comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culta Ideoq tenebrarũ nom̃ accepe¬
ruit: qͦd ea ab aliis ñ dep̃hendant᷑.
s lateant. Q ideo dñs in die iudicu
illuminaturꝰ asserit᷑ occulta tenebr¬
rum: quia cor uniꝰcuiꝰq manifestabi¬
tur. qͦd ante occultũ erat. soli qͥdem
xp̃o cognitũ. qui sciens iudicũ grãm
ait. Nichil ẽ occultũ: qͦd ñ manifesta
bitur. Sunt audẽ multa quȩ ꝓpter
u̾ecundiam p̃mimꝰ. & ut impleamꝰ
celeste mandatũ tacito aptid nos tenemꝰ
affectu. ne uideam᷑ in hũs que nr̃a
sunt głari: & eoꝵ fructũ uulgando
incipiamꝰ amittere. Sunt autẽ occul¬
ta sapientie: que raptꝰ in paradiso a¬
płs paulus audiuit. E qͥa ñ licebat
ea homini loqui que apud se agebat
ñ qͦusum eoꝵ aut grãm aliis inuid̾it.
s qͦd ñ licebat homini loqui. Forte etiã
homini audire ñ pderat. Que tanc
illuminabit d̾s: Cum illuminando¬
rum secretoꝵ tempꝰ aduenerit. Uide
ne etiã in eunglio distantiã repꝑias

Expanded text:
culta; ideoque tenebrarum nomen accepeculta; ideoque tenebrarum nomen acceperint, quod ea ab aliis non deprehendantur, sed lateant. Et ideo Dominus in die judicii illuminaturus asseritur occulta tenebrarum; quia cor uniuscujusque manifestabitur, quod ante occultum erat: soli quidem Christo cognitum, qui sciens judicii sui gratiam ait: Nihil est occultum, quod non manifestbitui. Sunt autem multa quae propter uerecundiam premimus et, ut impleamus caeleste mandatum, tacito apud no? tenemus affectu, ne uideamur in his quae nostra sunt gloriari et eorum fructum uulgando incipiamus amittere. sunt autem occulta sapientiae, quae raptus in paradiso apostolus Paulus audiuit et, quia non licebat ea homini loqui, apud se tegebat, non quia uSum eorum aut gratiam aliis inuideret, sed, quod non licebat homini loqui, forte etiam homini audire non proderat, quae tunc inluminabit dominus, cum inluminandorum secretorum tempus aduenerit. uide ne etiam in euangelio distantiam aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
uionẽ tuã que irrepsit: ut auferat
eiꝰ om̃e uestigiũ. Unde & aqͥla dix̃.
inuestigabit. Nam utiq qui nouit
que sunt interiora manifesta sunt:
Siqͥdem apud dm̃ conscientia uiniꝰ¬
cuiꝰq se ꝓdet: & cogitatio hominis
apud eum se aut condempnat aut
purgat. Deniq uisiones dix̃ cordis:
nis nr̃i cogitatio cordis in ꝓuitu
sit apud deum: atq cogitationum
nr̃arũ imago resplendeat. Bene illd̾
ait aquila. in te morte afficimͦ. q̃m
ipso morit᷑: qui ꝓ eiꝰ nomine sacra
passione ẽ coronatꝰ.S qͥd miraris qͦd
siculus iste declaret: cum alibi scru¬
tatorem dm legeris cordis: Qd etiã
miraris. si uerb̾ nr̃is maiestatẽ di¬
uine substantie explicare ñ possumꝰ
nabit occulta tenebrarũ. & ma¬
nifestabit consilia cordiũ : & cunc
laus erit unicuiq adeo: Tmebras
cordis sepe loco cͥminis legimꝰ. imine
ꝓpe ubiq. Uide gͦ ne ista sint oc¬
culta tenebrarũ: que sunt cordisoe¬

Expanded text:
uionem tuam quae inrepsit, ut auferat uionem tuam quae inrepsit, ut auferat eius omne uestigium. unde et Aquilas dixit: inuestigabit. nam ulique qui nouitquae sunt interiora manifesta sunt siquidem apud deum conscientia uniuscuiusque se prodit et cogitatio hominis apud eum se aut condemnat aut purgat. denique Aquilas uisiones cordis nis nostri cogitatio cordis in promptu sit apud deum atque ei cogitationum nostrarum imago resplendeat. bene illud ait Aquilas: in te morte afficimur, quoipso moritur, qui pro eius nomine sacra passione est coronatus. sed quid miraris, quod siculus iste declaret, cum alibi deum scrutatorem legeris cordis? quid etiam miraris, si uerbis nostris maiestas diuinae substantiae explicari non possit, nabit occulta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo ? Tenebras cordis saepe loco criminis legimus; immo prope ubique. Vide ergo ne ista sint occulta tenebrarum, quae sunt cordis oc
Abbreviated transcription (Latin):
destituim᷑ ꝓtectione celesti. & regio
ista sub maledicto ẽ: uel in lubrico
nec ad lumen pietatis eiꝰ ocłdrũ in
q̃nter ir repit. Unde ñ unculis ho¬
minis illius ligare nos atq uinci¬
re debemꝰ. nec cera aures clau¬
dere s auertere aurẽ. Qtienscũq ali¬
ena fidei & contͣria uel adu̾sa uti¬
litati nr̃e aliqͥd existimat obloq̃nda:
ne in eo sermone oꝑiat. umbra nos¬
mortis. Q si quid tale ꝓfert᷑. nos ta¬
men dei u̾bum debemꝰ inserere: q̃o m̃¬
tis nr̃e oculos. fulgore disputationis il¬
luminet. Sequit᷑. Si obliti sumꝰ nomen
dei nr̃i. & si expandimꝰ manꝰ nr̃as ad
deos alienos. ñne ds reqͥret ista:. Aqͥla
inuestigabit ista dix̃: symmachus in¬
ucniet ista. Ipse enĩ nouit occultacor¬
dis. Quia ꝓpt̾ te morte afficim᷑ co¬
ta die: estimati sumꝰ ut oues occisio¬
nis. Qͥd ẽ qͦd ait reqͥret ds: eͣsi si ñ
reqͥrat ignoret. & sic reqͥret ds̾ obli¬

Expanded text:
destituimur protectione coelesti, et regio destituimur protectione coelesti, et regio ista sub maledicto est, vel in lubrico nec ad lumen pietatis ejus oculorum sdi frequenter irrepit . Unde non vinculis hominis illius ligare nos atque vincire debemus, nec cera aures claudere: sed avertere aurem quotiescumque aliena a fide, et contraria vel adversa utilitati nostrae aliquis existimat obloquenda; ne in eo sermone operiat nos umbra mortis: et si quid tale profertur, nos tamen Dei verbum debemus inserere, quod mentis nostrae oculos fulgore disputationis illuminet. 79. Sequitur: Si obliti sumus nomen Dei nostri, et si expandimus manus nostras ad deos alienos. Nonne Deus requiret ista? Aquila, investigabit ista, dixit. Symmachus, inveniet ista? Ipse enim novit occulta cordis. Quia propter te morte afficimur tota die, aestim ati sumus ut oues occisionis. quid est quod ait \'requiret deus\'? quasi, si non requirat, ignoret, et sic requiret deus obli
Abbreviated transcription (Latin):
Si oculus inqͥt tuus simplex fuerit:
totũ corpꝰ tuũ lucidũ erit. Int̾ior
utiq ẽ oculus. qui cotũ corpꝰ hominis
illuminat. Interior etiã oculus. qui
affeit toto corpori cecitatẽ. qͥa scͥptũ
est. Si autẽ neqͣm fuerit oculus tuꝰ.
totũ corpꝰ tuũ cenebrosum erit.
Uides in uno homine. unde tenebre
nascant᷑. Unde lumen oriat᷑: Ipse tͥgͦ
es caligo uel lumen. Caligo inquita¬
tis ẽ. tenebre peccatoꝵ: lum̃. in no¬
centie. Ipse tͥ gͦ es uel inuirie aue¬
tor. uel grẽ. Oꝑatio diuina nichil¬
errat. Lum̃ in te ipso ẽ: qͥa innocens
infantia tua ẽ. Pura mens hominis
ante adolescentie lubricũ: & iuuen¬
tutis errorẽ. Tu tͥ gͦ tenebras fecisti
ẽẽ. qͦd lumen ẽ. Deniq idem ocu¬
lus hoc ẽ sensus hominis tenebro¬
sus ẽ in peccatore: splendidus in
innocente. Nec illud p̃tẽamꝰ. qͦd sym¬
machus ait. afflixisti nos in loco
deserto Ideo affligim᷑ quia int̾dũ

Expanded text:
si oculus, inquit, tuus simplex fuerit, si oculus, inquit, tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit. interior utique est oculus qui totum hominis corpus inluminat, interior est etiam oculus qui affert toto corpori caecitatem, quia scriptum est: si autem nequam fuerit oculus tuus, totum corpus tuum tenebrosum erit. uides in uno homine, ut, unde tenebrae nascuntur, inde lumen oriatur. ipse tibi ergo es caligo uel lumen, caligo iniquitatis et tenebrae peccatorum, lumen innocentiae. ipse tibi ergo es uel iniuriae auctor uel grerrat. Lumen in te ipso est; quia innocens infantia tua est. Pura mens hominis ante adolescentiae lubricum, et juventutis errorem. Tu tibi ergo tenebras fecisti esse quod lumen est. Denique idem oculus, hoc est, sensus hominis, tenebrosus est in peccatore, splendidus in innocente. 78. Nec illud praetereamus quod Symmachus ait: Afflixisti nos in loco deserto. Ideo affligimur 920 quia interdum
Abbreviated transcription (Latin):
humiliati fuerant liberandos Ip
se segͦ humiliauit ꝓpt̾ nos. Non
gͦ corpꝰ illius corpꝰ mortis. siquidẽ
corpꝰ ẽ uite : nec caro illiꝰ umbra mor¬
tis. Siquidem fulgor ẽ głe: nec in
eo locus afflictationis. Si quidem
m illo corpore: omnib grã conso¬
lationis. Humiliauit se: ut disce¬
res qͥd sit humilitas. Deniq audi
dicentẽ. Biscite a me. quia mitis sũ¬
&e humilis corde. Ille se humiliauit.
ut tu exaltareris. Qui enĩ se humi¬
liat: exaltabit᷑.S ñ omnes qui
humiliant᷑ exaltabunt᷑. Multos e¬
nim crimen humiliat ad ruinã. Hu¬
miliatus autẽ dñs usq ad mortem:
ut de portis mortis exaltaret᷑. Ecce ui¬
de grãm xp̃i. uide beneficia eiꝰ. Postea¬
qͣm. xp̃c aduenit. hec caro que erat
umbra mortis. cepit ꝑ grãm dñi re-¬
fulgere: & habere lum̃ ꝓpͥum. Un¬
de & dictũ ẽ. Lucerna corporis tui
ẽ oculus tuus. S uide dei quo oculo
dicat. Non de exc̾iore: s de interiore.

Expanded text:
humiliati fuerant liberandos. ipse humiliati fuerant liberandos. ipse se ergo humiliauit propter nos. non ergo corpus illius corpus mortis, siquidem corpus est uitae, nec caro illius umbra mortis, siquidem fulgor est gloriae, nec in quo locus afflictationis, siquidem in illo corpore omnibus gratia consolationis. humiliauit se, ut disceres quid sit humilitas. denique audi dicentem: discite ame, quia mitissumet humilis corde. ille se humiliauit, ut tu exaltareris; qui enim se humiliat exaltabitur. sed non omnes qui humiliantur exaltabuntur; multos enim crimen humiliat ad ruinam. humiliatus autem dominus usque ad mortem est, ut de portis mortis exaltaretur. Ecce uide gratiam Christi, uide beneficia eius. posteaquam Christus aduenit, haec caro quae erat umbra mortis coepit per gratiam domini refulgere et habere lumen proprium, unde et dictum est: lucerna corporis tui est oculus tuus. sed uide de quo oculo dicat: non de exteriore, sed de interiore.
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsmisit: ut in corpore hoc¬
constituti. nolimꝰ ꝑegrinan de corꝑe
& adcẽ deo. & ideo humiliamꝰ animã
nrãm que se ad dm̃ gestio attollere.
Si corruptibile hoc gͣuat animam
terrenaq habitacula p̃ponderant:
ut mens deuota deo freq̃nter incli¬
netur ad seculũ nec se subic̃e deo
possit : q̃m subiectionẽ sui sapien¬
tia carnis ignorat: que nr̃m in uol
tem: E ideo semetipsũ humiliauit
usq ad mortẽ: mortẽ autẽ crucis.
Diligenter attende & considera
singła. Uide quia uolens suscepit
hanc formã corporis nr̃i : & tue
obseq̃ntia seruitutis. in similitudi¬
nem hominũ factꝰ. Non in simi¬
litudinem carnis: s in similitudinem
hominũ peccatoꝵ. Omnis enĩ homo
sub peccato: ideo & specie inuentus
ut homo Scriptũ ẽ de eo. & homo
ẽ & quis cognoscet cum: Homo se¬
cundũ carnẽ: sultͣ hominẽ sodm o¬
ꝑationẽ. Ut homo inqͥt humiliauit
semetipsũ. qͥa ad eos ds uenit: qui

Expanded text:
transmisit, ut in hoc corpore transmisit, ut in hoc corpore constituti nolimus peregrinari de corpore et adesse deo. et ideo humiliamus animam nostram, quae se ad deum gestit attollere; sed corruptibile corpus grauat animam terrenaque habitacula praeponderant, ut mens deuota deo frequenter inclinetur nec se subicere deo possit, quoniam subiectionem sui sapientia carnis ignorat, quae nostrum inuolutem et ideo semet ipsum humiliauit usque ad mortem, mortem autem crucis. diligenter adtende et considera singula. uide quia uolens suscepit hanc formam corporis nostri et tuae obsequia seruitutis, in similitudinem hominum factus, non in similitudinem carnis, sed in similitudinem hominum peccatorum; omnis enim homo sub peccato. ideo et specie inuentus uthomo — ut scriptum est de eo: et homo est, et quis cognoscet eum? homo secundum carnem, sed ultra hominem secundum operationem —, ut homo, inquit, humiliauit semet ipsum, quia ad eos deus uenit qui
Abbreviated transcription (Latin):
bac re testimoniũ: & plura si q̃ras.
Tamen de eodem libro audi. Siqͥs
inuen̾it uirginẽ que ñ sit desponsa¬
ta. & uim faciens ei dormierit cum
ea. & inuentus fu̾it. dabit quidor¬
mierit cum ea patri uiuencule
qͥn qͣginta denarios. & erit uxor
eiꝰ. quia humiliauit eam: nec pot̾it
dimittere eam ꝑ omne tempꝰ ꝓpter
qͦd humiliauit eã. Ipse sermo repe¬
titus ẽ: ut intelligaᷤᷤ ͥa ñ conditio
carnis uideat᷑ nos humiliare s culpa
Nec tamen negare possum qͦd mul¬
tis humiliet᷑ & caro: loco ipso illec¬
bris ipsis. fragilitate qͦ qͥa patuit
errori. Licet ñ a mediocri aduersa¬
rio serpente decepta: sic habebat
tamen sui ñ mediocrem grãm. An¬
teqͣm peccatum irreꝑet.: in conspectu
erat dei. Adam in paradiso uige¬
bat. celesti grã refulgebat: loque¬
bat᷑ cum deo. Nunqͥd eum humili¬
atum ante legisti: nͥ pꝰea. qͣm p̃ua¬
uaricatio eum humiliauit sua:
Cuiꝰ uitĩ hereditatẽ ad nos usq

Expanded text:
hac re testimonium et plura, si quaeras. hac re testimonium et plura, si quaeras. tamen de eodem libro audi: siquis inuenerit uirginem. quae non sit desponsata et uim faciens ei dormierit cum ea et inuentus fuerit, dabit qui dormiuit cum ea patri iuuenculae quinquaginta denarios et erit uxor eius, quia humiliauit eam; nec poterit dimittere eam per omne tempus, propter quod humilinuiteam. ipse sermo repetitus est, ut intellegas, quia non condicio carnis uideatur nos humiliare, sed culpa. Nec tamen negare possumus, quod multis humilietur et caro, loco ipso, inlecebris ipsis, fragilitate quoque qua patuit errori. quae licet non a mediocri aduersario serpente decepta sit, habebat tamen sui non mediocrem gratiam, antequam peccatum inreperet: in conspectu erat dei Adam, in paradiso uigebat, caelesti gratia refulgebat, loquebatur cum deo. num eum humiliatum ante legisti nisi posteaquam praeuaricatio eum humiliauit sua ? cuius uitii hereditatem ad nos utique
Abbreviated transcription (Latin):
his sententia conuenire: cum dicũt
quia scͥptum ẽ. qm̃ humiliasti nos.
Cuiꝰ int̾p̃tationis testimonia de scrip¬
turis nobis sunt arcessenda diuinis.
A it enĩ in deut̾omomio.Si exieris
inquit in pugnam aduersus inimicos
tuos: & tiadiderit tͥ eos dñs dls cuus
inmanus tuas. & dep̃datꝰ fucris spo¬
lia eoꝵ: & uideris in eadep̃datione
mulierẽ bona specie. & cohabitaũis
cum ea: & infra. si nolueris eam pꝰca
dimittes eam liberam. quia humilias¬
s is qui ei integritatem pudoris eri¬
effecta ẽ: & locus afflictionis. Ite¬
rum alibi. Si desponsata fucrit uir¬
go uiro. & inueniens eam homo in
ciuitate. dormierit cum ea: educen¬
tur ambo ad portam ciuitatis sue
& lapidabunt᷑: & moriet᷑ uiuencula:
quia ñ exclamauit intuitate. nec
inuocauit hominẽ qui subueniret.
rem ꝓrimi sui. & hic eadem ẽ huiꝰ
causa sermonis : ut a corruptore hu¬
miliata dicat᷑. Terciũ qͦ habes de

Expanded text:
his sententia conuenire , cum dicunt his sententia conuenire , cum dicunt quia scriptum est: quoniam humiliasti nos s. cuius interpretationis testimonia de scripturis nobis sunt arcessenda diuinis. ait enim in Deuteronomio: si exieris, inquit, in pugnam aduersus inimicos tuos et tradiderit tibi eos dominus deus tuus in manus tuas et depraedatus fueris spolia eorum et uideris in ea depraedatione mulierem bonam specie et cohabitaueris cum ea, et infra: si nolueris eam postea, dimittes eam liberam, quia humiliassed is, qui ei integritatem pudoris erieffecta est et locus afflictationis. iterum alibi: si d esponsata fuerit uirgo uiro et inueniens eam homo in ciuitate dormierit cum ea, educentur ambo ad portam ciuitatis suae et lapidabuntur et morietur iuuencula, quia non exclamauit in ciuitate nec inuocauit hominem qui subueniret, rem proximi sui. et hic eadem est huius causa sermonis, ut a corruptore humiliata dicatur. tertium quoque habes de
Abbreviated transcription (Latin):
ti nos in loco sirenũ: ut ñ caro in uitio
sit sui natura. s ea que carnem cor¬
ruptibilem ẽẽ fecerunt. Deniq sire¬
nas qͣrum secundo & tertio mentionẽ
fecit scͥptura diuina. qͣsdam puellas
gentilis tradidit hẏstoria: que uocis
ꝓpe suauitate canendo. que illecebras
ꝓuocabant. audiendi studio nauigan¬
tes ad litus ammouere naiugium.
cosq cum grãm uocis secunt᷑. scopu¬
loso in loco incidisse naufragiũ ue
tustas posteris tradidit. Carũ autẽ
int̃p̃tatio hec ẽ : uoluptas uocis
& q̃dam adulatio. Ita gͦ scłi uolup¬
tas nos quadam carnali adulatione
delectat: ut decipiat. Ut gͦ illic ñ
litꝰ in uitio erat. s canora dulcedo
que faciebat asꝑitatem littoris ñ ca¬
ueri: ita ñ caro in uitio. s ea qͥbus
caro ista sollicitat᷑ & fluctuat. De¬
niq mare si tempestas desit. quie¬
tum ẽ : si ꝓcella seuiat ꝑiculosum.
& sepruaginta uiroꝵ uidetur cum

Expanded text:
ti nos in loco sirenum, ut non caro in uitio ti nos in loco sirenum, ut non caro in uitio sit siue natura, sed ea quae carnem corruptibilem esse fecerunt. denique sirenas, quarum secundo et tertio mentionem fecit scriptura diuina, quasdam puellas gentilis tradidit historia, quae uocis propriae suauitate canendo inlecebris prouocabant audiendi studio nauigantes ad litus admouere nauigium; eosque, cum gratiam uocis secuntur, scopuloso in loco incidisse naufragium uetus historia posteris tradidit. earum autem interpretatio haec est: uoluptas uocis et quaedam adulatio. ita ergo saeculi uoluptas nos quadam carnali adulatione delectat, ut decipiat. ut ergo illic non litus in uitio erat, sed canora dulcedo, quae faciebat asperitatem litoris non caueri, ita non caro in uitio, sed ea quibus caro ista sollicitatur et fluctuat. denique mare, cum tempestas desit, quietum est, si procella saeuiat, periculosum. Et Septuaginta uirorum uidetur cum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. an aduersa quib exercem᷑ in hoc
corpore constituti in quo ingemiscimꝰ
gͣuati. qͦd nolumꝰ spoltari s suꝑuestiri.
Grauis enĩ labor ẽ dum expectamus
ut absorbeat᷑ mortale a uita: hoc qͥ
nos expolaliare debemꝰ. Minore enim
labore expoliat᷑: qͣm absorbet᷑. Q uide
ne ea diuersitas sit expoliantis se & ex¬
pectantis ut absorbeatur a uita. Ca¬
poliat gr̃a. absorbet penitentia: ex¬
poliat sublimitas mentis. absorbet
diligentia. Qͦmͦ autẽ dubites qͦd af¬
flictationis hic locus sit. qͣndo corpꝰ
est mortis. in quo oꝑit nos etiam
umbra mortis: & ideo ad lucernã
illam semꝑ debemꝰ inten dere: que
est uerbum Idei. Ut sciamꝰ q̃madmo¬
dum nt̃i animi semitas dirigamꝰ. &e ue¬
stigia mentis interne: ut lux animoꝵ
soluat tenebras corporales. Pulcre au¬
tem & aquile int̾p̃tatio qͦmadmodũ
intelligere debeamꝰ locum afflictati¬
onis expressit dicendo. Qm̃ humilias¬

Expanded text:
tatem, an aduersa, quibus exercemur in hoc tatem, an aduersa, quibus exercemur in hoc corpore constituti, in quo ingemescimus grauati, quod nolumus spoliari, sed superuestiri. grauis enim labor est, dum expectamus, ut absorbeatur mortale a uita hoc quo nos expoliare debemus; minore enim labore expoliatur quam absorbetur. et uide, ne ea diuersitas sit expoliantis se et expectantis, ut absorbeatur a uita: expoliat gratia, absorbet paenitentia; expoliatsubliniitas mentis, absorbet diligentia. quomodo autem dubites, quod afflictationis hic locus sit, quando corpus est mortis, in quo operit nos etiam umbra mortis ? et ideo ad lucernam illam semper debemus intendere, quae est uerbum dei, ut sciamus, quemadmodum nostri animi semitas dirigamus et uestigia mentis interna, ut lux animorum soluat tenebras corporales. Pulchre autem et Aquilae interpretatio, quemadmodum intellegere debeamus locum afflictationis, expressit dicendo: quoniam humilias
Abbreviated transcription (Latin):
titur iustos sepe temptari. qͦ magil
ꝓbent᷑ temptationib eruditi. Qͥs
sistat: Deniq conturbatꝰ ẽ & in se
ꝓpħa dauid: quia dixit in sua abtin¬
dantia ñ mouebor ineternũ. Aut
quis ẽ ille quẽ locus afflictionis
& terre corruptela ñ moueat: cũ
diuina sententia neminẽ exceꝑtt.
qui sit ab exercitio & a fatigatione ter¬
re huius iminunis. cui dictũẽ. Male¬
dicta teria in omnib oꝑib tuis. spi¬
nas inquit & cribulos g̾minabit: Be¬
niq ipse paulus dnice uas electionis
a maledictione ueteris sententie ab¬
solutꝰ iħu dñi passione: tam̃ capti¬
uum seduci in legem peccati uehe
mentissime deplorauit. nec qͤmqͣm
lex sui corporis & urg̾et: umbra mor¬
tis. Oiximus sensum. S expressius
quis locus sit afflictionis considera¬
re nos conuenit. uttum hic mun¬
dus qui in maligno positꝰ ẽ: an uͦ
caro nr̃a. in qua anima nr̃a humilia¬
t᷑.dum in istius carnis descendit socie¬

Expanded text:
patitur iustos saepe temptari, quo magis patitur iustos saepe temptari, quo magis probentur temptationibus eruditi. quis utor adsistat? denique conturbatus est et ipse propheta Dauid, quia dixit in sua abundantia: non mouebor in aeternum. aut quis est ille, quem locus afflictationis et terrae corruptela non mdivina sententia neminem exceperit, qui sit ab exercitio et a fatigatione terrae hujus immunis, cui dictum est: Maledicta terra in omnibus operibus tuis . . . spinas, inquit, et tribulos germinabit . Denique ipse Paulus Dominicae vas electionis, a maledictione veteris sententiae absolutus Domini Jesu passione, tamen captivum se duci in legem mentissime deplorauit nec quemquamlex sui corporis et umbra mortis urgeret. Diximus sensum. sed expressius, qui locus sit afflictationis, considerare nos conuenit, utrum hic mundus, qui in maligno positus est, an uero caro nostra, in qua anima nostra humiliatur, dum in istius carnis descendit socie
Abbreviated transcription (Latin):
dicare: Sel ut aquila dixit uel sym¬
machus. ut ulsciscat᷑ & puniat inte
qͦd xp̃i bereditas ad gentes uideatur
ẽẽ tͣnsfusa. Longe itaq ista confu¬
sio: a confusione & ohꝓbrio peccato¬
ris. Istius enĩ conscientia illumina¬
tur qui oblitꝰ ñ ẽ dei sui: illoꝵ con¬
fundit᷑. qͦrũ ingeniũ caligat atq
ꝑturbat recordatio delictoꝵ. Q ideo
bene sibi conscii dicunt. Hec omuia
uenert̃ suꝑ nos. & obliti ñ sumꝰ te.
& iniq ñ egimꝰ in testamento tuo.
& ñ recessit retro cor nr̃m. & decli¬
nasti semitas nrãs de uia tua. ui¬
detͣ uersiculus ultimꝰ. ñ concorda¬
ri suꝑiorib. Nam qͦmͦ declinarunt hu
quib diuinitatis nulla obrepsit
obliuio: nec alicuiꝰ iniquitatis con¬
scientia. nec ulla desidia: S si cõ¬
sideres qͥa iustꝰ uix saluus sit: intel¬
ligis ꝓfecto & ipsuis ñ nũqͣm ci¬
tubare uestigia: & auccorẽ declina¬
tionis eoꝵ dm uideri: qͥa ipse qͦ pi

Expanded text:
dicare aut, ut Aquilas dixit uel Symdicare aut, ut Aquilas dixit uel Symmachus, ut ulciscatur et puniat in te, quod Christi hereditas ad gentes uideatur esse transfusa? longe itaque ista confusio a confusione et obprobrio peccatoris. istius enim conscientia inluminatur, qui oblitus non est dei sui, illorum confunditur, quorum ingenium caligat atque perturbat recordatio delictorum. Et ideo bene sibi conscii dicunt: haec omnia uenerunt super nos et obliti non sumus te et inique non egimus in testamento tuo; et non recessit r etr o cor nostrum et declinasti s emitas no str as de tua t u a. uidetur uersiculus ultimus non concordare superioribus. nam quomodo declinarunt hi, quibus diuinitatis nulla obrepsit obliuio nec alicuius iniquitatis conscientia nec ulla desidia? sed si consideres, quia iustus uix saluus fit, intellegis profecto et ipsius nonnumquam titubare uestigia et auctorem declinationis eorum deum uideri, quia ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
contͣria ẽ gła xp̃i: qui crucẽ suscepit.
nec confusionẽ refugit. Qͣm nos ꝙͦ
minime timere debemꝰ. nec formidiẽ
aut fastidio dedinare. ne peccatũ su¬
pͣ nos adducat: que potest adducere
gr̃am uite. Eit enim & confusionis gła.
Ut sun multos incidas gentiles uel phy¬
losophos. & illi tͥ obiciant crucẽ xp̃i.
& uerbo respondere ñ possis. nec salu¬
taria qͥsqmͣ audiat uerba referentẽ:
ẽ confusio. S a uoce exꝓbnͣtis & oblo¬
q̃ntis: a uoce inunici & ꝑseq̃ntis. &
ideo noli respondere in insipientia.
ad insipientiã eiꝰ. Esto sicut homo
mutus & tacens: & qͣsi ñ audiens
uerba insultantiũ. & obloq̃ntium.
Non q̃ respondere neq̃as: s qͦ respon¬
rem: Loq̃ndũ ẽ qͣndo dñs lingue
eruditionis indulget. ut sermo
tuus oꝑetur in affectib audientiũ.
Cmͦ autẽ te audiat. qͥ ideo tͥ oblo¬
quit᷑. eo qͦd salubrem tuũ nolit
audire sermonẽ: Aut qͦm tͥ adqui¬
escat qui ꝑsecutor ẽ. & uelit te sibi uen¬

Expanded text:
oria Christi, qui crucem suscepit, nec confusionem refugit. Quam nos quoque minime timere debemus, nec formidine aut fastidio declinare; ne peccatum supra nos adducat, quae potest adducere gratiam vitae. Est enim et confusionis gloria, ut si in multos gentiles incidas, vel philosophos, et illi tibi objiciant crucem Christi, et verbo respondere non possis, nec salutaria quisquam audiat verba referentem, est confusio, sed a uoce exprobrantis et obloquentis, a facie inimici et persequentis. et ideo noli respondere insipienti ad insipientiam eius; esto sicut homo mutus et tacens 3t quasi non audiens uerba insultantium et obloquentium , non quo respondere non queas, sed quo responrem, loquendum est, quando dominus linguam eruditionis indulget, ut sermo tuus operetur in affectibus audientium. quomodo autem te audiat, qui ideo tibi obloquitur, eo quod salubrem tuum nolit audire sermonem, aut quomodo tibi adquiescat, qui persecutor est et uelit te sibi uin
Abbreviated transcription (Latin):
legis. & confugiunt ad benedictiõis
grãm. ut benedictionẽ habeant in ce¬
lestib in xpo iħu qui mortuus est
ꝓ nob̾: ut fides tnͣsiret ad gentes. Qͥ
&e si uir fuit ante synagoge: nec ipsa
descruit &e nos redemit. Illã enĩ ñ deseru¬
it. ut reliqͥe salue fierent: nos redemit e¬
ligendo pͦpłos nationũ. Hec gͦ electio gen¬
tiũ. salus iudeis. Reliqͥe enĩ ñ ꝑ oꝑa sua

Expanded text:
legis et confugiant ad benedictionis legis et confugiant ad benedictionis gratiam, ut benedictionem habeant in caelestibus in Christo Iesu, qui mortuus est pro nobis, ut fides transiret ad gentes, qui, etsi uir fuit ante synagogae, nec ipsam deseruit et nos redemit. illam enim non deseruit, ut reliquiae saluae fierent, nos redemit eligendo populos nationum. haec ergo electio gentium salus Iudaeis; reliquiae enim non per opera sua
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃u oris eiꝰ omnis uirtꝰ eoꝵ. Ut gͦ
concludamꝰ disputationẽ: scribe &
pharisei: nichil ad int̾iorẽ hominẽ
referunt. Qui ut ipse ẽ ad imaginẽ
dei & similitudinẽ factꝰ: itaq in
his que cogitat. & que meditatur.
debet magis que sp̃italia st̃ qͣm q̃
carnalia sunt. cogitare. Totum gͦ
ad illũ ext̾iorem. ad illũ terrenum
hominẽ referre contendunt: Q idõ
omnia eoꝵ talia sunt. ut uidean¬
tur ab hominib. ñ ut placeant pa¬
tri qui in abscondido uident. Ti¬
ment enĩ sua oꝑa reuelare. Hec ẽ
gͦ cõmotio capitis que facta est
in popuł uel sicut aquila & sẏmma¬
chus dixerunt in gentib. Omnes enĩ
gentes mouerunt caput suum: ut le¬
gem sp̾italider interp̃tarent᷑. Nemo
sedm litteram legis se putet ẽt̃ saluan¬
dum: quia lictera legis maledictũ habet.
sp̃s benedictionẽ affert. Nemo ex opi¬
b legis iustificari potest: quia sub
maledicto sunt omnes qui sub litc̃a
sunt. Fũgiunt gͦ omnes maledictum

Expanded text:
 omnis uirtus eorum. Ut ergo concludamus disputationem, scribae et Pharisaei nihil ad interiorem hominem referunt, qui, ut ipse est ad imaginem dei et similitudinem factus, ita in his, quae cogitat et quae meditatur, debet magis quae spiritalia sunt quam quae carnalia cogitare. totum ergo ad illum exteriorem, ad illum terrenum hominem referre contendunt et ideo omnia eorum talia sunt, ut uideantur ab hominibus, non ut placeant patri qui in abscondito uidet; timent enim sua opera reuelare. Haec est ergo commotio capitis quae facta est in populis uel, sicut Aquilas et Symmachus dixerunt: in gentibus; omnes enim gentes mouerunt caput suum, ut legem spiritaliter interpretarentur. nemo secundum litteram legis se putet esse saluandum, quia littera legis maledictum habet, spiritus benedictionem affert. nemo ex operibus legis iustificari potest, quia sub maledicto sunt omnes qui sub littera sunt. fugiant ergo omnes maledictum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ceteri ad martyriũ festinarent. ui¬
dentes ꝑ illas passiones nichil apłoꝵ
descessisse uirtutib: s etiã ꝓpter hanc
breuem uitã ĩmortalitatẽ illis eẽ que¬
sitã. Qͥa ostendit etiam qͥ sequit᷑ uer¬
siculus. Quia dixert̃ inter gentes dis¬
ꝑsisti nos. Similiter theodotion dix̃. Aqͥla
autẽ & sẏmmachus. in gentib aut inter
gentes uentilasti nos. Missi sunt enim
scĩ apłi ad gentes. & disꝑsi sunt inter
cecidit in tertã. & mortuus ẽ ut multũ
fructũ afferret: ita etiã dispsi sum
afferrent. qͦ ad eoꝵ similitudinen
fructus gentiũ pullularet. Deniq
scͥptura hoc dic̃. dixisse dñm. qͥa ꝓp¬
terea uos misi ut uos eatis & frucca
plurimũ afferatis: & fructꝰ ur̃ mant¬
dictũ ẽ ad abrabã: & semini tuo qͦdẽ

Expanded text:
cum ceteri ad martyrium festinarent, uicum ceteri ad martyrium festinarent, uidcntes per illas passiones nihil apostolorum decessisse uirtutibus, sed etiam propter hanc breuem uitam inmortalitatem illis esse quaesitam. Quod ostendit etiam qui sequitur uersiculus, quia dixerunt: inter gentes dispersisti nos. similiter Theodotion dixit; Aquilas autem et Symmachus: in gentibus aut inter gentes uentilasti nos. missi sunt enim apostoli sancti ad gentes et dispersi sunt inter cecidit in terram et mortuus est, ut multum fructum afferret, ita etiam dispersi suafferrent, quo ad eorum similitudinem fructus gentium pullularet. denique scriptura hoc dicit dixisse dominum: quia propterea uos misi, ut uos eatis et fructum plurimum afferatis et fructus uestermanedictum e
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt etiam qui fiunt oues escarum.
est ouis epulationis nr̃e. Queris qͦmͦ
factus sit: Audi dicentem. Pascha
ra diripientes agnum manduca¬
bant: significantes ib̃u dñi passi¬
onem. cuius cotidie uescimͣ sacͣm̃to.
ꝑ ipsam gͥ ouem facti sunt gregel
escarum sicut aquila dixit: uel
greges in escas. sicut theodotion
locutus ẽ. uel pascua edentium
sicut syminachus dixit. S bona
ñ potest ꝑueniri: cum ipse dñs dixerit.
sisi manducaueritis meã caruẽ & bi¬
uitã et̃nam. ꝓͥbatũ ẽ gͥ qͦd dñs sit cib
epulationis uel alinentũ edentiũ sic̃ ip¬
se ait. Ego sum panis uiuus: qͥ de celo
descendi. Q ut scias quia hec omnia
ꝓpter nos facta st̃: ex qͦille descendit.
ex illo sc̃s ait. Nos omnes unus panis
sumus. Non gͦ timeamꝰ qͥa facti stimus
oues escarũ Sicut enĩ dñi caro & san¬
ta tolerauit: Multa etiã sc̃s apłs pau¬
lus & ceteri apłi ꝑtulert̃. cum cederent᷑

Expanded text:
Sunt etiam qui fiant oues escarum. Sunt etiam qui fiant oues escarum. est ouis epulationis nostrae. quaeris, quomodo factus sit ? audi dicentem: pascha ra diripientes agnum manducabant , significantes domini Iesu passionem, cuius cotidie uescimur sacramento. per ipRam jgitur ouem facti sunt greges escarum, sicut Aquilas dixit, uel greges in escas, sicut Theodotion locutus est, uel pascua edentium, sicut Symmachus dixit. sed bonanon potest perueniri, cumipsedominusdixerit: nisi manducaueritis carnem uitam aetepulatio uel alimentum edentium, sicut ipse ait: ego sum panis uiuus qui de caelo descendi. Et ut scias, quia haec omnia propter nos facta sunt, ex quo ille descendit, ex illo sanctus ait: nos omnes unus panis sumus. non ergo timeamus, quia facti sumus oues escarum. sicut enim domini caro et santa tolerauit; multa etiam sanctus apostolus Paulus et ceteri apostoli pertulerunt, cum caederentur
Abbreviated transcription (Latin):
tatio enim inunicoꝵ. ñ affert p̃ui¬
dicium bonis mentib. s nec direp¬
tio inimuieoꝵ Ideoq sc̃s dicit. qui
certus ẽ qͦd direptio sibi obẽẽ ñ possit.
Quis nos separabit a caritate ap̃i. Tn
bulatio. an angustia: & cet̾a. S in hutꝰ
omnib suꝑamꝰ & supiuncimꝰ. ꝑ eum
qui dilexit nos. Scientes qͦd neq mors.
neq uita. neq angłs. neq potestateᷤ.
neq p̃sentia. neq futura. separare nos
possint a caritate dei: que ẽ in xpo
separatur a xp̃o. Unde etiam si cor¬
poraliter diripiatur: sp̃italiter tam̃
liber est. Non solum direptioni obnoxi
us est: s etiam rapinam sibi lauda¬
bilem querit. sicut illi de quib scͥp¬
tum ẽ. A dieb iohannis baptiste. reg¬
num celoꝵ cogit᷑: & cogentes diripi¬
unt illud. Uictor ẽ itaq qui interre.¬
nis positꝰ: captiuus ꝑfidie eẽ ñ notut.
Nec solum ei ñ diripit᷑ qͦd p̃darũẽ.
s magis ipse diripit. qͦd eternũ est.

Expanded text:
tatio enim inimicorum non affert praejutatio enim inimicorum non affert praejudicium bonis mentibus, sed nec direptio inimicorum. Ideoque sanctus dicit, qui certus est quod direptio sibi obesse 902 non possit: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio an angustia? et cetera. sed in his omnibus superamus et superuincimus per eum qui dilexit nos, scientes quod neque mors neque uita neque angelus neque potestates neque praesentia neque futura separare nos possint a caritate dei quae est in Chrseparatur a Christo. unde, etiamsi corporaliter diripiatur, spiritaliter tamen liber est et non solum direptioni obnoxius non est, sed etiam rapinam sibi laudabilem quaerit, sicut illi, de quibus scriptum est: adiebus lohannis Baptistae regnum caelorum cogitur et cogentes diripiunt illud. uictor est itaque, qui in terrenis positus captiuus perfidiae es?e non nouit; nec solum ei non diripitur quod praeclarum est, sed magis ipse diripit quod aeternum est.
Abbreviated transcription (Latin):
at dꝑximus summã habeant con¬
stantiam fidei qui locunt᷑: hic dicãt
qͦd ab hiis qui oderant eos diripieban¬
cur. S ñ te ista ꝑterreant. Multi enĩ
ñ queunt separari. Rapiebant᷑ apli.
cedebant᷑ uirgis: in carcerẽ trudeban¬
tur. separabant᷑ a se: & tam̃ cum xp̃o
manebant. Immo hoc ipsum qͦd rapi¬
chant᷑ a ꝑfidis: eoꝵ m̾ita crescebant.
& grã in celestib augebat᷑. Non enĩ
statim qui ab hominib diripit᷑: etiã
uncit᷑. Uide apłm paulũ: gͣtulatur¬
de qm admodũ sc̃s ieremias. sc̃s ere¬
dhnel. sc̃s daniel in captiuitatem de¬
ducti. & ab assyrũs dire̾cti: nullã
tam̃ captiuitatẽ ꝓpͥe fidei ꝑtulert̃.
nec in testamentũ dñi deliquere. qͥ
seruauert̃ in captiuitate etiam legis
p̃cepta diuine. nec de interdictis ci¬
bis putauert̃ contra institutionẽ
maioꝵ aliqͥd usurpandũ. Unde
bene theodotion dixit. & qui ode¬
rant nos exultabant suꝑ nos. Insul¬

Expanded text:
ut diximus, summam habeant fidei conut diximus, summam habeant fidei constantiam qui locuntur, hic dicant, quod ab his qui oderant eos diripiebantur; sed non te ista perterreant; multi enim n queunt separari. rapiebantur apostoli, caedebantur uirgis, in carcerem trudebantur, separabantur a se, et tamen cum Christo manebant, immo hoc ipso, quod rapiebantur a perfidis, eorum merita crescebant et gratia in caelestibus augebatur; non enim statim, qui ab hominibus diripitur, etiam uincitur. uide apostolum Paulum gratulatuVide quemadmodum sanctus Hieremias, sanctus Ezechiel, sanctus Daniel in captivitatem deducti, et ab Assyriis direpti, nullam tamen captivitatem propriae fidei pertulerunt; nec in Testamentum Domini deliquere, qui servaverunt in captivitate etiam legis praecepta divinae, nec de interdictis cibis putaverunt contra institutionem majorum aliquid usurpandum. 35. Unde bene Theodotion dixit: Et qui oderant nos, exsultabant super nos; insul
Abbreviated transcription (Latin):
tatis crucifixissent. Ergo tu si nouis¬
simus es. noli inimicos cuos sequi. sed
sequere dñm iħm. & crucem eiꝰ cum
luxurias atq illecebras peccatoꝵ.
Q ideo potest dicere cum scĩs: ñ rercl¬
sit retro cor nr̃m. Unde incelligit qͦo
nouissimus. atq postremus si ad ilbos
respiciat: & in carnalib potius qͣm sp̃i¬
talib affectu mentis incedat. Potest
etiam qui nouissimus ẽ corde pͥor
ẽẽ. si ea que in celo sunt consideret: e
ñ que in terris. Audi qui nouissimus
in scło: inter pͥmos sit apud xp̃m. su¬
to quia ds̃ nos apłos nouissimu̾s osten¬
dit. sicut morti destinatos: ut speta¬
culum simus huic mundo & anglis
& hominib. Nouissimũ se dixit: &
idem tamen qͦd pͥmus esset. ostendt
cum dicit. Nrã audem conuersatio uice¬
iis est. Sequit᷑. & qui oderant uos di¬
npiebant sibi. Dedisti nos tanqͣm oues
escarum. & in nationes disꝑsisti nos.
Mitaris forsitan qͦd cum in posteriorbꝰ

Expanded text:
tatis crucifixissent. ergo tu, etsi nouistatis crucifixissent. ergo tu, etsi nouissimus es, noli inimicos tuos sequi, sed sequere dominum Iesum et crucem eius luxurias atque inlecebras peccatorum, et ideo. potest dicere cum sanctis: non recessit retro cor nostrum. unde intellegitur, quod novissimus atque postremus, si ad illos respiciat, et carnalibus potius quam spiritalibus affectu mentis intendat. Potest etiam qui novissimus est, corde prior esse; si ea quae in coelo sunt, consideret, et non quae in terris. Audi quia novissimus in saeculo, inter primos sit apud Christum. Puto quia Deus nos apostolos novissimos ostendit, sicut morti destinatos; ut spectaculum simus huic mundo, et angelis et hominibus . Novissimum se dixit, et idem tamen quod primus esset ostendit, cum dicit: Nostra autem conversatio in coelis est. Sequitur: et qui oderant nos diripicbant sibi; dedisti nos tamquam oues escarum et in nationes dispersisti nos. miraris forsitan, quod, cum in posterioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
quia illi nos affligunt. & illi insectantur
retrorsum. Nos ẽẽ uoluisti: ut extenda¬
ginta uiri. hoc ẽ qͦmͦ iste uersus ex¬
positus ẽ. Aquila habet auertisti nos
retro ab affligente. Symmachus or¬
dinasti nos nouissimos ab omni ad¬
uersario. Contraria nobis que sunt.
nͥ uoluntaria istius scłi. & plena de¬
liciarum atq lascuue. que sunt
incentiua lixurie: Uxor loth decep¬
ta ẽ: quia pͦ se habebat luxuriem. so¬
domitanoꝵ & regionis eiꝰ illecebras.
Unde decepta ẽ: Quia pͦ se respexit.
Q cu gͦ ne ad inimicos tuos respicias.
posuit te d̾s nouissimũ in scło. Uel
qui humilitate se ultimũ facit: ñ uer¬
ticur retro. s semꝑ ante respicit. Ut
scias autẽ qui sint inimici tui: audi
Quis camen tam inimicꝰ & hostis cu¬
us. qͣm pͥnceps istius mundi: & eiꝰ socu
qui ꝑsecuti sunt usq ad crucẽ dũm
iłim. eiꝰ potentiam nescientes: Si enĩ
cognouissent: nunqͣm dñm maies¬

Expanded text:
quia illi nos affligunt, et illi insectantur. quia illi nos affligunt, et illi insectantur. Retrorsum nos esse voluisti, ut extendaginta viri; hoc est, quomodo iste versus expositus est. Aquila habet: Avertisti nos retro ab affligente. Symmachus: Ordinasti nos novissimos ab omni adversario. Contraria nobis quae sunt, nisi 901 voluptuaria istius saeculi, et plena deliciarum atque lasciviae, et quae sunt incentiva luxuriae? Uxor Lot decepta est; quia post se habebat luxuriam Sodomitanorum, et regionis ejus illecebras. Unde decepta est? Quia post se respexit. Et tu ergo ne ad inimicos tuos respicias, posuit te Deus novissimum in saeculo. Vel: Qui humilitate se ultimum facit, non convertitur retro; sed semper ante respicit. Ut scias autem qui sint inimici tui, audi Quis tamen tam inimicus et hostis tuus quam princeps istius mundi et eius socii, qui persecuti sunt usque ad crucem dominum Iesum, eius potentiam nescientes? si enim cognouissent, numquam dominum maies
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiam diuinitate sciebat se nũqͣm
derelinqui a patre. quia ipse dixit.
igo in patre: & pater in me. Q solũ
se ñ ẽẽ signauit. Sustituit etiam u̾¬
siculum istum. Auertisti nos retror¬
sum pre immicis nr̃is. Non bene qui re¬
trorsum auertitur: quia mittens ne¬
mo mittens manũ in aratrũ respici¬
ens retro. habilis ẽ regno dei. Deniq
uxor loth quia retro respexit: ad uer¬
ticem montis. hoc ẽ ad suꝑiora ꝑucnire
ñ potuit: s. in salem conuersa ẽ. que
species cito resoluit᷑: nec potest usum
habere diuturnum. Sic sunt qui tem¬
poralia secunt᷑. & ñ secunt᷑ eterna: &
bic infatuant᷑ a stultitia sua. & futuro.¬
rum grãm habere ñ possunt. Sunt
tamen qui retro positi obliuiscuntur
suꝑioꝵ. & ad pͥora se extendunt: ut
ad brauium ualeant ꝑuenire. &
petro dicitur. Uade retro me sathana.
ut in melius ꝓuocet᷑: & innumeris pͥor
est. qui pꝰ xp̃m ẽ. Ideo gͦ pre inimicis.

Expanded text:
ita etiam diuinitate sciebat se numquam ita etiam diuinitate sciebat se numquam derelinqui a patre, quia ipse dixit: ego in patre et pater in me et solum non esse signauit. Substituit etiam uersiculum isium: auertisti nos retrorsum prae inimicis nostris. non est bene qui retrorsum auertitur, quia nemo mittens manum in aratrum respiciens retro habilis est regno d e i. denique uxor Loth, quia retro respexit, ad uertinon potuit; sed in salem conversa est, quae species cito solvitur, nec potest usum habere diuturnum. Sic sunt qui temporalia sequuntur, et non sequuntur aeterna: et hic infatuantur a stultitia sua, et futurorum gratiam habere non possunt. Sunt tamen qui retro positi obliviscuntur superiorum, et ad priora se extendunt, ut ad bravium valeant pervenire. Et Petro dicitur: Vade retro me, Satana ; ut in melius provocetur. Et in numeris prior est, qui post Christum est. Ideo ergo prae inimicis,
Abbreviated transcription (Latin):
post uiccoriã lapsos. pͦ seruitiũ correccos:
quia p̃cib & deplorationib dm ad se
redire fecerunt. Unde & illud qͦd scd̃m
hominẽ dictũ ẽ. & hominis affectu:
huic sententie ñ repugnat. quia dixit
dñs. Dͣs d̾s m̃s respice me quare me de¬
reliquisti: Nonqͦd derelictus dñs sit
qui ait alibi. qm̃ solus ñ sum quia pat̃
mecũ ẽ: s quia scđ̾m carnẽ hominis
& affectũ qui in certamine gͣui ẽ con¬
stitutꝰ. derelictꝰ uidet᷑ a dño. Deniq
ñ otiose ait scͥptura. quia pꝰ temptati¬
onem pͥmam. discessit ab eo diabolus
usq ad tempꝰ: hoc ẽ usq ad certam̃.
Ubi enim magnũ certam̃ sacre pas¬
sionis aduenit: iterũ aduersarius
ad temptamenta successit. Homo
autẽ qͣndo uelut in ambiguo consti¬
tutus ẽ: putat se a deo suo ẽẽ deser¬
tum.S quemadmodũ hoc scdm
carnis affectum accipimus. quia s̾
homo uisus ẽ derelictus. cuius ꝓces

Expanded text:
post uictoriam lapsos, post seruitium correctos, post uictoriam lapsos, post seruitium correctos, quia precibus et deplorationibus deum ad se redire fecerunt. U"lld" et illud, quod secundum hominem dictum est et hominis affectum, huic sententiae non repugnat. quia dixit dominus: deus deus meus, respice me; quare me dereliquisti? non quod derelictus sit dominus, qui ait alibi: q u oniam solus non sum, quia pater mecum est, sed quia secundum carnem hominis et affectum, qui in certamine gru.ui est constitutus, derelictus uidetur a domino. denique non otiose ait scriptura, quia post temptationem primam discessit ab eo diabolus usque ad tempus, hoc est usque ad certamen; ubi enim magnum certamen sacrae passionis aduenit, iterum aduersarius ad temptamenta successit. homo autem, quando uelut in ambiguo constitutus est, putat se a suo deo esse desertum . sed quemadmodum hoc secundum carnis affectum accipimus, quia sibi homo uisus est derelictus, cuius proce
Abbreviated transcription (Latin):
mo hoc inuenimus expressum. cum dic̃
dauid. Q ipse tanqͣm sponsus. ꝓcedẽs
de thalamo suo. exultauit tanqͣm
gigas ad currendam uiã. Hiis g ge¬
nerib repꝑimꝰ egressum dei aut tius
ad uirum timentẽ ueniat. Ecce inqͥt
sto ad ianuam &e pulso: & siquis au¬
dierit uocem meã. & aꝑuerit ianuã:
intrabo ad eum. & cenabo cum illo.
dieris ds in uirtutib nr̃is. Simpli¬
cter autẽ & illud accipiamꝰ. quiad̾s
ꝓgressus ẽ in uirtutib iudeoꝵ: qͣn¬
do iħc naue ducem militie celestis
adorauit. & ideo sine ferro uicit. & si¬
nẽ u̾illa obsidione. destruxit urbem
iericho: que habebat ualidissimos
muros. Qndo enim ꝓgressus ẽ in
iuitutib seruoꝵ suoꝵ ds: uictoria
consecuta ẽ. Nam ꝓgressus ẽ angłs
ad ezechie p̃ces: & strauit innume¬
ras copias asyrioꝵ S interdũ &e
quos uut in cermine coronati dñs. ue¬
luti derelinquit ad tempus. ut fide
aduersis. Ideo freq̃nter inuenimꝰ iudeos

Expanded text:
mo hoc inuenimus expressum, cum dicit mo hoc inuenimus expressum, cum dicit Dauid: et ipse tamquam sponsus procedens de thalamo suo, exultauit tamquam gigans ad currendam ui . His igitur generibus repperimus egressum dei aut eius ad uirum timentem ueniat: ecce, inquit, sto ad ianuam et pulso; et si quis audierit uocem meam et-aperuerit ianuam, intrabo ad eum et cenabo cum illo edieris, deus, in uirtutibus nostris. Similiter autem et illud accipiamus, quia deus progressus est in uirtutibus Iudaeorum, quando Iesus Naue ducem militiae caelestis adorauit et ideo sine ferro uicit et sine ulla obsidione destruxit urbem Iericho, quae habebat ualidissimos muros. quando enim progressus est in uirtutibus seruorum suorum deus, uictoria consecuta est; nam progressus est angelus ad Ezechiae preces et strauit innumeras copias Assyriorum. sed interdum et quos uult in certamine coronari dominus ueluti derelinquit ad tempus, ut fide aduersis. ideo frequenter inuenimus Iudaeos
Abbreviated transcription (Latin):
enim tenebras latibulum suũ. Ut sa
as quia de dño dicit: &e locutus ẽ in
quit dñs ad moysen. Qͦd autem exta
castra tabernaculum moyses positũ
ẽẽ cominemorat. ut occureret deo:
ñ uidetur ẽẽ contrariũ. Qui cnim
đm querit: quasi ad d̾m intrat. &
tota mente ad cognitionem eiꝰ ingil¬
ditur. Iustus gͦ intͣt ad dñm: sicut
moyses intͣbat in nubem. In nube
autẽ ds̃. Deniq ecce dñs uenit in
nube leui. & in eu angłio habes scͥ¬
tum. Cum autẽ oras intra in cubicu
lum tuũ. & clauso ostio tuo ora patre ml
in abscondito: &e pater tuus qui uidet in
abiscondito redaet tͥ. Ergo intus quasi
in cubiculo tuo ds̃ ẽ. Audi etiam ali¬
bi. quia intꝰ ẽ ds̃. Ecce inquit dñs ꝓce¬
dit de loco suo. & descendet & ascen¬
aet suꝑ excelsa terre. & mouebuntur
montes sub eo: & ualles liquescent.
Scriptura hoc dicit. Etiam tunc sig¬
nificabat qͦd desereret popłm iudeoꝵ:
& tͣnsiret ad gentes. Deniq & in psal¬

Expanded text:
enim tenebras latibulum suum. ut scias enim tenebras latibulum suum. ut scias autem, quia de domino dicit: et locutus e s t, inquit, dominus ad Moysen. quod autem extra castra tabernaculum Moysi positum esse commemoratur, ut occurreret deo, non uidetur esse contrarium; qui enim deum quaerit quasi ad deum intiat et tota mente ad cognitionem eius ingreditur Iustus ergo intrat ad dominum, sicut Movscs intrabat in nubem; in nube aut em deus. denique ecce uenit dominus in nube leuietin euangelio habes scriptum: cim autem oras, intra  clauso ostio, ora Patrem tuum in abscondito: et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi . Ergo intus quasi in cubiculo tuo Deus est. Audi etiam alibi, quia intus est Deus. Ecce, inquit, Dominus procedet de loco suo et descendet et ascendet super excelsa terrae et mouebuntur montes sub eo etualles liquescent. scriptura hoc dicit et iam tunc significabat, quod desereret populum Iudaeorum et transiret ad gentes. denique et in psal
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑfectos & adbuc infirmos attra¬
hit ad se dñs sicut legisti dicentes
iuuenculas: attrahe nos. p odorem
unguentoꝵ tuoꝵ curramꝰ. At uero moy¬
ses qui iam fortior erat & electus a dño
& ascendere legitur & intͣre ad dñm de¬
um suũ. sicut scͥptum ẽ. quia ascen¬
dit moẏses in montẽ. & cutũ dedit li
montem. & descendit maiestas dm̃ in
montẽ syna. & cooꝑuit cum nubes
sex dieb. &̾ uocauit dñs moysen dic
septimo de media nube. Aspectus an¬
tem maiestatis dñi tanqͣm ignis ar¬
dens suꝑ uerticẽ montis: corã filiis
isrł. & intͣuit moyses in mediã nubẽ.
Sicut gͦ hic moyses intrabat in nubẽ
uͥ pͥmũ ad montẽ uocatꝰ a dño ẽ: ita
in posteriorib ꝑfectior.cum ipse intta¬
ret in tabernaculũ suũ descendebat
ad eum columpna nubis. & stabat inos¬
tio tabernaculi. Q stans totus populis
adorauerunt unusquisq ad ostium
tabernaculi Innube autẽ dñs. Posut

Expanded text:
inperfectos et adhuc infirmos attrainperfectos et adhuc infirmos attrahit ad se dominus, sicut legisti dicentes iuuenculas: attrahe nos; post odorem unguentorum tuorum curramus. at uero Moyses, qui iam fortior erat et electus a domino, et ascendere legitur et intrare ad dominum deum suum, sicut scriptum est: quia ascendit Moyses in montem et circumdedit lux montem. et descendit maiestas domini in montem Sina et cooperuit eum nubes sex diebus; et uocauit dominus Moysen die septimo de media nube. aspectus autem maiestatis domini tamquam ignis ardens super uerticem montis coram filiis Israel. et intrauit Moyses in mediam nubem. sicut ergo hic Moyses intrabat in nubem, ubi primum ad montem uocatus a domino est, ita in posterioribus perfectior cum ipse intraret in tabernaculum suum, descendebat ad eum columna nubis et stabat in ostio tabernaculi. et stans totus populus adorauerunt unusquisque ad ostium tabernaculi. in nube autem dominus; posuit