comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiei extiterat. postquam ab ipso ebro¬
ino eoquod in eius uitionẽ c̃senserat.
episcopatus gradus dolose fuerat subli¬
matus: post paululum ualio posito.
in offensa eius decidens. dĩ ut opinat᷑
nutu multis flagellis obtritũ nẽpe
ut fertur laqueo fuisse suspensum ac
morte turpissima ut decebat iusti ꝓdi¬
torem. condempnatum transmisit ad
tartarum: Ad huc enim uir dĩ leo¬
degarius in eodem monasterio sc̃imo¬
nialium. in quo ad custodiendũ positꝰ
erat cõmorabat᷑: Tunc & ipsũ ad eãdẽ
synodum accersierunt. non tame
intra conciliũ confirmat̾ fuisse. sed
deorsum rex ebromus cũ eadẽ coliatio¬
ne fuisse dr̃. in qua eis multa p̾dixisse
futura quȩ euenisse manifeste esse coni¬
citur: Ubi & ebromus in eadem ꝑnicię
ꝑseuerans. multum te inquit uerbi
sublimitas ꝑsuadit. loquendo mar¬
rarium ostendis Adhuc multũ inqͥt
cdilataberis frustra tale cdesideras ha¬
bere p̾mium: Nam ut merueris ita

Expanded text:
tię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebrotię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebroino, eo quod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum positus fuerat, commorabat. 17. Tunc et ipsum ad eodem sinodo arcessierunt, non tamen intra concilium confirmatus fuisse, sed seorsum rex et Ebroinus cum eodem conlatione fecisse dicitur. In qua eis multa predixisse futura, que evenisse manifeste esse coniecitur, ubi et Ebroinus in eodem pernicie perseverans: 'Multum te', inquid, 'verbi sublimitas persuadet loquendo. Marrarium ostendis. Adhuc multum. inquit, dilataberis, frustra tale desideras habere praemium. Nam ut merueris ita
Abbreviated transcription (Latin):
b ac noctib in dĩ cultum ꝑuigilans.
adstabat. ut uł paululũ ad necessaria
corporis uix aliquando ab eccła ꝓcede¬
r& ut uł quidpiã somni ac ciborum
ꝑceptione. capere potuiss& Eodem
tempore uir głosus theodericꝰ rex
& idem ebromus sinodũ cͣuocauer̃.
& ad quamdam uillam regiã ueni¬
entes multam ep̃oꝵ turbam adee
fecerunt. ibiq int̾ c&eros diddonẽ.
qui sc̃m uirum leodegariũ cũ uua¬
imere expulit de sede sui episcopatꝰ.
& pene tracudit uiectus condẽpnat
ab ipso sinode. caluaria acceptus in
capite. expulsus segregant᷑ a scã con¬
gregatione: Deinde exilio ẽdẽpnatꝰ
morteq secuta. penam capitis de¬
gressit quicquid dolose in sc̃o uiro
exercuit. Aui uero ep̃i tunc artge
ꝑ ebroinum in ipsa srnodo pene si¬
quidem penam scrtiti: ꝑ p&uo exilio
sunt deportati Ulaimerꝰ & enĩ qui
ad supͣdictum famulum dĩ ad explen¬
dam ebroim uindictam sotius ꝑni¬

Expanded text:
bus ac noctibus in Dei cultu pervigilans bus ac noctibus in Dei cultu pervigilans adstabat, ut vel paulolum ad necessaria corporis vix aliquando ab ecclesia procederit, ut vel quippiam somni ac ciborum perceptione capere potuisset. 16. Eodem tempore vir gloriosus Theudericus rex et idem Ebroinus senodo convocaverunt, et ad quendam villam regiam venientes, multa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicquid dolosę in sancto viro exercuit. Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati. Waimirus etenim, qui a supradicto famulo Dei ad explendam Ebroini vindictam socius perni
Abbreviated transcription (Latin):
centis magis quã elate ioqͤntiũ.
postulat sibi auxilium. ñ sonã uo¬
cis. sed humilitate cordis Nam cũ
se cognouiss& om̃e p̃sidium amisisse
humanum. totis uirib sibi p&ut
ad esse diuinum: Nam quamtum
impi&as numana reuocare cupit
ab aldo. tantum pias diuina soci¬
aliquando uidisti uirum suꝑbum. &
constitue sub tota custodia enim erit
tempus uocationis. recipiens quod me
r&ur inimicis: Tunc acceptũ addux̃
ad suum coenobium. quod uocatur
fiscanno. ubi erat congregatio sc̃imo¬
nialium. ac uirginum. quib p̾erat
chil demerga famula xp̃i. in quo mul¬
tis dieb cͣuersans. habitat᷑. stetit sub
nȩ suę semen ostendit in populo:
Quandoq int̾ uirginum acceder & ca¬
t᷑uam. tanta ut fert̾ dulcia sua fui¬
gebant eloquia: ut mirarent̾ qͥcũq
audientes. quanta dĩ oꝑat᷑ clem̃tia.
Et conuersi a pͣuis oꝑibus. ue lociter
peterent pententię fructus Nã die¬

Expanded text:
centes magis quam elati loquentium. centes magis quam elati loquentium. Postolat sibi auxilium non sonum vocis, sed humilitatem cordis; nam cum se cognovisset praesidio omnem amisisse humanum, totis viribus sibi petiit adesse divinum. Nam quantum impietas humana revocare cupit ab alto, tantum pietas divina socialiquando vidisti tam virum superbum, et constituae sub tua custodia. Erit enim tempus sui vocationis, recipiens, quod meretur a suis inimicis'. Tunc acceptum ad suum perduxit coenubium, quod vocatur Fiscamno, ubi erat congregatio sanctaemonialium ac virginum, quibus praeerat Childemarca famula Christi; in quo inultis diebus conversans, habitatur stetit sub  suae semen ostendidit in populo. Quandoqui inter virginum accederit caterva, tanta, ut fertur, dultia sua fulgebat eloquia, ut mirarentur quicumque audientes, quanta Dei operabatur clementia, et conversi a pravis operibus velociter peterent paenitentiae fructibus. Nam die
Abbreviated transcription (Latin):
tam participare glam: sed ebromiꝰ
differre uolens eius exitũ pͣ penas
longe dilatas. ei p̾parar& aeternas.
& ne coronam accip& martrrii. qͥn
potius carer& p̃miis głę sempit̾nȩ:
Tunc iussit eum madis gressib per
quemdam piscinam tranducere. in
qua erant petrę quasi claui inci¬
clentes accuti Deinde euulsum. t̾rę
ꝓstrat̾um. in cidere linguam labiaq
p̾cepit: ut clum oculi ablati. pedes
iam foraci. lengua ac labia essent
incisa. ut dum se cernebat omne
felicitatem m̃broꝵ ablatã. corpoꝵq
parit̾ uires undiq paruissent ne¬
cati. dum nec oculis cerner& uiã.
nec pedes incidere callẽ. nec lin¬
guȩ officium dantẽ. laudare neqͥ¬
uerit creatorẽ. Ac ꝑ hoc cederet
blasphemiȩ. despans aufferendo sibi
salutem. quam laudando cęlitus
adipisci meruiss&e ingentẽ: Sed qͥ
abq uocib cordium ÷. auditor deus.
magisq aptator cor contrictũ. quã
elatione suꝑbum. suscepit uocem ta¬

Expanded text:
tam participare, sed Ebruinus tam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et ne coronam acciperit martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternum. Tunc iussit eum nudis gressibus per quendam piscinam transducere, in qua erant petri quasi clavi incidentes acuti. Deinde evulsum, terre prostratum, incidere lingua labiasque praecepit, ut dum oculi ablati, pedes iam forati, lingua ac labiae essent incisae, et dum sic cernerent omnem felicitatem membrorum ablata corporumque pariter vires undique paruissent negati, dum nec oculis cerneret viam, nec pedes incidere callem nec lingua offitium dantem laudare nequieverit creatorem, ac per hoc cideret blasphemie, disperans auferendum sibi salutem, quam laudandum caelitus adipisci meruisset ingentem. Sed qui absque vocibus cordis est auditor Deus magisque aptatur cor contritum quam elatione superbum, suscepit vocem ta
Abbreviated transcription (Latin):
& a germano scͤpari. & separati
uiderent̾ puniri. ne simul eis delec¬
tar& talia uerba fari Cum. aut̃ du¬
cer&ur beatus leo degarius eum al¬
ioquitur dicens E quo animo esto
fr̃ carissime. qm̃ opport& nos hec
pati. quia non sunt condignę passio¬
nes huius temporis ad futurã gtam
quȩ reuelabitur in nob Peccata &¬
enim nr̃a multa sunt. sed miscda
da peccata laudantium semꝑt pa¬
rata hȩc ad tempus patim̃. quia
mortis debitores sumus. sed illa nos
exspectat uita. si patient᷑ ferimꝰ istas
penu ubi sine fine letabim̾ in ce¬
lesti gła Tunc ministri ligatũ ad
stipitẽ gerinum lapidib obruere ce¬
D ñe shu bone quia non uenisti uocare
iustos sed peccatores. suscipe spͣm ser¬
ui tui. ut qui dignatus es similitudi¬
nem marerrum lapidib uita ista
mortalis. austerre iubeas clem̃tissi¬
te ueniam Felerum meoꝵ tribue.
ens cum germano uitam finire.
ut simui mererent̾ futurã ac bea¬

Expanded text:
et a germano suo separari, ut separatim et a germano suo separari, ut separatim viderentur puniri, ne simul eos delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: « Aequo animo esto, frater charissime, quoniam oportet nos haec pati, quia non sunt condignae passionis huius temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Peccata etenim nostra multa sunt; sed misericda dilecta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obruere coe'Domine Iesu bone, quia non venisti vocare iustos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita ista mortale auferre, iubeas clementissime veniam scelerum meorum tribuere'. ens cum germano vitam finire, ut simul mererentur futuram ac bea
Abbreviated transcription (Latin):
uaca eorum lustrauerat partib iussu
regis gloriosi theoderici ac principis
ebroini decr&um ẽ. ad palatiũ reuerti
Tunc & enim beatum leodegarium ex
monasterio in quo tenebat᷑ absconditꝰ
egredi. & in p̃sentia regis iussum est ac¬
cersiri Qui cum simul coniuncti.
& obtutib principum fuissent oblati
multis contumeliis affecti. & obꝑbrus
ab ebroino susceptis. respondisse coni
citur: Hȩc digni patim̃ ꝙ dño peccauimꝰ¬
S ed maio ẽ. sua clementia qui nos¬
qui nos dignatus ẽ. uocare ad talem
głam: Sed tu miser ebroine qui tan¬
tam penam nfers francorum genti.
potius inte ulcisceris qui uitam alus
aufferre cupis Multos quidẽ decepis¬
magis tu exularis. quia & temporalẽ
& futuram głam cito ꝑdes qm̃ dum
supare cupis om̃s habitatores in totã
franciam tuam potius aufferres qͣm
indignus accepisti głam: Tunc audi¬
ens ebroinus furore magno repl&ꝰ
iussit ministris gerinum abstrahi

Expanded text:
Vaccaeorum lustraverat partibus, iusso Vaccaeorum lustraverat partibus, iusso regis gloriosi Theuderici ac principEbroini decretum est ut ad palatium reverteretur. Tunc etiam beatum Leodegarium ex monasterio in quo tenebatur absconditus egredi et in praesentiam regis jussum est accersiri. Qui cum simul conjuncti et obtutibus principum fuissent oblati, multis contumeliis affecti et opprobriis ab Ebroino susceptis respcetur: 'Haec digni patimus, quia Domino peccavimus; sed maior est sua clementia, qui nos dignatus est vocare ad talem gloriam. Sed tu, miser Ebroine, qui tanta poena infers Francorum gente, potius in te ulcisceris, qui vitam aliis auferre cupis. Multos equidem decepismagis tu exolaris, quia et temporalem et futuram gloriam cito perdes, quoniam dum superare cupis omnis habitatoris in tota Francia, tuam potius auferis quam indignus accepisti gens haec Ebroinus, furore magno repletus, jussit ministris Gairinum abstrahi
Abbreviated transcription (Latin):
deuastabant circa muri circuitũ: Hȩc
enim uir dĩ ꝓspiciens. zelo magno ac¬
census plebe sibi cõmissa dñi secutꝰ
exemplum. animam suam maliens po¬
nere ꝓ ouib suis. easq cupiens lucri¬
facere quã suam temporalẽ querere
sai utem: Tunc omnẽ clerum aggregare
ciuitatis iussit cum reliquiis & crucib
& choris psallentiũ obuiã abiit. cum
dĩ laudib suis inimicis & sponte se
obtulit ad palmam martrrii. si uolun¬
Qui exclamans fertur dixisse: Grãs ago
omnipotenti redemptori. qui me dignatꝰ
nodie glorificare: Qui ꝑgentes duxert̃
eum extra ciuitatem & implentes
iussa principis ebroini. eruerunt &¬
enim oculos eius acapite Sed cũ lu¬
men extinxer̃ forinsecus humanum.
intrinsecus incluserunt diuinũ Et
eum ꝑduxerunt coenobium in quo
latuit ꝑ annorum circulum duorum.
eiusdem germanus gerinus nomine.
qui ob meritũ supdicti ebroun cũ alus
quos fugauerat ex francoꝵ proceribus

Expanded text:
devastabant circa muri circuitum. Haec devastabant circa muri circuitum. Haec vir Dei prospiciens, zelo magno accensus super plebe sibi commissa, Domini secutus exemplum, animam suam malens ponere pro ovibus suis, easque cupiens lucrifacere, quam suam temporalem querere salutem, tunc omnem clerum civitatis adgregare iussit, cum reliquiis, crucibus et choris psallentium obviam habiit cum Dei laudibus ad suis inimicis et sponte se obtulit ad palmam martirii, si volunnprehenderunt. Qui exclamans fertur dixisse: 'Gratias ago omnipotente redemptore, qui me dignatus est hodie glorificare'. Qui pergentes duxerunt eum extra civitatem, et implentes iussa principes Ebroini, eruerunt etenim oculos eius a capite. Sed cum lumen sustulerunt forinsecus humanum, intrinsecus incluserunt divinum. Et eum perduxerunt coenubium, in quo latuit per annos circulum duorum, eiusdem germanus suus Gaerenus nomine, qui ob metum supradicti Ebroini cum aliis quos fugaverat ex Francorum procerebus
Abbreviated transcription (Latin):
corum. qui eum nol ebant habere sub¬
reguio Qui ut leo rugiens int̾ feras
c&ecras. resonuit rugitus eius ꝓ fran¬
corum t̾ras Oñs uero qui aduersũ eũ
olim cogitauerant mala tremefacti
qui remanserant ex eius cede prexe
runt infugam: His itaq diebus uir
cũ ieodegarius cum ad suam plebem
restaurandam reseder&: urbe sua ȩdua
reminiscens ebroinus. maloꝵ omnium
quȩ circa eum cum rege childerico egis
se putabat. tunc adiunctis sibi consilus¬
nequissimis mimicoꝵ socus consulere
cepit quem admodum. ipsum pontificẽ.
destruere potuiss&. Ex nis enim consili¬
ariis duob uidelic& diddo & uuaimerꝰ
ex nomine caput effecti milicię dixe¬
runt se posse eum raꝑe de ciuitate
& in eum facere uindĩctam ex qua
malicia ebroini e& saciata Gauisus
namq ebroinus de eorum responso.
dedit eis exercitum copiosum ualde:
Qui festini ꝑrexerunt ciuitatẽ ęduorũ
& circumdantes cum eodem exercitu

Expanded text:
corum, qui eum noluerunt habere subcorum, qui eum noluerunt habere subregulo. Qui ut leo rugiens inter feras citeras, resonuit rugitus eius per Francorum terras. Omnes vero, qui ad versus eum olim cogitaverant mala, tremefacti, qui remarunt in fugam. His itaque diebus vir Dei Leodegarius cum ad suam plebem restaurandam resideret urbe sua Aedua, reminiscens Ebroinus malorum omnium quae circa eum cum rege Hilderico egisse illum putabat, tunc adjunctis sibi nequissimis inimicorum sociis consulere coepit quemadmodum eumdem pontificem destruere potuisset. Ex his consiliariis duo, videlicet Diddo et Waimerus, ex nomine caput effecti malitiae, dixerunt se posse eum rapere de civitate et in eum facere vindictam, ex qua malitia Ebroini esset satiata. Gavisus itaque Ebroinus de eorum responso dedit eis exercitum copiosum valde. Qui festini perrexerunt ad civitatem Aeduorum, et circumdantes eam eodem exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. suscitata ẽ. in gaudiũ. Qui ciues
ꝓcedentes obuiam. receꝑunt eos cum
magno triumpho l&antes. eoquod rece¬
pissent patrẽ. quem amisisse olim¬
plangebant amatorem: uł gubnatorem:
Quem receptum collocauert᷑ in sedem
pristinam. ut fruer& circum suis loricia:
Qui cum simul t&ati sũmo gaudio tri¬
pudiarent: cupiens crastinum ditatũ¬
ebroinum. cum magnis honorũ inu¬
neribus ad ꝓpͥam destinare: Isdem
uero ebroinus non est passus ul pau¬
lulum requiescere. fugacit̾ noctu ab
hac discessit ciuitate: & cum austrasu
quos habuerat aliquando aduersarios
se sociauit: ut amicos Sed non post
muitum temporis multis sceleribus
gestis collectis sibi malorum. socus. fran¬
corum ꝑ uim intrauit fines Et cum
trrannide crudelissime gerens. theo¬
derico głoso rege se p̾sentauit obtutu
atq ab eodem rege restitutus est in pͥore
gradu. Et cum maior tiomus effectus¬
osiae. cogitare cepit de uitione inimi¬

Expanded text:
vitas, suscitata est in gaudio: qui cives vitas, suscitata est in gaudio: qui cives procidentes obviam, reciperunt eos cum magno triumpho, letantes, eo quod recipissent patrem, quem amisisse plangebant olim gubernatorem. Quem recepto collocaverunt in sedem pristinam, ut frueretur cum suis letitiam. Qui cum simul letati summo gaudio trepudiarent , cupiens in crastinum Ebruinum cum magnis honorum muneribus ad propria distinare. Idem vero Ebroinus non est passus vel paulolum requiescere; fugaciter nocte ab kac abscessit civitatem et cum Austrasiis, quos habuerat aliquando adversarios, se sociavit ut amicos. 9. Sed non post multum temporis, multis sceleribus gestis, collectis sibi malorum sociis, Francorum per vim intravit finis, et cum tirannide crudelissime gerens, Theuderico glorioso rege se praesentavit obtuto adque ab eodem rege restitutus est in priore gradu. Et maior domus effectus, cogitare coepit de ultione inimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniens. ibidem ebroinum iã clericũ
se. uicissim ueniam p&eentes. E stece¬
runt concordes tamen sabbate se iunc¬
ti. aliquod spatium temporis uterq
penitentiam agentes. int̾ contubnia mo¬
nachoꝵ strenue habitare quasi ꝑp&ui
monachi conati sunt: E iddem uero
tempus chil derico rege defuncto. ger¬
manus theodericus in regno sublima¬
tur: hȩc audientes ut̃q amicoꝵ. desi¬
derantes aspectũ eoꝵ cernere. cũ
faudre magno uota complentes ad
ppria nitunt᷑ reducere ꝓgentes de
utrisq partibus ad supdictum monaste¬
rium. cogebant eos ꝓducere. &ad eoꝵ
domos remeare: Qni angore multum
arum. quia fatigati spacus terrarũ lon¬
geui ualde fuerant. consentientes adqͥ.¬
euerunt dep̃cantibus Cum benedictio¬
ne quippe patris monasteriis ipsius¬
conglutinati pacis concordia ꝓcedentes.
uenerunt. simul ebroinus scilic& cum
pontifice leodegario tiuitatis suȩ aiugus¬
tidunum Quam rem audiens tota ci¬

Expanded text:
perveniens, ibidem Ebroinum jam clericum perveniens, ibidem Ebroinum jam clericum se; vicissimque veniam petentes steterunt concordes. Jubente tamen abbate sejuncti, aliquod spatium tpenitentiam agentes, inter contubernia monachorum strinue habitare quasi perpetime monachi conati sunt. 8. Per idem tempus, Childerico vero rege defuncto, germanus suus Theudericus in regno sublimatur. Hec audientes uterque amicorum, desiderantes aspectum eorum cernere, cum favore magno vota eorum conplentes, ad propria nituntur reducere; pergentes de utrisque partibus, ad supradicto monasterio cogebant eos procedere et ad eorum domibus remeare. Qui angore multo arum, quia fatigati spaciis terrarum longaevis valde fuerant, consentientes adquieverunt deprecantibus. Cum benedictione quippe patris ipsius monasterii conglutinati pacis concordia, procidentes venerunt simul, Ebruinus scilicet cum pontifice Leudegario, civitatis suae Agustiduno. Quam rem audiens tota ci
Abbreviated transcription (Latin):
sco sicut est fragilitatis humanȩ me¬
tuens animositatem regis. tractare cũ
suis cepit. qubd in hoc conflictu agere
deber&: Cogitans & orans ad dñm con¬
silium repꝑit. melius ei eͥe. omnia re¬
linquere & xp̃m sequi quam locum
regi dare. & manus regis sanguine sa¬
cerdotum in tam magnum diẽ sestũ
coinquinari : ne forte fier& regni francoꝵ
obꝓbrium. & ꝑ se unum hominem in to¬
ta plebe ess& disputatio. Tunc relicto
rege. & ominium potestatũ sublimitate.
ꝓ nichilo reputans quod hab&̾ in mun¬
cdo. eadem nocte ꝓcedens cum paucis
Hoc rex audiens contristatus ualde ac me¬
rens: quemdam ex suis fidelibus cum
exercitu magno post ipsum misit Et
secutus eum ꝑ totam noctem illam
diluculo reppit: & urxta iussum regis
Ipstrq pontisici dep̃cante. iuxuiuo
cenobio ut ei licer& relicto seculo
uacar dõ. humili poposcit p̾ce sẽ di¬
rigendum: Quem ꝓtinus illit ire non
clistulit: Qui festinus in monasteriũ

Expanded text:
set, sicut est fragilitatis humane, meset, sicut est fragilitatis humane, metuens animositatem regis, tractare cum suis coepit, quid in hoc conflicto agere deberet. Cogitans et orans ad Dominum, consilium repperit, melius ei esset omnia relinquere et Christum sequi, quam locum regi dare et manus regis sanguinem sacerdotum in tam magnum diem festum coinquinare, ne forte fierit regi Francorum obprobrium et per se unum hominem in tota plebe esset disceptatio. Tunc relicto rege et omnium potestatum sublimitatem , pro nihilo reputans, quod habetur in mundo, eadem nocte procedens cum paucis isset. 7. Hoc rex audiens, contristatus valde ac merens, quendam ex suis fidelibus cum exercitu magno post ipsum misit. Et secutus eum per totam illam noctem, deluculo repperit. Et iuxta iussum regis, ipsumque pontificem deprecantem, Luxovio coenuvio, ut ei liceret, relicto saeculo, vacare Deo, humili poposcit prigendum: quem protinus illuc dirigere non distulit. Qui festinus in monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
T unc flagitante pontifice ut augustidu¬
num urbis suȩ ipsum scĩssimum diẽ
rex iub& celebrare Qui nequaquam
rennuens: implere nitit᷑ uotum
p̃cantis Qui cum apꝓpinquante iam
ad missarum solleimpnia celebrandũ.
qui ẽ. sabbatoꝵ ut mos erat antiquas
quȩ ẽ. uigilia in paschę irent parit᷑:¬
& malum seminariũ odu simul
habent absconditum. tunc istigator
utq maloꝵ accedens. eidẽ. pontifici
dixit: Obserua te inquit scẽ pontifex.
quia trangacta celebritate missarũ.
quemadmodum & tibi in eius corde
quod olim ẽ seminatum. in hac noc¬
te consũmare ẽ. decr&um: Quod
audiens pontifex dissimilando dis¬
tulit. & se l& um ostendit non pro
magno ducens apparuit uultu
clarus sollempnia missarũ que ceꝑat
honestissime consummauit Sed cõmu¬
nionem scãm cum ipse ac rex ꝑcepissent:
rex ad palatium ꝑgens. abit pransurꝰ
ontifex uero cum suũ esummass&
officium. & merum cum suis accepis¬

Expanded text:
Tunc flagitante pontifice ut apud AugustoduTunc flagitante pontifice ut apud Augustodunum urbem suam ipsum sanctissimum diem rex juberet celebrare, ille nequaquam renuens implere nititur votum deprecantis. Qui cum appropinquante jam die ad missarum solemnia celebranda quae est sabbatorum ut mos erat antiquis quae est in vigilia Paschae, irent pariter, et malum seminarium odii simul haberent absconditum; tunc instigator utriusque malorum accedens eidem pontifici dixit: Observa te, inquit, sancte pontifex, quia transacta celebritquemadmodum et tibi in eius corde iam quod olim est seminatum, in hac nocte consummare est decretum'. Quod audiens pontifex, dissimulando distulit et se letum ostendit; non pro magno ducens, apparuit vultu clarus, sollemnia missarum, quae coeperat, honestissime consummavit. Sed cum communione sancta ipse ac rex percepissent, rex ad palatium pergens, habiit pransurus; pontifex vero cum suo perconsummasset officio et merum cum suis accepis
Abbreviated transcription (Latin):
clericus confirmatus in regno. germa¬
num suum theodericum cuidã dei
seruo conseruandum. ac nutriendum
dedit. ldem uero scm̃ leo degarium
pontificem. suꝑ omnẽ domum suam
domus in om̃ib constituit: Qui
acceptis huius regni gub naculis. qui¬
quod aduersus maxime ieges antiquor
regum ac magnoꝵ ꝓcerum. quorum
uita laucdabilis adstabat repꝑit in¬
eptum. ad pristinum redux̃ statum:
In tantum uero usqueqͦq om̃a reg¬
nra francoꝵ restituit: ut om̃s se gra¬
tularent᷑ regem sibi habere chu¬
dericum. ac rectorem leodegarium¬
palacii: Cum ^ pene annis trib cum
decore magno agerent̾: tunc aduer¬
sarius cuiꝰ ẽ consu&udins in uidia
concditionis sus bona destruere
cepit sodales suos. quos secũ clege¬
rat idem pontifex habere socios gu¬
bernaculi. inuidię malum instigare.
& int̾ ipsum & regem traniã dis¬
cordic̨ seminare: his itaq dięb iam
eminebat celebrimus pascalis dies:

Expanded text:
dericus confirmatus in regno germadericus confirmatus in regno germanum suum Theodericum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum dedit. Idem vero Leudegarium pontificem super omnem domum suam domus in omnibus constituit. Qui, acceptis huius regni gubernaculis, quodquod maxime adversus legis antiquorum regum ac magnorum procerum, quorum vita laudabilis adstabat, repeptum, ad pristinum reduxit statum. Intantum vero usquequaque omnia regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childericum ac rectorem palatii Leodegarium. Cum haec pene annis tribus cum decore magno agerentur, tunc adversarius, cujus est consuetudinis invidia conditionis suae bona destruere, coepit sodales suos quos secum elegerat idem pontifex habere socios gubernaculi, per invidiae malum instigare, et inter ipsum et regem zizania discordiae seminare. His itaque diebus jam eminebat celeberrimus Paschalis dies.
Abbreviated transcription (Latin):
defunctus est Tunc idem pͣsui hȩc
audiens. concito cursu in palatium
ꝑrexit: ac cum suis similib de rege
tractare cepit: Qui audientes childe¬
ricum austrasioꝵ regem. in adolescen¬
tia sua regnum iuxta sui temporis
xtatem obtime disponentẽ: elegit
quedam pars francoꝵ. uolentes eũ
regem habere: Nam e̾broenus qui
maior domus fuerat sub rege chlot.¬
hario. theodericũ germanũ. cupicbat
subrogare frĩs in regno: Ipse uero
ebroenus erat tunc odiosus int̃ fran¬
cos :quia m&euebant huius ponderis
iugo quod ꝑ eumdem sustinuerant
sub rege chlothario. relicto suo consi¬
lio childericum in toto sublimauert᷑
regno francoꝵ: Tunc ebroinus uidens
se destitutũ. & ꝓ nichilo sus eẽ cͣsuuił.
t̃ritus pauore regi pa&nt ut relictis
omnibus. uitam sibi conceder&: & in
monasterium abire ꝑmitter& Cui
dep̃canti. & domno leodegario inter¬
cedente. rex consensit: & in monaste¬
rio luxouio ilico destinauit. ut mo¬
nachus effici debẽr& Rex uero chil¬

Expanded text:
defunctus est. Tunc idem praesul haec audiens, concito cursu in palatium perrexit, ac cum suis similibus de rege tractare coepit. Qui audientes Hildericum Austrasiorum regem in adolescentia regnum juxta sui temporis aetatem optime disponentem, elegit quaedam pars Francorum, volentes eum habere regem. Nam Ebroinus, qui major domus fuerat sub rege Lothario, Theodoricum germanum ejus cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebroinus erat tunc odiosus inter Francos. Et quia metuebant hujus ponderis jugum, quod per eumdem sustinuerant sub rege Lothario, relicto ejus consilio Hildericum in toto sublimaverunt regno Francorum. Tunc Ebroinus videns se destitutum et pro nihilo suum esse consilium, territus pavore regem petiit ut relictis omnibus vitam sibi concederet, et in monasterium abire permitteret. Cui deprecanti et domno Leodegario intercedente rex consensit, et in monasterium Luxovii illico destinavit ut monachus effici deberet. 5. Rex vero Chil
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt᷑ salutis. ln numeris quoq & aliis
modis. & ibi crebri sanant᷑ ae groti &
multa quę angłica tantũ illic potestate
geri miracula comꝓbant᷑. Maxime ta
ciis tircumpositis plus solito conflua
turba recurrat. & anglicę uirtutis
maur quodam modo credatur ad essa
frequentia Ut quod spiritalit̃ dixit
apts. & corporalit agi uid& Quia an¬
geli sunt administratorii. sp̃s in mini¬
sterium missi. ꝓpt̾ eos qui hereditatẽ
capiunt salutis. In xp̃o itu dño nr̃o¬

Expanded text:
tiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis tiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum licet potestati geri miracula conprobantur. Maxima tamen ciis circumpositis plus solito conflua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dixit apostolus et corporaliter agi videtur: 'Quia angeli sunt administratores spiritus et in ministerium missi propter eos qui hereditatem capiunt salutis'. In Christo
Abbreviated transcription (Latin):
pidum. sed cordis querere & diligere
puritatẽ. Uertex uero montis extrin¬
secus partim cornea silua tegit᷑. par¬
tim uirenti panicie dilatat᷑. Missarũ
itaq celebratione cõplea. magno atto¬
cotdie psalmorumꝰ mussarum¬
ꝓ cursum. congruo ꝑcipit ordine celebrare:
Nulius aut huc nocturno ẽ. tẽmpore au
sus ingredi: Sed aurora transacta matu¬
tinos ibidem cantant hrmnos Ex ipso
aut̃ saxo. quo sacro contegit᷑ a dis ad
aquilonem altaris. dulcis & niiniũ iucida
guttatim aqua delabit᷑. quam incolȩ¬
loci illius stillam uocant. Ob hoc &
uitreum uas eiusdem receptui. p̃pa¬
ratum argentea pendet cathena sus¬
pensum: Morisq ẽ populo cõmunicato.
singulos ad hoc uasculum ascendere
ꝑ gradus. donumq cęlestis degustare
iiquoris: Nam & gurta suauis ẽ. & tacꝰ¬
tus salubris Demq nonnulli post lon¬
gas febrium flammas. hanc hausta
stula celeri confestim refrigerio po¬

Expanded text:
pidum, sed cordis quaerere et diligere pidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attocotidie psalmorum missarume cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio po
Abbreviated transcription (Latin):
no. p̃cib locum frequentate. & ce qui¬
dem cras ibi missas celebrante. po¬
puius iuxta morẽ communic& Meũ
aut̃ erit ostendere. quomodo ꝑ memetipsum
adueniunt cum oblationib & magna
instancia p̾cum. intrant regiã australẽ.
& ecce longa porticus. in aquilolẽ por¬
recta. atq illam attingens posterulã
extra quam uestigia marmore dicimꝰ
imp̃ssa Sed priusꝗ huc ꝑuenias. ap¬
par& ad oriemtem basilica ꝑ grandis.
qua ꝑ gradus ascendit: Hȩc cũ ipsa pcr¬
ticu sud quingentos fere nomines cape
uidebat᷑. Altare uenerandum rubroq:
contectum palliolo. ꝑ mediũ pariais
meridiano ostendens Erat aut̃ ibi do¬
mus angulosa. non in morẽ oꝑis huma¬
ni parixib erectis. sed instar spelũcę
p̃ruptis & sepius eminentib asperata
scopulis. Culmine quoq p&rosa duer¬
sȩ altitudinis. quod hic uertice tangi.
alibi manu uix possit attingi Credo
docente archangło dñi. non ornatũ la¬

Expanded text:
no precibus locum frequentate. Et te quino precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo per memet ipsum At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia marmori diximus inpressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque petroso diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus la
Abbreviated transcription (Latin):
principis. nomine condunt eccłam: &
dedicant: In qua &iam beatę semper
uirginis maria. sc̃iq baptistę iohannis.
altaria statuunt: Tandẽ antestitis sui
salubri reꝑto consilio. romanũ ep̃m.
quid de his agendum sit: ꝑnumtium
sciscitabãt᷑ Qui tunc forte esmento in
monte fere quinquagesimo mil iario.
i romana urbe distante: quẽ incola.
ipse ibi quonidam exulauerit: & ꝓ fidei
ꝑsecutione delituerat in srrapti monte:
Caliaq mandata remittit si hominis est
illam dedicare eccłam. hoc maxime die
quo uictoria dataest. fieri opport& Sin
aut̃ aliud sco ꝓuisori placuerit: eodem
G̃cipue cdie. illius in hoc uolunitas est
inquirenda. Hoc ergo tempore. inannente
uianus ambo triduanũ cũ cambrs nr̃ is
iciunium. sc̃am trinitatẽ rogantes. ut mu¬
nera quę ꝑ suminũ su sedis ministrum
conferre dignatus est ad certum usq
finem ꝑducat Factum ut suggesserat
cdedicaui: Uos tantum intrate. & me

Expanded text:
principis nomine condunt ecclesiam et principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem ipse ibi quondam exulaverat et pro fidei persecutione delituerat in Zirapti monte, taliaque mandata remittit: 'Si hominis est illam dedicare basylicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet; sin autem alias provisori placuerit, eodem precipue die illius in hoc voluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat dedicavi. Vos tantum intrate et me
Abbreviated transcription (Latin):
ftrro hostium. partim igniferis in pul¬
si sagittis &e ncapolim usq sequentib
atq extrema queq cedentib aduersa¬
rus menia tamdem sui urbis moribun¬
cli subintrant. Qui aut̃ euasere pe¬
riculum comꝑto quod angis di in ad¬
utorium uenir& xp̃ianis: Nã & sexcen¬
cos ferme suorum fulmine uidebant
int̾emptos: Regi regũ xp̃o continuo col¬
ia submittentes. armis induint̾ fidei:
Cumq domum reuersi uictores. uota
domino graciarũ. ad templũ referent
ianuam septemtrionalẽ quã predixi.
instar posterule pusilię. quasi hominis
uestigia marmori arcius impressa:
Agnoscuntq beatum michaelẽ. hoc suȩ
ea culmen adpositum. & altare imposi¬
tum ipsa eccła ob signa uestigioꝵ appo¬
donia est uocata. Multa igit᷑ dubitatio
int̃ se pontinos ota: quid de loco geraent.
& si intrare ut dedicare illic debeat
eccłã Vnde consolatione facta. ad ori¬
entem loci illius  beati paeri apłorum

Expanded text:
ferro hostium, partim igniferis inpulferro hostium, partim igniferis inpulsi sagittis, et Neapolim usque sequentibus atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evaserant periculum, comperto, quod angelus Dei in adiutorium venerat christianis – nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos –, regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presenea culmen adpositum et altare inpositum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Apodonia est vocata. 4. Multa interea dubitatio inter Sepontinos erat, quid de loco agerent, et ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
gentib adiri poterat: Sed nec ultra crip¬
tam intrare ausi p̃ forib cotidie oratio¬
ni uacabant: Int̾ hec neapolite paganis
ad huc ritib oberrantes. se pontinos. & be¬
neuentanos. qui centũ. E milib a seponto
distant. bello lacescere temptant: Qui
antestitis sui monitis edocti. triduo pe¬
tunt inducias. ut triduano iciunio lice¬
r&. quasi fidele patrocimũ scĩ michaelis
implorare pͣsidium Quo tempore pagan
ludis scenicis falsoꝵ inuitant auxilia
deoꝵ. Ecce aut̃ nocte ipsa quę̧ bel¬
li p̾ceder& diem. ad est in uisione sc̃s
hora bello p̃mon& ostib occurrendũ. Ls¬
ti ergo mane & de angłica certi uicto¬
ganis xp̃iani. Atq in primo belli paratu
garganus in menso timore concutitur
fulgora crebra uolant. & caligo tene¬
brosa: totum montis cacumen obuxit.
mpleta ꝓph&ia quȩ̨ dñm laudans dicit
qui facit angtos suos sp̃s. & ministros su¬
os Nãmam ignis. Fugiu it pazam partim

Expanded text:
gentibus adiri poterat. Sed nec ultra ad praeruptam crypgentibus adiri poterat. Sed nec ultra ad praeruptam cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Haec inter Neapolitae, paganis adhuc ritibus oberrantes, Sepontinos et Beneventinos, qui quinquaginta millibus a Seponto distant, bello lacessere tentant; qui antistitis sui monitis edocti, triduo petunt inducias, ut triduano jejunio liceret, quasi fidele patrocinium, sancti Michaelis implorare praesidium. Quo tempore pagani ludis obscenis, falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli praecederet diem, adest in visione sanctus hora bello praemonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane, et de angelica certi victoganis, atque in primo belli apparatu Garganus mons immenso tremore cofulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia, quae Dominum laudans dicit: 'Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos flammam ignis'. Fugiunt pagani, partim
Abbreviated transcription (Latin):
git taurum armenti gregis consorcia
spernentem. singularem incedere solitũ.
& ad extremum redeuite peccor ͤ domũ
non esse reuersum. Quem dñs collecta
multitudine seruoꝵ ꝑ deuia qͦq reqͥrens.
inuenit tandem in uertice montis. fo
to arcu app&nt ilium sagitta toxicata.
ta est mox reuersa per¬
cussit. Turbati ciues ac stupefacti qua.¬
litet ⁊ eo fueris esfecta Non enĩ accedere
propius audebant: consulunt ep̃m
quid facto opus sit: Qui indicto ieiunio
triduano. adõ monuit esse querendũ
Quo pacto. sẽs dĩ archangis apparuit
tis quod homines latebat. adõ que¬
rendo misterium. uidelic& hominẽ
suo telo ꝑcussum sciatis hoc mea ges¬
tum uolumtate: Ego enim sum mi¬
chael archangis. qui in conspectu dñi
ndicio omnium quę ibi gerunt᷑. ipsiusq
loci esse inspectorem atq custodemĩ Ha
poscere michaelem: Duas quidẽ ianuas¬
ibi cernentes. quarum australis. quȩ &
maior erat aliquođ gradib̾ in occasũ uer¬

Expanded text:
git, taurum, armenti congregis consortia git, taurum, armenti congregis consortia spernentem, sin, ad extremum redeuntibus pecoribus domum non esse reversum. Quem dominus collecta multitudine servorum per devia quaeque requirens, invenit tandem in vertice ejusdem monto arcu appetiit illum sagitta toxicata. ta est, mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti qualiter res fuerit effecta, non enim accedere propius audebant, consulunt episcopum, quid facto opus sit. Qui indicto jejunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus Domini archangelus ti, quod homines latebat, a Deo quaerendo mysterium, videlicet hominem suo telo percussum sciatis, et hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini judicio, omnium me quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem. Hisposcere Michaelem, duas quidem ibi januas cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum ver
Abbreviated transcription (Latin):
emoriam beati micha
randam. ipsius  opere
condita & consecrata
nomine demonstrat
ecclãm Luȩ non me¬
tallorum fulgore sed
priuilegio commendata signorũ: Uili fac¬
ta scemate. sed cęlesti predita uircute:
Ut pote quam fragilitatis humanȩ. memor
archangłs decȩlo ueniens ad ꝓmerendã
ibi mortalib suꝑnoꝵ soci&atẽ. propria.
manu condere dignatus. ẽ Uertice
s̃iquidem montis excelsi posita. de corpore
eiusdem saxeo. spelumcę in star p̾cauata
ostendit᷑:¶Es aut̃ locus in campanię fi¬
nib ubi int̾ sinum adriaticũ. & mortẽ
garganum ciuitas sepontus posita est̃:
p̃erectus in cacumine sup̾mo beati ar¬
changeli quam p̾fatus sum. gestat eccłam:
Hanc mortalib hoc modo cognitam. libel¬
Cius in eadem eccta positus indicat Erat
in ea ciuitate p̾diues quidam nomine gar¬
ganus. qui ex euentu suo monti uocabũ¬
ium indidit: Huius dum pecora. quoꝵ
infinita multitudine pollebat. passim
ꝑ diuexi montis latera pascerent̾. cont.¬

Expanded text:
emoriam beati Michaerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgure, sed privilegio commendata signorum, vili facta scaematę, sed caelesti predita virtute, utpute quam fragilitatis humanae memor archangelus ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi speluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita est, preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, conti
Abbreviated transcription (Latin):
tum iudicem manifestans asseruit: Na
ni fallor qualia sc̃s iheronimꝰ eustochio
manclauit. talia ad domitillam neptem
imꝑatoris domiciani ãmonitionis legimꝰ
uarba: Sed & ipsa uerba qua de causa
sint. illi ꝓlata. audire gr̃as puto: Hȩc
om̃ino uirgo nereũ & achilleum heunu¬
cos cubicularios habuit. quos beatissi¬
mus po&rus apłs lucratus fuerat xp̃o:
Isti cdum uiderent dñam suam gemmis
hornari. & purpurcis uestib auroq ter¬
tis in dui dixer̃ ei Quanto stucdio hor¬
maris in corpore. ut filium consulis au
poteras sponsum:n &iim teit sam &¬
ternam facere u numꝗ cibi neq hor¬
namentis tuis. neq tuis gaudus finem
ꝑmitcer& aut terminũ euẽnire. Res¬
pondit ei domitilla & dixit. Quę potest
esse melior caritas. quam habe uirum.
dit Alior ẽ. uirginitas quę quando de
matris tuę utero existi cecũ nata. tecũ
lactata. tecum semꝑ fuit. acarnis cor¬
ruptione aliena quę ẽ. dõ amabiis eiei

Expanded text:
tum judicem manifestans asseruit. Nam, tum judicem manifestans asseruit. Nam, nisi fallor, qualia sanctus Hieronymus Eustochio mandavit, talia ad Domitillam neptem imperatoris Domitiani admonitionis legimus verba. Sed et ipsa verba qua de causa sint illi prolata, audire gratum puto. Haec omnino virgo Nereum et Achilleum eunuchos cubicularios habuit: quos beatissimus Apostolus Petrus lucratus fuerat Christo. Isti dum viderent dominam suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, atque auro textis indui, dixerunt ei: Quanto studio ornaris in corpore, ut filium consulis Aurpoteras sponsum. Qui etiam teipsam aeternam faceret, et nunquam tibi, neque ornamentis tuis, neque gaudiis finem permitteret, aut terminum evenire. Respondit ei Domitilla, et ait: Quae potest esse melior charitas, quam habere virumdit: melior est virginitas, quae quando de matris tuae utero existi, tecum nata, tecum lactata, tecum semper fuit a carnis corruptione aliena, quae est Deo amabilis, ejusque
Abbreviated transcription (Latin):
tineri Uerum totum explicans. ex hor
utriusq linguę pericia sungebat᷑ ut
quoscũq libros eolicos in manib accipe¬
r&. latine sine offensione transcurrer &
r&. ut crederes hoc esse scriptũ. quod
os eius offensa uelocitas fundebat Ue¬
re dixerim hominis istius catholicam
prudentiam. sanam doctrinam quocũq
conuersatus ioco suisse. stabilis p̾stitit.
ut morbo languentes dissipiunt qui cũ
cleuiasse a catholicȩ eccłȩ. id÷ beati pari
fide uł her&icum fuisse arbitrat᷑ quod
paulȩ mandauerit caue queso neqͣndo
& de te dicat ds uirgo isrł cecidit. non ẽ
qui suscit& cam: Ubi t̾rendos lubricos.
atq incautos. quia as iustus sit iudex sub¬
dens ista drxerit doctor: audent̾ loquor.
cum omnia possit ds̃ suscitare uirginẽ
non potest post ruinam: Ual& quidem
liberare de pena. sed non ual& reforma¬
re corruptam: hoc ꝓculdubio ista dicendo.
non om̃i potentiam abstulit do. sed ius¬

Expanded text:
tineri: vere totum explicans, totum etineri: vere totum explicans, totum eutriusque linguae peritia fungebatur, ut quoscumque libros Aeolicos in manibus acciperet, Latine sine offensione transcurreret:ret, ut crederes hic esse scriptum, quod os ejus inoffensa velocitate fundebat. Vere dixerim Catholicam istius hominis prudentiam, sanamque doctrinam, quocumque conversatus fuisset loco, stabilis perstitit finvidiaeque morbo languentes desipiunt, qui eum deviasse a Catholicae Ecclesiae, id est, beati Petri fide, vel haereticum fuisse arbitrantur: quod Eustochio mandaverit: Cave, quaeso, ne quando et de te dicat Deus: Virgo Israel cecidit: non est qui suscitet eam. Ubi ad terrendos lubricos atque incautos, quia Deus justus sit judex: subdens ista, dixerit doctor, Audenter loquor, cum omnia possit Deus: suscitare virginem non potest post ruinam. Valet quidem liberare de poena, sed non valet reformare corruptam. Hoc procul dubio ita dicendo, non omnipotentiam abstulit Deo, sed jus
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi breuit᷑ uirtutẽ unius cuiusq uibri. ue¬
teris & noui testamenti mirabilit̃ indica¬
uit Mirabilit̃ planus. honeste doctus.
ac duicis. parata copia sermonũ ad quã¬
cumq partem uereit ingeniũ. Et unde¬
cumq int̾rogatus fuiss&: paratum babe¬
r&. & cõp&ens sine aliqua dilatione res¬
ponsum: Modo humilib suauit̃ blandit᷑
modo supboꝵ colla confringit:. Modo de¬
rogatorib uicem. necessariã mordacitatẽ
restituens: modo uirginitatẽ predicans.
modo matrimonia casta defendens Modo
uirtutum certamina gloriosa conlaudans
modo iapsis dericis. atq monachis praui¬
tatem accusans Sed tam̃ ubicũq cs at
culit. gentilium exempla dulcissima ua¬
ri&ate ꝓmiscuit: Sed non erat hoc suȩ
uolumtatis sed ut ita dicã grauissime ne¬
cessitatis Ut ꝓbar& ea quę a scĩs ꝓphis
ante scta p̾dicta sunt. tam grecoꝵ quã lati¬
norum & aliarum gentium litteris con¬

Expanded text:
ubi breviter virtutem uniuscujusque libri, veubi breviter virtutem uniuscujusque libri, veteris et novi Testamenti mirabiliter indicavit: mirabiliter planus, honeste doctus, ac dulcis, parata copia sermonum ad quamcumque partem vertit ingenium: ut undecumque interrogatus fuisset, paratum haberet et competens sine aliqua dilatione responsum. Modo humilibus suaviter blanditur, modo superborum colla confringit: modo derogatoribus suis vicem necessaria mordacitate restituens, modo virginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo virtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis, monachos pravitatis accusans. Sed tamen ubicumque locus se attulit, gentilium exempla dulcissima veritate permiscuit. Sed non erat hoc suae voluntatis, sed ut ita dicam gravissimae necessitatis: ut probaret ea quae a sanctis prophetis ante saecula praedicta sunt, tam Graecorum quam Latinorum, et aliarum gentium litteris con
Abbreviated transcription (Latin):
te dignatus est Int̾ cotera ꝓfecto studiosoꝵ
suoꝵ opuscula ⁊ bento paero apło sumens
exordium usq in sem& ipsum dde uiris ulu¬
strib scripsit: imitatus tranquillum grecũq
apollonium: Ubi de se ita refert. Post catha¬
logum pturimoꝵ me quoq in calce uolu¬
minis quasi abortuũ & minimũ omniũ
xp̃ianoꝵ posui. quo mibi necesse fuit usq
ad quarcum decimum theodosii principis
quȩ scripserim breuit̃ adnotare. Innu¬
turrem ecctę contra ꝑsidoꝵ iacuta con¬
summauit. Om̃s ueceris testam̃ti ubros
er hebreoꝵ scilic& codicib in latinũ con¬
uertit: Danielem quoq ꝓpham caldaico
stuo iocutum. & iob iustum arabico in ro¬
manam linguam. utrumq auctorẽ ꝑfecta
inepͥtatione mutauit: Matheũ nihil omi¬
nus ex hebreoꝵ secit esse romanũ. Epłam
namq suam ad paulinum ex senatonre pbrm
miriticam destinauit docens que madmodũ
scripturas diuinas admibita cura perger&

Expanded text:
te dignatus est. Inter caetera profecto studiorum te dignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opuscula, a beato Petro sumens exordium, usque ad semetipsum de Viris illustribus scripsit: imitatus Tranquillum, Graecumque Apollinium: ubi de se ita refert: Post catalogum plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum posui: quo mihi necesse fuit usque ad quartum decimum annum Theodosii principis, quae scripserim, breviter annotare. Innuturrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. Omnes Veteris Testamenti libros, ex Hebraeorum codicibus, in Latinum convertit. Danielem quoque Prophetam, Chaldaico stylo prolocutum, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutavit. Matthaeum nihilominus ex Hebraeo fecit esse Romanum: Epistolam quidem suam ad Paulinum ex senatore presbyterum mirificam destinavit: docens quemadmodum Scripturas divinas adhibita cura perlegeret: