comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uod ad te huc usq ñ scripsi:
causa fuit silentium tuum.
Uerebar enĩ ne si tacenti scribe¬
rem. molestũ me magis quã officiosũ
putares. Nc̃ autẽ ꝓuocatus dulcissimis
litteris tius & huiꝰ cemodi litteris quȩ
me adphilosophiã nr̃i doginatis ꝓuo.¬
carent. & condiscipłm quonda & sodalẽ
oeamicũ obuiis ut aiuint manib excipi¬
o. defensorẽq meoꝵ opusculoꝵ paro.
Ita tam̃ si ante te placatũ iudicem ha¬
buero. ĩmo si oratorẽ meu̾ suꝑ oĩb que in
me arguunt᷑ instruxero: ħ enĩ & tulliuᷤ
tuus & ante illũ in breui &e solo uolumi¬
ne scripsit antomꝰ. primã causam esse
uictoriȩ. diligent᷑ causam ꝓ qua dictur
es discere. Rep̾hendunt me quida qđ ĩ¬
libris quos adũsus iouinianũ scripsi
niiꝰ fuerim uł in laude uirginũ. uł ĩ
suggillatione nuptarũ. & aumt con¬
dempnationẽ quoda mͦ eẽ matͥmonii
in tantũ pudiciciam p̾dicare ut nul¬
la posse uideatur int̾ uxorẽ & uirgiñ

Expanded text:
uod ad te huc usque non scripsi, causa fuit silentium tuum. uerebar enim, ne, si tacenti scriberem, molestum me magis quam officiosum putares. nunc autem prouocatus dulcissimis litteris tuis et huiuscemodi litteris, quae me ad philosophiam nostri dogmatis prouocarent, et condiscipulum quondam et sodalem et amicum obuiis, ut aiunt, manibus excipio defensoremque meorum opusculorum paro, ita tamen, si ante te placatum indicem habuero, immo, si oratorem meum super omnibus, quae in me arguuntur, instruxero. hoc enim et Tullius tuus et ante illum in breui et solo uolumine scribit Antonius, primam causae esse uictoriam diligenter causam, pro qua dicturus es, discere. Replibris, quos adversus Jovinianum scripsi, nimius fuerim in laude virginum, vel in sugillatione nuptiarum, et aiunt condemnationem esse matrimonii in tantum pudicitiam praedicare, ut nulla posse videatur inter uxorem et virginem
Abbreviated transcription (Latin):
de nuptiis diximꝰ. s breuitatis studio
unũ adhuc pona testimoniũ cui non
reor contradicturũ. nͥ eum qui aut ini¬
micũ se ꝓbare uoluerit. aut uecordem.
Nam cum ꝓposuissem qđ añs isset ad
nuptias inchana galileȩ. post quȩda
etiam hec addidi. Qui enĩ semel iuit
ad nuptias. semel docuit ẽt nubendũ.
Q tunc uirginitati posset officere. si
nuptias pꝰ uirginitatẽ & uduitatis ca¬
stimoniã non ingradu t̾cio poneremꝰ
Nẽ autẽ cum hereticoꝵ sit damnare
coniugra &e cdĩ sꝑnere conditionẽ. quic¬
pensat. sciens sicut supͣdiximus in do.¬
mo magna ñ solum ẽẽ uasa aurea & ar¬
gentea. s &e lignea & fictilia. & alia eẽ¬

Expanded text:
de nuptiis diximus. sed breuitatis studio de nuptiis diximus. sed breuitatis studio unum adhuc ponam testimonium, cui non reor contradicturum nisi eum, qui aut inimicum se probare uoluerit aut uaecordern. nam cum proposuissem, quod dominus isset ad nuptias in Cana Galilaeae, post quaedam etiam haec addidi: qui enim semel iuit ad nuptias, semel docuit esse nubendum. et tunc uirginitati posset officere, si nuptias post uirginitatem et uiduitatis castimonia non in gradu tertio poneremus; nunc autem, cum hereticorum sit damnare coniugia et dei spernere conditionem, quidpensat sciens, ut supra diximus, in domo magna non solum uasa esse aurea et argentea
Abbreviated transcription (Latin):
gelio. aliud ẽ indulgentiã infirmi¬
tati tribuere. aliud ẽ uirtutib pre¬
mia polliceri. Ecce ꝑspicue nuptias di¬
ximꝰ concedi in eugłio. s tam̃ easłe in
suo officio ꝑamanentes p̃mia castita.¬
tis caꝑe ñ posse. Quod si indigne acci¬
tico. qui se nouer̃ hostias offerre ñ pos¬
se si oꝑi seruiant conuigali. S &e in eo
loco ubi deapochalypsi testimonium
posiumꝰ non ne mamfestũ ẽ. quid de
uirginibꝰ & iuduis & coniugib sen¬
serimꝰ: Hi s̃ qui cantant canticum
nouũ qđ nemo potest cantare nisi
qui uirgo ẽ. Hi s̃ primiciȩ dĩ &e agni.
&e sine macula. Si uirgines pͥmiciȩ
dĩ s̃. gͦ uiduȩ & in matrimonio con¬
tinentes er̃ post pͥmitias. ħ ẽ in scdo
& t̃cio gradu. In scd̾o & t̾cio gradu ui¬
duas ponimꝰ & maritatas. & heretico
furore dicim᷑ dampnare nuptias:
Multa s̃ quȩ ꝑ omnẽ librũ cauto mo¬
deramine. de uirginitate. de uiduis

Expanded text:
gelio, aliud est indulgentiam infirmigelio, aliud est indulgentiam infirmitati tribuere, aliud uirtutibus praemia polliceri. ecce perspicue nuptias diximus concedi in euangelio, sed tamen easdem in suo officio permanentes praemia castitatis capere non posse. quod si indigne accitico, qui se nouerunt hostias offerre non posse, si operi seruiant coniugali. sed et in eo loco, ubi de Apocalypsi testimonium posuimus, nonne manifestum est, quid de uirginibus, uiduis et coniugibus senserimus? hi sunt, qui cantant canticum nouum, quod nemo potest cantare, nisi qui uirgo est. hi sunt primitiae dei et agni et sine macula. si uirgines primitiae dei sunt, ergo uiduae et in matrimonio continentes erunt post primitias, id est in secundo et tertio gradu. in secundo et tertio gradu uiduas ponimus et maritas, et heretico furore damnare dicimur nuptias? Multa sunt, quae per omnem librum cauto moderamine de uirginitate, de uiduis,
Abbreviated transcription (Latin):
recte nob̾ opponerent᷑. si errore encrati¬
tarũ contenderemꝰ matmonia reꝓban¬
da: Tacianũ encratitarũ pͥncipẽ qui
abicit matͥmonia rep̾hendimꝰ &e ipsi
nuptias dãnamꝰ: Rursumq ubi uir¬
gines & uiduas comparo. quicquid de
nuptiis senserim. & quomͦ tres gradus
uirginitatis uiduitatisq uł continen¬
tiȩ & coniugii fecerim. declarant ipsa
quȩ scͥpta s̃. Non nego beatas ẽẽ uidu.¬
as quȩ ita pꝰ baptismũ manserint. nec
illarũ detraho merito quȩ c̾ uiris in
castitate ꝑdurant. S sic̃ hȩ maioris a¬
pud dm̃ p̾mii sunt. quã nuptȩ con¬
iuigali officio seruientes. ita & ipse eqͦ
patiant᷑ aĩo uirginitatẽ sibi p̃ferri.
Ad galathas quoq testimoniũ apłi pro¬
ponentes. ex oꝑib legis non iustifica¬
bitur omĩs camo. huiꝰcemodi sen sum
intulimꝰ. Oꝑa legis & nuptiȩ s̃. Unde
&e maledicuntur in ea qui ñ habent
filios. Quȩ siconcedunt᷑ etiam in euan.¬

Expanded text:
recte nobis opponerentur, si errore Encratirecte nobis opponerentur, si errore Encratitarum contenderemus matrimonia reprobanda. Tatianum, Encratitarum principem, qui abicit matrimonia, reprehendimus, et ipsi nuptias condemnamus? rursumque, ubi uirgines et uiduas conparo, quid de nuptiis senserim et quomodo tres gradus uirginitatis uiduitatisque et continentiae et coniugii fecerim, declarant ipsa, quae scripta sunt: nonnego beatas esse uiduas, quae ita postbaptismum manserint, nec illarum detraho merito, quae cum uiris in castitate perdurant, sed sicut hae maioris apud deum praemii sunt quam nuptae coniugali officio seruientes, ita et ipsae aequo patiantur animo uirginitatem sibi praeferri. Ad Galatas quoque testimonium apostoli proponentes: ex operibus legis non iustificabitur omnis caro tiuiuscemodi sensum intulimus: opera legis et nuptiae sunt. unde et maledicuntur in ea, quae non habent filios. quae si conceduntur etiam in euan
Abbreviated transcription (Latin):
mia & trigamia fuerit. Deniq digamiȩ
& tͥgamiȩ disputationẽ hac calce signa¬
uimꝰ. Om̃a licent. s ñ om̃a expediunt. N¬
damno digamos. ĩmo nec trigamos &
sidici potest octogamos. Plus aliquid ĩ.
feram. etiam scortatorẽ recipio pęnitentẽ.
Quicquid equalit᷑ ñ licet. equali lance pen¬
sandum ẽ. Crubescat calum niator m̃s.
dicens me pͥma dãnare matͥmonia qͣn.¬
Aliuid ẽ ñ dampnare. aliud p̾dicare. Ali-¬
ud ẽ uemiã concede. aliud laudare uir.¬
tutẽ. Si autẽ durꝰ in eo uideor quia dixi
quicqͥd equalit᷑ licet. equali lance pensan¬
dumẽ. puto ñ me crudełe iudicabit &
rigidũ. quia alia loca uirginitati et
nuptiis alia trigamis. & octogamis &e pe
statꝰ est & crediti sumꝰ nuptias condẽna¬
re: Dampnare dicor nuptias cuiꝰ hic
sermo ẽ. nulliq dubiũ ẽ sacerdotes de
aaron & elearar & finees stirpe genera.¬
tos. quicũ & ipsi uxores habuerint.

Expanded text:
mia et trigamia fuerit. denique digamiae mia et trigamia fuerit. denique digamiae et trigamiae disputationem hac calce signauimus: \'omnia licent, sed non omnia expediuntdamno digamos, imo nec trigamos, et si fieri potest, octogamos: plus aliquiddamno digamos, imo nec trigamos, et feram; etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est. » 9. Erubescat calumniator meus, dicens me prima damnare matrimonia, quanaliud est non damnare, aliud praedicare; aliud est ueniam concedere, aliud laudare uirtutem. si autem in eo durus uideor, quia dixi: quidquid aequaliter licet, aequa lance pensandum est, puto non me crudelem iudicabit et rigidum, qui alia loca uirginitati et nuptiis, alia trigamis et octogamis et paestatus est: et crediti sumus nuptias condemnare! damnare dicor nuptias, cuius hic sermo est: nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Finees stirpe generatos. qui cum et ipsi uxores habuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ne auctoritas apłi quasi hominis leuior
uideret᷑. addidit. Puto aut̃ qđ & ego spi¬
ritũ di babeam. ubi ad continentiã pro¬
uocat. ubi ñ hominis. s sp̃c di consiliũ
ẽ. ubi autẽ nubendi concedit ueniã. spi¬
ritum di ñ nominat. s prudentiȩ librat
consiliũ. ita singłis relaxans ut unꝰquis¬
q ferre potest: ꝓ positis quoq testimo
tias. statim subiecimꝰ. Quomͦ uirgini¬
b obfornicationis ꝑiculũ concedit nu¬
ptias. & excusabile facit. qđ ꝑse ñ appe¬
titur. ita eade fornicatione concedit
uiduis scda matͥmonia. Melius ẽ enĩ
licet alterũ & terciũ unũ uirũ nosse
ꝗͣ plurimos. id ẽ tollerabiliꝰ ẽ uni hoĩ ꝓ.¬
stitutã eẽ quã multis. facescat calũnia.
De scdo hic &e de t̾cio & quarto silibet ma¬
tͥmonio disputauimꝰ. ñ de pͥmo. Ne quis
ꝓstitutã ẽẽ quã multis ad pͥmũ mari¬
tum referat c̃ omĩs nob̃ questio de diga¬

Expanded text:
ne auctoritas Apostoli quasi hominis, levior ne auctoritas Apostoli quasi hominis, levior videretur, addidit: Puto autem quod et ego spiritum dei babeam. ubi ad continentiam prouo\'cat, ibi non hominis, sed spiritus dei consilium est. ubi autem nubendi concedit ueniam, spiritum dei non nominat, sed prudentiae librat consilium ita singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest. propositis quoque testimontias, statim subiecimus: quomodo uirginibus fornicationis periculum concedit nuptias et excusabile facit, quod per se non adpetitur, ita eadem fornicatio concedit uiduis secundamatrimonia. meliusestenim, licetalterum et tertium, unum uirum nosse quam plurimos, id \' est: tolerabilius est uni homini prostitutam esse quam multis. facessat calumnia! de secundo hic et tertio et quarto, si libeat, matrimonio disputauimus, non de primo, ne quis prostitutam esse quam multis. ad primum maritum referat, cum omnis nobis quaestio de diga
Abbreviated transcription (Latin):
stencdimꝰ quȩ sit in scripturis scĩs sinist.
qͣ dextera. & quid significet ne sis mul.¬
tũ iustus. quod uidelicet sinistra sit. si
iudeoꝵ & gentiliũ sequamur libidinẽ.
& semꝑ estuemꝰ ad coitũ. dextera si ma¬
nicheoꝵ sequamur errorẽ. & simulata
pudicicia impudiciciȩ retib implicem̃
uia autẽ regia sit ita appetere uirgini.¬
tatẽ tit nuptiȩ condempnent᷑ : Pretea
quis tam iniquus meoꝵ opuscłoꝵ ui
dex erit ut pͥma: mat̾monia dãnare
me dicat. c̃ etiã de scd̃is dixisse me legerit.
c̃cedit apłs sccdas nuptias. s uolentib. s
his q̃ se continere ñ possunt. ne luxuxuri.¬
ate inxp̃o nub̃e uelint. habentes dãna¬
tionẽ qd primã fidem irritã fecer᷑. & hoc
concedit. qi multȩ abier̃ retrorsũ post sa¬
thanan. cȩterũ beatiores ert̃. si sic ꝑman¬
serint. continuoq subuingit apłicam
auctoritatẽ scđm consiliũ meũ. Porro

Expanded text:
stendimus, quae sit in scripturis sanctis sinistra, stendimus, quae sit in scripturis sanctis sinistra, quae dextra, et quid significet: ne sis multum iustus? quod uidJudaeorum, et Gentilium sequamur libidinem, et semper aestuemus ad coitum; dextra, si Manichaeorum sequamur errorem, et simulata pudicitia, impudicitiae retibus implicemur. Via autem regia sit, ita appetere virginitatem, ne nuptiae condemnentur. Praeterea quis tam iniquus meorum opusculorum judex erit, ut prima matrimonia damnare me dicat, cum etiam de secundis dixisse me legerit? « Concedit Apostolus secundas nuptias; sed volentibus, sed his quae se continere non possunt: ne luxuriatae in Christo, nubere velint: habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint; et hoc concedit, quia multae abierunt retrorsum post Satanam . Caeterum beatiores erunt, si sic permanserint. Continuoque subjungit Apostolicam auctoritatem: secundum consilium meum. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
quasi strenuus & armatus miles statim
impleat qd p̃ceptũ ẽ & ħ faciat sine ulla
distentatione. quȩ data ẽ scdm eccłiasten
hoĩb huiꝰ mundi ut distendantur in
ea. In fine quoq comꝑationis nuptarũ
&e uirginũ. disputationẽ nrãm hoc ser¬
mone conclusimꝰ. Ubibonũ & meliꝰ est i.¬
bi bom & melioris ñ unũ ẽ premiũ. q¬
ubi ñ unũ premiũ. ibi utiq dona diũ.¬
sa. Tantum ẽ gͥ int̾ nuptias & uirgimi.¬
tatẽ. quantũ int̾ non peccare &e benẽ faĩi
imo. ut leuius dicam. quantũ int̾ bo.¬
nũ & meliꝰ. Porro insequentib c̃ dicimꝰ
finita disputatione coniugioꝵ & uirgi¬
nitatis ut int̾ utr̃q cauto modamine
p̃ceptoꝵ nec ad sinistrã nec ad dexterã
diu̾teret. s iria regia graderet᷑. & illud
impleret ne sis multũ iustus. rursus¬
monogamiã digamiȩ comꝑat. & qͦmo.¬
do nuptias subdidat uirginitati ita di
gamiã nuptiis subicit. ñ ne ꝑspicue o¬

Expanded text:
quasi strenuus et armatus miles statim quasi strenuus et armatus miles statim inpleat, quod praeceptum est, et hoc faciat sine ulla distentione. quae data est secundum Ecclesiasten hominibus huius mundi, ut distendantur in ea. in fine quoque conparationis nuptarum et uirginum disputationem nostram hoc sermone conclusimus: ubi bonum et melius est, ib boni et melioris non unum est praemium;etnbinon unum praemium, ibi utique dona diuersa. tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccare et benefacere, immo, ut leuius dicam, quantum inter bonum et melius. Porro in consequentibus, cum dicimus: finita disputatione coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi gami am n uptiis subicit, nonne perspicue o
Abbreviated transcription (Latin):
castitatẽ quisqͣm uł tam inuidus. uł tam
cecus obtrectator mei erit. ut in eadem do¬
mo edificium & culm̃ uideat. & fundam̃¬
tum qd edificium & culm̃ portat & ig¬
noret: Porro in alio loco ꝓponentes a¬
postoli testimoniũ in quo ait. alligatus
es uxorinoli querere solutionẽ. solutus es
abuxore. noli querere uxorẽ. ilico ista sub¬
iecimꝰ. Habet unusquisq nr̃m tͣminos
suos. redde mͥ meũ. & tu tene tuũ. Si al.¬
ligatus es uxori ne illi des repudium.
Si solutus sũ ab uxore. ñ querã uxorem.
Ut ego ñ soluo conugia si semel ligatas
ita tu ñ liges qđ solutum ẽ. S & in alio
testimonio quid de uirginitate & de nup¬
tiis senserimꝰ manifestissime declaratur.
Non imponit nob̃ apłs laqueũ. nec cogit
eẽ qđ nolumꝰ. s suadet quod honestum ẽ.
&& decorũ. & intente facit seruire dño. et
semꝑ ẽt̃ sollicitũ & expectare paratum
dñi uoluntatẽ. ut cum quid imꝑau̾it

Expanded text:
castitatem, quisquam uel tam inuidus uel tam castitatem, quisquam uel tam inuidus uel tam caecus obtrectator mei erit, ut in eadem domo aedificium et culmen uideat, fundamentum, quod aedificium et culmen portat, ignoret? porro in alio loco proponentes apostoli testimonium, in quo ait: alligatus es uxori: noli quaerere solutionem; solutus es ab uxore: noli quaerere uxorem, ilico ista subiecimus: habet unusquisque nostrum terminos suos; redde mihi meum et tu tene tuum. si alligatus es uxori, ne illi des repudium; si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, ita tu non liges, quod solutum est. sed et in alio testimonio, quid de uirginitate et nuptiis senserimus, manifestissime declaratur: non inponit nobis apostolus laqueum nec cogit esse, quo5 nolumus, sed suadet, quod honestum est et decorum, et intente facit seruire domino et semper esse sollicitum et expectare paratum domini uoluntatem, ut, cum quid imperauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
bere tristiciã. nec de amissa uirginita.
te suspires. s etiam si potes causas ali.¬
quas inuenire discidii. ut lib̾tate pu.¬
diciȩ ꝑfruaris. noli salutem tuã cũ
altius interitu querere. habeto paulisꝑ
uxorẽ nec p̾curras morantẽ expecta dũ
sequitur. Si egeris patient᷑. coniux mu¬
nib autẽ dñi p̃ceptũ non habeo consi¬
lium aut̃ do. tanquã miscdiam conse¬
cutus adño. ut sim fidelis. ita uirgini¬
tatẽ extulimꝰ. ut nuptiarũ ordinẽ ser¬
uaremꝰ. Si uirginitatẽ dñs imꝑasset. ui¬
debatur nuptias condemnare. & homi¬
nũ auferre seminariũ unde & ipsa uir¬
ginitas nascitur. Si p̾cidisset radicem
quomͦ fruges quereret: Nisi ante fun.¬
dam̃ta iecisset. qua ratione edificium ex¬
trueret. & oꝑturum cuncta desu ꝑculm̃
imponerit: Si radicẽ nuptias. si uirgi.¬
nitatẽ fructus diximꝰ. si fundam̃tũ matͥ.¬
moniũ. & edificium uł culm̃ ꝑpetuam

Expanded text:
bere tristitiam nec de amissa uirginitbere tristitiam nec de amissa uirginitte suspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire dissidii, ut libertate pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. Habeto paulisper uxorem, nec praecurras morantem: exspecta dum sequitur. Si egeris patienter, conjux munibus autem praeceptum domini non habeo; consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis, ita uirginitatem extulimus, ut nuptiarum ordinem seruaremus: si uirginitatem dominus imperasset, uidebatur nuptias condemnare et hominum auferre seminarium, unde et ipsa uirginitas nascitur. si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? nisi ante fundamentaiecisset, qua ratione aedificium extrueret et operturum cuncta desuper culmen inponeret? si radicem nuptias, uirginitatem fruges diximus, si fundamentum matrimonium et aedificium uel culmen perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
catus ẽ. ñ adducat p̾puciũ. inp̃pucio
uocatus ẽ. ñ circũcidatur. licet qui¬
dam prudentissimi int̃pretes scrip¬
turarũ. ħ de circ̃cisione & seruitute
dictũ ẽẽ contendant ñne aꝑtissime
federa seruauimꝰ nuptiarum: Dixi¬
mus enĩ. Si in p̃pucio quis uocatus ẽ
ñ circ̃cidatur: Habebas inquit uxorẽ
cum credidisti. Noli fidem xp̃i cau.¬
sam putare discidii. quia in pace noᷤ
uocauit ds̃. Circũcisio nichilẽ. & p̃¬
puciũ nicħ ẽ. s obseruatio mandato¬
batus & nuptiȩ. c̃ etiam fides. quȩ ꝓpͥe
dicatur. & hac lege uirgines quoq uestȩ
&uinonis uniuirȩ in sc̃arũ queant or-¬
dine numerari. & post paululum
Seruus uocatus es. ñ sit tͥ curȩ. Sed
& si potes lib̾ fieri magis utere. Etiã
si habes inqͥt uxorẽ & illi alligatus¬
es. & soluis debitũ & non habes tui
corporis potestatẽ. atq ut manifestiꝰ
loquar. seruus uxoris es noli ꝑꝑ ħ ha¬

Expanded text:
catus est: non adducatpraeputium. in praeputio catus est: non adducatpraeputium. in praeputio uocatus est: non circumcidatur, licet quidam-prudentissimi interpretes scripturarum hoc de circumcisione et seruitute dictum esse contendant, nonne apertissime foedera seruauimus nuptiarum? diximus enim: \'si in praeputio quis uocatus est, non circumcidatur.\' habebas, in.quit, uxor, cum credidisti; noli fidem Christi causam putare discidii, quia in pace nos uocauit deus. \'circumcisio nihil est et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatobatus et nuptiae, cum etiam fides, quae proprdicatur et hac lege uirgines quoque Uestae et Iunonis uniuirae in sanctarum queant ordine numerari. et post paululum: \'seruus uocatus es: non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere\\ etiam si habes, inquit, uxoremetilli alligatuseset soluis debitum et non habes tui corporis potestatem atque — ut manifestius loquar — seruus uxoris es, noli propter hoc ha
Abbreviated transcription (Latin):
q distincta. in uirginib. uidius. conti¬
nentib ac maritatis ẽ. & potest uderi
quasi alienꝰ qui de tunica. xp̃i ẽ. cum
& ipsam reginã hoc ẽ eccłiam saluato¬
ris inuestitu de aurato eade uarietate
cicũdatam dixerimꝰ: S & in conseq̃n¬
tib de conuigio disputantes eundem
sensum secuti sumꝰ. Hic locus ad p̃sen¬
tem controu̾siã ñ ꝑtinet. Docet enĩ uix¬
ta sententiã dñi uxorẽ excepta causa
foruicationis ñ repudiandã & repudi.¬
atã uiuo marito alt̾i non nub̾e. aut
certe uiro suo debere reconciliari. & ĩ
alio loco. Mulier inquit alligata ẽ. qͣn¬
to temꝑe uir eiꝰ uiuit. Quod si dor¬
mierit uir eiꝰ liberata ẽ. cui uult nu¬
cundas nuptias t̾ciasq concedit in dño.
pͥmas cum ethnico ꝓhibet. Aꝑiant que¬
so aures obtrectatores mei. & uideant
In eo quoq loco ubi interp̾tamur
capitulũ apłi. circũcisus aliquis uo¬

Expanded text:
que distincta in virginibus, viduis, contique distincta in virginibus, viduis, continentibus, ac maritatis est. Et potest videri quasi alienus, 216 qui de tunica Christi est: cum et ipsam reginam, hoc est Ecclesiam Salvatoris in vestitu deaurato, eadem varietate circumdatam dixerimus? « Sed et in consequentibus de conjugio disputantes, eumdem sensum secuti sumus. Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere reconciliari. Necnon et in alio loco: Mulier alligata est, quanto tempore vir ejus vivit. Quod si dormierit cundas nuptias tertiasque concedit in domino, primas cum ethnico prohibet. Aperiant, quaeso, aures obtrectatores mei et uideant in eo quoque loco, ubi interpretamur capitulum apostoli: circumcisus aliquis uo
Abbreviated transcription (Latin):
sitas. Concedo &e nuptias eẽ donũ dei.
s int̾donũ & donũ magna diu̾sitas
ẽ. Deniq & apłs de quoda pꝰ incȩstũ
pęnitentiȩ ȩ contrario inquit donate e
& consolamini. & si cui quid donastis
&ẽ ego. Ac ne putaremꝰ donũ homini
contempnendũ addidit. Nam & ego
qd donaui. si quid donaui ꝑꝑ uos corã¬
xp̃o. Diuersa sunt dona xp̃i. Unde & ios¬
eph in typo eius uariã habebat tunicã.
Q in psalmo quadragesimo quarto le¬
himꝰ. Astitit regina adextͥs tiuis inue¬
stitu deaurato circumdata uarietate.
plicis gre. quod significantius grece dr̃¬
ista contentio claudere ocłos nec aper¬
tissimũ lum̃ apicere. In eccłia diximus
dona diu̾sa. & aliud donũ uirginitatis.¬
& aliud nuptiarũ. & post paululũ. con¬
cedo. & nuptias eẽ dĩ donũ. s int̾ donũ
&e donũ magna diu̾sitas ẽ & quod dei
dĩ donũ uoce aꝑtissima ꝓnunciamus
damnare dicim᷑: Porro si ioseph in ty¬
po dñi accipitur. tunica eius uaria at¬

Expanded text:
Dei, sed inter donum et donum magna diversitas est. Denique et Apostolus de quodam post incestum poenitente: E contrario, inquit, donate ei et consolamini; et si cui quid donastis, et ego . Ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: Nam et ego quod donavi, si quid donavi, propter vos cora. Diversa sunt dona Christi. Unde et Joseph in typo ejus variam habebat tunicam. Et in Psalmo quadragesimo quarto legimus: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate. plicis gratiae, quod significantius Graece dieista contentio claudere oculos nec apertissimum lumen aspicere? in ecclesia diximus dona diuersa et aliud donum uirginitatis. aliud nuptiarum. et post paululum: concedo et nuptias esse dei donum, sed inter donum et donum magna dinersiti donum voce apertissima pronuntiamus, damnare dicimur? Porro si Joseph in typo Domini accipitur, tunica ejus varia at
Abbreviated transcription (Latin):
ahiroth. qd ẽ. contͣ bethsephori.
⁊ castra metatis e regione magdol.
Quarta mansio ẽ. phiahiroth que int̃p̃tat᷑ os
nobilium. scb̃rq ꝑ litt̃am beth. Quidam ma¬
iehiroth ullas putant errorq manifestus qd̵
ꝓsupͣdicto elemto aim litt̃a legat. ẜ celsephõ
ascensus speculȩ. aut hñs archana. Porro
magdol magnitudo uł t̾ris. Assũpta gͥ forti¬
tudine nobilitam᷑ in dño. ⁊ beelsephon ydoli
archana cõtempnimꝰ. illiꝰq magnificentiã.
⁊ t̾ritam suꝑbiam declinamus. Non eni est
ab austro unde dñs uenit. ⁊ ameridie inq̃
sponsus recumbit inflorib. s possessor aqͥlo¬
nis uenti frigidissimi. aq̃ gxardesc̃t mala su
ꝑt̾ram. Qui cum sit frigidissimꝰ nõie dext̃
uocat᷑. falsum sͥ assumens uocabulum u̾tu

Expanded text:
ahiroth, quod est contra Beel sephon, et castra metati sunt e regione Magdol Quarta Mansio est PHIAHIROTH, quae interpretatur os nobilium, scribiturque per literam HETH. Quidam male, hiroth, villas putant, errorque manifestus, quod pro supradicto elemento, AI litteram legant. BEEL-SEPHON \'ascensus speculae\' aut \'habens arcana\', porro Magdol 2 \'magnitudo\' uel \'turris\'. adsumpta igitur fortitudine nobilitamur in domino et Beelsephon idoli arcana contemnimus illiusque magnificentiam et turritam superbiam declinamus. non enim est ab austro, unde dominus uenit, et a meridie, in qua sponsus recumbit in floribus, sed possessor aquilonis, uenti frigidissimi, a quo exardescunt mala super terram; qui, cum sit frigidissimus, nomine dexter uocatur, falso sibi adsumens uocabulum uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod.lxx. transtuler̃. Ecce uirgo in u¬
tero accipiet & pariet filium. & uocabi¬
tis nomen eiꝰ emanuel. Si uerba calum.
eiꝰ ẽmanuel. Non achar qui arguebat᷑
infidelitatis non udei qui erant dñmne-
gaturi. s uocabit inquit ipsa quȩ ꝯcipiet
ipsa uirgo quȩ pariet. In eodem eugłista
legimꝰ herodem ad aduentũ magoꝵ fuisse
ꝑturbatum. scribisq & sacerdotib congͦ¬
gatis. sciscitatũ ab eis ubi xp̃c nasceretur:
illosq respondisse in bethleem uide. Sic it
nequaqͣm minima es inducib uida. Ex
te enĩ egredietur dux qui reget ppłm meũ
isrł. Hoc exemplũ inuulgata editione sic
ut sit princeps in isrł. Quanta sit inter
deas inquo ita scriptum ẽ. & tu bethleem
ephrata paruulus es inmilib iuda. ex te¬
michi egredietur qui sit dñator in isrł.
Considera gradatim que ab eugłista suis
posita &e tu bethleẽ t̾ra uida. ꝓ terra uida
in hebraico habet ephrata. in lxͣx: domus e

Expanded text:
 transtulerunt: « Ecce virgo in utero accipiet, et pariet filium, et vocabitis nomen ejus Emmanuel. » Si verba calumni nomen ejus Emmanuel. » Non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Iudaei, qui erant dominum negaturi, sed uocabit, inquit, ipsa, quae concipiet, ipsa uirgo, quae pariet. in eodem euangelista legimus Herodem aduentu magorum fuisse turbatum scribisque et sacerdotibus congregatis sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur, illosque respondisse: in Bethlem Iudae; sic enim nequaquam minima es in ducibus Juda: Ex te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israel. » Hoc exemplum in Vulgata Editione sic ut sit princeps in Israel. » Quanta sit inter deas, in quo ita scriptum est: « Et tu Bethleem Ephratha, parvulus es in millibmihi egredietur, qui sit dominator in Israhel. considera gradatim, quae ab euangelista sint posita: et tu, Bethlem, terra Iuda: pro \'terra Iuda\' in Hebraico habet Effratha, in Se
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu gladii. Aut certe uere manꝰ appa.¬
ruit ut ꝑsimilitudinẽ humanȩ formȩ dũ
manꝰ cernitur porrigentis: ꝓpħa ñ timeat.
luxta qͦd & ipsum dm̃ & angłos se inhu¬
manas formas nutasse uidimꝰ. ut metꝰ
uidentib demeret᷑. Septuaginta. & dixit.
Fece tetigit hoc labia tua. & aufert iniqͥta.¬
tes tuas & peccata tua purgat. Aquila.
Ecce tetigit hoc labia tua. & recedet ini¬
quitas tua. & peccatũ tuũ ꝓpiciabit᷑. Cȩt̾i
interp̃tes in aquilȩ uerba ꝯsentiunt. Pri¬
mũ necesse ẽ ut labia nr̃a tangant᷑. deinde
cũ tacta fuerint fugetur imquitas. & cũ
iniquitas fuerit effugata: ꝓpicietur dñs.
quia apud ipsum ẽ ꝓpiciatio. & scđm a-
postolũ ipse ẽ ꝓpiciatio ꝓpeccatis nr̃is.
Purgatis aute peccatis nr̃is audiemus
uocem dñi dicentis. Quẽ mittã: & respon¬

Expanded text:
in manu gladii. aut certe uere manus appain manu gladii. aut certe uere manus apparuit, ut per similitudinem humanae formae, dum manus cernitur porrigentis, propheta non timeat; iuxta quod et ipsum deum et angelos in humanas uidimus mutasse formas, ut metus uidecce tetigit hoc labia tua, et auferet iniquitates tuas, et peccata tua purgabit. Aquila: Ecce tetigit hic labia tua, et recedet iniquitas tua, et peccatum tuum propitiabitur. Caeteri Interpretes in Aquilae verba consentiunt. Primum necesse est, ut labia nostra tangantur: Deinde cum tacta fuerint, fugetur iniquitas; et cum iniquitas fuerit effugata, propitietur Dominus: quia apud ipsum est propitiatio: et secundum Apostolum: Ipse est propitiatio pro peccatis nostris. Purgatis autem peccatis nostris, audiemus vocem Domini dicentis: Quem mittam? Et respon
Abbreviated transcription (Latin):
calculus genus ẽ lapidis durissimi & rotun¬
di ce om̃i puritate lenissimi: ita sermo dĩ
qui neq hereticoꝵ neq om̃iũ aduersarioꝵ
potest ꝯtradictionib cedere calculus di¬
citur. Dehoc calculo sephora suũ filiũ cir.¬
cumcidit. & iħs ppłm purgat auiciis. &
in apocalipsi dñs pollicetur uincentib ut
accipiant calculũ. & scribatur suꝑeũ nom̃
antea transtuler̃ idem sensisse qͦd ceteri. axͫ¬
sͥ pͥ aynͦ xͦ. Quippe quẽ nos carbunculum
interp̃tamur genus lapidis fulgidi atq¬
lucentis quẽ etiam induodeci lapidib in¬
uenimꝰ. Siue gͥ calculũ siue carbunculum
lapidẽ accipimꝰ. in calculo diuini sermoniᷤ
ueritas & rigor. in carbunculo lucens doc¬
trina & manifesta monstrat᷑. Eloquia enĩ
dm̃ lucidũ illuminans ocłos. q uod aut̃
ait. in manu habebat car bonẽ. manũ
intelligamꝰ oꝑationẽ. ut ibi. In manu
linguȩ morsce uita.  in ps almo. Cadeñ

Expanded text:
calculus genus est lapidis durissimi et rotuncalculus genus est lapidis durissimi et rotundi et omni puritate leuissimi, ita sermo dei, qui neque hereticorum neque omnium aduersariorum potest contradictionibus cedere, calculus dicitur. de hoc calcnlo Sephora filium circumcidit et Iesus populum purgat a uitiis; et in Apocalypsi dominus pollicetur uincentibus, ut accipiant calculum et scribatur super eum nomen anthraca transtulerunt, idem sensisse. Anthrax quippe, quem nos carbunculum interpretamur, genus est lapidis fulgidi atqlucentis, quem etiam in duodecim lapidibus inuenimus. siue igitur calculum siue carbunculum lapidem accipimus, in calculo diuini sermonis ueritas et rigor, in carbunculo lucens doctrina et manifestamonstratur; eloquia enim domini lucidum, inluminans oculos. quod autem ait: in manu habebat carbonem, manum intellegamus operationem, ut ibi: in manu linguae mors et uita et in psalmo: cadent
Abbreviated transcription (Latin):
manu eiꝰ calculꝰ inforcipe. quẽ acceꝑat
de altari: & tetigit os meũ. Sẏminachꝰ. &
in manueiꝰ calculus inforcipib quẽ tule.¬
rat de altari. & detulit ados meũ. Quan¬
tum adhystoriã ꝑtinet. uidetur ds̃ sede.¬
re intemplo ierłm. &e ante eũ de altari se.¬
cundũ. lxxͣ. ad isaiam carbo deferri. deal.¬
tari uͦ incensi siue holocaustoꝵ. Quantũ
autẽ ad mysticos intellectus ille ei igniᷤꝰᷤ mit¬
titur quẽ ieremias ferre ñ poterat. Qui
cũ animȩ nr̃e archana penetrarit ita nos
dissoluit. ita aueteri homine in nouũ ex.¬
coquit. ut in illam uocẽ possimꝰ erupere.
cet in sacerdotali semꝑ supellectile fueria
diuersas grãs debemꝰ accipere. quib multi.¬
pharie &e multis modis olim ds̃ patrib nris
locutus ẽ in ꝓphetis. Quia in hebreo ꝓcar¬
bone calculus legitur. cȩteris ꝓ quoq su
ꝑhocosonantib. uidetur mͥ ¶sermodi¬
uinꝰ calculi apellatione signari. Sicut enĩ

Expanded text:
u eius calculus in forcipe, quem acceperat de altari, et tetigit os meum; Symmachus: et in manu eius calculus in forcipibus, quem sumpserat de altari, et detulit ad os meum. quantum ad historiam pertinet, uidetur deus sedere in templo Hierusalem et ante eum de altari secundum Septuaginta ad Esaiam carbo deferri, de altari uero incensi siue holocaustorum. quantum autem ad mysticos intellectus, ille eis ignis mittitur, quem Hieremias ferre non poterat, qui, cum animae nostrae arcana penetrarit, ita nos dissoluit, ita a ueteri homine in nouum excoquit, ut in illam uocem possimus erumpere: cet in sacerdotali semper suppellectile fuerint, diuersas gratias debemus accipere, quibus niultifarie et multis modis olim deus patribus nostris locutus est in prophetis. quia in Hebraeo pro \'carbone\' \'calculus\' legitur ceteris quoque super hoc consonantibus, uidetur mihi sermo diuinus calculi appellatione signari. sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ardentẽ. ⁊ interrogassem quis locus
ẽẽt. didicissẽq ẽc̃ eccłiam. ⁊ intrassem
ut orarem: inueni ibi uelum pendens
inforib eiusdem eccłiȩ tinctum atq de¬
pictum ⁊ habens imaginẽ quasi xp̃i uł
scĩ cuiusdam. ñ enĩ satis memini cuiꝰ
imago fuerit. Cum gͦ hoc uuidissem in
eccłia xp̃i contra auctoritatẽ scriptu¬
rarũ hominis pendere imaginẽ. scidi
illud & magis dedi consilium custodibꝰ
eiusdẽ loci. ut pauꝑem mortuũ eo ob¬
uoluerent & efferrent. Iiliq contͣ mur¬
murantes dixerunt. Si scindere uolue¬
rat iustum erat ut aliud daret uelum
atq mutaret. Quodcum audissẽ me
daturum eẽ. pollicitus sum. rilico eẽ
missurũ. Paululum autẽ morarũ fuit
inmedio. dum quero optimũ uelũ
ꝓeo mittere. arbitrabar enĩ de cypro
michi ẽẽ mittendũ. Nunc autẽ misi qͦd
potui repꝑire.⁊ precor ut uibeas prb̃o
ipsuis loci suscipere uelum a latore qđ

Expanded text:
ardentem et interrogassem, qui locus ardentem et interrogassem, qui locus esset, didicissemque esse ecclesiam et intrassem, ut orarem, inueni ibi uelum pendens in foribus eiusdem ecclesiae tinctum atque depictum et habens imaginem quasi Christi uel sancti cuiusdam; non enim satis memini, cuius imago fuerit. cum ergo hoc uidissem, in ecclesia Christi contra auctoritatem scripturarum hominis pendere imaginem, scidi illud et magis dedi consilium custodibus eiusdem loci, ut pauperem mortuum eo obuoluerent et efferrent. illique contra murmurantes dicere: \'si scindere uoluerat, iustum erat, ut aliud daret uelum atque mutaret! quod cum audissem, me daturum esse pollicitus sum et ilico esse missurum. paululum autem morarum fuit in medio, dum quaero optimum uelum pro eo mittere; arbitrabar enim de Cypro mihi esse mittendum. nunc autem misi, quod potui repperire, et precor, ut iubeas presbytero ipsius loci suscipere uelum a lectore, q
Abbreviated transcription (Latin):
tem qͦd inpaucis diximꝰ de omnib intel¬
ligendum ut impleatur illud qͦd scrip¬
tum ẽ. Omĩs qui scĩficat semet ipsum
inter beatos numerabitur. Beatin. mũ¬
do corde. qm̃ ipsidm̃ udebunt. Cũ hec
ita se habeant dilectissime custodi am¬
mã tuam & desine cura nos murmura¬
re. Dicit enĩ scriptura diuma. nolite
murmurare ad inuicẽ. sicut quidam
murmurauert̃ & a serpentib ꝑierunt
Magis adquiesce ueritati. & diligentes
te dilige & ueritatem. Ds̃ autẽ pacis
prestet nob̾ iuixta suã clementiã ut
conteratur sathanas subpedib. xp̃ia¬
noꝵ. & abiciatur omis occasio ꝑuersa
ne scindatur in nob̃ uinculũ caritatis
& pacis. ⁊ recte fidei p̃dicatio. Pret̾ea
audiui quosdã murmurare contrame.
quia quando simul ꝑgebamꝰ ad scm̃
locum qui uocatur bethel. ut ibi colle.¬
ctam tecũ ex more eccłastico facerem.
&e uenissem ad uillã quȩ dicitur a na¬
blatha. uidissemq ibi pret̾iens lucernã

Expanded text:
tem, quod in paucis diximus,. de omnibus inteltem, quod in paucis diximus,. de omnibus intellegendum, ut inpleatur illud, quod scriptum est: omnis, qui sanctificat semet ipsum, inter beatos numerabitur. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt. Cum haec ita se habeant, dilectissime, custodi -animam tuam et desine circa nos murmurare; dicit enim scriptura diuina: nolite murmurare ad inuicem, sicut quidam murmurauerunt et a serpentibus perierunt. magis adquiesce ueritati et dilige diligentes te et ueritatem. deus autem pacis praestet nobis iuxta suam clementiam, ut conteratur satanas sub pedibus Christianorum et abiciatur omnis occasio peruersa, ne scindatur in nobis uinculum caritatis et pacis et rectae fidei praedicatio. Praeterea — quia audiui quosdam murmurare contra me — quando simul pergebamus ad sanctum locum, qui uocatur Bethel, ut ibi collectam tecum ex more ecclesiastico facerem, et uenissem ad uillam, quae dicitur Anablata, uidissemque ibi praeteriens lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
tamen & uerã scientiã inqua potissi¬
mũ parte homines condidit adima¬
ginẽ & similitudinẽ suam. qui hec
relinquentes multis se questionibus
implicarunt. & ꝑhas incȩnũ dimer¬
si sunt peccatoꝵ. Nos autẽ dilectissime
maneat: Ipsiq concedimꝰ nosse inqua
parte homo adimaginẽ dĩ conditus
sit. Sed neq illud qđ quidã in epła io¬
hannis legentes non intelligunt quẽ.¬
quã decipiat. ubi loquitur. Nc filiidĩ
sumꝰ. & nescimꝰ quales futuri sumus
Nouimꝰ autẽ quia cũ ille reuelatus
reuelanda ẽ. sanctis eius dictum est
sicut & in alio loco legimꝰ a gła inglã.
cuius głȩ iam inisto scło sciꝰ arrobonẽ
&e portiuculam susceꝑunt. Primus¬
eorum moyses. cuius fulsit facies ual.¬
de &e radiabat ueluti fulgor aut sol.
Scd̾s helyas igneo curru raptus in ce¬
lum &e ignis detrimenta non sentiens¬
Stephanꝰ lapidatur. & faciem habebat
angłi quȩ ab omĩb cernebatur. Hoc au¬

Expanded text:
tam et ueram scientiam, in qua potissitam et ueram scientiam, in qua potissimum parte homines condiderit ad imaginem et similitudinem suam; qui haec relinquentes multis se quaestionibus inplicanint et per has in caenum demersi sunt peccatorum. nos autem, dilectissime, maneat, ipsique concedimus nosse, in qua parte homo ad imaginem dei conditus sit. sed neque illud. quod quidam in epistula Iohannis legentes non intellegunt, quemquam decipiat, ubi loquitur: nunc filii dei sumus et nescimus, quales futuri sumus. nouimus autem, quia, cum ille reuelatus reuelanda est sanctis eius, dictum est, sicut et in alio loco legimus: a gloria in gloriam; cuius gloriae iam in isto saeculo sancti arrabonem et portiunculam susceperunt: primus Moyses, cuius fulsit facies ualde et radiabat ueluti fulgor aut sol; secundus Helias igneo curru raptus in caelum et ignis detrimenta non sentiensStephanus lapidabatur et faciem habebat angeli, quae ab omnibus cernebatur. hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
lans nomine. similitudinẽ autẽ glȩ
appellatione significans. A trib igit᷑
testimoniis quȩ tibi de scriptura sca
si repꝑirem dicebas posse sufficere ec¬
ce septem testimonia dedimꝰ. Quis gͦ
sustinebit origenis ineptias. ut ñ gra.¬
tius aliquid loquar & sunilis efficiar
uł ipsi uł discipłis eius qui audent in
ꝑiculo animȩ suȩ asserere qđcunq eis
in buccam uenerit. & magis iubere
deo. & non abeo uł orare uł discere ue.¬
ritatẽ: Quidam enĩ eoꝵ dicunt qđ
imago dĩ quã prius accepit adamillo
peccante ꝑierit. Alii suspicantur qđ
filius dĩ corpus habiturus eẽt. ex ma.¬
ra. & ipsam ẽẽ imaginẽ. Alii sensũ.
alii uirtutẽ. isti baptisma. hi qđ ho¬
mo ad imaginẽ dĩ dñetur omnibus.
hebreorũ more hȩc uel illa ructantes.
quos oportebat tantum effugere dis.¬
erunen nec negare quȩ loquitur ds̃.
ce credentes simpliciter saluos fieri.
ideoq concedere donationis suȩ cer¬

Expanded text:
lans nomine, similitudinem autem gloriae lans nomine, similitudinem autem gloriae appellatione significans. Pro tribus igitur testimoniis, quae tibi, de scriptura sancta si repperirem, dicebas posse sufficere, ecce septem testimonia dedimus. quis ergo sustinebit Origenis ineptias? ut non grauius aliquid loquar et similis efficiar uel ipsi uel discipulis eius, qui audent in periculo animae suae adserere, quodcumque eis in buccam uenerit, et magis iubere deo et non ab eo uel orare uel discere ueritatem. quidam enim eorum dicunt, quod imago, quam prius accepit Adam, illo peccante perierit; alii suspicantur, quod filius dei corpus habiturus esset ex Maria, ipsam esse imaginem, alii sensum, alii uirtutem, isti baptisma, hi, quod homo ad imaginem dei dominetur omnibus, ebriorum more haec uel illa ructantes, quos oportebat tantum effugere discrimen nec negare, quae loquitur deus, et credentes simpliciter saluos fieri deoque concedere donationis suae cer
Abbreviated transcription (Latin):
norii. loquit᷑. Ueruntam̃ inmagine ꝑ.¬
ambulat om̃ĩs homo. Necñ post dauid
etiam sub salomone filio eius. legimus
tale quidda suꝑ dĩ imaginẽ nominatũ.
Dicit eni insapientia quȩ titulo eius in¬
scribitur. Creauit incorruptum homi.¬
nẽ ae unaginem suȩ proprietatis dedit
ei. W rursum pꝰ annos. c.xi. plus minꝰ
in nouo legimꝰ testamento qđ ñ ꝑdide.¬
rint homines imaginem di. Iacob enĩ
habere hominẽ imaginẽ & similitudi.¬
nem di. Nam cum delingua hominum
latius disputasset: adiecit instabile ma
tum. In ipsa quippe benedicimꝰ deum¬
ar patrem: &e inipsa maledicimꝰ homine̾
qui aa similitudinẽ dĩ conditi sunt. Pau¬
lus quoq uas electionis ⁊ qui doctrinã
euangłicam sua p̾dicatione compleuit
docet᷑ nos qđ homo adimaginẽ & summ¬
litudinẽ di conditus sit dicens. Uir ñ
debet nutrire com̃ã. cum gła & imago
clĩ sit. Imaginem simpliciter suo appel¬

Expanded text:
noxii, loquitur: uerumtamen in imagine penoxii, loquitur: uerumtamen in imagine perambulat omnis homo. nec non post Dauid etiam sub Salomone, filio eius, legimus tale quiddam super dei imagine nominatum. dicit enim in Sapientia, quae titulo eius scribitur: creauit incorruptum hominem et imaginem suae proprietatis dedit ei. et rursum post annos mille CXI plus minus in nouo legimus testamento, quod non perdiderint homines imaginem dei. Jacobus\'. habere hominem imaginem et similitudinem dei. nam cum de lingua hominum latius dilum, in ipsa quippe benedicimus Deum patrem, et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem Dei conditi sunt » . Paulus quoque vas electionis, et qui doctrinam Evangelicam sua praedicatione complevit, docet nos, quod homo ad imaginem, et similitudinem Dei conditus sit, dicens: « debet nutrire comam, cum gloria et imago dei sit, imaginem simpliciter suo appel
Abbreviated transcription (Latin):
datam grãm dĩ. & illũ solum factũ ẽẽ ad
imaginẽ dĩ quia plamatus eẽt ex humo
concipentur in ut̃o & ñ ita nascerentur
ut adam dĩ non habere imaginẽ: statim
ꝑordinẽ iungit &e dicit. & uixit adam
annos. ccᷤ.xxxͣ. & cognouit euã uxorẽ suã
&e peꝑit ei filium iuxta spẽm & uixta ima¬
ginẽ eius & uocauit nom̃ eiꝰ seth. Rursũq
in decima generatione pꝰ annos . n.cͧc.Lxͣ.¬
iͦi. uindicans ds̃ imaginẽ suã & ostendens
qͦd gr̃a quã dedisset hominib ꝑseueraret
in eis ait. Ne comeditis carne̾ in sanguĩe.
fgo enĩulciscar sanguinẽ ur̃m de manu
omĩs effundentis illũ. qr adimaginẽ dei
feci hoĩem. Nec non post alteras decemge.¬
nerationes usq ad abraham & ab abrahã
usq ad dauid alias generationes xͣ iiii. que
xx.iiͦiͬi. generationes simul faciunt annos
cum quereretur de omĩb hominib quod
inuanitate ambularent &e peccatis ẽẽnt ob.¬

Expanded text:
datam gratiam dei et illum solum factum esse ad datam gratiam dei et illum solum factum esse ad imaginem dei, qui plasmatus esset ex humo, conciperentur in utero et non ita nascerentur ut Adam, dei non habere imaginem, statim per ordinem iungit et dicit: et uixit Adam annos CCXXX et cognouit Euam, uxorem suam, et peperit ei filium iuxta speciem et iuxta imaginem eius et uocauit nomen eius Seth. rursumque in decima generatione post annos IICCLXII uindicans deus imaginem suam et ostendens, quod gratia, quam dedisset hominibus, perseueraret in eis, ait: ne comederitis carnem in sanguine; ego enim ulciscar sanguinem uestrum de manu omnis hominis effundentis illum, quia ad imaginem dei feci hominem. nec non post alteras decem generationes usque ad Abraham et ab Abraham usque ad Dauid alias generationes XIIII, quae XXIIII generationes simul faciunt annos cum quereretur de omnibus hominibus, quod in uanitate ambularent et peccatis essent ob
Abbreviated transcription (Latin):
rufmũ abberesi origenis & aliis heresib
ce ꝑditione earũ. Si enĩ ꝑꝑ unũ ũbum aut
duo quȩ contraria fidei s̃ multȩ hereses ab.¬
iecte sunt abeccła quantomagis hic inter
hereticos habebitur qui tantas ꝑu̾sitates
&̃ tã mala dogmata contͣ fidem ad inuenit
dĩ. & eccłȩ hostisextitit: inter enĩ mala etiã
illud ausus ẽ dicere ꝑdidisse imaginẽ dĩ adã
c̃ hoc in nullo penitus loco penitus scͥptura
significet. Si enĩ ita ẽẽt nunquã omĩa que in
mundo s̃ seruirent semini adã idẽ uniũso
generi hominũ. sicut iacob apłs loquitur
Omĩa domantur &e subiecta s̃ nature hu.¬
mant. Nunquã enĩ uniu̾sa subiecta eẽnt
hominib sinon hab̾ent homines iuxta id
qͦd uniũsis imꝑent imaginẽ dĩ. Coniungenᷤ
antẽ atq ꝯsocians scͥptura diuina grãm be¬
nedictionis quã adam donau̾at &e genera.¬
tionib quȩ ex eoerant. ne qui forsitan ma.¬
ligna interp̃tatione auderent dicere uni

Expanded text:
rum ab heresi Origenis et aliis heresibus et perditione earum. si enim propter unum uerbum aut duo, quae contraria fidei sunt, multae hereses abiectae sunt ab ecclesia, quanto magis hic inter hereticos habebitur, qui tantas peruersitates et tam mala dogmata contra fidem adinuenit, dei et ecclesiae hostis extitit! inter multa enim mala etiam illud ausus est dicere, perdidisse imaginem dei Adam, cum hoc in nullo penitus loco scriptura significet. si enim ita esset, numquam omnia, quae in mundo sunt, seruirent semini Adam, id est uniuerso generi hominum, sicut et Iacobus apostolus loquitur: omnia domantur et subiecta sunt naturae humanae. numquam enim uniuersa subiecta essent hominibus, si non haberent homines iuxta id, quod uniuersis imperent, imaginem dei. coniungens autem atque consocians scriptura diuina gratiam benedictionis, quam Adam donauerat, et generationibus, quae ex eo erant, ne qui forsitan maligna interpretatione auderent dicere uni
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. nec ꝑꝑ aliquas res mundi &e hereditatẽ
odiũ adũsum illũ pugnasq suscepi. S ut
simplicit᷑ fatear dolco. & ualde dolco. uidinꝰ¬
bent ñ minimã ce ingradũ quoq sacerdo¬
tii marimũ ꝑuener̃ eiꝰ ꝑsuasionib decep.¬
tos. & ꝑuersissima doctrina cibos factos ẽẽ
diaboli. inquib completũ ẽ illud qͦd dici¬
tur. Suꝑ omnẽ munitionẽ ludit & esce eiꝰ
electe & ꝯgͤgauit sicut arenã captiuitatẽ.¬

Expanded text:
fuit nec propter aliquas res mundi et hereditatem fuit nec propter aliquas res mundi et hereditatem odium aduersum illum pugnasque suscepi, sed —- ut simpliciter fatear — doleo et ualde doleobent non minimam et in gradum quoque sacerdotii maximum peruenerunt, eius persuasione deceptos et peruersissima doctrina cibos factos esse diaboli; in quibus conpletum est illud, quod dicitur: super omnem munitionemludet et escaeeius electaeetcongregabitsicut
Abbreviated transcription (Latin):
s fontes abysi. &c totus mund̃ oꝑtus ẽaqͥs:
S furor hominũ est iunctus stulticiȩ qͥ reli¬
quert̃ illud qͦd in ꝓuerbiis dicit᷑. Audi fili
sermonẽ patris tui & ne abicias legẽ matͥs
tuȩ: & conu̾si sunt ad eriorẽ. & dicunt stul¬
to ut pͥnceps sui sit. Nec contẽnunt res fa¬
tuas que dicuntur a fatuo. sicut scͥptu¬
ra testatur. fatuus aut̃ fatua loquitur
&e cor eius uana intelligit. Unde obsecro
te dilectissime & quasi mẽbris meis parcenᷤ
ꝑꝑ caritatẽ quã inte habeo p̃cor scribens
& orans ut impleas illud qͦd dicitur. Ñ¬
ne odientes te dñe odiui.⁊ sr̃ inimicoᷤᷤ tuoᷤ
tabescebã: inimica & indigna odio origeniꝰ
uerba s̃ & deo repugnantia & scĩs eiꝰ. & ñ
ista sola quȩ dixi: s & alia innum̃abilia
Neq enĩ nc̃ mͥ ꝓpositum ẽ aduersũ omĩa
origenis dogmata disputare. Nicħ mi¬
chi subripuit origenes. nec in mea gñone

Expanded text:
sunt fontes abyssi et totus mundus opertus est aquis? sunt fontes abyssi et totus mundus opertus est aquis? Heu furor hominum iunctus stultitiae, qui reliquerunt illud, quod in Prouerbiis dicitur: audi, fili, sermonem patris tui et ne abicias legem matris tuae, et conuersi sunt ad errorem et dicunt stulto, ut princeps sui sit, nec contemnunt res fatuas, quae dicuntur a fatuo, sicut scriptura testatur: fatuus autem fatua loquitur, et cor eius uana intellegit! unde obsecro te, dilectissime, et quasi meis membris parcens propter caritatem, quam in te habeo, precor scribens et orans, ut inpleas illud, quod dicitur: nonne odientes te, domine, odiui et super inimicos tuos tabescebam? inimica et digna odio Origenis uerba sunt et deo repugnantia et sanctis eius, et non ista sola, quae dixi, sed -et alia innumerabilia; neque enim nunc mihi propositum est aduersum omnia Origenis dogmata disputare. nihil mihi subripuit Origenes nec in mea generatione