comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rilitates. Omĩa enĩ ista insp̃ualium natura
adducta simaitudine corruptibiliũ nora pecc̃
paguntur. ut natura adet̃initatem facta ei quȩ tt̃.¬
poralit̾ transit praue associata similit̃ in alt̾atio¬
nem deficiat. Surgunt quippe germina uitu¬
tum exradice prima ⁊ ꝑgunt ut crescant ⁊ ueni¬
ant inaffectum consummationis. Et uenuth
contra uitioꝵ ortus ⁊ eitania suꝑ seminata. &
extoliunt se ut suffocent ea quȩ recta sunt ne
ꝓspentut. ⁊ fit magna expectatio ⁊ ꝑiculũ gaue
spei admutum ⁊timori. Nam pluiuam gr̃e ⁊
stillicidia ueritatis sue si effud̾it d̃s in animam
sitientem siugit messis uirtutum ꝓuentu mul¬
tiplici ⁊ ueniunt anni fecunditatis & tempora se¬
rena illucescunt nubilo ignorantiȩ depulso.
Si aut̃ auferat beneficia sua iratus :⁊ contineat
beneddictionem suam ut udicia sua exerceat.
tunc tristia tempora succedunt ⁊ marcent geni¬

Expanded text:
rilitates. Omnia enim ista in spiritualium natura rilitates. Omnia enim ista in spiritualium natura adducta similitudine corruptibilium noxa peccati peraguntur, ut natura ad aeternitatem facta, ei quae temporaliter transit, prave associata similiter in alterationem deficiat. Surgunt quippe germina virtutum ex radice prima, et pergunt ut crescant, et veniant in effectum consummationis. Et veniunt contra vitiorum ortus, et zizania superseminata; et extollunt se ut suffocent ea quae recta sunt, ne prosperentur; et fit magna exspectatio, et periculum grave spei admistum et timori. Nam pluviam gratiae, et stillicidia veritatis suae si effuderit Deus in animam sitientem, surgit messis virtutum proventu multiplici; et veniunt anni fecunditatis et tempora serena illucescunt nubilo ignorantiae depulso. Sin autem auferat beneficia sua iratus, et contineat benedictionem suam ut judicia sua exerceat, tunc tristia tempora succedunt, et marcent geni
Abbreviated transcription (Latin):
quib inherebat defluere. & ꝑuolumina muta¬
buitatis sue cductus tempoꝵ momenta sentire.
Hinc mens humana temporib obnoxia facta est
ut in ea iam mala cum Gonis uicem habeant.
quã sola prius bona sine iucissitudine quietam
ninconcussam possidebant. Propt̾ea omĩa tp̃s
habent. ⁊ suis spacĩis transeunt unĩisa subcelo.
ut ile quoq quise ꝑamorem mutabilib subdi¬
dit. lege alioꝵ suȩ mutabilitatis fluctib agitatꝰ
quietus stare non possit. Sic gͦtempora uene¬
runt incorde humano. quando multa desid̾ia
introierunt inillud ⁊ mutabilitas illio dñari
cepit. ⁊ uenerunt alia. ⁊ alia disces serlint. ⁊ fac¬
ta ẽfluctuatio ⁊ inconstantia magna. Lam enĩ
cum mundo uisibili mundus inuisibilis uol¬
uebatur. ⁊ ceperunt ineo tempoꝵ mom̃ta discur¬
rere. ⁊ ẽẽ anni ⁊ anni. ⁊ dies. ⁊ noctes. sem̃tes
ꝯmesses. pluuie ⁊ siccitates. fecunditates ⁊ ste¬

Expanded text:
quibus inhaerebat defluere, et per volumina mutaquibus inhaerebat defluere, et per volumina mutabilitatis suae ductus temporum momenta sentire. Hinc mens humana temporibus obnoxia facta est; ut in ea jam mala cum bonis vicem habent, quam sola prius bona sine vicissitudine quietam et inconcussam possidebant. Propterea omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo, ut ille quoque qui se per amorem mutabilibus subdidit, lege aliorum suae mutabilitatis fluctibus agitatus, quietus stare non possit. Sic ergo tempora venerunt in cor humanum, quando multa desideria introicrunt in illud, et mutabilitas illic dominari coepit: et venerunt alia, et alia discesserunt; et facta est fluctuatio et inconstantia magna. Jam enim cum mundo visibili mundus invisibilis volvebatur, et coeperunt in eo temporum momenta discurrere, et esse anni, et menses, dies, et noctes, sementes et messes, pluviae et siccitates, fecunditates et ste
Abbreviated transcription (Latin):
in hacenumeratione uel distinctione dici potius¬
sent. Sednos fastidium quantum possibile est
euitantes adea quȩ dicta sunt sp̃alĩt exponenda
ueniamus. Omĩa tempus habent. ⁊ fuis spaciis
trans eunt uniu̾sa subcelo. Sun obedientia man.¬
dati ꝑstitisset homo. non ẽet denũo illoꝵ quȩ
tempus habent sub celo ⁊ transeunt. Nam sim̃te
ꝑmiquitatem ñ desupxisset. etĩã corpore stabilis
maneret ꝑimmortalitatẽ. Neq tunc subcelo ẽet
ut cum hiis uolueretur quȩ tempore tianseunt.
sed summo ⁊ uerobono inherens ñ subderetur
mom̃tis tempoꝵ fixus ꝑcontemplationẽ insoli¬
ditate ẽt̃noꝵ. Ipsa enĩ et̾nitas celum erat uͥ m̃te
fixus tempors mutari non potuit. quia supra
tempora eleuatus subtus se labentia cuncta des¬
pexit. Postquam aut̃e corsuum declinauit ut
silud ꝑconcupis centiam rebus mutabilib sub¬
iceret. quasi decelo lapsus cepit deorsum cũ hiis

Expanded text:
in hac enumeratione vel distinctione dici potuisin hac enumeratione vel distinctione dici potuissent. Sed nos fastidium quantum possibile est, evitantes, ad ea quae dicta sunt spiritualiter exponenda veniamus. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Si in obedientia mandati perstitisset homo, non esset de numero illorum quae tempus habent sub coelo, et transeunt. Nam, si mente per iniquitatem non defluxisset, etiam corpore stabilis maneret per immortalitatem. Neque tunc sub coelo esset, ut cum iis volveretur, quae tempore transeunt; sed summo et vero bono inhaerens, non subderetur momentis temporum, fixus per contemplationem in soliditate aeternorum. Ipsa enim aeternitas coelum erat, ubi mente fixus tempore mutari non potuit; quia supra tempora elevatus, subtus se labentia cuncta despexit. Postquam autem cor suum declinavit, ut illud per concupiscentiam rebus mutabilibus subjiceret, quasi de coelo lapsus coepit deorsum cum iis
Abbreviated transcription (Latin):
tota maloꝵ ẽ cde bono inmalum.⁊ tota bonoꝵ dema
lombonum euntium. Cuius uite principiũ ma¬
loꝵ ẽ in bono ⁊ finis in malo. bonoꝵ aut̃ principiũ
minalo ⁊ finis inbono mediis alt̾natim fluctuan.¬
tibus. Media eñi incerta sunt ⁊ obhoc etĩã quod
medium positum ẽ dubie ẽ ꝓnuntiatum. siue de
bono inmalun. siue demalo inbonum. Medium
enĩ fuit tempus spargendi lapides:⁊ tempus col¬
ligencdti ⁊ ipsum ambiguam expositionẽ suscepit
siue debello siue depace sig̃cans: ut media incer¬
ta relinquantur. Si eñi in hoc quod prius dicitur
malum ẽ ⁊ quod postea bonum. iam octo erunt
ila in quib prius mala pꝰtea bona nominant᷑.¬
& sex in quib prius bona pottea mala cõmemo¬
rantur. quia bonoꝵ uita tecte ad numerum beati¬
tudinis transit. maloꝵ autem intentio simul &
uita temporalitatis laborem non excedit. Sic una
ẽ u̾̃itas quocumq sententiam ꝑint̃ pretationem
intors eris. Muita sunt alia quȩ forte conuenient̃

Expanded text:
 est de bono in malum, et tota bonorum de malo in bonum cuntium. Cujus vitae principium malorum est in bono, et finis in malo; bonorum autem principium in malo, et finis in bono, mediis alternatim fluctuantibus. Media enim incerta sunt: et ob hoc etiam quod medium positum est, dubie est pronuntiatum, sive de bono in malum, sive de malo in bonum. Medium enim fuit tempus spargendi lapides et tempus colligendi: et ipsum ambiguam expositionem suscepit, sive de bello sive de pace significans, ut media incerta relinquantur. Si enim in hoc, quod prius dicitur, malum est, et quod postea bonum, jam octo erunt illa in quibus prius mala, postea bona nominantur: et sex in quibus prius bona postea mala commemorantur; quia bonorum vita recte ad numerum beatitudinis transit, malorum autem intentio simul, et vita temporalitatis laborem non excedit. Sic una est veritas quocunque sententiam per interpretationem intorseris. Multa sunt alia quae forte convenienter
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ uidetur. Et inhuis omnib congerunt &
multiplicant argum̃ta sua ⁊ terunt rationes &
quasi rationes & ẽcuiꝙ ratio estimatio sua. Pro.¬
posuit enum ds opus suum inoculis hominum.
ud interroget corda ipsoꝵ deeo. & ipse retiorsum ab¬
sconditus satet done: expiatur exetitatioñẽ nãm
inillo. Et hauriunt sensui ⁊ corde cluudicant. &
ꝓferunt plurima deches auro iuditioꝵ suoꝵ ⁊ de
ꝑfuida ab yaco fantasiatum & opimionum falda¬
funsuatum ⁊ cogtationum manium. Et dicuĩt
semqudo s̃ abinitio ꝙ ante initium sine mitio.
En uoununtur scla ⁊ cꝑatur se ipsam natura. &
renouat: non pot̾ aliud ẽs quam semꝑ erat. Ali
contus ꝑ clamant: ltigant ꝓniria creatons. &. de¬
fendeio se pitant que impugnant ipsi menda¬
trosiui Eneunt ce opisicem qui de coẽtna sibi ma¬
tia unuu̾sa fine̾t t formam daret meliorem.
adicogoscunt isti cteatous potentiam sed abne
mnatretionib terum oꝑam conditoris consistere.

Expanded text:
omnibus congerunt et multiplicant argumenta sua, et texunt rationes, et quasi rationes: et est cuique ratio existimatio sua. Proposuit enim Deus opus suum in oculis hominum, ut interroget corda ipsorum de eo: et ipse retrorsum absconditus latet, donec experiantur exercitationem nostram in illo. Et hauriunt sensu, et corde dijudicant, et proferunt plurima de thesauro judiciorum suorum, et de profunda abysso phantasiarum, et opinionum falsarum suarum et cogitationum inanium. Et dicunt semper quod est ab initio, et ante initium sine initio. Et volvuntur saecula, et operatur seipsam natura, et renovat, et non potest aliud esse quam semper erat. Alii contra proclamant et litigant pro injuria creatoris, et defendere se putant quem impugnant ipsi mendaciis suis. Dicunt esse opificem, qui de coaeterna sibi materia universa finxerit, ut formam daret meliorem, et non cognoscunt isti creatoris potentiam, sed abnein alterationibus rerum operam conditoris consistere.
Abbreviated transcription (Latin):
tate querentitm abscondita oꝑumdĩ. quasmul¬
tiplicant sͥ fabricando dehiis quȩ ignorant men¬
datia. ⁊ concertationib muniunt errores suos.
Et sunt adhuc aliȩ quȩdam disputationes inde¬
sideriis hominum multiplices nimis. ⁊ uarie. &
surgunt exipsis multarum studia uanitatum.
Omnis eñi homo prefert quod diligit ipse. & tra

Expanded text:
scondita operum Dei, quas multiplicant sibi fabricando de iis quae ignorant mendacia, et concortationibus muniunt errores suos. Et sunt adhuc aliae quaedam disputationes in desideriis hominum multiplices nimis et variae, et surgunt ex ipsis multarum studia vanitatum. Omnis enim homo praefer
Abbreviated transcription (Latin):
subcelo. Quezierat supra ecclastes unũ aliquid
inmundo. inquo animo requiescere potuisset. Et
noninuenit illud inter omnia. siue quia inꝑfecta
erant singła. siue quia transitoria erant uniuersa.
Propterea cepit fastidire & reꝓbare omĩa:⁊ tam̃
querere non desiit semꝑ inhis gaudium plenum.
& inuenire ñ poterat. Tandem gͦ aliquando muta¬
bilium conditionem agnoscens. uidit se inutroq
errasse. siue quia ea quȩ in gn̾e suo bona erant
mala ẽe arguit. siue quia ea quȩ transitoria erant
ꝑpetuo stare posse putauit. Nunc itaq corrigens
semetipsum ꝓestimatione prec̾ita. ꝓfitetur omĩa
que subcelo sunt simul ⁊ tempore transeuntia &
tempore suo bona. Quoꝵ omnium mutabilitas.
& fluctuatio quanta sit ut metus intelligi posgit.
uniu̾sa hec non solum tiansire tempore. sed tp̃r
tinguens. Tempus nascendi. & tempus moriendi.
Primum scd̾m principium & finem describit cur¬

Expanded text:
sub coelo. Quaesierat supra Ecclesiastes unum aliquid sub coelo. Quaesierat supra Ecclesiastes unum aliquid in mundo in quo animo requiescere potuisset; et non invenit illud inter omnia, sive quia imperfecta erant singula, sive quia transitoria erant universa. Propterea coepit fastidire, et reprobare omnia; et tamen quaerere non desiit semper in his gaudium plenum et invenire non poterat. Tandem ergo aliquando mutabilium conditionem agnoscens, vidit se in utroque errasse, sive quod ea quae in genere suo bona erant, mala esse arguit, sive quod ea quae transitoria erant, perpetuo stare posse putavit. Nunc itaque corrigens semetipsum pro existimatione praeterita, profitetur omnia quae sub coelo sunt simul et tempore transeuntia et tempore suo bona. Quorum omnium mutabilitas et fluctuatio quanta sit, ut melius intelligi possit, universa haec non solum transire tempore, sed tempore tinguens: Tempus nascendi et tempus moriendi. Primum secundum principium et finem describit cur
Abbreviated transcription (Latin):
& uerba sapientiş ad sensum omnem excellentia spar¬
gunt de hiis que satent lumen aliquod ⁊ ipsum
modicum ẽ ad totum. Propterea laborat homo cũ
uidet illud ⁊ estimat ingredi ut contempletur. &
non ualet nisi fuerit cum ipso sap̃ia. & ostendat.
illi intus secreta uiarum suarum in parte qua gra¬
tiosus factus ẽ adeam. Et cum hauserit multum.
hoc multum illi ẽ ⁊ exiguum ẽ ipsum adplenitu.¬
dinem redundantem. Ideo multa diximus defluc¬
tibus rerum & deagitatione contraria eoꝵ quȩ sub
celo sunt. & parum ẽ adhuc totum hoc adtotum:
erunt fortassis qui nos ꝓfusiores estimaturi sint
inloquendo. quia ñ attendunt multitudiuem
dicendoꝵ ⁊ eoꝵ quȩ dicta sunt. ꝓfuncditatẽ. Nos
breuiter hoc ꝓlocuti sumus. ut noram iterum repor¬
temus adprincipium fittiue narrationis dictio¬
nem. & animos habeamus alacriores. Smĩa¬
tempus habent. & suis spacũs transeunt unu̾sa

Expanded text:
et verba sapientiae ad sensum omnem excellentia sparet verba sapientiae ad sensum omnem excellentia spargunt de iis quae latent lumen aliquod, et ipsum modicum est ad totum. Propterea laborat homo cum videt illud, et existimat ingredi ut contempletur; et non valet nisi fuerit cum ipso sapientia, et ostendat illi intus secreta viarum suarum in parte qua gratiosus factus est ad eam. Et cum hauserit multum, hoc multum illi est, et exiguum est ipsum ad plenitudinem redundantem. Ideo multa diximus de fluctibus rerum et de agitatione contraria eorum quae sub coelo sunt; et parum est adhuc totum hoc ad totum; et erunt fortassis qui nos profusiores existimaturi sunt in loquendo, quia non attendunt multitudinem dicendorum, et eorum quae dicta sunt profunditatem. Nos breviter hoc prolocuti sumus, ut novam iterum reportemus ad principium futurae narrationis dictionem, et animos habeamus alacriores. HOMItempus habent, et suis spatiis transeunt universa
Abbreviated transcription (Latin):
reges & principes criminosos puniunt ꝓzelo
equitatis. & int̾ficiunt homines dampnatos pro
sceleribus sius sccłm precepta legis ciuinȩ accepta
potestate in hoc ipso d̾o seruientes. Et hii. ꝓdefen¬
sione patrie & pace eccłarum bella gerunt. &. ex¬
pugnant inimicos pacis ne opprimant innocentẽ.
Ett ⁊ octium sc̃m quocrimina ocliuntur ñ hoĩes.
npsum aliquando ꝓteriore salubri seueritatem
cistrictam ext̾uis corigendis uitiis irrogat: uintꝰ
dulcetinem dillectionis qua salutem hominum
sitit aniuolatam conseruat. Propt̾ea tempus ẽ odii
⁊ tempus belli. & omnia tempus habent quando
iuste fieri habent. Prositeri licet mͥ quod & inprin¬
cipio quia ad alta & sublimia ista sensu minor sim
ut narrem quod oporteat. quia hoc quod ñ oportet
⁊ non conuenit boc satis ẽ declinasse si datur.
odita enim sunt inꝑfundo sapientiȩ setreta ab¬
sconcdita. & non ualet homo scrutari archana eius

Expanded text:
reges et principes criminosos puniunt pro zelo reges et principes criminosos puniunt pro zelo aequitatis, et interficiunt homines damnatos pro sceleribus suis, secundum praecepta legis divinae accepta potestate in hoc ipso Deo servientes. Et hi pro defensione patriae, et pace Ecclesiarum, bella gerunt, et expugnant inimicos pacis, ne opprimant innocentes. Est et odium sanctum quo crimina odiuntur, non homines; et ipsum aliquando pro terrore salubri severitatem districtam exterius corrigendis vitiis irrogat, et intus dulcedinem dilectionis, qua salutem hominum sitit, inviolatam conservat. Propterea tempus est odii, et tempus belli: et omnia tempus habent, quando juste fieri habent. Profiteri licet mihi quod et in principio: quod ad alta et sublimia ista sensu minor sim ut narrem quod oporteat, quia quod non oportet et non convenit, hoc satis est declinasse si datur. Multa enim sunt in profundo sapientiae secreta abscondita, et non valet homo scrutari arcana ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
boña sunt cum bene fiunt omĩa. & exomnibus
non sunt peccata quȩ bene fieri habent. nec surit
bona peccata ⁊Sibonum sit ut sint ipsa peccata.
Ideo tempus nonhabent peccata. & ꝑmittunt᷑
intempore fieri peccata. & non uste fiunt qͣndo
fiunt nuste fieri ꝑmittuntur quando fiunt. &¬
cum facta fuerint iuste orcdinantur. ⁊ fit tempus
ut fieri ꝑmittantur. & nonfit tempus ut fiant.
quia non bene fiunt & bene ꝑmittuntur ut iuste
orclinentur: Tempus plantandi. tempus lugen.¬
cdi. tempus saltancdi tempus ad quirendi. ubi ẽ
tempus luxuriancti. & tempus inebriandi:
Sedilla benefieri possunt intempore suo. Ideo
ipsa tempus habent. Eta tempus non habent.
quia numquam bene fieri babent. Sed forte con-¬
trarium uideatur quod positum ẽ. tempus occi¬
dencli. tempus belli. tempus octũ. Sed hec omĩa
bene fieri possunt. & ideo tempus habent cum
iuste fieri habent. Nam ẽ & gladius iusticie quo

Expanded text:
bona sunt cum bene fiunt omnia, et ex omnibus bona sunt cum bene fiunt omnia, et ex omnibus non sunt peccata, quae bene fieri habent, nec sunt bona peccata, tametsi bonum est ut sint ipsa peccata. Ideo tempus non habent peccata, et permittuntur in tempore fieri peccata; et non juste fiunt quando fiunt, et juste fieri permittuntur quando fiunt; et cum facta fuerint, juste ordinantur; et fit tempus ut fieri permittantur, et non fit tempus ut fiant quia non bene fiunt, et bene permittuntur, ut juste ordinentur. Tempus plantandi, tempus lugendi, tempus saltandi, tempus acquirendi. Ubi est tempus luxuriandi et tempus inebriandi? Sed illa bene fieri possunt in tempore suo: ideo ipsa tempus habent. Ista tempus non habent, quia nunquam bene fieri habent. Sed forte contrarium videatur quod positum est tempus occidendi, tempus belli, tempus odii. Sed haec omnia bene fieri possunt; et ideo tempus habent, cum juste fieri habent. Nam est et gladius justitiae, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Penit pꝰt fietum risus. & pꝰt risum succedit fiet᷑ꝰ.
& cum dolori gaulium succes serit. iterũ gaucdia
indolorem cõmutantur. Et omnia hec tempus
habent. cum uoluntas hominis se ꝑiusticiam
ꝓtempore diuins uoluntati uel adhȩc agenda
sponte conformat. uel adpatienda supponit.
Tempus eñi habent om̃ĩa. quando ea homo
uel agit scd̃m dm uel patitur ꝓcdo. quia scd̾m
dm̃ ambulantem omĩa intempore suo siꝓsꝑa
eueniant fouent. si contingant aduerda exer¬
cent. Ideo om̃ia tempus habent. quȩ hõ iuste
facere potest uel uste pati. Quod autẽ sine in¬
iusticia fieri non potest. nonhabet tempus
uinquam ut fiat. quia adinalum faciendum hõ
nullum tempus accepit. cui ꝓpter hoc solum tp̃s
suum datum ẽ ut uel corrigat mala quȩ fecit. uel
bona suppleat quȩ nondum fecit. Propt̾ea pecea¬
ta tempus non habent. & omia tempus habent.
quia intempore suo omĩa bene fieri habent. &¬

Expanded text:
Venit post fletum risus, et post risum succedit fletus; Venit post fletum risus, et post risum succedit fletus; et cum dolori gaudium successerit, iterum gaudia in dolorem commutantur. Et omnia haec tempus habent, cum voluntas hominis se per justitiam pro tempore divinae voluntati, vel ad haec agenda sponte conformat, vel ad patienda supponit. Tempus enim habent omnia, quando ea homo vel agit secundum Deum, vel patitur pro Deo, quia secundum Deum ambulantem omnia in tempore suo si prospera eveniant, fovent; si contingant adversa, exercent. Ideo omnia tempus habent quae homo juste facere potest vel juste pati. Quod autem sine injustitia fieri non potest, non habet tempus unquam ut fiat, quia ad malum faciendum homo nullum tempus accepit, cui propter hoc solum tempus suum datum est, ut vel corrigat mala quae fecit, vel bona suppleat quae nondum fecit. Propterea peccata tempus non habent; et omnia tempus habent, quia in tempore suo omnia bene fieri habent; et
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde sequuntur oꝑa solius artificis sine oꝑe
nature. & ipsa plurima enumerantur. & omnia
transitoria ẽẽ demonstrantur. ut ingiadib siuis
uanitas exciescat. & tam̃ uniu̾sa hȩc sicut muta.¬
bilitate uana sunt. ita tempore congrua fiunt.
ut in hiis omnib homo ⁊ sistatum et̾nitatis
tenere non potest. seruare tam̃ studeat ordinem
rationis. Tempus occidendi ⁊ tempus sanandi.
tempus destruendi & tempus ȩdificandi. tempꝰ
flendi & tempus ridendi. tempus lugendi &
tempus saltandi. & multa alia quȩ enumeran¬
tur. ⁊ alia multa quȩ enumerari non põssiũs.
& in hiis omnib uita humana uicissitudinẽ
patitur. & subiacet mutabilitati. Transeunt enĩ
ista om̃ia suꝑ eam. & incurrunt uicissim alia pt᷑
alia & subsequuntur quȩ precesseiant. & rursũ
quȩ secuta fuerant precectunt. & sine mnt̾misiõe
hoc agitur inundis magnarum fluctuationũ.

Expanded text:
Deinde sequuntur opera solius artificis sine opere Deinde sequuntur opera solius artificis sine opere naturae, et ipsa plurima enumerantur, et omnia transitoria esse demonstrantur, ut in gradibus suis vanitas excrescat; et tamen universa haec sicut mutabilitate vana sunt, ita tempore congrua fiunt, ut in his omnibus homo, et si statum aeternitatis tenere non potest, servare tamen studeat ordinem rationis. Tempus occidendi et tempus sanandi. Tempus destruendi et tempus aedificandi. Tempus flendi et tempus ridendi. Tempus lugendi et tempus saltandi. Et multa alia quae enumerantur, et alia multa quae enumerari non possunt. Et in his omnibus vita humana vicissitudinem patitur, et subjacet mutabilitati. Transeunt enim ista omnia super eam, et incurrunt vicissim alia post alia; et subsequuntur quae praecesserant, et rursum quae secuta fuerant, praecedunt; et sine intermissione hoc agitur in undis magnarum fluctuationum.
Abbreviated transcription (Latin):
aduitam moriuntur ex eo uiuere uera citer
meipiunt ex quo pt mortem iam mortales ẽẽ
desierunt. Quo cura bona mors optanda ma¬
gis ẽ quã mala uita. qui a bona morte adboña
uitam ꝑgitur. mala uita admortem malam ꝑ¬
uenitur. Propt̾ea omĩa tempus habent. & ni¬
chil suo tempore abiciendum. qm̃ ꝙ tempus
nascendi ẽ ut prima uita incipiat quȩ ꝑiusti¬
tiam exercetur intempore. & tempus moriendi ut
scda uita succedat quȩ p̃mio iusticiȩ ꝑfruitur in
et̃nitate. Postea adiungit quod sequitur. tempus
plantandi & tempus euellendi quod plantatũ ẽ.
Hoc gͦ scd̾m de opere ẽ artificis cum natua. Nam
primum opus solius natiuȩ erat. & ipsum tran¬
sitorium erat. nunc autem opus artisicis cũ nat᷑a
simul subiungitur. ⁊ ipsum quoq transitorium
ẽe demonstraturut nichil maneat subsole. ⁊ leci¬
cia quȩ denatiuitate uel plantatione sub oritur
mortis & eradicationis memoria temperetur.

Expanded text:
ad vitam moriuntur, ex eo vivere veraciter ad vitam moriuntur, ex eo vivere veraciter incipiunt, ex quo post mortem jam mortales esse desierunt. Quocirca bona mors optanda magis est quam mala vita, quia bona morte ad bonam vitam pergitur, mala vita ad mortem malam pervenitur. Propterea omnia tempus habent, et nihil suo tempore abjiciendum: quoniam et tempus nascendi est, ut prima vita incipiat, quae per justitiam exercetur in tempore; et tempus moriendi, ut secunda vita succedat, quae praemio justitiae perfruitur in aeternitate. Postea adjungit quod sequitur: Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Hoc ergo secundum de opere est artificis, cum natura. Nam primum opus solius naturae erat, et ipsum transitorium erat. Nunc autem opus artificis cum natura simul subjungitur; et ipsum quoque transitorium esse demonstratur, ut nihil maneat sub sole, laetitia quae de nativitate vel plantatione suboritur mortis et eradicationis memoria temperetur.
Abbreviated transcription (Latin):
prius natus nonfuerit. nec cum semel mortuus
fuerit deunde nasci potist aliquis. Principium
uite natiuitas ẽ. morfinis. & denatiuitate ad
mortem itur. sea pͦt mortem ad natiuitatẽ reditꝰ
non patet. Anatiuitate eni incipit tempus ho¬
minis : ⁊ morte finitur. & ꝓpt̾ea ista dissimilit̃
omnib tempus habent aliudut ineo tempus
primum sit. & ipsum amplius ñ sit aliud
ut ineo tempus amplius nonsit ⁊ illud semꝑ
Sit. Hoc gͦ grauuis cunctis ẽ. quod ita tempus
habet ut ipsum sit fine tempore. quia pꝰt eius
tempus nonerit tempus quo possit denuo re¬
parari. quod abstulit & consumpsit eius tempꝰ.
Propt̾ea melius uidetur tempus nascendi.
quã tempus moriendi. quia intempore nascen¬
di uita datur. intempore autem moriendi tol¬
litur uita. Et tam̃ qui nascuntur moruai.
& qui moriuntur nascuntur. qm̃ quino mor¬
tem nascutur exeomori incipint exquo sub
mortalitatis defectu uiuere ineroiunt. & qui

Expanded text:
prius natus non fuerit; nec cum semel mortuus prius natus non fuerit; nec cum semel mortuus fuerit, deinde nasci potest aliquis. Principium vitae nativitas est, mors finis et de nativitate ad mortem itur, sed post mortem ad nativitatem reditus non patet. A nativitate enim incipit tempus hominis, et morte finitur. Et propterea ista dissimiliter omnibus tempus habent; aliud, ut in eo tempus primum sit, et ipsum amplius non sit; aliud, ut in eo tempus amplius non sit, et illud semper sit. Hoc ergo gravius cunctis est, quod ita tempus habet, ut ipsum sit sine tempore, quia post ejus tempus non erit tempus quo possit denuo reparari quod abstulit et consumpsit ejus tempus. Propterea melius videtur tempus nascendi quam tempus moriendi, quia in tempore nascendi vita datur, in tempore autem moriendi tollitur vita. Et tamen qui nascuntur moriuntur, et qui moriuntur nascuntur, quoniam qui ad mortem nascuntur ex eo mori incipiunt, ex quo sub mortalitatis defectu vivere incipiunt; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
nec graue omnino illud ẽ quia mutuo temꝑant᷑.
ut nec magna sint mala quib bona succedunt.
neq bona optima quȩ malis subsequentibus
terminantur. ⁊totum hiͦc sustineri potest. ⁊ cõꝑa
ynum ẽ quod cum euenerto qͥs pot̾it sustinere:
Tempus tacendi & tempus loquendi. tempus
cong̾gandi & tempus ꝑdenci. tempus lugendi
ytempus ridendi. Omina hȩc portabilia sunt.
& cum euenenrt homini unum aliquod horum.
transit ullud & uenit aliud. & hoc quoq dum ste¬
terit tempore suo transit & redit aliud quod tͣn¬
sierat. & hoc usquequaq fit item ⁊ item quam¬
dui uiuitur. & numquã ꝑmanet unũ aliquid
ut solum sit semꝑ. T̃empus nascendi & tempus
moriendi. hȩc horum similia non sunt. neq re¬
cursum habent cum semel euenerint. Cna est
enim mor ⁊ una natiuitas. & sicut pͦt unam
natiuitatem una mors. ita ante unam mortem
non nisi una natiuitas. Et nemo moritur qui

Expanded text:
Nec grave omnino illud est, quod mutuo temperantur, Nec grave omnino illud est, quod mutuo temperantur, ut nec magna sint mala, quibus bona succedunt, neque bona optima, quae malis subsequentibus terminantur et totum hoc sustineri potest, et compaunum est quod cum evenerit, quis poterit sustinere. Tempus tacendi et tempus loquendi. Tempus congregandi et tempus perdendi. Tempus lugendi et tempus ridendi. Omnia haec portabilia sunt: et cum evenerit homini unum aliquod horum, transit illud et venit aliud; et hoc quoque dum steterit tempore suo transit, et redit aliud quod transierat; et hoc usquequaque fit item et item quandiu vivitur; et nunquam permanet unum aliquid ut solum sit semper. Tempus nascendi et tempus moriendi. Haec horum similia non sunt, neque recursum habent cum semel evenerit. Una est enim mors et una nativitas: et sicut post unam nativitatem una mors, ita ante unam mortem non nisi una nativitas. Et nemo moritur qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum primum tempus nascendi & tempus mo'¬
riendi posuit. ac deinde ꝓhiis que studio &
industria aduiuificationem aptantur. tempus
plantandi & tempus euellendi subiunxit. Hec
ẽ gͦ illa magna uanitas. uanitas uanitatum. cui
parum ẽ ut mutabilia sint omnia. nisi adhuc
incontraria rapiantur dum transeunt uniu̾sa.
Quantum ẽ enim elongare & peregrinari aꝓpͥo
ẽe ⁊ ire ac ꝑgere in contiarium ẽe ubi non possis
omnino ẽẽ quod ẽe incipias. nisi id quod es pror¬
Sus ẽs̃ desieris. Iuic gͥ durus transitus ẽ. uͥ nul¬
la ratione subsistere potest quod sequitur. nisi
prius id quod precedit totum perimatur. Et qͥd
putas cum debonis admala itur cumbona in
mala contraria commutantur. qualis ẽ mutatio
illa. maxime illic ubi recursus nullus ẽ neq redi¬
tus ullus sperari potest. Nam & mala aliquan¬
do inbona commutantur. ⁊ rursum bona inma¬
la. & sepe fit hoc ut alt̾natim sibi succedant ut᷑t

Expanded text:
tum, primum tempus nascendi, et tempus motum, primum tempus nascendi, et tempus moriendi posuit; ac deinde pro iis quae studio et industria ad vivificationem aptantur: tempus plantandi, et tempus evellendi subjunxit. Haec est ergo illa magna vanitas, vanitas vanitatum, cui parum est, ut mutabilia sint omnia, nisi adhuc in contraria rapiantur, dum transeunt universa. Quantum est enim elongare et peregrinari a proprio esse, et ire ac pergere in contrarium esse, ubi non possis omnino esse quod esse incipias, nisi id quod es prorsus esse desieris? Illic ergo durus transitus est, ubi nulla ratione subsistere potest quod sequitur, nisi prius id quod praecedit totum perimatur. Et quid putas cum de bonis ad mala itur, cum bona in mala contraria commutantur, qualis est mutatio illa, maxime illic ubi recursus nullus est: neque reditus ullus sperari potest? Nam et mala aliquando in bona commutantur, et rursum bona in mala; et saepe fit hoc ut alternatim sibi succedant utraque.
Abbreviated transcription (Latin):
tum nichi fieri sine do abhomine potest.
Tempus nascenti. & tempus moriendi. tem¬
pus plantandi. ⁊ tempus eualendi. Pos ci
hic suminam quandam atq uniuersalem muta¬
bilitatis omnium comp̃hensionem attendere.
ut sicut inprincipio de tota oꝑis serie distinxi¬
mus.ita hic quoq primo illam cui omnia sub¬
iecta sunt mutabilitatẽ exprimat. ac deinde eã
inqua humane acciones fluctuant latius. ꝓseqͦn¬
do. immaniorem cunctis plusq metuendam os.¬
tendat. Nam prima ista quatuor que posita st̃
adillam specialiter mutabilitatem quȩ in ẽ reb
omnib ortum & occasum habentibus spectare
uiddentur. cet̾a omnia adeam ꝓprie quȩ inactio¬
nbus humanis uerzatur ꝑtinere. Quia enim
omnia orta occictunt:⁊ aucta senes cunt ꝓpt̾ea
que uuiunt ⁊ sentiunt dictum ẽ tempus nas¬
cendi & tempus moriendi. ꝓpt̾ea quȩ uiuunt
& non sentiunt tempus plantandi & tempus
euellendi. Uel ꝓhuis que naturalem habent or¬

Expanded text:
tum nihil fieri sine Deo ab homine potest. tum nihil fieri sine Deo ab homine potest. Tempus nascendi et tempus moriendi. Tempus plantandi et tempus evellendi. Possumus hic summam quamdam atque universalem mutabilitatis omnium comprehensionem attendere, ut sicut in principio de tota operis serie distinximus, ita hic quoque primo illam cui omnia subjecta sunt mutabilitatem exprimat, ac deinde eam in qua humanae actiones fluctuant, latius prosequendo immaniorem cunctis plusque metuendam ostendat. Nam prima ista quatuor quae posita sunt ad illam specialiter mutabilitatem, quae inest rebus omnibus ortum et occasum habentibus, spectare videntur, caetera omnia ad eam proprie quae in actionibus humanis versatur pertinere. Quod enim omnia orta occidunt, et aucta senescunt, propter ea quae vivunt et sentiunt dictum est: Tempus nascendi et tempus moriendi; propter ea quae vivunt, et non sentiunt; tempus plantandi, et tempus evellendi; vel pro iis quae naturalem habent or
Abbreviated transcription (Latin):
& tempus moriendi. Nemo cum uult nascit᷑.
etiam si quando uult aliquis moriatur. Et
tam̃ multi eum moriurtur uoluntate. ñ mo¬
rintur quando tempus ẽ. & mutti qui neces¬
sitate nascuntur nascuntur quando tp̃s ẽ.
Etiam hii qui ante tempus nascuntur nascun.¬
tur quando tempus ẽ. & qui ptͦ tempus nas.¬
cuntur nascuntur quando tempus ẽ. quia tp̃s
nas cenddi confert necessitas. tempus morien.¬
ci aliquando eligit praua uoluntas. Ideo ne.¬
mo cum nascitur offendit intempote:⁊ multi
offendunt interpore cum moriuntur. Nam
& sinatura aliquando precerit. uoluntas tam̃
non ossenciar. quia ꝓculpa patienti ñ ponitur.
quod ñ ipstus ciras e uoluntas. sed clispositio
desuꝑ iusta moderatur. Tunc gͦ tempus ẽ oĩ
iei. quando iustum ẽ ut fiat quod faciendũ ẽ
quicquid ulliud fuerit. uel adeo sinẽ homine.
uel abhomine cum ddo. Nam sine do ab hoĩe
ut aliquid siat ita tempus nullumẽ: sicut ius¬

Expanded text:
et tempus moriendi. Nemo cum vult nascitur, et tempus moriendi. Nemo cum vult nascitur, etiam si quando vult aliquis moriatur. Et tamen multi cum moriuntur, voluntate non moriuntur, quando tempus est, et multi qui necessitate nascuntur, nascuntur quando tempus est. Etiam ii, qui ante tempus nascuntur, nascuntur quando tempus est; et qui post tempus nascuntur, nascuntur quando tempus est: quia tempus nascendi confert necessitas, tempus moriendi aliquando eligit prava voluntas. Ideo nemo cum nascitur offendit in tempore; et multi offendunt in tempore cum moriuntur. Nam etsi natura aliquando praeterit, voluntas tamen non offendit, quia pro culpa patienti non ponitur quod non ipsius circa se voluntas, sed dispositio desuper justa moderatur. Tunc ergo tempus est omni rei quando justum est ut fiat quod faciendum est, quidquid illud fuerit. Vel a Deo sine homine, vel ab homine, cum Deo. Nam sine Deo ab homine ut aliquid fiat, ita tempus nullum est, sicut jus
Abbreviated transcription (Latin):
uel uoluntate praua appetit quod ẽ morcdinatũ.
Iaeo omnis rei tempus subẽ uoluntati creatori
quando tempus ẽ ut fiat quod faciendum ẽ in
tempore. & omne quod fit intempore si eius
uoluitati non concordat. tempus erat cum fie¬
ret sednon erat tempus cumfieri debuisset.
ꝓpterea sola oꝑa hominum tempora sua non
seruant etĩa cum fiunt uitempore. quia in ea
parte solus homo tempus statutum ñ sequit᷑.
ubi arbitrii libertate abutens se sub conditoris
uoluntate non moderatur. Aluid ẽ gͦ tempus
quod unicuiꝙ rei ꝑ cdispositionẽ conditoris tri¬
buitur. aliud quod p̃sumptione humana cont᷑
cisporitionem conditoris usurpatur. Inillo
tempore. homo cum cet̾is legem patitur. hicuͦ
solus precet̾is legem preuaricatur. ꝙ idcirco ĩ¬
lic recte cum eo agitur etiam meo quod ipse
non uutt. hic uͭ sepe contra rectum agit ñ agen¬
do nisi quod ipse nutt. Tempus nascendi.

Expanded text:
vel voluntate prava appetit, quod est inordinatum. vel voluntate prava appetit, quod est inordinatum. Ideo omnis rei tempus subest voluntati Creatoris, quando tempus est ut fiat, quod faciendum est in tempore, et omne quod fit in tempore; si ejus voluntati non concordat tempus erat cum fieret, sed non erat tempus cum fieri debuisset. Propterea sola opera hominum tempora sua non servant, etiam cum fiunt in tempore; quia in ea parte solus homo tempus statutum non sequitur, ubi arbitrii libertate abutens se sub Conditoris voluntate non moderatur. Aliud est ergo tempus quod unicuique rei per dispositionem Conditoris tribuitur; aliud quod praesumptione humana contra dispositionem Conditoris usurpatur. In illo tempore homo cum caeteris legem patitur; hic vero solus prae caeteris legem praevaricatur. Et idcirco illic recte cum eo agitur, etiam in eo quod ipse non vult; hic vero saepe contra rectum agit, non agendo nisi quod ipse vult. Tempus nascendi,
Abbreviated transcription (Latin):
merantur. ꝓ exemplo uniũsoꝵ quedam sunt
sumpta deppsa uita humana. quedam de hiis
que ꝑtiuent aduitam humanam. ut totũ mu¬
tabile ostẽndatur quod hominis ẽ. qui fortas¬
Sis totus incorruptionem non iret. si uel in se
uel insuis saltem aliquatenus stare potuisset.
Tempus nascendi & tempus moriendi. Hoc
ẽ de uita humana. tempus plantandi & tẽ.¬
pus euellendi quod plantatum ẽ. hoc ẽ de
hiis quȩ ꝑtinent aduitam humanã. Opus
enim hominis simtil cũ homine interibit.
quia sicut in homiue quod nascitur. tasci¬
tur ut moriatur. ita quod plantatur ab ho.¬
mine. plantatur ut euellatuir. Non enĩ in
uoluntate hominis tempus ẽ om̃i rei sub
celo. sed marbitrio cõnditoris. qm̃ omni rei
sub celo tempus ẽ cum uult d̾s etiam siho
cũ tempus ẽ non uuit quod uitt ds. Prop¬
terea que facit ds facit semꝑ cum tempus ẽ.
que u̾ facit homo ñ semꝑ cum tempus est
facit. cũ uelignorantia quod rectum ẽ nesat.

Expanded text:
merantur pro exemplo universorum quaedam sunt merantur pro exemplo universorum quaedam sunt sumpta de ipsa vita humana, quaedam de iis quae pertinent ad vitam humanam, ut totum mutabile ostendatur, quod hominis est, qui fortassis totus in corruptionem non iret, si vel in se vel in suis saltem aliquatenus stare potuisset. Tempus nascendi et tempus moriendi, hoc est devita humana; tempus plantandi et tempus evelendi, quod plantatum est, hoc est de iis quae pertinent ad vitam humanam. Opus enim hominis simul cum homine interibit; quia sicut in homine quod nascitur, nascitur ut moriatur, ita quod plantatur ab homine, plantatur ut evellatur. Non enim in voluntate hominis tempus est omni rei sub coelo, sed in arbitrio Conditoris. Quoniam omni rei sub coelo tempus est cum vult Deus, etiam si homo, cum tempus est, non vult quod vult Deus. Propterea, quae facit Deus, facit semper cum tempus est; quae vero facit homo, non semper cum tempus est facit, cum vel ignorantia, quod rectum est, nescit,
Abbreviated transcription (Latin):
in malis & malainbonis. & dumtrans eunt aliqͣn¬
domoram faciunt. & habent spacia quedam singła
ꝓur oitlinantur dõnec finem accipiant ꝓpterea
enumeiat quedam att̾nantium imundo. ut
omnium mutabilium fluctuationẽ ostendat.
& prius ponit bona &. mala quasi uite camalis
Starum describens. deinde mala & bona sp̃uał
uitȩ exprimens conditionem. Post alt̾nat &¬
mutat bona & mala & mala & bona. ut alter̃ã
quandam confusionem ostendat. ꝙ⁊ anet ma¬
lis usꝙ infinem bona. nec bonis usq infinẽ
mala. sed ⁊ante finem nunc bona & mala. ñs
autẽ mala ꝙ bona subsequunt᷑. Omnis tamen
narratio hec distributionis principium habet.
abono inmalum cum dr̃. tempus nascendi &
tempus moriendi. & finem amalo inbonum-
cum dr̃. timpus belli & tempus pacis. quia pͥ¬
ma uita. pͥmum bonum & ultimum malum.
scd̃a uita. primum malum & ultimũ bonum
habetanmedio utriꝰq malis :⁊ bonis incerta sor.¬
te fiuctuantibus ¶In hiis autẽ omnib quȩ enu¬

Expanded text:
in malis, et mala in bonis; et dum transeunt aliquando moram faciunt, et habent spatia quaedam singula prout ordinantur, donec finem accipiant. Propterea enumerat quaedam alternantium in mundo, ut omnium mutabilium fluctuationem ostendat. Et primo ponit bona et mala, quasi vitae carnalis statum describens; deinde mala et bona, spiritualis vitae exprimens conditionem. Post alternat, et mutat bona et mala; et mala et bona, ut alteram quamdam confusionem ostendat, quia nec malis usque in finem bona, nec bonis usque in finem mala. Sed et ante finem nunc bona et mala, nunc autem mala et bona subsequuntur. Omnis tamen variatio haec distributionis principium habet a bono in malum, cum dicitur: Tempus nascendi, et tempus moriendi; et finem a malo in bonum, cum dicitur tempus belli et tempus pacis. Quia prima vita primum bonum, et ultimum malum. Secunda vita primum malum, et ultimum bonum habet; in medio utriusque malis, et bonis incerta sorte fluctuantibus. In his autem omnibus quae enu
Abbreviated transcription (Latin):
suum ante se ut abscondatur ⁊ manifestetur
ineo. factum quippe simula cbrumhumanam
contemplationẽ euicino excipiens facit ut ereato¬
rem suum nec manifestum uidere nec ignorare
similiter totum poss it. Propt̾ea intellectus ho¬
minis excitatus rerum sp̃ẽ siugit. & exeo qd se
offert manifestationi scd̾̃m emulationẽ u̾itatis
ad unt̾iora scrutanda conatur. & h̃t principium
iopibus dĩ primȩ contemplationis. ed non ꝑ¬
uenit usq ad finem oꝑuin dĩ ut capiat totum

Expanded text:
etur in eo. Factum quippe simulacrum humanam contemplationem e vicino excipiens, facit ut creatorem suum nec manifestum videre, nec ignorare similiter totum possit. Propterea intellectus hominis exercitatus rerum specie surgit, et ex eo quod se offert manifestationi secundum aemulationem veritatis ad interiora scrutanda conatur; et habet principium in operibus Dei primae contemplationis, sed non pervenit usque ad finem operum Dei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit disputationi eoꝵ. ut non inueniat h̃õ
opus quod oꝑatus ẽ d̃s abinitio usq ad finem.
Engo mutabsitas rerum ñ affugit hominem.
sed duisputatio sua ips a affugit eum. Et merito.
Sia dispitatio inquietudinem semꝑsig̃tat ⁊
xoncetationem. Et icło mutablitas rerum la¬
por hominis non ẽ. dec qm̃ ipse inquietus factus
e hice labes ilius. Et ipoa inquietudo disputa.¬
tiomagnia ẽ quam habet homo in inistabilitate
Sua uit nonsentiat idem. qm̃ diurisus ẽ ⁊ alius fac¬
tus ut nonsit un us totus. Consiõate enim nunc
magnam cafputatioñẽ quã exeret homo super
terram. Mista enim ẽ ⁊ plixa ⁊inuolita nimis.
itt non facile finem habere possit. donec homo
iose f̾inem acipiat. Et nunc ut credatis uidete
quã multas abinitio curiosi sap̃iȩ deopibus d̾̃i
sententias formauerunt. & nemo fuit usc adhuc
qui negotio huic tam granctifinem imponere
potuisses. Et litigant adhtic eotidie ⁊ concertatio¬
hibus pugnant cuspitantes ⁊ dicit alius hocẽ.¬

Expanded text:
t disputationi eorum; ut non inveniat homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Ergo mutabilitas rerum non affligit hominem, sed disputatio sua ipsa affligit eum. Et merito: quia disputatio inquietudinem semper significat et concertationem. Et ideo mutabilitas rerum, labor hominis non est; sed quod ipse inquietus factus est, hic est labor illius. Et ipsa inquietudo disputatio magna est, quam habet homo in instabilitate sua, ut non sentiat idem: quoniam divisus est, et alius factus, ut non sit unus totus. Considerate nunc magnam disputationem quam exercet homo super terram. Multa enim est, et prolixa, et involuta nimis: ut non facile finem habere possit, donec homo ipse finem accipiat. Et nunc, ut credatis, videte quam multas ab initio curiosi sapientiae de operibus Dei sententias formaverunt: et nemo fuit usque adhuc qui negotio huic tam grandi finem imponere potuisset. Et litigant adhuc quotidie, et concertationibus pugnant disp
Abbreviated transcription (Latin):
de edificuis domoꝵ ihabitaculis bominum conue¬
nientius dictum accipitur. hoc uͦ mag̃ ꝓprie s mu¬
nim̃ta muroꝵ refertur: Rotest tam̃ alius sensus
fortassis mag̃ idoneus subhiis uerbis intelligi.
Nam quia supra p̾miserat tp̃s eccidendi ⁊ tp̃s
sanandi. ne forte putaretur solos malos ⁊ eos qui
ꝓpeccatis suis puniendi sunt ad int̃fectionẽ exponi.
ostendit nunc iustos etĩa aliquando do ꝑmitten¬
te inexemplum maloꝵ ⁊ castigationẽ eum impũs
disꝑgi. sicut ꝑpetrum: dr̃. tempus ẽ ut incipiat

Expanded text:
de aedificiis domorum et habitaculis hominum convede aedificiis domorum et habitaculis hominum convenientius dictum accipitur; hoc vero magis proprie ad munimenta murorum refertur. Potest tamen alius sensus fortassis magis idoneus sub his verbis intelligi. Nam quia supra praemiserat: Tempus occidendi et tempus sanandi, ne forte putaretur solos malos, et eos qui pro peccatis suis puniendi sunt ad interfectionem exponi: ostendit nunc justos etiam, aliquando Deo permittente, in exemplum malorum et castigationem cum impiis dispergi, sicut pe
Abbreviated transcription (Latin):
na patitur. quotiens occuita dispensatione d̃s̃
nos uel flagellis erudit uel donis consolatur.
Deinde sequitur tempus spargendi lapides: ⁊ tp̃s
colligendi. Quid autem scd̾m littam hoc sibi uelit
merito queritur. cum tale aliquid ut int̃ humanã
actiones tempus habere putetur otiosum ommino
atq incongruum uideatur.: Nisi forte ita intelli¬
gendum sit. ut quia dicturus ẽ in sequentibus
tempus belli ⁊ tempus pacis. conuenient̃ hic p̃mit.¬
tat tempus spargencti lapides. & tempus colligen¬
ddi. ut uidelicet tempore belli instante colligantur
lapides adexstruendas munitiones:⁊ menia muroꝵ
adu̾sum obsidiones. tempore uͦ pacis quia nulla
ꝑicula belloꝵ imminent aggeres munitionum dis¬
ꝑgantur. quatinus cunctis acces dus sine contͣdicti¬
one ꝑatescant. Nec suꝑsiuum uideri debet ꝓpt̾ea
quod supra dixerat tempus destruendi & tempꝰ
edificandi. quasi idẽ scd̃o repetitum sit. quia illud

Expanded text:
na patitur quoties occulta dispensatione Deus na patitur quoties occulta dispensatione Deus nos vel flagellis erudit, vel donis consolatur. Deinde sequitur: Tempus spargendi lapides et tempus colligendi. Quid autem secundum litteram hoc sibi velit, merito quaeritur: cum tale aliquid ut inter humanas actiones tempus habere putetur, otiosum omnino atque incongruum videatur. Nisi forte ita intelligendum sit ut quia dicturus est in sequentibus: Tempus belli et tempus pacis, convenienter hic praemittat tempus spargendi lapides, et tempus colligendi, ut videlicet tempore belli instante colligantur lapides ad exstruendas munitiones et moenia murorum adversum obsidiones; tempore vero pacis, quia nulla pericula bellorum imminent, aggeres munitionum dispergantur, quatenus cunctis accessus sine contradictione patescant. Nec superfluum videri debet propterea quod supra dixerat: Tempus destruendi et tempus aedificandi quasi idem secundo repetitum sit; quia illud
Abbreviated transcription (Latin):
saucios refouens solita miseratione restituit. Et
plane hoc magis ueritati consonum ẽe uideatur.
ut hic tempora rerum accipere debeamus. non
que humane uoluntati seruunt. sed quȩ diuine
obtemꝑant dispositioni. Neq enum tempus est
cuiusq rei cum homo uuit & cłs non uuit. quia &
homo sepe uult cum tempus nonẽ. & cum uult d̃s
semꝑ tõs ẽ Propt̾ea omnia tempora addiuinam
referuntur ordinationem. & dicitur tunc tempus
ẽe omnis rei cum ado iuste disponitur: Siue ad
castigationem & correptionem criminis. Siue ad
cons olationem infirmitatis. Tempus occidendi.
ꝙ tempus sanandi. tempus destruendi & tempꝰ
edificandi. tempus flendi ⁊ tempus ridendi. tp̃s
lugendi ⁊ tempuis saltandi. Prius ubiq mala
enumerantur. pꝰtea adduntur bona. quia prius
ꝓnr̃is peccatis iuste assligimur. pt̾ea di miseratio¬
ne benigne refouemur. Et manifestum ẽ qualit̃
horum omnium cotidie uicissitudinẽ uita huma¬

Expanded text:
saucios refovens, solita miseratione restituit. Et saucios refovens, solita miseratione restituit. Et plane hoc magis veritati consonum esse videatur ut hic tempora rerum accipere debeamus, non quae humanae voluntati serviunt, sed quae divinae obtemperant dispositioni. Neque enim tempus est cujusque rei, cum homo vult, et Deus non vult. Quia et homo saepe vult cum tempus non est et cum vult Deus semper tempus est. Propterea omnia tempora ad divinam referuntur ordinationem: et dicitur tunc tempus esse omnis rei, cum a Deo juste disponitur, sive ad castigationem et correptionem criminis, sive ad consolationem infirmitatis. Tempus occidendi et tempus sanandi. Tempus destruendi et tempus aedificandi. Tempus flendi et tempus ridendi. Tempus lugendi et tempus saltandi. Prius ubique mala enumerantur, postea adduntur bona; quia prius pro nostris peccatis juste affligimur, postea Dei miseratione benigne refovemur. Et manifestum est, qualiter horum omnium quotidie vicissitudinem vita huma
Abbreviated transcription (Latin):
congrue cum dixiss et tempus occidendi. non ad¬
didit tempus sanandi quod occisum ẽ. sicut pri
peͦquam dixerat tempus plantandi. statim ad¬
uinxit & tempus euellendi quod plantatum est.
quia si plantata euelli possunt. sedoccisa sanari
non possunt. Sic fortasse silittere sensum sequunur.
nichil sp̃ali intelligentiȩ quȩ ptmodum uestiganda
ẽ preiudicamus. Tempus destruendi & tempus
eclificandi. Quando homo destiuere debeat. & quan¬
do edificare aliquis nequaquã querendum ẽẽ exis¬
tumet. qm̃ hic solum hoc demons trari putet. quod
homo qui sorte uaria euentib tempoꝵ subicitur.
ista cissimilit̃ etiam nolens patiatur Hos autem ad
faciliorem intelligentĩã hec quȩ cticta sunt applican.¬
tes dicere possumus quod tempus occidendi Sit
cum ds̃ peccata hominum punire uolens ad casti¬
gationem gladium int̃fectionis adctucit. tempꝰ uͦ
Sanandi cum afflictos & tribulationum plagis

Expanded text:
congrue cum dixisset: Tempus occidendi, non adcongrue cum dixisset: Tempus occidendi, non addidit, tempus sanandi quod occisum est. Sicut prius postquam dixerat tempus plantandi, statim adjunxit, et tempus evellendi, quod plantatum est. Quia scilicet plantata evelli possunt, sed occisa sanari non possunt. Sic fortasse si litterae sensum sequimur, nihil spirituali intelligentiae quia postmodum vestiganda est praejudicamus. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Quando homo destruere debeat et quando aedificare, quispiam nequaquam quaerendum esse existimet; quoniam hic solum hoc demonstrari putet quod homo, si forte varia eventibus temporum subjicitur, ista dissimiliter etiam nolens patiatur. Nos autem ad faciliorem intelligentiam haec quae dicta sunt applicantes, dicere possumus quod tempus occidendi sit, cum Deus peccata hominum punire volens, ad castigationem gladium interfectionis adducit; tempus vero sanandi, cum afflictos et tribulationum plagis