comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa se in agros ciccerat omnib uiis semitisq essedarios e siluis emit¬
tebat ⁊ magno cum ꝑiculo nostroꝵ cquitum cum hiis ꝯfligebat:
atq hoc metu latius uagari ꝓhibebat relinq̃batur ut neq longiꝰ
ab agmine legionem discedi cesar pateretur ⁊ tantum magris
uastandis incendiisq faciendis hostus noceretur ꝙͣtum labore
atq itinere legionarii milites efficere poterant. Interim trinobã¬
tes ꝓpe firmissima caꝵ regionu ciuitas ex qua mandubrachius
adolescens cesaris fidem secutus ad eum inꝯtinenter gallia ue¬
nerat cuins pater in ea ciuitate regnu obtinierat interfectꝰq
erat a casiuellano ipse fuga mortem uitauerat legatos ad cesa¬
rem mittunt pollicenturq sese ei dedituros atq impata factu¬
ros. petunt ut mandubrachiur ab inuiria casiuellam defendat.
atq in ciuitatem mittat qui presit impĩq obtineat. hiis cesar

Expanded text:
sa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emitsa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instruc¬
tas. Ripa autem erat acutis sudib p̾fixis munita. eiusdemq ge¬
nens sub aqua defixe sudes. flumine tegebantur. His reb ogni¬
tis acaptiuis ꝑfugisq cesar p̾misso equitatu ꝯfestim legiones sub¬
sequi uissit. Sed caceleritate atq eo impetu milites ierunt: cum ca¬
pite solo ex aqua extarent ut hostes impetum legionu atq eꝗtum
sustinere non possent ripasq dimitterent ac se fuge mandarẽt. Casi¬
uellanus ut supra demonstrauimꝰ omni deposita spe ꝯtentionis
dimissis ampliorib copiis milib circiter quattuor essedarioꝵ re¬
lictis itinera nostra seruabat paululumq ex uia excedebat locisq
impeditis ac siluestrib se se occultabat. atq his regionib quibus
nos iter facturos. gnouerat pecora atq homines ex agris in siluas
pellebat. Et cum eꝗtatus noster liberos predandi uastandiq cau¬

Expanded text:
ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instrucad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique cau
Abbreviated transcription (Latin):
dere. ⁊lenus ꝙͣ pridie nostros cquites prelio lacessere ceꝑunt. Sed
meridie cum cesar pabulandi causa tres legiones atq: omnez eꝗta¬
tum cum gaio trebonio legato misisset. repente ex omnib locis ad
pabulatores aduolauer. Sic uti a signis legionibꝰq non absisterẽt
nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neq finem sequendi
fecerunt. Quo subsidio ꝯfisi equites cum post legiones uiderent
p̃cipites hostes egerunt magnoq eorum numero interfecto neq
sui colligendi neq ꝯsistendi aut ex essedis desiliendi facultate
deder̃. Ex hac fuga protinus que undiq ꝯuenerant auxilia dis¬
cesserunt neq post tempus id unꝙͣ summis nobiscu copus hos¬
tes ꝯtender. Cesar  ꝯnito ꝯsilio eor ad fiumen thamesim infines
casiuellani exercitum duxit. quod flumen uno omnino loco pedi¬
b atq hoc egre transiri potest. Eo cum uenisset animũ aduertit

Expanded text:
dere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed dere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit
Abbreviated transcription (Latin):
sis cohortib repclluntur. Toto hoc in genere pugne cum sub oculic
omniu ac pro castris dimicaretur intellectum est nostros propt̾
grauitatem armoꝵ ꝙ nec inscqui cedentes possent neqz a signis
discedere auderent minus aptos esse ad huius generis hostem. Eꝗ¬
tes autem magno cum ꝑiculo prelio dimicare proptereaꝙ illi. ⁊̃
ꝯsulto plerumq cederent. ⁊ cum paulo alegionib nostros remo¬
uissent ex essedis resilirent ⁊ pedib dispari prelio ꝯtenderent. Eq̃¬
stnis autem prelii ratio. ⁊ cedentib.⁊ inscquentib paratq idem pi¬
culum inferebat. Accedebat huc ut nunꝙͣ ꝯferti sed rari magnisq
interuallis preliarentur. stationesq dispositas haberent atq alii a¬
uos deinceps exciꝑent integriq ⁊ recentes defatigatis succederẽt
Postero die procul a castris hostes in collib ꝯstiter rariq sese ostẽ¬

Expanded text:
sis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis sis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se osten
Abbreviated transcription (Latin):
parentesq cum liberis. Sed siqui sunt ex his nati hoꝵ habentur
liberi quoꝵ pͥmu uirgo queq deducta est. Equites hostiu esseda¬
ruq acriter prelium cum equitatu nostro in itinere ꝯflixerunt ta¬
men non ut omnib partib supiores fuerint atq: omnes in siluas
collesq ꝯpulerint s ꝯplurib interfectis cupidius in sccut non¬
nullos c suis amiser̃. at illi intermisso spacio imprudentib nr̃is
atq occupatis in munitione castroꝵ subito se ex siluis ciecerunt
impctuq in eos facto qui erant instatione pro castris collocati ac̾¬
ter pugnauer. Ouabusq: missis subsidio cohortib a cesare atq
his pͥmis legionu duaꝵ. cum he periguo intermisso loci spatio
inter se ꝯstitissent nouo genere pugne ꝑterritis nostris ꝑmedios
audacissime pruperunt seq teirde in columes recepunt. Eo die.Q.
laberius durus tribunus militum interficitur. Illi plurib submis¬

Expanded text:
parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perruperunt seque inde incolumes receperunt. Eo die Quintus Laberius Durus, tribunus militum, interficitur. Illi pluribus submis
Abbreviated transcription (Latin):
mensuris breuiores esse ꝙͣ inꝯtinenti noctes uidebamus. Huius ẽ
longitudo lateris ut fert illoꝵ opimo septingentoꝵ milium. Sita¬
autem est ꝯtra septentrione cui parti nulla est obiecta terra s eius
angulus lateris maxime ad germania spectat. hoc milia passuuz
octingenta in longitudine esse existimatur. Ita omnis insula ẽ in
circutu inties centum milia passuu. Ex his longe sunt humanis¬
simi qui cantiuz incolunt que regio est maritima omnis neq t
multuz gallica differunt ꝯsuctudine. Interiores pleriq frumẽta
non serunt s lacte ⁊ carne uiuunt pelliba sunt uestiti. Omnes
nͦ se britanni ultro inficiunt qui ceruleu efficit colorem atq hoc
horridiores sunt in pugna aspectu capilloq sunt ꝓmisso atq oĩ
parte corporis rasa preter caput ⁊ labr supius. urores habent de¬
ni duodeniq inter se ꝯmunes ⁊ maxime fratres cum fratribus

Expanded text:
mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium est contra septentriones; cui parti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
neris ut in gallia est preter fagum atq abictem. leporem ãtq galli¬
nam et anserem gustare fas non putant. Hec tamen alunt animi
noluptatisq causa. Loca sunt tempatiora ꝙͣ in gallia remissiorib
frigorib. Insula natura utriq. Cuius unum latus est ꝯtra gallia.
huius lateris alter angulus qui est ad cantium quo fere omnes
ex gallia naues apelluntur adoriente solem inferior ad meridiẽ spe¬
ctat. H oc ptinet circiter milia passuum qngentor alter uergit ad
hxspania atq occidentem solem. qua ex parte est hybernia dimi¬
diominor ut extimatur ꝙͣ britannia s pari spacio transitus ex gallia
est in britãnia. In hoc medio cursu est insula que appellatur mona
Complures preterea minores subiccte insule extimantur de qb
insulis nonnulli scripserunt dies ꝯtinuos xxx subbruma esse no¬
ctem. Nos nihil de co pcontationib repichamus nisiꝙ certis ex aqͣ

Expanded text:
neris ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallineris ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua
Abbreviated transcription (Latin):
latur thamesis amari circiter milia passuu lerx. Huic supiore tem¬
pore cum reliꝗs cuntatib ꝯtinentia bella intercesserant. s nostro
aduentu ꝑmoti britanni hunc toti bello impioq prefecerant. Bri¬
tanme pars interior ab his incolitur quos natos in insula ipsi me¬
moria proditum dicunt.Maritima pars abhis qui prede ac bel¬
li inferendi causa ex belgio transierant qui omnes fere his nomi¬
nib ciuitatum appellantur qbus orti ex ciuitatib eo puener̃. ⁊ bel¬
lo illato ibi ꝑmanser:atq agros colere cepunt. hominu eit infim¬
ta multitudo. creberrimaq hedificia fere gallicis ꝯsimilia pecorũ
magnus numerus.Utuntur autem ere aut numo aurco aut anulisc
ferreis ad certum pondus examinatis ꝓ nũmo. Nascitur ibi plum¬
bum album in mediterraneis regionib in mantimis ferrum sed
eius exigua est copia. ere utuntur importato. Materia ciuusq ge¬

Expanded text:
latur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore temlatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque ge
Abbreviated transcription (Latin):
gentis nauib relique tamen refici posse magno negocio uiderẽt᷑
staq er legionib fabros deligit ⁊ ex ꝯtinenti alios accersiri uibet.
Labieno scribit ut ꝙͣplurimas posset his iegionib que sunt apiro
eum naues instituat. Ipse ⁊ si res erat multi opis ac laboris. tamẽ
ꝯmodissimu esse statuit omnes naues subduci ⁊ cum castris uia
monitione ꝯiungi. In his reb circiter dies .x. Ssumit nec nocturnus
quidem temporib ad laborem mlitum intermissis. Subductis na¬
uib castrisq egregie munitis casdem copias quas ante p̾sidio na¬
uib reliquit. Ipse codem unde redierat ꝓficiscitur. Eo cum uenis¬
set maiores iam undiq in eum locum copie britannoꝵ ꝯuenerant
Sũma imperii belliq administrandi ꝯmuni ꝯsilio ꝯmissa est casinel¬
lano cuius fines a finitimis ciuitatib flumen diuidit quod appel¬

Expanded text:
XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat. Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum convenerant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appel
Abbreviated transcription (Latin):
paucis xulnerib acceptis. s cos fugientes longus cesar ꝓsequi
uetuit ⁊ ꝙ loci natura ignorabat.⁊ ꝙ magna parte diei ꝯsumpta
munitioni castroꝵ tempus relinqui uolebat. Postridie eius diei
mane tripartito milite equitesq in expeditione misit ut cos ꝗ fu¬
gerant ꝓscquerentur. His aliquantulu itineris ꝓgressis cumia
extremi essent in prospectu cquites a ꝗnto atrio ad cesarẽ uenert
ꝗnuntiarent supiore nocte maxima coorta tempestate ꝓpe omnes
naues afflictas atq inlitore ciectas esse ꝙ neq ancore funesq
subsisterent neq naute gubnatoresq uim tempestatis pati possẽt.
Itaq ex hoc xursu nauiuz magnur esse in ꝯmodu acceptu. His re¬
b cognitis cesar legiones eꝗtatumq reuocari atq in itinere re¬
sistere iubet. ipse ad naues reuertitur. Eadem fere que ex nuntiis
literisq gnouerat coram ꝑspicit: sic ut amissis circiter quadrĩ¬

Expanded text:
paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter
Abbreviated transcription (Latin):
pie ꝯsedissent cohortib decem ad mare relictis ⁊ eꝗtib trecentis
qui presidio nauib essent de tertia ugilia ad hostes ꝯtendit eo
minus ueritus nauibus ꝙ in htore molli atq apto deligatas ad
ancoram relinquebat ⁊ presidio nauib qutum atrium prefecit.
Ipse noctu progressus milia passunz circiter.xii. hostiu copias cõ¬
spicatus est. Iui cꝗtatu atq essedis ad flumen progressi ex loco su¬
piore nostros ꝓhibere ⁊ prelium ꝯmittere ceper̃. Repulsi ab cqui¬
tatu se in siluas abdider̃ locum nacti egregie ⁊ natura ⁊ oꝑe muni¬
tum quem domesticibelli ut uidebatur causa iam ante pparauerãt
Nam crebris arborib succisis omnes introitus erant p̾clusi ipsi
ex silius rari ꝓpugnabant nostrosq intra munitiones ingredi ꝓ¬
hibebant. At milites legionis septime testudine facta ⁊ aggere
ad munitiones adiecto locum ceꝑunt eosq ex siluis expulerũt

Expanded text:
piae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, piae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sum non tenuit.⁊ longus delatus estu orta luce subsinistra bri¬
tannia relictam ꝯspexit. Tum rursus estus ꝯmutatione secutꝰ
remis ꝯtendit ut eam partem insule caperet qua optimu esse e¬
gressum supiore estate. ꝯnouerat. Qua in re admodum fuit mi¬
litum uirtus laudanda qui uectoriis grauibusq nauigus non
intermisso remigandi labore longaꝵ nauiuz cursum adequart.
Accessum est ad britãnia omnib nauib meridiano fere tempõe
neq in eo loco hostis est uisus. sedut postea cesar ex captiuis co¬
gnouit cum magne manus eo ꝯuenissent mulcitudine nauiu
ꝑterrite que cum publicis priuatisq quas sui quisq ꝯmodifece¬
rat amplius octingente uno erant uise tempore a litore discesse¬
rant ac se in supiora loca abdiderant. Cesar erposito erercitu ⁊ loco
castris ydoneo capto ubi ex captiuis ggnonit quo in loco hostium co¬

Expanded text:
sum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Brisum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a litore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium co
Abbreviated transcription (Latin):
ne atq omnib reb postpositis magnam partem eꝗtatus ad eu
insequendu mittit retrahiq impat si xim faciat neq pareat in¬
terfici iubet. Nichil hunc se absente prosano factuꝵ arbitratus
qui p̃sentis impiu neglerisset. Ille autem reuocatus resistere
ac sc manu defendere suoꝵq fidem implorare cepit sepe clamitãs
libeꝵ se libereq esse ciuitatis. Illiut erat impatu circumsistunt
hominem atq interficiunt. at eqtes hedui ad cesarem omnes re¬
uertunt᷑. His reb gestis labieno inꝯtinente cum trib legionib
⁊ eꝗtum milib duob relicto ut portus tueretur ⁊ rem frumẽta¬
riam ꝓuideret queq in gallia gererentur gnosceret. ꝯsilũq
ꝓtempore ⁊ pro re capet: ipse cum .u. legionib ⁊ pari numero
eqtum quem in ꝯtinenti reliquerat ad solis occasum naues soluit¬
⁊ leni africo ꝓuectus media curciter nocte uento intermisso cur¬

Expanded text:
ne atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum ne atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cur
Abbreviated transcription (Latin):
re iusiurandu poscere ut quod esse ex usu gallie intellexissent
muni ꝯsilio administrarent. Hec a ꝯplurib ad cesarem deferebã¬
tur. Qua re gnita cesar ꝙ tantum ciuitati hedue dignitatis tri¬
buebat coercendu atq deterrendu quib̾cũq reb posset dunno¬
rigen statuebat ꝙ longius cius amentia ꝓgredi uidebat ꝑipi¬
ciendum ne quid sibi ac rei p. nocere poss. Itaq circiter .xx. dies¬
in eo loco. ꝯmoratus q corus uentus nauigatione impediebat
qui magna partem omnis temporis in his locis flare ꝯsueuit da¬
bat oꝑam ut in officio dunnorigem ꝯtineret nichilo tamen segniꝰ
omnia eius ꝯsilia ꝯgnosceret. Tandem ydonea nactus tempesta¬
tem milites equitesq ꝯscendere nauem iubet. at omniu impedi¬
tis animis dunnorix cum eꝗtib heduoꝵ a castris insciente cesaẽ
domu discedere cepit.Qua re nunciata cesar intermissa ꝓfectio¬

Expanded text:
re, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent re, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare consuevit, dabat operam ut in officio Dumnorigem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectio
Abbreviated transcription (Latin):
dum reꝵ nouaꝵ cupidu imperii magni animi magneq inter gal¬
los autoritatis ꝯnouerat. accedebat huc q in ꝯsilio heduoꝵ dun¬
norix dixerat sibi a cesare regnuz ciuitatis deferri. Quod dictum
xdui grauiter ferebant neq recusandi aut deprecandi causa legatõ
ad cesarem mittere audebant id factum ex suis hospitib cesar co¬
gnouerat. Ille omnib primo precib petere ꝯtendit ut in gallia re¬
luqretur partim ꝙ insuctus nauigandi mare timeret partimꝙ re¬
agionib impediret sese diceret. Posteaꝙͣ id obstinate sibi uegari
uidit omni spe impetrandi adempta principes gallie solicitare reuo¬
care singulos hortariq cepit uti in ꝯtinenti remanerent: metu terri¬
tare non sine causa fieri ut gallia omni nobilitate spoliaretur. id
esse ꝯsilium cesaris ut quos in ꝯspectu gallie interficere uereret᷑ hos
omnes in britannia traductos necaret: fidem reliquis interpone¬

Expanded text:
dum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Galdum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interpone
Abbreviated transcription (Latin):
inter suos ꝙͣ plurimu uilere cuius tam egregiam in se uolunta¬
tem ꝑsperisset. Id tulit fictum grauiter induciomarus suani gr̃a
intersuos minui. Et quiam ante inimico in nos animo fuisset
multo grauius hoc dolore exarsit. His reb ꝯstitutis cesar ad portu
iccium cum legionib puenit. Ibi noscit.lx. naues que inbeigis fa¬
cte fuerant tempestate reiectas cursu tenere non potuisse atq eodẽ
un de erant ꝓfecte reuertisse. Reliquas paratas ad nauigandu atq
omnib reb instructas inuenit. Eodem eqtatus cotius gallie ꝯueĩt
numero milium quatuor principesq ex omnib ciuitatib ex qbusi
ppaucos quoꝵ in se fidem ꝑspexerat relinqͥre in gallia reliquos subsi¬
dii loco secum ducere decreuerat ꝙ cum ipse abesset motum gallie
uerebatur. Erat una cum ceteris dimorix hednus de quo ante.ano¬
bis dictum est hunc secum habere imprimis ꝯstituerat ꝙ eum cupi¬

Expanded text:
inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntainter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit. Eodem equitatus totius Galliae convenit, numero milium quattuor, principesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupi
Abbreviated transcription (Latin):
luisse quo facilius ciuitatem in officio ꝯtineret ne omnis nobi¬
litatis discessu plebs propter imprudentia laberetur. Itaq esse ci¬
uitatem in sua potestate seseq si cesar ꝑmitteret ad eum in castra
uenturu suas cuitatisq fortunas eius fidei ꝑmissuꝵ. Cesar et si
intelligebat qua de causa ca dicerentur queq eum res ab ĩstitu¬
to ꝯsilio deterreret tamen ne estatem in treueris ꝯsumere coge¬
retur omnib ad britannicu bellum reb ꝯparatis inducioma¬
rum ad se cum ducentis obsidib uenire uissit. his adductis in
his filio ꝓpinꝗsq eius omrib quos nominatim euocauerat
ꝯsolatus induciomaꝵ horratusq est uti in officio ꝑmaneret. ni¬
chilo tamen segnius prinapib treueroꝵ adse ꝯuocatis hos sin¬
gillatim cingentorigi. xulauit quod cum merito ciuis a se fieĩ
intelligebat tum magnunteresse arbitrabatur eius autoritatẽ

Expanded text:
luisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobiluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
hi neq ad xilia ueniebant neq imꝑo parebant germart
transrhenarios solicitare dicebantur. Ac cuntas longe pluri¬
mu totius gallie equitatu ualet magiasq habet copias pedi¬
tum rhenumq ut supra demõstrauimꝰ tangit. In ea cuutate duo
simul ac de cesaris legionumq aduentu gnitum est ad eum ue¬
marus eꝗtatum peditatumq cogere hisq qui petatem in armic
esse non poterant in siluam arduenna abditis que ingenti ma¬
gnitudine ꝑ medios fines treueroꝵ a flumine rheno ad mitiu
rhemor ꝑtinet bellum parare instituit. S postea ꝙͣ nonulli prin¬
cipes ex ea ciuitate ⁊ familiaritate cingentorigis adducti ⁊ aduẽ¬
tu nostri exercitus ꝑterriti ad cesarem uener ⁊ de suis priuatim
reb ab co petere ceperũt quoniam ciuitati ꝯsulere non possent ue¬
ritus ne ab hominib desereretur indiciomarus legatos ad ce¬
sarem mittit se se idcirco asuis discedere atq ad eum uenire no¬

Expanded text:
hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum vemarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire no
Abbreviated transcription (Latin):
adduci iubet nisuta fecerim se se bello cuntate ꝑsecutur demõstrat
his ad diem adductis ut impauerat arbitros inter ciuitates dat
pactis in citeriorem galliam reuertitur atq inde ad exercitum pro¬
ficiscitur. Eo cum uenisset encuitis omĩb hybernis singulari mi¬
litum studio in suma omniur eꝵ inopia circiter sercentas eius
generis cuius supra demonstrruim naues ⁊ longas rruiii ĩueit
instructas neq multum abesse ibeo quin paucis dieb deduci
possint collaudatis militib atq ns qui in negocio prefuerant
quid fieri uelit ostendit. atq omnis ad portum iccium ꝯuenire
iubet. Quo ex portu ꝯmodissimũ inbritannia traiectum esse co¬
gnouerat circiter miliu passuu xx transmissu a ꝯtuienti hiuc
rei quod satis esse uisum est militun relinꝗt. Ipse cum legionis
expeditis quatuor ⁊ cꝗtib. dcce. inines treueroꝵ ꝓficiscitq¬

Expanded text:
adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat ibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscit
Abbreviated transcription (Latin):
uor de monstrat. Ma celeritate: onerandi sub¬
ductiores pauloq facit humiliores ꝙͣ quib in nostro mari uti ꝯsue¬
uimus.Itq ideo magis ꝙ ꝓpter celebras mutationes estuu minꝰ
magnos ibi fluctus fieri ꝯgnouerat. ad onera.⁊ ad multitudinẽ iu¬
mentoꝵ transportanda paulo latiores ꝙͣ quib in reliꝗs utimur ma¬
rib. has omnes actuarias imꝑat fieri quam ad rem multu humi¬
litas adiuuat. Ea que sunt usui ad armandas naues ex hyspaĩa
apportari iubet. Ipse ꝯuentib gallie citerioris ꝑactis in illiricu ꝓ¬
ficiscitur. Q a pyrustis finitima partem ꝓuincie incursionib ua¬
stari audiebat. Eo cumueniss ciuitatib milites imꝑat: certumq
in locum ꝯuenire uibet. Qua re nuntiata pyruste legatos ad eum
mittunt qui doceant nichil eaꝵ re publico factum ꝯsilio seseq pa¬
ratos esse demonstrant emnib rationib de inuiriis satisfacere.
Percepta orationc eoꝵ cesar obsides impat eosq ad certum diem

Expanded text:
ue demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubet. Ipse conventibus Galliae citerioris peractis in Illyricum proficiscitur, quod a Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. Eo cum venisset, civitatibus milites imperat certumque in locum convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem
Abbreviated transcription (Latin):
in portum. hoc tum ueritus cesar hostibue
Quibus est rebus effectum uti tuto frumentum auxiliaq no us
ad cum supportari possent. Deduxit enim cutum omnes propis qua
prouincias atq in de auxilia enocauit. Reliquis oppidi partiis
sic est pugnatum uti cquo prelio discedererur et neutri peuerent᷑
id efficiebant angustie loci paucisq utrimq intersectis cesar los
maxime necessaria complexus noctu premunit nec tractu op di
pars erat regia exigua in qua ipse habitandi causa initio erat ind¬
ctus et theatrum coniunctum domui quod arcis tenebat iorumi a¬
tus habebat ad portum et ad reliqua naualia has munitiones i¬
sequentibus auxit diebus ut pro muro obiectas haberet ncudi¬
micare inuitue cogeretur. Inceum fiua minor pergi omei regis
hi uer a ibs  ienem regni sperans ad achillam sese ex regia traiccit
uora telun: dentfisttar cepit. Seo celeriter est inter eos de princi
le steruatr photinus nutricius pueri et procurator regni in par

Expanded text:
in portum. hoc tum veritus Caesar hostibus quibus est rebus effectum, ut tuto frumentum auxiliaque navibus ad eum subportari possent. dimisit enim circum omnes propinquas provincias atque inde auxilia evocavit. reliquis oppidi partibus sic est pugnatum ut aequo proelio discederetur et neutri pellerentur — id efficiebant angustiae loci — paucisque utrimque interfectis Caesar loca maxime necessaria conplexus noctu praemuniit. in eo tractu oppidi pars erat regiae exigua, in quam ipse habitandi causa initio erat inductus, et theatrum coniunctum domui, quod arcis tenebat locum aditusque habebat ad portum et ad regia navalia. has munitiones insequentibus auxit diebus, ut pro muro obiectas haberet neu dimicare invitus cogeretur. interim filia minor Ptolomaei regis vacuam possessionem regni sperans ad Achillam sese ex regia traiecit unaque bellum administrare coepit. sed celeriter est inter eos de principstes geruntur, Pothinus, nutricius pueri et procurator regni, in par
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ex tribuali predicauit aduersa cesarem prelia fecisse magnũ
numerum ab comilitum ad afranium perfugisse. hec se certis
nuntiis certisq autoribus comperisse. quibus rebus perterri¬
tos ciues ro. cius prouincie sibi ad rem publicam administrã¬
dam cohortes clxxxx et argenti pondo uiginti milia tritici mo¬
dios. cxx. milia polliceri cocgit. Quas cesari esse amicas ciuita¬
tes arbitrabatur his grauiora onera inuingebat. Qui uero uer¬

Expanded text:
saepe ex tribunali praedicavit adversa Caesarem proelia fecisse, magnum saepe ex tribunali praedicavit adversa Caesarem proelia fecisse, magnum numerum ab eo militum ad Afranium perfugisse; haec se certis nuntiis, certis auctoribus comperisse. quibus rebus perterritos civis Romanos eius provinciae sibi ad rem publicam administrandam HS ccxxx et argenti pondo xx milia, tritici modios cxx milia polliceri coegit. quas Caesari esse amicas civitates arbitrabatur, his graviora onera iniungebat prae
Abbreviated transcription (Latin):
re omnem citeriorem prouinciam que postea acciderent deq t¬
angustus ad hylerdam rei frumentarie accepit. atq hec ad eui
latius atq inflatius afranius perscribebat sequoq ad motum
fortine mouere cepit. delectum habiuit tota prouincia legionibꝰ
completis duabus cohortes curiter triginta alarias addidit. frum¬
ti magnum numerum coegit quod massiliensibus item quod afra¬
nio pompeioq mitteret. Naues longas decem gaditanis ut face¬
rent imperauit: complures preterea in hispali faciendas curauit
pecuniam omnem omniaq ornamenta ex fano herculis in oppi¬
dum gadis contulit: eo sex cohortes presidu causa ex proiuncia ⁊¬
misit gaiumq gallonium cquitem romanum familiarem domi¬
cii qui co procurande hereditatis causa uenerat missus a domicio
oppido gadibus prefecit. Arma omnia priuata ac publica inrdom¬
um gallonis contulit. Ipse graues in ce sarem habuit contiones

Expanded text:
re omnem citeriorem provinciam, quaeque postea acciderant, de re omnem citeriorem provinciam, quaeque postea acciderant, de angustiis ad Ilerdam rei frumentariae accepit, atque haec ad eum elatius atque inflatius Afranius perscribebat, se quoque ad motus fortunae movere coepit. Dilectum habuit tota provincia, legionibus conpletis duabus cohortes circiter xxx alarias addidit. frumenti magnum numerum coegit, quod Massiliensibus, item quod Afranio Petreioque mitteret. naves longas x Gaditanis ut facerent imperavit, compluris praeterea in Hispali faciendas curavit. pecuniam omnem omniaque ornamenta ex fano Herculis in oppidum Gadis contulit; eo sex cohortes praesidii causa ex provincia misit Gaiumque Gallonium equitem Romanum familiarem Domiti, qui eo procurandae hereditatis causa venerat missus a Domitio, oppido Gadibus praefecit; arma omnia privata ac publica in domum Galloni contulit. ipse habuit graves in Caesarem contiones.
Abbreviated transcription (Latin):
rum usu quibus ipsi magna ui superauissent spacio propi qui¬
tatis intenore pariq conditione ex muro ac turribus bellandi
data uirtute se nostris adequare non posse inteiligunt adeasde
deditionis conditiones recurrunt. M. uarro inulteriore hyspa¬
nia mitio cognitis hiis rebus que sunt in italia geste diffidens
pompeianis rebus amicissime de cesare loquebatur preoccupa¬
tum sese legatione ab. En. pompeio teneri obstrictum fide neces¬
situdinem quidem sibi nichilominus cum cesare intercedere ne¬
q se ignorare quod esset officium legati qui fiduciariam operam
obtineret: que iuires sue que uoluntas ergacesarem totius prouĩ¬
cie. hec omnibus referebat sermonibus neq se nullam in partẽ
moucbat. postea uero cum cesarem ad massiliam derineri cogno¬
uit copias petreii cum erercitu a franii esse coniunctas magna
auxilia conuenisse magna esse in spe atq expectare et consenti¬

Expanded text:
rum usum, quibus ipsi magna speravissent, spatii propinquirum usum, quibus ipsi magna speravissent, spatii propinquitate interire parique condicione ex muro ac turribus bellandi data se virtute nostris adaequare non posse intellegunt, ad easdem deditionis condiciones recurrunt. M. Varro in ulteriore Hispania initio cognitis iis rebus quae sunt in Italia gestae, diffidens Pompeianis rebus amicissime de Caesare loquebatur: praeoccupatum sese legatione ab Cn. Pompeio, teneri obstrictum fide; necessitudinem quidem sibi nihilo minorem cum Caesare intercedere, neque se ignorare, quod esset officium legati, qui fiduciariam operam obtineret, quae vires suae, quae voluntas erga Caesarem totius provinciae. haec omnibus ferebat sermonibus neque se in ullam partem movebat. postea vero quam Caesarem ad Massiliam detineri cognovit, copias Petrei cum exercitu Afrani esse coniunctas, magna auxilia convenisse, magna esse in spe atque expectari, et consenti
Abbreviated transcription (Latin):
tesq luto integuntur. Sub tecto miles dertra ac siuistra muro te¬
ctus auersus plutei obiecto operi quecumq sunt usui sine pericu¬
lo supportat. Celeriter res administratur. duturni laboreͥs detrim̃¬
tum solertia et untute militum breui r̾ꝯnciliatur. Porte quibus
locis uidetur eruptionis causa in muro relinquuntur. Sedubi⁊
hostes uiderunt ca que dui longoq spacio resicinon posse speran¬
tes paucorum dierum opera et labore ita refecta ut nullius persi¬
die atq cruptionis locus esset neq quicꝙͣ omnino relinqueret᷑
qua aut uis militibus aut ignis operibus nocere posset codemex¬
emplo sentiunt totam urbem qua sit aditus a terra muro turrib¬
q circumni posse sic ut ipsis consistendi in suis municionibus lo¬
cus non esset cum pene cdificata in muris ab exercitu nostro me¬
nia uiderentur ac tela manu conucerentur suorumq tormento¬

Expanded text:
tes luto integuntur. sub tecto miles dextra ac sinistra muro tetes luto integuntur. sub tecto miles dextra ac sinistra muro tectus, adversus plutei obiectu, operi quaecumque sunt usui, sine periculo subportat. celeriter res administratur; diuturni laboris detrimentum sollertia et virtute militum brevi reconciliatur. portae, quibus locis videtur, eruptionis causa in muro relinquuntur. Quod ubi hostes viderunt, ea, quae diu longoque spatio refici non posse sperassent, paucorum dierum opera et labore ita refecta, ut nullus perfidiae neque eruptioni locus esset, neque quicquam omnino relinqueretur, qua aut telis militibus aut igni operibus noceri posset, eodemque exemplo sentiunt totam urbem, qua sit aditus ab terra, muro turribusque circumiri posse, sic ut ipsis consistendi in suis munitionibus locus non esset, cum paene inaedificata in muris ab exercitu nostro moenia viderentur, ac telum manu coiceretur suorumque tormento
Abbreviated transcription (Latin):
nem parauerant. Itaq multis interfectis reliquos infecta re in
oppidum reppulerunt. Trebonius ea que sunt amissa multoma¬
iore militum studio administrare et reficere instituit. Nam ubi i
tantos suos labores et apparatus male cecidisse uiderunt induci¬
isq per scelus iuolatis suam uirtutem irrisui fore perdoluerũt.
ꝙ unde agger omnino comparari posset nichilerat reliquum
omnibus arboribus longe lateq in finibus massiliensium exci¬
sis et conuectis aggerem noui generis atq inauditum ex late¬
ricus duobus muris semipedum crossitudine atq eorum mu¬
rorum contignationem facere instituerunt equa fere magnitu¬
dine atq ille congestus ex materia fuerat agger. Ubi aut spacium
inter muros aut imbecillitas materie postulare uideretur pile int̾¬
ponuntur transuersaria tigna unciuntur que firmamento esse
possent at quicquid est contignatum cratibus consternitur cra¬

Expanded text:
nem paraverant. itaque multis interfectis reliquos infecta re in nem paraverant. itaque multis interfectis reliquos infecta re in oppidum reppulerunt. Trebonius ea quae sunt amissa multo maiore militum studio administrare et reficere instituit. nam ubi tantos suos labores et apparatus male cecidisse viderunt, indutiisque per scelus violatis suam virtutem inrisui fore perdoluerunt, quod, unde agger omnino conportari posset, nihil erat reliquum, omnibus arboribus longe lateque in finibus Massiliensium excisis et convectis, aggerem novi generis atque inauditum ex latericiis duobus muris senum pedum crassitudine atque eorum murorum contignatione facere instituerunt aequa fere altitudine, atque ille congesticius ex materia fuerat agger. ubi aut spatium inter muros aut imbecillitas materiae postulare videretur, pilae interponuntur, traversaria tigna iniciuntur, quae firmamento esse possint, et quidquid est contignatum, cratibus consternitur, cra