comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uesit humiliatto. ł marte maius bonũ su¬
sanne debeat eẽ dãr natio. Absit ergo ut ita di¬
xerit apłs nuptis siue nupturis. Ego autẽ
irobis pareo. tantͣm uolu̾it dice̾ que pena cõiu¬
meltus michi incidere ĩ manus ur̃as qmͣ peccare
int conspectu dñi. si deus eam fuerat. nõ qr pu¬
dicictam nuptialem seruabat liberaturus. s qr
mipserat dampn̾aturus. Et mẽt quotiens casti¬
tas cõuigalis adu̾sus calũpniatores crimiato¬
res q nuptiaꝵ scripture scẽ u̾itate munitur
tecsens A scõ sp̃u contͣ talsos testes susamiade¬
fenditur tociens a falso crimine liberat᷑. ⁊ mul¬
to matore negotio. Tuno enĩ uni conuugate nc̃
om̃ib. tũt de cccũtto ⁊ falso adult̾io nũc de u̾o
et manifesto cõmibio crimen intenditus tũc una
misłr exeo qd̾ uiqui sentores dicebant. nunc
oñis mariti ⁊ uxores exeo qd̾ apłs dice̾ itoluitac¬
cusantur dampnationẽ quippe ur̃am inquiunt
tatuit cũ ait. Ego aũ uobis parco. Sius hoc: Nẽ¬

Expanded text:
riae sit humiliatio uel Mariae maius bonum Susannae debeat esse damnatio. Absit ergo, ut ita dixerit apostolus nuptis siue nupturis: ego autem uobis parco, tamquam noluerit dicere, quae poena coniumelius est mihi incidere in manus uestras quam peccare in conspectu dei, si deus eam fuerat, non quia pudicitiam nuptialem seruabat, liberaturus, sed quia nupserat damnaturus? et nunc quotiens castitas coniugalis aduersus calumniatores criminatoresque nuptiarum scripturae sanctae ueritate munitur, totiens cum sancto spiritu contra falsos testes Susanna defenditur, totiens a falso crimine liberatur et multo maiore negotio. tunc enim uni coniugatae, nunc omnibus; tunc de occulto et falso adulterio, nunc de uero et manifesto conubio crimen intenditur; tunc una mulier ex eo quod iniqui seniores dicebant, nunc omnes mariti et uxores ex eo, quod apostolus dicere noluit, accusantur. damnationem quippe uestram, inquiunt, tacuit, cum ait: ego autem uobis parco. quis hoc? nem
Abbreviated transcription (Latin):
liorem qͣm ẽ filioꝵ atq filiaꝵ. neꝙ enĩ uxores
amii uirtute. s carnis necessitate nõ dutũt.
ꝓpħam hoc ꝓnuntiasse qui corpore abscisi sunt.
Iste quippe error cause qmͣ suscepimꝰ suffragatur
neq enĩ spadones istos eis qui ĩ domo eiꝰ nullũ
hĩit᷑ locũ p̃tulit deus. s eis utiq qui infiliisge¬
nerandis cõingalis uitem̃itũ seruant. nã cũ
dicit. dabo eis locũ multo meliorẽ oftendit ⁊ cõ¬
uigatis dari. s multo inferiorẽ ut g̃ concedmĩ
indomo dei p̃dcos futuros eumichos scd̾ carnẽ qͥ¬

Expanded text:
locum quam est filiorum atque filiarum. neque enim uxores animi uirtute sed carnis necessitate non ducunt. spadonibus hoc praenuntiasse, qui corpore abscisi sunt, iste quoque error causae quam suscepimus suffragatur. neque enim spadones istos eis qui in domo eius non habent locum praetulit deus, sed eis utique qui in filiis generandis coniugalis uitae meritum seruant. nam cum dicit: dabo eis locum multo meliorem, ostendit et coniugatis dari, sed multo inferiorem. ut ergo concedamus in domo dei praedictos futuros eunuchos secundum carnem, q
Abbreviated transcription (Latin):
monte requescant Ca quppe lege cõllis iste in ħi¬
tatur ut nõ cũ uõluit quis enugret. Misłr enĩ
alligata ẽ qmͣ diu iur enis uireiꝰ uiuitꝰ uerum¬
pt̃n ad cont̾inentiam uidualẽ ab ip̃o tanqm gra¬
duconscenditur pp̃ uirginalem u̾o ut declinand ẽ
nõ consentiendo petitorib uł transiliendꝰ p̃ueni¬
endo petitores. Nequis aũ putaret duũ oꝑm
boni atq melioris. equalia fore p̃mia pp̃ea contͣ

Expanded text:
monte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabimonte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum uoluerit quis emigret; mulier enim adligata est, quamdiu uir eius uiuit. uerumtamen ad continentiam uidualem ab ipso tamquam gradu conscenditur; propter uirginalem uero uel declinandus est non consentiendo petitoribus uel transiliendus praeueniendo petitores. Ne quis autem putaret duorum operum, boni atque melioris, aequalia fore praemia, propterea contra
Abbreviated transcription (Latin):
facit. st si accepis utorẽ: ⁊ ip̃ ñ peccasti. ⁊ si nupse
taretur adiungit puto ã ꝙ ⁊ ego sp̃m dei habeo.
scriptura dei u̾itas dei qmͣ intuĩqm̃ mente ⁊ carue
iurgmtas hõis. qd̾ castuntẽ sic ametur ut qd̾ uerũ
ẽ nõ neget. Nam quid mali nõ possunt ⁊̃ desua car¬
ite cogitare qui credunt apłicã luguã. eo ip̃o loco
ubi uirginitatẽ corporis cõmendabat corrupitone
mendati uirgniẽ nõ fuisse. Prmmitis erꝑo acmaxĩe
quibonũ ingnitatis eligunt scripturas scãs firmis¬
te integritans bonũ. si nuptie ñ erũt malũ. ĩ mo
ir̾o huic sebi potius maioris głie palmam p̃paratã
eẽ confidat q̃ nõ dampnari si nuberet timtt. set
honoratius coronari. qr nõ niberet cõcupiuit. Qui
ergo sine coniugio ꝑmanere uõluerint. nõ tanqͣm
foueam pct̃i nuptias fugiant. s tanqm collẽ mino¬
ris boni transcendant. ut ĩ maioris continentie

Expanded text:
facit. et si acfacit. et si actaretur, adiungit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. scriptura dei ueritas dei quam in cuiusquam mente aut carne uirginitas hominis. quod castum est sic ametur, ut quod uerum est non negetur. nam quid mali non possunt etiam de sua carne cogitare, qui credunt apostolicam linguam eo ipso loco, ubi uirginitatem corporis commendabat, a corruptione mendacii uirginem non fuisse? primitus ergo ac maxime qui bonum uirginitatis eligunt, scripturas sanctas firmismagnum integritatis bonum, si nuptiae non erunt malum. immo uero hinc sibi potius maioris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnari, si nuberet, timuit, sed honoratius coronari, quia non nuberet. concupiuit. qui ergo sine coniugio permanere uoluerint, non tamquam foueam peccati nuptias fugiant, sed tamquam collem minoris boni transcendant, ut in maioris continentiae
Abbreviated transcription (Latin):
admentiendi licentiã iat ad defensionẽ sue pu̾se oppi¬
nionis iebicumq aliud sentiunt qm̃ sana dotrna
postulat. Si quid enĩ manifestũ de duuus libris ꝓ¬
latum fu̾it quo eoꝵ confutent᷑ errores hoc ad ma¬
nũ hñt uelut scutũ quo se adu̾sus caritatẽ qͣtuẽ¬
tes trudent a drabolo uuluerandos. ut dicant hoc auc¬
toreni libri nõ uerũ dixisse alias ut infirmis parcͥet
alias ut contemptores terreret. sicut occurrerit ca
que oppinantur defendere qm corriꝑe malunt scrip¬
turaꝵ scaꝵ auctoritatem frangere conantur. qua
una om̃s ceruices supbe dureꝙ franguntur. Unde
sectatores ⁊ sectatrices ꝓpetue continentie ⁊ satre
ungmitatis admoneo ut bonũ suũ ita p̃ferantnu¬
pcus. ne malũ iulicent nuptias. ne fallatit̾ set
plane ueracit᷑ ab apło dcm nouerit qui dat ad¬
nuptũ benefatit. qui nõ o e. dat ad nuptũ meli̾

Expanded text:
ad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opiad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opinionis, ubicumque aliud sentiunt quam sana doctrina postulat. si quid enim manifestum de diuinis libris prolatum fuerit, quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent uelut scutum, quo se aduersus ueritatem quasi tuentes nudent a diabolo uulnerandos, ut dicant hoc auctorem libri non uerum dixisse, alias ut infirmis parceret, alias ut contemptores terreret, sicut occurrerit cauquae opinantur, defendere quam corrigere malunt, scripturarum sanctarum auctoritatem frangere conantur, qua una omnes ceruices superbae duraeque franguntur. Vnde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae et sacrae uirginitatis admoneo, ut bonum suum ita praeferant nuptiis, ne malum iudicent nuptias, neque fallaciter, sed plane ueraciter ab apostolo dictum nouerint: qui dat nuptum, bene facit; et qui non datnuptum, melius
Abbreviated transcription (Latin):
tueretur incontinentib nẽ temptante sachana
ipcc̃a dampuabilia laberent᷑. Quod aũ dicit se¬
eis parcere quos ait tribulationẽ carns h̃ituros.
nich̃ mͥ int̾im samnius occutrit qͣm eñ uõluisse ape¬
rire ⁊ explicare uerbis eamidẽ ip̃am carnis tribłonẽ
triendis intimorib ⁊ merorib orbitatis. Quociens
enĩ quisq cũ se cõnubii uinculis alligau̾it ñ istis
trahatur atipagicetur affectib. quos neq nos exag¬
fierilectorem oportuit aduersus eos qui inhoc qd̃
scriptum ẽ. tribulationem aũ caris harebunt
hinmodi. Ego aũ uobis parco. nuptiis calũpnant᷑
qd̾ eas ex obliquo sñta ista dampnauit uelut ip̃am
dampnationẽ noluit dit̾e cũait. ego aũ uob parco
utindelicet cũ istis partit amie site nõ peꝑcerit.
sed m̃tiendo dixit. Et si accepis uxorem nõ peccasti ⁊
si nupserit uirgo ñ pectat. Qd̾ qui de sc̃a scriptura
credunt uł crediuolunt tamm uã sibi muniũt

Expanded text:
tueretur incontinentibus, ne temptante satana tueretur incontinentibus, ne temptante satana in peccata damnabilia laberentur. quod autem se dicit eis parcere, quos ait tribulationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis eandem ipsam carnis tribulatiotriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis trahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exagfieri lectorem oportuit aduersus eos, qui in hoc, quod scriptum est: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, nuptiis calumniantur. quod eas ex obliquo sententia ista damnauerit; uelut ipsam damnationem noluerit dicere, cum ait: ego autem uobis parco, ut uidelicet, cum istis parcit, animae suae non pepercerit, si mentiendo dixit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. quod qui de sancta scriptura credunt uel credi uolunt, tamquam uiam sibi muniunt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ egto s dñs uxorem a uiro ñ discedere. qd̾ si
discesserit mantre ĩ nuptam. aut uiro suo recõ¬
clliari. sieri em̃ pot̾ ut nõ sua culpa. s mariti
dit. ⁊ si dimiserit᷑ peccat. p̃ceptum ẽ enĩ hoc cui
cui nõ õbedire pectatum ẽ nõ consiliũ. quo si
uti nolũts inulus boni adipisceris. nõ mali¬
alicͥd ppetrabis. pp̃ea cũ dixisset solutus es ab
uxore ne qͥfieris itorem. qr ñ pcipielat nema¬
lum fieret sed consulebat ut melus freret continu¬
o subiiuxit. ⁊ si accepis uxorem ñ peccasti. si nuꝑserit
iurgo ñ peccat. Addidit tam̃. Tubulationẽ aũ carnis
hebunt eiusmodi. Ego aũ uõbis parco hoc medo ex¬
hortans aduirginitatẽ continentiãq ppetuant
ut aliqͣntulũ anuptits ⁊ deterreres modeste fare
nõ tanqma remala ⁊ illicita. sed tanqͣm ab onerosa¬
ac molesta Aliud ẽ enĩ admit̾e carnus turpitudinẽ
aliud hr̃e carius tribłonem. Illud crimus ẽ fac̾e̾
ꝓpagatione seruitur. istam trbulationẽ carius qͣm

Expanded text:
d si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: fieri enim potest ut non sua culpa, sed mariti dit, Et si dimiserit, non peccat. Praeceptum est enim hoc, cui non obedire peccatum est; non consilium, quo si uti nolueris, minualiquid perpetrabis. propterea cum dixisset: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, quia non praecipiebat, ne malum fieret, sed consulebat, ut melius fieret, continuo subiunxit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. Addidit tamen: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, hoc modo exhortans ad uirginitatem continentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret, modeste sane, non tamquam a re mala molesta. aliud est enim admittere carnis turpitudinem, aliud habere carnis tribulationem: illud est criminis facere, propagatione seruitur, istam tribulationem carnis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
fecrinditatẽ carnalem ũ ht̃ hic liberũ at̾bitri¬
um. pudicitiam cõnigalẽ nõ ht̃ cẽlum. ꝓfecto
hebunt magnũ aliquid p̃tex ceteros ĩ illa cõi
imortalitate. qui hñt aliquid tamñ carnts ĩ
caune unde mirabslit̾ desipiunt qui putant
hui᷑ continentie bonũ nõ eẽ neccͣm p̃p regnũ¬
curts plurib arciorib distendunt᷑. qua mo¬
lestia uirgines ⁊ continentes carent. qł obhec
tantũ melsus sit ñ coniugari. ut huiꝰ tempis
relaxentur angustie. ñ qd̾ infuturũ scłm ali¬
quid ꝓsit hant uanam sñam ne ꝓpͥa cordis ua
nitatẽ ꝑtulisse udeant᷑. Adhibent exapło testi

Expanded text:
fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrifecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam coniugalem non habet caelum. profecto habebunt magnum aliquid praeter ceteros in illa communi inmortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde mirabiliter desipiunt, qui putant huius continentiae bonum non esse necessariucuris pluribus atque artioribus distenduntur, qua molestia uirgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non coniugari, ut huius temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid prosit. hanc uanam sententiam ne cordis propria uanitate protulisse
Abbreviated transcription (Latin):
coptans q̃ sũt mundi qito placeat uiro. s spetio¬
sum forma p̃filus hõmi sic amauitut qr eum
sicut maria contipe came ñ posset ei corde cõcepto
etiam carnẽ integram custodiret. Hoc gen̾ uirgi¬
nũ nulla corporalis fecunditas ꝓtulit. nõ est ħ
ples carnis ⁊ sanguinis. Si haꝵ q̃ritur mat̾ ecͣca
est ñ patit ipines sacras insi urgo sacra uirgo¬
ia que desponsata ẽ un uiro casta exhiberi xp̃o.
exilia nõ tota corpore s tota urrgine sp̃u nascũ¬
tut sc̃e uugies ⁊ corpore ⁊ spu hẽant coniugra
bonũ suum. nõ qr fllios ꝓcreant. s ꝓcreatos pa¬
senuant qr sacram̃tum cõmibii nõ iuolant. hec
tanẽ huinani offitii om̃ta sũt mun̾a. Uirgina¬
lis aũ integritas ⁊ ꝑ piam continentiã ab om̃i
concubitu ĩmunitas angłica portio Sedat om̃is¬
hinc fecunditas carnis. om̃is pudicicia cõiuga¬
lis Istanõ est mpotestate. slla nõ ẽ met̾nitate.

Expanded text:
cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciocogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam carnem integram custodiret. Hoc genus uirginum nulla corporalis fecunditas protulit; non est haec proles carnis et sanguinis. si harum quaeritur mater, ecclesia est. non parit uirgines sacras nisi uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota corpore, sed tota uirgine spiritu nascuntur sanctae uirgines et corpore et spiritu. Habeant coniugia bonum suum, non quia filios procreant, sed servant, quia sacramentum connubii non violant. Haec tamen omnia humani officii sunt munera. Virginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concubitu immunitas, angelica portio est, et igalis: illa non est in potestate, illa non est in aeternitate:
Abbreviated transcription (Latin):
uurs. nãm illo quidẽ debent continentiũ m̾itis
se conferre cõiugia qd̃ exeis uirgines ꝓereantur
horem̃ coniugii bom̃i ẽ. s nature q̃ sic duunicis
instituta ẽ. ut ex quolibet humano ut̾usq ferus
cõrubitu. sine ordinato ⁊ honesto. siue tuipi tali¬
cito nilia femina nisi ungo nascatur ⁊̃ destupio
sacea iurgo nasciin. Ita fit ut uingo nascatur
destupro.sacta aũ uigo nec de coniugio. nec uos
ĩ uirgiib hec p̃dicamus qd̾ uirgines st̃. sed qd
deo dicate pia continentia uirgines. Nã qd nõ
nuptura. habet enĩ ram ala qd̾ ista ad huc cupit p̃¬
sertun si nõ dum uł sponsa cuĩqͣm sit illa unistu¬
det placere cui data ẽ. hec multis incerra cut danda
ẽ. hoc uito pudicictam cegitationis defendit atur¬
ha que nõ adislterũ. s maritũ querit in turba
stia gͥ uugo cõnigate m̾ito p̃ponitur q̃ nec mul¬
tudini se amandã ꝓponit cũ amorẽ unĩ exmulti¬
tudine ñ inquirit. nec se umi iam cõponit initento

Expanded text:
 illo quidem debent continentium meritis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed naturae, quae sic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. Nec nos hoc in uirginibus praedicamus, quod uirgines sunt, sed quod deo dicatae pia continentia uirgines. nam — quod nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. illa igitur uirgo coniugatae merito praeponitur, quae nec multitudini se amandam proponit, cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento,
Abbreviated transcription (Latin):
num celoꝵ. s pp̃ p̃sens scłm uirgmitatẽ utllem
dic̾ent. tanqm in illa uita eterna nicħ cet̾is am¬
plius hituri eẽnt qui hoc melius elegissent inqͣ
disputatione cũ ad itiud ueniremus qd̾ idem a¬
postolus ait. trĩbłonem aũ carns hẽbunt ħ̾mo
di. Ego aũ nobis parco malios litigatores ĩcurri¬
mus qui nõ equales ppetue continentie nipti¬
as fac̾ent. s eas oĩno dampnarent. Nam cũ etror
itt̃q sit. ut equare sc̃e uirgmitati nuptias dam
puare nimis inuicem fugiendi duo isti errores
adu̾sa fronte confligũt. qr ueritatis mediũ ten̾e
noluerũt. quo ⁊ certa rõne ⁊ scãꝵ scripturaꝵ auc¬
toritate. nec pec datũ ẽẽ nuptias ĩuenimus. fiec
as tanqͣm ad ulteriũ detestandas ẽẽ putauerũt.
alii uo defendendo cõnitbiũ excellentiã ꝓpẽtue cõ

Expanded text:
praesens uirginitatem utilem dicerent; tamquam in illa uita aeterna nihil ceteris amplius habituri essent, qui hoc melius elegissent. in qua disputatione cum ad illud ueniremus, quod idem apostolus ait: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, in alios litigatores incurrimus, qui non aequales perpetuae continentiae nuptias facerent, sed eas omnino damnarent. nam cum error uterque sit, uel aequare sanctae uirginitati nuptias uel damnare, nimis inuicem fugiendo duo isti errores aduersa fronte confligunt, quia ueritatis medium tenere noluerunt: quo et certa ratione et sanctarum scripturarum auctoritate nec peccatum esse nuptias inuenimus nec as tamquam adulterium detestandum esse putauerunt; alii uero defendendo conubium exce
Abbreviated transcription (Latin):
turũ tũ onĩs dispensatio tnsi ad uitam et̾uã
uocet p̃sens ergo ẽ uitanta nectitas. s tamẽ
que anquid bonoꝵ impedit futuroꝵ qua ne¬
cessitate nuta inuita cogitur cõiugalis cogita¬
re que mundi sũt. qũo placeat uir upxori. ist
ixxor uito. ñ qd ea sepent a regno dei sit̃ sũt pec¬
cata que ideo p̃cepto nõ consilio cohibentur qr
cogstaretur quo placend̾ eẽt deo. minus erit
utiq cũ hoc ip̃m cũ hec ip̃m minꝰ coniugii neces¬
sitate cogatatur. Ideo de uirgnib inqͥt p̃ceptũ
dñi nõ hãbeo. p̃cepto enĩ quisqͥs ñ obtemꝑat
reus ẽ ⁊ debitor pene. Oide qr uxorẽ duc̾e ut¬

Expanded text:
dispensatio nonnisi ad uitam aeternam uocet. Praesens ergo est uitanda necessitas, sed tamen quae aliquid bonorum inpedit futurorum: qua necessitate uita cogitur coniugalis cogitare quae mundi sunt, quomodo placeat uir uxori uel uxor uiro, non quod ea separent a regno dei, sicut sunt peca, quae ideo praecepto, non consilio cohibentur, qucogitaretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate cogitatur. ideo, de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo; praecepto enim quisquis non obtemperat, reus est et debitor poenae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare uoluit qͣm imꝑare. Ac sic ⁊̃ in ip̃a femmã
inqua formam serui atcipiens uirgmitatẽ ẽẽ
liberam uoluit. Non ẽ gͦ cur dei uirgines contris
tentur qd̃ ⁊̃ ip̃e itirgmĩtate seruata matrẽ caris
eẽ liberam uoluit. Illum ⁊̃ solũ uirginitas decen¬
ter parere posset. qui ĩ suã natiuitatẽ parẽ hr̃e ñ

Expanded text:
bare maluit quam imperare. ac sic etiam in ipsa femina, bare maluit quam imperare. ac sic etiam in ipsa femina, in qua formam serui accepit, uirginitatem esse liberam uoluit. Non est ergo, cur dei uirtentur, quod etiam ipsae virginitate servata matres carnis esse non possunt. Illum enim solum virginitas decenter parere posset, qui in sua nativitate parem habere non
Abbreviated transcription (Latin):
que sibi fetũ annũtianti angło maria reddiclit
Quomꝰ inquit fiet istud q̃m uirũ nõ cognosto
epd̾ ꝓfecto ñ diceret. nisi deo uiginẽ se añ uoiusset.
S qͣr hoc iscłitaꝵmores ad huc recusabant despon¬
sata ẽ uiro iusto nõ utolent᷑ ablaturo. s potius qͣ
mnolentos custadituro qd̾ illa iam nouerat qͣm¬
qͣm etiam si hoc solum dixisset qũo fiet istud nͦ
addidisset qm̃ uirũ nõ comnosco. ñ quesisset uti¬
qr ꝓmissũ sibi filiũ qũo femina paritura ẽẽt si
contubitura nupsisset. pot̾at ⁊ iuberi urgo ꝑma¬
nere in qua dei filius miraculo congruenti formã¬
serui acciꝑet s exemplo sc̃is firtura ungmib
ne putaret᷑ sola uirgo ẽẽ debuisse que ꝓlem
no mortali ꝙ corpore celestis uite miitatio uoto fie¬
ret nõ p̃cepto amore eligendi nõ necc̃itate seruien¬
di. ita xp̃o nascendo de uirgine que ante sciret ap¬

Expanded text:
quae sibi fetum adnuntianti angelo Maria reddidit. quae sibi fetum adnuntianti angelo Maria reddidit. quomodo, inquit, fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod profecto non diceret, nisi deo uirginem se ante uouisset. sed quia hoc Israhelitarum mores adhuc recusabant, desponsata est uiro iusto, non uiolenter ablaturo, sed potius contra uiolentos custodituro quod illa iam uouerat. quamquam etiamsi hoc solum dixisset: quomodo fiet istud? nec addidisset: quoniam uirum non cognosco, non quaesisset utique, promissum sibi filium quomodo femina paritura esset, si concubitura nupsisset. poterat et iuberi uirgo permanere, in qua dei filius formam serui congruenti miraculo acciperet; sed exemplo sanctis futura uirginibus, ne putaretur sola uino mortalique corpore caelestis uitae imitatio uoto fieret, non praecepto, amore eligendi, non necessitate seruiendi. ita Christus nascendo de uirgine, quae, antequam sciret
Abbreviated transcription (Latin):
qd mat̾ ⁊ fres xͥ. hoc ẽ consanguinei caris eiꝰ. cũ
illi numtiati fuissentiiforis expettarent q ñ pos¬
aut qui sũt fres mei. Et extendens manũ supet
discipulos suos ait Hii sũt frẽs mei. Et quicũq
fecerit uoluntatẽ pris mei ip̃e mͥ frat̃ ⁊ mater
et soror est. quid aliuid nos docens nsi carnali cog¬
nattoni genus nr̃m sp̃ulle p̃ponere. Nec indebea¬
ringuntur. s st eoꝵ doctrine ac morib obediendo
ac inutando coherescunt. Ceatior ergo maria ꝑ¬
cipiendo fidem xp̃i qm concipiendo carnẽ xp̃i ⁊ã
et dicenti cuidã. beatus uent̾ qui te portauit ixdit
meum crediderunt. Quid ꝓfuit illa cognatio. sic
et mat̾na ꝓpinquitas nich marie ꝓfuisset nisi
felittts xp̃m corde qͣm carne gestasset. Ip̃a quoq
uirgmitas es ideo gratior ⁊ acceptior qr ñ eã
conceptus xp̃ iuro iuolaturo qͣm conseruaret.
ip̃e p̃ripuit. s pͥusqm conciꝑetur iam deo dica¬
tam dequa nasceret᷑ elegit. Hoc indicant uesba

Expanded text:
atres Christi, hoc est consanguinei carnis ejus, cum illi nuntiati fuissent, et foris exspectarent, quia non posaut qui sunt fratres mei? Et extendens manum super discipulos suos, ait: Hi sunt fratres mei; et quicumque fecerit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater, et mater, et soror est . Quid aliud nos docens, nisi carnali cognationi genus nostrum spirituale praeponere; nec inde beaunguntur, sed si eorum doctrinae ac moribus oboediendo atque imitando cohaerescunt? beatior ergo Maria percipiendo fidem Christi quam concipiendo carnem Christi. nam et dicenti cuidam: beatus uenter qui te portauit, in eum crediderunt, quid profuit illa cognatio? sic et materna propinquitas nihil Mariae profuisset, nisi felicius Christum corde quam carne gestasset. Ipsa quoque uirginitas eius ideo gratior et acceptior, quia non eam conceptus Christus uiro uiolaturo quam conseruaret ipse praeripuit, sed priusquam conciperetur iam deo dicatam de qua nasceretur elegit. hoc indicant uerba,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ qm̃ deuitandis renussis ue pec̃is adeunda
ẽ uita etͣna in qua ẽ q̃dam egregia głia ñ om̃i
b mei̾nũ uictoris. s quib dam ibi tribuenda
ciu conseqͣnde parum ẽ liberatũ eẽ apeccatis msi
aliquid ip̃i liberatori uoueatur qd̾ nõ sit crimi¬
nis nõ uouisse. s nouisse acreddidisse sit laudis.

Expanded text:
m deuitatis remissisue peccatis adeunda est uita aeterna, in qua est quaedam egregia gloria non omnibus in aeternum uicturis, sed quibusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit laudis,
Abbreviated transcription (Latin):
noꝙ enĩ ⁊ ip̃a qr iurginitas ẽ. s qr deo dicata ẽ hono¬
ratur qr licet incarne seruetur. ops tam̃ religione ac
Situt enĩ nento impudice utit᷑ corpore nisi prius
concepta nequitia. Ita nemo pudicitiã seruat in
corꝑe nisi prĩ sp̃ui insita casctate. Porio aũ si pu¬
dicicia coningalis qmius custodiat᷑ icarne aĩo
tam̃ nõ carñĩ tribuitur. quo p̃sideatq rectore nulli
p̃terꝓpriũ coniugiũ caro ip̃a miscetur. qnto magis
qͣntoꝙ honoratius ĩ animi bonis illa continẽtia
numeranda ẽ. qr integritas carnis ip̃i creatori aĩe
et carius uouetur ⁊ consecratur seruatur Nec illaz
ergo fecunditas carnis que hec temꝑe nicħ alutoi
ip̃m genus carnis in ampla quadam ⁊ ꝓpħica gen

Expanded text:
 uirginitate A1 ginitas est, sed quia deo dicata est, honoratur, quae licet in carne seruetur, spiritus tamen religione ac sicut enim nemo inpudice utitur corpore nisi spiritu prius concepta nequitia, ita nemo pudicitiam seruat in corpore nisi spiritu prius insita castitate. porro autem si pudicitia coniugalis, quamuis custodiatur in carne, animo tamen, non carni tribuitur, quo praeside atque rectore nulli praeter proprium coniugium caro ipsa miscetur, quanto magis quantoque honoratius in animi bonis illa continentia numeranda est, qua integritas carnis ipsi creatori animae et carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum ergo fecunditas carnis, quae hoc tempore nihil aliud in nem Christo ipsum genus carnis in ampla quadam et prophetica gen
Abbreviated transcription (Latin):
potest caꝑe capiat ea. tantũ que se nõ cõtinent
nubant᷑. Quid enĩ si aliqua mułt diues misltã
peciuntam huic bono oꝑi impendat ut entat ex
diũsts gentib seruos quos fatiat xp̃ianos. nõ¬
ne uberus atq numerosiꝰ ut̾i qͣntalibet ferati¬
tate xp̃i menbra gignenda curabiti nec ideo tũ
pecuntam suam compare mimeri sacre uirguta¬
to audebit. Ac si pp̃ faciendos. qui nati fuerint
xp̃tanos fecunditas carnis yͥmissa urgmtite
merito compensabit᷑ qr frictuabr ent hoe nege¬
libet fercili naiderentur. qd si stultissime diat
hẽant fideles nꝑte bonũ suũ. dequo alio uolu¬
mure qͣntum utsum ẽ disserutmus. ⁊ honorẽt

Expanded text:
capiat et ea tantum, quae se non continet, nubat. quid enim? si aliqua mulier diues multam pecuniam huic bono operi inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne uberius atque numerosius quam uteri quantalibet feracitate Christi membra gignenda curabit? nec ideo tamen pecuniam suam conparare muneri sacrae uirginitatis audebit. at si propter faciendos qui nati fuerint christianos fecunditas carnis pro amissa uirginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negolibet fertili nascerentur. Quod si stultissime dicitur, habeant fideles nuptae bonum suum, de quo in alio uolumine, quantum uisum est, disseruimus, et hono
Abbreviated transcription (Latin):
et inuidentia diabłs ẽ. Itaq contra suꝑbiã matrẽ
ĩuidentie maxime mslitat innũsa disciplina xp̃i¬
ana. Hec enĩ docet humilitatẽ qua ⁊ adquirat ⁊ cu¬
stodiat caritatem. de qua cũ dcm eẽt carttas ñ emu¬
latur. nõuelut si cãm q̃reremus undefiat ut nõ
enulletur. continito sũbdit nõ inflatur. tanqm di¬
ceret. Ideo nõ ht inuuidentiam. qr nec suꝑbiam. doctor
itaq humilitatis xp̃c. pͥmo semet ip̃m exiuaniuit
formã senii accpiens. in similitudinẽ hoĩmi fcũs¬

Expanded text:
et invidentia, diabolus est. Itaque contra superbiam matrem et invidentia, diabolus est. Itaque contra superbiam matrem invidentiae maxime militat universa disciplina christiana. haec enim docet humilitatem, qua et adquirat et custodiat caritatem. de qua cum dictum esset: caritas non aemulatur, uelut si causam quaereremus, unde fiat, ut non aemuletur, continuo subdidit: non inflatur, tamquam diceret: ideo non habet inuidentiam, quia nec superbiam. doctor itaque humilitatis Christus primo semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, in similitudine hominu
Abbreviated transcription (Latin):
explicat quale nom̃ erit. Quicqͥd tam̃ ent et̾num
eriti hoc credendo ⁊ sꝑando ⁊ amando potestis cõiu¬
gia nõ deuitare ꝓhibita. sed transuolarecõcessa. uñ
huiꝰ mim̾is magnitudo tanto magis admonet sõlliti¬
tudinẽ nr̃am nõ folũ degsississima castitate. iterũ
etiam de ditissima humilitate aliqͥd loqui. Cũ gͣ
ꝓpetue continentie ꝓfessores fe coniugatis comꝑan¬
tes scd̃m scripturas ceperiuut eos infra eẽ ⁊ ope ⁊ m̃i¬
cede ⁊ uoto. ⁊ p̃mio. statim ueniat ĩ mtentẽ qd̾ scriptũ
ẽ. Quanto magnus es tanto te humilia inom̃ib.
et coram deo inuenies grãm. Mxnsura humslitatis¬
cuiq exmensura ip̃iꝰ magnitudinis data ẽ. cui ꝑicu¬
losa ẽ suꝑbia que amplius ampliorib insidiat᷑.
Hant sequitur iuidentia tanqͣm filia pedisseca.
ẽam qͥppe suꝑbra continuo parit. nec umqͣm sine
taliꝓle. atq cum quib duob malis hoo ẽ suꝑbia

Expanded text:
explicat quale nomen erit? quidquid tamen erit, aeternum explicat quale nomen erit? quidquid tamen erit, aeternum erit. hoc credendo et sperando et amando potuistis coniugia non deuitare prohibita, sed transuolare concessa. Vnde huius muneris magnitudo, atudinem nostram non solum de gloriosissima castitate, uerum etiam de tutissima humilitate aliquid loqui. cum ergo perpetuae continentiae professores se coniugatis conparantes secundum scripturas compererint eos infra esse et opere et mercede et uoto et praemio, statim ueniat in mentem quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gracuique ex mensura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur. Hanc sequitur invidentia, tanquam filia pedissequa: eam quippe superbia continuo parit, nec unquam est sine tali prole atque comite. Quibus duobus malis, hoc est superbia
Abbreviated transcription (Latin):
iore tam̃ gaudio ur̃o nullus meror erit quib hoc
deent. Agnus quippe ille quẽ uos quocumq terit se
quimini. nec eos deseret qui eũ quo uos nõ ualent
sequi ⁊ uobis p̃ibit ⁊ ab eis nõ abibit cũ erit d̾s om̃a
mom̃ib. ⁊ qui minus hẽbunt a uobis ñ abhortebt̃
Ubn enĩ musla ẽ inuidentia concors ẽ differentia. Pre¬
sumite itaq fidite roboramini ꝑmanere qui uouetis
et redditis dño deo ur̃o uota ꝑpetue continentie. ñ pp̃¬
p̃sens scłm. sed pp̃ regnum celoꝵ. uos ⁊̃ qui hoc nõ¬
du uoustis. qui potestis capere capite ꝑseuerant̃
curritent comp̃hendatis. Tollite hostias quiscsiras.
et introite inatria lm̃ nõ exneccitate potestatẽ hñtes
ur̃e uoluntatis. Neꝙ enĩ sicut nõ mechaberis. ñ occider.
ita diti pot̾ nõ ntibes. Ela exiginitur ista offeruntur.
Si fiant ista laudantur. si fiant illa dampuantur.
illud in muro eius locũ nominatũ meliorem muslto

Expanded text:
iore tamen uestro gaudio nullus maeror erit quibus hoc iore tamen uestro gaudio nullus maeror erit quibus hoc deerit. agnus quiquimini, nec eos deserit, qui eum quo vos non valent sequi: & vobis præibit, & ab eis non abibit, cum erit Deus omnia in omnibus. Et qui minus hubi enim nulla est inuidentia, consors est differentia. praesumite itaque, fidite, roboramini, permanete, qui uouetis et redditis domino deo uestro uota perpetuae continentiae non psens saeculum, sed propter regnum caelorum. Vos etiam qui hoc nondum uouistis, qui potestis capere, capite; perseueranter currite. ut conprehendatis. tollite hostias quisque suas et introite in atria domini, non ex necessitate potestatem habentes uestrae uoluntatis. neque enim sicut: non moechaberis, non occides, ita dici potest: non nubes; illa exiguntur, ista offeruntur. si fiant ista, laudantur; nisi fiant illa, damnantur. in illud est, in muro eius locum nominatum meliorem multo q
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ire. ⁊ si nõ ꝑfecte meadẽ forma ponentes pe¬
dem uerumptamen ĩ eisdẽ semitis gradientes.
sid ecce ille agnus graditur it mere iurginali
qutomͦ post eũ ibunt qui hoc amiserũt qd̾ nullo
modo recipiunt. uos gͦ ite post eũ irgines eĩ.
uos illuc ite post eũ. quia p̃p hoc unũ quocũq
terit sequanum eũ. ad qdlibet enĩ sc̃itatis donũ ali¬
quo eũ seqͣntur hortari possumꝰ coniugatos p̃t̾
hoc qd̾ in reparabłr amiserũt. uos itacꝙ sequami¬
ni esi tendendo ꝑseuerant̾ qd̾ utouisti ardenter
facite cũ potestis ne uirginitatis bonũ auobis
peat cũ facẽ nich potestis ut redeat idebit uos
cet̾a multitudo ficellum que agnũ ad hoc sequind̃
pot̾ uidebit net ĩuidebit. ⁊ collerando uobis qd̾ inse ñ¬
hñt hẽbunt inuobs. Nam ⁊ illud canticũ nouũ
urd̃ tam excellenti bono. s uos qui ⁊ dicetis ⁊
audietis qr ⁊ hoc qd̃ clicitis a uobis auditis fe¬
licius. existrabitis iocundius ꝙ regnabitis de ma

Expanded text:
 etsi non perfecte in eadem forma ponentes pedem, uerumtamen in eisdem semitis gradientes. Sed ecce ille agnus graditur itinere uirginali. quomodo post eum ibunt qui hoc amiserunt, quod nullo modo recipiunt? uos ergo, uos ite post eum, uirgines eius; uos et illuc ite post eum, quia propter hoc unum quocumque ierit sequimini eum. ad quodlibet enim aliud sanctitatis donum quo eum sequantur hortari possumus coniugatos praeter hoc quod inreparabiliter amiserunt. uos itaque sequimini eum tenendo perseueranter, quod uouistis ardenter. facite cum potestis, ne uirginitatis bonum a nobis pereat, cui facere nihil potestis ut redeat. uidebit uos cetera multitudo fidelium. quae agnum ad hoc sequi non potest, uidebit, nec ihabet, habebit in vobis. Nam & illud canticum nouum  tam excellenti bono. Sed vos quæ & dicetis & audietis: quia quod dicetis, a vobis audietis, felicius exultabitis, iocundiusque r
Abbreviated transcription (Latin):
redemit sp̃ualit̾ exhibet frẽs ⁊ sorores ht̃ scõs ui¬
uos ⁊ scẽs feminas qm̃ sũt illi in celesti hereditate
coberedes. mater eius ẽ tota eccłia. qi menbra ens
⁊ fideles eiuis ꝑ dei gr̃am ip̃a ittiq parit Item mat᷑
ẽ eiud om̃is anima pra faciens uoluitatẽ prs
enurs fecimdissima caritate in hiis quos ꝑturit
donec in eis ip̃e formetur: maria ergo fatiens uolũ¬
tatem dei corporalit̾ xp̃i tantũ mnͦ mater ẽ sp̃italit᷑
aũ ⁊ soror ⁊ mater. Ao ꝑhoc illa una femina sp̃u¬
nõ capitis nt̃i qd̾ ẽ ip̃e saluator exquo illa mag̃
sp̃italiter nata est. quia om̃s qui in eũ credidetut
inquib ⁊ ip̃a ẽ recte filii sponsi appellant᷑. ⁊ plane
mat᷑ menbroꝵ eius qd nos sumuis qr tcopata e
caritate ut fideles meccłia nascerentur. que suis
capites menbra sũt. corpore u̾o ĩpius capitis mat᷑
eportebat enĩ caput nr̃m pp̃ nsigne miratillu
sid̾m carnẽ nasci de uirgine quo signficaret mie¬

Expanded text:
iter exhibet: fratres et sorores habet sanctos uiros et sanctas feminas, quoniam sunt illi in caelesti hereditate coheredes. mater eius est tota ecclesia, quia membra eius, id est fideles eius per dei gratiam ipsa utique parit. item mater eius est omnis anima pia faciens uoluntatem patris eius fecundissima caritate in his quos parturit, donec in eis ipse formetur. Maria ergo faciens uoluntatem dei corporaliter Christi tantummodo mater est, spiritaliter autem et soror et mater. Ac per hoc illa una femina non capitis nostri, quod est ipse saluator, ex quo magis illa spiritaliter nata est, quia omnes qui in eum crediderint, in quibus et ipsa est, recte filii sponsi appellantur, sed plane mater membrorum eius, quod nos sumus, quia cooperata est caritate, ut fideles in ecclesia nascerentur, quae illius capitis membra sunt, corpore uero ipsius capitis mater. oportebat enim caput nostrum propter insigne miraculum secundum carnem nasci de uirgine, quo significaret mem
Abbreviated transcription (Latin):
quib aũ dc̃m ẽ. qui pot̾ caꝑe capiat exhortan¬
di sunt ne t̾reantimꝰ ⁊ t̾rendi ne extollant᷑. Nõ
solum ergo pdicanda ẽ iurgiitas ut ametur.
uerũ ⁊̃ monenda ie infletur. Hoc isto sermone
suscepimus ad iuuet xp̃c uirginis filsꝰ uirginũ
sponsus. iuirginali uto corporalit᷑ natus. ungi¬
nali ꝯnũbio sp̃italit̾ cõiugatus Cũ gͥ ip̃a uni¬
u̾sa eccłia uirgo sit desponsata uni uiro xp̃o
sicut dicit apłs. qͣnto digna sũt honore menbͣ
eius qui hoc custodiũt. ⁊̃ in ip̃a carne qd̾ tota es¬
cłia custodit in mentefide. q̃ mitat᷑ mattẽ ui¬
sp̃itualit menbra illi capitis parit Inutraq uͥ¬
gmitas fecunditatẽ nõ impedit. ĩ utraq fecim¬
ditas uirgmitatẽ nõ adimit. Sinde cũ eccłia

Expanded text:
quibus autem dictum est: qui potest capere capiat, exhortanquibus autem dictum est: qui potest capere capiat, exhortandi sunt, ne terreantur, et terrendi, ne extollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletur. Hoc isto sermone suscepimus; adiuuet Christus, uirginis filius et uirginum sponsus, uirginali utero corporaliter natus, uirginali conubio spiritaliter coniugatus. cum igitur ipsa uniuersa ecclesia uirgo sit desponsata uni uiro Christo, sicut dicit apostolus, quanto digna sunt honore membra eius, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne, quod tota custodit in fide, quae imitatur matrem uispiritaliter membra illius capitis parit. in utraque uirginitas fecunditatem non inpedit, in utraque fecunditas uirginitatem non adimit. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
scriberem de scã uirginitate nͨ dis¬
tuli m dei munus ⁊ qm magnũ ⁊
qͣnta humilitate custodiendũ eẽt
uno sicut potui uolumine oftendi. Hic liber
sic incipit. Librum de bono coniugali nuper
ibrum de bono ꝯiugali nuꝑ edidimus
atq monemus. ne pp̃ excellentiã mu¬
neris amplioris qd̾ diuinitus acceꝑunt contẽpnãt
in sui compatione patres ⁊ matres ppłi dei hõies
illos quos tanqm oluam cõmendat apłs ne
noris ẽẽ arbitremur qr uire diuino continentia
cõnicbio ⁊ nuptus pia uirginitas ante ponis.
Inillis quippe ꝑabantur ⁊ ꝑturiebant᷑ finura q̃
nũt implexi mirabilit̾ ⁊ efficatit̾ cerminꝰ. Quoꝵ¬
ettam cõuigalis uita ꝓpħica fuit. Unde nõ consue¬
tudine humanoꝵ uotoꝵ atq gaudioꝵ. s ual¬
de ꝓfiuido consilio dei in quibdam eoꝵ fecundi¬
tas honorari inquibdam ⁊̃ fedari sterilitas me¬
rust. Hoc u̾o temꝑe quib dc̃m ẽ si se ñ continẽt
nubant. nõ adhibenda ẽ exhortatio s consolatõ

Expanded text:
scriberem de sancta uirginitate, nec distuli atque id dei munus et quam magnum et quanta humilitate custodiendum esset uno, sicut potui, uolumine ostendi. Hic liber sic incipit: Librum de bono coniugali nuper ibrum de Bono Conjugali nuper edidimus,atque monemus, ne propter excellentiam muneris amplioris quod divinitus acceperunt, contemnant in sui comparatione patres et matres populi Dei; hominesque illos quos tanquam olivam commendat Apostolus, ne rioris esse arbitrentur, quia jure divino continentia connubio, et nuptiis pia virginitas anteponitur. In illis quippe parabantur et parturiebantur futura, quae nunc impleri mirabiliter et efficaciter cernta coniugalis prophetica fuit: unde non consuetudine humanorum uotorum atque gaudiorum, sed ualde profundo consilio dei in quibusdam eorum fecunditas honorari, in quibusdam etiam fecundari sterilitas meruit. hoc uero tempore quibus dictum est: si se non continent, nubant, non adhibenda est exhortatio, sed consolatio,
Abbreviated transcription (Latin):
fitele qui nõ nreis meritis. s dei miscd̃ia sũ fidel
existimo itaq hoc bonũ eẽ pp̃ p̃sentem necessitatẽ.¬
toui enĩ hoc inquit. Unde p̃ceptũ dñi nõ hẽo. s con¬
sliium do. hoc ẽ deuitginib existimo bonũ ẽẽ pp̃ pre¬
sentem neccitatem. Noui enĩ qͥd p̃sentis temꝑis cui
cõnigia seruiunt. netq̃tas cogat ut ea que dei sũt
minus cogitentur qmͣ sufficit adipiscende ille głie
que nõ ent oĩum qmuis met̾nauita ac salute
mauentium. Stella enĩ astella differt ingłia. sic
ot resurrectõ mortuoꝵ. bonũ ẽ gͦ homini sic eẽ. de¬
inde adiungit idem apis ⁊ dicit. alligatus es uxori
nequesiers solutionẽ. Solutus es ab uxore ne que¬
sieris urorem hoꝵ ditũ qd̾ prius posuit ad p̃ceptũ
ptinet contͣ qd̃ nõ licet fatere. Non enĩlicet gmnit̾e
ucorem nisi ex causa fornicationis. fic̃ in eimgłio

Expanded text:
ritis, sed dei misericordia sum fidelis; existimo itaque hoc bonum esse propter praesentem necessitatem. hoc, inquit, unde praeceptum domini non habeo, sed consilium do, hoc est de uirginibus existimo bonum esse\' propter praesentem necessitatem. noui enim quid praesentis temporis, cui coniugia seruiunt, necessitas cogat, ut ea quae dei sunt minus cogitentur, quam sufficit adipiscendae illi gloriae, quae non erit omnium quamuis in aeterna uita ac salute manentium; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. bonum est ergo homini sic esse. Deinde adine quaesieris solutionem; solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem. Horum duorum quod prius posuit, ad praeceptum pertinet, contra quod non licet facere. Non enim licet dimittere uxorem, nisi ex causa fornicationis, sicut in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃ ut nos sitis uirgies nos simus matres. uo¬
bis qd̾ desitm ꝓle consoletur seruata uirgiitas.
nobis ꝓlis lucto amissa compensetur integritas.
Hec uox fideliũ coniugataꝵ ad sacras uignes. ut¬
hoc solo ẽẽt marie fecunditas cariis exceptaur¬
gmitate p̃stantior qd̾ ilła ip̃m caput hoꝵ m̃broꝵ
Hee aũ menbra allis capitis ꝓtrearent. Nũc uo
etram si tales hat uoce contendant q̃ ob hoc tm̃
uiris uinguntur atq miscentur ut filios h̃ant
nicħ ꝙ aliud de filiis cogitant nisi ut eos xp̃o
oꝑantur. ⁊ matres que ñ xͥanos corꝑe peperunt
ut fiant qd̃ se corꝑe parere ñ potuisse nouerunt
phet tam̃ ceopantlir. usbi ⁊ ipe uirgines matres

Expanded text:
sumus, ut uos sitis uirgines, nos simus matres; uobis quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, nobis prolis lucro amissa compensetur integritas. haec uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgines uthoc solo esset Mariae fecunditas carnis excepta uirginitate praestantior, quod illa ipsum caput horum membrorum, hae autem membra illius capitis procrearent; nunc uero etiamsi tales hac uoce contendant, quae ad hoc tantum uiris iunguntur atque miscentur, ut filios habeant, nihilque aliud de filiis cogitant, nisi ut eos Christo operantur et matres, quae non christianos corpore pepererunt, ut fiant quod se corpore parere non potuisse nouerunt; per hoc tamen cooperantur, ubi et ipsae uirgines matresque
Abbreviated transcription (Latin):
desursũ ẽ descendens a patre luminũ Ne quis¬
quã dicatim̾̃itis operũ suoꝵ. uł meritis orõnũ
litaꝵ. uł m̾itis fidei sue sibi traditam dei gr̃am.
et putetur uerũ ẽẽ qd̾ illi heretiti diũt gr̃a dei scd̃
merita nr̃a dari. qd̃ oĩno falsissimũ ẽ. Non qr
nuslũ ẽ m̃itum uł bonũ proꝵ. ut malũ ĩpioꝵ¬

Expanded text:
desursum est descendens a patre luminum, ne quisdesursum est descendens a patre luminum, ne quisquam dicat meritis operum suorum uel meritis orationum suarum uel meritis fidei suae sibi traditam dei gratiam et putetur uerum esse, quod illi haeretici dicunt, gratiam dei secundum merita nostra dari, quod omnino falsissimum est, non quia nullum est meritum uel bonum piorum uel malum impio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ utiꝑ ut dño. s insemet ipĩs głiantur. ẽa¬
lib dicit apłs. Quis enĩ te discrrnit. qd̾ id̾o
dicit. qr demassa illiꝰ ꝑditionis que fcã ẽ exa¬
dam nõ discernit hõĩem ut eũ faciatuas in
honorem. aut incontumeliã nisi deus. set qͣm
homo carnalis ⁊ manit̾ inflatus. cũ audissec
quis enĩ tediscerit posset respond̾e uł uoce
ut cogitatõne ⁊ dicere. Discernit me fides mea.
discernit me oratio mea. discernit me iustitia
mea. Mox apłs occurrit cogitationib eiꝰ ⁊ dix̃.
Quid enũ habes qd̃ nõ accepisti Si aũ ⁊ acce¬
pisti quid głiaris qi nõ acceperis. Si enĩ głi
antur qi nõ accepint: qui se a se ip̃is iustifi¬
ꝓbaui ꝑ testimonia scripturax scãꝵ qͥue sbn
potestis inspid̾e. ⁊ bona oꝑa nr̃a ⁊ pias or̃ones
et rectam fidem mallo modo ĩ nobis eẽ potuis¬
se. nisi hec accipemus ab illo. De quo dititapłs ia¬
cobus. Om̃e datũ optimũ ⁊ om̃e donĩ ꝑfectũ

Expanded text:
no sed in semet ipsis gloriantur. talibus dicit apostolus: Quis enim te discernit? quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat uas in honorem non in contumeliam, nisi deus. sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: Quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me iustitia mea\', mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non aantur quasi non acceperint, qui se a se ipsis justifiprobaui per testimonia scripturarum sanctarum, quae ibi potestis inspicere, et bona opera nostra et pias orationes et rectam fidem nullo modo in nobis esse potuisse, nisi baec acciperemus ab illo, de quo dicit apostolus Iacobus: Omne datum optimum et omne donum perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sapienter intelligatis orate: ⁊ ad hoc ip̃m
enĩ id ẽ ut sapienter intelligam. Est utiq libeꝵ
atbitum. nisi enĩ libero arbitͥo intelligeremirs
attp saperemus ñ nobis sripxretur dicente scriptã.
inteligite ergo qui insipientes estis in ppło. ⁊stisi¬
tr alieũ sapite. Eo ip̃o quupe quo p̃reptũ atꝙ mpꝑi¬
timẽ ut intelligamus atq sapiams obedientia
nrãne requirit que nilla potest ẽẽ sine libero atbi¬
trio. set si posset hoc ip̃m sine aduitorio gr̃e fieruꝑ

Expanded text:
etiam sapienter intellegatis, orate. et ad hoc ipsum etiam sapienter intellegatis, orate. et ad hoc ipsum enim, id est ut sapienter intellegamus, est utique liberum arbitrium. nisi enim libero arbitatque saperemus, non nobis praeciperetur dicente Scriptura: Intelligite ergo qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite . Eo ipso quippe quo praeceptum et imperatum est, ut intelligamus atque sapiamus, obedientia nostra requiritur, quae nulla potest esse sine libero arbitrio. Sed si posset hoc ipsum sine adjutorio Dei gratiae fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nõ intelligit librũ meũ. aut forte ip̃e ñ intelli¬
gitur qñ difficilimã q̃stronẽ. ⁊ pauicis intelligi¬
bilem solnere atq enodare conatur. Ip̃a ẽ enĩ q̃s¬
tio de gr̃a dei que fecit ut hoĩes nõ intelligente
putarent apłm paulũ ditere. factamꝰ mala
ut ueniant bona. Uñ apłs petrus ĩ scdã ept̃a
sua. Qua ꝓpt̾ inquit kiñi hec expectantes sa¬
tis agite minolati ⁊ ĩmaculati apud eũ repperi
rimꝑace ⁊ dñi nr̃i iħu xͥ patientiã salutem
sũt quedam diffitilia intellectu. que in docti ⁊
instabiles homines ꝑu̾tunt. sicut ⁊ceteras scͥp
turas ad ꝓpriũ sĩ interitũ. Cauete ergo qd
tantus apłs tam terribiliter dicit. Et ubi sen¬
titis nõ uos intelligerenterim credite diuinis
elcquits. qr ⁊ liberum hominuis ẽ arbit̾um. ⁊ gr̃a
dei sine cus adiutorio liberũ arbitͥum ñ conu̾ti
pot̃ ad d̃m. nec ꝓficere ind̾m. Et qd̾ pre creditisut

Expanded text:
non intellegit librum meum aut forte ipse non intellenon intellegit librum meum aut forte ipse non intellegitur. quando difficillimam quaestionem et paucis intellegibilem soluere atque enodare conatur. ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homines non intellegentes putarent apostolum Paulum dicere: Faciamus mala, ut ueniant bona. unde apostolus Petrus in secunda epistula sua: Quapropter, inquit, carissimi, haec expectantes satis agite inuiolati et inmaculati apud eum reperiri in pace et domini nostri patientiam salutem sunt quae dam difficilia intellectu, quae indocti et ituras, ad proprium suum interitum. Cauete ergo quod tantus apostolus tantum terribiliter dicit, et ubi sentitis non uos intellegere, interim credite diuinis eloquiis, quia et liberum hominis arbitrium et gratia dei, sine cuius adiutorio liberum arbitrium nec conuerti potest ad deum nec proficere in deum, et quod pie creditis, ut