comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic uita agẽda ẽ certo gn̾e quodã nõ quolibae qđ genꝰ cõueniẽs cõien¬
taneũeq dicimꝰ. Nec enĩ gubernatiõĩ aut medicine̾ siłem sapĩam esse
arbitramꝰ. sed actioni illi potius ꝙͣ modo dixi & saltatioi̾: ut ĩ ip̃a insit nõ
tes e quib cõstãt. Que a nos aut recta aut recte facta dicamꝰ si placet
illi a̾ appellãt cathoithomata gmẽs nu̾os u̾tutis cõtinẽt. Sola eĩ sapĩa
ĩ se tota cõu̾sa est. qđ idẽ ĩ cet̾is artib nõ fit. Inscite ã medicine &
gubernatiõĩs ultimũ cũ ultimo sapĩe cõparat᷑. Sapĩa eĩm & animi ma¬
o̾nitudinẽ cõpletit᷑ & iustiam. & ut oĩa quehonũ accidat infra se
cẽ iudicet. Qđ idẽ ⁊̃ ceb̾is artib nõ cõtingit. Ienere ã u̾tutes eas
ip̃as quaꝵ modo feci mẽtionẽ nemo poter̾it: nͥ statuc̾it nihil eẽ qđ in¬
tersit aut differat aliud ub alio p̃ter honesta & turpia. Uideamꝰ

Expanded text:
quolibet; quod genus conveniens consentaneumque dicimus. nec enim gubernationi aut medicinae similem sapientiam esse arbitramur, sed actioni illi potius, quam modo dixi, et saltationi, ut in ipsa insit, non tes, e quibus constant; quae autem nos aut recta aut recte facta dicamus, si placet, illi autem appellant katorqw/mata, omnes numeros virtutis continent. sola enim sapientia in se tota conversa est, quod idem in ceteris artibus non fit. Inscite autem medicinae et gubernationis ultimum cum ultimo sapientiae comparatur. sapientia enim et animi magnitudinem complectitur et iustitiam, et ut omnia, quae homini accidant, infra se esse iudicet, quod idem ceteris artibus non contingit. tenere autem virtutes eas ipsas, quarum modo feci mentionem, nemo poterit, nisi statuerit nihil esse, quod intersit aut differat aliud ab alio, praeter honesta et turpia. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qr sit ĩhĩs aliꝗd dignũ. assup̃tioẽ. tũ qr cõstet ex cognitioĩb . &. cõ¬
tirieat ꝗddã ĩ se xone cõstitutũ & uia. A falsa ã assentatioe magis
nos alienatos ẽẽ ꝙͣ a cet̾is reb. que st̃ cõtra naͣm arbitrãt᷑. Iã mẽmbͦ
manꝰ ceura.pedes ut ea q̃ sut intus ĩ coͣpoe̾. quoꝵ utilitas ꝙͣta sit a
medicis &̃ disputãt᷑. Alia a̾ nullã oblitilitatẽ quasi ad quẽdã or¬
natũ ut cauda pauoni plume uersicoloi̾s colũbis ulris mãme atq
barba. Hec dicũt᷑ foctasse ieiuniis. Sũt eĩ quasi pͥma elemẽta natue̾ qui¬
bus ubertas rationis adhiberi uix potest. nec equidde eã cogito cõsedari. Ue¬
rũtũ cũ de rebus grandiorib dicas ipẽ res u̾ba rapiu̾t. Ita fit cũ grauior
cũ cẽ splẽdidior or̃o est. Uł dicis inꝙͣ. Sed tñ om̃e qđ de re bon̾a diluci
ille anxian uocat. cõtraq inestimabile qđ sit suꝑiorĩ cõtrariũ. ⁊nicis

Expanded text:
cum quia sit in iis aliquid dignum adsumptione, tum quod constent ex cognitionibus et contineant quiddam in se ratione constitutum et via. a falsa autem adsensione magis nos alienatos esse quam a ceteris rebus, quae sint contra naturam, arbitrantur. iam membrorum, manus, crura, pedes, ut ea, quae sunt intus in corpore, quorum utilitas quanta sit a medicis etiam disputatur, alia autem nullam ob utilitatem quasi ad quendam ornatum, ut cauda pavoni, plumae versicolores columbis, viris mammae atque barba. Haec dicuntur fortasse ieiunius; sunt enim quasi prima elementa naturae, quibus ubertas orationis adhiberi vix potest, nec equidem eam cogito consectari. verum tamen cum de rebus grandioribus dicas, ipsae res verba rapiunt; ita fit cum gravior, tum etiam splendidior oratio. Est, ut dicis, inquam. sed tamen omne, quod de re bona dilucidilli aci/an vocant, contraque inaestimabile, quod sit superiori contrarium. initiis
Abbreviated transcription (Latin):
qui demersi sũt in aqua in hilo magis respirae̾ possũt si nõ lõge abst̃̾
a sũmo ut iã iãq possint emerge̾ ꝙͣ si etiã tũ essẽt ĩ ꝓfũdo. Nec Ca¬
tullus ille qui iã appropĩquat u̾t uideat plus cernit ꝙͣ is qui modo
est natus. Etẽ qui ꝓcessit aliquãtũ ad u̾tutis aditũ nihilominꝰ ĩ
miẜia est. ꝙͣ ille qui nihil ꝓcessit. Hec mirabłia uidei᷑ intelligo. Sed
dilatari putãt. Diuicias a̾ cliogenes cẽseat eã modo uim habeͣ ne
quasi duces sint ad uoluptatẽ &e ad ualitudinẽ bonã. sedo ut ĩ
ca cõtineat nõ idem face̾ eas ĩ uirtute neq ĩ cet̾is artib ad quas
cẽ dux pecunia põt cõtinere ã nõ põt. Itaq si uoluptas aut si bona
ualitudo sit ĩ bonis. cliuicias qͦ ĩ bonis eẽ ponẽdas. aut si sapĩa bo¬
nũ sit nõ sequi ut eẽ diuicias honũ ẽẽ cucamꝰ. Neq ab ulla re q̃ non

Expanded text:
qui demersi sunt in aqua nihilo magis respirare possunt, si non longe absunt qui demersi sunt in aqua nihilo magis respirare possunt, si non longe absunt a summo, ut iam iamque possint emergere, quam si etiam tum essent in profundo, nec catulus ille, qui iam adpropinquat ut videat, plus cernit quam is, qui modo est natus, item qui processit aliquantum ad virtutis habitum nihilo minus in miseria est quam ille, qui nihil processit. Haec mirabilia videri intellego, sed dilatari putant. Divitias autem Diogenes censet eam modo vim habere, ut quasi duces sint ad voluptatem et ad valitudinem bonam; sed, etiam uti ea contineant, non idem facere eas in virtute neque in ceteris artibus, ad quas esse dux pecunia potest, continere autem non potest, itaque, si voluptas aut si bona valitudo sit in bonis, divitias quoque in bonis esse ponendas, at, si sapientia bonum sit, non sequi u
Abbreviated transcription (Latin):
tunitate finit᷑. nec plura pauciorib. nec lõginꝗora breuiorib anteponẽ¬
t᷑. Nec uoͣ satis acute dicũt si bona ualitudo pluris estimãda sit lõga
ꝙͣ breuis sapiẽ qͦ usus lõgissimꝰ quisq sit plurimi. noͣ ĩtelligũt ualĩtu¬
dinis estimatioẽm spatio iudicai̾ u̾tutis opotunitate: ut iudeãt᷑ qui illd
clicat idem hoc eẽ dicturi bonã mortẽ & bonũ partũ meliorẽ lõgũ
esse ꝙͣ breuẽ Nõ uidẽt alia breuitate pluris estimari alia diuturnita¬
te. Itaq cõsentaneũ est his que dicta sũt de ratioẽ illoꝵ qui illũ bo¬
noꝵ fine̾ qđ appellamꝰ extremũ qđ ultimũ cresce̾ putet posse hisdem
place̾ ẽẽ aliũ alio ẽe sapiẽtiorẽ. Itẽq aliũ magis alio uł peccare uł rec¬
te face̾: Qđ nob̾ nõ licet dice̾ qui cresce̾ bonoꝵ finẽ nõ putamꝰ. Ut eĩ

Expanded text:
tunitate finitur, nec plura paucioribus nec longinquiora brevioribus anteponentunitate finitur, nec plura paucioribus nec longinquiora brevioribus anteponent. Nec vero satis acute dicunt: si bona valitudo pluris aestimanda sit longa quam brevis, sapientiae quoque usus longissimus quisque sit plurimi. non intellegunt valitudinis aestimationem spatio iudicari, virtutis oportunitate, ut videantur qui illud dicant idem hoc esse dicturi, bonam mortem et bonum partum meliorem longum esse quam brevem. non vident alia brevitate pluris aestimari, alia diuturnitate. itaque consentaneum est his, quae dicta sunt, ratione illorum, qui illum bonorum finem, quod appellamus extreium alio et sapientiorem itemque alium magis alio vel peccare vel recte facere, quod nobis non licet dicere, qui crescere bonorum finem non putamus. ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ilta reꝵ ĩcorporeaꝵ xestimatio spledore uirtutis &. magrutudiẽ obscuret᷑
cx obruat᷑ atq int̾cat necesses c̃. & quẽ ad moꝰ oportunitas. sic eĩ appelle¬
mus eucheriã. nõ fit maior ꝓductioẽ tpis. Habet̃ eĩ suũ modũ q̃q opor¬
tuna dicũt᷑. sic recta effectio cathorcosin. eĩm ita appello qm̃ rectum
factũ cathortoma. Recta igit᷑ effectio itẽ cõueniẽtia. Deniq ip̃m bo¬
nũ qđ ĩ eo positũ est. aut̃ nature cõsentiat crescẽdi accessionẽ nullã
habet. Ut eĩ oportunitas illa. sic hec de quib dixi nõ fuit tpiͣs ꝓluc¬
tioẽ maiora. ob eãq causã stoicis nõ uidet᷑ optabilior nec magis ex¬
petenda btã uita si sit lõga ꝙͣ sibreuis. utũt᷑q siłi. Ut si coturni laus
illa esser ad pedẽ apte cõuenire. neq młti coturni paucis anteponerẽ¬
tur. nec maiores minorib : sic quoꝵ om̃e bonũ cõuenientia atq opor¬

Expanded text:
io splendore virtutis et magnitudine obscuretur et obruatur atque intereat necesse est. et quem ad modum oportunitas—sic enim appellemus eukairi/an—non fit maior productione temporis—habent enim suum modum, quae oportuna dicuntur—, sic recta effectio—kato/rqwsin enim ita appello, quoniam rectum factum kato/rqwma—, recta igitur effectio, item convenientia, denique ipsum bonum, quod in eo positum est, ut naturae consentiat, crescendi accessionem nullam habet. ut enim oportunitas illa, sic haec, de quibus dixi, non fiunt temporis productione maiora, ob eamque causam Stoicis non videtur optabilior nec magis expetenda beata vita, si sit longa, quam si brevis, utunturque simili: ut, si cothurni laus illa esset, ad pedem apte convenire, neque multi cothurni paucis anteponerentur nec maiores minoribus, sic, quorum omne bonum convenientia atque opor
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰue usitatũ. Equidẽ soleo &ẽ qł uno greci si aliter nõ possũ ĩdem
plurib u̾bis expone̾. & tñ puto cõcedi nob̾ oporte̾ ut greco u̾bo uta¬
mur.si qñ minꝰ occuret latinũ. Nec hoc ephyppus oe acrataphoris
que modo dixisti utar potius latinis. In cet̾is sb̾uenies si me herentẽ ui¬
debis. Sedulo in ꝙͣ faciã. Fortuna fortis q̃re. conare. q̃so. Quid
& cõmendari ad se cõẜuãdũ & adsuũ statũ & ad ea q̃ cõseruãtia
sut eiꝰ statũ diligẽtla. alienari ã ab int̾itu. Hisq ueb q̃ int̾itũ uicde¬

Expanded text:
 usitatum. equidem soleo etiam quod uno Graeci, si aliter non possum, idem pluribus verbis exponere. et tamen puto concedi nobis oportere ut Graeco verbo utamur, si quando minus occurret Latinum, ne hoc ephippiis et acratophoris quae modo dixisti, utar potius Latinis, in ceteris subvenies, si me haerentem videbis. Sedulo, inquam, faciam. sed 'fortuna fortis'; quare conare, quaeso. quid et commendari ad se conservandum et ad suum statum eaque, quae conservantia sint eius status, diligenda, alienari autem ab interitu iisque rebus, quae interitum vide
Abbreviated transcription (Latin):
facis. cũ & eoꝵ memoriã tenes. quoꝵ uterq testam̃to libeoͣs suos cõmẽ¬
dauit. & puerũ diligis. Qđ a̾ meũ munꝰ dicis. nõ equide̾ recuso. sed
te adiũgo sociũ. Addo &ẽ. illd. Multa iã mͥ dare signa puerũ & pu¬
doris & ingenii. Sed etatẽ uides. Uideo eꝗdẽ inꝙͣ. sed tñ infici iam
debor his artib. Quas si cdũ est tenet cũ bibe̾it ad maiora ueĩet para¬
tior. Sic eꝗdẽ diligẽtius sepiꝰq ista loquem᷑ int̾ nos. agenꝰq coĩter. Se
resideamꝰ in ꝗt si placet. Itaq fecimꝰ. Tũ ille. Tu a̾ cũ ĩpẽ tatũ libroꝵ
hẽas quos hic tandc̾ reꝗris comẽtarios: Quosddã Aristotelicos quos
hic sciebã ee̾ ueni ut afferem quos legeͣm dũ eẽm ociosus qđ ꝗdẽ nob¬
sicut scis lepe cõtingit. Quã uellẽ inꝗt ut te ad stoicos inclinauisses

Expanded text:
 tibi testamento liberos suos commendavit, et puerum diligis. quod autem meum munus dicis non equidem recuso, sed te adiungo socium. addo etiam illud, multa iam mihi dare signa puerum et pudoris et ingenii, sed aetatem vides. Video equidem, inquam, sed tamen iam infici debet iis artibus, quas si, dum est tener, conbiberit, ad maiora veniet paratior. Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter. sed residamus, inquit, si placet. Itaque fecimus. Tum ille: Tu autem cum ipse tantum librorum habeas, quos hic tandem requiris? Commentarios quosdam, inquam, Aristotelios, quos hic sciebam esse, veni ut auferrem, quos legerem, dum essem otiosus; quod quidem nobis non saepe contingit. Quam vellem, inquit, te ad Stoicos inclinavisses!
Abbreviated transcription (Latin):
animi elationẽ uoluptariã. ꝑfurbatioẽs ã nulla neͣ ui cõmouẽt᷑. Oĩa¬
q ea sũt opiniones ac indicia leuitatis. ⁊ taq his sapiẽs sẽꝑ uacabit. y

Expanded text:
animi elationem voluptariam. perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaanimi elationem voluptariam. perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opinion
Abbreviated transcription (Latin):
suo tñ gnͣe sapoi̾s nõ cõparatioẽ cũ aliis dulce eẽ sentit᷑. sic bonũ hoc de
quo agͦimꝰ est illđ quidẽ pluximi estimãdũ. Sed ȩa estimatio gn̾e̾ ua¬
sit. nec rursus ĩ malis ꝙͣtũcũq eo addideris ĩ suo gne̾ manebit. Alia
est igit᷑ ꝓpͥa estimatio u̾tutis que gne̾ nõ crescẽdo ualet. Nec uoͬ ꝑturbatio¬
nes aĩoꝵ que uitã insipiẽtiũ malã miserã acerbãq reddũt quas greci
pathe appellãt. Poterã ego u̾bũ ipm int̾pretas morbos appellare sed nõ
cõueit ad oĩa. Quis eĩ mrĩam aut ip̃am iracũdiã morbũ solet dicere:
At illi dicũt pathos. Sit igit᷑ ꝑturbatio q̃ noĩẽ ip̃o uiciosa declarae᷑ ui¬
det᷑. Nec he ꝑturbatioẽs ui aliqua naͣli mouẽt᷑. Om̃esq he sũt gnͣe qua¬
tuor. partib plures. egritutio formido. libido quã stoia coĩ nõĩe cõpo¬
ris & animi hedonẽ appellãt. Ego malo letitiã appellae̾ quasi gestiẽti s

Expanded text:
o genere saporis, non comparatione cum aliis dulce esse sentitur, sic bonum hoc, de quo agimus, est illud quidem plurimi aestimandum, sed ea aestimatio genere vasit nec rursus in malis, quantumcumque eo addideris, in suo genere manebit. alia est igitur propria aestimatio virtutis, quae genere, non crescendo valet. Nec vero perturbationes animorum, quae vitam insipientium miseram acerbamque reddunt, quas Graeci pa/- qh appellant—poteram ego verbum ipsum interpretans morbos appellare, sed non conveniret ad omnia; quis enim misericordiam aut ipsam iracundiam morbum solet dicere? at illi dicunt pa/qos. sit igitur perturbatio, quae nomine ipso vitiosa declarari videtur nec eae perturbationes vi aliqua naturali moventur. omnesque eae sunt genere quattuor, partibus plures, aegritudo, formido, libido, quamque Stoici communi nomine corporis et animi hdonh/n appellant, ego malo laetitiam appellare, quasi gestientis
Abbreviated transcription (Latin):
inde ea ꝑpetua ad extremũ cõstas̾ cõsentaneaq neͣ ĩ qua pͥmũ in esse ĩ¬
cipit. & intelligit ꝗd sit qđ uerͤũ bonũ possit dici. Prima ẽ cĩm cõcilia
potius. quã appellãt ennoian illi. iuditq reꝵ agẽdaꝵ ordinẽ & ut ita di¬
cam cõcordiã. Multo eã pluxis estimauit. ꝙͣ oĩa illa q̃ pͥmũ dilexerat.
atq ita cogitatioẽ ce. ratione collegit: ut statueret ĩ collocatũ sũmũ ill
hoĩs ꝑ se la̾udãdũ &x expetẽdũ bonũ qđ cõpositũ sit ĩ eo qđ homologiã
stoia. nos appellemꝰ cõueniẽtiã si placet. Cũ igit᷑ in co sit id bonũ qͥuo

Expanded text:
mum constans consentaneaque naturae, in qua primum inesse incipit et intellegi, quid sit, quod vere bonum possit dici. prima est enim conciliatpotius, quam appellant e/nnoian illi, viditque rerum agendarum ordinem et, ut ita dicam, concordiam, multo eam pluris aestimavit quam omnia illa, quae prima dilexerat, atque ita cognitione et ratione collegit, ut statueret in eo collocatum summum illud hominis per se laudandum et expetendum bonum, quod cum positum sit in eo, quod omologi/an Stoici, nos appellemus convenientiam, si placet,—cum igitur in eo sit id bonum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
modo his trib qui u̾tutẽ a sũmo bono segregaunͣt cũ aut uoluptatẽ
aut uacuitatẽ dolołs aut pͥma naͣture ĩ sũmis bonis ponerẽt. sedõe
alteris trib qui mancam fore putaunt sine aliqua coͬcessioe̾ u̾tutẽ. ob
cãq rem triũ eaꝵ reꝵ quas supͣ dixi singulis singulas addiderunt.
His tñ eos antepono cuiꝰ modi i̾t̾ qui sũmũ bonũ in aĩo atq ĩ u̾iͬtute
poluerũt. Sed sũt tñ ꝑ absurdi & hi qui cũ scĩa uiue̾ ultimũ bono

Expanded text:
runt, cum aut voluptatem aut vacuitatem doloris aut prima naturae in summis bonis ponerent, sed etiam alteris tribus, qui mancam fore putaverunt sine aliqua accessione virtutem ob eamque rem trium earum rerum, quas supra dixi, singuli singulas addiderunt,—his tamen omnibus eos antepono, cuicuimodi sunt, qui summum bonum in animo atque in virtute posuerunt. sed sunt tamen perabsurdi et ii, qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
tum uocabulis idem declarãtib. Id ergo inꝙͣ si solũ ełt bonũ ꝗd
habebis p̃t̾ea qđ cõsequae̾: Aut si mhilmalũ nisi ꝗđ turbe in hone
stũ. prauũ.flagitiosũ fedũ ut hoc qr pluxib nõĩb insigne faciamus.
aliꝗd utego suspicor ex mea breui respõsioe arriꝑe cupiẽti nõ respõde¬
bo ad singula. Explicabo potiꝰ qm̃ ociosi sumꝰ młi alienũ putas totã
Sebonis itoicoꝵq sentẽtiam. Minime id ꝗdẽ inꝙͣ alienũ. mul¬
tũq ad ea querimꝰ explicatio tuo ista ꝓfece̾it. Exꝑiam᷑ igit᷑ ĩꝗt. &e si
habet hec stoicoꝵ ratio difficiliꝰ quiddã & obscuriꝰ. Nã cũ ĩ grecoser
do diuturna triuit. ꝗd censes ĩ latino fore: Facillimũ id ꝗdẽ es
inꝙͣ. Si enĩ Senomi licuit cũ rẽ aliquã inueĩsset ĩusitatũ ĩ auditũ¬

Expanded text:
tum vocabulis idem declarantibus—, id ergo, inquam, si solum est bonum, quid tum vocabulis idem declarantibus—, id ergo, inquam, si solum est bonum, quid habebis praeterea, quod seum, pravum, flagitiosum, foedum—ut hoc quoque pluribus nominibus insigne faciamus—,aliquid, ut ego suspicor, ex mea brevi responsione arripere cupienti non respondebo ad singula, explicabo potius, quoniam otiosi sumus, nisi alienum putas, totam Zenonis Stoicorumque sententiam. Minime id quidem, inquam, alienum, multumque ad ea, quae quaerimus, explicatio tua ista profecerit. Experiamur igitur, inquit, etsi habet haec Stoicorum ratio difficilius quiddam et obscurius. ndo diuturna trivit; quid censes in Latino fore? Facillimum id quidem est, inquam. si enim Zenoni licuit, cum rem aliquam invenisset inusitatam, inauditu
Abbreviated transcription (Latin):
neq arfirmare quo melioe̾s simꝰ sed ip̃am deprauare nam. Nã si hoc¬
nõ obtineat᷑ id solũ bonũ eẽ qđ honestũ sit nullo modo ꝓbari possit
Si eĩm sapies aliꝗs eẽ miser possit ne ego istã głosam memoriabilẽq
uictutẽ nõ magno estimãdã puto. Que adhuc Cato ate dicta suł
cadẽ inꝙͣ diceͣ posses si seq̃rere Pirponẽ aut Aristonẽ. Nec eĩ igno¬
ras si his istud honestũ nõ sũmũ mͦ sed &̃ ut tu ius solũ bonu̾m
uide̾t᷑. Qđ si ita est seꝗt᷑ id ip̃m qđ te uelle iudco oe̾s semꝑ btos
esse sapiẽtes. Hos neigit᷑ laudas sapiẽtes. & hac eoꝵi ĩ sentẽtiã scꝗ
nõ ne tibi faciẽdũ idem sit. nihil dicẽti bonũ qđ nõ rectũ honestũq
sit. Reliquaꝵ reꝵ disccim̃ om̃e tollẽti. Siꝗdẽ in ꝗd tollerẽ. Sed re¬
linquo.. Quonã mͦ inꝙͣ : Si una u̾tus unũ istud qđ honestũ appel¬
las rectũ. laudabłe decorũ. Erit eĩm notiꝰ quale sit plurib nota¬

Expanded text:
nisi hoc optineatur, id solum bonum esse, quod honestum sit, nullo modo probari possit si enim sapiens aliquis miser esse possit, ne ego istam gloriosam memorabilemque virtutem non magno aestimandam putem. Quae adhuc, Cato, a te dicta sunt, eadem, inquam, dicere posses, si sequerere Pyrrhonem aut Aristonem. nec enim ignoras his istud honestum non summum modo, sed etiam, ut tu vis, solum bonum videri. quod si ita est, sequitur id ipsum, quod te velle video, omnes semper beatos esse sapientes. hosne igitur laudas et hanc eorum, inquam, sententiam sequi nonne tibi faciendum idem sit nihil dicenti bonum, quod non rectum honestumque sit, reliquarum rerum discrimen omne tollenti. Si quidem, inquit, tollerem, sed relinquo. Quonam modo? inquam. si una virtus, unum istud, quod honestum appellas, rectum, laudabile, decorum— erit enim notius quale sit pluribus nota
Abbreviated transcription (Latin):
dũt. eã uersuti ĩ disserẽdo sũt. nec qui cõtradicũt causã difficile̾ repel¬
lunt. Ipẽ &̃ dicit epicurꝰ. nec argum̃tãdũ ꝗdẽ eẽ de uoluptate ꝙ sit¬
ti sexmoẽ quicꝙͣ ĩplicatũ aut tortuosũ fuit. nr̃aq ut mͥ uidet᷑ dilucida
oro. Stoitoꝵ ã nõ ignoras ꝙͣ sit sb̃tile uł spinosũ potiꝰ disserẽdi genus.

Expanded text:
dunt eam versuti in disserendo sunt nec qui contra dicunt causam difficilem repeldunt eam versuti in disserendo sunt nec qui contra dicunt causam difficilem repellunt. ipse etiam dicit Epicurus ne argumentandum quidem esse de voluptate, ti sermone quicquam implicatum aut tortuosum fuit, nostraque, ut mihi videtur, dilucida oratio. Stoicorum autem non ignoras quam sit subtile vel spinosum potius disserendi genus,
Abbreviated transcription (Latin):
ORPTATEM QUIDEM BRUTE SI IPSA¬
pro se loquat᷑ nec tam ꝑtinaces habeat patronos cõcessu¬
rã arbitror cõuictã suꝑiore libro dignitati. Eteĩm fit ĩ¬
pudẽs si uirtuti diutiꝰ repugnet. aut si honestis iocũda
anteponat. aut pluris eẽ cõntendat dulcediẽm coͣporis¬
&. titillãtem ex ea uenenatã letitiã ꝙͣ grauitatẽ animi atq cõstãtiam.
Quare illã quidẽ dimittamꝰ. & suis se finib cedere uibeamꝰ. ne blã¬
diciis illecebrisq ĩpediat᷑ disputãdi seueritas. Querẽdũ ełt eĩ ubi sit
illt sũmũ bonũ qđ reꝑire uolumꝰ . qm̃ & uoluptas ab eo remota est . &
eadẽ fere cõtrad eos dici possũt. qui uacuitatẽ doloi̾ finẽ bonoꝵ cẽ uo
p̃stantius. Itaq ꝙͣꝙͣ in eo sermoẽ qui cũ ł orquato est habitꝰ nõ remis¬
si fuimꝰ: tn hec acrior est cũ stoicis parata cõtentio. Que eĩ de uolupta¬
te dicũt᷑ ea nec acutissiẽ. nec abscõdite disserũt᷑. Neq eĩm qui defen¬

Expanded text:
ptatem quidem, Brute, si ipsapro se loquatur nec tam pertinaces habeat patronos, concessuram arbitror convictam superiore libro dignitati. etenim sit inpudens, si virtuti diutius repugnet, aut si honestis iucunda anteponat aut pluris esse contendat dulcedinem corporis ex eave natam laetitiam quam gravitatem animi atque constantiam. quare illam quidem dimittamus et suis se finibus tenere iubeamus, ne blanditiis eius inlecebrisque impediatur disputandi severitas. quaerendum est enim, ubi sit illud summum bonum, quod reperire volumus, quoniam et voluptas ab eo remota est, et eadem fere contra eos dici possunt, qui vacuitatem doloris finem bonorum essepraestantius. itaque quamquam in eo sermone, qui cum Torquato est habitus, non remissi fuimus, tamen haec acrior est cum Stoicis parata contentio. quae enim de voluptate dicuntur, ea nec acutissime nec abscondite disseruntur; neque enim qui defen
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽẽ clix̾is. ĩ bonisq numeraiuͣs &e honestũ ip̃m quasi u̾tutis lum̃
extinx̾is. &e u̾tutẽ penitꝰ eu̾teris. Dicũt᷑ ista Cato magnifice inꝙͣ. S
uides ne u̾boꝵ głam tibi cũ ficrone & Aristone qui oĩa exequẽt esse
cõmunẽ. De quib cupio scire ꝗd sentias. Ego ne queris inꝙͣ scire
quid sentiã. Quos bonos iuros fortes. iustos. moderatos aut audi¬
uimꝰ ĩ re.p. fuisse: aut ip̃i uidimꝰ qui sine doctrina ulla naͣm ip̃am
secuti młta laudabilia fecerũt. eos meliꝰ a naͣ institutos fuisse ꝙͣ insti¬

Expanded text:
nisque numeraveris, et honestum ipsum quasi virtutis lumen extinxeris et virtutem penitus everteris. Dicuntur ista, Cato, magnifice, inquam, sed videsne verborum gloriam tibi cum Pyrrhone et cum Aristone, qui omnia exaequant, esse communem? de quibus cupio scire quid sentias. Egone quaeris, inquit, quid sentiam? quos bonos viros, fortes, iustos, moderatos aut audivimus in re publica fuisse aut ipsi vidimus, qui sine ulla doctrina naturam ipsam secuti multa laudabilia fecerunt, eos melius a natura institutos fuisse, quam insti
Abbreviated transcription (Latin):
congressu solemꝰ. Quid tu inꝗt huc : Auilla eĩm credo. & si ibi te esse
scissẽm ad te ip̃e ueĩssem. Heri inꝙͣ ludis cõmissis ex urbe ꝓfectus ueni
ad uesꝑam. Causa eĩ fuit huic ueniẽdi ut quosdã hĩc libros promerẽ¬

Expanded text:
congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? a villa enim, credo, et: Si ibi te esse congressu solemus: Quid tu, inquit, huc? a villa enim, credo, et: Si ibi te esse scissem, ad te ipse venissem. Heri, inquam, ludis commissis ex urbe profectus veni ad vesperum. causa autem fuit huc veniendi ut quosdam hinc libros promere
Abbreviated transcription (Latin):
absũ. Neq ut ea cognoscas q̃ tibi notissima sũt ad te mitto. sed qr facil¬
lime ĩ noiẽ tuo acquiesco. & qr te habeo equissimũ eoꝵ studioꝵ que
mihi coĩa tecũ secũ ex istimatorẽ & iudicẽ. Attendes igit᷑ ut soles diligẽ¬
ter. eãq cõtrou̾siã diuidicabis que mͥ fuit cũ auunculo tuo diuino ac si¬
gulari uixo. Nam ĩ fusculano cũ essem uellẽq ebiblioteca pueri luci¬
li quibuscdã libris uti. uen ĩ eius uillã: ut eos ip̃e ut solebã inde ꝓme¬
rem. Quo cũ ueĩssem. A. Catonẽ quẽ ibi eẽ nescierã uidi ĩ biblio¬
teca seclẽtem multis cͣcũ fusũ stoicoꝵ libris. Erat eĩ ut scis ĩ eo ĩ exhau¬
sta aiiditas legẽdi. nec saciai᷑ poteat. Imppe qui ne ͤ prensionẽ ꝗdẽ uul¬
helluo libri. si hoc u̾bo tam ĩclara re utẽdũ est uidebat᷑. Qđ cũ accidisset ut
alter alterũ nec opinato iuideremꝰ surexit statĩ. Deindͤ prima illa q̃ in

Expanded text:
absum neque, ut ea cognoscas, quae tibi notissima sunt, ad te mitto, sed quia facillime in nomine tuo adquiesco, et quia te habeo aequissimum eorum studiorum, quae mihi communia tecum sunt, existimatorem et iudicem. attendes igitur, ut soles, diligenter eamque controversiam diiudicabis, quae mihi fuit cum avunculo tuo, divino ac singulari viro. nam in Tusculano cum essem vellemque e bibliotheca pueri Luculli quibusdam libris uti, veni in eius villam, ut eos ipse, ut solebam, depromerem. quo cum venissem, M. Catonem, quem ibi esse nescieram, vidi in bibliotheca sedentem multis circumfusum Stoicorum libris. erat enim, ut scis, in eo aviditas legendi, nec satiari poterat, quippe qui ne reprehensionem quidem vulhelluari libris, si hoc verbo in tam clara re utendum est, videbatur. quod cum accidisset ut alter alterum necopinato videremus, surrexit statim. deinde prima illa, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
et coricoeeeputpeni enã a phedro qui nobis cũ
phto se phurꝰ pastea tamen ut uir bomis et suauiet
ꝑslita sum ad me roma lrãs misisset uti te sibi placo¬
hen ꝓeteremq ur nescio quid illud epycuri parietianitõ
sen portergiq umuos seripsi adte obeam rem qd̃ edifica

Expanded text:
e principem et iam a Phaedro, qui nobis, cum philosophus, postea tamen ut vir bonus et suavis e is igitur Patro cum ad me Romam litteras misisset, uti te sibi placarem peteremque ut nescio quid illud Epicuri parietinarum sibi concederes, nihil scripsi ad te ob eam rem, quod aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
traduxis qmꝙͣ enim uelia non est uilior ꝙͣ iuꝑcal
Tanien istuc malo qmͣi hec omĩa du si me audies.
quẽ soles. hac pat̾nas possessiones tenebis Nestio quid
enini uelienses uerebant᷑ neq haletem nobileus
auinem relinques /nec papirianã domũ deseres q
illa quidem habet locum a quo eciã aduene teneri solẽt
quẽ tamen si excideris multũ prospexĩs ħ mn qͥnus
Primũ coꝵ urbem quib carus sis Demde tuã domũ
tuosq agros eaq remoto salubri ameno loco Idq ociã
mea int᷑esse mi Trebati arbitror bed ualebis meq
negocia uidebis meq diiꝵ iuuantib ante brumam
eppectabir Ego a serto fadio miconis disciple libr

Expanded text:
traduxeris. quamquam enim Velia non est vilior quam Lupercal, traduxeris. quamquam enim Velia non est vilior quam Lupercal, tamen istuc malo quam haec omnia. tu si me audies, quem soles, has paternas possessiones tenebis nescio quid enim Velienses verebantur neque Haletem, nobilem amnem, relinques nec Papirianam domum deseres; quamquam illa quidem habet lotum, a quo etiam advenae teneri solent; quem tamen si excideris, multum prospexeris. sed in primis primum eorum urbem quibus carus sis, deinde tuam domum tuosque agros, eaque remoto, salubri, amoeno loco; idque etiam mea interesse, mi Trebati, arbitror. sed valebis meaque negotia videbis meque dis iuvantibus ante brumam exspectabis. ego a Sex. Fadio, Niconis discipulo, lib
Abbreviated transcription (Latin):
ab senti deberẽ nõ potui Itaq ut pͥmũ uelia nauiga¬
re cepi institui Topica aristotilica constribeꝰ ab ipã
urbe admonitꝰ amantissima tui Eum libruu tibi
misi Regio scriptum qm̃̃ plenissime res illa scribi
potuit Sin tibi quedam uidebunt᷑ obsturiora cogi¬
tare debebis nullani arteni lrĩs sine int̾prete et sũ
aliqua excitacõe ꝑcipi posse nõ lange aberis Num
Ins diuile urn ex libris cagnosci potest. Qui quĩ
plurimi sunt doctorem Tamen iumenq desiderant
quent tu si attente leges Si sepine ꝑ te omia con¬
seque̾ ut certe intelligas. It uero eciã ip̃i tib loci
ꝓposita questione occurrunt ex̾citacõe consequere
In qua quidem nos te continebimꝰ: si et salui redie¬
zimue: et salua ista offenderimꝰ hale y Rłas
mabilior nuchi uelia fuit ꝙ te ab ea seusi amãi
Sed quid ego dicani Te quẽius non amat Busig
mediusfidius tius Ita defiderabatuꝵ ut siesset unus e nob̾¬
dy ego te non repͥhendo qui illum ad edificationẽ tuami

Expanded text:
absenti debere non potui. itaque ut primum Velia navigare coepi, institui Topica Aristotelea conscribere ab ipsa urbe commonitus amantissima tui. Eum librum tibi misi Regio, scriptum quam planissime res illa scribi potuit. sin tibi quaedam videbuntur obscuriora, cogitare debebis nullam artem litteris sine interprete et sine aliqua exercitatione percipi posse. non longe abieris; num ius civile vestrum ex libris cognosci potest? qui quamquam plurimi sunt, doctorem tamen usumque desiderant. quamquam, tu, si attente leges, si saepius, per te omnia consequere ut certe intellegas; ut vero etiam ipsi tibi loci proposita quaestione occurrant exercitatione consequere; in qua quidem nos te continebimus, si et salvi redierimus et salva ista offenderimus. v K. mihi Velia fuit, quod te ab ea sensi amari. sed quid ego dicam 'te,' quem quis non amat? rufio medius fidius tuus ita desiderabatur ut si esset unus e nobis. sed te ego non reprehendo qui illum ad aedificationem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
constabat cura ut ual eas. ri id aprilis Rcomosse
Pisto lan tuam quan accepi ab. L. Ariuicio
ita te mandasse aiebat. et tu ascrippas. Uerũ illud
eton dichilte ad me postea scripsisse demiror pre¬
ẜtim tam nonie rebus uale a¬
Pequanti apud me sie ¶ Et si Iure id quidem

Expanded text:
constabat. cura ut valeas. VI id. April. de Pomptino. constabat. cura ut valeas. VI id. April. de Pomptino. epistulam tuam, quam accepi ab L. Arruntio, ita te mandasse aiebat et tu adscripseras. verum illud esto; nihil te ad me postea scripsisse demiror, prtim tam novis rebuse quanti apud me sis; etsi iure id quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Ballici belli certiorem facias Ego eniui ignauissio
cuiq maxiniã fidem i abeo bed ut id epłu turas
dedean Ceta belle Mlud miror Qnis soletpieodena
exemplo plures dare quã de sia manu seribit Naui
mod in palmmipseto laudo equidem parsimoniam
Sed miror quid in illa cartula fuerit qd deliꝰ ma¬
lueris qnͣ hec scribe̾ nisi forte tuas formulas nõ
enim puto meas opłas delere ut reponas tuas aut
hoc significas nichil fieri frigeꝰ te no cartaadẽ
tibi suppeditare iui ista tua culpa est qui uanunndi¬
ami tecinu extuleris et non hic nobiscũ ⁊eliqueris
Ecro te is albo cum ad uor proficistetue more ro¬
mano cõmendabo Tu si int̾uallũ longnis erit me¬
arũ lr̃aꝵ ne sie admiratus Eram enuu aftriturꝰ
mense apprili. Has lr̃as stripsi in pomptruo Cuu
ad uillam metrumi philomeme diuertissem⁊ le q
iam audineram fremitũ clientũ meor Guon
quidem tu michi conciliasti Nami ullubris honoris

Expanded text:
Gallici belli certiorem facias; ego enim ignavissimo Gallici belli certiorem facias; ego enim ignavissimo cuique maximam fidem habeo. sed ut ad epistulas tuas redeam, cetera belle; illud miror: quis solet eodem exemplo pluris dare, qui sua manu scribit? nam quod in palimpsesto, laudo equidem parsimoniam; sed miror quid in illa chartula fuerit quod delere malueris quam non haec scribere nisi forte tuas formulas; non enim puto te meas epistulas delere ut reponas tuas. an hoc significas, nihil fieri, frigere te, ne chartam quidem tibi suppeditare? iam ista tua culpa est, qui verecundiam tecum extuleris et non hic nobiscum reliqueris. ego te Balbo, cum ad vos proficiscetur, more Romano commendabo. tu si intervallum longius erit mearum litterarum ne sis admiratus; eram enim afuturus mense Aprili. has litteras scripsi in Pomptino, cum ad villam M. Aemili Philemonis devertissem, ex qua iam audieram fremitum clientium meorum, quos quidem tu mihi conciliasti; nam Ulubris honoris
Abbreviated transcription (Latin):
d claussum ac libalissum uiri neq uberioris qim̃¬
cie neqi etatis magis ydoneũ temꝑus bi hoc ami
cornelio uidebat᷑ In Britaniam Te profectũ nõ eẽ
tandeo ꝙ et labore cariusti Et ego te de reb illis
non audiam ubi sic luybernaturũs. et qua spe ac̃
Ccepi a te aliquas eplas yno tempe quas tu
diuersis temꝑib dederas Inquibus me certa
delectarũt Bigni ficabant enum te istani maliciã
iam firmo ammo ferre et esse fortem uirũ et cõ¬
stantem que ego paulisꝑ a te ita de sidoui nõ mibe¬
allitate animi tuu b magis ut desiderio nr̃i te esta¬
are pntarem Quare ꝑge. ut cepisti forti animo
istam tolera maliciã alulta michi crede assequere
Eiro enim renouabo cõmendationẽ bed temꝑe sic ha¬
beto non tibi maiore esse cure ut iste tuns qme dis¬
tessus tam fructuosi ssimne tibi sit ꝙn mͥ itaptibe¬
modo ur̃e cantiones infirine sunt Greculam tibi
misi cantionẽ cyro graphi mei tu me uelun de rõs

Expanded text:
dae clarissimi ac liberalissimi viri neque uberioris provinciae neque aetatis magis idoneum tempus, si hoc amisCornelio videbatur.' in Britanniam te profectum non esse gaudeo, quod et labore caruisti et ego te de rebus illis non audiam. Ubi sis hibernaturus et qua spe aut cepi a te aliquot epistulas uno tempore, quas tu diversis temporibus dederas. in quibus me cetera delectarunt significabant enim te istam militiam iam firmo animo ferre et esse fortem virum et constantem; quae ego paulisper in te ita desideravi non imbecillitate animi tui sed magis ut desiderio nostri te aestuare putarem. qua re perge, ut coepisti; forti animo istam tolera militiam. multa, mihi crede, adsequere; ego enim renovabo commendationem, sed tempore. sic habeto, non tibi maiori esse curae ut iste tuus a me discessus quam fructuosissimus tibi sit, quam mim vestrae cautiones infirmae sunt, . Graeculam tibi misi cautionem chirographi mei. tu me velim de ratione
Abbreviated transcription (Latin):
Nequo troiano scis esse in extremo. Bero¬
sapiunt Tu tamen mi uetule non sero pͥmas
ne non rep̾hendo Nunc uero in hibuit miegqͣ
michi uideris Itaq te cõmouere nõ curas usqueq̃q
sapere oꝑtet Iderit Teliun acerrimũ Ego si fo¬
rie cenitarẽ. ñ. octruio familiari tuo nõ de¬
fuissem Cui tamẽ dixi: Cum me aliquotiens inui¬
taret .Oro te quis Tues Red me hertule Extra iocũ
homo bellus est uellem enui tetid dissechasine
aggatieiho quidu italiam uenturo sitinbit hre

Expanded text:
Equo Troiano' scis esse in extremo 'serosapiunt.' tu tamen, mi vetule, non sero. primas ne non reprehendo. nunc vero in hibernis iniectus mihi videris itaque te commovere non curas. Usquequaque sapere oportet; id erit telum acerrimum. ego si foris cenitarem, Cn. Octavio, familiari tuo, non defuissem; cui tamen dixi, cum me aliquotiens invitaret: 'oro te, quis tu es?' sed me hercules extra iocum homo bellus est; vellem eum tecum abduxisses. quid agatis et ecquid in Italia
Abbreviated transcription (Latin):
tia ĩ sua cuiq tribuẽdo. Quãdo igit᷑ inest ĩ omĩ u̾tute cura q̃clã
quali foras spectãs aliosq appetẽs atq cõplectẽs exiltit illd ut amiciuut
que sũt extrinsecꝰ .i. que neq ĩ aĩo insũt. neq ĩ coͣpore ut amici ut pa¬
rẽtes ut lib̾i. ut ꝓpĩqui. ut ip̃a prĩa. Sut illa ꝗdẽ sua sponte cara sed eodẽ
fu̾nt ext̾ra. ꝙͣꝙͣ expetẽda sũmo bono cõtinerẽt᷑. Quo m ͦ igit᷑ in quies ue¬
rũ ẽẽ potexit oĩa referͣi ad sũmũ bonũ. si amicitie si ꝓpĩquitates. si reliqͣ
externa sũmo bono nõ cõtinẽt᷑ hac iudelicet rõne ꝙ ea que externa sunt
his tuem᷑ officiis que oriũt᷑ a sus cuiꝰq gneͣ ui̾tutis. Nã oe amici cultus &
parẽtis & qui officio fungit᷑ in eo ip̃o prodest: ꝗđ ita fungi officio ĩ recte factis
est que sũt orta uiͣtutib que quidẽ sapiẽtes utẽtes sequũt᷑ tãꝙͣ duce natura

Expanded text:
tia in suo cuique tribuendo. quando igitur inest in omni virtute cura quaedam quasi foras spectans aliosque appetens atque complectens, existit illud, ut amici, ut quae sunt extrinsecus, id est quae neque in animo insunt neque in corpore, ut amici, ut parentes, ut liberi, ut propinqui, ut ipsa patria, sunt illa quidem sua sponte cara, sed eodem rentur. Quo modo igitur, inquies, verum esse poterit omnia referri ad summum bonum, si amicitiae, si propinquitates, si reliqua externa summo bono non continentur? Hac videlicet ratione, quod ea, quae externa sunt, iis tuemur officiis, quae oriuntur a suo cuiusque genere virtutis. nam et amici cultus et parentis ei, qui officio fungitur, in eo ipso prodest, quod ita fungi officio in recte factis est, quae sunt orta a virtutibus. quae quidem sapientes sequuntur duce
Abbreviated transcription (Latin):
de ea laus & maria depͥmet. Semꝑ eĩ ex eo ꝙ maxiãs partes ꝯtiẽt.
latissiẽq fundit᷑. tota res appellat᷑. Dicimꝰ &̾ alique̾ hylare uiue̾. Iort
si semel tristior affectus ÷. hylara uita amissa est: An hoc ĩ eo M. Cras¬
so quẽ semel ait ĩuita risisse Lucius nõ cõtingit. ut ea re Niuius Ageli¬
astus. ut ait. idem uocaret᷑ Polictatẽ samium felicẽ appellãt. Nihul
acciclea̾t ei qđ nollet nisi ꝙ ãnulũ quo deletabat᷑ ĩ mari abiecerat
Ergo infelix una molestia felix rursus is ipẽ anulus ĩ p̃cordiis piscis ĩ¬
ens ne tũ quidẽ miser cũ ab Oronte p̃tore Darei ĩ crucẽ actus ełt. ac
młtis malis affectus. Quis negat: Sed ea mala. u̾tutis magnitudine
obruebãt᷑. Anne hoc ꝗdẽ ꝑipatetias cõcedis ut dicãt oĩum uiroꝵ bono

Expanded text:
de, ea lanx et maria deprimet. semper enim ex eo, quod maximas partes continet de, ea lanx et maria deprimet. semper enim ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur. dicimus aliquem hilare vivere; ergo, si semel tristior effectus est, hilara vita amissa est? at hoc in eo M. Crasso, quem semel ait in vita risisse Lucilius, non contigit, ut ea re minus age/lastos, ut ait idem, vocaretur. Polycratem Samium felicem appellabant. nihil acciderat ei, quod nollet, nisi quod anulum, quo delectabatur, in mari abiecerat. ergo infelix una molestia, felix rursus, cum is ipse anulus in praecordiis piscis inens, ne tum quidem miser, cum ab Oroete, praetore Darei, in crucem actus est. At multis malis affectus. Quis negat? sed ea mala virtutis magnitudine obruebantur. An ne hoc quidem Peripateticis concedis, ut dicant omnium bono
Abbreviated transcription (Latin):
certe dicut ẽẽ & sumẽda & eligẽda o p̃posita que ita diffiniũt. ut sa¬
tis magno estimãda sint. Hec ĩgit᷑ cũ ego tot noĩb a stoicis appellata
partim nouis ce comẽtitiis. ut ista ꝓcluc̾ta x reducta partĩ idẽ siginfi¬
cantib. Quid in terest expectas an eligas: Mihi quidẽtẽ latus¬
clixeoͣ. tm̃ refert ꝙͣ magna dicã. Cũ expetẽda qͣ exuale. Sin a necex¬
petẽla ego magis magis ꝙͣ tu eligẽda. nec illa pluris estimãda ego ꝗ
parere & ĩ uirtutes tanꝙͣ ĩ solis radios ĩcurere. At eĩ qua ĩ uita esta¬
liꝗd mali ea btã ẽẽ nõ pot. Ne seges quidẽ igit᷑ spicis uberib & cre¬
bris si auenã. uspiam uidei̾s. nec mercatura queltuosa si ĩ maxis lucris
parte de tota iudicabis: An dubiũ est quin iuitas maxĩam partẽ ob.¬
tineat ĩ reb huanis. ut reliquas obruat: Audebo igit᷑ q̃ ẜm naͣm sit

Expanded text:
certe dicunt esse et sumenda et eligenda et praeposita —quae ita definiunt, ut sacerte dicunt esse et sumenda et eligenda et praeposita —quae ita definiunt, ut satis magno aestimanda sint—, haec igitur cum ego tot nominibus a Stoicis appellata, partim novis et commenticiis, ut ista producta et 'reducta', partim idem significantibus—quid enim interest, expetas an eligas? mihi quidem etiam lm refert quam magna dicam, cum expetenda, quam valde. sin autem nec expetenda ego magis quam tu eligenda, nec illa pluris aestimanda ego, parere et in virtutis tamquam in solis radios incurrere. At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest. ne seges quidem igitur spicis uberibus et crebris, si avenam uspiam videris, nec mercatura quaestuosa, si in maximis lucris parte de tota iudicabis? an dubium est, quin virtus ita maximam partem optineat in rebus humanis, ut reliquas obruat? Audebo igitur cetera, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
magis expͤtendã sed mag̾is sumẽdã. & si õptio esset eligẽdlã Metelli
reguli reiiciẽdã. Ego quã ille p̃ponẽdã & magis appetendã beatiorẽ
hane appello. nec ulło mĩmo momĩto plus ei uite tribuo ꝙͣ storci. Q uid
interest nisi qđ ego res notas notis u̾bis appello: Illi noĩa noua q̃rũt
qui idem dicãt itã quẽ admoͫ ĩ senatu semꝑ est aliꝗ qui int̾pretẽ po¬
stulet sic iłti nob̾cũ interpetre audiẽdi sũt. Bonũ appello ꝗcꝗd ẜm
naͣm est. Qđ cõtra malũ. Nec ego solus sed tu cẽ. Crisippe ĩ foro. do¬
tratu suo. Sed ueĩo ad incõstantie crimen. ne sepiꝰ tlicas me aberra¬
re. Quã tu ponis ĩ u̾bis. ego politã ĩ re putabã. Si satis eiͣt hoc per¬
ceptũ ĩ quo adiutores stoicos optiõs habemꝰ tãtam uim eẽ uictutis
ut oĩa si ex altera parte ponãt᷑ ne appareat quidẽ cũ oĩa q̃ illi cõmoda

Expanded text:
magis expetendam, sed magis sumendam et, si optio esset, eligendam Metelli, magis expetendam, sed magis sumendam et, si optio esset, eligendam Metelli, Reguli reiciendam; ego, quam ille praeponendam et magis eligendam, beatiorem hanc appello nec ullo minimo momento plus ei vitae tribuo quam Stoici. quid interest, nisi quod ego res notas notis verbis appello, illi nomina nova quaerunt, quibus idem dicant? ita, quem ad modum in senatu semper est aliquis, qui interpretem postuletam est, quod contra malum, nec ego solus, sed tu etiam, Chrysippe, in foro, dotratu suo. Sed venio ad inconstantiae crimen, ne saepius dicas me aberrare; quam tu ponis in verbis, ego positam in re putabam. si satis erit hoc perceptum, in quo adiutores Stoicos optimos habemus, tantam vim esse virtutis, ut omnia, si ex altera parte ponantur, ne appareant quidem, cum omnia, quae illi commoda
Abbreviated transcription (Latin):
tas regiones barbaroꝵ pedib obiit. tot maria trãsm̃isit. Cur hec cadẽ
mĩme aũis a cogitatioĩb abduce̾t᷑. patrimoniũ neglexit. agros deseruit
incultos. ꝗd queres aliud msi btãm uitã: Quã si ce̾ ĩ reꝵ cognitione po¬
nebat. tñ ex illa inuestigatioẽ neͣ cõsequi uolebat. ut eẽ bono aĩo. Ed eĩ
ille sũmũ bonũ ethyrruam & sepe athamiã appellat idest aĩum terrore
ab hoc de uiͣtute quidẽ dicta. Post eĩ hec ĩ hac urba pͥmũ a socrate q̃¬
ri cepta. deide ĩ huẽ locũ delata sũt. nec dubitãt quin ĩ u̾tute oĩs ut
bñ sic õ btẽ uiuẽdi spes ponẽt᷑. Que cũ zeno didicisset a nr̃i ut ur
uocabulis reꝵ mutatis. Incostãtie crimen ille effugit. nos effuge̾ nõ pos¬
sumꝰ. Ille Metelli uitã negat beatiorẽ ꝙͣ reguli preponẽdã tamen nec

Expanded text:
tas regiones barbarorum pedibus obiit, tot maria transmisit? cur haec eadem tas regiones barbarorum pedibus obiit, tot maria transmisit? cur haec eadem minime animus a cogitationibus abduceretur, patrimonium neglexit, agros deseruit incultos, quid quaerens aliud nisi vitam beatam? quam si etiam in rerum cognitione ponebat, tamen ex illa investigatione naturae consequi volebat, bono ut esset animo. id enim ille summum bonum euqumi/an et saepe aqambi/an appellat, id est animum terrore ab hoc de virtute quidem dicta. post enim haec in hac urbe primum a Socrate quaeri coepta, deinde in hunc locum delata sunt, nec dubitatum, quin in virtute omnis ut bene, sic etiam beate vivendi spes poneretur. quae cum Zeno didicisset a nostris, ut in bas. scilicet vocabulis rerum mutatis inconstantiae crimen ille effugit, nos effugere non possumus! ille Metelli vitam negat beatiorem quam Reguli, praeponendam tamen, nec
Abbreviated transcription (Latin):
in quo utrũ respõdebo uerses te huc atq illuc necesse. Quo tande̾ mod
inquit: Qr si mala sũt. His qui &e̾. in hisbtus nõ exit. Si mala nõ sũt. ia¬
cet oĩs ratio ꝑipateticoꝵ. N. ille ridẽs uideo inꝗt quid agas ne discipu¬
lũ abducã times. Tu uoͣ inꝙͣ ducas licet si seq̃uat᷑. frĩt eĩm mecũ si
tecũ erit. Audi igit᷑ inꝗt luci. Tecũ eĩ ait seofrastus mihi instituẽda¬
uidẽdũ est possit ne nb̾ hec ratio phyoꝵ dare. Roll Pollicetur certe. Ni¬
si eĩ id face̾t cur plato egiptũ ꝑagrauit. ut a sacerdotib barbaris nu¬
meros & celestia accꝑet: Cur post ł arẽtum ad Architã. cur ad re¬
liquos pitagoreos echretatẽ. timeũ. acrionẽ. locros ut cũ socratẽ exp̃ssisset
acliũgeret ꝑitagoreoꝵ disciplinã eaq que socrates repudiabat adiscexet.
Cur ip̃e pitagoras &e egiptũ lustrauit. & ꝑsaꝵ magos adiit. Cur tan¬

Expanded text:
in quo, utrum respondero, verses te huc atque illuc necesse est. Quo tandem modo? in quo, utrum respondero, verses te huc atque illuc necesse est. Quo tandem modo? inquit. Quia, si mala sunt, is, qui erit in iis, beatus non erit; si mala non sunt, iacet omnis ratio Peripateticorum. Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; ne discipulum abducam, times. Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; erit enim mecum, si tecum erit. Audi igitur, inquit, Luci; tecum enim mihi instituendavidendum est, possitne nobis hoc ratio philosophorum dare. pollicetur certe. nisi enim id faceret, cur Plato Aegyptum peragravit, ut a sacerdotibus barbaris numeros et caelestia acciperet? cur post Tarentum ad Archytam? cur ad reliquos Pythagoreos, Echecratem, Timaeum, Arionem, Locros, ut, cum Socratem expressisset, adiungeret Pythagoreorum disciplinam eaque, quae Socrates repudiabat, addisceret? cur ipse Pythagoras et Aegyptum lustravit et Persarum magos adiit? cur tan
Abbreviated transcription (Latin):
gna bonoꝵ: ꝓdiui. currit or̃õ. Ueĩt ad extremũ. ueĩt ĩ salebra. Cu¬
pit eĩ lice nihil posse ad bt̾am uitã deesse sapiẽti. Honesta orõ socra¬
tica. Platonis õe. Audeo dice̾ inꝗt. nõ potest nisi retex̾is illa pauꝑ¬
Que li põt singla cõsolãdo leuare. uniu̾sa quo sb̾stinebit: Sit eĩ idẽ
cecus debilis. morbo grauissio affectus. exul. orbus egens. torqueatur
beatũ. tuc̃ hoc ĩctredibile qr btissimũ. Suiel tiũ credibile: Si eĩ ad
ppłm me uocas eũ qui ita sit affectus beatũ nũꝙͣ ꝓbabis. Si ad pru¬
dẽtes: alberũ fortasse dubitabut. sit ne tm̃ ĩ uixtũte ut ea p̃diti uł
ĩphalaridis tauro bt̾i̾ sint. alterũ nõ dubitabũt quir & stoia cõuenien¬
tia sibi dicãt &. no repugnãtia. Te ofrasti igit᷑ inꝗt tibi liber ille placet
de bta uita. tñ aberͣamꝰ de ꝓposito . & ne longiue prorsus iꝙͣ fiso si
ista mala sũt placet. Nõ ne igit᷑ tibi uidẽt᷑ in ꝗt mala: Idq res in ꝙͣ

Expanded text:
 proclivi currit oratio. venit ad extremum; haeret in salebra. cupit enim dicere nihil posse ad beatam vitam deesse sapienti. honesta oratio, Socratica, Platonis etiam. Audeo dicere, inquit. Non potes, nisi retexueris illa. pauperquae si potest singula consolando levare, universa quo modo sustinebit? sit enim idem caecus, debilis, morbo gravissimo affectus, exul, orbus, egens, torqueatur beatum. Tibi hoc incredibile, quod beatissimum. quid? tuum credibile? si enim ad populum me vocas, eum, qui ita sit affectus, beatum esse numquam probabis; si ad prudentes, alterum fortasse dubitabunt, sitne tantum in virtute, ut ea praediti vel in Phalaridis tauro beati sint, alterum non dubitabunt, quin et Stoici convenientia sibi dicant et vos repugnantia. Theophrasti igitur, inquit, tibi liber ille placet de beata vita? Tamen aberramus a proposito, et, ne longius, prorsus, inquam, Piso, si ista mala sunt, placet. Nonne igitur tibi videntur, inquit, mala? Id quaeris, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
possit quid int̾sit. Itaq oĩs honos. oĩs admiratio. omẽ studiũ ad uir¬
tute & ad eas actioẽs que u̾tuti sũt cõsentanee refert caq oĩa que aut
dita ita ĩ aĩs sũt aut ita gerũt᷑ & uno noĩe honesta dicũt᷑. Quoꝵ
oĩum queq sũt notitie queq significẽt᷑ reꝵ uocabulis. queq cuiꝰq uis
p̃terꝙͣ que nosmet ip̃os diligamꝰ. Pret̾ca luapte naͣ ꝑ se ẽẽ expetẽda ĩ¬
dicant pueri ĩ quib ut ĩ speculis naͣ cernt᷑. Quãta studia decertã¬
tium sint ꝙͣta ip̃a certamiã ut illi effexũt᷑ letitia cũ uicerĩt. ut pude
uictos. ut se accusari nolułt. ꝙͣ cupiũt laudari. Quos illi labores nõ
ferũt. ut equaliũ pͥncipes sint. que memoria ⁊ͥ ĩ his benemerẽtiũ. q̃
referẽde grẽ cupiditas atq ea ĩ opta quoq ĩdole maxiẽ approbarẽt

Expanded text:
possit quid intersit. itaque omnis honos, omnis admiratio, omne studium ad virpossit quid intersit. itaque omnis honos, omnis admiratio, omne studium ad virtutem et ad eas actiones, quae virtuti sunt consentaneae, refertur, eaque omnia, quae aut ita in animis sunt aut ita geruntur, uno nomine honesta dicuntur. quorum omnium quae sint notitiae, quae quidem significentur rerum vocabulis, quaeque cuiusque vis praeterquam quod nosmet ipsos diligamus, praeterea suapte natura per se esse expetenda. indicant pueri, in quibus ut in speculis natura cernitur. quanta studia decertantium sunt! quanta ipsa certamina! ut illi efferuntur laetitia, cum vicerunt! ut pudet victos! ut se accusari nolunt! quam cupiunt laudari! quos illi labores non perferunt, ut aequalium principes sint! quae memoria est in iis bene merentium, quae referendae