comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitione suȩ mortis aꝑires Hoc ipsũ
eorũ mͣ murasse est. quod et̃ recte
ꝓꝑcipiendo regno uixeruitt. et tam̃
diu aꝑcipiendo regno dilacisunt.
Quos enĩ post ꝑactam iusticiam.
inferni loca. quãuis tranquilla sus¬
ceperunt.: eis ꝓfecto et laborasse fuit
in uinea.ꝙ. mͦ murasse. Quasigͦ post
m̃ murationẽ denariũ accipiunt :
qͥ post longa inferni cemꝑa. ad gaudia
regni ꝑuenerunt. Nos autẽ qͥ ad un¬
decimã uenimꝰ. post laborẽ non mur¬
muramꝰ. et denariũ accipimꝰ: qͥa
post mediatoris aduentũ. in hoc
mundo uenientes ad regnũ ducim᷑.
mox ut de corꝑe eximꝰ. Et illud sine mo
raꝑcipimꝰ: qd̾ antiqͥ patres cũ magna
ꝑcipe dilacione meruerunt. Unde
ꝙ. isdem paterfamilias dicit. Uolo
q. huic nouissimo dare: sicut ꝙ tͥ.
Et qͥa ipsa regni ꝑceptio. eiꝰ bonitas
uoliuitatis est. recte subiungit. Aut
non licet mͥ quod uolo facere. Stulta
enĩ questio hominis contͣ benignica¬

Expanded text:
sitione suae mortis aperiret, eorum hoc sitione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignita
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio qͥ laborauerunt ad pͥmã:
qͥa ȩqualem uitȩ ȩternę retributio¬
nem sortiti sunt. cum his qͥ amun¬
di initio uocati fuerant. hii qͥ in
mundi fine ad dm̃ uenerunt. Un¬
de ꝙ hii qui in labore precesserant:¬
dicunt. Hii nouissimi una hora
fecerunt. et pares illos nobis fecisti.
qͥ portauumꝰ pondus diei aut estuis:
Pondus enim diei et estus porta¬
uerant. hii quos amundi initio.
quadiu hic contigit uiuere: neces¬
se ut fuit etiã longiora carnis
tẽpcamenta colerare.Uniciuiq
enĩ pondus diei & estus ferre est:
ꝑ longioris uitȩ cemꝑa. carnis suȩ
calore fatigari. Sed queri potest
qͦm̾ murmurasse dieti sunt: qͥ salti
sero ad regnũ uocant᷑. Celors et enim
regnũ nullus mͥmurans accipit: nullus
qͥ accipit m murare pocest. Sed qͥa an¬
tiqͥ patres usq ad aduentũ dñi. quã¬
libet uste uixerint. ducti ad regnũ
non sunt. nisi ille descenderet qui
ꝑadisi claustra hominibus int̃po¬

Expanded text:
desiderio qui laboraverunt ad primam, desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus. Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, qui diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. Sed quaeri potest quomodo murmurare dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocati sunt; coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpo
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte dicat᷑. Et si deo uiuere
in pueritia. et in uiuentute no¬
lu istis. saltẽ adultimã ȩtatẽ resi¬
piscite: et ad uias uitȩ. cũ iam
laboraturi mulcũ non estis. uel
sero uenite. Et cales gͦ paterfami¬
lias uocat. et plerumq ante remu¬
nerant᷑: qͥa pͥus ad regnũ de corꝑe
exeunt. quã hii qͥ iam in ꝑueritia
uocati esse uidebant᷑. An non
ad undecimã uenit latro: Qui
ꝙ. sinon habuit ꝑ ęcatẽ: habuit
tamen sero ꝑ penam. Qui deum
mieruce confessus est: et pene cũ uo¬
nce fententiȩ. spm̃ exalauit uitȩ. A
nouissimo autẽ reddere denariũ
ipaterfamilias cȩpit: qͥa ad ꝑadisi
reqͥem pͥus latronẽ quã petrũ ꝑdu¬
.xit. Quanti patres ante legẽ. quan¬
ulti sub lege fuerunt: et camen hũ qͥ
in dñraduentu uocati sunt. ad reg¬
num celori. sine aliqua tarditate
ꝑuenerunt. Eundem gͦ denariũ
acceperunt qͥ laborauerunt ad unde¬
cimam. quẽ expectauerunt doto

Expanded text:
Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto
Abbreviated transcription (Latin):
re iuuentutis desicit. Undecima uͦ
hora est: ea etas. que de crepita uel
ueterana dicit᷑. Unde ꝙ greciual¬
teros appellant: ut plus quã senes
esse insinuent. quos ꝓuectiores uo¬
cant. Quia gͦ ad uitam bonã aliꝰ
in pueritia. alius madolescentia.
alius in iuuentrite. alius in senec¬
tute. alius in decrẽpita ȩtate ꝑdu¬
citur: quasi diuersis horis oꝑarii
ad uineam uocantur. More s gͦ ur̃os
uidete. Penset unꝰquisq quidagat:
qͥ non sua sed lucra oñica cogitant:
qͥ elo caritatis. studio pietatis in¬
seruunt. animabus lucrandis
inuigilant: ꝑ ducere et alios secũ
ad regnũ festinant. Nam qͥ sͥ uiuit.
qͥ carnis suȩ uoluptatib pascitur.
recte ociosus redarguit᷑: qͥa fruc¬
tũ diuini oꝑis non sectatur. Qui
uͦ & usq adetatẽ ultimã deo uiue-¬
reneglexit: quasi usq ad undeci¬
mã otiosus stetit. Unde recte usq
ad undecimã torpentib dicitur.
Quid hic statis cota die ociosi

Expanded text:
re juventutis deficit. Undecima vero re juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valτέρονς appellant, ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. Mores ergo vestrvidete. Penset unusquisque quid agat, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi?
Abbreviated transcription (Latin):
acto. ꝓ uita sua laborare neglererant:
quasi cota die ociosi stabant. Pensade
fr̃s. quid inqͥsiti respondeant. Di¬
cunt enĩ: quia nemo nos condixcit.
Nullus quippe ad eos patriarcha:
nullus ꝓpha uenerat. Et quid est
dicere ad laborẽ nemo nos condiexit:
nͥ uias nobis uitȩ nullus predicauit.
Quid gͦ nos abono oꝑe cessantes inex¬
cusitione nr̃a dichuiri sumꝰ. qͥ pene a
matris utero ad fidem uenimꝰͥ qͥuer¬
ba uitȩ ab ipsis cunabulis audiitimꝰ.
nis: Possumꝰ uͦ et casdem diuersita¬
ces horarũ: etiam ad unũquemq
hominũ. ꝑ etatũ momenta distin¬
guere. Mane qͥppe. intellectus nr̃i
pueritia est. Hora autẽ tercia. adoles¬
centia intelligi potest. qͥa quasi iam
sol maltum ꝓsicit:dũ caloretatis
crescit. Sextauͭ iuuent̾ est. qͥa ue¬
lud incentro sol sigit᷑: dũ iea pleni¬
tudo roboris solidat᷑. Nona antem
senectus intelligit᷑. in qua soluelud
ab altoare descendit. q̃asetas a calo¬

Expanded text:
re, pro vita sua laborare neglexerant, re, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, nis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calo
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ab adam usq ad noe. Nora uͦ
tertia. a noe usq ad habraham. Ser¬
ta quoq abhabraham: usq ad mo¬
y sem Nona autẽ amor se. usq ad
aduencũ diũ. Undecima uͦ ab
ad uentu dnĩ usq ad finem mundi. in
qͥ mercedem plenã et tarde uenientes
acceperunt. Ad erudiendam gͦ dñs
plebẽ suam quasi ad excolendã ui¬
neam suam. nullo temꝑe destitit oꝑa-¬
rios mittere: qͥa et pͥus ꝑ patres.ꝙ.
pꝰmodũꝑ legis doctores ꝙ ꝑ propħas.
mores excoluit: quasi ꝑ oꝑarios in
uinȩȩ culcura laborauit. Quamuis
inquolibet modulo uel mensura.
quisqͥs cũ fide rectabonȩ actionis
exticit. huiꝰ uinȩȩ oꝑarius fuit. Ope¬
rator gͦ mane. hora tercia. serta ꝙ no¬
naantiquus ille ꝙ ebraicus popłs
designat᷑: qͥ mȩlectis suis ab ipso
mundi exordio. dũ recta fide dm̃ stũ-¬
duit colere: quasi non destitit in cul¬
tiira uinȩȩ laborare. Ad undecimã
uͦ gentiles uocant᷑: quib et dicitur.
Quid hic statis cotadie ociosi: Qui

Expanded text:
 ab Adam usque ad Noe. Hora vero tertia a Noe usque Ad Abraham. Sexta quoque ab Abraham usque ad Moysem. Nona autem a Moyse usque ad adventum Domini. Undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qui mercedem plenam tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere; quia et prius per Patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, et mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
culpas nras colerat. et tamen nos
ꝑ penitentiam. ad p̃mia reseruat:
noluit dm̃ miscd̃em dicere. sed
hunc. ipsam miscd̾iam uocauit.
dicens: ds̃ ms̃ miscdia mea. Reuo¬
cemꝰ gͦ ande oculos mala que fecimꝰ:
pensemꝰ ex quanta dei benignitate do-¬
leram᷑. Consideremꝰ. que sunt pie-¬
tatis eiꝰ uiscera. ut non solum cul-¬
pas indulgeat: sed celeste regnũ
penitentib etiam post culpas pro-¬
mictat. Atq ex omĩb medullis cor¬
dis. dicamꝰ singuli. dicamꝰ om̃s ds̃
m̃s miscd̾iamea: qͥuiuit et regnat¬

Expanded text:
culpas nostras tolerat, et tamen nos culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omens: Deus meus misericordia mea, qui vivis et regna
Abbreviated transcription (Latin):
fatigat᷑. Et durũ cor ignis purga¬
tionis duriꝰ concremat: qͥa diui-¬
na dispensatione agit᷑. ut ꝓlixio¬
ra uitia. egͥtudo ꝓlixior exurat.
Quis uinquã illũ seruari ad conuer¬
sionẽ crederet: Quis tantã dei mi-¬
scd̃iam considerare sufficiat: Eoce
iuuenis prauus draconẽ uidit in
morte cui seruiuit inuita: nec ui¬
dit ut uitam funditꝰ ꝑcleret. sed ut
cui seruierat sciret: sciendo resiste¬
ret. ipsumq resistendo suꝑaret. Et
eum aquo prius non uidens teneba¬
t᷑: uidit postea ne teneret᷑. Que gͦ
lingua narrare uiscera diuinȩ mi¬
scdĩȩ sufficit: Quis sp̃s tante pie¬
tatis diuitias non obstupescat:
Has diuinȩ pietatis diuitias conside
dens. in quibus laborib humana
sic uita constituta: dm̃ appellat ad¬
iutorem. Ec qͥa a tͥbulatione p̾senti.
in reqͥem eternã nos suscipit: appel¬
lat etiam sus ceptorẽ. Sed consideranᷤᷤ
quod mala nr̃a aspicit et portat.

Expanded text:
fatigatur, et durum cor ignis purgafatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias considerdens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat,
Abbreviated transcription (Latin):
deuorare me non potest. Quid mͥ
moras facitis: Nate locumut ei de¬
uorare me liceat. Cumq hunc fr̃s.¬
ut sibi signũ sc̃e crucis in pͥmeret.
ad monẽrent: respondebat uirtute
qua poterat dicens. Uolo me signa¬
re sed non possum: qͥa a dracone pre¬
mor. Spume oris eiꝰ. faciem meam
liniunt: guttur meũ eiꝰ ore suffocat᷑.
Eoce ab eo brachia mea conpͥmuntur:
qͥaiam ꝙ capud meũ in suo ore ab¬
sorbuit. Cumq hoc ille pallens ac
tremens et moriens diceret. oepert̃
et oppressum draconis p̾̃sendia suis
p̃cib adiuuare. Tuncrepente libe¬
rat᷑. magnis cepit uocib clamare
dicens. Neo grãs. ecce dicessit: ecce
exiit. Ante orationes urãs fugit
dracco qͥ me acceꝑat. Mox autẽ ser¬
uiturũ se deo. et esse monac hum
nunc febrib premit᷑. dolorib fati¬
gat᷑. Mortiquidem subtractus est:
s ad huc plenius uitę restitutꝰ non
est. Quia enĩ longis et diurnis mi¬
qͥtatib pressus est. longo languore

Expanded text:
devorare me non potest. 1515 Quid mihi moras facitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo brachia mea comprimuntur, qui jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens et tremens et moriens diceret, coeperunet oppressum draconis praesentia suis precibus adjuvare. Tunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore
Abbreviated transcription (Latin):
esse uideat᷑. qđ ꝑ iuniorẽ synagoga.
ꝑ seniorẽ uͦ. ęccl̃a signari ꝑ hibet᷑.
qͥa & si ad eiꝰcultũ pͥor est synago¬
ga quã ęxcła gentiũ. ad usũ cam̃
seculi. pͥor est multitudo genci¬
um. quã sy nagoga: paulo at¬
testante. qͥ ait. Quia ñ pͥus quod
sꝑitale est: sed qđ animale. ꝑ seno¬
rẽ gͦ petrũ. significat᷑ ȩccła gentiũ:

Expanded text:
e videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significat
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã noluit: Omĩs uͦ qͥ incar-¬
nacionis eiꝰ mysteriũ. iuixta hu¬
manã sapientiã discutere conat᷑.
carnes agni aqͥ uult cõquere: idest
dispensacionis eius mysteriũ. ꝑ
dissoliitã uult scientiã penetͣre.
Qui gͥ paschalis gaudii sollẽp̃ni-¬
catẽ. celebrare desiderat. agnũ neq
a qͦ coqͣt. neq crudũ comedat: ut
neq ꝑ humanã sapientiã. ꝓfun-¬
dicatẽ incarnationis illiꝰ. penetͣ¬
re appetat. neq ineũ tamquã in
hominẽ purũ credat. s assas
igne carnes comedat: ut dispen¬
sari omnia. ꝑ scĩ spiritꝰ potentiã
sciat. Ne qͦ adhuc subiungit᷑. Capud
cũ pedib et intestinis uorabitisł

Expanded text:
 noluit? Omnis vero qui incarnationis ejus mysteria juxta humanam sapientiam discutere conatur, carnes agni aqua vult coquere, id est dispensationis ejus mysterium per dissolutam vult scientiam penetrare. Qui ergo Paschalis gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum nec aqua coquat, nec crudum comedat, ut neque per humanam sapientiam profunditatem illius incarnationis penetrare appetat, neque in eum tanquam in hominem purum credat; sed assas igni carnes comedat, ut dispensari omnia per sancti Spiritus potentiam sciat. De quo adhuc recte subjungitur: Caput cum pedibus et intestinis vorabitis
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ante secula. et homoin
fine seculorũ. Capud gͦ agni uora¬
re est. diuinicatẽ illiꝰ fide ꝑciꝑe:
pecdes uͦ agni uorare est. uestigia
humanitatis eiꝰ amando et imitan¬
do perqͥrere. Quid uͦ sunt intestina.
nͥ uerborũ illiꝰ. oculca & mystica
mandata : Que tunc uoramꝰ: cũ
uerba uicȩ cũ auiditate sumimꝰ
In qͦ deuoracionis uerbo. qͥd aliud
quã pigͥtiȩ nr̃e torpor dep̃hendit᷑
qͥa eius uerba. atq misteria. et ꝑ
nosinetipsos non reqͥrimꝰ et dicta
ab aliis ãudimꝰ inuiti: Non rema¬
nebit ex eo qͥcquã usq mane. qͥa ꝙ
eius cdicta magna sunt sollici¬
tudine discutienda. qͣtinus pͥus¬
quã dies resurrectionis appareat¬
in hac p̃sentiꝰ uitae uocatione. omĩa
mandata illius intelligendo et
oꝑando penetrent᷑. Seꝰ qͥa ualde
est difficile. ut omne sacrũ eloqͥ¬
um possit incelligi. et omne eius
misteriũ penetrari: recte subuin¬
buretis. Quod ex agno remanet.
igni cõburimꝰ: quando hoc quod

Expanded text:
idelicet ante saecula, et homo in fine saeculorum. Caput ergo agni vorare, est divinitatem illius fide percipere. Pedes vero agni vorare, est vestigia humanitatis ejus amando et imitando perquirere. Quid vero sunt intestina, nisi verborum illius occulta et mystica mandata? Quae tunc voramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo, quid aliud quam pigritiae nostrae torpor reprehenditur? Qui ejus verba ac mysteria et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis audimus inviti. Non remanebit ex eo quidquam usque mane , quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutienda, quatenus priusquam dies resurrectionis appareatin hac praesentis vitae mandata illius intelligendo et operando penetrentur. Sed quia valde est difficile ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte subjunburetis. Quod ex agno remanet igni comburimus, quando hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ habitamꝰ: Et in suꝑliminari
domꝰ agni sanguinẽ ponimꝰ: qͥa
crucẽ passionis illiꝰ infronte porta¬
mꝰ. Ne qͦ adhuc agno subdit᷑. Et edẽt
carnes nocte illa assas igni. In nocte
qͥppe agnũ comedimꝰ: qͥa in sacram̃to
mͦ dñicũ corpꝰ accipimꝰ. ꝗͣ do adhuc ad
inuicẽ nr̃as conscientias ñ uidemꝰ. Que
tam̃ carnes igni assande sunt: qͥa nimi¬
rũ dissoluit carnes. quas aqua coxe¬
roborat. Carnes itaq agninr̃i ignis
exoxit. qͥa eũ ipsa uis passionis illiꝰ ad
resurrectionẽ ualentiorẽ reddidit:
atq ad incorrupcionẽ robora uit
Qui enĩ ex morte conualuit: iudeli¬
cet carnes illius ab igne duruerunt.
Unde etiã ꝑ psalmistã dicit. Exaru¬
it uelud cesta uͥtꝰ mea. Quid nãq
cesta ante ignẽ. nͥ molle lutũ: S.
ei ex igne agit᷑: ut solidet᷑. Uirtꝰ gͦ
humanitacis eiꝰ uelud testa exaruit.:
qͥa ab igne passionis. ad uͥtutẽ incor¬
ruptionis creuit᷑. s sola redemptoris

Expanded text:
Et in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ad invicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae sunt, quia nimirum dissolvit ignis carnes quas aqua coxeroborat. Carnes itaque agni nostri ignis coxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit, sed sola Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Carnes uͦ agni. cũ lactucis
agrestibus sunt ȩdendȩ: ut cũ corpꝰ
redẽptoris accipimꝰ. nos ꝓpeccatis
nr̃is in fletib affligamꝰ qͣtinꝰ ipsa
amaricudo penitentie: abstergat
am̃tis stomacho. ꝑuersȩ humorẽ
detis ex eo crudũ qͥd: nec coctũ aqͣ
Ecce iã nos ipsa uerba historiȩ:
ab intellectu hystorico repellunt.
populus in egipto constitutꝰ. co¬
medere agnũ crudũ consueue-¬
rat. ut ei lexdicat. non comede¬
tis ex eocrudũ qͥd: Ubi et addit᷑.
nec coctũ aqua.S qͥd aqͣ. nͥ hu¬
maũa scientiã designat: Iusta¬

Expanded text:
s: ‘Carnes agni cum lactucis agrestibus sunt edende ut cum corpus redemptoris accipimus nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatinus ipsa amaritudo penitentie abstergat a mentis stomacho peruerse humorem detis ex eo crudum quid, nec coctum aqua. Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico repellunt. populus ille in Aegypto constitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Neque coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ cũ ore ad recdẽptionẽ sumit᷑.
ad imitationẽ qͦ intenta m̃te co¬
gitat᷑. Nam qͥ sic redẽp̃toris sui
sanguinẽ accipit. ut imitari pas¬
sionẽ illiꝰ nec dũ uelit: in uno poste
sanguinẽ posuit qͥ etiã in supliini¬
naribus domorũ ponendus est.
Quid enĩ sꝑitalit̃ domꝰ. nͥ m̃tes¬

Expanded text:
emptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris sui sanguinem accipit, ut imitari passionem ejus necdum velit, solum in uno poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domos,
Abbreviated transcription (Latin):
delicet cuncta. magnã nobisedi¬
ficationẽ pariunt. si fuerint mys¬
tica int̾̃p̃catione discussa. Quis
nãq sit sanguis agni: ñ iã auli¬
endo. s bibendo didicistis. Qui
sanguis suꝑ ucrumq postẽ ponit᷑.

Expanded text:
delicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non jam audiendo, sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem pon
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃s. Si gͥ pascha xp̃c: pensan¬
dũ nobis est. qͥd de pascha lex lo¬
dicta uideant᷑. Moy ses qͥppeait
Sument de sanguine agni. ac
ponent suꝑ utrũq postẽ: et in suꝑ¬
linunarib domorũ. in qͥb come¬
dent illũ. et edent carnes nocte

Expanded text:
s . Si ergo pascha Christus, pensandum nobis est quid de pascha lex lodicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes nocte
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑatĩ. s etiã in uolitũ inue¬
niri dicit᷑ in unũ locũ Linceũ
qͥppe qđ in uoluouit᷑: eiꝰ nec
iniciũ nec finis aspicit᷑. Recte
gͦ sudariũ capitis in uolutũ
inuentũ est. quia celsicudo di¬
uinitatis. nec cepit ẽeᷤᷤ nec desi¬
nit: nec ꝑ initiũ nascitur. nec
termino coangustat᷑. Bene
aut̃ addit᷑ in unũ locũ: qͥa in
scisura m̃tiũ deus non est. Us̃
pote st̃ etiã sudarii noĩe. expͥ¬
tiat. cũ duras laborantiũ pra¬
uitaces portat. Unde et ꝑ pro¬
pħam dicit. Laboraui sustinens.
Us̃ aut̃ apparuit incarue: labora¬
uit ex nr̃a infirmitate. Quẽ la¬
borẽ passionis eiꝰ. dũ increduli ui

Expanded text:
sed etiam involutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus potest etiam sudarii nomine expritiat cum duras hominum pravitates portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passioni
Abbreviated transcription (Latin):
cuturrit. Uenit sy nagoga pͥor ad
monum̃tũ. sed minime itͣuit.
qͥa legis qͥdẽ mandata ꝑcepit. ꝓ¬
phetias cle incarnatione acpassio¬
ne dñica audiuit. sed credere
mortuũ noluit. Uidit enĩ ioħes
posita linceamina. ñ tam̃ intͣuit:
qͥa uidelicet sinagoga. et scͥptirȩ
sacre sacram̃ta cognouit: ꝯtam̃
ad fidem passionis dnĩcȩ. creden
nuit. hominẽ e̾e̾ despexit: dm̃
carne mortalẽ factũ ẽeᷤᷤ credere no¬
luit. Quid gͦ est. nͥ qͥa et citiꝰ cucur¬

Expanded text:
ynagoga prior ad monumentum, sed minime intravit: quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendnuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citi
Abbreviated transcription (Latin):
lectione transcurrimꝰ: nunt restat. ut
de ipsa tante sollempnitatiᷤᷤ nobilita¬
te aliqͥd loquam᷑. hanc enĩ recte
nobilitatẽ sollẽpnitatis dicã qͥa
sollẽpnicates ceceras antecedit.
Sicut enĩ in sacroeloqͥo.sancta
scõrũ uel cantica cancicorũ. pro
sui magnitudine dicunt᷑: ita
hec festiuitas. recte dici pocest
sollempnitas sollẽpnitatũ.

Expanded text:
lectione transcurrimus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica canticorum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solemnitas solemn
Abbreviated transcription (Latin):
tͣuit. Quid fr̃s. qͥd cursus ille sig¬
nificat: Nũqͥdnã hec cã subtilis
euũgłistȩ descripcio. a mysteriis
uacare creclenda est: Minime. Neq
enĩ ioħes et p̃isse. et ñ intrasse sedi¬
ceret. si in ipsa sua crepidatione.
m ysteriũ defuisse credidisset. Qͥd¬

Expanded text:
travit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Q
Abbreviated transcription (Latin):
inuoliitũ in unũ locũ. Quid
tis dñi. cũ linteaminibus ñ in¬
cestãte paulo. capud xp̃i deus
Et diuinicatis in conp̃hensibilia
sacͣmenta. ab infirmicatis nr̃e
cognitione disiuncta sunt. eiꝰq

Expanded text:
involutum in unum locum. Quid tis Domini cum linteaminibus non intestante Paulo caput Christi est Deus et divinitatis incomprehensibilia sacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjunct
Abbreviated transcription (Latin):
qđd mulier dixerat: de monu¬
m̃to dñm fuisse sublatũ. Qua
in re cliuine dispensationis magni¬
tudo pensanda est. qđ discipuloꝵ
corda accendunt᷑ ut querant.
et differiuit᷑ ut inueniant: qͣti¬
nꝰ infirmitas animi ipso suome¬
rore cruciata. purgatior ad inue¬
niendũ fiat. et canto ualidiꝰ ce¬
neat qđ inuenerit: quanto car

Expanded text:
quod mulier dixerat, de monuquod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 quanto tar
Abbreviated transcription (Latin):
Sudariũ gͦ. qd̃ suꝑ capud eiꝰ fue¬
rat. seorsũ inuenit᷑: qͥaꝙ ipsa re¬
demptoris nri passio. longe a nr̃a
passione disiuncta est. qm̃ ipse
sine culpa ꝑtulit. qđ nos cũ cul¬
pacoleramꝰ. Ipse sponte morti suc¬
cunbere uoluit: ad quã uenimꝰ
inuiti. Seqͥtur. Tunc enĩ incro¬
iuit et ille discipulꝰ. qͥ uenerat
por ad monum̃tũ. Postquã in-¬
tͣuit petrus: ingressus est et ioħes.
Posterior intͣuit: qͥ pͥor uenerat.
muncdi ad redemptoris fidẽ etiã
iudea colliget᷑. paulo accestan¬
te qͥ ait: donec plenitudogentiũ
intraret. et sic om̃is israhel sal¬
uus fieret. Et uidit: et credidit.
Quid fr̃s. qͥd estimandꝰ est credi¬
disse: Numqͥd qͥa dñs resurrexe¬
rat. quẽ quereba.t: Non utiq
qͥa ad huc cenebre erant admo¬
num̃tũ: & subiecta qͦ uerba con¬
tradicunt. cũ dicit᷑. Nondũenĩ
sciebant scͥpturã: qͥa opporteret
eũ amortuis resurgere. Quid
gͦ uidit: et qͥd credidit: Sidit
linteamina posita. et credidit

Expanded text:
Sudarium ergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit qui prior venerat. mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ uite itinere torpescat.
ne inpatͥa locũ ꝑdat. nemo mo¬
ras ad appetenda studia innectat.
s cepta ꝑficiat: ne minime liceat
implere qđ inchoat. Si ad amo¬
rẽ dĩ pigͥ ñ sumͦ adiuuat ipseꝗͣ¬

Expanded text:
in hujus vitae itinere torpeat, in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere quod inchoat. Si ad amorem Dei pigri non sumus, adjuvat ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cua animalia ex quor pellib
nr̃i muniunt᷑ pedes. nisi antiqͥ
patres. qͥ nos ad eternã patͥam
p̃cesserunt: Quorũ dũ erem¬
pla conspicimꝰ: nr̃i oꝑis pedes
munimus. Calciamenta gͦ in
pedibus habere est. morcuorũ
uitã conspicere: et uestigia nr̃a
apeccati uulnere custodire. Te¬
nentes baculos inmanib. Quid
lex ꝑbaculũ. nͥ pastoralẽ custo¬
diã designat: Et notandũ.
qđ pͥus p̃cipimͣ renes accingere.
post modũ baculos cenere. qͥa
illi debent curã pastoralẽ susciꝑe.
qͥ iã insuo corꝑe sciunt fluxa lu¬
xuriȩ edomare: ut cũ aliis fortia
p̃dicant. ipsi desideriis mollib
eneruiter non succunbant. Bene
autẽ subdit᷑: et comedetis fes¬
gaudia. cũ festinatione cognosci¬
te.ꝙ. p̃cepta uite. cũ festinatione
inplere curate. Quia enĩ adhuc
hodie licet bene agere scim: utrũ
cras liceat ignoram. festinantes gͦ
pascha comẽdite: idest ad sollemp¬
nitatẽ patͥe celestis anelate. Nemo

Expanded text:
tua animalia, ex quorum pellibus tua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedetis fesgaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
edendũ sit pascha cognouimꝰ: nunc
aqͣlib edi debeat agnoseamus.
Sequit᷑. Sic aut̃ comedetis illũ.
Renes ur̃os accingetis. Quiclin
renib nͥ delectatio carnis accipi¬
tur: Unde et psalmista postu¬
lat dicens. Ure renes meos. Si
enĩ uoluptatẽ libidinis. in renib
esse nesciret eos uri minime petis¬
set. Und̾ qͥa potestas diabolimhu
mano genere maxime ꝑ luxuriã
p̃ualuit: de illo uoce dñica dicit᷑.
Pocestas eius: in lumbis eiꝰ. Qui
gͦ pascha comedit. Habere reues
acrinctos debet: ut qͥ sollẽpnitatẽ
resurrectionis atq incorruptionis
agit. corruptioni iam ꝑ uitia nulli
subiaceat: uoluptates edomet.
carnẽ a luxuria restringat. Neq¬
etenĩ cognouit quȩ sit sollemp¬
sed angusta porta est. q̃ ducit ad
uitã: et habemꝰ multa exempla¬
iã continentiũ. Unde et bene
ad huc subdit᷑: calciam̃ta habe¬
bitis inpedib. Quid sunt ecenĩ
amenta. nͥpelles mortuorum
animaliũ : Calciam̃ta autẽ pe¬
des mununt. Que uͦ sunt mor¬

Expanded text:
scha cognovimus, nunc qualiter edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comedetis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat, dicens: Ut renes nostros . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam praevaluit, de illo voce Dominica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque enim cognovit quae sit solemsed angusta porta est, quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim amenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mor
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. sed momordit infernũ. Ait gͦ.
Ero mors tua omors: Ac si aꝑte
dicat. Quia melectis meis ce fun¬
ferne: qͥa sublatis eis ce ex parte
transsigo. Que est gͦ ista sollẽpni¬
tas. q̃ inferni claustra destruxit:
et ianuas nobis regni celestis ape¬
ruit : Inqͥrat᷑ subcilius nom̃ eiꝰ
reqͥrat᷑ egregiꝰ p̃dicator: uidea¬

Expanded text:
tus, sed momordit infernum. Ait ergo: tus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis meis te funferne, quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videa
Abbreviated transcription (Latin):
plũ nobis resurrectionis dacũ
est: spes celestis ꝑatͥe aꝑta. et
facta suꝑni regni iã p̃sũptibi¬
lis gła. ꝑ hanc electi. qͥ quãuis
incranquillicatis sinu sinu. ta¬
m̃ apud inferni claustra cene¬
bant᷑: ad paradisi amena reclucti
sũt. Quod ance passionẽ dixte:
in resurrectione sua dñs inpleuit.
ros nullũ reliqͥt. Omĩa abstu-¬
lit: utiq electa. Neq enĩ infi¬
deles quosq. et prosuis cͥmini¬
b et̾nis supplitiis deditos. ad
ueniam dominꝰ resurgencdo reꝑa¬
uit: s illos ex inferni claustris
rapuit. qͦs suos infide et actib
recognouit. Unde etiã recte
ꝑ oseȩ dicit. Ero mors cua omors.
eromorsus tuus inferne. Id nã¬
q qđ occidimꝰ: agimꝰ ut penitꝰ
non sit. Exeo ec enĩ qđ mordemꝰ:
paitẽ abstra imꝰ partẽq relinqͥmꝰ.
Quia gͦ inelectis fuis funditꝰ oc¬
cidit mortẽ. mors mortis extitit:
qͥa uͦꝰ ex inferno partẽ abstulit. et
partẽ reliqͥt. non occidit fundi¬

Expanded text:
resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus impleviros nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non occidit fundi
Abbreviated transcription (Latin):
leunitate. Iec eͣ enĩ flos
campi.de qua ortum ẽ. precio¬
sum lilium conuallium: per
cuiꝰ partũ mutatur natura.ro¬
lastorũq deletur culpa. Pre¬
ci sum est in ea illud ȩue infe¬
licitatis elogiuin i ᷤ. in tristicia
paries filios: quia ista in legci¬
a dñm parturiuit. Cua enim
luxit : istaetauit. Qua lacri

Expanded text:
lemni. Haec est enim flos campi, de qua ortum est pretiosum lilium convallium, per cujus partum mutatur natura, protoplastorumque deletur et culpa. Praecisum est in ea illud Evae infelicitatis elogium quo dicitur, In tristitia paries filios : quia ista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavit; Eva lacr
Abbreviated transcription (Latin):
obsequia. nec non actus uitȩ: ex
euũgłio didicistis: Et nunc quid
suꝑest. ut ab aliquo docto.¬
tia absens scribere uobis cu
que absentia presens deuoti
obtuli: ut habeat sanctum
legium ur̃m. indie tantȩ sol¬
nitatis. munus latini eloqͥi. n
quo discat tenera infantia. lac
experiri dulcedinem .ꝙ. de exig¬
is eximia cogitare. qualiter fauer¬
ce deo ꝑ singulos annos. tota hec
dies expendatur in laudem ꝙ cũ
gaudio celebretur: ne forte si ue¬
criphum. de cransitu euisdem
uirginis. dubia ꝓcertis recipiatiꝰ.
quod mulci latinorum pietatis
amore. studio legendi carius am¬
plectuntur : presertim erhiscũ
nichil aliud experiri potest pro
certo. nisi quod hodierna die glo
tratur autem sepulcrumeius.
cernentibus nobis usq ad prelens.
in uallis io saphat medio.quȩ
uallis est inter mondem syon.ꝙ.
montem oliuetiposita: quam ꝙ¬

Expanded text:
obsequia, necnon actus vitae ex obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctopraesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si vecryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hoditratur autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis. cantantem audisti: ꝙ radi-¬
antẽ stellam uidisti. Pastoribus
insuꝑ euuangelirantibus cre¬
didisti: magos preterea cria de¬
ferentes munera. in uisione bea¬
tis oculis aspexisti. Ipsa eadem
miinera bene intellegendo uo¬
cis omnibus fide deo obtulisti.
Nam ꝙ. cum eisdem magis. dm̃
puerum in presepe adorasti. Sed
forte conquesta: me delatorem
quod te prodiderim clamabis. Ad
quod ego. Si celatũ esse uolebas.
teste conscientia. mͥ narrare ande
pre sepiũ. ubi plurimũ lacrima¬
taes non deberes. Quia ut ue¬
rum fatear. xp̃i preconia eciã¬
si uoluero adiuratꝰ. neq cuas lau¬
des omnino cacere queo. Ie circo
tuȩ te inderrogent filiȩ quas
lacte nutris. tuea melius resera¬
bis: Quȩ nescio ꝑspẽm aliquã.
de uos o filie. pulsate matrem
p̃cibus. pulsate ad hostiu mui¬
tantis amici: si quo modo tandẽ
uobis aperiantur. que reserata
sunt matri. Uerumtamende
his quid plura dicam: Omĩa
saluacoris gesta. ꝙ beate mariȩ

Expanded text:
um cantantium audivisti, et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, qui  Al. quod te prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, de vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
uit ore ac sp̃u confitramur ad iusti¬
ciam & salutẽ. N inc rogo om̃s
pariter festiuitatẽ głosȩ semꝑ uͥgi¬
nis marie deuotissime celebremus:
qͥa hec ẽ dies p̃clara. in qua meruit
exaltari suꝑ choros angłoꝵ ꝙ ꝑ ue¬
nire ultra quã nr̃e humanitatis ẽ.
natura: ubi non substantia collit᷑.
sed głȩ magnitudo monstratur. cũ
eleuatur in dexterã patris: ubi xp̃c

Expanded text:
it, ore ac spiritu confiteamur ad justitiam et salutem. VII. Hinc, rogo, omnes pariter festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi C
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ choros angłorũ exaltata de¬
ipse suis ꝓmisit discipulis in etꝰ¬
reis mansionib locũ. H inc quo.
dauid ppħa: olim gratulabundus
habuerat andequã mundus fieret.
Ascendit ꝙ p̃parauit huic scissime¬
talitatis. ut cũ eo regnare posset

Expanded text:
 choros angelorum exaltata, deipse suis promisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabundus habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimtalitatis, ut cum eo regnar
Abbreviated transcription (Latin):
tior. ꝙ ucinior uerbo. Ideo qͥc¬
qͥd est quod uͥgo genuit: cotũ ꝓut
Ceterum ad exemplum huma¬
nȩ uite. conuersatio eiꝰ post ascen¬
sionem xp̃i generaliter cũ apłis
suit. quousq disperguntur: sicuti
lucas meminit dicens. quod regres¬
si qͥdem amonte oliueti. iheresõ¬
linram uenerunt. et ascende¬
runt incenaculum. ubi manebani
petrus & iohannes. iactibus ꝙ an¬
dreas. philippus &. thonias. barcho¬
lomeus ꝙ. matheus. Iacobus alphei.

Expanded text:
tior et vicinior Verbo. Ideo quitior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout docuit. IV. Caeterum ad exemplum humanae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
ncegra conseruatur: ideoq totum
Iuꝑ excellit de illa quȩ dicuntur.
quia sunt diuina atq mesfabilia.
Unde uiginitas &. fecunditas
plis. suꝑeminens nouitas est: quã¬
quam humanũ cernatur excarne
quod nascitur. Ueruitamen ꝙ si
magnificentior multum uirgi¬
utas in maria. ꝓpter gr̃ȩ excellen-¬
iam: una tamen indegͥtas carnis
&. una uirtus. quȩ ad inuicem qua¬
si cognata sociatur. N inc quoq
iohes quicquid est quod maria
genuit euũ gelizando. suo cõmen¬
dat eloquio : uerbum quodinpͥn-¬
cipio erat.ꝙ. uerbum erat apud
dm̃.ꝙ. ds̃ erat uerbum. H oc qͥpƿe
uerbum quod inpͥncipio erat. ꝙ. ap̃
dm̃ genuit. beata ꝙ. gloriosa uͥgo
aaaria. ex se carnẽ factũ: ic circo ꝙ¬
uͥginitas longe sacratior: ꝙ fecun¬
ditas. ut ita dicam. multo ieffabi¬
lior. quam suo potuerit ille explicare
eloqͥo. Ueruntam̃ quanto uͥgini¬
tas cognatior uͥginitati: tanto
beatus eiũgłista cet̾is excellen¬

Expanded text:
integra conservatur. Ideoque totum integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud m genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellen
Abbreviated transcription (Latin):
spetialius. usq ad finem uitȩ. qui
sibi commissam accepit in sua qua¬
si matrem filius: cui benignus ma¬
gister decruce. mulier inquid. ete
filius cuus. ad discipulum autem.
ecce mader cua. ut uirgo uirgini
cohereret: ut deseruiret officiosis¬
sime cura adoptionis. N on enĩ.
pudicissima uirginitas. alicui dis¬
cipulorum rectius quam uirgins
commendatur. ut esset adinuicẽ
grata sotietas. & floridus aspectus.
nec non et uenustus conuer sandi
uernans alternatim pudititiarũ
splendor decorat᷑. Una siqͥdem iuirtꝰ
uͥginitatis mambobus : sed altera
ꝓportio inmaria. Alcera quidem
quia fecundior: sed ipsa. Ipsa ue¬
ro sed altera. quia ꝙ. si ipsa eader¬
q incorruptio: tamen fecundi&
agͥtatis longe gloriesior quam
rginitas. Ic circo & fecunditas in
a cota deifica est: ꝙ uirginitas. Ali¬
quin. nusquam scđm naturã nas¬
tndi. uginitas ubi fecunditas predi¬
itur: neq fecunditas ubi uͥginitas

Expanded text:
specialius usque in finem vitae, qui specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas