comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. quod ad peruiciem nͥ conuerteretur ua¬
leret. Lef̃m quis nescut non esse baptisimum
xp̃i si uerba euũnglica quib symbolum constat
.illic ꝓ defuerunt. S facilius inuenuintur hẽ¬
tici qui omnino non baptitent. qmͣ non iłłis.q.
uerbis baptitent. Ideo dicuus. non omnem
baptizsmum. nam mñ multis idslorum sacri¬
legis sacris baptitari. homin es ꝓibentur. s
baptismum xp̃i. id est uerbis euuͣngelicis cõ¬
setratum. ubiq eundem et̃. net hominum
quorum lib ⁊ qualibet. peruersitate iuola¬
ri. Sane in ista quoq sententia non negligẽ¬
ter omittendum est. qued hic inter posuit ⁊
ait. Quare ominib pacificis quidem uirib
nitendum est. ne quis heretico errore in fectꝰ.¬
⁊ cetera. Eespexit enu uerba illa lerti eypa¬
ani dicentis. Neiniiem uidicantes. aut a ui¬
re communionis aliquem. si diu̾sum sencerit
amouentes. sacr ꝙͣtum ualeat ĩ bonis eat̾ filiis

Expanded text:
lutem, quod ad perniciem nisi conuerteretur ualutem, quod ad perniciem nisi conuerteretur ualeret. ceterum quis nesciat non esse baptismum Christi, si uerba euangelica quibus symbolum constat illic defuerint? sed facilius inueniuntur haeretici qui omnino non baptizent quam qui non illis uerbis baptizent. ideoque dicimus non omnem baptismum ■— nam in multis idolorum sacrilegis sacris baptizari homines perhibentur —, sed baptismum Christi, id est uerbis euangelicis consecratum, ubique eundem esse nec hominum quorumlibet et qualibet peruersitate uiolari. Sane in ista quoque sententia non neglegenter omittendum est quod hic interposuit et ait: quare omnibus pacificis qnitendum est, ne qui haeretico errore infectet cetera. respexit enim uerba illa beati Cypriani dicentis: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ecce quantum ualeat in bonis ecclesiae filiis
Abbreviated transcription (Latin):
loquacib s etum ab hereticis compõitas: et per
ignoratie simplicitatem. nõ ea ualentes discer¬
nere utuntur eis arbitnͣtes quod bene sint. non
tñ quod ineis ꝑuersum est .n. euacuat ilła que
ibi resta sunt. S ab eis potius enacuatur. Sicut
in iip̃o homine bone spei. ⁊ ꝓbabiłs fider. s tñ
homine. si quid aliter sapit. non inde euacuã¬
tur. que recte sapit. donec ei redeus reuelet.ꝙ
aliter sapit. si autem malus est ip̃e atq prr¬
uersus. Si precem integram dicat. ⁊ nullam
ex parte fidei catholice aduersam. non ideo
ip̃e rectus est quia illa recta est. Et si in alitͥib
ad uersam precem afferat. deus adest uerbis
euuͣngelicis suis sine quib baptismis xp̃i conse¬
erari non potest. ⁊ ipe sanctificit sacramentum
suum. ut homini siue anteqmͣ baptitetur. si¬
ue cum baptiretur. baptiatur. siue post ea qñ¬
Q ueraciter ad se conu̾so id ip̃m ualeat ad sa¬

Expanded text:
loquacibus, sed etiam ab haereticis conpositas, et per loquacibus, sed etiam ab haereticis conpositas, et per ignorantiae simplicitatem non eas ualentes discernere utuntur eis arbitrantes quod bonae sunt; nec tamen quod in eis peruersum est euacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius euacuatur, sicut in ipso homine bonae spei et probabilis fidei, sed tamen homine, si quid aliter sapit, non inde euacuantur quae recte sapit, donec ei deus reuelet et quod aliter sapit. si autem malus est ipse adque peruersus, si precem integram dicat et nulla ex parte fidei catholicae aduersam, non ideo ipse rectus est quia illa recta est, et si in aliquibus peruersam precem adferat, deus adest euangelicis uerbis suis, sine quibus baptismus Christi consecrari non potest, et ipse sanctificat sacramentum suum, ut homini siue antequam baptizetur siue cum baptizatur sine postea quandoque ueraciter ad se conuerso id ipsum ualeat ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ecc̃a non sanctificant aqmͣ. Multorum enĩ
preces emendantur cotidie si doctiorib fuerũt
recitate. ⁊ multa in eis reperiuntur contra ca¬
tholicam fidem. Numquit si manifestetur aliqͦs
baptieates cum ille preces dc̃e suꝑaqmͣ fuissẽt.
uidẽbuntur denuo baptitati. Quod ita. eia ple¬
rum q pretis uitium superat precantis affectꝰ
⁊ quia cecta illa uerba euungelica sine quib ñ
potest baptisma consetrari. tantum ualent.
ut per illa sic euacuentur. ⁊ quecunq in prece
uiciosa contra regillam fidei dicunturi quem¬
admedun demonium xp̃i nomine extludit᷑.
Nam utiq hereticus si afferat precem uitio¬
sam. nec bonum ht̃ caritatis affectum. quopo¬
sit illa imꝑitia suꝑan. ⁊ ideo similis est ei qͣ¬
cumiq in ip̃a cheatholica inuidus ⁊ maliuolus
precem in qua loquatur ccͣ regulam fidei. mũbti
quippe iriunt in preces non solum ab imꝑitis

Expanded text:
ipsa ecclesia non sanctificant aquam. multorum enim ipsa ecclesia non sanctificant aquam. multorum enim preces emendantur cotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis repperiuntur contra catholicam fidem. numquid, si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, iubebuntur denuo baptizari? quid ita? quia plerumque precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum ualent, ut per illa sic euacuentur quaecumque in prece uitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium Christi nomine excluditur. nam utique haereticus, si adferat precem uitiosam, nec bonum habet caritatis adfectum, quo possit illa inperitia superari, et ideo similis est ei quicumque in ipsa datholica inuidus et maliuolus, precem in qua loquatur contra regulam fidei. multi quippe inruunt in preces non solum ab inperitis
Abbreviated transcription (Latin):
aũt non dimiseretis hominib. neq pat̾ ñr nõ
dimtitet uobis. Huic ⁊ petrus ait. quia caritas
cooꝑit multitunem peccatorum. Qmͣ utiq nõ
hẽbant illi. ac ꝑ hoc sc̃ arenam edificabant. de
quib idem cyprianus dicit. quod intus ⁊ malino¬
la inuidiam etiam temporib apostolicis sine ca¬
ritate conuersabantur. ⁊ ideo intus quidemeẽ
udebantur. s foris erant. quia in illa petra per
qmͣ significatur ecc̃a non erant. Sedatus atu¬
borbo dixit. In qnͣtum a qua sacerdotis prece ĩ
ecõa sanctificata abluit dẽlista. in tantum hẽ¬
tico sermone uelut cancere in fecta cumulat pec¬
cata. Quare omnib pacificis quidem hominib¬
urib uitendum est. ne quis heretico ercore infec¬
a regno celorum fiet alienus. huic respondetur.
quia sinon sans sanctificatur aqua cum aliqua¬
eror erroris uerba ꝑ impitiam precator effundit.
multi non solum mali. d etiam boni fratres ĩ

Expanded text:
autem n ö n dimiseritis hominibus, neque pater uester autem n ö n dimiseritis hominibus, neque pater uester dimittet uobis. hinc et Iohannes ait: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum, quam utique non habebant illi ac per hoc super harenam aedificabant, de quibus idem Cyprianus dicit quod intus in maliuola inuidia etiam temporibus apostolicis sine caritate conuersabantur. et ideo intus quidem esse uidebantur, sed foris erant, quia in illa petra per quam significatur ecclesia non erant. Sedatus a Tuburbo dixit: In quantum aqua sacerdotis prece in ecclesia sanctificata abluit delicta, in tantum haeretico sermone uelut canccre infecta cumulat peccata. quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infecs regno caelorum fiet alienus. Huic respondetur quia, si non sanctificatur aqua, cum aliqua erroris uerba per inperitiam precator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in
Abbreviated transcription (Latin):
unt uerba xp̃i. ⁊ non faciunt. ⁊ ideo quia ꝑ sr̃¬
arenam sunt sunt extra petiam ẽe coniuncun¬
tur. qued est ertra ecc̃am: Tamen ⁊ qmͣ du iti
sunt. ⁊ nondum uel nunqmͣ. in melius cõmu¬
tantur. baptirant ⁊ baptiiantur. ⁊ baptis mus
quem hñt. illis ad dampnationem destinatis
integer manet. Neti hoc loco dici potest. Qͥs enĩ
facit omnia uerba domini que in illo euuͣngłico
sermone conscripta sunt. quem concludens ait
edificare ꝑ sr̃ petram qui eadem uerba audirẽt
⁊facerent. supet arenam autem qui audirent
⁊ non facerent. Quia ⁊ si aquib dam non un¬
plentur omina. in eodem tñ sermone possint
medicinam dicens. Dumittite ⁊ dimittetur uo¬
brs. ⁊ post oronem dominicam in eodem sermo¬
ne commemoratam atq conscriptam. dico e¬
nu uobis inquit. Et si dimiseritis põca homini¬
bus. dimittet uobis ⁊ pater nr̃ peceata nr̃a. Si

Expanded text:
unt uerba Christi et non faciunt, et ideo quia in hunt uerba Christi et non faciunt, et ideo quia in harena sunt extra petram esse conuincuntur, quod est extra ecclesiam: tamen et quamdiu ita sunt et nondum uel numquam in melius commutantur, baptizant et baptizantur et baptismus quem habent illis ad damnationem destinatis integer manet. Neque hoc loco dici potest: \'quis enim facit omnia uerba domini quae in ipso euangelico sermone conscripta sunt, quem concludens ait aedificare super petram qui eadem uerba audirent et facerent, super harenam autem qui audirent et non facerent?\' quia, etsi a quibusdam non implentur omnia, in eodem tamen sermone posuit medicinam dicens: dimittite et dimittetur uobis. et post orationem dominicam in eodem ipso sermone commemoratam adque conscriptam: dico enim uobis, inquit: si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ totiens nec̃ce eẽt baptitari. quociens recedẽs
quis ab ecc̃a. rursus ad ecc̃am remeasset. Iam
uero si diligentius queramus. quid sit foris.n¬
manꝑ marime quia ip̃e commemorationem
facit petti super quem edificatur ecc̃a. nonne
illi sunt in ecc̃a qui sunt inpetra. qui autem
in petra non sunt. nec in ecc̃a sunt. Iam uidea¬
mus uitum super petram edificumisuum con-¬
stiguant. qui audunt xp̃i uerba ⁊ non faciunt.
Contradicit eis ip̃e dominus dicens. Qͥ audit
uerba mea hec ⁊ facit ea. similabo eum nro n¬
prudenti qui edificat domum suam sr̃ petram
⁊ Paulo post. Qui au dit uerba mea hec ⁊ non
facit ea. similabo eum uiro stulto. qui edificat
domum suam suꝑ arenam. si ergo ⁊ in petra est
ecc̃a. illi qui sr̃ arenam sunt quia extra petrã
sunt. ꝓfesto extra ecc̃am suiit. Recordemur iti¬
q qmͣ multo commemoret ꝙyprianus uelut
intus positos. quiedificant sr̃ arenam .i. audi¬

Expanded text:
 totiens necesse esset baptizari, quotiens recedens  totiens necesse esset baptizari, quotiens recedens quisque ab ecclesia rursus ad ecclesiam remeasset. Iam uero si diligentius quaeramus quid sit \'foris\', maxime quia ipse commemorationem fecit Petri super quem aedificatur ecclesia, nonne illi sunt in ecclesia qui sunt in petra, qui autem in petra non sunt nec in ecclesia sunt? iam ergo uideamus, utrum super petram aedificium suum constituant qui audiunt Christi uerba et non faciunt. contradicit eis ipse dominus dicens: qui audit uerba mea haec et facit ea, similabo illum uiro prudenti, qui aedificat domum suam super petramet paulo post, Qui audit verba mea haec et non facit ea, similabo eum viro stulto qui aedificat domum suam super arenam . Si ergo in petra est Ecclesia, illi qui super arenam sunt, quia extra petram sunt, profecto extra Ecclesiam sunt. Recordemur itaquam multos commemoret Cyprianus ueluti intus positos qui aedificant super harenam, id est audi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam non faciunt. S contra xp̃m iuuentes en¬
diendo uesba euis ⁊ non faciendo. ac per hoc sr̃
arenam edificando. oues enis ⁊ greges perdi¬
torum morum exemplo corrunpunt. bapti¬
⁊are non possunt. Nonquit non posset hoc ue¬
ri similr̃ dici. ⁊ tñ falsum est. Baptitant qͥp¬
pe iniqui. qmͣ iniqui sunt illi captores. quo
in unitate secum posito cyprianus arguẽbat.
baptirantur baptitare non possunt. An qrpe
ĩores sunt eo ip̃o quo foris sunt. S nichã in¬
t̾est ad te iitegritatem baptismi qnͣto peior
id tradat Nen enim tantum interest inter ma¬
lum ⁊ peiorem. qnͣtum int̾est inter bonum ⁊
malum. ⁊ tñ cum baptitat malus. non aliud
dat qm̃ bonus. Ergo ⁊ cum baptitat peior. no
aliud dat qmͣ ille quiminus est malus. an
forte non ad hominis meritum. S ad ipius
baptismi sacramentum pertinet ut foris dari
non possit: Si hoc ita eẽt nec haberi foris posset.¬

Expanded text:
et faciunt, sed contra Christum uiuentes auet faciunt, sed contra Christum uiuentes audiendo uerba eius et non faciendo ac per hoc super harenam aedificando oues eius et gregem perditorum morum exemplo corrumpunt, baptizare non possunt.\' numquid non posset hoc uerisimiliter dici? et tamen falsum est. baptizant quippe iniqui, quoniam iniqui sunt illi raptores quos in unitate secum positos Cyprianus arguebat. \ti baptizare non possunt? an quia peiores sunt eo ipso quo foris sunt? sed nihil interest ad integritatem baptismi, quanto peior id tradat. neque enim tantum interest inter malum et peiorem quantum interest inter bonum et malum, et tamen cum baptizat malus non aliud dat quam bonus; ergo et cum baptizat peior non aliud dat quam ille qui minus est malus. an forte non ad hominis meritum, sed ad ipsius baptismi sacramentum pertinet ut foris dari non possit? si hoc ita esset, nec haberi foris posset et
Abbreviated transcription (Latin):
titare sp̃ałr possunt. ꝓpt̾ea censemus ab̃ho¬
micidis baptitatos. uel homicidas baptitatos
atq inmeluis non mutatos cum se correx¬
ecuit baptirari. At hoc non est uerum. Qui e¬
nu odit fraterem suum homicida est ⁊ tales
nouerat intris ꝙprianus. qui utiq baptita¬
baut. Frustra ergo talia de baptirandis ħet¬
cis dc̃a sunt fortunatus a tuccabori dixit. Ihẽ
filius. sc̃ petrum edificauit ecc̃an. non sr̃ he¬
resem. ⁊ postestatem baptitandi ep̃is de dit
non hereticis. Quare qr extra eccãm sunt ⁊ cõ¬
tra xp̃m stantes oues eius ⁊ gregem spargũt.
baptitare foris non possunt. Ad hor addidit¬
foris. ut ei iam br̃ respondemus possit. Nam
⁊ huic totidem pene uerdis iti rosponderetur.
filius suꝑ petrum hedificauit ecc̃am. non suꝑ
iniquitatem. ⁊ potesfatem baptitandi epĩs de¬
dit non iiquis. Quare quia non pertinet ad
petram sr̃ qmͣ edificauit qr uerb̃a dei audiunt

Expanded text:
tizare spiritaliter possunt. propterea censemus ab hotizare spiritaliter possunt. propterea censemus ab homicidis baptizatos uel homicidas baptizatos adque in melius non mutatos, cum se correxerint, baptizari.\' at hoc non est uerum. qui enim odit fratrem suum homicida est, et tales nouerat intus Cyprianus, qui utique baptizabant. frustra ergo talia de baptizandis haereticis dicta sunt. Fofilius super Petrum aedificauit ecclesiam, non super haeresim, et potestatem baptizandi episcopis dedit, non haereticis. quare qui extra ecclesiam sunt et contra Christum stantes oues, eius et gregem spargunt baptizare foris non possunt. Sedatus aforis, ut ei jam breviter responderi non possit. Nam et huic totidem pene verbis ita responderetur: filius super Petrum fundauit ecclesiam, non super iniquitatem, et potestatem baptizandi episcopis dedit, non iniquis. quare qui non pertinent ad petram, super quam aedificant qui uerba dei audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
concilio postetiore frimata robuctius. persu¬
asit. Inuicem se tñ com salua caritare diu̾¬
sa sentirent. sollicita pietate tolerauerunt.
studentes seruare unitatem sp̃c inuinculo
pacis. donec altis eorum si qͥuid alr sape¬
rent id quoq deus reuelaret. Hoc isti audi¬
ant a quib ꝑ hoc concilium unitas oppn-¬
gnatur. ꝑ quod concilium qñtum amanda sit
unitas declaratur. Successus ab abbir germa¬
iitiana dixit. hereticis aut nichil licet. aut
totum licet. Si possunt baptitare. possunt ⁊
spm̃ sanctum dare. s aũt spm̃ scm̃ dare non¬
possunt. quia non hñt spiritum scm. nec bap¬
tuaresp̃alr̃ possunt. ꝓpter ea censemus here¬
ticos baptieari. Huic prope totidem uerbis ita
responderi potest. Nomicidis aut nichil licet
aut totum licet. si possunt baptitare. possũt
⁊ spm st̃m dare. Si autem sp̃m scm dare non
possunt. quia non hñt spm̃ sanctum. mnec bap¬

Expanded text:
concilio posteriore firmata robustius persuconcilio posteriore firmata robustius persuasit, inuicem se tamen, cum salua caritate diuersa sentirent, sollicita pietate tolerauerunt, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, id quoque illis deus reuelaret. hoc isti audiant a quibus per hoc con cilium unitas obpugnatur, per quod concilium quantum amanda sit unitas declaratur. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nihil licet aut totum licet. si possunt baptizare, possunt et spiritum sanctum dare; si autem spossunt, quia non habent spiritum sanctum, necbaptizare spiritaliter possunt. propterea censemus haereticos baptizatos. Huic prope totidem uerbis ita responderi potest: Homicidis aut nihil licet aut totum licet. si possunt baptizare, possitum sanctum dare non possunt, quia non habent spiritum sanctum, nec bap
Abbreviated transcription (Latin):
oeꝑit. ⁊i propter ea ius eum baptitari. qr ñ
accepit remissionem peccatorum. Si intus
al quem inueneris. qui tenens oduumn ad u̾sꝯ
frẽm sie baptitatus sit cum dominus men¬
tiri nonpossit. qui act. si non dimiseritis
non uobis dimitretur. uibens correstum
denuo baptirari: Non utiq. Sic ergo nec
hereticum. Sane iste cun cur nõ breuiter
dixerit. noz heretico non communicamus. S
addidit qnͣtum in nobis non est pret̾eundũ.
uidit enim plures huic sententie consentire.
a quorum tñ consortio ne uiolaretur uni¬
tas seisti separare non possent. ⁊ ad diclit
qnͣtum in nobis est utiq demonstrans. nõ
uoluntate sed cominunitare his ques arbi¬
trabatur baptismum non hr̃e. S tñ omĩa
bono pacis ⁊unitatis ẽẽ toleranda. ꝙ ⁊ illi
faciẽbant. qui isto non reste facere sentiebãt.
⁊ illud tenenebant quod post ea melius declata¬
ta ueritas docuit. ⁊ antiquorum consuetudo

Expanded text:
ceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non ceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem inueneris qui tenens odium aduersus fratrem sic baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec haereticum. sane iste cur non breuiter haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos arbitrabatur baptismum non habere, sed tamen omnia bono pacis et unitatis esse toleranda. quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant et illud tenebant, quod postea melius declarata ueritas docuit et antiquior consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
retur utrum in sola sancta eẽt ecẽa. et ap̃
hereticos uẽl scismaticos non esset. non
me ita credere cum tota ecc̃a responderem.
s qr hoc ille insententia sua non posuit. ꝓu¬
to ẽẽ improbum ut ego illi addam uerba
contra que disputem que ibi non in uenr
ta enim si dr̃ẽt. una est aqua euphrate fui¬
minis que est inparadyso. uerum utiq di¬
ceret. d si interrogaretur utrum in solo para¬
dyso eẽt ista aqua. ⁊ ita ẽẽ diceret. falsum
diceret. Est enim ⁊ preter paradysum. ĩ
hiis terris ad quas ab illo fonte ꝑma¬
net. S quis est tam temerarius. quidi¬
cat hoc eum responsurum fuisse. falsum
est. cum posset fortasse hoc respondere quod
uerum est Quapp̃ uerba huius sententie.
non debent ha hr̃e cõtraditionem quia nichĩl
dixit. Nos qnͣtum in nobis est. heretico nõ
cominunicamus nisi baptitatus in ecc̃a fu¬
eris. fuerit. ⁊ remissionem peccaturum. ac¬

Expanded text:
retur, utrum in sola sancta esset ecclesia et aput retur, utrum in sola sancta esset ecclesia et aput haereticos uel schismaticos non esset, non me ita credere cum tota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quIta enim si diceret, Una est aqua Euphratae fluminis, quae est in paradiso; verum utique diceret. Sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua, et ita esse diceret, falsum diceret. Est enim et praeter paradisum in his terris, in quas ab illo fonte permanat. Sed quis est tam temerarius, qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum posset fortasse hoc respondere quod verum est? Quapropter verba hujus sententiae non debent habere contradictionem, quia nihil dixit: Nos, quantum in nobis est, haeretico non communicamus, nisi baptizatus in Ecclesia fuerit et remissionem peccatorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
der gr̃e celestis quod accepimus. unum bap¬
tismum quos est in ecẽa sancta credimus.
Potest et mea esse sententia. Sic enun libe¬
rata est. ut nicħ habeat contra ueritatem.
Nam ⁊ nos unum baptismum quod est in
ecc̃a sancta credimus. Si autem dixisset. ꝙ
est in sola sancta ecc̃a credimus. responden¬
dum est erat sicut cetĩs Nunc uero quia ⁊¬
sic dictum est. unum baptisma quod est ĩ
ecc̃a sc̃a credimus. ut esse quidem in ecẽa sc̃a
diceretur. S alibi esse non negaretur. quod¬
blib ille seuserit. contra hec uerba disputa¬
re non opus est. Si enun de me singula que¬
rerentur. utrum unum eẽt baptisma. res¬
ponderem unum eẽ. Deinde si interrogarer
utrum hoc esset in ecca sancta. responderem
hoc ẽẽ. Tertio si queretur utrum hoc baptisma
crederem. responderem ita me credere. Ac ꝑ
hoc unum baptisma quod est in ecc̃a sancta
me credere responderem. Si autem quere¬

Expanded text:
dei gratiae caelestis quod accepimus unum bapdei gratiae caelestis quod accepimus unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea esse sententia; sic enim librata est, ut nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. si autem dixisset: \'quod est in sola ecclesia sancta credimus,\' respondendum erat sicut ceteris. nunc uero quia sic dictum est: unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus, ut esse quidem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. si autem quaere
Abbreviated transcription (Latin):
communicemus non ne mortuñ erãt qui dice¬
bant. manducemus ⁊ bibanius cras enim mo¬
riemur . qui non credebant resurrestionemn
mortuorum. Qui ergo istorum colloquiis mał
corrumpebantur ⁊ eo sequebantur. nonne pa¬
riter cum eis in foueam cadebant. ⁊ in eis tñ
erant isti quib scribẽdat apłs. iam baptitatis.
net tñ ideo si corrigerentur. denuo baptitarent᷑
Nonne idem apłs ait. sapere secuntlum carnẽ
mors est. ⁊ utiq sedłm carnem sapiẽbant aua¬
ri. fraudatores. raptores. inter ques gemebat
ip̃e cyprianus. Quid ergo illi in unitate iuuẽtr
oberãt mertui. Ant quis dicat. baptismum
xp̃i quod tales haberent uel darent. eorum ini¬
quitatib fuisse uolatum. P ollianus a mileri
dixit. Iustum est hereticum. baptitari in ecc̃a
sancti. Nicħ quidem breuius dici potuit. S ed
puto. ⁊ hoc breue est. Iustum est baptismũ
xp̃i non exũłflari in ecc̃a xp̃. Theogenes ab
ippone regio dixit. secundum sacramentũ

Expanded text:
t qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur? — non credebant resurrectionem mortuorum —: qui ergo istorum conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foueam cadebant? et in eis tamen erant isti quibus scribebat apostolus iam baptizatis, nec tamen . ideo si corrigerentur denuo baptizarentur. nonne idem apostolus ait: sapere secundum carnem mors est? et utique secundum carnem sapiebant auari fraudatores raptores, inter quos gemebat ipse Cyprianus. quid ergo illi in unitate uiuenti oberant monui, aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent uel darent eorum iniquitatibus fuisse uiolatum? Pollianus a Mileo dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iustum est baptismum Christi non exsufflari in ecclesia Christi. Theogenes ab Hippone Regio dixit: Secundum sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
lus post iõhannis baptismum xp̃i. baptis¬
mo uoluit baptitari. Si autem iohannis
baptismo non dimittebãtur peccata. utrũ
nam meliores erant iohanne cypriani teni¬
porib. de quib ip̃e dicit. quod fundos insidi¬
osis fraudib rapiebant. ⁊ usuris multipli¬
cantibus fenus augebant. quib tamen
baptizantib fiebat remissio peccatorum:
An quia ees unitas ecc̃e tenebat. Quid gͦ.¬
Ichannes Iohannes non erat inunitate.
amicus ille sponsi. me dominice p̾parator.
⁊ ip̃ius domini baptizator: Quis hoc demẽ¬
tissimus dexerit. Qua pp̃ qmͣqmͣ ita credã¬
ita baptirasse ioħem in aqua penitentie in
remissionem peccatorum. ut ab eo bapti¬
daris in spe remitterentur. peceata. re ip̃a
uero in domini baptismo id fieret. sicut
resurrestio que expectatur. infinem. spe ĩ
nobis fc̃a est. sicut ditit apłs. quia simill
uios exitiuit et simul sedere fecit incelesti¬
bus. ⁊ idem dicit. spe enum salui fc̃ sumus.¬

Expanded text:
Paulus post Iohannis baptismum Christi baptisPaulus post Iohannis baptismum Christi baptismo uoluit baptizari? si autem Iohannis baptismo non dimittebantur pnam meliores erant Joanne Cypriani temporibus, de quibus ipse dicit quod fundos insidiosis fraudibus rapiebant, et usuris multiplicantibus fenus augebant , quibus tamen baptizantibus fiebat remissio peccatorum? An quia eos unitas Ecclesiae tenebat? Quid ergo? Joannes non erat in unitate, amicus ille sponsi, viae dominicae praeparator, et ipsius Domini baptizator? Quis hoc dementissimus dixerit? Quapropter quanquam ita credam baptizasse Iohannem in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, ut ab eo baptizatis in spe remitterentur peccata, re ipsa uero in domini baptismo id fieret, sicut resurrectio quae expectatur in finem spe in nobis facta est, sicut dicit apostolus, quia simul nos excitauit et simul sedere fecit in caelestibus, et idem dicit: spe enim salui facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
cumi peruentum fuerit permanetur. Idem
G iohannes ⁊ celsitudinem domini predica¬
uit. cum enm sĩbi longe preposuit. ⁊ hu¬
mslitatem cum eum tnͣqmͣ infuum bap¬
triauit. s si iohannes xp̃m solum. bapti¬
⁊ asset. melioris baptismi dispensator fuisse
⁊ rursus si omnes prius baptismo iohannis.
⁊ deinde xp̃i baptitari oporteret. minus plenꝰ
minus que perfectu. xp̃i baptismus merito
uideretur. qui non sufficeret ad salutem. Qͦ
crita ⁊ baptisma iohannis baptizatus est do
minus. ut suꝑbas hominum ceruices. ad
salutare suum baptismum flecteret ⁊ non
solus illo baptismate. tinctus est. ne hoc ip̃e
suꝑnis illud ostenderet. quod eo solus ip̃e
bap̾tizari. meruisset. ⁊ ultra illud perseue¬
rare non sunt. ne hoc unum quo ip̃e bapti¬
zat indigere precedente ab altero uideretur.
Quero itaq. Si baptismo iohannis poc̃a u
dimittebantur. quid amplus prestari po¬
tuit ꝑ baptismum xp̃i. eis quo apłs pui

Expanded text:
cum peruentum fuerit permanetur. idem cum peruentum fuerit permanetur. idem igitur Iohannes et celsitudinem domini praedicauit, cum eum sibi longe praeposuit, et humilitatem, cum eum tamquam infimum baptizauit. sed si Iohannes Christum solum baptizasset, melioris baptismi dispensator Iohannes  rursus si omnes prius baptismo Iohannis et deinde Christi baptizari oporteret, minus plenus minusque perfectus Christi baptismus merito uideretuocirca et baptismo Joannis baptizatus est Dminus, ut superbas hominum ceruices ad salutare suum baptismum flecteret, et non solus illo baptismate tinctus est, ne hoc ipso superius illud ostenderet quod eo solus ipse baptizari meruisset, et ultra illud perseuerare non siuit, ne hoc unum quo ipse baptizat indigere praecedente altero uideretur. Quaero itaque, si baptismo Iohannis peccata dimittebantur, quid amplius praestari potuit per baptismum Christi eis, quos apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
do humillimus inter homines inueniretur.
⁊ baptismo euis locum offerendo deus altis¬
simus crederetur. idem humilitatis doctor.
⁊ celsitudinis dator. Nulli enu ꝓpharum.
nulli prorsus hominum inscripturis duumiꝰ
legimus ẽẽ concessum baptirare. inaqua
penitentie in remissionem peccatorum quad
iohanni concessum est. qua mirabili gr̃a u
suspendens in se corda populorum. uã ppa¬
raret meis illi quem se tanto prediret pre¬
dicaret esse maiorem. s dominus iħe xp̃e
tali baptismo mundat eccãm quo accepit
eẽt baptisma ⁊̃ dominicum necessarium.n
Non ut illud repetatur. s ut eis qui iohan¬
nis baptismum acceperant. ⁊̃ xp̃i baptismꝰ
cu uiam preparabant ille traderetur. si e¬
num xp̃i humilitas commendanda non eẽt.
nec baptismo iohannis opus eẽt Rursus si
baptismate opus non eẽt. S quia finus leg̃
xp̃c ad iusticiam omni credenti. ab ilło de ꝑ¬
monstratum est. ad quem pergeretur. ad hũc

Expanded text:
do humillimus inter homines inueniretur do humillimus inter homines inueniretur et baptismo eius locum auferendo deus altissimus crederetur, idem humilitatis doctor et celsitudinis dator. Nulli enim prophetarum, nulli prorsus hominum in scripturis diuinis legimus esse concessum baptizare in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, quod Iohanni concessum est, qua mirabili gratia suspendens in se corda populorum uiam praepararet in eis illi, quem se tanto praedicaret esse maiorem. sed dominus Iesus Christus tali baptismo mundat ecclesiam, quo acceptesset baptisma etiam dominicum necessarium, non ut illud repetatur, sed ut eis qui Iohannis baptismum acceperant etiam Christi baptismus, cui uiam praeparabat ille, traderetur. si enim Christi humilitas conmendanda non esset, nec baptismo Iohannis opus esset; rursus si a Christi baptismate opus non esset. sed quia finis legis Christus ad iustitiam omni credenti, ab illo demonstratum est ad quem pergeretur, ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
non acciperet. de ip̃o xp̃o itereintidẽ loquẽs
ait sio omnes depͣlenitudine eius accepimꝰ
Accepit autem hoc iohannes certe dispensa¬
tionis gr̃a. nondui mansurum. sed qnͣtum
satis eẽt ad parandam uam domino. cuius
eum ẽẽ precursorem oportebat Quia ille n¬
humiliter ingressurus. ⁊ se humilr sequentes
ad excellentiam deducturus. sicut seruis pedeᷤ
lauit. ita serui baptismo tingui uoluit. Si¬
cut enim se subiecit pedib eorum ques diri¬
gẽbat. sic iohannis muneri qued ip̃e dona¬
uerat. Ut intelligerent omnes qnͣto super¬
bie sacrilegio quisq contempneret. baꝑtis¬
ma quod a domino deberet accipere. qñ ip̃e
dominus accepisset. quod seruo ut ꝓprium
dare posset ip̃e p̾stiterat. ⁊ cum iohannes
quo nemo exurrexit maior in natis mislierũ
tantum testimonium xp̃o ꝑhiberet. ut soluẽ¬
de corrigie calciamenti eius se fateretur. i¬
dignum xp̃m ⁊ baptismum eius accipien¬

Expanded text:
non acciperet, de ipso Christo identidem loquens non acciperet, de ipso Christo identidem loquens ait: nos omnes de plenitudine eius accepimus. accepit autem hoc Iohannes certae dispensationis gratia non diu mansurum, sed quantum satis esset ad parandam uiam domino, cuius eum esse praecursorem oportebat. quam ille humiliter ingressurus et se humiliter sequentes ad excellentiam deducturus, sicut seruis pedes lauit, ita serui baptismo tingui uoluit. sicut enim se subiecit pedibus eorum quos ipse dirigebat, sic Iohannis muneri quod ipse donauerat, ut intellegerent omnes, quanto superbiae sacrilegio quisque contemneret baptisma quod a domino deberet accipere, quando ipse dominus accepisset, quod seruo ut proprium dare posset ipse praestiterat, et cum Iohannes, quo nemo exsurrexit maior in natis mulierum, tantum testimonium Christo perhiberet, ut soluendae corrigiae calciamenti eius se fateretur indignum, Christus et baptismum eius accipien
Abbreviated transcription (Latin):
erat ⁊̃ illis quib dicebat apss. Qui mandu
cat indigno. udicium sibi manducat ⁊ bibit.
Non ergo querant in catholica heretici quod ha¬
bent sed qued non habent .i. finem preceptisi¬
ne quo multa sancta haberi possunt ꝓdẽẽ nõ
possunt. fuus autem precepti est caritas de
corde puro. ⁊ conscientia bona. ⁊ fide non ficta.
Lauacri autem sacramentum non ut habeãt.
S iam eodem ip̃o qñuis in heresi tincti sunt.
s ut salubriter hẽant. ad catholice unitatem
ueritatem q festinent. Iam nunc de iohantuᷤ
baptismo udendum est. quid dicatur. Bap¬
tiratos enim apaulo. eo qui iam baptismo
ichannis baptitati fuissent. legimus macti¬
bus apostolorum. Non ob aliud. nͥ quia io
sus. qui iohannis ꝓprie dicentur. sicut idẽ
iohannes dicit. Non potest homo accipere qͥ¬
qmͣ. uͥ datum fuĩt ei de celo. ⁊ ne forsitam
hoc sic adeo pr̃e accepisse uide̾tur. ut a filio

Expanded text:
erat erat bit indigne, iudicium sibi manducat et bibit. non ergo quaerant in catholica haeretici quod habent sed quod non habent, id est finem praecepti, sine quo multa sancta haberi possunt, sed prodesse non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam nunc de Iohannis baptismo uidendum est quid dicatur. baptizatos enim a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia Iohsus, qui Iohannis proprie diceretur, sicut idem Iohannes dicit: non potest homo accipere quicquam, nisi datum fuerit de caelo. et ne forsitan hoc sic a deo patre accepisse uideretur ut a filio
Abbreviated transcription (Latin):
tismus non sit. Quisquis eo siue quia in here¬
si siue quia impessimis morib uiuit non legit¬
time utitur. ⁊ ideo cum uel ad unitatem catho¬
licam. uel ad uitam tanto sacramento digña
conuertitur. non aluid baptisma incipit habe¬
re legitimum. s illud ip̃m incipit habere legit¬
time. Nec remisso irreuocabilium pccõrum cõ¬
sequitur baptisma. nͥ non solum legittimum
s etiam legittume hãbeatur. N ec tñ si legiti¬
me mon habebitur. ⁊ peccata non remittenit᷑.
uel remissa replicabuntur: pp̃ea uel malum uł
nullum erit in baptitato baptismi sacramẽtum.
Situt enum uidas cui bucellam tradidit. domi¬
nus non malum accipiendo sed male accipien¬
do locum in se diabolo prẽbuit. Sic indigno qͥs¬
q sumens dominicum sacramentum. nõ ef¬
ficit ut quia ip̃e malus est. malum sit. autaz
nen ad salutem accipit malum acciꝑit. corpꝰ
enun domini. ⁊ sanguis demini nich ominus

Expanded text:
tismus non sit, quisquis eo siue quia in haeretismus non sit, quisquis eo siue quia in haeresi siue quia in pessimis moribus uiuit non legitime utitur. et ideo cum uel ad unitatem catholicam uel ad uitam tanto sacramento dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. nec remissio inreuocabilium peccatorum consequitur baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. nec tamen, si legitime non habebitur et peccata uel non remittentur uel remissa replicabuntur, propterea uel malum uel nullum erit in baptizato baptismi sacramentum. sicut enim ludas, cui buccellam tradidit dominus, non malum accipiendo sed male accipiendo locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens dominicum sacramentum non efficit, ut quia ipse malus est malum sit aut quia non ad salutem accipit nihil acceperit. corpus enim domini et sanguis domini nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
cedimus. non possidere autem non possum
dr̃e. cum sacramentum domini cum euu̾n¬
glicis uerbis cognoscunus. Baptismum gͦ
in unitate catholica. ⁊ eo digne uiuens ht.
et legatimum ⁊ legittime h̃t̃. Quisquis aũt
uel in ip̃a catholica ⁊ eo sicut palea cõmuta
friumnento. uel extra sicut palea uento subla¬
ta. ht̃ hũc baptismum. legitimum quidem
habet. s non legitime. Ita enim ht. quẽ¬
admodum utitur.. Non autem legittime u¬
titur. qui eo contra legem utitur. quod fac̃
omnis qui baptiratus. perdite uiuit. sue ĩt
siue foris. Qua propter sicut delege dicit ap¬
postolus. bona est. lex siquis ea legittune uta¬
turꝰ. ⁊ ita de baptismo recte dr̃e possumus.
Sonus est baptismus. si quis eo legittime uti¬
turꝰ. ⁊ sicut non faciebant tunc ut lex bona
non eẽt aut omnino nulla eẽt. qui ea non
legittime utẽbantur. Sic nullo modo facit ut
baptismus bonus non fit. aut ut omnino bap¬

Expanded text:
cedimus, non possidere autem non possumus cedimus, non possidere autem non possumus dicere, cum sacramentum dominicum in euangelicis uerbis cognoscimus. baptismum ergin unitate catholica et eo digne uiuens habet, et legitimum et legitime habet, quisquis autem uel in ipsa catholica sicut palea commixta frumento uel extra sicut palea uento sublata habet, hunc baptismum legitimum quidem habet, sed non legitime; ita enim habet quemadmodum utitur. non autem legitime utitur qui eo utitur contra legem, quod facit omnis qui baptizatus perdite uiuit siue intus siue foris. Quapropter sicut de lege dixit apostolus: bona. est lex, si quis ea legitime utatur, ita de baptismo recte dicere possumus: \'bonus est baptismus, si quis eo legitime utatur\'. et sicut non faciebant tunc ut lex bona non esset aut ut omnino nulla esset qui ea non legitime utebantur, sic nullo modo facit ut baptismus bonus non sit aut ut omnino bap
Abbreviated transcription (Latin):
tismus illorum ⁊ inter ceptus tẏpus istoꝵ.
Quidnullo modo eligerent fieri nisi ampluis
ad uersarir.Sibi arbitrentur. hercorem homi¬
num de iterata tinctione. qmͣ consideratõnẽ
deꝑdita defensione.Ꝙ nen ideo dixerim. qr
humano sensu deteneri debuimus . Si abhe¬
reticis uenientes. denuo baptizari ueritas co¬
geret.S quia sanctus cỹprianus ait hoc ip̃
si rursus in catholica baptirarentur. pp̃ea com¬
memorare uolui.qnͣtus pene in omnium mẽ¬
tibus huius facti horror insidiat. Quem diui¬
nitus infusum credid̾im. ut aduersus qͣslib
disputationes. quas infirmi discutere neque¬
unt. horrore ip̃o ecc̃a in uni retur. Sane uerba
cypriani cum intueor. admoneor. quedam mił¬
tum necessaua dr̃e dirimende huinsmodi c̃oni
Nam si uiderint inquit uidicio ⁊sententia
nr̃a id decerni. ⁊ statui. uti baptisma iustum
⁊ legitunum computet᷑. quo illic baptitant᷑.
eos non isl iuste ⁊legittime possidere con¬

Expanded text:
tismus illorum et interceptus tyfus istorum. tismus illorum et interceptus tyfus istorum. quod nullo modo eligerent fieri, nisi amplius sibi aduersari arbitrarentur horrorem hominum de iterata tinctione quam considerationem de perdita defensione. quod non ideo dixerim, quia humano sensu deterreri debuimus, si ab haereticis uenientes denuo baptizari ueritas cogeret, sed quia sanctus Cyprianus ait hoc ipsosi rursus in catholica baptizarentur, propterea commemorare uolui, quantus paene in omnium mentibus huius facti horror insidat, quem diuinitus infusum esse crediderim, ut aduersus quaslibet disputationes quas infirmi discutere nequeunt horrore ipso ecclesia muniretur. Sane uerbCypriani cum intueor, admoneor quaedam multum necessaria dicere dirimendae hujusmodi quaestioni. Nam si viderint, inquit, judicio et sententia nostra id decerni et statui, uti Baptisma justum et legitimum computetur, quo illic baptizantur;eos non iuste et legitime possidere con
Abbreviated transcription (Latin):
tato ⁊ cetĩs a se dampnatis ⁊ ad se redeun¬
tib extepetunt. Tum enun fit hoc raro ĩ¬
singulis inter multa spatia locorum ⁊ tem¬
pore horror fc̃i non ita sentitur. Si autem re¬
pente conuenirentur ques per tam longum
tempus siue urgentib periculis mortis. si¬
ue per sollempnitates paschales memorati
maximianiste baptirauerunt. ⁊ eis dr̃ẽtur n¬
ut iterum baptizarentur. qm̃ id quod in sacͥ¬
legio scismatis acceꝑant nichil eeñt. id quidẽ
drẽtur quod eos ꝑtinacia sui erroris dicere co¬
geret. ut possent qualicumq falsa umbra cõ¬
stantie. contͣ calorem ueritatis sue duritie n
rigorem glatiemq contegere.S quia hoc il¬
li ferre non possent. ⁊ qued intam multis ho¬
minib fieret nec ip̃i possent tolerare quifa¬
cerent. presertim quia idem ip̃i eo inparte
pumiani rebaptizarent qui eoz in parte mar¬
imiani iam baptirauerant. receptus est bap¬

Expanded text:
tato et ceteris a se damnatis et ad se redeuntato et ceteris a se damnatis et ad se redeuntibus susceperunt. Cum enim fit hoc raro isingulis, inter multa spatia locorum et temporum horror facti non ita sentitur. si autem repente conuenirentur, quos per tam longum tempus siue urgentibus periculis mortis siue per sollemnitates paschales memorati Maximianistae baptizauerant, et eis diceretur ut iterum baptizarentur, quoniam id quod in sacrilegio schismatis acceperant nihil esset, id quidem diceretur quod eos pertinacia sui erroris dicere cogeret, ut possent qualicumque falsa umbra constantiae contra calorem ueritatis suae duritiae rigorem glaciemque contegere. sed quia hoc illi ferre non possent et quod in tam multis hominibus fieret nec ipsi possent tolerare qui facerent, praesertim quia idem ipsi eos in parte Primiani rebaptizarent qui eos in parte Maximiani iam baptizauerant, receptus est bap
Abbreviated transcription (Latin):
prope onines eorum laici qui aput eos in¬
ueterauerunt. ⁊ animosam ꝑtinatiam
aduersus catholicam conceperunt. hoc so¬
lum sibi illic displicere fateantur. ⁊ mul¬
ti qui propt̾ ad ipiscenda aliqua commoda
secularia uel in commoda deuitanda tnͣsire
ad eo uolunt. occultis conatibus ambiãt
ut hoc eis quasi peccisliari ⁊ domestico be¬
neficio prestetur. uere baptirentur. ⁊ nõ¬
nulli cet̾ĩs eorum uanis erroribus. ⁊ falsi ᷤ
criminationibus aduersus catholicam ec¬
clesiam credentes. hoc uno reuocentur ut
eis sociari noluit . nec rebaptizari cogantꝰ.
Q uem sensum hominum omnia penitus
occupantem corda isti donatiste metuen¬
tes: maluerunt recipere baptismum qui
aput marimianistas ques dampnauerãt
datus est. ⁊ eo modo sibi linguas precid̾e
⁊ ora oppilare qmͣ denuo baptizare tot ho¬
mines mustitane. ⁊ asurritanei. ⁊ alia¬
rum plebiuni quas cum felitiano ⁊ p̾cex¬

Expanded text:
prope omnes eorum laici, qui aput eos inprope omnes eorum laici, qui aput eos inueterauerunt et animosam pertinaciam aduersus catholicam conceperunt, hoc solum illic sibi displicere fateantur et multi, qui propter adipiscenda aliqua commoda saecularia uel incommoda deuitanda transire ad eos uolunt, occultis conatibus ambiant, ut hoc eis quasi peculiari et domestico beneficio praestetur, ne rebaptizentur, et nonnulli ceteris eorum uanis erroribus et falsis criminationibus aduersus catholicam ecclesiam credentes hoc uno reuocentur ut eis sociari nolint, ne rebaptizari cogantur. quem sensum hominum omnia penitus corda occupantem isti Donatistae metuentes maluerunt recipere baptismum, qui aput Maximianistas quos damnauerunt datus est, et eo modo sibi linguas praecidere et ora oppilare quam denuo baptizare tot homines Mustitanae et Assuritanae et aliarum plebium, quas cum Feliciano et Praetex
Abbreviated transcription (Latin):
tici correcto errore uenire ad ecc̃am. quia
putarent se baptismum non hẽre nisũ
catholica acciꝑent. nec sic debenus ad ite¬
rationem baptismi consentire. S potius
docendi eeñt. nec integritatem baptismi
prodẽe peruersitati eorum si corrigi nol¬
lent. nec eorum peruersitate uiolatum
fuisse. integrum baptisma qmͣdui corri¬
gi noluerunt. nec quia corrigi uolunt.
melius in eis baptisma fieri. S ip̃os ama¬
lignitate discedere. illud autem incipere
iam prodẽe. ad salutem. quod prius me¬
rat ad ꝑnitiem. hoc enim discentes: et
salutem in catholica unitate desiderabũt.
⁊ suum eẽ quod xp̃i est. non existimabunt
⁊ ueritatis sacramentum. qmͣuis in se po¬
situm cum errore ꝓprio non miscebunt.
huc accedit. quia sic homines occulta nes¬
cio qua inspiratõne dei detestantur. Siqͥs
iterum baptismum accipiat quem ubi¬
cumq iam acceperat. ut idem ip̃i hereti
cr. inde disputent frontem confricent ⁊

Expanded text:
tici correcto errore uenire ad ecclesiam, quia tici correcto errore uenire ad ecclesiam, quia putarent se baptismum non habere nisi in catholica acciperent, nec sic eis deberemus ad iterationem baptismi consentire, sed potius docendi essent nec integritatem baptismi prodesse peruersitati eorum si corrigi nollent, nec eorum peruersitate uiolatum fuisse integrum baptisma quamdiu corrigi noluerunt, nec quia corrigi uolunt melius in eis baptisma fieri, sed ipsos a malignitate discedere, illud autem incipere iam prodesse ad salutem quod prius inerat ad perniciem. haec enim discentes et salutem in catholica unitate desiderabunt et suum esse quod Christi est non existimabunt et ueritatis sacramentum quamuis in se positum cum errore proprio non miscebunt. Huc accedit, quia sic homines occulta nescio qua inspiratione dei detestantur, si quis iterum baptismum accipiat quem ubicumque iam acceperat, ut idem ipsi haeretici cum inde disputant frontem confricent et
Abbreviated transcription (Latin):
tis . ⁊ ꝑspicius rõnib ueritatis. intelligit
xp̃i baptismum uerb̃is euũngłicis consecra¬
tum. non fieri cuuslibet hominis ꝑu̾sitate
peruersum . eodem unitatis iunculo intelli¬
gat saluos ẽẽ potuisse. quib aliuid salua
caritate tunc uisum est. Ac per hoc sun¬
ul oportet intelligat. eo quos nulła ⁊ ra¬
nia. nulla palea. si ip̃i frumenta ẽẽ uolu¬
issent. in societate ecc̃e toto orbe diffuse
poterant maculare. ⁊ ideo nulla existente
causa dinorcii se ab eodem unitatis uincu¬
lo diruperunt. quodlibet horum uerum sit
siue quod typrianus tunc sensit. siue tꝑ
catholice unu̾isitas unde ille non recessit
obtinuit. foris aꝑtissime constitutos. in
manifesto sacrilegio scismatis saluos ẽẽ
non posse. ⁊ ominia que hñt de duunis
sacramentis ⁊ liberalitate unius legitti
mi uiri. quam diu tales sunt. ad eorum
cunfusionem potius qmͣ salutem ueͣlere.
Quo cirta etiam si uere pp̃ea uellent here¬

Expanded text:
tis, et perspicuis rationibus veritatis, intelligit tis, et perspicuis rationibus veritatis, intelligit Christi Baptismum verbis evangelicis consecratum non fieri cujuslibet hominis perversitate perversum; eodem unitatis vinculo intelligat salvos esse potuisse, quibus aliud salva charitate tunc visum est: ac per hoc simul oportet intelligat, eos quos nulla zizania, nulla palea, si ipsi frumenta esse voluissent, in societate Ecclesiae toto orbe diffusae poterant maculare, et ideo nulla existente causa divortii se ab eodem unitatis vinculo disruperunt; quodlibet illorum duorum verum sit, sive quod Cyprianus tunc sensit, sive quod Catholicae universitas unde ille non recessit obtinuit; foris apertissime constitutos in manifesto sacrilegio schismatis salvos esse non posse, et omnia quae habent de divinis Sacramentis et liberalitate unius legitmi uiri, quamdiu\' tales sunt, ad eorum confusionem potius quam ad salutem ualere. Quocirca etiam si uere propterea uellent haere
Abbreviated transcription (Latin):
S quia nunc ut dicere ceꝑam cum cypriani
litteris sermotinari institiumus. non ut ar¬
bitror ⁊ illi si ad eẽt uiderer pertinaciter at
obstinate contra frẽs ⁊ consacerdotes ꝓhe
reticis reluctari. cum acciperet tanta ista
que nos mouent. cur etiam aput hereticos
in suo maligno errore peru̾sos. Bap̃m tñ ł¬
ꝑ se ip̃m reuerentissimum atq sanctissim
sic eq admitti inpert̃itum solites. quisquis
euis sermone commotus hereticos denuo
baptirando ẽẽ non dubitat eq quib hoc ꝓ¬
pt̾ tanta que contradicantur. nondum per¬
suasum est. tales ẽẽ deputet. quales in p̾¬
tĩtum fuerunt. qui baptitatos in heresi solo
ꝓprio errore correcto simplr̃ admiseiunt. ⁊¬
cum eis permittatis uinculum salui essepo¬
tuerunt. Quisquis autem ⁊ depretĩta ecc̃e
consuetudine ⁊ post̾iore robore plenarii con¬
cilii ⁊ tot tantisq sc̃arum scripturarum tes¬
timoniis. ⁊ ip̃ius cypriami multis documen¬

Expanded text:
Sed quia nunc, ut dicere coeperam, cum Cypriani Sed quia nunc, ut dicere coeperam, cum Cypriani litteris sermocinari instituimus, non, ut arbitror, etiam illi, si adesset, uiderer pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari, cum acciperet tanta ista quae nos mouent, cur etiam aput haereticos in suo maligno errore peruersos baptssimust, sic eos admitti in praeteritum solitos: quisquis ejus sermone commotus, haereticos denuo baptizandos esse non dubitat; eos quibus hoc propter tanta quae contradicuntur, nondum persuasum est, tales esse deputet, quales in praeteritum fuerunt, qui baptizatos in haeresi solo proprio errore correcto simpliciter admiserunt, et cum eis per unitatis vinculum salvi esse potuerunt. Quisquis autem et de praeterita Ecclesiae consuetudine, et de posteriore robore plenarii concilii, et tot tantisque sanctarum Scripturarum testimoniis, et ipsius Cypriani multis documen