comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na in t̃c&eram̃tes officiauicinior estenim cerebso undeminania
nten. ex quo fit utex quae adalios pertiueꝵ sensus uide dicamis u
hcum dicimus uide quomodosonat : Vde quomodo sapit sic ec& era :
Ruditus appelatus quoduoces aunat: Hoc est apre uerbetto suas cipi¬
t sonos Odonatus quaesi aerss odoris adteeblus tartus enim
icere sentatur. Sic & elscestus quod odoge ad piciaturi. Sirtus

Expanded text:
ria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia ria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus
Abbreviated transcription (Latin):
asd autem & corpus diuersa significant: Inccerne semꝑ cosdus est no
sem ꝑ in corporecaso Namcass est queediuiuit. Idem & cordus Corpus
quod nonuiuit idem non caro. Nam corpus dici: aut quod potuitamẽ
mortuum. Autsine uita est conditum. Interdum & cumuita cor¬
pus& non cardoꝰ ut herba& lignũ : Sensus cordons quinque sunc : Visus
Puditus odoratus gustus & tastus : &x quibus duo apchuntur : &
alau duntur : duo soꝑ patente sun : Sensurdictus qui a ꝑee anima
subtilissime totum corpus agitat. uigosentiendi undea prae¬
sentia non cupatur : quodsi na p̃sentib: sicut praeocuilis. qua pres¬
tosunt oculis : uisus est qui aphilo sophis humor ufeus appe¬
latur : Visum autem fio quidam ad seueran aut &etremachace¬
naluce autinterno sp̃u lucido pertbiues uias acgebid uenie¬
tes adque penetra tistunicis in ae exduintes. & tuncconmix¬
tone similr matenae ui sumdances : Vsu sdistus quediuatporst a&xos
sensib: ac pracestantior siue lucior amphusq: uegeat quante minemo¬

Expanded text:
ne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus; sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior ssensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memo
Abbreviated transcription (Latin):
doꝑ soncam gont. Uefuix est oapars quẽ capili captis colapuruu. e ai
qpa qaqes uerutur unde&e nun cupatur Caluana abombus calus
dicta p&r defactione & necit alitor ꝓ nuntiatir. Obepitum ea¬
ipitis pars posterior quaes contracapthum uel quod st captis re¬
tsersum. Capiliuocas quaesicaepitis pilifecsti. ut& decorem precestent
& cerbrum aduessus fingusmunecent: adꝙa soledefendent: Pilos autem
disios apelle qua ꝓ deunt. sicit &pilodictur apilec ub ipignentum
somanditor cesanes acedendo uocateo Ideaptatumuissrõ est Virum¬
&estagecus sermo Ncon comas geaci. cccimos a secendo nominant Vn¬
de& cor in tonderedicunt Inde & cirriuocantur. quod &iam idem¬

Expanded text:
personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoquet est grecus sermo. Nam Greci comas camos a secando nominant. Vnde et scirin tondere dicunt, a quo cirri vocantur, quod et G
Abbreviated transcription (Latin):
acididis otens st. Io anccuidam dmesse dixerum a quo
domnra ereatasum && iflon: genus agien nilo distom
Ieui diriuatum nomenaterra & qua omnia g¬
nuntur: ge enim greci terra dicitur. Unadiete proptor
d oreni uel quod uim teneat nasceidi atꝗ crescindi on¬
de & arbone uitam habere dicuntur quiagignuntur acres:¬
cunr homo distus quia &xhumo st fecctus sicut a mgene¬
sidicitꝰ. & creauit dr̃ hominẽ de humo terrae. Aabunso autẽ

Expanded text:
st. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; Ge enim Graece terram dicunt. Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur: Et creavit Deus hominem de h
Abbreviated transcription (Latin):
dum canitur ut bella conmitantur. Interdum utinsequ¬
tur eos qui fugiunt interdum receptui. Nocm receptur qn
quos exercitus recipit. Vnde &signac receptui canere dicim tu
lasicasu cornucc quae conuocandi causccerant facta & a
quesonan ccpat ama sonas autem. Non tube sicut areibi
sed aregina sistro uocal ectur feminarum exercrtur¬
instrumenta sun. Vnde & ubi reponutur. a mariad¬
tasunt. Itemanmna & tela orniuingonerum. sed
armasunt quibus ipsi tuemur telas unt queco e¬
timus. Nam cermec dupliciasunt id est uel quilius percu
uel quiliits exegimur. Cermec autem propriaedictasunt
eoq uos armos tegunt. Ncem arma uel ab amis dicuntur
Gedensis ferrum tantum Cladius uero totus pri¬
cceautem apellatus glcedius quodgulam diuidit. Id esi
ceruicem secat. ad hocenim primum est factus. Pan
r ec menbra securibus ieogis ceduntur collum glpa
tum. Acies autem glccdii ab acuminedicta. Copuius¬

Expanded text:
dum canitur ut bella committantur, interdum ut insequandum canitur ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. Classicaicebantur. Apud amazonas autem non tuba, sicut a regibus: sed a regina sistro vocabatur feminarum exercituinstrumenta sunt; unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittimus. Nam arma duplicia sunt: id est vel quibus percutimus, vel quibus tegimur. Arma autem proprie dicta sunt eo quod armos tegunt. Nam arma vel ab armis dicuntur,sed ensis ferrum tantum, gladius vero totus. Proprie autem appellatus gladius, quod gulam dividit, id est cervicem secat. Ad hoc enim primum est factus; nam cetera membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum. Acies autem gl
Abbreviated transcription (Latin):
C&er asigno diueriis praelata imaginibus secundum inditarẽ
consu&udinem existunt. perquas exercitus ꝑ mixcione proli¬
rum agnusc&. Nuema est qua signumdatur in hoste dicta
auoce qua sibucina. Nampagani agrestis que a domnem hi sumbua¬
na cedconpita conuocabantur: propriae ergo hoc agrestibus
siguum fuit dequo propercius liucina cogebant. priscus ad
orma quiritis huiusclangor bucinam dicitur Tubam
praadonibus excogitatam cumdis persi circamaritimas
ccunces non facile adquam quece pracede occasionemuoce
ntbucina conuocatur uentoplerum que obstrepente
Hinc postea bellicis cirtaminibus adhibita est ad denonçi¬
anda signa bellorum. & ubiex audire prae co pertumul¬
tum non poterat sonitus tubȩ clangentis ad tinger&.
ubam autem dictam quasito fam Id est cauam. Item
tubam quasitibiam. Inter tulnam autem & bucinar.
aueteres difcernibant : Nam bucinar: insonars sol¬
sgnum diradedit. Tubecautem proelium indicabat. uta

Expanded text:
Caetera signa diversis praelata imaginibus secundum militarem Caetera signa diversis praelata imaginibus secundum militarem consuetudinem existunt, per quas exercitus permixtionem preliorum agnoscit. Buccina est qua signum datur in hostem: dicta autem a voce quasi vocina. Nam pagani agrestesque, ad omnem usum buccina ad compita vocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signuarma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. Tubampraedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sol19: Qua bucina signum dira dedit. Tuba autem proelium indicabant, utV
Abbreviated transcription (Latin):
tcebulis dat pͥrobectionem sed solamnuestitatiodoes paue¬
ouit uer inuertum Probcetio autem testibus ao qdece bunt:¬
pur conster Nomsne autem iudicum sexpersedie queseq iast̃.
hus di ceris petuilo : siue quodiure discep relur rare stmdios pesto
as ueste pudicare. Nonosteorriens iusloex si nonestine q usti¬
sam uocasteum quem a pollat: Reusare queep& deusco
cupatuns. Quice quamius sceleris consens nouqua paatisra¬
pa dicitur quem diu iniudicio ppcelo aliqua poquo d riꝑ
statum causeco proferebantur Nunc pante a berdicien¬
nis tortes uocano tes tos autem coniderane condiensor
seruis metudominanter testimonium sulpremit uerata¬
lesemper feminecurta. sunnocens & intoger actu. Nans
siuita bonco desuerit fide carebit. Nonenim putestras¬
ticia cumscelerato habere soci&ꝗtem. Duo suntautẽ
gonora tostuim. Aut dicendo id quoduderunt. Aut ꝓse¬
rendo id quod ccudierunt Duobus autent autem modis
testos deliquunł. Cumaut salsce promunꝰ autuerasila¬

Expanded text:
tabulis dat probationem, sed sola investigatione invegutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: ius dtem iudex si non est in eo iustisam vocat eum quem appellat. Reus a re, qua petitur, nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quamdiu in iudicio pro re aliqua petitur. statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis, testes vocari. Testis autem consideratur condicione, servus metu dominantis testimonium subprimit veritale semper femina. Vita, si innocens et integer actu. Nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest iustitia cum scelerato habere societatem. Duo sunt autem genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt: quum aut falsa promunt, aut vera sile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓme oci mecdum discussonis : ex amine patofactec quico
Sum preponitan causceest dumdiscutitur Iudieun quca
Dum ꝓ mitur iusticice uocatum autem iudiciumo quasi iuri¬
ubetiouisic iusticia queen iuris status Iudicium autempi¬
posi gonsicios uocabatur: Vnde u acto ressidiciorum &r
posi tos questores uel quen tores uocamins. Tecurum &t
st signifiea iodo ac timregale cuis cin contrariur
est Onurumod ntitionem causae quoderꝑ iuraumi¬
TI sidistunr recutium quasino cotium idestsinecti
Negucium auteineausis negociatio in conmercs dio¬
tur ubial iquid datur ut meciora luerentur
surgunm dictum quac ri iurisdceruero eoquoebit qme ausse¬

Expanded text:
rigo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitorlta significat: modo actum rei alicujus, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est jurgium litis: et dictum negotium, quasi nec otium, id est, sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur, ut majora lucrentur. Jurgium dictum, quasi juris garrium, eo quod hi qui caus
Abbreviated transcription (Latin):
Togitua. qlagiaei lastu idest ueloci setuuocata. pinns enim
Vtuc quafiauis uteleniten mors percurrat aci hominen
Ieo ctpiirum eretenses unisunt. quibus pinncco uthxcim
ieo cedglutinantur ut leuirnit & preuolen sc aptcorim
rapicula sun saggittae uellanticce breues ab ispicarum speci
nuncupate: Scorpi o est saggitta ueninata cercuuel tor¬
mentis eaccussa quȩdum ashominem uenerit urus quo:
Sit infundit. unde &scorpio nomen accepit iIII. Uea
Videirco Ethimologiam communem habenł Quicearar
mortem fera trim mortuum portat : Coriti prepri
suit arcuum taae: Sicut stogitarum farone qmmo
conomine tecam uocari adserun quodibis eponatur
uid Inde & bibliotecal ibrorum reposicro dicitur Dolori
urt iuogmȩ lignicce Intra queeslat& pigio subbaculis peci
Solones autem. addolo dizecesuot quod nallari edecip¬
unt perro cum specien preeseratt ligu. hosiulgestre¬
conomine oxos uocat: Id est ccutos ⁊inde &apiro medicus

Expanded text:
Sagitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit. De faretridcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina co nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, id est acutos. Unde et apud medicos
Abbreviated transcription (Latin):
reguuias orporis feruentes xponat Doqo lucanus & scitalis persis
tum pruma omnium pcedes. dequa idem lucanur Sigons enoninit
quoub s anob ucti obiur quscurcunuis quam morbum boam dicuntt eo
quod simo bouis remedi&ur Ndra draco multoris̃ capito an dacurt. Et
inlernapadulo ꝓuitiue uncadiue hac latinae &cedra dicitus quod
uno ceso tra capita & crescebant. sed hoc fabulo sum est Nam consfuc
idram inlo cofuisse euo mentem aquas uastantes uicinam ciuiste
inquo uno meatu clausomul terum pebant. quod erculis uidens
loq insa exusit & sic aquue clausit meatus Nam iedra ab aqua dilta est:¬
dros serpens qui & cersidic&ur. quasi cerini. quia & in aquis & in
terris moratur. Nam cerson dicunt grece terram idros aquam
Inepereaiã labit terram fumare pacite. quam sic maset dis gribit seuterga ipi¬
ut spumentia uirus. seuterra fumat quateter labitur anguus.
canus tractiq uia fumant celidri Semꝑ autẽ dir&tus ambulat N

Expanded text:
exuvias corporis ferventes deponat, de quo Lucanus: Et scitalis sparsis it, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus 9, 719: Et graserpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum est; nam constat hydram locum fuisse evomentem aquas, vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua dicta estR serpens qui et chersidros dicitur quasi cervinum quia et in terris et in aquis moratur: nam cirson Graeci dicunt terram, ydros aquam. Hic per quam labitur terram, fumare facit; quem sic Macer describit ‘seu terga exspirant fumantia virus / seu terra fumat qua taeter labitur anguis’ et ipse Lucanus ‘tractique via fumante chelydri’. Semper autem directus ambulat: n
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ haber armos ut hir ci. & m̃tac ꝓmissis hirsuta barbis qui non alibisunt
quam cir cafcesidem. Enulisunt filii ceruorũ. Dam molauocata
quod demanu effugiat. Timidum animal & in belle. dequo mar
quid nisi preceda sumus : Pepus leupes quia uelo cit̃ currit. Vnd&x
grece ꝓcursu lacgos dicit̾. uelox est bñ animal & satistimedũ: Cun¬

Expanded text:
men habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt men habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. Hinnuli filii sunt cervorum ab innuquod de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Marquid nisi praeda sumus? Lepus, levipes, quia velociter currit. Unde et Graece
Abbreviated transcription (Latin):
pars. ibi ces aues uocat. quinib fluentes in habitant. Hȩ ita que
animalia ut diximus inp&ns altissimis commorantur &
si quan doferarũ uel hominũ aduersitatẽ persen serixt de
altissimis saxorum cacuminibus sese proe &ipitantes in suis
se cornibus inleste suscipiunt. Cerui dicti a poton ceraton
id est acornibus. Cerata enim groce cor nua dicuntur.
Hu serpentum inimici. eum segrauatus infir mitate
persenie sorr ssintunarium eos eetrahiun decauernis & superata per¬
nitae uen ucce eox pabulo reparantꝰ. dictamnũ herbam ipsam ꝓder̃
Nam cõpast ex cutiunt acceptaes sagictas. Mirant᷑ autẽ sibilum fistu¬
larum restis aunbus acute audiune summis ur nihil si Quando inm̃sa
flumina uel marea . transnatant capita clunib: pracaidentiũ suꝑ¬
ponun& sibique inui cẽ succedeices nullum laborem pondenssentiun
Tragela fia grecis nominad quidũ eadem specieisinc ut cerui. Villo susta¬

Expanded text:
pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese precipitantese cornibus inlaesa suscipiunt. Cervi dicti ἀπὸ τῶν κεράτων, id est a cornibus; κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos ta
Abbreviated transcription (Latin):
latu recognuscat uocem parentit: Edi ab od endo uocati par ui enĩ pin¬
quissimisu & sapons iocundi Vnde & edere inde &eduhũ uo cat
Hircus lascuum animal & p&ulcum & feruens sempor ad eottum: Cu¬
ius oculi olblidinẽ intrans uereo aspiciunt. Vnde & nom̃ traxit: Nam
hisquisune oculorum angnlis ecundũ sue toniũ. Cui naturde adeo cab¬
uiscionae solus hupus cnuor dirsoluit Aaioris herer etni pui dicunttur
a flauio cinife in libi a ubi grandis nas cuntur. Capsos & caepro
acar pendit uirgultis quidam dixer̃. Ali quod ccptor aspera ñ¬
null ac repitucrurum. Vnde eas creces uocitatas quaesure a grestas
caprice : quas greciꝓ eo qđ acutissime uideant idest * ΕΡR
& quaemuis delongin quo uident tamen omnes qui ueniunt. Idem
autem & eccprice idem ibices quasi abices eo quod ad instcer auiũ
corducc & ex cel satene ant. & in sublime in habiten. Itec ut dosub¬
limitccte uix humanis obtutibus pateant Vn de & men diana

Expanded text:
edi ab edendo vocati. Parvi enim pinguissimi sunt et saporis iucundi, unde et edere, unde et edulium vocatur. Hircus lascivum animal et petulcum et fervens semper ad coitum; cuius oculi ob libidine in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium Prat. 171; c Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime videant, id est ὀξυδet quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana
Abbreviated transcription (Latin):
absesuquissi cid capit: Ietualiquo conlidatur debilis reddita cur sum habine
ꝓpostit quia ubicũq illi ic tuis incide uit spinã soluit. ꝑ quã eostarũ pedis
& miotus conponis agebantur Serpetes autẽ diuuiuene dicurtur ad¬
e ut deposita uetere tonica sen& tutẽ deponebere diuncupantur moo¬
dire peribeantur Tuni ceserpentium exubicee nun cupantu cint
His quando senis cant sere oeuunt. dicuntur enĩ & geubiee alabdun¬
bie quia scuuntur e& induuntur. Pitagor as dicit demed alla hiori¬
nis mostui quae inspina ost serpenstẽ ereari quod &iam ouidiusin
metam orphos eorũ hbris comme morat dicens. sun quicum cũ clausopu¬
trefacta spin asepul chro mutare credant humanas anque inedullas
od sicreditur merito buenit. ut sicut ꝑserpentẽ morshomuiis
& hominis mostẽ serpens. fertur autõ quod serpens hominẽ nudũ uo
sit ausus contingere+ EIERMISEST ANI¬

Expanded text:
d caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senectutem deponere atque dire perhibeantur. Tunicae serpentum exuviae nuncupantur, eo quod illis quando senescunt, sese exuunt. Dicuntur autem exuviae et induviae quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui quae in spina est, serpentem creari; quod etiam Ovidius in Metamorphoseon trefacta est spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita et hominis morte serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere. De vermibus
Abbreviated transcription (Latin):
roequlidom uel gentbus uel hominib Future cdledem quo dplo¬
ninis &tam sepiram̃tis ꝓbatũ est : Xer sen quippe uulpir grea
qua ureata solui requũ portendit: Alex an dro oxmuheno mons¬
trum ereatum quod supenoros corporis partor hominut sed no¬
tuas habuerit inferioros diuersarum bestiarum sed ii ubi¬
tes iignificas re repentinã regis inter fectionẽ super uixe¬
ran enim de teriora melorib: sed & monstra quae in signifi¬
adiomibus dantur non diuiiuunt sed continuo ut nata fuonni
occidunt : Interpostentũ autẽ. & portentoo sum dippost:
Nam postenta sunt quitrans figurantur sicut pertur inum
bria mulierm pepensse serpentem. Indelucanus matrumq
suus conteruit infans Portentuosa uero leuem sumunt
metetionẽ &e empl cauisa cum sox digitis natr Portenta
iate uel portentuosa gcistun. alia magnitudine togus cor po
ulpor eommu nẽ hominũ modũ quonitus funt tition In nouem¬

Expanded text:
em; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfiguranbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem; ut exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quatenus fuit Titan in no
Abbreviated transcription (Latin):
Setho auolore inditũ nom̃ habals etenĩ tergo nepactus lucentul us
zetios inmodum et illarum dequo ouidius aptãq eolope uoned adi¬
trarius traditur ut uisopauorem his afferat & curporem
seeñ adducant uaportiu corpons gelide peste s enatura frigi dice  serde
luc̃ e danonis cos pentui cecstate soluantur indeest quo ddũ quicuo sertũ¬
pentõ uenino ꝑcutitur. prinũ obstupiseit. & postea uibi mill rede eoqł
psum uirus &x aerserit statim hominẽ ꝓtinguit. Ueninũ autẽ diecum eoqđ¬
dis cuns put & animã axigit unde non porse uenipũ nocertio nonl doum pes
doscoprit sanquinẽ. Lucanus noxia serpentiũ est adimtio sam guuno t ei¬
get ueminũ frigidum. Innatura libus bonis quecenabs a ciolam sonabib

Expanded text:
e colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum sttrarius dicitur, ut viso eo pavorem his afferat et torporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eodiscurrit, et animam exigit. 42. Unde non potest venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus: Noxia serpentum est admisto sanguine pesgit
Abbreviated transcription (Latin):
stridit noe tbus: Lienatur eum porinica circum ligata capillo incauerna
qus conieta afflato prius puluere nese abscondat ita formice conple¬
b tnahitur. Formi cadicta abe quod feratmicas farraes cuius solertia
multa pudit dũ infuturum & prcarat aestate quod hieme comedat. iunĩ se
utẽ eligit triticũ ordiũ ñ tangit. dum pluit eis suꝑ frum̃tum totum de iit:
cunt᷑ ia& luopia ẽe. formica ad formam canis. quae arenas aureas pedibus eru¬
int quas custodiunt nequis auferat captantes quaẽ ad necem persecunt
Formicoleon obhoc uocatus qui a est. uel formicarunileo. uel certe formica
anit̃ &leo. estenĩ animal paruũ. formi cissatis infestũ quod se inpul
abscendit & formi cos frum̃ta gestates inter fecit. Pro indeleo & formica
uocatur. Qui a ahis anmalibus ut pori caest.for mices augẽ ut le¬

Expanded text:
stridet noctibus. Venantur eum formica circumligata capillo in cavernam stridet noctibus. Venantur eum formica circumligata capillo in cavernam eius coniecta, afflato prius pulvere ne se abscondat; ita formicae conplexibus trahitur. Formica dicta, ab eo quod ferat micas farris. Cuius sollertia multa; providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat; in messe autem eligit triticum, hordeum non tangit; dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis quae arenas aureas pedibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. Formicoleon ob hoc vocatus, quia est vel formicarum leo vel certe formica pariter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis an
Abbreviated transcription (Latin):
me tallit ar au̾itarus plunima est. Occultum reptans & ꝑ inpraden¬
m supet sedencibus pestem facit. Tal padicta quod sit lam natace¬
tate ꝑpodua tinebris est enĩ absq oculis semꝑ tenram podit &unũ
egerit & radices subter frugibus comedit. quod greceas falac auauant
Pires distisune qui a pinguis eos effecit somnus. nam glisceredicimus
cres cere hieme enĩ tota dormiunt & inmubilis quasi mostui ia¬
it. tempore ccefliuo reuiiiscunt. riciũ animal spinis coopertumqđ
de dicitir nomi natum eoquad rigit sequando spinis suis elaua¬
ir. quibus undiq pra&ec tus est conera indus tiamstatum ut
aliquid pracesenserit primũ sesubrigit adque inglobum conuerdus
in suase arma recollegit᷑ huius prudentiar quacedam esta arda
abs ciderit uuam daute supinusse se uolutat supeream & sic eam qladat na¬
Assus Qnuillus nom̃ a sono uocis hab& hic setse embulat terram tenbi

Expanded text:
In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudenIn metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore aestivo reviviscunt. Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quando spinis suis claudialiquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus, in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese tis suis. Gryllus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat,
Abbreviated transcription (Latin):
us. pus illũ animal graum ille nonĩ est quidquid uers geotrahit la¬
Atinũ fit ahilicane mures que exinnur terraenas cantur. Nui
Aiurterr unde & humus his iuplene lunio i&or crescit sic̃
Aqudam maritima augentur. quac rũsus minuente luna depici¬
HantSurelatinũ est eo quod iddat & in modũ serre praai¬
t antiqui uateni soricẽ sauricem dicebant: sicut & dodum clau
Mistela dicta quasimus longus. Nam telum alongitui
dictum: Iec ingenio sub dola in domibus ubi nutrit catulus suos
ni fert mutatq sedem. Serpentes &iam & mures persequitu
uo autẽ senera mustelarũ. Alterum enĩ sil uestre est distans ma¬
cdine quẽ grice icqdas uocant. Alterũ in domibus oberrans. F
aet opinant̾ quidicunt mustelam oraconcipere aure effunde
artur÷MSus araneũ cuius morsu aranea est insardini
anim al ꝓxiguum anei forma qua soli fuga dicitur quo ddiem pugut

Expanded text:
us pusillum animal. Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum; alterum enim silvestre est distans magnitudine, quod Graeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu aranea. Est in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat.
Abbreviated transcription (Latin):
pasentum fodeditura.spaternoautem semine puellaes nasei ex ma¬
terno puerus qui aonnis partur confeat duplicerem: ne cuius pars
ma ior cum in ualuit eccu pͥat simmlitudinẽ sexur incorpor nonquidam
tantum un liteds causa fec&terunt ut uistera quȩdam &utiltatis & daoris¬

Expanded text:
parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex maparentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
engtidi quia muol iebn sanguine misbrose non porest. propeet nimiam
iuis pissi tudino. hinc & ftero is maris uel feminas piere ł ꝑnimiã
seminis ł sanguinis craessitudinẽ ł propt̃ nimiant rargaons
pniiũ enim aiunt corhominis finge quod in eosi dueta onanir co
sa puan ao demde qua drt gensimo die tetũ opur ꝙplire quodl eabor¬
ꝯonibur ut porunt cellata sunt. aliis&us acapitis umeredicunt
xxordiũ undo& incuium facur primũ ocilis fingi inouis uidemus
s aus autem nomi natum quad adhiue inutero soueatur Cuius
ieundece dicuntur folliculus quisi mul cum infantenas eitur
onitinit que cum. dictur quia commeditur & sequitur Nasci
autẽ patiibus similis aiunt. si pater nũ senen ualidior sit matiib
simatris autẽ hanc ratione similir &xpiimi uultus quiautem ut nus
parentes sgureem paldunt equaliter parxto paternũ mater noq
semine concipiunt᷑ Auorum protauorumq similis pien quia sicut int̃¬
ra multa semina oculta. sic & in hominib: semina celantur: figoras

Expanded text:
endi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri; quod ex abortionibus, ut fermum oculos fingi in ovis videmus. Foetus autem nominatus, quod adhuc in utero foveatur. Cujus secundae dicuntur folliculus, qui simul cum infante nascitur, continetque eum: dictus, quia comitatur et sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit: matribus, si maternum: et hac ratione similes exprimi vultus. Qui autem utliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras
Abbreviated transcription (Latin):
ot palies praauionta mor te nee tristitiam inducad morieure elequopo
fis cabcata moinor dit: uix dolor aut senius denter suo d panua¬
snbabcot oculos : soitu peda a multitudine pedũde deoralaco
rep lilbeenus ustuocatus: Et a quo d brachice habeat geiena lacer
plurae uebis traxiosalaman drio. fiura stelio botracadicta quo

Expanded text:
ut facies praeventa morte nec tristitiam inducat morituro. De quo ppsas calcata momordit: / vix dolor aut sensus dentis fuit’. AMabeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod
Abbreviated transcription (Latin):
i documeito ꝓbat: Namcgestum licorm arenis inquantũ potueriÑ contẽ¬
gum inuidia quadam naturae. netcles egestio transeat in busum humanũ
dictisun Nam testiculi eoꝵ aptisum medi caminib: ꝓpt̃ quo scã ꝑ senserint
uenatorẽ ipse castrant & morsibus uiresnus amputant. De quibus cicero ins

Expanded text:
 documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, conte documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humanum. dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amput
Abbreviated transcription (Latin):
nplaati neantur. biennio autẽ portant foetus. ne ampiius quã sem
nunt Nceplures saltantũ unũ uiuan autẽ annos. trecento:. ã pud solam aprica
ndiom elifantae prius nascebant ur nunc solaeos india ignit. Sris
uocatur quod sit animal pinnatũ & qua drupes. hoc genus ferurum iniporbo¬
peis nascitur montib: omne parte corporis leonis iunt. alis & facie simi lis
stus autẽ itahuius camel contes corpus colũ ad colores quos uid& faccil
can uer satione uariatur. quod alior animaliũ non estita ad conuersio¬
m fecciles corpulentia: Eame leos pardus distus quoddum sit ut par¬
ir albis maculis super asparsus. Collo qquo fimilis. pedib bubalis C¬
ue tamen camelo est similis. hunc & hyopia gignit. Lincisdictus quia in lupoꝵ
ꝗpbiere numera tur bestio. maculis terga distineta ut pardus sadsimilisꝰ luupo
si lapidis dicunt quiligurius appellatar : quod & ipias ł mees seno be hioc¬

Expanded text:
inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie aquilis ctus autem ita . . . Huius chamaeleontis corpusculum ad colores quos videt facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Camelopardus dictus, quod dum sit ut pardus albis maculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo:tiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc
Abbreviated transcription (Latin):
at Pedum quattuor. Ita acutũ & ualdum ut quidquid in petierit aucuen
asser qui naturas animalum scripser. Vngo puella ꝓponicur qua e ueniente sinum
apenit Inquo ille omne fercitate deposita caput ponit. sicq soporatus ueł ut
inermis capitur EEe fantũ gr&e a magnitudinȩ corporis uocatum puttent.
quo ifor mam montes praes prat greceenĩ monselifio dicitꝰ. Apud indos autem
auoceuanro iincatur unde & ues eius baaritus &dentes ebur rostrum
autẽ ꝓmuscidadicitꝰ. Qnm̃ illo papulũ ori ad mouit & est anqui similis uallo
nitus eburno. Hos boues lucas chictos ab artiquis somanis boues quia
lum animal aradius uidebant. Sucas qui in lucania illos primus prrrus
elio obixit ramanis. Nam hoc geius animantis in rebus bellicis aptũ ei¬
Antellato autẽ & memoria multa uegei gregatim incedunt motuquo ua¬
Ilent. salutant. murem fuipunt auerꝰsot eoeunt quando autẽ pasturiunte
inaques ł in sulis demittunt fetus ꝓpẽ dracones. quia mnimicisine. &abeis

Expanded text:
at pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut venasserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella praeponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput ponit, sicque soporatus velut inermis capitur. Elephantum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat; Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur; unde et vox eius barritus, et dentes ebur. Rostrum autem proboscida dicitur, quoniam illo pabulum ori admovet; et est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant: Lucas, quia in Lucania illos primus Pyrrhus elio Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum entellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
&quib ciruos&iceaudas haboi suna enĩ cum cauda est uicam
uidam clura uocara Ofinge uillo sae sunt comis maminis ꝓminentiba¬
dmadin canis. unde a nuncupati Satri fuciae admodum grata & terii¬
eis mgtib Iinqui&i Collitrices toto padie as potu ac&eris distant
eo ta uocatur quia cipta exuritur Gurque cinere cesper fae arnis &
sitie per conp&ta semicarũ leones negant siquantulũ que & illis sumo¬
troꝵ. Etrix aniinal inafrica erinacũ simile. uocatum abstridore ipi¬
arũ quas ter rlaxatis emittit ut canes uulner& insequentes Eni¬
dr bestiala &x eonun cupata quod in aquis uers&ur & maximae innilo
iae p incienerie dormientẽ concudrillũ ualutat se inlutũ primũ & in¬
at ꝑ osenis inuentrem & carpens oninia intranea eius sicͥnioritur
c̃ neo mon grece: uocats. eoquołodore suo &salubna cibonum &u
ne suille autem as& uest nuticupatus Hic &iam serpentes inse
cipit obsemiore qua simͥ nantẽ adquam cum ui in asdm tran renrii

Expanded text:
ci caudas habent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches totu paene aspectu a ceteris distant.eo ita vocata quia capta exuritur, eiusque cinere aspersae carnes et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhydros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et veneni. Suillus autem a saetis est nuncupatus. Hic etiam serpentes inseqincipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert,
Abbreviated transcription (Latin):
ingridinolas. Iudei adser̃ quod ana a nepos esau equarũ greges
sinis indeserco ipsofecerit pymus ascendi: ut muloꝵ indeno
ontra naturã animaha hascerent Onagis quoq ad hoc adiis¬
sus esse ad asinas
ipsura astius modi reppensie concubitũ ut uelo cissime elusasine nasc eren
Indust naquirpe humana hiugium animal incoita. eoegit sico adultenui acon¬
miatiene genus ahud repperit. Sicut iaccob contranaturã colorũ simultu¬
nis ꝓcuraut: Namtalos f&us oues illius concipiebane ouales umbras ari&um¬
quar ũ aregbus fien fertur ut gmerdsus obiciant equos uisib concipientiũ.
cerimas colũbas hisdem locis quib illeuos santur quor apiente uiso similes gena
Indeest quod quidam grauidas mulieris iubenit. nullus intuen tur pissimo
HNanc eñfemin arũ eõ. naturã ut quales praespeenint siue mte coneni
inectsomo uoluntates aeftudũ concipiun talem & sobolem ꝓerent. &tani¬

Expanded text:
ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebanequarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium,pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est qs conspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu quando concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim ani
Abbreviated transcription (Latin):
ndidus ueroniueus & puraluce ꝓfusus. Canꝑdistus quiaex candido colore &
nbr est. Scutulitus uocatus propt orbes quos habent candidus interpurpu¬
ras. Uarios quod inas habeat colox inpanum qui autẽ albus pedis habene
p&ili appellantor qui ffentẽ albam cahh Cerumulus est quẽ uulgo gau¬
rianẽ dicun ae a nẽ idem uulgus uocot quod inmodam aerei sit colons
Merctus autẽ est praq sur inpurpura. Dosnus autẽ dictus quod st color
tius deasina idem & cinerius sunc autẽ hii de agreste ge nerehorti quos
qui ferds̃ dicimus &pinde adurbanã dignita tõ transire ñpossum  au¬
Id est duceren ł qđ iias publicas curranc ꝑquas & redas ine politum
e Equoꝵ tnasuncgenera. unũ generdsũ procliis & oneribus aptum. al¬
q̃ uulgecreccdq: gregarium aduehendum ñ adequitandum aptũ.¬
hab& grece enĩ hoc ł qđ iugo pistorũ sub actustar das molendo

Expanded text:
candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauerent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendumhabet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo
Abbreviated transcription (Latin):
rnbis quod est fortitudinis indicium. Quiq ꝓ sũma quiete faciletontouir. uels
fta festinationẽ. non difficletene at̾: Matus autẽ oqui inaunb intellegit
qias inmẽbnis trem̃tibus. Eolor hic pra&ipuae ꝯpetandis hadius aurtos
qus mistais. ceumulus. giluus. glaucus. scutulatus. canus. canchdus. albus gut¬
us. tuger sequenti aut ẽ ordine uarios & nigis. badioq distinctus reliqua
us color ł cinenus d&emmus. Badium autẽ intq: u idiũ dicebant qđ ine&era
animalia fortius uadat. Ips est & spadis quẽ fenicatum uoeant. & dictus spa¬
is acolore palmae quã sicul spadicam uocant: Slaucus uqs est uelutpictos ocu¬
os habens & quod amsplendore ꝑpusos Nam claudicum u&eres dicunt. Gilbus autẽ
ns color est sub albidus. guttatus albus. nigris interuenientib: punc

Expanded text:
membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus vero est veluti pictos oculos habens et quodam splendore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punc
Abbreviated transcription (Latin):
ml denm ais fun ddunt . solum enĩ equorum ꝓpt̃ homi nẽ laerima u
& dolors afpatum sentine unde ineentiuns e quorũ & hominũ
natura ꝑmixta est: Solar &iam gepuorum uel metera uel alaen¬
tate cuentũ futurum dimi cat ura collegere ccetar longe ua equsꝑ
sicis ugnieis &cqpirotis ac sicuhe mannis ultra quin ua aenta. br¬
uior aute spanis ac numidis & galicis frquens orinio est. in ꝗgneso¬
si requis ut aiuntexeris quat tuor epectantur formapulchritudo
mentam. adque color forma ut sit ualidum corpus & sohidum sobore
nuemens algudo latus longum substrictus maximae & sotun di
dunes pactus latepatens corpus omne murcolorum densicate nõ¬
dosum. p esuacos eicor no cone auorohidatus. Pul chntudo ut sit
& iquĩ caput &ssc cũ. pelleꝓ peosiib: adherentẽ aures breues &argata
tis fix aroetundit as, Mentum ut sit amino audax. petibus alacer. trementibr

Expanded text:
lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et arguttatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus