comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te dicta concludis. ñ se recte dicta conuineunt. quia
nec conscientia sc̃e dantis attendit᷑ quȩ abluat accipi¬
entis. cum maculosa dantis occulta ẽ: Ibi uictus cũ
ueritati acquiescere debuisses. ad falsam eiꝰ famam
tanquã ad deceptum mendatio infelicem iudicẽ
ꝓuocasti. quia neq attendit᷑ conscientia. quando
fama eiꝰ attenditur. et tam potest falsa cinusꝗͣ. fama
qũa nec mala uita quisq mundari. et nemo fidẽ
xp̃ianam sumit ab homine: nec ꝑfido nec infideli.
s. ab illo de quo scriptum ẽ: fide mundans corda eoꝵ
Qui si ꝑ fidelem audit quid credendum sit. eũ quid̃e
imitatur: ñ tam̃ ab eo iustificat᷑. Nam si minister
iustificat impium. consequens ẽ. ut etiã in ministrũ
recte credatur. Apłica quippe:clara et certa senten¬
tia ẽ: Credenti in eum qui iustificat ĩpiũ. deputat᷑ fi¬
deseiꝰ ad iusticiã. Pinde siminister ñ audet dic̾e. crede ĩ me. ñ

Expanded text:
te dicta concludis, non se recte dicta conuincunt, quia te dicta concludis, non se recte dicta conuincunt, quia nec conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, cum maculosa dantis occulta est. ibi uictus cum ueritati adquiescere debuisses, ad falsam eius famam tamquam ad deceptum mendacio infelicem iudicem prouocasti, quia neque adtenditur conscientia, quando fama eius attenditur, et tam non potest falsa cuiusquam fama quam nec mala uita quisque mundari, et nemo fidem christianam sumit ab homine nec perfido nec fideli, sed ab illo, de quo scriptum est: fide mundans corda eorum. qui si per fidelem audit quid credendum sit, eum quidem imitatur, non tamen ab eo iustificatur. nam si minister iustificat impium, consequens est, ut etiam in ministrum recte credatur; apostolica quippe clara et certa sententia est: credenti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. proinde si minister non audet dicere: \'crede in me\\ non
Abbreviated transcription (Latin):
bant ẽẽ ꝑauli. quȩ tandem spes eoꝵ ẽ. qui uolunt ẽẽ
donati: Quisenin ñ uideat hinc esse. istam diuisi¬
onem factã. hinc hodieq in hac peste. ꝑsistere: dũ
in hominis iusticia spes ponitur. ut tune sit acceꝑ¬
tabilis baptismꝰ xp̃i. si ab homine iusto quisq tin¬
guatur: Contra quẽ errorem adu̾sus eos qui iam scis¬
mata ꝓpt̃ diu̾sa merita hominũ facere ceꝑant. cla¬
mat ipse paulus. Gr̃as ago dõ qd̾ neminẽ ur̃m bap¬
tiraui. ne quis dicat quia in nomine meo baꝑtira¬
ui. Quia aliud insinuans. nisi baptisma. xp̃i ñ esse
nisi eiꝰ incuiꝰ nomine datur. et ideo ñ fieri meliꝰ cum
ꝑ meliorem datur. nec deterius ꝑ det̾iorem : frustra
itaq deinceps erultas et dicis. sequitur ut om̃ia illa
que a sc̃o petiliano seu cuiuslibet sermo ẽ: scͥpta sũt.
recte dicta concludam. Ipsa enim u̾ba quȩ uelut rec¬

Expanded text:
bant esse Pauli, quae tandem spes eorum est, qui uoluerunt esse bant esse Pauli, quae tandem spes eorum est, qui uoluerunt esse Donati? quis enim non uideat hinc esse istam diuisionem factam, hinc hodieque in hac peste persistere, dum in hominis iustitia spes ponitur, ut tunc sit acceptabilis baptismus Christi, si ab homine iusto quisque tinguatur? contra quem errorem aduersus eos, qui iam schismata propter diuersa merita hominum facere coeperant, clamat ipse Paulus: gratias ago deo quod neminem uestrum baptizaui, ne quis dicat quia in nomine meo baptizaui, quid aliud insinuans nisi baptisma Christi non esse nisi eius, in cuius nomine datur, et ideo non fieri melius, cum per meliorem datur, nec deterius per deteriorem. Frustra itaque deinceps exultas et dicis: sequitur, ut omnia illa, quae n sancto Petiliano seu cuiuslibet sermo est scripta sunt, recte dicta concludam. ipsa enim uerba, quae uelut rec
Abbreviated transcription (Latin):
hannem apłi baptiauerunt: Quanto uehem̃tius
ita ꝓponitur. si post ioħem apłi baptirauer̃t. cur
ñ etiam post quemlibet sc̃m baptirat uł melior uł
equalis: UIt uł hinc intelligere cogaris. ad istam
questionem ñ ꝑtinere baptismũ iohannis. Et iu¬
deis inquis a moyse baptiratis. petrus dixit. Pe¬
nitemim et baptiretur unusquisq ur̃m in nomi¬
ne iħu. rp̃i. Si ꝓpterea iam baptirati erant iudei. qͥa
moyses ꝑ mare rubrum. ante tam longum tempus
parentes eorum baptirauerat. qui de.xp̃ianis baꝑ¬
tiratis nascuntur. sine causa hodie baptirantur.
Et tam̃ dicis ista et scribis ista. audiris. et legeris. et
putaris respondere litt̾is nr̃is. quasi hoc sit respon¬
dere potuisse: qd̾ ẽ: tacere noluisse. Nec illua qd p̃¬
tereundũ putasti refellisti pͥncipio huiꝰ epłẽ. sicut t̾
uideris qd̃ a me dictum ẽ. Si errabant illi qui uole¬

Expanded text:
hannem apostoli baptizauerunt ? quanto uehementius hannem apostoli baptizauerunt ? quanto uehementius ita proponitur:\'si post Iohannem apostoli baptizauerunt, cur non etiam post quemlibet sanctum baptizat uel melior uel aequalis?\', ut uel hinc intellegere cogaris ad istam quaestionem non pertinere baptismum Iohannis! et Iudaeis, inquis, a Moyse baptizatis Petrus dixit: paenitemini, et baptizetur unusquisque uestrum in nomine Iesu Christi. si propterea iam baptizati erant Iudaei, quia Moyses per Mare Rubrum ante tam longum tempus parentes eorum baptizauerat, qui de christianis baptizatis nascuntur sine causa hodie baptizantur; et tamen dicis ista et scribis ista, audiris et legeris et putaris respondere litteris nostris, quasi hoc sit respondere potuisse, quod est tacere noluisse. Nec illud, quod praetereundum putasti, refellisti principio huius epistulae, sicut tibi uideris, quod a me dictum est: si errabant illi, qui uole
Abbreviated transcription (Latin):
reris. ad scĩficationem tibi sufficere credis. Obsecro
te si fiduciam dĩ ñ hominis habes. et ideo magis
ut iustus et bonꝰ et fidelis sit ꝑ quem hoc sacramen¬
tum celebrat᷑ inquiris. quia di ẽ. fides atq iusticia.
nunquid dĩ ẽ. etiam falsitas fame: quamsi habeat
bonã minister malus. hanc tibi dicis in tuã sẽĩfica¬
tionẽ sufficere: Iam mallem in hominem confi¬
deres. unde te uehementissime ꝓhibebam. quã
infame. ipsius falsitatem. homo enim qualiscũq
sit.quantum ad id qd̾ homo ẽ. attinet. dĩ creatura
ẽ: nulla uͦ falsitas dĩ creatura ẽ. Porro si maledic¬
tus ẽ: qui spem suam ponit in hominẽ. quanto
magis qui sꝑem suã ponit in falsitatẽ opinionis
humanȩ: ut in illud aliud incidat qd̾ scriptum ẽ.
qui fidit in falsis. hic pascit uentos. id est fit esca
spiritib malis. Si datum inquis a quocunq et qͦ¬
modocunq baptisma rescindi ñ debet. cur postio¬

Expanded text:
reris, ad sanctificationem tibi sufficere credis. obsecro reris, ad sanctificationem tibi sufficere credis. obsecro te, si fiduciam dei, non hominis habes et ideo magis ut iustus et bonus et fidelis sit, per quem hoc sacramentum celebretur, inquiris, quia dei est fides atque iustitia, numquid dei est etiam falsitas famae, quam si habeat bonam minister malus, hanc tibi dicis in tuam sanctificationem sufficere? iam mallem in hominem confideres, unde te uebementissime prohibebam, quam in famae ipsius falsitatem. homo enim, qualiscumque sit, quantum ad id quod homo est attinet, dei creatura est, nulla uero falsitas dei creatura est. porro si maledictus est qui spem suam ponit in homine, quanto magis qui spem suam ponit in falsitate opinionis humanae, ut in illud aliud incidat quod scriptum est: qui fidit in falsis hic pascit uentos, id est fit esca spiritibus malis! Si dat?n, inquis, a quocumque et quomodocumque baptisma rescindi non debet, cur post Io
Abbreviated transcription (Latin):
malos cum u̾bũ suum sacram̃tũq dispensat. ip¬
se pascit. quia de se ipso ait. ut sit unꝰ grex. et unus
pastor. Bonum ẽ enim confidere in dñm. quam
confidere in hominẽ: et maledictus om̃is qui spẽ
suam ponit in homine qd̃ a me in illa epła com¬
memoratũ sic te intelligere ostendis. ut ideo ma¬
gis dicas iustum et fidelem ꝑ quẽ hoc sacram̃tum
celebretur inquirere:quia spem et fiduciam d̾i ñ
hominis habes. Dĩ autem ẽẽ fidem atq iusticiam
quã semꝑ in ministris eiꝰ attendis. Hoc uerum di¬
cis quia bonoꝵ om̃iũ nichilhabemꝰ qd ñ accipunꝰ.
et ideo fides et iusticia nob̾a deo ẽ:S. cum dicis hãc
tibi d̾m dare ñ posse: nisi habeat eam homo ꝑ quẽ
baptiraris. spem ꝓfecto in homine ponis. qui utrũ
sit iusticiȩ particeps nescis. et si ñ ẽ: tũc famam eiꝰ
attendis. et cũ falsam bonã de malo latente reppe¬

Expanded text:
malos cum uerbum suum sacramentumque dispensat, ipmalos cum uerbum suum sacramentumque dispensat, ipse pascit, quia de se ipso ait: ut sit unus grex et unus pastor. bonam est enim confidere in dominum quam confidere in hominem, et: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine. quod a me in illa epistula commemoratum sic te intellegere ostendis, ut ideo magis te dicas iustum et fidelem, per quem hoc sacramentum celebretur, inquirere, quia spem et fiduciam dei, non hominis habes, dei esse autem fidem atque iustitiam, quam semper in ministris eius attendis. hoc uerum dicis, quia bonorum omnium nihil habemus quod non accepimus, et ideo fides et iustitia nobis a deo est. sed cum dicis hanc tibi deum dare non posse, nisi habeat eam homo, per quem baptizaris, spem profecto in homine ponis, qui utrum sit iustitiae particeps nescis, et si non est, tunc famam eius attendis et, cum falsam bonam de malo latente reppe
Abbreviated transcription (Latin):
dare ẽ. incrementũ. s sicut qui plantat et rigat
ñ nisi colonꝰ fidelis et diligens queritur. sic etiã
in sacram̃to baptismatis ñ nisi fidelis et iustissi¬
mꝰ oꝑariꝰ adhibetur. Quasi uͦ qd̾ infidelis colonus
plantau̾it. ꝓpt̃ eius infidelitatem ñ germinet.
Nisseminis et fecunditas t̃rȩ cęliq temꝑies. hanc
efficatiam diuinitꝰ acceꝑunt. ut ad ꝑpagandos
fructus plantatorem uł rigatorem oꝑariũ tantũ¬
mͦ expectent. qua mente oꝑetur. qua laboret inten¬
tione ñ curent. utrum dnĩm agri fidelit̃ diligãt.
ansua ñ illiꝰ lucra conquirant. Adiungis etiam
res scd̾m cor meum. et pascent uos pascentes cum
disciplina. Scio. completũ ẽ. Tales apłĩ fuerunt.
tales etiam nunc et si ꝑecclie latitudine ꝑ pauci.
ñ camen desunt.S quid etiam ꝑ iherechielem
ꝓpsiam dicatur adu̾sus pastores malos. debuisti q̃¬
rere: legere:cogitare: Ibi enimdicit. Ego pascam
ñ pastores: Pinde et ꝑ pastores bonos. et ꝑ pastores

Expanded text:
dare est incrementum, sed sicut qui plantat et rigut non nisi colonus fidelis et diligens quaeritur, sic etiam in sacramento baptismatis non nisi fidelis et iustissimus operarius adhibetur. quasi uero, quod infidelis colonus plantauerit, propter eius infidelitatem non germinet. uis seminis et fecunditas terrae caelique temperies hanc efficaciam diuinitus acceperunt, ut ad propagandos fructus plantatorem uel rigatorem operarium tantummodo expectent, qua mente operetur, qua laboret intentione non curent, utrum dominum agri fideliter diligat an sua, non illius lucra conquirat. adiungis etiam res secundum cor meum, et pascent nos pascentes cum disciplina. scio, completum est: tales apostoli fuerunt, tales etiam nunc, etsi pro ecclesiae latitudine perpauci, non tamen desunt. sed quid etiam per Ezechielem prophetam dicatur aduersus pastores malos, debuisti quaerere legere cogitare. ibi enim dicit: ego pascam, non pastores. Proinde et per pastores bonos et per pastores
Abbreviated transcription (Latin):
antequã intra tempꝰ dilationis sicut tu item dixi¬
sti. se ur̃e ȩccłiȩ reddidissẽt. nullam uł paruam
de huiꝰ societate maculam traxerant: S audi de¬
inde quid sequatur. Audi inquã dictator. uł dic¬
tor illiꝰ sententiȩ quid conectat. Aec solum hunc
inquit sceleris sui mors iusta condemnat. trahit
etiam ad consortium criminis plurimoᷤ cathena

Expanded text:
antequam intra tempus dilationis, sicut tu item dixiantequam intra tempus dilationis, sicut tu item dixisti, se uestrae ecclesiae reddidissent, nullam uel paruam de huius societate maculam traxerant? sed audi deinde quid sequatur, audi, inquam, dictator uel dictor illius sententiae quid conectat: nec solum hunc, inquit, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plur
Abbreviated transcription (Latin):
Meministi enim que adu̾sus nos dixeris. qd̾ ueni¬
entes ad nos a uob̃ ex hereticoꝵ sacrilego errore:
sine ulla expiatione susceptos habeamꝰ. Tu nob̾
dic modo de scismate maximiani redeuntes ad
uos cũ in suis etiã susciꝑent᷑ honorib. qua tandẽ
queso expiatione mundati sint. An in illo tanto
scelere participato. ñ erãt tam nefaria societate
maculati: Attende quid insonet. quid increpet.
quid in illo p̾claro concilio fateat᷑. ueridicum os
illud ep̃oꝵ tuorum. Maximianũ inquit fidei e¬
mulũ. u̾itatis adulterum. eccłiȩ matris inimi¬
cũ. date. chore. et abiron ministrũ. de pacis gre
mio sententiȩ fulm excussit. et qd̾ adhuc cum
dehiscens t̾ra ñ sorbuit. ad mais suppliciũ suꝑis
reseruauit. Raptꝰ enim penam suã compendi¬
olucrauerat funeris. usuras nunc gramores col¬
ligit fenoris. cũ mortuus int̃ est uiuis. Itane tan¬
dem in huiꝰ scismate sicut ipse dixisti ꝑsistentes

Expanded text:
meministi enim quae aduersus nos dixeris, quod uenimeministi enim quae aduersus nos dixeris, quod uenientes ad nos a uobis ex haereticorum sacrilego errore sine ulla expiatione susceptos habeamus. tu nobis dic modo, de schismate Maximiani redeuntes ad uos, cum in suis etiam susciperentur honoribus, qua tandem, quaeso, expiatione mundati sint. an illo tanto scelere participato non erant tam nefaria societate maculati? Attende quid insonet, quid increpet, quid in illo praeclaro concilio fateatur ueridicum os illud episcoporum tuorum: Maximianum, inquit, fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron minmio sententiae fulmen excussit, et quod adhuc eum dehiscens terra non sorbuit, ad maius supplicium superis reseruauit. raptus enim poenam suam conpendio lucrauerat funeris; usuras nunc grauioris colligit faenoris, cum mortuus interest uiuis. itane tandem in huius schismate, sicut ipse dixisti, persistentes,
Abbreviated transcription (Latin):
multos rebaptitare. qd tam̃ quibuslibet detestan¬
tib et exhorrentib. ꝓpt̾ salutem hominũ faceretis.
quȩ quanto plurium fuerat. tanto minꝰ utiq con¬
tempnenda erat. si hoc unquã contuitu uitatis. et
ñ p̃iudicio faceretis erroris. Nides certe in hoc maxi¬
mianensium ad ur̃am cõmunionẽ reditũ patefac¬
tũ. uera ẽe quȩ de baptismo dicuntur a nob̾. Nam
si ullus ẽ: in hominib intellectꝰ. uł dicendi aliquid
uł audiendi: qui antequã redeat ad ȩccliam bap¬
tirat. ꝓfecto extra eccłiam baptirat. Et tam̃ rescin¬
dendus baptismꝰ ñ ẽ: sicut nec in illis rescissus a
uobis est. quo ñ mutato. nec in suo nec in cuiꝰ quã
alteriꝰ. sed in patris et filii et sp̃c sc̃i nomine quis¬
q baptizat. Deinde pret̃ baptismi sacram̃tum.
quo uel ad penam ꝑu̾si uł ad salutem recti. siue
correcti. integrum ꝑseuerat. de ipsa correctorum
expiatione. uł mundatione uolo aliquid dicere:

Expanded text:
multos rebaptizare. quod tamen quibuslibet detestanmultos rebaptizare. quod tamen quibuslibet detestantibus et exhorrentibus propter salutem hominum faceretis, quae quanto plurium fuerat tanto minus utique contemnenda erat, si hoc umquam contuitu ueritatis et non praeiudicio faceretis erroris. uides certe in hoc Maximianensium ad uestram communionem reditu pate factum uera esse, quae de baptismo dicuntur a nobis. nam si ullus est in hominibus intellectus uel dicendi aliquid uel audiendi, qui, antequam redeat ad ecclesiam, baptizat, profecto extra ecclesiam baptizat, et tamen rescindendus baptismus non est, sicut nec in illis rescissus a uobis est. quo non mutato nec in suo nec in cuiusquam alterius, sed in patris et filii et spiritus sancti nomine quisque baptizat. deinde praeter baptismi sacramentum, quod uel ad poenam peruersi uel ad salutem recti siue correcti integrum perseuerat, de ipsa correctorum expiatione uel mundatione uolo aliquid dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
plantaria. hoc ẽ. qui a maximiani capite ꝓpͥas ma
nꝰ uerecundo fidei pudore traxerunt. ad matrem
eccłiam redire ꝑmisimꝰ. ꝓinde et si talia tua u̾ba ñ
reꝑirem. hic dicerem. certe hic ꝓu̾itate clamarem.
Quomͦ ad matrẽ eccłiam redire ꝑmittunt᷑. qͥ ab ec¬
clesia matre ñ recesserunt: Aut si recessert̃. qͦ uire
anteꝗͣ redirent baꝑtirare potuer̃t. nisi quia in cau¬
sa resarciendi huiꝰ scismatis obliti estis ꝓpͥe uani¬
tatis. qua post ep̃os ab ipsis apłoꝵ sedibus in con¬
cussam seriem usq in hec tempora ꝑducentes. non
unum hominẽ: ñ unã domũ. ñ unã ciuitatem. ñ
unã gente .s. orbem frarum rebaptirandum ẽẽ cen¬
setis: Aut certe: quia huius facti horror semꝑ etiã
facientium corda concussit. tot popłis ad ur̃am cõ¬
munionẽ a maximiani cõmumone redeuntib.
tam multos quide libuit reparare: s puduit tam

Expanded text:
plantaria, hoc est qui a Maxiplantaria, hoc est qui a Maximatrem ecclesiam redire permisimus. Proinde etsi talia tua uerba non repperirem, hic certe dicerem, hic pro ueritate clamarem: quomodo ad matrem ecclesiam redire permittuntur, qui ab ecclesia matre non recesserunt? aut si recesserunt, quo iure, antequam redirent, baptizare potuerunt, nisi quia in causa reserciendi huius schismatis obliti estis propriae uanitatis, qua post episcopos ab ipsis apostolorum sedibus inconcussam seriem usque in haec tempora perducentes non unum hominem, non unam domum, non unam ciuitatem, non unam gentem, sed orbem terrarum rebaptizandum esse censetis? aut certe quia huius facti honor semper etiam facientium corda concussit, tot populis ad uestram communionem a Maximiani communione redeuntibus tam multos quidem libuit reparare, sed puduit tam
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma rescindi ñ debuit. quia intra diem p̃sti¬
tutum restituti. ꝑemptoria sententia ñ tenerent᷑.
sestituti qͦ: E uigila cosecro. dic nob̾ quo restituti. ꝓ¬
fecto dicturꝰ es in eccłiam. cui se. illos reddidisse dixi¬
sti. Quisquam ne restituit᷑ in eccłiam. qui ñ fuerit
abeccłia seꝑatꝰ: Quisꝗͣ. ne. ab eccł̾ia ñ separatꝰ qũali¬
bet paucos dies ꝑsistit in scismate: Quisꝗͣ ne ab
eccłia ñ seꝑatus. se post quamlibet paruum reddit
eccłie: Arbitror te carissime ñ solũ uba tua ñ con¬
siderasse conscribendas neglexisse conscripta. He¬
runtam̃ quid faceres. cui necessitas in hoc oꝑe in¬
gerebatur in maximianũ ac socios eiꝰ ñ ꝓpriam
dicere: s ab aliis dictam quoqͦmodo posses defensa¬
re sententiam: Nam et situ ñ utereris his u̾bis. ide
ipsum decretũ concilii uagaiensis recitarẽ. ubi scͥp¬
tum ẽ. eos autẽ quos sacrilegi surculi ñ polluere

Expanded text:
baptisma rescindi non debuit, quia intra diem praestibaptisma rescindi non debuit, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur. restituti quo? euigila, obsecro: dic nobis, quo restituti. profecto dicturus es: in ecclesiam\', cui se illos reddidisse dixisti. quisquamne restituitur in ecclesiam qui non fuerit ab ecclesia separatus? quisquamne ab ecclesia non separatus quamlibet paucos dies persistit in schismate? quisquamne ab ecclesia non separatus se post tempus quamlibet paruum reddit ecclesiae? Arbitror te, carissime, non solum uerba tua non considerasse conscribenda, sed nec legisse conscripta. uerumtamen quid faceres, cui necessitas in hoc opere ingerebatur in Maximianum ac socios eius non propriam dicere, sed ab aliis dictam, quomodo posses, defensare sententiam? nam etsi tu non utereris his uerbis, idem ipsum decretum concilii Bagaiensis recitarem, ubi scriptum est: eos autem, quos sacrilegi surculi non polluere
Abbreviated transcription (Latin):
diem cũ maximiano ꝑtinacit̃ ꝑstiter̃t. sententia
damnationis retenti. simul et baptisma et ȩccłiam
ꝑdiderunt. Dicens utiq ꝑtinacit̃ ꝑstiterunt. osten¬
dis etiam illos qui correcti sunt ꝑstitisse s ñ ꝑtina¬
cit᷑. in quos simul om̃s ꝓlata ẽ: illa sententia. qua
consensu om̃ium confirmata placuisse tam̃ dicis
decreto concilii dilationẽ illam temporis dari. Quo.¬
mͦ igit᷑ in eccłia erant qui antequam corrigerent᷑.
in scismate cum maximiano ꝑstabant: Qd̾ si in ec¬
cłia ñ erant. quia in scismate erant. quomͦ bapti¬
tabant: Deinde quomͦ factum ẽ: sicut dicis. ut ñ
solum illi qͦs memoraui. s: etiam multi alii purgati
atq innocentes se ȩccłie reddidissent. si ab eccł̃ia ñ
erant separatiꝰ:. cui se reddider̃t. unde ñ recesserunt:
Aut si recesserant dic queso antequã se eccł̃iȩ reddi¬
dissent.quo iure baptirauerunt quoꝵ ideo inqͥs

Expanded text:
diem cum Maximiano perstiterunt perstiterunt, sententia diem cum Maximiano perstiterunt perstiterunt, sententia damnationis retenti simul et baptisma et ecclesiam perdiderunt. dicens utique \'pertinaciter perstiterunt ostendis etiam illos qui correcti sunt perstitisse, sed non pertinaciter; in quos simul omnes prolata est illa sententia, qua consensu omnium confirmata placuisse tamen dicis decreto concilii dilationem illam temporis dari. quomodo igitur in ecclesia erant, qui, antequam corrigerentur, in schismate cum Maximiano perstabant? quodsi in ecclesia non erant, quia in schismate erant, quomodo baptizabant? deinde quomodo factum est, sicut dicis, ut non solum illi quos memoraui, sed etiam multi alii purgati atque innocentes se ecclesiae reddidissent, si ab ecclesia non erant separati? cui se reddiderunt unde non recesserunt? aut si recesserant, dic, quaeso, antequam se ecclesiae reddidissent, quo iure baptizauerunt ? quorum ideo, inquis,
Abbreviated transcription (Latin):
post p̃dictum diem cum maximiano ꝑtinacit᷑ ꝑsti¬
terunt. sententia damnationis retenti. simul et
baptisma et eccłiam ꝑdiderunt. hec u̾ba tua certe
micresconi cognoscis ex epłe tue contextione ex
clesia sẽparati. quomͦ in eos om̃s qui in maximia¬
niscismate ꝑstitissent ꝑlata sententia ẽ. quȩ cum
sconsensu oui fir maret᷑ placuit en dlecretoꝯciu auationẽ
teporis dari intra qͦd si qͥs corrigi uoluisset ĩnocens hab̾et᷑.
Qͥb u̾bis ostendis eoꝵ qͥ ĩ maximiam scismate ꝑstitissent. si quis
intͣ dilationẽ temporis corrigi uoluisset inocens ħret᷑. Corrig̾e¬
t᷑ gͦ si quis corrigi uoluisset ab illo scismate: in qͦ cum maxi¬
miano ꝑstiterat: Pinde antequã corrigeret᷑ in scismate erat
in qͦ ꝑstit̾at. ꝗͣuis ĩ eo qͥa intͣ placitũ tẽpꝰ correctꝰ est ñ ꝑtina¬
cit̃ ꝑstitisset. Nam et posteriorib u̾bis paulopost
ita distingus. Hi autem qui etiam post p̃dictum

Expanded text:
tinaciter perstiterunt, sententia damnationis retenti, simul et Baptisma et Ecclesiam perdiderunt. Haec verba tua certe, mi Cresconi, cognoscis ex epistolae tuae contextione expclesia separati, quomodo in eos omnes qui in Maximiani schismate perstitissent, prolata sententia est, quae cdecreto concilii dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur? quibus uerbis ostendis eorum, qui in Maximiani schismate perstitissent, si quis intra dilationem temporis corrigi uoluisset, innocens haberetur. corrigeretur ergo, si quia corrigi uoluisset, ab illo schismate, in quo cum Maximiano perstiterat. proinde antequam corrigeretur, in schismate erat in quo perstiterat, quamuis in eo, quia intra placitum tempus correctus est, non pertinaciter perstitisset. nam et posterioribus uerbis paulo post ita distinguis: hi autem, qui etiam post pracdictum
Abbreviated transcription (Latin):
natũ decidat uulnꝰ. famosi gͦ criminis reos. uic¬
torianum carcauianensem. marcianũ sullectinũ.
beianum beianensem. saluiũ ausafensem. teo¬
dorum usulensem. donatum sabratensem. mig¬
genem elefantariensem. p̃textatum ansuritanũ.
saluium membresitanum. ualerium melritanũ
felicianũ musticanũ. et marcialem ꝑtusensem qͥ
funesto oꝑe ꝑditionis uas sordidum collecta fecu

Expanded text:
reos Victorianum Carcabianensem, Martianum Sullectinum, Beianum Baianensem, Salvium Ausaphensem, Theodorum Usulensem, Donatum Sabratensem, Miggenem Elephantariensem, Praetextatum Assuritanum, Salvium Membresitanum, Valerium Melzitanum, Felicianum Mustitanum, et Martialem Pertusensem, qui funesto opere perditionis va
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem in homines accepistis: Peccant qͣndo
uolunt. et inquinant᷑ quando uultis. Non obscu¬
rũi aliquid recitamꝰ. minusue notũ atq uulga¬
tum. Ina sententia ẽ. quȩ tantȩ facundiȩ meri¬
to in manib om̃iũ. in omniũ ore u̾satur. qui le¬
gendorum talium studiosi sunt de qua nunc sal¬
tem cernis quam uere dixerim qd ñ eam deberẽt
gaudere disertam. ne postea plangerent diffa¬
matam. Attende quid habeat. audi qͥd ꝑstrepat.
Maximianum inquit fidei emulum. u̾itatis ad¬
ulterum. eccłiȩ matris inimicum. dathe: chore.
et abiron ministrũ. de pacis gremio sententie
fulmen excussit. Cum hoc igitur siquis sacram̃¬
tum altaris uno die sciens communicasset. scđm
iactantissimã illam seueritatem ur̃am. nonne
tanto malo sic pollueretur ut par eiꝰ fieret: Quid
gͦ fuerunt. uł quid ex illo facti sunt. qui ñ solum
ad altaria cum eo accesserunt. uerum etiam ipsi

Expanded text:
potestatem in homines accepistis? peccant quando potestatem in homines accepistis? peccant quando uolunt et inquinantur quando uultis. non obscurum aliquid recitamus minusue notum atque uulgatum. illa sententia est, quae tantae facundiae merito in manibus omnium. in omnium ore uersatur, qui legendorum talium studiosi sunt, de qua nunc saltem cernis quam uere dixerim, quod non eam deberent primo gaudere disertam, ne postea plangerent diffamatam. attende quid habeat, audi quid perstrepat. Maximianum, inquit, fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris et Abiron ministrum, de pacis gremio sententiae fulmen excussit: et quod ntum altaris uno die sciens communicasset, secundum iactantissimam illam seueritatem uestram nonne tanto malo sic pollueretur, ut par eius fieret? quid ergo fuerunt uel quid ex illo facti sunt, qui non solum ad altaria cum eo accesserunt. uerum etiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
cestui lenocinium p̃buerunt dĩ p̃scientis arbitrio
uniu̾salis concilii ore ueridico damnatos ẽẽ cog¬
noscite: Quȩ grainora in illos dicere potuistis:
grauiora in nos ipsos dicere soletis: S abhoc inqͥs
tam magno malo intra dilationis tempus correcti
sunt. Uidero utrum correct sint. quia reuera cor¬
recti essent. si ad ueram eccłiam remeassent. Sedsi
ur̃a uera ẽ: quomͦ expiati sint a tam immam sce¬
lere dicite: Si enim ñ sunt expiati. om̃s uos estis
scd̾m ur̃am sententiã eorum scelere: maculati.
Si autem expiati sunt solo ipso reditu ꝓpt̾ carita¬
tem q̃ cooꝑit multitudinẽ peccatorum expiari
potuisse conceditis. et nos de ur̃is cum correcti ad
nos ueniunt inanib calumniis accusatis. nisi
forte iam quidem sicut concilii u̾ba indicant scis¬
matis sacrilegium p̃parauant.s: ante diem conces¬
se dilationis eodem sacrilegio nondum fuerant
inquinati. et ideo ñ putati sunt expiandi. Hoc
si ita est. quis uob̾ audiat qui tam mirabilem

Expanded text:
erunt, dei praesidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite. quae grauiora in illos dicere potuistis, quae grauiora in nos ipsos dicere soletis? sed ab hoc, inquis, tam magno malo intra dilationis tempus correcti sunt. uidero utrum correcti sint, quia re uera correcti essent, si ad ueram ecclesiam remeassent. sed si uestra uera est, quomodo expiati sint a tam inmani scelere, dicite. si enim non sunt expiati, omnes uos estis secundum uestram sententiam eorum scelere maculati; si autem expiati sunt, solo ipso reditu propter caritatem, quae cooperit multitudinem peccatorum, expiari potuisse conceditis et nos de uestris, cum correcti ad nos ueniunt, inanibus calumniis accusatis. nisi forte iam quidem, sicut concilii uerba indicant, et schismatis sacrilegium perpetrauerant, sed ante diem concessae dilationis eodem sacrilegio nondum fuerant inquinati, et ideo non putati sunt expiandi. - Hoc si ita est, quis uobis obsistere audeat, qui tam mirabilem
Abbreviated transcription (Latin):
quo te corrigi cupio. Itane ad mundandum ho¬
minẽ quando boni ministri defuerit uera uita.
t̃ mali ministri falsa sufficit fama. q̃ hoc efficiat qd̵
effic̾et bona uita. ut hominẽ sc̃ificando quando mi¬
istri latet iniquitas. ministra do militet falsitas:
hoc totũ ideo. ne dicatis qd̾ dicimꝰ. siue a fideli. si ue
a ꝑfido dispensatore sacram̃tũ quisq ꝑcipiat. ñ
sc̃ificat nͥds. Deinde cõmemoras u̾ba mea qd dixe¬

Expanded text:
quo te corrigi cupio. Itane ad mundandum hoquo te corrigi cupio. Itane ad mundandum hominem, quando boni ministri defuerit vera vita, tunc mali ministri falsa sufficit fama, quae hoc efficiat, quod efficeret bona vita, ut ad hominem sanctificandum quando ministri latet iniquitas, ministra Deo militet falsitas? Hoc totum ideo, ne dicatis quod dicimus, sive a fideli sive a perfido dispensatore Sacramentum quisque percipiat, non sanctificat nis
Abbreviated transcription (Latin):
quius potest: Purificet alium maculosus. abluat
sordidus. emundet immundus. det infidelis fidẽ.
criminosus faciat innocentem. Breuit̃ respondeo
nec maculosus. nec sordidus. nec immundus. nec
infidelis. nec criminosus ẽ. xp̃c. qui dilexit ecclłiam
et se ipsum tradidit ꝓca. mundans eã lauachro aq̃
in u̾bo faciens nos certos de bonissuis.ne malis ui¬
ciarem᷑ alienis. Nam ecce cum minister iniquus oc¬
cultꝰ ẽ: a quodatum tam̃ baptismũ ñ rescindis. ñ
om̃ia tibi u̾ba tua ista replicari possunt. quia et
purificat maculosus. & ablint sordidus. et emun¬
dat immundus. et dat infidelis fidem. et crimino¬
susefficit innocentem: Non inquis ipse.s. fama eiꝰ
bona: quanuisinanis et falsa. Hinc ñ uis ut ego
exclamem. oscelus. o portentum. ñ sicut ait quidã
in ultimas t̾ras exportandum.s. potiꝰ extra omne
celum. et om̃s t̃ras si fieri posset abigendum. Non
te ipsum dico quẽ correctũ uolo.s: hunc errorem a

Expanded text:
fju-ius potest: purificet alium maculosus, abluat fju-ius potest: purificet alium maculosus, abluat sordidus, emundet inmunduscriminosus faciat innocentem? Breviter respondeo: Nec maculosus, nec sordidus, nec immundus, nec infidelis, nec criminosus est Christus, qui dilexit Ecclesiam, et se ipsum tradidit pro ea, mundans eam lavacro aquae in verbo , faciens nos certos de bonis suis, ne malis vitiaremur alienis. Nam ecce cum minister iniquus occultus est, a quo tamen datum Baptismum non rescindis; nonne omnia tibi verba tua ista replicari possunt, quia et purificat maculosus, et abluit sordidus, et emundat immundus, et dat infidelis fidem, et criminosus efficit innocentem? Non, inquis, ipse, sed fama ejus bona, quamvis inanis et falsa. Hinc non vis ut ego exclamem, O scelus, o portentum, non, sicut ait quidam, in ultimas terras exportandum , sed potius extra omne coelum et omnes terras, si fieri possit, abigendum! Non te ipsum dico, quem correctum volo; sed hunc errorem, a
Abbreviated transcription (Latin):
et dicis. Nichil ꝓdest bonis morib uiuere: quia
quicquid iusto licet potest et iniustꝰ implere: qui¬
a et falsũ ẽ: et a me dictum ñ ẽ. Boni quippe mo¬
res uitam bonoꝵ malorumq discernunt. et ad di¬
ũsa ꝑducunt. Nec qͥcqͥd iustolicet. potest et iniustꝰ
implere: quia iustꝰ implet legẽ. xp̃i ꝑ dilectionem.
unde iniustꝰ alienꝰ ẽ: Potest tam̃ aliquid qd̾ et iustꝰ
implere: ut et ipse. baptiret. si nichil aliud certe cũ
latet. Sicut etiam illi possunt di mandata p̃dica¬
re sicut iusti. s ñ scđ̾m ea uiuere sicut iusti. de qͣli¬
b dictũ ẽ. q̃ dicunt facite: q̃ autẽ faciunt facere no¬
lite: S fac iniustũ ñ latentẽ. et ñ nullis cognitum
bonis. ꝑ aliquã seditionem factionemue de ȩccłia ñ
posse separari. audi cypͥanũ. Tolera rirama: esto fru¬
mentũ. Qũa tibi bene sonare uisa sunt. quȩ in una
re uarie reperisti. Quid hoc p̃cepto inquis dici mi¬

Expanded text:
et dicis: nihil prodest bonis moribus uiuere, quia, et dicis: nihil prodest bonis moribus uiuere, quia, quidquid iusto licet, potest et iniustus implere, quia et falsum est et a me dictum non est. boni quippe mores uitam bonorum malorumque discernunt et ad diuersa perducunt nec, quidquid iusto licet, potest et iniustus implere, quia iustus implet legem Christi per dilectionem, unde iniustus alienus est, potest tamen aliquid quod et iustus implere, ut et ipse baptizet, si nihil aliud, certe cum latet, sicut etiam illi possunt dei mandata praedicare sicut iusti, sed non secundum ea uiuere sicut iusti, de qualibus dictum est: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. Sed fac iniustum non latentem et nonnullis cognitum bonis per aliquam seditionem factionemue de ecclesia non posse separari. audi Cyprianum, tolera zizania, esto frumentum. quam tibi bene sonare uisa sunt, quae in una re uarie repetisti: quid hoc praecepto, inquis, dici ini
Abbreviated transcription (Latin):
tis in baptisini questione. alterum qd̾ uos ab eis qͥ
de hac re uerum sentiunt separatis.Si autem ut
scđm uos loquar. hoc ẽ. in ea questione uerum qd̾
ipsi sentitis. illo certe crimine maculamini qd̾ ab
eccłia recessistis. ꝓpt̃cinus pacem sicut cẏprianꝰ ef
fecit. et monuit etiã diu̾sa sentientes ferre debuistiᷤ.
Hunc exclama qd̃ ego dixerim. nichil int̃ fideles ꝑ¬
fidosq discernas. idem tibi pius atq impiꝰ uideatur.
Qd̾ ego ñ dixi. S plane illud dixi. unde tu quasi hoc
dicerem exclamare uoluisti: et dicere qd̾ ñ dixi.
Siue inquam a fideli siue a ꝑfido dispensatore sac̃¬
mentum quisq ꝑcipiat. In qua sententia nichil
int̾ fidelem ꝑfidumq discreui. nec iussi ut idem
cuiq pius atq impius uideatur: s. idem sacramen¬
tum pium et impium posse habere: qd nec tu
negas qui saltem post impios occultos baptiran¬
dum ñ ẽẽ concedis. Pinde sine causa coniungis

Expanded text:
tis in baptismi quaestione, alterum quod uos ab eis, qui tis in baptismi quaestione, alterum quod uos ab eis, qui de hac re uerum sentiunt, separatis. si autem, ut secundum uos loquar, hoc est in ea quaestione uerum quod ipsi sentitis, illo certe crimine maculamini, quod ab ecclesia recessistis, propter cuius pacem, sicut Cyprianus et fecit et monuit, etiam diuersa sentientes ferre debuistis. Tunc exclamas, quod ego dixerim: \'nihil inter fideles perfidosque discernas, idem tibi pius atque impius uideatur\'. quod ego non dixi, sed plane illud dixi, unde tu, quasi hoc dicerem, exclamare uoluisti et dicere quod non dixi: siue, inquam, a fideli siue a perfido dispensatore sacramentum quisque percipiat. in qua sententia non nihil inter fidelem perfidumque discreui nec iussi, ut idem cuique pius atque impius uideatur, sed idem sacramentum pium et impium posse habere, quod nec tu negas, qui saltem post impios occultos baptizandum non esse concedis. proinde sine causa coniungis
Abbreviated transcription (Latin):
re nefas ẽ: ur̃i maiores contra eius sententiam fece¬
runt. qui se ab orientalium communione qd̾ de
hac re diu̾sa senserint diuiserunt. ẜinde siomĩno
iam credendum sit quinqͣginta ep̃is orientalium
idẽẽ. uisum qd̾ septuaginta afris. uł aliquanto etiã
plurib contra tot milia ep̃orum quib hic error
in toto orbe displicuit. cur ñ potiꝰ etiam ipsos pau¬
cos orientales suum udiciũ correxisse dicamꝰ. ñ ut
tu loqueris rescidisse: Sicut enim laudabile ẽ. a u̾a
sententia ñ moueri: ita culpabile ꝑsistere infalsa.
quã nunquã tenere prima laus est. scd̃a mutare:
ut aut ex initio uera ꝑmaneat. aut mutata falsa.
uera succedat. Neq nunc ad nr̃am ꝑtinet questio¬
nem. quale sit qd̾ pars. rp̃iani orbis maxima cum
orientalib sensit. Si enim hoc uerum. si hoc tenen¬
dum atq seruandum ẽ. qd̾ de baꝑtismo tenemꝰ atq
seruamꝰ: duo mala ur̃a uob̾ obicimꝰ. Unum qd̾ erra¬

Expanded text:
re nefas est, uestri maiores contra eius sententiam fecere nefas est, uestri maiores contra eius sententiam fecerunt, qui se ab orientalium communione, quod de hac re diuersa senserint, diuiserunt. Proinde si omnino iam credendum sit quinquaginta episcopis orientalium id esse uisum, quod septuaginta Afris uel aliquanto etiam pluribus contra tot milia episcoporum, quibus hic error in toto orbe displicuit, cur nou potius etiam ipsos paucos orientales suum iudicium correxisse dicamus, non, ut tu loqueris, rescidisse? sicut enim laudabile est a uera sententia non moueri, ita culpabile est persistere in falsa, quam numquam tenere prima laus est, secunda mutare, ut aut ex initio uera permaneat aut mutata falsa uera succedat. neque nunc ad nostram pertinet quaestionem, quale sit quod pars christiani orbis maxima cum orientalibus sensit. si enim hoc uerum, si hoc tenendum atque seruandum est, quod de baptismo tenemus atque seruamus, duo mala uestra nobis obicimus, unum quod erra
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ si diu̾sa senserit amouentes qd̾ eum dixis¬
se conscripta indicant gesta concilii. et tam̃ si qͥs¬
quã eoꝵ qͥb ea dicebat diu̾sum sentire se ostende¬
ret. ñ cum eo fuerat sacͣm̃ta xp̃i cõmunicaturꝰ. ꝓ¬
culdubio mentiebat᷑. qͥa talia dolose ñ ueracit᷑ ꝑmit¬
tebat. qd̃q ẽ. in eo mendatio det̾ius. simplicitatẽ
frm̃ duplici corde fallebat. cum p̃sertim et scriberen¬
tur quȩ dicebantur. Nam quicunq ab illo concili¬
o diu̾sa sensissent. quo possit ab eis ore damnari. uł
excõmunicari. cũ eiusdem concilii ꝓ se pͥncipium
recitaret: Quis gͦ de cypriano tolerabilius sentit.
utrumnos qui eum dicimꝰ in obscura de baptis¬
mo questione hominẽ falli potuisse: anuos qui
eum dicitis in ꝓmittenda xp̃iana cõmunione
ep̃m fallere uoluisse: ñ unum aliquem fr̃m .s. uni
u̾sam ep̃alem societatem: Qd̾ siet uob̃ de illo crede¬

Expanded text:
aliquem si diuersa senserit amouentes, quod eum dixisaliquem si diuersa senserit amouentes, quod eum dixisse conscripta indicant gesta concilii, et tamen, si quisquam eorum, quibus ea dicebat, diuersum sentire se ostenderet, non cum eo fuerat sacramenta Christi communicaturus, procul dubio mentiebatur, qui talia dolose, non ueraciter promittebat, quodque est in eo mendacio deterius, simplicitatem fratrum duplici corde fallebat, cum praesertim et scriberentur quae dicebantur. nam quicumque ab illo concilio diuersum sensisset, quo posset ab eis ore damnari uel excommunicari, cum eiusdem concilii pro se principium recitaret? quis ergo de Cypriano tolerabilius sentit, utrum nos. qui eum dicimus in obscura de baptismo quaestione hominem falli potuisse, an uos, qui eum dicitis in promittenda christiana communione episcopum fallere uoluisse non unum aliquem fratrum, sed uniuersam episcopalem societatem? quod si et uobis de illo crede
Abbreviated transcription (Latin):
illud ñ potuit ꝑsuadere cypͥanꝰ: a quib tñ etiã in
hacre diu̾sa sentientib cõmunionẽ suã minime
seꝑauit. Maiores autem ur̃i qͥb tale testimonium
phibuisti qd̾ ab orientaliũ ꝓpt̾ea cõmunione discre¬
ti sũt. qͥa illi suũ iudiciũ rescinderunt. qͦ eis placu¬
erat de ista baptismi questione. cypͥano atq illi af¬
fricano concilio consentiri oportere. contra cypri¬
anum fecerunt. Debuerunt enĩ cũ collegis suis eti¬
am in hac questione diu̾sa sentientibꝰ tenere com¬
munionis unitatem. qd̃ in suis littis fecisse legi¬
ñcypanũ. R espondent ideo eum sic loq uoluisse.
ne fortasse excommunicationis timore det̾riti. ñ
auderent libere dicere qd sentirent. ñ quia cũ eis
eẽt in cõmunione mansurꝰ si diu̾sa sensissent. Ubi
aꝑte dicunt cyprianũ eẽ mentitum. Si enĩ dice¬
bat. neminẽ iudicantes. nec aiure communionis

Expanded text:
illud non potuit persuadere Cyprianus, a quibus tamen etiam in illud non potuit persuadere Cyprianus, a quibus tamen etiam in hac re diuersa sentientibus communionem suam minime separauit. maiores autem uestri, quibus tale testimonium perhibuisti, quod ab orientalium propterea communione discreti sunt, quia illi suum iudicium resciderunt, quo eis placuerat de ista baptismi quaestione Cypriano atque illi Africano concilio consentiri oportere, contra Cyprianum fecerunt. debuerunt enim cum collegis suis etiam in hac quaestione diuersa sentientibus tenere communionis unitatem, quod in suis litteris fecisse legimus Cyprianum. respondent ideo eum sic loqui uoluisse, ne fortasse excommunicationis timore deterriti non auderent libere dicere quod sentirent, non quia cum eis esset in communione mansurus, si diuersa sensissent; ubi aperte dicunt Cyprianum esse mentitum. si enim dicebat: neminem iudicantes nec a iure communionis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ibi restant. iam soluta atq frustrata
sint.iam debuit ame huicoꝑi finisimponi. S: qͥa
multi sũt quib seruire nos conuenit qui om̃ia de¬
pulsa eẽ ñ ꝑutant. nisi locis suis etiã singła ꝑt̾cten¬
t. residua sermonis tui breuit̃ ex ordine refellenda
ꝑcurram. Quicqͥd de cypͥani uenerabilis martyris.
et de quorumdam orientaliũ litt̾is inserendum pu¬
tasti. qd̾ eis placuerit apud hereticos et scismaticos
datũ imꝑbare baptismi sacram̃tum. nichil impe¬
dit causam nr̃am. si eam ȩccłiam retinemꝰ qͣm non
deseruit cypͥanꝰ. etiam cũ multi eiꝰ college. in hanc
sententiã consentire noluissent. Nam et in ipso
concilio dixit. neminẽ iudicantes. nec a iure com¬
munionis aliquẽ si diu̾sum senserit amouentes.
Et eãdem epłam ad iubaianũ ita conclusit. Hȩc tibi
ep̃oꝵ qd̾ putat faciat habens arbitrii sui liberam
potestatem et cȩt̾a. In hisgͦ nos interim deputa qͥbꝰ

Expanded text:
quae ibi restant, iam soluta atque frustrata quae ibi restant, iam soluta atque frustrata sint, iam debuit a me huic operi finis inponi. sed quia multi sunt, quibus seruire nos conuenit, qui omnia depulsa esse non putant, nisi locis suis etiam singula pertractentur, residua sermonis tui breuiter ex ordine refellenda percurram. Quidquid de Cypriani uenerabilis martyris et de quorundam orientalium litteris inserendum putasti, quod eis placuerit apud haereticos et schismaticos datum inprobare baptismi sacramentum, nihil impedit causam nostram, si eam ecclesiam retinemus quam non deseruit Cyprianus, etiam cum multi eius collegae in hanc sententiam consentire noluissent. nam et in ipso concilio dixit: neminem iudicantes nec a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes et eandem epistulam ad Iubaianum ita conclusit: Haec tibi,episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem et cetera. in his ergo nos interim deputa, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inhonorata extra domũ magnã remaneatis.
Ecce quantum nos abste commemoratus beatꝰ
cypͥanꝰ adiuuit. Cui de baptismo repetendo siquid
alit̾ sapuit ꝓ tantis meritis flagrantissime cari¬
ratis corrigendum ꝓculdubio dñs reuelauit. qͥa
in ea uite ꝑmansit tanquam sarm̃tum. tanto¬
fructu pacis et dilectionis opulentũ. ut etiã si qͥd
in eo purgandum repperiret᷑.si nulla realia. cer¬
te falce martyrii purgaretur. Quanꝗͣ. itaq ader¬
rorem ur̃m conuincendum. et si uolueritis corri¬
gendũ. satis suꝑq potuerint ista sufficere: tamen
ne quisꝗ̃. arbitretur aliquid de in epła posuisse
qd̾ refellere ñ ualerem. aut in quo te nr̃is contra
petilianũ littis nichil idoneum respondisse de¬
monstrare ñ possem: sequenti uolumine cȩtera
uideamꝰ.
ingenia michi curanda ñ eeñt. qui
intelligere nequeunt me duob uo¬
luminib suꝑioribꝰ ad totam causã q̃
tua frat̾ cresconi epła continet᷑. mul¬
tis modis ita respondisse. ut etiam illa

Expanded text:
inhonorata extra domum magnam remaneatis. 49. Ecce quantum nos abs te commemoratus beatus Cyprianus adjuvit, cui, de Baptismo repetendo si quid aliter sapuit, pro tantis meritis flagrantissimae charitatis corrigendum procul dubio Dominus revelavit: quia in ea vite permansit tanquam sarmfructu pacis et dilectionis opulentum, ut etiam, si quid in eo purgandum repperiretur, si nulla re alia, certe falce martyrii purgaretur. quamquam itaque ad errorem uestrum conuincendum et si uolueritis corrigendum satis superque potuerint ista sufficere, tamen, ne quisquam arbitretur aliquid te in epistula posuisse, quod refellere non ualerem aut in quo te nostris contra Petilianum litteris nihil idoneum respondisse demonstrare non possem, sequenti uolumine cetera uideamus.ingenia mihi curanda non essent, qui intellegere nequeunt me duobus uoluminibus superioribus ad totam causam, quae tua, frater Cresconi, epistula continetur, multis modis ita respondisse, ut etiam illa,
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ cecitate mentiti sint. Certe cum de his quos
maxiministas appellaui. et damnatos ur̃oꝵ con¬
cilio et receptos in epła mea ꝑlegeres. sicut scribis
ualde ꝑmotus es. Quippe cum adhuc. u̾b̾ enim tu¬
isutar. quid haberet u̾itas ignorares. Deniq statim
sicut narras ex ur̃is epłis diligentius in quisisti.
atq ipsis docentibus et decretum concilii. et sentẽ¬
tiam in eos qui damnati sunt dictam. et re: tociuꝰ
ordinem cognouisti.Et quia et me quid gestum sit
ignorare credebas quid u̾itas haberet. Hortatus
ut discerem. ita deinceps cuncta narrasti. Nide qͥa
in hac causa u̾ba tua ipsa pono ex epła tua. sunt
enim michi ꝑ necessaria. Cum quamplurimos

Expanded text:
tiae caecitate mentiti sint. certe cum de his, quos tiae caecitate mentiti sint. certe cum de his, quos Maximianistas appellaui, et damnatis uestrorum concilio et receptis in epistula mea perlegeres, sicut scribis, ualde permotus es, quippe cum adhuc — uerbis enim tuis utar — quid haberet ueritas ignorares. denique statim. sicut narras, ex uestris episcopis diligentius inquisisti atque ipsis docentibus et decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei totius ordinem cognouisti, et quia et me quid gestum sit ignorare credebas, quid ueritas haberet hortatus ut discerem, ita deinceps cuncta narrasti. uide quia in hac causa uerba ipsa tua pono ex epistula tua; sunt enim mihi pernecessaria. cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
et decem
ep̃i ur̃i cum cȩteris similit̾ nominatim exp̃s¬
sis una eademq: sententia bagaitan concilii dã¬
nauert̃ eosdemq ñ post paruum tempꝰ cum om¬
nib quos camnati baptirauerunt sicut fuerũt
ep̃ossusceꝑunt. qd̾libet uob̾ garrire ꝑmittitur: Eͦ¬
circa quecunq in nos siue in nr̃os quasi parcendo
et p̃tereundo dixisti. sine nominib. sine testibus
sine ullis om̃ino documentis. partim culpando
que culpanda ñ sunt. partim quȩ culpanda sunt
ñ ꝓbando suꝑuacaneum ẽ: uelle purgare. Istos i¬
terum attende: felicianum. mustitanum. et p̃tex¬
tatum. assuritanum. aliquanto diligentiꝰ intuere:
quoꝵ totam causam suo loco ita si dns ꝑmiserit ex¬
plicabo. ut etiã si nimius hostis ueritatis ẽẽ uolue¬
ris. ur̃oꝵ mendacium defendere: uł negare ñ pos¬
sis. S nunc interim scđ̾m hoc michi placet agere:
qd̾ tibi dixerunt. Nondum discutio quam uerũ
dixerint: ñdum ostendo quam mira impuden¬

Expanded text:
et decem episcopi uestri cum ceteris similiter nominatim expressis una eademque sententia Bagaitani concilii damnauerunt eosdemque non post paruum tempus cum omnibus quos damnati baptizauerunt, sicut fuerunt, episcopos susceperunt, quodlibet nobis garrire permittitur? Quocirca quaecumque in nos siue in nostros quasi parcendo et praetereundo dixisti sine nominibus, sine testibus, sine ullis omnino documentis, partim culpando quae culpanda non sunt, partim quae culpanda sunt non probando. superuacaneum est uelle purgare. istos, istos iterum attende, Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum aliquanto diligentius intuere, quorum totam causam suo loco ita, si dominus permiserit, explicabo, ut etiam si nimius hostis ueritatis esse uolueris, uestrorum mendacium defendere uel negare non possis. sed nunc interim secundum hoc mihi placet agere quod tibi dixerunt; nondum discutio quam non uerum dixerint. nondum ostendo quam mira inpuden
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ scismate. ꝑstitissent ꝓlata sententia ẽ. quam tu
quoq te legisse testaris. Quȩ cum sententia con¬
sensu om̃ium firmaretur. placuit tam̃ inquis de¬
creto concilii dilationẽ temporis dari. intra quod
siquis corrigi uoluisset innocens haberetur. Sic fac¬
tum ẽ. inquis ut ñ solum duo illi quos memoras. s:
etiam multi alii purgati atq innocentes se eccłie
reddidissent. Quoꝵ ideo baptisma rescindi ñ de¬
buit. quia intra diem p̾stitutũ restituti ꝑemptoria
sententia ñ tenerentur: nec cum baptitarent fue

Expanded text:
 quam tn quoque te legisse testaris. quae cum sententia consensu omnium firmaretur. placuit tamen, inquis, decreto concilii dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur. sic factum tu. inquis, ut non solum duo illi quos memoras, sed etiam multi alii purgati atque innocentes se ecclesiae reddidissent, quorum ideo baptisma rescindi non debuit, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur nec, cu