comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma ꝙ̃ oleum consecrare. ecclesi¬
as cdedicare. uasa & uestes eccłie
benelictõne sanc̃tificare. rebel¬
les ex communicare. penitentes
reconciliare. in sẏnodo derico¬
rum uel in conuentu populoꝵ
ecclesiastica uira roborare. Huic
bacillus quasi pastori. & anulis¬
quasi apocrisario. id est secreto¬
rum sigillatori tracditur. qua¬
tinus gregem xpisti ad pascua
uite baculo doctrine enuinet.
atq sponse xpisti secreta scrip¬
curarum anulo fidei cõsignet.
episcopris. uel prin¬
ceps episcoporum. Archos qͣsi
sumnius. uel princep s dicit᷑.
Idem etiam mecropolita nus di¬
citur. M etropolis autem mater
cuutatum uocanr.ꝙ icleo prin¬
cipalium ciuitatum episcopi
metropolitatu nominantur.
Horum ꝯfficium est episcopos
conserrare. concilia congrega¬
re. iura dilapsa reparare: Hoc
officium moyses habuit. qui
aaron pontificem oleo conse¬
crauit. Ante hos crux portut᷑
& pallio ii modum corquis
clecorantur. quia si xpistum

Expanded text:
ma et oleum consecrare, ecclesima et oleum consecrare, ecclesias dedicare, vasa et vestes ecclesiae benedictione sanctificare, rebelles excommunicare, poenitentes reconciliare, in synodo clericorum, vel in conventu populorum ecclesiastica jura reprobare. Huic siae, baculus, quasi pastori, et annulus, apocrisiario, id est secretorum sigillatori traditur; quatenus gregem Christi ad pascua vitae baculo doctrinae minet, atque sponsae Christi secreta Scripturarum annulo fidei consignet. episcopus, vel princeps episcoporum, archos quippe summus, vel princeps dicitur. Idem etiam metropolitanus dicitur. Metropolis autem mater civitatum vocatur, et ideo principalium civitatum episcopi metropolitani nominantur; horum officium est episcopos consecrare, concilia congregare, jura dilapsa reparare. Hoc officium Moyses habuit, qui Aaron pontificem oleo consecravit . Ante hos crux portatur, et pallio in modum crucis decorantur, quia si Christum
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Hoc nomen dei detra¬
gramaton portabat. & semel
in anno pro populo offerebat.
Iu lege aaron primus est ui
summũ sacerdotem unc̾tus. in
euangelio autem iacobus aposto¬
lus est primus ab apostolis ie¬
rosolimis episcopus oiduatus.
Unde cdum orclinatur a duo¬
clecun episcopis consecrari u¬
peratur. Et si necessitas cogit.
raltem a tribus. ut paulus ape¬
tro. iacobo. & iohanne est ordi¬
natus. Quod oleo ungitur. hoc
a lege accipitur. in qua rex o
dictio per manius imposicio¬
nem datur. ide exortum cre¬
ditur quod ysaac iacob manus
imposint. dum eum benedixit.
& moyses iosue manus imposuit.
dum eum ducem populo prefe¬
cit. & dominiis in euangelio apoꝰ¬
colis manus imposuit. dum eos
principes u sacerclotes ecclesie
constituit. Sed & ipsi apostoli ma¬
nus imposuerunt. cum spiritum
sanctum dederunt. Huius officul
est presbiteros &̃ reliquos eccle¬
sie ministros orclinare uirgines
uelare. baptiratos confirmare. cͥs¬

Expanded text:
batur . Hic nomen Dei tetrabatur . Hic nomen Dei tetragrammaton portabat, et semel in anno pro populo offerebat. In lege Aaron primus est in summum sacerdotem oleo unctus. In Evangelio autem Jacobus apostolus est primus ab apostolis Hierosolymis episcopus ordinatus. Unde dum ordinatur, a duodecim episcopis consecrari imperatur, et si necessitas cogit, saltem a tribus, ut Paulus a Petro, Jacobo et Joanne est ordinatus. Quod oleo ungitur, hoc a lege accipitur, in qua rex etdictio per manus impositionem datur. Inde exortum creditur, quod Isaac Jacob manus imposuit, dum eum benedixit . Et Moyses Josue manus imposuit, dum eum ducem populo praefecit . Et Dominus in Evangelio apostolis manus imposuit, dum eos principes et sacerdotes Ecclesiae constituit . Sed et ipsi apostoli manus imposuerunt, cum Spiritum sanctum dederunt. Hujus officium est presbyteros et reliquos Ecclesiae ministros ordinare, virgines velare, baptizatos confirmare, chris
Abbreviated transcription (Latin):
eclesie custos quasi in alto resi¬
dens sub se positum popului¬
prospiciens instruit. Cunde ꝙ
speculator dicitur. quia sicut
speculator in alta curri poni¬
tur. ut hostes aduentantes spe¬
culetur. ꝙ ciues ad resistendum
adhortetur. sic episcopus quasi
ia specula collocatur. ut popu¬
lum contra hostes demones
hereses armare nitatur. hic
quoq presul nominatur. quia
presidere ad consultum puta¬
tur. Hic etiam antistes. quia
ante stans dicitur. quia popu¬
lo preminere uidecur. Anti
enim clicitur contra. Inde an¬
cistes. quia contra stans dicit᷑.
quia hereticis ut lupił pastor
contra stare. ꝙ oues protegere
cernitur. Est eciam pontifex
dictus. quia pous factus.uita
enum episcopi debet esse ponͤ
populo super mare seculi. ad
patriam paradisi. Uel ponti¬
fex dicitur pontem faciens qͥa
quasi pontem populo facit. dũ
eum sana cloctrina super pa¬
ludes heresum ad atria uite
batur. qui ceteris sa¬
cerdotibus o leurtis principa¬

Expanded text:
Ecclesiae custos, quasi in alto resiEcclesiae custos, quasi in alto residens populum sub se positum prospiciens instruit. Unde et speculator dicitur quia sicut speculator in alta turri ponitur, ut hostes adventantes speculetur, et cives ad resistendum adhortetur; sic episcopus, quasi in specula collocatur, ut populum contra hostes daemones et haereses armare nitatur. Hic quoque praesul nominatur, quia praesidere ad consultum putatur. Hic etiam antistes, quasi antestans dicitur quia populo praeeminere videtur. Anti enim dicitur contra. Inde antistes quasi contra stans dicitur, quia haereticis ut lupis pastor contra stare et oves protegere cernitur. Est item pontifex dictus, quasi pons factus. Vita quippe episcopi debet esse pons populo super mare saeculi ad patriam paradisi. Vel pontifex potius dicitur, pontem faciens, quia quasi pontem populo facit, dum eum sana doctrina super paludes haeresum ad atria vitaebatur, quia caeteris sacerdotibus et levitis principa
Abbreviated transcription (Latin):
dimi collum illoum stola
cingit. quatinus Rie legi dei
obediant. ut alios regere
queant. Manus eorum cris¬
mate ungit. ut cuncta que
beneclicunt benedic̾ta sint.
quatinus se ab omni in¬
mundo opere contineant.
ut digne corpus ꝓpisti con
quasi sacrũ dans.
Bat enim corpus
dom̃ini. uel alia sacramen¬
ca populo. Sacerdos etian
dicitur sacer dux. quia u̾
bet ad uitam populo. T̃am
episcopus quam presbiter
sacerclos uocatur. quia per
utrumq sacram entum da¬
tur. Archi prełbiter. siminiꝰ
qui clecem presbiteris est p̃¬
latus. Prepositus qui aliis
est prdlatus. Choiepiscopuͤ
qui de choro sacerclotum
runt. qui spiritum moysi
accipientes. ppło prelati st̃¬
piscoporum De episcopo:¬
orclo in cria diuiclitur. in
episcopos. in archiepisco
patriarchas. Epi. super.
dens. quasi de alto prospiciens
mores & uitam subiectorum. Si¬
cut enim custos uinee in alto
residens undiq prospicit. sie
episcopus. xpisti uinee scilicet

Expanded text:
dum collum illorum stola dum collum illorum stola cingit, quatenus sic legi Dei obediant, ut alios regere queant. Manus eorum chrismate ungit, ut cuncta quae benedicunt, benedicta sint, quatenus se ab omni immundo opere contineant, ut digne corpus Christi confquasi sacrum dans. Dat enim corpus Domini, vel alia sacramenta populo. Sacerdos enim dicitur sacer dux vel potibet ad vitam populo. Tam episcopus quam presbyter sacerdos vocatur, quia per utrumque sacramentum datur. Archipresbyter dicitur qui decem presbyteris est praelatus. Praepositus, qui aliis est praelatus. Chorepiscopus, qui de choro sacerdotum vrunt, qui spiritum Moysi accipientes populo praelati spiscopis. Episcoporordo in tria dividitur: In episcopos, in archiepiscopos et in patriarchas. Episcopi super sdens, quasi de alto prospiciens mores et vitam subjectorum. Sicut enim custos vineae in alto residens undique prospicit, sic episcopus Christi vineae, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ge dei constrictos cognos¬
cant. ac se castitati ui ser¬
uitio dei omnimo elis sub¬
dant. Archidiaconus dici¬
cur summus diaconus. ut
fuit stephanus uel lauren
or non etate. secl sen¬
su. Eam enii sunt
sensus hominis: Hii in lege pͥn¬
cipes populi. ut chore dathan.⁊
ab iron. uel magistratus tem¬
pli ut nichodemus. & gamna¬
liel dicebantur. & per eos sa¬
erificia populi offerebantur.
huius muncli: ad patriam
est missas celebrare. pro po¬
pulo sacrificare. corpus do¬
mini dispensare. predicare
baptirare. penitentes absol¬
uere. infirmos ungere. mor¬
tuos sepelire. populum ad
missam. uel nuptias. uel ar¬
ma. uel peras cum baculis.
uel udicia ferri. & aque.
uel candelas. uel palmas uel
cineres. uel quaslibet res ad
cibum perciuentes benedi¬
cere. his episcopus manus
ia orclinatione imponit. po¬
testatem liganli atq sol¬
uendi cradit᷑. quatinus ip̃i
ita uiuant. ut alios ligare
atq soluere ualeant. Iugũ
domini suaue eis imponit.

Expanded text:
ge Dei constrictos cognosge Dei constrictos cognoscant, ac se castitati in servitio Dei omnimodis subdant. Archidiaconus dicitur summus diaconus, ut fuit Stephanus vel Laurentor, non aetate, sed sensu. Cani enim sunt sensus hominis . Hi in lege principes populi ut Chore, Dathan, et Abiron, vel magistratus templi ut Nicodemus, et Gamaliel dicebantur, et per eos sacrificia populi offerebantur. hujus mundi ad patriam est missas celebrare, pro populo sacrificare, corpus Domini dispensare, praedicare, baptizare, poenitentes absolvere, infirmos ungere, mortuos sepelire, populum ad missam, vel nuptias, vel arma, vel peras, vel baculos, vel judicia ferre, et aquas vel candelas, vel palmas, vel cineres, vel quaslibet res ad cibum pertinentes benedicere. His episcopus manus in ordinatione imponit, potestatem ligandi atque solvendi tradit, quatenus ipsi ita vivant, ut alios ligare ac solvere valeant. Jugum Domini suave eis imponit;
Abbreviated transcription (Latin):
subcliaconi. id est submini¬
stri dicuntur: horum offici¬
uin in lege erat oblata sa¬
crificia ã populo accipere.
u aquam uel quelibet neceᷤ¬
saria in ministeria templi
deferre. ex quibus natha¬
nael dicitur fuisse. In ec¬
clesia autem hoc habent
officium ut epistolam le¬
gant. ꝙ calicem & patenã
cum corporali diacono ad
altare offerant. unde &
ipodiacones. iol est sub dia¬
cono ministrantes dicunt᷑.
ẽum hii orclinantur. uasa
sancta. id est calix o pate¬
na eis ab episcopo clantur.
& se huic ministerio mun¬
tur. per quos cuc̾ta
Tacrificia sub sacerdotibus
adiiuistrabantur. Ex qui¬
bus elearar & ytamar pre¬
dicuitur. Hos eccłia cuaco¬
nes. id et ministros nuncu¬
pat. quia sacerdotibus mi¬
nistrant: horum ꝯffĩcium
est in ecclesia euangelium
legere. sacrisicium in altari
compenere. sanguinem do¬
mini distribuere. populo abe¬
necesse est predi care & bap¬
cuare. His oidmanclis epir¬
copus stolam dat. ut se le¬

Expanded text:
subdiaconi, id est subminisubdiaconi, id est subministri dicuntur. Horum officium in lege erat, oblata sacrificia a populo accipere, et aquam vel quaelibet necessaria in ministeria templi deferre: ex quibus Nathanael dicitur fuisse . In Ecclesia autem hoc habent officium ut Epistolam legant, calicem et patenam cum corporali diacono ad altare offerant. Unde et hypodiacones, id est diacono ministrantes dicuntur. Cum hi ordinantur, vasa sancta, id est calix et patena eis ab episcopo dantur et se huic ministerio muntur, per quos cuncta sacrificia sub sacerdotibus administrabantur. Ex quibus Eleazar et Yttamar praedicantur. Hos Ecclesia diaconos, id est ministros nuncupat, quia sacerdotibus ministrant. Horum officium est in Ecclesia Evangelium legere, sacrificium in altari componere, sanguinem Domini distribuere, populo licnecesse est praedicare et baptizare. His ordinandis episcopus stolam dat, ut se le
Abbreviated transcription (Latin):
cente lemones adura.¬
eos cle obsessis hommibuꝰ
expellebant. ut septem fiii
sceue sacerlotis fuciebauit.
In eccłia autem habent ofti¬
ciuma infantes catecraudos
templa dei. id est barnando¬
rum oipora demonibus m¬
cerdicere. ac de energiri: uꝰ.
id est cde obsessis cor oub us
per erorcismos le monia ar¬
cere. Et his codex al episcopo
craditur dum ordinantur.
ut uidelicet monita i roꝵ
unpleant. quo demorel al
aliis expellere ualeant. de
luminum conc̃ina
cero ferarii nuncupantur. hu
lumina in templo accendebat̃
uel excinguebant. oleo refici¬
entes lucernas nutriebant.
ex quibus uadab os abiu
eraut. In ecclesia aute̾ hat ent
officium ut lumen uel chu¬
ribulum coram sacerclote¬
al missam uel ad euangeli¬
um deferant. ad omanclũ
altare uestibus uel palliis
inseruiant: his orduian dis
cancdelaorum & urcens uel
ampula ab episcopo tradi¬
tur ut per hoc admonean¬
tur quatinus lucerne bono¬
rum operum in manibus
em. ta luorant. ꝙ oleum bo¬
ne conscientie un uasis cor

Expanded text:
cente, daemones adjuraeos de obsessis hominibus expellebant, ut septem filii Scene sacerdotis faciebant. In Ecclesia autem habent officium infantes catechizandos, a Dei, id est baptizandorum corpora daemonibus interdicere, ac de energumenis, ideo de obsessis corporibus per exorcismos daemonia arcere. Et his codex ab episcopo traditur, dum ordinantur, ut videlicet monita librorum impleant, quo daemones ab aliis expellere valeant. CAPluminum concinnatcerarii nuncupantur. Hi lumina in templo accendebant vel exstinguebant, oleo reficientes, lucernas nutriebant, ex quibus Nadab et Abiu erant . In Ecclesia autem habent officium, ut lumine vel thuribulum ante sacerdotem missam vel ad Evangelium deferant, ad ornandum altare vestibus vel palliis inserviant. His ornandis candelabrum et urceus vel ampulla ab episcopo traditur; ut per hoc admoncantur, quatenus lucernae bonorum operum in manibus eorum luceant, et oleum bonae conscientiae in vasis cord
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens eum expulit. spolia etꝰ
distribuit. dum xp̃s eum pas¬
sione uicit. u ecelesiam ab et̾
uire eripuit Mox ostium ape¬
ritur. & xp̃c ingreditur. quia
ecclesia ostium fidei xpõ ape¬
ruit. & eum contra se deuote
recepit. Episcopus ingͦdiens
pax hiuic domii dicit. quia
xpistus mundũ ingrediens.
pacem hominibus contulit.
quam resurgens a mortuis su¬
is prebuit. Pax inquit uobis.
Ter pax huic domui clamat.
quia reconeiliationẽ ecclesie
per crinitatem fac̾ta insinu¬
at. uel quia unus est deus.
una fides. unum baptisma.
Deinde pontifex prosternit᷑.
pro conseeratione domus do¬
mini precatur. q apistus se
ante passionẽ. in monte ꝓ¬
strauit. & pro ecclesie sancti¬
ficatione patrem orauit. Gle¬

Expanded text:
veniens eum expulit, spolia ejus veniens eum expulit, spolia ejus distribuit ; dum Christus eum passione vicit, et Ecclesiam ab ejus jure eripuit. Mox ostium aperitur, et episcopus ingreditur, quia Ecclesia ostium fidei Christo aperuit, et eum intra se devote recepit. Episcopus ingrediens Pax huic domui dicit, quia Christus mundum ingrediens, pacem hominibus contulit, quam resurgens a mortuis suis praebuit: Pax, inquit, vobis . Ter pax huic domui clamat, quia reconciliationem Ecclesiae per Trinitatem factam insinuat, vel quia unus est Deus, una fides, unum baptisma . Deinde pontifex prosternitur, pro consecratione domus Dominum precatur, et Christus se ante passionem in monte prostravit et pro Ecclesiae sanctificatione Patrem oravit.
Abbreviated transcription (Latin):
bis gentilitatem lumine
doctrine illustrabant. ẽan¬
dela lucet c arclet. & apoͣ¬
coli uerbo lucebant. d ca¬
ritate ardebant. Pontifex
super biuinare ostii cum ba¬
culo der percicit. collite poide
principes uestras. & eleuami¬
ni porte eternales dicit. Per
pontificem xpistus. per bacũ¬
lim sceptrum potestatis in¬
telligitur. trina autem per¬
cussio: terna potestas in celo¬
M in terra in uiferno accipi¬
cur. Quasi ergo ter dominus
ianuam cum cambuca per¬
cussit. chim ecclesie ꝑ otesta¬
tem ligandi ꝙ soluencdi in ce¬
lo & in terra concessit. c por¬
cas inferi acluersus eom non
preualere cribuit. Iubet etiã
ut principes tenebrarum por¬
tas mortis ab eccłia tollant. por¬
de uero gernales. il est ce
uicia & peccata. porte
uite sunt. sides. baptis¬
ma. operatio. Per eum qui intͦ
qui de domo ecelesie expellitur.
Ipse quippe quasi fortis arma¬
tus atrium siuim custodiuit.
dum hune mundum quasi in¬
re possedit. Sed fortioi super¬

Expanded text:
bis gentilitatem lumine bis gentilitatem lumine doctrinae illustrabant. Candela lucet et ardet, et apostoli verbo lucebant et charitate ardebant. Pontifex super luminare ostii cum baculo ter percutit, Attollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aeternales dicit; per pontificem Christus, per baculum sceptrum potestatis intelligitur. Trina autem percussio terna potestas in coelo, in terra, in inferno accipitur. Quasi ergo ter Dominus januam cum capuita percussit, dum Ecclesiae potestatem ligandi atque solvendi in coelo et in terra concessit, et portas inferi adversus eam non praevalere tribuit . Jubet etiam ut principes tenebrarum portas mortis ab Ecclesia tollant, portae vero aeternales, id est coelvitia et peccata. Portae vitae sunt fides, baptisma, operatio. Per eum, qui intus qui de domo Ecclesiae expellitur. Ipse quippe quasi fortis armatus atrium suum custodivit, dum hunc mundum quasi jure possedit. Sed fortior super
Abbreviated transcription (Latin):
ci concentu deum laucla¬
bunt. Multitucdo in daustro
conuersantium unum cor &s
unam animam in dilectio¬
re habent. & oninia cõmu¬
uiter possident. & in super¬
na patria oranes electi cor
unum & animam unam
in dilectione habebunt. ꝙ
omnes omnia cõmuniter
possidehunt. quia quo cł¬
bec. in aliis habebit. ubi
cleus omnia in ombul
erit. In claustro sunguli sin¬
gula loca secunclũ ordinem
tenent. ꝙ in paradiso sin¬
guli singulas mansiones se¬
cundum merita recipient.
ecelesie & xpisti nup¬
cialis copulatio. Epiᷤ¬
copus qui eam consecrat.
est xpistus qui ecclesiam
desponsanerat. Episcopus
fontem in atrio benedi¬
cit. M in circuitu asꝑergit.
quia xpiftus fontem bap¬
tismatis in uiclea consecra¬
uit. q in circuitu mundi
omnes gentes in eo ablui
non consecrata .&.¬
est gentilitas dei ignara
& persidie repagulis inclu¬
sa. In lomo duodecim can¬
dele in circuitu acrense
eam illuminant. os duo de¬
cu apostoli in circuitu or¬

Expanded text:
ci concentu Dominum laudaci concentu Dominum laudabunt. Altitudo in claustro conversantium unum cor et unam animam in religione habent, et omnia communiter possident, et in superna patria omnes electi cor unum et animam unam in dilectione habebunt, et omnes omnia communiter possidebunt, quia unusquibet in aliis habebit, ubi Deus omnia in omnibus erit. In claustro singuli singula loca secundum ordinem tenent, et in paradiso singuli singulas mansiones secundum merita recipient. Ecclesiae et Christi nuptialis copulatio. Episcopus qui eam consecrat est Christus, qui Ecclesiam desponsaverat. Episcopus fontem in atrio benedicit, et in circuitu aspergit, quia Christus fontem baptismatis in Judaea consecravit, et in circuitu mundi omnes gentes eo ablui non consecrata. Dest gentilitas Dei ignara, et perfidiae repagulis inclusa. In domo duodecim candelae in circuitu accensae eam illuminant, et duodecim apostoli in circuitu or
Abbreviated transcription (Latin):
anima una erat. & omnia
cominunia habebant. Se¬
cunclum hanc formam re¬
ligiosi in claustro unani¬
miter degunt. nocꝰte ac die
in monasterium al seruiti¬
um cdei conueniunt. Et fide¬
les adhuc secularia relinqũt.¬
communẽ uitam in clau¬
prefert paradisum. monas¬
terium uero eclen. scilicet¬
Fons in hoc loco uoluptatis.
est. in monasterio fons bap¬
tismatis. Lignum uite in
paradiso. est corpus domini
in monasterio. Biuerse ar¬
bores fructifere. sunt diuer¬
si libri sacre scripture. Se¬
cretum etiam claustri gerit
siguram celi. in quo usti
ita a peccatoribus segregan¬
tur. sicut religiose uite ꝓ¬
fessores a secusaribus in clau¬
tro sequestrantur. ꝑorro mo¬
nasterium prefert celestem
paradisum. fons & ligniem
uite significat xpistum. qui
est fons uite. & cibus beato¬
rum eternaliter uiuentiũ.
In monasterio duo chori lau¬
des deo concinunt. & in ce¬
lesti paracliso angeli atq
sancti. in seculum seculi duł¬

Expanded text:
anima una erat, et omnia anima una erat, et omnia communia habebant . Secundum hanc formam religiosi in claustro unanimiter dogunt, nocte ac die in monasterio ad servitium Dei conveniunt. Et fideles adhuc saecularia relinquuntcommunem vitam in claupraesefert paradisum , monasterium vero Eden securioFons in hoc loco voluptatis, est in monasterio fons baptismatis; lignum vitae in paradiso est: corpus Domini in monasterio. Diversae arbores fructiferae sunt diversi libri sacrae Scripturae. Secretum enim claustri gerit figuram coeli. In quo justi ita a peccatoribus segregantur, sicut religiosae vitae professores a saecularibus in claustro sequestrantur. Porro monasteria praefert coelestem paradisum. Fons et lignum vitae signat Christum, qui est fons vitae et cibus beatorum aeternaliter viventium. In monasterio duo chori laudes Deo concinunt; et in coelesti paradiso angeli atque sancti in saeculum saeculi dul
Abbreviated transcription (Latin):
us. Ante sacerdotem ergo se
mulier deber uelut rea uela¬
re. & tanti mali sibi conscia
coram uidice se celare. Un¬
de dicit apostolus. ut mulier
uelata sit propter angelos.
icl est sacerdotes. In ecclesis
etiam non permittitur eis
lo qui. id est populum alloqui.
Et nobis quoq non licet in
ecclesia loqui. nisi in hymnis
& psalmis. & cauticis sꝑiritu¬
nutorium. est ecclesie gremium.
quia sicut seculo mortuos de
u̾tero baptismatis xpisto genu¬
it. ita post modum carne mor¬
tuos gremio suo confouens. eter¬
ne uite reddit. E cclesie que
in modum crucis fiunt. po¬
pulum ecclesie mundo cruci¬
sigi debere ostenclunt. Que
autem rotunde in modum
circuli fuint. ecclesiam per
circuitum orbis in circulirm co¬
roue eternitatis per dilectio¬
nem construi ostendunt.
ta a porticu salomonis con¬
structa iuxta templum. In
qua apostoli omnes unani¬
nuiter commaneb ant. M in
templo al orationem con¬
ueniebant. Et multitu lini
creclentium cor unum o

Expanded text:
us. Ante sacerdotem ergo debet se us. Ante sacerdotem ergo debet se mulier velare velut rea et tanti mali sibi conscia coram judice celare. Unde dicit Apostolus, ut mulier velata sit propter angelos , id est sacerdotes. In ecclesiis enim non permittitur eis loqui , id est populum alloqui. Et nobis quoque non licet loqui in ecclesia, nisi in hymnis, et psalmis, et canticis spiritumitorium, est Ecclesiae gremium, quia sicut saeculo mortuos de utero baptismatis Christo genuit, ita postmodum carne mortuos gremio suo confovens aeternae vitae reddit. Ecclesiae, quae in modum crucis fiunt, populum Ecclesiae mundo crucifigi debere ostendunt: quae autem rotundae in modum circuli fiunt, Ecclesiam per circulum orbis in circulum coronae aeternitatis per dilectionem construi ostendunt. ta a porticu Salomonis constructa juxta templum. In qua apostoli omnes unanimiter commanebant, et in templo ad orationem conveniebant, et multitudini credentium cor unum et
Abbreviated transcription (Latin):
leant. F enmne uero in bo¬
reali parte stant demon¬
strantes quod fragiliores sub¬
esse debeant. qui estum tẽp¬
cationum ferre nequeat.
atq nupciali medicamine
estum carnis temperare.
quia inmundos a celesti tẽ¬
plo excludi designant. Ali¬
oqum si pre infirmitate ua¬
lerent eacdlem die qua pa¬
rerent intrare ecclesias li
ceret. ubi deo gratias age¬
rent. P ropter hanc etiam¬
significationem in multis
locis menstrue. uel uiris mu¬
siam stare solent. & obhoc
penitentes intrare eccłiam
ut mulieres in ecclesia uela
te suit. M hoc propter tres
causas. yna est cum sint de¬
cipula diaboli ne laxis earũ
ermibus iiuenum animi il¬
laqueentur. alia est. ne que¬
dam illarum ob formosita¬
tem capillorum superbia ele¬
uentur. quelam uero ne
ob deformosicatẽ illarum
dec᷑pentur. Tercia autem est
ut r̾eatus origialis peccati
qui per musierem euenit ad
memoriam nobis reuocetur.
Iudex quippe malorum est
xpistus. sacerdos eius uicari¬

Expanded text:
beant. Feminae vero in Bobeant. Feminae vero in Boreali parte stant, demonstrantes quod fragiliores subesse debeant, qui aestum tentationum ferre nequeant, atque nuptiali medicamine aestum carnis temperare. quia immundos a templo coelesti excludi designant. Alioquin si prae infirmitate valerent, eadem die, qua parerent, intrare ecclesias eis liceret, ut Deo gratias agerent. Propter hanc significationem in multis locis menstruae viris siam stare solent, et ob hoc poenitentes intrare ecclesiaut mulieres in ecclesia velatae sint. Et hoc propter tres causas fit: una est, cum sint decipula diaboli, ne laxis earum crinibus juvenum animi illaqueentur; alia est ne quaedam illarum ob formositatem capillorum superbia eleventur, quaedam vero ne ob deformitatem illorum deturpentur; tertia est ut reatus originalis peccati, qui per mulierem evenit, ad memoriam nobis revocetur. Judex quippe malorum est Christus: sacerdos ejus vicari
Abbreviated transcription (Latin):
no descendit. & sacra scrip¬
tura a ligno crilcis & donii¬
nice passionis lescendit. Lig¬
num a superioribus contine¬
tur. quia crux & passio xp̃i
a prophetis ante predicatur.
u euangelium legi cõnectit᷑.
& apostolica doctrina pro¬
ꝓhetice contexitur. Sacer¬
dos funem apprehendit. dũ
scriptura docente bona oꝑa
hit. dum a cõtemplatione
scriptura eum in comdem¬
platione suspendit. funem
ipse deorsum trahit. dũ a
cõtẽplatione ad actiuã ui¬
tam descendit. Ex tactu fu-¬
nis campana sonat. quia ex
bona operatione predica
ampanarium quod
in alto locatur. est
alta predicatio que
de celestibus loquitur. Non
autem sine causa gallus su¬
per campauaruim ponitur.
Qallus enim dormnientes ex¬
citat. q per hoc admonet᷑
prb̃r gallus dei. ut per cã¬
panam dormientes ad matu
N ecclesia masculi in austra¬
li parte stant. designantes qd̵
fortiores in fide ardore spiri¬
tus sanc̾ti feruidi prelati fi¬
eri debeant. qui estum temp¬

Expanded text:
no descendit, et sacra Scripno descendit, et sacra Scriptura a ligno crucis et Dominicae passionis descendit. Lignum a superioribus continetur, quia crux et passio Christi a prophetis ante praedicatur, et Evangelium legi connectitur, et apostolica doctrina prophetiae contexitur. Sacerdos funem apprehendit, dum Scriptura docente bona opera hit, dum a contemplationeScriptura eum in contemplatione suspendit; funem ipse deorsum trahit, dum a contemplatione ad activam vitam descendit. Ex tractu funis campana sonat, quia ex bona operatione intonat.Campanarium, quod in alto locatur, est alta praedicatio, quae de coelestibus loquitur. Non autem sine causa gallus super campanarium ponitur. Gallus enim dormientes excitat, et per hoc admonetur presbyter, gallus Dei, ut per campanam dormientes ad matute statione. In ecclesia masculi in Australi parte stant, signantes quod fortiores in fide ardore Spiritus sancti fervidi praelati fieri debeant, qui aestum ten
Abbreviated transcription (Latin):
uncle etiam sic dicta. Maio¬
ra quippe uasa diciritur
campane a campania regi¬
one. minora nole a nola cuui¬
tate. C ampane itaq predi¬
catores deẜgnant. qui popu¬
lum ad ecclesiam conuocant.
Earum sonatio. est illorum
predicatio. quorum sonus in
omnẽ terram exunt. & in fi¬
nes orbis terre uerba eorum.
Ex ere sunt fuse. quod est du¬
rum. ꝙ sonorum. quia illoruͣ¬
predicatio contra uitia est du¬
ra. & de uircutibus sonora.
Ideo autem in modum uasoꝵ
formantur. quia predicationeᷤ
uasa spiritus sancti appellan
pense souant. sunt
lue leges quibus pre¬
dicatores a terrenis ad celestia
suspensi regnum dei predi-¬
cant. Flectrum quod fit ex
ferro quod onia dura do¬
mat. est illorum lingua que
omnia aduersa superat. Um¬
culum quo ligatur. est mo¬
deratio qua illorum lingua
temperatur Funis quo cã¬
pane mouentur ad sonan¬
dum. est sacra scriptura ex
multis sententiis contexta:
qua predicatores mouent᷑
ad preclicandũ. F unis a lig¬

Expanded text:
Unde sic dicta, majoUnde sic dicta, majora quippe vasa dicuntur campanae, a Campaniae regione; minora Nolae, a civitate Nola Campaniae; itaque praedicatores designant, qui populum ad ecclesiam convocant. Earum sonatio est illorum praedicatio, quorum sonus in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae verba eorum . Ex aere sunt fusae, quod est durum et sonorum, quia praedicatio illorum contra vitia est dura, et de virtutibus est sonora. Ideo autem in modum vasorum formantur, quia praedicatores vasa Spiritus sancti appellantpensae sonant, sunt uae leges, quibus praedicatores a terrenis ad coelestia suspensi regnum Dei praedicatur. Plectrum fit ex ferro, quod omnia dura domat, est illorum lingua, quae omnia adversa superat. Vinculum quo ligatur est moderatio, qua illorum lingua temperatur. Funis, quo campanae moventur ad sonandum, est sacra Scriptura ex multis sententiis contexta, qua praedicatores moventur ad praedicandum. Funis a lig
Abbreviated transcription (Latin):
te seruiunt. Tercia ut celestĩ
iherusalem nobis ad memo¬
riam reuocetur. ad cuuis fi¬
guram facta uidetur. Con¬
stat enim ex auro. argento
ere & ferro. Aurum sunt sa¬
pientia sulgentes. argentũ
eloquentia nitentes. es in
doctrina celesti clulciter so¬
nantes. ferrũ uitia doman¬
tes. Turres corone. sunt scrip¬
tis ecclesiam munientes. lu¬
cerne eius. bonis actibus lu¬
centes. Aurum etiam sunt
martires. argentum uirgi¬
nes. es continentes. ferrum
conuigio seruientes. Eemme
in corona coruscantes. sunt qͥq
in uirtucibus rutilantes. Me¬
calla in igne excocta ad orna¬
cum corone sumuntur. q ele¬
c̾ti in camino tribulationis
probati ad celestis iherłin cle¬
corem eliguntur. Catena qͣ
corona in altum continetur.
est spes qua eccłia a terrenis
ad celestia suspenditur. Su¬
premus circulus cui in nec̾ti¬
tur. est deus a quo omnia
campanas cdantur.
olim per cubas cla¬
bantur. hec uasa prnis in no¬
la campanie sunt reperta.

Expanded text:
te serviunt; tertia ut coelestis te serviunt; tertia ut coelestis Hierusalem nobis ad memoriam revocetur, ad cujus figuram facta videtur. Constat enim ex auro, argento, aere et ferro. Aurum sunt sapientia fulgentes: argentum, eloquio nitentes: aes, in doctrina coelesti dulciter sonantes: ferrum, vitia domantes: turres coronae sunt, scriptis ecclesiam munientes: lucernae ejus bonis actibus lucentes: aurum enim sunt martyres: argentum, virgines: aes, continentes: ferrum, conjugiis servientes. Gemmae in corona coruscantes sunt, qui et in virtutibus rutilantes: metalla in igne excocta ad ornatum coronae sumuntur, et electi in camino tribulationis probati ad coelestis Hierusalem decorem eliguntur. Catena, qua corona in altum continetur, est spes, qua Ecclesia a terrenis ad coelestia suspenditur. Supremus circulus cui innectitur, est Deus a quo omnia campanas dantur, olim per tubas dabantur. Haec vasa primum in Nola Campaniae sunt reperta.
Abbreviated transcription (Latin):
bis. orgunis. cymbalis. citharis
cantica persouuisse leguntur.
Uncle & aclhuc in choreis mu¬
sicis instrumentis uti nitunt᷑.
quia globi celestes dulci melo¬
dia canentium. siue a
corona circunstantur
olim namq in moclura corone
circa aras cantantes stabant.
sed flauianus & diodoriis epiꝰ¬
copi choros alternatim psal¬
lere instituebant. Duo chori
psallentium clesignant ange¬
los. & spiritus iustorum. qua¬
si reciproca uoce cleum lau¬
dantium. Cancelli in quibus
stant. multas mansiones in do¬
mo patris designant. Quod
aliquando de choro cum pro¬
orssione ad aliquod altare ua¬
lunt. o ibi in statione cant.
significat quod anime de
hac uita exeuntes ad xpm
perueniunt. & ibi in con¬
sortio angelorum deo con
sas in cemplo sus¬
penditur. Una qđ
ecclesia per hoc decoratur. dũ
eius luminibus illuminatur.
Alia quod eius uisione admo¬
nemur. quia hi coionam
uite. & lumen gauclii per¬
cipunt: qui hic deo deuo¬

Expanded text:
bis, organis, cymbalis, citharis, bis, organis, cymbalis, citharis, cantica personuisse leguntur. Unde et adhuc in choreis musicis instrumentis uti nituntur, quia globi coelestes dulci melodia canentium, sive a corona circumstantium. Olim namque in modum coronae circa aras cantantes stabant; sed Flavianus et Diodorus episcopi choros alternatim psallere instituebant. Duo chori psallentium designant angelos, et spiritus justorum, quasi reciproca voce Dominum laudantium. Cancelli in quibus stant, multas mansiones in domo Patris designant. Quod aliquando de choro cum processione ad aliquod altare vadunt, et ibi in statione canunt, significat quod animae de hac vita euntes, ad Christum perveniunt, et in consortio angelorum Deo concsas in templo suspenditur: una quod ecclesia per hoc decoratur, cum ejus luminibus illuminatur; alia quod ejus visione admonemur quia hi coronam vitae et lumen gaudii percipiunt, qui hic Deo devo
Abbreviated transcription (Latin):
intro eundi osbendit. est xpistie
qui per usticiam obstans. in¬
ficleles a domo sua arcet & si¬
deles aditum ostendendo per
fidem introducit. de chorea.
chorea canentium exor¬
dium sumpłit. quam
antiquitas indolis instituit. ut
uidelicet decepti deos suos & uo¬
ce la uclirent. & toto corpore
eis seruirent. Per choiee autẽ
en cuitionem uo uerunt intelli¬
gi firmameuti reuolutionem.
per manuum cõplausionem:
elementorum connex ionem.
per sonum cantantium. a mo¬
niam planetarum reionantiũ.
Per corporis gest ulauonem.
signorum morionem. per plau¬
sum manuum. uel pelum stre¬
pitum. coniti uorum crepitum.
Quod fidel imituti sunt. & in
seruitium ieri dei conuertert̃.
Nam populus de mari rubro
egressus. choreum duxisse. & ma¬
ria eis cum tympano precinu¬
isse. & dauicl aute archam co¬
tis uiribus s baii:. & cũ cicha¬
ra psalmos cecusse legitur &
salomon cantores circum ablare
instituisse dieitur. qui uoce. cu¬

Expanded text:
introeundi ostendit, est Christus introeundi ostendit, est Christus qui per justitiam obstans infideles a domo sua arcet, et fideles aditum ostendendo per fidem introducit. CAP. CXXXIXchorea canentium exordium sumpsit, quam antiquitas idolis ibi constituit, ut videlicet decepti deos suos et voce laudarent, et toto corpore eis servirent. Per choreas autem circuitionem voluerunt intelligi firmamenti revolutionem: per manuum complexionem, elementorum connexionem: per sonum cantantium, harmoniam planetarum resonantium: per corporis gesticulationem, signorum motionem: per plausum manuum, vel pedum strepitum, tonitruorum crepitum. Quod fideles imitati sunt, et in servitium veri Dei converterunt. Nam populus de mari Rubro egressus choream duxisse, et Maria eis cum tympano praecinuisse , et David ante arcam totis viribus saltasse, et cum cithara psalmos cecinisse legitur . Et Salomon cantores circa altare instituisse dicitur, qui voce, tu
Abbreviated transcription (Latin):
cur. Secundo ut passio xpisti
semper ecclesie representetur.
Tercio ut populus xpistianus
carnem suam crucifigendo
uitiis & concuniscentus xpistũ
imitetur. Uexilla icleo erigũ¬
tur. ut tropheum xpisti eccle¬
sia iugiter memoretur. Prcn
que humano generi propici¬
atur. Q̃ racdus per quos ad al¬
cure ascencditur. sunt uirtuteᷤ
per quas ad xpistum pertingi.¬
tur. Lauacrum quo iuxta ai¬
tare mani abliunti.et
miseri cordia fluens de apisto
qua homines in baptismo uel
in penicentia a sordibus d lun
cum quod in alti in sustollitur.
& in quo euangelium legitur.
est ꝑfectorum uita. ad quam ꝑ
eulangelicam docꝰtrinam ꝓue¬
nitur. dum relictis omnibus qͥs
xpm̃ sequatur. E cclesia iugi lu¬
mine lucerne illu ninatur. q.
ecclesia xpisti lumine spiritus
sancti semper illustratur. ħ ap¬
tismus in ecclesia celebratur qͥa
catholica eccłia est mater de
ostenclendo dicitur. ostium qd̾
mimicis obstat. & amicis aditũ

Expanded text:
tur. Secundo ut passio Christi tur. Secundo ut passio Christi semper Ecclesiae repraesentetur. Tertio ut populus Christianus carnem suam crucifigendo vitiis et concupiscentiis Christum imitetur. Vexilla ideo eriguntur, ut tropaeum Christi Ecclesia jugiter memoretur. CAP. quae humano generi propitiatur. Gradus, per quos ad altare ascenditur, sunt virtutes, per quas ad Christum pertingitur. Lavacrum, quo juxta altare manus abluuntur, est misericordia fluens de Christo, qua homines in baptismo vel in poenitentia a sordibus diluuntum quod in altum sustollitur, et in quo Evangelium legitur, est perfectorum vita, ad quam per evangelicam doctrinam pervenitur, dum relictis omnibus quis Christum sequitur. Ecclesia jugi lumine lucernae illuminatur, et Ecclesia Christi lumine Spiritus sancti semper illustratur. Baptismus in Ecclesia celebratur, quia catholica Ecclesia est mater, deostendendo dicitur. Ostium quod inimicis obstat, et amicis aditum
Abbreviated transcription (Latin):
ge cepit ubi moyses uissu do-¬
rami duos cherubin ex auro
fecit. Usus uero ecclesias piu¬
gendi. a salomone exordium
sumpsir. qui uarias celaturas
in templo domini fieri institu¬
it. Usus etiam candelabri &
thuribuli a lege cepit. ꝑaui
tur. est uulgus cunis labore
ecclesa sustentatur. Eripte sub.
terra constructe. sunt cultores.
stare super quod sa¬
crificatur. est xpistuꝰ.
super quem sacrifi¬
cium ecclesie acceptatur. Ideo
corpus domini super alcare
conficitur. quia populus in eo
credens qui ex eo reficitur.
unum cum xpisto quasi mul¬
ti lapides unura altare effi¬
citur. In altari reliquie recõ¬
diuatu: quia in xpisto omneᷤᷤ
chesauri co sapientie & scientie
abscondurtur. Super altare
capse ponuntur sunt apostoli
q martires qui pro xpisto pas¬
si leguntur. ꝑ alle & uestes qui¬
bus altare ornatur. sunt con
tare erigitur. Primo
quod signum regis nostri in
domo dei quasi in regia urbe
sigitur. ut a militibus adore¬

Expanded text:
ge coepit, ubi Moyses jussu Domge coepit, ubi Moyses jussu Domini duos cherubin ex auro fecit . Usus vero ecclesias pingendi a Salomone exordium sumpsit, qui varias caelaturas in templo Domini fieri instituit. Usus enim candelabri et thuribuli a lege coepit. CAP.tur, est vulgus cujus labore Ecclesia sustentatur. Criptae sub terra constructae sunt cultores tare, super quod sacrificatur, est Christus super quem sacrificium Ecclesiae acceptatur. Ideo corpus Christi super altare conficitur, quia populus in eo credens ex eo reficitur: unum cum Christo, quasi multi lapides unum altare, efficitur. In altari reliquiae reconduntur, quia in Christo omnes thesauri sapientiae et scientiae absconduntur . Super altare capsae ponuntur, ii sunt apostoli et martyres, qui pro Christo passi leguntur. Pallae et vestes, quibus altare ornatur, sunt conftare erigitur: primo quod signum Regis nostri in domo Dei quasi in regia urbe figitur, ut a militibus adore
Abbreviated transcription (Latin):
erspicue fe nestre
que tempestatem
excluclunt.  lum̃
introducunt. sunt doctores
qui turbini heresum obsis¬
cunt. ꝙ lumen doctrine ec¬
clesie infundunt. Uitrum
in senestris per quod radius bui¬
cis iaculatur. est mens docto¬
rum. que celestia quasi per
qui machinam eccle¬
sie uite rectitudine in altu sicͤ¬
pendunt. Trabes que domũ
conuingunt. sunt seculi prm¬
cipes qui ecclesiam continen¬
do muniunt. Tegule tec̾ti
que imbrem a domo repel¬
lunt: sunt milites. qui eccle¬
siam a paganis ꝙ hostibus
morum. Ob cres autem cau¬
sas fit pictura. Primo quia
est laicorum litteratura. Se¬
cundo ut domus tali decore
pita sanctorum in ecclesia
in tnoclum circuli depigit¬
tur. designant quod lumine¬
terni splendors coronati fruun¬
tur. In circo uero secundum for¬
niam rotundi scuti pinguncur.
quia diuina protectione ut
scuto nunc muniuntur. Un¬
ole ipsi cantant gratulabundi.
Domme ut scuco bone uolun¬
tatis tue coronasti nos. Usus
autem formas sculpencli a le¬

Expanded text:
Perspicuae fenestrae, quae tempestatem excludunt- et lumen introducunt sunt doctores, qui turbini haeresum obsistunt, et lumen doctrinae Ecclesiae infundunt. Vitrum in fenestris, per quod radius lucis jaculatur, est mens doctorum, quae coelestia quasi per qui machinam Ecclesiae vitae rectitudine in alta suspendunt. Trabes, quae domum conjungunt, sunt saeculi principes, qui ecclesiam continendo muniunt. Tegulae tecti, quae imbrem a domo repellunt, sunt milites, qui Ecclesiam a paganis et hostibus morum. Ob tres autem causas fit pictura: primo, quia est laicorum litteratura; secundo, ut domus tali decore pita sanctorum in ecclesia in modum circuli depinguntur, designant quod lumine aeterni splendoris coronati fruuntur. Idcirco vero secundum formam rotundi scuti pinguntur, quia divina protectione ut scuto nunc muniuntur. Unde ipsi canunt gratulabundi: Domine ut scuto nos bonae voluntatis tuae coronasti . Usus autem formas sculpendi a le
Abbreviated transcription (Latin):
manclatur. Halmatica du¬
as coccineas lineas habet
& noua lex dilectione dei
& proximi resulget. qua
pontifer reclimitus esse de¬
bet. Iolem tramites purpu¬
rei clesignant. sangume
xp̃i pro duobus populis eł¬
fusti. In maculatio pertinet
ad clilectionẽ cler uisitatio
fratrũ ad clilectionẽ proxi¬
mi. Per coloiẽ coccineum
opus miscłĩe accipitur. qđ
ob geminã dilectionẽ uidu¬
is o pupillis inpenditur. fĩ¬
brie que de clalmatica pro¬
cedunt̾. sunt uerba & exem¬
pla predicationis que de
religione sancta prodeunt
Fimibrie ante cũ retro pen¬
dent. quia mancdata dilec̾ti¬
onis in lege cu in euangelio
manent. In utrisq linẽis st̃
quindecĩ simbrie altrinsec᷑
scilicet ante  retro dispo¬
site. quia in ueteri testam̃¬
to quindecĩ psalmi. quasi
quindecim gradus de uia
caritatis exeunt. ꝙ in no¬
uo similiter quincdecĩ ra¬
mi de arbore dilectionis
excrescunt. Sunt autem
hii rami. karitas patiens

Expanded text:
mandatur. Dalmatica dumandatur. Dalmatica duas coccineas lineas ante et et nova lex dilectione Dei et proximi refulget, qua pontifex redimitus esse debet. Idem tramites purperei designant sanguinem Christi, pro duobus populis effusum; immaculatio pertinet ad dilectionem Dei; visitatio fratrum ad dilectionem proximi, per colorem coccineum opus misericordiae accipitur, quod ob geminam dilectionem viduis et pupillis impenditur. Fimbriae quae de dalmatica procedunt, sunt verba et exempla praedicatoris, quae de religione prodeunt. Fimbriae ante et retro pendent, quia mandata dilectionis in lege et Evangelio manent. In utrisque lineis sunt quindecim fimbriae altrinsecus, scilicet ante et retro dispositae, quia in Veteri Testamento quindecim psalmi quasi quindecim gradus de via charitatis exeunt, et in Novo similiter quindecim rami de arbore dilectionis excrescunt. Sunt autem hi rami: Charitas patiens
Abbreviated transcription (Latin):
ficium portari iustitutum.
Que icleo ad missam a ponti¬
fice portatur. ubi passĩo xp̃i
celebratur. quia in moclum
crucis formatur. Hec uestis ẽ
candida. quia xpi caro le
casta uirgine est genita c̃
pontificis uita deb̾et castita¬
te esse niticla. hec habet for¬
mam crucis. quia xpe pro
nobis subiit supplicium cru¬
cis. ꝙ pontifex clebet se cru¬
cifigere uitiis & concupiscẽ¬
tiis. huuis uestis manice. st̃
nostre galline ale. Dei qͥppe
sapientia primos homineꝰ
in paracliso uelut gallina
ecclesie sub alas gratie ꝙ mi¬
sericorclie congrẽgabat. Ita
debet pontifex sideles sub
alas ueteris cs noue legis p̾¬
licancdo congregare. aͣ exẽ¬
plis se super eos expandere.
o̾ oratione a cen uolucribꝰ
icl est clemonibus protegere.
Hec lebet esse inconsutilis.
ut dñica tunica. quia siclei
integritas clebet esse indis
religio sancta & minacula¬
ta cdesignatur. quia pupillo¬
rum & iuduarum iusitatio.
ꝙ uite in maculate custoclia

Expanded text:
ficium portari instituta. ficium portari instituta. Quae ideo ad missam a pontifice portatur, ubi passio Christi celebratur, quia in modum crucis formatur. Haec vestis est candida, quia Christi caro de casta virgine est genita; et pontificis vita debet castitate esse nitida. Haec habet formam crucis, quia Christus pro nobis subiit supplicium crucis, et pontifex debet se crucifigere vitiis et concupiscentiis. Hujus vestis manicae sunt nostrae gallinae alae. Omni quippe sententia primos homines in paradiso velut gallina Ecclesiae sub alas gratiae et misericordiae congregabat. Ita debet pontifex fideles sub alas veteris et novae legis praedicando congregare, et exemplis se super eos expandere, et oratione a coeli volucribus, id est a daemonibus protegere. Haec debet esse inconsutilis ut Dominica tunica, quia fidei integritas debet esse indiscreligio sancta et immaculata designatur, quia pupillorum et viduarum visitatio, et vitae immaculatae custodia
Abbreviated transcription (Latin):
Superior pars per quam pes
intrat. multis filis est consuta.
quia multis sententiis debet
predicatio mentibus insund̾e
superna. Lingua super pedẽ.
est lingua preclicatoris in ple¬
bem. linea que a lingua usq
in finem descendit. est euan¬
gelica perfectio que in deum
cendit. linee que ex utraq
parte procedunt. sunc lex &
prophetia que euan gelio cesti¬
monum ferunt. Ligatura
est mysterium xp̃i incarna¬
tionis. que soluitur manu p̃¬
dicationis. Tapetia peclibus
eius substrata calcat. ut terre¬
na despicere. & celestia ama¬
re cliscat. Legis sacerclotes
turpitulinem degebant. ec¬
clesie sacerdotes sandalia por¬
tant. quia etiam aliis mun
est inuenta. Hec a dñi in con¬
sutili tunica & apostolorum
colobio est mutuata. Colobi¬
um autem erat cucullata ue̾¬
tis. sine manicis. sicit adhuc
uiclemus in monachorum cu¬
cullis. uel nautarũ tunicis. Qd̾
colobium a scõ siluestro in
cdalmaticam est uersum. &
acdditis manicis infra sacri¬

Expanded text:
Superior pars, per quam pes Superior pars, per quam pes intrat, multis filis est consuta, quia multis sententiis debet praedicationem mentibus infundere supernam. Lingua super pedem est, lingua praedicatoris in plebem. Linea quae a lingua usque in finem descendit, est evangelica perfectio, quae in Deum tendit. Lineae, quae ex utraque parte procedunt, sunt lex et prophetia, quae Evangelio testimonium ferunt. Ligatura est mysterium Christi Incarnationis, quae solvitur manu praedicationis. Tapetia pedibus ejus substrata calcat, ut terrena despicere, et coelestia amare discat; legis sacerdotes turpitudinem tegebant; Ecclesiae sacerdotes sandalia portant, quia etiam aliis mundest inventa. Haec à Domini inconsutili tunica et apostolorum colobio est mutuata. Colobium autem erat cucullata vestis sine manicis sicut adhuc videmus in monachorum cucullis, vel nautarum tunicis. Quod colobium a sancto Sylvestro in dalmaticam est versum; et additis manicis infra sacri
Abbreviated transcription (Latin):
que partim auclitoribus ape¬
ritur. parcim clauditur. Fut̾t
mortuorum animalium. quia
apostoli &̃ preclicatores pre¬
dicationem suam muniert᷑
scriptis. prophetarum uide¬
licet dei animalium. Pes
subtus ad cerram solea humiͦ
calciamenti est tec̾tus. desu¬
per nuiciuis. quia euangelii
predicatio debet carnalibus
per literam tegi. spiritua libꝰ
autem per allegoriam clenu¬
dari: Lingua suo caleaneo sur¬
git de albo corio. quia predi-¬
cator debet se separare a cer¬
reuo negotio. ꝙ esse innoce᷑
cy sine dolo. Ungua incle sur¬
gens separata a corio. ẽ illoꝵs
lingua qui bonum testimoni¬
um ferunt episcopo. Lingua
superior. est spiritualul signia.
qui eum eligunt in preclicati¬
onis opera. Albo cerio thoris in¬
triusecus sunt circunclata san¬
cdalia. quia predicationis con¬
scientia coram deo debet esse
puritate canclida. Extrinsecꝰ
uero iugrum apparet. quia
uita ipsus coram hominibu
humilitate cleiecta esse debet.

Expanded text:
quae partim auditoribus apequae partim auditoribus aperitur, partim clauditur. CAP. Cmortuorum animalium, quia, apostoli et doctores praedicationem suam munierunt scriptis prophetarum, videlicet Dei animalium. Pes subtus ad terram solea hujus calceamenti est tectus, desuper nudus, quia Evangelii praedicatio debet carnalibus per litteram tegi, spiritualibus autem per allegoriam denudari. Lingua sub calcaneo surgit de albo corio, quia praedicator debet se separare à terreno negotio, et esse innocens, et sine dolo lingua; inde surgens separata à corio est illorum lingua, quia bonum testimonium fertur episcopo. Lingua superior est spiritualium lingua, qui eum eligunt in praedicationis opera. Albo corio Intrinsecus sunt circumdata sandalia, quia praedicatoris conscientia coram Deo debet esse puritate candida. Extrinsecus vero nigrum apparet, quia vita ipsius coram hominibus humilitate dejecta esse debet.