comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satur. ab ip̃a predestinacõne
ꝑ ip̃am creacõne ꝓpter ip̃am
glorificacõne ad ip̃am ꝯu̾sio¬
ne. ut ip̃am imitetur et ĩ ip̃a
beatificetur. Sequitur Opor¬
tet itaq ut estimo rcͣ. Postꝙͣ
demonstrauit diuinã bea¬
titudinẽ formã esse et cãm
om̃is sacre ptãtis et disposi¬

Expanded text:
tur. Ab ipsa, praedestinatione; per ipsam, creatione; propter ipsam, glorificatione; ad ipsam, conversione, ut ipsam imitetur et in ipsa beatificetur. Sequitur: « Oportet itaque, ut existimo, etc. » Postquam demonstravit divinam beatitudinem formam esse, et causam omnis sacrae p
Abbreviated transcription (Latin):
mmni lrarismata meliora ꝓp᷑¬
ea igitui. fasz nõ est. hus qui
diuine gr̃e ꝑticipes facti sũt
siue ĩmediate a deo sue per
hominẽ eam accoꝑint. aliꝙͥ
oꝑari p̾ter ꝓpria dona ⁊ offi¬
cia.ut diuina puscritudo ĩ dĩ
br obẜuetur et ordo dispensa¬
cõis sũme ꝑseueret sanctor
ꝑfectores uocat eos qui tantã
adeo gr̃am perceꝑũt. ut alios
eciam illuminando ⁊erudien¬
do ad sanctitatẽ perficiant.
Ecẽ perfecti sũt qui ab ip̃is su¬
ꝑiorib issuminati et eruditi
ĩ sanctitate ꝑficiũtur. mist̾ia
hostiaꝵ siue dona gr̃aꝵ ĩtel¬
ligi bult que ꝓptea ministia
dicũtur qr occulte inspirãt᷑.

Expanded text:
ni charismata meliora. » Propterea igitur fas non est iis, qui divinae gratiae participes facti sunt, sive immediate a Deo, sive per hominem eam acceperint, aliquid operari praeter propria dona, et officia, ut divina pulchritudo in omnibus conservetur, et ordo dispensationis summae perseveret. Sanctorum perfectores vocat eos, qui tantam a Deo gratiam perceperunt, ut alios etiam illuminando, et erudiendo ad sanctitatem perficiant. Sancte perfecti sunt, qui ab ipsis superioribus illuminati, et eruditi in sanctitate perficiuntur. Mysteria hostiarum, sive dona gratiarum intelligi vult: quae propterea mysteria dic
Abbreviated transcription (Latin):
et comquinatũ nõ recipit et
comquinacionẽ uelcorrupcõ¬
nem recipientibus ⁊ pacien¬
tibus corruptionẽ tossit. et
tamen supra purgacionẽ
qm̃ corrupcionẽ nõ ꝯtingit
Et est illuminacio qm̃ inse
lucet ⁊ aso tenebrosa claresd̾e
facit et supͣ illuminacionem
qm̃ omia irra dians ⁊ pene¬
trans a se nõ exit. et est ꝑstĩo
minꝰ eius bonũsit. quia unũ
est nec multiplex quia ꝑtici¬

Expanded text:
um non recipit, coinquinationem vel corruptionem recipientibus et patientibus corruptionem tollit: et tamen supra purgationem, quoniam corruptionem non contingit. Et est illuminatio, quoniam in se lucet, et a se tenebrosa clarescere facit, et supra illuminationem, quoniam omnia irradians, et penetrans a se non exit; et est perfectminus ejus bonum sit, quia unum est, nec multiplex, quia partici
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ. qr ꝑficiendis quos
hẽt largiendo ipa nõ amit¬
tit Et est causa omĩs ierai.¬
chie et om̃is sacri ẜm super¬
emmentẽ celsitudmẽ prin¬
cipiũ est qm̃ ab ip̃a ⁊ causa¬

Expanded text:
ncipium, » quia perficiendis quod habet largiendo ipsa non amittit. Et est « causa omnis hierarchiae, et omnis sacri secundum supereminentem celsitudinem. » Principium est, quoniam ab ipsa;
Abbreviated transcription (Latin):
manifestata que sul̃t ea que
diuinitati suꝑ naturaliter in¬
sunt et abea suꝑ essencialiter
acta sunt. Postremo ad possi¬
bisẽ nuitacõe aĩoꝵ deũ dili¬
genciũ ierarchie manifesta¬
ta bona quedam intessigibult
ĩuisibilia et ĩ effabilia que
apud deũ fuerunt ⁊ ĩ deo fue¬
runt et nõ uenerant ad huc
ĩ cognicionẽ per participacio¬
nẽ ut cognosc̾entur ⁊ hẽrent
nisi abeo solo cuius erant et
ĩ.quo erant et postea ab ip̃o
facta sunt qñ factũ est ut fie¬
rent ĩ nobis ⁊ suꝑ essenciali
facta sũt qm̃ pͥmũ ab ipõ ftã
s⁊ nobis. ut posmodũ ꝑ ip̃m
fierẽt in nobis. ft̃a nob̃ p̾de¬
tinacione. ut fierẽt ĩ nob̃ ꝑ¬
cepͥ ͤ st̃a nob̾ cũ tͥbuũt᷑. ut fierẽt
ĩ nob cũ ꝑcipiũt᷑. ftã supͣ nos cũ ĩ¬
cipiũt uenire ad nos facta in
nobis cũ maipiũt haberi a
nobis facta sũt in nos cum
descendũt ab ip̃o facta ĩ nobis
cũ tribuũtur per ip̃m. h ͨ gͦ
sunt que dĩnitati ante nos

Expanded text:
nifestata. » Quae sunt ea, quae divinitati supernaturaliter insunt, et ab ea superessentialiter acta sunt, postremo ad possibilem imitationem animorum Deum diligentium hierarchiae manifestata. Bona quaedam intelligi vult invisibilia, et ineffabilia, quae apud Deum fuerunt, et in Deo fuerunt, et non venerant adhuc in cognitionem per participationem, ut cognoscerentur et haberentur nisi ab eo solo cujus erant, in quo erant: et postea ab ipso facta sunt, quando factum est, ut fierent in nobis; et superessentialiter facta sunt, quoniam primum ab ipso facta sunt, nobis, ut postmodum per ipsum fierent in nobis. Facta nobis praedestinatione, ut fierent in nobe; facta nobis cum tribuuntur, ut fierent in nobis cum percipiuntur. Facta supra nos, cum incipiunt venire ad nos; facta in nobis, cum incipiunt haberi a nobis. Facta in nos, cum descendunt ab ipso; facta in nobis, cum tribuuntur per ipsum. Haec ergo sunt, quae divinitati ante nos
Abbreviated transcription (Latin):
mamfostata fuissent imuta¬
bilia nõ essent. insi enĩ cog¬
nosc̾entur. nõ querẽtur. ⁊ n
querentur. nõ inuenirentar.
hoc autem diligenter actendẽ¬
dũ est ꝙ nõ singulis quibusq
s ierarchie .i. uniu̾sitati bo¬
nailla manifestata dicũtui
ita tñ ut a singulis ĩ uniuer¬
sitate imitacd̃is studio excer¬
ceantur. qr gr̃ã ad biiuersos
effunditur ⁊ insingłis oꝑat᷑
extra untatẽ nussus ilłam
accaꝑe pt et ĩ unitate ast̾i datã
milli suffite potest ꝓpterea¬

Expanded text:
imitabilia non essent. Nisi enim cognoscerentur non quaererentur, et nisi quaererentur non cognoscerentur. Hoc autem diligenter attendendum est, quod non singulis quibusque, sed hierarchiae, id est universitati, bona illa manifestata dicuntur. ita tamen ut a singulis in universitate imitationis studio exerceantur, quia gratia ad universos effunditur et in singulis operatur. Extra unitatem nullus illam accipere potest, et in unitate alteri data nulli suffice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ acceptã gr̃am ĩ sanctitatis
ꝑfectionẽ ꝑficiũt᷑. Neq fas
oꝑari preter sacras ordinacõ¬
nes suas. hoc est p̾ter id quod
ad sacras ordinacõnes suas sp̃¬
tat. ut uidel id solũ unusquisq
oꝑari p̾sumat ꝙ ad ordinẽ
neqz subsistere aliter si dĩnã
ip̃ius claritatẽ appetũt et ad
ipam sacre et decenter respi¬
cuiusq scõꝵ ĩtellectuũ ana¬
logiam. qiͣ dic̾et. Nõ solum
debitũ illis est ut sacra mĩs¬
teria et ordinacõnes sacras
ĩeo uidel⁊ statu quo diuinã¬
pulcritudinẽ imitantur insi
ordmes suos ẜuando scdm̃ le

Expanded text:
cceptam gratiam, in sanctitatis perfectionem perficiuntur. Neque fas operari, praeter sacras ordinationes suas, hoc est, praeter id quod ad sacras ordinationes suas spectat, ut videlicet id solum unusquisque operari praesumat, quod ad ordinem, neque subsistere aliter, nisi divinam ipsam claritatem appetant, et ad ipsam sacre et decenter respicujusque sanctorum intellectuum analogiam. » Quasi dicat: Non solum debitum illis est ut sacra mysteria et ordinationes sacras in eo videlicet statu, quo divinapulchritudinem imitantur, nisi ord
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ diuina pulcritudo perficit
et ꝑfectos facit eos qui ꝑfeti¬
facti sũt ad ip̃am .i. ad simili¬
tudinẽ ip̃ius reformati .i ꝯcor¬
diter ut ab ea bidelicet nõ dis¬
crepent scdm̃ ĩ mutabilẽ fora¬
semel acceptã ĩ mutabiliter ser¬
uãt ut nõ deffluant ab ip̃a. di¬
uina enĩ puscritudo que inse
una est et ꝑfecta ꝑficiendos
ad se ꝑ principalis purgacõie
hostican .i. infusionẽ gr̃e sue
ꝙͣ a sua plenitudine ꝓpter
purgandos ⁊ ꝑficiendos ĩꝑti¬
cipacionẽ diffundit. purgat
et ꝑficit sedm̃ uniuscuuisq
modũ et mensurã et capacita¬
tem ꝙͣ dono eiusdem gr̃e ꝑcepe¬
nẽ illoꝵ ad ip̃am. que uidel
formacio uel ideo ĩmutabisis
sicut diximiꝰ uocatur. ꝙ ip̃os
qui formãtur. et reformant᷑
ad ĩnuctabilitatẽ ꝯu̾tat. uel
quia ĩmutabilis ꝯsistit ĩ eo
a quo est eciam si nuitetur

Expanded text:
quo divina pulchritudo perficit, quo divina pulchritudo perficit, et perfectos facit eos, qui perfecti sunt, ad ipsam, id est ad similitudinem ipsius reformati, id est concorditer, ut ab ea videlicet non discrepent secundum immutabilem formasemel acceptam immutabiliter servant, ut non defluant ab ipsa. Divina enim pulchritudo quae in se una est, et perfecta perficiendos ad se per principalis purgationis hostiam id est infusionem gratiae suae, quam a sua plenitudine propter purgandos, et perficiendos in participatione diffudit, purgat et perficit, secundum uniuscujusque modum, et mensuram, et capacitatem, quam dono ejusdem gratiae percepe illorum ad ipsam; quae videlicet formatio vel ideo immutabilis, sicut diximus, vocatur, quod ipsos, quod formantur et reformantur ad immutabilitatem convertat; vel quia immutabilis consistit in eo, a quo est, etiam si mutetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsũmatos facit participes lu¬
minũ suoꝵ. ꝑfectua dico in
sacrificio diuinissimo quo ꝑfi¬
cit ꝑficiendos ẜm ĩmutabilẽ
formacionẽ ꝯpacte ꝑfectorũ
ad ip̃am. Diuinissimũ sacrifi¬
ciũ uocat ip̃am illuminacionẽ¬
quo purgant᷑ ⁊ emũdantur
purgandi om̃s ⁊ saluandi nõ
solum a corrupcione mali ut
boni sz a deffectu quoqz boni
purgantur ut meliores assis¬
tant. ip̃a gͦ oblacio sũma et
theletargis .i. pͥncipalis purga¬
cionis hostia ip̃a uidel gr̃a
diuina que nobis affertur
et ꝓ nobis offertur. offertur
nobis ad purgacionẽ. offertur.
pro nobis ad ꝓpiciacionem
Offertur. nobis ut eam habea¬
mus. Offertur pro nobis. ut
ꝑ eam placeamꝰ. offertur
nobis ꝑ infusionẽ. offertur
ꝓ nobis per emũdacionem.
Offertur. nobis dũ incipiniꝰ
esse quod nõ fuimꝰ. Offertur.
hostia et sacrificiũ duunissimũ
sine quo ommes hostie et sacri¬
ficia omia nec effectũ habere
possũt nec ꝓdesse. ip̃m est

Expanded text:
summatos facit participes luminum suorum; perfectiva dico in sacrificio divinissimo, quo perficit perficiendos secundum immutabilem formationem compacte perfectorum ad ipsam. Divinissimum sacrificiuquo purgantur, et emundantur purgandi omnes, et salvandi, non solum a corruptione mali, ut boni fiant; sed a defectu quoque boni purgantur, ut meliores assistant. Ipsa ergo oblatio summa, et teletargis, id est principalis purgationis hostia; ipsa videlicet gratia divina quae nobis offertur et pro nobis offertur. Offertur nobis ad purgationem, offertur pro nobis ad propitiationem. Offertur nobis, ut eam habeamus; offertur pro nobis, ut per eam placeamus. Offertur nobis per infusionem, offertur pro nobis per emundationem. Offertur nobis dum incipimus esse quod non fuimus; offertur ahostia, et sacrificium divinissimum, sine quo omnes hostiae et sacrificia omnia nec affectum habere possunt, nec prodesse; ipsum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uel om̃iũ diuimꝰ fieri cooꝑa¬
torẽ dei .i. quo nichil magis
diuinos facit. ꝙͣ scilz dei cooꝑa¬
torẽ fieri et ostendere ĩ se ip̃o
diuinã accionẽ relucentem
ut scil ad alios relucẽdo trans¬
fundat ꝑ exemplũ oꝑis ꝙ pͥ¬
mũ ꝑcipere meruit ꝑ donũ oc¬
culte aspiracõis. sicut gͦ per¬
fectio ꝯstat ierarchie. ut qui
purgantur purgent et qui
illuminantur. illummnent et
qui ꝑficiũtur ꝑficiant. ut po¬
qsd̃ quid̾ purgari quosdã uo̾
purgare. et quosdã quidẽ illu¬
minari. quosdã uoͬ illumina¬
re. et. quosdã quidẽ perfici qͦs¬
dam uero perfic̾o unicuiq deĩ¬
forme adunacõi qualicunq

Expanded text:
vel omnium divinius fieri cooperatorem Dei, id est, quo nihil magis divinos facit quam scilicet Dei cooperatorem fieri, et ostendere in seipso divinam actionem relucentem: ut scilicet ad alios relucendo transfundat per exemplum opm percipere meruit per donum occultae aspirationis. Sic ergo perfectio constat hierarchiae, ut qui purgantur purgent, et qui illuminantur illuminent, et qui perficiuntur perficiant. « Utposdam quidem purgari, quosdam vero purgare; et quosdam quidem illuminari, quosdam vero illuminare; et quosdam quidem perfici, quosdam vero perficere, unicuique deiforme adunationi qualicunque
Abbreviated transcription (Latin):
issumimacionẽ in ordinibus
et sciencus ierarchicis qͣntũ
uidelicet uincuiq datũ est oꝑa¬
ri ẜm ordinẽ ⁊ gradũ suum
et donũ gracie illummãtis
et oꝑando assimulatã ut lic
.i. quantũ possibile est c̾ature
ẜm modũ et dignitatẽ suam
ad ꝓpriũ pͥncipiũ suũ a quo
et facta est ut aliquid sit et
Nonne gͦ qui ierarchiã dicit
declarat dispoficioẽ quãdã sa¬
cram uniu̾saliter .i. ĩomĩ ordi¬
ne et gradusuosic se habentẽ
qm̃i uidelicet disposita est et
ordinata ad ymaginẽ diune
rarchicis. et sacrificat mist̾ĩa
ꝓprie illuminacõis. ut ĩom̃i
disposicione sua et ordine dig¬
nitatis ⁊ scĩa discrecõis ⁊ i¬
tacione oꝑis pͥncipiũ suũ enu¬
setur. mist̾ia ꝓprie illumina¬
cionis sacrificat. qui ex oculte
aspirõnis donobonũ opus re¬
minacõis sacrificat qui ꝑcep¬
tamgr̃am ad alios tranffundẽẽ
talẽtũ cõmissũ multiplicat.
mistĩa etiam ꝓpͥ̾e illuminacõis

Expanded text:
illuminationem in ordinibus et scientiis hierarchicis, quantum videlicet unicuique datum est operi secundum ordinem, et gradum suum, et donum gratiae illuminantis; et operando assimilatam, ut licet, id est quantum possibile est creaturae secundum modum et dignitatem suam ad proprium principium suum a quo et facta est ut aliquid sit, etNonne ergo qui hierarchiam dicit declarat dispositionem quamdam sacram universaliter, » id est in omni ordine et gradu suo sic se habentem; quoniam, videlicet disposita est et ordinata ad imaginem divinae rarchicis, et sacrificat mysteria propriae illuminationis, ut in omni dispositione sua, et ordine dignitatis, et scientia discretionis, et imitatione operis, principium suum aemuletur. Mysteria propriae illuminationis sacrificat, qui ex occulto aspirationis dono bonum opus reminationis sacrificat, qui perceptam gratiam ad alios transfundens talentum commissum multiplicat; mysteria etiam propriae illuminationis
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ⁊ mensurã possibili¬
tatis sue. quã habet ẜm ordi¬
nẽ ⁊ gradum et ꝓprietatem
suam unisquisq aliter nul¬
latenus subsistere possunt
nes suos ẜuando et ministe¬
ria ꝓpria exsequendo. Seqͥt̾¬

Expanded text:
dum et mensuram possibilitatis suae, quam habet secundum ordinem, et gradum, et proprietatem suam unusquisque; aliter nullatenus subsistere possunt nationes suas servando, et ministeria propria exsequendo. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
festat cũ subdit. Non eĩ fas
est sanctoꝵ ꝑfectõrib ac stẽ
ꝑꝓfectis oꝑari quid oĩo preter
ꝓpria ministeria hostiaꝵ ac
sacras ordmnacõnes ac si si¬
cat ꝓpterea hu qui ĩ ordine
ierarchiaꝵ suꝑiores sũt ẜ̾m
diuinas leges lumina sua
ad inferiores tranffundunt
dona ⁊ ꝓprias sacras ordina¬
ciones .i. sacros ordines uni¬
cuiqz ꝓprios. assignatos. Nã
sine gracia oꝑari banũest pͥte
ordinẽ oꝑari aut ꝯtrã ꝑuoesũ.
habẽt namq singuliꝓpria do¬
na ẜu que ualeant opar. et
ordines ꝓprios ẜm quos debeãt
oꝑacionẽ suã moderari ꝓp̾ca
neccesse est. ut studeat unus¬
quisqz grãm quã accepit ag¬
nostere ne ĩcipiat p̾sumeie
ĩeo ꝙ nõ potest et officu
ꝓpriũ ordiuemq attendele
ne audeat transgredi ĩeo ꝙͥ
nõ debet. hunc namq oedinẽ
diuine dispensacõius diligẽ¬
ter fuandũ esse petrus apoꝰ
admonet dicens. unusquisqz
sicut accepit gr̃am ĩ alterutiũ
adminstrantes. et paulꝰ apõ

Expanded text:
on enim fas est sanctorum perfectoribus, ac sancte perfectis operari quid omnino praeter propria mysteria hostiarum, ac sacras ordinationes. » Ac si dicat: Propterea ii qui in ordine hierarchiarum superiores sunt secundum divinas leges, lumina sua ad inferiores transfundunt;dona, et proprias sacras ordinationes, id est sacros ordines unicuique proprios assignatos. Nam sine gratia operari, vanum est; praeter ordinem operari aut contra, perversum. Habent namque singuli propria donaordines proprios secundum quos debeant operationem suam moderari. Propterea necesse est ut studeat unusquisque gratiam, quam accepit, agnoscere, ne incipiat praesumere in eo quod non potest; et officium proprium, ordinemque attendere, ne audeat transgredi in eo quod non debet. Hunc namque ordinem divinae dispositionis diligenter servandum esse Petrus apostolus admonet, dicens: « Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum administrantes » . Et Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tur illiũacõ ⁊ nsi eẽt illumina¬
cio nõ ueniret ꝯsũmacio. Sicut
enĩ issuminari non p̃t qui
nõ est purgatus. sic ꝯsũmari
nõ potest qui nõ est illũatꝰ
qr cognicio uitatis non insi
mũdos illuminat et perfectio
uir ͭ ͥ ᷤᷤ non nisi illiũatis uĩtate
appropinquat sz sũt suꝑiores
⁊ sublimes et ip̃i aꝓpinꝙͣtes
diuinitati ĩmediate ab ipã ac¬
cipiẽtes ⁊ purgacionẽ ut sint
mũdi. et illuminacionẽ ut sit̃
clari. ⁊ ꝑfectionẽ ut sint sac̃ti¬
.et abillis rursum ẜi ordinẽ
diuine dispõnis hn qui secũtur
⁊ ĩ ordine subiecti sũt et purgã¬
tui. et illuminãtur et ꝑficiũt᷑ et

Expanded text:
ur illuminatio; et nisi esset illuminatio, non veniret consummatio. Sicut enim illuminari non potest qui non est purgatus, sic consummari non potest qui non est illuminatus; quia cognitio veritatis nonnisi mundos illuminat, et perfectio virtutis nonnisi illuminatis veritate appropinquat. Sed sunt superiores et sublimes, et ipsi appropinquantes divinitati immediate ab ipsa accipientes et purgationem ut sint mundi, et illuminationem ut sint clari, et perfectionem ut sint sancti. Et ab illis rursum secundum ordinem divinae dispositionis, iis qui sequuntur, et in ordine subjecti sunt, et purgantur, et illuminant
Abbreviated transcription (Latin):
possidet et id cuto nec maior
esse potest quia totũ habet
nec minor qm̃ ĩmuta biliter
et et̾naliter habet. Et cũ inse
talis sit. ut nec purgari ege¬
at pura nec illummari lu¬
mine plena nec ꝑfici ꝯsũma¬
ta purgat tñ ⁊ illuminat
et ꝑficit. om̃es qui purgan
et illuminari et ꝑfici metẽ¬
tur. siue pͥmo loco ĩmediate
grãm accipientes siue media¬
te ꝑ eos qui pͥmũ acciꝑe me¬
plena et liumne plena ⁊ pfta
bocatur. dicendũ est quãtũ
id quod ĩeffabile est abhoĩbz
dicipt̃. Nam quantũ ad ip̃a
i effabilem sũme ueritatis pu¬
ritatem. magis dicenda est
ip̃adiuina natura purgacõ
sancta et illuminacio ⁊ ꝑfectõ
ut parũ id esse intelligatur

Expanded text:
possidet: et idcirco nec major possidet: et idcirco nec major esse potest, quia totum habet; nec minor, quoniam immutabiliter et aeternaliter habet. Et cum in se talis sit, ut nec purgari egeat, pura; nec illuminari, lumine plena; nec perfici, consummata: purgat tamen, et illuminat et perficit omnes, qui purgari, et illuminari, et perfici merentur, sive primo loco immediate gratiam accipientes, sive mediate per eos, qui primum accipere meplena, et lumine plena, et perfecta vocatur: dicendum est quantum id, quod ineffabile est, ab hominibus dici potest. Nam quantum ad ipsam ineffabilem summae veritatis puritatem, magis dicenda est ipsa divina natura purgatio sancta, et illuminatio, et perfectio, ut parum id esse intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine. hoc est gͦ. ꝓpter
quos mũda iure noĩatur et
dissimiliticdinẽ nõ hẽnt ullã
ubi enĩ est puritas dissimi¬
litudo nõ est. quia id ip̃m est
totũ ⁊ ꝯcordans unũ. Corrup¬
cio enĩ dissimiłitudinẽ indu¬
cit et alterũfacit quo a suo
esse recedit et defficit ut sit
alterũ ꝙͣ fuit. Quod gͦsemꝑ
idem est dissimilitudinẽ non
capit et ꝙ ĩmutabile ꝑseue¬
rat corrupcionẽ nõ adm̾ttit
Propterea diuina beatitudo
mũda est ⁊ ĩcorrupta et ab
om̃i dissimilitudine aliena
ꝯsistens ĩ eo ꝙ est ⁊ ĩcorrup¬
tũ ẜuans quod hẽt. Est quaꝵ
plena luminis eterm nõ tñ
qiͣ illuminata. qm̃ ip̃a lumẽ
est. nec lucere ĩcipiens qm̃
eterna est. nec trestens ĩ lu¬
mine qm̃ plena est. Perfecta
quoqz est et nõ indigens sił
omĩs ꝑfectionis. hoc est nullo
indigens ꝙ ad perfectionem
ꝑtineat qr totũ habet ⁊ possi¬
det remi. et est totũ ip̃a quod

Expanded text:
similitudine, hoc est ergo, propter similitudine, hoc est ergo, propter quod munda jure nominatur, et dissimilitudinem non habet ullam. Ubi enim puritas est, dissimilitudo non est; quia id ipsum est totum, et concordans unum. Corruptio enim dissimilitudinem inducit, et alterum facit quod a suo esse recedit, et deficit ut si alterum quam fuit. Quod ergo semper idem est, dissimilitudinem non capit; et quod immutabile perseverat, corruptionem non admittit. Propterea divina beatitudo munda est, et incorrupta, et ab omni dissimilitudine aliena, consistens in eo, quod est, et incorruptum servans quod habet. Est quoque plena luminis aeterni, non tamen quasi illuminata, quoniam ipsa lumen est; nec lucere incipiens, quoniam aeterna est; nec crescens in lumine, quoniam plena est. Perfecta quoque est, et non indigens simul omnis perfectionis, hoc est nullo indigens, quod ad perfectionem pertineat; quia totum habet et possidet, et est totum ipsa, quod
Abbreviated transcription (Latin):
formitas siue similitudo ip̃m
uidelz purgari et illuminar
et ꝑfici ut ĩhoc suo modo ⁊ mẽ¬
sura singuli deiformitatẽ et
dei similitudinẽ habeant quo
sunt purgacõne mũdi ueritate
illuminati bonitate perfecti
Sequit᷑ diuina beatitudo ꝙͣtũ
ĩ hoĩbus dicendũ pura quidẽ
est simulomini dissimilitudi̾e
plena uero luminis et̾m ꝑfcã ⁊
nõ udigeus simul oĩs ꝑfectoĩs
purgaus ⁊ illuminans ⁊ ꝑ
ficiens. Nunc demoustrare
uult. quia bonũꝙ ĩ creatura siue
purgata siue illumiuata siue
ꝑfecta ꝯstat ꝑ gr̃am ĩ ipõ crea¬
tore a quo est subsistit per na¬
turã cuiꝰ diuina beatitudo ⁊
mũda est sine purgatõe et
lucens sine illuminacõe ⁊ per¬
fecta sme suscepcõne. Nõ enĩ
ut mũda sit purgatui. Neq
ut luceat illuminatur. Neqz
accipit ut ꝑ ficiatur s hẽns
inse totũ. alieno nõ nidiget
⁊ suũ munistrans ea que ꝑ se
ĩdigencia sunt replet. pura
inquit est. ab onuĩ pariter. dis.¬

Expanded text:
formitas sive similitudo, ipsum et purgari, illuminari et perfici, ut in hoc suo modo, et mensura singuli deiformitatem, et Dei similitudinem habeant: qui sunt purgatione mundi, veritate illuminati, bonitate perfecti. Sequitur: « Divina beatitudo quantum in hominibus dicendum pura quidem est simul omni dissimilitudine; plena venon indigens simul omnis perfectionis; purgans, et illuminans, et perficiens. » Nunc demonstrare vult, quod bonum, quod in creatura sive purgata, sive illuminata, sive perfecta constat per gratiam, in ipso Creatore, a quo est, subsistit per naturam: cujus divina beatitudo, et munda est sine purgatione, et lucens sine illuminatione, et perfecta sine susceptione. Non enim ut munda sit, purgatur; neque ut luceat, illuminatur; neque accipit, ut perficiatur. Sed habens in se totum alieno non indiget; et suum ministrans, ea, quae per se indigentia sunt, replet. Pura quidem, inquit, est ab omni pariter dis
Abbreviated transcription (Latin):
suminis ĩmediate illuminãtis
⁊ ad ip̃a pͥma ilsuminanda de¬
scendentis ut post susceptum
quidẽ lumen repleta sĩt clari¬
tatis sacre indite sibi. hoc est
nifuse et ut sint eciam decla¬
rancia eam uidel claritat ẽ.
itere hoc est scdõ loco mea que
sequũtur declarancia copiose
ut digni sint et lumẽ diuinũ
ꝑcipere ⁊ luce̾ ex lumine specia¬
liter autẽ quosdam ita mũ¬
dos ꝑficit ut sint capaces pͥn¬
cipasis luminis et ĩmediate
issummentur a deo ac denid̾e
ad eos qui secũtur post se et
dignitate ꝯstitutisũt subse lu¬
men suũ tranffundant copio¬
se quidẽ ex habundancia ꝑcep¬
cionis pͥme. scdãm ꝑticipacio¬
nẽ ministrantes. ẜuata dum¬
taxat lege diuina ĩqua uni¬
cuiqz preceptũ est quid uel
quantũ aut cui ex dono gr̃e
ibi ꝯcesso debeat ĩꝑtiri. sam
nem tribuũtur et assignant
officia utsciat unus quisq ꝙͣ

Expanded text:
luminis immediate illuminantis, luminis immediate illuminantis, et ad ipsa prima illuminanda descendentis, ut post susceptum quidem lumen repleta sint claritatis sacrae, inditae sibi, hoc est, infusae: et ut sint etiam declarantia eam, videlicet claritatem, « iterum, » hoc est secundo loco, « in ea, quae sequuntur, declarantia » copiose ut digni sint, et lumen divinum percipere et lucere ex lumine: specialiter autem quosdam ita mundos perficit ut sint capaces principalis luminis, et immediate illuminentur a Deo, ac deinde ad eos, qui sequuntur post se et dignitate constituti sunt sub se, lumen suum transfundant: copiose quidem ex abundantia perceptionis primae secundam participationem ministrantes, servata duntaxat lege divina, in qua unicuique perscriptum est quid, vel quantum, aut cui ex dono gratiae sibi concesso debeat impertiri. Nam nem tribuuntur: et assignantur officia, ut sciat unusquisque quantum
Abbreviated transcription (Latin):
reformat et suos laudatores
a galiata diuina ꝑficit. Ip̃a
quidẽ scil ierarchia ĩmuta¬
biliter diffimens h ͤ est in ba¬
nabiliter siue ĩflexibiliter
ꝯu̾sa uel intendens ꝑsuã sco¬
pon ad diuinissimũ decorem
ip̃ius dei iutando et sequẽ¬
do ip̃m ut pulcritudini ip̃ius
et decori diuinissimo confor
pulcre et decenter ĩsuo ordi¬
ne et gradu disposita est ꝙͫ
possibile est reformat suos
laudatores hoc est eos qui ĩ
ip̃a deũ laudant et ad laudẽ
dei dispositi sunt et ordĩati
reformat dico ĩ eo ip̃o ꝙ imui¬
tatores dei facit. et ad sum¬
litudinẽ ip̃ius in suo minist̾io
quertit et ꝯuͣtendo ac refor¬
mando. agalmata diuina
ꝑficit ut sint ip̃i diuina a
diuinitatis. et specula claris¬
ma. ut sint ip̃i a galmata
quidẽ diuina diuinũ lumẽ
percipiendo specula autem
clarissima lucendo ex suscep¬
to lumine ꝑficit etiam ip̃es¬
laudatores suos mũda recepti¬
ua siue receptacula pͥncipalis
luminis ⁊ diuin radn hoc est

Expanded text:
reformat, et suos laudatores agalmata divina perficit. » Ipsa quidem scilicet hierarchia immutabiliter definiens, hoc est invariabiliter sive inflexibiliter conversa, vel intendens per suum scopum ad divinissimum decorem ipsius Dei, imitando, et sequendo ipsum, ut pulchritudini ipsius et decori divinissimo conformpulchre et decenter in suo ordine et gradu disposita est: quantum possibile est reformat suos laudatores, hoc est eos qui in ipsa Deum laudant, et ad laudem Dei dispositi sunt et ordinati: reformat, dico, in eo ipso quod imitatores Dei facit, et ad similitudinem ipsius in suo ministerio convertit, et convertendo, ac reformando agalmata divina perficit, ut sint ipsi divina agdivinitatis, et specula clarissima; ut sint ipsi agalmata quidem divina, divinum lumen perficiendo, specula autem clarissima lucenda ex suscepto lumine. Perficit etiam ipsatores suos, « munda receptiva, » sive receptacula « principalis luminis, et divini radii » hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
itaaccipiendũ ac si dixisset
sin estimacionẽ meã pudice
enĩ temꝑat assercionẽ suam
ne desua estimacione plus
iusto presimiere uideatur. De¬
inde tria ĩ diffinicõne ierarchie
principalia ꝓponit que perfi¬

Expanded text:
ita accipiendum, ac si dixisset, secundum existimationem meam. Pudice enim temperat assertionem suam, ne de sua existimatione plus justo praesumere videatur. Deinde tria in definitione hierarchiae principalia proponit, quae perfi
Abbreviated transcription (Latin):
tudo ad deũ est ip̃m imitari. u
nitas uero solũ sequi. et hec ẽ
scopos .i. dicectio uel destina¬
cio omĩs ierarchie. ut ẜm ip̃m
minata ab ip̃o adcoguicione
uentatis et aduita ad executõẽ
boni oꝑis. ip̃m hẽns ducem i
tus precedentẽ ĩ demonstra ͤ

Expanded text:
tudo ad tudo ad s vero solum sequi. Et hic est scopus, id est directio, vel destinatio omnis hierarchiae, ut secundum ipsum minata ab ipso ad cognitionem veritatis, et adjuta ad exsecutionem boni operis. « Ipsum habens ducem » intus praesidentem i
Abbreviated transcription (Latin):
pos ꝙ transsator int̾preta¬
cionẽ uocat magis ꝓprie in¬
tencio ues directio noĩatur. est
enĩ intentio siue directio que
scops di certa destmacio in a¬
siquẽ finẽ. Om̃is enĩ actio ĩ ali¬
quẽ finẽ tendit et ꝑ aliquã
directionẽ tendit et est illi
qua tendit oĩs gͦ Ierarchia
quã incedat ĩminist̾io suo.
explendo mutacionẽ scil et
similitudinẽ diuinã ut quẽ¬
admodũ ab ip̃o ordinata est
ĩ officio ⁊ dignitate. ita scdm̃
ip̃m ĩcedat ĩ minist̾io ⁊ opera¬
cione. ut preter modũ ⁊ men¬
surã ab ip̃o assignatã et ordi¬
ni suo debitã nichil ag̾e presu¬
mat. Est gͦ interpretatio .i.
diffincio siue pocuis directio
et ꝯtempsacio rerarchie quo
intende̾ debet ⁊ dirigi om̃is
lerarchia similitudo et unitas
hocͤ imitacio et ydẽptitas ad
deũ ut ĩ nusso deuiet uel decli¬
net ab ip̃ius similitudine ĩ qͣ
posita est s eũ qͣntũ possibile
est emuletur. ꝑ omĩa. Simili¬

Expanded text:
od translator interpretationem vocat, magis proprie intentio vel directio nominatur. Est enim intentio sive directio, quae scopos dicitur, certa destinatio in aliquem finem. Omnis enim actio in aliquem finem tendit et per aliquam directionem tendit. Scopas qua tendit. Omnis ergo hierarchia quam incedat in ministerio suo explendo; imitationem scilicet, et similitudinem divinam, ut quemadmodum ab ipso ordinata est in officio et dignitate, ita secundum ipsum incedat in ministerio et operatione, ut praeter modum, et mensuram ab ipso assignatam et ordini suo debitam, nihil agere praesumat. Est ergo interpretatio, id est definitio, sive potius directio et contemplatio hierarchiae, qua intendere debet et dirigit omnis hierarchia: similitudo, et unitas, hoc est imitatio et identitas ad Deum, ut in nullo deviet vel declinet ab ipsius similitudine, in qua posita est; sed eum quantum possibile est aemuletur per omnia. Simili
Abbreviated transcription (Latin):
stracionũ uisibiliũ insignifica¬
cionẽ uisibiliũ ꝓpositaꝵ theo¬
logus disseruit. Deinde nĩc
principalẽ narracionẽ ĩgre¬
diens pͥmũ diffint quid sit
Ierarchia nõ uniu̾saliter tamẽ
inficacione restricta. Est qͥdẽ¬

Expanded text:
strationum visibilium in significationem visibilium propositarum theologus disseruit. Deinde nunc principalem narrationem ingrediens primum definit quid sit hierarchia; non universaliter tamen,nificatione restricta. « Est quide
Abbreviated transcription (Latin):
asiꝙ nõ ꝯstat ierarchia pͥmũ
est ordo diuinus. quia nõ est
pt̃as si ordinata nõ est a deo
ꝓpter hoc ait ordo diuinꝰ. Oĩs
deũ disposita adeo quippe est
est qualis et qnͣtus sit. Deinde
qr om̃is pt̃as que adeo ordi¬
nata est ad aliquid ꝑficiendi
siue complendũ ordinata est
se quit᷑ in diffinicõne post ord¬
nẽ sciencia ⁊ actio. Sciencia
quidẽ qua quid faciendũ sit in¬
tessigant. Actio uero qua que
intellexerint. agendũ ꝑficĩt
In ordine officiũ instiencia ds¬
crecio. In actione ministerum
Sine ordine p̾sumpcio ẽ actio
Sme actione negligencia est
bilis et ordo mutilis ꝓpter hoc
gͦ ierarchia est ordo diuinus
⁊sciencia et actio. Ierarchia di¬
cotam ĩ ordine ꝙͣ sciencia et
accione simulans dei forme
hoc est ꝯformitatẽ dei imitãs
quantũ possibile scil illi ẽ
⁊ astendẽs in dei similitudinẽ
ꝓporcionabiliter ad illumina
gr̃e diuuinitꝰ ei ĩfuse ĩordine

Expanded text:
 constat hierarchia. Primum est ordo divinus; quia non est potestas, si ordinata non est a Deo; propter hoc ait, ordo divinus. « Omnis » Deum disposita. A Deo quippe est dum Deum est, ut qualis et quantus sit. Deinde quia omnis potestas, quae a Deo ordinata est, ad aliquid perficiendum, atque complendum ordinata est; sequitur in definitione post ordinem « scientia et actio. » Scientia quidem, qua quid faciendum sit intelligant; actio vero, qua quod intellexerint agendum, perficiant. In ordine officium; in scientia discretio; in actione ministerium. Sine ordine praesumptio est actio, sine actione negligentia est eprehensibilis et ordo inutilis. Propter haec ergo hierarchia est ordo divinus, et scientia, et actio. Hierarchia dico tam in ordine quam scientia et actione, similans deiforme, hoc est conformitatem Dei imitans quantum possibile scilicet illi est; et ascendens in Dei similitudinem proportionaliter ad illuminatgratiae divinitus ei infusae in ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ierarchiam gn̾alem quandã
disposicionẽ significat pul¬
critudinẽ diuinã in sua ordĩa¬
cione imitantẽ. qr hec est per¬
fectio bnicuiqz ordini scil ꝑso¬

Expanded text:
ierarchiam generalem quamdam dispositionem significat, pulchritudinem divinam in sua ordinatione imitantem, quia haec est perfectio unicuique ordini scil
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ergo iniquitas hoc dixto: ⁊ in hoc bonitatem
sedixit. quia hoc bonitatis tantum ẽe dixto. quod
se facturam dixit. quia se bonitatẽ ẽe presumpsit
Dixit ẽnim. homim bono dedit d̃s in conspectu
suo saꝑientiam ⁊ scientiam ⁊ lȩticiam. Primum
decit sapientiam & scientiam. ut intelligat isciat
querere leticiam inconspectu suo. quia eam fectt
cum econtrario dicat scriptura cor stultoꝵ ubi lȩcicia.
& cor sapientium ubi tristicia ẽ. Uerum quidem
hoc ẽ. quia d̃s leticiam electis suis in conspectu
suo preparauit. ⁊ sapientiam ⁊ scientiam in corde
eoꝵ posuit. ut sciant ⁊ intelligant querere eam uͥ
ipsa ẽ. Sedhec nonẽ ula lecicia qua letantur qui
male facunt:⁊ qui exultant inrebus pessimis. Non
enim ẽ inconspectu eius ila leticia. quia de hiis qͥ
eam amplectuntur dixit scriptura. Pones eos dor.¬
sum in reliquiis tuis. preparabis uultũ eoꝵ. Ergo

Expanded text:
tem. Ergo iniquitas hoc dixit, et in hoc bonitatem tem. Ergo iniquitas hoc dixit, et in hoc bonitatem se dixit: quia hoc bonitatis tantum esse dixit, quod se facturam dixit, quia se bonitatem esse praesumpsit. Dixit enim: Homini bono dedit Deus in conspectu suo sapientiam et scientiam, et laetitiam. Primum dedit sapientiam, et scientiam ut intelligat et sciat quaerere laetitiam in conspectu suo: quia eam fecit cum e contrario dicat Scriptura: Cor stulterum ubi laetitia, et cor sapientium ubi tristitia est , Verum quidem hoc est, quod Deus laetitiam electis suis in conspectu suo praeparavit, et sapientiam et scientiam in corde eorum posuit, ut sciant et intelligant quaerere eam ubi ipsa est. Sed haec non est illa laetitia qua laetantur qui male faciunt: qui exsultant in rebus pessimis . Non enim est in conspectu ejus illa laetitia, quia de iis qui eam amplectuntur dixit Scriptura: Pones eos deorsum, in reliquiis tuis praeparabis vultum eorum . Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& siti. infrigore mnuditate. Etaq mentita ẽ iniquitas
dedo cum dixio. quia bonis tantumbona. ⁊ malis tan.¬
tum mala cat ds̃. Nam ⁊ bonis bona dat. ⁊ malis ma¬
ladat: ⁊ bonis mala ⁊ malis bona. Soniseñ ⁊ bona
dat it foueantur e maladat ut exerceantuiri malis
maladat ut castigentur. hi bonadat ut ꝓuocentur.
stac mentita ẽ miquitas de do. cum dixit. bonabonis.
⁊ mala malis dat d̃s. Uerum autẽ dixisset. si deueris
bonis ⁊ deueris malĩ dixisset. quia uera bona &
uera mala. non nizi bonis bona ⁊ malis mala Ap.¬
terea gͦ clecło mentita ẽ iniqiuitas. Sed & dese cͦ
mentita ẽ iniquitas. Quando mentita ẽ iniquitas
dese: Quando se bonitatẽ dixiti tunc de se meriti¬
ta ẽ miquitas. quia iniquitas bonitas non eso.
Ed ubi mniquitas bonitatem sellixioͦ Quando aix̃.
quisita uoubit ⁊ delicĩis affiuet ut egoꝰ bonitat̾e
se duixit. Hoc eñ iniquitas dixio. quia dictũ inĩqͥ¬
tatis ⁊ impuritatis ẽ hoc. contra bonitat̃ :⁊ honesta¬

Expanded text:
siti, in frigore et nuditate? Itaque mentita est iniquitas de Deo, cum dixit: Quod bonis tantum bona, et malis tantum mala dat Deus. Nam et bonis bona dat, et malis mala dat; et bonis mala, et malis bona. Bonis enim et bona dat ut foveantur, et mala dat ut exerceantur; et malis mala dat ut castigentur, et bona dat ut provocentur. Itaque mentita est iniquitas de Deo, cum dixit: bona bonis et mala malis dat Deus. Verum autem dixisset, si de veris bonis et de veris malis dixisset, quod vera bona et vera mala non nisi bonis bona, et malis mala. Propterea ergo de Deo mentita est iniquitas. Sed et de se quoque mentita est iniquitas. Quando mentita est iniquitas de se? Quando se bonitatem dixit, tunc de se mentita est iniquitas, quia iniquitas bonitas non est. Et ubi iniquitas bonitatem se dixit? Quando dixit: Quis ita vorabit, et deliciis affluet ut ego? Tunc bonitatem se dixit: hoc enim iniquitas dixit, quia dictum iniquitatis et impuritatis est hoc contra bonitatem et honesta
Abbreviated transcription (Latin):
uanum ⁊ instabile. nunc sumia appetens. nc̃
se inima domergens. illic approbans ueritatõ.
hicante ponens uanitatem. Et unidimus ñce fuctu¬
ationem istam marimam mentis humanȩ in uno ho.¬
mine uniuerzum genus hominum contemplantes.
& mrabamur quomodio tamcito pessimetur sensus
mostalium e⁊ p̾t tam subitmem contemplationem
ueritatis ire patiatur maliena turpitudinis ¶a
quo quio nõbis aluid datur intelligi. iusi u cog¬
nos camus miserabilem uanttatem nr̃am. & ineo
quod ad ata ꝑtingimus: potiora ꝓbamus. consiaẽ¬
remus qualis homo exnatura factus dro sin ẽouero
quod tam miseira ⁊ abiecta appetimnus intelugamꝰ
qualis homo excuipa sua sit effatus. ut uel ihoc
uentatis participos c̃ incipiamus quod ntãm us

Expanded text:
vanum et instabile, nunc summa appetens, nunc vanum et instabile, nunc summa appetens, nunc se in infima demergens. Illic approbans veritatem; hic anteponens vanitatem. Et videmus nunc fluctuationem istam maximam mentis humanae in uno homine universum genus hominum contemplantes, et mirabamur quomodo tam cito pessumdetur sensus mortalium, et post tam sublimem contemplationem veritatis, ire patiatur in aliena turpitudinis. Ex quo quidem non aliud datur intelligi, nisi ut cognoscamus miserabilem vanitatem nostram et in eo quod ad alta pertingimus, et potiora probamus, consideremus qualis homo ex natura factus sit: in eo vero quod tam misera et abjecta appetimus, intelligamus qualis homo ex culpa sua sit effectus, ut vel in hoc veritatis participes esse incipiamus, q
Abbreviated transcription (Latin):
Exit enimueritas. & ꝓsternit mendacium. Art
Quid hoc: Nonsolum hoo ut peccator addat &
congreget :⁊ non possideat uanitas ẽ ⁊ cassa solucitu¬
do. Seci hoc etĩã uanitas & cassa sdiucttudo ẽ. uto
iustus diuitias peccatoris requirat: i concupiscat.
aut si acceperit corapponat. Totum gͦ uãnitas
ẽ & cassa sollicitudo. quod nec utenti nec que.¬
renti cliuitias & uoluptates & gaudiũ ⁊ leciciã
quiequã subsolo ꝑmaners potest. Transeunt
enĩ omia & fluunt ⁊ non subsistit quicquam
subsoie. ut impleatur sententia. Uanitas uanita¬
tum. uanitas uanitatum & omnia uanitas.¶Cõ¬
pletur etenĩ ineo quoq uanitas. quod iiꝑsum
corhominis ineodem statu non ꝑmanet. sed sõꝑ
asealterum & sibi aduersum. atq extra se pe¬
regrinum abeosemꝑ quod ẽ elongat in id quod
non ẽ & transit ⁊ rapitur maxima uanitate si¬
ue deuanis aduera. siue deueris aduana uq

Expanded text:
Exit enim veritas, et prosternit mendacium. Ait Exit enim veritas, et prosternit mendacium. Ait Quid hoc? Non solum hoc ut peccator addat, et congreget, et non possideat, vanitas est, et cassa sollicitudo; sed hoc etiam vanitas, et cassa sollicitudo est, ut justus divitias peccatoris requirat, et concupiscat, aut, si acceperit, cor apponat. Totum ergo vanitas est, et cassa sollicitudo, quod nec utenti, nec quaerenti divitias, et voluptates, et gaudium, et laetitiam, quidquam sub sole permanere potest. Transeunt enim omnia et fluunt, et non subsistit quidquam sub sole, ut impleatur sententia: Vanitas vanitatum, vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Completur etenim in eo quoque vanitas quod, et ipsum cor hominis in eodem statu non permanet, sed semper a se alterum et sibi adversum atque extra se peregrinum, ab eo semper quod est elongat in id quod non est; et transit, et rapitur maxima vanitate, sive de vanis ad vera, sive de veris ad vana, ubique
Abbreviated transcription (Latin):
implebis me lecicia cum uultutuo. delectationes in
dextera tua usq insinem. hanc gͥ leticiam dedit d̃s
homini bono in conspectu suo. Peccatori autẽ curam
litiam deserendo inoccupatioñẽ pessimam. ut ad dat
ncongeget ꝗ tradat ei qui placut do adeo tam̃ quia
iue ꝑauarttiam duitias congregauit. & iste in usũ
miscdis acceptas disꝑsit. Alioquin nec qui congrega¬
uit uire reprehenditur nec qui possidet c̃omendat.
Nunc autẽ omia ꝑuerse dicuntuiscũ dicit. quia qͥ
deuorat ⁊ celicũs affluit bonus ẽ. & ui dedir eds Sa¬
pientiam. ⁊ scientiam & leticiam in conspectu suo.
cũ supra dictũ sit stuitos ẽs̃ qui oculos habent in
finib terrȩ respicientes ad delectationes tertenas.
n uoluptati carnis seruientes. Itaq mentitaẽ mi¬
quitas. quȩ dixit uoiuptatẽ premium ẽs iusticis.
stuctumꝙ sapientiȩ inipsa consistere. & corporales
deuitias exitimauio felicitatis summã continere.
Sȩd nondui ingła falsum udiciũ stare potest.

Expanded text:
vultu tuo: delectationes in dextera tua usque in finem . Hanc ergo laetitiam dedit Deus homini bono in conspectu suo. Peccatori autem dedit litiam descendendo in occupationem pessimam. Ut addat et congreget, et tradat ei qui placuit Deo. Ideo tamen, quia ille per avaritiam divitias congregavit, et iste in usum misericordiae acceptas dispersit. Alioquin nec qui congregavit jure reprehenditur, nec qui possidet commendatur. Nunc autem omnia perverse dicuntur, cum dicitur quod qui devorat et deliciis affluit bonus est, et illi dedit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam in conspectu suo, cum supradictum sit stultos esse qui oculos habent in finibus terrae; respicientes ad delectationes terrenas, et voluptati carnis servientes. Itaque mentita est iniquitas, quae dixit voluptatem praemium esse justitiae, fructumque sapientiae in ipsa consistere, et corporales delicias existimavit felicitatis summum continere. Sed non diu in gloria falsum judicium stare potest.
Abbreviated transcription (Latin):
eo quasi non tam facere qũa declinare malum la¬
borat. Vncde. ⁊ hnc quoq cum uidisset eos quiñ
ꝓfuturas sibi duatias cũ labore ⁊ souicitudine
auate congegant. necꝑ his quȩ possident utiut᷑.
sea aluis pt᷑ se possidenda ⁊ ittenda relinquiuit.
miseros & tep̃rensione dignos ut illoꝵ deiuites
stulticiam lbere se incontrariam sententia picit
dicens. Nonne melius ẽ comeclere & bibere &
ostendoro anims suȩ uona dẽiaboribus ꝯuis:
Pna omuuum sententia ẽ qui ꝓcliues sunt inui¬

Expanded text:
eo quasi non tam facere quam declinare malum laeo quasi non tam facere quam declinare malum laborat. Unde, et hic quoque cum vidisset eos, qui non profuturas sibi divitias cum labore et sollicitudine avare congregant, neque his quae possident utuntur, sed aliis post se possidenda et utenda relinquunt, miseros et reprehensione dignos, ut illorum devitet stultitiam, libere se in contrariam sententiam projicit, dicens: Nonne melius est comedere, et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? Una omnium sententia e
Abbreviated transcription (Latin):
do rep̃henditur. ut male secura mens ꝑtorporem
⁊ otium ⁊ incontinentiam adturpitudinem re.¬
laxetur. Si eñi ale qui suꝑuacuo labore se disten¬
dit. uere reprehensibilis cernitur. cur ꝓpterea
qui aduosuptatem nncontinentiam se resolutt
placero putatur ͦ sed camnalis animus duifficue
medium ueritatis inuenit. ⁊ ꝓpt̾ea non numqͣ¬
unum uicium deserete sponte adquiescit. q̃m
ꝑia sibiuam adaliud quod magis placet aperi¬
ricernit. Et tanto audacius se in contrariũ tota
itentione effiincit. quantomagis certum habet
alidomalum ẽs quod deserio. Lamenĩ se inguo
malo non solum nuria rephensione dignũ exis¬
timat. uierum etiam laudabilem suspicatur. &
cũ malum manifeste cõmittat. non se malum fa¬
cere uideri uutt. sed potius malum deuitare.
Nonem̃ considenit uitium declinando in ui¬
tium se corruisse:⁊ id curo nequaqũa id quod
agr malum sinistrȩ notandum putat. quia in

Expanded text:
do reprehenditur, ut male secura mens per torporem, do reprehenditur, ut male secura mens per torporem, et otium, et incontinentiam ad turpitudinem relaxetur. Si enim ille, qui supervacuo labore se distendit, vere reprehensibilis cernitur, cur propterea, qui ad voluptatem et incontinentiam se resolvit placere putatur? Sed carnalis animus difficile medium veritatis invenit; et propterea nonnunquid sibi viam ad aliud, quod magis placet aperiri cernit. Et tanto audacius se in contrarium tota intentione effundit, quanto magis certum habet aliud malum esse, quod deserit. Jam enim se in suo malo non solum nulla reprehensione dignum existimat, verum etiam laudabilem suspicatur et cum malum manifeste committat, non se malum facere videri vult, sed potius malum devitare. Non enim considerat vitium declinando in vitium se corruisse, et idcirco nequaquam id quod agit malum sinistre notandum putat; quia in
Abbreviated transcription (Latin):
gao. Nuuium gͦ tempus intermititur reqiuei.
totum dolori: labori occupatur: nichil utuitati
ac saluti ad quiritur. Et hec num uanttas ẽ:ͤ he¬
re uanitas ẽ ⁊ magna uanitas ꝓrsus. Sed quid
tunc. Si hoc uanitas ẽ. quid ẽ faciendum est eᷤ
Nonne melius ẽ inquit comedero & bibere & os¬
tendere anime sue bona de laborsbus suis. Si ua¬
ni sunt labores qui utiitatem ñ conferunt labo¬
rantibus. gͦ melius ẽ laborare ⁊ fructum capere
laboꝵ suoꝵ. Ratio manifesta uidetur. sed multã
habet deceptionem. Multo eñi melius sic dictum
fuisseo:⁊ ubiq uerum constaret. Si uami surt labo¬
res ex quib laporantib fructus ñ ꝑuenit. gͦ eus¬
modi labores omnino pꝰͦt ponencli frunit  laboran¬
dum potius in hĩis ubicertus ⁊ uerus laborantib
fructus ꝓueniat. Hunc autẽ hac ratione uanitas
mitata ẽ non limissa ⁊alia alĩi uanitas succes¬
sit. nonomnis uanitas cuisces sit. Uana souicitu.¬

Expanded text:
gat. Nullum ergo tempus intermittitur requiei, gat. Nullum ergo tempus intermittitur requiei, totum dolori et labori occupatur, et nihil utilitati ac saluti acquiritur. Et hoc nonne vanitas est? Vere vanitas est, et magna vanitas prorsus. Sed quid tunc? Si hoc vanitas est, quid ergo faciendum est? Nonne melius est, inquit, comedere, et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? Si vani sunt labores qui utilitatem non conferunt laborantibus, ergo melius est laborare et fructum capere laborum suorum. Ratio manifesta videtur, sed multa habet exceptionem. Multo enim melius si dictum fuisset, et ubique verum constaret. Si vani sunt labores ex quibus laborantibus fructus non provenit, ergo ejusmodi labores omnino postponendi sunt, et laborandum potius in iis ubi et certus et verus laborantibus fructus proveniat. Nunc autem hac ratione vanitas mutata est, non dimissa, et alia alii vanitas successit, non omnis vanitas discessit. Vena sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
tas nonẽ. quia ꝓdes labor talis: Sed ⁊ malum
magnum ẽ. uit unde alius labore atteritur alius
dciose ⁊ iuicite abutatur. Malum eñ ẽ magnil.
Equia nue malo suo colligit ⁊ ifte accipit in malũ
suum. Eropt̾ea uanitas ẽ hoc ⁊ malum magnũ.
Quud enĩ ꝓdest homini de uniuerzo labore suo
alud ꝓdest nchil ꝑdest. immo uͦ sinon ad aliud
ꝓcieso multum nocet. quia pęnam magnã ht̃
eius inquisitio. sed fructum inuentio nonbabet.
Que ẽ enim pena num quã ẽe sine pena : Cunc¬
ti dies eus dolorib & erumpnis plen sunt. nec
ꝑnoctem mente requiescit. Muitum miser ẽ
qui nec uiud tempus quod naturaliter quieti
datum ẽ. quietum habert potest. Per diem labore
acteritur ꝑnoctem cura i sollicitutine laboris cru¬
ciatur. Que eñ uigilantem distensio laboris ⁊ in¬
quietudo exagitat. dormientem quoq anumo
ꝑimagines ⁊ faitasias in somnioꝵ ingesta fati¬

Expanded text:
tas non est, quid prodest labor talis? Sed et malum tas non est, quid prodest labor talis? Sed et malum magnum est, ut unde alius labore atteritur, alius otiose et illicite abutatur. Malum enim est magnum, quia et ille malo suo colligit et iste accipit in malum suum. Propterea vanitas est hoc et malum magnum. Quid enim prodest homini de universo labore suo, ad aliud prodest, nihil prodest; imo vero si non ad aliud prodest, multum nocet, quia poenam magnam habet ejus inquisitio, sed fructum inventio non habet. Quae est enim poena nunquam esse sine poena? Cuncti dies ejus doloribus, et aerumnis pleni sunt: nec per noctem mente requiescit. Multum miser est, qui nec illud tempus, quod naturaliter quieti datum est, quietum habere potest. Per diem labore atteritur, per noctem cura et sollicitudine laboris cruciatur. Quem enim vigilantem distensio laboris et inquietudo exagitat; dormientem quoque animo per imagines, et phantasias insomniorum ingesta fati