comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estis. qr in omnẽ terrã exut sonus eoꝵ: et in fines orb̃
tre uerba eoꝵ. Ueruntam̃ unũ illud cõmemorabo ex¬
ore dñi: qui testisẽ testiũ. Oportebat inqͥt impleriom¬
nia: quȩ scripta sitnt in lege et ꝓphetis et psalmis de
me. Quȩ sunt hȩc: Ipse indicet. Tunc aꝑuit illis sen¬
sum inqͥt: ut intelligerent scripturas. Et dixit eis: qm̃
sic scriptũ ẽ. et sic oportebat xp̃m pati et resurgere a
mortius. et p̃dicari in nomine eiꝰ penitentĩã et re¬
missionẽ peccatorũ ꝑ om̃s gentes. incipientib ab ie¬
rusalem. Ecce qͦd scriptũ ẽ in lege et ꝓpħis et psalmis
de dño. Ecce qͦd de se et de eccłia ipse dñs aꝑuit: se ostẽ¬
dens ullã ꝓmittens. Nos aũt his tam manifestis testi¬
monus resistentes. et ea quia delere ñ potestis depra¬
uare conantes. qͥd faceretis si inueniretis mẽbra pro¬
pħarũ. qui sic seuitis in eloquia ꝓpħaꝵ. ut nec do¬

Expanded text:
estis, quia in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis estis, quia in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. uerumtamen unum illud coore Domini, qui testis est testium: Oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Quae sint haec, ipse indicet: Tunc aperuit illis sensum, inquit, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis, Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat Christum pati, etdicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, ecce quod scriptum est in lege et prophetis et psalmis de domino; ecce quod de se et de ecclesia ipse dominus aperuit se ostendens, illam promittens. uos autem his tam manifestis testimoniis resistentes et ea, quia delere non potestis, deprauare conantes quid faceretis, si inueniretis membra prophetarum, qui sic saeuitis in eloquia prophetarum, ut nec do
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid opꝰ ẽ non maniter loqui. In qͦs tam̃ cõueniat
crim̃ fallaciȩ. recole quȩ supͣdiximꝰ et inuenies ne te¬
dio simꝰ legentib eadem sepiꝰ repetendo. Ettam̃ qͥd hoc
ad eccł̃iam. toto terraꝵ orbe diffusã. siue qͦd de palea eiꝰ
que cũ illa per totũ mundũ ẽ potueris dicere. siue
qͦd de manicheo dixisti. uł de cȩteris diabolicis sectis:
Si enĩ ad tͥticũ non ꝑtinet quicqͥd etiã de palea dr̃ quȩ
adhuc cũ illo ẽ. qͣntominꝰ ꝑtinent ad menbra xp̃i to
to orbe diffusa. tam olm et tam aꝑte separata porten¬

Expanded text:
aliquid opus est, non inaniter loqui. in quos tamen conueniat crimen fallaciae, recole quae supra diximus et inuenies, ne taedio simus legentibus eadem saepius repetendo. et tamen quid hoc ad ecclesiam toto terrarum orbe diffusam, siue quod de palea eius, quae cum illa per totum mundum est, potueris dicere, siue quod de Manicheo dixisti uel de ceteris diabolicis sectis? si enim ad triticum non pertinet, quidquid etiam de palea dicitur quae adhuc cum illo est, quanto minus pertinent ad membra Christi toto orbe diffusa tam olim et tam aperte separata porten
Abbreviated transcription (Latin):
criminib aliorũ: quos etiã ipsos accusare potius quã
conuincere potuistis. et in u̾itate xͥ ñ stetistis. Ille enĩ
dicit eccłiam ꝑ om̃s gentes incipientẽ abierłm: uos
autẽ in parte donati. Pet ił diẽ. Tercio quoq simili

Expanded text:
criminibus aliorum, quos etiam ipsos acousare potius quam criminibus aliorum, quos etiam ipsos acousare potius quam conuincere potuistis et in ueritate Christi non stetistis. ille enim dicit ecclesiam per omnes gentes incipientem ab Hierusalem, uos autem in parte Donati. Petilianus dixit: Terti
Abbreviated transcription (Latin):
boli estis: et ab initio enĩ illeaccusator fuit. et in ueri
tor fuit: s ille homicida fuit. Querimꝰ autẽ: unde dia
bolus fuerit homicida ab initio. et inuenimꝰ qđ pͥmũ
hominẽ occiderit. Non gladium stringendo aut ali¬
quã uim corporalit̃ inferendo: s ꝑsuadendo peccatũ.
et a paradysi felicitate deiciendo. Quod tunc parady¬
sus: hoc nunc eccłia. Diaboli ergo filii sunt: qui ho¬
mines ab ȩccłia seducendo int̾ficiunt. Sicut autẽ ꝑ
uerba dei nouimꝰ uͥ sit plantatus paradysus: sic per
uerba xp̃i ubi sit eccłia didicimꝰ. Per om̃s inqͥt g̃s:
incipiens ab ierłm. Ab isto uniuerso ad partẽ quã¬
lbet quisqͥs separat hominẽ: ille diaboli filiꝰ et ho¬
micida conuincitur. S et uerbũ qͦo ipse posiusti
ut de diabolo diceres ille accusator fuit. et inu̾itate
ñ stetit: uide in qͦs conueniat. Accusatis enĩ orbẽ t̾raꝵ

Expanded text:
boli estis; et ab initio enim ille accusator fuit et in ueritboli estis; et ab initio enim ille accusator fuit et in uerittor fuit, sed: ille homicida fuit. quaerimus autem unde fuerit diabolus homicida ab initio et inuenimus, quod primum hominem occiderit non gladium stringendo aut aliquam uim corporaliter inferendo, sed persuadendo peccatum et a paradisi felicitate deiciendo. quod tunc paradisus, hoc nunc ecclesia. diaboli ergo filii sunt qui homines ab ecclesia seducendo inter- Sciunt. sicut autem per uerba dei nouimus ubi sit plantatus paradisus, sic per uerba Christi ubi sit ecclesia didicimus: per omnes, inquit, gentes, incipiens ab Hierusalem. ab isto uniuerso ad partem quamlibet quisquis separat hominem, ille diaboli filius et homicida conuincitur. sed et uerbum quod ipse posuisti, ut de diabolo diceres: ille accusator fuit e t in ueritate non stetit, uide in quos conueniat. accusatis enim orbem terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
mores et facta non solũ didiceris.s. etiã demonstra¬
ueris tam mala ẽẽ quã dicis: non habes cur obicias
orbi t̾raꝵ qui ẽ in scĩs nescio quos parentes. quib eos
ꝓbas ẽẽ consimiles. Nec te aliqͥd adiuuabit. si etiam
demonstrare potueris eos qui tales ñ sunt: cũ eis qͥ
tales sunt sumere sacram̃ta communia. Primo.
qͥa uos ipsos respicere debetis. cũ quib eacelebretis.
quib detis. aquib sumatis: et uob̃ eos obici nolitiᷤᷤ.
Deinde si filii sunt iude qui diabolus int̃ apłos fuit
qͥcunq facta eiꝰ imitantur. cur ñ filios apłoꝵ dicamꝰ.
qui ñ facta sua cũ talib s dñi sac̃menta cõmunieant.
sicut apłi dñicã cęnã cum illo tͣditore sumpserunt:
Ideo uob̃ longe dissimiles. qͦd hominib unitatẽ ser¬
uantib hoc obicitis. qd̾ conscissa unitate uos facitis
faisidicos et m̃daces: sic identide obiurgat. filii dia¬

Expanded text:
mores et facta non solum didiceris, sed etiam demonstramores et facta non solum didiceris, sed etiam demonstraueris tam mala esse quam dicis, non habes cur obicias orbi terrarum, qui est in sanctis, nescio quos parentes, quibus eos probes esse consimiles. nec te aliquid adiuuabit, si etiam demonstrare potueris eos qui tales non sunt cum eis qui tales sunt sumere sacramenta communia, primo quia uos ipsos respicere debetis, cum quibus ea celebretis, quibus detis, a quibus sumatis et uobis eos obici nolitis. deinde, si filii sunt Iudae, qui diabolus inter apostolos fuit, quicumque facta eius imitantur, cur non filios apostolorum dicamus qui non facta sua cum talibus, sed domini sacramenta communicant, sicut apostoli dominicam cenam cum illo traditore sumpserunt, ideo uobis longe dissimiles, quod hominibus unitatem seruantibus hoc obicitis quod conscissa unitate uos facitis? Falsidicos et mendaces sic identidem obiurgat: filii dia
Abbreviated transcription (Latin):
ratio separationis ur̃ȩ. Petił dix̃. At enĩ aliqui di
cuiꝰ facta sectatur. Hi enim cercissimi filii sunt.
Idemq parentib similes. quos non istacaro nec sã¬
guis. s mores et facta parentib consimiles genuert.
cepisti dicere aliqͥd et ꝓ nobis. Hec enim ꝓpositio tua
in eo te tenet. ut si nos hodie cũ quib agis ñ cõuiceris
tͣditores et homicidas. et siqͥd aliud criminaris. quic¬
quid tale ostenderis in eis qui nos tempore p̃cesserũt.
om̃ino nob̃ obẽẽ ñ possit. quoꝵ enĩ dissimilia facta
habemꝰ. coꝵ filii ẽẽ ñ possumꝰ. Et uide quo te cõmiseriᷤ.
Si aliquẽ forte etiam nr̃e etatis hoĩem et nob̾cũ ui¬
uentẽ de aliquo tali reatu forte conuiceris. nullomͦ
p̃iudicat om̃ib gentib quȩ in semine abrahe bene¬
dicunt᷑. a quib tu te separando inueniris. Ita quod
fieri ñ potest nͥ om̃s qui ubiq sunt noueris. om̃iũq

Expanded text:
ratio separationis uestrae. Petilianus dixit: At enim aliqui dicratio separationis uestrae. Petilianus dixit: At enim aliqui diccuius facta sectatur. hi enim certissimi filii sunt idemque parentibus similes, quos non ista caro nec sanguis, sed mores et facta parentibus consimiles genueruntcoepisti dicere aliquid et pro nobis. haec enim propositio tua in eo te tenet, ut, si nos hodie cum quibus agis non conuiceris traditores et homicidas et si quid aliud criminaris, quidquid tale ostenderis in eis qui nos tempore praecesserunt, omnino nobis obesse non possit quorum enim dissimilia facta habemus, eorum filii esse non possumus. et uide quo te commiseris. si aliquem forte etiam nostrae aetatis hominem et nobiscum uiuentem de aliquo tali reatu forte conuiceris, nullo modo praeiudicat omnibus gentibus quae in semine Abrahae benedicuntur, a quibus tu te separando sacrilegus inueniris. ita, quod fieri non potest, nisi omnes qui ubique sunt noueris omniumque
Abbreviated transcription (Latin):
malis hominib ẽẽ peiorem: eui tam̃ tradidit apłs
hominẽ in interitũ carnis ut sp̃s saluus sit indie do¬
mini iħu. Itemq alios: de quib dicit. Quos tͣdidi satͥa¬
ne. ut discant non blasphemare. Et dominꝰ xp̃s flagel¬
latos expulit de templo improbos mercatores: ubi etiã
conexũ ẽ testimoniũ scripture dicentis. Zelus domꝰ tuȩ
torem. Possem ista dicere et te in non paruos estus mit¬
tere: ut ñ querelas eorũ qui patiuntur. s animũ eorũ
qui faciunt querere cogereris.S hĩc noli laborare.
Non eadico.s dico ad semen abrahe qd̃ ẽ in om̃ib genti¬
bus ñ ꝑtinere. siquid ñ recte uobis factũ ẽ fortasse a
palea dñicȩ segetis. que nichilominꝰ ẽ in om̃ib genti¬
bus. uos gͥ reddite rationẽ separationis ur̃e.S: prius
attendite quales habeatis. qͦs uobis obici ñ uultis.
et uidete quã inique faciatis. cũ aliena facta nob̾
obicitis. et si ea quȩ dicitis ꝓbaretis. Ita nulla erit

Expanded text:
didit apostolus hominem in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, itemque alios de quibus dicit: quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare. et dominus Christus flagellatos expulit de templo improbos mercatores, ubi etiam conexum est testimonium scripturae dicentis: zelus domus tuae torem. possem ista dicere et te in non paruos aestus mittere, ut non querelas eorum qui patiuntur, sed animum eorum qui faciunt quaerere cogereris. sed hinc noli laborare; non ea dico, sed dico ad semen Abrahae quod est in omnibus gentibus non pertinere, si quid non recte uobis factum est fortasse a palea dominicae segetis, quae nihilominus est in omnibus gentibus. uos ergo reddite rationem separationis uestrae, sed prius attendite quales habeatis quos uobis obici non uultis, et uidete quam inique faciatis, cum aliena facta nobis obicitis, etsi ea quae dicitis probaretis. ita nulla erit
Abbreviated transcription (Latin):
mnianũ cũ suis auctorib uł suis ministris danma¬
stis. excidit tͥ quã eloquent̃ diceritis egyptiorũ ad¬
modum exempio ꝑeuntiũ funerib plena sunt lit¬
tora. quib: in ipsa morte maior ẽ pena. quod post
extortã aquis ultricib animã. nec ipsam iniue¬
niunt sepulturam : Et tam̃ unꝰ corũ felicianus
utrũ reuixerit uos uideritis. Secum tam̃ apud
uos intus habet: quos foris mortuus baptiza¬
uit. Sicut gͦ a uiuo baptizatur qui uiui xpisti
t: mortu

