comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catũ in carne dãpnantẽ. Sic curro
inqͥt ñ ut in incercũ. sic luctor. ñ ut
aera cedens. s castigo corpꝰ meũ. & ser¬
uituti redigo. ne cũ aliis p̃dicau̾im:
ipse repb eficiar. Non sopfluo nt
arbitror euagati sumꝰ qͥa & hoc ad medi¬
cinam hoĩs ꝑtinebat. Cui medicine ꝓ¬
spiciens ds. sic̃ tͣram istã salubreᷤ herbar atq
arboꝵ sucos ferre p̃cepit. qͥb carnis
uuln̾a curarent᷑: Ita etiã p̃ceptis salu¬
tarib repleuit diumarũ seriẽ scͥp¬
turarũ. qͥb infirmitas anime sa¬
naret᷑. Itaq qͣm gͣue ẽ. ut muta ani¬
malia medicari s nou̾int. ut uulm̾¬
b suis herbas salubres reqͥrant.
delig̾e ñ refutent: & hominũ indu¬
stria ĩ reqͥtant: Quib etiã medicꝰ ẽ
missꝰ. qͥ medicine salutaris inuet̾ib
scͥpturis semina demonstͣret. & noua
ipse deferret. Qͣm multa itaq salu¬
bria sunt. q̃ noxia ꝑfunctorie indi¬
cant᷑. De ipsaterra sumamꝰ exẽpla

Expanded text:
catum in carne damnantem: sic curro, catum in carne damnantem: sic curro, inquit, non ut in incertum, sic luctor non ut aera caedens, sed castigo corpus meum et seruituti redigo, ne, cum aliis praedicauerim, ipse reprobus efficiar. Non superfluo, ut arbitror, euagati sumus, quia et hoc ad medicinam hominis pertinebat. cui medicinae prospiciens deus, sicut terram istam salubres herbarum atque arborum sucos ferre praecepit, quibus carnis uulnera curarentur, ita etiam praeceptis salutaribus repleuit diuinarum seriem scripturarum, quibus infirmitas animae sanaretur. itaque quam graue est, ut muta animalia medicari sibi nouerint et uulneribus suis herbas salubres requirant, deligere non refutent, et hominum industria non requirat, quibus etiam medicus est missus, qui medicinae salutaris in ueteribus scripturis semina demonstraret et noua ipse deferret ! quam multa itaque salubria sunt, quae noxia perfunctorie iudicantur, de ipsa terra sumamus exempla.
Abbreviated transcription (Latin):
error tͥ simplex pietatis affectꝰ: atq
om̃is fidelis ẽ sensus. Dampnauit pec¬
catũ xp̃c suiscipiendo similitudinẽ car¬
nis peccati: ut delicta nr̃e carnis abo¬
leret. Dampnauit pecẽm. ut pecc̃a nr̃a
ĩsua carne crucifig̾et: faccꝰ ꝓ nob̾ ipse
peccatũ. ut nos in ipso eẽmꝰ iustitia di
Quieramꝰ captiuitas mortis. & p̃da ser¬
pentis. Ergo pietatis ẽ susceptio pecca¬
toꝵ ista ñcͥminis. ꝑ hoc peccatũ: nos
ds et̾nus absoluit. qͥ filio ꝓprio ñ pep
cit & peccatũ eũ fec̃ eẽ ꝓnob̾. Deinde
dampnauit peccatũ xp̃c in carne de
ipsa carne peccati. quȩ uidicabili qͦdã
uigore & auctoritate censoria odit
uitia. quȩ amare consueu̾at: & hor¬
ut in pudicitiã qͣm uoluptatẽ puta¬
bat: segregat. se a lasciuis. abdicata
ũ cupiditatib. renuntiat cͥmmib atꝙ
flagitieͤ ppulsat auaritiã qͤ utril itatẽ
qͣndam carnis effeminat. Entͥ illũ
xp̃i imitatorẽ. & ipsũ de peccato pec¬

Expanded text:
error, ubi simplex pietatis affectus, atque omnis fidelis est sensus. Damnavit peccatum Christus, suscipiendo similitudinem carnis peccati, ut delicta nostrae carnis aboleret. Damnavit peccatum, ut peccata nostra in sua carne crucifigeret; factus pro nobis ipse peccatum, ut nos in ipso essemus justitia Dei, qui eramus captivitas mortis, et praeda serpentis. Ergo pietatis est susceptio peccatorum ista, non criminis. Per hoc peccatum nos Deus aeternus absolvit, qui Filio suoercit et peccatum eum fecit esse pro nobis. deinde damnauit peccatum Christus in carne de ipsa carne peccati, quae iudicabili quodam uigore et auctoritate censoria odit uitia quae amare consueuerat et horret inpudicitiam quam uoluptatem putabat. segregat se a lasciuiis, abdicat a cupiditatibus, renuntiat criminibus atque flagitiis, propulsat auaritiam, quae uirilitatem quandam carnis effeminat. en tibi illum Christi imitatorem et ipsum de peccato pec
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis accusator ẽ sui. Uenenũ pecca¬
tum ẽ: remediũ accusatio sui criminis.
Uenenũ iniquitas ẽ: confessio remediũ
ꝓlapsionis. Et ideo uere remediũ de
ueneno ẽ: si dicas iniquitates. ut uisti¬
ficeris. S iam psalmũ adoriam᷑: ut
ipse nos doceat. quẽ admodũ agenda

Expanded text:
sermonis accusator est sui . Venenum, peccasermonis accusator est sui . Venenum, peccatum est; remedium, accusatio sui criminis: venenum, iniquitas est; confessio, remedium prolapsionis. Et ideo vere remedium de veneno est, si dicas iniquitates tuas, ut justificeris. 12. Sed jam psalmum adoriamur, ut ipse nos doceat quemadmodum agenda
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt. mensurã sceleris atdim¬
plentes ut & paruulos interfic̾ent: & in¬
ter eos filius uirginis necaret᷑. Crgo ec̃¬
cłia dñi ĩ iudeis consolari se noluit:
quia ñ sunt Inxp̃ianis autẽ qui ex
nationib congregati sunt epulat᷑ &
gaudet.: q̃m ceꝑunt ẽẽ qui ñ erant.
Misisti gͦ aqm iordanis aqͣm grẽ :
hoc pͥmũ bibe. Misisti aqͣm iordamᷤ
lacrimarũ. aqͣm penitentiȩ :
hoc scdm ẽ pod̾m ut pͥmũ repareᷤᷤ.
Bibe aqͣm de tiuis uasis. bibe aqͣm
crime panes: habes ex peccato iniqͥ¬
tatis cibum conu̾sionis. scd̾m illud
qͦd legit᷑ in euuangłio. q̃m cui
plus dimittit᷑. plus diligit. Un¬
de sepe uidemꝰ aliqͦs qͥ ante negli¬
gentes fuerant. xp̃ian. peccato aliqͦ com
misso fieridiligentiores: & exillo ꝑ pe¬
nitentiã cuadere solere ꝑfectos. Sicut gͥ
expeccato conu̾sio: ita reinediũ deuene¬
no. Atidi hoc remediũ Iustꝰ inpͥncipio

Expanded text:
crediderunt, mensuram sceleris adimcrediderunt, mensuram sceleris adimplentes, ut et paruulos interficerent, ut inter eos et filius uirginis necaretur. ergo ecclesia domini in Iudaeis consolari se noluit, quia non sunt, in christianis autem, qui ex nationibus congregati sunt, epulatur et gaudet, quoniam coeperunt esse qui non erant. Misisti ergo aquam Iordanis, aquam gratiae; hoc primum bibe. misisti aquam lacrimarum, aquam paenitentiae; hoc secundum est poculum, ut primum repares. bibe aquam de tuiscrimae panes, habes ex peccato iniquitatis cibum conuersionis secundum illud quod legis in euangelio, quoniam cui plus dimittitur plus diligit. unde saepe uidemus aliquos, qui ante neglegentes fuerint christiani, peccato alimisso, fieri diligentiores, et ex illo per poenitentiam evadere 820 solere perfectos. Sicut igitur ex peccato conversio, ita remedium de veneno. Audi hoc remedium: Justus in principio
Abbreviated transcription (Latin):
derit. & ascendet. ut q̃ suꝑiora sunt
qͤrat. Descendit enĩ in mortẽ. xp̃i qͥ
baptizat᷑ in xp̃o: & in resurrectionem
eiꝰ a scendit. Si autẽ iam baptiratꝰ er¬
rasti mitte aqͣm lacͥmarũ ñ m̃dacem
ẜ uerã: ut de ꝓfundo clames ad dnm
dm tuũ ut dicat᷑ dete. Uox audia
ẽ in rama fletꝰ & ululatꝰ multꝰ rached
plorans filios suos: noluit ꝯsolari quia
nͣ sunt. Rache
atłia e: in qua benedicit᷑ plebs dci Ipsa
ꝓce fleat. ipsa peccata tua deploret.
ae fleat plurimũ. ut consolationẽ faci¬
le ñ ammittat: qͦm admodũ q̃ pluri¬
mũdolent I deo consolatari senoluit:
qm qui eras ẽẽ disisti. S: hac ꝑseũantia
doloris & fletꝰ em̃eat᷑ ut dicatur. filiꝰ
incus mortuus erat & reuixit: ꝑierat
& inuentꝰ ẽ. Aut forte consolari se no¬
luit rachel in filiis iudeoꝵ qͥa ñ sunt.
Qutiq ido genuerat ut eẽnt. Q id̾õ
ñ amisit consolationẽ occisis paruu¬
lis ab herode. quia nec inaduentu dñ

Expanded text:
iora sunt quaerat. Descendit enim in mortem Christi, qui baptizatur in Christo, et in resurrectionem ejus ascendit. Si autem jam baptizatus errasti, mitte aquam lacrymarum, non mendacem, sed veram; ut de profundo clames ad Dominum Deum tuum, et dicatur de te: Vox audita est in Rama, fletus et ululatus multus, Rachel plorans filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachel sia est, in qua benedicitur plebs dei. ipsa pro te fleat, ipsa tua peccata deploret et fleat plurimum, ut consolationem non facile admittat, quemadmodum qui plurimum dolent. ideo consolari se noluit, quoniam qui eras esse desisti; sed hac perseuerantia doloris et fletus emereatur, ut dicat: filius meus mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus e s t. aut forte consolari se noluit Rachel in filiis Iudaeorum, quia non sunt, quos utique ideo genuerat, ut essent. et ideo non admisit consolationem occisis paruulis ab Herode, quia nec in aduentum Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
legerimꝰ. letabit᷑ iustus cũ uide¬
rit uindictam ĩpioꝵ. qͦd suo lo¬
co reseruo. & si freq̃nter audiers
cur lecetur. s occupationes occu¬
pationib ñ inseramus. Nouit
dñs dies immaculatoꝵ. Quia
iminacłatȩ innocentię gr̃a eiꝰ
& plenitudo miseret᷑: ñ misere¬
tur errantib: Isti ñ habent di¬
em: quia lucem fugiunt. De
quily pulcre dictũ est. Dies eoꝵ
sicut umbra pretereunt. sog¬
nitio der gͣ dignationis ẽ. nõ
uisionis: oculi eiꝰ lux sunt.
Quos aspicit illuminat. &i¬
deo oculi eiꝰ dies iustoꝵ sunt:
unde & hereditas eoꝵ in et̾num
erit. Quia ęterna bona: ñ tem¬
poralis hereditatis cõpendia
quesierunt: & ñ habebunt de
quo erubescant in dempore ma¬
lo: id est idies iudicii cȩlestis.
Q in dieb famis saturabuntur.
quia ñ in solo pane uiuit homo

Expanded text:
legerimus: laetabitur iustus, cum uidelegerimus: laetabitur iustus, cum uiderit uindictam impiorum, quod suo loco reseruo, etsi frequenter audieris cur laetetur; sed occupationes occupationibus non inseramus. Nouit dominus dies inmaculatorum, quia inmaculatae innocentiae gratia eius et plenitudo miseretur, non miseretur errantibus. isti non habent diem, quia lucem fugiunt; de quibus pulchre dictum est: dies eorum sicut umbra praetereunt. cognitio ergo dei dignationis est, non uisionis. oculi eius lux sunt, quos aspicit illuminat; et ideo oculi eius dies iustorum sunt. Unde et hereditas eorum in aeternum erit, quia aeterna bona, non temporalis hereditatis compendia quaesiuerunt, et non habebunt de quo erubescant i n tempore mao, id est iudicii caelestis, et in diebus f famis s atur ab u ntur, quia non i
Abbreviated transcription (Latin):
ut refugiat eqͦꝵ libidinẽ adhin¬
nientẽ. ferarũ rabiẽ. lepꝰculoꝵ
formidinẽ. uulpiũ fraudẽ. ra¬
pinã lupoꝵ. Illum hominẽ qui
sic agit. qͣsi in hunc mundũ su¬
ꝑuenerit. qui ñ ex sangͥne neq
ex uoluntate carnis: s ex deo
natus sit. Uenisti gͦ:. noli reman̾e
noli herere terrenis. Ut scias au¬
tem qͥa dies boni sunt: audi di¬
centem Abraham diem meũ ui¬
dit.: & gauisus ẽ. Bonũ habet
ipse nos ammonet debere ca.¬
uere quia dies mali sunt. Qui
mali dies sunt. In quib utiq
malum cognoscitur qͦd ẽ a ma¬
lo. A ut forde dies scłi mali sunt.
quuscłm in maligno positũ est
S legimus etiam post scł̃m diem
malũ. In die mala liberabit eũ
dñs. Hoc ẽ in die iudicũ ꝓpter
inultoꝵ supplicia. Necesse est enĩ
torq̃ant᷑ iniusti: cõpatiant᷑ iusti
Quia & angeli gaudent. cũ pec¬
catoꝵ a morte seruat᷑ unus: sõ¬
patiunt᷑ igit᷑. cũpunit᷑. & si alibi

Expanded text:
ut refugiat equorum libidinem adhinut refugiat equorum libidinem adhinnientem, ferarum rabiem, lepusculorum formidinem, vulpium fraudem, rapinam luporum; illum hominem qui sic agit, quasi in hunc mundum supervenerit; qui non ex sanguine, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo natus sit. Venisti ergo, noli remanere, noli adhaerere terrenis. Ut scias autem quia dies boni sunt, audi dicentem: Abraham . . . diem meum vidit, et gavisus est . Bonum habet ipse nos admonet cavere debere, quia dies mali sunt . Qui mali sunt dies? In quibus utique malum cognoscitur, quod est a malo. Aut forte dies saeculi mali sunt; quia saeculum in maligno positum est. Sed legimus etiam post saeculum diem malum: in die mala liberabit eum dominus, hoc est: in die iudicii propter multorum supplicia. necesse est enim ut torqueantur iniusti, conpatiantur iusti, quia et angeli gaudent, cum peccator a morte seruatur unus. conpatiuntur igitur cum punitur, etsi alibi
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonosor. Ideo ȩuangłiũ
habet. In dieb helie qͣndo clau¬
sum ẽ celum. Nox erat ꝑfidis:
s helie lumen erat: clausum e¬
rat ꝑfidis celum: s helie pate¬
bat. fames erat ꝑfidis: s helie u¬
bertas. Neq enĩ esurire pote¬
rat : cui cibũ celestia ministra¬
bant. Aec esuriebat: qui alios
ipse pascebat. Ergo sibi dies iustus
intenebris. quia & lux in tenebris
lucet. & ioseph inegypto erat.¬
& lucebat ei meridies: sicut supra
dixit. Reccatori autẽ dixͣ ds qͣre
tu en arras iustitias meas Iusti
tia lumen ẽ qͥa supͣhabes: & edu¬
cet sicͣ lum iustitiam tuã. habes
g qͦd in te luceat. Siiustitiã seqͣ¬
ris. splendet tͥ dies. lucet tͥ nox:
qͥa fideli. & nox sicͣ dies illumi¬
nabit᷑. Dies igit᷑ iusti nouit dñs.
quia ipse illuminat omnẽ ho¬
minẽ uenientẽ in hunc mun¬
dum: hoc ẽ illũ qui ad imagi¬
uem & similitudinẽ dei uiuit.
illum qui se hominẽ ẽẽ cognosẽ.

Expanded text:
Nabuchodonosor. ideo euangelium Nabuchodonosor. ideo euangelium habet: in diebus Heliae, quando clausum est caelum . nox erat perfidis, sed Heliae lumen erat; clausum erat perfidis caelum, sed Heliae patebat; fames erat perfidis, sed Heliae ubertas. neque enim csuriie poterat cui cibum caelestia ministrabant nec esuriebat qui alios ipse pascebat. ergo sibi dies est iustus in tenebris, quia et lux in tenebris 1ucet. et Ioseph in Aegypto erat et lucebat ei meridies, sicut supra dixit. peccatori autem dixit deus: quare tu enarras iustitias me ? itia lumen est, quia supra habes: Et educet sicut lumen justitiam tuam . Habes ergo quod in te luceat, si justitiam sequaris. Splendet tibi dies, lucet tibi nox; quia fideli et nox sicut dies illuminabitur. Dies igitur justi novit Dominus, quia ipse illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , hoc est, illum qui ad imaginem et similitudinem Dei vivit; illum qui se hominem esse cognoscit,
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ unmaculata erit: Non cõ¬
fundent᷑ in tempore malo. Qui
nouit dñm: scitur a dño. Nouit
iustos: nescit iniustos. Ido in iꝰtis
dicet. Discedite anie om̃s qui oꝑa¬
mini iniquitatẽ: Nescio uos: hoc
ẽ. qͥa estis indigni cognitione di¬
uina: nescio uos. Quia me ipsi
nescire uoluistis. oꝑa ur̃a me ne¬
sciunt: facta ur̃a me nesciunt.¬
& si dicatis quia mescitis: redar¬
guunt uos ur̃a peccata. Omne
peccatũ a malo ẽ: qui autẽ nõ
peccat in me manet. Hot scͥp¬
sit iohannes. Quid de dño dicã
quudedignat᷑ impiũ scire : Pau¬
lus dedignat᷑ qui dixit. Siqͥs
in uob̾ ꝓph̾a aut spiritalis. cog¬
noscet que scribo uob̾. Qui au¬
tem ignorat: ignorabit᷑. & alibi
scriptum ẽ. Cognouit dominus
qui sũt eiꝰ. Simus gͦ dñi: ut cog¬
noscat nos dñs. Q discedat ab̃
iniquitate omnis qui nominat
nomen dñi. Grecus habet. No¬
uit dñs dies immaculatorum.
Sunt enĩ dies heliȩ. sunt dies

Expanded text:
eorum um inmaculata erit; non coneorum um inmaculata erit; non confundentur in tempore malo. qui nouit Christum, scitur a domino; nouit iustos, nescit iniustos . ideo iniustis dicet: discedite a m e omnes qui operamini iniquitatem; nescio uos, hoc est: quia estis indigni cognitione diuina; nescio uos, quia me ipsi nescire uoluistis. opera uestra me nesciunt, facta uestra me nesciunt; etsi dicatis, quia scitis me, redarguunt uos uestra peccata. omne peccatum a malo est, qui autem non peccat, in me manet; hoc scripsit Iohannes . quid de domino dicam, quia dedignatur impium scire ? Paulus dedignatur, qui dixit: si quis in uobis propheta est aut spiritalis, cognoscat quae scribo uobis ; qui autem ignorat, ignorabitur, et alibi ita dictum est: cognouit dominus qui sunt eius. simus ergo domini, ut cognoscat nos dominus, et discedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini. Graecus habet: nouit dominus dies inmaculatorum; sunt enim dies Heliae, sunt dies
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Manus dñi tecigit me. Misit
g dñs manũ suã in seruũ suum.
& manũ peccatoris qͣm in eũ ac¬
cepta miserat potestate brachiũ¬
q contͥuit. Ita diabolus suo ser¬
mone deceptus ẽ: qui dixͣ. Mit¬
te manũ tuã in eũ: & iudeamuᷤ
si in faciem de ñ benedicet. Non
enĩ ausus ẽ dicere maledicet. s
hoc intelligendũ reliquit. Mi¬
sit d̾s manũ suã: & confirmatꝰ
ẽ iob. Cepit benedicere: qui ma¬
le dicere credebatur. Sanat enĩ
Misit manũ suã. & leꝓsi macła
omuis abscessit. tecigit cecoꝵ ocu¬
los: & cecitate depulsa lum̃ reful¬
sit oculoꝵ. Pete gͣ sẽꝑ ut ꝯfirmeris:
q̃m &e tu qui stas uide ne cadas.
Nos stare debemꝰ ut confirmem᷑
adño. Lubricũ ẽ seculũ: cito la¬
bimur. Deũ rogemꝰ. ut nos dñs
stabilire & confirmare dignetur.
Noli putare quia uiã tuam ne¬
sciat dñs. Si iustus es: nouit.
Crede dicenti ꝓpħȩ. Nouit dñs
dies unmacu̾latoꝵ. & hereditaᷤᷤ

Expanded text:
ait: Manus Domini tetigit me . Misit ait: Manus Domini tetigit me . Misit ergo Dominus manum suam in servum suum; et manum peccatoris quam in eum accepta miserat potestate, brachiumque contrivit. Ita diabolus suo sermone deceptus est, qui dixit: Mitte manum tuam in eum, et videamus si in faciem te non benedicit; non enim ausus est dicere \'maledicit\', sed hoc intellegendum reliquit. misit dominus manum suam et confirmatus est Iob, coepit benedicere qui maledicere credebatur; sanat enim misit manum suam et leprosi macula omnis abscessit, tetigit caecorum oculos et caecitate depulsa lumen refulsit oculorum. pete ergo semper ut confirmeris, quoniam et tu qui stas uide ne cadas. nos stare debemus, ut confirmemur a domino. lubricum est saeculum, cito labimur; ideo rogemus, ut nos dominus stabilire et confirmare dignetur. Noli putare, quia uiam tuum nesciat dominus; si iustus es, nouit. crede dicenti prophetae: nouit dominus uias inmaculatorum et hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
los adquirit eccłie. num̾̃oq cre¬
dentiũ. Qui gͦ hos audierit &
uiderit oꝑum qͣlitatẽ: dicͣ. Meliꝰ
est modicũ iusto: suꝑ diuitias
peccatoꝵ multas. hinc salomon
deriuauit illud qͦd qͣsi suũ ipse
⁊posuit. E x multiloqͥo ñ effugieᷤ
peccatũ. Dialectica gͦ diuitias u̾¬
borũ fluit: pietas cuorẽ deiser¬
uat. Ideo hic parcus in uerbis:
diues in sp̃u. Mauult timere
qͣm uana ueri uerba iactare. U¬
mor enĩ disciplina difciplina¬
sapienti e ẽ: loquacitas in noco
terent᷑. ut actꝰ eoꝵ iusto impedi¬
mentũ afferre ñ possint. ne dere¬
linqͣtur uirga peccatoꝵ. sr̃ sortem
iustoꝵ. Q paulus ait. Conterat
d̾s satanan sub pedib ur̃is. Si
enĩ brachiũ eiꝰ contritũ fuerit.
totus ipse conteret᷑.: ut conculcei¬
tur eius commenta sicut uenena
serpentis. Confirinat autẽ iustos
dñs. brachio aduersarũ dissolu-¬
to. & ideo iustus dicit. & confir¬
masti suꝑme manũ tuã. & iob

