comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dña. om̃s alias ꝓuide cẽptat. ac suꝑne
gub̾nat: & ne ultra uel citra euagent᷑.¬
seruat. Un boetiꝰ. Nurtute mediũi tener
si uel ultra uel infra ꝙͣ oportuerit fat.
gruus. Beati mundo corde.q .i. d.uid̾.
ficatꝰ fu̾it: mistica ac diuina liquide
intellig̾e nequit. Nam scͥptum est.
Sp̾c sẽs discipline effugies fictum. &
aufert se a cogitatiõib quȩ st̃ sine in¬
dellectu. Uñ salomon. Abhominatio
dñi cogitationes male: ꝑu̾se cogitati¬
ones seꝑant ãdeo. Qͥ gͦ uult fincerã
ac lucidum intellectum hr̃e p̃uarũ
cogitationũ phantasias ac̃ nebulas
studeat effugare: oĩ diligentia ⁊ cau¬
tela cor seruare. Uñ salomon. Om̃i
custodia seruacor tuũ: quia ex ipso
uita ꝓcedit. S eptimum donũ:
ac suauissimꝰ gustꝰ. Uñ psalmista. Gus¬
celicoł int̾eẽ. uͥ nił pot̾it qd̾ displiceat ẽẽ
nil qd̃ placeat ab eẽ. Ista septima gr̃a.
illi septime beatitudini congruit: deqͣ

Expanded text:
domina, omnes alias proinde temporat ac superne domina, omnes alias proinde temporat ac superne gubernat, et ne citra vel ultra licentservat. Unde Boetius: Virtutes medium tenent. Si vel ultra, vel infra quam oportuerit, fiat, gruus: Beati mundo corde, quoniam ipsi ficatus fuerit, mystica ac divina liquide intelligere nequit. Nam scriptum est: Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intelDomini, cogitationes malae . Perversae cogitationes separant a Deo . Qui ergo vult sincerum ac lucidum intellectum habere, pravarum cogitationum phantasias ac nebulas studeat effugare et omni diligentia et cautela cor servare. Unde Salomon: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . 7. Septimum donum eac suavissimus gustus. Unde Psalmista: Guscoelicolis interesse? ubi nil poterit quod displiceat, adesse, nil quod placeat abesse. Ista septima gratia illi septimae beatitudini congruit, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
tur oꝑa implemꝰ. uel q̃n delinq̃ntes
corrigere.⁊ ad bonũ reduce studemꝰ.
uel qͣn in iunas nob illatas facile in¬
dulgemꝰ. Iste scd̾s clem̃tie mod. siue
consilii sp̃c dm̃ fecit semetip̃m exma¬
nire. formã serui acciꝑe: scilicet utꝰ
sic posset omnẽ errantem corrigere.
⁊ ad ꝓpͥum ouile reducerẽ. Uñ apło
ait. Semetip̃m dedit ꝓ pecc̃is nr̃is.
ut nos eriꝑet de p̾senti scł̃o neꝗ̃ hinc
consulendi mͦ sic oportet insiste. ut in¬
iungit᷑ ab apło monente. Insta opor¬
tune importune. Est &. aliꝰ osulendi mod̾
scił discretionis uirtꝰ. qua ueras a pala¬
atis uel simulatis uirtutib discernimꝰ:
qua &ẽ ip̃m sathan ypocrisis auctorem
dinoscimꝰ. Ipse enĩ sathanas ut ait apltꝰ
tͣnsfigurat se in angłm lucis: M txta
beati ci pͥani dictũ ministros suos sub¬
ornat uelut ministros iusticiȩ noctem
asserentes ꝓ die int̾itum ꝓ salute. Ista
qͥdem uirtꝰ. cetarũ uirtutũ magistra ac

Expanded text:
tur opera implemus , vel quando delinquentes corrigere et ad bonum reducere studemus, vel quando injurias nobis illatas facile indulgemus. Iste secundus clementiae modus, sive consilii Spiritus, Deum fecit semetipsum exinanire, formam servi accipere, scilicet, ut sic posset ovem errantem corrigere, et ad proprium ovile reducere. Unde Apostolus ait: Semetipsum dedit pro peccatis nostris, ut nos eriperet de praesenti saeculo nequam . Huic consulendi modo sic oportet insistere, ut injungitur ab Apostolo monente: Insta opportune, importune Est et alius consulendi modus, scilicet discretionis virtus, qua veras a palliatis vel simulatis virtutibus discernimus: qua etiam ipsum Satanam hypocrisis auctorem caute dignoscimus: Ipse enim Satanas, ut ait Apostolus, transfigurat se in angelum lucis ; et juxta beati Cypriani dictum: Ministros suos subornat, velut ministros justitiae, noctem asserentes pro die, interitum pro salute. Ista quidem virtus, caeterarum virtutum magistra ac
Abbreviated transcription (Latin):
Berciũ donũ ÷ spc̃ scientie: de qͦ sa¬
lomon. Qͥ addit scientiã: addit ⁊ dolorẽ.
Uera nãq scientia ẽ scire nos mortales
⁊ caducos ⁊ fragiles. ẽẽ: & in hoc exilio.
ic t̾cio dono ꝯgruenti. Beati qͥ lugent:
ridetis: qr lugebitis. Hinc salomonait.
Risus dolori miscebit᷑: & extrema
gaudii luctus occupabit.
Quarta gr̾a ẽ sp̃c fortitudinis:
quarte in euãgłio beatitudim similis¬
qua d̾r. Beati qui esuriunt ⁊ sitiunt
iusticiã: qm̃ ip̃i saturabunt᷑. Qͥ enĩ
iusticiã esurit ⁊ sitit. ꝯtͣ quelib& adu̾¬
sa fortis. in suꝑabił ⁊ ĩ ꝑderritꝰ existit.
Uñ ⁊ salomon ait. Iustus qͣsi leo ꝯfi¬
iustus: quicqͥd ei accidit. Hoc spũ erant
Uditi. om̃s de quil loquit᷑ apł̃o. sc̃ilu¬

Expanded text:
donum est Spiritus scientiae, de quo Salomon ait: Qui addit scientiam, addit et dolorem . Vera namque scientia est, scire nos mortales et caducos et fragiles esse, et in hoc exsilio, ic tertio dono congruenti: Beati qui lugent, ridetis, quia plorabitis . Hinc Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . 4. Quarta gratia est Spiritus fortitudinis, quartae in Eiunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Qui enim justitiam esurit et sitit, contra quaelibet adversa fortis, insuperabilis et imperterritus existit. Unde Salomon ait: Justus ut leo confijustus quidquid ei acciderit . Hoc spiritu erant praediti omnes de quibus loquitur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Hoꝵ duoꝵ pec̾coꝵ cõp̃hendit dñs medi¬
cinam dicens. Discite a me. qr mitis sũ
& humił corde. Terciũ pece̾̃m fuit quod
sibi consortẽ. Contͣ hoc pecc̃m ẽ istudre
medium. Beati qui lugent: q .i. ꝯsolab̾.
Illa ꝑ ignorantiã: iste ꝑeccauit ꝑ infir¬
mitatem. Peccauit aut̃ nimis diligendo
ei dictum ẽ. Pro eo qͦd obedisti uoci uro¬
ris tue. płꝰqͣm meȩ: maledicta t̾ra ĩ oꝑe
tuo. Iustum qͥppe erat. ut illiꝰ uolũtatẽ
fac̾et. cui plꝰ debebat. Quis uͦ ambigat
plus eũ deb̃e conditori qͣm uxori . pt̾¬
ea uxori erat astrictꝰ dm̃ ꝑ amorẽ: deo
deo autẽ ꝑtimorẽ simul .⁊ amorẽ. Pł
gͦ debuert̾ ualere duo uincła ad tenẽ¬

Expanded text:
orum peccatorum comprehendit Dominus medicinam, dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis 1196 corde . Tertium peccatum fuit, quod sibi consortem. Contra hoc peccatum est istud remedium: Beati qui lugent, quoniam ipsi coIlla per ignorantiam, iste peccavit per infirmitatem. Peccavit autem nimis diligendo ei dictum est: Pro eo quod obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Justum quippe erat ut illius magis voluntatem faceret, cui plus debebat. Quis vero ambigat plus eum debere conditori, quam uxori? Siquidem uxori erat astrictus tantum per amorem, Deo autem per timorem simul et amorem. Plus ergo debuerunt valere duo vincula ad tene
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit mutari oĩo ñ patit᷑: ut exẽpli
causa ñ occides. ñ mechab̃is. ñ furtum
facies: ⁊ reliqͣ illiꝰ tabule legis scita. que
& si nullam ꝓrsus humanã dispensa¬
tionem admittunt. nec cui qͣm hominũ
ex his aliquomͦ aliqͥd soluere aut licuit
liere fornicaria misceri p̾cepit. qͦꝵ utiq
alt̾m quid nͥ graue furti facinus. alt̾m
qͥd nͥ flagitii turpitudo reputaret᷑. si ñ
excusasset utrũq factum auctoritas im¬
ꝑantis: gane ubi simile aliqͥd aliqn
a scĩs hominib fuisse legitur usurpa¬
dum. scriptura ñ indicante qd̃ d̃s ita
ꝑ̃ceꝑit: aut eos peccasse fatendum est
sicut homines: aut certe sic̃ ꝓpħas fa¬
miliare dei consilium accepisse. Uñ &
unum exẽplum pono qd̃ occurrit. de
sansone: qui seipsum una cũ hostib
oppͥmens int̾fecit. Quod utiq factũ
si defendit᷑ non fuisse peccatum. pͥuatũ

Expanded text:
tradidit, mutari omnino non patitur: ut, exempli tradidit, mutari omnino non patitur: ut, exempli causa, Non occides, Non moechaberis, Non furtum facies , et reliqua illius tabulae legiscita: quae, etsi nullam prorsus humanam dispensationem admittunt, nec cuiquam hominum ex his aliquid aliquo modo solvere, aut licuit, liere fornicaria misceri praecepit . Quorum utique alterum quid nisi grave furti facinus, alterum quid nisi flagitii turpitudo reputaretur, si non excusasset utrumque factum auctoritas imperantis? Sane ubi simile aliquid aliquando a sanctis hominibus fuisse legitur usurpatum, Scriptura non indicante quod Deus ita praeceperit; aut eos peccasse fatendum est, sicut homines; aut certe, sicut prophetas, familiare Dei consilium accepisse. Unde et unum exemplum pono quod occurrit de Samsone, qui se ipsum una cum hostibus opprimens interfecit . Quod utique factum si defenditur non fuisse peccatum, privatu
Abbreviated transcription (Latin):
te qͦ ubi expedire uidebit᷑ uel omittant᷑.
uel int̾mittant᷑. uel in aliud forte cõmo¬
dius dimittent᷑. sicut ẽ regione iniquum
ꝓculdubio foret. si statuta ꝓsola caritate.
cont᷑ caritatẽ tenerent᷑: Tenent gͦ fixam
firmãq ĩmobilitatẽ etiã apud prelatos.
quȩ ex stabili necessario sunt: s quatenꝰ
caritati deseruiunt: Nunqͥd aũ. hoc ego
uel solus sentio. uel primꝰ dico: An non
hoc ip̃m ⁊ papa gelasiꝰ sensit:  Aic siqͥdẽ.
Ubi necessitas non ẽ: inconu̾tibilia ma¬
neant scõꝵ patrũ decreta. L eo qͦ papa.
Ubi inquit necessitas ñ ẽ: nullomodo
iuiolentir scõꝵ patrũ constituda. & ĩfert.¬
Ubi gͦ necessitas fuerit: ad utilitatẽ ecclẽ
qui podestatẽ hab& ea dispenset. Ex ne¬
cessicate enim fit mutatio legis. Neces¬
sarium demn qd̾ inuiolabile nominaui:
illd̾ intelligo qd̾ ñ ab homine tͣditum
s diuinitꝰ ꝓmulgatũ. nisi ã deo qui

Expanded text:
te quoque, ubi expedire videbitur, vel omittantur, te quoque, ubi expedire videbitur, vel omittantur, vel intermittantur, vel in aliud forte commodius demutentur? Sicut e regione iniquum procul dubio foret, si statuta pro sola charitate, contra charitatem tenerentur. Tenent ergo fixam firmamque immobilitatem, etiam apud praelatos, quae ex stabili necessario sunt: sed quatenus charitati deserviunt. Nunquid autem hoc ego vel solus sentio, vel primus dico? An non hoc ipsum et papa Gelasius sensit? Ait siquidem: « Ubi necessitas non est, inconvertibilia maneant sanctorum Patrum decreta. » Leo quoque papa: « Ubi, » inquit, « necessitas non est, nullo modo violentur sanctorum Patrum statuta. Ubi vero necessitas fuerit, ad utilitatem Ecclesiae qui potestatem habet, ea dispenset. Ex necessitate enim fit mutatio legis. Esarium deinde, quod inviolabile nominavi, illud intelligo, quod non ab homine traditum, sed divinitus promulgatum, nisi a Deo qui
Abbreviated transcription (Latin):
mutare concedit᷑. Qm̃ tam̃ ab hominib:
etiã ꝑ homines. loco ⁊ officio ilł canonica
electione succedentes. licite int̾dum in
Ubi sane qui hoc legit attendat. me caude
ñ dic̾e ea posse uel ab istis leuit̾ ꝓ uolũ¬
tate mutari: s ex ratione fidelit̾ dispen¬
sari. Ideo autẽ hanc ipsam mutationem
taliter ⁊ a talib reciꝑe possunt: qm̃ non
naturalit̾. nec ꝑse bona sunt. Porro iN¬
uenta atq instituta fuert̾. ñ qr alit̾ ui¬
uere ñ liceret. s qd̾ ita magis ex pediret:
nec plane ad aliud qͣm ad lucrum uł cus¬
dodiam caritatis. Quãdiu gͦ caritati mi¬
litant. ĩ mobilit̾ fixa sunt. mutariq oĩo
uͤe abipsis quidem p̃positis sine offensa
possunt. At si e contrario contͣria forte
aliq̃n caritati uisa fuerint. his dũtaxat
quib hoc posse uidere datum ẽ ⁊ p̃uidẽ
creditum est: nonne iustissimũ ẽẽ liqͥt
ut que ꝓcaritate inuenta fuert̾. ꝓcarita¬

Expanded text:
mutare conceditur. Quia tamen ab hominibus, mutare conceditur. Quia tamen ab hominibus, etiam per homines, loco et officio illis canonica electione succedentes, licite interdum innibus dispensantur. Ubi sane qui haec legit, attendat me caute non dicere, ea posse vel ab istis leviter pro voluntate mutari, sed ex ratione fideliter dispensari. Ideo autem hanc ipsam mutationem taliter et a talibus recipere possunt, quoniam non naturaliter nec per se bona sunt. 5. Porro inventa atque instituta fuerunt, non quia aliter vivere non liceret, sed quod ita magis expediret; nec plane ad aliud, quam ad lucrum vel custodiam charitatis. Quandiu ergo charitati militant, immobiliter fixa sunt, mutarique omnino, ne ab ipsis quidem praepositis, sine offensa possunt. At si e contrario contraria forte aliquando charitati visa fuerint, his duntaxat quibus hoc posse videre datum est, et providere creditum est: nonne justissimum esse liquet, ut quae pro charitate inventa fuerint, pro charita
Abbreviated transcription (Latin):
ut fidelis quis inueniat᷑. Et eadẽ fortas¬
se fidelitas ã subditis nichilominꝰ exigit᷑
in obtẽꝑando. que a p̃positis indispen¬
sando. Constat gͥ ex his quȩ dicta sunt
urãm illam diuisionẽ integram ẽẽ ac
sufficientẽ. si mͦ ꝑsone distinguant᷑ &
temꝑa. dum subiectis qͥdem sit omnis
regłaris institutio qͣntum dum taxat
ad corporales obseruantias ꝑtinet. añ
ꝓfessionem uoluntaria. post ꝓfessionẽ
necessaria: p̃latis uͦ partim uoluntaria.
ut que inuenta abhomine. partim ne¬
cessaria. ut que fuerint diuinitas in¬
stituta. Quamobrẽ fortassis t̾c potissi¬
mũ congrua ⁊ luculenta magis eadem
diuisio apparebit: si eiꝰ m̃brum qd̾ dic¬
tum ÷ necessariũ. rursum intria hec
subdiuidatur. Stabile. inuiolabile. in¬
cõmucabile. Et qͥdem stabile dixerim
Benedicti. nec ñ & autentici canones &
si qua sunt alia eccłiastica instituta digne
sancita stabilit̾ ꝑseuerant. nec õino cui¬
ius subiectoꝵ ea aliquo mͦ uariare uel

Expanded text:
ut fidelis quis inveniatur. Et eadem fortasse fidelitas a subditis nihilominus exigitur in obtemperando, quae a praepositis in dispensando. Constat igitur ex his quae dicta sunt, vestram illam divisionem integram esse ac sufficientem, si modo personae distinguantur et tempora, dum subjectis quidem sit omnis regularis institutio quantum duntaxat ad corporales observantias pertinet ante professionem voluntaria, post professionem necessaria: praelatis vero partim voluntaria, ut quae inventa ab homine; partim necessaria, ut quae fuerint divinitus instituta. 4. Quam ob rem fortassis tunc potissimum congrua et luculenta magis eadem divisio apparebit, si ejus membrum quod dictum est necessarium, rursus in tria haec subdividatur: Stabile, Inviolabile, Incommutabile. Et quidem Stabile dixerim, Benedicti, necnon et authentici canones, et si quae sunt alia ecclesiastica instituta dignaesancita stabiliter perseverant, nec omnino cuivis subjectorum ea aliquo modo variare vel
Abbreviated transcription (Latin):
fiant: siue ut ur̃a uob̃ reddam. ilł uolũ¬
taria uel facticia. istis necessaria: ⁊tanꝙͣ
naturalia ñ imm̾ico reputant᷑. Ita sane
necessaria dix̾im: ut ex eis minime p̃ iu¬
dicet᷑ necessariis rõnalibq dispensatiõib.¬

Expanded text:
fiant, sive ut vestra vobis reddam illis volunfiant, sive ut vestra vobis reddam illis voluntaria vel factitia, istis necessaria, et tanquam naturalia non immerito reputantur. Ita sane necessaria dixerim, ut ex eis minime praejudicetur necessariis rationabilibusque dispensationib
Abbreviated transcription (Latin):
responsum fuerit. de ista iã nil suꝑerit.
qͦd ambigat᷑.
taq ut sentio ego regła scĩ bñdicti om̃i
homini ꝓponit᷑. imponit᷑ nulli. Edest
si deuote suscipit᷑ & tenet᷑: non dñ si non
suscipit᷑ obest. Qd̃ aut̃ in uoluntate: sus¬
cipientis. ñ in potestate ẽ ꝓponentis: uo¬
luntariũ merito dix̾im. ñ necessarium:
Attam̃ hoc ip̃m qd̾ dico uoluntariũ. si
quis ex ꝓpͥa uoluntate semel ãmiserit. ⁊
ꝓmiserit deinceps tenendũ ꝓfecto in ne¬
cessariũ sͥ ipse conu̾tit: nec iam lib̾um
hab& dimitte. qd̾ ante t̾n ñ suscipere
lib̃um habuit. Ideoq qd̾̃ ex uoluntate
suscepit. ex necessitate tenebit: qr oĩno
ta exceptis sane non nullis de spũalib
uerbi causa caritate humilitate mansu¬
etudine. que ñ tam ip̃m qͣm dm̃ constat
de cet̾o reliqua uniu̾sa ñ ꝓfitentib qͥ¬
dem monita tm seu consilia censenda st̃.
nec grauant ñ obseruata. cũ tam̃ ꝓfi¬
tentib in p̾cepta. p̃uaricantib in cͥmina

Expanded text:
responsum fuerit, de ista jam nil supererit quod ambigatur. 2. Itaque, ut sentio ego, Regula sancti Benedicti omni homini proponitur, imponitur nulli. Prodest, si devote suscipitur et tenetur; non  autem in voluntate est suscipientis, non in potestate proponentis; voluntarium merito dixerim, non necessarium. Attamen hoc ipsum quod dico voluntarium, si quis ex propria voluntate semel admiserit et promiserit deinceps tenendum, profecto in necessarium sibi ipse convertit, nec jam liberum habet dimittere, quod ante tamen non suscipere liberum habuit. Ideoque quod ex voluntate suscepit, ex necessitate  al. add. jam ta, exceptis sane nonnullis de spiritualibus, verbi causa, charitate, humilitate, mansuetudine, qua non tam ipsum constat de caetero reliqua universa non profitentibus quidem monita tantum, seu consilia censenda sunt, nec gravant non observata: cum tamen profitentibus in praecepta, praevaricantibus in crimina
Abbreviated transcription (Latin):
ges. increpans utiq peis eoꝵs
hostes. Nolite tang̾e xp̃o meoꝰ
ꝓphe uero qui uentura p̃uiden¬
do p̃dicunt. Sed scimꝰ quia dei
unctio eiꝰ est dilectio. Quigͥ huiꝰ¬
modi unctionem accipiũt. qui
ardenter que dei st̃ diligt̃ xͥ dei¬
xpõs celestia desid̾ia. scĩtatis uota
accipimꝰ q̃ ex diuine inspiratio¬
nis unctione inscõrum cordib
qui celestia contemplant᷑. qui ĩ¬
tima penetrant. qui misf̾iorũ ꝓ¬
funda reuelant. Sp̃itales itaq
sensus qͣsi qͥdam ꝓpħe st̃. qui ce¬
lestib secritis sepius interst̃. qͥ
inuisibilib cõtempłomiꝰ ocłm fi¬
gunt. xͦs gͦ facit desidiumn et̃¬
norũ. ꝓpb̃as efficit cognitiosecre¬
toꝵ hos accendit feruor dilectio¬
nis. illos illuminat subtilitaᷤ cõ¬
tempłonis. hi multũ diligt̃. illi
magna cognoscunt. Iure gͦ ꝓta
lib increpat dñs reges. seu qͦssi¬
bet eoꝵ hostes. Nolite inquienᷤ
insidiat᷑ error facise ẽ ut deuoto¬
nis feruordeficiat. et inteporem

Expanded text:
ges, increpans utique pro eis eorum hostes. Nolite tangere Christos prophetae vero qui ventura praevidendo praedicunt. Sed scimus quia Dei unctio ejus est dilectio. Qui igitur hujusmodi unctionem accipiunt, qui ardenter quae Dei sunt diligunt, Chrios coelestia desideria, sanctitatis vota accipimus, quae ex divinae inspirationis unctione in sanctorum cordibus qui coelestia contemplantur, qui intima penetrant, qui mysteriorum profunda revelant. Spirituales itaque sensus quasi quidam prophetae sunt, qui coelestibus secretis sinvisibilibus contemplationis oculum figunt. Christos ergo facit desiderium aeternorum, prophetas efficit cognitio secretorum. Hos accendit fervor dilectionis, illos illuminat subtilitas contemplationis. Hi multum diligunt, illi magna cognoscunt. Jure ergo pro talibus increpat Dominus reges, seu quoslibet eorum hostes. Nolite, inquiensinsidiatur error. Facile est ut devotionis fervor deficiat, et in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium fieri solebat. Dilatus aut̃
app̾hensum flagellauit. Sepe dum
culpa retegitur: ꝑimpudentiã pec¬
catoꝵ effrenatur. Augentur flagitia:

Expanded text:
udicium fieri solebat. Pilatus autem apprehensum flagellavit. Saepe dum culpa retegitur, per impudentiam peccatorum effrenatur. Augentur flagitia
Abbreviated transcription (Latin):
consensu ꝓpͥe uoluntatis: infirme qͥdẽ
⁊ misere. s plane lib̾e. Peccauit aũt ñ
sꝑnendo aut odiendo xp̃m: s se nimis
amando. Nec in hunc ꝑusum amorẽ
sui: uoluntatẽ metꝰ ille subitꝰ compulit.
se ẽẽ conuicit. Iam t̾c ꝓculdubio tał erat.
s nesciebat: qñ ab illo quem latere nõ
pot̾at audiuit. Priꝰquã gallꝰ cantet:
ter me negab̾. Illa itaq uoluntatis in¬
firmitas. ꝑ in cussum timorẽ nota non

Expanded text:
consensu propriae voluntatis, infirmae quidem et miserae, sed plane liberae. Peccavit autem, non spernendo aut odiendo Christum, sed se nimis amando. Nec in hunc perversum amorem sui, voluntatem metus ille subitus compulit; sed esse convicit. Jam tunc procul dubio talis erat, sed nesciebat, cum ab illo quem latere non poterat, audivit: Priusquam gallus cantet, ter me negabis . Illa itaque voluntatis infirmitas per inc
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco. compelle intͣre nicħ impedit.
quia ꝓfecto qͣntos cũq trahere uł cõpellẽ
uideat᷑ ad salutẽ benignꝰ pat̾ qui om̃s
uult saluos fieri: nullum t̾n iudicat
salute dignũ quẽ ante ñ ꝓbau̾it uo¬
luntarium. hoc quippe intendit cum
contristat᷑ cũ trahit᷑. & paulꝰ ad manꝰ
tractus ÷ damascũ: utiq ñ inuitꝰ. Trahi
ipsum magnoꝑe flagitabat incanticis.
Trahe me ait post de: in odorẽ unguẽ¬

Expanded text:
it: quia profecto quantoscunque trahere, vel compellere videatur ad salutem benignus Pater, qui omnes vult salvos fieri ; nullum tamen judicat salute dignum, quem ante non probaverit voluntarium. Hoc quippe intendit, cum contristatur cum trahitur. Et Paulus ad manus tractus est Damascum, utique non invitus . Trahi ipsum magnopere flagitabat in Canticis: Trahe me, inquit, post te; in odorem cu
Abbreviated transcription (Latin):
dum gͥ hominẽ fuisse cõpulsum. uo¬
luntatẽ ꝓpͥam: ⁊ si ñ mutare occultare
tam̃: compulsum in qͣm ñ quidẽ rece¬
dere ab amore dei. cet̾e t̾n aliqͣntulum
amore sui. Quid gͦ: Forte dissoluta ẽ.
tota suꝑior assertio de lib̾tate uolun¬
tatis. quia nimirũ inuenta ẽ cogi po¬
tuisse uoluntas: Elst plane: s si ab
alio cogi potuit. qͣm aseipsa. Qd̃ si
seipsa coegit. cõpulsa & cõpellens: uͥ
amitt̾ẽ. ibi & reciꝑe uisa ÷ lib̃tatem.
Nim quippe qͣm ipsa sͥ intulit: a se ꝑ

Expanded text:
dum igitur hominem fuisse compulsum, voluntatem propriam etsi non mutare, occultare tamen: compulsum, inquam, non quidem recedere ab amore Dei; cedere tamen aliquantulum amore sui. 39. Quid ergo? forte dissoluta est tota superior assertio de libertate voluntatis, quia nimirum inventa est cogi potuisse voluntas? Est plane: sed si cogi ab alio potuit quam a se ipsa. Quod si sese ipsa coegit, compulsa, et compellens; ubi amittere ibi et recipere visa est libertatem. Vim quippe, quam ipsa sibi intulit,
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ uoluntate loqui homo cõpulsꝰ ẽ.
aliud uelle qͣm uolebat. Lingua mo¬
ta ẽ cont᷑ uoluntatẽ. s nunqͥd ⁊ muta¬
ta uoluntas: Quid enĩ uolebat: Pisꝰ
Non noui hominẽ. Clur ita: Mortẽ
uoluntates: unã qua uoluit ñ
mori. penitꝰ inculpabilem. alterã &
multum laudabilem. qua sibi cõpla¬
cebat qd̾ eẽt xp̃ianꝰ. In quogͦ culpabit᷑.
An in eo qd̾ mentiri. qͦm mori maluit:
hec plane uoluntas rep̃hensione

Expanded text:
et non voluntate loqui homo compulsus et non voluntate loqui homo compulsus velle aliud quam volebat. Lingua mota est contra voluntatem: sed nunquid et mutata voluntas? Quid enim volebat? Prorsus Non novi hominem . Cur ita? Mortem voluntates: unam, qua voluit non mori, penitus inculpabilem; alteram, et multum laudabilem, qua sibi complacebat quod esset christianus. In quo ergo culpabitur? An in eo quod mentiri, quam mori maluit? Haec plane voluntas reprehensione
Abbreviated transcription (Latin):
dens generalit̾ infert. Hichil gͦ nunc
dãpnationis ⁊ his qui sunt in xp̃o iłm.¬
S uideamꝰ de his quȩ penaꝵ mortis¬
ue tumore fidem u̾botenꝰ negare com¬
pulsi sunt: ne forte iuxta hanc asser¬
tionẽ aut culpa ñ fuerit. qd uł uoce
negauerunt. aut cogi in culpã. & uo¬
luntas potuerit. ut uellet uidł homo
le erat. uelle quippe & nolle idẽ eodẽ
tẽpore ñ pot̾at: querit᷑ un malũ neqͣꝗͣ.
uolentib malum debuit imꝑutari.⁊
Neq tale ẽ hoc quale originale pecẽm
quo ñ solum ñ consentiens. uerũ pler̾̃q
& nesciens alia ratione constringit᷑: nec¬
dum renatꝰ baptismate. Exẽꝑli causa
ueniat in mediũ petrꝰ apłs. Ipse qͥppe
uisꝰ est negare ueritatem. contͣ suam
uoluntatem. Siqͥdem aut negare aut
mori necesse erat. Mori timens ne¬
gauit. Hegare nolebat: s magis no¬
lebat mori. Itaq inuitꝰ quidẽ: s ne¬
gauit tam̃ ne moreret᷑. Qd lingua

Expanded text:
dens generaliter infert: Nihil ergo dens generaliter infert: Nihil ergo damnationis est his qui sunt in ChriSed videamus de his qui poenarum mortisve timore fidem verbo tenus negare compulsi sunt: 618 ne forte juxta hanc assertionem, aut culpa non fuerit, quod vel voce negaverunt; aut cogi in culpam et voluntas potuerit, ut vellet videlicet homo le erat velle quippe et nolle idem eodem tempore non poterat, quaeritur unde malum nequaquam volentibus malum debuit imputari. Neque enim tale est hoc, quale originale peccatum: quo non solum non consentiens, verum plerumque et nesciens, alia ratione constringitur necdum renatus baptismate. Exempli causa, veniat in medium Petrus apostolus: ipse quippe visus est negare Veritatem contra propriam voluntatem; siquidem aut negare, aut mori necesse erat. Mori timens negavit. Negare nolebat, sed magis nolebat mori. Itaque invitus quidem: sed negavit tamen, ne moreretur. Quod si lingua,
Abbreviated transcription (Latin):
inm̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis
meẽ. ⁊ captiuũ me ducentẽ in lege
pecci que ẽ in m̃bris meis: hȩc oĩa
putari possunt cogere uoluntatẽ.
& preriꝑe lib̃tatem. At uͦ qͣntislibet qͥs
intus forisue tẽptationib urgeat᷑: lib̾a
ꝓfecto semꝑ qͣntum ad arbitriũ spectat
uoluntas erit. L abia quippe de suo ni¬
chilominꝰ consensu iudicabit. Quantũ
autẽ ꝑtinet ad consiliũ siue cõplacitum.
carnis int̾im concupiscentia uiteq mi¬
seria reluctante. minꝰ qͥdem se libam
sentit: s ꝓrsꝰ ñ malam. dũ malo non
qui captiuũ se in legẽ pec̾ci thi
conquerit᷑. aut dubiũ quin ex minuᷤᷤ
plena lib̾tate consilii: consensũ tamen
paule: Qm̃ consentio ait legi dei qm̃
bona ẽ & rursum. Condelector legi
dei. scd̃m int̾iorẽ hominẽ. Oclo existẽ¬
te simplici: totũ corpꝰ lucidũ ẽẽ pre¬
sumit. Sano consensu: tractum licet
ꝑeccato uł captiuũ miseria. lib̃um
se in bono ꝓfiteri ñ dubitat. Uñ ⁊ fi¬

Expanded text:
meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in legem peccati, quae est in membris meis ; haec omnia putari possunt cogere voluntatem, et praeripere libertatem. At vero quantislibet quis intus forisve tentationibus urgeatur, libera profecto semper, quantum ad arbitrium spectat, voluntas erit: libere quippe de suo nihilo minus consensu judicabit. Quantum autem pertinet ad consilium, sive complacitum, carnis interim concupiscentia, vitaeque miseria reluctante, minus quidem se liberam sentit: sed prorsus non malam, dum malo non qui captivum se in legem peccati trahi conqueritur, haud dubium quin ex minus plena libertate consilii: consensum tamen Paule? Quoniam consentio, inquit, legi Dei, quoniam bona est; et rursum: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem . Oculo existente simplici, totum corpus lucidum esse praesumit. Sane consensu tractum licet peccato, vel captivum miseria, liberum se in bono profiteri non dubitat. Unde et fi
Abbreviated transcription (Latin):
ixisti inquis qua ascendatur.
quo ascendendũ dicere dibes debeꝰ
falleris. si id sꝑas. In effabile ẽ. Tu
me existimas loqui qd̾ ocłs ñ ui¬
dit. nec auris audiuit ⁊ et i cor
reuelantur. Nerũ qd̾ sermo non
explicat ⁊ consideratio querat:
oratio expetat: mereatur uita:
puritas assequatur. Sane eoꝵ am
monitus que supra sunt. non te
existimes mun ame suspicere solẽ
lunam. stellas. ñ ipsũ firmamentũ
naquas que suꝑ celo sunt. Ista si¬
quidẽ omnia. et si supra loco: pre¬
cio inifra sunt et dignitate nature.
Sunt enim corꝑa. T ui portio sp̃o:

Expanded text:
ixisti, inquis, satis qua ascendatur: etiam quo ascendendum, dicere habes. Falleris, si id speras: ineffabile est. Tu me existimas loqui quod oculus non vidit, nec auris audivit, et in cor revelantur. Verum quod sermo non explicat, consideratio quaerat, oratio expetat, mereatur vita, puritas assequatur. Sane eorum dmonitus quae supra sunt, non te existimes mitti a me suspicere solem, lunam, stellas, non ipsum firmamentum, non aquas quae super coelos sunt. Ista siquidem omnia, etsi supra loco, pretio infra sunt, et dignitate naturae: sunt enim corpora. Tui portio spirit
Abbreviated transcription (Latin):
contempnere. Discendum sane hic in¬
derim nob̃ ẽ ex lib̾tate consilii iam lib̾¬
tate arbitrii ñ abuti ut plane qͣndoq
frui possimꝰ lib̃tate cõplaciti. Sic ꝓfec¬
to d̾i innob̃ reparamꝰ imaginẽ: sic an¬
tiquo honori illi capessendo quem ꝑ
peccatum amisimꝰ. ꝑ grãm p̃param̃.
Et beatꝰ qui de se audire merebitur.
Quis ⁊ hic: ⁊ laudabimꝰ eum: fec̃ enĩ
mirabilia inuita sua. Qui potuit tͣn¬
gredi & ñ ÷ tͣnsgressus: fac̾e mala &

Expanded text:
contemnere. Discendum sane hic incontemnere. Discendum sane hic interim nobis est ex libertate consilii jam libertate arbitrii non abuti, ut plene quandoque frui possimus libertate complaciti. Sic profecto Dei in nobis reparamus imaginem, sic antiquo honori illi capessendo, quem per peccatum amisimus, per gratiam praeparamur, et beatus qui de se audire merebitur: Quis est hic, et laudabimus eum, fecit enim mirabilia in vita sua, qui potuit transgredi, et non est transgressus, facere mala
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ ẽ plenũ posse restituat in reꝑa¬
tionẽ lib̃i cõplaciti. qͣtinꝰ ex alt̾o ꝑfecte¬
bonꝰ peccatum iam nesciat: ex altero
plene beatꝰ adu̾sum nil sentiat. S sane
ista ꝑfectio. in futura uita expectet᷑. qͣn
ut᷑q nunc amissa lib̾tas lib̾o arbitrio
plenariȩ restaurabit᷑. non qͦmͦ iusto cui¬
uis in hoc scło qͣntũcũq ꝑfecto. ñ qͦmͦ¬
pͥmis hõib datum fuit eas hab̾e inpa¬
radiso: s sic̃ iam nunc angłi possident
inçelo. Int̾im uͦ sufficiat in hoc corꝑe
mortis. atq in hoc scło neꝗͣ. ex lib̾tate
qͥdem consilii. pecc̃o ñ obedire in con¬
cupiscentia: ex lib̾tate autẽ complaciti.
adu̾sa ñ formidare ꝓiusticia. Est aũ
in hac carne pecc̃i:⁊ in hac diei mali¬
tia ñ mediocre saꝑe. peccato ⁊ si ñ ex
toto carere. certe ñ consentire: & ẽ pos¬
se ñ paruũ adu̾sa. & si necdum om̃ino
feliciter ñ sentire. uirilit̾ tam̃ ꝓu̾itate

Expanded text:
virtus est, plenum Posse restituat, in repavirtus est, plenum Posse restituat, in reparationem liberi complacitibonus peccatum jam nesciat, ex altero plene beatus adversum nil sentiat. Sed sane ista perfectio in futura vita exspectetur, quando utraque nunc amissa libertas libero arbitrio plenarie restaurabitur, non quomodo justo cuivis in hoc saeculo quantumcunque perfecto, non qmis hominibus datum fuit eas habere in paradiso: sed sicut jam nunc angeli possident in coelo. Interim vero sufficiat in hoc corpore mortis atque in hoc saeculo nequam, ex libertate quidem consilii peccato non obedire in concupiadversa non formidare pro justitia. Est autem in hac carne peccati, et in hac diei malitia non mediocre sapere, peccato, etsi non ex toto carere, certe non consentire, et est posse non parvum adversa, etsi necdum omnino feliciter non sentire, viriliter tamen pro veritate
Abbreviated transcription (Latin):
isto ñ careat. uoluntas uͦ sic̃ in bono
ita in malo eque ꝑdurat. eque ꝓfecto
& lib̃um arbitrium cã in bono ꝗͦ ĩ malo
integrũ ꝑseuerat. Et qͦmͦ uoluntas &̃
uoluntas: ita nec lib̃um arbitrium
destruere. siue qͣntũ in se ẽ aliquatenꝰ
ĩ minuere pot̾it. quec̃q adu̾sitas. uel
necessitas. S̃ licet ubiq parit̾ sine sui
diminutione ꝑduret: non tam̃ parit᷑
sic̃ de bono potuit ꝑse corruere in ma
lum. ita qͦ ꝑse de malo in bonũ pot̾it
respirare. & quid mirũ si iacens non
ualet ꝑ se resurg̾e qd stans in aliquod
melius nullo suo conatu ualebat ꝓfice̾:
Deniꝙdũ adhuc duas alias lib̃tates
de inferiorib illarum gradib ascendẽ.
eisdem ꝓrsꝰ destitutũ de malo iã in
id qd̾ fuit bonũ pot̾it ꝑse emergere:¬
Hab& gͥ homo necessariã dei uirtu¬
tem ⁊ dei sapientiã xp̃m: qui ex eo qd̃
sapientia ẽ. uerũ ei saꝑe reinfundat
in restaurationẽ lib̃i consilii ex eo qd̃

Expanded text:
voluntas vero sicut in bono, ita etiam in malo aeque perdurat: aeque profecto et liberum arbitrium tam in bono quam in malo integrum perseverat, et quomodo voluntas etiam ut et beata voluntas: ita nec liberum arbitrium destruere, sive, quantum in se est, aliquatenus imminuere poterit quaecunque adversitas vel necessitas. 25. Sed licet ubique pariter sine sui diminutione perduret; non tamen pariter sicut de bono potuit per se in maquoque per se de malo in bonum poterit respirare. Et quid mirum si jacens non valet per se resurgere, quod stans in aliquod melius nullo suo conatu valebat proficere? Denique, dum adhuc duas alias libertatesde inferioribus illarum gradibus ad superieisdem prorsus destitutum, de malo in id quod fuit bonum, poterit per se homo necessarium Dei virtutem, et Dei sapientiam Christum, qui ex eo quod sapientia est, verum ei Sapere reinfundat, in restaurationem liberi consilii; et ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
cauit autẽ: quia lib̃um ei fuit. Hec
aliunde ꝓfecto lib̃um. nͥ ex lib̾tate ar¬
bitrii: de qua utiq in erat ei possibilitaᷤᷤ
peccandi. Nec fuit tam̃ culpa dantis.
s abutentis: qui illa uidł facultatem
conu̾tit in usum peccandi. qͣm acceꝑat
ad glam ñ peccandi. Nam ⁊ si peccauit
& ꝑ posse quod accepit: ñ tam̃ qr po¬
tuit. s quia uoluit. Nec enĩ p̃uaricante
Peccantis gͥ lapsus. non dono ascͥbendꝰ
ẽ potestatis: s uicio uoluntatis. Lapsꝰ
tam̃ ex uoluntate. ñ eque ex uoluntade
resurg̾e iam lib̃um habet: qr & si da¬
tum fuit uoluntati posse stare ne ca¬
deret: ñ tam̃ resurg̾e si cadẽt. Non
enĩ tam facile qͥs ualet exire de fouea:
qͣm facile in eam labi. Cecidit sola uo¬
luntate homo in foueã peccati. s ñ ex
uoluntate sufficit. & posse resurgere:
cum iam ⁊ si uelit. non possit ñ peccare.

Expanded text:
cavit autem, quia liberum ei fuit, nec aliunde profecto liberum, nisi ex libertate arbitrii, de qua utique inerat ei possibilitas peccandi. Nec fuit tamen culpa dantis, sed abutentis, qui ipsam videlicet facultatem convertit in usum peccandi, quam acceperat ad gloriam non peccandi. Nam, etsi peccavit ex posse quod accepit, non tamen quia potuit, sed quia voluit. Nec enim praevaricante Peccantis est potestatis, sed vitio voluntatis. Lapsus tamen ex voluntate non aeque ex voluntate resurgere jam liberum habet: quia, etsi datum fuit voluntati posse stare ne caderet, non tamen resurgere si caderet. Non enim tam facile quis valet exire de fovea, quam facile in eam labi. Cecidit sola voluntate homo in foveam peccati: sed non ex voluntate sufficit ei posse resurgere, cum jam, etsi velit, non possit non peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
c. ẽ .i.i. ⁊s.f. ẽ. ill. Soli int̾ animantia¬
homini datum ẽ potuisse peccare: ob
p̃rogatiuã lib̃i arbitrii. Datũ ÷ aũt
ñ ut ꝑinde peccaret: s ut gloriosior
appareret si ñ peccaret cũ peccare poᷤ¬
set. Quid enim gloriosius ei ẽẽ pot̾at.
qͣm ut de ipso diceret᷑. qd̾ scͥpt᷑a ꝑhib&
dicens. quis ÷ hic & laudabimꝰ eum.
Uñ ita laudandꝰ: fecit enĩ mirabilia
inuita sua. Quȩ: Qd̃ potuit inquit¬

Expanded text:
 similis factus est illis . Soli inter animantia datum est homini posse peccare, ob praerogativam liberi arbitrii. Datum est autem, non ut proinde peccaret, sed ut gloriosior appareret si non peccaret, cum peccare posset. Quid namque gloriosius ei esse poterat, quam si de ipso diceretur quod Scriptura perhibet, dicens: Quis est hic, et laudabimus eum? Unde ita laudandus? Fecit enim mirabilia in
Abbreviated transcription (Latin):
incorꝑe liber fuit. Cet̾m nulla tenus
qͣnicumq illarum semel acceꝑit a¬
mutẽ potuit. ¶lioqͥn nec ꝑfectũ saꝑe
nec posse iusta quod qͥdem duo hȩc
suꝑius diffinita. st̃ habuisse conuin¬
citur: qui niinirũ & uelle potuit qd̃
ñ debuit. & reciꝑe qd̾ noluit. An di¬
cendus ẽ aliquo quidem mͦ illas ha¬
buisse. sed quia non plenarie potu¬

Expanded text:
in corpore, liber fuit. Caeterum nullatenus, in corpore, liber fuit. Caeterum nullatenus, quamcunque illarum semel acceperit, amittere potuit. Alioquin perfectum nec Sapere, nec Posse, juxta quod quidem duo haec superius definita sunt, habuisse convincitur; qui nimirum et velle potuit quod non debuit, et recipere quod noluit. An dicendus est aliquo quidem modo illas habuisse, sed quia non plenarie, potu
Abbreviated transcription (Latin):
ex lib̾tate complaciti. plenum posse.
nam in hoc scło: S siqͥs eẽt eiꝰmodi.
maior eẽt paulo qui confitet᷑ dicens:
ꝑficere autẽ ñ inuenio. Nunqͥd adam
in paradiso: s si habuisser: nunquã
m ocus ÷ ꝑuidendi qd̾ sup̃ distulimꝰ.
utrũ scilicet totas tres illas quas lib̾ta¬
complaciti. uel aliis nõib a necessitate.
a peccato a miseria pͥmi homines ha
unã solummͦ. Et de pͥma quidẽ nul¬
la iam questio ẽ. si meminerimꝰ qͣ aꝑte
& iustis eam & peccatorib in ẽẽ eqͣlitͥ
ratio suꝑior edocuerit. De duab reliqͥsᷤ
querit᷑. ñ imm̾ito an umꝗͣ eas adam
habuerit. an ambas. an uel unam.
Nam si nullam habuit qͥd amisit : Er¬
bitrii utiq lib̾tatem tã pꝰ peccatum
qͣm & ante semꝑ tenuit in concussã.
Si gͦ nil amisit quid ei obfuit. eiectũ
fuisse se de paradiso: Quod si unam
qͣmlib& illarum habuit. qͦmͦ amisite
Namcertum ÷ quia ex qͦ peccauit. nec
a peccato ꝓrsus nec a miseria manẽs

Expanded text:
ex libertate complaciti, scilicet plenum Posse. nam in hoc saeculo? Sed si quis esset hujusmodi, major esset Paulo, qui confitetur dicens: Perficere autem non invenio. Nunquid Adam in paradiso? Sed si habuisset, nunquam  est pervidendi quod supra distulimus; utrum scilicet totas tres illas quas dixicomplaciti; vel aliis nominibus, a necessitate, a peccato, a miseria, primi homines in unam solummodo. Et de prima quidem nulla jam quaestio est, si meminerimus quam aperte et justis eam et peccatoribus inesse aequaliter, ratio superior edocuerit. De duabus reliquis quaeritur non immerito, an unquam eas Adam habuerit, aut ambas, aut vel 612 unam. Nam si nullam habuit, quid amisit? Arbitrii utique libertatem tam post peccatum, quam ante semper tenuit inconcussam. Si ergo nil amisit, quid ei obfuit ejectum fuisse de paradiso? Quod si unam quamlibet illarum habuit, quomodo amisit? Nam certum est quia ex quo peccavit, nec a peccato prorsus, nec a miseria manens
Abbreviated transcription (Latin):
abet siqͥdem una queq illarũ. duoꝰ
gradus suꝑiorẽ & inferiorem. Suꝑi¬
or lib̾tas consilii est ñ posse peccare: in¬
ferior posse ñ peccare. Item suꝑior lib̃¬
tas complaciti ñ posse turbari: inferi¬
or posse ñ turbari. Itaq inferiorẽ utrꝰq
lib̾tatis gradum. simul cum plena lib̃¬
tate arbitrii. homo in sui condicione
accepit: & de utroq corruit cũ peccaũ.
Corruit autẽ de posse ñ peccare. in ñ
posse ñ peccare amissa ex toto consilii
lib̾tate: ⁊ temq de posse ñ turbari. in ñ
posse ñ turbari. amissa ex toto cõpla¬
citi lib̃tate. Sola remansit ad penam
lib̃tas arbitrii. ꝑ qͣm utiq ceteras
amisit. ipsam autem amitte̾ ñ potuit.
ꝑꝓpͥam quippe uoluntatẽ seruus factꝰ
peccati: merito ꝑdidit lib̾tatẽ consilii¬
Porro ꝑ peccatum factus debitor mor¬
tis. qͦmodo iam retinere ualebat lib̾¬
tatem complaciti. De trib gͦ lib̾tatibꝰ
quas acceꝑat. ab utendo illa quȩ dr

Expanded text:
abet siquidem unaquaeque illarum duos gradus, superiorem et inferiorem. Superior libertas consilii est, non posse peccare: inferior, posse non peccare. Item superior libertas complaciti, non posse turbari: inferior, posse non turbari. Itaque inferiorem utriusque libertatis gradum simul cum plena libertate arbitrii homo in sui conditione accepit, et de utroque corruit cum peccavit. Corruit autem de posse non peccare in non posse non peccare, amissa ex toto consilii libertate. Itemque de posse non turbari in non posse non turbari, amissa ex toto complaciti libertate. Sola remansit ad poenam libertas arbitrii, per quam utique caeteras amisit; ipsam tamen amittere non potuit. Per propriam quippe voluntatem servus peccati factus, merito perdidit libporro per peccatum factus debitor mortis, quomodo iam retinere ualebat libertatem complaciti? -- De tribus ergo libertatibus, quas acceperat, abutendo illa, quae dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
mines. sapientes in qͣm ut faciant mala:
Potentes potent̾ torm̃ta patient᷑. Nam
uerum saꝑe. aut plenum posse oĩno ñ
inueniuntur. nͥ ubi lib̃o arbitrio iam
illa duo coniuncta st̃. que itẽ suꝑiꝰ me¬
morauimꝰ. lib̃um uidelic& ꝯsilium. li¬
berũꝙ cõplacitũ. Solũ uidł ꝓfecto di¬
xerim uere sapientẽ. pleneq potentẽ.
cui iã ñ tantum uelle adiacet ex lib̾o
arbitrio. s ex reliqͥs duob inuenit &¬

Expanded text:
ant malo : Potentes potenter tormenta patientur . Nam verum Sapere, aut plenum Posse omnino non inveniuntur, nisi ubi libero arbitrio jam illa duo conjuncta sunt, quae item superius memoravimus, liberum videlicet consilium, liberumque complacitum. Solum profecto dixerim vere sapientem, pleneque potentem, cui jam non tantum velle adjacet ex libero arbitrio, sed ex reliq
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recte dr̃. Beati qui esuriunt &
sitiunt iusticiã: qm̃ iꝑsi sat᷑abunt᷑. Hȩc
autẽ sunt illa duo que suͣ nominauimꝰ.
uerum saꝑe & plenum posse: ut saꝑe ad
iusticiã. posse referat᷑ ad głam. S̃ uerũ
& plenum addita sunt alt̾m ad distinc¬
tionẽ sapientiȩ carnis quȩ mors ẽ itẽq
sapientiȩ mundi quȩ stulticia ẽ ap̃ dm̃.¬

Expanded text:
Unde recte dicitur: Beati qui esuriunt et Unde recte dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . 20. Haec autem sunt illa duo quae supra nominavimus, verum Sapere, et plenum Posse: ut Sapere ad justitiam, Posse referatur ad gloriam. Sed Verum et Plenum addita sunt, alterum ad distinctionem sapientiae carnis, quae mors est ; itemque sapientiae mundi, quae stultitia ap
Abbreviated transcription (Latin):
conuersio ẽ ad bonũ ut nil libeat
nisi qd̾ deceat uel liceat: ꝑfecta ĩ bono
confirmatio. ut nil desit̃ qd̾ libeat.
Tunc demũ ꝑfecta erit uoluntas. cũ
plene fuerit bona. & bene plena. Ht̃
siqͥdem duplex in se bonũ. ab initio sui:
unũ qͥdem generale. ex sola creatione.
nisi bona. scđm qd̾ uidit ds cuncta
quȩ fecãt. & erant ualde bona: alt̾m
spetiale ex lib̃tate arbitrii. inqua ad
imaginem utiq ipsius qui creauit ẽ
condita. Qd̃ si ipsius duob bonis ac
nimirũ in uniu̾sitate. melior in suo
genere optima in sui ordinatione.
Tordinatio om̃imoda conu̾sio uo¬
luntatis ad dm̃. ⁊ ex torta a se uolun¬
taria deuotaq subiectio. Huic uͦ tam
ꝑfecte iusticie. debet᷑ immo iungitur
głe plenitudo. quia sic se comitant᷑
duoista ut nec iusticiȩ possit hab̃i
ꝑfectio nͥ in plena gła: nec gle mag
nitudo. absq ꝑfecta iusticia. Merito
deniq talis rusticia ñ erit sine gła:
cũ gła uera ñ sitͥ de tali iusticia:

Expanded text:
conversio est ad bonum, ut nil libeat nisi quod deceat vel liceat; perfecta in bono confirmatio, ut nil desit jam quod libeat. Tunc demum perfecta erit voluntas, cum plene fuerit bona, et bene plena. Habet siquidem duplex in se bonum ab initio sui: unum quidem generale ex sola creatione, nisi bona, secundum quod vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona ; alterum speciale ex libertate arbitrii, in qua ad imaginem utique ipsius qui creavit, est condita. Quod si duobus his bonis accnimirum in universitate, melior in suo genere, optima in sui ordinatione. rdinatio, omnimoda conversio voluntatis ad Deum, et ex tota se voluntaria devotaque subjectio. Huic vero tam per fectae justitiae debetur, imo jungitur gloriae plenitudo: quia sic se comitantur duo ista, ut nec justitiae possit haberi perfectio, nisi in plena gloria; nec gloriae plenitudo, absque perfecta justitia. Merito denique talis justitia non erit sine gloria, cum gloria vera non sit, nisi de tali justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
& post peccatũ lib̾um arbitͥum.
& si miserum tam̃ integrũ: & qd̃ se hõ
ꝑse ñ sufficit excut̾e a peccato siue mi¬
seria. ñ lib̾i arbitrii signat destructionẽ.
s tantũ uelle: nec potentẽ facit creatam.
nec sapientẽ. s tantum uolentẽ. Ni gͦ
si potens aut sapiens s tantũ si uolens
ẽẽ desierit: lib̃um arbitͥum amisisse
putanda erit. Ułbi enim ñ ÷ uoluntas.
nec lib̾tas. Hon dico si uelle bonũ. s si
uelle om̃ino creatura desierit. fatendũ
sine contradictione. uͥ iam ñ ex uolun¬
desit lib̾um ñ arbitriũ s consiliũ. Sĩ
autẽ ñ quidẽ uelle. s ad id qd̾ iã uult
bonũ ei posse defuerit: nou̾it sͥ lib̾ũ
de eẽ complacitũ. ñ lib̃um ꝑisse arbitũ.
Si gͦ libum arbit̾um ita in om̃ib seq̃r¬

Expanded text:
 post peccatum, liberum arbitrium; etsi miserum, tamen integrum. Et quod se per se homo non sufficit excutere a peccato sive miseria, non liberi arbitrii signat destructionem. sed tantum velle: nec potentem facit creaturam, nec sapientem, sed tantum volentem. Non ergo si potens, aut sapiens, sed tantum si volens esse desierit, liberum arbitrium amisisse putanda erit. Ubi enim non est voluntas, nec libertas. Non dico si velle bonum, sed si velle omnino creatura desierit; fatendum sine contradictione, ubi non jam ex volundesit liberum, non arbitrium, sed consilium. Si autem non quidem velle, sed ad id quod jam vult bonum, ei posse defuerit; noverit sibi deesse liberum complacitum, non liberum periisse arbitrium. Si ergo liberum arbitrium ita
Abbreviated transcription (Latin):
et cum timeri affectant ab om̃ib
omĩs timeant necesse ẽ. Hii sunt
qui subeẽ ñ sustinent: p̾esse ñ
norunt: suꝑiorib infideles: in¬
ferioribꝰ importabiles. hii sunt¬
inuerecundi ad petendũ: ad ne¬
gandũ fruntuosi. hii importu¬
ni ut accipiant ⁊ inquieti donec
accipiant: ingrati uͥ acceꝑint.
Docuerunt linguam sua gͣndia
loqui: cũ oꝑentur exigua. lar¬
gissimi ꝓmissores: et parcissimi
exibitores. Blandissimi adulato¬
res: et mordacissimi detractores.
Simplissimi dissimulatores: et ma¬
lignissimi ꝓditores. Excurrimus
huc: pleniꝰ te atq exp̾ssius ammonẽ¬
dum putantes. hoy que cirea te st̃
in hac partesIam ad ordinẽ recur¬
ramus:

Expanded text:
et cum timeri affectant ab omnibus, et cum timeri affectant ab omnibus, omnes timeant necesse est. Hi sunt qui subesse non sustinent, praeesse non norunt; superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hi inverecundi ad petendum, ad negandum frontosi. Hi importuni ut accipiant, inquieti donec accipiant, ingrati ubi acceperint. Docuerunt linguam suam grandia loqui, cum operentur exigua. Largissimi promissores, et parcissimi exhibitores: blandissimi adulatores, et mordacissimi detractores: simplicissimi dissimulatores, et malignissimi proditores. Excurrimus usque huc, plenius te atque expressius admonendum putantes horum quae circa te sunt in hac parte. 5. Jam ad ordinem recurramus
Abbreviated transcription (Latin):
tie parcitis: ñ magis qͣm ante. diũ¬
sa aut̃ locatio: dissimilitudinẽ fac̃
Magna abusio⁊ pauci ad os legisla¬
toris: ad manus om̃s respiciunt. llõ
in merito tam̃. Omne papale nego
tota maxima urbe ⁊ qui te in papã
recepit precio seu spe precii ñ int̾¬
ueniente: Et tunc potissimum uo¬
lunt dominari: cũ ꝓfessi fuerint ser¬
uitutem. Fideles se spondent: ut
oportunius fidentib noceant. E x
hoc ñ erit consilium tͥ a quo se ar¬
cendos putent: ñ secretu miquo se
ñ ingerant. Sistante ꝓforib quo¬
quã illoꝵ. moram uel modicã fe¬
c̾it ostiariꝰ: ego tunc ꝓ illo eẽ nolo.¬
ego uel aliquatenꝰ mores gentis.
Ante omĩa sapientes sunt ut fa¬
crant mala: bonum aut̃ face̾
nesciunt. hii inuisi t̾re et celor
utri iniecere manus: impii in
deum ⁊ temerarii in scã⁊ seditio¬
si in inuicem ⁊ emuli in uicinos:
in humani in extraneos. Quos
neminẽ amantes. amat nemo:

Expanded text:
tiae parcitis, non magis quam ante. Divetiae parcitis, non magis quam ante. Diversa autem locatio dissimilitudinem facit. Magna abusio! pauci ad os legislatoris, ad manus omnes respiciunt. Non immerito tamen. Omne papale negottota maxima urbe, qui te in Papam receperit, pretio seu spe pretii non interveniente? et tunc potissimum volunt dominari, cum professi fuerint servitutem. Fideles se spondent, ut opportunius fidentibus noceant. Ex hoc non erit consilium tibi a quo se arcendos putent, non secretum quo se non ingerant. Si stante pro foribus quoquam illorum, moram vel modicam fecerit ostiarius; ego tunc pro illo esse noloego vel aliquatenus mores gentis. Ante omnia sapientes sunt ut faciant mala, bonum autem facere nesciunt. Hi invisi terrae et coelo: 437 utrique injecere manus, impii in Deum, temerarii in sancta, seditiosi in invicem, aemuli in vicinos, inhumani in extraneos: quos neminem amantes amat nemo;