comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eccłia namq in terp̃tat᷑ comuocatio. fi deliũ:
quȩ ñ potest fieri. nisi exrationabili
creatura. Synagoga aũt quȩ in ter-¬
p̃tatur congregatio. potest consiste-¬
re ex in rationabili & in animata. si-
uobis: non solũ. ꝓ tessalonicensibꝰ:
sed  ꝓom̃ibꝰ qui p̃dicationẽ eorũ
receperant. Memores operis fidei
ur̃ȩ. Puo coniungit. opus &e fidem:
quȩ ꝑfectum hominẽ reddunt:
fides nãq bonis oꝑibꝰ ad ornata.
placet deo: quȩ uero sine oꝑibus ẽ.
mortua ce in anis ẽ. Et memores¬
sustinentiȩ spei dñi nr̃i. Sustinentia
ẽ expectatio: unde dicimꝰ in psalmo.¬
nentiã spei dñi nr̃i appellat expecta¬
tionẽ futuroꝵ bonoꝵ. quȩ ꝑ dñm
dant᷑: & expectatio aduentus dñi
ad iuditium. Ante dm̃. idẽ coram
do patre. quia in p̃sentia in conspe¬
ctu di patris iudicabit filius mun¬
cientes aut̃ẽ subaud̃ sumꝰ electi¬
mem ur̃ãm. quia ado estis electi.
Ante constitutionẽ mundi: quia

Expanded text:
esia namque interpretatur convocatio, quae non potest fieri nisi ex rationabili creatura: Synagoga autem, quae interpretatur congregatio, potest consistere ex irrationabili et inanimata, sicuvobis. Et non solum pro Thessalonicensibus, sed et pro omnibus qui praedicationem eorum receperunt. Memores operis fidei vestrae. Duo conjungit, opus et fidem, quae perfectum hominem reddunt. Fides namque bonis operibus adornata placet Deo: quae vero sine operibus est, mortua et inanis est. Et sustinentiae spei Domini nostri. Sustinentia est exspectatio. Unde dicimus in Psalmnentiam spei Domini nostri appellat exspectationem futurorum bonorum, quae per Domdventus Domini ad judicium. Ante Deum, id est coram Deo Patre: quia in praesentia et in conspectu Dei Patris judicabit Filius muncientes autem, subaudis sumus, electionem vestram, qua a Deo estis electi ante constitutionem mundi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
aulus cr sil¬
motheus.
ecclesie tes¬
salonicensi
ponit in exordio epłe: ob causas
in aliis epłis memoratas. Genera¬
liter omni eccłiȩ scribit: quia
forsitan tunc temꝑis non habe-¬
bant ep̃m. sibi ordinatũ: licet
apud iudeos nom̃ synagogȩ
eccłiȩ habeat᷑ in usu. sicut le

Expanded text:
aulus et Silmotheus Ecclesiae Thessalonicensium ponit in exordio epistolae ob causas in aliis epistolis memoratas. Generaliter omni Ecclesiae scribit, quia forsitan tunc temporis non habebant episcopum sibi ordinatum. Licet apud Judaeos nomen Synagogae et Ecclesiae habebatur in usu,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Ex superioribꝰ ista pendent. Ido
etiam submitto sensus corclis mei
ad dm̃. ut sitis in caritate radicati
sicuti arbor plantata radicitus
firmat᷑ in terra: ut humorẽ habeat
&e auento facile ñ eradicet᷑. Et ñ so¬
lũ radicati s fundati in ipsa carita¬
tate qͣsi supͣ solidissimã petr̃ã. ut
possitis intelligere quȩ sit latitudo
caritatis. Latitudo caritatis est
qua diligit᷑ ds: ce ñ solũ amicus. s
etiã inimicus. De quo mandatodi¬
cit psalmista. Latũ mandatũ tuũ
nimis. Longitudo caritatis ẽ: ꝑ seue¬
rantia inbonis oꝑibꝰ. Bonganimitas
etiam siue longitudo caritatis ẽ ab
in itio fidei.usq ad finẽ spei. id ẽ usq
dũ ꝑueniamꝰ ad illud: ut qđ modo te¬
nemꝰ in spe. tunc possideamꝰ inre: pati-¬
ent̃ ꝓcłi amore aduersa scłi huiꝰ tole¬
rantes. Sublimitas siue altitudo ca¬

Expanded text:
. Ex superioribus ista pendent: Ideo etiam submitto sensus cordis mei ad Deum, ut sitis in charitate radicati, sicut arbor plantata radicitus firmatur in terra ut habeat humorem, et a vento facile non eradicetur, et non solum radicati, sed et fundati in ipsa charitate, quasi super solidissimam petram, ut possitis intelligere quae sit latitudo charitatis. Latitudo charitatis est qua diligitur Deus, et non solum amicus, sed etiam inimicus. De quo mandato dicit Psalmista: Latum mandatum tuum nimis . Longitudo charitatis est perseverantia in bonis operibus. Longanimitas etiam sive longitudo charitatis est ab initio fidei usque ad finem spei, usque dum perveniamus ad illud, ut quod modo tenemus in spe, tunc possideamus in re, patienter pro Dei amore adversa saeculi hujus tolerantes. Sublimitas sive altitudo cha
Abbreviated transcription (Latin):
tres. Sic deceteris uirtutibꝰ in telli¬
gendũ. Icłoq dic̃. Ex quo om̃is pat¬
Initas
in cȩlo or interra nominat᷑: quia &
angłi incęlo. &r homines in terra ab
illo ex ordium sũpser̃t. & ab illo qͥẽ
pater om̃ium rerum accepert: ut
patres alioꝵ uocarent᷑. Ut det uob̾
scđm diuitias głȩ sue uirtutem.
bus ur̃is. Idcirco in quid flecto genua
mea ad patrẽ dñi nr̃i. ut ipse det
uob̾ uirtutẽ scđm largitatẽ głȩ suȩ
ut sitis corroborati infide: & possit
xp̃c habitare ꝑfidem in interiore ho¬
mine. hoc ẽ incordibꝰ ur̃is. Licet enĩ¬

Expanded text:
tres, sic de caeteris virtutibus intellitres, sic de caeteris virtutibus intelligendum. Ideo dixit, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur, quia et angeli in coelo et homines in terra ab illo exordium sumpserunt, et ab illo qui est Pater omnium rerum acceperunt ut patres aliorum vocarentur. Ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtute bus vestris. Idcirco, inquit, ego flecto genua mea ad Patrem Domini nostri, ut ipse det vobis virtutem secundum largitatem gloriae suae, ut sitis corroborati in fide, et possit Christus habitare per fidem in interiori homine, hoc est, in cordibus vestris. Licet eni
Abbreviated transcription (Latin):
bsecro uos ne deficiatis
intribulationibꝰ meiᷤ. ꝓ
uobiꝰ. idẽ. ne recedatiᷤ
afide xp̃i dũ me uide¬
tis tribulari ꝓuobis. quȩ tribulatio
ẽ gła ur̃a. Conuenientiꝰ diceret. quȩ
bat uerbũ: conp̃hen debat᷑ aꝑsecuto.¬
ribꝰ. S eiꝰ tribulatio gła illoꝵ erat qͥ
confortabant᷑ infide: & ꝑpassionem
datis afide xp̃i: flecto ego genua
sunt exteriores oculi corporis. ce ex¬
teriora genua ceteraq m̃bra. ita eti¬
am dicunt᷑ esse oe in teriora: unde hic
apłs ñ loquit᷑ de exterioribꝰ genibus.
ꝑgenua gͦ debemꝰ intelligere tantũ¬
modo: submissũ & humiliatũ. sen¬
sum m̃tis. flecto inquid genuamea.
id ẽ submito ce humilio sensũ cordis
naturalit pater. nob̾ aũt ad optuus.
Sequit᷑. Ex quo do patre. om̃is pa¬
ternitas incȩlo &e u terra nominat᷑.
Sicuti in p̃senti scło habemꝰ qͦs appel¬
lamꝰ patres. ce st̃ aqͥbꝰ appellam patreᷤ. ita oe
in illo collegio sc̃oꝵ sp̃iũ st̃ qͥ alios diligunt

Expanded text:
bsecro vos ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, id est, ne recedatis a fide Christi, dum me videtis tribulari pro vobis, quae tribulatio est gloria vestra. Convenientius diceret, quae bat verbum, comprehendebatur a persecutoribus. Sed ejus tribulatio gloria illorum erat, qui confortabantur in fide, et per passionem datis a fide Christi, flecto ego genua sunt exteriores oculi corporis et exteriora genua, caeteraque membra, ita etiam dicuntur esse et interiora. Unde hic Apostolus non loquitur de exterioribus genibus. Per genua ergo debemus intelligere tantummodo submissum et humiliatum sensum mentis. Flecto, inquit, genua mea, id est, submitto et humilio sensum cordis naturaliter pater, nobis autem adoptivus. Sequitur: Ex quo, Deo Patre, omnis paternitasSicut in praesenti saeculo habemus quos appellamus patres, et sunt a quibus appellamur patres, ita et in illo collegio sanctorum spirituum sunt qui alios diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
acedonia prouin¬
tia est grecorũ: in
qua est ciuitas me¬
tropolis tessaloni¬
ca. Quȩ postqͣm a
paulo apło fidem ꝑcepit. licet multa
pericula sustinuissent asius ciuibꝰ
apłs. scribens eis abathenis per timo

Expanded text:
acedonia provincia est Graecorum in qua est civitas metropolis Thessalonica, quae postquam a Paulo apostolo fidem percepit, licet multa pericula sustinuissent a suis civibuApostolus, scribens eis ab Athenis per Timo
Abbreviated transcription (Latin):
runtur: tunc dixi. Ecce uenio ut fa-¬
ciã uoluntatẽ tuam Aufert pͥmum
sub̾ testam̃tum dũ eiꝰ oblationes res
tate di patris quã filius adimpleuit.
scĩficati sumꝰ inbaptismate. ꝑ oblati¬
onem corporis iħu xp̃i in semel. Qđdi
cit insemel: tale ẽ acsi diceret. Scĩfi¬
cati sumꝰ in baptistimate. ꝑ passionẽ
qͣm xp̃c celebrauit semel.:¬

Expanded text:
runtur; tunc dixi: Ecce venio, ut faruntur; tunc dixi: Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. Aufert primum. Subaudi Testamentum, dum ejus oblationes resptate; Dei Patris, quam Filius adimplevit. Sanctificati sumus. In baptismate. Per oblationem corporis Jesu Christi semel. Quod dicit semel, tale est ac si diceret: Sanctificati sumus in baptismate per passionem, quam Christus celebravit semel.
Abbreviated transcription (Latin):
offert dño de peccoribꝰ. masculũ in ma-¬
culatũ offerat: hoc ẽ uitulũ de bͥoͣbus
siue de arm̃to. Uitulus iste debobus
assũptus. atq in sacrificium oblatus.
xp̃c ẽ de genere patriarchaꝵ ortus:
ac ꝓsalute generis humani immola¬
tus. Dicit gͦ xp̃e adpatrem. Quia sacri¬
ficia in rationabilium animaliũ tibi
ñ placent. eo qđ ꝑfecte hominẽ mun¬
dare ñ possunt: ecce uenio inmundũ
ꝑ incarnationis mysterium. In capite
&e eñĩ libri leuitici scriptũ ẽ deme ut
faciam uoluntatẽ tuam: id ẽ moriar
enĩ cłi patris fuit: ut filiꝰ sua passione
genꝰ humanũ redimeret. Unde ipse
filiꝰ appropinquans suȩ passioni dicit.
S ut cognoseat mundus qr diligo pa¬
trẽ. & sic̃ mandatũ declit mͥ pater sic
facio: surgite eamꝰ ad passionẽ. Suꝑiꝰ¬
dixit qr hostias oe oblationes. ce holo¬
caustomata. ꝓpeccato noluisti. nec
placita sunt tibi quȩ scdm legẽ offe¬

Expanded text:
offert Domino de pecoribus, masculum immaoffert Domino de pecoribus, masculum immaculatum offerat, hoc est, vitulum de bobus, sive de armento. Vitulus iste de bobus assumptus, atque in sacrificium oblatus, Christus est de genere patriarcharum ortus, ac pro salute generis humani immolatus. Dicit ergo Christus ad Patrem: Quia sacrificia irrationabilium animalium tibi non placent, eo quod perfecte hominem mundare non possunt, ecce venio in mundum per incarnationis mysterium. In capite etenim libri Levitici scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam, hoc est, ut moriar enim Dei Patris fuit, ut Filius sua passione genus humanum redimeret, unde ipse Filius appropinquans passioni dicit: Sed ut cognoscat mundus, quia diligo Patrem; et: Sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Surgite, eamia hostias, et oblationes, et holocautomata pro peccato noluisti, nec placita sunt tibi, quae secundum legem offe
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. sic̃ olo uitreũ. totũ uitreum Sed
si holocaustomata xꝓpeccato ei ñ pla¬
bantur: Ad quod respondendũ est
qr fide &r penitentia digna munda¬
bant᷑: sic̃ mundatꝰ ẽ dauid apeccato
adulterii atq homicidii ꝑfecta aũt
mundatio. in xp̃i atduentu data est.
Incapite libri scriptũ ẽ deme: ut faci¬
am d̾s uoluntatẽ tuam. De huiꝰ libri
capite: diu̾se adoctoribꝰ disputatur:¬
Quid̾a enĩ intelligunt hic initium ge¬
nesis: ubi scriptũ ẽ. qđ in pͥncipio. idẽ
infilio fecerit ds celum &e terram: qͥ¬
da pͥmũ psalmũ. quẽ quida referunt
ad xp̃m. quid̾a ad qũelibet electũ. in
quo dicitur in lege dm̃ uoluntas eiꝰ:
S qr inhis nichil de morte xp̃i p̃figu¬
rabatur: dequa apłs sermonẽ ꝑ totũ
hunc locũ habet. meliꝰ uidet᷑ in telligi
de initio libri leuitici dictũ: Qui liber
cũ totꝰ de sacrificiis & hostiis contine¬
tur: pͥmũ sacrificiũ de uitulo p̃cepit
offerri dicens. Siqͥs exuobis hostiam

Expanded text:
sum: sicut holovitreum totum vitreum. Sed si holocautomata pro peccato non ei plabantur? Ad quod respondendum est, quia fide et poenitentia digna mundabantur, sicut mundatus est David a peccato adulterii atque homicidii: perfecta autem mundatio in Christi adventu data est. In capite libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. De hujus libri capite diQuidam enim intelligunt hic initium Genesis , ubi scriptum est, quod in principio, id est in Filio fecerit Deus coelum et terram; quidam primum psalmum, quem quidam referunt hristum: quidam ad quemlibet electum, in quo dicitur: In lege Domini voluntas ejus. Sed quia in his nihil de morte Christi praefiguratur, de qua Apostolus sermonem per totum hunc locum habet, melius videtur intelligi de initio libri Levitici dictum: cum totus de sacrificiis et hostiis contineatur, primum sacrificium de vitulo praecepit offerri, dicens: Si quis ex vobis hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
auferri peccata. & qr ñ placebant do
talia sacrificia: ingrediens mundũ
aliud nisi missio eiꝰ apparitio eiꝰ uide¬
licet humanitatis. Quando enĩ qui-
ubiq p̃sens erat. sed tam̃ in uisibilis
factus. postea homo uisibilis mun-¬
do apparuit: quodamͦ ubi erat illuc
ingressus est. Et quid dicit do patriͦ
Hostiam in quid & oblationẽ noluisti
corpꝰ aptasti. siue ꝑfecisti mͥ. Illud ti-¬
bi offeram: sacrificium acceptũ: Ho¬
locaustomata. ꝓpeccato: ñ tibi pla-¬
cuerunt: Tunc dixi Ecce uenio. ꝑ
incarnationis mysterium: ut in eo

Expanded text:
auferri peccata, et quia non placebant Deo auferri peccata, et quia non placebant Deo talia sacrificia, ingrediens mundum,aliud nisi missio ejus, apparitio ejus, videlicet humanitatis. Quando enim qui ubique praesens erat, sed tamen invisibilis, factus postea homo visibilis mundo apparuit, quodammodo ubi erat, illuc ingressus est. Et quid dicit Deo Patri? Hostiam, inquit, et oblationem noluisti: corpus autem aptasti sive perfecisti mihi: illud tibi offeram sacrificium acceptum. Holocautomata pro peccato non tibi placuerunt. Tunc dixi: Ecce venio per incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Galia mͦ ce egregius p̃dicator.
ut pote creatura creatorẽ sequens.
suis indictis ꝑ egit dicens. Uolo om¬
nes homines esse sic̃ me ipsũ. idẽ cas¬
tos continentesq. Et iterũ: uolo in¬
quid iuuenes nubere. filios ꝓrrea¬
re ꝓpt̾ fornicationẽ & adulteriũ.
Ecce duas uoluntates constituit:
s tam̃ ñ sunt eiꝰ ambe. Primũ dicens.
uolo omnes homines esse incontinen¬
tia sic̃ me ipsũ. uoluntatẽ suam ex¬
pressit: scdo uͦ. uolo iuuenes nube¬
re in dulgentiȩ causa: Talit̃ locu
siderauit. Potest & ita resolui. ut
qr futurũ erat. uerũ sacrificium
xp̃i in eccłia: p̃ceperit typica &e fi¬
guratiua sacrificia p̃cedere. Et re¬
uera ita necesse erat. ut siẽ uerbis
p̃nuntiabatur. ita etiam mysteriis
p̃signaretur: qͣtinꝰ afigura cicius
transirent adueritat᷑e. Sed qr illi
ñ placuerunt illa sacrificia: adue¬
nit iterũ de quo apłs ait. Ideo in qͥd
qr inpossibile erat sanguine hyr¬
Icorũ

Expanded text:
ri. Tali modo et egregius praedicator, ri. Tali modo et egregius praedicator, ut pote Creatorem creatura sequens, suis in dictis peregit, dicens: Volo omnes homines esse sicut meipsum, id est, castos, continentesque. Et iterum: Volo, inquit, juvenes nubere, filios procreare, propter fornicationem et adulterium. Ecce duas voluntates constituit; sed tamen non sunt ejus ambae. Primum dicens: Volo omnes homines esse in continentia sicut meipsum, voluntatem suam expressit. Secundo vero: Volo juvenes nubere, indulgentiae causa taliter locutsideravit. Potest et ita solvi: Ut quia futurum erat verum sacrificium Christi in Ecclesia, praeceperit typum et figurativa sacrificia praecedere: et revera ita necesse erat ut, sicut verbis praenuntiabatur, ita etiam et mysteriis praesignaretur, quatenus a figuratitiis transirent ad veritatem. Sed quia illi non placuerunt illa sacrificia, advenit iterum, de quo Apostolus ait: Ideo, inquit, quia impossibile erat sanguine hircorum
Abbreviated transcription (Latin):
licet legatur odoratus esse odorẽ
suauitatis. s fide ce desiderio offeren¬
tis. Unde ꝑiheremiã dicit. Holocau¬
stomata ur̃a ñ sunt mͥ accepta: or uic¬
timȩ ur̃ȩ ñ placuerunt michi. Et ꝑ
ysaiam. Ne offeratis inquid ultra
sacrificium mͥ: incensum abhomina¬
tio ẽ michi. Qui mactat bouem: qͣsi
qui excerebrat canẽ. Sed questio
hinc potest oriri ñ modica. quare
imperauit ut offerri debuissent:
si illi ñ placuerunt. nec uoluntatis
illiꝰ fuit. Quȩ gemina solutione po¬
test solui. Considerans om̃ips łs
animos iudeoꝵ. pnos ad ydola co-¬
lenda or ritũ gentium immittan-¬
dũ: imperauit eis multa ce gͣuia.
sacrificia offerre: ne ociosi sine sa¬
crificiis sedentes. in cultũ deoꝵ ali¬
dũ uidissenͭ alios offerre in ciderent:
maluitq sibi offerri ase creata qͣm
ydolis demonioꝵq portentis. In po¬
suit illis seruitutẽ non iustificati¬
onẽ: quia ñ ẽ eiꝰ uoluntas talia offer¬

Expanded text:
licet legatur odoratus esse odorem licet legatur odoratus esse odorem suavitatis, sed fide et desiderio offerentis: unde per Jeremiam dicit: Holocautomata vestra non sunt accepta mitimae vestrae non placuerunt mihi , et per Isaiam: Ne offeratis inquit ultra sacrificium mihi, incensum abominatio est mihi Qui mactat bovem, quasi qui excerebret canem . Sed quaestio hinc potest oriri non modica, quare imperaverit ut offerri debuissent, si illi non placuerunt, nec voluntatis illius fuit? Quae gemina solutione potest solvi. Considerans Deus omnipotens animos Judaeorum pronos ad idola colenda, et ritum gentium imitandum, imperavit eis multa et gravia sacrificia offerre, ne otiosi sine sacrificiis sedentes, in cultum deorum alicum vidissent alios offerre, inciderent, maluitque sibi offerri a se creata, quam idolis daemoniorumque portentis; imposuitque illis servitutem, non justificationem, quia non est ejus voluntas talia offer
Abbreviated transcription (Latin):
pora: ita etiam & unũ sacrificium. Se-¬
quitur. In possibile enĩ ẽ. sanguine tau¬
roꝵ &r hẏrcoꝵ auferripeccata. Quȩ ra-¬
tio esse poterat: ut rationabilis homo
sanguine inrationabilis animalis
mundaretur: Qua. ꝓpt̃ oe si leuiora pec¬
cata ꝑ illa sacrificia purgabant᷑ corpꝰq
muncdabatur qͣntũ adlegem ꝑtinet:
tam̃ in possibile erat criminalia or gͣ¬
uiora peccata illis sacrificiis mundari.
Unde neminẽ adꝑfectũ adduxit lex.
Ideo ingrediens mundũ dixit. Hoc¬
etiam &e oblationẽ noluisti. corpus
autẽ aptastimichi. Holo caustomata
ꝓpeccato ñ tibi placuerunt. tunc di¬
xi ecce uenio: In capite libri scriptũ
ẽ deme: ut faciam uoluntatẽ tuam¬
his uerbis in utiles esse ad integr̃ã
ꝑfectãq mundationẽ & forma ma-¬
gis fuisse: nec esse acceptabiles do.
qm̃ ab initio ñ placuerunt ei. Non¬
re carnium or concrematione ani-¬
malium umqͣm delectatus fuerit:

Expanded text:
pora: ita etiam et unum sacrificium. Sepora: ita etiam et unum sacrificium. Sequitur: Impossibile enim est sanguine taurorum et hircorum auferri peccata. Quae ratio esse poterat ut rationabilis homo sanguine irrationabilis animalis mundaretur? Quapropter etsi leviora peccata per illa sacrificia purgabantur, corpusque mundabatur, quantum ad legem pertinet, tamen impossibile erat, criminalia et graviora peccata illis sacrificiis mundari. Unde neminem ad perfectum adduxit lex. Ideo ingrediens mundum dicit: Hostiam et oblationem noluisti, corpus autem aptasti mihi. Holocaustomata acuerunt. Tunc dixi: Ecce venio, in capite libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem tuamhis verbis inutiles esse ad integram perfectamque mundationem, et forma magis fuisse, nec esse acceptabiles Deo, quoniam ab initio non placuerunt ei: nonre carnalium et concrematione animalium unquam delectatus fuerit:
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ conferre: s in cõmeratione pas¬
sionis xp̃i sicut ipse dixit. Hoc facite
inquiens. in meã cõmemorationẽ. Et
una ẽ. hec hostia ñ multȩ: sicut ille erant.
Quomͦ una ẽ or ñ multȩ. cũ amultis &e di-¬
uersis in locis: diuersisq temporibꝰ offe-¬
ratur : Attentissime gͦ ammaduerten-
dũ ẽ. qri diuinitas uerbi di quȩ una ẽ
& omnia replet. & tota ubiq ẽ. ipsa facit
ut ñ sint plura sacrificia s unũ sacrifi¬
cium. licet amultis offeratur. & fit u-¬
nũ corpꝰ dep̃i cũ illo qđ suscepit in utero
uirginali: ñ multa corpora. Nec nc̃ qui¬
dem aliud maius aliud minus offeri-¬
mꝰ. sed semꝑ id ipsum. equã magnitudi¬
nẽ habens. Pinde unũ ẽ hoc sacrifici¬
um xp̃i. non diuersa sicut illoꝵ erant.
Nam si aliter esset. qm̃ multis in locis
unũ corpus ubiq habens. Et sic̃ qui
ubiq offertur unũ corpꝰ ẽ. ñ multa cor¬

Expanded text:
salutem conferre: sed in commemorationem passalutem conferre: sed in commemorationem passionis Christi, sicut ipse dixit: Hoc facite inquiens in meam commemorationem. Et una est haec hostia, non multae, sicut illae erant. Quomodo una est, et non multae, cum a multis diversis in locis diversisque temporibus offeratur? Aptdum est quia divinitas Verbi Dei, quae una est et omnia replet, et tota ubique est, ipsa facit ut non sint plura sacrificia, sed unum sacrificium, licet a multis offeratur, ut sit unum corpus Christi cum illo quod suscepit in utero virginali, non multa corpora. Haec nunc quidem aliud magnum, aliud minus, ali: sed idipsum aequam magnitudinem habens. Proinde unum est hoc sacrificium Christi, non diversa, sicut illorum erant. Nam si aliter esset, quoniam in multis locis unum corpus ubique habens: et sicut qui ubique offertur unum corpus est non multa cor
Abbreviated transcription (Latin):
satio infirmitatis: ñ uirtutis ostensio.
infirmitatis eiusdem sacrificũ. Ppt̃
infirmitatẽ: qr ñ poterat ꝑfecte mũ¬
catoꝵ fieret. Quid gͦ dicendũ: Nũqͥd
oe sacerdotes nr̃i cottidie iddem ñ
agunt. dũ offerunt assi due sacrificiũ Of¬
ferunt quidem: sed ad recordationẽ¬
facientes mortis eiꝰ. Et qr nos cotti¬
die peccamꝰ. & cottidie indigemꝰ mun¬
dari. qr ille ñ potest iam mori. dedit
nobis hoc sacram̃tũ corporis &e san-¬
guinis sui. ut sicut passio illiꝰ. redẽp¬
di: ita etiam ista oblatio. redemptio
or mundatio  om̃ibꝰ inuera fide offe-¬
rentibꝰ. bonãq intentionẽ habentibꝰ.
In hoc enĩ differt ab illo ueteri sacri-¬
ficio sepiꝰ repetito. istud nr̃m qđ suni¬
liter repetitur: qr istud ẽ ueritas.
illud figura. istud ꝑfectũ reddit ho.¬
illud minime. Et istud ñ causa infirmi-¬
tatis suȩ repetitur qđ ñ possit ꝑfectam

Expanded text:
satio infirmitatis, non virtutis ostensio. satio infirmitatis, non virtutis ostensio. infirmitatis ejusdem sacrificii. Propter infirmitatem: quia non poterat perfecte muncatorum fieret. Quid ergo dicendum est? nunquid et sacerdotes nostri quotidie idem non agunt, dum non offerunt assidue sacrificium? Offerunt quidem, sed ad recordationem mortis ejus: et quia nos quotidie peccamus, et quotidie indigemus mundari: quia ille non potest jam mori, dedit nobis hoc sacramentum corporis et sanguinis sui, ut sicut passio illius redempdi, ita etiam ista oblatio, redemptio et mundatio sit omnibus in vera fide offerentibus, bonamque intentionem habentibus. In hoc enim differt ab illo veteri sacrificio saepius repetito istud nostrum, quod similiter repetitur: quia istud est veritas, illud figura: istud perfectum reddit hoillud minime: et istud non causa infirmitatis suae repetitur, quod non possit perfectam
Abbreviated transcription (Latin):
res. & columbas. Sequit᷑. Alioquin
cessassent offerri. iłoq nullã habe¬
rent ultra conscientiã peccati cul-¬
tores illius semel mundati: s in ipsis
cõmemoratio peccatoꝵ ꝑ annos sin¬
gulos fit. Alioquin. hoc ẽ si ab om̃i¬
bus essent liberati peccatis. & cessas¬
sent offerrullȩ hostie: eo qđ nullam
haberent ultra conscientiam. il est
memoriam &e recordationẽ pecca¬
toꝵ illoꝵ: a quibꝰ cultores illius semel
mundati essent. Sed q hoc ñ potuit fie¬
ri. & nũqͣm potuerunt maiora &t cri-¬
minalia peccata illis sacrificiis mun-¬
dari: fit ꝑsingłos annos cõmemoratio
peccatoꝵ in ipsis hostiis. Uerbi gr̃a. Si
obtulisset qͥs p̃senti anno hostias. ꝓpec¬
cato. aut adulterii. aut sacrilegii. aut
parricidii. necesse erat ut in om̃ibꝰ an-¬
nis id ageret: qm̃ ñ poterat ꝑfecte ex-¬
piari ab illo piacło. Pinde accusatio pec¬
catoꝵ fuit. qđ fiebat non solutio. Accu-¬

Expanded text:
res, et columbas. Sequitur: Alioquin res, et columbas. Sequitur: Alioquin cessassent offerri, ideo quod nullom haberent ultra conscientiam peccati, cultores illius semel mundati; sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos fit. Alioquin, hoc est si ab omnibus essent liberati peccatis, cessassent offerri illae hostiae eo quod nullam haberent ultra conscientiam, id est memoriam et recordationem peccatorum illorum a quibus cultores illius semel mundati essent; sed quia hoc non potuit fieri, et nunquam potuerunt majora et criminalia peccata illis sacrificiis mundari, fit per singulos annos commemoratio peccatorum in ipsis hostiis, verbi gratia: Si obtulisset quis praesenti anno hostias pro peccato aut adulterii, aut sacrilegii, aut parricidii, necesse erat ut omnibus annis id ageret: quoniam non poterat perfecte expiare ab illo piaculo: proinde accusatio peccatorum fuit, quod fiebat, non solutio. Accu
Abbreviated transcription (Latin):
mbram eñi
habens lex futuroꝵ bonoꝵ non ip¬
sam ymaginem rerũ ꝑ singulos an¬
nos eisdem hostiis qͣs offerunt in¬
desinenter: nũquã accedentes per¬
fectos facere potuit. Orclo uerboꝵ
ẽ. Habens lex umbrã hic futuroꝵ
bonoꝵ. ñ ipsã ymaginẽ rerũ nũqͣm
potest accedentes ad se ꝑfectos face¬
re: eisdem ipsis hostiis quas offer̃t
in desinenter ꝑ singłos annos. futu¬
uel etiam gaudia patriȩ cȩlestis. Um¬
rã autẽ uocat figurã oe similitudi-¬
nem: ymaginẽ autẽ.ꝓueritate po-
niret. ipsa ueritas xp̃c qui interio¬
rem eiꝰdem figure sensũ data gr̃a
sp̃c scĩ eccłiȩ patefaceret. simulq mo-¬
riendo incruce. om̃ia illa sacram̃ta
reuelaret. Numqͣm autẽ potuit ac-¬
cedentes ad se ꝑfecte mundare: eis¬
dem ipsis hostiis quas semꝑ offere¬
bant ipsi sacerdotes ꝑsingulos annos.
Easdem enĩ ipsas hostias in rationa¬
biles offerebant om̃ibꝰ annis: arie-¬
tes udelicet. boues. hyrcos. turtu¬

Expanded text:
mbram enim habens lex futurorum bonorum non ipsam imaginem rerum per singulos annos eisdem ipsis hostiis quas offerunt indesinenter, nunquam potest accedentes perfectos facere. Ordo verborum est: Habens lex umbram futurorum bonorum non ipsam imaginem rerum, nunquam potest accedentes ad se perfectos facere eisdem ipsis hostiis quas offerunt indesinenter per singulos annos. Futuvel etiam gaudia patriae coelestis. Umbram autem vocat figuram et similitudinem, imaginem autem pro veritate poniniret ipsa Veritas Christus, qui interiorem ejusdem figurae sensum data grasiae suae patefaceret, simulque moriendo in cruce, omnia illa sacramenta revelaret. Nunquam autem potuit accedentes ad se perfecte mundare eisdem ipsis hostiis quas semper offerebant ipsi sacerdotes per singulos annos. Easdem enim ipsas hostias irrationabiles offerebant omnibus annis, arietes videlicet, boves, hircos, turtu
Abbreviated transcription (Latin):
enim reseruat᷑ ad penitentiam: quasi
non ẽ maledicta. Sin uͦ penitentiam
noluerit agere: iam maledicta erit:
Unde sequit᷑ Cuius cõsũmatio. idẽ
finis illiꝰ animȩ in prauo oꝑe & ꝑseue¬
rantia in malo usq ad exitũ uite: in
cõbustionẽ sub audis ignis ȩterni erit
di habet maledictioni ẽ. ꝓxima. s siꝑ
manserit in iniquitate sua: cõbustio¬
ni eterni supplicii subiacebit: Hec enĩ
cõbustio ñ erit nisi his qui usq infinẽ
quacũq die conuersus fuerit pecca¬
tor. uita uiuet & non morietur: Post¬
qua sufficienter increpauit eos ter¬
ruit ac ꝑcussit: blandiendo alloqͥt᷑¬

Expanded text:
enim reservatur ad poenitentiam quasi enim reservatur ad poenitentiam quasi non est maledicta: sin vero poenitentiam noluerit agere, jam maledicta erit. Unde et sequitur, cujus consummatio, id est finis illius animae in pravo opere et perseverantia in malo usque ad exitum vitae, in combustionem, subaudis ignis aeterni erit. di habet maledictioni proxima est, sed si permanserit in iniquitate sua, combustioni aeterni supplicii subjacebit. Haec enim combustio non erit nisi his qui usque in finequacunque die conversus fuerit peccator, vita vivet, et non morietur. Postquam sufficienter increpavit eos, terruit ac percussit, blandiendo it
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i. cũ uita optima. ꝓferens gͦ apłs
de anima florenti in uirtutibꝰ hoc
exemplum. d̃iq benedictione dig¬
na: mox sub iunxit aliud paradig¬
ma. de illa quȩ suam neglexit sa¬
dum frequenter ymbrem cȩlestis
doctrinȩ posset suscipere. ꝓferens aũt
spinas & tribulos. reꝓba ẽ &. maledic-¬
tioni. ꝓxima. Pspinas oe tribulos.
punctiones peccatoꝵ possumꝰ intelli¬
gere: quibꝰ pungitur anima. de quibꝰ
dñs ade dixit. Terra tua spinas cetri¬
bulos germinabit tibi. idẽ caro tua
punctiones peccatoꝵ: & aculeos uiti¬
oꝵ ꝓferet tibi Siue spinas &e tribulos.
curas suꝑfluas sollicitudinesq istiꝰ
scłi debemꝰ accipere: de quibꝰ dñs dicit
in euangelio. Curȩ istiꝰ scłi or sollicitu
dines diuitiaꝵ suffõcant uerbũ: ita
ut infructuosũ reddat᷑. Anima gͥ ꝓ.
ferens punctiones peccatoꝵ. eurisq
scłi & sollicitu dinibꝰ diuitiarũ occu¬
pata rȩꝓba ẽ: hoc ẽ laude indigna

Expanded text:
Dei cum vita optima. Proferens ergo Apostolus Dei cum vita optima. Proferens ergo Apostolus de anima florenti virtutibus hoc exemplum, Deique benedictionem dignam, mox subjunxit aliud paradigma de illa quae suam negligit sadum frequenter imbrem coelestis doctrinae posset suscipere. Proferens autem spinas et tribulos, reproba est et maledictioni proxima. Per spinas et tribulos punctiones peccatorum possumus intelligere, quibus pungitur anima: de quibus Dominus Adae dixit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi, id est, caro tua punctiones peccatorum, et aculeos vitiorum proferet tibi. Sive spinas et tribulos, curas superfluas, sollicitudinesque istius saeculi debemus accipere: de quibus Dominus dicit in Evangelio: Curae ergo istius mundi et sollicdines divitiarum suffocant verbum, ita ut infructuosum reddatur . Anima igitur proferens punctiones peccatorum, curisque saeculi et sollicitudinibus divitiarum occupata, reproba est, hoc est, laude indigna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ confessionẽ peccatoꝵ. ꝑ humilita¬
tẽ. ꝑ penitentiam.ꝑ elemosinã si ha¬
facultas: & si dimiserint fr̃ibꝰ inse pec¬
cantibꝰ. Hoc ẽ qui iterum baptizari uo-¬
ita & nos semel mori possumꝰ in bap¬
tismate pro peccato. Terra enĩ sepe
suꝑ uenientẽ bibens ymbr̃e. &r ge¬
nerans erbam oportunã. illis aquibꝰ
colitur: accipit benedictionẽ ado
qui sepe biberunt ymbrem cȩlestis
doctrinȩ. s nũqͣm germina fidei
bonoꝵ operũ protulerunt. Ponitaũt
pͥmũ cõparataonẽ de bona terra:
ac deinde de mala. Terra inquid
bibens ymbrem. id ẽ sc̃ȩ &. bone uo¬
luntatis anima accipiens gratiam.
ꝑfectã. ꝓferens suis pͣdicatoribꝰ aqͥ¬
bus excolit᷑: siue sibimet ipsi acci¬
pit benedictionẽ uitȩ ȩternȩ. uel
habundantiã uirtutũ. ut ferat
fructus tricesimos. sexagesimos.
pariterq centesimos Nichil enĩ¬
oportunius fide ꝑfecta in fidelibꝰ

Expanded text:
per confessionem peccatorum, per humilitaper confessionem peccatorum, per humilitatem, per poenitentiam, per eleemosynam, si hafacultas, et si dimiserint fratribus in se peccantibus. Hoc est, qui iterum baptizari voita et nos semel mori possumus in baptismate pro peccato. Terra enim saepe supervenientem bibens imbrem, et generans herbam opportunam illis a quibus colitqui saepe biberunt imbrem coelestis doctrinae, sed nunquam germina fidei bonorumque operum protulerunt. Ponit autem primum comparationem de bona terra, ac deinde de mala. Terra, inquit, bibens imbrem, id est sanctae et bonae voluntatis anima accipiens gratiam Sperfectam proferens suis praedicatoribus, a quibus excolitur, sive sibimetipsi accipit benedictionem vitae aeternae, vel abundantiam virtutum, et refert fructus tricesimos, sexagesimos, pariterqopportunius fide perfecta in Filium
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fit ꝑbaptismũ: ad hoc ut iterũ
baptiret᷑ penitentia expleca. Qui ea
quȩ superiꝰ memorata sunt ꝑceper̃t:
uirtutes scłi uenturi gustauerunt.
Qđ dicit gustauerunt uirtutes scłi
uenturi: tale ẽ acsi diceret. Si cogno¬
uerunt qđ in resurrectione uentu¬
ri sunt ȩlecti sic̃ angeli cdi in celo. &
qđ iusti fulgebunt sic̃ sol in regno
patris sui. nullomͦ possunt iterum¬
ita renouari ꝑ penitentiã &e baptis¬
mũ iteratũ si peccauerit criminale
peccatũ: sic̃ in pͥmo baptismate no¬
ui effecti sunt. Erant eñi qui uole-¬
bant baptismũ iterare: dicentes:
& renouabor totus sicut prius:
Qd̾ apłs extoto denegat. nullomͦ pos
se fieri. Et qr uirtꝰ baptismatis in
cruce & sepultura xp̃i maxime con-¬
stat: ꝓinde subiunxit: Rursũ cru-¬
cifigentes sibi met ipsis filiũ di.
& ostentui habentes: Tam̃ ñ icło
denegatur penitentia: quia licet
ñ renouent᷑ in baptismate iterũ. in¬
dulgentiã tam̃ ualebunt acciꝑe

Expanded text:
ut iterum baptizetur, poenitentia expleta: quia ea quae supra memorata sunt, perceperunt, virtutes saeculi venturi gustaverunt. Quod dixit: Gustaverunt virtutes saeculi venturi, tale est ac si diceret: Si cognoverunt, quod in resurrectione venturi sunt electi sicut angeli Dei in coelo, quod et justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui, nullo modo possunt iterum novari per poenitentiam et baptismum iteratum, si peccaverint criminale peccatum, sicut in primo baptismate novi effecti sunt: erant enim qui volebant baptismum iterare, dicentes: e rursus, et renovabor totus, sicut prius. Quod Apostolus ex toto denegat nullo mose fieri. Et quia virtus baptismatis in cruce et sepultura Christi maxime constat, proinde subjunxit. Rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei et ostentui habentes. Tamen non ideo denegatur poenitentia, quia licet non renoventur in baptismate, iterum indulgentiam tamen valebunt accipere
Abbreviated transcription (Latin):
test appellari: de quo superiꝰ diximꝰ.
quia in iungit᷑ illis qui instruunt᷑
antequã ad baptismũ ꝑueniant:
Quam beatus apłs hic excludit di-¬
cens. ñ posse iterũ renouari ꝑ peni-¬
tentiã: quatinꝰ penitentia facta ite.¬
rum baptit etur. Alterũ autẽ genꝰ
penitentie ẽ. ꝑ qđ post baptism̃ũ de-¬
cludit. Terret gͦ omnes ut tuneant
post baptismi gratiam graui oribus
peccatis se implicare: qr ñ potest fi¬
eri scd̃a renouatio ꝑ lauacrũ baptis¬
matis. Nam sicut xp̃c semel mortu¬
us. & semel resurgens iam ñ morit᷑:
ita semel gr̃a baptismatis agenda ẽ.
nec potest iterari. nisi dubiũ fue¬
rit utrũ nam quis captus ab hostibꝰ
sit baptitatus. Renouariaũt dixit.
nouũ fieri. Nouũ aut̃ẽ facere homi¬
nem: sacribaptismatis ẽ. Dequo ꝓpħa
dicit. Renouabit᷑ sic̃ aquilȩ iuuentꝰ
tua. In possibile ẽ in quã iterũ reno¬

Expanded text:
test appellari, de quo superius diximus test appellari, de quo superius diximus quia injungitur illis qui instruuntur, antequam ad baptismum perveniant, quod beatus Apostolus hic excludit dicens, non posse iterum renovari per poenitentiam, quatenus poenitentia peracta iterum baptizentur: Alterum autem genus poenitentiae est quo post baptismum decludit. Terret ergo omnes ut timeant post baptismi gratiam gravioribus peccatis se implicare, quia non potest fieri secunda vice renovatio per lavacrum baptismatis. Nam sicut Christus semel mortuus, et semel resurgens, jam non moritur , ita semel gratia baptismatis agenda est, nec potest iterari, nisi dubium fuerit, utrumnam quis captus ab hostibus sit baptizatus. Renovari autem dixit novum fieri. Novum autem fieri hominem sacri baptismatis est, de quo Propheta dicit: Renovabitur ut aquilae juventus tua . Impossibile est, inquam, iteru
Abbreviated transcription (Latin):
butione scilicet donoꝵ gustauerunt
nichilominꝰ bonũ di uerbũ. idẽ doctri¬
nã euangłicam intellexerunt: uir-¬
tutesq scłi uenturi. hoc ẽ glorifica¬
tionẽ resurrectionis uitamq futu-¬
ram. & ꝓlapsi sunt a fide xp̃i negan-¬
do illum. aut etiam ad criminalia. ꝓ-¬
lapsi peccata. renouari iterũ ad peni-¬
hoc ẽ nouos fieri ꝑpenitentiam sub au¬
dis asuperioribꝰ inpossibile est. In pos¬
sibile ẽ inquid iterũ renouari posse
eos ꝑpenitentiam &e baptismũ. qr pꝰ¬
qͣm om̃ia superiꝰ memorata ꝑceperũt:
ꝓlapsi sunt ad ininunditiam crimi-¬
nalium peccatoꝵ. aut etiam ad infi-¬
delitatem. Non dixit difficile ẽ: sed
inpossibile. Qd enĩ difficile ẽ: ut cũq
potest agi. Inpossibile uͦ ẽ: qđ nullo
mͦ fieri potest. Quid gͦ : Exclusa ẽ pe¬
nitentia post baptismũ. oe uenia de¬
lictoꝵ: Absit Nuo sunt siquidem.
genera penitentie. Unũ quide ante
baptismũ . & p̃paratio baptismi po-

Expanded text:
staverunt nihilominus bonum Dei verbum. Id est, doctrinam evangelicam intellexerunt. Virtutesque saeculi venturi. Hoc est glorificationem, resurrectionem, vitamque futuram. Et prolapsi sunt. A fide Christi, negando illum: aut etiam ad criminalia prolapsi peccata. Renovari iterum ad poenitHoc est, novos fieri per poenitentiam: subauditur a superioribus, impossibile est: Impossibile est inquit iterum renovari posse eos per poenitentiam et per baptismum, qui postquam omnia superius memorata perceperunt, prolapsi sunt ad immunditiam criminalium peccatorum, aut etiam ad infidelitatem. Non dixit: Difficile est, sed, impossibile. Quod enim difficile utcunque potest agi: impossibile vero est, quod nullo modo fieri potest. Quid ergo? exclusa est poenitentia post baptismum, et venia delictorum? Absit: duo siquidem sunt genera poenitentiae: unum quidem ante baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
ita indoctis humilis sermõ. & sapienti¬
bꝰ archanũ mysterium nosse conuenit:
qui exercitatos habent sensus studio
lectionis. Exusu siquide lectionis fre¬
quenti meditatione diuinarũ scriptu¬
rarũ. efficiunt᷑ sensus nr̃i exercitati:
& extensi ad maiora in telligenda. Un¬
de psalmista dicit beatũ esse uirum
qui in lege dñi meditabit᷑ die ac nocte:¬
Qua ꝓpt̾ intermittentes Capit̾.xi.¬
in coationis xp̃i sermonẽ ad ꝑfectionẽ
feramur. Qua ꝓpter qr exercitatos sen¬
sus decet uos habere in lege dm̃. in ter¬
nuttentes sermonem in coationis xp̃i:
ad ꝓfunda & alta mysteria diuinitatis
eius ducamur. Sermonẽ in coationis
xp̃i uocat initium fidei: instructionẽ
uidelicet de natiuitate xp̃i humana.
de passione: de resurrectione. ascensi¬
one eius. & gratia baptismatis. Sicut
enĩ eum qui litteris inbuendus ẽ elem̃-¬
ta literaꝵ oportet pͥmũ audirer sic &
xp̃ianꝰ pͥmo omnium de his debet instrui.

Expanded text:
ita indoctis humilis sermo, et sapientiita indoctis humilis sermo, et sapientibus arcanum mysterium nosse convenit, qui exercitatos habent sensus studio lectionis. Ex usu siquidem lectionis, frequenti meditatione divinarum Scripturarum efficiuntur sensus nostri exercitati et extensi ad majora intelligenda. Unde Psalmista beatum dicit esse virum qui in lege Domini meditabitur die ac nocteQuapropter intermittentes inchoationis Christi sermonem ad perfectionem feramur. Quapropter quia exercitatos sensus decet nos habere in lege Domini, intermittentes sermonem inchoationis Christi, ad profunda et alta mysteria divinitatis ejus ducamur. Sermonem inchoationis Christi vocat initium fidei, instructionem videlicet de nativitate Christi humana, de passione ejus, de resurrectione, ascensione, et gratia baptismatis: sicut enim eum qui litteris imbuendus est elementa litterarum oportet primum audire, sic et Christianus primo omnium de his debet instrui,
Abbreviated transcription (Latin):
penetrare archana mysterioꝵ nescit:
ita ut expedit discretionẽ facere int̃
bonũ & malũ. Redditq causam qͣre.
Paruulus inquid ẽ: subaudis sensu
& intellectu. Perfectoꝵ aũt hominũ
ẽ solidus cibus: id ẽ qui ꝑfectos habent
sensus. illis pandunt᷑ alta. &e obscura
mysteria de diuinitate om̃ipotentis
đi. Unde & sequit᷑ Eorum dico ẽẽ
solidũ. qui ꝓconsuetudine lectionis
exercitatos habent sensus. hoc ẽ stu¬
diis litterarũ extensos ad discretionẽ¬
tionem hereticȩ pͣuitatis: Sicut par-¬
uulus inter cibũ &e cibũ discernere
nescit. & sepe in noxiis sumendis cibis
periclitat᷑ si ñ. phibet᷑ a seniore: ita indo¬
quoq qui discretionẽ doctrinaꝵ nescit.
facile decipit᷑: atq inuia erroris peri¬
clitatur. Qua ꝓpter dicit. qr om̃is qui
lactis particeps. expers ẽ sermonis iusti¬
ciȩ. Qđ enĩ lacte &r solido cibohocindocto
& sapiente differt: Sicut lac paruulis
congruit. & solidus cibus ȩtate ꝑfectiᷤ.

Expanded text:
penetrare arcana mysteriorum nec scit ita ut expedit, discretionem facere inter bonum et malum. Redditque causam quare. Parvulus inquit enim est. Sensu et intellectu. Perfectorum autem. Hominum. Est solidus cibus. Id est, qui perfectos habent sensus. Illis pandunt alta et obscura mysteria de divinitate omnipotentis Dei, unde et sequitur: Eorum. Dico esse solidum. Qui pro consuetudine. Electionis. Exercitatos habent sensus. Hoc est studiis litterarum extensos. Ad discretionetionem haereticae pravitatis. Sicut parvulus inter cibum et cibum discernere nescit et saepe in noxiis sumendis cibis periclitatur, si non prohibetur a seniore: ita indoquisque qui discretionem doctrinarum nescit, facile decipitur atque in errore periclitatur. Qua propter dicit: Quia omnis qui lactis est particeps expers est sermonis justitiae: quod enim in lacte et solido cibo, hoc in indocto et sapiente differt. Sicut lac parvulis congruit, et solidus cibus aetate perfectis,
Abbreviated transcription (Latin):
fundisq mysterus Beatus enĩ apłs¬
hanc habet consuetudinẽ. ut simpli¬
cẽ doctrinã lactis nomine designet:
ꝑfectam aũt solidũ cibũ appellet. Unde
dicit corinthiis. minꝰ ꝑfectis: Lac uobis¬
ne ẽ. incarnatio filii di. passio. mors.
resurrectio illiꝰ. ascensio incęlos. Solidꝰ
uͦ cibꝰ. ꝑfecti sermonis ẽ mysterium tri¬
nitatis. quomͦ filiꝰ coȩternꝰ sit. patri. qͦmͦ¬
sp̃s sc̃s. ꝓcedit abutroq. & qͦmͦ tres sunt
inꝑsonis: &x unꝰ insubstantia deitatis.
Sed qui ñ potest intelligere qđ euan-¬
gelista ait. u̾bũ caro factũ ẽ & habita¬

Expanded text:
ofundisque mysteriis: beatus enim Aposofundisque mysteriis: beatus enim Apostolus habet consuetudinem ut simplicem doctrinam lactis nomine designet, perfectam autem solidum cibum appellat, unde dicit Corinthiis minus perfectis: Lae vobisinae est incarnatio Filii Dei, passio, mors, resurrectio illius, ascensio in coelos: solidus vero cibus perfecti sermonis est mysterium Trinitatis, quomodo Filius coaeternus sit Patrii qs procedat ab utroque, et quomodo tres sint in personis, et unus in substantia Deitatis. Sed qui non potest intelligere quod evangelista ait: Verbum caro factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia superius memorata habuerũt.
rursũ indigebant ut docerent᷑ ab illo.
ceterisq apłis quȩ sint elem̃ta ex hor¬
dii sermonũ dĩ. Elem̃ta dnr qͣsi ele-¬
uam̃ta. eo qđ exipsis cetera originẽ
sumant: in itia uidelicet & funda¬
m̃tum creaturaꝵ. Aquibꝰdam etiã
dicunt᷑ elim̃ta ꝑ .i. qͣsi fabricam̃ta:
abeo qđ ẽ elimo elimas. quasi exeis
fabricata fant omnia. hic autẽ elem̃ta
siue elim̃ta duobꝰ modis possumꝰ intel¬
ligere. scilicet ipsas caracteres. & pñ¬
tiationes litterarũ aquibꝰ exhordiũ
sumunt sermones: uel certe ipsa initia.
& fundam̃ta fidei. Quasi diceret: Hoc
indigetis ut doceamini quȩ sunt elim̃¬
ta litteraꝵ. uel mitia fidei: Cũ debere¬
tis. ꝓfunditate mysterioꝵ intelligen.¬
do scrutari ce ꝑfecti esse infide: fa¬
cti estis inquid infantes qͥbꝰ lacte opꝰ
sit. id ẽ simplici &t rudi doctrina. ñ
solido cibo. id ẽ ꝑfecta doctrina. ꝓ¬

Expanded text:
omnia superius memorata habuerunt, omnia superius memorata habuerunt, rursum indigebant ut docerentur ab illo caeterisque apostolis quae sint elemedii sermonum Dei. Elementa dicuntur quasi elevamenta, eo quod ex ipsis caetera originem sumant, initia videlicet, et fundamenta creaturarum. A quibusdam etiam dicuntur elimenta peti, quasi fabricamenta, ab eo quod est elimo, elimas, quasi ex eis fabricata sint omnia. Hic autem elementa, sive elevamenta duobus modis possumus intelligere, scilicet ipsos characteres et pronuntiationes litterarum, a quibus exordium sumunt sermones, vel certe ipsa initia et fundamenta fidei, quasi diceret, Hoc indigetis, ut doceamini quae sint elementa litterarum vel initia fidei, cum debueritis profunditatem mysteriorum intelligendo scrutari, et perfecti esse in fide. Facti estis inquit quasi infantes quibus lacte opus sit, id est simplici doctrina, non solido cibo, id est perfecta doctrina pr
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ om̃ibꝰ obtẽperantibꝰ sibi causa
salutis ȩternȩ : qͣntũ lucrũ sit osten¬
dit eius passio. eiꝰq obedientia. qui
omnibꝰ credentibꝰ sufficit ad uitam
ȩternam. Sequitur. De quo itẽ. non
dũ. In carnato constituit. ñ fuit eiꝰ igno¬
rantia cui reuelata sunt mysteria a
scłis abscondita. sed pocius illoꝵ tardi¬
tate qr in becilles. idẽ infirmi infide
gistri debuerant esse: Unde ce ipse red¬
dit causam dicens. Qm̃ in becilles facti
sunt ad audiendũ: ac deinde subiun¬
git. Et enĩ cũ deberetis magistri esse
..ꝓpter tẽpꝰ. sub audis quo pene ab in
Sitio legem habuistis &e ꝓpħas. rur¬
3. sũ indigetis ut uos doceamini ame.
alusq apłis quȩ. sunt elem̃ta exor-¬
di sermonũ di: &e facti estis quibꝰ la¬
cte opꝰ sit ñ solido cibo. Ad eos loqͥt᷑.
qui diu morantes inlege exercita¬
tũ sensũ debuerant habere de aduen¬
Qui certe cũ de buissent magistri ẽe
gentili ũ. ꝓpt̃ tempꝰ p̃teritum in qͦ

Expanded text:
ibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae: quantum lucrum sit ostendit ejus passio ejusque obedientia, qui omnibus credentibus sufficit ad vitam aeternam. Sequitur: De quo. Non ncarnato instituit, non fuit in ejus ignorantia cui revelata sunt mysteria a saeculis abscondita, sed potius in illorum tarditate, qui imbecilles, id est infirmi in fide, gistri debuerant esse, unde et ipse reddit causam dicens: Quoniam imbecilles facti estis ad audiendum, ac deinde subjungit: Etenim cum deberetis magistri esse propter tempus, subaudis quo pene ab initio legem habuistis et prophetas. Rursum indigetis, ut vos doceamini. A aliisque apostolis. Quae sint elementa exordii sermonum Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, qui diu morantes in lege, exercitatum sensum debuerant habere de advenus allata est. Qui certe cum debuissent magistri esse gentilium propter tempus praeteritum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatus factus ẽ omnibꝰ obtẽperanti¬
bꝰ sibi causa falutis ȩt̃nȩ. appellatus
adeo pontifex iuxta ordinẽ melchise¬
dech. Cum esset inquid filius in ueri-¬
tate didicit obedientiam. ex his ob¬
tariam exibuit patri obedientiam.
expertꝰ illam exparte humanitatis.
Hanc obedientiam quã hic didicisse
formã serui accipiens: factusq ẽ
obediens patri usq ad mortẽ. In eo

Expanded text:
obtemperantibus sibi causa salutis aeternae, appellatus Deo pontifex juxta ordinem Melchisedech. Cum esset, inquit, Filius Dei in veritate, didicit obedientiam ex his optariam jam exhibuit Patri obedientiam, expertus illa ex parte humanitatis. Hanc obedientiam quam hic didicisse formam servi accipiens, factusque obediens Patri usque ad mortem . In eo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde subiungit apłs dicens. Ac resur-¬
Srectionis mortuoꝵ &r iuditu ȩterni¬
.i. fundam̃tum ñ debemꝰ rursus iacere:
ut iterũ instruamini de fide resurre
iam ñsitis de istis instructi. Notandũq
ad omnia semꝑ subaudiendũ esse ñ rur-¬
sum. Et hoc faciemꝰ. si quicłe ꝑmiserit
deus. hoc ẽ &r ad maiora uos ducemꝰ. &e
de his om̃ibꝰ quȩ enumerauimꝰ plenissime.
docebimꝰ uos: ut ñ sit iterũ necesse ex
totd & acapite ponere fundam̃tum.
Ne uͦ ullatenꝰ quis sccłm uel tercium
estimaret pꝰ peccata fieri baptisma:
max subintulit dicens. In possibile est
enĩ eos qui semel sunt illuminati. sub¬
audis luce scĩ spiritus inbaptismate
fidei. gustauert̃ etiam donũ cȩleste.
hoc ẽ remissionẽ peccatoꝵ ꝑceperũt
in baptismate. siue cõmunicauerunt
corpori & sanguini dñi pꝰ baptisma. &

Expanded text:
Unde subjungit Apostolus dicens: Ac resurUnde subjungit Apostolus dicens: Ac resurrectionis mortuorum, et judicii aeterni. Fundamentum non debetis rursus jacere, ut iterum instruamini de fide generalijam non sitis de istis instructi. Notandumque ad omnia semper subaudiendum esse, non rursum. Et hoc faciemus, si quidem permiserit Deus. Hoc est, et ad majora vos ducemus, et de his omnibus quae enumeravimus plenissime docebimus vos, ut non sit iterum necesse ex toto et a capite ponere fundamentum. Ne vero ullatenus quis secundum vel tertium aestimaret post peccata fieri baptisma, mox subintulit, dicens: Impossibile est enim eos qui semel sunt illuminati. Sub luce sancti Spiritus in baptismate fidei. Gustaverunt etiam donum coeleste. Hoc est remissionem perceperunt in baptismate, sive communicaverunt corpori et sanguini Domini