Expanded text:
los acquirit Ecclesiae, numeroque crelos acquirit Ecclesiae, numeroque credentium. Qui ergo hos audierit, et viderit operum qualitatem, dicit: Melius est modicum justo, super divitias peccatorum multas. Hinc Salomon derivavit illud, quod quasi suum ipse posuit: Ex multiloquio non effugies peccatum . Dialectica ergo divitiis verborum fluit, pietas timorem Dei servat. Ideo hic parcus in verbis, dives in spiritu, magis vult timere, quam vana veri verba jactare; timor enim disciplina sapientiae est: loquacitas innocentterentur. Ut actus eorum justo impedimentum afferre non possint; ne derelinquatur virga peccatorum super sortem justorum. Et Paulus ait: Conterat Deus satanam sub pedibus vestris . Si enim brachium ejus contritum fuerit, totus ipse conteretur; ut conculcentur ejus commenta, sicut venena serpentis. 30. Confirmat autem justos Dominus, brachio adversarii dissoluto. Et ideo justus dicit: Et confirmasti super me manum tuam . Et Job
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ forte quia peccator dixit. Omĩa
hec mn tͣdita sunt : & cui uolo do
illa. Deinde q̃m diuitie magis
facem cupiditatis inflãmãt: &
unꝰqͥsq dum maiora desiderat.
ñ declinat diuert eNa peccatoꝵ.
Unde & saluacor dyxt. facite uo¬
bis amieos de mammona iniqui¬
tatis. Iniquitas enĩ census ẽ qͥm
diaboli potestate ẽ: ut cui ille uo¬
luerit conferat᷑. Potest & illud in¬
telligi. quia melius ẽ parũ iꝰto:
suꝑ diuitias peccatoꝵ multas.
Quia ẽ quidã diues inuerbis. ut
sunt phylosophi istiꝰ mundi de
sacrilegiis disputantes. de motu
siderũ: stella iouis ac saturni.
de gen̾ationib hominũ. de si¬
mulacrorũ cultu. de geometria
de dialectica. Phylosophy gͦ in
sermone diuites sunt: fidei in¬
opes. ueritatis exortes. & sunt
pleriq simplices dñi sacerdotes
in sermone pauꝑes: abstinentia
& uirtute sublimes. Illi multis lo¬
asserunt. Illi suos amittunt co¬
tidie sacerdotes. hic pauꝑ popu¬

Expanded text:
nisi forte quia peccator dixit: omnia nisi forte quia peccator dixit: omnia haec mihi tradita sunt et cui uolo do illa, deinde quoniam diuitiae magis facem cupiditatis inflammant et unusquisque, dum maiora desiderat, non declinat diuerticula peccatorum. unde et saluator dixit: facite uobis amicos de mamona iniquitatis. iniquitatis enim census est, qui in diaboli potestate est, ut cui ille uoluerit conferatur. potest et illud intellegi, quia melius est parum iusto super diuitias peccatorum multas, quia est quidam diues in uerbis, ut sunt philosophi istius mundi de sacrilegiis disputantes, de motu siderum, de stella Iouis ac Saturni, de generationibus hominum, de simulacrorum cultu, de geometria et dialectica. philosophi ergo in sermone diuites sunt, fidei inopes, ueritatis exsortes. et sunt plerique simplices domini sacerdotes, in sermone pauperes, abstinentia et uirtute sublimes. illi multis loasserunt; illi suos amittunt quotidie sacerdotes, hic pauper popu
Abbreviated transcription (Latin):
cipitabunt᷑ sacrilegi in lacũ ig¬
nis ardentis: qui suꝑba in deum
iactauere conuitia: Seqͣmur
gͥ positi columnãiguis que nos
in hoc corpore positos illuminet.¬
& uiam monstret: ut in futurũ
nobis nebula refrigeret noctis.
qͥ seua incendia leuare possimꝰ.
Uide autẽ scͥptura qͥd dicat. Ar¬
cus in qͥt peccatoꝵ dñs confrin¬
gat. Arcum autẽ suum posuit in
nube. quo diluiuia cessarent: tͣnqͥlli¬
tas refunderet᷑. Unde credendum
quia adu̾sarius & malignus ar¬
cum excendit suũ: ut quietis ani¬
mis moueat tempestates. excitet
flatus. Oremꝰ gͦ ut arcũ maligni¬
tatis dissoluat dñs d̾s nr. assit
pauꝑi suõinopi. qui ꝓpter deiti¬
morem duxit ñ affectandas cẽ
diuitias. ñ occupanda minoꝵ.
p̃dia: ñ uiduas relictis maiorum
hereditatib exuendas. Melius
parũ iusto. supͣ diuitias pecca¬
torũ multas. Non gͦ diuitĩꝵ ac¬
cusant᷑. s diuitie peccatorum:

Expanded text:
aecipitabuntur sacrilegi in lacum igaecipitabuntur sacrilegi in lacum ignis ardentis, qui superba in deum iactauere conuicia. sequamur ergo hic positi columnam ignis, quae nos in hoc corpore positos inluminet et uiam monstret, ut in futurum nobis nebula refrigeret noctis, quo saeua incendia releuare possimus. Uide autem, scriptura quid dicat: arcus, inquit, peccatorum dominus confringat. arcum autem suum posuit in nube, quando diluuia cesserant, ut tranquillitas refunderetur. unde credendum, quia aduersarius et.malignus arcum extendit suum, ut quietis animis moueat tempestates, excitet flatus. oremus ergo, ut arcum malignitatis dissoluat dominus deus noster, assit pauperi suo et inopi, qui propter dei timorem nescit affectandas esse diuitias, occupanda minorum praedia, uiduas relictis maiorum hereditatibus exuendas. M elius est parum iusto super diuitias peccatorum multas. non ergo diuitiae accusantur, sed diuitiae peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
quis sustinebit cum apparu̾it
nobis: Qͣm ipse introibit sicut
ignis conflatorii. & sic̃ alueus
lauantiũ. & sedebit conflans
& purgaus sic̃ aurũ & argentũ:
&e purgabit filios leui. &ͦ effim¬
det eos sicut aurum & sicut argen¬
tum. & erunt dño offerentes sacrifi¬
cium in equitate. Igne gͦ purga¬
bunt᷑ filii leui: igie erechiel. igne
dlanel. S hii & si ꝑignẽ examina¬
bunt᷑: dicent tamen. T̃ ransiuimꝰ
ꝑ ignẽ c&e aqͣm. Alii in igne rema¬
nebunt. Illis rorabit ignis ut he¬
breis pueris. qui in incendio for¬
natis ardentis obiecti sunt. Mii¬
stros autẽ impictatis ultor ignis
exuret. Ue mͥ si opus meũ arserit:¬
& laboris huiꝰ patiar detͥmentũ.
& si saluos faciet dñs seruos suoᷤͤ:
salui crimꝰ ꝑ fidem: sic tameN
salui quasi ꝑ ignẽ: & si ñ exure¬
mur: tam̃ urem. Qumͦ tamen
alii remaneant inigne. alii ꝑtͣn¬
seant: alio loco nos doceat scͥp¬
ctura diuina. Nempe in mare ru¬

Expanded text:
quis sustinebit cum appa.ruerit quis sustinebit cum appa.ruerit nobis? quoniam ipse introibit sicut ignis conflatorii et sicut alueus lauantium. et sedebit conflans et purgans sicut aurum et argentum et purgabit filios Leui et effundet eos sicut aurum et sicut argentum, et erunt domino offerentes sacrificium in aequitate. igne ergo purgabuntur filii Leui, igne Ezechiel, igne Daniel. sed hi etsi per ignem examinabuntur, dicent tamen: transiuimus per ignem et aquam. alii in igne remanebunt. illis rorabit ignis ut Hebraeis pueris, qui incendio fornacis ardentis obiecti sunt, ministros autem impietatis ultor ignis exuret. uaemihi, si opus meum arserit laboris huius patiar detrimentum etsi saluos faciet dominus seruos suos, salui erimus per fidem, sic tamen salui quasi per ignem; etsi non exuremur, tamen uremur. quomodo tamen alii remaneant in igne, alii pertranseant, alio loco nos doceat scriptura diuina. nempe in Mare Ru
Abbreviated transcription (Latin):
ferre nͣ pot̾ant. suisq spiculis ster¬
nebant᷑: & qͦd peius ẽ nͣ erant corpo¬
rum gͣuiora uulnera illa qͣm men¬
tium. Deficiebant enĩ corde: cum
d̾m adu̾sum se pugnare cognos
cerent. Exierant itaq ꝓuocantes
& de pharetra cordis sui aduers
popłm xpͣianũ uenenata ꝑfidie
iacula ꝓferebant: s in caput eoꝵ
sua reuertebat᷑ impietas. Deniq
ipsi inter se sua ꝑfidia sunt solu¬
ti. paratasq fidelib insidias dñs
dissipauit: ut nõ soluͣ pus noc̾e
ñ possent. s ꝓpriis auxilus nu¬
darent᷑. atq ad hostem sua arma
tͣnsirent. Qͣnto melius nͣ ꝓtulis¬
sent gladiũ de uagina: Hoc ẽ
impia nequaqͣm uerba ꝓinsissent.
ilam si ꝓ ocioso sermone redditu¬
rus ẽunusqͥsq rationẽ: qͣnto ma¬
gis uerba sacrilegii grauib sup¬
pliciis expiabit: Igne nos exami¬
nasti dicit dauid. Ergo omnes
igne examinabunt᷑. &e ezechiel
sustinebit diem introitꝰ eiꝰ: aut

Expanded text:
ferre non poterant, suisque spiculis sterferre non poterant, suisque spiculis sternebantur. Et quod pejus est, non erant corporum graviora vulnera illa, quam mentium; deficiebant enim corde, cum Deum adversum se pugnare cogncerent. exierant itaque prouocantes et de pharetra cordis sui aduersus populum christianum uenenata perfidiae iacula proferebant, sed in caput eorum sua reuertebatur impietas. denique ipsi inter se sua perfidia sunt soluti paratasque fidelibus insidias dominus dissipauit, ut non solum piis nocere non possent, sed propriis auxiliis nudarentur atque ad hostem sua arma transirent. quanto melius non protulissent gladium de uagina, hoc est impia nequaquam uerba prompsissent! nam si pro otioso sermone redditurus est unusquisque rationem, quanto magis uerba sacrilegii grauibus suppliciis expiabit! Igne nos examinasti, dicit Dauid. ergo omnes igne examinabimur. et Ezechiel . et quis sustinebit diem introitus eius? aut
Abbreviated transcription (Latin):
munitꝰ: fuge diuitias peccatoris.
ne inueniat unde uulnerare te
possit. Esto misericors. ut inuul¬
nerabilis maneas : uel curare te
possis si fueris uulneratꝰ. Est &
pauꝑ quẽ uolunt aduersarii uulne¬
rare: ex illo numero de quo salua¬
tor dixit. Beati pauꝑes sp̃u: qm
admodũ reu̾tit᷑ in dei seruulos
ab eis qui ñ receꝑint benedicentũ
iusto nocere conant᷑. in eoꝵ ꝑnici¬
em reuertat᷑. quo suis telis & uul¬
nerib trucident᷑. Sepe enĩ iacu¬
la in ipsos qui ea iecerint refundi¬
tur. Qͦ d etiã primo accidit bel¬
lo. cum infideles & sacrilegi la¬
cesserent aliquẽ in dño confidẽ¬
tem. & regnũ eiꝰ ereptũ ire con¬
tenderent. eccłiis dñi ꝑsecutio¬
num seria minitãtes. ut subito
uentus oriret᷑. qui infidelib excu¬
terent scuta de manib. ac tela
omniũ atq missilia in peccatorꝰ
exercitum retorqueret. Aabuc hos¬
tis deerat. & iam illi uentoꝵ pͣlia

Expanded text:
munitus. fuge diuitias peccatoris, munitus. fuge diuitias peccatoris, ne inueniat ubi uulnerare te possit. esto misericors, ut inuulnerabilis maneas uel curare te. possis, si fueris uulneratus. est et pauper, quem uolunt aduersarii uulnerare, ex illo numero, de quo saluator dixit: beati pauperes spirituadmodum reuertitur in dei seruab eis qui non receperint benedicentium justo nocere conantur, in eorum perniciem revertatur; quo suis telis et vulneribus trucidentur. Saepe enim jacula in ipsos qui ea jecerint, refunduntur Quod etiam proximo accidit bello, cum infideles et sacrilegi lacesserent aliquem in Domino confidentem, et regnum ejus ereptum ire contenderent, Ecclesiis Domini persecutionum saeva minitantes; ut subito ventus oriretur, qui infidelibus excuteret scuta de manibus, ac tela omnium, atque missilia in peccatoris exercitum retorqueret. Adhuc hostis deerat, et jam illi ventorum praelia
Abbreviated transcription (Latin):
ne si cos audias dices: Gladiũ eua¬
ginauert̃ peccatores. Qͣndo sermo
turpis tanqͣm de uagina petulan¬
ti exore ꝑfert᷑. qͥm cohiberi par
fuit & recondi: similiter ut gladiꝰ
uerbũ dei dicit᷑: & idem sermo est
peccatoris : ita & arcus qͦm exten¬
dunt peccatores. mens eoꝵ ẽ. &
sagita qͣm iaciunt sermo ẽ uene¬
natꝰ. Sicut enĩ sagitta xp̃c qͥ est
uerbũ dĩ. cui dicitur posui ce sic̃
ret᷑ dei: ita sagictȩ sunt ꝑfidoꝵ.
quȩ arcu qͦdam iniquitatis emis¬
sȩ. incautũ uuln̾ant innocentẽ.
nisi ignita eoꝵ iacula scuto fidei
repellant᷑. & ideo sollicitꝰ ẽẽ debes
miles in pͣlio. quia pugna tͥ nͣ so¬
lum aduersus carnẽ̾ & sangnẽ
ẽ.: s adu̾sus ipsas ꝙͦ nequitias
spuitales quȩ ñ uident᷑. Abundent
tarma fortia deo. ut facile possisqͥ
uolueris tela depmere ne paupem
te & inermẽ hostis possit oppͥmere.
Esto deo fortis. deo diues: ut dicat᷑

Expanded text:
ne, si eos audias, dices: gladium euane, si eos audias, dices: gladium euaginauerunt peccatores, quando sermo turpis tam- quam de uagina petulanti ex ore profertur, quem cohiberi par fuit et recondi ? similiter ut gladius uerbum dei dicitur, idem et sermo est peccatoris, ita et arcus quem extendunt peccatores mens eorum est et sagitta quam iaciunt sermo est uenenatus. sicut enim sagitta Christus qui est uerbum dei, cui dicretra Dei: ita sagittae sunt perfidorum, quae arcu quodam iniquitatis emissae incautum vulnerant innocentem, nisi ignita eorum jacula scuto fidei repellantur. Et ideo sollicitus esse debes miles in praelio; quia pugna tibi non solum adversus carnem et sanguinem est, sed aduersus ipsas quoque nequitias spiritales quae non uidentur. abundent tibi arma fortia deo, ut facile possis quae uolueris tela depromere, ne pauperem te et inermem hostis possit opprimere. esto deo fortis, deo diues, ut dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbitas ñ potest ẽẽ ꝑpetua. In¬
sidiȩ temporales sunt: munum̃¬
ta autẽ uirtutis ȩterna. Mors pec¬
catoris : omne̾ eiꝰ potentiã frau.¬
demq dissoluit. Plus adicit.
Ecce inqͥt gladiũ euaginauer̃t
peccatores: extendert arcũ suũ
ut decipiant pauꝑem & inopẽ.
Quis ẽ gladius peccatoris: nisi
contͣriꝰ gladio sp̃s sci: Docuit
hunc scriptura me gladium:
Nocuit apłs dicens: Quia habemus
loricã iustitiȩ. o scutũ fidei. & galeã
salutis. & gladiũ sp̃s qͦd ẽ uerbũ dĩ.
Ergo uerbũ dĩ gladuis sp̃ͣs scĩ est:
econttio utiq gladius sp̃s nequis¬
sum. uerbũ ẽ malũ. hoc petrꝰ apłs
ananiam &e saphirã sermonis sui
quodã ense ꝑcussit: hoc gladio pau¬
lus imico adu̾santi disputatio¬
nib suis oculoꝵ lum̃ eripuit. .e
noctẽ cecitatis infudit. Considera
nunt mͥ iurgantes peccatores atq
acerba iactantes. & insolentia cͥmi¬
nationũ obꝓbria ꝓferentes. Noti¬

Expanded text:
inprobitas non potest esse perpetua. ininprobitas non potest esse perpetua. insidiae temporales sunt, munimenta autem uirtutis aeterna. mors peccatoris omnem eius potentiam fraudemque dissoluit. Plus adicit: ecce, inquit, gladium euaginauerunt peccatores, extenderunt arcum suum, ut d ei ci ant p aup er em et inopem. quis est gladius peccatoris nisi contrarius gladio spiritus sancti ? docuit hunc scriptura me gladium, docuit apostolus, dicens quia habemus 1 o ricam iustitiae et scutum fidei et galeam salutis et gladium spiritus quod est uerbum d e i. ergo uerbum dei gladius spiritus sancti est; e contrario utique gladius nequissimi uerbum est malum. hoc Petrus apostolus Ananiam et Saphiram sermonis sui quodam ense percussit, hoc gladio Paulus Elymo aduersanti disputationibus suis oculorum lumen eripuit et noctem caecitatis infudit. considera nunc mihi iurgantes peccatores atque acerba iactantes insolentiae et criminationum obprobria proferentes. non
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝓpħia quȩ nͣ mentita ẽ cõpre¬
hendit asserens. Oriet in dieb eiꝰ iusti¬
tia: & multitudo pacis donec extolla¬
tur luna. Quȩ igit᷑ ẽ pax qua cunc¬
te eccl̃iȩ multiplicatꝰ ẽ popłs: nͥ illa
de qͣ dñs dixit. pace̾ iea do uobis
patem relinqͦ uobis: Dedit pacẽ: qͥa
minaꝵ bella sedauit. Seqͥt᷑. Obseruabit
peccator iustũ. & fremet suꝑ eum
dentib suis. Dñs autẽ irridebit
cum: qm̃ ꝓspicit qͦd ueniet dies eiꝰ.
Indignantis qͥdem & efferuescen¬
tis in iracundiã consuetudo ẽ den¬
tib fremere: sed habent etiã ma¬
ligni dentes suos. quib nͣ resona¬
re: s lacerare consueuerint. Insidie.
cõmenta nequitie: dentes sunt
peccatoris Insidiat᷑ gͦ peccator iꝰto:
qͥa inuidet. Iusti enĩ uita redargu¬
it peccatorẽ: qͦm tacita maiore
auccoritate condempnat: qͣm si
clara uoce loqͣrit᷑. S iustꝰ tune¬
re ñ debet fremitũ peccatoris: qͥa

Expanded text:
sicut prophetia, quae non mentita est, compresicut prophetia, quae non mentita est, comprehendit asserens: orietur in diebus eius iustitia et multitudo pacis, donec extollatur luna. quae igitur est pax, qua cunctae ecclesiae multiplicatus est populus, nisi illa de qua dominus dixit: pacem meam relinquo uobis, p acem meam do uobis? dedit pacem, qui animorum bella sedauit. Sequitur: obseruabit peccator iustum et t rem e t super eum dentibus suis. dominus autem inridebit eum, quoniam prospicit quod ueniet dies eius. indignantis quidem et feruescentis in iracundia consuetudo est dentibus fremere, sed habet etiam cor maligni dentes suos, qui non resonare, sed lacerare consueuerunt. insidiae commenta nequitiae dentes sunt peccatoris. insidiatur ergo peccator iusto, quia inuidet; iusti enim uita redarguit peccatorem, quem tacita maiore auctoritate condemnat quam si clara uoce loqueretur. sed iustus timere non debet fremitum peccatoris, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pacem habere nͣ possunt. Unde ro¬
gunt legio demonioꝵ ut in abyssũ
mitteretur. & sęcum magno tumul¬
tu preciͣtauit in fluctus. ut porcoꝵ
gregem quem repererat strangu¬
laret. Peccatores itaq abyssum pe¬
tunt. ubi caligo tenebrarũ. Man¬
delectabunt᷑ in multittuiline pa¬
cis. Merito terrã possident. inqͥly
d̾s ipse requiesqt: sic̃ diuino ꝑ y
saiam resultauit oraculo dicens.
Aut suꝑ quem requiescã nͥ supͣ
humilem & quietum & tremen¬
tem uerba mea: Qui sunt mansuti:
insi quos nullus stimulus dissensio¬
uis exagitat. nͣ ira ꝑturbat: nͣ seui¬
tia exasꝑat. ñ rabies crudelitatis
inflamiat: & ideo quia nͣ ui¬
na. nͣ epulas. ñ diuitias. s pacem
dñi dilexerunt in corpore constitu¬
li. ꝓilla delectatione corporaliũ uo¬
luptatũ. qua se putarunt esse frau¬
dandos. ut grãm adipiscerent᷑ eter¬
nam: delectabunt᷑ in multitudĩe
pacis: Qͣm dñs nͣr iħ̾c in diebus
suis generi donauit humano:

