comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et celebrandi sacrificia diuina. Celebratis
simul atq offertis sacrificiũ dõ & p̃ciosũ
parit̾ et głosum. & plurimũ uobis ad re¬
tributionẽ premioꝵ cȩlestiũ ꝓfuturum:
cum scͥptura diuina loquat᷑ et dicat. sacͥ¬
ficiũ deo sp̃c contͥbulatꝰ. cor contribulatũ
et humiliatũ ds̃ non spnit. Hoc uos sa¬
crificium dõ offertis: hoc die ac nocte
constituatis corpora ur̃a hostiam uiuam
scãm. dõ placentẽ: nec configuremini
scło hinc. sed transformamini in renoua¬
tione sensus: adꝓbandũ quȩ sit uolunta ᷤ
dĩbona & bene placens & ꝑfecta. Hoc est
enim qđ p̃cipuȩ dõ placeat: hoc ẽ in quo
maiorib meritis ad ꝓmerentã uolunta¬
tem dei oꝑa nr̃a ꝓueniant: hoc ẽ quod
solum dño ꝓ beneficiis eius gratis & salu¬
tarib fidei ac deuotionis nr̃ȩ obsequia
retͥbuant: predicante in psalmis et con¬
testante sp̃u scõ. Quid retribuã dño pro

Expanded text:
et celebrandi sacrificia diuina. celebratis et celebrandi sacrificia diuina. celebratis immo adque offertis sacrificium Deo et pretiosum pariter et gloriosum et plurimum uobis ad retributionem praemiorum caelestium profuturum, cum scriptura diuina loquatur et dicat: sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit. hoc uos sacrificium Deo offertis, hoc sacrificium sconstituatis corpora uestra hostiam uiuam sanctam, placentem Deo, nec configuremini saeculo huic, sed transformemini in renouatione sensus ad probandum quae sit uoluntas Dei bona et placens et perfecta. Hoc est enim quod praecipue Deo placeat, hoc est in quo maioribus meritis ad promerendam uoluntatem Dei opera nostra proueniant, hoc est quod solum Domino de beneficiis eius grandibus et salutaribus fidei ac deuotionis nostrae obsequia retribuant praedicante in psalmis et contestante spiritu sancto, quid retribuam, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera: sed pena non ẽ cum xp̃o iacere.
Squalent sine balneis menbra ur̃a situ
uel sorde deformia: sed sp̃ualit̾ intꝰ abluit᷑
quod foris carnalit̾ sordidat᷑. Panis ille exi¬
guus: at non in solo pane uuit homo.
sed in sermone dĩ. Uestis algentib deest:
s. qui xp̃m induit. et uestitus habundan¬
ter & cultus est. Semitonsi capitis capillus
horrescit: sed cum sit caput uiri xp̃c. qua¬
lecunq illud caput. deceat necesse est: qd̾
ob dñi nom̃ insigne ẽ. Omnis ista defor
nitas et tetra gentilibus. quali splendore
pensabitur: Scl̾aris hȩc et breuis pęna. ꝗͣ
clara ȩterni honoris mercede mutabitur :
cum scdm beati apłi uocẽ trans formaue¬
rit dñs corpꝰ humilitatis ñr̃ȩ conforma¬
tũ corpori claritatis suȩ: Sed nec in illo fis̾
dilectissimi aliqua potest aut religionis
aut fidei iactura sentiri: quod illie nunc
sacerdotib dĩ facultas non dat᷑. offerendi

Expanded text:
uiscera, sed poena non est cum Christo iacere. uiscera, sed poena non est cum Christo iacere. squalent sine balneis membra situ et sorde deformia, sed spiritaliter intus abluitur quod foris carnaliter sordidatur. panis illic exiguus, at non in pane solo uiuit homo sed in sermone Dei. uestis algentibus deest, sed qui Christum induit et uestitus abundanter et cultus est. semitonsi capitis capillus horrescit, sed cum sit caput uiri Christus, qualecumque illud caput deceat necesse est quod ob Domini nomen insigne est. omnis ista deformitas detestabilis et taetra gentilibus quali splendore pensabitur. saecularis haec et breuis poena quam clari et aeterni honoris mercede mutabitur, cum secundum beati apostoli uocem transformauerit Dominus corpus humilitatis nostrae conformatum corpori claritatis suae. Sed nec in illo, fratres dilectissimi, aliqua potest aut religionis aut fidei iactura sentiri quod illic nunc sacerdotibus Dei facultas non datur offerendi
Abbreviated transcription (Latin):
estis: nͥ quod nunc metallorũ natura conu̾¬
sa est: Loca quȩ aurũ & argentũ dare an¬
te consueuerant: acciꝑe cȩpunt. Imposue¬
runt quoq compedes pedib ur̃is: & mẽ¬
bra felicia ac dei templa infamib uincłis
ligauerunt: quasi cum corpore ligetur &
sp̃c. aut aurũ ur̃in ferricontagione ma¬
culetur. Dicatis dõ hominibꝰ & fidẽ suã
religiosa urtute testantib ornamenta
sunt ista ñ uincła: nec xp̃ianoꝵ pedes
ad infamiã copulant: sed clarificant ad
nere salutari ad paradisũ diriguntur:
apud dm̃ liberi. O pedes compedibꝰ & tra¬
uersariis interĩ cunctabundi: sed celerit᷑
ad xp̃m głoso itinere cursuri. Quantum
uult hic uel inuidia crudelitas uel ma¬
ligna. neribus uos suis & uincłis teneat:
cito a terris & penis istis ad cȩloꝵ regna
uenietis. Non fouetur in metallo. lecto
& culcitris corpus: sed refrigerio & solatio
xp̃i fouetur. Humi iacent fessa laborib

Expanded text:
estis, nisi quod nunc metallorum natura conuerestis, nisi quod nunc metallorum natura conuersa est locaque quae aurum et argentum dare ante consueuerant accipere coeperunt. inposuerunt quoque conpedes pedibus uestris et membra felicia ac Dei templa infamibus uinculis ligauerunt, quasi cum corpore ligetur et spiritus aut aurum uestrum ferri contagione maculetur. dicatis Deo hominibus et fidem suam religiosa uirtute testantibus ornamenta sunt ista, non uincula, nec christianorum pedes ad infamiam copulant sed clarificant ad nere salutari ad paradisum diriguntur. apud Deum liberi. o pedes conpedibus et trauersariis interim cunctabundi sed celeriter ad Christum glorioso itinere cursuri. quantum uult hic uel inuida crudelitas uel maligna  nexibus uos suis et uinculis teneat, cito a terris et poenis istis ad caelorum regna uenietis. non fouetur in metallis lecto et culcitis corpus, sed refrigerio et solacio Christi fouetur. humi iacent fessa laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate concordiã: mod estiã in humi¬
litate: diligentiã in administratione: ui¬
gilantiã in adiuuandis laborantibꝰ: mi¬
scdiam in fouendis pauꝑibꝰ: indefendẽ¬
da ueritate constantiã: indiscipline seue¬
ritate censuram: ac ne aliquid ad exem¬
plũ bonorũ factorũ de eẽt in uobis. etiam
in confessione nunc uocis & passione cor¬
poris. fr̃m mentes ad diuina martyria
ꝓuocatis: duces uos exibendo uirtutibꝰ.⁊
ut dum grex pastores suos sequit᷑ & qđ
fieri a p̃positis cernit unitatur: paribus
obsequioꝵ meritis. ad ño coronet᷑. Qd̃ autẽ
modi penas iniciastis confessionis it̃rȩ
głosa pͥmorctia: erecranda nob̾ ista res ñ ẽ.
Neq enim ad fustes. xp̃ianũ corpus expa¬
uit: cuiꝰ est spes omnis in ligno. Sacram̃¬
tum salutis suȩ xp̃i seruus agnouit. Redẽ¬
ptus ligno ad uitã ȩt̃nã: ligno ꝓuectus ẽ
mirũ. si uasa aurea. et argentea in metal¬
lum. id est auri et argenti domiciliũ. dati

Expanded text:
in caritate concordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in administratione, uigilantiam in adiuuandis laborantibus, misericordiam in fouendis pauperibus, in defendenda ueritate constantiam, in disciplinae seueritate censuram. ac ne aliquid ad exemplum bonorum factorum deesset in uobis, etiam in confessione nunc uocis et passione corporis fratrum mentes ad diuina martyria prouocatis duces uos exhibendo uirtutibus: ut dum grex pastores suos sequitur et fieri a praepositis cernit imitatur, paribus obsequiorum meritis a Domino coronetur. Quod autem smodi poenas initiastis confessionis uestrae religiosa primordia, execranda nobis ista res non est. neque enim ad fustes christianum corpus expauit, cuius est spes omnis in ligno. sacramentum salutis suae Christi seruus agnouit, redemptus ligno ad uitam aeternam ligno prouectus est i uasa aurea et argentea in metallum id est auri et argenti domicilium dati
Abbreviated transcription (Latin):
metallis et iuncłis demoret᷑. exibens
ꝑ ipsas supplicioꝵ moras corroborandis
fr̃ib et armandis maiora documenta:
ad meritorũ titulos ampliores. torm̃toꝵ
tarditate. ꝓficiens. habitura tot merce¬
des in cȩlestib premiis. quot nunc dies
numerat inpenis: Quȩ quidẽ uobis
fortissimi ac beatissimi fr̃s ꝓmerito reli¬
gionis ac fidĩ ur̃ȩ accidisse ñ miror: ut

Expanded text:
metallis et uinculis demoretur, exhibens metallis et uinculis demoretur, exhibens per ipsas suppliciorum moras corroborandis fratribus et armandis maiora documenta, ad meritorum titulos ampliores tormentorum tarditate proficiens, habituri tot mercedes in caelestibus praemiis quot nunc dies numeratis in poenis ? quae quidem uobis, fortissimi ac beatissimi fratres, pro merito religionis ac fidei uestrae acc
Abbreviated transcription (Latin):
compresbit̾is et diaconibꝰ. et cȩt̾is fr̃ĩb
in metallo constitutis. martyribꝰ dĩ pa¬
conseruatoris nr̃i: ȩt̃nã salutẽ. Gła qui¬
dem ur̃a poscebat beatissimi ac ctilectis¬
sum fr̃s. ut ad conspectũ atq complexũ
ur̃m uenire ipse deberẽ: nisi me quoq
ob confessionẽ nominis relegatũ. p̃fini¬
ti loci termini cohercerent.S: quomo¬
do possum rep̃sento me uob̾: & ad uos
etiam si corpore et gressu uenire ñ dat᷑
dilectione tamen. & sp̃u uenio: expͥmeis
literis animũ meũ. quo in istis uirtuti¬
bus et laudib ur̃is letus ex ulto: parti¬
cipem me computans uob̃: et si ñ passio¬
ne corporis. consortio caritatis. An ego
possim tacere. et uocẽ meam silentio pre¬
mere: eum de Rarissimis meis tã multa
et głosa cognoscã quib uos diuina dig¬
natio honorauit: ut ex uob̃ parsiam
martyrii consũmatione p̃cesserit meri¬
torum suoꝵ coronã de dño receptura:
pars adhuc in carcerũ claustris. siue in

Expanded text:
compresbyteris et diaconibus, et caeteris fratribus in metallo constitutis martyribus Dei paconservatoris nostri aeternam salutem. Gloria quidem vestra poscebat, beatissimi ac dilectissimi fratres, ut ad conspectum atque ad complexum vestrum venire ipse deberem, nisi me quoque ob confessionem nominis relegatum praefiniti loci termini coercerent. sed quomodo possum repraesento me nobis et ad uos etiamsi corpore et gressu uenire non datur, dilectione tamen et spiritu uenio, exprimens litteris animum meum quo in istis uirtutibus et laudibus uestris laetus exulto, participem me conputans uobis etsi non passione corporis consortio caritatis. an ego possim tacere et uocem meam silentio premere, cum de carissimis meis tam multa et gloriosa cognoscam, quibus uos diuina dignatio honorauit, at ex uobis pars iam martyrii sui consummatione praecesserit meritorum suorum coronam de Domino receptura, pars adhuc in carcerum claustris siue in
Abbreviated transcription (Latin):
ineuangło cata lucam. Si diligitis eos¬
qui uos diligunt: quȩ ẽ uobis gr̃a:¬
Et enim peccatores diligunt eos qui
qui uos ꝑsequunt᷑. ut sitis filii patris
ur̃i. qui incelis est: qui solem suum oriri
facit suꝑ bonos et malos: et pluit suꝑ

Expanded text:
In euangelio secundum Lucam: Si diligitis qui uos diligunt, quae est uobis gratia? et peccatores enim diligunt eos qui qui uos persecuntur, ut sitis filii patris uestri qui est in caelis, qui solem suum oriri facit
Abbreviated transcription (Latin):
gendos ꝓ cõmuni dilectione transmisera᷑ :
ubi lapsis. nec censura de est quȩ increpet
nec medicina quȩ sanet: S et catholicȩ
eccłie unitatẽ quantũ potuit exp̃ssit nr᷑a
mediocritas. Quem libellũ nunc magis
magisq uob̃ placere confido: quando eu᷑
iam sic legitis ut & probetis. & ametis:
Si quidẽ quod nos uerbis conseripsimus.
uos factis impletis: qͣndo ad ȩccłiam cari¬
tatis et pacis unitate remeatis. Opto uoᷤ¬

Expanded text:
gendos pro communi dilectione transmiseram, gendos pro communi dilectione transmiseram, ubi lapsis nec censura deest quae increpet nec medicina quae sanet. sed et catholicae ecclesiae unitatem quantum potuit expressit nostra mediocritas: quem libellum magis ac magis nunc uobis placere confido, quando eum iam sic legitis ut et probetis et ametis, siquidem quod nos uerbis conscripsimus uos factis inpletis, quando ad ecclesiam caritatis ac pacis unitate remeatis. opto uo
Abbreviated transcription (Latin):
diri debet aut fides. aut caritas nr̃a: ut
si recedamꝰ: Nob̃ tantũmͦ laborandũ est
ut frum̃tũ ẽẽ possimus: ut eũ ceperit
frum̃tũ dñicis horreis condi: fructum ꝓ
oꝑe nr̃o et labore capiamꝰ. Apłs inepła¬
et quedã quidẽ honorata q̃dã autẽ in hono¬
tata. Nos oꝑãdemꝰ i qͣntũ possumꝰ laboremꝰ: ut
uasa aurea uel argentea fimus. Cȩterũ
fictilia uasa confringere dño soli concessũ
est: cui et uirga ferrea data ẽ: Esse ñ potest
maior dño suo seruus: nec quisquã sibi qd̃
soli filio pater tribuit. uendicet: ut pu
mento uniu̾sa zizana humano iudicio
separare. Suꝑba ẽ ista obstinatio. & sacͥle¬
ꝑeunt: & dum se insolenter extollunt.
ipso suo tumore cecati. ueritatis lumen
diu multũq tractatu int̾ nos habito. iusta
mod̾atione agenda librauimꝰ: quȩ omiã
penitus potestis inspicere. lectis libellis
quos hic nuꝑ ediderã: & ad uos quoq le¬

Expanded text:
diri debet aut fides aut caritas nostra ut diri debet aut fides aut caritas nostra ut a recedamus. Nobis tantum modo laborandum est ut frumentum esse possimus, ut, cum coeperit frumentum Dominicis horreis condi, fructum pro opere nostro et labore capiamus. Apostoinhonorata. nos operam demus et quantum possumus laboremus ut uas aureum uel argenteum simus. ceterum fictilia uasa confringere Domino soli concessum est cui et uirga ferrea data est. esse non potest maior domino suo seruus nec quisquam sibi quod soli filio pater tribuit uindicare, ut se putet mento uniuersa zizania humano iudicio separare. superba est ista praesumptio et sacrilepereunt et, dum se insolenter extollunt, ipso suo tumore caecati ueritatis lumen diu multumque tractatu inter nos habito iusta moderatione agenda librauimus. Quae omnia penitus potestis inspicere lectis libellis quos hic nuper legeram et ad uos quoque le
Abbreviated transcription (Latin):
Item illic. Qui credit infilium habet
uitam et̾nam: qui in dicto maudiens
ẽ filio. ñ habebit uitam: s iradi manet
suꝑ eum. Item paulus ad ephesios: E
cum uenisset nunciauit nob̃ pacem.
his qui longe: et pacem his quippe:
quia ꝑipsum habemus pacem ambo
iuno spũ ad patrem Item ad romano.
Omnes enim peccauerunt: et egent
claritate dĩ. Iustificantur autem dono
ipsius. et gr̃a predemptionem quȩ est

Expanded text:
t in Filium habet vitam aeternam. Qui dicto non audiens est in Filium non habet vitam, sed ira Dei manebit super eum. Item Paulus apud Ephesios: Et cum venisset, annuntiavit vobis pacem his qui longe et pacem iis qui prope, quia per ipsum habemus accessum ambo in uno Spiritu ad Patrem . Item ad Romanos: Omnes enim peccaverunt et egent claritate Dei: justificantur autem dono ipsius et gratia per redemptionem quae est
Abbreviated transcription (Latin):
lm̃e deponenda ẽ catholicȩ ecclȩ digni¬
tas. et plebis intꝰ positȩ fidelis atq in¬
corrupta maiestas. et sacerdotalis quoq
auctoritas et potestas: ut iudicare se¬
uelle dicant de ecclȩ p̃posito. extra ecclã
constituti: de xp̃iano heretici: de sano
saueii: de integro uulnerati: de stante
lapsi: de iudice rei: de sacerdote sacri¬
legi: Quid suꝑ est quã ut eccła capito¬
lio cedat: & recedentib sacerdotibus
ac dñi altare remouentibꝰ. in cleri nr̃i
sacrũ uenerandũq congestũ. simula¬
chra atq ydola cum aris sus transe¬
ant: & nouatiano declamandi ad uer¬
sum nos atq iucrepandi largior & plenior
materia p̾stetur: simͥ qui sacͥficauerunt
& xp̃m publice negauerunt. ñ tantum
rogare. & sine acta penitentia admuti:

Expanded text:
me, deponenda est catholicae ecclesiae dignime, deponenda est catholicae ecclesiae dignitas et plebis intus positae fidelis adque incorrupta maiestas et sacerdotalis quoque auctoritas ac potestas, ut iudicare uelle se dicant de ecclesiae praeposito extra ecclesiam constituti haeretici, de sano saucii, de integro uulnerati, de stante lapsi, de iudice rei, de sacerdote sacrilegi? quid superest quam, ut ecclesia Capitolio cedat et recedentibus sacerdotibus ac Domini altare remouentibus in cleri nostri sacrum uenerandumque congestum simulacra adque idola cum aris suis transeant, et Nouatiano declamandi aduersum nos adque increpandi largior et plenior materia praestetur, si hi qui sacrificauerunt et Christum publice negauerunt non tantum rogari et sine acta paenitentia admi
Abbreviated transcription (Latin):
mentationibꝰ et satisfactionibꝰ. sed terroribꝰ
facere. ꝓcerco habeant. contͣ tales clusam
stare ȩccłam dĩ: nec castra xp̃i in uicta
et fortia et dño tenente munita. minis
cedere. Sacerdos dĩ exigłium tenens et
xp̃i precepta custodiens. occidi potest.
umci non potest. Suggerit et submi
nistrat nob̃ exempla uirtutis ac fidei
tachariaᷤ antistes dĩ: qui cũ terreri mi¬
nis et lapidatione non posset: intẽplo
dĩ occisus est: clamans et idemtidẽ di¬
cens: quod nosquoq contͣ hereticos cla
mamꝰ et dicimꝰ. Hȩc dicit dñs. Dereliqui¬
stis uiã dñi: & dñs derelinquet uos. Ne¬
q enim qͥa pauei temerarii et imꝓbi.
celestes et salutares uias dñi derelinqt̃.
nos duunȩ traditionis unmemores ẽẽ
debemꝰ ut maiora ẽẽ furentiũ scelera. qͣ
sacerdotũ iudicia censeamꝰ: aut plus ex¬
istimemꝰ ad impugnandũ posse huma¬
na conamina: quã quod ad ꝓtegendũ

Expanded text:
mentationibus et satisfactionibus sed terroribus mentationibus et satisfactionibus sed terroribus facere, pro certo habeant contra tales clusam stare ecclesiam Domini nec castra Christi inuicta et fortia et Domino tuente munita minis cedere. sacerdos Dei euangelium tenens ut Christi praecepta custodiens occidi potest, uinci non potest. suggerit et subministrat nobis exempla virtutis ac fidei Zacharias antistes Dei, qui cum terreri minis et lapidatione non posset, in templo Dei occisus est; clamans et identidem dicens, quod nos quoque contra hmamus et dicimus: haec dicit Dominus: dereliquistis uias Domini, et Dominus derelinquet uos. neque enim quia pauci temerarii et inprobi caelestes et salutares uias Domini derelinquunt nos diuinae traditionis inmemores esse debemus ut maiora esse furentium sacerdotum judicia censeamus; aut plus existimemus ad impugnandum posse humana conamina, quam quod ad protegendu
Abbreviated transcription (Latin):
di: cum sint acerbissima & grauissima
crimina quȩ eis a fr̃ib ingerent᷑: si nu¬
dicium nr̃m uoluerint exꝑiri. Nemant
deniq siqua illis excusatio & defensio
potest eẽ: uideamꝰ quẽ habeant excusationis
suȩ sensum: quẽ afferant penitentiȩ fructũ:
denegatur: patientiȩ facilitas & huma¬
nitas nr̃a uenientibꝰ presto ẽ. Opto omnes
in ȩccłam regredi: opto uniu̾sos ẽmilito¬
nes nr̃os. intra xp̃i castra et dĩ patris domi¬
cilia coneludi: Omitto omĩa: multa dissi¬
mulo: studeo & uoto colligende frat̾nita¬
tis. etiam quȩ indm̃ cõmissa sunt. ñ pleno
iudicio religionis ex animo: delictis plus
quã oportet remittendis pene ipse delin¬
quo. Amplector. ꝓmpta & plena dilectio¬
ne. cum penitentia reu̾tentes: peccatum
suũ satisfactione humili & simplier con¬
fitentes. Siqui autẽ sunt qui putant
se ad ecclam non p̃cib s minis regredi:¬
posse: aut existimant aditum sibi non la¬

Expanded text:
di, cum sint acerbissima et grauissima di, cum sint acerbissima et grauissima crimina quae eis a fratribus ingerantur. si iudicium nostrum uoluerint experiri ueniant. denique si qua illis excusatio et defensio potest esse, uideamus quem habeant satisfactionis suae sensum, quem adferant paenitentiae fructum. denegatur. patientia et facilitas et humanitas nostra uenientibus praesto est. opto omnes in ecclesiam regredi, opto uniuersos conmilitones nostros intra Christi castra et Dei patris domicilia concludi. remitto omnia, multa dissimulo studio et uoto colligendae fraternitatis. etiam quae in Deum commissa sunt non pleno iudicio religionis examino. delictis plus quam quod oportet remittendis paene ipse delinquo. amplector prompta et plena dilectione cum paenitentia reuertentes, peccatum suum satisfactione humili et simplici confitentes. Si qui autem sunt qui putant se ad ecclesiam non precibus sed minis regredposse aut existimant aditum se sibi non la
Abbreviated transcription (Latin):
bi ꝑsuadeo. immo ex torqueo. ut tales pa¬
tiant᷑ admitti: et iustioꝵ factꝰ est frat̾nita¬
tis dolor ex eo quod umiꝰ illiꝰ obnitente ple¬
be & contradicente. mea tamen facilitate
suscepti peiores extiterunt quã prius
fuerinit: nec fidem penitentiȩ seruare
potuerunt: quia nec cũ uera penitentia
uenerant. De istis uero quid dicam. qui
nunc ad te cũ felicissimo omniũ criminũ
reo nauigauerunt. legati a fortunato pseu¬
doep̃o missi: sic tam falsas adte litteras
ꝑferentes. quã est ipse euiꝰ luteras ferunt
falsus: Quȩ ẽ eis peccatorũ multiplex
conscientia: quam erecrabilis uita: quã
turpis: ut & si in eccła eẽnt. eic de eccłia
tales debuissent: Deniq quia conscientiã
suam norunt. nec audent adire. ut ad ȩc¬
clesiȩ limen accedant: sed foris ꝑꝓuin
ꝓsuis facinoribꝰ exelusi. illuc etiã ad uos
nauigant. Neq enĩ potest illis frons ẽẽ.
ad nos accedendi. aut apud nos consisten¬

Expanded text:
bi persuadeo, immo extorqueo, ut tales pabi persuadeo, immo extorqueo, ut tales patiantur admitti. et iustior factus est fraternitatis dolor ex eo quod unus adque alius obnitente plebe et contradicente mea tamen facilitate suscepti peiores extiterunt quam prius fuerant nec fidem paenitentiae seruare potuerunt, quia nec cum uera paenitentia uenerant. De istis nero quid dicam qui nunc ad te cum Felicissimo omnium criminum reo nauigauerunt legati a Fortunato pseudoepiscopo missi, tam falsas ad te litteras adferentes quam est et ipse cuius litteras ferunt falsus, quam est eis peccatorum multiplex conscientia, quam execrabilis uita, quam turpis, ut etsi in ecclesia essent, eici tales de ecclesia debuissent ? denique quia conscientiam suam norunt, nec audent uenire aut ad ecclesiae limen accedere, sed foris per prpro suis facinoribus exclusi, illuc etiam ad uos nauigant. neque enim potest illis frons esse ad nos accedendi aut apud nos consisten
Abbreviated transcription (Latin):
nerent᷑: nec utilis aut consultꝰ ẽ pastor
qui ita morbidas et contactas oues gre¬
gi admiscet: ut gregẽ totũ mal coherẽ¬
tis affuctatione commaculet. Nõ attendaᷤᷤ
ad locũ illorũ. M elior est eñi unustimens
dm̃. quã mille filii impii: sicut locutꝰ
deris infilus impiis. si multiplicentur
tibi: cum ñ fuerit timor dĩ inipsis. O si
possis frat᷑ kim̃e istic int̾eẽ nob̾cũ: cũ pra¬
ui isti & puersi de scismate reuertunt᷑:
uideres qui mͥ labor sit ꝑsuadere pacien¬
tiã fratribꝰ nr̃is: ut .n. animi dolore sopi¬
to. recipiendis malis curandisq consen¬
tiant. Namq ut gaudent & letant᷑ cũ to¬
lerabiles et minus culpabiles redeunt.
ita contra fremunt et reluctant᷑ quocieis
in emendabiles et ꝓterui. et uel ad ulteriis
uel saerificiis contaminati. & post hȩc ad¬
hue in suꝑ et suꝑbi. sic ad ȩccłam remeant.
ut bona intꝰ ingenia corrũpant. Uix ple¬

Expanded text:
nerentur, nec utilis aut consultus est pastor nerentur, nec utilis aut consultus est pastor qui ita morbidas et contactas oues gregi admiscet ut gregem totum mali cohaerentis adflictatione contaminet. non attendas ad numerum illorum: melior est enim unus timens Deum quam mille filii impii, sicut locutusderis in filiis impiis, si multiplicentur tibi, cum non fuerit timor Dei in ipsis. o si posses, frater carissime, istic interesse nobiscum cum praui isti et peruersi de schismate reuertuntur.: uideres quis mihi labor sit persuadere patientiam fratribus nostris, ut animi dolore sopito recipiendis malis curandisque consentiant. namque ut gaudent et laetantur cum tolerabiles et minus culpabiles redeunt, ita contra fremunt et reluctantur quotiens inemendabiles et proterui et uel adulteriis uel sacrificiis contaminati et post haec adhuc insuper et superbi sic ad ecclesiam remeant, ut bona intus ingenia corrumpant. uix ple
Abbreviated transcription (Latin):
pͥore anno iudicauerunt. numerꝰ cũ p̾s¬
biteris et diaconis computet᷑. plures
tunc affuerunt iudicio et cognitioni.
quã sunt idem isti. qͥ cũ fortunato neͣ
uidentur ẽẽ coniuncti. Scire enĩ debeᷤᷤ
ẽẽ desertũ. Namq hii quibꝰ inp̾teritum
p̾stigiȩ obtendebant᷑ & dabant᷑ uerba fal¬
lacia. quod simul ad eccłam regressuri di¬
cerent᷑: postea quã uiderunt illũ pseudo¬
ep̃m factum. frustratos & deceptos se ẽẽ cli¬
dicerunt. & remeant cotidie. atq ad eccłã
pulsant. Nob̃ tam̃ aquib dño ratio red¬
denda ẽ anxie pondantib & sollicite ex¬
aminantibꝰ qui recipi & admitti ad eccła
debeant: quibꝰdam emͣi ita aut crimina
sua obsistunt. aut fr̃s obstinate et firmi¬
ter renitunt᷑ ut recipi omĩno non pos¬
sint. nͥ eũ scandalo et ꝑicło plurimorũ:
neq enĩ sie putramina quȩdã colligen¬
da sunt. ut que in tegra sunt et sanauuil¬

Expanded text:
priore anno indicanerunt numerus cum prespriore anno indicanerunt numerus cum presbyteris etunc adfuerunt judicio et cognitioni, quam sunt iidem isti, qui cum Fortunato nunc videntur esse conjuncti. Scire enim debes, esse desertum. Namque ii, quibus in praeteritum praestigiae obtendebantur, et dabantur verba fallacia, quod simul ad Ecclesiam regressuri dicerentur; postea quam viderunt illic pseudoepiscopum factum, frustratos et deceptos se esse didicerunt, et remeant quotidie, atque ad Ecclesiam pulsant: nobis tamen, a quibus ratio Domino reddenda est, anxie ponderantibus et sollicite examinantibus, qui recipi et admitti ad Ecclesiam debeant. quibusdam enim ita aut crimina sua obsistunt aut fratres obstinate et firmiter renituntur ut recipi omnino non possint cum scandalo et periculo plurimorum. neque enim sic putramina quaedam colligenda sunt ut quae integra et sana sunt uul
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰq causa illic audiat᷑ ubi est crimen
ad missũ: & singulis pastorib portio gres¬
gis sit a scripta quaᷤ regat unusquisq &
gub̾net. rationẽ sui actus dño redditurus.
oportet utiq eos quibꝰ p̾sumꝰ. ñ circum¬
cursare. nec ep̃oꝵ concordiã coherentem
sua subdola & fallaci temeritate collide¬
re: sed agere illic causã suam ubi et ac¬
cusatores habere. et testes sui criminis
possint: nͥ paricis desꝑatis et ꝑditis
minor uidetur eẽ auctoritas ep̃oꝵ inaf¬
frica constitutoꝵ. qui de illis iã iudica¬
uerunt: & eorum conscientiã multis de¬
lictorũ laqueis uinctaᷤ. iudicii sui nuꝑ
grauitate dampnarunt. Nam causa eoꝵ
cognita est. iã de eis dicta sententia est.
nec censurȩ congruit sacerdotũ. mobiliᷤᷤ
atq in constantis animi leuitate repre¬
hendi: cum dñs moneat & dicat: sit
sermo u̾r . ẽ. ẽ. non nͣ. Si eorum qͥ de illis

Expanded text:
scuiusque causa illic audiatur ubi est crimen scuiusque causa illic audiatur ubi est crimen admissum, et singulis pastoribus portio gregis sit adscripta quam regat unusquisque et gubernet rationem sui actus Domino redditurus, oportet utique eos quibus praesumus non circumcursare nec episcoporum concordiam cohaerentem sua subdola et fallaci temeritate conlidere, sed agere illic causam suam ubi et accusatores habere et testes sui criminis possint: nisi si paucis desperatis et perditis minor uidetur esse auctoritas episcoporum in Africa constitutorum, qui de illis iam iudicauerunt et eorum conscientiam multis delictorum laqueis uinctam iudicii sui nuper grauitate damnarunt. iam causa eorum cognita est, iam de eis dicta sententia est, nec censurae congruit sacerdotum mobilis adque inconstantis animi leuitate reprehendi, cum Dominus doceat et dicat: sit sermo uester, est est, non non. Si eorum qui de illis
Abbreviated transcription (Latin):
sustulisse: fraudib inuolutos uel adul¬
teriis conmaculatos. uel sacͥficioꝵ fune¬
sta contagione pollutos. ne dm̃ rogareñ.
omni sensu & fructu penitentiȩ remo¬
uisse: foris sibi extra ȩccłam et contͣ ȩccle¬
siam constituisse conuentieulũ ꝑditȩ fac¬
tionis. cũ male sibi conscioꝵ. & dm̃ rogare
et satisfacere nolentiũ caterua confiueret:.
post ista. ad huc insuꝑ pseudo ep̃o ibi ab
hereticis constituto nauigare audent: &¬
unde unitas sacerdotalis exorta ẽ. a scis
maticis & ꝓfanis litteras ferre: nec cogi¬
tare eos ẽẽ Romanos quoꝵ fides apło p̾¬
dicante laudata ẽ: ad quos ꝑfidia hab̾e
non possit accessũ: Quȩ autẽ causa uemi¬
nunciandi: Aut enim placet illis qͦd
fecerunt: & in suo scelerae ꝑseuerant: aut
si displicet et recedunt. sciunt quo reũ¬
tantur. Nam cum statutũ sit ab om̃ib
nob̾. et ȩquũ sit pariterac iustũ: ut uniꝰ¬

Expanded text:
sustulisse, fraudibus involutos, vel adulsustulisse, fraudibus involutos, vel adulteriis commaculatos, vel sacrificiorum funesta contagione pollutos, ne Deum rogarent,omni et sensu et fructu poenitentiae removisse; foris sibi extra Ecclesiam et contra Ecclesiam constituisse conventiculum perditae factionis, quo male sibi consciorum et Deum rogare ac satisfacere nolentium caterva conflueret: post ista adhuc insuper pseudoepiscopo sibi ab haereticis constituto, navigare audent, et unde unitas sacermaticis et profanis litteras ferre nec cogitare eos esse Romanos quorum fides apostolo praedicante laudata est, ad quos perfidia habere non possit accessum. quae autem causa ueninuntiandi? aut enim placet illis quod fecerunt et in suo scelere perseuerant: aut si displicet et recedunt, sciunt quo reuertantur. nam cum statutum sit ab omnibus nobis et aequum sit pariter ac iustum ut uniu
Abbreviated transcription (Latin):
amur in hac parte negligere: quando ã¬
moneat dñs & dicat. Et nunc p̾ceptũ hoc
ad uos est. osacerdotes: si ñ audieritis et
non posueritis in corde ur̃o. ut detis ho¬
norem nomini meo cticit dñs: in mittam
inuos maledictionẽ et maledicã benedie¬
tionẽ urãm. Honor gͦ datur dõ. quando
sic dĩ maiestas & censura contempnitur:
ut cum se ille indignari et irasci sacrifi¬
cantibꝰ dicat. et cũ penas ȩt̾nas. & sup¬
plicia ꝑpetua cõminet᷑: ꝓponat᷑ a sacri¬
legis. atq dicat᷑ ne ira cogitetur dĩ: ne ti¬
meatur iudiciũ dñi: ne pulsetur ad eccle¬
siam xp̃i: sed sublata penitentia. nec ul¬
la exomologesi criminis facta. despectiᷤᷤ
lacib predicet᷑: & ne lapsi furgant. aut
foris positi ad ȩccłam redeant. cõmunica¬
tio a ñ cõmunicantibꝰ offerat᷑: Quibus
etiã satis non fuit ab eugłio recessisse:
spem satisfactionis et penitentiȩ lapsiᷤ

Expanded text:
amur in hac parte negligere, quando adamur in hac parte negligere, quando admoneat Dominus et dicat: Et nunc praeceptum hoc ad vos est, o sacerdotes: si non audieritis, et si non posueritis in corde vestro, ut detis honorem nomini meo, dicit Dominus; immittam in vos maledictionem, et maledicam benedictionem vestram . Honor ergo datur Deo, quando sic Dei majestas et censura contemnitur, ut cum se ille indignari et irasci sacrificantibus dicat, et cum poenas aeternas et supplicia perpetua comminetur, proponatur a sacrilegis atque dicatur; ne ira cogitetur Dei, ne timeatur judicium Domini, ne pulsetur ad Ecclesiam Christi: sed sublata poenitentia, nec ulla exomologesi criminis facta, despectis lacibus praedicetur; et ne lapsi surgant, aut foris positi ad Ecclesiam redeant, communicatio a non communicantibus offeratur? XIV. Quibus etiam satis non fuit ab Evangelio recessisse, spem lapsis satisfactionis et poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ut salui fierent.: ꝓpt̾ea mittet illis deus
oꝑationẽ erroris. ut credant mendacio: ut
iudicent᷑ om̃s qui non crediderunt ue¬
ritati: sed sibi placent in iniusticia. Pri¬
mus felicitatis gradus ẽ. ñ delinquere:
scds delicta cognoscere. Illic currit in no¬
centia integra et illibata quȩ seruet:. hͥ
succedit medela quȩ sanet: qd̵ utrũq
isti offenso deo ꝑdiderunt: ut & amissa
sit gr̃a. quȩ de baptismi scĩficatione ꝑ¬
cipit᷑: & non suꝑ sit penitentia ꝑ quã
culpa curatur. An putas frat̾ leuia ad
uersus dm̃ ẽẽ facinora. parua et modi¬
ca delicta: quod ꝑ illos ñ rogat᷑ maiestaᷤᷤ
indignantis dei: quod ñ timet᷑ ira &e
ignis et dies dñi: quod ĩminente anti¬
xp̃o. exarmat᷑ fides militantis popłi:
dum tollit᷑ uigor et timor xp̃i : Hide¬
rint layci hoc quomͦ curent: sacerdo¬
tib labor maior in cũbit. in asserendã
et ꝓcurandam dĩ maiestatẽ: ne quid uide¬

Expanded text:
ut salvi fierent; ac propterea mittet illis Deus ut salvi fierent; ac propterea mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio; ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati: sed sibi placent in injustitia . Primus felicitatis gradus est, non delinquere: secundus, delicta cognocere. Illic currit innocentia integra et illibata quae servet, hic succedit medela quae sanet: quod utrumque isti offenso Deo perdiderunt, ut amissa sit gratia quae de Baptismi sanctificatione percipitur, et non subsit poenitentia per quam culpa curatur. An putas, frater, levia esse adversus Deum facinora, parva et modica delicta, quod per illos non rogatur majestas indignantis Dei? quod non timetur ira et ignis et dies Domini? quod, imminente Antichristo, exarmatur fides militantis populi, dum tollitur vigor et timor Christi? Viderint laici hoc quomodo curent; sacerdotibus labor major incumbit in asserenda et procuranda Dei majestate, ne quid vide
Abbreviated transcription (Latin):
et gemitꝰ audiat᷑: compellunt᷑ ad huc in¬
suꝑ lapsi ut linguis atq ore quo in capi¬
tolio ante deliquerant. sacerdotib conui¬
cium faeiant: confessores et uirgines et
iustos quoq fidei laude p̃cipuos. atq in
eccła gloriosos. contumeliis & malecdicis
modestia et humilitas et pudor ceditur.
quã illorũ ipsorum spes & uita lacerat᷑. Ne¬
q enim qui audit. sed qui facit conuezũ
miser est: nec quia frat̾ uapulat. sed quia
frẽm cedit in lege peccator ẽ: et cũ nocen¬
tes in nocentib in iuriã faciunt: illi paei¬
untur in uiriã. qui facere se credunt. Dem¬
q hinc illis ꝑcussa mens. & habes animus.
et sensus alienus est. Ira est dĩ non intelli¬
gere delicta. ne sequat᷑ penitentia: sicut
scͥptũ est. E dedit illis ds̃ spm transpunc¬
tionis. ne reuertant᷑ scilicet et curentur.
et dep̃cationib ac satiffactionibꝰ iusti post
et dicit: Dilectum ueritatis non habuert̃

Expanded text:
et gemitus audiatur. Compelluntur adhuc inet gemitus audiatur. Compelluntur adhuc insuper lapsi, ut linguis, atque ore quo in capitolio ante deliquerant, sacerdotibus convicium faciant; confessores, et virgines, et justos quoque fidei laude praecipuos atque in Ecclesia gloriosos, contumeliis et maledicis modestia et humilitas et pudor caeditur, quam illorum ipsorum spes et vita laceratur. Neque enim qui audit, sed qui facit convicium, miser est; nec qui a fratre vapulat, sed qui fratrem caedit, in lege peccator est; et cum nocentes innocentibus injuriam faciunt, illi patiuntur injuriam, qui facere se credunt. Denique hinc illis percussa mens, et hebes animus, et sensus alienus est. Ira est Dei non intelligere delicta, ne sequatur poenitentia, sicut scriptum est: Et dedit illis Deus spiritum transpunctionis ; ne revertantur scilicet, et curentur, et deprecationibus ac satisfactionibus justis post et dicit: Dilectum veritatis non habuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
simus. nec auditi sumus: concilio freqͣn¬
ter acto non consensione tantum nr̃a. s
et cõmunicatione decreuimꝰ. ut peniten¬
tiam fr̃s agerent: ut penitentiã ñ agenti¬
bus nemo temere pacẽ daret: & illi contͣ
dm̃ sacͥlegi. contra sacerdotes dĩ impio
furore temerarii: de ȩcclłã recedentes et
contͣ eccł̾am parricidalia arma tollentes.
el aborant. ut opus suũ diaboli malicia
consũmet: nec uulneratos diuina cle¬
mentia in ȩccła sua curet: Miseroꝵ peniten-¬
tiam mendacioꝵ suoꝵ fraude corrũpunt:
ne dõ indignãti satisfiat: ne xp̃m dñm
suũ. qui xp̃ianꝰ ẽẽ uel erubuit ante. uel
timuit. post modũ querat: ne ad ȩcclam
qui de ȩccła recesserint redeant. Dat᷑ oꝑa
ne uulnera lacrimis abluant᷑: pax ue¬
ra false pacis mendacio tollit᷑. salutariᷤ
sinus matris. nouerca intercedente clu¬
dit᷑. Ne de pectore atq ore lapsoꝵ fletus

Expanded text:
simus, nec auditi sumus, concilio frequensimus, nec auditi sumus, concilio frequenter acto, non consensione tantum nostra, sed et comminatione decrevimus, ut poenitentiam fratres agerent, ut poenitentiam non agentibus nemo temere pacem daret: et illi contra Deum sacrilegi, contra sacerdotes Dei impio furore temerarii, de Ecclesia recedentes, et contra Ecclesiam parricidalia arma tollentes, elaborant ut opus suum diaboli malitia consummet, nec vulneratos divina clementia in Ecclesia sua curet; miserorum poenitentiam mendaciorum suorum fraude corrumpunt, ne Deo indignanti satisfiat; ne Christum Dominum suum, qui Christianus esse vel erubuit ante, vel timuit, postmodum quaerat; ne ad Ecclesiam qui de Ecclesia recesserat, redeat. Datur opera,ne vulnera lacrymis abluantur. Pax vera falsae pacis mendacio tollitur, salutaris sinus matris noverca intercedente praecluditur, ne de pectore atque ore lapsorum fletus
Abbreviated transcription (Latin):
& peccata congerere. Taceo itaq de frau¬
dibus ȩccłȩ factis: coniurationes. & ad¬
ulteria. & uaria delictorũ genera p̾t̾eo.
Unum illud in quo ñ mea nec hominũ
sed dĩ causa ẽ. de eorũ facinore ñ puto eẽ
reticendũ: quod apͥmo statim perse¬
quutionis die. cũ recentia delinquen¬
tiũ facinora feruerent: & sacrifieris ne¬
fandis non tantũ diaboli altaria. sed
ad huc manꝰ ipse lapsorũ atq ora fuma¬
rent: cõmunicare cũ lapsis. & pȩniten¬
tiȩ agendȩ intercedere ñ destiterunt:
Ciamat ds̃. Sacrificans diis eradicabit᷑.
nisi deo soli. & dñs in eugłio dicit. Qͥ me
negauerit: negabo illũ. Et alio loco. indi¬
gnatio et ira diuina ñ tacet dicens. Illis
fudistis libamina: & illis in posuistis sacͥ¬
ficia. Suꝑ hȩc ñ indignabor dicit dñs:
Et intercedunt ne rogetur ds̃. qui indig¬
nari se ipse testat᷑ intercedunt ne exore
quutionis tẽpore. de hoc ipso litteras mi¬

Expanded text:
et peccata congerere. Taceo itaque de frauet peccata congerere. Taceo itaque de fraudibus Ecclesiae factis; conjurationes et adulteria, et varia delictorum genera praetereo: unum illud, in quo non mea, nec hominum, sed Dei causa est, de eorum facinore non puto esse reticendum; quod a primo statim persecutionis die, cum recentia delinquentium facinora ferverent, et sacrificiis nefandis non tantum diaboli altaria, sed adhuc manus ipsae lapsorum atque ora fumarent, communicare cum lapsis et poenitentiae agendae intercedere non destiterunt. Clamat Deus: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli . Et Dominus in Evangelio dicit: Qui me negaverit, negabo illum . Et alio loco indignatio et ira divina non tacet, dicens: Illis fudistis libamina, et illis imposuistis sacrificia: super haec non indignabor? dicit Dominus : Et intercedunt ne rogetur Deus, qui indignari se ipse testatur. Intercedunt ne exoretcutionis tempore de hoc ipso litteras mi
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ tamdiu ẽẽ quãdii illucescat cies:
clarificato autẽ die. & sole oborto. luci te¬
nebras & caliginẽ cedere: & quȩ crassa¬
bantur ꝑ noctẽ latrocinia cessare: Deni¬
q si nomina ab eis quereres: ñ haberent
quos uel falsos nominarent. Tanta enim¬
apud eos etiã maloꝵ penuria est: ut ad
illos nec de sacrificatis nec de heretieis
uiginti quinq colligi possint: & tam̾
ad decipiendas aures simpliezũ & ab¬
sentiũ mendacio numerꝰ infiatur: qͣfi
si & uerus eẽt hic numerꝰ aut abhere¬
ticis eccłia. aut abiniustis iusticia uin¬
catur. Nec me oportet frat̃ li m̃e paria
nunc cũ illis facere: ea quȩ cõmisert᷑
atq huc usq cõmittunt. meo sermone
decurrere: cũ considandũ sit nobis.
quid ꝓferre. & scribere sacerdotes dei
oporteat: nec tam dolor apud nos de¬
beat. quã pudor loqui: & ne uideat ꝓ¬
uocatus. maledicta potiꝰ quã crimina

Expanded text:
noctem tam diu esse quam diu illucescat dies, noctem tam diu esse quam diu illucescat dies, clarificato autem die, et sole oborto, luci tenebras et caliginem cedere, et quae grassabantur per noctem latrocinia cessare. Denique si nomina ab eis quaereres, non haberent vel quos falso nominarent: tanta apud eos etiam malorum penuria est, ut ad illos nec de sacrificatis nec de haereticis viginti quinque colligi possint. Et tamen ad decipiendas aures simplicium et absentium, mendacio numerus inflatur: quasi, et si verus esset hic numerus, aut ab haereticis Ecclesia, aut ab injustis justitia vincatur. XII. Nec me oportet, frater charissime, paria nunc cum illis facere, et ea quae commiserunt, atque huc usque committunt, meo sermone decurrere; cum considerandum sit nobis, quid proferre et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos debeat, quam pudor loqui: et ne videar provocatus maledicta potius, quam crimina
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ consentientib. talis eẽt scilicet rec¬
tor. quales illi qui regunt᷑. Hinc etiã et cȩ¬
tera mendacia frat᷑ li m̃e potes nocere. quȩ
illic homines desꝑati. & ꝑditi uentilauert᷑.
ut cũ de sacficatis uel hereticis ampliꝰ quam
quinq pseudo epͣi non fuerint qui kar¬
taginẽ uenerint. & fortunatũ fibi demen¬
tiȩ suȩ sociũ constituerint: illi tam̃ quasi
filii diaboli & mendacio plemi. ausi sint
ut scribis iactitare iugintiquinq ep̃os af¬
ep̃os de numidia eẽ uenturos. qui sibi epiꝰ¬
copũ facerent: quod inmendacio suo pꝰea
quã quinq solis conuenientib naufra¬
gis & a nob̃ abstentis. detecti sunt atq
confusi: & romam cũ mendacioꝵ suorũ
merce nauigauert᷑ quasi ueritas post eoᷤ
nauigare non posset: quȩ mendaces lin¬
guas rei certe ꝓbatione conunceret.
Atq hȩc ẽ frat̃ uera dementia ñ cogitare.
neq scire quod mendacia ñ diu fallant.

Expanded text:
in unum consentientibus talis esset scilicet recin unum consentientibus talis esset scilicet rector, quales illi qui reguntur. XI. Hinc jam et caetera mendacia, frater charissime, potes noscere, quae illic homines desperati et perditi ventilaverunt: ut cum de sacrificatis vel de haereticis amplius, quam quinque pseudoepiscopi, non fuerint qui Carthaginem venerint, et Fortunatum sibi dementiae suae socium constituerint; illi tamen, quasi filii diaboli et mendacio pleni, ausi sint, ut scribis, jactitare viginti quinque episcopos adepiscopos de Numidia esse venturos, qui sibi episcopum facerent; quo in mendacio suo postea quam, quinque solis convenientibus naufragis et a nobis abstentis, detecti sunt, atque confusi; Romam cum mendaciorum suorum merce navigaverunt, quasi veritas post eos navigare non posset, quae mendaces linguas rei certae probatione convinceret. Atque haec est, frater, vera dementia, non cogitare, nec scire quod mendacia non diu fallant,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃orũ quod & urãm conscientiã non latet.
fabiani & donati litteris seuerissime no¬
tatum: qui cũ causã suam apud nos in
concilio quod habuimꝰ idib maii. quȩ ꝓ¬
xime fuerunt. a gere penitentiã uelle se
diceret: nec tam̃ ad missus eẽt: fortun a
fecit. U enerat etiã cum illo & felix quidã.
quẽ ipse extra ȩccłiam in heresi pseudo¬
ep̾m olim constituerat: sed & louinꝰ. & ma¬
ximus comites cũ ꝓbatio heretico affuie¬
runt: ob nefanda crimina & sacrificia
in se ꝓbata. sententia nouẽ collegarum
nr̃orũ condempnati: & iterato quoq a
plurib nqb anno pͥore in concilio ab¬
stenti. Cũ his autẽ quatuor iunctus ẽ.
& repostus sutinurcensiꝰ qͥ non tantũ
in ꝑsequutione cecidit: sed & maximam
partẽ plebis suȩ sacrilega ꝑsequutione
deiecit. hii quinq eũ paueis uel sacrifi¬
catis. uel male sibi consciis. fortunatũ sibi
pseudo ep̃m coaptarunt: ut criminibus

Expanded text:
nostrorum, quod et uestram conscientiam non latet, nostrorum, quod et uestram conscientiam non latet, Fabiani et Donati litteris seuerissime notatum: qui cum causam suam apud nos in concilio quod habuimus Idibus Mais quae proximae fuerunt agere uelle se diceret nec admissus esset, Fortunatufecit. uenerat etiam cum illo et Felix quidam quem ipse extra ecclesiam in haeresi pseudoepiscopum olim constituerat. sed et Iouinus et Maximus comites cam Priuato haeretico adfuerunt. ob nefanda sacrificia ei crimina in se probata sententia nouem collegarum nostrorum condemnati et iterato quoque a pluribus nobis anno priore in concilio abstenti. cum his autem quattuor iunctus est et Repostus Sutunurcensis, qui non tantum in persecutione ipse cecidit. sed et maximam partem plebis suae sacrilega persuasione deiecit. hi quinque cum paucis uel sacrificatis upseudoepiscopum cooptarunt; ut criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
quis autẽ p̾ter hos quos epła nr̃a complexi
sumꝰ. scrib̾e uob̃ auderet: sciretis eũ uel
sacrificio uel libello ẽẽ maculatũ: uł unũ
de hereticis: ꝑu̾sũ scilicet & ꝓphanũ. Nac¬
tus tam̃ occasionẽ familiarissimi hominiᷤᷤ
& clerici: ꝑ felicianũ a colitũ quẽ cũ per seo
collega nr̃o miseras: int̾cetera que in no¬
ticiã tuã ꝑferenda hinc fuerant. etiã de
fortunato tibi scripsi. Sed dum istie felici¬
anus frat̾ nrͣ uel uento retardat᷑. uel acci¬
piendis aliis epłis a nob̃ detinet᷑. felicis¬
simo aduos. ꝓꝑante p̃uentꝰ est. Ita eñi sẽꝑ
scelera festinant: quasi contra innocentiã
festinatione preualeant. ꝑ felicianũ sig¬
nificaui tibi frat᷑. uenisse karthaginẽ.
pͥuatũ ueterẽ hereticũ in lambesitana
colonia ante multos fere annos ob mul¬
ta & grauia delicta nonaginta ep̃orum¬
sententia condempnatũ: antecessorũ etiam

Expanded text:
quis autem praeter hos quos epistula nostra conplexi quis autem praeter hos quos epistula nostra conplexi sumus scribere nobis auderet, sciretis eum uel sacrificio uel libello esse maculatum uel unum de haereticis, peruersum scilicet et profanum. nanctus tamen occasionem familiarissimi hominis et clerici per Felicianum acoluthum, quem cum Perseo collega nostro miseras, inter cetera quae in notitiam tuam perferenda hinc fuerant etiam de Fortunato isto tibi scripsi. sed dum istic Felicianus frater noster uel uento retardatur uel accipiendis aliis epistulis a nobis detinetur, Felicissimo ad uos properante praeuentus est. ita enim semper scelera festinant quasi contra innocentiam festinatione praeualeant. Per Felieianum autem significaui tibi, frater, uenisse Charthaginem Priuatum ueterem haereticum in Lambesitana colonia ante multos fere annos ob multa et grauia delicta nonaginta epissententia condemnatum, antecessorum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nati nom̃ iam satis nosses: qui est unuᷤ
hec in noticia tua eẽ confiderẽ. & ꝓcerto
herere memoriȩ & disciplinȩ tuȩ sctrẽ. ne¬
cessariu ñ putaui celerit᷑ & urgent᷑ here¬
tieorũ tibi ineptias nuntiandas: neq em̃
ad catholicȩ eccłiȩ maiestatẽ parit᷑ ac dig¬
nitatẽ ꝑtinere debet: quid apud se hereti¬
corum & scismaticoꝵ moliat᷑ audacia: Nã
& pars houatiani. maximũ p̾soiterũ nuꝑ
ad nos a nouatiano legatũ missũ. atq a nr̃a
cõmunicatione reiectũ: nunc istic sibi feciᷤͤ¬
se pseudo ep̃m dicit᷑. Nec tam̃ de hoc tͥ scͥp¬
seram: quando hȩc omnia concẽpnant᷑ a no¬
bis: & miserum tͥ ꝓxime nomina ep̃orũ
istic constitutoꝵ: qui integri & sani in ec¬
scribere: ut erroris diluenda ac ꝑspicien¬
de ueritatis compendiũ fieret: & scires
tu & college nr̃i. quib scrib̾e & litteras
mutuo aquib uos acciꝑe oporteret. Si

Expanded text:
nati nomen iam satis nosses, qui est unus nati nomen iam satis nosses, qui est unus haec in notitia tua esse confiderem et pro certo haerere memoriae et disciplinae tuae scirem, necessarium non putaui celeriter et urgenter haereticorum tibi ineptias nuntiandas. neque enim ad catholicae ecclesiae maiestatem pariter ac dignitatem pertinere debet quid apud se haereticorum et schismaticorum moliatur audacia. nam et pars Nouatiani Maximum presbyterum nuper ad nos a Nouatiano legatum missum adque a nostra communicatione reiectum nunc istic sibi fecisse pseudoepiscopum dicitur. nec tamen de hoc tibi scripseram, quando haec omnia contemnantur a nobis et miserim tibi proxime nomina episcoporum istic constitutorum qui integri et sani in ecscribere ut erroris diluendi ac perspiciendae ueritatis conpendium fieret et scires tu et collegae nostri quibus scribere et litteras mutuo a quibus uos accipere oporteret: si