imposuerat ñ sano capiti
meo: sed ñ ut medicus. Nã illius mor
bi tu sanator qui resistis suꝑbis: hũi¬
lib aũt das gr̃am. Nũqͥd tñ etiã ꝑ illu
senẽ defuisti mͥ. aut destitisti mederi
aĩe mee: Quia .i. fc̃z ei eram familia¬
nior. ⁊ euis sermonib erãt enim sñ u̾¬
boꝵ cultu uiuacitate sententiaꝵ io¬
cũdi ⁊ graues. assiduus ⁊ fixus ĩ here¬
bamd bi cognouit ex colloquio meo li¬
bris genethleacoꝵ ẽẽ mededitũ. benig¬
ne acpat̾ne me monuit ut eos abice

Expanded text:
ut homo sine culpa sit, caro et sanguis et ut homo sine culpa sit, caro et sanguis et superba putredo, culpandus sit autem caeli ac siderum creator et ordinator. et quis est hic nisi deus noster, suauitas et origo iustitiae, qui reddes unicuique secundum opera eius et cor contritum et humiliatum non spernis? Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus atque in ea nobilissimus, qui proconsul manu sua coronam illam agonisticam inposuerat non sano capiti meo, sed bi tu sanator, qui resistis superbis, humilibus autem das gratiam . Numquid tamen etiam per illum senem defuisti mihi, aut destitisti mederi animae meae? Quia enim factus ei eram familiarior, et ejus sermonibus erant enim sine verborum cultu vivacitate sententiarum jucundi et graves assiduus et fixus inhaerebam; ubi cognovit ex colloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paterne monuit ut eos abjice
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificar ꝓ me nollẽ demonib quib
me illa suꝑstitõe ip̃e sacrificabã. Quid
est eñi aliud uentos pascere. qͣm ip̃os pas¬
cere: Hoc est. errando eis esse uoluptati
atq derisui Ideoq illos planos quos
mathematicos uocant. plane consule-¬
re ñ desistebã. qd̃ qͣi nullũ eis ẽẽt sacͥ¬
ficiũ. ⁊ nulle p̾ces ad aliquẽ sp̃m ob
diuinatõem dirigerent᷑: qd̃ tam̃ xp̃i-¬
ana ⁊ uera pietas cõsequẽter repellit
et dampnat. Bonĩ est .ii. cõfiteri tͥ dñe.
et discere. miserere mei. ⁊ cura aĩam
meã qr peccaui tibii neq adlicentiã
pectandi abiiti ĩdulgentia tua: s dñi¬
ce meminisse uocis. Ette sanus factus
es: iã nolipeccare. ne qͥd tibi det̾ius con¬
tingat. Quã totã illi salubritatẽ int̾¬
ficere conãtur. cũ dicũt. De celo tͥ est ine¬
uitabilis causa peccandi ⁊ uenus hoc
fecit. aut saturnus. aut mars: scilicet

Expanded text:
sacrificari pro me nollem daemonibus, quibus sacrificari pro me nollem daemonibus, quibus me illa superstitione ipse sacrificabam. quid est enim aliud uentos pascere quam ipsos pascere, hoc est errando eis esse uoluptati atque derisui? Itaque illos planos, quos mathematicos uocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium et nullae preces ad aliquem spiritum ob diuinationem dirigerentur. quod tamen christiana et uera pietas consequenter repellit et damnat. bonum est enim confiteri tibi, domine, et dicere: miserere mei: cura animam meam, quoniam peccaui tibi, neque ad licentiam peccandi abuti indulgentia tua, sed meminies; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. quam totam illi salubritatem interficere conantur, cum dicunt: "de caelo tibi est ineuitabilis causa peccandi" et "V en us hoc fecit aut Saturnus aut Mars," scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
gus ardor inops prudẽtie. Sedunã tam̃
ei quoqꝑ seruans thori fidẽ ĩ qua sane
experiret exemplomeo. qͥd distaret inter
cõuigalis placiti modum. qd̾ federatũ
ẽẽt gen̾andi gr̃a. ⁊ pactũ libidinosi
uis iam nata cogat se diligi. Recoloeti¬
am cũ mͥ theatrici carminis c̾tamen ĩ are
placuisset. mãdasse mͥ nescio quẽ arus-¬
cerem me aũt feda illa sacram̃ta detes-¬
tatũ. ⁊ abhoĩatũ respõdisse. nec si coro¬
na illa ẽẽt ĩmortalit̾ autea. muscã ꝓ
iuctoria mea netari sinet̃ rem. Necatu-¬
tus .ii. erat ille ĩ sacrificiis suis animã¬
tia: ⁊ illis honorib ĩuitatutꝰ iͥn suffraga¬
tura demonia uidebat᷑. Sed hoc quoq ma-¬
lum. ñ ex tua castitate repudiaui deus
cordis mei. Non eñi amare te nouerã
qui nͥ fulgores corporeos cogitare nõ
nouerã. Talib .ii. figmẽtis suspirãs
aĩa. non ne fornicatur abste. ⁊ fidit
ĩfalsis. ⁊ pascit uentos: Sed uidelicet

Expanded text:
gus ardor, inops prudentiae; sed unam tamen, gus ardor, inops prudentiae; sed unam tamen, ei quoque servans tori fidem: in qua sane experirer exemplo meo, quid distaret inter conjugalis placiti modum quod foederatum esset generandi gratia, et pactum libidinosi itur, quamvis jam nata cogat se diligi. 3. Recolo etiam, cum mihi theatrici carminis certamen inire placuisset, mandasse mihi nescio quem aruscerem; me auttatum et abominatum respondisse, nec si corona illa ita esset inmortaliter aurea, muscam pro uictoria mea necari sinere. necaturus enim erat ille in sacrificiis suis animantia et illis honoribus inuitaturus mihi suffragatura daemonia uidebatur. sed hoc quoque malum non ex tua castitate repudiaui, deus cordis mei. non enim amare te noueram, qui nisi. fulgores corporeos cogitare non noueram. talibus enim figmentis suspirans anima nonne fornicatur abs te et fidit in falsis et pascit uentos? sed uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
te. nisi dux ĩpreceps. aut qͥd sũ cũ mi¬
chi bene est. nisi suggẽs lac tuũ. aut
fruens te cibo qui non corrũpit᷑. Et qͥs
hõ est. quilibet homo. cũ sit hõ: Sed irri¬
deant nos fortes ⁊ potentes: nos aũt in¬
firmi. ⁊ ĩ opes cõfiteam᷑ tibi. Docebã in il¬
lis ãnis artẽ rethoricã: ⁊ uictoriosã loqͣ¬
citatẽ uictus cupiditate uendebã. Maie-¬
bam tñ dñe tuscis. bonos habere discipu-¬
los. sicut appellant᷑ bomi. ⁊ eos sũ dolo
docebam dolos ñ quib contͣ caput ĩno¬
centis agerent: sed aliqͣndo ꝓ capite no¬
centis. Et deus uidisti de lõginquo lap¬
santẽ ĩ lubrico. ⁊ ĩ multo fumoscin¬
tillantẽ fidem meã. quã exhibebam ĩ il¬
lo magisterio diligẽtib u anitatẽ. ⁊ q̃¬
rentib m̃datiũ. socius eoꝵ In illis ãnis
unã habebam. ñ eo qd̃ legitinũ uocat᷑
cõiugio cognitã. sed qͣm ĩdagauerat ua¬

Expanded text:
te nisi dux in praeceps? aut quid smn, cum mite nisi dux in praeceps? aut quid smn, cum mihi bene est, nisi sugens lac tuum aut fruons tc cibo, qui non corrumpitur? et quis homo est quilibet homo, cum sit homo? sed inrideant nos fortes et potentes, nos autem infirmi et inopes confiteamur tibi. Docebam in illis annis artem rhetoricam et uictoriosam loquacitatem uictus cupiditate uendebam. malebam tamen, domine, tu scis, bonos habere discipulos, sicut appellantur boni, et eos sine dolo docebam dolos, non quibus contra caput innocentis agerent, sed aliquando pro capite nocentis. et, deus, uidisti de longinquo lapsantem in lubrico et in multo fumo sciiitillantem fidem meam, quam exhibebam in illo magisterio diligentibus uanitatem et quaerentibus mendacium, socius eorum. in illis annis unam habebam non eo quod legitimuconjugio cognitam, sed quam indagaverat va
Abbreviated transcription (Latin):
er idemtẽpus annoꝵ no¬
uem. ab unde uicesimo
anno etatis mee. usq ad
nas quas lib̾a les uocant: occulte autẽ
falso noĩe religiõis. Hic suꝑbr: ibisu¬
ꝑsticiosi. Ubiq uani. ac popularisgłe
sectantes uanitatẽ. usq ad theatricos
plausus. ⁊ contentiosa carmina ⁊ a¬
gonẽ coronarũ fenearũ. ⁊ spectaculoꝵ
iuigas. ⁊ ĩtemꝑantiã libidinũ. Illac
au̾t purgari nos ab istis sordib expe¬
tẽtes. cũ eis qui appellarent᷑ electi ⁊ sc̃i.
afferremꝰ escas de quib nobis ĩ offici¬
na aqualiculi sui fabricarẽt ange¬
los ⁊ deos ꝑ quos lib̾aremur. ⁊ sectabar
ista atq faciebã cũ amicis meis ꝑ me
ac mecũ deceptis. Irrideant me arro¬
gantes. ⁊ nondũ salubrit̾ ꝓstrati. ⁊ elisi
a te deus meusz ego tam̃ confitear tͥ dede¬
cora mea ĩ laude tua. Sine me obsecro. ⁊
da mͥ circuire p̾senti memoria p̾teritos
circuitus erroris mei: ⁊ ĩmolare tͥ hosti¬
am iubilatõis. Quid .ii. sũ ego mͥ sñ

Expanded text:
er idem tempus annorum nouem, ab undeuicensimo anno aetatis meae usque ad nas, quas liberales uocant, occulte autem falso nomine religionis, hic superbi, ibi superstitiosi, ubique uani, hac popularis gloriae sectantes inanitatem usque ad theatricos plausus et contentiosa carmina et agonem coronarum faenearum et spectaculorum nugas et intemperantiam libidinum, illae autem purgari nos ab istis sordibus expetentes, cum eis, qui appellarentur electi et sancti, aiferremus escas, de quiljus nobis in officna aqualiculi sui fabricarent angelos et deos, per quos liberaremur. et sectabar ista atque faciebam cum amicis meis per me ac mecum deceptis. inrideant me arrogantes et nondum salubriter prostrati et elisi a te, deus meus, et ego tamen confitear tibi dedecora mea in laude tua. sine me, oblielTo, et da mihi circuire praesenti memoria prae-, teritos circuitus erroris mei et immolare tibi hostiam iubilationis. quid enim sum ego mihi sine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit ad nos. ĩ ip̃m pͥmũ uͥginalẽ ute¬
rum. ubi ei nupsit hũana creatura. ca¬
ro mortał. ne semꝑ eẽt mortal̾. ⁊inde ue¬
lut sp̃osus ꝓcedens de thalamo suoerul¬
tauit ut gigas ad currẽdam uiam. Nõ
enĩ tardauit sed cucurtit. clamans. dit¬
tis fcĩs. morte. uita. descensu. afcensu:
clamãs ut redeamꝰ ad eũ. Et discessit ab
oculis ut redeam᷑ ad cor. ⁊ ĩueniam᷑ eũ
Abscessit enĩ. ⁊ ecte hic est. Noluit no¬
biscũ diu ẽẽ. ⁊ ⁊ ñ teliquit nos Illuc e
m̃ abscessit unde nunqͣm recessit qͥa
mũdus ꝑeum fõs est. Et in hoc mũdo
erat. ⁊ uenit ĩ hunc mundũ pect̃ores sai¬
uos facere. cui cõficetur aĩa mea ⁊ sanat
eam: qm̃ peccauit illi. Filii hoĩm quo
usq graues corde: Nũquid. ⁊ post des¬
censũ uite. ñ uultis ascend̾e ⁊ uiuere ͤ¬
N quo ascenditis qͣndo ĩ alto estis. et
posustis ĩ celo os ur̃m: Descendite ut

Expanded text:
processit ad nos in ipsum primum uirginalem uteprocessit ad nos in ipsum primum uirginalem uterum, ubi ei nupsit humana creatura, caro mortalis, ne semper mortalis; et inde uelut sponsus procedens de thalamo suo exultauit ut gigans ad currendam uiam. non enim tardauit, sed cucurrit clamans dictis, factis, morte, uita, descensu, ascensu, clamans,, ut redeamus ad eum. et discessit ab oculis, ut redeamus ad cor et inueniamus eum. abscessit enim et ecce hic est. noluit nobiscum diu esse et non reliquit nos. illuc em abscessit, unde numquam recessit, quia mundus per eum factus est et in hoc mundo erat et uenit in hunc mundum peccatores saluos facere. cui confitetur anima mea, et sanat eam,. quoniam peccauit illi. fili hominum, quo usque graues corde? numquid et post descensum uitae non uultis ascendere et uiuere? sed quo ascenditis, quando in alto estis et posuistis in caelo os uestrum? descendite, ut