comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante edocti que interrogati ꝓnuntiarent se milites esse legionari¬
os dicunt fame.⁊ iopia adductos dam ex castris exisse siquid
frumenti aut pecoris in agris repperire possent simili omne exer¬
citum inopia premi nec iam uires sufficere cuiusꝙͣ nec ferre opis
laborem posse. Itaq statuisse impatore si nichil in opugnationc
oppidi profecissent triduo ccercitum deducere. hec in quit a me
uercingentorix beneficia habetis quem proditionis in simulatis
cuius oꝑa sine uestro sanguine tantum exercitum uictorem fame
ꝯsumptum uidetis quem turpiter ex fuga se recipiente nequa
cuntas suis finib recipiat a me prouisum est. Conclamat omni
multitudo ⁊ suo more armis xrepat quod facere in eo ꝯsuerũt
cuius orationez approbant ⁊ sumui esse uercingentorigez ducez
nec de eius fide dubitandu nec maiore ratione bellum administra¬

Expanded text:
ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionariante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cuiusquam nec ferre operis laborem posse: itaque statuisse imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, triduo exercitum deducere. "Haec," inquit, "a me," Vercingetorix, "beneficia habetis, quem proditionis insimulatis; cuius opera sine vestro sanguine tantum exercitum victorem fame consumptum videtis; quem turpiter se ex fuga recipientem ne qua civitas suis finibus recipiat a me provisum est." Conclamat omnis multitudo et suo more armis concrepat, quod facere in eo consuerunt cuius orationem approbant: summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administra
Abbreviated transcription (Latin):
uis fuisse utile quo sint profecti summã imperii se consulto nulli
discedente tradidisse ne is multitudinis studio ad dimicandũ im¬
pelleretur. Cuirei propter animi mollitiem studere omnes uidẽt
q diutius laborem ferre non possent. Romani si casu interueni¬
rent fortune si alicuius indicio uocati huic habendar gratia ꝙ
⁊ paucitate coꝵ ex loco supiore cognosceret ⁊ iurtutez despicere
potuerit qui dimicare non ausi turpiter se in castra recepint. Impe¬
rium sc ab cesare ꝑ proditionez nullum desiderare quod habere
rictoria posset que iam esset sibi atq omnib gallis explorata ꝗn
etiam ipsis remitteret si sibi magis honorem tribuere: ꝗͣ a se salutẽ
accipe uideantur. hec ut intelligatis inquit a me sincere ꝓnunna¬
ri audite romanos milites: ꝓducitq seruos quos in pabulatione
paucis ante dieb excepat ⁊ fame uinculisq excruciauerat. Huar

Expanded text:
illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propter animi mollitiem studere omnes videret, quod diutius laborem ferre non possent. Romani si casu intervenerint, fortunae, si alicuius indicio vocati, huic habendam gratiam, quod et paucitatem eorum ex loco superiore cognoscere et virtutem despicere potuerint, qui dimicare non ausi turpiter se in castra receperint. Imperium se ab Caesare per proditionem nullum desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explorata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorem tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere pronuntiari, audite Romanos milites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam
Abbreviated transcription (Latin):
recusarent sume se iniꝗtatis dixit. Memnari debere nisi cor ui¬
tam sua salute habeat cariorem. Sic milites ꝯsolatus eodem dic
reducit in castra reliquaq que ad oppugnationẽ ꝑtinebant:
oppidi administrare instituit. Uercingentorir cum ad suos re¬
disset. ꝓditionis insimulaturꝙ castra propius romanos monuis¬
set ꝙ cum omni eꝗtatu discessiss ꝙ sinc impio tantas copias
reliquisset.q eius discessu romani tanta oportunitate ⁊ celeri¬
tate uenissent. non hec omnia fortuto ac sine ꝯsilio accitere po¬
tuisse. regnu ulum gallie malle cesaris essu ꝙͣ ipsoꝵ habere be¬
neficio. Tali modo accusitus ro hec respondit ꝙ castra mouisset fa¬
ctum inopia pabuli etiam ipsis hortantib.ꝙ propius romanos ac¬
cessisset ꝑsuasum loci oportumitate qui seipsum munitione defen¬
teret. Eꝗtum uero opam neq in loco palustri desiderari debiisse ⁊

Expanded text:
recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum virecusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites consolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celeritate venissent: non haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accusatus ad haec respondit: Quod castra movisset, factum inopia pabuli etiam ipsis hortantibus; quod propius Romanos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munitione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri desiderari debuisse et
Abbreviated transcription (Latin):
arma expediri iussit. Collis erat leuiter. ab infimo accliuis. hũc
ex omnib fere partib palus difficilis atq impedita cingebat.
non latior pedib.l. hoc se colle interruptis pontib galli fiducia
loci ꝯtinebant: gregatimq distributi ciuitates omnia uada ac
saitus eius paludis obtinebant sic animo parati ut si eam palu¬
dem romani prumpe conarentur hesitantes premerent ex loco
supiore ut qui ꝓpinqtatem ioci uiderent paratos prope eq̃ mar¬
te ad dimicandu existimarent.⁊ qui iniꝗtate itionis pspice¬
rent uiani simulatione se se ostentare. gnoscerent. Indignanteᷤᷤ
milites cesar ꝙ ꝯspectum suu hostes ferre possent. tantulo spacio
interiecto ⁊ signu prelii exposcentes edocet quanto detrimento
⁊ quot uiroꝵ fortium morte necesse sit constare uictoria. Quos
cum sic animo paratos uideret. ut nullum prosua laude piculu

Expanded text:
arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta. Hoc se colle interruptis pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo parati, ut, si eam paludem Romani perrumpere conarentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci videret paratos prope aequo Marte ad dimicandum existimaret, qui iniquitatem condicionis perspiceret inani simulatione sese ostentare cognosceret. Indignantes milites Gaesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude periculum
Abbreviated transcription (Latin):
derent hoc se ignominie laturos loco sunceptam oppugnatione
reliquissent prestare omnes ꝑferre acerbitates ꝙͣ nonciuib ro
qui genabi ꝑfidia galloꝵ interissent parentarent. Hec eadem cẽ¬
turionib tribunisq militum mandabant ut peos ad cesarem de¬
ferrentur. Cum iam muro turres appropinquassent cesar ex capti
uis gnouit uercingentorigem ꝯsumpto pabulo castra mouisse
propius. auaricum. atq ipsum cum eꝗtatu expeditisq qui intereq¬
tes preliari ꝯsuessent insidiarum causa eo profectum quo nostros
postero die pabulatum uenturos arbitraretur. Quib reb cognitis
media nocte silentio ꝓfectus ad hostium castra mane puenit. Iui ce¬
leriter ꝑ exploratores aduentu cesars gnito carros impedimẽta¬
q sua in arctiores siluas abdider. Copias omnes in loco edito at¬
q apto instruxer. Qua re nuntiata cesar celeriter sarcinas ꝯfern

Expanded text:
derent: hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem derent: hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent: praestare omnes perferre acerbitates, quam non civibus Romanis, qui Cenabi perfidia Gallorum interissent, parentarent. Haec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. Illi celeriter per exploratores adventu Caesaris cognito carros impedimentaque sua in artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt. Qua re nuntiata Caesar celeriter sarcinas conferri,
Abbreviated transcription (Latin):
gustum habebat aggerem apparare uineas agere turres duas ꝯ¬
stituere cepit. Nam circũuallare loci natura prohibebat de re frum̃¬
taria boios atq heduos adhortari non destitit. Quoꝵ alteri ꝙ nul¬
lostudio agebant non multum adiuuabant alteri non magnis fa¬
cultatib q ciuitas erat exigua.⁊ infirma celeriter quod habuer cõ¬
sumpserunt sumina cum difficultate rei frumẽtarie affecto exerci¬
tu tenuitate boioꝵ indiligentia heduoꝵ incendiis edificioꝵ usq
eo ut complures dies milites frumento caruerint ⁊ pecore ex lon¬
ginꝗorib uicis adacto extremã famem sustentarent. Nulla tamẽ
Quinetiam cesar cum in opere singulos appellaret.⁊ si acerbius ĩ¬
opiam ferrent se dimissuꝵ oppugnationem diceret. uniuersi ab
co ue id faceret petebant sic secum plures annos illo imꝑante ⁊¬
meruisse ut nullam ignominia acciꝑent. nusꝙͣ inceptare disce¬

Expanded text:
gustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas cgustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat. De re frumentaria Boios atque Aeduos adhortari non destitit; quorum alteri, quod nullo studio agebant, non multum adiuvabant, alteri non magnis facultatibus, quod civitas erat exigua et infirma, celeriter quod habuerunt consumpserunt. Summa difficultate rei frumentariae adfecto exercitu tenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, usque eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex longinquioribus vicis adacto extremam famem sustentarent, nulla tamen Quin etiam Caesar cum in opere singulas legiones appellaret et, si acerbius inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi ab eo, ne id faceret, petebant: sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re disce
Abbreviated transcription (Latin):
bo flumine ⁊ palute circundata unu habeat ⁊ ꝑ angustum a¬
ditum datur petentib uenia dissuatente primo uercingentorige
post ocedente ⁊ precib ipsoꝵ ⁊ miscricordia ⁊ uulgi. Defensores
oppido ydonei deliguntur. uercingentorix minorib cesarem itine¬
rib subsequitur ⁊ locum castris deligit paludib siliusq munitu
ab auarico longe milia passuu xui. ibi ꝑcertos exploratores in
singula dierum tempora que ad auaricum gererentur gnosceba
⁊ quid fieri uellet impabat omnes nostras pabulationes frumẽ¬
tationesq obseruabat: dispsoeq cum longius necessario procede¬
rẽt adoriebatur magnoq in ꝯmodo afficiebat.⁊ si quantu ratione
puideri poterat a nostris occurrebatur ut in certis temporib diu̾¬
sisq itinerib iretur castris ad eam partem oppidi positis cesar q̃
intermissa a flumine ⁊ a paludib aditum ut supra diximus an¬

Expanded text:
bus flumine et palude circumdata unum habeat et perangustum abus flumine et palude circumdata unum habeat et perangustum aditum. Datur petentibus venia dissuadente primo Vercingetorige, post concedente et precibus ipsorum et misericordia vulgi. Defensores oppido idonei deliguntur. Vercingetorix minoribus Caesarem itineribus subsequitur et locum castris deligit paludibus silvisque munitum ab Avarico longe milia passuum XVI. Ibi per certos exploratores in singula diei tempora quae ad Avaricum agerentur cognoscebat et quid fieri vellet imperabat. Omnis nostras pabulationes frumentationesque observabat dispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficiebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur. Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, an
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Preterea oppida incendi oportere que non mumtione. No¬
ci natura ab omni sint piculo tuta neu suis sint ad detestandu
militiam receptacula: neu romanus ꝓposita ad copiam ꝯmeatus
predamq collendam. hec si grauia aut acerba uideantur multo
illa grauius extimare liberos ꝯiuges in seruitutez abstrahi ipses
interfici que sit necesse accidere uictis. Omniuz ꝯsensu hac sentẽ¬
tia probata uno die. amplius.xx. urbes biturigum incenduntur
hoc idem in reliquis ciuitatib in omnib partib incendia ꝯspi¬
cupaturos ꝯfidebant. dicebatur de auarico in ꝯmuni ꝯsilio incẽ¬
di placeret an defendi ꝓcumbunt omnib gallis ad pedes bitu¬
nces ne pulcerrimã prope totius gallie urbem que presidio⁊
ornamento sit cis omnib sius manib succendere cogerentur.
facile se loci natura defensuros dicunt ꝙ prope ex omnib parti¬

Expanded text:
possit. Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et lopossit. Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam. haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici; quae sit necesse accidere victis. Omnium consensu hac sententia probata uno die amplius XX urbes Biturigum incenduntur. Hoc idem fit in reliquis civitatibus: in omnibus partibus incendia conspiciperaturos confidebant. Deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi. Procumbunt omnibus Gallis ad pedes Bituriges, ne pulcherrimam prope totius Galliae urbem, quae praesidio et ornamento sit civitati, suis manibus succendere cogerentur: facile se loci natura defensuros dicunt, quod prope ex omnibus parti
Abbreviated transcription (Latin):
uellaunodum. genabi nouioduni acceptis suos ad ꝯsilium prouorat
Socet longe alia ratione esse bellum gerendum atq antea gestum
sit omnib modis huic rei studendum ut pabulatione aut cõmea¬
tu romani prohibeantur. Io esse facile cum equitatu ipsi abuntẽt
⁊ ꝙ anni tempore subleuentur pabulum secari non posse necessa¬
no dispsos hostes ex edificiis petere. hos omnes quotidie ab equi¬
tib diripi posse. Preterca salutis causa rei familiaris ꝯmoda ne¬
gligenda uicos atq edificia incendi oportere. hoc spacio abora
quoq uersus quo pabulandi causa adire posse uideantur haru
ipsis rerum copiam suppetere ꝙ quoꝵ finib bellum geratur eoru
opib subleuentur. Romanos aut in opiam laturos non aut ma¬
gno piculo longus a castris ꝓcessuros neq interesse ipsos ne i¬
terficiant impedimentis ne exuant. quib amissis bellum geri nõ

Expanded text:
Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat. Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat. Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit. Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani prohibeantur: id esse facile, quod equitatu ipsi abundent et quod anni tempore subleventur; pabulum secari non posse; necessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse. Praeterea salutis causa rei familiaris commoda neglegenda: vicos atque aedificia incendi oportere hoc spatio ab via quoque versus, quo pabulandi causa adire posse videantur. Harum ipsis rerum copiam suppetere, quod, quorum in finibus bellum geratur, eorum opibus subleventur: Romanos aut inopiam non laturos aut magno periculo longius ab castris processuros; neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non
Abbreviated transcription (Latin):
clamore sublato arma cape portas claudere muꝵ complere ce¬
punt. Centuriones in oppido cum ex significatione galloꝵ no¬
ui aliquid abhis iniri ꝯsilii intellexissent gladus districtis por¬
tas occupauer suosq omnes incolumes recepunt. Cesar ex cas¬
tris equitatu educi iubet p̃lium equestre ꝯmittitur laborantib
iam suis germanos equites circiter. cccc. submittit quos ab initio
secum habere instituerat. Eoꝵ impetum galli sustinere non potu¬
erunt atq in fugam ꝯiecti multis amissis se ad agmen recepunt
Quib ꝓfligatis rursus oppidani pterriti comprchensos eos quoꝵ
oꝑam plebem concitatam extimabant ad cesarem perduxerunt se
erat maximu munitissimuq in finib bituricu atq agri ferti¬
ussima regione ꝓfectus est ꝙ eo oppido recepto biturigum se in
potestatem redactuꝵ cõfidebat. Uercingẽtorix tot ꝯtinuis in ꝯmodi

Expanded text:
clamore sublato arma capere, portas claudere, murum complere coeclamore sublato arma capere, portas claudere, murum complere coeperunt. Centuriones in oppido, cum ex significatione Gallorum novi aliquid ab eis iniri consili intellexissent, gladiis destrictis portas occupaverunt suosque omnes incolumes receperunt. Caesar ex castris equitatum educi iubet, proelium equestre committit: laborantibus iam suis Germanos equites circiter CCCC summittit, quos ab initio habere secum instituerat. Eorum impetum Galli sustinere non potuerunt atque in fugam coniecti multis amissis se ad agmen receperunt. Quibus profligatis rursus oppidani perterriti comprehensos eos, quorum opera plebem concitatam existimabant, ad Caesarem perduxerunt seserat maximum munitissimumque in finibus Biturigum atque agri fertilissima regione, profectus est, quod eo oppido recepto civitatem Biturigum se in potestatem redacturum confidebat. Vercingetorix tot continuis incommodis
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiata cesar legiones quas expeditas esse uisserat. portis incẽ¬
sis intromitit acq oppido potitur ꝑpaucis ex hostib numero de¬
siteratis quin cuncti capentur. ꝙ pontis atq itineꝵ angustie mul¬
titudinis fugam intercluserant. Oppidum diruit atq incendit
predam militib donat exercitum ligerim traducit atq in bitu¬
rigum fines ꝑuenit. Uercingentorix ubi de cesaris aduentu co¬
gnouit oppugnare destitit atq obuiam cesari ꝓficiscitur. Ille op
nissent oratum ut sibi ignosceret sueq uite ꝯsuleret ut celeritate
reliquas res ꝯficeret quarum pleraq erat ꝯsecutus arma ꝯferri
equos produci obsides dari iubet parte iam obsidum tradita
cum reliqua administrarentur centurionib ⁊ paucis militib
cul uisus est qui agmen uercingentorigis antecesserat quem
simul atq oppidani ꝯspererunt atq in spem auxilii uencrunt

Expanded text:
nuntiata Caesar legiones quas expeditas esse iusserat portis incennuntiata Caesar legiones quas expeditas esse iusserat portis incensis intromittit atque oppido potitur, perpaucis ex hostium numero desideratis quin cuncti caperentur, quod pontis atque itinerum angustiae multitudinis fugam intercluserant. Oppidum diripit atque incendit, praedam militibus donat, exercitum Ligerem traducit atque in Biturigum fines pervenit. Vercingetorix, ubi de Caesaris adventu cognovit, oppugnatione destitit atque obviam Caesari proficiscitur. Ille oppnissent oratum ut sibi ignosceret suaeque vitae consuleret, ut celeritate reliquas res conficeret, qua pleraque erat consecutus, arma conferri, equos produci, obsides dari iubet. Parte iam obsidum tradita, cum reliqua administrarentur, centurionibus et paucis militibus hostium procul visus est, qui agmen Vercingetorigis antecesserat. Quem simul atque oppidani conspexerunt atque in spem auxili venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
se hostem relinq̃ret quo expeditiore re frumentaria uteretur op¬
pugnare instituit: idq biduo circũuallauit. Tertio die missis
ex oppido legatis de deditione arma ꝯferri iumenta ꝓduci sercẽ¬
tos obsides dari iussit. Ea qui ꝯficeret. C. treboniu legatu re¬
unquit. Ipse ut ꝙͣ primu iterfaceret genabium carnutu prosi¬
ciscitur. Qui tum pͥmu allato nuntio de oppugnatione uallau¬
diini cum longius eam rem se ductum iri existimarent p̾sidiu
genabi tuendi causa quod eo mitterent ꝯparabant. Huc biduo
puenit castris ante oppidum positis dici tempore exclusus op
tib imꝑat. Et q oppidum genabum pons fluminis ligeris ꝯti¬
nebat ueritus ne noctu ex oppito pfugerent duas legiones in ar¬
mis ercubare uibet. Senabenses paulo ante mediam noctem silen¬
tio ex oppito egressi flumen transire ceꝑunt. Quare perploratoreͤ

Expanded text:
se hostem relinqueret, quo expeditiore re frumentaria uteretur, opse hostem relinqueret, quo expeditiore re frumentaria uteretur, oppugnare instituit idque biduo circumvallavit; tertio die missis ex oppido legatis de deditione arma conferri, iumenta produci, sescentos obsides dari iubet. Ea qui conficeret, C. Trebonium legatum relinquit. Ipse, ut quam primum iter faceret, Cenabum Carnutum proficiscitur; qui tum primum allato nuntio de oppugnatione Vellaunoduni, cum longius eam rem ductum iri existimarent, praesidium Cenabi tuendi causa, quod eo mitterent, comparabant. Huc biduo pervenit. Castris ante oppidum positis diei tempore exclusus in tibus imperat et, quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris contingebat, veritus ne noctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet. Cenabenses paulo ante mediam noctem silentio ex oppido egressi flumen transire coeperunt. Qua re per exploratores
Abbreviated transcription (Latin):
cesar collocauerat heduisq attribuerat oppugnare instituit. Ma¬
gna hec res cesari difficultatem ad ꝯsilium capiendu afferebat
si reliqua partem hyemis uno in loco legiones ꝯtineret ne stipẽ¬
diariis heduoꝵ expugnatis cuncta gallia deficeret ꝙ nullũ ami¬
cis in eo presidium uideret positum esse. Si maturius ex hyb̃nis
educeret ne abre frumentai̾a duris subuectionib laboraret. p̃¬
stare uisum est tamen omnes difficultates ppeti ꝙͣ tanta ꝯtume¬
lia accepta omniu suoꝵ uoluntates alienare. Itaq cohortatuᷤ
heduos de supportando ꝯmcatu p̾mitut adbaios qui de suo aduẽ¬
tu doceant hortenturq ut in fide maneant atq hostium impetu
magno animo sustincant. Quab ageduur legionib atq imped¬
mentis totius exercitus relictis ad boios ꝓficiscitur. altero die
cum ad oppidum senonu uelladuodunur uenisset ne quem post

Expanded text:
Caesar collocaverat Aeduisque attribuerat, oppugnare instituit. MaCaesar collocaverat Aeduisque attribuerat, oppugnare instituit. Magnam haec res Caesari difficultatem ad consilium capiendum adferebat, si reliquam partem hiemis uno loco legiones contineret, ne stipendiariis Aeduorum expugnatis cuncta Gallia deficeret, quod nullum amicis in eo praesidium videretur positum esse; si maturius ex hibernis educeret, ne ab re frumentaria duris subvectionibus laboraret. Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti, quam tanta contumelia accepta omnium suorum voluntates alienare. Itaque cohortatus Aeduos de supportando commeatu praemittit ad Boios qui de suo adventu doceant hortenturque ut in fide maneant atque hostium impetum magno animo sustineant. Duabus Agedinci legionibus atque impedimentis totius exercitus relictis ad Boios proficiscitur. Altero die cum ad oppidum Senonum Vellaunodunum venisset, ne quem post
Abbreviated transcription (Latin):
nione ꝑceperat pro causa supplementi cꝗtatusq cogendi ab exer¬
citirdiscedit brutum adolescentez his copiis preficit. hunc monet
ut in omnes partes cꝗtes ꝙͣ latissime ꝑuagentur datuꝵ se oꝑam
ne longuis triduo ab castris absit. his ꝯstitutis reb suis inopi¬
nantib ꝙͣ maximis potest itinerb uienna ꝑuenit. Ibi nactus¬
est recente eꝗtatum quem multis ante dieb eo premiserat ne¬
q diumo neq nocturno itinere intermisso ꝑ fines heduoꝵ in lin¬
gonas ꝯtendit ubi due legiones hyemabant ut siquid etiam de
sua salute ab heduis iniretur ꝯsilii celeritate p̾curreret. Eo cum ꝑ¬
uenisset ad reliquas legiones mittit priusq omnes in unu locu
cogit ꝙͣ de eius aduentu aruerns nuntiari posset. Hac re ꝯgnita
uercingentorix rursus in bituriges erercitu reducit. Atq inde ꝓ¬
fectus gergobina boior oppidum ꝙ ibi heluetios prelio uictos

Expanded text:
nione praeceperat, per causam supplementi equitatusque cogendi ab exernione praeceperat, per causam supplementi equitatusque cogendi ab exercitu discedit; Brutum adulescentem his copiis praeficit; hunc monet, ut in omnes partes equites quam latissime pervagentur: daturum se operam, ne longius triduo ab castris absit. His constitutis rebus suis inopinantibus quam maximis potest itineribus Viennam pervenit. Ibi nactus recentem equitatum, quem multis ante diebus eo praemiserat, neque diurno neque nocturno itinere intermisso per fines Aeduorum in Lingones contendit, ubi duae legiones hiemabant, ut, si quid etiam de sua salute ab Aeduis iniretur consili, celeritate praecurreret. Eo cum pervenisset, ad reliquas legiones mittit priusque omnes in unum locum cogit quam de eius adventu Arvernis nuntiari posset. Hac re cognita Vercingetorix rursus in Bituriges exercitum reducit atque inde profectus Gorgobinam, Boiorum oppidum, quos ibi Helvetico proelio victos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ aruernos ab heluus discludit diuersissimo tempore anni altissi¬
ma niue iter impediebat. Tamen discussa niuc sex in altitudine
pedum atq ita uiis patefactis sũmo militum sudore ad fines ar¬
uernoꝵ ꝑuenit. Quib oppressis mopinantib ꝙ se sicceuenna
ut muro munitos existimabant ac ne singulari quidem unꝙͣ ho¬
mini eotempore anni semite patuerant eꝗtib impat ut ꝙͣ latis¬
suc possint uagentur ⁊ ꝙͣ maximu hostib terrorem inferant.
Celeriter hec fama ac nuntii ad uercingentorigez pferunt᷑ que
ꝑterriti omnes aruerni circumsistunt atq obsecrant ut suis for¬
tunis ꝯsulat neue ab hostib diripiantur presertim cum uide¬
ant omnes ad sebellum translatum: quoꝵ ille precib ꝑmotus
castra ex biturigib mouet ꝑaruernos uersus. at cesarbiduu
in his locis moratus ꝙ hec de uercingentorige usus uentura opi¬

Expanded text:
s Cevenna, qui Arvernos ab Helviis discludit, durissimo tempore anni altissis Cevenna, qui Arvernos ab Helviis discludit, durissimo tempore anni altissima nive iter impediebat, tamen discussa nive sex in altitudinem pedum atque ita viis patefactis summo militum sudore ad fines Arvernorum pervenit. Quibus oppressis inopinantibus, quod se Cevenna ut muro munitos existimabant, ac ne singulari quidem umquam homini eo tempore anni semitae patuerant, equitibus imperat, ut quam latissime possint vagentur et quam maximum hostibus terrorem inferant. Celeriter haec fama ac nuntiis ad Vercingetorigem perferuntur; quem perterriti omnes Arverni circumsistunt atque obsecrant, ut suis fortunis consulat, neve ab hostibus diripiantur, praesertim cum videat omne ad se bellum translatum. Quorum ille precibus permotus castra ex Biturigibus movet in Arvernos versus. At Caesar biduum in his locis moratus, quod haec de Vercingetorige usu ventura opi
Abbreviated transcription (Latin):
ones in ꝓuincia arcesseret se absente in itinere prelio dimicatu¬
ras intelligebat si pse ad exercitu ꝯtenderet nehis ꝗdem eotẽ¬
pore qui quieti uiderentur suam salutem recte ꝯmitti uidebat. In¬
terim lucterius caduitus in rutenos missus eam cuutatem anier¬
nis ꝯciliat pgressus in iniciobriges ⁊ gabalos ab utrisq obsites
accipit ⁊ magna coacta manu in ꝓuincia narbona uersus cruptio¬
nez facerc ꝯtendit. Qua re nuntiata cesar omnib ꝯsiliis ante uer¬
tendu extimauit ut narbonam ꝓficisceretur co cum uenisset ti¬
mentes ꝯfirmat presidia in rutenis ꝓuincialib. uolcis arctomi¬
cis tholosatib circumq narbona que loca hostib erant funtima
ꝯstituit partem copiaꝵ ex ꝓuincia supplementumq quod ex ita¬
lia xoduxerat in helbios qui fines aruernoꝵ ꝯtingunt ꝯuerure
iubet.his reb ꝯparatis remisso iam lucterio ⁊ remoto ꝙ intra¬

Expanded text:
ones in provinciam arcesseret, se absente in itinere proelio dimicatuones in provinciam arcesseret, se absente in itinere proelio dimicaturas intellegebat; si ipse ad exercitum contenderet, ne eis quidem eo tempore qui quieti viderentur suam salutem recte committi videbat. Interim Lucterius Cadurcus in Rutenos missus eam civitatem Arvernis conciliat. Progressus in Nitiobriges et Gabalos ab utrisque obsides accipit et magna coacta manu in provinciam Narbonem versus eruptionem facere contendit. Qua re nuntiata Caesar omnibus consiliis antevertendum existimavit, ut Narbonem proficisceretur. Eo cum venisset, timentes confirmat, praesidia in Rutenis provincialibus, Volcis Arecomicis, Tolosatibus circumque Narbonem, quae loca hostibus erant finitima, constituit; partem copiarum ex provincia supplementumque, quod ex Italia adduxerat, in Helvios, qui fines Arvernorum contingunt, convenire iubet. His rebus comparatis, represso iam Lucterio et remoto, quod intra
Abbreviated transcription (Latin):
reliq̃rat copias eꝗtatus peditatusq subsidio biturigib mittunt
Qui cum ad flumen ligerim uenissent. quod bituriges abheduis
diuidit paucos dies ibi morati neq flumen transire ausi reuer¬
tuntur legatisq nostris renuntiant se biturigum ꝑfidiam ueritᷤᷤ
reucrtisse quib id ꝯsilii fuisse ꝯgnouerint ut si flumen transissc̃i
una ex parte ipsi altera auerni se circum sisterent. Id ea de causa
qua legati ꝓnuntiauerint an ꝑfidia adducti fecerint qd̾ nichil
nobis ostat. non uidetur procerto esse ꝓponendu. Situriges
coꝵ discessu statim cum auernis uinguntur. his reb cesari ui
italiam nuntiatis. cum iam ille urbanas res untute gnei pom¬
peu ꝯmodiorem in statum puenisse intelligeret in trans alpinã
galliam profectus est. Eo cum uenisset magna difficultate affi¬
ciebatur qua ratione ad exercitum puenire posset. Nam si legi¬

Expanded text:
reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus mittunt. reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus mittunt. Qui cum ad flumen Ligerim venissent, quod Bituriges ab Aeduis dividit, paucos dies ibi morati neque flumen transire ausi domum revertuntur legatisque nostris renuntiant se Biturigum perfidiam veritos revertisse, quibus id consili fuisse cognoverint, ut, si flumen transissent, una ex parte ipsi, altera Arverni se circumsisterent. Id eane de causa, quam legatis pronuntiarunt, an perfidia adducti fecerint, quod nihil nobis constat, non videtur pro certo esse proponendum. Bituriges eorum discessu statim cum Arvernis iunguntur. His rebus in Italiam Caesari nuntiatis, cum iam ille urbanas res virtute Cn. Pompei commodiorem in statum pervenisse intellegeret, in Transalpinam Galliam profectus est. Eo cum venisset, magna difficultate adficiebatur, qua ratione ad exercitum pervenire posset. Nam si legi
Abbreviated transcription (Latin):
pium. Qua oblata potestate omnib his ciuitatib obsides impe¬
rat: certum numeꝵ militum celerit̾ ad se adduci uissit. armoꝵ quã¬
tum queq ciuitas domi quodq ante tempus effecerat ꝯstituit.
In primis eꝗtatui studet sũme diligentie summa imperii seuerita¬
tem addit magnitudine supplitii dubitantes cogit. Nam maiore
ꝯmisso delicto igne atq tormentis necat leuiore de causa aurib
desectis aut singulis effossis oculis domu remittit ut sint reliꝗs
documento ⁊ magnitudine pene pterreant alios. his suppliciis
celeriter coacto exercitu lucceriu cadurcum summe hominẽ au¬
dacic cum parte copiaꝵ in rutenos mittit. Ipse in bituriges pro¬
ficiscitur. Euis aduentu bituriges ad heduos quoꝵ erant infide
legatos mittunt subsidiu rogatum quo facilius hostuim copiaᷤᷤ
sustinere possint. Hedui de ꝯsilio legatoꝵ quos cesar ad exercitũ

Expanded text:
perium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides impeperium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet, armorum quantum quaeque civitas domi quodque ante tempus efficiat constituit; in primis equitatui studet. Summae diligentiae summam imperi severitatem addit; magnitudine supplici dubitantes cogit. nam maiore commisso delicto igni atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios. His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte copiarum in Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius adventu Bituriges ad Aeduos, quorum erant in fide, legatos mittunt subsidium rogatum, quo facilius hostium copias sustinere possint. Aedui de consilio legatorum, quos Caesar ad exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
ter principatu gallie totius obtinuerat ⁊ obeam causam ꝙ regnũ
appetebat. a ciuitate erat interfectus ꝯuocatis suis clientib facile¬
eos incendit. Cognito eius ꝯsilio .ad arma. xurrunt. ꝓhibetur ag̾¬
gobia patruo suo aluisq pͥncipib qui hanc tentandar fortunã nõ
extimabant. expeilitur ex oppido uercingẽtorix. Non destitit tam̃
atq in agris habet delectum egentiu ac ꝑditoꝵ. hac coacta ma¬
nu quoscunq adit ex ciuitate ad suam sententia pducit. hortat᷑
ut coĩs libtatis causa arma capiant magnisq coactis copus ad¬
uersarios suos a ꝗb erat paulo ante ciectus expellit de ciuitate rex
a suis appellatur. Simittit quaq uersus legationes obtestatur ut
infide maneant. Celeriter sibi senones parisios pictones cadur¬
cos. tulones aulercos. lemonices andos reliquosq omnes q oc
ccanu attingunt adiungit. omniu ꝯsensu ad eum defertur im¬

Expanded text:
ter principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum ter principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appetebat, ab civitate erat interfectus, convocatis suis clientibus facile incendit. Cognito eius consilio ad arma concurritur. Prohibetur auisque principibus, qui hanc temptandam fortunam non existimabant; expellitur ex oppido Gergovia; non destitit tamen atque in agris habet dilectum egentium ac perditorum. Hac coacta manu, quoscumque adit ex civitate ad suam sententiam perducit; hortatur ut communis libertatis causa arma capiant, magnisque coactis copiis adversarios suos a quibus paulo ante erat eiectus expellit ex civitate. Rex ab suis appellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur ut in fide maneant. Celeriter sibi Senones, Parisios, Pictones, Cadurcos, Turonos, Aulercos, Lemovices, Andos reliquosque omnes qui Oceanum attingunt adiungit: omnium consensu ad eum defertur im
Abbreviated transcription (Latin):
centur. Et qm̃ in p̾sentia de obsidib cauere inter se non yossent ne
res efferatur ut uire uirando ac fide sanciat petunt collatis muitani¬
b signis quod more eoꝵ grauissima cerimonia ꝯtinctur. ne facto
iitio belli a reliquis deserantur. Tunc collaudatis cormutib dato
uire iurando ab omnib ꝗ aderant tempore cius rei ꝯstituto aꝯsilio
disceditur. ubi ea dies uenit. Carnutes ꝯturoto ⁊ condimo ducib¬
cuint bonaq eoꝵ diripitnt. Celeriter ad omnes gallie cunt.ates
fama prefertur. Nam ubiq maior ⁊ illustrior incrdit res clamõc
pagros regionesq significant. Hanc alii deinceps excipiunt et ꝓ¬
rimis tradunt ut tum accroit. nam que genabi oriente sole gesta
sunt ante pͥma ꝯfectam uigiliam in finib aruenoꝵ audita sunt qd̃
spacium est milib passinm circiter chx. Simili ratione ibi uercĩ¬
gẽtorix celtilli filius aruernus sume potentie adolescens cinus pa¬

Expanded text:
centur et, quoniam in praesentia obsidibus cavere inter se non possint ne centur et, quoniam in praesentia obsidibus cavere inter se non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribus signis, quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur. Vbi ea dies venit, Carnutes Cotuato et Concciunt bonaque eorum diripiunt. Celeriter ad omnes Galliae civitates fama perfertur. Nam ubicumque maior atque illustrior incidit res, clamore per agros regionesque significant; hunc alii deinceps excipiunt et proximis tradunt, ut tum accidit. Nam quae Cenabi oriente sole gesta essent, ante primam confectam vigiliam in finibus Arvernorum audita sunt, quod spatium est milium passuum circiter centum LX. Simili ratione ibi Vercingetorix, Celtilli filius, Arvernus, summae potentiae adulescens, cuius pa
Abbreviated transcription (Latin):
i doetede scnatusq ꝯsulto certior factus
om Ies iuniores italie ꝯiurarent. delectũ
ta crincia habere instituũt. He res ĩgal¬
idictis inter sc principes gallic ꝯsilus siluestrib ac remotis locis
trentur et acconis morte posse hunc casum ad ipsos recidere de¬
monitrant. Miserantur cõmune gallie fortuna. Omnib pol¬
encitationib ac premiis deposcunt qui belli initia facunt ⁊ suica¬
pitis piculo galliam in lib̾tatem xindicent. In primis rationez esse
ixibenta dicunt priusꝙͣ coꝵ clamdestina ꝯsiia efferantur. ut cesar
ibexercitu interdudatur. id esse facile q neq legiones audeant ab¬
nte impatore ex hyberns egredi neq impator sinc presidio adie¬
iones ꝑuenire posset. Postremo in acie prestare intersici ꝙ nõ re¬
strem belli gloriam lib̃tatemq qua amaiorib accepant recupare
piis itk agitatis prositentur carnutes se nullum piculu cõis sa¬
nuir cuuis ireusare principesq se ex omnib bellum factunos poui¬

Expanded text:
de de senatusque consulto certior factus, ut omnes iuniores Italiae coniurarent, delectum tota provincia habere instituit. Eae res in GalliIndictis inter se principes Galliae conciliis silvestribus ac remotis locis queruntur de Acconis morte; posse hunc casum ad ipsos recidere demonstrant: miserantur communem Galliae fortunam: omnibus pollicitationibus ac praemiis deposcunt qui belli initium faciant et sui capitis periculo Galliam in libertatem vindicent. In primis rationem esse habendam dicunt, priusquam eorum clandestina consilia efferantur, ut Caesar ab exercitu intercludatur. Id esse facile, quod neque legiones audeant absente imperatore ex hibernis egredi, neque imperator sine praesidio ad legiones pervenire possit; postremo in acie praestare interfici quam non veterem belli gloriam libertatemque quam a maioribus acceperint recuperare. His rebus agitatis profitentur Carnutes se nullum periculum communis salutis causa recusare principesque ex omnibus bellum facturos polli
Abbreviated transcription (Latin):
est contentio facta quanta agi debuit cum ille in classe ccierem riet¬
riam hii salutem suam consistere uiderent. Set rem obuinuit ce sai
omnesq eas naues et reliqua que erant in nauibus incendit ꝙ
tam late tueri tam parua manu non potuerat confestiniꝗi Iofa¬
rum nauibus milites exposuit. Pharus est insula tures ma

Expanded text:
est contentione actum, quanta agi debuit, cum illi celerem in ea re victest contentione actum, quanta agi debuit, cum illi celerem in ea re victoriam, hi salutem suam consistere viderent. sed rem obtinuit Caesar omnesque eas naves et reliquas, quae erant in navalibus, incendit, quod tam late tueri parva manu non poterat, confestimque ad Pharum navibus milites exposuit. Pharus est in insula turris magna
Abbreviated transcription (Latin):
copus fidens achillas paucitatem militum cesaris despiciens
occupabat alexandriam. Preterea oppidi parte quam cesar cum
militibus tenebat primo impetu domum eius irrumpere cona¬
tus est. Sed cesar dispositis per uias cohortibus impetum eius
sustinuit. Eodemq tempore pugnatum est ad portum ac longe
maximam attulit ea res dimicationem. Simul enim deductis
copus pluribus uiis pugnabatur et magna multitudine na¬
ues longas occupare hostes conabãtur. Quarum erãt. L. auxi¬
lio misse ad pompeium prelioq in thessalia facto domum redi¬
erant. ule triremes omnes et quinq remes erant acte instructe¬
q omnibus rebus ad nauigandum prcter has.xxii. que prcsidi
causa alerandrie esse consuerant rostrate omnes. Quas si eccnpo¬
uisset classe cesaris crepta portum ac mare totum in sua potesttite
haberent commeatui aurilusq cesarem prohiberent. Itaq tanta

Expanded text:
copiis fidens Achillas paucitatemque militum Caesaris despiciens copiis fidens Achillas paucitatemque militum Caesaris despiciens occupabat Alexandriam praeter eam oppidi partem, quam Caesar cum militibus tenebat, primo impetu domum eius inrumpere conatus. sed Caesar dispositis per vias cohortibus impetum eius sustinuit. eodemque tempore pugnatum est ad portum, ac longe maximam ea res adtulit dimicationem. simul enim diductis copiis pluribus viis pugnabatur, et magna multitudine navis longas occupare hostes conabantur. quarum erant l auxilio missae ad Pompeium proelioque in Thessalia facto domum redierant, quadriremes omnes et quinqueremes aptae instructaeque omnibus rebus ad navigandum, praeter has xxii, quae praesidii causa Alexandriae esse consueverant, constratae omnes; quas si occupavissent, classe Caesari erepta portum ac mare totum in sua potestate haberent, commeatu auxiliisque Caesarem prohiberent. itaque tanta
Abbreviated transcription (Latin):
bant collecti ex predombus latronibusq sire cilicieq prouincie
finitimarumq regionum multi. Preterea capitis damnati ex¬
ulesq conuenerant sugitiuisq omnibus nostris certus erat a¬
lexandrie receptus certaq uite conditio ut dato nomine militũ
essent numero quorum siquis a domino premeretur consensu
militum eripiebatur. Qui iuim suorum qui in simili culpa uere¬
bantur ipsi pro suo periculo defendebant. hii regum amicos ad
mortem deposcere hubona locupletum diripere stipendii augen¬
di causa regis domum obsidere regno expellere alios alios ar¬
cessere uetere quodam alexandrini exercitus instituto consuc¬
uerant. erant pretere a equitum milia duo qui inueterauerãt.
hii omnes complui nis alexandrie bellis ꝑtholomeum patrẽ
in regnum reduxerant. bibuli filios duos interfecerant bella⁊
cum egiptus gesserant hunc usum rei militaris habebant. His

Expanded text:
bant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae bant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae finitimarumque regionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant. fugitivis omnibus nostris certus erat Alexandriae receptus certaque vitae condicio, ut dato nomine militum essent numero. quorum siquis a domino prehenderetur, consensu militum eripiebatur, qui vim suorum, quod in simili culpa versabantur, ipsi pro suo periculo defendebant. hi regum amicos ad mortem deposcere, hi bona locupletum diripere, stipendii augendi causa regis domum obsidere, regno expellere alios, alios arcessere vetere quodam Alexandrini exercitus instituto consuerant. erant praeterea equitum milia duo. inveteraverant hi omnes compluribus Alexandriae bellis, Ptolomaeum patrem in regnum reduxerant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant. hinc usum rei militaris habebant. His
Abbreviated transcription (Latin):
apud patrem ptholomeum autoritatem habuerant ad achilla
prouenerunt. Quos ille cum in conspectũ eius uenissent prius¬
ꝙͣ audiret aut cuius rei causa missi essent recognosceret corripi
atq interfici nssit. Quorum alter accepto uulnere occupatus ꝑ
suos pro occiso sublatus alter interfectus est. Quo facto regeni ĩ
sua potestate. ut haberet cesar effecit. Magnam regium nomen
apud ciues suos autoritatem habere existimans. et ut priuato
pancorum et latronum potius ꝙ̃ regio consilio susceptum bellũ
uideretur. Erant cum achilla copie ut neq numero neq genere
hominum neq usu rei militaris contempnende uiderẽtur. Mi¬
lia enim uiginti in armis habebat. hi constabant ex gabinianis
militibus qui iam in consuetudinem alexandrine uite ac licentie
xenerant et nomen disciplinamq populi romani didicerant⁊
uxoresq duxerant ex quibus pleriq liberos habebant. Huc accede¬

Expanded text:
apud patrem Ptolomaeum auctoritatem habuerant, ad Achillan apud patrem Ptolomaeum auctoritatem habuerant, ad Achillan pervenerunt. quos ille, cum in conspectum eius venissent, priusquam audiret aut, cuius rei causa missi essent, cognosceret, corripi atque interfici iussit; quorum alter accepto vulnere occupatus per suos pro occiso sublatus, alter interfectus est. quo facto, regem ut in sua potestate haberet, Caesar effecit, magnam regium nomen apud suos auctoritatem habere existimans, et ut potius privato paucorum et latronum quam regio consilio susceptum bellum videretur. Erant cum Achilla eae copiae, ut neque numero neque genere hominum neque usu rei militaris contemnendae viderentur. milia enim xx in armis habebat. haec constabant ex Gabinianis militibus, qui iam in consuetudinem Alexandrinae vitae ac licentiae venerant et nomen disciplinamque populi Romani dedidicerant uxoresque duxerant, ex quibus plerique liberos habebant. huc accede
Abbreviated transcription (Latin):
tamenti une perlegatos eius rome erant allate ut in erario po¬
nerentur. He cum propter publicas occupationes poni non potu¬
issent apud pompeium sunt deposite: altere eodem exemplo reli¬
cte atq obsignate alexandrie proferebantur. De hiis omnib
cum ageretur apud cesarem isq maxime uellet pro communi
amico atq arbitro controuersias regum componere subito exer¬
citus regis equitatusq omnis uenire alexandriam nuntiatur.
Cesaris copie nequaꝙͣ erant tante ut eis extra oppidum si esset
dimicandum confideret. Relinquebatur ut se suis locis opprdo
teneret tute consiliumq achille cognosceret milites tamen o¬
mnes in armis esse uissit. Regemq hortatus est ut ex sis ne¬
cessariis quos haberet maxime autoritatis legatos ad achila
muteret et quod esset sue uoluntatis ostenderet. a quo missi di¬
oscorides et serapion qui ambo legati rome fuerant magnamq

Expanded text:
tamenti unae per legatos eius Romam erant allatae, ut in aerario potamenti unae per legatos eius Romam erant allatae, ut in aerario ponerentur — hae cum propter publicas occupationes poni non potuissent, apud Pompeium sunt depositae — , alterae eodem exemplo relictae atque obsignatae Alexandriae proferebantur. De his rebus cum ageretur apud Caesarem, isque maxime vellet pro communi amico atque arbitro controversias regum componere, subito exercitus regius equitatusque omnis venire Alexandriam nuntiatur. Caesaris copiae nequaquam erant tantae, ut eis, extra oppidum si esset dimicandum, confideret. relinquebatur, ut se suis locis oppido teneret consiliumque Achillae cognosceret. milites tamen omnes in armis esse iussit regemque hortatus est, ut ex suis necessariis, quos haberet maximae auctoritatis, legatos ad Achillam mitteret et, quid esset suae voluntatis, ostenderet. a quo missi Dioscorides et Serapion, qui ambo legati Romae fuerant magnamque
Abbreviated transcription (Latin):
cietas erat facta ostendit sibi placere regem ptholomeum atq
cuis sororem cleopatram exercitus quos haberent dimittere et de
controuersus uire apud se potius ꝙͣ interse armis disceptare. E¬
rat in procuratione regni propter etatem pueri nutritius eius eu¬
nucus nomine photinus. hic primum intersuos queri atq in¬
dignari cepit regem ad causam dicendam euocari. deinde adiuto¬
res quosdam conscios sui nactus ex regis amicis exercitum ape¬
lusio clam alexandriam euocauit. atq eundem achillam cuius
supra meminimus omnibus copiis prefecit. Hunc incitatum su¬
is et regis inflatum pollicitationibus que fieri uellet luteris nũ¬
tusq edocuit. In cestamento ptholomei patris heredes erant scri¬
pti ex duobus filus maior et ex duabus ea que etate antecedeba
hec ut fierent per omnes deos per que federa que rome fecisset e
odem testamento ptholomeus. p.ro. obtestabatur. T̃abule tes¬

Expanded text:
cietas erat facta, ostendit sibi placere regem Ptolomaeum atque cietas erat facta, ostendit sibi placere regem Ptolomaeum atque eius sororem Cleopatram exercitus, quos haberent, dimittere et de controversiis iure apud se potius quam inter se armis disceptare. Erat in procuratione regni propter aetatem pueri nutricius eius, eunuchus nomine Pothinus. is primum inter suos queri atque indignari coepit regem ad causam dicendam evocari; deinde adiutores quosdam consilii sui nanctus ex regis amicis exercitum a Pelusio clam Alexandriam evocavit atque eundem Achillam, cuius supra meminimus, omnibus copiis praefecit. hunc incitatum suis et regis inflatum pollicitationibus, quae fieri vellet, litteris nuntiisque edocuit. in testamento Ptolomaei patris heredes erant scripti ex duobus filiis maior et ex duabus filiabus ea quae aetate antecedebat. haec uti fierent, per omnes deos perque foedera quae Romae fecisset, eodem testamento Ptolomaeus populum Romanum obtestabatur. tabulae tes