comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unũ qd̾q in quo alt̾i debeat succurr̾e:  ĩ qͦ
d̾u aliud mouet᷑. se debeat quietũ custodire.
Est eñĩ qͣsi qͦda respublica corpꝰbumanr̃.
in qͦ singłis m̃bͥs sua officia distͥbuta fuñ.
Dũ gͦ unu m̃brũ alteriꝰ m̃bri officiũ mor¬
dinate sibi uendicat: ꝗd aliud qͣm ocordiã
uniu̾sitatis ꝑturbat: Dũq aliud suo moto
alt̾uᷤᷤ motu ĩmpedit. c̃tȩ illi qũa natura
mod̾at᷑ dispositiomi ꝯtͣdicit. Prima gͥ ẽ custo¬
dia disciplinȩ ingestu.: ut unũ qd̾q m̃br̃u ĩ
eo ad qd̾ c̾atũ ẽ officio se contineat: neq al¬
terius m̃bri ministeriũ admixtione o fun¬
dat. ĩdẽ ut uideant ocłi. aures audiant. na¬
res olfaciãt. os loquat᷑. manꝰ oꝑent᷑. pedes
ambulent. qͣtinꝰ neq tͣnsmutent᷑ officia
m̃broꝵ. neq inordinate ꝑmisceant᷑. Scd̾a
ẽ custodia disciplinȩ ingestu. ut unũqd̾q

Expanded text:
utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam natura moderatur, dispositioni contradicit. Prima igitur est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum in eo ad quod creatum est officia se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque
Abbreviated transcription (Latin):
Ineo enĩ quod dr̃ homo apostata. uir
mutilis: notatur defsuxio mentis. In
eo aut̃ quod dicitur gͣditur ore ꝑuerso
terit pede. ãnuit oculis. digito loqͥt᷑
demonstratur confusio actionis. Hinc
uisu suo cognoscit᷑ uir ⁊ abocursu fa¬
ciei cognoscitur sensatus: amictus cor¬
poris ⁊ risus dentiũ. et ingressus homi
nis enuntiant de illo: qͥa udelicet ꝑ
io quod foris fint bene siue maleagi¬
tur: Interior animi qualitas intuenti¬
um ocłis patenter mdicatur. C icarto
oportet ut ad hãc ꝑtͣbationẽ sedand̾a. cu¬
stodia disciplinȩ opponat᷑. quȩ unĩiqd̃q m̃¬
bru ad suũ officiũ restͥngat. qͣtinꝰ d̾u alterũ
m̃brũ oꝑat᷑. alterũ aut om̃ino qͥetũ mane¬
at. aut si forte eiꝰ oꝑa illi necessaria ẽe̾ cog¬
noscit᷑. suo motu ad cooꝑandu illi decent᷑
⁊ ordinate moueat᷑ iͥta ut nichil ꝯfuse. ni¬
ebil p̃posterũ im̃bͥs corꝑis agat᷑. s ut sciat

Expanded text:
In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir inutilis , notatur defluxio mentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis nis enuntiant de illo . Quia videlicet per illud, quod foris sive bene sive male agitur, interior animi qualitas intuentium oculis patenter indicatur. Et idcirco oportet ut ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponatur, quae unumquodque membrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, nihil praeposterum in membris corporis agatur, sed ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
iungere siuelit. ⁊ uarias inducere plu¬
mas. undiq collectis membris. ut
turpit̾ atrum desinat inpiscem inu¬
lier formosa suꝑne. Certe tale michi
iudetur hoc portentuose siguratio
ne fingunt᷑ species: ut nec pes. nec caput
uni reddatitur forme. Sed ne forte sa¬
tyrã potius quam doctrirmã elere uide¬
amur: cũ plurima adhuc enumeranda
suꝑsint. modestie bic quoq obhuisciñ
debemꝰ: etiã sic fortassis negligentibus ⁊
indisciplinatis. qͣntũ ip̃i in his erubesc̾e̾
debeant. meliꝰ ñlendo ostendimꝰ. Scire
tñ debent unũ e̾e̾ uiciũ. quod pͥus in¬
trinsecus statũ mentis dissĩpat: ac pꝰ¬
modum extrinsecus inm̃bris ordinẽ acti¬
onis dissipat ꝑturbat: sicut iam sepius
memorato salomonis testimonio comꝑ¬
batũ ẽ ubi inapostata homine: demonsta¬
tum pͥus quidẽ m̃tis atisio atq desturio
p̃cessise dicitur: ac postmotlũ confusio atq
ꝑturbatio accionis subsecuta memorat᷑

Expanded text:
Jungere si velit, et varias inducere pluJungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae figurationnae Fingentur species, ut nec pes nec caput uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
cio qũe figurantes: oculũ int̾ uden¬
oris loquntur. Sunt pͣterea mille laruȩ
mille subsannationes. ⁊ corrugationes
nariũ. mille ualgia ⁊ contortiones labi¬
oꝵ: que pulcritudinẽ faciti ⁊ decorem dĩ¬
cipline deformant. Est enĩ facies spe
todia adhibenda est. qͣntominꝰ si quio
inea pecc̃m fuerit celari potest. Tem¬
ꝑanda est igitur facies ⁊ modifican¬
da ingestu suo. ita ut nec ꝓt̾ue exaᷤ¬
ꝑetur. nec mollit̾ disoluatir. s semꝑ
habeat. ⁊ rigidã dulcedinẽ: idulcẽ rigo¬
rem. Alii naingant brachiis inceden
tt⁊ duplici quodã monstro. uno ⁊ eo¬
dem tempore pedib deorsũ int̾ra
ambulant: ⁊ lacͥtis sursum maera uo¬
lant. Quod est monstrũ ħ q̃so quod
simul inse sm̃nxit. turpit̾ ⁊ hominis in¬
cc̾sum. et nauis remigiũ. d auis uo-¬
latim: Libet in hoc pocticȩ subsan¬
nationis illuuis clogio ꝓclamare: hu¬
mano capiti ceruicem pictor equinã

Expanded text:
cio quem figurantes, oculorum inter videncio quem figurantes, oculorum inter videnore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, distodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam
Abbreviated transcription (Latin):
conseruanda ẽ. ut scilicet ioagat unũ¬
quodq menbrũ ad quod factum est. ut
neq loqͣtur manꝰ. neq os audiat. neqio¬
culus officiũ lingue assiimat. Sunt enĩ
quidã qͥ nͥ buccis patentib aascultare
nesciunt: i qͣsi ꝑ os sensus ad cor infltiere
cdebeat. palatum ad u̾ba loquentis aꝑiunt
Alii quod ad huc gͣuius ł perus ẽ. inagẽ¬
douel audiendo qͣñ canes sicientes hn¬
guã ꝓtendunt: ⁊i ad singłas acciones
uelut molã labia contorquendo circũdu¬
cunt. Alii loguentes digitum extendunt:
suꝑcilia ẽrigunt᷑: ioculos morbem rotan¬
tes. aut ꝓfunda qͣdam considetatione
desigentes. cuiꝰdam intrinsecꝰ magnifi¬
centie conatꝰ ostencdunt. Alii capio ac¬
tant: coniã extutiunt: uestimenta ad¬
aptando componunt: i lat̾a cubitan¬
do. pedes extendendo. ridiculã satis
ostentationis formani effingunt. Alii
quasi ambe aures adaudiendũ facte
ñ sint: alterã tantũ collo detorto uo¬
ciuenienti ꝯᷤponunt. Alii typum neᷤᷤ¬

Expanded text:
nservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nes
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Alii sͦ mille modi. qͥbꝰ hõe s uanis¬
simi ⁊ suꝑsticiosissimi. speclacłm de se intu¬
entibꝰ preb̾e ꝯcupiscunt. S hec om̃ia ser¬
uis d̾i magna debet ꝯstantia ꝯtẽpu̾e. cũ
uideat nullos nͥ stultos ⁊ irrisione dignissi¬
mos studiis talibꝰ deseruire. Hȩc enĩ om̃ia
uerȩ religioni ꝯtraria gͦ : n om̃s qui curã¬
⁊ studiũ his adhibent: qͣntũ a religione a¬
lieni spit patent᷑ ostendunt. S grã d̾i.
oms qui mͦ i religione ꝯstituti talibꝰ
student. ⁊ ꝑ hȩc hoimbꝰ plac̾e cupiun:
omibꝰ hoi tibꝰ magis uiles ⁊ ꝯtẽpnbiles
uͦ solũ corã d̾o. s etiã corã hoĩibꝰ carioreᷤ
⁊ honorabiliores existunt. Cant gͦ iniseri
⁊ stulti ⁊ om̃is honestatis ignari: eant ⁊ co¬
mantꝰ pannos suos. qͥ ñ ĩtelligunt ꝗͣ iuste
in uiris religiosam uitã ꝓfessis. cultꝰ p̾cio¬

Expanded text:
runt. Alii sunt mille modi quibus homines vanisrunt. Alii sunt mille modi quibus homines vanissimi et superstitiosissimi spectaculum de se intuentibus praebere concupiscunt. Sed haec omnia servus Dei magna debet constantia despicere, cum videat nullos nisi stultos et irrisione dignissimos studiis talibus deservire. Haec enim omnia verae religioni contrariae sunt et omnes qui studium et curam his adhibeant, quantum a religione alieni sint, patenter ostendunt. Sed gratia Dei omnes qui modo in religione constituti talibus student, et per haec hominibus placere cupiunt, omnibus hominibus magis viles et contemptibiles Deo, sed etiam coram hominibus chariores et honorabiliores existunt. Eant ergo nunc miseri et stulti ac omnis honestatis ignari, eant et comant pannos suos, qui non intelligunt quam juste in viris religiosam vitam professis cultus pretio
Abbreviated transcription (Latin):
Alii incedentes sinuoso syrinate t̾rã uer¬
ruit: ⁊ limbis dependentibꝰ immo retͦ
ꝯsequentibꝰ caudis. in suilitudine̾ uulpi¬
um uestigia sua obdiicu̾t. Bene ꝓfecto.
ne sint ampliꝰ in recordatione ĩ t̾ra ui¬
uentiũ. Qͥ ut ostendant de num̾o illoꝵ
se esse de quibꝰ psalmista dic̃. ñ sic ĩpii ñ
sic. s tanꝗͣ pulus queni ꝓiit uentꝰ a faci¬
e t̾re: quacũq ꝑrexerint. qͣsi turbo tẽ¬
qd̵ intꝰ cecata m̃te ꝑdid̾iunit. Est tam̃ in
quo de eis etiã in p̃senti uita uindic łam
capimꝰ : quia hisdem suis pannis qͥbꝰ nebulã
pulueris luminibꝰ nr̃is iniciunt: ad ꝯpla¬
nandã uiam pedibꝰ nr̃is lutũ platearum
abstergunt. Qͥd dicã ampliꝰ : Tedet me
om̃ia uanitatis occilia num̾are: in qͥbus
stulti ⁊ uecordes mulieribꝰ inimo meretͥcibꝰ
studia sua auferũt : ⁊ tanto dedecore. qͣnta
suꝑsticione. cũ habitu pene sexũ mutane¬

Expanded text:
Alii incedentes sinuoso syrmate terram verAlii incedentes sinuoso syrmate terram verrunt et limbis dependentibus, imo retro consequentibus caudis in similitudinem vulpium vestigia sua obducunt. Bene profecto, ne sint amplius in recordatione in terra viventium. Qui ut ostendant de numero illorum se esse, de quibus Psalmista dicit: Non sic impii non sic, sed tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae , quacunqquod intus caecata mente perdiderunt. Est tamen in quo de eis etiam in praesenti vita vindictam capimus, quia iisdem suis pannis quibus nebulam pulveris luminibus nostris injiciunt, ad complanandam viam pedibus nostris, lutum platearum abstergunt. Quid amplius dicam? Taedet me omnia vanitatis ostentamenta numerare, in quibus stulti et vecordes, mulieribus, imo meretricibus studia sua auferunt, et tanto dedecore quanta superstitione cum habitu pene sexum mutave
Abbreviated transcription (Latin):
mis p̾ciosa. In qͣlitate: ne nimis subtilia ⁊
mollia. In colore: ne nimis sint nitida. siue
religiosȩ ꝯu̾sationis expetit fucata. In for¬
matione: ut sint decent᷑ ⁊ religiose ꝯpo¬
sita. ⁊ humittatis signũ habentia. idi non
nimis mnagna. aut dependennia. aut flura.
portandi ꝑtinet. Nam sͦ quidã stulti. qui
stultis placere cupientes. qͦdã artificio
uestim̃ta sua circa se ꝯponunt. Alii uͦ ma¬
iori scurrilitate ridiculose transuertunt.
Aiii aut ut pompã de se faciant: explicãt
ea. ⁊ qͣntũ possunt latiꝰ extendunt. Alii re¬
nentes corrugata in unũ colligunt: alii
contorquentes .⁊ ꝯplectentes inuoliuit᷑.
Alii toto conamine stringentes ⁊ finden¬
tes ea: om̃ia corporis sui liniam̃ta inuere¬
cundissima quadam turpitudine. aspicientibꝰ
numeranda exponunt. Alii iactando et
uentilando pannos suos.: leuitatẽ m̃tis
suȩ ex ip̾a sui habitꝰ mobilitate ostendu̾̃t.

Expanded text:
mis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, sive religiosae conversationis expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humilitatis signum habentia, id est non nimis magna aut dependentia, aut fluxa, portandi pertinet, nam sunt quidam stulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua circa se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto conamine stringentes et findentes ea, omnia corporis sui lineamenta, inverecundissima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jactando et ventilando pannos suos, levitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
au̾sione m̃tis cad̾et: foris pꝰmodũ ad incon¬
stantiã. ⁊ seminanda iurgia ñ ueniret.
liganda gͦ foris s̃ ꝑ disciplinã m̃bra cor¬
poris. ut intͥnsecꝰ solidet᷑ statꝰ mͣtis: quatuꝰ
dũ undiq ext̾ior custodia int̾iori mobi¬
litati cohercendȩ opponit᷑ : tande̾ mens ad
pacẽ stabilẽ in semetip̃a colligat᷑. Om̃iĩ nãq
uicioꝵ motꝰ disciplina cohercet.  qͣntum
mala desid̾ia foris cohercendo ꝯpͥmit. tan¬
tũ ꝑ eã bonũ desid̾iũ int̾iꝰ ꝯualescit: pau¬
latunq ead̾ uͥtutis forma m̃ti ꝑ ꝯsuetudi¬
nẽ in pͥmit᷑ : quȩ foris ꝑ disciplinã ĩ habitu
corporis ꝯseruat᷑. Ecce uidimꝰ qͣntũ ualeat
disciplina: nc̃ qͣlit̾ custodiri debeat ꝯsid̾etur.
Qͥ tuoe s̃ p̾cipue in quibꝰ ꝯseruanda ÷ disci¬
plina. In habitu. in gestu. in locutione: in
ditur: in genere. ⁊ qͣlitate. in colore.
et formatione. ⁊ coaptatione uestim̃torũ.
In gen̾e scilicet: ne sint uestimta nr̃a ni¬

Expanded text:
aversione mentis caderet, foris postmodum ad inconstantiam et seminanda jurgia non veniret. Liganda ergo sunt foris per disciplinam membra corporis, ut intrinsecus solidetur status mentis, quatenus dum undique exterior custodia interiori mobilitati coercendae opponitur, tandem mens ad pacem in semetipsa colligatur. Omnium namque vitiorum motus disciplina coercet, et quantum mala desideria foris coercendo comprimit, tantum per eam bonum desiderium interius convalescit. Paulatimque eadem virtutis forma per consuetudinem menti imprimitur, quae foris per disciplinam in habitu corporis conservatur. Ecce vidimus quantum valeat disciplina, nunc qualiter custodiri debeat consideremus. Quatuor sunt praecipue in quibus servanda est disciplina, in habitu, in gestu, in locutione, in ditur, in genere et qualitate, in colore et formatione et coaptatione vestimentorum. In genere, scilicet ne sint vestimenta nostra ni
Abbreviated transcription (Latin):
corruptones. Unde ꝓpłia. Corrupti
sũt ⁊ abominabiles factisũt. Corrup
tist̾ mente: ab ominabiles factist̃¬
corꝑe. Abutim᷑ enĩ .iii. elem̃tis in
corꝑe. Igne ĩ ocłis ꝑ curiositatem.

Expanded text:
corruptiones. Unde propheta: « Corrupti sunt et abominabiles facti sunt. » Corrupti enim sunt mente, abominabiles corpore. Abutimur enim quatuor elementis in corpore: igne in oculis per curiositatem,
Abbreviated transcription (Latin):
mamꝰ salutarẽ hostiam. neid̾ conforma¬
ri in scõꝵ consortiũ m̾easn admtiti.
Dñs th̾e in passione sua fuit hostia p᷑a.
in resurrectõne hostia sc̃ã. ĩ ascenfione
hostia itmacłata: panis uite et̾ne efuri¬
entib. calix salutis ꝑpetue ficientib iꝰ ti¬
ciam. Ei gͦ assinulari ⁊ conformari de¬
bemꝰ: qͥ ad ip̃m offerẽdũ ⁊ sum̃dũ acce¬
dimꝰ. S qr hoc ñ potest fierinisi passioyẽ¬
eiꝰ ⁊ resurrectõnẽ. ⁊ ascensionẽ studeamꝰ

Expanded text:
mamus salutarem hostiam, et eidem conformati, in sanctorum consortium mereamur admitti. Dominus Jesus in passione sua fuit hostia pura, in resurrectione hostia sancta, in ascensione hostia immaculata. Panis vitae aeternae esurientibus, calix salutis perpetuae justitiam sitientibus. Ei ergo assimilari et conformari debemus, qui ad ipsum offerendum accedimus, sed quia hoc non potest fieri nisi passionem, resurrectionem et ascensionem studeamus
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ ꝑu̾sa. Itẽ. Qui priꝰ respondet qͣm au¬
diat. stultũ se ec̾ demonstrat.⁊ ꝯfusione digniᷤᷤ¬
simũ. Itẽ in libro ȩccłiastico. Ne uentiles te in
omnẽ uentũ: ⁊ ñ eas in om̃i uia. Sic eñ pecca¬
tor ꝓbat᷑ in duplici lingua. Esto mansuetus
adaudiend̾i u̾b̾u di ut intelligas: ⁊ cũ om̃i
sapĩa ꝓferas responsũ uerũ. Si ẽ tibi intelle¬
ctus. responde ꝓximo: sin aũt. sit manꝰ tua su¬
ꝑ os tuũ. ne capiaris inu̾bo indisciplinato.

Expanded text:
m audiat, stultum se esse demonstrat et confusione dignissimum . Item in libro Ecclesiastico: Ne ventites te in omnem ventum, et non eas in omni via, sic enim peccator probatur in duplici lingua. Esto mansuetus ad audiendum verbum Dei ut intelligas, et cum omni sapientia proferas responsum verum. Si est tibi intellectus, responde proximo; sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiar
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e debeamꝰ. qd duob modis fieri pot̾. scilic
du id reu̾entia dignitati ꝑsonȩ impendit᷑. iił
malicia incorrigibilis. atq ido indigna ãmo¬
nitiõe existimat᷑. Singła hȩc exemplis scͥpt᷑aꝵ
ꝓbuare possumꝰ: q ñ uno s multis singła qͦq
ꝯfirmari scͥpt᷑aꝵ testimoniis inuienimꝰ. Quod
sermonẽ eoꝵ qͥ pͥores nob̾ loqui ceꝑant ñ de¬
beamꝰ int̾rũꝑe. s semꝑ loq̃ntes alios ⁊ p̃cipue
eos qͥ utilia ⁊ recta loquũt᷑. ꝓpt̾ custodiã dis¬
ciplinȩ reue̾nt̾ sustinere. atq expectare. sc̃s
iob nob̾ ostendit. qͥ cũ de sua disciplina ⁊ de
alioꝵ erga se reu̾entia loq̃ret᷑᷑ inter cęt̾a sic
ait. Qͥ me audieb̾at expectabant sententiã

Expanded text:
ere, quod duobus modis fieri potest, scilicet dum vel reverentia dignitati personae impenditur, vel malitia incorrigibilis atque ideo indigna admonitione existimatur. Singula haec exemplis Scripturarum probare possumus, quia non uno sed multis singula quaeque confirmari Scripturarum testimoniis invenimus. Quod sermonem eorum qui priores nobis loqui coeperant, non debeamus interrumpere, sed semper loquentes alios et praecipue eos qui utilia et recta loquuntur, propter custodiam disciplinae reverenter sustinere atque exspectare, sanctus Job nobis ostendit, qui cum de sua disciplina et de aliorum erga se reverentia loqueretur, inter caetera sic ait: Qui me audiebant, exspectabant sen
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ tem̾arioᷤᷤ ad feruorẽ ⁊ eli tepido ᷤᷤ ad
silentiũ u̾bosos. ad u̾b̾u exhortationis
nimis tacitoᷤ ad ala cͥtatẽ segnes. ad man¬
suetudinẽ ĩpatientes. adiusticiã negli¬
gentes. ad indulgentiã crudeles. adu̾ecũ¬
diã ꝓcaces. ad qͥet̾ẽ p̃cipites. ad prudentiã
in cautos. ad sollicitudmnẽ obliuiosos.⁊ ad mo¬
destiã inu̾ecundos: ⁊ om̃ino quicqͥd dice̾
pꝰ ubi illud dici oueniat ꝯsid̾emꝰ. Nã qͣd̾a
st̃ loca: in qͥb ꝑpetuũ silentiũ seruand̾uẽ.
Quȩd̾a uͦ in qͥb humanos sermones. id ẽ
ꝯfabulationes ad alterutrũ edere ñ licet.
nis ⁊ canticis. manifeste uel occulte ꝓlatis:
d̾o famulat᷑. Unde ⁊ beatꝰ augustinꝰ in ora¬
toriũ nichil agend̾u e̾e̾ dic̃: p̃t̃ id ad qd̾ fa

Expanded text:
onsilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad onsilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere prius ubi illud dici conveniat consideremus. Nam quaedam sunt loca, in quibus perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos sermones, id est confabulationes ad alterutrum edere non licet, enis et canticis manifeste vel occulte prolatis Deo famulatur. Unde et beatus Augustinus in oratorio nihil agendum esse d
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ᷑: ut ꝯtͣ uiciũ qd̾ in eo sanare cupi¬
mꝰ ꝯpetens nr̃i sermonis remediũ oppo¬
namꝰ: que ad mod̾i supͣ dictũ ẽ. cũ irreli¬
gioso de sc̃itate. cũ iniusto de iusticia. cũ
pigͦ de multa oꝑatione loquend̾u est.
fãcile gͦ cu sit loquẽdu agnoscimꝰ. si id
qd̾ d̾r qͣle sit diligent̾ ꝯsid̾emꝰ. qi id ꝓfecto
unacuiq magiᷤ dici ꝯueñ: qd̾ ad illud in
qͦse plus laborat mału sanand̾u ꝯsilio ꝯ¬
modiori occͣrit. u̾bi grã. Eͥndo ꝯstantiã
laudare uolumꝰ. ad pusillanimes ñ ad su¬
ꝑbos sermonẽ nr̃m dirig̾e̾ debem᷑: qr cũ
d̾u eos ad uͥtutẽ hortari cͥdimꝰ. ampliꝰ in
suo uicio ꝯfirmamꝰ. Ex hortem᷑ gͦ ad ꝯsta¬
tiã timidos. ad timorẽ suꝑbo ᷤᷤ ad frugali¬
tatẽ ꝓdigoᷤᷤ ad lib̾alitatẽ auaroᷤ. adhuma¬
nitatẽ parcos. ad parcitatẽ gulosoᷤ. ai ꝯ¬

Expanded text:
debemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupidebemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupimus, competens nostri sermonis remedium opponamus, quemadmodum supradictum est: Cum irreligioso de sanctitate, cum injusto de justitia, cum pigro de multa operatione loquendum esse. Facile ergo cui sit loquendum agnoscimus, si id quod dicitur quale sit diligenter consideremus, quia id profecto unicuique magis dici convenit, quod ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum consilio commodiori occurrit. Verbi gratia, quando constantiam laudare volumus, ad pusillanimes non ad superbos sermonem nostrum dirigere debemus, quia cum dum eos ad virtutem hortari credimus, amplius in suo vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad c
Abbreviated transcription (Latin):
hortationẽ apͣuitate sua posse em̃dari.
Alioqͥn ⁊ sapientes uelle docere suꝑbia ẽ.
⁊ obstinatos corriꝑe insipientia. qͥa ⁊ in-¬
iuriosus ꝓximo ẽ qͥ meliori ñ exhibet reu̾en¬
tiã. ⁊ inuriosus sibi ẽ qͥ ñ emendat. s ꝓuo¬
cat erga se insipientis uesaniã. Ergo qͥ
cũ alio loquit᷑ pͥmũ ꝯsid̾e̾t utrũ ꝓpt̾ se.
an ꝓpt̾ ilłu loquat᷑. Si ꝓpt̾ suã utilitatẽ lo¬
qͥt᷑: uideat ut ille talis sit. de cuiꝰ colloqͥo
utilitas ei ꝓuenire possit. Si ꝓpt̾ ilłu lo¬
quit᷑᷑ caueat ne talis sit ille. qͥ uel sua ex¬
bortatione ñ indigeat: uel ita in malo
obstinatꝰ. ut exhortatione alteriꝰ corrigi
seruare: ut semꝑ studeamꝰ ⁊ asapientib
discere. ⁊ minꝰ doctos ita d̾utaxat si se
doceri patiunt᷑ studeamꝰ erudire: ⁊ sic̃
int̾rogando de illo potissimũ qͦd nõ ma¬
gis urget u̾ba facere. sic docendo. illud
qd̾ magis ꝑsonȩ auditoris ꝯgruit ꝓferre

Expanded text:
hortationem a pravitate sua posse emendari. Alioquin et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi servare, ut semper studeamus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur studeamus erudire. Et sicut interrogando, de illo potissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, illud quod magis personae auditoris congruit proferre
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. Duplici aut̃ renouam᷑ r̾oue
ut scilicet pͥus exuamͦ uetustate:
deinde ĩ duam nouttate: Hou enĩ
potest fieri. ut remanẽtes in uetus¬
tate. induam᷑ xp̃s nouitate: nec po¬
terat fieri qd̾ paulus dicebat exꝑ
sona infirmi. Nolumꝰ expoliari set
fitꝑ uestiri. Uñ filiis zebedei petẽtib
ut unꝰ sederet ad dexterã ⁊ aliꝰ ad sinͦ
tram: clictũ ẽ. Potestis bib̾e calicem
qũe ego bibit᷑us sim ᷤ Quasi dice̾t.
priꝰ cõpatiendo. & moriendo oportẽ
uos exit uetustate. ut postea possi¬
tis ad dext̃am meã uł ad simstrã se¬
dere. qd̾ ẽ indui nouitate. Hoc eñĩ
ñ ẽ meũ dare uob̾. idẽ uetĩb: s qͥb¬
paratũ ẽ a patͤ meo. id÷. ĩnouatre:
pati in lignõ inf̾i̾ori deinde głifi¬
cari ĩ ligno suꝑiori: ut scilioet pͥꝰ
erueret nos uetustate. deind indu¬
eret sua nouitate Prĩ enĩ legit᷑
crucifixus. dnide titulus suꝑ positꝰ.

Expanded text:
uplici autem renovamur ratione, ut scilicet prius exuamur vetustate, deinde induamur novitate. Non enim potest fieri ut remanentes in vetustate induamur Christi novitate, nec poterat fieri quod Paulus dicebat ex persona infirmi: Nolumus exspoliari, sed supervestiri . Unde filiis Zebedaei petentibus ut unus sederet ad dexteram et alius ad stram dictum est: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Quasi diceret: Prius compatiendo et commoriendo oportet vos exui vetustate, ut postea possitis ad dexteram meam vel ad sinistram sedere, quod est indui novitate. Hoc enim non est meum dare vobis, id eparatum est a Patre meo , id est innovatis. pati in ligno inferiori, deinde glorificari in ligno superiori. Ut scilicet prius exueret nos vetustate, deinde indueret nos sua novitate. Prius enim legitur crucifixus, deinde t
Abbreviated transcription (Latin):
stillabat ȩloqͥũ meũ. Itẽ sepe ꝓpt̾ infirmita¬
tẽ auditoꝵ tacend̾u ce̾. dns suo exemplo do¬
cet. qͥ cũ apłos ad huc inbecilles⁊ ad sublimi¬
oris doctrine eruditionẽ impares aspiceret:
ait. Ad huc multa habeo uob̾ dic̾e. s ñ pote¬
stis portare mͦ. Irẽ aliq̃n tacendu c̾eͥ ꝓptꝰ p̃¬
cipitationẽ loq̃ndi uitanda. salomon os

Expanded text:
stillabat eloquium meum . Item saepe propter infirmitatem auditorum tacendum esse, Dominus suo exemplo docet; qui, cum apostolos adhuc imbecilles et ad sublimioris doctrinae eruditionem impares aspiceret, ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Item aliquando tacendum esse propter praecipitationem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lati: aliud locutionib eoꝵ qͥ s̃t̃ subditi Se¬
nes loqui deb̾et de discretione b̃n ꝯsulendi:
iuuenes de instantia bnfaciendi. sapientes
de mystus scͥpturaꝵ. Simplices de exemplis
bonoꝵ operũ: hii qͥ ext̾ioea tractãt negona.
de sollertia acqͥrendi. hii qͥ quietã uitã du¬
cunt de disciplina uruendi. p̃lati de ꝓusiõe
rerũ: subiecti de obedientia p̃ceptoꝵ:⁊ unꝰ

Expanded text:
praelati, aliud locutionibus eorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione rerum, subjecti de obedientia praeceptorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
na ⁊ reu̾entia. hoc ẽ sine ꝯtentionẽ ⁊ clamo¬
re.⁊ qͣlibet tͣpitudine u̾b oꝵ haberi posst̃.
Postremo st̃ alia loca inqͥb magis loq̃n¬
di licentia laxat᷑. ita ut ñ sołu de sp̃ualib
reb s ctiã de ext̾ioꝵ dispositione ⁊ ꝓuisiõe
sermonẽs admittant᷑. Loca in qͥb uanari
suꝑflua dici debeãt: inuenire ñ possũ.
heq gͥ in diuinis ⁊ sacͣtis locis ꝯfabulati¬
ones induce̾. neq in ilł locis uͥ de disci¬
plina agend̾u c̃ questiones aut ꝯtentiões
u̾boꝵ uentilare. neq mnilł uͥ de intelligẽtia
diuinaꝵ scͥptͣaꝵ tractand̾u ẽ. ext̾iora negocia
admiscere debemꝰ: nec ea qͤ plurib dicenda.¬

Expanded text:
 clamore et qualibet turpitudine verborum haberi possunt. Postremo sunt alia loca in quibus magis loquendi licentia laxatur, ita ut non solum de spiritualibus rebus, sed etiam de exteriorum dispositione et provisione sermones admittantur. Loca in quibus vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere debemus, nec ea quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
Priꝰ qua audias ne respondeas u̾bũ: ⁊ in medio
senioꝵ ne adicias loqͥ. Itẽ sepe ꝓpt maliciã au¬
ditoꝵ tacendũ ee̾: salomon docet dicens. In au¬
rib insipientiũ ne loquaris: q despicient do¬
ctrm̃ã eloquii tui. Itẽ. Ne ꝯtendaᷤᷤ cũ pessimis:
ine emuleris impios. Itẽ. Uirsapiens sicum
stulto ꝯtenderit. siue irascat᷑ siue rideat nõ
ĩueniet requiẽ. Quiꝰqͥs hȩc impedim̃ta loq̃n¬
di cauere uoluerit. facile fortassis ⁊ sine difi¬

Expanded text:
s ne respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui . Item saepe, propter malitiam auditorum tacendum esse, Salomon docet, dicens: In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui . Item: Ne contendas cum pessimis, et ne aemuleris impios . Item. Vir sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem . Quisquis haec impedimenta loquendi ca
Abbreviated transcription (Latin):
nia enumerat: ut hec in qͥbꝰ homes
nullã uł admodũi paruã culpã esse
putant. ꝗͣ districte a dõ pensentur
ostendat. Dissolutũ ⁊ tardũ salomon
arguit dicens. ꝑagrũ pigri hominis

Expanded text:
nia enumerat, ut haec in quibus homines nullam vel admodum parvam culpam esse putant, quam districte a Deo pensentur, ostendat. Dissolutum et tardum Salomon arguit dicens: Per agrum hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam gͣuitatis deserat: ac sic tande̾ usq
ad inpacientiã furoris erũpat. Habet
etiam hͥ gestus idest citatꝰ siue inqͥetus.
cũ molli ⁊ ꝓcaci affinitatẽ: qr leuitas ali¬
qͣndo lascuuã. aliqnͣ inpacientiã desig¬
nat. Inqͥetꝰ gestꝰ lasciuo ⁊ ꝓcaci concordat.

Expanded text:
tiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque tiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas aliquando lasciviam, aliquando impatientiam designat. Inquietus gestus lascivo et procaci co
Abbreviated transcription (Latin):
terit pede. digito loqͥtur. prauo corde
machinat᷑ malum: ⁊ in om̃i tẽpore iur¬
gia seminat. Huic extimplo ueniet
ꝑditio sua: nec habebit ultra medici¬
nam. Qͣm sit enim ꝑdicioi ꝓximus.
ipsa sua actione satis demonstrat:⁊
qu ꝑ inqͥetudinis uiciu᷑ in semetipso
mat. Et qͦ precipitandꝰ sit patet si fo¬
ris occasionẽ furoris inuenerit: qua
nullo turbante ert̾iꝰ sua uitꝰ leuitas
⁊ inpacientia ad furore̾ p̾cipitẽ rapit.
Und̾ bñ postqͣ inconstantiȩ ⁊ leuita¬
tis signa enumerat dicens. annuit o
me indicium furoris exp̾ssit dieens. om¬
ni tepore iurgia seminat: qr sic̃ dictũ
est. pͥmũ ꝑ leuitatis uiciũ ⁊ inqͥetudine.
par int᷑ne tͣnqͥllitatis dissoluitur: ae sie
deiide agitata meus in foueaᷤ furoris
ditur ore ꝑu̾so. annint ocłis. terit pede.
digito loqͥnir: tam furoris ꝗͣ inqͥetudinis
signũ sit. S tam᷑ hic solet ẽẽ ordo ꝑdi¬
tioi̾s. ut pͥmũ hoᷤ ꝑ inqͥetudine̾ ꝯstan¬

Expanded text:
gito loquitur, pravo corde machinatur malum et omni tempore jurgia seminat . Huic extemplo veniet perditio sua, nec habebit ultra medicinam. Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonstrat, qui per inquietudinis vitium in semetipso niat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua intus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa enumeravit, dicens: Annuit ocme indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris ditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit, tamen hic esse solet ordo perditionis, ut primum homo per inquietudinem, constan
Abbreviated transcription (Latin):
cẽtiam: ꝗͣ auaricia ĩclinabat. ⁊ ex.¬
cludit anariciã. Caritas tr̃ꝑat ⁊ordi¬
nat ir̃a: quã ĩuidia corrũpebat. et
excludit ĩuidiã. Sic gͥ uͥtute sc̃ẽ cͥcis
⁊⁊ efficacia exuimͦ nr̃a uerustate. ⁊ ini¬

Expanded text:
centiam quam avaritia inclinabat, et excludit avaritiam. Charitas temperat et ordinat iram, quam invidia corrumpebat, et excludit invidiam. Sic igitur virtute sanctae crucis et efficacia exuimur nostra vetustate, et in
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ambulabant ⁊ in pedibꝰ suis ꝯposito
gradu uicedebant: decaluabit dñs uertice̾
filiarum sẏon. Ambulabant extento collo:
et nutibꝰ ocłoꝵ hic notat᷑ arrogantia. Ibãt
et plaudebant: ambulabant. ⁊ in peclibus
suis ꝯposito gͣdui incedebant: hic notat᷑
lasciua. Seqͥt᷑. Decaluabit dñs u̾ticẽ filiar

Expanded text:
t, ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant, decalvabit Dominus verticem filiarum Sion . Ambulabant extento collo et nutibus oculorum, hic notatur arrogantia. Ibant et plaudebant, ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant, hic notatur lascivia. Sequitur: Decalvabit Dominus filiar
Abbreviated transcription (Latin):
mus. magis tam̃ expedit aliquid inde ao
erudicionẽ dicere: qͣm omnino silere. Pmũ
gͦ diligent̃ obseruandũ ẽ ut singula m̃¬
bra teneant suum officiũ neq usurpent
alienũ: deinde ut unumquooq opꝰ suũ
tã decent̾ ⁊ modeste inpleat᷑. qͣtimꝰ ꝑidis¬
ciplinanam aspicientiũ oculos non
offendat. Nam si in quolibet hoꝵ peccat᷑.
dignũ rep̃hensione ẽ. siue scilicet men¬
bra adinuicem actus suos consundant.

Expanded text:
mus, magis tamen expedit aliquid inde ad mus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos c
Abbreviated transcription (Latin):
aduictimã: ⁊ quasi agnus lasciuiẽs.
⁊ ignorans nescit ad quod uincula tͣ¬
hatur stultus. donec transfigat sagit¬
ta iecur enis. Uelut si auis festinet ad
laqueũ: inescit quod de ꝑiculo anime
illius agitur. Uie inferi domus eius:
penetͣntes inferiora mortis. Nemo gͥ dincepᷤᷤ
putet paurũ delinquere eos qui contͣ
disciplinã ad turpes motus ⁊ mnordina
tas gesticulationes menbra sua deflec¬
ra istos exteriores corporis motus in nob̾
rep̃henderet: msi omĩs exterioris homi¬
nis inhonesta figuratio. ⁊ motio indecenᷤ.
abinteriori mentis corruptione mana-¬
ret. ꝓpterea multum ualet discipli¬
na ad cohercendos pͣuos motꝰ animĩ qͣ¬
tinus mala desideria dum ꝑdisciplinã
stringuntur. ne foras effluant᷑: tandem
ĩ aliqñ interius surgere ac moueri desueͤ¬
cant. Qͥa igitur uicia gesticulatonum
descripsimꝰ ordo erigit nunc ut quis fit in
omni gestu modus discipline diffinamꝰ.
Quoo ⁊ si fortasse ꝑsig̃ula facere non possu¬

Expanded text:
ductus, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahatur, donec transfigat sagitta jecur ejus, veluti si avis festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflecere istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a int̾ se sunilia sͦ: sic̃ ÷ lasciuia ⁊ iac¬
tantia. negligentia ⁊ pigͥcia. inqͥetudo ⁊
inpatientia. P ropt̾ea om̃s isti inordinati¬
motꝰ gestꝰ. qr de int̾ioribꝰ aĩȩ ꝓdeunt
corruptiõibꝰ. in mults scͥpturar᷑ locis gͣuit᷑
argui ⁊ rephendi inueniunt᷑ : quȩ ⁊ si ꝑ
singla enum̾are ñ possumꝰ. ne tam̃ ꝓ
dicens. Descende sede in puluere uirgo fi¬
lia babilonis. sede in t̾ra. ñ ÷ solium filiȩ
caldeorũ : ꝙ ñ uocaberis ultra mollis et¬

Expanded text:
ipsa inter se similia sunt, sicut et lascivia, et jactantia, negligentia et pigritia, inquietudo et impatientia. Propterea omnes isti inordinati gestus, quia de interioribus animae prodeunt corruptionibus, in multis Scripturarum locis graviter argui et reprehendi, inveniuntur; quae, etsi per singula enumeraredicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeoru
Abbreviated transcription (Latin):
uia disciplinȩ: que nos ꝑ exerticiũ bons
oꝑis ducat ad ꝯsũmationẽ bonitatis. S
⁊ si forte ad hȩc inuestiganda atq discernen¬
da. qͣntũ expedit ꝑ uos mninꝰ sufficitis: habe¬
bitis dño aduiuante doc triuã ⁊ exempla
bonoꝵ. ubi ⁊ facienda audietis. ⁊ facta ui¬
debitis. Et ne in hac etiã parte uob̾ mini¬
steriũ nr̃ȩ exhortatioĩs desit: ostendam
ad unitanda exempla bonoꝵ exhibe debeatis.

Expanded text:
ciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et facienda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam trinam, vel ad imitanda exempla bonorum exhibere debeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse: ⁊ u̾mis ħeditas eiꝰ. Hereditabit eni hõ
głam querere: ⁊ corruptionis putredinẽ ꝗͣ
debent amatores religionis oꝑe demonstrare.
qͣntũ ip̃i t̾rena despiciant: nec carne̾ quȩ
moritura ÷ cultii suꝑsticioso excołe. s popȩ
indum᷑toꝵ moꝵ ornam̃ta anteferre. Uestim᷑¬
ta plus uilia qͣ p̃ciosa. plꝰ grossa ꝗͣ subtilia.
plus asꝑa ꝗͣ mollia. plꝰ fusca ꝗͣ nitida. plus
neglecte ꝗͣ accurate ꝯposita. uł ad aptata
amare: qͣtinꝰ si nͨ possunt ui uestimͣtis suᷤ
ꝑ om̃ia commnoditatẽ abscid̾e. nũꝗͣ tam̃ p̾¬
sumant cis uti ad ostentationẽ. Poterant̃
ħ fortassis bene uolentibꝰ ad eruditionẽ mo¬
destiȩ ⁊ humilitatis sufficere. S scio du¬
ros ac rebelles animos. nͥ ad huc mordatiori¬
bꝰ lupatis frenati fuerint. ñ facile a uia pͥstini
erroris declinare. Qͦs quidẽ oportet in
cunctis obseruantiis usq ad ungu̾e string̾e.:
n ut nullꝰ deuiandi locꝰ tergiuersationi

Expanded text:
ipse, et vermis haereditas ejus, haereditabit enim homo gloriam quaerere, et corruptionis putredinem, qudebent amatores religionis opere demonstrare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso excolere, sed pompae indumentorum, morum ornamenta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus neglecte quam accurate composita vel adaptata amare, quatenus si non possint in vestimentis suis per omnia commoditatem abscindere, nunquam tamen praesumant eis uti ad ostentationem. Poterant haec fortassis benevolis ad eruditionem modestiae et humilitatis sufficere, sed scio duros et rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis frenati fuerint, non facile a via pristini erroris declinare. Quos quidem oportet in cunctis observationibus usque ad unguem stringere, et ut nullus deviandi locus tergiversationi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa uͥtutis emulatio eẽ solet. ut uide¬
licet sͥ inuicẽ de successu uͥtutũ inui¬
deant: ⁊ ob ħ in exercendo oꝑe tantũ ne
inferiores uideant᷑. alt̾utru sese pͥuenire
ꝯtendant. tanto nos discretiois mod̾ami¬
ne ꝯtin̾e necesse ẽ : ut oꝑam nram sic̃
dictũ est neq ingeramꝰ nolentibꝰ. neq
petentibꝰ subtrahamꝰ: qr in utroq liuoris
suspitio ẽẽ pot᷑. Siqͣndo auͣt in aliqͦ fort
negotio laborantibꝰ opẽ ferre cupimꝰ. tan¬
ta ħ humilitate ⁊ mansuetudine facien¬
dum ẽ : ut hudẽ ipsis manifestũ sit. qd
ñ erͤellentiã oꝑis. s ꝯsortiũ queramus
laboris. Cet̾um qͣntũ ꝑtinet ad nos su̾¬
inopere nitendũ ÷. neqͣndo uł ĩ labore
minꝰ patientes. uł in obedientia p̾cepto
minꝰ alacres. uł in caritatis oꝑibꝰ ereqͣn

Expanded text:
virtutis aemulatio esse solet, ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretionis moderamine continere necesse est, ut operam nostram, sicut dictum est, neque ingeramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis o
Abbreviated transcription (Latin):
natis cauendꝰ sit. ipse auctor disciplinȩ os¬
tend̾: de qͦ ꝑ ysaiã scͥptũ ẽ. Non clamabit
neq accipiet ꝑsonã. neq audiet᷑ foris clamor
eiꝰ. Uerbũ aut asperũ ⁊ rixosũ omĩno asermo¬
nib disciplinatis secludend̾u c̾e̾: ꝑ eũd̾e ꝓ
bat᷑ cũ d̾r. Labia stulti ĩmiscent se rixis: ⁊
os eiꝰ iurgia ꝓuocat. De u̾bo etiã mendoso
qͣntũ sit cauend̾i: id̾e ipse insinuat dicẽs.
Teste̾ falsus ñ erit impunitꝰ. E qͥ m̃datia
loqͥt᷑. ñ effugiet. S ⁊ u̾b̾u dulce qͥntũ ua¬
leat insermone: liber ęccłiasticꝰ patent̃
demonstrat ubi dic̃. Uerb̃u dulce multi¬

Expanded text:
natis cavendus sit, ipse auctor disciplinae osnatis cavendus sit, ipse auctor disciplinae ostendit, de quo per Isaiam scriptum est: Non clamabit neque accipiet personam neque audietur foris vox ejus . Verbum autem asperum, et rixosum omnino sermonibus disciplinatis secludendum esse, per eumdem probatur cum dicitur: Labia stulti immiscent se rixis, et os ejus jurgia provocat . De verbo etiam mendaci quantum sit cavendum, idem ipse insinuat, dicens: Testis falsus non erit impunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet . Sed et verbum dulce, quantum valeat in sermone, liber Ecclesiasticus patenter demonstrat ubi dicit: Verbum dulce
Abbreviated transcription (Latin):
loq̃ntis dulcediñt habeat: qr sepe etiã
u̾tas auditori amara efficit᷑: si aut
sine ratione. aut sine dilectione. hoc uł
ĩportune uł impie contra eum proferat᷑.¬
habitꝰ indisciplinatꝰ sermonẽ otẽptibise faciat:
salomon ostendit dicens. Hon decent stultũ
u̾ba ꝯposita. ł tt̃m. hon ẽ speciosa more stul¬
ti parabola. E it̾m. fons uitę eruditio possi¬
dentis. doctrina stultoꝵ fatuitas. Et iterũ.
Doctͥna sua noscit᷑ uir. Qui au̾t uanꝰ ⁊ ex
cors ẽ: patebit ꝯtẽptui. Item. Iuomͦ pulcͣs
frustra habet claudꝰ tibias. sic indecens ẽ ĩ
ore stultoꝵ parabola. Qd̃ uͦ tipus elationis
sermonẽ hoĩs ĩgͣtũ auditorib reddat. sa¬
lomon it̾m testat᷑ dicens. Ercelsa stulto sa¬
pientia. inporta ñ aꝑiet ossuũ. ł it̾m dic̃.
Cũ obsccͣtionib loqͥt᷑ pauꝑ.⁊ diues esfabit᷑
rigide. Qntũ aũt̃ sermo clamosus a discipli¬

Expanded text:
loquentis dulcedinem habeat, quia saepe etiam loquentis dulcedinem habeat, quia saepe etiam veritas auditori amara efficitur, si aut sine ratione, aut sine dilectione, hoc est, vel importune, vel impie contra eum proferathabitus indisciplinatus sermonem contemptibilem faciat, Salomon ostendit, dicens: Non decent stultum verba composita . Et iterum: Non est speciosa in ore stulti parabola . Et iterum: Fons vitae eruditio possidentis; doctrina stultorum fatuitas . Et iterum: Doctrina sua noscitur vir, qui autem vanus, et excors est, patebit contemptui . Item: Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola . Quod vero typus elationis sermonem hominis ingratum auditoribus reddat, Salomon iterum testatur, dicens: Excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum . Et iterum dicit: Cum obsecrationibus loquetur pauper, et dives effabitur rigide . Quantum autem sermo clamosus a discipli
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ quo gestu. qͦ sono. qͥ significatione.
qͥd dicat᷑. Pisciplina iubet. ut loq̃ntis gestꝰ¬
sit modestꝰ ⁊ humilis: & sonꝰ demissus &
suauis: significatio uerax ⁊ dulcis. Mo¬
destiã debet habere gestꝰ loq̃ntis ut nec
in ordinate nec impudice. nec tͣbulente.
inter loq̃nd̾u m̃bra moueat: neq ocłoꝵ
nutib aut aliqua indecenti ꝯformatiõe.
siue tͣnsmutatiõe uultꝰ. placorẽ sui ser¬
monis ĩminuat. humilis debet ce̾ gestꝰ
loq̃ntis: ut apud auditores grãm sermo
eiꝰ inueniat. Sonꝰ loq̃ntis debet e̾tͥ demiᷤ¬
sus: ne strepitu ⁊ ĩmod̾ata clamositate.
auditores suos aut iniuste t̾reat. aut
miuste offendat. Suauis debet e̾e. ne
ꝓlationis asꝑitate tanto fiat animys
audientiũ onerosior qͣnto adaures
durior ueñ ⁊ iniocundior. Significatio
id ẽ sententia sermonis. id̾o debet ẽe̾ u̾a:
noxiũ aut ociosũ si fuerit intellectũ re¬
putat᷑. S ⁊ cũ u̾tate necesse ẽ ut sermo

Expanded text:
uo gestu, quo sono, qua significatione quid dicatur. Disciplina jubet ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conformatione sive transmutatione vultus, placorem sui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditores gratiam sermo ejus inveniat. Sonus loquentis esse debet demissus, ne strepitu, et immoderata clamositate auditores suos aut injuste terreat aut juste offendat. Suavis debet esse, ne prolationis asperitate tanto fiat animis audientium onerosior, quanto ad aures durior venit, et injucundior. Significatio, id est sententia sermonis, ideo debet esse vera,noxium aut otiosum si fuerit intellectum reputatur. Sed et cum veritate necesse est, ut sermo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtinꝰ eum nec suꝑueniens tẽptatio. ĩpuidũ
ad malũ opꝰ deiciat. neq indiscretũ in
bono oꝑe p̾sens negligentia fallat. Qͥsqͥs
cor siuuꝰ in huiꝰmodi studio exercet: ẽstimo
qd̾ ento ad illam bonã ⁊ salubre scientiã
ꝑueniat. ꝗͣ sic̃ supͣdirimꝰ ad seruandã dis¬
ciplinã i⁊ bonitatẽ. psalmista sͥ dari postu

Expanded text:
quatenus eum nec superveniens tentatio improvidum ad malum opus dejiciat, neque indiscretum in bono opere praesens negligentia fallat. Quisquis cor suum in ejusmodi studio exercet, existimo quod cito ad illam bonam et salubrem scientiam perveniat, quam, sicut supra diximus, ad servandam disciplinam et bonitatem psal
Abbreviated transcription (Latin):
torques. ⁊ monilia. ⁊ armillas. ⁊ instras.
et discriminalia. ⁊ ꝑiehelidas. ⁊ murenulaᷤᷤ.
N olfactoria. ⁊ maures. ⁊ anulos. ⁊⁊ g̾emas
in fronte pendentes. ⁊ mutatoria. ⁊ palli¬
a. ⁊ linteamina. ⁊ acus. ⁊ specula. ⁊ sindoneᷤ.
⁊ uittas: et theristra. Et erit ꝓ suaui odo¬
re fetor. ⁊ ꝓ rona funicubꝰ: ⁊ ꝓ crispanti
erme calurtiũ : ⁊ ꝓ fascia pectorali. ciliciỹ

Expanded text:
torques, et monilia, et armillas, et mitras, et discriminalia, et periscelidas, et murenulas, et olfactoria, et inaures, et annulos, et gemmas in fronte pendentes, et mutatoria, et pallia, linteamina, et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra; et erit pro suavi odore, fetor; et pro zona, funiculus; et pro crispanti crine, calvitium; et pro fascia pectorali