comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si scđm id quod filius est homins.
cepissea patre illa uerba crelati
quam natusex uirgine quando sa
modo ea didicerit. quis enarrantꝰ
quando etiam ipsam qua de irtue
factꝰ est. dicit ꝓpha generatione u
quis enarrabit: Si uero scađms io &d
est de patre genitus. patriq cocen
accepisse a patre ista uerba cogiteui.
nichil ibi temꝑis cogitetur. qualis
fuerit qui non habuerit ea. atdipi
beret que non habebat acceꝑit unt
quicquid deus pater deo filio cii
gignendo dedit. Ita enim dedlesuo
pater sine filius quib eẽ non potet
sicut ei omnia dedit ut eec̃. Nam qͥiꝰ
aliter uerbo uerba daret aliqui. m
quo ineffabiliter dixit ominia sũ¬

Expanded text:
si secundum id quod filius est hominis, si secundum id quod filius est hominis, accepisse a Patre illa verba credatur. Quanquam natus ex Virgine quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit; quando efacta est generationem ejus quis enarrabit ? Si vero secundum id quod est de Patre genitus, Patrique coaeternus, accepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non haberet acceperit, quoniam quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃e relinquatis. s crediderunt uere.¬
id ẽ quomodo credendum est incon¬
cusse. firme stabiliter forcicer: non iã
ad ꝓpria redituri: et xp̃m relicturi.
Adhuc ergo discipuli non erant tales.
quales eos dicit uerbis p̃teriti temꝑis
quasi iam eẽnt. p̃nuntians qualec
futuri eeñt accepto scilicet spũscõ. qui
eos sicut ꝓmissum ẽ doceret omnia.
Quem priusquam accęperent. quomodo
seruauerunt eius sermonẽ. quod de
illis quasi fecerint dixit. quando pͥmꝰ
audisset quid futurum eẽt eius homi¬
ni qui eum coram hominib negauisset:
dedit eis ergo uerba sicut dixit: que
dedit ei pater. S quando illa non foris
maurib s intus in cordib spiritaliter
acceꝑunt. tunc uere acceꝑunt. quia tẽ
uere cognouerunt. Uere autem cogno¬
uereͣint: quia uere crediderunt. Ip̃si
autem filio quomodo pater ea uerba
dederit. quib uerbis homo poterit
explicare: facilior sane questio uidet᷑

Expanded text:
m relinquatis, sed crediderunt verm relinquatis, sed crediderunt vere, quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, fortiter, non jam in propria redituri, et Christum relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia: quem priusquam acciperent, quomodo servaverunt ejus sermonem quod de illis quasi fecerint dixit, quando primus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset? Dedit ergo eis verba, sicut dicit, quae dedit ei Pater. Sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. 7. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
ste sum. Simul enim pater dedit omĩa.
cum genuit qui haberet omnia. Quia uer¬
ba inquit que dedisti michi dedi eis. &
ipsi acceꝑunt id est intellexerunt atq
tenuerunt. Tunc enim uerbum accipit᷑
quando mence ꝑcipitur. & cognouerunt¬
inquit uere quia a te exiui: et credide¬
runt quia cu me misisti. Et hic subaudi¬
endum est uere. Quod enim dixit cogno¬
uerunt uere: exponere uoluit adiun¬
gendo et uere crediderunt. hoc itaq
crediderunt uere. quod cognouerunt
uere. Id enim est quodate exiui. quod
est tu me misisti. Cum ergo dixisset cog¬
nouerunt uere: ne quisquam putaret᷑.
istam cognitionem tamquam ꝑ speti¬
em factam non ꝑfidem: exponendad
addidit. et crediderunt ut subaudia¬
mus uere: et intelligamus hoc dictum
eẽ cognouerunt uere. quod est credi¬
derunt uere. Noneo modo quem sig¬
nificauit paulo ante cum dixit. modo
credicis uenit hora et iamuenit ut dis¬
ꝑgamiii unusquisq in ꝓpria. et solũ¬

Expanded text:
s te sum. Simul enim Pater dedit omnia, s te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, inteltenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est vere. Quod enim dixit: Cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt vere, quod est: Crediderunt vere; non eo modo, quem significavit paulo ante, cum dixit: Modo creditis, venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. homines dedit: deniq quid hoc loco
dicit. tui erant et michi eos dedisti.
Iam suꝑius eisdem discipulis dixerat: ego
uos de mundo elegi Conteratur hic cõ¬
gitatio carnalis atq disꝑeat. de mundo
sibi a patre dicit filius dacos homines
quib alio loco dicit: ego uos de mundo
elegi. Quos deus filius de mundo ele¬
git cum patre: idem ipse homo filius.
de mundo eos accepit a patre. Non enĩ
pater illos filio dedisset. nisi elegisset.
Ac ꝑhoc filius sicut non inde seꝑauit
patrem quando dixit ego uos de mun¬
do elegi. quonam simul eos elegit et pa¬
ter: sic non inde seꝑauit et se. quando
dixit. tuierant: quia et ipsius filii parit᷑
erant. Nunc autem homo idem ipse filiꝰ
accepit eos qui non erant ipsius. quia &
Formam serui accepit deus idem. que
non erat ipsius. Sequitur et dicit. Et ser¬
monem tuum seruauerunt. Nunc cog¬
nouerunt quia omnia que dedisti mͥ
ab ste sunt: id ẽ cognouerunt quia ab¬

Expanded text:
est, homines dedit. Denique qui hoc loco est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quibus alio loco dicit, Ego vos elegi de mundo. Quos Deus Filius de mundo elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia ab
Abbreviated transcription (Latin):
ut possit: et simul utrumq semꝑ ha¬
buit. quia numquã fuit pater sine fi¬
ca quiequid potuit pater semꝑcum
illo filius potuit. quoniam ille qui nũ¬
quam non fuit. et numquam non po¬
tuit numquã sine patre fuit: et numꝗͣ.
sine ilo pater fuit. Ac ꝑ hoc sicut pat̾
eternus omp̃s. ita filius coȩternus omp̃s:
hum potius e uerbo interpretamur.
sipprie uoluimus dicere quoda grecis
dictur cł aloͦonratuc quod nostri non
sicinter pretarentur ut omĩpotens diee¬
omnitenens. nisi tantumdem ualere sen¬
tirent. Quid ergo habere umquam po¬
tuit eternus omnitenens. quod non si¬
mul habuerit coeternus omnitenens:
Quod itaq ait et michieos dedisti. hominẽ
se accepisse hanc potestacem. ut eos ha¬
beret ostendit. quoniam qui semꝑ om¬
iupotens fuit. non semꝑhomo fuit. Quã¬
obrem cum patri potius tribuisse uidea-¬
tur ut ab illo eos acceꝑit quoniam ex
ipso est. quicquid est de quo est: etiã

Expanded text:
ut possit; et simul utrumque semper haut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non ca quidquid potuit Pater, semper cum illo fuit et potuit, quoniam ille qui nunquam non fuit, et nunquam non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaeternus omnipottius verbum e verbo interpretamur, si proprie volumus dicere, quod a Graecis dicitur παντοκράτωρ: quod nostri non sic interpretarentur, ut omnipotomnitenens, nisi tantumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberet, ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit quoniam ex ipso est quidquid est de quo est; etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtempore futuro p̾teritum positum.
queadmodum illud ominia que audi¬
in ꝯpatre meo nota feci uobis. qł nõ¬
qui fecerat .s. loquebatur quasi fecis
uodimmobiliter eẽ prefixum sei¬
eatut faceret. Quidẽ autẽ qͦs dedisti
mchi de mundo: dictum ẽ enim ilł.
quos non eent de mundo. S hoc eis
regeneracio presticit. non generatio.
Quidesteciam quod sequitur. tui e¬
rant et michi eos dedisti: An aliquan¬
do erant patris. quando nonerant
unigeniti filii eius. et habuit aliquan¬
dopater aliquid sine filio: Absit. Werum¬
tamen habuit aliquid aliquando ds̃
fliuis. quod non dum habuit idem ip¬
sehomo filius. quia non dum erat homo
fatis ex matre. quando tamen habe¬
lut uniuersa cum patre. Quaꝓpter¬
quod dixit tui erant. non se mde seꝑa¬
uit deus filius: sine quo nichil uniquã
pater habuit. s solet ei tribuere omne
quod potest. a quo est ipse qui pocest.¬
A quo enim habet ut sit: ab illo habet

Expanded text:
pro tempore futuro praeteritum positum, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui poA quo enim habet ut sit, ab illo habet
Abbreviated transcription (Latin):
natura nimium deprauata est: inũ¬
sum genus humanum deum mindi
huius fatetur auctorẽ. In hoc ergoqd
fecit hunc mundum. celo terraq ons¬
picuum: et antequam inbuerentur
in fide xpĩ. notus erat omnibusgen¬
tibus. deus. In hoc autem quod ñon
ẽ in idolis suis et cum diis faliiscolen¬
dus: notus erat in iudea deus. In hoc
tollit peccatum mundi. hoc nomeneiꝰ
prius occultum omnibus. nunc mani¬
festauit eis quos dedit ei pater ipse de
mundo.S quomodo manifestauit si
ñdũ uenit hora de qua suꝑius dixerat.
quod ueniret hora cum iam noum
ꝓuerbiis inquit loquar uobiss pa¬
lam de patre meo ad nunciabo uob:
An uero ad nuntiatio manifesta puta¬
bitur in ꝓuerbiis: Cur ergo dictum ẽ.
palam uobis ad nunciabo. nisi quia in
ꝓuerbiis non ẽ palam: Quod autem
non ꝓͥuerbiis occultat᷑. s uerbis mani-¬
festatur. ꝓculdubio palam dicitur. &¬
modo ergo manifestauit quod non dũ
palam dixit: Pinde sic intelligendũe.

Expanded text:
natura nimium depravata est, univnatura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christi, notus omnibus gentibus Deus. In hoc autem quod non est injuriis suis cum diis falsis colendus, notus in Judaea Deus. In hoc tollit peccatum mundi, hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dedisti ei det eis uitam eternam: s u¬
tiq de omnib quib in eum credentib¬
uita eterna donatur. Iam nunc ergo
uideamus. quid de illis a quib tunc
audiebatur. discipulis suis dicat. Mani¬
festami inqͥt nom̃ tuũ hominib quos
dedisti michi. Non ergo nouerant dei
nomen cum eẽnt iudei: Et ubi est qđ¬
legitur notus in iudea deus. in isrł mag¬
num nomen eius: Ergo manifestaui nõ¬
men tuũ hominib istis quos dedisti mͥ
de mundo. qui me audiunt hec dicen¬
tẽ qͣsi dices. ũ illudnomen tuum quo uoca¬
caris pater meus. Quod nomen man¬
festari sine ipsius filii manifestatione
non posset. Nam quod deus dicitur
uniuer se creature. etiam omnib gen¬
tibus antequam in xp̃m crederent s
omnimodo eẽ potuit hoc nomen incos¬
nitum. hec est enim uere diuinitatis¬
uis. ut creature rationali iam racione
utenti. non omnino ac penitus posit
abscõdi Exceptis enim paucis. in qui

Expanded text:
dedisti ei, det eis vitam aeternam; sed udedisti ei, det eis vitam aeternam; sed utique de omnibvita aeterna donatur. Jam nunc ergo videamus quid de illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, qlegitur, Notus in Judaea Deus; in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem: non illud nomen tuum quo vocacaris Pater meus; quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. Nam quod Deus dicitur universae creaturae, etiam omnibus gentibus antequam in Christum crederent, non omni modo esse potuit hoc nomen ignotum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. ut filius tuus clarificet te: usq
ad illud quod paulo post ait. et uunc
clarifica me cu pater apud te met ipsũ
claritate quam habui prius quam mũ¬
dus eẽt apud te: omnes suos uolebat
intelligi. quibus notum faciendo patrẽ
głificabat cum. Cum enim dixisset ut
filius tuus clarificet te: mox quemad¬
modum id fieret demonstrauit dicẽs
Sic̃ dedisti ei potestatem omnis carnis.
ut omne quod dedisti ei det eis uitã
eternam. hec est autem uita eterna. ut
cognoscant te solum uerum deum.
et quem misisti iħm xp̃m̃. Non enim
potest cognitione hominũ clarificari
pater. nisi et ille cognoscatur. ꝑ quem
clarificat᷑ id est ꝑ quem populis. in no¬
tescit. hec est głificati patris: que nõ
circa solos illos apłos facta est. s circa
omnes homines fit quibus suis mem¬
bris caput est xp̃c. Neq enim de solis
apłis potest intelligi. sicut dedisti ei
potestatem omnis carnis. ut omne qđ

Expanded text:
tuum, ut Filius tuus clarificet te, usque tuum, ut Filius tuus clarificet te, usque ad illud quod paulo post ait: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui antequam mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeterncognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Non enim potest cognitione hominum clarificari Pater, nisi et ille cognoscatur per quem clarificatur, id est, per quem populis innotescit. Haec est glorificatio Patris, quae non circa solos illos Apostolos facta est, sed circa omnes homines fit, quibus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis Apostolis potest intelligi, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
candos p̾sentia corꝑali itidem. scdm
fidei regulam sanamq doctrinã: Nã
p̾sentia spiritali cum eis erat utiq fu¬
turus post ascensionem suam. & cum
dota eccłia sua in hoc mundo usq in
consummationẽ scłi. Non itaq recte
incelliguntur. de quib dixeraͥt cũ
eẽm cum eis ego seruabam illos. nsi
hii quos in se credentes seruare iam
ceꝑat p̾sentia corꝑali: et quos relictu¬
rus fuerat absentia corꝑali. ut cos
cum patre seruaret p̾sentia spiritali.
Post uero adiungit et ceteros suos
ubi dicit. non ꝓhis autẽ rogo tantũ.
secpro eis. qui credituri sunt ꝑ uerbũ
eorum in me. Ubi manifestius osten¬
dit quod non de omnib ad eum ꝑtinen¬
tihus suꝑius loqueretur. ab eoloco
ubiait. manifestaui nomen tuum
hominib quos dedisti michi. s dehis
ctantum qui eum cumilla diceret au
diebant. Ab ipso utiq orationis eius
exordio. ubi subleuatis oculis in celũ
dixit. pater uenit hora clarifica filiũ

Expanded text:
candos praesentia itidem ccandos praesentia itidem cfidei regulam sanamque doctrinam: nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi . Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, adiebant. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi, sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium
Abbreviated transcription (Latin):
disti michi dedi eis. et ipsi acceꝑunt
et cognouerunt uere quia a. te exiui.
et crediderunt quia tume misisti. Cã-¬
quam et hec omnia de omnib futuris
fidelib dici potuerunt specie ꝑfecta.
cum adhuc eẽnt futura. S ut de his
solis quos tunc habebat discipulis. hec
loqui intelligatur: illud magis urget
quod paulopost ait. Cum eẽm cum eis
ego seruabam eos. in nomine tuo. Quos
dedisti michi custodiui: et nemoex hiᷤ
ꝑiit nisi filius ꝑdicionis ut scriptura
impleatur: iudam significans qui tra¬
didit eum. Ex isto quippe duodenario
numero apłorum solus ꝑiit. deniq sub¬
iungit. Nunc autem ad te uenio. Un¬
de manifestum ẽ eum de corꝑali sua
dixisse p̃sentia. cum ẽẽm cum eis ego
seruabam eos: ueluti iam cum eis ea
p̃sentia non eẽt Comodo enĩ significa¬
re uoluit ascensionem suã: mox futurã
de qua dixit. Nunc audem ad te uenio:
iturus utiq ad dexteram patris. unde
uencurus est ad uiuos et mortuos iudi¬

Expanded text:
psi acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur; Judam significans qui tradidit eum: ex isto quippe duodenario numero Apostolorum solus periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit, Nunc autem ad te venio: iturus utique ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos judi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uerbum dei. deus apud deum. Ut qͥd
enim p̃destinaretur cum iam eẽt quod
erat. sine mitio sine termino sempit̾ñ:
Illud autem p̃destinãdum erat quod
non dumerat: ut sic suo temꝑe fieret.
quẽadmodum ante omnia tempora
predestinatum erat ut fieret. Quisqͥs
hunc eundem filium hominis negat:
Sꝓpter contentiosos: etiam hinc audu¬
dio litterarum. Nam et prima epłarũ

Expanded text:
est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquishunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audidio Litterarum. Nam et in prima Epist
Abbreviated transcription (Latin):
inuudus eẽt nec nos eramus. nec ipse
mediator dei et homonum homo xp̃e¬
uocat ea que non sunt tamquã siit. ꝓ
fecto scđm id quod demediator dei et
hominum est hõmo. ante mundi consti¬
tutionem ꝓ nob̾ deus pater glificauit
ipsum. si tunc elegit etiam nos in ipso.
Quid enim dicit apłs: Scimus autem
quoniam diligentib deum omnia coo¬
pantur in bonum. his qui scđm ꝓpositũ
uocati sunt scĩ. Quos enim p̾sciuit et p̃¬
destinauit conformes fieri imaginis
filii sui: ut sit primogenit᷑ in multis frĩb̾
quos autem p̾destinauit: illos et uoca¬
uit. nisi forte ipsum p̃destinatum di¬
cere formidabimus. quia de nobis tan¬
tũut efficiamur conformes fieri imia¬
ginis eius. Hoc dixisse indetur apłs.
Quasi uero quisquam regulam fidei
fideliter intuens. filium dei negaturꝰ
ẽ predestinatum: qui eum negare ho¬
minem non potest. Recte quippe di¬
citur non predestinat᷑. scđm id quod

Expanded text:
mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum homo Chrsint ; profecto secundum id quod mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, si tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? « Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositvocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praecere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ri dei uerbum dicturus est uel augeri: ut
aut duo sint quod unum fuit. aut ampliꝰ
sit. quod minus fuit. Porro si natura hu¬
mana. in uerbum mutata atq conuer¬
sa. uerbum dei quantum erat & quod
erat hoc erit. ubi est homo si ꝓnt: S ad
hanc opinionem. quam ueritati prorsꝰ.
non uideo conuenire. nichil nos urget.
si filio dicente et nunc clarifica me tupa¬
ter apud temet ipsum claritate quam
habui priusquã mundus eẽt apud te.
intelliganus p̃destinationẽ claritatis
humane que in illo est nature. ex mortali
inmortalis apud patrem future. et hoc
iam predestinando factum fuisse. antequã
mundus eet: quod in mundo. etiam suo
tempore fieret: Si enim de nobis dixit
aplss sicut elegit nos in ipso ante mundi
consticutionem. cur aborrere putat᷑a ue¬
mo. si tunc pater caput nr̃m clarificauit.
quaudo nos in ipso ut membra eius
essemus elegit: Sic enim nos electi quo¬
modo ipsẽ clarificat᷑: quia priusquani

