comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed icunt imitari cyprianum inueniunt
quid respondeant de reepto baptis momax¬
imianistarum cumeis quos ex eo numero
quod concilio suo plenario: damnato soliã
terrerum potestatum iudicio persecuti in
suam communionem in eodem ipso e pisco¬
patu in quodamnauerant reuocaueruiner
qua propter si temporibus crpriani per¬
ddidit eclesiam malorum communio Nor
habent isti suȩ cominunionis originem:
si autem non perdidit non habent suȩ
prȩcisionis coliquam defensionem:
in super nec exemplum cxpriani sectan¬
tantes : quia unitatis uinculum disrupe¬
runt: nec ipsum concilium : quia maximia¬
nis tarum baptismum receperunt : Nuncer¬
gonos manentes exemplo crpriani conside¬
remus &iam concilium erprianiquidait
cyprianus audistis inquid college dilectissi
mi quidmihi iubaianus epis copus noster
scripserit consulens mediocritatem nostra
deinlicito & profano hȩr&icorum baptismo
quidque ego ei rescripserim censens scilic&

Expanded text:
se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt quid respondeant de - recepto baptismo Maximianistarum cum eis, quos ex eo numero, quos concilio suo plenario damnatos etiam terrenarum potestatum iudicio persecuti sunt, in suam communionem in eodem ipso episcopatu in quo damnauerant reuocauerunt. quapropter si temporibus Cypriani perdidit ecclesiam malorum communio, non habent isti suae communionis originem. si autem non perdidit, non habent suae praecisionis aliquam defensionem, insuper nec exemplum Cypriani sectantes, quia unitatis uinculum dirruperunt, nec ipsum concilium, quia Maximianistarum baptismum receperunt. Nunc ergo nos manentes in exemplo Cypriani consideremus etiam concilium Cypriani. quid ait Cyprianus? Audistis, inquit, collegae dilectimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
cyprianur neque illi qui eis consenserant quã¬
uis aliter quam c&erisaperent: sed cum eisip¬
sis aquibus diuersa senserunt. in eadem uni¬
tatis communione manserunt:ipsi autem
considerent ubi sint: quineque unde propa¬
gati sunt possunt dicere : suam tunc ecclesiã
recepti sine baptis mo hȩr&ici & schis matici
cominunionis contagione perdiderant eq
ipsier priano consentiunt : ille enim cũ
receptoribus her&icorum & schismati¬
corum. ac ꝑhoc&iam cumipsis receptismanere
in communione professus est istiautem proptꝰ
nomen traditorum quos in africa in samaue¬
runt & intrans marino iudicio: conuiceruĩ
seabirbis terrarum communione separa¬
runt: cum &iam siuera crimina obicerent
multa sunt maiora scelera hȩ resum &schis¬
matum: Vnde sine baptismo sicut sens it ipse
uenientes & in catholicam communionem
non perbaptismum recepti non potuerunt
maculare crprianum: neque in eo ipso in quo

Expanded text:
Cyprianus, neque illi qui eis consenserant, quamCyprianus, neque illi qui eis consenserant, quamvis aliter quam caeteri saperent, sed cum eis ipsis a quibus diversa senserunt, in eadem unitatis communione manserunt. Ipsi autem considerent ubi sint, qui neque unde propagati sunt possunt dicere, si jam tunc Ecclesiam recepti sine baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant, neque ipsi Cypriano consentiunt. ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum ac per hoc cum etiam ipsis receptis manere se in communione professus est, isti autem propter nomen traditorum,. quos in Africa infamauerunt et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum communione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt maculare Cyprianum. neque in eo ipso, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
coepit quas nouaratio aduersuseudĩnem
dimicans: Numquid nonerat ecclesia: quid
deniq: posta grippinum quandonisi ad pristi¬
nam consu&udinem reditumess& alterum mo¬
liri concilum non ess& ne cesse er priano u
Num quid nonerat ecclesia quiatalis ꝑ omnia
r&icos uel schismaticos datus fuisse ꝓbar&ur
quod sierat &iamtunc ecdesi a & hereditas
gentes augmenta copiens per manebats tu¬
tissimcratio est in eadem consu&udine per
quȩ sunc bonos &iclos una conplexione por¬
tecbat si autem non erat tunc ecclesicquia
sacrilegi hȩr&icisine baptismorecipiebantur &
hoc uniuersali consu&udine tenebatur unde do¬
natus apparuit: dequa terra germinauit: De
quo mariemer sit dequo cȩlo cecidit nositaque
utdicere coeperam in eius ecclesiȩ communione
securisumus percuius uniuersitatem nunc
id cegitur quod & ante cagrippinum. & inter
agrippinum &cyprianum pereius uniuer¬
sitatem similiter agebatur: &cuius uniuer¬
sitatem neque agrippinus de seruit neque

Expanded text:
coepit quasi noua ratio aduersus consuetudinem dimicans, numquid non erat ecclesia? quid denique? post Agrippinum, quando, nisi ad pristinam consuetudinem reditum esset, alterum moliri concilium non esset necesse Cypriano, numquid non erat ecclesia, quia talis per omnia reticos uel schismaticos datus fuisse probaretur? quodsi erat etiam tunc ecclesia et hereditas gentes augmenta capiens permanebat; tutissima ratio est in eadem consuetudine permanere, quae tunc bonos et malos una complexione portabat. Si autem tunc non erat Ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine Baptismo recipiebantur, et hoc uniuersali consuetudine tenebatur, unde Donatus apparuit, de qua terra germinauit, de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, ut dicere coeperam, in eius ecclesiae communione securi sumus, per cuius uniuersitatem nunc id agitur, quod et ante Agrippinum et inter Agrippinum sitatem similiter agebatur; et cujus universitatem neque Agrippinus deseruit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ra sine baptismofuerint : anideo sint
amͦ missi qui illi qui amimittebant eos ha¬
bere baptis mum intellegebant mox con¬
side raluimus uerum tamen que soler&
esse eclesiȩ consu& udo scctis Item os pria¬
nus ostendit quiait in praaeritum dehiȩ
adecclesiam uenientes : sine baptismo admis

Expanded text:
ra sine baptismo fuerint an ideo sint ra sine baptismo fuerint an ideo sint admissi, quia illi qui admittebant eos habere baptismum intellegebant, mox considerabimus. uerumtamen quae soleret esse ecclesiae consuetudo, satis idem Cyprianus ostendit, qui ait in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admis
Abbreviated transcription (Latin):
priani litterȩ sugger n ꝓrohac serte¬
bccptismus non ex merito eorun per
quos dectur sed ex ipsius dequodie¬
tum est hic est qui bacpti: at agnos¬
cendus & ad probandus sit in progressu
sermonis res ipra iudicabit: Arbitrem ur
itccqueiam illam epistolcm que adiuba¬
ianum ab eodem data est recitatam nobis
sicut in concilio recitatac est legat eam
primo. quilecturus est hȩc quȩ dicturus
sum nequid forte necessarium me
subtraxisse arbitr&ur: nimis enim lon¬
gum est nec ad explicationem susceptȩ
rei pertin& ut omnia uerba huius
epistolae nunc commemorentur ano¬
bis siquis autem quȩ rit. quid interim
teneam dum ista pertracto respondeo
primum er̃priani litteras suggessis se
quod teneam donec perspiciam quale
sit quod cepit postea disputari ait quip
pecrprianus ⁊ sed dicit aliquis: quider¬
go dehis fi& qui in pr&eritum deheresi
uenientes adeclesiamsine
beptis mo amissi sunt : utrum istireue¬

Expanded text:
ypriani litterae suggesserint pro hac senteypriani litterae suggesserint pro hac sentet, ut Christi baptismus non ex merito eorum per quos datur, sed ex ipsius de quo dictum est: hic est qui baptizat agnoscendus et adprobandus sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. arbitremur itaque iam illam epistulam quae ad lubaianum ab eodem data est recitatam nobis, sicut in concilio recitata est. legat eam primo qui lecturus est haec quae dicturus sum, ne quid forte necessarium me subtraxisse arbitretur. nimis enim longum est nec ad explicationem susceptae rei pertinet, ut omnia uerba huius epistulae nunc commemorentur a nobis. Si quis autem quaerit, quid interim teneam dum ista pertracto, respondeo primum mihi Cypriani litteras suggessisse quod teneam, donec perspiciam quale sit quod coepit postea disputari. ait quippe ipse Cyprianus: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi uenientes ad ecclesiam sine baptismo admissi sunt? utrum isti reue
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut uos quoque inde quidsentiri oporeat.
mus: dicit forsitan quispiam: quidergotu
modo dicis. quid ad iubecianum scripserit orpri¬
anus iam legi fateor & profecto is sem ueude
ententiam: nisime ad diligentiorem conside¬
rationem reuo care tanta auctoritas edio¬
rum quos uel pocres gratia doctrinȩ ł aiã
fortaes sedictiores pertot gentes. latinas
grecas barbaras et ipsam eb ream ecdesiar
toto orbe digfusa parere potuit : quȩ ipsum
quoq pepererat: quimihi nullo modo uide¬
ri potuerunt frustra noluisse isteem tene¬
re sententiam : non quia fieri non potunte
ut in obscurissima quȩstione quesdiane ue¬
rius pluribus unus pauciue sentirent
sed quia non facile prouno uel paueeliad¬
uersus mnumerabiles eius dem religio¬
nes &unitatis uiros & mcegno ingeauo o
uberi doctrina prȩditosnis pertracager
pro uibus atque perspectis rebusserer¬
dco sententia est :tecque sollicitius in¬
quirenti quanta mihi &diam ꝓpsuste¬

Expanded text:
tur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat,tur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat,mus. dicit forsitan quispiam: quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit Cyprianus?\' iam legi, fateor, et profecto issem in eandem sententiam, nisi me ad diligentiorem considerationem reuocaret tanta auctoritas aliorum, quos uel pares gratia doctrinae uel etiam fortasse doctiores per tot gentes Latinas Graecas barbaras et ipsam Hebraeam ecclesia toto orbe diffusa parere potuit, quae ipsum quoque pepererat, qui mihi nullo modo uideri potuerunt frustra noluisse istam tenere sententiam, non quia fieri non potuit ut in obscurissima quaestione uerius pluribus unus pauciue sentirent, sed quia non facile pro uno uel paucis aduersus innumerabiles eiusdem religionis et unitatis uiros et magno ingenio et uberi doctrina praeditos nisi pertractatis pro uiribus adque perspectis rebus ferenda sententia est. itaque sollicitius inquirenti quanta mihi etiam ipsius C
Abbreviated transcription (Latin):
perfidia: qui hoc d&sccli uiro quasi cumeius laude
sentiunt : Nihil aliud quam se ipsos tales esrenti¬
tentur. ego eyprianum catholicum ep̃m catholicũ mar¬
trrem & quanto magis maegnus erat tanto re
inomnibus humilantem ut coram dõ inuenit&
gratiam : Nullo prorsus modo crediderimin
scõ prȩsertim concilio collegarum aliudore ptu¬
lisse quam corde gestabat ⁊ prescram cumad¬
dat & dicat : sed ex spectemus uniuersi iudicium
ne & deactu nr̃o iudicandi: subtanti erto com¬
me moratione iudicii uerum expectans audire
a collegis : pͣrion eis mentiendĩ preber& exem¬
plum: Quertertꝰ hanc dementiam a quolib& xp̃i¬
anos quantomagis acepriano habemus ergo querendi libȩ¬
rum arbitrium ipsius crpriani nobis mitissimo
& ueracissimo sermone concessum:Iamqui¬
dem incipiunt eius collegȩ ꝓprias proserre
sententias : sed a diuba ianum datar litteras audi¬
erunt : Recitatȩ sunt enim sicut in exordio
comme moratum est : & nobis ergo reciten¬

Expanded text:
perfidia: qui hoc de tali viro quasi cum ejus laude sentiunt, nihil aliud quam se ipsos tales esse profitentur. Ego Cyprianum catholicum episcopum, catholicum martyrem, et quanto magis magnus erat, tanto se in omnibus humiliantem, ut coram Deo inveniret gratiam , nullo prorsus modo crediderim, in sancto praesertim concilio collegarum, aliud ore protulisse quam corde gestabat, praesertim cum addat et dicat: Sed exsne et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibet christiano, quanto magis a Cypriano! habemus ergo quaerendi liberum arbitrium ipsius Cypriani nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum. Iam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre sententias, sed ad Iubaianum datas litteras audierunt; recitatae sunt enim, sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo reciten
Abbreviated transcription (Latin):
mentes in repere coeperat . De salute ueniens
unitatis potentior ueritas & uniuer ralis me¬
dicina sanar& : hanc itaque sermonem uide¬
ant quam securus ae grediar: siad qͣui& os¬
tendere non potuero. quomodorefellantur
ea quede concilio er priani uelepistulis eius
affirmant xpibaptismum ꝑher&icos dari
non possei necclesiamanebo securus inciuus
communio necum eis qui sibi non consenserant
mansit ipsecy prianus: Quod sidicunt prop¬
tereatunc illam catholicam ecclesiam fuisse.
quiaerant ibi pauci. uel si hoc petant &iam mul¬
ti quibaptismum datum apud her&icos impro

Expanded text:
mentes inrepere coeperat, de salute ueniens mentes inrepere coeperat, de salute ueniens unitatis \'potentior ueritas et uniuersalis medicina sanaret. hunc itaque sermonem uideant quam securus adgrediar. si adsequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea, quae de concilio Cypriani uel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi dicunt. propterea tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia erant ibi pauci uel, si hoc putant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inpr
Abbreviated transcription (Latin):
rarum diffusis &iam malis & sacrilegis am¬
enissis . nullo modo ꝑseparationem communio¬
nis eẽ secedendum : quando quidem nec eos
qui ut eidem uidebatur non baptizatos sacri¬
legos in communione catholicam recipie bant.
aiure communionis uoluit a mouere dicens: Ne¬
minem iudicantes. aut aiure comnunis a¬
liquem sidiuer sum senserit amouentes : Vi¬
deo tamen quid adhuc ame possit inquiri: ui¬
delic& ut res pondeam uerisimilibus illis rati¬
onibur quib: uel ante agrippinus uel ipsece pri¬
anus. uel illiquieis in africa consenserunt: uł
si forte aliqui extrans marinis terris lon geq:
discr&is . nullo quidem siue plenario siue sal¬
tem regionali concilio. sede pistalari conloquio
commotisunt: ut hocee faqendum putarent.
quod ec consu&udo eccdesiȩ pristina non habe¬
bat : & postea catholicus orbis t̃rarum. ro¬
bus tis sima fir mitate consensionis exclusit.
ut quod perdis putationes eius modiin aliquorũ

Expanded text:
rarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis ararum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegos in communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri, uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationibus, quibus uel ante Agrippinus uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudo ecclesiae pristina non habebat et postea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit, ut, quod per disputationes eiusmodi in aliquorum
Abbreviated transcription (Latin):
aut siuobis exemplum crpriani iamdisplic&.
qui communicuit eis. quicum baptismate.
her &icorum recipiebantur. A pestedicens.
Neminem iudicantes. aut aiure communio¬
nis aliquem sidiuersum senserit amouentes:
Quoitis miseri quid agitis &uos ipsos fugite.
qui amn de proces sistis ubi ille ꝑmansit ⁊ siue¬
ro ei propter abundantiam caritatis. & amo¬
rem fraternitatis & uinculum pacis. Nec
sua peccata nec aliena obeẽ potuerunt huc
redite ubi& nobis & uobis multominus oberunt
quae uestrifinxerunt: EXplarit lab
omnibus posse auctoritatem beaties pri¬
Nani add retinendum uinculum pacis. Nul¬
lo que modo uiolandam unitatis ecclesiȩ sa¬
luberrimam caritatem magis pronobis quam
prodonatistisee proponendam: sienimerpri¬
ani exemplo utiuoluerint ad rebaptizandos
catholicos. quia ille censuit incatholica bapti¬
zandos her&icos . Nos potius exemploeius
utimur quo aper tissime statut acatho lica
communione. Idest axpianis toto orbe ter¬

Expanded text:
aut si uobis exemplum Cypriani iam displicet, aut si uobis exemplum Cypriani iam displicet, qui communicauit eis, qui cum baptismate haereticorum recipiebantur, aperte dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes, quo itis, miseri, quid agitis? et uos ipsos fugite, quia inde processistis ubi ille permansit. si uero ei propter abundantiam caritatis et amorem fraternitatis et uinculum pacis nec sua peccata nec aliena obesse potuerunt, huc redite, ubi et nobis et uobis multo minus oberunt quae uestri finxerunt. LIBER omnibus posse auctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum pacis nulloque modo uiolandam unitatis ecclesiae saluberrimam caritatem magis pro nobis quam pro Donatistis esse proponendam. si enim Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholicos, quia ille censuit in catholica baptizandos haereticos, nos potius exemplo eius utimur, quo apertissime statuit a catholica communione id est a christianis toto ter
Abbreviated transcription (Latin):
illi salutem nonnisi unitatis ipsius merito con¬
secuti sunt⁊ sienim non habebant baptismum
qui ab hȩr&icis ueniebant. sicut asserit cr¬
prianus : Non recteammit tebantur : Et
tamen cisdem ipseindul gentiam dednimi
sericordia propter unitatem eclesie non de¬
s perauit : Itaer gosihab ebant baptis mumnoni
recte rebaptizantur : Quid itaq: illos. nisiea¬
demunitatis caritas adiuuabat: Vt quod in
sacramento tractando latebat humanam
infirmitatem diuinamisericor dia non re¬
putar & amantibus pacem : Curergocum
uestros rebaptizatostim&ir & illis &uobis
salutis aditus inuid&is: fuitaliquando debap¬
tis modubitatio qui diuersasenserunt inu¬
pitate manserunt ȩadubitatio procedente
tempore. perspec taueritate sub lataẽ ques¬
tio quȩ nondum finita eyprianum non d&er¬
ruit ut receder&. Uos finita ut redeatis
inuitat : ienite ad catholicam concordante
quamci prianus non deseruit fluctuantem:

Expanded text:
illi salutem non nisi unitatis ipsius merito conilli salutem non nisi unitatis ipsius merito consecuti sunt. si enim non habebant baptismum qui ab haereticis ueniebant, sicut asserit Cyprianus, non recte admittebantur; et tamen eisdem ipse indulgentiam de domini misericordia propter unitatem ecclesiae non desperauit. ita ergo, si habebant baptismum, non recte rebaptizabantur. quid itaque illos nisi eadem unitatis caritas adiuuabat, ut, quod in sacramento tractando latebat humanam infirmitatem, diuina misericordia non reputaret amantibus pacem? cur ergo, cum uestros rebaptizatos timetis, et illis et uobis salutis aditus inuidetis? fuit aliquando de baptismo dubitatio: qui diuersa senserunt in unitate manserunt. ea dubitatio procedente tempore perspecta ueritate sublata est: quaestio, quae nondum finita Cyprianum non deterruit ut recederet, uos finita ut redeatis inuitat. uenite ad catholicam concordantem, quam Cyprianus non deseruit fluctuantem.
Abbreviated transcription (Latin):
trabatur. tamen propter unitatis uinculũ
adueniam pestinere presumebat : potens
est dñs per ipsum uinculum unitatis & pacis. &i¬
amrebaptizatis placari. & eis aquibus rebap¬
tiz atisunt ex ipra pacis conpensationemites¬
cere & omnia quȩ merrore commiserant
delicta donare : Offerentib sacrificium
caritatis quȩ cooperit multitudinem pec¬
catorum: ut non at Otendat quam multi eo¬
rum disces suuul neratisint: sed quam plu¬
reseorum reditu liberati : In quoenim uin¬
culo paciscredidit cyprianus porse ꝑmise¬
ricor diamdi. ab ecclesiȩ muneribus non sepa¬
rari eos quos meclesiam sine baptismo. ex¬
istimabat ad mis sosineodem uinculo pa¬
ciscredimus ꝑ eandem misericor diam dĩ
me reriueniam posse rebaptizatos: eccle¬
sia quippe catholica temporibus beaticr pri¬
ani. & ante ipsum pr&erito tempore : Aut
rebaptizatos. autbaptis mum non habentes
unitatis gremio continebat : Aut illi. aut

Expanded text:
trabatur, tamen propter unitatis uinculum trabatur, tamen propter unitatis uinculum ad ueniam pertinere praesumebat, potens est dominus per ipsum uinculum unitatis et pacis etiam rebaptizatis placari et eis, a quibus rebaptizati sunt, ex ipsa pacis conpensatione mitescere et omnia quae in errore commiserant delicta donare, offerentibus sacrificium caritatis quae cooperit multitudinem peccatorum, ut non adtendat quam multi eorum discessu uulnerati sint, sed quam plures eorum reditu liberati. in quo enim uinculo pacis credidit Cyprianus posse per misericordiam dei ab ecclesiae muneribus non separari eos, quos in ecclesiam sine baptismo existimabat admissos, in eodem uinculo pacis credimus per eandem misericordiam dei mereri ueniam posse rebaptizatos. Ecclesia quippe catholica temporibus beati Cypriani et ante ipsum praeterito tempore aut rebaptizatos aut baptismum non habentes unitatis gremio continebat: aut illi aut
Abbreviated transcription (Latin):
baptigarsiudicare difficileest: Video qui¬
dem quidamplius homines decestentur
at quen horreant ⁊ uerum recurrens ad
illam stateram dominicam: ubi nonex
humanosen su sed ex auctoritate diuina
rerum momenta penduntur. Inuenio
deutraq: redñi sententiam ⁊ Nam & pe¬
trodixit.: quilotus est non hab& necessi¬
tatem iterum lauandi: & nico demo:
nisi quis renatus fuerit exaqua & spu.
non intrabit in regnum cȩlorum⁊ Quid
habeat sec r&ior diiudicatiodĩ hominibus
quales nos sumus. difficile est fostas se
cognoscere : quantum tamen adipsauer¬
ba attina cuilib& homini manifestumest.
quantum dist& inter non hab& neces sitatem
lauandi : & non in trabit in regnumcelorũ:
Ipsa denique ecclesia sic traditum ten&utho¬
minem sine baptismo ad altare prossus non
pos sit amͦmittere : sebaptizatum autem cum
post paenitentiam liceat admitti: quid aliud
ostenditur. Nisi eum baptis mononcarere i
siergoci prianus quos eẽ sine baptis moar hi¬

Expanded text:
baptizari, iudicare difficile est. uideo quibaptizari, iudicare difficile est. uideo quidem quid amplius homines detestentur adque horreant, uerumtamen recurrens ad illam stateram dominicam, ubi non ex humano sensu sed ex auctoritate diuina rerum momenta penduntur, inuenio de utraque re domini sententiam. nam et Petro dixit: qui lotus est non habet necessitatem iterum lauandi et Nicodemo: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. quid habeat secretior diiudicatio dei, hominibus quales nos sumus difficile est fortasse cognoscere. quantum tamen ad ipsa uerba adtinet, cuilibet homini manifestum est quantum distet inter \'non habet necessitatem lauandi et \'non intrabit in regnum caelorum\'. ipsa denique ecclesia sic traditum tenet, ut hominem sine baptismo ad altare prorsus non possit admittere; rebaptizatum autem cum post paenitentiam liceat admitti, quid aliud ostenditur nisi eum baptismo non carere? si ergo Cyprianus, quos esse sine baptismo arbi
Abbreviated transcription (Latin):
duobus populis: simulnos dño prostername
pasticipamini nobiscum unitatem paftici¬
pemus uobiscum dolorem : & caritascoo¬
periat multitudinem peccatorum: abipso
beato cs priano consilium querite : at ten¬
dite quantum deunitatis bono prȩsum pse¬
ritundese non disrupit: aduersa sentien¬
tibus : & cum arbi trar&ur eos qui extraec¬
clesiȩ communionem baptizarentur bap¬
tismum non habere: Credidit tamene¬
os mnecclesi a simpliciter ammis sor prop¬
ter ipsius unitatis uinculum posse adueniam
ꝑtinere ⁊ sic enim soluit quȩ stionem quam
sibi ipse proposuit adiubaianum i tascribens :
sed dicit aliquis . : Quider gofi& de his qui in
preeritum de haeresi adecclesiam uenien¬
tes sin ebaptismo ammissisunt: potens est
dñs misericordia sua indulgentiam dare: &
eos qui adecclesam simpliciter ad missiin
ecclesia dor mierunt abecclesiȩ suȩ mune¬
ribus non se parare.: Quid sit autem perni¬
ciosius utrum omnino non baptizari ant re¬

