comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usus fuit postꝰ ad mixtionẽ ꝓprie
coniugis & lauaeripurifieationẽ
quȩrere: & ab ingressu eccłȩ pau¬
lulũ reuerent᷑ abstinere. Nec hȩc
iugiũ. sed qͥa ipsa licita ad mixtio
coniugis sine uoluptate carnis fie¬
ri ñ põtest. a sacriloci ingressu
abstinendũ. ẽ. qͥa uoluptas ipsa
eẽ. sine culpa nullatenꝰ potest.
Non enĩ de ad ulterio uł fornicatio.¬
ne. sed de legitimo coniugio natꝰ
fuerat: qͥdicebat. Ecce enĩ in ini¬
qͥtatib conceptus sũ. & cętã. Qui
enĩ ininiqͥtatib conceptũ se noue¬
tii quẽ traxit ex radice. In qͥb
uidelic& uoluptatẽ admixtio
ta aclegitima. & tam̃ eorũ actu
aliquatenꝰ foedam᷑ sicut sȩpe
irascendo culpas insequim. & tran¬
quillitatẽ innobis animi ꝑtur.¬
bamꝰ. & cũ rectũ sit qđ agit᷑. ñ
ẽ. tam̃ apꝓ babile. qđ in eo ani¬
mus ꝑturbat᷑. Contrauitia qͥppe
delinquentiũ iratus fuerat qͥ
lucẽ suspende. in ira suũ ocłm
turbatũ dolebat.: qͥa dũmale

Expanded text:
tionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec jugium. Sed quia ipsa licita commistio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est, quia voluptas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de adulterio vel fornicatione, sed de legitimo conjugio natus fuerat qui dicebat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et ienim in iniquitatibus conceptum se novetii, quem traxit ex radice. In quibuvidelicet voluptatem admixtionta ac legitima, et tamen in eorum actu aliquatenus foedamur; sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus: et cum rectum sit quod agitur, non est tamen adprobabile quod in eo animus perturbatur. Contra vitia quippe delinquentium iratus fuerat qui lucem suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male
Abbreviated transcription (Latin):
iaceat. Sit uͦ int̃ luudonie Cebu¬
racȩ ciuitatis ep̃os inposterũ hono.¬
ris ista distinctio: ut ip̃se prior
habeat᷑. qui prius fuerit ordinat᷑.
Cõmuni aut᷑ consilio & concor di
actione. quȩq sunt ꝓxep̃i zelo
agenda disponant unanimitr
recte sentiant. & ea que senserĩ
ñ sibim& discrepando ꝑficiant.
ordinati. sed etiã om̃is britannie
sac̃dotes habeat dõ dño nr̃oitutꝰ¬
xp̃o auctore subiectos. quatip̃
ex lingua &uta tuȩ sẽĩtatis.
recte c̃redendi & bene uuendi
formã ꝑcipiant atq officiuen
suũ fide ac morib suis exequem¬
tes: ad cęlestia cũ dñs uoluerit
regna ꝑtingant. Ds te in colam̃

Expanded text:
i. Sit vero inter Londoniae et Eboracae civitatis episcopos in posterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur, qui prius fuerit ordinatus. Communi autem consilio et concordi actione quaeque sunt pro Christi zelo agenda, disponant unanimiter, recte sentiant, et ea, quae senserunt, non sibimet discrepando perficiant. ordinati, sed etiam omnes Britanniae sacerdotes habeat, Domino Deo nostro auctore, subjectos, quatenus ex lingua et vita tuae sanctitatis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumem
Abbreviated transcription (Latin):
ga ꝓgenie generate. Responsio
gregorii. Noc fierimodis om̃ib
lic&. Neqllaquã enĩ in sacris elo¬
quiis inuenit᷑.: qđ huic capitulo
contradicere uideat᷑. In t̃rogatio
augustini. Usq ad quotã gene¬
rationẽ fideles debeant cũ ꝓpin¬
quis sibi coniugio copulari. & no¬
uercis & coguatis siliceat copula¬
ri coniugio. Nesponsio gregorui.
uedã terrena lex in rõmãnare¬
publica ꝑmittit: ut siue frat̃ &
soror scu duorũ fr̃m germanorũ
uł duarũ sororũ filius & filia misce
ant᷑. Sed exꝑim̃to didicimꝰ. ex tali
coniugio sobolẽ ñ posse succrescere:
& saera lex ꝓhib& cognationis curpi¬
tudinẽ reuelare. Unde necesse. ẽ. ut
iam tertia uł quarta generatio fideliũ
licent̾ sibi iungidebeat᷑. Nam scđa quã
p̃diximꝰ. a se om̃imͦꝰ deb& abstinere. Cũ
nouerea aut̃ misceri graue. ẽ. facinus.
qͥa & in lege scriptũ est. Turpitudinẽ
patris tui ñ reuelabis. Neq enĩpatris¬

Expanded text:
ga progenie generatae? Respondit ga progenie generatae? Respondit Gregorius. Hoc fieri modis omnibus licet: nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere videatur. V. Interrogatio Augustini. Usque ad quotam generationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugio? Respondit Gregorius. Quaedam terrena lex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et fcimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat. Nam secunda quam diximus a se omnimodo debet abstinere. Cum noverca autem misceri grave est facinus, quia et in lege scriptum est: Turpitudinem patris tui non revelabis . Neque enim t
Abbreviated transcription (Latin):
corrigi. Sunt enĩ qͥdã qͥ habentes
subsidia furtũ ꝑpetrant. & sunt
alii qͥhac inre ex inopia delinquuns.
Et cũ paulo districtius agitur ex
caritate agendũ est &̃ ñ ex furo.¬
re. qͥa ipsi hoc prestat᷑ qͥ corrigit᷑
ne gehennȩ ignib tradat᷑. Sic enĩ
noiꝰ fidelib tenere disciplinã de¬
bemꝰ. sicut boni patres carnalib
filus solent: quos & ꝓculpis uerbe¬¬
rib feriunt. & tam̃ ipsos qͦs dolo¬
rib affligunt habere heredes
quęrunt: & quȩ possident ipsis
seruant. quos iratiinsequi uident᷑.
Hȩc gͦ caritas in mente tenenda .ẽ.
& ips a modũcorrectionis dictat ita
ut mens extra correptionis regu¬
lã om̃ino nihil faciat. Addis etiã
absit ut eccła cũ auginento recipi¬
at qđ de t̾renis reb uidet᷑ amit¬
tere. & lucara de uanis querere.
nt̃rogatio augustini. Si debeaN
duo geriani fr̃s singulas soro¬
res acciꝑe. quȩ sunt abillis lon¬

Expanded text:
corrigi. Sunt enim quidam qui habentes corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac in re ex inopia delinquunt: Et cum paulo districtius agitur, ex caritate agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addes  Al.,absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra de vanis quaerere. IV. Interrogatio Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis lon
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt uõbis. In t̃rogatio augu¬
stini. Cũ una sit fides. sunt eccła¬
rũ diuersȩ consuetudines: & altã
consuetudo missarũ in scã roma¬
na eccła. atq altera in galliatene¬
tur. Pesponsio gregorii papȩ.
Nouit frat̃nitas tuã romane eccłȩ
consuetudinẽ. in qua se meminit
nutritã. Sed mihi plac&.siue in
romana siue in gallicana. seu in
qualib& eccła asiqͥd inuenisti qđ
plus om̃ipotenti possit placere.
sollicite eligas: & in anglorum u
eccła quȩ adhuc ad fidẽ noua. ẽ.
insticutione p̃cipua quȩ de multis
eccłiis colligere potuisti infun¬
das. Non enĩ ꝓlocis res: sed pro
ebonis reb loca amanda sunt. Roc
singulis gͦ quibusq eccłłis. quȩ
pia. quȩ religiosa: quȩ recta sun u
elige: & hȩc quasi in fascicłin col¬
lecta. apud anglorũ mentes incon¬
suetudinẽ depone. In t̃rogatio
augustini. Ousecro quid pãti
abstulerit: Nespons gregoru.
Ioc tua frat̾nĩtas ex ꝑsona furit
pensare potest qualit̃ ualeat

Expanded text:
 quinto. Interrogatio Augustini: Cum una sit fides sunt Ecclesiarum diversae consuetudines, et altera consuetudo missarum in Romana Ecclesia, atque altera in Gallia tenetur. Respondit Gregorius Papa: Novit fraternitas tua Romanae Ecclesiae consuetudinem in qua se meminit nutritam; sed mihi placet ut sive in Romana, sive in Galliarum, seu in qualibet Ecclesia aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, solliEcclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua, quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec quasi infasciculum collecta, apud Anglorum mentes in consuetudinem depone. III. Interrogatio Augustini. Obsecro quid pati abstulerit? Respondit Gregorius. Hoc tua fraternitas ex persona furis pensare potest, qualiter valeat
Abbreviated transcription (Latin):
tis sex annos imꝑiũ tenuit. quãuis
iam dudũ antea cũ patruo ualen¬
te & cũ ualentiniano fr̃e regnar&.
Qui cũ afflictũ & pene lapsũ reipu¬
necessitate apud syriniũ purpura
induit. orientisq & thraciȩ simul
p̃fecit imꝑio. Qua tempestate. ma¬
ximus uir qͥdẽ strenuus & ꝓbus atq
augusto dignꝰ. nisi contra sacram̃¬
ti fidẽ ꝑ trraunidẽ emersiss&.in
britannia inutcus ꝓpemodũ ab
exercitu imꝑator ereatus. ingalliã
ta incursione ꝑterritũ atq in ita:¬
liã transire meditantẽ. doliscirũ.¬
uentũ int̾fecit. fr̃emq eiꝰ ualenti.¬
nianũ augustũ italia expulit.Ualen¬
tinianꝰ inorientẽ refugiens: atheo¬
dosio pat̾na pietate susceptꝰ max
etiã imꝑio restitutus. ẽ. clauso ui¬
delic& intramuros aquileiȩ. cap

Expanded text:
tis sex annis imperium tenuit, quainuis tis sex annis imperium tenuit, quainuis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaret. qui cum acum ac paene conlapsum reipunecessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio. Qua tempestate Maximus, vir quidem strenuus et probus, atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Brittania invitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam ta incursione perterritum atque in Italiam transire meditantem, dolis circumventum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orientem refugiens, a Theodosio paterna pietate susceptus, mox etiam imperio restitutus est: clauso videlicet intra muros Aquileiae,  Al
Abbreviated transcription (Latin):
mundo corde atq ore conficiunt.
Mansitq hec ineccłiis xp̃i quȩ erant
inbritannia paxusq ad tẽpora
arrianę uesaniȩ: quȩ corrupto or-¬
be toto hane etiã insulã ex cra
orbẽ tam longe remotã ueneno
suiinfecit erroris. & hac quasiuia
pestilentic trans oceanũ patefactas
ñ mora om̃is selues hereseos cuiusq
insulȩ noui sẽꝑ aliqͥd audire gau¬
denti & nil certi firmit̃ obtinenti
infudit. his temporib constantius
qͥ uiuente diocletiano galliã hispa
mortẽ obiit. Hic constantinũ filiũ
ex concubina helena creatũ imꝑato.¬
rẽ galliarũ reliqͥt. Scribit aut̃ eutro¬
pius. qđ constantinus in britannia
ereatus imꝑator. patri in regnũ suc:¬
cesserit. Cuiꝰ temporib arriana
heresis exorta. & innicena synodo
detecta atq dãpnata. nibilominꝰ
exitiabile ꝑfidiȩ suȩ uirus ut diximꝰ
ñ solũ orbis totiꝰ. sed & insularum
mus ab augusto post mortẽ ualen¬

Expanded text:
mundo corde atque ore conficiunt: mundo corde atque ore conficiunt: mansitque haec in Ecclesiis Christi quae erant in Brittania pax usque ad tempora Arrianae vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam Hispanmorte  Al., mortem obiit. Hic Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Scribit autem Eutropius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator, patri in regnum successerit: cujus temporibus Arriana haeresis exorta et in Nicaena synodo detecta atque damnata, nihilominus exitiabile perfidiae suae virus, ut diximus, non solum orbis totius, sed et insularum mus ab Augusto post mortem Valen
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ prius axp̃iane fidei posse
deuotione cessare. Passus. ẽ. aut̃
beatus albanus die.xkalendarũ
iuliarũ. iuxta ciuitatẽ uerola¬¬
miũ. quȩ nunc agente anglorũ
uerlamacestyr. siue ueclinga¬
cestyr appellabat᷑. Ubipostẽa
redeunte temporũ p̃lanorũ¬
cta . ẽ. In qui delico loco. usq ad
hanc diẽ curatio infirmorũ. & fre¬
quentiũ oꝑatio uirtutũ celebrari
ñdesinit. Passi sunt ea tẽpestate su¬
a aron & iulius legionũ urbis
ciues. aliiq utriusq sexus diuer¬
sis in locis ꝑ plures qui diuersis
cruciatib torti. & in audita mem¬
brorũ discerptione lacerati.: ani.¬
mas ad suꝑnę ciuitatis gaudia ꝑ¬
fecto agone miser̃. At̃ ubi turbo¬
publicũ fideles xp̃i qui se tẽpore
discriminis siluis ac desertis. ab¬
ditisue speluncis occulerant: re
ctas. Basilicas scorũ martyrũ fun.¬
dant: construunt: ꝑ ficiunt: ac
ueluti uictricia signa passim ꝓpa¬
lant dies festos celebrant: sacra

Expanded text:
batur prius a Christianae fidei posse batur prius a Christianae fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalendarum Juliarum, juxta civitatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetlingacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianoructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati, animas ad supernae civitatis gaudia perfecto agone miserpublicum fideles Christi qui se tempore discriminis silvis ac desertis abditisve speluncis occulerant  Alctas, basilicas sanctorum martyrum fundant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ut om̃s agnoscerent etiã tor¬
rentẽ martrri obsequiũ detulis¬
se. Neq enĩ fieri poterat. ut in
arduo montis cacumine martri
aquã quã in fluuio ñ reliquerat
peter&. si hoc oportunũ esse non
uider&. Qui uidelic& fluuiꝰ mini.¬
sterioꝑsoluto deuotione cõploa.
officii testimoniũ relinquens
reuersus . ẽ. ad naturã. Decollatꝰ
itaq martrr fortissimꝰ ibidẽ. acce¬
pit coronã uitȩ quã reꝓmisit ds̃ di-¬
ligentib se. Sed ille quipiiseer¬
uicib impias intulit manꝰ gau-¬
dere suꝑ mortuũ non est ꝑmissus.
Namq oclieiꝰ in t̾ram una cũbeati
mar tyris capite decider̃. Decolla¬
tus. ẽ. ibi etiã tũ miles ille. qͥante a
suꝑnonutu correptꝰ. sc̃m dĩ confes¬
sor ẽ ferire recusauit. De qͦnimirũ
constat. qͥ & si fonte baptismatis
ñ est ablutus. sui tam̃ est sangui¬
nis lauacro mundatꝰꝰ ac regnĩ
cȩlestis dignus factus ingressu.

Expanded text:
est, ut omnes agnoscerent etiam torest, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa of. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu.
Abbreviated transcription (Latin):
festinauit ad locũ destinatũ morti
occurrere: diuinonimirũ ammoni¬
tus instinctu. ꝓiectoq ense quẽ stri¬
stun tenuerat: pedib eiꝰ aduolutꝰ
multũ desidans ut cũmartrre uł
ꝓ martrre quẽ ꝑcutere iubebat᷑
ipse potius mereret᷑ ꝑcuti. Dũgͦ is
ec ꝑ secutore factus ess& collega
ueritatis & fidei.. ac iacente ferro
ess& int̾ carnifices iusta cunctatio.
montẽ cũ turbis reuerentis sunꝰ dĩ
confessor ascendit. Qutoportune
lȩtus gr̃a decentissima. quingentis
fere passib abharenasitus.ẽ. uariis
herbarũ florib depictus immousq¬
quaq uestitus: in qͦ nihil repente
arduũ nihil p̃ceps. nibil abruptũ.
quẽ laterib longe lateq deductũ.
inmodũ equoris natura conplanat.
Dignũ uidelic& eũ ꝓ insitasibi specie
uenustatis iã olim reddens qͥbeati
martrris eruore dicaret᷑. In huiꝰ
gͦ uertics sc̃s albanus darisibi adõ aquã
rogauit. Statimq inclusomeatu
ante pedes eiꝰ fons pennis excortus

Expanded text:
locum destinatum morti venerat occurrere.: divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense quem strictum tenuerat, pedibus ejus advolvitur, multum desiderans ut cum martyre vel pro martyre quem percutere jubebatur, ipse potius mereretur percuti. Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac jacente ferro esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis reverentissimus Dei confessor ascendit: qui opportune laetus, gratia decentissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus, in quo nihil repente arduum, nihil praeceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris natura complanat, dignum videlicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus
Abbreviated transcription (Latin):
columes custodiat dilectissimi filii.
indictione.&in. Misit etiã tunc
idẽ uenerabił pontifex ad etheriũ
heuerentissimo & scĩssimo frĩ
etherio eoep̃o. Gregorius seruus
seruorũ dĩ. Lic& apud sac̃dotes ha¬
bentes dõ placitã caritatẽ. religio¬
siuiri nullius conmendatione in¬
aigeant: qͥatam̃ aptũ seribendi
se tempus ingessit. frat̃̾nitati ur̃ȩ¬

Expanded text:
columes custodiat, dilectissimi Filii. columes custodiat, dilectissimi Filii. iisdem venerandus pontifex ad Etherium « Reverentissimo et sanctissimo fratri Etherio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. « Licet apud sacerdotes habentes Deo placitam caritatem religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen aptum scribendi se tempus ingessit, fraternitati ve
Abbreviated transcription (Latin):
litterarũ. ista . ẽ. forma Cxego¬
rius seruus seruorũ dĩ: seruis
dñi nr̃i. Quia melł fuerat bona
ñ inciꝑe. quã ab his quȩ coepta sug̃
cogitatione retrorsũ redire sũ¬
mostudio dilectissimifilii oport&.
ut opus bonũ qđ auxiliante dño
coepistis impleatis. Nec labor gͦ uor
itineris. nec maledicorũ hominũ
lingue decerreant sed om̃i instan¬
tia om̃iq feruore.quȩ inchoastis
dõ auctore ꝑagite scientes qđ la¬
borẽ magnũ. maior et̃nx̧ retribu¬
tionis gła seqͥtur. Remeanti autẽ
augustino p̃posito tr̃o quẽ & abba¬
tẽ uobis constituun: in om̃ib humi¬
lit̃ ob oedite scientes hoc ur̃is ani¬
inab ꝑ om̃ia ꝓfuturũ. quicquid
a uobi fuerit in eiꝰ ammonitione
cõpletũ. Om̃ps dĩsua gr̃a uos ꝓtegat.¬
tria uide concedat: quatenꝰ & si
uobiscũ laborare nequeo. simul
ingaudio retributionis inueniar
qđ iabor are scilic& uolo. Ds uosin.¬

Expanded text:
litterarum ista est forma: Gregolitterarum ista est forma: Gregorius servus servorum Dei, serviDomini nostri. Quia melius fuerat bona non incipere quam ab iis, quae coepta sunt, cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet, ut opus bonum, quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant; sed omni instantia omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite, scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omtria videre concedat. Quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. 830 Deus vos in
Abbreviated transcription (Latin):
dis annos tredecĩ sortitus. menses
insuꝑ sex & dies decẽ. Qui diuino
ammonitus instinctu. anno qͣrto
decuno eiꝰdẽ principis. aduentus
uͦ anglorũ inbritannuã anno cir¬
c̾iterꝰ centesimo qͥnqͣ gesumo. musit
cseruũ dĩ augustinũ & alios plures
cũ eo monachos timentes dñm
p̃dicare uerbũ dĩ genti angloꝵ.
Qui cũ ussis pontificalib obtẽꝑan¬
tes. memoratũ opus aggredi coe
confecissent. ꝑculsi tunore mer¬
ti: redire domũ potius. quã bar¬
barã. ferã. incredulãq gentẽ cuꝰ
nec linguã qͥdẽ nossent adire co¬
gitabant. Et hoc. ẽẽ. tutius cõmu¬
ni consilio decernebant. Nec mora.
augustinũ quẽ eis ep̃m ordinan¬
dũ si abanglis susciꝑent᷑ disposue¬
rat domũ remittunt: qui abea.¬
to gregorio humili supplicatu ob¬
tiner&. ne tam ꝑicłosã. tam la¬
boriosã. tamincertã ꝑegrinatio¬
nẽ adire deb̾ent. Quib ille ex hor¬
tatorias mictens litreras: in opꝰ
eos uerbi. diuino confisos auxi-¬

Expanded text:
it annos tredecim menses sex, et dies decem; qui divino admonitus instinctu anno decimo quarto ejusdem principis, adventus vero Anglorum in Britanniam anno circiter centesimo quinquagesimo, misit servum Dei Augustinum, et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantes, memoratum opus adgredi coepconfecissent, perculsi timore inerti, redire domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxi
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mͦ ꝓhibet᷑ quia scĩ ministeriii
gr̃a sicut uiuentib atq discernen¬
tib cũ magna discretione ꝓuiden¬
da.ẽ. ita his quib mors uninin&.
sine ulla dil atione ꝓferenda: ne
dũ adhuc tempus ad p̃bendũ redẽp¬
tionis misteriũ quęrit᷑. in t̾uenien.¬
te patilulũ mora: inueniri ñ ua.¬
leat qͥ redimat᷑. Ad eiꝰ concubitũ¬
uir suus acced̾e ñ deb&. qͦ adusq
qui gignitur ablactetur. Praua aut̃
furrexit. ut mulieres filios quos
gignunt nutrire contẽpnant.
eosq aliis mulierib ad nutriendũ
tradant. Qđ uidelic& ex sola causa
incontinentiȩ uidet᷑ inuentũ qͥ a
dũ se continere nolunt. despicicint
lactare quos gignunt. Hȩ itaq quȩ
filios suos ex praua consuetudine
aliis ad nutriendũ tradunt: nisi
purgationis tempus transierit.
uiris suis ñ debent ad misceri: qͥp¬
pe quia & sine partus causa cũ in¬
suetis menstruis detinent᷑. uiris
suis misceri ꝓhibent᷑. ita ut morte

Expanded text:
quia sancti mysterii gratia sicut viventibus atque discernentibus, cum magna discretione providenda est; ita his quibus mors inminet, sine ulla dilatione proferenda; ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora inveniri non valeat qvir suus accedere non debet, quousque qui gignitur ablactetur. PALEA. « s consuetudo surrexit, ut mulieres filios quos gignunt, nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant; quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. » Hae itaque, quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus prius transierit, viris suis non debent admisceri: quippe quum et sine partus causa, quum in consuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut morte
Abbreviated transcription (Latin):
sed qͥa scriptũ est erunt duo in carne
una. : qͥ turpitudinẽ nouercȩ quȩ
una caro cũ patre fuit reuelare p̃¬
sũpserit. ꝓfectopatris turpitudinẽ
reuelabit. Cũ cognata qͦq miscere
ꝓhibitũ est. qͥa ꝑ coniuuctionẽ prio¬
rẽ caro fr̃is fuerat facta. Pro quarȩ
etiã ioħs baptista capite truncatus. ẽ.
& scõ martyrio consũmatꝰ. cui ñ di¬

Expanded text:
e scriptum est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque misceri prohibitum est, quae per conjunctionem priorem caro fetiam Johannes Baptista capite truncatus est, et sancto martyrio consummatus, cui n
Abbreviated transcription (Latin):
rt nr̃e nationis. legentes siue audi¬
entes supplicit̾ p̃cor. ut ꝓ meis infir¬
mitatib & mentis & corporis apud
suꝑnãglem̃tiã sepius in t̾̃uenire.
meminerint. & in suis quiq ꝓuin¬
cus hanc mͥsue remunerationis ui¬
cẽ rependant. ut qui de singłis ꝓ¬
uincus siue locis sublumorib quȩ
memoratu digna atq in colis grata
credidam diligent̾ ad notare cura.¬
ui. apud om̃s fructũ piȩ int̃cessio¬

Expanded text:
rit nostrae nationis legentes sive audirit nostrae nationis legentes sive audientes suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint; et in suis quique provinciis hanc mihi suae remunerationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis sive locis sublimioribus quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter adnotare curavi, apud omnes fructum piae intercessio
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃i ꝑceper̃. usq ad p̃sens ꝑ diuersas re¬
giones in eccła sint acta: ñ uno qͦlib&
auctore. sed fideli innumerorũ testiũ
qͥ hȩc scire uł meminisse poterant as¬
sertione cognoui: exceptis his que ꝑ
me ipsũ nosse poterã. Int̾ que notan¬
dũ. qđ ea quȩ de scĩssimo patre & anti¬
stite cudberto. uł in hoc uolumine. uł
in libello gestorũ ipsius conseripsi.
partim ex eis quȩ de illo prius a fr̃ib
eccłe lindis farnensis seripta repꝑi
assũpsi. simplicit̃ fid̃ hystorie quã
legebã accõmodans. partim uͦ eaquȩ
certissima fideliũ uirorũ ad testatio.
ne ꝑme ipsũ cognoseere potui: sol¬
lerter adicere curaui. Lectorẽq sup¬
plicit̃ obseero ut siquam his quȩ
qđ ueralex hẏstoriȩ. ẽ. simplicit̃ ca
quȩ fama uulgante collegimꝰ. ad in¬
structionẽ posteritatis. litteris man
dare studuimꝰ. Prȩt̾ea om̃s ad quos
hec eadẽ hystoria ꝑuenire potue¬

Expanded text:
Christi perceperunt usque ad praesens per diversas reChristi perceperunt usque ad praesens per diversas regiones in Ecclesia sint acta, non uno quolibet auctore, sed fideli innumerorum testium qui haec scire vel meminisse poterant adsertione cognovi, exceptis his quae per meipsum nosse poteram. Inter quae notandum, quod ea quae de sanctissimo Patre et antistite Cudbercto vel in hoc volumine vel in libello Gestorum ipsius conscripsi, partim ex eis quae de illo prius a fratribus Ecclesiae Lindisfarnensis scripta reperi adsumpsi simpliciter fidem Historiae quam legebam accommodans, partim vero ea quae certissima fidelium virorum adtestatione per me ipse cognoscere potui sollerter adjicere curavi. Lectoremque suppliciter obsecro, ut si qua in his quae ra est lex hystoriae simpliciter ea que fama vulgante colligitur ad instructionem posteritatis litterdare studuimus. Praeterea omnes ad quos haec eadem Historia pervenire pote
Abbreviated transcription (Latin):
s̃mulla de hrstoria et cłastica ꝓuintiȩ
ipsius. simul & ꝓima illiꝰ australiũ
saxonũ. nec ñ & uectȩ insulȩlitte¬
ris matidata declarauit. Qualiter uͦ
ꝑministeriũ ceddi & ceadda religio¬
ad fidẽ xp̃i quã non nouerat ꝑ uene¬
rit. uł ꝓuintia orientaliũsaxonũ
fidẽ quã olim exsufflauerat recu¬
ꝑ auerit. qualis etiã ipsorũ patrũui¬
ta uł obitus extiterit. diligent̃ a fr̃ĩb
monasterii qđ ab ipsis conditũ lestin.¬
gaeu cognominat᷑. agnouimꝰ. Porro
in ꝓuintia orientaliũ anglorũ que
fuerint gesta: eccłastica partim ex
scriptis uł traditione priorũ. partun
reuerentissimi abbatis esi. relatio¬
ne conꝑimꝰ. At uͦ in ꝓuintia lindissi
quȩ sint gesta erga fidẽ xp̃i. quȩ ue
successio sacerdotalis extiterit. uł
litteris reuerentissimi antistitis
erraberti. uł aliorũ fideliũ uiroꝵ ĩ
uiua uoc didicimꝰ. Quȩ aut̃. nordan
hymbrorũ ꝓuintia ex quo tẽpore fidẽ

Expanded text:
mihi de Historia ecclesiastica provinciae ipsius simul et proxima illi Australium Saxonum nec non et Vectae insulae, literis mandata declaravit. Qualiter vero per ministerium Ceddi et Ceadda religioad fidem Christi quam non noverat, pervenerit, vel provincia Orientalium Saxonum fidem quam olim exsufflaverat, recuperaverit, qualis etiam ipsorum Patrum vita vel obitus extiterit, diligenter a fratribus monasterii quod ab ipsis conditum Laestingaeu cognominatur, agnovimus. Porro in provincia Orientalium Anglorum quae fuerint gesta ecclesiastica, partim ex scriptis vel traditione priorum, partim reverentissimi abbatis Esi relatione comperimus. At vero in provincia Lindissi quae sint gesta erga fidem Christi, quaeve successio sacerdotalis extiterit, vel literis reverentissimi Antistitis Cynibercti, vel aliorum fidelium virorum viva voce didicbymbrorum provincia ex quo tempore fidem
Abbreviated transcription (Latin):
xu Et brcͣtones ascottis uastati pictisq romi¬
norũ auxilia quȩ sicrint. qͥ sedo uenientes
murũ trans insulam fecerint. sed hoc con¬
sestim a p̃fatis hostib int̾rupto. inaiore¬
sint calamitate de pressi. Ites. tiimparauerũ¬
palladius ad scottos in xp̃m credentes missus
XIIII Ut brictones fame famosa coacti. haybaros¬
suis efinib reppuler̃. nec mbra frugũ copia.c
luxuria. pestilentia. & ex termaniũ gentis

Expanded text:
Ut Brittones a Scottis vastati Pictisque, Romanorum auxilia quaesierint, qui secundo venientes, murum trans insulam fecerint; sed hoc confestim a praefatis hostibus interrupto Al.sint calamitate depressi. UT XIV. Ut Brittones fame famosa coacti Asuis e finibus pepulerint; nec mora, frugum copia, luxuria, pestilentia, et exterminium gentis
Abbreviated transcription (Latin):
Indis priorũ gestis siue dictis &
rcime nr̃ȩ gentis uirorũ illustri
liram uigilant̃ impenda. Siue
hẏstoria de bonis bonareferat.
simitandũbonũ auditor sollici
instigat᷑. seu in ala cõmemor&
prauis nihilomuiꝰ religiosus ac
saaditor siue lector de uitan

Expanded text:
s priorum gestis sive dictis et maxime nostrae gentis virorum illustrium, curam vigilanter impendis. Sive enim historia de bonis bona referat, ad imitandum bonum auditor sollicitus instigatur; seu mala commemoret de pravis, nihilominus religiosus ac pius auditor sive lector devitan
Abbreviated transcription (Latin):
Axi Et renascentib uirgultis pelagiane
pestis germanus cũ seuero britanniã re.¬
uersus. prius claudio uueni incessũ. de¬
de &popło dĩ condẽpnatis siue emendatis
hereticis. gressũ recuꝑauerit fidei.
XXII. Ut brittones quiescentib ad tempus
exteris. ciuilib sese bellis contriuerint.
simul & maiorib flagitus submerseriN.¬

Expanded text:
XI. Ut renascentibus virgultis Pelagianae pestis Germanus cum Severo Brittaniam reversus, prius claudo juveni incessum, deinde et populo Dei, condemnatis sive emendatis haereticis, gressum recuperarit fidei. XXII. Ut Brittones, quiescentibus ad tempus exteris, civilibus sese bellis contriverint, simul et majoribus flagitiis submerserin
Abbreviated transcription (Latin):
reueretissimipacris attule.
srincipigitaq uolau itis hiuꝰ. usq
ad tempus qugens anglorũ fidẽ
xp̃i ꝑcepit ex priorũ marie
scriptis hinc inde collectis. eaquȩ
usq ad tẽpora p̾sentia. que ineccs.a
cantuariorũ ⁊ discipłos beatĩ pape
Gregori siue successorũ eorũ. uł
sub quib regib gestasint. memora¬
ti abbatis albini in dustria. uothelmo
ut diximꝰ referente cognouimꝰ. Qui
etiã ꝓuintię orientaliũ simul & occi¬
dentaliũ saxonũ necñ & orientaliũ

Expanded text:
tissimi Patris adtulit. principio itaque voluminis hujus usque ad tempus quo gens Anglorum fidem Christi percepit, ex priorum maxime scriptis hinc inde collectis ea quae usque ad tempora praesentia, quae in Ecclesia Cantuariorum per discipulos beati papae Gregorii sive successores eorum vel sub quibus regibus gesta sint, memorati abbatis Albini industria Nothelmo, ut diximus, perferente cognovimus. Qui etiam provinciae Orientalium simul et Occidentalium Saxonum nec non et Orien
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ theodor o archi¬
ep̃o & ad ⁊ ano abbate uiris uenera¬
bilib atq cruditissimis institu¬
tus diligent̃: om̃ia quȩ in ipsa
cartua iorũ ꝓuintia. uł etiã in

Expanded text:
memoriae Theodoro archiepiscopo et Hadriano abbate viris venerabilibus atque eruditissimis institutus, diligenter omnia quae in ipsa Cantuariorum provincia vel etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe prbm nothelmũ. siue litte¬
ris mandata. siue ipsus nothelmi
uiua uore referenda transmisit.
ui uidelie& nothelmus postea ro¬
mã ueniens. ñ nulla sibiberti
Gregoru papę simul & aliorũ pon¬

Expanded text:
erum Nothelmum, sive literis mandata sive ipsius Nothelmi viva voce referenda, transmisit. Qui videlicet Nothelmus postea Romam veniens, nonnullas ibi beati Gregorii papae simul et aliorum pon
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ uł cetĩs auditorib siue lecto.
huiᷤᷤ hystorie occasionẽ dubitan
Otrahã qͥb hȩc maxime aucto.
lidicerim. breuit̾ intimare
bo. Auctor ante om̃s ate ad
opusełihuiꝰ. albinus abba

Expanded text:
teris auditoribus sive lectoribus hujus Historiae occasionem dubitandi subtraham, quibus haec maxime auctoribus didicerim breviter intimare curabo. Auctor ante omnes atque adjutor opusculi hujus Albinus abba
Abbreviated transcription (Latin):
eecł asticis disciplinis institutũ.
& uite simplicitate contentũ.
quã in scłireb strenuũ: cui
nom̃ erat. putta. Maxime aut̃
modulandi in eccła more ro¬
manorũ quȩ a discipłis beati
pape gregorii didicerat ꝑitũ.
cũ mortuo iarumanno. sibi qͦq
ter& ñ eis nouũ uoluit ordi¬
nare ep̃m. sed postulauit are.¬
ge osuui. ut illis ep̃s ceadda
d aret᷑ qͥ tunc in ionasterio suo qđ
ẽ. in lestinge.qͥetã uitã agebat.
uil frido amministrante episcopa¬
tũ ebor acensis eccłe. necñ & om̃iũ
nor dauhymbrorũ sed & pictorũ.
qͦusq rex osuui. imꝑiũ ꝓtenđe¬

Expanded text:
ecclesiasticis disciplinis institutum ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae simplicitate contentum, quam in saeculi rebus strenuum, cui nomen erat Putta; maxime autem modulandi in ecclesia more Romanorum, quem a discipulis beati ae Gregorii didicerat, peritum. cum mortuo Jarumanno, sibi quoquteret, non eis novum voluit ordinare episcopum; sed postulavit a rege Osuio, ut illis episcopus Ceadda daretur, qui tunc in monasterio suo, quod est in Laestingaeu, quietam vitam agebat, Uilfrido administrante episcopatum Eboracensis Ecclesiae, necnon et omnium Nordanhymbrorum, sed et Pictorum, quousque rex Osuiu im
Abbreviated transcription (Latin):
uilfrido. qͥ primꝰ int̾ ep̃os qͥ de an¬
glorũ gente essent: catholicum
uiuendimorẽ eccłus anglorũ tradi¬
dere didicit. Itaq theodorus ꝑlu¬
strans uniuersa. or dinabat locis
cũ arguer& ñ fuisserite ẽseera¬
tũ. respondens ipse uoce humil¬
lima sime in qͥt nosti episcopatũ
ñ rite suscepisse. libenter ab offi¬
tio discedo. qͥppe. qui neq me
umquã hoc. eẽ. dignũ arbitrabar.
sed oboedientie causa uissus. sub¬
ire hoc quãuis indignꝰ consensi.
At ille audiens humilitatẽ rẽs
dinationẽ eiꝰ denuo eatholica
ratione consũmauit. Eo autẽ
tẽpore qͦdefuncto deusde dit
uil frid qͦq de britannia gallia¬
rũ ordinandus. ẽ. missus. qm̃ &¬
ante theodorũ redut ipse etiã
in cantia prbos & diaconos.usq¬
dũ archiep̃s ad sedẽ suã ꝑueni¬
r& ordinabat. At ipse mox ueni
ens in ciuitate hrosi. ubi defuncto
damiano episcopatꝰ iãdiucessa¬
uerat.. ordinauit uirũ magis

Expanded text:
Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de AnUilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis cum argueret non fuisse rite consecratum; respondens ipse voce humillima: « Si me, inquit, nosti episcopatum non rite suscepisse, libenter ab officio discedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussus subire hoc, quamvis indignus, consensi. At ille audiens humilitatem respodinationem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore quo defuncto Deusdedit, Uilfridus quoque de Brittania Galliam ordinandus est missus: et quoniam ante Theodorum rediit, ipse etiam in Cantia presbyteros et diaconos, usquedum archiepiscopus ad sedem suam perveniret, ordinabat. At ipse veniens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episcopatus jam diu cessaverat, ordinavit virum magis
Abbreviated transcription (Latin):
tir&. Et qͥa litteris sacrissimul &
erant instructi congregata disci
płorũ cat̾ua. scientie salutaris coti¬
die flumina inrigandis corũ cor¬
dib seminabant. ita ut etiã metri¬
contradent. Inditio . ẽ. qđ usq ho¬
die suꝑsunt de eorũ discipłis. qui
latinam grecãq linguã eque ut
ꝓpriã in qua nati sunt nor᷑. Neq
umquã ꝓrsus ex qͦ britanniã peci¬
et̃ angli. ferociora fuere tẽpora.
dũ & fortissimos xp̃ianosq haben¬
tes reges cunctis nationib essent¬
t̾rori. & om̃iũ uota ac nuꝑaudita
cȩlestis regni gaudia appendent
& qͥcũq lectionib sacris cuꝑent
eruditi. hab̾ent in promptu magi¬
stros qͥdocerent. Sed & sonos can¬
tandi in eccła quos eatenꝰ in cantia
tantũ nouerant: ab hoc tẽpore
ꝑ om̃s anglorũ gecłas diseere coe¬
per̃. Primusq excepto iacobo de
quo supͣ diximꝰ. cantandi magister
nordanhrmbrorũ eccłus. eddi .co.¬
gnom̃to Stephanus fuit. inuitatꝰ
de cantia a reuerentissimo uiro

Expanded text:
abbas « quia litteris sacris simul et erant inspulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant: ita ut etiam metricontraderent. Indicio est quod usque hodie supersunt de eorum discipulis, qui Latinam Graecamque linguam aeque ut propriam in qua nati sunt, norunt. Neque unquam prorsus ex quo Brittaniam petierunt Angli, feliciora fuere tempora; dum et fortissimos Christianosque habentes reges cunctis barbaris nvota ad nuper audita caelestis regni gaudia penderent, et quicumque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros qui docerent. Sed et sonos cantandi in ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusque, excepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi magister Nordanhymbrorum Ecclesiis, Aeddi cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad diẽ septimũ. & cetera
usq dũ ait. in eadẽ enim ipsa
die educã exercitũ ur̃m de
terra egypti. Primũ gͦ diẽ ary¬
morũ appellat eũ. in qͦ exer¬
citũ eorũ erat educturus de
egrpto. Constat aut̃. qͥa non
quarta decima die in cuis
uesꝑa agnus. ẽ. immolatꝰ.¬
& quȩ ꝓprie pascha siue p̃ha¬
se dicitur. sed quinta deci¬
ma sunt educti ex egypto.¬
sicut in libro numerorũ aꝑtis¬
sime scribit᷑. Profecti igitur
de ramessen qͥnta decima die
inensis primi. altera die fecer̃ pha¬
se filusrł in manu excelsa. Septẽ
gͦ dies az ymorũ in quarũ prima
eductus .ẽ popłs duũi exȩgypto.
ab intio ut diximꝰ tertis septima¬
nȩ. hoc.ẽ. aqͥrita decima die insis
primi. usq ad uicesimã primã eiꝰ¬
dẽ mensis diẽ completã cõputari
hunc numerũ separatim sub pascͥe
titulo p̃notant᷑ ⁊ sicut ex odi sequen¬
tia patent̃ edocent.Ubicũ dictũ
essa. in eadẽ enĩ ipsa die. educam

Expanded text:
sque ad diem septimam , etc., usque dum ait: In eadem enim ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti . Primum ergo diem azymorum appellat eum in quo exercitum eorum esset educturus de egypto. Constat autem quia non quarta die, in cujus vespera agnus est immolatet quae proprie pascha sive phase dicitur, sed decima qua sunt educti ex Aegypto,sicut in libro Numerorum apertissime scribitur: Profecti igitur de Ramesse quinta decima die mensis primi, altera die fecerunt phase filii Israel in manu excelsa . Septem ergo dies azymorum, in quarum prima eductus est populus Domini ex Aegypto, ab initio ut diximus tertiae septimanae, hoc est, a quinta decima die mensis primi usque ad vigesimam primam ejusdem mensis diem completam computari hunc numerum separatum, sub paschae titulo praenotatur, sicut Exodi sequentia patenter edocent. Ubi cum dictum esset: In eadem enim ipsa die educam
Abbreviated transcription (Latin):
libent̃ eius uotis ac desidus cęlestib
annauit. eũq coeptis insistere sa¬
lutarib iussit. Uenit gͦ ad insulã
lindisfarnensẽ. ibiq monachorũ
famulatui se contradens. diligent᷑
ea quę monastice castitatis ac pieta¬
tis erant. ediscere curabat & agere.
sime psalmos aliquot codices. necdũ
quidẽ atconsus: uerũ eis q̃ maiores¬

Expanded text:
libenter ejus votis ac desideriis caelestibus libenter ejus votis ac desideriis caelestibus adnuit, eumque coeptis insistere salutaribus jussit. Venit ergo ad insulam Lindisfarnensem, ubique monachorum famulatui se contradens, diligenter ea quae monasticae castitatis ac pietatis erant, et discere curabat et agere sime psalmos, et aliquot codices; necdum quidem adtonsus, verum eis quae
Abbreviated transcription (Latin):
genti ad tenenda seruandaq regni
sceptra ex optatissimꝰ. Quipari ductus
deuotione mentis. reliqͥt uxorẽ. agros
acciꝑa. et in scło uenturo uitã et̃nã
Et ipse gͦ ubi ad locascã ꝑueneratro
mã atconsus . & in monachico uitã
habitu cõplens. ad uisionẽbeatorum
apłorũ in celis diu desidatã ꝑuenit.
Eodẽ sane anno qͦ hubritanniã reli.¬
quere. antistites eximniꝰ uilsrid. pꝰ
q̃draginta & qͥnq annos accepto epi¬
scopatus diẽ clausit extremũ in ꝓ¬
uincia quȩ uocat᷑ inundaliũ. corpus¬
q ei loculo inditũ. ꝑlatũ est in mona¬
steriũ ipsius qđ dicit᷑ in ripũ. auix¬
ta honorẽ tanto pontifici congruũ. in
cis quȩ sunt gesta memoremꝰ. Cũ essa
maiorib quasiunus exipsis amaret᷑.
ueneraret᷑. cõplecteret᷑ ubi qͣrtũ
decimũ etatis contigit annũ. mona¬
sticã scłariuitã prxtulit. Qđ ubipa¬
trisuonarrauit. iã enĩmat̃ obierat.

Expanded text:
genti ad tenenda servandaque regni genti ad tenenda servandaque regni sceptra exoptatissimus. Qui pari ductus devotione mentis, reliquit uxorem, agros,acciperet, et in saeculo venturo vitam aeternam. Et ipse ergo ubi ad loca sancta Roadtonsus, et in monachico vitam habitu complens, ad visionem beatorum apostolorum in caelis, diu desideratam, pervenit. Eodem sane anno quo hi Brittaniam reliquere, antistes eximius Uilfrid, post quadraginta et quinque annos accepti episcopatus, diem clausit extremum in provincia quae vocatur Inundalum: corpusque ejus loculo inditum, perlatum est in monasterium ipsius, quod dicitur Inhrypum, et juxta honorem tanto pontifici congruum, in cis quae sunt gesta, memoremus, cum esset majoribus quasi unus ex ipsis amaretur, veneraretur, amplecteretur, ubi quartum decimum aetatis contigit annum, monasticam saeculari vitam praetulit. Quod ubi patri suo narravit, jam enim mater obierat,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ amministrantib: statutũ est syno¬
dali decreto. ut ꝓuincia iuxta austra¬
liũ saxonũ quȩ eatenꝰ ad ciuitatis uenta¬
nę cui tunc darubel p̃erat parroeehiã
continebat. & ipsa sedẽ episcopalẽ. ac
ꝓpriũ haber& ep̃m. Conseeratusq est
eis primus antistes eadberet: qͥ erat
abbas monasterubeate memorie uilfri
eolla suscepit offitiũ pontificatꝰ. Ipso
aut̃ ante aliquot annos ex hacluce sub¬
tracto episcopatus usq hodie cessauit.
aliqͣnto p̃fuerat. nobiliꝰ multo regni
sceptra reliqͥt. Nã uenit romã. ibiq
attonsus pontificatũ habente constan¬
tino. ac monachus factus. ad limina
usq ad diẽ ꝑmansit ultunũ. succeden¬
te in regnũ ceolredo filio edilredi. qui
ante ipsũ couiredũ idem regnũ tene¬
bat. Uenit aut̃ cũ illo & filius sugheri.
regis orientaliũ saxonũ euiꝰ supͣ memi¬
nimꝰ uocabulo. offa. iuuenis amantis¬
sunȩ ȩtatis & uenustatis toteq suȩ

Expanded text:
tum administrantibus DCCXI statutum est synotum administrantibus DCCXI statutum est synodali decreto, ut provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunc Danihel praeerat, parochiam pertinebat, et ipsa sedem episcopalem ac proprium haberet episcopum: consecratusque est eis primus antistes Eadberct, qui erat abbas monasterii beatae memoriae UilfridEolla  Al., Ceolla suscepit officium pontificatus. Ipso autem ante aliquot annos ex hac luce subtracto, episcopatus usque hodie cessavit. aliquanto praefuerat, nobilius multo regni sceptra reliquit. Nam venit Romam, ibique adtonsus, pontificatum habente Constantino; ac monachus factus, ad limina usque ad diem permansit ultimum; succedente in regnum Ceolredo filio Aedilredi, qui ante ipsum Coinredum idem regnum tenebat. Venit autem cum illo et filius Sigheri regis orientalium Saxonum, cujus supra meminimus, vocabulo Offa, juvenis amantissimae aetatis et venustatis, totaeque suae
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Quo de functo episcopatus
ꝓuincie illiꝰ in duas parroechias
diuisus . ẽ. una data daniheli quã
usq hodie regit. altera aldelino.
qͥ annos qͣttuor strenuissime p̃fuit.
ambo & in reb eccłasticis. & in sci¬
entia scripturarũ sufficient̃ instru¬
cti. Deniq adhelmꝰ cũ adhuc essa
prbr & abbas monasteri qđ mail-¬
dufi urbẽ nuncupant. scripsit ii.¬
bente sinodo suȩ gentis librũ egre.¬
giũ aduersus errorẽ brittonũ. qͦ
uł paschañ suo tẽpore celebrant.
uł alia ꝑ plura eccłastieę castitati
& paci contraria gerunt. multos¬
q eorũ qui occidentalib saxonib
subditi erant brictones: ad eatho¬
licã dñicipaschȩ eelebrationem
huiꝰ lectione ꝑduxit. Seripsit &¬
alia ñnulla : ut pote uir undecũq do¬
ctissimꝰ. Nam & sermone nitidus. & scrip¬
turarũ ut dixi tamliberaliũ quã eccłarũ
erat eruditione mirandus. Quo de fun
ris scĩs multũ eruditus. Quib episcopa¬

Expanded text:
ma. Quo defuncto, episcopatus ma. Quo defuncto, episcopatus provinciae illius in duas parochias divisus est: una data Danieli, quam usque hodie regit; altera Aldhelmo, cui annis quatuor strenuissime praefuit: ambo et in rebus ecclesiasticis et in scientia Scripturarum sufficienter instructi. Denique, Aldhelmus, cum adhuc esset presbyter et abbas monasterii quod Maildufi urbem nominant, scripsit, jubente synodo suae gentis, librum egregium adversus errorem Britonum, quo vel Pascha non suo tempore celebrant, vel alia perplura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant Britones ad catholicam dominici Paschae celebrationem hujus lectione perduxit. Scripsit nnulla, utpote vir undecumque doctissimus: nam et sermone nitidus, et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus. Quo defuncris sanctis multum eruditus. Quibus episcopa
Abbreviated transcription (Latin):
alefrid. rex nordanhim. defun¬
tus. ẽ anno regni sui uicesimonecdũ
impleto. Cui succedens inimꝑium
filius suus osred. puer octo circiter
annorũ: regnauit annis undecĩ.
Huiꝰ regni principio. antistes occiden¬
uit ad uitã. bonus qͥppe erat uir
aciustus. & episcopalẽ uitã siuedo¬
ctrinã magis insito sibi uirtutum
amore.. quã lectionib institutus
exercebat. Deniq reuerentissunꝰ
antistes pethelm de quo in sequen¬
tib suo loco dicendũ est. Qui cũ sue¬
cessore eiꝰ aldelmo multo tẽpore ad¬
huc diaconꝰ siue monachus futt re¬
ferre.ẽ. solitus. qđ ui loco qͦ de functꝰ
ẽ. obmeritũ sc̃ĩtatis eiꝰ. multa sani.¬
tatũ sint patrata miracta: homi¬
nesq ꝓuincie illiꝰ solitos ablatũ
inde puluerẽ ꝓpt̾ languentes in
aquã mittere. atq eius gustũ siue
asꝑsionẽ multis sanitatũ egrotis &
hominib & pecorib conferre. ꝓpt̾
qđ̃ frequenti ablatione pulueris
saeri. fossa sit ibidẽ facta non mini¬

Expanded text:
Aldfrid rex Nordanhymbrorum defunctus est anno regni sui vicesimo necdum impleto; cui succedens in imperium filius suus Osred, puer octo circiter annorum, regnavit annis undecim. Hujus regni principio antistes occidenvit ad vitam; bonus quippe erat ac justus, et episcopalem vitam sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverendissimus antistes Pechtelmus, de quo in sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore suo Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunctus est, ob meritum sanctitatis ejus, multa sanitatum sint patrata miracula, hominesque provinciae illius solitos ablatum inde pulverem propter languentes in aquam mittere atque hujus gustum sive aspersionem multis sanitatem aegrotis et hominibus et pecoribus conferre; propter quod frequenti ablatione pulveris sacri fossa sit ibidem facta non mini