comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam nichil recte fecerint. tam̃ nec peccantes aliqͥd
ista ꝑpessi sunt. Non enim frustra etiam infantes
quereretur occisi sunt. in honore martyrum recep¬
tos commendat ȩccł̃ia. Hȩc tunc dixi.cum hanc iꝑ¬
sam de qua nunc agitur uellem communieare sen¬
tentiam.Sicut enim paulo ante commemoraui que¬
cunq illarum de anime incarnatione quatuor o¬
pinionum uera eẽt: inculpatam substantiã creato¬
ris. et a nr̃oꝵ peccatoꝵ societate remotissimam nite¬
bar ostendere. Et ideo quecunq illarum ueritate
possit conunci et repudiari. ad curam intentionis
meȩ quã tunc habebam ñ ꝑtinebat. quandoquidẽ
cunctis diligentiore disputatione discussis. quecũq
illarum recte uinceret cȩt̾as. me securissimo fieret.
quando etiam scđm om̃s id qͦd agebam. inuictum
ꝑsistere demonstrabam. Nunc uͦ unam uolo si pos¬
sum rationem rectam eligere ex om̃ib. et ꝓpterea
huiꝰ ipsius de qua nunc agimus defensionem in

Expanded text:
quam nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? non enim frustra etiam infantes quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in
Abbreviated transcription (Latin):
o ñ ꝑeccat. et ñ potest peccare. quia semen eiꝰ in ipso
manet. cum ipse apłs iohannes quasi ñ sit natus
ex do. aut eis loqueretur qui ñ eẽnt nati exdo apte
posuerit. si dixerimus quia peccatum ñ habemus
nos ipsos seducimus. et ueritas in nobñ ẽt in libris
quos a

Expanded text:
Deo non peccat, et non potest peccare, quia semen eius in ipso Deo non peccat, et non potest peccare, quia semen eius in ipso manet, cum ipse apostolus Iohannes, quasi non sit natus ex Deo aut eis loqueretur, qui nondum essent nati ex Deo, aperte posuerit: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est : in libris, quos a
Abbreviated transcription (Latin):
gentiȩ quasi ꝓpͥis uiribus fidit. neq hicad ueram
iusticiam. neq illicsine dubio ubi ꝑfecta desideran¬
da est et sꝑanda ꝑueniat. Et illud quod a quibus¬
dam ei dicitur: nusqũa ẽẽ scriptum his omnino u̾b
posse eẽ hominem sine peccato. facile repellit.quia
ñ ibi est questio. quibus uerbis dicatur quecunq
sententia. Non tam̃ fortasse sine causa cum aliquo¬
ciens in scripturis inueniatur. homines dictos sine
querela. nemo inuenitur qui sit dictus sine pecca¬
to. nisi unꝰ solus. de quo aꝑte dictum ẽ. eum qui n
nouerat peccatum. Et eo loco uibi de sacerdotib scĩs
agebatur. Et enim exꝑtus est omnia scđm similitu¬
dinem si ne peccato. in ea scilicet carne que habebat
similitudinem carnis peccati. quamuis ñ eẽt can
peccati. Quam tamen similitudinem ñ haberet:
nisi cetera omnis hominis eẽt caro peccati. Iam ilud
quomodo accipiendum sit. omnis qui natus estes

Expanded text:
gentiae quasi propriis uiribus fidit, neque hic ad ueram gentiae quasi propriis uiribus fidit, neque hic ad ueram iustitiam neque illic, ubi sine dubio perfecta desideranda est et speranda, perueniat. Et illud, quod a quibusdam eis dicitur, nusquam esse scriptum his omnino uerbis, posse esse hominem sine peccato; facile refellit : \'quia non ibi est quaestio, quibus uerbis dicatur quaecumque sententia\'. non tamen fortasse sine causa, cum aliquotiens in Scripturis inueniatur, homines dictos esse sine querella, nemo inuenitur qui dictus sit sine peccato, nisi unus solus, de quo aperte dictum est: eum qui non nouerat peccatum; et eo loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur, etenim expertus est omnia, secundum similitudinem sine peccato: in illa scilicet carne, quae habebat similitudinem carnis peccati, quamuis non esset caro peccati; quam tamen simititudinem non haberet nisi cetera omnis hominis esset caro peccati. iam illud quomodo accipiendum sit omnis qui natus est ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possunt. scripturas utiq ñ aduertens noui testa¬
menti ubi dicimus. hanc ẽẽ intentionem legis ar¬
guentis. ut ꝓpt̾ illa quȩ ꝑperam fiunt. confugia¬
tur ad gr̃am dñi miserantis. uelut pedagogo con¬
cludente in eam fidem quȩ postea reuelata est. ubi
et remittantur quȩ male fiunt et eadem gr̃a ñ fiãt.
dicantur ꝑfecti uiatores. Illa est autẽ summa ꝑfecti¬
o. cui nichil addatur: cum id quo tenditur ceꝑit
possideri. Iam uero illud qͦd ei dicit᷑ ipse tu sine pr
cato es.re uera ñ ꝑtinet ad eam rem de qua uertitur
questio. S quod dicit negligentie sue potius impu¬
tari. qͦd ñ est sine peccato. bene quidem dicit . s. dig¬
netur inde et orare dñm. ne illi hȩc iniqua negligin¬
tia dominetur. quem rogabat quidam quando di¬
cebat. Itinera mea dirige scd̾m uerbum tuum: & ne
dominet᷑ michi om̃is iniquitas. Ne dum suȩ dili¬

Expanded text:
non possunt , scripturas utique non aduertens non testanon possunt , scripturas utique non aduertens non testamenti. ubi didicimus hanc esse intentionem legis arguentis. ut propter illa quae perperam fiunt confugiatur ad gratiam domini miserantis uelut paedagogo concludente in eadem fide, quae postea reuolata est. ubi et remittantur quae male fiunt et eadem gratia iuuante dicantur perfecti uiatores. illa est autem summa perfecti; cui nihil addatur, cum id quo tenditur coeperit pcato es?\' re uera non pertinet ad eam rem, de qua uertitur quaestio sed quod dicit, neglegentiae suae potius inputari, quod non est sine peccato, bene quidem dicit, sed dignetur inde et orare Dominum, ne illi haec iniqua neglegentia dominetur. quem rogabat quidam, quando dicebat: itinera mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas: ne dum suae dili
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. primo ex datis similitudinibus cepi habere.
suspectum. Ait enim. Nunc si dixero homo dispu¬
tare potest. auis uolare: lepus currere.et ñ etiam ꝑ
quȩ hec effici possint commemorauero. id est lingũa.
aias. pedes. num ego officioꝵ qualitates negaui. q̃
officia ipsa confessus sum: Nidetur certe hec eum
commemorasse: quȩ natura ualent. Creata sũt enĩ
hȩc membra huiusmodi naturis: lingua. ale. pe¬
des. Non tale aliquid posuit. quale de gr̃a intelligi
uolumꝰ. sine qua homo ñ iustificatur. ubi de sanan¬
dis. ñ de instituendis naturis agitur. Hinc iam
gͦ sollicitus cȩpi legere cȩtera. et me ñ falso comꝑi
suspicatum. quo priusquam ueniam. uidete qͥd
dixerit. Cum tractaret questionem de differentia
peccatorum. et obiceret sibi quod quidam dicunt
leuia quedam peccata ipsa multitudine quo sepe
irruant ñ posse cuncta uitari. negat debere ar¬
gui ne leui quidem correptione. si uitari omnino

Expanded text:
cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero, \'homo disputarquae haec effici possint commemorauero, id est linguam. alas, pedes. num ego officiorum qualitates negaui. qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe haec eum commemorasse, quae natura ualent; creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua, alae, pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ergo sollicitus coepi legere cetera et me non falso comperi suspicatum. Quo priusquam ueniam. uidete quid dixerit. cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quidam dicunt lenia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino
Abbreviated transcription (Latin):
res effici potest. an tu qui rem negando. et quicquial
ullud est ꝑ quod res efficitur ꝓculdubio negas: Obli¬
tusẽ.iam se illi respondere: qui rem ñ negat. cuius
obiectionem paulo ante ꝓposuerat dicentis. Potest
so qͥ rem iam confitetur. agit adhuc aduersus eos
qui negant eẽ possibile hominem ẽẽ sine peccato.
qͥd ad nos: Contra quos uult agat. dum tam̃ hoc
confiteatur. qͦd impietate sceleratissima negatur. si¬
ne gr̃a di hominem sine peccato ẽẽ ñ posse. Dicit gͦ
siue ꝑ gr̃am. siue ꝑ adiutorium. siue ꝑ miscd̾iam. et
quicquid illud est. ꝑ quod ẽẽ homo absq peccato
potest. confitetur. quisquis rem ipsam fatetur. fate¬
or dilectioni ur̃ȩ:. cum ista legerem leticia repente ꝑ¬
fusus sum qͦd di gr̃am ñ negaret. ꝑ quam solam ho¬
mo iustificari potest. Hoc enim in disputationib
taliũ maxime detestor. et horreo.S ꝑgens legere

Expanded text:
uod effici res potest. an tu, qui rem negando et quicquid uod effici res potest. an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest so, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutorium siue per misericordiam, et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur, quisquis rem ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere
Abbreviated transcription (Latin):
sine. xp̃i gr̃a iustificari omnino ñ potuit. etiam is¬
tum si audet absoluat. scđm u̾ba sua. Quia si iccir¬
co talis fuit qͦd aliud ẽe ñ potuit: culꝑa caret. S
obiecit sibi quasi ab alio dictum: et ait. Potest qui
dendo subiungit. Ago humanitati tue gr̃as. qđ
assertionem meam quam dudum oppugnabas. ñ
mͦ ñ oppugnare: aut confiteri solum contentus ñ es.
uerum etiam ñ refugis comꝓbare. Nam dicere po¬
test quidem s ꝑ illud aut illud. quid aliud ẽ. qũa
ñ solum consentire qͦd possit eẽ. uerum etiam qͦmͦ
uł qualit̾ possit ostendere: Nullus itaq magis ali¬
cuius rei possibilitatem ꝓbat. quam qui etiam eius
qualitatem fatetur. quia nec absq re ẽe qualitas po¬
test. His dictis. iterum sibi obicit. S tu inquies hoc
in loco di gr̃am quandoquidem eam ñ cominemo¬
ras uideris abnuere: Deinde respondet.Egone ab¬
nuo qui rem confitendo confitear necesse est. et ꝑ qͦd¬

Expanded text:
sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam issine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quiddendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam. quam dudum oppugnabas, non modo non oppugnare aut non confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere: potest quidem, sed per illud aut illud, quid aliud est quam non solum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo uel qualiter possit ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem probat quam qui eius etiam qualitatem fatetur, quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obieit: sed tu, inquies, hoc in loco dei gratiam, quando quidem eam non commemoras, uideris abnuere . deinde respondit: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potuerit.S: ñ damnant᷑ inquiunt quia in ad̾a
peccasse om̃s. ñ ꝓpt̾ peccatum nascendi origine atte¬
tum.s ꝓpt̾ imitationem dictum ẽ: Si gͦ ideo dicitur
adam auctor omniũ qui subsequuti sunt peccatoꝵ.
quia primus peccator in hominib. cur ñ potiꝰ abel
quam xp̃c ponitur caput omniũ iustorum. qͥa pͥmꝰ
in hominib iustus fuit: S de infante ñ loquor.Iu¬
uenis uł senex in ea regione defunctus est: ubi ñ
potuit. xp̃i nom̃ audire Potuit fieri iustus ꝑ naturã
et liberum arbitrium. an non potuit: Si potuisse
dicunt. ecce qͦd est crucem xp̃i euacuare. sine illa
quenquam ꝑ naturalem legem et uoluntatis ar¬
bitrium iustificari posse contendere: Dicamꝰ et hic
gͦ xp̾c gratis mortuus est. Hoc enim om̃s possent
etiam si mortuus ille ñ ẽẽt. et si inuisti eent. quia
uellent ẽẽnt. ñ quia iusti ẽẽ ñ possent. Si autem

Expanded text:
esse potuerit. Sed: non damnatur, inquiunt, quia in Adam esse potuerit. Sed: non damnatur, inquiunt, quia in Adam peccasse omnes non propter peccatum nascendi origine adtractum, sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium qui subsecuti sunt peccatorum, quia primus peccator in hominibus fuit, cur non potius Abel quam Christus ponitur caput omnium iustorum, quia primus in hominibus iustus fuit? sed de infante non loquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit \'Christi nomen audire. potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium au non potuit? si potuisse dicunt. occoquod est crucem Christi euacuare \'sinc illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere\'. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
et cȩtera his similia inquit. ad ñ eẽ: ñ ad ñ posse ꝓfici¬
unt. Huiusmodi enim exemplis ostenditur. quales
homines quidam tempore aliquo fuerint. ñ quod
aliud ẽẽ ñ potuerint. Unde et iure inueniuntur
ẽẽ culpabiles. Nam si iccirco tales fuerunt. quia ali¬
ud eẽ ñ potuerunt. culpa carent. Nidete quid dixe¬
rit. Ego autem dico paruulum natum in eo loco
ubi ei ñ potuit ꝑ xp̃i baptismum subueniri mor¬
te p̾uentum. iccirco talem fuisse: id est sine lauachro
regenerationis exisse: quia aliud ẽe ñ potuit. Ab¬
soluat gͦ eum et aꝑiat ei contra sententiam dñi reg¬
num celorũ. S: ñ eum absoluit apłs qui ait. Punũ
catum mors. et ita in om̃s homines ꝑtransuit. in quo
om̃s peccauerunt. Recte gͦ ea damnatione que ꝑu
niuersam massam currit ñ admittit᷑ in regnum
celorum. quamuis xp̃ianus ñ solum ñ fuerit .s. nec

Expanded text:
et cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiet cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur, quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absoluit apostolus, qui catum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum. quamuis Christianus non solum non fuerit, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
litate tractamus. De qua nisi quid certum constite¬
rit. transgredi ad aliud grauissimũ ẽẽ atq extra or¬
dinem ducimꝰ. Hoc uersat multis modis. et sermo¬
ne diuturno. ne quis eum aliud quam de ñ peccan¬
di possibilitate querere existimet. Unde inter multa
quib id agit. etiam hoc dicit. Idem iterum repeto.
Ego dico posse ẽẽ hominem sine peccato. Tu quid di¬
cis: Non posse ẽẽ hominem sine peccato. Neq ego di¬
co inquit hominem ẽẽ sine peccato: neq tu dicis ñ ẽẽ
hominem sine peccato. De posse et ñ posse. ñ de esse
et ñ ẽe contendimus. Deinde nonnulla eorum quȩ
adu̾sus eos de scripturis ꝓferri solent. ad istam ques¬
tionem ñ ꝑtinere.in qua queritur.possitne an non
possit homo ẽe sine peccato. ita commemorat. Nam
nullus inquit mundus est a sorde. & ñ est homo qui
ñ peccet. et ñ ẽ. iustus in t̾ra. et ñ ẽ. qui faciat bonum

Expanded text:
litate tractamus; de qua nisi quid certum constitelitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' et \'non est homo, qui non peccet\', et non est iustus in terra\' et \'non est, qui faciat bonum\',
Abbreviated transcription (Latin):
se dicatur. qͥd in librs isto agitur. nolo dicere ab sci¬
ente. ne illum qui eum scripsit ne xp̃ianum quid̃e
habendum iudicem s qͦd magis credo a nesciente :
magnis sane uiribus. s eassanas uolo. ñ quales fre¬
netici habere consuerunt. Nam prius distinguit.
aliud ẽẽ querere: an possit aliquid ẽẽ quod ad sołã
possibilitatem ꝑtinet. aliud utrumne sit. Hanc
distinctionem ueram eẽ nemo ambigit. Consequens
enim ẽ. ut qͦd ẽ. eẽ potuerit. non ẽ aut̃e consequens
ut qͦd ẽẽ potest. etiam sit. Quia enim dñs lazarũ su¬
scitauit: sine dubio potuit. Quia uͦ udam ñ suscita¬
uit: nunquid dicendum est ñ potuit: Potuit ergo
s noluit. Nam si uoluisset etiam hoc eadem potesta¬
te fecisset: quia et filius quos uult uniuificat. S. hac
distinctione uera atq manifesta. quo tendat. et qͥd
efficere conetur aduertite: Nos inquit de sola possibi¬

Expanded text:
se dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere ab scise dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum, qui eum scripsit, ne Christianum quidem habendum iudicem, sed, quod magis credo, a nesciente, magnis sane. uiribus, sed eas sanas uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit: consequens enim est, ut, quod est, esse potuerit, non est autem consequens, ut, quod esse potest, etiam sit. quia enim Dominus Lazarum suscitauit, sine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed noluit; nam si uoluisset, etiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac distinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam uniuersos omnino damnatis: Hoc si
scđm scripturas sapiamus. ñ cogim᷑ contra xp̃ianã
grãm disputare. et ea dicere. quibus demonstrare co¬
nemur.naturam humanã neq in paruulis medi¬
co indigere:.quia sana ẽ: et in maioribus sibi ipsam
ad iusticiam si uelit posse sufficere. Acute quippe
uidentur hec dici. s in sapientia u̾bi: qua euacuat᷑
cruxxp̃i. Non ẽ ista sapientia desursum descenders.
Nolo qͦd sequitur dicere: ne amicis nr̃is quorum for¬
tissima et celerrima ingenia ñ in ꝑu̾sum s in di¬
rectum currere uolumus. facere existimemur iniu¬
riam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius que
misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patro¬
cinium de naturȩ humanȩ infirmitate ꝑquirũt.
tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi. ne
euacuetur erux xp̃i. Euacuatur autẽ si aliqͦ mͦ pret̃
iliꝰ sacramentũ ad iusticiã uitaq etnam ꝑueniri pos¬

Expanded text:
iustitiam uniuersos omnino damnantis. Hoc si iustitiam uniuersos omnino damnantis. Hoc si secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christianam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et acerrima ingenia non in peruersum sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius quem misistis conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de natura humanae infirmitatis perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri pos
Abbreviated transcription (Latin):
dum potuerunt. siue quia obedire noluerunt.si¬
ue etiam cum ꝑ ȩtatem audire ñ possent. lauachrũ
regenerationis quod acciꝑe possent. ꝑ quod salui fie¬
rent ñ acceꝑunt. iuste utiq damnantur. quia sine
peccato ñ sunt. uł qͦd originalit̃ traxerunt. uł quod
malis morib addiderunt. Om̃s enim peccauerunt
siue in adam. siue in se ipsis: et egent gła d̃i. Uniu̾¬
sa igitur massa pęnas debet. et si omnib debitum
damnationis supplicium redderetur. ñ iniuste ꝓ¬
culdubio redderetur. Quigͦ in de ꝑ gr̃am liberant᷑.
ñ uasa meritorum suorum: s uasa miscdie nomi¬
nantur. Cuius miscđiȩ. nisi illius qui xp̃m iħ̾m mi¬
sit in hunc mundum peccatores saluos facere: qͦs
p̃sciuit. et p̃destinauit. et uocauit. et iustificauit.
et glorificauit: Quis igitur usq adeo dem̃tissime
insaniat. ut ñ agat ineffabiles gr̃as miscdĩȩ quos
uoluit liberantis. qui recte nullomͦ posset culpare

Expanded text:
dum potuerunt siue quia oboedire noluerunt sidum potuerunt siue quia oboedire noluerunt siue etiam cum per aetatem audire non possent, lauacrum regenerationis quod accipere possent, per quod salui fierent, non acceperunt, iuste utique damnantur: quia sine peccato non sunt, uel quod originaliter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt, omnes enim peccauerunt, siue in Adam siue in se ipsis et egent gloria dei. Vniuersa igitur Massa poenas debet; et si omnibus debitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul dubio redderetur. qui ergo inde per gratiam liberantur, non uasa meritorum suorum, sed uasa misericordiae nominantur. cuius misericordiae, nisi illius \'qui Christum Iesum misit in hunc mundum peccatores saluos facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos uoluit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare
Abbreviated transcription (Latin):
a medico
indiget: quia sana ñ est. Om̃ĩa quidem bona quȩ
habet in conformatione: uita. sensib. mente:a sũmo
d̾o ħt creatore et artifice suo. Nicium uͦ qͦd ista na¬
turalia bona contenebrat et infirmat. ut illumina¬
tione et curatione opus habeat.ñ ab inculpabili ar¬
tifice contractum ẽ. s ex originali peccato. quod com¬
missum ẽ libero arbitrio. Ac ꝑ hoc nat᷑a penal aduin¬
dictam iustissimam ꝑtinet. Si enim iam sumꝰ in
xp̃o noua creatura. tam̃ eramꝰ natura filui ire: sicut
et ceteri. D̃s autem qui diues est in miscdia. ꝓpt̃ mul¬
tam dilectionem qua dilexit nos. et cum essemꝰ mor.¬
tin peccatis. conuinificauit nos xp̃o. cuius gr̃a sumꝰ
salui facti. Hec igitur gr̃a. xp̃i. sine qua nec infantes.
nec ȩtate grandes salui fieri possunt. ñ meritis red¬
ditur. s gratis datur: ꝓpt̾ quod et gr̃a nominatur.
Iustificati inquit gratis ꝑ sanguinem ipsius. Unde
hi qui ñ ꝑ illam liberantur. siue quia audire non¬

Expanded text:
a? Medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona, quae habet in conformatione, uitam sensus mentem, a summo Deo habet creatore et artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicut et ceteri. Deus autem qui diues est in misericordia propter multam dilectionem, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. Haec igitur gratia Christi, sine qua nec infantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur: iustificati, inquit, gratis per sanguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siue quia audire non
Abbreviated transcription (Latin):
usq ñ sur¬
gat. Et ideo tantum audiat uocem legis: qua ad¬
monemur implorare grãm saluatoris. An nulla pȩ¬
na ẽ eorũ de quib dicit apłs. qͥa cũ cognouissent d̾m.
ñ sicut d̾m glorificauerunt. aut gr̃as egerunt. s eua
nuerunt in cogitationib suis. et obscuratum ẽ. insi¬
piens cor eorum: Utiq ista obscuratio. uindicta et pe¬
na iam fuit. et tam̃ ꝑhanc pęnam. id est ꝑ cordis ce¬
citatem. quȩ fit deserente luce sapientiȩ: in plura
et grauia peccata collapsi sunt. Dicentes enim se ẽẽ
sapientes: stulti facti sunt. Grauis hȩc pena ẽ: siquis
intelligat. Et ex hac pena uide quo ierint. Et immu¬
tauerunt inquit głam incorruptibilis di. in simili¬
tudinẽ imaginis corruptibilis hominis. et uolucrũ
et quadrupedum. et serpentium. Ista fecerunt ex

Expanded text:
usque non surgat, ut ideo tantum andiat uocem legis, quo ammoneatur implorare gratiam saluatoris. an nulla poena est eorum, de quibus dicit apostolus: quia cum cognouissent deum, non sicut deum glorifi cauerunt aut nuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum? Utique ista obscuratio vindicta et poena jam fuit: et tamen per hanc poenam, id est, per cordis caecitatem, quae fit deserente luce sapientiae, in plura et gravia peccata collapsi sunt. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Gravis haec poena est, si quis intelligat, et ex hac poena vide quo ierunt: Et immutaverunt, inquit, gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadruped
Abbreviated transcription (Latin):
homines. et quasi creaturam quȩ ꝑ illum condita
est. meliꝰ illo inspicere nouerint. uoce ñ sana. sanos
ẽẽ ꝓnunciant. Materiam peccati dicit ẽẽ uindicta
si ad hoc peccator infirmatus est. ut plura peccaret.
Nec cogitat p̃uaricatorem legis quam iuste lux dese¬
rat ueritatis. Qua desertus utiq cecus. et plus neces¬
se est offendat. et cadendo uexetur. uexatusq ñ sur¬
gat. Ei

Expanded text:
homines et. quasi creaturam, quae per illum condita homines et. quasi creaturam, quae per illum condita est. melius ilio inspicere nouerint, uoce non sana sanos esse pronuntiant. Materiam peccati\' dicit \'esse uindictam, si ad hoc peccator infirmatus est, ut plura peccaret\', nec cogitat praeuarieatorem legis quam digne lux deserat ueritatis; qua desertus utique caecus et plus necesse est offendat et cadendo uexetur uexatusque non surgat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
s: peccatores. Unde dicit et apłs. fidelis sermo. et om̃i
acceptione dignus. quia xp̃c ihe uenit in hunc mun¬
dum peccatores saluos facere. Et iste contra fidelem
sermonem. et omni acceptione dignum. dicit ñ debu¬
isse hanc egritudinem contrahi de peccatis. ne ad hoc
eẽt ista pena peccati. ut committerentur plura pec¬
cata. Queritur etiam utrum paruulis tantus medicꝰ
opitulatur. Et iste dicit. Quid queritis: Sani sunt. ꝓp¬
ter quos medicum queritis. Nec ipse primus homo
ideo morte damnatus ẽ. Nam postea non peccauit.
Quasi aliquid postea de ꝑfectione iusticie eius audi¬
illo ñ ẽẽ infirmiores. s: etiam plura impleuisse p̃cep¬
ta. cum ille unum implere neglexerit. Quos posteros
uidet ita nasci. quomͦ certe ille factus ñ est. ñ solum
p̃cepti incapaces. quod omnino ñ sentiunt. s uix ca¬
paces papille cum esuriunt. Eos tam̃ in matris eccli
gremio cum saluos gr̃a sua facere uelit.qui saluũ
facit populum suum a peccatis eorum. contradicũt

Expanded text:
s: fidelis sermo etomui acceptione dignus. quia Christus Iesus uenit in mundum peccatores saluos facere. et iste contra fidelem sermonem et omni acceptione dignum dicit \'uon debuisse hanc aegritudinem contrahi peccatis, ne ad hoc esset ista poena peccati, ut committerentur plura peccata\'. quaeritur etiam paruulis tantus medicus opitulator et iste dicit: quid quaeritis? sani sunt propter quos medicum quaeritis. nec ipse primus homo ideo morte damnatus est; nam postea non peccauit. quasi aliquid postea de perfectione iustitiae eius audiillo non esse infirmiores, sed etiam plura. inpleuisse praecepta, cum ̒̒̒ιille unum inplere neglexerit\'. quos posteros uidet ita, nasci, quomodo certe ille factus non est, non solum praecepti incapaces, quod omnino non sentiunt. sed uix capaces papillae cum esuriunt. est tamen in matris ecclesiae gremio cum saluos gratia sua facere uelit. qui saluum facit populum suum a peccatis eorum. contradicunt
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. nec querendum sit ocłis. nec audiatur affatu.
nec tactu teneatur. nec sentiatur incessu. et uideatur
tam̃. s corde mundo: Neq enim de hac uita ille loque¬
batur cum hoc diceret. quandoquidẽ ab hoc scło in qͦ
d̾s̃ apparuit ñ sicuti est. s in specie qua uoluit. quib
uoluit. satis discreuit scłi futuri uitam discretione a¬
ꝑtissima: ubi ait. Et quid mirum si in p̾senti scło ni¬
si quando uult dns ñ uidetur: In ipsa quoq resur¬
rectione ñ facile ẽ: dm uidere: nisi his qui corde sint
mundo. Et ideo beati mundi corde: ipsi enĩ dm uide¬
bunt. Hinc iam de illo scło dicere exorsus ẽ: ubi dm
uidebunt ñ om̃s qui resurgent. s qui resurgent ad ui¬
tam ȩt̃nam. ñ indigni de quib dictũ ẽ. tollat᷑ impiꝰ ne
uideat claritat̃e dei si digni de quib dixit ipse dñs.
cum p̃sens ñ uideretur. qui diligit me mandata mea

Expanded text:
uideatur nec quaerendum sit oculis nec audiatur affatu uideatur nec quaerendum sit oculis nec audiatur affatu nec tactu teneatur nec sentiatur incessu et uideatur tamen sed corde mundo? neque enim de hac uita ille loquebatur, cum hoc diceret, quando quidem ab hoc saeculo, in quo deus apparuit non sicuti est, sed in specie qua noluit, quibus uoluit, satis discreuit saeculi futuri uitam discretione apertissima, ubi ait: \'Et quid mirum, si in praesenti saeculo, nisi quando uult, dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his, qui corde sint mundo, et ideo: Beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt\'. hinc iam de illo saeculo dicere exorsus est, ubi deum uidebunt non omnes, qui resurgent, sed qui resurgent ad uitam aeternam, non indigni, de quibus dictum est: Tollatur impius, ne uideat claritatem domini, sed digni, de qualibus dixit ipse dominus, cum praesens non uideretur: Qui diligit me, mandata mea
Abbreviated transcription (Latin):
do corde. Et sequit᷑ sciens qͥd desideret. et quid estu.
et. &. quid speret. Nec corporalib inquit ocłis d̾s que¬
ritur. quibus se ostendit abrahe. ysaac. iacob. & aliis
in hoc scło. nec circumscribitur uisu. ꝓpt̾ illud qͦd dic¬
tum ẽ.: posteriora mea uidebis. nec tactu tenet᷑. sic̃ etiã
luctatus ẽ. cum iacob. nec auditur affatu. sicut ñ so
lum a tot sc̃is. uerum etiam a diabolo auditus ẽ. nec
sentitur incessu. sicut aliquando cum in paradyso
deambularet ad uesꝑam. Uides quemadmodũ uir
sẽs enitatur mentes nr̃as ab om̃ib carnis sensib euo¬
care: ut aptas faciat ad uidendum dm. Et tam̃ quid
agit talis extrinsecus plantator et rigator. nisi intrin¬
secus operetur qui dat incrementum ds: Quis enim
sine adiutorio sp̃c dĩ cogitare ualeat ẽẽ aliquid. ma¬
gisq ẽẽ quã omia quȩ ꝑcorpꝰ sentiunt᷑. qd̾ nec in loco

Expanded text:
do corde. Et sequitur, sciens quid desideret, et quid aestuet, do corde. Et sequitur, sciens quid desideret, et quid aestuet, et quid speret: Nec corporalibus, inquit, oculis Deus quaeritur, quibus se ostendit Abrahae, Isaac, Jacob, et aliis in hoc saeculo; nec circumscribitur visu, propter illud quod dictum est, Posteriora mea videbis ; nec tactu tenetur, sicut luctatus etiam est cum Jacob ; nec audilum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem ad modum uir sanctus enitatur mentes nostras ab omnibus carnis sensibus seuocare, ut aptas faciat ad uidendum deum. et tamen quid agit talis extrinsecus plantator et rigator, nisi intrinsecus operetur, qui dat incrementum, deus? quis enim sine adiutorio spiritus dei cogitare ualeat esse aliquid magisque esse quam omnia, quae per corpus sentiuntur, quod nec in loco
Abbreviated transcription (Latin):
hoc temporalit̃ fiat: cum in dĩ conspectu semꝑ sint
om̃ia. Nunc enĩ querit᷑ quomͦ uideat᷑ ds. ñ ea spe¬
cie qua et in isto scło quibusdam uoluit appare¬
re.quando ñ solũ cũ abraham. alusq iustis. uerũ
etiam cum cam fr̾icida loquutus est. s quomͦ ui¬
deatur in illo regno. ubi eum filn eius uidebũt
sicuti est. Tunc quippe satiabitur in bonis deside¬
rium eoꝵ. Quo desiderio flagrabat moyses cui lo¬
qui ad dm facie ad faciem ñ sufficiebat. & dicebat
Ostende mͥ temet ipsum manifeste: ut uideam te.
Tanꝗͣ diceret. qͦd in psalmo ex eodem desiderio ca¬
nitur. Satiabor cum manifestabit᷑ gła tua. Quo
desiderio ardebat et philippꝰ: & sic saciari cupiebat
dicens. Ostende nobis patrem et sufficit nobis.
De hac uisione loquens eius etiam ipse amator
& desiderator ambrosius. ñ in loco inquit ds uidetur.
sicut ad ilicem mambre. sic̃ in monte syna: s mun¬

Expanded text:
hoc temporaliter fiat, cum in dei conspectu semper sint hoc temporaliter fiat, cum in dei conspectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur, quo modo uideatur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desidicens: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . De hac visione loquens ejus etiam ipse amator t desiderator Ambrosius: Non in loco, inquit, Deus videtur, sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina; sed mun
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ait sc̃s ambrosiuꝰ. neq is qͥ d̾m uidere noluerit.
potest dm uidere. qͥd aliud intelligi uoluit. nisi qͥ¬
a is qui mundando cordi curam tantȩ rei dignam
ñuult impendere. ñ uult dm uidere: Nide ꝓinde
quid adiungat. Nec in locoinquit d̾s uidetur: sed
mundo corde: Quid euidentiꝰ. quid exp̃ssius dici potu¬
it: Ab hac gͥ uisione diabolus & angłi eius. & om̃s cũ
eis impn sine ulla nebula dubitationis exclusi sũt:
q̃m mundo corde ñ sunt. Ac ꝑ hoc quod scriptum ẽ. in
libro iob. uenisse angłos in conspectũ di. et uenisse cũ
eis diabolum. ñ ideo diabolus d̃m uidisse credendus
ẽ. Ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectum c̃i: ñ
d̾s in conspectũ eoꝵ. Ueniunt aut̃e in conspectum
nr̃m quȩ uidemus: ñ a quib uidemur. Henerunt
gͦ sicut in multis codicib legitur. ut assisterent corã
do: ñ ut coram ipsis d̾s. Nec opus ẽ: hoc loco immora¬
ri. ut ꝓuiribus nr̃is conemur ostendere: quomͦ &

Expanded text:
go ait sanctus Ambrosius \'neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere\\ quid aliud intellegi uoluit, nisi quia is, qui mundando cordi curam tanta re dignam non uult inpendere, non uult deum uidere? uide proinde, quid adiungat: \'Nec in loco\', inquit, \'deus uidetur sed mundo corde\\ quid euidentius, quid expressius dici potuit? ab hac igitur uisione diabolus et angeli eius et omnes cum eis impii sine ulla nebula dubitationis exclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per hoc, quod scriptum est in libro Iob uenisse angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus, non a quibus uidemur. uenerunt ergo, sicut in multis codicibus legitur, ut adsisterent coram domino, non ut coram ipsis deus. nec opus est in hoc loco inmorari, ut pro uiribus nostris conemur ostendere, quo modo et
Abbreviated transcription (Latin):
paruit: & uocem eius ysaias solus audiuit. Appa¬
ruit angłs. et nunc p̾sto ẽ: s: ñ uidetur. Neq enim
in potestate nr̃a ẽ. uidere: s in potestate illius ap
parere: Tam̃ et si potestas ñ est uidendi. est gr̃a pro¬
merendi: ut uidere possimus. Et ideo qui habuit
gr̃am: meruit copiam. Nos copiam ñ meremur:
quia dm uidendi gr̃ãm ñ habemꝰ. Et quid mirum

Expanded text:
paruit et uocem eius Esaias solus audiuit. appaparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur; neque enim in potestate nostra est uidere, sed in potestaparere. Tamen, etsi potestas non est videndi, est gratia promerendi ut videre possimus. Et ideo qui habuit gratiam, meruit copiam: nos copiam non meremur, quia Deum videndi
Abbreviated transcription (Latin):
b loquimur. cum etiã de ip̃sis celestib uirtutib et
potestatib legerimus. quia dm nemo uidit unqͣm.
et addidit quod ẽ: ultra celestes uirtutes et potesta¬
tes. unigenitꝰ filiꝰ qͥ ẽ in sinu patͥs ipse enarrauit:
Aut acquiescatur igitur necesse ẽ: si dm patrem ne¬
mo uidit unquam filiũ uisum eẽ in ueteri testa¬
mento. et desinant heretiei ex uirgine ei principiũ
dare:. qui antequam nasceretur ex uirgine udeba¬
tur. aut certe. refelli ñ potest. uł patrem. uł filium.
dm nemo uidit unquã. quia eam quȩ in dõ habitat
plenitudinem diuinitatis nemo conspexit. nemo
mente aut oculis comp̃hendit. Nidit enim ad utrũ¬
q referendum ẽ: Deniq cum additur. unigenitus
filius ipse enarrauit. mentium magis quam ocłorũ
uisio declaratur. Species enim uidetur: uirtus uero
narratur. Illa ocłis: hec mente comp̃henditur. S: qͥd
de trinitate dicam: Seraphim quando uoluit ap¬

Expanded text:
bus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et bus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus legerimus quia deum nemo uidit umquam? et addidit quod ultra caelestis est potestates: unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in neteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe refelli non potest uel patrem uel filium udeum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat plenitudinem diuinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis conprehendit; uidit enim ad utrumque referendum est. denique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehenditur. Sed quid de trinitate dicam? Seraphin quando uoluit ap
Abbreviated transcription (Latin):
eri sacerds¬
tis iam nunciabat᷑ aduentus. & celeste sacrificium
parabat᷑. in quo angłi ministrarent. Et bene appa¬
ruisse dr ei. qui eum repente conspexit. Hoc specia¬
lit̃ aut de angłis. aut de dõ. scriptura diuina tene¬
re consueuit. ut quod ñ potest ꝓuideri apparere di¬
catur. Sic enim habes. Apparuit d̾s abrahe ad ili¬
cem mambre. Nam quia ante ñ p̃sentitur. s re¬
pentino uidet᷑ aspectu: apparere memorat᷑. Nenĩ simi¬
lit̃ sensibilia uident᷑. &. iscuiꝰ inuoluntate sitũ ẽ. uideri. et
cuiꝰnat᷑e ẽ ñ uidi. uoluntatis ẽ uideri. Nam si ñ uult. ñ ui¬
detur. si uult uidet᷑. Apparuit enĩ d̾s abrahȩ quia uo¬
luit: alus quia noluit ñ apparuit. Uisus etiam est¬
stephano cum lapidaretur a popło aꝑire celum. Ni¬
sus est etiam iħc stans ad dexteram di: & ñ ẽ. uisus a
popło. Nidit ysaias dñm sabaoth. s. alius uidere non
potuit: quia cui placuit apparuit. Et qͥd de homini¬

Expanded text:
eri sacerdtis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei, qui eum repente conspexit. hoc specialiter aut de angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut, quod non potest praeuideri, apparere dicatur. sic enim habes: Apparuit deus Abrahae ad ilicem Mambre; nam qui ante non praesentitur, sed repentino uidetur aspectu, apparere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is, cuius in uoluntate situm est uideri et cuius naturae est non uideri, uoluntatis uideri. nam si non uult, non uidetur; si uult, uidetur. apparuit enim deus Abrahae, quia uoluit; aliis, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam Stephano, cum lapidaretur a populo, aperiri caelum, uisus est etiam Iesus stans ad dexteram dei et non est uisus a populo; uidit Esaias dominum sabaoth, sed alius uidere non potuit, quia, cui placuit, apparuit. et quid de homini
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ꝑcutitur. etiam si ñ sternitur. Qui aut̃e
ñ habet aduersarium. plena pace letatur. et ipse ẽẽ
sine peccato uerissime dicitur in quo nullum habi¬
tat peccatum. ñ qui ꝑ abstinentiam mali oꝑis dicit.
iam ñ ego oꝑor illud. s: id quod in me habitat pec¬
catum. Nam et ipse iob de peccatis suis ñ tacet. Et
utiq huic amico nr̃o merito placet. humilitatem
nullomͦ in falsitatis parte ponendam. Unde id qd̃
iob confitetur. quia uerax di cultor est. ꝓculdubio ue¬
racit̃ confitetur. Et ipse hylarius cum locum psalmi
exponeret ubi scriptum est. Spreuisti om̃s disceden¬
tes a iustificationibus tuis. ait. Si enim peccatores
ds sꝑneret. om̃s utiq sꝑneret: quia sine pecca¬
to nemo sit.S: sꝑnit discedentes a se:quos apo¬
statas uocat. Uidetis quemadmodum ñ dixerit. qͥa
sine peccato nemo fuerit. tanquam de preteritis lo¬
quens. s: quod sine peccato nemo sit. Unde quidem

Expanded text:
aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet aduersarium, plena pace laetatur. et ipse esse sine peccato uerissime dicitur, in quo nullum habitat peccatum. non qui per abstinentiam mali operis dicit: iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio ueraciter confitetur. et ipse Hilarius, cum locum psalmi exponeret, ubi scriptum est: \'spreuisti omnes discedentes a iustificationibus tuis\', ait: si enim peccatores deus sperneret, omnes utique sperneret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemadmodum non dixerit. quia sine peccato nemo fuerit, tamquam de praeteritis loquens, sed quod sine peccato nemo sit. unde quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
admixta uenerabatur. dm autem colere: ꝓpriũ iusti¬
ciȩ officium ẽ. quid fecisset iob dicit. ñ quid in hoc se¬
culo ꝑfecisset. aut sine gr̃a saluatoris. quem etiam ꝑ¬
phetauit. uł fecisset. uł ꝑfecisset. Abstinet enim se ab
om̃i re mala. etiam si habet peccatum. quod inse reg¬
nare ñ sinit. cui subrepit imꝑbanda cogitatio. quã
ꝑuenire ad finem oꝑis ñ ꝑmittit. S aliud est ñ ha¬
bere peccatum : aliud ñ obedire desiderus eius. Ali¬
ud est implere qͦd p̃ceptum est. ñ concupisces. et ali¬
ud est ꝑ quendam abstinentie conatum saltem id
agere qͣd item scͥptum est. post concupiscentias tuas
ñ eas. Nichil horum tamen scire se recte posse. sine
gr̃a saluatoris facere. Est gͦ iusticia in uero di cultu.
cum int̾no concupiscentie malo. int̾na conflictatio¬
ne pugnare. ꝑficere autem. omnino aduersarium
ñ habere: Nam qui pugnat et adhuc ꝑiclitatur. &

Expanded text:
ammixta ueneratur, deum aute m colere proprium iustiammixta ueneratur, deum aute m colere proprium iustitiae off icium est, quid fecisset lob dicit, non quid in hoc saeculo perfecisset aut sine gratia saluatoris, quem etiam prophetauit, uel fecisset uel perfecisset. abstinet enim se ab omni re mala etiam qui habet peccatum quod in se regnare non sinit, cui subrepit inprobanda cogitatio, quam peruenire ad finem operis non permittit. sed aliud est non habere peccatum. aliud non oboedire desideriis eius; aliud est inplere quod praeceptum est: non concup i sces et aliud est per quendam abstinentiae conatum saltem id agere quod item scriptum est: post concupiscentias tuas non e a s, nihil horum tamen scire se recte posse sine gratia saluatoris. facere est ergo iustitiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo interna conflietatione pugnare, perficere autem omnino aduersarium non habere. nam qui pugnat et adhuc periclitatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽẽ peccare: s ꝓpositi ac uoluntatis. Ego desideria car¬
nis. si ñ illicitarum concupiscentiarum hic dicuntur.
accipio. Sicuti est fames. sitis. refectio lassitudinis: et
si quid huiusmodi ẽ. Phȩc enim quidã quãuis ea sint
inculpabilia. in culpas decidunt. qͥd ab illo saluatore
abfuit. etiam si hec in eo fuisse ꝓpt̾ similitudinem
carnis peccati. ȩuagłio teste uideamus. Beatus uͦ hy¬
larius cuiꝰ hȩc u̾ba posuit. ñ enim nisi sp̃u ꝑfecti. et
immortalitate mutati. qͦd solis mundis corde dispo¬
situm ẽ: hoc qͦd in deo ẽ. immortale cernemus. quid
dixit contra id quod dicimus. uł quid istum adiuuet
nescio. nisi quia posse ẽe hominem mundo corde tes¬
nr̃m. ñ sola arbitrii libertate: Item qͦd eum dixisse
commemorat. quas iob litteras legerat. ut abstineret
se ab om̃ire maligna: quia dm sola mente uicus ñ

Expanded text:
tis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria cartis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refectio lassitudinis et si quid huiusmodi est. per haec enim quidam, quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Beatus uero Hilarius, cuius haec uerba posuit: non enim nisi spiritu per fecti et inmortalitate mutati, quod solis mundis corde d e d i dispositum est, hoc quod in deo est inmortale cernemus, quod dixit contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia posse esse hominem mundo corde tesristum. dominum nostrum, non sola arbitrii libertate. item quod eum dixisse commemorat: quas s Iob litteras legerat u t ab stineret s e ab omn i re maligna ? quia deum sola mente uitiis non
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mͥ detulit honorem. Prima enim quȩ posuit.
quia nom̃ eius qui ea dixit ñ ibi legi. siue quia ille ñ
scripsit. siue qͥa codex quẽ misistis id forte aliqua men¬
dositate ñ habuit. ꝑtractare quid opus ẽ. maxime
qm̃ me in huiꝰmodi quoꝵlibet hominũ scͥptis liberũ.
quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione con¬
sensum. ñ nichil mouet quod de illius scͥptis. cuiꝰ no¬
men ñ ibi inueni ille posuit. oportuit magistrũ doc¬
toremq uirtutis homini simillimum fieri. ut
uincendo peccatum. doceat hominem uincere pos¬
se peccatum. Quom enĩ dictum sit. auctor huiꝰ sen¬
tentiȩ uiderit qualit̃ possit exponere:. dũ tam̃ nos mi¬
nime dubitemus. peccatum xp̃m ñ in se habuisse qd̵
uinceret. qui natus est insimilitudine carnis peccati.
ñ in carne peccati. Aliud eiusdem ita posuit. Et ite¬
rum ut desiderns carnis edomitis doceret ñ necessita¬

Expanded text:
hunc mihi detulit honorem. prima enim quae posuit, hunc mihi detulit honorem. prima enim quae posuit, quia nomen eius qui ea dixit non ibi legi, sine quia ille non scripsit sine quia codex quem misistis id aliqua forte mendositate non habuit pertractare quid opus est? maxime quoniam me in huiusmodi quorumlibet hominum scriptis liberum — quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, ille posuit: oportuit magistrum doctoremque uirtutis ho mini simillimum fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uincere posse pecc ut m. quomodo enim dictum sit, auctor huius sententiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitemus peccatum Christum non in sc habuisse quod uinceret, qui natus est in similitudinem carnis peccati, non in carne peccati. aliud eiusdem ita posuit: et iterum: u t desideriis carnis edomitis doceret non necessita