comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub principibus sacerdotum
anna et caypha. factum est
uerbum domim super iohã¬
nem zacharie filium indeser¬
to. Quia enm illum predi¬
care uenielat qui et ex iudea
quosdam et multos exgen¬
tibus redempturus erat. per
reges gentium et printipes
uideorum predicationis eiꝰ
tempora desiguantur. Quia
aũt gentilitas coiligenda e¬
rat.⁊ uidea pro culpa perfidie
dispergenda ipsa quoq descrip¬
tio terreni principatus osten¬
dit. Qũi ⁊ inromana repu¬
blica unus prefuisse describit᷑
et inudee regno per quartã
partem plurtim principabã¬
tur. Uoce emi redemptoris
dicitur. Omne regnnum in se¬
ipsum diuisum desolabitur
Niquet ergo ꝙ ad finem reg¬
ni uidea peruenerat.que tot
regibus diuisa subiacebat. ap¬
te quop non solum quibus
regibus s quib etiam sacer¬
dotibus actum sit demonstra¬
tur. Et quia illum iohanneꝰ
uenerat predicare qui siml
rex ⁊ sacerdos existeret. lucaᷤ
eunͣgelista predicationis eiꝰ

Expanded text:
principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem Gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce etenim Redemptoris nostri dicitur: Omne regnum in seipsum divisum desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed etiam quibus sacerdotibus actum sit demonstratur; quia illum Joannes Baptista praedicaret qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħie cculum insi ad extre¬
mi iudicii diem tendit: bͥ
apertis celis. minstnͣtibus an¬
gelis. consedentibus apłis in
sede maiestatis sue xpistus
apparuerit. omnes hunc
electi ⁊ reprobi pariter uide¬
bunt ut et iusti de munere re¬
tributionis sine fine gaudeãt
et in iusti ultione supplicii in
perpetuum gemãt. N am qr
ad hoc ista sententia intendit.
ꝙ in extremo examine abom̃i
cariie iuidebitur. recte sb̾ iungiꝰ
dicebat autem ad turbas que
exibant ut baptiz arentur
ab eo. Geminia uperarũ
quis ostendit uobis fugere a
uentura ira: Uentura enin
ira est ammaduersio ultionis
extreme. Quam tunc fugere
peccator non ualet qui nunc
ad lamenta penitentie non
recurrit. Et notandum quod
male soboles malorum paren¬
tum actiones mutantes ge¬
nmina iuperarum uocant᷑.
Quia per hoc qd̃ bonis imud̃
eosq persequuntur. ꝙ quibdꝰ¬

Expanded text:
e oculum nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt. eius filii facti sunt
tuius semini sunt uniti. Uñ
⁊ eisdem gentibus per egregiũ
predicatorem dicitur. Si aũt
uos xpisti . ergo abrahe semen
estis. Si igitur nos per fidem
xpisti abrahe iam semen exi¬
stimus. uidei propter perfidi¬
am abrahe filii esse desierunt.
Quia uõ in illo die tremendi
examims parentes boni mał
filiis prodesse non possunt.
testatur propheta qui dicit.
noe ⁊ damel. ⁊ iob si fuerint
in medio eius. uiuo ego dic̃
dominus deus qr filium
filiam non lib̾alunt. s ipsi
insticia sua lib̾abunt aminaᷤ
suas. Et rursum. Quia boni
filii nichil mał parentibus
prosint. sed ad reatum potiꝰ
malorim parentum profici¬
at bonitas filiorum. Ipsa per
se ueritas non credentibus
dicit iuideis. Si ergo in beez ebub
ectio demonia. filii ur̃i in quo
eitiunt: ideo ipsi iudices ur̃i¬

Expanded text:
diderunt, ejus filii facti sunt, diderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Quia vero in illo tremendi examinis die parentes boni malis filiis prodesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ribus cecidit. Per ħ ergo ꝙ dr̃¬
facite fructus dignos penitẽ¬
tie imius cuiusq conscientia
conuenitur. ut tanto maiora
querat boriorum operum lu¬
cra per penitentiam qnͣto gͣ¬
uiora sibi intulit dampna ꝑ
culpam. Sed uidei de genere
nobilitatis gldriantes id cir¬
to se agnoscere peccatores no¬
lebant quia de abrahe styrpe
descenderant. Quibus recte
dicitur. Et ne ceperitis dicere
patrem habemus abraham.
dico autem uobis. quia potẽ
deus de laꝑidibus istis suscita¬
re filios abrahe. Quid enim
lapides nsi corda gentilium
fuerunt ad intellectis dei om¬
ipotentis insensibilia: sicut
etiam quibusdam ex iudeis dr̃.
Auferam cor lapidm̃n de carne
nr̃a. Nec immerito lapidum
nomine gentes signifitate
sunt que lapides coluerunt.
Unde scriptum est. Similes
illꝰ fiant qui facunt ea et õs
qui confidunt meis. De qui¬
bus minirum lapidibus fi
lii abrahe suscitati sunt. Q
dum dura gentilium corda ĩ
abrahe semmine .i. iuxpisto cce¬

Expanded text:
ribus cecidit, et ejus ribus cecidit, et ejus Facite fructus dignos poenitentiae, unusquisque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham; dico enim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quid enim lapides nisi corda gentilium fuerunt, ad intellectum Dei omnipotentis insensibilia? sicut etiam quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirbrahae suscitati sunt, quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo cre
Abbreviated transcription (Latin):
ximis erequitur. quasi uene¬
nati filii de uenenatis paren¬
tibus nati sunt. Sed quia iã
pecrauimus. qr usu male con¬
suetudinis inuolirit suimus
dicat quid nob̾ faciendum sit
ut fugere auentura ira ua¬
leatmus. Sequitur. facite gͦ
fructus dignos penitentie. In
quibus uerbis notandum est
ꝙ amncis sponsi non solum
fructus peintentie. s dignos
peinitentie ammonet esse fa¬
ciendos aluid namq est fruc¬
tum facere aliud dignum
penitentie facere. Ut enim
secundum dignos penitentie
fructus loquamur. sciendũ
est quia quisquis uluita milla
commisit. huic iure concedit᷑
ut licitis utatur. Sicq pieta¬
tis opera faciat. ut tamen si
no luerit eaque mundi sunt
non relinquat. At siquis in
fornicationis culpa uł fortas¬
se quod est grauius in ad ulte¬
rio lapsus est. tanto a se lici¬
ta debet abscidere. quauto se
mennuit et illicita perpetra ᷤ¬
se. Neq enim par fructus es¬
se boni operis debet eius qui
mimis ⁊eius qui amplius
eius qui inquibusdam facino¬

Expanded text:
ias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite ergo fructus dignos poenitentiae. quibus verbis notandum est, quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet faciendos. Aliud namque est fructus facere, aliud dignos poenitentiae facere; ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod gravius est, in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere, quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus esse boni operis debet ejus qui minus, et ejus qui amplius ejus qui in quibusdam facino
Abbreviated transcription (Latin):
edemptoris nr̃i pretur¬
sor. quo tempore uerbũ¬
predicationis acceperat me¬
morato romane rei publice
principe ⁊ uidee regibus de¬
signatur cum dicitur. Anmo
quintodetimo imperu tib̾ii
cesaris procurante pontio
pilato uideam tetrarcha a̾

Expanded text:
edemptoris nostri praecursor quo tempore praedicationis verbum acceperit, memorato Romanae reipublicae principe, et Judaeae regibus, designatur, cum dicitur: Anno quinto decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarc
Abbreviated transcription (Latin):
aqua dilabitur quia super¬
bas mentes ueritatis doct᷑¬
na deserit. s fontes inconual¬
libus surgunt. quia men¬
tes humilium u̾bum predi¬
cationis accipiunt. Iam in¬
demus. Iam conualles fru¬
mento habundare conspiti¬
mus. quia illorum ora ꝑa¬
bulo ueritatis impleta sũt
qui nuttes ac simplices hu¬
ic mundo despicabiles esse
udebantur. Ipsum quoq io¬
hannem baptistam qui a
ter celsum ac solidum mon¬
tem credebat. De quo scriptũ
est. in nouissimis diebus eiͭ
mons domus donnm prepa¬
ratus mnu̾tice montium.
Nam hunc esse xpistum pu¬
tabant sicut per euuange li¬
um dicitur. Estimante au̾t
populo et cogitantibus om̃i¬
bus incordibus suis de ioh̾e
ne forte ipse esset xpistus
quem et requirebant dicen¬
tes. N lumquid xpistus es
tu: S insi idem iohannes
apud se uallis esset repletꝰ
gratie spiritu non fuisset.
Qui ut hoc ꝙ erat ostendẽt
dyxit. uenit fortior me cuiꝰ

Expanded text:
aqua dilabitur; quia superaqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia ter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post
Abbreviated transcription (Latin):
deo sennitas fatiat. dum mũ¬
das inanimo cogitationes
per sermonem bone predicati¬
omns format. Ommis imple¬
bitur. ⁊ omins mons et coll
humilabitur. Quid hoc loco
uallium nomine insi humi¬
lec quid montium et collium
nnsi superbi homines designͣ¬
tur. In aduentu igitur redẽp¬
toris ualles implete. mon¬
tes uero et colles humiliati
sunt. Quia iuxͣ eius uocem
omins qui se exaltat humi¬
liabitur. ⁊ qui se humilat
exaltabitur. Uallis et emĩ
impleta crescit. mons autẽ
et collis humiliatus decres¬
cit. Quia nimirum infide
mediatoris dei et hominũ
hominis xͥ ihu. et gentilitaᷤ
plenitudinem gratie acce¬
pit. et uidea per errorem ꝑ¬
fidie hoc unde tumebat perdi¬
dit. Omns enim ualł imple¬
bitur. quia corda humilium
sacre dotrine eloquo uirtutũ
gratia rep lebuntur. iuxta
ħ ꝙ scriptum ÷. Qui emittit
fontem in conuallibus. Et
unde rursum dititur. Et cũ¬
ualles habundabunt fru¬
mento. Amontibus quippe

Expanded text:
Deo semitas faciat, dum munDeo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles, quid montium et collium nisi superbi homines designantur? In adventu ergo Redemptoris valles impletae, montes vero 1518 et colles humiliati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque
Abbreviated transcription (Latin):
solum. uerum etiam quib¬
dam dedit. s tam̃ baptisinũ
suum in remissionem ppr̃oꝵ
dare non potint. Remissio ⁊¬
mum ꝙ peccata solueret. qr
dare non poterat predicabat.
ut sicut incarnatum uerbũ
patris precurrebat uerbo p̾¬
pcc̃a solui non possunt. ut
qr eius sermo precurrebat p̾¬
sentiam redemptoris ipsum
quoqi eius baptisma precedẽ¬
do fieret umbra u̾itatis. Se¬
quitur. Sicut scriptum est
in libro sermonum ysaie ꝓph̾e.
uox clamantis in deserto pa¬
rate uiam domnu. rectas fa¬
cite semittas eius. Idem uero
iohannes baptista requisitꝰ
quis esset respondit. ego uox
clamantis in deserto. Quisi¬
tut ante nos dictum est. scõ
uox ꝓpheta uocatus est quia
uerbum preibat. Quid aũt
clamaret aperitur cum sb̾dit᷑
parate mam domini rectas
facite semittas eius. Omnis
qui fidem rectam et bona ꝯ¬
pera predicat. quid aliud qmͣ
uementi domino ad corda au¬
dientium uiam parat. Ut
ħ ius gratie penetret lumẽ
ueritatis illustret. ut rectas

Expanded text:
 verum etiam quibusdam dedit; sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio olveret, quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo prpeccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, ut rectas
Abbreviated transcription (Latin):
letare. Nam dicetur er stul¬
te: hac necte auferetur anima
tua abste. Que preparasti
tuus erunt : Itaq festinet ad
penitentiam omnis etas. or
serus. oris q conditio: ut ui¬
tam conseqͣtur et̾nam. Iuue¬
nes quidẽ in eo grati sunt:
quod in ipso impetu desideri¬
orum ceruices suas iugo sb̃i¬
ciunt discipline. Senes et ip¬
si laudabiles qr multi tempo¬
ris consuetudinem inqua ⁊¬
male preuenti sunt pro dei ti¬
more cõmutant. Nemo gͦ dif¬
ferat : nemo cunctetur. Qe
enim c̃a cunctandi est. ad be¬

Expanded text:
laetare. Nam dicetur ei. Stullaetare. Nam dicetur ei. Stulte, hac nocte auferetur abs te anima tua, et quae parasti, cujus erunt? » Itaque festinet ad poenitentiam omnis aetas, omnis sexus, omnisque conditio, ut vitam consequatur aeternam, juvenes quidem in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, cervices suas jugo subjiciunt disciplinae. Senes et ipsi laudabiles multi temporis consuetudinem in qua male praeventi sunt pro Dei amore commutent. Nemo ergo differat, nemo cunctetur. Quae enim causa cunctandi est ad be
Abbreviated transcription (Latin):
puñe. Ne putet qr in tempo¬
ris longitudĩe documentum
conu̾sionis ostenditur: et nõ
in deuotionis ac propositi furmi¬
tate. Deo enim maiifeste st̃
gentes : qui ñ tempoꝵ rõnẽ
colligit s auimoꝵ. Ipse enim
probat siquis agnita ueritatiᷤ
predicatione non distulit. n
tempus negligẽdo consump¬
sit. s statim et si dici potest
eodem mom̃to preterita per¬
horcescens futuroꝵ desid̾ium
cepit: et in amore regni cele¬
stis exarsit. ꝓpter ꝙ nemoue¬
stri ultra dissimulet. et
nec retro respitiat: s ad enuͣ¬
gelum regni diligent̾ acce¬
dat. Nec dicat pauper qui a
tar. Non requirit ate deus
peccuniam: s añ misicordẽ
et piam mentẽ. Neq dines
cõuersionem suam differat
pro sollicitudine seculari dũ
cegitet quomodo dispenset hñ¬
dantiam frugum: neq di¬
cat intna semetipsum . quid
faciam uͥ recondam fructus
meos. neq dicat anime sue.
habes multa bona. reposita
in annos multos. epulare.

Expanded text:
poenitentiae. Nec putet quia in tempopoenitentiae. Nec putet quia in temporis longitudine documentum conversionis ostenditur, et non in devotionis ac propositi firmitate, Deo enim manifeste sunt mentes, quia non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatione non distulit, neque tempus negligendo consumpsit, sed statim et, si dici potest, eodem momento praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissimulet, nec retro respiciat, sed ad Evangelium regni Dei libenter accedat. Non dicat pauper quia, tar. Non requirit a te Deus pecuniam, sed animam misericordem et piam mentem. Neque dives conversionem suam differat, pro sollicitudine saeculari, dum cogitat quomodo dispenset abundantiam frugum. Neque dicat intra semetipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona reposita in annos multos, epulare et
Abbreviated transcription (Latin):
certum est etiã iuuenibus uite
tempꝰ: senibus autem iam nͨ
incertum est. Non enim dubi
tur super esse breue sit. Et iõ
tam uuuenes quam senes oz¬
dore iustitie candore pietatis.
aliisq omnibus quibus c̃ptã
decet esse rationabłem mnen¬
tem. Tum p̾t̾ea declinare acõ¬
sortiis in honestis et infidelib
et societatis hr̃e fidelium atq
illos frequentare conuentus
inquib depuditicia. de iustitia
depietate tractatur: orare deũ
tiam p̾t̾itorum gestorum ali¬
qnͣtulum etiam si possibile
per miseritordias panperui
iuuare pententiam. ꝑ ħ enĩ
fatilior ueni a dabitur. et in¬
dulgenti citius indulgetur.
Ꝙ si prouectioris etatis sit is
qui ad penitentiam uenit : eo
magis gratias agere debet
deo. quod postqmͣ factus est oĩͦ
impetus contupiscentie carnal
scientia ueritatis accepta uł¬
la ei m̃uinet pena perquam
insurgẽtes adu̾sus aĩam re¬
primat corporis uolutates.
Super est ergo ei in agnitione
ceri: ut afferat fructus dignos

