comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cati sumꝰ. cũ ꝓ his inqͥt om̃ib beneficiis quȩ
consecuti sumꝰ. fixi ⁊ radicati sumͦ in caritate
cłi. qͥs nos ab ea poterit seꝑare: Tribulatio
si uenerit dicemꝰ ad dm̃: in tribulatione di¬
latasti me. Angustia si fuerit mundi ⁊ ex ne-¬
cessitate corꝑis ueniens: sapientiȩ dĩ ⁊ scientiȩ
latitudinẽ reqͥremꝰ. in qua nos angustare non
potest mundus. Redeo enĩ ad scripturarũ di¬
uinarũ amplissimos cãpos : intellec tũ uerbi
dĩ sꝑitalẽ reqͥrã. ⁊ nulla me coartabit angus¬
tia. Plargissima enĩ spatia intelligentiȩ misticȩ:¬
& spiritalis equitabo. Persecutionẽ si patiar ⁊ con¬
fitear xꝑm meũ corã hominib: certus sũ qͥa ⁊ ille
me confitebit᷑ corã patre suo qͥ m cęlis ẽ. fãmes si
affuerit. turbare me ñ potest: habeo enĩ pañe
uitȩ qͥ de cęlo descendit. ⁊ reficit animas esurien¬
tes. nec aliquando potest panis iste defic̃e: est

Expanded text:
um pro his, inquit, omnibus beneficiis quae consecuti sumus, fixi et radicati sumus in charitate Dei, quis nos ab ea poterit separare? Tribulatio si venerit, dicemus ad Deum: In tribulatione dilatasti me . Angustia si fuerit mundi, et ex necessitate corporis veniens, sapientiae Dei, et scientiae latitudinem requiremus, in qua non angustare non potest mundus. Redibo enim ad Scripturarum divinarum amplissimos campos: intellectum verbi Dei spiritalem requiram, et nulla me in eo coarctabit angustia. Per largissima enim spatia intelligentiae mysticae et spiritalis equitabo. Persecutionem si patiar, et confitear Christum meum coram hominibus, certus sum quia et ille me confitebitur coram Patre suo qui in coelis est . Fames si adfuerit, turbare me non potest: habeo enim panem vitae qui de coelo descendit, et reficiet animas esurientes: nec aliquando potest panis iste deficere; est
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia ⁊ pax ẽ. ⁊ cȩt̾a om̃ia quȩ de eo scͥpta sunt.
cũ hac plenitudine uirtutũ nobis om̃ia donabunt᷑:
ut iã non unũ ex om̃ib creaturis. ⁊ paruũ terrȩ
hc̃ locũ que nc̃ uidem᷑ habitare teneamꝰ. s om̃ia
quȩcũq creauit ds̃ uisibilia ⁊ inuisibilia. occulta
⁊ manifesta. tẽporalia ⁊ ȩt̃na. cũ xꝑo parit̃ ha¬
beamꝰ. Potest aũt ⁊ alio modo sic intelligi qͦd dix̃.
cũ ipso om̃ia nob̾ donauit: hoc ẽ ipsi qͥdẽ ut here¬
di. nob̃ uͦ ut coheredib eiꝰ parit̃ cũ ipso nob̃ uera¬

Expanded text:
ustitia, et pax est, et caetera omnia quae de eo scripta sunt cum hac plenitudine virtutum nobis omnia donabuntur, ut jam non unum ex omnibus creaturis, et parvum terrae hunc locum quem nunc videmur habitare, teneamus: sed omnia quaecunque creavit Deus visibilia et invisibilia, occulta et manifesta, temporalia et aeterna cum Christo pariter habeamus. Potest autem et alio modo sic intelligi quod dixit: Cum ipso omnia nobis donabit, hoc est, ipsi quidem ut haeredi, nobis vero cohaeredibus e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ efficax sermo dĩ. qͥ ẽ penetrabilior om̃i gladio
utrimq acuto. Si ergo gladiꝰ mundi ueniat suꝑ
ceruices meas : maiorẽ michi ad dm̃ conciliat ca¬
ritatẽ. Dicã nãq ad eũ: qͥa sic̃ scriptũ ẽ ꝓpt̃ te
mortificam᷑ tota die. estimati sumꝰ ut oues occisio¬
nis. Non enĩ mͥ sufficit una hora mori ꝓ xꝑo uł
cruciari: sed tota die. hoc ẽ om̃i uitȩ meȩ tp̃re
Si enĩ totã uitã meã in ꝑsecutionib ⁊ ꝑiculis agã:
dicã. qͥa ñ st̃ condignȩ passiones huiꝰ tp̃ris. ad fu

Expanded text:
et efficax sermo Dei, qui est penetrabilior omni gladio utrinque acuto . Si ergo gladius mundi venerit super cervices meas, majorem mihi ad Deum conciliat charitatem. Dicam namque ad eum, mortificamur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis. Non enim mihi sufficit una hora mori pro Christo, vel cruciari, sed tota die, hoc est, omni vitae meae tempore. Si enim totam vitam meam in persecutionibus et periculis agam, dicam, quia non s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scientia di. uł salutis ł ꝑditionis nr̃ȩ causa con¬
sistet: neq iustificatio ex sola uocatione pendebit:
neq głificari de nr̃a penitꝰ potestate sublatũ est.
Nã ⁊ si cõmuni intellec tu de p̃scientia sentiamus:
ñ ꝓpt̾ea erit aliqͥd qͥa id scit ds̃ futurũ. s qͥa futu¬
rum ẽ. scit᷑ a dõ anteꝗͣ fiat. Nã ⁊ si uerbi gr̃a fin-¬
geremꝰ dm̃ ñ p̃noscere aliqͥd futurũ. sine dubio erit
qđ ẽ ita ut est: ut puta uidas ꝓditor factus est.¬
⁊ hoc ita futurũ ꝓpħȩ p̃dixerant. Non gͦ qͥa ꝓpħ̃ȩ¬
p̃dixerant idcirco ꝓdidit uidas: s qͥa futurus eẽt
set. ut esset similis petro ⁊ iohanni si uoluisset.
s elegit pecuniȩ cupiditatẽ magis qua apłici con-¬
sortii głam⁊ han ᷤᷤ eiꝰ uoluntatẽ futurã. p̃uidentes
ꝓpħȩ. libroꝵ tradidere monim̃tis. Ut aut̃ sciatis
quia ñ in pͣscientia dĩ unicuiq salutis causa ponit᷑.

Expanded text:
praescientia Dei vel salutis vel perditionis nostrae causa conpraescientia Dei vel salutis vel perditionis nostrae causa consistit; neque justificatio ex sola vocatione pendebit, neque glorificari de nostra penitus potestate sublatum est. Nam et si communi intellectu de praescientia sentiamus, non propterea erit aliquid, quia id scit Deus futurum: sed quia futurum est, scitur a Deo antequam fiat. Nam et si, verbi gratia, fingeremus Deum non praenoscere aliquid, futurum sine dubio erat quod est, ita ut est: ut puta, Judas proditor factus est, et hoc ita futurum prophetae praedixerunt. Non ergo quia pdixerunt, idcirco prodidit Judas; sed quia futurus esset set ut esset similis Petro et Joanni, si voluisset: sed elegit pecuniae cupiditatem magis quam apostolici consortii gloriam: et hanc ejus voluntatem futuram praevidentes prophetae, librorum tradidere monumentis. Ut autem scias quia non in praescientia Dei unicuique salutis causa ponitur,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ qͥ scdm ꝓpositũ uocati dñr: ⁊ istist̃ qͥ uocati
iustificantur. bono enĩ eoꝵ ꝓposito. deerat sola
uocatio. Hi uͦ qͥ ñ habent bonũ fixũq ꝓpositũ.
uł erga diuinũ cultũ. uł erga opus bonũ: uocant᷑
qͥdẽ ⁊ ipsi. ne eis excusatio relinquat᷑ ⁊ hȩc ipsa
possint causari cũ iudicant᷑. qͥa ⁊ nos si uocati
fuissemus. potuissemꝰ utiq iustificari. & non solũ
iustificari sed ⁊ głificari: ideo uocant᷑ gͦ qͥdẽ et
ipsi. s quasi in petrosa seminet᷑. sem̃ cito quidẽ
exorit᷑. increscente aut̃ tͥbulationũ sole. qr non
habent altã radicẽ boni ꝓpositi. continuo arescunt
tũ bom uocauit: illos ⁊ iustificauit. Qͦd ⁊ si sodm̃
ꝓpositũ ad dm̃ referat᷑. hoc ẽ ut scđm ꝓpositũ di.
qui sciens in eis religiosã mentẽ. ⁊ salutis messe
desidiũ. uocati dicant᷑: ñ uidebit᷑ his q̃ exposui¬
mus etiã hoc ẽẽ contrariũ. Hoc gͦ pacto neq in

Expanded text:
t qui secundum propositum vocati dicuntur: et isti sunt qui vocati justificantur. Bono enim eorum proposito deerat sola vocatio. Hi vero qui non habent bonum fixumque propositum, vel erga divinum cultum, vel erga opus bonum, vocantur quidem et ipsi, ne eis excusatio relinquatur, et haec ipsa possint causari cum judicantur. Quia et nos si vocati fuissemus, potuissemus utique justificari, et non solum justificari, sed et glorificari. Ideo ergo vocantur quidem et ipsi; sed quasi in petrosa seminetur semen, cito quidem exoritur; increscente autem tribulationum sole, quia non habent altam radicem boni propositi, continuo arescunt ocavit, illos et justificavit. Quod et si secundum propositum ad Deum referatur, hoc est, ut secundum propositum Dei, qui sciens in eis religiosam mentem, et salutis inesse desiderium, vocati dicuntur, non videbitur his quae exposuimus etiam hoc esse contrarium. Hoc ergo pacto neque in
Abbreviated transcription (Latin):
acduocatꝰ. etiã si iħc sit qͥ int̃pellat. Iħc enĩ ue¬
ritas ẽ. Non potest gͦ ꝓ te ueritas fallere. In hoc
tͥ opitulabitur aduocatus. ne causatoris calũniis
inuoluaris: ne tͥ p̃terita peccata q̃ ꝑ baptismũ
deleta st̃ imputent᷑. Si uͦ post hȩc iterũ delinqͣs.

Expanded text:
advocatus, etiamsi Jesus sit qui interpellat. Jesus enim veadvocatus, etiamsi Jesus sit qui interpellat. Jesus enim veritas est: non potest ergo pro te veritas fallere. In hoc tibi opitulabitur advocatus, ne accusatoris calumniis involvaris, ne tibi praeterita peccata, quae per baptismum deleta sunt, imputentur. Si vero post haec iteru
Abbreviated transcription (Latin):
solũ. qͥ peccatũ non fecit. qͥ ⁊ dicebat. Nc̃ uenit
pͥnceps huiꝰ mundi: ⁊ in me nichil inuenit. Sed qͣuis
ille exerat neqͥtiã ꝓpositi sui: dõ iustificante et
delente sic̃ nubẽ iniqͥtates electoꝵ suoꝵ. ⁊ sicut
caliginẽ peccata eoꝵ. ⁊ a priorib delictis eos deal
potꝰ a mortuus resurrexerit. ⁊ stet a dextris patͥs.
⁊ int̾pellet ꝓhis: qͥs eos poterit condẽnare:In
enarrabilib : hic. xꝑc iħc qͥ mortuus est. ⁊ resurrex̃.
ipse int̃pellat ꝓ nobis. Ds̃ qui ꝓpriũ filiũ tradidit
ꝓ nob̾. ipse iustificat electos: quis erit ultra. qͥ aude¬
at condenare: SS diligentiꝰ intuere. quomͦ apłs nus
qũa in sermonib suis ab insita sibi cautela discedat.
Non dix̃. qͥs accusabit adũsũ uocatos: sed adu̾sũ elec¬
tos. Nisi enĩ fueris electꝰ: nͥ in om̃ib te exhibueris
ꝓbabilẽ dõ: habebis accusatorẽ. Si enĩ causa tua
mala ẽ. si te tuũ crim̃ astringit: qͥd tͥ ꝓderit

Expanded text:
 qui peccatum non fecit, qui et dicebat: Nunc venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit . Sed quamvis ille exerat nequitiam propositi sui, Deo justificante et delente sicut nubem iniquitatem electorum suorum, et sicut caliginem peccata eorum, et a prioribus delictis eos dealbpotius a mortuis resurrexit, et iste a dextris Patris, et interpellet pro eis, quis eos poterit condemnare? In  mortuus est, et resurrexit, ipse interpellat pro nobis. Deus qui proprium Filium tradidit pro nobis, ipse justificat electos: quis erit ultra qui audeat condemnare? Sed diligentius intuere quomodo Apostolus nusquam in sermonibus suis ab insita sibi cautela discedat: Non dixit. Quis accusabit adversum vocatos, sed adversum electos. Nisi enim fueris electus, nisi in omnibus te exhibueris probabilem Deo, habebis accusatorem. Si enim causa tua mala est, si te tuum crimen astringit, quid tibi proderit
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit filiũ pat̃: nullꝰ om̃ino nec minimꝰ quidẽ
qͥ ẽ in eccła contẽnendꝰ est. Ꝙ idõ dñs ipse dicebat:
siquis scandaliz auerit unũ ex pusillis istis minimis.
expedit molã asinariã alligari circa collũ eiꝰ. ⁊
p̃cipitari eũ in mare. ꝗͣ. ut scandalizet unũ ex
his. Us̃ gͦ qͥ nos p̃ciosos ꝓprii filii ꝓ nob p̃ciosũ fun-¬
dendo sanguiuẽ fecit: quomͦ non cũ ipso om̃ia
nob̃ donauit: Nichil ẽ enĩ siue uisibilis. siue inui¬
sibilis creaturȩ. qͦd filio possit adęquari. Nullo
enĩ pacto creatori suo creatura potest conferri.
Et si ereator ipse donatꝰ ẽ nob̃. quomͦ ñ cũ ipso
om̃is creatura donabit᷑.Qũauis sermo hic duppli¬
citer possit intelligi: idẽ qͦd cũ illo om̃ia donauit.
Nam & hoc potest uideri. qͦd si habeamꝰ in nobis¬

Expanded text:
t Filium Pater, nullus omnino, te minimus quidem qui est in Ecclesia, contemnendus est: et ideo Dominus ipse dicebat: Si quis scandalizaverit unum ex pusillis istis minimis, expedit molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari eum in mare, quam scandalizet unum ex his. Deus ergo qui nos pretiosos proprii Filii pro nobis pretiosum fundnobis donabit? Nihil est enim, sive visibilis, sive invisibilis, creaturae quod Filio possit adaequari. Nullo enim pacto creatori suo creatura potest conferri. Et si creator ipse donatus est nobis, quomodo non cum ipso nobis omnis creatura donabitur? quamvis sermo hic dupliciter possit intelligi, id est, quod cum illo omnia donavit. Nam et hoc potest videri quod si habe
Abbreviated transcription (Latin):
iħc int̃pellet ꝓ nob̃: ñ potest tam̃ dic̃e iħc tene¬
bras lucẽ ẽẽ. neq amarũ dulce. Si gͦ uis uincere
cũ iudicaris: fac q̃d de iusto scriptũ ẽ. Dispone
sermones tuos in iudicio: p̃para oꝑa tua ad exitũ.
contingat illud qͦd de qͦdã scriptũ ẽ. Cũ uidi¬
cat᷑ exeat condenatꝰ. Uide aũt̃ quomͦ audias. qr

Expanded text:
et pro nobis, non potest tamen dicere Jesus tenebras lucem esse, neque amarum dulce. Si ergo vis vincere cum judicaris, fac quod de justo scriptum est: Dispone sermones tuos in judicio ; Praepara opera tua ad exitum; contingat illud quod de quodam scriptum est: Cum judicatur, exeat condemnatus . Vide quomodo audias, quia
Abbreviated transcription (Latin):
efficiet᷑ adũariꝰ nr̃. Similit̃ aut̃ ⁊ dauid dic̃. Dñs
illuminatio mea ⁊ saluator m̃s. qũe timebo: Dñs
defensor uitȩ meȩ. a quo trepidabo. Non gͦ nullũ
adppient suꝑ me ut edant carnes meas qui tribu¬
lant me ⁊ inimici mei: tam̃ dño defendente uitã
mea infirmati st̃ ⁊ cecidert̃. Dat p̾terea indiciũ
maximũ ingentis erga nos amoris dĩ: qͥ intantũ
nos inqͥt dilexit. ut nec ꝓpͥo filio peꝑcerit. sed
ꝓ nob om̃ib ad passionẽ eũ tradiderit. & ut
maiore admiratione nos constringẽt: ad didit

Expanded text:
t David dicit: Dominus illuminatio mea et salvator meus, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? Non ergo nullum appropient super me ut edant carnes meas qui ambulant inimici mei, tamen, Domino defendente vitam meam, infirmati sunt et ceciderunt. Dat praeterea indicium maximum ingentis erga nos amoris Dei, qui in tantum nos, inquit, dilexit ut nec proprio Filio pepercerit; sed pro nobis omnibus ad passionem tradiderit eum. Et ut majore nos admiratione c
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊ rebecca inqͥt ñ sedm carnalis natiuitatis
ordinẽ. ꝓtulit partũ. Cũ enĩ ex uno concubitu
ysaae geminos concepisset: nondũ partu edito.
neq ullis actib pueroꝵ bonis malisue int̃ homines
habitis. erga iacob diuina habet᷑ electio. ⁊ dr̃. quia
maior seruiet minori: ⁊ iacob dilexi. esau aut̃ odio
habui. Cũ aut̃ hȩc ita dicta sint: docet ut sedm

Expanded text:
Nam et Rebecca, inquit, non secundum carnalis nativitatis Nam et Rebecca, inquit, non secundum carnalis nativitatis ordinem protulit partum. Cum enim ex uno concubitu Isaac geminos concepisset, nondum partu edito, neque ullis actibus puerorum bonis malisve inter homines habitis, erga Jacob divina habetur electio, et dicitur, quia major serviet minori: Jacob dilexi, Esau autem odio hab
Abbreviated transcription (Latin):
qui. qͦd licet repudiatꝰ sit popłs isrł ꝑ infidelitatẽ.
ñ tam̃ ꝓmissiones dĩ q̃ erga eos habitȩ fuerant deci¬
derint. ⁊ frustrastȩ sint : docetq qđ cũ multi filii
fuerint abrahȩ. in solo ysaae sit fac ta ꝓmissio. Non
enĩ inqͥt qͥ filii carnis: hi st̃ filii dĩ. Et contendit
ostendere quomͦ ysaac ñ sit filiꝰ carnis. ẜ sit filiꝰdĩ
⁊ redit ad ea q̃ de ipso in genesi scͥpta st̃. Promissio¬
nis inqͥt uerbũ hoc ẽ. Ad hoc tẽpus ueniã. ⁊ erit
sarȩ filiꝰ. Non gͦ inqͥt ꝑ orlinẽ natiuitatis carnalis
ysaac nascit᷑. quippe cũ ⁊ abrahã emortui iã eorꝑis
hab̾et᷑. ⁊ uulua sarȩ eẽt emortua. sic̃ supra dicꝰ tũ
ẽ: s ꝑ uirtutẽ eiꝰ qui dix̃. ad hoc tẽpus ueniã. &
erit sarȩ filiꝰ. Merito gͥ ñ carnis s dei filiꝰ dicit᷑
qͥ ex aduentu ⁊ sermone nascit᷑ cdĩ. llex inqͥt ratio
non solũ de ysaac. sed de iacob recipienda est.

Expanded text:
qui quod licet repudiatus sit populus Israel per infidelitatem, non tamen promissiones Dei, quae erga eos habitae fuerant deciderint, et frustratae sint, docetque, quod cum multi filii fuerint Abrahae, in solo Isaac sit facta promissio. « Non enim, inquit, qui filii carnis sunt, hi sunt filii Dei, » et contendit ostendere, quomodo Isaac non sit filius carnis, sed sit Filius Dei, et redit ad ea quae de ipso in Genesi scripta sunt: Promissionis, inquit, verbum hoc est, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Non ergo, inquit, per ordinem nativitatis carnalis Isaac nascitur, quippe cum et Abraham emortui jam corporis haberetur, et vulva Sarae esset emortua, sicut supra dictum est, sed per virtutem ejus, qui dixit, ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Merito ergo non carnis, sed filius dicitur, qui ex adventu et sermone nascitur Dei. Haec ergo, inquit, ratio, non solum de Isaac, sed et de Jacob recipienda est:
Abbreviated transcription (Latin):
es qͥue eũ totũ atq ex ĩtegro suscepit. ⁊ in semet¬
ipsa formauit. ipsa iħu anima dicenda ẽ: quȩ se¬
ꝑ om̃a uerbo ac sapientiȩ dĩ ita eoaptauit. ut¬
in nullo ꝓrsus ab eiꝰ similitudine decolor hab̾et᷑
itaut quicũq sũmã ꝑfec tionis ac beatitudinis
consec tat᷑. ad illiꝰ se imaginẽ ac similitudinẽ ten¬
dat. quȩ pͥmo loco ⁊ suꝑ om̃s cȩt̃os filii d̃ĩ imago
ẽ ita ut sit ipse pͥmogenitꝰ in multis fr̃ib. in
his uidelicet quoꝵ in conformatione imaginis filii

Expanded text:
, quae eam totam atque ex integro suscipit, et in semetipsa formabitur, ipsa Jesu anima dicenda est, quae semper omnia verbo ac sapientiae Dei ita coaptat, ut nullo prorsus ab hujus similitudine decolor habeatur: ita ut quicunque summam perfectionis ac beatitudinis consectatur, ad illius imaginem ac similitudinem tendat, quae primo loco et super omnes caeteros Filii Dei imago est: ita ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, in his videlicet quorum conformatione imaginis Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds̃ filiꝰ ñ credat᷑. Uera ẽ enĩ scͥpt᷑a q̃ dic̃: seitote
qm̃ dñs ipse ẽ ds̃. Unus aut̃ ut̾q ẽ ds̃: qr ñ ẽ aliud
filio diuinitatis iniciũ ꝗͣ pat̾: s ipsiꝰ uniꝰ pat̾ni fon¬
tis sic̃ sapientia dic̃. purissima ẽ manatio. filiꝰ est
⁊ paulo ante diximꝰ. suꝑ pͥncipatꝰ ⁊ potestates ⁊ uir¬
tutes. ⁊ om̃e nom̃ q̃d nominatur ñ solũ in hoc scło:
s etiã in futuro. Qui aut̃ suꝑ om̃ia ẽ: suꝑ se neminẽ
habet. Non enĩ post patrẽ est ipse: s de patre.
Hoc ide aũt sapientia dĩ etiã de sꝑu sco intelligi

Expanded text:
atur. Vera est enim Scriptura quae dicit «Scitote quod Dominus ipse est Deus». Unus autem uterque est Deus quia non est aliud Filio divinitatis initium quam Pater sed ipsius unius paterni fontis sicut Sapientia dicit «purissima est manatio Filius». Eret paulo ante diximus «super principatus et potestates et virtutes et omne nomen quod nominatur non solum in hoc saeculo sed etiam in futuro». Qui autem super omnia est super se neminem habet non enim post patrem est ipse sed de patre. Hoc idem autem sapientia Dei etiam de Spiritu Sancto intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
uocaũ illos ⁊ iustificaũ: nichil culpȩ habent hi qui
ñ iustificant᷑. qͥa nec uocati st̃. nec p̃destinati. nec
se. uocati fuerant. sed ñ st̃ iustificati: ⁊ ille qui
ingressus conuiuiũ regis ñ habuit uestẽ nuptia¬
lẽ uocatꝰ ẽ : sed ñ ẽ iustificatꝰ. Cũ gͦ hȩc singła ita

Expanded text:
vocavit, illos et justificavit: nihil culpae habent hi qui non justificabuntur, quia nec vocati sunt, nec praedestinati, nec se, vocati fuerant, sed non justificati; et ille qui ingressus convivium regis non habuit vestem nuptialem, vocatus est, sed non est justificatus. Cum ergo haec si
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestib uł terrestrib. p̃sentib uł futuris aduer¬
santib sibi. posset a xꝑi caritate seꝑari. contrariũ
⁊ incredibile uidẽt᷑ qđ nc̃ dicẽ ꝓponebat. optare
se a xꝑo qũe tã inseꝑabilit̃ diligebat anathema
fieri. hoc ẽ alienũ effici: ne mendacii notã subire
uidet᷑. satiffactionẽ p̃mittit. ut neqͣqũa de eiꝰ ser¬
mone dubitet᷑: ⁊ dic̃. Ueritatẽ dico in xꝑo non
mentior: testimoniũ mͥ ꝑhibente conscientia mea

Expanded text:
is adversantibus sibi, possit a Christi charitate separari, contrarium, et incredibile videretur quod nunc dicere proponebat, optare se a Christo, quem tam inseparabiliter diligebat, anathema fieri, hoc est, alienum effici, ne mendacii notam subire videretur, satisfactionem praemittit, ut nequaquam de ejus sermone dubitetur, et dicit: Veritatem dico in Christo, non mentior, testimonium mihi perhibent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. bona malaq p̃scire dm̃: s scdm scripturȩ sc̃ẽ
consuetudinẽ sentiendũ ẽ. Obseruet enĩ qͥstudios
ẽ in scͥpturis. sicubi inuenit scͥpturã dicẽ. qr malos
p̃scierit ds̃: sic̃ in p̃senti loco de bonis manifeste
dic̃. qͥa qͦs p̃sciit. ⁊ p̃destinauit conformes imaginis
filii sui. Si enĩ qͦs p̃sciit. hos ⁊ pͣdestinauit conformes
ẽẽ imaginis filii sui. nullꝰ aut̃ malꝰ conformis potest
ẽẽ imaginis filii stdi: manifestũ ẽ qi de bonis tantũ
dic̃ presciit. qͦs ⁊ p̃destinauit conformes imaginis
filii sui. cȩt̾os uͦ ñ modo p̾̃scire sed nescire qͥdẽ dicit᷑

Expanded text:
scire Deum; sed secundum Scripturae sanctae consuetudinem sentiendum est. Observet enim qui studiosus est in Scripturis, sicubi invenit Scripturam dicere, quia malos praescierit Deus, sicut in praesenti loco de bonis manifeste dicit, quia quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Si enim quos praescivit, hos et praedestinavit conformes esse imaginis Filii sui, nullus autem malus conformis potest esse imaginis Filii Dei, manifestum est quia de bonis tantum dicit, Praesciit quos et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui: caeteros vero non modo: praescire, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in alus dic̃. Sic̃ ⁊ ego inqͥt om̃ib ꝑ om̃ia placeo:
bio ut placens uideis: saluaret eos. ⁊ his qͥ sine
lege erant. fiebat ⁊ ipse sine lege: ut placens
eis. saluos fac̾et eos. Placere aut hominib ita
dic̃. ñ obsecund ando uiciis: sed infirmitates
eoꝵ ꝑ patientiã sustentando. S ne illud qͥdẽ
ociose p̃tereamꝰ qͦd ait : nã qͥ in hoc. hoc ẽ in

Expanded text:
in aliis dicit: Sicut et ego, inquit, omnibus per omnia placeo, bio, ut placens Judaeis salvaret eos: et his qui sine lege erant, fiebat et ipse sine lege, ut placens eis salvos faceret eos. Placere autem se hominibus ita dicit, non oblectando vitiis, sed infirmitates eorum per patientiam sustentando. Sed ne illud quidem otiose praetereamus, quod ait: Nam qui in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
opus dĩ. Supra dix̃. hospitalitatẽ sec tantes.
⁊ hic similit̃ q̃ pacis st̃ inqͥt sec tem᷑: ⁊ ꝗ̃ edifica¬
tionis inuicẽ. Et sic̃ ibi ostendimꝰ qualiter se¬
quenda hospitalitas: ita ⁊ hic qͣlit̾ pax secꝰ tan¬
da sit intelligamꝰ. qͥa ⁊ dauid similit̃ dic̃ inqͥre
pacẽ ⁊ secꝰtare eã. licet in latinis codicib habeat᷑.
sequere eã: sec tare tam̃ etiã ibi scͥptũ ẽ. In quo
hoc mͥ uidet᷑ ostendi. Qm̃qͥdẽ a multis inqͥete
⁊ insolent̃ agentib turbata pax ⁊ effugata. ue¬
lut subt̃fugit ab hominibꝰ: e contrario ab his qͥ
xp̃m didicert̃ ⁊ ipsi seruiunt. etiã fugitans
consec tanda ẽ: ⁊ modis om̃ib reuocanda. Sectat᷑
aut̃ pacẽ. qͥ ea qͥb pax constare potest. etiã
cũ labore suo. cũ dãno. cũ obꝓbrio qͦq ⁊ si ita
necesse ẽ. etiã cũ ꝑiculo uitȩ famȩq custodit.

Expanded text:
tatem sectantes, et hic similiter, quae pacis sunt, inquit, sectemur, et quae aedificationis in invicem; et sicut ibi ostendimus qualiter sectanda sit hospitalitas, ita et hic qualiter pax sectanda sit intelligamus, quia David similiter dicit: Inquire pacem et sectare eam . Licet in Latinis codicibus habeatur sequere eam, sectare tamen etiam ibi scriptum est, in quo hoc mihi videtur ostendi. Quoniam quidem a multis inquiete et insolenter agentibus turbata pax et effugata velut subterfugit ab hominibus: e contrario ab his qui Christum didicerunt et ipsi serviunt, etiam fugitans consectanda est, et modis omnibus revocanda. Sectatur autem pacem, qui ea quibus pax constare potest, etiam cum labore suo, cum damno, cum opprobrio queque, et, si ita necesse sit, etiam cum periculo vitae famaeque custodit:
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Bonũ ẽ legẽ sꝑitalit̃ intelligere: ⁊ ĩpia
atq inepta hereticoꝵ. uł falsȩ phẏlosophiȩ
studentiũ dogniata. tãquã ĩmundos cibos pollutos¬
lant᷑. uelit xꝑo credere. putet tam̃ ñ paruum
ineẽ mom̃ti in obseruantia c̃tinentiȩ. uł eoꝵ ciboꝵ
qͥ lege ꝓhibent᷑. ł qͦs qͣsi castitati adũsantes. esti¬
mant nonnulli etiã scripturarũ auctoritate
declinandos: huiꝰmodi hominẽ si ꝑurgeas ad cõ¬
muniones om̃iũ ciboꝵ. nec dicas eũ aliter posse
tis his qͦs refugit cibis: tẽ uere bonũ sꝑitalis
scientiȩ blasphemat᷑. putante eo quẽ ꝑurges.
uno apud nos haberi ficdẽ. ut saluũ fieri nullũ
credamꝰ nͥ qui suinis uescat᷑ carnib. ł aliis huiꝰ¬
modi cõmunib ⁊ indifferentib cibis. Addit

Expanded text:
intelligere, et impia atque inepta haereticorum, vel falsae philosophiae studentium dogmata tanquam immundos cibos pollutoslantur, velit Christo credere, putet tamen non parum inesse momenti in observantia continentiae, vel eorum ciborum qui lege prohibentur, vel quos quasi castitati adversantes aestimant, nonnulli etiam Scripturarum auctoritate declinandos: hujusmodi hominem si perurgeas ad communes omnium cibos, nec dicas eum aliter posse tis his quos refugit cibis, tunc vere bonum spiritalis sententiae blasphematur, putante eo quem perurges, hanc apud nos haberi fidem, ut salvum fieri nullum credamus, nisi qui suilla vescatur carne, vel aliis hujusmodi communibus
Abbreviated transcription (Latin):
cibis ⁊ escarũ qualitatib. frat̾nã pacẽ caritatẽq
turbare: cũ regnũ dĩ ꝓpt̃qͦd laboramꝰ ⁊ currimꝰ.
neq ꝑ escas constet. neq ꝑ potũ. s aliena hȩcs
sint a regno di. ⁊ ab illa conu̾satione futura.
Ubi enĩ sic̃ neq nubt̃ neq nubunt᷑. sed st̃ sicut
angłi dĩ: ita neq escã neq potũ sument. sed
sunt sic̃ angłi dĩ. Igit᷑ absolutissimo dognate
& euidenti. ab apło sententia t̃minata ẽ: in reg
no neq escas corporales. neq potũ hab̾e locũ: sed
iusticiã ⁊ pacẽ in sꝑu sco. & idõ hortat᷑ ut in illis
nos exerceamꝰ. ⁊ illa bona iã hic hab̃e meditem᷑.
atq illã substantiã possidere q̃ nob̾cũ transire
possit ad regna cęloꝵ. Pacẽ gͦ ⁊ iusticiã. ⁊ siqua

Expanded text:
qualitatibus fraternam pacem charitatemque turbare, cum regnum Dei, propter quod laboramus et currimus, neque per escas constet, neque per potum, sed aliena haec sunt a regno Dei, et ab illa conversatione futura? Ibi enim sicut Neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei , sic neque escam neque potum sumunt, sed sunt sicut angeli Dei. Igitur absolutissimo dogmate et evidenti ab Apostolo sententia terminatum est, in regno Dei, neque escas corporales, neque potum habere locum, sed justitiam et pacem in Spiritu sancto: et ideo hortatur ut in illis nos exerceamus, et illa bona jam hic habere meditemur atque illam substantiam possidere, quae nobiscum transire possit
Abbreviated transcription (Latin):
mundis necessaria uidebat᷑. q̃ segregaret et
discerueret specialẽ popłm dĩ a nationib qͦs
ignorantia di ⁊ idoloꝵ cultꝰ faciebat ĩmundas.
Ubi uͦ ianua fidi gentib aꝑit᷑. ⁊ inuitant᷑ om̃s
ad dm̃: ostendunt᷑ petro om̃ia quad rupedia
y repentia ⁊ uolatilia exposita in linteo qͦd cęlitꝰ
fuerat deductũ: ⁊ dr̃ ei. Surge petre: occide
⁊ manduca. Cũq legalis obseruantiȩ memor
respondisset ad dñm ⁊ dixisset. absit dñe. qͥa
nũqũa c̃mune aut ĩmundũ introiuit in os meũ:
cȩlesti sententia ꝓnuntiat᷑. qͦd ds̃ mundauit.
tu ne c̃mune dixeris. Ubi gͦ om̃s gentes ꝑ agni¬
tionẽ fidei a contaminatione mundant᷑: ibi ⁊ om̃is
cibus uerbo dñi ⁊ oratione purgat᷑. Ꝙ ob hoc

Expanded text:
mundis necessaria videbatur, quae segregaret et mundis necessaria videbatur, quae segregaret et secerneret specialem populum Dei a nationibus, quas ignorantia Dei, et idolorum cultus faciebat immundas; ubi vero janua fidei gentibus aperitur, et invitantur omnes ad Deum, ostenduntur Petro omnia quadrupedia, et repentia, et volatilia exposita in linteo, quod coelitus fuerat deductum, et dicitur ei: Surge, Petre, occide, et manduca ; cumque legalis observantiae memor respondisset ad Dominum, et dixisset: Absit, Domine, quia nunquam commune aut immundum introivit in os meum, coelesti sententia pronuntiatur: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris. Ubi ergo omnes gentes per agnitionem fidei a contaminatione mundantur, ibi et omnis cibus verbo Domini et oratione purgatur: et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmuncla fiant. ł q̃ bona st̃ mala. Ait enĩ in pre¬
senti loco qͥde : s malũ ẽ homini qͥ ꝑ offensionẽ
manducat. Qͦd gͦ sui natura bonũ est. ex offensi¬
one efficit᷑ malũ: id ẽ in eo quo offendit᷑ fr̃. te
utente his cibis. in qͥb ille scandalũ patit᷑. Alia
uͦ causa ẽ : qͥa c̃mune ł ĩmundũ efficit᷑. qͦd natu¬
ra sui ĩmundũ ñ ẽ: si existimet qͥs ⁊ apud se ita
habeat qͦd c̃mune sit: illi gͦ ipsi tantũ modo qͥ
euident̃ apłs edocet: ñ in reb uł substantiis.
s in actib ⁊ cogitationib minꝰ rectis. ĩmundi¬
tiã sordidationẽq consistere: ꝗͣuis moysi lex
quȩdã munda ⁊ quȩdã ĩmunda signauerit: in
quib distinctiones quasdã ponere uoluit. ut
popłs qͥ sub lege censebat᷑. discerni ꝑ huiꝰ modi
obseruantias a cȩteris gentib uideret᷑: ⁊ quã¬
du qͥdẽ popłs ille sc̃s ⁊ segregatꝰ a cȩt̾is natio¬
nib habebat᷑. ȩqua discretio de mundis ⁊ im¬

Expanded text:
immunda fiant, vel, quae bona sunt, mala. Ait enim in praesenti quidem loco: Sed malum est homini qui per offensionem manducat. Quod ergo sui natura bonum est, ex offensionem efficitur malum, id est, in eo quod offenditur frater, te utente his cibis, in quibus ille scandalum patitur. Alia vero causa est qua commune vel immundum efficitur quod natura sui immundum non est, si existimet quis et apud se ita habeat quod commune sit; illi ergo ipsi tantummodo qui substantiis, sed in actibus et in cogitationibus minus rectis immunditiam pollutionemque consistere, quamvis Moysi lex quaedam munda, et quaedam immunda signaverit; in quibus distinctiones quasdam ponere voluit, ut populus, qui sub lege censebatur, discerni per hujusmodi observantias a caeteris gentibus videretur: et quandiu quidem populus ille sanctus, et segregatus a caeteris nationibus habebatur, etiam discretio de mundis et im
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ bende ip̃e a maito abũ fõ insi for te de¬
diss illam pecuniam allicui collegio scła¬
ri ꝓ hñda ibi prebenda ĩ quo casu deb̾et
fĩ de illa pecuuit ꝙ supͣ dc̃m̃ est. de pecuuiel¬
data abbĩ et monachis. si cũ dedit pecuniã¬
ficiũ eceͣsticũ illa pecuniti d ced̾e̾ illi cathe¬
diali ecc̃e ĩ cuiꝰ ignomuuiã data est. Si añ
hẽbat bñficiũ ad cuiꝰ titłiu debebat ordina¬
ri gratis anͥ si dedit petuuiã pro bñ fõ
obtm̃endo ab ep̃o uł alio p̃lato ec̃cstico cum

Expanded text:
si forte dedisset illam pecuniam alicui collegio seculari pro habenda ibi prebenda, in quo casu debent fieri de illa pecunia quod supra dictum est de pecunidata abbati et monachis. Ubi vero dedit prficium ecclesiasticum, pecunia debet cedere illi cathedrali ecclesie, in cuius ignominiam data est. Si autem habebat beneficium, ad cuius titulum ordinari gratis debuit aut si dedit pecuniam pro beneficio obtinendo ab episcopo vel alio prelato ecclesiastico, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tis que ꝓuoluntate uidicis uel legantis uel ab
nuo in solidũ uel apłib uel ꝓ ꝑtib desigͣtis pe¬
ab muo hedũ legau̾it creditori he̾ditario ꝯpen¬
saudi cño. tc̃ .ir. h̾es ille usq ad qua utitatei
legati ou debiti illius sustiucbit .ẜ. deł .ii.l.¬

Expanded text:
is vel ab uno in solidum vel a pluribus pro partibus designatis peab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sustinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intelligendũ est qñ spoliatis faicĩt testa¬
ientũ et eͥtã sũmã retinuit qua uõluit eẽ
Si uxorẽ hẽbat et liberi et uxor debebãt
de dispõne testatorib̾ Si ciũ ꝯtempsit Eat̾e
testiliuentũ fatienda est restitutõ ĩsolidi
hẽdi uel illi qui d ei sucted̾e tib iutestato

Expanded text:
hoc intelligendum est quando spoliatus fecit testamentum et certam summam retinuit, quia voluit esse si uxorem habebat, et si liberi vel uxor debebant de dispositione testatoris. Si autem contempsit facere testamentum, facienda est restitutio in solidum heredi, vel il
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt ꝑ ħ dãpuificati nou tenent᷑ credi¬
tores tio restitutõnẽ eis aliqua facienda insi
qͣturꝰ d estimari lib̾tas molendi u̾ uelebant
penscitis ⁊̃ c̾tinistitiis de maiori et nuuori
remetõne molendinoꝵ et sacłtate molendi. et

Expanded text:
ificati, non tenentur creditores ad restitutionem aliquam eis faciendam, nisi quatenus estimari debet libertas molendi ubi volebant, pensatis etiam circumstantiis de maiori et minori remotione molendinorum et facilitate molendi et
Abbreviated transcription (Latin):
deudũ est sic̾ dtiũ est iñ pͦ cãn de ꝯtcta societa¬
te. Allud aũ ĩ iquũ est cũ quis cͥta capita omũ
tdit esti intita certo precio ⁊ sub eo pacto q¬
trahit societatẽ ꝙ totã de pronentib recipiat
sortẽ añ quã alius ad in ꝑcipitit uł paciscat᷑
ꝙ defetib reꝑent᷑ capita calũ de mortua añ ꝙͣ

Expanded text:
cta societate. Illud autem valde iniquum est, cum quis certa capita ovium tradit estimata certo pretio et sub eo pacto contrahit societatem, quod totam de proventibus recipiat sortem, antequam alius aliquid inde percipiat vel paciscatur quod de fetibus reparentur capita casu demortua, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃i. Itẽ sunt quedã ꝑsone quib in distincte tẽ
quis restitu̾e quidqͥd ab eo lucratũ est in alea ut
furiosi ꝓdigi m̃ores .xxu. ãnis. et maxime¬
pat pupilli. Itẽ mente capti surdi. ceci. iuuti.
⁊ qui morbo ꝑpetuo laborant qr tales reb E
et clanstralib ⁊ filiĩs fiũilias qui nõ hũt p̃culiũ
castrouse uel qͣi. ⁊ de uxore que non lĩt res

Expanded text:
r. Item sunt quedam persone quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui morbo perpetuo laborant, quia tales rebus et de filiis familias, qui non habent peculium castrense vel quasi, et de uxore, que non habet res
Abbreviated transcription (Latin):
tiuus In p̾nc᷑ . Do. Non est contraruis actus
cũ quis cõedit aut bibit aut deruit aut¬
sariũ suũ de possẽne male occupata aut ad
iuriã dissiłat ac deponit auimũ rẽ suã ꝑ¬
sequendi aliis occupatõnib oꝑam daudo.

Expanded text:
ium actum: Non est contrarius actus, cum quis comedit aut bibit aut dormit intsarium suum de possessione male occupata, aut ad iuriam ac deponit animum rem suam prosequendi, aliis occupationibus operam dando,
Abbreviated transcription (Latin):
et etidem portõ om̃ib querĩ. Itẽ si duꝰ c̾ditor
denũctidint alt̾i ne accipiat adebitore in fraudẽ¬
iũ uersari ille si accipiat adebitore u̾ ãt non
credo debitor si pietate motus gͣtificat płinẽ
indigonti editora nec gredo ꝙ aliꝙ p̾ulegut¬

Expanded text:
vel eadem portio singulis queri. Item si unus creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in fraudem versari videtur ille si accipiat. Ubi autem non credo, si pietate motus gratificaret plurimum indigenti creditori. Nec credo quod aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
si quid forte est utisitatis aut sa
sutis in quir̾e negligat. Qui ..
rebellit̾ uiuit ⁊ disce̾ atq agͥe
bona recusat : magis dyabosi qͣm
xͥ m̃brum ẽẽ ostenditur. ⁊ pocius
infideł. quam fideł ẽẽ monstrat᷑.¬

Expanded text:
si qlutis, inquirere negligat. Qui enim rebelliter vivit, et discere atque agere bona recusat, magis diaboli quam Christi membrum esse ostenditur, et potius infidelis quam fidelis monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
strare Quamins uero młti calium ꝓpt̾
benignicatẽ possessionis ⁊ paucitatem in¬
hatrant cãm ĩꝑalem. uel papetuam ut iu
primo casu indulgeatur dilatio Iuscd̾o
redemptio. Suꝑioris auctoritas exigitur qr
nemini l auctoritate proptia redimero
st auteui differcutia
uel diffendo nullus p̃t se incromict̾e
nisi ppͣ. uel alius de suo sp̃ali mantato¬
dimendis cõmuctandis uel cliffendis l qͥ
dam ałr dix̾int ⁊ alii dubitaũint dico
qd̃ suus dyecesianus ep̃e consit̾atis cãis
pocest auctoricatẽ p̾stare qr expressa de

Expanded text:
strare, quamvis non multi talium propter brevitatem possessionum et paucitatem inhabeant causam temporalem vel perpetuam, ut in primo casu, indulgeatur dilatio, in secundo redemptio. Superioris auctoritas exigitur, quia nemini licet auctoritate propria redimere Est tamen differentia et differendo nullus potest se intromittere nisi papa vel alius de suo speciali mandatdimendis commutandis vel differendis, licet quidam aliter dixerint et alii dubitaverint, dico quod suus diocesanus episcopus, consideratis causis, potest auctoritatem prestare. DE
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dr᷑ emphasis. sic̃ illud. Tamis ẽ
ip̃m scesus ⁊ ĩ hat signisi cat̃de ait
dñs Petro. Scandasum michi es.
¶Earapplexitatem noͣ ꝙ asia ẽ
iliris Alia fai ꝓplexitas iuris cum
asiquis cta illud ꝙ sibi occurrit fa
da. nam in iure nulla est contͣrietaᷤᷤ
est cum diabolus suggeisione sua
masa ut ait ag̾. plerosq ita pet¬
care facit. quatenus si fortasse
At. ut cum mens int̾ maxsma ⁊ mi¬
nora pcca constringitur. si om̃mo ns
p̾cipitẽt ubi b̾uior murus inge̾rit᷑¬

Expanded text:
r emphasis sicut illud, Darius est ipsum scelus et in hac significatione ait dominus Petro: Scandalum mihi es.erplexitatem nota quod alia est iuris, alia facti. Perplexitas iuris est, cum aliquis circa illud quod sibi occurrit faclvenda. Nam in iure nulla est contrarietas itas facti est, cum diabolus suggestione sua mala, ut ait Gregorius, plerosque ita peccare facit, quatenus si fortasse at, ut cum mens inter minora et maxima peccata constringitur, si omnino nupraecipitat ubi brevior murus invenit
Abbreviated transcription (Latin):
& in omib istis distingcio. r ua
qutisso res tales st̾ q̃ ad hrmañ
usim poset Ee unles sic̃ arma in
bello recto. cutellus ad mci dend̾
panem ub aurifrisiũ ad ornam̃ta
medicis apponuntur in qͥb dam
cofettoib ad sanandum egtotos.
nͥ ad pcandum. sic̃ q̃dam renena
mortifera ⁊ ad nlłm̃ boñ usum
utilia ⁊ surure suꝑflueac sñptu¬
ose camistaꝵ qͣs p̾cipue facuut
hispani.dantes ꝑ sutura insiuis
tamisie plus in triplum uł qͣdru¬
plum qͣm ualeat tota camisia ⁊
simła. In pͥmo casu nõ dico ip̃m
pͤcare dummͦ ñ habeat intentõ

Expanded text:
. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium ad ornamentana, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. nisi ad peccandum, sicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas precipue faciunt Hispani, dantes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
Nn ullam ⁊ male siderrossesor
dt̃ qui contra legimimt̃dc̃a m̾cat᷑¬
quedam ꝑ᷑ quib in disincte tenet᷑
quis restitue quicqd ab eis iucra¬
tus ẽ m̃ alea. ut furiosi ꝓduie
minores.Xu. aniꝰ. ⁊ marime
cepqui morbo ꝓpetuo labt aꝑ¬
tales reb suis suꝑe̾e nõ post̾. pp̃ qd̾

Expanded text:
ossessor dicitur qui contra legum interdicta mercatuone quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime ceci et qui morbo perpetuo laborant
Abbreviated transcription (Latin):
sit int̃ alta ex .ix. q̃ in talib lud̃
attenduntur. Pͥmũ desiderium
lucrandi. ecce cupiditas. q̃ tadrx
pina. t̾tium ẽ usura maxima¬
multiplicata indacia ⁊ ỹba oc¬
ciosa ꝑ uana. Q unt᷑ ẽ blasphe¬
mia ecce hesis sextũ ẽ corrup¬
tõ multiplex ꝓximoy qui ad
ludum inspiciend̾ de consuetudu¬
ne pͣua conieniunt. septimũ
q̃ m illo t̃pe tenerentur face ¶at
de pena cc tales legitur sucano
deseruiens: aut designaut aue
deb dampnẽtur. dubdiaconus
ant lector aut cantor similia fa

Expanded text:
t inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix pina. Tertium est usura maximamultiplicata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum que in illo tempore tenerentur facere. Item de pena contra tales legitur in canodeserviens, aut desinat aut certe damnetur. Subdiaconus autem, lector aut cantor similia fa
Abbreviated transcription (Latin):
alea ubasio simłi. fundant isti
opinione suam sr̾ illa auctoꝵ¬
tate. honora dñm de tinsiust
laborib. It in deutronõm. nõ
accipies m̾cedem de ꝓstibulis.

Expanded text:
alio simili. Fundant isti opinionem suam super illa auctoritate: Honora dominum de tuis laboribus. Item in Deuteronomio: Non accipies mercedem prostibuli.
Abbreviated transcription (Latin):
tio ponĩt distinctõem tͥmem¬
brem. uidelic ꝙ in illicitisAc¬
quisitis aliqñ ñ transstur dni¬
um in accipientẽ. ut in rapma
infurto. Aliqñ transf̾tur s illi
qui dedit competit reꝑeto. ut

Expanded text:
tio, ponunt distinctionem trimembrem, videlicet quod in illicite acquisitis aliquando non transfertur dominium in accipientem, ut in rapina et furto. Aliquando transfertur, sed illi qui dedit com
Abbreviated transcription (Latin):
cum agt̃ .s. cãm spoliatoꝵ mouento ⁊
ũducento ꝓ posse ip̃m raptorera ad testi¬
tutõnem faciendam. tunc .ii. nontenẽ
Unde sat̾ uidetur ꝑ hoc quod ft̃es predica.¬
tordso ciui ennt ad raptores ut cos utou¬
cant ad pmuãui ⁊ restititõnem faciendam
extusanttir si comedant apd̾ illos e moxĩe
si guide nõ possint aꝑd̾ alios inueuũe: pro¬

Expanded text:
cum agant causam spoliatorum, monendo et inducendo pro posse ipsum raptorem ad restitutionem faciendam. Tunc enim non tenenUnde satis videtur per hoc, quod fratres predicatores, qui eunt ad raptores, ut eos inducant ad penitentiam et restitutionem faciendam, excusentur si comedant apud illos, maxime si commode non possunt apud alios invenire,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ dispłiteat marito in corde
l forte aliq̃n ꝓhibu̾i̾t ore solñt
em̃ mariti fac̾e talem ꝓhibitõem
uxorib absulte. ut sictemꝑent
eas. nõ a toto s ab excelsũ qm̃
suspicantur. Pot̃ ⁊̃ sͥ formare
consientĩa ex qͣlitate ⁊ miseria
pauꝑis. cogitans ꝙ si maritus d¬
ꝙ sͥ fier elemosina. Si aũt oño

Expanded text:
 non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspicantur. Potest etiam sibi formare conscientiam ex qualitate et miseria pauperis, cogitans quod si maritus id ibi fieret eleemosyna. Si autem o
Abbreviated transcription (Latin):
In scdo̾ uͦ caũ p̾cat faciendo. te¬
ñdo. uendendo. uł ał alienando
res tases. ar. de libello famoso q̃r
nõ deb asiquis ostende s dest¬
ere alit̾ peccat grauit. q .i ꝙ¬

Expanded text:
In secundo vero casu peccat faciendo, tenendo, vendendo vel alias alienando tales res. Arguitur de libello famoso, quem non debet aliquis ostendere, sed destruere; alias peccat graviter.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑ sdibnda distincto ⁊ o ant
⁊ta pactal fuert int̾ c̃ditorem ⁊
debitorẽ firmata sr̾ uenditõe pig
cienda. Aut nͥl sp̾ hoc cõuenit int̾
eos. In pͥmo cau̾ d c̾ditor pͥus noti.¬
ficare debitori ⁊ post ea potĩt uende̾¬

Expanded text:
t adhibenda distinctio, quia aut certa pacta fuerunt inter creditorem et debitorem firmata super venditione pigncienda aut nihil super hoc convenit inter eos. In primo casu debet creditor prius notificare debitori et postea poterit vende
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnst̾ ⁊ simiłib. Nancum̃ tał pe-¬
ꝑsonatum.⁊ fcĩ sit culpabił ⁊ uiti¬
osa. restituenda ẽ. ñõ dico illi qui
ãmisit eam in ludo. s tutori. cura¬
tori. dño. monast̾i̾o. pr̃i. marito.
S ecc̃e

Expanded text:
nt et similibus. Nam cum talis personarum et facti sit culpabilis et vitiosa, restituenda est, non dico illi qui amisit eam in ludo, sed tutori, curatori, domino, monasterio, patri, marito et eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Debñt istimales ⁊̃ ꝑ̾t restitu tõem
Induci ad largas ełas faciendas
panimab ĩloꝵ de quoꝵ iure lic
Ignorant forte aliqua habuer̃t.
Qdam .n. st̾ q̃ uix post̾ fierisie

Expanded text:
debent tales etiam preter restitutionem induci ad largas eleemosynas faciendas pro animabus illorum, de quorum iure, licet ignoranter, aliqua habuerunt. Quedam enim sunt, que vix possunt fieri sine
Abbreviated transcription (Latin):
ut uendat carius : in ead forma.
Sut uendat cariꝰ mutata forma
bñ pot̃. Puta emit tabuł asius
facẽt scrimum. uł carcas ut fa¬
cẽt libros. uł iinum ut facẽt rocia

Expanded text:
ut vendat carius in eadem forma, sed ut vendat carius mutata forma bene potest. Puta emit tabulas ut faceret scrinium vel chartas ut scriberet libros vel linum ut faceret retia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fructus ꝑceptos ex re empta de
petuĩa fenebri. ¶ Nht dic̃t
enim̃ ex radice corrupta ꝑcedũt
est ut aĩt leo. ut sono ꝑagantur
exitu : q̃ maso st̃ in choata pͥncipio⁊¬

Expanded text:
fructus perceptos ex re empta de pecunia funebri. Ad hoc dicunt a que ex radice corrupta procedunt est, ut ait Leo, ut bono peragantur exitu, que malo sunt inchoata principio
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾ius q̃onis mote coraeo de re
cõpensare nõ solũ ex p̾msas qͣs fecit
collig̾ndo fructus s ⁊̃ qͣs fecit to¬
na fide cta rem pignoratam. It̃
sicaũ fortuito uł sine culꝑa sua
res ꝑ ut uł det̾iorata est non
tenetur cͥditor. s si doso uł ex
nore bona side cditor minus acce¬
pit qͣm erat in sorte : pot̃ a g̾e ad
eius rem s obligatam alti impig¬
noraui̾t uł asio quoqͦmodo in
sessor cõputare in sort̾e. ño so¬

Expanded text:
onis mote coram eo de re compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel nore bona fide, creditor minus accepit quam erat in sorte, potest agere ad eius rem sibi obligatam alteri impignoravit, vel alio quoque modo in tenetur computare in sortem no
Abbreviated transcription (Latin):
tur in honesta qr inlupanati uł
ałio loco uiłi uł m honesto tałia
toactantur: ⁊ maxime s iudicia
in talib locis tractent᷑. It̃ qr
locus ẽ solitariꝰ uł alni̾ stsp̃tus
Intałib .n. latibuł solñt cõmit¬
ti adultia. s doceri hetice pͣuita¬
tes ⁊ similia. ꝓbant᷑ ħ. Eatbi.¬

Expanded text:
tur inhonesta quando in lupanari vel alio loco vili vel inhonesto talia tractantur et maxime si iudicia in talibus locis tractentur. Item quando locus est solitarius vel aliter suspectus. In talibus enim latibulis solent committi adulteria et doceri heretice pravitates et similia. Dicuntur eti
Abbreviated transcription (Latin):
sat̃fc̃o de usuris petat᷑ rema ad
cautelam: a debitore qr forte ĩp
p̾missa eẽt ei aliqͥd ultra restitu¬
end̾. ¶m sũma nõ. ꝙ uxor osu¬
raris d familia debñe ꝓ cede sitꝰ
uxor ⁊ famiłia captor̾. Ꝙ.4ͣ.

Expanded text:
satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitore, quia forte preter premissa esset ei aliquid ultra restituendum. In summa nota quod uxor usurarii et familie debent procedere sicut uxor et familia raptoris.
Abbreviated transcription (Latin):
saluo mesioro iudicio distinend
utnum aliquis uoluntarius ⁊
ex cupiditate ludit ⁊ tesi a¬
misit ñ pot repet̾e. Si lucratꝰ
est tenetur ad restitutd̃em ĩ as¬
t̾e in u̾idicio anime. an inuictus
miam altius importunitate sũ

Expanded text:
istinguendum utrum aliquis voluntarius et ex cupiditate lusit, et tunc si amisit, non potest repetere; si lucratus est, tenetur ad restitutionem, saltem in iudicio anime. An invitus nimiam alterius importunitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptes bona fido de ductis ex penor
ꝑoputato m sort̾e. S si quid cesson¬
um fueit de sorte. postulat debuo¬
re igͣpesli ad solut̾tem. Qp̃ uttuaꝵ
ad ħ sic cogendus sit debitoꝵ. uł qͣ¬

Expanded text:
perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad solutionem. Queritur utrum ad hoc cogendus sit debitor
Abbreviated transcription (Latin):
usuiar ius em̃it equm ul pdmu de
pecu̾a usuraria ⁊ donat rem illã
At i postera esficitur no soluenosu
Euerit᷑ uitr̃ ilse qui soliut ansu¬
raspossit cũ esscũ pet̾e̾ rem ẽpram
do usur abip̾s possessore. ⁊ rerum

Expanded text:
usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iripicns facit iltõ p̃ quid fuit imposicũ
id̾ ab iłlis qui potulunt ⁊ ex p̾cc̃is cãis cad
tdẽ. Item crido si iste calis nõ laborat mo¬
do nec facit oxpeusas qr nõ est nect̃e cũ
t̾ta sit bene purgata ⁊ in pace ꝑacus¬

Expanded text:
ipiens facit illud propter quod fuit impositum,quod ab illis qui potuerunt et ex predictis causis, credo idem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, pa
Abbreviated transcription (Latin):
& ut sic se seruet indempñe ⁊
ꝑxio nõ obẽe : qr nõ decepit eũ
Inte unam ꝑ alia uendendo ñ in
nãsore rei qr ño uendit ei ultra de¬
bitum palorem: tase ĩndacium

Expanded text:
indemne et proximo non obesse, quia non decipit eum in re, unam pro alia vendendo, nec in valore ei, quia non vendit ei ultra debitum valorem, tale mendacium