comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem inser cordue seueritatis ratio uicis s&: unusenimincautõr perut paemulti pincautelã
ostis perirent. Ea quid deingulis dicam uniuersagens hebicorum cũperheremũ iter
ger& quia consuetudinarias carnes desiderauit partẽsuae plebis amisit: Et quidẽ
nterdictũ Ncedũ fuerat nedesi deraret. sed legaliut reor obseruantiae proficere ds̃
uoluit utrebellem concupiscentiam coherceret. quo facilius scilicet cunctus populus agi¬
uoscer&e quantum euitare deber& quȩ d s̃ scriptis cadestibus interdicer& : quando &iamil¬
acum adinissalederent quenecdũl egeu& uiss& laborem quoque sesustinere idem popu¬
usingemuit &ppthoc plagis cacl estibus uerberat᷑: Ñ quia laboranti gemere non liceat
sdingratus selic& fuit gemitus dm̃ quasiauetorem immoderati laboris accusans ex quo

Expanded text:
onem misericordiae seueritatis ratio uicisset. unus enim incautior periit, ne multi per incautelam onem misericordiae seueritatis ratio uicisset. unus enim incautior periit, ne multi per incautelam postea deperirent. et quid de singulis dicam? uniuersa gens Hebraeorum, cum per heremum iter ageret, quia consuetudinarias carnes desiderauit, partem suae plebis amisit. et quidem interdictum necdum fuerat ne desideraret, sed legali, ut reor, obseruantiae proficere deus uoluit, ut rebellem consuetudinarias ceerceret: quo facilius scilicet cunctus populus agnosceret, quantum euitare deberet quae deus scriptis caelestibus interdiceret, quando etiam illa eum admissa laederent, quae necdum lege uetuisset. laborem quoque se sustinere idem populus ingemuit et propter hoc plagis caelestibus uerberabatur, non quia laboranti gemere non liceat, sed ingratus scilicet fuit gemitus deum quasi auctorem immoderati laboris accusans. ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
patitur. tanto maiorest noxaeius qui facit: Ethinc est quod legimus in lege. etiam
qui uidentur contramandatũ sacrũ leuia fecisse seuerissime tamenẽẽpunitos: ut intello¬
iemus scilic& nihilad dm̃ ꝑtinens leueceducendũ. quia &uiam quod uidebatur exigiũẽto
grande hoc faciebat diunitatis iniuria: Deniq oza illeleutesdi quid contra mandatin
cudeste for. Quoduacilantẽ ar candñ sustinere tempraut. Nihilem̃ hinc erat lege p̃reptũ.
etos statum cdisustinebut extinctus st. Nonquia utuidouir adspeciem contumac aliquid aitꝰ
noffieciosa saltmnente cõmiserit. Sedips officio in officiosus fut: quia musa pracimpsit
homo istahelticat plebis cũligna sabbatis collegisei occisus est. Et hociudicio aciussudi piissi¬
n selicee demisericordissimi iudicis & quiparcere absq dibio quão ccidere maluissee. pisirati

Expanded text:
patitur, tanto maior sit noxa eius, qui facit. et hinc est quod legimus in lege, etiam eos, patitur, tanto maior sit noxa eius, qui facit. et hinc est quod legimus in lege, etiam eos, qui uidentur con., tra mandatum sacrum leuia fecisse, seuerissime tamen esse punitos: ut intellegeremus scilicet nihil ad deum pertinens leue esse ducendum, quia etiam quod uidebatur exiguum esse culpa, grande hoc faciebat diuinitatis iniuria. denique Oza ille leuites dei quid contra mandatum caeleste fecit, quod uacillantem aream domini sustinere temptauit? nihil enim hinc erat lege praeceptum. et tamen statim dum sustinebat, extinctus est, non quia, ut uidetur, ad speciem contumaci aliquid aut inoffaciosa saltim mente commiserit, sed ipso officio inofficiosus fuit, quia iniussa praesumpsit. hoJao Israheliticae plebis cum ligna sabbatis collegisset; occisus est, et hoc iudicio ac iussu dei, piissimi scilicet ac misericordissimi iudicis et qui parcere absque dubio quam occidere maluisset, nisi ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Adeo nos non ut alii homines causas corruptellarũ in in lecebris. s& in cordibus habemi
&uitiositas Nr̃a mens nostraest ut ad emendandosnos. non facultatum ablati
sed malarũ rerũ amore peccamus. Quanta autẽ uitia romanorũ sint quibus barbarȩ gentes
Noninquinantur . lic& hactenus satis dixerim addam tamen multa quaedesunt. Sed illudi
moneo tamen ante quãdico. Neullũ penitus culpae genus quod ad contumeliã dĩ ꝑtin& cu¬
leue eẽ uideatur: Sienĩ inlustrẽ ac praepotentẽ uirũ Nequaquã exhonorari aquoquãl
et siquisquã ex honorauerit decr&is legalibus reus sistitur &iniuriarũ auctor iure dampna
Quanto utiq maioris piaculi crimen est in iuriosũ quẽ piãdõeẽ. semꝑ enĩ ꝑdignitatẽ iniuis
ꝑferentes crescit culpa facientis: quia neces scest quanto maiorest ꝑsonacius qui contumedian

Expanded text:
Adeo nos non, ut alii homines, causas corruptelarum in inlecebris, sed in cordibus habemus, Adeo nos non, ut alii homines, causas corruptelarum in inlecebris, sed in cordibus habemus, et vitiositas nostra mens nostra est; ut ad emendandos nos non facultatum ablatione, sed malarum rerum amore peccemus. X. Quanta autem vitia Romanorum sint quibus barbarae gentes non coinquinantur, licet hactenus satis dixerim, addam tamen multa quae desunt. Sed illud admoneo tamen antequa cuiquam leue esse uideatur. si enim in-, lustrem ac praepotentem uirum nequaquam exhonorari a quoquam licet et, si quisquam exhonorauerit, decretis legalibus reus sistitur et iniuriarum auctor iure damnatur, quanto utique maioris piaculi crimen est iniuriosum quempiam deo esse? semper enim per dignitatem iniuriam perferentis crescit culpa facientis, quia necesse est, quanto maior est persona eius, qui contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
uix poterat religionis auctoritas. int̃tantã rerũ exuberantiã. morũ tenere censurã: pascelir
quidem tunc passim in locis plurimis actores turpiũ uoluptatũ sedplena acrefesta omi
erant: Nemo sumptus rei publicȩ cogitabat. Nemo dispendia qui a non sentiebatur expensa:
quaerebat quodam modo ipsares publica ubiꝑder& quod penitus ꝗuiiam recipere iuix possit
et ideo cumulus diuitiarũ iam fere modũ excesserat. &iam inres nugatorias redundabat.
Nunc autẽ quid dici potest. recesser̃ a nob copiae u&eris. recesser̃ priorũ tẽporũ facultat
miseri iam sumus. et necdũ nugacesesse cessamus. Cumq &iam pupillis ꝓdigiis ue ꝓdigis
soleat subuenire paupestas simulq ut destiterint eẽdiuites desinunt quoq ẽẽ uitiosi: Nosu
tũ nouũgenus pupillorũ acꝑditorũ sumus. inquib: opulentia eẽ desiit sed nequitia ꝑdura

Expanded text:
uix poterat religionis auctoritas inter tantam rerum exuberantiam morum tenere censuram. pascebantur uix poterat religionis auctoritas inter tantam rerum exuberantiam morum tenere censuram. pascebantur quidem tunc passim in locis plurimis actores turpium uoluptatum, sed plena ac referta omnia erant: nemo sumptus rei publicae cogitabat nemo dispendia, quia non sentiebatur expensa. quaerebat quodammodo ipsa res publica ubi perderet, quod penitus iam recipere uix possetEt ideo cumulus divitiarum qui jam fere modum excesserat, etiam in res nugatorias redundabat. Nunc autem quid dici potest? Recesserunt a nobis copiae veteres, recesserunt priorum temporum facultates; miseri jam sumus, et necdum nugaces esse cessamus. Cumque etiam pupillis, prodigis vel prodigiosis soleat subvenire paupertas, simulque ut destiterint esse divites, desinunt quoque esse vitiosi; nos tantum novum genus pupillorum ac perditorum sumus, in quibus opulentia esse desiit, sed nequitia perdurat.
Abbreviated transcription (Latin):
corde concepti intellegere possumus Quod &iam siresturpes atq dampnabiles pecessit
ponagimus pipsa tam̃ rerũ turpiũ uoluntate dampnamur: Et quiddicam deuoluntate om̃s
hue ferme cũpossunt agunt. Deniq cuius lib& ciuitatis in colae. rauennã. aut romã ueneriÑ
purs sunt romanae plebis incirto. pars sunt populi rauennatis intheatro: acꝑhoc Nemo
se loco aut absentia excusatũ put&: omnes turpitudine rerũ unũs. quisibirerũ turpiĩ
uoluntate sociantur &eblandimur nobis insuꝑ deprobitate morũblandimur d&urpitudinũ
aritate. ego amplius dco Nonsolũagi nuncillas ludierorũ infamiũ labes quae prius actes
sderimimosius multo agi quãprius actgunt. Tuncenĩ integra romani urbis mnembra flordup
angustaeẽ horrea. publicȩ opes fecerant: cunctarũ urbiũ ciues diuitiis acdilitiis affluebant

Expanded text:
corde concepti, intellegere possumus quod, etiamsi res turpes atque damnabiles necessitate corde concepti, intellegere possumus quod, etiamsi res turpes atque damnabiles necessitate non agimus, pro ipsa tamen rerum turpium . uoluntate damnamur. et quid dicam de uoluntate? omnes haec ferme, cum possunt, agunt. denique cuiuslibet ciuitatis incolae Rauennam aut Romam uenerint, pars sunt Romanae plebis in circo pars sunt populi Rauennatis in theatro. ac per hoc nemo se loco aut absentia excusatum putet. omnes turpitudine rerum unum sunt, qui sibi rerum turpium uoluntate sociantur. et blandimur nobis insuper de probitate morum blandimur de turpitudinum raritate. ego amplius dico, non solum agi nunc illas ludicrorum infamium labes, quae prius actae sunt, sed criminosius multo agi quam prius actae sunt. tunc enim integra Romani orbis membra florebant, angusta esse horrea publicae opes fecerant, cunctarum urbium ciues diuitiis ac deliciis affluebant,
Abbreviated transcription (Latin):
induit : Ouisdomũ uicinisui arderecernit et nonefficere omnib: modis nititur Ne
peincendio concrem&ur : Nos nonuicinos nr̃os tantũ ardere uidemus. Sedipsiiam e
mixima nr̃orũ corporũ paste arsimus : Et quid hoc ꝓnefas maliẽ arsimus arsimus et tame
flamas quibus iamarsimus Nontimemus Nam quod nonubiq ut dixi aguntur quae prius¬
actasunt miseriae est beneficiũ nondisciplinae. Deniq facile hoc probo: daenĩ prioris
iemporis statũ. estatim ubiq sunt quaefuer̃: plus addo. quantũ aduota hominũ pertin&
&suam non obquesunt ubiq adhoc sunt quiaubiq ca populus uelitc̃ẽ romanus: cũenĩabho¬
mine malares sola Necessitate Nonagitur. ipsa turpis rei cupiditas proactione dampnatur.
Namnsicutdixi iuxtadñ inr̃idictũ quimulierẽ uiderit ad concupiscendũ reus est adulterii

Expanded text:
metuit? quis domum vicini sui ardere cernit et non efficere omnibus modis nititur, ne metuit? quis domum vicini sui ardere cernit et non efficere omnibus modis nititur, ne ipse incendio concremetur? Nos non vicinos nostros tantum ardere vidimus, sed ipsi iam ex maxima nostrorum corporum parte arsimus. Et quid hoc. pro nefas, mali est? Arsimus, arsimus, et tamen flammas, quibus iam arsimus, non timemus. Nam quod non ubiqacta sunt, miseriae est beneficium non disciplinae. denique facile hoc probo. da enim prioris temporis statum, et statim ubique sunt quae fuerunt. plus addo: quantum ad uota hominum pertinet, etsi iam non ubique sunt, ubique adhuc sunt, quia ubique ea populus uelit esse Romanus. cum enim ab homine mala res sola necessitate non agitur, ipsa turpis rei cupiditas pro actione damnatur. nam si, ut dixi, iuxta domini nostri dictum qui mulierem uiderit ad concupiscendum, reus est adulterii
Abbreviated transcription (Latin):
dem diu actasunt quaeid efficerent ut ubi illa agebant᷑ eẽ non possint. Sicut ipse ad
peccatores ds̃ locutus est ꝑ proph&ã. quiahorũ recordatus estdñs et a scenditꝰ suꝑcora¬
et non poteratdñs ultra portare ꝓpt̃ malitiã studiorũ ur̃orũ exꝓpt̃ ab hominations
quas fecistis et factaẽ terraura indesolationẽ etstuporẽ et in maledictũ. perhaccergo iam
factuc̃ ut maior pars romani crbis indesolationẽ cẽt et instuporẽ et in maledictũ atq utinã
acta tantũ modo priuseeñt. et agere haec romana uitiositas aliquando cessar&. forsitan
utscriptũest. ꝓpiciar&ur ds̃ peccatis nr̃is. Sedrequaquã itaagimus ut proprci&̃ mala
in aessabiliter malis ad dimus. et peccatis peccata cumulamus et cũ maxima nr̃i parsiampe¬
rerda. Idagimus ut pereamus om̃s. Quis rogo interfici alterũ iuxtase uid& &ipse non

Expanded text:
dem diu acta sunt,  quae id efficerent, ut, ubi illa agebantur, esse non possint: sicut ipse ad dem diu acta sunt,  quae id efficerent, ut, ubi illa agebantur, esse non possint: sicut ipse ad peccatores deus locutus est per prophetam, quia horum recordatus est dominus, et ascendit, et non poterat dominus ultra portare propter malitiam studiorum vestrorum et propter abominationes, quas fecistis, et facta est terra vestra in desolationem et stuporem et in maledictum. Per haec ergo iam factum est, ut maior pars Romani orbis in desolationem esset et in stuporem et in maledictum. IX. Atque utinam acta tantummodo prius essent et agere haec Romana vitiositas aliquando cessaret: forsitan, ut scriptum est, propitiaretur deus peccatis nostris. Sed nequaquam ita agimus, ut propitietur. Mala enim incessabiliter malis addimus et peccatis peccata cumulamus, et cum maxima nostri pars iam perierit, id agimus, ut pereamus omnes. Quis, rogo, interfici alterum iuxta se videt et ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
fundantur expense: pereant Adhuc quãlib& multa et quasi incenũ ꝑiciant᷑. Sedtan
perire iamtanta nonqueunt qui a non sunt tanta quaepereant: Namquantũ aduotũn
libidinis. at impurissime uoluptatis. optaremus profecto uel adhoc tantũ modo plus
bere. ut possimus in hoctur pitudinis lutũ plura conuestere : et res probat quanta ꝓdigot
uelimus siopulentes essemus acsplendidi cũ ꝓdigamus tanta mendici: eaest enĩ labis pso¬
tiũ morũ atq ꝑditio. ut cũiam nonhabeat pauꝑtas quod possit ꝑderẽ adhuctame
ulit uitiositas plusperire Nonestergo quodblandiri Nobis aliquid in hac pastep¬
simus ut dicamus. Noni nomnibus nunc urbibus agiilla quaeprius actas.: Ideoenis
Non inomnibus iam aguntur. quia urbes ubiagebantur illa iam non sunt. et ubisi¬

Expanded text:
rofundantur expensae. pereant adhuc quamlibet multa et quasi in caenum proiciantur, sed tamen rofundantur expensae. pereant adhuc quamlibet multa et quasi in caenum proiciantur, sed tamen perire ia.m tanta non queunt, quia non sunt tanta quae pereant. nam quantum ad uotum nostrae libidinis atque impurissimae uoluptatis, eptaremus profecto uel ad hoc tantummodo plus habere, ut eptaremus mus in hoc turpitudinis lutum plura conuertere. et res probat quanta prodigere uelemus, si opulentes essemus ac splendidi, cum prodigamus tanta mendici. ea est enim labes praesentium morum atque perditio, ut cum iam non habeat paupertas quod possit perdere, adhuc tamen uelit uitiositas plus perire. non est ergo, quod blandiri nobis aliquid in hac parte possimus, ut dicamus, non in omnibus nunc urbibus agi illa, quae prius acta sunt. ideo enim non in omnibus iam aguntur, quia urbes, ubi agebantur illa, iam non sunt, uel ibi, siqui
Abbreviated transcription (Latin):
germanitas quaedam est hominũ romanorũ. et quasi mens atq quiaibi p̃cipue uitia ubicũq
romani. Sed grauissit forsitan hacc atq iniqua conquestio. grauis ꝓfecto sifalsa at quomib
inquis quomodo nonfalsa. cũ in paucis Nuncferme romanis urbibus fiant ista quaedx
plurimas autẽ iamharũ impuritatũ labe non pollui: ubilic& sint loca ipsa acd omicilia erres¬
ris antiquȩ nequaquã tamen agantur illa quae prius acta sunt. Considerandũergo utrũq es
Ho quidsit quodadhuc loca ipsa acdiuersoria ludierorũ sint. ludicra autẽ c̃ẽcessauerint: locad
et habitacula turpitudinũ Idcirco adhucsunt. quia illic impura om̃ia prius actasunt. nua
autẽ ludicra ipsa Ideo nonaguntur: quia agiiam praemiseria temporis atq egestate ñ piss
Etideo quod prius actumest. uitiositatis fuit. quod nunc nonagitur. Necessitatis: calane
enim fisci etmendicitas iam romani aerarii Nonsinit ut ubiq inres nugitorias perditȩ ꝓ¬

Expanded text:
germanitas quaedam est hominum Romanorum et quasi mens atque natura, quia ibi praecipue uitia ubicumque Romani. sed grauis sit forsitan haec atque iniqua conquestio: grauis profecto, si falsa. at quomodo, inquis, quomodo non falsa, cum in paucis nunc ferme Romanis urbibus fiant ista, quae diximus? plurimas autem iam harum impuritatum labe non pollui, ubi licet sint loca ipsa ac domicilia erroris antiqui, nequaquam tamen agantur illa, quae to prius acta sunt. considerandum ergo utrumque est, id est, quid sit quod adhuc loca ipsa ac diuersoria ludicrorum sint, ludicra autem esse cessauerint. loca enim et habitacula turpitudinum idcirco adhuc sunt, quia illic impura omnia prius acta sunt. nunc autem ludicra ipsa ideo non aguntur, quia agi iam prae miseria temporis atque egestate non possunt. et ideo, quod prius actum est, uitiositatis fuit, quod nunc non agitur, necessitatis. oalamitas enim fisci et mendicitas iam Romani aerarii non sinit ut ubique in res nugatorias perditae p
Abbreviated transcription (Latin):
seninist iote dic r&ione omnibus misccantur. ec omnessescilie& feminȩ omnibus uiris
inc dlisftnetione substeriant. Acsse fiant om̃suiri omniu muligrũ mariti: onnos femi¬
n ui rorm onnũ uxores. Numquid ullum umquon autfrencicũ autaemnontacim
uirio insanarum labe furiosum talcaliquid locutũ cietognouimus : ladidis negine

Expanded text:
feminis sine discretione omnibus misceantur et omnes se scilicet feminae omnibus uiris feminis sine discretione omnibus misceantur et omnes se scilicet feminae omnibus uiris sine distinctione substernant, ac si fiant omnes uiri omnium mulierum mariti, omnes feminae uirorum omnium uxores. numquid ullum umquam aut freneticum aut daemoniacum, uaria insaniarum labe furiosum, tale aliquid locutum esse cognouimus? tu dicis, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& ne nimis casti homines acpuriessent. Si abomni eos paenitus impuritatȩ ꝓhiberois
Ad nonita istidequibus loquimur. quisic inhibuerunt scorta. ut adulteria qui& feminas
torũ nonsinunt legessuas scilic& ad diuinae leges regulam dirigentes. ut nihil ibi in hacs
ꝓ & uiros. nullis uolunt mulie ribus essemasculos. nisi uxoribus suis:
ista quaedicimus seliatione rerũ agendũest. Non libidine uoluptatũ: Dicat miiquis¬
quis illeest itindienatus me ta dicere. Niumquid n onsipientis simus omniũ sotrit
emꝑ e uistimatusest aestimonio scilic& &iam delfici de monis quiquas princtps philoso¬
phorũ sicut de nomorũ erat: Videamus ergo quas socrats depudicitia legs sanexert
xuiis ulli dequbus loquinur. ixorem in quit socratis propriam nullus habra. matrimo
puem̃cunctis debent cẽ cõmunia Sic nanq mauorert concordia ciutatũ . siom̃s uiri

Expanded text:
uidelicet ne nimis casti homines ac puri essent, si ab omni eos penitus impuritate prohiberent. uidelicet ne nimis casti homines ac puri essent, si ab omni eos penitus impuritate prohiberent. at non ita isti, de quibus loquimur: qui sic ingibuerunt scorta ut adulteria, qui et feminas torum non sinunt, leges suas scilicet ad diuinae legis regulam dirigentes, ut nihil sibi in hac , et uiros nullis uolunt mulieribus esse masculos nisi uxoribus suis, ista quae dicimus: sed ratione rerum agendum est, non libidine uoluntatum. dicat mihi quisquis ille est, qui indignatur me ista dicere: numquid non sapientissimus omnium Socrates semper existimatus est, testimonio scilicet etiam Delfici daemonis, qui quasi princeps philosophorum sicut daemoniorum erat? uideamus ergo quas Socrates de pudicitia leges sanxerit et quas illi, de quibus loquimur. uxorem, inquit Socrates, propriam nullus habeat, matrimonia enim cunctis debent esse communia; sic namque maior erit concordia ciuitatum, si omnes uiri
Abbreviated transcription (Latin):
seruare nescirent: Et adhȩrente eis iugiter guber naculo maritali: &iam siadim probum ceas
tacinus consu&udo ante actae impuritatis in licer&. coniugalis tamen custodia ab impb
phiber& : Ad diderunt quoq hoc adlibidinẽ comprimendam : scueras rudiciuiat sanctions.
decr&orũ gladio impudicitiã coheraentes ut puritatẽ scilic& utriusq sexus & domi conubis
reseruar& effectus &mpublico m&us legum: acsic duplici p̃sidio castimonia piter&ur. cun
&intusc̃& quod amar&ur. & foris quod timer&ur: Leges autẽ ipse nequaquã illisunt logib
consentaneaequaeta pastem improbitatis remouent. ut pastem obscenitatis admittant. aui
ut romana illa decr&a quaescortatores quidem ab alienis uxoribus remouer̃. adomnes
autẽ solitarias passim admiserunt: adulteria u&antes. lupĩnaria aedificantes. Timuc

Expanded text:
seruare nescirent, et adhaerente eis iugiter gubernaculo maritali, etiamsi ad improbum eas seruare nescirent, et adhaerente eis iugiter gubernaculo maritali, etiamsi ad improbum eas facinus consuetudo ante actae impuritatis inliceret, coniugalis tamen custodia ab improbitate prohiberet. addiderunt quoque hoc ad libidinem comprimendam, seueras pudicitiae sanctiones, decretorum gladio impudicitiam coercentes, ut puritatem scilicet utriusque sexus et domi conubii reseruaret affectus et in publico metus legum, ac sic duplici praesidio castimonia niteretur, cum et intus esset quod amaretur et foris quod timeretur. leges autem ipsae nequaquam illis sunt legibus consentaneae, quae ita partem improbitatis remouent, ut partem obscenitatis admittant, aut ut Romana illa decreta, quae scortatores quidem ab alienis uxoribus remouerunt, ad omnes autem solitarias passim admiserunt, adulteria uetantes, lupanaria aedificantes. timuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitiam uerbo exigi: Nisi fuerit exacta quodilli utiq scientes sic impudicitiã sũmouerint
quodimpudicas conseruauer̃. Non interficientes mulierculas infelices Neuitiorũ curã crudbo¬
litate respergerent. & dũpeccata auferre cuperent. ipsimpeccatorũ resecatione peccarent.
ed itaerrantes emendauer̃. ut factũ corum medicinac&. poena nonẽ&: Iusscrunt siquic
& compuler̃ om̃s ad maritalem torum transire meretrices. scorta in conubia uesterunt:
Implentes scilic& a postolidictũ atq mandatũ. ut &unaquaeq mulier uirũ haber& suũ.
et unusquisq uir coniugomsuã. ut quia cohiberi incontinentia. sinehac carnalis usus per¬
nixtione nom possit. It a legitimũ usum calor corporalis acciper&. ut peccatũ in contin
Non haber&: In quo quidem Nonidtantũ modo prouisumest. ut uiros feminȩ haberent
quaesine uiris ẽẽ nom possint. Sed &iam ut ꝑ conseruatores domesticos saluȩẽẽnt. quae se ipsas

Expanded text:
pudicitiam uerbo exigi, nisi fuerit exacta. quod illi utique scientes sic impudicitiam summouerunt, quod impudicas conseruauerunt, non interficientes mulierculas infelices, ne uitiorum curam crudelitate respergerent, et dum peccata auferre cuperent, ipsi in peccatorum resecatione peccarent. sed ita errantes emendauerunt, ut factum eorum medicina esset, poena non esset. iusserunt siquidem et compulerunt omnes ad maritalem torum transire meretrices, scorta. in conubia uerterunt, implentes scilicet apostoli dictum atque mandatum, ut et unaquaeque mulier uirum haberet suum et unusquisque uir coniugem suam; ut quia cohiberi incontinentia sine hac carnalis usus permissione non posset, ita legitimum usum ealor corporalis acciperet, ut peccatum incontinentia non haberet. in quo quidem non id tantummodo prouisum est, ut uiros feminae haberent, quae sine uiris esse non possent, sed etiam ut per conseruatores domesticos saluae essent, quae se ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
ta moder&ur. quicquid malorũ cotidie poenarũ quac ꝑferimus. censuraẽ diuinȩ manis
quãutq censuram nos in ardescere facimus et peccatis nr̃is iugiter comimouemus: Nos
caclestis iraẽ ignem accendimus: & excitamus incendia quibus ardeamus. ut recte utiq quo¬
ties mala ista ꝑferimus. &iam ad nos dici proph&icũ possit. Ite in flamã ignis quã accen¬
distis. Acper hoc iuxta sententiã sacrã ipse sibi parat peccator quisq quod patitur:
uihilest itaq quod decalamitatibus nr̃is dõ imputare possimus. nos calamitatũ nr̃ar
auctoressumus. dsenim pius est acmiscricors. & qui ut scriptũ est. Neminẽ uellit perire
uellaedere: Nosergo aduersũ nos omnia facimus: Nihilitaq Nihil est in nos crudelius
nobis. nos in quã nos. &iam dõ nolente cruciamus: Sed uidelic& aduersum meipsum

Expanded text:
cta moderetur, quicquid malorum cotidie poenarumque perferimus, censura est divinae manus: cta moderetur, quicquid malorum cotidie poenarumque perferimus, censura est divinae manus: quam utique censuram nos inardescere facimus et peccatis nostris iugiter commovemus. Nos caelestis irae ignem accendimus et excitamus incendia, quibus ardeamus: ut recte utique, quotiens mala ista perferimus, etiam ad nos dici illud propheticum possit: ite in flammam ignis, quam accendistis: ac per hoc iuxta sententiam sacram ipse sibi parat peccator quisque quod patitur. Nihil est itaque, quod de calamitatibus nostris deo imputare possimus: nos calamitatum nostrarum auctores sumus. Deus enim plus est ac misericors et qui, ut scriptum est, neminem veluel laedere. nos ergo aduersum nos omnia facimus: nihil itaque, nihil est in nos crudelius nobis: nos, inquam, nos etiam deo nolente cruciamus. sed uidelicet aduersum me ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ac Noglegentem uocas: si quĩdem lib&̃ ingenuorũ hominũ haccontumelia laederes iniunua¬
rum in solentiũ reusesses ceste sunlustriorem quempiam acsublimiorem &iam censuram
iuris publici sustineres: pupillis enĩ uelmaxime prodigii: haec obiciuntur obprobru
erditorum hoc adulescentiũ speciale conuitiũ est. ut abuxores scilic& & incurios
acneglegentes rerum suarũ esse dicantur. O sacrilege uoces. õ prophane procaci¬
tatis. dmergo hoc esse dicimus. quod &iam interhomines nonnisi ꝑditissimos nuncupa¬
mus: qũĩuis nonsola istadicantur. Nota quippe ei ut aenteiam dixi &iam iniquitatis in¬
nngitur. Sienimnos quacpatimur Nonmeremur. & in digni miseriarũ presentiumi
rantia sumus. Iniustũ utiq dm̃ dicimus. quis nos iubeat mala indigna tolerare. Sed
nontam inquis iub& quã ꝑmittit Ad quiescamus hocitaẽẽ. sed quãlonge quaeso est
aiubente ꝑmittens. quienĩ sert nos ista ꝑferri & prohibere potest neꝑferamus. probat

Expanded text:
ac neglegentem uocas. si quemlibet ingenuorum hominum hac contumelia laederes, iniuriarum insolentium reus esses, certe, si inlustriorem quempiam ac sublimiorem, etiam censuram iuris publici sustineres. pupillis enim uel maxime prodigis haec obiciuntur obprobria, perditorum hoc adulescentium speciale conuicium est, ut abusores scilicet et incuriosi ac neglegentes rerum suarum esse dicantur. o sacrilegae uoces! o profanae procacitates! deum ergo hoc esse dicimus, quod etiam inter homines nonnisi perditissimos nuncupamus. quamuis non sola ista dicantur: nota quippe ei, ut ante iam dixi, etiam iniquitatis inpingitur. si enim nos quae patimur non meremur et indigni miseriarum praesentium tolerantia sumus, iniustum utique deum dicimus, qui non tam, inquis, iubet quam permittit. Adquiescamus hoc ita esse. Sed quam longe, quaeso, est a iubente permittens? Qui enim seit nos ista perferre et prohibere potest ne perferamus, probat
Abbreviated transcription (Latin):
iciodĩ ꝑcuti. Secltam̃ ut sacꝑx memoriui propt̃ peccata subuesti: acphoc quicquidactuc̃
natis nondõ adseribendũ quiarecte illirci factũ adseribitur: quac iuquid fier& cxigit ⁊ĩ
bomicida cũ auidec occiditur suo sedlere puntur & latro autsicrilegus cũ flanis exuritur:
scriminibus conerematur: Vnde & quod uuandali ad africã transier̃. Nonestdiuins sueri¬
d seda ftorũ sederi deputanduĩ. girtuionĩeos antequã illuc ꝑgerent a clonga imqutate trixtĩ:
et ideo inteligere dietemis quiapidatis diuini fut quod poe nã dudebita lisfilor. puitul oruat¬

Expanded text:
iudicio dei percuti, sed tamen, ut saepe memoraui, propter peccata subuerti. ac per hoc quicquid actum est iudicio dei percuti, sed tamen, ut saepe memoraui, propter peccata subuerti. ac per hoc quicquid actum est peccatis non deo adscribendum, quia recte illi rei factum adscribitur, quae ut quid fieret exegit. nam et homicida, cum a iudice occiditur, suo scelere punitur, et latro aut sacrilegus, cum flammis exuritur, suis criminibus concrematur. unde et quod Wandali ad Africam transierunt non est diuinae seueritati sed Afrorum sceleri deputandum; graui enim eos, antequam illuc pergerent, ac longa iniquitate traxerunt. et ideo intellegere debemus, quia pietatis diuinae fuit, quod poenam diu debitam distul
Abbreviated transcription (Latin):
fosticudinis fastũ contegerat ascendere. ut postexperimenta bellidu pariti imelleges ent
sbiromanae reipubliçȩ ures &am cũbar lurorũ auxiliis parescẽ nonposse: potucrant
rgo illic degere. pectimebunt: Sedillautq cad estis manus quaceos adpunienda hispunorũ
ligitia illuctraxerat. Qam adiastandũ africã transire coglunt ipsi deniq fatebantur
consiũcẽ quod facerent. Agienĩ se diumo iussõ acꝑurgere. ex quo intellegi potest quanta
nt malant̃a ad quos uastandos atq eruciandos ire barbari compellunt᷑ inuiti secundũ ilud
aie&ẽ quodiastator tertae israhliticȩ rex assyriorũ a it̾nũ quid sincdñi uoluntate astendi
alociuistũ: Dñs dix̃mihi ascenae ad terrã hanc & demoliretam: Et alibisicer sermo hacodic̃
ouens quipcuti etterrã acgipti: Vnde agnoscere possimus cuncta quidẽ quac ad fligunt᷑.

Expanded text:
fortitudinis fastum contigerat ascendere, ut post experimenta belli diu parati intellegerent fortitudinis fastum contigerat ascendere, ut post experimenta belli diu parati intellegerent sibi Romanae rei publicae uires etiam cum barbarorum auxiliis pares esse non posse? XIII. Potuerunt ergo illic degere nec timebant. sed illa utique caelestis manus, quae eos ad punienda Hispanorum flagitia illuc traxerat, etiam ad uastandam Africam transire cogebat. ipsi denique fatebantur non suum esse quod facerent: agi enim se diuino iussu ac perurgeri. ex quo intellegi potest quanta sint mala nostra, ad quos uastandos atque cruciandos ire barbari compelluntur inuiti secundum illud scilicet, quod uastator terrae Israheliticae rex Assyriorum ait: numquid sine domini uoluntate ascendi ad locum istum? dominus dixit mihi: ascende ad terram hanc et demolire eam. et alibi sacer sermo: haec dicueniensque percutiet terram Aegypti. unde agnoscere possumus cuncta quidem, quae adfliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
&iam hoc innos cadat rcsipsa indicat uastitac̃ diugillia ergo emendatãẽ cuinueno ẽa hs
gillihispumi ardere coeper̃ inquo illud est ut suptad ixi sederatisimũ & grauis simũ qđ cũar se¬
rint utiadicam membra hominũ peccatorũ curata non sunt uitia peccantiũ: Et iats compul¬
susest eriminib: nr̃is ds uthostiles plagis delo comlocũ deurbe mnurbẽ spurgerae&e xcts
piene abultimis terrac finibus gentes. & am transmare miter&. quia frorũ sclera puniꝗd
Quid eñ ꝑuũquid abductaea solo patrio. degere intragallias Non potucrant aut ut ñ dege¬
rent quẽ timebant quae in lȩsã anobis usq ad tmpus illud cunctauastauerant᷑ : Seosso
intragilias formidabunt. Quid in his punia ubi&am exercitus nr̃os bellando contriurat
pũquid consistere aut ꝑmanere m&cuebat. lamuictores iamtriũ phantes quib: usq adhunc

Expanded text:
iam hoc in nos cadat res ipsa indicat. uastata est diu Gallia: ergo emendata est, cum in uicino iam hoc in nos cadat res ipsa indicat. uastata est diu Gallia: ergo emendata est, cum in uicino Galli, Hispani ardere coeperunt. in quo illud est, ut supra dixi, sceleratissimum et grauissimum, quod cum arserint, ut ita dicam, membra hominum peccatorum, curata non sunt uitia peccantium. et ideo compulsus est criminibus nostris deus, ut hostiles plagas de loco in locum de urbe in urbem spargeret et excitas paene ab ultimis terrae finibus gentes etiam trans mare mitteret, quae Afrorum scelera punirent. quid enim ? numquid abductae a solo patrio degere intra Gallias non potuerant? aut ut non degerent, quem timebant quae inlaesae a nobis usque ad tempus illud cuncta uastauerant? sed esto, intra Gallias formidabant. quid in Hispania, ubi etiam exercitus nostros bellando contriuerant, numquid consistere aut permanere metuebant iam uictores iam triumphantes, quibus usque ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
Quia dauid erat proficiens &e semꝑ seipso robustior. Domus autẽ saul decrescens cotidie. iustis
eni ut proph&aait Iustusestons etrectũiudiciũsuũ. Iuhcamur ntaq &iam p̃sente iudicis
et ideo excitataẽ im ꝑniciẽ acdedecus prm̃ gens ignauissima. quadeloco adlocũ ꝑgensdu
be murbem transiens uniuersa uastar&: ac primũ asolo patrio. effusaẽ ingermaniã prin
Nomine barbate ditione romanã. post cuius primũ extũ arsit rogio belgarũ deandeor
aquitanorũ lircuriantiũ. &e postrae corpus omniũ galliarũ: Sedpaulatam adipisuĩtañ un
pars clade ceditur pars exemplo emendareur: Sedubi a pud nos emendatio : aut q uepa
romani arbis quãuis afflicta corrigitur: omoes enĩ utleginus declinauer̃ simul iitd
factis: Et ideo propreẽa addm clamat edicit Percussisticos et nondoluet: adtriustic&s

Expanded text:
quia Dauid erat proficiens et semper se ipso robustior, domus autem Saul decrescens cotidie. iustus est quia Dauid erat proficiens et semper se ipso robustior, domus autem Saul decrescens cotidie. iustus est enim, ut propheta ait, iustus est dominus et rectum iudicium suum. XII. Iudicamnr itaque etiam praesente iudicio a deo, et ideo excitata est in perniciem ac dedecus nostrum gens ignauissima, quae de loco ad locum pergens de urbe in urbem transiens uniuersa uastaret. ac primum a solo patrio effusa est in Germaniam proximam, nomine barbaram dicione Romanam: post cuius primum exitium arsit regio Belgarum deinde opes Aquitanorum luxuriantium et post haec corpus omnium Galliarum, sed paulatim id ipsum tamen, ut, dum pars clade caeditur, pars exemplo emendaretur. sed ubi apud nos emendatio aut quae pars Romani orbis quamuis afflicta corrigitur? omnes enim, ut legimus, declinauerunt, simul inutiles facti sunt. et ideo propheta ad deum clamat et dicit: percussist
Abbreviated transcription (Latin):
me nobisdicitur illud quodiudtis in lege fidentibus dxit sermodiuinus quomodo dicits
sapientes sumus. & lexdñi Nobiscum est Nolite inquit confidere in uerbis mendacii dicent
pupillo &luduȩ nonfeceritis calumniã. Nec singiunẽ in nocentẽ effuderitis in locohoc ha¬
bitabo uobiscũ in loco isto asicculo usq insrculũ: Quoutiq ostenditur. quod susta pe
facimus suꝑflue nobis catholici Nominis praesũptione plaudamus: Sed hinc iam & so¬
perius satis dictũ. et adhuc forte dicendo pecopus est ut dehoc amplius disseramus ubid
iuge iudiciũ est: Quidenĩ uelde nob uel degochis acuuandalis ods iudic&s res probat: al
crescunt cotidie. nos decrescimus illi proficiunt. Nos humiliamur: illi florent. & nos
arescimus utuere in nos ueniat dictũillud. quod desaul acdaud aitsermo diuinus

Expanded text:
me nobis dicitur illud, quod Iudaeis in lege fidentibus dixit sermo diuinus: quomodo dicitis, me nobis dicitur illud, quod Iudaeis in lege fidentibus dixit sermo diuinus: quomodo dicitis, sapientes sumus et lex domini nobiscum est? nolite, inquit, confidere in uerbis mendacii dicentes: pupillo et uiduae non feceritis calumniam, nec sanguinem innocentem effuderitis in loco hoc, habitabo uobiscum in loco isto a saeculo usque in saeculum. quo utique ostenditur quod, si ista non facimus, superflue nobis catholici nominis praesumptione plaudamus. sed hinc iam et superius satis dictum est et adhuc forte dicetur, nec opus est ut de hoc amplius disseramus, ubi dei iuge iudicium est. quid enim uel de nobis uel de Gothis ac Wandalis deus iudicet res probat: illi crescunt cotidie nos decrescimus, illi proficiunt nos humiliamur, illi florent et nos arescimus. ut uere in nos ueniat dictum illud, quod de Saul ac Dauid ait sermo diuinus:
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego sũ dñs: Noninmȩ. Nomn in merito itaq uictisumus : Ad meliora enĩ scilli subsidia contu¬
ne. qũanrãe: Namcũ armis nos atq auxiliis suꝑbiremus a pastehostiũ nob liber diuie legis
curritꝰ adhancenĩ praccipue opemtimor &pturlutio. Tunc uuandalica confugit ut seriem
ub eloqui cadestis opponeret. Et aduersũ uenientes acmulos suos sacriuoluminis seripta
uisi ipsa quodam modo diuinitatis ora reseraret: Hic Nuncrequiro quis hoc umquã anr̃is
stib fecerit: autquis non inrisus fuerat si put ass& ẽẽ faciendũ: inrisus utiq sic anr̃is omnia
tme religiosa ridentur: et ideo quid prodesse nob pracrogatiua illa religiosac nominis
otest: quod nos catholicos ẽẽ dicimus quod fideles cẽ iactanus quod gothos acuiuandalos
her&aci nominis exprobatione dispicimus cũipsi her&uica prauitate uiuamus itaq rectisi¬

Expanded text:
quia ego sum dominus. non inmerito itaque uicti sumus; ad meliora enim se illi subsidia contuquia ego sum dominus. non inmerito itaque uicti sumus; ad meliora enim se illi subsidia contulere quam nostri. nam cum armis nos atque auxiliis superbiremus, a parte hostium nobis liber diuinae legis occurrit. ad hanc enim praecipue opem timor et perturbatio tunc Wandalica confugit, ut seriem nobis eloquii caelestis opponeret et aduersum uenientes aemulos suos sacri uoluminis scripta quasi ipsa quodammodo diuinitatis ora reseraret. hic nunc requiro, quis hoc umquam a nostris partibus fecerit, aut quis non inrisus fuerat, si putasset esse faciendum? inrisus utique, sicut a nostris omnia ferme religiosa ridentur. et ideo quid prodesse nobis praerogatiua illa religiosi nominis potest, quod nos catholicos esse dicimus quod fideles esse iactamus quod Gothos ac Wandalos haeretici nominis exprobratione despicimus, cum ipsi haeretica prauitate uiuamus? itaque rectissi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad diem pugnae stratus cilicio praeces fudit antebellũ in oratione iacuit. adbellũ deoratione
urrex. priusquã pugnã manui capescer&. supplicatione pugnauit. Etideo fidens ꝓcessit adpug¬
ũ quiaiam meruerat in oratione uictoriã nondis similit̃ autẽ illud &uam apuduuandalos:
quos cũ inhispania sitos nr̃a pars ꝑger& tantamq adbellandos cos praesũptionis fidutiar
ferr&. quantã duam ꝓxime ad gothos paris suꝑbiae factus pari exitu conruer̃ uenitq sup
ixercitũ nr̃m illud ꝓph&ae dictũ. obru& dñs confidentiãtuã & nihilhabebis prosperũ : con¬
sidebanus eni in sapientia ñta & fortitudine contracdimandat adicentes Nonglori&dir sapiens
insapientiasua . Nec fortis in fortitudinesua : sed in hoc glori&ur. quigloriatur: scire & nossen

Expanded text:
usque ad diem pugnae stratus cilicio preces fudit, ante bellum in oratione iacuit ad bellum de oratione usque ad diem pugnae stratus cilicio preces fudit, ante bellum in oratione iacuit ad bellum de oratione surrexit. priusquam pugnam manu capesseret, supplicatione pugnauit et ideo fidens processit ad pugnam, quia iam 10 meruerat in oratione uictoriam. XI. Non dissimiliter autem illud etiam apud Wandalos: ad quos cum in Hispania sitos nostra pars pergeret tantamque ad debellandos eos praesumptionis fiduciam ferret quantum etiam proxime ad Gothos, pari superbiae fastu pari exitu conruerunt. uenitque super exercitum nostrum illud prophetae dictum: obruet dominus confidentiam tuam et nihil habebis prosperum. confidebamus enim in sapientia nostra et fortitudine contra dei mandata dicentis: non glorietur sapiens in sapientia sua nec fortis in fortitudine sua, sed in hoc glorietur qui gloriatur, scire et nosse me,
Abbreviated transcription (Latin):
corriper&ur. alligar&ur. r&ortđ ergo brachia gerer& manus quas bellicosas putabat um¬
tas uder& puerorũ acmulierũ spectaculũ fier&: in ludentes sibi burbaros cerner&ĩnrision¬
exus promiscui sustiner& : & quimaximũ habuerat suꝑciliũ fortis uiri mortẽ subir& ignaui atq
utinam hoc ipsũ breue remediũ malorũ e&̃. Nondiuturna toleratio ille autẽ quantũ ad poe¬
irũ magnitudinẽ ꝑtin&. longo tempore. &diuturna inergastulo barbarorũ tabeconsũpti
in hanc miseriã redactus est. ut quod plerũq: homines &iam poenis ipsis grauius atq acerbius
putant: inmiserationẽ hostiũ deuenir & : & hoc cur absq dubio Nisi quiautiamdixi. illidõ hu¬
mles nos rebelles: illicredider̃ in manuhẽe uictoriã. Nosin manunr̃a: immo in sacriloga atq
pia quod est peius Nocentiusq quãnr̃a: Deniq ipserex hostiũ. quantũ res ꝓdidit acꝓbauit

Expanded text:
corriperetur alligaretur, retorta tergo brachia gereret manus, quas bellicosas putabat, uicorriperetur alligaretur, retorta tergo brachia gereret manus, quas bellicosas putabat, uinctas uideret, puerorum ac mulierum spectaculum fieret inludentes sibi barbaros cerneret, inrisionexus promiscui sustineret et qui maximum habuerat supercilium fortis uiri, mortem subiret ignaui ? atque utinam hoc ipsum breue remedium malorum esset non diuturna toleratio. ille autem, quantum ad poenarum magnitudinem pertinet, longo tempore et diuturna in ergastulo barbarorum tabe consumptus in hanc miseriam redactus est, ut, quod plerumque homines etiam poenis ipsis grauius atque acerbius putant, in miserationem hostium deueniret. et hoc cur? cur absque dubio nisi quia, ut iam dixi, illi deo humiles nos rebelles, illi crediderunt in manu dei esse uictoriam nos in manu nostra immo in sacrilega atque impia, quod est peius nocentiusque quam nostra? denique ipse rex hostium, quantum res prodidit ac probauit,
Abbreviated transcription (Latin):
ph&ca dixit quia non est hominis uitaeius. Necuiriẽ ut ambul& & dirigat gressussuos : Nã
uiã suã iurissui ẽẽ existimauit: Negresũ directionis habuit: Nec uiã salutis inuenit effusa ẽ ude¬
mus abiectio suꝑ principẽ seductus est in inuio & non inuia. Et adihilũ deductus ẽ ueludaqu
decurrens: In quo quidem pra&̃ ipsam rerũ infelicitatẽ: presens iudiciũ dĩ patuit utquicquid
facturũ se usurparat ipse pater&ur Namquia sine diuinitatis auxilio acdinutu capienc
hostem credidit. ipse captus est : consilii acsapientiae sũmã usurpauit: ignominiã temeritaus
in currit: uincla quaealiis parauit ipse sustinuit: Et quod rogo euidentiusdĩ iudiciũ c̃ẽ poti
quã uthabens p̃datoris fidutiã praeda fier& t̾riũ phũ p̃sumenstriũphus ẽ& circũdar&us

Expanded text:
propheta dixit: quia non est hominis uia eius, nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos. nam quia propheta dixit: quia non est hominis uia eius, nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos. nam quia uiam suam iuris sui esse existimauit, nec gressum directionis habuit nec uiam salutis inuenit. effusa est, ut legimus, abiectio super principem, seductus est in inuio et non in uia, et ad nihilum deductus est uelut aqua decurrens. in quo quidem praeter ipsam rerum mielicitatem praesens iudicium dei patuit, ut quicquid facturum se usurparat ipse pateretur. nam quia sine diuinitatis auxilio ac dei nutu capiendum a se hostem credidit, ipse captus est: consilii ac sapientiae summam usurpauit ignominiam temeritatis incurrit uincla, quae aliis parauit, ipse sustinuit. et quod, rogo, euidentius dei iudicium esse potuit, quam ut habens praedatoris fiduciam praeda fieret triumphum praesumens triumphus esset, circumdaretur
Abbreviated transcription (Latin):
lant. & prosperitatessuas munus diuinitatis appellant: Deniq probabit hocbello pro¬
mo infelicitas nr̃a: Cũ eñi gothi m&uerent. praesumĩmus: nos inchunis spem ponere illiin&
pax ab illis postular&ur. a nobis negar&ur: illi ep̃os mitterent. nos repelliremus: illi&
in alienis sacerdotibus dm̃honorarent Nos &iam in nr̃is contempneremus : Prout actis
utriusq pastes. it a& rerũ terminus fuit: illis dataẽ insũmotimore. palma: Nobis insumn
elatione. confusio utuere & in nobis tunc & in illis euident̃ ꝓbatũsit illud dñ inridictũ. q
se ex altat humiliabitur. & quisehumiliat exaltabitur: Illisenĩ ex altatio dataẽ ꝓhumil¬
tate. Nobis ꝓelatione deiectio: Itaq agnouit hoc ille dux m̃ae pastis quicandem urbẽ hosti
quã eodemdie uictorẽ se intraturũ eẽ praesumpsit: captiuus intrauit probauit scilic& quodͥ

Expanded text:
lant et prosperitates suas munus divinitatis appellant. Denique probavit hoc bello proxilant et prosperitates suas munus divinitatis appellant. Denique probavit hoc bello proximo infelicitas nostra. Cum enim Gothi metuerent, praesumeremus nos in Chunis spem ponere, illi in deo, cum pax ab illis postularetur, a nobis negaretur, illi episcopos mitterent, nos repelleremus, illi in alienis sacerdotibus deum honorarent nos etiam in nostris contemneremus, prout actus utriusque partis ita et rerum terminus fuit. illis data est in summo timore palma nobis in summa elatione confusio: ut uere et in nobis tunc et in illis euidenter probatum sit illud domini nostri dictum: qse exaltat humiliabitur, et quis humiliat exaltabitur; illis enim exaltatio data est pro humilitate, nobis pro elatione deiectio. X. Itaque agnouit hoc ille dux nostrae partis, qui eandem urbem hostium, quam eodem die uictorem se intraturum esse praesumpsit, captiuus intrauit. probauit scilicet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dibus c&eris quod carni saturamur:. Namq ratioẽ ut ei ꝓmuncrib aliis gratic̃e uellimo
cũmaximorũ beneficiorũ suorũ gratiã derogamus: Autquis contentus est homo ñac conditio¬
nis ut eiquis in acceptũ quippiã referat cuidedonissuis sũma de traxerat . Ita&nos lic& dõ
inullo digne gratias agimus. parũ tam̃ erat si phis tantũ modo gratieẽ uellius quac nob
adusũ uiuendi dedit. Cuihan gratiã tollimus quod nos & inangustiis iuuat &im periculis
liberat: Et in medio barbarũ gentiũ sitos iugi protectione conseruat: ad nonita gothi. Nont
uuandali. malis doctoribus lic& instituti: meliores tam̃ &iam in hac paste quanri: offendi quĩ¬
uis quosdam suspicer hisquaedicimus. Sed quiaueritas magis quã offensio cogitanda ẽ.
& siepe dicam: Nonitagothi. Nonita uuandali. qui& indiscrimine positi optimadõ postu¬

Expanded text:
cudibus ceteris quod carne saturamur. nam quae ratio est, ut ei pro muneribus aliis grati esse uelimus, cudibus ceteris quod carne saturamur. nam quae ratio est, ut ei pro muneribus aliis grati esse uelimus, cui maximorum beneficiorum suorum gratianis, ut ei quis in acceptum quippiam referat, cui de donis suis summa detraxerit? Ita et nos, licet deo in nullo digne gratias agamus, parum tamen erat, si pro his tantummodo grati esse vellemus, quae nobis ad usum vivendi dedit. Cur hanc gratiam tollimus, quod nos et in angustiis iuvat et in periculis liberat et in medio barbararum gentium sitos iugi protectione conservat? At non ita Gothi, non ita Wandali, malis licet doctoribus instituti, meliores tamen etiam in hac parte quam nostri. Offendi quamvis quosdam suspicer his quae dicimus. Sed quia veritas magis quam offensio cogitanda est, dicam et saepe dicam: non ita Gothi, non ita Wandali: qui et in discrimine positi opem a deo postu
Abbreviated transcription (Latin):
pastis non prope iugitaer in hac paste blasphemat: nullas c̃ẽ iamrei publice uire somniũ consci¬
ae est et nesic quidem agnoscimus cuius hoc bencficiis quod adhuc uiuimus debcamus. si
quando eni nob prospere aliquid pra&̃ spemnrãm & meritũ ds̃ tribuit. alius hoc ad srib&
fortunȩ. alius euentui. alius ordinatione ducũ. alius consilio. alius magistro. alius pa¬
trocinio. Nullusdõ: Et miramur si nob cadestis manus aliqua non prest& cuiquicquid
estiterit derogamus Quidenĩ aliud facimus cũbona quae pracstat̾nos uel euentib casu
udiustutibus ducũ ued quibuscũq aliis rebus fribulis deputamus. hoc enĩ modo etterris
poso porter& gratias agere. quod fruges annuas m&cͥmus. & uincis quod uindimiamus.
&mari quod pisces capimus. & siluis quod ligna cedimus. & ouibus quod ueste tegimus. & pe¬

Expanded text:
partis non prope iugiter in hac parte blasphemat? nullas esse iam rei publicae uires omnium conscipartis non prope iugiter in hac parte blasphemat? nullas esse iam rei publicae uires omnium conscientia est, et ne sic quidem agnoscimus, cuius hoc beneficiis, quod adhuc uiuimus, debeamus. si quando enim nobis prosperi aliquid praeter spem nostram et meritum deus tribuit, alius hoc adscribit fortunae alius euentui, alius ordinationi ducum alius consilio, alius magisterio alius patrocinio, nullus deo. et miramur, si nobis caelestis manus aliqua non praestet, cui quicquid praestiterit derogamus. quid enim aliud facimus, cum bona, quae praestat, nos uel euentibus casuum uel uirtutibus ducum uel quibuscumque aliis rebus friuulis deputamus ? hoc enim modo et terris nos oporteret gratias agere quod fruges annuas metimus et uineis quod uindemiamus, et mari quod pisces capimus et siluis quod ligna caedimus, et ouibus quod ueste tegimur et pe