comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt diligendum non cñ utrumq ut dilige
tum carnis sue amoꝵ sufficient̾ homini ite¬
rat non erat p̃cepto ꝓuocandus ut illũ
hr̃et s admonitione pocius temꝑandus.
ne nimis hr̃et. Carnis inquit apłs curã
ne feceritis in desid̾iis. Carnẽ quippe suã
homo ante peccatum ꝑ affectum nature
dilexit ad necessitatem post pecatũ aut̃
ꝑ uicium concupiscentie iam tic̃ diligere
consueuit ad suꝑfluitatẽ. ⁊ iccirco in hac par¬
te p̃cepto nõ eget. ubi ꝑse uoluatarius ẽ ⁊̃ sin
moneatur s ꝓhibitione pocus ⁊ cõminatione
ne in p̃ceps eat si nõ teneatur. Sic gͦ dilectio
carnis in p̃cepto carnis ponenda non fuit de
manato constituta sit. ⁊ si hoc mandatum
ẽ mandatum homini ut diligat animam suã
utrum hoc mandatum aliud abillis duob
mandatis que supra distuicta sunt in dilec-¬
cione di ⁊ ꝓximi intelligendum sit aut
idem cũ ulis. Quid ÷ autẽ animam dilig̾e

Expanded text:
esset diligendesset diligendtum carnis suae amor sufficienter homini inerat, non erat praecepto provocandus, ut illum haberet, sed admonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desideriis . Carnem quippe suam homo ante peccatum per affectum naturae dilexit ad necessitatem; post peccatum autem per vitium concupiscentiae jam nunc diligere consuevit ad superfluitatem, et idcirco in hac parte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est etiam si non moneatur, sed prohibitione potius et comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de mandato constituta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere,
Abbreviated transcription (Latin):
đo: totum bonum ⁊ ⁊ qđđ bonum ÷ totum diligen¬
dum ẽ. Itaq dilig̾e debet homo totum qđ
a do bonum accepit qr bonitati ingratꝰ eẽt
si qđ ab ipsa ⁊ bonum non diligeret Bene gͦ
facit cum diligit corpus suum. ita tñ si bene
diligat. id ⁊ si in eo diligat in quo diligendũ
÷. similit̾ cum diligit animã suam bene fac̃.
⁊ melus facit cum diligit anim ã qͣuã facit
cum diligit carnem suam ⁊ tanto meliuis
quanto melior ÷ anima quã caro. Itaq in
utͦq bene facit cum utrumq bene diligit.
Corpus quippe diligendum ÷ ad necessitatẽ.
anima uͦ diligenda ÷ ad bonitatẽ. Caro di¬
ligenda ÷ ut contra corruptionem foueatur.
anima diligenda ⁊ ut contra iniquit atem
custodiatur. Tam̃ necessitas alt̾ius incid̾it
⁊ alt̃m pati necesse sic melius ÷ ut caro susti¬
neat corruptionẽ quã anima faciat iniqui¬
tatem. Uerumq gͦ diligendum ÷ s tñ mag̃
illud qđ melius ÷. Quamuis autẽ utrumq

Expanded text:
 totum bonum est, et quod bonum est, totum diligendum est. Itaque diligere debet homo totum quod a Deo bonum a Deo accepit; quia bonitati ingratus esset, si quod ab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si bene diligat, id est si in eo diligat in quo diligendum est. Similiter cum diligit animam suam benefacit. Et melius facit cum diligit animam suam, quam facit cum diligit carnem suam; et tanto melius, quanto melior est anima quam caro. Itaque in utroque benefacit, cum utrumque bene diligit. Corpus quippe diligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud quod melius est, quamvis autem utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
timor aliquid pene adiunctum ht̃ dum in incerto
ambulamus.:⁊ pot̾ inutrãq adhuc partem decli¬
nare status uite mutabilis. S cum mutabilitas
nulla erit. tunc nulla ex icerto suspicionis pena
merit. Itunc tunor quodammͦ sine cunore erit.
ubi ⁊ de stabilitate certi erunus.⁊ tũ reuerentiã
creator exhibere non desistemus. De caritate
eminam nobis scriptura sacra caritatem
cõmendat. dĩ uidelicet ⁊ ꝓximi. Caritatẽ
d̃i. ut sicut ipsum diligamus: ut in ipso gaudea¬
mus. Caritatem ꝓxum. ut sic ip̃m diligamus
non ut inipso s  cͣumipso in do gaudeamꝰ. Hoc ẽ¬

Expanded text:
timor aliquid poenae adjunctum habet, dum in incerto timor aliquid poenae adjunctum habet, dum in incerto ambulamus, et potest in utramque adhuc partem declinare status vitae mutabilis. Sed eum mutabilitas nulla erit, tunc nulla ex incerto suspicionis poena inerit: et tunc timor quodammodo sine timore erit, ubi et de stabilitate certi erimus: et tamen reverentiam Creatori exhibere non desistemus. Ergo Geminam nobis Scriptura sacra charitatem commendat, Dei videlicet et proximi. Charitatem Dei, ut sic ipsum diligamus, ut in ipso gaudeamus; charitatem proximi, ut sic ipsum diligamus, ut non in ipso, sed cum ipso in Deo gaudeamus: hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
acto. nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante eiꝰ oculos
sintara atq impolluta appareat. Quia gͦ illi displi¬
cere metuit. qui uidet cocum: adꝑfectam innocen¬
tiam coram eo necẽẽ eẽ considat ut mundet cocũ
endeo iste cimor in itialis dicit᷑. quia sub hoc ꝑ bo¬
nam uoluntatem ⁊ uirtus inituum capit.⁊ uitium
finem. Nec dum tñ ꝑfectio ẽ. quia dum aliud agit᷑
⁊ aliud intenditur. ip̃m adhuc ꝓpt̾ se bonum non
amatur. Tum accedit caritas ⁊ initrat ꝑtimorem
stum. qui dum monstrat quod fugere debeamus
picłm: quodammͦ appetere ⁊ desidare facit presi¬
dium. Conu̾tit gͦ cor addm̃. ut quodammͦ de
ipso fugiat adipsum. hoc ÷ dum cauet habere
iratumn. studeat habere ꝓpitium. Hunc sequit᷑
timor filialis. qui exsuccedente caritate uascitur
ut ip̃m timere nicħ aliud sit. quani degustatũ
incaritate bonum iamuolle amitt̾e. Et hic quid̃

Expanded text:
actio, nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante ejus oculos actio, nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante ejus oculos sincera, atque impolluta appareat. Quia ergo illi displicere metuit, qui videt totum, ad perfectam innocentiam coram eo necesse esse consideret, ut mundet totum; et ideo iste timor initialis dicitur, quia sub hoc per bonam voluntatem et virtus initium capit, et vitium finem, necdum tamen perfectio est: quia dum aliud agitur, et aliud intenditur, ipsum adhuc propter se bonum non amatur. Tum accedit charitas, et intrat per timorem istum, qui dum monstrat quod fugere debeamus periculum, quodammodo appetere et desiderare facit praesidium. Convertit ergo cor ad Deum, ut quodammodo de ipso fugiat ad ipsum: hoc est, dum cavens habere iratum, studet habere propitium. Hunc sequitur timor filialis, qui ex succedente charitate nascitur; ut ipsum timere nihil aliud sit, quam degustatum in charitate bonum jam nolle amittere. Et hic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓeuitanda pena. cumꝑuerso oꝑe etiam pra¬
uas cogitationes resecare. Fi̾lialis cunor ẽ bero
firmit̾ adherere. quia illud amitt̾e nolis. Ex
his quatuor timorib. duo malisunt. id ÷ seruł
mundanus. duo uͦ bom id ÷ initialis ⁊ filialis.
Serulis tumor penam que ab homuub uifert᷑
metuit. ⁊ idcirco ei sufficit cessare a malo oꝑe.
quia adoccul uun famulatur. ⁊ reatum conscia¬
tie non metuit hominib placere uolens. Mui¬
danus uͦ tunor hominib placere nõ querens.
tñ displicere metuens:⁊ ipse fingit quod ñẽ
tam menddax inneganda ueritate. quainfal¬
lax alt̾ infalsitate tegenda. ⁊ut̃q inuerita¬
te offendit. Alt̃ quia tinide negat quodẽ:
mor. quia eam quam ds̃ cõminat᷑ penam
aeclinare satagit. nequaquam qͥ sufficere uidet
at abillicita se oꝑatione contineat. quia ei qui cor
incuet᷑ non ÷ satis ad ꝓbationem. simnocens fuerit

Expanded text:
est pro evitanda poena, cum perverso opere etiam praest pro evitanda poena, cum perverso opere etiam pravas cogitationes resecare. Filialis timor est bono firmiter adhaerere, quia illud amittere nolis. Ex his quatuor timoribus duo mali sunt, id est, servilis et mundanus: duo vero boni, id est initialis, et filialis. Servilis timor poenam, quae ab hominibus infertur, metuit, et idcirco ei sufficit cessare a malo opere: quia ad oculum famulatur, et reatum conscientiae non metuit, hominibus placere videns. Mundanus vero timor hominibus placere non quaerens, tamen displicere metuens, et ipse fingit quod non est, tam mendax in neganda veritate, quam fallax alter in falsitate tegenda, et uterque in veritate offendit. Alter, quia timide negat quod estmor, quia eam, quam Deus comminatur, poenam declinare satagit, nequaquam sibi sufficere videt, ut ab illicita se operatione contineat; quia ei, qui cor intuetur, non est satis ad probationem, si innocens fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
caritas foras nuttit qñ subiectionẽ uoluntariã
facit. Quantomag̃ crescit caritas tantomagis
crescit uoluntas. quantomag̃ cresert uolunt
tanto magis decrescit necessitas. Et iam ꝑfedi
caritate amat ad reuerentiam meliorẽ uolua¬
carius. non timet ad penam fortiorẽ inuitus.
Querunt de xp̃o homine quomͦ timorem diũ
habuit. S facile ÷ demonstrare. qͦmͦ uolun¬
tarie patri inquantum ip̃e homo erat sibi su¬
ꝑiori subiciebatur. ⁊ spontanea reuerentia e¬
debat illi quem suꝑiorem cognoscebat dicens. Pat̃
maior me est. Sicut gͥ amor cum sit motus meutis
naturalit̾ unus. scđm diu̾sas qualitates diu̾sa noĩa
mundum ÷ quandouͦ aqd dm̃ ÷ caritas. sic tunoi
significatur. de quatuor tunor
uactuor sane tunores sacra scriptura
disceruit. Seruilem. mundanum. uniti¬
alem. filialem. Seruilis timor ÷ ꝓ euitanda pe¬
na abstinere a malo retenta uoluntate mala.
Mundanus timor ÷ ꝓ euitanda pena abstinere
abono retałita uoluntate bona. Initialis timca

Expanded text:
foras mittit , quando subjectionem voluntariam facit. Quanto magis crescit charitas, tanto magis crescit voluntas; quanto magis crescit voluntas, tanto magis decrescit necessitas, et jam perfecta charitate amat, ad reverentiam meliorem voluntarius, non timet ad poenam fortiorem invitus. Quaeritur de Christo homine quomodo timorem Domini habuerit, sed facile est demonstrare quomodo voluntarie Patri, in quantum ipse homo erat, sibi superiori, subjiciebat, et spontanea reverentia cedebat illi quem superiorem cognoscebat, dicens: « Pater major me est . » Sicut igitur amor cum sit motus mentis naturaliter unus, secundum diversas qualitatesmundum est, quando vero ad Deum est charitas. Sic timor significatur. CAP. V. De quatuor timoruatuor timores sacra Scriptura discernit: servilem, mundanum, initialem, fiilialem. Servilis timor est pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate mala. Mundanus timor est pro evitanda poena abstinere a bono, retenta voluntate bona. Initialis timor
Abbreviated transcription (Latin):
diligit bonum suum ⁊ tantũ bonum suumdͥ¬
ligit quantum diligit dm̃. consequens erat ut õ
quantum seipsum. ꝓpt̃ea non illi dr̃ ut illui
cantũ diligat s ut in eo inquo se diligit illu
diligat ⁊ qđ sͥ cupit illi cupiat. Hoc ⁊ enim
enum amat illum sicut se nͥ prius amet se. Et
in corꝑalib quidem bonis que in tantũ aliquaul
coartant᷑ ut qd ab uno solo possidet᷑ ad alt̃ul
usum tͣnsire non possit nͥ ab eo aquo possides.
boni ampliorem remun̾ationẽ aut dilectionen
homo se supͣ debitum extollat nicħ ꝓximo impo¬
dere cogit᷑ quod sue necessitati debet᷑. Hichl
enĩ ꝓximo debet nͥ post illud ⁊ scł̾m illud qd
sͥ debet. Et iccirco cũ utrũq non pot̃ pͥmu
faciat quod pͥmum faciendum ⁊. De reliqu
n si decst effectus sufficit affectus. Et fortassis
hunc affectum ostendendum moyses de libro
to deleri petĩt.⁊ paulus ꝓfr̃ib anathema a

Expanded text:
iligit, et tantum bonum suum diligit, quantum diligit Deum, consequens erat ut tantum  diligeret quantum seipsum. Propterea non illi dicitur ut illum tantum diligat, sed ut in eo in quo se diligit, illum diligat; et quod sibi cupit, illi cupiat. Hoc est enienim amat illum sicut se, nisi prius amet se. Et in corporalibus quidem bonis quae in tantum aliquando coarctantur, ut quod ab uno solo possidetur, ad alterius usum transire non possit, nisi ab eo a quo possidetur piritualis boni ampliorem remunerationem aut dilectionem homo se supra debitum non extollat, nihil proximo impendere cogitur, quod sine necessitate debetur. Nihil enim proximo debet nisi post illud et secundum illud quod sibi debet. Et idcirco cum utrumque non potest, primum faciat, huod primum faciendum est. De reliquo enim si deest effectus, sufficit affectus. Et fortassis propter hunc affectum ostendendum, Moyses de libro scripto deleri petiit, et Paulus pro fratribus anathema a
Abbreviated transcription (Latin):
dam caritatem di habuisse dicunt. quando libi¬
dini seruiens inuxorem ꝓxum sui uiolanddam
curpitudini frena laxauit. ⁊ ad eandem postea¬
turpitudinem tegendam illum ipsum cuiꝰ cho¬
rum fede uolauerat innocentem ⁊ iustum cru¬
deli proditione exciuxit. Dicant mͥ uͥ cunc
fuit caritas ñ agens ꝑperam uͥ uinocens oppͥtait᷑.
ñ querens que sua sunt: qñ aliena rapuuit᷑. Ostũ¬
dant mͥ hic si po̾sunt dilectionem que plenitudo
legis est uͥ ⁊ p̃cepta legis uolantur. ⁊ ius nature
coirumpit᷑. Lex dicit. Non occides. ñ mechabis.
ñ concupisces uxorem ꝓximi tui. Si caritas hic
÷ pleuitudo legis hicꝰ ÷. Si plenitudo legis ẽ qͦmͦ
p̃uaricatio eẽ pot̃: Si talia facintẽ caritatem
habuisse dicunt. quare nõ ⁊̃ in hoc faciendo nicħ
peccasse dic̃t. qr scͥptura dicit. qui uatꝰ ẽ excło̾
non peccat. E qr rursum alibidr̃. Habe carita¬
tẽ ⁊ fac quicquid fuis: Si enim hoc uerum est

Expanded text:
idam, charitatem Dei habuisse dicunt, quando libiidam, charitatem Dei habuisse dicunt, quando libidini serviens in uxorem proximi sui violandam turpitudini frena relaxavit; et eamdem turpitudinem tegendam illum ipsum cujus torum foede violaverat, innocentem et justum crudeli proditione exstinxit. Dicant mihi ubi tunc fuit charitas non agens perperam, ubi innocens opprimitur, non quaerens quae sua sunt, quando aliena rapiuntur. Ostendant mihi hic si possunt dilectionem quae plenitudo legis est, ubi et praecepta legis violantur; et jus naturae corrumpitur. Lex dicit: Non occides. Non moechaberis. Non concupisces uxorem proximi tui . Si charitas hic est, plenitudo legis hic est. Si plenitudo legis est, quomodo praevaricatio esse potest? Si talia facientem charitatem habuisse dicunt; quare non etiam in hoc faciendo nihil peccasse dicunt, quia Scriptura dicit: Qui natus est ex Deo non peccat ; et quia rursum alibi dicitur: « Habe charitatem et fac quidquid vis? Si enim hoc verum est
Abbreviated transcription (Latin):
innundinis declama tionũ stultarum. Dicunt
non de omni caritate intelligendum quod dicit᷑
caritas semel habita non amitti: S de pfecta
tm̃. Et si ego illos int̾rogo que sit illa ꝑfecta
caritas ñ mͥ respondent nͥ illa q̃ ñ amittitur.
Non enim audent dicẽ de illa se ꝑfectione cari¬
tatis loqui que infuturo habebitur ne suꝑfluo
de illa loqui conuincantur que adhanc uitã
ñ ꝑtinet. G ñ inueniunt quã caritatẽ hic
ꝑfectam dicant nͥ illam que non amittitur. Et
rursum tum assignare uolunt que sit illa caricaꝰ
que ñ amittit᷑ non inueniunt quid dicant nͥ
sos. qr quo exeant ñ hñt. Postremo tanta erroriᷤ
caligine inuoluunt᷑ ut dum ꝑtinacit̾ caricatem
semel habitã contendunt ñ posse amitti: asserere
incipiant eam a quibdã ñ solũ minora peccata.
s criminabilia qͦ ⁊ dampnabilia ex delib̾atione
ꝓpetͣntib retiner¶¶ Dauid ad ult̾um ⁊ homia¬

Expanded text:
in nundinis declamationum stultarum. Dicunt in nundinis declamationum stultarum. Dicunt non de omni charitate intelligendum, quod dicitur charitas semel habita non amittitur, sed de perfecta tantum. Et si ego illos interrogo quae sit illa perfecta charitas, non mihi respondent, nisi illa quae non amittitur. Non enim audent dicere de illa; sed de perfectione charitatis loqui quae in futuro habebitur, ne superfluo de illa loqui convincantur quae ad hanc vitam non pertinet. Ergo non inveniunt quam charitatem hic perfectam dicant nisi illam quae non amittitur. Et rursum cum assignare volunt quae sit illa charitas quae non amittitur, non inveniunt quid dicant nisi  semetipsos, quia quo exeant non habent. Postremo tanta erroris caligine involvuntur, ut dum pertinaciter charitatem semel habitam contendunt non posse amitti, asserere incipiant eam a quibusdam non solum minora peccata, sed criminalia quoque et damnabilia ex deliberatione petrantibus retineri. David adulterum et homic
Abbreviated transcription (Latin):
inellige qr qñ dilectio eẽ desut uera dilectio non fuit
qr ineo ipso quodmitabat ⁊ defscit ut dilectio non
qr hũ qui dm̃ non ꝑseueraturi diligunt dilec¬
cionem quidem dĩ hñt s caritatem non hñt ꝓ eo qđł
ñ omnẽ dilectionem d̃i caritatẽ appellandã pucant.
nͥ eam solam que usq infinem ꝑseuerat. S hoc si
quis dic̾e uoluerit qua rõne uł auctoritate ꝓbare
possit non inuenio nͥ forte id cͦuto ali u d dilectio¬
nẽ aliud caritatẽ sonare putet. quia alt̾m latinũ
dicit qr dilectio caritas ẽ.⁊ qr dilectio di semꝑ bo¬
na ẽ. Honnob̾ dicit. qr ille diligit benefacit. ⁊ qr
iste diligit male facit. Aũg dicit apłm scisse
quosdam dm̃ dilig̾e ⁊ meo bono usq infiuem
ñ ꝑmanere ⁊ bonã uocat dilectionẽ dĩ. ⁊̃ in hiꝰ
qui non sunt ꝑmansuri in illa. ⁊isti nescio quot
spẽs caritatum inuenerunt more pigm̃carioꝵ

Expanded text:
intellige quod quando dilectio esse desiit, vera dilectio non fuit, intellige quod quando dilectio esse desiit, vera dilectio non fuit, quia in eo ipso quod nutabat et defecit ut dilectio non , quod ii qui non perseveraturi Deum diligunt, dilectionem quidem Dei habent, sed charitatem non habent; pro eo quod non omnem dilectionem Dei charitatem appellandam putant, nisi eam solam quae usque in finem perseverat. Sed hoc si quis dicere voluerit, qua ratione vel auctoritate probare possit non invenio. Nisi forte idcirco aliud dilectionem, aliud charitatem sonare putet, quia alterum latinudicit, quod dilectio charitas est, et quod dilectio Dei semper bona est. Non nobis dicit, quia illud diligit bene facit, et quia iste diligit male facit. Augustinus dicit Apostolum scisse quosdam Deum diligere, et in bono usque in finem non permanere; et bonam vocat dilectionem Dei, etiam in iis qui non sunt permansuri in illa; et isti nescio quot species charitatis invenerunt, more pigmentariorum
Abbreviated transcription (Latin):
cepte caritatis deuotionem ꝑducunt. Quid
manifestius queris: Sihoc ñ uides quid uides:
S dicis. Quomͦ aliquando ueram caritatem hr̃e
potuerunt. qui in ea ꝑseueraturi non fuerunt:
Mirum ÷. Gͦ fides fides non fuit. que aliquando
fides eẽ desiit. Quire ñ similit̾ dicis quia
numquam abus fuit qui aliqñ albus cessauit:
Nonne incelligis qr in eo ipso aliqñ illud fuisse. dĩ
qui aliquando cẽ illud desisse memoratur. Quod enĩ
quis numquam fuit numquam ẽ desũt. Quappt̾
qui aliquando amare desĩt. constat ꝓfecto quia pͥus
quã amare desineretꝰ amauit. S uerus inquis
amor ñ fuit. qui ad tempus fuit. Gͦnec uerum
odium fuit quod ad tempus fuit. nec uere albus
fuit qui ad cempus albus fuit. Quis hoc dicat:
oͦ uera dilectio fuit ⁊uere fuit quamdiu fuit.
desiit qũ iam uere non fuit. Sigͦdicis quia uera
ailestio non fuit que aliqñ ailetio eẽ cessauit sic

Expanded text:
captae charitatis devotionem perducunt. Quid captae charitatis devotionem perducunt. Quid manifestius quaeris? Si hoc non vides, quid vides? Sed dicis: Quomodo aliquando veram charitatem habere potuerunt, qui in ea perseveraturi non fuerunt? Mirum est. Ergo fides, fides non fuit, quae aliquando fides esse desiit. Quare non similiter dicis quod nunquam albus fuit, qui aliquando albus esse cessavit? Nonne intelligis quod in eo ipso aliquando illud fuisse dicitur, qui aliquando esse illud desiisse memoratur? Quod enim quis nunquam fuit nunquam esse desiit. Quapropter qui aliquando amare desiit, constat profecto quod prius quam amare desineret, amavit. Sed verus, inquis, amor non fuit qui ad tempus fuit. Ergo nec verum odium fuit quod ad tempus fuit. Nec vere albus fuit, qui ad tempus albus fuit. Quis hoc dicat? Ergo vera dilectio fuit, et vere fuit quandiu fuit, desiit, quando jam vere non fuit. Si ergo dicis quod vera dilectio non fuit, quae aliquando dilectio esse cessavit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
nec mͥ credes si dicere uoluero hoc ibi sig¬
inficatũ eẽ quia non omnes p̃destinati sunt qui
aliqñ dm̃ diligunt. qr non ꝑmanent in eo quod di¬
ligunt. Uerba aug̃. sunt hec. Simͥ non credis illi
crede ut mͥ credas. Immo non mͥ s u̾itati cre¬
das. Audi gͦ quod dicit. Apłs inquit cum di¬
xiss. scimus qm̃ diligentib dm̃ omnia cooꝑant᷑
in bonum sciens nõ nullos dm̃ diligere. ⁊ in eo
bono usq infinem non ꝑmanere mox addidit.
his qui scdđm ꝓpositum uocati sunt sc̃ĩ. Hii enun
ineo quod dilig̃ t dm̃ ꝑmanent usq infinem.
⁊ qui ad tempus inde deuant reuercut᷑.⁊ usq
infinem ꝑducunt quod in bono eẽ ceꝑunt. Ecce
habes manifeste qr quidam ad tempus caritatẽ
habentes. quia milla usq infinem ñ ꝑseuerant.
cadunt ⁊ ꝑeunt. ⁊rursum quidam qui ab illa
ad cempus cadunt quia it̃m resurgunt. c̃seruan¬
tur ⁊ saluantur. Alii uͦ quia abilla numquam
deficiunt. usq iunfinem ꝑseu̾anti feruore semel

Expanded text:
voluero, hoc tibi signatum esse quod non omnes praedestinati sunt, qui aliquando Deum diligunt, quia non permanent in eo quod diligunt. Verba Augustinus sunt haec: Si mihi non credis, illi crede, ut mihi credas. Imo non mihi sed veritati credas. Audi ergo quod dicit Apostolus, inquit, cum dixisset: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, sciens nonnullos Deum diligere, et in eo bono usque ad finem non manere, mox addidit: his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Hi enim in eo quod diligunt Deum permanent usque in finem. Et qui ad tempus inde deviant revertuntur, usque in finem perducunt quod in bono esse coeperunt. Ecce habes manifeste quod quidam ad tempus charitatem habentes, quia in illa usque in finem non perseverant, cadunt et pereunt; et rursum quidam qui ab illa ad tempus cadunt, quia iterum resurgunt, conservantur et salvantur. Alii vero, quia ab illa nunquam deficiunt, usque in finem perseverant fervore semel
Abbreviated transcription (Latin):
iniusticie oꝑa oriuntur ¶Peccata autẽ alia uenialia.
alia criminalia dñr. Uenialia sunt que nec facile
uitari possunt ut aliqñ non fiant. neq multam
turpitudiuem. uł lesionem magnam hñt si fi¬
aut. Criminalia dñr. que uł lesionem magnã
inducunt. uł turpitudinẽ ingerunt. in quib
uł d̾s uł ꝓximus multum offendit᷑. uł ipse qui
facit maculatur. Talia sunt. Homicidia. adul¬
t̃ia. ꝑiuria. furta. ⁊ que his similia adiungunt᷑.
uł continẽt᷑ in istis. Sicut rapine. sacrilogia. ⁊¬
incestus. ⁊cet̾a talia. Uenialia sunt sicut ira le¬
uis.⁊ transitoria. risus. ⁊ eiꝰmodi. que sine de¬
lib̾atione agentium contingunt. siue ex negligen¬
tia incaute. siue exinfirmitate p̾cipitanter.

Expanded text:
injustitiae opera oriuntur. Peccata autem alia venialia, injustitiae opera oriuntur. Peccata autem alia venialia, alia criminalia dicuntur. Venialia sunt quae nec facile vitari possunt, ut aliquando non fiant, neque multam turpitudinem vel laesionem magnam habent si fiant. Criminalia dicuntur quae vel laesionem magnam inducunt, vel turpitudinem ingerunt in quibus vel Deus vel proximus multum offenditur, vel ipse qui facit maculatur. Talia sunt homicidia, adulteria, perjuria, furta, et quae iis similia adjunguntur, vel continentur in istis; sicut rapinae, sacrilegia, incestus, et caetera talia. Venialia sunt sicut ira levis et transitoria, risus et hujusmodi, quae sine deliberatione agentium contingunt, sive ex negligentia incaute, sive ex infirmitate praecipitanter.
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ꝑturbatio mentis. Accidia ÷ exconfusione
mentis nata cͥsticia siue tedium ⁊ amaritisdo
anumi immod̾ata. qua iocunditas sp̃alis extingui¬
tur.⁊ quodam desꝑationis pͥncipio mñs iisemet¬
ipsa subu̾titur. Auaricia ẽ inmod̾atus appeti¬
tus hñdi. Gula ÷ inmod̾atus appetitus edendi.
Luxuria ⁊ concupiscentia exꝑiende uoluptatis
numa. uł concubitꝰ desidium supͣ modum. uł
unum intus. aliud foris. Intus ÷ suꝑbia. foris
iactantia. Suꝑbia in elatiõe cordis. iactantia
m ostentatione oꝑis. Suꝑbia in eo qd sibi plac.
alienum cestimonium despicit. Iactanctia aũ
ut magis sͥ placeat. alienum testimonium
requirit. ꝓpt̃ea iactantia ꝑlenitatẽ blandã
se simulat. Suꝑbia uͦ intumore crudelem
demonstrat. Suꝑbia enim timeri uult. Lacdan¬
tia amari. ⁊ utraq tñ in ed quod appetit sibi
cõputauerit menbro. Septem inueniet uicia caprea¬
lia. de quib peccata omnia .i. actus iniquitatis:

Expanded text:
bilis perturbatio mentis. Acidia est ex confusione bilis perturbatio mentis. Acidia est ex confusione mentis nata tristitia, sive taedium et amaritudo animi immoderata, qua jucunditas spiritalis exstinguitur, et quodam desperationis principio mens in semetipsa subvertitur. Avaritia est immoderatus appetitus habendi; gula immoderatus appetitus edendi; luxuria est concupiscentia experiendae voluptatis nimia, vel concubitus desiderium supra modum, vel Unum intus, alterum foris. Intus superbia est, foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi computaverit membro, septem invenit vitia capitalia, de quibus peccata omnia, actus iniquitatis et
Abbreviated transcription (Latin):
crruptio sunt. cum consensu autem culpam quia
uoluntaria sunt. Inquantum enim origuialia
sunt: pena inipsis exercet᷑. inquantũ uoluntaria¬
sunt. pena ipsis debetur. Sunt aut̃ hec: pͥma
nem exspoliant. quartum spoliatum flagellat.
quuittum flagellatum eicit. Sextum: eiectum sedu¬
cit. Septunum seductum seruituti subicit. Suꝑ¬
bia aufert homini deum. Inuidia ꝓxunium.
Ira seipsum. Accidia spoliatum flagellat. Auari¬
cia fiageslatum eicit. Gula eiditum seducit.
luxuria seruituti subicit. Anima rõnalis ui
sanitate sua uas ÷ solidum. integrum. nullam
hũs corruptionem. quam uicia uenientia in eã
hoc mͦ uiciant.⁊ corrumpunt. ꝑ suꝑbiam infla¬
tur. ꝑ inuidiam arescit. ꝑ iram cͥeͣpat. ꝑ accidi¬
am frangitur. ꝑ auariciam disꝑgit᷑. ꝑgulam
inficitur. ꝑ luxuriam concultat᷑. ⁊ in lut um
redigitur. Suꝑbia ⁊ amqr ꝓprie excelleutie.
Iuuidia odium felicitatis aliene. Ira est irr̃õna¬

Expanded text:
corruptio sunt, cum consensu autem culpam, quia corruptio sunt, cum consensu autem culpam, quia voluntaria sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur. In quantum voluntaria, poena ipsis debetur. Sunt autem haec: prima, nem exspoliant, quartum flagellat spoliatum; quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum servituti subjicit. Superbia aufert homini Deum, invidia proximum, ira seipsum, acidia flagellat spoliatum, avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit, luxuria seductum servituti subjicit. Anima rationalis in sanitate sua, vas est solidum et integrum nullam habens corruptionem; quam vitia venientia in eam hoc modo vitiant et corrumpunt: per superbiam inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam frangitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur, per luxuriam concuicatur, et in lutum redigitur. Superbia est amor propriae excellentiae. Invidia odium felicitatis alienae. Ira irrationa
Abbreviated transcription (Latin):
E. Quando autem temptanti uicio consensus adi
autẽ ex corruptione oriens ꝑ consensum actus
inquitatis. Itaq uicium absq consensu infirm¬
tatis cohibet᷑. Cum consensu uicium culpa
fit. uͥ inquantũ uicium ÷ malum ÷. in quantũ
uoluntarium ÷ pena dignum ÷. Uicium gͦ est
incorruptione : peccatum aũ in actione. Aet
uͦ peccati: solo consensu ꝑficitur. ⁊̃ si foris opil
non fuerit. qr qđ iniquitatis ẽ ꝑ consensum
prauum. iusola uoluntate cõpletur. etiam̃
tunc cum ab eo quod uult ꝑficiendo forifm
uita restringitur. facit enim quod suuinẽ
totum ⁊ quod amplus non facit suum ñẽ.
nec ab ipsa ẽ qđ amplius nonfacit. s cont̃
ipsam. Ita in solo consensu opus uidicat᷑. cui
quidem id qd foris ẽ. opus cm̃ in malicia adis.
quantũip̃m qui unitus oꝑatur. motum uoluntatis
adinaliciam accendit. Sicgͦ uicia origo peccatoꝵ
suit. ex quib nascunt᷑ oꝑainiquitatis. que quid̃
sieut dictum ÷ absq consensu penam hñt. quia

Expanded text:
consensus adhiautem, ex corruptione oriens per consensum est actus iniquitatis. Itaque vitium absque consensu est infirmitatis cohibetur. Cum consensu vero vitium culpa fit, ut in quantum vitium est, malum est; in quantum voluntaria est, poena dignum est. Vitium ergo est in corruptioficitur, etiam si foris opus non fuerit, quia quod iniquitatis est, per consensum pravum in sola voluntate completur, etiam tunc, cum ab eo quod vult perficiendo foris invita restringitur. Facit enim quod suum est totum, et quod amplius non facit suum non est. Non ab ipsa est quod amplius non facit, sed contra ipsam. Ita in solo consensu opus judicatur, cui quidem id quod foris est opus, tantum in malitia adjicit, quantum ipsum qui intus operatur, motum voluntatis ad malitiamsunt, ex quibus nascuntur opera iniquitatis. Quae quidem, sicut dictum est, absque consensu poenam habent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ito si non recesserunt: uł ꝓpt̾ dm̃ si redire
aossunt. Quos qñ diligimus. uł ineis dm̃ diligi¬
nus si bomi sunt. uł eis dm̃ diligamus.⁊ opta¬
nus cum quod uon sunt boni eẽ possunt. ꝓpt̾

Expanded text:
in Deo si non recesserunt, vel propter Deum si redire in Deo si non recesserunt, vel propter Deum si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus quia boni sunt, vel in eis Deum diligimus et optamus cum quod non
Abbreviated transcription (Latin):
alienis honorẽ tuum. ⁊ annos tuos crudeli. ne
forte impleantur extͣnei uirib cuis. ⁊ labores co
sint indomo aliena. Isti gͦ sunt alieni ⁊ extꝰ¬
uei. nimis remoti. ⁊ longe facti. quib ampl
reditus non patet adbonum. demones scilet
⁊ homines maligni cum demonib dampnati.
qui icciroo anobis amplius diligendi nõ suit.
quia ab illo bono ꝓpt̾ quod diligit᷑ omnis qui
bene diligit᷑. irrecuꝑabilit̾ corruerunt. Hus¬
quam nob̾ scriptura dicit ut demones dilgi¬
mus. neq illos homines quiiam cũ demotib
dampnati sunt. Illi enim ꝑxiini non suns.
s remoti. ⁊ alieni facti a nobis. Nos auten
ꝑximos diligere debemus. ñ alienos: . ho
mines non demones.⁊ illos homines quuł
ꝑ bonicatem non recesserunt: uł ꝑ arbiti
ub̾catẽ redire possunt. Non enim omnos¬
onge sunt. qui ⁊ si abieruit. adliuc redire pos
supt. Isti sunt ꝓxini quos diligere debenius.

Expanded text:
alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti et longe facti, quibus amplius reditus non patet ad bonum, daemones scilicet et homines maligni cum daemonibus damnati. Quid idcirco a nobis amplius diligendi non sunt; quia ab illo bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperabiliter corruerunt. Nusquam nobis dicit Scriptura ut daemones diligamus, neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus, non alienos, id est homines, non daemones, et illos homines, qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertatem redire possunt. Non enim omnonge sunt qui, etsi sunt. Isti sunt proximi, quos diligere debemus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
dulcis ÷ ⁊ faius. Simel diligis. diligis ⁊
fauum receptacłm mellis. S cum mel
diligitur: ideo diligit᷑ quia dulcedo ip̃m est.
Cumesum fauus diligitur: ideo diligit᷑. quia
dulcedo inipso est. Mel ꝓpt̾ seipsum diligidur.
fauus aũ ꝓpt̃ mel diligit᷑. ⁊si forte uid̾is fauumĩ
⁊ cupis mel illic eẽ quod diligis. ⁊ si uenerit: amps
diligis. Ita dilige dm̃ tuum qr dulcedo ẽ ipse:
bonitas. ⁊ ueritas. Pximum aũ tuum dilige q
receptaculum ÷ dulcedinis. ⁊ bonitatis. ⁊ ueritatila
Et si meo inueneris quod hr̃e debet. dulcedinẽ.
⁊ bonitatem. ⁊ ueritatẽ. dilige in ipso illa. ⁊ dilix
ip̃m ꝓpt̾ illa. Si autẽ uacuum inueneris bonis
suis : dole quia receptacłm in ane uides. ⁊ opta
ut ueniant ad eum. ⁊intrent in eum bona sua
÷ ut sit: qui bonus ẽẽ potest. Qui enim iam eẽ ĩ
possunt boui: diligendi non sunt. N ec ꝓxim
sunt: s alieni ⁊ remoti ⁊ extͣnei. Ne des inqut

Expanded text:
dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur, quia dulcedo ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur quia dulcedo in ipso est. Mel propter se ipsum diligitur, favus autem propter mel diligitur. Et si forte videris favum non  cupis mel illic esse, quod diligis: et si venerit, magis diligis. Ita diligito Deum tuum, quia dulcedo est, ipse et bonitas et veritas. Proximum autem tuum dilige, quia receptaculum est dulcedinis et veritatis, et si in eo inveneris quod habere debet, dulcedinem et bonitatem, et veritatem, dilige in ipso illas, et dilige ipsum propter illas. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole quia receptaculum inane vides, et opta ut veniant ad eum, et intrent in eum bona sua, est, ut sit qui bonus esse potest. Qui enim jam esse non possunt boni, diligensunt, sed alieni et remoti et extranei. Non des, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nitate sua diligere debemus .i. Aõ qr bomi st̃.
Et in his omnib non nisi bonitas diligitur:
qñ nicħ diligitur nisi ꝓpt̾ bonitatẽ. Simili
mͦ cum s diligit᷑ ꝓpt̃ se diligitur. qr ab alio
ñ t. neq aliud ab ipo: quod diligit᷑ impso.
Cum uͦ ꝓximus diligit᷑: non ꝓpt̾ se diligitur.
itumnicus. ut dm̃ habeat. Et in his omnib nõ
nͥ d̾s cdiligit᷑: qr aliud non ÷ quam ds quod¬
⁊ in illo diligitur ꝙ ÷: ⁊ misto diligit᷑ ut sit.
Gͦ cũ ds diligit᷑. ⁊ cum primus diligit᷑. d̾s dili¬
gitur. Quare gͦ dixit scriptura ut ⁊ dm̃¬
in ꝓximo dm̃ diligis. Nec aliud in ꝓximo quã
indo diligis. Quare duo sunt precepta cã¬
ritatis: Si enim utͦbiq ds diligitur. in
utͦq unum impletur: nec opus fcierat p̃ceptũ
geminari de oꝑe uno. Suffecerat si dexiss
dilige dñm dm̃ tuum. In hoc enĩ totum:¬
⁊ deorsum. longe.⁊ ꝓpe. Si mel dulce ÷

Expanded text:
nitate sua diligere debemus, id est in Deo, quia nitate sua diligere debemus, id est in Deo, quia Et in his omnibus non nisi bonitas diligitur, quando nihil diligitur, nisi propter bonitatem. Simili modo cum Deus diligitur, propter se diligitur, quia ab alio non est, neque aliud ab ipso ligitur, non propter se diligitur, inimicus ut Deum habeat. Et in his omnibus non nisi Deus diligitur, quia aliud non est quam Deus, quod in illo diligitur quia est, in isto diligitur ut sit. Ergo cum Deus diligitur, et cum proximus diligitur, Deus diligitur. Quare ergo dicit Scriptura: « in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam quod in Deo diligis, quare sunt duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de opere uno: Sufficeret si dixisset: Dilige Dominum Deum tuum; in hoc enim totumet deorsum, longe et prope. Si mel dulce est,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑ au̾tunt ⁊ ꝑuertunt mentẽ diligentium
se ut dm̃ non diligant. Ictirco phis laudandus
quid̃ ÷ d̾s. qr cum dant᷑ ab ipso dant᷑. ⁊ dona
eius sunt. si ehis non ⁊ amand ꝑximus.
qr uirtus eius non sunt: neq bonum faci¬
unt ista homitiẽ ⁊̃ si abundauerunt. neq si
defueruit : malum. Bonitas aut̃ bonũ fac̃.
⁊ iusticia iustum. ⁊ ueritas uerum. ⁊ ħ cum
ueritas. Ideo inbonitate ⁊ iusticia ⁊ ueritare
diligendus ⁊ homo.⁊ qñ inistis diligit᷑ dõ dili¬
gitur qr ds bonitas ÷ ⁊ iusticia ⁊ ueritas. Sigͦ
bene ddiligimus.⁊ bonum diligimus: bonisuinus.
Non egũhonos facit nͥ dilectio bona. ⁊ dilectio bo¬
ni Gi aũ boni sumus nullos amicos habemus
nͥ bonos. ⁊ nullos inimicos nͥ malos: qr si boni
sumus. nicħ pt̾ bonum diligiinus.⁊ nichil
p̃t̃ malum odimus. Si aũ amicos bonos ha¬
bemus ⁊ imicos malos: amicos quid inbo¬

Expanded text:
guntur avertunt et pervertunt mentem diligentium guntur avertunt et pervertunt mentem diligentium se, ut Deum non diligant. Idcirco pro iis laudandus est Deus; quia cum dantur ab ipso dantur, et dona ejus sunt; sed in iis non est amandus proximus quia virtus ejus non sunt, neque bonum faciunt ista hominem, etiamsi abundaverint; neque si defuerint, malum. Bonitas autem bonum facit, et justitia justum, et veritas verum. Et haec cum titia, et veritas. Ideo in bonitate et justitia et veritate diligendus est homo. Et quando in istis diligitur, in Deo diligitur, quia Deus bonitas est, et justitia et veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nisi bonos; et nullos inimicos, nisi malos, quia si boni sumus, nihil nisi bonum diligimus, et nihil praeter malum odimus. Si autem amicos bonos habemus, et inimicos malos, amicos quidem in bo
Abbreviated transcription (Latin):
pientiam : sic diligimus hominem ꝓpt̾ dm̃ .i.
turus ÷ eum: uł ut habeat eum. Sic itaq ꝓpt̾ dm̃
mus. si dm̃ non diligeremꝰ. Quem ad modum curi
hominem ꝓpt̾ sapientiam diligo. iõ diligo quia
ipsam sapientiam diligo. quẽ ꝓfecto ñ diligerẽ.
sisapientiam ipsam ꝓpt̾ quam ip̃m diligo. non
diligerem: ita cum ꝓximum ꝓpt̾ dm̃ diligo.
diligo. quẽ utiq non diligerem si dm̃ ꝓpt̾ quẽ
ipsum diligo non diligerẽ. Sic gͥ si bene diligo
⁊ bonum diligo. nõ enĩ bene diligo nͥ cum bonũ
diligo. ⁊ cum bonum quod diligo nõ ob aliud
quam ꝓpt̾ bonitarẽ diligo. si gͦ bene diligo. sic
diligo. Quomͦ : Amicum indo. ⁊ inimicum ꝓpt̃¬
ꝯ dm̃. Quid ÷ amicum dilig̾e in do: Ideo dilig̾e
quia dm̃ ht̃. Non indiuicus suis. ñ infortitudiẽ
sua. non inpulchritudine sua. s iniusticia sua.
in sc̃ĩtate sua. in bonitate sua. Illa enĩ ⁊ si a dõ
sunt: extͣ dm̃ diligi possunt. ⁊ sepe cuin dili¬

Expanded text:
pientiam, sic diligimus hominem propter Deum,turus est eum velut habeat eum. Sic itaque propter Deum mus, si Deum non diligeremus, quemadmodum cum hominem propter sapientiam diligo, ideo diligo, quia ipsam sapientiam diligo: quem profecto non diligerem, si sapientiam ipsam propter quam ipsum diligo non diligerem. Ita cum proximum propter Deum diligo, tique non diligerem, si Deum propter quem ipsum diligo non diligerem. Sic igitur: si bene diligo, et bonum diligo. Non enim bene diligo, nisi cum bonum diligo: et cum bonum quod diligo, non oquam propter bonitatem diligo. Si ergo bene diligo, sic diligo. Quomodo? Amicum in Deo, et inimicum propter Deum. Quid est amicum diligere in Deo? Ideo diligere quia Deum habet. Non in divitiis suis, non in fortitudine sua, non in pulchritudine sua, sed in justitia sua, in sanctitate sua, in bonitate sua. Illa enim etsi a Deo sunt, extra Deum diligi possunt; et saepe cum dili
Abbreviated transcription (Latin):
S consid̾a quia suꝑfluum foret ut illud fieri
mberetur ad quod faciendum sic homo ꝓnus
fuerat ex se ut illud aut non poss aut non
uellet dimitt̾e ⁊ si ꝓhiberet᷑. Hon gͥ p̃cipien¬
dum homini erat ut se diligeret. s timendũ
uł cauendum magis erat ne nimis diligeret.
hoc siquidem nature insitum erat ut stodire
ñ posset scđm quł̃ uemo carnem suam odio
habuit. cuiꝰ cõmodum qui nature insitus ẽ ap¬
petitus inseꝑabilit̾ diligit ⁊ quod ad u̾sum ÷
illi semꝑ decestatur. ⁊ fugit. Tamen quia q̃stio
aliqua eẽ uidetur quare p̾ceptum non ⁊ homini ut
diligat seipsum sic̃ mandatum ÷ ut diligat deum
ꝓximum suum. considare nos oportet si forte in
his duob mandatis inquib de dilectione di ⁊ ꝓxi¬
mi agicur id ⁊̃ qđ ad diligendum se homini uł
p̃cipiendum uł faciendum ÷ contineatur. Duo¬

Expanded text:
Sed considera, quod superfluum foret ut illud fieri Sed considera, quod superfluum foret ut illud fieri juberetur, ad quod faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset aut non vellet dimittere etsi prohiberetur. Non igitur praecipiendum homini erat ut se diligeret; sed timendum vel cavendum magis erat ne nimis diligeret. Hoc siquidem naturae insitum erat, ut se odire non posset; secundum quam, nemo carnem suam odio habuit ; cujus commodum qui naturae insitus est appetitus inseparabiliter diligit, et quod adversum est illi, semper detestatur et fugit. Tamen quia quaestio aliqua esse videtur quare praeceptum non est homini ut diligat seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum se homini vel praecipiendum vel faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
prun. ut ꝑcaritatem di ip̃m bonum diliga.
ꝑ caritatem ꝓximi bonum quod diligis ꝓximo
non inuideas. Pot̾as aliquid dilig̾e.⁊ primo
non dilig̾e. pot̾as aliquid uelle habere ⁊ tñ
nõ uelle ut illud haberer̃ ꝓximus tuus in đo
tñ non pot̾as. Non enim pot̾as diligere deum.
siͥ diligeres ⁊ ꝓximum tuum : quia cum inuidia
nodio cłs diligi non potest. cũ quia in aliis rebus
hoc facere pot̾as ut aliquid uelles ⁊ ꝓximo tuo
non uelles. distinctum ⁊ ut utrumq cibi faci¬
endum eẽ incelligas: quamuis cũ alt̾m sine
alt̃o facere non possis. Quamuis simul sint.
tũ duo sunt dilectio dĩ ⁊ ꝓximi. Heq ideo
debuerunt in p̃ceptione confundi. quamuis
non possint in actione se parari. Duo gͥ st̃
p̃cepta caritatis. unum quo dm̃ diligere
precipimur. alt̾m quo ꝓximum amare
Ced dicis. Quare tria data non sunt p̃cep¬
ta caritatis. ut similit̾ diligat homo se¬
ipsum sicut diligere iubetur dm̃ ⁊ ꝓximum:

Expanded text:
r charitatem Dei ipsum bonum diligas; per charitatem proximi bonum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere, et proximo non diligere; poteras aliquid velle habere, tamen non velle ut illud haberet proximus tuus; in Deo tamen non poteras. Non enim poteras diligere Deum nisi diligeres proximum tuum; quia cum invidia et odio Deus diligi non potest, tamen quia in aliis rebus hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velles, distinctum est, ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis tamen alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio Dei et proximi, neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in actione separari. Duo igitur sunt praecepta charitatis: unum quo Deum diligere praecipimur, alterum quo proximum amare epta charitatis. Sed dicis: Quare tria data non sunt praecepta charitatis, ut similiter diligat homo seipsum, sicut diligere jubetur Deum et proximum?
Abbreviated transcription (Latin):
bonus qui ht̃ non pot̃ amitt̾e nec malus qui na
potest adquirere. Quodsi uerum ẽẽ constiate
stanti rimendum ⁊ nec sꝑandum iacenti. Hosite¬
pore sumus uͥ incerta uoluunt᷑ omnia. ⁊tu mi
de temꝑe et̾nitatẽ facis: Scriptura dicit. qr
homo nuinquam in eodem statii ꝑmanet. & ta
scio unde contendis quia qui stat numquã cabt
Quare gͦ dictum ⁊ qui stat uideat ne cadat:¬
qui bonus ⁊ malus eẽ non posset. S nunc uta
ista hoc hr̃e non debet in qua ⁊ mali expectat
ut boni fiant. ⁊ boni ꝓbantur si adiniquitates
non declinant. Extra hanc uitam quidam me
sunt qui boni ẽt̃ non possunt. ⁊ boni quidem sut
qui similit̾ mali eẽ non possiuit. q illi ꝑ malician
ligati sunt isti ꝑ gr̃am confirmati. S ⁊ inhis qͥ
necessitatem natura q̃ ex se mutabilis ẽ nullan¬

Expanded text:
bonus qui habet non potest amittere, neque malus qui non habet potest acquirere; quod si verum esse constiterit, nec stanti timendum est, nec sperandum jacenti. Nos in tempore sumus ubi incerta volvuntur omnia, et tu mihi de tempore aeternitatem facis? Scriptura dicit quod homo nunquam in eodem statu permanet . Et tu nescio unde contendis quod qui stat nunquam cadit? Quare ergo dictum est: Qui stat videat ne cadatqui bonus est, malus esse non posset. Sed nunc vita ista hoc non habere debet, in qua et mali exspectantur ut boni fiant, et boni probantur, si ad iniquitatem non declinant. Extra hanc vitam quidam mali sunt, qui boni esse non possunt; et boni quidam sunt qui similiter mali esse non possunt; quia illi per malitiam ligati sunt, isti per gratiam confirmati. Sed et in iis quoque necessitatem natura quae ex seipsa mutabilis est nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tesligimus ea que uł de malo fiunt uł de bono
male. Uerbi gr̃a. Siquis uoueret quempiam
intficere siue qđ lib aliud inquo culpa coustaret
scda foret sumpleretur ꝑficere. Similit̾ ⁊ uocum
de bono factum. si bene nonfiat. int̾ uota stultoꝵ
que frangenda sunt deputatur. Bñ autem ñ fit
etiam si de bono fit illud uotum inquo uouetur.
uł qđ non licet. uł quod non expedit. Non licet.
ut simulier non consentientei uł pocius contradi¬
cente uiro suo continentiam uoueat. Nõ expedit
ut si quispiam in ieiumo uł alio quolibet opere
supra uires acpossibilitatem suam aliquid se
facturum eẽ ꝓponat. Hec gͥ omnia int̃ uota stul¬
toꝵ deputantur. que uł ꝑuersa sunt. uł illicita.

Expanded text:
telligimus ea quae vel de malo fiunt, vel de bono telligimus ea quae vel de malo fiunt, vel de bono male. Verbi gratia: Si quis voveret quempiam interficere, sive quodlibet aliud in quo culpa constaret secunda foret si impleretur perficere. Similiter et votum de bono factum si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt, deputatur. Bene autem non fit etiam si de bono sit illud votum, in quo vovetur vel quod non licet, vel quod non expedit. Non licet, ut si mulier non consentiente vel potius contradicente viro suo continentiam voveat. Non expedit, ut si quispiam in jejunio vel alio quolibet opere supra vires suas ac possibilitatem suam aliquid se facturum esse proponat. Haec igitur omnia inter vota stultorum deputantur, quae vel perversa sunt, vel illicita,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumpsit qđ sine culpa implere nonpotuit. Ho¬
uissime sequit᷑ uotum. in quo amplius aliquid
quedam ꝓmissionis spontanee. que adsolum
dm̃ ⁊ adea que di sunt magis ꝓprie refertur.
Uouere si quidem ÷ testificatione ꝓmissionis
spontanee do se obligare. ac debitorem statue¬
re. Hamqui ꝓmittit simplicit̾ spondet se fac¬
turum aliquid. Qui uͦ uouet. contestat᷑ ꝓmissi¬
oni sue.⁊ affirmat ipsam ꝓmissionem sũ iubi
inquantum ẽ ꝓmissio denetur. inquantum est
contestatio obligatur. Uotum autem aliud
occultum ÷ addmn ⁊ coram do aliud in anifestũ
addm̃ coram homine. Occultum uotum frac¬
tum peccatum ÷. manifestum aut̃ uotũ fractũ.
peccatum ⁊ scandalum. In illo d̾s offendit᷑. in
isto uͦ etiam in ꝑximũ peccat᷑. Qđ si queris q̃
uota om̃ino tenenda suit. ⁊ que item sine culpa
p̃t̃iitti. siue ⁊̃ cominutari possint. hanc pͥmũ
frangenda sunt. Uota quippe stultoꝵ in¬

Expanded text:
praesumpsit, quod sine culpa implere non potuit. Nopraesumpsit, quod sine culpa implere non potuit. Novissime sequitur votum in quo amplius aliquid quaedam promissionis spontaneae quae ad solum Deum et ad ea quae Dei sunt magis proprie refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simpliciter spondet se facturum aliquid; qui vero vovet, contestatur promissioni suae et affirmat ipsam promissionem. Ubi inquantum est promissio, tenetur, inquantum est contestatio, obligatur. Votorum autem aliud occultum est ad Deum et coram Deo, aliud manifestum ad Deum coram homine. Occultum votum fractum, peccatum est. Manifestum autem votum fractum, peccatum et scandalum. In illo Deus offenditur, in isto vero etiam in proximum peccatur. Quod si quaeris quae vota omnino tenenda sint, et quae item sine culpa praetermitti sive etiam commutari possint, hanc primam frangenda sunt . Vota quippe stultorum in