comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝑestiuum tempꝰ
ꝑ aream nͥ prudentiã sp̃c in¬
telligimꝰe Quiditaq ẽ esti¬
ua area. nisi sp̃italis intelli¬
gentia: In hac area u̾itatis
grana. a figurarũ paleis
uehem̃tis discussionis tritu¬
ratione excuciunt᷑. In hac
area uirtutis ãnona ãuiti¬
oꝵ aristis districte exami-¬
nationis uentilatione seꝑ¬
atur. In huiꝰ aree tritura la¬
boramꝰ ⁊ quasi grana apa-¬
leis separamꝰ. quotiens uera
⁊et̾na bona a falsis ⁊ a tnͣsi¬
toriis secertumꝰ. Nec nobis suf¬
ficiat paleas excut̾e. s studeamꝰ
etiam eariun cumulũ igne sup¬
posito infauillam u̾tere: ⁊ tnͣ¬
seuntium nitorem innigredi¬
nem mutare. ⁊ affectũ nr̃m in
eoꝵ contemptũ uł odiũ tnͣsformare.
In hac area desudati quisqͥs
iudicat omĩa. ⁊ ip̃e ã nemine
iudicat᷑ Audi quendam sp̃ua¬
lem. in hac area laborantem.
Proposui inquit in corde meo
querere ⁊ inuestigare sapient̾
de om̃ib que fuint sub sole.

Expanded text:
estivum tempus per aream nisi prudentiam spiritus intelligimus? Quid itaque aestiva area nisi spiritalis intelligentia? In hac area veritatis grana a figurarum paleis vehementis discussionis trituratione excutiuntur. In hac area virtutis annona a vitiorum aristis districte examinationis ventilatione separatur. In hujus areae tritura laboramus, et quasi grana a paleis separamus, quoties vera et aeterna bona a falsis et transitoriis secernimus. Nec nobis sufficiat paleas excutere, sed studeamus etiam earum cumulum igne supposito in favillam vertere, et transeuntium nitorem in nigredinem mutare, et affectum nostrum in eorum contemptum vel odium transformare. In hac area desudat quisquis judicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Audi quemdam spiritalem in hac area laborantem: Proposui, inquit, in corde meo quaerere, et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole
Abbreviated transcription (Latin):
confusio uerecundie: Uide gͦ
quomͦ stipularũ nitorẽ in ha¬
bominationis ingredinẽ u̾te¬
rant. qui iam erubescebant
inquib aliq̾n delectari consue¬
u̾ant. Audi ⁊ illum qui uani¬
tatum paleas ñ solum inngre¬
dinem. s ⁊̃ infetorem ũterat. cͣ
dicebat. Omĩa arbitratꝰ suniut
st̾cora. ut xp̃m lucrifacerem.
Dolor aucem penitencie ẽ ignĩ
ille. quosolent sp̃itales uiri
uanitatũ aristas conburere.
⁊ in abominationũ fauillas
ũtere. Has utiq fauullas in cõ¬
scientie nĩe adhuc area tolera¬
mꝰ qͣmdu de p̾t̾itis culpis cõ¬
fusi. uł suspectisumꝰ. S flan¬
te uento fauille tollunt᷑ cũ
ad sp̃c sc̃i inspirationẽ reatꝰ
nr̃i formido omnis atq sus¬
picio absorbet᷑ ⁊ ꝑ spem uenie
ab omnis confusionis ingre-¬
dine. conscientie nr̃e area mũ¬
datiu: ita ut u̾ascit̾ dño psal¬
lere possimꝰ. ꝓiecisti post tergũ¬
tuũ omnia peccata mea. Nõ¬
ne in fauillam non dicam m̃¬

Expanded text:
verecundiae? Vide ergo quomodo stipularum nitorem in abominationis nigredinem verterant qui jam erubescebant in quibus aliquando delectari consueverant. Audi et illum qui vanitatum paleas non solum in nigredinem, sed etiam in fetorem verterat, cum dicebat: Omnia arbitratus sum ut stercora, ut Christum lucrifacerem . Dolor autem poenitentiae est ignis ille quo solent spiritales viri vanitatum aristas comburere, et in abominationum favillas vertere. Has utique favillas in conscientiae nostrae adhuc area toleramus, quandiu de praeteritis culpis confusi vel suspecti sumus; sed, flante vento, favillae, tolluntur, cum ad Spiritus sancti inspirationem reatus nostri formido omnis atque suscipio absorbetur, et per spem veniae ab omnis confusionis nigredine conscientiae nostrae area mundatur, ita ut veraciter Domino psallere possimus: projecisti post tergum omnia peccata mea. Nonne in favillam, non dicam me
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. que priꝰ ex anii impetu
⁊ qͣiͣ precipitant̾ definiuit. q̃ tñ
iniusta ẽẽ tunc temꝑis nͣ adu̾tit.
Et multa sepe ex eodem sp̃c siui in¬
petu homo contͣ conscientiã suã
dictat. ⁊ tam̃ eandem animi sui
⁊ ad saniorem sentenciã reformat.
Debemꝰ itaq ea que p̾cipitanter
magisqͣm prudent̾ statumꝰ. &
mala eẽ ꝑtumescimꝰ. postmod̾
diligent̃ discutẽ. ⁊ utrũ iusta
an iniusta. utilia airiͣ inutilia
sint sagaci retractacione ꝑquire¬
re. ⁊ in hunc modũ qiͣ ꝑ danieł
officiũ arioch de lege nł senten¬
cia data requirit᷑. dũ de quolib
minꝰ confulto mͣtis ꝓposito ex
magna deuotione tande̾ aliqͣnͣdo
u̾e equitatis. ⁊ sumine districtio¬
nis regula consulit᷑. Quid sit au¬
tẽ ad int̾ficiendos sapientes egre-¬
di. ex suꝑiorib facile potest ꝑpen¬
di. Scienduͣ autẽ qd̵ inconsulte
sentencie diffinicõnẽ uł quali¬
tatem sepe tunc faciliꝰ dep̾hen¬
dimꝰ. ampliꝰq formidamꝰ. cũ

Expanded text:
enit, quae prius ex animi impetu, et quasi praecipitanter definivit, quae tamen injusta esse tunc temporis non advertit, et multa saepe ex eodem spiritus sui impetu homo contra conscientiam suam dictat, et tamen eamdem animi sui  ad saniorem sententiam reformat. Debemus itaque ea quae praecipitanter, magis quam prudenter statuimus, et mala esse pertimescimus, postmodum diligenter discutere, et utrum justa an injusta, utilia an inutilia sint, sagaci retractatione perquirere, et in hunc modum quasi per Danielem officium Arioch de lege vel sententia data requiritur, dum de quolibet minus consulto mentis proposito ex magna devotione, tandem aliquando verae aequitatis, et summae discretionis regula consulitur. Quid sit autem ad interficiendos sapientes egredi, ex superioribus facile potest perpendi. Sciendum autem quod inconsulte sententiae definitionem vel qualitatem saepe tunc facilius deprehendimus, ampliusque formidamus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacionũ. laffectionũ tu¬
i ultus. ⁊ quos libet interne pacis
ꝑturbatores distͥcta animadu̾siõe
ferire: Bonꝰ sane iste pͥnceps mili¬
tie. rigor urdelicet ⁊ seu̾itas iusticie.
cuiꝰ legib uł dis disciplinis quisqͥs
ñ obtemꝑat. abilla celestis milicie
societate se alienat. Recte autẽ ut
arbitror iste pͥnceps milicie arioch
dr. nam arioch ad solitudinẽ re-¬
digens inc̾pretatur. Scimꝰ quia re¬
gnum celoꝵ intͣ nos ẽ. Debet itaq
iste pͥnceps milicie qd̃ cumq reg¬
nuͣ uł regionẽ uidet contͣ hoc reg¬
num ex surg̾e ł rebellare ⁊ et̾ni re¬
gis legib nͣobtemꝑare. forti in pu¬
gnatione eu̾tere. ⁊ ad sempit̾nam
debemus intelligẽ: qͥdẽ damelem
ab arioch de lege ⁊ sentencia re¬
gis querere. nͥ compunctam m̃¬
tem equitatis iudiciũ consulere.
⁊ ex magna d̾uotione uehement̾
discut̾ẽ. an forte iustũ uł iniꝰtũ

Expanded text:
cogitationum, vel affectionum tucogitationum, vel affectionum tumultus, et quoslibet internae pacis perturbatores districta animadversione ferire? Bonus sane iste princeps militiae rigor videlicet; et severitas justitiae cujus legibus, vel disciplinis quisquis non obtemperat, ab illa coelestis militiae societate se alienat. Recte autem, ut arbitror, iste princeps militiae Arioch dicitur. Nam Arioch ad solitudinem redigens interpretatur. Scimus quia regnum coelorum intra nos est. Debet itaque iste princeps militiae quodcunque regnum vel regionem videt contra hoc regnum exsurgere, vel rebellare, et aeterni regis legibus non obtemperare, forti impugnatione evertere, et ad sempiternam debemus intelligere, quid est Danielem ab Arioch de lege, et sententia regis quaerere, nisi compunctam mentem aequitatis judicium consulere, et ex magna devotione vehementer discutere, an forte justum vel in
Abbreviated transcription (Latin):
tam crudelis sentencia a facie
regis eẽt egressa. Cum gͦ rem
indicasset ariochdanieli. daui¬
el ingressus rogauit rege̾. ut
tempus daret sͥ ad solutionẽ
indicandam regi. Sicut in da
niele intelligit᷑ feruor deuoti¬
onis. sic ꝑ pͥncipem milicie re¬
gis recte ut arbitror incelligi¬
gimꝰ ⁊elum rectitudinis ⁊ rigo¬
rem distͥte seu̾itatis. Certe sñ
rigore iuste seu̾̃itatis nec illd̃
quidem regnũ licet in pace uł
securitate possid̾e̾. in quoso¬
lent homines hominib un¬
ꝑare. ⁊ in qͦ solent homines
possidentiũ pacẽ ꝑturbare. Qͥs
imꝑantiũ umqͣm pace diuti¬
na frui. ł letari potuit. qui
pacis adu̾sarios cũ potuit.⁊
oportuit distͥcte iuidicare: ⁊ for¬
tit̾ ferire noluit: Qnͣtoma¬
gis autẽ in illo utiq regno
inquo nob̃ non ẽ colluctacio
adu̾sus carnẽ ⁊ sanguinẽ. s
adu̾sus sp̃ualia nequitie nice¬
lestib qͣntomagis inqͣmin
eius mõi regno oportet nos
fortit̃ ag̾e. ⁊ om̃s ꝑstrepentiũ

Expanded text:
tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem, ut tempus daret sibi ad solutionem indicniele intelligitur fervor devotionis, sic per principem militiae recte, ut arbitror, intelligimus zelum rectitudinis et rigorem districtae severitatis. Certe sine rigore justae severitatis, nec illud quidem regnum licet in pace vel securitate possidere, in quo solent homines hominibus imperare, et in quo solent homines possidentium pacem perturbare. Quis imperantium unquam pace diutina frui, vel laetari potuit, qui pacis adversarios, cum potuit et oportuit districte judicare, et fortiter ferire noluit? Quanto magis autem in illo utique regno, in quo non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritualia nequitiae in coelestibus, quanto magis, inquam, in ejusmodi regno oportet nos fortiter agere, et omnes perstrepentium
Abbreviated transcription (Latin):
piscentias ꝑ appetitũ carnis
uehementius ex arsit. & quan¬
to in firmior fuit. tanto plu¬
ribus opus habuit. tam adĩ¬
firmitatẽ fouendam. quam
ad sanitatẽ reꝑandam. Qđ
gͥ remanente mortalitateᷤ
et passibilitate in natura hu¬
mana uicium tam ꝯcupis¬
centie quam ignorantie re-¬
cessit : uidet᷑ eẽ ꝯtranaturã.
Qđ recedente tam uicio ꝯ cu¬
piscentie quã uicio ignorantie
mortalitas & passibilitas re¬
mansit: uidetur eẽ ꝯtra iꝰticiã.
Quã mir̃. quã stupendũ. qđ
matrẽ suam q̃ ab omni uicio
ad plenum p᷑gata fuit. fons
ip̃e pietatis filiꝰ eiꝰ subiugo
captiuitatis nr̃e laborare
ꝑmisit. Econt᷑ uero quid q̃so
miraculi quid ꝓdigii fuit. qd̾
t̾ra maledictioni ad dicta. mi¬
seriis exposita. ab omni uicioꝵ
ex actione et in quietudine li¬
brima plenam ꝓhac parte pa¬
cem obtin̾e potuit:¬

Expanded text:
piscentias per appetitum carnis piscentias per appetitum carnis vehementius exarsit, et quanto infirmior fuit, tanto pluribus opus habuit, tam ad infirmitatem fovendam, quam ad sanitatem reparandam. Quod igitur remanente mortalitate et passibilitate in natura humana, vitium tam concupiscentiae quam ignorantiae recessit, videtur esse contra naturam. Quod recedente tam vitio concupiscentiae quam vitio ignorantiae mortalitas et passibilitas remansit, videtur esse contra justitiam. Quam mirum, quam stupendum, quod matrem suam quae ab omni vitio ad plenum purgata fuit, fons ipse pietatis filius ejus, sub jugo captivitatis nostrae laborare rmisit! Econtra vero, quid, quaeso, miraculi, quid prodigii fuit quod terra maledictioni addicta, miseriis exposita, ab omni vitiorum exactione et inquietudine liberrima, plenam pro hac parte pacem obtinere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
inquit t̾ra afacie du¬
orum regum suoꝵ. Notand̾
ualde quod dr̃. De relinquet᷑
t̾ra. nec qualiscũq. s qͣlem im¬
pietas detestat᷑. Nichil hic
Uidetis certe quia illud reman¬
sit inuirgine: quod erat adpe¬
nam illud recessit. quod erat
ad culpam. Uiciofitas recessit.
penalitas remansit. Carnali¬
tas tollit᷑. s calamitas ñ amo¬
uetur. Que queso ÷ causa. que¬
ue iusticia. ut remaneat pe¬
na ubi iam nulla est culpa:.
Et utiq si diligent̾ attendimꝰ
inueniemus: quia uiciosi¬
tas ip̃a nr̃e est mortalitatis
⁊ passibilitatis effectꝰ. Contra
naturam itaꝙ uidetur. ut cau¬
sa ꝑdurans suo effectu pͥuet᷑.
S forte queris nosse. quomͦ
uiciositas ipsa sit nr̃e morta¬
litatis effectus. Certe ex infli¬
cta mortalitate sensꝰ hominis
de creuit.⁊ inde ignorantia.
Certe ex ꝯtracta in firmitate
appetitꝰ carnis creuit. ⁊ iñ ꝯcu¬
piscentia. Nam quo interiores
⁊ spũales delicias homo peccã¬
do amisit. eo inĩferioꝵ ꝯcu¬

Expanded text:
inquit, terra a facie duorum regum suorum. Notandum valde quod dicitur: Derelinquetur terra, nec qualiscunque, sed qualem impietas detestatur. Nihil hic Videtis certe quia illud remansit in Virgine quod erat ad poenam, illud recessit quod erat ad culpam. Vitiositas recessit, poenalitas remansit. Carnalitas tollitur, sed calamitas non amovetur. Quae, quaeso, est, quaeve justitia, ut remaneat poena ubi jam nulla est culpa? Et utique, si diligenter attendimus, inveniemus quia vitiositas ipsa nostrae est mortalitatis et passibilitatis effectus. Contra naturam itaque videtur, ut perdurans suo effectu privetur. Sed forte quaeris nosse quomodo vitiositas ipsa sit nostrae mortalitatis effectus. Certe ex inflicta mortalitate sensus hominis decrevit, exinde ignorantia. Certe ex contracta infirmitate appetitus carnis crevit, et inde concupiscentia. Nam quo interiores, et spirituales delicias homo peccando amisit, eo in inferiorum concu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi debemꝰ celsitudinis loco ap¬
parere. uł sublimitatis officiũ
explere. Introduc me inquit
inconspectu regis. ⁊ solutionem
regi narrabo. Lunc autemdani-¬
el nr̃ ueracit̾ dicti arioch ma-¬
nuductione utitur. qnͣ ex recor¬
datione diuine districtionis.
uereq iusticie consid̾atione aĩ-¬
mus compungitur. ⁊ cunc qͣi anͣ
regiam p̾sentiã ab eiꝰ mõi duce
introducitur. qͣnͣdo subquo¬
ius aninri impetu. ⁊ quasi
sub regie potestatis p̾sentia.
ꝑdistricti examinis respec-¬
tum cor hominis addeuo¬
tionem facile inflamaiur.

Expanded text:
ubi debemus celsitudinis loco apubi debemus celsitudinis loco apparere, vel sublimitatis officium explere. Introduc me, inquit, in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Tunc autem Daniel noster veraciter dicti Arioch manuductione utitur, quando ex recordatione divinae districtionis, veraeque justitiae consideratione animus compungitur. Et tunc quasi ante regiam praesentiam ab ejusmodi duce introducitur, quando sub quovis animi impetu, et quasi sub regiae potestatis praesentia, per districti examinis respectum cor hominis ad devotionem facile inflammatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rumpat. Nullomͦ ab ariochint᷑¬
ducim. qͣnͣdoadopꝰ boñ simstra in¬
tencione inpellim᷑. Quotiens igit᷑
docendi locũ suscipimꝰ p̃uideamꝰ
qͣm iuste. qͣm ordinate susceptũ
officiũ expleamꝰ. Uideamꝰ ne ali¬
quid falsum uł friuolum. ne ali¬
quid ineptũ uł mnordinatum
dicamꝰ. Hanc ni fallor discendi uł
docendi regłam custodit. cui illud
psalmiste conuenire potuit. Iocũ¬
dus homo qui miseretur ⁊ com¬
modat. disponit sermones suos
iniuidicio. Et forte hocerit arioc
exteriꝰ consulere. contͣ sermonis uł
oꝑis uitia nos ip̃os rectitudins
consiliis p̾munire. Tunc autẽ qua¬
si intͥnsecus consulitur qnͣ de int̾i¬
orib queritur. ⁊ contͣ cogitõnũ
uł affectionũ corruptelam iusti¬
cie institutis anima p̾munit᷑.
Maxime eo tempore debemꝰ ad
ad ariochintrare. ⁊ eiꝰ manudu¬
ctionẽ querere. ⁊ nichil sine iusti¬
cie p̾meditacione uł mutiõe
ag̾e. maxime in quã in eotemꝑe

Expanded text:
rumpat. Nullo modo ab Arioch intrrumpat. Nullo modo ab Arioch introducimur, quando ad opus bonum sinistra intentione impellimur. Quoties igitur docendi locum suscipimus, praevideamus quam juste, quam ordinate susceptum officium expleamus. Videamus ne aliquid falsum vel frivolum, ne aliquid ineptum vel inordinatum dicamus. Hanc, ni fallor, discendi vel docendi regulam custodit, cui illud Psalmistae convenire potuit: Jucundus homo qui miseretur et commodat, disponet sermones suos in judicio . Et forte hoc erit Arioch exterius consulere, contra sermonis vel operis vitia nos ipsos rectitudinis consiliis praemunire. Tunc autem quasi intrinsecus consulitur, quando de interioribus quaeritur, et contra cogitationum vel afflictionum corruptelam, justitiae institutis anima praemunitur. Maxime eo tempore debemus ad Arioch intrare, et ejus manuductionem quaerere, et nihil sine justitiae praemeditatione vel munitione agere; maxime, inquam, eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
iam suꝑiꝰ ante regis conspec¬
tum ꝑ semetip̃m intratut:
S suꝑiꝰ intrauit ut regi sup¬
plicaret hic uͦ ut regem doce¬
ret. Illud fuit humilitatis.
istud magne sublimitatis.
Magne inqͣm sublunitatis fuit
illud regem docere. qd ab alio ne¬
mine pot̾at didicisse. Adhumili¬
tatis gͦ obsequia libent̾ se ipm̃ in¬
gessit. ad celsitudinis officia in pu-¬
dent̾ se ing̾ere declinauit. Exem¬
plo discamꝰ. quid in eius mõi face¬
re debeamꝰ. Cum locum magift᷑ũ
siue ex p̃cepto. siue ꝓofficio susci¬
ꝑe oportet. Priꝰ mens ad arioch
introeat. iusticie consulta reqͥrat.
uit bonum opus bene ⁊ iuste ex¬
equatur. sollicita examinatione
p̃uideat. fac inquit bene bonuͣ:
bonum benef it. qnͣdo opꝰ boñ
ex bona intencione surgit. ⁊ mo¬
do congruo ꝓcedit. facile ẽ ut am¬
bitio uł cenodoxia ad conspicuũ
⁊ preclarum nos opus impellat.
facile ẽ ut ferm̃tum phariseoꝵ
totam boni oꝑis nr̃i massam cor-¬

Expanded text:
jam superius ante regis conspecjam superius ante regis conspectum per semetipsum intravit? Sed superius intravit, ut regi supplicaret; hic vero, ut regem doceret. Illud fuit humilitatis, istud magnae sublimitatis. Magnae, inquam, sublimitatis fuit illud regem docere, quod ab alio nemine poterat didicisse. Ad humilitatis ergo obsequia libenter seipsum ingessit, ad celsitudinis officia impudenter se ingerere declinavit. Exemplo discamus quid in ejusmodi facere debeamus. Cum locum magisterii sive ex praecepto, sive pro officio suspicere oportet, prius mens ad Arioch introeat. Justitiae consulta requirat, et ut bonum opus bene et juste exsequatur, sollicita examinatione praevideat. Fac, inquit, bene bonum. Bonum tum fit, quando opus bonum ex bona intentione surgit, et modo congruo procedit. Facile est ut ambitio vel cenodoxia ad conspicuum et praeclarum nos opus impellat. Facile est ut fermentum Pharisaeorum, totam boni operis nostri massam cor
Abbreviated transcription (Latin):
tum rectitudinis zelo altius
inprimamꝰ. Ibutaq intra¬
mꝰ causa discendi. hic causa
docendi. Uelillic causa que¬
rendi. hic causa ꝑsuadendi.
S ingressionis ca̾m ciciꝰ adu̾¬
timꝰ. si quid dicat attendimꝰ.
Sapientes babilonis ne ꝑ-¬
das. Ecce qd̃ rex turbatꝰ fie¬
ri p̾cepit. danel diuinitꝰ
illuminatꝰ fieri ꝓbuit. Et fit
sepe ut qd turbati.⁊ ꝑimpe¬
tum animi. uelud rectum
disc̾nimꝰ. ⁊ quasi ariochoffi¬
cio fieri posse. uł deb̃e presu¬
mimꝰ. Post modum ad p̾ces
i orationem conu̾si. ⁊ inter
compunctionis nr̃e lacͥmas
diuinitꝰ illuminati: iniꝰtũ
ẽẽ inuenimꝰ. qd̃ priꝰ rectum
putabamꝰ. Sic deuotio sepe
iniquũ eẽ inuenit. fieriq de¬
fendit. qd̃ iuolentꝰ animi
impetus quasi sub regiofu-¬
rore fieri decreuit. Sa pientes
inquit babilonis ne ꝑdas. Et
addit. In troduc me in consp¬
ectu regis. ⁊ solutionem regis
narrabo: quid queso hocloco
abalio se introduci petit. qui

Expanded text:
tum rectitudinis zelo arctius tum rectitudinis zelo arctius imprimamus. Ibi itaque intramus causa discendi, hic causa docendi; vel illic causa quaerendi, hic causa persuadendi. Sed ingressionis causam citius advertimus, si quid dicat attendimus: Sapientes Babylonis ne perdas. Ecce quod rex turbatus fieri praecepit, Daniel divinitus illuminatus fieri prohibuit, et fit saepe, ut quod turbati, et per impetum animi velut rectum discernimus, et quasi Arioch officio fieri posse vel debere praesumimus, postmodum ad preces et orationem conversi, et inter compunctionis nostrae lacrymas divinitus illuminati, injustum esse invenimus quod prius rectum putabamus. Sic devotio saepe iniquum esse invenit, fierique defendit, quod violentus animi impetus quasi sub regio furore fieri decrevit: Sapientes, inquit, Babylonis ne perdas. Et addit: Introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Quid, quaeso, hoc loco ab alio se introduci petit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑderet sapientes babilonis.
sic ei locutꝰ est. Sapientes babilo¬
nis ne ꝑdas. Introduc me incõ¬
spectu regis. ⁊ solutionẽ reginar¬
rabo. Si ꝑ danielem recte feruor
deuotionis. ꝑ arioch intelligit᷑.
districtio equitatis. quid erit
aliud ad arioch uelle intrare.
nisi secretiora equitatis ar¬
chana ꝓfundiꝰ querere. ⁊ qͥd
distͥcta iusticia exigat. inti¬
ma ꝑscrutacione ꝑspic̾e uel¬
le: Hoc autem negotrũ da¬
meli tunc recte ascribit᷑ qnͣ
mens humana in id ip̃m ex
magna animi deuotione ur¬
getur. Daniel itaq ad arioc
intrat. qnͣ equitatis consulta
deuotio que ritat. Est ⁊ alia
adhuc intnͣdi ad eum cau¬
sa. nec forte minꝰ necessaria.¬
qͣnei .s. medullitꝰ infundere
uolumꝰ. qd̃ ex diuina reue¬
latione in eiꝰ sensib corrigen¬
dum agnouimꝰ. Ibi ad eũ
intramꝰ. ut ex multa inue¬
stigatione iusticieq ex ami¬
natione. quid rectum sit ag¬
noscamꝰ. hic ad illum ingre¬
dim. ut rectum diuinitꝰ agni¬

Expanded text:
is, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas, introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo . Si per Danielem recte fervor devotionis, per Arioch intelligitur districtio aequitatis, quid erit aliud ad Arioch velle intrare, nisi secretioria aequitatis arcana profundius quaerere, et quid districta justitia exigat, intima perscrutatione perspicere velle? Hoc autem negotium Danieli tunc recte ascribitur, quando mens humana in idipsum ex magna animi devotione urgetur. Daniel itaque ad Arioch intrat, quando aequitatis consulta devotio quaeritat. Est et alia adhuc intrandi ad eum causa nec forte minus necessariaet medullitus infundere volumus, quod ex divina revelatione in ejus sensibus corrigendum agnovimus. Ibi ad eum intramus, ut ex multa investigatione, justitiaeque examinatione, quid sit rectum agnoscamus; hic ad illum ingredimur, ut rectum divinitus agni
Abbreviated transcription (Latin):
dore replem᷑. ut in eo qd̾ dimi¬
uitꝰ reuelatur omĩs mer am¬
biguitatis. uł hesitacionis ob¬
nubilatio de medio tollatur.
Nubes itaq tͣnͣseunt. cum ille
que animũ obnubilare con¬
sueu̾ant. dubitaciones recedt᷑.
Nubes tͣnsire ẽ u̾itatis ꝑspica¬
tiam ⁊ intelligentie serenum
sine ulla ꝑcunctacione ten̾e.
Cuisim certitudinẽ. c̾titudi¬
nisq securitatẽ insencentie
sue assertione hr̃e se docuit.
qui fiducialit̾ assermtr iue¬
rum ẽ sompniũ ⁊ fidelis in¬
t̃pretacio eiꝰ. S quid ad hec
& in discreta sit guid̾ rep̾¬
hensione digna

Expanded text:
dore replemur, ut in eo quod dividore replemur, ut in eo quod divinitus revelatur omnis mox ambiguitatis vel haesitationis obnubilatio de medio tollatur. Nubes itaque transeunt, cum illae quae animum obnubilare consueverant dubitationes recedunt. Nubes transire est veritatis perspicaciam, et intelligentiae serenum sine ulla percunctatione tenere. Ejusmodi certitudinem, certitudinisque securitatem in sententiae suae assertione habere se docuit qui fiducialiter asseruit. Et verum est somnium, et fidelis interpretatio ejus. Sed quid ad haec et indiscreta sit quidem reprehensione digna
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ autem quid post hecoĩa
subuingit᷑ cum d̾r. Et uerũ
ẽ sompniũ ⁊ fidelis int̾preta¬
cio. Multa sepe diuinoꝵ mis
nis iuuacitate penetͣmꝰ. ⁊ nõ¬
nulla de futuris prudentie
ocło anteqͣm ueniant cauta
sollicit idne p̾uidemꝰ.S. ĩ huis
sepe constancia titubat. ⁊ qͥd
ꝑ certitudinis securitatẽ incõ¬
cusse teneat haud plene cõp̃-¬
hendit. Cogitõnes enĩ morta¬
lium timide ⁊ incerte ꝓuidẽ¬
tie nr̃e. Econtͣ autẽ qd̾ in lu-¬
mine d̾i c̾nimꝰ. qd̃ ex eiꝰ reue¬
latione cognoscimꝰ. tanta cer-¬
titudinis fiducia tenemꝰ. ut nł¬
lo suꝑ hoc ambiguitatis anci¬
pitipulsari possimꝰ. hoc ẽ qd̃
psalmista figuralit̾ expͥmit
cum dicit. Pre fulgore in con¬
spectu eiꝰ. nubes tͣnsierunt. Do¬
mini respicere ẽ illuminare.
Cum enĩ sit lux u̾a more uti¬
q solis eoip̃o quo respicit
illustrati accendit ⁊ illuminat.
Ad diuinũ itaq respectum
tanto sepe diuini luminis splẽ¬

Expanded text:
amus autem quid post haec omnia amus autem quid post haec omnia subjungitur, cum dicitur: Et verum est somnium, et fidelis interpretatio. Multa saepe divinorum ionis vivacitate penetramus, et nonnulla de futuris prudentiae oculo antequam veniant cauta sollicitudine praevidemus. Sed in his saepe constantia titubat, et quid per certitudinis securitatem inconcusse teneat haud plene comprehendit. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Econtra autem, quod in lumine Dei cernimus, quod ex ejus revelatione cognoscimus, tanta certitudine et fiducia tenemus, ut nullo super hoc ambiguitatis ancipiti pulsari possimus. Hoc est quod Psalmista figuraliter exprimit, cum dicit: Prae fulgore in conspectu ejus nubes transierunt , Domini respicere, est illuminare. Cum enim sit lux vera, more utique solis eo ipso quo respicit, illustrat, accendit et illuminat. Ad divinum itaque respectum tanto saepe divini luminis splen
Abbreviated transcription (Latin):
magnus ostendit regi que
futura sunt post ea. Ds in¬
quit magnꝰ: Fo̾rte in eiꝰ cog¬
nitione ⁊ dilectione creu̾at.
cui tantam miftĩoꝵ ꝓfun¬
ditatem reuelau̾atint eius
magnitudinẽ non inu̾to
p̾cet̾is magnificare debeat.
Ds maginis ostendit regi.
Noncuilibet homini s regi
ista dñs ostendit. ut regiali¬
b̾tate ⁊ auctoritate illud su¬
sponendum agnoscat. qui ad
gram anelat. Ds magnꝰ ostẽ¬
dit regi que futura sunt pꝰt¬
ea o qͣnͣta dĩ pietate agiturr.
ut cum adhuc futura ẽ. dũ
ad huc p̾cau̾i potest. sua hõi
ruina reuelatur. ut cauta
sollicitudine p̾uideat ⁊ ag¬
noscat. quid timere. qͥ d cau̾e.
cui ꝑicło repugnare debeat.
Tarda quidem ⁊ nimis seraꝓ
uidentia ẽ.cumiam imine̾s
ꝑicłm uitari ñ potest: d̾s mag-¬
nus ostendit regi que fut᷑a sͣ
post ea. felixille qui imminen-¬
tem riunam p̾uidere potest.
dum adhuc rex ẽ ⁊ passiom¬
b sius dñari. ⁊ instans adhuc
ꝑicłm declinare potest.Uide¬

Expanded text:
stendit regi quae futura sunt postea . Deus, inquit, magnus, forte in ejus cogitatione et dilectione creverat, cui tantam mysteriorum profunditatem revelaverat, ut ejus magnitudinem non immerito prae caeteris magnificare debeat. Deus magnus ostendit regi, non cuilibet homini, sed regi ista Dominus ostendit, ut regia libertate et auctoritate illud susponendum agnoscat, qui ad gratiam anhelat. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea. O quanta Dei pietate agitur, ut cum adhuc futura est, dum adhuc praecaveri potest, sua homini ruina reveletur, ut tanta sollicitudine praevideat, et agnoscat quid timere, quid cavere, cui periculo repugnare debeat. Tarda quidem et nimis sera providentia est, cum jam imminens periculum vitari non potest. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea. Felix ille qui imminentem ruinam praevidere potest dum adhuc rex est, et passionibus suis dominari et instans adhuc periculum declinare potest! Vide
Abbreviated transcription (Latin):
de sũmis suꝑnũ de diuimᷤ
diuinũ. de ꝓfũdis altissi¬
mũ. de occultis aꝑtissi¬
mũ. Et scimꝰ qr ĩ ore du¬
onine u̾bum. Ecce funi¬
culus triplex qui difficile
rumpitur. Unde freneticͤ
qͥuis fidei nr̃e impugna¬
tor donante dĩ sapiẽcia
fortit̾ alliget:¬

Expanded text:
de summis supernum, de divinis de summis supernum, de divinis divinum, de profundis altissimum, de occultis apertissimum, et scimus quia in ore duomne verbum. Ecce funiculus triplex qui difficile rumpitur, unde phreneticus quivis fidei nostrae impugnator, donante Dei sapientia, fortiter alliget
Abbreviated transcription (Latin):
Cce de płalitate di¬
uinarũ ꝑsonarũ
tã aꝑta docuimꝰ rõne ut
ĩ sanie morbo uideat᷑ labo¬
rare qui tã euidẽti attesta¬
tioni uelit contraire. Qͥs
em̃ nisi ĩ sanie morbo labo¬
rans dicat sũme bonitati
deesse. quo nichil ꝑfectius
quo nichil ẽ melius. Quiᷤ
queso nisi mentis iops
contradicat sũme felicita
ti messe quo nichil iocũdi¬
us. nichil ẽ dulcius: Quiᷤ
inꝙͣ nisi rõnis exꝑs ĩ ple¬
nitudine gli̾e putet posse
deesse quo nichil est glorio¬
sius uł magnificentius.
Certe nil melius nil certe
iocundius oĩno nil mag¬
nnficentius uera sincera
⁊ sũma cautate que õĩno
esse nõ nouit sine ꝑsona¬
rũ płalitate. huiꝰ itaq plã¬
litatis assertio triplici cõ¬
firmat᷑ testĩonio. nã qd̃
sũma bonitas qd̃ sũma fe¬
licitas sup hac re cõcordit̾
clamat: plenitudo gli̾e cõ-¬
fumãdo acclamat ⁊ accla¬
mãdo cõfirmat. Ecce suꝑ
hunc fidei nr̃e articulũ:
triplex testimoniũ habemꝰ.

Expanded text:
cce de pluralitate divinarum personarum tam aperta docuimus ratione, ut insaniae morbo videatur laborare, qui tam evidenti attestationi velit contraire. Quis enim nisi insaniae morbo laborans dicat summae bonitati id deesse quo nil perfectius, quo nihil est melius? Quis, quaeso, nisi mentis inops contradicat, summae felicitati id inesse, quo nihil jucundius, nihil est dulcius? Quis, inquam, nisi rationis expers, in plenitudine gloriae putet posse id deesse quo nihil est gloriosius, nihil magnificentius? Certe nil melius, nil certe jucundius omnino, nil magnificentius est vera, et sincera, et summa charitate, quae omnino esse non novit sine personarum pluralitate. Hujus itaque pluralitatis assertio, triplici confirmatur testimonio. Nam quod summa bonitas, quod summa felicitas super hac re concorditer clamat, plenitudo gloriae confirmando acclamat, et acclamando confirmat. Ecce super hunc fidei nostrae articulum triplex habemus testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietate distincte. ꝙ sit ibi
ꝑsona que sit a semetip̃a
nõ ab alia aliqua. ꝙ sit
ibi ꝑsona q̃ sit ab una so¬
la. nõ autẽ a semetipsa.
ꝙ sit ibi ꝑsona q̃ sit a ꝑso¬
na gemina. nõ autẽ ab
una sola. Cotidie audio
de trib ꝙ non sint tres et̾¬
ni s unus et̾nus. ꝙ nõ
tres increati nec tres ĩmẽ

Expanded text:
prietate distinctae; quae sit ibi persona quae sit a semetipsa, non ab alia aliqua; quod sit ibi persona quae sit ab una sola, non autem a semetipsa; quod sit ibi persona quae sit a persona gemina, non autem ab una sola. Quotidie audio de tribus quod non sunt tres aeterni, sed unus aeternus; quod non tres inc
Abbreviated transcription (Latin):
d eoꝵ itaq noticiã de
quib recte dicit᷑ nob̾
si non credideritis nõ intelli¬
getis. oportet quidẽ ꝑ fidem
intrare. nec tñ ĩ ip̃o statim
ĩtroitu subsist̾e̾ s semꝑ ad ĩ¬
teriora et ꝓfundiora intelli-¬
gencie ꝓperare. et cũ oĩ stu-¬
dio et sũma diligentia ĩsi¬
stere. ut ad eoꝵ ĩtelligẽciã
que ꝑ fidem tenemꝰ cotidia¬
nis incrementis ꝓficere ua-¬
leamus. In hoꝵ plena noti-¬
cia ⁊ ꝑfecta intelligẽcia ui¬
ta optinet᷑ et̾na. In hac sa-¬
ne acquisitione sũma utili¬
tas. In eoꝵ cõtẽplacione
sũma iocunditas. hee sũt
sũme diuicie. hee sẽpit̾ne
delicie. In hoꝵ gustu ĩtima
dulcedo in eoꝵ fruitione ĩ¬
finita delectatio. de illis ita¬
q ꝓposuimꝰ ag̾e in hoc oꝑe
que iubem᷑ ex catholice fi¬
dei regula nõ de quibuscũz
sed de et̾nis cred̾e. nã de redẽ¬
ptionis nr̃e saciamẽtis ex
tempore fcĩs que cred̾e̾ iube¬
mur ⁊ credimꝰ. nichil ĩ hoc

Expanded text:
d eorum itaque notitiam de quibus recte dicitur nobis, si non credideritis non intelligetis, oportet quidem per fidem intrare nec tamen in ipso statim introitu subsistere, sed semper ad interiora et profundiora intelligentiae properare, et cum omni studio, et summa diligentia insistere, ut ad eorum intelligentiam quae per fidem tenemus quotidianis incrementis proficere valeamus. In horum plena notitia et perfecta intelligentia vita obtinetur aeterna. In hac sane acquisitione summa utilitas, in eorum contemplatione, summa jucunditas. Hae sunt summae divitiae, hae sempiternae deliciae, in horum gustu ultima dulcedo, in horum fruitione infinita delectatio. De illis itaque proposuimus agere in hoc opere, quae jubemur ex catholicae fidei regula, non de quibuscunque, sed de aeternis credere. Nam de redemptionis nostrae sacramentis ex tempore factis, quae credere jubemur, et credimus, nihil in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ut esset uel aliqͥd poss. Ali¬
oqͥn dedit qd̃ nõ habuit ⁊
fecit quod nõ potuit. Hinc
gͦ collige ꝙͣ sit ĩpossibile ut
aliqͥd õmo sit a semetip̃o qd̃
non sit ab et̾no. Ecce ergo
qd̃ suꝑius iã diximꝰ mani¬
festa rõne colligimus qr
omne esse tͥplici distinguit᷑¬

Expanded text:
el aliquid posset. Alioqui dedit quod non habuit, et fecit quod non potuit: hinc ergo collige, quam sit impossibile ut aliquid omnino sit a semetipsa, quod non sit ab aeterno. Ecce ergo quod superius jam diximus manifesta ratione colligimus, quia omne esse triplici distinguit
Abbreviated transcription (Latin):
posset p̃ oculis hab̾e deb̾emꝰ
uix uł raro cogitamus. Cũ
quali queso studio qnͣto desi-¬
derio debe̾mus illi ĩcumbe ne¬
go cio Illi inhyare spectacło
de quo pendet saluandoꝵ
omm̃ sũma bratitudo. Credo
autẽ me nõ nichil fecisse
si det᷑ michi mentes studio¬
sas ĩ huiꝰmodi negocio uł
in modico adiuuare et ad
tale studiũ tepidas mentes
sit deus nisi unus.
ꝙ sit et̾nus increatus ĩmẽ¬
sus. ꝙ sit omĩpotens ⁊ om̃i
dñs ꝙ ab ip̃o est omne quod
est. ꝙ ubiq est et ubiq totꝰ

Expanded text:
posset, prae oculis habere deberemus, posset, prae oculis habere deberemus, vix vel raro cogitamus. Cum quali, quaeso, studio quandoque desiderio deberemus illi incumbere negotio, illi inhiare spectaculo, de quo pendet salvandorum omnium summa beatitudo? Credo autem me nonnihil fecisse, si detur mihi mentes studiosas in hujus negotio vel in modico adjuvare et ad tale studium tepidas mentes sit Deus nisi unus, quod sit aeternus, increatus, immensus, quod sit omnipotens et omnium quod ab ipso est omne quod est, quod ubique est, et ubique tot
Abbreviated transcription (Latin):
mus in qnͣtũ dñs dederit. nõ
modo ꝓbabiles uĩneciã ne-¬
cessarias rõnes ad duc̾e et
fidei nr̃e documẽta uĩtatis
enodatione et explanatio¬
ne condire. Credo nãqz si ne
dubio qm̃ ad quoꝵlibet ex¬
explanacionẽ que necesse
est esse nõ modo ꝓbabilia
ymo eciã necessaria argu-¬
menta nõ deesse. ꝙͣuis illa
interĩ contingat nr̃am in¬
dustriã latere omnia que
ceperunt esse ex tempore ꝓ
beneplacito conditoris pos¬
sibile est esse possibile ẽ nõ
esse. bñ et eo ipo eoꝵ esse nõ
tam rõcinando colligit᷑ ꝙͣ
exꝑiendo ꝓbatur. Que uo̾¬
et̾na sũt omo nõ esse non
possunt. Si cut nuꝙͣ ñ fuer̃t
sic c̾te nũqͣm nõ erũt ymo
semꝑ sũt qd̃ sunt. nec aliud
nec alit̾ esse possunt. uidetur
autẽ oĩno impossibile omne
tebroso nature sinu elice̾. et
uelut de intimo quod̾ sapĩe
secretario erutas ĩcõmune
deduc̾e. Multi ad hoc minus
digni. multi ad hoc minus
ydonei. multi ĩ hoc minꝰ studi¬

Expanded text:
ederit, non modo probabiles, verum etiam necessarias rationes adducere, et fidei nostrae documenta, veritatis enodatione et explanatione condire. Credo namque sine dubio, quoniam ad quorumlibet explanationem, quae necesse est esse, non modo probabilia, imo etiam necessaria argumenta non deesse, quamvis illa interim contingat nostram industriam latere. Omnia quae coeperunt esse ex tempore pro beneplacito Conditoris, possibile est esse, possibile est non esse: unde et eo ipso eorum esse non tam ratiocinando colligitur, quam experiendo probatur. Quae erna sunt omnino non esse non possunt, sicut nunquam non fuerunt, sic certe nunquam non erunt, imo semper sunt, quod sunt, nec aliud, nec aliter esse possunt. Videtur autem omnino impossibile, omne tebroso naturae sinu elicere, et velut de intimo quodam sapientiae secretario erutas in commune deducere. Multi ad hoc minus digni, multi ad hoc minus idonei, multi in hoc minus studi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmẽsus. Audio de trib ꝙ
nõ tres omipotentes sed
unus omp̃s. Audio nichilo¬
minꝰ ꝙ nõ tres dii s unus
est deus. nec tres dñi sed
unus est dñs. In uenio ꝙ
pater nõ sit factus: nec geni¬
tus. ꝙ filius non sit factus
Nabundant in hiis om̃ib
auctoritates l nõ eque et
argumentaciones. In hiis
oĩb exꝑimẽta desũt argumẽ¬
ta uarescunt. puto itaq meũ
nichil fecisse sicut suꝑius iã
dixi si ĩ hmodi studio studio¬
sas iam mẽtes pocio uł ad
modicũ adiuuare et si nõ
detur posse satisface̾ C
p̃t sb̾ tͥplici distͥbucõe cõp̃hẽdi.
t gͦ plane ⁊ ꝑspicue
u̾itatis solido ⁊ ue-¬
lut ĩmobili fundamẽto ĩsi¬
stat inde rõcinationis nr̃e
ordo iniciũ sumat uñ ne¬
mo dubitare ualeat uł re¬
silire p̃sumat. Om̃e qd̾ est¬

Expanded text:
s. Audio de tribus quod non tres omnipotentes, sed unus omnipotens; audio nihilominus quod non tres dii, sed unus est Deus, nec tres Domini, sed unus est Dominus; invenio quod Pater non sit factus, nec genitus; quod Filius non sit factus,abundant in his omnibus auctoritates, sed non aeque et argumentationes; in his omnibus experimenta desunt, argumenta rarescunt: puto itaque me non nihil fecisse, sicut superius jam dixi, si in hujusmodi studio studiosas mentes potero vel ad modicum adjuvare et si non detur satisfacere. potest sub triplici distributione comprehendi. Ut igitur plane et perspicue veritatis solido, et velut immobili fundamento insistat, unde ratiocinationis nostrae ordo initium sumat, unde nemo dubitare valeat, vel resilere p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad sb̾limiũ ⁊ ĩuisi¬
biliũ ĩuestigationẽ ⁊ demõstͣ¬
tionẽ nitim᷑: sili̾tudinũ sca¬
la libent̾ utim᷑ ut hẽãt qua
ascende̾ possĩt qui cõtẽplati¬
onis pẽnas nõdũ accepeĩt.
In illa itaq naͣ quã ad di¬
uinã ymaginẽ ⁊ siłitudinẽ
sc̃am agnouimꝰ diuinũ siłe

Expanded text:
 ad sublimium et invisibilium investigationem et demonstrationem nitimur, similitudinum scala libenter utimur, ut habeant qua ascendere possint, qui contemplationis pennas nondum acceperint. In illa itaque natura quam ad divinam imaginem et similitudinem factam agnovimus, divinum simile
Abbreviated transcription (Latin):
set dici accepta cũ tñ ĩaccep¬
ta ⁊ accepta ut dcm ẽ sit essẽ¬
cialit̾ una. Ex hac rerũ ut
credospeculatione possumͤ
ꝓpẽde qͥd oporteat de dĩmꝰ sẽti¬
re. huic gͦ specule ĩitẽdo ui¬
deamꝰ si ex hiiᷤ q̃ nob̾cũ credũt
cõuinci possit ꝙͦ de ĩgẽita et¬

Expanded text:
sit dici accepta, cum tamen inaccepta et accepta, ut dictum est, sit essentialiter una. Ex hac rerum, ut credo, speculatione possumus perpendere quid oporteat de divinis sentire. Huic ergo speculae innitendo videamus, si ex his quae nobiscum credunt convinci possit,
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ a semetip̃o ht̃. Credunt
nob̾cũ ꝙ filius a pr̃e accep̃
qͥtqͥd ab et̾no habuit. Cõstat
itaq ꝙ plẽitudinẽ sapĩe fi¬
liꝰ accep̾ a pr̃e. Cõcedũt nob̾c
ꝙ nõ sit alia sapĩa prĩs ⁊
alia sapĩa filii. s una eadẽ¬
q ꝑ omĩa tã prĩs ꝙͣ filii. n¬
chilominꝰ tñ cõstat ꝙ sapĩa
ĩ accepta. cõstat eq̃ ꝙ ĩ accep¬
ta nõ sit accepta. nec accep¬
ta sit ĩ accepta. cũ tñ tam
accepta ꝙͣ ĩ accepta sit ꝓcul
dubio essẽcialit̾ una. Quis
adeo sĩplex uł hebes ut neget
de sapĩa d̾ma qd̃ possibile
uidet ĩ scĩa hũ ana. S ut ad¬
huc diligẽtiꝰ huicspeclacõi ĩ¬
sistamꝰ illd̾ ĩ cõe õs nouimꝰ¬

Expanded text:
t, a semetipso habet. Credunt nobiscum, quod Filius a Patre accepit quidquid ab aeterno habuit. Constat itaque quod plenitudinem sapientiae Filius accepit a Patre. Concedunt nobiscum, quod non sit alia sapientia Patris, et alia sapientia Filii, sed una eademque per omnia tam Patris quam Filii. Nihilominus tamen constat inaccepta. Constat aeque quod inaccepta non sit accepta, nec accepta sit inaccepta, cum tamen tam accepta quam inaccepta sit procul dubio essentialiter una. Quis adeo simplex vel hebes ut neget de sapientia divina quod possibile videt in scientia humana? Sed, ut adhuc diligentius huic speculationi insistamus, illud in commune omnes novim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩde adĩuẽire potuit alt̾i tra¬
didit ⁊ ad plenũ ⁊ ad inte¬
giũ erudiuit. Qͥd gͦ nũqͥd
nõ eadẽ scĩa eadẽ uitas ab¬
sq ambiguitate aliqͣ ꝯstat
eẽ tã ĩ corde uniꝰ ꝙͣ ĩ corde alt̾iꝰ.
Alioqͥn aliũ ñ docuit scĩam
quã alt̾ ĩuenit. Ecce unus
lio accepta. illiꝰ ut sie dicã¬
oĩo ĩ accepta. nũqͥd tñ aliud
aliqͥd ẽ ista ꝙͣ illa. Si qͥtqͥd

Expanded text:
tradidit, et ad plenum et ad integrum erudivit. Quid ergo? Nunquid non eadem scientia eadem veritas absque ambiguitate aliqua constat esse tam in corde unius quam in corde alterius? Alioquin alium non docuit scientiam, quam alter invenit. Ecce unus lio accepta, illius, ut sic dicanino inaccepta. Nunquid tamen aliud aliquid est ista quam illa? Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
eius potencie omĩa infir¬
mitatis argumẽta detra-
est: simili qui dẽ rõne de
dina sapĩa queri p̃t.
an inde dicat᷑ sũma ꝙ
nulliꝰ uinꝙͣ possit maior
esse ꝙͣ illa. An ita u̾acit̾
ẽ sũma ut sit usq qͣ ꝑfr̃ã¬
om̃ipotẽcia ẽ. plenitudo sa-¬
piencie deesse nõ p̃t. Nã
si ei de sapĩe plenitudine
aliquid ꝑfr̃ĩonis deesset
qd̃ hr̃e nõ poss absq ul¬
la ambiguitate omĩpo
adiectione maior uł meli¬
or esse possit. Notãd̃ qͦmͦ
ex cõsidãtione dine sapĩe
plenitudo scĩe ip̃iꝰ dep̃hẽ¬
dit ͦ et uursus ex õipotẽcie

Expanded text:
ejus potentiae omnia infirejus potentiae omnia infirmitatis argumenta detrahidictum est, simili quidem ratione de divina sapientia quaeri potest. An inde dicatur summa quod nullius unquam possit major esse quam illa, an ita veraciter est summa, ut sit usquequaomnipotentia est, plenitudo sapientiae deesse non potest. Nam si ei de sapientiae plenitudine aliquid perfectionis deesset quod habere non posset, absque ulla ambiguitate omnipotadjectione major vel melior esse possit. Notandum quod ex consideraratione divinae sapientiae plenitudo potentiae ipsius deprehenditur. Et rursus ex
Abbreviated transcription (Latin):
maius aliqͥd deo iam posse
cogitare cõuincim᷑. Maiuᷤ
cũq potenciã cui aliqͥd desit
de om̃ipotencie plenitudine.
O hoc quidẽ qd̃ hõi ad intel¬
ligend̾ ꝑfacile est diuinã
sapienciã latere nõ potest
Deus itaqz si aliquid de po¬
tencie plenitudĩe ĩtelligit
qd̾ hr̃e nõ possit erit mai
aliqͥd ĩ eius nosse ꝙͣ ĩ eiuͤ
posse quoꝵ neutrũ nil ali-¬
ud est qmͣ ip̃iuᷤ esse. Erit
gͦ iuxta supiorẽ disputa ti¬
onẽ unũ idemqz esse ⁊ seip̃o
maius et seip̃o minꝰ quo
nichil est ĩpossibilius. Hĩc
gͦ absq dubio colligit᷑ ꝙ
cia est. Nam multa dici¬
mur posse q̃ multo meliꝰ
essernõ potuisse ꝙͣ posse pos¬
se decresc̾e. posse defic̾e. posse
destrui ⁊ ĩ nichilũ redigi
⁊ quelibet huiꝰ mõi maiꝰ ẽ
omo nõ posse qmͣ posse.
magis enĩ sunt ista infir¬
mitatis inditia ꝙͣ maie-¬
statis ĩsignia. Omĩa ita-¬
q illa et sola utiq illa
rectius atq uerius eum

Expanded text:
majus aliquid Deo jam posse majus aliquid Deo jam posse cogitare convincimur. Majus cunque potentiam cui aliquid desit de omnipotentiae plenitudine. Et hoc quidem quod homini ad intelligendum perfacile est, divinam sapientiam latere non potest. Deus itaque si aliquid de potentiae plenitudine intelligit quod habere non possit, erit majus aliquid in ejus nosse quam in ejus posse, quorum neutrum nihil aliud est quam ipsius esse. Erit ergo juxta superiorem disputationem, unum idemque esse et seipso majus et seipso minus, quo nihil est impossibilius. Hinc ergo absque dubio colligitur qsse potentia est. Nam multa dicuntur posse, quae multo melius esset non potuisse quam posse, posse decrescere, posse deficere, posse destrui et in nihilum redigi, et quaelibet hujusmodi, majus est omnino non posse quam posse. Magis enim sunt ista infirmitatis indicia quam majestatis insignia. Omnia itaque illa, et sola utique illarectius atque veracius eum
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e familiare et qͣsi ꝓ re¬
gula ten̾e deo uidelicet qͥt¬
quid optimũ iudicãt ĩcũctã¬
ter attribu̾e. Et qd̃ quosdã
bietatis ambiguo deuo¬
cio ꝑsuadet hinc est ꝙ ip̃m
deum ĩmẽsũ et̾nũ ĩcõmu¬
tabilẽ sũme sapientẽ oĩ¬
potentẽ indubitant̾ affir¬
mant eciã illi qui quom̃o
ad ip̃m ꝓbari possit ignorãt.
Est itaq eiuditis uelut
maxima ꝓposicio. est cũctiͤ
ĩ cõmune uelut coĩs animi
concepcio deo attribuere
quitquid altius attingit
humana estimatio. Ex hoc
c̾titudinis solido et uelut
intime u̾i̾tatis fũdamẽto
sũmi eciã magr̃i passum
quidẽ disputationis sue
iniciũ sumunt cũ de diui¬
nis ꝓprietatib alcius et
ut eciã sit omnipotens.
d̾ deus sũme potens
existat satis quidẽ
ex suꝑiorib cõstat. S q̃u
adhuc p̃t utrũ inde dicatͤ
sũme potens qr nemo ĩ
potẽcia suꝑior sit. An sic
sit sũme potens ut omĩa
possit ⁊ ueracitꝰ omp̃s sit.
S si oĩpotentẽ diffitem᷑

Expanded text:
si pro regula tenere, Deo videlicet quidquid optimum judicant incunctanter attribuere, et quod quosdam bietatis ambiguo devotio persuadet. Hinc est quod ipsum Deum, immensum, aeternum, incommutabilem, summe sapientem, omnipotentem, indubitanter affirmant, etiam illi qui quomodo idipsum probari possit ignorant. Est itaque eruditis velut maxima propositio, est cunctis in commune veluti communis animi conceptio Deo attribuere quidquid altius attingit humana aestimatio. Et hoc certitudinis solido, et velut intimae veritatis fundamento, summi etiam magistri passim quidem disputationis suae initium sumunt, cum de divinis proprietatibus altius et ut etiam sit omnipotens. Quod Deus summe potens existat satis quidem ex superioribus constat. Sed quaeri adhuc potest utrum inde dicatur summe potens, quia nemo in potentia eo superior sit, an sic sit summe potens ut omnia possit et veraciter omnipotens sit. Sed si omnipotentem diffitemur,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ni si demens dicat ꝙ dĩ
sb̾stancia sapĩam quidẽ
hoc est seipãm ex parte ha¬
beat et ex parte nõ hẽat ⁊
plenitudinẽ sui ip̃ius hr̃e

Expanded text:
o, nisi demens, dicat quod Dei substantia sapientia quidem hoc est seipsam ex parte habeat, et ex parte non habeat, et plenitudinem sui ipsius habere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ intellectũ attinge̾ aliquid
melius deo. młto minꝰ hu¬
Emana cogitatio.
Iitaq nichil qd̃
deo ꝑfectius sit p̃t ꝑ intel¬
lectũ capere scĩa diuina ꝙͣ¬
to minus aliquid deo ma-¬
tare p̃t scĩa humana. nã
qd̃ hũana cogitatio ꝑ in¬
tellectũ caperẽt diuinam
intelligenciam latere non
posset. demencie genus est
credere hominẽ supͣ id qd̾ ẽ
deus cogitacione posse ascẽ-¬
dere qui nec hoc ip̃m qd̃ d̾s
est potest ulla ĩuestigati¬
one atting̾e. Quanto ita¬
q melius quanto ẽ ꝑfectiꝰ
qd̃ humana cogitacio at¬
tingit tanto ad id qd̃ d̾s
leat esse qͣsi maxima ꝓposicõ
⁊ uelut cõis q̃d̾ animi ꝯcepc̃o.
Onting̾e itaq uide¬
t ᷑ quadã quasi dote

Expanded text:
 intellectum attingere aliquid melius Deo, multo minus humana cogitatio. Si itaque nihil quod Deo perfectius sit potest per intellectum capere scientia divina, quanto minus aliquid Deo matia humana. Nam, quod humana cogitatio per intellectum caperet, divinam intelligentiam latere non posset. Dementiae genus est credere hominem supra id quod est Deus cogitatione posse ascendere, qui nec hoc ipsum, quod Deus est, potest ulla investigatione attingere. Quanto itaque melius, quanto est perfectius, quod humana cogitatio attingit, tanto ad id quod Deuleat esse quasi maxima propositio, et velut communis quaedam animi conceptio. ontingere itaque videtur quasi quadam dot
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpendis ex his ut arbitror
qr multi ad hoc deo dispen-¬
sante cadunt ut fortiores
resurgant. Et qui prius
ante lapsum habuerunt
pꝰrume reꝑationẽ accipuit
simul & grãm ꝯfirmantẽ.
Uere scđm quod scͥptum ẽ
dñs mortificat. & uiuificat.
deducit ad ĩferos & reduc̃.
u̾e ip̃e est qui humiliat et
subleuat. ipse qͥ ꝑcutitut
o porteat deum laudarez

Expanded text:
Perpendis ex his, ut arbitror, Perpendis ex his, ut arbitror, quia multi ad hoc, Deo dispensante, cadunt, ut fortiores resurgant; et qui prius ante lapsum habuerunt post ruinae reparationem, accipiunt simul et gratiam confirmantem. Vere, secundum quod scriptum est: Dominus mortificat, et vivificat, deducit ad inferos, et reducit . Vere ipse est qui humiliat et sublevat, ipse qui percutit utoporteat Deum laudare
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. & ad bõi ꝑ seuerantiã solidat᷑.
agnificentia ampli¬
or post ruiã ad plenã
reꝑationem addit᷑. qr ex ip̃o
lapsu suo hõ sepe adueram
humilitatẽ erudit᷑. Et tunc
ueracit̾ magnificentia am¬
pliat᷑. q̃n int̾ uirtutũ mag¬
nalia uirtꝰ etiã humilitatis
ĩmobilit̾ custodit᷑. Ex uir¬
tute uͦ humilitatis animi ꝑ¬
fectio & in bono roborat᷑ et
ad boni ꝑ seuerantiam soli¬
dat᷑. Constat itaq magnifi¬
centiam tunc ueracit̾ ampli¬
ari. qn ad consuminatõnẽ
boni. dat᷑ etiam gr̃a ꝑ seue¬
randi. Ampliatio itaq
magnificentie ẽ uirtus ꝑ¬
seuerantie. Ampliatio mag¬
nitudiris. ex iͥtute humi¬
litatis. adiũcta diuinita¬
tis gr̃a ꝯfirmationis. Hãc
magnificentie ãplificatio¬
nem ꝓpħa postulabat. cũ
psallendo orabat. Redde mͥ
leticiam salutaris tui. & sp̃u
pͥncipali ꝯfirma me. Huiꝰ¬
modi cotidie amplificationẽ
petimꝰ cũ dicimꝰ. Confirma
d̾s boc qͦd oꝑatꝰ es in nobis.

Expanded text:
t ad boni perseverantiam solidatur. Magnificentia amplior post ruinam, ad plenam reparationem additur, quia ex ipso lapsu suo, homo saepe ad veram humilitatem cruditur. Et tunc veraciter magnificentia ampliatur, quando inter virtutum magnalia, virtus etiam humilitatis immobiliter custoditur. Ex virtute vero humilitatis, animi profectio et in bono roboratur, et ad boni perseverantiam solidatur. Constat itaque magnificentiam tunc veraciter ampliari quando, ad consummationem boni, datur etiam gratia perseverandi. Amplificatio itaque magnificentiae, est virtus perseverantiae. Amplificatio magnitudinis, ex virtute humilitatis adjuncta, divinitus gratia confirmationis. Hanc magnificentiae amplificationem Propheta postulabat, cum psallendo orabat: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Hujusmodi quotidie amplificationem petimus, cum dicimus: Confirma Deus hoc quod operatus es in nobis .