comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicut tenebras luci sicut essentiaenihilũ ita incorpor eo corpꝰeẽ contrarium
Et uidit similitudinẽ cuiꝰq reuĩn contrario eẽ non posse : Quia uidelic&i mmno¬
ta rerũ ratio ñ sipat: Vt aliquiduiuat mortuũ uideat caecũ substantia sit
simul & nihilũ : Hlicigit intellegens ñ uhilin anima huma naeẽ dõ simile
Quia sitillelum̃ inluminans. Et hȩc lum̃ inlumi nabile i corporea ñ dubia
limarec reaturã Quã ꝓpt̃ eandẽ similitudinẽ humilia re creatorẽ:
Certo cognoscens indissolubilit̃ pexũ ut duosimilia aut utraq: in corporea
sint aut utraq corporea : Essequoqunrebus substantiuis quaedã Non solũ
speciẽ dissimilia sed &iã naturaliuigo recontraria ut aqua ułflã ma ẽ
& haec ñ eẽ corporea. At q hi nc mirũ fore siduodissimilia eadõq:
contraria ut ẽ aqua id flc̃ma corporea eẽ ñ possipđ. Etduo similia

Expanded text:
sicut tenebras luci, sicut essentiae nihilum, ita incorporeo corpus esse contrarium sicut tenebras luci, sicut essentiae nihilum, ita incorporeo corpus esse contrarium et uidit similitudinem cuiusque rei in contrario esse non posse, quia uidelicet inmota rerum ratio non sinit, ut aliquid uiuat mortuum, uideat caecum, substantia sit simul et nihilum. hic igitur intellegens nonnihil in anima humana esse deo simile, quia sit ille lumen inluminans et haec lumen inluminabile, incorpoream non dubia limare creaturam, quam propter eandem similitudinem humiliare creatorem certo cognoscens indissolubiliter nexum, ut duo similia aut utraque incorporea sint aut utraque corporea. esse quoque in rebus substantiuis quaedam non solum specie dissimilia, sed etiam naturali uigore contraria, ut aqua uel flamma est, et haec tamen esse corporea atque hinc mirum fore, si duo dissimilia eademque contraria, ut est aqua uel flamma, corporea simul esse possint et duo similia
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersũ stcr& idin seipso consister& : Sic inauctore suoaltius ratiocipata cogno¬
uit: illud qđ in libro superiore memoraui : Viditq: nisi ab inmoto moueri
iogatindũ ẽ : Quia si c̃anullo coepit : tc innullo consistit . Nonsine quodam
extrema mediã repperit : Eo qđ neccui quã corpoꝵ similis exister& quisi¬
militudodĩ ed̃ nec itidẽ aequaridõ possit: Quia & si ab illo coepis s& deillo
poneõ : Anĩ aduerut &iã inrerũ plenitudine aliud eẽ scđm qđ iudicaret᷑ :¬
ret᷑ nuec iudi car& . Scđm ueritatẽ iudicantẽ iudicari dequa noniudica
ret᷑: A pimã udicare siudicari : Corpora uidicari : & noniudicare :
Tunc aut̃ minime falliiudicantẽtũ adhȩr& illi scđm quã iudicat : Tune maxi mae
cum labit᷑ a dillud dequo iudicat᷑ Irt ellext quoq ꝓpt̃ in inutabilẽ ui contrariorũ:

Expanded text:
uniuersum staret, id in se ipso consisteret. sic in auctore suo altius ratiocinata cognouniuersum staret, id in se ipso consisteret. sic in auctore suo altius ratiocinata cognouit illud, quod in superiore libro memoraui, uiditque nisi ab inmoto moueri cogitandum est, quia sicut a nullo coepit, ita in nullo consistit, non sine quodam extrema mediam repperit eo quod nec cuiquam corporum similis exsisteret, quia similitudo dei esset, nec eidem aequari deo posset, quia etsi ab illo coepisset, de illo non esset.\' Animaduertit etiam in rerum plenitudine aliud esse secundum ueritatem rretur, animam iudicare et iudicari, corpora iudicari nec iudicare. tunc autem minime falli iudicantem, cum adhaeret illi secundum quod iudicat, tunc maxime cum conlabitur ad illud de quo iudicat. intellexit quoque propter inmutabilem uim contrariorum
Abbreviated transcription (Latin):
simulomnib: longe in cõparabili potentia prȩstaro : Videbat enĩ moueri:
corp̃ ꝑlocos & tempora : Cũ uello coin locũ ceder& uela &atẽ tẽporis tranis¬
cussio nemittir& : Apud seitaq paululũ constitit potentiãq sui fionsine
horrore suscipiens : Quȩrendũ nesuprase aliquid ãn insee& consisten¬
dũ sibidubita uit: Sed dubitantẽ senon eẽ dm̃ dubittre ñ potuit qui caus
dubi etatis ignoratio e&̃ : Nonaut̃ nisi ignarus ambigera : Os̃u eronihilig¬
norar& : Acꝑhoc dubitare non possit : Porro autẽ seanĩ ad uertebat &igno¬
rare peces sario Et consequent ambigere : Adieito eo qđ &d si non subder et̃motio
niꝑlocũ moueretur tẽpore ꝑ affectũ p̃ eeprinci palererũ stabilim̃tũ for&
Qđ uello co uł tẽpore moueri possit q̃ uanis ꝑ aliud moueri nuhad possit̃ in qua autẽ

Expanded text:
simul omnibus longe inconparabili potentia praestaret. uidebat enim moueri simul omnibus longe inconparabili potentia praestaret. uidebat enim moueri corpus per loca et tempora, cum uel loco in locum cederet uel aetatem temporis transcursione mutaret. apud se itaque paululum constitit potentiamque sui non sine horrore suspiciens quaerendumne supra se aliquid, an in se esset consistendum sibi dubitauit. sed dubitantem se non esse deum dubitare non potuit, quia causa dubietatis ignoratio esset, non autem nisi ignarus ambigeret, deus uero nihil ignoraret ac per hoc dubitare non posset. Porro autem se animaduertebat et ignorare necessario et consequenter ambigere adiecto eo quod, etsi non subderetur motioni per locum, moueretur tempore per adfectum, nec principale rerum stabilimentum foret, quod uel loco uel tempore moueri posset, quia nisi per aliud moueri nihil posset, in quo autem
Abbreviated transcription (Latin):
Vellaboriosiusquaerit᷑ uel turdius inuenitur : Hine factũ ẽ ũtphilosophi
quoq: excellentib: ingenus multimodis doctrinis Pugnantib: sententiis
longis saeculis decadẽ ueritate quaerentes  ab usq prtagora italico
uł ioniehotalete semꝑextiteri pt : Quidissidentibi aliis đ in parte ope¬
ris aliquid dignũ tanta inda gesentirent. Vnde &iã doctorgentium:
nomitũgnaros ueriphilosophosiudicat : Quã cogniti contẽ ptore saccu¬
sat inquiens. inuisibiliadĩ acreatore mundi ꝑ eaquȩ stactes i ntellecta
conspiciunt᷑ Semp i terna quoq uirtus eiꝰ & diuinittis ut sint in ex¬
cusabiles: Qm̃cũ cognouissent dm̃ non sicut dm̃ magnificauer : Ergo
cognouer & in gressa ẽ dicuinitatis abditemens humana secretũ trans¬
censis que omnib: corporeis semerita : Illũ uidelic& uniuersitatis
uidit eẽ creatorẽ : Qui ñ solũ corporea uniuersa p̃iret si c̃in rationa¬
lis anima necquae hanca&iã si c̃rationalis antecelleret : Sed quihis

Expanded text:
el laboriosius quaeritur uel tardius inuenitur, hinc factum est ut philosophi quoque excellentibus ingeniis, multimodis doctrinis, pugnantibus sententiis, longis saeculis de eadem ueritate quaerentes ab usque Pythagora Italico uel Ionico Thalete semper exstiterint, qui dissidentibus aliis uel in parte operis aliquid dignum tanta indage sentirent. unde etiam doctor gentium non tam ignaros ueri philosophos iudicat, quam cogniti contemptores accusat inquiens: inuisibilia dei a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas, ut sint inexcusabiles, quoniam cum cognouissent deum, non sicut deum magnificauerunt. ergo cognouerunt, et ingressa est diuinitatis abditae mens humana secretum transcensisque corporeis omnibus emirata illum uidelicet uniuersitatis uidit esse creatorem, qui non solum corporea uniuersa praeiret sicut inrationalis anima, neque hanc etiam sicut rationalis antecelleret, sed qui his
Abbreviated transcription (Latin):
meũ similitudinẽ meã quã tibibenignis sime tribui Vt quaditer
ad metenderes pomex tratequereres. Nemouenit ad patrẽ : tisi ꝑme:
ł t pemo adme puisiquẽ pat̃ nĩ ad traxerit : Et nemo ad me ũł ad patrem
credenti ben esperanti &bene quȩ rentid abit᷑ : A distã qđ anus ds sũmus
tuhomostiatusestrinitatẽ cũ dictũ ẽ. Faciamꝰ hominẽ ad imagipẽ¬

Expanded text:
meum, similitudinem meam, quam tibi benignissime tribui, ut qualiter meum, similitudinem meam, quam tibi benignissime tribui, ut qualiter ad me tenderes, non extra te quaereres. nemo uenit adpatrem, nisi per me, et nemo ad me, nisi quem pater meus adtraxerit, et nemo ad me uel ad patrem credenti, bene speranti et bene quaerenti dabitur. ad istam, quod unus deus sumus, tu homo factus es trinitatem, cum dictum est: faciamus hominem ad imagine
Abbreviated transcription (Latin):
conueniem dm̃ prm̃ dicentes illi ponpotiuisti fticere aliquidsimiletui:
Quiasicorpꝰsũ similistuinonsũ qͣuiade uobis m&ipsis posille coniunca Lo¬
unde in corporeo uerbo uteris : Aliud credo ẽ uerbũtuũ idest consiliũ tuũ
Aliuduox uerbi: Aliud qđ sonat : Aliud qđ intelligit᷑ Nã sicut uox potest eẽ
sine uerbo ltciẽ uerbũ sin euoce : Vtit᷑ tam̃ quodã indum̃to uocis uer¬
bũ tuũ ut in sondaurib: sicut ego indum̃to carnis ãt uiderer hominib:
Et cũ loqueris obsequiũ uocis. Aure tenus neat uerbũ uero in localiter
ad animã ꝓmeat᷑ : Quia sic adillũ culo queris accedit qđ ateutiq nom
recedit : Et siloquentẽ teunus audierit totũ uerbũ tuũ peneste ẽ totũ
penesillũ : Et siduo audierint : totũ audiunt : Et simulti totũ & omnib:
totũ & singulis totũ & tibitotiom ẽ : Noli inte perdere tã magnũ munꝰ

Expanded text:
conuiciemur deum nostrum dicentes illi: non potuisti facere aliquid simile tui, conuiciemur deum nostrum dicentes illi: non potuisti facere aliquid simile tui, quia, si corpus sum, similis tui non sum, quia de nobismet ipsis nos ille conuincunde incorporeo uerbo uteris? aliud credo est uerbum tuum, id est consilium tuum, aliud uox uerbi, aliud quod sonat, aliud quod intellegitur. nam sicut uox potest esse sine uerbo, ita est uerbum sine uoce. utitur tamen quodam indumento uocis uerbum tuum, ut insonet auribus, sicut ego indumento carnis, ut uiderer hominibus, et cum loqueris, obsequium uocis aurem tenus meat, uerbum uero inlocaliter ad animam permeat, quia, sicut ad illum cui loqueris accedit, ita a te utique non recedit, et si loquentem te unus audierit, totum uerbum tuum penes te est, totum penes illum, et si duo audierint, totum audiunt, et si multi, totum, et omnibus totum et singulis totum et tibi totum est noli in te perdere tam magnum munus
Abbreviated transcription (Latin):
exuno & ꝑunũ & in uno sit numerus Hecnu merari nisi trisciriã possit :
Vt ꝑeundẽ numerũ ordiam᷑ numeros finiamꝰ. Ipse ẽ ternari us totus ꝑquem
om̃is ẽnumerus : Eoce qđ habitat in anima humana eccequodoculocor¬
disuiderecomcessu ẽ : Quo diffugimꝰ quo distrahim᷑ : Quur in nobis metpsi
extranossumꝰ : quur patriã pram̃ localit̃ qua crimꝰ dequautiq: non ambu¬
lando sed peccando discessimꝰ : Cur ten ebras splendere credimꝰ: quas iudere
ipsũ ẽ utiq ñ uidere :: Verita tẽ certe quȩrimꝰ nonillã ꝑspatia lo corũ
oportere quȩri. Non ꝑcorporeũ aliquid a esti mes inueniri: Satisax
corpore nonsolũ tangendo sed &ia cogtatindose separabit qui huicudhȩ rebit
In localecerte querimꝰ pon illud qua eso ꝑ locale quaeramꝰ : P ecit sibi ipsaue¬
rittis sui compotẽ similitud inẽ ł oc in nobis afferamꝰ illi qđ fecit nom

Expanded text:
 ex uno, et per unum, et in uno sit numerus, nec numerari nisi trifariam possit ut  ex uno, et per unum, et in uno sit numerus, nec numerari nisi trifariam possit ut per eumdem numerum ordiamur, numeremus et finiamus, ipse est ternarius totus, per quem omnis est numerus. Ecce quid habitat in anima humana: ecce quod oculo cordis videre concessum est. Quo diffugimus, quo distrahimur, cur in nobismet ipsis extra nos sumus? Cur patriam nostram localiter quaerimus, de qua utique non ambulando, sed peccando discessimus? Cur tenebras splendere credimus, quas videre ipsum est utique non videre. Veritatem certe quaerimus: non illam per spatia locorum oportere quaeri, non per corporeum aliquid aestimes inveniri. Satis ex corpore non solum tangendo, sed etiam cogitando se separabit, qui huic adhinlocale certe quaerimus, non illud quaeso per locale quaeramus. fecit sibi ipsa ueritas sui compotem similitudinem. hoc in nobis adferamus illi quod fecit, non
Abbreviated transcription (Latin):
numerabile ꝑnumerosfieri : Ipsos uero s piumeros non posseniu merari
N amquis nondicã loqui sed eogitare digneualeat qđ numeruscũ ex uno eã ꝑunũ
& mnunũ sit : Prinepiũ tam̃ acfinisillius nonsit : Sie nĩ dexerimꝰ unũ numeri
eẽ prinipiũ Ipsius umus qđ dicimꝰ eẽprincipnũ : Eocehabesprincipiũ nume¬
ris inprincipio ut ex ipsosit numerus. Iamuero sinum᷑ rare uelimꝰ adicis
unũ uinat siant duo Et unũ duob: ut fianttria. Et unũ trib: ut quattuor
nomipent᷑. Vt agnosca sominẽ uumerũ ita ꝑunũ eẽ sicut ex uno ꝓcedere
Illud uero pat& ad finẽ numeri quinullus ẽ prorsusueniri non posse qui
a transominẽ numerũ qui exuno & ꝑunũ & in uno ẽ semꝑẽ unus: Tria tam̃
Haec spuimerorũ inchoanti a ducentia p̃figentia ipsa nec inchoata pec
numerata nec finit : Credo qui cas apientia edi nonẽ numerus: Namcum

Expanded text:
numerabile per numeros fieri, ipsos uero numeros non posse numerari. numerabile per numeros fieri, ipsos uero numeros non posse numerari. nam quis non dicam eloqui, sed cogitare digne ualeat, quod numerus, cum ex uno et per unum et in uno sit, principium tamen ac finis illius non sit? si enim dixerimus unum numeri esse principium, ipsius unius quod dicemus esse principium P ecce habes principium numeri in principio, ut ex ipsa sit numerus. iam uero si numerare uelimus, adicimus unum uni ut fiant, duo, et unum duobus ut fiant tria, et unum tribus ut fiant quattuor,nominentur, ut agnoscas omnem numerum ita per unum esse, sicut ex uno procedere. illud uero patet ad finem numeri, qui nullus est prorsus, ueniri non a trans omnem numerum, qui ex uno, per unum, et in uno est, semper unus est; tria tamen Haec sunt numerorum inchoantia, ducentia, perficientia: ipsa nec inchoata, nec numerata, nec finita. Credo, quia sapientiae Dei non est numerus . Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
Quid spatiaterrae cognoscere : uł abyssi ꝓfunda te netrare nondehis me utreor
apłs cõmonitũ uoluit : Quac põsodũ laboriosas sed&iã poxa sicũ phaet ad i&qa
seniꝑo manenti transeundũ sit in his hȩreat̃ acremaneat᷑: Reuertereniuno
atq intuertom e longũ longitudinelongũfieri : Ipsã uero longitudinẽ longã
dici non posse : Vtomẽ castũ c̃astat tecastũ fieri. Ipsũ uer iastũ pondiciullate p
castitatẽ Cũ ergo merã longitudinẽ concẽplaricupis autcũ intrigonũ uł sax ago¬
nũ m̃tisoculũ figis ꝓicequantũ uade sacrefuge. Non solũ omne corporeũ sed quic¬
quid simile potest eẽcorporeo : Etcũ trigonã ul tribus punctis ac trib lineis
uł rotundã pancto ulliuea conformari. incorporalit̃ atq in localit̃ uideris
Nimquoq: a csupeminentiã conspice numerorũ & intellege uniuersũcorporeum

Expanded text:
quid spatia terrae cognoscere, vel abyssi profunda penetrare? Non de his me, ut reor, quid spatia terrae cognoscere, vel abyssi profunda penetrare? Non de his me, ut reor, Apostolus commonitum voluit, quae non solum laboriosa sunt, sed etiam noxia; si cum per haec ad ain his haereatur atque remaneatur. Reuertere nunc atque intuere omne longum longitudine longum fieri, ipsam uero longitudinem longam dici non posse, ut omne castum castitate castum fieri, ipsam uero castam non dici ullatenus castitatem. cum ergo meram longitudinem contemplari cupis aut cum in trigonum uel hexagonum mentis oculum figis, proice quantum uales ac refuge non solum omne corporeum, sed quidquid simile potest esse corporeo, et cum trigonam uel tribus punctis ac tribus lineis uel rotundam puncto uel linea conformari incorporaliter atque inlocaliter uideris, uim quoque ac supereminentiam conspice numerorum et intellege uniuersum corporeum
Abbreviated transcription (Latin):
colit̃ comspicit anima: Quid caus et̃ ĩ mihialiduid rotund ̃ trgoruum:
uelte t ragonũ noccidente decorporibus formare molienti eadẽ si ne
tumoro uelimne turatio rotundi ̃đ qua dri nonde sit cũ eodẽtõporis puno¬
tu : secdđm eandẽ rotundi &s quad ratilegẽ inoriente alius pariuade corpo¬
rib: ualeat subricare : Videsne uel dehius quaẽ c̃omspicat᷑ anima: Quid
sit uis animi intelliges ne intelugibile : & intellegens nequaqua sosse
seiungi: Anĩ ad uertis nediã q̃uidint̃ sit inter illas formas quas corpore
corpimꝰ Eustas qua siteconspicimꝰ Iftis eẽ sẽpit̃nũ mundã cuus hic
mundus imago sit. Vnde diuinitus dictũ ẽpracterit figurah uius
mundi : Vides &iã qđ cũ longitudipes lactitudines & alttudi pes
Oporte renos nosse quid sit latitudo & longitudo sublimiti s csꝓfundũ
Quidenĩ mihi pderit ũspiã altitudin ẽ corporeicaeliquerere p̃lanoꝵ

Expanded text:
caliter conspicit anima, quid causae est, ut mihi aliquod rotundum, trigonum caliter conspicit anima, quid causae est, ut mihi aliquod rotundum, trigonum vel tetragonum in occidente de corporibus formare molienti, eadem sine tumore vel motu, ratio rotundi vel quadri non desit, cum eodem temporis puncto secundum eamdem rotundi et quadrati legem in oriente alius paria de corporibus valeat fabricare? Videsne vel de his quae conspicatur anima, quid sit visus animi? Intelligisne intelligibile et intelligens nequaquam posse sejungi? Animadvertisne etiam quid intersit inter illas formas quas corpore cernimus, et istas quas mente conspicimus? Istas esse sempiternum mundum, cujus hic mundus imago sit: unde divinitus dictum est: Praeterit figura hujus mundi . Vides etiam quod cum longitudines, latitudines et altitudines cit Apostolus: Oportere nos nosse quid sit latitudo et longitudo, sublimitas et profundum ? Quid enim mihi proderit uspiam altitudinem corporei coeli quaerere, planoru
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝑangulo s punettis quib figurarũ ratio consistit: Sic incirculo ei mediũ
puncto possidebit᷑ : Vt circulus rata dim̃sione formet᷑ : Nã cũ unũ cir¬
ciniradium fexeris atq aliũ acentro extrinsecus c̃ircũ duxeris. Ad¬
tende quantũ potescentripotentiã ad stabili radio illũ qͣuicircũ agit᷑
radiũ regere : Et illicubilo calit̃ non ẽ potentia lit̃ circulũ figurare:
Hlicsi purgatamentis intendas acie subrutilaretibiiam deb& q̃uid sit
anima Illud &iã quad eẽ qđ si sensũ corporis consulamus ꝑmediũ crculũ
diaerares lineue uextum duo nos se credant᷑: Cũratio manisfest conũima
nequa quĩ peundẽmediũ duadias pos se ̃uisiuna sit breuuio VdT
mili sicut superius detrigona pacuit Istiguoq circuli ratio insolub li¬
b atq a & nis manerelegib sttbilis : Tumili nunodicas uelim ĩ iftdo¬

Expanded text:
nis per angulos puncta sunt, quibus figurarum ratio consistit, sic in circulo eius medium nis per angulos puncta sunt, quibus figurarum ratio consistit, sic in circulo eius medium puncto possidebitur, ut circulus rata dimensione formetur. nam cum unum circini radium fixeris atque alium a centro extrinsecus circumflexa, adtende quantum potes centri potentiam ab stabili radio illum qui circumagitur radium regere et illic, ubi localiter non est, potentialiter circulum figurare. Hic si purgata mentis intendas acie, subrutilare tibi iam debet quid sit anima. illud etiam quale est quod, si sensum corporis consulamus, per medium circulum duae pares lineae iuxtim duci posse credantur, cum ratio manifesta conuincat nequaqmihi, sicut superius de trigono patuit, istic quoque circuli ratio insolubilibus atque aeternis manere legibus stabilis. Tu mihi nunc dicas velim, si ista lo
Abbreviated transcription (Latin):
contin& in figuris punctũ qđ uñ innumeris : Ist ergolinea quaetranis¬
uersimn secaripetest scindiplongũ t̃pntest. Qiuia utiq siscindit᷑ hab& lati¬
tudinẽ Cũsetanda ẽpunctocedit᷑ cũ punctũ scilicet noncedat᷑ Perfeco¬
tior ergo longitudo latitudine: quia latitudo et transuersim &̃ direlic¬
tim recepit sectionẽ : Perfectior lantudo altitudire q̃uia la titudo
non solũ scindiac secari uerũ &alatere çdi potest : Ergo altitudo sine
latitudine ẽtdongitudine eẽ ũ potest. Et ubi haectrias aut dubie
corpꝰ ẽ. Latitudo si nelongitudine eẽnompotest. Longicudo sinehis
omnibi : et̃ potest. Sedsi nepuncto eẽ nompotest : Sinehis uero punctum
semꝑẽ neccuiuspiã ut sit indig& quia unius p̃ullũ potest eẽ principiũ
Circulu sigit᷑ una eadẽq: crcũ flexa sit liuea : Sed sic̃ in trigonuis &tetrago¬

Expanded text:
continet in figuris punctum, quod unus in numeris. Ista ergo linea quae transcontinet in figuris punctum, quod unus in numeris. Ista ergo linea quae transversim secari potest, scindi per longum non potest. Quia utique si scinditur, habet latitudinem, cum secanda est, puncto caeditur, cum punctum scilicet non caedatur. perfectior ergo longitudo latitudine, quia latitudo et transuersim et directim recipit sectionem. perfectior latitudo altitudine, quia altitudo non solum findi ac secari, uerum et a latere caedi potest. ergo altitudo sine latitudine et longitudine esse non potest, et ubi haec tria sunt, haud dubie corpus est. latitudo sine longitudine esse non potest, longitudo sine his omnibus esse potest, sed sine puncto esse non. potest. sine his uero punctum semper est nec cuiuspiam ut sit indiget, quia unius nullum potest esse principium. circulus igitur una eademque circumflexa fit linea, sed sicut in trigonis et tetrago
Abbreviated transcription (Latin):
Aut nonẽ sacilius corporeũ interire mundum : Cuius utiq tumi de locales¬
quae sormae isttrũ in localiũ in corporaliũ quȩ s̃ i mago formarũ quã ut
aliqui exhis uel uariari speciae : uł trans moueriloco iđ senio ueteres¬
cere ul quo quo pacto muttiriqueat : neergo ꝑomĩs tediscipli uae istius
miputias traham : peue intentio nẽtuã in as pectandis planarũ figu¬
rarũ uł cr boꝵ ũđ peramidarũ rationibi teneã : Propt̃ circuli ꝑ fec¬
tionẽ deunatantũ figura. ut adhuc fecimꝰ breuit̃ conloquam᷑. Circu¬
lus fit ex unalinea : sediure nunc illud admo neberis qđ lipea si pe
latitudine atq altitudine ꝑfectior ẽ: Quot nonhab& aliquid seip¬
sa ꝑfectius Punctũ nempe principalit̃ ẽ origolineae ab ipso incipit᷑
ipsofinit᷑ : Cum punctũ necoriri a quoquã pateat pet finiri. Hoc pãq

Expanded text:
aut non est facilius corporeum interire mundum, cujus utique tumidae localesaut non est facilius corporeum interire mundum, cujus utique tumidae localesque formae istarum illocalium incorporaliumque sunt et imago formarum, quam ut aliquid ex his vel variari specie, vel transmoveri loco, vel senio veterascere, vel quoquo pacto mutari queat? Ne ergo per omnes te disciplinae istius minutias traham, neve intentionem tuam in aspectandis planarum figurarum vel cuborum vel pyramidarum rationibus teneam propter circuli perfectionem, de una tantum figura, ut adhuc fecimus, breviter colloquamur. III. Circulus fit ex una linea. Sed jure nunc illud admoneberis quod linea sine altitudine atque latitudine perfectior est, quae tamen habet aliquid se ipsa perfectius. Punctum nempe principaliter est origo lineae, ab ipso incipitur ipsoque finitur; cum punctum nec oriri a quoquam pateat, nec finiri. Hoc namque
Abbreviated transcription (Latin):
inchoata punctoq finita : A grecis grãma : Anrĩs lineis dicitur
amnunc siquid sit longitudo sinelatitudine cognoscere ualiustĩ. Et
lineã longitudine finita formasti:
Quasae quales lineas sibi m& antistatas eregione constituȩ
Qd ci feceris intellege tefigurã duab: lineis partib: nonfecisse
igum enĩ dicit ũ paribin parib ũclin eis capitib sese contingentib bocusa bit
Ouabusergo parib lneis ĩ ue nduer sim postis si ucacipte c̃oningenabus
figurañ daudit: Tribus uero aetualibi lineis figura fit trigo na Ethoc
a & peatqu indemutabilis ratio ẽ õmnihumi naementi: uel nũ ad mopitae
darens liquido : Nuen quid ergo tribus lineis parib quae semetmnutiocipi¬
tib tangtint fieriũ quã nisi trigona poterit : Aut istud imagis punc ue¬
rumẽ quã fuit aut eẽ hocuerũ aliquando coepit aut aliqua ndo desinit

Expanded text:
inchoata punctoque finita, a Graecis γραμμὴ, a nostris linea dicitur. inchoata punctoque finita, a Graecis γραμμὴ, a nostris linea dicitur. Jam nunc si quid sit longitudo sine longitudine cognoscere valuisti, et lineam longitudine finitam formasti, duas aequales lineas sibimet ἀντιστάτας e regione constitue; quod cum feceris, intellige te figuram duabus lineis paribus non fecisse. Figura enim dicitur cum paribus imparibusve lineis capitibus sese contingentibus locus ambitur. Duabus ergo paribus lineis sive adversim positis, sive a capite contingentibus figura non clauditur. Tribus vero aequalibus lineis figura fit trigona, et hoc aeterna atque indemutabilis ratio est omni humanae menti vel non admonitae clarens liquido. Nunquid ergo tribus lineis paribus quae semet mutuo capitibus tangunt fieri unquam figura, nisi trigona poterit? Aut istud magis nunc verum est quam fuit, aut esse hoc verum aliquando coepit, aut aliquando desiit,
Abbreviated transcription (Latin):
un inon dixeresolũ scdntio cinando ꝓbauere : Iongitudo simplex quȩ
sit Nontimipsa sit longitudo: peq possit siceẽ longũ ut ñ latũ simul al¬
tũq sit: Quouircasicut aiupł &iãsi aranȩȩ fil ũ cogitaueris quia utiq:
corpꝰẽ Nonsolu longitudinẽ cogiitisti hab&eñ ꝓmodo suo indissocia¬
bilem longitudinis suac latitudipẽ atq altitudinẽ : Igit siut fateriueri¬
itiscogit : Aliudẽ longitudo quã latitudo seposit latudine solã longi¬
tudinẽ cogitemꝰ : Scio aut̃ hanceandẽ liquido conspici non eẽ multoꝵ:
Quã cũ martius quoq philo sophus negaret matematico ãd rastose uidere
cũ lineas fabroꝵ uideret : Vtiq nom mnirũ ẽ inquid ad rastus qđ habes
oculos similes stibroꝵ ingeniũ simile pyctgorȩ : Sed nonid circotardi¬
orib: desperandũ ẽ: Modo uł auctoritatecedamꝰ quirationẽ forte ñ
capimꝰ: hae cergo dequaloqui instituerã longitudo cũ fueri puncto

Expanded text:
viri non dixere solum, sed ratiocinando probavere longitudo simplex, quae longum sit, non tamen ipsa sit longitudo, neque possit sic esse longum ut non latum simul altumque sit. Quocirca, sicut aiunt, etiam si araneae filum cogitaveris, quia utique corpus est, non solam longitudinem cogitasti. Habet enim pro modo suo indissociabilem longitudinis suae latitudinem atque altitudinem. Igitur si, ut fateri veritas cogit, aliud est longitudo quam altitudo, seposita latitudine solam longitudinem cogitemus. Scio autem hanc eamdem liquido conspici non esse multorum, quam cum Marcius quoque philosophus negaret mathematico Adrasto se videre, cum lineas fabrorum videret: utique non mirum est, inquit Adrastus, quod habes oculos similes fabrorum, ingenium dissimile Pythagorae; sed non idcirco tardioribus desperandum est, modo vel auctoritati cedamus qui rationem forte non capimus. II. Haec ergo de qua loqui institueram longitudo, cum fuerit puncto
Abbreviated transcription (Latin):
pũ posite p̃entia sibieẽ possint : Et animuinuno p̃sentes ibiet̃ ponpos sint :
Sed qm̃ lib̵ istefinẽ flagitat eo qđ aliquib: suꝑ ficietenus ad tac tis quã lib& multa
breuitatis studio omis sa fecerim : Nontam̃ omnib: ꝓcausae excellentia su ꝑ¬
sedi : Quae posthinedis puitinda s̃ principio secundi uoluminis ordiamur
in imicoꝵ sem&. haberesi uerit : Post multũ deac eadem qua estione
tracititũ f̃m ꝓbabilis ratiosi cutireor apparuit : Omã sclic& dimoscunt᷑
melius contrarioꝵ cõparatione : Sicequidẽ ium̃ tenebris : Sic uita morti
Sicuerittis stlsitati. Cõposita plus dolectat : Oportiut igit᷑ hascedistantias.
ꝓsuis quaditatib: sibi cõpotessortiripatro nos : Vt nec si falsi lat er& defen¬
sor: pec ueriua car& adsertor : srãq fier& at necille magis pocerdoccultus

Expanded text:
num posita praesentia sibi esse possint, et animi in uno praesentes sibi esse non possint. num posita praesentia sibi esse possint, et animi in uno praesentes sibi esse non possint. Sed quoniam liber iste finem flagitat, eo quod aliquibus superficie tenus attactis, quamlibet multa brevitatis studio missa fecerim, non tamen omnibus pro causae excellentia supersedi: quae post hinc disputanda sunt, principio secundi voluminis ordiamur.inimicorum semet habere sciverit, post multum de hac eadem quaestione tractatum non improbabilis ratio, sicuti reor, apparuit: omnia scilicet dignoscuntur melius contrariorum comparatione. Sic equidem lumen tenebris, sic vita morti, sic veritas falsitati composita plus delectat. Oportuit igitur hasce distantias pro suis qualitatibus sibi compotes sortiri patronos, ut nec falsi lateret defensor, nec veri vacaret assertor. Itaque fieret ut nec ille magis noceret occultus,
Abbreviated transcription (Latin):
b posse separari : Ac ꝑ inde parũ ẽ qđ o fficiunt corporamutius animoꝵ rep̃
contrariũ ut imagodi id est uerus homo ꝑcorppotius quã ꝓ se quaerat᷑. Per
se aut̃ quaerit᷑atq agnoscit᷑ si ꝑimaginẽ dĩ quaerit᷑ Iinago autẽ dĩomĩs a¬
nima rationedisẽ : Pro inde quim sei maginẽ diquaerit : tam sequa ȩ ꝓxi¬
mũ quaerit : Etqui illã in sequȩ rendo cognouerit inomnie andẽ homi¬
ne recognoscit : Tuautẽ non inmerito carũtiũ ab sentẽ te haberecausa¬
ris. in quo cor pꝰdiligis. Nec aliud quã corpꝰ diligerein illo potes quẽ non credis
eẽ nisi corpꝰ. Diligedm̃tuũ dilige indõtuo carũ tuũ ĩmaginẽ ditiui : Illete ꝑin¬
dediligendo dͥm̃ indõ diligat : Siut̃ q unũ quȩ ritis adunũ tenditis semꝑ apud
inuicẽ eritis quia in uno consistitis : Naut̃ uideo qđ fieri queat ũt corpora inu¬

Expanded text:
bus posse separari. ac perinde parum est, quod officiunt corpora mutuis animorum rebus posse separari. ac perinde parum est, quod officiunt corpora mutuis animorum recontrarium, ut imago dei, id est uerus homo per corpus potius quam per se quaeratur. per se autem quaeritur atque agnoscitur, si per imaginem dei quaeritur, imago autem dei omnis anima rationalis est, proinde qui in se imaginem dei quaerit, tam se quam proximum quaerit, et qui illam in se quaerendo cognouerit, in omni eandem homine recognoscit. tu autem non inmerito carum tuum absentem te habere causaris, in quo corpus diligis, nec aliud quam corpus diligere in illo potes, quem non credis esse nisi corpus. dilige deum tuum, dilige in deo tuo carum tuum, imaginem dei tui. illede diligendo Deum in Deo diligat. Si uterque unum quaeritis, ad unum tenditis; semper apud invicem eritis, quia in uno consistitis. Non autem video quod fieri queat, ut corpora in u
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ip sedicis ab sentẽ cogitas. Idcrcoeundẽ q̃uia tibi corporalit̃ non ipparer&.
credas absentẽ : Quia si tibi inillasui parte carus ẽ q̃ua uterq homi nesestis &
quauo smn& uicario amorediligitis. Itatib ille p̃sens ẽ ũt tuipsetibi quic quidenĩ
tues substantialit̃ hocilleẽ : Vis o uero intelleotus ẽ animae : Sitẽudes illũ
uides quinihilẽ aliud quantu : Qiuisi corporalit̃ ad sister& ꝑsignacerte corporis ag¬
nitionẽ suitibi faceret : Perquaes illad forteco episse sindiciũ q̃uoeundẽ tibiini¬
micũ potiuseẽ cognosceris : Reuerberata utiq affectuũ disparilitatẽ animatua:
ab eius anima quodã modo resilir& . Et inuno corporalit̃ ioco atq: eneodẽ si potest
diciuestigio : Satis scilic& essetis uoluntatũ diuersitate senuingi : Quod cum
it a sit ñ arbitroranimossequestrationedis ii. Quos uidemꝰ ũ enctis corpori¬

Expanded text:
sicut ipse dicis, absentem cogitas, idcirco eundem quia tibi corporaliter non adparet sicut ipse dicis, absentem cogitas, idcirco eundem quia tibi corporaliter non adparet credas absentem, quia si tibi in illa sui parte carus est, qua uterque homines estis et qua uosmet uicario amore diligitis, ita tibi ille praesens est, ut tu ipse tibi. quidquid enim tu es substantialiter, hoc ille est. uisio uero intellectus est animae: si te uides, illum uides qui nihil est aliud quam tu, qui si corporaliter adsisteret, per signa certe corporis agnitionem sui tibi faceret. per quae si illud forte cepisses indicium, quo eundem tibi inimicum potius esse cognosceres, reuerberata utique adfectuum disparilitate anima tua ab eius anima quodam modo resiliret, et in uno corporaliter loco atque in eodem, si potest dici, uestigio satis scilicet essetis uoluntatum diuersitate seiuncti. quod cum ita sit, non arbitror animos sequestratione disici, quos uidemus iunctis corpori
Abbreviated transcription (Latin):
quo possiscẽ formosior : Lidẽq semꝑ adiungere quia ttnto ab illa speci¬
ei ampliuscapias qua ntote illi cariatis ponderemagis in presseris: Ab
illa scili c& obtinebis imaginis huiꝰ indemutabilẽ statũ aqua sũ sisti prin¬
cipiũ : Hlaec& alialoquit᷑ ueritts ad aurẽ cordis intrinsecus a d monens pos:
Vt qm̃ ad similitudinẽ in corporeidĩ ñ ad similitudi rẽ corporei mundi fac¬
tisumꝰ incorporeos noseẽ poscam : Non solũ quiadõ in corporeo similes sumꝰ:
nadis animae infinitarũ ꝓquȩstionis magnitudine. magnitudines¬
rationũ tactis breuit̃ p̃otius causis quã satis usq: discussis arbi trorme
deinlocalitate atq incorporalitate animae sufficiens dedisserespon¬
sũ Tununcita lon gedis parilẽ in fraq positũ ẽ uident̃ intelligens
corporeã unonẽ ponulterius isto i acteris incerto. Vt sicarũ tuũ¬

Expanded text:
quo possis esse formosior, eidemque semper adiungere, quia. tanto ab illa speciquo possis esse formosior, eidemque semper adiungere, quia. tanto ab illa speciei amplius capies, quanto te illi caritatis pondere magis inpresseris: ab illa scilicet obtinebis imaginis huius indemutabilem statum, a qua sumpsisti principium. haec et talia loquitur ueritas ad aurem cordis intrinsecus admonens nos, ut quoniam ad similitudinem incorporei dei, non ad similitudinem corporei mundi facti sumus, incorporeos nos esse noscamus non solum quia deo incorporeo similes sumus, nalis animae infinitarum pro quaestionis magnitudine rationum tactis breuiter potius causis quam satis usque discussis arbitror me de inlocalitate atque incorporalitate animae sufficiens dedisse responsum. tu nunc ita longe disparilem infraque positam euidenter intellegens corpoream uisionem non ulterius isto iacteris incerto, ut si carum tu
Abbreviated transcription (Latin):
uł cogiationẽtuã ꝓsui modo diligis haec &a mortiuis aequalia certes
Et si se singulatotti simuł uel ament uł cogitent uđ meminerint pomina¬
iora erunt tota simultria quã uł mens tota parit̃ recolens ł cogita¬
to tota cognoscens uł amortotadiligens : Haerinte eẽ ac potius istate
cẽ metibiradiante iognoscis : Siill smhiocalos quibime uideri
dignor adtuleris : Nequa quãmelel in corporeus pisi purgatus uid&
Quominus uideri meate pites posse si corpuses : Ego &rat et caritas nrã
undẽ sumꝰ : Tumensratio nabilis & uerbũ uł dilectiotua ũnusethomo
adsimilitudinẽ auctoristiu factus : Non ad ae qualitatẽ creatus p̃em pe
nongenitus : Pormatuses ipse non format᷑: Reced e abhis quȩ in fra. tesmipꝰ
utiq: formata hocẽ mipus formosa quãtues : Accede formatrici formae

Expanded text:
uel cogitationem tuam pro sui modo diligis, haec et amor tuus aequalia certe sunt, uel cogitationem tuam pro sui modo diligis, haec et amor tuus aequalia certe sunt, et si se singula tota simul uel ament uel cogitent uel meminerint, non maiora erant tota simul tria, quam uel mens tota pariter recolens uel cogitatio tota cognoscens uel amor tota diligens. haec et in te esse ac potius ista te esse me tibi radiante cognosces, si illos mihi oculos quibus me uideri dignor adtuleris. nequaquam me uel incorporeus nisi purgatus uidet, quo minus uideri me a te putes posse, si corpus es? ego et pater et caritas nostra unus deus sumus: tu, mens rationalis et uerbum uel dilectio tua unus es homo ad similitudinem auctoris tui factus, non ad aequalitatem, creatus nempe, non genitus, formatus es ipse, non formator. recede ab his quae infra te sunt minus utique formata, hoc est minus formosa quam tu es, accede formatrici formae,
Abbreviated transcription (Latin):
adme putere : Videm̃ tẽtiã ũide nerbĩ tuũ iude uolumta tẽtuam
Nã totũ ẽ in mente qđ ogatis & qđ totũ siniul ineministi : totũ simuleo¬
gits : Et iuis ognare atq meminis se: hoc ẽ amas haberementẽ ã
ccgiationẽ : Cogitationẽ ergotiã cũ mente camplecteris. hoc est
cũ cogitirete ieminis totã certe cogitationẽ t̃otã mente cõp̃hendis
Et totũ amorẽtuũ uł m̃tẽ tuã tota cogitatio petua cogitas: Cũ amare
te uł meminis sete cogintis : Et tetramoretuoe andẽ tetã mentẽ atq
eandẽ totã cogitationẽ tuã diligis cũ meminisse & cogitare tediligis:
Nullus ẽ tam̃ quimeminis se & cogitare : & hoc ipsũ amare ñ diligat : Cũ aut̃
tibi inm̃ teẽ cogiationis &amoristui : Sitamtt illa meministiquan¬
tas tamtiẽ menstua quanta silla : Etcũ dileotionẽ uł mentẽ tuã cogitas
Sitanta ea quants cogitas tama ẽ cogitatiotua quantt illa s̃. Et sim̃tem

Expanded text:
tuam, uide uerbum tuum, uide uoluntatem tuam. nam totum est in mente quod cogitas, et quod totum simul meministi, totum simul cogitas et uis cogitare atque meminisse, hoc est, amas habere mentem et cogitationem. cogitationem ergo tuam cum mente conplecteris, hoc est, cum cogitare te memineris, totam certe cogitationem tuam tota mente conprehendis et totum amorem tuum uel mentem tuam tota cogitatione tua cogitas, cum amare uel meminisse te cogitas, et toto amore tuo eandem totam mentem atque eandem totam cogitationem tuam diligis, cum meminisse et cogitare te diligis. nullus est tamen, qui meminisse et cogitare et hoc ipsum amare non diligat: cum autem tibi in mente est cogitationis et amoris tui, si tanta illa meministi quanta sunt, tanta est mens tua quanta sunt illa, et cum dilectionem uel mentem tuam cogitas, si tanta ea quanta sunt cogitas, tanta est cogitatio tua quanta illa sunt, et si mentem
Abbreviated transcription (Latin):
modũ causa ẽ quȩ tem& ignarũ ꝑpulitanimã reure corporeã : A sensibus quȩ so
corporis paulis ꝑadtollere : acsiuales ꝑspice qͥuae uł quantauis uidendi
sit animo Etsiquid potest animi uisũ corporisq: discerne : Corpꝰcerte
tihil uid& qui anihil utiq sentit absq anima : Ac ꝑ hoc animꝰ corporea
ꝑ corpus uid& in corporea ꝑse. Hlaecipsa nunc quantũ in p̃sentiarũ res
postulat sequestramꝰ ut quae sint animi uisa ꝑcorpꝰ qͣuae sin ecorpore
euident᷑ appare ant . Nam qui uel ut aliquideruditus ẽ c̃redouo¬
uerit in geometricadisciplina quid si punctũ quidueliuea. Sed
int̃eosquiistti dignabunt᷑ legerep otest eẽ quis uesciat: De hocipso
paululũ disserendo quaeramꝰ: Linea ẽ ut doctis simi atq excellentes

Expanded text:
modum causa est quae te tuique ignarum perpulit animam reri esse corpoream. A sensibus quaeso modum causa est quae te tuique ignarum perpulit animam reri esse corpoream. A sensibus quaeso corporis paulisper attollere, ac si vales, perspice quae vel quanta vis videndi sit animo; et, si quid potes, animi visum corporisque discerne. Corpus certe nihil videt, quia nihil utique sentit absque anima. Ac per hoc animus corporea per corpus videt, incorporea per se. Haec ipsa nunc, quantum impraesentiarum res postulat, sequestremus, ut quae sint animi visa per corpus, quae sine corpore, evidenter appareant. Nam velut qui vel aliquid eruditus est, credo noverit in geometrica disciplina quid sit punctum, quidve linea. Sed quia inter eos qui ista dignabuntur legere esse potest qui nesciat, de hoc ipso paululum disserendo quaeramus. Linea est ut doctissimi atque excellentes
Abbreviated transcription (Latin):
ergototo amoreamno noni dipsũ toto animodiligo : Et ubi uacat illud
qđ dicit᷑. Diliges dnim̃ dm̃tuũ extoto cordecuo a extota animatua : siani¬
maepars putat᷑ eẽ dilectio : Sienĩ partesu: diligit anima : Nomutiq
toradilige Sinuero totadiligit t̃ota absq ambiguitate dileotio est:
diligere nsibonũ Necpeã dligiposiset nisibene Haec aut̃ di lectio qđ ẽ:
anima humapa ꝓpt̃af fatuũ matabiltatẽpotest ã insiperiora : adei
solus dr̃ ẽ : caclesticaritate flagrare : Et in inferiora dimnabilia more
diffluere: Quod lib& tam̃ diligat : sitoto a morediligit tortediligit:
Et cũ tottidiligit totadilectio ẽ. Qua eunitas in corpore : sulic& non ẽ¬
S eaddicis. Quando ab sentẽ carã suũ cogirat: Num quid uel ut ipsocons¬
pecto de sideri is satisfecit : ista ut ego conicio aiq ut plane ꝓboporissima ad¬

Expanded text:
ergo toto amore amo, non id ipsum toto animo diligo? et ubi uacat illud ergo toto amore amo, non id ipsum toto animo diligo? et ubi uacat illud quod dicitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, si animae pars putatur esse dilectio? si enim parte sui diligit anima, non utique tota diligit. sin uero tota diligit, tota absque ambiguitate dilectio est. diligere nisi bonum nec per eam diligi possit nisi bene. haec autem dilectio, quod est anima humana, propter adfectuum mutasolus Deus est, coelesti charitate flagrare, et in inferiora damnabilia amore diffluere. Quodlibet tamen diligat, si toto amore diligit, tota diligit. Et cum tota diligit, tota dilectio est; quae unitas in corpore scilicet non eSed dicis: Quando absentem carum suum cogitat, nunquid velut ipso conspecto desideriis satisfecit? Ista, ut ego conjicio atque ut plane probo, potissima ad
Abbreviated transcription (Latin):
maxime deanimaestatu stilleris quia aliud animã : aliud ẽ animae po¬
tentiascredis : Qđd enĩ cogitat accidens eius ẽ : Substantia e uero quaco¬
gitat. Hlocequidẽ deuoluntate o port& agnoscas. Nã si c̃ tota anima
cogitatio ẽ : Ita anima tota uoluntt s ẽ Et quae ꝑfecte uult : tota uult
Et ut su pradictũ ẽ quaecũq illi uelle accidentia ẽ . Ipsũ uero uelle s ubstan¬
tia Hlinc &iã in sacris litteris uoluntatis ꝑfectȩ definitio ꝓ̃ut illud ẽ
qđ itauelit uoluit damnabilis laud abilisq: censet᷑ : Sic in eu angeliodñs
Quiuiderit inquit mulierẽ ad concupiscendũ eam iammechatus ẽ eã
in cordesuo : Et in bonã partẽ loco alio angeloꝵ uocib:dicit᷑: Gloria
in excelsisdõ & interra pax hominib: bonȩ uoluntatis : Eccedilectio uttu
arbitraris animiquaedã portio ẽ : Vt ratiodo c& ãnimꝰ totus ẽ : Si quid

Expanded text:
maxime de animae statu falleris, quia aliud animam, aliud esse animae pomaxime de animae statu falleris, quia aliud animam, aliud esse animae potentias credis. quod enim cogitat accidens eius est, substantia uero qua cogitat. hoc equidem de uolentate oportet agnoscas. nam sicut tota anima cogitatio est, ita anima tota uoluntas est et quae perfecte uult tota uult, et ut supra dictum est, quaecumque illi uelle accidentia est, ipsum uero uelle substantia est. hinc etiam in sacris literis uoluntatis perfectae definitio, prout illud est, quod ita uel ita uoluit, damnabilis laudabilisue censetur. sic in euangelio dominus: qui uiderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. et in bonam partem loco alio angelorum uocibus dicitur: gloria in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. ecce dilectio, ut tu arbitraris, animi quaedam portio est, ut ratio docet, animus totus est. si quid
Abbreviated transcription (Latin):
insipientib fuiss& cõparata ium̃tis Videlic& ut animalit̃ uueret: Hincẽ
illep̃oculis eius imaginũ corporearũ tumultus sesẽꝑ obiectans: Vt si
quando uel adse. uel ad dm̃ suũ ratiocinando uitit᷑ semȩ ad corporea
fantasii scorporei s a uocet᷑ : Tueni cundicis Aliudeẽ amimã aliudami¬
mȩ cogitationẽ melius fortas sed &issesilla de quib cogitat : Cũ dese non
getit poneẽ animã ipsã uero cogitatio nẽ poncẽ ũiscianimã Quia
illud qđ subiciendũ eẽ dix ist eaten animã solere r̃equiescere. Vt
prorsus cogitat ũihilcar& uero : Anima pempe uari are ogꝑłi potest
non gitt re non potest: Quid aut̃ illudẽ qđ somnia redicimꝰ : Nisi qđ nefesso
quidem corpore in somnosq resoluto anima eiusa cogitatiomibiua¬
cat: Tota ueroibiẽ ubi cogitat: quia tota cogitat: Verũtu idcirco uel

Expanded text:
insipientibus fuisset conparata iumentis, uidelicet ut animaliter uiueret. hinc est insipientibus fuisset conparata iumentis, uidelicet ut animaliter uiueret. hinc est ille prae oculis eius imaginum corporearum tumultus se semper obiectans, ut si quando uel ad se uel ad deum suum ratiocinando nititur, semper ad corporea phantasiis corporis auocetur. Tu enim cum dicis aliud esse animam, aliud animae cogitationem, melius fortasse dixisses illa, de quibus cogitat, cum de se non cogitat, non esse animam, ipsam uero cogitationem non esse nisi animam, quia illud, quod subiciendum esse dixisti, eatenus animam solere requiescere, ut prorsus cogitet nihil, caret uero. anima nempe uariare cogitata potest, non cogitare non potest. quid autem illud est quod somniare dicimus, nisi quod ne defesso quidem corpore in somnosque resoluto animae uis a cogitationibcat? tota uero ibi est ubi cogitat, quia tota cogitat. uerum tu idcirco uel
Abbreviated transcription (Latin):
Sedistius mnodi inlusiones in memoria patit᷑ anima : Exqua nilial stantas¬
arũ reuentlare aepserrepossit : Nisicusdẽ a formiscorpoꝵ ꝑcorporeos¬
sensus hausisc& Siue enĩ ade quiet orpꝰadtorxit sibim&imaginat᷑ Siue ex
his qua e uidit illa qua eñ uidit coniectat atq confingit. Certũ tamenẽ
imaginari illã in traquendã uentrẽ memoriae nequaquã posse nisica
quae ꝑcorpꝰ accepit. Etec illin naturalia sed poenalia s̃. Vt qm̃a sũmoł po
sem& psĩ iuste qđ extrasedilexit in iuste : nonergo mihituillud eẽ
animã ꝑsuadereuellis qđ ꝓturbari potius eandem uides : Illa nãq si
instatus pristini sublimitate mansis s& ã quo sponte dila psa ẽ : Num quã
contra spm̃ caro. Nec contracarnẽ sp̃s concupiss& : Etsi homouerus hoc ẽ
anima rationalis honorẽ suũ ĩ maginẽ sclic& dĩ intellexis sce : Nũ quã

Expanded text:
sed istius modi inlusiones in memoria patitur anima, ex qua nihil phantassed istius modi inlusiones in memoria patitur anima, ex qua nihil phantasiarum reuentilare ac proferre posset, nisi easdem a formis corporum per corporeossensus hausisset, siue enim eadem quae per corpus adtraxit sibimet imaginatur siue ex his quae.uidit illa quae non uidit coniectat atque confingit, certum tamen est imaginari illam intra quendam uentrem memoriae nequaquam posse nisi ea, quae per corpus accepit. et haec illi non naturalia, sed poenalia sunt, ut, quoniam a susemet ipsam iuste, quod extra se dilexit iniuste. non ergo mihi tu illud esse animam persuadere uelis, quo perturbari potius eandem uides. illa namque si in status pristini sublimitate mansisset, a quo sponte dilapsa est, numquam contra spiritum caro, nec contra carnem spirtusconcupisset, et si homo uerus, hoc est anima rationalis honorem suum, imaginem scilicet dei intellexisset, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
aestimandũ ẽ : Quod si quando sibi aliquid imaginat᷑ m̃agis cũ sius intra
sem&ipsũ motibus occupet᷑ : Et siquid aliudẽ qđ aspicere uidet᷑. Magis er
inrecordationis speculo describat᷑ : Istud naturã tuputtiseius eẽ upoenã. Id¬
circoquanimatua in recognitione suiftillit᷑ quia sibi aduersantia ꝓseãplectit᷑
Et ꝑsensus corporis stllaciarũ affectaludibriis eotenus implicat᷑ errore . Vttã¬
quã absens sibi sequaerat cumipsa sit quaerens se. Nonenĩ illudẽ anima qđ
quaerit᷑ sed quoquaerit᷑. Quic quaerit extrase ẽ .: Nec qua erere illiopus est.
Nisi qđ secũ uonẽ . Iosa aut̃ secũ ẽ quia sine se nhilest : Quaerere seergonon
debuit : quae si ne cẽ non potuit : Qua pot̃cũse non sine sequaerit. Necessa¬
rio inaliud incurrit. quia nom potestse inaeni resinese. Haecẽilla in lusio
quã qui intellegit dol& acdolens gemit & cũ pphetti plangit acdicit
T ottidie contristatus ingredior qm̃ inima mea cõpletaẽ in lusi ombus:

Expanded text:
aestimandum est, quod si quando sibi aliquid imaginatur, magis cum suis intra semetipsum motibus occupetur. Et si quid aliud est quod aspicere videtur, magis ei in recordationis speculo describatur. Istud naturam tu putas ejus esse, non poenam. Idcircoque anima tua in recognet per sensus corporis fallaciarum adfecta. ludibriis eotenus inplicatur errore, ut tamquam absens sibi se quaerat, cum ipsa sit quaerens se. non enim illud est anima quod q guaeritur, sed quo quaeritur: quidquid enim quaerit, extra se est, nec quaerere illi opus est, nisi quod secum non est. ipsa autem secum est, quia sine se nihil est, quaerere se ergo non debuit, quae sine se esse non potuit. quapropter cum se non sine se quaerit, necessario in aliud incurrit, quia non potest se inuenire sine se. haec est illa inlusio, quam qui intellegit dolet ac dolens gemit et cum propheta plangit ac dicit: tota die contristatus ingredior, quoniam anima mea conpleta est inlusionibus.