comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ. qmͣ diumã etiam ꝓuidentiã uocamꝰ.
sub cãsu. Hoc constituto conseq̃ns uideturut
quicquid ĩ mundo geritur. partim diuinitus
geratur. ꝑtim nr̃a uolimtate. deus enĩ quouis
homine optimo ⁊ iustissimo  atq in comꝑa¬
bilit̾ melior ⁊ iustior est. Iustus aũ regens
et gubernans imiu̾sa. nuliã penã cuiqͣm
siuit linerito infligi. nillũ p̃miũ ĩ mercto¬
dari. Meritum aũ pene peccatura ⁊ meritũ pre¬
mii recte fc̃m esti nec peccatum aut recte fc̃m
imputari eusiuste cuiqͣm potest qui nichil
ꝓpria fecerit uoluntate. Est gͥ ⁊ peccatũ ⁊ rec¬
te fc̃m mlibero uoluntatis arbitito. de cruce
apientia dei hominẽ ad exemplũ xp̃i xxui¬
quo tecte uiueremus suscepit. ꝑtinet
autẽ ad uitam rectam ea que nõ sunt metu¬
enda nõ metuere. ogors aũ metuenda nõ est
Oportuit ergo id ip̃m illus hominis quem
dei sap̃ra susceꝑit morte monstrari. Sunt aũ
homines qui qͣmuis morte ip̃am ñ timeant

Expanded text:
m divinam etiam providentiam vocamus. . Hoc constituto, consequens videtur ut quidquid in mundo geritur, partim divinitus geratur, partim nostra voluntate. Deus enim quovis homine optimo et justissimo longe atque imcomparabiliter melior et justior est. Justus autem regens et gubernans universa, nullam poenam cuiquam sinit immerito infligi, nullum praemium immerdari. Meritum autem poenae peccatum et meritum praemii recte factum est. Nec peccatum aut recte factum imputari cuiquam iuste potest qui nihil propria fecerit uoluntate. Est igitur et peccatum et recte factum in libero uoluntatis arbitrio. Boethius apientia Dei hominem ad exemplum, quo recte viveremus, suscepit. Pertinet autem ad vitam rectam, ea quae non sunt metuenda non metuere. Mors autem metuenda non est. Oportuit ergo idipsum illius hominis quem Dei Sapientia suscepit, morte monstrari. Sunt autem homines qui quamvis mortem ipsam non timeant,
Abbreviated transcription (Latin):
et efferti ab angłis in sinũ abrale. Qui d ꝓderit᷑ diui¬
ti sepulcrũ marmoreum sictenti apud inferos: M
tim. dic m quis bene mortuis ẽ. qͥͦs male. pu¬
toq nelius ale pauꝑ qm ille dutes. Annuis
aromatĩb sepeliri ⁊ aꝑut inferos sitire. Respon¬
deo absit ame. Puto qdͣ hoc dices. Disees ergo be¬
ne mori si didisceris bene uuiere. Merres em̃bo¬
audiunt tñ discit. quid ad seminantẽ semi¬
pantis manũ nõ terret uia nõ terrent lapites.
nõ teirent spie. Iactat ille qd̾ suum ẽ. Enuti
iuenit ne cadat int̾tam malam. ñ ꝑuenit ad
t̾ram bonam. Et nos dicimits. fictamus semia.
opigimus semina. Sinit qui cõtempnũt. sunt qͥ
reͣlendunt. sunt qui ircident. Istos si timuerimꝰ
nid habemus seminaret ⁊ in messe habemã esurire.
ento uenit sem̃ ad t̾rana bonam. scio quia audit
qui docet. nõ qualistumq homo. sed apłs. plane

Expanded text:
et efferri ab Angelis in sinum Abrahae. Quid proderat diviet efferri ab Angelis in sinum Abrahae. Quid proderat diviti sepulcrum marmoreum sitienti apud inferos? Qutem: dic mihi, quis bene mortuus est, quis male? Puto quia melius ille pauper, quam ille dives. An vis aromatibus sepeliri, et apud inferos sitire? Respondes: Absit a me. Puto quod hoc dices. Disces ergo bene mori, si didiceris bene vivere. Merces enim boaudiunt et non discunt, quid ad seminantem? Seminantis manum non terret via, non terrent lapides, non spinae: jactat ille quod suum est. Qui timuerit ne cadat in terram malam, non pervenit ad rram bonam. Et nos dicimus, jactamus semina, spargimus semina. Sunt qui contemnunt, sunt qui reprehendunt, sunt qui irrident. Istos si nos timuerimus, nihil habemus seminare, et in messe habemus esurire. Ergo veniat semen ad terram bonam. Scio quia qui auqui docet? Non qualiscumque homo, sed Apostolus. Plane
Abbreviated transcription (Latin):
te nõ pot᷑ mori qui bene uixerit. Er ego respondeo.
gladio ꝑcrti. abestiis laniari. mors mala tͥ uidet.
piõne mortes istas martyres sibierunt. quoꝵ na¬
talicia celebramus. qd genus mortis nõ subie¬
q d hc audims. Nõne martyres beatificamus
Quere mortes martytũ. Etulos carnis interrega
male mortui sũt. Oculos fidei mt̾roga p̃ciosa ẽ
iconspectu dñi mors sc̃õꝵ euuis. Quitqd gͦ est
m exhorres in morte. om̃o nõ ħorreas. si eos umi¬
taris. Io age ut bonam uitam hẽas. Quecũq
orasio fuerit ut exras de hoc corpore exis ad
recqiuiem. exis ad bĩtudinẽ. que nõ ht̃ timorem
resfirem. Nam bona mors duirtis inpurpura
et bpsso. s mala mors sitientis ⁊ int̾ torm̃ta
eittam aque desid̾entis qĩ mala mors siacen¬
dio pampis ante ianuã diuitis. int lingiras ca¬
num mfame ⁊ siti micas demensa desiderantis
iala moro adu̾sanda mors. finẽ respice xͥ anus es
fidertulum intende. Contigit mori mopem illum

Expanded text:
mori, qui bene vixerit. Et ego respondeo: gladio percuti, a bestiis laniari, mors mala tibi videtur? Nonne istas mortes martyres subierunt, quorum natalitia celebramus? Quod genus mortis non subiequod hic audimus, nonne martyres beatificamus? Quaere mortes Martyrum; oculos carnis interroga: male mortui sunt. Oculos fidei interroga: Pretiosa in conspectu Domini, mors sanctorum ejus . Quidquid ergo est quod exhorres in morte, omnino non exhorreas, si eos imitaris. Id age, ut bonam vitam habeas; et quaecumque occasio fuerit ut exeas de hoc corpore, exis ad requiem, exis ad beatitudinem, quae non habet timorem nec finem. Nam quasi bona mors divitis in purpura et bysso: sed mala mors sitientis et inter tormenta guttam aquae desiderantis. Quasi mala mors jacentis pauperis ante januam divitis, inter linguas canum, in fame et siti micas de mensa desiderantis: mala mors, aversanda mors. Finem respice: christianus es, fidei oculum intende. Contigit mori inopem illum,
Abbreviated transcription (Latin):
carere ymagine dei. ⁊ sanslitudinẽ amitere.
At ꝑ hoc ip̃e renouatur. ⁊ ip̃e ẽ etiam intertor
Qũo ergo ẽ ip̃e ⁊ ext̾ior. an scd̾m corpus. ut m¬
terior sit scd̃m aĩam. ⁊ int̾ioris sit resutrectio
et renouatio que nũc sit scd̃m mortẽ prioris
uite .i. peccati ⁊ scd̾m regenerationẽ noue uite
ut imũ uet̾em quẽ debemus exuere alterum
nouũ. ⁊ eũ induendũ cõmemoret. Quoꝵ rur¬
sum eũ appellat ymaginẽ terrem hominis
quia scd̃m pcc̃m primi hoĩs geritur qui ẽ
adam. alterũ ymagniẽ celestis homins. qr
terior aũ homo qui nũc cornimpttur futura
ꝓ p̃ceptum data ẽ. Qũo aũ nõ sit in congruũ
qd̾ dicitur etiã corpus fc̃m ad similitudinẽ dei.
facile itelligit qui diligent᷑ attenditiqd̾ dc̃mẽ.
Et fecit deus om̃ia bona ualde. Nemo enĩ dubitat
qd̾ sit ip̃e pͥmitus bonus. misltis enĩ modis di¬
ci res possunt similes deo. Alie scd̃m uirtutem

Expanded text:
carere imagine dei et similitudinem amittere. carere imagine dei et similitudinem amittere. ac per hoc ipse renouatur et ipse est etiam interior. quomodo ergo est ipse exterior? an secundum corpus, ut interior sit secundum animam et interioris sit resurrectio et renouatio, quae nunc fit secundum mortem prioris uitae, id est peccati, et secundum regenerationem nonae uitae, ut unum veterem quem debemus exuere, alterum novum, et eum induendum commemoret. Quorum rursus illum appellat imaginem terreni hominis, quia secundum peccatum primi hominis geritur, qui est Adam; aterior autem homo, qui nunc corrumpitur, futuraper praeceptum data est. Quomodo autem non sit incongruum quod dicitur etiam corpus factum ad similitudinem Dei, facile intelligit qui diligenter attendit quod dictum est: Et fecit Deus omnia bona valde. Nemo enim dubitat, quo quod sit ipse primitus bonus; multis enim modis dici possunt res similes Deo: aliae secundum virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
b peccatis certa pena debcatur ⁊ hit ⁊ infuti¬
ro scł̃o. Quib bene tractatis ꝓbabllit̾ iudita¬
ti potest. qui nõ sũt cogendi ad pñiam luctuo¬
sam ⁊ lamentabilẽ. qm̃ petata fateantur ⁊
quib nulla om̃ino salus sꝑanda sit nisi sacti¬
ficium obtulerint deo sp̃m contribillatum ꝑ
E
um ext̾iorem ⁊ interioremdinẽ dei .xxuiii¬
moret ⁊ untantum eos discernat ut ab apło
dictum sit. Et si exterior homo nr̃ corrumpitur
sed int̾ior renouatur de die n diem. Queri pot̃
utium unus hoꝵ fcr̃s sit ad ymagiiem ⁊ simi
litudinem dei. Nam illud q̃rere stultum est
Siumits quis hoꝵ. Qiuis enĩ dubitat eñ potiꝰ
qui renouatur. qm eũ qui corrumpitur dice.
utrũ aũ anbo magna q̃stio est. Nani si ext̾ior
homo ẽ adam ⁊ interior xp̃c. bene amibo intelli
guntur o cũ adam sicut d̾o fcũs ẽ. bonus ñ
manserit. ⁊ diligendo carnalia carualis effc̃s ẽ
sit. nõ absurde uideri pot̾ hoc ip̃m ei fuisse

Expanded text:
ena debeatur et hic et in futuro saeculo. Quibus bene tractatis, probabiliter judicari potest, qui non sint cogendi ad poenitentiam luctuosam et lamentabilem, quamvis peccata fateantur; et quibus nulla omnino speranda sit salus, nisi sacrificium obtulerint Deo spiritum contribulatum per eum exteriorem et interiorem hominem dimoret, et in tantum eos discernat, ut ab Apostolo dictum sit, Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem ; quaeri potest utrum unus horum factus slitudinem Dei; nam illud quaerere stultum est, si unus quis horum? Quis enim dubitat eum potius qui renovatur, quam eum qui corrumpitur dicere? utrum autem ambo, magna quaestio est. Nam si exterior homo est Adam, et interior Christus, bene ambo intelliguntur. sed cum Adam, sicut a deo factus est, bonus non manserit et diligendo carnalia carnalis effectus sit, non absurde uideri potest hoc ipsum ei fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
luum uł sentitur uł latet. uł molesta uł co¬
moda ẽ. Sumno enĩ deo cuncta bene adminis¬
trante que fecit nitħ in ordinatũ uniũso
nicħ ꝙ inustum ẽ. siue sctentib siue nesci¬
entĩb nobis. Sed in parte offenditur at̃a pec¬
decet ut ea patitin que talem pati eqͥuum ẽ.¬
uniusum dei regnum nułia sui feditate defor¬
mat. Qm obrem qm̃ nõ om̃ia nouiniꝰ q̃ de no¬
bis bene agit ordo dumuus in sola bona uolũ¬
tate scd̃m legem agumus. In cet̾s aũ scd̾m le¬
gem agimus. cũ lexip̃a in cõmutabilis mane

Expanded text:
lium uel sentitur uel latet uel molesta uel colium uel sentitur uel latet uel molesta uel commoda est. summo enim deo cuncta bene administrante, quae fecit, nihil inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima pecdecet et ea patitur quae talem pati aequum euersum dei regnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum legem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabilis mane
Abbreviated transcription (Latin):
pmalum hoĩem duuna ꝓuidentia ⁊ pui
Copitisletur nam uideoꝵ impietas ⁊ uidam
supplantauit. ⁊ gentib saluti fuit. Item fieri
potest ut diuina puidentia ꝑ hominẽ bonum
et dampnet ⁊ adiuet. sicut art apłs. Aliis
sunus odor uite inuitam. aliis aũ odor mortis
umortem. S cũ om̃is tribulatio aut penaim¬
proꝵ sit. aut̃ excitatto iustoꝵ. qr cadem tribło
at peleas concidit. ⁊ frumenta paleis exint. uñ
tribula nomĩ accepit. Sarcsum cũ pax ⁊ quies
amolestus corporalib ⁊ bonos lucretur. ⁊ corrũ¬
pat malos. om̃ia ħ diuina ꝓuidentia ꝓmeritis
moderatur amimaꝵ sed tamẽ nõ stbi eligunt bo¬
Quare ip̃i quoq ꝑ quos agitur quod ignorant
nõ uisticie q̃ refectur ad d̾m. sed maliuolentie
sue m̾cedem accipiunt. qutemadmodũ nec bõis
ĩputatur qd̃ ip̃is ꝑdesse uõlentib nocet᷑ alicui.
sed bono auimo hemuolentie p̃miũ tribuitur
Ita etrã cetera creatura ꝓ m̾itis animaꝵ rõna¬

Expanded text:
alum hominem divina providentia et puniat et opituletur. Nam Judaeorum impietas et Judaeos supplantavit, et Gentibus saluti fuit. Item fieri potest ut divina providentia per hominem bonum et damnet et adjuvet, sicut ait Apostolus: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit, aut exercitatio justorum; quia eadem tribula et paleas concidit, et frumenta paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit; rursus, cum pax et quies a molestiis temporalibus et bonos lucretur, et corrumpat malos: omnia haec divina providentia pro meritis moderatur animarum. Sed tamen non square ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolentiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum rationa
Abbreviated transcription (Latin):
ist bona. ict sap̃ia recipiũt ut dcm ẽ ut possĩt¬
nec casta ẽẽ nec et̾na. nec pulcra. nͨ bona. nec
sap̃ia. At ip̃a castitas et̾nitas pulcritudo bo¬
nitas. s ap̃ia. nullo modo recipiunt aut cor¬
ruptioneni. aut ut ita dicam temꝑalitatẽ
aut turpitisdinẽ. aut malitiam. Ergo ⁊̃ illa
que participatione similia sũt recipiunt dis¬
similitudinẽ. aut ip̃a similitudo nullo mͦ
ex aliqua parte pot̾ ẽẽ dissimilis. Uñ fit ut
cũ similitudo patris filius d̾r. qr eius ꝑtici
deo similia. Ip̃a ẽ enĩ sp̃es pͥma qua sũt ut ita
dicam spetiata. ex forma qua formata sũt oĩa.
ex nulla parte patri pot̾ esse dissimilis. Idem
g qd̾ pater.ita ut iste filius sit. slle pater. sdẽ¬
una sub̾a tiam si nõ una recipit dissimilitu¬
diem. smmulitudo qd̾ ficri posse om̃is uetis¬
sima negat ratio uirũ ⁊ pccm ⁊ recte fem̃ ĩ li
Quicquid temere fit nõ fit ꝓuidentiabito.
iergo casu aliqua fiunt ĩmundo nõ ꝓuidenud¬

Expanded text:
 bona, vel sapientia, recipiunt, ut dictum est, ut possinec casta esse, nec aeterna, nec pulchra, nec bona, nec sapientia: at ipsa castitas, aeternitas, pulchritudo, bonitas, sapientia, nullo modo recipiunt aut corruptionem, aut, ut ita dicam, temporalitatem, aut turpitudinem, aut malitiam. Ergo etiam illa quae participatione similia sunt, recipiunt dissimilitudinem: at ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitudo Patris Filius dicitur, quia ejus inter se vel Deo similia ipsa est enim species prima, qua sunt, ut ita dicam, speciata, et forma qua formata sunt omnia; ex nulla parte Patri potest esse dissimilis. Idem igitur quod Pater, ita ut iste Filius sit, ille Pater, id esuna substantia. Nam si non una est, recipit similitudinem similitudo; quod fieri posse omnis verissima negat raquidquid temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providen
Abbreviated transcription (Latin):
et edco et̾num nõ recte d̾r. Qd̃ enĩ mutat᷑ nõ ma¬
net Qd̾ nõ manet nõ est eternum. Idq int̾ mor¬
tale ⁊ et̾ium ẽ. Qd̾ om̃e et̾num ĩ mortale est.
Non om̃e mortale satis subtilit̃ et̃nummi dicitur
Quia ⁊ si semꝑ aliquid uiuat. tam̃ mutabi¬
litatem pattatur. Non ꝓprie et̾num appellatur
qr nõ semꝑ enismodi est qmͣius ĩ mortale. qr
semꝑ uiuum recte diti possit uocatur tam̃ et̃nũ
intẽrdum etiam om̃e qd̾ mmortale ẽ. Illud u̾o qd̾
ẽt̃num intelligi potest Ineterno enĩ cũ ꝓprie d̾r
neq quicqmͣ p̃teritum qͣiͣ transierit neq qͥcqͣm¬
deus aũ nõ ẽ corpus. Non gͥ alicũbi ẽ. ⁊ tam̃ qr
est ⁊ uisleco nõ est. millo sunt potius om̃ia. qͣm
ip̃e alicubi. nec tam̃ ita in illo ut ip̃e sit locus.
Lecits enĩ inspatioẽ. qd̾ longitudine ⁊ latitu¬
dine. ⁊ altitudine corꝑts eccupatur. nec deus ta¬
le aliquid ẽ ⁊ om̃ia gͣ in ip̃o sunt. ⁊ locus ñ esti

Expanded text:
et ideo aeternum non recte dicitur. quod enim mutatur, non manet; quod non manet, non est aeternum. idque inter immortale et aeternum est, quod omne aeternum immortale est, non omne immortale satis subtiliter et aeternum dicitur, quia, etsi semper aliquid uiuat, tamen, si mutabilitatem patiatur, non proprie aeternum appellatur, quia non semper eiusdem modi est, quamuis immortale, quia semper uiuit, recte dici possit. uocatur tamen aeternum interdum etiam quod immortale est. illud uero quod eaeternum intellegi potest. in aeterno enim, cum proprie dicitur, neque quicquam praeteritum, qDeus autem non est corpus: non igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est. Et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̃ om̃ino nichħ est. płimum distat. ⁊ sus ꝑtib
sibimet congnũt. causam quoq eius trinam cẽ
oportet qua sit. qua hec sit. qua sibi amica sit. Ere
tet ergo trinitatem ẽẽ qua nicħ p̃stantius. ĩ telli¬
gentius. ⁊ beatius inuenire. Ofecta ratto potest.
Ideo q etiam cũ u̾itas q̃ritur plus qm tͥa gen̾a
q̃onum ẽẽ nõ possunti uttũ oĩno sit utrũ hoc an

Expanded text:
eo quod omnino nihil est plurimum distat et snis partibus eo quod omnino nihil est plurimum distat et snis partibus sibimet congruit, causam quoque eius trinam esse oportet, qua sit, qua hoc sit, qua sibi amica sit. createt ergo esse trinitatem, qua nihil praestantius, intellegentius et beatius inuenire perfecta ratio potest. ideoque etiam, cum ueritas quaeritur, plus quam tria genera quaestionum esse non possunt, utrum omnino sit, utrum hoc an
Abbreviated transcription (Latin):
uine qd̃ se intelligit comp̃hendit intellectu.
se. Qd̾ aũ se comprehendit se finitũ ẽ sibi .xui.
et intellectus intelligit se. Ergo finitus ẽ sibi. Nec
infmnitus ẽẽ uult quis possit qr notus sibi ẽẽ nult.
amat enĩ se. De filio: xii.
eus oĩum q̃ sunt causa ẽ. Qd̾ aũ oĩum rerz
causa ẽ. etiam sapientie sue causa ẽ. Necum¬
quam deits sine sap̃ia. Sue gͥ sempit̾ne sap̃ne cau¬
sa ẽ sempit̾na. Nec temꝑe prior est qm sita sap̃ia
deinde si patrem eẽ sempiternũ in est deo. nec fuit
aliqũ nõ pater. numqͣm sine filio fuit de scĩa dei¬
nne p̃teritumiam nõ est. Ome futiꝵ . xuiii
nõ dum ẽ. Om̃e gͥ p̃teritũ ⁊ futurũ de est.
apud d̾m aũ nicħ deesti nec p̃teritum gͥnet fu¬
turum. sed om̃e psens ẽ apud d̾m. Detrina uns
mne quod est aliud ẽ qito constatcate .xix.¬
aliud quo discernitur. aliud quo corgiuit
Uniuersa gͥ creatura si ⁊ est ⁊ quo quo mͦ ⁊ ab

Expanded text:
ne quod se intelligit, comprehendit se. Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Et intellectus intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; quia notus sibi esse vult, amat enim se. XVI. De Filio Dei. Deus omnium quae sunt, causa est. Quod autem omnium rerum causa est, etiam sapientiae suquam Deus sine sapientia. Suae igitur sempiternae causa est sempiterna, nec tempore prior est quam sua sapiDeinde si Patrem sempiternum esse inest Deo, nec fuit aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. XVII. DeOmne praeteritum iam non est, omne futurum nondum est. omne igitur praeteritum et futurum deest. apud deum autem nihil deest. nec praeteritum igitur nec futurum, sed omne praesens est apud deum. DE TRINA VNITATE. Omne, quod est, aliud est quo constat, aliud quo discernitur, aliud quo congruit. uniuersa igitur creatura si et est quoquo modo et ab
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ergo necessitas. De parte ⁊ filio .xx
nine castum castitate castum ẽ.
oñe sapiens sap̃ia. ⁊ om̃e simile siłitudine.
S duob modis castum castitate d̾r. uł qd̾
eam gign̾at. ut ea sit castũ castitate ꝙ gie¬
nit. ⁊ cui principum atq causa ut siti alt
aũ cũ participatione cattitatis. quidq castũ

Expanded text:
nulla ergo necessitas. XXIII. De Patre et Filio. Omne castum castitate castum est,omne sapiens sapientia, et omne simile similitudine. Sed duobus modis castum castitate dicitur: vel quod eam gignat, ut ea sit castum castitate quam gignit, et cui principium atque causa est ut sit; aliter autem cum participatione castitatis quidque castum
Abbreviated transcription (Latin):
et ad cui bonitatẽ id tm̃ ꝑtinet ut sit xx¬
sit om̃e quod ẽ. nõ eẽ ad euni ꝑtinere nullo.
modo pot᷑. Oñte aũ qd̾ deficit ab eo qd̃ est eẽ de¬
ficit. ⁊ tendit nõ eẽ. Esse aũ ⁊ ĩnullo deficere
bonum ẽ. ⁊ malũ est tesic̾e. At ille ad quẽ ñ eẽ
quĩa utita dicam eendi causa ẽ. Doni gͥcm̃
modo causa ẽ. ⁊ pp̃ea ip̃e sũmũ bonũ ẽ quo¬
cirta mali auctor nõ ẽ. qr oĩum q̃ sũt auctorẽ

Expanded text:
atem id tantum pertinet ut sit omne quod est, non esse ad eum pertinere nullo pacto potest. Omne autem quod deficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit in non esse. Esse autem et in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. At ille ad quem non essquia, ut ita dicam, essendi causa est. Boni igitur tantummodo causa est: et propterea ipse summum bonum est. Quocirca mali auctor
Abbreviated transcription (Latin):
tus sensuales. dat se se figirris. accomodat colo¬
rib. adheret sonis. latet inira. In fallatia ser¬
monis odorib se subicit infiudit saporib.
ac turbidi motus ĩ lumine. tenebrosis. affecti
plet. om̃s meatus intelligentie. ꝑ quos pand̾e
lumen rõnis radius mentis solet. inhoc euĩ d̃s¬
iishoc uoluntas ĩ noxia. inhoc recte fc̃i meritum
relucet. deus ubiq p̾sens ẽ. Tunc aũ micuiq
nr̃m simul ẽ. cũ mentis nr̃e sslbata puritis ĩ
enus p̃sentiam patuerit. ut enĩ insus ocũloꝵ si
fũit uitiatus. quicquid udere nõ potũit ad esse
nõ putat frustra enĩ curs̃stat crulos p̃sens yma¬
go rerum si cculis integritas desit. ita etrã deus qui
numqͣm deest. frustra pollutis animis p̃sens est
hominẽ rõne bestiis ante  cellere hoc om̃ib is extelle¬
manifestum ẽ. qd̃ bellue ab hominib domarixiiii.
et mansuete fieri possunt fieri homines a belluis

Expanded text:
tus sensuales; dat se figuris, accommodat colotus sensuales; dat se figuris, accommodat coloribus, adhaeret sonis, latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subjicit, infundit saporibus, ac turbidi motus illuvie templet omnes meatus intelligentiae, per quos pandere lumen rationis mentis radius solet. In hoc Deus, in hoc voluntas innoxia, in hoc recte facti meritum relucet. Deus ubique praesens est; tunc autem unicuique nostrum simul est, cum mentis nostrae illibata puritas in ejus praesentia patuerit. Ut enim visus oculorum si fuerit vitiatus, quidquid videre non potuerit, adesse non putat; frustra enim circumstat oculos praesens imago rerum, si oculis integritas desit: ita etiam Deus qui nusquam deest, frustra pollutis animis praesens est, ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homi
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilium false. qui discerm ip̃is sensib ne¬
q̃unt ⁊ nicħ ꝓcipi potest. nist qd̃ a falso discer
sensib. Qmobrem saluberrime amonem̃ auerti
ab hoc mundo qui ꝓfecto corporeus ẽ ⁊ sensibilis
et ad d̾m idem ueritatem que intellectu ⁊ int̾iore
homine m̃te capitur que semꝑ manet ⁊ eisdẽ
modi ẽ. que nõ ht ymaginem falsi aqua discer¬
ut corpus sit spetie aliqua continetur. Omne
parteni liberat. sed totum liberat qd̾
forte inꝑitulo ẽ. Sapientia ergo ⁊ uirtus dei que
dicttur unigenitus filius homine suscepto. li¬
berationem hominuis indicauit. Hominis aũ
liberatio inutroq sexu debuit apparere. Ergo q
uirum oportebat susciꝑe. qui sexus honorabi¬
lior ẽ. conseq̃ns erat ut feminei sexus liberatio
poiluat hoc domiciliũ malignus sp̃c. ne sensi¬
b ĩmixtus incestet amime sc̃itatem. lucemꝙ
mentis obiubilet: serpit hoc malũ ꝑ om̃s adi¬

Expanded text:
sensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nesensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nequeunt, et nihil percipi potest nisi quod a falso discernsensibus. Quamobrem saluberrime admonemur averti ab hoc mundo, qui profecto corporeus est et sensibilis; et ad Deum, id est veritatem, quae intellectu et interiore mente capitur, quae semper manet et ejusdem modi est, quae non habet imaginem falsi, a qua discerut corpus sit, specie aliqua continetur. Omne em aliquam liberat; sed totum liberat, quod forte in periculo est. Sapientia ergo et Virtus Dei, qui dicitur unigenitus Filius, homine suscepto liberationem hominis indicavit. Hominis autem liberatio in utroque sexu debuit apparere. Ergo, quia virum opportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat ut feminei sexus liberatio polluat hoc domicilium malignus spiritus; ne sensibus immixtus incestet animae sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes adi
Abbreviated transcription (Latin):
corpus u̾git in senectutem. aut i inuentam ef¬
florescit. ꝑpetuo id sit. nec õmo int̾mitit fieri
Mirod aũ nõ manet ꝑcipi nõ pot̃. Illud enĩ
ꝑcipitur qd̃ scientia comp̃henditur. Comprs¬
hendi aũ nõ potest qd̃ sine int̾missione mu¬
tatur. Non ẽ gͥ expectanda sinceritas ueritatis
a sensib corporis: sed ne quis dicat aliqua cẽ¬
senssbalia eodem mͦ semꝑ manentia. ⁊ q̃onem
nolus de sole ⁊ stellis afferat in quib faicile
conuiniti nõ potest. Illud certenemo ẽ qui ñ co¬
gatur fateri nicħ eẽ sensibilem qd̾ nõ hẽat si¬
nule falso. ita ut int̾nosci nõ possit Nam ut a¬
lia p̃termittam om̃ia. que ꝑ corpus sentimus
et iam cũ ea nõ adsunt sensib. ymagines tamẽ
eoꝵ pitimut tantim ꝓrsus adsunt uł in sompno
uł infurore. Qd̾ cũ patimur oĩno utrũ ea ip̃is sẽ¬
sib sentiamus. aut ymagines sint sensibiliũ
discernere nõ ualemus. Si gͥ sunt ymagines

Expanded text:
corpus vergit in senectutem, aut in juventam efcorpus vergit in senectutem, aut in juventam efflorescit, perpetuo id fit, nec omnino intermittit fieri. Quod autem non manet, percipi non potest: illud enim percipitur quod scientia comprehenditur. Comprehendi autem non potest quod sine intermissione mutatur. Non est igitur exspectanda sinceritas veritatis a sensibus corporis. Sed ne quis dicat esse aliqua sensibilia eodem modo semper manentia, et quaestionem nobis de sole atque stellis afferat, in quibus facile convinci non potest; illud certe nemo est qui non cogatur fateri, nihil esse sensibile quod non habeat simile falso, ita ut internosci non possit. Nam ut alia praetermittam, omnia quae per corpus sentimus, etiam cum ea non adsunt sensibus, imagines tamen eorum patimur tanquam prorsus adsint, vel in somno, vel in furore. Quod cum patimur, omnino utrum ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensibilium sint, discernere non valemus. Si igitur sunt imagines
Abbreviated transcription (Latin):
poreum aũ intesligibisi sp̃e continetur. Om̃e
g qd̾ est sine aliqua sp̃e nõ esti ubi añ aliqͣ
spẽs neccario est. aliquis modus. ⁊ modus ali¬
quid bont est. Sũmum ergo malũ nullum
mali de spetiei pͥuatione reꝑtum est. Qiud¬
ut cũ mente intelligatur. nina dicatur¬
elut cũ dicimus hoĩem ex amma ⁊ uni
corpore constare. Aliqñ ita ut excepta m̃te
dicatur. s cũ excepta mente dicitur ex hiis oꝑi¬
b intelligitut que habemus cũ bestus cõmu¬
nia. Bestie namq carent rõne q̃ menti semꝑ
est propria. utcũ ꝑ se amma moueatur.ix¬
oneri ꝑ se animã sentit. qui sentit inse
eẽ uoluntatem. Nam si uolumꝰ nõ aliꝰ
de nobis uult. ⁊ iste motus ar̃e spontanens ẽ.
hoc enĩ eitributum ẽ a deo. Qui tam̃ motus
nõ de loco iilocum ẽ tanqͣm corporis. Locałr
dane moueri aliquid ꝑ magnũ spatiũ loci
et tamẽ ip̃m cardinẽ nõ moneri loco. Quod

Expanded text:
poreum autem intelligibili specie continetur. Omne poreum autem intelligibili specie continetur. Omne igitur quod est, sine aliqua specie non est. Ubi autem aliqua species, necessario est aliquis modus, et modus aliquid boni est. Summum ergo malum nullum mali de speciei privatione repertum est. VIut cum mente intelligatur; veluti cum dicimus hominem ex anima et corpore constare: aliquando ita, ut excepta mente dicatur. Sed cum excepta mente dicitur, ex iis operibus intelligitur quae habemus cum bestiis communia. Bestiae namque carent ratione, quae mentis semper est propria. VIII. Utrum per se anima moveatur. Moveri per se animam sentit, qui sentit in se esse voluntatem. Nam si volumus, non alius de nobis vult. Et iste motus animae spontaneus est; hoc enim ei tributum est a Deo: qui tamen motus, non de loco in locum est, tanquam corporis. Localitdine moveri aliquid per magnum spatium loci, et tamen ipsum cardinem non moveri loco. IX.
Abbreviated transcription (Latin):
quod eius qͣiͣ mat̾ies ẽ in nichilũ Si in aliquo
ui. aut suasione. S ui millo modo. ne sit deꝯ
ualentior. Si quidẽ deus ita optime homurẽ
fecctt siuellet manere oꝑtimus nullo resis¬
tente impediretut᷑. Suasione aũ alt̾ius hõts
si concedimus hominẽ deprauari rursũ q̃yen¬
dum erit suasor ip̃e aquo deprauatus sit. Nõ
enĩ pot᷑ prauirs nõ eẽ talm̃ suasor Restat nel¬
cio quid quod nec homo nec deus sitis etiam
hoc quitquid ẽ aut uim intulit aut suasitide
ui hoc respondetur quod supͣ desuasione aũ qͥc¬
quid ẽ. quia ꝯsuasio nõ cogit ĩuitum ad eiusdẽ
hominis uoluntatem. causa deprauationis eĩ
reddit sine aliquo. sine ullo suadente depra
Mellumaũ amimal qd̃ scĩa caret ui
beatunt ẽẽ potest. Non gͥ cadit in animalia ra¬
tronis expercia ut beata sint. De malo .Uii.
inne quod est aut corporeum ẽ aut
incorporeum. Corporeum sensibili ĩ cor¬

Expanded text:
quod ejus quasi materiesquod ejus quasi materiesvi, aut suasione. Sed vi nullo modo, ne sit Deo valentior. Siquidem Deus ita optime hominem fecit, ut si vellet manere optimus, nullo resistente impediretur. Suasione autem alterius hominis si concedimus hominem depravari, rursum quaerendum erit, suasor ipse a quo depravatus sit. Non enim potest pravus non esse talium suasor. Restat cio quid, quod nec Deus, nec homo sit: sed tamen hoc quidquid est, aut vim intulit, aut suasit. De vi hoc respondetur quod supra: de suasione autem quidquid est, quia suasio non cogit invitum, ad ejusdem hominis voluntatem causa depravationis ejus redit, sive aliquo, sive nullo suadente depravNullum autem animal quod scientia caret, beatum esse potest. Non igitur cadit in animalia rationis expertia ut beata sint. VI. De malo. Omne quod est, aut est corporeum, aut incorporeum. Corporeum sensibili, incor
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin iusticia que sita ciuq tribu̾e
debet de reb auferatur necõe est. Hominẽ ergo
deus cũ fecit qͣmquam optimũ fecerit. ñ tñ
sd fecit qd̃ erat ip̃e. Melior aũ homo ẽ qui uo¬
luntate. quam qui necessitate bonus ẽ. Uolũ¬
tas gͥ libera danda homini fuit. utrum deo
puã ista cubꝑa est. ĩmo tanta ẽ q̃ in sapaentem
qmuis hominẽ cadere nequeat. Est aũ deus om̃i
deo auctore sit homo det̾ior. Multo enĩ p̃stanti¬
or dei uoluntas qmͣ hominis sapientis ẽ. Illo
aũ auctore cũ d̾r illo uolente d̾r. Est ergo intrũ
uoluntatis quo ẽ homo det̾ior. Quod uitiũ si lon¬
ge ab est adei uoluntate ut ratio docet in quo sit
querendum est. Que sit causa ut sit hõ det̾ior
t sit homo deterior aut in ip̃o
causa ẽ aut in alio. ant innichilo. Si ĩm
cilo mlla causa est aut si ita accipitur ĩ ni¬
chilo quod homo exnichilo fcñs est. nł ex hiis
que exnichilo fc̃a sunt. rursu ĩ ip̃o entcausa

Expanded text:
Alioquin justitia, quae sua cuique tribuere debet, de rebus auferatur necesse est. Hominem ergo Deus cum fecit, quanquam optimum fecerit; non tamen id fecit quod erat ipse. Melior autem homo est qui voluntate, quam qui necessitate bonus est. Voluntas igitur libera danda homini fuit. III. Utrumrva ista culpa est, imo tanta est, quae in sapientem quemvis hominem cadere nequeat. Est autem Deus omni Deo auctore fit homo deterior. Multo enim praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis est. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei voluntate, ut ratio docet, in quo sit quaerendum est. IV. Quae sit causa ut sit homo deterior. Ut sit homo deterior aut in ipso causa est, aut in alio aliquo, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Aut si ita accipitur in nihilo, quod homo ex nihilo factus est, vel ex iis quae ex nihilo facta sunt; rursum in ipso erit causa,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ audis responde sed sit uerũ quod respondeas
Sic te dilige ⁊ diliges ꝓximũ tuũ tanqͣm te ip̃m
Quid enĩ sirsũ habete cor insi pͥus qd̾ dcm̃ ẽ. Di¬
liges dñm d̾m tuũ extoto corde tuo. ⁊ extota
anima tua ⁊ extotamente tua. Quia ergo duc
sunt p̃cepta. si unũ diceret nõ sufficeret. Suffi¬
cit ⁊ unũ si intelligatur. Nam ⁊ aliqñ sic loqͥr
scriptura. sicut paulus apłs. Nõ ad ulterabis.
nõ homicidiũ faties. ã concupisces. ⁊ si qd̃ ẽ aliud
mandatum in hoc sermone recapitislat᷑. diliges
ꝓximũ tuũ sicut te ip̃m. Dilectio ꝓximi uratũ
nõ oꝑatur. plenitudo aũ legis caritas. Quid ẽ
caritas dilectio. Nich̃ indetur dixisse de dilectione
dei s solam ꝓximi dilectionem dixit sufficere
ad implendam legem. Quicqͥd aliud ÷ mandati
uishoc sermone recapitulatur uł hoc sermone ĩ¬
pletur. In quo: Diliges ꝓximũ tuũ tanqͣm te

Expanded text:
enim audis, responde: sed sit verum quod respondes. enim audis, responde: sed sit verum quod respondes. Sic te dilige, et diliges proximum tanquam te ipsum. Quid est enim sursum habere cor, nisi quod dictum est liges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua? Quia ergo duo praecepta sunt, si unum diceret, non sufficeret? Sufficit et unum, si intelligatur. Nam aliquando sic loquitur Scriptura, sicut Paulus apostolus: Non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces: et si quod est aliud mandatum, in ctio proximi malum non operatur. Plenitudo autem Legis est charitas . Quid est charitas? Dilectio. Nihil videtur dixisse de dilectione Dei, sed solam proximi dilectionem dixit sufficere ad implendam legem. Quidquid est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur, in hoc sermone impletur. In quo? Diliges proximum tuum tanquam te
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑdis te. Si enĩ tu ip̃e sic te diligis ut ꝑdas
te. sic ꝓfecto ꝓditurus es ⁊ eũ quẽ diligis sic̃ te
Nolo ergo ut quemqm diligas. ut solus peri.
aut corrige dilectionem. aut respue societatem
dicturus mͥ eris. Diligo ꝓximũ tantnme ip̃m.
audio plane audio Inebriari uis cũ illo quem
diligis tanqͣm te ip̃m. Bene nobis faciamus ho¬
dae. qnͣtum possumus bibanius. Unde qr sic te
diligis ⁊ illum ad te trahis. ⁊ ad quod amias uo¬
cas. Necesse ẽ ut quẽ diligis tanqm te ip̃m. sl¬
luc illũ trahas. ad quod tu amas te. Humanu̾
homo ĩmo belluinus amando talia qualia be¬
lue. beluas enĩ deus ꝓstratas infaciem fecit
pastum q̃rentes de terra. Te induos pedes erexit
de terra tuam fatiem sursũ attend̾e uoluit. Non dis¬
cordet cortirũ a facie tua nõ habeas faciensursũ
et cor deorsum. Imo uerũ audi ⁊ uerũ audi sursũ
corfac. Ne mentiaris ĩ domo discipline. Quando

Expanded text:
quid perdis te? Si enim tu ipse sic te diligis ut perdas quid perdis te? Si enim tu ipse sic te diligis ut perdas te; sic profecto perditurus es et eum quem diligis sicut te. Nolo ergo quemquam diligas: vel solus peri. Aut corrige dilectionem, aut respue societatemDicturus mihi es: Diligo proximum tanquam me ipsum. Audio plane, audio. Inebriari vis cum illo, quem diligis tanquam te ipsum. Bene nobis faciamus hodie, quantum possumus bibamus. Vide quia sic te diligis, et illum ad te trahis, et ad quod amas vocas. Necesse est ut quem diligis tanquam te psum, illuc illum trahas ad quod et tu te amas. Humanus homo, imo belluinus, amando talia qualia belluae. Belluas enim Deus prostratas in faciem fecit, pastum quaerentes de terra: te in duos pedes erexit de terra. Tuam faciem sursum attendere voluit. Non discordet cor tuum a facie tua. Non habeas faciem sursum, et cor deorsum: imo verum audi et verum fac, Sursum cor; ne mentiaris in domo disciplinae. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
fatiat hoc. me nestiente fatiat hoci Quomͦ te
diligis quisquis me audis. ĩmo quisqͥs d̾m
ꝑine audis in hac domo disciplure. Attende
te quõ te diligis. ꝓfecto em̃ si te intetrogem
utrũ diligis respondes. quia diligis. Quis enĩ
se odit: Hoc dcũrus es. Quis enĩ se odit: Ergo ñ
diligis mniquitatẽ si te diligis. Nam si dĩligis
niiquitatem nõ ego dico psalmũ audi. Nui di¬
ligit inquitatẽ odit aĩam suam. ergo si dili¬
gis iniquitatẽ. audi ueritatem. uerrutẽ nõ te
palpantem. s aperte tibi dicentem. odis te.
Quanto magis dicis quia amas te odis te.
Qui aũ diligit iniquitatẽ odit aĩam suam.
Quid dicam de carne que ꝑs uilior ẽ hominis:
si aĩam odit carnẽ quõ diligit. Demiq qui
amant unquitatẽ ⁊ oderunt aĩam suam ⁊ oẽm
tipitudinem exerrent de carne sua. Iam ergo
qui diligis miquitatẽ. qũo tibi uolebas com¬
mtti ꝓximũ ut diligeres eũ tanqͣm te. Homo

Expanded text:
faciat hoc, me nesciente faciat hoc. Quomodo te faciat hoc, me nesciente faciat hoc. Quomodo te diligis? Quisquis me audis, imo quisquis Deum per me audis, in hac domo disciplinae, attende te, quomodo te diligis. Profecto enim si te interrogem utrum diligas te, respondes quia diligis. Quis enim se odit? Hoc dicturus es: Quis enim se odit? Ergo non diligis iniquitatem, si te diligis. Nam si diligis iniquitatem, non ego dico, Psalmum audi, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Ergo si diligis iniquitatem, audi veritatem; veritatem non te palpantem, sed aperte tibi dicentem, Odis te. Quanto magis dicis quia amas te, odis te: Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quid dicam de carne, quae pars vilior est hominis? Si animam odit, carnem quomodo diligit? Denique qui amant iniquitatem, et oderunt animam suam, omnem turpitudinem exercent de carne sua. Jam ergo, qui diligis iniquitatem, quomodo tibi volebas committi proximum, ut diligeres eum tanquam te? Homo,
Abbreviated transcription (Latin):
mittendus. Non transitorie tecum agendũ est
tuimus hamo es. ꝓximitiu multi sũt Non
enĩ primo dẽbes intelligere ꝓximũ uelut frẽm¬
om̃i om̃is homo. Oximi sibi dicinitur pater
et ¶illlis. socer ⁊ gener. Nich tam ꝓximum
qła lomo ⁊ homo. S si putamus nõ ẽẽ ꝓxi¬
mos nisi qui deeisdem parentib nasciitur
adam ⁊ euam intendamus. ⁊ om̃s frẽs sum̾.
st quidem frẽs scd̃m qd̾ hõmes sumus. qnͣ¬
to magis quod xp̃iani sumus. Ad id quod
homines unus pater funt adam. una mat̾
Om̃s homines in quos incurrerit quib iungi
potuerit ꝓxum eius sunt. Qũo ergo discutien¬
dum ẽ utrũ diligat se cui cõmutendi sũt tot
ꝓximi ut sic eos diligat tanqmi se. Nõ ergo iras¬
catur imusquisꝙ si discutio qũo se diligit. Certe
ut ip̃e se interroget. ip̃s sibi appareat. ip̃e se nõ
lateat. ip̃e sibi se nõ abscondat ip̃e se sibi ante
oculos suos nõ post dorsum ponat. me loq̃nte

Expanded text:
mittendus: non transitorie tecum agendum est. mittendus: non transitorie tecum agendum est. Tu unus homo es, proximi tui multi sunt. Non enim primo sic debes intelligere proximum, vel fri omnis homo. Proximi sibi dicuntur pater et filius, socer et gener. Nihil tam proximum, quam homo et homo. Sed si putamus non esse proximos, nisi qui de iisdem parentibus nascuntur; Adam et Evam attendamus; et omnes fratres sumus. Et quidem fratres secundum qm quod christiani sumus? At id quod homo es, unus pater fuit Adam, una mater Omnes homines in quos incurrerit, quibus jungi potuerit, proximi ejus sunt. Quomodo ergo discutiendus est utrum diligat se, cui committendi sunt tot proximi, ut sic eos diligat tanquam se? Non ergo irasquisque, si discutio quomodo se diligat. Certe ut ipse se interroget, ipse sibi appareat, ipse se non lateat, ipse sibi se non abscondat, ipse sibi se ante oculos suos, non post dorsum ponat. Me loquente
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Qũ ĩuenit unam p̃tiosam margaritam
et uendidit om̃ia que habebat ⁊ ennt illam.
ut si piger eras ad ꝑscrutandum thessaurum
nõ sis piger uam margaritam sublingua fer.¬
re ⁊ quo uis securus ambula. Quid ẽ ergo cͣol
sumans ⁊ breuians. Diliges dñm d̾m tuum
extoto corde tuo. ⁊ extota anima tua. ⁊ extota
huis duob mandatis tota lex pendet ⁊ ꝓphe. Ec¬
ce qd̾ discitur in domo discipline. Daigͣere d̾m
diligere ꝓximũ. d̾m tanqm d̾m ꝓximũ tanꝙͣ
te. Nõ enĩ inuenis parem deo ut possit tibi dici
dilige d̾m sicut diligis illũ. De ꝓximo ĩuenta
ẽ tibi regula. qr muentus ẽ ꝓximo tuo partu
ip̃e. Queris quõ diligas ꝓximũ. Attende te
s adhut timeo. Uolo tibi dicere. Dilige ꝓxi¬
ferre. Et tumeo. Ad huc enĩ discutere te uolo.
q̃uom᷑ diligis te ip̃m. Noli ergo egre ferre nõ es
tu ip̃e fatile dimiitendus. cui ẽ ꝓximus dicõ¬

Expanded text:
tas: qui invenit unam pretiosam margaritam; tas: qui invenit unam pretiosam margaritam; et vendidit omnia quae habebat, et emit illam : ut si piger eras ad perscrutandum thesaurum, non sis piger unam margaritam sub lingua ferre, et quo vis securus ambulare. Quod est ergo verbum consummans et brevians? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Ecce quod discitur in domo disciplinae: Diligere Deum, diligere proximum; Deum tanquam Deum, proximum tanquam te. Non enim invenis parem Deo, ut possit tibi dici, Dilige Deum sicut diligis illum. De proximo inventa est tibi regula, quia inventus es proximo tuo par tu ipse. Quaeris quomodo diligas proximum? Attende te sed adhuc timeo. Volo tibi dicere, Dilige proxiet timeo: adhuc enim discutere volo quomodo diligas te ipsum. Noli ergo aegre ferre. Non es tu ipse facile dimittendus, cui est proximus com
Abbreviated transcription (Latin):
quisq enumerat. Qnͣto magis ip̃a: uoluit tam̃
deus pp̃ eos qui se possent excusare. uł qr eis nõ
uacat legere. ut qr nõ norunt leg̾e. isł qr nõ pos¬
sunt facile intelligere. ut excusationẽ nemo heat
indre rudicii. uoluit sicut scriptũ est cõsumare
et breuiare ubum suꝑ t̾ram. sicut deilla ꝓpħã
p̃dixerat. Xbum enĩ consumans ⁊ breuians
cat. ñ licuuit m intelligere. Thessauius ẽ emagnus
diuinaꝵ scripturaꝵ hñs nise mirabilia p̃cepta mul¬
ta. tanqͣm multas gẽmas ⁊ p̃tiosa monssra ⁊ ua¬
saingentia magni metalli. S quis potest scruta¬
itthessauũ istum ⁊ uti eo. ⁊ ꝓuemiread om̃ia q̃ ĩbi
sunt. Quando hant similitudinem dñs dedit in
eunͣgłio suo ⁊ dixit. Simile ẽ regnũ celoꝵ thessau¬
ro abscondito magro. ne quis se minuis ydoneũ
diceret ad ꝑscrutandũ tessaurũ. contumito de¬
dit altam similitudinẽ. Simile ẽ regnũ celoꝵ¬
homini negotiatori querenti bonas margari¬

Expanded text:
quisque numerat, quanto magis ipsa? Voluit tamen Dominus propter eos qui se possent excusare, vel quia eis non vacat legere, vel quia non norunt legere, vel quia non possunt facile intelligere, ut excusationem nemo habeat in die judicii, voluit, sicut scriptum est, consummare et breviare verbum super terram, sicut de illo propheta praedixerat: Verbum enim consummans et brevians cat, Mihi non licuit intelligere. Thesaurus ergo est magnus divinarum Scripturarum, habens in se mirabilia praecepta multa, tanquam multas gemmas, et pretiosa monilia, et vasa ingentia et magni metalli. Sed quis potest scrutari thesaurum istum, et uti eo, et pervenire ad omnia quae ibi sunt? Quando hanc similitudinem Dominus dedit in Evangelio suo, et dixit, Simile est regnum coelorum thesauro invento in agro; ne quis se minus idoneum diceret ad perscrutandum thesaurum, continuo dedit aliam similitudinem, Simile est, inhomini negotiatori quaerenti bonas margari
Abbreviated transcription (Latin):
dits tibi. Disus confirmo. audeo dicert. Credi
dips quod locitus sũ. Nõ pot̾ male mori qui
bene uicerit. Iam tu dicis tibi. Non multi iusti
naufcagio pierunt. Certe nõ pot̾ male mori
qui beneucerit. Nõ multos iustos latrones

Expanded text:
Prorsus confirmo, audeo dicere, Credidi, Prorsus confirmo, audeo dicere, Credidi, propter quod locutus sum: non potest male mori, qui bene vixerit. Jam tu dicis tibi: Non multi justi naufragio perierunt? Certe non potest male mori, qui bene vixerit. Non multos justos gla
Abbreviated transcription (Latin):
nte int̾pellat: Qũo nom̃ ip̃m ante ⁊ memoratũ
cĩum corda ꝓcussit. Quõ timorem ut̃m teste genis¬
tut declarastis. Audini. audiui. genuustis. mortẽ
timetis. Si mortẽ timetis. quare nõ cauetis. Mortẽ
timetis. Quid timetis. uentura est. Timeam ñ tie¬
am. uenite ht̃. sero. cito utentura ẽ. Si timeas nõ
nolis nõ erit. Quid ͤ peccate. Pectare time qr si ama¬
uens peccata m aliam mortẽ irrues. quo posses ñ
uenire si nõ amares peccata. modo aũ ꝑu̾sus plus
amas mortem qͣm uitam. Absit inquã. Quris est
hoim quiplus amet mortem qm uitam forte
coniunco de quia plus amas mortẽ qm uitam
fcce unde conuinto Amas tumcã tuã. bonatiã
raxas ut qũ mors uentura ẽ bonam mortẽ tibi
det deus. Dicis. deus auertat ame malã mortẽ.
oor male times. male uiuere nõ times. Cornge
male uiuere. timemale mori. s nolitimere
mã hrest male mori qui bene iuxerit. Iamtu¬

Expanded text:
iste interpellat? Quomodo nomen ipsum a me commemoratum iste interpellat? Quomodo nomen ipsum a me commemoratum omnium corda percussit? Quomodo timorem vestrum teste gemitu declarastis? Audivi, audivi: gemuistis, mortem timetis. Si timetis, quare non cavetis? Mortem timetis: quid timetis? Ventura est: timeam, non timeam, venire habet; sero, cito, ventura est. Si timeas, non nolis, non erit. Quid? Peccare. Peccare time, quia si amaveris peccata, in aliam mortem irrues; quo posses non venire, si non amares peccata. Modo autem perversus plus amas mortem quam vitam. Absit, inquis. Quis est hominum qui plus amet mortem quam vitam? Forte convinco te, quia plus amas mortem quam vitam. Ecce unde te convinco. Amas tunicam tuam, bonam eam rogas, ut quoniam mors ventura est, bonam mortem tibi Deus det; et dicis, Deus avertat a me malam mortem. Mori male times, male vivere non times. Corrige male vivere, time male mori. Sed noli timere: non potest male mori, qui bene vixerit.
Abbreviated transcription (Latin):
saltem ⁊ confiteam᷑. ⁊ pectora tundamꝰ. nõ ut super
peccata nr̃a pauim̃tum solidemus. Nam quitim¬
dit pettus ⁊ nõ corrigitur qilidat peccata nõ tollit
Tundamus pectus ⁊ cedamus nos ⁊ coruigam̃ a nob
nesile nos post ea cedatiqui mag̃r est diximus emĩ
quid hic discatur. quare discatur. quare ⁊ isti ĩ sco¬
lam ⁊ uapulasti ⁊ a parentib dutus ⁊ fugitans
q̃ssitus ⁊ ĩuentus. ⁊ adductus ac tractus extensus es
quare uapislasti: Quare tanta mala inpuericia ꝑ¬
tissisti ut disceres. Quid disceres: litt̾as. Quare ut
scripturas i ip̃a lnteratura tractatis. Ita uo s nõ
co ut sis homo. ut sis eminens int̾ homines uñ
ẽ ilud ꝓũbium Quantũ habebis tantus eris
ut habeas qͣntum ceteri. aut qnͣtum pauci. aut
plusqmͣ cereri aut plusqm pauti. habeas inde ho¬
norem. habeas inde dignitatem. Et ubi etunt ista
omia cũ mors uenerit. Qũo stimulat. qũo metus

Expanded text:
saltem, confiteamur, et pectora tundamus, non ut super saltem, confiteamur, et pectora tundamus, non ut super peccata nostra pavimentum solidemus. Nam qui tundit pectus et non corrigitur, solidat peccata, non tollit. Tundamus pectus, et caedamus nos, et corrigamur a nobis, ne ille postea nos caedat, qui magister est. Diximus enim quid hic discatur: jam quare discatur. CAPUT XI. lam, quare vapulasti, et a parentibus ductus, et fugitans quaesitus, et inventus attractus es, et adductus extensus es? Quare vapulasti? quare tanta mala in pueritia pertulisti? Ut disceres. Quid disceres? Litteras. Quare? Ut Scripturas in ipsa litteratura tractatis. Ita vero: sed non co, ut sis homo, hoc est, ut sis eminens inter homines. Unde et illud proverbium: Quantum habebis, tantus eris. Ut habeas quantum caeteri, aut quantum pauci; aut plus quam caeteri, aut plus quam pauci; habeas inde honorem, habeas inde dignitatem. Et ubi erunt ista omnia, cum mors venerit? Quomodo stimulat, quomodo metus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m tibi sit p̃dico. Non dum uides. anta ⁊ iuuideb.
amas petimiam ocete qm nunqͣm uidebis. cetus
possides. cecus moriturus ẽs. qd̾ possedes hicre¬
lictunis es. Non tenebas ⁊ qñ uidebas. qr nõ ui¬
debas quod habebus. de deo quid tͥ dicit᷑. ecce hoc
dicit tibi ip̃a sap̃na. Amate illam tanqm pecu¬
niam Indignum ẽ ĩ uiriosum ẽ ut sap̃ia pecunie
cõparetur e amor amori cõparetur uideo enĩ hie
sit uos amare petimiam iubente amore pecue¬
ut labores suscipiatis. ieiunia toleretis. maretñ¬
seatis itentis ⁊ fluctib uos cõmutatis. habeo unde
eligam qd̵ ametis. sed nõ hẽo qͥd̾ addami adamo¬
rem quo amatis. Sic ama te. plus nolo me amari
art dñs. Imꝓbis loquor. auaris loquor. Pecuniam
diligitis. tantũ me diligite. Certe melior sũ incompa¬
biliter diolo a uobis ampliorem amorẽ. Quantã
dslignes petuniam tantũ me amate. Etubescamiꝰ

Expanded text:
Deum tibi sic praedico. Nondum vides: ama, et videbis. Deum tibi sic praedico. Nondum vides: ama, et videbis. Amas pecuniam, o caece, quam nunquam videbis. Caecus possides, caecus moriturus es, quod possides hic relicturus es. Non tenebas et quando vivebas; quia non videbas quod habebas. 11. De Deo quid tibi dicitur? Ecce hoc tibi dicit ipsa Sapientia: Ama illum tanquam pecuniam . Indignum est, injuriosum est, ut sapientia pecuniae comparetur: sed amor amori comparatur. Video enim hic vos sic amare pecuniam, ut jubente amore pecuniae labores suscipiatis, jejunia toleretis, mare transeatis, ventis et fluctibus vos committatis. Habeo unde eligam quod ametis, sed non habeo quod addam ad amorem quo amatis. Sic me amate, plus nolo me amari, ait Deus. Improbis loquor, avaris loquor: Pecuniam diligitis, tantum me diligite. Certe melior sum incomparabiliter: nolo a vobis ampliorem amorem; quantum diligitis pecuniam, tantum me amate. Erubescamus