comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Sextarns duaꝵ libraꝵ ẽ quibiᷤᷤ
conugiũ reddit. Nam congi sex metit̃
sextariis. a quo et sextarii nom̃ dedeit.
Congiũ autẽ acongiendo id ẽ ꝑ augm̃¬
tũ crescendo uocatur. Undẽ p̾ea peco¬
na beneficii gr̃a dari coepta conguia¬
riũ appellatum ẽ. unꝰ quisq enĩ sui tẽ¬
poris imꝑator fauorẽ popłi captãs ad¬
iciebat ut largior uideret᷑ in doms. Cõ¬
giariũ autẽ sp̃aliter mensura ẽ liqͥdoꝵ
cuiꝰ et rem simul &e nom̃ a romanis ĩ.¬
positũ inuenimꝰ. Metrũ ẽ mensura li.¬
quidoꝵ hec amensura accipit nom̃.
metron enĩ mensurã dñt greci et inde
appellata metreta. ticet & urna ⁊ am¬
phora et reliqua huꝰ modi nõia m̃su¬
rarũ sint. T̃ am̃ ista hoc nom adenarii
numeri ꝑfectõne accepit. metrũ ad
omnẽ mensurã ꝑtinet. metrũ enĩ g̃ce
latine m̃sura dr. Namet ciatũ insura
ẽ. oe amphora insura ẽ. & quicqͥd plus

Expanded text:
facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cuius et rem simul et nomen a Romanis inpositum invenimus. Metrum est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen; μέτρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua huiusmodi nomina mensurarum sunt; tamen ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem mensuram pertinet; metrum enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatum mensura est, et amphora mensura est, et quidquid plus
Abbreviated transcription (Latin):
saut tẽporis. Corporis ẽ ut hominũ lig.¬
noꝵ et colũpnaꝵ longitudo et brenttas
sed et solem istũ ꝓpriam sin orbis hr̃e mn.¬
surã qd̾ geometrici ꝑscrutari audẽt. T̃ẽ¬
poris ut mensura. horarũ. dierũ et ãno¬
rũ unde et metire pedes dicimꝰ horarũ.
hoc ẽ menfurare. Propͥe autẽ mensura
uocata: qd̾ ea fruges meciunt᷑ atq frumꝰ.¬
mentũ. id ẽ. humida et ficca ut modios.
urnas. & urnas ⁊ amphoras. mensura¬
rũ pars minima coclear qd̃ ẽuimidia
pars dragme adpendens siliqͣs nouẽ qͥ
triplicatus concͣulã facit. Congͥula drag¬
mauna ce dimidia ad implet᷑. Ciati põ¬
d̾ decem draginis appendit᷑. qui oẽ a qͥb̃¬
dam causat noĩat᷑. Oxifalus fit si qͥnq
dragme addant᷑ ad decẽ. Acitabulũ qͣrta
pars emine ẽ duodecim dragias appen
incisio dr. & emina sextarii in duo equa
incidit᷑ et cotulã facit. Emina aũ sip¬
pendit librã unã q̃ geminata sextariũ

Expanded text:
aut temporis. Corporis est, ut hominum, lignorum et columnarum longitudo et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutare audent. Temporis, ut mensura horarum et dierum et annorum: unde et metire pedes horarum dicimus, hoc est mensurare. Proprie autem mensuram vocatam quod ea fruges metiuntur atque frumentum, id est humida et sicca, ut modios et artabones, urnas et amphoras. Mensurarum pars minima coclear, quod est dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur. Cyati pondus decem dragmis adpenditur, qui etiam a quibusdam cuatus nominatur. Oxifalus ut si quinque dragmae adduntur ad decem. Acitabulus quarta pars eminae est, duodecim dragmas adpendincisio dicitur, et emina sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium
Abbreviated transcription (Latin):
cata tantũdẽ faciũt. Scd̾m musicã ita.
Qua parte suꝑat medius pͥmũ: eadem
parte superat᷑ mediꝰ ab extremo. ut po
ultima nona.

Expanded text:
cata tantundem faciunt. Secundum musicam ita: Qua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extremo. Utputaultima nona.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et dum sol ad eam ascendit coniuic¬
ta cũ sole dupplicat᷑ calor ipsins. et diꝰ¬
soluunt᷑ corpora et uaporant᷑. Unde. ⁊
ex ipsa stella dies caniculares dñr. qñ
&e moleste st̃ purgat᷑ones. Canis autẽ
uocat᷑ ꝓpter qt̃ corpora morbo affici¬
at. aut ꝓpter flãme candorẽ. qd̾ eiꝰmo¬
di sit. ut p̃ceteris lucere uideat᷑. Ita¬
q quo magis eam cognoscerẽt sirion¬
appellasse. Cometes stella dicta ẽ. eo
nus sideris qͣndo apparuerit. aut pes¬
tilentiã aut famẽ aut bella signifi¬
cat. Cometes autẽ latine crmite appel¬
lant᷑. qr in modũ criniũ flãmas spar¬
gunt. qͣs stoici dñt ultra .xxx. qͣrum
nomina et effectus qͥdam astrologi scͥp¬
seit. lucifer dictꝰ eo qd̾ int̾ omĩa sidera
plus lucẽ ferat. Est autẽ unus ex plane
effundat. Sed et splendor solis ⁊ lune

Expanded text:
est: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncest: et dum sol ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ex ipsa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo afficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscereappellasse. 16. Cometes stella dicta est, eo nus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. 17. Cometae autem Latine crinitae appellantur, quod in modum crinium flammas spargunt, quas Stoici dicunt esse ultra XXX, quarum nomina et effectus quidam astrologi scripserunt. 18. Lucifer dictus, eo quod inter omnia sidera plus lucem ferat; est autem unus ex planeteffundat, sed et splendor solis et lunae,
Abbreviated transcription (Latin):
mis obortus mare et terras aqͥs ac tem¬
pestatib turbat. hinc latini iugulum
uocant qd̃ sit armatꝰ gladio. & stellarũ
luce terribilis atq clarissimꝰ. In quosi
hec inter fulgẽt omnia: serenttas por¬
tendit᷑. Si obscurat᷑ huiꝰ acies: tempes
tas cernit᷑ iminere. Hyades dutẽ dicte
Apotoyan. idẽ a suco. ⁊ pluuiis. Nã plu¬
ine grece yetos dicunt᷑. ontu qͥppe suo
efficit pluuias. Unde. & eas latini su¬
culas appellauert̃. qi qͣndo nascunt᷑ plo¬
uarũ signa monstrant᷑. De quib uirgi¬
lius. Arcturũ pluuiasq hẏadas. St̃ aut̃
stelle .uii. in fronte tauri. et oriunt᷑ tẽꝑe
ex quib uii. uident᷑. Nam latet una.
has latini uergilias uocant. atẽporis
significafõne. qd̾ ẽ uer qͣndo exoriunt᷑.
Nam occasu suo hiemẽ ortu estatẽ pri¬
meq nauigafõnis tempꝰ ostendt̃. Ca¬
nicula stella que et sinus appłlat᷑. q̃¬
estiuis mensib in medio centro celi

Expanded text:
mis obortus mare et terras aquis ac temmis obortus mare et terras aquis ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Iugulam vocant, quod sit armatus, ut gladius, et stellarum luce terribilis atque clarissimus; in quo si haec fulgent omnia, serenitas portenditur, si obscuratur his acies, tetas cernitur. Hyades dictae ab Hyan, id est a succo, et pluviis, nam pluviae hyetos dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias, unde et eas Latini succulas appellaverunt, quia quando nascuntur, pluviarum signa nascuntur. De quibus Virgilius: Arcturum, pluviasque Hyadas. Sunt autem septem in fronte Tauri, et oriuntur tempoex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini, Virgiliusque dicunt a temporis significatione, quod est ver, quando exoriuntur. Nam occasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. Canicula stella, quae et Sirius dicitur, aestivis mensibus in medio centro caeli
Abbreviated transcription (Latin):
tus celi futurꝰ ostendit᷑. Sed et omes ho¬
mines ea intendt̃ ad p̾uidentas aeris qͣ¬
Ortuenĩ uel occasu suo certis stacionib
tẽpoꝵ qͣlitates sig̾cant. Signoꝵ pͥmꝰ arc¬
ton. qui in axe fixꝰ. uii. stellis in se reuo¬
lutis rotat᷑. Nom̃ ẽ grecũ qd̾ latine dr
ursa. quȩ qr inmodũ plaustri uertit᷑.
nr̃i eam septentͥonẽ dixeit̃. Triones . ii.
ꝓprie st̾ boues aratorii dicti eo qd̾ t̾ram
terant. qͣsi terriones. Septẽtrionẽ autẽ
ñ occidere. axis uicinitas facit. qr in eo
ꝯt̃ Arctofular dictꝰ qr arcton idẽ elicem:.
ursam sequit᷑. eundẽ et boetem dixeit̃
eo qd̃ plaustroheret. signũ multis spe¬
ctabile stellis inter quas arcturꝰ ẽ. Uac¬
turꝰ sidus ẽ post caudã maioris ursȩ po¬
sita in signo boete. unde arcturus dic
tẽpore. Orion austri ante tauri uestiga
fulget. et dictꝰ orion ab urina. idest. ab
inundatione aquaꝵ. Tempore enĩ hie¬

Expanded text:
tus caeli futurus ostenditur. Sed et omnes hotus caeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris quOrtu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitatem significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur ursa; quae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii, dicti eo quod terram terant, quasi teriones. Septentriones autem non occidere axis vicinitas facit, quia in eo sunt. Arctophylax dictus, quod Arcton, id est Helicem Ursam, sequitur. Eundem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret: signum multis spectabile stellis, inter quas Arcturus est. Arcturus sidus est post caudam maioris ursae posita in signo Bootae. Unde Arcturus dicttempore. Orion austro ante Tauri vestigia fulget, et dictus Orion ab urina, id est ab inundatione aquarum. Tempore enim hie
Abbreviated transcription (Latin):
uario motu discurit᷑. Unde ꝓ eo qd̾ er¬
rant retrograta dñn. uł anomala effi¬
cuint᷑. id ẽ qͣndo parciculas ad dt̃ et detͣ¬
hunt. ceterũ quando detrahunt retrogra¬
da doicunt᷑. stationẽ autẽ faciunt qñ stãt¬
uł antegradatio stellarũ ẽ. ĩ quostellaꝵ
et aliqͥd pret̃ consuetudinẽ precedu¬
uel re trogradatio stellaꝵ ẽstella
quando stella dũ motũ suũ agit simł
et retrorsũ moueri uidet᷑. De statu stella
tatus stellaꝵ ẽ. qr dum stella rum.¬
semꝑmouet᷑. tam̃ in aliqͥb locis
sta̾rẽ uidetur: De nõĩb stellaꝵ qͥb̾ ex cais¬
ethere lapsi qui funt dumuentꝰ alciora
petens ethereum ignẽ secũ trahit. qͥ trac¬
tu suomiitat᷑ stellas cadentes. Nam ste¬
le cadere ñ posst̃. Immobiles enĩ st̃ ut
uel uentis alibi deducant᷑. Quedã autẽ
stellȩ ideo signa dñr. qr ea naute obser¬
uant ingubernandis remigiis eontem¬
plantes aciem fulgorẽq eoꝵ. qͥb rebꝰ sta¬

Expanded text:
ario motu discurrunt. Unde pro eo, quod errant, retrograda dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant antegradatio stellarum est, et aliquid praeter consuetudinem praecedel retrogradatio stellarum est, in quo stella, dum motum suum agat, simul et retrorsum moveri videtur. § 70 De statu stellarum. Status stellarum est, qua dum stella semper movetur, tamen in aliquibus locis stare videntur. § 71 De nominibus stellaaethere lapsi, qui sunt dum ventus altiora petens aetherium ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt. Immobiles enim, ut aut ventis alibi deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia ea nautae observant in gubernandis remigiis, contemplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus sta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ facuit sonũ. dicta aute cimbala qi cũ
uentore uocaf. yfis enĩ regna egiptioꝵ
Unde et apud amatones sistro ad bellũ
sus manuũ stridor ualuarũ. Simphonia¬
q̃ uulgo appellat᷑ lignũ concauũ ẽ ex utͣqͣ
parte pelle extenta. quã uirgulis hinc
et inde musici feruit. fitq in ea ex concor

Expanded text:
et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum Unde, et apud Amazonas sistro ad bellum sus manuum, stridor valvarum. 14. Symphoniam vulgo appellatur lignum cavum, ex utraque parte, pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt. Fitque in ea ex concor
Abbreviated transcription (Latin):
lirm. idẽ auarietate uocũ. qd̃ diuersos
sonos efficiat. lyram pͥmũ amercurio
inuentã fuisse dñt hoc mͦ. cñ reg̃diens
nilus in suos meatus uaria in campiᷤᷤ
reliqͥsset ammalia relicta oẽ testudo ẽ
q̃ cũ putrefc̃a eẽt. et nerui eiꝰ remãsis¬
sent extenti intra coriũ ꝑcussa amer¬
curio sonitũ dedit. Ad ciniꝰ spẽm mercu¬
riꝰ liram et orpheo tradidit qui eiꝰ rei:
maxĩe studiosꝰ erat. Unde existimat᷑ ea¬
dẽ arte. ñ feras tm s et saxa atq siluaᷤ
cantꝰ modulatõne applicuisse. hac mu¬
sici ꝓpt̾ studii amorẽ carminis et lau¬
dis d̃ int̾ sid̾a suarũ fabulaꝵ cõmtis
colbcatam eẽ finxett̃. Timpanũ ẽ pelli
uł corm̃ ligno ex una parte extentũ. ẽ
enĩ pars media simphonie insimili¬
tudinẽ cribri. Timpanũ autẽ dictum
qd̾ mediũ ẽ. Unde et margaritũ medi¬
ad uirgłam ꝑcutit᷑. Cimbala accitabo¬
la q̃dam st̃ que ꝑcusza municẽ se tãgt̃

Expanded text:
lyrim, id est a varietate vocum, quod diversos sonos inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantnis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum mediala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt
Abbreviated transcription (Latin):
de causa. Nam citharã doricã lingua pec¬
tus constat uocari. Paulatĩ autẽ pluie̾
eiꝰ species extiter̃t. ut psalteria. lire. bar¬
bite. phenices. et pectides ⁊ q̃ dñr indice.
numerꝰ multiplicatus ẽ & cõmutatũ genꝰ
ueteres autẽ cytharã fidiculã uel fidicem
nominauert. qr tã bene concinit int̾ se
corde eiꝰ qͣm bene conueniat. inter qͥs fidẽ̾
sit. Antiquitꝰ autẽ cythara .uii. cordis e¬
simise sonũ reddat. sed ideo .uii. corde. ut¬
tib sonat celum. Cordas autẽ dictas a
corde. quia sict̃ pulsus cordis ẽ in pecto¬
re. ita pulsus corde incychara. Has pri¬
mꝰ mercuriꝰ excogitauit. idemq prius
in neruos sonũ instruxit. psalteriũ qd̾
uulgo canticũ dicit᷑ a psallendo nõia¬
tum. qd̾ eiꝰ uocẽ chorꝰ consonando respõ¬
deat. ẽ autẽ similitudo barbarice. ĩ mo¬

Expanded text:
de causa. Nam pectus Dorica lingua de causa. Nam pectus Dorica lingua ua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis esimilem sonum reddat. Sed ideo septem chorde, qtibus sonat celum. Chordas autem corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae
Abbreviated transcription (Latin):
dendo uoces uocat᷑. fistulam qͥdam putãt
amercurio inuentũ. Alii a fauno. quẽ
greci panuocant. ñ nulli eam a pastore¬
idi agͥgentino ex sicilia. fistula autẽ dic¬
ta qd̃ uocẽ emittat. Nam phos grece uox
istolia missa appellatꝰ. Sambuca in musi¬
cis sp̃es simphomiarũ. Est genꝰ enĩ ligni
riꝰ ab inuentore uocatꝰ de quo iuniliꝰ.
Pan pͥmꝰ calamos cera coniung̃e plures
instituit. Pancurat oues ouiumq ma¬
gistros. fuit enĩ gentiles ds̃ pestoralis qͥ
pͥmũ dispares calomos ad cantũ aptarit.
et studiosa arte composuit: Tercia dui
L.
encia ẽ diuisio richinca ꝑtinẽs ad
neruos et pulsus. euidant᷑ spẽs di¬
lũ. sistrũ. acitabula enea et argentea. ut
alia que metallico rigore ꝑcuesa reddũt
terii reꝑtor tubal ut p̃dictum ẽ ꝑhibet᷑¬
thare ininicio similis fuisse tradit᷑ pec¬
tori humano. qd utiuox epectore. ita
.ex ipsa cantus ederet᷑. appellataq eadẽ

Expanded text:
dendo voces vocatus. Fistulam quidam putant dendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Graece vox, στύλια missa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni ra ab inventore vocata; de qua Virg.: Pan primus calamos cera conjungere plures Instituit, Pan curat oves, oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte composuit. 139 CAPUT I. ertia divisio est rythmica, pertinens ad numeros et pulsus, cui dantur species cilum, acitabula enea et argentea, vel alia que metallico rigore percussa, reddunt terii retharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem
Abbreviated transcription (Latin):
completa. in sonũ tiocis animant᷑ ut s̃
tubȩ calami. fistule organa pandorica
et his similia instrum̃ta. Organũ uoci¬
hoc autẽ cui folles adhibent᷑ alio greci
nomine appellant. Ut autẽ organũ di¬
cat᷑. magis ea uulgaris ẽ g̃coꝵ consue¬
tudo. Tuba pͥmũ atirrenis inuenta ẽ. de¬
quib uirgiliꝰ. Tirrenꝰq tube mugire ꝑ
aera clangor. Ad hibebat᷑ autẽ ñ solum
in preliis. sed et inomnib festis dieb ꝑꝑ
laudis. uł gaudii claritatẽ. Unde et in
psalfio dr. Canite initio mensis tuba ĩ
in signi die sollempnitatis ur̃e. Precep¬
tũ enĩ fuerat. ut initio noue lunȩ tuba
clangent. qd̾ oe hucusq facĩt. T ibias ĩ¬
dicunt qͥdem fuñ̾ib t̾m ad hibitas. mox
&e sacris gentiliũ. T̃ibias autẽ appellatas
dñt qd̾ primũ de ceruinis tibiis crurib
q muloꝵ fierent. Deinde ꝑ abusionẽ ita
hinc ce tibicen. qͣsi tibiaꝵ cantꝰ. Calamuꝰ
nom ẽ ꝓpͥum arboris. a calendo. dest fun¬

Expanded text:
ompleta, in sonum vocis animantur, ut sunt tube, calami, fistule, organa, pandoria et his similia instrumenta. Organum vocahoc autem cui folles adhibentur, alio greci nomine appellant, ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Grecorum consuetudo. Tuba primum a Tyrhenis inventa adquibus Virg.: Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Adhibebatur autem non solum in praeliis, sed et in omnibus festis diebus propter laudes vel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur: Canite initio mensis tuba in die insigni solemnitatis vestrae. Praeceptum enim fuerat Judaeis ut initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam huc usque faciunt. 4. Tibias diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis, cruribusque hinnulorum fierent; deinde per abusionem ita Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fun
Abbreviated transcription (Latin):
De cursu. De ludis circensib us.
udi circenses sacroꝵ causa ac
deoꝵ gentiliũ celebrat̃onib
instituti st̃. Unde et qui eos expectãt:
demonũ cultib inseruire uident᷑.
Nam res equestris antea simplexage¬
batur. et utiq cõmunis Patus nõe¬
rat. sed cum ad ludos coactus ẽ: na¬
turalis usus ad demonioꝵ cultũ.
translat᷑ ẽ. Itaq castori et polluci
deputant᷑ hee spicies quib equos
ã mercurio distributos historice do.¬
cent. sed et neptunꝰ equestris ludiẽ.
quem greci ippon appellant. sed ce
marti. et ioui. in uudis equi et eõ.¬
secrati. or ipsi quadrigi p̃funt. Cir¬
censes autẽ ludi ideo dicti. ut a cir¬
cumeundo. uel qd̾ ubi nc̃ mete st̃.
olim gladii ponebant᷑. qͦs quadrige
curumibat. et inde dicti citenses
ab ensib circa quos currebãt. Siqͥ¬
dem et in littore circa ripas flumi¬
nũ currus agitantes. gladios in or¬
dine in ripe littore ponebant. et e¬
rat artis equũ circa pericula tor

Expanded text:
§ 27 De ludis Circensibus. Ludi Circenses sacrorum causa ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt: unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat; sed quum ad ludus coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. Itaque Castori et Polluci deputantur haec species, quibus equos a Mercurio distributos historiae docent; sed et Neptunus equestris ludi est, quem Graeci ἵππιον appellant; sed et Martis et Iovis in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula tor
Abbreviated transcription (Latin):
porib alexandri imꝑatoris pͥmus
conscripsit. post qͣm ꝓbeatissumm aucto¬
res eusebiꝰ cesariensis. theophił alexã¬
drinꝰ ꝓsper qͦq natione aquitanꝰ. atq
uictorinꝰ amplificatis eidem festiuita¬
tis racionib multiplices cͥculos edide¬
it̃. Cuiꝰ qͥdem tỹnem beatissimꝰ cirillꝰ
alexandrie ur̃bis ep̃c innonaginta qͥn¬
latis quoto kłas die uel luna debeat
paschalis sollempnitas celebrari sũm
breuitate notauit. Ciclñꝰ autẽ uocatõ.
eo qd morbe digestũm sit. et qͣsi ĩ ccło
disposituͦ ordinẽ complectat᷑ annoꝵ si¬
ne uarietate. et sine ulla arte. Unde.
fẽm ẽ ut cuiq matĩȩ carmina sĩpli¬
ci formitate facta cicli uocarent᷑. hic
et latercutũ dictũ qd̃ ordinem habe¬
at stratum annoꝵ.
Ciclus primus decemnouenalis:

Expanded text:
poribus Alexandri imperatoris primus conscripsit: post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorinus, amplificatis ejusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cujus quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandrinae urbis episcopus in nonaginta quinlans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum. Cyclus primus decemnovenalis
Abbreviated transcription (Latin):
sant᷑. Anasceue autẽ. pͥma diuisio ẽ. in
conueniẽs ẽ et mendatiũ. Inconueniẽ¬
tis sp̃es st̃.: qd̾ in honestũ ẽ. & qd̾ ĩutile.
Item inhonestũ tractatur: aut inddictis:
aut in factis. In dictis. ut si quis indeco¬
ra. et ñ respondentia auctoritati dixĩ¬
se dicat᷑. uelut si aliqͥs infamet catonẽ
illũ censormũ. iuuentute illa. ad neqͥtiã.
& lirruriã coartatũ. In factis: ut si quis
feciss e dicat᷑. ut ẽ fabula. de adulterio
martis et ueneris. Mendatiũ tres ht̃
gredientes affricã classes uid̾et. Impoᷤᷤ¬
sibile est. ut clodius insidias miloni fe¬
cerit. et idem occisꝰ sit a milone. ccͣium¬
ẽ. nã si insidias fecit. et occidit. Si occi¬
sus ẽ non fecit insidias. hec distribut̃o
inceͣium reformata: catasceue ꝓderit.¬
ui Aut grad omnes constituamꝰ. honestõ
utile. u̾uisimile. possibile. consentaneũ. ut
dinare. ut aut credendũ ẽẽ ueterũ aucto¬
ritati. aut fabulis fidem ñ adhibendã

Expanded text:
divisio est, in inconveniens, et mendacium. Inconvenientis species sunt: quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur, aut in dictis, aut in factis. In dictis, ut si quis indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur, velut si aliquis infamet Catonem illum Censorium juventutem ad nequitiam et luxuriam cohortatum. 4. 87 In factis, ut si quis fecisse dicatur, ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium autem tregredientes Africa classes videre. 5. Impossibile est: « ut Clodius insidias Miloni fecerit, et idem occisus sit a Milone. est; nam si insidias fecit, occidit. Occisus est; non fecit insidias. Haec distributio in contrarium reformata catasceua proderit. Ut gradus omnes constituamus, honestum, utile, verisimile, possibile, consentaneum, vel dinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam
Abbreviated transcription (Latin):
pite plectat᷑. facte autẽ leges. ut eaꝵme¬
tu humana coherceat᷑ audatia. tutaq sit
inter imꝓbos innocentia. et in ipsis im¬
ꝓbis formidato supplicio refrenet᷑ nocẽ¬
di facultas. legis enĩ p̾mio aut penaui¬
ta moderat᷑ humana. Erit autẽlex. ho¬
nesta. iusta. possibilis scd̃m naturã. se¬
cãm consuetudinẽ patriȩ loco tẽporiq
conueniẽs. necessaria. utilis. manifesta
qͦq ne aliqͥd ꝑ obscuritatẽ in capt̃onẽ
contineat. nullo pͥuato cõmodo. s pro
entencia ẽ dictũ inꝑsonale. ut .cia.¬
obseqͥum amicos. ueritas odiũ pa¬
rit. huic si ꝑsona fuerit adiecta: crian
erit. ita. offendit achilles agamẽnonẽ
uera dicendo. metͦphanes ꝓmeruit gra¬

Expanded text:
sint. Factae sunt autem leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia, et in ipsis imbis formidato supplicio refrenetur nocendi facultas. Legis enim praemio aut poena vita moderatur humana. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis, secundum naturam, secundum consuetudinem conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro ententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gra
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ nob̃ ꝓint̾ nos aut date ueniã scełato
rũ ꝓsceleratis. Dictꝰ autẽ soloecismꝰ a ciui¬
b. qui ex urbe soloe. que nc̃ põptiopoliͤ
apellat᷑ ꝓfecti: cum apud alios cõmoranteᷤ:
suã et uloꝵ lingͣm uiciose inconseq̃nt̃q
confund̾ent: soloecismo nom̃ dedert̃. Un¬
delet simmilit̃ loq̃ñtes. soloecismos fac̃e di¬
cunt᷑. Soloecismꝰ autẽ. apd̃ poetas. scema
d̾r. quociẽs in ũsu necc̃itate metri factꝰ
duob modis. aut ꝑ partes or̃onis: aut ꝑ
accioentia. ꝑ partes or̃onis fit. si alterã¬
partẽ ꝓ attera ponamꝰ ut puta si p̃põnes
ad ũbiis amplicemꝰ. ꝑ accidñtia fit. id est:
ꝑ ea accidt̃ partib ut puta ꝑ qͣlitate̾ ge
fiunt soloecismi. sict̃ donatꝰ exposuit. fit
p̃terea & płib modis. Nam luciliꝰ centũ ge¬
nera soloecismoꝵ dixit. qͦs omnes uitare
potiꝰ qͣm scrib̾e. & sequi debẽt qͥ regłam rec¬
te loq̃ndi tenere student. De uiciis

Expanded text:
is' pro 'inter nos', aut 'date veniam sceleratorum' pro 'sceleratis'. Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens in versu necessitate metri factusduobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes orpartem pro altera ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per accidentia fit, id est, uae acciduntur partibus, utputa per qualitates, per genfiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet. De vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
ludib obagilitatẽ. de qualib̾et his¬
toria. gens inquit saxonum mioparo¬
lo parati. Celones quos greci celegas
uocant. idẽ ueloces biremes uł trire.¬
mes aegͥles. et administeriũ classis
apte. ennius. labit᷑ uncta carmaꝑe
quora cana cͥe Poc̾is. Biremes autẽ na:¬
ues st habentes remoꝵ ordinẽ ge¬
minũ. Trameres. et quadridrremes
trium et qͣtuor ordinũ. sic̃t & pentereꝰ
et exeres. quinos uel senos ordines ha¬
bentes. Astaurice naues st̃. quȩ uelis
simul et remis agunt. yppoganus:
in quo equos transuehere solitum ẽ.
Pontonisi nauigiũ luminale. tardũ &
graue. qd̾ ñ nis i remigio ꝓgredipot̃.
hinc et traiectus. id est extentus ẽ em̃
latus. unde & transenna ar extentus
do paludib q utunt᷑. Carabus par¬
ua scapha ex uimine facta. que con¬
tecta crudo corio genus naingiĩ pbet.
Portemia nauicula siriatici generis
lata et sine carina aportando uoca¬
ta. utunt᷑ his inpannonia. Trabarie

Expanded text:
ludibus, ob agilitatem. Celones ludibus, ob agilitatem. Celones toria 'Gens,' inquit, 'Saxonum mioparolo parati.' Celoces, quas Graeci κέλητας vocant, id est veloces biremes vel triremes, agiles et ad ministerium classis aptquora cana celocis. 23. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes, et quatriremes, trium et quatuor ordinum; sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. 24. Actuariae naves sunt, quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium, navigium fluminale, tardum et grave, quod non nisi remigio progredi potest. Hinc et trajectus, id est, extentus. Est enim latus, unde et transenna dicitur extentus do, paludibusque utuntur. 26. Carabus, parva scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet. Portemia, navicula Syriaci generis, lata, et sine carina, a portando vocata. Utuntur iis in Pannonia. 27. Trabariae,
Abbreviated transcription (Latin):
nauigiũ. Dromo autẽ a decurrendo
dictus Cursũ enĩ greci dromũ uocãt
Classis dicta ẽ agreco uocabulo ã no¬
TonRaaon. so est lignis. unde et calo¬
nes nauiculȩ. que ligna militib por¬
tant. Anchiromacus dictꝰ pro eo qd̃
celeritate sui anchoris et instrum̃tiꝰ
reliqͥs nauiũ uehendis sit aptus. fase.¬
lus ẽ naiigiũ qͤm nos corrupte base
enĩlatine intendere dicit᷑. Barca ẽ nauiꝰ.
que cuncta nauis cõmercia ad litꝰ por¬
tat. hanc nauis in pelago ꝓpt̃ nimiaᷤ
undas suo suscipit grenio. ubi autẽ
ad ꝓpinquauerit portũ reddit uicẽ bar¬
ca naui qͣm accepit in pelago. paro
nauigiũ piratarũ aptum. et ex hisita
uocatũ. Cicero. Tunc se fluctigero tra:¬
culis ad litus iudit celerib. mioꝑaro
qͣsi minimꝰ paro. est enĩ scapha exui¬
mine facta. que contecta crudo corio
genus naingii p̃bet. qͣle utunt᷑ germa¬
noꝵ pirate in occeani litorib uł pa¬

Expanded text:
navigium. Dromo autem a decurrendo navigium. Dromo autem a decurrendo dictus; cursum enim Graeci δρόμον vocant. Classis dicta est a Graeco vocabulo, ἀπὸ τῶν κάλων, id est lignis; unde et calones naviculae quae ligna militibus portant. Ancyromachus dictus pro eo quod celeritate sui ancoris et instrumentis reliquis navium vehendis sit aptus. Phaselus est navigium quem nos corrupte baselenim Latine intendere dicitur. Barca est quae cuncta navis conmercia ad litus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. CiceroMar. 3: Tunc se fluctigero traall. inc. 21: Parunculis ad litus ludit celeribus. Mioparo quasi minimus paro. Est enim scapha ex vimine facta, que contecta crudo corio, genus navigii prebet, qualibus utuntur Germanorum pirate in oceanis littoribus vel pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitum. sapientẽ strenuũ. qui conti¬
nere et gubernare nouit. propter
maritima ꝑicula et casus Unde ẽ¬
nacula possidebit. lidii autẽ p̾mũ
nauem fabricauert̃. pelagiq incer¬
ta petentes ꝑuiũ mare usib huma¬
nis fecerunt. Nates pͥmũ et antiqͥs.¬
asserribusq conseitũ. Ad cuiꝰ simili¬
tudinẽ fabricateᷤᷤ naues. ratarie dicte.
slunc iam rates. abusiue naues. Nã
ꝓprie rates sunt conexe inuicẽ trabeᷤ.
Trieris nauis magna quã grecidu.¬
reconẽ uocant. de qua in ysaia dicit᷑.
ñ ꝑtransibit ꝑ eam trieris magna.
Carpasia nauis acarpados insula no¬
minata. sic̃t ã rodio rod̾a. sict̃ abalex¬
andria alexandrina. liburne dicte
alta nauiũ. Nostrate naues uocate.
abeo qd̾ in fronte rostra aerea habe.¬
ant ꝓpter scopulos ne feriant᷑ & colli¬
dantur. longe naues st̃. quas dromo¬
nes uocamꝰ. dicte eo qd̾ longiores gt̃ ce¬
teris. Cuiꝰ contrarius musculꝰ curuũ x cor¬

Expanded text:
peritum, sapientem, strenuum, qui contiperitum, sapientem, strenuum, qui continere et gubernare novit propter maritima pericula et casus. Unde enacula possidebit.' Lydii autem primum navem fabricaverunt, pelagique incerta petentes pervium mare usibus humanis fecerunt. Rates primum et antiquisasseribusque consertum; ad cuius similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. Trieris navis magna, quam Graeci durconem vocant. De qua in Esaia33, 21: 'Non transibit per eam trieris magna.' Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnae dictaalta navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris: cuius contrarius musculus, curtum
Abbreviated transcription (Latin):
catur. uel instrumenta. ar¬
tificioꝵ. uel q̃ miisteriũ
exhibent. atq aliqͥd huiꝰce¬
modi deinceps ex parte notandastu.¬
dui. Artifex gñali nomine uocat᷑.
qd̃ artem faciat. sic̃t aurifex qͥ aurõ
facit. faxo enĩ ꝓ facio antiqui dicebãt.
Nainclerus dñs nauis ẽ. appellatꝰ ita ꝙ
nauis in sorte eius sit. Cierosenĩ grece
sors dr . Teteri autẽ innaui incontribu¬
tione sunt. Gubernio. qui et gubnator.
qͣsi coibernator. qd̾ cohibeat pruden¬
tia sua ibernia. idẽ tempestates mariꝰ.
Nauta a naue dictꝰ ꝑ diriuat᷑onẽ. Nlam¬
ta autẽ ꝓnauta poetice dr. sict̃ ma¬
uors ꝓ mars. slam rectũ ẽ nauta. Ne¬
mex uocatꝰ. qd̾ remũ geriͥt. sic autẽ re.¬
mex. qͦ modo tube x nominatiuo casu.
Epibata greconoĩe appellat᷑. qͥlatine
dicit᷑ suꝑueniens. hic nicħ ut̃ negotii.
sed nabulo dato inauas terras tran¬
sire disponens. Nauẽ qͥdam ꝑhibent
dictã eo qd nauũ rectoremq q̃rat. sd̾

Expanded text:
catur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex generale nomen vocatur quod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus domnus navis est, appellatus ita quod navis in sorte eius sit; κλῆρος enim Graece sors dicitur. Ceteri autem in navi in contributione sunt. Gubernio, qui et gubernator, quasi coibernator, quod coibeat prudentia sua iberna, id est tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem. Navita autem pro nauta poetice dicitur, sicut Mavors pro Mars; nam rectum est nauta. Remex vocatus quod remum gerit; sic autem remex quomodo tubex dicitur nominativo casu. Epibata Graeco nomine appellatur, qui Latine dicitur superveniens. Hic nihil habet negotii, sed naulo dato in alias terras transire disponit. Navem quidam perhibent dictam eo quod navum rectorem quaerat, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta octo diuidunt᷑ in quatuor. rursꝰ
quatuor in duob diuide. duo inunũ u¬
nũ autẽ athomꝰ ẽ. qr insecabilis ẽ. sict̃
et litt̾a. Nam or̃onem diuidis inũba.
ũba in sillabis. sillabas in littis. lit¬
tera pars minuta athomꝰ nec diuidi
ingeometͥa punctꝰ. Nã thomꝰ diuisio
d̾r. Grece athomꝰ indiuisio. De elem̃tiᷤ.

Expanded text:
ut puta octo dividuntur in quattuor, rursus ut puta octo dividuntur in quattuor, rursus quattuor in duo, deinde duo in unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera, pars minima, atomus est, nec dividi in geometria punctus. Nam τόμος divisio dicitur Graece, ἄτομος indivisio. De elementi
Abbreviated transcription (Latin):
thomos philosophiuocãt qͣsdam
inmundo corpoꝵ partes tã minu¬
tissimas. ut nec usui pateant. nec tho¬
men id ẽ sectionem recipiãt. Unde. &
di in requietis motib uolitare. oe huc
atq illuc ferri dñr. sict̃ tenuissimipol¬
ueres qui infusi ꝑ fenestras radii
solis uident᷑. Exhis arbores et herbaᷤ
et fruges om̃es oriri. et exhis aqͣm et
ignẽ. et uniuisi gigni atq constare
quidã philos ophisgentiũ putaueit̃
Sunt autẽ athomi aut in corpore aut
lapis. diuidis eum in partes. et parteᷤᷤ
simũ puluerẽ. donec si porsis ꝑueni
as aliquã minutiã que iam sit q̃ diui
corporib Intẽpore uero sic intelligit᷑
athomꝰ. Annũ uerbi gr̃a diuidis ĩmẽ¬
ses. menses in dieb. dies in horas. Ad¬
huc partes horarũ recipiũt diuisionẽ
quousq uenies ad tm tẽporis pũctum
et qͣndã mom̃iti stiliã. ut ꝑ nullã mori¬
lam ꝓduci ꝑoesit. et io ram diunidi ñ pc̃¬
hic est athomꝰ tẽporis. In numeris. ut¬

Expanded text:
tomos philosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas, ut nec visui pateant, nec τομὴν, id est, sectionem recipiant, unde et ndi irrequietis motibus volitare, et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres, qui infusis per fenestras radiis solis videntur, ex iis arbores, et herbas, et fruges omnes oriri, et ex iis ignem, et aquam, et universa gigni, atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. 2. Sunt autem atomi, aut in corpore, aut lapis. Dividis eum in partes, et partes simum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae jam non sit, corporibus. 3. In tempore vero, sic intelligitur atomus: annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum, et quamdam momenti stillam, ut per nullalam produci possit; et ideo iam dividi non poHaec est atomus temporis. In numeris,
Abbreviated transcription (Latin):
ima petũt. c̃ serenitas ẽ. sũma ẽ nubila.
Caligo ẽ umbrade spissitudine aeriꝰ ef¬
fecta. et dicta caligo qd̵ marĩe aeris ca
aliqͣ res ẽ. s ubi sonus si ẽ silentiũ dr sic
tenebre ñ aliqͥd sunt. s ubi lux ñ ẽ tene.
bre dnr. Umbra ẽ aercarens sole. dicta
autẽ qd fiat cũ solis obicim̃ radus. est
autẽ mobilis et incerta ⁊ ex solis cͥcutto.
et ex motuuentoꝵ. nãq quociẽs mouet᷑
ĩ sole nob̾cum mou̾e uidet᷑. qr ubi qͦqͦ aiͦa
diis solis obstitimꝰ. ꝑ inde lum̃ iui au¬
ferimꝰ. sic et ingredi nobiscũ umbra et

Expanded text:
ima petunt cum serenitas est, summa cum nubilum. 11. ima petunt cum serenitas est, summa cum nubilum. 11. Caligo, umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo, quod maxime aeris calaliqua res est, sed ubi sonus non est silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sbrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens movetur idiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et
Abbreviated transcription (Latin):
ne t̾ra atq anima nascunt᷑. ⁊ imbri. ẽ aũ
nom̃ g̃cum grando appellata. qd formagͣ.
noꝵ eiꝰ similitudinẽ hast. hec autẽ uentoꝵ
rigore durant᷑ in nubẽ. ac solidant᷑ inii.¬
uẽ. rumptoq acre soluunt᷑. Nix ã nube
intde uenit. & glacies a gelu. & aqua qͣsi
gelaties. id ẽ gelata aqua. Gelu autẽ. qd̾
Piro enĩ ignis. urere enĩ et ad frigꝰ. ⁊ ad
solẽ. ꝑtinet. Nam uno sermone duodiũ.¬
sa sig̾cant᷑. ꝓ eo qd̾̃ unũ effectũ hñt. Si¬
milis enĩ uis ẽ & caloris ⁊ frigoris. Uñ
et utq saxa rumpt̃. nã calor urit. Ut
g̃cum ẽ qd̃ illi rosor dict Alii putant
ros dictũ. qi rarꝰ ẽ. et ñ spissꝰ ut pluuia.
Nebula inde dicta. unde et nebula. ab
obnubendo scilicet id ẽ oꝑiendo t̾ram si¬
ue qd̃ nubes uolans faciat. exalant enĩ
ualles humide nebulas. et fuĩt nubes.
inde nubilũ. inde niues. Nebule autẽ

Expanded text:
erra atque anima nascuntur et imbri. Est autem erra atque anima nascuntur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quodπῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. Nam calor urit, ut Graecum est, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ncus celestis dictꝰ a similitudine fecti¬
curuati arcus. hẏris huic nom̃ ꝓpͥb̃.¬
um ẽ. Et dr yris. qͣsi aeris. id ẽ qd̃ ꝑ ti
rra ad t̾ras descendat. hic autẽ sole res.¬
plendet. dum caue nubes ex adũso ra.¬
diũ solis accipiũt. et arcus sp̃em fing̃t̃.
cui uarios colores illa det res. qr aqͣ te¬
nus. aer lucidꝰ. et nubes ealigans irra¬
diata. ista uarios creant colores. plu¬
uie dicte qd̾ fluant. qͣzi fluine. nascunt᷑
enĩ de terre. et maris anelitu. q̃ cũ altiꝰ
eleuate fuerit. aut solis calore resolute.
aut ui uentoꝵ comprees e. stiuant᷑ in
tris. Nimib ẽ densitas mibis ĩtepesta
et obscura ⁊ inde nimbi a nube. St ã
nimbi repentine &e p̃cipites plunie.
Nã pluuias nocamꝰ. lentas et iuge̾. qͣi
flumas qͣsi fluentes. Imbres autẽ ⁊ adno¬
bes et ad plumas ꝑtinẽt. dicti g̃co noca.¬
bulo qd̾ fram mebriat ad g̃minansd̾. ex
his enĩ cũcta c̃ant᷑. unde. et lucretiꝰ. Exig

Expanded text:
cus caelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris huic nomen proprium est. Et dicitur iris quasi aeris, id est quod per aera ad terras descendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, und
Abbreviated transcription (Latin):
tum annunciaueit. pꝰea hoc noĩe soli
mathematici uocant᷑. cuiꝰ artis scĩa us¬
q ad eiunͣgłm fuit cõcessa. ut xͦ edito
nemo exinde natiuitatẽ alicuiꝰ de celo
int̾pretaret᷑. Oroscopi dicti qd̾ oras na¬
tiuitati hominũ speculant᷑ diũso ⁊ dis¬

Expanded text:
hoc nomine soli Mathematici dicti sunt: cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut, Christo edito, nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum specularentur, dis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tta facientes obseruãt. St̃ autẽ dicta
auspicia. qͣsi auiũ spicia. ⁊ auguria qͣsi
auiũ garria. hocẽ auiũ uoces et lingnaᷤᷤ.
ltem auguriũ. qͣsi auigeriũ qd̾ aues ge¬
it̃. duo st̃ autẽ gña auspicioꝵ. unũ ad
oculos alt̾m ad aures ꝑtinẽs. Ad ocłos
thomose ã phitio appollime dicte ꝗs¬
qd̃ is auctor sit diuinãdi Astrologidicti:¬
eo qd̾ in astris auguriant᷑. Genech̾liati¬
bt̃. siderũq cursꝰ nescientiũ mores actꝰ.
euẽctꝰ p̾dicare conant᷑. id ẽ qͥs qͣli sig.¬
no fuit natꝰ. aut qͦm effectũ habeat ui¬
te qui nascit᷑. hii uulgo mathematici

Expanded text:
ter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos tonissa a Phitio Appolline dicta, quet is actor fuerit divinandi. Astrologi, in astris auguriantes. Genethliaibunt siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventus predicare conantur, id est quis quali signo fuit natus aut quem effectum habeat vite qui nascitur. Hi vulgo mathematici
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturaꝵ inspectione fut᷑a ꝓmittũt.
Saliatores uocati st̃. qi dũ eis menbroꝵ
q̃cumq partes salierst. aliqͥd s ex inde
siue ꝓsꝑm siue triste significare p̃dicãt
Ad hec omĩa ꝑtinẽt et ligature execra¬
biliũ remedioꝵ. que ars medicoꝵ ꝯm̃.¬
terib. uł in quibꝰcũq reb. suspenden¬
dis atq ligandis. in quib omĩb ars
bemonũ ẽ. ex qͣdam pestifera societate
hominũ et angłoꝵ maloꝵ exorta. unde

Expanded text:
scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores dicuntur, quia dum eis membrorum quecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorumteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprictaꝰ. sic tn ut ñ aliqñ ꝓpt̾ hũilitatẽ
sordidi. ac spurci uocabla transiatiꝰ nõi¬
b sit utendũ. ñ tn longe accitis. s ut ue¬
ris ꝓxima et cognata uideant᷑. Anfugi¬
enda cẽ yꝑbata longiora. q̃ fierisie ali¬
oꝵ sensuũ confusione ñ posst̃. Ambi¬
guitas qͦq et uiciũ illd̾ cauendũ ẽ cũ
quidã iactatione eloq̃ntie ducti. qd̾ imo
uł duob u̾bis significare poterãt. inter¬
positis inanib uocib longa et cͥcũflexa
ri fugienda st̃ qͦq sict̃ inlitt̾is & u̾bis:
ita et in sentenciis uicia. que int̃ pͥma
gramaticoꝵ studia cognoscunt᷑. St̃ aũ
cacenfaton. tautologia. eclipsis. acirolo¬
gia ꝑ issologia. matrologia. & pleonaᷤmoᷤᷤ
&e his similia. At cͣc or̃onẽ extollit. & ex¬
ornat. i nergia. et enfasis. que plus qͥddã
qͣm dixerit. intelłi facit. ut si dicas. ad
dimissum lapsi ꝑ funẽ. Cum enĩ dicit
lapsi: altitudinẽ imaginis suggct.

Expanded text:
sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ri. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad . 2, 262: Demissum lapsi per funem. Cum enim dicit lapsi, altitudinis imaginem suggerit.
Abbreviated transcription (Latin):
unes dicti qd̃ antea ĩ usũ lu-¬
minis fuert̃. circumdati cera.
unde et funalia. Restes siue qd̾ rates
contintãt. seu qd his reciatendant᷑.
Rudentes st̃ funes nauniũ ex nimio
stridore ita dicti. Spire funes. qui in
tempestatib utunt᷑. quas nautici
suo more cucurbas uocãt. Spire aũ
ab sparto uocate: propes fumis qͦ pes qͥo¬
ueli auigatur: quasi propedes. de quo
⁊ in mare secundꝰ. si quis ꝓpedon misit
siueli sinistrũ. Tormentũ funis in na¬
uib longa. qua prora ad puppim extẽ¬
dit᷑. quo magis constringat᷑. Torm̃¬
ta autẽ atorto dicta. Restes funis q.
safon.funis in prora positus. Dequo
cẽcilius uenerio cursu ꝓlat᷑a pendẽs us¬
q ad safonem. opiffora funes. qͣ cor¬
nib antemne dextera sinistraq ten.¬
dunt᷑ retrouenso. Pronesiũ fums quo¬

Expanded text:
unes dicti quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera; unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Spirae funes quae in tempestatibus utuntur; quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem ab sparto vocatae. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi pro pedes. De quo rt navem in mare secundus, si quis propedon misit †si veli sinistrum†. Tormentum funis in navibus longus, qui a prora ad puppim extenditur quo magis constringantur. Tormenta autem a tortu dicta, restes funesque. Scaphon funis in prora positus. De quo Caecilius 256: Venerio cursu veni, prolato pede usque ad scaphonem. Opisphora funes quae cornibus antemnae dextra sinistraque tendunt