Expanded text:
ri Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut ri Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa, Verbum Dei quantum erat et quod erat hoc erit, ubi est homo si non perit? 7. Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
ptiti temꝑis ponere maluit: ut monstra¬
ret in predestinatione iam factum. et ꝓ
iam facto habendum quod certissimẽ fue¬
rat fucurum: id ẽ ut a. patre apud patrẽ
głificatus. patrem suꝑ terram głificaret
et filius. S hanc p̃destinationem in sua
eum darificauit pater: in eo quod adiun¬
xit: claritate quam habui priusquam
mundus eẽt apudte. Ordo uerborum est.
quam habui apud te: priusquã mundus
eẽt. Ad hoc ualet quod ait. et nunc clarifi¬
ca me. Hoc est sicut tunc: ita et nunc. Si¬
cut tunc p̃destinatione. ita et nunc ꝑfec¬
tione. Fac in mundo quod apud te iam
fuerat ance mundum: fac in suo temꝑe
quod aute omnia tempora statuisti. Hoc
quidam sic intelligendum pucauerunt.
tamquã natura humana que suscep¬
ta est a. uerbo. conuerteretur in uerbũ:
et homo mutaret᷑ in deum. immo si
diligentius qł opinati sunt cogitemus.
homo ꝑiret in deo. Non enim quisquã
ex ista mutatione hominis. uel dupplica¬

Expanded text:
praeteriti temporis ponere maluit, ut monstrapraeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. 6. Sed hanc praedestinationem in sua eum clarificavit Pater, in eo quod adjunxit, Claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Ordo verborum est, quam habui apud te, priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait, Et nunc clarifica me; hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione: fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum; fac in suo tempore, quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putarunt, tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplica
Abbreviated transcription (Latin):
nis uerba. ubi ꝓ tempore futuro posti¬
it ipse pret̾itum: nulla sententie rema¬
uebit obscuritas. uelut si dixisset ego
te clarificabo suꝑ terram. opus consum¬
iabo quod dedisti michi ut faciam. Et
nune clarifica me tu pater apud temet¬
iisum. Nempe ita planum est. sicut illud
ubi ait clarifica filium tuum: ut filius
tuus clarificet te: et ipsa est omnino sen¬
tencia: nisi quia hic dictus est ciusdem
darificationis modus. ibi autem tacitꝰ
taniquã illud isto exponeretur eis quos
poterat ꝑmouere. Quomodo pater filiũ.
& maxime quomodo patrem clarificaret¬
et filius. Dicendo enim clarificari a se
patrem suꝑ terram. se autem a patre a¬
pud eundem patrem: modum ꝓfecto
utriusq clarificationis ostendit. Ipse qͥp¬
pepatrẽ darificauit eum suꝑ terram eũ
gentib predicando: pater uero ipsum
apud semet ipsum. ad suam dexteram
ollocando. S ideo postea de clarificando
patre ubiait. ego te clarificaui uerbum

Expanded text:
poris verbum, ubi pro tempore futuro posuporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum
Abbreviated transcription (Latin):
distimͥ ut faciã Et nc̃ elamfica me. tãq̃ prio
ipsepatrẽ clarificau̾ita qͦ deiñut elarificart᷑ex¬
poscit Ergo intelligendũ ẽ utroq uerbo su¬
ꝑiꝰusum esse. sełm id quod futurum erat.
eoq ordine qͦ futurũ erat uͥdicit clarifia
filium cuũ ut te clarificet filius. mͦi
usum fuisse uerbo p̃tĩti temꝑis de re fitu¬
ra ułi. ait ego te darificaui suꝑ terram.
opus consuminaui quod decdisti michi
otfaciam. deinde uero dicendo. et nuc̃
darifica me tupaterapud temetipsum.
quasi posterius eet clarificandus eẽt¬
apatre. quem prius ipse clarificauerat:
quid ostendit nisi suꝑius ubi ait egote
clarificaui suꝑ terram. ita loquutum
se fuisse. tamquam fecisset quod factu¬
rus eẽt. hic autem poposcisse. ut pater
faceret. ꝑ quod illud filius facturus cẽt
id est ut pater clarificaret filium. ꝑ quã
fili clarificationem etiam filius eẽt clari¬
frcaturus patrem: deniq si de reque
fucura erat. ponamus etiam futuritem¬

Expanded text:
disti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus conut faciam. Deinde dicendo: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat, quid ostendit, nisi superius ubi ait: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam futuri tem
Abbreviated transcription (Latin):
mhide mundo quale illud quod paulo
ante dixerat. ego de clarificaui suꝑ ter¬
ram. ꝓtemꝑe futuro et illic et hic. pre¬
tericum ponens. sicut qui sciret predes¬
tnatum eẽ ut id fieret. et ideo fecisse
se dicens. quod erat sine ulla dubita¬
tione faccurus. S de his qui iam erãe
discipuli eius. non de omnib qui in il¬
lũ fuerant credituri. cum dixisse qđ
dixit. manifestaui nomen tuum ho¬
minibus quos dedisti michi de mun-

Expanded text:
hi de mundo, quale illud quod paulo hi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
C his uerbis dnĩ sicut ipse
donauerit sermone isto
disputaturi sumũs: que
ita se habent. Manifestaui nomen cil¬
um hominib quos dedisti michi de
mundo. Quod si de his tantum discipu
lis dicit. cum quib cenauit. et ad quos
antequã orare inciꝑet. tam multa lo¬
quutus est. nom ptinet. hoc ad illani clari¬
fuationem siue ut ali incerprecati sunt
qficationem de qua suꝑius loquebat᷑.
qua filius ciarificat uel glificat patrẽ.
Quanta est enim uel qualis gła duode¬
cim uel undecim potius in nõtuisse mor
calibus: Si autem quodait manifesta¬
ui nomen tuum hominib quos dedisti
michi. de mundo. omnes hic intelligi
uoluit. etiam qui in eum fuerant credi
de qua in psalmo cãnitur. in eccłia mag̾¬
Na confitebortibi: est plane ista clari¬
hcatio qua filius clarificat patrem. cũ
eus notum nomen facit omnib gentib
ertam multis generationib homiuũ.
st cale hoc ẽ quod ait manifestaui no¬
mentuum hominib quos dedisti mi¬

Expanded text:
 his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. Quanta est enim vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant creditde qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mi
Abbreviated transcription (Latin):
tum de illo est. qui fecit que futura st.
Scđm hoc etiam quod sequitur diet.
et nunc clarifica me tu pater a pudte¬
met ipsum claritate quam habui prꝰ
quam mundus eẽt apud te. Nam supͣ
dixerat pater uenit hora clarifica filiũ
tuũ: ut filius tuus clarificet te Inqͦuerboꝵ
ordine. ostencłat priꝰapatre clarificãdũ filũ.
ut patrẽ darificaret & filius Gaũ dix. sgote¬

Expanded text:
tum de illo est: Qui fecit quae futura sunt. tum de illo est: Qui fecit quae futura sunt. Secundum hoc etiam quod sequitur dicit: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset apud te. Nam supra dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret et Filius. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
comendatur euidens grã. Quid eium
habet quod non accepĩt etiam in uni¬
genito humana natura: An non ac¬
cepit ut nichil mali s bona faceret
omĩa: quando in unitatẽ ꝑsone
accepit ut faciat. cum restet adhuepes¬
sionis erꝑimentum. ubi martiribi
suis marimũ p̃buit quod sequeren
exemplum. unde ait apłs petrus rẽ¬
plum ut sequamur uestigia eius mi
quia consũmasse dicit quod se consin¬
maturum eẽ certissime nouit. dilr
longeante in ꝓphia pretĩti tempsiss
est uerbis. quando post annos pli¬
mos. futurum fuerat quod dicebi.
fõderunt inquit manus meas et pac
meos: dinumerauerunt omnia oa
mea Non ait fodient. ẽt dinumeraibuit
Et in hoc ipso euangelio. omnia nqut
que audiui a patre meo nota feauobis.
Quib ait postea. Adhuc multa habeo
uobis dicere: s non potestis pͣditar .ii.
Qui enĩ certis et inmutabilib causo
omnia futura p̃destinauit: quiequid
facturus est fecit. Nam et ꝑppham dic¬

Expanded text:
commendatur evidens gratia. Quid enim commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personaccepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait apostolus Petrus, Chemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse dicit quod se consummaturum certissime novit? sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat. Foderunt, inquit, manus meas, et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea . Non ait Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso evangelio: Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Quibus ait postea: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit. Nam et per prophetam dic
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis in hac cognitione ꝓficimus.
Honautem moriemur. in uita eterna
Sunc ergo. cognitio dei ꝑfecta erit.
quando nulla mors erit. Summa
dei tunc clarificatio: quia summa gła
que grece dicitur dora. Unde dictũ ẽ
pretati clarifica: quidam głifica. A ue¬
terib autemglia qua gloriosi homines
dicuntur: ita est definita. Gła est. fre¬
quens de aliquo fama cum laude. At
si homo laudatur cum fama creditur.
quomodo dc̃ laudabitur. quando ip¬
se uidebitur: ꝓpter qđ scriptum est
beatiqui habitant in domo tua dnẽ.
in scła scłorum laudabunt te. Ibi erit
dei sine fine laudatio. ubi erit dei ple¬
na cognitio et quia plena cognitio:
ideo clarificatio summa uel głificatio
Se prius hic clarificatur deus. dum ad¬
nuntiatus hominib innotescit. et ꝑ
fidem credentium predicatur. ꝓpter
quod dicit. Ego te clarificaui suꝑ terrã:
opus consũmaui qđ dedisti michi ut
faciam. Non ait iussisti s dedisti: ubi

Expanded text:
nto magis in hac cognitione proficimus. nto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa gloria, quae graece dicitur δόξα. Unde dictum est pretati sunt, clarifica; quidam, glorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. At si homo laudatur cum famae creditur, quomodo Deus laudabitur quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
rificet filius: id est notum te faciat om¬
ni carni quam dedistiei. Sic enim de¬
disti ei: ut omne quod dedisti ei det eis
uitam eternam. Hec est autem uita
ȩterna inquit. ut cognoscant te solũ
uerum deum et quem misisti iħm x
pm̃. Ordo uerborum est: ut te et quẽ
misisti iħm xp̃m cognoscant solum
uerum deum. Consequent̃ etenim
et filii. tamquam karitas substantiał
et consubstacialis amborum: Quoniã
non duo dii pater et filius. nec tres dii
unus solus uerus deus. Nec idem tam̃
pater qui filius. nec idem filius qui pa¬
deu siec idem spc̃ sc̃s qui pater aut filius.
uoniam tres sunt pater et filius et spe¬
potestatem omnis carnis. et sicut de¬
disti ut omne quod dedistiei. dec eis
untam eternam. et hec est uita eterna
ut coquoscant te: sic te gͥ filius guficet.
rit om̃nib quos dedisti ei. te cogu̾itum
faciat. Porro si cognitio dei est uita eterna
tantomag̃ ad uere inuere tendimus qnͣ¬

Expanded text:
rificet Filius, id est, notum te faciat omrificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. Ordo verborum est: ut te, et quem misisti Jesum Christum, cognoscant solum verum Deum. Consequenter enim iet Filii, tamquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii, Pater et Filius; nec tres dii,unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: quoniam tres sunt, Pater, et Filius, et Sppotestatem omnis creaturae, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam: Et haec est vita aeterna, ut cognoscant te. Sic te ergo Filius clarificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nis sue p̃dicatione clarificat patrem.
hoc quippe aperit: ordo ipse uerborum.
siarifica inquit filium tuum: ut filius
tuus clarificet te. Tamquam diceret.
Resuscita me: ut innotescas toth orbiꝑ
me. Deinde magis magisq pandens
quomodo cdarificet patrem filius: sic̃
dedisti inquit ei potestatem omnis car¬
nis. ut omne quod dedistiei. det eis ui¬
tam eternam. Omnem carnẽ dixit om¬
nem hominem. a parte totum signifi¬
cans: quẽ adinodum rursusa parte su¬
ꝑiors significat᷑ est homo tocꝰ ubi ait a¬
płs: om̃nis anima: pocestatib sublimio¬
ribus subdica sit. Quid enim dixit
omnis anima: nisi omnis homo: Et hoc
auten qł potestas xp̃o apatre data ẽ
omnis carnis: scđm hominẽ intelligen¬
dum ẽ. Nam scłm deum omnia ꝑ ĩp¬
sum facta sunt & in ipso condita sunt
omnia in celo et in terra: uisibilia et
inuisibilia. Sicut ergo dedisti inquit¬
ei potestatem omnis carnis. ita te cla¬

Expanded text:
nis suae praedicatione clarificat Patrem. nis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem dixit omnem hominem, a parte totum significans; quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subditaomnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt, et in ipso condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glo
Abbreviated transcription (Latin):
lorificatum a patre filium
scdm formam serui quam
pater suscitauit a mortuis.
ciad suam dedexteram collocauit.
resipsa indicat: et nullus ambigit
xit pater clarifica filium tuum s ad¬
didit etiam ut filius tuus clarificet
ae: merito queritur quomodo patrẽ
cdarificauerit filius. cum sempiter¬
na claritas patris nec diminuta fue¬
rit in forma humana: nec augeri potue¬
rit in sua ꝑfectione diuina. S in se ip¬
sa claritas. patris. nec minui nec auge¬
ripotest. Apud homines autem ꝓculdu¬
bio minor erat: quando iniudea tan¬
tum mͦ ds̃ nocus erat: et ñ dum a. solis
orturusq ad oceasum lauelabant pueri
nomen dnĩ: Hoc autem quia ꝑ euange¬
lium xp̃i factum ẽ ut ꝑfilium pacer
imotesceret gentib ꝓfecto patrem cla¬
ficauit et filius. Si autemͣ tantũmodo
mortuus fuisset faius nec resurrexissec.
ꝓculdubio nec a patre clarificatus eẽt
nec patrem clarificasset. Nuncaũ resur¬
rectione darificatus a patre: resurrectio¬

Expanded text:
larificatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit xit: Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam ut Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
incelligendum est tanqͣ dixerit ast
hora seminande humilitatiu. Er uecũ
noa ditteras d aritatis. S quiel sibi
uont quoosi quitur. ut filnis tuiusla¬
mact qtid uimquid etiam deus pa
tersi uimilitatem ꝑtulit carnis sue
passone ex qua illum clarificarioe¬
porteret: Quomodo gͥ eum clarifica¬
trus erat filius. cuius claritas sem¬
piterna. nec ex forma humana potu¬
t uideriminor. nec in diuina possit
eẽ amplior: S istam questionem in
hunc sermonem nolo coartare aut hĩc
eum facere longioreos.Lł¬

Expanded text:
intelligendum est, tanquam dixerit, Venit intelligendum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numquid etiam Deus Pater pertulit humilitatem carnis sive passionis, ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
dei patris. Nam et ipsum noneni
inspiciantur codices greci ex quilia
tinam: quod hic legit᷑ gła.: ibilegrur
doxa. Unde uerbũ hoc cdiriuatum est.
in greco. ut diceret᷑ doxason. quod in¬
terpres latinus ait clarifica cum pos¬
set etiam glifica dicere. Quod tantum¬
dem ualet: et ideo posset etiam in apł̃i
fieret tantumdem ualeret. Ut autem
non recedatur a. uerborum sonis. quẽ¬
admodum a claritate clarificatio sic
agła głificatio deriuatur. Ut ergo me¬
diator deiec hominũ homo xp̃e iħ̾e.
resurrectione clarificaretur. uel głifi¬
caretur: prius humiliatus ẽ passione.
Non enim a mortuis resurrexisset:
si mortuus non fuisset: humilitas
claritatis est meritũ. claritas humili¬
tatis ẽ p̃mium. S hoc factum est in
forma serui: in forma uero dei semꝑ
fuit. semꝑ erit claritas. Inmo non fu¬
it quasi iam non sit. nec erit quasi fem¬
ñdum sit : s sine initio sine fine semꝑ
est claritas. Quod ergo ait. pater ue¬
nit hora clarifica filium tuum: sic

Expanded text:
Dei Patris . Nam et ipsum nomen, si inspiciantur codices graeci, ex qua ltinam, quod hic legitur gloria, ibi legitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. Et ideo posset etiam in Apostofieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei et hominum homo Christus Jesus resurrectione clarificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est passione: non enim a mortuis resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi; in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum; sic
Abbreviated transcription (Latin):
et rursus apłs. Ecce nunc tempus accep¬
tabile. ecce nunc dies salutis. dicat ergo
Pater uenit hora. quicum patre dispo¬
suit omnes horas. Tamquam dicens:
pater quam ꝓpter homines et apud.
homines ad me clarificandum simul
constituimꝰ uenit hora clarificafiliũ tuũnt filiꝰ
tuusclarificet te: Clarificatũ apatrefiliũ m̃iul¬
li accipiunt. in hoc qđ ei non peꝑcit s
ꝓ nobis omnib tradidit eum. S si passio¬
ne clarificatus dicitur quantomagis
resurrectione: Llam in passione mag̃
eius humilitas. quam claritas comen¬
datur. apło teste qui dicit: humiliauit
semet ipsum factus obediens usq ad
mortem. mortem autem crucis: deinde
sequitur. et de eius clarificatione iam
dicit:. Ppter quod et ds̃ illum exaltauit
et donauit illi nomen quod ẽ suꝑ om̃e¬

Expanded text:
et rursus Apostolus: Ecce nunc tempus accepet rursus Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Dicit ergo: Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas, tanquam dicens: Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. 3. Clarificatum a Patre Filium nonnulli accipiunt, in hoc quod ei non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit, « Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis » : deinde sequitur, et de ejus clarificatione jam dicit, « Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit