comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ insultatione seripturarũ. quasi mul¬
ta uetustate contritã ꝓtulit : quȩ conti-¬
nebat qđ Barnumus uiennensis archi.¬
episcopus. lsarno grãnopolitano ep̃o. eccłam¬
cossisset. donec grãnopolitane ȩccłe pax
a ꝑsecutione paganoꝵ qua tunc uas¬
tabatur redderet᷑. Qua ꝑlecta: a ti¬
more quẽ nob incusserant respiraumiꝰ.
Rogantes apłicũ legatũ. ut cartã illã
ipse seruaret. quȩ sine dubio falsum
testimoniũ dabat. Qm̃ Barmumus
uiennensis archiep̃s. & lsarnus grãno¬
politanꝰ pontifex: non contẽporanei
fuerunt: sic̃ ex cathalogo lugdunensi.
& ex aliis multis seriptis collegimus.
Pret̾ea cartã illã infirmauimꝰ. & cassa.¬
unnus. ex eo qđ alcherius grãnopolita¬
nus ep̃s antecessor lsarni ep̃i. p̃dictũ
pagum salmoriacensẽ possedisse multiᷤᷤ
cartuꝵ testimoniis cognoscitur. Et
eccłam sei bonati. gran opolitana eccła
non ꝑ barnuinũ obtinuisset. sed largi¬

Expanded text:
cum insultatione scripturam quasi mulcum insultatione scripturam quasi multa vetustate contritam protulit, quæ continebat quod Barnuinus, Viennensis archiepiscopus, Isarno, Gratianopolitano epssisset, donec Gratianopolitanae Ecclesiae pax a persecutione paganorum qua tunc vastabatur, redderetur. Qua perlecta, a timore quem nobis incusserant, respiravimus, rogantes apostolicum legatum ut chartam illam ipse servaret, quae sine dubio falsum testimonium dabat, quoniam Barnuinus Viennensis archiepiscopus et Isarnus Gratianopolitanus pontifex non contemporanei fuerunt, sicut ex catalogo Lugdunensi, et ex aliis multis scriptis collegimus. Praeterea chartam illam infirmavimus et cassavimus, ex eo quod Alcherius Gratianopolitanus episcopus, antecessor Isarni episcopi, praedictum pagum Salmoriacensem possedisse multis chartarum testimoniis cognoscitur, et ecclesiam Sancti Donati Gratianopolitana Ecclesia non per Barnuinum obtinuisset, sed largi
Abbreviated transcription (Latin):
Rbanus ep̃s seruus seruoꝵ dei :
Dilecto fratri hugoni grãnopoli-¬
tano ep̃o. salutẽ & apłicã benedictionẽ
ꝓ negotio tuo consratri nr̃o lugdimẽsi
hugoni archiep̃o: rescripsimus. Qđ
enĩ ipse nr̃a uice statuit: nos nr̃a assercio¬
ne corroboramus. Siquas uero nostrȩ
auctoritatis litteras uiennensis archiep̃s
opposuerit: nichil causȩ tuȩ officere ar¬
bitreris. Nos enĩ nichil ipsi. aut ecła
uennensi concessimus: nisi qđ iuste hac¬
tenus possedisse cognoscit᷑. Sua enĩ cuiq
uolumus uira seruari. Orantẽ ꝓ nob̃
frat̃nitatẽ tuã: miseratio diuina custo¬
diat. Data Romȩ. Xuii. beł iuiiii.¬
Nterea Lugdunensis archiep̃s hugo.
apud eduensẽ cnuitatẽ conciliũ disposuit
celebrare : ubi nos interesse precepit.
paratos ad dirimiendã tocius concilii
iuditio querimoniã. Tandẽ in concilio:
ad causã nrãm uentũ est. Ubi pͥost
niulta uerba. ut causã nr̃am iniustã
esse uiennensis archiep̃s comprobaret:

Expanded text:
RBANUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto fratri HUGONI, Gratianopolitano episcopo, salutem et apostolicam benedictionem. Pro negotio tuo confratri nostro Lugdunensi Hugoni archiepiscopo rescripsimus quod enim ipse nostra vice statuit, nos nostra assertione corroboramus. Si quas vero nostrae auctoritatis litteras Viennensis archiepiscopus opposuerit, nihil causae tuae officere arbitreris. Nos enim nihil ipsi, aut Ecclesiae Viennensi concessimus, nisi quod juste hactenus possedisse cognoscitur, sua volumus jura servari. Orantem pro nobis fraternitatem tuam miseratio divina custodiat. Data Romæ, XVIIº kalendas junii. Interea Lugdunensis archiepiscopus, Hugo, apud Eduensem civitatem concilium disposuit celebrare; ubi nos interesse precepit, paratos ad dirimendam tocius concilii juditio querimoniam. Tandem in concilio ad causam nostram ventum est; ubi, post multa verba, ut ausam nostram injustam esse Viennensis archiepiscopus comprobaret,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore ingredi audeat. uł quȩ supra
memorate sunt penitus exigere pre¬
sumat. Sed liceat memoratu archi¬
ep̃o suisq successorib. res supramemora¬
te ȩccłe quieto ordine possidere: &di
nob̵ fidelit᷑ deseruire: & ꝓ nob̾ ac głosis¬
sima genitrice nr̃a. & ꝓ totius regni
nr̃i stabilitate. non negligant exorare:
Ut aũt hȩc nr̃ȩ munificentiȩ auctori¬
tas semꝑ indei nomine obtineat firmi¬
tatẽ: manu nr̃a subter firmauimus.

Expanded text:
supra memoratæ sunt penitus exigere presumat; sed liceat memorato archiepiscopo suisque successoribus res supra memoratæ æcclesiæ quieto ordine possidere et nobis fideliter deservire, et pro nobis ac gloriosissima genitrice nostra et pro totius regni nostri stabilitate non negligant exorare. Ut autem hæc nostræ munificentiæ auctoritas semper, in Dei nomine, obtineat firmitatem, manu nostra subte
Abbreviated transcription (Latin):
pocetũ uillas. cũ om̃ib oppenditiis sius.
In pago nãq cauilonensi. montaurum
uillam. & uillare. atq scouellã cũ sus
appenditiis. In pago uͦ bassiniacense:
ram sonarias cũ siuis appenditir. Uolumꝰ
gͦ ut supra diximꝰ. quȩ ibidẽ ab antecesso¬
rib nr̃is iã dictis aut largita sũt aut
reddita : seu ab aliis cuiuscũq ordinis
uiris collata sunt. uel de inceps dõ ꝓpitio
conferent᷑: sub nr̃a immuitate sirma
iudex publicus uel quis libet ex iuditiaria
potestate. in eccłas. aut loca. uł agros. seu
reliquas possessiones memoratȩ ȩcłȩ quaᷤ
moderno tẽpore infra dictionẽ regni¬
nr̃i legalit̃ possidet. uł quȩ deinceps in
iure ipsius diuina uoluerit pietas au¬
geri. ad causas audiendas. aut freda
exigenda. uł mansiones. aut paratas
faciendas. uł fideiussores tollendos. aut
homines ipsius ȩccłȩ extra rationẽ dis

Expanded text:
Pocetum, villas, cum omnibus appenditiis suis: Pocetum, villas, cum omnibus appenditiis suis: in pago namque Cavilonensi, Montaurum villam, et Villare atque Scovellam, cum suis appenditiis; in pago vero Bassiniacense, Ramsonarias, cum suis appenditiis. Volumus ergo, ut supra diximus, quæ ibidem ab antecessoribus nostris jam dictis aut largita sunt aut reddita, seu ab aliis cujuscumque ordinis viris collata sunt vel deinceps, Deo propitio, conferentur, sub nostra immunitate firma iudex publicus uel quislibet ex iudiciaria potestate in ecclesias aut loca uel agros seu reliquas possessiones ipsius ecclesie quas moderno tenostri legaliter possidet vel quæ deinceps in jure ipsius divina voluerit pietas augeri, ad causas audiendas aut freda exigenda, vel mansiones aut paratas faciendas, vel fidejussores tollendos aut homines ipsius æcc
Abbreviated transcription (Latin):
& sauinacense cũ suis omĩb appenditiis.
& in eodẽ pago immunitatẽ uillȩ urba¬
nȩ uxta ciuitatẽ. & ansam uillam in
usus fratrũ. acaulaniũ. caliscũ quoq &
cortennacũ. & uillã egenã. uicũq am¬
bariacũ. atq beliacũ. luꝑciacũ etiã &
cocciacũ. cũ eaꝵ appenditiis. & familiis
utriusq sexus. In pago uiennense uillã
turnonẽ. & liuiam. & lucennacũ. cũ
integritatib sius. In pago aut̃ ualentia¬
cos. saciatũ uillã. In pago aũt salmoria¬
censi. & gr̃anopolitano. colonicas. & fisti¬
liacũ. caduliacũ uillas. cũ suis ꝑtmentib.
In comitatu scutiacense morgas uillam
cũ immuraitate & appenditiis suis. In
pago uͦ brionensi. pismacũ uillã. cũ
om̃i integritate: In pago nãq augus¬
tudimense. candiacũ uillã. cum suis
appenditiis. In pago euã belnensi. pol¬
marcũ. uillã cũ integritate sua. Et in
comitatu portuensi. Flauiacum et

Expanded text:
et Saviniacense, cum suis omnibus appenditiis, et Saviniacense, cum suis omnibus appenditiis, et in eodem pago immunitatem Villæ Urbanæ, juxta civitatem, et Ansam villam, in usus fratrum; Acaulanium, Caliscum quoque, et Cortennacum et villam Egenam, vicumque Ambariacum atque Beliacum, Luperciacum etiam et Cocciacum, cum earum appenditiis et familiis utriusque sexus; in pago Viennense, villam Turnonem, et Liviam et Lucennacum, cum integritatibus suis; in pago autem Valentiacos, Saciacum villam; in pago autem Salmoriacensi et Gratianopolitano, Colonicas et Fistiliacum, Caduliacum, villas, cum suis pertinentibus; in comitatu Scutiacense, Morgas villam, cum immunitate et appenditiis suis; in pago vero Brionensi, Pismacum villam, cum omni integritate; in pago namque Augustudunense, Candiacum villam, cum suis appenditiis; in pago etiam Belnensi, Polmarcum villam, cum integritate sua; et in comitatu Portuensi, Flaviacum et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ omĩb sub integritate ad ipsã abba¬
tiã ꝑtinentibꝰ. Genoliacũ quoq cum
portu. & mercato habentẽ. capellã
& mansos inter uestitos & absos. Xx.iii.
cũ omĩb ad se ꝑtinentibꝰ. Dagniacum
etiã habentem capellã. & inter absos
&e uestitos mansos. triginta cũ omĩbus
quȩ ad eã aspiciunt. Contulimus quoꝙ
ȩccłam sc̃i hyrenei ad stipendia canoni¬
coꝵ ibidẽ seruientiũ ꝓ ęterna remie¬
ratione. In luꝑciaco mansos.Iiͦi. In uiliaco
mansũ unũ. In monte: mansos duos. In
cabanniaco: mansos duos. Uolumus qͥppe
ad głosissime genitricis nr̃ȩ uotũ. pre¬
cepta a nr̃is statuta auis. & ꝓaius pissimĩ
uidelicet imꝑatorib. augustis. hLotario.
hludouico.atq hcarolo. eoꝵq filiis &
nepotib regib. nec non & consobrino
nr̃o hludouico. regiȩ nr̃ȩ aucteritatis
isto uidelicet confirmare. In pago scilicce
lugdinensi. Nantoadense monasteriũ.

Expanded text:
cum omnibus sub integritate ad ipsam abbacum omnibus sub integritate ad ipsam abbatiam pertinentibus; Genoliacum quoque, cum portu et mercato, habentem capellam et mansos, inter vestitos et absos, XXXa IIIes, cum omnibus ad se pertinentibus; Dagniacum etiam, habentem capellam et, inter absos et vestitos, mansos triginta, cum omnibus quæ ad eam aspiciunt. Contulimus quoque æcclesiam Sancti Hyrenei, ad stipendia canonicorum ibidem servientium, pro æterna remuneratione; in Luperciaco, mansos IIIes; in Viliaco, mansum unum; in Monte, mansos duos; in Cabanniaco, mansos duos. Volumus quippe, ad gloriosissimæ genitricis nostræ votum, precepta a nostris statuta avis et proavis, piissimis videlicet imperatoribus augustis, Hlotario, Hludovico atque Karolo, eorumque filiis et nepotibus, regibus, nec non et consobrino nostro, Hludovico, regiæ nostræ auctoritatis isto videlicet confirmare: in pago scilicet Lugdunensi, Nantoadense monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
n nomme sc̃e & indiuiduȩ trinitatis.
Ludouicus diuma ordinante ꝓuiden¬
modamꝰ. eoꝵq utilitatib prestando
subuenimꝰ. regiȩ dignitatis operam
damꝰ. &. ob id eoꝵ animos nr̃e fideli¬
tati ꝓmptiores. immo feruentiore
exhibemus. Itaq notũ sit omĩb fide¬
libus scẽ dĩ eccłȩ. ac nr̃is p̃sentib atq
futuris. qm̃ dep̃catione & ortatu
siue consilio głosissime genitricis nr̃e¬
hermengardis. & ꝓ sincerissimo au¬
reliani didascali nr̃i obsequio. conces¬
simꝰ eccłe beatissimi ꝓtho martyris
stephani luglimensis. cui idem uenera¬
bilis aurehanus archiep̃s p̾esse dmoscit᷑.
ȩccłas. uillasq cũ om̃ib ad eas ꝑtinentibꝰ.
i pago lugdunensi sitas. ut ipse beatissimꝰ
ac ais & ꝓauis. in t̾uenire dignetur.
Uidelicet foris murũ ipsius ciuitatis.
ȩccłam sc̃ĩ laurentii cũ benesttiolo ad ipsã
ꝑtinentẽ. C.is arari uͦ abbatiam scĩ
Martini quȩ athanacus uocatur. cũ¬

Expanded text:
n nomine sancte et individue trinitatis. Ludouuicus divina ordinante clemenmodamus eorumque utilitatibus prestando subvenimus, regiæ dignitatis operam damus, et ob id eorum animos nostræ fidelitati promptiores, immo ferventiores exhibemus. Itaque notum sit omnibus fidelibus sanctæ Dei æcclesiæ ac nostris, presentibus atque futuris, quoniam, deprecatione, et ortatu sive consilio gloriosissimæ genitricis nHermengardis, et pro sincerissimo Aureliani, didascali nostri, obsequio, concessimus æcclesiæ beatissimi prothomartyris Stephani Lugdunensis, cui idem venerabilis Aurelianus archiepiscopus preesse dinoscitur, æcclesias villasque, cum omnibus ad eas pertinentibus, in pago Lugdunensiac avis et proavis, intervenire dignetur, videlicet: foris murum ipsius civitatis, æcclesiam Sancti Laurentii, cum benefitiolo ad ipsam pertinente; cis Arari vero abbatiam Sancti Martini quæ Athanacus vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos memoratas uillas p̃fatȩ cas: dei
reformamꝰ. quatenꝰ nr̃is futurisq tpr̃ib
absq cuius libae subtractione. in potestate
pontificũ eiusdẽ ȩccłȩ ꝑmaneat: ut deo
largiente p̃sules. ac clerus eiusdẽ case dĩ ꝓ
anima genitoris nr̃i. ac genitricis. seu fr̃is
nr̃i kxaroli głosi regis. nec non & nrõd nõ
attentius preces assiduas fundere studeat.
Ut aut hȩc nr̃ȩ restitutionis auctoritas
nr̃is futurisq tẽporib inconuulsa ꝑma-¬
neat: firmitatẽq omnẽ obtineat. ma¬

Expanded text:
per quos memoratas villas prefatę casę dei per quos memoratas villas prefatę casę dei reformamus, quatenus nostris futurisque temporibus absque cuiuslibet subtractione in potestate pontificum eiusdem ęcclesię permaneat, ut deo largiente presules ac clerus eiusdem casę dei pro anima genitoris nostri ac genitricis seu fratris nostri Karoli gloriosi regis nec non et nostra domino attentius preces assiduas fundere studeat. Ut autem hęc nostrę restitutionis auctoritas nostris futurisque temporibus inconvulsa permaneat firmitatemq
Abbreviated transcription (Latin):
niente clem̃tiã rex. expedit regiȩ cel¬
situdini ita dnimis cultib operam dare :¬
nis tẽporib iuste &. rationabilit̃ ordi¬
dinata sua ꝓtectione uixta dñi uolun¬
tatẽ conseruet. & si qua cȩca cupiditate
uenientib meritis ȩt̾ne retributioniᷤᷤ
p̃miũ adquirat. eos etiã quib ecđasti¬
ca iura cõmissa sunt: sibi deuotiores
seu etiã ꝓpt̃ deuotissimã famulationẽ
Remigii lugdimensis ȩccłe reuerentissi¬
mi archiẽpi restituimꝰ ꝑ nr̃e auctori¬
tatis p̃ceptũ. eccła sc̃ĩ stephani lugdu¬
nensis uillas. quas caduliacũ uidelicet
in comitatu salmoriacensi. & liuiam
in pago uiennensi. quas pridẽ bonȩ
memoriȩ karolus głosus rex german
noster p̃fate ȩccłȩ. iusta ratione sua
regali auctoritate reformauerat.
Sed nos. postmodũ ꝓ quadã necessitate.
illas in benefitiũ contuleramꝰ. qđ omĩno
non recte fastigiũ fore cognoscentes.
hos nr̃e auctoritatis apices fieri censumꝰ.

Expanded text:
niente clementia, rex. Expedit regiæ celsitudini ita divinis cultibus operam dare tionabiliter ordinata sua protectione iuxta domini voluntatem conservet, et si qua cęca cupiditate venientibus meritis ęternę retributionis premium adquirat, eos etiam quibus ęcclesiastica iura commissa sunt, sibi devotiores seu etiam propter devotissimam famulationem Remigii Lugdunensis ęcclesie reverentissimi archiepiscopi restituimus per nostrę auctoritatis preceptum ęcclesie sancti Stephani Lugdunensis villas Caduliacum videlicet in comitatu Salmoriacensi et Liuiam in pago Uiennensi, quas pridem bonę memorię Karolus gloriosus rex germanus noster prefatę ęcclesię iusta ratione sua regali auctoritate reformaverat, sed nos postmodum pro quadam necessitate illas in benefitium contuleramus. Quod omnino non recte factum fore cognoscentes, hos nostrę auctoritatis apices fieri censuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Castrũ moirencũ. Gastrũ uorionẽ.
C astrũ tuluonis. Castrũ miribel¬
lũ. Castrũ minuetũ. de scalis. Casi¬
trũ uorapiũ. Et suꝑ hȩc. ȩccła de
dancellaieo. cũ tota parrochia sua.
Sic largient̾e dño. supradicte ques¬
tionis diuturnitas t̾minataeso
& pacis atq concordiȩ int̃ aeien¬
nensẽ &e gra nopolitana ecelam¬

Expanded text:
castrum Moirencum, castrum Vorione, castrum Moirencum, castrum Vorione, castrum Tuluwis, castrum Miribellum, castrum Minuetum, de Scalis, castrum Vorapium et super haec Ecclesiae cancellario, cum tota parochia sua. Sic largiente Domino, supradictae quaestionis diuturnitas terminata est, et pacis atque concordiae inter Viennensem et Gratianopolitanam Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
iure ꝓprietario possideret. & tã canonica
ipsius ȩccłȩ quã uniuersa ad eã ꝑtinen¬
tia ipse disponeret. Uienimensis aut
paridchiali tantũ iure in elerieoꝵ
& altarsũ consecrationib uteretur.
Pari ergo cõmuniq consensu. salmoria.¬
censi pagi talis est facta diuisio. ut¬
undecĩ castella. cũ eccłiis & parrochiis.
& totis mandam̃tis sius uiennensi
eccłȩ. Itẽ undeci castella. cũ ecłiis
& parrochiis. & totis mandamtis
suis gr̃anopolitanȩ ecdȩ dederentur.
Hȩc aũt sunt castella quȩ in portio¬
nẽ uiennensis eccłȩ segregata sunt.
Castrũ sc̃i Georgir Brissiacũ
Castrũ uetere uillȩ Cirũ orni¬
ciacũ. Castrũ boriocellũ Castrũ
leemps. Castrũ plaonilla . W asii ũ
elari montis. Castrũ se lorii. Casꝰ¬
trũ peladrudi. trũ ireu.
Itẽ hȩc sunt quȩ ulortionẽ gr̃a¬
nopolitanȩ ȩccłȩ obuenerunt. Castrui
uinmacũ: Castrũ nerpoieũ. Castrũ no¬
uũ: Castrũ tullinũ. Castrũ de riuis.

Expanded text:
ure proprietario possideret, et tam canonicas ipsius æcclesiæ quam universa ad eam pertinentia ipse disponeret: Viennensis autem parrochiali tantum jure in clericorum et altarium consecrationibus uteretur. Pari ergo communique consensu, Salmoriacensi pagi talis est facta diundecim castella cum ecclesiis et parochiis et totis mandamentis suis, Viennensi Ecclesiae: et undecim castella cum ecclesiis et parochiis, et totis mandamentis suis Gratianopolitanae Ecclesiae dederentur. Haec autem sunt castella quae in portionem Viennensis Ecclesiae segregata sunt, castrum Sancti Georgii, Brissiacum, castrum Veteris Villae, castrum Orniciacum, castrum Bonocellum, castrum Leemps, castrum Planilla, castrum Clari Montis, castrum Sancti Jorii, castrum Peladrudi, castrum Vireu. Item hæc sunt quæ in portionem Gratianopolitanæ æcclecastrum Nerpoicum, castrum novum, castrum Tullinum, castrum de Ruens,
Abbreviated transcription (Latin):
ascalis ep̃s seruus seruoꝵ dei: Int̾ uene¬
rabiles fratres. Guidonẽ uiennensiũ.
& hugonẽ grãnopolitanũepõs.
de pago salmoracensi ꝑ multos an¬
nos. & multis in conciliis questio uen¬
tilata est. P ouissime ante p̃sentiã
nr̃am lugdum in hanc concorcham
ex nr̃i ꝓuisione uditii conuenerũt.
ut eiusdẽ pagi ȩquã diuisionẽ face¬
rent. & tam iuennensi quã igr̃ano¬
ꝑolitane ecłȩ. pars eiusdẽ diuisio-¬
nisuicinior redderetur. Q uicquid autẽ in
territorio infra Bornã & lsaram
uersus grãnopolim constituto uien¬
nensis archiep̃s calumpniabat᷑: ab
om̃i deinceps infestatione liberũ
grãnopolitane ȩccłȩ cederet.
Iorro ȩccłam beati Ponati quȩ infra
iuennensẽ parrochiã continet

Expanded text:
scopus, servus servorum Dei. Inter venerabiles fratres, Guidonem, Viennensium, et Hugonem, Gratianopolitanum episcopos, de pago Salmoracensi, per multos annos et multis in conciliis questio ventilata est. Novissime ante presentiam nostram Lugduni in hanc concordiam, ex nostri provisione juditii, convenerunt ut ejusdem pagi æquam divisionem facerent, et tam Viennensi quam Gratianopolitanæ æcclesiæ pars ejusdem divisionis vicinior redderetur. Quicquid autem in territorio infra Bornam et Isaram versus Gratianopolim constituto Viennensis archiepiscopus calumpniabatur ab omni deinceps infestatione liberum Gratianopolitanæ æcclesiæ cederet. Porro æcclesiam Beati Donati, quæ infra Viennensem parro
Abbreviated transcription (Latin):
natione. Et sic̃ ad parentes nrõs &
ad nos aspexerũt. ita &e ad heretle meã
ȩccła scõ petro monasterie noualicis
aspicere debeant: uolo ac uibeo. Et
uolo ut gislaramiꝰ lib̾tus nr̃ & uxor
sua. quẽ de donina si agria ad nos ꝑ-¬
uenerunt. una cũ colonicas illasquẽ
eis in comario in pago grãnopolitano
dedimꝰ. ut ipsas habeant. & ad herede
mea̾ monasterio scõ petro noualicis
aspieere debeant. Et illa quȩ non
sunt nommata. & ad nr̃o uire ꝑtinoꝵ.
& alicubi non delegouimus. uolo ut
adherede meã ꝑueniant. Et si qua
bcaraxatura. aut litteratura in
hanc paginã testamentis mei. Fẽper¬
teq fuerint: nos eas fieri rogauimꝰ.
Dũ & non somel sed sepius eũ requisi.¬
uimꝰ. & humilit̾ preco doeminis
principib. uł omĩũ potestatib
o episcopis. ꝑ patre. & filio. & spiũ¬

Expanded text:
natione. et sicut ad parentes nostros et natione. et sicut ad parentes nostros et ad nos aspexerunt, ita et ad herede meam æcclesia sancto Petro monesterie Novalicis aspicere debeant, volo ac iubeo. et volo ut Gislaramus libertus noster et uxor sua, quem de domna Siagria ad nos pervenerunt, uná cum colonicas illas, quem eis in Comario in pago Gratianopdedimus, ut ipsas habeant et ad herede meam, monasterio Sancto Petro Novalicis, aspicere debeant; et illa quæ non sunt nominata, et ad nostro jure pertinet et alicubi non delegavimus, volo ut ad herede meam perveniant. Et si qua karaxatura aut litteratura in hanc paginam testamentis mei reperteque fuerint, nos eas fieri rogavimus, dum et non semel sed sepius eum requisivimus, et humiliter preco domnis principibus vel omnium potestatibus et episcopis, pro Patre
Abbreviated transcription (Latin):
uolo ut ipsa tersia ipsas supͣscriptaᷤᷤ
facultatis habere debeat .& uolo
ut lib̾ti nr̃i filii uualane cũ illas res
quẽ ipsius uualane dedimꝰ. ad here.¬
de meã ȩccła sc̃o petro aspiciant.
Dono lib̾ta mea adherede meã ȩccła¬
scõ petro nom̃ fredberga uxore tas.¬
culfũ. cũ nepotes ipsius fredbergȩ mn
etone aut in pareliano manere
uident᷑. ut lib̃ticã eoꝵ res ad ipsa ȩc¬
clesia aspiciant: uolo acuibeo. Et
notamini in hane pagnia testam̃tis
mei addendũ placuit. dũ & ꝓuintias
iustas ad gentes serracenoꝵ dissolatuᷤᷤ
de distructas sunt. & tã lib̾ti nr̃i. quã
&e serui & ancillas. ut riusq generis.
ꝑ plura loca uicmoꝵ ꝑ necessitate disꝑ-¬
sas fuerunt. uolo ut ubicũq ad gentes
heredẽ meã monasterii sc̃o petro noua-¬
licis constructũ. eos inuenire potuerĩt.
ut licentia habeant in eoꝵ absq cuius¬
libet contradictione reuocare domi-¬

Expanded text:
volo ut ipsa Tersia ipsas suprascriptas volo ut ipsa Tersia ipsas suprascriptas facultatis habere debeat, et volo ut liberti nostri, filii Vualane, cum illas res quem ipsius Vualane dedimus, ad herede meam, æcclesia Sancto Petro, aspiciant. Dono libsancto Petro nomen Fredberga, uxore Tasculfum, cum nepotes ipsius Fredberge, in Etone, aut in Pareliano manere videntur, ut liberti cum eorum res ad ipsa ecclesia aspiciant volo ac iubeo. et notamini in hanc pagina testamentis || mei addendum placuit, dum et provintias iustas ad gentes Serracenorum dissolutas et distructas sunt, et tam liberti nostri, quam et servi et ancillas, utriusque generis, per plura loca vicinorum per necessitate dispersas fuerunt, volo ut ubicumque adgentes heredem meam monasterij sancto Petro Novalicis constructum, eos invenire potuerint, ut licentia habeant in eorum, absque cuiuslibet contradictione, revocare domi
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. uolo ut habeas ac uibeo. Pono
fidele meo protadio res illas in pago
uuapencense. ubi dicit᷑ semprugnanũ
cũ adpendices suas. quẽ de aglo al do
conquesiuumꝰ. & illa portione quẽ de
maurengo clerico ꝓ sua infidelitare
qđ nob mentiuit. & ꝑ uerbo dominieo
co nquisiuimꝰ. dũ &e ipse nob m̃titus
fuit. ipsas res palatius nob̾ cessit uolo
ut habeat. Donamꝰ tersiȩ filiȩ ho¬
norie lib̾ti nr̃e. quẽ teudaldos de
segueua huxorẽ habuit. res illas que
fuerunt riculfũ filiũ rodulfũ condã
quẽ ꝓ p̃ceptione domno theoderico
rtge. & illuster: uero domno lxarolo.
in pago diense. uuapencense. oe gr̃a-¬
nopolitano conquesiuimꝰ pret̃ coloni¬
cas in pago ebredunense. in uolencio.
quẽ ad monasterio scõ petro herede
meã delegauimꝰ. dũ &e ipse riculsus
apud gente sarraceoꝵ ad infidelita¬
tẽ regni francoꝵ sibi sociauit. & mul¬
ta mala cũ ipsa gentẽ pagana fecit.

Expanded text:
habuit; volo ut habeas ac jubeo. Dono habuit; volo ut habeas ac jubeo. Dono fidele meo Protadio res illas in pago Vuapencense, ubi dicitur Semprugnanum, cum adpendices suas, quem de Agloaldo conquesivimus, et illa portione quem de Maurengo clerico, pro sua infidelitate, quod nobis mentivit, et per verbo dominico conquisivimus, dum et ipse nobis mentitus fuit, ipsas res Palatius nobis cessit, volo ut habeat. Donamus Tersiæ, filiæ Honoriæ, liberti nostræ, quem Teudaldos de Seguciu huxorem habuit, res illas quæ fuerunt Riculfum, filium Rodulfum condam, quem, pro preceptione domno Theoderico, rege, et illuster vero, domno Karolo, in pago Diense, Vuapencense et Gratianopolitano conquesivimus, preter colonicas in pago Ebredunense, in Volencio, quem ad monasterio Sancto Petro, herede meam, delegavimus, dum et ipse Riculfus apud gente Sarraceorum, ad infidelitatem regni Francorum, sibi sociavit et multa mala cum ipsa gentem pagana fecit;
Abbreviated transcription (Latin):
gaui.dũ & ego & ipse domnos uual¬
chuni aduncerimꝰ. sic̃ iã dictũ est sub
suo nomine &t nr̃m dieb uite suę
ad ꝓfectũ iã dicti monasterii consis¬
tere ualeat. Et si michi suꝑͤstis
fuerit. dieb uitȩ suȩ in sua ꝑmaneat
potestate. Et si quis libet qđ ẽẽ non
debet de monachis ipsius monaste¬
rii contumax aut corruptor fabulrꝰ
insidiaꝵ contra iã dictũ domino
uualchuni ep̃o estiterit aut rebel¬
lare uoluerit. licentia habeat eos
iuxta qualitatis opere sue cohercere.
&e sententia iuxta canoniea regula
seĩ. benedicti institutionis iudicare :
Et si noluerit se in sua castigatio¬
ne corrigere. & rebellis extiterit.
licentia habeat eũ de ipsũ monaste¬
rio in sua contumatia eicere. Dono
ad supra scripta heredẽ meã saeroscã
eccłȩ scĩ petri monasterii noualicis.
terras & umeas. una cũ inancipiis in
matanatis. quẽ de alode parentum
meor habeo. quẽ beroleos in benesttio

Expanded text:
gavi, dum et ego et ipse domnos Vualgavi, dum et ego et ipse domnos Vualchuni advixerimus, sicut jam dictum est, sub suo nomine et nostrum, diebus vitæ suæ, ad profectum jam dicti monasterii consistere valeat; et, si michi superstis fuerit, diebus vitæ suæ in sua permaneat potestate. Et, si quislibet quod esse non debet de monachis ipsius monasterii contumax aut corruptor fabulis insidiarum contra jam dictum domno Vualchuni episcopo estiterit aut rebellare voluerit, licentia habeat eos juxta qualitatis opere suæ cohercere et sententia juxta canonica regula Sancti Benedicti institutionis judicare; et, si noluerit se in sua castigatione corrigere et rebellis extiterit, licentia habeat eum de ipsum monasterio in sua contumatia eicere. Dono ad suprascripta heredem meam, sacrosancta æcclesiæ Sancti Petri monasterii Novalicis, terras et vineas, una cum mancipiis in Matanatis, quem de alode parentum meorum habeo, quem Berolcos in benefitio
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ noualicis. heredẽ meã posuit: &
usq ad culminis consumationis fabri¬
ca ꝑduxit. & in omne opere ȩdifitioꝵ
ad uitor & gub̾nator stetit. Ut dũ
ipse adiuxerit. sub suo nomine &e
gub̾natione. & nr̃a cõmie ipse mo-¬
nasterius scõ petro heredẽ meã cum
om̃ib reb ad ipsũ delegandis consis¬
tere ualeat. Et qđ humanũ est quan¬
do abbas de ipso monasterio de hq̃c
lucẽ migrauerit. tunc abbate quem
ipse domnos uualchirai ep̃s in ipso
monasterio elegere uoluerit. ibidẽ
mittat: & ipse abba uł sui monachi
talit̃ agant. dũ  ipse domnos uual¬
chuni adiuxerit. qualit̃ ipse eos spiri.¬
talit̃ monere uoluerit. & licentia
non habeat de ipsis reb aliud faci¬
endi. nisi qđ ipse si prascriptos dom¬
nos uualchini ep̃sꝓ cõmune utili¬
tatẽ ipsius monasterii eis usserit. Et
tta michi placuit addendo. ut omĩs
facultas mea quẽ ꝑ hunc testamentũ
meũ uł epłas ad ipso monasterio dele-¬

Expanded text:
riæ Novalicis, heredem meam, posuit, et riæ Novalicis, heredem meam, posuit, et usque ad culminis consumationis fabrica perduxit et in omne opere ædifitiorum adjutor et gubernator stetit, ut, dum ipse advixerit, sub suo nomine et gubernatione et nostra commune, ipse monasterius Sancto Petro, heredem meam, cum omnibus rebus ad ipsum delegandis consistere valeat; et, quod humanum est, quando abbas de ipso monasterio de hac lucem migraverit, tunc abbate, quem ipse domnos Vualchuni episcopus in ipso monasterio elegere voluerit, ibidem mittat, et ipse abba vel sui monachi taliter agant, dum et ipse domnos Vualchuni advixerit, qualiter ipse eos spiritaliter monere voluerit, et licentia non habeat de ipsis rebus aliud faciendi, nisi quod ipse suprascriptos domnos Vualchuni episcopus pro commune utilitatem ipsius monasterii eis jusserit. Et ita michi placuit addendo ut omnis facultas mea, quem per hunc testamentum meum vel epistolas ad ipso monasterio dele
Abbreviated transcription (Latin):
loca nucupantis in ipso pago uuapen¬
cense laciomaus. & licentiaco. cassano¬
la. ciconiola. quẽ de donmo uualdebto
ep̃o. &. de donna siagria. &e uiude¬
gundȩ. & dõ sacrata ricub̾ta femina
in ipsalora conquisiumꝰ. Similit̃ &
in pago segisterico lauariosco. una cũ
omnis ad iacentias suas. quanto
infra ipso pago sigisterico ad ipsa
corte aspicere uidont᷑. quẽ de dom¬
na siagria ad nos ꝑuenit. Etiã & in
pago regonse cinicino. quẽ de dom¬
no uual deb̾to ad nos ꝑuenit inip¬
sa uero loca. una cũ ingenius. libtis.
ac colanis. & serus. terris. domib.¬
edificiss. mancipiis. campis. pratis.
pascius. siluis. uineis. cũ omĩs adia¬
centias earũ ad se ꝑtinentes. ut
habeas uolo. ꝓpt̾ qđ in ipsos pagos
sigisterico. regense. & uuapencen¬
se. adheredẽ meã ȩccła sc̃õ petro
monasterii noualicis dedimus ut
habeat. uolo ac iubeo. Et placuit
fundamentũ ȩcdȩ sc̃õ petro monaste.¬

Expanded text:
loca nucupantis in ipso pago Vuapenloca nucupantis in ipso pago Vuapencense Laciomaus et Licentiaco, Cassaniola, Ciconiola, quem de domno Vualdeberto, episcopo, et de domna Siagria, et Vuidegundæ et Deos acrata Ricuberta femina in ipsa loca conquisivimus. Similiter, in pago Segisterico Lavariosco, una cum omnis adjacentias suas, quanto infra ipso pago Sigisterico ad ipsa corte aspicere videntur, quem de domna Siagria ad nos pervenit; etiam et in pago Regense Cinicino, quem de domno Vualdeberto ad nos pervenit; in ipsa vero loca, una cum ingenuis, libertis, ac colanisedificiis, mancipiis, campis, pratis, pascuis, silvis, vineis, cum omnis adjacentias earum ad se pertinentes, ut habeas volo; propter quod in ipsos pagos Sigisterico, Regense et Vuapencense, ad heredem meam æcclesia Sancto Petro monasterii Novalicis dedimus, ut habeat volo ac jubeo. Et placuit fundamentum æcclesiæ Sancto Petro monaste
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tis ad ipsa loca aspicientes. In pago ca¬
uellico memiana. quẽ dommos & auuos
nr̃ Marro condã de domno crammelino
ep̃o conquisiuit. De ista omĩa supͣscrip¬
ta. dũ adhuc uixero usum & fructũ
michi reseruo post obitũ quidẽ meũ
quandoquidẽ deus uoluerit. agentes
eccłȩ sc̃ẽ mariȩ uuapencense: ipsaloca
recipiant. & habeant. uolo ac iubeo.
ipsius scĩ loce. & ꝓ animȩ nr̃e remedio.
loca micupantis in pago grãnopolitano
crispiaco. quẽ de siagria conquisiutm.
Abrici colinica in pago uiennense. quẽ
de ipsa siagria ad nos ꝑuenit. maccia¬
no quẽ de alode parentũ habeo. & in
cõmutationis causȩ ad ipsa casa mau-¬
rogennica ꝓ colonicas in uenauis. in
ualle segusina dedimꝰ. Uircarias in
malenciano. quẽ ad filio bertelino ser
Ipsa uero loca una cũ colonis. ac colaniꝰ.
seruis. libtis in ipsa loca cõmanentes.
cũ om̃s adiacentias ad se ꝑtinentes. in

Expanded text:
libertis ad ipsa loca aspicientes; in pago Calibertis ad ipsa loca aspicientes; in pago Cavellico, Memiana, quem domnos et avvos noster, Marro, condam de domno Crammelino, episcopo, conquisivit. De ista omnia suprascripta, dum adhuc vixero, usum et fructum michi reservo; post obitum quidem meum, quandoquidem Deus voluerit, agentes æcclesiæ Sanctæ Mariæ Vuapencense ipsa loca recipiant et habeant, volo ac jubeo. ipsius sancti loce et pro animæ nostræ remedio, loca nucupantis in pago Gratianopolitano Crispiaco, quem de Siagria conquisivimus; Abrici colinica in pago Viennense, quem de ipsa Siagria ad nos pervenit; Macciano quem de alode parentum habeo et in commutationis causæ ad ipsa casa Maurogennica pro colonicas in Venavis, in valle Segusina, dedimus; vircarias in Malenciano, quem ad filio Bertelino, serIpsa vero loca, una cum colonis ac colanis, servis, libertis, in ipsa loca commanentes, cum omnes adjacentias ad se pertinentes, in
Abbreviated transcription (Latin):
suprascriptus patruũ nr̃m cõmuni
ratione domno senforiano. donam
ad ipsa eccła scẽ mariȩ uuapencense
locella nr̃a in pago regense. nucupan¬
tes braccio. una cũ uoconcio. quẽ de
parente nr̃a godane ad nosꝑuenit.
una cũ libtis. ac colanis. & serus. domi¬
bus. edifitiis. terris. umeis. campis.
pratis. pascuis. siluis. Omĩa &e ex õĩb
quicquid infra ipsũ pago regense.
ad ipsũ bractio. & uocontio aspicere
uidet᷑. pret̃ qđ superius scriptũ est.
qđ dũ heredẽ meã ȩccła scĩ petri de¬
di. ut tã ꝓ animȩ nr̃e remedie ut
diximꝰ. quã & ꝓ deuotione patruũ
nr̃oꝵ domno senforiano in lummnaribus
ipsius ȩccłe. & ꝓ substantia pauperoꝵ. ꝑ¬
hennis tẽporib ꝓfitiat: in augm̃tis: uolo
ac iubeo. Emmo quȩ donamꝰ ad ipsa ȩccła
sc̃ẽ mariȩ uuapencense locella nr̃a in
ipso pago uuapencense. nucupante ru¬
armo. ambillis in tarcione. una cum

Expanded text:
suprascriptus patruum nostrum communi suprascriptus patruum nostrum communi ratione, domno Senforiano, donamus ad ipsa æcclesia Sanctæ Mariæ Vuapencense locella nostra in pago Regense, nucupantes Braccio una cum Voconcio, quem de parente nostra Godane ad nos pervenit, una cum libertis, ac colanis et servis, domibus, ædifitiis, terris, vineis, campis, pratis, pascuis, silvis, omnia et ex omnibus, quicquid infra ipsum pago Regense, ad ipsum Bractio et Vocontio, aspicere videtur, preter quod superius scriptum est, quod dum heredem meam æcclesia Sancti Petri dedi, ut, tam pro animæ nostræ remedie, ut diximus, quam et pro devotione patruum trorum, domno Senforiano, in luminaribus ipsius æcclesiæ et pro substantia pauperorum perhennis temporibus profitiat in augmentis, volo ac jubeo. Emmoquæ donamus ad ipsa æcclesia Sanctæ Mariæ Vuapencense locella nostra in ipso pago Vuapencense, nucupante Ruarmo, Ambillis in Taraone, una cum
Abbreviated transcription (Latin):
de meã scĩ petri monasterii recipiant.
Et illud michi in hunc testam̃to meũ
addere placut. ut dũ & domnos patru¬
nus nĩs semforianꝰ condã epatũ uua¬
pencense in suã habuit gub̾natione.
& deuotione suȩ. ut medietate de
rogationes portionis ipsius. in ualle
segucia. ad ipsa eccła ꝑsua esturm̃ta
delegare uoluit. & dieb uite suȩ tu¬
tillã meã in suã habuit recepta po¬
testate. & apud nos nullã deduxit
ratione. & dũ ꝑ lege nulla exinde
potuit delegare. Et facultates nr̃as
indiuisas remanser̃. ipse carta dona-¬
tionis de medietate locello nr̃o com¬
mue derogationes in ualle sigusina
adiã dicta ȩccła sc̃e marie uuapen¬
cense qđ seripserait. Dũ & lex hoe
ꝓhibit. & postea ipse de ipso onos
episcopato a malis hominib eiectus
fuit. & ipsa portio derogationis ad
ipsa ȩccła uuapencense nũ quã fuit
tradita. nec recepta. Ideoq nos tã
ꝓ animȩ nr̃ȩ remedio. quã & ꝓ ipsiun

Expanded text:
de meam Sancti Petri monasterii recipiant. de meam Sancti Petri monasterii recipiant. Et illud michi in hunc testamento meum addere placuit ut, dum et domnos patrunus meus, Semforianus condam, episcopatum Vuapencense in suam habuit gubernatione, et devotione suæ ut medietate de rogationes portionis ipsius, in valle Segucia, ad ipsa æcclesia per sua esturmenta delegare voluit, et diebus vitæ suæ tutillam meam in suam habuit recepta potestate et apud nos nullam deduxit ratione, et dum per lege nulla exinde potuit delegare et facultates nostras indivisas remanserunt, ipse carta donationis de medietate locello nostro commune de rogationes in valle Sigusina ad jam dicta æcclesia Sanctæ Mariæ Vuapencense quod scripserat, dum et lex hoc prohibit, et postea ipse de ipso onos episcopato a malis hominibus ejectus fuit, et ipsa portio de rogationis ad ipsa æcclesia Vuapencense nunquam fuit tradita nec recepta; ideoque nos, tam pro animæ nostræ remedio quam et pro ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
gratiapolitano donamꝰ lib̾to nr̃o no¬
men gondob̾to eunucu & gerinanaᷤᷤ
suas cũ omni rẽ quẽ uiudegundas ad
parentes suos in pagnanũ ꝑcessione
dedit. uolo ut habeant. & ad herede
mea aspiciant. Donamꝰ lib̾ta nr̃a drocꝰ¬
tesenda cũ filius suos. & habet ipsalib̾ta
nr̃a homo ingenius. nom̃ radbertus.
dedimꝰ celseb̾to Colonica inglisione
ꝓpe de artia. uolo ut habeat. & ad he¬
rede mea aspiciat. Colonicas. terras &
uineas dominicales. quẽ iocos lerator
nr̃ in cessione. & opilonicus usq nune
in brnefitid̃ habuit. quẽ de si cub̾ga
conquisuumꝰ. uolo ut ipse ꝑ testam̃to
nr̃m lib̾tus fiat. & ipsas colonicas sub
nom̃ lib̾tmitatis habeat. & ad heredẽ
meã sic̃ lib̾ti nr̃i aspiciunt. Ita ce ipse
sic facere debecit. Et si ipse de ipsomo-¬
nasterio sic̃ lib̾tus se abstrahere uoluerit:
in pristimi seruitio reuertat᷑. & ipsas co-¬
lonicas. & ipsi monachi ad parte here.¬

Expanded text:
Gratiapolitano donamus liberto nostro, noGratiapolitano donamus liberto nostro, nomen Gondoberto, eunucu, et germanas suas, cum omni rem quem Vuidegundas ad parentes suos in Pagnanum per cessione dedit, volo ut habeant et ad herede mea aspiciant. Donamus liberta nostra, Droctesenda, cum filius suos, et habet ipsa liberta nostra homo ingenuus, nomen Radbertus; dedimus Celseberto. Colonica in Glisione, prope de Arcia, volo ut habeat et ad herede mea aspiciat. Colonicas, terras et vineas dominicales, quem Jocos, lerator noster in cessione et opilonicus, usque nunc in benefitio habuit, quem de Sicuberga conquisivimus, volo ut ipse per testamento nostrum libertus fiat, et ipsas colonicas sub nomen libertinitatis habeat et ad heredem meam, sicut liberti nostri aspiciunt, ita et ipse sic facere debeat. Et, si ipse de ipso monasterio sicut libertus se abstrahere voluerit, in pristinu servitio revertatur et ipsas colonicas et ipsi monachi ad parte here
Abbreviated transcription (Latin):
postea fecimus. ut ad ipsã heredem
meã ȩccłam scõ petro aspiciant. & ob¬
sequiũ & impensionẽ sic̃ ad parentes
nr̃os & nob̃ iuxta legis ordine debet᷑
impendere. Ita & inantia ad ipsa he-¬
rede meã scõ petro noualicis monaste¬
rii constructa. facere debeant. Qđ si
contumacis. aut ingrati adheredẽ meã
suprascripta ȩccła steterint. & reuel-¬
lare uolueruit. tunc liceat agentes
herede meã eos cũ pietatis ordine coher¬
cere. Ut ipsi inpensionẽ faciant. sic̃
ad parentes nros & nos fecer̃. Qđ si
ingrati & rebelli prestiterint. tunc
qđ lex de ingratis &r contumacis. lib̾tis
continet. cum udice int̃pellatione
& distructione ad herede mea exsol-¬
uant. & ad ipsa reuertant. uolo ac
iubeo. Et dono suꝑscripto pago gra¬
tianopolitano lib̾ta mea scĩ tildȩ. qui
manet in pino. cũ filius suos sicufre.¬
do. & sigirico. sicumare & germanoᷤ
eoꝵ helene. & sigilinȩ. & in ipsũ pago

Expanded text:
postea fecimus, ut ad ipsam heredem postea fecimus, ut ad ipsam heredem meam æcclesiam Sancto Petro aspiciant et obsequium et impensionem, sicut ad parentes nostros et nobis juxta legis ordine debetur, impendere, ita et in antia ad ipsa herede meam, Sancto Petro Novalicis monasterii constructa, facere debeant. Quod si contumacis aut ingrati ad heredem meam suprascripta æcclesia steterint et revellare voluerint, tunc liceat agentes herede meam eos cum pietatis ordine cohercere, ut ipsi inpensionem faciant sicut ad parentes nostros et nos fecerunt. Quod si ingrati et rebelli prestiterint, tunc quod lex de ingratis et contumacis libertis continet, cum judice interpellatione et distractione, ad herede mea exsolvant et ad ipsa revertant, volo ac jubeo. Et dono superscripto pago Gratianopolitano liberta mea Sanctitildæ, qui manet in Pino, cum filius suos, Sicufredo et Sigirico, Sicumare et germanos eorum, Helene et Sigilinæ, et in ipsum pago
Abbreviated transcription (Latin):
iubeo. Et placuit michi in hane pa¬
gina testam̃tis mei adnecti de
alode parentoꝵ meoꝵ auiis meis
maurino &e dodinȩ quẽ apud con¬
subrua mea honorata filia eptole¬
ne amite mei. ꝓ pectionis titulum
inter nos diuisimus. noseit᷑ conuenisset
ut ipsa omnẽ portionẽ suã de ipsa
facultate p̾sentalit᷑ recipit. & de
ꝓprietate nr̃e qđ ꝓfalcidia se nosipsa
uel heredis sui suꝑstites fuerint. estare
aut ꝑ lege recipere potuissent eis
p̃sentalit᷑: de ꝓprietatis portione nr̃e
loca dominata. quẽ in pactionis
nr̃ȩ continet᷑. & seripte in falcidia
reputata diisimꝰ. ut nullũ quam
tẽpore in postmodo ipsa nec here¬
des sui contra hanc testam̃to meo
nec ꝓiesta nr̃a ambulare nec refra¬
gare debeant. Qđ si fecerint: pena
qđ ipectionis nr̃e ꝑ cõmune consen¬
sum continet incurrant: & quod
repitent. ouendicare non ualeuN.
Et uolo ut omnis lib̾ti nr̃i. quos quaᷤ
parentes nrĩ fecerũt liberos. & nos

Expanded text:
jubeo. Et placuit michi in hanc pajubeo. Et placuit michi in hanc pagina testamentis mei adnecti de alode parentorum meorum, aviis meis Maurino et Dodinæ, quem apud consubrina mea, Honorata, filia Eptolenæ, amitæ mei, pro pectionis titulum inter nos divisimus, noscitur, convenisset ut ipsa omnem portionem suam de ipsa facultate presentaliter recipit, et de proprietate nostre quod pro falcidia, se nos ipsa vel heredis sui superstites fuerint, estare aut per lege recipere potuissent eis præsentaliter, de proprietatis portione nostræ loca dominata, quem in pactionis nostræ continetur et scripte in falcidia reputata dimisimus, ut nullumquam tempore in postmodo ipsa nec heredes sui contra hanc testamento meo nec projesta nostra ambulare nec refragare debeant. Quod si fecerint, pæna quod in pectionis nostræ per commune consensum continet incurrant, et quod repitent evendicare non valeant: et volo ut omnis liberti nostri, quos, quas parentes nostri fecerunt liberos et nos
Abbreviated transcription (Latin):
colonica de ratione parenti mei go¬
dane. suꝑ de derauso in pago diense
ubi orbicianus seruos manet. ubi dicit᷑
riacioseo te heredẽ meã sacroseã ȩccła
habere uolo aciubeo. Colonicas in pago
attense. in uariates. & colonieas in
pago cauellieo. attanises. quossis. ꝓcc̃iano
torrido qui michi ex alode gentrici
mei Rusticȩ &e auunculo meo dodone
obuenit. Ista omĩa suꝑscripta. una
cũ adiunctis adiacentib suis ad ipsa
loca aspicientis. te sacro scã ȩcłabeati
Petri apłi noualicis monasterii. te
heredẽ meã habere uolo atq p̃cipio.
Colonicas in pago diense. ubi dicitur
macitha. una cũ salies aduerdone.
qui ad lauariosco corte nr̃a aspexer̃.
quã de domna siagria conqͥsiuimꝰ.
te heredẽ meã habere uolo ac iubeo
Casalis in tenegaudia una cũ terris.
& pascos in ipso monte. quẽ de uale¬
riano genitor m̃s conquisiuit. te
heredẽ meã sacroscã ȩcła domni
petri monasteru habere uolo ac

Expanded text:
colonica de ratione parenti mei Gocolonica de ratione parenti mei Godane, super de Derauso, in pago Diense, ubi Orbicianus servos manet, ubi dicitur Riaciosco, te heredem meam, sacrosancta æcclesia, habere volo ac jubeo. Colonicas in pago Attense, in Variates, et colonicas in pago Cavellico, Attanisco, Quossis, Pecciano Torrido, qui michi ex alode genitrici mei Rusticæ et avunculo meo Dodone obvenit; ista omnia superscripta, una cum adjunctis adjacentibus suis ad ipsa loca aspicientis, te, sacrosancta æcclesia beati Petri apostoli, Novalicis monasterii, te heredem meam habere volo atque precipio. Colonicas in pago Diense, ubi dicitur Macitha, una cum salines ad Verdone, qui ad Lavariosco corte nostra aspexerunt, quam de domna Siagria conquisivimus, te heredem meam habere volo ac jubeo. Casalis in Tenegaudia, una cum terris et pascos in ipso monte, quem de Valeriano genitor meus conquisivit, te heredem meam, sacrosancta æcclesia domni Petri monasterii, habere volo ac
Abbreviated transcription (Latin):
ne conquisuumꝰ. una cũ colonica
in cumbolis. & in pratalioni qui
ad uuarda cęlis aspicit. ubi siricarui
nr̃ petermansit. tu heres mea ut
habeas uolo ac iubeo. Salines in
uiu in pago arelatense. quẽ de goda¬
ne parente nr̃a ad nos ꝑuenerunt.
& illa portione siagriȩ quẽ de ipsa
conquisiumꝰ. una cũ aria s & cãpos.
uieis & oliuetis. mancipiis pascuis.
ibidẽ & in campo. & illas salies
in alterneto. cattorosco. & in leonio.
tã nr̃a portione quã & qđ de auuncu-
lo nr̃o dodone ibidẽ con quisiuimus.
In pago diense cassies sibi teptis. &
portione nr̃a in bosedone. quẽ de sia¬
gria conquisnumꝰ. una cũ lib̾tis & ser-¬
iuis. uł adpendices suas. & lib̾tũ nr̃o
uneb̾tũ. & silius suos. quẽ ex alode de
genitore meo habeo. ut habeas uolo
ac iubeo. In ambillis ubi gauio aldus
soruos nr manet. una cũ cultura quẽ
de domna siagria ad nos ꝑuenit. quẽ
ipse uneb̾tus inbenesitio habet. & illa

Expanded text:
ne conquisivimus, una cum colonica ne conquisivimus, una cum colonica in Cumbolis et in Pratalioni qui ad Vuardacælis aspicit, ubi siricarius noster Peter mansit, tu, heres mea, ut habeas volo ac jubeo. Salines in Viu, in pago Arelatense, quem de Godane parente nostra ad nos pervenerunt, et illa portione Siagriæ quem de ipsa conquisivimus, una cum arvis et campos, vineis et olivetis, mancipiis, pascuis, ibidem et in Campo, et illas salines in Alterneto, Cattorosco et in Leonio, tam nostra portione quam et quod de avunculo nostro Dodone ibidem conquisivimus; in pago Diense, Cassies sibi teptis et portione nostra in Bosedone, quem de Siagria conquisivimus, una cum libertis et servis vel adpendices suas, et libertum nostro, Unebertum, et filius suos, quem ex alode de genitore meo habeo, ut habeas volo ac jubeo. In Ambillis, ubi Gavioaldus, servos noster, manet, una cum cultura quem de domna Siagria ad nos pervenit, quem ipse Unebertus in benefitio habet, et illa
Abbreviated transcription (Latin):
ni. & dadino dedimꝰ. uolo ut habeat᷑.¬
& ad hercdẽ meã sacroscã ȩccła aspi-¬
ciant. In pago sigesterico. uineas &
terras in planciano. quẽ de parente
nr̃o uuandalb̾to abbate conqͥsiuimꝰ.
Et in massilia res nr̃as. ꝓprias casas.
& ortiles. quẽ de auunculo m eo
dodone michi obuenit. & de auia
nr̃a dodina. Similit̾ ad pero. casas
&e ortiles qui michi de parente mea
godane obuenit. & campos & uinea
infra ciuitate. & portione nr̃a in
centronis. & ad fontẽ lisola terras &
pascius. in pago ar latino. Anglarla
& uiuario portione nr̃a. & illa alia
quẽ aiunculo meo dodone michi
obuenit. tuheres mea habeas. uolo
ac iubeo. Cronia in pago tolonense:
una cũ libtis ac colonis. & seruis. ter¬
ris. uineis. oliuetis. seu & adiacentiaᷤᷤ
ad se aspicientis. te herede mea saero
licis. habere uolo. atq discerno. In
pago regense uuardacelis. illo ꝓpͥo
nr̃o. & illa portione quẽ de goda¬

Expanded text:
ni et Dadino, dedimus, volo ut habeant eni et Dadino, dedimus, volo ut habeant et ad heredem meam sacrosancta æcclesia aspiciant. In pago Sigesterico, vineas et terras in Planciano, quem de parente nostro Vuandalberto, abbate, conquisivimus; et, in Massilia, res nostras proprias, casas et ortiles quem de avunculo meo Dodone michi obvenit et de avia nostra Dodina; similiter ad Pero, casas et ortiles, qui michi de parente mea Godane obvenit, et campos et vineas infra civitate, et portione nostra in Centronis; et, ad fontem Lisola, terras et pascuis; in pago Arlatino, Anglarias et Vivario, portione nostra, et illa alia, quem avunculo meo Dodone michi obvenit, tu, heres mea, habeas volo ac jubeo. Cronia, in pago Tolonense, una cum libertis, ac colonis et servis, terris, vineis, olivetis seu et adjacentias ad se aspicientis, te herede mea, sacrolicis, habere volo atque discerno. In pago Regense, Vuardacelis, illo proprio nostro et illa portione quem de Goda
Abbreviated transcription (Latin):
heres mea ut habeas uolo ac iubeo.
Similit̃ & res illas maurouila. roda.¬
none: una cũ adiacentias em. uł
quicquid de parentes nros dodone.
& godane nob̾ ibidẽ obuenit. & res
illas quẽ degondob̃to conqui suumꝰ.
quẽ marab̾tus in benefitio habet.¬
& illas res quẽ de escussario conquisi¬
iumꝰ. una cũ mancipiis. terris. uel
om̃s adiacentias ad ipsa loca aspici-¬
entes. Ista ꝯmĩa supra scripta tesa¬
croscã ȩccła domni petri heredem
meã habere uolo atq precipio.
In cronno luciano. ex alode parẽ¬
tũ meoꝵ. & in latiomaus ibi mo¬
ra ancilla nr̃a manet. qđ de geni¬
trice nr̃a Rustica michi obuenit.
Coloniecas in gradosa quẽ mimiste¬
rialis nr̃ baio in benefitio habuit. tu
heres meã ut habeas uolo aciubeo.
Quonaone in pago uasense. una cũ
ingenus. quẽ de uuidegunde conq̃¬
siuimꝰ. Doliana in pago uendasci¬
no. quẽ de ipsa uuidegunde ad nos
ꝑuenit. & suꝑseripti lib̾ti mei. iusti¬

Expanded text:
heres mea, ut habeas volo ac jubeo. heres mea, ut habeas volo ac jubeo. Similiter et res illas, Maurovila, Rodanone, una cum adjacentias earum vel quicquid de parentes nostros, Dodone et Godane, nobis ibidem obvenit, et res illas quem de Gondoberto conquisivimus, quem Marabertus in benefitio habet, et illas res quem de Escussario conquisivimus, una cum mancipiis, terris vel omnes adjacentias ad ipsa loca aspicientes: ista omnia suprascripta te, sacrosancta æcclesia domni Petri, heredem meam habere volo atque precipio. In Cronno Luciano, ex alode parentum meorum, et in Latiomaus, ibi Mora, ancilla nostra, manet, quod de genitrice nostra Rustica michi obvenit; colonicas in Gradosa, quem ministerialis noster Bajo in benefitio habuit, tu, heres mea, ut habeas volo ac jubeo. Quonaone, in pago Vasense, una cum ingenuis, quem de Vuidegunde conquisivimus; Doliana, in pago Vendascino, quem de ipsa Vuidegunde ad nos pervenit et superscripti liberti mei, Justi