comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire. Quã cũ tenuerit. & ꝑuenerit¬
ad eũ ipsũ locũ ubi habitare uult. si
dausũ inuenerit. neq ãbulare potu.¬
isse neq ãbulasse ac ꝑuenisse ꝓfuerit:
Pulsate. Magnã aut̃ spẽ dedit: ⁊ dedit
ille qͥ ꝓmittendo ñ decipit. Ait enim.
Oĩs qui petit accipit. ⁊ qͥ querit inuenit.
⁊ pulsanti aꝑiet᷑. frgo ꝑseuerantia opꝰ ẽ.
ut accipiamꝰ qđ petimus. ⁊ inueniamus
qđ querimꝰ. ⁊ quo pulsamꝰ aꝑiat᷑. Quẽ.¬
admodũ aut̃ egit de uolatilib cęli. ⁊
de liliis agri. nec uictu nob̾. uestitũq
ad maiora consurger&: ita ⁊ hoc loco.

Expanded text:
e. Quam cum tenuerit et peregerit, eum ipsum locum ubi habitare vult si clausum invenerit, neque ambulare potuisse, neque perrexisse ac pervenisse profuerit, Pulsate. Magnam autem spem dedit et dat ille qui promittendo non decipit. Ait enim: Omnis enim qui petit accipit; et qui quaerit invenit; et pulsanti aperietur. Ergo perseverantia opus est ut acciquod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Quemadmodum autem egit de volatilibus coeli et de liliis agri, ne victum nobis vestitumquead majora consurgeret; ita et hoc loco, «
Abbreviated transcription (Latin):
Pructꝰ aut̃ sp̃s ẽ: caritas. gaudium.
pax. longanimitas. benignitas. bo¬
nitas. fides. mansuetudõ. continen¬
tia. Sane sciendũ ẽ. Hic gaudium
ꝓpͥe positũ. mali enĩ bomines non
Oĩa quȩc̃q uultis ut faciant uobis
homines. hȩc & uos facite illis. Ex
est gaudere impiis dic̃ dñs. Ita qđ po
sita ẽ fides ñ quȩcũq utq s uera fides.
⁊ cet̾a que hic posita st̃: habent quasdã
imagines suas in malis hominib ⁊ de¬
ceptorib ut om̃no fallant nͥ qͥsq iã
mundũ ocłm ⁊ simplicẽ habuerit: qͦ
ista cognoscat. Optimo itaq ordine
pͥmo actũ ẽ de ocło mundando &
⁊ simplici corde uiuat. ñ pot̾ tam̃ cor
alt̾ius intueri. Quecũq gͦ infactis uł
dictis apparere ñ potuerint. tẽptati.¬
onib aꝑiunt᷑. Tẽptatio aut̃ duplex
ẽ. aut in spe adipiscendi aliqđ̃ cõmodũ
tẽporale: aut int̾rore amittendi.
Et maxime cauendũ ẽ. ne tendentes
ad sapientiã quȩ in solo xp̃o inueniri

Expanded text:
 autem Spiritus est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Sane sciendum est, hic gaudium proprie positum; mali enim homines non Omnia quaecumque vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis. Ex est gaudere impiis, aicit Dominus . Ita quoque posita est fides, non quaecumque utique, sed vera fides: et caetera quae hic posita sunt, habent quasdam imagines suas in malis hominibus et deceptoribus; ut omnino fallant, nisi quisque jam mundum oculum et simplicem habuerit, quo ista cognoscat. Optimo itaque ordine primo actum est de mundando oculo, et sincero corde vivat, non potest tamen cor alterius intueri; quaecumque in factis vel dictis apparere non potuerint, tentationibus aperiuntur. Tentatio autem duplex est; aut in spe adipiscendi aliquod commodum temporale, aut in terrore amittendi. Et maxime cavendum est ne tendentes ad sapientiam, quae in solo Christo inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
rentib enĩ primũ regnũ ⁊ iustitiã
dei. id.ẽ. hoc p̃ponentib cet̾is reb
ut ꝓpt̾ hoc cetera queramꝰ: ñ deb&̾
subeẽ sollicitudo. ne illa desint quȩ
huic uitȩ ꝓpter regnũ dĩ sunt
necessaria. Dixit enim suꝑius.
getis. Et idõ cũ dixissoe querite
primũ regnũ ⁊ iustitiã dĩ: non
dixit deinde ista querite quãuis
sint necessaria: s ait. Hȩc omĩa
apponent᷑ uob̃. id ẽ consequent᷑.
si illa queratis sine ullo ur̃o impe-¬
dim̃to. Nec cũ istaqueritis: illinc
au̾tamini. aut ne duos fines con-¬
stituatis: ut & regnũ dĩ ꝓpt̾ se
appetatis. ⁊ ista necessaria. Sed
hȩc potius ꝓpt̃ illud. ita uobis
re cogͥat᷑: qui & regnũ di ꝓmagno
bono appetit. & hec tẽporalia. Non
poterit aut̃ simplicẽ hab̾e oculum
sunt cet̾a si sunt necessaria: ꝓpt̃ hoc
unũ assumat. id ẽ. ꝓpt̃ regnum dei.
Sicut aut̃ om̃s militantes accipiunt
annonã ⁊ stipendiũ: sic om̃s euan¬

Expanded text:
justitiam Dei, id est, hoc praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria. Dixit enim superius, getis. Et ideo cum dixisset, Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, non dixit, Deinde ista quaerite; quamvis sint necessaria: sed ait, haec omnia apponentur vobis, id est consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud: ita vobis re conatur, qui et regnum Dei pro magno bono appetit, et haec temporalia. Non potest autem simplicem habere oculum, ue caetera si sunt necessaria, unum propter hoc assumat, id est, propter regnum Dei. Sicut autem militantes accipiunt annonam et stipendium, sic omnes evan
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ullo mͦ ille in ustus uidex
ꝑsonã di allegorice sustinet. sed
tam̃ qͣntũ ds̃ qui bonꝰ ⁊ iustꝰ est
curet dep̾cantes se: hinc conici
dñs uoluit. qđ nec iniustꝰ homo
eos qui illũ assiduis p̃cib tundunt.
citi ẽẽ dicentes. quid edemꝰ. aut
qͥd bibemꝰ. aut quid uestiemur.
hec eni omĩa gentes querunt.
Soit enĩ pat̃ ur̃ quia hoꝵ om̃iũ
indigetis. Querite primũ regnũ
talia bona nr̃a. ut ꝓpt̾ ipsa debe¬
amus benefacere si quid facimus.
s tam̃ eẽ necessaria. Qtud enim
int̾ sit int̾bonũ qđ appetendũ ẽ.
& necessariũ qđ sumendũ ẽ. hac¬

Expanded text:
enim ullo modo ille injustus judex personam Dei allegorice sustinet, sed tamen quantum Deus, qui bonus et justus est, curet deprecantes se, hinc conjici Dominus voluit, quod nec injustus homo eos, qui illum assiduis precibus tundunt, gitare dicentes: quid edemus aut quid bibemus aut quid uestiemur? haec enim nationes quaerunt. scit enim pater uester quia horum omnium indigetis. quaerite primum regnum talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium q
Abbreviated transcription (Latin):
mortis huiꝰ  Si fortitudo ẽ qua
beatisunt qui esuriunt ⁊ sitiunt
iustitiã. quia ipsi saturabuntur:
oremꝰ ut panis nr̃ cotidianꝰ detur
nob̾ hodie. quo fulti atq sustentati.
ad plenissimã illam saturitatẽ ueni¬
re possimus. Si consiliũ ẽ quo
beati sunt miscdes quoniã ipsoꝵ
miserebit᷑: dimittamꝰ debita debitorx¬
nris. ⁊ oremꝰ ut nob̾ nr̃a dimittant.
Si intellectꝰ ẽ. quobeati sunt mundi
cordes qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. oremꝰ
ñ induci in tẽptationẽ: ne habeamus
duplex cor ñ appetendo simplex bons
quo referamꝰ omia quȩ oꝑamur: ses
simul tẽporalia ⁊ t̾rena sectando.
Tẽptationes enĩ dehis reb quȩ gͣues
⁊ calamitosȩ uident᷑ hominib: no
in nos ualent si non ualeant illȩ qu
blandiciis earũ rerũ accidunt. quꝰ
homines bonas ⁊ letandas putant.
Si sapientia ẽ. quabeati sunt pacifia
qm̃ ipsi filii di uocabunt᷑.: oremꝰ ui
lib̾emur a malo. Ipsa enĩ lib̾atio libs

Expanded text:
mortis huius? si fortitudo est, qua mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati ad plenissimam illam saturitatem uenire possimus. si consilium est, quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur deus, dimittamus debita debitornostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetandas putant. Si sapientia est qua beati sunt pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; oremus ut liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos
Abbreviated transcription (Latin):
Si pietas. ẽ. qua beati sunt mites.
quia ipsi hereditate possidebunt
t̾rã : petamꝰ ut ueniat regnũ eiꝰ.
siue in nos ipsos ut mitescamꝰ. nec
ei resistamꝰ. siue de cȩ̨lo in t̾ras in
claritate aduentꝰ dñi quo nos gau¬
debimꝰ ⁊ laudabim᷑ dicente illo. Ue¬
nite benedicti patris mei. ac cipite
regnũ qđ uob̃ paratũ ẽ ab origine
mundi. In dño enĩ inqͥt ꝓpħa lauda¬
bitur anuna mea. audiant mites
& iocundentur. Si scientia ẽ qua
beati sunt qͥ lugent qm̃ ipsi conso¬
labunt᷑: orem᷑ ut fiat uoluntas eiꝰ
sic̃ incęlo ⁊ int̾ra. quia cũ corpus
tãꝗͣ t̾ra. sp̃ui tãꝗͣ cȩlo. sũma et
tota pace consenserit: ñ lugebimꝰ.
Nã nullus alius huiꝰ tẽporis luctꝰ
ẽ: nisi cũ aduersũ se ista conflig̃t.¬
& cogunt nos dicere. uideo aliam
legẽ in mĩbris meis. repugnantem
legim̃tis meȩ : ⁊ luctũ nr̃m lacri.¬
mosa uoce testari. Miser ego
homo: Quis me lib̾abit de corpore

Expanded text:
si pietas est, qua beati sunt mites, si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, inquit propheta. laudabitur anima mea; audiant mites et iucundentur. si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et iam terra spiritui tamquam caelo summa et tota pace consenserit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
nullo disputandi ⁊ sermocinandi
qͣsi frangendi atq inandendi opꝰ
erit. s solo haustu sincerȩ atq ꝑ-¬
spicue ueritatis. Et peccata nob
nc̃ dimittunt᷑. & nc̃ dimittimus.
Quȩ harũ qͥtuor reliquarũ scđa
petitio.ẽ. Tunc aut̃ nulla erit ue¬¬
nia peccatoꝵ: qͥa nulla peccata.
Et tẽptationes tẽporalẽ istã uitã
infestant. Non aut̃ erunt: cum ꝑ-¬
fectũ erit qđ dictũ ẽ. abscondes eos
in abscondito uultꝰ tui. Et malum
a quo lib̾ari optamꝰ: ⁊ ipsa lib̾atio
amalo adhanc utiq uitã ꝑtin&e.
quã && nistitia dĩ mortalẽ merumꝰ.
& unde ipsius miscđia lib̾emur.
Uidetur etiã michi septenarius
iste numerꝰ harũ petitionũ. con¬
gruere illi septenario numero: ex qͦ
totus iste sermo manauit. Si enun
timor di est quobeati funt pauꝑes¬
spũ. q̃m ipsoꝵ ẽ regnũ cȩ̨loꝵ: peta¬
mus ut scĩficet᷑ in hominib nom̃ di.
timore casto ꝑmanente in scła scłoꝵ.

Expanded text:
nullo disputandi et sermocinandi, nullo disputandi et sermocinandi, quasi frangendi atque mandendi, opus erit, sed solo haustu sincerae ac perspicuae veritatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus, quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est; tunc autem nulla erit venia peccatorum, quia nulla peccata. Et tentationes temporalem istam vitam infestant, non autem erunt cum perfectum fuerit quod dictum est: Abscondes eos in abdito vultus tui . Et malum a quo liberari optamus, et ipsa liberatio a malo ad hanc utique vitam pertinet, quam et justitia Dei mortalem meruimus, et unde ipsius misericordia liberabimur. Videtur etiam mihi septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenaritotus iste sermo manauit. si enim timor dei est, quo beati fiunt paupetamus, ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente in saeculum saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
petimꝰ: ad tẽporalẽ istã uitã perti.¬
nere mͥ uident᷑. Quoꝵ pͥmũ ẽ. panẽ
nr̃m cotidi anũ da nob hodie. Hoc
ipso enĩ qđ dictũ ẽ. cotidianꝰ panis¬
siue spiritalis significet᷑. siue in sacͣ¬
mento aut in ictu isto uisibili:¬
ad hoc tempꝰ ꝑtin&e. qđ appellauit
hodie. Non quia spiritalis cibus
ñ ẽ sempitnꝰ: s quia iste qͥ cocidianꝰ
dictꝰ ẽ. inscripturis. siue instrepito
sermonis. siue quib q tẽporalib
signis exhibet᷑ animȩ. Quȩ om̃ia
dociles do. ⁊ ipsã in effabilem lucẽ
ueritatis. ñ motu corporũ signifi¬
cantes. s puritate m̃tis baurientes.
Nã fortasse ꝓpt̾ea ⁊ panis dictꝰ ẽ
ñ potus. quia panis frangendo atq
mandendo inalim̃tũ conu̾titur.
sic̃ scripturȩ aꝑiendo ⁊ disserendo
animã pascunt. Potus aut̃ paratꝰ
sicuti ẽ transit in corpꝰ. ut isto tẽpo¬
re panis sit ueritas. cũ cotidianus
panis dicit᷑. Tunc aut̃ potꝰ cũ labore

Expanded text:
imus, ad temporalem istam vitam pertinere mihi videntur. Quorum primum est: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Hoc ipso enim quod dictus est quotidianus, panis spiritalis significatur, sive in sacramento, aut in victu isto visibiliad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritalis cibus non est sempiternus, sed quia iste, qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae. Quae omnia docibiles Dei, et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et propterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atque mandendo in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt. Potus autem paratus, sicuti est, transit in corpus, ut isto tempore panis sit veritas, cum quotidianus panis dicitur; tunc autem potus, cum labore
Abbreviated transcription (Latin):
cendo. Cũ eni lib̃sim ex omĩb:
om̃iũ me seruũ feci. ut plures
lucrifacerẽ. Qđ ut intelligas ñ
simulatione s caritate fieri: qua
patimur: itamon&e alio loco di.¬
cens. Uos in lib̾tatẽ uocati estis fr̃s.
tantũ ne lib̾tatẽ in occasionẽ car-¬
nis detis. s ꝑ caritatẽ seruite ĩuicẽ.
Qd fieri ñ potest: nͥ alt̾ius infir¬
mitatẽ qͥsq habeat qͣsi suã. ut eã
eqͣnuit̃ ferat. donec ab ea libetur
ille cuiꝰ curat salutẽ. Raro gͦ &
magna necessitate: obiurgationes
adhibendȩ st̃. Ita tam̃: ut etiã in
his ipsis. ñ nob̾ s dõ ut seruiat᷑
inftemꝰ. Ipse ẽ enĩ fuuis: ut nichil
duplici corde faciamꝰ. auferentes
trabẽ de ocło nr̃o inuidentiȩ ł
malitiȩ ł simulationis: ut uidea¬
mus eicere festucã de ocło fratris

Expanded text:
cendo: cum enim liber sim ex omnibus, cendo: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. quod ut intellegas non simulatione, sed caritate fieri, qua patimur, ita enim monet alio loco dicens: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasione carnis detis, sed per caritatem seruiquod fieri non potest nisi alterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille cuius curat salutem. Raro ergo et magna necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere festucam de oculo fratris
Abbreviated transcription (Latin):
nã incertꝰ ẽ exitꝰ: nos tam̃ de sim¬
plicitate ocłi nr̃i securi simꝰ. Si aut̃
cogitantes. nos met ipsos inuenerimꝰ
in eo ẽẽ uitio in quo ẽ ille quẽ rep̃.¬
hendere parabamꝰ. ii rep̃hendamꝰ
neq obiurgemꝰ. s tam̃ congemiscamꝰ
⁊ ñ illũ ad obtẽꝑandũ nob̃: sed ad
qͣsi iudeus ut iudeos lucrifacerẽ.
his qͥ sub lege st̃ qͣsi sublege ẽẽm.
cũ nonsim ipse sublege. ũt eos qͥ
sublege erant lucrifacerẽ. his qui
sine lege st̃ quasi sine lege eẽm. cũ
sine lege dĩ ñ sim s sim in lege xpi
ut luctifacert̃ eos qui si ne lege ft̃.
sa& sũ infirmis infirmꝰ. ut in fir¬
mos lucrifacerẽ. omĩb oĩa factꝰ
si ut om̃s lucrifacerem: n utiq
simulatione faciebat. quẽ admo.¬
dũ quidã intelligi uolunt. ut eoꝵ
detestanda simulatio tanti exẽpli
auctoritate muniat᷑. S hoc facie¬
bat caritate : qua eiꝰ infirmitatẽ
cui uolebat sub uenire. tãꝗͣ suam
cogitabat. Hoc enĩ ⁊ p̃struit di¬

Expanded text:
nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem rephendere parabamus, non reprehendamus nec objurgemus, sed tantum congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad quasi Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem; his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; his qui sine lege sunt, quasi sine lege, cum sine lege Dei non sim essem, sed sine lege sunt; factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucri facerem; omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem, non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intellegi uolunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur, sed hoc faciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit di
Abbreviated transcription (Latin):
nos facere. Om̃is arbor quȩ ñ facit
fructũ bonũ: excidet᷑. ⁊ in ignem
mittetur. Igit᷑: exfructib ẽorum
cognoscetis eos. Quoloco illoꝵ error
maxime cauendꝰ ẽ: qͥ de his ipsis duah
arborib duas naturas opinantur ẽẽ
errore: inaliis libris etiã disputatũ
uberiꝰ. & si ad huc parũ ẽ: disputabia
Nc̃ aut̃. ñ eos adiuuare istas duas arh¬
res docenduẽ. Primo. qr de hominib a
dicere tã clarũ ẽ : ut qͥs qͥs p̃cedentus
consequentia legerit mire t᷑ eoꝵ cecii¬
tẽ: deinde attendunt qđ dictũ ẽ. no
pot̾ arbor bona fructꝰ malos facere n
arbor mala fructꝰ bonos facere. Et is
putant neq animã malã fieri posse u

Expanded text:
e non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. » 79. Quo loco illorum error maxime cavendus est, qui de his ipsis duabus arboribus duas naturas opinantur esse, errore in aliis libris et jam disputatum est uberius, et si adhuc parum est, disputabitur: nunc autem, non eos adjuvare duas istas arbores, docendum est. Primum, quia de hominibus eum dicere tam clarum est, ut quisquis praecedentia et consequentia legerit, miretur eorum caecitatem. Deinde attendunt quod dictum est, « Non potest arbor bona fructus malos facere; neque arbor mala fructus bonos facere, » et ideo puta
Abbreviated transcription (Latin):
neq congregant in horrea. ⁊ consi¬
derate lilia agri quomͦ crescunt. ñ
laborant neq nent. cũ istis pre¬
cipit ut laborent oꝑantes manib
possint tribuere. Qđ sepe de ipso
dicit. qđ manib sus oꝑatus ẽ. nequẽ
grauar&. ⁊ de illo scriptũ ẽ: qd̾ con-¬
uinxerit se aquilȩ ꝓpt̾ artis simili¬
tudinẽ. ut simul oꝑarent᷑ unde uic¬
tũ tͣnsigerent. Nonne uidet᷑ imitatꝰ
auescęli. ⁊ lilia agri: His ⁊ huiꝰ modi
seripturarũ locis satis apparoe dñm
nr̃m ñ hoc imꝓbare siquis humano
more ista ꝓcur&: s siquis propt̃
ista dõmilit&e. ut in oꝑib sius ñ
reguũ dĩ s istoꝵ acquisitionẽ in¬
tũeatur. Ad hanc gͦ regulã hoc
totũ p̃ceptũ redigitur. ut etiam
in istoꝵ ꝓuisionẽ regnũ dĩ cogitemꝰ.
inmilitia uͦ regni dĩ ista ñ cõgite¬
mus. Ita enĩ etiã si aliqͣndo defuerint
qđ plerũq ꝓpt̾ exercitationẽ nrãm
ds sinit. non solũ ii debilitant pro.¬

Expanded text:
congregant in horrea; et, Considerate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent; cum istis praecipit ut laborent, operantes manibus possint tribuere. Et quod saepe de scipso dicit, quod manibus suis operatus sit, ne quem gravaret ; et de illo scriptum est quod conjunxerit se Aquilae propter artis similitudinem, ut simul operarentur unde victum transigerent : non videtur imitatus aves coeli et lilia agri. His et hujusmodi Scripturarum locis, satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret; sed si quis propter ista deo militat, ut in operibus suis non regnum dei, sed istorum adquisitionem intueatur. ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum dirigitur, ut etiam in istorum prouisione regnum dei cogitemus, w in militia uero regni dei ista non cogitemus. ita enim, etiam si aliquando defuerint, quod plerumque propter exercitationem nostram deus sinit, non solum non debilitant pro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt suꝑ t̾rã. fornicationẽ ĩmun¬
ditiã. auaritiã. ⁊ cet̃a alia. Non
gͦ quid quisq faciat s quo animo
faciat considerandũ ẽ. Hoc ẽ enĩ
lum̃ in nob: quia hoc nob̵ manifes.¬
tũ ẽ bono animo nosfacere quod
facimꝰ. Omẽ enĩ qđ manifestatur:
lum̃ ẽ. Nã ipsa facta quȩ ad ho¬
minũ societatẽ a nob̃ ꝓcedunt. in¬
certũ habent exitũ. Et idõ tenebrã¬
eas uocauit. Ñ enĩ noui cũ pecuniã
porrigo indigenti ⁊ pȩtenti: quid
inde aut facturꝰ aut passurus sit.
Et fieri potest ut uł faciat ex eauł
ꝓpt̾ eã patiat᷑ aliqͥd mali: qđ ego
cũdarẽ ñ euenire uoluerĩ. neq
hoc animo deđim. Itaq si bono
animofeci. qđ mͥ cũ facerẽ notũ
erat. ⁊ idõ lum̃ uocat᷑. illuminat᷑
etiã factũ meũ. qualẽcũq exitũ
habuerit. qui exitus qm̃ incertꝰ
lum̃ tenebre sunt. Lum̃ enĩ dicit᷑.
quia nouit quisq quo animo faciat.
etiã cũ malo animo facit. Sedipsũ

Expanded text:
super terram, fornicationem, immunditiam, avaritiam, et caetera talia. Non ergo quid quisque faciat sed quo animo faciat, considerandum est; hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est bono animo nos facere quod facimus. Omne enim quod manifestatur lumen est; nam et ipsa facta quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum, et ideo tenebraeas vocavit: non enim novi cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest ut vel faciat ex ea vel propter eam patiatur aliquid mali, quod ego cum darem non evenire voluerim, neque hoc animo dederim; itaque si bono animo feci quod mihi cum facerem notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum habuerit: qui exitus quoniam incelumen tenebrae sunt. lumen enim dicitur, quia nouit quisque, quo animo faciat, etiam cum malo animo facit. sed ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rabant. Qui manducat inquit
ñ manducantẽ ñ spernat. ⁊ qui
ñ manducat: manducantẽ non
uidicoe. Ibi etiã ait. Tu quis es qͥ
uidices alienũ seruũ: Suo dñoste
aut cadit. De talib enĩ reb quȩ
possunt bono ⁊ simplici & magno
animo fieri. quãuis possint etia
ñ bono: uolebant illi cũ homin
ẽẽnt. in occulto cordis ferre sente¬
tiã. De quib solus ds̃ iudicat. Adhi
ꝑtin&e etiã illud. quod aliolocodi
Nolite ante tẽpꝰ quicꝗͣ iudicare:
quo adusq ueniat dñs ⁊ illumini
abscondita tenebraꝵ. ⁊ manifesti¬

Expanded text:
ui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet. ibi etiam ait: tu quis es, ut iudices alienum seruum? suo domino aut stat aut cadit. de talibus enim rebus, quae possunt bono et simplici et magno animo fieri, quamuis possint etiam non bono, nolebant illi, cum homines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibus deus solus iudicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: nolite ante tempus quicquam iudicare, quoad usque ueniat dominus et inluminet abscondita tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ illi quẽ deb& tãꝗͣ se ipsũ diliq¬
re. s sibi consulit. uł potiꝰ nec sibi.
qͣndo quidẽ hinc sibi facit duplex eor
quo impeditur ad uidendũ dm̃. in
qua sola uisione. ẽ beatitudo certa

Expanded text:
quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uidendum deum, in qua sola uisione est beatitudo certa
Abbreviated transcription (Latin):
uł furta. uł ebriositas. & si qua
sunt talia de qͥb nob iudicare
ꝑmittit᷑. dicente apło. Quid enĩ
michi eos qui foris sunt uidicare:
Nonne de his qui intꝰ sunt uos
iudicatis: De genere aut̃ ciboꝵ
quia possunt bono animo ⁊ sĩplici
corde sine uicio concupiscentiş qui¬
cũq humani cibi indifferent᷑ sum

Expanded text:
furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicente apostolo: quid enim mihi eos qui foris sunt iudicare? nonne de eis qui intus sunt uos iudicatis? de genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque huma
Abbreviated transcription (Latin):
thronꝰ dĩ ẽ: neq ꝑ trã qr seabellũ
ẽ pedũ eiꝰ. Quid mirũ si in t̾ra dia¬
boluis constitutꝰ ante pedes dĩstecit.
⁊ corã illo aliquid locutꝰ ẽ : Nam
qͣndo illi ualent intelligere nullã
ẽẽ animã quãuis ꝑuersã quȩ tam̃
ullo mͦ ratiocinari pot̃. in cuiꝰ con-¬
scientia ñ loquat᷑ ds̃. quis enĩ scrip.¬
sit in cordib hominũ naturalem
legẽ nisi ds̃: De qua lege apłs

Expanded text:
scabellum est pedum ejus : quid mirum si in terra diabolus constitutus, ante pedes Dei stetit, et coram illo aliquid locutus est? Nam quando illi valent intelligere, nullam esse animam, quamvis perversam, quae tamen ullo modo ratiocinari potest, in cujus conscientia non loquatur Deus? Quis enim scripsit in cordibus hominum naturalem legem, ni
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ q̃cũq uultis ut faciant uob̃ hoĩes.
ita ⁊ uos facite illis. S ad manifestat¬
onẽ sententiȩ : puto a latinis ad ditum
bona. Occurrebat enĩ. qͥd si qͥsꝗͣ flagi¬
tiose aliqͥd erga se fieri uelit. ⁊ ad hoc
referat istã sententiã. ueluti si uelit
aliqͥs ꝓuocari ut ĩmoderate bibat
se ingurgit& poculis.⁊ hoc prior illi
faciat a quo sibi fieri cupit : Ridiculi
ẽ hunc putare istã impleuisse sen¬
ad ditũ e. ad manifestationẽ rea umui

Expanded text:
go quaecumque vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis. Sed ad manifestationem sententiae puto a latinis additum bona. Occurrebat enim quod si quisquam flagitiose aliquid erga se fieri velit, et ad hoc referat istam sententiam, veluti si velit aliquis provocari ut immoderate bibat et se ingurgitet poculis, et hoc prior illi faciat a quo sibi fieri cupit, ridiculum est hunc putare istam implevisse senadditum est ad manifestationem rei unu
Abbreviated transcription (Latin):
satio mͥ credita ẽ. talẽ dispensatorẽ
intelligi uoluit. qͥ alienũ dispen-¬
sat. unde ipse nicħ accipiat. Ergo
quȩ cũq res ꝓpt̾ aliud aliqͥd querit᷑.
sine dubio inferior. ẽ. quã id ꝓpt̃
qđ querit᷑. Et id̾o illud primum ẽ
ꝓpt̃ qđ istã rem queris. ñ ista res
quã ꝓpt̃ aliud queris. Quapropt̃
si euangłiũ ⁊ regnũ dĩ ꝓpt̾ cibum
querimꝰ: priorẽ facimus cibũ &
posterius regnũ dĩ. ita ut si non
desit cibus. non queramꝰ regnũ dĩ.
Hoc ẽ gͦ primũ querere cibum.:⁊
deinde regnũ dĩ: id.ẽ. hoc priore
loco ponere. illud posteriore. Si
autem ido queramꝰ cibũ. ut habea¬
mus regnũ dei. faciamꝰ qđ dictũ ẽ.
Querite pͥmũ regnũ ⁊ iustitiã dei:¬

Expanded text:
satio mihi credita est; talem dispensatorem satio mihi credita est; talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihil accipiat. 55. Ergo quaecumque res propter aliud aliquid quaeritur, sine dubio inferior est, quam id propter quod quaeritur: et ideo illud primum est propter quod istam rem quaeris, non ista res quam propter illud quaeris. Quapropter si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, priorem facimus cibum, et posterius regnum Dei; ita ut si non desit cibus non quaeramus regnum Dei: hoc est primum quaerere cibum, et deinde regnum Dei, id est, hoc priore loco ponere, illud posteriore. Si autem ideo quaeramus cibum, ut habeamus regnum Dei, facimus quod dictum est, Quaerite primum regnum Dei et justitiam e
Abbreviated transcription (Latin):
ooactus euangłizare: sed uolens.
Si enĩ uolens inquit hoc facio.
mercedem habeo. Si aut̃ inuitꝰ:
dispensatiomichi credita ẽ. id ẽ
sicoactꝰ inopia earũ rerũ quȩ tẽ¬
porali iuitȩ sunt necessaria p̾dico
euangłium: alii ꝑ me habebt̃
mercedẽ euangłii. qͥ euangłiũ¬
ipsũ me p̃dicante diligent᷑: ego
aut̃ ñ habebo. quia ñ ipsũ euan¬
geliũ diligo: s eius p̃ciũ in illis
tẽporalib constitutũ. Qđ nefas
ẽ fieri : ut non tãquã filius mi¬
seriuis. cui dispensatio credita ẽ.
ut tãꝗͣ alienũ erog&. & nichil
inde ip̃se capiat preter cibaria.
quȩ non participatione regni.
s sustentaculũ miserȩ seruitutiᷤᷤ
dantur extrinsecꝰ. quãꝗͣ alio
loco ⁊ dispensatorẽ se dicat.
Potest enĩ ⁊ seruus infilioꝵ nu¬
merũ adoptatꝰ eã rẽ in qua co-¬
heredis sortẽ meruit fideliter
dispensare participib suis. S
nẽ ubi ait Si aut̃ inuitꝰ dispen¬

Expanded text:
coactus euangelizare, sed uolens. coactus euangelizare, sed uolens. si enim uolens, inquit, hoc facio, mercedem habeo; si autem inuitus, dispensatio mihi credita est, id est: si coactus inopia earum rerum, quae temporali uitae sunt necessariae, praedico euangelium, alii per me habent mercedem euangipsum me praedicante diligent; ego autem non habebo, quia non ipsum Evangelium diligo, sed ejus pretium in illis temporalibus constitutum. Quod nefas est fieri, ut non tanquam filius miservus cui dispensatio credita est; ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse accipiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam alio loco et dispensatorem se dicat. Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispen
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ dñi fecisse denebitur. Deind
sequitur oe dicit. Non aut̃ scripsi
hȩc : ut itafiant in me. Bonũ ẽ
mͥ magis mori : quã głam meam
quisquã inanẽ faciat᷑. Hoc dixit.
quia iã statuerat ꝓpt̾ quosdam
occasionẽ querentes: manib suis
iuctũ transigere. Si enĩ euangłi.¬
zauero inquit᷑: ñ ẽ michi gloria
id ẽ si euangłrauero ut ita fiant
in me. id ẽ si ꝓpt̃ea euangłi:aue.¬
ro ut ad illa ꝑueniã : ⁊ finem
euangłii in cibo ⁊ potu ⁊ uestitu
collocauero. Sed quare non ẽ
ei gła: Necessitas eñ inquit michi
ineũbit. id ẽ ut ido euanglirem:
quia unde uiuã non babeo. aut
ac quira tẽporalẽ fructũ: de p̾dica.¬
tione ȩt̃noꝵ. Sic enĩ iã necessitas
erit in euangłio: non uoluntas.
Ue enĩ mͥ erit inqͥt. si non euan.¬
gelirauero. Sed quomodo deb&e
euangłirare : Scilic& ut ipso
euangłio ⁊ in regno dĩ ponat
merçedem. Ita en̾im potest non

Expanded text:
ceptum Domini fecisse tenebitur. Deinde ceptum Domini fecisse tenebitur. Deinde sequitur, et dicit: « Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam gloriam meam quisquam inanem faciat. » Hoc dixit, quia jam statuerat, propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim evangelizavero, inquit, non est mihi gloria: id est, si evangelizavero, ut ista fiant in me, id est, si propterea evangro, ut ad illa perueniam et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? necessitas enim, inquit, mihi incumbit, id est: ut ideo euangelizem, quia unde uiuam non habeo aut adquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. sic enim iam necessitas erit in euangelio, non uoluntas. uae enim mihi est, inquit, si non euangelizauero. quomodo debet euangelizare? scilicet ut in euangelio et in regno ponat mercedem; ita enim potest non
Abbreviated transcription (Latin):
Erant enĩ multi qui occasionẽ
bab̾e cupiebant acquirendi &
uendendi euangłiũ: quib eã
uolens amputare apłs: manibis
suis uictũ suũ tolerauit. De his
enĩ alio loco dicit: ut amplitẽ oca¬
sionẽ. his qui querunt occasionem
Quãquã etiã sicut cet̾i ⁊ boni apłi¬
ꝑmissu dñi de euangłio uiuere.
⁊ ñ in eo uictu constĩtuere finem
euangłitandi. s magis ipsius uict
sui finẽ in euangłio collocare. idẽ
ut suꝑius dixi: non idõ euangłra¬
ret ut ꝑueniroe ad cibũ. ⁊ si qua ft
alia necessaria. s id̾o ista sumeret
ut illud implerae. Ne non uolen
s necessirate euangłiraret. Hoc
enim imꝓbat: cũ dicit. Nescitis
quoniã qui intẽplo oꝑant᷑ quȩ d
tẽplo sunt edunt: Qui altario
deseruiunt. altario cõpartiuntur
Sic & dñs ordinauit his qͥ euan.¬
gelium annuntiant. de euangłio
uiuere. Ego aut̃ nullius horum
usus sũ. Hinc ostendit permissũ
ẽẽ: ñ iussũ. Alioquin: contͣ pre¬

Expanded text:
Erant enim multi qui occasionem Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi et vendendi Evangelium, quibus cam volens amputare Apostolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco dicit, « Ut amputem occasionem, iis qui quaerunt occasionem » . Quanquam etiam si, ut caetmissu Domini de Evangelio viveret, non ideo in eo victu constitueret finem evangelizandi, sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio collocaret: id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt; et qui altario deserviunt, altario compartiuntur: sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit permissum esse, non jussum; alioquin contra prae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq facimus. s quia in hac
uita militamꝰ. ut ad illud regnũ
ꝑuenire possimꝰ. quȩ uita siue
his necessariis agi ñ pot̃. appo¬
nentur hȩc uob̾ inquit. s uos
regnũ dei ⁊ iustitiã primũ que¬
rite. Cũ enĩ dixit illud primũ:
significauit quia hoc posterius
querendũ ẽ ñ tẽpore: s dignita¬
te. Illud tamꝗͣ bonũ nr̃m: hoc
tã ꝗͣ necessarium nr̃m. Necessa
rium aut̃. ꝓpt̾ illud bonũ. Neq
enĩ uerbi grã ido debemꝰ euan-¬
gelitare ut manducemꝰ: s idõ
manducare ut euangłizemus.
Nam si ꝓpt̃ea euangłiz amus ut
manducemꝰ: uilius habemus
euangłiũ quã cibũ. ⁊ erit iam
bonũ nr̃m in manducando. neces¬
sariũ aut̃ in euangłit ando. Qd̾
etiã apłs ꝓhib& : cũ dicit licere
sibi quidem & ꝑmissũ eẽ a dño.
ut qui euangłium annuntiant
de euangłio ruuant. id.ẽ. de
euangłio habeant ea quȩ huic
uitȩ st̃ necessaria. S tamen se
non eẽ abusũ hac potestate.

Expanded text:
 facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, apponentur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei et justitiam primum quaerite. Cum enim dixit illud primum, significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum, nllud bonum. 54. Neque enim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus: nam si propterea evangelizamus, ut manducemus, vilius habemus Evangelium quam cibum; et erit jam bonum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostolus prohibet, cum dicit licere sibi quidem, et permissum esse a Domino, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant, id est, de Evangelio habeant ea quae huic vitae sunt necessaria; sed tamen se non esse abusum hac potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃cipiuntꝰ ĩplere possiniꝰ. Inqͥsitio aut̃:
ad inueniendã ueritatẽ. Cũ enĩbeata uita
actione ⁊ cognitione cõpleat᷑: actio facul¬
tatẽ uriũ. contẽplatio manifestationem
rersi desid̾at. Hoꝵ gͦ pͥmũ petendũ: scd
querendũ ẽ. ut illud det᷑. hoc inueniat᷑.
S cognitio in hac uita uiȩ: prius ꝗͣ ipsiꝰ
possessionis.ẽ. S cũ qͥsq uerã inã inue.¬
nerit: ꝑueniet ad ipsã possessionẽ. quȩ
tam̃ pulsanti aꝑietur. Ut gͦ tria ista
idẽ. petitio. in quisitio. pulsatio mani¬
festa fiant.: sub aliquo exẽplo ponamꝰ
aliquẽ infirmis pedib ãbulare ñ posse.
Priꝰ gͦ sanaudꝰ.⁊ firmandꝰ. ẽ. ad ãbulandũ.

Expanded text:
simus: inquisitio autem, ad inveniendam veritatem. Cum enim beata vita actione et cognitione compleatur, actio facultatem virium, contemplatio manifestationem rerum desiderat: horum ergo primum petendum, secundum quaerendum est; ut illud detur, hoc inveniatur. Sed cognitio in hac vita, viae prius quam ipsius possessionis est: sed cum quisque veram viam invenerit, perveniet ad ipsam possessionem; quae tamen pulsanti aperitur. 72. Ut ergo tria ista, id est, petitio, inquisitio, pulsatio, manifesta fiant, sub aliquo exemplo ponamus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse: prius ergo sanandus et firmandus est ad ambuland
Abbreviated transcription (Latin):
banũ mittitur ds̃ sic uestit. qͣnto
magis uos modicȩ fidei : Sed ista
docum̃ta ñ allegorice discutienda
sunt. ut queramus qͥd significent
aues cęli. aut lilia agri. Posita ft̃
eñi : ut de reb minorib maiora
ꝑsuaderent᷑. Sicuti ẽ illud de iudi.¬
ce. qͥ nec dm̃ timebat. nec hominẽ

Expanded text:
banum mittitur, Deus sic vestit; quanto banum mittitur, Deus sic vestit; quanto magis ergo vos, modicae fidei? » Sed ista documenta non sicut allegoriae discutienda sunt, ut quaeramus quid significent aves coeli, aut lilia agri; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur: sicuti illud est de judice qui nec Deum timeba
Abbreviated transcription (Latin):
ur cȩlestis pascit ea. Nonne uos
pluris estis illis: id.ẽ. carius uos
ualetis. Quia utiq rationale ani¬
mal sicuti. ẽ. homo. sublimius ordi¬
natũ ẽ. in rerũ natura: quã irra¬
tionalia. sicutisunt aues. Quis
aut̃ ur̃m inqͥt curans pot̾ adicere
adstaturã suã cubitũ unũ : Et de
uestim̃to qͥd solliciti estis: id÷ cuiꝰ
potestate atq dominatu factũ ẽ.
ut adhanc staturã ueniret corpꝰ
urm̃. ex hoc intelligi pot̃. qđ si
tũ huic staturȩ: ñ potestis. Illi gͦ
etiã tegendi corporis curã relin¬
quite : cuiꝰ uidetis cura factũ eẽ.
ut tantȩ staturȩ corpꝰ habeatis.
Dandũ aut̃ erat etiã docum̃tũ
ꝓpt̃ uestim̃tũ. sicut datũ. ẽ. ꝓpter
alim̃tũ. Itaq sequit᷑ et dicit.
Considate lilia agri qͦmͦ crescunt.
N laborant. neqnent. Dico autem
uob̾. qͥa nec salomon in omi gła sua
sic uestitꝰ ẽ: ut unũ ex his. Si autẽ
fenũ agri qđ hodie ẽ. ⁊ cras in cli-¬

Expanded text:
r coelestis pascit ea. Nonne vos pluris estis illis? id est, carius vos valetis, quia utique rationale animal, sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationabilia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum, inquit, curans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid solliciti estis? id est, cujus potestate atque dominatu factum est,ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si tum huic staturae non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse, ut tantae staturae corpus habeatis. Dandum etiam erat documentum propter vestimentum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur et dicConsiderate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent: dico autem vobis quia nec Salomon in omni gloria sua sic vestitus est ut unum ex his. Si autem fenum agri, quod hodie est et cras in cli
Abbreviated transcription (Latin):
Qã aut̃ dñs nr̃ quȩdã dixisse inue¬
nit᷑. quȩ multi qͥ ad erãt ł resisten¬
do ł contẽpnendo ñ acceper̃: non
putandꝰ: scm̃ dedisse canib aut
margaritas misisse ante poreos. N¬
enĩ eis dedit. qͥ saꝑe ñ pot̾ant: s eis
qͥ pot̾ant ⁊ simul aderant. qͦs ꝓpt̃
alioꝵ ĩmunditiã negligi ñ oporte.¬
bat. Et cũ eũ tẽptatores int̾rogabãt.
respondebatq illis ita ut quid
contradicerent ñ hab̃ent: quãuis
uenenis suis contabescerent. potiꝰ ꝗͣ
illiꝰ cibo saturarent᷑ : aliitñ q̃ pote¬
rant caꝑe. ex illoꝵ occasione muli¬
ptilit audiebant. hoc dixi. ne qͥs forte cũ
ittro ganiti respond̾e ñ potuerit: hac sen.¬
nrda se excusare uideat᷑. si dicat nolle
Asuborit᷑: Si ꝓposita questionẽ solui
aposse eredidint. Et hoc de reb utilib.
⁊ pd instructionẽ salutis ꝑtinentib. Mul¬
tast᷑ eni que inqͥri abotiosis possunt suꝑ¬
uacua & in ama: ⁊ plerũq noxia. De

Expanded text:
dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo vel contemnendo non acceperunt; non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos: non enim dedit eis qui capere non poterant, sed eis qui poterant, et simul aderant; quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterant capere, ex illorum occasione mulutiliter audiebant. Hoc dixi, ne quis forte, cum interroganti respondere non potuerit, hac sententia sibi excusatus videatur, si dicat nolle suboritur, si propositam quaestionem solvi non posse crediderint: et hoc de rebus utilibus, et ad instructionem salutis pertinentibus. Multa sunt enim quae inquiri ab otiosis possunt, supervacua et inania, et plerumque noxia, de
Abbreviated transcription (Latin):
facilius escã ẽẽ daturũ. Et cor᷑ płꝰꝗͣ
uestim̃tũ : idẽ: plus ẽ. Ut similĩ
intelligas eũ qͥ corpꝰ dedit. multo
facilius daturũ eẽ uestim̃tũ. Quo
loco queri sol&e. utrũ ad animani
cibus iste ꝑtineat. cũ anima in¬
corporea sit. iste autem cibus
corporeus. S animiã hoc loco ꝓista
uita posita nouerimꝰ. cuiꝰ retinacu.
lue alintũ istud corporeũ. Seđm

Expanded text:
facilius escam esse daturum, et corpus quam facilius escam esse daturum, et corpus quam vestimentum, id est, plus, ut similiter intelligas eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cauere ne offendat: ñse arbitres
duob dñis posse seruire. ⁊ intentio¬
nẽ cordis sui rectã ab om̃i duplici¬
tate explicae. Ita enĩ sentiet de
dño in bonitate: ⁊ in simplicitate
uob̾: non hab̾e sollicitudinẽ in
anima urã quid edatis. neq corp
qͥd induatis. Ne forte quãuis iam
suꝑflua ñ querant᷑ ꝓpt̃ ipsa neca¬
saria cor duplicet᷑: ⁊ ad ista conqu¬
renda nr̃a de torqueatur intentiu
ut cũ consulere alicui iuderi uolu.¬
mus: nr̃m emolum̃tũ ibi potiꝰ qui
illius utilitatẽ attendamꝰ. Et idei
nob̾ ñ uideam᷑ peccare. quia non
suꝑflua s necessaria st̃: quȩ consed
uolumꝰ. Dñs aut̃ ãmonet. ut me.¬
minerimꝰ multo ampliꝰ nob̃̾ dm̃ de¬
disse qđ nos fecit. ⁊ cõposuit ex
anima ⁊ corꝑe: quã ẽ alim̃tũ atq
tegum̃tũ. quoꝵ cura: nos dupli
care cor ñ uult. Nonne anima
inqͥt plus ẽ quã esca : Ut tu intel.¬
ligas eũ qui dedit animã: multo

Expanded text:
et cavere ne offendat, non se arbitretur et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis posse servire, et intentionem cordis sui rectam ab omni duplicitate explicet: ita enim sentiet de Domino in bonitate, et in simplicitate vobis, non habete sollicitudinem in anima vestra quid edatis, neque corpori quid induatis, ne forte quamvis jam superflua non quaerantur, propter ipsa necessaria cor duplicetur, et ad ista conquirenda nostra detorqueatur intentio, eri volumus, nostrum emolumentum ibi potius, quam illius utilitatem attendamus: et ideo nobis non videamur peccare, quia non superflua, sed necessaria sunt quae consequi volumus. Dominus autem admonet ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, quorum cura nos care cor non vult. Nonne anima inquit plus est quam esca? Ut intelligas eum qui dedit animam, multo
Abbreviated transcription (Latin):
net. Patiet᷑ enĩ durũ ⁊ ꝑniciosum
dñm: quisqͥs seruit mãmone.
Sua enĩ cupiditate implicatꝰ sub.¬
ditꝰ ẽ diabolo. ⁊ ñ eũ diligit. Quis
enĩ ẽ qui diligat diabolũ : S tam̃
patietur. Sicut in maiore aliqua
domo qui ancillȩ aliene coniun.¬
ctus ẽ. ꝓpt̃ cupiditatẽ suã durã
patitur seruitutẽ: etiã si non dili¬
gat eũ cuiꝰ ancillã diligit. Alterũ
aut̃ contẽpn&e dixit: non odio
habebit. Nullius enĩ fere c̃scientia.
id ẽ.ñ tim&e: cũ qͣsi de eiꝰ bonita¬
te securus ẽ. Abhac negligentia
⁊ ꝑniciosa securitate reuocat sp̃s
adicias peccatũ suꝑ peccatũ.⁊
dicas miseratio dĩ magna ẽ: igno¬
rans quia patientia dĩ ad pęni-¬
tentiam te inuitat. Cuiꝰ enĩ tanta
omĩa donat peccata conuersis.
⁊ oleastrũ facit participẽ pingue¬
dinis oliuȩ : Et cuiꝰ tanta seueritas.
quã eiꝰ qui naturalib ramis non
peꝑcit. s ꝓpt̃ infidelitatẽ fregit
illos: S quisqͥs uult diligere dm̃

Expanded text:
iosum dominum, quisquis servit mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis enim est qui diligat diabolum? sed tamen patitur: sicut in majore aliqua domo, qui ancillae alienae conjunctus est, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si non diligat eum, cujus ancillam diligit. 48. Alterum autem contemnet, dixit; non, odio habebit. Nullius enim fere conscientia id est non timet eum, quasi de ejus bonitate securus est. Ab hac negligentiaet perniciosa securitate revocat Spiriadjicias peccatum super peccatum, et ne dicas: Miseratio Dei magna est , ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te invitat ? Cujus enim tanta omnia donat peccata conversis, et oleastrum facit participem pinguedinis olivae? et cujus tanta severitas, quam ejus qui naturalibus ramis non pepercit, sed propter infidelitatem fregit illos ? Sed quisquis vus diligere Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tẽporaliũ atq cecat᷑. qͣnto mag̃
ipsũ factũ cinꝰ incertꝰ ẽ exitꝰ sordidũ
& tenebrosũ ẽ: Quia & sibene
alicui ꝓueniat. qđ tu ñ recta et
munda intentione facis: quomͦ
nemo pot̃ duobꝰ dñis seruire: ad
hanc ipsam intentionẽ referendũ
ẽ : qđ consequent̃ exponit dicens.
Aut enĩ unũ odio habebit et
alterũ dilig&: aut unũ patiet᷑
& alterũ contẽpn&. Quȩ uerba
diligent̃ considanda sunt. Nã qui¬
sint duo dni: de inceps ostendit cũ
dicit. Ñ potestis d̾o seruire. ⁊ mã¬
monȩ. Mãmona apđd hebreos di¬
uitiȩ appellari dicunt᷑. Congruit
⁊ punicũ nom̃. Nã lucrũ punice:
mãmon dr̃. Sed qui seruit mam¬
monȩ: illi utiq seruit. qui reb
istis t̾renis merito suę ꝑuersitatis
p̃positus. magistratꝰ huiꝰ scłi adño

Expanded text:
oralium, atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentione facis; quomodo Nemo potest duobus dominis servire, ad hanc ipsam intentionem referendum est, quod consequenter exponit, dicens: Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Quae verba diligentinceps ostendit, cum dicit, Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona apud Hebraeos divitiae appellari dicuntur. Congruit et punicum nomen: nam lucrum, punice mammon dicitur. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, mag
Abbreviated transcription (Latin):
ocło tuo. ⁊ ecce trabes ẽ in ocło tuo:
ypocrita. eice pͥmũ trabẽ de ocło
tuo: ⁊ tc̃ uidebis eicere festucã de
ocło fr̃ĩs tui. id.ẽ. pͥmo abste expelle
odiũ: & deinde poteris iam eũ quẽ
diligis em̃dare. & bene ait ypocrita
Accusare enĩ uicia: officiũ ẽ uirorũ
unt: alienas partes agunt. sic̃ ypo.¬
critȩ qͥ tegunt sub ꝑsona qđ sunt.
⁊ ostentant in ꝑsona qđ ñ st̃. Y pocri¬
tarũ gͦ nomine. simulatores acceꝑis.
Et.ẽ. uere multũ cauendũ ⁊ molestũ
simulatoꝵ genꝰ. Qui cũ oĩũ uitioꝵ
accusationes odio ⁊ liuore suscppiãt
etiã consultores uideri se uolunt.
Et idõ pie cauteq uigilandũ ẽ: ut
cũ aliquẽ rep̃hende uł obiurgare
necessitas coegerit. primo cogitemꝰ
utrũ tale sit uitiũ qđ nũꝗͣ habuimꝰ
uł quo ĩa caruimꝰ. Et sinũꝗͣ habuimꝰ
cogitemꝰ ⁊ nos homines eẽ.⁊ habere
potiusse. Si uͦ habuimꝰ ⁊ ñ habemꝰ:¬

Expanded text:
oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui: id est primo abs te expelle odium, et deinde poteris iam eum quem diligis emendare. et bene ait: hypocrita. accusare enim uitia officium est bonorum unt, alienas partes agunt sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt et ostentant in persona quod non sunt. hypocritarum ergo nominet est uere multum canendam et molestum simulatorum genus, qui cum omnium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tale sit uitium, quod numquam habuimus uel quo iam caruimus; et si numquam habuimus, cogitemus et nos homines esse et habere pot