comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quod similius est bono. ut iustitia ustos⁊ ꝙ meliori eoꝵ est
similius illud eligendu quemadmodu aiate ulixc dicunt
ali meliore esse co ꝙ similior est achilli. Anstantia huus qm̃
homini qua oquus. cum non sit siłis. sion eniz simia melior
s sumilior homini. ¶ Rursum in duob si hoc ꝗdem meliori ills
autez peiori sit similuis. erit melus quod meliori est simibiꝰ
habet a ⁊ hor instantiam. slichil eniz ꝓhibet hoc ꝗde meliori

Expanded text:
Et quod similius est bono, ut justitia justo. Et quod meliori eorum est similius, quemadmodum Ajacem Ulysse dicunt aliqui meliorem esse, eo quod similior est Achilli. Instantia hujus esthomini quam equo, cum non sit similis: non enim est simia melior, similior tamen est homini. Rursum in duobus: si hoc quidem meliori, illud autem pejori est similius, erit melius quod meliori est similius. Habet autem et hoc instantiam, nihil enim prohibet hoc quidem meliori
Abbreviated transcription (Latin):
uum esse discpline. ¶ Destruenti ergo quemadmodu dictus est u¬
tendu. astruenti autez qm̃ in est ꝗdem acadens non utilis locus.
Quonia autez ꝯtingit inõẽ. util. Ostendentes eniz qm̃ non suscepͥ ᷤ
est ꝯtrarii. ostenderimus quonia neq in est acidens neq ꝯtingit
inesse. Si autez ostenderumis qm̃ inest ꝯtrarin aut susceptibile
est ꝯtrarũ non dum ostendentes erimus qm̃ ⁊ acadens in est. s qm̃
ꝯtingit inõc. in hoc tam̃ ostensum erit. ¶Quoniam autez oppositi¬
ones sunt quattuor ꝯsiderandu ex ꝯtraditionib ꝙͥ aꝯsequentia
eꝯtrario. ⁊ interim̃ti ⁊ ꝯstruenti. ¶Sum̃du aute exinductiõe. ut

Expanded text:
se disciplinae. Destruenti ergo quemadmodum dictum est utendum, astruenti vero quod inest quidem accidens non utilis locus, quod autem contingit inesse utilis. Ostendentes enim quod non susceptivum est contrarii, ostendentes erimus quod neque inest accidens, neque contingit inesse. Si autem ostenderimus quod inest contrarium, aut quod susceptivum est contrarii, nondum ostendentes erimus quod et accidens inest, sed quod contingit inesse in tantum solum ostensum erit. Quoniam autem oppositiones sunt quatuor, consideet interimenti et construenti. Sumere autem est ex inductione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscentiis molestantur. ¶ Et quod in omni tp̃r uł ĩ płibus
utilus. ut ustitia ⁊ temꝑantia fortitdine. slam hec semꝑ. illa
aliquando utilis. ¶ Et quod omnib habentib nich altero indi
tia ⁊ forntudine. slam si omnes usti essent nichil utilis fortᵈ ͦ
corruptionib ⁊ abiectionib ⁊ gn̾ationib ⁊ sũptionib ⁊ q̃rus

Expanded text:
oncupiscentiis molestantur. Et quod in omni tempore, vel in pluribus oncupiscentiis molestantur. Et quod in omni tempore, vel in pluribus utilius. Ut justitia, et temperantia, fortitudine, nam illaaliquando utilis. Et quod cum omnes haberemus, nihil altero indigtia, et fortitudine, nam si omnes essent justi, nihil utilis fortitudo; corruptionibus et adjectionibus, et generationibus, et sumptionibus
Abbreviated transcription (Latin):
quando duo aliqua fuerint sibi metip̃is ualde similia. ⁊ non po¬
terimus p̃minentiam aliquam ꝯspicere alterius ad alteꝵ uiden¬
dum ex hiis que secuntur. slam cuius ꝯscquens est mag̃ bonũ¬
⁊ hoc magis eligendu. Si aute sint ꝯsequentia mala. ⁊ cuius¬
ꝯsequens minus malum hoc magis eligendu. sum eni utraq
quod sequitur ꝯsideratio est. slam e prius ⁊ posterius seqtur. ut
discentem ignorare. ꝗdem prius. scire ꝗdem postĩus. Melius a
tatem eligimus. ¶ Non bona bonis nichil ꝓhibet ẽẽ mag̃ eligen
da. ut lratitudine ⁊ aliꝗd alud. quod non est bonuz nsi iustitia
⁊ fortitudine. ¶ Et eadem cum uoluptate. magis ꝙͣ sinc uolupta¬
te. ⁊ cadem sine tristitia ꝙͣ cum tristitia. ¶ Et uulꝙq in quo tp̃r
magis ualet. inhec ena magis eligendu. ut tristitia. in senec¬
tute magis ꝙͣ in uiuentute. magis eni ualet in senectute. Scd̃m
hoc aute e prrudentia in seneitute magis eligendu. slemo eniz

Expanded text:
quando duo aliqua fuerint valde sibimetipsis similia, et non poterimus praeeminentiam aliquam conspicere alterius ad alterum, videndum ex iis quae sequuntur. Nam cum consequens est majus bonum, hoc eligibilius; si autem sint consequentia mala, cui consequens minus malum, hoc eligibilius. Nam cum utraque quod sequitur consideratio, nam et prius, et posterius sequitur, ut addiscentem ignorare prius, scire autem posterius, melius auttatem eligimus. Et non bona, bonis nihil prohibet eligibiliora esse, ut felicitatem, et aliud aliquid quod non est bonum, justitia et fortitudine. Et eadem cum voluptate magis quam sine voluptate, et eadem cum indolentia quam cum tristitia. Et unumquodque in quo tempore magis valettute magis quam in juventute, magis enim in senectute valet. Secundum haec autem, et prudentia in senectute eligibilior, nemo enim
Abbreviated transcription (Latin):
mactare patrem. ut in triualł. Simpłr antez non bonu. ¶ Aut hoc̃
quando egrotat. Simpłr autez non. aut neq hic qñ significat.
s in eo ꝙ afficitur aliquo modo. Nichil eniz differt qn̾cumq si sic
tamen affectus sit. ¶ Simplr autem est ꝙ addito nullo dicis qm̃
bonum est aut ꝯtrariu. ut patrem mactare non dicis eõ bonũ.
s ꝗbusdam. bonum hoc ẽẽ. slon ergo simpłr bonum est. s deos
talium simpłr dicetur.

Expanded text:
care, ut in Tribalis, simpliciter autem non bonum. An in hoc quando aegrotat, simpliciter autem non. An neque hoc quando significat, sed in eo quod afficitur aliquo modo, nihil enim refert q affectus sit. Simpliciter autem est quod nullo addito dicis quod bonum est, aut contrarium, ut patrem sacrificare non dicis bonum esse, sed quibusdam bonum esse; non ergo simpliciter bonum, sed deos talium, simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
utilos. ¶ Est autem corunde ꝗ dicti sunt quostam uniuersales.
magis co qd̾ non natura tale. ⁊ si hoc ꝗde facit. illud aute ñ facit.
illud autem minus tale. ⁊ si hoc ꝗdem tali magis tale. illdꝰ uero
non tali. manifestum qm̃ primu magis tale. ¶ Amplius ex ad cditi¬
imꝑtiaxtiꝰ. ¶Ampluis pret᷑ ea que dicta st̃ suꝑiꝰ. ꝙ magis suscip̃
ꝓpriam ꝓposin ratione. ut si albus est color disgregats uisus. et¬
albius ꝗdem est color magis disgͥgatiuus uisus. ¶ Si autez ꝑti¬
terim̃tes uł ꝯstruentes. uł ꝑticularit᷑ demonstramꝰ. Nam si om̃ĩ
inest ⁊ alicui. et si nulli non alicui. Maxime autez ꝯpetentes et
ꝯmunes loci. ꝗ sunt ex oppositis ⁊ ꝯiugatis ⁊ casib. Nam siłr opi

Expanded text:
utem potest ut eorum qui dicti sunt quosdam universales mmagis tale. Et si hoc quidem facit, illud autem non facit illud autem minus tale. Et si hoc tali magis tale, illud vero non tali tale, manifestum quoniam primum magis tale. Amplius ex addititius. Amplius, praeter ea quae dicta sunt prius, quod magis suscipit propriam propositi rationem. Ut si albi est ratio color disgregativus visus, albioris est, color magis disgregativus visus. Si autem partiterimentes vel construentes, et particulariter monstramus: nam si omni inest, et alicui, et si nulli inest, nec alicui. Maxime autem opportuni et communes loci, qui sunt ex oppositis, et conjugatis, et casibus. Nam simi
Abbreviated transcription (Latin):
er nocessitate. alic ue.o ut in plurib. alis uero adutrũq. si q̾
ex nece ssitatt est. ut in plurib ponatur. aut quod ut in plibꝰ.
ee neressitatt. Aut ipsum. aut ꝯtrarium ei ꝙ est ut in plurib.
semꝑ det locum argum̃tationiqIllam si ꝙ. ex necessitats eb ut
in plurib ponatur. manifestu qm̃ non omni dicit ines. cu
insit omni quaro pectauit. Silr si ꝙ ut in plurib diatureyno¬
cessitate. iieit omni inẽs cum non insit ommi. ¶ S iłr aitem
i si ꝯiariu a quod ut in plurib est ex ncc̾tato dixit. seꝑ enuim
in pauciorib dicitur ꝯtrariu ei ꝙ est in plurib. ut si in plirib
praui homines. boni in pauciorib. &uaro ampluis magis reta¬

Expanded text:
cessitate, aliae autem ut in pluribus, aliae vero utrumlibet, si quod ex necessitate est, ut in pluribus ponatur, aut quod ut in pluribus, ex necessitate, aut ipsum aut contrarium ei quod est ut in pluribus semper dat locum argumentationis. Nam si quod ex necessitate est ut in pluribus ponatur, manifestum quoniam non omni dicit inesse, cum insit omni; quare peccavit, sive quod ut in pluribus dicitur ex necessitate dixit, omni dixit inesse, cum non insit omni: similiter autem et si contrarium ei quod in pluribus est ex necessitate dixit, semper enim in paucioribus dicitur contrarium ei quod est ut in pluribus, ut si ut in pluribus pravi homines, boni in paucioribus; quare multo magis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum. ¶ Construeis qͣtm uͭolen . quo existente. ꝓpositũ erit
ex necessitate. słam si illud ostendatur in esse ⁊ ꝓposstumͣ erit
¶Destruere autem uolenti. ꝗd est si ꝓpositum est. siam si oston
termus ꝯnis ꝓposito non mẽe.: interim̃tes erimus ꝓpositum. ¶s̃¬
plius/ ad tẽpꝰ ꝯspiciendu si alicui dissonet ut si qd nutritur dixs
rit ex necessitate augeri. nutriuntur eniz aĩalia semꝑ. augent᷑
autem non semꝑ. siłr autez ⁊ si scre dixerit reminisa. hoc aũt
preteriti temporis est. illud. ⁊ p̃sentis ⁊ futuri est. scire eni dñr

Expanded text:
positum est. Construere quidem volenti quo existente propositum erit ex necessitate, nam si illud ostendatur esse, et propositum ostensum erit, destruere autem volenti quid est si propositum est, nam si osten non esse, interimentes erimus propositum. Amplius, ad tempus inspiciendum si alicubi dissonat. Ut si quod nutritur dixerit quis ex necessitate augeri; nutriuntur enim semper animalia, augentur autem non semper. Similiter autem et si scire dixerit quis reminisci, hoc enim praeteriti t
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptas bonum. suic quonia est quedam uoluptas bonu. osten¬
sum crit ꝙ. positum est ¶ Silr autez ⁊ si oporteat disputare qm̃
est quedam uoluptas non bonum. si ostenderimꝰ q̃m nulla bonũ
uł qm̃ quedam non bonu. ostendentes erimꝰ utrũq ⁊ uniu̾sałr
⁊ ꝑticularit᷑. quoniam est quedam uoluptas non bonum. ¶ su
autem determinata fuerit postitio. dupłr intcrie̾ erit. ut si põat᷑
alicui ꝗdez inesse uoluptatis bonum ẽẽ. alicui autez non inesse.
Siue ainz ostendatur omnis uoluptas bonum suis nulla. intẽmp¬
tum erit ꝓpositum. Si autem unam uoluptate tantu posuerit

Expanded text:
tas bonum, sive quod est quaedam voluptas bonum, ostensum erit quod propositum est. Similiter autem et si oporteat disserere quod est quaedam voluptas non bonum, si ostenderimus quod nulla bonum, vel quod quaedam non bonum, ostendentes erimus utrumque, et univerticulariter, quod est quaedam voluptas non bonum. Cum autem determinata fuerit positio, dupliciter interimere erit. Ut si ponatur alicui quidem inesse voluptati bonum esse, alicui autem non inesse: nam sive omnis ostendatur voluptas bonum, sive nulla, interemptum erit propositum; si autem unam solam voluptatem posuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tuor. decem omnes fiunt. slam quattuor. tres. duo. una. Genꝰ
uero a differentia differt. ⁊ specie ⁊ ꝓprio. ⁊ actidenti. quattuor
omnes differentie sunt. Differentia uero quo differat agenere
cdictum est. quanto quo differret genus abea dicebatur. Nelinq̃
eigo quo differat aspecie: ꝓprio ⁊ accidenti dicere. ⁊ fiunt ires.
Rursus speties quo quide differat adifferentia dictu est. qñ
quo differret differentia a aspecie dicebatur. Species uero qͦ¬
dicebatur. Reliquũ est ergo ut in quo differat species a ꝓprio
nero quo differat abaccitente post relinquitur. Nam quo a
spetic ⁊ differentia ⁊ genere differat preciutum est inilloꝵ
adip̃m ilifferentiis. Quartuor igitur sũptis generib ad alia
ꝓprii adacaicens tetem erunt omnes. Quaꝵ quartuor que er̃
generis ad reliqua suꝑius demonstrauimus.
pomimine ergo differentie ⁊ speciei. est equalit᷑ ꝑticipa¬

Expanded text:
tuor, decem omnes fiunt, quattuor, tres, duae, una. genus tuor, decem omnes fiunt, quattuor, tres, duae, una. genus enim differt a differentia et specie et pro- prio et accidenti; quomnes diffe- rentiae. differentia uero quo differat a genere dictum est, quando quo differret genus ab ea dicebatur; relinquitur igitur quo differat ab specie et proprio et accidenti dicere, et fiunt tres. rursus species quo quidem differat a differentia dictum est, quando quo differret differentia ab specie, dicebatur; quo autem dicebatur; reliquum est igitur, ut quo differat a proprio m autem quo differat ab accidenti relinquitur; nam quo ab specie et differentia et genere differat, praedictum est in illorum ad ipsum differentia. quattuor igitur sumptis generis ad alia proprii ad accidens, decem erunt omnes, quarum quattuor, quae erant generis ad reliqua, superius demonstraui- mus.Commune ergo differentiae et speciei est aequaliter participa
Abbreviated transcription (Latin):
separabile sumatur accitens. tamen prius est illud cui accidit
quam accidens. Et genera quide que ꝑticipant equalit̃ ꝑtici¬
pant. accidentia uero non equałr. Intensione en ⁊ remissioẽ
suscipit accidentiu ꝑticipatio. Generum uero minime. acc̃ntia
quide inindiuiduis principaliter subsistunt. Genera uero ⁊ spe¬
cies naturalit̾ priora sunt indiuiduis substantus. Et genera
quid̾ ineo ꝙ quid sit predicantur dehiis que. sub ipsis sunt. ac¬
cidentia uero in eo ꝙ quale. aliꝗd est. uł quomodo se habet uñ¬
quodq. Qualis est eniz ethyops int̾rogatus dias qm̃ inger.
Et quemadmodu so. se. habet dicis quonia seddet uł ambu¬
lat. Genus uero quo abaliis quattuor differat dictum est. Con
quide sint. unũꝙ q aute abaliis quattuor differat: quat᷑ ꝗnq
uiguiti fiunt omnes differentie. S semꝑ posteriorib enumã¬
pta est. tertiis uero duab. quartis uero trib quintis uero quat¬

Expanded text:
separabile sumatur accidens, sed tamen prius est illud cui accidit quam accidens. Et genere quidem quae participant aequaliter participant, accidente vero non aequaliter; intentionem enim et remissionem suscipit accidentium participatio, generum vero minime. Et accidentia quidem in individuis principaliter subsistunt, genera vero et species naturaliter priora sunt individuis substantiis. Et genera quidem in eo quod quid est praedicantur de his quae sub ipsis sunt, accidentia vero in eo quod quale aliquid est vel quomodo se habeat unumquodque; «qualis est» enim «Aethiops» interrogatus dicis «niger», et quemadmodum se Socrates habeat, dicis quoniam sedet vel ambulat. Genquidem sint, unum quodque autem ab aliis quattuor differat, quater quinque, uiginti fiant omnes differentiae, sed semper posterioribus enumeruia iam sumpta est, tertiis uero duabus, quartis uero tribus, quintis uero quat
Abbreviated transcription (Latin):
mus. corꝑm alia st̃ alba. alia dulcia. q̃ opposita non st̃. s corꝑm
alia sunt abba. alia nigra. alia neutra. fodem quoq modo. ĩ aliis
ẜ accidens diuisionib diuidendu ẽ. atq illud max̃e ꝑspiciend̾
est neꝗd ultra dicat᷑ aut minꝰ. sic̃ fit ingnĩs diuisione. Non eͥ oz
relinqui aliꝗd accidens. ex ead oppoĩtione ꝙ sb̃o illi in est. ꝙ. non¬
in dunsionc dicat᷑. n utro addi aliqs quod sb̃o mefse non pos¬
sit. posterior ꝗde ꝓypatence secti prudente cuffr̃ae dursioñ
cdiligentissima ratione ꝓspexit. ⁊ ꝑse diuisionẽ abea. Iest ẜ
actidens. ipsasq int̾ se disiuncxit atq distribuit. antiqoẽs
autiz inclifferent. ⁊ accidente ꝓgu̾e̾. ⁊ accitentib ꝓ spõb
aut chffc̾ntus utebantur. at nob̾ ꝑoportuna utilitas uisa¬

Expanded text:
opposita non sunt, sed ''corporum alia sunt alba, alia nigra, alia neutra'', eodem quoque modo in aliis secundum accidens diuisionibus diuidendum est. Atque illud maxime perspiciendum, ne quid ultra dicatur aut minus, sicut fit in generis diuisione. Non enim oportet relinqui aliquod accidens ex eadem oppositione quod subiecto illi inest quoin diuisione dicatur, neque uero addi aliquid quod subiecto inesse non possit. Posterior quidem Peripateticae secta prudentiae differentias diuisionum diligenACCIDENS IPSASQUE INTER SE DISIUNXIT ATQUE DISTRIBUIT, ANTIQUIORES AUTEM INDIFFERENTER ET ACCIDENTE PRO GENERE ET ACCIDENTIBUS PRO SPECIEBUS AUT DIFFERENTIIS UTEBANTUR.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ queror ab inqsione passuiu est. qror ã aquerela agentis est.
ꝑ diminuite. aut ꝑduisiõe aut ꝑ aliqua iransinutatõe ut cum
dicit᷑. auil troianos uicisse gͥros. ita dicamꝰ. audio ꝙ gͥa uicerunt
troianos. ħ eͥ ambiguitas quol eoꝵ mõ soluit᷑. non tñ ita diui¬
denda est. Omnis uocum sigͥficatio tanꝙͣ gni̾s sigͥficatõ. Ingnẽ¬
ẽ omnes spẽs enumerant᷑. In ambiguitate uero tante sufficiũt.
quante ad eum ẜmonez posst̃ ẽt̃ utiles. quam alterut᷑ nectiͭ or̃o.
ac de uocis ꝗd sigͥficatõe sufficient̃ est dictum. Est ã degñis totiꝰq
gentissime ꝑtractatũ ẽ. Nunc dehis diusionib dicemꝰ que ẜ ac¬
cidens fiunt. Haꝵ autem cũs preceptu ẽ ꝗcꝗd ipsoꝵ diuidit᷑¬

Expanded text:
ut queror ab inquisitione, patientis est: queror a querela, agentis. per diminutionem aut per diuisionem aut per aliquam transmutationem, ut cum dicitur ''audio Troianos uicisse Graecos'' ita dicamus ''audio quod Graeci uicerint Troianos'', haec enim ambiguitas quolibet eorum soluitur. Non tamen ita diuidenda est omnis uocum significatio tanquam genus: in genere omnes species enumerantur, in ambiguitate uero tantae sufficiunt quantae ad eum sermonem possint esse utiles quem alterutra nectit oratio. Ac de uocis quidem significatione sufficienter dictum est, est autem et gentissime pertractatum est. Nunc de his divisionibus dicemus quae per accidens fiunt. Harum autem commune praeceptum est, quid
Abbreviated transcription (Latin):
atetici appellauerunt induas distribuit᷑ ꝑtes
una inueniendi. alteram iudicandi. et ea ꝗde
pars que iuidiciu purgat. atq instruit. abillis analetice
uocata. anb̾ potest resolutoria nuncupari. Ea uero que ĩ¬
ueniendi faccultatez ministrat. agrecis topyce. anb̾ localis
dicitur. Ac de illa ꝗde parte que iudicandi magr̃a est. alias
disputabr̃. Nunc uero ꝯsilium ẽ apire ꝗ sint loci. que eoꝵ¬

Expanded text:
teres appellavere, in duas distribuitur partes, unam inveniendi, alteram iudicandi. Et ea quidem pars quae iudicium purgat atque instruit, ab illis analytice vocata, a nobis potest resolutoria nuncupari. Ea vero quae inveniendi facultatem subministrat, a Graecis topice, a nobis localis dicitur. Ac de illa quidem parte quae iudicandi magistra est, alias disputabitur. Nunc vero consilium est aperire qui sint loci, quae eo
Abbreviated transcription (Latin):
care ꝓposui aboratione disiuncxi cuiꝰ ꝑtes seꝑate aliꝗd extra sigͥfi¬
cant. Uñ fit ut ꝙ cũq nom̃ fu̾it ista diffinitione daudat᷑. ⁊ ubi¬
cũq hec orauo diffinitionis aptabit᷑ illud nom̃ es̃ ñ dubitet᷑. Illd̾
quoq dicendu est ꝙ genꝰ in diusione totum ẽ. in diffõs pars.
q̃i totum soluatur inꝑtes. et ẽ simił diuisio gñis totiꝰ diuisiomi.
disfintio. totiꝰ p ꝯpositõi. slãq in diuisiõe. gru̾s. ał. totu ẽ hõĩs.
Intra se eͥ ꝯplectit᷑ hoĩe. In diffuntõe uero ꝑs ẽ. sp̃e nãq genus
cum aliis diffentus iũctu ꝯponit. ut cũ dico. aĩaliu. alia s̃ rõna¬
bilia. alia irrationabilia. Ratõabiliu alia s̃ mortalia. alia ĩmor

Expanded text:
a significant: unde fit ut quodcunque nomen fuerit, illa diffinitione claudatur, et ubicunque haec oratio diffinitionis aptabitur, illud esse nomen non dubites. Illud quoque dicendum est, quod genus in divisione totum est in diffinitione pars, io generis totius diuisioni, definitio totius compositioni. Namque in diuisione generis animal totum est hominis, intra se enim complectitur hominem, in definitione uero pars est, speciem namque genus cum aliis differentiis iunctum componit, ut cum dico ''animalium alia sunt rationabilia, alia irrationabilia'', et ru
Abbreviated transcription (Latin):
mo ergo diffra que est significatina. ⁊ uingo cũ gn̾e .i. cũ uoce. ⁊
facio uoce significatiua. ⁊ tũc respicio utru genꝰ s ⁊ diffrã nõi¬
m̃ non eõ. sunt c̃ queda uoces quo dolores designãt. alio q̃ aĩ
passionos nałr. que noĩa non s̃ ut interiectiones. Rursꝰ ipsa uo¬
cuin significantia in alias diffrãs diuido. ⁊. ocu alie st̃ ẜ positõe.¬
alis naturałr. Et uox ꝗde significans nałr nicħ ad nom̃. uox enĩ
significans positione hõiu nõi ꝯgrint. Quocͥta duas alias dif.¬

Expanded text:
mo ergo differentiam quae est significatiua et iungo cum genere, id est cum uoce, et facio ''uox significatiua'' et tumen non esse, sunt enim quaedam uoces quae dolores designant, aliae quae animi passiones naturaliter quae nomina non sunt, ut interiectiones. Rursus ipsam uocum significantiam in alias differentias diuido: ''uocum sialiter'', et uox quidem significans naturaliter nihil ad nomen, uox uero significans positionem hominum nomini congruit. Quocirca duas has dif
Abbreviated transcription (Latin):
generis fit recta diuisio. un est ut ex plurib ñs diffimino colligat᷑.
Si e̾ õs species suis nõib appellarent᷑ ex duob soł t̃minis fieret dif
funitio. ut cum dico ꝗd est hõ. ꝗd mͥ nocesse est dice̾. animal nõale
mortale. si animal rationale ẽẽt ꝓprio noĩe nũcupatu. cũ reliq̃ qͦ¬
diffĩr idẽ mortali iũtu diffinitõe hominis uerissima ratione.: in¬
diuisionib iunctis una ꝯponit᷑ diffinitio. S qm̃ alia st̃ equoca aͥ
inhiis duusio sola significationis ẽ: uidendu prius ẽ ꝗd sit uni¬
uocum ꝗd equocu ne cum ista fefellerint. equocu nom̃ quasi ĩ spẽs
ita in significatiuas uoces resoluamꝰ. uñ fit ut rursus ad diuisiõe
autez diffr̃e. alio ꝑse. alie uero ꝑ accaidens. ⁊ haꝵ alie st̃ ꝯseq̃tes sta¬
funt.⁊ clauci oculi si ñ sint quedam extrinsetꝰ debilitate turbau.¬

Expanded text:
generis fit recta diuisio. Vnde est ut ex pluribus terminis definitio colligatur. Si enim omnes species suis nominibus appellarentur ex duobus solifinitio, ut cum dico, Quid est homo? quid mihi necesse esset dicere animal rationale mortale, si animal rationale esset proprio nomine nuncupatum, cum reliqua qdifferentia, id est mortali, iunctum definitionem hominis uerissima ratione et indiuisionibus iunctis una componitur definitio. Sed quoniam alia sunt aequiuoca, alia in his diuisio sola significationis est, uidendum prius est quid sit uniuocum quid aequiuocum ne, cum ista fefellerint, aequiuocum nomen quasi in species ita in significatiuas uoces resoluamus. Vnde fit ut rursus ad diuisionem ae aliae per se, aliae uero per accidens, et harum aliae consequentes, aliasint et glauci oculi si non sint quadam extrinsecus debilitate turba
Abbreviated transcription (Latin):
paora oẽ. ur equale inequali. uirnitẽ uinis. certum incerto.
stabils ⁊ firum mutabili. s osa que aut diffinita ꝑte. or̃p̃is aũ
afirmatĩs ꝓferunt᷑ plus finita sut ꝙ̃. aut nom̃ iũ ꝓncula nega¬
tiia. aut tota negõ. qr finito potiꝰ ꝙ̃ infirto facienda ẽ dursio.¬
ipso desiderat. nicħ ad me cogͥtione facile pollicentẽ. n ẽ rudib l

Expanded text:
ora, ut aequale inaequali, uirtutem uitiis, certum incerto, stabile fixumque mutabili. Sed omnia quae aut definita parte orationis aut affirmatione proferuntur plus finita sunt quam aut nomen cum particula negatiipse desiderat, nihil ad me cognitionem facilem pollicentem. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
que trilatõ st̃. alie sunt equales. alie inequales. Inequales alie s̃
reru oĩum. alia sunt bona. alia st̃ mala. alia indiffe̾ntia q̃ nec ma
oĩu alia sunt differentia. alia st̃ indiffe̾ntia. Diffe̾ntiu alia sunt
bona. alia s̃ mala. Ita ergo oĩs diuisio ingrminã secaret᷑. si sp̃ẽb ⁊
differentiis uocabula non deessent. Quartam u̾o oppõĩtõe dicemꝰ
sensibile sensꝰ hec ergo nullam hñt substantialez diffr̃a qua a
se discrepant. Immo potiꝰ habent hiꝰ cognationez q̃ ad se inuice
referantur. ac sine se ẽẽ non possunt. Nonc̃ ergo gn̾is in relatãs
ꝑtes facienda diuisio si tota hĩ sectio agñe seꝑanda ẽ. N e hoĩs spt̃s
a̾uit ẜuus ant dñs. aut nuĩ mediu. aut dupłu sum gͥ qͣtuor
sint cdaffr̃e oppositoĩs affumationis ⁊ negõnis. si non ncce est sc̃ꝑ
tam̃ relationis reicienda druisio ẽ. priuatõis. ⁊ hĩties ⁊ ꝯͣrioꝵ sum̃te¬

Expanded text:
quae trilaterae sunt aliae aequales, aliae inaequales; inaequalium aliae sunt ''rerum omnium alia sunt bona, alia mala, alia indifferentia'', quae nomnium alia sunt differentia, alia indifferentia; differentium alia sunt bona, alia mala''. Ita ergo diuisio omnis in gemina secaretur si speciebus et differentiis uocabula non deessent. Quartam uero oppositionem diximusensibile sensus. Haec igitur nullam habent substantialem differentiam qua a se discrepent, immo potius habent huiusmodi cognationem qua ad se inuicem referantur ac sine se esse non possint. Non est ergo generis in relatiuas partes facienda diuisio, sed tota huiusmodi sectio a genere seuus aut dominus nec numeri medium aut duplum. Cum igitur quattuor sunt differentiae, affirmationis et negationis si non necesse est semper tamen relationis reicienda diuisio est, priuationis et habitus et cont
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ q̃cũq alicuiꝰ sunt magnitudinis. sic e̾ arculu ĩ semicutulos
mus dicere distribiumꝰ. et tetͣgonu quas ducto ꝑ angłm diame¬
tro intriangła. alias in palle logͣmata. alias ĩ terrigoã seꝑamꝰ
sus. alii pͥmi. alii nonpͥmi. ⁊ trianguloꝵ alia fr̃ eqlatã. alia duo
sola latã equa h̃ntia. alia totis ĩ equalia latĩb. ⁊ rursꝰ trianguloꝵ.
alia st̃ ratiangłã. alia acutos habentia ires angulos. alia obtusum.
sis ergo. gn̾is uniꝰ fit diuisio multiplex. Illud ã scire putile ẽ. qm̃
in discrepantiu pluralitato ꝯfistit. s de diuisione gn̾is ⁊ spẽi plu̾i

Expanded text:
 alicuius sunt magnitudinis. Sicut enim circulum in semicirculos mus dicere distribuimus, et tetragonum alias ducta per angulum diametro in triangula, alias in parallelogrammata, alias in tetragona separamrsus ''alii primi, alii non primi'', et ''triangulorum alia sunt aequilatera, alia duo sola latera aequa habentia, alia totis inaequalia lateribus'' et rursus ''triangulorum alia sunt rectiangula, alia acutos habentia tres angulos, alia obtusum''. Sic igitur generis unius fit diuisio multiplex. Illud autem scire perutile est, quoniam in discrepantium pluralitate consistit: fit autem divisio generis uni
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝯ̃ se indiusionib non poffr̃ poni. ut in aĩali rõals ⁊ bipes.
ipsum possc disiunge̾. St̃ ã opposttẽs quattuor. aut ut q̃ia. ũ hoñ
malo. aut ut hĩus ⁊ pͥuatio. ut uisꝰ ⁊ cecitas.ꝙͣ qua fuit ⁊ qued am
res inꝗb discerne̾ difficultas sit. utru in ꝯͣrus. an in pͥuatõs. ⁊ hĩtu
ea oporteat collocari. ut s̃ motus. ꝗes. sanitas ogͥtudo. uigilatõ sõpnꝰ
lux tenebre s ħallas. nũc ã dereliꝗs oppositõib dicendꝰ c̃. tertia oppõ¬

Expanded text:
se in diuisionibus poni non debent, ut in animali rationale et bipes, ipsum posse disiungere. Sunt autem oppositiones quattuor: aut ut contraria, ut bonum malo, aut ut habitus et priuatio, ut uisus et caecitas, quamquam sint et quaedam res in quibus discernere difficultas sit utrum in contrariis an in priuatione uel habitu ea oporteat collocari, ut sunt motus quies, sanitas aegritudo, uigilatio somnus, lux tenebrae, sed haec alias, nunc autem de reliquis oppositionibus dicendum est. Tertia oppo
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝯstituit. Negatio uero ꝗcꝗd ꝓponit. ab eo ꝙ ẽ eẽ disiung̃. ut cu
sunt rectilines. alie non reccilinee. ⁊ coloꝵ alui st̃ albi. alui nigͥ. alii
negatione facimꝰ sectionẽ. pͥ aut affirmatõ. aut simplex dicend̾
est nom̃. ut est numeroꝵ alii st̃ pͥmi. alii non pͥmi. slam si priꝰ
negõ dicta sit. tardior fit rei quam ꝓponimꝰ intlłs. Nlã cũ pͥmum
dicis c̃ẽ aliquos nũos pͥmos. cum quales sint pͥmi exẽplo uł diffĩrs.
tocueris. quales sint non pͥmi mox auditor intelliget. sin u̾o eͣ
rio feceris. aut neuara subito. aut tardiꝰ utraq ꝯgnoscet. Unisio uͦ¬

Expanded text:
esse constituit, negatio uero quicquid proponit ab eo quod est esse disiungit, ut cum sunt rectilineae, aliae non rectilineae'' et ''colorum alii sunt albi, alii nigri, alii negatione facimus sectionem prius aut affirmatio aut simplex dicendum est nomen, ut est ''numerorum alii sunt primi, alii non primi'', nam si prius negatio dicta sit, tardior fit rei quam proponimus intellectus. Nam cum primum dicis esse aliquos primos numeros, cum quales sint primi exemplo uel definitione docueris, quales non sint primi mox auditor intelliget. Sin uero e contrario feceris, aut neutra subito aut tardius utraque cognoscet, diuisio u
Abbreviated transcription (Latin):
am magnos studiosis ħ afferat fructus scĩa diuidendi. q̃q
pud ꝑypatetica semꝑ disciplina hec fuerit inhonore no¬
titia. tocet ⁊ andronici dilectissimi senis de diuisione lib̾ editus. ⁊ ħ
ꝗ sophystes inscribr cõmentarus aporphirio repetitus est. & abcode
ꝑhanc notitia introductõis laudata in categorias utilitas. Dic̃ eͥ ne
cessaria fore gn̾is. speciei. differentie. ꝓprii. accidentisq pitia. tum
ꝑꝑ alia multa. tu ꝑꝑ utilitatez que est maxima ꝑtiendi. Quare qm̃
maximus usuis est. facilimnaq doctrina. ego quoq id sic̃ pleraq oĩa
romanis cohortib tradens introductionis modo. habitaq ĩ eande
rem ⁊ ꝯpetenti subtiliq tractatione. ⁊ moderata brcuitate ꝓscripsi
ut nec anxietas decse orationis ⁊ non ꝑfecte sententie. legentiũ
m̃tib ingrratur. slec suꝑ uacua loquaatatez haꝵ rerũ inexꝑitos¬

Expanded text:
am magnos studiosis afferat fructus scientia dividendi, quamque apud peripateticam disciplinam, semper haec fuerit in honore notitia, docet et Andronici, diligentissimi senis, de divisione liber editus, et hic s, qui Sophistes inscribitur, commentariis a Porphyrio repetitus, et ab eodem per hanc, introductionis laudata in Categorias utilitas. Dicit enim fore necessariam generis, speciei, differentiae proprii, accidentisque peritiam, cum propter alia multa, tum propter utilitatem quae est maxima partiendi. Quare quoniam maximus usus est, facillimaque doctrina, ego quoque id, sicut pleraque omnia, Romanis auribus tradens, introductionis modo, habitaque in eamdem rem, et competenti subtilique tractatione, et moderata brevitate, perscripsi, ut nec anxietas decisae orationis, et non perfectae sententiae, legentium mentibus ingeratur; nec putet supervacuam loquacitatem har
Abbreviated transcription (Latin):
titate. Restat uocis e totius differentias dare. Differunt ã ꝙ
et fit tonus quide diuisio inꝑtes. uoas ã fit non in ꝑtos. s in
eas res quas uox ip̃a sig̃t. ut fit ut sublata ꝑte totum ꝑcat. sblata
una re. quam uox significat multa designãs uox ip̃a ꝑmanet. sc̃
primu ꝗd genus sit cdiffiniendu est. Genus ẽ ꝙ. de plurib sp̃e. dif
onez rectissime. responderur. slam cũ ꝗs int̾rogatur ꝗd sit hõ. recte¬
animal. quał ẽ homo ꝯuenient᷑̃ rationał respondet᷑. Duudit᷑ aũt gꝰ
ut cũ dico aĩaliu. alia st̃ rationalia. alia irrationalia: Ratõals ⁊ irrõ¬
nale diffr̃e sũt. s qm̃ sp̃ci hꝰ q̃ est anual rationals nom̃ unũ ñ ẽ.

Expanded text:
tius distributionis differentias dare. Differunt autemet fit totius quidem diuisio in partes, uocis autem fit non in partes sed in eas res quas uox ipsa significat, unde fit ut sublata parte totum pereat, sublata una re quam uox significat multa designans uox illa permaneat. NPrimum quid genus sit definiendum est: genus est onem rectissime respondetur; nam cum quis interrogatur ''quid animal. Qualis est homo? convenienter rationalis respondetur. Dividitur autem genus ut cum dico animalium alia rationalia sunt, alia irrationalia. Rationale et irrationale differentiae sunt. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
uocis ẽ distributio. Quod e̾ ap̃ nos dr̃ canis cũ euis multe sigͥfica¬
tiones in lingua romana sĩt. simpłr fortasse p̃dicat᷑ in harbara.
Cum ca que ap̃ nos uno noĩe nũcupant᷑. illi plurib fortasse sig̾¬
ficent. gnĩs uo̾ ap̃ õs eadem duusio distributõq ꝑmanet. uñ fit
ut uocis qd diuisio. ad p̃conẽ ꝯsuetudinẽq ꝑtincat. Genus uo ad
natura. Nlam q. ap̃ õs idrm ẽ naturałr ẽ. consuetudinis uo̾ ẽ ꝙ.

Expanded text:
uocis est distributio: quod apud nos dicitur canis cum eius multae significationes in lingua Romana sint simpliciter fortasse praedicatur in barbara, cum ea quae apud nos uno nomine nuncupantur illi pluribus fortasse significent. Generis uero apud omnes eadem diuisio distributioque permanet, unde fit ut uocis quidem diuisio ad positionem consuetudinemque pertineat, generis ad naturam, nam quod apud omnes idem est, natura est, consuetud
Abbreviated transcription (Latin):
unde fit ut genꝰ inpostĩora totum uo̾ in p̾ora soluamꝰ. hinc qͦ ĩ
uere dicitur si genus intĩnat᷑ statum spẽs deꝑue. Si spẽs intẽmta
sit non ꝑemptu genus in n̾a ꝯsiste̾. sontra euenit in toto. sã fi
ꝑtes ꝑmanent distribute. ut si de integra domo ꝗs abstulerit tre.¬
tum. totum ꝙq. ante fuit int̾apit. s ꝑeunte. toto pietes ⁊ sunda¬
es accepta forma transit in statuam. ita gꝰ actepra diffra transit

Expanded text:
unde fit ut genus in posteriora, totum uero in priora soluamus. Hinc quoque illud uere dicitur: si genus interimatur statim species deperire, si species interempta sit non peremptum genus in natura consistere. Contra euenit in toto, nam si totum pereat partes permanent distributae, ut si de integra domo quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parietes et fundasicut aes accepta forma transit in statuam ita genus accepta differentia transit
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃. uim tñ totius hõis uingunt atq ꝯponũt. Neq sͥ hõ gen: neq
singłi hoĩes spẽs. s ptos qb totus hõ ꝯũigit᷑. Nocis ã in sigͥficatrẽs
ꝓprias diuisio fit. quotiens una uox multa significãs apit᷑. ⁊ cius
pluralitas significatõis ostendr̃. ut cũ dico canis ꝙ ẽ nom̃. ⁊ hũc q̃¬
drupedez latrantr̃q desig̃t. et celestez ꝗ ad orioĩs pedez morbid micat.
est quoq aliꝰ marinus canis ꝗ ĩmoderata corporis magͥtudĩo cͥscẽs
ceruleuꝰ appellatur. s hꝰ diuisionis duplex ẽ modus. aũ eͥ unu
nom̃ multa sig̃t. aũ oratio ĩa u̾bis nõibusq posita. Et qd̾ multa¬
aiotr eacida romanos uince̾ posse. Et noĩs ꝗde ꝑ significatõos ꝓ¬
prias diuisio. equocationis putio nũcupat᷑. Er̃õnis uero ĩ sigͥfica¬

Expanded text:
 homo genus nec singuli homines species, sed partes quibus totus homo coniungitur. Vocis autem in significationes proprias diuisio fit, quoties una uox multa significans aperitur et eius pluralitas significationis ostenditur, ut cum dico ''canis'' quod est nomen et hunc quadrupedem latrantemque designat et caelestem qui ad Orionis pedem morbidum micat; est quoque alius, marinus canis, qui in immoderatam corporis magnitudinem crescens caeruleus appellatur. Sed huius diuisionis duplex modus est, aut enim unum nomen multa significat aut oratio iam uerbis nominibusque composita. Et nom''aio te, Aeacida, Romanos uincere posse''. Et nominis quidem per significationes proprias diuisio aequiuocationis partitio nuncupatur, orationis uero in sig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eo tempore admissum est ddum facinus ꝓpetratur. ut ꝑcꝰ¬
sit. In gestione uero negotii ea sunt que ante. fcm ⁊ dum
fit. ⁊ post factum ꝙ gestum est ꝯtinent. In omnib en tp̃s
locus. occasso. modũs. facultas inꝗrit᷑. Rursꝰ dum fit fam¬
est quo administratum negotiu. Que ergo sunt ingestioe
negotu non sunt facta. s facto adherentia. Nullus eͥ. tẽpꝰ.
occasionez. modum. locum. faccultate. facta ẽs̃ ꝯsensit. s uͥ

Expanded text:
quod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, ut percusquod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, ut percussit. In gestione vero negotii ea sunt quae ante factum, et dum fit, et post factum quod gestum est, continent. In omnibus enim tempus, locus, occasest, quod administratur, est negotium; quae vero sunt in gestione negotii non sunt facta, sed facto adhaerent; in illis enim tempus, occasionem, locum, modum, facu
Abbreviated transcription (Latin):
adipsum negotium cequo queritur ꝑtinent. Postremas uo
iiii. arꝯstantias cicero ponit in gestione negotii. que ẽ ẜa
pars attributoꝵ negonis. Et eam ꝗd̾ custantiam que est
quando. diuidit intempus. ut nocte. fecit. ⁊ in occasione ũ
cunctis dormientib. fam uero cimstantia que est ubi locũ
dict. ut in cubiculo fecit. Quomodo uero ex amstantiis mo¬
duz ut dam fecit. Quib auxiliis arstantia facultatẽ appllat
ut cum multo exeratti. Quoꝵ ꝗde locoꝵ e si ex amstantiaꝵ
natura discretio dam est. nos tam̃ benuolentius faciemus
si uberiꝰ eaꝵ ad se diffr̃as ostendamꝰ. slam cu ex cͥꝯstãtus
ingestione negotii. atq in ꝯtinentib cum ipso negonio il¬
lum annumerauerit locu quem appellauit dum fit exip̃a
plationis signisicatione ide uidetur esse locus dum fiti ħͥ
ei ꝗ est ingestione negotii s non ita est qr dum fit illud s̃

Expanded text:
ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas verad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis; et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit, et in occasionem, ut cunctis dormientibus; eam vero circumstantiam, quae est ubi, locum dicit, ut in cubiculo fecit, quomodo vero ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis circumstantiam, facultatem appellat, ut cum multo exercitu. Quorum quidem locorum, etsi ex circumstantiarum natura discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberius eorum a se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantin gestione negotii. Atque in continentibus cum ipso negotio illum annumeravit locum quem appellavit dum fit, ex ipsa prolationis significatione idem videtur esse locus hic, dum fit, ei qui est in gestione negotii. Sed non est ita, quia dum fit illud est
Abbreviated transcription (Latin):
bunit. seca in .xi. ꝑtes. Nomen ut uerres. Nlatura ut barbas.
uictus: ut amicus nobiluim.ice. fortuna. ut diuite. studi¬
um ut gromet᷑. casus. ut exul. affectio ut amans. habitus
ut sapiens. consciliuz. facta ⁊ orationes ea que extra illũ fcm
dictumq sunt. ꝑꝑ quod in iudiciu teuocatur. Reliquas uo̾
ipio nogotio. cur in causa ꝯsfituens. Ea eni causa est unꝰ
in sũma facti. ut parentis occisio. ex hac maxime. locꝰ sum̃
amplificationis. ante locu. ut ꝯtitas rapuit glaciiu. dum
sic uehem̃ter ꝑcussit. post factum in abdito seplelut. Que
omnia cum sint facta. tam̃ quantu ad gestum negotiu te
quo queritur ꝑtinent. non sunt ea fta que ĩ attributis ꝓsoc̃¬
enamerata sunt. Ila eniz extra negotium cequo agitur poita
ꝑsonam informantia fidez eniz negoto prestant. dequo u̾sa¬
tur intentio. hec uo̾ facta que ꝯtinentia sunt cu ip̃o negot̃

Expanded text:
ibuit, secat in undecim partes: nomen ut Verres, naturam ut barbarus, ibuit, secat in undecim partes: nomen ut Verres, naturam ut barbarus, victum ut amicus nobilium, fortunam ut dives, studium ut geometer, casum ut exsul, affectionem ut amans, habitum ut sapiens, consilium, facta, et orationes, ea quae extra illud factum dictumque sunt quod nunc in iudicium devocatur. Reliquas veroipso negotio; cur in causa constituens: ea enim causa est uniuuor partes: in summam facti, ut parentis occisio, ex hac maxime locus sumitur amplificationis; ante factum, ut concitus gladium rapuit; dum fit, vehementer percussit; post factum, in abdito sepelivit. Quae cum omnia sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium de quo quaeritur pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numerata sunt; illa enim extra negotium, de quo agitur posita, personam informantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio; haec vero facta quae continentia sunt cum ipso negotio,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona igitur. ⁊ negotiu suggerere. argumenta ñ possunt.
de ipsis eniz questio est. Doꝗb ante dubitatur ea dubitatõi
fide facere. niequeunt. angum̃tu uero erat ratio rei dubis
faciens fidez. fauunt autez negotio fidez ea que sunt ꝑsonis
⁊ negotus auributa. ac si quando ꝑsona negotio faciat fid
uelud si credatur ꝯtra re publica sensisse catilina qm̃ ꝑso¬
na est uicioꝵ. iurpitudine denotata. tunc non uieo ꝙ ꝑso¬
na est ⁊ in uidiciu uocatur fide negotio facit. s ĩ eo ꝙ exat¬
tributis ꝑsone quanda suscipit qualitate. s ut reꝵ ordo
danus colliquescat decinstantuis arbitror esse dicendu.
ssisi ei sit qui fecerit. ⁊ ꝗd fecerit. causaq cur fecerit. locus
tempusq quo fecerit. modus ⁊ faccultasq. si desint. causa
non stabit. has igitur arꝯstantias in gemina acero ꝑtit᷑
Reliquas uero cinstantias in attributis negotio ꝯstituat.

Expanded text:
Persona igitur et negotium suggerere argumenta non possunt, de ipsis enim quaestio est; de quibus autem dubitatur, ea dubitationi fidem facere nequeunt. Argumentum vero erit ratio rei dubiae faciens fidem. Faciunt autem negotio fidem ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Ac si quando persona negotio faciat fidem, velut si credatur contra rempublicam sensisse Catilinam, quoniam persona est vitiorum turpitudine denotata, tunc non in eo quod persona est, et in judicium vocatur, fidem negotio facit, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis arbitror esse dicendum. Nisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, locus tempusque quo fecerit, modus, etiam facultas; quae si desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partireliquas vero circumstantias in attributis negotio constituat.
Abbreviated transcription (Latin):
causa ad diuersas species cum suis ptib transit. s cu spẽs ĩ
in memoriaz uenerint .i. in cuulez questionez ⁊ ea cũ suis
obtinuerint ꝑtib inferunt secu ⁊̃ rethorica facultatẽ.

Expanded text:
causa ad diversas species cum suis partibus transit. 13. Sed cum species causa ad diversas species cum suis partibus transit. 13. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtin
Abbreviated transcription (Latin):
cause general. non eius quam unaq̃ tenens informauerit.
Qr genus est rethorice facultas. Rethorice uero sp̃es tres.
ꝑtes. Inuentio. dispositio. elocutio. memoria. ꝓnuntiatio. ⁊¬
strumentu oratio. Instrumenti ꝑtes. exordiuz. narratio. pe
titio. confirmatio. reprehensio. ꝑoratio. Oꝑa. docere. ⁊ mone̾.
actor. orator. Officium. benedice̾. finis tum bñ dixisse. tu
ꝓsuadere. Est ub tota rethorica insp̃ẽb. sp̃es uero ita totam
matĩa informant. ut tam̃ uicissi tota sibi uendicent. Ꝙ
ex hoc intelligi potest quonia omnes sibi materie ꝑtes sin¬
gule spẽs tenent. sam in uidiciali quattuor ꝯstitutionos i¬
uenies. ⁊ in deberatiuo demonstratiuoq cas de .iiii. ĩuenire
queas. Unde ostenditur si omnes ꝑtes cause general que
est cuuł questio singuls species habent. Omnes uõ ꝑtes cã
cari totam. eo modo quo uox uno tempors. adpłimoꝵ. aures

Expanded text:
causae generalis, non eius quam unaquaeque tenens informaverit. causae generalis, non eius quam unaquaeque tenens informaverit. Quare genus est rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, partes, inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Instrumenturtitio, confirmatio, reprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor, orator. Officium hujus, bene dicere. Finis, tum bene dixisse tum persuadere est. 12. Tota rhetorica in speciebus; species vero ita totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent: quod ex hoc intelligi potest, quoniam omnes sibi materiae partes singulae species tenent. Nam in judiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativa demonstrativaque easdem quatuor invenire queas. Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, singulae species habent, omnes vero partes ccari totam: eo modo quo vox uno tempore ad plurimorum aures
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝗ uiuenez de lupari ex euntez uidit paulo post de codez
loco uxorem suam uidit egressa. accusat iuiuenez adulte¬
rum. hic unuz negotuiz hoc q. uertrur est sause autez
due. una ꝯieturalis si neget se fecisse. altera diffinitiua
si in lupanari ꝯcubitum non dicat posse adulteriu puta¬
ri. s n nogant. ꝑs est euisdez ꝯtrouersie ꝯiecturalis statꝰ
n diffinenti cliffinitio. totam eiuz ꝯtinet causa. Causa
hoc modo. Sieniz omnis causa ꝯiecturał esset nec alius statꝰ
inuenietur. non ess statꝰ ꝯiecturilis cause ꝑs. s ipsa cã ess
sine dubio ꝯiectura. S quonia ꝑtim ꝯiecturi. ꝑtun fine. ꝑtiz
qualitate ꝑti translatione cause omnes tenentur. ꝑs est
ꝯstitutio cause. non cius quam tenendo informat. s eius quã
diuidit generalis. suius . s. quasi m̃bꝵ aliq. abscidens suum
facit unaqueq ꝯstitutio. sunt igitur ꝑtes ut sp̃es ꝯstituttẽs

Expanded text:
Ut qui juvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem Ut qui juvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat juvenem adulterii. Hic unum negotium quod vertitur est; causae autem duae: una conjecturalis, si neget se fecisse; altera finitiva, si in lupanari concubitum non dicat posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est ejusdem controversiae conjecturalis status; neque definienti definitio: totam enim continet causam. Causam hoc modo. Si enim omnis causa conjecturalis esset, nec alius status inveniretur, non esset status conjecturalis causae pars, sed ipsa causa esset sine dubio coniectura; sed quoniam partim coniectura, partim sine, partim qualitate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae non eius quam tenendo informat, sed eius quam dividit generalis, cuius scilicet quasi membrum aliquod abscindens, suum facit unaquaeque constitutio. Sunt igitur partes ut species constitutiones
Abbreviated transcription (Latin):
causa plurime ꝯstitutiones. Non sunt igitur ꝑtes causaꝵ ue¬
lud species status. Illud quoq ꝙ. nulla species aliam sibi oppositã¬
specie ad sb̾am iuuat. sonstitutio uero ꝯstitutione ꝯfirmat
adfide. Nec uero fł potest ut ita sint causaꝵ quasi totiꝰ ꝑtes.
slullum eniz ꝯpositu exuna ꝑte totu atq integru cõ potest.
at incausa ꝯstitutio una ydonea est ꝯstituere causaz. Quid
igitur est dicendu patet ilia ratiom. Neq eiuz cause eius
pars esse dicitur ꝯstitutio que in ꝯtrouersla uenit. ⁊ qua
status ꝯstituit. cum preẜtim ꝗ additur adc̃a status una ia
ꝯstitutione firmatam non sit principalis s accidentał atq
in uno nogotio tot eueniant ꝯtrouersie quot st̃ ꝯstituttẽs.
s. quot sunt ꝯtrousie tot sunt cause. Et lic eas ꝯtineat
unum negotiu. cause tamen inpnuxte sibi uariantur.

Expanded text:
causam plurimae constitutiones, non sunt igitur partes causarum vecausam plurimae constitutiones, non sunt igitur partes causarum velut species status. Illud quoque quspeciem ad substantiam juvat. Constitutio vero constitutionem confirmat ad fidem. Nec vero fieri potest ut ita sint causarum quasi totius partes. Nullum enim compositum ex una parte totum atque integrum esse potest. At in causa constitutio una idonea est constituere causam. 9. Quid igitur est dicendum? Patet via rationi. Neque enim causae ejus pars esse dicitur constitutio, quae in controversiam venit, et quam status constituit: cum praesertim qui additur ad causam status, jam una constitutione firmata, non sit principalis sed accidens; atque in uno negotio tot veniant controversiae quot sunt constitutiones. Sed quot controversiae, tot causae: et licet eas unum contineat negotium, causae tamen impermixtae sibi variantur.
Abbreviated transcription (Latin):
liorez utilioremut rem factu ꝙ adu̾sariꝰ arguit ꝯmissum
minutissime. diuisiones quas rethoꝵ inhiis docendis cxpli¬
candisq ꝯscripti libri diligentius ꝯtinent. s nos ħ amarto
tul. sumpsisse sufficiant. ad aliud eniz tota oꝑis festinat ĩ¬
tentio. deꝗb omnib hoc dispiciendu est modo. Oartus cͥ̾
tulius causaꝵ ꝑtes ꝯstitutiones esse demonstrat co loco qͦ
ꝯtra hermagora nititur dicens.ꝙ si generis cause ꝑtes ñ
possunt recte putari multo minꝰ recte. ꝑtis cause ꝑtes
putabuntur. pͥartes autez cause ꝯstitutio omnis est. ꝑtes
cause ꝯstitutiones designans esse. De q̃r multa questio ẽ. quo¬
modo eniz ꝑtes esse putabuntur cause. si eni ita ꝑtes ũ spẽs¬
sunt. quomodo fi potest ut in una ⁊ ead̾ꝰ cã ꝯstitutiones fit̃¬
plures. Nlam species sibi met imꝑmixte sunt. at uenunt in

Expanded text:
meliorem utilioremve, factum quod adversarius arguit commissum meliorem utilioremve, factum quod adversarius arguit commissum minutissimae divisiones quas rhetorum in his docendis explicandisque conscripti libri diligentius continent. Sed nos haec a M. Tullio sumpsisse sufficiat. Ad aliud enim tota operis festinat intentio. De quibus omnibus hoc inspiciendum est modo. M. enim Tullius causarum partes constitutiones esse demonstrat eo loco quo contra Hermagoram nititur, dicens, quod si generis causae partes non possunt recte putari, multo minus rectae partis causae partes putabuntur. Pars autem causae constitutio omnis est, partes causae constitutiones esse designans. Quare de re multa quaestio est, quomodo enim partes esse putabantur causae. Si enim ita partes, ut species quomodo fieri potest ut in una causa plures constitutiones sint? Nam species sibi invicem impermistae sunt. At veniunt in