comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid&ur hȩc uisio rerũ affec¬
tui conuenire futurarum:
Cognouit itaq uxorem quȩ iux¬
ta condictum uisionis puerũ
cͣcepit: Sed fortasse de hoc.
quasi de somno dubittore
potest. Aliud tum uirtutis
indicium. euident᷑ secutũ est:
Gerenitrix eius cum essor
uicina partui. nono uidelico
die priusquam nascer&: con¬
tigit ut cum suo uiro uigilanti
uigilans ipsa iacer& Et dum
nescio quid uicissim sermocina¬
rentur. infans emisit uocem.
quam ambo audierunt: Cũq
attoniti quidnam cͥet obstupes¬
cerent neq ignorare poterant
quod ipsa uox in aluo matris
sonuerit. uocat pat̾ cubiculariã.
& quonam ille uagitus incre
puerit. adhibito lumine iub&
disquiri: Cum illa omino nul¬
lum infantem acdesse qui uo¬
cem illam ediderit. si militer
atconita ꝓtestar&̃: infans iterũ
scdo sonuit Et post modicum
interuallum. sonuit &iã tercio.
uidelic& sicut recens natus
uagire sol&: Ter igit̾ in uentre
matris auditus e Quod ꝓfecto

Expanded text:
videtur hæc visio rerum effecvidetur hæc visio rerum effectui cōuenire futurarum. Cognouit itaque vxorem, quæ iuxta condictum visionis puerum concepit. Sed fortasse de hoc quasi de somnio dubitari potest. Aliud tum virtutis indicium euidenter sequutum est. Genitrix eius cum esset vicina partui, nono videlicet die priusquā nasceretur, contigit vt cum suo viro vigilanti vigilans ipsa iaceret. Et dum nescio quid vicissim sermocinarētur, infans emisit vocem quam ambo audierunt. Cumq. attoniti, quidnam esset obstupescerent, neq. ignorare poterant, quod illa vox in aluo matris sonuerit; vocat pater cubiculariam, & puerit, adhibito lumine jubet disquiri. Cum illa nullum omnino infantem adesse, qui vocem illam ediderit similiter attonita protestaretur, infans iterum secundo sonuit. Et post modicum intervallum, sonuit etiam tertio, videlicet sicut recens natus vagire solet. Ter igitur in ventre matris auditus est, quod profecto
Abbreviated transcription (Latin):
rierat in ipso multipliciter
aucdtum refulsit: Quadã enim
gr̃a. genitores eius clariores
sunt: qui ꝓlem tam felicem
gignere meruerunt:
Pater quippe ipsius in ipso con¬
ugio sese castificari: tanto pere
studebat: ut semoto a ciuge
r&: uelut ad tempus iuxta
apłm orationi uac̾ans Quadã
uero nocte monitus in som¬
nis ꝑhib&. quatenus uxorem
cognoscer&. quia filium gene¬
raturus ess& Aint eniͣ quod
ei uisum sit: ut illũ nomine
rus for&: Excitus aut. congͣ¬
tulabatur uisioni: Dehinc iterũ
soporatus. uidebat᷑ illi ut de pol¬
lice eius pedis dextri que clam
uirgula nascer&: quȩ̨ paulatĩ
in magnam arborem succressce
bat: Ac subinde srondibus dif¬
fusis. sensim spaciabat᷑ Cum
ilie quasi opios uocans iubebat
furcarum ul ꝑticarum ammi¬
nicula supponi: Et cũ illa ue¬
hement᷑ grandescer&: nullum
tamen pondus in pollice sen¬
ciebat: Siquidẽ somnioꝵ uisio¬
nes non semꝑ sunt inanes.
& si somno fides adhibenda est.

Expanded text:
serat, in ipso multipliciter serat, in ipso multipliciter auctum refulsit. Quadam enim gratia genitores ejus clariores sunt, qui prolem tam felicem gignere meruerunt. II. Pater quippe ipsius in ipso conjugio sese castificari tantopere studebat, ut semoto frequentret, velut ad tempus, juxta Apostolum, orationi vacans. Quadam vero nocte monitus in somnis perhibetur, quatenus uxorem cognosceret, quia filium generaturus esset. Aiunt enim quod ei missum sit, ut illum nomine ret. Excitus autem congratulabatur visioni. Dehinc iterum soporatus videbatur illi, ut de pollice pedis ejus dextri quaedam virgula nasceretur, quae paulatim in magnam arborem succresbat, ac subinde frondibus diffusis vniuersim spatiabatur. Tum ille quasi operarios vocans, iubebat furcarum vel perticarum amminicula subponi. Et cum illa vehementer grandesceret, nullum tamen pondus in pollice sentiebat. Siquidē somniorum visiones non semper sunt inanes. Et si somno fides adhibenda est,
Abbreviated transcription (Latin):
IR ICITUR DO¬
MinI GERALDUS
Ca PARTE Gal¬
AB ANCIQUIS
CELTICA UOCAT̃
Cerritorio uero quod est
ar uernensi. necne catur cen¬
si. necnon &iam albiensi con¬
terminum. oppido ut uilla
aureliaco: Patre geraldo. ma¬
tre uero ad altrude ꝓgenitꝰ
C arnis nobilitate tã excellent᷑
in lustris. ut int̾ gallicanas fa¬
milias eius ꝓsapia tam rebus
quam ꝓbitate morum. genero¬
sior uider& Fert̾ enim quod
parentes illius modestiam atq
religionem ueluti quadam
hereditaria dote. sibi tenue¬
rint Cuius rei duo testes.
ex eadem stirpe emergentes
existunt. ad hoc adstruendum
satis idonei Sc̃s uidelic& cę¬
sarius arelatensis ep̃s. & beatus
aredius abbas. & quia dñs in
generatione iusta. generatio
dnm. consequens est ut gene¬
ratio rectorum benedicatur
Sane quam locupl&es idem
fuerunt ut p̃dia mancipiis.
referta testant᷑. quę circũꝗͣq
diffusa eidem geraldo iure suc¬
cessionis obuenerunt. sed decus
mentis quod ex parentib hau¬

Expanded text:
IR igitur Domini GERALDVS ea parte Galab antiquis Celtica vocatur, territorio videlicet, quod est Aruernensi atq. Caturcensi, necnon etiam Albiensi conterminū, oppido vel villa Aureliaco, patre Geraldo, matre vero Adaltrude progenitus. Carnis nobilitate tam excellenter illustris, vt inter Gallicanas familias eius prosapia, tam rebus, quam probitate morū, generosior videretur. Fertur enim quod parentes illius modestiam atq. religionem veluti quadam hæreditaria dote sibi tenuerint. Cuius rei duo testes ex eadem stirpe emergentes existunt, ad hoc adstruendum satis idonei: Sanctus videlicet Cæsarius Arelatēsis Episcopus, & beatus Aredius Abbas. Et quia Dominus in generatione iusta, generatio Dominum: consequens est ut generatio rectorum benedicatur. Sane quantum locupletes iidem fuerint, vel praedia mancipiis referta testantur, quae circumquaque diffusa eidem Geraldo jure successionis obvenerunt. Sed decus mentis quod ex parentibus hau
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est eum. ut si antoninꝰ
conualescer&. exinde illi ha¬
bundantissime ministraret
aissime sepelir&. & sic iter
iam contigit: antoninus uita
decessit Quem princeps domꝰ
r&entis om̃ib quȩ sibi in ob¬
catabuli sui in quo animalia
sua iacebat. aces leuauit. &
in fossa ubi stereora & urina
animalium diffluebant pie
ma festinatione reuersis ad
domum: in qua antoninum ia¬
centem dimiserat. flens &
dolens puenit: qͦ ꝓpr incipẽ
domus in t̾rogauit: Ubi est
inquiens antoninus fr̃ m̃s ca¬
rissimus. Is aut̃ fictis gemitib
ac suspiriis simulata mesti¬
cia mortuł ÷ inquit. quẽ de
mihi ate cõmissis honestissime
sepeliui Cui sanctinus Men¬
tiris inquit fili diaboli. in
sterquilium. ꝓiecisti eũ uirum
ad catabuli locũ. in quem
piecisti eum Is aut̃ timore p¬
culsus. non est ausus reniti.¬
quin cum eo uenir& aci locuor
inde aces sc̃inus cum lacronis
ter cionisius. surge & ꝑficiams
simui obedientiam quã istien¬

Expanded text:
tatus est ut, si Antoninus convalesceret, exinde illi habundantissime ministraret, tissime sepeliret: et sic iter,um contigit, Antoninus vita decessit. Quem princeps domus, retentis omnibus quae sibi commecatabuli sui in quo animalia ejus jacebant axes levavit, et in fossam ubi stercora et urinae animalium defluebant ena festinatione reversus ad domum in qua Antoninum jacentem dimiserat, flens et dolens pervenit, et principem domus interrogavit: Ubi est, inquiens, Antoninus frater meus karissimus? Is autem fictis gemitibus ac suspiriis simulata mestitia: Mortuus est, inquit: quem de mihi a te commissis honestissime sepelivi. Cui Sanctinus: Mentiris, ait, fili diaboli; in sterquilinium projecisti eum virum ad catabuli locum, in quem projecisti eum. Is autem timore perculsus. non est ausus renitquin cum eo veniret ad locum inde axes, Sanctinus cum lacrimis tyr Dyonisius, surge, et perficiamus simul obedientiam quam isde
Abbreviated transcription (Latin):
pcepit Ec statim antoninus ster¬
core obuolutus surrexit. quem
ce uiligentissime lauit. & mun¬
dis ac honestis uestib induit
sicq osferentes dño sacrificium
guinis xp̃i participati sunt.
& accipientes cibum confortati
sunt. & iter ceptũ aggredientes.
romam auxiliante dño puene¬
runt Et iam beato clem̃te mar¬
trrio couonato. in eãdem sede
cratum pontificem inuenerunt:
Cui pomia sicut eis beatus dio¬
nisius iusserat. actus & marer¬
rii eius ordinem narrauerunt.

Expanded text:
cepit. Et statim Antoninus stercore obvolutus surrexit. Quem et diligentissime lavit, et mundis ac honestis vestibus induit. Sicque offerentes Domino sacrificium guinis Christi participati sunt. Et accipientes cibum confortati sunt. Et iter coeptum aggredientes, Romam auxiliante Domino pervenerunt. Jamque beato Clemente martyrio coronato, in eadem sede cratum pontificem invenerunt, cui per omnia, sicut beatus Dyonisius jusserat, actus et martyrii ejus ordinem narraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
turarunt. & uenientes in italiã
antoninꝰ ualida febre correptꝰ
occasione impediret᷑ pagere
ceptum iter disposuit. & suf¬
ficient exsemis ac honestis
linteis principi domus in¬

Expanded text:
ari. Et venientes in Italiam, Antoninus valida febre correptus occasione impediretur, peragere ceptum iter disposuit. Et sufficienter exeniis et honestis linteis principi domus
Abbreviated transcription (Latin):
aut idolis sacrificare cogerent
aut diuersis suplicus affec¬
tatum occiderent: Quos cũ
beatus dionisius fines parisi¬
orum apppinquare compit.
sanctinum & antoninũ ad se
accersiuit : quibus precepit.¬

Expanded text:
aut idolis sacrificare cogerent, aut diversis suppliciis affectum occiderent. Quos ubi beatus Dyonisius fines Parisiorum appropinquare comperit, Sanctinum et Antoninum ad se accersiri mandavit , quibus praedic
Abbreviated transcription (Latin):
apostolatus sorte apostolica
nr̃a auetoritate omne̾ suscipi¬
ens galliam opꝰ fac̨ euuanglistȩ
ministerium tuum imple
ne & fidelis. quia siꝑ pauca
fuisti fidelis. supra multa te
constituam intra in gaudiũ
dñi tui Et ne uerearis mul¬
titudinem & atrocitatẽ gentis
barbaricę. ꝓ certo sciens. quia
qui plus laborat plus mer¬
cedis accipieͬs Socios quoq
ei & comministros uerbi plu¬
res & ꝓbatos iuros adhibuit.
illiq dixit: Sicut fuit dñs
cum dñis & patribus magis¬
trisq nr̃is apłis suis paro
& paulo : ita sit tecum qͦcũq
Tu enim maximam & innume¬
rabilem popłi multitudine᷑
introduces in t̾ram rȩpmissio¬
nis. t̾ram filioꝵ isrł:¬
dñm p̾dicantes. apuler̃ portui
arelatensium ciuitatis Et exinde
quibusdam in partes necessarias.
ꝓut eis uisum fuerat destina¬
tis: idem macharius dronigius
qui sedis aplicę priuilegio tra¬
dente sibi beato demente. pe¬
tri apli successore. uerbi diui¬

Expanded text:
apostolatus sorte, apostolica apostolatus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple,ne et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit tecum in omnibtu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum IsraeDominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divi
Abbreviated transcription (Latin):
bilit᷑ occupauerat prouider&
arioee tali destruere. tantoq
peritiss̃mȩ eloquentię spicu¬
io gentilitatem ꝑfodi. quo
ante ut munitissima defensi¬
one erat solita gratulari.
atq omnem hanc galliam
ipsius dionisi apolatu dispo¬
ner& subleuari: quã mer¬
curio de monica seruitute
constabat miserabilit̾ ancil¬
lari: beati clementis cor
tetigit. & ut istius modi uer¬
bis pͣciosum dronisium allo
quanta est messis dominicę
sationis. & quã pauci sunt
oꝑaru Quia ergo de om̃ib
catholicę pieratis es sufficient᷑
edoctus. & om̃i xp̃iana uirtu¬
te ac religione admodũ robo¬
ratus: ꝑge in nomine ddñi par¬
ces aggredere quentis & ur
bonus miles xp̃i p̾liare p̃lia
magistro meo p&ro tradidir
& ego sc̃ę hereditatis iure su¬
scepi. ut in ligandi soluendiq
auctoritate tibi semꝑ p̾sto sit
diuina potestas nr̃is mrationi¬
bus pommitatus & scorum
apłorum int̾ercessiodibur¬
liberatus. & roboratus in tui

Expanded text:
biliter occupaverat, provideret biliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis pretiosum Dionysium alloqquanta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Christi praeliare praelia magistro meo Petro tradidit, et ego sanctae haereditatis jure suscepi, ut in ligandi solvendique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris orationibus comitatus, et sanctorum apostolorum intercessionibus roboratus, in tui
Abbreviated transcription (Latin):
tiam intulit: qm̃ fidei neces¬
sitas & ad suscipiendum dĩ
uerbum eiudentis in gentib
quas ꝑtransierat ostu aptio.
morosius cum d&muit bea¬
cum clementem pontisicem.
iam apicem gubnantẽ inue¬
nit. Aquo idem gloriosus
dñi athenensium archieps an
onisius mox ut se potuerunt
inuicem salutare: aigno est
cum honore susceptus. & pro
sc̃itatis ac eruditionis sucatiui¬
uerentia seu anterioris fratnisi¬
tis conuersatione loco mau¬
me uencrationis est habitus
Sum quo &iam ꝓ mutua coliõ¬
cutione apticarum sanctionũ
&e duicedine spiritalisdules¬
tionis aliquamdiu familiaris¬
sime conuersatus. in modici
amoris uterq uinculis. se de
constrinxerant. Sed cum dẽ
omp̃s ueri solis  dñi scilic&
mhu xp̃i racuio splendidissimo.
& oientali idest scĩssimo droni¬
so occidentales tenebras uel
i& sua gr̃a illustrare. & mu¬
rum ualidissimum infidelita¬
tis. qui totius gallis̨ & germa¬
niȩ terminos pene in remedia¬

Expanded text:
ntiam intulit, quoniam fidei necesntiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinuit, beatum Clementem pontificem, jam apicem gubernantem invenit. A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Christi, radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremedia
Abbreviated transcription (Latin):
semina. quo teius romami
puenir& cum quibusdam of¬
ficialibus quos sibi comites
sumpserat. gnauit᷑ min istrauit
Sicq achius̨ alumnus forcune.
& doctus architectus ecclesię
se romanȩ amplitudini c̃tulit:
& gręciam cui doctrina ac mi¬
racui orumꝰ memoria man&.
ne quaquam deseruit: Mragno
enim aptorum amore. & mar¬
trrii desiderio. festinantiȩ it¬
neris romari accelerat es
insistebat ut simul cum eis
si ita uell& xp̃s occumber&
ctiuma. & uiri diabolici demen¬
tissima satis uesania. Nam cũ
umpussimus nero era mariq
imperii sui frena laxasibe et
nimiȩ uoluptatis successu inter
crera nequitiarum suarum
cumul amenta: & iam furor
crudelitatis eius dira rabie
in xp̃i famulos epulliss&: iiti
decimo imꝑi sui anno ante¬
quam beatus dionisius romã
autẽ gladio animaduersum.
selici cruore ꝑfusos & marer¬
rii gla dignos transmisit ad
superos. seq uiuendi faciens
finem. obitu nefando ut fue
nibus sui auspice ap̃o pseri¬

Expanded text:
semina, quatenus Romam semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita vellet Christus, occumberet. divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam autem gladio animadversum, felici cruore perfusos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obitu nefando, ut fuenibus sui auspice Christo praese
Abbreviated transcription (Latin):
suam defensionem in occiduis
partibus ut sibi ipse p̾dixerat.
xp̃o testificãte. p̃ciosus & facum¬
dissimus dronisius. qͥ a patria
ionicus. xp̃iano aut̃ cognomine
ꝓpt̃̾ maximam sc̃itatẽ uocaba¬
tur macharius. quod int̾p̃tat᷑
beatus. ne post discessum ma¬
gistri lupi rapaces & gregi ñ
parcentes. dñicas oues inuade¬
rent: quod institutor suus planꝰ¬
tauit. habundanti souicitudine.
rigare contendit Unde uici¬
nas & ionge positas ꝑtransiens
ciuitates predicando. & ad fidẽ
popłos conuertendo. fidelesq uer¬
bo confirmangio. atq oppressos
uariis langorib sanando. usq
troadis secessit euuanglii gr̃a
atq in eiscdem parcibus aliqͣnto
tempore deguit. Sed post ali¬
quot annos. cum pelio lacede¬
moniorum positus. parũ &
pauium apłoꝵ capita rome
tentos. p&rum ergastulo. et
ma. affici compiss&: athenas.
rediens. subrogato sibi episcopo.
plebem tradidit. & ꝑ c̃tiguas
parroechias uerbi spargens

Expanded text:
suam defensionem in Occiduis suam defensionem in Occiduis partibus, ut sibi ipse praedixerat, Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit. Unde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Pauma affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens
Abbreviated transcription (Latin):
qui seipsos agunt in bono con¬
uertere. nobis uos opto adiun¬
gere. & luminis participes esse:
Nos aut̃ nulla aduersitas pri¬
uabit. a io hanne splendidissimo
radio: Nunc quidem in t̾pel¬
lans memoriam. & reuocatio¬
nem tuȩ̨ uere theologię pau¬
lõpost & si audacter. dico uos
ipsos mihi coadunari Idoneus
& discens ex dõ & dicens. quia
& pathimo carcere dimitteris.
& ui asiaticam terram reuer¬
teris ibiq ages benigni dei
imitationes. & his qui post te
bus quam differentib ad di¬
uersos epłis. ut fluuius eloqͥi
ro ac philosophico magisterio
p̾sagauit: ad subuercendos er¬
rores. & destruendos nodos sil¬
logismorum. gentilium atq
euacuandum cultum idoloꝵ
seu commendamdã patria
cęlestis beatitudine̾m & atͣnę
uitȩ in mortalitatẽ. quoꝵ mag¬
nifica excelientia. exiguitatẽ
nr̃i sensus uid&ur excedere
Piura &iam scripsit. quę. ñ ÷
dubium noticiã nr̃am latẽre
Paulo aut̃ romȩ. & post pͥmam

Expanded text:
qui se ipsos agunt in bonum conqui se ipsos agunt in bonum convertere, nobis vos opto adjungere, et luminis participes esse. Nos autem nulla adversitas privabit a Joannis splendidissimo radio. Nunc quidem interpello memoriam, et renovationem tuae verae Theologiae, paulo post, etsi audacter, dico vos ipsos mihi coadunari. Idoneus  discens ex Deo, et dicens: quia et Pathmo carcere dimitteris, et in Asiaticam terram reverteris, ibique ages benigni Dei imitationes, et his qui post te  tam voluminibus, quam differentibus ad diversos epistolis, ut fluvius eloquii ro ac philosophico magisterio praesagivit, ad subvertendos errores et destruendos nodos syllogismorum gentilium, atque evacuandum cultum idolorum, seu commendandam patriae coelestis beatitudinem, et aeternae vitae immortalitatem: quorum magnifica excellentia exiguitatem nostri sensus videtur excedere. Plura etiam scripsit, quae non est dubium nostram laetitiam latere. Paulo autem Romae, et post primam
Abbreviated transcription (Latin):
deside rabili carissimo. ualdeq
dilectissimo Quid mirum si
eis agunt. cum a sci̾s scelera¬
ti se. segregant: Uerũ abigen¬
tes & secernentes eos ex imui¬
sibilib inuisibilium p̃tendunt
imaginem: Meq in sę̧culis
uenturis erit culpandus ds̃
de iustis segregationib icum
impii scipios fecerunt ab illis
inde uideamus effectos. Qm̃
ueritatis tum sint amatores.
a libidine quidem recedunt
rerum materialium at in
om̃ib maloꝵ omniũ liberi.
cupiditate diuina bonorum
omnium pacem liligunt &
sc̃ificationem. & de p̾senti in cho¬
ant uitam futuram anglice.
decent᷑q in medio hominum.
conuersantes. cũ om̃i animi
affectione. & diuina nominatio¬
ne. atq benignitate seu bonis
c&eris: Quappt̾ non uos hoc
conturb& qͣsi suspicantes ñ pati:
iudicare. non aut̃ eas te cre¬
do sentire: De his uero qui iniq
agunt innos & decerminant
nos non recte. euuanglu solẽ
conueniens inuoco: hisomissis.

Expanded text:
desiderabili, atque charissimo valdeque desiderabili, atque charissimo valdeque amantissimo. Quid mirum, sieis agunt, cum a sanctis scelerati se segregant. Verum abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum impii se ipsos fecerint secretos inde videamus effectos. Quoniam veritatis cum sint amatores, a libidine quidem recedunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in medio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis,
Abbreviated transcription (Latin):
resaluandis iterum pati.
& complaceo suꝑ his. quam
suꝑ aliis hominibus qui nor
peccauerunt: Uerum tamen
uide si sic bene. hab& tibi in
baratro. cum serpentibus
mansionem commutare sic̃
ac humanis esse: Ista sunt
epłam. quȩ est sapientie do¬
mus: & quis est crater. et
quȩ sunt escę eius. & qui
potus. luculentissime & diser¬
tissime satis respond& Et
quamuis breuis sermonum
tamen le pore. sensusq hono¬
rabilitate. agregia ad iohan¬
nem apłm ce euuangelistã
in pathomo insula religatum.
consolatoria & ꝓpholalis extat
ipsius epła. qua p̾dixit ei si.¬
cut ex dõ didicerat. quod ad¬
huc de codem exilio reditur:
& in asia euuangłium for&
p̃clicaturus: Quam &iam hic
gestorum narrationi inserere
cdignum duximꝰ ita exordi¬
ohanni theologo apostolo &
euuanglistę det̾minato & cre¬
clito p̾atħimo insulę: Appel¬
lans sacram animã dilectis¬
sime. est mihi hoc ad te apud
apros p̾cipuum: Aue. uere
examantissime. a dilecto &

Expanded text:
resalvandis iterum pati, resalvandis iterum pati, et complaceo super his, quam super aliis hominibus qui non peccaverunt. Verumtamen vide, si sic bene tibi habetur in barathro, cum serpentibus mansiones commutare, sicut ac humanis angelis esse. Ista sunt, epistolam, quae est sapientiae domus, et quis est crater, et quae sunt escae ejus, et qui potus, luculentissime et disertissime satis respondet. Et quamvis brevis, tamen, sermonum lepore, sensusque honorabilitate egregia, ad Joannem apostolum et evangelistam in Pathmo insula relegatum, consolatoria et prophetalis exstat ipsius epistola, qua praedixit ei, sicut ex Deo didicerat, quod adhuc de eodem exsilio rediturus, et in Asia Evangelium foret praedicaturus. Quam etiam hic gestorum narrationi inserere dignum duximus, ita exordiJoanni Theologo apostolo et evangelistae, determinato et credito Pathmo insulae. Appellans sacram animam, dilectissime, est mihi hoc apud te, apud apostolos praecipuum. Ave vere dilectissime a dilecto et
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsi miseri in breui cruci¬
arentur. & satisfacerent: Sed
hi qui ꝑcuciebant. & inpelle¬
bant eos: nolebant: Cumq
his quȩ̨ deorsum conspexerat
carpus. intender&: & suꝑna
quę prius uiderat negleger&.
& tedere cepiss&: atq lassa¬
ri. quia iam rei non cade¬
rent in ꝓfunditatẽ uoraginis.
insuꝑ in misericordit male dixis¬
dere posse cęlum denuo dix̃:
S ed iłim benignũ intuitus est
miserantem. suꝑ peccatores.
qui torquebant᷑. & exurgen¬
tem illum de cęlesti throno.
ac descendente̾ usq ad illos.
& manum benignam illis¬
in tormentis postis porrexisse:
Ooxq angłorum multitudines.
qui cum̾ eo descenderant. co¬
accepunt illos de utraq par¬
te in qua stabant. dũ torque¬
rentur quando eis manum
porrexit benignus inis. & con
tinuerunt illos Et cͣuersus¬
isis ad carpum dicit ei .
Carpe manu in istos cͣstituta.
& non ꝑ miscdam reractã.
ꝑcute aduersum me Nant
paratus sum ꝓ hominibus.

Expanded text:
ut ipsi miseri in brevi cruciut ipsi miseri in brevi cruciarentur, et satisfacerent: sed illi qui percutiebant et impellebant eos, nolebant. Cumque his, quae deorsum conspexerat, Carpus intenderet, et superna, quae prius viderat, negligeret et taedere coepisset atque cessari, quia jam rei non caderent in profunditatem voraginis, insuper immisericorditer maledixisdere posse coelum denuo dixit: Sed Jesum benignum intuitus est, miserantem super peccatores qui torquebantur: et exsurgentem illum de coelesti throno, ac descendentem usque ad illos, et manum benignam in tormentis positis porrexisse: moxque angelorum multitudines, qui cum eo descenderant, coacceperunt illos de utraque parte, in qua stabant, dum torquerentur, quando eis manum porrexit benignus Jesus, et eruerunt illos. Et conversus ad Carpum Jesus dixit ei: Carpe, manu in istos constituta, et non per misericordiam retracta, percute adversum me, nam paratus sum pro hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
numerum: Hȩc uidens desuꝑ
& admirans carpus: cum se
inclinass& deorsum. uidit t̾rã
horribili habitu aꝑta̾. & tene¬
brosum baratrũ. hiscens. &
cosclem uiros de quib tempta¬
batur ante se in margine lu¬
brico. te nebrosissimi baratri
sture trementes. & miseros ni¬
mis. nondum tamen deiectos.
ab instabilitate lubricationis.
in qua uacillantes clabebant᷑:
Dedeorsum uero baratri. uidit
serpentes horribiles repere
& circa pedes eoꝵ se subicere.
atq in t̾dum ilios thraere. in¬
uoluentes se eis simul & cru¬
ciantes eos Aliquando &iam
dentib trahebant. & uellebant
iclem serpentes. eosdem uiros
qui cęlesti igne consumebant᷑.¬
& conabantur eos trahere in
barathrũ unde ipsi exierant:
lidit quoq & esse uiros quosdã
in medio serpentiũ. ci̾t tumul¬
tu ꝑsonantes. & percucientes.
atq inpellentes. inbaratrum
eos qui cruciabant᷑ Uidebat᷑
iticdem ei. quosdam alios uiros
accessisse ad illos. qui uolebant

Expanded text:
numerum. Haec videns desuper, numerum. Haec videns desuper, et admirans Carpus, cum se inclinasset deorsum, vidit terram horribili hiatu apertam, et tenebrosum barathrum hiscens, et eosdem viros de quibus tentabatur, ante se in margine lubrico tenebrosissimi barathri, stare trementes et miseros nimis, nondum tamen dejectos ab instabilitate lubricationis in qua vacillantes collabebantur. De deorsum vero barathri, vidit serpentes horribiles repere, et circa pedes eorum se subjicere, atque interdum illos trahere, involventes se eis, simul et cruciantes eos. Aliquando etiam dentibus trahebant, et vellebant iidem serpentes eosdem viros, qui coelesti igne consumebantur, et conabantur illos trahere in barathrum, unde ipsi exierant. Vidit quoque et esse viros quosdam in medio serpentium, cum tumultu personantes et percutientes, atque impellentes in barathrum eos qui cruciabantur. Videbatur itidem ei, quosdam alios viros accessisse ad illos; qui volebant,
Abbreviated transcription (Latin):
natione & a mariiudine tabes¬
cenis. dormitum prexi ex hoc ma¬
le habens Uespi enim erat
Girca mediam aut̃ noctem. sol¬
ltitus namq erat isto in tẽ¬
pore: ad diuinos hrmnos eui¬
gilare. surexit ex somnis. &
turbatione nimia anxians.
stetit ad orationem non bene¬
ducte: Tristabat᷑ enim & gra¬
uabatur ultra modum dicens
non esse iustum. ut uiuerent
uiri qui erant sine dõ. et
puercebant uias domini rec¬
tas: Et hȩc dicens postulauit
dm̃ ut igne cęlesti ambo si¬
mui in miscricordit᷑ amitte¬
rent uitam: Quod cum dieis¬
sce statim raptus÷ in spiritu
ce uisum sibi fuisse dixit.
uidisse se domũ in qua stabat¬
culmine per medium in cluas
partes diuisam. & ita se sub di¬
uo remansisse: Quendam &iã
rogum multo igne flãmantẽ
usq ad ipsum descendentem:
Cȩlũ aut̃ ipsum totũ accensũ.
atq in parte australi. iħm
benignum in throno sedentẽ
& adstantem ei in hominum
speciebus. in astimabilẽ angłoꝵ

Expanded text:
natione et amaritudine tabesnatione et amaritudine tabescens, dormitum perrexit, ex hoc male habens vespere enim erat. Circa mediam autem noctem solitus namque erat isto in tempore ad divinos hymnos evigilare, surrexit ex somnis, et turbatione nimia anxians, stetit ad orationem, non benedicens. Tristabatur enim et gravabatur ultra modum, dicens non esse justum ut viverent viri, qui erant sine Deo, et pervertebant vias Domini rectas. Et haec dicens postulavit Dominum, ut igne coelesti ambo simul immisericorditer amitterent vitam. Quod cum dixisset, statim est raptus in spiritu, et visum sibi fuisse dixit, vidisse se repente domum, in qua staba culmine per medium in duas partes divisam, et ita se sub dio remansisse. Quemdam etiam rogum multo igne flammantem, usque ad ipsum descendentem; coelum autem ipsum totum accensum, atque in parte Australi, Jesum benignum in throno sedentem, et astantem ei in hominum speciebus inaestimabilem angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i curusdam uiri. referamt᷑
quam non deridebis: Uera
enim dicam:
Cum essem aliquando secus
cr&am. hospicio me suscepit
sc̃s carpus. uir & si aliquis ali¬
us ꝑ multam mentis mundi
Qui non inchoabat scãs mys¬
teriorum consecrationes. nisi
prius ei ostender&᷑ de suꝑnis
ꝓpicia uisio. oanti ante obla¬
tionem sc̃i sacrificii Confe¬
rentibnamq nob quȩ dam¬
nobis ad inuicem: r&ulit mͥ
idem se nimis contristatum.
a quodam infidelium: C. ausa
aut̃ erat ipsius tristiciȩ. qm̃
isdem infidelis dum celebra¬
rentur dies festi eorũ aber¬
rare fecit quendam fidelem.
Quem consolans. suasi ei oportuni
eẽ ut ꝓillis diuinã clem̃tiã peter&
& adeo saluatore opitulationem
accipiens. infidelem quidem conuer¬
ter&. apostatam autẽ benigni¬
tate uinceret. & hortando eos
conuerti donec est hodie non
deficera. sicq illos indiuinã
scienciam ducer&. Sed is hoc
pacienter non sufferens. & nescio
quomͦ multa quadam infesti¬

Expanded text:
sancti cujusdam viri referam tibi, sancti cujusdam viri referam tibi, quam non deridebis: vera enim dicam, Cum essem aliquando secus Cretam, hospitio me suscepit S. Carpus, vir et si aliquis alius, per multam mentis munditdignissimus. Qui non inchoabat sanctas mysteriorum consecrationes, nisi prius ei ostenderetur de supernis propitia visio, oranti ante oblationem sanctissimi sacrificii. Conferentibus namque nobis quaedam ad invicem, retulit mihi idem, se nimis contristatum a quodam infidelium. Causa autem erat ipsius tristitiae, quoniam isdem infidelis, dum celebrarentur dies festi eorum, aberrare fecit quemdam fidelem Quem consolans suasi ei opportunum esse, ut pro illis divinam clementiam peteret, et a Deo Salvatore opitulationem accipiens, infidelem quidem converteret, apostatam autem benignitate vinceret, et hortando eos converti, donec est hodie, non deficeret, sicque illos in divinam scientiam duceret. Sed is hoc patienter non sufferens, et nescio quo modo multa quadam infesti
Abbreviated transcription (Latin):
ipse excusat: immo ꝓmittit
mederi eos. & appinquantib
sibi p̃occurrit. & obuiat. oe
totus totos complectens. de¬
osc ulat᷑. & non accusat aut
inpꝑat. eis priora eorum sed
diligit p̾sentia. & diem festura
agitꝰ & conuocat amicos. uide.¬
om̃iũ dilectantiũ habitatio:
Quicumq igit᷑ iniq agere aut
benefacere incipiunt: illo sibi¬
sp̃s benignitate aut malicia
sotiant quorum uoluntatem
facere inchoant. Et in qͥdem
benignorum angłoꝵ discipuli
ac comites. ad sẽꝑ existens se¬
culum beatissimas suas dele¬
gant t̾minationes. ubi semꝑ
cum dõ erunt. quod ÷ bonoꝵ
omniũ maximũ Isti aut̃ &¬
hic decident. a diuina simul
& ꝑp&ua pace. & post mortẽ
cum domesticis suis erunt.
demonib: Non ergo oport&
nos multa festinatione cum
dõ benigno ꝑ multã benig¬
nitatem & miscdam fieri.
& semꝑ manere cum eo.
& segregari de malis in ius¬
tificantib nos atq post pauca
Et si uis ait. diuinam iussionẽ

Expanded text:
ipse excusat. Imo promittit ipse excusat. Imo promittit mederi eos, et appropinquantibus sibi praeoccurrit et obviat, et totus totos complectens deosculatur, et non accusat aut improperat eis priora eorum; sed diligit praesentia, et diem festum agit, et convocat amicos, benigomnium delectantium habitatio. Quicunque igitur inique agere aut benefacere incipiunt, illos spiritus benignitate aut malitia sociant, quorum voluntatem facere inchoant. Et hi quidem benignorum angelorum discipuli ac comites, ad semper existens speculum beatas suas delegant terminationes, ubi semper cum Deo erunt: quod est bonorum omnium maximum: isti autem et hic decident a divina simul et perpetua pace, et post mortem cum domesticis suis daemonibus erunt. Non ergo oportet nos multa festinatione cum Deo benigno per multam benignitatem et misericordiam fieri, et semper manere, cum eo et segregari de malis injustificantibus nos? atque post pauca: Et si vis, ait, divinam visionem
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalem spiritalit̾ gestam
subiungit. quam hic ob utili¬
tatem ista legentium. in quoꝵ
manus fortasse plenitudo ip¬
sarum non ꝑueni& uitterarũ
narrare censuimꝰ: Ait enĩ
post muita & int̾ alia Non
habemus inquit pontificemi
qui non possit cõpati infirmi¬
tatibus nr̃is: Sed ipse inno¬
cens & misericors. non erũp&
neq camabit Mitis enima
&e ꝓpiciatio ꝓ peccatis nr̃is
Quappt non recipimusoeuno¬
fue tuos relantes imporuse
si decies milies resumasieme¬
em & heliam. cum audierimꝰ
ulia quȩ placebant. & dispui¬
cebant benigno ihu a discipu
uis qui fuerunt ẽius in car¬
nis commemoratione partici¬
pes mansuei & benigni ipsi¬
us sp̃s: Docẽre enim non igno¬
& cecos non cruciamus sed
manu ducimus. Benignus
refugientem uocat. atq uix
inuentum in humeris tollit:
ui & refugientibus cupide uin¬
gitur. & non declignat᷑ dedig¬
nari a se reicientib & sine cau¬
sa ꝓuocantes se tolerat. &¬

Expanded text:
spiritalem spiritaliter gestam spiritalem spiritaliter gestam subjungit. Quam hic ob utilitatem ista legentium, in quorum manus fortasse plenitudo ipsarum non perveniet litterarum, narrare censuimus. Ait enim post multa et inter alia: « Non habemus, inquit, pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris, sed ipse innocens et misericors, non erumpet neque clamabit. Mitis enim est, et propitiatio pro peccatis nostris. Quapropter non recipiemus, o Demophile, tuos zelantes impetus, etiam si decies millies resumas Phineem et Eliam, cum audierimus illa, quae placebant et displicebant benigno Jesu a discipulis ejus, qui fuere in carnis commoratione participes mansueti et benigni ipsius spiritus. Docere enim, non crucet caecos non cruciamus, sed manu ducimus. Benignus refugientem vocat, atque vix inventum in humeris tollit. Qui et refugientibus cupide jungitur, et non dedignatur dedignari a se rejicientibus, et sine causa provocantes se tolerat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ut fatebare illius noticia
sapicia nosci. ut inhabas men¬
tali palato. se resultabat: &¬
dedignans in uentre tuę no¬
ticiȩ sedem sumere abnuebat:
Sic sic modo cognoscentia ꝓui
daq corda gerens sũspice ne
pnis quȩ non sunt ẽ uerũ
remutes & ꝑtinatior ad falsa
temptantibus esto: quam ad
uerũ est suggerentibus nrͣis
uotis extiteras. Ita nam in
prio actu horribiliter incre¬
pans. qm̃ eum qui a fide
a postatauerat. ꝓhibuit recipi.
de agro pleno sc̃ę scriptura
cui benedixit. dñs colecti
redolentem: In qua ubicumq
uocabulo dñi saluatoris uti il¬
lum causa poposcerit. benig¬
num eum appellat Quã &iã
si quis intente ꝑlegerit: non
noscere intuebit᷑. & qua fidu¬
cia post lapsum si contigerit
ad benignum recurrere: qsq
debeat puidebit: Ministrorũ
&iam eccłasticorum ordinem
& excelientiam atq auctoritatẽ
sacerdotum. in ea plenissime
satis ostendit: Qui hanc quoq
non dicam fabulam. sed rem

Expanded text:
Quoniam, ut fatebare, illius notitia Quoniam, ut fatebare, illius notitia sapida nosci, ut inhiabas, mentali palato se resultabat, et dedignans, in ventre tuae notitiae sedem sumere abnuebat. Sic, si modo cognoscentia et provida corda gerens, suscipe, ne pro his qui non sunt, est verum temutes: et pertinacior ad falsa tentatibus esto, quam ad verum est suggerentibus nostris votis exstiteras. Ita nam in prio actu horribiliter increpans, quoniam eum, qui a fide apostataverat prohibuit recipi, de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque vocabulo Domini Salvatoris uti illum causa poposcerit, benignum eum appellat, quam etiam si quis intente perlegerit, non noscere, intuebitur, et qua fiducia post lapsum, si contigerit, ad benignum recurrere quisque debeat, pervidebit. Ministrorum etiam ecclesiasticorum ordinem et excellentiam atque auctoritatem sacerdotum, in ea plenissime satis ostendit. Cui hanc quoque, non dicam fabulam, sed rem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicię uastę sacrarium ad huc
nescius. tantę rei misterĩ:
Quid inquam speculum doc¬
trinȩ apoliofani his secrois.
ascribis: Ad quȩ uenib pon
inquiens ⁊ om̃e diuo & noti
nmanosensus sermonari
sta nobone dronisi diuinarũ
t&ributiones sunt rerum.
Deniq notatum feris̨ diem.
& annum: adnumtiationi
suspensis intonuit signis ac¬
clamntib concordari exꝑtus.
dedi ueritati manus & fal¬
sitatibus sum nexib absolutꝰ
Iuam ineffabilit᷑ offero tibiq
infero quȩ est & uia ac uita
& uerum iumen ẽ. quod
uiuminat omnem bomine
uenientem in hunc mundũ.
Cui tu tanciem ut uere pru¬
dens cessisti C essitti nempe
uitae. cum abdicasti mortem
¶ ui benefacies inherendo. cũ
hinc nobis arcius iunctus eris
Is enim est illud. est cuius me
fuigore obtenebrans. eras solitꝰ
hinc inde fucis multis colorus
& multiplicib &iam intra pe¬
naeralia infuliginare. & accu¬
minatis spiculis terebrare:

Expanded text:
tiae vastae sacrarium, adhuc tiae vastae sacrarium, adhuc nescius tantae rei mysterium: Quid, inquam, speculum doctrinae Apollophani, his secretis ascribis? ad quae mihi tu inquiens omine divo, et non humani sensus sermone: Ista, o bone Dionysi, divinarum retributiones sunt rerum. Denique notatum feriae diem et annum annuntiationi, suspensis insonuit, signis acclamantibus, concordare expertus, dedi veritati manus, et falsitatis sum nexibus absolutus: quam ineffabiliter effero, tibique infero, quae est et via ac vita, et verum lumen est, quod illuminat omnem hominem venientem in mundum , cui tu tandem, ut vere prudens, cessisti; cessisti; nempe vitae, cum abdicasti mortem, cuique bene facies inhaerendo, cum hinc nobis arctius junctus eris. Is inest illud est, cujus me fulgore obtenebrans, eras solitus hinc inde fucis multicolis et multiplicibus, etiam intra penetralia infuliginare, et accuminatis spiculis tenebrare.
Abbreviated transcription (Latin):
ria. quadam sexta. ferme
hora &iam quasi sexca. luna
se ei iniciente. sol est horri¬
biliter obscuratus. quia non
ds sed creatura cdĩ lucis suȩ
occubitu. luce̾re nequiuit
Questusq sum apud te: quid
hinc tibi prudentissime ui¬
der& ur: Ex quo prudentia
tua respondit.: quod ad eo te¬
natit cordi mentis meę mnhę¬
sit : ut nulla obitterationẽ
abradi. nulla mortis imagine
ualear aboleri Obfusi namq
orbe uniformit̾ tenebrarum ca¬
ligine clarescente: ut purga¬
tum redit solis dam&rum.
regulam philipi aridaei as¬
sumpsimus:. Cumq repꝑimꝰ
quod & erat̾ notum eotenus
fatigatione ecliptipea. solem
pati molestias non debere.
& lunam ab orientem solarẽ
fulgorem ueris aethiopicis ob¬
ducentem solẽre in occidua
ora captare ꝑfugia: tunc
aut̃ lucigenos thesauros.
caligenes quas genuerant
ut putauimus proserentes
recondere occidentis. p̾ser¬
tim cum lunae deess& &
nec conuentus tempus pro¬
pinquar&: aio adte periciȩ̨¬

Expanded text:
ria quodam sexta ferme ria quodam sexta ferme hora etiam quasi sexta, luna se ei injiciente, sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut nulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine valeat aboleri. Obfusi namque orbe uniformiter tenebrarum caligine tabescente, ut purgatum rediit solis diametrum, regulam Philippi Aridei Arridei assumpsimus; cumque reperimus quod et erat notissimum, eo tenus fagitatione ecliptica solem pati molestias non debere, et lunam ab oriente solarem fulgorem velis Aethiopicis obducentem, solere in occidua ora captare perfugia, tunc autem lucigenos thesauros caligines, quas genuerant,ut putavimus, proferentes recondere Occidentis, praesertim cum lunae deesset, et nec conventus tempus propinquaret, aio ad te peri
Abbreviated transcription (Latin):
in aegipto & egressionis suce
itinere ꝓ eo & in eo fecisse
magnalia atq theologos mul¬
timodos effecisse. quorũ p̃no¬
scentia ds humanatꝰ fieri ex
uirgine ẽ dignatus. Ande mͥ
responsalia multotiens remi¬
sisti. non solum te hȩc esse
uera funditus ignorare uerũ
& quis idem morses fuerit
meum uocabas rennuere
paulum uero hominem mũ¬
di circuitorẽ. & semini uer¬
bium de materialib ad in¬
materalia: non uelle susci¬
pere Immo me refellendo
qm̃ patͬna religionis iura
degener omittens ex sacri¬
lega nefaria me transfude¬
rim hortabaris aut ea qͥb
innitebar de discere. aut his
sufficere. & non numina di¬
uina seu ieges patrias de
rogare : Ut aut̃ iux supt ia
pat̾nȩ glȩ splendorẽ in tuae
mentis tenebras radiare. suo
ꝓposito destinauit: penetralib
cordis mei infudit. ut tibi me¬
moriale pussimum recordarer
qualit̾ in iliopoli pene coeue
annorum fere tempus euol¬
uen parit᷑ morabamꝰ cum fe¬

Expanded text:
in Aegypto et egressionis suae in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit,meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus innitebar, dediscere, aut his sufficere, et non numina divina, seu patrias leges derogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter in Heliopoli pene coaeveannorum fere tempus exsolvens, pariter morabamur: cum fe
Abbreviated transcription (Latin):
lophanius dixerat. uti pleni¬
us in epła ad ipsum direpta
infra docebit᷑: Quã ob pleni¬
orem gestarum rerum cog¬
nitionem huic subnectere
iudicauimus. habentem se
xi n ha e C uer baz
Ae poliophanio concr&o con
unc nunc aed te mihi ser¬
mo dirigit᷑. p̃cordialis amor
multos tibi sollicitudinum me¬
arum angores de te replicans:
Teq miti mente suꝑ ue cordi no¬
te tibi friuolitatis. diutina
ꝑtinatia. arguens. & de te
fanatica illusionum fantas¬
mata insultans. suꝑnalem
modificationem benignitatis
dĩ magnificentissime & di¬
ligentissime ad orando. tibi be¬
ne respicienti pars animde
meȩ̨ coniubilo Tuisq te
despectionibus compellabo.
ut illa tibi iterata cõmendẽ.
quorum contempseras notio¬
nem Frequentissime quidem
& diligent᷑ sacris dilucidaui
tibi morse ꝓdente a dño ho¬
minem limo factum. & eiꝰ
transgressiones catacdrsmo
piatas. Sequent̃ quoq eum
in amicitia sumptum. multaq

Expanded text:
lophanius dixerat, uti plenilophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo factum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque
Abbreviated transcription (Latin):
tem bteui displomate mo¬
nuit. ne bona sua ne mani¬
festata iudic& esse neglecta
pulo epłam quasi apoulogiti¬
eam. misit. innuens quod
ꝑtinaces contradictores ueri¬
tatis sepius correpti aliquan¬
tulum sint declinandũ Simul
& grecos accusans quodꝰ p̾er
sapientiam adõ conceptam
non scę diuinis um diuina
utentes: diuinum eicere.
temptent cultum. & ꝑ mul¬
tam uanam głam po&arum.
seruitutem inducere studeant
creatura potius quã creatori:
Unde & apollofami sophustae.
cultoris scilic& solis faciens.
mentionem. & scoͬ policarpo
de eo suadens acti in sole
sub ezechia. miraculi recordat᷑
cui fidem acomodare isclem
apoliophanius deerectauit:
Atq ut ei non possit monenti
resistere. beatum policarpu
inseruit. & rememorari cum
apollofanio p&it. de signo
tenebrarum in saluatoris cru¬
cifixione facto. earumdemq
tenebrarũ ab coiente in orien¬
tem: extitisse mirabilem.
sicut in iliopoli ciuitate pa¬
rit᷑ constituti uiderunt. addens

Expanded text:
tem brevi diplomate motem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, pulo, epistolam quasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens