comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit assũptꝰ a uerbo uł uuitꝰ uerlo sine distõne in¬
telligentie non est sic reddenda responsio. quoni¬
am int̾ipiex p̾missa ẽst questõ. S intstantie que¬
rentis ita dec̾minato. Si de hoĩs ꝑsona queriꝰ:
respondoo. non. Si de hominis nat᷑a. dico quia estiꝰ¬

Expanded text:
sit assumptus a Verbo vel unitus Verbo; sine distinctione intelligentiae non est hic reddenda responsio, quoniam multiplex praemissa est quaestio; sed instantiam quaerentis ita determinando: Si de Hominis persona quaeris, respondeo: Non; si de hominis natura, dico: Est
Abbreviated transcription (Latin):
lus accepita patre. Nam si ꝑtem eiusd̾m qui
genuit. accepit: neut̃ gͦ ꝑfectꝰ est. de est .n. ei :¬
Unde discessit. ñ ꝑlenitudo in eo erit. quod ex por¬
tõne ꝯstit̾it. Neut̃ gͦ ꝑfcũꝰ est: si plenit udĩem
suam. et quigenuit. amittit: nec qui natꝰ est
consequit᷑ fateam᷑ ergo quod pr̃ est in fĩlio. et fi¬
lius in patre. denꝰ in deo. ut idm hylarsꝰait᷑ in

Expanded text:
us accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui genuit accepit, neuter ergo perfectus est; deesset enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo, ut idem H
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit. remanent ergo illa acc̃ntia ꝑ se sub¬
sistentia ad mist᷑ii ritũ ad gustus fideiq suffra¬
giũ. quib corpus xpisti hñs formã et naͣm suã
De fractõne es partibus ato

Expanded text:
apparebit. Remanent ergo illa accidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffragium; quibus corpus Christi habens formam et naturam suam De fractione et partit
Abbreviated transcription (Latin):
dine isti alius alio p̃stabilius. ĩ miseria uero illi alius
alio tolerabilius ꝑmanebunt. Ex hiis apparz quod
sicut uoni different̾ glorificabunt᷑ alii mag̾ alu minꝰ:
ita et mali different᷑ ĩ inferno punient᷑. Sĩcut eui̾
in domo patris .i. in regno celesti mansiones młte
sunt: id est p̾mioꝵ differentier ita et in iehenna di

Expanded text:
dine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno coelorum mansiones multae sunt, id est, praemiorum different
Abbreviated transcription (Latin):
rens clarificatio corꝑm. ita erit et differens gloria
claritate mentis et corporis. alii .n. aliis uicinius
clariusq dei spẽm ꝯtemplabunt᷑. et ip̃a ꝯtemplan¬
di diffe̾ntia diisitas mansionũ uocat᷑. domꝰ gͦ est
una .i. denarius est unꝰ s diu̾sitas mansionũ est

Expanded text:
rens clarificatio corporum, ita differens gloria claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum vocatur. Domus ergo est una, id est, denarius est unus; sed diversitas est
Abbreviated transcription (Latin):
sibi posuisse .s. dei obsequiũ. et tñ uoliuitatẽ eoꝵ
ĩ actõne ꝑu̾sam fore asserunt. de onis aut̃ nictla
fit exceptio ĩ p̾missis ilbis augͦi. qm̃ oĩs uoluntas
bona ex fine fit bona. et ex fine et ex uoluntate
oĩs actio bonae bona est. S ñ om̃is mala uoluntas
ex fine mala est. nͨ om̃is mala actis ex fine ⁊ ex
uolũtate mala est. ⁊ om̃is accio q̃ ht malã causã
mala est. S ñ om̃is que bonã cãm ht bona est. Iõz
cum ex afft̃u nomen dicitur in poni oꝑi ĩ douis
oꝑib gn̾aliter uera est hec regula. S ĩ malis ex.¬
cipiunt᷑ illa que ꝑ se mala sunt. Om̃ta gͥ hoĩs
oꝑ a scd̾m intentõm et cãm iudicant᷑ rona uel
mala. exceptis hus que ꝑ se mala sunt .i. que
sine p̾uaricatõne fieri nequenut.

Expanded text:
sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis actio bona, bona est. Sed non omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam causam mala est, sed non omnis quae bonam causam habet bona est. Ideoque cum ex aoperibus generaliter vera est haec regula; sed in malis excipiuntur illa quae per se mala sunt. Omnia ergo hominis opera secundum intentionem et causam judicantur bona vel mala, exceptis his quae per se mala sunt, id est, quae sine praevaricatione fieri nequeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
amare se ip̃am uł meminisse ñ potest: nisi ⁊̾
nou̾it se. nam quo modo amat uł meminit
qd̾ nescit ͦ miro itaq modo tria ista inseꝑa¬
bilia sunt a semet ip̃is. et tam̾ eoꝵ singułum
et sintlꝰ oinia e cͤutia est. cum ⁊ relatĩe dican¬
tur ad inuicem

Expanded text:
amare seipsam, vel meminisse non potest, nisi etiam noverit se. Nam quomodo amat, vel meminit quod nescit? Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis; et tamen eorum singula et simul omnia una essentia est, cum etiam relative dicantur ad invicem
Abbreviated transcription (Latin):
iuditiũ sol laboris sui mercedem suscipiet. Unte
ꝓpha lucebit septemplitit᷑ et ñ ueniet ad occasum
n sol a luria. S in ordine in quo creati sunt stabũt.
ne impii in tormentis sub terra positi fruantur
luce eoꝵ. unde ab aͥcuc sol et luna stet̾uut ĩ ordine
suo. Ecte aꝑte dicit solem et lunãtunc lucere. S
stabilit̾ ꝑ manere. ubi t̃ sig̾t infernũ esse b̾ t̾ra.
Si uero q̃rit᷑ quis sit usus lucis soł ⁊ lune turc:

Expanded text:
udicium sol laboris sui mercedem suscipiet. Unde Propheta: Lucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii in tormentis sub terra positi fruantur luce eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam significat infernum esse sub terra. Si vero quaeritur quis
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ uultis. et tũ eum nͨ ex inchilo. nec
ex aliqͣ mat̾ia. S ex prẽ esse ꝯceditiꝰ. nͨ uide¬
tiꝯ qͣm ncc̃e sit ut qui ñ est ex nchilo. nec
ex aliqͣ re alia. S ex deo. nisi ex de sub̃a esse
nĩ possit. et hoc esse qd̾ deus est. de quo est .ii. deꝰ¬

Expanded text:
ultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis. Nec videtis quam necesse sit, ut qui non est ex nihilo, non est ex aliqua re alia, sed ex Deo, nisi ex Dei substantia esse non possit, et hoc esse quod Deus est de quo est, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
natͤa. an forte. et si non hoĩs filiꝰ erat. tñ aliqua
iai erat qͣliꝯcumq creat᷑a. et in dei filiũ deo mu¬
tante conu̾sa est. Q nicħ hoꝵ est. gͦ aut de inichi¬
lo. aut de aliqͣ subã natꝰ est. S ne crederemꝰ uos
putare de inchilo esse dei filium: affirmastis
ñ nos dicere de nichilo esse dei filiũ. de aliqua gͦ

Expanded text:
natura? An forte etsi non hominis filius, tamen aliqua jam erat qualiscumque creatura, et in Dei filiutante conversa est? Sed nihil horum est: ergo aut de nihilo, aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de nihilo esse Dei Filium, affirmatis non vos dicere de nihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tris. et de sub̃a prĩꝰ genitum. tͣctanꝰ ald̾ u̾bũ apłi
loq̃ntiꝰ de deo pr̃e sic. qͣui eruit nos de ꝑꝑtestate te¬
nebraꝵ. et tͣlistulit in regnũ filii caritatis sue.
Qs dc̃m est inquit filii caritatiꝰ sue. uicħ aliud ĩ¬
telligat᷑. qͣm filii sui dilecti. qͣm filii sulẽ sue. cari¬
tas quippe prĩs que in nat᷑a eiuꝰ est meffabiliter
simplici. nicii est alius qͣm ip̃a nat᷑a atq suba. ut
sepe diximꝰ. et sepe it̾are non pig. ac ꝑ hoc flluiꝰ¬

Expanded text:
tris, et de substantia Patris genitum, tractans illud verbum Apostoli loquentis de Deo Patre sic: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae. Quod dictum est, inquit, Filii charitatis suae, nihil aliud intelligitur quam Filii sui dilecti, quam Filii substantiae suae. Charitas quippe Patris, quae in natura ejus est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam ipsa natura atque substantia, ut saepe diximus, et saepe iterare non piget; ac per hoc, Fili
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑrĩs eẽ suba ñ uos nobiscum pigeat ꝯfiteri
¶Idem in cod̾m. utriq legimꝰ ut simꝰ ĩ uero
filio eiuꝰ ihu xp̃o. dicite ergo nobiꝰ utr̃ iste ue¬
rus dei filiuꝰ ab eiꝯ qui gratia filii sunt. qͣd am
ꝓpͥetate discretus de nulla suba sit. an de aliqͣ.
ñ dico inquis de nulla. ne dicam de nichilo.
est: aliam quere. si aliam ñ m̃eniꝯ: patriꝯ ag¬
noide subam. et filiũ cum pr̃e homo o son con¬
fitere. ¶Item in eod̾m confiteor d̾m prẽm om¬
nino incorruptibilit̾᷑ genuisseͤ. s qͣnod est ip̃e
gemusse. Item dico quod sepe dicend: est. aut
de milla: ergo de inchilo. quod uo iam ũ dicitis.
ꝯiuero de aliqͣ. nͨ tñ de prĩs suła: ñ est uerꝰ¬

Expanded text:
e substantia, non vos nobiscum pigeat confiteri. Idem in eodem: Utique legimus, ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo. Dicite ergo nobis utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, stantia est, aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Dico quod saepe dicendum est: Aut de nulla, ergo de nihilo, quod vos jam non dicitis; si vero de aliqua, nec tamen de Patris subst
Abbreviated transcription (Latin):
que uiesfabil est qua a patre ⁊ filio et̾nalit̾ et
line tp̃r processit. et temꝑał qua a pre ⁊ filio ad
scificandam c̾adran procedit. et sicut ab et̾no com¬
munit᷑ ac simł ꝓcedit a pr̃ẽ ⁊ fllio: ita ⁊ in temꝑe
ꝯmulit̾ ⁊ simł ab utroq procedit ad creat᷑am. ñ¬

Expanded text:
effabilis est, qua a Patre et Filio aeternaliter et sine tempore processit; et temporalis, qua a Patre et Filio ad sanctificandam creaturam procedit. Et sicut ab aeterno communiter ac simul procedit a Patre et Filio, ita et in tempore communiter et simul ab utroque procedit ad creaturam, n
Abbreviated transcription (Latin):
uibdam tñ putat᷑ ꝙ hoĩos reꝑent᷑ iuxta
num illoꝵ angeloꝵ qui cecid̾unt. ut illa ce¬
ri copia regnet. qd̾ augꝰ. ĩ. encħ̾. ui det᷑ sentire.

Expanded text:
uibusdam tamen putatur quod homines reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa cri copia regnet. Quod August., in Enchirid., c. 29, sentire
Abbreviated transcription (Latin):
ed astriuũt quod lic sponse aude carnalem copu¬
lan ĩ consulto uł nolente sponso monast᷑iũ elig̾e.
quo facto: Sponso ⁊̃ licet aliam ducere. coniugatꝰ
uero uł ꝯiugata nͨ continentiã. nisi ex cõmimi
consensu seruare ualet. nͭ monast̾iũ pecere. nͥ ut̃q
ꝯtinentiã parit᷑ profiteat᷑. Id̾ uero liceat sponse
ꝑentiles alii uiro tͣdore. ⁊ ñ licet sibi monasfium
cõueriͣ uolu̾̃it ullõ penitꝰ censueriuit dãpno mul¬
⁊ halamũ esset ingͤissurꝰ. ex urbe eg̃diens tͣ nsmari
seruit. et nudꝰ xp̃o famulari cepit. Hiis auctori¬

Expanded text:
eo astruunt, quia licet sponsae ante carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso etiam licet aliam ducere. Conjugatus vero vel conjugata, nec continentiam nisi communi consensu servare valet, nec monasterium petere, nisi uterque continentiam pariter profiteatur. Quod vero liceat sponsae parentibus alii viro tradere; tamen licet sibi monasteriuconverti voluerit, nullo penitus consuerunt damno mulcre thalamum esset ingressurus, ex urbe egrediens transmarina seruit, et nudus Christo famulari coepit. Hor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter illam ineffabilem. et ct̾uam procestõm.
q̃ua procebit a pr̃e ⁊ a filio. et nona se ipso: q̃ sit eiuꝰ
temꝑal ꝓcessio. q̃ ditit᷑ missio. siue donatio. ad qd̾ dñiꝯ
pit᷑. Ita ⁊ spiritꝰ .s. a patre ⁊ filio ac se ip̃o duob modis
procecere siue mitti. siue dari dicitur. uno uisibait᷑

Expanded text:
pter illam ineffabilem et aeternam processionem, qua procedit a Patre et a Filio et non a seipso; quae sit ejus temporalis processio, quae dicitur missio sive donatio? Ad quod dicimpitur; ita et Spiritus sanctus a Patre et Filio, a seipso duobus modis proc
Abbreviated transcription (Latin):
niunt: sic oxcusat᷑ coitus. ut culpam ñ hẽat.¬
Iñ uero defitiente bono prolis fide tñ serilata
cõueniunt. causa iucontmentier ñ sic excusa¬
tur ut ñhabeat culpam. S tũ uenialem hałet.
Unde augꝰ coniugał concubitus generandi gr̃a
ñ ht̃ culꝑam. concupisdentie uero satieͣnde. set
tũ cum coniuge ꝓpt̃ ⁊ hori fidem uenialem ht̃¬
culpani. Item hec quod coniugati uicti concu¬
piscentia. utunt᷑ inuicem ultͣ nccitatem libe¬
ros prot̾andi: ponam in hiis pro quib cotidie si¬
a crimine. Unꝰ in sontelt iois sexti pytagoricise¬

Expanded text:
ntum, sic excusatQuando vero deficiente bono prolis, fide tamen servata, conveniunt causa incontinentiae, non sic excusatur ut non habeat culpam, sed venialem. niugalis enim concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae uero satiandae, sed tamen cum coniuge, propter tori fidem uenialem hulteros. Etiam hoc quod conjugati victi concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dia crimine. Unde in sententiolis Sexti Pythagorici
Abbreviated transcription (Latin):
.h.iii. et̾nam. illi non intelligentes dix̾unt.
durꝰ est hic sermo. quis potest eum audirer
et auierunt retro. illis dudedentib ĩstruxit
duodecim. qui remanserantꝰ. sꝙpintꝰ eist ĩ quit

Expanded text:
itam aeternam; illi non intelligentes dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum audire? et abierunt retro, illis discedentibus instruxit duodecim qui remanserant. Spiritus est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
.i. de tri. Ridenda est dyaletica eunoniii. a qͦ
eunominians heretici orti sunt. qui cum nõ
posset intellig̾e. nec credere uoluisset unige¬
s fiłiũ uoluntatiꝰ dei. uolens asser̾e acceden¬
tem deo uoluntatem. qua gigner fllium
Sicut nos aliquid aliqͣndo uolumꝰ. ꝙ antea
ñ uolebamꝰ. pp̃ quod mut abił intelligit᷑ na
nr̃a. quod absit ut in deo esse credamꝰ. Diͣ¬
camꝰ ergo uerbum dei esse filliũ dei. natu¬
denten cõmendat dicens. acute sa ne quida
respondit hetico. u̾sutissime int̾roganti. u¬
trũ deuꝯ filiũ uolens au nolenꝯ genuerit.
ut si dret nolenꝯ: ab surdissina dei miseria
sequeretur. Si aut̃ uolenꝯe continuo quod
intendebat concluder. scił ñ nat᷑e esse fi¬
liumi S uoluntatiꝯ. at illo uigilantissime
uicissim quouit ab eoͣ. utr̃ deuꝰ pat̾ uolẽꝰ

Expanded text:
., c. 20, ridenda est dialectica Eunomii, a quo eunomiani haeretici orti sunt; qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset unigesed Filium voluntatis Dei; volens asserere accedentem Deo voluntatem qua gigneret Filium, sicut nos aliquando aliquid volumus quod antea non volebamus, propter quod mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum Dei esse Filium Dei natudentem commendat dicens: Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem volens, continuo quod intendebat concluderet, scilicet non naturae esse Filium, sed voluntatis. At ille vigilantissime vicissim quaesivit ab eo utr
Abbreviated transcription (Latin):
dicari: iam comũctos gentilos gentilib cõperit
coniugib. ex quib si ñ amlo credid̾iunt. s uius
uł una. et infidelis cum fideli consentiret habi¬
tare. nͨ prohiberi a dño debuit fidelis iadelem
dimitt̾e. nͨ iuberi. ideo non prohileri: qr iustitia
ꝑmittit a fornicante discedere. et infideł homi¬
nis fornicatio est maior in corde. nͨ uera eius
pudititia cum coniuge dici potest. qi om̃e quod
dititiam ⁊̃ cum in fideli coniuge. que ñ habet
ueram. Ideo aut̃ non iuleri quia nec contͣ ius¬
sionem dnĩ gentiles fuerunt ambo cõiuncti.
licitum ergo erat ꝑ iustitiam fideli infidelem
dimiit̾e. & licitum non erat fatiendum ꝓpt̾
ter aꝑꝑet et int̾fideles comugiũ esse. et apłm de
illis agere qui in infidelitate cõnucti fuerunt.
et post alt̾ ad fidem conu̾sus est. cum quo infide¬
lis habitare consentit. et hunc ñ dimitt̾e fide¬
li consulit apłs. quia forte ꝑ fidelem saluabit᷑
infidelis.

Expanded text:
dicari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec pdimittere nec juberi. Ideo non prohiberi, quia justitia permittit a fornicanti discedere. Et infidelis hominis fornicatio est major in corde, nec vera ejus pudicitia cum conjuge dici potest; quia omne quoeat pudicitiam, etiam cum infideli conjuge, quae non habet veram. Ideo autem nec juberi, quia nec contra jussionem Domini gentiles fuerunt ambo conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter ter apparet et inter infideles conjugium esse, etillis agere qui in infidelitate conjuncti fuerunt, et post alter ad fidem conversus est, cum quo etiam infidelis habitare consentit; et hunc non dimittere fideli consulit Apostolus, quia forte per fidelem salvabitur infidelis.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iistituit. qͣndo post typicum agnũ: corpꝰet
sangu̾em suũ discipuł in cena porrexit. uñ euse¬
uius emisenus. qͣr corpus assumptũ ablaturꝰ erat
ab cculis. et illaturꝰ ãderib: ucc̾e crat ut die ce¬
ne sacͣmentũ nobis corporis et sangͥnis consecͣret.
ut coleret᷑ iugit̾ ꝑ mist̾sum: quod semł offerebat᷑¬

Expanded text:
nus instituit, quoniam post typicum agnum corpus et sanguinem suum discipulis in coena perrexit. Unde Eusebius Emisenus: Quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis, et illaturus sideribus, necesse erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
rius lauantis. non inuisibił gratia dei int̾ius
oꝑantis.s tñ et illa iohĩs oꝑatio a deo erat. ⁊
uapt̃s ille a deo erat. non ab homiie. s homĩs
¶ Si uero quer᷑ an sacͣmentũ fũit: satis potest
concedi ex eo sensu quo legalia signa dicunt᷑
sacͣmenta. signabat . n bapt̾s iolsĩs rem sacͣm¬

Expanded text:
rius lavantis, non invisibilis gratia Dei interius operantis. Sed tamen et illa Joannis operatio a Deo erat, et baptismus ille a Deo erat, non ab homine tantum; sed. Si vero quaeritur an sacramentum fuerit, satis potest concedi, ex eo sensu quo legalia signa dicuntur sacramenta. Significabat enim baptismus Joannis rem sac
Abbreviated transcription (Latin):
plicatõ uxoꝵ gen̾alr̃ prohibita est. ꝑ missũ est
aut̃ regi plẽs hr̃e. s ñ młtiplicare. Ueniente
aut̃ płenitud̾is temie. quo xp̃i gr̃a ubiq est
dilatata : reducta est lex nuptiaꝵ ad priorem
honestiorẽq institutõm. ut unus uni ĩ figu
ueris in successione gn̾is. s in ꝑfrõne uite. et
sinceritateꝰ scientie. et uirginitas fecunditati

Expanded text:
est autem regi plures habere, sed non multiplicare. Veniente autem plenitudinis tempore, quo Christi gratia ubique est dilatata, reducta est lex nuptiarum ad priorem honestioremque institutionem, ut unus uni in figurneris in successione generis, sed in perfectione vitae et sinceritate scientiae, et virginitas fecunditati
Abbreviated transcription (Latin):
ad eo deus in om̃ia ceoꝑat᷑ in lonũ. ut si qͥ horũ
ceuiant. et ex horbitant. ⁊̾ hoc ip̃m eis fatiat pro¬
ficere in bonũ. quia humiliores redeunt. atq
doctiores nt petrꝰ. illa ⁊̾ mala que ab iuiquis fi¬
deles pie ꝑferunt. ut ait augꝰ in .l. de. tri ipsis
dam ꝓbandam q iustitiam. uł ad demonstͣnͣ

Expanded text:
atur in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis dam probandamque justitia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ta disting̾ent. ut ymagĩem in hoc loco ĩtellige¬
rent filiũ. hoĩem uero ñ ymagie̾m. s ad ymagi¬
nem fc̃m: dic̾ent. quos reffellit apłuiꝰ di d esiꝯ. uir
.i. honio cũ dr᷑ fieri ad ymagĩem. ñ quasi ad fili¬
um dr᷑ fieri. alioquin ñ diceret: ad ymagĩeni no¬
stram. quomͦ .ii. nr̃am dic̾e̾t . cũ filiꝰ solius prĩs
ymago sitiͦ¬

Expanded text:
ta distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit Apostolus dicens, 1 Corcum dicitur fieri ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur fieri; alioquin non diceretur ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram diceret, cum Filius solius Patris imago sit
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑am deo reuelante p̃scierunt. ⁊ ita spei cer¬
titudine aliquo mͦ beati fu̾nt. uel ĩ certi ex¬
titerunt sue leatitudinis. ⁊ ita beati aliter
ñ fu̾nt qͣm reliqui qui cecid̾unt. michi autẽ ꝙ
post̾uis ciñ est ꝓbafuliurs uidetur
Respond¬
Dhoc ad id ꝙ q̃rebat᷑. au angłi essent c̾l

Expanded text:
futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt suae beatitudinis, et ita aliter beati non fuerunt quam reliqui qui ceciderunt. Mihi autem quod posterius dictum est probabilius videtur. 4. Responsio ad id quod quaerebatur an angeli
Abbreviated transcription (Latin):
contͣdicant predc̃is. qui de d̾o loq̃nꝰ ait. uilt õs
homines saluo fieri. quoꝵ occasione u̾loꝵ ułti a ili¬
tate deuiauerut. dicentes. d̾ni młta uelle fieri.
q̃ ñ fiunt. S ñ est iitelligendum ea rõne cus esse
dcm̃. qͣi deus uolu̾it aliquos saluari. ⁊ ñ saluentur.
quis .ii. tam impie desipiat. ut dicat d̾m malas ho¬
minũ uoliuitates qͣs uolu̾it. et qͣndo uolũit. ⁊ ubi
uoluit. ⁊ ñ fecit. et quod est indignius. ideo ñ fecit
quĩ ne fieret quod uolebat omp̃s. uoluntas homi¬
ius impediuit. Ideo cum audimꝰ. et in sacrss lite

Expanded text:
lt omnes homines salvos fieri. Quorum occasione verborum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, et quando voluerit, et ubi voluit et non fecit; et, quod est indignius: Ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat Omnipotens voluntas hominis impedivit. Ideoque cum audimus, et in s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfiteri. et ideo ũ merent᷑ iustificari. Sicut .n. p̾cep
ta nobis int̾ior est pn̾ia. ita et oris confessio. et exde¬
rior sacc̃sst̃o. si ad sit facultas. Unde aͭ uere piu̾tẽs
est qui confessionis uotũ ñ habet. et sicut pecrati
renussio muuꝰ dei est: ita pnĩa et confessio ꝑ quã
pccͣm deletur ñ potest esse nisi a deo. Uñ augꝰ ait.
tur et pn̾itet. qr non põt esse confessio pc̃ti et pu¬
uitio in homine ex se ipid. cum .i. irascit᷑ sibi unꝰ¬
quisq et displicet. sine dono spiritꝰ scĩ ñ est. oꝑts¬

Expanded text:
t, et ideo non merentur justificari. Sicut enim praecepta est nobis interior poenitentia, ita et oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poenitentia et confessio per quam peccatum deletur, non potest esse nisi a Deo, ut August. ait. tur et poenitet, quia non potest esse confessio peccati, et punitio in homine, ex seipso. Cum enim quisque sibi irascitur, et displicet, sine dono Spiritus sancti non est.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. & quo .ii. ꝓponit mente ꝯpuncta se cõfes¬
surũ: deus dimittit. qr ibi est confessio cordis ⁊ si ñ
oris. ꝑ qͣm auima int̾ius mũdat᷑ a macula. et a cõ¬
tagione pcc̃i ⁊missi. et debitũ et̾ue mortis relaxat᷑.
rlia ergo que suꝑius dc̃a sunt de confessione ⁊ pe¬
uitentia. uł ad confessionem cordis ⁊ ad int̾iorẽ
pnĩam refferenda sunt. sicut illud augꝰti. quod
nullus dicit᷑ueniam consequi: nisi priꝰ qͣntulam¬
cũq pcc̃i soluerit penam. uł de ext̾iori pena accipi¬
euda suit. et ad cõtempnentes ⁊ negligendes

Expanded text:
is proponit mente compuncta se confessurum, Deus dimittit, quia ibi est confessio cordis, etsi non oris, per quam anima interius mundatur a macula et contagio peccati commissi, et debitum aeternae mortis relaxatur. Illa ergo quae superius dicta sunt de confessione et poenitentia, vel ad confessionem cordis, vel ad exteriorem poenam referenda sunt. Sicut illud Aug.: Quod nullus dicitur veniam consequi, nisi prius quantulamcumque peccati solverit poenam, vel de exteriori poena accipiendum est, et ad contemnentes
Abbreviated transcription (Latin):
centes: mutate uitam. recõciliamini deo. pñani
agis. genua figis. et rides. subsannas pacĩam dei.
si pniam agis: penit te. si non penit tet ñ pũitẽs
es. siergo penitz: cur facis que male fecistiͤ si
fecisse penit: uoli facere. si ad huc facis: certe
non es penitens. Item iunocentiꝰ scd̾us. ad mone
mus frẽs nr̃os ne falsis penitentiis laicoꝵ auimas
decipi et ĩiufernũ protͣhi patiantur. falsam at̃
pũiam esse constat: cum spretis plurib de uno
solo pñia agit᷑. uł cum sic agitͤ de uno: ut ñ dis¬
cedat᷑ ab alio .i
Repetit de uera pn̾ia ut addat i

Expanded text:
dentes, mutate vitam, reconciliamini Deo. Poenitentiam agis, genua Si poenitens es, poeniteat te: si non poenitet, poenitens non es. Si ergo poenitet, cur facis quod male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere. Si adhuc facis, certe non es pmus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. 7. Repetit de vera poenitentia, ut addat
Abbreviated transcription (Latin):
quib dam nullo fallim᷑. In quib rebus nicħ nbi nõ.¬
int̾ ad adipiscend̾ dei regnũ utr̃ credant᷑ an non
uł utr̃ uera putent᷑ uł falsa siue sint siuie non:
In hiis errare .i. aliud pro alio putare. ñ arbitͣn
ad uitam et̾nam non pocest ꝑueniri. et licz error
maxima cura cauendꝰ sit nͥ tm̃mͦ in maioribus
s ⁊ in nu̾orib rebua. nec nisi reꝵ ignorantia pos¬
sit errari . Non est tam̾ conseq̃ns ut contiuuo er¬
ret quisquis aliud nescit. S quisquis extimat¬
se scire quod nescit. pro uero .ii. appbat fistsum
quod est erroris ꝓpriũ. Ueĩptñ in qͣre quisq erret
int̾s plurim. Sunt .n. quedam que nescire sit me
lius qͣm scire. Item ũ uullis errare profuit aliqñ.
set in uia pedum ñ in uia moꝵ.¬

Expanded text:
quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitraad vitam aeternam non potest perveniri. Et licemaxima cura cavendus sit nec modo in maioribus, sed eciam in minoribus rebus, nec sine rerum ignorancia possit errari, non est tamen consequens, ut continuo erret, quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire, quod nescit; pro vero enim approbat falsum, quod est erroris proprium. Verum tamen, in qua re quis errat, interest plurimum. Sunt enim quedam, que lius quam scire. Item nonnullis errare profuit aliquando; sed in via pedum, non in via mo
Abbreviated transcription (Latin):
qd aliudꝰ est fornicatio. aliud stuprũ. aliud
ad ult᷑ium: aliud incestus. aliud raptꝰ. fornica¬
tio licet sit genꝰ om̃is illiciti coitus qui st extra
uxorem tñ spalrt Intellegit᷑ in usu uiduaꝵ. uel
meretͥcum lł cõ cubinaꝵ. stuprũ ꝓprie est uirgi¬
uiolatio. unde adult̾iũ dicit᷑. quasi alt̾ius ⁊ hori
accessio. incestꝰ est consangͥneaꝵ uł affinũ abu¬
sus. Unde incestuosigsir qui consangͥneis suis uel
affiuib abutunt᷑. raptꝰ admitait᷑. cum puella ui¬
olent̾ a domo pr̃is educit᷑. ut corrupta ii uxorem
młctatur. s si ad ecc̃am cum rapta cõfugerit :
pͥuilegio ect̃e mortis inpunitatem meret᷑. adden¬
dum est ⁊ illud alexandri qui ait. qd fr̃ soror ue
uxoris tue cognati dur. equiuocatõnis iure fit
et nccitate uulgaris appłłatõnis potius. qͣm ulla
cognatõnis causa uxor .n fri̾s frũssa potiꝰ qͣm cog¬
nata uocatur. mariti frat᷑ leuir dicit᷑. duoꝵ frm̃

Expanded text:
d aliud est fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptus. Fornicatio, licet sit genus omnis illiciti coitus qui fit extra uxorem, tamen specialiter intelligitur in usu viduarum, vel meretricum, vel concubinarum. Stuprum proprie est virgiviolatio. Unde adulterium dicitur quasi ad alterius torum accessio. § 4. Incestus est consanguinearum vel affinium abusus. Unde incestuosi diaffinibus suis abutuntur. Raptus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem meretur. Addendum est etiam illud Alexandri, qui ait: Quod frater sororve uxoris tuae cognati dicuntur, aequivocationis jure fit, et necessitate vulgaris appellationis potius, quam ulla cognationis causa. Uxor enim fratris, fratrissa potius quam cognata vocatur. Mariti frater, levir dicitur. Duorum fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
tati ait̃buant᷑: in scripturis fatile est reperire.
et de m̃a quid̃m et iustitia malfc̾m est. de bo¬
nitate uero et mĩa amplius latet. ꝙͣ augꝰ doc¬
ram et gub̾natõm nat᷑aliũ ita dicens. ad mise¬
ricordiam pertinet quod a pcc̾is miuidat. et
de miseria liberat. ad uonitatem uero qd̾ celũ
et t̾ram. et om̃ia ualde bona creanit ut essent.

Expanded text:
tati attribuantur, in Scripturis facile est reperire. Et de misericordia quidem et justitia manifestum est; de bonitate vero et misericordia amplius latet. Sed August. docram et gubernationem naturalium, ita dicens: Ad misericordiam pertinet, quod a peccatis mundat, et de miseria liberat; ad bonitatem vero, quod coelum et terram, et omnia valde bona creavit ut essent.
Abbreviated transcription (Latin):
s sepiꝰ. et qͣi ex offitio ĩ iuĩcto. qui ꝓpͥe angeli
⁊ arthangeli nom̾iant᷑. alios uͦ rarius mitti.
.s. maiores. causa extͣ comũem dispensatõi
oborta. qui cũ angeloꝵ m̾istͥiũ suscipiunt: ⁊̃
noĩa assumũt. unde iu psalmo. qui facit ãge¬

Expanded text:
os saepius et quasi ex officio injuncto, qui proprie angeli vel archangeli nominantur; alios vero rarius mitti, scilicet majores, causa extra communem dispensationem oborta; qui cum angelorum ministerium suscipiunt, etiam nomen assumunt. Unde psal. 103: Qui facis ange
Abbreviated transcription (Latin):
suictꝰ ad se ip̃m referat᷑. hoc .i. utet᷑ ex p̾¬
dcis posse yrobari. Si .n. quod dat᷑ refert᷑ ad eum
qui dat. et ad eum cui datur. et spiritꝰ .s. dadur
a se ipso. ut pꝰtͤm este cͥrgo refert᷑ ad se ip̃m hiuꝰ

Expanded text:
us ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui dat, et ad eum cui datur, et Spiritus sanctus datur a seipso, ut praedictum est, ergo refertur ad seipsum. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
nem similit̃ instituta sunt: qr cũ homo occiosus
esse nou possit ꝓponit᷑ ei utił et salubriꝯ ex̾citatõ
in sacͣmentis. qͣ uanã ⁊ noxiam declinet occupa¬
tionem. ñ .ii. fatile capit᷑ a temptatore qui bo
To. utte occupatũ dyabolus inueniat.Nue

Expanded text:
cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui boperis facito, ut te occupatum diabolus inveniat. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
illic intelligendꝰ est spiritꝰ .s. de ip̃o procede. ubi
sic ait. de prẽ procedit. ut ñ drẽt: de me ñ ꝓcedit.
a quo aut̃ hab filius uut sit deuꝯ: est .n. de deo d̾s.
⁊ iteo spiritꝰ .s. ut ⁊̾ de filio procedat sicut ꝓcedit
de prẽ ÷ ab ip̃o hab patre. qͣꝓpt̾̃ qui pot̾ intellig̾e
in eo quodait filius. Sicut ht̃ pat̾ uitã ĩ sei¬
ip̃o. sic dedit filio iut᷑am hre in sem ip̃o. ñ sine
uita exũtiiam filio uitã pre̾m dedisse. S it a
eum sine tprgenisse: ut uita qͣm pat̾ filio
gignendo dedit: coet̾na sit uite prĩꝰ. qui dedit.
intelligͣt t̾. sicut habet pat̾ in se ip̃o. ut de illo pro¬
cedat spiritꝰ .s: Sic dedisse filio. ut ⁊ de illoꝓcedat

Expanded text:
illic intelligendus est Spiritus sanctus de illo procedere, ubi sic ait: De Patre procedit; ut non diceret: De me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim Deus de Deo, itus sanctus ut etiam de Filio procedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter qui potest intelligere in eo quod ait Filius: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, cooeterna sit vitae Patris qui dedit; intelligat etiam sicut habet Pater in seipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut etiam de isto procedat
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege alie in tp̃r gr̾e. Item. ĩ pͥmitiua ecc̃a
q̃dam̃ erant legittline. q̃ modo non sunt. eaꝑ
uero que modo legitime sunt. uł illogitime:
q̃dam sunt plene legittine. q̃ dam om̃io ille¬
gutime. q̃dam medie. plene legiitime sunt:
quib ñ obuiat uotũ continentie. uł ordo sac̾.

Expanded text:
sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt. Earum vero quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam mediae. Plene legitimae sunt, quibus non obviat votum continentiae, vel ordo sac
Abbreviated transcription (Latin):
michi nũtii tui. quod fu̾i̾t sacerdos in ead̾m
prouintia qui latinam lingͣm penitꝰ ignora¬
bat. et cumi baptiraret nescius latini eloqͥu
infringens lingͣm drẽt. baptiro de in nomi¬
ne patria. et filia. et spũ sancta. et ꝓpt̾ hoc

Expanded text:
it, nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat: et dum baptizaret, nescius Latini eloquii infringens linguam diceret: Baptizo te in nomine Patria, et Filia, et Spiritu sancta; et propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
la uoluntas siue cogitatio. alia ista. et sieut alla
ist am p̾cedit. it a illam p̾uenit intellectꝰ. uñ  augꝰ
ista distinguens sr̃ allũ locum psalmi. cõcupiuit
aĩa mea desiderare iusti .t .i. o.t. ait. cõꝑcupiuit
de siderare inquit. ñ desideraui. uidemꝰ .ñ. ratõne
ũ ũqͣm qͣm utiles sunt iustificatõnes dei. s infir¬
mitate p̾pediti aliqͣndo ñ desideramꝰ. p̾uolat ergo
intllũꝯ: sequit᷑ tardꝰ aut uullus affectꝰ. Scimꝰ uoñ
uͨ delectat agere. et cupimꝰ ut delect. sic iste olim
cesiderare ꝯcupiscebat. que bona esse c̾nebat. cu
r̃ desideriũ cõcupiscat᷑. postremo ut ꝓfitiente grã
delectet eaꝵ oꝑatio qͣꝵ sola ratio delectabat. At¬
tende hunc ordĩem gratiaꝵ q̃ ni hic distinete as¬
tatõm que fit per fidem ⁊ karitatem qͣ habita
uere bona est uoluntas s recte uiuit᷑. ip̃aq fi¬
dei comes est ñ p̾uiasqui uba augͦi. pmissa scd̾m
hͣ nc distõm consid̾a̾t nllãm ibi repugnautiã fore

Expanded text:
la voluntas sive cogitatio, alia ista. Et sicut illa istam praecedit, ita illam praevenit intellectus. Unde August., ista distinguens super illum locum psal. 118: Concupivit anima mea desidn desideravit. Videmus enim ratione nonnunquam quam utiles sunt justificationes Dei: sed infirmitate praepediti aliquando desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus effectus. Scimus bonum, nec delectat agere; et cupimus ut delectet. Sic iste olim desiderare concupiscebat, quae bona esse cernebat, curum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte astationem quae fit et per fidem et charitatem; qua habita, vere bona est voluntas qua recte vivitur. Ipsaque fidei comes est, non praevia. Qui verba Aug. praemissa secundum hanc distinctionem considerat, nullam ibi repugnantiam forte
Abbreviated transcription (Latin):
abhoĩe que mala sunt. et ead̾m iusta pena pcci
sunt. sunt inquit quedam nocitate fcã in ꝓban¬
da. ubi uult recte fac̾e ⁊ ñ põt facere. Uñ eit slld̾

Expanded text:
ab homine quae mala sunt, et eadem justa poena peccati sunt. Sunt, inquit, quaedam necessitate facta improbanda, ubi homo vult recte facere et non potest. Unde et illud
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ quod ubũ non est hec quos pat̾. qr ubum ñ est pater.
et u̾bum relatiue dicit᷑ sicut filiuꝰ. Item in eodm᷑ sĩ¬
cut filiꝰ ad prem refertͤ. ita ⁊ ibum ad eum cuiꝰ est ilis
in eob̾m uͭ est pater ipse ubum. sicutt nͨ pater filiuꝰ.
sibum et ymago. et in hiis om̃ib uocabuł ad prẽm
rẽfert . ucha aut̃ hoꝵ pater dicitur.

Expanded text:
t Pater, et Verbum relative dicitur, sicut Filius. Item, in eodem: Sicut Filius ad Patrem refertur, ita et Verbum ad eum cujus est Verbin eodem: Non est Pater ipse Verbum, sicut nec Filius, Verbum, et imago; et in omnibus his vocabulis ad Patrem refertur, nihil autem horum Pater d
Abbreviated transcription (Latin):
cumait. fcm̃q est uespere et mane dies uiuis.
dr᷑ finiꝰ p̾cedenti ^ ͤ ⁊ initiũ sequentis dici.
qd̾ est aurora. que nͭ plenã lucem uͭ deneb̾ħ oĩo¬
qui seq̃ntis diei initio tͥminaret᷑. et ideo p̾cipue
qr lucc apparente mox sr̃ terrã plenꝰ atq pͥclarꝰ
dies extitit qui ñ ab aurora. s aplena luce ĩ¬
significarent᷑. reliqui aut̃ dies mane habuer̃t̃
et nesꝑam quoꝵ quisq a suo mane incipiens
usq ad alt̾ius diei mane tendebat᷑¬

Expanded text:
ctum est vespere et mane dies unus. dicitur finis praecedentis et initium sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec oqui sequentis diei initio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce insignificaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a suo mane incipiens usque ad alterius diei mane tendebat
Abbreviated transcription (Latin):
aro i. pp pec̾m corrupta fuit in adaniadeo
ut cum añ pccm uir ⁊ mlr̃ sine ĩcentiuo libi¬
dinis et cõcupiscentie feruore possent cõuenire
ess q thorus ĩ maculatꝰ. iam post pcc̾m ñ ualet fiꝰ
carnałꝰ copula abiq libidinosa cõcupiscentia q̃ añ

Expanded text:
r peccatum corrupta fuit in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo libidinis et concupiscentiae fervore possent convenire, essetque thorus immaculatus, jam post peccatum non valet fieri ca
Abbreviated transcription (Latin):
et econu̾so. uñ gͣg. scrilens teustiste p atritie.
Sunc qui dñt religionis gr̃a coniugia debe̾ sol¬
ui uer̃ sciendum est qr et si hec lex humana
concessit: tñ lex diuina ꝓħibͤuit. Si uͦ utris
cõueniat continentẽ uitam ducere. hoc quis
audeat accusare i s ic .n. mltos scõꝵ nouimꝰ cũ
suis ꝯiugib et priꝰ continentem nitã duxisse
et post ad ect̃e sancte regimina miglse Si uero
continentiã qͣm uir appetit. mlr̃ ñ sequit᷑. aut
qͣm uxor appetit uir recusat: cõiugiũ diuidi nõ

Expanded text:
tistae patritiae: Sunt qui dicunt religionis gratia conjugia debere solvi. Verum sciendum est quia etsi hoc lex. humana concessit, tamen lex divina prohibuit. Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Sic enim multos sanctorum novimus cum suis conjugibus et prius continentem vitam duxisse, et post ad sanctae Ecclesiae regimina migrasse. Si vero continentiam quam vir appetit, mulier non sequitur, aut quam uxor appetit, vir recusat, conjugium dividi non
Abbreviated transcription (Latin):
riũ esse conu̾sum. Iuapp̃ exꝑitie tue p̾cipimꝰ
ut diligenti inquisitione discutias. ne forte
eius uoluntade conu̾sus sit. uł ip̃a mutare se ꝓ¬
miserit. et si hoc diligentia reppererit: et illum
hoꝵ eit: ñ qd̃dam fornicatõnis crim̾ ꝓpt̾ qd̾ licet
uxorem dimitt̾e p̃dcam mlrẽm cõmisisse cogno¬
ueris: ne illiꝰ conũsio uxoris relicte in seculo fi¬
eri possit ꝑditõnis eccasio. uolumꝰ ut maritũ

Expanded text:
i esse conversum. Quapropter experientie tue precipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte eius voluntate conversus sit vel ipsa se mutare promiserit, et si hoc reppererit, et illum t nec quoddam fornicationis crimen, propter quod licet uxorem dimittere, predictam mulierem commisisse cognovisses, ne illius conversio uxori relicte in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum
Abbreviated transcription (Latin):
nere iusclõ. Item ex .uiii. sinodo. si quis  comũ
dus. nisi prius a coniuge castimoniã ꝓfitente:
fu̾it ab solutus. ⁊ ales gͥ tunc sine culpa socũ
tur xp̃m relicto seculo. si hñt ex pari uolun¬
tate castitatis consensũ. Item si uir et uxor

Expanded text:
est. Item ex VIII. Synodo. Si quis conjugadus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus. Nam si ntur Christum relicto seculo, si habent ex pari voluntate castitatis consensum. Item, si vir et uxor
Abbreviated transcription (Latin):
uang̾ de seruo neqͣm legit᷑. qui ĩ cõseruũ suũ
impius dep̾hensus est. Item rabanꝰ. neqͣm ser¬
uũ tͣdidit cortorib deus. quoadusq recteret
uniu̾ssmm debitũ. qr ñ solum pcc̃a que pꝰ bap

Expanded text:
vangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quoadusque redderet universum debitum; quia non solum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. aliquis qui ñ est lectͣus hodie. et tñ potest esse ut
legat uodie potest .ii. legere hodie. Nicħ aut pot
fieri. quod ñ possit a deo sciri. pot̃ gͦ d̾ scire huuc
lectͣum hodie. potest gͥ aliquid scire quod ñ scit.
ergo pot̾ eius scientia aug̾i. uł mut ari. ead̾q ui¬
det᷑ posse mimii. est .n. aliquis hod iȩ lect᷑uꝰ q̃m
deuꝰ scit leccͤum. at potest esse ut ñ legat. gͦ potͤ
d̾ꝰ ñ scire hunc lectͦum. pot̾ igit᷑ ñ scire aliqͥs qd̃
scit gͦ pot̾ minui eius scientia. uł mutari. As
quod dñis quia dei scientia om̃io ĩnuitabił est nͨ
siue suba dĩ. qi in slliꝰ nat᷑e simplicitate mirabi¬
li: ñ eit aliud sapere: aliud esse. S quod est sapere:
hoc est ⁊ esse. i dco nouit om̃ia u̾bũ: q̃ nouit pat̾.
S ei nosse de prẽ este sicut esse. Nosse .ir. ⁊ esse ibi
unũ est ⁊ iõ pr̃ĩ sicut esse ñ est a filio: ita nͨ nosse.
ꝓ indẽ tamꝙͣ se ip̃m dicens pr̃ genuit ilbũ swbi eqͣ¬

Expanded text:
im aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel mutari. Ad quod dicimus quia Dei scientia omnino immutabilis est, nec sive substantia Dei, quia in illius naturae simplicitate mirabili, non est aliud sapere, et aliud esse, sed quod est sapere, hoc est et esse. Ideoque novit omnia Verbum, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi coaequ
Abbreviated transcription (Latin):
p̃a caro in bapt̃o ab illa feditate purget᷑. qͣm ex
⁊ceptõne ⁊ ꝯ cupiscentia libidinosa ꝯtͣxit. Quibd ꝑ ao¬
u̾r᷑ qd̾ sim sicut aĩa areatu purificat᷑ ita ⁊ caro ab
illa pollutõne purgat᷑. Ut sicut duob cõpletur

Expanded text:
psa caro in baptismo ab illa foeditate purgetur quam in conceptione ex concupiscentia libidinosa contraxit. Quibusdam videtur quod sicut anima a reatu purificatur, ita et caro ab illa pollutione purgatur: ut sicut duobus completur
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ tñ sr̃ eplãmadtitum. auadindet sentores
diceus. sex nulia uͭ dum nr̃i tp̃ris implent᷑ an¬
noꝵ ⁊ qͣntas pͥus et̾nitates. qͣnta temꝑa. qͣntas
seculoꝵ origines fuisse arbitͣndũ est  In quibus
angeli troni. ⁊ dominatões. cet̾i qz ordiues ser¬
uierunt deo. absq temꝑin uicib atq mensliriᷤ.
⁊ deo iubente substiterũt. hiis u̾bis quidã adherẽ¬
des dix̾unt cũ mũdo cepisse tempꝰ seculare. S ã¬
te mũdũ extitisse tempꝰ et̾nũ sine mutubilita¬
te. ⁊ in eo ĩmutabiłr̃. ⁊ intp̃rałe̾ astruũt angelos
deo iubente substitisse. ei q seruisse. Nos aut̃ quod
tenere asserendũ est. ⁊ illud ieꝵ. dixisse. non
ita sentiendo. set alioꝵ opiuionem refferendo:
arbit᷑mur
Ubi angeli creati mox fu̾int i em

Expanded text:
tire, dicens: Sex millia necdum nostri temporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, dominationes, caeterique ordines servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, et Deo jubente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine mutabilitato, et in eo immutabiliter et intemporaliter astruunt angelos Deo jubente substitisse, eique servisse. Nos autem quod temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbitramur. 6. Ubi angeli mox creati fuerint; in em
Abbreviated transcription (Latin):
.u. qͣ potens sit ad generand̾ .i. ut genu̾it. uel ut
generet: sicut pater. uerum est. Si uero intelli¬
gat᷑ sic. ñ hab poͣm qua possit gigni. uł genituꝯ
esse. qͣ ead̾m pat̾ potens est. ut genu̾it. uł ut ge¬
neret: falsum est. Sicut dr᷑. pat̾ ht̃ poͣm qua

Expanded text:
scilicet qua potens sit ad generandum, id est, ut genuerit vel ut generet sicut Pater, verum est; si vero intelligatur sic, non habet potentiam qua possit gigni vel genitus esse, qua eadem Pater potens est ut genuerit, vel ut generet, falsum est. Sicut dicitur: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ deũ dt᷑ esse. ñ qr cͥator deꝰ ⁊ sũme ueatꝰ alt̾ ut̾us in¬
tura.
Et sicut fcu̾s est hõ ut

Expanded text:
 Deum dicitur esse, non quia creator Deus et summe beatus alterutrius intur. 8. Sicut factus est homo ut
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m pro filio ponimꝰ simdait᷑ cum dicit᷑ deus de deo.
tum̾ de lumuie. In alus quoq locutionib sepe reperi¬
unt᷑ noĩa essentie ad sigcatõm ꝑ sonaꝵ deducta. ut
cum dicit᷑ deus ngtꝰ. deus mort uus. deus passus. ubi
filius tm̃ sig̾cat᷑. ita et de solo filio intelligit᷑ cũ dt ͦ

Expanded text:
alterum pro Filio ponimus. Similiter cum dicitur: Deus de Deo, lumen de lumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum dicitur: Deus natus, Deus mortuus, Deus passus, ubi Filius tantum significatur. Ita et de solo Filio intelligitur, cum dic
Abbreviated transcription (Latin):
eod̾m q modo est. ñ mi̾or eẽt qͣm modo. nͨ maior est ꝙͣ
esset. Sciuit gͦ deus ab et noet̾nũ. et om̃e quod fut᷑m
erat. et sciuit ĩ nutabilit̾. scit quoq ñ minꝰ p̃terita
uł fut᷑a: qͣm p̾sentia. et sua et̾na sapĩa. ed ĩ mutabi¬
li. scit om̾ia ĩp̃e que scumtut. om̃is . iratio superne
⁊ sapi̾am capit sua inmensa scientia. ꝑ ropt̾ca omia
ergo deo nota erant. que ñ erant: ⁊ r᷑sus quomͦ ea
facerz. que sibi nota non erant:ͤ Non .n. quicꝙͣ fe¬
Non erant in sua nat᷑a. ip̃i deo aut̃ non audeo dicere
alio modo ĩ not uisse cum ea fecisset. qͣm allo quo no
uerat ea ut faceret. apͣnd qͣm ñ est tͣnsmutatio. neq

Expanded text:
est; nec minor esset quam modo, nec major est quam esset. Scivit ergo Deus ab aeterno aeternum, et omne quod futurum erat, et scivit immutabiliter. Scit quoque non minus praeterita et futura quam praesentia, et sua aeterna sapientia et immutabili scit ipse omnia quae sciuntur. Omnis enim ratio supernae entiam capit suam immensa scientia. Propterea omnia ergo Deo nota erant quae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fenon erant in sua natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset quam illo quo ea noverat ut faceret. Apud quem non est transmutatio nec