comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓsit nisi his qui ex eabiberunt.
Ita ce xp̃c qͣntum inse fuit pro om̃i¬
passio. nisi solũm his qui in eũ crede¬
re uolunt. Simulq notandũ. qr ñ
dixit apłs subiacuit morti. sed gusta
uit aꝓprie mortẽ: ꝑ qđ uelocitatem
resurrectionis uoluit ostendere: Bre¬
it: ut ea deuicta confestim uictor
resurgeret. Pecebat enĩ eum ꝓpter
filios ingłam adduxerat. auctorẽ
salutis eoꝵ consũmare ꝑpassionẽ.
Decebat eũ inquid auclorẽ scilicet
nẽ. xp̃i. qui ẽ auctor salutis om̃iũ
credentium. & qui ante passionẽ
suam multos filios adoptiuos addu¬
Ixerat
ingloriã fidei. spei. & caritatis: qui
certam spem habeant gaudia patriȩ
nem decebat eum ꝑficere omnia. quȩ
de illo p̃dicta erant: unde ipse dr̃c
pendens in cruce. Consũmatũ est
ꝓpter quẽ om̃ia. id est ꝑmort̃e eius.
restaurata sunt om̃ia cȩlestia & ter¬
restria: homo scilicet redẽptus. &
numerus angłoꝵ redintegratus: ꝑ

Expanded text:
non prosit, nisi his qui ex ea biberunt, non prosit, nisi his qui ex ea biberunt, ita et Christus, quantum in se fuit, pro omnipassio nisi solummodo modo his qui in eum credere voluerunt. Simulque notandum quia non dixit Apostolus, subjacuit morti, sed proprie gustavit mortem, per quod velocitatem resurrectionis voluit ostendere. Breri, ut ea devicta, confestim victor resurgeret. Decebat enim eum proptefilios in gloriam adduxerat, auctorem salutis eorum consummari per passionem. Decebat, inquit, eum auctorem, scilicet nem Christi, qui est auctor salutis omnium credentium, et qui ante passionem suam multos filios adoptivos adduxerat gloriam fidei, spei et charitatis, qui certam spem habebant gaudia patriae  passionem decebat eum perficere omnia quae de illo praedicta erant. Unde ipse dixit pendens in cruce: Consummatum est . Propter quem omnia, id est per mortem ejus restaurata sunt omnia coelestia et terrestria: homo scilicet redemptus et numerus angelorum redintegratus. Per
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ut dicatur ꝓ om̃ibꝰ fidelibꝰ. atq
infidelibꝰ mortẽ gustasse dicentes.
Ipse quidem pro omnibꝰ mortuus ẽ.
licet omnes non saluentur: Et quid¬
si omnes ñ credunt: Iue tam̃ qđ suũ
erat fecit. Unde beatus. ꝓsper hanc
ponit similitudinẽ. Est quilibet me¬
dicoꝵ peritissimꝰ. qui ueniens in ci¬
uitatẽ populosam. ubi multi infirmi
habentur: temperat potionem contra
om̃ia genera infirmitatũ. & conuocat
omnes dicens. Uenite om̃es populi. qͥ
uarus infirmitatibꝰ laboratis: & bibi¬
te ex hac potione. quã causa salutis
ur̃ȩ p̃paraui. Spondeo uobis cũ obte¬
statione: qđ siquis biberit exea. me¬
delam statim merebit᷑. Qui credunt
uerbis illiꝰ accedunt. bibunt: & sanan¬
tur. Qui uero renuunt bibere: non sa-¬
nantur: s in sua infirmitate conta-¬
bescunt. Quantũ ergo ad medici de-¬
uotionem ꝑtinet: ꝓom̃ium illoꝵ sa¬
lute potionẽ temperauit: licet aliis

Expanded text:
unt, ut dicatur pro omnibus fidelibus atque unt, ut dicatur pro omnibus fidelibus atque infidelibus mortem gustasse, dicentes: Ipse quidem pro omnibus mortuus est, licet omnes non salventur. Et si omnes non credunt, ille tamen quod suum erat fecit. Unde beatus Prosper hanc ponit similitudinem: Est quilibet medicorum peritissimus qui veniens in civitatem populosam ubi multi infirmi habentur, temperat potionem contra omnia genera infirmitatum, et convocat omnes, dicens: Venite, omnes populi qui variis infirmitatibus laboratis, et bibite ex hac potione, quam causa salutis vestrae praeparavi: spondeo vobis cum obtestatione, quod si quis biberit ex ea medelam statim consequetur. Qui credunt verbis illius, accedunt, bibunt et sanantur: qui vero renuunt bibere, non sanantur, sed in sua infirmitate contabescunt. Quantum ergo ad medici devotionem pertinet, pro omnium illorum salute potionem temperavit, licet aliis
Abbreviated transcription (Latin):
exaltauit illum. & dedit illi nom̃. qđ
est suꝑ omne nomen &e cetera. Sic eti¬
am ip̃se dñs ꝓuocabat eam dicens:
ut glorificetur filius hominis. Si ille
qui dñs est ea quȩ ꝓseruis passus ẽ
głam uocat: multomagis tu homo
quȩ ꝓdño pateris. tibi adgłam ꝑti¬
nere sempiternã dubitare ñ debes.
Eum inquid. id ẽ iħm uidemꝰ coro¬
natum. non oculis corporeis. sed ocu¬
lis mentis. dũ sedet inplenitudine pat̃
nȩ maiestatis: ut gratia cdi ꝓomnibus
gustaret mortẽ. Gratia di patris ap¬
pellatur filiꝰ: eo qđ nobis adeo patre
gratis sit datus. & qđ gratis.ꝓ nob̾
mortẽ sustinuit. Non enĩ debebatur
nobis nr̃o merito. ut filius di ꝓnobis
gustaret mortẽ : sed in effabilis gr̃a
hoc fecit. Qd̃ autẽ dicit. ꝓom̃ibꝰ illum
gustasse mortem. quida doctoris ita
absolute in telligunt. ut dicat᷑. ꝓom
nibꝰ ꝓquibꝰ gustauit: id est ꝓelectis
ad uitã eternam p̃destinatis. At
uero quidam ita generaliter accipi¬

Expanded text:
exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen: sic etiam ipse Dominus provocabat eam dicens: Ut glorificetur Filius hominis. Si ille qui Dominus est, ea quae pro servis passus est gloriam vocat, multo magis tu, homo, quae pro Deo pateris, tibi ad gloriam pertinere sempiternam dubitare non debes. Eum, inquam, id est Jesum, videmus coronatum, non oculis corporeis, sed oculis mentis, dum rnae majestatis, ut gratia Dei pro omnibus gustaret mortem. Gratia Dei Patris appellatur Filius, eo quod nobis a Deo Patre gratis sit datus, et quod gratis pro nobis mortem sustinuit. Non enim debebatur nobis nostro merito, ut Filius Dei pro nobis gustaret mortem, sed ineffabilis gratia hoc fecit. Quod autem dicit pro omnibus illum gustasse mortem, quidam doctores ita absolute intelligunt ut dicatur pro omnibus pro quibus gustavit, id est pro electis ad vitam aeternam praedestinatis. At vero quidam ita generaliter accipi
Abbreviated transcription (Latin):
sione redẽpti. eiꝰq baptismate ab¬
luti: in defessas laudes d̾o patri
referunt. corde. ore. & opere. His
eñi tribus modis. laudandus est.
d̾s Et iterũ Ego ero fidens ineum:
hoc ẽ in dm̃ patrem. Uox est filii di
de deo patre: ex parte humanita¬
tis loquentis. Nam homo susceptꝰ
auerbo: tot̃a confidentiã suã inpa
trẽ positã habebat. Unde dicebat
Pater clarifica filium tuũ Et ꝓfi
delibꝰ suis supplicans. aiebat: Pater
uolo ut ubi ego sũ: & isti sint mecũ:
Quos etiam exhortans: ut confiden¬
tiam haberent. dixit Confidite:
ego uici mundũ. Et iterũ Ecce ego
&e pueri mei: quos dedit michi dñs:
Hȩc duo testimonia sũpta sunt ex
oraculo ysaiȩ ꝓpħȩ: loquentis
inꝑsona filii cdi. Hui aũt sunt sc̃i ui¬
delicet apłi: quibꝰ dñs ait: Pueri
nũquid pulm̃tariũ habetis: Quibe¬
ne pueri uocant᷑. ꝓpt̾ in nocentiã
& humilitatẽ: de qͣrlibꝰ ipsa ueritaᷤ
dicit. Sinite paruulos uenire ad