Expanded text:
duobus populis! simul nos domino prosternamus, duobus populis! simul nos domino prosternamus, participamini nobiscum unitatem. participemur uobiscum dolorem et caritas cooperiat multitudinem peccatorum. ab ipso beato Cypriano consilium quaerite, adtendite quantum de unitatis bono praesumpserit. unde se non dirrupit a diuersa sentientibus, et cum arbitraretur eos qui extra ecclesiae communionem baptizarentur baptismum non habere, credidit tamen eos in ecclesiam simpliciter admissos propter ipsius unitatis uinculum posse ad ueniam pertinere. sic enim soluit quaestionem quam sibi ipse proposuit, ad Iubaianum ita scribens: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in prtes, sine Baptismo admissi sunt? Potens est Dominus misericordia sua indulgentiam dare, et eos qui ad Ecclesiam simpliciter admissi in Ecclesia dormierunt, ab Ecclesiae suae muneribus non separare.\' Quid sit autem pernieiosius, utrum omnino non baptizari an re
Abbreviated transcription (Latin):
propace susceptisunt: respond&ur ⁊ Cur
ergo ueram & plenam non agnoscitis pacemu
quis uosimpulit. quis coegit propace
donati schismati cum recipere damnatum: &
contra pacemxpiorbem damnare in auditũ
urg& eos utiq: ueritas: uident se non habere
quidres pondeant: & putant senon habere
quid fatiant: quid lloquantur non inueni¬
unt : tacere non ꝑmit tuntur. ⁊ malunt
ꝑuer sis uocibus ueritati reluctari: quam
confessis errorib: pacirestitui: quis au¬
tem non in tellegat quid incorde suo possint
dicere  Quider gofatimus in quiunt dehis
quos iam rebaptiz auimus ures pond&ur:
reditecumeis ad ecclesiam. medi camento pa¬
cisoffeste curandas quos uulneratis : uitȩ
paritatis offeste suscitandos quos occidis¬
tis ⁊ multum ual& ad propitiandum dm̃ fra¬
ter naconcordia : siduob: ex uobis ait dñs
conuenerit interra : quid quid p&ieritis fi¬
& uobis ⁊ siduobis hominib. quanto magis

Expanded text:
\'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur \'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur ergo ueram et plenam non agnoscitis pacem? quis uos inpulit, quis coegit pro pace Donati schismaticum recipere damnatum et contra pacem Christi orbem damnare inauditum?\' urget eos utique ueritas, uident se non habere quid respondeant et putant se non habere quid faciant. quid loquantur non inueniunt, tacere non permittuntur: malunt peruersis uocibus ueritati reluctari quam confessis erroribus paci restitui. Quis autem non intellegat quid in corde suo possint dicere? \'quid ergo facimus\', inquiunt, \'de his quos iam rebaptizauimus?\' respondetur: \'redite cum eis ad ecclesiam, medicamento pacis offerte curandos quos uulnerastis, uitae caritatis offerte suscitandos quos occidistis. multum ualet ad propitiandum deum fraterna concordia. si duobus ex uobis, ait dominus, conuenerit in terra, quidquid petieritis fiet uobis. si duobus hominibus, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt ⁊ sidixerint innocentes recepi¬
mur respond&ur eis : Er gomnnocenter
dam naueratis: si dixerint nesciebamus : er¬
gotemereiudicastis: sidiam d& raditori¬
b: sententiam temerariam protulistis : fal¬
sumq: dixistis. plenarii conciliore ueredico
dam natos ẽẽ cognoscite : Neque enim ore ues e¬
dicom nocentes damnaripotuerunt ⁊ sidixe¬
rint non eos dam nauimus recitatur concili¬
un recitantus nomina & episcoporum & ciui¬
tatium: sidixerint non est ipsum concilium nos¬
trum recitantur gesta proconsularia : u¬
bi non semelidem concilium alle gauerunt.
ut eosdem maximianitas debasilicis exclude¬
rent : & iudiciorum strepitiratque auxilio¬
rum imp&uꝓturbarent : sidixerint fe¬
licianum muftitanum. & prȩex tatum as¬
suritanum. quos postea receperunt. cum
maxianonon fuisse recitantus gestaqui¬
bus eos debas licis excludendo sex concilio suo.
quod aduer surmaximi anistas fecerunt
deiudiciis publicis postularunt ꝯ sidixerint

Expanded text:
inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint: \'nesciebamus,\' \'ergo temere iudicastis — sic etiam de traditoribus sententiam temerariam protulistis — falsumque dixistis: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocentes damnari potuerunt. si dixerint: \'non eos damnauimus\', recitatur concilium, recitantur nomina et episcoporum et ciuitatum. si dixerint: \'non est ipsum concilium nostrum\', recitantur gesta proconsularia, ubi non semel idem concilium allegauerunt, ut eosdem Maximianistas de basilicis excluderent et iudiciorum strepitu adque auxiliorum impetu proturbarent. si dixerint Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, quos postea receperunt, cum Maximiano non fuisse, recitantur gesta quibus eos de basilicis excludendos ex concilio suo, quod aduersus Maximianistas fecerunt, de iudiciis publicis postularunt. si dixerint:
Abbreviated transcription (Latin):
d&ur securus ibi accipere quodẽẽ quidem
nonutrique dicimur nobis potius inherere
hicergosecurus accipiat ubi &esse & recte acci¬
picestus est . Illic autemnon accipiat quod eẽ ibi
quidem dicunt: sedibi accipiendũ eẽ non di¬
cunt quoiũ sententiam decreuit &igere :qua¬
quam &iam sidubium haber& non illic rec te
accipi quod incatholicarecte accipi cerapn
habrera grauiter peccas & inrebus ad ralutẽ
animȩ ꝑtinentib: uel eo solo quod ceros meete¬
ta pre poner& Rec te quippe hominem inec

Expanded text:
detur securus ibi accipere, quod esse quidem detur securus ibi accipere, quod esse quidem non utrique dicimus, nobis potius inhaerere. Hic ergo securus accipiat, ubi et esse et recte accipi certus est: illic autem non accipiat, quod esse ibi quidem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt, quorum sententiam decrevit eligere. Quanquam etiam si dubium haberet, non illic recte accipi quod in Catholica recte accipi certum haberet, graviter peccaret, in rebus ad salutem animae pertinentibus, vel eo solo quod certis incerta praeponeret. Recte quippe hominem in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
rat inipsacatholicaunitate accepturus sista¬
tim &iam de hac uita emi grauerit non eum
nisi caholicum deputamus siautem fuerita corpo¬
ralimorteliberatus cũ secatholicȩ congrega¬
tioni&iam prȩfentia corporalired dideritꝰ un¬
de numquam eorde discesserat Non solum non
quod ab utrisq nostrũ dicitur . quam eẽ baptis¬
mumincatholica quod acatholicis tantum modo
dicitur sedrur surmagis crediturus est . es se
baptismumix pi&iam apud nos quod nos soli
dicimus: quam nonẽe apudnos quo dilli soli
dicunt: Iamenim decreuit &ceftus est in qui¬
bus dis sentimus nos illis cẽ p̃ponendos: Ita ergi
quod nos solidicimus recte apud nos accipima¬
giscreditururest quam non recte apudnos
Accipiqr hoc illi solidicunt: Eãdem regulaquod
nossoli dicimus non recte apudillos accipimagis
crediturus est : quamid qđ illi solidicunt : idestꝰ
recte apudillos accipi, frustraitaque sibiui¬

Expanded text:
rat in ipsa catholicae unitate accepturus, si starat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam corde discesserat, non solum non quod ab utrisque nostrum dicitur, quam esse Baptismum in Catholica, quod a catholicis tantummodo dicitur. Sed rursus magis crediturus est esse Baptismum Christi etiam apud nos, quod nos soli dicimus, quam non esse apud nos, quod illi soli dicunt. Jam enim decrevit et certus est, in quibus dissentimus, nos illis esse praeponendos. Ita ergo, quod nos soli dicimus, recte apud nos accipi, magis crediturus est, quam non recte apud nos accipi, quia hoc illi soli dicunt. Eadem regula, quod nos soli dicimus, non recte apud illos accipi, magis crediturus est, quam id quod illi soli dicunt, id est, recte apud illos accipi. Frustra itaque sibi vi
Abbreviated transcription (Latin):
mo quichancontictur est consensiouolun¬
tatum siergo quireces sit abunitate aliquid ali¬
udagere uoluerit quam quod inunitate percepit.
In eo recedit atq dis iungitur: quod autemita
uult agere sicut᷑ unitate agitur ubi hoc acce¬
pit & didicit meo man& atque coniungitur: itaque
istimquib: dãrebus nobis cum sunt in quibus dam
uero a nobis exier̃ ⁊ proinde illa in quibus nobis¬
cum sunt eos agere nonu& amus: in quibus aute
nob̵cum non s̃ ut ueniendo accipiant: uelredeun¬
do recipiant adhostamur: & quib: modis pos su¬
mus uti deligant emendatiatq: correcticum ca¬
ritate sagimus Non eis itaq: dicimus nolite
dare sed nolite inschis mate dare: neceisquos
uidentur bapti⁊ ature dicimus nolite accipere :
sed nolite in schis mate accipere: Namsiquem
foste coegerit extrema necessitas ubi catho¬
licum ꝑquem accipiat noninuenerit & mnani¬
mopacecatholica custodita ꝑ aliquem ex trxu¬
nitatem catholicam positum acce perit. quode¬

Expanded text:
m quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud agere uoluerit quam quod in unitate percepit, in eo recedit adque disiungitur; quod autem ita uult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit et didicit, in eo manet adque coniungitur. Itaque isti in quibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel redeundo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'. nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod e
Abbreviated transcription (Latin):
discerserat sic acceptandusest baptis nius quem
dedit ille quiracramentũ dan dicũ dirceder ac
non amis erat : Namsc̃ pedeunter qui prius¬
quarecederent baptizatis unt non rebaptizantur
itaredeutes quipriur quam recederentordi¬
nanisunt nonutiqrur susor dinantur sed auttͦmi¬
nistrant quodadministrabant sihoc eccle siȩ
cis manus interlaicor nonimponituruoda
neq sacramentũ baptismeneque sacramentum
dandi baptismiquando ab eis cum mariru deror
disces sit felicuonus amistt: rrincemmeũ secum
abeis accipere c&ericũ ad nostrũ eora rone ra¬
tium non accersis fent quod illiiomabuar sepnt
cuimostro consostiorecessrrento quibur peb
ostenrditur & ipsos impie facere quiresaptite¬
facere quidisacramenta imꝑhar eober qruinse
schup mnate audemus In quoe nim mobicteo aseb¬
tuntineo auam nobis curuant ameo autẽ amob
naros serunt inquo a nob dissentumtibi mocinur

Expanded text:
discesserat; sic acceptandus est Baptismus, quem discesserat; sic acceptandus est Baptismus, quem dedit ille qui Sacramentum dandi cum discederet non amiserat. Nam sicut redeuntes, qui priusquam recederent baptizati sunt, non rebaptizantur: ita redeuntes, qui priusquam recederent ordinati sunt, non utique rursus ordinantur; sed aut administrant quod administrabant, si hoc Ecclesiae deo eis manus inter laicos non imponitur. Nam neque sacramentum Baptismi, neque sacramentum dandi Baptismi, quando ab eis cum Maximiano discessit, Felicianus amisit. Nunc enim eum secum ab eis accipere caeteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. Quibus rebus ostenditur, et ipsos impie facere qui rebaptizfacere qui Dei Sacramenta improbare nec in ipso schismate audemus. In quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt: in eo autem a nobis recesserunt, in quo a nobis dissentiunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
nitate portinon potuis seamit tẽreseparatiquod
si haberiforis potest &iamdaricur non potest
risdatur sod tamen datur : sicut aute ꝑ unitatis re¬
conciliationẽ incipit utiliter haberi qđ extrauni¬
tatem mutiliter habebaturs sicꝑ eandem reconci¬
liadonẽ incipit utile eẽ qđ extraeam inutiliter datũ ÷
Non tamendi ci fas est nondatu qđ datũ est aut
ut non hoc dedis sequisquã calumnieur cũ hoc eũ
dedis seqđ acceperat confiteur sac ramentũ enim
baptismi est quod hab quibaptitatur & sacramentũ
dan dibaptis miest quod hab quior dinatur: sicutautẽ
baptitatur nabunitate recesserit : sac ramentum
baptipminonamitut : sic &iã ordinatus sabunita
te recesserit sacramentũ dandibaptirminona¬
mittit : Nullienim sacrtomento iniuria facienda est
si discedit amalir utrũ que discedit si ꝑmana in ma¬
lis ur pũque ꝑman& sicut ergo acceptatur baptir¬
mus quemnon potuit amittere qui abunitate

Expanded text:
unitate positi, non potuisse amittere separati. quod unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? r, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi quod extra unitatem inutiliter habebatur, sic per eandem reconciliationem incipit utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quis <quemquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat confitetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptizatur, et sacramentum dandi baptismi est quod habet qui ordinatur. sicut autem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amte recesserit, Sacramentum dandi Baptismi non amittit. Nulli enim Sacramento injuria facienda est: si discedit a malis, utrumque discedit; si permanet in malis, utrumque permanet. Sicut ergo acceptatur Baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate
Abbreviated transcription (Latin):
&iam siñ ꝓmitteremi debitũ tamena nob flagi¬
tantib: fratrib: meminimus & agnoscimus: qua¬
ꝓpter in hoc opere adiuuante dno suscepimus:
non solumea re fellere quȩ dehacre nob donatistȩ
obiectare consuer̃: sed &iam beatis simi mastĩ ris
ce priani auctoritate unde suã ꝑuer sitatẽ neueri¬
tatis imp&ucadat fulci re conantur quȩ dñs dona¬
uerit dicere ut intellegantomnes quiñ studio
pasdiũ cȩcatiiudicant non solũ eos non adiuuari aue¬
utate cxpriani sedipsam maxime conuneratq sub¬
uesti iam quidem in suꝓ memoratis libris dictimt̃
itaposse extra catholicã cõmunionẽ daribapt
que a amodũ &ex tracã potest & haberi: nullus au¬
temillorũnegat habere baptis mũ&ia a postatas quib:
utiq redeuntib & ꝑpenitentiõ conuersis dum non
dunt habent utiq baptismũ qũẽ prius quã dis ce¬
derent acceper̃: Nãsi & ipsiredeant non eis iterũ
datur: unde ostenditur illud qđ acceperant mu

Expanded text:
i promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostatas, quibus utique redeuntibus et per paenitentiam conuersis dum non dunt, habent utique baptismum, quem priusquam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in
Abbreviated transcription (Latin):
signaculum iustitiae fidei: & quo patrii fidẽ
imitatus est: secuta est increscenteapsanis¬
titiacuius signaculum ininfante prȩcesse¬
rat itã in baptitatis infantib precedia nae¬
generationis sacramentum: & fxpanard

Expanded text:
signaculum iustitiae fidei et, quoniam patris fidem signaculum iustitiae fidei et, quoniam patris fidem imitatus est, secuta est in crescente ipsa iustitia cuius signaculum in infante praecesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
pulus accepit: Quam prius quam acciper &
iustificatus est abraham. sicut cornelius &i¬
am donospisscĩ prius quam baptizar&ur di¬
tatus est: dictamen a postolus de ipso abra¬
ham. signum accepit circumcisionis signaculuiusti¬
tiae fidei. qu iniam cordecrediderat. & depu¬
tatum illierat adiustitiã. Curergo ei prȩcep¬
cum est.: ut omnem de inceps infantem masculã
octauodie circum cider&: qui nondũ
põterant cordecredere. ut eideputare¬
tur adiustitiam. Nisiquia &ipsum ꝑ seipsum
sacramentũ multum ualebat. quod infilio mor
 ꝑangelum manifestatum est: quicumadhuc
incircumcisus amatre ferr&ur prȩsenti
& euidenti periculo ut circum cider&ur ex¬
actum est: & cum factumes s& depulsaper¬
nicies. sicur er gomabraham processit ius¬
titia fidei: & accessit circumcisio signaculum
iustitiae fidei. ita in cornelio prȩcessit scĩ¬
baptismmii & sicut inisaae quioc tauo suae
natiuitatis diecircum cisus est prceis ta

Expanded text:
pulus accepit, quam priusquam acciperet pulus accepit, quam priusquam acciperet iustificatus est Abraham, sicut Cornelius etiam dono spiritus sancti priusquam baptizaretur ditatus est. dicit tamen apostolus de ipso Abraham: signum accepit circumcisionis, signaculum iustitiae fidei, qui iam corde crediderat, et deputatum illi erat ad iustitiam. cur ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octauo die circumcideret, qui nondum poterat corde credere, ut ei deputaretur ad iustitiam, nisi quia et ipsum per se ipsum sacramentum multum ualebat? quod in filio Moysi per angelum manifestatum est, qui cum adhuc incircumcisus a matre ferretur, praesenti et euidenti periculo ut circumcideretur exactum est et, cum factum esset, depulsa pernicies. sicut ergo in Abraham praecessit iustitia fidei et accessit circumcisio signaculum iustitiae fidei, ita in Cornelio praecessit sanctibaptismi. et sicut in Isaac, qui octauo suae natiuitatis die circumcisus est, praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
oneius accipiendȩ uoluntar desuit: sed non
ccipiendȩ necessitas affuit : difficile est
icere: pisitamen plurimum ualer&.
no serubaptis mum dñs accepal sapue¬
rum quiaper icipsa conu deradeldes caah¬
coptasa ue hominis cuiꝑsiciendae cahe
baur satis indicat. quod renmalis. c meusqui
sccutouer bis non factir renuntant psa
ste graest  cumillimis corragamin salo¬
tem habere nonpos snt paute lite nldt po¬
ne quiap neces sitatem cor poraiten rele fiut
uter ad fuit sica cumipsa prausto esi sꝑ
tarecclesia cicum paruulunsaoteslapor¬
Abiturs quice rte non dior pos rort adrd
cpedere adiusaciam &ore confituam ađe
lutes quodlatro potut : quarrauam Clen¬
bratu ⁊epsemesticis ciocibus obene punit
mnaniter baptizaris a siquis quinuaqme qua
inbac reauctoritatem diunaniquameuia
ditur : tamen ueraciter conicere possumus.
quidualeat in paruulis baptismis acramentũ
excis cumcisione carnis. quam prior po¬

Expanded text:
non eius accipiendae uoluntas defuit, sed non non eius accipiendae uoluntas defuit, sed non accipiendae necessitas adfuit —, difficile est dicere. nisi tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est excepta salute hominis betur, satis indicat, quod et in malis, et in eis qui saeculo verbis non factis renuntiant, ipsa integra est, cum illi nisi corrigantur salutem habere non possint. Sicut autem in latrone, quia per necessitatem corporaliter defuit, iter affuit, sic et cum ipsa praesto est, si itas Ecclesiae, cum parvuli infantes baptizantur, qui certe nondum possunt corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit, quinetiam flenbratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; inaniter baptizari. Et si quisquam quaerat in hac re auctoritatem diuinam, quamquam, editur, tamen ueraciter conicere possumus, quid ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circumcisione carnis quam prior po
Abbreviated transcription (Latin):
quo d ministrorum opere corporaliter
adhib&ur : sed per hoc dĩnominis consecra¬
tionem spiritaliter operatur: nec obaliud
existimobapti tandimunus io hanni fuis se
ad tributum. itaut iohannis baptismus dice¬
r&ur  Nisiut dñs ipse quidederat. Cum serui
baptis mumnons preuis s& accipere dedicarit
humilitatis uiam & quantq pendendum es¬
s & suum baptisma quo ipsebaptis aturus erat
tali facto apertissime declarar&, uidebat
eninitamquam potentissimus medicus salutis
aeer nar : quorum dan non de fuiurum tu¬
morem : quicum intellectu ueritatis & pro¬
b abilibus moribus ita profecis sent ut multis
baptizatis uita atque doctrina seprae ponere
ninime dubitarent: superuacaneum sibi eẽ
rederent baptizari quando ad illummentis
abitum seper uenis sesentirent adquem
multi baptizatiadhuc ascendere conaren¬
ur, quid autem ualeat. & quid agat in ho¬
ninecorporaliter adhibita sc̃ĩficatiosacra¬
menti sine quatamen latro ille non fuit: quia

Expanded text:
quod ministrorum opere corporaliter quod ministrorum opere corporaliter adhibetur, sed per hoc deus hominis consecrationem spiritaliter operatur. nec ob aliud existimo baptizandi munus Iohanni fuisse adtributum, ita ut Iohannis baptismus diceretur, nisi ut dominus ipse qui dederat, cum serui baptismum non spreuisset accipere, dedicaret humilitatis uiam et quanti pendendum esset suum baptisma, quo ipse baptizaturus erat, tali facto apertissime declararet. uidebat enim tamquam potentissimus medicus salutis aeternae quorundam non defuturum tumorem, qui, cum intellectu ueritatis et probabilibus moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti — sine qua tamen latro ille non fuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
angustus temporum succurri non potest:
Ne que enimi latro ille pronomine xpienuei¬
ficus est sed promeritis facinoruni suorũ
nec quia credidit passus est : sed dum pati¬
tur eredidit quandumitaq ualeat qlam
sineii ibili baptism sacramenito quod ait
apostolus. Corde creditur adiusitiamore
confes sio fit ad salutem. In illo latro nede¬
claratum est sed tunc implaur inuisibilit
cumministerium baptis nuinon conttemp¬
tur religionis sedar ticulus neces statisex¬
cludit Nam multo magis incornelio.
inamicis eius : quam in illo latrone posst
uideri suꝑ fluum: ut aqua & iam tingua nsu¬
testatur. Certo quoque indicio quo dildis
temporib congruebat cumlinguis loque¬
tentur eminuerat: baptizatis urto tamen
&rmnhoc facto a postolica extat auetonetas
us que adeo nemodeb& inquolib& pucctu
interioris hominis si foste ante baptasru
us que ad spiritalem intellectum pio corde
profecerit conteninere sac ramenitum

Expanded text:
angustiis temporum succurri non potest. angustiis temporum succurri non potest. neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum, nec quia credidit passus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod ait apostolus: corde creditur ad iustitiam, ore confessio fit ad salutem, in illo latrone declaratum est. sed tunc impletur inuisibiliter, cum ministerium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. nam multo magis in Cornelio et in amicis eius quam in illo latrone posset uideri superfluum ut aqua etiam tinguerensancta scriptura testatur, certo quoque indicio, quod illis temporibus congruebat, cum linguis loquerentur, eminuerat. baptizati sunt tamen et in hoc facto apostolica extat auctoritas. usque adeo nemo debet in quolibet prouectu interioris hominis, si forte ante baptismum usque ad spiritalem intellectum pio corde profecerit, contemnere sacramentum,