comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idem apostolus Est &inferior paradr¬
sus. in quo homo positus mandatum. &
ut operar etur ibi. & custo dir& accepit
Est dille caelestis. in quo raptus apłs
ergo scĩ huncmundum. quia exemplo
fide u illorum ꝑfidiamundi damnabit᷑
Et innobis uidicabitur hic mundus
Tunc iudicabitur hic mundus in nobis
siopus ꝑfidorum hominũ noninueni¬
Satur in nobis Indignisunt ergohui¬
modi quietiam deminimis uidicent
Hocest non sunt utiq indigni hiqui
ipsũmundum iudicaturi sunt. eaui¬
dicare quaemundi sunt Nescitis qm̃
Sangelos udicabimus aAd dit plus
dicendo angelos ludicabimus. id est
potentias sp̃itales quos alio loco tradit
in caelestibus degere Eodem genere
ritis contẽp tibiles qui sunt inecclesia
illos adiuidicandum constituite
Sȩculari a uidicia sunt ad corpusper¬
tinentia uel corporea. &quia non sicfieri
debet adiecit Ad reuerentiã urãm
dico. Nesupra quia negotium nomi¬

Expanded text:
idem Apostolus : est inferior paradiidem Apostolus : est inferior paradisus, in quo homo positus, mandatum et ut operaretur ibi, et ut custodiret, accepit . Est et ille coelestis, in quo raptus Apostergo sancti hunc mundum: quia exemplo fidei illorum perfidia mundi damnabitur. Et si in nobis judicabitur mundus. Tunc judicabitur hic mundus in nobis, si opus perfidorum hominum non inveniatur in nobis. Indigni ergo sunt hujusmodi, qui etiam de minimis judicent? Hoc est, non sunt utique indigni ii, qui ipsum mundum judicaturi sunt, ea judicare quae mundi sunt. Nescitis quoniam angelos judicabimus? Addidit plus, dicendo: angelos judicabimus, id est, potentias spiritales, quas alio loco tradit in coelestibus degere, eodem genere ritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos ad judicandum constituite. Saecularia judicia sunt, ad corpus pertinentia vel corporea. Et quia non sic fieri debet, adjecit: Ad reverentiam vestram dico. Ne quia supra negotium nomi
Abbreviated transcription (Latin):
atur Melius dicit apud dĩ minis¬
tros agerecausam facilius enim dĩ
timore sententiam legis ueram pro¬
munt Aut ignoratis qm̃ sci de hoc
mundo udicabunt. Nihilo cio sedicit
apłs ideo enim hunc mundum dixit.
ut ostendat dalterum. quia& iohan¬
nes a postolus. nolite ait diligere
hoc mundum. et dñs in euangelio
Sic inquid dilexit̾ hde mundum ds̃.
& cetera hic egomundus inerroreẽ.
non ille superior ad cuius similitudinẽ
hic factus est. Vnde homohic positus ẽ
adimaginem dĩ factus. ut sicut insupe¬
rioremundo abunodõ sunt om̃a ita&
in hoc abuno homine omnes haberen
originem. Hincest. unde moyses inde¬
uteronomu cum diuider& inquit
altissimus gentes. quemadmodum
disꝑsit filios adae Statuit fines zen¬
tium scđm numerum angelorum dĩ
Quid tamapertum huncmundum
superioris eẽ. imazinem certa ex causa
Est enim ahierusalem inferior. Milla
superior quãmatrem nram uocat

Expanded text:
tur, melius dicit apud Dei ministur, melius dicit apud Dei ministros agere causam: facilius enim de Dei timore sententiam legis veram promunt. Aut ignoratis quoniam sancti hunc mundum judicabunt. Nihil otiose dicit Apostolus; ideo enim hunc mundum dixit, ut ostendat et alterum; quia et Joannes apostolus : Nolite, ait, diligere hunc mundum. Et Dominus in Evangelio: Sic, inquit, dilexit Deus mundum, etc., . Hic ergo mundus in errore est, non ille superior, ad cujus similitudinem hic factus est. Unde homo hic positus est, ad imaginem Dei factus, ut sicut in superiore mundo ab uno Deo sunt omnia, ita et in hoc ab uno homine omnes haberent originem. Hinc est unde Moyses in Deuteronomio: Cum divideret, inquit, Altissimus gentem, quemadmodum dispersit filios Adae: statuit fines gentium secundum numerum angelorum Dei. . Quid tam apertum, hunc mundum superioris esse imaginem certa ex causa; est enim et Hierusalem inferior; et illa superior, quam matrem nostram vocat
Abbreviated transcription (Latin):
dum discernit cui fratri adhereat quẽ
arguat quem deuit&. Nam eosquiforis
sunt ds̃ uidicabit Superius nolite
ait ante tempus uidicare hic non pro¬
hib& sed superius ignita ꝑsuspitionem
maxime derectore ꝓhibuit uidicare
quia dĩ solius est occultaludicare
hoc aut̃ loco ut frater fratrem exa¬
min& &iam lub& sicut in alio loco
dicit uos ipsos temptate siestis in
fide ipsiuos probate qui autẽ foris
sunt indie uidicii dampnabuntur.
qui a dixit dñs qui noncrediderit iã
iudicatusest in quo enim spesnonẽ
promortuo habendus est
Auferte malum a uobis ipsis Ad huc
common& ut discernantur amalis.
negotium iudicari apud iniquos &ñ
apud scõs Iniquos duplicigenere
significat. quiã noncredunt oleges
adõ mundo creditas frequenter
cum adulatione interpse tantur
auctoritatem horum idolis depu¬
tantes Ideoq iniqui sunt & qur in
ecclesia magis lexẽ ut dñs lezistime¬

Expanded text:
dum discernit cui fratri adhaereat, quem dum discernit cui fratri adhaereat, quem arguat, quem devitet, Nam eos qui foris sunt, Deus dijudicabit. Superius: Nolite, ait, ante tempus judicare ; hic non prohibet. Sed superius incognita per suspicionem maxime de rectore prohibuit judicare; quia Dei solius est occulta judicare; hoc autem loco, ut frater fratrem examinet , etiam jubet, sicut alio 129 loco dicit: Vos ipsos tentate, si estis in fide: ipsi vos probate . Qui autem foris sunt, in die judicii damnabuntur; quia dixit Dominus: Qui non crediderit, jam judicatus est . In quo enim spes non est, pro mortuo habendus est. Auferte malum ex vobis ipsis. Adhuc commonet, ut discernantur a malis negotium, judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Iniquos duplici genere significat, et qui non credunt, et qui leges a Deo mundo creditas frequenter cum adulatione interpretantur, auctoritatem harum idolis deputantes, ideoque iniqui sunt; et quia in Ecclesia magis lex est, ubi Dominus legis time
Abbreviated transcription (Latin):
idolis seruientibus. alio quindebue¬
ratis de hocmundo exire Igitur in¬
tellectum illorum arguit quiputa¬
bant forte quia ab incredulis forni¬
cariis autauaris autrapacibus aut
idolis seruientibus ꝓhibuisse non a
fratribus sideo illum quiuxorem
patris habeat interseesse nonegre
ferebant Sugitur his commiscemini
inquit. melius erat moriuos. compen¬
necom misceamini siquis fraterno¬
minatur. & est fornicator. aut auarus.
Saut idolorum seruiens aut maledi¬
scus aut ebriosus. aut rapax. cumhuius¬
modineccibum quidem sumere¬
Cum in fideli non prohibuit cybum¬
sumere quippecumdicat. siquis uos
uocat ex infidelibus ad caenam duultis
ire. omne quod adpositum fuerat man
qui foris sunt iudicare Uerum est qui¬
aperfidus ep̃s non potest iudicare cum
fratre aut inquo uitia haec reprehendit᷑.
non solum sacram̃ta non edenda sed com¬
mune mescam doc& ut erubescat cum
uitatur & corrigat Nonnedehis qui
Sintus sunt uos uidicatis Iudicat quis

Expanded text:
idolis servientibus; alioquin debueidolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exisse. Igitur intellectum eorum arguit, qui putabant forte quia ab incredulis, fornicariis, aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus prohibuisset, non a fratribus; et ideo illum qui uxorem patris habebat, inter se esse non aegre ferebant. Si igitur his commisceamini, inquit, melius erat mori vos; compenn commisceri. Si is, qui frater nominatur, est fornicator aut avarus aut idolis serviens aut maledicus aut ebriosus aut rapax, cum huiusmodi neccum infideli autem non prohibuit, quippe cum dicat: Si quis vos vocat ex fidelibus ad coenam, et vultis ire, omne quod appositum fuerit, manqui foris sunt judicare? Verum est quia perfidos episcopus non potest judicare: cum fratre autem in quo vitia haec reperiuntur, non solum sacramenta non edenda, sed sed nec communem escam docet; ut erubescat, cum vitatur et se corrigat. Nonne de iis qui intus sunt, vos judicatis? Judicat quis,
Abbreviated transcription (Latin):
contiger& quae sanguine agni fuerun
oblitã Itaque festaca elebremus
Non infermento ueteri Hoc est lae¬
titiam habentes renouationis. facta
uetera fugiamus inmunditiam om̃s
abicientes anobis quȩ est corruptio
quia sicut fermentum totam massam
corrumpit. it admalauita totum ho¬
minem. Ergo ut non solum aturpinȩ
uitae nos obseruemus. sed & ab iniqui¬
tatis studio adiecit Nec infermento
malitiae dñequitiae. sed inazimis sin¬
ueritatis &ueritatis hoc est ut sinceri¬
tas mundam uitam fac̃ ueritas autem
omnem fraudem excludat Scrip¬
siuobis inepła ne cõmisceaminifor¬
nicariis Scripsisse sesigificatprius.
ubi common& illos ne lungerent se
maleuitae hominibus. Et quia non
intellexisse forte eaquae scripserat ui¬
debantur. nunc in hac epistolaquid
scripserit interpretatur dicens
Non utique fornicariis huiusmodi
Seda fratribus talibus scripsireceden¬
dum Aut auaris aut rapacibus. aut

Expanded text:
contingeret, quae sanguine agni fuerant contingeret, quae sanguine agni fuerant oblita . Itaque festa celebremus, non in fermento veteri. Hoc est laetitiam habentes renovationis, facta vetera fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio; quia sicut fermentum totam massam corrumpit, ita et mala vita totum hominem. Ergo ut non solum a turpitudine vitae nos observemus, sed et ab iniquitatis studio, adjecit: Nec in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Hoc est, ut sinceritas mundam vitam faciat, veritas autem omnem fraudem excludat. . Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis. Scripsisse se significat prius, ubi commonet illos, ne jungerent se malae vitae hominibus. Et quia non intellexisse forte ea quae scripserat, videbantur; nunc in hac epistola quid scripserit, interpretatur dicens: Non utique fornicariis hujus mundi: sed a fratribus talibus scripsi recedendum. Aut avaris, aut rapacibus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Arima ex causa non fermentatȩ farinȩ
dictum icum filii isrł eiecti sunt de
aegipto ut fermentum uetustas habe¬
retur azima autem nouitas. Ablec¬
tis enim ueteribus erroribus a egiptioꝵ
innouam legem inducti sunt. lta & corin¬
thii post paganorum errores in euange¬
lium xp̃i inducti sunt. Hortatur ergo
ut scđm professionem suam quam ab
apostolo sub nomin exp̃i acceperant
&uiuerent lamuitae nouae cultores
immolatus estxp̃s. Scđm legem doc&
&ideo xpm̃ eẽ occisum ut & exeo noua
p̃dicatio nouam faceret conersatio¬
nem Vt quia paschȩ rationem colim
ueter emuitam non sequamur
Pascha itaque immolatio est non tran¬
situs. sicut quibusdam uidetur Prius
enim pascha. & sic transitus. qui a ante
exemplum est saluatoris. dsic signum
salutis Nec enim ante signum. quã
crux Nam occisio uespereagno
in aegypto filu isrł paschaegerunt.
ex cuius sanguine postes signauerunt
ut noctuangelus transiens ealoca non

Expanded text:
Azyma ex causa non fermentatae farinae Azyma ex causa non fermentatae farinae dictum est, cum filii Israel ejecti sunt de Aegypto; ut fermentum vetustas haberetur, azyma autem novitas. Abjectis enim veteribus erroribus Aegyptiorum in novam legem inducti sunt; ita et Corinthii post paganorum errores in Evangilium Christi inducti sunt. Hortatur ergo, ut secundum professionem suam, quam ab Apostolo sub nomine Christi acceperant, et viverent, jam vitae novae cultores: immolatus esse occisum, ut ex eo nova praedicatio novam faceret conversationem; ut quia paschae rationem colimus, veterem vitam non sequamur. Pascha itaque immolatio est, non transitus sicut quibusdam videtur; prius enim pascha, et sic transitus, quia ante exemplum Salvatoris est et sic signum salutis. Nec enim ante signum, quam crux; nam occiso vespere agno, in Aegypto filii Israel pascha egerunt, ex cujus sanguine postes signarunt; ut noctu Angelus transiens, ea loca non
Abbreviated transcription (Latin):
erant cum magis contris taridebuerint
infratre tamacerbe peccantem sicut
tristis fuerat samuhel insaulepeccante
aquo crimine malidoctores aut dissi¬
mulabant aut neglegentius arguebas
Sicut &hȩli sacerdos filiossuos peccan¬
tes indm̃ neamarius eis e& non eos ar¬
guebat Nescitis quia modicum fer¬
mentum totam massam corrumpit:
Itad peccatum unius quod cognitum
non ar guitur. multos contaminat
inmo omnes qui norunt & non deuitan:
aut cum possint arguere dissimulan
Nonenim sibiui detur peccare quando
sanullo corripitur autuitatur Expur¬
sgate uetus fermentum ut sitis noua con¬
sparsio hocduplicigenere accipien¬
dũ est quia ẽ & fermentum humana
doctrina dicente saluatore. Cauete
afermento pharisȩorum. idestadoctri¬
na Etadmalam ergodoctrinam
cauendam. & adhanccausam dictumẽ.
quiad eiecto fornit᷑ore uetus fermentũ
eicitur. ldeo aut̃ uetus. quia antiquier¬
roris peccatum ẽ. Noua autem conspar¬
sio xp̃i doctrinaest Sicut estisazimi

Expanded text:
erant, cum magis contristari debuerint in fratre tam acerbe peccante, sicut tristis fuit Samuel in Saul peccante. A quo crimine mali doctores aut dissimulabant, aut negligentius arguebant sicut et Heli sacerdos , filios suos peccantes in Deum ne amari essent hominibus. Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Ita et peccatum unius, quod cognitum non arguitur, multos contaminat; immo omnes qui norunt, et non devitant, aut cum possint arguere, dissimulant. Non enim sibi videtur peccare, quando a nullo corripitur aut vitatur. 128 Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio. Hoc duplici genere accipiendum est, quia est et fermentum humana doctrina, dicente Salvatore: Cavete a fermento Pharisaeorum , id est a doctrina. Et ad malam ergo doctrinam cavendam, et ad hanc causam dictum est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. Ideo autem vetus quia antiqui erroris peccatum est. Nova autem compositio, Christi doctrina est. Sicut estis azymi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut possitillic sp̃s sc̃s habitare Et ñ
estis uestri emptienimestis prȩtio
magno Manifestum est quiaqui
emptus ẽ non est sui arbitrui sed eus
a quo emptus ẽ ut non suã sed illius fa¬
ciat uoluntatem Et quia car oempti
sumus ꝓpensius dõ nr̃o seruire debem
neoffensus aqua nosredemit mortinos
reddat Quam enim carissimo prae¬
tionosemit ut sanguinem suum dar&
ꝓnobis Clarificate et portate dm̃
incorpore uestro Hlocẽclarificare et
portar edm̃ incorpore. ut secundum
legem eius ambulemus Perlegem
enim suam. ipseuidetur innobit

Expanded text:
ut possit illic Spiritus sanctus habitare. Et non ut possit illic Spiritus sanctus habitare. Et non estis vestri, empti enim estis pretio magno. Manifestum est, qui emptus est, non est sui arbitrii, sed ejus a quo emptus est, ut non suam, sed illius faciat voluntatem. Et quia chare empti sumus propensius Deo nostro servire debemus, ne offensus a qua nos redemit morti nos reddat, quam enim charissimo pretio nos emit ut sanguinem suum daret pro nobis! Clarificate et portate Deum in corpore vestro. Hoc est clarificate et portate Deum in corpore, ut secundum legem ejus ambulemus, per legem enim suam ipse videtur in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
homo extracorpus estxp̃i. sicut ille uide¬
tur Siaut̃ & hocaliter uoluerit pro¬
nuntiare ut neget aliquod extracorpꝰ
xp̃i essepeccatum cogetur dicere quia
quomodo est illud quod ait dñs
quia omnia peccata. etblasphemia
remittuntur hominibus quiautem
ei neque hic neque infuturoi appar&
utiq exceptis ceteris petcatis aliud
eẽpetcatum quod petcatum dicitur
detur quia fornicator ideo in corpꝰ
suum dicitur peccare qui a eccłea
membrum est et secontami¬
nans in ecclesia peccat cuius mem¬
brumẽ quiergo ecđae membrũ
est: dicendum ẽ illi cumfornicatur
quia non sibi sed in eccł am peccat
Porro autem dicit apłs quiaquifor¬
nicatur ꝑ id quod inportionem sua
delinquid in corpus suum peccat
us templum dĩdixit. hic templum
sp̃s scĩ. quia in substantia hocẽ sp̃s¬
sc̃s quod ds̃ hoc idcirco dixit ut cor¬
poranrã in contaminata seruemus

Expanded text:
homo, extra corpus est Christi, sicut illi videhomo, extra corpus est Christi, sicut illi videtur. Si autem et hoc aliter voluerit pronuntiare, ut neget aliquod extra corpus Christi esse peccatum, cogetur dicere quia quomodo est illud, quod ait Dominus: Quia omnia peccata et blasphemia remittentur hominibus: qui auten remittetur ei, neque hic, neque in futuro ? Apparet utique, exceptis caeteris peccatis, aliud esse peccatum, quod peccatum dicitur detur quia qui fornicatur ideo in corpus suum dicitur peccare, quia Ecclesiae membrum est, et se contamins in Ecclesiam peccat, cujus membrum est. Quia ergo Ecclesiae membrum est, dicendum est illi cum fornicatur, quia non sibi sed in Ecclesiam peccat. Porro autem dicit Apostolus quia qui fornicatur per id quod in portionem suam deliquit, in corpus suum peccat. us templum Dei dixit, hic templum Spiritus sancti quia in substantia, hoc est spiritus, quod Deus. Hoc idcirco dixit ut corpora nostra incontaminata servemus,
Abbreviated transcription (Latin):
et corpus contingit & animam Non
enim sinedesiderio carnis. quiabet
et caro proprium motum animam
concupiscit. ut peccet in carne quãius
sine anima nihil possit Peridergo
quod incarnem quaeex seẽ peccat.
ad originem enimnretulit incorpussuũ
dicitur peccare ut desinat afornica¬
tione quasi sibi parens noua fornicati¬
one tamen hicqui fornicatur non in
corpussuum uidetur peccare sed in
xp̃i Aliter enim hoc pronuntiat
ut etiam illum qui fornicatur inspm̃
qua abscisus est ab &eccła hocnulla
ratio adstruipotest. Corpus enĩxp̃i
non est unus aut duo xp̃iani. sed om̃s
Singuli autem membra sunt Quomo¬
doergo qui fornicatur inxp̃i corpus
peccãt. cum non omnes contaminet:
Quod siita esset ut nouatianouidetur.
cetera oma peccata extradm̃essent¬
& sola fornicatio peccatum esset indm̃
etiam quiua dit ad idola non peccatindm̃
nec quinegat inpersecutione quia
omne peccatum quodcumq fecerit

Expanded text:
et corpus contingit et animam, non et corpus contingit et animam, non enim sine desideet caro proprium motum, anima concupiscit, ut peccet in carnem; quamvis sine anima nihil possit. Per id ergo quod in carnem, quae ex se est, peccat ad originem enim retulit in corpus suum dicitur peccare; ut desinat a fornicatione, quasi sibi parcens. Novatiano tamen hic, qui fornicatur, non in corpus suum videtur peccare, sed in Christi; aliter enim hoc pronuntiat, ut etiam illum, qui fornicatur, in Spiqua abscissus est ab Ecclesia. Hoc nulla ratione astrui potest; corpus enim Christi non est unus aut duo christiani, sed omnes, singuli autem membra sunt. Quomodo ergo qui fornicatur, in corpus Christi peccat; cum non omnes contaminet? Quod si ita esset, ut Novatiano videtur, caetera 132 omnia peccata extra Deum essent, et sola fornicatio peccatum esset in Deum. Etiam qui vadit ad idola, non peccat in Deum, nec qui negat in persecutione; quia omne peccatum quodcumque fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
nostra membraxp̃i sunt. sed innouum
hominem qui scđm dm̃ creatus est quia
ipseest capudeccłae. Tollens ergo mẽ¬
bra xp̃i faciam membra meretricis.
absit ait quia meretrici adherentia
membra desinunt esse membra xp̃i
Annescitis quia quiad heret meretri¬
ci unum corpus fit: hocdixit quiaqui
bos unum facit¬
tura sic et inmacula unum sint
Orunt in quid duo in carneuna
Mani festum est ut quia mulier de
uiro ẽ. ambo in carne unasint Qui
inbene agentibus sp̃s dĩest commu¬
nisdõ & hominibus Fugite fornicati¬
onem Recte fugienda fornicationẽ
monet per quãm filiidĩ fiunt filu
diaboli Omnepeccatum quod cũ¬
que fecerit homo extracorpus est.
qui aut̃ fornicatur incorpussuũ peccat
quia ex hoc omne deperit corpus
inceteris aĩt peccatis portioperit.
non totum. Totum enim corpus uirẽ
et mulier. quia portiouiriẽ mulier
Quicumq: enim aliud peccatum admi¬
in carnem suam peccat. a gesilaquaeos
riaũt corporale delictum est. quod

Expanded text:
nostra membra Christi sunt, sed in novum hominem, qui secundum Deum creatus est; quia ipse est caput Ecclesiae. Tollam ergo membra Christi, et faciam membra meretricis? Absit . Ait, Absit, quia meretrici adhaerentia membra desinunt esse membra Christi. An nescitis, quia qui adhaeret meretrici, unum corpus fit? Hoc dicit, quia qui bos unum facittura, sic et in macula unum sint. Erunt, inquit, duo in carne una . Manifestum est, ut quia mulier de viro est, ambo in carne una sint. Quin bene agentibus Spiritus Dei est communis cum Deo et hominibus. Fugite fornicatiom, per quam filii Dei fiunt filii diaboli. Omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus suum peccat.quia ex hoc omne deperit corpus, in caeteris autem peccatis portio perit, non totum. Totum enim corpus vir est et mulier, quia portio viri est mulier, quicunque enim aliud peccatum admit: fornicarius vero in carnem suam peccat. Age si laqueo ri autem corporale delictum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ido latria ꝑ impium & grauis¬
simum delictum est. tantũ
& compensauo eius horrenda
& persorda c̃passio est. Et si¬
scut non ꝓbauerunt dm̃ habe¬
re in notitiam tradidit illos
sds̃ in re ꝓbum sensũ ut faciaN
sea quȩ non conueniunt
Propter errorẽ simulacro¬
rum traditisunt adturpi¬
a facienda inuicem. sicut
iam dictum est. & quia in¬
punitatem horũ aestimaue¬
runt incuriosũ dm̃ iudican¬
tes Ac ꝑ hoc ne glegandum.
hinc additumͤ ut magis ac
magis heb&ati. ad qm̃nia
mala admitienda fierent
promptiores: Ut facta quae
hominibus non ambigerent
displicere. dm̃ crederent non
uindicare. Nunc enumerat
omnia mala quae illis ad di¬
ta sunt. ut uel sic con uersi ad
naturalẽ. Intellectum. Intelle¬
gerent irato dõ hȩc sibi ꝓue¬
nisse Re pl&os ait omni¬
Iniquitate hic sum matim
locutus est & sub iecit mem¬
bra iniquitatis : fornicatione
haec fornicatio hab& inse
& adulterium. Sienim di¬
xis s& adulteriũ. uidebatur

Expanded text:
idololatria perimpium et gravisidololatria perimpium et gravissimum delictum est, tantum et compensatio ejus horrenda et persordida passio est. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Propter errores simulacrorum traditi sunt ad turpia facienda invicem, sicut jam dictum est. Et quia impunitatem horum aestimaverunt, incuriosum Deum judicantes, ac per hoc negligendum. Hinc additum est, ut magis ac magis hebetati, ad omnia mala admittenda fierent promptiores; ut facta quae hominibus non ambigerent displicere, Deum crederent non vindicare. Nunc enumerat omnia mala, quae illis superaddita sunt; ut vel sic conversi ad naturalem intellectum, intelligerent, irato Deo, haec sibi provenisse. Repliniquitate. Hic summatim locutus est, et subjecit membra iniquitatis. Malitia, fornicatione. Haec fornicatio habet in se et adulterium: si enim dixisset adulterium, videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
nifestauit quo modo supe¬
rius de mulieribus quoddix̃
intellegi debeat. Quando
autem sub iect similiter exmas¬
culi dicenis ex arserunit inde¬
siderium sui. ostendit aꝑtiu
pecum mulierum Et quid
pirũ cum hodieque tales mu
ueres repperiantur. Vt sicut
illis auiris Ita & hoc amuli¬
eribus sit inuentum Deniq
mulieres inter se accusant
& uiros similiter Manifestũ
est ut qui iam ueritatem dĩ im¬
mutauerunt in mendatium.
in mutarent & naturalẽ usũ
in eum usum ꝑ quẽ de honesta¬
rentur. rei facti mortis secun¬
de. Qm̃ enim aliam legem da¬
re non potest satanas Nihil
enim hab& concessa & licita
in alium ordinem uers& utdũ
aliter fiunt quam concessas.
sint peccatum. Et mercedem
quã oportuit erroris sui inse¬
m& ipsoͥs recipientes. Hanc di¬
cit com pensationem eẽ con¬
tempti dĩ. id est tur pitudinẽ
& contaminationẽ. haec est
enim prima causa peccati.
quid enim peius quid d&erius
hoc peccato: quantum enim

Expanded text:
nifestavit, quomodo supenifestavit, quomodo superius de mulieribus, quod dixit, intelligi debeat, quando autem subjecit, similiter et masculi, dicens exarserunt in desiderium sui, ostendit apertum peccatum mulierum; et quid mirum, cum hodie, quae tales sunt, mulieres reperiantur, ut sicut illud a viris, ita et hoc a mulieribus sit inventum: denique mulieres inter se accusant, et viri similiter. Manifestum est ut qui jam veritatem Dei immutaverunt in mendacium, immutarent et naturalem usum in eum usum, per quem dehonestarentur rei facti mortis secundae; quoniam aliam legem dare non potest Satanas, nihil enim habet, concessa et licita in alium ordinem versat, ut dum aliter fiunt, quam concessa sunt, sint peccatum. Et mercedem, quam oportuit, erroris sui in semetipsis recipientes. Hanc dicit compensationem esse contempti Dei, id est, turpitudinem, et contaminationem: haec est enim prima causa peccati; quid enim pejus, quid deterius hoc peccato? Quantum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ds in pas sio nes ignominiȩ.
Na feminȩ eorũ am mutaue¬
Srunt naturalem usum. In eũ¬
s usũ quiest contra naturam
haec irato dõ ꝓp̃t idolatriã
humamo generi ꝓuenis se
testatur. ut mulier mulierẽ
turpi desiderio adusũ appe¬
tere. Quod quidã aliter int̃¬
preantur. non ꝑspicientes
ium dicti. Quid est enĩ imma¬
tare naturalem usum in eũ
usum qui est contra naturã
nisi sublato concesso usu
alter uti ut una atque eadẽ
pars corporis unus que int̃
se inuicem sexus aliter se ad
usum prȩbeat quã conces¬
sum est Nã sulla est pars
corporis quã putant. quo¬
modo immutauerunt usum
naturȩ cum non habeat hu¬
ius modi usum datum Anato¬
ra Superius ĩam traditos
dixerat in inmunditiã non
tamen qualitatem operis
in munditiȩ ipsius ostenderat
ꝓquo nunc declarat: Simili¬
ter aut̃ & masculi relicto na¬
turali usu feminȩ exar ser̃¬
s indesideriis suis inuicẽ mas¬
culi in masculos turpitudi
snem operantes. Nunc ma¬

Expanded text:
passiones ignominiae. Nam feminae eorum immutaverunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. Haec irato Deo propter idololatriam humano generi provenisse testatur, ut mulier mulierem turpi desiderio ad usum appeteret. Quod quidam aliter interpretantur, non perspicientes vim dicti. Quid est enim immutare naturalem usum in eum usum qui est contra naturam, nisi sublato concesso usu aliter uti, ut una atque eadem pars corporis uniuscujusque inter se invicem sexus aliter se ad usum praebeat, quam concessum est? Nam si illa est pars corporis quam putant, quomodo immutaverunt usum naturae, cum non habeant hujusmodi usum datum a natura? Superius jam dixerat traditos in immunditiam, non tamen qualitatem operis immunditiae ipsius ostenderat, pro quo nunc declarat: Similiter autem et masculi, relicto naturali usu feminae, exarserunt in desideriis suis in invicem, masculi inem operantes. Nunc ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ende subditur plenitudo
legis est dilectio ut iustitia
sit diligere ꝑximum abun¬
Nocte idest in abscondito furNT
ĩa enim in mnanifestationo po¬
siti quod est innotitia dĩ. ag¬
nos centes quid sequi debeamus:
idest ignorantia siue negle¬
gentia propior enim est
nunc nr̃a salus quã cum credi¬
dimus Manifestum est quia
post lauacrũ bene uiuentes
& caritati studentes non lon¬
gesunt Amerito resurrectio¬
nis promis se Bona enĩ uita
xpiani signum est salutis fu¬
turȩ. Nox precessit dies autẽ
ad ꝓpinquabit Noctẽ u&erẽ¬

Expanded text:
nde subditur, plenitudo legis est dilectio. Ut justitia sit diligere proximum, abunnocte, id est, in abscondito fiunt. Jam enim in manifestatione positi, quod est in notitia Dei, agnoscentes quid sequi debeamus, id est, ignorantia sive negligentia. Propior enim est nunc nostra salus, quam cum credidimus. Manifestum est, quia post lavacrum bene viventes, et charitati studentes, non longe sunt a merito resurrectionis promissae. Bona enim vita christiani signum est salutis futurae. Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Noctem vete
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in nobis: Sic commendat
caritatem suã dum ad huc ini¬
micis beniuolus est: mitt& qui
salu& eos. cum utque non me¬
Greantur: Qm̃ sicum ad huo
Siustificati nunc insanguine ipsius
Ssaluierimus abira per ipsum :
hoc dicit. quia si ꝓpeccato ribus
filium suum ds̃ occidi permisit
quid faci& proiustificatis Nisi
seru& eos abira idest tutos illos
prest& ab in lusione di aboli utse¬
curisint indie iudicii. cum cgepe¬
rit ꝑfidos ultio deuastare. Qm̃
enim bonitas dĩ nullum perire
uult mortem dignissi mã dedit.
ut intelleͥgentibus dĩ gratiã circa
dis fentiunt: di gratiã ab nuemes
ut in ꝓposito erroris & maligni¬
tatis per maneant:: Dienim cum

Expanded text:
us in nobis. Sic commendat us in nobis. Sic commendat suam charitatem, dum adhuc inimicis suis benevolus est, et mittit qui salvet eos; cum utique non mereantur. Quoniam si cum adhuc justificati nunc in sanguine ipsius salvi erimus ab ira per ipsum. Hoc dicit, quia si pro peccatoribus Filium suum Deus occidi permisit, quid faciet pro justificatis? nisi servet eos ab ira, id est, tutos illos praestet ab illusione diaboli, ut securi sint in die judicii cum coeperit perfidos ultio devastare: quoniam enim bonitas Dei nullum perire vult, mortem dignissimam dedit, ut intelligentibus Dei gratiam circa dissentiunt, Dei gratiam abnuentes, ut in proposito erroris et malignitatis permanean
Abbreviated transcription (Latin):
In no centiae est. ad hoc cogi
forte aliquẽ posse signifi¬
cat: Denique optant paren¬
tes probonis filiis mori
nondicã uxores ꝓbonis ma¬
ritis: Nam si uelimus debono &
iusto proponere. aliquando me
liorem iustũ de prehendi mus.
Aliquando prȩponendum bona:
Si enim iuxta đĩ legem qui uis¬
tus est. melior bono est. sed illo
qui nec dum secum laborauit:
ut amplia r& sẽ boñis: Exerenio
enim bõnum naturȩ suȩ iustus
meliorabit Si autem iuxta
mundum fuerit iustus. Prae po¬
nitur illi bonis pp̃t innocentiã.
quia huius modi non est. sine
impi&ate iustiti& Itaque om¬
nis natura bon a est: Iustitia aut̃
legis dĩ fructus est com p&ens
naturȩ ldeoque iustitia bo¬
nitas est unde iusti semper
appellantur & boni : Nontam̃
sem ꝑ boni aiusti: quia non pp̃t
opera uocañtur boni sed pp̃t
In nocentiã : Iustitia enim per¬
fecta est bonitas. dum expl&
sopere naturȩ suȩ bona : Com¬
mendat autem suam caritatẽ suã¬

Expanded text:
innocentiae est ad hoc cogi innocentiae est ad hoc cogi forte aliquem posse significat. Denique optant parentes pro bonis filiis mori, non dicam uxores pro bonis maritis: nam si velimus de bono et justo proponere, aliqliorem justum deprehendimus, aliquando praeponendum bonum. Si enim juxta Dei legem qui justus est, melior bono est; sed illo qui necdum secum laboravit, ut amplificaret se bonis; exercitio enim bonum naturae suae justus meliorabit. Si autem juxta mundum fuerit justus, praeponitur illi bonus propter innocentiam, quia hujusmodi non est sine severitate justitia. Itaque omnis natura bona est, justitia autem legis Dei fructus est competens naturae; ideoque justitia bonitas est, unde justi semper appellantur et boni. Non tamen semper boni justi, quia non propter opera vocantur boni, sed propter innocentiam: justitia enim perfecta est bonitas dum explet opere naturae suae bona. Commendat autem suam charitatem De
Abbreviated transcription (Latin):
ga nos com mendare. cũdicit:
Uix proiusto quis moritur
Xp̃s autem pro impus mor¬
tuus estꝰ: Sienim ꝑ iusto uix
aliquis moriturꝰ ꝓ impus
quo modo potest fieri ut quis
moriatur Et si ꝓbonõ unũ
forte audeat quis mori aut
forte non audeat quia utrũ¬
que difficilo eẽ significat
aut audeat aliquis ꝓꝑpina¬
torum impdatibus mo¬
Autbono forte adeatmo¬
rumiseratione quadam
in lectus. aut affectu bono¬
rum operũ eius: Pro im¬
pus uero non solum quod
suadeat mori de est: sed &
quod in lacrimas ꝓuoc&:
non sui ut omnia quȩ mund
diffidit facẽr& credibilia:
Duos ergo gradus fecit:
iusti & boni: Quam & iustus
bonus dicendus sit: tamen
genera ipsa posuit iustum
in exercitia significans. bonũ
uero natum qui sim plicita¬
te in nocens dicatur : Vnde
quam uis melioris meriti
sit. quantum ad locũ istũ
ꝑtin& iustus quam bonus.
Tamen ꝓbono inquit for¬
te aliquis audeat mori
Ut quia miserabilior causa

Expanded text:
ga nos commendare, cum dixit: ga nos commendare, cum dixit: Vix pro justo quis moritur: Christus autem pro impiis mortuus est, si enim pro justo vix aliquis moritur, pro impiis, quomodo potest fieri ut quis moriatur? et si pro bono uno forte audeat quis mori, aut forte non audeat, quia utrumque difficile esse significat, ut audeat aliquis pro multorum impietatibus moaut bono forte audeat mori, miseratione quadam illectus, aut affectu bonorum operum ejus; pro impiis vero non solum, quod suadeat mori deest, sed et quod in lacrymas provocenon sui, ut omnia quae mundus diffidit faceret credibilia. Duos ergo gradus fecit justi et boni, quamvis et justus et bonus dicendus sit, tamen genera ipsa posuit, justum in exercitio significans, bonum vero natura qui simplicitate innocens dicitur; unde quamvis melioris meriti sit, quantum ad locum istum pertinet, justus quam bonus, tamen « pro bono, inquit, forte aliquis audeat mori, » ut quia miserabilior causa
Abbreviated transcription (Latin):
est Uix enim proiusto quis
moritus : Nam ꝓbono forsitan
qui s audeat mori Si ꝓincredu¬
lum ac dĩ inimicis xp̃s ad tẽpus
morti se dedit. Adtem pus enĩ
mortuus est qui a tertia die
surrexit. Quanto magis cum
in illum credimus auxiliis suis
muni& nosAdhoc enim ꝓ
nobis mortuus .ẽ: ut & uitam
& gloriã nobis adqui rer& :
Itaque si ꝓ inimicis mortuus
est. quantũ prest& d micis
deb& intellegi :Xpud homi¬
nes ergo id est secundũ tẽpus
mori uisus est: Ille enĩ apud
inferos prosalute animarum
in reuerentes & nequã sp̃s iu¬
dicabat: Tempora inmundo
sunt ubi oritr & ocadit sol
& luna crementum & d&ri¬
mentum facit. & dies & noꝵ
instatu suo non ꝑ seuerant:
Res enim quȩ tempori & gã¬
ti subiecta est: mutabilis sẽ ꝑẽ:
Nuic ergo tempori xp̃s mor¬
tuus est. dum excessit ecorpo¬
re: Uhi auiẽ tem pus nonẽ
& ȩtãs ibi non solũ uiuus
sed & uictor repertus est: hinc
uoluit affectũ saluatoris er¬

Expanded text:
est? Vix enim pro justo quis est? Vix enim pro justo quis moritur; nam pro bono forsitan quis audeat mori? Si pro 53 incredulis ac Deo inimicis Christus ad tempus morti se dedit, ad tempus enim mortuus est, quia tertia die resurrexit; quanto in illum credimus auxiliis suis muniet nos? Ad hoc enim pro nobis mortuus est, ut et vitam et gloriam nobis acquireret: itaque si pro inimicis mortuus est, quantum praestet amicis, debet intelligi. Apud homines ergo, id est, secundum tempus mori visus est: ille enim apud inferos pro salute animarum irreverentes, et nequam spiritus judicabat. Tempora in mundo sunt, ubi oritur et occidit sol, et luna incrementum et decrementum facit, et dies et nox in statu suo non perseverant: res enim quae tempori et aetati subjecta est: mutabilis semper est. Huic ergo tempori Christus mortuus est, dum excessit e corpore. Ubi autem tempus non est et aetas, ibi non solum vivus, sed et victor repertus est. Hinc voluit affectum Salvatoris er
Abbreviated transcription (Latin):
merito dicitur Dignumenim
fci&ur. accepturus remunera
Spes non confundit: Dumstul¬
ti & heb&es aꝑfidif iudicamur.
credentes quȩ mundana carent
ratione: Pignus enim caritatis
guis : imperiti loquerentur.
Cũ inter pr&ationibus prestiut¬
ad confirmandã spem: uiue
ritatem dĩ commendar& in nob
ut quia caros falli in possibile est.
securos nos facer& de ꝓmissione:
Quia & ds̃ est qui ꝓmĩsit. & his
quos caros habere uult ꝓmisit :
Quia enim fidei nõstrę ratio.¬
nẽ humana uerba adserere :¬
non ualentꝰ uirtutum testimo¬
nia quae cumiacent damant.
rationabilis ad p̃batur ad con¬
fusionẽ prudentium mundis
Qui audacia uerborum terre
cunt: Nam siut peregrini ho¬
minis in ꝑbabilis origoin
terra asienat. Ita & fidei nĩe
ueritas peregrinatur Interris.
& quia innatura eius uerbis
explicari non potest: Vir tus quȩ
maiores est testimonio. cõmen¬
datur:
It quid enim xp̃s cum adhuc
peccatores essemus secundũ
tempus proipus mortuus

Expanded text:
merito dicitur; dignus enim merito dicitur; dignus enim scietur, accepturus remuneratSpes non confundit, dum stulti et hebetes a perfidis judicamur, credentes quae mundana carent ratione; pignus enim charitatis guis imperiti loquerentur cum interpretationibus ad confirmandam spem, ut et charitatem Dei commendaret in nobis ; ut quia charos falli impossibile est, securos nos faceret de promissione: quia et Deus est, qui promisit; et iis quos charos habere vult promisit; quia enim fidei nostrae rationem humana verba asserere non valent nisi virtutum testimonio, quae cum tacent, clamant, rationabilis approbatur ad confusionem prudentium mundi: qui audacia verborum terrencunt. Nam sicut peregrini hominis improbabilis origo in terra aliena est; ita et fidei nostrae veritas peregrinatur in terris: et quia natura ejus verbis explicari non potest, virtutis, quae major res est, testimonio commendatur. Ut quid enim Christus, cum adhuc peccatores essemus, secundum tempus pro impiis mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmultas tribulationes opart&
nos intrare in regnum dĩ
Ideoque & in his gloriandum
doc& spei autem addita tri¬
bulatio. auginentum facit
prȩmii Index enim fi xaesper
tribulatio est. quaetestimo.¬
tum ꝑhib& ad coronã UN¬
de dñs ait. Beati eritis cũuos
ꝑsequentur. & dicent om ne
malum aduersum uos. prop¬
ter iustitiam dĩ. Gaud & e¬
& exultate. ecce enim copi
osa merces uestra inçelo
Contẽpnere enim prȩsentia
& quȩ oblectamenta sunt
& inprȩssura non cedere
spe futurorum. magni meri¬
ti est apud dm̃. Ideoque in
tribulatione gloriandũ est
Quia tanto plus accepturum
se credit. quanto intribula¬
tione se uiderit fortiorem: Scien¬
tes quod tribulatio ꝑatientiam ope¬
ratur. Hoc est tribulatioꝰ p̾atienti
am operari. sitribulatio ipsa mo¬
tum non patiatur infir mitas
aut dubitationis. Patientia autẽ
quia qui pauentia sitałos fuerit
qualem diximus. fir ma uidebitur
s ꝓbatio ꝓbatio autem spem. Spes
ineo qui ꝓbatus uid&ur. Non in¬

Expanded text:
am per tribulationes oportet nos introire in regnum Dei , ideoque et in his gloriandum docet. Spei autem addita tribulatio augmentum facit praemii: index enim fixae spei tribulatio est, quae testimonium perhibet ad coronam. Unde Dominus ait: Beati eritis cum vos persequentur et dicent omne malum adversum vos propter justitiam Dei; gaudete et exsultate, ecce enim copiosa est merces vestra in coelo . Contemnere enim praesentia, et quae oblectamento sunt, et in pressura non cedere spe futurorum, magni meriti est apud Deum. Ideoque in tribulatione gloriandum est, quia tanto plus accepturum se credit, quantum in tribulatione se viderit fortiorem. Scientes quod tribulatio patientiam operatur. Hoc est, tribulationem, patienam operari, si tribulatio ipsa motum non patiatur infirmitatis, aut dubitationis. Patientia enim Quia patientia si talis fuerit, qualem dixit, firma videbitur probatio. Probatio autem spem. Spes in eo qui probatus videtur, non im
Abbreviated transcription (Latin):
his quiratione mundi inflati
dm̃ neglexerunt discr&i sal¬
uarentur dĩ domino mancipati
Non autem scriptum est. tantũ
nos quibus reputabitur creden¬
Iquitraditus est propter peccata
Snostra & resur rexit pp̃t iusti¬
Sficationem nostrã In abraba

Expanded text:
iis qui ratione mundi inflati iis qui ratione mundi inflati Deum neglexerunt, discreti salvarentur, Dei dominio mancipati. Non autem scriptum est tantum nos, quibus reputabitur credenqui traditus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. In Abra
Abbreviated transcription (Latin):
nes ȩquȩ̃ sentirent sed mul¬
torum diffidentia cõmenda¬
tur fides credentiũ apud dm̃
hortatur ergo gentes ad hanc
fidei firmitatem. ut dĩ promis¬
sionem & gratiam sine aliqua
ambi guitate suscipient. securi
exemplo abrahȩ. Quia inde
credenti laus crescit. si quod in¬
credibile est & mundo stultũ
uid&ur credatur. Qui a quan¬
to in pos sibile putatur quod
creditur. Tanto magis honora¬
bilior erit credens & ulre ta¬
men stultum ess& hoc credere.
sisine dõ fieri dicer&ur. Q
ideo tanto laudabilior est abra¬
hȩ fides c&erorum fide: quia
nullis signorum ꝓdigiis ad¬
tracta ta est. Qm autens mun¬
dus certa lege & potestate
gubernatur & regitur. Modo
definito adõ. homines autem A¬
more carnis circa rationẽ studi¬
osi dm̃ huius opificem neglexe¬
runt. Ds uterrorem auferr&
& dm̃se omnium demonstrar&
hoc se posse & fecis se predicari
uoluit: quod mundo in pos sibile.ẽ
Vt qui hoc crederent damnatis

Expanded text:
omnes aequa sentirent: sed mulomnes aequa sentirent: sed multorum diffidentia commendatur fides credentium apud Deum. Hortatur ergo gentes ad hanc fidei firmitatem, ut Dei promissionem et gratiam sine aliqua ambiguitate suscipiant, securi exemplo Abrahae quia inde credenti laus crescit, si quod incredibile est, et mundo stultum videtur, credatur; quia quanto impossibile putatur quod creditur, tanto magis honorabilior erit credens: et vere tamen stultum esset hoc credere, si sine Deo fieri diceretur. Et ideo tanto laudabilior est Abrahae fides caeterorum fide; quia nullis signorum prodigiis attracta est. Quoniam autem mundus certa lege et potestate gubernatur, et regitur modo definito a Deo: homines autem carnis amore circa rationem studiosi, Deum hujus opificem neglexerunt; Deus, ut errorem auferret, et dominum se omnium demonstraret, hoc se posse et fecisse praedicari voluit, quod mundo impossibile est; ut qui hoc crederent damnatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit de quo sentiri plus par
ost quam humana in becillitas
capit: & non infirmatus est
fide Nec considerauit corpus
suum emortuum cum iã fere
centum annorũ ess&. & emor¬
tuam uuluã sarre. In reꝓmis¬
sione autẽ dĩ nonhesitauit
diffidentia. sed confirmatus ẽ¬
infide dando gloriã dõ Cer¬
tum habens. quia que ꝓmisit.
potens est & facere. Ideoque
reputatum est illi adiustitiã.
Hac laude dignum predicat
abrahȩ. quia cumse scir&
non posse infirmitatẽ suã
fide firmauit. ut creder& se
posse dm̃ quod scir& fieri
ꝓmundi decr&a non posse
Magni ergo mertuest apud
dm̃. qui contra scientiã suam
dõ credidit non dubitans posse
illum ut pote dm̃. quod scit se¬
cundum mudi rationẽ fieri
non posse ꝓcerto enim habuit
dm̃ ultra rationẽ mundi esse
Nemo enim in tra ideedicen¬
dus est. quod creauit. Ideo ha¬
ius modi remunerandum ẽ
adõ quia auctori suo plus
tribuit quã ipse sapit. Quod
quidem nullius p̃tu ess&sm

Expanded text:
promittit; de quo plus sentiri par promittit; de quo plus sentiri par est, quam humana imbecillitas capit. Et non infirmatus est fide: nec consideravit corpus suucentum annorum esset, et emortuam vulvam Sarrae: in repromissione autem Dei non haesitavit diffidentia, sed confirmatus ein fide, dando gloriam Deo: certum habens quia quae promisit, potens est et facere; ideoque aestimatum est illi ad justitiam. Hoc laude dignum praedicat Abraham; quia cum se sciret non posse, infirmitatem suam fide firmavit; ut crederet se posse per Deum, quod sciret fieri per mundi decreta non posse. Magni ergo, meriti est apud Deum, qui contra scientiam suam Deo credidit, non dubitans posse illum, ut pote Deum, quod scit secundum mundi rationem fieri non posse. Pro certo enim habet Deum ultra rationem mundi esse; nemo enim intra id esse dicendus est, quod creavit. Ideo hujusmodi remunerandus est a Deo, quia auctori suo plus tribuit, quam ipse sapit. Quod quidem nullius pretii esset, si
Abbreviated transcription (Latin):
securus dedĩ potentia. Ut autẽ
pater . xp̃i idem esse ds̃ creder&
cui tredidit abrabam. Tale sig¬
num datum est inzacharia
& elis ab&h cum ꝑmissio red¬
ditur Inmundo lnminente
xp̃o quale datum fuerat in a¬
braham & sarra quando sig¬
nata ꝓmissio ẽ. Ut si mile gene¬
re smortua corpora senecta¬
te generarent scm̃ iohannem.
sicut natus fuerat & isa ac Qui
credidit dõ. fidem habens contra
spem generare se: Sed sciens omĩa
pos se dm̃ Vt fier& pater multa¬
rum gentium secundum quod
dictum est. sic erit semen tuum
Hoc ingenesi ostendens enim
illi stellas cȩli dixit. sic erit. se¬
mentuum. Quod credens iustifi¬
catus est Credidit enim quod muno
domnpossibile uid&ur dum in
rerum naturam non credit
ut possint senes generare. &
tanta copia multi plicari se¬
men eorum ut numerari non pos¬
sit. Ideoque prȩciosa est fides.
quia contra id quod sit aut
uid& credit futurum hac spe
consolansse. q ds̃ est qui

Expanded text:
securus de Dei potentia. Ut autem securus de Dei potentia. Ut autem pater Christi idem esse Deus crederetur, cui credidit Abraham, tale signum datum est in Zacharia et Elisabeth , cum promissio redditur in mundo, imminente Christo, quale datum fuerat in Abraham et Sara, quando signata promissio est; ut simili genere emortua corpora senectute generarent sanctum Joannem, sicut natus fuerat et Isaac. Quicredidit Deo 51 fidem habens contra spem generare se, sed sciens omnia posse Deum. Ut fieret pater multarum gentium, secundum quod dictum est: Sic erit semen tuum . Hoc in Genesi; ostendens enim illi stellas coeli dixit: Sic erit semen tuum, quod credens justificatus est. Credidit enim quod mundo impossibile videtur, dum in rerum naturam non cadit, ut possint senes generare, et tanta copia multiplicari semen eorum, ut numerari non possit. Ideoque pretiosa est fides, quia contra id quod scit aut videt, credit futurum: hac spe consolatur se, quia Deus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
tes credunt ut iusti ficentur: Ut
non sit distantia idei & greci
infide. quia sub lata circumcisio¬
ne & prȩputio unum fiunt in xp̃o
Quia & abrahã inpreputio credi¬
Sdit. Miustificatus est Qui uiuifi¬
Scat mortuos. & uocat ea quȩ sunt
Itam quã quȩ non sunt Hoc dicto
ad fidem abrahae gentes inui¬
tat. Quia cum ess & in prȩpuno
credens dõ. cuius nunc fides pse¬
dicatur in xp̃o Iudicatus est.
cum sua coniuge Cum essent enĩ
obsolita a&ate. seniores reuiruer̃
ita ut non diffider& habiturũ
se ex sarra filium quam sterilẽ
sciebat. &in qua iam fluxus mu¬
liebris naturȩ de fecer&. Vt ꝑhȩc
non curent neque depreputio neq
decircum cisione & prompti sint
circa fidem securi qui a cui credua
uiuificat mortuos. Nec alium es se
quihanc habeat potestatem. &
cum uoluerit eẽ quae non sunt.
statim eius uoluntate subsistant
ldeo abraham cumpat̃ adhuc
non esseit. uocatus est pater
multarum gentium & credidit

Expanded text:
tes credunt; ut justificentur, ut tes credunt; ut justificentur, ut non sit distantia Judaei et Graeci in fide; quia sublata circumcisione et praeputio, unum fiunt in Christo; quia et Abraham in praeputio credidit, et justificatus est. Qui vivificat mortuos, et vocat ea quae non sunt, tamquam ea quae sunt. Hoc dicto ad fidem Abrahae gentes invit; quia cum esset in praeputio, credens Deo, cujus nunc fides praedicatur in Christo, vivificatus est cum sua conjuge. Cum essent enim obsoleta aetate, seniores reviruerunt; ita ut non diffideret habiturum se ex Sara filium, quam sterilem sciebat, et in qua jam fluxus muliebris naturae defecerat; ut per haec non curent neque de praeputio, neque de circumcisione, et prompti sint circa fidem: securi quia credunt ei, qui vivificat mortuos, nec alium esse qui hanc habeat potestatem: et cum voluerit esse, quod non sunt, statim ejus voluntate subsistant. Ideo Abraham cum pater adhuc non esset, vocatus est pater multarum gentium, et credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
quam gentilium. qui fidẽ secun¬
tur abrahȩ quam gentilis cre¬
didit ut ess & iustus: Sine le¬
ge enim credidit abraham:
ideoque magis gentilibus iun¬
gitur abrahã: ut firmasit ꝓ
missio credentibus ei cui cre¬
didit abraham Qui est pat̃
omnium nostrum: sicut scrip¬
tum est Quia patrem multa¬
rum gentium posuite: Con¬
fir mauit exemplo legis abra¬
ham omnium patrem esse.
sed eorum quicredunt: & sic
firmã eẽ ꝓmissionẽ. si fidei
causa recstlatur a lege: Qui a
ꝓmissio regnicȩlorum᷑ iustis de¬
putata est nom peccatoribus &
qui sub legesunt: sub peccato sunt:
quia omnes peccauerunt : Nec
pos se aliquem & sub lege esse
& gratiam consequi Sicut &ga
lathas ait. Euacuati estis a xp̃o.
qui in lege iustificamini agratia
excȩdistis Ante eum cui credidis¬
tis dõ ut unum dm̃ omnium do¬
ceat: Ad loquitur gentiles abra¬
ham ipsi dõ credidis se. & iustifica¬
tum esse ante eum inquẽ & gen¬

Expanded text:
quam gentilium, qui fidem sequunquam gentilium, qui fidem sequuntur Abrahae, quam gentilis habuit, ut esset justus. Sine lege enim credidit Abraham, ideoque magis gentilibus jungitur; ut firma sit eis promissio, credentibus ei, cui credidit ipse. . Qui est pater omnium nostrum, sicut scriptum est: Quia patrem multarum gentium posui te . Confirmavit exemplo Legis Abraham omnium patrem esse, sed eorum qui credunt: et sic firmam esse promissionem, si fidei causa recedatur a lege; quia promissio regni coelorum justis deputata est, non peccatoribus. Et qui sub lege sunt, sub peccato sunt; quia omnes peccaverunt, nec posse aliquem et sub lege esse, et gratiam consequi, sicut et ad Galatas ait: Evacuati estis a Christo, qui in lege justificamini, a gratia excidistis . Ante eum cui credidisti Deo. Ut unum Deum omnium doceat, alloquitur gentiles, Abraham ipsi Deo credidisse, et justificatum esse ante eum, in quem et gen