Expanded text:
certum est enim etiam juvenibus vitae tempus, senibus autem jam nec incertum est, non enim dubittur superesse breve sit. Et ideo tam judore justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declinare a consortiis inhonestis, et infidelibus, et societatem habere fidelium, atque illos frequentare conventus, in quibus de pudicitia, de justitia, de pietate tractatur. Orare spe eteritorum gestorum, aliquantulum etiam, si possibile est, per misericordias pauperum juvare poenitentiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indulgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poenitentiam venit, eo magis gratias agere debet Deo. Quod postquam finis est, omnis impetus concupiscentiae carnalis, scientia veritatis accepta, nulla ei imminet pugnainsurgentes adversus animam reprimat corporis voluntates. Superest ergo ei in agnitione ceri, ut afferat fructus dignos
Abbreviated transcription (Latin):
tiat: subito inim̃sum lumẽ
gr̃e dei in medio pleb̾ appa¬
ruit: et ceperunt paralitit
currere adpedes petri sani. ceci
recepto uisu clamare. claudi
restaurato regressu gñis ag̾e
languentes recepta saintate
gaudere. Non nulli ⁊ solo fla¬
ostendit: ut om̃s aminimo
usq admaximum una uoce
ꝯfit̾e̾ntur deum. Et ne mul¬
plusqͣm decẽ milia hoĩm edẽ¬
tes deo baptizati sũt et sc̃ifica¬
tione cõsetrati: ita ut om̃i aui¬
ditatis desiderio thophilusqͥ
erat cunctis potentib ĩciuita¬
te sublumior. domꝰ sue ingẽtẽ
qua ab om̃i ppło constituta ẽ
cathedra. Et omĩs multitu¬
ens. credebat saue doctͥne : qm

Expanded text:
tiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flaostendit, ut omnes a minimo usque ad maximum una voce confiterentur Deum. Et plusquam X millia hominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in civitate sublimior, domus suae ingentem olo ab omni populo constituta est cathedra, et omnis multituens, credebat sanae doctrinae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
faustimanus iã ꝓcidit ad pede ᷤ
pet᷑: dicẽs. Seĩa u̾bi tui que ag̃
mee m̃tis accepit iã nata st̃
atq ita ad fec̾dam maturita¬
in horreo dñico. facias me mẽ¬
fe d̃mitatis participẽ. Tum pe¬
trus cũ om̃i alacritate appre¬
hendẽs manũ esꝰ tradidit eũ¬
mͥ clem̃ti et fr̃ib mis dicens.
Sic̃ t̾ płi filio ᷤ restituit deus:
it a et te patrẽ filii restituu̾t
uẽiẽte die dñico baptiz auit eũ:
atq ĩ medio ppłi ex ꝯu̾sione eiꝰ¬

Expanded text:
cidit ad pedes Petri, dicens: Semina verbi tui quae ager mentis meae accepit, jam nata sunt, atque ad fecundam maturitain horreo Dominico, faciens me mensae divinae participem. Tunc Petrus cum omni alacritate apprehendens manum ejus, tradidit eum Clementi et fratribus suis, dicens: Sicut patri filios restituit Deus, ita te Patrem filii restituunt veniente die Dominica baptizavit eum, atque in medio populi ex
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniosi homines exhis q̃ le¬
gũt: u̾isumilitudiẽs capunit.
Et ideo diligẽter obseruandũ
sensum quẽ sibi unusqͥs exspõ¬
te p̾sumꝑsit. E fieri ñ oport.
Non em̾ sensum quem extrin¬
secus attuleris alienũ et extͣ¬
neum debes querere quomodo ex¬
scripturarum auctoritate cõf᷑¬
mes: s ex ipsis scͥpturis sensũ
caꝑe u̾itatis. Et ideo oport ab
eo intelligẽtiã disc̾e̾ scͥpturar̃
qͥ eam amaiorib scd̃m u̾itatẽ
sibi tͣdit ã su̾at: ut et ipse pos¬
sit ea que recte suscipit compe
eritia attigit ad assertionem
ueri dogniatis conterat ita
tũ ut uͥ u̾a didicit falsa et si¬

Expanded text:
ingeniosi homines ex iis quae legunt, verisimilitudines capiunt. Et ideo diligenter observandum sensum quem sibi unusquisque sponte praesumsit; sed fieri non oportet. Non enim sensum quem extrinsecus adulteretis, alienum et extraneum debetis quaerere, aut Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensum capere veritatis. Et ideo oportet ab eo intelligentiam discere Scripturarum qui eam a majoribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit ea quae recte suscepit competeritia attigit, ad assertionem veri dogmatis conferat, ita tamen ut ubi vera didicit, falsa et si
Abbreviated transcription (Latin):
pud grecos qui de antiquita¬
ta induas partes intelligẽ¬
tie diiduntur: idest secimd̾
literam et secundum alle¬
goriam. Et adea quidem q̃
secundum litteram sunt igno¬
bił uulgi turba confluxit:
ea uero que secundum allego¬
riam constant ommnis philo¬
sophorum et eruditorimi lo¬

Expanded text:
ue Grecorum, qui de antiquitata in duas partes intelligentie diuiduntur, id est secundum literam et secundum allegoriam. Et ad ea quidem, que secundum literam sunt, ignobilis uulgi turba confluxit. Ea uero, que secundum allegoriam constant, philosophorum et eruditorum
Abbreviated transcription (Latin):
Comnumis enim usus omini¬
um que sunt in hoc mundo oĩ¬
bus esse hominib debuit. S
periniquitatem aluis hoc su¬
sicut intermort ales facta di¬
uisio est. Deniq grecorum qͥ¬
dam sapientissimus hec ita
sciens esse ait commuma de¬
bere eorum esse omnia. In om¬
nib autem sunt sine dubio
et coniuges. Et sicut non p̃t
inquit diuidi aer neq spien¬
dor solis ita nec reliqua omĩa
que cominuniter in hoc mũdo
omnibus data sunt ad halẽ¬
dum diuidi debere s habenda
esse communia. hec autem di¬

Expanded text:
Communis enim usus omnium, quae sunt in hoc mundo, omnibus esse hominibus debuit. Sed per iniquitatem alius hoc susic inter mortales facta divisio est. § 2. Denique, Graecorum quidam sapientissimus, haec ita sciens esse, ait: Communia debere esse amicornm omnia. In omnibus autem sunt sine dubio et conjuges. Et, sicut non potest, inquit, dividi aer, neque splendor solis, ita nec reliqua, quae communiter  in hoc mundo  omnibus data sunt ad habendum, dividi debere, sed habenda esse communia. Unde et D
Abbreviated transcription (Latin):
ceperint ferre non posse. abiti¬
unt quod susceperant. et quasi
pro excusatione infirmitatis
sue incipiunt uiam religioniᷤ
blasphemare et male loqui de
his quos nequaquam sequi aͭ
nuitari potuerunt. Ad hec ni

Expanded text:
eperint ferre non posse, abiciunt quod susceperunt, sed quasi pro excusatione infirmitatis suae incipiunt viam religionis blasphemare, et male loqui de his, quos nequaquam sequi aut imitari potuerunt. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
singula saltẽ ex singulis me¬
morabo. Andromedam cefer ĩ
stellam dicunt esse conuersã.
tum appollinis dilectum: in¬
lomenam cũ tereo: in aues.
Thisbem apud siciliam infõ¬
tem et pyramum ihi influ¬
uium resolutos fontesq ac¬

Expanded text:
singula saltem ex singulis ostendamus. Andromedam Cefei in stellam dicunt esse conuersam. ctum, Apollinis dilectum, lomenam cum Thereo in aues, Thisbem apud Cilitiam in fontem et Pyramum inibi in fluuium resolutos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
suscepissent. H ⁊ his simlia ꝓ¬
sequentes: offerũt ei ueratos
languoribus et demonus fa¬
tigatos. paraliticos quoq et
diu̾sa pericula patientes: et
erat infinita multitudo sims
languẽtium. Q uos uidens
petrus non solum penitudĩez
agere. que de eo male sensissẽt
per lymonem u̾m ⁊̃ ⁊ tã inte¬
gram fidem exhibe̾ deo ut ⁊¬
om̃s diu̾sas egͥtudines pati¬
entes cd̾ent pereum posse sal¬
uari: expandit manus suas
ad celos. et cũ lacͥnus or̃onem
effundens grãs referebat deo
dicens. Benedico te p̾r predi¬
cande qui omme u̾bum et pro¬
missionem fi lii tui adimpl̾e
digneris: ut cegnoscat oĩs c̾a¬
tura qr tu solꝰ deꝰ in celo et in
tm. ħ et his similia dicens: a ᷤ¬

Expanded text:
sensissent. Haec et his similia prosequentes, offerunt ei vexatos languoribus et fatigatos daemoniis, paralyticos quoque et diversa pericula patientes, et erat infinita multitudo simul languentium. Quos videns Petrus non solum poenitentiam agere de his quae de Deo male sensissent per Simonem, verum etiam tam integram fidem exhibere Deo, ut omnes diversas aegritudines patientes, crederent per eum posse salvari, expandit manus suas ad coelum, et cum lacrymis orationem effundens, gratiasque referens Deo, dicebat: Benedico te, Pater praedicande, qui omne verbum et promissum Filii tui adimplere dignaris, ut agnoscat omnis creatura quia tu solus es Deus in coelo et in terra. Haec et his similia dicens, a
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui nos pastores ĩ
ropulo uocari uoliusti.
presta quesumus. ut ħ quod
humano ore diciur in ter¬
ris cculis esse ualeamus ꝑ

Expanded text:
eus, qui nos pastores in populos vocare voluisti, praesta, quaesumus, ut hoc quod humano ore dicimur, in tuis oculis esse valeamus. Per
Abbreviated transcription (Latin):
am illuminatur ut inter¬
ne lucis gaudia iam per desi¬
derium uideat atq in ma
uite boni operis gress ponat.
Notandum uero est qd̃ cum
ihesus iherico aꝓpinquare dr̃.
cecus illuminatur. Iherico
quippe interpretatur luna
Luna autem in sacro eloqͥo
pro defectu ponitur carius. qr
dum menstrius momentis
decrescit. defectum nostre mor¬
talitatis designat. dum igi¬
tur conditor noster aꝓpinq̃t
men redit. qui a dum duuni¬
tas defectum ñr̃e caruis sus¬
cepit. humanum genus lu¬
men quod amiserat recepit .
Unde enim deus human a
patitur inde homo addini¬
na sb̃leuatur. Qui iudelie
cecus recte. et iuxͣ uiam sedere
et mendicasse describitur. Ip
sa enim ueritas dicit . Ego
sum ma. Qui ergo eterne lu¬
cis claritatem nescit. cecus
est. S si iam in redemptorem
credidit. Iuxͣ uiam sedet. Si a̾
iam credidit sed ut eternam
luceni recipiat rogare dissimi¬
lat. atq apretibus cessat.
cetus equidem iuxͣ uam sedet.
s ninme mendicat. Si uͦ

Expanded text:
am illuminatur, ut interam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. 2. Notandum vero est quod cum Jesus Jericho appropinquare dicitur, caecus illuminatur. Jericho qluna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat men redit, quia dum Divinitas defectum nostrae carnis suscipit, humanum genus lumen, quod amiseraUnde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse descrsa enim veritas dicit: Ego sum via . Ergo qui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat; si vero
Abbreviated transcription (Latin):
ra q̃m in maliuolam aminã
ñ introib̾ sapientia nec hĩta¬
b̾ incorpore subdito pcc̃is.
Itm̃ ecõtͣ᷑ ꝯ fidẽter asserimꝰ
cui plenitudiẽm gr̃e dei ñtiꝰ
asserebat ĩ ẽẽ. Ꝙ maiestatẽ
archangło ꝙͣuis nemo sa¬
na mente discredat tñ si qͥs
ad huc pio desid̾io q̃ argum̃¬
q̃ scͥpt᷑a ꝯmemorat. tãto sͥ
faciliꝰ occ̾rẽt. ꝙͣto ip̃e ĩqͥrẽdo fidłi¬

Expanded text:
n malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimuscui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumequae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ħ persona que sic omibus
ponitur ueraciter responde¬
mus qr longe perfectior qm
nr̃a oratione demonstrari
possit. Tamen ne ibi nichil
dicere arguamur. uͥ maior
affuit copiadicendorũ reser¬
uantes multa atq magna
fecundis saltim pauca dicaꝰ¬

Expanded text:
 persona, quae sic omnibus roponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dica
Abbreviated transcription (Latin):
ri desistit. Ueniãt iꝰti gͥ ad
eã cum basilio laudantes ⁊
bñdicentes effcm̃q celem su¬
is scĩs desiderus postłantes sñ
dubio percepturi. Ueniãt pẽco¬
res cũ theophilo tũdẽtes pec
tora cũ int̾no fletu ipsi qͦ si
u̾epeniteãt desid̾atã ueĩ am
adepturi. De quoꝵ nuo tibi
assistentib nob̾ ut sbuenire
iam ⁊ auxiliari dign̾is im¬
ploramus. Oprius electa . o
sancta uenerabił: imperio¬
sa. Oclemens ⁊ ꝓpitia domi¬
na nr̃a. quo possimꝰ recupe¬
rare⁊ hr̃e perpetuam gr̃am
nat unus deus. Am EN.

Expanded text:
ri desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam gratianat unus Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
am dedicatam. Bͥ qͣdragni¬
ta dierum afflictione mace¬
ratus aĩo ꝯtͬto nom̃ eiꝰ inuo¬
cabat iugit̾. ac pr̃ocimũ ĩ¬
plorabat. E multa: Respe
est dolente pollicitendo uẽi¬
am ⁊ ne dubitaret depro¬
misso supͣdictum cyragͣpħ
dyabolo potẽt̾ erept̃ captiuo
reddidit pignꝰ lib̾tatis.
Ꝙ cũ euiigilans supͣ pectꝰ suũ
posit̾ inueniss ꝙͣ letus extit̾it
ꝙͣ pio affectui uoces exultati¬
onis ⁊ ꝯfessionis edidit. ñ est

Expanded text:
ae dedicatam, ubi quadraginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? Respexest dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. d cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ed
Abbreviated transcription (Latin):
t̾riti pene defec̾ant ad spẽ ueĩe
c̃ gaudio respirabãt. Iam uͦ
ut rẽbreui fine ꝯcludamꝰ.
graphum theophilꝰ igne c̾¬
mauit. Dem̃ clero suffragã¬

Expanded text:
territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, graphum Theophilus igne cremavit. Deinde suffraga
Abbreviated transcription (Latin):
uerba tamqͣm auditores eiꝰ
dic̾ent. Op̾r ysaias obscure
loq̃ris. dic nob̾ q̃s ipsam rẽ
maifeste adiecit claritatẽ
et ait. Ecce uirgo cõcipiet ⁊
pariet filium ⁊ uocab̾ nom̃
eiꝰ emimnanuel. filiũ quoq
uirguns idẽ ẽmanuelẽ pre¬
clare describẽs. pũr inquit
admirabił ꝯsiliariꝰ deꝰ fortis
pr uenturi scłi princeps
patis. Multiplicabit᷑ eius
Q̾ gͦ deus designauit mira¬
ticimo. Et ꝙ uates cecinit
ꝯsequent̾ rei exitus aꝓpba¬
uit. Nã sic̃ illa uirga sine
radice siue quol nature ł ar¬
tis aminiculo fructificaant:
ita uirgo maria sine ꝯuiga
hopere filiũ ꝓc̾auit. filiũ sa¬
le. flore designat̃ ⁊ fructu. Flo
s apter spetiẽ fructu ꝓpter
utilitatẽ. Est enĩ forma pre¬

Expanded text:
erba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit,  fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus Quod ergo Deus designavit miraticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim spe
Abbreviated transcription (Latin):
ad qm dumũ illd̃ intende¬
bat oratulũ. hanc quoq naꝰ¬
citurã innuebat. hanc sin¬
gularit̾ intim abat. Expe¬
dito itaq pautis oraculo
uũ quoq demiraculis ab¬
soluatur. Accepte sunt a scõ
moyse singule uirge de singu¬
lis tribubus isrł nominibus
earum scripte iubente dño ⁊
posite intab̾nacło eius. Int̾
quas una qiue fuerat aarõ
muenta est sequenti die g̾¬
minasse. floruisse. fronduis¬
se. ac peperisse amigdalas.
Stiẽs ergo doꝰ ħ bonũ opus
suũ magni esse misterii ius¬
sit seruare uirgã admonum̃¬
tum. Monebantur enĩ filii
isrł presentia iuirge querere
sollicite quid signficaret
tam mirabile factum. Ꝙ
longe pꝰ aperire pergens diui¬
nus ysaias. Egrediet᷑ in qͥd
uirga de radyce yesse.⁊ flos¬

Expanded text:
ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse,
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥora soliẽnia ñ fuit
ꝯtenta deuotio fideliũ quĩ
natuntatis sollẽne sr̃ adde̾t
hodiernũ hac itaq die pecu¬
liarit̾ ineccl̾ia recitandꝰ ess
uid̾e̾t᷑ ille lib̾: qui de ortu eiꝰ
atq uita scriptꝰ ĩuẽiebatur.
siñ indicassẽt eum. patres
ĩt̾ apacͥfas nimerand̾. At

Expanded text:
a solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At
Abbreviated transcription (Latin):
¶ apbate cõsuetudinis
est apud xpistianos:
sanctoꝵ prĩn dies na¬
talicios obseruare diligñter.
et tunc precipue uirtntes
eoꝵ assignatis lr̃is ĩeccłia re¬
titare ad dei laudẽ excuiꝰ mu¬
u̾e sunt ⁊ adinstrum̃ ta mi¬
moria bĩssime uirginis eo f ͤ

Expanded text:
bate consuetudinis mos est apud Christianos: Sanctorum patrum dies natalicios observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere sunt: et ad instrumenta mmoria beatissime Virginis eo
Abbreviated transcription (Latin):
tã prudẽter int̾rogat. tã fa¬
tile credit. Quis ñ uiderat
sic umu̾sa p̾cepta diuine le¬
gis satagebat ĩpłe ut nec
ad se ñ pertinentia quedam¬
mexpleta relinqueret : u̾bi
gr̃a. Post partũ enĩ purifi¬
catione legali qmͣ agebut
ñ egebat que uirũ incõcipi¬
endo non nouerat. detem¬
perantia quoq eius superiꝰ
dictum est que deo uirgini¬
tatis liliũ in hũiliationis
ualle ꝓdux. Cum ergo uir¬
tutibus supͣdictis facta eius
plena essent atq dicta: ma¬
infestum est non solũ atte¬
statione angelica s etiam
rerum argum̃to nullum¬
sime defuisse. Depromebãt
itaq uirtutes incogitatiõe
⁊ affean cord̾ esꝰ ĩeffabłem
armoniã. Qm ipsa crea trix
batur audire. Coruscabant
ĩsuperficie sermonis et actꝰ
sum̾e. Tali gͦ tanteq persone
ꝙ tandẽ ad honoris cumulũ
potint accedere maius eo ꝙ
dei filiũ uirgo concepit. ⁊ͥ igo
m̃r edidit. Hanc nẽpe digni¬
tate uen̾abił. facta est ip̃is

Expanded text:
ogat, tam facile credit? Quis enim non videat sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. Cum ergo virtuplena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullumgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix batur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actuscipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignita
Abbreviated transcription (Latin):
Mopere mainfeste declarau
magnus atq fortis arcliã¬
gelus gab̾el qui eam anteꝙͣ
dei mat̾ fieret ꝙͣ faturã uo¬
uerat. tanta uen̾atione salu¬
tãdo preuenit. Hac eadem dig¬
nitate facta ÷ etiã imꝑrosa
scd̃m caritatẽ erga superos
ac sr̃ inferos perdistrutionẽ
Dñ płima scripta st̃ exẽpło¬
rum argũta. dequibus ad
presens utrumq sufficiat
cdum angłm ⁊ mortuũ sus¬
cctaũ. qui male iuẽtem pes
Illa ⁊̃ te o poc̃or quonidã the¬
ophile penitẽtem. ⁊ se suppli¬
c̾ inuccantẽ ab ipsis diabo¬
li fautib potñt̾ erip̃. S qͥd
gͣuem᷑ huius lapsi reꝑatoem
paucis affari c̃ audire sit oꝑe
p̾tiũ: Is gͦ theophilꝰ uicedoꝰ

Expanded text:
opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat ctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessIlla etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae pretium? Is ergo Theophilus incedens
Abbreviated transcription (Latin):
celicardine choruscãtẽ. ⁊ ex
respectu illius estimare atq
dirig̾e cursum suũ ut portũ
destinatũ app̾hende̾ possĩt. Si¬
attendere maris stellam hnͣc
.i. mariam que supremo re¬
rum cardincło prornna est
et respectu exempli eiꝰ cur¬
sum uite dirigetur. Ꝙ qui
fecerit non iactabitur ua¬
ne gł̾e uento nec fnͣgetur
scopłis adilsoꝵ. nec ab sorbẽ
scillea noragine uoluptat̃
s prospere ueniet ad portũ
qͥetis eterne. Hic siquis int̾

Expanded text:
coeli cardine coruscantem, et ex coeli cardine coruscantem, et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Siattendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aeternae.
Abbreviated transcription (Latin):
tre bethenutia. quas urbes
clestinatas ẽẽ ꝓphe ñ tacue¬
runt. Descendit A̾ ab radice
illius fide preclari abrahe
cͥsuperna fuerat promissio
bñdictio oĩm gentium in se¬
mine suo.⁊ a stirpe dauid ꝙ̃
deus apt̾ notam sibi ꝓbitatẽ
egregia laude sb̾limauit di¬
cẽs. Inueni dd̾ iuirum sccłm
cormeum. De regali namq
tͥbu simł ⁊ sac̾dotali duxit
originem. q̃ summũ regẽ atq
pontificẽ erat paritura. Nõ¬
catores saluare uenit. dedig¬
uatus sit mrẽm suam pcc̃ores
hr̃e cognatos. int̾ qͦs speciosa
uelut int̾ spinas lilium ap¬
pareret. Hec itaq electa ⁊ in¬
signns int̾ filias ñ forturtu
quidẽ aut solo placito parẽ¬
tum pleriq s diuina dispẽ¬
satione nomen accepit ita
ut ipsa sui quoq uocabuli
figura magñ quidd̃ innue¬
ret. Int̾pretat᷑ emĩ stella ma¬
ris. Quid gꝰ mistic̃ ħ int̾pre¬
tatio gn̾at per siłitudinem
ostendamꝰ. ⁊ lautis quippe ma¬
stellam aut longe a sup̾mo

Expanded text:
hemita, quas urbes destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari Abrahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Noccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mastellam hanc, longe a summo
Abbreviated transcription (Latin):
ñr et perpetua uirgo maria
pͥusꝙͣ nasceretur oracłis e¬
nũtiata est :: designata mi¬
raculis. Nata li progeme di¬
uinitꝰ ordinata. priuilegio u̾¬
tutum ĩsignis eituit sal¬
uatorem edidit aqͦ gloriaca¬
ta incelo nũquam terrige¬
nis patrcinau desistit. ꝓp̾o¬
sitionem sequatur ordiue
suo narratio lamq refera¬
mus uñ de pͣratis oraculis
ac dem paucis expediamus.
dixit eternus adueterem
deus ad serpentem. Inmuciti¬
as ponam int̾ te ⁊ mulierem
⁊ sem̃ tuum et sem̃ illius.
Ipsa cont̾et caput tuum.
humsmodi uictoriã opera¬
ta sit. ꝓfecto ñ reperiettir in
linea generationis humane.
donec perueniat᷑ ad illã de qͣ¬
nunc agimꝰ sc̃arum sc̃am
At si int̾rogetur in quo serpẽ¬
tis caput uł ipsa ꝯtͥuerit.
nimirum ineo. ꝙ uirginita¬
tem sił ⁊ hũilitatẽ satrifica¬
uit deo. Uirginitate namq
seruata ꝓbat᷑ extinxisse ꝯcu¬

Expanded text:
Mater et perpetua Virgo Maria priusquam nasceretur oraculis enunciata est: et designata miraculis. Nata vero progenies divinitus ordinata: privilegio virtutum insignis enituit: Salvatorem edidit: a quo glorificata in celo nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine suo narratio: jamque referamus unum de pretaxatis oraculis: ac inde paucis expediamur. Dixit eternus ad veterem: Deus ad serpentem: inimicitias ponam inter te et mulierem: et semen tuum et semen illius: ipsa conteret caput tuum.hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse
Abbreviated transcription (Latin):
non baiulat crucem suã
ueint post me:non potest
mens esse discipulus. Ba¬
ulare et enim crucem et
post dominũ ire est:uł car¬
nis abstinentiam. uł com¬
passionem proximo studio
et̾ne intentioins exhib̾e̾.
Nam quisqͥs hec ꝓtempo¬
rali intentione exhibet:
crucem quidem bauilat. s
ire post domiñ retusat. Q̾
uero sublua precepta da¬
ta sunt. ꝓtins comparatõ
edificande sb̾lnitatis ad¬
iungitur cum dititur. Qͥs

Expanded text:
non bajulat crucem suam, et non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassioneaeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitu
Abbreviated transcription (Latin):
quiq esse intra scãm eccle¬
siam debent ut compatiãt᷑.
ꝓrimis per caritatem et
tamen deuia dei non exhor¬
bitent per cõpassionem.
Hoc ipsum uero anme o¬
dium qualiter exhiberi
debeat: ueritas subdendo
manifestat dicens. Qui
non bauilat crucẽ suam.
et ueint post me: non põt
mens esse disscipulus. Cruᷤ
quippe: acruciatu dicitur.
Et duobus modis crucem
domimi bauilamus. cum ã
per abstmnentiam carnem
afficiinus. aut per compas¬
sionem ꝓrimi neccessitatẽ
illius nr̃am putamus.
Qui enim dolorem exhibet
maliena ncͣcͣitate crucem
portat in mente. Sciend̃
uero est . ꝙ sunt non nulli
qui carnis abstmenuam
non pro deo s pro mani
gła exhibent. Et sunt ple¬
riq qui compassionẽ pro¬
ximo non spiritaliter sed
carnaliter impendunt: ut
ei non aduirtutem s quasi
miserando ad culpas faue¬
ant. Hii itaq crucem qͥdẽ
udentur ferre: s dñm non
sequñtur. Unde recte hec
eadem ueritas dicit. Qui

Expanded text:
quique esse intra sanctam Ecclequique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui