comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tinꝰ qui regis totile tp̃re eiꝰ¬
dem fundensis monast̾ii p̃positꝰ fuit.
in discipulatu illiꝰ conu̾sus atq e¬
ruditꝰ ẽ. De qͦ qͣmuis uͥtutes młtas
dictus tn laurentiꝰ religiosus uir qͥ
nũc suꝑ est.⁊ ei ip̃o in tẽꝑe familia¬
rissimꝰ fuit: multa mͥ de illo dice cõ¬
sueuit: ex quib ea q̃ recolo pauca
narrabo. In eadem ꝓuincia sam¬
nii qͣm supͣ memoraui: idem uir ꝓ
utilitate monast̾ii carpebat iter.
Cũq darida gothorũ comes cum
exercitu in eodem loco ueniss:dei
seruus ex caballo in qͦ sedebat ab¬
hominib eiꝰ ꝓiectꝰ ẽ. Qui iumenti
ꝑditi dampnũ libent̾ ferens. ⁊ fla¬
gellũ qd̃ tenebat diripientib ob¬
tulit dicens. Tollite ut habeatis
qͣlit̾ hoc iumentũ minare possitil.
Quib dictis: ꝓtinꝰ se in or̃onẽ dedit.
Cursu asit rapido p̃dicti ducis exer¬
citus ꝑuenit ad fluuiũ nõie Uitͤ¬
nũ: ibiq eqͦs suos ceperunt singłi
hastis tund̾e̾. u̾b̾ib cede̾. calcaribus

Expanded text:
Libertinus, qui regis Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas aedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in qhominibus ejus projectus est. Qui jumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat, diripientibus obtulit, dicens: Tollite, ut habeatis qualiter hoc jumentum minare possitis; quibus dictis protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium, nomine Vulturnum, ibique equos suos coeperunt singuli hastis tundere, et calcaribus
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝰ reseruauit. ut situt scͥptũ ẽ ĩ eis
eꝑiretur isrł qͥa ñ nũqͣm ut dictũ
ẽ eis ⁊̃ quib magna tribuit. ꝑua
quedã rep̃hensibilia relinquit. ut
semꝑ habeant cõtra qd̃ bellũ gerãt.
⁊ deuictis magnis hostib m̃tẽ ñ eri¬
gant. qñ eos adhuc adu̾sarii ⁊̃ mi¬
at. ⁊ ex infirmitate lassescat. qͣtinꝰ
⁊ ex parte cõstructa sit. ⁊ ex parte
se conspiciat ẽẽ destructã: ut ꝑ bonũ
qd̃ q̃rit ⁊ hab̾e ñ ualet. illud seruet
humilit̾ qd̾ habet. S quid mirũ qd̾
hoc de homine dicimꝰ qñ illa suꝑna re¬
gio in ciuib suis ex parte dampna
ꝑtulit. ⁊ ex parte fortit̾ stetit. ut elec¬
ti angłoꝵ sp̃c dum alios ꝑ suꝑbiã ce¬
cidisse conspic̾ent. ip̃i tanto robustiꝰ
qͣnto humiliꝰ starent: Illi gͦ regioni
sua ⁊̃ detͥmenta ꝓfuerunt q̃ ad et̾ni¬
tatis statum ex parte sue destructõ¬
nis ẽ solidiꝰ instructa. Sic gͦ ⁊ ĩ una¬
quaq anima agitur ut in humili-¬

Expanded text:
utius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eo experiretur Israel. Quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quos bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii miat, et ex infiet ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robustius quanto humilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, quae ad aeternitatis statum ex parte suae destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur, ut in humili
Abbreviated transcription (Latin):
te. qͥdnam ẽẽ dicimꝰ: sponte S̾
leticie frena laxabat. an tot u̾tuti¬
b pollens aliqñ ad p̃sensgaudi
ũ ⁊̃ renitens eiꝰ animꝰ trahebatur:¬
agna ẽ petre om̃ipotẽtis g̾g̾¬
dei dispensatõ. ⁊ plerũq cõtin¬
git ut quib maiora bona p̃stat.
q̃dam minora ñ t̾buat: ut sẽꝑ eoꝵ
animꝰ habeat unde se ip̃e rep̃hẽdat:
qͣtinꝰ dum appetũt ꝑfecti ẽẽ nͨ pos¬
sunt. ⁊ laborant iñ hoc qd̾ ñ acce¬
perunt. nͨ tamen laborando p̾ualẽt.
in hiis q̃ accepta habent se minime
extollant. s di̾cant quia ex semzip̃iᷤᷤ
maiora bona ñ habent. qͥ ĩ semz ip̃is
uinc̾e̾ parua uicia atq extrema ñ
possunt. Hinc enim ẽ qd̵ ꝑducto dñs¬

Expanded text:
te, hoc esse dicimus? Sponte sibi leticie frena laxabat, an tot virtutibus pollens aliquando ad presens gaudium etiam renítens eius animus trahebaturagna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen elaborando prevalent, in his que accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semet ipsis maiora bona non habent, qui in semet ipsis vincere parva vitia atque extrema non possum. Hinc est enim quod perducto D
Abbreviated transcription (Latin):
deus qd̃ fideli famulo bñdicto ꝓmise¬
rat. ut si res gentib trade̾t: animas
custodiret.Qua in re pauli uicem
uideo tenuisse bñdictũ. qͥ cuiꝰdam
nauis rerũ om̃iũ iacturam ꝑtulit.
ip̃e in cõsolatõnẽ uitã om̃iũ qͥ eũ¬

Expanded text:
Deus quod fideli famulo Benedicto promiseDeus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eu
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis theopb nõie. eiꝰdẽ gͥg̾¬
bñdicti patris fuerat ãmonitõne
cou̾sus: qui ꝓ uite sue merito mag¬
nã apud eum familiaritatis fidu¬
tiã habebat. Hic cum quadam die
eiꝰ cellulã fuiss ing̾ssus. hũc ama¬
rissime flentẽ repperit.Cũq diu
subsisteret eiꝰq ñ finiri lacͥmas cõ¬
spic̾et. nec tñ ut uir dei cõsueu̾at
orando plang̾et.s merendo: q̃ nã
causa tanti luctus extiteret ĩqͥsi¬
uit. Cui uir dei ilico Rendit. Om̃e
hoc monast̾iũ qd̾ construxi. ⁊ cũc¬
ta q̃ fr̃ib p̾paraui. om̃ipotentis
dei iudicio tradita sunt. Uix aũt
obtin̾e potui: ut mͥ ex hoc loco anime
cõcede̾ntur. Cuiꝰ uocẽ tunc theoꝓb
audiuit. nos aũt cernimꝰ qͥ destruc.¬
tum mͦ a longobardorũ gente eiꝰ
monast̾ium scimꝰ. Nocturno enĩ tẽ¬
pore ⁊ quiescentib fr̃ib nuꝑ illic lõ¬
gobardi ingressi sunt:qui diripiẽ¬
tes om̃ia ne unũ quidẽ hominẽ illic
ten̾e potuerunt: s impleuit om̃pe

Expanded text:
nobilis Theoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
luta labia haberet aꝑuit. cũ subiũxͣ:
in medio populi polluta labia habẽ¬
tis ego hĩto. Pollutõnẽ namq labio¬
rũ hab̾e se doluit: s unde hanc cõtͣxe¬
rit indicauit. cum in medio ppłi pol¬
luta labia habentis se habitare ꝑhibu¬
it. Ualde enim difficile ẽ ut lingna
scłariũ mentem ñ inqͥnet qͣm tãgit.
Quia dum plerũq eis ad q̃dã loc̃m¬
da c̃ descendimꝰ. paulisꝑ assueti hanc
ip̃am locutõnẽ que nobis indigna
est ⁊̃ delectabilit̾ tenemꝰ. ut ex ea iã
redire ñ libeat. ad qͣm uelut ex c̃descẽ¬
sione duc̃ti uenimꝰ inuiti. Sic q fit.
ut ab ociosis ad noxia a leuib ad gͣ¬
potenti dño tanto iã minꝰ exauditur
in p̃ce. qͣnto ampliꝰ inqͥnatur stulta
tit aurẽ suã ne audiat legẽ: or̃o eiꝰ
erit execrabilis. Qͥd gͦ mirũ si postu¬
lantes tarde a dño audimur: qͥ p̃ci¬
pientẽ dñm aut tarde aut nullo mͦ

Expanded text:
luta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: luta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit, quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti, hanc ipsam locutionem quae nobis indigna est etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut ab opotente Deo tanto jam minus exauditur in prece, quanto amplius inquinatur stulta rtit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
meriti dicimꝰ. qd̾ eius ori tantũ
factus ẽ ꝓximus om̃pc deus : g̾g̾.
pud om̃ipotentis dei singularem
mũdiciam atq eiꝰ sĩplicẽ naturã
multũ petre humani cordis mũdi¬
cia atq simplicitas ualet. Hoc ip̃o
nãq qd̃ eius famuli a t̾renĩs actõi¬
b segregati ociosa loqͥ nesciũt. et
mentẽ ꝑ u̾ba sparg̾e. atq inqͥnare
deuitant. auctoris sui p̃cetis exau¬
ditõnẽ impetrant. cui in qͣntũ est
possibile ip̃a puritate ac simplici¬
tate cogitatõnis. quasi ex quadã iã
similitudine concordant.Nos aũt
turbis popularib admixti. dum fre
a loquim᷑. os nr̃m om̃ipotenti deo tã¬
to longinquũ fit. qͣnto huic mundo
ꝓximũ. Multũ qͥppe deorsũ ducimur.
dum locutõne cõtinua scłarib admis¬
cem᷑. Qd̃ bñ esaias pͦtqͣm regẽ dñm
ex̾cituũ uidit in semz ip̃o rep̃hendit
⁊ penituit dicens. ue mͥ qͥa tacui: qͥa
pollutꝰ a labiis ego sum. Qui cur pol¬

Expanded text:
meriti dicimus, quod ejus ori tantum meriti dicimus, quod ejus ori tantum factus est proximus omnipotens Deus? GREGOR. Apud omnipotentis Dei singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum freqa loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum duaecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur pol
Abbreviated transcription (Latin):
Dem uir dei egit aliud qd̾ sileri
ñ debeat. Cum enim magna eiꝰ opi¬
nio longe lateq crebrescet: quidã
dẏaconꝰ longe positꝰ ꝑg̾e ad eum stu¬
duit. ut eiꝰ se or̃onib cõm̃daret. Qui
ad eiꝰ cellulã ueniens. omnẽ locũ ꝑ
cͥcuitũ inuenit ĩnumeris s̾p̾entibus
plenũ. Cũq uehement̾ expauisset.
clamauit dicens. S̾ue dei ora. Erat
aũt tunc mira serenitas. Egressus
uͦ florentiꝰ ad celum oculos ⁊ palmas
tetendit. ut illã pestem sicut sciret
dñs auferret. Ad cuiꝰ uocem subito
celum intonuit. atq idẽ tonitruus
om̃s illos qui eundẽ locũ occupaue¬
rant sp̾entes int̾emit. Qͦs dũ uir dei
florentiꝰ intẽptos aspice̾t dixit. Ecce
occidisti illos domine. Qͥs eos hinc
leuat: Moxq ad eiꝰ uocẽ tante aues
uenert̃. qͣnti spͥantes occisi fuerant.
Que as portantes singulos.⁊ longiꝰ
ꝓicientes: locũ habitatõnis illiꝰ mũ¬
dũ a serpentibus om̃im reddiderũt.
uid uirtutis quid fuisse petrus.¬

Expanded text:
dem vir Dei egit aliud, quod sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio longe lateque crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illius mundum a serpentibus omnimodo reddiderunt. PETR. Quid virtutis, quid fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ressimꝰ qͣnto cũ auctore om̃iũ unũ
efficimur ꝑ humilitatẽ. Q̾d autem
mirũ. si electi qͥq incarne positi:
multa fac̾e̾ mirabilit̾ possunt: qͦꝵ
ip̃a quoq ossa mortua plerũq in
multis miratulis uiuunt.¬

Expanded text:
res simus, quanto eum auctore omnium unum res simus, quanto eum auctore omnium unum efficimur per humilitatem. Quid autem mirum, si electi quique in carne positi multa facere mirabiliter possunt, quorum ipsa quoque ossa mortua plerumque in multis miraculi vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et si de isto exeo. in quẽ intrabo: Casu
aũt iuxta portꝰ ꝑuulus pascebat᷑. Tũc
sc̃imonialis femina p̃cepit dicẽs. exiab
eo. ⁊ in hunc porcũ ingred̾e. Qͥ statĩ
de homine exiit:porcsi quẽ iussus fu-¬
erat inuasit. occidit ⁊ recessit. petͥs.
ellem nosse.si saltẽ porcum con¬
cedere sp̃ui ĩmũdo debuit. g̾g̾.
reposite regule nr̃e actioni sunt
facta u̾itatis. ip̃i ⁊ enĩ redẽptori
nr̃o a legione q̃ hominẽtenebat dic¬
tũ ẽ:sieicis nos: mitte nos in gregẽ
porcoꝵ. Qͥ hanc ⁊ab homine expulit:
⁊ in porcos ire eosq in abyssũ mitt̾e
cõcessit. Ex qua re ⁊̃ hoc colligitur. qd̾
absq cõcessione om̃ipotẽtis dei. nullã
maliguꝰ sp̃c contͣ hominẽ potestatẽ
habeat: qui inporcos intrare ñ potuit
nͥ ꝑmissus. Illi gͦ necesse ẽ nos spõte
subdi. cui ⁊ adu̾sa om̃ia subiciũtur
in uita: ut tanto nr̃is hostib potẽtio¬

Expanded text:
Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit, et recessit. PETR. Velim nosse si saltem porcum concedere spiritui immundo debuit. GREGOR. Propositae regulae nostrae actioni sunt facta Veritatis. Ipsi etenim Redemptori nostro a legione, quae hominem tenebat, dictum est: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui hanc et ab homine expulit, et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re etiam hoc colligitur, quod absque concessione omnipotentis Dei nullam malignus spiritus contra hominem potestatem habeat, qui in porcos intrare non potuit nisi permissus. Illi ergo nos necesse est sponte subdi, cui et adversa omnia subjiciuntur invita, ut tanto nostris hostibus potentio
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã feci testis extitit. mͥq hoc ĩti¬
mare curauit: qd̾ in spolitana urbe
puella q̃dã nobilis. cuiꝰdã p̾marii filia.
celestis uite desiderio exarsit: eiq pat̾¬
aliud nͥ sex untias uniꝰ possessiuncule
largiretur. Eius uͦ exemplo ꝓuocate
ceperunt apud eam multe nobilioris
gen̾is puelle conu̾ti. atq om̃ipotẽti
dño dedicata uͥginitate su̾ire. Quadã
uͦ die idem eleutheriꝰ ałbas uir uite
uen̾abilis ad eam gr̃a exhortatõis atq
edificatõis accesserat. ⁊ cũ ea de u̾bodei
colloq̃ns sedebat. cum repente ex eodẽ
fundo quẽ in sex untias a patre ꝑcepe¬
rat cũ exenio rusticꝰ uenit: qͥ dũ ante
eos assist̾et maligno spu correptꝰ cecidit.
fatigariq nimiis stridorib atqba¬
latib cepit. Tunc sc̃imonialis femina
surrexit: atq irato uultu magnisq
clamorib imꝑauit dicens. Exi ab eo
miser. exi ab eo miser. Ad cuiꝰ uocem
ꝓtinꝰ ꝑ os uexati dẏabolus Rndit dicẽs.

Expanded text:
erius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eique pataliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutherius abbas, vir vitae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus coepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt rem qͣm narro testant᷑. qd̾
cognatõne ꝓximꝰ fuit. Qui quadã
die de itin̾e domũ reu̾sus mãtipio
suo negligent̾ loq̃ns p̃cepit dicens.
Ueni dyabole discaltia me. Ad cuiꝰ uocẽ
mox ceperũt se caligarũ corrigie in
sũma uelocitate dissolu̾e: ut aperte
cõstaret. qd̾ ei ip̃e qͥ nõiatꝰ fu̾at ad extͣ¬
hendas caligas dẏabolus obediss. Qd̃
mox ut pb̃r uidit. uehement̾ expauit:
Recede miser recede: ñ enĩ tͥ s mãci¬
pio meo locutꝰ sum. Ad cuiꝰ uocẽ ꝓtinꝰ
recessit:ita ut inuente sunt magna
iam ex parte dissolute corrigie remã
serunt. Qua in re collige. antiqͦ hostiᷤ
miis insidiis nr̃is cogitatõnib ĩsistat.
bile est contra inimiciinsidias sẽ¬
per intendere. ⁊cõtinue quasi in acie
Aboriosũ ñ erit. si custodiã nr̃am

Expanded text:
sunt, rem quam narro testantur. Quod cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens praecepit dicens: Veni, diabole, discalcia me. Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret, quod ei ipse qui nominatus fuit, ad extrahendas caligas, diabolus obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, Recede miser, recede: non enim tibi, sed mancipio meo locutus sum. Ad cujus vocem protinus recessit, ita ut inventae sint magna jam ex parte dissolutae corrigiae, serunt. Qua in re colligi potest, antiquumiis insidiis nostris cogitationibus insistat. PETR. bile contra inimici insidias semper intendere, et continue quasi in acie Laboriosum non erit, si custodiam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
in itinere comedit.hunc leo in eodẽ
itinere occidit. s statim illic scͥptũ ẽ.
quia stetit leo iuxta asinũ ⁊ ñ co¬
medit de cadauere. Ex qua reostẽ¬
ditur qd̃ peccatũ inobedientie ĩ ip̃a
fu̾it morte laxatũ. quia isdem leo
quem uiuentẽ p̃sũpsit occide̾. con¬
tingere ñ p̃sũpsit occisũ. Qͥenim
occidendi ausum habuit. de occisi
cadauere comedendi licentiã ñ ac¬
cepit: quia is qui culpabilis ĩuita
fuerat.punita inobedientia. erat
iam iustus ex morte. Leo gͥ qͥ priꝰ
peccatoris uitam necau̾at: custo¬
diuit postinodũ cadauer iusti. pe
lacet qd̃ dicis. s nosse uelĩtrus.
si nũc ante restitutõnẽ corpo¬
rũ in celo recipi ualeant anime
iustoꝵ¬

Expanded text:
in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi. PETR. Placet quod dicis; si nunc ante restitutionem corporum in coelum recipi valeant animae justo
Abbreviated transcription (Latin):
ite namq uen̾abilis ualentio qͥ
post in hac romana urbe mͥ sieut
nosti meoq monast̾i̾o p̾fuit. pͥus ĩ
ualerie ꝓuincia suum monast̾ium
rexit. In quo dum longobardi seuiẽ¬
tes uenissent.sicut eiꝰ narratõne didi¬
ci duos eiꝰ monachos in ramis unius
arboris suspenderunt. qͥ suspensi eodẽ
die defuncti sunt. Facto aũt uespere.
cib psallere ceperunt. ita ut ip̃i qͦq
qui eos occiderant cũ uoces psallen¬
tium audirent. nimiũ mirati t̾rerẽ¬
tur. Quas uidelicet uoces captiui qͦ
om̃s qui illic aderant audiert̃. atq e¬

Expanded text:
itae namque venerabilis Valentio, qui post in hac Romana urbe mihi, sicut nosti, meoque monasterio praefuit, prius in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut eius narratione didici, duos eius monachos in ramis unius arboris suspenderunt. Qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere, cibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes, qui illic aderant, audier
Abbreviated transcription (Latin):
illa magna: ⁊ statura sublimis sta¬
bat contra te ⁊cetera. Danihel ita¬
q dum sõpniũ adĩplendũ reuerẽ¬
ter insinuat.⁊ ex qua ortũ sit co¬
gitatõne manifestat.patent̾ offe̾¬
ditur. quia hoc plerũq ex cogitatõ¬
ne sinus ⁊reuelatõne generetur.
S nimirũ cum sõpnia tot rerũ qͣlita¬
tib alt̾nent. tanto eis credi difficilius
debet. qͣnto ⁊ ex quo ĩpulsu ueniãt fa¬
ciliꝰ non elucet. Sc̃ĩ enim uiri int̾ illu¬
siones atq reuelatõnes. ip̃as uisionũ
uoces aut ymagines qͦdam intimo sapo¬
re disc̾nunt. ut sciant uł qͥd a bono spu
ꝑcipiant. uł quid ab illiꝰ ore patiantur.
Nam si erga hec mens tauta ñ fuerit:
ꝑ deceptorẽ sp̃m multis se uanitatib
ĩmergit. qͥ ñ nũqͣm solet multa uera p̃¬
dicere. ut ad extremũ ualeat. animã
ex una aliqua falsitate laq̃are. sicut

Expanded text:
tura sublimis stabat contra te, etc. . » Daniel itaque dum somnium et implendum reverenter, et ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternentur tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu veniant facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex vana aliqua falsitate laqueare: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
more appetere: S cũ in eodem loco
minorem sibi fructũ ad ẽẽ cõspic̾e̾t.
⁊ grauẽ laborẽ: ad laborẽ se alibi cũ
fructu su̾auit. Fortis etenĩ p̾liator
dei teneriintra claustra noluit. s¬
idem quoq uen̾abilis bñdictus. si
libenter audis citiꝰ cognoscis. quia
uiuus ip̃e indocibiles deseruit. qͣn¬
tos in locis aliis ab anime morte su¬
manifesta ratio.⁊ ꝓlatũ congruũ
testimoniũ declarat. S queso ut
de uita tanti patris ad narratõis
ordinẽ redeas
Greg orius.

Expanded text:
r appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
mo. ibi adimatiequanimit̾ por¬
tandi sunt mali: ubi inueniunt᷑
aliqui qui adiuuentur boni. Nam
liqñ de malis labor suꝑuacuus: maxi¬
me si auicino cause suppetant.que
fructũ deo ualeant ferre meliorem.
Uir itaq sc̃s ꝓp̃t̾ quẽ custodiendũ
staret. qui om̃s unanimiter se ꝑse¬
quẽtes c̾n̾et.: Et sepe agitur ĩ aĩo ꝑ¬
fectoꝵ. qd̃ silentio p̾t̾e̾undũ non est:
quia cum laborem suũ sine fructu ẽẽ
cõsiderant. in locum aliũ ad laborẽ
cum fructu migrant. Unde ille qͦq
egregiꝰ p̃dicator qui dissolui cupit

Expanded text:
mo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam liquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit,
Abbreviated transcription (Latin):
ultra etatis sue annos exhibuit. Ante
hoc aũt trienniũ cum quidã fr̃ fuiss
mortuus. atq ĩ eiꝰdem monast̾ii cỹmi¬
terio a nob̾ sepultꝰ. cunctis nob̾ ab eo¬
dem cymiterio exeuntib. isdem ioh̾es
sicut pꝰtmodũ pallens ⁊ tremens ĩ di¬
cauit: illic nobis discedentib inuentꝰ
ab eodem fratre qui mortuus fuerat
de sepulchro uocatꝰ est. Qd̃ mox ⁊̃ so̾¬
seq̃ns finis edocuit. Nam post dies de¬
cem inuasus febrib carne solutꝰ est.
oceri uelim si hoc qd̃ per petrus.

Expanded text:
ultraultrar fuisset mortuus, atque in ejusdem monasterii coemeterio a nobis sepultus, cunctis nobis ab eodem coemeterio exeuntibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens indicavit, illic nobis discedentibus inventus, ab eodem fratre qui mortuus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis edocuit. Nam post dies decem, invasus febribus carne solutus est. PETR. Doceri velim si hoc quod per
Abbreviated transcription (Latin):
nocturna uisione apparuit.: quia ex
albis florib corona de celo in caput il¬
liꝰ descendebat. Qui mox molestia cor¬
poris occupatus. tum magna securitate
animi atq hilaritate defũctus ẽ. Ad
cuiꝰ sepulchrũ dum petrus qͥ nc̃ mona¬
st̾io p̃est. sibi sepuiturã fac̾e̾ pꝰt annos
qͣtuordecim uoluiss. tanta ut asserit de¬
fuissent odoram̃ta congregata. Ex qͣ
re manifeste patuit. qͣm uerũ fuerit
ne indolis adolescens. qui etatẽ suam
intellectu. ⁊ humilitate dulcedine ⁊
grauitate transibat. Huic gͦ egrotã¬
ti atq ad extremũ deducto: ꝑ noct᷑nã
uisionẽ quidã senex apparuit: ⁊ hunc
uirga tetigit. eiq dixit. Surge exhac
enĩ molestia mͦ minime morieris. sed
ꝑatus esto: quia longũ tempꝰ hic fac¬
turus ñ eris. Qui dum iam eẽt a medi¬
cis desperatꝰ. repente sanatus ẽ. atq cõ¬
ualuit: rem qͣm uiderat narrauit. se¬
q ꝑ bienniũ in dei su̾itio sicut p̃dixi:

Expanded text:
nocturna visione apparuit quod ex nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat. Qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum dum Petrus, qui nunc monasterio 456 praeest, sibi sepulturam facere post annos quatuordecim voluisset, tanta, ut asseritfuissent odoramenta congesta. Ex qua re manifeste patuit quia verum fuit nae indolis adolescens, qui aetatem suam intellectu et humilitate, dulcedine et gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge, ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est, atque convaluit. Rem quam viderat narravit; seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi,
Abbreviated transcription (Latin):
mentes. qͥb dã prius reuelatõnibuᷤ
roborat.ut in morte minime ꝑtimes¬
cant. Nam quidam mecũ in monast̾io
fr̃̾ antoniꝰ nomine uiuebat. qͥ multis
cotidianisq lacͥmis ad gaudia patrie
celestis anhelabat. Cumq studiosissime
⁊ cum magno f̾uore desiderii sacra elo¬
quia meditaretur. non in eis u̾ba sci¬
entie. s fletum cõpũctõnis inq̾rebat:
qͣtinꝰ ꝑ hec excitata mens eiꝰ mn ardesce̾t¬
nam uisionẽ dictum ẽ: paratus esto.
⁊ quia dominꝰ iussit migra. Cũq ille
ñ habere se sũptus ad migͣndũ diceret.
Rnsum ꝓtinꝰ au diuit dicens. si de pec¬
catis tuis agitur dimissa sunt. Qd̃ dũ
semel audiss. ⁊ magno adhuc metu
trepidaret: nocte quoq alia in eisdẽ
u̾bis ẽ ammonitꝰ. Itaq pꝰt qͥnq dies fe
mis atq elemosinis intentus. Psalmo¬
dia uͦ ex ore illiꝰ pene nullo tẽpore ces¬
sare cõsueu̾at: excepto cũ aut alim̃tũ
corpori. aut mẽbra dediss sopori. Huic

Expanded text:
mentes quibusdam prius revelationibus roborat, ut in morte minime pertimescant. Nam quidam mecum in monasterio frater Antonius nomine, vivebat, qui multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime, et cum magno fervore desiderii sacra eloquia meditaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec excitata mens ejus inardesceret, etonem nocturnam dictum est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia eisdem verbis est admonitus. Tunc post quinque dies febmis atque orationibus intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic
Abbreviated transcription (Latin):
tem repperit ⁊ legentẽ. Cidem aũt
subsequẽti ⁊ senienti ⁊ alle rusticꝰ
dixit. ecce iste ẽ de quo dixerã bñ
dictus pater. Quem dum feruido
sp̃u cum ꝑu̾se mentis insania fu¬
isset intuitus eo t̾rore quo consue¬
u̾at acturum se existimans. mag¬
nis cepit uocib clamare dicẽs. Sur¬
ge surge. ⁊ res istiꝰ rustici redde qͣs
accepisti. Ad cuiꝰ uocem uir dei ꝓti¬
nus oculos leuauit a lectõne. eũq
intuitus. mox ⁊̃ rusticũ qͥ ligatus
tenebatur attendit. Ad cuiꝰ bra¬
chia dum oculos deflexiss: miro
tõne potuissent. Cũq is qͥ ligatꝰ
uen̾at cepiss subito astare solutꝰ
ad tante potestatis uim tremefac

Expanded text:
tem reperit et legentem. Eidem autem tem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, mirotione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae pote
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ⁊ alla nomine ꝑfidie fu¬
it arriane: qui totile regis eoꝵ tẽpo¬
rib contͣ catholice eccłie religiosos
uiros ardore ĩmanissime crudelita¬
tis exarsit. ita ut qͥsqͥs ei cłieꝰ uł mo¬
nachus ante faciem adueniss:ab
eiꝰ manib uiuus nullo mͦ exiret.
Quadã uͦ die auaritie sue estu suc¬
census. in rapina rerũ inhians dũ
quẽdam rusticũ tormentis crude¬
lib afflig̾e̾t. eumq ꝑ supplicia di¬
u̾sa laniaret. uictus penis rusticus
sese res suas bñdicto dei famulo cõ¬
mendasse ꝓfessus est: ut dũ hoc a
torquente cred̾etur. suspensa interĩ
crudelitate ad uitam hora raperet᷑.
Tunc isdem ⁊ alla cessauit rusticũ
tormentis afflig̾e. sed eius brachia
loris fortib astringens. ante equũ
suũ cepit impellere. ut qͥs eẽt bñdẽs
qͥ eius res susceꝑat demoustraret.⁊
Quem ligatis brachiis rusticꝰ ante¬
cedens duxit ad sc̃i uiri monast̾iũ
eumq ante ing̾ssum celle solũ sedẽ¬

Expanded text:
lla nomine perfidiae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum seden
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis rigide ad eiꝰ uestigiaĩ¬
clinans. oratõnib se illiꝰ cõmenda¬
uit. Uir aũt sc̃s a lectõne minime
surrexit. s uocatis fr̃ib eũ intror¬
sus tolli ut bñdictõnẽ acciperet
p̃cepit. Quem ad se reductũ. ut
a tante crudelitatis insania quiesc̾e
deberet ãmonuit. Qui fractus rece¬
dens nil ult̾ius petere a rustico p̃sũp¬
sit: quẽ uir dei non tangendo s res¬
piciendo soluerat. Ecce est petre qd̾
dixi. quia hii qui om̃ipotenti deo fa¬
miliariꝰ seruiunt: aliqñ mira face̾
⁊̃ ex potestate possunt. Qui enim
ferocitatẽ gothi t̾ribilis sedens re¬
pressit. lora uͦ nodosq ligature q̃
innocentis brachia astriux̾ant. ocu¬
lis dissoluit. ip̃a miraculi celerita¬
te indicat. quia ex potestate acce¬
perat habere qd̃ fecit. Rursũ qͦq
do obtinere subiungam. De mortuo¬

Expanded text:
elitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque it obtinere, subjungam. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
a t̾ris eccłie fluminis aqua compes¬
cuit. atq ad ꝓpͥũ alneũ reu̾sa. exi¬
re ult̾ius in loca eadem ñ p̃sũpsit.
Qua in re petre quid aliud qͣm ĩo¬
bedientiũ hominũ duricia cõfũdit᷑.
qͣndo in uͥtute ihu ⁊ elementũ irra¬
tõnabile sc̃i uiri p̃ceptis obediuit ᷤᷤ

Expanded text:
a terris Ecclesiae fluminis aqua compesa terris Ecclesiae fluminis aqua compescuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu et elementum irrationabile s
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uen̾abilis uiri uenantii
epi aliud miraculũ relatõne cog¬
noui. qd̃ in ꝑlacentina urbe ꝑhibet
gestum. Qd̃ uir quoq ueracissimꝰ
ioh̾es in hac mͦ romana ciuitate lo¬
cum p̃fectoꝵ seruans. qͥ in eadẽ pla¬
centina urbe ẽ ortꝰ ⁊ nutͣtus. ita ut
ep̃c memorat quia gestũ fuerit at¬
testatur. In ea nãq ciuitate sabi¬
nũ nomine fuisse asserit mire sc̃i¬
tatis ep̃m. tui dum die quadã suus
dyaconus nũtiass qd̾ cursus sui pa-¬
dus alueũ eg̾ssus eccłie agros occu¬
pass. totaq illic loca nutriendis ho¬
um redeas. Qd̃ dyaconꝰ eiꝰ audiens
despexit eum ⁊ irrisit. T̃uncuir dei
ascito notario dictauit dicens. Sabi¬
ũ pado. Precipio tͥ in nõie dñi nr̃i
ihũ xp̃i ut de alueo tuo in loca ista
ult̾ius non exeas. nec t̾ras eccłie le¬
de p̃sumas. Atq eidem notario sb̾¬
iũxit dicens. Uade hoc scribe. ⁊ ĩ aqͣ
eiusdem fluminis ꝓice. Quo facto.
sci uiri p̃ceptũ suscipiens statim se

Expanded text:
quoque venerabilis viri Venantii episcopi aliud miraculum relatione cognovi, quod in Placentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimus Joannes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis houm redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictavit, dicens: Sabium Pado: Praecipio tibi in nomine Jesu Chrii nostri ut de alveo tuo in locis istis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se
Abbreviated transcription (Latin):
Lucane nãq eccłie sibimet ꝓpinꝙͣ
fuisse mire uirtutis uirũ frigidia¬
nũ nõie narrauit ep̃m. cuiꝰ hoc o¬
pinatissimũ acunctis illic hĩtãtib
testatur memorari miraculũ. qd̾
hauserit. fluuiꝰ qui iuxta urbis illiꝰ
muros influebat. sepe inũdatione
facta cursus sui alueũ eg̾ssus ꝑ agͦs
diffũdi consueu̾at. ⁊ queq sata
at plantata repperiret eu̾te̾t. Cũq
hoc crebro fieret. ⁊magna eiꝰdẽ loci
incolas necessitas urgeret. dato stu¬
dio operis eum ꝑ loca alia deuiare
conati sunt: s qͣmuis diutiꝰ labora¬
tum fuiss: a ꝓp̾o alneo deflecti ñ po¬
tuit. Tunc uir dñi frigidianꝰ rastrũ
sibi pariulũ fecit. ad alueum flu¬
minis accessit.⁊ solus oroni incubu¬
it. atq eidem flumini p̃cipiens ut
se seq̃retur per loca queq ei uisa st̾:
rastrũ per t̾ram traxit. Quẽ relic¬
to alueo ꝓpͥo tota fluminis aqua se¬
cuta est: ita ut funditꝰ locũ consu¬
eti cursus dese̾ret. ⁊ ibi sibi alueũ

Expanded text:
ucanae namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narravit episcopum: cujus hoc opinatissimum a cunctis illic habitantibus testatur memorari miraculum, quod Auseris fluvius, qui juxta illius urbis muros influebat, saepe inundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundi consueverat, ut quaeque sata et plantata reperiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota fluminis aqua secuta est, ita ut funditus locum consueti cursus desereret, et ibi sibi alveum,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ eiꝰ monachus mobilitatimen¬
tem dederat.⁊ ꝑmane̾ in monast̾io
nolebat. Cũq eum uir dei assidue
corriperet. freq̃nter ⁊ ãmoneret:
ip̃e uͦ nullomͦ consentiret ĩ cõgͤga¬
tõne ꝑsist̾e̾. atq in oportunis p̃cib
ut relaxaretur ĩmineret.quadã
die idem uen̾abilis pat̾ nimietatis
eiꝰ tedio affectus. iratus iussit ut dis¬
cederet. Qui mox ut de monasti̾o
exiit. cont᷑ se assiste aꝑto ore dconẽ
in itinere inuenit. Cñq eum idẽ
draco qui apparuerat deuorare uel¬
let.cepit ip̃e tremens ⁊palpitans
magnis uocib clamare dicẽs. Cur¬
rite turrite:quia draco iste me de¬
uorare uult. Currentes aũt fr̃es.
draconẽ minime uiderũt: s tremẽ¬
tem atq palpitantẽ monachũ ad
monast̾iũ redux̾u̾nt. Qui statim ꝓ¬
misit. nũqͣm se a monast̾io recessu¬
rũ. atq ex hora eadem in sua ꝓmis¬
sione ꝑmansit. qͥppe qͥ sc̃i uiri or̃o¬
nib contͣ se assistere draconẽ uide¬

Expanded text:
us monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem vide
Abbreviated transcription (Latin):
hoc silendũ puto qd̃ illustri ui¬
ro aptonio narrante cognoui.qui
aiebat patris sui puerũ morbo ele¬
phantino fuisse correptũ. ita ut iã
pilis cadentib cutis intumesce̾t: at¬
q in crescentẽ saniem occultare nõ
posset. Qui ad uirũ dei ab eodẽ patre
eius missus est:⁊saluti pͥstine sub
om̃i celeritate restitutus. L¬

Expanded text:
hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
it dicens. Gr̃as agimꝰ. s uide spor¬
tam qͣm in itin̾e posuisti ne ĩcau¬
te tang̾e p̾sumas.quia inea ser¬
pens ing̾ssus ẽ. Esto gͦ sollicitus.
serpente feriaris. Quib u̾bis pu¬
er ualde cõfusus: exultauit q̃ dẽ
qd̾ mortẽ euasi̾t.s tͥstis ad modi¬
cum factus est:quia qͣmuis salu¬
brẽ penã: tam̃ ꝑtulit u̾ecundiã
suã. Qui reu̾sus ad sportã taute
ac sollicite attendit. s eam iã sic̃
uir dei p̃dix̾at sp̾ens tenebat. Hic
itaq cum u̾tute abstiuentie cõtẽp¬
tu rerũ tͣnseñtiũ ꝓph̾ie spu or̃oniᷤ¬

Expanded text:
it, dicens: Gratias agimus, sed vide, sporit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Quir domini tacitꝰ audiuit. Qͥ unũ
ex discipulis suis ꝓtinꝰ silent̾ uocauit
eiq p̾cepit dicens. Uade atq in illa
silua ĩ loto tali cauam arborẽ reqͥre.
⁊ uestimenta q̃ in ea inuen̾is defer.
Cumq discipulus abiss arborẽ sic̃
fu̾at iuissus exqͥsiuit. uestimẽta rep¬
ꝑit. ⁊ latent̾ detulit magistro. Que
te quia nudi estis. ecte tollite ⁊ ue¬
stite uos. Hec illi intuentes. recog¬
nou̾nt q̃ posuersit. magnoq pudo¬
re cõst̾nati sunt. ⁊ quia fraudulẽ¬
ter uestim̃ta q̃rebant aliena: con¬
fusi receperũt sua. Alio quoq tẽꝑe
quidã se eiꝰ or̃onib cõm̃dans. spor¬
tas duas plenas alim̃tis. ei ꝑ puerũ
tͣnsmisit. qͣrũ unã idẽ puer subri¬
puit. atq in itmere abscondit. unã
uͦ ad dei hominẽ detulit: ⁊ petitõnẽ
illiꝰ qui se ei ꝑ exeniũ cõmẽdau̾at
enarrauit. Quã uir dei benigne
suscipiens. eundẽ puerũ ãmonu¬

Expanded text:
vir Domini tacitus audivit; qui unum vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae te, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonu
Abbreviated transcription (Latin):
Ing̾ssi qͥppe fures fuerant: s muta¬
ta mẽte ꝑ sp̃m app̾hend̾unt uãgas
quas in uenerunt.⁊ab ea hora qua
ingressi sunt quousq dñi ad eos ue¬
niret. cũcta horti illiꝰ spacia q̃ ĩculta
fuerant coluerũt. Quib uir dñi
mox ut ingressus ẽ ait. Gaudete
frẽs multũ laborastis iã quiescite.
Quib ilico alimẽta q̃ detulerat p̃¬
buit. eosq p̾t tanti laboris fatiga¬
tõnẽ refecit. Sufficient̾ aũt refec¬
tis ait. Nolite malũ fate̾ qͦtiens de
horto aliqͥd uultis ad horti aditũ ue¬
nite. tͣnqͥlle petite. cũ bñdictõne
ꝑcipite: ⁊ a furti pͣuitate cessate.
Quos statim collectis holerib honu¬
stari fecit. Actũq ẽ ut qͥ ad hortũ
notituri uenerant. cũ laboris sui
p̃mio. ⁊ repleti ab eo. ⁊ ĩnocui re¬
lantes. scissis uestimẽtis. pãnis obsi¬
ti. ita ut pene nudi uiderent᷑. Cũq
hũc uestimenta pet̾ent. eoꝵ u̾ba:

Expanded text:
Ingressi quippe fures fuerant, sed mutaIngressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui relantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba
Abbreviated transcription (Latin):
nes q̃ ei offe̾bantur acciperet: ille
sollititꝰ sue paupertatis custos for¬
tẽ sentẽtiã tenebat dicens. Mona¬
chus qui in t̾ra possessionẽ frit. mo¬
nachꝰ ñ est. Sic quippe metuebat
pauꝑtatis sue securitatẽ perdere.
sicut auari diuites solent diuitias
ꝑituras custodire. Ibi itac ꝓph̾ie
longe lateq habitantib uita eius
inclaruit. Nam die quadã ad ues¬
perũ ĩ horto monast̾ii fecit sactari
framenta. q̃ usitato nos nomine.
iuangas uocamꝰ. Dixit itaq suis
discipulis. Tot uangas in horto ꝓ¬
icite. ⁊ citiꝰ redite. Nocte uͦ eadem
dum ex more cũ frĩb ad exhibẽdas
laudes dño surrexiss. p̃cepit dicens.
Ite. ⁊ oꝑariis nr̃is pulmentũ coqͥte.
ut mane pͥmo paratũ sit. Facto aũt
mane fecit defr̾i pulmentũ qd̾ ꝑari
iusserat. atq hortũ cũ fr̃ib ing̾ssus.
qͦt uangas iactari p̃ceperat. tot in
eodẽ laborantes operarios inuenit.

Expanded text:
nes quae offerebantur acciperet, ille nes quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophlonge lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit.