comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Uenĩt dñs ad fluuium
mortis. quo genus humanũ
pus habitu carnis quẽ ad sump-¬
serat. mordẽ moriendo ꝑcussit:
ac uide nobis ider resurgendo
padefecit. Recte et enĩ ꝑ iorda¬
nem fluxus nr̃e mortalitatis
ac defectus expͥmitur: quia
iordanis. latine descensus eoꝵ
dicitur. Et ipse fluuius in na¬
re mortuum influens: Lauda-¬
biles ibi suas ꝑdit aquas. Tran-¬
sit autem helias cliuiso amne
ꝑ siccum. transit &. he liseus:
quia resurgens a mortuis sallia¬
tor. fidelibus quoq suis spem
resur gencli dedit. Gransito¬
autẽ iordane. helias cdeclit op¬
tionem heliseo postulandique
uellet. ꝙ. dñs inpleta resurrec¬
tionis gła plenius discipulorũ
sensibus inseruit. quod et an¬
tea ꝓmisit: quia quodcumq
pecioritis in nomine meo hoe
faciam. Petiit heliseus ut
sꝑitus fieret helie duplex in se:
ꝙ. edocti a dño discipuli ꝓmissã
sp̃s grãm acciꝑe desiderabant.
qu a non ut uni tantum genti
udeẽ. quam ipse presens in car¬

Expanded text:
t', venit Dominus ad fluvium mortis, quo genus humanum pus habitu carnis quem assumpserat, mortem moriendo percussit ac vitae nobis iter resurgendo patefecit. Recte etenim per Iordanem fluxus nostrae mortalitatis ac defectus exprimitur, quia et Iordanis Latine descensus eorum dicitur, et ipse fluvius in mare Mortuum influens, laudabiles suas ibi perdit aquas; transit autem Helias, diviso Iordane, per siccum, transiit et Heliseus, quia resurgens a mortuis salvator fidelibus quoque suis spem resurgendi tribuit. Transite Iordane, Helias dedit optionem Heliseo postulandi que vellet, et Dominus, impleta resurrectionis gloria, plenius discipulorum sensibus inseruit, quod et antea promisit, quia quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Petiit Heliseus, ut fieret spiritus Heliae duplex in se, et edocti a Domino discipuli promissam spiritus gratiam accipere desiderabant, qua non uni tantum genti Iudeae, quam ipse presens in car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfici ualeat indie redemptionis
signat᷑ recte mons in cuius lade¬
re ciuitas sancta est sita in quo
benedictionis grã datur: mons
oliuarum uocatur. Et factum
est inquit dum bene diceret il¬
lis recessit ab eis: et ferebatur in
celum. Notancdum quod bene¬
clictione discipulis data. saliia¬
cor ascendit ad celos. simulq
memoriẽ conmendandum:
quod sicut macꝰtibus corum
legimus. ipsis ascensum eius
expectantibus. apparentes angłi
dixerunt. Sic ueniẽt quemad¬
modum uidistis eum eiuntdem
forma ac substantia. qua asceu¬
dit dñs. ad uidicandum des¬
cendet. Sic etiam quĩ benedi¬
cens apłis abiit. benedictione
sua cum redierit. nos olignos
efficiat eorum q an sor̃da̾ collo¬
stantibus dictur ũsiesti We¬
nite benedictiqatris mẽi ꝑci

Expanded text:
 ut perfici valeat in die redemptionis,  ut perfici valeat in die redemptionis, signatur, recte mons in cujus latere civitas sancta sita est, in quo benedictionis gratia datur, mons Olivarum vocatur. Et factum est, inquit, dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Notandum quod, benedictione discipulis data, Salvator ascendit ad coelos, simulque memoriae commendandum quod sicut in Actibus eorum legimus, ipsis ascensum ejus aspectantibus apparentes angeli dixerunt: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem forma ac substantia qua ascendit Dominus ad judicandum descendet, sic etiam qui benedicens apostolis abiit, benedictione sua nos, cum redierit, dignos efficiat, eorumque in sorte collostantibus dicturus est: Venite, benedicti Patris me
Abbreviated transcription (Latin):
Nec precereundum: quod be¬
thania in latere monds oliueti
posita narracui: Sicut enim̃
Be̾thania obedientẽ dñi man-¬
datis ȩccłam. ita mons oliueti.
ipsam redemptoris nr̃i ꝑsonã
multũ decenter expͥmit. qui
in carne apparens .&. altitudi¬
ne dignitatis.ꝙ. sꝑitalis grã
uirtutis. om̃s qui puri homi¬
nes sunt .sanctos ande cellit̾. Wn-
deꝙ illi canitur in psalmis. Un
uxit te deus ds̃ tuus: oleo leticiȩ
pre consortibus tuis. Si autẽ
delectat audire. quomͦ domus
obedientiȩ. idest eccła sancta.
Uineiusdem montis oliuẽti sit
latere constructa. Legamꝰ euũ¬
gelium ioħis. ubi passione il¬
liꝰ in cruce completa. unus
militum lancea lacus eius ape¬
riut: et coñtinuo exiuit san¬
gius et aqua. Hec sunt sacra¬
menta: quib eccłarin xp̃o nas¬
cstur et nutritn Aquã uide¬
iced baptismaeis qua
arium ãpeccatisꝰ. ꝙ. sanguis
calicis. domĩnior. quo confir¬
matur in donis. que quia qͥc

Expanded text:
Nec praetereundum est quod BeNec praetereundum est quod Bethania in latere montis Oliveti posita narratur. Sicut enim Bethania obedientem Domini mandatis Ecclesiam, ita mons Oliveti ipsam Redemptoris nostri personam multum decenter exprimit, qui in carne apparens, et altitudine dignitatis, et spiritualis gratia virtutis, omnes qui puri homines sunt sanctos antecellit; unde et illi canitur in Psalmis, quia unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortiquem delectat audire quomodo domus obedientiae, id est, Ecclesia sancta in ejusdem montis Oliveti sit latere constructa, legamus Evangelium Joannis, ubi, passione ejus in cruce completa, unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Haec sunt etenim sacramenta quibt nutritur: aqua, videlicet, baptismatis, qua abluitur a peccatis, et sanguis calicis Dominici, quo confirmatur in donis. Quae quia Spi
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute sunt ex alto indiiti. cũ
post decem dies assũptionis do¬
minicȩ. hunc in linguis igneis
susceperunt. et tanta ꝑ eum. scͣ
siclucia fortitudinis in flammna¬
ci:ut nullis pͥncipũ terrorib
quin omnibus in nomine iħu
loquerentur possent ꝓhiberi.
Eduxit autẽ eos foras in betha-¬
niam: et eleuatis manibus sius
benedixit eis. Quia redemp
maledictionis auferret. heredi¬
catem credentibus ꝑpetue be¬
ne clictionis donaret. recte cunc¬
ta que in mundo gessit. in
uerbo benelictionis conclusit.
ostendens se ipsum esse de quo
scriptum est. Et enim benedic-¬
tionem clabit : qͥ legem cledit
Et bene eos quibus benẽdi¬
ceret. bethaniam quȩ domꝰ
obedientie interpretatur eou¬
cit ⁊ quia nimirũ contemptꝰ
&: supbia maledictionem hobe¬
dientia meruit benedictionẽ.
Nam et ipse dñs ut amissã
bene clictionis grãm.
Imund̾o pestitueret: factus. est
obediensi patri usq ad mortem.
student obtemperare p̃ceptis:
benedictio uite celestis tribuitur.

Expanded text:
virtute sunt ex alto induti, cum post decem dies Assumptionis Dominicae, hunc in linguis igneis susceperunt, et tanta per eum sunt fiducia fortitudinis inflammati, ut nullis principum terroribus, quin omnibus in nomine Jesu loquerentur, possent prohiberi. Eduxit autem eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus suis benedixit eis. Quia Redemptmaledictionis auferret, haereditatem credentibus perpetuae benedictionis donaret, recte cuncta quae in mundo gessit, in verba benedictionis conclusit, ostendens seipsum esse de quo dictum est: Etenim benedictionem dabit qui legem dedit . Et bene eos quibus benediceret, in Bethaniam, quae domus obedientiae interpretatur, eduxit, quia nimirum contemptus et superbia maledictionem, obedientia meruit benedictionem. Nam et ipse Dominus, ut amissam benedictionis gratiam mundo restitueret, factus est obediens Patri usque ad mortem, sia divinis student obtemperare praeceptis, benedictio vitae coelestis tribuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
genda credentibus tradere pos-¬
sint. Aperuit illis sensum ut
intelligerent. quia quecumq
ille incarne gessit uel clocuit:
hec eadem cum ꝓpħe aucturũ
docturumq esse predixerant.
Et dixit inquit eis. Sic scrip¬
tum est.ꝙ. sic oportebat xp̃m
paci ꝙ. resurgere amortuis:¬

Expanded text:
genda credentibus tradere posgenda credentibus tradere possent. Aperuit illis sensum ut intelligerent, quia quaecunque ille in carne gessit vel docuit, haec eadem eum prophetae acturum docturumque esse praedixerant. Et dixit eis: Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat pati Christum, et resurgere a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
eum portare. sed non similider
ualebant intueri. hoc nimi¬
rum significat: quod saluator
ipse discipulis sue uisionis
grã glorificatis ait. B eati ocu¬
li qui uident: quȩ uos iudetis.
Dico enim uobis. quod mul¬
ci ꝓpħȩ ꝙ reges uoluerunt
uidere. que uos uidetis. et ñ
uiderunt: et audire que au¬
ditis et non audierunt. Wel
certe illud quod unũ idemq
dominice crucis criumphũ.
tisq sermonibus. apłi autẽ
apłorum q successores patefactã
luce euuangłii semꝑaꝑce pre¬
dicabant. ita ut nunc omnis
populus xp̃ianus scire ꝙ con¬
fiteri debeat sidem. quam eo
tempore. pauci ad modum ꝙ.
ꝑfectiores quiq nouerant. quã-¬
uis om̃is clei populus etiam
tune eiuscdem mysteria fidei
in legalibus cerimoniis cypice
portaret. Unde hic deus qͥ et
dñs. consuminatis incarnatio¬
nis suȩ saciamentis: aperuit
discipulis sensum ut intellige¬
rent scripturas. Aperuit qͥp¬
lam intelligere. atq intelli¬

Expanded text:
eum portare, sed non similiter eum portare, sed non similiter valebant intueri, hoc nimirum significat, quod Salvator ipse discipulis suae visionis gratia glorificatis ait: Beati oculi qui vident quae vos videtis. Dico enim vobis, quia multi prophetae et reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt . Vel certe illud quod unum eumdemque Dominicae crucis triumphum tisque sermonibus; apostoli autem apostolorumque successores, patefacta luce Evangelii, semper aperte praedicabant, ita ut nunc omnis populus Christianus scire et confiteri debeat fidem quam eo tempore pauci admodum et perfectiores quique noverant, quamvis omnis populus etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus ceraemoniis typice portaret; unde hic dicitur quia Dominus, consummatis incarnationis suae sacramentis, aperuit discipulis suis sensum ut intelligerent Scripturas. Aperuit dilam intelligere, atque intelli
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationẽ. passionẽ. ac resur¬
rectionẽ certissime scientes. ꝑ
eumdem uite auctorem. salua¬
risꝑabant. Quod bene duo
uiri illi qͥ botrum de terra
reꝓmissionis ad populũ in
deserto expectantem. in uec¬
te portabant : insinuãt. Bo¬
trus quippe uecti impositus
dominus est in cruce exalca¬
tus qui dicit. Ego sum ui¬
tis uera. Et alibi poculũ
uini discipulis porrigens:
testamentũ in sanguine meo.
quod ꝓ uobis fundetur. De
quo ꝙ ȩccła. Botrus cipri
inquit : dilectus meusmͥ.
duo iuri. ꝑ quẽ populo uber¬
tatem terrȩ reꝓmissionis
astruant : quia predicatores
ucriusq testamenti. qui glo¬
riam patriȩ cȩlestis dño reue¬
lante didicerunt. idest passi-¬
onis illius archanum populis
intimare non cessant. quo ꝑ
hoc cognosci quanta ficlelib
premia sit daturus in celis.
qui ꝓ illorum saluce. silium
suum uni genitum. passurũ
mi sit ad terras. Quod audẽ
duo portantes botrũ similit̾ qͥdẽ

Expanded text:
incarnationem, passionem ac resurincarnationem, passionem ac resurrectionem certissime credentes, per eumdem vitae auctorem salvari sperabant: quod bene duo viri illi qui botrum de terra repromissionis ad populum in deserto exspectantem in vecte portabant, insinuant . Botrus quippe vecti impositus Dominus est in cruce exaltatus, qui dicit: Ego sum vitis vera . Et alibi poculum vini discipulis porrigens: testamentum in meo sanguine, quod pro vobis fundetur . De quo et Ecclesia: Botrus Cypri, inquit, dilectus meus mihi . duo viri, per quem populo ubertatem terrae repromissionis astruant, quia praedicatores utriusque testamenti, qui gloriam patriae coelestis Domino revelante didicerunt, iidem passionis illius arcanum populis intimare non cessant, quo per hoc conjici possit quanta fidelibus praemia sit daturus in coelis, qui pro illorum salute Filium suum unigenitum passurum misit ad terras. Quod autem duo portantes botrum similiter quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scensurus in celum
dñs. primo discipu¬
los de ministerio
suȩ fidei diligent̃
instruere curauit. ut tanto
certius hanc mundo p̃lica¬
rent : quando eam. et ab ipso
ueritatis ore ꝑcepissent.ꝙ. pro¬
pħarum ore iam dudum pre-¬
signatam fuisse cognoscerent.
Apparens enĩ eis post resurrec-¬
tionis triumphum. iuxta hoc
quod modo cum euuangłium
legerecur audiuimꝰ. hec sunt¬
uerba inquit que locutus
sum ad uos. cum ad huc essẽ
uobiscum: idest cum simile
uobis adhuc corpus corrup¬
tibile ac mortale gestarem.
Qm̃ necesse est inpleri omĩa
que scripta sunt in lege mo¬
ysi: ꝙ. ꝓpħis.ꝙ. psalmis de
me. Inpleca inse dicit sacra¬
psalmistȩ predicarunt. Un¬
de liquido pacet. quia una
est eccła. in omnibus sanctis
eius: eadem fide electorum
omnium precedentium uide¬
liced et subsequentium car-¬
nalem eius aduentum. Quia
ni mirũ sicut nos ꝑ ficlem trans¬
acte incarnationis. passionis.
ac resurrectionis illius salua¬
mur: ita & illi futuram ipsã¬

Expanded text:
scensurus in coelum Dominus primo discipulos de mysterio suae fidei diligenter instruere curavit, ut tanto certius hanc mundo praedicarent, quanto eam et ab ipso veritatis ore percepissent, et prophetarum ore jamdudum praesignatam fuisse cognoscerent. Apparens enim post resurrectionis triumphum, juxta hoc quod modo, cum Evangelium legeretur, audivimus: Haec sunt, inquit, verba quae locutus sum ad vos cum essem vobiscum, id est, cum simile vobis adhuc corpus corruptibile ac mortale gestarem, quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me. Impleta in se dicit sacrapsalmista praedicaverunt: unde liquido patet quia una est Ecclesia in omnibus sanctis ejus, eadem fides electorum omnium, praecedentium videlicet et subsequentium carnalem ejus adventum, quia nimirum sicut nos per fidem transactae incarnationis, passionis ac resurrectionis illius salvamur
Abbreviated transcription (Latin):
momines gentes incipientib
ab iherosolimis. Nomen xp̃i.
es ante passionem resurrectio¬
nem q illius iam olim ꝓphã¬
rum ut diximus patrumq
sicles nouerat: petro actestante
qui de eisclem loquens ait.
saluari quẽ admodum ꝙ. illi

Expanded text:
 incipientibus ab Hierosolyma. Nomen Christi et ante passionem resurrectionemque illius jam olim prophetarum, ut diximus, patrumque fides noverat, Petro attestante, qui de eisdem loquens ait: salvari quemadmodum et illi
Abbreviated transcription (Latin):
fertur cum dicitur: uos au¬
tem sedece inciuitate quo¬
adusq inluamini uirtude
ex alto. D irtutem aude meis
ex alto suꝑue nientem polli¬
cetur. qͥa quamuis et antea

Expanded text:
fertur cum dicitur: Vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto. Virtutem autem eis ex alto superventuram pollicetur, quia quamvis et antea
Abbreviated transcription (Latin):
consideret conscientiã suã. et
quando se aliqͦ crimine uulnera¬
tũ eẽ cognouerit. pͥus orationib.
ieiuniis. uel elemosinis. studeat
mundare conscientiã suã: et sic
eucharistiã p̃sumat acciꝑe. Si
enĩ agnoscens reatũ suũ. se a di¬
umo altari subduxerit. cito ad
indulgentiã diuinȩ miscd̃ie ꝑ¬
ueniet : qͥa sicut qui se exaltat
humiliabit᷑ : ita qͥ se econtrario
humiliat exaltabit᷑. Quia enĩ
sicut dixi agnoscens reatũ suũ
ipse se humilit̾ ab altari eccłȩ
ꝓemendatione uidȩ remouere
uoluerit.: ab et̾no illo ꝙ cȩlesti
conuiuio ex cõmimicari penitꝰ¬
ñ cimebit. Rogo gͦ fr̃s r̃i uos.
diligent̃ adtendite. si ad mensam
cuiꝰq potentis hominis nemo
p̃sumit. cũ uestib concissis ꝙ in¬
qͥnatis accedere. quantomagis ã
coniriuio et̾ni regis. idest ab al¬
tari dñi debet se unusqͥsq inui-¬
diȩ uelodii ueneno ꝑcussus. ira-¬

Expanded text:
consideret conscientiam suam: et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam; et sic Eucharistiam praesumat accipere. Si enim agnoscens reatum suum, ipse se a divino altari subduxerit, cito ad indulgentiam divinae misericordiae perveniet: quia sicut qui se exaltat humiliabitur; ita e contrario qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitnon timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, ira
Abbreviated transcription (Latin):
rimĩ exempla ista attentius cogi¬
cantes. arcellas inderiores idest
conscientias arãs quantũ possumꝰ
cum dei adiutorio custo dire dili¬
gent̃ studeamꝰ: ut cũ dies iuditii
uenerit. in illa ȩterna .ꝙ. beata
appareamꝰ. Sed stola mortalitatis
induti. castitatis uel iusticiȩ gem¬
mis ornati. elemosinarũ luce uesti¬
ti: audire meream᷑. uenite benedic¬
ti patris mei. ꝑcipite regnũ quod¬
bone ꝙ. fidelis: intra ingaudiũ¬

Expanded text:
simi, exempla ista attentius cogitantes, arcellas interiores, id est, conscientias nostras, quantum possumus, cum Dei adjutorio custodire diligentius studeamus; ut cum dies judicii venerit, in illa aeterna ac beata appareamus, sed stola immortalitatis induti, castitatis vel justitiae gemmis ornati, eleemosynarum luce vestiti audire mereamur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ,bone
Abbreviated transcription (Latin):
b meritis nisi ꝑ grãm dei meru
possumꝰ cũ ipsius adiutorio labo
ẽ in nobis ipsis inueniat qd̾ ocu¬
los suȩ maiestatis offendat: sed
habitaculũ cordis nr̃i euacuetur
uitiis. et uirtutib repleat᷑. Glau¬
ita laboremꝰ: ut nobis bonorum
operũ clauib ianuam regni ce-¬
lestis aꝑire possim᷑. Sicut enĩ
malis oꝑib quasi quib dã seris

Expanded text:
 meritis, sed per gratiam Dei meruissumus, cum ipsius adjutorio laborest, in nobis ipsis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; clauita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdam seris
Abbreviated transcription (Latin):
na. uelit mitere uestem suam:
in anima quȩ peccatorũ sordib
inqͥnat᷑. xp̃i eucharistia suscipi-¬
tur: Et qͥa istis uilissimis exem¬
plis lodͥ cȩpimꝰ : etiam ꝙ de hoc qd̃
bene nostis. insinuo. Non puto
cẽ. aliquẽ hominẽ. qͥ in archa sua
ubi ꝑ̃ciosas uestes habet reposi¬
tas adqͥescat aut carbonẽ uiuũ.
aut qualemcũq scintillam in¬
cludere. Quare hoc fr̃s e Quia
timet ne conburãt᷑ uestimenta:
qͥb in festiuitatib induit᷑. Rogo
uos fr̃s. qui in archã suam non
uult scintillam ignis includere.
quare in anuã suã flaminam
iracundie non tunet accendere:
Sed quare hoc siat: manifeste
qr eudent̃ agnoscimꝰ. Ideo enĩ in
archa ignẽ non mittimꝰ. qͥa dili¬
gimꝰ uestem nrãm: flammã uero

Expanded text:
na velit mittere vestem suam? na velit mittere vestem suam? in anima peccatorum sordibus inquinata Christi Eucharistia suscipitur? Et quia istis verissimis exemplis loqui coepimus, etiam et hoc quod bene nostis insinuo. Non puto esse aliquem hominem, qui in arca sua, ubi pretiosas vestes habet repositas, acquiescat aut carbonem vivum aut qualemcumque scintillam includere. Quare hoc, fratres? Quia timet ne comburantur vestimenta, quibus in festivitate induitur. Rogo vos, fratres, qui in arca sua non vult scintillam ignis includere, quare in anima sua flammam iracundiae non timet accendere? Sed quare hoc fiat, manifeste et evidenter cognoscimus. Ideo enim in arcam ignem non mittimus, quia dilig
Abbreviated transcription (Latin):
inferno querent mortẽ ꝙ. non po¬
cerunt inuenire. Ibi enr̃ nox si¬
ne. ubi nec diuitiȩ. nec parentes.
nec coniuges. nec filii. nec uicini
potert̃ subuenire. Ubi nichil
ꝑeccator inueniet. nisi qd̃ de hoc¬
scło. caste ꝙ. iuste uiuendo ꝑele-¬
mosinarũ largitatẽ transmiserit.
ad istud altare de oauxiliante stu¬
deam accedere: ut ab illo ȩterno
altari non mereamͣ excludi. Qui
enĩ ad hoc altare. casto corpore.
ꝙ. in undo corde cum secura con
illud altare qd̃ incelis ẽ. felic i
transmi gradione ꝑueniet. Ad
nec laboriosũ qd siiggero. hoc
dico qd̾ frequent̃ facere aspitio:
ꝙ. om̃s mul ieres nitida exibent
linteamina ubi corpꝰ xp̃i accipiant
Non est graue qd dico fr̃s. qͦmͦ
uiri lauant de aqua manꝰ suas.:
sic de ȩlemosmis lauent conscien¬
tias suas. Si milit̃ ꝙ mulieres.
bona conscientia xp̃i sacramenta
suscipiant. Rogo uos fr̃s. nũqͥd
ẽ. aliquis qͥ in archa sordibus ple¬

Expanded text:
inferno quaerent mortem et non poinferno quaerent mortem et non poterunt invenire. Ibi erit nox sine; ubi nec divitiae, nec parentes, nec conjunges, nec filii, nec vicini poterunt subveniri, ubi nihil peccator inveniet nisi quod caste et juste vivendo per eleemosynarum largitatem transmiserit. ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione perveniet. Ad nec laboriosum quod suggero: hoc dico quod vos frequenter facere aspicio.  et omnes mulieres nitida exhibent linteamina, ubi corpus Christi accipiant . Non est grave quod dico, fratres: quomodo viri lavant aqua manus suas; sic eleemosynis lavent animas suas. Similiter et mulieres bona conscientia Christi Sacramenta suscipiant. Rogo vos, fratres, numquid est aliquis, qui in arca sordibus ple
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uulnerib ante tribunal et̾n¬
iudicis uenerimꝰ. ab illa ȩt̃naeo¬
clesia.ꝙ. ab illa celestriþerłm per¬
pecua excõmunicaione separe
desiȩ huiꝰ ꝓ ꝯliquo crimine foris¬
ꝓiciatur: inquanto dolore uel
tͥbulatione erit anima eiꝰ. Et si
ubi ille qͥ ꝑroicit᷑.ꝙ. manducare ꝙ.
bibere. et cũ heminib loqͥ podest.
ꝙ habet spem ut iterũ mereat᷑ re¬
lis erit dolor. si aliqͥs ꝓ criminib
ab eccła quȩ ẽ. incelis. aconuentu
angłorũ uel scõrũ om̃iũ congre¬
gatione fuerit separatꝰ : Cui nec
hoc sufficiet ad penã. qd̾ foris ꝓlciet᷑:
sed insuꝑ intenebras ex teriores et̃¬
no incendio concremandus exclu¬
det᷑. Quienĩ ab illa celesti iherłm
excõmunicari meruerit. non so¬
lũ in hoc penã habebit qd̃ nec man¬
ducare. nec bibere poterit. sed etiã
flam mas infernales sustinebit.
ubi ẽ. fletꝰ ꝙ stridor dentiũ: ubi
ululat᷑ lamentio.ꝙ. penitentia
sine ullo remedio. Ubi uermis ille

Expanded text:
al aeterJudicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemlesiae hujus pro aliquo crimine projiciatur foras, in quanto dolore vel tribulatione erit anima sua? Et si ubi ille qui projicitur, et manducare et bibere et cum hominibus loqui non potest, et habet spem ut iterum mereat si aliquis pro criminibus ab Ecclesia quae est in coelis, a conventu angelorum vel sanctorum hominum congregatione fuerit separatus, cui nec solum sufficiet ad poenam, quod foras projiciatur, sed insuper in tenebras exteriores aeterno incendio concremandus excluditur? Qui enim ab illa coelesti Jerusalem excommunicari meruerit, non solum hanc poenam habebit, quod nec manducare, nec bibere poterit, sed etiam poenas infernales sustinebit, ubi est fletus et stridor dentium, ubi ululatus, lamentatio, et poenitentia sine ullo remedio, ubi est vermis ille
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis qd̃ qͥdã fecerit nuptias
silio suo.ꝙ. intrauerit ut uideret
simul discunbentes:.ꝙ. uidens ib i ho¬
minẽ ñ habentẽ uestẽ nuꝑtialẽ.
et illo obmutescente dieit minis¬
tris. L igate illi manꝰ ꝙ pedes. ꝙ
ꝓ icite eũ in tenebras exteriores. Ibi
erit fletꝰ.ꝙ. stridordentiũ. Ecce qua
aut ebriosus. aut adulter. aut odi¬
um in corde retinens. p̃sumit acce-
q. concedat ut mala ista ut nũquã
uelimꝰ admittere: uel si admissa
fuerint. sine ulla mora studeam᷑¬

Expanded text:
lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi honon habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente, dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualaut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedearissimi, et concedat ut mala ista aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poe
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ. Neq enĩ maox omĩs
qͥ se corã hominib exaltat humilia¬
bit᷑. aut qͥ se in conspectu hominũ
hum iliat exaltabit᷑ ab eis. s econ¬
trario non nũquã. qͥ se uel in apice
dignitatis. uel malia qualibet ad¬
quirenda głã subleuat. usq infi-¬
nẽ exaltari ñ cessat. Similit̃ ꝙ hu¬
milis qͥlibet acuerecundis: in łua
qua contemptꝰ ẽ. usq ad uite der¬
minũ mediocritate ꝑseuerat. Et
ideo qͥa iuxta ueritatis sententiã
omĩs qͥ se in caute de meritis alle
se de benefactis humiliat. exaltabit᷑
abeo. In euindẽ ꝓculdubio semsũ
p̃missus sermo redemptoris. qͦ pͥmos
innuptuis accubitꝰ queri uetat. con¬

Expanded text:
intelligendum. Neque enim mox omnis intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis. Sed e contrario nonnunquam, qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus, in sua, qua contentus est, usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevse de benefactis humiliat exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, con
Abbreviated transcription (Latin):
no celorũ. Tunc erit tͥ głã corã
simul discumbentib. Pulcre
dicit᷑. tunc erit tͥ gloria. ne nunc
querere incipias: qd tͥ seruatur
infine. Quia sicut salomonait.
heredicas ad quã festinat᷑ in pͥn¬
cipio: in nouissimo benedictio¬
ne carebit. Pocest aut̃ ꝙ in hac
uita intelligi: qͥ in nouissimo lo¬
corecumbens inuenit᷑. dño ueni¬
ente sublimat᷑. Quia cotidie
dñs suas nuptias intrat. cotidie mo¬
res. sedes. habitꝰ. cõ uiuantiũ diui¬
dicat. & suꝑbos despiciens. humi¬
lib sepe tanta sp̃s suimunera pre¬
stat. ut eos merito simul discũ ben¬
tiũ. hoc ẽ. in fide quiescentiũ qȩtꝰ
unanima ad miratione glorificet.
stupensq in actoris sui laudationẽ
ꝓsiliat dicens. Michi aut̃ nimis
honorificati sunt amici tui deus:
nimis confortat᷑ ẽ. pͥncipatꝰ eorũ.
Quia omĩs qͥ se exaltat humilia¬
bit᷑  & qͥ se humiliat exaltabitur.
Et ex hac conclusione manifeste cla¬
rec. p̃cedentẽ dñi sermonẽ typice