Expanded text:
mianum cum suis auctoribus uel suis ministris damnamianum cum suis auctoribus uel suis ministris damnastis, excidit tibi quam eloquenter dixeritis: Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena suntlitora, quiortam aquis ultricibus animam nec ipsam inueniunt sepulturam? et amen unus eorum Felicianus utrum reuixerit uos uideritis, secum tamen apud uos intus habet quos foris mortuus baptizauit sicut ergo a uiuo baptizatur qui uiui Christi qui mortu
Abbreviated transcription (Latin):
que iħ̾u xp̃i. et euangłium ñ caste annunciantes. et
xp̃m ꝑ contentionẽ & inuidiã p̃dicantes. ꝓꝑter mi¬
quitates suas mortui sũt appellandi: sacramentum
tam̃ dei uiui nec in mortuo moritur. Mortuus enĩ erat
symon ille aphilippo in samaria baptizatꝰ: qui do¬
nũ di uolebat pecunia cõparare. s uiuebat ad eiꝰ pe¬
nam baptisma qd habebat. Quã sit aũt falsũ quod
dicis: ambo uitã baptisii ñ habent. et qͥ nunquã
penitꝰ non habuit. et qui habuit et amisie. Hinc li¬
cet adu̾tas. qd qui baptizati apostatant. et ꝑ peni¬
tentiã redeunt. ñ eis redditus baptismꝰ. quẽ si amiite¬
rent redderetur. Mortui sane ur̃i quomͦ baptizant
scđm sensũ ur̃m: An mortui ñsũt ut cęt̾a taceam
et dicã quod om̃ib notũ atq condianũ ẽ ebriosi. cũ
de uidua dicat apłs. quȩ autem in delicus agit. ui¬
uens mortua ẽ: Deinde in iuo cõcilio nr̃o. quo maxi¬

Expanded text:
quae Jesu Christi, et Evangelium non caste annuntiantes, et quae Jesu Christi, et Evangelium non caste annuntiantes, et Christum per contentionem et inuidiam praedicantes, propter iniquitates suas mortui sunt appellandi, sacramentum tamen dei uiui nec in mortuo moritur. mortuus enim erat Simon ille a Philippo in Samaria baptizatus, qui donum dei uolebat pecunia comparare, sed uiuebat ad eius poenam baptisma quod habebat. Quam sit autem falsum quod dicis: ambo uitam baptismi non habent, et qui numquam penitus habuit et qui habuit et amisit, hinc licet aduertas, quod, qui baptizati apostatant et per paenitentiam redeunt, non eis redditur baptismus, quem si amitterent redderetur. mortui sane uestri quomodo baptizant secundum sensum uestrum? an mortui non sunt — ut cetera taceam et dicam quod omnibus notum atque cotidianum est — ebriosi, cum de uidua dicat apostolus: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est? deinde in illo concilio uestro, quo Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquamorte. s. uita sua ꝑcussus. Nam qui sic uiuiit ut
reus sit: uita mortua cruciatur. A mortuo gͥ baptizari:
hoc ẽ mortẽ sumpsisse ñ uitam. Agendũ nob̾ et dicen¬
dum ẽ: quatinꝰ traditor uita mortuus habeatur. Mor¬
tuus ẽ ille qͥ baptismo uero nasci ñ meruit. Mortuus
ẽ ille similiter: qui uixta baptismũ genitus mixtus ẽ
traditori. Ambo uitã baptismi ñ habent. Et qui nun¬
quã penitus habuit: et qui habuit et amisit. Dicit
et erit hõ ille deterior priore. AũG.R. Diligentiꝰ quere:¬
quomͦ dictũ et quomͦ intelligendũ sit testimonium
qͦd de scriptura posiusti. Nam quia mortui solent my¬
stice appellari omnes iniqui: manifestum ẽ. S. xp̃s cu
iuiuit sedens ad dexteram patͥs. Et nec ipsa carnis in¬
firmitate iã morietur: et mors ei ult̾ nõ dñabitur.
Cuiꝰ baptisino qui baptizatur: non a mortuo baptira¬
tur. Et si forte ministri oꝑatu dolosi. sua querentes ñ

Expanded text:
aliqua morte, sed vita sua percussus. Nam qui sic vivit ut aliqua morte, sed vita sua percussus. Nam qui sic vivit ut reus sit, vita mortua cruciatur. A mortuo igitur baptizari, hoc est mortem sumpsisse, non vitam. Agendum nobis et dicendum est, quatenus traditor vita mortuus habeatur. Mortuus est ille qui Baptismo vero nasci non meruit; mortuus est ille similiter qui iusto baptismo genitus mixtus est traditori. ambo uitam baptismi non habent, et qui numquam penitus habuit et qui habuit et amisit. dicit et erit homo ille deterior priore. Augustinus requomodo dictum et quomodo intelligendum sit testimonium quod de Scriptura posuisti. Nam quia mortui solent mystice appellari omnes iniqui, manifestum est: sed Christvivit sedens ad dexteram Patris, et nec ipsa carnis infirmitate jam morietur, et mors ei ultra non dominabitur : cujus Baptismo qui baptizatur, non a mortuo baptizatur; et si forte ministri operarii dolosi sua quaerentes, non
Abbreviated transcription (Latin):
uim ꝑsecutionis mee: redde mͥ rationẽ separationis
tue. S iterũ ac sepe dicturus es. Q̃ si ñ ꝓbas: ad ne¬
minẽ ꝑtinent. Si autẽ ꝓbas: ad me non ꝑtinent. Le¬
tilianꝰ dix̃. His gͦ criminib septus: ẽẽ uerus ep̃s ñ po¬
ostendisti: Et si ostendisses crimina nescio quoꝵ qͥd hoc
ad sem̃ abrahe in quo benedicunt᷑ om̃s g̃s̃: Etił dix̃.¬

Expanded text:
uim persecutionis meae, redde mihi rationem separationis uim persecutionis meae, redde mihi rationem separationis tuae. sed iterum ac saepe dicturus es, quae si non probas ad neminem pertinent, si autem probas ad me non pertinent. Petilianus dixit: His ergo criminibus saeptus esse uerus episcopus non poostendisti? Et si ostendisses crimina nescio quorum, quid hoc ad semen Abrahae, in quo benedicuntur omnes gentes?
Abbreviated transcription (Latin):
dentib imꝑtitur. dispensator ipse iustificat. ac non
uͦ apłs paulus caput ẽ et origo eorũ quos plantau̾at.
aut apolio radix ẽ eorũ quos rigauerat: ac non ile qͥ
eis in credendo fidem dederat. cum idem dicat. ego
plantaui apouo rigauit. s deus incrementum de¬
dit. Itaq neq qui plantat ẽ aliquid neq qui rigat.¬

Expanded text:
itur, dispensator ipse justificat, ac non ? Aut vero Apostolus Paulus caput est et origo eorum, quos planta verat, aut Apollo radix est eorum quos rigaverat; ac non ille qui eis in credendo fidem dederat: cum idem dicat. Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: itaque neque qui plantat e
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑmittit: et in hoc gaudet. Quia et si ñ caste annũ¬
ciabant sua querentes ñ que iħu xp̃i. castũ tamen
erat qͦd annunciabant. Et dixerat d̃ñs de quibꝰdam
talib. Quȩ dicunt facite: que autẽ faciunt facere no¬
lite. Dicunt enĩ. et ñ faciunt. Si gͦ caste annunciatur
qͦd castũ est: etiam ipse annunciator qͥa uerbo conso¬
ciatur. credentẽ congenerat. Si aũt̃ ipse ñ regeneraret᷑
castũ tam̃ sit qd̾ aununciat: nascitur credens. ñ ex mi¬
nistri sterilitate. s ex ueritatis fecunditate. Petił dix̃¬

Expanded text:
re permittit et in hoc gaudet, quia, etsi non caste annunre permittit et in hoc gaudet, quia, etsi non caste annuntiabant sua quaerentes, non quae Iesu Christi, castum tamen erat quod annuntiabant. et dixerat dominus de quibusdam talibus: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. si ergo caste annuntiatur quod castum est, etiam ipse annuntiator, quia uerbo consociatur, credentem congenerat; si autem ipse non regeneretur, castum tamen sit quod annuntiat, nascitur credens non ex ministri sterilitate, sed ex ueritatis fecunditate. Petili
Abbreviated transcription (Latin):
entia gͦ xp̃i securi sumꝰ. Nam si quẽubet hominẽ po¬
nas. incerta erit accipientis mundatio: quia incerta
conscientia ẽ abluentis. Pet ił. dix̃. Nam qui fidem
a ꝑfido sumpserit: non fidem ꝑcipit s reatũ. Aũs. R.¬
Non ẽ ꝑfidus xp̃c: a quo fidelis homo fidem ꝑcipit
ñ reatũ. Credit quippe in eũ qui iustificat impium:
ut deputetur fides eiꝰ ad iusticiam. Petił. dix̃. Om̃is¬
ꝓ. xp̃o uis opponere. sub quo te non uis ponere: Iue
ẽ origo et radix caputq nascentis de qͦ ñ tumemꝰ sicut
de homine quolibet: ne forte sit fictus et pessimꝰ. et
de ongine pessuna ouamur. de pessima radice surga¬
mus. pessimo capiti conformem. Qͥs enim hõ de hoĩe
socurus sit. cũ scriptũ sit. maledictus om̃is qui spem
suã ponit in homine: Semen aut̃ quo regeneram᷑.
uerbũ dei est idest euangłium: unde apłs dicit. In
xp̃o enĩ ismu ꝑ euangłium ego uos genui. Qui tamen
etiã non caste annunciantes euangłium annuncia¬

Expanded text:
entia Christi ergo securi sumus. nam si quemlibet hominem ponas, incerta erit accipientis mundatio, quia incerta conscientia est abluentis. Petilianus dixit: Na-m qui fidem a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum. AuChristus; a quo fidelis homo fidem percipit, non reatum. Credit quippe in eum qui justificat impium, ut deputetur fides ejus ad justitiam . CAPUT V.--10. PETIpro Christo uis opponere, sub quo te non uis ponere? ille est origo et radix caputque nascentis, de quo non timemus sicut da homine quolibet, ne forte sit fictus et pessimus et de origine pessima oriamur, de pessima radice surgamus, pessimo capiti conformemur. quis enim homo de homine securus sit, cum scriptum sit: maledictus omnis qu i spem suam ponit in homine? semen autem quo regeneramur uerbum dei est, id est euangelium, unde apostolus dicit: in Christo enim Iesu per euangelium ego uos genui. qui tamen etiam non caste annuntiantes euangelium annuntia
Abbreviated transcription (Latin):
los. et eis innocenter cõmunicant. uł eos quos de area
dñica pͥusquã uentilator adueniat segregare non poᷤ¬
sunt ꝓ pace tolerant unitatis. an hi qui ea quȩ in ca¬
tholica rep̃hendunt in scismate faciunt. et quȩ in
unitate toleranda eaq incerta fugere se fingunt.
in sua p̃cisione manifesta. et a se ipsis daninata reci
morauit: ex fructib eorũ cognoscetis eos. Ergo fruc¬
tus consideremꝰ quos obicis. Traditionẽ hanc ipsam.
multo ꝓbabilius eis ipsis obicimus. et ne ꝑ multa
curramus. in eadem constantiniensi ciuitate. silua¬
num ep̃m maiores ur̃i in ipso exordio sui scismatiᷤᷤ

Expanded text:
los, et eis innocenter communicant, vel eos quos de area los, et eis innocenter communicant, vel eos quos de area dominica priusquam ventilator adveniat, segregare non possunt, pro pace tolerant unitatis, an ii qui ea quae in Catholica reprehendunt, in schismate faciunt, et quae in unitate toleranda eaque incerta fugere se fingunt, in sua praecisione manifesta et a se ipsis damnata recipimoravit: Ex fructibus eorum cognoscetis eos : Ergo fructus consideremus. Objicitis traditionem: hanc ipsam multo probabilius eis ipsis objicimus. Et ne per multa curramus, in eadem Constantiniensi civitate Silvanum episcopum majores
Abbreviated transcription (Latin):
sceleris uda coagula in aspidum membra tardo se ca¬
lore uaporarunt: Nonne de ipsis etiam in eodem con¬
cilio consequenter dictum est qͦd uenenũ aspidũ sub
labus eorum. quorũ os maledictione et amaritudi¬
ne plenũ ẽ. ueloces pedes eorum ad effundendum¬
sanguinẽ. contricio et infelicitas in uus eorum. et
uiam pacis ñ cognouerunt: Et tamen et ipsos in
honore integro. et ab eis foris baptizatos. intus nẽ
dicta sunt in eos qui uiam pacis non cognoueruñ.
si uere isti uellent dicere ipsi potius sunt. quando
eorũ baptismũ in quo ꝑ concilii sententiã ista dixe¬
runt. propt̃ pacem donati receꝑunt: et baptis¬
mũ eccłie xp̃i toto orbe diffusȩ. unde in affricam
ipsa pax uenit ad sacrilegã iniuriã pacis xp̃i re¬
pudiant. Qui ergo sunt potius pseudo ꝓpħe qui
ueniunt in uestitui ouium. intus autẽ sunt lupi
rapaces. utrũ hiqui uł nesciunt in catholica ma¬

Expanded text:
sceleris uda coagula in aspidum membra tardo se casceleris uda coagula in aspidum membra tardo se calore uaporarunt? nonne de ipsis etiam in eodem concilio consequenter dictum est, quod uenenum aspidum sub labiis eorum quorum os maledictione et amaritudine plenuinem, contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt ? Et tamen et ipsos in honore integro, et ab eis foris baptizatos intus nunc dicta sunt in eos, qui viam pacis non cognoverunt, si vere isti vellent dicere, ipsi potius sunt; quando eorum Baptismum, in quo per concilii sententiam ista dixerunt, propter pacem Donati receperunt, et Baptismum Ecclesiae Christi toto orbe diffusae, unde in Africam ipsa pax venit, ad sacrilegam injuriam pacis Christi repudiant. Qui ergo sunt potius pseudoprophetae, qui veniunt in vestitu ovium, intus autem sunt lupi rapaces: utrum ii, qui vel nesciunt in Catholica ma
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum eiusdẽ epłe posteriorẽ partem aliquomͦ
uellemꝰ acciꝑe: quia totam descͥbere a quib nob data
ẽ neqͥuerunt. nullus a quo petita ẽ eam dare uolu¬
it. postea quã cognouerunt nos ei parti ad quã ꝑ¬
uenimꝰ respondere. Itaq cum legant quẽ admodũ
dominꝰ ꝓphe dicat exclama uehem̃ter. ñ ẽ qd̾ parcaᷤ
et scribe stuo meo peccata eorũ. isti ꝓpħe ueri qui
missi sunt ad uos nichil sic timent et cauent. quam
ne a nob clamor eoꝵ audiatur. Quod utiq si uera
de nobis dicerent. ñ timerent. Non immerito sicut
in psaimo scriptũ ẽ opilatũ ẽ osloquentiũ iniqua
Si enim ꝓpterea baptismũ nr̃m ñ suscipiunt. quia
uos sumus ꝓgenies iuꝑ arum. sic̃ iste in epła sua
posuit. cur maximianensiũ susceꝑunt. de quib
concilium eorũ sic loqͥtur. qͦd uiꝑei seminis noxios
partus uenenati uteri alius dui texerit. et concepti

Expanded text:
nam cum eiusdem epistulae posteriorem partem aliquo modo nam cum eiusdem epistulae posteriorem partem aliquo modo uellemus accipere, quia totam describere a quibus nobis data est nequiuerunt, nullus a quo petita est eam dare uoluit, posteaquam cognouerunt nos ei parti ad quam peruenimus respondere. itaque cum legant quemadmodum dominus prophetae dicat: exclama uehementer — non est quod parcas — et scribe stilo meo peccata eorum, isti prophetae ueri, qui missi sunt ad nos, nihil sic timent et cauent quam ne a nobis eorum clamor audiatur, quod utique, si uera de nobis dicerent, non timerent. non inmerito, sicut in psalmo scriptum est, oppilatum est os loquentium iniqua. si enim propterea baptismum nostrum non suscipiunt, quia nos sumus progenies uiperarum, sicut iste in epistula sua posuit, cur Maximianensium susceperunt, de quibus concilium eorum sic loquitur, quod uiperei seminis noxios partus uenenati uteri alueus diu texerit et concepti
Abbreviated transcription (Latin):
do qͥd digni sint xp̃ianis potestatib orbis tetrarum
hostes xp̃iane unitatis diffuse toto orbe terrarum.
Iam gͥ si correctio pigra ẽ. saltem adsit pudor ne idẽ
ipsi cum ea quȩ scribunt legere ceꝑint. risus eos
uincat. dũ in se non agnoseunt quod uideri uo¬
lunt in aliis: nec in se agnoscunt qͦd aliis obiciuñ.
Quidgͥ sibi uult qͦd iste in epła sua posuit dicentem
dñm iudeis. ideoq mitto ad uos ꝓpħas et sapientes
et scribas et ex illis occidetis et crucifigetis et flagel¬
labitis: Nam si seipsos intelligi uolunt sapientes &
propħas et scribas. nos autẽ tanqͣm ꝑsecutores sa¬
pientium et ꝓpharum quare nobcum loqͥ nolunt
cum ad nosmissis unt: Deniq iste qui illam scripsit
epłam cui modo respondemꝰ. si urgeatur a nob̾ ut es
manu ꝓpria subscribens suam ẽẽ fateatur. forte nõ
faciat. usq ad eo timent ne ulla eoꝵ uerba teneamꝰ

Expanded text:
do, quid digni sint pati a christianis potestatibus orbis terrarum do, quid digni sint pati a christianis potestatibus orbis terrarum hostes christianae unitatis diffusae toto orbe terrarum. iam igitur, si correctio pigra est, saltem adsit pudor, ne, idem ipsi cum ea quae scribunt legere coeperint, risus eos uincat, dum in se non agnoscunt quod uideri uolunt in aliis nec in se agnoscunt quod aliis obiciunt. Quid igitur sibi uult, quod iste in epistula sua posuit dicentem dominum Iudaeis: ideoque mitto ad uos prophetas et sapientes et scribas, et ex illis occidetis et crucifigetis et flagellabitis? nam si se ipsos intellegi uolunt sapientes et scribas et prophetas, nos autem tamquam persecutores sapientium et prophetarum, quare nobiscum loqui nolunt, cum ad nos missi sint? denique iste, qui illam scripsit epistulam cui modo respondemus, si urgeatur a nobis, ut ei manu propria suscribens suam esse fateatur, forte non faciat; usque adeo timent, ne ulla eorum uerba teneamus.
Abbreviated transcription (Latin):
untur ꝑsecittionẽ quam illi qui faciunt. idem ma¬
ximianiste iustiores sunt. quorũ et basilica funditꝰ
euersa est. et militari optati comitatu grauiter agi¬
tati sunt. et ussiones ꝓconsulis ad om̃s eos de ba¬
silicis excludendos a primianistis impetrate ma¬
nifeste sunt. Qua ꝓpter si imꝑatorib eorũ cõmuni¬
onẽ detestantib ad ꝑsequendos maximianistaᷤ tan¬
ta sunt ausi. qͥd facerent si eis ꝑ regum cõmunionẽ
aliqͥd efficere liceret: Si autem ut prauos corri¬
gerent ista fecerunt. quid mirantur si catholici
imꝑatores maiore potestate urgendos corrigen¬
dosq decernunt eos qui totũ orbẽ xp̃ianum re¬
baptizare conant᷑. cum causam dissentiendi ñ habe¬
ant. quandoqͥdem malos etiam si uera cͥmina obi¬
cerent. ꝓ pace tam̃ tolerandos etiã ipsi testantur.
qͣndo eos quos damnauer̃t cum sius honorib et
cũ foris dato uaptisino receꝑunt : Considerent aliqͣn¬

Expanded text:
untur persecutionem quam illi qui faciunt, idem Mauntur persecutionem quam illi qui faciunt, idem Maximianistae iustiores sunt, quorum et basilica funditus euersa est et militari Optati comitatu grauiter agitati sunt et iussiones proconsulis ad omnes eos de basilicis excludendos a Primianistis impetratae manifestae sunt. quapropter si imperatoribus eorum communionem detestantibus ad persequendos Maximianistas tanta sunt ausi, quid facerent, si eis per regum communionem aliquid efficere liceret? si autem, ut prauos corrigerent, ista fecerunt, quid mirantur, si catholici imperatores maiore potestate urgendos corrigendosque decernunt eos, qui totum orbem christianum rebaptizare conantur, cum causam disaentiendi non habeant, quandoquidem malos, etiamsi uera crimina obicerent, pro pace tamen tolerandos etiam ipsi testantur, quando eos quos damnauerunt cum suis honoribus et cum foris dato baptismo receperunt? considerent aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
tum. uł certe sacrilego scismate separatũ. sine ulla ho¬
noris eiꝰ diminutione suscepit. Neqͥssimus inqͥt tra¬
ditor. nob̾ legem seruantib ꝑsecutor et carnifex exti¬
tisti. Si legem seruauerunt maximianistȩ cum ate se¬
parati sunt: sis et tu seruator legis cum ab eccłia que
in toto orbe diffusa ẽ. separatus es. Quod si de nr̃is agis.
cito respondeo. Si aliquid inique passi estis. ñ ꝑtinere
inen unitatis laudabiliter tolerant. Qua ꝓpter ñ habes
Id obicias frum̃tis dñicis. paleã suam usq aduentilati¬
onẽ ultimã sustinentibus: a quib tununqͣm recessisses.
ñ leuior palea uento temptationis. et ante aduentum
uentilatoris auolasses. S ut ab hoc uno exemplo qͦd
ad istorũ ora claudenda. et eossi sapiant corrigendoᷤ.
si autẽ in ꝓuersitate maneant confundendos. in eor
facies refudit dñs ñ recedam. si iustiores sunt qͥ pati¬

Expanded text:
tum uel certe sacrilego schismate separatum sine ulla hotum uel certe sacrilego schismate separatum sine ulla honoris eius deminutione suscepit. Nequissimus, inquit, traditor nobis legem, seruantibus persecutor et carnifex extitisti. si legem seruauerunt Maximianistae, cum a te separati sunt, sis et tu seruator legis, cum ab ecclesia quae in toto orbe diffusa est separatus es. quodsi de persecutionibus agis, cito respondeo, si aliquid inique passi estis, non pertinee tamen unitatis laudabiliter tolerant. quapropter non habes quod obicias frumentis dominicis paleam suam usque ad uentilationem ultimam sustinentibus, a quibus tu numquam recessisses, nisi leuior palea uento temptationis et ante aduentum uentilatoris auolasses. sed ut ab hoc uno exemplo, quod ad istorum ora claudenda et eos si sapiant corrigendos, si autem in peruersitate maneant confundendos in eorum facies refudit dominus, non recedam, si iustiores sunt qui pati
Abbreviated transcription (Latin):
dit qͦd amiserant: Si autẽ formã baptismi secum
abstulerunt. uirtutẽ autem ipsam baptisini ꝑ
malũ scisma amiserunt. cur ipsam formã quȩ
semꝑ et ubiq sc̃a est exsufflas in catholicis quos
ñ audisti. et in maximianistis amplecteris quoᷤᷤ
punisti: Quicqͥd autem de iuda traditore crimino¬
se sibi dicere uisus ẽ ad nos qͥd ꝑtinet. qui neq ab
cis ꝓbamur traditores. neq si aliquoꝵ ante nos in
nr̃a cõmunione defunctorũ traditio ꝓbaretur. eti¬
am ipsa nos impbata et displicens nobis aliqua ex
parte macularet: Si enim ipsi damnatis a se crimi¬
nib et receptis ñ maculantur: quantominꝰ nos audi¬
tis et imꝓbatis maculari poterimꝰ: Quantũlibet gͦ in
traditores inuehatur: totidẽ uerbis eoset ame deputet
accusari. S sane distingo. quia ille apud me arguit
eũ quẽ iam olim defunctum mea cognitio ñ udica¬
uit. ego eius lateri coherentẽ ostendo. quẽ a se damna¬

Expanded text:
dit quod amiserant? si autem formam baptismi secum dit quod amiserant? si autem formam baptismi secum abstulerunt, uirtutem ipsam autem baptismi per malum schisma amiserunt, cur ipsam formam, quae semper et ubique sancta est, exsufflas in catholicis quos non audisti, et in Maximianistis amplecteris quos punisti? Quidquid autem de Iuda traditore criminose sibi dicere uisus est, ad nos quid pertinet, qui neque ab eis probamur traditores neque, si aliquorum ante nos in nostra communione defunctorum traditio probaretur, etiam ipsa nos improbata et displicens nobis aliqua ex parte macularet? si enim ipsi damnatis a se criminibus et receptis non maculantur, quanto minus nos auditis et improbatis maculari poterimus! quantumlibet ergo in traditores inuehatur, totidem uerbis eos et a me deputet accusari. sed sane distinguo, quia ille apud me arguit eum, quem iam olim defunctum mea cognitio non iudicauit, ego eius lateri cohaerentem ostendo, quem a se damna
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nasi ñ meruit. mortuus ille similit qui iusto bap¬
tismo genitus mixtusẽ traditori. Si gͦ maximianiste
mortui ñ sunt. cur in plenario concilio suo dicunt.
qͦa eorum ꝑeuntiũ fuerib plena sunt uittora: Si
autẽ mortui sunt. uude uiuit baptisma qͦd deder̃t:
Dcinde si maximianꝰ mortuus non ẽ. quare post illũ
rebaptizatur: Si autẽ mortiuis ẽ quare cum illo
non ẽ mortius felicianus mustitanꝰ ordinator eius.
et cum nescio quo t̃ditore afro. collega mori potuit
transinarinꝰ: Aut si et ipse mortuus ẽ unde cum
ulo apud te uiuunt intus non rebaptizati. qui ab
uio mortuo foris sunt baptizati: Deinde subuinx̃.
ambo uitã baptismi ñ habent. et qͥ nunqͣm penitꝰ
habuit: et qui habuit et amisit. Nunqͣm gͦ habute
quẽ maximianista felicianꝰ. aut p̃textatus foris bap¬
tizauerunt: ipsi autẽ quod habuert̃ amiserunt.
Quando gͦ isti cum suis recepti st̃. quis dedit eis qͦs
baptizarant qͦd non habebant. et quis ipsis reddi¬

Expanded text:
uit., mortuus est ille similiter qui iusto baptismo genitus mixtus est traditori. si ergo Maximianistae mortui non sunt, cur in plenario concilio suo dicunt, quod eorum pereuntium funeribus plena sunt litora? si autem mortui sunt, unde uiuit baptisma quod dederunt? deinde si Maximianus mortuus non est, quare post illum rebaptizatur? si autem mortuus est, quare cum illo non est mortuus Felicianus Mustitanus ordinator eius et cum nescio quo traditore Afro collega mori potuit transmarinus? aut si et ipse mortuus est, unde cum illo apud te uiuunt intus non rebaptizati, qui ab illo mortuo foris sunt baptizati? Deinde subiunxit: ambo uitam baptismi non habent, et qui numquam penitus habuit et qui habuit et amisit. numquam ergo habuit quem Maximianista Felicianus aut Praetextatus foris baptizauerunt, ipsi autem quod habuerunt amiserant. quando ergo isti cum suis recepti sunt, quis dedit eis quos baptizarant quod non habebant, et quis ipsis reddi
Abbreviated transcription (Latin):
inate malos. iii qualẽcunq umbrã defensionis assumi¬
tur: ꝓculdubio cũ horrendo scelere & sine ulla defen¬
sione ꝑ unitatẽ orbis terraꝵ uera pax ipsa uiolatur.
dicanda retinete. diligite homines interficite erro¬
res. sine suꝑbia de ueritate p̃sumite: sine seuitia ꝓ
ueritate certate. Orate ꝓ eis quos redarguitis atq cõ¬
uincitis. Pro talib enim propħa dm dep̃catur dicen.
Imple facies eoꝵ ignominia: et querent nom̃ tuũ
domine. Qd qͥdem iam fecit dominꝰ. ut eorum facies
ignominia maximianistaꝵ aꝑtissime impleret.
Suꝑest ut norint salubrit erubescere. Ita enim no¬
men dni querere poterunt a quo ꝑniciosissime au̾¬
si sunt. dũ ꝓ eo nom̃ suũ extollunt. Uiuatis et ꝑse¬
ueretis in xp̃o. et multiplicemini atq abundetis
in caritate dei et in inuicem et in omnes dilectis¬

Expanded text:
mate malos in qualemcumque umbram defensionis assumimate malos in qualemcumque umbram defensionis assumitur, procul dubio cum horrendo scelere et sine ulla defensione per unitatem orbis terrarum uera pax ipsa uiolatur. dicanda retinete: diligite homines, interficite errores, sine superbia de ueritate praesumite, sine saeuitia pro ueritate certate, orate pro eis quos redarguitis atque conuincitis. pro talibus enim propheta deum deprecatur dicens: imple facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, domine. quod quidem iam fecit dominus, ut eorum facies ignominia Maximianistarum apertissime impleret; superest ut norint salubriter erubescere. ita enim nomen domini quaerere poterunt, a quo perniciosissime auersi sunt, dum pro eo suum nomen extollunt, uiuatis et perseueretis in Christo et multiplicemini atque abundetis in caritate dei et in inuicem et in omnes, dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt occultas ẽẽ arbitrantur:. s cũ sp̃ualis ꝑsecutio
ꝑsecutionẽ suꝑet corporalẽ. maximianistas qͦs ipsi
corporalit̃ ꝑsecuti sunt. et de quib: ipsi dixerunt. ue¬
loces pedes eorũ ad effundendũ sanguinẽ. in suis ho¬
norib receꝑunt: hoc certe occultare ñ possunt. Postre¬
mo baptismi questionẽ qua miseros fallunt occultã
ẽe arbitrant᷑: s cum dicant baptismũ non habere.
qͦtqͦt preter cõmunionẽ uniꝰ eccłiȩ baptizantur:
maximianistas cum eis qͦs extra istoꝵ cõmunionem
in scismate baptizarunt. in sius honorib receꝑunt:
hoc certe occultare ñ possunt. At hec inquiunt ꝓ
pace ñ maculant. et bonũ ẽ rigorẽ seueritatis ad ini¬
sericordiã flectere: ut denuo rami fracti inserantur.
Ita gͦ tota causa concluditur. uicta in illis. inuicta
pro nobis: quia si nom̃ pacis ad tolerandos inscis¬

Expanded text:
faciunt, occultas esse arbitrantur: sed cum spiritualis persecutio faciunt, occultas esse arbitrantur: sed cum spiritualis persecutio persecutionem superet corporalem, Maximianistas, quos ipsi corporaliter persecuti sunt et de quibus ipsi dixerunt: ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, in suis honoribus receperunt. hoc certe occultare non possunt. Postremo baptismi quaestionem qua miseros fallunt occultam esse arbitrantur: sed cum dicant baptismum non habere quotquot praeter communionem unius ecclesiae baptizantur, Maximianistas cum eis, quos extra istorum communionem in schismate baptizarunt, in suis honoribus receperunt. hoc certe occultare non possunt. \'At haec, inquiunt, pro pace non maculant et bonum est rigorem seueritatis ad misericordiam flectere, ut denuo rami fracti inserantur.\' ita ergo tota causa concluditur uicta in illis, inuicta pro nobis, quia, si nomen pacis ad tolerandos in schis
Abbreviated transcription (Latin):
tib ꝯstituta: ad u̾sus om̃s exheredatas hereses tuta ẽ.
S sicut ait dñs quomͦ potest sathanas sathanan eicere
ita manicheoꝵ errorẽ quomͦ potest donatistaꝵ error
impudentia ꝑtinaci resistere audeat ueritati. tam̃ ne
memoriã ur̃am docum̃toꝵ oneret multitudo. hoc u¬
nũ maximianistaꝵ factũ tenete: hoc in eoꝵ frontẽ
cõfigite. hoc eis ad cõpͥmendas dolosas linguas in ora
coartate. hoc tanqͣm tridenti telo uelut tricipitem
bestiam eoꝵ calumniã trucidate. Traditionẽ obiciunt.
ꝑsecutionẽ obiciunt. falsũ baptisma obiciunt. de soliᷤ
maximianistis ad om̃ia respondete. Quod enĩ maioreᷤᷤ
eorũ tradidert̃ scõs codices flãmis occultũ ẽẽ arbitran¬
tur. s cũ sacrilegio scismatis inqͥnatos. insuis honori¬
bus receꝑint: hoc certe occultare ñ possunt. Item ꝑse¬
cutiones uolentissimas quas quibꝰubet uͥ potueriñ

Expanded text:
tibus constituta aduersus omnes exheredatas haereses tuta est. tibus constituta aduersus omnes exheredatas haereses tuta est. sed sicut ait dominus: quomodo potest satanas satanan eicere, ita Manicheorum errorem quomodo potest Donatistarum erroimpudentia pertinaci resistere audeat ueritati, tamen, ne memoriam uestram documentorum oneret multitudo, hoc unum Maximianistarum factum tenete, hoc in eorum fronte configite, hoc eis ad comprimendas dolosas linguas in ora coartate, hoc tamquam tridenti te u uelut tricipitem bestiam eorum calumniam trucidate. traditionem obiciunt, persecutionem obiciunt, falsum baptisma obiciunt: de solis Maximianistis ad omnia respondete. quod enim maiores eorum tradiderunt sanctos codices flatur: sed cum sacrilegio schismatis inquinatos in suis honoribus receperunt, hoc certe occultare non possunt. Item persecutiones violentissimas, quas quibuslibet ubi potuerint
Abbreviated transcription (Latin):
antur ouib nr̃is. et aꝑte pastorib respondere formi¬
dant. Non eis tantũmodo scismatis crimen obicunus.
qͦ penitus om̃s inuoluti sunt. ñ quorundã eoꝵ cͥmina
que sibi quida eorũ displicere respondeant. Ipsi uͦ si
nob aliena crimina ñ obiciant: ñ habent qd obici¬
aut. Et ideo se abscelere scismatis defendere omnino
ñ possunt: quia siue ꝓpt̾ faisa et a se conficta. siue
etiã ꝓpter uera s tam̃ palee crimina. se ab area dñica.
et ab innocentia frum̃toꝵ toto orbe crescentium ne¬
faria diremptione separarunt. Nisi forte expectatis
a me ut etiam de manicheo que int̃̾posuit refellan¬
tur. Qua in re nob̾ non displicet. nisi quia pestilentio¬
sissimum et ꝑnitiosissimum errorẽ. idest manicheo¬
rum heresem ominino leussima et prope nulla re¬
prehensione culpauit. quẽ ueritatis fortissimis docum̃¬
tis catholica expugnat. Hereditas enĩ xp̃i in om̃ib gẽ¬

Expanded text:
antur ouibus nostris et aperte pastoribus respondere formiantur ouibus nostris et aperte pastoribus respondere formidant. nos eis tantummodo schismatis crimen obicimus, quo penitus omnes inuoluti sunt, non quorundam eorum crimina, quae sibi quidam eorum displicere respondeant. ipsi uero si nobis aliena crimina non obiciant, non habent quod obiciant, et ideo se ab scelere schismatis defendere omnino non possunt, quia siue propter falsa et a se conficta siue etiam propter uera sed tamen paleae crimina se ab area dominica et ab innocentia frumentorum toto orbe crescentium nefaria direm, ptione separarunt. Nisi forte expectatis a me, ut etiam de Manicheo quae interposuit refellantur. qua in re nobis non displicetnisi quia pestilentiosissimum et perniciosissimum errorem, id est Manicheorum haeresem, omnino leuissima et prope nulla reprehensione culpauit, quem ueritatis fortissimis documentis catholica expugnat. hereditas enim Christi in omnibus gen
Abbreviated transcription (Latin):
chore comparandi appellantur. et asꝑis uerbis detesta¬
ti damnantur: aꝑte recipiuntur rursus in honorib
sus cũ baptizati: suis. Hi sunt fructus eoꝵ ꝓdonati pa¬
ce ista facientium ut pelle ouma se contegant: et xp̃i
pacem in toto orbe terraiꝵ recusantiũ. ut intus sint
lupi rapaces. Nichil me p̾termisisse arbitror eorum
que iste in epła sua posuit diuntaxat que in ea par¬
te ad quã ꝑuenimus potui reꝑire. Prodant etiã reliqͣ
partem ne forte ibi sit aliquid quod refelli non possit.
Hec autẽ quȩ domino adiuuante respondimꝰ: ad mo¬
neo caritatẽ ur̃am ut ñ solum petentib detis. s. etiã
ñ petentib ingeratis. Respondeant siquid uolunt.
et si nob̾ nolunt: saltem ad suos ltteras mittant.
que tam̃ nob̃ occultari non iubeant. Eͦd si faciunt:
aꝑtissime fructus suos ꝓdunt quib lupi rapaces
induti pellib ouium demonstrent᷑. qui oceulte insidi¬

Expanded text:
Corae comparandi appellantur et asperis uerbis detestaCorae comparandi appellantur et asperis uerbis detestati damnantur, aperte recipiuntur rursus in honoribus suis cum baptizatis suis. hi sunt fructus eorum pro Donati pace ista facientium, ut pelle ouina se contegant, et Christi pacem in toto orbe terrarum recusantium, ut intus sint lupi rapaces. Nihil me praetermisisse arbitror eorum, quae iste in epistula sua posuit, dumtaxat quae in ea parte ad quam peruenimus potui repperire; prodant etiam reliquam partem, ne forte ibi sit aliquid quod refelli non possit. haec autem, quae domino adiuuante respondimus, ammoneo caritatem uestram ut non solum petentibus detis, sed etiam non petentibus ingeratis. respondeant si quid uolunt, et si nobis nolunt, saltem ad suos litteras mittant, quas tamen nobis occultari non iubeant. quod si faciunt, apertissime fructus suos produnt, quibus lupi rapaces induti pellibus ouium demonstrentur, qui occulte insidi
Abbreviated transcription (Latin):
uno optato gildoniano decennalẽ totiꝰ affrice gemitũ.
omitto ista quia sunt in uob̃ quidam qui hec sibi displic̾e ac
sẽꝑ displicuisse ꝓclament. sed ea se dicunt quia compͥm̃e
non possunt pro pace tolerare. ubi se iudicio suo con¬
demnant. quia si amarent pacem ñ discinderent uni¬
tatem. Nam que tanta dementia est pacem in ipsa
pace uelle relinquere. et eam in dissensione uelle re¬
tinere : Itaq ꝓpter eos qui mala eiusde partis dona¬
ti que om̃is uident et rep̃hendunt. fingunt se ñ uidẽ
usq adeo ut de ipso optato dicant. quid fecit. quis eũ
accusauit. quis conuicit. ego nescio. non uidi. ñ audiui.
ꝓpter hos gͦ qui se manifesta ignorare confingunt. ex¬
orti sunt maximianiste. in quib eis oculi pateant et
ora claudantur. Aꝑte se separant. aꝑte altare contͣ
altare erigunt. aꝑte in concilio sacrilegi et upere &
ueloces ad effundendũ sanguinẽ. et dathe et abiron &

Expanded text:
uno Optato Gildoniauo decennalem totius Africae gemitum; uno Optato Gildoniauo decennalem totius Africae gemitum; omitto ista, quia sunt in uobis quidam qui haec sibi displicere ac semper displicuisse proclament. sed ea se dicunt, quia comprimere non possunt, pro pace tolerare; ubi se iudicio suo condemnant, quia, si amarent pacem, non discinderent unitatem. nam quae tanta dementia est pacem in ipsa pace uelle relinquere et eam in dissensione uelle retinere? itaque propter eos, qui mala eiusdem partis Donati, quae omnes uident et reprehendunt, fingunt se non uidere, usque adeo ut etiam de ipso Optato dicant: \'quid fecit? quis eum accusauit? quis conuicit? ego nescio, nou uidi, non audiui\' — propter hos ergo, qui se manifesta ignorare confingunt, exorti sunt Maximianistae, in quibus eis oculi pateant et ora claudantur: aperte se separant, aperte altare contra altare erigunt, aperte in concilio sacrilegi et uiperae et ueloces ad effundendum sanguinem et Dathae et Abiron et
Abbreviated transcription (Latin):
dent uob̃ frumenta dñica. Aut iuste factum ẽ: aut
palea nr̃a fecit. Quid ad hȩc dicitis: Obicitis qͦd baptis¬
mum ñ habeamus. Respondent uob̃ eadem frum̃ta
dñica. formã sacramenti etiam intus quib dam ni¬
chil ꝓdesse. sicut symoni mago baptizato non ꝓ¬
derat: multomagis nichil ꝓdesse his qui foris sunt.
Inesse illis tam̃ discedentibꝰ. hinc ꝓbatur. qui a re¬
deuntib ñ restrcuitur. Nunquid igitur nͥ impu¬
dentissime poteris adu̾sus frumenta clamare &
dicere pseudo ꝓpħas uestitos peilib ouium. intꝰ
autem iupos rapaces qͣndo quidẽ malos in unitate catho¬
lica uł non nouer̃t. uł ꝓunitate tolerant qͦs nouerunt:
Ur̃os autẽ fructus si considemus: omitto tẏrannicas in
ciuitatib et maxime in fundis auenis dñationes: omit¬
to furorẽ circellionũ et p̃cipitatoꝵ ultͦ cadauerũ. cul¬
tus sacrilegos et ꝓphanos. baccationes ebrietatũ. et sub

Expanded text:
dent uobis frumenta dominica: \'aut iuste factum est aut dent uobis frumenta dominica: \'aut iuste factum est aut palea nostra fecit.\' quid ad haec dicitis? obicitis quod baptismum non habeamus: respondent uobis eadem frumenta dominica formam sacramenti etiam intus quibusdam nihil prodesse, sicut Simoni mago baptizato non proderat, multo magis nihil prodesse his qui foris sunt, inesse illis tamen discedentibus hinc probari, quia redeuntibus non restituitur. numquid igitur nisi impudentissime poteris aduersus ista frumenta clamare et dicere pseudoprophetas uestitos pellibus ouium, intus autem lupos rapaces, quandoquidem malos in unitate catholica uel non nouerunt uel pro unitate tolerant quos nouerunt? Uestros autem fructus si consideremus, omitto tyrannicas in ciuitatibus et maxime in fundis alienis dominationes, omitto furorem circumcellionum et praecipitatorum ultro cadauerum cultus sacrilegos et profanos, bacchationes ebrietatum et sub