comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incarcerẽ. Derodes tu
ad ulteriũ facis : & in
carcerem uadit ioħes :
Sic iudicat sedens in
loco iudicis reus. in
loco uindicis mnocen¬
ogo ubi rerũ facies.
ubi forma : ubi pu¬
dor. ubi existima¬
cidꝰ publici cognitoriᷤᷤ.
Ubi ds. ubi hom̃o. ubi
fas. ubi lex. ubi ipsiꝰ
iura naturȩ : Simul
omĩa sunt herodes te
confusa. Tenuit inqͥt
iohannem. C alligans
sa: te arguunt uin¬
cula: te carcer ac¬
cusat.
te diuulgat ꝓducta
hannes imuriatur.
Causam custodiȩ qui
requirit : inde inue¬
nit quod puniat . &
in ioħe quod doleat.
Ioħes orbi notꝰ. famȩ
uirtute cognitꝰ: ce¬
lebratissimꝰ sc̃itate.
dum attrahit adse
inquisitores iniuriȩ:
facit ut tuus cunctiᷤ
innotescat incestus.
Agit ut te habeat
confusio publica. quẽ
corrigere ñ ualuit
secreta correptio¬
erodem ioħes mo¬
nitis ñ accusati¬
one pulsauit .¬
re uoluit non ꝑirẽ.
Sed herodes facib li¬
bidinis ardens peri-¬
re maluit quã redire.
& uxorem fris illicite
captiuis criminum.

Expanded text:
in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocenogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, teconfusa. Tenuit, inquit, Joannem, et alligavit it, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta annis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctioerodem Joannes monitis, non accusatione pulsabatre voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite Captivis criminum,
Abbreviated transcription (Latin):
habebis thesaurũ in
cęliᷤᷤ. & ueni sequere
me. Et super fidei fun¬
damentũ aeclificare
desiderans non ligna.
fenum & stipulam:
sed aurũ. argentum.
& lapides pretiosos.
Erat tunc annorum
triginta. sola suꝑstite
mat̾re sibiq adheren¬
te. Et desuscepto eiꝰ ꝑ¬
posito seruiendi deo.
ampliꝰ quã decarnis
nepotib exultante.
lam eiꝰ pater : antea
defunctꝰ erat .P UIlI.¬
enuntiauit etiã
scolasticis quos recho¬
ricã docebat. ut sibi
magistrũ alium ꝓ¬
uiderent. eoquod
ei ꝑcepta gr̃a. cum
aliis ciuib & amiciᷤ
suis dõ parit̾ seruien¬
tib: ad affricam &e ad¬
ꝓpriam domũ agroq
remeare: Ad quos
ueniens & inquib
constitutꝰ fer me tri-¬
ennio. & a se iam
eidem adhȩrebant
deo uiuebat. ieiuniis
orationib & bonis
oꝑib in lege dnĩ me-¬
ditans diẽ ac nocte.
Et de his quȩ sibi
ds cogitanti atq
orantĩ intellecta re¬
uelabat: &e prȩsen¬
tes & absendes ser¬
monib ac libris do¬
cebat .

Expanded text:
habebis thesaurum in habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . Et super fidei fundamentum aedificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium providerent, eo quod ei percepta gratia cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et propriam domum agrosque remeare. Ad quos veniens, et in quibus constitutus, ferme triennio, et à se jam eidem adhaerebant, Deo vivebat, jejuniis, orationibus, bonisque operibus, in lege Domini meditans die ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat.
Abbreviated transcription (Latin):
errorem incedentes le¬
gis soluerent᷑ quȩstio¬
nes: Atq: ita edoctꝰ sen¬
sim atq paulatim he:¬
resis illa miseratione
gioneꝰ eidem amoris
ardore renatꝰ est.
Quo ꝓpͥnquante: ibi
dieb scĩs posche salutis
t factum ÷ diuina
prȩstante opitula¬
tione. ut ꝑ illum
tantũ ac talem antistitẽ
ambrosiũ. & doctrinã
salutarẽ excłȩ catholicȩ
ciꝑet. Moxq ex inti¬
mis cordis medullis. spẽ
omnẽ quã habebat in
scło dereliqͥt. Iam ñ
uxorem ñ filios carni᷑
non diuitias ñ honoreᷤᷤ
scłi quȩrens. sed deocũ
suis seruire statuit. &
millo & ex illo pusil¬
lo grege. ẽe. studens.
quem dñs alloquit᷑
dicens. nolite time¬
re pusillu grex: qm̃
complacuit patri ur̃o
dare uobis regnũ. Uen¬
dite quȩ possidetis:
& dade elemosinam.
Facite uob̾ sacculos
non ueterescentes: thes¬
aurũ ñ deficientẽ in
celis. & cetera .LUII.
tillud quod dicit
iterũ dñs idem
uir sc̃s facere cu¬
uende omĩa quȩ ha¬

Expanded text:
errorem incidentes leerrorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione gione eidem amoris ardor innatus est, quo propinquantibus diebus sanctis Paschae salutis Et factum est divina praestante opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctrinam salutarem Ecclesiae catholicae, inta. Moxque ex intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo, dereliquit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam: facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis , et caetera. Et illud quod dicit iterum Dominus, idem vir sanctus facere cuvende omnia quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
xpiuncia ergo afri¬
cͥana ciuitate car¬
taginensi. denu¬
mero curialium paren¬
tib honestis & xpianis
ꝓgenitꝰ erat: alitꝰq ac
nutritꝰ eorum cura
& diligentia inpensiꝰ q¬
scłarib litteris eruditꝰ.
ad prime. om̃ib uide¬
licet disciplinis inbutꝰ.
quas liberales uocant.
Nam & grãmaticam
& rechoricam in affri¬
cȩ capitȩ cartagine
postea docuit. Conse¬
quenti etiam tempore
transmare inurbe
roma. & apud me¬
diolanum ibi tunc
imperatoris ualentiniani
fuerat cȩsar institutꝰ.
Inqua urbe tunc epis¬
copatũ ad ministra¬
bat acceptissimꝰ deo.
& moptimis uiris prȩ¬
clarissimꝰ sacerdos am¬
brosiꝰ. Huiꝰ interea
uerbi dei predicatoris.
frequentissimis in eccła
disputationib ad̾ stans
inpopło. intendebat
suspensꝰ atq defixus.
erum
alqnͣdo maniche¬
orum apud car¬
thaginẽ adolescens
fuerat errore seductꝰ.
& ideo cȩteris suspen¬
sior aderat. nequid
ris clementia sui sa¬
cerdotis cor ꝑ tra¬
ctantis. ut contra illũ

Expanded text:
incia ergo Africana, civitate Tagastensi, de numero curialium parentibus honestis et christianis progenitus erat; alitusque ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisqlitteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam t rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris suspensior aderat, ne quidris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum
Abbreviated transcription (Latin):
late: quia nescitis
qua hora dñs ur uen¬
Derspicue
quare supra dixerat
de die aut̃ illa ne¬
mo scit neq filiꝰ ho¬
minis neq angłi
nisi pat̃ solꝰ. qͦd ñ
expediat scire apłiᷤ.
ut pendulȩ expe¬
ctationis incerti
quia nescimꝰ qua
hora dñs uenturꝰ sit:
sed nescitis .PI.¬
familias exem¬
plo. cur reticeat
consũmationis diem:
manifestiꝰ docet di¬
cens. E stode paradi.
quia nescitis qua hora
filiꝰ hominis uentur
sit. Illud autem sci-

Expanded text:
s qua hora Dominus vesrspicue quare supra dixerat: De die autem illa nemo scit, neque Filius hominis, neque angeli, nisi Pater solus, quod non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerti Quia nescimus qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis, prfamiliae exemplo, cur reticeat consummationis diem manifestius docet, dicens: Estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Illud autem s
Abbreviated transcription (Latin):
est officio. Qua ꝓpt᷑
electꝰ pastor a dño. p̃¬
dicator ȩgregiꝰ effectꝰ.
tam uerbis quã ope¬
rib gregem inforgna¬
bat dominicũ.
ta ꝓtegente dño in
religione fidĩ ro¬
boratꝰ. francorum
sȩuissimã feritatẽ in
mansuetudinẽ uertit:¬
&̾ ex sacro fonte mel¬
lis dulcedine tempera¬
uit : Paroechias que
suas diuino eultui con¬
secraiit: ut relicto ri-¬
Quante eccłe. qͣntaq
monasteria utriq sexꝰ
erit clare cognoscere.
lustret eiꝰ paroechias.
& uidebit se quasi ȩ¬
gyptioꝵ mirari ag-¬
mina monachoꝵ. P¬
inde ipse uirdĩ dam

Expanded text:
t officium. Quapropter electus pastor a Domino, praedicator egregius effectus, tam verbis quam operibus gregem informans dominicum, ita protegente Domino in religione fidei roboratus, Francorum saevissima feritate in mansuetudine vertit et ex sacro fonte mellis dulcidinem temperavit parrochiasque suas divino cultui consecravit, ut, relicto riQuantae ecclesiae quantaque monasteria utrique sexserit clare cognoscere, lustret per eius parrochias et videns se quasi Aegyptum mirare in agmina monachorum. Proinde ips
Abbreviated transcription (Latin):
confudit ordinẽ. te¬
merauit regnũ: cor¬
rupit quicquid reli-¬
gionis . quod legis.
quod uitȩ. quod moꝵ.
quod fidĩ. quod disci¬
fudit.¬
erodes sicarius
inciues. in nobi¬
populator. indome ÷¬

Expanded text:
confudit ordinem, temeravit inperium, corrupit, quidquid erat religionis, quod legis, quod vite, quod morum, quod fidei, quod discifudit.erodes sicarius in cives, in nobipopulator in
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicti uenerabilis ui¬
ri & exortu & prȩcur¬
su & debito fine que
ꝑ eum didici & exꝑtꝰ
sum: quã plurimis an¬
nis eiꝰ in herens cari¬
tati. ut dñs donauerit
explicandũ suscipio.
Uerũ sũmã quȩso ma¬
iestatem. quo munꝰ hu¬
iusmodi ame arreptũ
ita geram & ꝑagam:
ut nec patris luminũ
offendam ueritatem:
nec bonoꝵ eccłȩ filioꝵ
ulla ex parte fraudare
uidear caritatem.L Iil.¬
ec attingã ea om¬
nia insinuare quȩ
idem beatissimꝰ
augustinꝰ insuis con¬
fessionũ libris desemet.¬
ipso qualis ante ꝑcep¬
tam grãm fuerit. qua¬
lis que iam sũpta urue¬
ret: designauit. Hoc
enim facẽre uoluit.
ut ait apls: ne de se
quisquã hominũ supra
quã se. ẽẽ. nouerat.
aut de se audisse cre¬
Sed laudem non suã
sed sui domini deppͥa
liberatione ac mune
& fraternas preces po¬
scens. dehis quȩ accipe¬
re cupiebat. Sacramen¬
tum igitur regis ut an¬
głica auctoritate ꝓlatũ

Expanded text:
praedicti venerabilis vipraedicti venerabilis viri et exortu, et procursu, et debito fine, quae per eum didici, et expertus sum, quam plurimis annis ejus inhaerens charitati, ut Dominus donaverit, explicandum suscepi. Verum summam quaeso majestatem, quo munus hujusmodi a me arreptum ita geram et peragam, ut nec Patris luminum offendam veritatem, nec bonorum Ecclesiae filiorum ulla ex parte fraudare videar charitatem. Nec attingam ea omnia insinuare, quae idem beatissimus Augustinus in suis Confessionum libris de semetipso, qualis ante perceptam gratiam fuerit, qualisque jam sumpta viveret, designavit. Hoc enim facere voluit, ut ait Apostolus, ne de se quisquam hominum supra quam se esse noverat, aut de se auditum fuisset, cresed laudem non suam, sed sui Domini, de propria liberatione ac muner fraternas preces poscens, de iis quae accipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica auctoritate prolatum
Abbreviated transcription (Latin):
nspirante rerũ om¬
niũ factore & gub¬
natore dño meĩ me¬
mor ꝓpositi quo ꝑ
gium saluatoris om¬
nipodenti ac diuine
ꝑfidem trinitati ser¬
iure decreui. & antea
inuita laicorũ & nc
inofficio episcopoꝵ:
studens ex qualicunq
accepto ingenio &
sermone ȩdĩficationiᷤ.¬
deuita & morib prȩ¬
destinati & suo tem¬
pore prȩsentati sacer¬
dotis optimi augu-¬
stini. quȩ in es dem
uidi abeoq audiui
minime reticere.
ante nos factitatũ
fuisse a religiosissi¬
mis sc̃ẽ matris eccłȩ
catholicȩ uiris. legi¬
diuino afflati sp̃u.
sermone ꝓprio atq:
stilo & aurib & ocłis
scire uolentiũ : dicen¬
do & scribendo simi¬
lia studiosoꝵ notitiȩ
intulerunt. quales
quantiq uiri excõ¬
muni dñ gr̃a in reb
humanis & uiuere
& usq infinẽ obitꝰ
ꝑseuerare meruert.
Ic circo ipse quoq dis¬
pensatoꝵ omiũ mi¬
nimꝰ fide nonficta.
quia dño dominan¬
tium om̃ibq boniᷤ
seruiendũ & placen¬
dum ÷ fidelib. de

Expanded text:
nspirante rerum omnium factore et gubernatore Deo, mei memor propositi, quo per gratiam Salvatoris omnipotenti ac divinae per fidem Trinitati servire decrevi, et antea in vita laicorum, et nunc in officio episcoporum, studens ex qualicumque accepto ingenio et sermone aedificationi pde vita et moribus praedestinati, et suo tempore praesentati sacerdotis optimi Augustini, quae in eodem vidi, ab eoque audivi, minime reticere ante nos factitatum fuisse a religiosissimis sanctae matris Ecclesiae catholicae viris legidivino afflati Spiritu, sermone proprio atque stilo, et auribus et oculis scire volentium, dicendo et scribendo similia studiosorum notitiae intulerunt, quales quantique viri ex communi Domini gratia in rebus humanis, et vivere, et usque in finem obitus perseverare meruerunt. Idcirco ipse quoque dispensatorum omnium minimus, fide non ficta, qua Domino dominantium omnibusque bonis serviendum et placendum est fidelibus, de
Abbreviated transcription (Latin):
uor silentiũ ꝓpheca¬
riur: uucerna mundi.
incestui. traditur a¬
utere. ad dicit᷑ ĩ alto¬
trici Merito ergo com

Expanded text:
 silentium prophetarum, lucerna mundi, incestae, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito erg
Abbreviated transcription (Latin):
tangere est ineum¬
fideliter credere. Aqͦ
tangi: est eiꝰ munere
firmari. Sedunꝰ quiꝰq
in suo sensu abundas
urbȩ quȩ de¬
longe ad audi¬
endum conflu¬
unt. descendentes in
campũ dñi. curant᷑
actactu. discipłi qͥa
in minorib ĩa sunt
instituti. in montis
cacumine ad maiora
puehuntur. E quib
etiam eligunt᷑ qui
eum transfiguratũ
secreto inmonte spe¬
culant᷑ : unꝰ prȩ om¬
nib quasi sublimioris
sapientiȩ fonte debri-¬
andꝰ magistri recũbit
inpectore. Raroq us¬
piam uł turbas dnm
ad altiora sequi uel quẽ¬
piam debilẽ inuenies
inmontecurari.
sed extincta febre libi¬
dinũ. accensaq scien¬
tiȩ luce pedetentĩ quenq
ad culmen subire iuir¬
tutum. Nam & inue¬
teri testamento moyseᷤᷤ
solꝰ cũ iosue monte dĩ
ascendens. ad regendũ
uulgꝰ incãpo donec
redirent aaron ordi¬
nauit & hur. Aaron
quippe qui interpre¬
tatur mons fortitu¬
dinis singularẽ dnĩcȩ
incarnationis excellen¬

Expanded text:
tangere, est fidetangere, est fideliter in eum credere. A quo tangi est ejus munere firmari. Sed unusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae delonge ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam et in Veteri Testamento Moyses solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe qui interpretatur mons fortitudinis, singularem dominicae Incarnationis excellen
Abbreviated transcription (Latin):
sit fama uirtꝰq salua¬
toris intimetur : quȩ
exteras etiã ad sani¬
tadem doctrinãq. ca¬
pessendã ciuitates ar-¬
cersiat.L lI.
otandũ quia
adse gentilib
misertꝰ sit. Unde ce
puerũ centurionis
& cananeȩ filiam ap¬
ꝓbata petentũ fide
curauit. ñ tamen eoꝵ
ciuitates intrasse re¬
peritur: ne uidelicet
occasionẽ querele iu¬
deis calumniantib
suggereret. sed ꝑfe¬
ctam potiꝰ salutem
gentium passionis &e
resurrectionis suȩ tẽ¬
pore reseruaret. Quo
imminente tempore:
gentilib eũ ui dere
querentib ait. Hisi
granũ frumenti cadens
ĩnterrã mortuũ fue¬
rit. ipsũ solũ manet.
Si aut̃ mortuũ fuerit:
multũ fructtũ affert.
Et om̃ĩs turba quȩre¬
bat eũ tangere.
quia uirtꝰ de illo ex¬
ibat. & sanabat
om̃s. Et supra lep¬
sus dño tangente
mundat᷑. & hic om¬
nis turba quȩ eũ
tangere potuit sp̃s
illiꝰ uirtute sanatur.
Tactꝰ ergo saluatoriᷤᷤ
opꝰ ÷ salutis : quem

Expanded text:
sit fama virtusque Salvasit fama virtusque Salvatoris, intimetur, quae exteras etiam ad sanitatem doctrinamque capessendam civitates accersat. Ubi notandum quia ad se gentilibus misertus sit, unde et puerum centurionis et Chananaeae filiam , approbata petentum fide, curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne, videlicet, occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret. Quo imminente tempore gentilibus eum videre quaerentibus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Et omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus Domino tangente mundatur, et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec nunc quidem
potestis. Apłi aut̃ ipsi
scđm matheũ quasi
ꝑfectiores: & in mon¬
te & aꝑto saluatoris
ore. docti. ẽẽ. narrant᷑.
Ubi siqͥs diligentiꝰ utrinq
uelit euangłistã ꝑscru¬
tari : potest intelligi¬
eũ cum in monte duo¬
decim discipłos ȩlegit
nominauit. qͦd matheuᷤᷤ
pret̾misit tunc illum
habuisse sermonẽ quẽ
matheus int̾posuit¬
& lucas tacuit. Hoc
est in monte. ac dein¬
de cũ descendisset in
loco campestri habuis¬
se alterum similem de
quo matheus tacet.
lucas non tacet : &
utrunq sermonẽ eodẽ
modo. ẽẽ. conclusum.
& maritima.
cetera. Maritimam
multitudinẽ ñ apro¬
ximo mari galileȩ.
neq. enim hoc mira¬
culi loco poneret :
seda  mari mag¬
no reor. ẽẽ. cognomi¬
natã. inqua etiam
tyrꝰ & sydon cõpre¬
hendi poterant. Uerũ
quia gentiũ ciuitateᷤᷤ
st̃ uideis quidõ sorte
date. sed n᷑ abeis pos¬
sesse eo quod hostes ex¬
terminare nequirent:
confulte nominatim
ponuntur. ut qͣnta

Expanded text:
sed ne nunc quidem potestis . Apostoli autem ipsi secundum Matthaeum quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. et maritima, etc. Maritimam multitudinem non a proximo mari Galilaeae neque enim hoc miraculi loco poneret, sed a mari magno reor esse cognominatam, in qua etiam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum quia gentium civitates sunt Judaeis quidem sorte data, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterminare nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quanta
Abbreviated transcription (Latin):
lecturꝰ aposto¬
los dñs in mon¬
tana subiit.
turbas uͦ docturꝰ ad
campestria rediit: qͥa
non nisi in humili
sufficiunt. Nam hec
est norma. quã secutꝰ
apłs ait. Non potui
alib. sed quasi carna-¬
lib. quasi paruulis

Expanded text:
lecturus apostolos Dominus in montana subiit, turbas vero docturus ad campestria redit, quia nonnisi in humili sufficiunt. Nam haec est norma qua secutus Apostolus ait: Non potui italibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuro uitente contex
corp̾eris smata dura
prȩmebant cilieia : Sicq
contans utt sci mlitia
Doncus tyro polleret
Scͥrinis mandatis
non disceeret. adun¬
plens dei preceptũ ubi
dixit. Reddite quȩ ce¬
deo. Sicq dñs suum
militem informauit.
ut sic ministraret fas¬
cib terrenis. qua¬
tinꝰ ñ degeneraret
cȩlestib.
quantũ amorem
circa religiosorũ
& seruientiũ dõ
habebat studiũ: & suũ
ad scribebat lucrum
quicqͥd in aliis diuina
gr̃a conferebat. E x hoc
beatũ sibi eligiũ nouio¬
mensem antiffitẽ uir-¬
tutib comꝓbũ fidei
caritate comunxit. &
quasi due oliue pin¬
guissime̾ uel duo can¬
delabra auri splenden¬
tia. sole iustitię m̾lu-¬
minati. ambo parit᷑
fulgebant Iaula pala¬
tu. Quem dñs uidens
militem suũ gratum
atq sollicitũ. ẽẽ. circa
sua precepta. det̾reno
& naufrago scło erep¬
tũ. pontificali cathe¬
dre sedis rotomagi ci.¬
uitatis collocat. sicq sacer

Expanded text:
ro nitente contexta corporis stema dura premebat cilicia, sicque constans, ut saeculi militia idoneus tyro polleret et a divinis mandatis non discederet, adimplens Dei praeceptum, ubi dixit: Reddite, quae CaeDeo. Sicque Dominus suum militem informavit, ut sic ministraret fascibus terrenis, quatenus non denegaret caelestibus. O quantum amorem circa relegiosorum et servientium Deo habebat studium! Et suum adscribebat lucrum, quicquid in aliis divina gratia contulebat. 4. Ex hoc beatum Eligium Noviomensem antestitem, virtutibus conprobatum, fidei caritate coniunxit, et quasi duae olivae pinguissimae vel duo candelabra aurea splendentes, solem iustitiae inluminati, ambo pariter fulgebant aula palatii. Quem cum Dominus videns militem suum gratum atque sollicitum esse circa sua praecepta, de terreno et naufragio saeculo erepto, pontificale cathedra sede in Rodomo civitate conloc
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ. in extraneos¬
parricida. in ebriais
sanguinis ꝑmancbat.
Hinc ÷ qͦo ioħis san¬
culo crudelitatis ab¬
sołuit. Sed ista lectio
iam loquat᷑. Herode ᷤᷤ
inquit tenuit ioħem.
& alligauit eum.
Qui uincula soluerat

Expanded text:
icida in extraneosparricida, inebrians sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
congerie construebat:
Et quasi intra erga¬
stulũ suu̾ conficiens
corpꝰ. lenocinantes
mundi infulas respu¬
ebat: Consentiens a¬
postoli sententiȩ. ubi
nȩ existimandȩ tribu¬
lationes huiꝰ mundi.
ad futurã głam quȩ
reuelanda ẽrit insc̃is:
Suirtꝰ abstinentiȩ &
mortificatio carnis.
quȩ ad cȩlos mittis
milstes xp̃i. O feruor
caritatis. qui sic ar¬
duca contempta pe¬
netres cȩloꝵ regna:
Ut indĩ famulo au
biliter exaltauit.
decorauit. & reqͥem
post tantũ laborem
dedit. Ista pauca
breuiter concluden¬
da st̃. ne sermo in¬
cultꝰ fastidiat: Ad
miracula eiꝰ transeat
oratio. & quod adis
multis curaui adne¬

Expanded text:
congeriem construebat, congeriem construebat, et quasi in ergastulum suum conficiens corpus, linocinantes mundi infulas respuebat, consentiens apostoli sententiam, ubi exaestimandae tribulationes huius mundi ad futuram gloriam, quae revelanda erit in sanctis. O virtus abstinentiae et mortificatio carnis, quae ad caelos mittis milites Christi! O fervor caritatis, qui sic arduca contempta, penetres caelorum regna! Ut in Dei famulo Audbiliter exaltavit decoravit et requiem post tantum laborem dedit. 7. Ista pauca breviter conclaudenda sunt, nec sermo incultus fastidiat; ad miracula eius transeat oratio, vel, quod a dismultis curavi adne
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ imitari uitam.
& artã uł angustã
redẽptoris uiã. ꝑ quã
ꝑrexit sadcel estia reg¬
na¬
uis diceret eũ
un quã uel de
cibo. ac potu
esse satiatũ. Quẽ ita
esuries corporalis te¬
nuauerat : ut caro
adtrita & maciei pal.¬
lore suffusa. maxillȩ
eiꝰ lacrimarũ imbre
madefactȩ. cerucis
ambitum ferrei depͥ¬
chia simul cũ reliqͥs
xp̃i quasi catenatꝰ ob
amorem dnĩ tali se
custodia deuinxerat.
& desideria mundi
damnauerat : & ad
suꝑnã patriã festina¬
baͣt. & uelut ꝑsecu¬
tionis tempore mar¬
tẏrannis mergastulo
carceris dam nati
& in metallis retrusi.
ꝓrpi nomine pretio¬
sum sanguinem fude¬
runt. Ita & hic enpa¬
cis tempore desmnente
ꝑ secutione pse sibi
feruidꝰ miles instite¬
rat. confessionẽ prȩ-¬
clarus. martyrii pal¬
mã consectando ꝑme¬
ostea quidẽ qua¬
lem sibi lectum
aptauerat & re-¬
quiẽ corpuscło minis¬
trabat . narrare non
pigeat. Ipsam reqͥem
grabati. ñ deplumarũ
mollitie. sed delignoꝵ

Expanded text:
eius imitare vitam et artam vel angustam redemptoris viam, per quam perrexit ad caelestia regnauis diceret, eum umquam vel de cibo aut potum esse satiatum? Quem ita esuries corpore illius tenuaverat, ut caro adtrita et matie pallore subfusa, maxillae eius lacrimarum imbrem madefactae, cervices ambitum ferri cichia simul cum reliqua is Christi, quasi catenatus ob amore Domini, talem se custodiam devinxerat et desideria mundi damnaverat et ad superna patria festinabat. Et velut persequutionis tempore martyrannis, in ergastulum carceris damnati et in metallis retrusi, pro Christi nomine pretioso sanguine fuderunt, ita et hic in pacis tempore, desinente persequutione, ipse sibi fervidus milis institerat; confessione praeclarus, martyrii palma consectando promeostea quidem qualem sibi lectum aptaverat et requiem corpusculo ministrabat, narrare non pigeat. Ipsa requies grabatti non de plumarum mollitiae, sed de lignorum
Abbreviated transcription (Latin):
tacłm inrumpit. &
eum quẽ dñm domꝰ
inuenerit. dormientẽ.
necat: quia cũ uentu¬
ra damna sp̃s mini¬
me preuidet. hunc
mors ad supplicium
nescientẽ rapit. Fu¬
ri autem resisteret
siuigilaret: qͥa ad¬
uentũ iudicis qͥ occul¬
te animã rapit pre¬
cauens ei penitendo
occurreret. nesimpe

Expanded text:
taculum irrumpit, et eum quem Dominus domus invenerit dormientem necat: quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum Judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occu
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ẽẽ. suspecta.
ut dũ illam preuidere
non possumꝰ. adillam
sine intermissione prȩ¬
paremur. Quis putas
fidelis est seruus &
prudens. quẽ consti¬
tuit dñs suus super
familiam suã : Res¬
pondens ad interroga¬
ta saluator : primo
docet iudicium cun¬
ctis affuturũ. singłoq
iuxta meritũ oꝑĩs ac
sensꝰ sui capacitatem
nacturos. deinde qd
maxime quȩsierat
gram uirtutũ quã
mundo acculerit
ac singuł qͣntũ pos¬
sint ostendit esse
sectandam. Lc In it¬

Expanded text:
suspecta: ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. II. Quis putas fidelis est servus et prudens, quem constituit Dominus suus super familiam suam? Respondens ad interrogata Salvator primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem nacturos. Deinde quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit ac singulis quantum possint ostendit esse sectandam. I
Abbreviated transcription (Latin):
Em¬
porib
gis chilperici . ꝓͥum¬
cia. galliaruĩ suessoni¬
co opͥpido orti st̾ tres
uenerabiles uiri exu¬
no semine nobiles ge¬
nerati. gr̃a dei cglit
inluminat: ado. da¬
do. & rado. Pater
eoꝵ audechariꝰ. ma¬
ter uero nomine aiga:
decorati: qui arudi¬
mentis: nfantię lu¬
teraiii sunt acumi¬
ne informati. Ab
ipso pͥncipe dilecti.
prudentissime eru¬
diti abi ilustrib ui¬
rimogenitꝰ
uͦ adõ floruit
ordine mona¬
stico. religiosã que
appetens u̾itã mun¬
di huiꝰ calcauit ma¬
litiam. Rado aut̃
palacii thesauroꝵ
custos effectꝰ. scli
ctus. in elemosinis
largus. fidelit᷑ custo¬
diuit. atq infascib
ministrauit. Uene¬
rabilis ergo audo¬
enus cognom̃to da¬
do pontisex epis¬
copali cathedra sul-¬
limatꝰ : unacũ ho¬
nore regali functꝰ¬

Expanded text:
emporibus gis Chilperici, provintia Galliarum Suessionico opido orti sunt tres venerabiles viri, ex uno semine nobiles generati, gratia Dei caelitus inluminati, Ado, Dado et Rado. Pater eorum Audecharius, mater vero nomine Aiga, decorati. Qui a rudimentis infantiae litterarum sunt acumine informati, ab ipso principe dilecti, prudentissime eruditi ab inlustris viPrimogenitus vero Ado floruit ordine monastico, religiosamque adpetens vitam, mundi huius calcavit malitiam. Rado autem palatii thesauros custos effectus, una ctus, in elemosynis largus, fideliter custodivit atque in fascibus ministravit. Venerabilis ergo Audoinus cognomento Dado pontifex episcopale cathedra sublimatus, una cum honore regale in
Abbreviated transcription (Latin):
cula cõmemorat. Inqͥb
etiam uisiones & reue¬
lationes dnĩ cõmen¬
dans : ñ minꝰ se inspe¬
culatiua uirtute qͦd
per paucis ÷ imitabile
consũmatũ fuisse sig¬
nificat. Unde dicit.
Siue en un mente ex¬
cedimꝰ doeo. siue so¬
briĩ sumꝰ uob Quę
stetit  ait. Dñe. ñ¬

Expanded text:
cula commemorat. In quibus cula commemorat. In quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, non minus se in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit: Sive enim mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis . Quae stetit et ait: Domin
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissis nob̾ qualiter
subsistere ualeant prȩ¬
ontemplatiua uͦ
uita est. carita¬
tem quidem dĩ
& pximi tota mente
retinere. sed & abex¬
teriore actione quies¬
cere. soli desiderio con¬
ditoris inherere. ut
nil iã agere libeat.s
calcatis curis omibus
aduidendã faciem suĩ
creatoris animꝰ in ar¬
descat. ita ut iam no¬
uerit carnis corrup¬
tibilis pondꝰ cũ me¬
rore portare: totisq
desideriis appetere
illis ymindicis angłoꝵ
choris inter. ẽẽ: am¬
misceri cȩlestib ciuib.
de ęterna in conspectu
dei incorruptione gau¬
uerbum illiꝰ. Martha
autem: satagebat.
circa frequens ministe¬
rium. Hȩc utriq ui¬
tȩ congruere. nemo
qui dubitet. Et con¬
templatiuȩ quidem
uni formis ꝑfectio. ẽ.
exutam mentẽ acun¬
ctis hab̾e terrenis. eãq
quantũ humana im¬
becillitas siit unire
quens sit ministe¬
rium gentium
magister edocet. qui
creberrimis epistolarũ
dictis suos ꝓxp̃o t̾ra
mariq. labores. sua ꝑi¬

Expanded text:
nobis qualiter subsistere valeant proontemplativa vero vita est charitatem quidem Dei proximi tota mente retinere, sed ab 1326 exteriore actione quiescere, soli desiderio conditoris inhaerere, ut nil jam agere libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem sui Creatoris animus inardescat; ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gauverbum illius; Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Haec utrique vitae congruere nemo qui dubitet, et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis eamque quantum humana imbecillitas sinit unire quens sit ministerium, gentium magister edocet, qui creberrimis epistolarum dictis suos pro Christo marique labores ac sua peri
Abbreviated transcription (Latin):
ministrare.: Dic ergo
illi. ut me adiuuẽt.
Ex illoꝵ persona loqͥt᷑.
qui adhuc diuine con¬
templationis ignari.
solum quod didicere
fraternȩ dilectionis
opus deo placitum di¬
cunt. ideoq cunctos
qui xp̃o deuoti esse
uelint. huic manci¬
pandof autumant:
Et bene martha stecisse.
maria secus pedes dñi
sedisse describitur: qͥa
uita actiua laboriosa
desudat in certamine.
contemplatiua u paca¬
tis uitioꝵ tu multib
optata iam inxp̃o men¬
tis quiede per fruitur.
Et respondens dix̃ illi
dñs. Marcha marcha
sollicita es : & turbaris
erga plurima. Porro
unũ ÷ necessariũ. Et

Expanded text:
strare. Dic ergo illi ut adjuvet me. Ex illorum persona loquitur qui adhuc divinae contemplationis ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos, qui Christo devoti esse velint, huic mancipatos aEt bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur, quia vita activa laborioso desudat in certamine, contemplativa vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Christo mentis quiete perfruitur. Et respondens dixit illi Dominus: Martha, Martha sollicita es et turbaris circa plurima. Porro unum est necess
Abbreviated transcription (Latin):
dilectȩ soro¬
res duas ui¬
tas spuales quib inpre¬
senti scã exercetur ecda
demonstrant. marcha
quidem actualem qͦ
ꝓximo in caritate so¬
ciamur. maria uero
contemplatiuã : qua
in dĩ amore suspiramꝰ.
Actiua enĩ uita est
panẽ ȩsurienti tribuere.
uerbo sapientiȩ nesci¬
entẽ docere. errantẽ
corrigere. ad humilita¬
tis uiam superbientem

Expanded text:
dilectae sorores duas vitas spiritales, quibus in praesenti sancta exercetur Ecclesia, demonstrant. Martha quidem actualem, qua proximo in charitate sociamur; Maria vero contemplativam, qua in Dei amone suspiramus. Activa enim vita est, panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, errantem corrigere, ad humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. omĩb diebus iui¬
te meȩ: ut uideam uo¬
luntatẽ dm̃. & uisitẽ
na ergo & sola est
theoria id est con¬
templatio dei. cui
merito omĩa iustificatio¬
num merita uniuersa
uirtutũ studia post po¬
nuntur. Maria optimã
partem elegit. quȩ non
auferetur. Ecce pars mar

Expanded text:
ni omnibus diebus vitae meae, ut videam voluntatem Domini, et visitem Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei, cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Mar
Abbreviated transcription (Latin):
optamꝰ. scimꝰ. aut cupimꝰ.
Totꝰ mundꝰ caligine sum¬
mersus tenebris circum
fulserit. Quod ego fideli
mente ꝑpendens. utinã
ultimo contester affectu.
quod si me ad tempus
paulo ante trucidatȩ.
legionis itineris neces¬
sitas detulisset. conui¬
uiis uel epulis urĩs ho
ed̾ loquentẽ. subita per¬
cussoris obcruncat in¬
fessione ꝓmeruit. Cȩte¬
risq martyrib in eolo
co sic̃ morde ita ÷ ho¬
nore coniunctꝰ. Hȩc
nob tantũ denumero
ta sunt nomina: id
est beatissimi mau¬
ricu . exuperii. candi¬

Expanded text:
optamus scimus aut cupimus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fulserit . quod ego fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel epulis uestres heo loquentem subita| percussoris obtruncat infessione promeruit. Herisque martyribus in eodem loco sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec nobis tantum de numero erta sunt nomina: id est beatissimorum Maurici, Exuperi, Candi
Abbreviated transcription (Latin):
esset: ut discipline mili¬
taris traditꝰ ordo seueriꝰ
unc uictor alte ge¬
mitũ trahens gr̃a¬
uiterq suspirans.¬
exclamat. Heu me. qui
per tot annoꝵ militiã
ad hanc infelicẽ aetatẽ
ꝑueni. & in hac legio¬
ne militare non merui:
Quã bene int̾ tales glo¬
riose mortis honorẽ do¬
natꝰ. finẽ uitȩ inuemi¬
re potuissem. Saltẽ si
cõmilito indignꝰ eram.
uel me antracte hore
uiandi necessitas detũ¬
lisset. ut senilis pectoriᷤ
cruor tantoꝵ uirorũ
uictimis misceretur: Ob¬
tuleram corpꝰ hoc neci
dũ modo tantȩ laudis
consortio ñ carerem.
Talia dicentẽ ꝓfanoꝵ sta¬
tim turba uallauit. quȩ
dere minacit᷑ iubet: At
ille paululũ ocłos adcȩ¬
lum erigens. talit̃ ꝑcun
me uiuendi usus. ad hano
quã uidetis ꝑ dux̃ aeta¬
tem. Quȩcunq in hoc
mundo agunt᷑ aut
studiũ repꝑit. aut rerũ
uolubilitas agit. aut̃
uariꝰ semper casus infe¬
stat. Quodcunq uolumꝰ

Expanded text:
essit ut disciplinae| miliessit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius unc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque| suspiranexclamat. Eu mi qui per tot annorum| miliciam ad hanc infelicem aetatem uini| et in hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .| quedere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontme uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus
Abbreviated transcription (Latin):
tempsit rem prȩsentiũ.
obspem futuroꝵ: Sic
interfecta ÷ illa pla¬
nȩ angłica legio. quȩ
ut credĩmꝰ cũ illis ange¬
lorũ legionib iã col¬
laudant᷑ dm̃ in celis.¬
ꝑacta tandẽ cede. in
res prȩda diuiditur.
Nlãq maximianꝰ fa-¬
cultatẽ dederat. ut
quisq legionis illiꝰ
militẽ iugulasset. in¬
terempti spoliis ute¬
recur. Diuisa igitur
omiũ preda. aduescen¬
dũ epulandũq uictrix
turba consedit. Inte¬
rea ueteranꝰ quidã ul¬
timȩ ętatis semo fati¬
gatus nomine uictor.
ad contaminatũ cȩdib
locũ itineris necessitatẽ
deductꝰ ÷. Et dũ ad
epulas ꝓ aetatis uene¬
ratione abomib roga¬
recur . requirere cep̃it.
quȩ nã esset causa lȩ¬
titiȩ. quod inter tot
corpora ꝑ emptoꝵ gau¬
dentes exultantesq p̾os¬
sent milites epulari:
Dictũ a quodam est:
quod legio xpĩane le¬
gis studio cęrimonias
romanas cultũq deoꝵ
iussionib contempnere
uoluissent. dataq neci

Expanded text:
tempsit rem praesentium ob spem futurorum. sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelisacta tandem cede . inres praeda deuiditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor| ad contaminatum caedebus locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| a quodam est quod legio christianae legis studio| caeremonias romanas cultumque nomiiussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci
Abbreviated transcription (Latin):
nec unquã aut desertore
tiȩ fuimꝰ. aut ignauiȩ
formidinis meruimꝰ subire
flagitiũ. Tuis etiã ob-¬
instituti legib xpĩaniᷤ
demonũ cultꝰ & aras sẽp
pollutas sanguine uita¬
se de: ut aut sacrilegus
pollueres xpĩanos aũt
punires. Ne nos inqͥraᷤ
longiꝰ latitantes. nos
nosce. Habebis potesta¬
tituȩ subdita omĩum
corpora. auctorem uͦ
animas non tenebis.
Hec sic̃ uir sc̃s dixerat
legionis ꝓbat᷑ assentio.
ce cȩsariper satellites
ti prȩcepit iussio¬
ne. ut iterũ de
cimꝰ renouatȩ crudeli-¬
tatis ordo consũmaret᷑.
Post hanc uocẽ ad legi¬
onẽ uelocit᷑ ꝓperatur.
crudelia prȩcepta ꝑ a-¬
guntur. Reliqui ut
octodoꝵ redeant iubet᷑.
Tunc exuꝑiꝰ quẽ ante
principẽ uel cãpi docto¬
rem suꝑiꝰ memoraui.
correptis legionis sue
signis : hac circũstan¬
tes oratione confirmat:
Tenere me cõmilitoneꝰ
optimi seculariũ qui¬
dem belloꝵ signa per¬
spicitis. sed non ad hec

Expanded text:
Nec umquam aut desertores Nec umquam aut desertores fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obinstituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitase te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos . aut dederes . nec non| inquiras longius latitantes. Nos nosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero animas non tenebes . haec sicut uer sanctus dixerat .| legiones probatur . ascensu et cesari per satellites te praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquos+ octodorum| redeant . iubetur. Tunc exsuperius quem ante prenci| pem uel campidoctorem superius memoraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec
Abbreviated transcription (Latin):
qui sorte mͥ mortalita¬
tis ęqualis est.L
i hab̾e aliqͥd uiriũ
imꝑatoria prȩcep¬
ta potuissent. cir¬
ca beatissimoꝵ triũ pu¬
eroꝵ corpora. regis per¬
sarum ualuisset incen¬
dium . nec conteminere
nos memini. qͦd contẽp¬
tu lucis istiꝰ & despera¬
tione uitȩ. defensare
rem publicã deberemꝰ.
Iã tunc ꝓmisi mei cor¬
poris uilitatẽ. & spo¬
pondi hanc imꝑatorib
fidẽ: nec damen michi
ullꝰ tunc regna cȩlestia
spondente faciendũ ÷
si hoc potuimꝰ militiȩ
deuotione ꝓmittere:
Quin immo fortissimm
cõmilitones. olim deuo¬
tas animas subdamꝰ
preciosissimȩ passioni:
Sit nob̾ uirilis animꝰ.
fides inuiolata ꝑmaneat:
Iã cęrno ante tribunal
xp̃i stantes eos qͦs neci
paulo ante satelles re¬
guis deputauit. Illa
uera głã est . quȩ ȩter¬
nitatẽm beatã uite huiꝰ
breuitate mercat᷑: &qͣli
om̃s animo. una uoce. res¬
ponsum satellitib demꝰ.
mana arma suscepimꝰ.

Expanded text:
qui sorte| mihi mortalitaqui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendium . nec contemnere nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. mana arma suscipi| mus.
Abbreviated transcription (Latin):
hac oratĩonȩ sanctioreᷤᷤ
alloquit᷑. Aratulor
uirtuti ur̃ȩ cõmilito¬
nes optimi . quod amo¬
re religionis nullam.
uobis cẽsaris precepta
attulere formidinẽ.
animis. tradi ad necẽ
gloriosã cõmilitoneᷤᷤ
uros uidistis. quib
timui ne quisquã qͦd
armatis facile est
specie defensionis bea¬
tissimis funerib ma¬
nus obuias offerre
temptaret. Iam michi
ad huiꝰ rei interdictũ
exemplum. qui ex¬
emptũ uagina apłi
gladiũ ꝓpriȩ uocis
iussione recondidit:
diuino operi morta¬
lib dext̾ris obuiaret:
Quin immo. cepti oꝑiᷤᷤ
fidem perhenni resi¬
gione complete. Eacte¬
nus exempla sacris in¬
serta codicib legebamꝰ.
iam nunc per nosmetip¬
sos qͦd sequi deberemꝰ as
peximꝰ. E ece uallat
sum cõmilitonũ meoꝵ
corporib. qͦs delatere
meo funestꝰ satelles eri
reliqͥas uestib meis por¬
to: Et dubito eoꝵ sequi
necem quoꝵ gratulans
ammiror exemplũ: Nlon
quid imꝑator iubeat.

Expanded text:
hac orationem sancti oris hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manus obuias adferre temta| ret. Iam mihi ad huius rei interdictum exemplum qui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripreliquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et quid imperar iubeat
Abbreviated transcription (Latin):
mei imperatoria prȩcep
ciendaĩerat uindicta pub¬
lica. etiam si tantũ ma¬
iestatem regiam contẽp¬
nere uoluissent. Iungit᷑
despectui meo cęl estĩs
iniuria. & mecum pa¬
riter religio romana con¬
tempnit᷑. Sentiat con¬
tumax miles . me non
solum michi sed etiam
numinib meis dare pos
festinet. decimum quẽq
morti funesta sors prȩ¬
beꝯt. Discant ȩqualium
neces quos ordo premi¬
serit moriendi. qualit᷑
maximianꝰ uł sibi uel
numinib suis hac se¬
ueritate dederit ultio
nem. Post hanc uo¬
cem apparitoris ius¬
sio infausta porrigit᷑.
ad legionẽ uelociter
ꝓperatur: crudelia
precepta reserantur.
Tradunt᷑ neci. quos
ordo repperit nume¬
randi. Lexi ꝑcussorib
ceruices prȩbent. so¬
laq: int̾ eos erat de
gloriosȩ mortis acce¬
leradione condentio.
octodorum legio redeat.
iubecur. L¬
unc mauritius
primiceriꝰ pau¬
lulũ a satellitib
regiis segregatꝰ. con¬
uõcat legionem. &

Expanded text:
mei imperatoria praeceptmei imperatoria praeceptciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| dare possfestinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occupacione contencio octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et
Abbreviated transcription (Latin):
tis quã derrore mili¬
tari obȩdienda prȩ-¬
ciꝑent. Requirunt
itaq quid maximia
nus ira dictande man
dasset. Dictũ abhis
est. quod cȩsar ius¬
serat milites om̃s
immolasse hostias.
libasse sacrificia. &
sacramenta fanati¬
ci ordinis prebuisse:
iubere cęsarem. ut
legio festinanter
reuertens. cõmilitonũ
pa ret exemplo. Tunc
hi qui prȩ erant legi¬
oni. mi ti affatu dedere
gressos se octodorum:
quia iam fama ad eos
sacrificioꝵ ordinẽ detu¬
lisset: fas sibi uisũ ñ esse
uidereobtutꝰ : ẽẽ. sibi in
animo dm uiuu̾ colere:¬
& traditã orientali mo
adbellorũ usũ paratam¬
.ẽẽ. legionis uirtutem.
ad cõmittenda uͦ sacrile¬
gia sic̃ cȩsar prȩceꝑat
octodorũ non redixe.
sadellites nuntiaue¬¬
runt obstinatos. eẽ.
inimos legionis. nec
uelle precẽptis impera¬
toriis obedire. Tunc ma¬
ximianꝰ cȩsor iracundiȩ
nimietate succensus. ad
hanc uocẽ subito furore
ꝓsiliuit: Ergone. militeᷤ

Expanded text:
tes quam| terrore milites quam| terrore militare obaedienda praeciperent. Requirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere gressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse uideret obtutus . esse sibi in animo deum uiuum colere| traditam orientali morad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites|