comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deanima parentis fiat in ple ł traducat᷑ in plẽ. Vtrũ in cor¬
por eũ sem̃ animȩ sua qͣdã occulta & inuisibiliuia seorsũ ex
patrecurrat in matrẽ cũ fitc̃ceptꝰ in femina. anqđ ÷ incre¬
dibilius in semine corporis lateat : Cũ autẽ fluunt irrita
sine illis c̃ceptib. semina utrũ sem̃ anime ñ simulexeat :
ansũ maceleritateatq atomo tẽporis unde exierat recur¬
rant᷑ quȩ nullo sensu corporis explorari posst̃ & anr̃aex¬
perientia lon geremota st̃ atq in abditis simis natures¬
sinib: latent ñ erubescendũ ÷ homini c̃fiteri sene sci¬
reqđ nescit . nedũ sescirem̃tit᷑ . nũ quã scirem ereat᷑
Querit᷑tam̃ utrũ omnẽ flatũ ex uno illo flatu. sicutom ẽ
corpꝰ hominis exuno illo corpore faciat. anu nouaqͥd ẽ cor¬
pora faciatexuno. animas aute nouas exnihilo Quis em̃ c̃¬
grua suis originib genera rerũ &iã de seminib: fac̃ nisiqui
ipsa semina sine seminib. feec̃ Sedubi res naturalit̃ obscura

Expanded text:
de anima parentis fiat in prole uel traducatur in prolem. utrum incorporeum semen animae sua quadam occulta et inuisibili uia seorsum ei patre currat in matrem, cum tit conceptus in femina. an. quod est incredibilius, in semine corporis lateat: cum autem sine ullis conceptis semina, utrum semen animae non simul exeat, an summa celeritate, atque atomo temporis unde exierat recurruntur, quae nullo sensu carnis explorari possunt, et a nostra experientia longe remota sunt, atque in abditissimis naturasinibus latent; non erubescendum est homini confiteri se nescire quod nescit, ne dum se scire mentitur, nunquam scire mereatur. quaeritur tamen, utrum omnem flatum ex illo uno flatu sicut omne corpus hominis ex illo uno corpore faciat, an uero noua quidem corpora faciat ex uno animas autem nouas ex nihilo. quis enim congrua suis originibus genera rerum etiam de seminibus facit: nisi qui ipsa semina sine seminibus fecit? sed ubi res naturaliter obscura
Abbreviated transcription (Latin):
magis sentit anima. eo ipso ꝗͦ ꝓfic̃quantũ int̃stt pu¬
rã &l c̃tamin atã eomagistim& nedeposito isto corpo¬
reminꝰ eã possitds̃ quã seipsa ferre pollutã. Nihil
autẽ difficilius qua&m & ueremostẽ & ab In lece¬
bris huiꝰmundi sicut pericula ipsa postulant tẽpe¬
rare Tanta t tam̃ anima ut &iã hoc possit adiuuan¬
tes aneiustitia sũmi & ueridĩ. qua hȩcuni uersitas
sustentat᷑ & regit᷑ qua eliã factũ : Ut f̃ modo sintom̃
sed itasintomãtinomelius eeñpossint. cui sese in

Expanded text:
magisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter pumagisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane justitia summi et veri Dei, qua haec universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in
Abbreviated transcription (Latin):
diniq: suȩ cõparata discernere atq c̃tẽpnere & inde
qͦ magis delectat eo magis sese abstrahereas ordib:
tatãq emaculare. ac mundissimã & cõptissimã redde
rego horarese aduersus om̃ãq̃ deꝓposito acsapientia
demouere moliunt᷑ soci&a tẽhumanã magnipendere :
nihilq uelle alteri qđ sibi nolitaccidere : Seqͥ auctori¬
tatẽ acp̃cepta sapientiũ. &ꝑ hec loqͥsibi dm̃ credere In
noctã p̃claro actuanime in ÷adhuc labor & c̃trahuius
mun dimolesitas atq blandĩas. magnꝰ a cerrimꝰ c̃flictus
nipso upurgationis negotio . sub÷ m&us mostis sȩpenon
animȩ lic& tanta dĩ ꝓuidentta iustitiaq gub̵nari om̃a
ut nulli mors iniq̃ accidereposs&. &iã sifoste eã iniqus
intulerit Vehem̃ t̃aut̃ formidat᷑mors In hociã gra¬
ipsominꝰ uid&ł qͦ tranquillitas ꝓpt̃m &ũ minor ł in ue¬
stigandis obscuris simis reb ꝑnecessaria Deindequã

Expanded text:
dinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde dinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde quo magis se delectat, eo magis sese abstrahere a sordibus, totamque emaculare ac mundissimam redderoborare se adversus omnia, quae de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non animae licet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. Vehementer autem formidatur mors in hoc jam graipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est, investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis
Abbreviated transcription (Latin):
miracula inuentiones totsignorũ in littis. in uerbis. in
gestu. incui cemodisono. inpicturis atq figm̃tis totgen¬
tiũ linguas. totinstituta.totnoua. totinstaurata.tantã
libroꝵnumeix. & cui cemodi monum̃toꝵadcusto diendã
memori ãctantãq curã posteritatis officioꝵ. potesta¬
tũ honorũ. dignitatũq: ordines siue in familiis si uedo¬
mi militiȩq in republica siuem ꝓfanis. si uerns acris
apparatib: uĩ ratio cinandi gx cogitandi fluuio seloq̃n¬
tiȩ carminũ uari&lates. ludendi acio candicausa mille¬
formessimulattones modulan di peritiã de m&iendi
subtilitat̃e numerandi disciplinã p̃teritoꝵ ac futurorũ
exp̃sentib. c̃iecturã  Magna hec & omnino humana Sed ÷
ad hucista pastĩ doctis atq in doctis pastibonis ac malis
agit sed ipsi &liã uni uerso corpori aud& p̃ponere. Bo¬
naq: eiꝰ bonasu añ putare . atq om̃i potentiȩ pulchritu¬

Expanded text:
miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, honorum dignitatumque ordines, sive in familiis, sive domi militiaeque in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana. Sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac malis versi partem agit, sed ipsi etiam universo corpori audet praeponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiae pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
ciendo audiendo uiuendoq: diuidicat Atq inhis
dã ferias reparansimaginesrerũ. quas ꝑ eoshausit se¬
cũ cat̃uatĩ & multi plicit̃ uersat & hoctotũ ÷ sõnꝰ & soma
Sepe&iã & in gesttendo acuagando facilitatemotꝰ delecta¬
sexus agitqđ potest atq induplicinatura soci& ateatq
fiuendi tuendu alendiq c̃spirat Reb ant̃ quascor pagito
& qͥb corpꝰ sustentat c̃su&ud inesesein nectit . & ab eis qͣ si
m̃bris egreseparat᷑ ꝗͣ c̃su&udinis uis &iã seiunctione
reix ipsarũ atq: int̃uallo tẽporis ñ discissa memoria uocat᷑
Sed hecrursus om̃a posse animã &iã in besttis nemonegat
cagitemꝰ memoriã ñ c̃su&udinei nolitarũ sed anĩ¬
aduersioneatq signis cõm̃datarũ acr&entarũ rerũ
innumerabiliũ tot aste sopificũ agroꝵcultꝰ extructio¬
nes urbiũ uarioꝵedificioꝵ ac moliminũ multi moda

Expanded text:
ciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in iis ciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in iis asi per quasdam ferias reparans, imagines rerum, quas per eos hausit, secum catervatim et multipliciter versat. Et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectasexus agit quod potest, atque in duplici natura societate atque fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese innectit, et ab eis quasi membris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam sejunctione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed haec rursus omnia posse animam etiam in bestiis nemo negatcogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum aedificiorum ac moliminum multimoda
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nemedeom̃ĩ anima dicturũ put& sed tan
Colligitinunũ atq: in una ten& diffluereatq c̃tabesce¬
reñ sinet alim̃ta ꝑm̃ braȩqualit̃ suis cuiq redditis
distribui fac̃ c̃gruentiã eiꝰ modũq c̃seruat p̃tantũ in
pulchritudines sed&iã increscen do atq gignendo
Sed hȩo&iã hominicũ arbustis cõmuni auideriquetint
sib: ubn audentiormanifestiorquita intellegit᷑ Nu
audienda ÷ nescio qua impi& asrusticano plane magisq
lignea quã st̃ips earhores quib patrociniũ p̃heo quȩ
dolereuitẽtuiandõ decerpit᷑ : & ñ solũ senti reistacũce¬
dunt̃ sed &liã uidereato audirecredit. deqͦ errores acri¬
festioris animantis quorũ nob̵ rebcũ hisq̃ radicib fixa
st̃. nulla potest comunio Itenditseanima in tactũ &
eo calida frigida aspera. leuia. dura mollia leuia gra¬
ui a sentitatq. discernit. Deinde in numerabiles dif¬

Expanded text:
tionem, ne me de omni anima dicturum putes, sed tationem, ne me de omni anima dicturum putes, sed tacolligit in unum, atque in uno tenet, diffluere atque contabescere non sinit; alimenta per membra aequaliter, suis cuique redditis, distribui facit; congruentiam ejus modumque conservat, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Sed haec etiam homini cum arbustis communia videri queunt:sibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur. Non enim audienda est nescio quae impietas rusticana plane, magisque lignea quam sunt ipsae arbores quibus pratrocinium praebet, quae dolere vitem quando uva decerpitur, et non solum sentire ista cum caeduntur, sed etiam videre atque audire credit: de quo errore sacrifestioris animantis, quorum nobis cum iis quae radicibus fixa sunt, nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles dif
Abbreviated transcription (Latin):
p̃utẽ Citis idixerĩ ñ eẽ oimnino q̃rendũ Autcefe¬
ꝗ̃ rentinun cdifferendũ quã ł numerũ aemulti¬
uedinẽ ñ ꝑtinere ad quantitatẽ ł tã in uolutã q̃stio¬
nẽ modo ameilli posseexpediri Si enĩ dixero unã eẽ
animã c̃turbabit᷑ qđ maltero beata ÷ in alteromise¬
ra Hec unares fimul&beata &misera potestẽe: Si
unã simul & multas dicã eẽ . ridebit fostas se. necmi¬
id tantũ sed &i ã elo q̃ntissimũ & omninos apientis¬
simũ ꝑfectũ q. hominẽ de hoc in t̃rogarepos sẽi quo
ille modo qd anima incorporeualer& qͥd inseipsa
quid apudđm cuimundis sima ꝓximait&inquo
hab sũmũ atq om̃e suũ bonũ dicendo ac disputando
mihie plicar& Nunc aũt̃cum ihi hanca drẽde¬
sit alius audectam̃. in t̃rogantiñ deeẽ : sed hoc
mercedis ÷ qđ dũ ꝗd ualeat anim a indoctꝰ expedio
qͥd ipseual eã securꝰ experior Inprimis tam̃ in qui¬
renti ut am putẽ latis simã qͣndã & infinitã expecta¬

Expanded text:
us enim dixerim non esse omnino quaerendum, aut certe tibi nunc differendum, quam vel numerum ac multitudinem non pertinere ad quantitatem, vel tam involutam quaestionem modo a me tibi posse expediri. Si enim dixero unam esse animam, conturbaberis, quod in altero beata est, in altero misera; nec una res simul et beata et misera potest esse. Si unam simul et multas dicam esse, ridebis; nec miid tantum, sed etiam eloquentissimum, et omnino sapientissimum, perfectumque hominem de hoc ambo interrogare possemus! Quonam ille modo quid anima in corpore valeret, quid in seipsa, quid apud Deum cui mundissima proxima est et in quo habet summum atque omne bonum suum, dicendo ac disputando explicaret! Nunc autem cum mihi ad hanc rem desit alius, audeo tamen tibi non deesse: sed hoc mercedis est, quod dum, quid valeat anima, indoctus expedio; quid ipse valeam securus experior. In primis tamen tibi amputem latissimam quamdam et infinitam exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
aute&bereũ Omãqͥppetalia maioras inmaiorib
locis& minor amminorib &nihileoꝵ naliqͣ suipar¬
tetotũ ad ÷ sedut st̃ pastes locoꝵita eccupant pastib:
ampoꝵ . Vnde intellegit᷑ amimasi ue rorpꝰ siue in cor
porea dicenda sit ꝓpã quandã haberenaturã omni¬
h. hismunda memoliselim̃tisi excellentiore fubstan¬
tiã creatã q̃ ueracit̃ sĩ possit in aliqͣ fantasi a corpo¬
raliũ imaginũ qͦs ꝑ carnissensus ꝑcepimꝰ cogitari sed

Expanded text:
aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue innibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
adcopus. aututidpossideat ÷. aututuiui fio&
autut qꝰ dã modo fabric& autqꝰ lib& pacto eic̃ su¬
lat Nihillr hoꝵ fieri potest siñ sit corporemelior
s in pastem aiorel ocũ occup& & breuiore reuiorẽ
minꝰq. sit in pastequã intoto Ñ ÷ cnpꝰanima Pto
tũ qͥppecorpꝰ qđ animat p̃ localidiffusionesed q¬
dã uitali intentione porrigit᷑ Nã ꝑom̃ seiꝰ pastic̃i¬
culas totas imulad ÷ necminor inminorio &lin
maiorib maior sed alicubi intentius alicubi remis
Nãcũ exiguo puncto in carneuiua aliqͥd tangit᷑ quã¬
uis locus ille ñ solũ totius corporis ñ sit sed uix inco¬
poreuideat᷑. animã tam̃ totãñ lat&oneq id qđ sentit᷑
ꝑ corpdrscuncta discurrit. sed ibitantũ sentitubi fte
Vndeergo ad totã moxꝑuenit qđ ñ intotafit pisiqu&
iln tota t ubi fit. Necur totaibis itcRlera deserit ui¬
r& ut udemꝰ corpora diffus a ꝑspatialo corũ mi¬
norib suis pastibi minor a occuparec& amplidrib

Expanded text:
ad corpus, aut ut id possideat, est, aut ut vivificet, aut ut quodammodo fabricetur, aut quolibet pacto ei consulat. Nihil autem horum fieri potest, si non sit corpore meliorsui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissnam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit ? uiretur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ admiranti. Nec qͥs quã existim & ideo poss&
merito dicicorporeis oculis a filio patr̃eui deri
acñ potius sicut pat̃ filiũ quia illi qui hoc putant
cũ inreddendaratione defecerint. posst & ipsi
dicere si ratio q̃rit᷑ ñ eritmi rabile ꝑ soc enĩ dic¬
tũ ẽñi qui a ñ ẽ ratio sed quia lat& Ille autẽ ñ
miraculis sederroris demonstra redebet nullã eẽ
rationẽ qͥs qͥs idopinates repellere ad gredit : Sicut
enĩ nulla ratio ẽ quadĩ natura moriat᷑. aut corrũ pat᷑
potestati eius. sed & nitatẽ ueritatẽq laudamꝰ itacũ
dicimꝰ ñ posseuideri oculis corporis fulat& sed pact&
ratiobene intellegentib: qua ꝑ spicuũ ẽ dm̃ corpus nẽe
Nec aliqd corporeis oculis cerniposse nisi qđ alicũĩ int̃ ual¬
li int̃positione cernat᷑ . Id aũt̃ ñ nisi corpꝰ eẽ eãq sub stantiã
q̃minor sitinparte quã intoto. qđ dedõ credere nefaset¬
ineo qđ occupat ubiq sit totũ sedminꝰ sit in parte

Expanded text:
ter. Nec quisquam existimet ideo posse merito dici corporeis oculis a filio patrem uideri ac non potius sicut a patre filium, quia illi, qui hoc putant, cum in reddenda ratione defecerint, possunt et ipsi dicere: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quia non est ratio, sed quia latet. illius autem non miraculi sed erroris demonstrare debet nullam esse rationem, quisquis id opinantes refellere adgreditur. sicut enim nulla ratio est, qua dei natura moriatur aut corrumpatur rogamus potestati eius, sed aeternitatem ueritatemque laudamus, ita cum dicimus non posse uideri oculis corporeis, non latet. sed patet ratio bene intellegentibus, qua perspicuum est deum corpus non esse nec aliquid oculis corporeis cerni posse, nisi quod alicuius interualli interpositione cernatur, id autem non nisi corpus esse eamque substantiam, quae minor sit in parte quam in toto, quod de deo credere nefasin eo, quod occupat, ubique sit totum, sed minus sit in parte
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uͦ dieseptimo reqͥ escitds̃ ab omnib: operib: suis &sc̃ fi¬
cat eũ nequaquã ÷ accipiendũ puerilit̃ tã quã ds̃ labora¬
uerit operando qͥdix̃ & factas uerbo intelligibidi & sẽpi¬
t̃no p̃ son abili& tẽporali : sed reqͥes dĩreqͥẽ significateoꝵ
qͥ requieseunt in dõ. sicut l&itia domꝰ l&itiã significat
crȩlitt̃ȩ loquunt᷑ Ñ euident̃ dicit᷑ utrũ ł qͦordinecreati
ds̃ celũ & trã ł potius lucis hui deqͣloquor significatist̃
Non aũt̃ eẽ p̃t̃missos hinc existimo qđ scriptũ ÷ requi¬
euis sedm̃ indieseptimo abomnib: operib: suis q̃ fecit
Cũ edix̃ dĩ fiat lux & facta ÷ lux sirecte in hacducecre¬
atio intellegit᷑ angeloꝵ ꝓfecto factis pasticipes lucis

Expanded text:
quiescit Deus ab omnibus operibus suis et sanctificat eum, nequaquam est accipiendum pueriliter, tamquam Deus laborauerit operando, qui dixit et facta sunt uerbo intellegibili et sempiterno, non sonabili et temporali. Sed requies Dei requiem significat eorum qui requiescunt in Deo, sicut laetitia domus laetitiam significat crae litterae loquuntur, non euidenter dicitur, utrum uel quo ordine creati ram, uel potius lucis huius, de qua loquor, significati sunt. Non autem esse praetermissos hinc existimo, quod scriptum est, requieuisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, si recte in hac luce creatio intellegitur angelorum, profecto facti sunt participes lucis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ aliqđ tẽ poris priuserant sp̃s illi tenebreqͦs angelos dicim us
douiuerent. sed &iã illum inatisapient̃ beateq uiuerent
Ab hacilluminationea uersi ꝗͥdã angeli ñ obtinuer̃ excellen

Expanded text:
um aliquod temporis prius erant spiritus illi tenebrae, quos angelos dicimus; ent et quoquo modo uiuerent; sed etiam inluminati, ut sapienter beateque uiuerent. Ab hac inluminatione auersi quidam angeli non obtinuerunt excellen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ quippeuera qđ inluminatomnẽ hominẽ uenientẽ in
hunc mundũ hoc illum mat & omne angelũ mundũ ut sit
lux. Ñ in seipso sed in dõ : a quosi a uestit᷑ angelus fit in mun¬
dus : sicut st̃om̃s quo cant᷑in mundis ps. Neciã lux in dño sed
inseipsis tenebrȩpriuati pasticipatione lucis &nȩ iIt :¬
inscripturis sp̃s scs̃ sapientiȩ multiplex eo qđ multa in sese
intelligibiliũ In qͥb. som̃ sinuisibiles atq in cõmutabiles
rationes rer& &iã uisibiliũ & mutabiliũ que ꝑ ipsã facta
s̃ quõ ds̃ ñaliqd nesciens fecit . qđ nede quolib& homine
astificerecte dicipotest: Porrosi sciens fec̃omã. eautiq fecit

Expanded text:
minat omnem hominem uenientem in hunc mundum, hoc inluminat et omnem angelum mundum, ut sit lux non in se ipso, sed in Deo; a quo si auertitur angelus. fit inmundus; sicut sunt omnes, qui uocantur inmundi spiritus, nec iam lux in Domino, sed in se ipsis tenebrae, priuati participatione lucis aetnctis Spiritus sapientiae multiplex , eo quod multa in se intelligibilium, in quibus sunt omnes invisibiles atque incommutabiles rationes rerum, etiam visibilium et mutabilium, quae per ipsam factas non aliquid nesciens fecit, quod nec de quolibet homine artifice recte dici potest; porro si sciens fecit omnia, ea utique fecit
Abbreviated transcription (Latin):
dandũ & amandũ refest᷑ creatorẽ recurrit inmane : &
hoccũ facit in cognitionesui ipsius dies unꝰ ÷ Cũ in cogni¬
tione firmam̃ti qđ int̃aquas inferiorss & superioriscȩlũ
appellatũ ẽdies scđs Cũ in cognitionẽ t̃rȩacmaris omniũq
tionelumin ariũ maioris &minoris omniũq siderũ :
dies quastus Cũ in cognitioneomniũ exaqͥs animaliũ
natatiliũ atq uolatiliũ dies qͥntus : Cũ in cognitione

Expanded text:
ad amandum refertur Creatorem, recurrit in mane. Et hoc cum facit in cognitione sui ipsius, dies unus est; cum in cognitione firmamenti, quod inter aquas inferiores et superiores caelum appellatum est, dies secundus; cum in cognitione terrae ac maris omniumquetione luminarium maioris et minoris omniumque siderum, dies quartus; cum in cognitione omnium ex aquis animalium natatilium adque uolatilium, dies
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati Quã obrẽ sũmũ bonũ ciuitatis dĩcũ sit pax&bia
atq. ꝑ fecta. nĩ ꝑ quã mostales transeant nascendo atq mo¬
riendo sed in qͣ in mostales maneant nihi laduersi õnino
patiendo quis ÷ qͥ illã uitã ł beatissimã neg& ł in ei cõpa¬
ratione i stã ꝗ̃ hicagit᷑ qͣntis lib& animi &corporis ext̃na¬
rũq rerxbon isplenasit ñ miserrimã iudic&  Quã tam̃
cͥcũqi sic hab uteiꝰ usũ referatadillius finẽ quã diligit. ar¬
dentis simeac fidelis simesperat . ñ ab surde dici&iã nc̃bea¬
tꝰ potest: Speilla potius quã reista. res istauͦ sinespeilla

Expanded text:
int. Quam ob rem summum bonum ciuitatis Dei cum sit pax aeterna adque perfecta, non per quam mortales transeant nascendo adque moriendo, sed in qua inmortales maneant nihil aduersi omnino patiendo: quis est qui illam uitam uel beatissimam neget uel in eius comparatione istam, quae hic agitur, quantislibet animi et corporis externarumque rerum bonis plena sit, non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, ut eius usum referat ad illius finem, quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde dici etiam nunc beatus potest, spe illa potius quam re ista. Res ista uero sine spe illa
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo amatqđ nescit : Autsiquis quã dicit ex notitia genera
lił speciali. mentẽ credereseeẽ talẽ quales alia sexꝑta ÷. &ideo a¬
mare sem & ipsã insipientis si meloquitur Vndeenĩ mens ali¬
quã m̃ tẽnouit si señ nouit Neq enĩ utoculis corporis uid& ali

Expanded text:
quomodo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali quomodo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gruent̃ potest: Et nouit potentius eẽ coniungiomini potentipiauo¬
luntate quã ꝓpria uoluntateposseqđ contremiscant quitalia ñ
quã omninoin cogniti autom nin oñdilecti. sed quo cognoscatus
manfestius & quo firmius diligat᷑ Quid÷ autẽdilectio ł caritas.
pisi amorboni. A mor autẽ alicuius amantis ÷ & amorealiquidama¬
÷ Ecceii÷ st̃ amans & qđ amat᷑ & amor Quid ÷ergo amor pisi quȩdã
uita duo aliqua copulans. ł copulareapp&ens. amantẽ scilic& & qđ¬
prestosibie ẽuelle ad fruendũse Etcũ tantũ seuult eẽ quantũ ÷ par
m̃tiuoluntas ÷ & amantiamorȩ qualis: Etsi aliqua substantia ÷
amor non ÷utiq corpus sed sp̃s : Neq tam̃ amor & mensduo spi¬
ritus. sed unus spiritus. necessentiȩ duȩ sed una & tam̃ duo quȩdã
unũ st̃ amans& amor siuesicdicas qđ amat᷑ & amor Ethȩcquidem duo
relatiuendinuicẽdicunt᷑ A mansquippead amorẽ refest᷑ & amor

Expanded text:
congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uocongruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contremescant qui talia non quam omnino incogniti, aut omnino non dilecti; sed quo cognoscatur manifestius, et quo firmius diligatur. CAPUT X. 14. Tria nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel copulari appetens, amantem scilicet praesto esse velle ad fruendum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corritus, sed unus spiritus; nec essentiae duae, sed una: et tamen duo quaedam unum sunt, amans et amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor
Abbreviated transcription (Latin):
fectas. eẽ consequent̃ equalia.: Simul&iã am monem᷑ siutcũ¬
q. uidere possumus hȩc in anima existere & tã quã in uoluta
euolui . ut sentiantus . &d inumerent᷑ substantialit̃ uelut
itadicã essentialit̃. Non tã quã insubiecto ut color aut figu¬
rain corpore. autulla alia qualitas autquantitas Quic¬
quideñtale ÷ ñ excedit subiectũ in quo ÷ Nonenĩ coloristeaut

Expanded text:
esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumesse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut
Abbreviated transcription (Latin):
tria quȩ dã sunt & hȩctriaunũ st̃ Etcũ ꝑfecta st̃ aqualiast̃ Sie¬
nĩminseamatquã ÷ ut uerbi gratiatantũ seam & hommis mens
seam& quantũ amandus ÷ ds̃. cũ in cõparabilit̃minus ipsa quã
siminor : quã ÷ illud qđ noscitur & plenenosci potest. ꝑfectañ¬
Si autẽ maior÷. iã superiorẽ . naturaquȩ nouit quã illa quȩ no¬
tat᷑. sicut maior ÷ notitia corporis quã ipsũ corpus qđ e a notitia
notũ ÷ Illa enĩ uita quȩdã ÷ in ratione cognoscentis corpus autẽ
ñ ÷uita Etuita quȩ lib&. quo lib& corporemaior ÷ ñ mole sed
ui. Mensucũ seipsa cognoscit ñ sesuperat notitia sua. qui aipsa
cognoscit. ipsa cognoscit᷑ Cũ ergo setotã cognoscit. Neq secum
quicquã aliud. parilli ÷ cognitiosua quianeq ex alia natura ÷
eius cognitio. cũ seipsã cognoscit: Ettũ setotanihilq amplius ꝑ¬
cipit. Neminor nec maior ÷ Recteigit᷑ diximus hȩctria cũꝑ¬

Expanded text:
tria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfectaSi autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nota est: sicut major est notitia corporis, quam ipsum corpus quod ea notitia notum est. Illa enim vita quaedam est in ratione cognoscentis: corpus autem non est vita. Et vita quaelibet quolibet corpore major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major
Abbreviated transcription (Latin):
a mamienĩ animũ iustũ Ex quaergo generali autspeci ali regula:
Nisi quia scim& quid sit animus & quid sitiustus Animũ igitur
enĩtantũ sentimus animũ. sed &iã scire possumus quid sitanim
considerationenr̃ĩ. habemus enĩ animũ Sed quio sitiustu s un¬
mus Sed quidsit animus ut dictũ ÷ nouimus ex nobis. in÷enim
animus nobis. quid autẽsitiustus unde nouimus sius tiñsum¬
tũ nisi iustus Ac ꝑ hoc siñ diligit iustũ nisiiustus. quomodouo¬
l& quisq iustus eẽ quiñ dũ ÷ Non enĩuult quis quã eẽ qđ ñdũ
diligit. Vtautẽ sit iustus quiñdũ ÷. uol&utiq iustus eẽ
Vtaut ẽ uelit diligit iustũ. Diligit ergo iustũ. & qui ñ dũ ius¬
tus ÷ Dili gereautẽ iustũ non potest. siquid sit iustus ignorat

Expanded text:
amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem  tantum sentimus animum, sed etiam scire possumus quid sit animus consideratione nostri: habemus enim animum. Sed quid sit justus, unmus. Sed quid sit animus, ut dictum est, novimus ex nobis: inest enim animus nobis. Quid autem sit justus unde novimus, si jusialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
ã illã qq̃ talẽ eẽcredamus : Atq itarẽquã credimus & ñ dũ no¬
uimus exparilitater eiquã nouimus diligamus. quȩ utiq. no
ta ÷ Cũ ergo dicimus & credimus ẽẽ trinitatẽ. Nouimus quid
sittrinitas. quia nouimusquid sinttria. sed ñ hocdiligimus
Nãidubi uolumus facilehabemus. ut alia omittã. uel mi¬
cando digitis trib: Anuero diligimus nonqđ om̃istrinitas
nondũ uidime & credendo diliginȩ. Sed ex quaremꝰ notanꝰ similitu¬
dineł cõparation etredamꝵ quo &iã nondũnotũ d m̃ diligimi hoc
quȩritur . Rediergo metũ & consideremus curdiligamus aplum
Nũ quid nã ꝓpt̃ hum anã s peciẽ quãnotis sima habemus eoqđeredi¬
mus eũ hominẽ fuisse : Non utiq Alio quin nuneñ ÷ quẽ dili¬
gami quando quidem homo illeĩã non ÷. anima eñĩeius acorpo¬
reseparata ÷ Sed id qđ in illo amamp &iã nun cui uereeredimus

Expanded text:
am, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum noam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diligamus? Quod utique no Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credamus, quo etiam nondum notum Deum diligamus, hoc quaeritur. Numquidnam propter humanam speciem, quam notissimam habemus, eo quod credimus eum hominem fuisse? Non utique: alioquin nunc non est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est; anima enim ejus a corpore separata est. Sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus:
Abbreviated transcription (Latin):
UOTRINITATISACTERN¬
tatẽ &equalitatẽ &unitatẽ quantũ datur intellegere
mus Prius autẽ quã intellegamꝑ crederedebemus¬
Vigilandũq nobis ÷ neficta sitfides nra : Eadẽ qui ppetrinita¬
tefruendũ ÷ utbeateuiuam:. Si autẽ falsũ deilla crediderim
inaniseritspes & ñ casta caritas. Quomodoigitur eã trinitatẽ
quã ñ nouimus credendo diligimt : Apsecundũ specialẽ gene¬
ralẽ ue notitiã secundũ quã diligimus apłmpaulũ Qui&iã si
ñ ea facie fuit quȩ nobi soccurrit deillo cogitantib &hoepenitus
ignoramus nouimus tam̃ quid sithomo. Hocergo deillo cre
dimus quod inuenimus in nobis. iuxtaspeciẽ ł genus quo huma¬
na om̃is natura parit̃ contin&ur: Quidigitur deilla excel¬
lentia trinitatis. siues pecialit̃ si ue generalit̃ nouimus. quasi
multesint tales trinitates quaraliquas exꝑtisum ut ꝑre
gulã similitudinisimpressã uel specialẽ uel generalẽ notiti¬

Expanded text:
Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemusvigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. dimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notiti
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. pesemi plenasu sceptio. Qui a uero naturȩprimitias suscipiꝗs
dñs sicutin suo corporecunctorũ fideliũ corpus sic insua animauiue¬
sorũ fideliũ animas ꝑnaturȩ unitatis & gratiã iusti ficationisaccept
ꝑhancom nẽ ecclesiãin coniugiũsibi ꝑp&uein corruptibilitatis
asciuit : Cuius desponsionis mirabiles a cram̃tũ sic fidelis sponsi
seruus. ipsi sponsisecõmendat. utm̃tis intelligatur magis cẽquã
corporis
icin xp̃o substantia lit̃ credatur eẽ qđ naturaliter
subsistit ĩnpatre utcu homin e xp̃o uid&ur ueritas hominis
ineodem dõ xp̃o cognoscatur paterne ueritas dĩtatis Nã quia
Quia uero nec coepta ÷ neccreata . sicutomnẽ coeptȩcreateq natu
rȩsuperat cogitationis indaginẽ si comnẽ suꝑ greditur eloqui
ꝑquẽ factus : tẽpus Nãsi lo calis ipselocũ fecit & cestũ ÷ omne
locale in loco eẽ consequent̃ intellegitur qđ prius in locofuerit.
&si docũ crearepotuerit : Sed quõ hȩc non sin eimpi&a te creduni᷑

Expanded text:
in Deum vivum . Quia vero naturae primitias suscipiens Dominus, sicut in suo corpore cunctorum fidelium corpus, sic in sua anima universorum fidelium animas per naturae unitatem et gratiam justificationis accepit: per hanc omnem Ecclesiam in conjugium sibi perpetuae incorruptibilitatis ascivit, cujus desponsionis mirabile sacramentum sic fidelis sponsi servus ipsi sponsae commendat, ut mentis intelligatur magis esse quam corporisto hoc substantialiter esse credatur, quod naturaliter subsistit in Patre: ut cum in homine Christo videtur veritas hominis, in eodem Deo Christo cognoscatur paternae veritas deitatis; et cum quarae superat cogitationis indaginem, sic omnem supergreditur eloquii per quem factum est tempus: nam si localis ipse locum fecit, et certum est omne locale in loco esse; consequenter intelligitur quod prius in loco fuerit, et sic locum creare potuerit. Sed h
Abbreviated transcription (Latin):
scđm subsistentiã. Vnitas autẽ scđm sub sistentiã signifi¬
cat qđ ds̃ uerbũ id ÷ una subsistentia extrib dĩtatis subsisten¬
tiis. Non anteplas mato hominiunitus : sed in utero sc̃ȩ uir¬
ginis. creauitsibi exipsa in sub sistentia carnẽ animatã anima
rationabili & intellectualiqđ ÷ natura humana quien ĩ¬

Expanded text:
m subsistentiam. Unitas autem secundum subsistentiam significat, quod Deus Verbum, id est una subsistentia ex tribus deitatis subsistentiis, non ante plasmato homini unitus est, sed in utero sanctae Virginis creavit sibi ex ipsa in sua subsistentia carnem animatam anima rationali et intellectuali, quod est natura humana.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem &iã cũ interueniente moste anima discessis s&a car¬
ne. in separabilis in xpõutraq natura ꝑ mansit qui a necin in fer-¬
no animã suã necin sepulchro carnẽ suã diuinitas immensa dese¬
ruit: Vera quippeintrinitateds̃ non solũ naturȩunitas uer&
&iã in confusa atq in separabilis man& ꝓpri&as ꝑsonar& : & mi¬

Expanded text:
quidem etiam cum interveniente morte anima discessisset a carquidem etiam cum interveniente morte anima discessisset a carne, inseparabilis in Christo utraque natura permansit: quia nec in inferno animam suam, nec in sepulcro carnem suam divinitas immensa deseruetiam inconfusa atque inseparabilis manet personarum
Abbreviated transcription (Latin):
separabiles audeatilla stresꝑ sonas as serere cũ nullã antealiã nullãpost
aliã nullã sinealia. uel existentẽ ueloperantẽ ualeatinuenire : Vbi sicut
naturalit̃nulla potest ẽẽ separabilita soperis. itanaturaliter man&
trib inuenituresseꝑ sonis. utaliquid tam̃ inueniatur quo propriȩ
unaqueq ꝑ sonanoscatur qđ tam̃ necinueniatur separabilemec
possite ẽ cõmune Nãꝓpriũ patris dicimus eẽ qđ genuit ꝓprium
sed quȩdã ꝑsonalis agnitio Illo quoq exemplo in separabiles ꝑso¬
nitus ds̃ si cin unitate ꝑ sonȩ suȩnaturã diuinã humanãq con¬
iunxit atq uniuit. uta seseparariomnino nom possent. Nec¬
ideo deb&aliquis estimare utrãq ab inuicẽdiuelli potuisse
naturã quia ꝑ susceptionẽ mostis & caro ex animis insepulchro
iacuit &anima in in fernũ carnemorientedescendit : Quando¬

Expanded text:
separabiles audeat illas tres personas asserere, cum nullam ante aliam, nullam post separabiles audeat illas tres personas asserere, cum nullam ante aliam, nullam post aliam, nullam sine alia vel existentem, vel operantem valeat invenire. Ubi sicut naturaliter nulla potest esse separabilitas operis, ita naturaliter manet tribu invenitur esse personis, ut aliquid tamen inveniatur, quo proprie unaquaeque persona noscatur: quod tamen nec inveniatur separabile, nec possit esse commune. Nam proprium Patris dicimus esse quod genuit; proprium sed quaedam personalis agnitio. Item in nitus Deus sic in unitate personae suae naturam divinam humanamque conjunxit atque univit, ut a seideo debet aliquis aestimare utramque ab invicem divelli potuisse naturam; quia per susceptionem mortis, et caro exanimis in sepulcro jacuit, et anima in infernum, carne moriente, descendit: quando
Abbreviated transcription (Latin):
nisi spsdĩ qui asicindõ ÷ ꝑ unitatẽ naturȩ ut non sitaliqud
indõ qđ nom possit sp̃seius naturaliunitate cognoscere : Istã
quippeplenitudinẽcognitionis sola pos sid& unitas naturi
Quitam̃ si cindõ ÷ &unus cũillo ds̃÷ ut noncũ eo unãꝑ sonam
habenit sicut hab&cũ homine spiritus qui in homine÷ : Sed
illud cognitionis exemplũ pro unita tenaturali quȩnillon
lis totũ quicquid insenaturaliter ÷. Non diuersum sedunũ
& totũ sicut in trib sic in singulis constate ẽꝑsonis Vbi adde
mundi accepimus sed spm̃ qui ex dõ ÷ Quod dicidespũ homi¬
nis nullatenus potest. qui sic eẽ in hominedicitur. ut eẽ ex
Quod sitrinitas illa separabiles poss& habere ꝑ sonas essent &¬
aliqua separata operatrinitatis . Dicuntur ergo singilatim¬
treillepsone utagnoscan tur ut ñseparentus in quibus
sicnulla ÷ separatio. sicutineis nulla potestin eẽ confusio: Necquis quã¬

Expanded text:
s Dei; qui sic in Deo est per unitatem naturae, ut non sit aliquid in Deo, quod non possit spiritus ejus naturali unitate cognoscere. Istam quippe plenitudinem cognitionis sola possidet unitas naturalt, et unus cum illo Deus est, ut non cum eo unam personam habeat, sicut habet cum homine spiritus 236 qui in homine est. Sed illud cognitionis exemplum pro unitate naturali, quae nullailis, totum quidquid in se naturaliter est, non diversum sed unum, et totum sicut in tribus, sic in singulis constat esse personis. Ubi ad demundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est : quod dici de spiritu hominis nullatenus potest, qui sic esse in homine dicitur, ut esse ex Quod si Trinitas illa separabiles posset habere personas, essent et aliqua separata opera Trinitatis. tres illae personae, ut agnoscantur, non ut separentur: in quibus sic nulla est separatio, sicut in eis nulla potest inesse confusio. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
qui filius. Nec sp̃s scs estipse qui pater autfilius. ostenditali¬
quida patre& filio & spũ scõ factũ qđ tam̃ a solo filio inueni¬
atͥaceptũ Cuius exemplũ reuncreaturis non potestinueniri.¬

Expanded text:
qui Filius, nec Spiritus sanctus est ipse qui Pater aut Filius ostendit aliqui Filius, nec Spiritus sanctus est ipse qui Pater aut Filius ostendit aliquid a Patre et Filio et Spiritu sancto factum, quod tamen a solo Filio inveniatur acceptum. 23. Cujus exemplum rei in creaturis non potest in
Abbreviated transcription (Latin):
separatus a patre& spũ scõ quando plenã suscepit humanitatis
pit quia non una in eo facta est natura diuinitatis & carnis. ut ex
hoctotius creder&ur in carnatiotrinitatis. sed ꝑsona c̃in xp̃o
una quã inuenitur unigenitus ds̃ inseparabilẽ quidem a pa¬
tre& spũ sco habere sed unã tam̃ cũ patre& spũscõnonhabere¬
ꝓpriũ ergoxp̃s hab& humanitatẽ suã cũ diuinitas eius non unã
cepta rectecreditur : qui a diuinitatis eius & carnis. ꝑ sonauna
est nonnatura : Inxpõ enĩ non ÷ altera diuinitatis. & altera hu¬
manitatis. sed una ẽnatur ȩutriusq ꝑsona: Quocirca quia inse¬
parabilis ÷ operatio trinitatis. seruilẽ formã quã unigenitus
ds̃ accepit. to ta trinitas fecit. quã tam̃ cestũ ÷ a tota trinitate
factã. sedid solã filiidĩꝑtinereꝑ sonã : Neq enĩ sicut est in
eatotius trinitatis un a operatio. sic ea trinitatis inuenitur
cõmunis acceptio: ꝑtenĩꝓpri&as ꝑsonalis. qui a non ipsepat̃ ÷

Expanded text:
a Patre et Spiritu sancto, quando plenam suscepit humanitatis uram accepit, quia non una in eo facta est natura divinitatis et carnis, ut ex hoc totius crederetur incarnatio Trinitatis; sed persona est in Christo una, quam invenitur Unigenitus 247 Deus inseparabilem quidem a Patre et Spiritu sancto habere, sed unam tamen cum Patre et Spirpriam ergo Christus habet humanitatem suam, cum qua divinitas ejus non unam cepta recte creditur; quia divinitatis ejus et carnis persona una est, non natura. In Christo enim non est altera divinitatis et altera humanitatis, sed una est naturae utriusque persona. Quocirca quia inseparabilis est operatio Trinitatis, servilem formam quam Unigenitus Deus accepit, tota Trinitas fecit; quam tamen certum est a tota Trinitate factam, sed ad solam Filii Dei perti nere personam. Neque enim sicut est in ea totius Trinitatis una operatio, sic in ea Trinitatis invenitur communis acceptio. Etenim proprietas personalis quia non ipse Pater est
Abbreviated transcription (Latin):
possent separari : Hocenĩ uerein separabiledicitur. quod nullatent
separationẽpotest recipere: Nam qđ non separatur sed separa¬
ripotest. in separabilenon est qđ siquisquã separari possepu¬
tat intrinitate ꝑsonas. Non trinitas ÷ in separabilis dicenda : sed¬
unitas Quippeinꝑ sonistrinitas constat. innatura un itas
Naturaigitur trinitatis quȩ sola estubiq tota sicutubiq suũ ha¬
Nominantur quidem illeꝑsonȩ aliquando singulȩ. seditase
uolutipsatrinitas ipseparabilemostenderein ꝑsonis ut nullũ
ibi nomen sit quosicuo c&ur que lib&im aꝑsona ut nom auttribina¬
turaliunitate conueniat. autalterã ad alterã referri &iam in ipso
nomine singularitatis ostendat. Neq enĩin his nominib. sicuna¬
nulinsinuat. Nam excepto quod ad serelatiuedicuntur
dictio deficitin illo ꝑsonali nominesp̃s scĩ quinon aliud ꝑso¬
naliter uocatur cũdicitur sp̃s scs qua hoc quod naturalit̃¬

Expanded text:
nae aliquatenus separari. Hoc enim vere inseparabile dicitur, quod nullatenus separationem potest recipere. Nam quod non separatur, sed separari potest, inseparabile non est. Quod si quisquam separari posse putat in Trinitate unitas. Quippe in personis constat Trinitas, in natura unitas. Natura enim Trinitatis, quae sola est ubiqNominantur quidem illae personae aliquando singulae; sed ita se voluit ipsa Deus Trinitas inseparabilem ostendere in personis, ut nullum ibi nomen sit quo sic vocetur quaelibet una persona, ut non aut tribus naturali unitate conveniat, aut alteram ad alteram referri, etiam ipso nomine singularitatis ostendat. Nam de illis vocabulis, quibntelligi. Nam excepto quod ad se relative dicuntur dictio deficit in illo personali nomine Spiritus sancti; qui non aliud personaliter vocatur cum dicitur Spiritus sanctus, quam hoc quod naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
stantia uero indiusa necesse: quod uo cabulũ ȩ ꝑsonisoriginẽ capit:
id ad sustantiã nom ꝑtinere. At trinitatẽꝑ sonar diuersitas facit: In¬
aliquid. Dsuero ueritas iustitia bonitas. potentia substantia
immutabilitas uistus sapientia & quicquideius modie cogi¬
tari potest substantia lit̃ dediuinitatediñr. Dicimusenĩ

Expanded text:
stantia uero indiuisa sit, necesse est quod uocabulum ex personis originem capit stantia uero indiuisa sit, necesse est quod uocabulum ex personis originem capit id ad substantiam non pertinere; at trinitatem personarum diuersitas fecit, traliquid. Deus uero ueritas iustitia bonitas omnipotentia substantia inmutabilitas uirtus sapientia et quicquid huiusmodi excogitari potest s
Abbreviated transcription (Latin):
differentias hab& quib differatadõ. Anullo em̃ diffest differen¬
neuero ubi absunt ab : pluralitas : ubi abepluralitas. ad tunitus
Nihilautẽ liud gigni potuit ex dõnisi ds̃ Etimreb numerabilib
rep&tio unitatũ ñ facitmodis omnib pluralitatẽ Triũigitur
idon cecomstituta tunitas : Sed quõ nulla relatio ad scipsũ refer¬
n potest. id circo qđ eisetundũ scipsũ ÷ p̃dicatio querelatione car&
facta quidem ÷ trinitatis numerositas ineo qđ ÷ predicatiorelati¬
onis seruata uero unitas in eo qđ ÷ indifferentia uel substantiȩ
igitur substantia contin& unitatẽ relatiom ultiplicat trini¬
tatẽ: Atq ideo sola singillatĩꝓferuntur atq separatĩ quȩ rela¬
ut sẽꝑ ad differens p̃dic&ur Vt :seruus ad dmm̃ differuntit
Nimomnecequaleatuali. aquale÷ Et simile simili simile ÷
Qđ siid incunctis alus reb. ñ potestinueniri. facit hoc cognatacu¬

Expanded text:
habet differentias quibus differat ab deo, a nullo eorum differt. Differentiae uero ubi absunt, abest pluralitas; ubi abest pluralitas, adest unitas. Nihil autem aliud gigni potuit ex deo nisi deus; et in rebus numerabilibus repetitio unitatum non facit modis omnibus pluralitatem. Trium igitur idonee constituta est unitas. Sed quoniam nulla relatio ad se ipsum referri potest, idcirco quod ea secundum se ipsum est praedicatio quae relatione caret, facta quidem est trinitatis numerositas in eo quod est praedicatio relationis, seruata uero unitas in eo quod est indifferentia uel substantiae igitur substantia continet unitatem, relatio multiplicat trinitatem; atque ideo sola singillatim proferuntur atque separatim quae relaut semper ad differens praedicetur, ut est seruus ad dominum; differunt enim. Nam omne aequale aequali aequale est et simile simili simile esad id quod est idem. Quod si id in cunctis aliis rebus non potest inueniri, facit hoc cognata ca
Abbreviated transcription (Latin):
sinister ad mecõparatus : Non qđ ille sinistersit. sed qđ egode xt̃
cuius in eo qđ ipsa ÷ ꝓpri&atẽnon faciunt p̃dicationẽ nihilalt̃¬
nare ud mutarequeunt nullãq omnino uariareessentiã Quo¬
nisi sola relatione Relatio uero ñ predicat᷑ adid dequo p̃dicat᷑ qua

Expanded text:
sinister ad me comparatus, non quod ille ipse sinister sit, sed quod ego dexter sinister ad me comparatus, non quod ille ipse sinister sit, sed quod ego dexter cuius in eo quod ipsa est proprietatem non faciunt praedicationem, nihil alternare uel mutare queunt nullamque omnino uariare essentiam. Quonisi sola relatione, relatio uero non praedicatur ad id de quo praedicatur qua