comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insticie ⁊ illam non hr̃e iusticiam. sicut paulo ante dix¬
isti. ⁊ iterum nerum est qr nichil aliud in ea rep̾hen
dit quam in illa esse ininsticiam sũ illam esse imustã
palam est quia non aliud in illam. est inuisticia. aut
esse iniustam quami absencia iusticie aut non hr̃e
insticiam. D. nullo modo possut ħ̃ esse diu̾sa. M
sicut gͥ absencia isticie. ⁊ ñ hr̃e iusticiam nullam eẽnͣ
ht̃. ita inusticia. ⁊ esse iniustum. nullum ht̃ esse ⁊ id¬
cͥco non est aliquid s nichil. D. non est comsequen¬
tius aliquid .M. memento iam ⁊ comstare quia re¬
cecente insticia. excepto debito iusticie. nichil aliud illi re¬
mansit quam ꝙ hebat. ante sasceptam iusticiam. D. cõ¬
stat utiq .M. ac ininstnis non erat. nec inusticiam. ha

Expanded text:
on habere justitiam, sicut paulo ante dixisti; et iterum verum est quia nihil aliud reprehendis in ea, quam in illa esse injustitiam, sive illam esse injustam; palam est quia non aliud in illa est injustitia aut esse injustam, quam absentia justitiae aut non habere justitiam. DISC. Nullo modo possunt haec esse diversa. MAG. Sicut igitur absentia justitiae et non habere justitiam, nullam essentiam habet, ita injustitia, et esse injustum, nullum habet esse, et idcirco non est aliquid, sed nihil. DISC. Non est consequentius aliquid. MAG. Memento etiam jam constare quia recedente justitia, excepto debito justitiae, nihil aliud illi remansit quam quod habebat ante susceptam justitiam. DISC. Constat utique. MAG. At injusta non erat, nec injustiti
Abbreviated transcription (Latin):
TIdecima pars beatitudinis: honor dicitur. miserie
uͦ  dedecus. honorari homo ⁊ ab hominib appetit.
aut eorum u̾bis aut fc̃is. u̾b̃ quid̃: ut eum cossentent.
fcis autem: ut sibi p̾ponant. s cum honorem huiꝰ modi
appetit: tale est. ac si uuis mus q̃rat abaliis laudari. eis¬
q in regimine p̾põi. hunc tñ honorem licet nullus sit:
honor cuiꝰmoi sit. breui sub exemplo coisideremus.
positus aliquis pauꝑ omni solatio
destitutus. ulcerum. ⁊ aliarum infirmitatum miseria¬
feditate corruptus. ⁊ omni quo. ł a frigoris asꝑitate de¬
fendatur regiuine nudus. hunc gͥ talem dali mo ia¬
centem ⁊ in nullo semet uiuare ualentem: si rex as¬

Expanded text:
decima pars beatitudinis, honor dicitur; miseriae vero, dedecus. Honorari homo ab omnibus appetit, aut eorum verbis, aut factis. Verbis quidem, ut eum collaudent? factis autem, ut sibi eum praeponant. Sed, cum honorem hujusmodi appetit, tale est ac si unus vermis quaerat ab aliis laudari eisque in regimine praeponi. Hunc tamen honorem, licet nullus sit honor cujusmodi sit, brevi sub exemplo consideremus. positus aliquis pauper, omni solatio destitutus, ulcerum et aliarum infirmitatum foeditate corruptus, et omni quo vel a frigoris asperitate defendatur tegmine nudus. Hunc igitur talem, tali modo jacentem et in nullo semet juvare valentem, si rex a
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ne forte repugnet hs afftõni qd̃ intuor iam du¬
bium esse. nam debet quia pat̾ ⁊ filiꝰor ⁊ eorum ⁊¬
homines cogitantes quia insingłorum oogitationibus u̾¬
bum est eius. Item si unis homo cogitet plura aliqua
dot sunt u̾ba in mente cogitantis quot sunt res cogi
non nascitur u̾bum cogitare rei ex ip̃a re. qmĩ ip̃a absẽs
a cogitatõnis intuitu s ex rei aliqua similitudine uel y¬
magine que est in cogitantis aũ forte ⁊̃ tunc cum cogitat
ꝑ corporeum sensum ex re p̾senti ⁊ in mente attͣhitur insũ¬
ma u̾o essencia sit iͥ semꝑ sunt p̾sentes pr̃ ⁊ filius et eorũ
spc̃. est enim sicut ꝑ spectum est ums quisq non mimis
in aliis quam in semet ipõ ut cum inuicem se dicunt sic
udeatur idem. ipẽ qui dicitur gngn̾e u̾bum ꝙ̃ad̾
tur uł ab alio quot aũ u̾ba ꝓbari possunt de sumna nas¬
tissimum est quia uͤ existit non sunt tres dicentes ꝙͣ¬
uis singulus quisq sit dicens nec sunt plura que dicon¬

Expanded text:
ed ne forte repugnet huic assertioni quod intueor: nam dubium esse non debet quia Pater, et Filius, et eorum Sunt cogitantes; quia in singulorum cogitationibus verbum ejus est. Item, si unus homo cogitat aliqua plura, tot verba sunt in mente cogitantis quot sunt res cogitnon nascitur verbum cogitatae rei ex ipsa re; quia ipsa absens est a cogitationis intuitu, sed ex rei aliqua similitudine vel imagine, quae est in cogitantis memoria, aut forte quae tunc, cum cogitat, per corporeum sensum ex re praesenti in mentem attrahitur. In summa vero essentia sic sibi semper sunt praesentes Pater, et Filius, et eorum Spiritus: est enim, sicut jam perspectum est, unusquisque non minus in aliis quam in seipso; ut cum invicem se dicunt, sic videatur idem ipse, qui dicitur, gignere verbum suum, ab alio? Quot autem verba probari possunt de summa nasrtissimum est quia vere existunt, non sunt tres dicentes, quamvis singulus quisque sit dicens; nec sunt plura, quae dicun
Abbreviated transcription (Latin):
mago ⁊ u̾e filius eius sit in quo mirum quiddam ⁊ in¬
explicabile uideo ecce enim cum manifestum at uñ
latenus tñ ipm̃ u̾bum indetur posse dici u̾bum oĩũ
nec filus sui nec a se procedentis spt̃ comgrue dici po¬
test nam nec ex se ipõ nec ex p̾cedente a se nascitur nec
se ip̃m procedentem a se existendo ymittatur. se ip̃m qͥp

Expanded text:
mago, et vere Filius ejus sit. In quo mirum quiddam et inmago, et vere Filius ejus sit. In quo mirum quiddam et inexplicabile video. Ecce enim cum manifestum sit unulatenus tamen ipsum Verbum videtur posse dici Verbum omnium nec Filius suimet, aut a se procedentis Spiritus congrue dici potest. Nam nec ex seipso, nec ex procedente a se, nascitur: nec seipsum, aut procedentem a se, existendo imitatur. Seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ iam comsid̾ante rones reodiderunt quicquid summe
nature in est essentiałr id ꝑfc̾e comuenire patri ⁊ filio
bus non admitt̾e pluralitatem cumi gͦ comstet qr sicut ꝑ¬
tinet ad eius essenciam scĩam ⁊ intelligenciam sic eius
scire ⁊ intellig̾e ⁊ nonest aliud quam dic̾e .i. semꝑ intue
pat̾ ⁊ singulus filius ⁊ singulus eorum spt̃ est sciens ⁊ intł¬
ligens ⁊ tũ hũ tres simil non sunt plures scientes aũ ĩtel¬
ligentes ⁊ nus sciens aũ intelligens ita singulus quisq
sit dicens nͨ tũ om̃s simul tres dicentes s imus dicens hͤ
itaq illud liquide cognosci potest qr cum hii tres dicunt᷑
uł a se ipĩs uł abiuuicem non sunt plura que dicunt᷑
quid namq p̾dicitur nͥ eorum essencia si gͦ illa una so
quod dicit ⁊ unum quod dicitur una quippe sapiẽcia
est que in illis dicit ⁊ uma sb̾a que dicitur conisẽ nõ ibi¬
scitur ex quo cꝰ est u̾bum ut ⁊ uera eius possit diciy¬

Expanded text:
autem jam consideratae rationes reddiderunt, quidquid summae naturae inest essentialiter, id perfecte convenire Patri, et Fili dicatur de tribus, non admittere pluralitatem. Cum ergo constet quia sicut pertinet ad ejus essentiam scientia et intelligentia, sic ejus scire et intelligere non est aliud quam dicere, id est semperPater, singulus Filius, et singulus eorum Spiritus est sciens et intelligens, et tamen hi tres simul non sunt plures scientes aut intelligentes, sed unus sciens, et unus intelligens; ita singulus quisque sit dicens; nec tamen sint tres dicentes simul, sed unus dicens. Hinc illud quoque liquide cognosci potest quia, cum hi tres dicuntur, vel a seipsis, vel ab invicem, non sunt plura quae dicuntur. Quid namque ibi dicitur, nisi eorum essentia? Si ergo illa una solquod dicit, et unum, quod dicitur; una quippe sapientia est, quae in illis dicit, et una substantia quae dicitur: consequitur non ibiscitur ex eo cujus est Verbum, ut et vera ejus dici possit i
Abbreviated transcription (Latin):
tat gͥ ħ solum u̾bum illius solius esse de quo nascendo
ht̃ esse ⁊ ad cuius omnimodam similitudinem existit
unus gͦ pat̾ non plures patres imus filius non plu
pat̾ sit filius aũ procedens spc̃ net filius aliquando sit p̃r
aut spc̃ procedens nec uinquam spc̃ patris aũ filii sit pr̃
aut filius ⁊ singulus quisq sic sit ꝑfcũs ut nullo indi¬
geat id tñ qd̃ sunt sic est uum ut situt de singulis
plr̾ dici non potest ita nec de tribus simil ⁊ cum ꝑit̾
iusquis se ipm̃ ⁊ omnes inuicem se dicant non tñ st̃
ibi plura u̾ba s uñ ⁊ ipm̃ non singłorum aũ ominum
simul s unius tm̃.¬

Expanded text:
tur hoc solum Verbum illius solius esse, de quo nascendo habet esse, et ad cujus omnimodam similitudinem existit. Unus ergo Pater, non plures patres; unus Filius, non plurPater sit Filius, aut procedens Spiritus; nec Filius aliquando sit Pater, aut Spiritus procedens; nec unquam Spiritus Patris et Filii sit Pater, aut Filius, et singulus quisque sic sit perfectus, ut nullo indigeat: id tamen quod sunt, sic est unum; ut sicut de singulis pluraliter dici non potest, ita nec tribus simul. Et cum pariter unusquisque seipsum, et omnes invicem se dicant; non tamen sunt ibi plura verba, sed unum: et ipsum non singulorum, aut omnium simul, sed unius t
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut fains ⁊ de maria uirgine. sic̃ finius insimiat nob̾ gr̃ã
dei. qua homo nullis p̾cecentibus m̾itis in ipõ ex drdio nature
sue quo esse ceꝑit u̾bo des copłaretur in tantam ꝑ ͤ imitatem
ut idem ipẽ esset filuis dei qui filius hominis ⁊ filius homins qͥ
filius dei. ac si in nature hinane susceptõne fieret qͦdã modo
ip̃ã grã illi homini ñał. que millum pocm̃ poss cõmitt̾e. ꝙ grã¬

Expanded text:
 sicut filius, et de Maria virgine sicut filius, insinuat nobis gratiam  sicut filius, et de Maria virgine sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis ex ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Deo copuletur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset filius Dei qui filius hominis, et filius hominis qui filius Dei; ac sic in naturae humanae susceptione fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, quae nullum peccatum posset committere. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
de aliqua re nascitur. comtinuo eiusdem rei filium nũcu¬
pandim. ut enim omictam alia. ałr de homine nasci filium.
alr capillimi. pedicłm. iibricum. quorum nͥ est filius. Ut gͦ
ħ omittam. qm̃ tante rei deformit̾ comꝑantur c̾te qui nascum
plane dicuntur filu d̃i prĩs ⁊ mir̾is eccłie. Sic gͦ de spũ q sdõ natus
est fuuic dei pric non srx̃ s. Nam ⁊ illud ꝙ ce capillo ⁊ de cet̾is diximꝰ¬
Ad ħ tm̃ ualet ut ãmoneamir non omne qd̾ dealiquo nascitur
⁊̃ filium eius de quo nascitur posse dici. sicut non ommnes qui di¬
cuntur. autꝰ fllii. comsequens est ut de illo ⁊̃ nati esse dicuntur. si¬
cut sunt qui ad optantur. dicuntur filii ⁊̃ gehenne non ex illa
nati. ẜ in ulam p̾ꝑati sicut filii regui p̾antur in regnum. xxxuii¬
Um itaq de aliquo nascatur aliquid ⁊̃ ñ eo modo ut
sit filins nec rursimi omnis qui dicitur filius de illo sit
natius cuius dicitur auinis. ꝓftõ modus iste quo natus est xpt̃ de ss¬

Expanded text:
de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntplane dicuntur filii Dei Patris et matris Ecclesiae. Sic ergo de Spiritu sancto natus est filius Dei Patris, non Spiritus saad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo nascitur, posse dici, sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est, ut etiam de illo nati esse dicantur, sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni praeparantur in regnum. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid etiam non eo modo ut sit filius, nec rursus omnis qui dicitur filius de illo sit natus cujus dicitur filius, profecto modus iste quo natus est Christus de S
Abbreviated transcription (Latin):
Oniinis autem sapiencia pietas est. habes ħ in libro sc̃.
ĩõb. Iam ibi legitur ꝙ ip̃a sapiencia dix̾it homini. ecce pietas
est sapientia. Si aitem queras quam dix̾it eo loco pietutem. di¬
stincͤius ingreco reꝑies theosobiam qui est dei cultus. dicitur
bonus cultus. quainuis ⁊ ħ p̾cipue refatur ad colendum deum. s
nichil est cõmodius illo nomine quo euident̾ dei cultus exp̾ssus
est. cum quid ess hominis eapiencia dic̾etur. Q ueris neanqͥd
dici breunis qui petis ame ut breuit magna dicantur. Anh¬
ou
ipm̃ tͥ fortasse desid̾as brenit aꝑiri atos in sermonembrem colligi.
quo nam modo sit colendus deus

Expanded text:
ominis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? Anoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, atque in sermonem colligi brevem, quonam modo sit colendus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
lectatur sensus est passio auime incorpore ex qͣlitatibus ac
cidentibus ymaginatõ est uis anime que figuran corporearꝰ
riꝰ ab sente corpore sũ ext̾iore sensu dinosc̃. cogitat̾o est c̾ca
q̃h animi occupatõ. comsid̾atõ est intenta cogitatõ. meditatõ
rei inuestigans. Ingenium est uis quedam naturałr animis ĩ¬
sita ꝑ se ualens. Ro est quedam uis anime que omna oisc̾nit
⁊ iudicat. s maxine cum hi iuhiat spiritalibus ⁊ ymaginẽ
cei in se comsu̾at. intellectus est rerum uere existencium ꝓcep¬
tõ. intelligencia est de solis rer̾ principiis .i. d̾o. ỹleis. yle. ⁊ de

Expanded text:
o animae in corpore ex qualitalibus extra accidentibus. Imaginatio est vis animae, quae figuram corporearum rerum absente corpore sine exteriori sensu dignoscit. Cogitatio est circa quaelibet animi occupatio. Consideratio est intenta cogitatio. Meditatio cujusque rei investigans. Ingenium est vis quaedam naturaliter animis insita, per se valens. Ratio est quaedam vis animae, quae omnia discernit et judicat; sed maxime cum inhiat spiritualibus, et imaginem Dei in se conservat. Intellectus est rerum vere existentium perceptio. Intelligentia est de solis rerum principiis, id est, de De
Abbreviated transcription (Latin):
cencius intelligi potest. sensualitas sensns. ymaginatõ tamcor¬
poris quam anime dici post̾. sensualitas corporis est quedam
uis ignea. sensualitas sine animalitas anime est infi̾or uis eꝰ.
que secum trahens sensualitatem carnis uelud famulam
⁊ obedientem. sensus ⁊ ymaginatõnes fac̾. eas q in archa
memorie reponit. In sensu instrum̃tun est sensualitas. ⁊ o¬
rigo ymagiatõnis. ipͣ namq uis ignea. que extrinsetus for¬
mata sensus dicitur. eadem forma us adintimum transouc¬
ta.ymaginatõ uocatur. sensus ita parit ymaginatõnem. ỹ¬
maginat̾o cogitatõnem. cognitõnem: meditatõnem. medi¬
tatõ acuit ingenium. Ingenium facit r̾onem. r̾o comdut̾ in¬
cellectum: intellectus: intelligenciam. intelligencia ꝑ com¬

Expanded text:
natio tam corporis quam animae dici possunt. Sensualitas corporis est quaedam vis ignea. Sensualitas sive animalitas animae, est inferior vis ejus, quae secum trahens sensualitatem carnis, velut famulam et obedientem, sensus et imaginationes facit, easque in arca memoriae reponit. In sensu instrumentum est sensualitatis et origo imaginationis. Ipsa namque vis ignea, quae extrinsecus formata sensus dicitur, eadem forma usque ad intimum traducta, imaginatio vocatur. Sensus itaque parit imaginationem, imaginatio cogitationem, cogitatio meditationem. Meditatio acuit ingenium, ingenium rationem: ratio conducit ad intellectum, intellectus ad intelligentiam, intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
Ic queso si plantam arboris in orto tuo plantares:
⁊ mnox illam oĩi exꝑta ita comelutens. ut ramoᷤᷤ su¬
os millatemis extend̾e poss. cum eam post annos extlute̾s
aũ ni tantum t̾roritis. minis. ⁊ u̾beribus undiq illos
coartatis: ut nulla penitus liceat sibi lib̾tate potiri. ita
indisc̾te oppressi. pͣuasq ⁊ spinarum pplexas more co¬
gitatioris infra se comgerunt. fouent. nutriunt.uͥ
fit ut qr nichil amoris. nicħ pietatis. nich̾ beniuolen¬
cie cirta se in nobis sentuit nec illi alicuius boni in
uob̾. s ꝙͥ quid est odii impietatis maliuolencie: postea sp̃t
habrat. conitingit ĩ miserabili modo ut sicut corpore
crescunt. sic ⁊ in eis timor tm̃ ⁊ inuidia ⁊ suspitio om̃is
meditantes aut qu̾o nras infidias ⁊ machinationes ua¬
leant euitare. aut demum secłm redire.

Expanded text:
ic, quaeso, si plantam arboris in horto tuo plantares, et mox illam ex omni parte ita concluderes ut ramos suos nullatenus extendere posset, cum eam post annos excluderesautem in tantum terroribus, minis et verberibus undique illos coarctatis, ut nulla penitus liceat sibi libertate potiri. Itaque indiscrete oppressi, pravas et spinarum more perplexas cogitationes infra se congerunt, fovent et nutriunt. Unde fit ut quia nihil amoris, nihil pietatis, nihil benevolentiae circa se in nobis sentiunt, nec illi alicujus boni in vobis; sed quidquid est odii, impietatis, malevolentiae, postea spem habeant. Contingit itaque miserabili modo ut sicut corpore crescunt, sic et in eis timor tantum, et invidia, et suspicio omnis  secum praemeditantes aut quomodo vestras insidias et machinationes valeant evitare, aut deinde saeculo redire.
Abbreviated transcription (Latin):
uasi similis esse indetur. ut enim uas nouum potu
bono semel affectum uix eius saporem amittit. etiam¬
si alio post modum repleatur du̾isi saporis: sic iuue¬
nile cor sp̾uali doctrina imbutum uix eius dulcedinem ꝑdit
⁊̃ cum seculari postea occnpatur cui intendit. si autem ta¬
tendo sapientum u̾ba comtempnit hr̃e audire. nec ad ul
Qq qui proprio carz cultro merito exsurit. si alieno
scind̾e nolit. sic ⁊ iste ꝓprie carens scĩa nire spiali fame
deperit. cum aliena nolit tacendo scĩa uti. tacendo gͥ sapien¬
cidam reodit. Menc u̾o placioa ⁊ stabilis. placida ext̾nis u̾ba

Expanded text:
asi similis esse videtur. Ut enim vas novum potu bono semel affectum, vix ejus saporem amittit, etiamsi alio postmodum repleatur diversi saporis, sic juvenile cor spirituali doctrina semel imbutum vix ejus dulcedinem perdit, etiam cum saeculari occupatur cendo sapientium verba contemnit audire, nec ad ullExemplum cultri. Utque qui proprio caret cultro, merito esurit, si alieno incidere nolit, et iste propria carens scientia jure spirituali fame deperit, cum aliena nolit tacendo scientia uti. Tacendo igitur sapiencidam reddit. Mens vero stabilis et placida exterius verb
Abbreviated transcription (Latin):
rent. d. puto. s r̾one comphend̾e uellem. M. ħ certũ
h̾es. quia si non potuerunt peocare ⁊ non peccarare s
necessitate seruauit minc iusticiam. quare non mag
meruerunt grãm ado. quia steterunt aliis cadentib
quam quia seruanerunt rationabilitatem quam per¬
dere nequiuerunt. s nec iusti tecte si bene comaideres
dic̾entur. D. sic monstt᷑ r̾o. m. illi gͦ qui ceciderunt
si non peccassent non possent canto meliores quam isti.
quanto ⁊ uere iisti essent. ⁊ gram a d̾o̾ mererentur. uñ se¬
quitur. qr aut celesti homines meliores ⁊ maiores ert̃
Iangelis bonis. aud reprobi augeli ꝑfc̃e non restaurabun¬
tur quoniam non tales erunt homines.¬

Expanded text:
rent? DISC. Puto; sed ratione comprehendere vellem. MAG. Hoc certum rent? DISC. Puto; sed ratione comprehendere vellem. MAG. Hoc certum habes quia si non potuerunt peccare, non potestate sed necessitate servaverunt justitiam. Quare non magis meruerunt gratiam a Deo, quia steterunt, aliis cadentibus, quam quia servaverunt rationalitatem, quam perdere nequiverunt. Sed nec justi recte, si bene consideres, dicerentur. DISC. Sic monstrat ratio. MAG. Illi ergo qui ceciderunt, si non peccassent cum possent, tanto meliores essent quam isti, quanto et vere essent justi et gratiam a Deo mererentur. Unde sequitur quia aut electi homines majores et meliores erunt angelis bonis, aut reprobi angeli perfecte non restaurabuntur, quoniam non tales erunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
bolus uelle ꝙ non potuit
cogitare non erat obtuse mentis ut nichil alud
d̾o fuisse cogitari posse nesciret .m. ⁊̃ si noluit om̃io
debet sic uoluntate ꝓpria. uelle aliquid ut suꝑiorem non
sequatur uoluntatem. D. Ita est .m. Non solum a
uoluit esse equalis d̾o. quia presumpsit hr̾e ꝓpriam uo
luutatem. s ⁊̃ maior uoluit esse uolendo quid deus illũ
uelle uolebat. qm̃ uoluntatem suam supͣ dei uoluntatem
posuit. D. Satis liquet. M. Iam gͥ tibi mauifestum
esse puto ex r̾onibus supͣ positis diabolum sponte dimi¬
nichil pudo manifestius. M. quamuis gͥ bomis angelus
id̾o accepit ꝑsenerantiani. quia deus dedit. malus tũ ñ¬
quia ille non accepit. quia accpere noluit. D. mͥ qͥdẽ
ad ea ita satiffacis que quero. ut nec in hiis que ꝓponis
nec in ip̾a conisenerantia comdusionum tuat ullam in¬
deam meo sensu titubare. neritatem. M. putas ne bo¬
nos angelos simiłr potuisse peccare antequam malicade¬

Expanded text:
bolus velle quod non potuit cogitare? Non enim ita obtusae mentis erat, ut nihil aliud simile Deo cogitari posse nesciret. MAG. Etiamsi noluit omninodebet, sic voluntate propria velle aliquid, ut superiorem non sequatur voluntatem. DISC. Ita est. MAG. Non solum autem voluit esse aequalis Deo, quia praesumpsit habere propriam voit esse, volendo quod Deus illum velle nolebat, quoniam voluntatem suam supra voluntatem Dei posuit. DISC. Satis liquet. MAG. Jam igitur tibi manifestum esse puto ex rationibus suprapositis diabolum sponte dimiNihil puto manifestius. MAG. Quamvis igitur bonus angelus ideo accepit perseverantiam, quia Deus dedit, non i; et ideo non accepit, quia accipere noluit. DISC. Mihi quidem ita satisfacis ad ea quae quaero, ut nec in his quae proponis, nec in ipsa consequentia conclusionum tuarum ullam videam, sensu meo, titubare veritatem. nos angelos similiter potuisse peccare, antequam mali cade
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ip̃a uariabilis ⁊ intelligi possit non accidit. Uñ ħ qͦ
quemad̾ illa accñcia que nutatõnem aliquam accedendo
uł recedendo faciunt ipõ suo efft̾u nec accit̾e rei quam
mutant ꝑpendiitur sic illa que asimili a effectu defi¬
tabis possit intelligi. s si ratum est ꝙ de eus nature
simplicitate ꝑ spͤtum est quomodo sb̃a est. nam cum oĩs
s̾a ad muxistionis diffe̾nciarum uł mutationis accũcium sit
susceptibiis hꝰ inuitabilis sinc̾itas omnimode admixisti¬
om sũ mutatõni est in accessibilis quo modo gͦ obtinet᷑
est ab eo esse ꝙ ꝑ aliud sicut de nichilo quicquid est tm̃
onmino distat sumina sb̾a ab hiis que non sunt idem
ꝙ ip̃a cum ip̃a sola ominium naturarum hat a se sũ
Alt̾ius nature auxilio esse quicquid est quo m̾o nonz
singularit᷑ abs sue nature comsortio quicqruo ip̃a esb̾

Expanded text:
unde ipsa variabilis intelligi possit, non accidit. Unde hoc qunde ipsa variabilis intelligi possit, non accidit. Unde hoc qquemadmodum illa accidentia, quae mutationem aliquam accedendo vel recedendo faciunt, ipso suo effectu vere accidere rei, quam mutant, perpenduntur; sic illa, quae a simili effectu defie cum creaturis. Sed si ratum est quod de hujus naturae simplicitate perspectum est, quomodo substantia est? Nam cum omnis substantia admistionis differentiarum, vel mutationis accidentium sit susceptibilis, hujus immutabilis sinceritas omnimodae admistioni, sive mutationi est inaccessibilis; quomodo ergo obtinebitur esse, diversum est ab eo esse, quod per aliud fit de nihilo quidquid est; tantum omnino distat summa substantia ab his quae non sunt idem quod ipsa. Cumque ipsa sola omnium naturarum habeat a se, sine alterius naturae auxilio, esse quidquid est; quomodo non est singulariter, absque suae creaturae consor
Abbreviated transcription (Latin):
est uideatur accid̾e s quid repugnant quorumdam que
accũ dicuntur susceptibilitas ⁊ naturał incominutabłi¬
tas si ex eorum assumptione nullam sb̾am comsequat᷑¬
uariabilitas uariabilitas omnium quippe ã accnͣ dicunt᷑
alia non nͥ cum aliqua ꝑtitipãtis uariatione adesse ⁊ ab¬
esse posse intelliguntur ut onmes colores alia nillam õ
nor nec equar sum nec simił omnes antem has rełoneᷤᷤ
utiq cum natus fu̾it sñ omni mea mutatõne ad illũ
hr̃e pot̾o ⁊ remitt̾e scd̃ quod coistet uł ꝑ qualitates
diu̾sas imutabiłr palam iͣ sit qm̃ eorum que accñtia di¬
cuntur quedam aliquatenus atͣhant inmutabilitatem
quedam u̾o nulla tenus subtͣhant innutabilitatem sic̃
gͥ summa natura accũtibus mutationem efficientibus
nuniquam ĩ sua simplicitate locum tribuit sic ẜ ea que
uullatenus summe imuntabilitati repugnant alicũ dͥ
aliquid non respuit ⁊ cum aliquid eius sume essencie

Expanded text:
est, illi videatur accidere? Sed quid repugnant quorumdam, quae accidentia dicuntur, susceptibilitas, et naturalis incommutabilitas; si ex eorum assumptione nulla substantiam consequatur variabilitas? Omnium quippe quae accedentia dicuntur, alia non nisi cum aliqua participantis variatione adesse et abesse posse intelliguntur, ut omnes colores, alia omnino nunor, nec aequalis sim, nec similis. Omnes autem relationes has, utique cum natus fuerit, sine omni mei mutatione, ad ill quod crescet, vel per qualitates diversas mutabitur. Palam itaque fit quia eorum quae accidentia dicuntur, quaedam aliquatenus attrahant commutabilitatem, quaedam vero nullatenus subtrahant incommutabilitatem. Sicut igitur summa natura accidentibus mutationem efficientibus nunquam in sua simplicitate locum tribuit; sic secundum ea, quae nullatenus summae incommutabilitati repugnant, aliquando dici aliquod non respuit, et tamen aliquid ejus essentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
optiu̾e. uidetur enim eius et̾nitas esse int̾minabili ui¬
ta tota simul ꝑfecte existens. cum enini suͣ iam satis
fecte tota quid aliud est uera et̾nitas q̃ illi soli com¬
uenit quam int̾mmabił uita simul ⁊ ꝑfecte tota ex¬
istens nam uł ħ solo uetam et̾nitatem soli illi ĩ esse
b̾e que sola non facta s factrix esse imienta est a¬
ꝑte ꝑcipitur qũ uera et̾nitas principii finis ꝙ meta
carere intelligitur ꝙ nuilli reruni c̾atura ⁊ comueuire
ea ip̃o ꝙ nichilo facta funt comiũcitur. s ħ essencia ꝙͣ

Expanded text:
obtinere. Videtur enim ejus aeternitas 14 esse interminabilis vita simul perfecte tota existens. Cum enim supra jam satis fecte tota, quid aliud est vera aeternitas, quae soli illi convenit, quam interminabilis vita simul et perfecte tota existens? Nam vel hoc solo, veram aeternitatem soli inesse illi substantiae, quae sola non facta, sed factrix esse inventa est, aperte percipitur; quoniam vera aeternitas principii finisque meta carere intelligitur: quod nulli rerum creatarum convenire, eo ipso quod de nihilo factae sunt, convincitur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
nes docent ałr esse non potest necesse est eam sic esse in
omnibus que sunt in ut una eadem ꝙ ꝑfecte tota simł
principio ⁊ sñ fine ẽẽ nͨ hr̾e pretitum añ futurum nec
temporale ħ est labile presens quo nos utimur qũ etas
tum esse multou̾ius si de illa dicitur intelligitur sigͣre
et̾uitatem que sibi ip̃i numquam est dissimił quam tẽ¬
porum uarietatem que sibi ipĩ semper in aliquo est¬
non simul est qrͣ si dicitur semper esse quĩ idem est

Expanded text:
ones docent, aliter esse non potest; necesse est eam sic esse in omnibus quae sunt, ut una eademque perfecte tota simul principio et sine fine esse; nec habere praeteritum, aut futurum, nec temporale, hoc est, labile praesens, quo nos utimur, quoniam tum tempus, multo verius si de illa dicitur intelligitur significare aeternitatem, quae sibi ipsi nunquam est dissimilis, quam temporum varietatem, quae sibi ipsi semper est in aliquo non similis. Quare si dicitur sempe
Abbreviated transcription (Latin):
cordem u̾itatemi. uerum cum comstet eaude m sũmam na¬
turam non magis esse in omnibus locis quam in omnib
que sunt non uelut que comtineatur s que penetrando
cuncta comtineat cur non dicatur uͥq esse sũ in omni
buere rebus que nec loca sunt uec circoniscͥptione comti
ñetur uelud si dicat ibi esse intellectum in anima ubi ẽ

Expanded text:
omnibus est. Verum cum constet eamdem summam naturam non magis esse in omnibus locis, quam in omnibus quae sunt, non velut quae contineatur, quae penetrando cuncta contineat: cur non dicatur esse ubique, buere rebus, quae nec loca sunt, nec circumscriptione locali continentur, velut si dicam ibi esse intellectum in anima, ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
pore ꝓprie dicitur esse quia ommnino a nullo alio comtinetur
⁊ iterum ia omni loco uł tempore suo quodam modo dici
poss esse qmĩ quicquid alud est ne in nichilum cadat ad e¬
a p̾sñte sustmetur in onini loco ⁊ tempore est quia milli
abest ⁊ ni nullo est quia nullum locum aut tempus ht̃ nec ĩ
se recipit distiictiones locorum aut demporum ut hic uł

Expanded text:
pore proprie dicitur esse, quia omnino a nullo alio continetur: pore proprie dicitur esse, quia omnino a nullo alio continetur: et tamen in omni loco vel tempore suo quodam modo dici potest esse; quoniam quidquid aliud est, ne in nihilum cadat, ab ea praesente sustinetur: in omni loco et tempore est, quia nulli abest; et in nullo est, quia nullum locum aut tempus habet, nec in se recepit distinctiones locorum aut temporum; nec hic vel
Abbreviated transcription (Latin):
essentiam totam ⁊ ineuitabit necessitas exigit milli loco uł tẽ¬
pori ce esse ⁊ nulla r̾o loci aut temporis prohibet omni loco
uł tempori siul totam ad esse necesse est eam simul totam
omnibus ⁊ singłis locis ⁊ temporibus p̾sentem esse. non enim
tas eius aliquid euanuit a p̾t̾iti tempore cum p̾t̾ito ꝙ iam non
est aut transit q cum p̾senti ꝙ uix est aut uenturum est cũ
futuro ꝙ nũldum est nullatemis enim cogitur uł prohi¬
ꝙ nullo modo intra locum uł tempus claudit suum esse nã
si ꝓpria summa essencia dicitur esse in loco aut tempore qͣm¬
uis de illa ⁊ de localibus sũ temporalibus naturis euasit prolati¬
o pp̃ loquendi comsuetudinem du̾sus est tñ ĩtellectus pp̃ re¬
entius dic̾etur esse cum loco ⁊ dempore quam in loco ⁊ temꝑe.
plus enim sigͣtur comtinendi aliquid cum dicitur esse in ali¬
o quam cum dicitur esse cum alio in nullo itq loco uł tẽ¬

Expanded text:
iam totam et inevitabilis necessitas exigit nulli loco vel tempori deesse, et nulla ratio loci aut temporis prohibet omni loco vel tempori simul totam adesse, necesse est eam simul totam omnibus et singulis locis et temporibus praesentem esse. Non enim, nitatis ejus aliquid evanuit a praesenti tempore cum praeterito, quod jam non est; aut transit cum praesenti, quod vix est; aut venturum est cum futuro, quod nondum est. Nullatenus namque cogitur vel prohiel non esse, quod nullo modo intra locum vel tempus claudit suum esse. Nam, si ipsa summa essentia dicitur esse in loco aut tempore, quamvis de illa et de localibus sive temporalibus naturis una sit prolatio, propter loquendi consuetudinem, diversus tamen est intellectus, propter reentius dici videretur esse cum loco vel tempore, quam in loco vel tempore. Verius enim significatur contineri aliquid, cum dicitur esse in alio, quam cum dicitur esse cum alio. In nullo itaque loco vel tem
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ tñ de ea quodam modo dici possunt qm̃ sic est p̾sens õi¬
bus cͥꝯscͥptis ⁊ mutabilibus at si illa eisdem cͥconscribatur lo
cis ⁊ mutetur temporibus patet itaz quamtum sat̾ est ad di¬
ssoluendam que isonabat comtͣrietatem quałr sima omniũ
essencia ubiq ⁊ semꝑ nusquam ⁊ nunquam .i. in omni ⁊

Expanded text:
niam sic est praesens omnibus circumscriptis et mutabilibus, ac si illa circumscribatur eisdem locis, et mutetur temporibus. Patet itaque, quantum satis est ad dissolvendam, quae insonabat, contrarietatem; qualiter summa omnium essentia ubique et semper, et nusquam et nunquam, i
Abbreviated transcription (Latin):
uł paruitatem qm̃ ĩq loci ħ est ⁊ temporis comditio ut tã¬
tum eorum quicquid mentis clanditur uł ꝑ illum fugiat r̾o¬
nem uł qualem suscipit. locus eius scd̃m quantitatem uł qua¬
lem patitur tempus eius ẜ diuturnitatem uͨ ullo modo possit
totum adu̾sis locis uł temporibus summil comtineri quicqͥd

Expanded text:
 est vel temporis conditio, ut tantummodo quidquid eorum metis clauditur, nec partium fugiat rationem, vel qualem suscipit locus ejus secundum quantitatem, vel qualem patitur tempus ejus secundum diuturnitatem; nec ullo modo possit totum a diversis locis vel temporibus simul contineri: q
Abbreviated transcription (Latin):
na natura in loco uł tempore quo non prohiletur sic esse
simui tota in singulis locis uł temporibus ut tũ ñ sint plureᷤ
non sit distributa in p̾t̾itum presens ⁊ futurum non enim
uiceutur hac lege loci temporis cogi nͥ ea que sic sunt in lo¬
co uł tempore ut loci spacium aut temporis diuturintatem
aliquis locus cuius quantitatem cirtuiscripbendo locus com¬
ti nulla meta uł a loco uł a tempore appoĩtur illi nullum ẽẽ
ꝙ locus nec tempus quod tempus non irratõnabiłr dici¬
citur id profecto millatenus loci aut temporis legem subi¬
re comanumeratur nulla gͥ lelex loci aut temporis natura
illam aliciuo modo cogit quam uullus locus aut tempꝰ
aliqua comitinencia claudit que nam aut r̾onar comside¬
ratio omnimoda r̾one non excludit ut cͤatricem omuium adsũ
niam sub̾am quam necesse est esse alienam sb̾am anatura ⁊ ui¬
poris includit cum pocuis euis su potencia que est aliud qͣm
eius essencia ciucta a se facta sub se comtinenco comdudat

Expanded text:
summa natura in loco vel tempore, quo non prohibetur sic esse simul tota in singulis locis vel temporibus, ut tamen non sint plures t aeternitas, non sit distributa in praeteritum, praesens et futurum. Non enim videntur hac lege loci ac temporis cogi, nisi ea quae sic sunt in loco vel tempore, ut loci spatium vel temporis diuturnitatem aliquis 13 locus, cujus quantitatem locus circumscribendo conti, nulla meta vel a loco vel a tempore opponitur; ulli nullum esse quod locus; nec tempus, quod tempus: non irrationabiliter dicicitur, id profecto nullatenus loci aut temporis legem subire convincitur. Nulla igitur lex loci aut temporis naturam ullam aliquo modo cogit, quam nullus locus aut tempus aliqua continentia claudit. Quaenam autem rationalis consideratio omnimoda ratione non concludat, ut creatricem summamque omnium substantiam, quam necesse est alienam poris includat, cum potius ejus potentia, quae non est aliud quam ejus essentia, cuncta a se facta sub se continendo concludat.
Abbreviated transcription (Latin):
in ipõ loco at de quo nicħ est ꝙ non sit in aliquo loco nicħ
tempore in alio loco quare quod totum est in quol loco nͥ
eis est simil in alio loco ꝙ gͥ totam est in aliquaᷤ loco quo¬
modo totum quiꝑpe quo ⁊ simul in alio loco si nichil de eo
sicut dota si in singulis locis simu aliquid est totum qͣpp̃ si
siumma natura est tota uno tempore insingulis omnib lo¬
cis quot singula possunt esse loca tot singule possunt esse¬

Expanded text:
in ipso loco. At de quo nihil est quod non sit in aliquo loco, nihiin ipso loco. At de quo nihil est quod non sit in aliquo loco, nihitempore in alio loco. Quare quod totum est in quolibet loco, nihil ejus est simul in alio loco. Quod igitur totum est in aliquo loco, quomodo totum quoque simul est in alio loco, si nihil de eo la loca, singula sint tota, si in singulis locis simul aliquid est totum. Quapropter si summa natura tota est uno tempore in singulis omnibus locis, quot singula loca esse po
Abbreviated transcription (Latin):
singulis non effugit ꝑtiũ compõnem ⁊ ouusionem quod
ualte alienum a summa natura inuentum est quapp̃ non est
ita in omnibus locis uel temporibus ut ꝑ ꝑtes sicut insi̾gn¬
lis. restat alt̾a pars oiscucienda est .s. quali̾ siminia natura
sit tota in omnibus locis ⁊ singulis uł temporibus ħ minñ
esse non potest aut siniui aut diu̾sis temporibus s qm̃ rato
loci ac ratio temporis quas hactemis simil ꝓg̾ssas eiscem
sigillatim suis inuestigñtur discutionibus primum gͦ uide¬
atur si suima natura tota possit esse indiu̾sis locis aũ simł
aut ꝑ du̾sa tempora deinde id ip̃m in temporibus inquiratur
si gͥ tota est simul in singulis locis ꝑ singula loca sunt sin¬
gule tote sicut enim locus a loco distinguitur ut singula
loca sint ita id ꝙ totum est in mio loco ab eo ꝙ eodem temꝑr
totum est in alio loco distinguitur ut singła tota siit nam
quod totum est in aliquo toto nichil eius est quod non sit

Expanded text:
singulis, non effugit partium compositionem et divisionem: quod valde alienum a summa natura inventum est. Quapropter non est ita tota in omnibus locis et temporibus, ut per partes sit in singulis. Restat altera pars discutienda, scilicet, qualiter summa natura sit tota in omnibus, et singulis lociesse non potest, nisi aut simul, aut diversis temporibus. Sed quoniam ratio loci, aut ratio temporis, quas hactenus simul progressas eisdem bus, singillatim suis investigentur discussionibus. Primum ergo videatur si summa natura tota possit esse in singulis locis, aut simul aut per diversa tempora. Deinde idipsum in temporibus inquiratur. Si igitur tota est simul in singulis locis, per singula loca sunt singulae totae. Sicut enim locus a loco distinguitur ut singula loca sint, ita id quod totum est in uno loco, ab eo quod eodem tempore totum est in alio loco distinguitur, ut singula tota sint. Nam quod totum est in aliquo loco, nihil ejus est quod non sit
Abbreviated transcription (Latin):
est ut sit ubiq ⁊ semꝑ nullatenus enim potest intelligi etͥ
te aũ eam in aliquo non posse esse iam discusum est. in nullo
esse nͥ aũ in onmi aũ in aliquo s uersus cumstet inexpugna¬
błr non solun qr est ꝑse ⁊ sñ principio ⁊ sñ fine. s quia ali¬
quo sine ea nec usquam nͨ ñ quiam est necesse est illam esse

Expanded text:
est ut sit ubique et semper. Nullatenus enim potest intelligi esseest ut sit ubique et semper. Nullatenus enim potest intelligi essete autem eam in aliquo non posse esse, jam discussum est. In nullo esse, nisi aut in omni, aut in aliquo. Sed rursus cum constet inexpugnabiliter non solum quia est per se, et sine principio, et sine fine; sed quia aliquid sine ea nec usquam nec nunqu
Abbreviated transcription (Latin):
tas habet p̾t̾itum ⁊ futurum comsequent̾ quo euis essencia ⁊ ꝑ¬
simima natura nuillo modo compõita s simime simplex est ⁊¬
summe inmutabił si aliud ⁊ aliuo est in du̾sis temporibus ⁊ ꝑ
tempora distributas ht̃ ꝑtes aũ pocius si illa uera funt ĩmo
quia aliqñ uera sunt quom̾o ħ possibilia sunt nullo gͥ mͦ
c̾atrix essenͣ aĩi etas añ et̾nitas enis recipit p̾t̾itum ⁊ futu¬
rum. presens enim quo non ħt s u̾e est s sũ p̾t̾itum sigͣt re¬
nec simul tota in diu̾sis singulis temporibus sigͥ sicut discu¬
sum est nec sit tota in omnibus locis uł temporibus ut se¬
mel sit tota in ommnibus ⁊ ꝑ parces in singulis nec sit ut co¬
qm̃ non est uo modo tota in omni loco uł tempore ⁊ qm̃ si
milr̾ p̾uisum est qm̃ non est sic in omni loco uł tempore ut ꝑs
sit in onni ⁊ ꝑs sit exͣ onnem iocum aut tempus impossibie

Expanded text:
tas habet praeteritumtas habet praeteritumo composita, sed summe simplex et summe incommutabilis, si aliud et aliud est in diversis temporibus, et per tempora distributas habet partes; aut potius, si illa vera sunt; imo quia liquido vera sunt, quomodo haec possibilia sunt? Nullo igitur modo creatrix essentia, aut aetas, aut aeternitas ejus recipit praeteritum vel futurum. Praesens enim quonec simul tota in diversis singulis temporibus. Si igitur, sicut discussum est, nec sic est tota in omnibus locis vel temporibus, ut semel sit tota in omnibus, et per partes in singulis; nec sic, ut toon est ullo modo in pervisum est quia nec sic est in omni loco vel tempore, ut pars sit in omni, et pars sit extra omnem locum vel tempus, impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
euim in uno loco uullum bonum ⁊ nilla essencia est ĩt̾im in
aliis locis quia sñ ea ꝑit̾ aliquid non existit ꝙ absurdum ẽẽ
uł ip̃a loca probant que non nichil s aliquid sunt non est
ita sumina natura tota insingulis locis diu̾sis temporibiis ꝙ
si nec eodem tempore nec du̾sis temporibus tota est in singłis
locis liq̃t qr nullo modo est in singulis uł mominibus locis. ne
cesse est inoagandum si ea de sumima natura sit in singuus
temporibus aut simł aũ distincte ꝑ singula tempora sed alio¬
modo est aliquid totum simul in singulis quo modo aliquis
gͦ euis que nichil aliuo est quam eis et̾nitas non est cota
distinctiones. si enim eius etas ꝑ temporum cursus ꝓoucit᷑
ht̃ cum ꝯipis temporibus p̾sens pͥt̾itum ⁊ futurum quid
autem a liud est euis uł etas uł existendi diuturnitas quam
eus et̾nitas gͦ cum eis et̾nitas nichil aliud sit quam eus
essentia sicut supͣ digesta r̾o mnoubitabłiter ꝓuat si enis et̾ni¬

Expanded text:
uno loco, nullum bonum et nulla essentia est interim in aliis locis, quia sine ea prorsus aliquid non existit. Quod absurdum esse vel ipsa loca probant, quae nonnihil, sed aliquid sunt. Non est itaque summa natura tota in singulis locis, diversis temporibus. Quod si nec eodem tempore, nec diversis temporibus tota est in singulis locis, liquet quia nullo modo est tota in singulis omnibus locis. Nunc igitur est indagandum si eadem summa natura sit tota in singulis temporibus, aut simul, aut distincte per singula tempora. Sed quomodo est aliquid totum simul in singulis temporibusaetas, quae nihil aliud est quam ejus aeternitas, non est tota um temporum distinctiones. Si enim ejus aetas per temporum cursus producitur, habet cum ipsis temporibus praesens, praeteritum et futurum. Quid autem aliud est eius aetas, vel existendi diuturnitas, quam ejus aeternitas? Ergo cum ejus aeternitas nihil aliud sit quam ejus essentia, sicut supra digesta ratio indubitabiliter probat: si ejus aet
Abbreviated transcription (Latin):
re indemo nũ ĩ mortali ͤ muser ẽ qd̾ posset offend̾e in xpĩ mortaliͭ ͤ
iam nõ est. Ibi gͦ cauenda est miseria sempit̾na. ħ mors timẽ¬
danõ est q̃ nõ eẽ potuit sempit̾ua et bi̾tudo amanda est sẽpi¬
terua. Ad hoc qͥppe iut̾pouit se mediꝰ ĩ mortał ⁊ nus ut ad ĩ mor¬
talitatẽ triusire nõ sinat qiuĩ ꝑsistit qd̾ impedit .i. ip̃a miseria :
Ad hoc aut̃ se int̾posuit mor ᷑ et b̾s ut mortali ͭ ͤ nͣsacta ex mor¬
tuis face̾c ĩ morͥ ͤ fid̾ in se resurgendo mõst᷑uit et ex nusũs u̾atos:

Expanded text:
 in mortalitate , miserum est; quod posset offendere in Christi mortalitate, iam non est. Ibi ergo cauenda est miseria sempiterna; hic mors timenda non est, quae non esse potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc se quippe interponit medius inmortalis et miser, ut ad inmortalitatem beatam transire non sinad hoc autem se interposuit mortalis et beatus, ut mortalitate transacta, et ex mortuis faceret immortales, quod in se resurgendo monstravit, et ex miseris beatos,
Abbreviated transcription (Latin):
mens humana uullam eius aũ suam hr̃e memoriam aũ in¬
telligentiam poss neqͣquam se a r̾onabilibus c̾aturis ⁊ illã
ab om̃i c̾atura secum sola tacite de ꝓutando sicut nec mẽs
mor est ⁊ intelligit se ad similitudinem mentis r̾onalis im¬
mo non ad illiuũ amilituomem s ille principarr ⁊ mens r̾o¬
nalis ad eius similitudinem at si et̾ne si dic̾ siet̾ne se dic̾ et̾
ne est u̾bum eius apud ipm̃. siue gͥ ille cogitur nulla ista
existente essencia sine aliis existentibus necesse est u̾bum
illius coet̾mim illi esse cum illo

Expanded text:
habere memoriam aut intelligentiam posset, nequaquam se ab irrationalibus creaturis, et illam ab omni creatura, secum sola tacite disputando, sicut nunc menmor est, et intelligit se ad similitudinem mentis rationalis; imo non ad ullius similitudinem, sed ille principaliter, et mens rationalis ad ejus similitudinemrne est Verbum ejus apud ipsum. Sive igitur ille cogitetur nulla alia existente essentia, sive aliis existentibus, necesse est Verbum illius coaeternum illi esse cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tasse ip̃a siminia essencia que u̾bum est essencia quitem eẽt
et̾na ẜ u̾bum non esset si nichil nunquam ꝑ illam fieret e¬
iis enim ꝙ natura nͨ fuit nͨ est nͨ futurum est nuillum esse
ꝙ est intellig̾e non aliquid intellig̾et si nichil intelligẽt gͦ
summa piencia que non est aliud quam id̾ spc̃. intellig̾et ni
geret quo modo ess summa sapia au si millo modo aliquid
esset p̃t̾ illam quio illa intellig̾et s nunquam se ipãm intł¬
lige̾t at quo modo uł cogitari potest ꝙ sumia sapiencia se
alicũ non intelligat cum r̾onalis possit non solum sunn¬

Expanded text:
tasse ipsa summa essentia, quae Verbum est, essentia quidem esset aeterna, sed Verbum non esset, si nihil unquam per illam fieret? Ejus enim quod non fuit, nec est, nec futurum est, nullum verbu est intelligere, non aliquid intelligeret; si nihil intelligeret, ergo summa sapientia, quae non est aliud quam idem spiritus, nihil integeret, quomodo esset summa sapientia? Aut si nullo modo esset aliquid praeter illam, quid illa intelligeret? Sed nunquid seipsam non intelligeret? At quomodo vel cogitari potest quod summa sapientia se aliquando non intelligat; cum mens rationalis possit non solum su
Abbreviated transcription (Latin):
illam creaturam quam uirgo comcepit ⁊ peꝑit. ꝙͣ uisad solã
ꝑsonam filii ꝑtinentem tota trinitas fec̾it. necq .n. seꝑabłia sunt o¬
pera trinitatis. cur ni ea facienda solus sp̃c sc̃s nominatus est. An
⁊ qñ inins trium maliquo oꝑe nominatur. amn̾isa oꝑari tͥnitas ĩ¬
delligitur. Ita u̾o est ⁊ exemplis doci pot̃. s non est in hoc diuciꝰ
filius nullo modo sit sp̃c s. neq enim quia minidum istum fecit
deus dici eum fas est d̾i fi̾lium aut eum natum de c̾o. s fcm̃ uł cͤa¬
tum. uł comditum. uł institutum ab illo uł si quid hꝰ mõĩ recte
possumus dic̾e. hic gͦ cum cõfiteamur natum de spũ scõ. ⁊ nͥgĩe
cum ⁊ de illo ⁊ de illa sit natus explirare difficile est. ꝓculdubio
quippe non sic ce illo ut de prẽ. sic antem de illa ut de mr̃e natꝰ est.

Expanded text:
illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; cur in ea facienda solus Spiritus sanctus nominatus est? An et quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligFilius nulDeus, dici eum fas est Dei filium, aut eum natum de Deo; sed factum, vel creatum, vel conditum, vel institutum ab illo, vel si quid hujusmodi recte possumus dicere. Hic ergo, cum confiteamur natum de Spiritu sancto et vicum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio quippe non sic de illo ut de patre, sic autem de illa ut de matre natus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Tne ipãm sibi saltem ficem sic arrogarent ⁊̃ ut ĩ telli¬
ge̾nt diuinitus esse donatam. sicut idem apłs alio loco
se dic̾ ut fidelis esset mĩam comsetutum. hic quo aduixit
atq ait ⁊ ħ non ex nob̾. s dei donum est. non ex oꝑibus ne
forte quis excollatur. ⁊ ne putarẽtur fidelibus bona oꝑa. de fu
ih̾u in oꝑibus uoĩs que p̾pauit dens. ut in illis ambulemus.
tanc gͦ efficimur u̾e ub̃i cum dens nos fingit .i. format ⁊
creat. ñ ut homines ꝙ iam fec̾. s ut roni homines simus ꝙ nc̃
mundum c. ĩ me. ceꝰ. neq enim cor eins quantum ꝑtin ad
naturam cordis humani nõ iã cͤau̾at deꝰ.
Tem ne quisquam ⁊ si non de oꝑibus de ipõ glorietur lib̾o
uoluntatis arbitrio tanquam ab ipõ incipiat m̾itum cui tan

Expanded text:
ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent, ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem apostolus alio loco dicit, se ut fidelis esset misericordiam consecutum ; hic quoque adjunxit, atque ait, Et hoc non ex vobis, sed Dei donum est; non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et nJesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc mundum crea in me, Deus . Neque enim cor ejus, 264 quantum pertinet ad naturam cordis humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tan