comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm anima .s. ip̃a eademꝰ scd̃m inferi¬
orem partẽ ⁊ anima magis qͣm cor¬
pus. ⁊ ideo non ĩcongrue anima dr̃
assumpta per spiritum ⁊ corpus ꝑ
animam assumpserit an assumpta
prius animam qicarnem. uł car¬
nem qͣm animam. ⁊ utrum caro
illa fu̾it prius in ut̃o uirginis cõ¬
cepta ⁊̃ post ea assumpta uissime
ex quo hominem deusassumpsit
totum assumpsit. simitiq sibro
niuit animam ⁊ carnem. nec caro
fuit prius concepta ⁊ postmod̾ as¬
sumpta. S in cõceptione assumpta

Expanded text:
quam anima, scilicet ipsa eadem secundum inferiquam anima, scilicet ipsa eadem secundum inferiorem partem; et anima magis quam corpus, et ideo non incongrue anima dicitur assumpta per spiritum, et corpus per nimam assumpserit? Et an prius animam quam carnem, vel carnem quam animam? Et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta? verissime ex quo hominem Deus asstotum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione assumpta
Abbreviated transcription (Latin):
carnem ⁊ animam set carne
alcenus. unitũ est carni per me¬
diũ interiectũ ũbũ dei tante enim
subtiitatis atq limplicitatis est
diuna eẽntia ut corpori delimotet¬
re formato uniri non congrũit ni¬
li mediante rõnau eẽntia. Illa aut̃
unio in expucabils est adeo ⁊̃ ut
ioħes ab ut̾o sanccficatus lenon e̾¬
se dignum confateatur lolũe cor
de agone xͥano.Non sunt ergo audi¬
endi qui nec ũm hominem falumd̾i
suscepisse dñt. neq natum de femĩa
s faisam cartem ⁊ ymaginem cor¬
poris simulatam ostendisse uiden¬
tib in quem errorem prorumpunt
quia timent quod fieri non potest
del inquinaret᷑. ⁊ tñ p̾dicant istũ
uisbilem sorem radios suos per õe
feces spargere. ⁊ eos mundos ⁊ sin¬
ceros seruare. Si ergo uisibcua mũ¬
da urysibiibꝰ ĩmundis contingi poᷤᷤ¬
suscipiens totum hominem Cñ sui
aĩam ⁊ per animan corpus. Spiritꝰ
enim s. uetus pars anime superior
maiori similrtudine deo ꝓpinquant

Expanded text:
carnem et animam, sed carnem a; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem prorumpunt, quia timent quod fieri non possit, Dei inquinetur; et tamen praedicant istum visibilem soes spargere, et eos mundos et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possuscianimam, et per animam corpus. Spiritus enim, scilicet pars animae superior, majori similitudine Deo propinquatur
Abbreviated transcription (Latin):
lum autẽ sancce uioginis sp̃s sanc¬
tus p̾uenit in p̃am scd̾m uerbum
domini quod dixit angelus purgãs
ip̃am ⁊̃ potẽtiam deitatis ũbirecẽp¬
tiuam pparans simui aut̃ ⁊̃ gen̾a¬
tiuam. Et tunt obumbrauit ip̃am
dei altissimi per se sapĩa ⁊̃ dei uir¬
tus existens .i. fuius dei prĩs homo¬

Expanded text:
sum autem sanctae Virginis Spiritus sanctus supervenit in eam, secundum verbum Domini quod dixit Angelus, purgans ipsam, et potentiam deitatis Verbi receptivam praeparans, simul autem et generativam. Et tunc obumbravit ipsam Dei altissimi per se Sapientia et virtus existens, id est, Filius Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ã priusqͣm conciperetur obliga¬
ca fu̾it pecc̃o. ⁊ antalis allumpta fu¬
erit a u̾bo sane dici pot̃ ⁊ credi opor¬
tet ⁊ iucta scõꝵ attestationis cõtuuẽ¬
us pcc̃o fuisse obnoxiam sicut reuqͣ
ne ĩmunis uniretur uerbo penatũ
non necc̃itate s uoluntate assum̃¬

Expanded text:
an priusquam conciperetur obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis conveus peccato fuisse obnoxiam sicut reliqune immunis uniretur Verbo, poena tantum, non necessitate, sed voluntate assume
Abbreviated transcription (Latin):
aliud non ẽ amissum accione qͦ prius
admissum erat uoluntate. Non igit
pro alis aliquo alio iste fit dampnabi¬
lis accu peccando qͣm ante fuerat cum
sola uoluntate delinq̃batsĩd hoc z̃¬

Expanded text:
aliud non est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
tam igitur hominis naturam .i.¬
animam ⁊ carnem ⁊ hoꝵ ꝓprie¬
tates siue accidentia assumꝑsit
deus non carnem sine animanz
animam sine rõne. ut ħetici uo¬
lũnt. s ⁊ camẽ ⁊ animã cum sẽ¬
lib suis. unde ioħes dam̃. Omnia

Expanded text:
tam ergo hominis naturam, inimam et carnem, et horum proprietates sive accidentia assumpsit Deus, non carnem sine anima, nec animam sine ratione, ut haeretici voluerunt; sed et carnem, et animam cum sensibus suis. Unde Joannes Dama
Abbreviated transcription (Latin):
fuius. nec rur s̾ omnis qui dr̃ fuius
de illo sit natꝰ cuiꝰdicctur faius pro¬
fectomod̾ iste qͦ natus est xp̃c de ma¬
ria sicit filius. ⁊ de sp̃u sc̃o nonsic̾
filius insinuat nobis gratiam dei
qͣ homo nullis precedentib m̃itis in
ip̃o ex ordio nature sue quo eẽ cepit
uerbo dei copularet᷑ intantam perso¬
ne unitatem ut idem eet faius dei qͥ
filius homis ⁊ faius hominis qui
faius dei. ⁊ sic innature humane s̾¬
ceptione fieret quodam modo ꝓp̃a
gratia iluhomini naturaus. qua
nullum possit admitt̾e peccatum qͣ
gratia ideo per sp̃m sc̾m est signifi¬
cata quia ip̃e ꝓprie sic est deus ut lit
⁊̃ donum dei per hoc ergo quod de
piritu sc̃o ẽẽ natiuitas xp̃idr̃. quid¬
qua homo mirabii ⁊ in eftabili mo¬
dou̾bodei est adiũctus atq concret᷑¬

Expanded text:
ius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius, profecto modus iste quo natus est Christus de Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis meritis praecedentibus in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem ut idem esset Filius Dei, qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei: et sic in naturae humanae susceptione, fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, qua nullum possit admittere peccatum. Quae gratia ideo per Spiritum sanctum est significata, quia ipse proprie sic est Deus, ut sit etiam Dei donum. Per hoc ergo quod de Spiritu sancto esse nativitas Christi dicqua homo mirabili et ineffabili modo Verbo Dei est adjunctus atque concretu
Abbreviated transcription (Latin):
cit consilio. Ut deus qui in sapĩa sua
mundum condiderat secundum itiuid
tam humane infirmitatis tumine su¬
e diuinitatis accendit perditumq ho¬
minem reparauit nomine regis ⁊ y¬
non ꝑr̃ qr congruentius mitti debe¬
bat qui est ab alio qͣm qui est a
nutio. fuius autem a patre est. pr
uero a nuuo auo est. ut enim ait
it. fuius gentrus est. ita conguue pr̃
misit. fruus missus est. ab ino enĩ
conueniẽter mittitur dei u̾bum. cꝰ
est u̾bũ abitio mittit᷑ de quo natũ¬
est. mitcit᷑ quod genitum est. pr̃
nero qui misit a nutio est. Ideo qs
pẽ missus non est. ne limitteretur
ab auo esse ꝑutarenir. missus est
ergo primo filus qui a solo parre
qui erat ĩ diuinitate dei dei fuui
in humanitate fieret hominis fauiꝰ
auus in diuinitate eẽt fuius. auius
in hũanitate. ⁊̃ ne idem esset pr̃ ⁊ fi¬
lius. si deus pr̃ de homine nascere¬
tur. Unde in eccasticis dogmatib Nõ¬

Expanded text:
cit consilio, ut Deus qui in sapientia sua mundum condiderat secundum illud: tam humanae infirmitatis lumine suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit nomine regis et inon Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a est; Filius autem a Patre est; Pater vero a nullo est. Ut enim ait it, Filius genitus est, ita congrue Pater misit, Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum. Ab iest. Mittitur quod genitum est. Pater vero, qui misit, a nullo est; ideoque Pater missus non est, ne, si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo Patre qui erat in divinitate Dei Filius, in humanitate fieret filius hominisalius in divinitate esset Filius, alius in humanitate; et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de homine nasceretur. Unde in ecclesiasticis dogmatib
Abbreviated transcription (Latin):
anima continetur ⁊ corpore.Ee¬
ce aperte ostendit humanitatis no¬
mine animam ⁊̃ corpus intlłigi. q̃
duo assumplisse dei faius intetu¬
gur ubi hominẽ liue humanttatẽ
uel humanam naturam accepisse

Expanded text:
anima continetur et corpore. Ecce aperte ostendit, humanitatis nomine animam et corpus intelligi; quae duo assumpsisse Dei Filius intelligitur, ubi hominem sive humanitatem, vel humanam naturam accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
tentio facit. ⁊ intentionem fidesdi¬
rtgit determinant dicentes. ibibo¬
num uocatum quod remunerabi¬
ie est ad uitã. non quod illud sit so
Donum enim muttiplicit̃ accipit᷑
remunerabi¬
li pro signo boni. pro spẽ boni. pro
iua intentio remuñabilis est ad
uitam ꝙͣ fides d̾igit s nonitia
sola bona est ut aiunt. Nam si qͥs
uideus uel mauis xͥanus necc̃itatẽ
proximi releuauerit naturaui pie¬
tate duccus bonum fectt. ⁊ bona fu

Expanded text:
tentio facit, et intentionem fides dirigit, determinant, dicentes ibi bonum vocatum quod remunerabile est ad vitam; non quod illud sit sol sint bona. Bonum enim multipliciter accipitur, remunerabili, pro signo boni, pro specie boni, pro illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis Judaeus vel malus christianus necessitatem proximi relevaverit naturali pietate ductus, bonum fecit, et bona fu
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus non est potestas nisi a do
quod non potestate bonitantum
Maucia nempe hominum ut ait
aug̃ cupiditatem noscendi a se ħt
pot̃atem autem sitie nondadt nõ
ħt. Id̾o q diabolus anteꝙͣ aliquid
totieret iob dicebat domino. Mitte
manum tuam .i. da potestatem. qui
a nocentium pot̾as nisi a deo. sicut
iob dedomino ait. qui facit regna
non est nisi adeo ⁊ ħ abdita aꝑtacy¬
iusti Namper potestatem diabło
⁊datam iustos deus facit suos. de h̾
deus tribuit. eiationem uero potentie
malitia nr̃e mentis ĩuenit. Toliamꝰ
ergo qd̃ de nr̃o est. quia nõ potentia¬

Expanded text:
om. 13: Non est potestas nisi a Deo, quod non de potestate boni tantum, tia nempe hominum, ut ait August., cupiditatem nocendi per se habet; potestatem autem, si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino, Job. 1: Mitte manum tuam, id est, da potestatem, quia etiam nocentium potestas non est nisi a Deo; sicut Job de Domino ait: Qui facit regnarnon est nisi a Deo, et hoc abdita aptaqjustitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hocDeus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de no
Abbreviated transcription (Latin):
non transsilienda si porestati¬
lẽtio. Dictum est enim supͣ
qd̾ potas peccandi ⁊ nocendi non est
dinationi resistit. Cum ergo diabolo
sit pot̾as mali e dei ordinatione. eius po¬
testati nonesse resistendum uidetur.
S sciendum est apłm tbuoqui de scła¬
pot̾ati Si uero princeps auquil¬
luaserit contra deum tunc resistẽd̾
est pot̾ati  unde aug̃ determinans
quando resistendum sit pot̾ati uui.
denatura bonai ait. Si tilud iube¬
at potestas quod non debeas fac̃e
hic sane contempne pot̾atem tumn¬
domaiorem pot̾̃atẽ. Ipos humana¬
rum rerum gradus adũte. Siquid
licontra proconsulem iubeat. Bur¬
peratoriubeat sunqͥd dubitaturꝰ n¬
uio contempto titi esse seruiend̃
ergo siauid ĩperator auud iube¬
at deus contemptoitio obtẽꝑan¬
d̾ est deo pot̾ati ergo diaboli uer
hominis tune resistamus cum au¬
quid contra deum sugesserit in qͣ
deiordinationi non resistimus s
pit ut ĩ mai̾ nulli poteaati obedi¬
amus . Iam nunc hiis interugen¬

Expanded text:
non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est dinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas mali Dei ordinatione, ejus potestati non esse resistendum videtur. Sed sciendum est Apostolum ibi loqui de seculamodi. Si vero princeps aliquiuaserit contra Deum, tunc resistendum est. Unde August., determinans quando resistendum sit potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quid si contra proconsulem jubeat? Rurperator, numquid dubitatur lo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed pit, ut in malis nulli potestati obediamus. Jam nunc his intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
non recessit ⁊̃ totum ĩcarnatum ĩ car
est ⁊̃ totum incircũscriptum minor a¬
tur corporalit̾ ⁊ contͣ hitur ⁊ diuine
est ĩ circũscriptũ. Non toexcensa car¬
ne eius cum incircum scripta diuinita¬
te.
n omnib igitur qui ⁊ super om¬
nia erat. ⁊ in utero sc̃e uir genitri¬
supeniorib tractatum
est operatio u̾e sit pr̃is ⁊i
fiiũ ⁊ sp̃c sancci inuestigatione dig¬
num nobis uidetur quare inscriptu¬
ra lp̃ui lc̃o hoc opus sepius tribua
tio incarnationis sp̃ui sc̃o sepusat
tribuitur quod eam ip̃e soius sine
caritas. ⁊ donum pr̃is ⁊ fiui. ⁊ in ef¬
fabtudei carttate i̾rbum dei caro fac
tum est. ⁊ in extimabnu dei dono fcu¬
us dei libi uniuit formam dei serui
Nonrgitur freq̃ns denominatio spi¬
ritus sancti ab ssio opere pr̃em ⁊ fi¬
lium secludit. s potius iuno nomi¬
nato tres interuguntur. sicut fit
dum eandem determinat in encħ
lii pertinentem tota trinitas fec̾it
Neq enim seꝑabilia sunt opera

Expanded text:
non excessit; et totum incarnatum est, et totum est incircumscriptum. Minoratur corporaliter et contrahitur; et divine est incircumscriptum, non coextensa carne ejus cum incircumscripta divinitate. In omnibus igitur qui super omnia erat et in utero sanctae genitrisuperioribus tractatum est, operatio vere sit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; investigatione dignum videtur, quare in Scriptura Spiritui sancto hoc opus saepius tribuattio Incarnationis Spiritui sancto saepius tribuitur, quod eam ipse solus sine charitas et donum Patris et Filii, et ineffatum est, et ineffabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Non ergo frequens denominatio. Spiritus sancti, ab illo opere Patlium secludit; sed potius uno nomnato tres intelliguntur, sicut fit dum eamdem determinat in Enchilii pertinentem, tota Trinitas fecerit neque enim separabilia sunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
eterna natiuitate filius. dei erge
filius hominis factus est fuius. na¬
tus scd̃m u̾itatem nature. ex deo di
fuus. ⁊ scõm u̾itatẽ nature ex ho¬
mine hominis faius. ut u̾itas ge¬
niti non ad opͣtione non appeiᷤ¬
iatione set ĩ utraq natiuitatẽ fi¬
lii nomen nascendo heret.⁊ esser
uerus deus ⁊ uecus homo unus
faiuis. Non ergo duos xp̃os neq¬
timus manentem in duab lud̃iis
tis sicut thimotiani uolunt set
socierate unitis Dece hes quare

Expanded text:
aeterna nativitate filius. Dei ergo Filius, hominis factus est filius, natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo unus filius. Non ergo duos Christocimus manentem in duabus substantis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus e
Abbreviated transcription (Latin):
Iudeus infelix est hodie hereticuᷤ
est hodie scismaticus est hodie qͥd
si cras ampleccatur catholcampa¬
dem. ⁊ sequatur catholicam u̾ita¬
dem quid susti quos in quocumq
genere erroris notas ⁊ tanꝙͣ despe¬
rantissimos damꝑnas ante qͣm fi¬
niant istam uttam agunt peniteᷤ
futuro. Nolre ergo ante tempuᷤ
is ostenditur prosinguus peccato¬
rib in hac uita esse orandum. nͦ
de auquo esse diffidendum quia
conuerti potest duum in hac uita
est quia non potest seiri. de auqͦ u¬
trum peccauerit ad mortem uel
reuelatum fuerit Ex predictis
auquatenus capi pot̾ quomodo
accipiatur peccatum in spiritum
utios obstaͣto esse uidetur ⁊ omnis
inpenitentis obstinatio atq despera¬
tio. Notandum uero est quod non
omnis quinon penitet inpenitens
diti potest. quia in penitentia ꝓprie
obstinati sunt. est ut quidamuott̃¬

Expanded text:
judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam agant poenitenfuturo? Nolite ergo ante tempus is ostenditur pro singulis peccatoribus in hac vita esse orandum; nec de aliquo esse diffidendum, quia converti potest dum in hac vita est; quia non potest sciri de aliquo utrum peccaverit ad mortem vel revelatum fuerit. Ex praedictis aliquatenus capi potest quomodo accipiatur peccatum in Spiritum utique obstinatio esse videtur, et omnis impoenitentis obstinatio atque desperatio. Notandum vero est quod non omnis qui non poenitet impoenitens dici potest, quia impoenitentia proprie obstinati est, et, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tia sit nobis adeo uel a nobi¶ Un¬
tant quidam potentiam recte agẽ¬
di nobis esse adeo. porentiam uero
bona autem a deotm̃ nobis est. aq̃¬
q uoluntatis ⁊ cogitationis mĩtum
non homini ex se ip̃o nasci sed diui¬
nitus parari ⁊ tribui in eo deus euiden¬
ter ostendit. quia nec diabolus neca¬
liquis aigeloꝵ etus ex quo in caugi
tuiss. multo possibilius huatura ha¬
beret angłica q̃ qͣnto minus grauat᷑
tren corporis pondere tanto magis¬
hacesset predita facuitate. Non igͥ
homo uel angelus a se uountatẽ
bonam h̾ere pot̾ s maiam. Similit̾ ⁊
de potentia inquiunt per similitu¬
dinem uoluntatis de potentia bõi
uel mau dissentes Itiasita deonõ
ista qpicorctatib astrinit poten¬

Expanded text:
tia sit nobis a Deo, vel a nobis. Putia sit nobis a Deo, vel a nobis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero bona autem a Deo tantum nobis est. que voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc tuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magihac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam habere potest, sed malam. Similiter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctoritatibus astruit poten
Abbreviated transcription (Latin):
sentit de xp̃i carne qͣm dignum est
ht̃ culpam ã est tam̃ exclusus aue¬
nia. Si quis uero sancci sp̃s digni¬
tatem maiestatem ⁊̃ potestatem ab¬
neget sempiternam. ⁊̃ putet non ĩ
peccatum dĩ esse inuidentia gratie
oppugnans fr̃nitatem. Qui enim
post cogninionem u̾itatis. sancci sp̃s
u̾itatem negat eius q opera dicit
esse beelzebu pot̃ati bonitati ⁊ grẽ
dei inuidere non dubitatur. Non
itaq distinctio illa uerboꝵ sic acci¬
pienda est quasitrium personaꝵ
ibi peccatoꝵ genera distincta sũt¬
¶ Decc̃m enim in patrem id intelli¬
gitur quod fic pet infirmitatem
quia patri scriptura frequenterat
sapientia fiuo atcribuitur. terti¬
um expõitum est. quiergo peccat ꝑ
infirmitatem uel per ignorantia
facile ueniam adipiscitur. Sednõ
ille qui peccat in sp̃m sanctum. Cũ
autem una sit potentia sapientia
bonitas trium. quare patri potẽtia
fcuo sapientia sp̃ui sancto bonitas
sepius assignetur superius dicct̃
turcit utrum peccandi potẽ¬

Expanded text:
sentit de Christi carne quam dignum est, habet culpam, non est tamen exclusus a venia. Si quis vero sancti Spiritus dignitatem, majestatem et potestatem abneget sempiternam, et putet non in peccatum dicitur esse invidentia gratiae oppugnans fraternitatem. Qui enim post cognitionem veritatis sancti Spiritus veritatem negat, ejusque opera dicit esse Beelzebub, potestati, bonitati et gratiae Dei invidere non dubitatur. Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda est, quasi trium personarum ibi peccatorum genera distincta sunt. Peccatum enim in Patrem id intelligitur, quod fit per infirmitatem, quia Patri Scriptura frequenter atsapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipiscitur, sed non ille qui peccat in Spiritum sanctum. Cum autem una sit potentia, sapientia, bonitas trium, quare Patri potentia, o sapientia, Spiritui sancto bonitas saepius assignetur, superius dictum currit utrum peccandi poten
Abbreviated transcription (Latin):
it si in hac scłitate mentis perũsita¬
te finiret hãc uitam qm̃ de quotũq
pessimo in hac uita constituto non ẽ
desꝑandum nec pro illo imprudent̾
oratur de quo non desꝑatur eHũs
uerbis insinuatur peccatum premis¬
sa diffinitione descriptum. tunt souĩ
deb̾e dici ad mortem uel in sp̃m sanccũ
hac uita. ⁊ ideo pro omni esse orand̃
Unde itiud ioħis. non pro eodico quis
oret sic accipiendum uidetur. ut ꝓ a
liquo peccante ad mortem uei in s¬
piritum sanctum post hqͣm finie¬
rit hanc uitam non oremus dũ ã
in hac uita est nec peccatum iruus
iudicare nec de sulo desperare s pro
ito orare debemus Unde aug̾ de u̾b̾

Expanded text:
it si in hac scelerata mentis perversitait si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam, quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est desperandum, nec pro illo imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis insinuatur peccatum praemissa definitione descriptum, tunc solum debere dici ad mortem vel in Spiritum sanchac vita, et ideo pro omni esse orandum. Unde illud Joan. 5: Non pro eo dico ut quis oret, sic accipiendum videtur, ut pro aliquo peccante ad mortem vel in Spiritum sanctum, postquam finierit hanc vitam, non oremus. Dum autem in hac vita est, nec peccatum illius judicare, nec de illo desperare, sed pro illo orare debemus. Unde Augustinus,
Abbreviated transcription (Latin):
natio. hoc enim peccatum ag̾
te ait. peccatum ad mortem est post
agnitionem dei per gr̃am xp̃i oꝑ
pugnat auquis foaternitatem et
Adu̾ sus ip̃am grͥam qͣrecontiuatus est d̾o
inuidentie fautib agitatur. quod̾ for
l qr tanta est labes peccatituius ut
deprecandi humiutatem non subi
re possit ⁊̃ si percatum suum mara
conscientia agnoscere ⁊ annumtia¬
re conaganir. ut iudas cum dĩx̃ pecca¬
ui facaus desperans cucurrit ad la¬
queum ꝙͣ humiutate ueniam pet̾et¬
quod pp̾ magnitudinem pectitates¬
hr̃e credendus estEtre quedam
assignatio petratiin sṗm sanctum uł
ad mortem hinc posita est qua illud
peccatum esse traditur oppugnatio N.¬
nitatis post agnitionem ⁊ inuidentia
granie post reconciliationem ꝙ sp̃es
quedam obstinationis intetitgi pot̃
Illamtamen diffinitionem aug̾ in
liquid aditiendum est ibi fore necaᷤᷤ¬
serendo le dixisse aperit ita dicens qd̃
quidem non confirmaui. q̃m hoc puta¬
re me dixi.Sed tamen aditiendum fu¬

Expanded text:
natio. Hoc enim peccatum Auguomini in monte, ait: Peccatum ad mortem est, cum post agnitionem Dei per gratiam Christi oppugnat aliquis fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, quod fortased quia tanta est labes peccati illius, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia agnoscere et renuntiare cogatur: ut Judas, cum dixit peccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam petequod propter magnitudinem peccathabere credendum est. Ecce quaedam assignatio peccati in Spiritum sanctum, vel ad mortem, hic posita est, qua illud peccatum esse traditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis intelligi potest. Illam tamen definitionem Augustinliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fu
Abbreviated transcription (Latin):
um nominis remittenir ei. quiã
biasphemauerit inspiritum sanc¬
tum. neq hic neq in futuro remit¬
tetur ei. Dilrgenter adu̾te nunqͥd
aua est offensio fiui aua spiritus
lancti. sicut una dignitas sic una
iniuria. Sed siquis corporis spe de¬
ceptus humani remissius aliquid¬

Expanded text:
lium hominis remittetur ei; qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, neque hic neque in futuro remittetur ei, diligenter adverte. Numquid alia est offensio Filii, alia Spiritus sancti? Sicut una dignitas, sic una injuria. Sed si quis corporis specie deceptus humani remissius aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tentia est peccatum inspirctum sanc¬
tum. s cumobstinatus est auiquis¬
sic ut non peniteat discuti oprort
an auud obstinatio aiuid in penła¬
sit in eo peccatum. anidem s diu̾̃sis
modis cõmissum. Scd̃ istos pecc̃mil¬
lud dr̃ irremissibie eo ꝙ nunqͣmdi¬
mitcatur. Unde aug̾ ⁊̃ dicit quod hoc

Expanded text:
tentiam esse peccatum in Spiritum sanctum, cum sic obstinatus est aliquis, ut non poeniteat, discuti oportet an aliud sit obstinatio, aliud impoesit in eo peccatum, an idem, sed diversis modis commissum. Secundum istos peccatum illud dicitur irremissibile, eo quod nunquam dimittatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
incensa ea dici q̃ ex cupiditate ma¬
da ueil timet non timenda. aubi uͦ
dicitur peccatum fieritrib modis
ẜ cogitatu u̾bo ⁊ opere. Unde ierx sr̃
super erechielem ieꝵ Tcia genera¬
num̃ subiacet genus. aut enim cõ¬
gitatione aut sermone aut opere
qͣtriduano lazaro lignificatum est. tͥ
cus. uel q̃ dei lunt usurpare p̾sumit
ĩdigne participa̾do sacͣmentis uel qñ
nomendei peierando contemptibłe
facit. In proximũ peccat cum proxi¬
mum iniuste ledit. In seuero cum
tur enim peccatum ⁊ deliccũ¬
uitici declinare a bono peccatum est¬
delictum᷑ facere maium. auud est
declinare abono auud est facere ma¬
lum. peccatum gͦ est perpetratio ma¬
li.deuctum desertio boni. quod ⁊ ip¬
sum nomen ostendit. Quid enima¬
liud sonat deliccum nisi delictũ. et
quid delinquit qui derelinqͥt nͥ bo¬
num. uel deliccum est quod ignorã¬
ter fit. peccatum quod scienter cõ

Expanded text:
igni ea dicit quae ex cupiditate mada, vel timet non timenda. Alibi vero dicitur peccatum fieri tribus modis opere. Unde Hieron. super Ezech.: Tria generanum subjacet genus. Aut enim cogitatione, aut sermone, aut opere quod in quatriduano Lazaro significatum est. Diccus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando nomen Dei pejerando contemptibile facit. In proximum peccat, cum proximum injuste laedit, in se vero, cum tur enim peccatum etiam delicest declinare a bono; peccatum est, facere malum. Aliud est enim declicare a bono, aliud est facere malum. Peccatum ergo est perpetratio mali, delictum desertio boni, quod et ipsum ostendit nomen. Quid enim aliud sonat delictum, nisi derelictum? et qui derelinquit, quid derelinquit nisi bonum? Vel delictum est quod ignoranter fit, peccatum quod scienter comm
Abbreviated transcription (Latin):
catum in sp̃m sanccum tem¬
dam dicunt illud peccatum ẽẽ des¬
perationis uel ostinationis obsti¬
natio est indurate mentis in maliꝰ
desperatio est qͣquis diffidit peni¬
tus de honitate dei estimans suã
sicut caym qui dicit. Maior est ini¬
quitas mea ꝙͣ ut ueniam mere¬
ar. utrum q uero dicitur peccat̃¬
est amor parcis ⁊ fcui. ⁊ benignitaᷤᷤ
qua se inuicem ⁊ nos digunt
que tanta est cuius finis non est
Recte ergo inspirttum sanccum de¬
pelĩquere dicuntur qui suam ma¬
litiam dei bonitatem superare pu¬
tant. ⁊ ideo penitentiam non aslu¬
munt⁊ qui iniquitati tam per¬
tinacimente in herent ut eamnũ¬
qͣm reunquere ꝓponant ⁊ ad bõi¬
tatem sp̃s sancci nuqͣm redire
le sicut piis bonitas. Isteͥ nimia ꝑ
tie quo serecipiã fluctuantes at
esse ⁊ quod suꝑet peccatores neccͣio

Expanded text:
catum in Spiritum sanctum dam dicunt illud peccatum esse desperationis vel obstinationis. Obstinatio est induratae mentis in malitia Desperatio est, qua quis diffidit penitus de bonitate Dei, aestimans suam sicut Cain qui dixit, Gen. 4: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. Utrumque vero dicitur peccatest amor Patris et Filii, et benignitas qua se invicem et nos diligunt; quae tanta est, cujus finis non est. Recte ergo in Spiritum sanctum delinquere dicuntur, qui sua malitia Dei bonitatem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinaci mente inhaerent, ut eam nunquam relinquere proponant, et ad bonitatem Spiritus sancti nunquam redire, se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertiae, quo se recipiant fluctuantes. Atesse, et quod super peccatores necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
stitui ⁊ qͣmuis eius uoluntas ⁊ accõ
unum sint pecẽm pro auotamenteᷤ
factus est accupeccando ꝙͣ prius erat
sola uoluntate delinquendo. quia ꝓ
accu quiest aliud qͣm uoluntas lic
ta quia diu̾soꝵ legis mandatoꝵ pre¬
uaricationes sunt. alio enim ma̾da¬
to legis prohibetur accio furci .s. nõ
furareris auo furandi uoluntas .s.
non concupisces rem proximi tui. cũ
autem hec duo diuersa mandata
sunt quib muaduo prohibentur
una tandtũ preuaricano incurrit᷑
data caritatis quib d̾ub p̾cipun¬
tut diligruna tñ in eis nobis cõm̾¬
datur caritas u peccatum ab auqͣn¬
uoluntate peccato uoluntas id age¬
di ⁊ accio tranlierit. ñdũ tamen ue¬
ra h̾ita penitentia. utrum ituid
peccatum usqͦ peniteat sit in eo.
quod non essenidetur. quia uolã¬
tasiia que prius fuit non est ne¬
git qd̃ añ uoluit ⁊̃ egit Sednon
est ignorandum ꝑeccatũ duob
ip̃m quod peccatum est ut accioued
uel uoluntas in peccante est. Rea

Expanded text:
stitui, et quamvis ejus voluntas et actio unum sint peccatum, pro alio tamen reus factus est actu peccando, quam prius erat sola voluntate delinquendo, quia pro actu, qui est aliud quam voluntas, liceta, quia diversorum legis mandatorum praevaricationes sunt. Alio enim mandato legis prohibetur actio furti, scilicet, Non furaberis: alio furandi voluntas, scilicet, Non concupisces rem proximi tui. Cum autem haec duo diversa mandata sint quibus illa duo prohibentur,una tantum praevaricatio incurriturdata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas. 4. Si peccatum ab avoluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, nondum tamen vera habita poenitentia, utrum illud peccatum usquequo poeniteat sit in eo? Quod non esse videtur; quia voluntas quae prius fuit, non est, negit quod ante voluit et egit. Sed non est ignorandum, peccatum duobus ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reat
Abbreviated transcription (Latin):
loh̾es ĩ epła canonica. Est peccatum
ad mortem non pro eodico ut quis
oret. Qui enim peccat ĩ patrem remit¬
tetur ei. ⁊ qui peccat in fuium remte¬
tienir ei. Qui autem blatemauit
in sp̃m sanccum. si remittetur ein

Expanded text:
Joan. et Epistola 1 canonica, est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret. Qui enim peccat in Patrem, remittetur ei; et qui peccat in Filium, remittetur ei: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, non remittetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ telligitur. Si genera pecc̃o¬
rũ singuloꝵ non singula gene¬
rum utraq locutione inandi in¬
telligantur. Nuslum quippe ge¬
nus peccati est quod interdum
ex superbia non proueniat. nul¬
lum ⁊ quod ex cupiditate auiqũ
non descendat. Sunt enimnon¬
nulli hominum quiex cupidita
te fiunt superbi. ⁊ auqui ex super¬
pecunie nisi per hoc se putaret ex
cellentiorem esse. Ideoq ut exceti
oboritur cupiditas. Et ⁊ aliquis qͥ
patet ergo ꝙ ex superbia aliqñ
cupiditas ⁊ excupiditate aliqñ
superbia oritur. ⁊ ideo de utraq rͦ¬
te dicitur. quod est radiomniᷤ ma

Expanded text:
intelligitur, si genera peccatorum singulorum, non singula generum utraque locutione includi intelligantur. Nullum quippe genus peccati est quod interdum ex superbia non proveniat. Uetiam, quod ex cupiditate aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupte fiunt superbi, et alii qui ex superpecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut caeteroboritur cupiditas. Et est aliquis, qui Patet ergo quod ex superbia aliquando cupiditas, et ex cupiditate aliquando superbia oritur; et ideo de utraque recte dicitur, quod sit radix omnium ma
Abbreviated transcription (Latin):
tu ⁊̃ fine sint bona uel maia
Quibdã ita esse uidetur quidicũt
omnes accus esse ĩ differentes ut n
boni uel mali per sesint sed exintẽ¬
tione bona bonus ⁊ ex maia maius
sit omnis accus. Secundum quos
quilib accus pot̃ esse bonus si bõa
intentione geratur oꝑimio auo¬

Expanded text:
int bona vel mala. Quibusdam ita videtur esse, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis au
Abbreviated transcription (Latin):
unus. Peior est enim qui concupis
furco abstinendum est. Quis enim di¬
cat esse peccandum ⁊ si auud sit gͣuiu̾
auud ieuius peccatum. Nunc autẽ q̃¬
ramus quis accus pec̾em sit uel non.
Nõ ꝙ grauius sit uei leuiua intẽde
leccorꝓpositis uerbis tota mentis con¬

Expanded text:
unus. Pejor enim est qui concupiscunus. Pejor enim est qui concupiscfurto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc autem quaerimus quis actus peccatum sit vel non; non quid gravius sit vel levius. Intende, lector, propositis
Abbreviated transcription (Latin):
cum qua fit homo demorte lib̾etur
Testamenta enim uera cur nõ su¬
primanius ⁊ falsa supponamus ne
h̾editates habeant qui nicħ bonia¬
gunt. s hii potius qui indigentes ad¬
uuant. cur non fiant cria mala p̃pħ
humanas mores q conatur ⁊ legeᷤᷤ
subu̾t̾e. quod enim facimus nondi
tũ uerit gloriose ut in eo noñtime¬
atur supplitiũ s seperetur ⁊̃ p̾mium.
si semel concesserimus in malis acci
nec ip̾a mala esseiudicentur. aut uiꝰ¬
titia m̾tto punit eum qui dicit se sb̾¬
traxisle superflua diniiti. ut p̾beret
pauperi⁊ falsarium qui alienũ cor¬
rupit testamentũ ut is eẽt heres qui
faceret elemosinal largas nonitie
qui nullas. ⁊ eum qui se fecisse adict¬
terium ostendit ut per iam cum qͣ
fecit hominemde morte lib̾et Sed di¬
cet auquis. ergo eq̃ndus est fur qui¬
lib furi qui uol̃ttate miscd̃ie fura¬
tur. quis hoc dicerit. s hoꝵ duoꝵ ñ
ideo quisqͣm est bonꝰ quia peior est

Expanded text:
cum qua fit, homo de morte liberetur? cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala propthumanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non ditum, verum etiam gloriose, ut in eo non timeatur supplicium, sed speretur et praemium; si semel consenserimus in malis actibnec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet furi qui voluntate misericordiae furatur? Quis hoc dixerit? Sed horum duorum non ideo quisquam est bonus, quia pejor est
Abbreviated transcription (Latin):
fine qͣ intentione. quid fiat. Sed ea
q̃ constat esse pec̾ca nullo cause bone
obtentu. nullo qͣi bono fine nullaue¬
lud bonã intentione faciende̾ sunt
Ea quippe oꝑa homiñ si causas habu¬
erint bonas uł malas nunc sunt bo¬
na nũc st̃ maia qͥ non sũt ꝑ se ipͥa pecc̾a.
Sicut uictam p̾be paupetib bonumẽ¬
tus conuirgalis quando fit causage¬
nerãdi si ea fide fiat ut gignantur
regenerandi. ħ rursus maia simalaᷤᷤ
habeant nouintates cãs. uelut si iac¬
tantie causa pacitur ꝑauper. aut las¬
ciuie causa cum uxore concubitur
aut faii generantur non ut deo sed
ut diabolo nutriantur. Cum uero o¬
pera sua ip̾a peccata sunt ut fuitas
dicat causis bonis esse facienda uel
cat furemur diuitib ut h̾eamus ꝙ
demus pauperto. aut faisa testimõi¬
a proferamus non unde innocenteᷤ
ledantur s potius sauuentur. Quoe¬
nim bona hic sunt ut in ops alatur
⁊ innocens nonpuniatur aut quis
dicat adunterium ẽẽ faciend̾ut ꝑ illã

Expanded text:
fine, qua intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum praebere pauperibus bonumtus conjugalis quando fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolo nutriantur. Cum vero opera ipsa per se peccata sunt, ut furta, dicat causis bonis esse facienda, velcat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾aꝵ .ẜ. naturaꝵ est rep̃sentati¬
num. Natura enim non sic acci¬
pitur in xp̃o. Ut cum diectur una
natura eẽ omniunshominum qd̃
euidentur idem ioh̾es ostendit dif¬
ferentem rõnem dicti assignans t̃
⁊̃ cum una dicitur natura omnium
unam hominũ naturam drñs sciẽ¬
dum est quod non considerantes
ad anime ⁊ corporis rõnem ħ dñis
Impossibile est enimunius nature
dicere domini corpus ⁊ animam
ad inuicem comparata. S qr pu̾¬
me persone hominum sunt. om̾
autem eandem suscipiunt rõnem
nature. Omnes enim ex anima ⁊
corpore compoĩti sunt. ⁊ omnes
natura anime ꝑticipant ⁊ sub

Expanded text:
rum et naturarum est repraesentativum. Natura enim non sic accipitur in Christo, ut cum dicitur una natura esse omnium hominum; quod evidenter idem Joannes ostendit, differentem rationem dicti assignans, cu cum una dicitur natura omnium unam hominum naturam dicimus, sciendum est quod non considerantes ad animae et corporis rationem hoc dicimus. Impossibile enim est unius naturae dicere Domini corpus et animam, ad invicem comparata. Sed quia plurimae personae hominum sunt, omnes autem eamdem suscipiunt rationem naturae omnes enim ex anima et corpore compositi sunt, et omnes naturam animae participant, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Tempus autem plenitudini
diectur tempus gr̃e. quod ab eue̾¬
tu sauatoris exordiũ sumꝑsit. ħ̃
est tempus miserendi ⁊ annꝰ be¬
gnignitatis in quo gratia ⁊ u̾itaᷤᷤ
in lege precipiebatur. u̾itas. qui¬
a per xp̃i aduentum exibetur at¬
redemptionis sponlio facta ab an¬
tiquo. faui ergo mislio est ip̃a in¬
carnatio. Eo enim missus est qdĩ
forma hominis mundo uisibtus
solus namq fauis hominen allũp¬

Expanded text:
. Tempus autem plenitudinis dicitur tempus gratiae, quod ab adventu Salvatoris exordium sumpsit. Hoc est tempus miserendi, et annus benignitatis; in quo gratia et veritasin lege praecipiebatur. Veritas, quia per Christi adventum exhibetur atredemptionis sponsio facta ab atiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilisSolus namque Filius hominem assump
Abbreviated transcription (Latin):
nem dirigat s̃ ĩmertto q̃ri potelt
ẽ intẽtio bonum opus facit ubino
est fides nec ĩtentio bona necopͦ
bonum esse uidetur. ꝙ a quibrdam
non irrationabilit̃ astruitur quidi¬
cũt omnes acciones ⁊ uoluntateᷤ ho¬
minis sine fide maias esse que fide
ħ̾ita bona existunt. unde apostolus
ait. Omne quod non est ex fide pet¬
catũ est. quod exponens aug̃ aĩt.¬
omnis infidelium uita peccatũ ẽ. et
nicħ bonum est sine sũmo bonou̾
canonica ait. qui osfendit inuno
qui ergo fidem ⁊ caritatem non habet
mandata custodit quicaritate sar
quia sine caritate nutlũ mandatoꝵ
custoditur. unde aug̃. super epłam
ad gaiatas ait. Custoditionem iegiᷤᷤ
res pertinentia que sine caritate fide
spe impłi non possunt. Nullum gͦ
mandatũ ĩplet nutiumq bonumo¬
pus implette so facit qui fide̾

Expanded text:
nem dirigat, non immerito quaeri potest et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intentio bona, nec opus bonum esse videtur. Quod a quibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones et voluntates hominis sine fide malas esse, quae fide habita bonae existunt; unde Apostolus ait, Rom. 14: Omne quod non est ex fide, peccatum est. Quod exponens AugOmnis infidelium vita peccatum est, et nihil bonum est sine summo bono; ubi c. 2, ait: Qui offendit in unonium reus. Qui ergo fidem et charitatem non habet,mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionem legis dres pertinentia, quae sine charitate, fide, et spe, impleri non possunt. Nullum ergo mandatum implet, nullum bonum opus
Abbreviated transcription (Latin):
prima causa peccandi. aut nutiũ ꝑͦ¬
catum est prima causa peccandi nͥ
tetur nisi uoluntati. hoc autem de
peccato accuau ⁊ mortau intelligẽ¬
dumest. Neq hiis u̾bis aiud uolu¬
erit ostendere aug̾ ut ip̃e ait in re¬
tͣccationib nisi quia uoluntas est
qua peccatur ⁊ qua recte uiuitur

Expanded text:
primum causa peccandi aut nullum peccatum est prima causa peccandi, netetur, nisi voluntati. Hoc autem de peccato actuali et mortali intelligendum est. Neque his verbis aliud voluit ostendere August., ut ipse ait in Retract., nisi quia voluntas est qua peccatur et qua recte vivitur
Abbreviated transcription (Latin):
one. s ad didit qͣi ⁊ uelud. quia tau¬
a non fiunt bono fine ⁊ bona inten¬
tione. Sed intentione que uidetur
bona. ⁊ fine qui putatur bonus et
non est. Non ideo excepit aug̃ ista

Expanded text:
one, sed addidit quasi et velut; quia talia non fiunt bono fine et bona intentione, sed intentione quae videtur bona, et fine qui putatur bonus, sed non est. Nec ideo accepit August. ista,
Abbreviated transcription (Latin):
di cuius accus est ĩtellig̾e Ad quod
⁊ ipi dicunt. quia aiterius greñis ẽ
attus itie uoluntatis qͣm actus me¬
morie uel intellectus hic enimͣ actẽ
ad ariquid adipiscendum. uel non
admittendum qui non pot̾ ẽẽ dema¬
us quin sit malus. uelleenim ma¬
la maium est s intellegere uel me¬
morare maia maium^ eatsqͣmuis eo¬
rum quidam ⁊̃ hos actus maios ẽẽ
intecdumnon improbe asserantine
Memorat enim interdum quis ma¬
lum ut faciat.⁊ querit intetugere
u̾m ut sciat impugnare. Ecce qua¬
liter souiitur qͥo premissa. ab hiis
qui tradunt omnia esse bona in ꝙͣ¬
tum sunt. Qui uero dicunt uolun¬
tates maias peccata esse. ⁊ nullomͦ¬

Expanded text:
 cujus actus est intelligere. Ad quod et ipsi dicunt quia alterius generis est actus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adipiscendum vel non admittendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvitur praemissa quaestio ab his qui tradunt omnia esse bona in quantum sunt. Qui vero dicunt voluntates malas peccata esse, et nullo
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. utrum nuel mau¬
saridebeant boni uel mau. licet e¬
nim secundum quosdam omnes
omnes remunerabiles s quidam si¬
pliciter malidicuntur sicut ⁊ alii
boni. Nam simpliciter ac uere boni
tatem comitantur ⁊ ad bonũ finẽ
tendunt. Mali uero simpliciter di¬
ci debent qui peruersam ht̾ causã
⁊ intentionem b unde ambꝵ a¬
it affectus tiuis nomen opeci tuo ĩ
mum primum. Nemo cõputet bõa
opera sua ante fidem. ira enim ui¬
detur esse michi ut magne uires et
curlus celerrimus preter unam qr
ubi fides non erat bonũ opus non
erat. bonum enim opus intentio fa¬
tit. Intentionẽ fides dirigit. Nonual¬
de attendas quid homo faciat. set
hiis testimoniis insinuare uidet᷑¬

Expanded text:
videtur utrum et sari debeant boni vel mali. Licet enim secundum quosdam omnes omnes remunerabiles, sed quidam simpliciter mali dicuntur, sicut et alii boni. Nam simpliciter ac vere sunt am comitantur, et ad bonum finem tendunt; mali vero simpliciter dici debent qui perversam habent causam et intentionem. Unde Ambros. ait: Affectus tuus operi tuo nomen al. 31: Nemo computet bona opera sua ante fidem. Ita enim videntur mihi esse ut magnae vires, et cursus celerrimus praeter viam; quia ubi ipsa fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed His testimoniis insinuari videt
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa bona appellari huiusmodi. q̃
sine caritate fiunt non quia bona
docuit. sed quia essenͣt si auter fie¬
rent q̃ ⁊ sui gen̾e sunt bona s exaf¬
fectu fiunt maia alioꝵ lementi¬
triphariamquaquerebat᷑

Expanded text:
bona opera appellari hujusmodi quae sine charitate fiunt, non quia bona ra August. docuit; sed quia bona essent, si aliter fierent; quae in suo genere sunt bona, sed ex affectu sunt mala. 3. Aliorum sentti
Abbreviated transcription (Latin):
rib tribuat. non pro bono ut aiuunt fu
na sacrifitium deo offert. idem facit
offerret. ab hominabũ nempe deo ẽ
impioꝵ oblatio. tta ⁊̃ hominem per
adulterium a morte liberare matũ
dicunt. ⁊ si eĩ bonum sit hominema
morte liberare. tñ sic homine̾ lib̾are
maium sic asserunt fore. Ideoq au¬
gustiñ in superiorib dicunt temꝑaᷤᷤ

Expanded text:
ribus tribuat, non pro bono, ut aiunt, furibus tribuat, non pro bono, ut aiunt, funa sacrificium Deo offert, idem facit,offerat. Abominabilis nempe Deo est impiorum oblatio. Ita etiam et hominem per adulterium a morte liberare, malum esse dicunt. Etsi enim bonum sit hominem a morte liberare, tamen sic hominem liberare, malum esse asserunt. Ideoque Aug. in superioribus dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
sam nec ille tantum quia sunt non¬
nulli accus. qui ⁊ si bonam hant cau¬
sã tñ peccata sunt ut supͣ positumest
Ex quoconsequi uidetur quia non
semper ex fine iudicatur uoluntas
gesserit᷑ pro aliqua bona causa
cifigendo xp̃m arbitrabantur le
obsequium prestare deo. quia bon
finem dicunt eos sibiposuisse .s. di
obsequium ⁊ tñ uoluntatem eoꝵ
⁊ actionẽ peruersam fore asserunt
De boniꝰ autẽ nulla fit exceptio in
premissis ũbis aug̃i. quin omnis
uoluntas bona ex fine sit bona. ⁊ex
accio ex fine ⁊ exuoliutate mala est
⁊ omnis qͣue h̾t malain causã mala
est. Sed non omnis q̃ bonam cau sam
ħt bona est. Ideoq cum ex affectu dr̃
nomen ĩponi operi in bonis operib
gen̾ai̾r uera est ħ regnia. s in mauis
excipiuntur illa que per semaia st̃
Omnia igitur hominis oꝑa secund̾
intentionem ⁊ causam iudicantur
bona uel maia. exceptis hus que per
se maia lunt .i. que non sine preua¬
ricatione fieri neq̃unt quidam dñt¬

Expanded text:
sam; nec ille tantum, quia sunt nonnulli actus qui etsi bonam habeant causam, tamen peccata sunt, ut supra positum est. Ex quo consequi videtur quia non semper ex fine judicatur voluntas gesserit pro aliqua bona causa,ucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam causam mala est, sed non omnis quae bonam causam habet bona est. Ideoque cum ex affectu dicitur nomen imponi operi, in bonis operibus generaliter vera est haec regula; sed in malis excipiuntur illa quae per se mala sunt. Omnia ergo hominis opera secundum intentionem et causam judicantur bona vel mala, exceptis his quae per se mala sunt, id est, quae sine praevaricatione fieri nequeunt. 4. Quidam d