Expanded text:
no coelorum . Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur, tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias, quod tibi servatur in fine, quia, sicut Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus. Quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens, humilibus saepe tanta suis spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et ex hac conclusione, manifeste docet, praecedentem Domini sermonem typice
Abbreviated transcription (Latin):
y dor. aqua uocatur.
Est aut̃ humor. subcutaneus de
uitio uesice nat᷑. cũ inflacione cur¬
gence. ꝙ hanelitu fetido. Propͥũ¬
q ẽ. hydiopici. quantoniagis ha¬
bundat humore in orduniato: canto
ampliꝰ sitire. Et ideo comparat᷑ ei.
quẽ fluxus carnaliũ uoluptatũ
exiiberans adgrauat. Comparatur
diuiti auaro. quiquanto ẽ. copio¬
sior diuitiis. qͥb ñ bene utit᷑: tanto
ardentius talia concupiscit. Et res¬
pondens iħc:. dixit ad legis peritos
et phariseos. Si licet sabbato cu¬
rare: At illi tacuert̃. Quod di

Expanded text:
 aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
est hec admonitio saluatoris: doceis
humilitatẽ ñ solũ apud dm̃. sed
etiã apud homines eẽ. laudabilẽ
Sed qm̃ hanc euũgłista ñ frustra
parabolã uocat: breuit̃ e̾. incuen¬
dũ. qͥd etiã mistice signet. Nuptias
multis locis apparet. Equib unũ
ẽ. Humqͥd possunt filii nuptia¬
nare : Aliud. Simi le factũ ẽ. reg¬
nũ celoꝵ homini regi. qͥ fecit nuꝑ¬
tias filio suo:qr misit seruos suos
uocare inuitatos ad nuptias. Has
gͦ nuptias qͥsqͥs inuitatꝰ adierit.
idest eccłȩ se menbris. fidei grã con¬
unxerit: ñ discumbat in pͥmo loco:
hoc ẽ. ñ se de meritis głamdo. qua¬
si sub limior. ceteris extollat. Et qͥ¬
dẽ studeat iuxta alderiꝰ loci parabo¬
lam. ut ueste nuptiali uestitꝰ. hoc
ẽ. uͥcucũ fulgore choruscans appa-

Expanded text:
ocens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem. Sed quoniam hanc Evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias ionem multis locis apparet, e quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptianare ? Aliud: Simile factum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias. Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, non se de meritis gloriando, quasi sublimior caeteris extollat, et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est, virtutum fulgore c
Abbreviated transcription (Latin):
inuitato locũ dat ille: qͥ de longa
sue conuersationis confidentia
securior. factus. uita illorũ. qui
se inxp̃o secuti sunt. agilitate
p̃itur. Et cũ rubore nonissimũ
locũ tenet. quando de aliis meli¬
ora cognoscens. qͥcqͥd de sua oꝑa¬
tione celsũ senciebat humiliat:
dicens cũ ꝓpħa. Egens sũ ego.ꝙ.
in laborib a iuuentute mea:
exaltatus aut̃. humiliatꝰ sũ ꝙ con¬
iuuificame scd̾m uerbũ cuũ. ma¬
nifeste significans ita se a dño posse
uiuficari. si de suis ipse uͥtutib
humila sentiret. Ut cũ uene¬
rit qͥ ce inuitauit: dicat cibi.
Amice: ascende susperiꝰ. Ueni¬
ens aut̃ dñs: quẽ humilẽ inue¬

Expanded text:
at ille, qui de longe suae conversationis confidentia securior factus, vitae illorum qui se in Christo secuti sunt, agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea: exaltatus autem humiliatus sum et convivifica me secundum verbum tuum , manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitaverit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humile
Abbreviated transcription (Latin):
obseruatores suos phariseos con¬
uncit: ut eosdẽ auaritiȩ cõdẽp̃¬
net. Si uos inqͥt in sabbato asinũ
aut bouẽ. uel aliud qd̾ libet ani¬
mal inputeũ decidens eriꝑe festi-¬
sulentes. quancomagis ego homi-¬
nẽ. qͥ multomelior. ẽ peccore. debeo
liberare: Congruert̃q hy dropi¬
cũ animali qd̃ cecidit in puteum
comparauit. Humore enĩ labora¬
bat. Sicut illã mulierẽ quãde¬
cẽ ꝙ. octo annis alligatã. dixerat.
ꝙ ab eadẽ alligatione soluebat: com¬
parauit ium̃to qd soluit᷑. ut ad
aquã ducat᷑. Et bene utroq loco
bouẽ posuit ꝙ almũ. qͥa siue sa¬
pientes qͦsq ꝙ. hebetes. siue ut
supra dictũ ẽ. utrũq popłm sig
nificari sentiamꝰ: eũ udeliced. cuiꝰ
ceruicẽ uigũ legis attriuit. atq eũ
quẽ qͥlibet seductor. repperit. quasi
brutũ animalq nullaratione reni¬
tens. qͦ uãluit errore sub erant. om̃s
saluacor adueniens. sathane iuncu¬

Expanded text:
observatores sui Pharisaeos conobservatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festiaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumqnificari sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vincu
Abbreviated transcription (Latin):
uabant eũ. Dñs enĩ nouit cogi¬
taciones hominũ. Sed merito.
urt̃rogati cacent: qͥ contͣ se dicꝰtũ
qͥcqͥd dixerint uident. Nam si
licet sabbato curare.quare sal¬
uatorẽ an curet sabbato obser-¬
uant: Si non licet. quare ip¬
si sabbato peccora curant: Ipse
uͦ apprehensũ sanauit eũ. ac di¬
misit. Puida dispensatione dñs
ante legͦis. peritos &. phariseos
hẏ dropicũ curat.ꝙ. mox contra
auaritiã disꝑutat: ut iudeliced
ꝑ huiꝰ egͥcudinẽ corꝑis melius in¬
illis expͥmeretͣ egͥtudo cordis. De¬
niq post multa disputationis erꝰ
hortamenta. subiunctũ ẽ. Audie¬
bant aut̃ omiã hec pharisei qͥ erant
auari: ꝙ deridebant illũ. Hydro¬
picus quippe quo ampliꝰ biberit:
amplius sitit. Et om̃is auarus
sitim mulciplicat. qͥ cũ eaquȩ
appetit adeptiis fuerit. ad appeten-¬
da alia ampliꝰ anhelat. Et respon¬
dens ad illos dixit. Cuiꝰ urm asinꝰ
aut bos in puceũ cadet. et ñ con¬
tinuo extrahet illũ die sabbati: Sic

Expanded text:
im novit cogitationes hominum, sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? Si non licet, quare ipsi sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis melius exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta subjunctum est, audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit amplius sitit, et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos, dixit: Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
habuimꝰ: cogitemus ꝙ nos honi¬
nes esse et habere potuisse. Si uo
habuimus et non habemius
tar igat memoriam cõmu¬
nis infirmitas. ut illam repre¬
hensionẽ aut obuirgationem.
non odium sed miscdia prece¬
dat. ut siue ad correcꝰtionem
eius ꝓpter quod id facimus.
siue ad ꝑuersionem ualuerit.
incertus est exitus: nos tam̃
de simplicitate oculinr̃ĩ secũ¬
ri simus. Si audem cogitandes
nosmet ipsos inuenerimꝰ. in eo
uitio in quo est ille quem re¬
prehendere parabamus. non
reprehendamus neq obiuir¬
gemus. sed damen congemis¬
camus et non illum obtem¬
perandum nobis. seo ad pa-

Expanded text:
habuimus, cogitemus et nos homihabuimus, cogitemus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem uel obiurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprreprehendamus, neque objurgemus: sed tamen congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit: tu odio reprehendis.
Quantum autẽ inter festu¬
cam et trabem: quasi tantumdi
est enim ira iueterata: quasi q̃
uetustate tantum acceperit ip̃a.
ut merito apelletur trabes ffieri
autem potest. ut si irascaris ho¬
mini : uelis etiam corrigi. Si au¬
tem oderis hominẽ: non potes eũ
uelle corrigi. Et ideo in possi¬
bile dicitur. ut festucam fracris
oculo demẽt : qui suo trabem
eice trabem pͥmũ de oculo tuo
et tunc ꝑspities ut educas fes¬
cucam de oculo fris tui. Idest
inceps poteris iam eum quẽ di-¬
ligis emendare. Et est uere mul¬
tum cauendum.ꝙ. molestum hi¬
pocritarum id est simulatorum
genus: qui cum omnium uiti-¬
orum accusationes odioꝙ. liuore
suscipiant. etiam consultores
uideri se uolunt. Et ideo pie
cauteq tugilandum est. ut cũ
aliquem reprehendere uel obiur¬
gare necessitas cogit: primo cogi-¬
temus utrum tale sit uitium.
quod numquã habumus. uel
quo caruimus. Et si numquã

Expanded text:
peccavit, tu odio reprehendis. peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inum est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies, ut educas festucinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum, et molestum hypocritarum, id est, sigenus, qui cum omnium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tale sit uitium, quod numquam habuimus uel quo iam caruimus; et si numquam
Abbreviated transcription (Latin):
tores. patiendo reddere mit ti¬
ores eandem necesse est discipu¬
li qui puri homines sunt.
regulam ꝑfectionis sequant᷑.
Quid autem uides festucam
in oculo frĩs cui. trabem autẽ
que in oculo cuo est non consi¬
deras: Et hoc ad suꝑiora res¬
picit: ubi cecum a ceco duci id
est peccantem a pecratore cas-¬
tigari non posse premonuit.
Multi enim suꝑbia. uel odio.
filargiria uel auaritia. uel
alio quolibet crim me p̃uenti
leuia hec aut nulla iudicantes
acerrime corripiunt eos quos
subita uiderint ira durbatos:
oculum mentis a solito puri-¬
tatis statu. quasi festuca irru¬
ente mutasse. Atq minemo-¬
res dominici precepti quoait.
nolite condempnare et non con¬
dempnabimini: magis amant
uituperare et dampnare. quã
emendare atq corrigere. Et qͦ¬
modo potes dicere fratri tuo:
frater. sine eitiam festucã. de
oculo tuo. ipse in oculo tuo tra
bem non uidẽs: Hec cũ fratre
agis. si uerbi gr̃a. quod ira ille

Expanded text:
tores patiendo reddere mititores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse; atque immemores dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini, magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non videns. Haec cum fratre agis, si verbi gratia, quod ira ille
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝙ. metet. Pocest autem ꝙ de
omnibus. quȩ mente. manu.
linguã. gerimus accipi: qͥa tu
reddes singulis inquid secundum
opera eorum. Dicebat autem illis
similitudinem. Nunquid po¬
test cecus cecum ducere. Non¬
ne ambo infoueam cadunt:
Sensus huiuscemodi senten¬
ciȩ. pendet ex suꝑioribus: ubi
de danda elemosina. et de in¬
iuria dimittenda precipitur.
Side inquit ira contra uio¬
lentum. et contra petentem
filargiria cecauerit. numqͥd
cua mente uiciata. eius ui
tium curare poteris: Aut il¬
le solus. qui iniuriam fecit:
et non cuetiam qui ferre nes¬
ciebas reus deputaberis : At
si mitem te. tranquillumq.
le ad penitentiam mouebit᷑.
ꝙ. tri patientie premio dona-¬
beris: quia cecum uidende
oculo. hoc est corde sereno
ducere curabis ad lumen. Non
est discipulus suꝑ magistrũ.
Perfectus autem omnis erit:
si sit sicut magister eius. Si
magister qui utiq quasi ds̃
potuit. non suas ulscisci in¬
iurias. sed ipsos maluit insecu:¬

Expanded text:
et metet. Potest autem de omnibus, quae mente, manu, lingua, gerimus accipi, quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum. Dicebat autem illis et similitudinem. Nunquid potest caecus caecum ducere? Nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra potentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas reus deputaberis? At si mitem te, tranquillumque le ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus potuit non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecu
Abbreviated transcription (Latin):
ud precipi existimo.
nisi ut ea facta que
dubium est. quo animo
siant : in meliorem partẽ in¬
terprecemur. Quod enim
scriptũ est. ex fructibus eorũ
cognoscetis eos. de manifestis
dictum est. que non possunt
bono animo fieri. sicut sunt
stupra. uel blasphemie. uel fur¬
ta. uel ebrietates.ꝙ. si qua sunt
talia : de quibus nobis iudica¬
ciborum. quia possunt bono anr¬
mo et simplici corde sine uitio
nibus uescebantur. et uinum
bibebant: ab eis qui se ab huiꝰ mo¬
dialimentis cemperabant. Qui¬
non manducantẽ non sꝑuat.¬

Expanded text:
s praecipi existimo, nisi ut ea facta, quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur, quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicaciborum, quia possunt bono animo et simplici conibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: quinon
Abbreviated transcription (Latin):
peres ipsi. sed xp̃c. mercedem his
qui elemosinam fecere redditu¬
rus est. Quam camen in si¬
num dare dicuntur. quia ꝓ¬
merende illius occasionem de¬
dere. uel cum egentes misere uel
inꝓbe seuientes fortiorum sunt¬
&. tolerati patientia. et beficientia
sustentati: et ad ipsam aliquo¬
tiens fidem dulci grã ꝓuocati.
Cadem quippe mensura qua men¬
si fueritis: remetietur uobis. Et

Expanded text:
peres ipsi, sed Christus mercedem his, peres ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est, quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocat. Eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
niat dñs. & illuminet abscondi¬
ta tenebrarum.ꝙ. manifestabit
cogitationes cordis. Sunt gͦ
quedam facta media. quȩ igno¬
ramus quo animo fiant: quia ꝙ.
bono et malo animo fieri possunt.
De quibus temerarium est u¬
dicare: maxime ut condempne¬
mus. Horumꝰ autem ueniet tẽ¬
pus ut iudicentur: cum dñs
illuminabit abscondita cenebra¬
rum. et manifestabit cogitati-¬
ones cordis. Duo sunt autem.
in quibus temerarium iuditiũ
cauere debemus: cum incertũ
uel malus uel bonus apparet.
Pimittite: &. dimit temini.
Date: et dabitur uobis. Di¬
mittere nos iniurias. da re be¬
neficia iubet, ut et nobis pec¬
cata dimitrãt᷑. et uita detur
eterna. Q̾ sẽtẽtia. bͤuis s exmia
tuncta que latissime de conuer¬
sando cum mnimueis mandaue¬
rat. conprehendendo concludit
Mensuram bonam. et confertã.
et coagitatam. et suꝑeffluentẽ:
dabunt ansinum urm. Huic
simile est quod alibi dicit: ut
et ipsi recipiant uos in ȩterna
cabernacula. Non enim pau¬

Expanded text:
niat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt autem quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum vel malus vel bonus apparet. Dimittite et dimittemini, date et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est quod aliet ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pau
Abbreviated transcription (Latin):
cia laudantib aliis uͦ maiore aucto¬
ritate fidei ꝙ. dilectionis oꝑa pre-¬
ferentib. eoqd̃ plurimi pacrum
ante legẽ absq omni uictimarũ
ꝙ sacrisicioꝵ consuetudine ex fide
tancũ que ꝑdilectionẽ oꝑatur.
placerent deo: sũmiq apud ipsũ
loci haberent᷑. Nemo aut̃ um¬
quã absq fide ꝙ dilectione:. ꝑ ho¬
locausta solũꝙ sacrificia deo pla¬
cuisse inueniret᷑. In qua sencen¬
cia. scribaiste etiã se fuisse declara

Expanded text:
cia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi Patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se fuisse declara
Abbreviated transcription (Latin):
exempla genitricis illius in
uircutum solidicate con fir¬
ment. Et hoc oportune ad
uesperos fieri complacuit.
ut uideliced fatigata ꝑ diem
ac distenta diuersis cogitationi¬
bus mens nr̃a. incumbente
tempore quietis ad unicatem
se suȩ considerationis collige¬
ret. iamq salubriter ad mo¬
nita quicquid suꝑfluum
uel nociuũ dirna uagatio¬
ne contraxisset : dotum hoc
nocturnis denuo p̾cibus ac
lacͥmis ex tempore mundaret.
duximꝰ sermonẽ. iam conuer¬
si ad dnm clementiam ipsiꝰ
postulemꝰ. ut et memoriam
beatȩ mariȩ. congrius uene¬
remur osticiis: et ad ce lebran¬
da dominicȩ naciuitatis sol¬
lempnia. purioribus animis
uenire mereamur. Aduiuet
ipse ad facienda oꝑ aspiricalia.
ad ꝑcipienda dona cȩlestia de si¬
derium nr̃m qui ꝓ nobis in¬
carnari. atq incer homines
uiuendi formam dare uoluit
unigenicum suuim iħm xp̃m

Expanded text:
exempla genitricis illius in exempla genitricis illius in virtutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperes fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem ac distenta diversis cogitationibus mens nostra, incumbente tempore quietis, ad unionem se suae considerationis colligeret, jamque salubriter admonita, quidquid superfluum vel nocivum diurna vagatione contraxisset, totum hoc nocturnis denuo precibus et lacrymis ex tempore mundaret. duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia purioribus animis venire mereamur, adjuvante ipso ad facienda opera spiritualia, et ad percipienda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum suum Jesum