comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
boni oꝑis in aꝑto ualet assurg̃e. qͥa
grauat hunc in abditis pondus tur¬
pe. Quisquis gͦ quolibet horum
uitio subigit᷑: panes dño offe̾re ꝓhi¬
bet᷑. ne ꝓfecto diluere aliena delicta
non ualeat. is quem adhuc ꝓpͥa de¬
uastant. Quia gͥ paucis uerbis ad
pastorale magisterium dignus qua¬
lĩt ueniat. atq hoc in dignus quali¬
ter ꝑtimescat ostendimus: nunc
is qui ad illud digne ꝑuenerit. in eo
qualit̾ uiuere debeat demonstremꝰ.
actio transcende p̃suł: quantum
distare solet a grege uita pastoris.
Oportet nanq ut metͥri sollicite stu¬
deat. quanta tenende rectitudinis
necessitate constringit᷑. sub cuius
estimatione. popłus grex uocatur.
Sit gͦ necesse ẽ. cogitatione mundus.
actione p̃cipiuis. Discretus in silen¬
tio. utilis in uerbo. Singulis compas¬
sione ꝓximus p̃cunctis contemplatio¬
ne suspensus. Bene agentib ꝑ humi¬
litatem socius. contͣ delinquentium
uitia ꝑ zelum iusticie erectus. In t̾norũ

Expanded text:
boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeat is quem adhuc propria devastant. Quia igitur paucis ad pastorale magisterium dignus qualiter veniat, atque hoc indignus qualiter pertimescat ostendimus, nunc is qui ad illud digne pervenerit, in eo qualiter vivere debeat demonstremus. actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris. Oportet namque ut metiri sollicite studeat quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur, sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, internorum
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebat: ea causa est quĩ tunc oporte¬
lit mundum miracłis crede. nunc nͦ
ai credentem oportet boms oꝑib corus¬
are. Nam idõ tunc signa fiebant ext̾uis.¬
ut int̃iuis fides roboraretim. Iam infi¬
de miracła quicumq requirit. u̾nam
głam ut laudetur querit. scͥptum est
enim. Lingue in signum s ũit non fideli¬
b sed infidelib. Ecce signum non est
fidelib necessarium qui iam credider̃t.
sed infidelib ut comiertantur. Nam pau¬
lus ꝓ non credentium infidelitate. patrẽ
publi de infirmitate febrium uirtub
curat. infirmantẽ uͦ timotheum fide¬
lem. non oratione sed medicinalit̃ temꝑat.
IIt noueris miracła ꝓ incredulis non
ꝓfidelib fieri. Ante quam antixp̃c ap¬
pareat. uirtutes ab eccła ⁊ signa cessa¬
bunt. quatimis eam quasi abiectiorẽ
ꝑ sequatur audatuis. Ob hanc utilita¬
litatem cessabunt sub antixp̃o ab eccła
miracła ⁊ uirtutes. ut ꝑ hoc scõrum

Expanded text:
faciebat, ea causa est, quia tunc oportefaciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant extrius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibus . Ecce signum non est fidelibus necessarium, qui jam crediderunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus fieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt sub Antichristo ab Ecclesia miracula et virtutes, ut per noc et sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
se paulus apud ephesum ꝑicłis obtulit.
quia potiorem ꝑicl̃o lucrum uidit. Damad̾¬
to auten ideo aꝑicło subtrahit semetip¬
sum: quia nullum ꝑicl̃i ipsuis arbitratꝰ
est fructũ.. Disce quomodo se ad mar¬
trium offerat quisꝙ ultro. uł quomͦ
iurta sententiam dei cingatur ab alt̃o.:⁊
quo non uult ipse ducatur. nisi quod ⁊
ꝓpt̃ głam futuram de certamine iustus
gaudet: ⁊ ꝓpt̃ passionis uiolentiam refu¬
ꝗt subire quod dolet. Accipe exemplũ
ad eundi sub trepidatione martiriĩ de
nsu bellandi. in quo gr̃citatus quisq in
p̃lio. ⁊ ꝑ audaciam certamen aggredit᷑.
ꝑtimorem cunctatione mouetur. Item
actipe exemplum martiriĩ de reparatiõe
luniani corporis ad salutem. dum quisq
de spe reꝑationis gandet:⁊de in¬
aponib seu amarissumis poculis meret.
mirabilis uirtus oꝑum. quam uirtus
siguorum. Ita nunc ⁊ ineccła. plus est be¬
ne uiuere: quam signa fac̃e. Quod nunc
acła non ea miracła faciat. que sub apłis

Expanded text:
esum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad martyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non vult ipse, ducatur, nisi quod et propter gloriam futuram de certamine justus gaudet, et propter passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret.mirabilis virtus operum quam virtus signorum. Ita et nunc in Ecclesia plus est bene vivere quam signa facere. 2. Quod nunc Ecclesia non ea miracula faciat quae sub apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
pareat. quos conscientia in malis ac¬
cusae. Que sunt difte rentie uel
ordines hommum iniudicio hoc est ele¬
ctorum ⁊ reꝓborum qui tamen drindim¬
tur inquatuor. ꝑfectorum unus est ordo
quicum dño mdicat. ⁊ alius qui nidica¬
tur. Htriq tamen cum xp̃o regnabunt.¬
Similit̃ ordo reꝑborum partitur in duo¬
bus. dum ii qui intra eccl̃am sunt mali.
iudicandi sunt ⁊ cdamuandi. Qui uero
extra eccłam inuemendi sunt
sunt indicandi. sed tamen damnandi.
Pͥmus gͥ ordo eorum qui iudicantur .
ꝑcunt. opponit᷑ illi ordim bonorum de
quo sunt qui iudicantur ⁊ regnant.
Secundus ordo eorum qui non iudicant᷑¬
ordo eorum qui iudicantur ⁊ regnarie.
ordim illi est contrarus de quo sunt qͥ
nidicantur ⁊ ꝑernit. Quartus ordꝰ dort
qui non iudicantur ⁊ regnant. opponit᷑.
illi contrario orcm: in quo sunt illi qui
non indicantur ⁊ꝑeunt. Gemina punit᷑
meritis mentis cecitatte ꝑcutitur: ne

Expanded text:
pareat, quos conscientia in malis acpareat, quos conscientia in malis accusat. 10. Duae sunt differentiae vel ordines hominum in judicio, id est, electorum et reproborum; qui tamen dividuntur in quatuor. Perfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat, et alius, qui judicatur · utriqSimiliter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi qui intra Ecclesiam sunt mali, judicandi sunt et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt judicandi, sed tantum damnandi. Primus ergo ordo eorum qui judicantur et pereunt, opponitur illi ordini bonorum, de quo sunt qui judicantur et regnant. Secundus ordo eorum qui non judicantordo eorum qui judicantur et regnant: illi ordini est contrarius, de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini, in quo illi sunt qui non judicantur et pereunt. Gemina punitursus pro suis meritis mentis caecitate percutitur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ram ⁊ iustus et impuis reuertunt᷑.
R etributio autem dissimilis. sicut ꝑe
undem salomonem dr. Quid plus
habet sapiens abstulto. nnsi quod il¬
luc ꝑgit. ubi uita est: Ergo om̃es
int̾ra parit̃ redeunt. nam ubi uita
est non parit ꝑgunt. Geminum est¬
diuinum iudicium. unum quo hic
iudicantur homines. ⁊ in futuro al¬
t̃um. quo ppt̃ea hic iudicantur: ne
illic iudicentur. Idoq quibdam ad
purgationem temporalis ꝓficit pe¬
na. q̃uibdam uͦ hic inchoat damina¬
tio. ⁊ illic ꝑfecta sꝑatur ꝑditio. In
iuditio reꝓbi humanitatem xp̃i in
qua iudicatus est uidebunt ut doleant.¬
diuinitatem uͦ eius non iudebunt ne
gaudeant. Quib enim ostenditur.
diuinitas utiq ad gaudium demon¬
stratuꝵ. ꝓ diu̾sitate conscientiarum.
Iterribilis reꝓbis. Nam qualeniqͥs¬
q contientiam tulerit. talem ⁊ iudi¬
cem habebit. ut manente in sua tͣn¬
quillitate xp̃o. illis solis terribilis ap¬

Expanded text:
terram et justus et impius revertuntur terram et justus et impius revertuntur . Retributio autem dissimilis, sicuti per eumdem Salomonem dicitur: Quid plus habet sapiens a stulto, nisi quod illuc pergit ubi vita est ? Ergo omnes in terram pariter redeunt. Nam ubi vita est, non pariter pergunt. divinum judicium: unum quo et hic judicantur homines, et in futuro; alterum, quo propterea hic judicantur, ne illic judicentur. Ideoque quibusdam ad purgationem temporalis proficit poena; quibusdam vero hic inchoat damnatio, et illic perfecta speratur perditio. 8. In judicio reprobi humanitatem Christi, in qua judicatus estdivinitatem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. Pro diversitate conscientiarum et terribilis reprobis. Nam qualem quisque conscientiam tulerit, tale et judicium habebit; ut, manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis ap
Abbreviated transcription (Latin):
apulos noluit. Nam dum dicat idem
indicat se non nescire. sed nolle indicare
Dedomo dm̃i sicrit scriptum est incipit
iudicnuim. quando electi id est domus
q̃ hic ꝑftagella uidicantur. impiꝰ uͦ illic
ad damuationem iudicandi sunt. Unde
⁊ sequitur. Si autem pͥmum anobis. qͥs
sinis eorum qui non crediderunt:
Caistriti examen iudicis. nec iustitia
setura est. nisi pietate dituna ut ⁊ ipsa
nnstitia qu a quisq iustus est do iustifi¬
ante iustificetur. Alioqum. apud de¬
umi ⁊ ipsa pectatum est. Inde est quod
at iob. Et innocentem ⁊ impium ipse
oinsuinit. Consumitur quippe adõ in¬
nox. quando ipsamnocentia liquidius
rtquisita. ⁊ diuine innocentie compa¬
nins dinͥm subtilitate requiritur.
nusq detecta impietas iudicata dam-¬
uatur. Consumitur innox ⁊ impius
simtl fine carnis. non pena damna¬
tionis. Doctus parit̃ ⁊ in doctus mori¬
untur. sed morte carnis non pena cdã¬
nationis. Onnia autem ꝑgunt adu¬
num locum. dum morte corpora li in

Expanded text:
pulos noluit. Nam dum dicit idem indicat se non nescire, sed nolle indicare. 2. De domo Domini, sicut scriptum est , incipit judicium, quando electi, id est, domus Dei, hic per flagella judicantur. Impii vero illic ad damnationem judicandi sunt. Unde et sequitur: Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non crediderunt? 3. Ad districti examen judicis nec justitia justi secura est, nisi pietate divina, ut et ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit. Consumitur quippe a Deo innox, quando ipsa innocentia liquidius requisita, et divinae innocentiae compaminis divini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. 4. Consumitur innox et impius simul fine carnis, non poena damnationis. 5. Doctus pariter et indoctus moriuntur, sed morte carnis, non poena damnationis. Omnia autem pergunt ad unum locum, dum morte corporali in
Abbreviated transcription (Latin):
ns patuintur. adhuc iugo seruitutis
ad dicti sunt. accepturi plenam filiorĩ
di libertatem. dum corruptibile hoc
induerit in corruptionem. Nunc dͥeus
ꝑ speculum agnoscitur. In futuro alsi
quisq electus facie ad faciem p̾sentabs̃.
ut ipsam spetiem contempletur. quam
nunc ꝑspeculum uidẽ conatur. In hac
uta electorum numero ad dext̃ram ꝑti¬
nentium. ⁊ repborum qui adustram itu¬

Expanded text:
nis patiuntur adhuc jugo servitutis nis patiuntur adhuc jugo servitutis addicti, sunt accepturi plenam filiorum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem . Nunc Deus per speculum agnoscitur , in futuro autem quisque electus facie ad faciem praesentabitur , ut ipsam speciem contempletur, quam nunc per speculum videre conatur. In hac vita electorum numero ad dexteram pertinentium, et reproborum qui ad sinistram itu
Abbreviated transcription (Latin):
uendus. Nam si ligatus tanta fac̃e po¬
tuit. quanta solutus faciet : Quanto
ꝓpinquius finem mundi diabolus uidec.
tanto crudeluis ꝑsecutiones exercee. Ut
quia se continno damnandum conspicit.
socios sibi multiplicet. cum quib grhen
ne ignib addicatur. Quanto breue tem¬
pus uidet sibi restare diabolus ut dam¬
netur. tanto in magna ꝑsecutiõis ira
mouetur. diuina iustitia ꝑmittente. ut
glificent᷑ iusti. sordidentur iniqui. ⁊ue
diabolo durior crescat damnationis
Nchoatio pacis scõrum est in hac uita.
non ꝑfectio. Tunc autem erit plenitudo
pacis. dum ad di contemplationem absor¬
pta carins infirmitate conualuerͥnt.
Resurrectio mortuorum ut apł̃s ate. in
uirum ꝑfectum. in mensuram etatis ple¬
nitudinis xp̃i futura est. In etate scilicet
absq inclinatione defectus. in ꝑfectione¬
que ex inutraqz parte ⁊ plena est q̃ ro¬
busta. Quamins nunc filiorum dei no¬
mure homines fideles uocentur: tam̃
ex eo quod hanc seruitutem corruptio¬

Expanded text:
vendus. Nam si tanta ligatus facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet. Ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi mulnae ignibus addicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnationis ctione. 1. Inchoatio pacis sanctorum est in hac vita, non perfectio. Tunc autem erit plenitudo pacis, dum ad Dei contemplationem absorpta carnis infirmitate convaluerint. 2. Resurrectio mortuorum, ut Apostolus ait, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi futura est ; in aetate scilicet absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est et robusta. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur, tamen ex eo quod hanc servitutem corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
quia manens in commutabilis. quid cui
ꝙ ut dixuntis tempori commodum fu¬
st. magna cum distributione concessit.
Sub uet̾i testamento minoris culpe e¬
rant peccata. quia in eo non ipsa ueritaᷤ
Numbra ueritatis acdaerat. Nam
manifesta quedam. que in illo popuilo

Expanded text:
quia manens incommutaquia manens incommutaque, ut dictum est, tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. Sub veteri testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam manifesta quaedam, quae in illo populo
Abbreviated transcription (Latin):
abolo ⁊ enis corpore. qua sepe dicunt᷑
ipsi capiti que suo magis conemins¬
copori. sepe uͦ enis indenti: dicta mẽbro¬
rum. ⁊ non aisi capta cos nonerunt.
gicut in ysaia ubi dum contra babylom¬
am. hoc est contra diaboli corpus mul¬
ta dixisset sermo ꝓpħicus. rursus ad
caprit. id est ad diabolum: oracłi senten¬
tiam deriuat dicens. Quomodo cecidis¬
ti de celo lucifer. qui mane oriebarit:
ri. UDe diffrrentia testam̃torum.
uudam ido non recipiunt uecus
testamentum. ꝓ eo quod aliuo
in tempore p̾sco. aliud agatur in nouo.
non intelligentes quod łs quid cuiq
congruerit tempori. magna quadam
distributione concesserit. Sicut in le
re. in euangelio alteram p̃bere ꝑcutiẽ¬
a maxillam. Sed illa ꝓ tempore fragili
populo. ista uͭ ꝑfecto. Utroq tamen
ꝓtemꝑe suo. queq conuenientia com¬
modans. Et tamen ꝓ ista mutatione
non est credendus ds mutabilis. sed po¬
tiuis inde ad mirabilis p̃dicandus est:

Expanded text:
abolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur abolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur ipsicorpori; saepe vero ejus videntur dicta membrorum, et nonnisi capiti congruunt. Sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, hoc est, contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est, ad diabolum, oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qu. De differentia Testamentorum. 1. Quidam ideo non recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in legre , in Evangelio alternam praebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen pro tempore sua quaeque convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est,
Abbreviated transcription (Latin):
plenis dieb ac noctib iacuerit in
iepulchro. ged tamen aparte totũ
triduum intelligitur. Hel sicut illud
quod quadringentis annis p̃dixerat
⁊ sic inde egressuros: qui tamen do¬
minante ioseph egipto dominati sunt.
nec statim post quadringentos
recapitulatione. Recapitulatio enim
est: dum rerui p̃t̾itarum cause. fu¬
turis miscentur gestis. Sicut in geuesi
dum sexto die hominem dicit fuisse
factum. denuo recapitulat formatum
dicens. Formauit dñs ds hominem
adimaginem suam. Nec ñ ⁊ ibi exple¬
tis omnib oꝑib dum dicit deuum sep¬
tima die requieuisse: recapitulando
subiungit. Iste generationes celi:
terre. quando create sunt: in die qͣ
creauit ds celum ⁊ terram. ⁊ omne
uirgultum agri ante. quam oriret᷑
deterra. irrigans uinuersam suꝑficiẽ
terre. hec omina recapitulando iuse¬
rie narrationis reb futur is nectunt.
cum intra sex dies etiam hec patrasa
uideantur. Septina regula est deil̃¬

Expanded text:
plenis diebus ac noctibus jacuerit in plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadringentis annis praedixerat o, et sic inde egressuros. Qui tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos versa narratio? 17. Recapitulatio enim est, dum rerum praeteritarum causae futuris miscentur gestis, sicut et in Genesi, dum sexto die hominem dicit factum fuisse, denuo recapitulat formatum dicens: Formavit Deus hominem ad imaginem suam . Nec non et ubi expletis omnibus operibus, dum Deum dicit septimo die requievisse, recapitulando subjungit: Istae generationes coeli et terrae, quando creatae sunt, in die quo creavit Deus coelum, et terram, et omne virgultum agri, antequam oriretur de terra irrigans universam superficiem terrae. Haec omnia recapitulando in serie narrationis rebus futuris nectuntur; cum intra sex dies etiam haec patrata videantur. 18. Septima regula est de di
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. transit ad genus de specie.
Certe si non diceret aduersus umũ¬
sum orbem. non adderet infra gene¬
raliter ⁊ disꝑdam omnem terram.
et uisitabo suꝑ orbis mala. ⁊ cẽt̃a que
sequunt᷑ ad inter necionem mundi
ꝑtinentia. Inde ⁊ adiecit. Hoc est
consilium quod cogitani suꝑ omnem
gentes. Item post quam sub ꝑsona ba¬
bilomne arguit uniuersum mundum.
rursus adeandem quasi de genere
ad spetiem reuertitur. dicens que ei¬
dem tuitati spetialĩt contingerunt.
Ecce ego suscitabo suꝑ eos medos. Nã
regnante baltasar: a medis obtenta
ꝑsona eiusdem. totum uult intellig̃t
mundum dicendo. ⁊ concurrrere
faciam egiptios aduersus egiptios.
regnum ad ũsus regnum. cume¬
giptus non multa regna sed unũ
habuisse descͥbitur regnum. Quin¬
ta regula est de temporib. ꝑ quam
ant pars marima temporis ꝑ par¬
tem minorem inducitur. aut qparꝰ
minima temporis ꝑ partem maiorẽ
intelligitur. Sicut est detriduo do¬
minice sepulture. dum nec tͥbus

Expanded text:
loquitur, transit ad genus de specie, monem. 9. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter: Et disperdam omnem terram, et visitabo super orbem mala, et caetera quae sequuntur ad internecionem mpertinentia, unde et adjecit: Hoc est consilium quod cogitavi super omnegentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta rsona unius Aegypti totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus
Abbreviated transcription (Latin):
tores ad coronam p̃cedunt. Et qui sunt
ordine postremi. fiunt non nunquam
incertamine prummi. Uir sc̃s u̾tro se i
agone ꝓcertamine debet offerre iusticis¬
.s ed tamen si agonis fructum uidet n¬
berrimum. non debet declinare labo¬
ris ꝑicłm. Quod si maior est labor quã
animarum lucrum: declinaudus est
labor. quem minimum comitatuR
maximum amime lucrum iudit. ⁊ sap¬
ent̃ se ꝑicło abstulit. in quo potiorem la¬
borem quam lucrum ẽẽ ꝑspexit. Ite¬

Expanded text:
tores ad coronam praecedunt; et qui sunt tores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit.
Abbreviated transcription (Latin):
lentur: cotidie quam diu in isto sc ło
sumus. ad deum nos deb̾e conuerti.
Quod quamuis sine intinissione sit
cotidie agendum: nunquam tamen
fecisse sufficiet. Qui in mat̾nis uteris¬
: sunt ideo cum matre baptizari non
possunt. quia qui natus al huc
scd̃m addam non est: renasci scłm xp̃m
tio in eum poterit: quem generatio non
p̃cesserit. Qui scelerate uinunt ineccła.
⁊ communicare non desinunt. putanteᷤ
se tali communione muncdari: discant
nichil ademundationem ꝓficere sibi. di¬
cente ꝓpħa. Quid est quod deͥlictus me¬
us in domo mea facit scelera multa:
Nunquid carnes sc̃e auferent ate ila¬
litias tuas: Et apłs. ꝓbet inquit seho¬
mo. ⁊ sic de pane illo elat. ⁊ de calice
bibat. xxiiii. De martirio.
i seruus aduersitate ulla non frã¬
gitur. sed ꝓueritatis defensione.
ultro se certamin offert. nec unquam
ꝓueritate diffidet. Sepe ex discipłis
ad martirium eliguntur. qui suos doc¬

Expanded text:
lentur quotidie quandiu in isto saeculo lentur quotidie quandiu in isto saeculo sumus, ad Dominum nos debere converti, quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. Qui autem in maternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non possunt, quia qui natus adhuc secundum Adam non est, renasci secundum Ctio in eum poterit quem generatio non praecessit. Qui scelerate vivunt in Ecclesia et communicare non desinunt, putantes se tali communicatione mundari, dicant nihil ad emundationem proficere sibi dicente Propheta, quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas? et Aposmo, et sic de pane illo edat et de calice bibat . CAPUT XXIII. De martyrio. 1. Dei servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doc
Abbreviated transcription (Latin):
torum. heretici antem. id solum una¬
giaria ostentatione faciunt. Ideo ꝙ
illis baptisintm non ad remissionẽ
peccatorum: sed ad supplicii testimo¬
nium flatur. ꝓ solo peccato originali
luunt in inferno nꝑnati in fantũli
penas. si renouati ꝑ lauacrum non
fuerint̾. Pinde cuin cau̾sa nuꝑ na¬
tus damnatur infans si non regene¬
ratur: quia originis noxietate ꝑuni¬
tur. Cur parunli peccato originali
carentes ꝑ baptismum. ⁊ necdum ꝓͥpͥ¬
um habentes delictum. abestiis penis¬
q ceteris lamantur: hec gͥ causaẽ.
Baptismum enim apena et̃ua. non a
p̃sentis uite supplicio liberat. Quod
si apena p̃senti homines liberarent᷑
ꝑ baptismum. ipsum putarent baptis¬
mmi p̃mium. non illud et̃num. Ergo
soluto reatu peccati: mauet tamenq̃¬
dam temporalis pena. ut illa uita fer¬
uentius requiratur: que erre apenis
omnib aliena. Nullus negat fuleliũ
etiam post baptismum quo peccata de¬

Expanded text:
torum Haeretici autem id solum imatorum Haeretici autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baptismus enim a poena aeterna, non a praesentis vitae ssi a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptismi praemium, non illud aeternum. Attamen soluto reatu peccati manet quaedam temporalis poena ut illa vita ferventius requiratur quae erit a poenis omnibus aliena. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata de
Abbreviated transcription (Latin):
umbre ueritats deseruierant. dese¬
renda nobis p̃cipiintur. Illie enimfor¬
nicatio ⁊ retributio iniurie ꝑmissa sũt
nec nocebant. in testamento autem
nouo graui animadũsione damnan¬
tur. si admittanturr. ixrii. De sim¬
idei sẏmbolum ⁊ dominica ora¬
tio. ꝓtota lege paruulis eccłe. ad ce¬
lorum regua fuficit capessendda. Oni¬
nis enim latitudo scͥpturarum. me
adem oratione domunica m̃ symbo¬
li breuitate concluditur. Unde et
uersam terram. Attendite ⁊ audite
eloquium meum. Sed hec abbrem¬
atio. aut illud intesligitur quod dñs
dicit. omnem legem ⁊ ꝓpħas in duo¬
bus p̃ceptis dilectionis dĩ ⁊ ꝓximipen¬
de. aut ꝓpt̃ ipsam orationem domi¬
nicam. uł sẏmboli breuitatenr in qui
baptismum ad salutemi. ⁊acha¬
rias ꝓpħa testatur. In die inquit illa
erit fons patens donius dł ⁊ habitan¬
tib in ierusalem: in ablutione pecca
pe iłł ⁊ ierusalem xp̃i eccła est: in
m̃anat fons q̃ua in ablutione pecca¬

Expanded text:
s deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantur. CAPUT XXI. De symidei symbolum et dominica oratio pro tota lege parvulis Ecclesiae ad coelorum regna sufficit capessenda. Omnis enim latitudo 174 Scripturarum in eadem oratione dominica et symboli brevitate concluditur. Unde et universam terram. Attendite, et audite eloquium meum . 2. Sed haec abbreviatio, aut illud intelligitur, quod Dominus dicit: Omnem legem et prophetas in duobus praeceptis dilectionis Dei et proximi pendere: aut propter ipsam Orationem dominicam, vel symboli brevitatem, in quibbaptismum ad salutem Zacharias propheta testatur: In die, inquit, illa, erit fons patens domui David et habitantibus in Jerusalem, in ablutionem peccape David, et Jerusalem, Christi Ecclesia est in manat fons in ablutionem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
quam reueletur. Magnitudo signorum
faciet sub antixp̃o ut electi si fieri potest
inerrorem mittantur. Sed si electi. quo¬
modo sunt in trrorem mittendi: Ergo
ibunt merrorem titubationis admonicũ
ꝓ multitudine ꝓdigiorum. non camen
deitiendi sunt ab stabilitate sua t̾rorũ
impułsu atq signorum. Unde ⁊ icdo po¬
nitur si fieri potest. quia electi ꝑire
non possunt. Sed cito resipiscentes.
cordis errorem religione coercebunt.
scientes p̃dictum adño ẽe. ut dum hoc
fecerint aduersarii: non conturben¬
tur sc̃i. Tam mira facturus est ꝓdigia
et signa dum uenerit antixp̃e. ut e¬
tiam electis quoddam cordis gignat᷑
scrupulum. quod tam cito exuꝑet ra
tio in illis. ꝑ quam scient in deceptio¬
ne reꝓborum. et electorum ꝓbatione
eadem fieri ꝓdigia. In quo tempore.
ꝑ pattentiam gloriosi erunt sc̃i. non
ꝑ miracła sicut martires fuerunt pͥoreᷤ.
Illi enĩ ⁊ ꝑsecutoreᷤ sustinebt̃: ⁊ faciẽteꝰ ꝓdigia.¬

Expanded text:
quam reveletur. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo, ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur. Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejiciendi sunt ab stabilitate sua, terrorum impulsu, atque signorum. Unde et ideo ponitur, si fieri potest: quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: scientes praedictum a Domino esse, ut dum hoc fecerint adversarii, non conturbentur sancti. Jam mira facturus est prodigia et signa, dum venerit Antichristus: ut etiam electis quoddam cordis gignatur scrupulum, quod tam cito exsuperet in illis ratio, pro qua scient in deceptione reproborum, et electorum probatione eadem fieri signa, in quo tempore per patientiam gloriosi erunt sancti, non per miracula, sicut sancti martyres fuerunt priores: illi enim
Abbreviated transcription (Latin):
indentur quedam uni conuenire ꝑso
deleui ut nubem iniquitates tuas.
⁊ sicut nebulam peccata tua. Conũ
unum non congruit. Nam alt̃a pars
est cuius peccata deleuit. ⁊ cuidicit
meus es tu: ⁊ alt̾a cui dicit conũtere
adme ⁊ redimam te. quia si conuer¬
tantur peccata eorum delentur. ꝑhãc
enim regulam sic adomnes loquit᷑¬
legis. siͥptura. ut et bom re¬
.darguant᷑ cum malis. ⁊ mali laudẽ¬
tur ꝓbonis. Sed quid ad quem ꝑtine¬
at. qui prudenter legerit discet. Ter¬
cia regula est de litta ⁊ sp̃u acd est dele¬
ge ⁊ gr̃a. Lege ꝑ quam p̃cepta facienda
ad monemur. gr̃a ꝑ quam ut oꝑemur
iubemur. uł quod lex non tantum
hystorice: sed etiam spualit̃ sentienda
sit. Nanq ⁊ hystori e oporcet fidem
tenere. ⁊ spũalit̃ legem intelligere.
Quarta regula est de specie ⁊ genere.
ꝑ quam pars ꝓ toto. ⁊ totum ꝓ parte
accipitur. Ueluti sium populo uł ci¬
uitati loquatur ds. ⁊ tamen intelli¬
gatur omnem conting̃e mundum.

Expanded text:
videntur quaedam uni convenire persdelevi ut nubes iniquitates tuas, et sicut nebulam peccata tua. Converunum non congruit. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit meus es tu; et altera cui dicit, convertere ad me, et redimam te; qui si convertantur, peccata eorum delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur propter bonos; sed quid ad quem pertineat qui prudenter legerit discet. Tertia regula est de littera et spiritu, id est de lege et gratia; lege per quam praecepta facienda admoventur; gratia per quam ut operemur adjuvamur. Vel quod lex non tantum historice, sed etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseq̃nteᷤ s etiã qtͣ miracłis corui̾cãtes dimutat᷑
it̃. Grauius sub antixp̃i tẽponb tontra
eccłam deseiuer synagoga. quam
in ipso aduentu saluatoris xp̃ianos est
ꝑsecuta. Dum in martires diabolus iam
exercuerit magnam crudelitatem etiã
ligatus : crudelior tamen erit suban¬
tixp̃i temporib. quando etiam erie sol

Expanded text:
sequentes, sed etiam contra miraculis coruscantes dimicaturi sunt. Gravius sub Antichristi temporibus contra Ecclesiam deserviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris Christianos esset persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus, crudelior tamen erit sub Antichristi temporibus, quando etiam erit sol
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. quia dñs bona ꝓmisit israeli.
Cuicum respondisset ille. non ua¬
dam tecum. sed reuertar interrã
meam inqua natus sum: ilico ad¬
iunxit. Noli nos relinquere: tuenĩ
moysi mentem ignorantia itineris
angustabat. quam ⁊ ad ꝓphetie
scientiam cognitio diuinitatis expan¬
d̾at. quam columna ext̾ius p̃ibat.
quam decunctis int̾ius ꝑ conũsati¬
onem dõ sedulam locutio familiaris
instruebat. Sed uidelicet uir ꝓnidꝰ
elato auditori colloquens solatium
petiit ut daret. ducem requirebat
inuia: ut dux ei fieri potuisset ad
uitam. Egit itaq ut suꝑbus auditor
uoci ad meliora suadenti eo magis
fieret de Iuotus quo putaretur
necessariꝰ. ⁊ unde magis se exorta¬
torem sũ. I p̃ced̾e cred̾et: inde
se sub uerbis exortantis inclinaret.

Expanded text:
tibi, quia Dominus bona promisit Israeli. tibi, quia Dominus bona promisit Israeli. Cui cum respondisset ille: Non vadam tecum, sed revertar in terram meam in qua natus sum; illico adjunxit: Noli nos relinquere; tu enim Moysi mentem ignorantia itineris angustabat, quam et ad prophetiae scientiam cognitio divinitatis expanderat, quam columna exterius praeibat, quam de cunctis interius per conversationem cum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicet vir providus elato auditori colloquens, solatium petivit ut daret; ducem requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voci ad meliora suadenti eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis inclinaret.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis pleuius post modum etiam
ꝑ flagella subigamns: Iamaro pigm̃¬
torum pocło meslis dulcedo ad iungi¬
tur. ne ea que saluti ꝓfutura est
in ipso gͣ stu asp᷑ amaritudo sentiat᷑
Dum uͦ gustus ꝑdulcedinem fallit᷑:
humor mortiferꝰ ꝑ amaritudinem
uacuat᷑. Ipsauͦ in elatis inuectionis
exordia ꝑ mixta sunt laude temꝑan¬
da: ut dum admittunt fauores quoꝰ
diligunt. etiam correptiones recipi¬
ant quas oderunt ̃ dire.
Plerunq autem ꝑ suadẽ elatis utilia
melus possumus. si ꝑfectum eorũ
nobis potius quam illis ꝓfutu¬
rum dicamus : si eoꝵ melioratio¬
nem nobis magisqͣ I sibi impen¬
di postulemus. facile emim ad bo¬
num elatio flectitur: si eius ꝓfectio
ses qui regente se dõ deserti iter du
ce aerea columna ꝑgebat. cum obiab
cognatum suum agentilitatis conũ¬
satione uellet educ̃e. ⁊ommpotentis
di dño subiugare: ait. ꝓficiscumͣ ad
locum quem dñs daturus est nobis.
uem nobiscum ut benefaciamus

Expanded text:
nobis plenius postmodum etiam nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem vacuatur. Ipsa ergo in elatis invectionis exordia, permixta sunt laude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumque autem persuadere elatis utilia melius possumus, si profectum eorum nobis potius 60 quam illis profuturum dicamus, si eorum meliorationem nobis magis quam sibi impendi postulemus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si et aliis ejusses, qui regente se Deo, deserti iter ce aerea columna, pergebat, cum Hobab cognatum suum ex gentilitatis conversatione vellet educere, et omnipotentis Dei dominio subjugare: Proficiscimur ad locum quem Dominus daturus est nobis; veni nobiscum, ut bene faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
los: ꝑuersa non increpent. sub specie
hummlitatis p̃mit culpa formidims:
istos ad in crepanda que non debent.
ad magis increpanda quam debent.
sub imagine libertatis effrenatͥo im¬
pellit tumoris. Unde elati ad monen¬
di sunt: ne plusquam decet sint lib̃i.
⁊ humiles admonendi sunt ne plusꝙͣ
expedit sint subiecti. ne aut illi de¬
fensionem iustitie uertant in exercita¬
dones suꝑbie. aut isti cum stuclent
plusquam necesse ẽ. humilib subici
compͥllant᷑ eorum etiam uitia uene¬
rari. Considandum uͦ est: quod ple¬
runq elatos utilius corripimus: si
eorum correptionib quedam laudũ
fo menta misceamus. Inferenda nanq
illis sunt aut alia bona que in ipsis sũt
aut dicenda certe que poterant esse
sinon sunt. ⁊ tunc demum resecanda
sunt mala que nobis displicent. cum
pͥus ad audiendum placabilem eorũ¬
mendem fecerint p̃missa bona que
placent. Nam et equos indomitos
blanda pͥus manu tangimꝰ. ut eos

Expanded text:
llos ut perversa non increpent, sub specie llos ut perversa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis; istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum vero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda sunt mala quae nobis displicent, cum prius ad audiendum eorum placabilem mentem fecerint praemissa bona quae placent. Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
tor autẽ nr̃ magnus manẽs si
omnia. fieri int̾ omnia dignatuss
paruus. Dicat᷑ gͦ humilib quias
se deiciunt. ad dei similitudine
as cendunt. Dicat᷑ elatis. quia duis
erigunt: in apostate angłi imis¬
tionem cadunt. Quid itaq eloll¬
ne deiectus. que dum supra sess¬
ditur. ab altitudine uere cels¬
dinis elongatur: Et quid humilita¬
te sublimius. que dum se in ima de¬
pͥmit. auctori suo manenti suꝑ summa
coniungit᷑ : Est tamen aliud quodin
eis debeat caute pensari: quia sepe
quidam humilitatis decipiunt᷑ spe¬
cie. quidam si elationis sue ignoratio¬
ne fallunt᷑. Nam plerunq non nul¬
iis qui sibi huimles uidentur. is qui
hominib deferri non debet. comun¬
cusest timor. Plerunꝙ uͦ elatos co¬
mitari solet lib̾e uocis assertio. Et cũ
quedam increpanda sunt uitia: illi
reticent extimore. ⁊ tamen tac̃e se esti¬
mant ex humilitate. Isti loqu tur ꝑmi
patientiam elationis. ⁊tamen loqui se
credunt ꝑ libertatem rectitudinis. I¬

Expanded text:
tor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungit? Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, isti loquuntur per impatientiam elationis, et tamen se credunt loqui per libertatem rectitudinis. I
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina flagella castigent. Que
gͦ nobis diuine correptionis pena
grauis est ꝑ quam et nunquam
amittenda hereditas ꝑcipit᷑. et
semꝑ mansura supplicia uitant᷑:
Hinc et enim paulus ait. Patres
quidem carnis nr̃e habuimus.
eruditores. et reuerebamur eos.
non multomagis obtemperabrmꝰ
patͥ sp̃uum et uiuemus: Et illi
quidem intemꝑe dierum paucoꝵ.¬

Expanded text:
disciplinae flagella castigent. Quae disciplinae flagella castigent. Quae ergo nobis divinae correptionis poena gravis est, per quam et nunquam amittenda haereditas percipitur, et semper mansura supplicia vitantur? Hinc etenim Paulus ait: Patres quidem carnis nostrae habuimus eruditores, et reverebamur eos; non multo magis obtemperabimus patri spirituum, et vivemus? Et illi quidem in tempore pauco
Abbreviated transcription (Latin):
ctis hereditatem dare disponeret:
erudire eos ꝑ molestias non cura¬
angelum dicit. Ego quos amo.
arguo et castigo. hinc rursum scͥp¬
tum est. fili mi noli negleg̃e dis¬
ciplinam dm̃. neq fatigeris cum
abeo argueris. Quem enim dili¬
git dñs castigat. flagellat omnẽ
filium quem recipit. Hinc psal¬
in dolore ex clamans ait. Si instus
fuero non leuabo caput. saturatꝰ
afflictione et miseria. Dicendũ
est egris. ut si celestem patriam
suam credunt : necessario in hac ui¬
ta labores uelut maliena patiantur.
hinc est enim quod lapides extra
tunsi sunt: ut in constructione tera¬
pli dñi absq mallei sonitu poneren¬
tur. Quia uidelicet nnc foras ꝑfla¬
glla tundimur. ut intus intemplũ
di post modum sine discipline
ꝑcussione disponamur: quatinus
ꝑcussio resecet. et tunc sola nos
in edificio concordia caritatis liget.
Ad monendi sunt egri ut conside¬
rent ꝓ ꝑcipiendis terrenis heredi¬
tatib quam dura carnales filios

Expanded text:
ctis haereditatem dare disponeret, ctis haereditatem dare disponeret, erudire eos per molestias non curaus per angelum dicit: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc rursum scriptum est: Fili mi, noli negligere disciplinam Domini, neque fatigeris cum ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Hinc Psalin dolore exclamans, ait: Si justus fuero, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Dicendum est aegris, ut si coelestem patriam, suam credunt, necessario in hac labores velut in aliena patiantur. Hinc est enim quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur; quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione disponamur, quatenus modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri, ut considerent pro percipiendis terrenis haereditatibus quam dura carnales filios
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑacceptam ualitudinẽ corporis.
ꝑtributam sibi sapientiam mentis.
non exercendis uirtutib: sed ꝑpe¬
trandis uitiis elaborat: nequaꝙͣ
ius uirib suam domum. sed ex¬
saneorum habitacła id est nmu¬
ilorum spũum facta multiplicat.
nimirum uł luxur iando. uł suꝑbi¬
endo agens. ut etiam se ad dito
ꝑditorum nuĩiis crescat. Bene
autem subditur. Ee gemas in no¬
nissimis quando consumpseris
carnes et corpus tuum. Plerunq
enim accepta salus carnis ꝑuitia
expendit᷑. sed cum repente subtrahi¬
tur. cum molestiis caro atteritur.
cum iam egredi anima urget᷑: di
male habita quasi ad beneinuendũ
salus amissa requiritur. et tunc
gemunt hommes quod deo seru¬
re noluerunt. quando damna¬
sue neglegentie recuꝑare seru¬
endo nequaquam possunt. Unle
alias dicit᷑. Cum occidet eos tunc
inquirebant eum. At contra ad¬
monendi sunt egri. ut eo se dei¬
filios sentiant. quo illos discipline
flagella castigant. Nisi enim corre¬

Expanded text:
per acceptam valetudinem corporis, per acceptam valetudinem corporis, per tributam sibi sapientiam mentis, non exercendis virtutibus, sed perpetrandis vitiis elaborat, nequaquam suis viribus suam domum, sed extraneorum habitacula, id est immundorum spirituum facta multiplicat, nimirum vel luxuriando, vel superbiendo agens, ut etiam se addito, perditorum numerus crescat. Bene autem subditur: Et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et corpus tuum. Plerumque enim accepta 50 salus carnis per vitia expenditur; sed cum repente subtrahitur, cum molestiis caro atteritur, cum jam egredi anima urgetur, diu male habita quasi ad bene vivendum salus amissa requiritur. Et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna negligentiae suae recuperare serviendo nequaquam possunt. Unde alias dicitur: Cum occideret eos, tunc requirebant eum . At contra admonendi sunt aegri, ut eo se filios Dei sentiant, quo illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim corre
Abbreviated transcription (Latin):
accepta despicit᷑. quanti sit mune
ris amissa sentitur. Et infructuo¬
se adultimum queritur. que con
tuum. et annos tuos crudeli:
ne forte impleant᷑ extranei uirib
tuis. et labores tui sint in domo
aliena. et gemas in nouissimis.
quando consumpseris carnes et
si honor nr̃ est: nisi quod etiam in
iuteis corporib conditi. ad conditoris
tamen nr̃i sumus imaginem et suni
litudinem creati: Uł quis alius cru¬
delis est. nisi ille apostata angelus.
qui et semet ipsum pena mortis su¬
pbiendo ꝑculit. et inferre mortẽ
humano generi etiam ꝑditus non
reꝑcit: honorem itaq suum alieniꝰ
dat. qui ad d̃i imaginem ac simili¬
tudnem conditus. uite sue temꝑa
nalignorum spirum uoluntatib
administrat. Annos etiara suos
crudeli tradit: qui ad uoluntatem
male dominantis adu̾sarii. accep¬
ta uiuendi spatia expendit. Ubi bene
subdit᷑. Ne forte impleantur extra¬
nei uirib tuis. et labores tui sire
in domo aliena. Quis quis enm

Expanded text:
accepta despicitur, quanti saccepta despicitur, quanti sris amissa sentitur; et infructuose ad ultimum quaeritur, quae congrem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena, et gemas in novissimis, quando consumpseris carnes et vero honor noster est, nisi quod etiam in luteis corporibus conditi, ad conditoris tamen nlitudinem creati? Vel quis alius crudelis est, nisi ille angelus apostata, qui et semetipsum poena mortis superbiendo perculit, et inferre mortem humano generi etiam perditus non pepercit? Honorem itaque suum alienis dat, qui ad Dei imaginem et similitudinem conditus, vitae suae tempora malignorum spirituum voluptatibus administrat. Annos etiam suos crudeli tradit, qui ad voluntatem male dominantis adversarii accepta vivendi spatia expendit. Ubi bene subditur: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena. Quisquis enim
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ d̾ admonendi sunt in columeꝰ.
atq alit̃ egri. Ad monendi sunt m¬
columes ut salutem corporis exerce¬
ant ad salutem mentis: ne si accep¬
te in columitatis grãm adusum ne
quitie inclinant: dono det̾iores
fiant. et eo post modum supplicia
grauiora mereant᷑. quo nunc largi¬
orib bonis dei male uti non metu¬
unt. Ad monendi sunt in columẽ.
ne oportuntatem salutis imꝑpetuũ
ꝓmerende despiciant. Scͥptum nanq
ne plac̃e deo si cum possunt noluerĩt:
cum uoluerint sero non possĩt. hinic
est enim quod post sapientia deserit.
quos pus diutius renuentes uocauit
dicens. Uocani & reninstis. extendi
manum meam et non fuit qui aspi¬
ceret. Despexistis omne consilum
meum. et increpationes meas
neglexistis. Ego quoq in int̃itu
nr̃o ridebo. et sub saͥnabo cum nob̾
quod tumebatis aduenerit. Se rur¬
sum. Tunc inuocabunt me et non
exaudiam. mane consurgent et
non inuement me. Salus itaq coi¬
poris quando ad bene oꝑandum

Expanded text:
liter admonendi sunt incolumes, atque aliter aegri. Admonendi sunt incolumes, ut salutem corporis exerceant ad salutem mentis; ne si acceptae incolumitatis grquitiae inclinent, dono deteriores fiant; et eo postmodum supplicia graviora mereantur, quo nunc largioribus bonis Dei male uti non metuunt . 2. Item admonendi sunt incolumes, ne opportunitatem salutis in perpetuum promerendae despiciant. Scriptum namque ne placere Deo si cum possunt noluerint, cum voluerint sero non possint. Hinc est enim quod eos post sapientia deserit, quos prius diutius renuentes vocavit, dicens: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret; despexistis omne consilium meum, et increpationes meas neglexistis; ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit . Et rursum: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Salus itaque corporis quando ad bene operandum
Abbreviated transcription (Latin):
tur mansueti sollicitudmem: Aam¬
nent iracundi ꝑtur bationem.
Admonendi sunt mansueti. it
habere etiam emulationẽ iusticie
studeant. Ad monendi sunt iracu¬
di. ut emulationi quam se habere
estimant. mansuetudinem subiunge
omnes quos implet ⁊ colurabe simuis¬
citate mansuetos. ⁊ igne deli ardens
gxhibet. Nequaquam gͦ sc̃o sp̃u pe¬
nris est. qui aut intranquillitate u¬
suetudinis: feruore m emulations
deserit: aut rursum in emulatior
ardore: uirtutem mansuetudin
amittit. Quod fortasse meluis osste¬
dmꝰ. si in mehio pauli magister iu
ꝓferamus. qui dnob discipłis pui
aũisa caritate p̃ditis. dĩsa tamce
admioria p̃dicationis impendit.

Expanded text:
tur mansueti sollicitudinem, damtur mansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subjunganomnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaquam ergo sancto Spiritu plenus est, qui aut in tranquillitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis i