comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cendum intelligas. Qui amicus est semꝑ
diligit uerũ est ħ qr amicus semꝑ diligit᷑.
⁊ inimicus sꝑ odit. ⁊ tñ qui amicus est ini¬
micus esse pot̃ ⁊ odire. ⁊ qui inimicus est
amicus esse potest. ⁊ diligẽ. Qmͣdiu amic
ẽ diligit qmdiu inimicus ẽ odic Sunt

Expanded text:
cendum intelligas. Qui amicus est semper diligit. Verum est hoc quia amicus semper diligit, et inimicus semper odit; et tamen qui amicus est inimicus potest esse et odire; et qui inimicus est, amicus potest esse, et diligere. Quandiu amicus est diligit
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃. siũ ⁊̃ sm̃ equalicatem intlłigend̾ sit.
Nam si ꝓximos nros cm̃ dilig̾e diubemur
qͣntũ nosmet ip̃os uidetur quiddã scrupu¬
losum inde oriri. qd̾ ñ leuiter explicare
possimꝰ. Ecce duo sũt quoꝵ alterum ꝑire
ncc̃e sit datur uni optõ. quid uelit eligat
e duob: quoꝵalt̾m oĩo euitari nõ possit.
Si suam salutem magis eligit minꝰ ꝓxi¬
mũ dilig̃. Si ꝓximi salutem mag̃ eligit.
facẽ non posse electõnem. utrũq equałr
terum alt̾i p̃ferre in optõne. que paria o¬
oĩo constant in diłone. Sic ergo forte¬
quis hanc obiectõnem euicare cõten¬
dat. S quid dicemus: Si unũ aliquem
hoĩem cm̃ dilig̾e debeo qͣntũ me ipsum

Expanded text:
atem intelligendum sit. Nam si proximos nostros tantum diligere jubemur quantum nosmetipsos, videtur quoddam scrupulosum inde oriri quod non leviter explicare possumus. Ecce duo sunt quorum alterum perire necesse sit. Datur uni optio, quod velit eligat e duobus quorum alterum omnino evitari non possit. Si suam salutem magis eligit, minus proximum diligit. Si proximi salutem magis eligit: facere non posse electionem. Utrumque aequalterum alteri praeferre in optione, quae paria omnino constant in diquis hanc objectionem evitare contendat. Sed quid dicemus? Si unum aliquem hominem tuum diligere debeo quantum meipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligas ce ip̃m ue forte errares. ⁊ putareᷤ
indulgend̾ tͥ ⁊ studend̾ biis que foris sunt
sic te dilig̾e deberes. ⁊ occõnem sumĩes a scͥp¬
tura. ut solam carnen tuam foueres. ⁊ aĩa
tuã neglig̾es. Propt̾ ħ nõ dyeit tͥ ut ce ipͣ¬
diligas ne ħ intellig̾es uͥmagis diligeres
⁊ hoc neglig̾es uͥ ꝑicłosius deꝑires. Nongͣ
tibi dyxit ut ce ipͥsum diligas. nec tamẽ
omĩo tacuit cũ dyx̃ ut deũ cuũ diligas.
Cum .ni. diligis deum cuũ diligis bomum
tuũ. ⁊ melius bonũ ⁊ melioris bonũ. ⁊ cũ
diligis bonũ tuũ: diligis te ipm. De men

Expanded text:
um diligas, ne forte errares et putares indulgendum tibi et studendum iis quae foris sunt sic te diligere deberes, et occasionem sumeres a Scriptura ut solam carnem tuam foveres et animam tuam neglige intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc negligeres, ubi periculosius deperires. Non ergo tibi dixit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. Cum enim diligis Deum tuum, diligis bonum tuum, et melius bonum et melioris bonum. Et cum diligis bonum tuum diligis teipsum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ita qͦ aĩam suam amare dr᷑. qui amat ea
illius cooꝑant᷑᷑ ⁊ saluti ꝓficiũt. Qui aut̃
que illi nõcent amat. non illam amat. Q
carnem meã. Quał amor: Tu illã afflig̾e
⁊ led̾e non scessas. ⁊ amare ce dicis. Si a¬
mas illam. ama bonũ illius si amas illam
benefac ĩlłi si potes opta si nõ potes hoc est
amare. bñfacẽ. ⁊ bonũ uelle Qui ꝑseqͥtur
odit qui fouet diligit. Si me diligẽ uis sic
me dilige. Alioqͥn si amicos ꝑsequetis.
inimicos foues malo bostem hr̃e. qm fa¬
miliarem. Nos amorem uocamus. cum
bonũ diligr̃. cõmodũ optatur. salus q̃r᷑
Qui ħ facit diligit. Siaut̃ ħ est amare
ille ꝓfecto aĩam suam diligit: qͥ bonũ
est autẽ bonũ aĩe rõnał aliud ꝙͣ d̾s: Si gͣ¬

Expanded text:
ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea illius cooperantur et saluti proficiunt. Qui autem quae illi nocent amat, non illam amat. Qucarnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cessas, et amare te dicis. Si amas illam, ama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes. Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos persequeris, inimicos foves, malo te hostem habere quam familiarem. Nos amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur. Qui hoc facit diligit. Si autem hoc est amare, ille profecto animam suam diligit, qui bonum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑandus. ne nunis haber. Caris inqͥt
apłs curam ne fec̾itis in desid̃iis. Carnem
quippe suam hõ ance ꝑcc̃m per affcm natẽ
dilexit ad ncc̃icatem. post pectatũ aut̃ ꝑ
uiciũ concupĩe iam nc̃ dilig̾e consueuit
ad suꝑfluitatem. ⁊ idcuto in hac pei te
p̃cepto non eget uͥ ꝑ se uoluntarius est
eciam si non moneatur s ꝓhibicõne potiꝰ
⁊ ꝯminacõne ne inp̃ceps eat si nõ ceneat᷑
Sn ergo dilectõ carnis in p̃cepto ponenda
non fuit. de qua constabat qr sacis hr̃et᷑
sib̾ mandatũ est hoĩ ut diligat aĩam suã.
utrũ l mandatũ aliud a duob mandatis
que supͣ distincta sũt in diłone dei ⁊ pro¬
ximi incelligend̾ sit aut idem cum illis
Quid est autẽ aĩam dilig̾e nͥ bonũ eus̾
amare Sicut .ni. carnem suam amare
drͣ qui bonũ illiis amat ⁊ cõmodũ appet᷑̃¬
⁊ odisse. qui ea q̃ aduersa illi sũt ⁊ noxia.
aut studiose agit. aut uolũtane sustinet

Expanded text:
temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desideriis . Carnem quippe suam homo ante peccatum per affectum naturae dilexit ad necessitatem; post peccatum autem per vitium concupiscentiae jam nunc diligere consuevit ad superfluitatem, et idcirco in hac parte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est etiam si non moneatur, sed prohibitione potius et comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua constabat quia satis habersi hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere, nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet,
Abbreviated transcription (Latin):
tati ingratus ess. si ꝙ. ab ip̃a est bonũ nõ
dilig̾et Bene ergo facit cũ diligit corpus
suũ. ita tñ si bñ diligat .i. si in eo diligat
ĩquo diligend̾ est siłr cũ diligit aĩam su¬
am bñ facit. ⁊ melius facit cum diligit
aĩam suam: qͣm facit cũ diligit carnem
siiam. ⁊ tanco melius: qͣnto ẽ melior aĩa
qͣm caro. Itaq in utroq bñ facit. cũ utͣip
bñ diligit. Corpus quippe diligend̾ ⁊ ad nẽ¬
cessicatem anima nõ diligenda ẽ ad boni¬
tatem. Caro diligenda est ut contͣ corr¬
ruptõnem foueacur aĩa diligenda est ut
contͣ iniqͥcatem custodiatur Tam̃ si ne¬
cessitas alt̾ius incid̾it. ⁊ alcm̃ paci necesse
sit melius est ut caro sustineat corruptõ¬
nem: qͣm aĩa faciat iniqͥtatem. Utrũqs
ergo diligend̾ est s cñ mag̃ illud̾ ꝙ me¬
lius est. Qmuis autẽ utrũq ess diligend̾.
nõ cam̃ utrũq ut dilig̾ẽtur erat p̃cipiẽs̃
dus ut illum haberet s ãmonicõne potus

Expanded text:
tati ingratus esset, si quod ab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si bene diligat, id est si in eo diligat in quo diligendum est. Similiter cum diligit animam suam benefacit. Et melius facit cum diligit animam suam, quam facit cum diligit carnem suam; et tanto melius, quanto melior est anima quam caro. Itaque in utroque benefacit, cum utrumque bene diligit. Corpus quippe diligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud quod melius est, quamvis autem utrumque esset diligendum, non tamen utrumque ut dilonstringendus, ut illum haberet; sed admonitione potius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bonũ tuũ est qd̾ diligis. ⁊ ad bonũ tuum
lum̃ qd iocundũ ⁊ delectabile est: oculis
cum diligis cui diligis: Sibi an cibi: Sic
est deus tuus. Cum diligis eum inclłige q
bonũ tuũ ip̃e est. Quid est dilig̾e̾ nͥ concu¬
pisc̾e ⁊ habere uelle. ⁊ possidere. ⁊ frui: Si
non habetur uelle hr̃e. si habetur uelle re¬
ciuere. qͣmuis uerũ bonũ nũqm diligi pos¬
sit nͥ cũ habeatur. neq hr̃i nͥ cum diligit᷑.
Bona ista que foris sũt sepe amantur cũ
non habentur ⁊ cũ habentur. nõ ñ qͣm des¬
piciuntur. Non tale ẽ bonũ qd̾ deus est. Si
amatur br̃. si diligitur gustat᷑ presens ẽ
diłoni. Si potes diligẽ potes halere Si hoc
das hoc recipis. Non aliud ꝓ illo querit᷑. nec
ꝑ alio illud datur. Q¬
eris. si diligis deũ. ⁊ seruis ei a
⁊ tam stulti ut se ipõs non intlłigant. Di¬
ligimus deũ ⁊ seruimꝰ illi. s ñ querimus
p̃miũ ne m̃cennarii simus. ⁊̃ ip̃m nõ que¬

Expanded text:
 bonum tuum est quod diligis, et ad bonum tuum lumen quod jucundum et delectabile oculis est cum diligis, cui diligis? Ipsis an tibi? Sic est Deus tuus. Cum diligis eum, intellige quod bonum tuum ipse est. Quid est diligere nisi concupiscere et habere velle et possidere et frui? Si non habetur, velle habere; si habetur, velle retinere, quamvis verum bonum nunquam diligi possit, nisi cum habetur; nec haberi nisi cum diligitur. Bona ista quae foris sunt saepe amantur, cum non habentur; et cum habentur nonnunquam despiciuntur. Non tale est bonum quod Deus est. Si amatur, habetur; si diligitur, gustatur: praesens est dilectioni. Si potes diligere, potes habere. Si hoc das, hoc recipis. Non aliud pro illo quaeritur, nec pro alio aliud datur. eris si diligis Deum et servis ei, uet tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus Deum et servimus illi; sed non quaerimus praemium, ne mercenarii simus; etiam ipsum non quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quare tria data nõ sunt p̃cepta ca¬
ad qd̾ faciend̾. sic homo ꝓmis fu̾at ee se ut
illud aũ nõ post̃ aũ nõ uellet dimitt̾e. ⁊ si
ne nimis uilig̾et. Hoc si quid̾ nacure ĩsitũ
erat ut se odire non poss. scd̃m qd̾ nemo
carnem suam odio hũit. cuiꝰ cõmodũ qͥ
nacure insitus ẽ appeticus in separabiliter

Expanded text:
Quare tria data non sunt praecepta chaad quod faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset aut non vellet dimittere etsi ne nimis diligeret. Hoc siquidem naturae insitum erat, ut se odire non posset secundum quam nemo carnem suam odio habuit cujus commodum qui naturae insitus est appetitus insepa
Abbreviated transcription (Latin):
batur. qͣr p̃cepcum ñ est homĩ ũ diligat
seip̃m. sicut mandatũ ÷ ut diligat deum.
⁊ ꝓpenũsuũ. consid̾are nos o. si forte in
hus duob mandatis in quib de diłccõe
dei ⁊ proximi ag᷑. id ⁊̃ qd ad diligendũ se
homini uł precipiend̾ uel faciendũ est cõ¬
tineatur. Duo in hoĩe sunt anima ⁊ corpꝰ¬

Expanded text:
t seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum se homini vel praecipiendum vel faciendum est contineantur. Duo in homine sunt: anima et corpu
Abbreviated transcription (Latin):
sũt dilectõ dei ⁊ ꝓximi. Neq ideo debue¬
runt in p̃cepcione confundi. qͣmuis non
possint inactõne seꝑari. Duo gͥ sũt p̾cep
ta carigitis unũ quo deũ dilig̾e p̾cipim᷑.
alterũ qͦ ꝓximĩ amare iubeniur.

Expanded text:
sunt dilectio Dei et proximi. Neque ideo debuesunt dilectio Dei et proximi. Neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in actione separari. Duo igitur praecepta sunt charitatis: unum quo Deum diligere praecipimur; alterum quo proximum amare
Abbreviated transcription (Latin):
mus non alienos .i. homines ñ demoneᷤ
⁊ illos homines qͥ uł ꝑ bonicacẽ nõ reces¬
serunt. uł ꝑ arbicrii lib̾catem redire pos
ułi deo si non recesserũt uł p̃p̃ deũ si re¬
dire possũt. Quos qͣn diligimus. uł in ei
deũ diligimus si boni sunc uł eis deum
diligimus ⁊ optamꝰ c̃ qd̾ nõ sũt boni esse¬
non possunt. Propt̃ ꝑ eigo duo sunt
caricatẽ dei ip̃m bonũ diligas. ꝓ caritatẽ
ꝓximi bonũ qd diligis ꝓximo nõ inuide¬
as. Poc̾as aliquid dilig̾e ⁊ ꝑximo ñ diligẽ
poteras aliqͥd uelle babere. ⁊ tam̃ non
uelle ut illud hr̃et ꝓximus cuus. in deo
tam̃ non pot̾as. Non .n. pot̃is dilig̾e deũ nͥ
dilig̾es ⁊ ꝑxim̃ cuũ qr cũ inuidia ⁊ odio
diligi ñ potest tam̃ qr in aliis reb ħ face̾
poteras ut aliquid uelles. ⁊ ꝓximo cuo nõ
uelles. distinctũ est uc uciũq cͥ faciendũ
intlłigas. qͣmuis cñ tibi alcerũ sñ alt̾o
facẽ non possis. Qmuis simł sint tñ dno

Expanded text:
est homines, non daemones, et illos homines, qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertatem redire possvel in Deo, si recesserunt, vel propter Deum, si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus si boni sunt, vel eis bonum diligimus et optamus, cum quod non sunt boni esse possunt. Propter hoc ergo duo sunt gas; per charitatem proximi bonum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere, et proximo non diligere; poteras aliquid velle habere, tamen non velle ut illud haberet proximus tuus; in Deo tamen non poteras. Non enim poteras diligere Deum nisi diligeres proximum tuum; quia cum invidia et odio Deus diligi non potest, tamen quia in aliis rebus hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velles, distinctum est, ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis tamen alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo
Abbreviated transcription (Latin):
alienis honorem cuũ ⁊ annos tuos cru¬
deli. ne forte upleancur excranei uirib
tuis. ⁊ labores tui sint in domo aliena.
Isti ergo sũt alieni ⁊ extͣnei minis remoti
⁊longe fr̃. quib amplius reditus ñ pac
cũ demonib dampnati. qui idcixo a nob̾
bono pp̃ qd̾ diligit᷑ omĩs qui bñ diligit᷑

Expanded text:
honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti et longe facti, quibus amplius reditus non patet cum daemonibus damnati. Qui idcirco a nobis bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
diligitur. Et si force uidis fauũ nõ hñtem
mel. uides receptacła ubi mel esse debu̾at.
⁊ doles uacua esse ⁊ nõ placet cibi qr anda
sunt. ⁊ cupis mel esse ibi qd̃ diligis ⁊ si ue
qi dulce̾do ẽ ipẽ ⁊ bonitas ⁊ iu̾tas. ꝑxim̃
autem cuũ dilige. qr receptacłm eit dul¬
cedinis ⁊ bonicatis ⁊ iu̾tatis. ⁊ si in eo ĩue¬
ñs qd̾ hr̃e debet dulcedinem. ⁊ uitatem
⁊ bonitatem. dilige in ipo illa. ⁊ uilige n¬
ip̃m pp̃ illa. Si autem uacuũ inuen̾is
bonis suis. dole qr receptadm in ane
uides. ⁊ opta ut ueniant ad eum. ⁊ in
esse non pocest. Dilige ergo deum qr
bonitas ẽ. uilige ꝓxinũ qr ex bonitace
bonus est. uł si bomis ñ est ut sic: qr bon᷑
esse pocest Qui enĩ iam esse nõ possunc¬

Expanded text:
diligitur; et si forte videris favum non habentem diligitur; et si forte videris favum non habentem mel, vides receptacula ubi mel esse debuerat, et dotes vacua esse; et non placet tibi, quia arida sunt, et cupis mel illic esse quod diligis; et si vequia dulcedo est ipse, et bonitas et veritas. Proximum autem tuum dilige , quia receptaculum est dulcedinis, bonitatis et veritatis; et si in eo inveneris quod habere debet dulcedinem et bonitatem et veritatem, dilige in ipso illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et opta ut veniant ad eum et intesse non potest. Dilige ergo Deum quia bonitas est. Dilige proximum quia ex bonitate bonus est; vel si bonus non est, ut sit bonus qui bonus esse po
Abbreviated transcription (Latin):
qr deum habet. alt̾ .i. iimicꝰ ut deũ babeat
ꝙͥ i biis om̃ib non nͥ deus diligit᷑ qr aliud
non est qͣm deus ꝙ ⁊̃ in illo diligit᷑ qr ẽ. ⁊ in
isto diligit᷑ ut sit. Eigo cũ deus diligitur. et
cũ ꝓximus diligit᷑ deus diligit᷑. Quare engo
dixit scriptura. ut et deũ diligas ⁊ ꝓximũ:
Si in deo deũ diligis ⁊ in ꝓximo deũ dibigis
nec aluid in ꝓximo qm in deo diligis qͣre
deus diligit᷑ ntucͦq unũ impletur nͨ opuͤ
fuerat p̾ceptũ geminari de opere uno.
git ubiq diligit. Si u̾ediligr diligr̃ u̾ͥcũq
inuenitur. In se ip̃õ in pximo. intꝰ ⁊foris
sursũ ⁊ deorsum. longe ⁊ ꝓpe. Si mel dulce ẽ
dulcisẽ ⁊ fauus. Si mel diligis diligis ⁊ fã¬
uũ recepcacłm melł. S cum mel diligitur
iõ diigit᷑ qr dulcedo ip̃m est. Cum uͦ faiui᷑
diligit᷑ iõ diligitur. qr dulcedo in ipõ est
Mel pp̃ se ipm diligitur fams autẽ ꝑp̾ mei

Expanded text:
qui Deum habet, alter ut inimicus ut Deum habeat. qui Deum habet, alter ut inimicus ut Deum habeat. Et in his omnibus non nisi Deus diligitur, quia aliud non est quam Deus, quod in illo diligitur quia est, in isto diligitur ut sit. Ergo cum Deus diligitur, et cum proximus diligitur, Deus diligitur. Quare ergo dicit Scriptura: « Ut et Deum diligas, et proximum . » Si in Deo Deum diligis, et in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam quod in Deo diligis, quare Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat git, ubique diligit. Si vere diligitur, diligitur ubicunque invenitur. In seipso, in proximo, intus et foris, et sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur quia dulce ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur, quia dulcedo in ipso est. Mel propter seipsum diligitur. Favus autem propter mel
Abbreviated transcription (Latin):
dau̾int neq si defu̾int malũ. Bonitas autẽ
⁊ ħ cũ assũt adest deus. qr deus bonicas
est ⁊ iustĩa ⁊ ueritas. Ideo in bonitate ⁊
iustĩa ⁊ m̾tate diligendus est hõ. ⁊ qnͣdo
Non .n. bonos facit uͥ dilectõ bona. ⁊ dilet¬
cio boni. Si autẽ bom sumꝰ nullos amicos
hñis a bonos. ⁊ nullos inimicos nͥ malos. qͥa
si bom sumus nich̾ pret̾ bonũ diliginꝰ᷑. ⁊ ing̾¬
p̃c̃ malũ odiimus. Si aut̃ bonos ãmicos ha¬
bemus. ⁊ inimicos malos. amicos quidẽ in
bonitate sua dilig̾e debemꝰ .i. in deo quia
boni sunt. inimicos aucem qr in bonitate
dilige debemus ut bonitatem haluant ⁊
bonifiant. et ĩ hiis om̃ib non nͥ bonicas
diligitur: qñ nich̾ diligit᷑ nsi põ bõ̾itatẽ
Simili mõdo cũ deus diligitur pp̃ se diligit᷑
qͥa ab alio non ẽ ueq aliudab ipõ quod
diligitur in ipõ. Cum uo̾ ꝑximꝰ diligitur
ñpp̃ se diligitur: s pp̃ deun. Alter .i. amie̾

Expanded text:
lum. Bonitas autem t adest Deus, quia Deus bonitas est, et justitia, et veritas. Ideo in bonitate et justitia et veritate diligendus est homo. Et quando Non enim bonos facit nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus nullos amicos habemus nisi bonos, et nullos inimicos nisi malos: quia si boni sumus, nihil praeter bonum diligimus, et n malum odimus. Si autem amicos bonos habemus, et inimicos malos, amicos quidem in bonitate sua diligere debemus, id est in Deo, quia boni sunt; inimicos autem, quia in bonitadiligere debemus, ut bonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibus non nisi bonitas diligitur, quando nihil diligitur, nisi propter bonitatem. Simili modo cum Deus diligitur, propter se diligitur, quia ab alidiligitur in ipso. Cum vero proximus diligitur, non propter se diligitur, sed propter Deum, alter ut amicus
Abbreviated transcription (Latin):
eminam nob̾ scriptura sacra carita¬
tem cõmendat. dei uidel ⁊ proximi.
Caritatem dei ut sic ip̃m diligamus: ut
in ipõ gaudeamꝰ. Caritatem ꝓximi u̾sic
ip̃m diligamus. ñ ut in ip̃o. s ut cũ ipso
in deo gaudeamus. ħ est ut dm̃ diligam᷑
pp̃ se ip̃m. ꝓxim̃ autẽ pp̃ deum. deus aut̃
idcirco pp̃ se ipm diligendus est. qr ipẽ ẽ
bonũ nostrũ. proximꝰ autẽ iõ pp̃ deum di¬
ligendꝰ est. qr cum ipo in deo est boñ nr̃m
Illũ diligimꝰ ut ad ip̃m ueniamꝰ. ⁊ in ipõ
gaudeamus. istũ diligimꝰ ut cũ ip̃o cur¬
ramus. ⁊ cũ ipo ꝑueniamꝰ. Illũ ut gaudiũ.
istũ ut gaudii socium. Illũ ut requiem.
istũ ut requiei cõsortem. Quid est deui
dilig̾e: habere uelle. Quid est deũ dilig̾e
pp̃ se ip̃m: Id̾o dilig̾e ut ip̃m habeas. Quid
est ꝓxim̃ dilig̾e pp̃ deũ: Ideo dilig̾e quia ht̃

Expanded text:
eminam nobis Scriptura sacra charitatem commendat, Dei videlicet et proximi. Charitatem Dei, ut sic ipsum diligamus, ut in ipso gaudeamus; charitatem proximi, ut sic ipsum diligamus, ut non in ipso, sed cum ipso in Deo gaudeamus: hoc est ut Deum diligamus propter se ipsum, proximum autem propter Deum. Deus autem idcirco propter se ipsum diligendus est, quia ipse est bonum nostrum; proximus autem ideo propter Deum diligeIllum diligimus ut ad ipsum veniamus, et in ipso gaudeamus. Istum diligimus ut cum ipso curramus, et cum ipso perveniamus. Illum ut gaudium, istum ut gaudii socium; illum ut requiem, istum ut requiei consortem. Quid est Deum diligere? Habere velle. Quid est Deum diligere propter seipsum? Ideo diligere, ut habeas ipsum. Quid est proximum diligere propter Deum? Ideo dili
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ utiq ñ dilig̾e̾m si deũ pp̃ quem ip̃m diligo
non dilig̾em. Sic igit᷑ si bene diligo. ⁊ bonũ
diligo. nõ .n. bene diligo: ñ cũ bonũ diligo. ⁊
cũ bono qd̃ diligo. nõ obaliud qͣm pp̃ bonica¬
cem diligo. Si ergo bñ diligo. sic diligo. Qũo.
Amicũ in deo. ⁊ inimicũ pp̃ deũ. Quid ÷ amiẽ
dilig̾ẽ in deo: Ideo diligẽ qr deũ ht̃. non in
diuiciis suis. non inforcicudĩe sua. nõ in pulch̾¬
tudĩe sua. s ĩ iustĩa sua. in scĩtate sua. in bo¬
nitate sua. Illa enĩ ⁊ si a deo sũt extͣ deũ
diligipossunt. ⁊ sepe cũ diligunt᷑ a uertunt ⁊
ꝑuertunt mencem uiligentiũ se: ut deũ nõ
diligant. Idcirco pro hiis quid̃ laudandꝰ est
deus qr cũ dant᷑ ab ip̃o dant᷑. ⁊dona eius sũt
s in hiis ñ est amandꝰ ꝓximꝰ qr uͥtus eius nõ

Expanded text:
em si Deum propter quem ipsum diligo, non diligerem. Sic igitur si bene diligo et bonum diligo. Non enim bene diligo nisi cum bonum diligo; et cum bonum quod diligo non ob aliud quam propter bonitatem diligo. Si ergo bene diligo, sic diligo. Quomodo? Amicum in Deo, et inimicum propter Deum. Quid est amicum diligere in Deo? Ideo diligere quia Deum habet. Non in divitiis suis, non in fortitudine sua, non in pulchritudine sua, sed in justitia sua, in sanctitate sua, in bonitate sua. Illa enim etsi a Deo sunt, extra Deum diligi possunt; et saepe cum diliguntur avertunt et pervertunt mentem diligentium se, ut Deum non diligant. Idcirco pro iis laudandus est Deus; quia cum dantur ab ipso dantur, et dona ejus sunt; sed in iis non es
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ possidere debursset. Que sit prima
Inc ergo primam causam sumpsit cre¬
ature ratioał ꝯditio qd̃ uoluit deus et̃¬
naboĩtate sue beatitudinis ꝑticipes ficri.
quam uidit ⁊ cõitar posse. ⁊ minui oĩo¬

Expanded text:
bonum possidere debuisset. CAP. IV. Quae bonum possidere debuisset. CAP. IV. Quae ationalium. Hinc ergo primam causam sumpsit creaturae rationalis conditio, quod voluit Deus aeterna bonitate suae beatitudinis participes fieri quam vidit et co
Abbreviated transcription (Latin):
Eo aũt sinc motu efficiũt. agn̾ant sũ
traductioẽ. qm̃ eternitas nec suõ statũ
deseruit tp̃a ordinans. neq ex suo sub̾am
ministraint corruptibilia cieans. s manẽs
quod erat fecit qd̾ non erat. in se ꝯtinens pote¬
statẽ faciendi. non sumens ex se mat̾iam fac¬
ti. Neꝙ enim degen̾auit inferiora odens. uͥ mͣ
in ipsa descenderet quib dedit utiũ. qm̃
et hoc ip̃m omĩpotentia eiusnatura ꝯtinebat.
sinc natura naturam treare: qua initium
sumerent que non erant. quoniam opus
a⁊ ftõr natura idem esse non poterant. Sic̃
ergo infaciendis se non minuit cternitaᷤᷤ
fic in factis se non auxit in m̃sitas. S añ
stã sinc defectu plena ꝯstitit. ⁊ post fc̾a siñ
motuindeficiens ꝑmansit. nichil nouũ a¬
sumens. nichil antiquũ amittens. totum
se: quomam extrinsecus operis sui formã
non accepit: ꝓpt̾ se: quomam aliũde ca¬
nsamoperandi non hũit. secit enim ad fiłi¬
ut ex ip̃a eandẽ formã traheret. qd cũ ipsa id̾

Expanded text:
e autem sine motu efficiunt et generant sine traductione; quoniam aeternitas nec in suo statu desernit tempora ordinans neque ex suo substantiam ministravit corruptibilia creans; sed manens quod erat, fecit quod non erat, in se continens potestatem faciendi, non sumens ex se materiam facti. Neque enim degeneravit inferiora condens, ut natura in ipsa descenderet, quibus dedit initium; quoniam et hoc ipsum omnipotentiae ejus natura continebat sine natura naturam creare, qua initium sumerent quae non erant, quoniam opus et factor natura idem esse non poterant. Sicut ergo in faciendis se non minuit aeternitas; sic in factis se non auxit immensitas. Sed ante facta sine defectu plena consistit; et post facta sine motu indeficiens permansit. Nihil novum assumens, nihil antiquum amittens; totum se, quoniam extrinsecus operis sui formam non accepit; propter se, quoniam aliunde causam operandi non habuit. Fecit enim ad simiut ex ipsa eamdem formam traheret, quod cum ipsa idem
Abbreviated transcription (Latin):
quo ip̃e beatus erat. bonitate sola non netes¬
sitate tribebat᷑ ad cõicand̾. quoniam etop¬
timi erat prodẽe ualde uelle. et potẽtissimi no¬
cer non posse. Quod diuine uoluntati:

Expanded text:
quo ipse beatus erat, bonitate sola non necessitate trahebatur ad communicandum. Quoniam et optimi erat prodesse velle, et potentissimi noceri non posse. CAP. V. Quod divinae voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
qr uidelic& dũ p̃late dignitati saltẽ innoxie
latent̃ derogant. qͣsi regis suꝑ positi uestem
scͥindunt. S tam̃ aͦ semae ipsoᷤ redeunt: seq
uehementissime uł de tenuissima u̾bi laceratio¬
ne rep̃hendunt. Uñ bene ⁊ illic scͥptũ ẽ. Post
hec dd ꝑcussit cor suũ: eo qd̃ abscidiss& oram da¬
midis saul. Facta qͥppe p̃positoꝵ. oris gladio fe¬
rienda ñsunt: &̃ cũ rep̾hendenda recte iudi¬
cant᷑. Si qñ uͦ contͣ eos uł in minimis lingua
labit᷑: necesse ẽ ut ꝑ afflictionẽ penitentiȩ cõ¬
pͥmat᷑ : qͣtinꝰ ad sema. ip̃m redeat: & cũ p̃posite

Expanded text:
ti saltem innoxiae et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime de tenuissimi verbi laceratione reprehendunt. Unde bene illic scriptum est: « Post haec David percussit cor suum eo quod abscidisset oram chlamidis Saul . » Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum reprehendenda recte judicantur. Si quando vero contra eos, vel in minimis lingua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae comprimatur, quatinus ad semetipum redeat,
Abbreviated transcription (Latin):
rex in ꝓuisis exceptꝰ infidiis: qd̃ in nocuo moli¬
ebat᷑ incid̾at. Scͥptum ẽ enĩ. qͥ fodit foueam
inꝓximo suo:. incid& in eã. Dauid bona ꝓ ma¬
lis restituens. inimicũ ñ occidit: s ꝓtestimo¬
nio facti oram regie clamidis amputans ab¬
stulit: cũ utiq faciliꝰ sit se exceptũ insidiis.
adu̾sariũ ꝑdere: magis qͣm fallere. s. Qͥd gͦ
ẽ qd iste fugiens a faciȩ saul inspelunca la¬
tuit: ᷤ Quare aũ latuit: nͥ ut occultaret᷑. ⁊
ñ inueniret᷑. Qͥd ẽ contegi spelunca: nͥ con¬
tegi t̾ra: Qͥ enĩ fugit inspelunca: t̾ra tegit᷑

Expanded text:
rex improvisis exceptus insidiis, quod innocuo molirex improvisis exceptus insidiis, quod innocuo moliebatur, inciderat. Scriptum est enim: « Qui fodit foveam proximo suo, incidet in eam . » David bona pro malis retribuens, inimicum non occidit, sed pro testimonio facti, oram regiae chlamydis amputans abstulit. Cum utique facilius esset exceptum insidiis adversarium perdere, magis quam fallere. Quid ergo est quod iste fugiens a facie Saul, in spelunca latuit? Quare autem latuit, nisi ut occultaretur, et non inveniretur? Quid est contegi spelunca, nisi contegi terra? qui enim fugit in speluncam, terra tegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
calidus uł caligans. siue nebulosus. Iuxta zibh
lus appellat᷑. sic enĩ appellat᷑ uicus hodie u¬
deoꝵs. uñ fuit nabal carmelus: s ⁊ unꝰ de pos¬
teris caleph dictꝰ ẽ zibh. Lege paralipomenon.¬
Quid ẽ gͦ qd̃ riphei dd̃ apd̃ se latitantẽ sauli
ꝓdiderunt. & cũ eo mortẽ eiꝰ meditati sunt.
nͥ qd̃ iudei qͦs riphei merito significant. int̾¬
p̃tant᷑ eñ geminantes: cũ int̾reno regno
germinare appetebant. apud pͥncipes suos
tͣctabant de nece saluatoris: qͣlit̃ eũ ꝑ disci¬
płm suũ ꝓditũ app̃hendent. ⁊ p̃sidi ad in¬
t̃ficiendũ tradent: Qd̃ dd̃ in heremo en
gadhi inspelunca latitans oram clamidis sa¬
ullatenter abscidit. qͥ ingressus ẽ in eandẽ
speluncam ut purgare uentrẽ. xxu.¬
scendit gͦ dauid inde. ⁊ habitauit in lo¬
cis tutissimis engaddi. & reł. In here¬
mo engadi cũ ꝑsequendũ dd saul appet̾et.
ingressus ẽ dđ inspeluncã. ⁊ ibi latebat. S

Expanded text:
squalidus vel caligans, sive nebulosus juxta Ziph, lus appellatur. Sic enim appellatur vicus hodie Judaeorum, unde fuit Nabal Carmelius. Sed et unus de posteris Caleb dictus est Ziph. Lege ParalipomenonQuid est ergo quod Ziphaei David apud se latitantem Saul prodiderunt, et cum eo mortem ejus meditati sunt nisi quod Judaei, quod Ziphaei merito significant, et interpretantur germinantes, cum in terreno regno germinare appetebant, apud principes suos tractabant de nece Salvatoris, qualiter eum per discipulum suum proditum apprehenderent, et praesidi ad interficiendum traderent. gaddi in spelunca latitans, oram chlamydis Saul latenter abscidit, qui ingressus est in eamdem speluncam ut purgaret ventrem. « Ascendit ergo David inde, et habitavit in locis tutissimis, Engaddi, » etc. In eremo Engaddi, cum persequendum David Saul appeteret, ingressus est David speluncam, et ibi latitabat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
amissurꝰ erat regnũ dũ ꝑsequit᷑ xp̃m̃. Itẽ mo¬
ralit̃ huiꝰ rei gestũ si qͥs quesierit: ita acciꝑe po¬
test. ut ꝑ saul mali rectores designent᷑. Saul gͥ
uentrẽ purgare ẽ.: pͣuos p̃positos conceptã in
corde malitiã usq ad oꝑa miseri odoris exten¬
dere: & cogitata apd̃ se noxia. factis ext̾iorib
exeqͦndo monstrare. Quẽ tñ dd̃ ferire metu¬
it: qr pie subditoꝵs m̃tes. ab omĩ se peste obtrec¬
tacionis abstinentes. p̃positoꝵ uitã nullo lin¬
gue gladio ꝑcutiunt : &̃ cũ de inꝑfectione

Expanded text:
amissurus erat regnum dum persequitur Christum. Item moamissurus erat regnum dum persequitur Christum. Item moraliter hujus rei gestum si quis quaesierit, ita accipere potest, ut per Saul mali rectores designentur. Saul igitur ventrem purgare est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit; quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo ling
Abbreviated transcription (Latin):
uentrẽ speluncã ingredit᷑: nͥ qd̃ iudei con-¬
ceptam in xͦ malitiã m̃tis qͣsi odorem feti¬
dum emisert̃: & cogitata apd̃ se noxia fac
to occultatꝰ antro hab̾et in potestate. serua¬
inspelunca carnis. ꝑsecutorem ppłm inpotes¬
tate habuit ⁊ ñ occidit. Scͥptũ enĩ erat de
tumm sũmitatẽ clamidis eiꝰ silent̃ abscidit :
ꝓ ꝑsecutione sua uacuos sede uł imꝑio reli¬
quisse. Clamidis enĩ abscisio: regni ẽ ampu¬
tacio. Hoc &̃ alio loco idẽ saul cũ ꝑ inobedi¬
entiã peccass&. ostendit. Nam cũ ueniam
p̃caret᷑. rogareq samuelẽ ut reu̾teret᷑
cũ illo ad placandũ dm̃ ⁊ noluiss&. atq coi¬
u̾tens faciem suã abir&: tenuit saul pinnu¬
lam uestim̃ti eiꝰ ⁊ dirupit eã: ⁊dix̃ ad eum
samuel. Dirupit dñs regnũ ifrł de manu
tua hodie: & dabit s ld̃ ꝓximo tuo. ⁊ diuide¬
tur isrł induos ppłos. Isr ł gͦ rex iste ꝑsonam

Expanded text:
ventrem speluncam ingreditur, nisi quod Judaei conventrem speluncam ingreditur, nisi quod Judaei conceptam in Christum malitiam mentis, quasi odorem fetidum emiserunt, et cogitata apud se noxia factto occultatus antro haberet in potestate, servasset in spelunca carnis, persecutorem populum in potestate habuit, et non occidit. Scriptum enim erat de tummodo summitatem chlamydis ejus silenter abscidit, upro persecutione sua vacuos sede vel imperio reliquisse. Chlamydis enim abscisio regni est amputatio. Hoc etiam alio loco idem Saul cum per inobedientiam peccasset ostendit. Nam cum veniam precaretur rogaretque Samuelem ut reverteretur cum illo ad placandum Deum, et noluisset, atque convertens faciem suam abiret, tenuit Saul pinnulam vestimenti ejus, et dirupit eam, et dixit ad eum Samuel: Dirupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo, et dividetur Israel in duos populos. Ergo Israelis personam
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ ñ inuenerunt. qr inspelunca se texerat.
id ÷ carnis infirmitatẽ ocłis obiciebat: ⁊ ma¬
iestatem diuinitatis in corꝑis tegmine tanꝗͣ.
speluncȩ abdito contegebat. Illi ñ cognoscen¬
tes dm̃ ꝑsecuti st̃ hominẽ: nec mori potuit nͥ
in homine: nec crucifigi potuit nͥ in hõie:
qr nec ten̾i possa nͥ in homine. Obposuit
gͦ male querentib t̾ram. seruauit bene que¬
rentib uitã. Fugit gͦ scd̾m carnẽ inspelun
cã a faciȩ saul. qr passus ẽ adeo usq se occul¬
tans corã iudeis ut moreret᷑. S qͣre usq ad
mortẽ paciens ẽẽ uoluit. ut fug̾et a faciȩ sa¬
ul in spelunca. q̃ inferior pars t̾re pot̾ acci¬
pi: & certe qd̃ manifestũ ẽ ⁊ notũ ÷ omĩb.
eũ inmonum̃to positũ ẽẽ. qd̃ excisũ fuerat
inpetra:  Hoc gͦ monumentũ spelunca erat:
illuc fugit nr̃ dd a faciȩ saul. Taidiu enĩ
ꝑsecuti sunt illũ iudei: qͦusq pon̾et᷑ inspelũ¬
ca. S qͥd ẽ qd̃ saul ꝑsecutor ad purgandum

Expanded text:
e non invenerunt? Quia in spelunca se texerat, id est, carnis infirmitatem solum objiciebat, et majestatem divinitatis corporis tegmine tamquam speluncae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes persecuti sunt hominem, nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine, quia nec teneri potuit nisi in homine. Opposuit ergo male quaerentibus terram, servavit bene quaercam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultans coram Judaeis, ut moreretur. Sed quare usque ad mortem esse patiens voluit, ut fugeret a facie Saul in speluncam, quae inferior pars terrae potest accipi? Et certe manifestum et notum est omnibus, eum in monumento positum esse quod excisum fuerat in petra . Hoc ergo monumentum spelunca erat. Illuc fugit noster David a facie Saul. Tandiu enim persecuti sunt illum Judaei, quousque poneretur in spelunca. Sed quid est quod Saul persecutor ad purgandum
Abbreviated transcription (Latin):
sapeccauit. S qr ipse sua scilic& uoluntate
suꝑpbiens. a culpa alienꝰ ñ fuit.: iundictã culpe
nsse ã fuscepit. Nam ira seuiens q̃ corporalit̃
ppłm ꝑculit. rectorem ꝙͦ ppłi uitimo cordis
rectors merita conectent᷑ ⁊ plebiũ: ut sepe
ex culpa pastoꝵs deterior fiat uita plebium:
& sepe ex merito plebiũ. mutet᷑ uita pastoꝵ.
S qr rectores habent iudicẽ suũ: magna caute¬
la subditdrum ẽ ñ temere iudicare uitã regen¬
tium. Neq frustra dñs ꝑ semn& ipsum es nũmu¬

Expanded text:
sa peccavit. Sed quia ipse, sua scilicet voluntate sa peccavit. Sed quia ipse, sua scilicet voluntate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae ipse etiam suscepit. Nam ira saeviens, quae corporaliter populum perculit, rectorem quoque populi intimo cordis rectorum merita connectantur, et plebium, ut saepe ex culpa pastorum, deterior fiat vita plebium et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est, non temere vitam judicare regentium. Neque enim frustra per semetipsum Dom
Abbreviated transcription (Latin):
t addidit furor diũ. irasci cont̃ isrł. Iam
enĩ ultio facta fuerat in dauid. ⁊ indo¬
mo ei̾. in ppło uͦ qͥ noluit resistere dđ̃ in perenti¬
one urie: ħ nondũ ultio diuina facta fuerat.
Iecirco inc ultimꝰ ponit᷑: ut ultio mortis eiꝰ in ppło
monstraret᷑. C ommouitq dđ in eis dicentem.
Uade numera istł ⁊ iudã. Dir̃q rex ad ioab pͥn¬
cipẽ exercit᷑ sui. E ambula õs tͥb isrł. adan
usq ber sabeȩ: ⁊ numerate ppłm. ut sciã nume¬
rum isrł. Ireł & qualitatib subditoꝵs dispo¬
nunt᷑ acta regentiũ: ut sepe ꝓ malo gregis ꝙ̃
uiri boni delinqͣt uita pastoris. Ille enĩ do̾ at¬
testante laudat᷑ ille suꝑnoꝵ misterioꝵ con¬
sciꝰ aauid ꝓpħa. tumore repentino elatioius
dictam ppłs. dd peccante suscepit. C ur hoc:
qr uidelices secãm meritũ plebiũ. disponunt᷑
corda rectoꝵ. Iustꝰ n iudex: ex ipsorũ aiuimad¬
ũsione corripiuit peccantis uitiũ:. ex qͦrũ cau¬

Expanded text:
t addidit furor Domini irasci contra Israel, » Jam enim ultio facta fuerat in David et in domo ejus; in praelio vero qui noluit resistere David in pereundo Uria, haec nondum ultio divina facta fuerat. Idcirco hic ultimus ponitur, ut ultio mortis ejus in praelio monstraretur. « Commovitque David in eis dicentem: Vade, numera Israel et Judam. Dixitque rex ad Joab principem exercitus sui: Perambula omnes tribus Israel a Dan usque Bersabee. Et numerate populum, ut sciam numerum ejus, etc. » Pro qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut saepe pro malo gregis, etiam viri boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatus, ille supernorum mysteriorum conscius David propheta, tumore repentino elationis dictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc? Quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex ex ipsorum animadversione corripuit peccantes, rex quorum cau
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa ꝑceperunt. Qui bene lapides pͥmo qͣdrari:
ac sic ĩ fũdamẽto poni iubẽt᷑. Quadratũ nãq
om̃e qͦcũq ũtit᷑: fixũ stare cõsueuit. Cui nimi¬
rũ figure corda assinulãtͤ electoꝵ: q̃ ita ĩ fidei
firmitate cõsist̾e̾ didicerũt: ut nulla occurren¬
tium rerũ adu̾sitate. nec ipsa ꝙ̃ morte asui recti
tudine possuit statꝰ inclinari. Qs dolauerunt
cementarii salomonis: ⁊ cementarii hyrã. Dolan-¬
tur nãq lapides p̃ciosi: cũ electi qͥq p̃cedentium
scõꝵ instructione ⁊ instancia. qͥcquid inse hñt no¬
xium ⁊ inane relinquunt: ati añ conspectũ sui
creatorissolam insite sͥ iusticiȩ regulã. qͣsi stabile
q̃draturȩ formã ostendunt. Dolauerunt aũ hos
lapides ñ solum cementarii salomonis. s ⁊ cemen¬
tarii hyrã: qr ex utroq ppło doctores fuere scẽ¬

Expanded text:
s indicari. Qui bene lapides primo quadrari, ac sic in fundamento poni jubentur. Quadratum namque omne, quocunque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur electorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa tudine possint status inclinari. « Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. » Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praecedentium sanctorum instructione, et instantia, quidquid in se habent noxium et inane, relinquunt, atque ante conspectum sui conditoris solam insitae justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem lapides non solum caementarii Salomonis, sed et caementarii Hiram, quia ex utroque po
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ mense scdo cepta ẽ. pot̾ ad electionẽ gen¬
tiũ referri: q̃ scđo loco pꝰ isrł. edificationem
inse sui susceꝑe creatoris. Uñ ⁊ scd̾s m̃sis in
faciendũ in pͥmo m̃se pascha occͣrere neqͥ¬
rent. Uͥ nos aꝑte designati sumꝰ qͥ immundi
suꝑ mortẽ aĩe nrẽ ⁊ ꝓcul adhuc positi a ppło
dĩ ñ potiumꝰ pͥmũ pascha fac̾e. qd in carne
et sãgiũe agni fiebat. Celebramꝰ autẽ pas¬

Expanded text:
quod mense secundo coepta est, potest ad electionem gentium, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere Creatoris. Unde et secundus mensis in faciendum in primo mense pascha, occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi  morte, et procul adhuc positi a populo Dei, non potuimus primum Pascha facere, quod in carne et sanguine Agni fiebat. Celebramus autem
Abbreviated transcription (Latin):
das. abialbon.az. mauet. aliaba. semma de
arari.aiam. helipheleth. heliam. efrai. farai.
giga. albani. selec. narai. ira. iareb. uria etheꝰ.
dõ ꝙͦ uria echeus ultimꝰ ponit᷑ ꝓpt̾ id qd̃ seqͥt᷑.¬

Expanded text:
das, Abialbon, Azmavet, Eliaba, Semma de das, Abialbon, Azmavet, Eliaba, Semma de Arari, Aiam, Elipheleth, Eliam, Esrai, Farai, Giga, Albani, Seleth, Naarai, Ira, Iareb, Uria Ethaeus. Ideo ergo Uria Ethaeus ultimus ponitur propter id quod seq
Abbreviated transcription (Latin):
te dnõ int̾fecit inheremo. oꝑa unitatꝰ fuit.
Ille enĩblasphemauit dm̃: ⁊ iste maledirit ꝓpħã¬
egrederet᷑ iherłm int̾fic̾et᷑. Habentẽ in ma¬
nu hastã. id : legem dĩ. Qͣm si meditatꝰ fuiss&:
ceptum regis irritũ fecit exeundo foras iherłm:
Dcirco in eũ abanaia in uirga id ÷ in rectitudi¬
ne iusticiȩ descensum ẽr̃s hasta qͣm iã ñrectã
filiꝰ ioiade: ⁊ ipse nominatꝰ int̾ tres robustos.
qͥ erant int̾ tͥginta nobiliores. Ueruntam̃ usq
adtres pͥmos ñ ꝑuenerat. Intelligit᷑ qr ipse
nominari dignꝰ eẽt. int̃ tres robustos. id ÷ abisai.
⁊ subochai. ⁊ ionathan: quippe qͥ uirib eis eqͥpe¬
tem udelicae fortiores: hi sunt. Dauid qͥ appel¬
lat᷑ deodat: abisai. subochai. ionathan. eleaꝵar.
sernmna filiꝰ age de arari. ⁊ banaias. Foce septẽ.
Triginta aũ hi sunt. Asahel. eleanan. semina
deara. helica. eles. ira. abiezer: mobunnai. sel
mon. maarai. eleb. itai. banaiau eufronites. eb¬

Expanded text:
te Domino, interfecit in eremo, imitatus fuit . Ille enim blasphemavit Dominum, et iste maledixit pegrederetur Jerusalem, interficeretur. Habentem in manu hastam, id est, legem Dei: quam si meditatus fuissetQuia ergo praeceptum regis irritum fecit, exeundo foras Jerusalem: idcirco in eum a Banaia in virga, id est, rectitudine justitiae descensum est: et hasta quafilius Joiadae, et ipse nominatur inter tres robustissimos qui erant inter triginta nobiliores. Verumtamen usque ad tres non pervenerat. » Intelligitur, quia ipse nominari dignus esset inteSibbachai, et Jonathan: quippe qui viribus eis aequipatem videlicet fortiores hi sunt, David, qui appellatur Adeodatus, Abisai, Sibbachai, Jonathan, Eleazar, Semmaa, filius Aggae de Arari, et Banaias; ecce septem. Triginta autem hi sunt, Asael, Eleanan, Semma de Aradi, Elicha, Elez, Hira, Habiezer, Mobumon, Maarai, Eled, Itai, Banaian, Eufronites, Ab
Abbreviated transcription (Latin):
ta fontẽ rogel. Abiit ancilla ⁊ nunciauit eis:
illi ꝓfecti sunt. Hȩc ancilla qͣsi lauandi grã cum
pannis ad fontẽ rogel ierat: ut peuitꝰ res ñ dep̃¬
hendet᷑. Puer aũ qͥrem indicauit absalon: filiꝰ
eiꝰdem ancillȩ paruulus fuisse dr̃. De eadem¬

Expanded text:
 sunt. Abiit ancilla, et nuntiavit eis. Et illi profecti sunt. Haec ancilla quasi lavandi gratia cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur. Puer autem, qui rem indicavit Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus di
Abbreviated transcription (Latin):
archã di tumide subleuat: qr neqͥqm qͥs sc̃ors
corrig̃. acta p̃sumer&.: nͥ de se pͥus meliora
senfissae. Ur̃ ⁊ leuites idem recte ora dr̃. qd
uidelic& robustꝰ dnĩ int̾p̃tat᷑. qr p̃sumptores
quiq nͥ audaci mente robustos se in dnõ cre¬
dent: nequaqͣm melioꝵs facta uł dicta uelut
archa diũ: a nucholfilia saul irrisusẽ.xiii.

Expanded text:
arcam Dei tumide sublevat; quia nequaquam quis sanctorum arcam Dei tumide sublevat; quia nequaquam quis sanctorum corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora sensisset. Unde et Levites idem recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur, quia praesumptores quoque nisi audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta velut a
Abbreviated transcription (Latin):
iusti. nͥ archa testam̃ti: Quȩ gestata bubꝰ cal¬
citͣntib inclinat᷑: qr ñ ñꝗͣ. &̃ qui bene p̃est.
dũ subiectoꝵs ppłoꝵ confusione concutit᷑:
ad dispensationis condescensionẽ ex sola di¬
lectione ꝑmouet᷑. S in hoc qd̃ dispensatorie
agit᷑: inclinatio ipsa fortitudinis. casus puta¬
tur imꝑitis. Uñ ⁊ ñ nulli subditi contͣ hanc
manũ rep̃hensionis mittunt: s a uita ꝓtinꝰ
sua temeritate deficiunt. Leuites gͦ quasi
ꝑdidit: qr dũ infirmi qͥq fortiũ facta corri
cunt: quedã uͦ sumina contẽplantes ꝓfert̃.
Dũq uim uł condescensionis uł altitudinis
nesciunt: audacter hȩc stulti rep̃hendunt.
Et qͥd ẽ iustum de sua condescensione uelle cor¬
rigere: nͥ inclinatã archã suꝑba rep̃hensioniᷤᷤ
manu releuare:Qd ẽ iustum de incognita
locutione rep̾hendẽ : nͥ motũ eiꝰ fortitudinis.
erroris lapsum putare:ͦS ꝑdit uitam qͥ

Expanded text:
justi, nisi arca testamenti, quae gestata bobus caljusti, nisi arca testamenti, quae gestata bobus calcitrantidum subjicietur, populorum confusione concitus, ad dispensationis condescensionem ex sola dilectione permovetur. Sed in hoc, quod dispensatorie 561 agitur, inclinatio ipsa fortitudinis casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt, sed protinus ipsa vitae merita deficiunt. 64. Recte Oza perdidit, quia dum infirmi quique fortium facta corripcunt, quaedam vero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel condescensionis vel altitnesciunt, audaciter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motus ejus fortitudinem, erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui
Abbreviated transcription (Latin):
singłi lasciuiam castigantes ac seruituti su¬
bicientes. sc̃i sp̃c igne decoquunt: nec ñ ⁊ fruc¬
tus oꝑum bonoꝵ oleo miscđie pinguissimo.¬
ꝑ compassionẽ ꝓximi feruere faciunt. At con-¬
tra filia saul frustra cubiculũ regis ingressa.
nullos concepti seminis fructꝰ dat: qr qͥ u̾bum
dĩ auretenꝰ ꝑcipiunt: absq boni oꝑis ꝓle diem
ꝑpetue mortis expectant. Sepe qr intelligi ñ¬
ualent: det̾iorib displicent. uł facta uł dicta
melioꝵ. S eo abeis ñ temere rep̃hendenda
sunt: quo app̾hendi ueracit̃ nequaqͣm possu.
Sepe aliqͥd a maiorib dispensatorie agit᷑: qd̃ a
minorib error putat᷑. Sepe multa a fortib
dicunt᷑: quȩ iccirco infirmi diudicant. qr
ignorant. Qd̃ bene bub calcitͣntib incluia¬
ta illa testam̃ti archa significat: qͣm qr casu¬
ram credens leuites erig̾e uoluit: mox sen¬
tentiam inortis accepit. Qid namq ẽ mens

Expanded text:
singuli lasciviam castigantes ac servituti susinguli lasciviam castigantes ac servituti subjicientes, sancti Spiritus igne decoquunt, nec non et fructus operum bonorum, oleo misericordiae pinguissimo compassione proximi fervere faciunt. At contra filia Saul frustra cubiculum regis ingressa, nullos concepti seminis fructus dat: quia qui verbum Dei aure tenus percipiunt, absque boni operis prole diem perpetuae mortis exspectant. » In valent, et despiciunt vel facta vel dicta meliorum, sed eo ab eis non temere reprehendenda sunt, quo apprehendi veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur, saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca significavit, quam qui casuram credens levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid est namque mens
Abbreviated transcription (Latin):
Quib merito congruit: qd̃ eadẽ michol q̃ obfigu
contẽpnant: nichilominꝰ archa diũ suũ lo¬
cum in gredit᷑. Ponit᷑ in medio tab̃naculi
dinau̾at ȩt̾nã. Offert dd̃ holocausta ⁊ paci¬
lesq benedicens. salutaris misterii pascit ali¬
mentis: partitꝰ singłis colliridam panis unã:
illiꝰ utiq qͥ de cęlo descendit. ⁊dat uitã huic
mundo: ⁊ assaturã bubule. carnis unã: illius
scilica uituli saginati qui ꝓ reu̾tente ad patrẽ
filio iuniore mactatꝰ. ⁊ igne passionis assatꝰ ẽ.
dicens. Ei raruit uelut testa uirtꝰ mea. Et si¬
milam friram oleo: carnẽ uidelic&s a pecca¬
ti labe mundissimã: s obhumane salutis
causam uberrimã delectacionib. crucis sar¬
tagine tostam. Et merito una panis colliri¬
da. una carnis assatura dat᷑. qr unꝰ dñs. una
fides. unũ baptisma. unꝰ ds̃ ⁊ pat̾ omniũ.
Alit̃ hȩc mun̾a fidẽs accipiunt: qñ unꝰ panis¬

Expanded text:
quibus merito congruit, quod eadem Michol quae ob figuquibus merito congruit, quod eadem Michol quae ob figucontemnant, nihilominus arca Domini suum locum ingreditur: ponitur in medio tabernaculi, dinaverat aeternam. Offert David holocausta et pacilesque benedicens, salutaris mysterii pascit alimentis. « Partitus singulis collyridam panis unam, » illius utique qui de coelo descendit et dat vitam huic mundo ; et assaturam bubalae carnis unam, illius scilicet vituli saginati, qui pro revertente ad patrem filio juniore mactatus et igne Passionis assatus est, dicens: Exaruit velut testa virtus mea ; et similam frixam oleo, carnem videlicet a peccati labe mundissimam; sed ob humanae salutis causam uberrimam delectationibus crucis sartaginae tortam. Et merito una panis collyrida, una carnis assatura datur, quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Aliter haec munera fideles accipiunt