comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem ad quarͣtam̃ artumstanciam idẽ loc̃
uertamꝰ sermon̾em. Locasigłit. uñ dominꝰ
ĩcertis ⁊ determinatis lociscerta negocia ger
cendentes in egiptũ gente same. oppressi sũt
graui seruitute. Indeuo educti adominoper
captiuauerunt eos. s prius egipcii. Ista oĩa
significationi apta suns. Egiptus q cerra d¬
uoluptuosa ⁊ deliciis affluens. mundũ sig¬
nificat non machinam istao s uoluptates
mũdi ⁊ sclaria desideris ⁊ esertũ sigͣt uitã
religiosam ꝑ quan qͣrtepat̾ eiantes ieiuna.¬
nuis a uiciis ⁊ concupisteneis hui̾s scłi. Ba¬
bilon ad aquilonem posita . n bi frigus ꝑ¬
petuũ ⁊ obscuritas est cũ inpnqła pars uła
sole contingatur. Per assirios gu babilomoᷤ
demones competenter design utirs qui ad
aquilonem sedem sibi elegerunt xt pote fri¬
gorcfidelitats torpentes ⁊ ueritatis luce
prineti. P̃riut eipcii oppͥmũt isrł derã assirii
non . ri. ĩ nob̃ pot̃ quioͣꝓ miabols. nłi pͥustͣ

Expanded text:
autem ad quartam circumstantiam, id est locum, vertamus sermonem. Loca significant, unde Dominus in certis et determinatis locis certa negotia geri cendentes in Aegyptum, cogente fame, oppressi sunt gravi servitute; inde vero educti a Domino per captivaverunt eos; sed prius Aegyptii: ista omnia significationi apta sunt. Aegyptus, quae est terra voluptuosa et deliciis affluens, mundum significat, non machinam istam, sed voluptates mundi et secularia desideria. Desertum significat vitam religiosam, per quam quasi repatriantes jejunamus a vitiis et concupiscentiis hujus saeculi. Babylon ad aquilonem posita est, ubi frigus perpetuum et obscuritas est, cum nunquam pars illa a sole contingatur. Per Assyrios igitur, id est Babylonios, daemones competenter designantur, qui ad aquilonem sedem sibi elegerunt, utpote frigore infidelitatis torpentes, et veritatis luce privati. Prius Aegyptii opprimunt Israel, deinde Assyrii, non enim in nobis potest quidquam diabolus, nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
sui relictus fuut sine ꝯmuni preceptõe. Tem¬
pus scripte legis d eo qd̾ tunclexsccipta in
ppło dei precepta dabat uiuendi: Tempus
gracie qr xpͣs gratis dedit ĩmplere: qd lex
precepat Etaies dũr .ui. ad silłtudĩep etatis
hoĩm fuit n mũdus ⁊ ĩfans. ⁊puer ⁊ẽ.. Etr

Expanded text:
sui relictus fuit sine communi praeceptione. Tempus scriptae legis dicitur, eo quod tunc lex scripta in populo Dei praecepta dabat vivendi. Tempus gratiae, quia Christus gratis dedit implere quod lex praeceperat. Aetates dicuntur sex ad similitudinem aetatis hominum. Fuit enim mundus et infans et puer, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
cognita ueritate uerũ. facilius cognoscemu
ueritatem uerboꝵ. qr per istam historitam
natrationem ad altiorum retum inclłiam
promonebimus.
ntentio esus⁊ ⁊̃ h libro tͥa pͥncipałr ostẽd̾e̾.
In pͥmis cea ercatorem. ⁊ materiam creatã.
⁊ formationem enus. ꝙ totũ h ad laudẽ dei
⁊ utilitatem hoĩs cui utile ⁊ deũ admira¬
ri ⁊ uenerarr. In eo quod creauit .i. dẽnicħo
fecit mundũ: miramur eius potenciam In
o qd̃ ornauit .i. puichrum fecit mundumm:
eius spiam miramur. In ħ .ni. differũt auc¬
tores nostr a philosophis. quod illi deumo¬
⁊ archetipas ideas. isti uo unicũ ponũt pͥnci¬
piũ. ⁊ ħ deũ solũ. Et cũ ħ constit a pus omnes

Expanded text:
cognita veritate rerum, facilius cognoscimus cognita veritate rerum, facilius cognoscimus veritatem verborum; quia per istam historicam narrationem ad altiorum rerum intelligentiam provehimur.ntentio ejus est in hoc libro, tria principaliter ostendere. In primis Deum Creatorem, et materiam creatam et formationem ejus, et totum hoc ad laudem Dei, et utilitatem hominis: cui utile est Deum admirari et venerari. In eo quod creavit, id est de nihilo fecit mundum, miramur ejus potentiam. In eo quod ornavit, id est pulchrum fecit mundum, ejus sapientiam miramur. In hoc enim differunt auctores nostri a philosophis, quod philosphi Deum oet archetypas ideas; nostri vero unicum ponunt principium, et hoc Deum solum. Et cum hoc constet apu
Abbreviated transcription (Latin):
num. hebraice dicitur Bresith. qd tm̃dem d
ualet at si diceretur In pͥncipio. Habent qui¬
dam bebrei hanc consuetudinem ut imponãt
nomina libris suis a principio libri .i. a prima d¬
dictione. sicut ⁊ nos nominamꝰ unũ psalmum.
Miserere mei deus. ⁊aliũ. Bĩ ĩmacłati. Gr̃ece
autem d̃ Genesis. cũ pp̃ Generationem celi et
⁊ ipagationem generis humani suꝑ uni̾sã
cꝯciem terce. ⁊ ĩ ndis trib¬
⁊ terminat hũc librũ.
ciend ꝙ moyses in hoc libro est hystoriogͭ¬
phus. texens historiam a pͥncipio mũdi
sq ad mortem iacob. Et sic̃ ꝓphetice narrat
q̃dam que suerunt ande creationem hõĩm.
ita ⁊ ĩ benedictionib q̃dam futara p̃dicit
iacob post mortem euis. quem ibi incrodu¬
dicit quodam loco. exhibitio pretẽritorum
fides ⁊ futuroꝵ. In h̾autem libro duo p̃cipue
accencenda sunt .s. u̾itas rerũ gestarum. et
forma uecboꝵ. qr sicut ꝑ ueritatem uerboꝵ
cognostimus ueritatem terũ: ita econtra

Expanded text:
e dicitur Beresith, quod tantumdem valet, ac si diceretur, in principio. Quidam Hebraei habent consuetudinem ut imponant nomina libris suis a principio libri, id est, a prima dictione, sicut et nos nominamus unum Psalmum, Miserere mei Deus: et alium: Beati immaculati. Graece autem dicitur Genesis, tum propter generationem coeli et ominis, sive propagationem generis humani super universam faciem terrae. Et in istis trib terminat hunc librum.d Moyses in hoc libro est historiographus texens historiam a principio mundi usque ad mortem Jacob. Et sicut prophetice narrat quaedam quae fuerunt ante creationem hominum, ita et in benedictionibus quaedam futura praedicit Jacob post mortem suam, quae ibi introdu Gregorium, qui dicit quodam loco quod exhibitio praeteritorum fides est futurorum. In hoc autem libro duo praecipue attendenda sunt: scilicet veritas rerum gestarum, et forma verborum; quia sicut per veritatem verborum cognoscimus veritatem rerum ita contra,
Abbreviated transcription (Latin):
d. qeo tempore soli patres p̃erant filiissuis.
quod durauit usq ad moysen. qui prim in
populo dei pͥncipatũ tenens iudexconstitutuꝰ᷑
non cm̃i suꝑ filios suos. s suꝑ cotum ppłm isrł.
liciam multi reges eẽnt ĩgentib. Uelidõ patͥat¬
charum successio nõiatur qr eo tempore succes¬
serunt sibi ad ĩuicem pͥmitiũ illi patres a qb
genus humanũ disseminatum ÷. ⁊ familie de¬
rsuate ⁊ patrie denominate. ut ab edom: idumei.
aleui leuite. a iuda indei. ⁊e nũcupatõe Genesis.

Expanded text:
 eo tempore soli patres praeerant filiis suis: quod duravit usque ad Moysem, qui, primus in populo Dei principatum tenens, judex constitutus est non tantum super filios suos, sed super totum populum Israel, licet jam multi reges essent in gentibus. Vel ideo patriarcharum successio nominatur, quia eo tempore successerunt sibi ad invicem primitivi illi patres a quibus genus humanum disseminatum est et familiae derivatae, et patriae denominatae, ut ab Edom Edumei, a Le
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ ess pulchrũ eẽ. Qrod exemplũ quiane¬
glexit angelus respiciẽs ad ẽẽ suũ qd̾ rõale
erat nimiũ dese presumẽs cecidit irrecu¬
ꝑabilicer sicut alii ĩmobiłr sunt confirma¬
ti. Ad hoĩes uo reꝑatõm sex dieb distĩgne
uolũ opus suũ. ut ĩħ hr̃et hõ animũ octu¬
patũ ad su ĩstitutõm. Quodautem deus d̃
creasse aliquid ĩꝑfc̃m aut informe nõ nocet
nec est inꝯueniens. qr ad comꝑationem ina¬
ioris ꝑfectionis aũ pulcritudis quas ipẽm
ꝑ se qñ oportuit addidit dici debet sicut co¬
tidie facit pu̾os ĩꝑfcõs qnͣtũ ad augientũ
qd̾ sequitur. s tñ ꝑfectos ad nuimerũ ꝑtium

Expanded text:
hoc esset pulchrum esse. Quod exemplum quia nehoc esset pulchrum esse. Quod exemplum quia neglexit angelus, respiciens adesse suum quod rationale erat, nimium de se praesumens, cecidit irrecuperabiliter, sicut alii immobiliter sunt confirmati. Ad hominis vero reparationem sex diebus distinguere voluit opus suum, ut in hoc haberet homo animum occupatum ad sui institutionem. Quod autem Deus dicitur creasse aliquid imperfectum aut informe, non nocet, nec est inconveniens; quia ad comparationem majoris perfectionis aut pulchritudinis, quas ipsemet per se quando oportuit, addidit, dici debet: sicut quotidie facit pueros imperfectos quantum ad augmentum quod sequitur, sed tamen perfectos ad numerum partium,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt ꝑ sex dierum oꝑationem. ⁊ dñt illamdis¬
tinctionem figuratiuam ẽẽ ⁊ pp̃ misteriũ tãtũ
nec ita fuisse ad litteram. Et ħ uolunt ꝑbare
ista auctoritate. sroiuiuit ĩ eternũ creauit
omĩa simł. ⁊ alia ⁊̃ de ħ eodem libro sũpta. u
recapitulando dicit post oꝑa sex diem̃. Iite
sunt inquit gn̾ationes cẽli ⁊ terrẽ que cte¬
ate sunt in die qñ creauit deus celu ⁊t̾tãm
⁊ om̃e uirgultum agri. Dicunt ⁊̃ hanc rõnẽ
qrdeo nõ ꝯuenit ad mod̾ hoĩs aliquid imper¬
fectum fac̾e. au in ordinatũ aut deformer
S qr facile ẽ illas auctoritates soluẽ. cont᷑
hanc rõnem quo possumꝰ dr̃e qd̃ deus qui in
momento poterat oĩa face sex dieb distr̃eit
oꝑa sua. ñ ꝓpter suam q̃ nulla ĩpotenciam.
plum. Sicut .n. pͥus reb dedit ẽẽ. ⁊ postea pł¬
chrumẽẽ: ita ⁊ angło ⁊ homini quib dedãt
rõnales eẽ. Si ꝑsticissent dediss ⁊ beatos essẽ.

Expanded text:
nguunt per sex dierum operationem, et dicunt illam distinctionem figurativam esse, et propter mysterium tantum, nec ita fuisse ad litteram. Et hoc volunt probare illa auctoritate: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Et alia etiam de hoc eodem libro sumpta ubi recapitulando post opera sex dierum: Istae sunt, inquit, generationes coeli et terrae, quando creata sunt in die quo fecit Deus coelum et terram, et omne virgultum agDeo convenit ad modum hominis aliquid imperfectum facere, aut inordinatum aut deforme. Sed facile est illas auctoritates solvere. Contra hanc rationem quoque possumus dicere, quod Deus, qui in momento poterat omnia facere, sex diebus distinxit opera sua, non propter suam quae nulla est impotentiam, plum. Sicut enim prius rebus dedit esse, et postea pulchrum esse, ita et angelo, et homini, quibus dederat rationales esse, si perstitissent, dedisset et beatos esse; et
Abbreviated transcription (Latin):
Appareat ergo quod ibi fuimus. appareatqd
ibiuidimus. Subi indimus potenciam. ap¬
portemus lucem diuini cimoris. Si ibi uidi¬
mus apĩam. apportems lucem u̾tatis. Sn
ibi indumis benignitatem. apportemꝰ lucen
dilectionis. Potenca torpentes ad cimorem
cecitet. Sapiencia ignorancie tenepris ceca.¬
tos illuminet. Benignitas frigidos calore ca¬
ritatis inflãmet. Uidete queso quid lixe iit nͥ
dies ⁊ quid tenebre nisi nox: ꝙ sicut ocłs
corporis ht̃ diem suam ⁊ noctem suaur. ita
ꝙͦ ocł̾s cordis bt̃ diem suam ⁊ noctem suã
Tres ergo dies sunt inuisibilis lucis quib
interius spũał uice cursus distinguit᷑ prim
dies est timor. Scd̾s est ueritas. Gercius dies¬
ẽ caritas. Primus dies solem suũ ꝑ̃t sapĩam
potenciam. Scd̾s dies solem suũ habet capien¬
ciam. Tercius dies solem suũ ht̃ benignitatẽ
Potencia enĩ ad patrem. Sapĩa ad alium.
Benignitas ꝑtinet ad spm scm̃. Alii sunt die̾

Expanded text:
Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem divini timoris. Si ibi vidimus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi dies; et quid tenebrae nisi nox. Et sicut oculus corporis habet diem suam et noctem suam, ita quoque oculus cordis habet diem suam et noctem suam. Tres ergo dies sunt invisibilis lucis, quibus interius spiritualis vitae cursus distinguitur. Primus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Primus dies solem suum habet, potentiam; secundus dies solem suum habet, sapientiam; tertius dies solem suum habet, benignitatem. Potentia ad Patrem, sapientia ad Filium, benignitas pertinet ad Spiritum sanctum. Alii sunt dies
Abbreviated transcription (Latin):
nus non possumꝰ. uĩi pͥus ocł̃o mẽtis intima
penetre nĩ. Sequitur autem semꝑ ordo con¬
dicionis ordinem condicioniscõgnitõnis
qr ⁊si aliqñ humana infirmitas ad int̾na
ꝯtemplanda uel tenuiter admissa fũit diu
ibidem stare hanc sue inucabilitatis fluyxus
dignatus ÷ de uisibilib ad inuisibiliũ
cognitionem ꝑuenimus. nũc iam mẽs nr̃a
ad sem ip̃am redeat. ꝙ quidsibi ee hac cog¬
nitione utilitatis prouenire possit atcẽdat
Quid enim nob̾ prodest si in deo cognoscut
moiestatis celsitudinem. ⁊ nlłam nob̾ inde
colligimus utilitatem: S ecce dum de illo ĩ¬
cimo diuine contemplationis secreto nuer¬
timur. quid nob̾ cum pocerimus: Quid n
lucem de regione lucis uenientes: Hoc enĩ¬
⁊ decens ⁊ necessariũ est ut si a lucis regione
uenimus. ad fugandas ur̃as cenebras nob̾¬
cum lucem apportemus. Et quis scire poterit
quod ibi fuimus si illuminati non redumus

Expanded text:
mis non possumus, nisi prius oculo mentis intima mis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequitur autem semper ordo conditionis ordinem cognitionis; quia, etsi aliquando humana infirmitas ad interna contemplanda vel tenuiter admissa fuerit, diu tamen ibidem stare hanc suae mutabilitatis fluxus ndignatus est de visibilibus ad invisibilium cognitionem pervenimus, nunc jam mens nostra ad semetipsam redeat et quid sibi ex hac cognitione utilitatis provenire possit attendat. Quid enim nobis prodest, si in Deo cognoscimus majestatis celsitudinem, et nullam nobis inde colligimus utilitatem? Sed ecce, dum de illo intimo divinae contemplationis secreto revertimur, quid nobiscum afferre poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venientes? Hoc enim decens et necessarium est, ut si a lucis regione venimus, ad fugandas nostras tenebras nobiscum lucem apportemus. Et quis scire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus?
Abbreviated transcription (Latin):
umbra ymagimis. Rõnał creacura fcicta est
ad dei sapĩam. Corporea creatura sc̃a ẽ ad rõa¬
lem creaturam. Propter qd̾ om̃is motus ⁊ cõ.¬
u̾sio corporee cidature est ad rõnalem cĩpa¬
turam. S omis mocus ⁊ ꝯuersio tõnaliscceq¬
cure ẽẽ debet ad dei sapĩam. uc dñ quodq si
suo semꝑ suꝑiori adheret ꝑ ꝯuersionem. nec
pͥme condicionis ordinem. nec pͥmi exem¬
plaris inse ꝑturtet siłitudĩem. Quisq̾s ergo
uia inuestĩgationis de iusibilib ad inuisi¬
bilia cransit pͥm̃ a corporea creatura ad rõ¬
nalem creaturam. deinde a rõnali creatura
ad ꝯsideratõni sui creatoris mentis intiuitũ
ducẽ debet. Neu̾tens autem de inuisibilibus
ad iusidilia pͥm̃ acreatore ad ronalem cres¬
curam. deinde a rõnali creatura ad corpeã
crraturam descendet. Ordo autẽ cogniconis
ĩ mente hũana semꝑ precedit ordiuem cõdi¬
cionis. qr nos qui foris sumus redire A inti¬

Expanded text:
umbra imaginis. Rationalis creatura facta est umbra imaginis. Rationalis creatura facta est ad Dei sapientiam. Corporea creatura facta est ad rationalem creaturam. Propter quod omnis motus et conversio corporeae creaturae est ad rationalem creaturam, et omnis motus et conversio rationalis creaturae esse debet ad Dei sapientiam, ut dum quodque suo semper superiori adhaeret per conversionem, nec primae conditionis ordinem, nec primi exemplaris in se perturbet similitudinem. Quisquis ergo via investigationis de visibilibus ad invisibilia transit, primum a corporea creatura ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad considerationem sui Creatoris mentis intuitum ducere debet. Revertens autem de invisibilibus ad visibilia primum a Creatore ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad corpoream creaturam descendit. Ordo autem cognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab inti
Abbreviated transcription (Latin):
potest qr ĩꝯmutabił est. Si ergo noluus
talem sentire iudicem. ip̃m queramus redẽp¬
a corporea creatura ad incorpoream. hoc est
rõnalem creaturam tnͣsiuimus. ac dem̃des
rõnali creatura usq ad sapĩam dei ꝑueniur᷑
nũc uero redeuntes pͥmo a sapĩa dei ad rõna¬
lem croaturam. deinde a rõnali creatura ad
creaturam corpoream hĩta consideracione
procedemus. Ille ordo est cognicionis isste con¬
ditionis. qr primũ corporea creatura que ui¬
sibilis est in cognicione occuruit. deinde a corpo¬
rea creatura ad incorporcam cognicõ crãsit.
Postremo uia inuestigatõnis aptausq ad
conditorem utriusq ꝑuenit In condicioneue
pͥmo gradu ad ymaginem dei rõualis creatã
fc̃ã ⁊ deinde creatura corporea. ut creatura rõ¬
ualis mea foris agnosc̾et. qd̾ a creacore intus
accepiss. In sapĩa dei est ueritas. in rõnali ara¬
tura ẏmago ueritatis. in corporea creatura

Expanded text:
potest, quia incommutabilis est. Si ergo nolumus potest, quia incommutabilis est. Si ergo nolumus talem sentire judicem, ipsum quaeramus redempa corporea creatura ad incorpoream, hoc est rationalem creaturam transivimus; ac deinde a rationali creatura usque ad sapientiam Dei pervenimus; nunc vero redeuntes primo a sapientia Dei ad rationalem creaturam; deinde a rationali creatura ad creaturam corpoream habita consideratione procedemus. Ille ordo est cognitionis, iste conditionis, quia primum corporea creatura, quae visibilis est in cognitione occurrit; deinde a corporea creatura ad incorpoream cognitio transit; postremo via investigationis aperta, usque ad conditorem utriusque pervenit. In conditione vero primo gradu ad imaginem Dei rationalis creatura facta est; deinde creatura corporea, ut creatura rationalis in ea foris agnosceret quid a Creatore intus accepisset. In sapientia Dei est veritas, in rationali creatura imago veritatis, in corporea creatura
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ꝯuincit. Nosti quałsis. unde uenias. quẽ
factorem habeas. quo mediatore egeas.⁊tu
adhuc impudenter te defendendo ꝯtra deũ
clamas: Nosti qr malus es. ⁊ quia a bono
opisice malus factus non es. ꝙ cessas ⁊ non
clamas ad eum qui te fecit ut ueniat ⁊ re¬
ficiat. qui croauit ut redimat ͦ Noli dubi¬
tare de pocencia eius. uide oꝑa illius qnͣta
sunt. noli dubitare de sapĩa. uide oꝑa eius
qͣm pulchra sunt. Noli dubicare dẽ beniuo¬
lencia uide oꝑa eius quõ ad utilitatem tibi
seruiunt. Monstrat ergo cibi in suo opere.
qñtum possit in tua redemptione. Moustrat
item tͥ qm formidandum expectare possis
iudicem. si nolueris habere retemptorem sle¬
mo resistẽ ei potest qr om̃ĩpotens est nemo f
falłe eum potest. qr sapiencissimus ÷. nemo
eum corrumꝑe potest. qr optimus est. nemo
eum declinare potest. qrubiq est. nemo eũ
colłe pocest qr eternus est. uemo eum flecte

Expanded text:
 ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem  ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem factorem habeas, quo mediatore egeas, et tu adhuc impudenter te defendendo contra Deum clamas. Nosti quod malus es, et quod a bono opifice malus factus non es, et cessas, et non clamas ad eum, qui te fecit ut veniat et reficiat, qui creavit ut redimat. Noli dubitare de potentia ejus, vide opera illius quanta sint. Noli dubitare de sapientia, vide opera ejus quam pulchra sint. Noli dubitare de benevolentia, vide opera ejus quomodo ad utilitatem tibi serviant. Monstrat ergo tibi suo opere quantum possit in tui redemptione. Monstrat item tibi quam formidandum exspectare possis judicem, si nolueris habere redemptorem. Nemo resistere ei potest, quia omnipotens est; nemo eum fallere potest, quia sapientissimus est; nemo eum corrumpere potest, quia optimus est; nemo eum declinare potest, quia ubique est; nemo eum tolerare potest, quia aeternus est; nemo eum flectere
Abbreviated transcription (Latin):
eĩus similitudine recessit. Si ergo uultis mͥ
placere eisimiles estote. ipm audite. ⁊ si for¬
te abeius siłitudine male agendo discessistis
ip̃m imitando redite. In ipõ datur p̃cepcũ. in
ip̃õ datur consilium. Preceptum ut ꝑsistatiꝰ.
consiliũ ut redeatis Utinam tenuissetis pre¬
ceptum. S quia transgressi estis preceptum.
saltem audite consilium. Ip̃m audite. Mag¬
ni consilii angłs uobis miccitur. ut qui condi.¬
tis datus fuit ad głam. idẽ ꝑditis ueniat ad
medelam. Ip̃m audite. Ipẽ conditor ipẽ est et
redemptor. Ipẽ deus uos mecũ condidit. qui
nob̾cum homo solus ad uos uenit. Ipm̃ audi¬
te. Ipẽ ÷ forma. ipẽ ÷ medicina. ipẽ ÷ exemplũ
ipe ÷ remediũ. Ip̃m audite felicius fuiss sꝑ
tenuisse eius similitidinem. s iam iniuris
głosum non erit ad eius redire imitationẽ.
Ipsum audite. O homo quid causaris igno¬
ranciam tuam. ecce ip̃a te tua nacura arguit

Expanded text:
ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii Angelus nobis mittitur, et qui conditis datus fuit ad gloriam, idem perditis veniat ad medelam. Ipsum audite. Ipse conditor, ipse est et redemptor; ipse Deus mecum vos condidit, qui vobiscum homo, solus ad vos venit. Ipsum audite. Ipse est forma, ipse medicina, ipse exemplum, ipse et remedium. Ipsum audite. Felicius fuisset semper tenuisse ejus similitudinem, sed jam minus gloriosum non erit, ad ejus redire imitationem. Ipsum audite. O homo, quid causaris ignorantiam tuam? Ecce ipsa natura tua te arguit,
Abbreviated transcription (Latin):
patrris huic quod loquiniur concordet. Hic est
inquit filius meus dilectus in quo michi com¬
placui. Non dixit seꝑatim ego michi compła¬
cui. neq dixit seꝑatim ille mnichi complacũ.
neq uero simul dixit ego michi complacui.
⁊ ille michi complacuit. s dixit. ego michi
complacium ipso. hoc est quod michi de me
placet in ipõ est. extra ip̃m non est quia quod
ego sum ipse est. Quia enuĩ aliud qmͣ ip̃e nõ
sum extͣ ipm mͥ placere non possum. hic est
ergo filius nĩs dilectus in quo michi com
In ipõ eternaliter disposui quicquid tempora¬
liter feci. S tanto amplius unũ quodq opus
meũ diligo. quanto ꝑfectius illud pͥme dispo¬
sitioni concordare uideo. Nolice putare qd̾
ipẽ tantũ sit mediator in reconciliatõne ho¬
minũ. qr ꝑ ip̃m etiam ꝯmendabił ⁊ placita
fit aspectui meo conditio omniũ creaturar̃.
In ip̃o examino cuncta opera mea quefacio.
⁊ non amare nequeo. quod intueor simile
illi quem amo. Solus ille meoffendic qui ab

Expanded text:
Patris huic quod loquimur concordet. Hic est, inquit, Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Non dixit separatim, ego mihi complacui; neque dixit separatim, ille mihi placuit; neque vero simul dixit, ego mihi complacui, et ille mihi complacuit, sed dixit: Ego mihi complacui in ipso, hoc est quod mihi de me placet in ipso est; extra ipsum non est, quia quod ego sum ipse est. Quia enim aliud quam ipse non sum, extra ipsum mihi placere non possum. Hic est ergo Filius meus dilectus, in quo mihi compin ipso aeternaliter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconciliatione hominum, quia per ipsum etiam commendabilis et placita fit aspectui meo conditio omnium creaturarum. In ipso examino cuncta opera mea quae facio, et non amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
leat intelligi. QUando ergo omĩpotenciadĩ
considerata in admiracionẽ cor nrm̃ excitat
dies patris℥. Quando u̾o sapĩa dei insp̃ta
agnitione u̾itatis cor nr̃m illiũat. dies filii
est. Qñ autem benignitas dei accenta ad a¬
morem cor nr̃m inflãmat. dies sp̃c sã est.
Potencia terret. Sapĩa illiũat. Benignitas
letificat. In die potencie ꝑ timorem mnorimꝰ
In die sapĩe ꝑ contemplacõm u̾itatis astre¬
pitu huius mundi sepelimur. In die benigni¬
tatis ꝑ amorem ⁊ desid̾iũ eternorũ bonoꝵ
resurgimus. Ideo enĩ xp̃c sexto diemortuit᷑
est. Septimõ die in sepulcro iacuit. octauo
die resurrexit. ut simili modo pͥm̃ pocencia
in die suo ꝑ timorem. nosa carnalib desi¬
deriis foris occidat. deinde sapĩamn die suo ĩ¬
tus iu abscondito contempłonis sepeliat
postremo benignitas in die suo ꝑ desideriũ
diuini amoris unuificatos exurg̾e facit. qr

Expanded text:
leat intelligi. Quando ergo omnipotentia Dei leat intelligi. Quando ergo omnipotentia Dei considerata in admirationem cor nostrum excitat, dies Patris est. Quando vero sapientia Dei inspecta agnitione veritatis cor nostrum illuminat, dies Filii est. Quando autem benignitas Dei attenta ad amorem cor nostrum inflammat, dies Spiritus sancti est. Potentia terret, sapientia illuminat, benignitas laetificat. In die potentiae per timorem morimur. In die sapientiae per contemplationem veritatis a strepitu hujus mundi sepelimur. In die benignitatis per amorem et desiderium aeternorum bonorum resurgimus. Ideo enim Christus sexta die mortuus est, septimo die in sepulcro jacuit, octavo die resurrexit, ut simili modo primum potentia in die suo per timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia
Abbreviated transcription (Latin):
faciamus. Nec credend̾ est qͥn a nob̾ sibi ipse
uelit retribui. qd̾ pͥor ipẽ nob̾ uoluit imꝑ¬
ciri. Si cut ergo ipse ut ur̃am in se ⁊ per se
salutem oꝑaretur tres dies habere uoluit.
ita et nob̾ut nr̃am in nob̾ ꝑ ip̃m salutẽ opere¬
mentum oportuit ut uisil o foris fieret qua¬
tĩnus illud quod in nob murisibiliter fĩ debũ
significar. Dies ergo eius cxtrinsecus fuerũt
nũ dies intͥnsecus querendi sunt. Cresergo dies
habenus intͥnsecus quib illiũatur aimaur̃a
Ad pͥmũ diem mors ꝑtinet. ad sid̾m sepłtura
ad teriũ resurrectõ. Primus dies est timor
Scõs est ueritas. Tertiuis est caritas. Dies ti¬
moris est. dies potencie. dies patris. dies neri¬
tatis est. dies sapĩe dies filii. dies caritatis est
dies benignitatis dies spc̃ scĩ. Dies quidem
dendum sic triutatem que inseꝑabilis est
natura in oꝑatione posse separari. s ut dis
cretio ꝑsonarum in distinctione oꝑum .ua¬

Expanded text:
faciamus. Nec credendum est quin a nobis sibi ipse faciamus. Nec credendum est quin a nobis sibi ipse veli retribui, quod prior ipse nobis voluit impertiri. Sicut ergo ipse ut nostram in se et per se salutem operaretur, tres dies habere voluit ita et nobis ut nostram in nobis per ipsum salutem opere fuit et sacramentum, oportuit ut visibiliter foris fieret; quatenus illud quod in nobis invisibiliter fieri debuit significaret. Dies ergo ejus extrinsecus fuerunt, nostri dies intrinsecus quaerendi sunt. Tres ergo dies habemus intrinsecus, quibus illuminatur anima nostra. Ad primum diem mors pertinet, ad secundum sepultura, ad tertium resurrectio. Primus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Dies timoris est dies potentiae, dies Patris; dies veritatis est dies sapientiae, dies Filii; dies charitatis est dies benignitatis, dies Spiritus sancti. Dies quidem edendum sit Trinitatem, quae inseparabilis est natura, in operaticretio personarum in distinctione operum vo
Abbreviated transcription (Latin):
illĩiaret. ⁊ timorem non tolłet s in melius
ꝯmutaret. S nerdum plena erat claritas.
donec adiungeretur ueritati caritas. Nan
ip̃a ueritas dicit. Multa habeo uobis dicere.
S non potestis portare modo. cum autem re¬
nerit ille sp̃c u̾tatis docebit uos omnẽ ueri¬
tatem. Omĩs ergo iu̾tas ut ⁊ mala tolłet. et
bona informaret. Ecce tres dies sunt. dies ci¬
moris qui manifestat malũ. dies ueritatis
qui aufert malum. dies caritatis qͥ restuit
bonũ. Dies ueritacis clarificat diem timoriͦ
dies caritatis clarificat diem timoris. ⁊ diem
uifestetur omis ueritas. ꝙ timoi pene tͣnͣseat
in timorem reu̾encie. Nuntiate ergo de die in
diem salutare eius. De hiis dieb locutus
audiuimus ⁊ gauisi sumus. S dignũ ualde
est ut recompensemus ei beneficium suũ. et
quemadmnodũ nos in ipõ cercia die resiugẽte
resurreximus ita ⁊ uos pto ip̃o s per ipsum
tertia die resurgentes eum resurg̾e in nob̾

Expanded text:
illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed necdum plena erat claritas donec adjungeretur veritati charitas. Nam ipsa Veritas dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem . Omnis ergo veritas ut et mala tolleret, et bona reformaret. Ecce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restituit bonum. Dies veritatis clarificat diem timoris; dies charitatis clarificat et diem timoris et diem nifestetur omnis veritas, et timor poenae transeat in timorem reverentiae. Annuntiate ergo de die in diem salutare ejus . De his diebus locutus audivimus, et gavisi sumus. Sed dignum valde est, ut recompensemus ei beneficium suum; et quemadmodum nos in ipso tertia die resurgente resurreximus, ita et nos pro ipso et per ipsum tertia die resurgentes, eum resurgere in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dei filiũ ad redẽptionem hũmani grũs in car¬
nem uenturũ agnouit. Dicatur gͦ nũtiate
dedie in diem salutare eius. Diem scd̾m de
die pͥmo in diem terrium. diem ueritatis.
de die timoris in diem caritatis. Primũ unꝰ
dies erat dies timoris uenit dies alder dies
ueritatis. Accessit non successit qr prior uon
discessit. Ecce duos dies. itũ est in terciũ diem
in diem caritatis. s ⁊ ille cũ uenĩt priores ñ
expulit. Beati dies isti. Istis dieb homines
impleri possunt ubi futuris suꝑuenientib
presentes non transeunt ubi numerus cui
augetur caritas multiplicatur. Prim̃ hoĩos
nouerũt iniquitatem Ipm̃ ergo timere ħ
iam erat agnosc̾e qr profecto timere nequa
qͣm possent si nullo modo agnosc̾ent Iamgͦ
aliquid lucis erat ip̃a agnitio. iam dies erãt.
s necdũ clarus. qr pcc̃i adhuc tenebris cali¬
gabat. Uenit gͦ dies ueritatis. dies saludariꝰ.
qui pcc̃m destrueret. claritatem prioris diei

Expanded text:
s in carnem venturum agnovit; dicatur ergo: Annuntiate de die in diem salutare ejus. Diem secundum de die primo in diem tertium; diem veritatis de die timoris, in diem charitatis. Primum unus dies erat dies timoris, venit dies alter, dies veritatis. Accessit non successit, quia prior non discessit. Ecce duos dies; iterum est in diem tertium, in diem charitatis, sed et ille cum venit, priores non expulit. Beati dies isti. Istis diebus homines impleri possunt, ubi futuris supervenientibus praesentes non transeunt. Ubi numerus cum augetur, claritas multiplicatur. CAP. XXVII. noverunt iniquitatem. Ipsum ergo timere hoc jam erat agnoscere; quia profecto nequaquam timere possent, si nullo modo agnoscerent. Jam aliquid lucis erat ipsa agnitio; jam dies erat, sed necdum clarus; quia peccati adhuc tenebris caligabat. Venit ergo dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem prioris diei
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto fratri. ¶. cet̾isq suĩs
xp̃i hameris leue degencibus
.H. qualiscũq ur̃e sanctitatiꝰ
seruus in una pace ambulare.
et ad unam requiem ꝑueĩte.

Expanded text:
ilecto fratri G. caeterisque servis Christi Hameris levae degentibus H. qualiscunque vestrae sanctitatis servus, in una pace ambulare, et ad unam requiem perve
Abbreviated transcription (Latin):
que inuisibilia sunt in deo. necesse ÷ ut qͥsqͥs
ꝑ uisibilia ad agnitionem ĩuisibłium ꝑuẽite
desid̾at pͥus ip̃a uisibilia agnoscat. Propter
quod ⁊ egocum ħ pro posse in eo inuestigare
ꝓpon̾em. trib ĩusibilib in exordio enũatig.
⁊ crib itidem iuisibilib contra ħ disposicis. ra¬
tus sum hunc ẽẽ competentissimũ uarrandi
ordĩem. ut pͥus ipõrũ uisibiliũ aliquã notici¬
am in medium afferrem. ac sic dem̃de quasi re¬
serato contemplacõnis adito ꝑ inuestigatio¬
nem inuisibłium ꝓced̾em. Postqͣm igitur hi
que de uisibilib dicenda erant finem fecimus.
nũc quo uel quo ordĩe ꝑ ħ ad inuisibilia as¬
cendatur considerare debemus. Tria dyeunuᷤ¬

Expanded text:
quae invisibilia sunt in Deo , necesse est ut quisquis quae invisibilia sunt in Deo , necesse est ut quisquis per visibilia ad agnitionem invisibilium pervenire desiderat, prius ipsa visibilia agnoscat. Propter quod et ego cum haec pro posse meo investigare proponerem, tribus invisibilibus in exordio enumeratis; et tribus itidem visibilibus contra haec dispositis, ratus sum hunc esse competentissimum ordinem narrandi, ut prius ipsorum visibilium aliquam notitiam in medium afferrem; ac sic deinde quasi reserato contemplationis aditu, per investigationem invisibilium procederem. Postquam igitur iis quae de visibilibus dicenda erant finem fecimus, nunc quomodo vel quo ordine per haec ad invisibilia ascendatur, considerare debemus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
scriba eas figuras que exiles sunt promptiꝰ fort.
ĩ magnis figurandis ꝓpensuis desudat. ꝙ calamͦ
qnͣco uelocius trahitur. tanco deformiores st̃
lict̾e que expͥmuntur. Nam ⁊ informandis
uestib hii qui nimis pulcritudinem diligũt.
sepe ucilitatem ꝑdunt. ⁊ qui utilitatem cõser¬
uare cupiũt: pulcritudĩem hr̃e nõ possũt. S
in oꝑe dei nec multitudo magnicudĩem mni¬
nuit nec magnicudo młtitudĩem stringit u
simł uł multitudo uel magnitudo pulcritudĩ
officit. neq pulcritudo utilitatem tollit. sed sic
fc̃a sunt omĩa qiͣ fc̃a sint singła. ut cũ uniu̾sa
aspexeris: singła mireris. Hec de uisibilib dc̃a
alicui fortassis qntũ ad compendiũ tractandi
ꝑtinuit. plurima uidebuntur. s actendẽ deb
qd̾ tam oꝑosa materia non facile paucis uer¬
bis explicatur. Nam cũ dicat apłs qd̃ per ea
que iusibilia sunt in m̃do. manifestantur ea

Expanded text:
scriba eas figuras quae exiles sunt, promptius format, scriba eas figuras quae exiles sunt, promptius format, in magnis figurandis propensius desudat, et calamus quanto velocius trahitur, tanto deformiores sunt litterae quae exprimuntur. Nam et in formandis vestibus, ii qui nimis pulchritudinem diligunt, saepe utilitatem perdunt; et qui utilitatem conservare cupiunt, pulchritudinem habere non possunt. Sed in opere Dei nec multitudo magnitudinem minuit, nec magnitudo multitudinem stringit, neque simul vel multitudo vel magnitudo pulchritudini officit, neque pulchritudo utilitatem tollit, sed sic facta sunt omnia, quasi facta sint singula, ut cum universa aspexeris, singula mireris. Haec de visibilibus dicta alicui fortassis quantum ad compendium tractandi pertinuit plurima videbuntur, sed attendere debet quod tam operosa materia non facile paucis verbis explicatur. Nam, cum dicat Apostolus, quod per ea quae sunt in mundo, manifestantur ea
Abbreviated transcription (Latin):
stratur S dum postremo ꝯgrus ⁊̃ grata adic̃
quid aliud qmͣ suꝑ habundantes diuicias boni-¬
tatis sue notas facit:¬
Et de ucilitate creacurarũ breuiter dicta
sufficiant. S libet adhuc ad cumulũ dĩe
laudis paulisper accend̾e qm inire tria ħ simul
in oꝑe suo ꝯseruau̾it deus. Qd̾ quanta admira¬
cione dignũ sic sic facilius fortasse cognoscimꝰ.
Si pͥus hec quałr in oꝑe hũano simul esse nõ
possint. consid̾emus serte homo cũ młta face̾
desid̾at magna face nõ pot̃. qr tancominꝰ pre¬
ualet in singłis. qnͣco plura sunt ꝑ que inten¬
cionis sue cõnatus diuidit. Nursum cũ ad mag¬
nicudĩem nicitur a młtitudine recardat᷑. qr
młtis p̃stare non sufficit uires quas ad unius¬
rei effectũ sp̃ałr effundit Simili modo minor
diligencia decoris oꝑis impenditur. quotiẽs
ad młtitudĩem solam siue ad magnicudinem
ꝑficiendam aiiuius occupatur:. Uidemus qr

Expanded text:
stratur. Sed dum postremo congruis etiam grata adjicit, stratur. Sed dum postremo congruis etiam grata adjicit, quid aliud quam superabundantes divitias bonitatis suae notas facitec de utilitate Scripturarum breviter dicta sufficiant; sed libet adhuc ad cumulum divinae laudis paulisper attendere, quam mire tria haec simul in opere suo conservaverit Deus. Quod quanta admiratione dignum sit; sic facilius fortasse cognoscemus; si prius haec qualiter in opere humano simul esse non possint consideremus. Certe homo cum multa facere desiderat; magna facere non potest, quia tanto minus praevalet in singulis, quanto plura sunt per quae intentionis suae conatus dividit. Rursus cum ad magnitudinem innititur, a multitudine retardatur, quia multis praestare non sufficit vires quas ad unius effectum specialiter effundit. Simili modo minor diligentia decori operis impenditur, quoties ad multitudinem solam sive ad magnitudinem perficiendam animus occupatur. Videmus quod
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ꝙͣ in quodam medio collocatus ht̃ super
se deũ. subt̃ se mundũ. ⁊ corpore qͥdem deorsum
mundo ꝯiungit᷑. spũ aucem sursum ad deum
subleuatur. Necesse gͦ fuit ut uisibiliũ ꝯdicio
ita ordinaret᷑ quatenus homo in eis foris ag¬
nosc̾et. quale ess inuisibile bonũ qd̾ intus que¬
tere deberet. hoc est ut subtus se uideret quid
supͣ se appet̾et Nongͥ decebat ut retũ uisibłium
copia aliqua in ꝑte defectũ sentiret. que ob
id maxime instituta ÷ ut inestimabilem eter¬
norũ bonoꝵ affluenciam nũciaret. Hoc ẽ qd̾
diximus. cur deus illa ⁊̃ creare uoluit. que
humanis usib necessaria nõ ẽẽ preuidit. Si
er̃ sola necessana tribu̾et. bonitas quidem
ess. s diues non ess. Cum u̾o necessariis eciã
ꝯmoda ad iungit diuicias bonitatis sue oũdit.
Cum autem ꝯmoda ꝯgruis suꝑadditis cumulã¬
cur hũndancia diuiciarũ bonitatis eius demõ¬

Expanded text:
ergo quasi in quodam medio collocatus, habet super ergo quasi in quodam medio collocatus, habet super se Deum, sub se mundum, et corpore quidem deorsum mundo conjungitur; spiritu autem sursum ad Deum sublevatur. Necesse autem fuit ut visibilium conditio ita ordinaretur, quatenus homo in eis foris agnosceret, quale esset invisibile bonum quod intus quaerere deberet: hoc est, ut sub se videret, quid supra se appeteret. Non igitur decebat ut rerum visibilium copia in parte aliqua defectum sentiret, quae ob id maxime instituta est, ut inaestimabilem aeternorum bonorum affluentiam nuntiaret. Hoc est quod diximus: cur Deus illa etiam creare voluit, quae humanis usibus necessaria non esse praevidit. Si enim sola necessaria tribueret; bonus quidem esset, sed dives non esset. Cum vero necessariis etiam mmoda adjungit, divitias bonitatis suae ostendit. Cum autem commoda congruis superadditis cumulantur, abundantia divitiarum bonitatis ejus demon
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs pocłum uini. ⁊ esus carniũ. in uescitu
bissus ⁊ sericũ. uel quodlib aliud mollius in¬
dumentũ. Apcum ⁊ ꝯgrusi est qd lic utẽtib
nou prosit ad utendina tñ ꝯuenit. quales sẽ
tincture colorũ. p̃ciosi lapites & queaumꝙ
habile nõ est. ꝙ cñ ad spectandum ⁊ delectabile
qualia sunt fortasse quedam herbarũ gen̾a. et
bestiarũ uolucrũ qͦ ⁊ pisciũ. ⁊ queq similia. Sed
dignũ ualde inquisitione÷ quare deus ħ crea¬
re uolsi que usui hoĩs pp̃ quem omĩa fecit non
necessaria fore p̃uidit. Sed hoc citius cognosci¬
cur. si cã ⁊ modus hũane conditionis attenda¬
tur Deus hoĩem pp̃ se fecit. cuncta alia ꝓpter
hoĩem condidit. Propt̾ se fecit hoĩem non qd̾
ip̃e indigeret homine. S ut homini qr melius
dare nil potuit. se ip̃m fruendũ daret. Alia u̾o
creatura sic fc̃a ÷ uc ⁊ subiecta homini ess ꝑ
condicionem ⁊deseriuret ad ucilitatem. Homo

Expanded text:
hominis, poculum vini et esus carnium; in vestitu hominis, poculum vini et esus carnium; in vestitu byssus et sericum, vel quodlibet aliud mollius indumentum. Aptum et congruum est quod, licet utentibus non prosit, ad utendum tamen convenit, quales sunt tincturae colorum, pretiosi lapides, et quaecunque habile non est; et tamen ad spectandum delectabile, qualia sunt fortasse quaedam herbarum genera et bestiarum, volucrum quoque et piscium, et quaevis similia. Sed dignum valde inquisitione est, quare Deus haec creare voluit, quae usui hominis propter quem omnia fecit non necessaria fore praevidit? Sed hoc citius cognoscetur, si causa et modus humanae conditionis attendatur. Deus hominem propter se fecit, cuncta alia propter homines condidit. Propter se fecit hominem, non quod ipse indigeret homine, sed ut homini quia melius dare nil potuit, seipsum fruendum daret; alia vero creatura sic facta est, ut et subjecta homini esset per conditionem, et deserviret ad utilitatem. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
gitatus ꝑcurt̾e nec sermo facile explicare pos¬
sit. que tñ cuncta auditui seruiũt ꝙ in eus
delicias creaca sunt. Sic est de olfactu hralẽt
thimiamata odorem suũ. hũt unguenta o¬
dorem suũ. hũt rosaria odorem susi. habent
fraglanciam. ⁊ dulces spirant odores olfas¬
cui seruiũt. ꝙ in eius delicias creata sunt sod
modo gustus ⁊ cactus uaria hñt oblectam̃¬
ta. que ex siłicudĩe pͥorũ sacis ꝓpendi possunt
dine earũ quõ pocuimꝰ nõ quõ debumꝰ
loquti sumius. nũc restat ut ad ꝯsid̾andam
earũdem utilitatem tnͣseamus. Utilicas rer̃
quatuor complectitur. necessaria. ꝯmoda.
ꝯgrua. ⁊ graca. Necessariũ unicuiq reiest
quominus ip̃a subsist̾e ꝯmode nõ pot̃ utpote
in uictu hoĩs panis ⁊ aqua. in uest̾itu lanea
siue pellicea auc quelib eiusmodi indum̃ca.
Cõmodũ ÷ qd̾ licet aliqñ amplius delectet.
sine ipõ camen uita duci pot̃. ut pote ĩ uictu

Expanded text:
gitatus percurrere, nec sermo facile explicare posgitatus percurrere, nec sermo facile explicare possit, quae tamen cuncta auditui serviunt, et ad ejus delicias creata sunt, sic est de olfactu. Habent thimiamata odorem suum, habent unguenta odorem suum, habent rosaria odorem suum, habent fragrantiam et dulces spirant odores, olfactui serviunt, et in ejus delicias creata sunt. Eodem modo gustus et tactus varia habent oblectamenta, quae ex similitudine priorum satis perpendi possunt.dine earum quomodo potuimus non quomodo debuimus locuti sumus, nunc restat ut ad considerandam earumdem utilitatem transeamus. Utilitas rerum quatuor complectitur: necessaria, commoda, congrua et grata. Necessarium unicuique rei est, sine quo ipsa subsistere commode non potest, utpote in victu hominis panis et aqua, in vestitu lanea sive pellicea, aut quaelibet ejusmodi indumenta. Commodum est quod, licet aliquando amplius delectet, sine ipso tamen vita duci potest, utpote in victu
Abbreviated transcription (Latin):
qualitates reb indidit. ut omĩs sensus hoĩ⁊
sua oblectam̃ta inueniat aliud ꝑcipit uisiis.
aliud auditus. aliud odoratus. auud gustus
aluid tactus. Uisum pascit pulcticũdo cołoꝵ
Suauitas cantilene demłcet auditũ. flacn¬
tia odoris olfactum. dulcedo saporis gustũ
Aptitudo corporis tactum. & quis omes del¬
cias sensnũ enumerare queat: Que cam
multiplices sunt in singulis. ut siquis quẽ
ditatum pucet. Quot .n. oblectamenta ocu¬
lorum in diu̾sicate colorum monstraumus
cot oblectam̃ta auriũ in uarietate sonoꝵ
inuenimꝰ. Inter que pͥma sunt dulcia sermo¬
num ꝯm̃cia. quib homines ad inuicem si ras
uolũtates ꝯmunicant. ꝑret̾ĩta narrant pre¬
sentia indicant futura nũciant occłta reue¬
lant. ad eo ut si hiis careat uita hũana bes¬
tiis comꝑabił uideatur. Quid autem ꝯcentũ
auiũ. quid humane uocis melos iocundum.
quid dulces modos sonorũ omiũ cõmemorẽ.
qr tam młta sunc armonie gña. ut ea nec cp¬

Expanded text:
qualitates rebus indidit, ut omnis sensus hominis sua oblectamenta inveniat. Aliud percipit visus, aliud auditus, aliud odoratus, aliud gustus, aliud tactus. Visum pascit pulchritudo colorum; suavitas cantilenae demulcet auditum, fragrantia odoris olfactum, dulcedo saporis gustum, aptitudo corporis tactum. Et quis omnes delicias sensuum enumerare queat? Quae tam multiplices sunt in singulis, ut si quis quemditatum putet. Quot enim oblectamenta oculorum in diversitate colorum monstravimus, tot oblectamenta aurium in varietate sonorum invenimus. Inter quae prima sunt dulcia sermonum commercia, quibus homines ad invicem suas voluntates communicant; praeterita narrant, praesentia indicant, futura nuntiant, occulta revelant, adeo ut si his careat vita humana, bestiis comparabilis videatur. Quid autem concentus avium? quid humanae vocis melos jucundum? quid dulces modos sonorum omnium commemorem? Quia tam multa sunt harmoniae genera, ut ea nec co
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝓprie dicitur. qr alceri tribuicur qd̃
alter oꝑatur. Deus autem qui ꝑ semz ipsũ
cuncta ꝓpria uirtute facit ubicũq presens
est opere. presens ⁊ necesse ⁊ ut sit ceitate
Quod siquũ forte querat quõ dĩna essenci
que simplex est ubiq eẽ possit. sciat qd̾ alit̃
prehenditur. qr uniũsa replens continet nõ
continetur. QUiaigitur in om̃i loco ẽ mu¬
tari localiter non pocest. ⁊qr a nullo loco cõ¬
prehenditur localis non est. S neq illa que¬

Expanded text:
hil proprie dicitur, quia alteri tribuitur quod alter operatur. Deus autem qui per semetipsum cuncta propria virtute facit, ubicunque praesens est opere, praesens etiam necesse est ut sit deitate. Quod si quis forte quaerat, quomodo divina essentia quae simplex est ubique esse possit, sciat quod aliteprehenditur; quia universa replens continet non continetur. Quia igitur in omni loco est, mutari localiter non potest; et quia a nullo comprehenditur, localis non est. CAP. XX. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a sapĩa iudeis loquitur dicens. Abraham
pater nẽ exulcauit ut uideret diem meurm
iudit ⁊ gauisus ẽ. Ueritas enĩ dei redemptõ
ẽ gñis humani. Hanc .n. prius promiserat.
Quam nimirũ dũ pꝰmodum exhibuit quid
aliud qͣm se ip̃m ueracem ostendit: Rec̾te ã
mittendus fuit. nͥis in quo onĩis ueritati
plenitudo cõsistit. Bene gͦ abrahã ad diẽ ueri¬
tatis exultat. qr impleri ueritatem desid̾at.

Expanded text:
aham pater vester exsultavit ut videret diem meum, vidit et gavisus est . Veritas enim Dei redemptio est generis humani. Hanc enim prius promiserat. Quam nimirum, dum postmodum exhibuit, quid aliud quam seipsum veracem ostendit? Recte autemittendus fuit, nisi is in quo omnis veritatis plenitudo consistat. Bene ergo Abraham ad diem veritatis exsultat, quia impl
Abbreviated transcription (Latin):
cute deus indiget. qr homo alieno sepe ad¬
miniło ꝑficit qd̾ facẽ ppna uirtutẽ nõ ue¬
let Unde sm̃ quamdam loquendi consire¬
tudinem illic homo aliqñ oꝑari dicitur uͥ
ꝑ sem um̃ absens eẽ non dubitatur quẽ¬
admodum cum rex in ciuitate sua residẽt
proculcum hostib conflig̾e uincẽ uł su¬
perari ꝑhibetur qr milites eius uolente ipõ
⁊ iubente confligunt uincũt uelsupantur
Tale zcum quis in rem emitius positam. ĩ
uirgam excendit uel lapidem iacit ⁊ cange
dicitur quicquid uel lapis uel unga tecieit᷑

Expanded text:
tute Deus indiget, quia homo saepe alieno adtute Deus indiget, quia homo saepe alieno adminiculo perficit, quod facere propria virtute non valet. Unde secundum quamdam loquendi consuetudinem, illic homo aliquando operari dicitur, ubi per semetipsum absens esse non dubitatur, quemadmodum cum rex in civitate sua residens procul cum hostibus confligere, vincere, vel superari perhibetur; quia milites ejus, volente ipso et jubente, confligunt, vincunt, vel vi superantur. Tale est cum quis in rem eminus positam, vel virgam extendit, vel lapidem jacit, et tangere dicitur quidquid vel lapis, vel virga te
Abbreviated transcription (Latin):
eiuĩ animati corporis pars leditur. unus est ad
quem sensus omis doloris recorquetur. quod
ꝑ om̃e quod regit corpus diffundit᷑ dignum
nõ est ut̃ ille cccator sp̃c qui omĩa regit et
possidet unõ aliquo in lodo cuartari ⁊ũ oĩa
potius implere credatur. Nam ⁊ ip̃i rerũ mo¬
tus quitam certo ⁊ tam rõnabili ubiq mo¬
deramine currũt: pitam incrinsecus mouen
sonaliter ꝯiungitur. Ita quoq creator ille sp̃e
sum corpore hunis sensił mundi ꝑsonaliter ͬ¬
ꝯiungatur. qr aliter implet mundũ deus.
⁊ ałr anuna corpus. Anima imples corpus
plet mundum s mundonon induditur.
quia ubiq presens. nusqͣm comp̃hẽdi p
Preterea cum diuine uitutis effestus
nusqͣm de esse cernimus. cur eamdem dei uir¬
tutem omib in ẽẽ reb dubitemus: Siant
dei uirtus ubiq est cum alia nõ sit dei iur¬
tus qm deus: constat qr nusqͣmͣ deus deest
Neq .n. ut homo ad opandum aliena uir¬

Expanded text:
enim animatis corporis pars laeditur, unus est ad enim animatis corporis pars laeditur, unus est ad quem sensus omnis doloris retorquetur, quod per omne quod regit corpus diffunditur, dignum non est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarctari, et non omnia potius implere credatur. Nam et ipsi rerum motus, qui tam certo et tam rationabili ubique moderamine currunt, vitam intrinsecus moventersonaliter conjungitur, ita quoque Creator ille spiritus cum corpore hujus sensibilis mundi personaliter conjungatur, quia aliter implent mundum Deus, et aliter anima corpus. Anima implet corpus plet mundum, sed mundo non concluditur quia ubique praesens nusquam comprehendi potest. Praeterea cum divinae virtutis effectus nusquam deesse cernimus, cur eamdem Dei virtutem omnibus inesse rebus dubitemus? Si autem Dei virtus ubique est, cum alia non sit Dei virtus quam Deus, constat quod nusquam Deus deest. Neque enim ut homo ad operandum aliena vir