Expanded text:
pacem habere non possunt. unde ropacem habere non possunt. unde rogauit legio daemoniorum, ut in abyssum mitteretur, et se cum magno tumultu praecipitauit in fluctus, ut porcOrum gregem quem reppererat strangularet. peccatores itaque abyssum petunt, ubi caligo tenebrarum. M andelectabuntur in multitudine pacis. merito terram possident in quibus deus ipse requiescit, sicut diuino per Esaiam resultauit oraculo dicens: super quem requiescam nisi supra humilem et quietum et trementem uerba mea? qui sunt mansueti, nisi quos nullus stimulus dissensionis exagitat, non ira perturbat, non saeuitia exasperat, non rabies crudelitatis inflammat? et ideo quia non uina, non epulas, non diuitias, sed pacem domini dilexerunt in corpore constituti, pro illa delectatione corporalium uoluptatum, qua se putarunt esse fraudandos, ut gratiam adipiscerentur aeternam, delectabuntur in multitudine pacis, quam dominus noster Iesus in diebus suis generi donauit humano,
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã. Accepit dilationẽ. ne
continuo penitꝰ interiret: ut sal¬
ua fieret eua ꝑ generationẽ filioꝵ
posteritatẽ. S qui ꝑ hȩc redimi
noluerit. & in peccato ꝑseuerandũ
dicit: de eo dicit ꝓpħa. & adhuc
pusillũ & nͣ erit peccator. & quers
locũ eiꝰ & nͣ inuenies. Quomͣ eniͣ
ẽẽ poterit in futurũ. cum peccati lo¬
cus diuturlius ẽẽ nͣ possit: Lȩc ẽnĩ
est terra quȩ aꝑuit ossuum: ut san¬
guinem susciꝑet innocentis. Q ideo
in hac terra locus eͣ peccatoꝵ. Pret̾it
terra: quomͦ peccatoris locus pot̾it
inueniri:. Igo arbitror qͦd ideo fir¬
mamentũ iiter aqͣm & aqͣm d̾s ẽt
preceꝑit. ut a uirtutib peccata diꝰ¬
cerneret. & suꝑior aqua quȩ lau¬
dat dñͣm quieta maneret: erroris
inferior peccato eẽt obnoxia. De¬
nq illa dm uidet. hec ñ uidet. quȩ
det. Inde etiam dicctum ẽ. Uiderͣt
rum. Merito turbant᷑ abyssi. suꝑ
quas tenebiȩ sunt deformes. & ideo

Expanded text:
paenitentiam. accepit dilationem, ne paenitentiam. accepit dilationem, ne continuo penitus interiret, ut salua fieret Eua per generationem filiorum, posteritatem. Sed qui per haec redimi noluerit et in peccato perseuerandum ducit, de eo dicit prophetia: et adhuc pusillum et non erit peccator et quaeres locum eius et non inuenies. quomodo enim esse poterit in futurum, cum peccati locus diuturnus esse non possit? haec est enim terra quae aperuit os suum, ut sanguinem susciperet innocentis, et ideo in hac terra locus est peccatorum. praeterit terra; quomodo peccatoris locus poterit inueniri? ego arbitror, quod ideo firmamentum inter aquam et aquam deus esse praeceperit, ut a uirtutibus peccata disc rneret et superior aqua, quae laudat dominum, quieta maneret erroris, inferior peccato esset obnoxia. denique illa deum uidet, haec non uidet; quae det. unde etiam dictum est: uideruntrum. merito turbantur abyssi, super quas tenebrae sunt deformes, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ẽ eniͣ terra quȩ ñ pͣterit. Nã
clũ & terra preteribunt: ũba
illa intelligibilis terra poterit pre¬
terire paradisi: in qua sunt qui
uerba dñi conseruant. In hac t̾̃¬
ra collocatus ẽ adam: ut fructuͣ
et̾nȩ caꝑet uitȩ.S qͥa uerba dñi
seruare ñ potuit: ideo in possessi¬
onẽ qͣm acceꝑat manere ñ meru
expectauit dñm. quomͦ enĩ expec¬
tauit qui refugit: & offerre se ti¬
muit: Ideo nec dñs eum uidere dig¬
natus ẽ. Oculi enĩ dñi suꝑ iustos.
hunc autẽ eousq uidere nolebat.
ut q̃reret dicens. Adam ubi es:
Qui querit᷑ ꝓabsente habet᷑. Fides ẽ
quȩ nos representat deo: ꝑfidia qͣ
facit impios exulare. Nullus est
itaq absens deo: qui nͥ se absentẽ
fecerit. Q ideo dic̃. fiat tͥ scdm fide
tuã. Qui eniͣignorat. ignorabitur.
Ergo adam qͣsi peccator locũ suũ
seruare nͣ potuit: de paradiso eiec¬
tus. in carcere ẽ religatus ut ageret

Expanded text:
haec est enim terra quae non praeterit; nam haec est enim terra quae non praeterit; nam caelum et terra praeteribunt, u-erbilla intellegibilis terra poterit praeterire paradisi, in qua sunt qui domini uerba conseruant. in hac terra conlocatus est Adam, ut fructum aeternae caperet uitae; sed quia uerba domini seruare non potuit, ideo in possessione quam acceperat manere non meruiexpectauit dominum — quomodo enim expectauit qui refugit et offerre se timuit? —, ideo nec dominus eum uidere dignatus est; oculi enim domini Super iustos. hunc autem eo usque uidere nolebat, ut quaereret dicens: Adam, ubi es? qui quaeritur, pro absente habetur. fides est, quae nos repraesentat deo, perfidia, quae facit impios exulare. nullus itaque est deo absens nisi qui se absentem tecent, et ideo dicit: fiat tibi secundum fidem tuam; \' qui enim ignorat, ignorabitur. ergo Adam quasi peccator locum suum seruare non potuit; de paradiso eiectus in castellum est relegatus, ut ageret
Abbreviated transcription (Latin):
ti.uini. & olei multiplicati stͣ.
Bonuͣ ẽ gͦ habere intra te torcu¬
laria uino redundantia: ut
fluat tͥ uinuͣ in uas cuuͣ de ui¬
nea soreth. poculũ in ebrians
qͣm p̾clarũ. Sorech enĩ uinea
noui pͥncipii. noue equitatis:
unde dicitur nobis. Cantate
ficate nomen eiꝰ ab extremo terre.
Hȩc gͦ uinea uuas faciat ñ iniquita¬
tem: Ideo relicta ẽ uinea iudeorum
quia iniquitatẽ fecit ut scriptũ ẽ:
& ñ iudiciũ. Nos gͦ fructũ feramꝰ
in.xp̃o: ut ꝑpetui ẽẽ meream. Sus¬
tinentes enim dñm possidebũt ter¬
Est quedã terra celestis. quȩ fructũ
cȩlestib ferat. De qua ait. Credo
udere bona dñi in terra uiuenti¬
um. Hȩc terra multo bominuͣ su¬
dore. uentri ministrat alimenta.
Illa teria bona dñi sine ullo labo.¬
re fructificat. in qͣ iustoꝵ diut᷑na
possessio: & piȩ mentis hereditas
est. & bene ait. Sustinentes autẽ
dñm: hereditate possidebt t̾ram.

Expanded text:
ti, uini et olei multiplicati sunt. ti, uini et olei multiplicati sunt. bonum est ergo habere intra te torcularia uino redundantia, ut fluat tibi uinum in uas tuum de uinea Sorech, poculum illud inebrians quam praeclarum . Sor-ech enim uinea noui principii, nouae aequitatis. unde et dicitur nobis: cantate ficate nomen eius ab extremo terrae. haec ergo uinea uuas faciat, non iniquitatem. ideo relicta est uinea Iudaeorum, quia iniquitatem fecit, ut scriptum est, et non iudicium. nos ergo fructum feramus in Christo, ut perpetui esse mereamur. Sustinentes enim dominum possidebunt terest quaedam terra caelestis, quae fructum caelestibus ferat, de qua ait: credo uidere bona domini in terra uiuentium. haec terra multo hominum sudore uentri ministrat alimenta, illa terra bona domini sine ullo labore fructificat, in qua iustorum diuturna possessio et piae mentis hereditas est. et bene ait: sustinentes autem dominum hereditate possidebunt terram.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ seram. noli ei adquiescere. ne excoͣ¬
sensu tuo caduca serat. abscidat et̾¬
na. Ideo nabuthe inter scos habet᷑.
quia maioꝵ suoꝵ hereditatẽ ne re¬
gi quidem putauit ẽẽ cedendam:
& lapidari maluit: ut uineã suã
nͣ daret in direptionẽ. Hereditas
maioꝵ: fides uera ẽ. Eatiterunt
arrian regali subnixi potentia:
qui dniͣ templũ putarent sibi
ẽẽ tradenduͣ. supplicia acerba mi¬
nitantes. S absit ut apud men¬
tem dño seruiente: p̃ponderaret
magis pene formido. qͣm forma
pietatis. Non pͣualuit ꝑfidia. qͥa
fides restitit. Est etiã quedã ui¬
nea in pectorib fideliũ. de qua
dicit ysaias. Uinea facta ẽ di¬
lecco in cornu uberi. Hanc uine¬
am dñs plantauit in cordib nrͣiᷤ.
& ideo legimꝰ dicente̾ dm. Ego te
plantaui uineã fructiferã: totã
uerã. Nemo ergo de agro anime
niͣe hanc auferat uineã: quia
benedicta eͣ uinea: ea Ideoq dic¬
tum ẽ de sc̃is. A fructu frumen¬

Expanded text:
mihi ins.eram, noli ei adquiescere, ne ex conmihi ins.eram, noli ei adquiescere, ne ex consensu tuo caduca serat, abscidat aeterna. ideo Nabuthe inter sanctos habetur, quia maiorum suorum hereditatem ne regi quidem putauit esse cedendam et lapidari maluit, ut uineam suam non daret in direptionem. hereditas maiorum fides uera est. extiterunt Amani regali subnixi potentia, qui templum domini putarent sibi esse tradendum, supplicia acerba minitantes. sed absit, ut apud mentem domino seruientem praeponderaret magis poenae formido quam forma pietatis. non praeualuit perfidia, quia fides restitit. est etiam quaedam uinea in pectoribus fidelium, de qua dicit Esaias: u i nea facta est dilecto in cornu uberi. hanc uineam dominus plantauit in cordibus nostris et ideo legimus dicentem deum: ego te plantaui uitem fructiferam totam ueram. nemo ergo de agro animae nostrae hanc auferat uineam, quia benedicta est ea uinea. ideoque dictum est de sanctis: a fructu frumen
Abbreviated transcription (Latin):
tiones.⁊ in secͥta tui pectoriᷤᷤ immergat
dicens. Hindica iniuriã tuã. ui¬
rum te ẽẽ cognosce. feminee infir-¬
mitatis ẽ: nͣ capere uindictã. Ergo
contempnere te debuit seruus: fr̃
decipere: amicꝰ illudere: Q tu adhuc
tuam ñ ulcisceris contumeliam:
Proscribas necesse ẽ. gladio oportet
insurgas: & dolorẽ tuũ aduersarii
morte soleris. Uir fuit ille qui su¬
um occidit inimicuͣ. merito pͣdica¬
tur. quia ita se uindicauit ut alius
irrogare ei nͣ auderet iniuriã. Huis
stimulis plus accendit᷑: plus moue¬
tur. ut compleatur qͦd scriptũ est.
Ira ꝑdit etiã sapientes. Ergo tune
audias euͣ: ne emuleris ut nequit᷑
facias. Qͣm qui nequiter agunt
exterminabunt᷑. Cat̾minant᷑ qͥra¬
dices nͣ habent. sicͣ olera uel fenũ.
Olera infirmꝰ manducet. Tu autẽ
uitem insere in agro tuo: uineã
institue. & si uenerit achab qui
dicat damͥ uineã tuã. ut olera

Expanded text:
tiones et in secreta se tui cordis inmergat tiones et in secreta se tui cordis inmergat dicens: \'uindica iniuriam tuam, uirum te esse cognosce; femineae infirmitatis est non capere uindictam. ergo contemnere te debuit seruus, frater decipere, amicus illudere, et tu adhuc tuam non ulcisceris contumeliam ? proscribas necesse est, gladio oportet insurgas et dolorem tuum aduersarii morte soleris. uir fuit ille, qui suum occidit inimicum; merito praedicatur, quia ita se uindicauit, ut alius irrogare ei non auderet iniuriam\'. his stimulis plus accenditur, plus mouetur, ut compleatur quod scriptum est: ira perdit etiam sapientes. Ergo tu ne audias eum, ne aemuleris ut nequiter f acias, quoniam qui nequiter agunt e xterminabuntur . exterminantur, qui radices non habent, sicut holera uel faenum. holera infirmus manducet, tu autem uitem insere in agro tuo, uineam institue et, si uenerit Achab, qui tibi dicat: da mihi uineam tuam, ut holera
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. irascimini oe nolite peccare.
Non cnĩ hortat᷑ ut irascaris. s ad
tempus cedit affectui. Dat tamen
medicamentũ: ne diutius uis ulce¬
ris serpat. Irascimini qͦd ait. tue ẽ pal¬
sionis. Medicus enĩ nͣ stati adhibe
medicamenta languori. Si do¬
lor feruet. fomenta adhibet: ut mi¬
tescat dolor. Si febris exestuat: reme¬
dii tempꝰ expectat. Ipsum potum
sitientib negare consuetut. Lon di¬
cit nolite febrire cum uapor feruet
egroti. S dicit. Expecta. desinat fi¬
bris. digerat᷑ commotio. sic & ꝓpħa
si potuit dicere homini cuiꝰ caro ut
ariis in orboꝵ. ita commotionũ pas¬
sionib excitatur. ñ urascere: s dicit.
Pesina ab ira & indignationẽ relinqͣ
he pecces Ira enĩ gͣuis est magistra pec¬
fati. Alius qͦ medicus dicit. Sol nͣ
þccidat suꝑ iracundiã ur̃am. Ne
dum diu differs. ueniat ille qui ca¬
efactu corporis somno excitare con¬
sueuit. & stimulet te. inserat tͥ cogita¬

Expanded text:
dixit: irascimini et nolite peccare. dixit: irascimini et nolite peccare. non enim hortatur ut irascaris, sed ad tempus cedit affectui, dat tamen medicamentum, ne diutius uis ulceris serpat. \'irascimini\', quod ait, tuae est passionis. medicus enim non statim adhibet medicamenta languori. si dolor feruet, fomenta adhibet, ut mitescat dolor; si febris exaestuat, remedii tempus expectat, ipsum potum sitientibus negare consueuit. non dicit: \'noli febrire , cum uapor feruet aegroti, sed dicit: \'expecta desinat febris, digeratur commotio\'. sic et propheta non potuit dicere homini, cuius caro ut uariis morborum, ita commotionum passionibus excitatur: \'non irasceris\', sed dicit: \'desine ab ira et indignationem relinque, ne pecces; ira enim grauis est magistra, peccati\'. alius quoque medicus dicit: so1 non occidat super iracundiam tuam, ne, dum diu differs, ueniat ille, qui calefactum corporis somno excitare consueuit, et stimulet te, inserat tibi cogita