comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circũitione cõsũmit: Haec deluminib: acuagis ut s. eperela¬
ta iã notas : Annus uero quimundanus uocat᷑ qui uere uertens ẽ.
qt conuersione plene uniuersitatis efficit᷑. largis simis scłis exp¬
cat᷑ : Cuius natiotalis .ẽ : Stellȩ om̃s & sident quȩ in fixa cȩloui¬
dent quorũ ꝓpriũ motũ nũ quã uisus humanus sentire ł dẽp̃
trahunt suõ quoq acces su tã sero ꝓmouent ut nullius homirũ
uitatã longa sit q: obseruatione continua factã deloco ꝑmu¬
tationẽ in qo eas primũ uiderat dep̃hendat : Mun da niergo
aunfinis ẽ cũ stellȩ om̃s omãq: sidera quȩ aplanes hab& acerto
loco adeundem locũ ita remeauerint ut neun a quida mcȩlistella
in alio loco sit quã in qo fuit cũ om̃s aliȩ exeoloco motȩsun. Atquẽ
euersȩ annosuo finẽ deder̃ : ita ut lumina quoq: cũ erragis quii
in hisd̃ n locis & partibus sinł in quibus incipiente murdano apno¬

Expanded text:
circumitione consumit. Haec de luminibus ac uagis, ut saepe relacircumitione consumit. Haec de luminibus ac uagis, ut saepe relata, iam nota sunt. Annus uero qui mundanus uocatur, qui uere uertens est quia conuersione plenae uniuersitatis efficitur, largissimis saeculis explicatur. Cuius ratio talis est. Stellae omnes et sidera quae infixa caelo uidentur, quorum proprium motum numquam uisus humanus sentire uel deprtrahuntur, suo quoque accessu tam sero promouent ut nullius hominum uita tam longa sit quae obseruatione continua factam de loco permutationem, in quo eas primum uiderat, deprehendat. Mundani ergo anni finis est cum stellae omnes omniaque sidera, quae ἀπλανής habet, a certo loco ad eundem locum ita remeauerint ut ne una quidem caeli stella in alio loco sit quam in quo fuit cum omnes aliae ex eo loco motae sunt ad quem reuersae anno suo finem dederunt, ita ut lumina quoque cum erraticis quinque in isdem locis et partibus sint in quibus incipiente mundano anno
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec adunius integrianni metas posse propagarfdoc& : Cuiuis ad ser¬
cionis quȩ sit ratio dicemꝰ : Annus nonis solus ẽ quẽ nunc communis ompiũ
isus appellat : sed singulorũ seu luminũ si uestellarũ em̃so omnicelicirtu
aq̃certo loco ineunidem locum redditus annus suus ẽ : Sic m̃sis iuxȩ ann: ẽ.
intra quẽ celi ambitũ lustrat : Nam & aluna m̃ sis dr̃ qr greco nomine lu¬
pameneuocat᷑ : Vergilius deniq ad discretionẽ lunaris anni quibre¬
uis ẽ annũ quicursusolis efficit᷑ significare uolens ait : Int̃e a magniũ
solcircũ uoluit᷑ annu : apnũ magnũ uocans solius comparationẽ lu¬
iaris : Namcurs usqude nueneris atq mercurii pene pars soli ẽ : mar¬
tis uero annus ferebien nũ ten& : Tanto enĩ tẽpore cȩlum cirtũ it :¬
nũ iouis autẽ stella duodecim. & a turnitriginta annos in eadẽ

Expanded text:
sed nec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsersed nec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsertionis quae sit ratio dicemus. Annus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso omni caeli circuitu, a certo loco in eundem locum reditus annus suus est. Sic mensis lunae annus est, intra quem caeli ambitum lustrat. Nam et a luna mensis dicitur, quia Graeco nomine luna μήνη uocatur. Vergilius denique, ad discretionem lunaris anni qui breuis est annum qui cursu solis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur annum, annum magnum uocans solis comparatione lunaris. Nam cursus quidem Veneris atque Mercurii paene par soli est; Martis uero annus fere biennium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et Saturni triginta annos in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
redeundi in colomimundo uicissitudo uariat᷑ : Presertim apudeos ipso
quib: audiri nom̃ nr̃m postnemo unius anni memoriã consequiposs&
Homines enĩ popularit̃ annũ tantũ modo solis id .ẽ unius astri reditum
m& ĩ unturȩ d pseautẽ cũ ad didem unde semel ꝓfecta scuncta astra redier̃ in
eandemq: tocius cȩli descriptionẽ longis int̃ uallis retulerꝰ: Tum illeuere
uertens annus appellari potest in quouixdicere audeo quã multa homi¬
iũ scła teneans : Namq ut olim deficere sol hominib: extingui que ui sus
cũ romdli animus haec ipsa intẽplapene trauit quandoq: ab eadem par¬
te soleodemq: tẽpore iterũ defecerit : Tum signisomnib: ad idem pris¬
cipium stellisq reuocatis. expl&umannũ hab&o : Cuiꝰquidem anni
nan dum uicesimã partẽ scito. eẽ conuersam: Idem aere ꝑseuenat in¬
stans disuasione glorie desiderandȩ: Quã cũ locis artam nec in ipsis
angustus a& nã supra docuis s& : Nunc nonsolum ꝑpetuitatis exꝑtaẽ

Expanded text:
rtendi incolumi mundo uicissitudo uariatur. «... praesertim cum apud eos ipsos, a quibus audiri nomen nostrum potest, nemo unius anni memoriam consequi possit. Homines enim populariter annum tantummodo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; re ipsa autem, cum ad idem unde semel profecta sunt cuncta astra redierint, eandemque totius caeli descriptionem longis interuallis retulerint, tum ille uere uertens annus appellari potest, in quo uix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque, ut olim deficere sol hominibus extinguique uisus est cum Romuli animus haec ipsa in templa penetrauit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerit, tum, signis omnibus ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito esse conuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae desiderandae. Quam cum locis artam nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisset, nunc non solum perpetuitatis expertem,
Abbreviated transcription (Latin):
su apte natura condicione mortis aliena ẽ : Mundus uero animebe¬
⁊eficio in hacuitȩ ꝑ p&uitateretin&᷑ : Rursus semꝑ moueri duplicit̃ ac¬
cetit᷑: hoc enĩ dicit᷑ a deeo qđ exquo ẽ sẽꝑ mou& Eecundus mođẽ¬
& eee qđ sẽꝑ̧ t̃ & mon& q animã dicim sẽꝑmoueri : his p̃missisia
quib: si logismis de in mortalitate anime diuersi sectatores platonis
ratiotinati sun oport& a periri : sunt enĩ qui ꝑ gradus sylogis mor
udunũ finẽ ꝓbationis euadua certã sibi ꝓpositionẽ sequentis ex antu¬
dentis condusione facientes : Apud ÷os. hc prior ẽ anima ex semous
Quic quid aut exsemouet᷑: semꝑ mouet᷑: Igit᷑ anima: semꝑ mouet᷑:
Secundus itaquinascit᷑ ex prioris fine : anima semꝑ mou& : qđ autẽ
semꝑ mou& inmortale ẽ agit᷑ anima in mortalis ẽ : & ita in duob: sylo¬
gismis duaeres probaNT id ẽ & sẽꝑ mouerianimã ut in priore . & ẽẽ in

Expanded text:
suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae besuapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur et de eo quod ex quo est semper moues est quo animam dicimus semper moueri. His praemissis, iam quibus syllogismis de immortalitate animae diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior est: «Anima ex se mouetur. Quicquid autem ex se mouetur see: «Anima semper mouetur. Quod autem semper mouetur immortale est. Igitur anima immortalis est.» Et ita in duobus syllogismis duae res probantur, id est et semper moueri animam, ut in priore, et esse i
Abbreviated transcription (Latin):
nasc& nec exse aliud creabit: Si quidem necesse ẽ a principio oririom̃a:
lta fitut motus principium ex eosit qđ ipsum a semou& : Id autẽ nec nasci
potest nec mori : Vel concidatomnecelum. om̃isq natunt consistat neces¬
se .ẽ. nec uimullam nanciscat᷑ quã a primo in pulsu moueat᷑ : cũ pateat
Quis ẽ qui ha nonaturã animis eẽ tributã neg& : in animo ẽ enĩ omne
qđ pulsu agitat᷑ externo : quod autẽ ẽ anima id motuciet᷑ interiore& suo
nam haec ÷ ꝓporia natura animi. atq uis : Quaesi ẽ una ex omnibus quȩ
seipsam moueat : neq nata certe ẽ & & naẽ : Omis hic locus defedrono
platonis aduerbum acicerone translatus ẽ. in quo ualidissimis argun¬
tis. anime in mortalitas adserit᷑ : est argum̃torũ summa : eẽ animam
mortis : aut quia procunatione alterius a morte defendit᷑ : Ex his prior
modus ad anime secundus ad mundi immortalitatẽ refert᷑: Illa enĩ

Expanded text:
renascetur nec ex se aliud creabit, siquidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit, ut motus principium ex eo sit, quod ipsum a se movetur; id autem nec nasci potest nec mori; vel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est nec vim ullam nanciscatur, qua a primo inpulsa moveatur. Cum pateatquis est, qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne, quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo; nam haec est propria natura animi atque vis; quae si est una ex omnibus, quae se ipsa moueat, neque nata certe est et aeterna est.» Omnis hic locus de Phaedro Platonis ad uerbum a Cicerone translatus est, in quo ualidissimis argumentis animae immortalitas adseritur, et haec est argumentorum summa, esse animam mortis, aut quia procuratione alterius a morte defenditur. Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
&a tẽ cȩli ab ortu in occasũ unius scilic& hiemis spherti conuersione&itu
Namtotius cȩli integra conuersiodiem noctẽq condudit : Et id eo constat
quantũ sol incirculo suo. tantũ in hoc uase umbrã meare : Eindigit᷑ ae qua¬
biliter collo cato circa tẽpus solis ostui ꝓpinquantis in hesit diligens obser¬
uantis obtutus : Etes ad primũ solis radium quẽ dese emisit. prima sũ mi¬
ta sorbis emergese ambni destilidecidens sũmitate primã curuilabm
eminentiã contigit : Locus ipse quiumbrȩ primitia s excepit neatȩ in pres¬
one signatus ẽ obseruatũq: quã diusup t̃rã ita solis orbis integer appai
agmaeiꝰ sũmitas ad hucori ronti uid& insidere & mox locus ad quẽ um¬
bra tuncinua se migna uerat ad notatus ẽ : Abitaq dimessione int̃ãbas
umbnr rũ notasi quȩ in tegrũ solis orbem id ẽ dia metrũ natȩ deduab: eisum

Expanded text:
atem caeli ab ortu in occasum, unius scilicet hemisphaerii conuersione, metitur. Nam totius caeli integra conuersio diem noctemque concludit, et ideo constat quantum sol in circulo suo, tantum in hoc uase umbram meare. Huic igitur aequabiliter collocato, circa tempus solis ortui propinquantis, inhaesit diligens obseruantis obtutus, et cum, ad primum solis radium quem de se emisit prima summitas orbis emergens, umbra, de stili decidens summitate, primam curui labri eminentiam contigit, locus ipse qui umbrae primitias excepit notae impressione signatus est, obseruatumque quamdiu super terram ita solis orbis integer appareret, ut ima eius summitas adhuc horizonti uideretur insidere. Et mox locus ad quem umbra tunc in uase migrauerat adnotatus est, habitaque dimensione inter ambas umbrarum notas, quae integrum solis orbem, id est diametrum, natae de duabus eiu
Abbreviated transcription (Latin):
qualem uarietatis estum : Infnilunã a&her & natura ꝑmutationis
parit̃ incipiunt : & sicut a &heris &aeris. ita diuinorũ &iaducorũ luna
confiniũ ẽ: Quod autẽ ait pihil in frtelunã eẽ diuinũ ꝓ pͥt̃ a nimosmurere
deorum hominũ generidatos ñonita accipiendum ẽ animos hic eẽ ut
hic nasciputen : sed sicut solem int̃ris eẽ dicere solemꝰ cuius nedius adue¬
nit & recedit ita animarũ origo cȩlestis ÷ sed lege tẽponlis bspitalitatis
hic exulat: Haec ergoregio diuinũ nihilhab& ipsa sȩtecipit & feimitait

Expanded text:
qualem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris, ita diuinorum et caducorum luna confinium est. Quod autem ait, nihil infra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum generi datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed recipit; et
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ hicno frustra numeris ad signud ualenituda enim ꝓprie
nusi diuits rebus supernis qa nen conuenir Ne que enim corpus pro¬
prie plenũ dixeris qđ cũ suisit in paciens effundendo alieni ẽ appecens
hauriendo : Quȩ si astalicis corporius nonusuuepiuii: nontam̃ plena
illa seuasta dicenda sunt: Baec ẽ igit᷑ communis numerorũ omniũ

Expanded text:
dinem hic non frustra numeris adsignat. Plenitudo enim proprie dinem hic non frustra numeris adsignat. Plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque non conuenit, neque enim corpus proprie plenum dixeris quod, cum sui sit impatiens effluendo, alieni est appetens hauriendo. Quae si metallicis corporibus non usu ueniunt, non tamen plena illa, sed uasta dicenda sunt. Haec est igitur communis numerorum omniu
Abbreviated transcription (Latin):
aue teribus expressa sententia. suꝑ his omnibus ipsius somnii de quo
loquimur mentẽ ppositũq signauimus & partẽ celi euidenter ex¬
pressimꝰ in quasibi scipio ꝑqui&em hȩc uelui disseuisus ẽ. uel audis¬
se quȩ retulit: Nunciã discutienda sunt nobis ipsius somni uerba no
om̃a sed quȩ uidebant᷑ digna quȩsitu: Ac prima nobis tractanda sep
ingerit parsilla denumeris in quasicait : Nam cũ & ãstua septe nos
occies solisam fractus reditusq: conuerterit duoq: hinumeri
quorũ ut̃q plenus alter alter decausa hab&ur. crcuitu natu¬
nelis sũ mãtibi factalem confecerint in teunũ atq intuũ nom̃ seto
conuert& ciuitas. Tesenatus te om̃s boni tesocii tẽlatini intuebunt᷑ tu
eris unus un quonitat᷑ iuitatis salus acemulta. dictatorem publicã
constituns oporte sumpiasũ ppinquerũ manus effugeris: Plenitu¬

Expanded text:
a ueteribus expressa sententia, super his οmnibus ipsius somnii de quo a ueteribus expressa sententia, super his οmnibus ipsius somnii de quo loquimur mentem propositumque signauimus, et partem caeli euidenter expressimus in qua sibi Scipio per quietem haec uel uidisse uisus est uel audisse quae rettulit, nunc iam discutienda sunt nobis ipsius somnii uerba, non omnia, sed ut quaeque uidebuntur digna quaesitu. Ac prima nobis tractandam se ingerit pars illa de numeris in qua sic ait: «Nam cum aetas tua septenos octies solis anfractus reditusque conuerterit, duoque hi numeri quorum uterque plenus, alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota conuertet ciuitas; te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus in quo nitatur ciuitatis salus, ac ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris.» Plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
candore inter flamit as circuselugens tae uosi igtais acce¬
pistis orbem lacteũ non mipatus e ssuo om̃a mihi coneẽ planti
predan & mirabilia uidebant᷑: Et de hoc quidem galaxia cũdecn¬
culis loque muri plenius disseremꝰ. Sed iam qm̃ inter libros quosderi
publica cicero quosque prius plato scripsenat quȩ differentia quȩ sim¬
litudo habeatur ex praessimus: &cur operisuo uel plato eris indi¬
cium uel acero somniũ scipionis ad sciuerit quiduesit ab aepicureis
obiectũ platoni : Cel quẽ ad modum debilis calumnare fellatur &
quibus tractatibus philosophy admisceant uel a quibus penitus ex¬
dudant fabulosar&ulimꝰ adiecimꝰq posthaec necessario geneni om¬
niũ imaginũ ꝙ. falso quȩq ũero uident᷑ in somnis ipsasq diftinc ximꝰ
species somniorũ ad quas a fricani soroniũ constat referri & si scipi¬
oni conuenerit talia semnia se & degeminis somnii portis quae fuerit

Expanded text:
candore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accecandore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis; ex quo omnia mihi contemplanti praeclara et mirabilia uidebantur.» Et de hoc a quidem γαλαξίᾳ, cum de circulis loquemur, plenius disseremus. Sed iam quoniam, inter libros quos de re publica Cicero quosque prius Plato scripserat, quae differentia, quae similitudo habeatur expressimus, et cur operi suo uel Plato Eris indicium uel Cicero somnium Scipionis adsciuerit, quidue sit ab Epicureis obiectum Platoni uel quemadmodum debilis calumnia refellatur, et quibus tractatibus philosophi admisceant uel a quibus penitus excludant fabulosa rettulimus, adiecimusque post haec necessario genera omnium imaginum quae falso quaeque uero uidentur in somnis, ipsasque distinximus species somniorum ad quas Africani somnium constaret referri, et si Scipioni conuenerit talia somniare, et de geminis somnii portis quae fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
patimini mequõ tertiũ diem iãferiati sum &c&ent quibus ad nar¬
nationẽ somniuenit docens illa. eẽ stabiliora & uiridiora p̃miorum
genent que ipseuidissa incȩlobonis rerũ publicarũ seruatarec torib
Sicut his uerbis eiꝰ ostendit᷑ sed quos hisa fricane a lacrior adtudec tan¬
locũ qui sit designansat sed sic scipio ut auus hictuus ut ego quitegenu
iustitiã cole&pietatẽ quȩ cũ magna in parentib & ppinquistũ in patria
maxima ÷ pauitauia ẽ incelũ & in hunc c&ũ eorũ qui iã uixese & corpore
laxati illum in colunt locũ qẽ uides significans galaxian: Sciendum
ẽ enim qđ locus in quosibi uidet᷑ essescipio ꝑqui&ẽ lacteus circu¬
lus .ẽ. quigalaxi as uocat᷑ : Si quidem his uerbis in principio utt᷑osten¬
debat autẽ chartaginẽ deexcelso & plenostellarũ in lusiti xclaro quo¬
damloco & paulo post aperciusdicit Erana utẽ blendidissimo¬

Expanded text:
«Patimini me, quoniam tertium diem iam feriati sumus,» et cetera quibus ad nar«Patimini me, quoniam tertium diem iam feriati sumus,» et cetera quibus ad narrationem somnii uenit, docens illa esse stabiliora et uiridiora praemiorum genera quae ipse uidisset in caelo bonis rerum publicarum seruata rectoribus, sicut his uerbis eius ostenditur: «Sed quo locum qui sit designans ait: «Sed sic, Scipio, ut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae, cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est. Ea uita uia est in caelum et in hunc coetum eorum qui iam uixere et corpore laxati illum incolunt locum quem uides», significans γαλαξίαν. Sciendum est enim quod locus in quo sibi uidetur esse Scipio per quietem, lacteus circulus est, qui γαλαξίας uocatur, siquidem his uerbis in principio utitur: «Ostendebat autem Carthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco.» Et paulo post apertius dicit : «Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
aut septimũ aut nonũ explicat m̃sem: haec de prima septe narii copula¬
tione libatasin: Secunda deduobus & quinque ẽ : Ex hisdseꝰ qui post mo¬
nada deprima ẽ primꝰ ẽ numerus: haec ab illa omni potentia solitaria
in corporis intellegibilis lineã primã deflux̃ : Ideo & aduagas stella rum
&luminũ spheras refest q haec quoq: ab illaq: a planes dicit᷑ innumerũ
scisse & inuariȩ motus contrari&atẽ retortȩ sunt : Hi cergonumerus cũqu
e de ere publica meritorum postiepont aeloreddi & illicf
beatitatisꝑpetuttate nos doceat: Nam scipionẽ ipsum haec occis
ad narrandum sonnium prouocauit. qđ longo tẽpore secestatus ẽ
talia in hec uerba sed quan quã sapientibus conscientia ipsa factoꝵegregio
bo inherentes nec triũ phos a rescentib: laureis. sed stabiliora qued ã &ui¬
ridioni p̃miorũ genent desiderat : Quȩ tam̃ ista s inquit lelius : tũscipio:

Expanded text:
aut septimum aut nonum explicat mensem. Haec de prima septenarii copulaaut septimum aut nonum explicat mensem. Haec de prima septenarii copulatione libata sint. Secunda de duobus et quinque est. Ex his δυάς, quia post monada prima est, primus est numerus. Haec ab illa omnipotentia solitaria in corporis intellegibilis lineam prima defluxit, ideo et ad uagas stellarum et luminum sphaeras refertur quia hae quoque ab illa quae aplanes dicitur in numerum scissae et in uarii motus contrarietatem retortae sunt. Hic ergo numerus cum que de re publica meritorum post corpora caelo reddi et illic frui beatitatis perpetuitate nos doceat. Nam Scipionem ipsum haec occasio ad narrandum somnium prouocauit, quod longo tempore se testatus est alia in haec uerba: «Sed quamquam sapientibus conscientia ipsa factorum egregbo inhaerentes nec triumphos arescentibus laureis, sed stabiliora quaedam et uiridiora praemiorum genera desiderat.» — «Quae tamen ista sunt?» inquit Laelius. Tum Scipio:
Abbreviated transcription (Latin):
cedenis &iã septẽ m̃ ses compulit usurpari : Quanquam breuiter ab soluteq
dicimꝰ duos eẽ primosomniũ numerorũ rbos id ÷̃ a pari octo ab inparixXV¬
&. eẽ in parẽ marẽ parẽ feminã superius ex pressimꝰ : Horũ ut̃q si ꝑsenariũ
numerũ multiplicat᷑ efficiuñ dierũ numerũ qui septẽ m̃ sibus explicant᷑ : Co¬
ean enĩ numerima sille qͥ memorat᷑ & femina octoscilic& & uiginti septẽ
pariun ex sequinque & triginta : Haec sexies multiplicacsta decẽ &
ducenos : Quinumerus dierũ mensem septimũ claudit. Est ergonatunt
foecundus hic numerus ut primã humanipartus ꝑfectionẽ quasi arbiter qui¬
dam maturitatis absoluat : Discretio uero sexus futuri sicut hẏppoc sates
refert sic in utero dinoscit᷑ : Aut enim septua gessimo aut non a gessimodie
conceptus mouet : Die sergo motus quicũq: fuerit deduobus multiplicatus

Expanded text:
rocedens etiam septem menses compulit usurpari. Quam breuiter absoluteque rocedens etiam septem menses compulit usurpari. Quam breuiter absoluteque dicemus. Duos esse primos omnium numerorum cybos, id est a pari octo, ab imparisenarium numerum multiplicetur, efficiunt dierum numerum qui septem mensibus explicantur. Coeant enim numeri, mas ille qui memoratur et femina, octo scilicet et uiginti septem, pariunt ex se quinque et triginta. Haec sexies multiplicata creant decem et ducentos, qui numerus dierum mensem septimum claudit. Ita est ergo natura fecundus hic numerus ut primam humani partus perfectionem, quasi arbiter quidam maturitatis, absoluat. Discretio uero sexus futuri, sicut Hippocrates refert, sic in utero dinoscitur. Aut enim septuagesimo aut nonagesimo die conceptus mouetur. Dies ergo motus, quicumque fuerit de duobus, ter multiplicatus
Abbreviated transcription (Latin):
pre eẽ uideat᷑ in conluctione precipue septe narii predic& : Nullienĩ aptu
iugit᷑ monas in corrupta quã dirginihuic autẽ numero id ÷ septenario
ad eo opinio uirginitatis in oleuit ut pallas quo que uocitet᷑: Namuir¬
go csedit᷑ qr nullũ ex separit numerũ duplicatus qui intrdenariũ locar&
quẽ primũ limitẽ constat. eẽ numerorũ: Pallas ideo quia ex soliusinaͦ¬
nadisfecu & multiplicatione ꝓcessit sicut minerua sola exuno parente
nata ꝑhib& : Senarius uero quicũ uno coniectus septenariũ facit ua¬
riȩ ac multiplicis regionis & potentiȩ ẽ : Primũ qđ solus exomnibus
Quȩ om̃asimul sea faciuñs : Hab& & alia suȩ uenenitionis inditia : Sed
ne longior faciat sermo fastidium unũ ex omnibus eius offitiũ ꝑsequem
nari pariter dignitas adstruetur
Sumanopartui frequentiorẽ usum nouẽ m̃ sũ certonumerorũ modula¬
minenatura constituit sed natio suba ssiti senariinuineri multiplicationȩ p¬

Expanded text:
esse uideatur, in coniunctione praecipue septenarii praedicetur: nulli enim aptius iungitur monas incorrupta quam uirgini. Huic autem numero, id est septenario, adeo opinio uirginitatis inoleuit ut Pallas quoque uocitetur. Nam uirgo creditur quia nullum ex se parit numerum duplicatus qui intra denarium coartetur, quem primum limitem constat esse numerorum; Pallas ideo quia ex solius monadis fetu et multiplicatione processit, sicut Minerua sola ex uno parente nata perhibetur. Senarius uero, qui cum uno coniunctus septenarium facit, uariae ac multiplicis religionis et potentiae est, primum quod, solus ex omnibus quae omnia simul sex faciunt. Habet et alia suae uenerationis indicia, sed, ne longior faciat sermo fastidium, unum ex omnibus eius officium persequenarii pariter dignitas adstruetur. Humano partui frequentiorem usum nouem mensium certo numerorum modulamine natura constituit, sed ratio sub adsciti senarii numeri multiplicatione p
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad nonas suꝑe̾e̾t calando ꝓdebat. Ꝙ
post nouã lunã oportebat nonare di¬
em populares qui in agris ẽẽnt conflu¬
ere in urbem accept᷑os causas feriarũ
a rege sacroꝵ scitosq qͥd e̾et eom̃se faci¬
end̾. Unde quidã hĩc nonas estimant
dictas qͣi noue mitiũ obs̾uaciõis. ues
qd̃ ab eo die semꝑ ad idꝰ nouẽ dies putñt᷑¬

Expanded text:
qui ad Nonas superessent calando prodebat. Quia qui ad Nonas superessent calando prodebat. Quia post nonam lunam oportebat Nonarum die populares qui in agris essent confluere in urbem, accepturos causas feriarum a rege sacrorum, sciturosque quid esset eo mense faciendum. Unde quidam hinc existimant dictas quasi novae initium observationis, vel quia ab eo die semper ad Idus novem dies put
Abbreviated transcription (Latin):
dies aliis septimꝰ nonas facit. Cesar tñ
ut supͣdiximꝰ stata sacra eustodiens nͨ ĩ
illis m̃sibꝰ q̃bꝰ binos adiecit dies ordinẽ
uoluit mutare nonaꝵ qͥa ꝑactis tociꝰ
m̃sis fĩ is dies suos rei duine cautꝰ ise.¬
ruit. Pscis gͦ temporibꝰ añꝙͣ fasti a gn fia¬
uio sc̾ba inuitis patͥbꝰ in ont̃iũ noticiã
legebat᷑ ut noue lune pͥmũ obserua¬
ret aspectũ uisamq regi sacͥficulo nũti.¬
aret. Itaq sacͥficio a rege ⁊ minore
pontifice celebrato id̾ pontifey calata .i.
uocata in capitoliũ plebe iuxͣ curiã ca¬
labra que case roniuli ꝓoima ÷. qͦt nũo
dies akalendis ad nonas suꝑ ẽẽnt. ꝓñti¬
abat. Et qͥntanas qͥd̾ dicto qͥnqͥes u̾bo
Raaio. septimanas repetito septies p̃di¬
hc̃ diem qͥex his diebꝰ qui calarent᷑ pͥmꝰ
ẽẽt: placint kalendas uocari. hĩc ⁊ ip̃e
curie ad quã uocabant᷑ calebre nom̃ da

Expanded text:
dies, aliis septimus Nonas facit. Caesar tamen, dies, aliis septimus Nonas facit. Caesar tamen, ut supra diximus, stata sacra custodiens nec in illis mensibus quibus binos adiecit dies ordinem voluit mutare Nonarum, quia peractis totius mensis feriis dies suos rei divinae cautus inseruit. Priscis ergo temporibus, antequam fasti a Cn. Flavio scriba invitis patribus in omniulegabatur, ut novae lunae primum observaret aspectum visamque regi sacrificulo nuntiaret. Itaque sacrificio a rege et minore pontifice celebrato idem pontifex calata, id est vocata, in Capitolium plebe iuxta curiam Calabram, quae casae Romuli proxima est, quot numero dies a Kalendis ad Nonas superessent pronuntiabat, et quintanas quidem dicto quinquies verbo calo, septimanas repetito septies praedic diem qui ex his diebus qui calarentur primus esset, placuit Kalendas vocari. Hinc et ipsi curiae ad quam vocabant, calabrum nomen d
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ in nũos auctores cura q̃stionis ex̃cuit
⁊ iõ nos que de his ab oĩbꝰ dicta st̃ ĩ unũ
breiit̾ colligimꝰ. Romuliis cũ ingenio acͥ
tiũ cuiꝰq m̃sis exno sumebat die. quo
nouã luuã contigisset uid̾i. Et qͥa ñ con¬
tinuo euenit. ut eod̾ die semꝑ appareat
s mͦ tardiꝰ mͦ celeriꝰ exertis causis indĩ so¬
let: contigit ut cũ tardiꝰ apparut p̃ced̾n¬
ti mensi plures dtes ut eũ celeriꝰ: pautio¬
res darent᷑. ⁊ singlis qͥbꝰq m̃sibꝰ ꝑpetuã
numeri legẽ pͥmꝰ casus addixit sic factũ
⁊ ut alũ tͥginta ⁊ unũ. alii uñ tͥgnita
sortirent᷑ clies. Omĩbꝰ cñ m̃ sibꝰ ⁊ die nonaꝵ
idꝰ nono die de rep̃sentari placuit: ⁊int̾
idꝰ ac seq̃ntes kalendas constitutũ ÷ sedecĩ
dies ẽẽ numerandos. Iõ m̃sis ub̾ior duos
ilios qͥbꝰ augebat᷑ dies int̾ kalendas suas
⁊ nonas habebat. hic aliꝰ qͥntꝰ akalendiᷤ

Expanded text:
bus innumeros auctores cura quaestionis exercuit, bus innumeros auctores cura quaestionis exercuit, et ideo nos quae de his ab omnibus dicta sunt in unum breviter colligimus. Romulus cum itium cujusque mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri; quia non continuo evenit ut eodem die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius ex certis causis videri solet, contigit ut, cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius, pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus casus addixit. Sic factum est ut alii triginta et unum, alii undetriginta sortirentur dies. Omnibus tamen mensibus ex die Nonarum Idus nono die repraesentari placuit, et inter Idus ac sequentes Kalendas constitutum est sedecim dies esse numerandos. Ideo mensis uberior duos illos quibus augebatur dies inter Kalendas suas et Nonas habebat. Hinc aliis quintus a Kalendis
Abbreviated transcription (Latin):
apͥmo in ultimũ itiensis diem ad incͤm̃tũ
continuũ numerꝰ accedit: s post ralen¬
das dirigit᷑ in nonas inde ad qͣsdã idꝰ defle¬
cti audi post rursus in fallor ĩmo ut nõ
qͦ retulisti inseq̃ntes kalendas. ẽ oĩa qͥd sibi
ueluit scire eqͥd̾ uellẽ. Nam iis net con¬
sequi posse me spero ut uocabula cõp̃hũ¬
dan. que singłis apud uos diebꝰ addũt᷑
Dũ alios fastos uariisq alios nominibꝰ
nũcupatis. Nundinas qͦ ur̃as nescire
ine fateor deqͥbꝰ obsũatio cã diligens
tam cauta narrat᷑. Hec nec mͥ erubes¬
cend̾ ÷ ignorare ꝑ egͥno a te uͦ p̃textate
dicẽ nec ciuẽ pud̾et. Tunc p̃textatꝰ.
ñ solũ tͥ inqͥt hore cũ sis egipco oriund̾
s ne nobis qͥd̃ qͥbꝰ origo romana ÷ erubes.¬
cendũ puto querere qd̾ q̃situ dignũ õs
uet̾es putauert̃. Nani de kalendis no¬
nis ⁊ idibꝰ deq feriaꝵ uariis obs̾uatioi¬

Expanded text:
a primo in ultimum mensis diem ad incrementum a primo in ultimum mensis diem ad incrementum continuum numerus accedit, sed post Kalendas dirigitur in Nonas: inde ad quasdam Idus deflecti audio: post rursus, ni fallor, immo ut nunc quoque retulisti, in sequentes Kalendas. Quae omnia quid sibi velint, scire equidem vellem. Nam illud nec consequi posse me spero, ut vocabula conprehendam quae singulis apud vos diebus adduntur, dum alios fastos variisque alios nominibus nuncupatis. Nundinas quoque vestras nescire me fateor: de quibus observatio tam diligens tam cauta narratur. Haec nec mihi erubescendum est ignorare peregrino: a te vero, Praetextate, discere nec civem puderet. Tunc Praet«non solum tibi», inquit, «Hore, cum sis Aegypto oriundus, sed ne nobis quidem quibus origo Romana est erubescendum puto quaerere quod quaesitu dignum omnes veteres putaverunt. Nam de Kalendis Nonis et Idibus deque feriarum variis observationi
Abbreviated transcription (Latin):
gustꝰ qui annos duodecim sine int̾cala¬
ri die tͣnsigi nissit: ut illi tres dies qui
ꝑ aunos tͥginta ⁊ sex uitio sac̾docalis
festinatiõis excreuerant. seq̃ntibꝰ annis
duo decim nlło die int̾calato deuorarent᷑
Post hoc unũ diem sed̾ia ordinationẽ cesa¬
ris. qͥnto qͦ incipiente anno int̾calari ius¬
sit ⁊ omem hc̃ ordinẽ aeree tabule ad et̾uã
custodiam incisione mandauit. Tũc horꝰ
dies tuid̾ uic in qͥt int̾calaris añꝙͣ. qͥntꝰ annꝰ
incipiat inserendꝰ. cũ egipti matͥs arciũ
rõne consentit. S nicħ̾ in illoꝵ m̃sibꝰ ex¬
plicandis uidt᷑ oꝑosũ qͦs tͥcenũ dierꝵ õs
habent. eoq ex plicitis duodecĩ m̃sibꝰ id ÷ tre¬
centis sexagunita diebꝰ exactis. tc̃ int̾ augustũ
atq septẽbrẽ reliqͦs qͥnq dies anno suo
reddt̃. adnectentes. qͣrto qͦ anno exacto in.¬
t̃̾calarẽ qui ex qͣdrantibꝰ confit. At hic ñ

Expanded text:
gustus, qui annos duodecim sine intercalagustus, qui annos duodecim sine intercalari die transigi iussit, ut illi tres dies qui per annos triginta et sex vitio sacerdotalis festinationis excreverant sequentibus annis duodecim nullo die intercalato devorarentur. Post hoc unum diem secundum ordinationem Caesaris quinto quoque incipiente anno intercalari iussit, et omnem hunc ordinem aereae tabulae ad aeternam custodiam incisione mandavit. Tunc Horus: Die quidem hic, inquit, intercalaris, antequam quintus annus incipiat, inserendus cum Aegypti matris artium ratione consentit: sed nihil in illorum mensibus explicandis videtur operosum, quos  mensibus, id est trecentis sexaginta diebus exactis, tunc inter Augustum atque Septembrem reliquos quinque dies anno suo reddunt, annectentes quarto quoque anno exacto intercalarem, qui ex quadrantibus confit. At hic non
Abbreviated transcription (Latin):
Et tẽ ad sextũ decimũ dicebat᷑ ⁊̃ post
augrãtũ dierꝵ ead̾ religio seruata ẽ.
ut cestio ab idꝰ die celebraret᷑ licet ab
Nam ĩõ nouos dies cͥca finẽ cuiꝰq m̃sis
inserint. ubi finẽ om̃iũ que ĩ m̃se e¬
rant reꝑit feriarũ adiectosq om̃s ase
dies fastos notauit ut maiorẽ daret
actioibꝰ lib̾tatẽ. Et ñ solũ nłłm ne¬
fastũ. s nec cõmitialem queꝙͣ. de ad¬
iectiuus diebꝰ institint ne ambitionẽ magi¬
stratuũ aug̾et adiectio. Sic annũ ciuilẽ
cesan habitis ad lunã dim̃sionibꝰ ꝯsticutũ
edicho paiam posito publicauit. Et error
huc usq stare potuissent. ni sac̾dote sibi
errorẽ ex ip̃a em̃datione fecissent. Nam
cũ oport̾et diem qui ex qͣ trantibꝰ ꝯfit
int̾caiabant. Hic error sex ⁊ tͥginta anniᷤ
ꝑmansit qͥbꝰ annis int̾calati sũt dies du¬
odecim eũ debuerint inc̾calari nouem
S hẽ qͦ errorẽ sero dep̃hensũ corrȩx̃ au¬

Expanded text:
decimum dicebatur, etiam post augmentum dierum eadem religio servata est, ut tertio ab Idibus die celebraretur, licet ab Nam ideo novos dies circa finem cuiusque mensis inseruit, ubi finem omnium quae in mense erant repperit feriarum, adiectosque omnes a se dies fastos notavit, ut maiorem daret actionibus libertatem: et non solum nullum nefastum sed nec comitialem quemquam de adiectis diebus instituit, ne ambitionem magistratuum augeret adiectio. Sic annum civilem Caesar habitis ad lunam dimensionibus constitutum edicto palam posito publicavit. Et error hucusque stare potuisset, ni sacerdotes sibi errorem novum ex ipsa emendatione fecissent. Nam cum oporteret diem qui ex quadrantibus confintercalabant. Hic error sex et triginta annis permansit: quibus annis intercalati sunt dies duodecim, cum debuerint intercalari novem. Sed hunc quoque errorem sero deprehensum correxit Au
Abbreviated transcription (Latin):
Secundꝰ uem̾ dicaret᷑ que uĩ eiꝰ qͣi bñficia le¬
nret. Nam ⁊ in duodecĩ ⁊ odiaci signis qͦrũ
scorpiꝰ ita duusus ẽ. ut dõ ee̾̃t utͥq cõis nec
estimat᷑ ratione celesti carere ip̃a diuisio
Si qͥd̾ aculeo uelut potñtissimo telo pars
armata. posfior: domiciliũ martis ÷ ꝙͥorẽ
uͦ parcẽ cui ⁊ t̃ t oc. aput g̃cos nom̃ est. nõ
libram uocamꝰ: uenꝰ accepit. que uelut
iugo ⁊ cordi iungit matͥmonia. amiciciaqs
cõponit. S cingiꝰ in eo libro quẽ d̃ fastis
reliquit. ait imꝑite qͦsdã opinari apͥlem
m̃sem antiqͦs a ueuere dixisse cũ nlłus di¬
es festꝰ. nlłmq sacͥficiũ in signe uenĩ ꝑhõ
m̃sem a maioribꝰ insticutũ sit. s ne in
carmĩbꝰ qͥd̃ salioꝵ uenĩs ulla ut cet̾oꝵ ce¬
lestiũ laus celebraret᷑. Cingio ⁊̃ uarro con¬
sentit ad firmã .s. nom̃ uen̾is ne sub regibꝰ

Expanded text:
secundus Veneri dicaretur, quae vim eius quasi benefica leniret. Nam et in duodecim zodiaci signis, quorum Scorpius ita divisus est ut deo esset utrique communis. Nec aestimatur ratione caelesti carere ipsa divisio, siquidem aculeo velut potentissimo telo pars armata posterior domicilium Martis est, priorem vero partem, cui Ζυγὸς apud Graecos nomen est, nos Libram vocamus, Venus accepit, quae velut iugo concordi iungit matrimonia amicitiasque componit. Sed Cingius in eo libro quem de fastis reliquit ait imperite quosdam opinari Aprilem mensem antiquos a Venere dixisse, cum nullus dies festus nullumque sacrificium insigne Veneri per hunc mensem a maioribus institutum sit, sed ne in carminibus quidem Saliorum Veneris ulla ut ceterorum caelestium laus celebretur. Cingio etiam Varro consentit, adfirmans nomen Veneris ne sub regibus
Abbreviated transcription (Latin):
troit᷑ ⁊ exicus ecdiũ eid̾ ꝯsec̃tꝰ. xenon qͦ pͥ
mo italicon tradit i anũ initalia. pͥmũ
dũis templa fecisse. ⁊ ritꝰ instituisse sacroꝵ
ideo eũ insacͥficiis p̃facionẽ mertusse ppcaia¬

Expanded text:
troitus et exitus aedium eidem consecratos. Xenon quoque troitus et exitus aedium eidem consecratos. Xenon quoque primo Italicon tradit Ianum in Italia primum dis templa fecisse et ritus instituisse sacrorum, ideo eum in sacrificis praefationem meruisse p
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ pud̾ndoꝵ. fabulam etiam nr̃i eũ sat᷑mĩ
ꝓn appłłatos opmnant᷑. falcẽ ei qͥdã estimãt
actͥbutã qd̾ tẽpꝰ oĩa metat. ⁊ exsecet ⁊ ĩd̾at
Hũc auĩt filios suos solicũ deuorare. eosd̾¬
ẽe a quo uncibꝰ cũcta gignant᷑. ab sumant᷑q
ex ec denuo renascant᷑. Cund̾ a filio pulsũ
qͥd alid̾ ÷ ꝙͣ tẽpora senescentia abhis que
post̃ nata depelli. Uinctũ aũ qd c̾talege
natẽ connexa st̃ tenpora. ł qd̾ om̃s fruges
q̃b̾tã uĩclis nodisq alt̾nent᷑. Nã ⁊ faleẽ uo¬
it fabule in si ciliam decidisse qd̾ sit t̾ra
ista. ⁊ iuaxĩe fertilis ÷. ⁊ qͥa ianũ c̃ sat̾uo
regnasse memorauintꝰ. de sat᷑tio aũt qͥd
michici. qͥd phisici estiment: iam relatũ ⁊
¶ Michici referũt reguante iano oĩũ domos
religione acscĩtate fuisse nuitutas id cͥto
ei gunos nonores dẽ dec̃tos. ⁊ obm̃ita ĩ¬

Expanded text:
sorum pudendorum fabulam etiam nostri eum Saturnum sorum pudendorum fabulam etiam nostri eum Saturnum proni, appellatos opinantur. Falcem ei quidam aestimant attributam quod tempus omnia metat exsecet et incidat. Hunc aiunt filios suos solitum devorare eosdeesse, a quo vicibus cuncta gignantur absumanturque et ex eo denuo renascantur. Eundem a filio pulsum quid aliud est quam tempora senescentia ab his quae post sunt nata depelli? Vinctum autem, quod certa lege naturae conexa sint tempora vel quod omnes fruges quibusdam vinculis nodisque alternentur. Nam et falcem volunt fabulae in Siciliam decidisse, quod sit terra ista vel maxime fertilis. Et quia Ianum cum Saturno regnasse memoravimus, de Saturno autem quid mythici, quid physici aestiment iam relatum est: . Mythici referunt regnante Iano omnium domos religione ac sanctitate fuisse munitas idcircoque ei divinos honores esse decretos et ob merita in
Abbreviated transcription (Latin):
nificari uͦ decimo m̃se sem̃ ĩ ut̾o animatũ
ĩuitã graudesc̾e qd̾ donec erũpat ĩ lucẽ:
mollisꝰ natẽ uicłis decinet᷑. Est porro id̾¬
qͣntũ mithici fictioĩbꝰ distrahunt ĩ cancũ
phisici ad qͣndã ueri siłitudinẽ reuocant
Nc̃ auint abscidisse celi patͥs pudenda qͥlꝰ
ĩ mare ꝓiectis uenerẽ ꝓcreatã q̃ aspuma
uñ coaluit afrodite nom̃ accepit. ex quo ĩ¬
celligi uolunt. c̃ chaos ee̾t tẽpora ñ fuisse
colligit᷑. Tempꝰ cepit inde ab ip̃o uatꝰ pu¬
semina rerꝵ om̃iũ post celũ gignendare
decelo fluerent. ⁊ elem̃ta uinu̾sa que mũ¬
do plenitudinẽ fac̾ent exillis senñbꝰ funda
eclo serina ad elenĩtoꝵ ꝯceptionẽ qͥppe
que iam plena fuerat ꝓercata. Aĩaliũ uͦ¬
et̾nã ꝓpagationẽ aduen̾em qũandi facultã
ex humore tͣuslata ÷. ut ꝑ coitũ maris fe¬
mineq cũcta deniceps gignerent᷑. pp̃ absti¬

Expanded text:
nificari vero decimo mense semen in utero animatum nificari vero decimo mense semen in utero animatum in vitam grandescere, quod donec erumpat in lucem, mollibus naturae vinculis detinetur. Est porro idequantum mythici fictionibus distrahunt, in tantum physici ad quandam veri similitudinem revocant. Hunc aiunt abscidisse Caeli patris pudenda, quibus in mare deiectis Venerem procreatam, quae a spuma unde coaluit Ἀφροδίτη nomen accepit. Ex quo intellegi volunt, cum chaos esset, tempora non fuisse, colligitur. tempus coepit Inde ab ipso natus pusemina rerum omnium post caelum gignendarum de caelo fluerent, et elementa universa quae mundo plenitudinem facerent ex illis seminibus fundarcaelo semina ad elementorum conceptionem, quae iam plena fuerant procreata. Animalium pagationem ad venerem generandi facultas ex umore translata est, ut per coitum maris feminaeque cuncta deinceps gignerentur. Propter absci
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qͥa pͥmũ apelasgis pꝰ ab liercłe ita cani a
pucipio factitatã putatit. Cod̾ uͦ sat᷑ni era¬
riũ romam e̾ẽ uoluert̃ qd̾ tẽꝑe quo ĩcoluit
italiã feit᷑ nłłm ĩ eiꝰ firubꝰ furcũ eẽ cõmissũ
aut qͥa sub alo nicħ erat cuiꝰq pͥuatũ. nec
signare solũ. aut partiri limite campũ:
fas erat̃. In mediũ q̃rebant. iõ ap̃ eũ loca¬
ret᷑ ppłi petunta cõis sub quo suissent. cũ¬
ais uniu̾sa coĩa. Iud̃ nõ omiserĩ tͥ tonas cũ bui¬
qd̾ testant᷑ caude ⁊ͥ tonũ. humi m̾se. ⁊ abscon¬
dite. cui aũt sat᷑nꝰ ip̃e incõpedibꝰ uisat᷑ u̾rius
flaceus causam se ignorare dicit. Uerũ mͥ appol¬
Iodori lectio sic suggerit sat᷑mĩ apollodorꝰ alli¬
gari ait. ꝑ annũ laneo uicłõ ⁊ solui ad diẽ
sibi festũ .i. mense hoc decenibͥ. atq inde
ꝓũbiũ ductũ dc̃s taneos pedes hr̃e. Sig.¬

Expanded text:
fit, quia primum a Pelasgis, post ab Hercule ita eam a fit, quia primum a Pelasgis, post ab Hercule ita eam a principio factitatam putant. Aedem vero Saturni aerarium Romani esse voluerunt, quod tempore quo incoluit Italiam fertur nullum in eius finibus furtum esse commissum aut quia sub illo nihil erat cuiusque privatum: nec signare solum aut partiri limite campum fas erat: in medium quaerebant... Ideo apud eum locaretur populi pecunia communis, sub quo fuissent cunctis universa cotantur caudae Tritonum humi mersae et absconditae. Cur autem Saturnus ipse in compedibus visatur Verrius Flaccus causam se ignorare dicit, verum mihi Apollodori lectio sic suggerit: Satgari ait per annum laneo vinculo et solvi ad diem sibi festum, id est mense hoc decembri. Atque inde proverbium dictum, deos laneos pedes habere; sig
Abbreviated transcription (Latin):
gͣcia hoc sollemne cepisse: .i. accius ĩ anua¬
libꝰ sui referat his u̾sibꝰ. Maxͣ pars gͣium
sat᷑no. ⁊ maxĩe achene. Conficiũt sacͣ que
cronia e̾e̾ it̾ant᷑ ab illis. eũq diẽ celebrãt¬
ꝑagros urbesq fere om̃s ex̾cent epłis leti. fa¬
mulosq ꝓcurant: qͥsq suos. noctiq itid̾. ⁊
mos tͣdicꝰ illĩc:. Iste. ut cũ dñis famuli epu¬
lent᷑. ibid̾. ¶ Nẽ deip̃o d̾ĩ tẽplo pauca refe¬
renda st̃. Tulliũ hostiliũ c̃bis de albanis
de sabinis t̾cio tͥumphassent: ĩuenit fa¬
pͥmũ rome ĩstituta. ꝙͣuis uarro libro sexto
qͥ est de sacͥs eclibꝰ scͥbat odẽ satͣni ad foꝵ fa¬
ciendam locasse luciũ tarquimũ regeni
tytũ uͦ latiũ dictatorẽ satͣnalibꝰ eam dedi¬
casse. Nec me fugit gelliũ scͥb̾e. senatũ de¬
cresse ut edes satͣui fig̾et eiq rei suctũ fu¬
ri tribunũ militũ p̃fuisse. hab⁊ arã ⁊ añ

Expanded text:
Graecia hoc sollemne coepisse L. Accius in AnnaGraecia hoc sollemne coepisse L. Accius in Annalibus suis referat his versibus: Maxima pars Graium Saturno et maxime Athenae Conficiunt sacra, quae Cronia esse iterantur ab illisper agros urbesque fere omnes exercent epulas laeti famulosque procurant quisque suos. Nostrisque itidem est mos traditus illinc iste, ut cum dominis famuli epulentur ibidem. Nunc de ipso dei templo pauca referenda sunt. Tullum Hostilium, cum bis de Albanis, de Sabinis tertio triumphasset, invenio faprimum Romae instituta: quamvis Varro libro sexto, qui est de sacris aedibus, scribat aedem Saturni ad forum faciendam locasse L. Tarquinium regem, Titum vero Larcium dictatorem Saturnalibus eam dedicasse. Nec me fugit Gellium scribere senatum decresse ut aedes Saturni fieret, eique rei L. Furium tribunum militum praefuisse. Habet aram et ante
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ludi ꝑ urbẽ ĩ cõpitis agebant᷑ re¬
stituti scilicet a tarqͥnio suꝑbo laribꝰ
ac inauie ex responso apollinis qͦ p̃¬
ceptũ ÷ ut ꝓcapitibꝰ capicibꝰ supplica¬
ret᷑ idq aliꝙͣ dui obseruatũ ut ꝓfa
miliaꝵ sospitate pũi mactarent᷑ ina¬
nie dee. mat̾ lariũ. Ꝙ sacͥficũ gñs ui¬
niꝰ brutꝰ consul pulso tarqͥmo alit̾
ꝯstituit celebrand̾. Nam capitibꝰ alłii
⁊ papau̾is supplicari iussit. ut respõ¬
so appollinis satiffieret deuoĩe capicũ
remoto scilicet sccłe infauste sacͥficati¬
oĩs factũq ut effigies manie suspen¬
familiis expiarent. ludosq ip̃os ex
uiis cõpitoꝵ in qͥbꝰ agitabant᷑ cõpita¬
lia appellauert̃. S ꝑge cet̾a. Et p̃textatꝰ
Bene. o portue. simił em̃datio sacͥficioꝵ
relata ÷. S ex his causis que de ougine
hꝰ festi relate st̃ appar⁊ satͣnalia uẽtusti¬
ora c̃e̾ urbe romana ades ut añ romã in

Expanded text:
cum ludi per urbem in compitis agitabantur, recum ludi per urbem in compitis agitabantur, restituti scilicet a Tarquinio Superbo Laribus ac Maniae ex responso Apollinis, quo praeceptum est ut pro capitibus capitibus supplicaretur. Idque aliquamdiu observatum, ut pro familiarium sospitate pueri mactarentur Maniae deae, matri Larum. Quod sacrificii genus Iunius Brutus consul pulso Tarquinio aliter constituit celebrandum. Nam capitibus alii et papaveris supplicari iussit, ut responso Apollinis satis fieret de nomine capitum remoto scilicet scelere infaustae sacrificationis, factumque est ut effigies Maniae suspenfamiliis, expiarent, ludosque ipsos ex viis compitorum in quibus agitabantur Compitalia appellitaverunt. Sed perge cetera.» Et Praetextatus: Bene et oportune similis emendatio sacrificiorum relata est: sed ex his causis, quae de origine huius festi relatae sunt, apparet Saturnalia vetustse urbe Romana, adeo ut ante Romam in
Abbreviated transcription (Latin):
hercłem fert̃ postea. cũ g̾ionis pecore ꝑ
italiã r eũtentẽ suasisse illoꝵ postis ut fa¬
ustis sacͥficus ĩ fausta mutarent ĩf̾entes
diti ñ hoĩñ capĩta. s oscilla ad hũanã
essigient arte simulata. Et aras satͣniaᷤ
ñ mactando uiro s accensis lumĩbꝰ ex¬
celeires. qͥa ñ solũ uirũ. s ⁊ lumina
foca sig̃cat. Iñ mos ꝑ satͣnalia misitã¬
dis cereis cepit. Alii cereos ñ ob ald̾ mit¬
ti putant ꝙͣ qd̾ hoc pͥncipe ab incomi
⁊ tenebrosa uita qͣsi ad lucẽ ⁊ bonaꝵ
artiũ scientiã editi sumꝰ. Id̾ qͦ ĩ lit̾is¬
ĩ uenio: qd̾ cũ multi occasione satͣna¬
lioꝵ ꝑ auariciã ac licentibꝰ ambitiose
mun̾a exigerent. idq onus tenuiores
gͣuaret publicius tribunꝰ plebitulit
ñ nisi cerei ditioribꝰ missitarent᷑. hic
albinꝰ cecuria sub iecit. Alẽ nc̃ ꝑmuta¬
tiouẽ sacrificii p̃tex tate memorasti:
ĩuemo postea cõpicalibꝰ celebratã

Expanded text:
Herculem ferunt postea cum Geryonis pecore per Italiam revertentem suasisse illorum posteris ut faustis sacrificiis infausta mutarent, inferentes Diti non hominum capita sed oscilla ad humanam effigiem arte simulata et aras Saturnias non mactando viro sed accensis luminibus excolentes, quia non solum virum sed et lumina φῶτα significat. Inde mos per Saturnalia missitandis cereis coepit. Alii cereos non ob aliud mitti putant quam quod hoc principe ab incomi et tenebrosa vita quasi ad lucem et bonarum artium scientiam editi sumus. Illud quoque in litteris invenio, quod cum multi occasione Saturnaliorum per avaritiam a clientibus ambitiose munera exigerent idque onus tenuiores gravaret, Publicius tribunus plebi tulit non nisi cerei ditioribus missitarentur.» Hic Albinus Caecina subiecit, «qualem nunc permutationem sacrificii, Praetextate, memorasti invenio postea Compitalibus celebratam,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ d̾s om̃iũ fab̾cator aerẽ quo cirẽfundic᷑a. ⁊
cniꝰ spiramꝰ haustu: ñ simplicẽ hr̃e uoluit
qͣlitatẽ. ut aut frigidꝰ sit semꝑ aut caleat.
s nec continue siccitati. nec ꝑpetuo eũ ad dix̃
humori: qͥa una nos nõ pot̾at qͣlitate mitͥ¬
re. de ꝑmixtis qͣtuor fab̾catos Uer gͦ calidũ¬

Expanded text:
mnium fabricator aerem quo circumfundimur et cuius spiramus haustu non simplicem habere voluit qualitatem, ut aut frigidus sit semper aut caleat, sed nec continuae siccitati nec perpetuo eum addixit humori, quia una nos non poterat qualitate nutrire de permixtis quattuor fabricatos
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in aere ius acͥor qͣ medici stẏpticã uo¬
cat. uñ sauamas eiꝰ adiciũt remediis que contͣ
ꝑnitiem putredins ad ducaut᷑. dem̃ qui in
metallo eris morant᷑ semꝑ ocłoꝵ sañitate pol¬
ient. ⁊ quibꝰ añ palpebre nudate fuerãt alic
conuesmiit᷑. Aura eiũ que ex ere ꝓcedit in
ocdo incidens: haurit ⁊ exsiccat qd̵ maie
appellat. Aristotiles uͭ auctorẽ uulna que ex ereo
mucrone siuit muiꝰ eẽ noxia auã ex ferro. faci¬
liusq curari. qͥa tre inqͥt eri uis quedã peme¬
dialis ⁊ siccifica ꝙͣ dimiitat ĩ uuln̾e. Pari gͦ¬
rõne ĩfixũ eooꝑi pecudis lunari repugnat hu

Expanded text:
enim in aere vis acrior, quam medici stypticam voenim in aere vis acrior, quam medici stypticam vocant, unde squamas eius adiciunt remediis quae contra perniciem putredinis advocantur. Deinde qui in metallo aeris morantur semper oculorum sanitate pollent, et quibus ante palpebrae nudatae fuerant illic convestiuntur: aura enim quae ex aere procedit, in oculos incidens haurit et exiccat quod male appellat. Aristoteles vero auctor est vulnera quae ex aereo mucrone fiunt minus esse noxia quam ex ferro faciliusque curari, qui inest, inquit, aeri vis quaedam remedialis et siccifica, quam demittit in vulnere. Pari er