comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei restaurare cupiens. multoz
artifices ac plures subministrãtes
oꝑarioz adhibuit. Quib necesse e¬
rat ut cotidiani sũptus laborantib
sũ dilatõne p̃b̾entur. s exigẽte eiꝰdẽ
famis necessitate panis defuit.Ce¬
pere laborantes instant̾ uictũ q̃re¬
re.quia uires ad labores ꝓpt̾ ĩopiã
ñ hab̾e̾nt. Qd̃ uir dei audiens: eos
u̾bis consolabatur. foris ꝓmittẽdo
qd̾̃ deerat: s ip̃e grauit̾ anxiebatur
intus. exhibere tibum ñ ualens q̃
ꝓmittebat. Cum uͦ huc illueq anxiꝰ
ꝑg̾et: deuenit ad clẏbanũ ĩ qͦuicine
incuruatus aspexit ne fortasse paniᷤᷤ
coquentib remansiss. cũ repente
panẽ mire magnitudinis atq ĩsoli¬
ti candoris inuenit. quẽ detulit qͥdẽ.¬
s de fr̾e artificib noluit: ne fortasse
eẽt alienus ut culpam uelut ex pie¬
tate ꝑpetraret. ꝑuicinas itats hũc
mulieres detulit. eumq om̃ib ostẽ¬
dit. ac ne cui earum remansiss inqͥ¬

Expanded text:
uuartifices multos, ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut quotidiani sumptus laborantibus sine dilatione praeberentur. Sed exigente ejusdem 361 famis necessitate, panis defuit; coeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae incurvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inqu
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriis in sectati sunt. Quib uir
deĩ letiore adhuc uultu Rndit dicẽs.
Si ꝓme oretis. istũ utrẽ sanctuli ĩ¬
pletis. ⁊ sic a uobis reu̾tetur.Cũq
illi ⁊ ex oliuis oieum defluere ñ cer-¬
nerent.⁊uirũ dei ad implendum
utrem sibi insistere uid̾e̾nt. uehem̃¬
Eter accensi maiorib hunc u̾boꝵ con¬
tumeliis detestari ceperunt. Uir aũt
dei uidens qd̃ ex prelo oleum nullo
mͦ exiret. aqͣm sibi dari petiit quã
cunctis uidentib bñdixit atq ĩ p̃lo
suis manib iactauit. Ex qua ꝓti¬
nꝰ bñdictõne tanta ub̾tas olei ꝓru¬
pit. ut longobardi qui prius ĩ cassũ¬
diu laborau̾ant. ñ solũ sua uascula
om̃ia s utrẽ quoq quẽ uir dei detu¬
lerat implerent. grãs agentes qͥa
is qui oleũ petere uen̾at: bñdicẽdo
dedit qd̾ postulabat. Alio quot tẽ¬
pore uehemens ubiq fames ĩcubu¬
erat.⁊ beati laurentii mͣris eccł̃ia
a longobardis fuerat incensa. ꝙͣ¬

Expanded text:
que injuriis insectati sunt. Quibus vir que injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore vehemens ubique famis incubuerat, et beati Laurentii martyris ecclesia a Langobardis fuerat incensa. Q
Abbreviated transcription (Latin):
me ex nursie ꝓuincia annis sĩgu¬
lis uenire consueuit. S ex eadẽ ꝓ¬
uincia quidam monachꝰ ante tͥduũ
uenit.qui gͣuis nũcii merore me ꝑ¬
tulit. quia eundẽ uirũ obisse nũti¬
iauit. Huiꝰ gͦ uiri ⁊ si ñ sñ gemitu
dulcedinis recolo. iam tam̃ sine for¬
midine uͥtutes narro. qͣs a uicinis
eiꝰ sac̾dotib mira u̾itate ⁊ sĩplicita¬
te p̃ditis agnoui. et sicut int̾ amã¬
tes se animos magnũ familiaritas
caritatis ausum p̾bet. a me plerũ¬
q ex dulcedine exactus ip̃e quoq de
hiis que eg̾at extrema quedã fateri
cogebatur. Hic namq quodã tẽꝑe
cum in p̃lo iongobardi oliuã ẜme¬
rent ut in oleo liquari debuisset.
sicut iocũdierat ⁊ uultꝰ ⁊ animi u¬
trẽ uatuũ ad p̃lum detulit. laborã¬
tesq lon gobardos leto uultu salu¬
tauit. utrẽ ꝓtulit. ⁊ iubendo potiꝰ
qͣm petendo eum sibi ĩpleri dixit.
S gentiles uiri quia toto iã die
frustra laborau̾ant.atq ab oliuis

Expanded text:
me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eumdem virum obiisse nuntiavit. Hujus ergo viri, etsi non sine gemitu dulcedinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaedam fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundi erat et vultus et animi, utrem vacuum ad prelum detulit, laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis
Abbreviated transcription (Latin):
uiri mĩe colliguntur. quia ñ ẽ qͥ ĩtel¬
ligat. Hinc rursum scͥptum ẽ. Aꝑite
ut exeant qui conculcent eam: tollite
se ẽ ut uiui lapides ad edificiũ celeste
tamẽ ita electos om̃s subtrahi credimꝰ.
ut soli in mũdo ꝑu̾si remaneant. qͥ a
nũqͣm pc̃cores ad lamentũ penitẽtie
redirent.si nulla ẽẽnt bonoꝵ exẽpla.
que eorum mentem traherent. petrus.
N cassum subtrahi bonos queror.

Expanded text:
rdiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite se est ut vivi lapides ad aedificium coeleste tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a luce uisionis intime mentis
uidentis anima. ⁊̃ suꝑ seiz ip̃am. cũ¬
q in dei lumine rapitur suꝑse in
int̾iorib ampliatur.⁊ dum sub se
cõspicit exaltata cõp̾hendit qͣm bre¬
ue sit qd̃ cõprehende̾ humiliata ñ
poterat. Uir gͦ qui intuens globũ
igneum angelos quoq ad celũ re¬
deuntes uidebat. hec ꝓculdubio cer¬
n̾e ñ nͥ in dei lumine pot̾at. Quid
itat mirũ. si mũdũ ante se collectũ
uidit. qui subleuatꝰ in mentis lumi¬
ne extra mũdũ fuit: Qd̾ aũt collec¬
tus mũdus ante oculos eiꝰ dicitur. ñ
celum ⁊t̾ra contracta est:s uiden¬
tis animꝰ dilatatꝰ qui in deo raptꝰ ẽ.¬
uide̾ sine difficultate potuit om̃e qd̾
mente fuit. q̃ uidentis animũ. quia
ad suꝑiora rapuit. ei qͣm angꝰta ẽent
om̃ia infiora monstrauit. petrus.
deor mͥ utilit̾ non intellexisse
que dixas.qñ ex tarditate mea
tantũ creuit expositio tua. s quia
hec liquide meis sensib infudisti:q̃¬

Expanded text:
ipsa luce visionis intimae, mentis videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatvidere sine difficultate potuit omne quod mente fuit, quae videntis animum, quia ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quae
Abbreviated transcription (Latin):
piunt: qui ñqͣm desinũt peccare cũ
uiuunt. Ad magnã gͦ iusticiã iudi¬
cantis ꝑtinet: ut nũqͣm careant sup¬
plicio. qui in hac nita nũqͣm uolueĩt¬
ed nullus ¶carere peccato. petrus
iustus crudelitate pascitur. ⁊ deli̾¬
quens seruus a iusto dño idcirco cedi
p̃cipit᷑. ut a nequitia corrigat᷑. Ad hoc
gͦ uapulat: ut emendari debeat. Ini¬
qui aũt gehenne ignib traditi. si ad
correptõnẽ ñ ꝑueniunt. qͦ fine sẽper¬
pius ẽ miseroꝵ cruciatu ñ pasci¬
tur: quia añt iustus ẽ ab iniquoꝵ ul¬
tione ĩꝑpetuũ non sedatur. S iniqͥ
om̃s eterno supplicio deputati. sua qͥ¬
dem iniquitate puniunt᷑: ⁊ tñ ad
aliqͥd ardebunt. scilic ut iusti om̃s.¬
⁊ in dño uideant gaudia q̃ ꝑtipiũt.
⁊ in illis respiciant supplicia q̃ enase¬
runt. qͣtinꝰ tantomagis inet̾num
diuina gr̃a ditiores se ẽẽ cognoscãt.
que eiꝰ adintorio uicerunt. petrus
t ubi ẽ qd̃ sc̃i sunt. si ꝓ inimicis

Expanded text:
m desinunt peccare dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam judicantis pertinet ut nunquam careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato. PETR. Sed nullus justus crudelitate pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur; ad hoc ergo vapulat, ut emendari debeat. Iniqui autem gehennae ignibus traditi, si ad correctionem non perveniunt, quo fine semperpius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia vero justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio deputati, sua quidem iniquitate puniuntur, et tamen ad aliqet in Domino videant gaudia quae percipiunt, et in illis respiciant supplicia quae evaserunt, quatenus tanto magis in aeternum divina gratia ditiores se esse cognoscant, quae ejus adjutorio vicerunt. PETR. Et ubi est quod sancti sint, si pro inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
onstat
rũ e: quia sicut finis ñ ẽ gau putant᷑.¬
dio bonoꝵ. ita finis ñ ẽ tormento ma¬
loꝵ. Nam cũ ueritas dicat. ibunt
ĩpii ĩ suppliciũ et̾nũ iusti aũt ĩ uitã
et̾nã: quia uerũ ẽ qd̃ ꝓmisit. falsũ
tantib et̾nam penã minatus est
ut eos a peccatoꝵ ꝑpetratõne copescet:¬

Expanded text:
onstat rum est quia, sicut finis non erit gaudio bonorum, ita finis non erit tormento malorum. Nam cum Veritas dicat: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , quia verum est quod promisit, falsum aeternam poenam minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compescat
Abbreviated transcription (Latin):
pollicitus est ut ad iusticiã ꝓuocaret.
S quis hoc dicere. uł insamis p̃sumat:
Et si minatus ẽ qd̾ ñ erat ĩpleturus.
dum asserere eum misi̾cordẽ uolumꝰ.
fallacem qd̃ dic̾e nefasẽ p̾dicare cõpel¬
trata est. sine fine puniatur g̾gꝰ
ñ corda hominũ s facta pensaret.
Iniqui enim ideo cum fine deliq̃runt.
quia cum fine uixerũt. Nam noluis¬
sent utiq si potuissent. sine fine uin̾e:
ut potuissent sñ fine peccare. Ostẽdt̃

Expanded text:
pollicitus, ut ad justitiam provocaret; sed quis hoc dicere vel insanus praesumat? Et si minatus est quod non erat impleturus, dum asserere eum misericordem volumus, fallacem quod dicere nefas est praedicare comptrata est, sine fine puniatur. --GRnon corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt; nam voluissent utique, si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. O
Abbreviated transcription (Latin):
apostolico frater est ᷤ. Pet
cio plane nec dubiũ est:quia et
mare pedib ambulauit.paulus
in mari naufragiũ ꝑtulit:⁊ in uno
eodemq elemento ibi paulus ire cũ
naui ñ potuit. ubi petrus cũ pedib¬

Expanded text:
apostolico frater est? PETR. Scio plane, nec dubium est quia etsmare pedibus ambulavit , Paulus in mari naufragium pertulit : et in uno eodemque elemento ibi Paulus ire cum navi non potuit, ubi Petrus pedib
Abbreviated transcription (Latin):
go petre multos tales in hoc scło¬
nec mͦ deẽe estimo: neq enĩ si talia
signa ñ faciunt. ideo tales ñ sunt. Ui¬
rũ. ñ in ostensione signoꝵ. Nã st̾
pleriq qui ⁊ signa ñ faciunt. signa
facientib tñ dispares ñ sunt. petrus.
nde mͥ rogo hoc oftendi põt. qd sĩt
quidam qui signa ñ faciunt. ⁊ tñ
signa facientib dissimiles nõ sint

Expanded text:
eniri. GREGOR. Ego, Petre, multos tales in hoc snec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Virum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa tamen facientibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa facientibus dissimiles non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mutati sunt. Nomen itaq eiꝰ ꝑ ui¬
cina loca cunctis innotuit. factũq
ẽ ut ex illo iam tẽpore a multis fre¬
quẽtari cepiss. qͥ cũ ei cibũ defr̾ent
corporis. ab eius ore in suo pectore a¬
limenta ferebant uite¬

Expanded text:
mutati sunt. Nomen itaque ejus per vimutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rarũ q̃ siuit: eumq latere ĩspetu
repperit. Cumq or̃one facta.⁊ bũdi¬
post dulcia uite colloquia is qͥ adue¬
nãt pb̃r dixit. Surge. sumamꝰ cibũ
quia hodie pascha est.Cui uir dei
Rndit. dicens. Scio qd̾ pascha est:
quia uide̾ te merui. Longe qͥppe ab
hominib positus. quia die eodẽ pascha¬
lis ẽẽt sollẽpnitas ignorabat. Uen̾a¬
bilis aũt pb̃r rursus asseruit dicẽs.
ueracit̾ hodie resurrectõnis dñice
paschalis dies est: abstin̾e tͥ minime
congruit. quia ⁊ ego ad hoc missus
sum: ut dona om̃ipotẽtis dñi parit̾
sumamꝰ. Bñdicentes gͥ deũ. sũpser̃t
cibũ. Expleta itaq refectõne ⁊ col¬
loquio ad eccłiam pb̃r recessit. Co¬
dem quoq tẽpore hunc in specu la¬
titantẽ ⁊̃ pastores inuener̃t: quẽ
dũ uestitũ pellib int̾ frutecta c̾ne¬
rent. aliqͣm bestiam ẽe crediderunt.
S cognoscẽtes dei famulũ eoꝵ ml¬
ti ad pietatis gr̃am a bestiali mente

Expanded text:
 eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedipost dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ ⁊ tintĩnabulũ fregit. Ro
⁊ bñdicti uitam in exemplũ hõib de¬
monstrare. ut posita suꝑ candelabrũ
luc̾na claresc̾et. qͣtinꝰ om̃ib qͥ in do¬
mo dei sunt luc̾et: cuidã ꝑbr̃o lõgiꝰ
manenti qͥ refectõnẽ sibi ĩ pascha

Expanded text:
lapidem, et tintinnabulum fregit. Romlapidem, et tintinnabulum fregit. Romet Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in P
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ cũ desid̾iũ cognouisset. ⁊ secretũ¬
cõu̾sat̃onis habitũ tradidit. ⁊ ĩ qͣn¬
tũ licuit ministrauit. Uir aũt dei ad
eundẽ locũ ꝑueniens in artissimo
specu se tradidit. tribq annis excep¬
to romano monacho hominib ĩcog¬
nitꝰ mansit. Q uidelicet romanꝰ ñ
longe in monast̾io sub deodati pr̃is
rabatur horas. ⁊ que sibi ad mandu¬
candũ subriꝑe pot̾at. dieb c̾tie bñ¬
dicto panẽ ferebat. Ad eundẽ uͦ spe¬
cum. a romani cella iter ñ erat: qͥa
excelsa desuꝑ rupiseminebat. s ex
eadem rupe in longissimo fune reli¬
gatũ romanꝰ depon̾e panẽ cõsueue¬
rat. In qua ⁊̃ resti paruũ t̾rinna¬
bulũ inseruit. ut ad sonũ tĩtĩnabłi
uir dei cognosce̾t:qñ sibi romanus
panẽ p̃beret. quẽ exiens acciperet.
S antiquus hostis uniꝰ caritati ĩ¬
uidens. ⁊ alt̾ius refectõi. cũ qͣdã die¬
panẽ submitti conspic̾et. iactauit

Expanded text:
Cujus cum desidCujus cum desidconversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris rabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit
Abbreviated transcription (Latin):
issent. Mox aũt nutricẽ suã blande
consolatus. ei sanũ capist̾iũ reddidit.
qd̃ fractum tulerat. Que resĩ loco
eodẽ acunctis ẽ agnita atq ĩ tanta
ãmiratõne habita: ut hoc ip̃m capi¬
st̾iũ eiꝰ loci incole in eccłie ingressu
suspend̾e̾nt. quatiꝰ p̃sentes ⁊ secu¬
turi om̃s agnosc̾ent. bñdictꝰ puer
cõu̾satõis gr̃am a qͣnta ꝑfectõne ce¬
pisset. Qd̃ annis multis illic aute
gobardoꝵ tẽpora suꝑ fores eccłie pe¬
pendit. S bñdictus plus appetẽs ma
rib fatigari qͣm uite huiꝰ fauori¬
b extolli: nutricẽ suam occulte fu¬
gieus deserti loci secessũ petiit cui
sub lacus uocabulũ ẽ: qui a roma¬
na urbe qͣdraginta fere milib di¬
stans. frigidas aque ꝑspicuas aquaᷤᷤ
emanat: que illic uidelicet aquaꝵ
habundãtia. in extenso pͥus lacu
colligitur: ad postremũ uͦ in amnẽ
deriuat᷑. Quo dum fugiens ꝑgeret
monachꝰ quidã romanꝰ nõie hunc

Expanded text:
issent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante gobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ualde ẽ semita q̃ ducit ad uitã: ⁊ fe¬
tentẽ fluuiũ decurrentẽ uidit. qͥa ad
ima cotidie defluit carnaliũ hic pu¬
tredo uitioꝵ. Et quoꝵdã tab̾natula
fetoris nebula tangebat. quoꝵdã uͦ
ab eatangi ñ poterant: quia st̾ ple¬
riq qui multa iam bona oꝑa faciunt.
s tam̃ adhuc carn̾alib uiciis in cogi¬
tatõnis delectatõne tangunt᷑: ⁊ iustũ
ualde est ut illic nebula fetoris obsi¬
deat. qͦs hic adhuc carnis fetor delectat.
Unde ⁊ eandem delectatõnẽ carnis ẽe
beatus iob in fecore cõspiciens. de lux¬
urioso ac lubrico ꝓtulit sententiã di¬
cens. dulcedo illiꝰ uermis ẽ. Qui aũt
ꝑfecte cor ab om̃i delectatõne carnis
excutiunt: constat nimirũ qͥa eoꝵ
habitacula fetoris nebula ñ tãgũt᷑.
Et notand̾ qd̾ isdem fetor ẽẽ ⁊ nebu¬
la uisa sit: quia nimirũ carnalis de¬
lectatõ mentẽ qͣm inficit obscurat.
ut ueri luminis claritatẽ ñ uideat:
s unde delectatur inferiꝰ. inde caliginẽ¬

Expanded text:
mita quae ducit ad vitam . Et foetentem fluvium decurrentem vidit, quia ad ima defluit quotidie carnalium hic putredo vitiorum. Et quorumdam habitacula fetoris nebula tangebat, quorumdam vero ab ea tangi non poterant: quia sunt plerique qui multa jam bona opera faciunt, sed tamen adhuc carnalibus vitiis in cogitationis delectatione tanguntur. Et justum valde est, ut illic nebula fetoris obsideat, quos hic adhuc carnis fetor delectat. Unde et eamdem delectationem carnis 437 esse beatus Job in fetore conspiciens, de luxurioso ac lubrico sententiam protulit, dicens: Dulcedo illius vermes . Qui autem perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum quia eorum habitacula fetoris nebula non tanguntur. Et notandum quod idem fetor esse et nebula visa sit, quia nimirum carnalis delectatio mentem quam inficit obscurat, ut veri luminis claritatem non videat, sed unde delectatur inferius, inde caligine
Abbreviated transcription (Latin):
quoq die. dũquidã puerulus¬
seiꝰ monachꝰ parentes suos ultͣquã
deberet diligens. atq ad eorũ habi¬
taculum tendens. sine bñdictõne de
monast̾io exisset:eo die mox ut ad
eos ꝑuenit defunctus est. Cũq ẽẽt
sepultus: die altero ꝓiectum foras
corpuseius inuentũ est. Qd̾ rursũ
tradere sepulture curau̾nt. s sequẽ¬
ti die iterum ꝓiectum ext̾ius atq
in humatũ sicut prius inuenerũt.
Tunc concite ad bñdicti patͥs uesti¬
gia currentes cum magno fletu:
petierunt ut ei suã gr̃am largiri
dignaretur. Quib uir dei manu
sua ꝓtinus cõmunionẽ dñici corpo¬
ris dedit dicens. ite atq hoc dñicũ
corpus super pectus eiꝰ cũ magnare¬
u̾entia ponite: eumq sepulture
sic tradite. Qd̃ dum factũ fuisset:
susceptũ corpꝰ eius t̾ra tenuit. nec
bñdicti gr̃am non haberet. petrus
erpendo plane.et uehement̾
stupeo.

Expanded text:
quoque die dum quidam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec Benedicti gratiam non haberet. Petr. Perpendo plane, et vehementer stupeo.
Abbreviated transcription (Latin):
elim tibi in laudib redẽptoris
de uiri uen̾abilis bñdicti mira¬
culis aliqͣ narrare. s adhec explẽda
hodiernũ tempꝰ uideo ñ posse suffic̾e̾.
Liberiꝰ hec itaq loquimͣ. si aliud ex¬
ordiũ sumamꝰ¬

Expanded text:
em tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tempus video non posse sufficere. Liberius itaque haec loquemur, si aliud exordium sumam
Abbreviated transcription (Latin):
dutraq hec tͥ suꝑiꝰ sub breui¬
tate Rindi. dicens qd̾ sc̃i uiri ĩ¬
qͣntũ cum dño unũ sunt: sensũ do¬
mini ñ ignorant. Om̃s enim qui
deuote deum secũtur. ⁊̃ deuotõne cũ
deo sunt: ⁊ adhuc carnis corruptibi¬
Occulta itaq dei iudicia ĩ qͣntũ cõ¬
iuncti sunt sciunt. in qͣntũ disiũc¬
ti sunt nesciunt. Qͥa enĩ secreta
eius adhuc ꝑfecte ñ penetrant:
incõp̃hensibłia eiꝰ iudicia ẽẽ testã¬
tur. quia uͦ ⁊ mente inherẽt. atq
inherendo uł sacre scͥpture eloqͥis.
uł occultis reuelatõnib ĩ qͣntũ ac¬
dixiss in labiis meis ꝓnũtiaui oĩa
iudicia. ꝓtinꝰ addidit. oris tui. Ac
si aꝑte dicat. Illa ego iudicia nos¬
se ⁊ ꝓnũtiasse potui que dixisse te¬
cognoui. Nam ea que ip̃e ñ loq̃riᷤ.
nr̃is ꝓculdubio cognitõnib ab¬
scondis. Concordat gͦ ꝓpħica apłi¬
caq sententia. quia ⁊ ĩcõphẽsibłia
sunt iudicia dei. ⁊ tamẽ q̃ ex ore eiꝰ

Expanded text:
utraque haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibiOcculta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum acdixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apcaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus
Abbreviated transcription (Latin):
q uehement̾ fleret in t̾ram caput
tunderet. ⁊ se reum mortis illiꝰ clama¬
ret. repente is qui defunctus fuerat a¬
nimam recepit. Qd̃ dum multi q̃
cͥcũstabant aspicerent ãmiratõnis
uocib emissis ceperunt ampliꝰ p̃ gau
fu̾it uł quomͦ redisset ait. Tetri ual¬
de erant homines qui me ducebant.
exquoꝵ ore ⁊narib ignis exibat.
quem tolerare ñ poterã. Cumq ꝑ
obscura loca me duc̾ent. subito pul¬
chre uisionis cum aliis iuuenis no¬
bis eũtib obuiã factus ẽ: qui me
trahentib dixit. Reducite illũ qͥa
seuerus pbr̃ plangit. eiꝰ enĩ eũ lacͥ¬
mis dominꝰ donauit. Qui scilicz seue¬
tentiã agenti opem sue int̾cessionis
p̃buit. Et cum ꝑ dies septẽ de ꝓpet᷑¬
tis culpis penitentiã eger rediuiuus
ag̾et. octauo die letus de corpore exi¬
uit. ꝑpende petre queso hunc de
quo loquim᷑ senerũ qͣm dilectũ dñs
attendit: quẽ cont̾stari nͨ ad modi¬
cũ ꝑtulit.

Expanded text:
que vehementer fleret, in terram caput que vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacrymis Dominus eum donavit. Qui scilicet Sevetentiam agenti opem suae intercessionis praebuit. Et dum per dies septem de perpetratis culpis poenitentiam aeger redivivus ageret, octava die laetus de corpore exivit. Perpende, Petre, quaeso, hunc de quo loquimur Severum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit.
Abbreviated transcription (Latin):
ualde nomine seuerꝰ. eccl̾ie bẽ marie
dei genitͥcis ⁊ sẽꝑ uͥginis sac̾dos. Hũc
cũ quidam patfamilias ad extremũ¬
diem uenisset: missis concite nũtiis
rogauit ut ad se qͣmtociꝰ ueniret. su¬
isq or̃onib ꝓpeccatis eiꝰ int̾cede̾t: ut
acta de malis suis penitentia solutꝰ
culpa excorpore exiret. Qͥuidelicet
sacerdos inopinate contigit ut ad
amputandam uineam ẽẽt occupatꝰ.
atq ad se uenientib dic̾e̾t. antece¬
dite ecce ego uos subseqͦr. Cũq uid̾e̾t
sibi in eodem oꝑe paruũ aliqͥd suꝑẽe
paululũ moram fecit: ut opꝰ qd̾ mi¬
nimũ restabat expleret. Quo exple¬
to: cepit ad egrũ ꝑgere. Eunti uͦ ĩ
itinere occurrentes hii qui prius
quare tardasti pat̾:Noli fatigari.
quia iam defunctꝰ est. Qͦ audito ille
contremuit. magnisq uocib se int̾¬
fectorem illiꝰ clamare cepit. Fensita¬
q ꝑuenit ad corpꝰ defuncti. seq corã
lecto illiꝰ cum lacͥmis in t̾rã dedit. Cũ¬

Expanded text:
 nomine Severus, Ecclesiae beatae Mariae Dei genitricis semper virgnis sacerdos . Hunc cum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, acta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius v: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
de illo ubi ductus erat agnouit dicẽs.
Patus fuerat rogus ingens. deductꝰ
men tendi uidebatur.qͥ emissa uo¬
ce clamatũ ẽ cuiꝰ eẽt. Hiis gͥ dictis. sta¬
tim reparatus defunctus ẽ. Puer
uͦ qui trãsmissus ad tyburtiũ fuerat.
iam eum mortuũ inuenit. Qui ui¬
delic reparat ductus ad loca penaꝵ
dum uidit. rediit. narrauit ⁊ obiit.
aꝑte monstratur:.quia nobis illa
non sibi uiderit. quib dum ad huc
concessum ẽ uiuere: licz ⁊̃ a malis
oꝑib em̃dare. Rogũ uͦ cõstrui re¬
ꝑatus uidit. ñ qd̾ apud infernum
ligna ardeant.ut ignis fiat.s nar¬
raturus hec uiuentib. illa de ĩcen¬
dio pͣuoꝵ uidit. ex quib nutriri a¬
pud uiuentes corporeus ignis solet.
ut ꝑ hec assueta audientes disc̾e̾nt.
qͥd de insuetis timere debuissent.

Expanded text:
de illo ubi ductus fuerat agnovit, dicens: de illo ubi ductus fuerat agnovit, dicens: Paratus fuerat rogus ingens, deductusmen tendi videbatur. Cui emissa voce clamatum est cujus esset. His igitur dictis statim Reparatus defunctus est: puer vero qui transmissus fuerat ad Tiburtium, jam eum mortuum invenit. Qui videlicet Reparatus ductus ad loca poenarum, dum vidit, rediit, narravit, et obiit, aperte monstratur quia nobis illa, non sibi viderit, quibus dum adhuc concessum est vivere, licet etiam a malis operibus emendare. Rogum vero construi Reparatus vidit, non quod apud infernum ligna ardeant ut ignis fiat; sed narraturus haec viventibus, illa de incendio pravorum vidit, ex quibus nutriri apud viventes corporeus ignis solet, ut per haec assueta audientes discerent quid de insuetis timere debuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ pͥmũ remote uite desideriis an¬
helabam. quidam honestus senex d¬
dedit nomine ualde huiꝰ urbis nobi¬
lib amicus. mͥ quoq in amicitiis se¬
dule iũgebatur: qui mͥ narrabat
dicens. Gothoꝵ tempore quidã spec¬
tabilis uir reparatus nomine. uenit
ad mortẽ. qui dum diu iam mutus
eo funditꝰ flatus uitalis exiss: atq
exanime remansiss corpꝰ. Cum et
multi qui conuenant ⁊ eũ iam mor¬
tuũ familia lugeret. subito rediit.
⁊ cunctoꝵ plangentiũ in stuporẽ
u̾se sunt lacrime. Qui reu̾sus ait.
Citius ad eccł̾iam bĩ laurentii mrͣis.
q̃ ex nomine conditoris clamasi uo¬
catur puerũ mittite: ⁊ quidde tybͦ¬
tio pb̃ro agatur uideat.⁊ renũciare
festinet. Qui uidelic tunc tyburtiꝰ
carnalib desideriis subiace fe̾batur.
cuiꝰ ad huc uite moꝵq bñ quoq flo¬
rentiꝰ eiꝰ nũc eccłie pb̃r meminit.÷
Cum uͦ puer ꝑg̾et narrauit isdem
reꝑatus qui ad se reu̾sus fuerat. qͥd

Expanded text:
 primum remotae vitae desideriis anhelabam, quidam honestus senex, Deusdedit nomine, valde hujus urbis nobilibus amicus, mihi quoque in amicitiis sedule jungebatur, qui mihi narrabat, dicens: Gothorum tempore quidam spectabilis vir, Reparatus nomine, venit ad mortem. Qui dum diu jam mutus eo funditus flatus vitalis exisset, atque exanime remansisset corpus. Cumque et multi qui convenerant, et eum jam mortuum familia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium in stuporem versae sunt lacrymae. Qui reversus ait: Citius ad Ecclesiam beati Laurentii martyris, quae ex nomine conditoris Damasi vocatur, puerum mittite, et quid de Tiburtio presbytero agatur videat et renuntiare festinet. Qui videlicet tunc Tiburtius ccujus adhuc vitae morumque bene quoque Florentius ejus nunc Ecclesiae presbyter meminit. Cum vero puer pergeret, narravit idem Reparatus, qui ad se reversus fuerat, quid
Abbreviated transcription (Latin):
parte aliqͣ dissimilit̾ gestũ ẽ. Tunc
qͥppe tres pueri ligatis pedib ac ma¬
nib in igne ꝓiecti sunt: qͦs die al¬
t̾o rex requirens in camino illesis
uestib deambulantes repperit. Ex
quare colligitur. quia ignis in qͦ
iactati fuerant. qͥ eoꝵ uestim̃ta nõ
cõtigit. eoꝵ uincula cõsũpsit. ut u¬
no eodẽq tẽpore in obsequio iustoꝵ
⁊ hab̾et flãma uͥtutẽ suã ad solatiũ.
qͦ miraculo dieb nr̃is res similis ex
cõtͣrio euenit elem̃to. Nam nuper
ioh̾es tribinꝰ relatõne sua me docu¬
it: qd̃ pͥmulphꝰ comes cũ illic ad ess
cũ rege authario. eo tẽpore ĩ loco
eodẽ ibi mira res cõtigit ad fuisse.
eamq se cognouisse testatꝰ ẽ. de ec¬
redict᷑¬

Expanded text:
parte aliqua dissimiliter gestum est. Tunc quippe tres pueri ligatis pedibus ac manibus in ignem projecti sunt, quos die altera rex requirens, in camino illaesis vestibus deambulantes reperit. Ex qua re colligitur quia ignis in quo jactati fuerant, qui eorum vestimenta non contigit, eorum vincula consumpsit, ut uno eodemque tempore in obsequio justorum et haberet flamma virtutem suam ad solatium, quo miraculo, diebus nostris res similis e contrario evenit elemento. Nam nuper Joannes tribunus relatione sua me docuit, quod Pronulphus comes, cum illic adesset, se cum rege Autharico eo tempore in loco eodem ubi mira res contigit adfuisse, eamque se cognovisse testatus est. Praedict
Abbreviated transcription (Latin):
in quo certũ est corpora c̾ciari. gͥg¬
erte reꝓbis u̾itas in fine dictura ẽ.
igne cruciandi. quid mirum si anime
ante qͣm recipiant corpora possũt cor¬
ratõ. nec debet animꝰ de hac ulteriꝰ¬
riose credidisti. opere p̃cium credo.
si ea que mͥ auiris fidelib sunt dige¬
sta narrauero
Ulianus namq huiꝰ romane eccłie.cui

Expanded text:
in quo certum est corpora cruciari.reprobis Veritas in fine dictura est:igne cruciandi, quid mirum si animae, et antequam recipiant corpora, possunt corS. Patet ratio nec debet animus de hac ulteririose credidisti, operae pretium credo, si ea quae mihi a viris fidelibus sunt digesta narravero. Julianus namque hujus Romanae Ecclesiae, cui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stus es. morientis cuiꝰdam egredi¬
entẽ te animã ñ uidisse: s hoc ip̃m iã
culpe fuit. qd̾ corporeis oculis rẽ uidere
inuisibilem q̃sisti. Nam multi nr̃oꝵ
mentis oculum fide pura ⁊ uberi or̃o¬
ne mũdantes.egredientese carne a¬
nimas frequent̾ uiderunt. Uñ mͥ ñc
necesse est uł qualiter egredientes
anime uise sint. uł qͣnta ip̃e dũ egre¬
d̾entur uiderint enarrare: quatin᷑
fluctuanti animo qd̃ plene ratio ñ
ualet. exempla suadeant. De eg̾ssi¬

Expanded text:
stus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In s
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificat ⁊ mouet uisibilia: ita ip̃a
quoq ĩuisibilia implendo mouent.
tõnib libent̾ uictus ꝓpe nulla iam
ẽe hec uisibilia existimare cõpellor:
qui prius in me infirmantiũ ꝑso¬
nas suscipiens. de inuisibilib dubi¬
tabam. Itaq placent cunta q̃ dicis:
s tamen sicut uitã anime ĩ corpore
manentis ex motu corporis agnosto.
ita uitã anime pꝰt corpus aꝑtis qͥb¬
dam reb attestantib agnosce̾ cu¬
pio.

Expanded text:
vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque invisibilia implendo movent aionibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor, qui prius in me infirmantium personam suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, cognoscere cupio.
Abbreviated transcription (Latin):
us oculus aliquid corporeũ uideret.
nͥ hunc res incorporea ad uidendũ a¬
cueret. Nam tolle mentẽ q̃ non ui¬
detur. ⁊ in cassũ patet oculus qͥ uide¬
bat. Subtrahe animã corpori. rema¬
nent ꝓculdubio oculi in corpore aꝑ¬
ti. Si gͥ ꝑ se uidebant. cur discedẽte
anima niluident: Hinc gͦ collige.
quia p̃aquoꝙ uisibilia ñ nͥ ꝑĩiisibi¬
lia uidentur. Ponamꝰ quoq ante mẽ¬
tis oculos edificari domũ. immensas
moles leuari.pendere magnas ĩ ma¬
chinis colũpnas: quis q̃so te hoc ope
ratur: corpus uisibile qd̃ illas moles
manib trahit. anͣiuisibilis anima
q̃uiuificat corpꝰ: Tolle enim qd̾ nõ
uidetur incorpore. ⁊ mox ĩmobilia
remanent cuncta q̃ moueri uidebã¬
tur uisibilia. sicut corpora metalloꝵ.
Qua ex re pensandum ẽ. quia ĩ hoc
quoq mũdo uisibili. nichil nͥ ꝑcre¬
aturam inuisibilem disponi põt.
Nam sicut om̃pe deus aspirando uł
implendo ea que ratõne subsistunt.

Expanded text:
us oculus aliquid corporeum videret, us oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sustinentẽ. incͥcũscͥptũ. atq inuisi¬
bilem deum: ita dubitare ñ debes h̃c̃
in uisibilia obsequia habere. Debent
quippe ea q̃ ministrant ad eiꝰ similitu¬
dinem tendere. cui ministrant:⁊ q̃ ĩ¬
uisibili seruiunt. ẽẽ inuisibilia ñ
dubitentur. Hec aũt q̃ ẽẽ credimꝰ nͥ¬
motũ consideras corporis. uitam aĩe
in corpore manentis ꝑpendis abimo.
ita uitam anime exeuntis e corporẽ
ꝑpend̾e̾ debes a sũmo: qͥa põt ĩuisibilit̾
uiuere. qͣm oportet in obseqͥo in uisi¬
bilis conditoris manere. petrus
ecte totũ dicitur. s mens refugit
fides sperandarũ substantia rerũ
argumentũ ñ apparentiũ: hoc uera¬
citer dicitur credi. qd̃ ñ ualet uideri.
Nam credi iam ñ põt qd̾ uideri põt.
Ut tamen te breuit̾ reducam ad te:
nulla uisibilia. nͥ ꝑ inuisibilia uidẽt᷑.
Ecce enim cuncta corporea oculus
tui corporis aspicit: nec tñ ip̃e corpore¬

Expanded text:
et sustinentem, incircumscriptum, atque invisiet sustinentem, incircumscriptum, atque invisibilem Deum: ita dubitare non debes, hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nimotum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corpore
Abbreviated transcription (Latin):
moriente p̾sentem me fuisse cõti¬
git. qui repente dum loq̃retur. uitalẽ
cum uidebam. subito extinctũ uidi: s
eiꝰ anima utrũ egressa sit. an ñ eg̾ssa
sit: ñ uidi. Et ualde durũ uidetur.ut
animã ñ uidisti. qͣm ⁊ manentẽ
in corpore ñ uides: Nũqͥdnã mͦ cũ me¬
cum loq̃ris. quia uidere in me ñ uales
animam meã. idc̾co me ẽẽ ex animẽ
credis: Natura quippe anime inui¬
sibilis est: atq itae corpore inuisibilit̾
egreditur. sicut in corpore ĩuisibilit̾¬
ex ip̃is motib corporis: quia nͥ corpori
anima adeẽt. eiꝰdem membra corporis
moueri ñ possent. Uitam uͦ anime pꝰt
carnem in quibz motib quib ue ope¬
rib uideo: ut ex reb uisis ẽe colligã.
quod uidere non possum: g̾g̾
om̃ia. ⁊ alia inspirando uiuificat. a¬
lis uͦ tribuit ut uiuant. aliis uͦ hoc
solum mͦ prestat ut sint. Quia uerũ
ẽẽ non dubitas creantẽ. ⁊ regentem.
implentem ⁊ cͥcũplectẽ. tͣnscendẽtẽ

Expanded text:
moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem tem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur sicut in corpore invisibilitex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent; vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve operibus video, ut ex rebus visis esse colligam quod videre non possum? GREGOR. omnia. Et alia inspirando vivificat, aliis vero tribuit ut vivant, aliis hoc solummodo praestat ut sint. Quia verum esse non dubitas, creantem, et regentem, implentem, et circumplectentem, transcendentem,
Abbreviated transcription (Latin):
teneri põt qd̾ uiuificat. quare ñ
penalit̾ ⁊ ibi teneatur ubi mortifica¬
q sentiendo. Ignem nãq eo ip̃o pa¬
titur quo uidet.⁊quia concremari
se aspicit crematur. Sicq fit. ut
res corporea incorporeã exurat. dum
ex igni uisibili ardor ac dolor inui¬
sibilis trahitur: ut ꝑ ignẽ corporeũ
mens incorporea. ⁊ corporea flamia
crucietur. Namq collig̾e dictis eũn.¬
głicis possumꝰ.quia incendiũ anima
ñ solum uidendo. s ⁊ exꝑiendo patiat᷑.
Ueritatis etenim uoce.diues mortuus
in inf̾no dicit᷑ sepultꝰ. cuiꝰ anima quia
tis. qui abraham dep̾catur dicẽs. mit¬
te lazarũ ut intinguat extremũ di¬
giti sui in aqua. ut refrig̾et linguã
meam.quia crutior in hac flamma.
Dum gͦ pcc̃orẽ diuitẽ dampnatũ ue¬
id credulitatẽ flectitur animus.
s dimissus iterũ ad rigorẽ redit. Qͦ¬
mͦ enim res incorporea a recorporea.
Chenne iguem ẽe incorporeũ an corpo¬
reum fateris:

Expanded text:
teneri potest quod vivificat, quare non poenaliter et ibi teneatur ubi mortificaque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur quo videt: et quia concremari se aspicit, crematur. Sicque fit ut res incorporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur: ut per ignem corporeum mens incorporea, etiam incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere dictis evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitur sepultus, cujus anima quia tis, qui Abraham deprecatur dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum Vead credulitatem flectitur animus; sed dimissus iterum ad rigorem redit. Quomodo enim res incorporea a re corporea tGehennae ignem esse incorporeum an corporeum fateris?-
Abbreviated transcription (Latin):
aũt die quib dam fr̃ib necessariũ
fuit. ut ad monast̾iũ aliud positum
longe tͣnsmittent. Illuc gͥ euntes
frẽs. om̃s eiusdem monasterii mo¬
nachos. tristes uehement̾ inuene¬
runt. Quib cum dic̾ent qͥd habetis:
qd̃ uos in tanto merore depͥmitis
Rind̾unt dicentes. loci huiꝰ desola¬
tõnẽ gemimꝰ. quia unꝰ fr̃. cuiꝰ nos
in hoc monasterio uita continebat.
hodie quartꝰ ẽ dies. qͦ ex hac luce sb̾¬
tractusẽ. Cumq frẽs qͥ uenerant
studiose reqͥrerent. qͣlit̾ dictꝰ fuiss:
Rnd̾unt ursus. Qui uocatõis eiꝰ
horam subtilit̾ inquirentes. ip̃o e¬
ũ mom̃to cognou̾nt exisse de corꝑe.
qͦ ꝑ ioh̾em qui apud eos defunatꝰ ẽ
fuerat uocatus. Qua ex recolligit᷑
quia utroꝵq par fuit meritum.
eisq datum ẽ ut in una mãsione
socialiter uiu̾ent:quib ecorpore
contigit socialit̾ exire

Expanded text:
autem die quiddam fratribus necessarium autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntes 428 fratres, omnes ejusdem monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire
Abbreviated transcription (Latin):
uł ⁊̃ p̃mioꝵ ĩ una ẽ mansione depu¬
tanda. Nam uir uite uen̾abilis eleu¬
therius senex. de qͦ in p̃cedenti libro
multa narraui. ĩ monast̾io suo ger¬
manũ fr̃em iohannẽ nõie se habuis¬
se ꝑhibuit.qui ante dies qͣtuordecĩ
suũ fr̃ib exitum p̃dixit. Cũq decres¬
centes cotidie cõputaret dies.ante
triduũ qͣm uocaretur ex corpore. fe¬
bre correptus ẽ. Ad horam uͦ mortis ue¬
niens. myst̾ium dñici corporis ⁊ sangͥ¬
nis accepit. uocatosq fratres corã se
psallere p̃cepit. Quib tam̃ antipho¬
dicens. aperite mͥ portas iusticie. ⁊ ĩ¬
gressus in eas confitebor dño.hec por¬
ta dñi iusti intrabunt peream. Cũq
coram eo assistentes fr̃es psallerent.
emissa subito ⁊ ꝓducta uoce clama¬
uit dicens. urse ueni. Qd̾ mox ut
dixit. eductuse corpore:mortalẽ ui¬
tam finiuit. Mirati sunt frẽs. qͥa
hoc qd̵ moriens frat̾ clamau̾at. ig¬
norabant. Quo defuncto: in mona¬
st̾io facta magna tristicia. Quarto

Expanded text:
um, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphodicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto
Abbreviated transcription (Latin):
in regione urbis huꝰ q̃ suburra
dicitur. cum clausa usq ante bienniiũ
remansiss. placuit ut in fide catholi¬
ca introductis illuc bĩ sebastiani et
dedicari debuiss. Qd̃ factum ẽ. Nam
cum magna ppłi multitudine ueni¬
entes. atq om̃ipotẽti domino laudes
cauentes. eandem eccłiam ingressisu

Expanded text:
in regione urbis huius que Subora dicitur cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit, ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et dedicari debuisset. Quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes atque omnipotenti Domino laudes canentes, eandem ecclesiam ingressi su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sumꝰ om̃ino despecti. testant᷑ ea q̃ au¬
dio eius stupenda miracula. g̾g̾.
Quanuus sola in italia q̃ gesta st̾
narrare detreu̾am. uis ne tam̃ ut ꝓ
ostendenda eiꝰdem arriane hereseos
dãpnatõne tn seamꝰ u̾bo ad hyspani

Expanded text:
non sumus omnino despecti, testantur ea quae aunon sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. Gregor. Quamvis sola quae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispani