comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non solum non impetrent quod petũt.
s et penam pro beneficio mereantur:
Cum eͦ quererent supplicare apłi et
non inuenirent quomodo adirent im¬
peratorẽ deum: dixerunt xp̃o: Dnẽ
doce nos orare: Hoc est iuris perite nr̃.
assessor. immo consessor dei cõpone no¬
bis p̃ces Et docuit dñs de libro iuris
celestis: docuit quomͦ orarent: O in
ris: Contremiscis imꝑatorem factus
reus: offer sacrificium humilitatis.
offer sacrificium miscdie. dic in p̃cib:
dimitte michi: qm̃ et ego dimitto s
si dicis. fac: Quid enim facturus ec.
quo iturus. si mentitus fueris in pre¬
cibus: Hon quomͦ dicit᷑ in foro carebis
beneficio rescripti: s ne rescriptũ im¬
petrabis: Iuris enim forensis est: ut qͥ
in p̃cib mentitus fuerit. non illi ꝓsit
quod impetrauit S hoc int̾ homines
quia potest falli homo. potuit fallum¬
perator: quando p̃ces misisti dixisti
enim quod uoluisti: et cui dixisti.

Expanded text:
non solum non impetrent quod petunt, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ris. Contremiscis imperatorem factus reus? offer sacrificium humilitatis, offer sacrificium misericordiae, dic in precibus, Dimitte mihi, quoniam et ego dimitto. Sed si dicis, fac. Quid enim facturus es, quo iturus es, si mentitus fueris in precibus? Non quomodo dicitur in foro, carebis beneficio rescripti; sed nec rescriptum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibus mentitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. Sed hoc inter homines, quia potest falli homo; potuit falli imperator, quando preces misisti: dixisti enim quod voluisti, et cui dixisti,
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ lex ꝑ dilectionẽ: quia a iudeis non
poterat impleri ꝑ timorẽ: Unde dñs
dicit: Non ueni legem soluere: s i¬
plere: Merito g hora decima eum sequ¬
ti sunt. ad testimoniũ amici sponsi di
isti: et decima. hora audiuit rabbi qiꝰ
int̃pretat᷑ magister. Si decima hora
non est: dator legis: iusi. Hemo dicia
alius dedit legem: et alius docet leqͥ
spse illam docet: qui illam dedit Ip
est magister legis sue. et docet illan
et miscdia est in lingua ipsius Ideo
misccłit̃ docet legem: sic̃ dictum est o
sapientia: legem aũ et misedi̾am i
⁊̃ lingua portat: Holi tunere ne unpli¬
re legem non possis: fuge ad misediã
si multum est ad te legem implere i¬
tere pacto illo et cyrographo. uten
p̃cib quas tibi constituit. et cõposi
iuris peritus celestis. Qui enim h
causam. et uolunt supplicare imꝑꝰ¬
ri. querunt aliquẽ scolasticum iut¬
peritũ. a quo sibi p̃ces cõponant᷑: si
forte si alit̾ petierint quam oport̃

Expanded text:
ctionem; quia a Judaeis non poterat impleri per timorem. Unde Dominus dicit: Non veni solvere legem, sed implere . Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
niũ suũ ueritas: S quia ueritatem
non poterant caꝑe homines: ꝑ lucer¬
nam querebant ueritatem. et ideo ioħs
ꝑ quem dñs ostenderetur. missus est
Audi dnm̃ nataheli testimonium phi¬
bentem: Et dixit ei natahel: A nara¬
reth potest aliquid boni ec̃. Dicit ei
phylippus. Weni et uide Et uidit iħec

Expanded text:
veritatem non poterant capere homines, per lucernam quaerebant veritatem: et ideo Joannes per quem Dominus ostenderetur, missus est. Audi Dominum Nathanaeli testimonium perhibentem: Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Dicit ei Philippus: Veni, et vide. Et vidit
Abbreviated transcription (Latin):
nosti: Respondit iħc et dixit: Priusꝙͣ.
te phylippus uocaret cũ esses sub ficu
uidi de: id est sub arbore fici Respon
est. cum esses sub arbore fici. uidi te.
priusquã te phslippus uocaret. Hã
talem uocẽ ꝓtulit tu es filius deitu
es rex isrł: qualem tanto post petrꝰ
quando dominus ei ait: beatus es
symon bariona: quia non tibi reue¬
lauit caro et sanguis. s pater meus

Expanded text:
nosti? Respondit Jesus, et dixit: Priusquam nosti? Respondit Jesus, et dixit: Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub ficu, vidi te; id est, sub arbore fici. Respondest, Cum esses sub fici arbore, vidi te, priusquam te Philippus vocaret. Nam talem vocem protulit, Tu es Filius Dei, tu es rex Israel; qualem tanto post Petrus, quando ei Dominus ait, Beatus es mon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis,
Abbreviated transcription (Latin):
istam mulierem: Intraui in domum
tuam. aquam mͥ ad pedes non dedis¬
ti: illa aũ lacrimis lauit pedes meos.
et capillis suis tersit: Osculum michi
non dedisti: illa aũ non destitit pe¬
des meos osculari oleum michi nõ
dedisti: illa pedes meos unguento
unxit: ꝓpterea dico tibi: dimittuntur
ei peccata multa. qm̃ dilexit multũ:
Cui aũ modicũ dimitat᷑: modicum
diligit: Hoc est dicere: Nus egrotas:
s sanum te putas Osodicum putas
tibi dimitti: cum plus debitor sis. Be¬
ne ista. quia dolus in illa non erat:
meruit medicinã Quid est hoc dolꝰ
in illa nõ erat: Confitebat᷑ peccata:
Hoc laudat in natanahele: Quid: Idẽ qđ dolꝰ
in illo non erat: quia multi pharisei
qui habundabant peccatis. iusto
se dicebant. et dolum afferebant ꝑ
quem sanari nõ poterant Uidit ergo
iam istum in quo dolus non erat: et
ait: Ecce uere israhelita: in quo dolꝰ
non est: Dicit ei natahel Unde me

Expanded text:
istam mulierem? Intravi in domum istam mulierem? Intravi in domum tuam, aquam mihi ad pedes non ardisti; illa autem lacrymis lavit pedes meos, et capulis suis tersit: osculum mihi non dedisti: illa non destitit pedes meos osculari: oleum mihi non dedisti; illa pedes meos unxit unguento. Propterea dico tibi; dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum: cui autem modicum dimittitur, modicum diligit » . Hoc est dicere, Plus aegrotas, sed sanum te putas: modicum putas tibi dimitti, cum plus debitor sis. Bene ista, quia dolus in illa non erat, meruit medicinam. Quid est, dolus in illa non erat? Confitebatur peccata. Hoc et laudat in Nathanaele, quod dolus in illo non erat: quia multi pharisaei qui abundabant peccatis, justos se dicebant, et dolum afferebant, per quem sanari non poterant. 20. Vidit ergo jam istum in quo dolus non erat, et ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Dicit ei Nathanael: Unae me
Abbreviated transcription (Latin):
ta aũ illa mulier irrupit in domum qͦ
non erat inuitata: et desiderio salutis
facta impudens. accessit nõ ad caput
dnĩ. non ad manus. s ad pedes Laũ
eos lacrimis. tersit capillis: osculata
est eos. unxit unguento Pacem fec̃
cũ uestigiis dnĩ: peccatrix: Reprehen¬
dit tamquã sanus medicũ ille phari¬
seus. qui illic discumbebat: et ait ap̃
se: Hic si eẽt ꝓpħa inquit: sciret que.
mulier eiꝰ pedes tetigisset: Ideo autẽ
suspicatus erat eum ignorasse: quia
non illam reppulit. quasi ne inmun¬
dis manib tangeretur. Nouerat
aũ ille. ꝑmisit se tangi. ut tactus ip¬
se sanaret: Dominus uidens cor pha¬
risei: ꝓposuit similitudinẽ: Duo de¬
bitores erant cuidam feneratori. unꝰ
ei debebat quinquaginta denarios
alter quingentos: Cum nõ haberent
unde redderent: don auit ambob
Quis eum plus dilexit: Et ille Cre
do dnẽ: cui plus donauit: Et conu̾¬
sus ad mulierẽ: dixit symoni Uides

Expanded text:
ta autem illa mulier irrupit in domum, quo ta autem illa mulier irrupit in domum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi pedes tetigisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: « Duo debitores erant cuidam feneratori; unus ei debebat quinquaginta denarios, alter quingentos: cum non haberent unde redderent, donavit ambobus; quis eum plus dilexit? Et ille: Credo, Domine, cui plus donavit. Et conversus ad mulierem, dixit Simoni: Vides
Abbreviated transcription (Latin):
de: nisi dupplici corde : Si ergo dol
in isto non erat: sanabilem illumili¬
dic̃iudicauit ñ sanũ: Aliud ẽ enim sandali¬
bilem. quia dolus in illo nõ erat: Q.uo¬
mͥ non erat in illo dolus: Si peccator
est: fatet᷑ se peccatorẽ: Si enim pecca¬
tor est. et iustũ se dicit: dolus est io
re ipsius Ergom natanahele confessio¬
nc̃ peccati laudauit: nõ iudicauit ñ
eẽ peccatorẽ: ꝓpterea cũ pharisei qui
sibi uidebant᷑ iusti rep̾henderent do¬
minũ quia miscebat᷑ egrotis medicꝰ.
et dicerent ecce cũquib manducat cũ
publicanis et peccatorib respondit
medicus freneticis Non est opus
sanis medicus. s male habentib non¬
enim ueni uocare uistos: s peccatores.
Hoc est dicere: Quia uos iustos dici¬
tis. cum sitis peccatores: sanos uos pre¬
dicatis cum langueatis: medicinam
repellitis. non sanitatẽ tenetis Unde
ille phariseus qui uocauerat dñm ad
prandium: sanus sibi uidebat᷑ Egro¬

Expanded text:
orde; nisi duplici corde? Si ergo dolus orde; nisi duplici corde? Si ergo dolus in isto non erat, sanabilem illum medicus judicavit, non sanum. Aliud est enim sanus, alibilem, quia dolus in illo non erat. Quomodo dolus in illo non erat? Si peccator est, fatetur se peccatorem. Si enim peccator est, et justum se dicit; dolus est in ore ipsius. Ergo in Nathanaele confessionem peccati laudavit, non judicavit non esse peccatorem. 19. Propterea cum Pharisaei qui sibi videbantur justi, reprehenderent Dominum quia miscebatur aegrotis medicus, et dicerent, Ecce cum quibus manducat, cum publicanis et peccatoribus; respondit medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegro
Abbreviated transcription (Latin):
dolus non est: Forte non habebat pe¬
catũ: Forte non erat eger Forte il
mediciis non erat necessarius : Absit
Nemo enim sic natus est: ut illom¬
dico non egeret: Quid sibi gͦ uult
in quodolus non est: Aliquanto in¬
tentius queramus: apparebit mͦ in no¬
mine dñ: Dolum dicit añs. et omrꝰ
qui uerba latina intelligit. scit q
dolus est. cum aliud agitur. et ali¬
ud fingit᷑: Intendat caritas ur̃a I
dolus dolor est: Epterea dico. quia
multi frs̃ imꝑitiores latinitatis lo¬
quunt᷑ sic. ut dicant dolus illũ
quet. ꝑ eo quod est dolor: Dolus sus
est: simulatio est: Quando aliqus
aliud in corde tegit. et aliud loqui
dolus est. et tamquã duo corda hs
Unũ quasi sinũ cordis habet. ubi
uidet ueritatem: et alterũ sinũ ub
concipit mendatiũ:. Et ut nouerit
hunc ẽẽ dolum: dictum est in psal¬
mis. labia dolosa: Quid est labiad¬
losa: Sequit᷑. in corde et corde loq¬
ti sunt mala: quid est in corde et c¬

Expanded text:
dolus non est? Forte non habebat pedolus non est? Forte non habebat peccatum? forte non erat aeger? forte illi medicus non erat necessarius? Absit. Nemo hic sic natus est, ut illo medico non egeret. Quid sibi ergo vult, in quo dolus non est? Aliquanto intentius quaeramus; apparebit modo in nomine Domini. Dolum dicit Dominus; et omnis qui verba latina intelligit, scit quia dolus est, cum aliud agitur et aliud fingitur. Intendat Charitas vestra. Non dolus dolor est: propterea dico, quia multi fratres imperitiores latinitatis loquuntur sic, ut dicant, Dolus illum torquet, pro eo quod est dolor. Dolus fraus est, simulatio est. Quando aliquis aliquid in corde tegit, et aliud loquitur, dolus est, et tanquam duo corda habet: unum quasi sinum cordis habet, ubi videt veritatem; et alterum sinum, ubi concipit mendacium. Et ut noveritis hunc esse dolum, dictum est in Psalmis, Labia dolosa. Quid est, Labia dolosa? Sequitur, In corde et corde locuti sunt mala . Quid est, In corde et c
Abbreviated transcription (Latin):
piscatore lucratus est imꝑatorẽ Osag¬
nus est crprianus orator s prior petrꝰ
piscator: ꝑ quem postea crederet non
tantũ orator. s etiam imꝑator: Hullꝰ
nobilis pͥmo electus est nullus doctus.
quia infirma mundi elegit deus: ut
confundẽt fortia Erat ͦ iste magnꝰ.
et sine dolo:. Hoc solo non electus ne
cuiquam uideretur dominus doctos
elegisse. et ex ipsa doctrina legis ue¬
niebat. Quod cum audisset a naza¬
reth: scrutatus enim erat scripturas.
& sciebat quia inde erat expectandꝰ
saluator. quod non facile alii scribe
et pharisei nouerant. Iste eͦ doctissim̃
legis. cũ audisset phylipphum dicentẽ
inuenimus iħm quem scripsit mor¬
ses in lege et ꝓpħe. a nazaret filium
ioseph: ille qui obtime scripturam
nouerat. audito nomine a nazareth.
erectus est in spem: et dixit a nazared
potest aliquid boni eẽ Iam cetera de
ipso uideamus. Ecce uere israhelita:
in quo dolus non est: quid est in qu

Expanded text:
piscatore lucratus est imperatorem. Magpiscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Erat ergo iste magnus et sine dolo: hoc solo non electus, ne cuiquam videretur Dominus doctos elegisse. Et ex ipsa doctrina Legis veniebat, quod cum audisset a Nazareth: scrutatus enim erat Scripturas, et sciebat quia inde erat expectandus Salvator, quod non facile alii Scribae et Pharisaei noverant: iste ergo doctissimus Legis, cum audisset Philippum dicentem, Invenimus Jesum, quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, a Nazareth, filium Joseph; ille qui optime Scripturas noverat, audito nomine Nazareth, erectus est in spem, et dixit, A Nazareth potest aliquid boni esse. 18. Jam caetera de ipso videamus, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quid est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
nec phylippo cui dictũ est de natahel
ecce uere israhelita in quo dolus non
est. Quid e facimus fr̃s: Deberet iste
pͥmus et̃ in apłis. Non solum pͥmus ñ
inuenit᷑ in apłis. s nec medius nec ulti¬
mus. int̾ duodecim natanahel est: cui
tantũ testimoniũ ꝑhibuit filius dei
dicens. ecce uere israhelita in quo do¬
lus non est: Querit᷑ causa quantum
dñs intimat ꝓbabilit̾ inuenimus. Intel¬
ligere debemus enim ipsum natahe¬
lem cruditũ et ꝑitum legis fuisse ꝓp¬
terea noluit dñs illum int̾ discipu¬
los ponere: quia idiotas clegit. unde
confunderet mundũ Audi apłm di¬
centẽ ista Widete enim inquit uoca¬
tionẽ urãm frs̃. quia non multi sapi¬
di elegit deus. ut confundat fortia
et ignobilia mundi et contemptibi¬
lia mundi elegit deus. et ea que non
sunt tamquã sint: ut que sunt eua¬
cuent᷑ Si doctus eligeretur. fortasse
ideo se diceret electum: quia doctri¬
quesiuit ꝑ oratorem piscatorẽ. s de

Expanded text:
hilippo, quod dictum est de Nathanaele: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. 17. Quid ergo facimus, fratres? Deberet iste primus esse in Apostolis? Non solum primus non invenitur in Apostolis, sed nec medius, nec ultimus inter duodecim Nathanael est, cui tantum testimonium perhibuit Filius Dei, dicens, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quaeritur causa? quantum Dominus intimat, probabiliter invenimus. Intelligere enim debemus ipsum Nathanaelem eruditum et peritum Legis fuisse: propterea noluit illum Dominus inter discipulos ponere; quia idiotas elegit, unde confunderet mundum. Audi Apostolum dicentem ista: « Videte enim, inquit, vocationem vestram, fratres, quia non multi potdi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur » . Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, quia doctriquaesivit per oratorem piscatorem; sed de
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquanto uos ducius tenuimꝰ:
consilii fuit ut inportune hore tran¬
sirent Arbitramur iam illos ꝓegis¬
se uanitatem suam Nos aũ frs̃ quo¬
niam pasti sumus epulis salutarib
que restant agamus. ut diem dnicũ
sollemnit᷑ impleamus in gaudiis spi¬
talib et cõparemus gaudia uerita¬
tis cũ gaudiis uanitatis. Et si horre¬
mus: doleamus Si dolemus oremꝰ:

Expanded text:
os diutius tenuimus, consilii fuit ut importunae horae transirent: arbitramur jam illos peregisse vanitatem suam. Nos autem, fratres, quando pasti sumus epulis salutaribus, quae restant agamus, ut diem dominicum solemniter impleamus in gaudiis spiritualibus, et comparemus gaudia veritatis cum gaudiis vanitatis: et si horremus, doleamus; si dolemus, orem
Abbreviated transcription (Latin):
tu ipse traheris: Audi gͦ et fac: unũ
est remedium: Quanti forte hodie au-¬
diendo et non faciendo. rapti sunt flu¬
uio celebritatis huius. Audiendo e¬
nim et non faciendo: uenit fluuius
ipsa celebritas anniuersaria impletꝰ
est torrens. transiturus est et siccatu¬
rus Sue illi quẽ tulerit: Illud ergo
nouerit caritas ura. quia nisi quis
audiat et faciat: non edificat super
petram. et non ꝑtinet ad nomen tã
magnũ. quod sic cõmendauit domi¬
nus: Intentum enim de fecit: Nam si
hoc ante petrus uocaretur: non ita
uideres mysteriũ petre: et putares
casu eum sic uocari. non ꝓuidentia
dei: Ideo eum uoluit aliud priuc
uocari: ut ex ipsa cõmutatione no¬
minis. sacramenti uiuacitas cõmen¬
daret᷑ Et in crastinũ uoluit exire in
galileam. et inuenit phylipphum:¬

Expanded text:
tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum est remedium. Quanti forte hodie audiendo et non faciendo rapti sunt fluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et non faciendo, venit fluvius ipsa celebritas anniversaria, impletus est torrens, transiturus est et siccaturus: sed vae illi quem tulerit! Illud ergo noverit Charitas vestra, quia nisi quis et audiat et faciat, non aedificat super petram; et non pertinet ad nomen tam magnum, quod sic commendavit Dominus. Intentum enim te fecit. Nam si hoc ante Petrus vocaretur, non ita videres mysterium petrae; et putares casu eum, sic vocari, non providentia Dei: ideo voluit eum aliud prius vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. 15. Et in crastinum voluit exire in Galilaeam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui audit uerba mea et non facita
similabo eum uiro stulto: qui edific
domũ suam suꝑ harenã. Descende¬
fumina. et impegerunt in domũ sl
et cecidit: et facta est ruina eius mas
na: Quid ꝓdest quia intrat ecdiam qͥ
uult suꝑ harenam eclificare: Audier¬
doenim et non faciendo edificat qui¬
dem s suꝑ harenam: Si enim nichil
audit: nicħ edificat: Si audit. edis¬
ficat S querimus ubi Si enim aus
et facit: suꝑ petram: Si audit et non
facit: supharenam: duo sunt gener
edificantum: aut suꝑ petram. au
supharenam: Quid gͦ : Iui qui non
diunt securi sunt: Securos eos duis
quia nicħ edificant: nuidi sunt sub
pluuuia. ante uentos ante fiumina
Cum uenerint ista ante illos tollunt
quam domos deiciant: Ergo una est
securitas: et edificare. et suꝑ petram
edificare: Si audire uis et non faciss:
edificas. s ruinam edificas: Cum aut̃
uenit temptatio: deiẽcit domum. et
cum ipsa ruina tuatedollit: Si aũ non
audis nudus es: illis temptationib

Expanded text:
qui audit uerba mea et non facit illum uiro stulto qui aedificauit domum suam super harenam: uenestates et impegerunt in domum illam, et cecidit et fact» . Quid prodest quia intrat Ecclesiam, qui vult super arenam aedificare? Audiendo enim et non faciendo, aedificat quidem, sed super arenam. Si enim nihil audit, nihil aedificat: si autem audit, aedificat. Sed quaerimus, ubi. Si enim audit et facit, super petram: si audit et non facit, super arenam. Duo sunt genera aedificantium; aut super petram, aut super arenam. Quid ergo illi qui non audiunt? securi sunt? securos eos dicit, quia nihil aedificant? Nudi sunt sub pluvia, ante ventos, ante flumina: cum venerint ista, ante illos tollunt, quam domos dejiciant. Ergo una est securitas, et aedificare, et super petram aedificare. Si audire vis et non facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem venerit tentatio, dejicit domum, et cum ipsa ruina tua te tollit. Si autem non audis, nudus es, illis tentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
lippus. et dic̾it ei Quem scripsit mo¬
yses in lege et ꝓpħe: inuenimus iħm
filiũ iosẽph filius eius dicebatur
cui desponsata erat mat̾ eius. Nã
quod ea intacta conceptus et natꝰ
nathanaheli: Aadidit et locũ: a naza¬
reth Et dixit ei nathahel: a narareth
potest aliquid boni ẽẽ. Quid intelli¬
gitur frs: Hon quomͦ aliqui ꝓnun¬
tiant: Nam et sic solet ꝓnuntiari: A
nazareth potest aliquid bom eẽ: Se¬
quit̃ enim uox phylippi: et dicit: Ue¬
ni et uide Ambas aũ istas ꝓnuntia¬
tiones potest ista uox sequi. siue sic
ꝓnunties tamquã confirmans a na
interrogans: a nazareth potest aliqͥd
boni eẽ : Ueni et uide: Cum g siue illo
modo siue isto ꝓnuntiet᷑: non repugnãt
uerba sequentia: Hr̃m est querere. qͥd
potius intelligamus in his uerbis
Qualis fuerit natahel iste : in sequen¬
tib ꝓbamus Aedendite qualis fuerit:
Dñs ipse ꝑhibeat testimoniũ: magnus
dñs: cognitus testimonio ioħis. Beat̾

Expanded text:
. Et dixit ei: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph. Ejus filius dicebatur, cui desponsata erat mater ejus. Nam quod ea intacta conceptus et natusNathanaeli; addidit et locum, a Nazareth. Et dixit ei Nathanael: A Nazareth potest aliquid boni esse. Quid intelligitur, Fratres? Non quomodo aliqui pronuntiant: nam et sic solet pronuntiari, A Nazareth potest aliquid boni esse? Sequitur enim vox Philippi, et dicit, Veni, et vide. Ambas autem pronuntiationes potest ista vox sequi, sive sic pronunties tanquam confirmans, A Nainterrogans, A Nazareth potest aliquid boni esse? Veni, et vide. Cum ergo sive illo modo, sive isto pronuntietur, non repugnent verba sequentia; nostrum est quaerere quid potius intelligamus in his verbis. 16. Qualis fuerit Nathanael iste, in sequentibus probamus. Audite qualis fuerit: Dominus ipse perhibet testimonium. Magnus Dominus cognitus testimonio Joannis: beatus
Abbreviated transcription (Latin):
tus. grece ip̃c ẽ Abunctione enim dici¬
xp̃c̃ unctus Ille singularit᷑ unctus.
precipue unctus. unde om̃s xpiani
ungunt᷑ ille p̃cipue. Quom in psal¬
mo dicit: Audi: Propterea unrit te
deus. deus tuus. oleo exultationis. p̃
particib tuis: Participes enim eius os
Scĩ . s ille singularit᷑ sanctus scõꝵ. sin¬
gularit᷑ unctus. singularit᷑ xpc̾. Et¬
monem: Intuitus aũ eum ihe: dixit
Tu es symon filius iohanna tu uoc

Expanded text:
tus. Ab unctione enim diciChristus, unctus. Ille singulariter unctus, praecipue unctus; unde omnes Christiani unguntur, ille praecipue. Quomodo in Psalmo dicit, audi: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Participes enim ejus omnes sancti; sed ille singulariter Sanctus sanctorum, singulariter unctus, singulariter ChristJesum. Intuitus autem eum, Jesus dixit, Tu es Simon
Abbreviated transcription (Latin):
filius eẽt iste Quid magnum dnõ:
et miraris quia dixit uni homini di
es filius illius. et tu uocaberis illud
Magnũ quia mutauit ei nomen: eas
cit de symone petrum Petrus aũ ay
tra: petra uͦ ecclesia: Ergo in petri
mine. figurata ẽ eccłia & quis secur
nisi qui edificat supra petram: Et qͥ
ait ipse dñs: Qui audit uerba mea hi

Expanded text:
iste. Quid magnum Dominodestinavit; et miraris quia dixit uni homini, Tu es filius illius, et tu vocaberis illud? Magnum quia mutavit ei nomen; et fecit de Simone Petrum? Petrus autem a petra, petra vero Ecclesia: ergo in Petri nomine figurata est Ecclesia. Et quis securus, nisi qui aedificat super petram? Et quid ait ipse Dominus? « Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: Si autem filii: et heredes ꝑ deum
Et iterum. heredes quidẽ dei: cohere¬
des autẽ xp̃i: Non timuit ille habere
coheredes: quia hereditas eius non fit
angusta si multi possederint. Illi ipsi
certe illos possidente fiunt hereditas
ipsius: et ille uicissim fit hereditas ipsoꝵ
Audi quomͦ ipsi fiant hereditas ipsuis¬

Expanded text:
Apostolus, Si autem filius, et haeres per Deum : Apostolus, Si autem filius, et haeres per Deum : et iterum, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tem: S addidit: Q uot quot autem re¬
ceperunt eum: Quid eis p̃stitit: Mag¬
na beniuolentia: magna miscđdia:
Unicus natus est: et noluit remanere
unus: Multi homines cum filios non ha¬
buerint ꝑacta etate. ad optant sibi et
uoluntate faciunt. quod natura non
potuerunt: hoc faciunt homines: Si
autẽ aliquis habeat unicũ filium :
gaudet ad illum magis. quia solus
omĩa possessurꝰ est: et non habebit qui
cum eo diuidãt hereditatem: ut pau¬
ꝑior remaneat: Non sic deus Unicũ.
eundem ipsum quem genuerat. et ꝑ
quem cuncta creauerat. misit in huc
mundum: ut nõ esset unus. s fr̃s ha¬
beret adoptatos: Non enim nos nati
sumus de deo. quomͦ ille unigenitus:
s adoptati ꝑ grãm ipsius Ille enim
uenit unigenitus ut solueret pecca¬
ta. quib peccatis implicabamur : ne
ad optaret nos ꝓpt̾ impedimentũ coꝵ
quos sibi fr̃s facere uolebat: Ipse sol¬
uit. et fecit coheredes Sic enim dicit

Expanded text:
tem. 13. Sed addidit: Quotquot autem retem. 13. Sed addidit: Quotquot autem receperunt eum. Quid eis praestitit? Magna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit
Abbreviated transcription (Latin):
parietes accusam̾: aut in illa quã dici¬
mus bonam parietes laudamus: s ma¬
lam domum inhabitantes malos: et bo¬
nam domũ inhabitantes bonos: sic et
mundum qui inhabitant amando mũ¬
dum: qui sunt qui diligunt mundũ:
ipsi qui. corde habitant in mundo:
Nam qui non diligunt mundum car¬
ne uersantur in mundo: sed corde in ha¬
bitant cęlum: Sic̃ apłs dicit Nr̃a enim
conuersatio in celis est: Ergo mundus
ꝑ eum factus est: et mundus eum nõ
cognouit: In sua ꝓpͥa uenit. quia ista
omnia ꝑ ipsum facta sunt: et sui eum
non receperunt: Qui sui: homines qͦs
fecit. iudei quos pͥmitꝰ fecit. suꝑ omẽs
gentes eẽ: quia alie gentes idola ado¬
rabant. et demonib scruiebant: Ille aũ
populus natus erat de semine abrahã:
et ipsi maxime sui. quia et ꝑ carnem
quam susciꝑe dignatus est: cognati:
gͦ saluus factus est: Nemo enum saluus
fiet: nisi qui xp̃m receperit uenien¬

Expanded text:
parietes accusamus; aut in illa quam diciparietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . Ergo mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit. 12. In sua propria venit: quia omnia ista per eum facta sunt. Et sui eum non receperunt. Qui sui? Homines quos fecit. Judaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natus erat de semine Abrahae: et ipsi maxime sui; quia et per carnem quam suscipere dignatus est, cognati. ergo salvus factus est? Nemo enim salvus fiet, nisi qui Christum receperit venien
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus quasi uersat molem quam fa¬
bricat: Presentia maiestatis facit quod
facit: p̃sentia sua gubernat quod fecit
Sic ergo erat in mundo: quomͦ ꝑ quem
mundus factus est: ꝑ ipsum enim mũ¬
dus factus est: et mundus eum non cog¬
nouit: quid est mundus factus est ꝑip¬
sum: Celum. terra. mare. et omĩa que in
eis sunt: mundus dicit᷑ Iterum alia
significatione: dilectores mundi. mun¬
dus dicunt᷑: Mundus ꝑ ipsum factus ẽ:
et mundus eũ non cognouit: Non enĩ
celi non cognouerunt creatorem suũ.
aut angeli non cognouerunt creato¬
rem suum. aut non cognouerunt cre¬
atorem suum sidera: quem conficentur
demonia: omĩa undiq testimoniũ ꝑ¬
hibuerunt: Sed qui non cognouerut᷑:
ꝯui amando mundũ: dicti sunt mũ¬
dus: Amando enĩ habitamus corde: a¬
mando aũhoc appellari meruerunt.
qđ ille ubi habitabant: quomͦ dicimꝰ
mala est illa domus aut bona est illa
domus: non in illa quã dicimꝰ malam.

Expanded text:
trinsecus quasi versat molem quam fatrinsecus quasi versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Per ipsum enim mundus factus est, et mundus eum non cognovit. 11. Quid est, mundus factus est psum? Coelum, terra, mare et omnia quae in eis sunt, mundus dicitur. Iterum alia significatione, dilectores mundi mundus dicuntur. Mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Num enim coeli non cognoverunt Creatorem suum, aut Angeli non cognoverunt Creatorem suum, aut non cognoverunt Creatorem suum sidera, quem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam,
Abbreviated transcription (Latin):
est enim: Pulsate et aꝑietur uob̃ Non
solum autem illi non pulsauerunt. ut
aꝑiretur: sed negando. hostium ipsum
contra se astrinxerunt: ꝙ ait eis dominꝰ:
Nec ego dico uobis. in qua potestate hec
facio Et confusi sunt ꝑ ioħm:. impletũ¬
q in illis est paraui lucernam xp̃o meo.
inimicos eius induam confusione In mũ¬
do erat. et mundus ꝑ ipsum factus est.
Ne putes quia sic erat in mundo: quomͦ
in mundo est terra. in mundo ẽ celum.
in mundo ẽ sol. luna. et stelle. in mũdo
arbores: pecora. homines: non sic iste in
mundo erat: S quomͦ erat: quomodo
aitifex regens quod fecit Non enim sic
fecit. quomͦ facit faber: fõrinseeꝰ est archa
quam facit: et illa in alio loco posita est
cum fabricatur et quamius uixta sit.
ipse alio locosedet qui fabricat. et extrin¬
secꝰ est: ad illud quod fabricat. Deus aũ¬
in inundo infusus fabricat. ubiq positꝰ
fabricat. et non recedit aliquo: non ex¬

Expanded text:
est enim: Pulsate, et aperietur vobis . Non est enim: Pulsate, et aperietur vobis . Non solum autem illi non pulsaverunt, ut aperiretur; sed negando, ostium ipsum contra se obstruxerunt. Et ait eis Dominus: Nec ego dico vobis in qua potestate ista facio . Et confusi sunt per Joannem; impletumque in illis est, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione . 10. In mundo erat, et mundus per eum factus est. Ne putes quia sic erat in mundo, quomodo in mundo est terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: Deus autem mundo infusus fabricat, ubique positus fabricat, et non recedit aliquo, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
et lucens: et uos uoliuistis ad horam exul¬
monium: maius ioħe. Ergo ostendit quia
ꝓpt̾ homines uoluit ꝑlucernã demons¬
trari. ad fidem credentiũ: ut ꝑ ipsam lu¬
cernam inimici eius confunderentur:
et dicebant dic nobis in qua potestate
ioħis unde est. de celo an ab hominibus:
Et turbati sunt et dixerunt apud semet¬
ipsos Si dixerimꝰ de celo: dicturus ẽ nob̃
Quare gͦ non creditͥis illi: Quia ille xp̃o
ꝑhibuerat testimoniũ: et dixerat. Non
sum ego xp̃c: sed ille Si aũ ex hominib
dixerimus eẽ.: timemus populũ ne lapi¬
det nos: quia tanꝗͣ. ꝓpħam habebant
iobm: Timentes lapidationẽ. s plus ti¬
mentes ueritatis confessionẽ: responderũt
mendatium ueritati. et mentita est ini¬
quitas sibi dixerunt enĩ: Nescimus: Et
dominus quia ipsi contͣse clauserant ne¬
gando se scire qđ nouerant: nec ipse illis
aperuit. quia nõ pulsauerunt: Dictũ

Expanded text:
et lucens, et vos voluistis ad horam exsulet lucens, et vos voluistis ad horam exsulmonium majus Joanne 9. Ergo ostendit quia propter homines voluit per lucernam demonstrari ad fidem credentium, ut per ipsam lucernam inimici ejus confunderentur. et dicebant, Dic nobis, In qua potestatJoannis unde est de cEt turbati sunt, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus de coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis illi? quia ille Christo perhibuerat testimonium, et dixerat, Non sum ego Christus, sed ille . Si autem ex hominibus dixerimus esse, timemus populum ne lapidet nos; quia tanquam prophetam habebant Joannem. Timentes lapidationem, sed plus timentes veritatis confessionem, responderunt mendacium veritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non pulsaverunt. Dictum
Abbreviated transcription (Latin):
Opus est ut habeas unde uideas: qđ tibi
numꝗͣ. recedit: Opus est ut tu nõ recedas
abeo: qui nusriꝗͣ. recedit: Opus est ut tu
non deseras: et non desereris Noli cadẽ:
et non tibi occidet Si tu feceris casum:
ille tibi facit occasum: Siautem tu stas:
p̃sens est tibi sed non stetisti: Recordare
unde cecideris: unde te deiecit. qui pͥor
te cecidit. Deiecit enim te non ui. non
inpulsu: sed uoluntate tua: Si enim ma¬
lo non consentires: stares. illuminatus
maneres: Modo aũ quia iam cecidisti et
factus es saucius corde unde uideri illa
lux potest: uenit ad te talis qualem pos¬
sis uidere. et talem se hominem p̾buit.
ut ab homine quereret testimonui Ab ho¬
mine q̃rit testimoniũds̃: & ds̃ testẽ habet hoĩ¬
uẽ: habet ds̃ testẽ hominẽ: s ꝓpt̾ hominem:
Tam infirmi sumus ut ꝑlucernam que¬
ramus diem: quia lucerna dictus ẽ ioħs
ipse. dño dicente. ille erat lucerna ardẽs¬

Expanded text:
Opus est ut habeas unde videas quod tibi Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem; habet Deus testem hominem, sed propter hominem: tam infirmi sumus! Per lucernam quaerimus diem: quia lucerna dictus est ipse Joannes, Domino dicente: Ille erat lucerna arde
Abbreviated transcription (Latin):
idoneam aciem gerunt: Sic g illi homi¬
nes ad quos uenerat xp̃c: minus idonei
erãt eum uidere : Radiauit ioħm. et
ꝑ illum confitentem se radiatum. se il¬
luminatum eẽ: non qui radiaret et il¬
luminaret: cognitꝰ est ille qui illuminat.
cognitus est qui illustrat. cognitus est.
qui implet & quis est: qui illuminat
inquit omẽm hominẽ uenientẽ in hũc¬
mundum: Nam si illinc non recede¬
ret: non eẽt illuminandus S ideohic
illuminandus. quia illĩc recessit. ubi
homo semꝑ poterat eẽ illuminatus:
ꝯuid g. si uenit huc ubi erat: In hoc
mundo erat: Et h̾ͥc erat: et huc uenit: hic
erat ꝑ diuinitatẽ: huc uenit ꝑ carnẽ
Quia cum hic eẽt ꝑ diuinitatem: ab
stultis et cecis. et iniquis. uideri non
poterat: Ipsi iniqui tenebre sunt.: de
quib dictum ẽ: lux lucet in tenebriᷤ.
et tenebre eam non conp̃henderunt.
Ecce hic est et modo: et hic erat et sẽꝑ
hic est: et numqͣ recedit. nusq recedit

Expanded text:
idoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omidoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omnes ad quos Christus venerat, minus idonei erant eum videre: radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit.
Abbreviated transcription (Latin):
eratis fuistis enĩ aliquando tenebre. Ibi
non addidit in dño ergo tenebre in uob̾.
lux in dnõ: Sic et ille non erat lux: sed
ut testimonium ꝑhiberet de lumine:
Ubi autem est ipsa lux: erat lux uera
que illuminat omẽm hominem ueniẽ¬
tem in hunc mundum: Si omẽm homi¬
nẽ uenientẽ: et ipsũ ioħm: Ipse gͦ illumina¬
bat. a quo se demonstrari uolebat: Intel¬
ligat caritas ur̃a Weniebat enim ad mẽ¬
tes infirmas. ad corda saucia. ad aciem
anime lippientis: ad hoc uenerat: Et
unde posset anima uidere quod ꝑfec¬
te est: Quomͦ plerumq fit. ut in aliqͦ
corpore radiato cognoscatur ortus esse
sol: qm̃ oculis uidere non possumus: qr
et qui saucios habent oculos idonei sũt
uidẽ parietem illuminatum et illus¬
tratum a sole : uel montem. uel arborẽ
aut aliquid eiusmodi idonei sunt ui¬
dere: et in alio illustrato demonstratur
illis ortus ille. cui uidendo adhuc min̾

Expanded text:
eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus
Abbreviated transcription (Latin):
qui illuminat montem: qui ad hoc erec¬
tus est ut prior radios excipiat. et ocu¬
lis tiuis nunciet: ergo non erat ille lum̃:
Quare igitur uenit: s ut testimoniũ
ꝑhiberet de lumine: ut quid hoc: Ut
om̃s crederent ꝑ illum. Et de quolumi¬
ne testimonium ꝑhiberet: Erat lux ue¬
ra: quare additum ẽ uera: quia et ho¬
mo illuminatus: dicitur lux s uera
lux illa est: que illuminat: Nam et ocu¬
li nri dicuntur lumina. et tamen nisi
aut ꝑ noctem lucerna accendatur. aut
ꝑ diem sol exeat: lumina ipsa sine cau¬
sa patet̃: Sicgͦ et ioħseratlur. s ñ ueralux: qi
ñilluminatꝰ tenebre erat. s illuminatione
factꝰẽluxNisi autem illuminaretur te¬
nebre erat: sicut omẽs impii quib iam
credentib dicit apłs: fuistis aliquando
tenebre: Nunc autẽ quia crediderunt
quid: Nunc autem lux inquit in dnõ
Nisi adderet in dnõ.: non intelligeremꝰ
lux inquit in dnõ: tenebre non in dnõ

Expanded text:
qui illuminat montem, qui ad hoc erecqui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem lux, inquit, in Domino . Nisi adderet, in Domino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. cum sit ubiq p̾sens. et nullo loco cõ-¬
tineatur. s secundũid uenit. Quod ap¬
paruit homo: Quia ergo sic erat homo. ut
lateret in illo deus: missus est ante illum
magnus homo: ꝑ cuius testimonium in¬
ueniretur plusquã homo: Et quis est hic:
fuit homo & quomͦ posset iste uerum de
deo dicere: Missus adeo: Quid uocabatur:
cui nomen erat ioħs: Quare uenit: Hie
uenit in testimoniũ ut testimoniũ ꝑhib̾et de lu¬
mine: ut omnes crederent ꝑ illum: qua¬
lis iste qui testimoniũ ꝑhiberet de lumi¬
ne: Magnum aliquid iste ioħs. ingens
meritum. magna grã. magna celsitudo
Alirare plane. mirare: sed tanquã mon¬
tem: Mons aũ in tenebris est: nisi luce ues¬
tiatur: Ergo tantum muare ioħm. ut
audias quod sequitur. non erat ille lum̃
ne cum montem putas lumen eẽ. nau¬
fragium in monte facias. non solatium
inuenias S quid debes mirari: Montem
tanquã montem: Erige autem te ad eũ

Expanded text:
cedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco concedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plusquam homo. Et quis est hic? fuit homo: et quomodo possit iste verbum de Deo dicere? Missus a Deo: quid vocabatur? cui nomen erat Joannes: quare venit? audi. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba: Irrides crucifixum xp̃m: ipse est
quem longe uidisti in principio erat uer¬
bum: et uerbum erat apud deum et ds¬
erat uerbum S quare crucifixus est:
Quia tibi lignum humilitatis eius neces¬
sarium erat Suꝑbia enĩ tumueras: et
longe ab illa patria piectus eras. et fluc¬
tib huius scłi interrupta ẽ uia: et qua
transeatur ad patͥam non ẽ. nisi ligno por¬
teris: Ingrate irrides eum qui ad te ue¬
nit ut redeas: Ipse factus est uia: et hoc
ꝑ mare: Inde in mari ambulauit: ut os¬
tenderet eẽ in mari uiam: s tu qui qͦmͦ
ipse ambulare in mari non potes. naui
portare. ligno portare: Crede in crucifixũ:
et poteris ꝑuenire: Propt̾ te crucifixus
ẽ: ut humilitatẽ doceret. Et quia si sic
ueniret ut deus: non agnosceretur. Si
enim sic ueniret ut deus: non ueniret eiᷤ
qui uidere dm̃ non poterant. Non enim
scđm id quod ds̃ est. aut uenit. aut dis¬

Expanded text:
superba! irrides crucifixum Christum; ipse est superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Sed quare crucifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut dis
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ est: Sequitur et dicit aꝑtius dicen¬
tes enim se esse sapientes: stulti facti sut̃
Uiderunt quo ueniendũ cẽt. sed ingͣci
ei qui illis p̾stitit quod uiderłint. sibĩ
uoluerunt tribuere quod uidebant:
ꝙ. facti suꝑbi. amiserunt et quod uide¬
bant: et conuersi sunt inde ad idola et
simulacra  ad culturas demonioꝵ. ado¬
rare creaturam. et contempserunt crea¬
torem: Sediam isti elisi: ista fecerunt.
Ut autem eliderentur. suꝑbierunt.
Cum autẽ suꝑbirent: sapientes se esse
dixerunt: hi gͦ de quib dixit. qui cũ
ioħs. quia ꝑ uerbũ dei facta sunt omĩa
Nam inueniunt᷑ et ista in libris phy¬
losophorum: et quia unigenitum filiũ
habet deus. ꝑ quem sunt omĩa. Illud po¬
tuerunt uidere quod est: sed uiderunt
delonge: Noluerunt tenere humilita¬
tem xp̃i. in qua naui securi ꝑuenirent
ad id quod longe uidere potuerunt.: et
et sorduit eis crux xp̃i: Mare transeundũ
est. et lignum contempnis: O sapientia

Expanded text:
t apertius: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum Joannes, quia per Verbum Dei facta sunt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia