comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ture interp̃tes eodẽ sensu: sed diũsis ser
monib transtuleit᷑ .y. Antigraphꝰ eum
cum puncto apponit᷑ ubi in transsonib
diuerꝰ sensus habet᷑. .x.. Astericꝰ c̃ obe¬
lo hac nota ꝓprie aristarcus utebat᷑ in hisũ¬
sib qui ñ suo loco positi erant. I. para¬
graphꝰ. ponit᷑ ad seꝑandas res a reb q̃ in
cõnexu concurt̃. quẽad̾m in cathalogo:
loca a locis. regiones a regionib. in ago¬
le pͥncipia notat. ita ista fines apͥncipiis
separat. U.Crifia curculipars pars infe¬
rior cum puncto. ponit᷑ in his locis: ubi
q̃stio dubiꝰ et obscura aꝑiri uel solui nõ
potuit.. Antissima ponit᷑ ad eos uensꝰ:
quoꝵ ordo ẽ ꝑmutandꝰ. et sic in antiquis¬
auctorib positũ inuenit᷑.  Antissima
cum puncto. ponit᷑ in his locis: ubi ĩ eod̃
sensu dupplices ũsus gt̃. et dubitat᷑. quiᷤ
potiꝰ eligendꝰ sit. diple. . hanc scriptoreᷤ

Expanded text:
ture interpretes, eodem ture interpretes, eodem monibus, transtulerunt. 6. Antigraphus   cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. 7. Asteriscus   cum obelo: hac proprie Aristarchus utebatur in iis versibus, qui non suo loco positi erant. 8. Paragraphus   ponitur ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo loca a locis, et regiones a regionibus, in agole principia notat, ita ista fines a principiis separat. 10. Cryphia  , circuli pars inferior cum puncto, ponitur in iis locis ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potest. 11. Antisigma   ponitur ad eos versus quorum ordo pe rmutandus est, sic et auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc scriptores
Abbreviated transcription (Latin):
scisio ũbi facta ẽ. Ubiuero pꝰ duos pedes
de parte oracionis nicħ suꝑẽ colon est.
leberrimos auctores fueit̃. qͣs antiqͥ
ad distinctõnẽ scͥpturaꝵ. carminib et
historiis apposueit̃. Nota autẽ ẽ. figura
ꝓpria in litte modũ posita. ad demõstrã¬
dam unãqͣmq u̾bi sentenciaꝵq ac u̾¬
suũ rõnem. Note autẽ uensibꝰ apponũt᷑.¬
Asteriscus apponit᷑ in his. que omissa st̃.
ut illuscescãt ꝑ eam notã. que deẽẽ uidẽ¬
astericꝰ ẽ diriuatꝰ.. Obelus .i. uirgula
iacens apponit᷑ in ũbis uel sentenciis su¬
ꝑflue tteratis. siue in his locis. ubi lectio
aliqua falsitate notata ẽ. ut qͣsi sagiita.
iugulet suꝑuacua. atq falsa confodiat.
Sagrta enĩ grece obelus dr. Obelus
suꝑne punctꝰ apponit᷑ in hisdem de quib
dubitat᷑. utrũ tolli debeant: nec ne apponi.
L Limniscꝰ. idẽ uirgula ĩtͣ geminoᷤ pue¬
toᷤᷤ iacenᷤ. appontt᷑ in his locis. q̃ sacre scͥp¬

Expanded text:
cisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. leberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis adposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandam unamquamque verbi sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus adponuntAsteriscus adponitur in his quae omissa sunt, ut inlucescant per eam notam, quae deesse videnasteriscus est dirivatus. Obolus, id est, virgula iacens, adponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua faiugulet supervacua, atque falsa confodiat, sagirra enim grece obelus dicitur. Obelus superne apunctatus, ponitur in iisdem de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, nec ne apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos iacens, apponitur in his locis, que sacre scrip
Abbreviated transcription (French):
anñ xxui demonestenes ce aristotile̾ p̃¬
Darius anñ ui alexander ie rosoliã ce
siam optinuit. iiĩi. dccc lxxiii. pholomẽ
amnĩ xł. machabeoꝵ liber inchoat pͥmꝰ¬
uergetes anñ rxoi. hiesus sapĩe librũ
componit. iñi.dcccclxxuii. philoꝑat̃ am̃i
xuii. macbabeoꝵ secundꝰ liber. historia ꝯ¬
ponit᷑. inĩi. dccccxciii. epiphanes anñ . xx¬
imi. Romani grecos optinutit. ũ. xuiii. phi¬
lometer anñ .xxu. Scipio affricã uicit.
ulni. Euergetes anñ .xxuiiii. grutohis¬
paniã subegit. ũ.lxxxii. Sot̃ anñ .xuii.
traces romanis subiciunt᷑. uxcuiiii. A¬
lexander anñ x siria romanis subiecta
ẽ.ũ.cuiiii. Ptholomeꝰ anñ .uii. Rechorica
ars rome cepit. ũ.c.xuii. dionisiꝰ a nñ xxx.
pompeiꝰ iudẽã capit. ũ.cxluii. Cleopatra
amñ .ii. egiptꝰ romanis subdit᷑. ũ exluiiii.
lulius cesar ag̃ anñ .u. hic pͥor monarchi¬

Expanded text:
annis XXIII. Demosthenes et Aristoteles prDarius annis VI. Alexander Ierosolymam cesiam obtinuit. IVMDCCCLXXIII. Ptolomaeus ann. XL. Macchabaeorum liber inchoat primuuergetes ann. XXVI. Iesus Sapientiae librum conponit. IVMDCCCCLXXVII. Philopater ann. XVII. Macchabaeorum secundi libri historia. IVMDCCCCXCIV. Epiphanes ann. XXIV. Romani Graecos obtinuerunt. VMXVIII. Philometer ann. XXXV. Scipio Africam vicit. VMLIII. Euergetes ann. XXIX. Brutus Hispaniam subegit. VMLXXXII. SotThraces Romanis subiciuntur. VMXCIX. Alexander ann. X. Syria a Romanis subiecta est. VMCIX. Ptolomaeus ann. VIII. Rhetorica ars Romae coepit. VMCXVII. Dionysius ann. XXX. Pompeius Iudaeam capit. VMCXLVII. Cleopatra ann. II. Aegyptus Romanis subditur. VMCXLIX. Iulius Caesar ann. V. Hic prior monarchi
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ amñ xiii. gochi heretici efficiunt. ud¬
lxxu. Gracianꝰ am̃i .ui. priscilianꝰ agnos¬
citur. udlexri. ualentinianꝰ anñai. Ie.¬
ronimꝰ bethleem p̾dicat᷑. ũdlxxxuiiii.
theodosius anñ . ii. lohannes anacho¬
rita claruit. udxci. Archadius amñxiii.
lohannes crisostomiꝰ floruit. ũdeii. ho¬
norius anni .xu. Augustinꝰ ep̃c claruit.
udexunui. Theodosus anñ .xxui. Nesto¬
rius heresiarchos exstitit. ũdcxlui. Mar¬
cianꝰ anñ .ui. calcedonensis smodꝰ agitur
ũdclu. leomaior anñ .xui. egyptꝰ. dioscori¬
ii. acephaloꝵ heresis orta ẽ. ũdclxxxu.
Anastasius anñ .xxuii. fulgentiꝰ ep̃c p̃di¬
cat᷑. ũ dcexii lustinꝰ anñ .uiii. acephaloꝵ
heresis abdicat᷑. ũdccxx lustinianꝰ añ
xxxuiiii. uuuandali affrica extingunt᷑
in fidẽ xp̃i suscipuit. ũdcc lxxii. Tyberiꝰ
anñ .uii. longobardi italiam capiũt. ũd

Expanded text:
s, an. XIV. Gothi haeretici efficiuntur, VM.DLXXVII. Gratianus, an VI. Priscilianus agnoscitur. VMDLXXXI. Valentinianus ann. IX. Hieronymus in Bethleem praedicatur. VMDXC. Theodosius ann. III. Iohannes Anachoreta claruit. VMDXCIII. Arcadius ann. XIII. Iohannes Chrysostomus floruit. VMDCVI. Honorius ann. XV. Augustinus Episcopus claruit. VMDCXXI. Theodosius ann. XXVII. Nestorius haeresiarches extitit. VMDCXLVIII. Marcianus ann. VI. Chalcedonensis synodus agitur. VMDCLIV. Leo maior ann. XVI. Aegyptus errore DiII. Acephalorum haeresis orta est. VMDCLXXXVII. Anastasius ann. XXVII. Fulgentius Episcopus praedicatur. VMDCCXIV. Iustinus ann. VIII. Acephalorum haeresis abdicatur. VMDCCXXII. Iustinianus ann. XXXIX. Wandali Africa extinguntur. ni fidem Christi suscipiunt. VMDCCLXXII. Tiberius ann. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
lerianꝰ ansixo. cyprianꝰ martirio corona¬
t᷑. Uoccclxui. Claudiꝰ anñ .ii. istegotos ab
hilirico expulit. ũcccc lxuiii. Aurelianꝰ amñ
ũ. iste xpĩanos ꝑsequitur. T̃ccce lxxui. la¬
ret. ucccc lxxiiii. ꝓbus anñ .ui. maniche¬
oꝵ heresis orta ẽ. ucccclxxx. carꝰam̃ .ii.
iste de ꝑsis triumphauit. ucccelxxxii.
Dioclecianꝰ anñ .xx iste diuinis libris ad¬
ustis martiria facit. udii. Galienus an¬

Expanded text:
lerianus ann. XV. Cyprianus martyrio coronatur. VMCCCCLXVI. Claudius ann. II. Iste Gothos ab Illyrico expulit. VMCCCCLXVIII. Aurelianus ann. V. Iste Christianos persequitur. VMCCCCLXXIII. Tat. VMCCCCLXXIV. Probus ann. VI. Manichaeorum haeresis orta est. VMCCCCLXXX. Carus ann. II. Iste de Persis triumphat. VMCCCCLXXXII. Diocletianus ann. XX. Iste divinis libris adustis, martyria facit. VMDII. Galerius an
Abbreviated transcription (Latin):
o ierosolimis habet᷑. ũ.ccccxiii. Macrinꝰ an¬
ñ .i. huuꝰ breuitas uitȩ nicħ gestoꝵ habet
uccec .xu. aurelius. anñ .iii. Sabelliꝰ oritur.
nis habet᷑. ũccccxxxii. Maximꝰ anñ . iii.
iste germanos deuicit. ũocco xxxiiiii. Gor¬
dianus anñ .ui. hic de parchis & ꝑsis triũ¬
phauit. u̾cccexli. philupꝰ anñ .uii. hic pͥ¬

Expanded text:
erosolymis invenitur. VMCCCCXIV. Macrinus ann. I. Huius brevitas vitae nihil gestorum habet. VMCCCCXV. Aurelius ann. III. Sabellius oritur.nis habetur. VMCCCCXXXI. Maximus ann. III. Iste Germanos vicit. VMCCCCXXXIV. Gordianus ann. VII. Hic de Parthis et Persis triumphavit. VMCCCCXLI. Philippus ann. VII. Hic p
Abbreviated transcription (Latin):
xxxuii. Claudiꝰ anñ .xiiii. marchꝰ euiͣnge¬
liũ edidit. ũ ecli. Nero anñ xiiii. Petruᷤ
et paulus necant᷑.ucclxu. uespasianꝰ
amni .x. ierosolima atito subuertit᷑. ũ cc¬
lxxu. T itꝰ anñ .ii. hic facundꝰ. ⁊ ꝑiusfuit
u̾cclxxuii. domiciañ amñi .xui. Lohãnes
in pathinos religat᷑. ũ.ccxciii. nerua anñ
.i. lohannes ephesum redit. ũce xcui. Tra
bet᷑. u. cccxxxiii. Antonius amñ ꝯxii. ua¬
lentinꝰ et marcion agnoscunt᷑. ũ ccc lui.

Expanded text:
XXXVII. Claudius ann. XIV. Marcus Evangelium edidit. VMCCLI. Nero ann. XIV. Petrus et Paulus necantur. VMCCLXV. Vespasianus ann. X. Hierosolyma a Tito subvertitur. VMCCLXXV. Titus ann. II. Hic facundus et pius fuit. VMCCLXXVII. Domitianus ann. XVI. Iohannes in Pathmos relegatur. VMCCXCIII. Nerva ann. I. Iohannes Ephesum redit. VMCCXCIV. Traiabetur. VMCCCXXXIV. Antoninus Pius ann. XXII. Valentinus et Marcion agnoscuntur. VMCCCLVI.
Abbreviated transcription (Latin):
us militare ẽ belli inferendi sollẽpni¬
tas. federis faciendi nexꝰ signodato ĩ hoᷤᷤ¬
tem egressio uł pugne cõmissio. Itẽ
signo dato receptio. Item flagitii mi¬
litaris. disciplina si locus deserat᷑. Itẽ
stipendioꝵ modꝰ. dignitatũ gradꝰ. pre¬
mioꝵ honor. ueluti c̃ corona uł torqͤs
dantur. Item p̃de decisio. ⁊ ꝓ ꝑsonaꝵ qͣ
litatib et laboris iustadiuisio. Item
principis porcio. Qͥd sit ius publicũ.
us publicũ ẽ insacris et sacerdotibꝰ
⁊ magistratib Quidsit uis qͥritum.
us quirttũ ẽ ꝓprie romanoꝵ qd̾ nul

Expanded text:
us militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item litatibus et labori iusta divisio; item principis portio. § 8 Quid sit ius publicum. Ius publicum est in sacris et sacerdotibus, in magistratibus. § 9 Quid sit ius Quiritum. Ius Quiritum est proprie Romanorum, quo nul
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis. Accusate autẽ &e ablati¬
ue s̾positiones: a casib qͥb seruiũt. dic¬
de. Loq̃lares uo. qr loquelis id est ũbis¬
n .co. semꝑ coherent. nec aliqͥd ualẽt solȩ po¬
site: ut didis Conĩcte uͦ ũbis. figurã
idest interposita: afectũ cõmoti am¬
nimi expͥmit. Sict̃ cum d̾r. ab exultãte.
uah. adolente. heu. ab irascente. he. ati

Expanded text:
erbis. Accusativae autem, et ablativae praepositiones a casibus quibus serviunt dictae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram id est, interposita, affectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a ti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam tormã serui dñr. qͦrum exempli
gr̃a. duo q̃dam cõmemorant᷑. ut singła
adsingła referant᷑. Scd̃m formã enĩdei
desemet ipso dixit. Ego et pater unũ su¬
qͥd ꝓqͦ dicat᷑. ea que ꝓpt̾ formã seruidicta
ea que dicta st . ut ad se inincẽ ꝑsone re¬
ferant᷑ uolunt noĩa ẽẽ nature: atq sub¬
stancie. ⁊ faciunt errorẽ infide. Sic autẽ
dei filio comũcta ẽ humana natura. ut
ex dntab substantiis fieret una ꝑsona
Solus gͥhomo ꝑtulit crutẽ s ꝓpt̃ uni¬
tatẽ ꝑsone et d̃s dicit᷑ ꝑtuliss e. hinc

Expanded text:
dum formam servi dicuntur; quorum exempli gratia duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam enim Dei de seipso dixit: Ego et Pater unum suQea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei Filio conjuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus enim homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertulisse. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. et uitulus ꝓeo qd̾ ꝓnobis ĩmo
latꝰ ẽ. ⁊ leo ꝓregno et fortitudine. ⁊i seipẽ:
ꝓmorte et sapientia. idẽ et ũmis qr re¬
surrexit. aquilã ꝓpt̃ qõ p resurrectionẽ
ad astra uolauit. nec mirũ si uilib sig¬
inficat᷑onib figuret᷑. qui usq ad nr̃aꝵ

Expanded text:
peccati; et Vitupeccati; et Vitulatus; leo pro regno et fortitudine; serpens pro morte et sapientia. Idem et vermis, quia resurrexit; aquila, pro eo quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum caro fcm̃. unde. et idem dicit.
uit. Sac̃dos qr ꝓ nobis se hostiã obtulit.
pastor qr custos. Magisterqi ostensor.
Narenꝰ uo aloco. Nlãreus a merito idẽ
sanctꝰ siue mundꝰ. qi pecc̃m ñ fecit. Si qͥ¬
demet de aliis inferiorib reb nõium
syẽs ad setraxit xp̃s. ut faciliꝰ intelligat᷑
Dicit᷑ enĩ panis qi caro. uitis. qr sangͥne¬
eiꝰ sumꝰ redempti. flos: qi electus. uia. qr
ꝑ ip̃m ad deum uadimꝰ. Ostium: qr ꝑ
ip̃m ad dm̃ ing̃dim᷑. mons qr fortis. pe¬
tra: qr firmitas ẽ credentiũ. lapis angy¬
laris: uł qi duos parietes ediũso idest de
circumcisione.⁊ p̃putio uenientes in
unã fabricã eccle umgit. uł qd̾ pacẽ inse
angelis et hominib fecit. Lapis offensi¬
ons qr ueniens humilis offendeit ĩ eũ
increduli homines. et factꝰ ẽ petra scãda¬
damentũ autẽ iõ uocat᷑ qi fides in eo fir
tia. et ois ꝓp̃t pacientiã. ⁊ aries: ꝓpt̃ pͥn¬
cipatũ. & edus ꝓpter similitudine carniꝰ

Expanded text:
. vit. Sacerdos, quia pro nobis se hostiam obtulit. Pastor, quia custos. 304 Magister, quia ostensor. Nazaraeus, vero a loco. Nazaraeus a merito, id est, Sanctus, sive mundus, quia peccatum non fecit. 37. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur. 38. Dicitur enim Panis, quia camus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, venientes in unam fabricam Ecclesiae iungit, vel quod pacem in se angelis et hominibus facit. Lapis offensionis, quia veniens humilis offenderunt in eum increduli homines, et factus est petra scandadamentum autem ideo vocatur, quia fides in eo firmtia; et Ovis propter patientiam; et Aries propter principatum; et Haedus propter similitudinem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ht̃. seu qr ñ aliudẽ ipse et aliud̃ qd̾
in ip̃o ẽ sict̃ in hoĩe cuiꝰ aliud ẽ ẽẽ. ⁊ alid
sapere. Nam et ẽẽ pot̃. et sapiens ñ eẽ. bs
autẽ habet eẽntiam. ht̃ et sapĩam. sed
qd̃ habet hoc et ẽ. ⁊ omĩa unꝰ ẽ ac ꝓinde
simplex ẽ qr ñ in eo aliqͥd accidentis est.
s et qd̾ ẽ & qd̾ in ip̃o ẽ. eẽntialit ẽ excepto
qd̃ relatiue ad qͣmcũq ꝑsonã ẽ sũme bo¬
nus qr in cõmutabilis ẽ. Creatura uͦ bo

Expanded text:
quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est; sicut in homine, cujus aliud est esse, et aliud sapere, nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam, sed quae habet, hoc et est, et omnia unus est, ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcunque personam est. Summum bon
Abbreviated transcription (Latin):
de q̃rendꝰ ẽ Impassibilis qr nullis pas¬
sionib afficitur. quib humana fragili.
tas subcumbit. Non enĩ attingt̃ eũ ul¬
le parsiones. ut libido. iratundia. cupi.¬
lare. aut dolere nr̃o usu dr. Apudd̾m .ii.¬

Expanded text:
de quaerendus est. Impassibilis, quod nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupilare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum eni
Abbreviated transcription (Latin):
sacrum conficent unguentũ. qͦ ꝑungi poᷤ¬
sent hii qui uocabant᷑ at sacerdotiũ uel
ad regnũ. Et sic̃t nc̃ regib indum̃tũ pur¬
pure insigne ẽ regie dignitatis. sic illis
unctio sacriunguenti nom̃ ac potesta¬
tẽ regiam conferebat. Et in de xp̃iani dic¬
ti. acrismate. qd̾ ẽ unctio. Nam crisma
unctꝰ e adeo patre sict̃ in actib apłoꝵ d̾r.
Couecti ẽ nĩ in hac ciuitate aduersꝰ sc̃m
filiũ tuũ qͦm unxisti. Nlon utiq oleo ui
sibiti. sed gr̃e dono qd̾ iisibili significat᷑

Expanded text:
sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent ii qui uocabantur ad sacerdotium uel ad regnum, et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat; et inde Christi dicti a chrismate, quod est unctio. Nam chrismaunctus est a Deo Patre, sicut in Actibus 4, 27: 'Collecti sunt enim in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non sibili, sed gratiae dono quod visibili significatur
Abbreviated transcription (Latin):
tine dic̾e potuert̃. p̃centor. et succentor.
p̃centor ẽ qui uocẽ p̃mittit in cantu.
Succentor ẽ autẽ qui subseq̃nt canendo
respondet. Concentor autẽ ar qr cõsonat.
s qui autẽ ñ cõsonat.
nec concunt. nec concentor erit. Acoliti g̃¬
ce. latine ceroferarii dñra de portandis
cereis qͣndo legendũ ẽ euungłm. aut sa¬
crificiũ offerendũ. Tẽ enĩ accendunt᷑ lo
minaria ab eis et deportant᷑. ñ ad esfugã¬
das tenebras. dum sol eodẽ tẽpore ruti¬
let. s ad signũ leticiȩ demonstrandũ. ut
subtipo luminis corporalis illa lux os¬
tendat᷑. de qua in euungłio legit᷑. Erat¬

Expanded text:
tine dicere potuerunt, praecentor, et succentor. 27. tine dicere potuerunt, praecentor, et succentor. 27. Praecentor, qui vocem praemittit in cantu. Succentor autem, qui subsequenter canendo res: qui autem non consonat, non concinit, nec concentor erit. Acolyti Graece, Latine ceroferarii dicuntur a deportandis cercis, quando legendum est evangelium aut sacrificiminaria ab eis et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur de qua in Evangelio legitur
Abbreviated transcription (Latin):
te exortist̃. aquib intemplod̾i mistici
sacram̃ti miniffia explebant᷑. hii enĩ gͥce
diacones. latine ministridñr: qi sict̃ in sa¬
cerdote consecratio. ita indiacono minis
terii dispensat᷑o habet᷑. lipooiacones g̃.¬
ce quos nos subdiacones dicimꝰ. qͥ ĩõ sic
appellant᷑. qi subracent p̃ceptis ⁊ officii
leuitaꝵ. Oblationes autẽ intemplo d̾i
afidelib ipsi suscipiunt. et leuitis suꝑ.
ponendas altarib defeit. hii apd̃ he¬
breos nathãnei uocant᷑. lectores a legẽ¬
do. psalmiste a psalmis canendis uocati.
liuenĩ p̃dicant popłis qͥd seqͣnt᷑. isticant
ut excitent ad compunctõnẽ aiõs audi¬
entiũ. licet ⁊ qͥdam lectores ita miserãt̃
ꝓnuntiãt. ut qͦsdam at luctũ lam̃taci¬
qd porro annunciat. Tanta enĩ ⁊ tã clara
eoꝵ erit uox: ut qͣmus longe positoꝵ ay¬
res ad impleat. Cantor autẽ uocatꝰ. qi uo¬
cẽ modulat᷑ in cantu. hinꝰ duo gña dñr
in arte musica: sict ea docti homineᷤ la¬

Expanded text:
te exorti sunt, a quibus in templo Dei mistici sacramenti ministeria explebantur. Hii grece diacones, latine ministri dicuntur, quia, sicut in sacerdote consecrterii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiacones dicimus: qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo Dei arponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis, quid sequantur: isti canunt, ut excitent ad compunctionem animos audientium. Licet et quidam lectores ita miseranter pronuntient, ut quosdam ad luctum lamentatiquod porro annuntient; tanta enim, et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adimpleant. 26. Cantor autem vocatus, quia vocem modulatur in cantu. Hujus duo genera dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines La
Abbreviated transcription (Latin):
stephanꝰ fuit qͥ hebreo sermone intp̃r nor¬
ma qd̃ prior fuit martirio ad imitat̃onẽ
fideliũ. Idemautẽ et g̃co sermone ĩ la¬
seq̃ret᷑ inre. ut uaticimo qͦdam futuri priꝰ
inuocabulo resonaret. passꝰ ẽ enĩ. et qd̃ uo¬
cabat᷑ accepit. Stephanꝰ enĩ corona dr. ho¬
militer lapidatꝰ. s sublimiter coronatꝰ.
Duo st̃ antẽ martirii gña. unũ. inaꝑta
passione alfm in occulta anim uirtu¬
te. Nam multi hostes insidias tolerãteᷤ
et acunctis carnalib desideriis resis¬
tentes. ꝑ hoo qd̾̃ se ommpotenti deo ĩ
corde mactauert. cẽ pacis tempore mar¬
tires facti st. quietiã si ꝑsecutionis tẽ¬
qr mathias sorte electꝰ ẽ. qm pͥmũ ꝑ¬

Expanded text:
Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Lasequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stephanus enim, corona, dicitur: humiliter lapidatus: sed sublimiter coronatus. Duo autem sunt martyrii genera: unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias diaboli tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam, si persecutionis temquia Matthias sorte electus est, quem primum
Abbreviated transcription (Latin):
triarcbis. aichiẽpis. metropolitanis. atq
cũ. et iõ qr sũmo honore fungit᷑. tali noĩe
censet᷑. sict romanꝰ antiochenꝰ. et alexan¬
drmꝰ. Archiep̃c g̃co uocabulo qd̃ sit sũmꝰ
ep̃oꝵ. Tenet enĩ uitẽ apłicam et p̃sidet
tam metropolitanis quã ceteris ep̃is me¬
tropolitani autẽ a mensura ciuitatũ. dic¬
ti. Singłis enĩ ꝓuntiis p̃minẽt quoꝵ
auctoritati et doctrine ceteri sacesdotẽ
subiecti st̃. sine quib reliquos ep̃os ag̃e
licet. sollicitudo intota ꝓnincia ipsis
ꝯmissa ẽ. Omnes autẽ superiꝰ designati
ordines: uno eodemq uocabulo ep̃i nõi¬
ant᷑. sedmde pͥuatonõie qͥdam utunt᷑ ꝓ
singłarit accepert̃. patriarcha patrũ pͥn¬

Expanded text:
triarchis, archiepiscopis, metropolitanis atque cum; et ideo, quia summo honore fungitur, tali nomine censetur, sicut Romanus, Antiochenus et Alexandrinus. Archiepiscopus Graeco vocabulo quod sit summus episcoporum. Tenet enim vicem apostolicam et praesidet tam metropolitanis quam episcopis ceteris. Metropolitani autem a mensura civitatum vocati. Singulis enim provinciis praeeminent, quorum auctoritati et doctrinae ceteri sacerdotes subiecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos copos; sollicitudo enim totius provinciae ipsis commissa est. § 5. Omnes autem superius designati ordines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur; sed ideo privato nomine quidam utuntur, singulariter acceperunt. § 6. Patriarcha Patrum prin
Abbreviated transcription (Latin):
preuisio egritudinũ uocata a p̾nocẽdo.
Oportet em̃ medicũ. et p̃terita agnosc̾e
et p̾sentia scire & futura p̃ide. dina¬
media potestas herbaꝵ.i. uis et porsi¬
bilitas. Nam inherbaꝵ cura uis ipsa di¬
namis dicit᷑. unde. et dinamedia nũcu¬
pat᷑. ubi eoꝵ medicine scribunt᷑. Sittha¬
nicũ. autẽ herbarũ dicit᷑ qd̾ ibi herbe
notantur De instrumentis medicoꝵ

Expanded text:
praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις dicitur; unde et dinamidia nuncupatur, ubi eorum medicinae scribuntur. Butanicum herbarum dicitur quod ibi herbae no
Abbreviated transcription (Latin):
teriaꝵ leuiant. Tiriaca ẽ antidotũ sen¬
pentinũ quo uenena pellunt᷑. ut pestiᷤ
peste soluatur. Cartatica grece. latine pͣ¬
gatorra dñr. Catapodica. eo qd̾ modicũ
petet᷑. sen inglutinat᷑. diamaron a suc¬
co more nom̃ sũpsit. ex quo cõficit᷑. sic̃t
diacodion. q ex codia idest ex paparͣe fit.
sict̃ diasꝑmaton qi ex similib cõponit.
Olectuariũ uocatũ eoqd̃ molle sorbeatur.
Trociscos dictd̃s. qi in modũ rotule de for¬
latinũ sonat qd̾ uitia ocłoꝵ det̾gãt. Epithi¬
ma. eo qd̃ sr̃ponat᷑ aliis aduitoribs p̃cedẽ¬
sine igne maceret᷑ et comp̃bendat᷑. e¬
nemagrece. latine relaxio dicit᷑. pessarra
dicta qd̃ intꝰ iniciat᷑. Medicinã ium̃toꝵ
chyron qͥdam grecꝰ inuenit. Indẽ. pingit᷑
dimidia parte homo dimidia equus.
diei uocant. quib credo ex iudicio ĩfir¬
mitatis. hoc nom impositũ ẽe. qd̾ qͣsi
iudicent hominẽ ex sentencia sua aut
pumant aut liberẽt. De libris medici

Expanded text:
 leniat. Theriaca est antidotum serpentinum, quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catharrica grece, latine purgatoria dicitur. Catapotia dicitur eo quod modicum potetur sive inglutiatur. Dyamoton a succo mori nomen sumpsit quo vinum conficitur, sicut dyacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit, sicut dyaspermaton, quia ex seminibus componitur. Electuarium vocatum est eo quod melle sorbeatur. Trociscus dictus est, quia in modum rotule defornum sonat, quod vitia oculorum detergant. Epitima, eo quod superponatur aliis adiutoriis praecedensine igne maceretur et conprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur dimidia parte homo, dimidia equus. dici vocant, quibus, credo, ex iudicio infirmitatis hoc nomen inpositum est, quod quasi iudicent hominem, et sententia sua aut puniant aut liberent. § 10 De libris medicin
Abbreviated transcription (Latin):
tio. municio. bella. captiuitates. serui¬
tutes. pꝰ limina. federa pacis. inducie
legatoꝵ ñ uiolandoꝵ religio. conubia
inter alienigenas cͣonstituta. Et inde
ius gentiũ qr eofere uire omẽs genteᷤ
ituntyr Quidsit ius militare.

Expanded text:
munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. § 7 Quid sit ius militare.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽñox. atqͥnox ñ ẽ dies gͥ ẽ. Modos aute y.¬
potheticoꝵ silłorum si quis pleniꝰ desĩ
derat nosse. librũ legat marii uictori¬
nni qͥ inscͥbit᷑ de sillogismis ypoteticis.
hino ad dialecticas diffinicionũ spẽs ac

Expanded text:
nox non est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species ac
Abbreviated transcription (Latin):
ticłari. et uniusali dedicatiua. dedicatiuũ
particłare. ꝑ reflexionẽ ut qͦddam iustũ ho¬
nestum. om̃e honestũ utile. qd̾dã gͥ utile
iustum. Octauus mod̾ ẽ qui conducit ex
uniũsalib abdicatiua. et dedicat᷑a parti¬
cłare abdicat̾m ꝑreflexionẽ. ut nullum
turpe honestũ om̃e honestũ iustũ. qd̾dã

Expanded text:
 dedicatiuum particulare per reflexionem, ut 'Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum.' Octauus modus est qui conducit ex uniuersalibus abdicatiua et dedicatiua particulare abdicatiuum per reflexionem, uelut 'Nullum turpe honestum: omne honestum iustum: quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
dialetici sillogisini ubi tociꝰ ticis.
eius artis utilitas et mrtꝰ ostendit᷑. Quo¬
rum conclusio płimũ lectorẽ adiuuat
adu̾itatem inuestigandã tm ut absit
ille error decipiendi adũsariũ ꝑ sophi¬
mata falsarsi concłonũ. formule cathe
cathegoricoꝵ idest p̃dicatiuoꝵ sillogiꝰ¬
moꝵ et tres. Prime formulȩ modi eẽ
nouẽ. primꝰ modꝰ ẽ qui conducit. idest qͥ
colligit ex uniũsalib dedicatiuis dedi¬
catiuũ uniũsale directum. ut om̃e iꝰtũ
honestũ. om̃e honestũ bonũ. om̃e gͥitõ

Expanded text:
Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogismorum, sunt tres. Primae formulae mod. Primus modus est qui conducit, id est qui colligit, ex uniuersalibus dedicatiuis dedicatiuum uniuersale directim, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur
Abbreviated transcription (Latin):
abdicat̃m particłare directũ. ut omne
ĩtum honestũ. qͦddã iͦtum ñ ẽ malũ qͦddã
gͥ honestũ ñ ẽ malũ. has formulas ca¬
thegoricoꝵ sillogismoꝵ qͥ plene nosse de¬
siderat. librum legat. qui inscribit᷑ ꝑier¬
menias apulei. et que subtilius st trac¬
tata cognoscet. Distincta em̃ atq conside¬
ra ad magnas intelligencie uias lec̾torẽ
p̃stante dño utiliter introduct̃. Nẽ ad y¬
potheticos siłos ordine seq̃nti ueniamꝰ.¬

Expanded text:
rticulare directim, ut: 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dragiis octo. ⁊d ẽ scrupuilis ui¬
ginti quatuor qd̾ ꝓinde legitimũ põ¬
dus habet᷑. qr numerꝰ scrupuloꝵ eiꝰ
horas diei noctisq metit᷑. uł qr librã
efficit duodecies computat. Libra du¬
odecĩ untiis ꝑficit᷑. et inde habet᷑ ꝑfec¬
ti ponderis genꝰ. qr tot constat untͥiis qͦt
mensib annus. dicta autẽ libra qd̾ sit li¬
bera. & cuncta intra se pondem p̃dicta cõ¬
sludat. Mna inponderib centũ dragmiᷤ
aspenditur. & ẽ nom̃g̃cum. Talentũ sũm̃
lentũ ẽ. septuaginta duaꝵ libraꝵ sicut
plaut᷑ oftendit. qui ait duo talenta eẽ.
centũ qͣdraginta libras. Est autẽ triplex
id ẽ minor. medius. sũmusq. minoe qͥnqͣ¬
ginta. medius septuaginta duaꝵ libra¬
rũ. sũmus centũ uiginti constat. Cente¬
narm̃ numeri nom̃ ẽ eo qd̃ centũ libra¬
rũ ponderis sit. qd̃ pondꝰ ꝓpt̃ ꝑfectionẽ

Expanded text:
autem dragmis octoautem dragmis octoinde legitimum pondus habetur, quia numerus scripulorum eius horas diei noctisque metitur, vel quia libram efficit duodecies conputatus. Libra duodecim unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus quia tot constat unciis quot mensibus annus. Dicta autem libra quod sit libera, et cuncta intra se pondera praedicta concludat. Mina in ponderibus centum dragmis appenditur, et est nomen grecum. Talentum summum lentum est LXX duarum librarum, sicut Plautus ostendit, qui ait duo talenta esse centum quadraginta quatuor libras. Est autem triplex, id est, minus, medium, summum; minus quinquaginta; medium septuaginta duarum librarum; summum centum viginti constat. Centenarii enim numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit; quod pondus propter perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
sexuntia compleat᷑. hũc ut diximus
uulgͦ aureũ solidũ uocat. Cuiꝰ terciã
partẽ ideo dixeit tremissẽ eo qd̾ solidõ
faciat ter missꝰ. Sextulabis ad sumpta
duellam facit. ter posita staterem ied¬
dit. Stateris autẽ medietas untiã. e
adpendens aureos tres. Unde. ⁊ uocat᷑
stater: qũ trib solidis stet. hec et se¬
miuntia. qr semis ht̃. deuntia. hec &
semissis. qi ponderis semis ẽ. quasi se¬
mis assis ẽ. Quadrantẽ similit hebir.¬
i codrantẽ uocant. ⁊ uocat᷑ quadrãs
qd̾ untie qͣrtam partẽ adpendat. Si cil
qui latino sermone sicluᷤ corrupte ap¬
pellat᷑. hebreũ nom̃ ẽ hñs apd̃ eos unci¬
e pondꝰ. apud latinos et grecos qͣrta par
uncie ẽ. ce stateris medietas dragiaᷤᷤ
adpendẽs duas. Unde cũ in littis diui¬
nis legit᷑ sictus untia ẽ. cũ uero ingen¬
tilium qͣrta pars uncie ẽ. uncia dicta
qd̾ uniu̾sitatẽ minoꝵ ponderũ suau¬
nitate uinciat. id ẽ complectat᷑. Cõstat

Expanded text:
unc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocat, cujus tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. 15. Sextula bis assumpta duellam facit, ter posita staterem reddit. 16. Stater autem medietas unciae est, appendens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia. Hic et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. 17. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant, et vocatur quadrans, quod unciae quartam partem appenqui latino sermone siclus corrupte appellatur, hebreum nomen est, habens apud eos uncie pondus; apud Latinos autem et Grecos quarta pars uncie est et stateris medietas dragmas appeui latino sermone siclus corrupte apnis legatur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat
Abbreviated transcription (Latin):
liquis trib appendit᷑. hñs ceratim
duos. calcꝰ qu̾atuor. fiebat enĩ olim
ex aere ad instar sagitte. unde ⁊ no¬
m̃ a grecis acceyit. hoc ẽ sagitta. Scry¬
pulus sex siliquaꝵ pondere conftat.
hic apud grecos gramina uocatur
Scrupulꝰ autẽ dictꝰ ꝑ diminufonẽ
argenti trib constans scrupulis. id
ẽ decẽ et octo siliqͥs. Denariũ autẽ dic¬

Expanded text:
liquis tribus appenditur, habens ceratia liquis tribus appenditur, habens ceratia duo, chalcos quatuor: fiebat enim olim ex aere adinstar sagittae: unde et nomen a Graecis accepit, hoc est, sagitta. Scrupulus sex siliquarum pondere constat: hic apud Graecos gramma vocatur: scrupulus autem dictus per diminutionem denarii pondus argenti, tribus constans scrupulis, id est, decem et octo siliquis. Drachmae
Abbreviated transcription (Latin):
sict̃ mom̃tana. ꝓ parua modicaq
statera nom̃ ex numero hñs. qd̾ dnobꝰ
lancis et uno in medio stilo librata
equalit̃ stet. Campana a regione ita
liȩ nom̃ accepit. ubi primũ eiꝰ cisus
repertꝰ ẽ. hec duas lances ñ ht̃. set uͥ¬
ga ẽ signaͣ nibris et untiis. & uago põ¬
dere mensurata. Examen ẽ filum me
diũ quo trutine statera regit᷑. et lan¬
ces equant᷑. Unde et in lanceis am̃tẽ¬
d̾r. Unicuiq autẽ ponderi drcertꝰ ẽ
modꝰ nõib ꝓpriis defignat᷑. Calcꝰ mi¬
nima pars ponderis qͣrta pars obo¬
li ̃ constans lentis geminis grans ap¬
pellat᷑ autẽ calc᷑ qd̾ sit paruulꝰ sict
et lapis calculus. qͥ ad eominimꝰ ẽ.
ut sine molestia sui calcet᷑. Siliqͣ ui¬
cesima qͣrta pars solidi ẽ ab arbore
cuiꝰ semen ẽ uocabłm tenes. Cera¬
tim oboli pars media ẽ hñs siliquã
unã Semis hunc latinitas semi o¬
bulũ uocat. Ceratĩ autẽ gͥcum lati.¬
ne siliqua cornuũ interpr̃. Obulꝰ si¬

Expanded text:
sicut momentana pro parva modicaque statera, nomen ex numero habens, quod duobus lancibus et uno in medio stilo librata, equaliter stet. liae nomen accepit, ubi primum ejus usus repertus est. Haec duas lances non habet; sed virga est signata libris et unciis, et vago pondere mensurata. 298 7. dium quo trutinae statera regitur et lances aequantur. Unde et in lanceis ame. Unicuique autem ponderi certus est modus nominibus propriis designatus. Chalcus minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis germinis granis. Appellatur autem chalcus, quod sit parvulus, sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est, ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cujus semen est, vocabulum tenens. Ceratum oboli pars media est, habens siliquam unam et semis: hunc latinitas semiobolum vocat: ceratum autem Graece, Latine siliqua cornu interpretatur. Obolus si
Abbreviated transcription (Latin):
optau̾it. uocauit augientũ. hc̃ pha¬
sconditoꝵ reꝑtorẽ sonat. ꝓ eo qd̃ obscu¬
ra somnia reuelauit. et sterslitatẽ p̃.¬
dixit. Tumq hoc nom̃ ab egipto op
mone saluator mundi.eo qd̃ orbẽ
terre abiminenti famis excidio li¬
nim. Mater qͥppe eiꝰ moriens uoca¬
uit nom̃ eiꝰ bennomm. idẽ filiꝰ do¬
loris mei. pater hoc mutauit filiũ.
dext̃e nominãs. Manases dictꝰ ab
eo qd̾ sit pater eius oblitus laboꝵ
Ephraim ĩ eo qd auxerit eũ d̃s ⁊ ex
hoc uocabulo in linguã nr̃am trans¬
fert᷑ augmentũ: de prophe tis.
uos gentilitas uate appłłat. hoc

Expanded text:
optaverat, vocavit augmentum. Hinc Phaoptaverat, vocavit augmentum. Hinc Phasconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio mone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio limin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. De prophetis . Quos gentilitas vates appellant,a hos
Abbreviated transcription (Latin):
id confitebor dño. et ob id uocatꝰ ẽ in¬
da. A confeszione itaq nom̃ eiꝰ ẽ dic¬
tum. qd̃ ẽ grãrum actio. I sacar in¬
t̃p̃r. est merces. hic qͥrpe dictꝰ ẽ ysacar
merces. hoc autẽ ideo. qr mandragoriꝰ
filii ruben introitũ uiri qui debebat᷑
racheli ad se emerat lia. unde. ⁊ dũ
xtum enĩ hc̃ filiũ genuerat lia. ꝓpt¬
uirm̃s. Unde et filius eiꝰ uocatꝰ ẽ ha.¬
bitacłm. Neꝑtalim de conũsionis
dixit rachel cũ eum peperisset ancil
bitatõne c̃ sorore mea. Han int̾p̾r
iuditiũ. Sala enĩ dum eũ peperus:
noĩs enus expreesit ut ab eo qd iridi.
casset se dñs filio ancilie iuditii no¬
men imponet. Gach ab euentu si¬
xelpha. dixit dña eiꝰ lia infortuna ñ
cinctu uel euentu. ¶Ser beatꝰ d̾a
.P
Dũ enĩ peperisset eum zelpha dixit
lia. Beata ego et beatificant me mx¬
lieres. et ab eo qd beata dicat᷑ ex ethi¬
molĩa nõĩs eum beatum uocauit.
oseph abeo quodͥs aliud ad ditam̃tũ

Expanded text:
 confitebor Domino,' et ob id vocatus est Iudas. A confessione itaque nomen eius est dictum, quod est gratiarum actio. Issachar interpretatus est merces. Is quippe dicitur est, sachar merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. Unde et dum xtum enim hunc filium genuerat Lia: proptervir meus.' Unde et filius eius vocatus est habitaculum. Nephtalim. De conversione, dixit Rachel, cum eum peperisset ancillbitationem cum sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum peperisset, nominis expressit, ut ab eo quod iudcasset se Dominus, filio ancillae judicii nomen imponeret. 15. Gad ab eventu, siZelpha, dixit domina ejus Lia: In fortuna, cinctu, vel eventu. 16. ASER beatus d. Dum enim peperisset eum Zelfa, dixit Lia: Beata ego et beatificant me mulieres, et ab eo quod beata dicatur, ex etymologia nominis beatum vocavit. Joseph ab eo quod sibi alium addi mater
Abbreviated transcription (Latin):
annotande ꝯt̃. Uocabula enĩ eoꝵ satiᷤ
ostendt̃ qͥd infuturis factis dictisq su¬
is p̃cinussent. Helias interp̃r dñs
tis sacerdotib baal: inuocato noĩe do¬
mim descendit de celo ignis suꝑ holo¬
caustũ. Qd̾ cũ udisset omĩs popłs ce.¬
cidit infaciẽ suã et ait. Dñs ip̃e ẽ d̾s.

Expanded text:
adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis dictisque suis praenuntiassent. Helias interpretatur tis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini descendit de caelo ignis super holocaustum. 'Quod cum vidisset onmis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus'
Abbreviated transcription (Latin):
prius coclearum dictũ. hinc ẽ illud ue
nec minus ittilis ouis. Numqͥd scis po¬
cius cur cocleare uocor. Trisales g̃co
nomine. latine tripides. qͥ aut̃ quatu:¬
or pedib insistunt abusiue dicunt᷑.
Inuasculis autẽ tria q̃runt᷑. q̃ placeãt.
Manus artificis. pondus argenti splen¬
dor metalli. De uasis potatoriis.

Expanded text:
prius coclearum dictum. Hinc est illud vetprius coclearum dictum. Hinc est illud vetnec minus utilis ovis. Numquid scis potius quur cocleare dicor? Trisceles Graeco nomine, Latine tripedes: qui autem quattuor pedibus insistunt abusive dicuntur. In vasculis autem tria quaeruntur quae placeant: manus artificis, pondus argenti, splendor metalli. De vasis potatoriis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non longe a roma nascit᷑. q̃ sama
appellat᷑. Celata uasa argentea ut aure¬
a sunt. signis eminentiorib intus extͣ¬
ue express a. acelo uocata. qd̃ genꝰ est
ferramenti. q̃ uulgo cilionẽ uocãt. Cri¬
sen dicta uasa deaurata grecũ ẽ. Ana¬
głua qd superiꝰ sint sculpta. greciem̃
et scutella. postea discus uocat᷑ qd̾ det
escas idẽ apponat. a quo et discumbẽ¬
iaceant. Missoriũ uocatũ amensa ꝑ
diriuationẽ quasi mensorisi. Parapsis:¬
quadrangulũ. et qͣdrilaterũ uas. idẽ
parib absidis. Patena qd dispansis
patentib que sit oris lancis. Gauata.¬
qr cauata .g. ꝓ .c. lit̾ta posita. hinc & con¬
ca. sed illa cauata. ista concaua. sic ⁊ gre¬
ci hec numcupãt. Scutella abscuto ꝑ
diminutionẽ. Est enĩ eiꝰdem similis.
apophereta ã grecis a ferendo poma
uel aliquid nominata. Est enĩ plana.
Salinũ uas. aptum salib. ltem et sulti¬
ca. quasi salrica. acitabulõ. qͣsi acitafe.¬
rum. qd̾ acetum ferat. Coclear ab usy

Expanded text:
quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. Anaglypha, quod superius sint sculpta; Graeci enet scutella. Postea discus vocatus quod det escas, id est adponat; a quo et discumbeniaciant. Messorium vocatum a mensa per derivationequadrangulum, et quadrilaterum vas, id est, paribus absidis. Patina, quod dispansis patentibquia cavata, G pro C littera posita. Hinc et conca; sed illa cavata, ista concava: sic et Graeci haec nuncupant. Scutella ab scuto per diminutionem; est enim eiusdem similis. Apophoreta a Graecis a ferendo poma vel aliud aliquid nominata; est enim plana. Salinum vas aptum salibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acitabulum quasi acetaforum, quod acetum ferat. Coclear ab usu
Abbreviated transcription (Latin):
frustra in laudib dei dictũ ẽ. Omĩa in
mensura & nũo et pond̾e fecisti. Sena
et helẏas. ⁊ ip̃e dñs ieiunauert sine nt̃o¬
rũ cognitione ñ intelligunt᷑. Sic et alii
inscripturis scĩs numeri existũt. qͦꝵ fi¬
guras ñ nͥ notihꝰ artis sciencie solũe pꝰ¬
St̃. Datum ẽ cẽ nobis exaliqua parte
sub nũoꝵ consistere disciplina. qͣndo
horas ꝑ eam discimꝰ qͣndo de mensiũ cur¬
riculo disputamꝰ. qͣndo spaciũ anni re
deuntis agnoscimꝰ ꝑnumerũ si qͥdẽ ne
confundam᷑ instruimuꝵ: Tolle numets.
in reb omnib. et omĩa ꝑeunt. adime
scło compotũ. & cuncta ignorantia ce¬
ca complectit᷑. Nec differre pot̃. a ceteuꝰ
animalib qͥ calculi nescit rõnẽ. De pma¬
merꝰ diuidit᷑ in his. parit̃ par. parit̾ im¬
parnũs diuidit᷑ in his. pͥmũ simplũ.¬

Expanded text:
frustra in laudibus dei dictum est: omnia in mensura, et numero, et pondere fecisti. Senar Elias et ipse dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelligin scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam dicimus, quando de mensuum curiculo disputamus, quando spatium deuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt: adime seculo computum et cuncta ignorantia ceca complectitur; nec differre potest a ceteris animalibus, qui calculi nescit rationem. Boethmerus dividitur in his: pariter par, paritpar numerus dividitur in his: primum et simplu
Abbreviated transcription (Latin):
sui dicta d̾r. qd̃ eius anse geminate u¬
deant᷑ aures unitari. recipit autẽ uim
uł aque pedem qͣdeatum frum̃ti uem
modios ttalicos tres. Cadus greca am¬
phora ẽ. continẽs urnas tres: Uana m̃¬
sura ẽ. quã quidã qͣttartium dñt ꝓprie
autẽ urna uas ẽ que ꝓcondendis de¬
functoꝵ cinerib adhiberi solet. de qͦ
Medimna mensura ẽ. qͥnq modioꝵ mi
dimna autẽ latina lingua uocat᷑. idẽ
dimidia. eo qd̃ qͥnq modiis meciat᷑ qͥẽ
dimnidiꝰ numenꝰ. aꝑfecto denario. Arta.¬
ba mensura ẽ. apud egiptios sextarioꝵ
orbẽ impleuert̃. Gomor qͥndecim mo.¬
dioꝵ onus apꝑendet. Corus.xxx.io.
dioꝵ mensura complet᷑. hinc ex hebra¬
icosermone descendit qui uocat᷑ cora
asumilitudine collis. Cora. enĩ hebra¬
ica colles appellant᷑. Coaͣtati enĩ mo¬
dii .xxx. instar collis uident᷑. & omis ca¬
meli efficiunt. De Signis ponderum.

Expanded text:
sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae vsui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet. De quoMedimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextarioruorbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. De signis . Ponder
Abbreviated transcription (Latin):
ginti duo libri ueteris testam̃ti usq
adͥ ester. et inginti duo littaꝵ st̃ ele¬
menta quib constat. diuine legi do¬
ctrina. his igit᷑ exemplis modius ui¬
ginti duoꝵ sextarioꝵ a moyse scd̃m
sacre legis mensurã effectus ẽ. Et qͣm.¬
us diuerse gentes huic mensure põ.¬
dus. uel adiciant ignorant᷑. uł detra¬
hant: apud hebreos constitutone di¬
uina tali rõne seruat᷑. Modius enĩ
a modo dictꝰ. hinc et modica. id ẽ mo¬
derata. modicis enĩ modius nom̃ ĩ.¬
posuit. Nam modica ꝓ paruis abii.¬
surȩ iuxta morẽ ꝓuincie palestine
unsĩ et dimidiũ modiũ capiens. U¬
ius nom̃ ex hebreo sermone tractũ
ẽ. Satum enĩ apud eos nominat᷑ᷤ
sumptio siueͤ leuatio eo qd̃ quimeti.¬
tur eanoe mensurã sumat ac leuet
est et aliud satũ mensura sextariorũ
quaginta sextaria que mensura um
moleuice ꝓterit᷑. Amphora uocata qd̃
hinc et inde leuet᷑. hec grece a figura

Expanded text:
ginti duo libri veteris Testamenti usque ginti duo libri veteris Testamenti usque ad Esther: et viginti duo litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adjiciant ignoranter, vel detrahant: apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est, moderata: modicis enim modius nomen imposuit: nam modica pro parvis abusure iuxta morem provincie Palestine, unum et dimidium modium capiens, cuius nomen ex hebreo serest; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum quaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura
Abbreviated transcription (Latin):
minus ue capit mensura ẽ. sed ĩo hoc
nom̃ sp̃alit̃ sibi ad sumpsit. qͦt smen¬
sura sit ꝑfectinumeri. io ẽ denarii. mo¬
dius dictus ab eo qd̃ sit modo suo ꝑfec¬
tus ẽ autẽ mensura libraꝵ quadragĩ¬
ta quatuor io ẽ sȩctarioꝵ uiginti duoꝵ¬
Cinꝰ numeri c̃a inde tractata ẽ eo qd̃
in pͥncipio d̃s uiginti duo opera fece¬
rit.i. Nam pͥma die septẽ oꝑa fa̾cit
id ẽ mat̾iam informẽ angelos. lucẽ:
celos suꝑiores. t̾ram: aquã. atq aerẽ.
.n. Scd̃a die firmamentũ solem .iii.
tercia die quatuor. Maria semina.
sationes. atq plantaria .iiii. Qr̃ta
die tria. solem. lunã et stellas.u.Qͥn¬
dadie tria. pisces. et reptilia aquarũ.
oe uolatilia .ui. Sexta die quatuor be̾¬
tias. pecudes. reptilia terre: et hoĩem.
et facta st̃ omnia uiginti duo gña
in dieb sex. et uiginti duȩ gñatõneᷤ
st̃ ab adam usq ad iacob. Excuiꝰ se¬
mine nascit᷑ omnis gens ifraele⁊ ui¬

Expanded text:
minusve capit mensura est. Sed ideo hoc minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarum quadraginta quattuor, id est sextariorum viginti duocuius numeri causa inde tracta est, quod in principio deus vigintiduo opera fecerit. Nam prima die VII opera fecit, id est, materiam informem, angelos, lucem, celos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quatuor, maria, semina, sationes atque plantaria. Quarta die tria, solem, lunam et stellas. Quinta die tria, pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quatuor, betias, pecudes, reptilia terrae et hominem. Et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex. Et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius semine nascitur omnis gens Israel: vi