Expanded text:
ione redempti, ejusque baptismate abluti, indefessas laudes Deo Patri referunt corde, ore et opere: his enim tribus modis laudandus est Deus. Et iterum: Ego ero fidens in eum, hoc est in Deum Patrem. Vox est Filii Dei de Deo Patre ex parte humanitatis loquentis. Nam homo susceptus a verbo, totam confidentiam suam in Deum Patrem positam habebat, unde dicebat: Pater, clarifica Filium tuum . Et pro fidelibus suis supplicans aiebat: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Quos etiam exhortans ut confidentiam haberent, dixit: Confidite, ego vici mundum . Et iterum: Ecce ego et pueri mei quos dedit mihi Deus. Haec duo testimonia sumpta sunt ex oraculo Isaiae prophetae loquentis in persona Filii Dei. Isti autem sunt puli, quibus Dominus ait: Pueri, nunquid pulmentarium habetis ? Qui bene pueri vocantur propter innocentiam et humilitatem, de qualibus ipsa Veritas dicit: Sinite parvulos venire ad
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰq fidelibꝰ dictũ ẽ. qui ꝑhoc frẽs
habuit: sicut & illi habuerunt. Quolo¬
co confunditur manes con suis. qui
ausus est dicere. dñm uerũ corpꝰ ñ
habuisse: cũ apłs dicat. qr assum̃do
carnẽ particeps extitit illoꝵ: Sicut
enĩ illi pueri oe nos carne & sanguine
constamꝰ: sic ce xp̃c parti᷑pauit
carni ce sanguini homo factus. Et si
cut cõmunicauit xp̃c nr̃ȩ substantiȩ
ꝑ assũptionem hominis: sic ce nos par-¬
ticipes eiꝰ sumꝰ. ꝑ assũptionẽ corporis

Expanded text:
 fidelibus dictum est, quia per hoc fratres habuit, sicut et illi habuerunt. Quo loco confunditur Manichaeus cum suis, qui ausus est dicere Deum verum corpus non habuisse, cum Apostolus dicat, quia assumendo carnem particeps exstitit illorum. Sicut enim illi pueri, et nos carne et sanguine, constamus: sic et Christus participavit carni et sanguini, homo factus, et sicut Christus communicavit nostrae substantiae per assumptionem hominis, sic et nos participes ejus su
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. gloria &e hono¬
re coronatum. Hic aꝑ¬
te manfestat: quia
gloria &e honor xp̃i
crux eius fuit: ꝓqua modicũ mi¬
noratus ẽ ab angłis moriendo ꝓ
nr̃a salute. Unde &e apłs alibi cũ
dixisset. factus ẽ obediens patriusq
ad mortẽ. mortẽ aũt crucis: statim

Expanded text:
mortis gloria et honore coronatum. Hic aperte manifestat quia gloria et honor Christi crux ejus fuit, pro qua modicum minoratus est ab angelis moriendo pro nostra salute. Unde et Apostolus alibi cum dixisset, factus obediens est Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, statim
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃m sc̃m qui inuobis cepit habitare:
tẽꝑe baptismatis: nolite fugare a uo¬
bis. neq extinguatis illũ peccando.
&e tͣdendo corpꝰ urm̃ diu̾sis tͦpitudi¬
qđ tẽplũ eiꝰ debet ẽẽ. Prophetias no¬
lite sꝑnere: id ẽ si aliquis ualet expla-¬
nare dicta .ꝓphetarũ sic̃ iheronimꝰ
ceteriq doctores ad edificationẽ au¬
ditoꝵ loqui &e p̃dicare. nolite illum
despicere. neq contẽpnere: s humi-¬
lit ad tendere quȩ docet. Om̃ia autẽ
ꝓbate: qđ bonũ ẽ tenete. Hoc ẽ ad ten¬
dite om̃ia quȩ ille loquit᷑. &. ꝓbate
utrũ dicta illiꝰ &e uerba conueniant
dictis euangłii: dictis ꝓpħaꝵ. ce di-
pare asensu scõꝵ patrũ uerba illiꝰ qd̾
bonũ ẽ tenete corde: & oꝑe ꝑficite.
Ab omni spetie mala ab stinete uos.
id ẽ ab om̃i re mala. & cogitatione

Expanded text:
sanctum qui in vobis coepit habitare tempore baptismatis, nolite fugare a vobis neque exstinguatis illum in vobis peccando et tradendo corpus vestrum diversis turpitudiuod templum ejus debet esse. Prophetias nolite spernere, id est, si aliquis valet explanare dicta prophetarum, sicut Hieronymus caeterique doctores ad aedificationem auditorum loqui et praedicare: nolite illum despicere, nolite contemnere, sed humiliter attendite quae docet. Omnia autem probate; quod bonum est tenete, hoc est, attendite omnia quae ille loquitur. Probate utrum dicta illius et verba conveniunt dictis Evanpare a sensu sanctorum patrum verba illius, quod bonum est tenete corde, et opere perficite. Ab omni specie mala abstinete vos, id est ab omni re mala, et cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. Bene in fłama ignis dicit
det eũ. tantũ spatiũ aeris occupans.
qͣntũ occupauit aqua indiluiio
qui ardebit t̾ram &e crassitudinẽ
maris: ce purgabit electos. Re ꝓbi
autẽ audientes adño. ite male
dictun ignẽ eternũ. in uoluent᷑
ab illo igne: & trahent᷑ adsupplitia
inferni. Qui reꝓbi: dabunt penas
et̾nas: in interitũ. Dabunt penas. ñ¬
aliis s sibi dabunt ce inferent qui
mala fecer̃t: ꝓ qͥb talia recipient.
capillo. idẽ sustinet penas. Ita &e hic
dabunt penas. id ẽ sustinebunt.
Cũ uenerit glorificari in sanctis su¬
is. idẽ clarus apparere eis &e blandꝰ.
reꝓbis autẽ t̾ribilis &e seuus. Quia
creditũ ẽ testimonium nr̃m suꝑ il¬
lũ diem. ut euangłiũ ꝑhibeat uob̾
testimoniũ credulitatis in die illo:
&r recipiatis mercecłe ȩt̃nam. in qͦ
sub aud negotio eramꝰ: uel adhoc

Expanded text:
Judaeis. Bene in flamma ignis dicit det eum, tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio, qui ardebit terram et crassitudinem aeris, et purgabit electos; reprobi autem audientes a Domino: Ite in ignem aeternum , involventur ab isto igne, et trahentur ad supplicia inferni. Qui reprobi dabunt poenas aeternas in interitu. Dabunt poenas aliis, sed sibi dabunt et inferent: quia mala fecerunt pro quibus talia recipient. capillo, id est sustinet poenas, ita et hi dabunt poenas, id est sustinebunt. Cum venerit glorificari in sanctis ejus, id est clarus apparere eis et blandus, reprobis autem terribilis et saevus. Quia creditum est testimonium nostrum lum diem, ut Evangelium perhibeat vobis testimonium credulitatis in die illo, et recipiatis mercedem aeternam. In quo, subaudis negotio, oramus, vel ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
repticiũ. & demoniacũ. Sic in istolo¬
co potest intelligi. ꝓgr̃ã sua quȩ nobis
tẽꝑe baptismatis dat᷑: qua mundam᷑
ab om̃ib inquinam̃tis uitioꝵ qͣm orat
apłs ut integra & incorruptaatq in¬
fuget᷑ anobis. Si enĩ mala uita & cogita¬
tio incedit. ñ est ĩa integra ipsa gr̃a: qr
deserit hominẽ obnoxiũ peccatis. Us̃
tẽꝑe baptismatis ñ recedat auob̾. s in¬
tegra maneat uobiscũ. &e anima in cor-¬
rupta sit corpꝰq inmaculatũ & totꝰ ho¬
mo mundatus. in teger seruet᷑ sine
querela. Non dic̃ sine peccato: qr ñ ẽ homo
qui faciat bonũ oe ñpeccet. Et in mul¬
tis offendimꝰ om̃es. Si enĩ dixerimꝰ
qr peccatũ ñ habemꝰ. ueritas in nobis
ñ est fidelis ẽ. id ẽ uerax ẽ in. ꝓmissio¬
nibꝰ suis. qui uocauit nos ad ficłe. oe
grãm suã: qui etiã faciet sub audis qd̾
ut securi de pmio recte conu̾sent᷑.¬

Expanded text:
rreptitium et daemoniacum. Sic in isto loco potest intelligi pro gratia sua quae nobis datur tempore baptismatis, qua mundamur ab omnibus inquinamentis vitiorum, quam orat Apostolus ut integra, et incorrupta, atque imfugatur a nobis. Si enim mala vita aut cogitatio incidit, non est jam integra ipsa gratia, quia deserit hominem obnoxium peccatis; nam tempore baptismatis, non recedat a vobis, sed integra maneat vobis, et anima incorrupta sit, corpusque immaculatum, et totus homo mundatus integer servetur sine querela. Non dicit sine peccato, quia non est homo qui faciat bonum et non peccet, et in multis offendimus omnes . Si enim dixerimus, quia peccatum non habemus, veritas in nobis non est . Fidelis est, id est verax in promissionibus suis, qui vocavit vos ad fidem et gratiam suam; qui etiam faciet, subaudis id qut securi de praemio recte conversent
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ honoribꝰ. s in dño gaudete: &e bonis
oꝑibꝰ. & qr filii di estis. Sine in t̾missi¬
one orate. Quis hominũ mortalium
potest semꝑ orationi in sistere: Aut gͦ
totũ tempꝰ ꝓparte posuit apłs. ut
dicat illũ semꝑ orare. qͥ canonicas
horas obseruat scdm morẽ & consu-¬
etudinẽ scoꝵ patrũ: aut etiã illũ qͥ
semꝑ dedo cogitat. & do placere de¬
siderat. Quandiu enĩ qͥs bene cogitat.
ce bonũ desiderat: semꝑ orat. Nam
qͥcqͥd boni iustꝰ agit. adorationẽ est
referendũ. & ñ qͣm desinet orare:
nͥ desierit iustus esse. In om̃ibꝰ gr̃as
agite. id est infide &r spe. caritate.
ceterisq bonis operibꝰ oe in ꝓsperis ce¬
in aduersis. semꝑ gr̃as &e laudes agite¬

Expanded text:
bus honoribus, sed in Domino gaudete, et bonis bus honoribus, sed in Domino gaudete, et bonis operibus: et quia filii Dei estis. Sine intermissione orate. Quis hominum mortalium potest semper orationi insistere? Aut ergo totum tempus pro parte posuit Apostolus, ut dicat illum semper orare, qui canonicas horas observat, secundum morem et consuetudinem sanctorum Patrum: aut etiam illum, qui semper de Deo cogitat, et Deo placere desiderat. Quandiu enim quis bene cogitat, et bonum desiderat, semper orat. Nam quidquid boni justus agit, ad orationem est referendum, et nunquam desinet orare, nisi desierit justus esse. In omnibus gratias agite, id est in fide, spe, charitate, eterisque bonis operibus, et in prosperis, ein adversis semper gra
Abbreviated transcription (Latin):
cedem. Et est sensus. In firmos ur̃os
curaui. leꝓsos mundaui. mortuos
suscitaui. esurientes paui. date
mͥ ex hoc mercedem. si dignũ &r bo¬
Et appender̃t mercede meã.xxͫx. ar¬
genteos. Malum ꝓmalo reddet dñs re-¬
ꝓbis indie iditu dicens eis. Quia esu¬
riui & ñ dedistis mͥ manducare: ite
in ignẽ ȩternũ. Qua ꝓpt̃ ñ debemꝰ uin-¬
dictã expetere. ut reddamꝰ malũ. ꝓ
malo. qui ñ possumꝰ hoc tͣnquilla m̃te
agere: s debemꝰ illi reseruare qui sem¬
ꝑ idem & equalis manet. &r qͥ dixit mͥ
undictã & ego retribuam eis suppli-¬
tia: uobis aut̃e p̃mia. Malũ siqͥdem
ꝓmalo reddere: ñ ẽ bonũ: malũ uͦ ꝓ
bono. ualde nimiumq malũ est. Sed¬
semꝑ qđ bonũ ẽ sectamini. idẽ imi¬
tamini oe ꝑficite. in inuicem. siue in¬
altereutrũ o inom̃es: hoc ẽ ñ solũ in
credentes s etiam in ñcredentes. qr
frẽs sumꝰ om̃es scdm carnẽ. Semꝑ gau¬
dete ñ in diuitiis caducis &e tẽporali¬

Expanded text:
et est sensus: Infirmos vestros curavi, leprosos mundavi, mortuos suscitavi, esurientes pavi, date mihi ex hoc mercedem, si dignum et boet appenderunt mercedem meam triginta argenteos . Malum pro malo reddet Dominus reprobis in die judicii, dicens eis: Quia esurivi et non dedistis mihi manducare, ite in ignem aeternum . Quapropter non debemus vindictam expetere, ut reddamus malum pro malo, quia non possumus hoc tranquilla mente agere, sed debemus illi reservare qui semper idemt ego retribuam , illis supplicia, vobis autem praemia. Malum siquidem pro malo reddere non est bonum, malum vero pro bono, valde nimiumque malum est. Semper quod bonum est sectamini, id est imitamini et perficite in invicem, sive alterutrum, et in omnes, hoc est, non solum in credentes, sed etiam in non credentes, quia fratres sumus omnes secundum carnem. Semper gaudete. Non in divitiis caducis et temporali
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥda alius. Credo dñe. ad iuua in-¬
credulitatẽ meã. Głam in tͥbulatio¬
nib qͣs sustinetis in exemplũ iusti
doctoꝵ colligere possumꝰ. nichil agit᷑
in hoc mundo nisi autꝰ faciente. aut
ipso ꝑmutente. Sc̃i gͦ martyres aliiq
fideles do ꝑmittente multa ꝑicła
&e aduersa in hoc scło ad exemplũ iu¬
sti iuditii di patiebant᷑: qm̃ in ip¬
sis ostendebat᷑. qr si illi qui dilecti
cdi erant talla patiebant᷑: multa am¬
pliora &e grauiorã reꝓbi & inimici

Expanded text:
Et quidam alius: Credo, Domine, adjuva inEt quidam alius: Credo, Domine, adjuva infidelitatem meam . Gloriemur in tribulationibus quas sustinetis in exemplum justi doctorum colligere possumus, nihil agitur in hoc mundo, nisi aut Deo faciente, aut ipso permittente. Sancti ergo martyres aliique fideles, Deo permittente, multa pericula et adversa in hoc mundo ad exemplum justi judicii Dei patiebantur, quoniam in ipsis ostendebatur quia si illi qui dilecti Deo erant talia patiebantur, multo ampliora et graviora reprobi
Abbreviated transcription (Latin):
hessalonicenses acci-¬
pientes pͥorẽ epłam
cũ ꝑuenissent legen
do adillũ locũ ubi lo
ens. deinde nos qui uiuimꝰ. qui relin¬
simul rapiemur cũ illis obuiã dño
in aera. conturbati sunt &e conter
riti nimiũ. putantes apłm ita ẽe lo¬
cutũ. qͣsi suo tempore &r illoꝵ uen¬
turus ẽẽt dñs ad iuditium: & time¬
bant illi mitti cũ diabolo incarcerẽ
eterni supplicii: eo qđ tardi uenien¬¬
scripsit eis istã sccłam epłam. in qͣ
significauit eis ñ dũ imminere di-¬
em iuditii suo tẽpore. & ostendit
eis qd antea destruendũ esset reg-¬
nũ romanoꝵ: tam̃ occulte & obseu¬
re. Neq enĩ audebat aꝑte scribere.
de abolitione regni romani: ne
forte incredentes ꝑsecutionẽ exci¬
taret. Denuntiat etiam aduentũ
antixp̃i: oe in terfectionẽ eius.
AULUs or siluanꝰ¬
initiũ. ideq sensus
quẽ inpͥori exposu-¬
imꝰ. Suꝑ crescit fi¬
des ur̃a. Fides aug.¬
m̃to eget. Unde
apłi dicunt dño. Auge nobis fidem:

Expanded text:
Thessalonicenses accipientes priorem epistolam, cum pervenissent legendo ad illum locum ubi loqens: Deinde nos qui vivimus, qui relinsimul rapiemur cum illis obviam Christo in aera , conturbati sunt, nimiumque perterriti, putantes Apostolum ita esse locutum, quasi suo tempore et illorum venturus esset Dominus ad judicium, et timebant illi mitti cum diabolo in carcerem aeterni supplicii, eo quod, tarde venienscripsit eis istam epistolam secundam, in qua significavit eis nondum imminere diem judicii suo tempore, et ostendit eis quod antea destruendum esset regnum Romanorum, tamen occulte et obscure. Neque enim audebat aperte scribere de abolitione regni Romani, ne forte in credentes persecutionem excitaret. Denuntiat etiam adventum Antichristi et interfectionem ejus. aulus et Silvanunitium, idemque sensus quem in priori exposuimus. Supercrescit fides vestra. Fides augmento eget; unde apostoli dicunt Domino: Adauge nobis fidem .
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. or qͥ etiã nos pacificauit. oe
reconciliauit do patri ꝑ ascensionẽ
suã: ipse scĩficet uos ꝑ om̃ia. id ẽ scõs
faciat. in om̃ibꝰ quȩ cogitatis &r oꝑe
ꝑficitis. Ut integer sp̃s ur or anima¬

Expanded text:
os pacificavit et reconciliavit Deo Patri per passionem suam, ipse sanctificet vos per omnia, id est sanctos faciat in omnibus quae cogitatis et opere perficitis; ut integer spiri
Abbreviated transcription (Latin):
boni agere ualemꝰ. sicut ipse dixit: Si¬
ne me nichil potestis facere: hec ẽ in-¬
qͥd uoluntas di ut malũ ꝓmalo ñ red¬
datis. bonũ semꝑ sectemini. sine int̾-¬
missione oretis. ut gaudeatis in dño
Sp̃m nolite extinguere: idẽ si aliqũẽ
adhorã sp̃s sc̃s repleuerit sua gr̃a ut
possit int̃pretari diuinas scͥpturas
&e diuina mysteria loqui. nolite eum

Expanded text:
boni agere valemus, sicut ipse dixit: Sine me nihil potestis facere . Haec est, inquit, voluntas Dei, ut malum pro malo non reddatis: bonum semper sectemini, sine intermissione oretis, ut gaudeatis in Domino, Spiritum nolite exad horam Spiritus sanctus repleverit sua gratia, ut possit interpretari divinas Scripturas, et divina mysteria loqui, nolite eum
Abbreviated transcription (Latin):
Iustũ di iuditiũ dic̃: quia tunc d̾s¬
Iudicabit orbem terrȩ inȩquitate.
Si tam̃ iustũ ẽ apud dm̃ retribue¬
re malis mala & bonis bona. Sita¬
m̃ coniunctio causalis in hoc loco
ñ ꝓdubitatione ponit᷑. sed ꝓ affir¬
matione. qͣsi diceret. Qm̃ iustũ ẽ
ado ita agere. In reuelatione. id
ẽ in manifestatione dñi iħu de cȩ-¬
lo ueniente ad iuditiũ. cũ angłis
uirtutis eiꝰ sic̃ ipse dixit. Cũ ue

Expanded text:
Dei judicium dicit, quia tunc judicabit Deus orbem terrae in aequitate. Si tamen justum est apud Deum retribuere malis mala, et bonis bona. Si tamen conjunctio causalis in hoc loco non pro dubitatione ponitur, sed pro affirmatione, quasi diceret: Quoniam justum est Deo ita agere. In revelatione, id est in manifestatione, Domini Jesu de coelo venientis ad judicium, cum angelis virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptor ñr. nobis qui mortui ce ꝑ¬
diti eramꝰ. atq ꝓpt̃ peccata ado ali¬
eni. qͣndo ꝑ passionẽ suã &e ꝑbaptismi
gr̃ãm nos redemit. Bonũ ꝓbono: si¬
ẽ indie iuditii dabit electis dicens
eis. Quia esuriui &e declistis michi
manducare: ꝑcipite regnũ uobis
paratum. Malũ ꝓbono reddit᷑. si¬
ẽ iudas &e iudei dño redderunt.
Unde ipse dixit eis ꝑzacariam.¬

Expanded text:
Redemptor noster nobis qui mortui et pRedemptor noster nobis qui mortui et perditi eramus, atque propter peccata a Deo alieni, quando per passionem suam et baptismi gratiam nos redemit. Bonum pro bono, sicut in die judicii dabit electis, dicens eis: Quia esurivi et dedistis mihi manducare, percipite regnum vobis paratum . Malum pro bono redditur, sicut Judas et Judaei Domino reddiderunt. Unde ipse dixit eis per Zachariam
Abbreviated transcription (Latin):
cem om̃iũ uitioꝵ. Pusillanimes aũt
p̃cipit consolari blandius: ut ꝑ exhor-¬
tationẽ & consolationẽ p̃positoꝵ ro¬
borent᷑ in om̃ib bonis. Sequitur.¬
Suscipite subaudis in offitiũ cari¬
tatis infirmos: infide ñ in corpore.
Patientes estote ad om̃es. Modo ad¬
monet p̃latos ut subiectoꝵ im ꝓbita¬
tẽ & inpatientiã patienter ferant.
dũ in aliquo contra eos murmurant.
Solent enĩ inquieti &e in modesti seu
inpatientes. qñ corripiunt᷑ ap̃latis
insurgere contra eos. & inpatienter
ferre illoꝵ correptionẽ: nolentes abeis
corripi. s suã uoluntatẽ implere. Quoꝵ
animositatẽ debent p̃lati ad tempus
sustinere: & iterũ tẽpore oportuno
& congruo cũ alioꝵ auxilio em̃dare.
Uidete. idẽ cauete. nequis ur̃m ma-¬
lũ. ꝓmalo alieui reddat. Hoc uult
sed nec malũ ꝓmalo. Quatuor mo¬
dis reddit᷑ aut bonũ ꝓbono. aut ma¬
lũ ꝓmalo. Bonũ ꝓmalo reddit᷑. sic̃

Expanded text:
cem omnium vitiorum. Pusillanimes autem cem omnium vitiorum. Pusillanimes autem praecipit consolari blandius, ut per exhortationem et consolationem praepositorum roborarentur in omnibus bonis. Suscipite, subaudis in officium charitatis, infirmos in fide, in corpore. Patientes estote ad omnes. Modo admonet praelatos ut subjectorum improbitatem et impatientiam patienter ferant, dum in aliquo contra eos murmurant. Solent enim inquieti et immodesti seu impatientes, quando corripiuntur a praelatis, insurgere contra eos, et impatienter ferre illorum correptionem, nolentes ab eis corripi, sed suam voluntatem implere. Quorum animositatem debent praelati ad tempus sustinere, et iterum tet congruo cum consilio et auxilio emendare. Videte, id est cavete, ne quis vestrum malum pro malo alicui reddat. Hoc vult sed nec malum pro malo. Quatuor modis redditur, aut bonum pro bono, aut malum pro malo. Bonum pro malo redditur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gi. & ut ita dicamꝰ giro¬
uagi. ociose uiuentes. ce ñ laborante ᷤᷤ
manibꝰ suis unde uiuerent. neq ora-¬
tionibꝰ aut psalmodiis uacantes. sed
circũibant domos alioꝵ. atq ꝑagra¬
bant de loco adlocũ: querentes unde
uiuere possent. Cuiꝰ rei causa. multos
in quietabant. Uel etiã inquietos uo¬
cat. suꝑbos: qui causa suꝑbie alios
inquietabant. Iterũ erant alii pusil¬
lanimes or timidi. qui bonũ timebant
in choare. ne forte ñ possent ad effec̾¬
tũ ꝑducere: uel si in choabant. ñ libe¬
re illud agebant. sed uerecũ dabant᷑
ex hoc inp̃sentia alioꝵ. Ipsiq pusilla-¬
nimes erant: quia adu̾sa huiꝰ scłi
patienter ferre ñualebant: citoq
scandalirabantur in u̾bo & facto ali¬
oꝵ. In quietos gͦ idẽ uagabundos.
otiosos. &r instabiles. uel suꝑbos. qͥ
alios molestabant: p̃cipit apłs cor¬
ripi ap̃latis oe magistris: quatinꝰ
desisterent abociositate quȩ ẽ in imi-¬
ca anime. & deponerent suꝑbiã radi-¬

Expanded text:
dicamus, gyrovagi otiose viventes, et non laborantes manibus suis unde viverent, neque orationibus aut psalmodiis vacantes, sed circuibant domos aliorum, atque peragrabant de loco ad locum, quaerentes unde vivere possent, cujus rei causa multos inquietabant. Vel etiam inquietos vocat superbos, qui causa superbiae alios inquietabant. Iterum erant alii pusillanimes et timidi, qui bonum timebant inchoare, ne forte non possent illud ad effectum perducere: vel si inchoabant, non libere illud agebant, sed verecundabantur ex hoc in praesentia aliorum ipsique pusillanimes erant, quia adversa hujus saeculi patienter ferre non volebant citoque scandalizabantur in verbo et facto aliorum. Inquietos ergo, id est vagabundos, otiosos et instabiles, vel superbos qui alios molestabant, praecipit Apostolus corripi a praelatis et magistris, quatenus desisterent ab otiositate quae est inimica animae, et deponerent superbiam radi
Abbreviated transcription (Latin):
le qđ fuit hostia ꝓpeccato. quia ñ ⁊
erit iam hostia ꝓpeccato sicut prius
fuit. Non enĩ poterit de inceps mori.
Sicut enĩ unꝰquisq nr̃m post mor¬
tem recipit iuxta oꝑa sua: ita xp̃c
de uicta morte or adepto regno. se¬
cundo apparebit expectantibus se
insalutẽ. ut iuste uindicet suos.
qui in iuste passus ẽ abalienis. Meli
or ẽ apparitio expectantibꝰ se insa¬
lutem: quã cõmunis uisio de qua
dr. Uidebit eũ omnis ocłs: & qui
eum pupugerunt. Hoc ẽ gͦ sccło ap¬
parere. sine peccato. iam ñ uideri in
similitudine carnis peccati: s nec
alioꝵ peccata portantẽ in corpore
suo suꝑ lignũ siẽ inpͥmo aduentu fe¬
cit: nec interuenire amplius. ꝓpec¬
catis. s uindictam exercere inpecca

Expanded text:
ebit sine hostia pro peccato: quia non erit jam hostia pro peccato, sicut prius fuit: non enim poterit deinceps mori. Sicut enim unusquisque nostrum post mortem recipit juxta opera sua, ita Christus devicta morte, et adepto regno, secundo apparebit exspectantibus se in salutem, ut juste vindicet suos, qui injuste passus est ab alienis. Melior est haec apparitio exspectantibus se in salutem, quam communis visio, de qua dicitur: Videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt. Hoc est ergo secundo apparere sine peccato, jam non videri in similitudine carnis peccati; sed nec aliorum peccata portantem in corpore suo super lignum, sicut in primo adcit, nec intervenire amplius pro peccatis, sed vindictam exercere in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
quia melchi sedech. scłm legalia man-¬
data ñ fuit sacerdos. sed scđm cuiꝰda
singularis sacerdotii dignitatẽ pa¬
nẽ offerens d̾o: ñ brutoꝵ animaliũ
sanguinem. In cuiꝰ ordinẽ sacerdotii
xxp̃s factus est sacerdos. ñ tempora¬
lis s eternꝰ: nec offerens uictuas
legales. s instar illus panem & ui-¬
num. carnẽ uidelicet ac sanguiem
ens mea uere ẽ cibus: &e sanguis m̃s
uere ẽ potus. Ista quoq duo mune-¬
ra panem uidelicet & uinum: com¬
misit eccłie sue in memoriam sui
offerenda. Unde patet sacrificiũ
pecudũ perisse qd̃ fuit ordinis aa-¬
Iron
eccłiȩ tenere docuit. Sccła causa ẽ.
qr mel chi sedech rex & sacerdos fuit:
gemina dignitate: in signitus manet.
Nam qd̃ regiam dignitat᷑e possideat:
ipse manifestat dum dicit. Ego aũt
constitutus sum rex abeo. id ẽ ado
patre. Et pꝰ resurrectionẽ suam: qͥd¬
dicit: Uata ẽ michi inquiens om̃is

Expanded text:
quia Melchisedech secundum legalia manquia Melchisedech secundum legalia mandata non fuit sacerdos, sed secundum cujusdam singularis sacerdotii dignitatem panem offerens Deo, non brutorum animalium sanguinem: in cujus ordine sacerdotii Christus factus est sacerdos, non temporalis, sed aeternus: nec offerens victimas legales, sed instar illius panem et vinum, carnem videlicet et sanguinem ens mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Ista quoque duo munera, panem videlicet et vinum, commisit Ecclesiae suae in memoria sui offerenda: unde patet sacrificium pecudum periisse, quod fuit ordinis Aaron, Ecclesiam tenere docuit. Secunda causa est, quia Melchisedech rex et sacerdos fuit, gemina dignitate iNam quod regiam dignitatem possideat, ipse manifestat dum dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo , id est a Deo Patre. Et post resurrectionem suam dixit: Data est m
Abbreviated transcription (Latin):
pore usus ẽ inquiens. Dñs dixit ad
me. Nomine autẽ dñi: dm̃ patrem
intelligere debemꝰ: Et ut in xp̃o uña
ꝑsonam esse credamꝰ: adiecit. Ego
hodie genuite. Hoc ẽ dicere: qd̾ ꝓ¬
prie do cõpetit. Sequit᷑. Qũe ad mo¬
dũ or in alio loco dicit. Tues sacer¬
dos in et̾num. scd̾m ordinẽ melchi-¬
sedech. Ex superiori uersiculo ista
fieret. sed d̾s pater qui locutus ẽ ei
filius m̃s estu ipse clarificauit eum:
quẽ admodũ &e in alio loco psalmista
dicit ipse ad filiũ. tues sacerdos in
genitus ẽ ado patre ante om̃ia scła
coȩternꝰ gignenti &e consubstantialis.
uerus ds manens apud patrẽ: s scd̾m
hoc qđ natus ẽ exutero uirginali. in
fine tempoꝵ homo factus. ꝓpter uicti¬
mam quam. ꝓnobis obtulit anobis
acceptam. carnẽ uidelicet & sangiu¬
nẽ suum. S quare scłm ordinẽ mel¬
chisedech. or ñ scdm ordinẽ aaron.
dicatur existere sacerdos: diuerse
causȩ existunt. Et pͥma quide est.

Expanded text:
pore usus est inquiens: Dominus dixit ad pore usus est inquiens: Dominus dixit ad me. Nomine autem Domini Deum Patrem intelligere debemus, et ut in Christo unam personam esse credamus, adjecit: Ego hodie genui te: hoc est dicere, quod proprie Deo competit. Sequitur: Quemadmodum et in alio loco dicit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ex superiori versiculo ista t pontifex fieret, sed Deus Pater, qui locutus est ei, Filius meus es tu, ipse clarificavit eum. Quemadmodum et in alio loco psalmi dgenitus est a Deo Patre ante omnia saecula, coaeternus gignenti et consubstantialis, verus Deus manens apud Patrem, sed secundum hoc quod natus est ex utero virginali, in fine temporum homo factus non propter victimam quam pro nobis obtulit, a nobis acceptam carnem videlicet et sanguinem suum. Sed quare secundum ordinem Melchisedech, et non secundum ordinem Aaron dicatur existere sacerdos, diversae causae existunt, et prima quidem est
Abbreviated transcription (Latin):
chil ẽ: hic apłs glorific̾at ionẽ nomi¬
Inauit.
Xp̃c gͦ semet ipsum ñ clarificauit
siue glorificauit. ut a semet ipso
pontifex fieret. pontificatusq ho¬
norem haberet: quia ñerat asemet¬
ipso. Et hoc ẽ qđ ipse dñs in euan-¬
gelio dicit. Non ueni ameipso: sed
ille me misit. Et iterum. Głam me¬
am ñ quero: est pater m̃s qui glori¬
ficat me. Sic̃ gͦ asemet ipso nonue¬
nit qr asemet ipso ñ erat. suamq
głam ñ querebat: ita xp̃c ñ semet¬
ipsũ clarificauit ut pontificatꝰ ho-¬
norẽ a se ipso haberet sed apatre
clarificatus ẽ. ad eum die baptisma¬
tis dicente. hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus.
Que clarificatio. siue glorificatio.
filii cłi ce dicente. Dñs dixit adme
filiꝰ meus estu: ego hodie genui te:
Et quia om̃ipotenti cło om̃ia futura
qͣsi iam p̃terita. aut p̃sentia sunt: qđ
ei pꝰ baptismũ dicturus erat. qͣsi iam
dictũ habebat. Qua ꝓpt̃ p̃terito tẽ¬

Expanded text:
ihil est, hic Apostolus glorificationem nemiihil est, hic Apostolus glorificationem neminavit. Christus ergo semetipsum non glorificavit sive clarificavit, ut a semetipso pontifex fieret, pontificatusque honorem haberet, quia non erat a semetipso, et hoc est quod ipse Dominus in Evangelio dicit, Non veni a meipso, sed ille me misit. Et iterum: Gloriam meam non quaero; et: Est Pater meus qui glorificat me. Sicut ergo a semetipso non venit quia a seipso non erat, suamque gloriam non quaerebat, ita non seipsum clarificavit, ut pontificatus honorem a seipso haberet, seo a Patre clarificatus est ad eum die baptismatis dicente: Hic est Filius meus dilectus. Quae glorificatio sive clarificatio mFilii Dei et dicente: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te. Et quia omnipotenti Deo omnia futura quasi jam praeterita aut praesentia sunt, quod ei post baptismum dicturus erat, quasi jam dictum habebat: quapropter praeterito tem
Abbreviated transcription (Latin):
a aron sub audis uocatꝰ ẽ signo floren-¬
tis uirgȩ: siue signo in cendii illoꝵ qͥ
eiꝰ pontificatui inuidentes dignita¬
tẽ sacerdocii affectando inuadere
moliebantur. his eñĩ duobꝰ modis osten¬
sis: demonstratꝰ ẽ sacerdos ado electꝰ.
Confundit autẽ ac ꝑcutit beatus apłs
sacerdotes cupidos. honoris & sacer-¬
docii auidos. qui sponte se in mittunt
oe ingerunt administerium sacerdo¬
tale: non uocatione di uel uoluntate.
s pociꝰ interuentu munerũ: quia non
ꝓsalute popłi. sed. ꝓambitione scl̃i hoc
agunt: Sic oe xp̃c non semet ipsũ cla-¬
rificauit. ut pontifex fieret. sed ille
qui locutꝰ ẽ ad eum. filiꝰ meus estu.
ego hodie genui te. Glorifico. hono¬
rifico. clarifico. tria quide sunt u̾ba.
sedunũ sensũ habentia: qđ grece inla.¬
tino positũ habetur. Nam qd̾ in euan-¬
gelio euangelista dicit dñm dixisse.
si enĩ glorifico meipsũ gloria mea n-¬

Expanded text:
Aaron, subaudis vocatus est signo florenAaron, subaudis vocatus est signo florentis virgae, sive signo incendii illorum, qui ejus pontificatui invidentes, dignitatem sacerdotii affectando invadere moliebantur. His enim duobus signis ostensis, demonstratus est sacerdos a Deo electus. Confundit autem ac percutit beatus Apostolus sacerdotes cupidos honoris, et sacerdotii avidos, qui sponte immittunt se et ingerunt ad ministerium sacerdotale, non vocatione Dei vel voluntate, sed potius interventu munerum: quia non pro salute populi, sed pro ambitione saeculi hoc agunt. Sic et Christus non semetipsum clarificavit ut pontifex fieret, sed ille qui locutus est ad eum: Filius meus es tu; ego hodie genui te. Glorifico, honorifico, clarifico, tria quidem sunt verba unum sensum habentia, quod Graece pro Latino positum habetur δοξάζω: nam quod in Evangelio evangelista dixit Dominum dixisse: Si ego glorifico meipsum, gloria mea n
Abbreviated transcription (Latin):
Per hoc enĩ qđ similia passus est po¬
test cõpati: &r ꝑ hoc qđ d̾s est. in utͣq
substantia potens est misereri. Qd̃
uͦ adiunxit & ꝓpt̾ea debet quem¬
admodũ &. ꝓppło. ita etiam & p
semetipso offerre ꝓpeccatis. hoc¬
ad sacerdotes legales. siue nr̃i tẽ¬
poris magis ꝑtinet qͣm ad xp̃m: qͥ
te. referri ad sacerdotes legis siue
nr̃os: ita ut infirmitas accipiatur
ꝓpeccato. Et quia ipsi circũdati st̃
in firmitate carnis hoc ẽ peccato:
his uerbis ostendere uoluit apłs quis
sit ille pontifex. &e demonstrare quȩ
ꝑtineant ad pontificem. & qđ sit eius
ministerium: & quȩ sint sint signa
pontificatus. uidelicet ut offerat do-¬
na &e sacrificia ꝓpeccatis: sciens con-¬
dolere his qui ignoranter errant. ac
deinde disputare aggressus ẽ qͦmͦ qͥs
ad sacerdotium accedere debeat di¬
cens. Nec quisqͣm sumit sibi honorem
sacerdocii. s qui uocat᷑ adeo tanqͣm

Expanded text:
per hoc enim quod similia passus est, poper hoc enim quod similia passus est, potest compati, et per hoc quod Deus est in utraque substantia, potens est misereri. Quod vero adjunxit, Et propterea debet, quemadmodum et pro populo, ita etiam et pro semetipso offerre pad sacerdotes legales, sive nostri temporis, magis pertinet quam ad Christum, qui te, referri ad sacerdotes legis, sive nostros, ita ut infirmitas accipiatur pro peccato: et quia ipsi circumdati sunt infirmitate carnis, hoc est peccato, His verbis ostendere voluit Apostolus quod sit pontifex, et demonstrare quae pertineant ad pontificem, et quid sit ejus ministerium, et quae sint signa pontificatus, videlicet ut offerat dona et sacrificia pro peccatis, sciens condolere his qui ignorant et errant. At deinde disputare aggressus est, quomodo quis ad sacerdotium accedere debeat, dicens: Nec quisquam sumet sibi honorem sacerdotii, sed qui vocatur a Deo tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
de ex hominibꝰ assũptꝰ: semꝑ. ꝓom.
nibꝰ interpellat. Iterum qd̃ dicit
ut offerat dona & sacrificia ꝓpec¬
catis: ex parte cõmune ẽ & ex par¬
te minime atq dissimile. Nam in
hoc quia xp̃c sacrificium obtulit
ꝓppłi delictis qđ & illi agebant cõ¬
munio ẽ: s in hoc qđ ille ꝓse ñ obtu¬
lit sicut illi ꝓsus delictis offerebant
sacrificia. boues scilicet. arietes. hyr¬
cos. & cetera talia: xp̃c uero rationa¬
le animal ꝓtociꝰ mundi salute hoc
ẽ seipsũ qui ẽ agnꝰ. iuxta qđ ioħes
dicit. eoce agnꝰ đi. ecce qui tollit pec
cata mundi. Reliqua quȩ sequuntur¬
iam ñ sunt cõmunia. Et enĩ qđ dicit
qui possit condolere his qui ignorant
&r errant. hoc est qui ignorant᷑ peccant
& errant. qm̃ &e ip̃se circũdatꝰ ẽ infirmi¬
tate carnis in qua temptari potuit
ꝑ omnia: ꝓsimilitudine carnis pec-¬
cati absq peccato: Hic iam excellen¬
tia ẽ ꝑtinens ad xp̃m: dequa pau-¬
lo superius plenius disseruimus.

Expanded text:
idem ex hominibus assumptus, semper pro omnibus interpellat. Iterum quod dicit: Ut offerat dona et sacrificia pro peccatis, ex parte commune est, et ex parte minime, atque dissimile: nam in hoc, quia Christus sacrificium obtulit pro populi delictis, quod et illi agebant, communio est; sed in hoc quod ille pro se non obtulit, sicut illi pro suis delictis offerebant sacrificia, boves scilicet, arietes, hircos et caetera talia: Christus vero rationale animal pro totius mundi salute, hoc est seipsum, qui est Agnus, juxta quod Joannes dicit: Ecce Agnus Dei qui tollit peccata mundi . Reliqua quae jam sequuntur, non sunt communia. Etenim quod dicit, qui possit condolere his qui ignorant et errant, hoc est qui ignoranter peccant et errant: quoniam et ipse circumdatus est infirmitate carnis, in qua tentari potuit per omnia similitudine carnis peccati absque peccato. Hic jam excellentia est, pertinens ad Christum, de qua paulo superius plenius disseruimus;
Abbreviated transcription (Latin):
satis patet: qm̃ seipsũ obtulit in ara
crucis ꝓnobis. &e nc̃ in t̃pellat dm̃pa¬
trem ꝓnr̃a salute. Qd etiam unctus
sit ñ oleo uisibili. sed plenitudine spi-¬
ritus sc̃i: psalmista nobis innuit di-¬
cens. ad ipsum. Ods uncxit te d̾s d̾s
tuus. oleo leticiȩ p̃ consortibꝰ tuis:
hoc ẽ plenitudine spiritus scĩ. Ter-
cia quoq causa ẽ: qͣre scđm ordinẽ
melchisedech. oe ñ scd̃m ordinẽ aaron
xp̃c dicat᷑ sacerdos. uidelicet qr sicut
idem melchisedech semel legit᷑ in di-¬
uina scͥptura. & de eiꝰ sacerdotio: ita
xp̃c semel semet ipsum obtulit in mo-¬
landum ꝓnobis. Sequit᷑. Quia indi
S.ebꝰ carnis suȩ p̃ces supplicationesq

Expanded text:
satis patet, quoniam seipsum obtulit in ara crucis pro nobis, et nunc interpellat Deum Patrem pro nostra salute. Quod etiam unctus sit non oleo visibili, sed plenitudine Spiritus sancti, Psalmista nobis innuit, dicens ad ipsum: O Deus, unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis , hoc est, plenitudine Spiritus sancti. ordinem Melchisedech, et non secundum ordinem Aaron Christus dicatur sacerdos, videlicet quia sicut de Melchisedech semel legitur in divina Scriptura, et de ejus sacerdotio, ita Christus semel semetipsum obtulit immolandum pro nobis. Sequitur: Qui in diebus carnis suae, preces s
Abbreviated transcription (Latin):
Tempore inquid accepto. exaudiui
te. Cui enĩ inp̃senti scło. miscđiam¬
suam p̾stiterit dimittendo ei pecca¬
ta. & gratia donoꝵ spiritualium
replet illum: utiq in futuro reg¬
no secũ regnare ꝑmittit: Et quia
pontifex nr̃ est. sedens in throno głȩ
paternȩ: omnia tribuit. quȩ nobis
ad salutẽ uenire certissimũ certissi¬
q pontifex ex hominibꝰ assũptus.
ꝓ hominibꝰ constituit᷑. in his quȩ ad
dm̃ ꝑtinent. ut offerat dona &r sa¬
crifitia. ꝓpeccatis qui possit con¬
dolere his qui ignorant & errant.¬

Expanded text:
Tempore, inquit, accepto exaudivi te . Cui enim in praesenti saeculo misericordiam praestat, dimittendo ei peccata, et gratia donorum spiritalium replet, illum utique in futuro regno secum regnare promittit. Et quia pontifex noster est sedens in throno gloriae paternae, omnia tribuit quae nobis ad salutem provenire certissimum esque pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in iis quae ad Deum pertinent, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis. Qui possit condolere iis qui ignorant et errant
Abbreviated transcription (Latin):
ita oe nunc nolite meledere. sed cũ
pacientia audite quid dicturus
sum: Testimonium perhibeo uobis.
quia si fieri posset. subaudis sine
uestro dispendio oculos ur̃os eru-¬
issetis oe dedissetis michi: idest si
fieri posset ut oculis corporeis
possem maiora dedeo cognoscere.
& archana mysteriorum lumine

Expanded text:
ita et nunc nolite me laedere, sed cum ita et nunc nolite me laedere, sed cum patientia audite quod dicturus sum. Testimonium enim perhibeo vobis, quia si fieri potuisset, sine vestro dispendio, oculos vestros eruissetis et dedissetis mihi, id est: si fieri potuisset ut oculis corporis possem majora de Deo cognoscere, et arcana mysteriorum e
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis dei quam perdidimus
optati. non naturales. misit spiri-¬
tum filii sui Spiritus sanctus
communis est patris oe filii. ce
quando mittitur apatre. mittitur
or afilio. Ciamantem: id est clama¬
re nos facientem. Abba pater sub au.¬
dis miserere mei. Abba hebreum ẽ.
&e syrum: pater grecum & latinũ.
habetis. non est seruus subaudis
peccati sed filius: subaudis deiz
Quod si filius subaudis dei. & heres.
sub audis uite ȩternȩ. id est non suo
merito sed gratia dei per quem est
redemptus: Estote sicut ego: quia
les oe peccatores. alienati adeo: ut
fuit quondam apostolus. quando
persequebatur ecclesi am dei: sedĩa¬
per domini graciam fidelis erat &
iustificatus. Estote uos perfecti
in fide. sicut ego sum modo. & nolite desꝑare de
bsecro uos fratres: subaudis¬
ut patienter me audiatis. Nichil
Nme lesistis: sub audis quando pri.¬
S mum uobis euangelium predica.¬
ui. Et sicut tune nichilme lesistis¬
subaudis ce patienter audistis:

Expanded text:
subaudis Dei, quam perdidimus subaudis Dei, quam perdidimus optivi, non naturales, misit Deus Spiritum Filii sui. Spiritus sanctus communis est Patris et Filii, et quando mittitur a Patre, mittitur et a Filio. Clamantem, id est clamare nos facientem: Abba Pater, subaudis, miserere mei. Abba Hebraeum est et Syrum, Pater, Graecum et Latinum. hristi non est servus, subaudis peccati; sed filius, subaudis Dei, quod si filius, subaudis Dei, haeres, subaudis vitae aeternae, id est non suo merito, sed gratia Dei per quem est redemptus. Estote sicut ego, quia les et peccatores alienati a Deo ut fuit quondam et Apostolus quando persequebatur Ecclesiam Dei, sed jam Dei gratia fidelis erat et justificatus. Estote vos perfecti in fide, sicut et ego sum modo, et nolite desperare debsecro vos, fratres, subaudis patienter me audiatis; nihil me laesistis, subaudis quando primum vobis Evangelium praedicavi, et sicut tunc me nihil laesistis et patienter audistis,
Abbreviated transcription (Latin):
bant: celebrantes neomenias
aliasq festiuitates. Notandum quia
non dixit elementis seruiebamus.
sed sub elementis: id est sub obserua
tione legis &e prophetiȩ. uel sub tẽ¬
porũ obseruatione cursum & etatẽ
lunȩ adtendentes. Nam & sol & lir¬
na elementa sunt. Gentiles autem:
erant seruientes elementis. At u¬
biuenit plenitudo temporis. id
est prefinitum tempus adeo patrȩ.
finietite quinta ȩtate. & in cho
est exsemine mulieris opere spi-¬
ritus sancti creatum: Quidam
uolunt dicere natum. sed melius¬
est factum exmuliere propter
hereticos. qui dicunt quia ut in¬
gressus est inuirgine statim exiit:
factum sublege factus est sublege.
quia octauo die est circumcisus.
quadragesimo sunt pro eo legalia
munera oblata: Et hoc ideo ut de¬
monstraret legem esse sanctam.
iustam. &e bonam.Uel ut eos redi-¬
meret qui sublege erant: id est sub
iecti erant legi peccatores. non ua¬
lentes per eam mundari. Ad opti¬
onem: id est electionem filiorum

Expanded text:
bant, celebrantes neomenias bant, celebrantes neomenias aliasque festivitates. Notandum autem quia non dixit: elementis serviebamus, sed sub elementitione legis et prophetiae, vel sub temporum observatione, cursum et aetatem lunae attendentes; nam sol et luna elementa sunt: gentiles autem erant elementis servientes. At ubi venit plenitudo temporis, id est praefinitum tempus a Deo Patre, finiente quinta aetate, et inchoaest ex semine mulieris opere Spiritus sancti creatum. Quidam volunt dicere natum, sed melius factum ex muliere propter haereticos, qui ducunt ut ingressus est virginem, statim exiit. Factum sub lege. Factus est sub lege, quia octavo die est circumcisus: quadragesimo die sunt pro eo legalia munera oblata, et hoc ideo ut demonstraret legem esse sanctam, justam et bonam: vel ut eos redimeret qui sub lege erant, id est qui subjecti erant legi, peccatores non valentes per eam mundari; ut adoptionem, id est electionem filiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
liter iudei quandiu fuerunt par-¬
uuli sensu. sub tutoribus auctoribꝰq
fuerunt. usq quo uenit dispositũ
tempus adeopatre: quando misit
eis filium suum. Tutores uero illoꝵ
fuerunt reges or principes. ut da
dotes ce. ꝓphete. qui eos erudiebant
secumdum legem. & cogebant etiã
adei cultura ñ recedere:si aliquis
sadorare uellet ydola .xix.¬
ta or nos cum essemus paruuli. sub
tur quasi eleuam̃ta: eo quod ex il¬
lis omnia corporalia & uisibilia ele¬
uata sunt. Qd uero dicitur hic sub
elementis mundi eramus seruien¬
tes. quantum adiudeos ꝑtinet du-¬
pliciter potest intelligi. Adprimum
in tellectum elementum uocantur
lex ce prophetie: quia sicut elem̃ta
in itium &e fundamentum sunt om¬
nium corporalium: ita lex & prophe
diuinoꝵ eloquioꝵ. Sic etiam in
epistola ad hebreos. elementa. appel¬
lat legem. Sublege ergo & prophe¬
tia erant seruientes. Aliter. Sub
elementis etiam seruiebant: quiã
sub obseruatione solis & lune dege¬

Expanded text:
liter Judaei, quandiu fuerant parvliter Judaei, quandiu fuerant parvuli sensu, sub tutoribus actoribusque fuerunt, usquequo venit dispositum tempus a Deo Patre, quando misit eis Filium suum: tutores vero illorum fuerunt reges et principes, ut Davotes et prophetae, qui eos erudiebant secundum legem, et cogebant etiam a Dei cultura non recedere, si aliquis adorare vellet idola. Ita et nos cum essemus parvuli, sub tur quasi elevamenta: eo quod ex illis omnia corporalia et visibilia elevata sunt. Quod vero dicitur hic, sub elementis mundi eramus servientes, quantum ad Judaeos pertinet, dupliciter potest intelligi: ad primum intellectum elementa vocantur lex et prophetae, quia sicut elementa initium et fundamentum sunt omnium corporalium, ita lex et prophedivinorum eloquiorum. Sic etiam in epistola ad Hebraeos elementa appellat legem: sub lege vero et prophetia erant servientes. Aliter: sub elementis etiam serviebant, quia sub observationis solis et lunae dege