comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sedicitur id circodecelopuniendi erant
R. Vt putidissimis libidinis ardor putidis¬
quia punitio impi ieruditio ẽ iusti. IN¬
Quomodo enĩ consilio filie lotconcubitũ
patris p&ierunt uel ab incestupurgari¬
possunt dum hoc scientes fecerunt illeue¬
ro quasi nesciens. Videturnamq filias lot
dedicis sequedãde consũmatione mundi
que inminer& perignẽ sed tam quã puel¬
lenon intelle gereperfecteq dedicerant
nescier̃ Quodsodomiticis igne uasta¬
tis multũ ad huc spacium inte grũ reside¬
&obre parandã mortaliũ posteritatẽ
solas sẽ esĩe cũ parente seruata s recupe¬
randiigitur humani generis desideriũ
sumunt atq in restaurandis aeculi ex sẽ¬
sed andũ opinant᷑ ex ordiũ & quãuis gran¬
de ciserim̃ uide t̃furari concubitum patris
grauiottantũ eis uidebatur impietas
Si humaneputabant posteritatis ipem
seruata castitate delerent Propter
hoc ergo consiliũ iniunt minore ut arbi

Expanded text:
se dicitur; idcirco de coelo puniendi erant.se dicitur; idcirco de coelo puniendi erant.Resp. Ut putidissimus libidinis ardor putidisquia punitio impii eruditio est justi. Inter. 189. Quo consilio filiae Lot concubitum patris petierunt possunt, dum hoc scientes fecerunt, ille vero quasi nesciens? Videtur  Z., dicunt namque filias Lot audisse quaedam de consummatione saeculi, quae immineret per ignem, sed tamquam puellas non intelligere perfecte quae didicerant. Nescierunt quod, Sodomitis igne vastatis, multum adhuc spatium integrum resides Noe, et ob reparandam mortalium posteritatem, solas se esse cum patre sene reservatas. Recuperandi igitur humani gesumunt, atque restaurandi saeculi ex sese dandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbit
Abbreviated transcription (Latin):
cum que beneficium reumnonesse quiglo¬
riosus non est prodest enimpauperemnon
esse quirex esse non potest IN Quaerit᷑
gere segor praetulerit ut ibi s aluaretur
& rursum de segor ad montem migrasse
RPTradunt hebrei quod segor frequent̃
terrae motus ubrutabale primum & pos¬
teasalisa appellata sit timueritque
lothdicens sicumceterae ad huc urbes
starent ista sepȩ sepe subuersa est quan¬
tomagis nunc in communiruina nonpo¬
teritliberari. & hanc occasi oneminfi¬
delitatis. &iam infilias coitus de disse
audierat. ambigerenondebuit. IN
Curigiturangeliquasi hospites coacti
domum loth introisse dicuntur. R. Vt
temptata ess& caritas loth. probata &
remunerata & ut ostender&urquantũ
ess& hospitalitatis bonum hospita leuero
domum angeli in gressi sunt ad liberan
dendos peccatores in eis Id circohos¬
uindicta data ess& super habitatores
impios ciuitatum illorum. R quia
clamorpeccantium in caelum ascendis¬

Expanded text:
cunque beneficium reum non esse, qui glocunque beneficium reum non esse, qui gloriosus non est: prodest enim pauperem non esse, qui rex esse non potest. Inter. 184.gere, Segor praetulerit, ut ibi salvaretur; et rursum de Segor ad montem migrasset ?-- Resp. Tradunt Hebraei quod Segor frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salissa appellata sit, timueritque Lot dicens: Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est, quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus principiuaudierat, ambigere non debuit. InIdeo angeli quasi hospites coacti domum Lot introisse dicuntur, ut tentata esset charitas Lot, probata et remunerata, ut ostenderetur quantum esset hospitalitatis bonum. Hospitalem vero domum angeli ingredendos peccatores in eis. Idcirco hosvindicta data est super habitatores impios civitatum illarum ?-- Resp. Quia clamor peccantium in coelum ascendis
Abbreviated transcription (Latin):
sodomis potuit sic & diciqui a sciebat dsibi
pones se uel decem & ideo si crespondeba¬
tur abrahae ut significar&ur nectot ibi
uesciputabat. RP. Fortasse prius esse
homines arbitratisunt inquibus dm̃lo¬
qui intellexerunt quibus dam diuinae
maiestatis ex istentibus & apparentib:
signis poste a fuisse angelos commouer̃
cum eis uidentibus incaelumissent
Sedintuendumest hic quantumbonũ
sit hospitalitatis hospitalem domũ¬
angeli ingressisunt. clausas hosprti
sod omis simulcum parentibus crematis
RP Vt nimis impium facinussodomi¬
tarum possit aduerti. peccatum eorũ
peruenit usque ad necemfili orumnede
origine illorum signum aliquid rema
exemplare quirentur. patrum & leuius
infuturo cruciantur. uel omnino. pon¬
in aliena causa occisi. parentes enimtam
prose quam pro hurei sunt Ergomors
filiorumcrimenest parentum &i dõ fu¬
turisunt accusatores parentum est quale¬

Expanded text:
Sodomis potuit sic dici, quia sciebat Deus, ibi Sodomis potuit sic dici, quia sciebat Deus, ibi non esse vel decem, et ideo sic respondebatur Abrahae, ut significaretur nec tot ibi vesci putabat?-- Resp. Fortasse prius eos homines esse arbitrati sunt, in quibus Deum loqui intellexerunt; quibusdam divinae majestatis existentibus et apparentibus signis, postea fuisse angelos cognoverunt, cum eis videntibus in coelum issent. Sed intuendum est hic quantum bonum sit hospitalitas. Hospitalem domum ingressi sunt angeli, clausas hostium Sodomis simul cum parentibus cremati sunt?-- Resp. Ut nimis impium facinus Sodomitarum possit adverti, peccatum eorum pervenit usque ad necem filiorum, ne de origine illorum aliquod signum remanexempla sequerentur patrum; et levius in futuro crucientur, vel omnino non, aliena causa occisi. Parentes enim tam pro se quam pro his rei sunt. Ergo mors filiorum crimen est parentum, et ideo futuri sunt accusatores parentum. Est quale
Abbreviated transcription (Latin):
illemitis illede quoscriptum est
Euautem dñe cumtranquillitate iudi¬
termisit. & diemextremiludicii.
expectaro aduindictam noluit. Sed
eos igne iudicii ante diem iudicii prae¬
uenit eccemalum & quasi cum difficul¬
tate credidit Cumaudiuit &tantũ
sinetarditate percussit cumuerum
cognoscendorepperit: ut nobis uide¬
lic& dar& exemplum quia maiora
crimina & tarda credenda sunt
Cum audiuntur & citius punenda cum
ueraciter agnoscuntur IN Quare
ueremse accinerem &iamdumcum dõ lo¬
quer&ur aestimabat. Siigiturse ita dis¬
pensandum est qui a paenailli seriende sunt
qui ad sumiam non proficiunt. & tam̃
deminimas extolluntur. IN. Quae¬
riso l& utrum quod de sod omis dixit ds̃non
seperderelo cumsi inuenirentur illic uel de¬
cemiusti. speciali quadamsentenciam
de illaciuitate ande omnibus intellegen¬
dumsit generaliter parceredm̃loco in
accipere conpella mur uerum tamende

Expanded text:
ille mitis, ille, de quo scriptum est: ille mitis, ille, de quo scriptum est: Tu autem Domine cum tranquillitate juditermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii ante diem judicii praevenit. Ecce malum, et quasi cum difficultate credidit cum audivit; et tamen sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reperit: ut nobis videlicet daret exemplum, quia majora crimina et tarde credenda sunt cum audiuntur, et citius punienda, cum veraciter agnoscuntur. Inter. 1verem se ac cinerem etiam tum cum Deo loqueretur, aestimabat. Si igitur se ita despensandum est, qua poena illi feriendi sunt, qui ad summa non proficiunt, et tamen de minimis extolluntur. Inter. 181. Quaeri solet utrum quod de Sodomis dixit Deus, non se perdere locum, si invenirentur illic centum vel decem justi , speciali quadam sententia de illa civitate, an de omnibus intelligendum sit generaliter, parcere Deum loco, inaccipere compellamur. Verumtamen de
Abbreviated transcription (Latin):
Exterioribus profecto nr̃is
obtutibus nonapparerent necciboscum
abraham sumerent nisi propternossolidũ
aliquid ex caelesti elemento gestarent
nec mirum quod illic ipsiqui sus cepti sunt
angelorum uocabulo exprimuntur qui
exterius ministrabant & appellatio¬
ne dñiostenditur quieis interius praeerat
ut perhoc praesidentes imperium & illud
darescerent officium minis trancium¬
quid est quod dñs dixit descendam & ui¬
debo utrum clamorem quiuenit ad
me opere conpleuerint Rl. pec¬
catum cumuoce est culꝑa inaccione
peccatum uero &iam cumclamore est
culpacum libertate & iactantia qđ
autem dixit descendam & uidebo &
cetera eius modi omnipotens ltaque
dñs &omnia sciens curante probati¬
onemquasi dubitat pisiut grauitatis
nobis exemplum proponat ne mala
hominum ante presumamuscredere
quam probare & ecceperangelos
ad cognoscendamala descendit mox
facinorosos percutit atque ille paciens

Expanded text:
exterioribus profecto nostris exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent. Nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illi ipsi qui suscepti sunt, angelorum vocabulo exprimuntur, qui exterius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur, qui eis interius praeerat: ut per hoc praesidentis imperium, et per illud claresceret officium ministrantiumquid est quod Dominus dixit, descendam, et videbo utrum clamorem qui venit ad me, opere compleverint ?-- Resp. Peccatum cum voce est culpa in actione; peccatum vero cum clamore est culpa cum libertate et jactantia. Quod autem dixit: Descendam et videbo, et caetera hujusmodi, omnipotens Dominus et omnia sciens; cur ante probationem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Et ecce ut per angelos ad cognoscenda mala descendit, mox facinorosos percutit. Atque ille patiens,
Abbreviated transcription (Latin):
uuangelio. Beatiquilugent nunc qm̃
ridentemre darguit dñs cum & habra ã
fuit sarre autem dubitationis & differen¬
tiae quod ab illo diiudicare potuit qui
corda hominum nouit Vnde haec
eadem sarraridens corripitur correp¬
ta protinus fecundatur & contra spem
& diuina promissi one accepit quod ha
propriis nominibus nominati sunt. ante¬
quamnascerentur Rł Quatuor
ismahel isaac salomon & iosias certis
cumtresuiriessent qui abrahȩ appur ue¬
runt quomodo singulariter dominum
appellat dices dñe s̃i inueni gratiam ante
te. R. lgitur in angelis dñmsentiens
domino pocius quam angelis loquielegit
Aliquando imaginibus & ante corpore¬
os oculos tempus exaere adsumptis per
angelos loquiturds̃ sicut nunc abrahã
non solum tres uiros uidere potuit sed &iã
usibus &i amcibos adhibere pisi enim
angelicum quedam nobis interra nun¬
ciantur ad tempus exaere corpus ad su

Expanded text:
Evangelio: Beati qui lugent nunc, quoniam Evangelio: Beati qui lugent nunc, quoniam ridentem redarguit Dominus, cum Abraham fuit: Sarrae autem dubitationis et diffidentiae, quod ab illo dijudicari potuit, qui corda hominum novit. Unde haec eadem Sarra ridens corripitur, correpta protinus fecundatur, et contra spem ex divina promissione accepit, quod habpropriis nominibus nominati sunt, antequam nascerentur?-- Resp. Quatuor: Ismael, Isaac, Salomon et Josias, certis cum tres viri essent, qui Abrahae apparuerunt, quomodo singulariter Dominum appellat dicens: Domine, si inveni gratiam ante te ?-- Resp. Igitur in angelis Dominum sentiens, Domino potius, quam angelis loqui elegit. Et quidem aliquando imaginibus, et ante corporeos oculos, ad tempus ex aere assumptis per angelos loquitur Deus, sicut nunc Abraham non solum tres viros videre potuit, sed etiam usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli, cum quaedam nobis in terra nuntiant, ad tempus ex aere corpus assumerent,
Abbreviated transcription (Latin):
nem omnibus gentibus benedicuo
futura ess& & incuius nepotibus casti¬
tatis & sobri&atis unicum mansis&
exemplar. unde & hea parte corpo¬
ris signonidei accepit undefilius
sidei noncarius nasciturus erat
nec truncata corporis parte defor¬
mior sed ndei indm signo glorio¬
siorIgitur prodõ aliquid per¬
dere lucrum est nondamnum
ita abra ham sidei sue signum acci¬
piens non deformatus est sed meli¬
oratus Sienim adampactum
dĩ cus todis s& non habra ham hoc pac¬
tum accepiss & sed quia ille in hoc mem¬
broculpam inoboedientiae primo ag¬
nouit docuit ut iste in hoc membro sig¬
num obedientiae. secundo accepissa
ad uitam dum olim preuaricatores gene¬
rarunt admortem. IN Num quid
dubitandi animo dixit putasne cente¬
nario nascetur filius & sarranonagena¬
rio pariat. RP. Non uerba haecꝰ du¬
bitandis diffidentiamostedunt sedad¬
mirantis gaudium. Ide oprogaudio
ridentis abrahe filius dicebatur isa ac
Namrisus iste in bono accipi deb& ut ine

Expanded text:
nem omnibus gentibus benedictio nem omnibus gentibus benedictio futura esset, et in cujus nepotibus castitatis et sobrietatis unum mansisset exemplar, unde et in ea parte corporis signum fidei accepit, unde filius fidei, non carnis, nasciturus erat, nec truncata corporis parte deformior, sed fidei in Deum signo gloriosior. Igitur pro Deo aliquid perdere lucrum est, non damnum. Ita Abraham fidei suae signum accipiens, non deformatus est, sed melioratus. Si enim Adam pactum Dei custodisset, non Abraham hoc pactum accepisset. Sed quia ille in hoc membro culpam inobedientiae primo agnovit, decuit ut iste in hoc membro signum obead vitam, dum olim praevaricatores generarunt ad mortem. Inter. 175. Nunquid dubitanti animo dixit: Putasne centenario nascetur filius, et Sarra nonagenaria pariet ?-- Resp. Non verba haec dubitantis diffidentiam ostendunt, sed admirantis gaudium. Ideo prae gaudio ridentis Abrahae filius dicebatur Isaac. Nam risus iste in bono accipi debet, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatur pater excelsus & postea
uocatus est abraham. pater multarũ
nam quod gentium nonhab&ur in no¬
mine sed sub auditur. nec mirandum qua¬
recum apud grecos & quosdam alittera
uideatur addita nos elitteram hebre
am additam dixerimus. Idiomaerũ¬
lingue est per equidem scribere sed per
aligere sicut e contra .a. & dixit ds̃ ad¬
habraham sarriuxor tua non uobis
unum r. scripta fius se & postea ei
alterum .r. additum quiar apud
grecos centenarius numeriis est̃
elimenta addita est .e. que per a legi¬
tur & uocata est sarra Caus dutemno¬
mipis motati haec est quod ante a dice¬
batur princeps mea unius tantomo¬
do domus materfamiliae poste a uero
dicitur ab solute princeps Iñs Qua¬
roabra amcincumcisionem accipit
Aid erco abra he circumꝗ cisio commen¬
datia est. Vt sublege esi & sicut & adam
uedelignomanducar&ur ut probare¬
tur si compler& hoc annon. Credenserum
silium sehabiturum percuuis generatio¬

Expanded text:
interpretatur pater excelsus; et postea 321 interpretatur pater excelsus; et postea 321 vocatus est Abraham, pater multarum. Nam gentium non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum quare, cum apud Graecos et quosdam alios a littera videatur addita, nos  Ms., e litteram Hebram additam dixerimus. Idioma elinguae est per e quidem scribere, sed per a legere; sicut e contra per a scribere arrai uxor tua, non vocabis unum r scriptum fuisse, et postea ei alterum r additum, quia r apud Graecos centenarius numerus est. Selemento, additum est e, quod per a legitur, et vocata est Sarra. Causa autem nominis mutati haec est quod antea dicebatur princeps mea , unius tantummodo domus materfamilias; postea vero dicitur absolute princeps. Inre Abraham circumcisionem accepit? idcirco Abrahae circumcisio commendata est, ut sub lege esset, sicut et Adam, ne de ligno manducaret, ut probaretur si compleret hoc an non. Credens filium se habiturum, per cujus generatio
Abbreviated transcription (Latin):
pagandi uoluntas piafuit quia concu¬
bendi uoluntas libidonosa non fuit &iã
& sarra prolemquam dese habere non
potuit deancilla habere uoluit consen¬
tiebatuterq: sarram sterilem essesciebat¬
tra is mahel uel manus eius contraom̃s
RP. Inuenit enum angelus dñi argar
super fontemadq: indeserto ad fontem
inuia assurquiꝑheremum ducit adegrp¬
tum irefestinabat & uoc auit nomeneius
& mapus omnium supereum & contra
ficiem omuium fratrum suorum habi¬
tabit. Significat autẽ semeneius habita¬
turum inheremo idẽ sarracenos
uagos incertisque sedibus quiuniuersas gen¬
tes quibus desertum exlatere iungitur
uel quicausa inmotionis nominum illis fuit.
meum tecum &eris pater multitudiuis
gentium & non uocabitur nomen meũ
habram sederit nomentuum habraham
quia patremiultarum gentium posiu
te Dicunt autem hebrei quod ex nomine
suo dĩ quod apud illos tetragrãmum est
Dicebatur enim primum abram quod

Expanded text:
pagandi seminis voluntas pia fuit, quia concupagandi seminis voluntas pia fuit, quia concumbendi voluntas libidinosa non fuit. Etiam et Sarai prolem quam de se habere non potuit, de ancilla habere voluit. Consentiebat uterqtra Ismaelem, et manus ejus contra omnes ?-- Resp. Invenit enim angelus Domini Agar super fontem aquae in deserto ad fontem in via Assur, quae per eremum ducit ad Aegyptum, ire festinabat: Et vocavit nomen ejus et manus omnium super eum, et contra faciem omnium fratrum suorum habitabit. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Sarracenos vagos, incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur,vel quae mutationis nominum illis causa meum tecum, et eris pater multitudinis gentium, et non vocabitur nomen tuum Abram; sed erit nomen tuum Abraham, quia patrem multarum gentium posui te . Dicunt autem Hebraei quod Deus ex nomine suo, quod apud illos tetragramum  Ms.Dicebatur enim primum Abram, quod
Abbreviated transcription (Latin):
genuit aaron. Aaron genuit elearar
Fleaaar genuit sinees. chatcum patresuo
leui ingressus est aegyptum . Rursum
elearar Cũpatre suo a dron e gressus est
abegypto Achatus que a delea rar¬
computantur quattuor Quattuor
secundum exodum quinque generati¬
oue egressi sunt filii isrł deterratri¬
bus tibi iude ordo pumer&ur iuda gquit
phares phares genuit eirom. esrom genu¬
itaram. aram genuit aminadap. a¬
miuadap genuit nasson. uasion genu¬
it psalmon. phares cumpatre suo iuda
egressus est degyptum. Nasson princeps
uida in deserto describitur cuus filius psal¬
mon terram rȩꝓmissions introuut.
Cumputa aphares usque passon & in¬
magnoae gyptiusque hoc est nulo sed
a paruo qđ diuidit inter aegrptum &
abraham adulteru reus nones sedum¬
ta est unius uxoris euuan gelica lex ha¬
bebat quoque promis sionem ado multi¬
plicati seminis sui sed necdum sciebat ex
quauixore quia poste adictum eiusdesar¬
ra habere filum. Nam propterea sic pro¬

Expanded text:
genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar, genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar, Eleazar genuit Finees. Caath cum patre suo Leui ingressus est Aegyptum. rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est Aegyptum. a Caath usque ad Eleacomputantur quatuor. Quod autem secundum Exodum quinta generatione egressi sunt filii Israel de terra, tribus tibi Judae ordo numeretur. Juda genuit Phares, Phares genuit Esrom, Esrom genuit Aram; Aram genuit Aminadab; Aminadab genuit Naasson; Naasson genuit Salmon. Phares cum patre suo Juda ingressus est Aegyptum; Naasson princeps Juda in deserto describitur, cujus filius Salmon terram promissionis introiit. Computa a Phares usque ad Naasson, et inmagno Aegypti, hoc est, Nilo; sed a parvo, qui dividit inter Aegyptum et Abraham adulterta est unius uxoris evangelica lex. Habebat quoque promissionem a Domino multiplicati seminis sui, sed necdum sciebat ex qua uxore, quia postea dictum est ei de Sarai habere filium. Nam propterea sic pro
Abbreviated transcription (Latin):
ferendi sunt quadringentia nni ad id
quod dictum esc peregrinum erit semen
tuum interra non propria quiasi ue inter¬
ra chana ansiue inegypto peregrinum
erat illud semen Ante quam hereditatẽ
sumerent terram ex ꝓmissio nedĩ quod
factum est posteaquamexegrpto libe¬
rati sunt ut hiperbaton hic intellegatur
ut ordo uerborum sit sciendo scies. quia
peregrinumerit sementuum interra
non propria quadringentisannis illud
autem interpositum intellegatur &
inseruitutemredigenteos & nocebunt
illis taut inqua dringentos annos istainter¬
pretatio non pertineat in extremaenĩ
est ut inȩgrpto por ilus dĩ duram perage¬
r& seruitutem INT. Quaredictum
est ingenesi desilus abraam quarta pro¬
geniereuertentur huc & in exodo legitur
quinta generatione ascenderunt silii
sunt quarta generatione filii isrł deter¬
rae grpti replica gȩnelogiam leui. leui
genuit chat. chat genuit abram. habram

Expanded text:
ferendi sunt quadringenti anni ad id ferendi sunt quadringenti anni ad id quod dictum est: Peregrinum erit semen tuum in terra non propria; quia sive in terra Chanaan, sive in Aegypto peregrinum erat illud semen, antequam haereditate sumerent terram ex promissione Dei, quod factum est postquam ex Aegypto liberati sunt, ut hyperbaton hic intelligatur, et ordo sit verborum: Sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria quadringentis annis. Illud autem interpositum intelligatur: Et in servitutem redigent eos, et nocebunt illis, ita ut ad quadringentos annos ista interpositio non pertineat. In extrema enimest ut in Aegypto populus Dei duram perageret servitutem. Inter. 169. Quare dictum est in Genesi de filiis Abraham: Quarta progenie revertentur huc ? Et in Exodo legitur: Quinta generatione ascenderunt filii sunt quarta generatione filii Israhel de terra Aegypti. replica genealogiam Leui: Leui genuit Caath, Caath genuit Ambram, Ambram
Abbreviated transcription (Latin):
griuum futurum sit sementuum in ter¬
ra nonsua & subiciens eos seruituti &
affligent quadrigentis annis. Vnde isti
qua dringenti conputati sunt anniser¬
uitutis. R Nonsic accipiendum est
tamquam illa durissima seruitute
quadringentos annos dĩ populus fuerit
sed quia scriptum est iisa acuocabitur
tibi semen ex annonatiuitatisisa ac
usquead anpume gressions. Exegrpto
computantur anni qua dringenti quiq
ciunergo dequa dringentis triginta
d&raxeris uigintiquinque qui sunt
apmissioneus que ad natũ isa ac uon
mirũ est siqua dringentos & quinquo
annos summasolida qua dringentos
uoluit appellare scriptura quesolo tempo¬
ra lta nuncupare ut quod de summa
perfectionis pumeri paululum excres¬
cit aut ifraest. non conput &ur non
itaque quod ait inseruitute redigent
eos & nocebunt illis adqua dringentos
annos referendũ est tamquam pertot
annos eos habuerint inseruitutem sedre¬

Expanded text:
grinum futurum sit semen tuum in tergrinum futurum sit semen tuum in terra non sua, et subjicient eos servituti et affligent quadringentis annis . Unde isti quadringenti anni computati sunt servitutis.-- Resp. Non sic accipiendum est, tanquam in illa durissima servitute quadringentos annos Dei populus fuerit, sed quia scriptum est: In Isaac vocabitur tibi semen . Ex anno nativitatis Isaac usque ad annum egressionis ex Aegypto computantur anni quadringenti quinque. Cum ergo de quadringentis triginta detraxeris viginti quinque, qui sunt a promissione usque ad natum Isaac, non mirum est si quadringentos et quinque annos summa solida quadringentos voluit appellare Scriptura, quae solet tempora ita nuncupare, ut quod de summa perfectionis numeri paululum excrescit, aut infra est, non computetur. Non itaque, quod ait, in servitutem redigent eos et nocebunt illis, ad quadringentos annos referendum est, tanquam per tot annos 320 eos habuerint in servitute: sed re
Abbreviated transcription (Latin):
habrahere ꝓmissiones us que adtempora
morsi coniunctos est dõ. A tempore dũt
morsi legis latoris adõ legis acceptione
& miraculorum ostensione triumphis
& terre rȩꝓmissionis ingressione glori¬
ficatus  temporibus dauid regio hono¬
re & templi ciuitatis que hierusalem ins¬
tructione el euatus est aries autem regi¬
am& sacerdotalem dignitatem. llacca
sublegis littera seruientẽ. capra &iam
eandẽ populum peccatricẽ essedesig¬
nat auesuero spiritales & dõ electos
prengurabant diuisiones namque ani¬
malium scismata intercarnales super
essc ostenduut in eo uero quod aues non
diuisit pax &unitas spiritalium intelle¬
gitur quđ circanues peram pauor in¬
ruit super abra amterrorem indie
iudicii quiseparauit ab inuicem spiritã
les carnales alios statuens indexte¬
ram alios insinistram. Aues uero qui suꝑ¬
tates qui carnalibus insidere querunt
quas de uotus doctor sedula amonicione

Expanded text:
Abrahae per repromissiones usque ad tempora Abrahae per repromissiones usque ad tempora Moysi conjunctus est Deo; a tempore autem Moysi legislatoris, a Deo legis acceptione, et miraculorum ostensione, triumphis et terrae repromissionis ingressione glorificatus; a temporibus vero David regio honore et templi civitatisque Hierusalem instructione elevatus est. Aries autem regiam et sacerdotalem dignitatem; vacca sub legis littera servientem; capra etiam eumdem populum peccatorem esse designat. Aves vero spiritales et Deo electos praefigurabant. Divisiones namque animalium schismata inter carnales semper esse ostendunt. Ideo vero quod aves non divisit, pax et unitas spiritalium intelligitur. Quod circa vesperam pavor irruit super Abram, terrorem in die judicii, qui separabit ad invicem spiritales et carnales, alios statuens in dexteram, alios in sinistram. Aves vero, quae suptates sunt, quae carnalibus insidere quaerunt: quas devotus doctor sedula admonitione
Abbreviated transcription (Latin):
cesfiusse ostias dõ immolas seusq ad tẽpora
aron& legis cerimonias & haec ẽe primo¬
genita queuendidit es au fratrisuo lacob
qui &i am melchisedech iuredetriumfis
salẽ ipsã ẽẽ uolunt postea iherus alẽdice
bat᷑ haec&iã primo iebus ut refer postea
salẽ dehde iherus alẽdictaẽ. Is tedutem
patre interris offerensdõ ꝓnobis interris
sui corporis panẽ & siu sangiunis uinũ adquẽ
dicitur tues sacerdos hi& ernũ scđm orcdi¬
nẽ melchisedehc INT. Quis fut dasmas
cus helie Cerde quodixithabraham he¬
res meuserit RP. filius erũ ꝓcuratoris
abrae qui postea ut aiunt damas cũ condi¬
dit & nomenciui tatideditq hed obtinuit¬
IN Num quid conuenit sidei habraeiitsig¬
ti co signo de posteritate
noris sui habrahe intellegendum enatꝰ¬
uel cumtrium annorum animalia
trestemporum articulos designant qui¬
bus populus ad summum honoris culmen
ado louit a temporibus uero patri archȩ

Expanded text:
ces fuisse, et hostias Deo immolasse usque ad tempora ces fuisse, et hostias Deo immolasse usque ad tempora Aaron et legis caeremonias; et haec esse primogenita, quae vendidit Esau fratri suo Jacob. Qui etiam Melchisedech jure de triumphis Salem eam ipsam esse volunt, quae postea Jerusalem dicta est. Haec etiam primo Jebus, ut referunt, postea Salem, deinde Jerusalem dicta est. Iste autem patre in terris, offerens Deo pro nobis in terris sui corporis panem et sui sanguinis vinum; ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedecus Eliezer, de quo dixit Abraham: Haeres meus erit ?-- Resp. Filius procuratoris Abrahae, qui postea, ut aiunt, Damascum condidit, et nomen civitati dedit, regnu Nunquid convenit fidei Abrahae ut sigtico signo de posteritate generis sui Abrahae intelligendum eratvel cur trium annorum antres temporum articulos designant, quibus populus ad summum honoris culmen adolevit. A temporibus vero patriarchae
Abbreviated transcription (Latin):
RP. dolenimscriptura scãdum depla¬
gisterrae reꝓmissionis loquitur mare¬
poccidente ponere abeo qđ palestinere¬
giomare inocuidentis plaga habeat
INT. Quisunt expediti dequibus dictum.
ẽst nu merauit expeditos uernaculos suos R
Expeditos dixit iuuenesadbellũ prũtos & ꝗ ñ fuer̃t
uxorati de quibus insequentibus dixit
exceptis his qui cõmederunt iuuenes
quod uunc paneas dicitur. Vbiunus
de fontibus iordanis oritur quidicitur
dan alteruero ior & his duobus fontibus
quidut ꝓcul aredistant inunum riuulum
soederatis iordanis appellatur sicut exdu¬
ob: fontibus unius fluiuus ita ex nominib:
una appellatio ꝓcreatur. INT. Quis iste
mel chisedechrexsalem quẽ apłs dicit sine
logiã ei sacra scriptura non narrat diui
enuĩ hebrei hunc melchi se dechmutatono¬
miue sem ẽe filiumnoe & supputantos
annos uite ipsius ostendunt eum adisa ac

Expanded text:
Solet enim Scriptura sancta, dum de plaSolet enim Scriptura sancta, dum de plagis terrae repro Occidente ponere, ab eo, quod Palestinae regio Mare in Occidentis plaga habeat. Inter. 162. Qui sunt expediti, de quibus dictum est: Numeravit expeditos vernaculos suos ?-- Resp. Expeditos dixit juvenes ad bellum promptos, et qui non fuerunt uxorati, de quibus in sequentibus dicit: Exceptis his quae comederunt juvenes quod nunc Paneas dicitur, ubi unus de fontibus Jordanis oritur, qui dicitur Dan; alter vero Jor: et his duobus fontibus, qui haud procul a se distant, in unum rivulum foederatis, Jordanis appellatur: 319 et sicut ex duobus fontibus unus fluvius, ita ex nominibus una appellatio procreatur. Inter. 164. Quis est iste Melchisedech rex Salem, quem Apostolus dicit sine alogiam ejus sancta Scriptura non narrat. Aiunt enim Hebraei, hunc Melchisedech mutato nomine Sem esse filium Noe, et supputantes annos vitae ipsius ostendunt, eum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
instellis caeli pauciores firmioresclariores
intelleguntur. Inarena aut mariti¬
militoris magna multitudo infirmorum
adque carualium. INT. Quidest raphim
pretantur. Louim terribiles interpre¬
tantur. significat robustos quosque in a
uides tibidabo & seminituo dienum ter¬
ra tantum permite batur ei quamtunc
muno loco stans uidere potuit. per iiii.
climata mundi anguita uid&ur esie ter¬
rare promissionis RP. Non boc solum terre¬
ꝓmis sum eit quamuidere potuit non eiũ
dictum est tantum terrae tibidabo
quantum uides sed tibid abo terram
quam uides cum & ulterior undique
dabatur & idcircosubiunxit. surge&
perambula terram hilatitudine
& longitudine & peram bulando perue¬
nir& ad eaque oculis uno locostans uidere
non possit signisicabatur autẽ eaterra
quamn carnale semeneius accepturum
erat Nam illuidipiritaleto uusmundi
latitudinem possessurumerat INT Dũ
dixit adorientẽ & ad mare dictum est

Expanded text:
In stellis coeli pauciores firmioresque et clariores In stellis coeli pauciores firmioresque et clariores intelliguntur; in arena autem maritimi littoris, magna multitudo infirmorum atque carnalium. Inter. 159. Quid est Razim  Zozim terribiles interpretantur, significant robustos quosque in Arvides, tibi dabo, et semini tuo . Si enim terra tantum promittebatur ei, quam tunc in uno loco stans videre potuit per quatuor climata mundi; angusta videtur esse terra promissionis?-- Resp. Non promissum est quam videre potuit. Non enim dictum est: Tantum terrae tibi dabo quantum vides; sed, Tibi dabo terram quam vides, eum et ulterior undique dabatur. Et idcirco subjunxit: Surge et perambula terram in latitudine t longitudine, ut perambulando perveniret ad ea quae oculis uno loco stans videre non posset. Significabatur autem ea terra, quam carnale semen ejus accepturum erat. Nam illud spiritale totius mundi latitudinem possessurum erat. Dum dixit, ad orientem et ad mare, quid dictum est?
Abbreviated transcription (Latin):
terrã capaan posses surus sit inseminesua
quod significatur ubi dictum est uade hiter¬
prȩstantiorem quo patereit non unius
promittitur & benedicentur in teom̃s gen¬
tes terrae ulli scilic& insemine habraham
benedicentur quihabrahȩ sidem imitan¬
tur INT. Quomodo cum sarra cumata¬
raonerapta suerit consequens est inuiolata
uoness& RP. Quia hixta librum hester
quecum que muilierplacuis s& regiapud ue¬
teres vI mensibus ungebantur oleo mirteo
&ri. mensibus inpigmentis uariis erat
& curatio nibus femiparum & tantum de
pharao postea percus sussit adño illa ad huc¬
intacta ab eius concubitu permanent INT
suum quandohab& quid faciat exratio¬
nabili consilio fecitenum qđ potuit peru
ia sua quod autẽ non potuit illi commis sit
inquemi perauit ciu& pudiciuam coniugis
cõmendauit neceum fides acspesfofellit
Namque farao ado territus multi que ꝓpo
tus didicit inlesamcum honore reddidit

Expanded text:
terram Chanaan possessurus sit in semine suo: terram Chanaan possessurus sit in semine suo: quod significatur cum dictum est: Vade in terpraestantior, quod pater est non unius promittitur: Et benedicentur in te omnes gentes terrae; illi scilicet in semine Abraham benedicentur qui Abrahae fidem imitantur. Inter. 156. Quomodo Sarra, cum a Pharaone rapta fuisset, consequens est, ut violatanisi quia juxta librum Hester quaecunque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrteo, et sex mensibus in pigmentis variis erat et curationibus feminarum, et tunc demPharao postea percussus sit aintacta ab ejus concubitu permanente. Insuum, quando habet quid faciat ex rationabili consilio. Fecit enim quod potuit pro vita sua; quod autem non potuit, illi commisit in quem speravit, cui etiam pudicitiam conjugis commendavit. Nec enim fides ac spes fefellit. Namque Pharao a Deo territus multisque propesse didicit, illaesam cum honore reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
lud adorare polebat dĩ sit auxilio libe¬
ratus & exillo tempore eidiesuite &
tempus reput&ur &atis ex quo con¬
fessus est dm̃ spernens idola caldeorum
& lta soluitur obscurissima quae sco
delic& mortuo patreeius tharalgitur
ab annonatiuitatis habra ham usque
esse annos quitrans actisunit antequam
exir & deigne caldeorum dĩ liberatus per¬
fectione haec hieronumus. INT. Quo¬
modo intellegendum eit quod dicit pater
loth & melcham & pari cognomento iescã
& acceperunt uxores habraham sarra¬
& uachor melchã : Necdumuero interpa¬
truos & fratrum filios nuptiae lege per
egressionibus intellegendumest in qui¬
bus precipitur a dño habrahe utegre¬
der & deterrasua & de cognatione & de
& de cognatione uiciorum nr̃orum & de
domopatris idẽ mundo quidiabolido¬
mus dicitur ut inpsalmo obliuiscere po¬
pulumtuum & domum patristui
INT Quante promissiones bñifuerunt
adhabra ham RP. Duae unascilic& quod

Expanded text:
lud adorare nolebat, Dei sit auxilio libelud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus. Et ex illo tempore ei dies vitae et tempus reputatur aetatis, ex quo confessus est Deum spernens idola Chaldaeorum. » Et ita solvitur obscurissima quaestio delicet mortuo patre ejus Thare. Igitur ab anno nativitatis Abraham, usque ntur anni qui transacti sunt antequam exiret de igne Chaldaeorum Dei liberatus protectione. Haec Hieronymus. Inter. 153. Quomodo intelligendum est quod dicitur: Pater Lot, et Melcham et Sarri, cognomento Jescham, et acceperunt uxores, Abraham Sarri, Nachor vero Melcham. Necdum autem inter patruos et fratrum filios nuptiae lege prohegressionibus intelligendum est, in quibus praecipitur a Domino Abrahae ut egrediatur de terra sua et deet de cognatione vitiorum nostrorum, et de domo patris, id est, mundo, qui diaboli domus dicitur, ut in Psalmo: Obliviscere populum tuum et domum patris tui 55. Quantae promissiones Domini fuerunt ad Abraham?-- Resp. Duae. Una scilicet quod
Abbreviated transcription (Latin):
gua salus mundo primo predicar&ur
perquam primum mors intrauerat
inmundum ostendit quoquetitulus
hicruce saluatoris scriptus hances se
umnuum linguarum primam INT Si
sitas linguarum. RP. Non hac diuisio¬
nelinguarum nouum quid conderecrea¬
torem estimatur sed dicendi modus & for¬
tatis litteras aliter coniunctas ad diuersis¬
quid significantia inalia lingua ad¬
que aliud ialia ubidicimus inpsalmo
ferrea. significat sicut ingreco. sed as¬
tur frater habra ham RP. Mortu¬
us est aran ante tharefratrem suum
& caldei lgnem colunt prodõ thare
ignem adorare nolebat inquo ig¬
ne aran consumptus est. Et hoc esie
quia punedicitur mortuus est ante
cons pectum thare patris sui sicut
hero pimus in libro hebraicarum
quaestionum refert. itadicens uera
est igitur illa hebreorum tradicio
quod egres sussit tharacumfilus suis
de ignecaldeorum & quod ha braham
babrlonio uallatus incendio quia il¬

Expanded text:
gua salus mundo primo praedicaretur, gua salus mundo primo praedicaretur, per quam primum mors intraverat in mundum. Ostendit quoque titulus in cruce Salvatoris scriptus, hanc esse omnium linguarum primam. Inter.sitas linguarum?-- Resp. Non in hac divisione linguarum novum quid condere Creatorem aestimatur, sed dicendi modos et fortatis litteras, licet aliter conjunctas, in diversiquid significantia in alia lingua, atque aliud in alia. Ubi dicimus in Psalmo: ferrea significat sicut in Graeco, sed astur de Aran fratre Abraham: Mortuus est Aran ante Thare patrem suum et Chaldaei ignem colunt pro Deo; Thare ignem adorare nolebat, in quo igne Aran consumptus est. Et hoc est quod nunc dicitur: Mortuus est ante conspectum Thare patris sui, sicut Hieronymus in Libro Hebraicarum Quaestionum refert , ita dicens: « Vera est igitur Hebraeorum illa traditio, quod egressus est Thare cum filiis suis de igne Chaldaeorum, et quod Abraham Babylonio vallatus incendio, quia il
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ & ad similitudinẽ nr̃am & iterum
fecit ds̃ hominẽ adsimilitudinẽ suã. Vt trini¬
nes ut in caelum altitudinẽ aedisicii ciuius¬
lib& erigereseposseputarent RP Sol&
enim superbia stulticia sequi & humi¬
litatem sapientia id eoturris hic superbȩ
locoposita est fecitergo superbia diueriita¬
tes linguarum humilitai xp̃i congregauit
diuersitates linguarum & quosturris disso¬
Quis enim primo omuium homipibus
dominari & regnum de latere studu¬
IT RP. Nebroh gigans ut insacra
legitur historia qui extruende turris
& condende babyloniae auctor exti
aestimatur aplurimis arcemesse &
fusio quia confusum est ibi labium upi
idestbaby lonis mirabilem constructionem
gentium cõmendat historia ciuiis iumia
disponebat altitudosi ueturris unius eius
quam precipuam moliebantur interalias
erigere incadi siuer nomnium turri¬
um que pernumerum singularem ita
signiscat ester ut dicitur miles. & intel
idictisunt in ea parte hominum que

Expanded text:
inem et similitudinem nostram. Et iterum: Fecit Deus hominem ad similitudinem suam . Ut Trinines, ut in coelum altitudinem aedificii cujuslibet erigere se posse putarent ?-- Resp. Solet enim superbiam stultitia sequi et humilitatem sapientia. Ideo turris hic superbiae loco posita est. Fecit ergo superbia diversitates linguarum humilitas Christi congregavit diversitates linguarum et quos turris disso148. Quis primo omnium hominibus dominari et regnum dilatare studuit?-- Resp. Nemroth gigas, ut in sacra legitur historia, qui exstruendae turris et condendae Babyloniae auctor exstiaestimatur a pluribus arcem  fusio, quia confusum est ibi labium uniid est, Babylonis admirabilem constructionem gentium commendat historia; cujus nimia disponebatur altitudo, sive unius turris ejus quam praecipuam moliebantur inter alias erigere in coelum, sive omnium turrium, quae per numerum singularem ita significatae sunt, ut dicitur miles, et inteli dicti sunt in ea parte hominum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gendumẽ benedictionibus quibus ia cobpa¬
triarchabenedixit filiossuos an historicȩ
uelalligoricȩ intellegende sint . dũ dixit
congregamini filiua cob ut adnuntiẽ uobis
que uentura sunt in nouissimis diebus &ui
detur ex his uerbis magis alligoriã sonarequã
historiam. R. Vtrumq uero & historiã
& alligoriã. historiam diuisione terrae
repromissionis quae diuisionis que diuiden¬
& ecclesia innouissi mis temporibus futurã
Sedprius historiȩ fundamenta ponendas
ut aptius allegoriae culmenprioristruc¬
effususes sicut non crescas ascendisticu

Expanded text:
gendum est de benedictionibus, quibus Jacob pagendum est de benedictionibus, quibus Jacob patriarcha benedixit filios suos: an historice vel allegorice intelligendae sint, dum dicit, Congregamini, filii Jacob, ut annuntiem vobis quae ventura sunt in novissimis diebus ; et si videtur ex his verbis magis allegoriam sonare quam historiam? Utrumque vero, et historiam et allegoriam: historiam de divisione terrae repromissionis, quae divisione dividen et de Ecclesia in novissimis temporibus futura. Sed prius historiae fundamenta ponenda ut aptius allegoriae culmen priori struceffusus es sicut aqua, non crescas: ascendisti cu
Abbreviated transcription (Latin):
extra fratresiuos quãtuliss esedemanuamor¬
re orumdicit ingladio & arcusuo. R. Sig¬
nifi cauit urbem que hebraicȩ seliem dicitur
& iecundus grecã & latinã declinationem
siccuna appellatur & corrupte a plurimis
s̃char nominatur. Que & nuncne a polis
dicitur urbs samaritanorum sychẽ hebre¬
alingua transfertur innimerũ. Vnde
septuaginta interpretati sunt quod autem
dicit se eam in arcu& ingladioposse disse
arcum hic & gladiũ iustitiã uocat perquam
meruit peregrinus & aduena interfecto
sichem & ẽmor. depericulo liberari Ti¬
muit enĩ quod iũpralegimus ne uicina op¬
pida atq castella obeuersionẽ foederate
urbis aduersum se consurgerent & dns
non dediteis ut nocerent illi. uelcerte sic
intellegendũdab otibi sicimamquam ei
infortitudineme a hoc est inpecunia quĩ
multo laborare & sudore quesiui. Quod
autemait super frssuos ostendit absque
ibi hodie que cernitur. IN. Quid intelle¬

Expanded text:
extra fratres suos, quam tulisse se de manu Amorextra fratres suos, quam tulisse se de manu Amorrhaeorum dicit in gladio et arcu suo ?-- Resp. Significavit urbem, quae Hebraice Sichem dicitur, et secundum Graecam et Latinam deSicma appellatur, et corrupte a plurimis Sychar nominatur: quae et nunc Neapolis dicitur, urbs Samaritanorum. Sichem Hebraea lingua transfertur in humerum. Unde Septuaginta ita interpretati sunt. Quod autem dicit se eam in arcu et in gladio possedisse, arcum hic et gladium justitiam vocat, per quam meruit peregrinus et advena, interfecto Sichem et Emor, de periculo liberari. Timuit enim, quod supra legimus, ne vicina oppida atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum se consurgerent: et Dominus non dedit eis ut nocerent illi. Vel certe sic intelligendum: Dabo tibi Sichimam, quam emi in fortitudine mea, hoc est, in pecunia, quam multo labore et sudore quaesivi. Quod autem ait, super fratres suos, ostendit absque ibi hodieque cernitur. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
n inisionẽ significat peccatorũ eoperan
quod dictumẽ Beati quo rumremise sunt
iniquitates & quorum tecta sunt pecca tas
biergo sepeliendaerant hȩc signifia¬
tia cada uera patriarcharũ nisi in eat̾ras
ubulle crucifixus ẽ cuius sanguine factuso
ia cobconuersus ad caput lectuli sui orauit
lectulum positũ ut ipse iacens habitus absque
& manassessi cut ruben& si meonerunt inihi
R Significat sicut ruben& si meonduaetri¬
buserunt & suis uocabulis uocabuntur sic ef¬
fraim & in anasses duae tribus erunt duosque
populos procre abunt & sic hereditabunt rep¬
missionis terrã sicut & filii mei. Reliquos
autemfilios quos post mortemie ã genue¬
buntur inhereditate suaquinon accipient
separa tĩ terram nec funiculos habebunt
do sepelicrit matremeius R. fortepro¬
puicae commemorare uoluit ibi sẽpultã
matrẽ iosephubi xp̃sfuerat nascituruis. IN.
Quee st pars una quaia cobdedit iosephfiliosuo

Expanded text:
remissionem significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera patriarcharum nisi in ea terra, ubi ille crucifixus est cuius sanguine facta est Jacob conversus ad caput lectuli sui oravit lectulum ita positum, ut ipse jacens habitus absqueet Manasses, sicut Ruben et Simeon erunt mihi ?-- Resp. Significat: sicut Ruben et Simeon duae tribus erunt, et suis vocabulis vocabuntur; sic Effrem et Manasses duae tribus erunt; duos quoque populos procreabunt, et sic haereditabunt promissionis terram, sicut et filii mei. Reliquos autem filios, quos post mortem meam genuebuntur in haereditate sua; qui non accipient separatim terram, nec funiculos habebunt do sepelierit matrem ejus ?-- Resp. Forte prophetice commemorare voluit, ibi sepultam matrem Joseph, ubi Christus fuerat nasciturus. Inter. 280. Quae est pars una quam Jacob dedit Joseph filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
utcustadir&xpsine aliquid ammitter& . Vt inde mere¬
raur expelli : INT. Curdictum est lignum
scientiae boni& mali RΡ. Nonquia ip̃sud
lignum insuanatura rationabilis ẽss&
uel scientiamboni & mali habuissa. sed quia
homo ineo experire & sure potuit quid esso
interobeedientiae bonum & oboedientiȩ
malum IÑT. Qui dsĩgnificat in eo qui adix
morte morieris RP. Duplicem homi¬
nis mortum designat id estanimae
& corporis animȩ mors est dum prop¬
terpeccatum quod lib& animã ds deserto
orporis mors est dumpropteri ecessita¬
tem quam lib& corpus deseritur ab ani¬
ma & hanc duplam hominis mortem
xp̃ssua simplamortedestruxit Nam
sola carne mortuis est ad tempus ani¬
Noncircuitu localia adducens sedoccul¬
tonutu suae potentiae uoluit ut uenirent
cunctis animantibus. Exrationi idiscre¬
tione & eo magis conditorem suum dili ge¬
ra quo semeliorem aliis uiuentibus intel¬

Expanded text:
s., ne si aliquid amitteret, ut inde mereretur expelli. Inter. 52. Cur dictum est: Lignum scientiae boni et mali ?-- Resp. Non quod ipsum lignum in sua natura rationale esset, vel scientiam boni et mali habuisset; sed quod homo in eo experiri et scire potuit quid esset inter obedientiae bonum et inobedientiae malum. Inter. 53. Quid significat in eo quod dixit: Morte morieris ?-- Resp. Duplicem hominis mortem designat, id est, animae et corporis. Animae mors est, dum propter peccatum quodlibet animam Deus deserit. Corporis mors est, dum propter necessitatem quamlibet corpus deseritur ab anima. Et hanc duplam hominis mortem Christus sua simpla morte destruxit. Nam sola carne mortuus est ad tempus, ani ?-- Resp. Non circuitu locali adducens, sed occulto nutu suae potentiae voluit ut venirentcunctis animantibus ex rationis discretione, et eo magis conditorem suum diligeret, quo se meliorem aliis viventibus intel
Abbreviated transcription (Latin):
batur auctoritas quã lucas quiignotus &uiliss&
magnefidei innationibus ducebatur. Hoc
autem generaliter obseruandũ quo dubicũq
sc̃ĩ a postoli. ata postoliciuiri aliquid locunt᷑
ad populos his plerumque testimonins abutunt᷑
quaenamiu erant in gentibui diuulgata:

Expanded text:
atur auctoritas quam Lucas, qui ignotus, et vilis, et atur auctoritas quam Lucas, qui ignotus, et vilis, et malae fidei in nationibus ducebatur. Hoc autem generaliter observandum, quod, ubicunque sancti apostoli aut apostolici viri loquuntur ad populos, his plerumque testimoniis abutuntur quae jam fuerant in gentibus divulgata.
Abbreviated transcription (Latin):
cainam IN Quomodo dicit scrinu¬
ra ouĩs anime que egresie sunt defemono
acob quid res pondendumẽ eis qui hoctefi¬
monio confirmare nituntur a parentibus
simulanimas cum corporibu propagari¬
forisimia s enĩdicta sprohominibusa pare
to iũnsgnificante locutione pullus debe
masriac natisunt dumibua cobnonplus
anannis. cum socerosuomortiiuse & sept̃
annistranii erunt ate quã liamuxorem
duxiss&. Rldeo &i amscriptura scã hosomnes
in mesopotamia ortos eẽ dixit qm̃ eorum patres
doseptuaginta posteadicuntur esse animȩ
domus iacob. R. Ipso uero patre ia cobqua¬
si radice adnumerato septuaginta esse noscunt᷑
animas essedomus ia cobquomodo inactibus
apostolorũ dicitur in anima busseptuaginta
quinque descendisse ia cobinae grptum. R.¬
Honenĩ aliquid poterat lucas contrariũ scribe
nduersumeã scripturam quẽ fuerat gentib
diuulgataututiq maioris opinionis illodum¬
taxat tempore septuaginta interpretum habe¬

Expanded text:
caninam. Quod dicit Scriptura: Omnes animae quae egressae sunt de femoribus Jacob: quid respondendum est eis qui hoc testimonio confirmare nituntur a parentibus simul animas cum corporibus propagari? Animas enim dictas pro hominibus, a parte totum significante locutione, nullus debemia Syriae natae sunt, dum ibi Jacob non plus viginti annis cum socero suo moratus est, et septem anni transierunt antequam Liam uxorem duxisset? Ideo etiam Scriptura sancta hos omnes in Mesopotamia ortos esse dixit, quo333 septuaginta postea dicuntur esse animae domus Jacob?-- Resp. Ipso patre Jacob, quasi radice, adnumerato septuaginta esse noscunturanimas esse domus Jacob, quomodo in Actibus apostolorum dicitur in animabus septuaginta quinque descendisse Jacob in Aegyptum? Non enim aliquid poterat Lucas contrarium scribere adversum eam Scripturam quae jam fuerat gentibus divulgata; ut utique majoris opinionis illo duntaxat tempore septuaginta Interpretum habe