comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitate in qͥb tanta facilitas erit: quanta ⁊ felicitas. Auã uis enĩ aliqͥd
de formitatis habeat᷑. corꝑa eoꝵ ĩ hac p̃senti uita. ł maiꝰ. ł minꝰ habẽ¬
tia quã humane nat᷑e deceat. pulcͥtudini. nicħ tale habebt̃ ĩ illa ꝑpe¬
tue felicitatis ꝑfectioẽ. In ea scilicet m̃sura. ⁊ dignitate quã ł fut᷑ã
erat̃. si añ ꝑfecte etatis de core moriunt᷑. si ut ⁊ habuert̃ añ ũgẽtis
ad ĩ firmitatẽ etatis annos: m̃broꝵ omĩũ pulctudine ꝯgruo decore
ab eis omĩs in firmitas. omĩs de formitas. omĩs tarditas. omͣis corrup¬
tio. oĩs egestas. oĩs indigentia. ⁊ siqͥd aliud illud sũmi regis ñ decet reg¬
nũ. in qͦ resurrectionis & ꝓmissionis filii. eqͣles ert̃ angłis dĩ. Esrgo

Expanded text:
itas  Al., facilitas erit quanta et felicitas. Quamvis enim aliquid deformitatis habeant corpora eorum in hac praesenti vita, vel majus vel minus habentia, quam humanae naturae deceat pulchritudinem, nihil tale habebunt in illa perpetuae felicitatis perfectione: in ea scilicet mensura et dignitate, qua vel futura erant, si ante perfectae aetatis decorem moriuntur, sive etiam habuerunt ante vergentis ad infirmitatem aetatis annos, membrorum omnium pulchritudine congruo decore ab eis omnis infirmitas, omnis deformitas, omnis tarditas, omnis corruptio, omnis egestas, omnis indigentia, et si quid aliud quod illud summi regis non decet regnum in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis Dei . Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
trans gressor effectꝰ ẽ. atq in huiꝰ exilii sic̃ cõminatꝰ ẽ. ei creator. erũ¬
nosã de iectꝰ ẽ. miseriam. & penali mortis editione multatꝰ. S mi¬
ssimꝰ creator noleus facturã ymaginis sue et̾nalit̾ ꝑire misit fi
suũ riuugenitũ dm̃i. ꝑ quẽ creauit hominẽ ut ꝑeandẽ reoimeret᷑.
ꝑ quẽ creatꝰ ẽ. Qui caruẽ ex uirgine assumens ita humane nature
ao unatꝰ ẽ. ut id̾e eẽt homo qui os ẽ. & os qui homo. Quia tał erat
illa susceptio. que deũ hominẽ fac̾et. ⁊ hominẽ om̃. Nec ulla ẽ
in hac ouaꝵ ꝯiunctione nat᷑aꝵ .i. ominitatis atq humanitatis ꝑso

Expanded text:
effectus est, atque in hujus exsilii, sicut comminatus est ei creator, aerumnosam dejectus est miseriam, et poenali mortis conditione mulctatus . Sed mitissimus creator, nolens facturam imaginis suae aeternaliter perire, misit Filium suum unigenitum Deum, per quem creavit hominem, ut per eumdem redimeretur, per quem creatus est. Qui carnem ex virgine assumens, ita humanae naturae adunatus est, ut idem esset homo, qui Deus, et Deus, qui homo: quia talis erat illa susceptio, quae Deum hominem faceret, et hominem Deum; nec ulla est in hac duarum conjunctione
Abbreviated transcription (Latin):
tib gr̃a dei in mistĩo baptismatis que regenãtio ĩ solo homine
in uenit᷑ s ñ in omni. Quidoã uͦ in hisq facta st̃. rationale ẽ.
⁊ mortale. ut id̾e homo s hoc ĩsolo. homine ⁊ ĩ omĩ reꝑit᷑. Qdã
uero rationale. tantũ ẽ. ñ mortale ut angłs ⁊ hoc similit̾ ĩ sola
ingłica nat᷑a ĩ uenit᷑. & in homine. S ex his .i. angłis quid

Expanded text:
io  Al., in mysterio baptismatis; quae regeneratio in solo homine invenitur, sed non in omni. Quiddam vero in his quae facta sunt, rationale est et mortale, ut idem homo: sed hoc in solo homine, et in omni reperitur; quiddam vero rationale tantum est, non mortale, ut angelus: et hoc similiter in sola angelica natura invenitur, et in omni; sed ex his, id est, angelis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
patͥ geñaret. uirgo ante partũ. uirgo in partu. ugo pꝰ partũ.
Dignũ eñ erat ut deo nascente m̃itũ cresc̃z castitatis. ne ꝑ ciꝰ
ad uentũ uiolarent᷑ in teg᷑ qui uenerat sanare corrupta. Hec reg
creaturaꝵ implet latitudinẽ cui angłoꝵ milicia nato de cantari
uenerat gła in excelsis deo ⁊ in tra pax hominibꝰ bone uoluntatis.

Expanded text:
Patri generaret. Virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum: dignum enim erat, ut Deo nascente, meritum cresceret castitatis, ne per ejus adventum violarentur integra, qui venerat sanare corrupta. Nec regncreaturarum implet latitudinem, cui angelorum militia nato decantare venerat: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae vo
Abbreviated transcription (Latin):
uite. Baptitatꝰ ẽ. gͦ.xͦ. ñ ut eiꝰ ulla dilueret᷑ iniqͥtas: q omĩno nulli
habuit s ut eiꝰ magna cõiñdaret᷑ inqͥtas humilitas. Ita qͥppe ĩ eo
baptismo ꝙ ablueret sic̃ mors uicħ qd̾ puniret in uenit: qui soł
ita sic nasci potuit ut ei ñ eẽt opꝰ renasci. Non enĩ snascebant᷑
qui baptizabant᷑ baptismate iħri. s ł aqͦ ⁊ ip̃ẽ baptitatꝰ ẽ. Qua ꝑ
baptisma x. ñ fuit ĩ aqͣ tantũ sic̃ iħois. s ĩ spũ seõ in remssionẽ¬

Expanded text:
s, qui omnino nullam habuit, sed ut ejus magna commendaretur humilitas; ita quippe in eo baptisma quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; qui solus itaque sic nasci potuit, ut ei non opus esset renasci: non enim renascebantur, qui baptizabantur baptismate Joannis, a quo et ipse baptizatus est. Quapropter baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
ustos ⁊ peccõres quantũ corꝑalit̾ int̾ celũ ⁊ trã. Cuiꝰ rei signific
grã cũ ad orationẽ stamꝰ ad orientẽ cũtim᷑. unde celũ surgit. & lum̃¬
orit᷑. Non tanquã ibi habitet d̾s. quasi cet̾a mundi partes deseruerit.
qui ubiq p̃sens ẽ ñ locoꝵ spatiis. s maiestatis potentia. S ut ammo¬
it᷑ animꝰ. ad nat᷑am excelliitian ͤ se c̾ũtere .i. ad dm̃ qui ẽ. lum̃ u¬

Expanded text:
. Cujus rei significandae gratia, cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellenti
Abbreviated transcription (Latin):
tħe xp̃c. quẽ beata uirgo maria salua ĩ tegͥtate sui corꝑis dm̃. ẽ¬
didit ⁊ hominẽ. Que fuit lana mundissima & uirgmitate cla
ma ⁊ ĩ corꝑabił uniu̾sis que erat̃ sub celo uirginib Eratq talis
at tanta. ut sola digna fieret diunitatẽ in se reciꝑe filii d̾i sic̃ c̃
chilii sangͥnẽ lana susciꝑet ut purpura ex ead̾e lana imꝑiali
altissimi obũbrauit eã. ut lana fieret. diuinitate pͣpurata solũ¬
modo et̃rio imꝑatori in dui dignissima. Ꝙ sic facta ẽ. beatissi¬

Expanded text:
tus. Quem beata virgo Maria, salva integritate sui corporis, Deum edidit et hominem, quae fuit lana mundissima, et virginitate clama, et incomparabilis universis quae erant sub coelo virginibus, eratque talis ac tanta, ut sola digna fieret divinitatem in se recipere Filii Dei. Sicut enim conchylii sanguinem lana suscipit, ut purpura ex eadem lana, imperiali Altissimi obumbravit eam, ut lana fieret divinitate purpurata, solummodo aeterno imperatori indui dignissima. Et sic facta est beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
ecẽ st̃ geña hũe locutioĩs quib hominis sensus suos solet᷑
int̾ se c̾ferre. Non de ilł oico quas gͣmatici partes oratio
uocat᷑. s oe ilł qͣs philosophi grece categorias latine p̃dicam̃ta
apellare solet᷑. Que quid̾e ab eis sic noĩant᷑. suba. quantitas. qͣlitas
ad aliquid. ꝙ genꝰ locutionis relatuũ dr̃. Itẽ abitꝰ. sitꝰ. tẽpꝰ. locꝰ.¬

Expanded text:
ecem sunt genera humanae locutionis, quibus homines suos sensus solent inter se conferre: non de illis dico quas grammatici partes orationis vocant; sed de illis quas philosophi Graece categorias; Latine praedicamenta appellare solent. Quae quidem ab eis sic nominantur: Substantia, quantitas, qualitas, ad aliquid, quod genus locutionis relativum dicitur: item habitus, sit
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ de aqua descendit. & quinqͣgesimo die pͦ resurrectionẽ
xꝑi fideles. in uno loco positos in linguaꝵ igneaꝵ unsione ad ue¬
mens. repleuit. Itła tam̃ uerissime uocẽ q solꝰ lecutꝰ e os. pat̃.
uꝰ sp̃e sp̃c sc̃s. sr᷑ xpm descendit. illasq linguas igneas in quas
uisione fioeles uno loco c̃stitutos replenit. oꝑa eẽ totiꝰ scẽ t̾m¬

Expanded text:
cendentem de aqua, descendit : et quinquagesimo die post resurrectionem Christi fideles in uno loco positos, in linguarum ignearum visione adveniens replevit . Illam vero vocem, quam solus locutus est Deus Pater; us super Christum descendit; illasque linguas igneas, in quarum visione fideles uno loco constitutos replevit, opera esse totius T
Abbreviated transcription (Latin):
mine sue subd̾et᷑ impietati. Qd̾ piꝰ c̃ditor ñ passꝰ miseratꝰ. ho¬
minẽ reformare. eũ uolens ad pͥstine dignitatis nobilitatẽ misie
unicũ filiũ suũ hominẽ susciꝑe. ut idẽ qui d̾s erat. ex do̾ eẽt
homo ex hoĩe. ⁊ ĩ mortał haberet. aliqͥd unde mori potuiss as¬
surapsit itaq di filiꝰ ex mortalitate nr̃ã. uude salua sua. in moi¬
talitate mortał eẽt. ⁊ diabolũ hominis uictorẽ magis uinceret¬

Expanded text:
 suae subderetur impietati. Quod pius conditor non passus, miseratus hominem, reformare eum volens ad pristinae dignitatis nobilitatem, misit unicum Filium suum hominem suscipere, ut idem, qui Deus erat ex Deo, esset homo ex homine, et immortalis haberet aliquid unde mori potuisset. Assumpsit itaque Dei Filius ex mortalitate nostra, unde salva sua immortalitate, morta
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ in natura. omnipotentia ⁊ et̾nitate. S hoc ⁊̃ atq i. firuit̾. te¬
nendum ẽ. nicħ in sancta tͥnitate ad se dictũ płali. numĩo eẽ
dicendii. Quia simplex illa sũme diumitatis natura singlari mui¬
mero de signari debet ñ plurali. Ac iõ ñ tres deos. nec tres oumixo¬
tentes. nec tres. bonos. nec tres magnos. nec tres essentias in dodic̃e
fase. Qũ enĩ ꝑsonalit alius sit pr̃. aliꝰ filiꝰ aliꝰ sp̃e sc̃s. his tam̃ unie¬

Expanded text:
sunt in natura, omnipotentia, et aeternitate. Sed hoc etiam atque etiam firmiter tenendum est, nihil in sancta Trinitate, ad se dictum, plurali numero esse dicendum; quia simplex illa summae divinitatis natura singulari numero designari debet, non plurali. Ac ideo nec tres deos, nec tres omnipotentes, nec tres bonos, nec tres magnos, nec tres essentias in Deo dicere fas est. Cum enim personaliter alius sit Pater, alius Filius, alius Sp
Abbreviated transcription (Latin):
genuite. nͨ ullũ illum temꝑis diẽ in quo baptiratͦ. s immutabalꝰ
et̾nitatis ostendit: ut illũ hoiẽm adunigeniti ꝑ sonam ꝑtiñe mon̾¬
traret. Ubi enim dies nec hestern fine inchoatur. nec initio ẽsti¬
ni t̾minat᷑ semꝑ hodiernꝰ:. In aqua gͦ baptitari uobuit auohe
ñ ut eiꝰ iniquitas ulla dilueret᷑. s ut magna eiꝰ ꝯm̃daret᷑ humili¬
tas. Ita qͥppe nicħ ĩ eo baptismꝰ qd̾ ablueret. sic̃ mors nicħ qd̾ puni¬
ret inuenit: ut diabolus u̾itate ĩsticiȩ. ñ uiolentia potestatis
opplł e uictꝰ. qͣm̃ ipsũ sine ullo pec̃i m̃ito iniqͥssime oceicdat.
ꝑ ipsum iustissime amitfet qͦs pecc̃im̃ito detinebat. Uerũ ꝙ gͥ abillo
ld÷ & baptismus et mors ẽte dispensationis causa ñ miseranda neces¬
sitate.s miserante potiꝰ uoluntate susceptũ:. ut unꝰ peccatũ tolleret
mundi. sic̃ unꝰ peccatũ misit in mundũ. id: in unisum genꝰ hunau̾¬

Expanded text:
enui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatisoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati merito detinebat. Utrumque igitur ab illo, id est, et baptismus et mors, certae dispensationis causa, non miseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est, in un
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ reꝑari potest: Absit. Qd enĩ boni oꝑat᷑ ꝑditꝰ nͥ qͣndo fue
rit aꝑditione reꝑatur: Numqͥd lib̾o uoluntatis arbit᷑o. s ꝑt
hoc absit. Nam lib̾o arbitrio male utens homo. ⁊se ꝑdidit ꝙ ip¬
sum. Sic̃ enĩ qͥ se occidit utiq se uruendo occidit. s se oceidendo
ñ uiuit. nec se ipsũ pot̾it resuscitare cũ occidit: ita eũ libo peo¬
caret᷑ arbitrio. uictore pecc̃o amissũ ÷ & libum arbitriũ. Aquo
enĩ qͥs deuictꝰ÷: huic ꝙ seruꝰ addictꝰ ÷. Petri certe apłi÷ senteu¬
nͥ qͣndo eũ peccare delectat᷑. Lib̾a lit̃ enĩ seruit. qͥ sui dñi uolun¬
tatẽ libent̾ fac̃. Ac ꝑ hoc ad peccandũ lib̾÷: qͥ peccati seruus: Un¬
de adiuste faciendũ lib̾ ñ erit: nisi a pecẽo libatus iusticiȩ ceꝑit ẽẽ¬
seruit᷑ : ꝓpt̃ pcepti obedientiã. S adbñfaciendũ ista lib̾tas. unũ
erit homini addicto & uendito nͥ redimat illae cuiꝰ illa uox ⁊ si

Expanded text:
suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operatur al., operit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli es quando eum peccare delectat. Liberaliter enim servit qui sui domini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus, esse justitiaeropter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi redimat ille cujus illa vox est: Si
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝑ eiꝰ mortẽ remit᷑ & lib̾atur amalo: qm̃ cum eis quodãmͦ re-¬
dit ingrãm pͦ inimicias. quas int̾ hoies & scõsangłos pecẽa fecer̃. et
ex ipsa hominũ redẽptionẽ runȩ illiꝰ angłicȩ detͥm̃ta reparant᷑.¬
⁊ Utiq nouerunt angłi scĩ docti de do cuꝰ u̾itatis ȩt̾na ꝯtẽplatiõe
eati st̃. qͣnti numĩ supplem̃tum de gn̾e humano integritas
sunt. ꝙ q̃ ĩt̃̾ris ĩ ipso. Instaurant᷑ qͥppe q̃ ĩ ceł suis: cũ id qd̾ inde in
angłis lapsũ ÷ ex hoibꝰ reddit᷑. In staurant᷑ aũt quȩ ĩ t̾ris: cũ ipsi¬
hoses qͥ p̃destinati ĩ et̾nam uitã acorruptionis uetustate renouant᷑.
Ac sic ꝑ illud singłare sacͥficium in quo mediator ÷ immolatꝰ. Qd̾ u¬
num multȩ in lege uictimȩ figurabant pacificant᷑ lestia cũ t̃res¬
trib & t̾restria cũ celestib: qm sic̃ idẽ apłs dic̃ ĩ ipso complacuit om¬

Expanded text:
num per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redemptione ruinae illius angelicae detrimenta reparantAngeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas sunt, et quae in terris, in ipso . Instaurantur quippe quae in coelis sunt, cum id quod inde in angelis lapsum est, ex hominibus redditur: instaurantur autem quae in terris sestinati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ pͥma pͥuatio boni. Ueinde iã etiam nolentib subintrai
ignorantia rerũ agẽdarũ. & ꝯcupiscentia noxiarũ: qͥb comites
subinferunt᷑. error ⁊ dolor. Que duo mala qͣndo imminentia
sentiunt᷑ ea fugitantis animi motꝰ uocat᷑ metꝰ. Porro animꝰ cũ
adipiscit᷑ ꝯcupita qͣmuis peniciosa uł in ania. qm̃ iderrore ñ sen

Expanded text:
ima privatio boni: deinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore n
Abbreviated transcription (Latin):
y maginẽ ab eiꝰ lumine ꝯtumacit̃ au̾sa uiolauit. quȩ salubrẽ ser¬
uitutẽ ab eiꝰ legib malelibero abrupit arbitͥo. uniu̾sa ĩ ȩt̾nũ
dese̾tret᷑ ab eo. & ꝓ suo merito pęnã pendet sempit̾nã: Plane ita
fac̃et. si tant̾ũ iꝰtus ñ etiam misericors eẽt. suãq indebitã iĩam

Expanded text:
imaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem serimaginem ab ejus lumine contumaciter aversa violavit, quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam? Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque indebitam m
Abbreviated transcription (Latin):
tã gͦ seres habebat. Iacebat enĩ ĩ mał uł etiã uoluebat᷑. ꝙ de mał in
mala p̃cipitabat᷑ tociꝰ gn̾is humani massa damnata. & adiuncta
parti eoꝵ qͥ peceau̾ant angloꝵ luebat impie desertionis dignis¬
simas penas. Adiram qͥppe di ꝑtiuet iustam qͥcqͥd ceca & indomi¬
ta ꝯcupiscentia faciunt libent̾ mali. ⁊ qͥcqͥd manifestis aꝑtisq pę¬
nis paciunt᷑ inuiti: ñ sane creatoris desistente bonitate & n
angłis subministͣre uitã uiuacẽq potentiã. quȩ subministͣtio si
auferat᷑. int̾ibunt. & hominũ qͣnuis de ꝓpagine uitiata damnataq
enĩ iudicauit de mał benefac̾e: qͣm mala nulla e̾ẽ ꝑ mittere. Et
siquidẽ ĩ meliꝰ hominũ reformationẽ nullã ꝓrsꝰ esse uoluisset. Sic̃
impioꝵ nulla ÷ angłoꝵ: sine m̃ito fiẽt ut natura quȩ dm̃ dese¬
ruit. que p̃ceptũ sui creatoris qd custodire facillime potuit. sua
male utens potestate. calcaũ atq tͣnsgressa ÷. quȩ in se sui ꝯditoris

Expanded text:
go se res habebat: jacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius generis humani massa damnata; et adjuncta parti eorum, qui peccaverant, angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et quidquid manifestis opertisque poenis patiuntur inviti: non sane Creatoris desistente bonitate et malis angelis subministrare vitam vivacemque potentiam, quae subministratio si auferatur, interibunt; et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque enim judicavit de malis bene facere, quam mala nulla esse permittere. Et si quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime posset, sua male utens potestate calcavit atque transgressa est, quae in se sui Conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
la sunt ⁊ hominũ & angłoꝵ: ꝓ sua malitia dñ iusticia damuatoꝵ.
S hono habet & pęnam ꝓpͥam. qua etiã corꝑis morte punitꝰ :
Mortis ei qͥppe suppliciũ d̾s cõminatꝰ fũat si peccaret. sio eũ mun̾auᷤᷤ
lib̾o arbitͥo. ut tam̃ reg̾ẽt imperio. t̾reret exitio: atq ĩ paradisi
felicitate tamꝙͣ. ĩ umbra uite unũ iusticia custodita ĩ meliora

Expanded text:
hominum et angelorum pro sua malitia Dei justitia damnatorum. Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat si peccaret: sic enim munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora
Abbreviated transcription (Latin):
uindicta eꝰ quȩ ñ nͥ iusta ÷ irȩ nom̃ accep̃. Quod gͦ ꝑ mediatorem
e quo mediatore longum : ut qͣnta dignũ. xxriiii. ꝙ uño.¬
ẽ tanta dicintur: qͣmuis ab hoĩe dici dignȩ ñ possint. Qs
enim ħ solum ꝯgruentib explicet u̾ͥbis. qdꝰ ubũ caro factũ ẽ.
habitauit ĩ nobis. ut crederemꝰ ĩ di patͥs omnipotentis unicũ fili
a druinitate carne suscepta. ñ ĩ carnẽ diuinitate susitata. Caruẽ
porro hic hoiẽm debemis acciꝑe. a parte totum: significante locu
fuisse s naturȩ humanȩ ab õĩ peccati nexu omnimodo libe. nou
qͣlis de utro ꝙ lexi nascit᷑ ꝑ ꝯcupiscentiã carnis cũ obligatione
delicti: cuꝰ reatus ꝑ regeneratioem diluit᷑. s qͣlẽ de l̾gine nasci
oportebat ꝙͦ fides matris ũ libido deceꝑat. Quo si uel naseente
cor rũꝑetur eꝰ integritas. s̃ iam ille de uͥgine nasceret᷑. eũq falso
qd̾ absit natum de uͥgine maria tota ꝯfiteret᷑ eccłia. que imitãs

Expanded text:
uae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediatorem e quo mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobia divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutfuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in om̃s ꝑtͣnsiit. ꝓpt̃ qd̾ etiam paruuli bapritant᷑ possint in¬
telligi plura pecc̃a. si unũ ipsũ in sua qͣsi m̃bra singła diuidat᷑. Nam et su¬
ꝑbia : illic. qͥa homo in sua potiꝰ eẽ qͣm indi potestate dilexit. et sacͥlegiũ.
q do ñ credidit. et homicidiũ. qr semepipsum p̃cipitauit ĩ mortẽ. et
fornicatio spiritał. quia integͥtas m̃tis humanȩ serpentina suasione

Expanded text:
ines pertransiit , propter quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illie, quia homo in sua potius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia semetipsum praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritalis, quia integritas mentis humanae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ñ imꝓbabilit̾ dr̃. Illa qͥppe diuina sententia. reddã pecc̃a pa-¬
trum in filios. tenet eosutiq anteꝗͣ ꝑ regeñationẽ ad testam̃tum
nouũ incipiant ꝑtine. Qd̃ testam̃tum ꝓpħabat᷑. cum diceret᷑ ꝑhie
⁊e chielẽ ñ accepturos filios pecc̃a parentũ suoꝵ. neculteriꝰ futurã
isrł parabolam illã. patres manducatier̃t uuam acerbam. ꝙ denteᷤ
tur. possunt & pęnitendo sanari: sic̃ etiã post baptismũ fieri uide¬
mus. Ac ꝑ hoc ñ ẽ instituta stituta regeneratio. nͥ qr uitiosa est

Expanded text:
ter dicitur. Illa quippe diuina sententia "Reddam peccata patrum in filios" tenet eos utique antequam per regenerationem ad Testamentum Novum incipiant pertinere. Quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem, non accepturos filios peccata patrum suorum , nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: Patres manducaverunt unam acerbam, et dentestur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post baptismum fieri videmus. Ac per hoc non est instituta regeneratio nisi quia vitiosa est
Abbreviated transcription (Latin):
Dic omnino gͣndit᷑ & euident᷑ di gr̃a comm̃dat᷑. Quid enĩ na¬
Ytura humana ĩ homine xp̃o meruit. ut ĩ unitatẽ ꝑsonȩ uni¬
ei filii di singłarit̃ esset assumpta: Quȩ bona uoluntas. ciuꝰ bo¬
bñficium p̃stitum ÷ ut sugłarit̃ ꝓmereret᷑ dm̃: Nempe e
hoc unicus. Et ꝓpt̃ dei u̾bũ. qd̾ illo suscepto caro factũ ÷ utiq
ds: ut qrẽ ad nodũ ÷ una ꝑsona qͥlibet homo aĩa scilicet ratio¬
nał & caro.ita sit xp̃c una ꝑsona u̾bum & hõ. Uñ naturȩ huma¬

Expanded text:
. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus bobeneficium praestitum est, ut singulariter promereretur Deum? Nempe ehoc unicus, propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit filius sp̃c scĩ & sit filiꝰ uͥginis Mariȩ cum & de illo. ⁊ de illa sit
nat᷑ explicare difficile ẽ. ꝓculdubio qͥppe ñ sic de illo. ut de pr̃e: sic
aut̃ de illa. ut de matre natus est. ¶ .xxxix.
o gͥ ꝯcedendũ ÷ qͥcqͥd de aliqͦ re nascitur. ꝯtinuo eiꝰdem rei
filium nuncuipandũ. Ut enĩ emittã alit̃ de hoĩe nasci filiũ.
alit̾ capillũ. pediculũ. lumbricũ. quoꝵ nicħ ⁊ filiꝰ. ut gͦ hec o¬
mittã qm̃ tantȩ rei deformit̾ comꝑarant᷑. ẽte hoĩes qͥ nꝰascun
plane dicuntur filii di pr̃is ꝙ matͥs eccłiȩ. Sic gͦ de sp̃u sc̃o nat᷑
⁊ ꝙ filiꝰ di p̃terisẽ. ñ sp̃u sc̃i. Nam & illud qͦd de capillo & oetis
diximꝰ ad hoc tantũ ualet ut admoneam̃ ñ om̃e qd̵ de aliquo

Expanded text:
 Spiritus sancti, et sit Filius Virginis, cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non m concedendum quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntplane dicuntur filii Dei Patris et matris Ecclesiae. Sic ergo de Spiritu sancto natus est filius Dei Patris, non Spiritus sancti. Nam et illud quod de capillo et de caeteris diximus, ad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio. tanꝙͣ ab ipso incipiat m̾itum. cui tanꝙͣ debitũ redda¬
tur p̃mium bñ oꝑandi ipsa lib̾tas: audiat eundẽ gr̃e p̃conem
rentis : d̾i. Cũ ꝓ culdubio si homo eiꝰ etatis ÷ ut ratione iam uta¬
tur: ñ possit crede. sꝑare. dilig̾̃e. nͥ uelit. nec ꝑuenire ad pal
lentis neq currentis. nͥ qr & ipsa uoluntas sic̃ scriptũ ÷. ad ño

Expanded text:
, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem gratiae praeconem etc. Cum procul dubio si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, neque ad palmvolentis, neque currentis est, nisi quod ipsa voluntas, sicut scriptum est, a Do
Abbreviated transcription (Latin):
mune qd̾ contͣ peccatũ originale donatum ÷. ut qͦd gn̾atione attractũ ÷
regen̾atione soluatur. & tam̃ actiua qͦ pecc̃a quȩcunq corde. ore oꝑe
cõmissa inuenerit tollit. hac gͦ excepta magna indulgentia unũ in¬
cip̃ hominis renouatio. in qͣsoluit᷑ omĩs reatus & ingn̾atus & additus.
ipsa etiam uita cet̾a iam ratione ritentis etatis. qͣntalibet p̃polleat fe¬
cunditate iusticiȩ. sñ peccatoꝵ remissione ñ agitur. qm̃ filii dei qͣm¬
diu mortalit̾ uiuunt. cũ morte ꝯfligunt. Et qͣmuis de illis sit ueraci¬
ter dictum. qͦt qͦt sp̃u dĩagunt᷑ hi filii sunt dei. si tñ sp̃u di excitant᷑. & tã¬
qͣm filii dei ꝓficiunt addm̃. ut etiã sp̃u suo maxime aggͣuante corrupti¬
bili corꝑe. tamꝗͣ filii hominis in qͥb dam humanis motib deficiant ad
semet ipsos. & iõ pecces: int̾ẽ qͥdem satis qͣntum dr̃. Neq enĩ qr peccatũ

Expanded text:
ne attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
NGE lys gͥaliqͥb impia suꝑbia deserentib dm̃. & ĩ hitiꝰ aeris
ymã caliginẽ de suꝑna cęlesti habitatiõe deiectis: residuus
numetꝰ angłoꝵ ĩ ȩt̾na cum deo b̾eatitudine ⁊ sanctitate ꝑman-¬
sit. Neq enĩ exino angło lapso atq dampnato cetĩ ꝓpagati st̃
ut eos sic̾ hoĩes originale malũ obnoxiȩ successionis uincłis ob¬
ligaret atq uniu̾sos tͣheret addebitas pęnas. s eo qͥ diabolus fac¬
cust cũ sociis impietatis elato. ⁊ ipsa cum eis elatione ꝓstto. ce-¬
teri pia obeilientia dño cohesert̃. accipientes etiã qd̾ illi ñ habue¬
runt certã scientiã. qua e̾e̾nt de sua sempit̾na ⁊ numꝗͣ casura

Expanded text:
gitur aliquibus impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura
Abbreviated transcription (Latin):
retur. dũ moritur carni ĩ qua erat similitudo peceati.
t cum sedđ̾m uetustatẽ pecẽi nunꝗͣ ipse iuxisset: nram ex
morte ueteri qͦ ĩ pec̃o mortui fueramꝰ reuiuiscentẽ uitã nouã
sua resurrectone signaret. Ipsũ ÷ qͦd ĩ nob celebrat᷑ magnũ
baptismatis sacrantũ: ut qͥcutq adistã ꝑtinent grãm morir¬
antiur pecẽo. sic̃ ipse pecco mortusis ẽẽ dicit᷑ ͥa mortuus ⁊ ear¬
sic̃ ipse asepulcro resurgendo. qͣmlibet corꝑis etatem gerãt Xxliii.
paruulo enĩ recent̃ nato usq addecrepitom senem. sic̃ nullus
ꝓhibendus a baptismo: ita nullus : qͥ ñ pecẽo moriatur in bap¬
mo. S paruuli tantũ originali: maiores aut etiam his omibꝰ moriunt᷑
ꝑeccĩs. quȩcunq male uiuendo addidunt ad illud qd̾ nascendo traxerc̃¬

Expanded text:
est, dum moritur carni in qua erat similitudo peccati; ut cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantsicut ipse a sepulcro resurgendo quamlibet aetatem gerat. A parvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a Baptismo, ita nullus est qui non peccato moriatur in Baptismo: sed parvuli tantum originali, majores autem etiam iis omnibus moriuntur peccatis, quaecumque male vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest qͥ ñ uuuũ errare. Sicut uͦ uiuere nos ñ solũ uerum s etiã
certum ÷ ita uera & certa st̃ multa qͥb ñ assentiri absit. ut sapiẽ¬
tia potius qͣm dem̃tia nominanda sit. xxi.¬
N qͥb aũt reb nicħ int̾÷ ad capessendũ di regnũ utrum credant᷑
anñ. uł utrum uera siue sint. siue putent᷑ an falsa: in his errare
id÷ aliud ꝓalio putare. ñ arbit᷑ndum ẽ esse pecẽm. Aut si ÷: mini¬
mum ẽe atq leuissimum. Postremo qualecunq illud & qͣntũẽq¬

Expanded text:
vivit errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam vivit errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam dementia nominanda sit. n quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non, et utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est aliud pro alio putare, non est arbitrandum esse peccatum: aut si est, minimum esse atque levissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur ẽe peccatũ: qd̾ uitari t̃ posie ꝯtendtuit. nomis fus¬
pencatur assentio. Errare ꝯppe dicunt eũ qͥsqͥs assen
tam similitudinẽ falsi etiã sit qd̾ uidet᷑ forte sit ue¬
rum. accutissimis qͥdẽ s impudentissimis ꝯflictatiõĩb disputant.
Apud nos aũt. iustus exfide uiuit. At si tollatur assent̾io fides tolli¬
tur qͥa sine assensione nicħ credit᷑. Et sunt uera qͣmtus non uide¬
antur. que nͥ credantur aduitam beatã quȩ ñ nͥ ȩterna ⁊ ñ potest
ꝑueniri. Cum istis uͦ utrũ loqui debeamꝰ ignoro: qͥ ñ solum uictu¬
pos ĩ et̾ñum. s inp̃senti se uiu̾e nesciunt. ĩmo nescire se dicunt. qd̾
nescire ñ possunt. Neq enĩ qͥsqͣm sinitur se nescire uiuere. qͣndo qͥ¬
dem si ñ tuiuit ñ potest aliquid scire uł nescire. qm̃ ñ solum scire
uerũ ⁊ nescire iuuentis ÷. S uidelicet ñ assentiendo qd uiuant. ca¬
uere sͥ uidentur errorẽ. cum etiam errando conuincant᷑ uiu̾ȩ: qm̃¬

Expanded text:
tatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assenttam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit rum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: imo nescire se dicunt, quod nescire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non potest aliquid vel nescire; quoniam non solum scire, verum etiam nescire viventis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur errorem: cum etiam errando convincantur vivere; q
Abbreviated transcription (Latin):
Ulla dialecticoꝵ regła deficit. qua dicunt muilli iei auo ꝓ¬
uͥ album ibi iugrũ. nullũ simul uͥ deforme. ibi formosũ. Et
ñ possint sium aũt bona & mala nullus ambigat: ẽẽ gt̾ri.
s̃ sobum simulẽẽ possunt. s mala omnino sine bonis. ⁊ nisi
in bonis. eẽ. t̃ possunt. qͣmis bona fñ mał possint. so teefi

Expanded text:
lla dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed etiam mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt, quamvis bona sine malis esse possint. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝯsumat᷑ potest. Merito qͥppe nat᷑a in corrupta lauda¬
tui. Porro fix incorruptibił sit quȩ corrumpi omnitio ñ
possit: multo : ꝓcuildubio laudabilior. Cum uͦ corrũpit᷑.
ideo malũ eiꝰ: corruptio: qͥa eam qͣliẽq pͥuiat bono Ha
incorruptibił erit: & adħtam magnũ bonum corruptu
pueniet. At si corrumpi non desinet: nec bonũ hr̃e utiq desi¬
net. qͦ eã possit pͥuare corruptio. Quã si penitꝰ totãq ꝯsumpse¬
rit. ideo nullũ bonum iuerit. qͥa natura nulla erit. Qꝰ cir¬
cabonũ consum̃e corruptio ñ potest. nͥ ꝯsum̃do nat᷑am. Oĩiᷤ
gͦ nat᷑a bonũ ÷: magnũ si corrumpi ñ potest. paruũ si potest.
Negari tñ bonũ ẽẽ: nͥ stulte atq imꝑite ꝓrfus ñ p otest. Quȩ
si corruptiõe ꝯsumit᷑. nec ipsa corruptio remanebit. nu
esse possit subsistente natrra. iiiiiiiiiii .xiii.¬
ornĩ malo carens: integrũ bonum :. Cui uͦ in:̃ malum:

Expanded text:
ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente natura. CAPUT XIII.omni malo carens, integrum bonum est; cui verum inest malum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ uideat᷑ res quȩcunq credit᷑.S melius hanc appellamꝰ
fidẽ. quã diuina eloqͥa docuert̃. earũ scilicet rerũ ꝗͣ ñ uiden¬
tur. He spe qͦq apłs ait. Spes quȩ uidet᷑ ũ ÷ spes. Qd̾ enĩ ui

Expanded text:
ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus fidem, quam divina eloquia docuerunt, earum scilicet rerum quae non videntur. De spe quoque ai
Abbreviated transcription (Latin):
ad dext̾am prĩs. qd̾ nc̃ est. Credimꝰ uenturũ ad
& alienarũ. Nã & se qͥsq credit aliqn. ẽẽ. cepisse: nec
fuisse utiq sempit̾nũ. & alia atq alia. Nec solũ de
aliis hoĩb multa quȩ ad religionẽ ꝑtinent. uerum
etiã de angłis credimꝰ. Spes autẽ non nͥ bonarũ rerũ
ẽ. nec nͥ futurarũ ⁊ ad eũ ꝑtinentiũ qui earũ spem
gcrere ꝑhibet᷑. Que cum ita suit: ꝓpt̾ has causas distinguenda
erat fides aspe: sic̃ uocabulo.ita & rationabili differentia. Nã
cõmune÷. In epła qͥppe ad hebreos. qua teste usi st̃ illusts catho¬
licȩ regulȩ defensores. fidesẽẽ dicta ÷ ꝯuictio rerũ q̃ ñ uident᷑.
Quãuis qͣndo sequisq ñ u̾bis non testib ñ deniq ullisargu¬
m̃tis: s p̃sentiũ rerũ euidentie credidisse. hoc ẽ fidẽ accommo¬
dasse dic̃: ñ ita uidet᷑ absurdũ. ut recte rep̃hendat᷑ in u̾bo.eiq
dicat᷑. uidisti gͦ ñ credidisti. Unde putari potest ũ ẽe ꝯsequens:

Expanded text:
ad dexteram Patris, quod nunc est. Credimus venturum ad et alienarum. Nam et se quisque credit aliquando esse coepisse, nec fuisse utique sempiternum; et alios, atque alia: nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem nonest, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium, qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint propter has causas, distinguenda erit fides a spe, sicut vocabulo, ita rationabili differentia. Nam commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos, qua teste usi sunt illustres catholicae Regulae defensores, fides esse dicta est Convictio rerum quae non videntur . Quamvis quando se quisque non verbis, non testibus, non denique ullis argumentis, sed praesentium rerum evidentiae credidisse, hoc est, fidem accommodasse dicit, non ita videtur absurdus, ut recte reprehendatur in verbo, eique dicatur, Vidisti; ergo non credidisti: unde putari potest non esse consequens
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ tuoꝵ tecũe Seorsum gͥ ponunt᷑ uiri & ixor tseorsum femine. & cũ
cat uͥ caro iã nulła habebit ꝯcupiscentiam ad uersus dlumamicħ que erit
ñ ẽ reuersus  AGꝰ Coruus ut non reuerteret᷑ aut aquis inrt̾ceptꝰ ẽ. aut
aliquo cadauere illectꝰ in sedit. & significat illo homines qui carnalibus
detenti rebus dei p̾cepta ꝯtempnunt ⁊ nullatenus penitendo eccłie satis¬
faciunt uñ ꝑ mala oꝑa recessert̃. uelcerte si aquis ille coruus int̃ceptꝰ
ẽ illos significat qui de eccłia exeunt. ⁊ hereticoꝵ baptisio polluunt᷑. Quã¬
tismũ ad salutẽ. s ad ꝑniciem habentes nimirũ spẽm pietatis uirtutẽ aũ¬

Expanded text:
filiorum tuorum tecum ? Seorsum ergo ponuntur viri et seorsum feminae. Et cucat, ubi caro jam nullam habebit concupiscentiam adversus spiritum, nihilque erit non est reversus ? RESP. Corvus ut non reverteretur, aut aquis interceptus est, aut alicui cadaveri illectus insedit: et significat illos homines, qui carnalibus dediti rebus, Dei praecepta contemnunt, et nullatenus poenitendo Ecclesiae satisfaciunt, unde et per mala opera recesserunt. Vel certe si aquis ille corvus interceptus est, illos significat qui de Ecclesia exeunt, et haereticorum Baptismo polluuntur. Quamtismum ad salutem, sed ad perniciem, habentes nimirum formam sacramenti, virtutem au
Abbreviated transcription (Latin):
Q sintelligunt serpentes quomͦ audiunt uba marsarum ut ad in cantatio¬
nes eoꝵ de speluncis exeant suis: AGꝰ Licet intellectum non habeat̃
tam̃ sensu corꝑis nullatenenus carent. Habent enim ⁊ usum ⁊ auditum. ⁊¬
odoratum. ⁊ gustum. ⁊ tactũ. & iõ quãuis quãuis audiant uerba massoꝵ
ne quaquã tam̃ in telligunt. Non enĩ obediunt in telligendo. s ut deantr is
aduerba marsoꝵ exeant ꝑmittente deo gogunt᷑ adiabolo. Unde dat᷑ testimo.¬
mum de illo primo facto ꝙ pͥmũ homniem diabolus ꝑserpentẽ decepit ĩ ꝑadiso.
OR Numquid q opꝰ erat ade ut ei ꝯuix fieret alit̾ ẜ ñ pot̾at fieri uisi ut dor¬
mienti costa detraheret᷑ ex qua ꝯuix edificaret᷑. AuG̃ Pot̾at ⁊ alit̾ facere.
S iõ ꝯgruentius iudicauit ut sic fac̾et uñ aliquid significaret᷑. Sic̃ enĩ dor¬
fundit᷑ ut eccłia ꝯstruat᷑. Csommunicantes nempe corꝑi ⁊ sangumi xͥ effi

Expanded text:
 intelligunt serpentes, quomodo audiunt verba Marsorum, ut ad incantationes eorum de speluncis exeant suis? M. Licet inteltamen sensibus corporis nullatenus carent. Habent enim visum, auditum, odoratum, gustum et tactum. Et ideo quamvis audiant verba marsorum, nequaquam tamen intelligunt. Non enim oad verba Marsorum exeant, permittente Deo, coguntur a diabolo, unde datur testimonium de illo primo facto, quia primum hominem per serpentem decepit in paradiso. Nunquid quia opus erat Adae ut ei conjux fieret, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costam detraheret, ex qua conjux aedificaretur? M. Poterat et aliter fieri, sed ideo congruentius judicavit ut sic faceret, unde aliquid significaretur. Sicut enim dorfunditur, ut Ecclesia construatur. Communicando nempe corpori et sanguini Chri
Abbreviated transcription (Latin):
rationał qui ẽ in hominib seu irrationał eius uissis iouet᷑. S rationał liabet
in telligentiã: per quã iudicare possit utrũ uissis ꝯsentiat an non ꝯsentiad.
nalia uͦ aut uolatilia non acceꝑrt̃ ħuiditium. ꝓ suo tam̃ genere a
natura uissu aliqͦ acta ꝓpellunt᷑. Unde angłica nat᷑a uissa dei ꝑficiens mous
⁊ in loco: AUtꝰ Beus qui instituit tẽpora. ⁊ ẽ ante temꝑa nicħ in eo est
p̃teritum ⁊ futurũ nullũ ꝯsilium nouũ nullaq nouaq cogitatio. ꝙ .s. si no¬
ua ⁊ accidens. Si uͦ aliquid accid̾ deo iã in mutabił ñ ẽ. Igit᷑ in mutabił deusẽ.
Nicħ illi accidit nulla noua cogitatio. nullũ nouũ ꝯsilium. Ideo ñ mouetu

Expanded text:
am et jussis movetur. Sed rationalis habet intelligentiam per quam judicare possit utrum jussis consentiat, an non consentiat: animalia vero aut volatilia non acceperunt hoc judicium; pro suo tamen genere atque natura jussu aliquo acta propelluntur. Unde angelica natura jussa Dei perficiens, movet r et loco? RESP. Deus qui instituit tempora, et est ante tempora, nihil in eo est praeteritum et futurum, nullum consilium novum, nullaque nova, et accidens. Si vero aliquid accidit Deo, jam non immutabilis. Igitur immutabilis Deus est: nihil illi accidit, nulla nova cogitatio, nullum novum consilium; ideo non movetu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mortuoꝵ martir᷑ corꝑa muess conischare ꝯspicent. luce u̾itatis fracti
ꝙ inpugnauert᷑ er edid̾rt᷑. Qecinert̃ gͦ tub̾ ut lagene frang̾ent᷑. lagene
fracte sunt ut lampades apparerẽt. Apparuert᷑ lampades ut hostes infugã
oꝵ in morte soluta st̃ ut miracłis coruscarent. Coruscauerunt mira
ut hostes suos ex diuina luce prosternerent. IQuis ñ in telligat xpmĩ¬

Expanded text:
uce veritatis fracti quod impugnaverunt crediderunt. Cecinere ergo tubis, ut lagenae frangerentur, lagenae fractae sunt ut lampades apparerent, apparuerunt lampades ut hostes in fugameorum in morte soluta sunt ut miraculis coruscarent; coruscavere miraculis ut hostes suos ex divina luce prosternerent, quatenus nequaquam D
Abbreviated transcription (Latin):
generis designat᷑: Qui in eo Nature humane in fulsit. lum̃ diuiuitatis¬
ostendit ut nundi candelabrũ fieret quatinꝰ in eiꝰ lumine peccator in
quib iaceret tenebris ind̾r et. E ⁊̃ ꝓ eo ꝙnaturami urãm. sme culpa suscep.
candelabrum tab̾rracłi ex auro pͣssimo fieri iubet᷑. Quid ẽ. añ. ꝙ duetile
del abrum. fuit qi redemptor nr̃. qui ex conceptione ⁊ natiutate ꝑ fedtꝰ
d̾s ⁊homo extitit passionũ dolores ꝑtulit. ⁊ sic ad resurrectionis głam ꝑ¬
uenit. Fx auro gͦ ninidissimo candelabrum ductile fuit. qr ⁊ peccatũ ñ
habuit. ⁊ tñ eiꝰ corpus perpassionũ c̾tumelias ad in mortalitatẽ ꝓfec̃. Qui

Expanded text:
generis designatur? Qui in natura humanitatis infulsit lumine divinitatis, ut mundi candelabrum fieret, quatenus in ejus lumine omnis peccator in quibus jaceret tenebris videret. Qui pro eo quod naturam nostram sine culpa suscepit, candelabrum tabernaculi ex auro purissimo fieri jubetur. Ductileet Redemptor noster, qui ex conceptione et nativitate perfectus Deus et homo exstitit, passionum ictus pertulit, et sic ad resurrectionis gloriam pervenit. Ex auro ergo mundissimo ductile candelabrum fuit, quia et peccatum non hab
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ⁊ occurrit illi melchisedee. sacerdos ⁊ optulit ei panẽ ⁊ unũ. Ses
habuit panẽ ⁊ uĩtaun: Abraam ñ habuit. S quis habuit : Melchisedech
Ipse gͥ actor sacramentoꝵ ẽ.: Qinis ẽ melehisedech: Qui significat᷑ rex iusti¬
cie. rex pacis. &iis ẽ iste rex iusticie ÷ Nũquid homo quisquã p̃ eẽ rex
iusticie : Quis gͦ rex iusticie isi iusticia dei : Quis ẽ dei par nͥ dei sapientia: qui
antiora eẽ. quã moysi sacramĩta quecũq uidei hab̾e se dicunt: ⁊ prius cepse

Expanded text:
venit, occurrit illi Melchisedech sacerdos, et obtulit ei panem et vinum . Quis venit, occurrit illi Melchisedech sacerdos, et obtulit ei panem et vinum . Quis habuit panem et vinum? Abraham non habuit. Sed quis habuit? Melchisedech. Ipse ergo auctor sacramentorum . Quis est Melchisedech? Qui significatur rex justitiae, rex pacis. Quis est iste rex justitiae? Numquid homo quisquam potest rex esse justitiae? Quis ergo rex justitiae, nisi justitia Dei, qui est Dei pax, Dei sapientia? Qui anteriora esse quam sint Moysi sacramenta, quaecumque Judaei habere se dicunt; et prius coe
Abbreviated transcription (Latin):
lrdẽ ingrescit. atq corrumpit᷑. Ita gra quã accepisti siteneas ꝙ accepisti.
id̾ans ueniebas desid̾ans ad altare. ut acciꝑes sac̃mentũ. Bicat anima tua
tamꝰ ereaturam sollemnẽ ⁊ notam. forte aliquis dixerit. Iudeis deus tamtã
gram̃ prestitit manna ilłꝰ pluit ecelo. Quid plus dedit fidelib suis : Quid pꝰ
fibuit his quibꝰ plus ꝓmisit ÷ Accipe que dico anteriora esse misteria. xp̃ia¬
noꝵ quã iudeoꝵ. ⁊ diuniora ẽẽ. sacramenta xp̃ianorũ. quã udeoꝵ. Quomͦ:
accipe. Iudei quando ẽẽ ceꝑrt̃: Exiudautiq ꝓ nepote abrahe. At suus ⁊
sic in telligere. ex lege .i. quando uidei legem acciꝑe meruert. Ergo ex pro¬
epote abbrahe. indei q̃icti sunt temꝑe sancꝰti moysi. & situnc deus
manna murmurantib pluit e celo. tibi tam̃ sacramentoꝵ hoꝵ figura p̃ces¬
sit quando abraham erat quando uernacłos trecentos decem ⁊ octo colleg̃.

Expanded text:
sorde nigrescit atque corrumpitur: ista gratia quam accepisti, si teneas quod accepisti, videras; veniebas desiderans ad altare, quo acciperes sacramentum. Dicat anima tua:tamen creaturam solemnem et notam. 9. Forte aliquis dixerit: Judaeis Deus tantam gratiam praestitit, manna illis pluit e coelo : quid plus dedit fidelibus suis, quid plus tribuit iis quibus plus promisit? 10. Accipe quae dico, anteriora esse mysteria Christianorum quam Judaeorum, et diviniora esse sacramenta Christianorum quam Judaeorum. Quomodo? Accipe. Judaei quando esse coeperunt? Ex Juda utique pronepote Abrahae; aut, si vis et sic intelligere, ex Lege, id est quando Judaei Legem accipere meruerunt. Ergo ex pronepote Abrahae Judaei dicti sunt, aut a tempore sancti Moysis. Et si tunc Deus Judaeis murmurantibus manna pluit e coelo, tibi autem sacramentorum horum figura praecessit, quando Abraham erat, quando vernaculos trecentos decem et octo collegit,
Abbreviated transcription (Latin):
altare accepistis grãm xp̃i. sacranienta estis celestia c̃ secuti. Gaudet
ecełia redemptione multoꝵ ⁊ astare sibi familiam candidatam spũali
erultacione letat᷑. Habes ħ in canticis canticoꝵ. Letata inuocat x pi
paratu habens conuiuium. ꝙ dignũ celesti epulatione undeatur.
eq ait. Desendat ẽ m̃s in ortũ suum. ⁊ capiad fructũ pomiferarũ
suanũ. Que sunt iste pomifere: Lignũ aridum factus eras in adam.
meum. uindemiam mirram cum unguentis meis. Manducaui panẽ
meum cumelle meo. ⁊ bibi unum meum eum lacte meo. s dite in¬

Expanded text:
altare, accepistis gratiam Christi, sacramenta estis coelestia consecuti. Gaudet Ecclesia redemptione multorum, et astare sibi familiam candidatam spiritali exsultatione laetatur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, paratum habens conviviumDescendat frater meus in hortum suum, et capiat fructum pomiferarum suarum . Quae sunt istae pomiferae? Lignum aridum factus eras in Adam: um, vindemiavi myrrham cum unguentis meis: manducavi panem meum cum melle meo, et bibi