comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͦposita sit q̃ri h diffinitionẽ dic̃ actũ cõsidato gu̾e cause i siplex
institit oratorẽ his p̃ceptis ⁊ ueluti fundam̃ta iaciens ostẽdit qͥ pͥmo
q̃rat᷑ qͥd posteriꝰ. P mo enĩ considata cõstitutione .i. controu̾sia uͥ uidis
q̃si statꝰ anqualitas ancomectura. anfinis antͣnsiatio ancerce q̃¬
libet pars qualitatis. deinde debes q̃rere ꝑ causã partitionis ut supõtri¬
mꝰ an sĩplexcausȩ gn̾s sit aniũcta siũcta q̃terȩ debemꝰexpłibꝰ ne

Expanded text:
 posita sit, quaeri Hic definitionem dicit. Ac tum considerato genere causae et simplex Instituit oratorem his praeceptis et veluti fundamenta iaciens ostendit, quid primo quaeratur, quid posterius. Primo enim considerata constitutione, id est controversiae ubi videris qui sit status, an qualitas an coniectura an finis an translatio an certe quaelibet pars qualitatis, deinde debes quaerere pro causae partitione, ut supra diximus, an simplex causae genus sit an iuncta. Si iuncta, quaerere debem
Abbreviated transcription (Latin):
cõtͣ aristotelem ł platonẽ defendit rethoricam :⁊ hec tͥa tenẽ¬
tut: ante rem: inrẽ ꝓꝰ rẽ. huius rei causa ñ difinte tullius¬
rethoricani. Diffinitio enĩ ĩ oĩ arte pͥma ⁊ ut puta ꝓfiteris
qͥo fit medicina. d tullius difimre mͦ ñ pot̃ quiahoe genus
cause ã mirabile ẽ. qd in sinuatur paulatĩ. & quia achade

Expanded text:
contra Aristotelem vel Platonem defendit rhetoricam et haec tria tenencontra Aristotelem vel Platonem defendit rhetoricam et haec tria tenentur: ante remrhetoricam. Definitio enim in omni arte prima est, ut puta profiteris quid sit medicina. Sed Tullius definire modo non potest, quia hoc genus causae admirabile
Abbreviated transcription (Latin):
tio qͣsi fiꝑabat õi. Holuit enim malo dare doctrinã. cum
dendo noxios retinet bene gͦ ⁊ turmis uituꝑans drãcẽ inu¬
tilem in duc̃ quia cum hre̾t exertitationẽ ⁊ ñ haberet artẽ.
eotemꝑe loquebatur qͦ pugnare deb̾et hic tollit arti culpã
⁊ dat hominibꝰ. qui uͦ ita se aruat. eumbn̾ ariuat quia rõ
dicedi quasi corpus ẽ: Itaq ut possimus impugna ⁊ corꝑe
nos tutamꝰ s fatiliꝰ armati uĩcatus. Itiaccidit sapiẽtiȩ ad faci¬
litatẽ uĩcendi eloquẽtia qͥ gubnat᷑ sapientia. E rgo quicgiud ar¬
mat: ante sine armis fuit. atq idõ ars ñ uenit ex nat᷑a. Ebn
armat dicit eloquenitiam. ut ipsam mecliam significet. At¬
mis enĩ ⁊ bne itti possumus ⁊ male. At ñ oppugnare. Bñ ꝑ¬
mansit in metaphora. Stiperuiseñ arma dix̾at ideo hic op¬
NIT EPOIT. id⁊ ueritatis assertor: Ac si uolumus. hie ñ

Expanded text:
tio, qua superabat omnes. Noluit enim homini malo dare doctrinam, cum tio, qua superabat omnes. Noluit enim homini malo dare doctrinam, cum dendo noxios retinet. Bene ergo et Turnus vituperans Drancem inutilem inducit, quia, cum haberet exercitationem et non haberet artem, eo tempore loquebatur, quo pugnare deberet. Hic tollit arti culpam et dat hominibus. Qui vero ita se armat Bene armat, quia ratio dicendi quasi corpus est. Itaque ut possumus in pugna et corpore nos tutamur, sed facilius armati vincimus, ita accedit sapientiae ad facilitatem vincendi eloquentia, qua gubernatur sapientia. Ergo quicquid armatur, ante sine armis fuit atque ideo ars non venit ex natura. Et bene arma dicit eloquentiam, ut ipsam mediam significet. Armis enim et bene uti possumus et male. Vt non oppugnare Bene permansit in metaphora: Superius enim armat dixerat. Ideo hic opσυνήγορον, id est veritatis assertor. Ac si volumus Hic non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uenit anatura s de industria. Ac ꝑ hoc ars: t̾onis ⁊ offitiĩ
Rõ ad drunas res ꝑtinet. offitium ad humanas. N oiumus aũ
sipientiam et̾ rerũ humanaꝵ scientiant & diunarum. Rõ
gͦ ñ potest ee̾ mala Artes enĩ om̃s auctores bonas nominãt
Uirg̃. Inuentas aut qui uttam ex coluere ꝑ artes. Abu fiue
dixit ꝑ iuriq arte si nonis Cũsumet.⁊ bene cõfumet.
quasi cõsumat᷑ et ꝑeat quicquid extͣronẽ uenit exertita¬
tione dicẽdi Rõ tysa ars ẽ. exertitatio usus qui arte caret.
Ergo orator rõne erercitatione ꝑfec tus ẽ d pocest quis
habere arcem ñ hr̃e exerticationen: hic tangit ermagorã qͥ
cũ artemscpfisset nunquã dixit cum posset ȩxercitatione dicẽ di
ut ipse tullius dic̃ ille sensini dicebat eum causam ꝑ didiss
tu cursim diciꝰaliena. Exercitatio gͦ ñ ẽ ars. sicut habemꝰ
ininuectiuis de lentulo: Nõ solũ illudingemũ ⁊ exercita¬

Expanded text:
n venit a natura, sed de industria ac per hoc ars est. Rationis et officii Ratio ad divinas res pertinet, officium ad humanas. Novimus autem sapientiam esse rerum humanarum scientiam et divinarum. Ratio ergo non potest esse mala. Artes enim omnes auctores bonas nominant. Virgilius: Inventas aut qui vitam excoluere per artes. Abusive dixit: Periurique arte Sinonis. Consumit et bene consumit, quasi consumatur et pereat, quicquid extra rationem venit. Exercitatione dicendi Ratio ipsa ars est, exercitatio usus, qui arte caret. Ergo orator ratione et exercitatione perfectus est. Sed potest quis habere artem, non habere exercitationem. Hic tangit Hermagoram, qui, cum artem scripsisset, numquam dixit, cum posset exercitatione dicendi fuit Antonius, ut ipse Tullius dicit: Ille sensim dicebat, quod causae prodesset, tu cursim dicis aliena. Exercitatio ergo non est ars, sicut habemus in invectivis de Lentulo: Non solum illud ingenium et exercita
Abbreviated transcription (Latin):
tia d paruim ꝓdesse nunquã potuit: Dicit᷑ tullio figoũ
ꝓdest nec cafu⁊ s cõtͣ dic̃ quȩ habet casum ũ ẽ. naturał itali¬
tatis d quare dixit plerumqe Quia dubitantis quia tuliꝰ
achasemicus ⁊ achadenia emiti nichil cõfiritat. Quare seques¬
t omissis. hec descͥtio monstrat. orator quał ex̃ debeat id
⁊̃ qui rectissima sequat᷑ studia ⁊ honesta quȩ ꝓsint patriȩ ñ
qtis ledate. In quo etũ patria ledit᷑: si cͥminos imprenti funt.¬
Unde ꝓscindtiẽ hortensius qͥd utẽ receꝑit. Otatoꝵ siec difiunt
Orator ẽ uir bonus dicendti ꝑitus: Rethorica enim rectissi¬
ma ⁊ honestissima studia continet. Respondet aũt in hoc

Expanded text:
tia prodesse numquam potuit. Dicitur Tullio: ‘Ergo non prodest nec casu’; sed contradicit: Quae habet casum, non est naturalis utilitatis. Et quare dixit plerumque, quasi dubitans? Quia Tullius Academicus est; Academia enim nihil confirmat. Quare si quis omissis Haec descriptio monstrat, orator qualis esse debeat, id est, qui rectissima sequatur studia et honesta, quae prosint patriae, non quae laedant. In quo enim patria laeditur? Si criminosi impunscinditur Hortensius, quod Verrem receperit. Orator sic definitur: Orator est vir bonus dicendi peritus. Rhetorica enim rectissima et honestissima studia continet. Respondet autem in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tia c̃. Eoptina quȩ printipium repicit. Nam suꝑiꝰ se dixit
itultum cogtasse iõõ hnc cheit hoc iatio ipsa He uideat᷑ cõtͣ duoꝵ
philosophot̾ uemie sententias. ipsa s̃ dic̃ suade t̾onẽ. Et tẽ bn̾e
to ipsa quasi ꝑ se nichil in uen̾it. s totum cõstet exatte.hicemũ
laborat. ut fuadeat ee̾ artem: Ut existim̃ sapientiam. dapi¬

Expanded text:
dixit multum cogitasse; ideo hic dixit diu. Ratio ipsa Ne videatur contra duorum philosophorum venire sententias, ipsam sibi dicit suadere rationem, et item bene ratio ipsa, quasi per se nihil invenerit, sed totum constet ex arte; hic enim laborat, ut suadeat esse artem. Vt existim
Abbreviated transcription (Latin):
ab nr̃a memoria: ꝓars cõmodorũ. Hic se dic̃ leg̾e inhistoria
quȩ ꝑartẽ rethoricã bona facta sint: historia enim uera dic̃ ario
et lacedemonios uͭ fuerunt docti philosophi perieles ⁊ pisi stra¬
tus quorum policia id est administratione creuit res p.
Plitrima bella restinicta. Laudat rethoticam ꝑ quã ⁊ urbes cõdi
possunt. ⁊ bella restingui. Bene aũ cdix̃ restincta ñ inchoata qͥa
ĩ choare bellum ignauoꝵ ⁊ fintre fortium ut uirg̃. que bella
ex hausta canebat. Fir missimas sotietates Sotietas nisi inbo¬
nos fuerit ñ obtinet ffirmitatẽ Bonus eeͣ ñ potest. nisi fue¬
rit ⁊ sapiẽs. E rgo bonum societatis ab orathote ꝓcedit ut uͥgͥ
Dum ꝑaci mediũ se offert ⁊uit ostendet ꝑsonam pacem suaden¬
tis. subiectit iustisstrus unus quifuit iutheueris. Atictor
iuisticie quȩ inorathore consistit: sanctisfintas amititias quȩ

Expanded text:
ab nostra memoria Pars commodorum. Hic se dicit legere in historia, ab nostra memoria Pars commodorum. Hic se dicit legere in historia, quae per artem rhetoricam bona facta sint; historia enim vera dicit ἀπὸ et Lacedaemonios, ubi fuerunt docti politici Pericles et Pisistratus, quorum politia, id est administratione, crevit res publica. Plurima bella restincta Laudat rhetoricam, per quam et urbes condi possunt et bella restingui. Bene autem dixit restincta, non inchoata, quia inchoare bellum ignavorum est, finire fortium, ut Virgilius: Quae bella exhausta canebat! Firmissimas societates Societas nisi inter bonos fuerit, non obtinet firmitatem. Bonus esse non potest, nisi fuerit et sapiens. Ergo bonum societatis ab oratore procedit, ut Virgilius: Dum paci medium se offert et ut ostenderet personam pacem suadentis, subiecit: Iustissimus unus / qui fuit in Teucris. Auctor iustitia est, quae in oratore consistit. Sanctissimas amicitias, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum cognou̾at si cum multis arniͣtis erat clodius. filocum
suꝑiorẽ tenebat si expeditus in equo. si infidiabat᷑ curuictꝰ ẽ:
ideo in ipso pͥntipio purgat: dicens ꝓfortisfimo uiro. ut iuĩsi¬
mile ee̾t quod̾ potuerit ł in hermis a multitudine uindicare
ined̃modorim Dctimñtum enum leua oãpnum est i er mari¬
marum
cutatum .i. ñ lego aut numo s coligo quas fabulosa ⁊ tata.
Et bene maximas cuitates corruisse dic̃. ut ñ tã oratorũ tieqͥ¬
tia quã suo pondẽ concidise uideant᷑. Ut lucatius: Sũmisq
negacum stare diu ħ õ minimã iudeo Bene utit᷑: remotioẽ.
ꝑ homines dum dic̃ in uscta in cõmocda ñ ꝑ artẽ. Atq ita cum
dic̃ ñ mediam ostenoit rechoricã s optimã ñ ipsi appłicanda
ẽ. culpa hominũ. & ideo dexte ꝑdisertissimos homines ñ sapi¬
entes ut salustius satiᷤeloquentiȩ sapientiȩ parum: Hõmi¬
nimã uideo. ids ꝑparuã ł nõ nullam aliquãtulã. Cũ au̾res

Expanded text:
ciendum cognoverat ‘si cum multis armatis erat Clodius, si locum superiorem tenebat, si expeditus in equo, si insidiabatur, cur victus est?’, ideo in ipso principio purgat dicens pro fortissimo viro, ut verisimile esset, quod se potuerit vel inermis a multitudine vindicare.incommodorum; detrimentum enim leve damnum est. Et maximarum civitatum id est non lego aut numero, sed colligo quasi fabulosa et rara. Et bene maximas civitates corruisse dicit, ut non tam oratorum nequitia quam suo pondere concidisse videantur, ut Lucanus: Summisque negatum / stare diu. Non minimam video Bene utitur remotione, per homines dum dicit invecta incommoda, non per artem, atque ita cum dicit, non mediam ostendit rhetoricam sed optimam. Non ipsi applicanda est culpa hominum et ideo dixit per disertissimos homines, non sapientes, ut Sallustius: Satis eloquentiae, sapientiae parum. Non minimam video id est perparvam vel nonnullam, aliquantulam. Cum autem res
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ipͥa resistaꝰ añ ꝗͣ alit se ip̃a ꝯtẽtio : dimissq altiꝰ tenet.
faciliꝰ ẽ se acertamine abstinẽ ꝗͣ abducere. studia qͦ gͣuuora
iracũdis omittẽda sũt. aut certe cit̾ laxitudinẽ excenda. ⁊ aĩus
nõ ĩt̃ plura u̾sandus. s artib amenis tradend̾. lectio uiũ car¬
minũ obleniat ⁊ historia fabulis d̾tineat. molliꝰ d̾licatiꝰq
tractet᷑ : Pitagoras ꝑturbationes aĩ lim ꝯponebat. auis
aũt ignorat lituos⁊ tubas ꝯcitamc̃ta eẽ. sic̃ qͦsdã cãtꝰ blandim᷑
ꝗb mẽs resoluit᷑. Confusis oculis ꝓsũt uir̃tia.⁊ qbedã colori¬
b ĩfirma acies acꝗescit. quoꝵ splendore ꝑstͥngit᷑ sic mẽter
egras studia leta ꝑmulcẽt. foꝵ aduocationẽ. iudicia fugẽ̾
debemꝰ. ⁊ oĩa q̃ exlacerãt uitiũ eq̾ caue̾ laxitudinẽ cor. son

Expanded text:
r accipiat. Alit se ipsa contentio et demissos altius tenet. Facilius est se a certamine abstinere quam abducere. Studia quoque graviora iracundis omittenda sunt aut certe citra lassitudinem exercenda, et animus non inter plura versandus, sed artibus amoenis tradendus. Lectio illum carminum obleniat et historia fabulis detineat ; mollius delicatiusque tractetur. Pythagoras perturbationes animi lyra componebat; quis autem ignorat lituos et tubas concitamenta esse, sicut quosdam cantus blandimenta, quibus mens resolvatur ? Confusis oculis prosunt virentia et quibusdam coloribus infirma acies adquiescit, quorundam splendore praestringitur; sic mentes aegras studia laeta permulcent. Forum, advocationes, iudicia fugere debemus et omnia quae exulcerant vitium, aeque cavere lassitudinem corpo
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ tm̃ ualitudini ꝓfuit utilis regio ⁊ salubriꝰ celũ ꝗͣ aĩs paꝵ
dit᷑ om̃s asꝑitas. paulatĩq ĩ t̃ placida d̾discit᷑. Accedit huc ꝙ
scendi nõ ĩuenit. nec uitiũ suũ ex̾cet. fugere itaq debebit
om̃is quos irritaturos iracũdia sciet. Qui sũt inquis isti
multi ꝙ uariis cãis id̾ facturi. offendet te suꝑb ꝯtẽptu. di¬
cax ꝯtumelia. peculãs in iuria. liuidus malignitate.pugnax
ꝯtẽtiõe. uẽtosus: mendaꝵ uanitate. nõ feres asispitioso tumti.
aꝑtinace uuĩci. adelicato fastidiri. Elige simplices. faciles. mod̾ra¬
nõ magistutũ erat blandiri ꝗͣ maledioe̾. celiũ oratorẽ fulisse
iracũdissimũ ꝯstat.cũ quo ut aiĩt cenabat ĩcubiculo lecte
patientie diens. s difficile erat illi ĩ copulã: necto riã ecĩ cũ
quo hebat effugere optimũ udiciũ ꝗcqd dixiss sequi⁊ fas¬

Expanded text:
nec tam valetudini profuit utilis regio et salubrius caelum quam animis parum unditur omnis asperitas paulatimque inter placida dediscitur. Accedit huc, qscendi non invenit nec vitium suum exercet. Fugere itaque debebit omnis quos irritaturos iracundiam sciet. " Qui sunt," inquis, " isti ? " Multi ex variis causis idem facturi : offendet te superbus contemptu, dicax contumelia, petulans iniuria, lividus malignitate, pugnax contentione, ventosus et mendax vanitate; non feres a suspicioso timeri, a pertinace vinci, a delicato fastidiri. Elige simplices, faciles, moderanon magis tutum erat blandiri quam male dicere. Caelium oratorem fuisse iracundissimum constat. Cum quo, ut aiunt, cenabat in cubiculo lectae patientiae cliens, sed difficile erat illi in copulam coniecto rixam eius cum quo cohaerebat effugere; optimum iudicavit quidquid dixisset sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũt illa q̃ nob̾ ĩferos faciũt t̾ribiles. fabula ẽ ulłas in¬
mine̾ mortiũ tenebras. nͨ carcerẽ nͦ fłumina igͤ flagrãtia
nͨ obliuiiõe annẽ nͨ tͥbunalia ⁊ reos ⁊ in illa reos lib̾tate tã
laxa ullos iterũ tirãpnos. ĩserũt ista poete ⁊ uanis nos
agitauere t̃rorib. M ors doloꝵ oĩũ  exclusio ẽ ⁊ finis ultͣ
ꝗ̃ mala mea nõ exeũt q̃ nos inillã tranꝗllitatẽ inqua

Expanded text:
fici, illa, quae nobis inferos faciunt terribiles, fabulas esse, nullas imfici, illa, quae nobis inferos faciunt terribiles, fabulas esse, nullas imminere mortuis tenebras nec carcerem nec flumina igne flagrantia nec Oblivionem amnem nec tribunalia et reos et in illa libertate tam laxa ullos iterum tyrannos : luserunt ista poetae et vanis nos agitavere terroribus. Mors dolorum omnium exsolutio est et finis, ultra quem mala nostra non exeunt, quae nos in illam t
Abbreviated transcription (Latin):
nõ flemꝰ qͣuis oĩs nsus nob̾illoꝵ ꝯspectus ereptꝰ sit. opinio
ẽ gͦ que nos cruciat.⁊ tanti qd̾q malũ ẽ qͣti illud taxa¬
iumꝰ. in nr̃a ꝑͣte remediũ habemꝰ.Iudicemꝰ illos abeẽ
et nosmet ip̃i fallamꝰ: dimisimꝰ illos. ĩmo ꝯsecuturi pre¬
misimꝰ. moret ⁊ illud lugentẽ. ñ erit ꝗme d̾fendat. ꝗ aꝯtẽptu
iũdicet. Ut nũme ꝓbabile s nõ solacio utar inciuitate nr̃a
plus gr̃e orbitas ꝯfert ꝗͣ cripit. ado ꝙ senectutẽ ꝙ solitu¬
do q̃ solebat distruere adpotentiã ducit. ut ꝗdã odia filioꝵ
simulẽt ⁊ liberos seruẽt ⁊ orbitatẽ manufaciãt. Scio ꝙ di¬
cas nõ mouẽt it d̾tͥmẽta mea. Et cͥ nõ ẽ dignꝰ solacio ꝗ
filiũ sͥ d̾cessisse sicut mãcipiũ moleste fert. cui ꝗcꝗͣ ĩfilio
tuus d̾cessit an ꝙ nõdiu uixit. si ꝙ d̾cessit sẽꝑ d̾biusti do¬
lere. semꝑ enĩ scisti mori. cogita nullis d̾fũctũ malis af¬

Expanded text:
 quamvis omnis usus nobis illorum cum aspectu ereptus sit. Opinio est ergo, quae nos cruci at, et tanti quodque malum est, quanti illud taxavimus. In nostra potestate remedium habe- mus. Iudicemus illos abesse et nosmet ipsi fallamus, dimisimus illos, immo consecuturi praemisimus. Movet et illud lugentem : " Non erit qui me defendat, qui a contemptu vindicet." Ut minime probabili sed vero solacio utar, in civitate nostra plus gratiae orbitas confert quam eripit, adeoque senectutem solitudo, quae solebat destruere, amanu faciant. Scio quid dicas : " Non movent me detrimenta mea; etenim non est dignus solacio, qui filium sibi decessisse sicut mancipium moleste fert, cui quicquam in filio tuus decessit, an quod non diu vixit ? Si quod decessit, semper debuisti dolere ; semper enim scisti moriturum. Cogita nullis defunctum malis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩoctidentẽ inorientẽq d̾fusi annes.⁊ sũmis cacuminib ne¬
mora nutantia ⁊ tm̃ siluaꝵ cũ suis aĩalib auiũq ꝯcentu
dissono. Uarii urbiũ situs ⁊ secluse nationes locoꝵ difficul¬
tate. quaꝵ alie ĩse erectos subtrahet mõtos alie ripis. lacu
uallib pauide cͥcũfundũt᷑ aduta fructus seges ⁊ arbusta siñ
cultore feritatis ⁊ riuoꝵ lenis ĩt̃ prata discursus.⁊ ameĩs fumnꝰ
⁊litora ĩportũ recedentia. Sparse tot ꝑ uastũ ĩst ĩsult que
ĩtuentu suo paria distingt̃. Quid lapidũ gẽmaꝵq fulgor
diãti rapidoꝵ torrẽtiũ aurũ arenis ĩfluẽs ⁊ ĩmedĩs t̃ris me¬
atia guntiũ triplici sinu scindc̃s ⁊ĩgẽti licentia exestuãs. uideb
bus ĩquietis sine uento fluctuantib aquis mirari. Et ex cdẽ¬

Expanded text:
in occidentem orientemque diffusi amnes et summis cacuminibus nein occidentem orientemque diffusi amnes et summis cacuminibus nemora nutantia et tantum silvarum cum suis animalibus aviumque concentu dissono ; varii urbium situs et seclusae nationes locorum difficultate, quarum aliae se in erectos sub- trahunt montes, aliae ripis lacubus vallibus pavidae circumfunduntur ; adiuta cultu seges et arbusta sine cultore feritatis ; et rivorum lenis inter prata dis- cursus et amoeni sinus et litora in portum recedentia ; sparsae tot per vastum insulae, quae interventu suo maria distinguunt. Quid lapidum gemmarumque fulgor et inter rapidorum torrentium aurum harenas interfluens et in mediis terris meationem gentium triplici sinu scindens et in- genti licentia exaestuans ? Videbis hic inquietis et sine vento fluctuantibus aquis innare exce
Abbreviated transcription (Latin):
eternisq deiũctã infatigata celestiũ officia uoluẽtẽ. ui¬
deb̾ ilł ĩmĩabiles stellas micare. uno sidere o̾ ĩpleri. solc̃
cotidiano cursu diei noctisq spatia signãtẽ. ãnuo estates
hiemesq equalĩq diuidẽtem. uidebit nocturnã lucẽ suc¬
cessionẽ afrat̃nis occursib lene remissũq lum̃ mutuãtẽ
⁊ mͦ occultã. modo toto ore t̃risĩminẽtẽ accessiõib dãpnisq
mutabilẽ sẽꝑ ꝓxime dissimilẽ. iudebit ꝗnq sidera diu̾e¬
ꝓinde formãt᷑ put equũ iniqͦue sidus incessit. o mab̾is col¬
lecta nubila ⁊ cadentes aquas ⁊ obliqͣ flumina: celi fragorẽ.
Cũ satiatꝰ spectaculo srãtor ⁊ ĩ terrã oculos d̾iecerit excipiet
te alia fora reꝵ alit̾q mirabilis.: Inc campoꝵ ĩ infinitũ patẽ¬
tiũ fusa planitig. hinc mõtiũ magͥs ⁊ niualib surgẽtiũ
iuigis erecti in sublime uerticis d̾iectus. fluminũ exuno fõte

Expanded text:
aeternisque devinctam, indefatigata caelestium officia volventem. Vide- bis illic innumerabiles stellas micare, videbis uno sidere omnia implere solem, cotidiano cursu diei noctisque spatia signantem, annuo aestates hiemesque aequalius quidem dividentem. Videbis nocturnam lunae successionem, a fraternis occursibus lene remissum- que lumen mutuantem et modo occultam modo toto ore terris imminentem, accessionibus damnisque mutabilem, semper proximae dissimilem. Videbis quinque sidera diverproinde formantur, prout aequum iniquumve sidus incessit. Miraberis conlecta nubila et cadentis aquas et obliqua fulmina et caeli fragorem. Cum satiatus spectaculo supernorum in terram oculos deieceris, excipiet te alia forma rerum aliterque mira- bilis : hinc camporum in infinitum patentium fusa planities, hinc montium magnis et nivalibus surgentium iugis erecti in sublime vertices ; deiectus fluminum et ex uno fonte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ int̃ fedos regie intẽꝑant e reges paꝵ erit simulbinis coire
audisti ꝗd te ĩuitare possit ꝗd absterrere. ꝓinde aut naui¬
ga aut resiste. Post hãc d̾nũctiationt̃ siꝗs dixiss ĩtrare se
siracusas uelle satisne iustã querelã d̾nullo nͥ d̾se hr̃e
sustuleris poteris hr̃e formosos ⁊ d̾ formes pot̾is sortasse młti
nascẽt᷑. eẽ aliquis exillis tã ẜuator pat̾e ꝗͣ ꝓditor poterit.
nõ ẽ ꝙ d̾sꝑes tante dignatioĩs futuros ut nemo tͥ ꝓpt̃ illos
male dicere audeat. ꝓpone tũ ⁊ tange futuros t̃pitudinis
ut ip̃i maldc̃a sit. nicͥ uetat illos tibi suprema p̃stari et¬
⁊ laudari te aliberis tuis. s sic te para tanꝗͣ inigne ĩpositura
uł puerũ uł iuuenẽ ł senẽ. Nichil enĩ adrẽ ꝑtinẽt anni.
qm̃ nullũ nõ acerbũ funꝰ est. qd parẽs seꝗt᷑. post has leges
ꝓpositas si liberos tollis om̃i deos ĩuidia liberas ꝗ nͥ tͥ c̾ti

Expanded text:
 inter foedos regiae intemperantiae greges parum erit simul binis coire. Audisti quid te invitare possit, quid absterrere; proinde aut naviga autresiste.” Post hanc denuntiationem si quis dixisset intrare se Syracusas velle, satisne iustam querellam de ullo nisi de se habere sustuleris, poteris habere formosos, et deformes poteris; fortasse muti nascentur. Esse aliquis ex illis tam servator patriae quam proditor poterit. Non est quod desperes tantae dignationis futuros, ut nemo tibi propter illos male dicere audeat; propone tamen et tantae futuros turpitudinis, ut ipsi maledicta sint. Nihil vetat illos tibi suprema praestare et laudari te a liberis tuis, sed sic te para tamquam in ignem impositurus vel puerum vel iuvenem vel senem; nihil enim ad rem pertinent anni, quoniam nullum non acerbum funus est, quod parens sequitur." Post has leges propositas, si liberos tollis, omni deos invidia liberas, qui tibi nihil certi
Abbreviated transcription (Latin):
chilũ redigit nulli nos fortune tradit. mala eͥ bonaq cͥca
aliquã uersant᷑ materiã. Nõ põt id fortuna tene̾ qd̾ nat᷑a
dimisit. nͨ põt miser eẽ ꝗ nullus ẽ. Excessit filiꝰ tuus t̾mi¬
nos int̾ quos semit᷑ excepit illũ magna ⁊ et̃na pax. ñ pauꝑ¬
tatis metu nõ diuitiaꝵ eura. nõ libidinis ꝑuoluptatẽ aiõs
carpẽtis stimulis incessit᷑. nõ inuidia felicitatis aliene tã¬
git᷑. nõ sue p̃mit᷑. nõ ꝯuitiis ꝗdẽ ullis ueretũdie aures uer¬
pendet excuẽtu semꝑ ĩcertiora d̾pendẽti tandẽ iͥ ꝯstititit un
nil eũ pellat uͥ nicħ tẽreat. O ignaros maloꝵ suoꝵ ꝗb ñ mõs

Expanded text:
hilum redigit, nulli nos fortunae tradit ; mala enim bonaque circa aliquam versantur materiam. Non potest id fortuna tenere, quod natura dimisit, nec potest miser esse qui nullus est. Excessit filius tuus terminos, intra quos servitur, excepit illum magna et aeterna pax. Non paupertatis metu, non divitiarum cura, non libidinis per voluptatem animos carpentis stimulis incessitur; non invidia felicitatis alienae tangitur, non suae premitur, ne conviciis quidem ullis verecundae aures verpendet ex eventu semper incertiora rependenti. Tandem ibi constitit, unde nil eum pellat, ubi nihil terreat. O ignaros malorum suorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
es multũ patiusse ħ tp̃s ex qͦ nil ꝑdidisti. nũꝗͣ ꝯspectu tuo
recesit. sub oculis tuis studia formauit. excellẽtis ingenui
et qquaturi auũi nͥ obsticiss uerecũdia q̃ multoꝵ ꝓfectus
silentio p̃ssit adolescẽs rarissime fortune ĩtã magͣ feminaꝵ
turba uros corrũpẽtiũ nulliꝰ se spei p̃buit.⁊ cũ quaꝵdã us

Expanded text:
es multum patuisse hoc tempus, ex quo nil perdidisti. Numquam e conspectu tuo es multum patuisse hoc tempus, ex quo nil perdidisti. Numquam e conspectu tuo recessit ; sub oculis tuis studia formavit excellentis ingeni et aequaturi avum, nisi obstitisset verecundia, quae multorum profectus silentio pressit. Adulescens rarissimae formae in tam magna feminarum turba viros corrumpentium nullius se spei p
Abbreviated transcription (Latin):
materia ꝯmissus fuc̃q d̾m̾sus ⁊ sordidolucet. eadẽ eͥ d̾tinet
cã q̃ maligne alitꝰ. sic ingenia qͦ illustriora breuiora sũt. Nã
ubi ĩ cremẽto locus nõ ẽ uicinꝰ casus ẽ. Fabianꝰ ait id qd̾ nr̃i
qͦ parẽtes uide̾ puerũ rõe fuisse statura ĩgentis uiri añ. s hͥ
cito d̾cessit ⁊ moriturũ breui nemo prudẽs dixit nõ poterat enĩ¬
nimia maturitas : appetit finis ubi ĩcremẽta ꝯsũpta sũt. Incipe
uͥtutib ip̃m ñ annis extimare. satis diu uꝑxit pupillꝰ relictꝰ
sub tutoꝵ cura usq ad quartũ decimũ annũ fuit sub matͥs
tutela semꝑ cũ hrẽt suos penates relinquere tuos uoluit ad
litiã recusauit ne ate discederet. Cõputa martia ꝗͣ raro li¬
berosiuideãt q̃ indiu̾sis domib habitãt. Cogita toti illos ꝑire¬
ãnos mat̾b ⁊ ꝑsollicitudinẽ exigi ꝗb filios ĩ exercitu hñt. sci¬

Expanded text:
materia commissus fumoque demersus ex sordido lucet ; eadem enim detinet materia commissus fumoque demersus ex sordido lucet ; eadem enim detinet causa, quae maligne alit. Sic ingenia quo inlustriora, breviora sunt; nam ubi in- cremento locus non est, vicinus occasus est. Fabianus ait, id quod nostri quoque parentes videre, puerum Romae fuisse statura ingentis viri ; sed hic cito decessit, et moriturum brevi nemo prudens non ante dinimia maturitas est ; adpetit finis ubi in- crementa consumpta sunt. Incipe virtutibus illum, non annis aestimare ; satis diu vixit. Pupillus relictus sub tutorum cura usque ad quartum decimum annum fuit, sub matris tutela semper. Cum haberet SUOS penates, relinquere tuos noluit et litiam recusavit ne a te discederet. Computa, Marcia, quam raro liberos videant quae in diversis domibus habitant; cogita tot illos peannos matribus et per sollicitudinem exigi, quibus filios in exercitu habent: sci
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ add̾teriora certiꝰ facilimũ. a suꝑos it̃ ẽ aĩscito abhumana
ꝯu̾satione dimissis. muimũ ẽ fecis põderis tͣxert̃ añ ꝗͣ obdu¬
ceres ⁊ altiꝰ t̾rena ꝯciꝑent. liberati leuiores ad originẽ suã re¬
uolãt ⁊ faciliꝰ ꝗcꝗd ẽ illuc obsoleti illitiq fluũt. Nec unꝗͣ
magnis ingeniis cara ĩcorpore mora ẽ. exire atq erũꝑe ge¬
stiũt. egre has angustias fert̃ uagi ꝑ om̃e sublimes ⁊ exalto
afsueti humana d̾spic̾e. Inde ẽ ꝙ placon clamat. sapiẽtis
ferri in exteriora tendẽtẽ. ꝙ dni mãtia cũ uideres senilẽ iu
uent̃ prudẽtiã uictorẽ om̃ũ uoluptatũ aĩu emẽdatũ carẽtẽ
uitio. diuitias sine auaritia. ħ rões sine ambiciõe. uoluptates
sine luxuria appetẽtẽ diu tͥ putabas illũ hospitẽ posse ꝯtĩge̾.
ꝑfecta uͥtus. nͨ ultimũ tp̃s expectãt q̃ ĩpͥmo maturuert̃. Igni ᷤ qͦ
clarior fulsit: citiꝰ extĩguit᷑. uiuacior ẽ ꝗ cũ lenta ac difficili

Expanded text:
est et ad deteriora certius, facillimum ad superos iter est animis cito ab humana conversatione dimissis ; minimum enim faecis, ponderis traxerunt. Ante quam obdurescerent et altius terrena conciperent liberati leviores ad originem suam revolant et facilius quicquid est illud obsoleti inlitique eluunt. Nec umquam magnis ingenis cara in corpore mora est ; exire atque erumpere gestiunt, aegre has angustias ferunt, vagi per omne, sublimes et ex alto adsueti humana despicere. Inde est quod Platon clamat : sapientisferri in exteriora tendentem. Quid ? tu, Marcia, cum videres senilem in iuvene prudentiam, victorem omnium voluptatium animum, emendatum, carentem vitio, divitias sine avaritia, honores sine ambitione, voluptates sine luxuria adpetentem, diu tibi putabas illum sospitem posse contingerperfecta virtus, nec ultimum tempus expectant quae in primo maturuerunt. Ignis quo clarior fulsit, citius extinguitur; vivacior est, qui cum lenta ac difficili
Abbreviated transcription (Latin):
bi hiatib uastis subducet. urbes tremorib qͣtit. ⁊ exĩfimo
pestilentie alicꝰ mittit. ⁊ inundatioĩb ꝗcꝗd habitat᷑ obdu¬
cet. Necabitq om̃e aĩal orbe submerso. ⁊ ignib uastis or¬
rebit incẽdetq mortalia. ⁊ cũ tp̃s aduenerit quo se mũdꝰ
renouaturꝰ extinguat. uirib ista se suis cedẽt ⁊ sidera side¬
rib ĩcurrẽt ⁊ omĩ flagrãte matĩa uno igni ꝗcꝗd nẽ exdis¬
põito luces ardebit. nos qͦ felices aĩe ⁊ et̾na sortut cũ deo
iusũ erit iterũ ista moliri libentib cũctis ⁊ ipa ꝑua ruina
ĩgentis accessio ĩ antiq elemẽta u̾tem᷑. felicẽ filiũ tuũ mã¬

Expanded text:
bi hiatibus vastis subducet urbes, tremoribus quatiet et ex infimo bi hiatibus vastis subducet urbes, tremoribus quatiet et ex infimo pestilentiae halitus mittet et inundationibus quicquid habitatur obducet necabitque omne animal orbe submerso et ignibus vastis torrebit incendetque mortalia. Et cum tempus advenerit, quo se mundus renovaturus extinguat, viribus ista se suis caedent et sidera sideribus incurrent et omni flagrante materia uno igni quicquid nunc ex disposito lucet ardebit. Nos quoque felices animae et aeterna sortitae, cum deo visum erit iterum ista moliri, labentibus cunctis et ipsae parva ruinae ingentis accessio in antiqua elementa vertemur.” Felicem filium tuu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a diutissimẽ luget᷑ ꝗ felicissime morit᷑: Coimꝰ om̃s inu¬
nũ. iudemꝰq nõ alta nocta nocte cͥcũdati. nil ap̃uosut
putatis optabile. nil excelsũ. nil splendidũ. s humilia cũcta
⁊ grauia ⁊ anxia ⁊ quotã partẽ luminis nr̃i cernẽtia. Quid
dicã nulla ħ arma mutuis furere ꝯcursib. nec classes cͣs¬
sib frãgi. nec paricidia aut fingi aut cogitari. nͨ fora li¬
regna ꝓsꝑicẽ.⁊ magnaꝵ urbiũ lapsus ⁊ maris nouos currꝰ.
nã si tibi pͭ solacio d̾siderũ tui cõe factũ nicħ qͦ stat loco
stabit. omĩa sternet aduocetq secũ uetustas nͨ hõib solũ.
qͦta eͥ ista fortuit potẽtie portis ẽ s locis s regiõib s mũdi
partib. uide tot suppͥmit mõtes ⁊ alibi rupes ĩaliũ no¬
uas expͥmet. maria sorbebit. flumina auertet. ⁊ comẽtio
gentiũ rapto societatẽ generis humai cetũq dissoluet. ali¬

Expanded text:
nostra diutissime lugetur qui felicissime moritur ? Coimus omnes in unostra diutissime lugetur qui felicissime moritur ? Coimus omnes in unum videmusque non alta nocte circumdati nil apud vos, ut putatis, optabile, nil excelsum, nil splendidum, sed humilia cuncta et gravia et anxia et quotam partem luminis nostri cernentia! Quid dicam nulla hic arma mutuis furere concursibus nec classes classibus frangi nec parricidia aut fingi aut cogitari nec fora liregna prospicere et magnarum urbium lapsus et maris novos cursus. Nam si tibi potest solacio esse desideri tui commune fatum, nihil quo stat loco stabit, omnia sternet abducetque secum vetustas. Nec hominibus solum quota enim ista fortuitae potentiae portio est?, sed locis, sed regionibus, sed mundi partibus ludet. Totos supprimet montes et alibi rupes in altum novas exprimet; maria sorbebit, flumina avertet et commercio gentium rupto societatem generis humani coetumque dissolvet ; ali
Abbreviated transcription (Latin):
siderib. Prita itaq exilla arte celesti patrẽ tuũ martia¬
et cui tantũ apudit auctoritatis erat ꝗͣtũ tͥ apud filiũtũ.
nõ illo ĩgenio qͦ ciuilia bella d̾fleuit qͦ ꝓscribẽtes ĩ et̃nũ ip̃e
ꝓscͥpsit. s tanto elatiorẽ ꝗͣto ẽ ip̃e sublimior dicc̾ cur te
filia tã longa tenet egͥtudo. cur intãta ueri ignoratiõe
u̾saris. aut iniq accũ cũ filio tuo iudices q̃ ĩte domꝰ statꝰ
inte ip̃e admaioe̾s recepit suos. Nescis ꝗͣtis fortuna ꝓcellis
turiꝰ illos mors stantib subtraxiss malis. an romanos du¬
ces qͦꝵ nicħ magͥtudini d̾erit si aliꝗd etati d̾traxeris. an no¬
bilissimos iuros clarissimosq adictũ militaris gladũ ꝯpo¬
sita ceruice formatos. atq patrẽ atq auũ tuũ. ille ĩ alieni
ꝑcussoris uenit arbitͥũ. ego nicͥ ĩme cuiꝗͣ ꝑmisi. ⁊ cibo ꝓ
hibitꝰ ostendi ꝗͣ magͦ me ꝗͣ uuat aĩo scripssisse. cũ ĩdomo

Expanded text:
tuum Marcia, cui tantum apud te auctoritatis erat quantum tibi apud filium tuum, non illo ingenio, quo civilia bella deflevit, quo proscribentis in aeternum ipse proscripsit, sed tanto elatiore, quanto est ipse sub- limior, dicere ; “Cur te, filia, tam longa tenet aegri- tudo ? Cur in tanta veri ignoratione versaris, ut inique actum eum filio tuo iudices, quod integro domus statu integer ipse se ad maiores recepit suos ? Nescis quantis fortuna procellis turius illos mors instantibus subtraxisset malis ? an Romanos duces, quorum nihil magnitudini deerit, si aliquid aetati detraxeris ? an nobilissimos viros clarissimosque ad ictum militaris gladi composita cervice curvatos ? Respice patrem atque avum tuum : ille in alieni percussoris venit arbitrium rohibitus ostendi tam magno me quam uidebar animo scripsisse. Cur in domo
Abbreviated transcription (Latin):
erat. hac sc̃itate moꝵ effecit ut ꝑ admodũ digniꝰ sac̾dotio
uideret᷑ mat̾na sine duͦ suffragatiõe. s ne mat̾ ꝗdẽ nͥ pro
doliusti cetera exͣ caĩb plena uolupͣtis s̃ simõ ut filioscis
simõ ꝗd ĩ illo p̃tiossissimũ fui̾t ĩtelligis ymago dũ taxat
filii tui perit ⁊ efficies nõ similima ip̃o ꝙ et̃niis meliorisq

Expanded text:
 effecit, ut puer admodum dignus sacerdotio videretur, materna sine dubio suffragatione, sed ne mater quidem nisi pro doluisti; cetera, exempta casibus, plena voluptatis sunt, si modo uti filio scis, si modo quid in illo pretiosissimum fuerit intellegis. Imago dumtaxat fili tui perit et effigies non simillim
Abbreviated transcription (Latin):
et cetera ꝗpi ĩuoluti sum̾. uĩcula aĩoꝵ teneb̾ras sũt. obruͥt᷑
hiis. effugat᷑. ĩficit᷑. arcẽt᷑ aueus ⁊ suis infalsa ꝯiectus om̃e
uñ dimissũ ẽ ibi illũ et̃na reꝗes manet. ⁊ ꝯfusis gͣssisq pura
⁊liꝗda iuscẽtẽ. ꝓinde nõ ẽ ꝙ ad sepulcrũ filii tui curras. et
pessima eiꝰ ⁊ ip̃i molestissima istic iacẽt ossa cineresq ñ mag̃
illiꝰ ꝑtes ꝗͣ uestes aliaq regimẽta corpoꝵ. Integer ille nicħq
dũ expugͣt᷑ ⁊ inherẽtia uiua sitũq oĩũ mortalis eui excutit
dinde ad excelsa sublatꝰ int̃ felices currit aĩas. excepit illũ
cetus sacer scipiones catonesq int̾q ꝯtẽptores uite ⁊ bñficio
lib̾os. parẽs tius martia illic nepotẽ suũ ꝗͣꝗͣ illic om̃ib oẽ¬

Expanded text:
involuti sumus, vincula animorum tenebraeque sunt. Obruitur his, offocatur, inficitur, arcetur a veris et suis in falsa coiectus. Omne unde demissus est. Ibi illum aeterna requies manet ex confusis crassisque pura et liquida visentem. Proinde non est quod ad sepulcrum fili tui curras ; pessima eius et ipsi molestissima istic iacent, ossa cineresque, non magis illius partes quam vestes aliaque tegimenta corporum. Integer ille nihilqudum expurgatur et inhaerentia vitia situmque omnem mortalis aevi excutit, deinde ad excelsa sublatus inter felices currit animas. Excepit illum coetus sacer, Scipiones Catonesque, interque contemptores vitae et veneficio liberos parens tuus, Marcia. Ille nepotem suum— quamquam illic omnib
Abbreviated transcription (Latin):
quent̾ occidit cum eo patriam uir fortiᷤᷤ seꝑe defendat.
nec uenenũ idõ appetendumẽ. quia potest ꝓdesse nũ ñq
cũ semꝑ noceat. Mͦ gͦ h quia rethorica mediadic̃ enĩ retho¬
ricam multiᷤ ciuitatib nocuisse ꝓfuisse multis mͦ impͥn¬
cipuis agit᷑ dequantitate ñ neget multa in commoda ꝑ recho

Expanded text:
quenter occidit, cum eo patriam vir fortis saepe defendat. Nec venenum ideo appetendum est, quia potest prodesse nonnunquam, cum semper noceat. Modo ergo hic, quia rhetorica media est – dicit enim rhetoricam multis civitatibus nocuisse, profuisse multis –, modo in principiis agitur de quantitate: Non negat multa incommoda per rheto
Abbreviated transcription (Latin):
citias quȩ diuin̾itas cõ parat quȩ nos fac̃ minitos. et ceta
luod thesis aliud ypochefis t̾efis dicit᷑ controu̾sta in di¬
endo ꝑostra fine temꝑe sine ꝑsona ut puta bonum :
naitigare. maliun e naiugare. Y pothesis : controu̾sia cũ
qͣtuor habet pateᷤꝰ ꝓpositionẽ partẽ conmodarum partẽ
ĩ conmodoꝵ ⁊ cõclusionẽ Prepostio quał ẽ: Sepe ⁊ multũ
hoc mee cogitati. uttrum bona et naiugatio an mala
Partem in cõmodoꝵ quia cogito scopulos qͥa uada
ł artem cõmodoꝵ. considõ diu̾sas cȩli rones ⁊ quȩsitas
toto orbe diuicias uarios cognitos ꝓuinciarũ meres u¬
deo bonã eẽ naiuigationẽ: concltisio: ac mea quidẽ sẽ¬
tentia dico eẽ nauigandũ: Hauẽ etiã si ñ nauigemꝰ
fubiecti ꝑicło ee̾ pot̾imus Ergͦ mͦ ꝑ thesm tͣctanda ẽ.¬

Expanded text:
citias, quae divitias comparat, quae nos facit munitos et ceteracitias, quae divitias comparat, quae nos facit munitos et cetera est. Aliud est thesis, aliud hypothesis. Thesis dicitur controversia in dicendo posita sine tempore, sine persona, ut puta ‘bonum est navigare’, ‘malum est navigare’. Hypothesis est controversia cum em incommodorum et conclusionem. Propositio qualis est? Saepe et multum hoc mecum cogitavi, utrum bona esset navigatio an mala. Partem incommodorum: Quia cogito scopulos, quia vada. Partem commodorum: Considero diversas caeli rationes et quaesitas toto orbe divitias, varios cognitos provinciarum mores. Video bonam esse navigationem. Conclusio: Ac mea quidem sententia dico esse navigandum; nam etiamsi non navigemus, subiecti periculo esse poterimus. Ergo modo per thesin tractanda e
Abbreviated transcription (Latin):
frigore m̃bra. an aer ẽ. ut aurȩ simplicis ignẽ: an sanguis
ut ptirpuream uomit ille animam. utrum aqua sit. Post¬
remo quale sint mortał a in mortał . &. dicunt eã eeͣ^ morta¬
lem stoici qui eã dicunt manere post corpus: dict̃ eã eẽ
mortalẽ epicurei qui ẽa dicunt cũ corꝑe morituram. qui
aut̃t nichilee̾ post hominẽ: mͦ gͦ scd̾m nat᷑alẽ questionẽ
querit᷑ utrum sit ars rechorica qitid sit quale sit Est gͦ
arsrethorica an ñẽ: Hã homines inquit int̃ siluestria
tasta ferarum more uagabant᷑ quid quid antea ñ fuit. post¬
ea eẽ cep̃exarte ñ ex natura ẽ Et enim nat᷑e qͥd cũ hõe
nascit᷑. artis uͦ qd post ea sollercia uruenit huma Est ars
rethorica: Denide quidest ista ars: Attificiosa eloquẽ¬
tia id ÷ eloquentia sed cum arte mixta. Postreno quał fit
bona in mala: bona ÷ quȩ nos fac̃ infidias declinate quȩ ami¬

Expanded text:
frigore membra, an aer est, ut aurae simplicis ignem, an sanguis, frigore membra, an aer est, ut aurae simplicis ignem, an sanguis, ut purpuream vomit ille animam? Vtrum aqua sit? Postremo quale sit, mortalis an immortalis. Et dicunt eam esse immortalem Stoici, qui eam dicunt manere post corpus. Dicunt eam esse mortalem Epicurei, qui eam dicunt cum corpore morituram, quia aiunt nihil esse post hominem. Modo ergo secundum naturalem quaestionem quaeritur, utrum sit ars rhetorica, quid sit, quale sit. Est ergo ars rhetorica an non est? Nam homines, inquit, inter silvestria tecta ferarum more vagabantur. Quicquid ante non fuit, postea esse coepit, ex arte, non ex natura est; est enim naturae, quod cum homine nascitur, artis vero, quod postea sollertia invenit humana. Est ergo ars rhetorica. Deinde: Quid est ista ars? Artificiosa eloquentia, id est eloquentia, sed cum arte mixta. Postremo qualis sit, bona an mala. Bona est, quae nos facit insidias declinare, quae ami
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc obscuritatẽ ueritas petharet᷑. Ceterum mala ars rechori¬
ca in his tͥbus ÷: Scriptitrus gͦ tulliꝰ de arte rethorica. ne dic̾e¬
t᷑ ei quid uis scͥbere quia scd̾m platonẽ ars ñ ÷ scd̾m aristote¬
lem arsẽ quidẽ s mala: Ideoq necessarium putat inpͥnci¬
pio & artẽ ꝓbare contͣ plathonem & contͣ aristotelem.
aturales questiones st̃ tres. Utrum sit aliquid qͥd
fincionẽ quale sit ꝑ qualitatẽ. ut ptita cũ querit᷑ de aiꝰa. ẽ
atĩa an nonẽ. que uenit et intrat corꝑtis humanũ &. iter̃
egredit᷑: Ali dicunt esse a nimani alti dicunt ñ et. F yi¬
& uestit᷑ aura etherea: Non gͦ dic̃ specialem ee̾ aĩam s
tinum spm̃ qui infundit᷑ ꝑ totum mundunt ut hatistus eche¬
tios dixͥe: alii dicunt eẽ amniam ut stoici ł cet̾i: de inde quid
ẽ amman utrũ ignis uͤtt calor ossa relinqure illi soluiͥtur

Expanded text:
per hoc obscuritatem veritas pateretur. Ceterum mala ars rhetoriper hoc obscuritatem veritas pateretur. Ceterum mala ars rhetorica in his tribus est. Scripturus ergo Tullius de arte rhetorica, ne diceretur ei ‘quid vis scribere, quia secundum Platonem ars non est, secundum Aristotelem ars est quidem, sed mala?’, ideoque necessarium putat in principio et artem probare contra Platonem et bonam contra Aristotelem. Naturales quaestiones sunt tres: Vtrum sifinitionem, quale sit per qualitatem, ut puta cum quaeritur de anima: ‘Est anima an non est, quae venit et intrat corpus humanum et iterum egreditur?’, alii dicunt esse animam, alii dicunt non esse. Epiet vescitur aura / aetheria. Non ergo dicunt specialem esse animam, sed unum spiritum, qui infunditur per totum mundum, ut haustus / aetherios dixere. Alii dicunt esse animam, ut Stoici vel ceteri. Deinde: Quid est anima? Vtrum ignis, ut calor ossa reliquit et illi solvuntur
Abbreviated transcription (Latin):
thorica. que sunt gͣuia necesse habet in principiis
purgare. Q uȩ sit igit᷑ gͣuia : Sententia platonis
⁊ aristetilis Eiato enu eloquentissimus fere õiũ pbi¬
losophorum dicebat artem rechoricim ñ ee̾ artẽ s eẽ
cił scientie partis umbrã hoc enim asserebat in
nat᷑a s de industria uenit. Porro aũt si dix̾is seruo
rapinsti mͥ codicẽ respondet ñ rapin: Ecce qd uos dictas
con iefcuram quã coniecturã inquit duuditis in ꝑsonã.
infactum. in causã dic̃ tͥ gͦ serius titus quẽ finti argius
Quet ani s aquo tͥ seruo: scis me aliquãdo ħ fecisse: sece
argum̃tũ aꝑsona Deinde quare furtũ facturus erãs tĩ
ẜ nat᷑a Rethorica aut̃. ars ñ . s cuut scientiȩ partis ũb
Aristotiles aut̃ dicebat eẽ artẽ s malã quia cõtra ueritatẽ
nitit᷑ studio defenfionis. fidẽ uerteatiᷤ in pugnat: E dabat

Expanded text:
torica, quae sunt gravia, necesse habet in principiis torica, quae sunt gravia, necesse habet in principiis purgare. Quae sunt igitur gravia? Sententia Platonis et Aristotelis. Plato enim eloquentissimus fere omnium philosophorum dicebat artem rhetoricam non esse artem, sed esse civilis scientiae partis umbram; hoc enim asserebat in natura, sed de industria venit. Porro autem si obicis servo ‘rapuisti mihi codicem’, respondet ‘non rapui’. Ecce quod vos dicitis coniecturam; quam coniecturam, inquit, dividitis in personam, in factum, in causam. Dicit tibi ergo servus tuus, quem furti arguis: ‘Quot anni sunt a quo tibi servio? Scis me aliquando hoc fecisse?’ Ecce argumentum a persona. Deinde: ‘Quare furtum facturus eram? Num s scientiae partis umbra. Aristoteles autem dicebat esse artem, sed malam, quia contra veritatem nititur et studio defensionis fidem veritatis impugnat. Et dabat
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ cã cõmendare debemus. ut uirgilius ammiran¬
da ÷ͥ lentũ spectacła rerũ: S errant qͥ hoc dicunt:
Ion enim laus iuisto pͥncipio sed difinicio continetur.
&̃ẽ cõmune S uide quemadmodum illud facit tulliꝰ
speciale. Cum multa diunitus pontifices a maiori
solo religionis uire certabat. eicero iure publico quia
nec poterant pontifices contͣ religionem fere sentẽ¬
ciã. Res enĩ cõsecrata fuerat Et elodius religionis
utre pugnabat. Uidcamus quomͦ istud soluit. Bene
in quit maiores nr̃i qui uos non sõĩum de iuire re¬
ligionis sedet de uire publico uidices instituert̃ ut tã
uob̾ ius publicum quãius religionis tuendum sit.
Et cũ eos dicit de uire publico uidicare illud estiman¬
dĩ relinquit sine causa clodium consecrationis iure
pugnare qd ad pontifices ꝑtinet cum illi etiam hoc u¬
dicaturi sint ut cum deb̾et cõsecͣri qd̃ ꝑtinet ad uis
publicum Modo ergo tullius scripturus dearte re¬

Expanded text:
am commendare debemus, ut Virgilius: Admiranda tibi levium spectacula rerum’: Sed errant, qui hoc dicunt; non enim laus in isto principio, sed defensio continetur. esse commune, sed vide quemadmodum illud facit Tullius speciale: Cum multa divinitus, pontifices, a maioriius dicere; Clodius enim solo religionis iure certabat, Cicero iure publico. Quia nec poterant pontifices contra religionem ferre sententiam – res enim consecrata fuerat –et Clodius religionis iure pugnabat, videamus quomodo illud solvit. Bene inquit ‘maiores nostri, qui vos non solum de iure religionis, sed et de iure publico iudices instituerunt, ut tam vobis ius publicum quam ius religionis tuendum sit.’ Et cum eos dicit de iure publico iudicare, illud aestimandum relinquit, sine causa Clodium consecrationis iure pugnare, quod ad pontifices pertinet, cum illi etiam hoc iudicaturi sint, utrum deberet consecrare, quod pertinet ad ius publicum. Modo ergo Tullius scripturus de arte rhe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓst̃ uetustatẽ temꝑis eẽ renouatas conclusio hac mea qͥd¬
dia. Que bona sunt aꝑte appetenda funt neq oĩ¬
no uitanda sunt. s que mala aꝑte uitanda. Media
neq semꝑ declinanda neq senꝑ sequẽda Extemꝑib ⁊
causis malas aut bona. ut gladius uenenum: Gladio ⁊ latro
honicidiũ sec̃. ⁊ uir sortis patͥã defendit: Uenenum aũt
cum uͥq malum sit tñ ħ hannibal cum bibiss de decꝰ effug̃
Hec que media sunt utrũ sequamui quia habu̾t in se bona
an fugiamus quia habnt̃ inse mala : ñ s requite. siuidis

Expanded text:
 vetustatem temporis esse remotas. Conclusio: Ac mea quidia. Quae bona sunt aperte, appetenda sunt, neque omnino vitanda sunt, sed quae mala aperte, vitanda; media neque semper declinanda neque semper sequenda. Ex temporibus et causis mala sunt aut bona, ut gladius, venenum. Gladio et latro homicidium fecit et vir fortis patriam defendit; venenum autem cum ubique maHaec quae media sunt, utrum sequamur, quia habent in se bona, an fugiamus, quia habent in se mala? Non, sed require, si videris
Abbreviated transcription (Latin):
hominum cupiditateᷤᷤ hient semꝑ ⁊ poscant.
tĩ mirab̾is ĩbi nemine redd̾e uͥ nemo satis accep̃.
tia deponas : alius libidine ĩ sanit. aliꝰ ab domini
uidia laborat. alius ceca ambicione. Huc accedit
tem̾ita p̃ ceps. ⁊ ñ ꝗͣ. fidele ꝯsilium dat᷑us tunor
⁊ mille erroreᷤᷤ quib uoluim᷑. audatia tumdis¬
simoꝵ discordia familiarissimoꝵ. ⁊ publicũ malũ
ĩc̾tissimis fidẽ. fastidire posessa. q̃ ꝯseqͥ posse speᷤᷤ
ñ frit. Int̾ affectꝰ in quietissimos rem quietissi¬
logibus sceła sunt nec religio quid̃ que int̾ ar¬
ma hostilia suplice ᷤᷤ texit. ullum impedũtũ ÷
nare luxuriosoᷤᷤ. in dignare auaroᷤᷤ. in dignare
ter excusseris: in te inuenies: Iniq publico cͥmini
iraᷤceris stulte tuo ut ab solueͬris ignosce. Meliorẽ

Expanded text:
hominum cupiditates hient semper et poscant ; non miraberis ibi neminem reddere, ubi nemo satis accepit.cia deponas ? Alius libidine insanit, alius abdomini vidia laborat, alius caeca ambitione ettemeritas praeceps et numquam fidele consilium daturus timor et mille errores, quibus volvimur : audacia timidissimorum, discordia familiarissimorum et, publicum malum, incertissimis fidere, fastidire possessa, quae consequi posse spes non fuit. Inter adfectus inquietissimos rem quietissilegibus scelera sunt ; ne religio quidem, quae inter arma hostilia supplices texit, ullum impedimentum est nare luxuriosos, indignare avaros, indignare ter excusseris, in sinu invenies. Inique publico crimini irasceris, stulte tuo ; ut absolvaris, ignosce. Meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
micꝰ : ꝙͣ to illa melior uia qͣ seruat᷑ illi spes ami¬
cicie.⁊ si reu̾ti ad sanitatẽ uelit ñ amicicia. uinc̃
bñficia c̃ge̾re debñficiorum atictoritate dubitã¬
los. demꝰ. ⁊̃ si multa in irritum data sunt. demꝰ nicho
minus aliis demiis ipsis ap̃ qͦs facta ⁊ iactura. semiinẽ
adexcitandaᷤᷤ domos riuna det̾ruit. Terra mariq oꝑa¬

Expanded text:
rat. Quanto illa melior via, qua servatur illi species amicitiae et, si reverti ad sanitatem velit, etiam amicitia ! Vincit beneficia congerere de beneficiorum auctore dubitalos ; demus, etiam si multa in irritum data sunt ; demus nihilo minus aliis, demus ipsis, apud quos facta iactura est. Neminem ad excitandas domos ruina deterruit, et, eum
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonitione. Q d gͦ. occasionẽ ignoranti ñ ostñdam:
Necesfitateᷤᷤ in eas ñ deregan: Qr̃ nescisse aut m̃ti¬
aturaut doleat: It̾ueniat aliqͣn ãmonitio. sed
u̾ ecumda q̃ ñ poscat. ñ in ius uocet. Socͣtis ami¬
cis audientib emissem inqͥt palliũ si nũmos ha¬
bẽ neniuie poposcit om̃s anmonuit. A illos casti
iam socͣti defuit ꝓpt̾ acbos ex actores repet̾e ꝓhibe¬

Expanded text:
ione. Quid ergo ? Occasionem ignoranti non ostendam ? Necessitates illi meas non detegam ? Quare nescisse se aut mentiatur aut doleat ? Interveniat aliquando admonitio, sed verecunda, quae non poscat nec in ius vocet. Socrates amicis audientibus : " Emissem," inquit, " pallium, si nummos haberem." Neminem poposcit, omnes admonuit. A quo acciiam Socrati defuit. Propter acerbos exactores repetere prohibe