comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec baptis mumxp̃i: Nos autemquia fate
uendam proponimus : magus ille simonutrũ
uerox p̃ibaptismate tinctus sit responde¬
bunt itaquia scȩ scripturȩ auctoritate co¬
guntur: quȩ roer goutrum fateantur er
dimissa peccata profecto fatebuntur: ⁊ ten
quȩ rocur ei dixerit p&rus non cum habe¬
repastem in sostem scorũ: quia inquiunt posteco
peccauit : pecunia uolen semere donumđi:
cuius uenditores eẽ apostolos credidit : quid
si ad ipsum ba ptisinũ finẽtus accessit dimis sa
sunt ei peccata annon sunt dimissa eligant
quoduo lunt utrũ lib& elegerint sufficit
nobis si dimis sadixerint : quomodoergo sr
am corde concusso : & uero dolore fater&ur
denuo baptizandur iudicar&ur : quod side¬
mentis simũ est dicere fateantur uerobap¬
tis moxpibapti zaripos se hominem : & tam̃
coreiur inmalitia uel sacrilegio ꝑseueran¬
te peccatorum abolitionem nonsinere fie¬
ri at que ita intellegant in comunibͥb: ab eccleꝰ

Expanded text:
nec baptismum Christi." nos autem quia fatemnec baptismum Christi." nos autem quia fatemuendam proponimus, Magus ille Simon utrum uero Christi baptismate tinctus sit. respondebunt: "ita u, quia sanctae scripturae auctoritate coguntur. quaero ergo utrum fateantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero, cur ei dixerit Petrus non eum habere partem in sorte sanctorum. "quia" inquiunt "postea peccauit pecunia uolens emere donum dei, cuius uenditores apostolos credidit." Quid, si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata an non sunt dimissa ? eligant quod uolunt; utrumlibet elegerint, sufficiat nobis. si dimissa dixerint, quomodo ergo spiam corde concusso et uero dolore fateretur, denuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari posse hominem, et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans peccatorum abolitionem non sinere fieri, atque ita intellegant in communionibus ab ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
enim renasciꝑ baptismum nisi a u&us tate reno¬
uari: quomodo autemrenonatur a u&usta¬
te ci peccata pr&erita non dimit tuntur: qđ
sinenatus nonest. nec xp̃minduit: ex quo con¬
ficitur ut denuo baptizantus uideatur. quia
dicit apłs: quod quodenim in xp̃o baptizati
estis xp̃minduistis: que mille si non induit nec
inxp̃o baptifatus habendus est: por roquia
in xp̃odicimus baptizatifate mur eum xp̃m
induisse : & si hoc fatemur regeneratu fate¬
mur: quod siita est & peccata dimis sa sunt:
quomodoergodicit iohannes: Quio dit fra¬
tremsuum intenebris man& usqueadhuc. si
iam facta est remis sio peccatorum annonest
in schis mate odium frater nũ : quis hoc dixe¬
rit cum &origo & pestinatia schis matis nul¬
lasit alianisiodium fratris hanc illiquȩstio¬
nem soluere sibi uidentur cum dicunt non ÷
er goinschismate remissio peccatorum: Et
ideo nec generationoui hominis : & propterea

Expanded text:
enim renasci per baptismum nisi a uetustate renoenim renasci per baptismum nisi a uetustate renouari? quomodo autem renouatur a uetustate cui peccata praeterita non dimittuntur? quod si renatus non est, nec Christum induit. ex quo conficitur, ut denuo baptizandus uideatur, quia dicit apostolus: quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis; quem ille si non induit, nec in Christo baptizatus habendus est. porro quia in Christo dicimus baptizatum, fatemur eum Christum induisse; et si hoc fatemur, regeneratum fatemur. quod si ita est, et peccata dimissa sunt. quomodo ergo dicit Iohannes: qui odit fratrem suum, in tenebris manet usque adhuc, si iam facta est remissio peccatorum? an non est in schismate odium fraternum ? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia nisi odium fratris? Hanc illi quaestionem soluere sibi uidentur, cum dicunt: "non est ergo in schismate remissio peccatorum et ideo nec regeneratio noui hominis, et propterea
Abbreviated transcription (Latin):
siita est. inquiunt communio nostraest ecclesia
munio est ecclesi axp̃i nonestecclesi axpͥiues¬
tracommunio : Unae stenim quȩ cumq: illasit
De quadictum : : un aest colũ bamea un aest
matris suȩ: Nec possunt ecclesiȩ toteẽ: quod
schismata: si autem dixerime. Nonibidimit ti
peccata : Ergomquiunt non est illic uerus bap¬
tismus & propterea quos a nobis suscipitisuos
baptiza redeb&is: quod quia non facitis⁊ nec¬
desiaxpͥiuos nones se fatemini: hisita resistim
secundum scripturas eos int̾rogantes : ut
quod a nobis quȩ runt sibi ipsires pondeant:
quȩro enim ut dicant ut rum dimittantus pec¬
cata ubi caritas non est: peccataenim: tene¬
brȩ am marun sunt: Audiuimus quippeio han¬
nemdicentem: Quiodit fratremsiuim inte.¬
nebris estusqueadhuc: Nulli autem schis matea
facerent si frater noodionon ex caecarent᷑ :
siergo dicimus nonibi dimitti peccata : quo mo¬
dore nascitur qui apudeos baptizatur : quid ÷

Expanded text:
si ita est\', inquiunt, \'communio nostra est ecclesia si ita est\', inquiunt, \'communio nostra est ecclesia munio est ecclesia Christi, non est ecclesia Christi uestra communio. una est enim, quaecumque illa sit de qua dictum est: una est columba mea, una est matri suae, nec possunt ecclesiae tot esse quot schismata. si autem dixerimus non ibi dimitti peccata, \'ergo\\ inquiunt, non est illic uerus baptismus, et propterea quos a nobis suscipitis uos baptizare debetis. quod quia non facitis, in ecclesia Christi uos non esse fatemini.\' His ita resistimus secundum scripturas eos interrogantes, ut quod a nobis quaerunt sibi ipsi respondeant. quaero enim ut dicant, utrum dimittantur peccata ubi caritas non est. peccata enim tenebrae animarum sunt. audimus quippe lohannem dicentem: qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. nulli autem schismata facerent, si fraterno odio non excaecarentur. si ergo dicimus non ibi dimitti peccata, quomodo renascit
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui suꝑbiunt & legitimȩ matrinonadiungun¬
tur similessunt is maheli de quo dictuestei¬
ceancillam & filiumeiur : Non enim heres erit
filius ancillȩ cumfilio meo isa ac: Qui autẽ pa¬
cificediligunt legitimam patris sui coniugem
cuius legitimoiure generatisunt similes sunt
filuisiacob qu auisdeancillis natis & tamen
eandem hereditatem sumentib: qui autem
deutero ipsius matris in tus mnunitate nati.
ne glegunt gratiam quã acceper similes s̃
esaufilio isa ac quireꝓbatus est dõ ad testan¬
te & dicente : Ia cobdilexiesau autem odio
habui: cum ambo exuno concubitu concepti:
exunouiro natisint: quȩ runt &iam utrum
peccata dimittantur ꝑbaptis mum in pastedo¬
nati: ut sidixerimus dimitti: respondeant :
ergo est illic spͥsscs: quia cum in sufflante.
dñodatus es s& discipulis : tunc secutus est
filii &spͥssci. sicui dimiseritis peccata dimit¬
tentur ei sicui tenueritis tenebuntur: Et

Expanded text:
sed qui superbiunt et legitimae matri non adiungunsed qui superbiunt et legitimae matri non adiunguntur, similes sunt Ismaheli de quo dictum est: eice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. qui autem pacifice diligunt legitimam patris sui coniugem, cuius legitimo iure generati sunt, similes sunt filiis Iacob quamuis de ancillis natis et tamen eandem hereditatem sumentibus. qui autem de utero ipsius matris intus in unitate nati neglegunt gratiam quam acceperunt, similes sunt Esau filio Isaac, qui reprobatus est deo adtestante et dicente: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, cum ambo ex uno concubitu concepti, ex uno utero nati sint. Quaerunt etiam utrum peccata dimittantur per baptismum in parte Donati, ut si dixerimus dimitti respondeant: ergo est illic spiritus sanctus, quia cum insufflante domino datus esset discipulis, tunc secutus est et ilii et spiritus sancti. si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur. et
Abbreviated transcription (Latin):
contentio nonne carnales estis. & secundum ho¬
minem ambulatise Cumenim quis dicat ego quidẽ
sum pauli alius autemego apollo Non ne homines
estiri Dehis enim sup̃dicit: obsecro autẽ uos
tem ꝑfecti ineodem sensu & in eadem senten¬
tia : nuntiatu est enim mihi deuobis fratres
mei ab his qui sunt cloes: qui a contentiones sunt
inuobis: hoc aute dico quõduns quisque uestrĩi
dicit: Ego quidem sum pauli: ego autemapollo
Egouero cephȩ ego autexpͥi: ðiui sus ÷ xp̃r
nũquid paulus ꝓuob crucifixur est: auinno¬
mine pauli baptitatiestis ⁊fter gosiin hac obs¬
tinatione & ꝑuersitate remanerent: Cestequi¬
demnatierant : nec tamen adipsa mecclesi am
dequatierant ꝑ pacisatq unitatis uinculum:
ꝑtinerent: Er go ipsa generat & ꝑuterũ suũ
& ꝑuteros ancillarumex eis dem sac ramentis:
tamquam exuirisui semine : Nonenim frustra
dicita postalur omnia illa infigura esse gesta:

Expanded text:
contentio, nonne carnales estis et secundum hocontentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? cum enim quis dicat: ego quidem sum Pauli, alius autem: ego Apollo, nonne homines estis? de his enim supra dicit: obsecro autem uos,tem perfecti in eodem sensu et in eadem sententia. nuntiatum est enim mihi de uobis, fratres mei ab his qui sunt Cloes, quia contentiones sunt in uobis. hoc autem dico, quia unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego uero Cephae, egnumquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? isti ergo si in hac obstinatione et peruersitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam ecclesiam de qua nati erant per pacis adque unitatis uinculum pertinerent. ergo ipsa generat per uterum suum et per uteros ancillarum ex eisdem sacramentis tamquam ex uiri sui semine. non enim frustra dicit apostolus omnia illa in figura esse gesta.
Abbreviated transcription (Latin):
ubicumq generari.: quamuis non omnes quos
generat ad eius ꝑtineant unitate : quȩusq: in
finem ꝑ seuerantes saluabĩt. Neq enim hiso¬
lum adeam non ꝑtinent qui se parationis a pesto
s acrilegio manifesti sunt: sed &iam illiqui ineius
unitate cor poraliter mixti ꝑuitam pessimam
separantur : Et enim simone magum ꝑ baptisma
ipsa peperorat: Cuitamen dictumest quod non
haber& pastem m he reditate mxp̃i: Num quid
eibaptismus : nũquid euangelium . Num quid
sacramenta de fuerunt: sed quia ei caritas
defuit frustranatus est: Et ei expediebat fostas¬
senon nasci: nũquid ñerant natiquib: a postłs
dicit tam quam paruulis inxp̃olacuobis potũ
dedinonescam : Eos autem as acrilegioschismatis
reuocat: in quod ideo in ruebant quia carna¬
leserant: quasi paruulis inquit in xpͥolac uobis
potum dedi non ȩscam: Non dumenim poteratis
sed nec adhuc quidem potestis. ad huc enimestis
carnales : Cumenim sint interuos aemulatio &

Expanded text:
ubicumque geubicumque gegenerat, ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem Magum per baptisma ipsa pepererat; cui tamen dictum est, quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. cum enim sint inter uos aemulatio et
Abbreviated transcription (Latin):
ut si conces serimus quod gener & suam eẽ asse¬
uerent ecclesiam matrem quȩ filios potuit dexp̃i
baptis mate generare: Et qui a unamoport&
ẽẽ ecclesiam & hociam nostram nonẽẽ ecclesi¬
amcriminentur: si aut̃ dixerimus non gene¬
rat : Curer goinquiunt apuduos non renas¬
cuntur ꝑbaptismum quit ranseunt a nobisad
uoscum a pugnos fuerint baptizati sinondum
nati sunt : quasi uero ex hoc generãt unde se¬
pa eua rataest : Et non ex hoc unde coniuncta :
separata est enim auinculo caritatis & pacis.
sediunc taest inuno baptis mate: Itaque un a est
ecclesiaquȩ sola catholica nominatur : Et quic¬
quid suu hab& in communiob diuersorum
a suaunitate se paratis: ꝑ hoc qđ suum meis hab
iprautiq generat non illȩ : Neq: enim se paratio
earum generat sed quod secum deista tenu¬
erunt: quod si & hoc dimit tant omninoñge¬
nerant: hȩcitaq in omnib: generat cuis sa¬
cramenta r&inentur unde possit tale aliquid

Expanded text:
ut si concesserimus quod generet suam esse adseut si concesserimus quod generet suam esse adseuerent ecclesiam matrem quae filios potuit de Christi baptismate generare, et quia unam oportet esse ecclesiam, ex hoc iam nostram non esse ecclesiam criminentur. si autem dixerimus \'non generat\', cur ergo\', inquiunt, Caput uos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad uos, cum aput nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt?\' Quasi uero ex hoc generat unde separata est et non ex hoc unde coniuncta est. separata est enim a uinculo caritatis et pacis, sed iuncta est in uno baptismate. itaque una est ecclesia quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet in communionibus diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod suum in eis habet ipsa utique generat, non illae. neque enim separatio earum generat sed quod secum de ista tenuerunt; quodsi et hoc dimittant, omnino non generant. haec itaque in omnibus generat cuius sacramenta retinentur, unde possit tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cai fas & saul ut aliquando propheent quos
fuis sedamnabiles scascripturatestatur: Si
Sacramenta non tantũ sciant sed & habeant
sicut habuit si mon magos: si fidem sicutdȩ co is:
moniã confessa sunt xp̃m. Neque enim. non
credebant cum dicerent: quid nobis& tibi est
filidi scimus quisis: si dis ꝑtiant &iam ip¬
si substantiã suam pauperibus sicut multi: non
solum incatholica sed in diuersis heresibus faci¬
unt: si aliqua in gruente ꝑ secutione tradant
ad flamas nobiscum corpus suu profidequam
pariter confitentur : tamen quia seperati hȩc
agunt: Non sufferente sinuicem indilectione
Neq studentes seruare unitatem sp̃sinuin
culo pacis : Caritatem utiq: non habendo: &iam
cuillis omnib: quȩnihil eis prosunt ad&ernam
salutem ꝑuenire non possunt : sed uidentur
sibi argutis simeque rereutrum gener& filit¬
os baptismus xpimpastedonatian non gener&:

Expanded text:
Caiphas et Saul, ut aliquando prophetent, quos Caiphas et Saul, ut aliquando prophetent, quos fuisse damnabiles sancta Scriptura testatur? Si sacramenta non tantum sciant, sed et habeant, sicut habuit Simon Magus: si fidem, sicut daemonia monia confessa sunt Christum — neque enim , non credebant cum dicerent: quid nobis et tibi est, fili dei? scimusquisis —, si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica sed in diuersis haeresibus faciunt, si aliqua ingruente persecutione tradant ad flammas nobiscum corpus suum pro fide quam pariter confitentur? tamen quia separati haec agunt non sufferentes inuicem in dilectione neque studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem peruenire non possunt. Sed uidentur sibi argutissime quaerere, utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet,
Abbreviated transcription (Latin):
est quia ostendimus aliquiduul neratum: Ita¬
que insacramenti san itate : qui a contranos ñ
sunt pronobis sunt Inschis matis autem uul¬
nere quid quid cumxpͥonon colligunt spar¬
gunt: Nonex tollantur ex his quȩ habentꝰ quid
tantũ per ea quȩ sana sunt suꝑbos oculos du¬
cunt : & uulnus suũdignentur humiliter intue¬
ri: Nec solum quid ad sit : sed &iam quid desit at¬
tendant : Videant̃ quam multa & quã magna ni¬
hil ꝓsint siunum quiddam defuerit : Quideant
quid sit ipsuiunum nec me in hoc audiant sed
apostolum: silinguis inquid hominum loquar
& angelorũ : Caritatem autem non habeam fac¬
tus sumã e ramentum sonanƿ & cr̃ balũtinni
ens : Et si habuero ꝓph&iam& scieroom masa¬
cramenta & omnem scientiam et sihabuero
omnẽ fidemut montem transferam carita¬
tem autem non habeam nihil sum : Quidergo
eis prodest si & linguam in sacris mesterus
habeant angelicam & ꝓph&uiam que mam modũ

Expanded text:
est, quia ostendimus aliquid vulneratum. Itaest, quia ostendimus aliquid vulneratum. Itaque in sacramenti sanitate, quia contra nos non sunt, pro nobis sunt. In schismatis autem vulnere, quidquid cum Christo non colligunt, spargunt. Non extollantur et his quae habent. Quid tantum per ea quae sana sunt superbos oculos ducunt? Et vulnus suum dignentur humiliter intueri: nec solum quid adsit, sed etiam quid desit attendant. Videant quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit: et videant quid sit ipsum unum, nec me in hoc audiant, sed Apostolum: Si linguis hominum, inquit, loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonaens; et si habuero prophetiam, et sciero omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habuero omnem fidem ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Quid ergo eis prodest, si et linguam in sacris mysteriis habeant angelicam, et prophetiam quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ita de sipitant : ut consideratis atq: numeratisce¬
teris membris eius sanis respondeant medi¬
coedicat: Ergone ista sanatot membranon
ualent ad eius uitam & unum illud uulne ratũ
ual& admoitem: Nonutiq hoc dicunt. sed cu¬
randum offerunt: Necideo tamen quiacu¬
randum offerunt medicum rogantut &iam
illa quȩ sanasunt cur&: sedilliuno loco medi¬
cinãministranter adhibeat: undemors. &iam
salius c&eris inmin& & nisi san&ur adueni&:
Quider goprodest hominiuel sana fides uel sa¬
num fostas sesolu̾ fideis acramentũ : ubi lacali
uulnere schis matis ꝑemptaest sanitas carita¬
tis. ꝑcuius solius ꝑemptionem &ia illamnte gra
trahuntur admostem: Quodnefiat noncessat
misericor diadi ꝑunitatem scȩ eccles iȩ suȩ : ut
ueniant &curentur ꝑmedicamentur econcili¬
ationis ꝑuinculũpacis: Necideo seputent sanos
eẽ quia dicimus eos habere aliquid sanum . Nec
rur sus ideoputent curandum eẽ quod sanum

Expanded text:
ita desipiant, ut consideratis atque numeratis ceita desipiant, ut consideratis atque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: "ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortem?" non utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen, quia curandum offerunt, medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris imminet et, nisi sanetur, adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schismatis peremta est sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad mortem? quod ne fiat, non cessat misericordia dei per unitatem sanctae ecclesiae suae, ut ueniant et curentur per medicamentum reconciliationis, per uincesse, quia dicimus eos habere aliquid sanum: nec rursus ideo putent curandum esse, quod sanum
Abbreviated transcription (Latin):
quem sibi sotiauerint siue nir eadecclesiam
uoluerit deb&omnia quȩ non accepit accipe¬
re : siue ronon nulla adem fatiunt : non se
meis separauerunt. & ex ea paste intexturȩ
compaged&inentur inc&era scis sisunt : pro¬
in desiquem sibi sotiauerint ex ea paste nectitur
ecclesiȩ inqua nec illi separati sunt: Et ideosiue¬
nire adecclesiam uoluerit : in eo sanatur ubila¬
niatus errabat : Vbi uero sanus conectebat᷑
noncuratur sed agnoscitur : Necum sanacura¬
reuolumur potius uulne remus: Itaq illiquos
baptisant a uulnere i dolatriȩ uel infidelitatis
sed grauius feriunt uul nere schismates: idola¬
traseni in populođi gladius interemit schis¬
maticos autemterre hiatus ab sorbuit: & a
hil sum: siquis adducatur ad medicuinaliqua
neces saria pastecor poris graui uulnere sau¬
ciatus : si dixerit medicus moritur in denisicu¬
r&ur : Non opinor illi qui eum ad duxerunt

Expanded text:
quem sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam quem sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam uoluerit, debet omnia, quae non accepit, accipere. si uero nonnulla eadem faciunt, non se in eis separauerunt et ex ea parte in texturae compage detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectetur ecclesiae, in qua nec illi separati sunt; et ideo, si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur, non curatur, sed agnoscitur, ne, cum sana curare uolumus, potius uulneremus. itaque illos quos baptizant sanant a uulnere idolatriae uel infidelitatis, sed grauius feriunt uulnere schismatis. idolatras enim in populo dei gladius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit; et aphil sum. Si quis adducatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: "moritur inde, nisi curetur", non opinor, ut illi qui eum adduxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed ƿecclera . Et illa tamens eparatione culpan¬
duruibis colliger& spar ger&: Et si forte uenir&
ad ecclesiam non illud quod habebat ibi acciper&:
sed inquo aberrauerat emendar & mneque enim
meruit intueri: ꝑquem possit utiq sine hominis
alicuius acces sucuncta necessaria discere:
Sed quo quid quid bonimorationib & elemosinis
habebat: prodesse illi non poterat Nisi ꝑuinculũ
xpianȩ socieiatis & pacisincor porar&ur eccle¬
sĩe iub&ur mittere ad p&rũ & ꝑ illum dicit
xp̃mper illum &iam baptitatus xp̃iano populo
consostio quoque cõmunionis adiungitur: cui
sola bonoruoperum similitudine iungebatur :
ꝑnecio sequippecontemner& bonũ quod non¬
dum habebat: suꝑbiens ex illo quod habebat :
sicet imquis eipsos a sofi&ate c&erorum sepa¬
rantes caritate uio latacunitatis uinculurum¬
punt : sinihil fatiunt eorũ quȩ milla sociesa¬
te acceperunt : in omnib: separatis : Et ideo

Expanded text:
sed pro ecclesia, et in illa tamen separatione culpansed pro ecclesia, et in illa tamen separatione culpandus, ubi, si colligeret, spargeret et, si forte ueniret ad ecclesiam, non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret? CXVIII. EX meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necesSed quoniam quidquid boni in orationibus et eleemosynis habebat, prodesse illi non poterat, nisi per vinculum christianae societatis et pacis incorporaretur Ecclesiae; jubetur mittere ad Petrum, et per illum discit Christum; per illum etiam baptizatus, christiano populo consortio quoque communionis adjungitur, cui sola bonoruerniciose quippe contemneret bonum, quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa societate acceperunt, in omnibus separati sunt; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
qui deme : sinihil millũ corrigenduerat:
securus sit ergo quis quis extra communionem
ecclesiae constitutur colligit in xpͥi nomine dis¬
sotiatus a soti & atexp̃iana: atq: ita falsumerit
illud qui non est mecu aduer susme est & qui
mecum non colligit s pargit : si autem quod disci¬
pulidñi ꝑignorantiam facere uoluerunt idin
eo corrigendumest quod dnsdixit. Nolite pro¬
hibere Cur hoc ipse ꝓhibere phibuit &
quomodoerit uerum quodibiart qui contra
uos non est ꝓuobis est : In hocenim facto non con¬
traeos sed peiserat subi ꝑ nomenxpi sanita¬
tes operebatur : Ut er go utraque sententia uera sit
sicutiuera est & illaubiait quinon est mecum
aduersus meest : & qui mecũ non colligit spar¬
git & illa ubiat. Nolite ꝓhibere : quienim con¬
trauos non est ꝓuobis est : quid restat intelle gen¬
dum nisi quia ille intanti nominis ueneratione
Confirmandus fuit ubinonerat contraecclesiã

Expanded text:
qui de me. si nihil in illo corrigendum erat, qui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine dissociatus a societate christiana; adque ita falsum erit illud: qui non est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo erit uerum quod ibi ait: qui contra uos non est pro uobis est? in hoc enim facto non contra eos sed pro eis erat, ubi per nomen Christi sanitates operaba— sicuti uera est et illa ubi ait: qui non est mecum, aduersum me est, et qui mecum non colligit, spargit, et illa ubi ait: nolite prohibere; qui enim contra uos non est, pro uobis est — quid restat intellegendum, nisi quia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus fuit, ubi non erat contra ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
compulit salua pace disceptare atq fl&c tuare
ut diu concilioruiinsuis quib: que regionib: diuer¬
sa statuta nutauerint : Donec plenario totius
or bis concilio quod saluberrime sentiebatur
&iam remotis dubitationib: firmar&us ex euan¬
gelio ꝓferocesta documenta: quib dño adiu¬
uante de monstroquar ecte placuerit: & uere
secundudmat hoc in quoqu̾a schis matico uelhȩ¬
r&icõ ecclesi asticamedicina curar & inquo uul¬
nere separabatur : Illud autem quod sanum ma¬
ner & agnitu potius ad ꝓbar&ur. quam in ꝓbatum
uulne rar&ur :: Ceste diis in euangeliodicit : qui
non est mecũ aduersus meest : & qui mecum non
colligit spargit : tamencum adcum discipuli re¬
tu lis sent: uidis se sequendã meius nomine pellen¬
tem dȩmonia & phibuisse quiacuillis eum non
sequebatur . Nolite inquit ꝓhibere : qui contra
uos non est: ꝓuobis est: Non potest enim quis¬
quamin meo nomine facere aliquid& malelo¬

Expanded text:
conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, ut diu conciliorum in suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam recte placuerit et uere secundum deum, ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicina curaret in quo uulnere separabatur, illud autem quod sanum maneret agnitum potius adprobaretur quam inprobatum uulneraretur. certe dominus in euangelio dicit: qui non est mecum aduersum me est, et qui mecum non colligit spargit. tamen cum ad eum discipuli rettulissent uidisse se quendam in eius nomine pellentem daemonia et prohibuisse, quia cum illis eum non sequebatur, nolite, inquit, prohibere. qui contra uos non est pro uobis est. non potest enim quisquam in meo nomine facere aliquid et male lo
Abbreviated transcription (Latin):
grandiorem in qua primianus est derecepto
maximianis taru baptismore prehendurt& sin¬
gulȩ conatur asserere apud setantũ modo
uerum baptis mũremansis se nec omninoesse
alibineq in toto orb&errarũ quocecclesia
catholica expanditur aecinipsa grandio re
parte donati. Nec in caeris prexerse unamex
minutis simis pastib: : quȩ omnes pasticulȩ
si aduertere uoluer intuocem non hominis
redipsius manifestissimȩ ueritatis: & animo¬
sums piritusuȩ ꝑuersitatis edomare nonutiq
ad pastẽ donatimaiorẽ dequa prȩcisa prȩci¬
sesunt sed adipsam uiriditatem radicis cathio¬
licedeariditate ꝓ priareuestentur: Omnes
quippe istiubi contranos non sunt ꝓnobis suntu
ubi aut nobiscũ non colligunt spargunt: Iamenim
neuidear humanis argumentis agere quoquȩ:¬
tionis huius obscuritas priorib ecclesiȩ tempo¬
rib: anteschis madonatimagnosiuiros & magna
caritate preditos patres epis copos itainter se

Expanded text:
grandiorem in qua Primianus est de recepto grandiorem in qua Primianus est de recepto Maximianistarum baptismo reprehendunt et singulae conantur adserere aput se tantummodo uerum baptismum remansisse nec omnino esse alibi neque in toto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint uocem non hominis, sed ipsius manifestissimae ueritatis, et animosum spiritum suae peruersitatis edomare, non utique ad partem Donati maiorem de qua praecisa praecisae sunt, sed ad ipsam uiriditatem radicis catholicae de ariditate propria reuertentur. omnes quippe isti ubi contra nos non sunt pro nobis sunt, ubi autem nobiscum non colligunt spargunt. Iam enim, ne uidear humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati magnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt: sedillic non recte acciptilli ad quos
migraturus est dicunt . recte uero illic accipiilli
a quib: migraturus es dicunt : Illud itaq: quod hidi¬
cunt quos ipse postponis: contradicentib illisqͦs
ipseante ponis : Aut falsuest aut ut mitius dicat᷑
inceftum: ueraergo falsis aut incestis cesta prȩ¬
ponere : illicenim quomi graturuses cum a libi
acceperis. recte posse accipi quod desideras Nͥ
illitantũ ad quos transiturus es sed tuipse qui
transiturus es confiteris: si enimutrus ecte
illic possit accipidubitares &iam illuc transeun¬
dum ẽẽ dubitares: Accipere itaque in parte dona¬
ti siincestuest eẽ peccatie quis dubit& cestum
ẽẽ peccatit Non ibi potius accipere. ubicer tum
maximianistȩ solies sent: nec ipsorũ salute conte¬
nere deberemus: quanto ergomagisquia eade
pars donatim multaminutis sĩma frustaconci¬
saesti que omsminutȩ pasticulȩ hanc una multo

Expanded text:
sentiunt. sed illic non recte accipi illi ad quos sentiunt. sed illic non recte accipi illi ad quos migraturus es dicunt, recte uero illic accipi illi a quibus migraturus es dicunt. illud itaque, quod hi dicunt quos ipse postponis contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut falsum est aut ut mitius dicatur incertum. uera ergo falsis aut incertis certa praepone. illic enim quo migraturus es, cum alibi acceperis, recte posse accipi quod desideras non illi tantum ad quos transiturus es, sed tu ipse qui transiturus es confiteris. si enim utrum recte illic possit accipi dubitares, etiam illuc transeundum . esse dubitares. accipere itaque in parte Donati si incertum est esse peccatum, quis dubitet certum esse peccatum non ibi potius accipere ubi certum Maximianistae soli essent, nec ipsorum salutem contemnere deberemus; quanto ergo magis, quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particulae hanc unam multo
Abbreviated transcription (Latin):
eande cõmunione cumeo quod alibi acceper int
posteamigraturi scientesenim habituri runtad
quo accipiunt: quod sisceleratũ est. quisest qui
dicat ꝑmit tatur mihiunodie scelus a̾mit tere :
sienim transiturus est ad catholicã quȩ rocausa
quid aliudres ponsurus ÷ nisi quia malũ esteẽ
in paste donati & non ẽe inunitate catholica:
Hocigitur malũ quõ dieb feceris tot dierum
malum facturuses : et dicipotest maius malum
fieriplurium dierũ minus autem paucorum
Nullũ autem malũ feri dicinon potest: Quid
aute mopus ÷ hoctamex secrabi lemalu : uel
uno die uel unahora committere. hoc enim
qui sibi concedicult: potest ab ecclesia uel ab
ipsodõ peere ut sibiuel unodie apostata re
concedat: Nam curunius diei eẽ apostata ti¬
meat. &unius diei eẽ schis maticus. her&icus¬
ue non timeat : Nulla causa est illic inquied ac¬
ciperemalui ubi baptismum xpͥiẽe utrique con¬

Expanded text:
eandem communionem cum eo quod alibi acceperint eandem communionem cum eo quod alibi acceperint postea migraturi. scientes enim habituri sunt adquo accipiunt. quod si sceleratum est, quis est qui dicat: permittatur mihi uno die scelus admittere\'? si enim transiturus est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est, nisi quia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest maius malum fieri plurium dierum, minus autem paucorum, nullum autem malum fieri dici non potest. quid autem opus est hoc tam execrabile malum uel uno die uel una hora committere? hoc enim qui sibi concedi uult potest ab ecclesia uel ab ipso deo petere, ut sibi uel uno die apostatare concedat. nam cur unius diei esse apostata timeat et unius diei esse schismaticus haereticusue non timeat, nulla causa est. \'Illic\', inquit, \'accipere malui ubi baptismum Christi esse utrique con
Abbreviated transcription (Latin):
dente nolebant : Exemplosuo cogente fateantur
sed adhuc in deꝓpterea dis putamus. ne illi sibiuide¬
antur aliquid dicere : qui necistis communicant.
quiapud sepotius quanto patiores tantos ince¬
animamea in para ex altastimẽ p&ra aute eratxps:
in quonos iamre suscitatos & incȩlo considentesdicit
apostolus nondum inre sed inspe Ideoq: sequitur psal¬
mus & dicit : De duxistime qr factuses spesmeatur¬
ris fostitudinis a fatie inimici : Exillius quippe ꝓmis¬
sionib: tamquatelis & iaculis in turrimunitis sima
constitutis : non solum cau&ur . sed &ia expugnatur
mimicus induenslu pos suos pellib: ouiũ . ut dicant
ecee hic est xp̃r. ecceillic & abuniuer sita teciuitatis
suꝑ montem constitutȩ ad pasticulas insidiarum
suarum multor separent & iugulatos absumante
cũ hoc nouerint eligunt extra comunionem uni¬
tatis corporis xp̃i accipe rebaptis mũxpi ad

Expanded text:
dente nolebant exemplo suo cogente fateantur. dente nolebant exemplo suo cogente fateantur. sed adhuc inde propterea disputamus, ne illi sibi uideantur aliquid dicere qui nec istis communicant, qui aput se potius quanto pauciores tanto sinceanima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Christus, in quo nos iam resuscitatos et in caelo considentes dicit apostolus nondum in re, sed in spe. ideoque sequitur psalmus et dicit: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinisafacieinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ouium, ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere baptismum Christi, ad
Abbreviated transcription (Latin):
eos secum nuno habent in ipso baptismoquẽ in schis¬
mate ꝑceperunt : sic nos dicimus baptis muxpͥi eẽ
&iam ex tra cõmunione catholicam quemdant
illiquia beadem communione prȩcisis : quia eum
cum prȩciderentur non amiser̃: & quod ipsise pu¬
tant contulis se illis quos felicianus in schis mate
bapti: auit. cumeo sibis econciliauerunt : Idest
non acciperent quod non habebant sedut ꝓdessec
eis quod inutilit̃ inschismate acceperant & habebant᷑:
Hocuere confest & prȩstatds ꝑ cõmunionẽ catholicã
illis quiueniunt ab aliqua heres uel schismate ubi
baptis mũ xp̃i acceper̃ idest non ut baptismisacra¬
mentu incipiant habere quod non habebant. sed ut
incipiat eis prodẽe quod habebant: Nca proptes
inter nos & ipsos qđ ammodo cãrnales donatistas
quorumeps apud chastaginem primianus est iam
dehacre nulla est contr&uersia : Aoluit enimds
ꝑmaximianistas eam finiri : ut quod caritate sua¬

Expanded text:
eos secum nunc habent in ipso baptismo quem in schiseos secum nunc habent in ipso baptismo quem in schismate peesse etiam extra communionem catholicam, quem dant illi qui ab eadem communione praecisi sunt, quia eum, cum praeciderentur, non amiserunt. Et quod ipsi se putant contulisse illis quos Felicianus in schismate baptizavit, cum eos sibi reconciliaverunt; id est, non ut acciperent quod non habeutiliter in schismate acceperant et habebant, hoc uere confert et praestat deus per communionem catholicam illis. qui ueniunt ab aliqua haeresi uel schismate ubi baptismum Christi acceperunt, id est non ut baptismi sacramentum incipiant habere quod non habebant, sed ut incipiat eis prodesse quod habebant. Quapropter inter nos et ipsos quodammodo cardinales Donatistas. quorum episcopus apud Karthaginem Primianus est, iam de hac re nulla est controuersia. uoluit enim deus per Maximianistas eam finiri, ut quod caritate sua
Abbreviated transcription (Latin):
rantur Nonideo non grauiter quod alii grauius:
Cumenim dictumest quibus damtolerabiliusertiso¬
domis indieiudicii quamuob Nonideo dictumest
quia sodomite nontor quebuntur. sed quia illi
grauius tor que buntur : quamquam fuerat hoc for¬
tas se occultualiquando & incestu: Undeautem sa¬
nantur hi quiaduestunt & corriguntur indegra¬
uantur hi quicũignorare non ꝑmit tanturs in ꝑni¬
ti emsuam ꝑtinatiter sȩuiunt: Damnatio qui ppema¬
ximianistarũ & receptio damnatoru: cum his
quos extraeorũ communionem in sacrilegio
sicut conciliueorum clamat in schismate baptizap̃
totamistã soluit quȩ stionem : totam contentionem
abstulit: Nihil omninointernos & eos donatistas
qui primiano cõmunicant de reliquid unde dubi¬
t&ur Non solum haberi sed &iã daripos sebaptis¬
mumxp̃rabeis quiab ecclesia separantur: sicut enim
ipseos quos felicianus inschismate baptizauit. ue¬
rum baptismuaccepis se fateri coguntur : quia

Expanded text:
rantur non ideo non grauiter, quod alii grauius. rantur non ideo non grauiter, quod alii grauius. cum enim dictum est quibusdam: tolerabilius erit Sodomisin die iudicii quam uobis, non ideo dictum est quia Sodomitae non torquebuntur, sed quia illi grauius torquebuntur. Quamquam fuerat hoc fortasse occultum aliquando et incertum. unde autem sanantur hi qui aduertunt et corriguntur, inde grauantur hi, qui cum iam ignorare non permittantur, in perniciem suam pertinaciter saeuiunt. damnatio quippe Maximianistarum et receptio damnatorum cum his quos extra eorum communionem in sacrilego, sicut concilium eorum clamat, in schismate baptizarunt, totam istam soluit quaestionem, totam contentionem abstulit. nihil omnino inter nos et eos Donatistas qui Primiano communicant derelinquit, unde dubitetur non solum haberi, sed etiam dari posse baptismum Christi ab eis qui ab ecclesia separantur. sicut enim ipsi eos quos Felicianus in schismate baptizauit uerum baptismum accepisse fateri coguntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
triq: dicimus : Attendat aliatria: sienim nosele¬
git sequi in his quȩ illi non dicunt : Eaueroquȩ u¬
triq: dicimus p̃ponit: his quȩnos solidicimus satis
est nobis quod ea quȩ illi non dicunt & nos solidicimꝑ
prȩ ponit eis quȩ illi solidicunt: es seautẽ incatholi¬
cabaptis mũ nos dicimus illi non dicunt recte ac¬
cipi incatholica baptismũ nos dicimus illi non di¬
cunt: Non recte accipi inpa ste donatibaptisinũ
nos dicimus illi non dicunt sicut ergo id potius cre¬
didit quodnos folidicimus eẽ credendum. Itahoc po¬
tius faciat quod nos solidicimus eẽ faciendũ: Quod
aute utriq dicimus eẽ credendũ: hoc suta putat
robustius credat quamid qđ a solisdicitur nobis
Robustius enĩcrediturus ÷ essebaptis mũxpi in
norantiam ibi baptizantus arbitrantes ipsam cẽ
ecclesiam xp̃i inistorũ quidem conparatione mi¬
nus peccant sacrilegio tamen schismatisuul ne¬

Expanded text:
trique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos eletrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunt et nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. esse autem in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; recte accipi in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos dicimus, illi non dicunt. sicut ergo id potius credit quod nos soli dicimus esse credendum, ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. quod autem utrique dicimus esse credendum, hoc, si ita putat, robustius credat quam id quod a solis dicitur nobis. robustius enim crediturus est esse baptismum Christi in norantiam ibi baptizantur, arbitrantes ipsam esse ecclesiam Christi, in istorum quidem conparatione minus peccant, sacrilegio tamen schismatis uulne
Abbreviated transcription (Latin):
illic accipi: sicut non dubitat illic prodeẽ &iam
qđ alibi acceperit: duo sunt enimquȩ dicimur
& esse incatholicabaptismũ & illictantum
recte accipi ut rumque horũ donatistȩ negant:
Itemalia duo dicimus eẽ apuddonatistas baptismũ
Non autemillic recte accipi: horum duorum illi
unũmagnopere affirmantiid÷ esse ibi bap¬
tismũ: non autem illic recte accipi uolunt
fateris harumquat tuor sententiasum: tres
nostre tantum sint : unamuero utsiq: dicimus :
Names se incatholicabaptismũ & recte illic ac¬
cipi& apud donatistas non recte accipinos
tantum dicimus: eẽ uero baptismuni & apuddona¬
tistas & illi as serunt & nos concedimus: quisqͥser¬
gouult baptizas i&cestus e st iam nostramsibieccle¬
siamadxpianam salutem ẽẽ diligendam & in ea sola
ꝓdẽe baptis mũxpi &iamsialibi acceptum fu¬
erit : sedideo in parte donatiuult baptizariquia
eẽ ibi baptismũ Non illi solinequenos soli sedu¬

Expanded text:
illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic recte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae tantum sunt, unam uero utrique dicimus. nam esse in catholica baptismum et recte illic accipi et aput Donatistas non recte accipi nos tantum dicimus, esse uero baptismum et aput Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ecclesiam ad christianam salutem esse deligendam et in ea sola prodesse baptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed u
Abbreviated transcription (Latin):
tes alia eorũ qui nouerunt non eẽ catholicam
rũor bedifsunditur & extenditur usq ad fines
tre quȩ crescens interzizania & intȩdio scanda¬
lorũrequiem futur̃ am desi deranr dicit in pralmis
Afinibus terrae ad tecla maui. dutȩder&
apima mea inp&ra ex al tastime
pr probamus quod fecit sed&iã securis simetie¬
ris sime que laudamus quia prȩsentẽ đmcredi¬
ditcordiso ubiunitate reruabat & sine sc̃ibaptis¬
misacramento : qđ ubicũq inuenit non hominũ
sed dieẽ cognouit noluit ex hacuitae migrare: s
quis aute cũpossit inpsa catholica accipere ꝑali¬
quamentis ꝑuersitate meligit in schis matebaptiza¬
ri &iam sipostea uenire ad catholicã cogitat quia
cestus est ibi prodesse sacramentu quod alibiac¬
cipiquidem potest: ꝓdes re autẽ non potest :̃¬
ꝓcul dubio ꝑuersus & iniquus ÷ & tanto ꝑnitiosi¬
us quanto scientius Ntaenim non dubitat sec te¬

Expanded text:
tes, alia eorum qui nouerunt non esse catholicam tes, alia eorum qui nouerunt non esse catholicam rum orbe diffunditur terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans, dicit in Psalmis, A finibus terrae ad te clamavi; dum taederet anima mea, in petra exaltasti meprobamus, quod fecit, sed etiam securissime verissimeque laudamus, quia presentem Deum crediderit cordi suo, ubi unitatem servabat, et sine sancti baptismi sacramento, quod, ubicumque invenit, non hominum, sed Dei cognovit, noluit ex hac vita migrare. Si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis perversitatem elegit in scismate baptizari, etiam si postea venire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio perversus et iniquus est et tanto pernitiosius quanto scientius
Abbreviated transcription (Latin):
clesia catholica baptizarieo ipso certus est qđ
&iam alibi baptizatus huc transire decreuit.
Non autẽ recte apud donatistas hominem bap¬
tizari saltim incestum habrat: cum hoc illi
dicant quorũsententiam donatistis ante po¬
nenda cẽcestum hab& & incertis costap̃rȩ¬
ferendo hic baptiz&ur ubi ꝓptes ea certus
est recte fieriquia &cum alibi facere cogitabat:
huc trans eundũ ee decreuerat. Iamuerosiquis
non intellegit quo modo fieri possit ut quo dibi
eẽ confitemur. nonibisecte daridicamus : il¬
ludattendat quianec recte ibieẽ dicimus qđ
& illidicunt in his qui abeorum cõmumonedisce¬
dunt : intuentur &iam similitudine notȩ milita¬
ris qr extramalitiam adesertorib: & haberi& ac¬
cipi potest: sed tamen extramilitiã nechabenda
nec accipienda est: Et reduc touel ꝑducto ad mi¬
liciamnec mutanda nec iteranda est: Verumtam
alia causa ÷ eorũ qui mistos her&icos in pruden¬
ter incurrunt ipsa messe xp̃ieclesiã existiman¬

Expanded text:
clesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi esse confitemur non ibi recte dari dicamus, illuc adtendat, quia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. intueantur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus et haberi et accipi potest, sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est et reducto uel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. uerumtamen alia causa est eorum qui in istos haereticos inprudenter incurrunt ipsam esse Christi ecclesiam existiman
Abbreviated transcription (Latin):
nari in sempiternum nontiment : Vident
&iam ipsi quid malifatiant uident non eẽ
quidomnino respondeant : sed nebulas im¬
peritis offundunt: cumipsi iuiuisor beantur.
idest scientes & agnoscentes intereant : Lui¬
derunt horrere homines & grauiter d&es¬
tari quod &iam seipsi i multaschismata diui¬
serunt: & maxime in africȩ capite & notis¬
simaciuitate kartagine conatisunt resarci¬
re dedecus pannorum suorum̃: Putantes
quod possent maximianistas auferre magno
conatuꝑ optatum gildonianum fostiter insti¬
terunt multa illis mala & ꝑsecutiones sȩuis¬
simas intulerunt: receperunt indealiquos pu¬
tantes quod possent omnes eodem terrocon¬
uesti : his autem quos receperunt noluerunt
facere iniuriam: ut ab eis inschis mate bapti ec¬
tos denuo baptizarent: uel potius ab his ipsis
rebaptizarieos facerent intus aquib: bapti¬
zatierant foris: atque hoc modo suene fariȩ
consu&udini prescripserunt : sentiunt qu̾a

Expanded text:
nari in sempiternum non timent. uident nari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum; putantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per Optatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissimas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti, his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus baptizati erant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam