comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uimesr sa oissimiliũ orũ unce conelusio. putesi pones oues tumerore nusos
Q uniresporoeas alterũ olinquaes: Si ponces duo genera diũsce. &uno teneri
fut bene dicim̃. Ar me fut non benedicimꝰ: Ergosrlemse sõ quotie suno ũbo
respondim duob ubis dissimilib. Itautuncpars ꝑtineat aosimplicẽ elocutionẽ
altemt aosiguretẽc : Ncc̃ queendo dicim hic currus fuit simplex ẽ elocatio
quẽcnoodicim̃ armcefuit ñ ẽsimplex elocutio ẜ figurcta: Ergose lemsi sđr
singulcorũ lausulerũ unce condusio: Haecautẽ s lenises ñ tentũ inũ bsfit
s &ic̃ in fensib quoties cũ q resnascunt᷑. Dis similesi quae unũ exitũ faciut
selemsi sest: Hocircolicebes apito t̃rentiũ milies fastẽ istã figurec̃ & in casibus
& innumeris hoc uolo ostentere qm̃ isteait. si lempsi s fit genercelit̃ a ꝑastes
orationis & paccitentia pastib orationis Noluit decre exem̃pla . Tecm̃ in uenimꝰ nos

Expanded text:
rum una conclusio, puta si ponas duos numeros diuersos et uni respondeas, alterum relinquas; si ponas duo genera diuersa et uno generi fuit bene dicimus, arma fuit non bene dicimus. ergo syllempsis est, quotiens uno uerbo respondemus duabus rebus dissimilibus, ita ut una pars pertineat ad simplicem elocutionem, altera ad figuratam. nam quando dicimus hic currus fuit, simplex est elocutio; quando dicimus arma fuit, non est simplex elocutio, sed figurata. ergo syllempsis dicitur singularum clausularum una conclusio. haec autem syllempsis non tantum ium faciunt, syllempsis est. idcirco habes apud Terentium milies factam istam figuram et in casibus et in numeris. hoc uolo ostendere, quoniam iste ait: syllempsis fit generaliter et per partes orationis et per accidentia partium orationis. noluit dare exempla; tamen inuenimus
Abbreviated transcription (Latin):
illa omnia superiora. qui numinc fhoebi sentis. quitripodcis clarilaurus a
unoͣ aetͥ cunsta responoit : ecce hoc loco ñ ẽsensus s uerbi significatio : quedulut
fertur ad clausulcẽ ad superioret comacta. Ergo omnȩ scema ã in sensu fit ã
in uerbes so quae fiunł in sensib: ao oratores ꝑtinerT. quae fuił in ũbis ao gninte¬
ꝑtinend : Illae quae fiunt in sensib: dia noe aedicund : quae fiuił in ũbis dicad
lexeos quae cũ mulice sint scemata & reuerc tres librisinT ingerłis sim dehuos
Interim exempli causa haec frequentis simcs quae dicem: Sautẽ haec ipse di
& septẽ ꝓlemsrs ⁊eumce hy poreusts. Sylempsis Ance diplosis Anisu
omocoteleutor omoeptoton. poli ꝓtoton. Hyrmos polx suro &ori
re futurȩ .I. plerecq quae poftea fiunt sie dicim nos quasi ante fasta sinđ & ici
ceohucñ fuerat locuinũ oppidũ: Nec locuince littora.: Ergo illolocoert pleris
idot preo ccupatio quẽ ao motũ Itẽ alioloco. Tuncso ao caietȩ rello festlit core pius¬

Expanded text:
illa omnia superiora, qui numina Phoebi sentis, qui tripodas, Clari laurus; en uno uerbo ad cuncta respondit. ecce hoc loco non est sensus, sed uerbi significatio, quod uerbum refertur ad clausulam, ad superiora commata. ergo omne schema aut in sensu fit aut in uerbis; sed quae fiunt in sensibus ad oratores pertinent, quae fiunt in uerbis ad gtinent. illa quae fiunt in sensibus dianoeae dicuntur, quae fiunt in uerbis dicuntur lexeos. quae cum multa sint, et re uera tres libri sunt ingentissimi de hac re, interim exempli causa haec frequentissima sunt, quae dicemus. sunt autem haec ipsa decem  prolepsis zeugma hypozeuxis syllepsis asyndeton anadiplosis anaphohomoeoteleuton homoeoptoton polyptoton hirmos polysyndeton  pleraque quae postea fiunt sic dicimus nos, quasi ante facta sint, et incipit adhuc non fuerat Lauinum oppidum nec Lauina litora. ergo illo loco erit prolempsis, id est praeoccupatio, quem ad modum item alio loco, tunc se ad Caietae recto fert litore p
Abbreviated transcription (Latin):
Inm&scoplcesino riecessite sõ. Idẽ eo eo conuestitur doconsualo sermone aonoiũ
elocutionẽ ut suc curecet necessitati. Si ẽ necessites m&scoplcosmũ fac̃. Sitũ
necesitatis ẽ causcc. syornactus figunc̃ fac̃ :Tropus uero cedutrũq ꝑtin& toẽ.
uersus : Er ȩo qm̃ iceluit ille secartoicere cũ possit &ic̃secatstccre inuersu cepnene
qm̃ figunẽ fec̃. Hoc enĩ loconulla c̃ niocessitas : Econtnario alioloco ubialit̃ pont

Expanded text:
o necessitas est, id est ideo conuertitur de consueto sermone ad nouam elocutionem, ut succurrat necessitati. si est necessitas, metaplasmum facit; si non est necessitatis causa, sed ornatus, figuram facit; tropus uero ad utrumque pertinet, iuersus. ergo quoniam maluit ille secant dicere, cum possit etiam secat stare in uersu, apparet quoniam figuram fecit: hoc enim loco nulla est neces
Abbreviated transcription (Latin):
ieshio ẽ s exsuꝑfluo posita: Edipsis ẽ defeltus quiocc̃ putcesioicas lue
secũ sub audim̃ enĩ aliqueolo quebcet. cogitabat. ⁊ roeste beet
Tapinosiserei mcegnȩ humilis expositio. sioicas i astcebeer̃ classes mos
me ꝑgurgite hoc ñ ẽuerũ gurgitẽ dicim̃ influuio locũ altũ aleꝰ¬
ł ccpinosisẽ autceste penitusq cauernaes ingedesiterũq armato ii¬

Expanded text:
 defectus quidam, puta si dicas haec secum: subaudimus enim aliquid, loquebatur, cogibat, tractabat. tapinosis est rei magnae humilis expositio, si dicas: iactabantur classes maxime per gurgitem. hoc non est uerum: gurgitem dicimus in fluuio locum altum aliquem: tapinosis est. aut certe penitusque cauernas / ingentes uterumque armato mi
Abbreviated transcription (Latin):
Osten dit quecdecũq flatuã. hastẽc aure a heberlõ Itẽ ꝑaccuscciuũ casũ. uidi
secautorẽ retiarũ occidisse : Incestũe quisquẽ occtoerit utrũ r&iarius secutorẽ
occiott. Autr&iariũ secutor incestũ ẽ Itẽ ꝑ cõmuneũbũ sidicas ueocet᷑ icero
pluri maes pecies quasuitcere debemꝰ Cirgo istes duode cĩ uitia quae tantũ
uitandcs : Barberismͦ. Solo ecisius Acrrologia . Cacenphaton. pleonas mos¬
Pisologia. macrologia. Tauto logia ec dipsis. tapinosis. Eoc cosinh&or
amphibolia : Istocs̃ duodecĩ & postqucc̃ docuit uitia quaeuitandcsuN
Irecipit iã trecnsire. in or ncctũ. &ipsũ orneetũ triplicit̃ diueoit: In m& a plas nos
I iropos ainsemnteti In omnib qui dõ as tib hcholis ist ces tres oiuisiones ilus

Expanded text:
 qualemcumque statuam hastam auream habentem. item per accusatiuum casum, uidi secutorem retiarium occidisse, incertum est quis quem occiderit, utrum retiarius secutorem occiderit, aut retiarium secutor, incertum est. item per commune uerbum: si dicas: uadatur Cicero, r. deinde sunt etiam plurimae species, quas uitare debemus. ergo ista sunt duodecim uitia, quae tantum uitanda sunt, barbarismus soloecismus acperissologia, macrologia, tautologia, eclipsis, tapinosis, cacosyntheton, amphibolia; ista sunt duodecim. et postquam docuit uitia, quae uitanda sunt, incipit iam transire in ornatum, et ipsum ornatum tripliciter diuidit, in metaplasmos, in tropos et in schemata. in omnibus quid
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuenis i talatino s inuenis in ornccto. hocẽtnĩ apio latinos olli qđ ẽ
illi & queo mihi poest nihil Nc̃c siue drxero olli positiono hecba sture
siue dexero illi positione heb& stare: Ergo nihil presteca nisi naouitatẽ
elocutionis. Anti thesyscepito latinos nihil p̃stat. E. contrcrio apito
grecospreftact ornatũ . o. longa ẽ u breuisẽ ubi necessitccs ẽ mari
illc̃ .o. pu accipim Ecce reuer antitͥ sis ubilittereꝓ litterecposita
prestitit m&rũ. Hicautẽ nihil pt estat m&ro. fecce abesce puo latinos

Expanded text:
Latinos olli, quod est illi. et quid mihi praestat? nihil. nam siue dixero olli, positione habet stare, siue dixero illi, positione habet stare. ergo nihil praestat nisi nouitatem elocutionis. antithesis apud Latinos nihil praestat. e contrario apud Graecos praestat {ornatum}: o longa est, u breuis est; ubi necessitas est metriis est, ubi littera pro littera posita praestitit metrum; hic autem nihil praestat metro. sed ecce habes apud Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
patitur sioluerist̃ciae c̃iugationis et̃: pleriq enĩ siededined ferbo ferbis ferbiat
Suits sicdeclins ferbo ferbis fact ferbere. quẽ ad modũ dicim̃ lcgolegis legere
Saute udlugis er secandae dedinanoniserit ferbẽre. & sie declinatur ferbeo ferbes sebere
quẽceamodũ doceo doces docere: ergotuncerit haecfigurte. s dimitte hocũbũ qd manbi¬
guita tẽ uenit & illlto dicam̃ staer̃ q omae. & uox faucib: liaesit : Er go illac estcesu fiẽ

Expanded text:
inant, feruo feruis feruit; si autem sic declines, feruo feruis, facit feruĕre, quem ad modum dicimus lego legis legere. si autem uolueris esse secundae declinationis, erit feruēre, et sic declinabitur, ferueo ferues feruēre, quem ad modum doceo doces docere; ergo tunc erit haec figura. sed dimitte hoc uerbum, quod in ambiguitatem uenit, et illud dicamus, steteruntque comae et uox faucibus haesit Vergilius
Abbreviated transcription (Latin):
lisser moereat bon imperectoris : iomen in ponit᷑. Adfestccũ tcm̃ afluerbiã
a ab solutẽ el ocutionẽ & sermonẽ raccturdẽ coniestt: Haec ca cosindethor:
mphibolia ẽ dubitectio in sensu constituta. fitautẽ ã ꝑdistinstionẽ. A ꝑ cõ mune
ũbũ ã ꝑ accufitiuũ ꝑdistinstionẽ puta sidicas uidistctuã aureã hastã
tenode put distitxerissensus ã statuã hcbes aureã dicene & queclẽ cũq
haslã argedea ferreã. plũbeã Aut hastaẽ aureã & quelẽ cũq statuã

Expanded text:
nomen opponitur; adfectauit tamen affluentiam et absolutam elocutionem et sermonem naturalem conuertit. haec cacosyntheton esamphibolia est dubitatio in sensu constituta. fit autem aut per distinctionem aut per commune uerbum aut per accusatiuum. per distinctionem: puta si dicas: uidi statuam auream hastam tenentem, prout distinxeris sensus, aut statuam habes auream dicere et qualemcumque h
Abbreviated transcription (Latin):
horũ inuenitur Mullo : Ergo primac coniugatio dixim quo modo
inuent᷑ Secundec coniugatio e ꝓdustũ hccb& ante litterat. Lante
sy llcebas Ante litterct̃ in altiuis & neutrcelib: ergo ideo doceo
doces ecce ante littercs in astiuis ẽ pdustũ doceor doceris. ecce
Nc̃ aliquccrdo correptaẽ aliquando ꝓdusta. Videergoquẽ ad modũ
hoc consideres : Ergo primã dixim quc̃ a dmodũ cognoscã quẽ eed mo¬
dũ secundec Testic uaria ẽ aliquando correptc ẽ. cliquaendo ꝓdusta:
Modo discrimincre debemus quando correptaẽ quando ꝓ dusta: Scire
debemus quiccsi correpta fuerit. in passiuo in .e. exit. Non in .i : In actiuis

Expanded text:
horum inuenitur in illo. ergo prima coniugatio diximus quo modo inuenitur. secunda coniugatio e productum habet ante litteram uel ante syllabas: ante litteram in actiuis et neutralibus. ergo ideo doceo doces, ecce ante litteram in actiuis est e productum: doceor doceris, ecce nam aliquando correpta est, aliquando producta. uide ergo, quem ad modu ad modum cognoscitur, quem ad modum secunda. tertia uaria est, aliquando correpta est, aliquando producta. modo discriminare debemus, quando correpta est, quando producta. scire debemus quia, si correpta fuerit, in passiuo in e exit, non in i. in actiuis
Abbreviated transcription (Latin):
coniugatio. Ste secunda drconiugatio. Si. r drtertico. Bono ordi¬
ne acceper̃ nomine qm̃ ipsae uocales sicut currunt. Eodem or dine
& coniugationes Nomina acceperunt : Ergo quae prima lictera ẽ
ipscc fac̃ primã coniugationẽ. quae secunda secundao quae t̃ua tticc:
rgo quomodo illaquinq: inuenimꝰ: ccmo amces antelitteraẽprima sit
coniugationis: a. enĩ hacb& ante. &omnia hinc potes colligere
Amo qui modẽ indicatiuus quod tẽp: ẽ praesens. qui numerus singłis
quae ꝑsona secunda. quiexitus antelittercs.a. quare antelitteras :
qm̃astiuũ uerbũ ẽ. Ecceubi cpper& coniugatio. Item natecsante
littera est quacre : qm̃n eutraleẽ Deximꝰ enĩ qđ in altiuis & in
neu tredib: in litteris quaerimus coniugationes : In pcessiuis uero
cõmunib: & deponentib: inisyllcebis: amor amcoris ecce ille a
quȩerat ante litterc̃ fastacẽ ante syllabã : Inpccssiuis amacris.
docessedes: Econtrario sũ ullã hab& coniugationẽ sũ es est

Expanded text:
citur secunda coniugatio; si i, dicitur tertia. bono ordine acceperunt nomina, quoniam ipsae uocales sic currunt. eodem ordine et coniugationes nomina acceperunt. ergo quae prima littera est ipsa facit primam coniugationem, quae secunda secundam, quae tertia tertiam. ergo quo modo illa quinque inuenimus? amo amas a ante s litteram primae est coniugationis: a enim habet ante s; et omnia hinc potes colligere. amas qui modus est? indicatiuus. quod tempus est? praesens. qui numerus? singularis. quae persona? secunda. qui exitus? ante litteram. quare ante litteram? quoniam actiuum uerbum est. ecce ubi apparet coniugatio. item natas ante litteram est. quare? quoniam neutrale est. diximus enim quod in actiuis et in neutralibus in litteris quaerimus coniugationes, in passiuis uero communibus et deponentibus in syllabis. amor amaris; ecce illa a, quae erat ante litteram, facta est ante syllabam in passiuis, amaris. doces sedes. e contrario sum nullam habet coniugationem, sum es est,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ requiris indicatm̃. Omnis coniugatio non inimperatiuo
Non in coniunstiuo inuenit᷑ s in indicatiuo : De inde inuenit᷑
in praesenti tẽpore : Inuenit̃ num̃ ro singłi: Inuenit᷑ insecunda
ꝑsona : Imprimaniũ quã requircos : Temptacuer̃ non nulli
qm̃ possit inueniri & in prima & insecunda ꝑsonco falsũ ẽ
Ira secunda ẽtantũ: Ñ poterit inueniri in prima ꝑsona
Deinde require exitũ exitus sicrequiris utrũ coniugatio antelitterasst
Anante si. llcobas Ncc̃ maltiuis & in neuirdib: antelitteras.
Irpcessiuis cominunib & deponentib: ante syllcbcs:
enera uerborũ quinq s̃ tantũ modo. Haecquinq genera induces
colliguntc pastes. Nã astiuu & ne urele un omodo dedincomus¬
Ergo mnaltiuis & inneu tradib: ante ultim cos litteros quaerimn

Expanded text:
quem modum requiris? indicatiuum. omnis coniugatio non in imperatiuo, quem modum requiris? indicatiuum. omnis coniugatio non in imperatiuo, non in coniunctiuo inuenitur, sed in indicatiuo. deinde inuenitur in praesenti tempore; inuenitur in numero singulari; inuenitur in secunda persona, in prima numquam renueniri et in prima et in secunda persona. falsum est; in secunda est tantum, non poterit inueniri in prima persona. deinde require exitum. exitus sic requiritur, utrum coniugatio ante litteras sit, an ante syllabas. nam in actiuis et in neutralibus ante litteras, in passiuis communibus et deponentibus ante syllabas. genera enim uerborum quinque sunt tantum modo. haec quinque genera in duas colliguntur partes. nam actiuum et neutrale uno modo declinamusergo in actiuis et in ne
Abbreviated transcription (Latin):
hoc deꝑfesta ẽ: Quod dicimꝰ quiesco senesco pastess inchoatiuae
Ergo pastess quattuor : Ab incatiua pocstes duaes Apfesta formao
duae Quomodo quinq s nominũ decdinationes. itatres suborũ coniũgs¬
N c̃que cedmo dũ ꝑillas quinq declinationes omnice nominae
dedincomus utdiximus sic ubaomnia atrib: coniugationib:
declinccmus necamplius: Ergo istat coniugationes quac si
quaeda sregulae. & quid cc̃ fines declinationũ circaũba
Sund autẽ ipsae coniugationes. tres. Inueniuntꝰ inquinq: reb:
siuna defuerit Non ẽ integra ratio coniugationis: Quan¬
douis inuenire coniuigationes. quinq res require: siunce defuerit
Nonerit inte gra dedinatio. Nec cognoscit̃ quaesit Nisi
onis quinq res anim aduesteris: debes quaerere. modum.
tẽpus. Nur̃m. ꝑsonã exicũ syllabarũ : Istaes̃ quinq res quae
in coniugatione requirunt᷑ : Debesergo modũ quaerere. debes
tẽpus debesnumerũ indeꝑsonc̃o. Ini deexitus syllcbecrũ

Expanded text:
hoc de perfecta est. quia dicimus quiesco senesco, partes sunt inchoatiuae. ergo partes sunt quattuor; ab inchoatiua partes duae sunt, a perfecta forma duae. quo modo quinque sunt nominum declinationes, ita tres sunt uerborum coniug quem ad modum per illas quinque declinationes omnia nomina declinamus, ut diximus, sic uerba omnia a tribus coniugationibus declinamus, nec amplius. ergo istae coniugationes quasi quaedam sunt regulae et quidam fines declinationum circa uerba. sunt autem ipsae coniugationes tres, inueniuntur in quinque rebus. si una defuerit, non est integra ratio coniugationis. quando uis inuenire coniugationes, quinque res require; si una defuerit, non erit integra declinatio, nec cognoscitur quae sit, nisi omnes quinque res animaduerteris. debes quaerere modum tempus numerum personam et exitum syllabarum. istae sunt quinque res, quae in coniugatione requiruntur; debes modum quaerere, debes tempus, debes numerum, deinde personam, inde exitum syllabarum.
Abbreviated transcription (Latin):
secus positis acdiatessaron sumphoniã c̃sonantib: fiat tetrachordonduos necesse ẽ statui inmedioner¬
uos quiad se inuicem atq ad extremos trespposiones efficiant. XUI. Quomnodo
ARISTOXENUS UEL TONŨ DIUIDAT UEL GENERA EIUS¬
IOCIOITUR DIATISSARON ARISTOXINUS PGINERATALIRATIONE PARTITVR DIUI¬
dit enimtonũ induas pastes atq id semitoniũ uocat : diuidit intrescuius quastã cũppria medietate id¬
est cumoctauatotius toniuppellat dies inchromatis hemiolii. Cũ igitur hȩcita sint cuq generũ¬
diuisio secundũ eũ sitduplex unũ quidẽgenasc̃ mollius alius uero incitatius & mollius quidẽ est enar

Expanded text:
insecus positis ad diatessaron symphoniam consonantibus tetrachordum fiat, duos necesse est statui in medio nerinsecus positis ad diatessaron symphoniam consonantibus tetrachordum fiat, duos necesse est statui in medio nervos, qui ad se invicem atque ad extremos tres proportiones efficiant. CAPUT XV. Quomodo Aristoxenus vel tonum dividat, vel genera ejusHoc igitur diatessaron Aristoxenus per genera tali ratione partitur. Dividit enim tonum in duas partes, atque id semitonium vocat. Dividit in tres partes, cuest cum octava totius toni, appellat diesin chromatis hemiolii. Rursus divisio secundum eum sit duplex, unum quidem genus est mollius; aliud vero incitatius. Et mollius quidem est enhar
Abbreviated transcription (Latin):
numeris notat ut carũ colligat ꝓpostiones: Sed earũ in medio differentiã sumit. ut speculationẽ N
semitonu eȩpponit & diapente triũ tonorũ ac semitoni & diapasonse xtonorũ qd fierip̃ posse superiorib uolu¬
sextonos caderchoemodo intendantur enimoct achorde id est. AR B C̃ G Ĩ F̃ G̃ N fiatq sesquioc¬
ad .&. eritigitur Ak dupla ab eo quod est HR pulseigitur simul AR HR dia pason ae quisonantiam
consonabunt. Siuero aliquis . Gs̃. ꝓeutiat semꝑperit paulo acutior quã est. NR acphoc transcendunt sex
non potest quinsextonidiapison c̃sonintiã excedant atq ita sensuquoq potest collegidiapason c̃sonintiã
intra sex tonos cadere: Sicigitur aristoxenierror sinedubitacione conuincitur
nantia quattuor efficitur neruis idcircoetiam diatessaron nuncupatur. Vt igit᷑ duob neruis altr¬

Expanded text:
numeris notat, ut earum colligat proportiones, sed earum in medio differentiam sumit, ut speculationem non numeris notat, ut earum colligat proportiones, sed earum in medio differentiam sumit, ut speculationem non semitonii esse proponit, et diapente trium tonorum ac semi onii, et diapason sex tonorum, quod fieri non posse superioribus volusex tonos cadere hoc modo: intendantur enim octochordae, id est A B C D E F G H, fiatque sesquiocur medius nervus ad R. Erit igitur A K dupla ab eo quod est H R. Pulsae igitur simul A K H R diapason aequisonantiam consonabunt. Si vero aliquis G P percutiat, semper erit paulo acutior quam est H R. Ac per hoc transcendunt sex ur, non potest dubitari quin sex toni diapason consonantiam excedant. Atque ita sensu quoque potest colligi diapason consonantiam inter sex tonos cadere. Sic igitur Aristoxeni error sine dubitatione convinciturnim diatessaron consonantia quatuor efficitur nervis; idcirco etiam diatessaron nuncupatur, ut igitur duobus nervis altr
Abbreviated transcription (Latin):
sone quide consonantib: ut dia pasone xdiatessa ron acdiapente consonantiȩ autẽ ex his quiem melissoni
uocantur. ut eadem diapente &diatessarontonis ceterisq posterius dicendis ꝓpostionib: :Sed quomo¬
do quidem horum omniũ ꝓpostio colligi possit exeolo co sum̃dũẽ quẽ quasto uolumine in finedescripsimꝑ
ubineruus suꝑ semispheria tendebat᷑ ibi enim dephendit᷑ aequisonatio diapa sonacbis diapason. & con¬
sonantiȩ simplices diapente aed iatessaron & consonantiȩ composite diapason acdiapente & diapason
acdiatessaron. & qui sunt emmelis soniut intoni differentia consistentes. XIII. QUE¬
NODŨ ARISTOXENUS INTERUALLO CONSIDEREI
qm̃ minimȩ tractatũ rationi constituit sed auriũ iuditioꝑmittit: Id circo uoces ipsas nullis

Expanded text:
sonae quidem ex consonantibus, ut diapason ex diatessaron et diapente. Consonantiae autem ex his qui emmelis soni sonae quidem ex consonantibus, ut diapason ex diatessaron et diapente. Consonantiae autem ex his qui emmelis soni vocantur, ut eadem diapente et diatessaron tonis caeterisque posterius dicendis proportionibus; sed quomodo quidem horum omnium proportio colligi possit, ex eo loco sumendum est quem quarto volumine in fine descripsimus, ubi numerus super semisphaeria tendebatur. Ibi enim deprehenditur aequisonantia, diapason ac bis diapason, et consonantiae simplices diapente ac diatessaron, et consonantiae compositae, diapason ac diapente, et diapason ac diatessaron et qui sunt emmelis soni, ut in toni differentia consistentes. CAPUT XII. Quemadmodum Aristoxenus intervallum consideret. lle enim quoniam minime tractatum rationi constituit, sed aurium judicio permittit, idcirco voces ipsas nullis
Abbreviated transcription (Latin):
dem sesqualterȩ diatessa ron uero sesquitestiȩ cõparatio neopul ent᷑. Iunctȩ uͦ consonȩ cũ a quisonis alias
efficiunt c̃sonantias ut dipente acdiapason intriplo diatessaron acdupason ineaꝓpostione quȩ est oeto ad
tres : emmelis aus quidiapente acdiatessaron diuidunt duplicẽ ut tonus cetereq ꝓportiones. dequib: paulo
posterius indiuisione tetrachordorũ loquemur. simplices earũ scilic & pastes. XII. Quae
GITURAEQUISONEQUIDEMSUNTDIAASON ACBIEDIAPASON QUÕEARŨTEMSERAMEN¬
to mixturaq unus ac simplex quodã modo efficitur sonus. Consonantiȩ autẽ s prime quidẽ in suꝑpar¬
ticularibus sesqualtera & sesquitestia idestdiapente acdiatessaron. & diapa son acdiapente. & diapa son
acdiatessaron Hȩ composite atq coniuncte ex aequisonis& consonantib: łmmeli saus reliqui qui

Expanded text:
dem sesquialterae, diatessaron vero sesquitertiae comparationi copulentur. Junctae vero consonantiae cum aequisonis alias dem sesquialterae, diatessaron vero sesquitertiae comparationi copulentur. Junctae vero consonantiae cum aequisonis alias efficiunt consonantias, ut diapente ac diapason in triplo, diatessaron ac diapason in ea proportione quae est octo ad tres. Emmelis autem sunt quae diapente ac diatessaron dividunt, ut tonus caeteraeque proportiones, de quibus paulo posterius in divisione tetrachordorum loquemur, simplices earum scilicet partes. CAPUT XI. e, vel quae emmelis. Igitur aequisonae quidem sunt diapason ac bis diapason, quoniam earum temperamento mixturaque unus atque simplex quodammodo efficitur sonus. Consonantiae autem sunt, primae quidem insuper particularibus sesquialtera et sesquitertia, id est diapente ac diatessaron, et diapason ac diapente, et diapason ac diatessaron, hae sunt compositae atque conjunctae ex aequisonis et consonantibus. Emmelis autem reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
feriunt sensum. ec melis uero quȩ nonrecipiuntur in consonantiarũ comunctione. De quibus
paulo posterius indiuisione tetrachordorũ dicemus. Quoigitur uniuocis quidem cõparationibus
ꝓximȩs aequi uoce. Necesse est ut equis numeris ea numerorũ in aequalitas adiungat᷑. que est ꝓxi¬
mȩ equis. E st autẽ iuxta aqualitatem numerorum eaquȩdupla ẽst. Nam& prima multiplicitatis
species est & maior numerus cumminorem suꝑuenit aequo eũ ipsiminori transcendit. ut duo unũ uno
transgrediunt᷑ quieidẽ unitati aequalis est. Iureigitur duplex ꝓpostio aequi sonis aptat᷑. idest diapason.
bis diapa son uerobis duplici idest quadruplo Quȩautẽ ꝓpostiones diuidunt duplicem ꝓpostio nẽ primȩ
ac maxime his aptandȩ s̃ consonantus quȩdiuidunt diapason aequi sonantiã. Vndefit ut diapente qui¬

Expanded text:
feriunt sensum. Ecmelis vero quae non recipiuntur in consonantiarum conjunctione, de quibus feriunt sensum. Ecmelis vero quae non recipiuntur in consonantiarum conjunctione, de quibus paulo posterius in divisione tetrachordorum dicemus. Quoniam igitur univocis quidem comparationibus proxime sunt aequivocae, necessarie est ut aequis numeris ea numerorum inaequalitas adjungatur, quae est proxima aequis. Est autem justa aequalitatem numerorum ea quae est dupla. Nam et prima multiplicitatis species est, et major numerus cum minorem numerum supervenit, aequo cum ipsi minori transcendit, ut duo unum uno transgrediuntur, qui eidem unitati aequalis est; jure igitur duplex proportio aequisonis aptatur, id est diapason. Bis diapason vero bis duplici, id est quadruplo. Quae autem proportiones dividunt duplicem proportionem primae ac maximae, his aptandae sunt consonantiis quae dividunt diapason aequiconsonantiam. Unde fit ut diapente qui
Abbreviated transcription (Latin):
bent enĩter nariũ octobisduasq eius pastes id est duas unitates.XI. Quits no¬
dispTol+mcus consonartia statuta
EDEPFUTAGORICORŨ QUIDEMOSINIONESTOLEMEUSITADIIUDICAT
quibũs uero modis ipse consonantiarũ ꝓportiones numerosq uestig& hinc ordien¬
dumestil ioces inquit int̃se ł uni sonȩ sunt ł ñunisonȩ : Ñuni sonarũ autẽ uocũ. alie quidem
suie net uisonȩ alie consonȩ aliȩ em melis. aliȩ dissone aliee  melis: & unisone quidem suNt
queunũ atq: eundem singillatimpulsȩ reddunt sonũ Aequisonȩ uero quȩsi mul pulse unũ
ex duob atq simplicem quode modo ef ficunt sonũ ut est dupui son eaquediplicuta quȩ est
bisdiapason. Consonȩ autem sunt quȩ cõnpositũ ꝑmixtũ quesuauemtam̃ effitiunt sonũ ut dia¬
melos ut sunthȩquȩ consonantias iungit. Dissone ueros que n ꝑ miscent sonosatq insuauit̃

Expanded text:
bent enim ternarium octo bis, duasque ejus partes, id est duas unitates. CAPUT X. Quibus mobent enim ternarium octo bis, duasque ejus partes, id est duas unitates. CAPUT X. Quibus modis Ptolemaeus consonantias statuat. Et de Pythagoricorum quidem opinione Ptolemaeus ita dijudicat: quibus vero modis ipse consonantiarum proportiones numerosque vestiget, hinc ordiendum est. Voces, inquit, inter se vel unisonae sunt, vel non unisonae. Non unisonarum autem vocum aliae quidem sunt aequisonae, aliae emmelis, aliae dissonae, aliae ecmelis. Et unisonae quidem sunt quae unum atque eumdem sigillatim pulsae reddunt sonum. Aequisonae vero quae simul pulsae unum ex duobus atque simplicem quodammodo efficiunt sonum, ut est dason. Consonae autem sunt quae compositum permixtumque suavem tamen efficiunt sonum, ut diamelos, ut sunt hae quae consonantias jungunt. Dissonae vero sunt quae non permiscent sonos, atque insuaviter
Abbreviated transcription (Latin):
una uocula est t alisq consonantia est. ut unũ quodam modo effingat sonĩ & sicut deni¬
rio mumero quifuerit additus intracũ positus integer in uiolatusq seruatur : Cu ineeteris id
it aminime cueniat : Itaetia in hac consonantia : Na siduodb tresaditias quinq continuoreddis
&e numeri species immutata est: Siuero eosde denario addas duo decim feceris &biniriusiunc¬
tusdenario conseruitus est. Itẽ ternarius ceteriq eodemmodo. It aigitur si mphonia diapason
quã cũq aliã susceperit c̃sonantiã seruat : Nec immutat necex consona dissonam reddit: pam
sicut diapente srmphonia iuncta diapason cononanum  acpr Ritiedr ac¬
pente consonantiã seruat: Itaetiã diatessaron cũ sit consonantia iuncta cũdia pasonalia c̃sonantũ
reddit & fit secuinduptolomeũ alterius consonantiȩ adiciacius quȩ esediapason acdiatessaro nimmul¬
uplici suppastiente constntuta: estque ea ꝓpostio dupla supbi pastiens utocto adtrer: Hi a¬

Expanded text:
ocula est, talisque consonantia est, ut unum quodammodo effingat sonum, et sicut denario numero, qui fuerit additus intra eum positus integer inviolatus servatur; cum in caeteris ad ita minime eveniat, ita etiam in hac consonantia. Nam si duo tribus adjicias, quinque continuo reddis, et numeri species immutata est. Si vero eosdem denario addas, duodecim feceris, et binarius junctus denario conservatus est. Item ternarius caeterique eodem modo: ita igitur symphonia diapason quamcunque aliam susceperit consonantiam servat, nec immutat, nec ex consona dissonam reddit. Nam sicut diapente symphonia juncta diapason consonantiae in pente consonantiam servat, ita etiam diatessaron cum sit consonantia juncta cum diapason, aliam consonantiam reddit, et fit secundum Ptolemaeum alterius consonantiae additio ejusque est diapason ac diatessaron in multiplici superpartiente constituta. Estque ea proportio dupla superbipartiens, ut octo ad tres; ha
Abbreviated transcription (Latin):
nime: Spissa sunt quarũ duȩ grauiores ꝓpostiones un a meã quȩ adicutũ apposita est magnitudinẽ
poniuncunt. Non spissa uero quarũ duȩ ꝓpostiones una reliquã poteraht superare. E stautẽ enarmo¬
nium &chromaticũ spissũ dutonicũ ud nonspissũ Itaque en armoniũ secundũ aristox enũ diuiditur sic

Expanded text:
nime. Spissa sunt, quorum duae graviores proportiones: unam eam quae ad acutum apposita est magnitudine nime. Spissa sunt, quorum duae graviores proportiones: unam eam quae ad acutum apposita est magnitudine non vincunt. Non spissa vero quorum duae proportiones unam reliquam poterunt superare; est autem enharmonium et chromaticum spissum, diatonicum vero non spissum. Itaque enharmonium secundum Aristoxe
Abbreviated transcription (Latin):
cudest ohrquaiei mollis atq incitat q̃uori omniũ talis secundũarifioxenũ diuisiocst. Qm̃enĩ quasta
pars tonid ei senar monio fiuncupari pdictusest : quo esuc aristoxenus pͥuocesipsis inc secoparit sed
differenti an uocũint ualluiq mett᷑ & secundũ eu tonusduo decimuntatũ: Huiusgitur ert pars
quasta diesi s enarmoniostres. Qm̃ uero ex duob tonis ae senitoniodiatestaron consonintia iungitur
erittota diatessaron exbis duo decim constituta acsexaginti unitatib constituta: Sed qm̃ sepefit
ursiusqiadoctauas uelimus deducere pastesũ integros numeros sedin aliquas pasticulas incurramus
ta quȩ diesis en armonios dicitur sex. Oetałutẽ tresi uncta uero octaua cũ quasti sex scilic& cũtrib
ut faciat diesis chromattis hemiolii erunt nouem. Hisigiturita constitut s triagenera enarmoniorũ
chromaticũ diatonicũ has aristoxeno uidentur habere ꝓprietates ut alia eorũ dicantur spissa aliami¬

Expanded text:
diatonici, mollis atque incitati. Quorum omnium talis secundum Aristoxenum divisio est. Quoniam enim quarta pars toni diesis enharmonios nuncupari praedicta est, quoniamque Aristoxenus non voces ipsas inter se comparat, sed differentiam vocum intervallumque metitur, et secundum eum tonus est duodecim unitatum, hujus igitur erit pars quarta diesis enharmonios tres. Quoniam vero ex duobus tonis ac semitonio diatessaron consonantia jungitur, erit tota diatessaron ex his duodecim ac sex unitatibus constituta. Sed quoniam saepe fit ut si usque ad octavas velimus deducere partes, non in integros numeros, sed in aliquas particulas incurramus, ta, quae diesis enharmonios dicitur, sex, octava autem tres; juncta vero octava cum quarta, sex scilicet cum tribus, ut faciat diesin chromatis hemiolii, erunt novem. His igitur ita constitutis, tria genera enharmonicum, chromaticum, diatonicum, has Aristoxeno videntur habere proprietates, ut alia eorum dicantur spissa, alia mi
Abbreviated transcription (Latin):
rant: Sunt enĩ tdictũ est spissoiugenerũ sspissa quippegenera sen armoniũ atq chromaticũ
diatonica uidiuis i o ipsaquoque est duplex & mollis quidẽ diatonici diuisioẽ hoc modo .XII.
reliquũ estĩquorũ decẽ &oeto atq duo decinrefficiunt triginta : nec superantur ab eapaste quȩ re¬
liqua est: Itemdiatonici incitati talis pastitio est. ut semitoniũ acduo habeat integrostonos id est.

Expanded text:
rant, sunt enim ut dictum est spissorum generum. Spissa quippe genera sunt enharmonium atque chromaticum. rant, sunt enim ut dictum est spissorum generum. Spissa quippe genera sunt enharmonium atque chromaticum. Diatonica vero divisio ipsa quoque est duplex. Et mollis quidem diatonici divisio est hoc modo, 12, reliquum est. Quorum decem et octo et 12 efficiunt 30, nec superantur ab ea arte quae reliqua est. Item diatonici incitati talis partitio est, ut semitonium ac duos habeat integros tonos 12,
Abbreviated transcription (Latin):
cumsittonus XXIIII. unitatib constitutus. Itẽ secundũ int̃uallũ int̾secundũ a grauineruo ad testi¬
uisit cadem quasta parstoni. UI. Reliqui uero quirestant ex sexaginta quitotius portionissunt int̾testi¬
ũ agrauineruo atq acutis simũ quastũ ponuntur. x .L.iiii. &duȩꝓpostiones ad grauem positȩ id est .vI. ad
VI. unã reliquã adacutũ locatã idest . XLUIII. nuincunt Ehromatis uero mollis hancfacitdiuisionẽ
tatũ & dicitur toni parstestia diesis chromatis mollis. Item diromatis hemioliidiatessaron ita pastitur.
VIIII .VIIII.X.LII. Est enim diesis diromatis hemiolii. pars octaua tonicũ quasta idest exiuginti
quattuor sex cumtrib: Itemchromatistonia ȩt alis secundũ aristoxenũ pastitio ẽ . XII .XII.XXXUI
Scilic& ut in duob int̾ uallis singula semitonia constituat. & qđ ẽ reliquũ inultimoutq in his omnib:
dus ꝓportiones que grauiorineruos ꝓximȩ : Reliquã quȩ ad acutũ posita ẽ minime magnitudine supe¬

Expanded text:
em secundum intervallum a gravi nervo ad tertium, sit eadem quarta pars toni. Reliqui vero qui restant ex sexaginta qui totius proportionis sunt inter tertium a gravi nervo atque acutissimum quartum ponuntur 48, et duae proportiones ad gravem positae, id est 6 ac 6, unam reliquam ad acutum locatam, id est 48, non vincunt. Chromatis vero mollis hanc facit divisionetatum, et dicitur toni pars tertia diesis chromatis mollis. Item chromatis hemiolii diatessaron ita partitur, 9, 9, 42. Est autem diesis chromatis hemiolii pars octava toni cum quarta, id est ex 24 sex cum tribus. Item chromatis thoniaei talis secundum Aristoxenum partitio est, 12, 12, 36. Scilicet ut in duobus intervallis singula semitonia constituat, et quod reliquum est in ultimo. At ue in his omnibus duae proportiones, quae graviori nervo sunt proximae, reliquam quae ad acutum posita est, magnitudine minime supe
Abbreviated transcription (Latin):
neruo. Si igitur hi patemeson & netedie leugmenon duȩ inacutumdiatessaron fuerint
patenmeson. Item netchyꝑboleon adneten die Zeugmenon & adepatenmeson : Itc̃ si ad grauio¬
rem pastem utrisq diatessaron consonantie relax entur. erit ad meses quidemhypaton dia¬
tessaron retinens consonantiã hrpate hrpaton. ad neten autẽ die teugmenon para mese.:
consonabitq et hirpate hi paton ad iipaten meson. adnetendie ⁊ eugmenon ad para meses.
ãdneteidie reugmenon &ii patenmesos sed eomodo ut grauior quȩ est ad sibi quidem ꝓxi¬
mamdiatessaron retineat consonantiã : Adulteriorem uero diatessaron acdiapason & hr¬
pate hupaton adlirpatenmeson diatessaron adnetendie reugmenon diatessiron acdiapa¬
son Item netehr ꝑboleom queest acutior ad sibi pximã uetendie ⁊ eugmenon diatesaron
consonantiũ adhpatenme son diatersaron acdiapison UCnCΝCT PRIIT¬

Expanded text:
nervo. Si igitur Hypate meson et Nete diezeugmenon, duae in acutum diatessaron fuerint nervo. Si igitur Hypate meson et Nete diezeugmenon, duae in acutum diatessaron fuerint pate meson; item nete hyperbolaeon ad neten diezeugmenon, et ad hypate meson. Item si ad graviorem partem utrisque diatessaron consonantiae relaxentur, erit ad mesen, quod est hypaton, diatessaron retinens consonantiam hypate hypaton, ad neten autem diezeugmenon paramese: consonabitque et hypate hypaton et hypate meson ad nete diezeugmenon. Ad paramesen autem nete diezeugmenon, et hypate meson, sed eo modo, ut gravior, quae est ad sibi quidem proximam. diatessaron retineat consonantiam: ad ulteriorem vero diatessaron ac diapason, ut hypate hypaton ad hypate meson diatessaron, ad neten diezeugmenon diatessaron ac diapason. Item nete hyperbolaeon, quae est acutior ad sibi proximam neten diezeugmenon, diatessaron consonantiam. Ad hypate meson diatessaron ac diapason, et
Abbreviated transcription (Latin):
dictis libris exposuimus de monstrationẽ pluribus modis inquototum illud etiam qđ di¬
itessiron acdipento aesqual arorqui testio coniunguntꝰ. reliquis uero suꝑ pasticu¬
laribus cume iusdem sint generis nulla s omnino applicent consonantias . UIIII. De nor¬
IRATIO SECUNOUMPTOLMO
DIAPASONSIAIESSRON
OASONANTIMO
idem neruuseẽ uidetur : Idq phitagorici quoq consentiunt. quocirca siqua ei consonantia
fuerit addita integra inuiolataq seruatur. ita enim diapa son consonantio additur taquã
uniperuo. Sitigitur diapa son consonantiȩ quȩ contineatur int̾hrpatenmesomn & netendie¬
Teugmenon. utraq hȩxita sibi consentit. atq coniungitur sono. ut una uox quasiunius
nerui nonqua siduorum mixta pellat auditum : quãcũq igitur huicdia pason consonin¬
tiȩ consonantiamuXerimus seruatur integra quiuaita iungitur tã quã uni uoculȩ ac

Expanded text:
edictis libris exposuimus demonstrationem pluribus modis, in quo totum illud etiam quod diedictis libris exposuimus demonstrationem pluribus modis, in quo totum illud etiam quod diatessaron ac diapente sesquialtero et sesquitertio conjungunt, in reliquis vero superparticularibus, cum ejusdem sint generis, nullas omnino applicent consonantias. CAPUT VIII. Demonstratio secundum Ptolemaeum diapason et diatessaron consonantiae. idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt. Quocirca si qua ei consonantia fuerit addita, integra inviolataque servatur. Ita enim Diapason consonantiae additur diatessaron, tamquam uni nervo. Sit igitur Diapason consonantia, quae contineatur inter hypate meson, et nete diezeugmenon. Utraque haec ita sibi consentit atque conjungitur sono, ut una vox quasi unius nervi, non quasi duorum mixta, pellat auditum. Quamcunque igitur huic Diapason consonantiae consonantiam junxerimus, servatur integra, quia ita jungitur tamquam uni voculae ac
Abbreviated transcription (Latin):
unguntenseetium diapente aediapi son&bi sdiapason illa miriplchancquadrupli: Diapasonuero
ratione sed in multiplici sup pastientes̃ estenim hȩc ꝓpostiouocũ ut octo adtres Si quisenim ho
rum in medio quattuor ponit effici&. terminos hos .VIII.IIII .III. quorũ octo ad quattuor dapi¬
sonefficiunt consonantiã. quatidor ad tresdiatessaron. Octouero adtres multiplici suꝑpastien¬
te constituitur : que autẽ sit multiplex suꝑ pastiens cõnparatio ex arithmeticis libris cognoscendũ
est & exhisque secundo huius institucionis libro digessimus. Sit hagoriciautẽ consonantias in
multiplicib ac suꝑpasticularib ponunt sicut eode librosecundo quastoq pͥdictum est. A. suppasti¬
entib: uero acmultiplicib suꝑ pastientib: consonantias seperant . Quibus autem modis diapa son
quidem duplici : Diatessaron uero sesqui testio acdiapente sesqualtero conungunt pithagorici

Expanded text:
arbitrabantur atque ex his unam diapason illam tripli, hanc quadrupli: diapason vero arbitrabantur atque ex his unam diapason illam tripli, hanc quadrupli: diapason vero ratirum in medio quatuor ponat, efficit terminos hos 8 4 3. Quorum octo ad 4 diapason efficiunt consonantiam; 4 ad 3, diatessaron; octo vero ad 3, in multiplici superpartiente constituitur. Quae autem sit multiplex superpartiens comparatio ex arithmeticis libris cognoscendum est, et ex his quae secundo hujus institutionis libro digessimus. Pythagorici autem consonantias in multiplicibus ac superparticularibus ponunt, sicut in eodem libro secundo quartoque praedictum est. A superpartientibus vero ac multiplicibus superpartientibus consonantiam separant. Quibus autem modis diapason quidem duplici, diatessaron vero sesquitertio, ac diapente sesquialtero jungunt Pythagorici,
Abbreviated transcription (Latin):
quidemtales sunt utint̃se earũ differentia communi fineiungantur nechabettlocum designatũ uox
acuta grauisq quemteneant. Discrete uero habent ꝓprios locos ueluti coloresimꝑmixtiquorũ dif¬
ferentia uisitur suo quodamloco constituta: Continuȩ quidem ñ aequi sone uoces ab ad armonica
facultate separantur. Sic uto enim sibiipsis dissimiles nec unũ aliquid ꝑsonantes. Di scretȩ uero
uoces armonicȩ sub itiuntur asti. socest enim distantium sibiq dissimiliũ uocũ differentia dephen¬
di inquibus quiiuneti efficere melospossunt EMMFΛΓ ΙC dicuntur ERMTAEIE autẽ
oMSOFATIVTOCANTTA QVECOPULATEMIXTONSUAUISE T FFITICNTSONOS
Dis ioreuero queminimẽ dchocquidemest proleͤmi desonorum differentu iuditũ: Nunc
nantias diapente acdiatessa ron simplices arbitrabantun atq ex hisunadiapason consonintia

Expanded text:
quidem tales sunt, ut inter se earum differentia communi fine jungatur nec habeat locum designatum vox quidem tales sunt, ut inter se earum differentia communi fine jungatur nec habeat locum designatum vox acuta gravisque quem teneant. Discretae vero habent proprios locos, vel uti colores impermixti, quorum differentia visitur suo quodam loco constituta. Continuae quidem non unisonae voces ab harmonica facultate separantur. Sunt enim sibi ipsis dissimiles, nec unum aliquid personantes. Discretae vero voces harmonicae subjiciuntur arti. Potest enim distantium sibique dissimilium vocum differentia deprehendi, in quibus quae junctae efficere melos possint, ἐμμελεὶς dicuntur, ἐκμελεὶς autem m vocantur quae copulatae mixtos suavesque efficiunt sonos. Dissonae vero quae minime. Et hoc quidem est Ptolemaei de sonorum differentia judicium. Nunc nantias diapente ac diatessaron simplices arbitrantur, atque ex his unam diapason consonantiam
Abbreviated transcription (Latin):
rentia communi fine iungantur. nonenin discretat̃ sed grauii nacutũ itadeducitur ut continua
uideatur: Aliȩuero sunt non uni sonȩ quarũ differentia silentio int̃ueniente distinguitur. uit
uero uoces comiuni fine iungantur fithoc modã sicut enim cũ in nubib: arcus aspicitur it a colo¬
ressibim& sunt ꝓximi ut non sit cestus finiscumalt̃ ab altero disgregatur : Sedita uerbi gratia
ar ubrodiscedit ad pallidumait ꝑ continua mmuituti ã in saquantamn uestatiir colorem. nullo
mediocestoq int̾ueniente quiutrosq distingat. ita etiam fierisol& inuocib: ut siquis ꝓcutiat neruũ
eũ quedum ꝑcutit torqueat. euenit ut in principiopulsus grauior sit : Dumtorquetur uero uox
illa tenuetur continuisq fiant grauis uocis sonitus & acute. U¬
GIGITUE NONUNISONARG̃ UOCŨALIESINT CONTINUE AIE DISGREGATFCONTINOS¬

Expanded text:
rentia communi fine jungatur. Non enim discreta est, sed a gravi in acutum ita deducitur, ut continua rentia communi fine jungatur. Non enim discreta est, sed a gravi in acutum ita deducitur, ut continua videatur. Aliae vero sunt non unisonae, quarum differentia silentio interveniente distinguitur, ut vero voces communi fine jungantur, fit hoc modo: Sicut enim cum in nubibus arcus aspicitur, ita colores sibimet sunt proximi: ut non sit certus finis, cum alter ab altero disgregetur. Sed ita verbi gratia a rubro discedit ad pallidum, ut per continuam mutationem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certoque interveniente, qui utrosque distinguat; ita etiam fieri solet in vocibus, ut si quis percutiat nervum eumque dum percutit torqueat, evenit ut in principio pulsus gravior sit, dum torquetur vero vox illa tenuetur, continuique fiant gravis vocis sonitus et acutae. igitur non unisonarum vocum aliae sint continuae, aliae disgregat
Abbreviated transcription (Latin):
atq acuminis differentum diuersa ratione ponebant. aristoxenũ secuti & phitagorici⁊
Aristoxenus quippesonorũ differentias secundũ grauitatem atq acum̃ arbitrabat᷑ inqualitate
consistere : Pithagoiciuero in quantitate ponebant iptolcm eu sautẽ phitagoricis ꝓprcor uidetur Ad¬
circo qm̃ ipsequoq grauitatẽ atq acum̃ ñ inqualitateputat sed inquantitate constitui ⁊ et enĩ spissio¬
ra ac subtiliora corpora acum. rariora. & uastio edere grauitatem. ut nihilniu node in tensionis
relaxationis que mododicatur. quamquãetiã cumrelaxatur aliꝗd quasi fit rarius atq crassius
Cum uero intenditur spissius redditur. subtiliusq tenuatur .U. DEONORΩM
HISITAIGITUR EXPEDITIS DIFFERENTIAS SONORŨ STOLPMEUS DIUIDIT HOC MODO
uocum aliȩ sunt uni sonȩ alie minime. uni sone sunt quarũ sonus unus est. ł ingraui ł in acuto : ̃
unisone uero quando est aliagrauior alia acutior.: Harum partim ita sint ut earum int̾ sediffe¬

Expanded text:
atque acuminis differentiam diversa ratione ponebant, Aristoxenum secuti et Pythagorici. Aristoxenus quippe sonorum differentias secundum gravitatem, atque acumen arbitratur in qualitate consistere; Pythagorici vero in quantitate ponebant. Ptolemaeus autem Pythagoricis propior videtur. Idcirco quoniam ipse quoque gravitatem atque acumen non in qualitate putat, sed in quantitate constitui. Etenim spissiora ac subtiliora corpora acumen, rariora et vastiora edere gravitatem, ut nihil nunc de intensionis relaxationisque modo dicatur. Quanquam etiam cum relaxatur aliqua quasi sit rarius atque crassius, cum vero intenditur spissius redditur, subtiliusque tenuatur. CAPUT IV. De sonorum itutione musica Differentias sonorum Ptolomeus dividit hoc modo. Vocum alie sunt unisone, alie minime. Unisone sunt quarum sonus unus est, vel in gravi, vel in acuto. Non unisone, vero quando alia gra
Abbreviated transcription (Latin):
quosidinis linite aenus :si sueritt̃minas crassus augustilis et ab alia pastelongigri fusgettinatus

Expanded text:
quo signis limitem agimus. Si fuerit terminus crassus angustalis et ab alia parte longa crassus geminatus, quo signis limitem agimus. Si fuerit terminus crassus angustalis et ab alia parte longa crassus geminatus,
Abbreviated transcription (Latin):
retaq locorũ quantitas qđ ꝑman& seperatim ꝑ aquorũ diuergia inutraq paste ualde nota pastitio.
Alia locariparũ cursus seruatur ꝓidut etiã si hostis nos infestare uoluiss& eos exꝓximaripa
oteramus expugnando rupere: Nã circa regionẽ maritimã limites rectos censuimus ex
lapidib: conpactis totamlimitũ recturã cursim de monstrabimus quia colonie ommnes que ad ma¬
reponuntur litoremaris t̃minantur. A groscon ualliũ iure ordinario disposuimus quos in¬
tercisiuos nominauimus. In planitia uero limites reccecultellauimus. plerũq sunt agriquã
multi ad signati quoiũ m̃ suralimitũ lic& diuersasit tam̃ distant ase alius abalio inpedes .c.
inpedes de. inpedes decc inpedes deccexł inpedes dccor ł XLI & ipedes ⁊̃ xx.in pedes isec in pe
des ł̃ eoce ul in pedes milo dc inpedes ÷̃ dec inpedes ĩ acoc in pedes iicc in conspetutam longo

Expanded text:
cretaque locorum quantitas quae permanet separatim per aquarum divergia in utraque parte valde nota partitio, cretaque locorum quantitas quae permanet separatim per aquarum divergia in utraque parte valde nota partitio, alia loca riparum cursus servatur, proinde etiam si hostis nos infestare voluisset, eos ex proxima ripa poteramus expugnando rumpere. Nam circa regionem maritimam limites rectos censuimus ex lapidibus compactis, totam limitum recturam cursum demonstrabimus, quia coloniae omnes quae ad mare ponuntur littore maris terminantur. Agros convallium jure ordinario disposuimus, quos intercisivos nominavimus. In planitie vero limites recte cultellavimus. Plerumque sunt agri quam multi assignati, quorum mensura limitum licet diversa sit; tamen etiam distant a se alius ab alio in pedes 100, in pedes des 1340, in pedes 10600, in pedes 10700, in pedes 10800, in pedes 2200, in conspectu tamen longo