comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
collecta est et in regulis posita est cum diffuntiombus pricipis¬
tum et cum affitmationbus spocier et regulaꝵ. et ħ significatũ
est m ħ ꝙ de ea supra dictum est
Per sedãm regula .i. queritur iusticia cum quo est et respe¬
tendim est ꝙ est cum materia et forma specisicis ex quib est es
est cum differentia que diuidit generalem uir tutem in uultos
habitus et cum ꝓprietate que specificat ei talem materiam et
nõ aliam et talem foruani et nõ aliam ut sit finiditus uutus
specialis. adhuc est cum agente qui acquirit ip̃am et est cumi
icate quia bona est et sic de aliis sine quibus esse nõ potest.¬
omo subsisteus De prudentia ꝑ principia

Expanded text:
um definitionibus principiorum et cum assituationibus | specierum et regularum; et hoc significatum est in hoc, quod de ea supra dictum est. Per secundam regulam K quaeritur: Iustitia cum quo est? Et respondendum est, quod est cum materia et forma specificis, ex quibus est. Et est cum differentia, quae diuidit generalem uirtutem in multos habitus. Et est cum proprietate, | quae specificat ei talem materiam et non aliam, et talem formam et non aliam, ut sit funditus uirtus specialis. Adhuc est cum agente, qui acquirit ipsam. Et est cum bonitate, quia bona est. Et sic de aliis, sine quibus esse non potest. 2 De prudentia 1. Per principia
Abbreviated transcription (Latin):
Iam um eleinenta nõ haberent subm̃ in quo essent compo¬
sita neq elementatiua esset a generante. se a creante et
qualitates elemento mnutitentur i nouũ sub̃m sicuit culi¬
tur humenitas enim ex istis est nõ auten ex iuo tantũ.

Expanded text:
am, iam elementa non haberent subiectum, in quo essent compoam, iam elementa non haberent subiectum, in quo essent composita, neque elementatiua esset a generante, sed a creante; et qualitates elementorum mutarentur in nouum subiectum. Sicut calitur; humanitas enim ex istis est, non autem ex uno tantum.
Abbreviated transcription (Latin):
uer umptamen scd̾m uuentutem et senectutem nõ est sic. nã
elementatuia maio: est i nicd io quam iu e xtrenitatib in¬
teleet in medio etatio quam in nnentute et senecture si cut
sol qui maier et fortior est in caldicate etiani merioie quam ĩ
maue et sero effectiue
Slementatuia ti equalieate assituata est. elementa namaq
equales essentias habent ꝑ quautitatem ut pportio possit esse
ni elementatis et ut ista rosa et illa rosa sut equales in eas
specie et sic de aliis suo niodo uani alias unũ elemientum cer pe¬
ret aliut elementum ꝑ essentiam aut unũ elementatum tr̃s¬
nuicaret alid in suam esentiani sicut si tosa tt ansmucaret li¬
Ele mentatua in minoritate est assituata eo quia suapria¬
apia pritntina fuerun. de nichilo deducta et causata. Itm elo¬
uentatiua sed̾ni ꝙ est i tumor i elementato est quide nide tai¬
nori quantitate qualitate et cꝰ habituata et situata. De E
tiam. Et respondend nm est ꝙ non. qma si differret ꝑ ellenuti¬

Expanded text:
ic; nam elementatiua maior est in medio, quam in extremitatibus, uidelicet in medio aetatis, quam in iuuentute et senectute. Sicut sol, qui maior et fortior est in caliditate in meridie, quam in mane et sero effectiue. 17. Elementatiua in aequalitate est assituata. Elementatiua namque aequales essentias habet per quantitatem, ut proportio possit esse in elementatis, et ut ista rosa et illa rosa sint aequales in eadem specie; et sic de aliis suo modo. Nam alias unum elementum corrumperet aliud elementum per essentiam, aut unum elementum transmutaret aliud in suam essentiam; sicut si rosa transmutaret lilementatiua in minoritate est assituata, eo quia sua principia primitiua fuerunt de nihilo deducta et creata. Item elementatiua, secundum quod est in | minori elementato, | est quidem de minori quantitate, qtiam? Et respondendum est, quod non. Quia si differrent per essenti
Abbreviated transcription (Latin):
tur uegetattua quonͦ uegetat uegetatum. et est dicen¬
pun q uegetat ꝑ illum meduni quem babet quo ad suos cor¬
uelatinos uegeratus namiq ponit in suo negetabili iutrm¬
et iu ip̃o uegetubili mutat unam substantiam i aliam uegeta¬
tiuo expoliante form et materiam ab eleuentatiua uemente¬
ab ea. et et ilis induit ip̃a uegetuttia negetaenm noiũ. sed
ad istium mnoduum concir tint uuulti modi uidelicet moduo peo¬
portionis. inodus geneiatiõnis. corruptionis. priuatiomis. et

Expanded text:
r: Vegetatiua quo modo uegetat uegetatum? | Et est dicendum, quod uegetat per illum modum, quem habet quo ad suos correlatiuos; uegetatiuus namque ponit in suo uegetabili intrEt in ipso uegetabili mutat unam substantiam in aliam, uegetatiuo expoliante formam et materiam, ab elementatiua uenientes; et ex illis induit ipsa uegetatiua uegetatum nouum. Sed | ad istum modum occurrunt multi modi, uidelicet modus proportionis, modus generationis, corruptionis, priuationis et
Abbreviated transcription (Latin):
E lementatiua habet appetitum ad elementantun elementata
ratione cuius appetitus elementata uitrant mixtionem et com¬
positionem nuo elemento habente appetitum sut sum alio aute
deorsuan ut ip̃a sub elementatis existere possint. et in isto passu
cognosat intellectus quid est causa metus elementator gen̾¬
audo corpendo et priuando
Elementatiua haber generalem initutem a qua descendunt
speciales urtutes elem̾entatoꝵ que quidem urtutes siut fim¬
damenta mrtutib negetatis et sensans nerumptamen sua ui¬
tus quor est desectina ꝑ monstriucates causatas ab elemen¬
tor contuariecatib.
Elementatiua halet ueus adiciones ut uria species nõ se trans¬
mutet iu alliem speciẽm et i isto passu cognoscit itlłs ꝙ algͥ¬
miste habeut occ̃onem flendi
Elemientatiua habet natiualeui delectationem sic elemeutando
sient habet uegetutiua negetundo et sensirina in sensando ritioẽ
tuiꝰ elementatua magnificat et multiplicat actus suos quantũ

Expanded text:
ad elementandum elementabilia. Ratione cuius appetitus elementa intrant mixtionem et compositionem, uno elemento habente appetitum sursum, alio autem deorsum, ut ipsa sub elementatis existere possint. Et in isto passu cognoscit intellectus, quid est causa motus elementorum generando, corrumpendo et priuando. 7. Elementatiua habet generalem uirtutem. A qua descendunt speciales uirtutes elementatorum; quae quidem uirtutes sunt fundamenta uirtutibus uegetatis et sensa Verumtamen sua uirtus quandoque est defectiua per monstruositates, causatas ab elementorum contrarietatibus. Elementatiua habet ueras condiciones, ut una species non se transmutet in aliam speciem. Et in isto passu aliqui mystae habent occasionem flendi. 9. Elementatiua habet naturalem delectationem, sic elementando, sicut habet uegetatiua in uegetando et sensitiua in sensando. Ratione cuius elementatiua magnificat et multiplicat actus suos quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tiua in subiccto in quo est. et alio mͦ ꝑ uocem sicut affatis qui
nominat eati et ꝑ anditum qui audit nomen suũ. alii uero
sensus ip̃am sensare nõ possuit. et i isto passu cogtoscit i¬
tellectus q affacus est sensus postqͣm sensat suũ obm̃ et dat
IEt primam speciem regule s quei itur quid est ue¬
getatina. et respontendum est ꝙ est potentia transmu¬
tãuo unam speciem in aliam sicut in aminalib in quib tus¬
mitat cobini in carnem et in plantis elementatiuam in se¬
met ip̃am
Der scdam sp̃em iegule .e. querit᷑ quid uegetatiua habet inse
ellenti aliter et consubstantialiter. et respondenditm est ꝙ ht̃

Expanded text:
tiua in subiecto, in quo est. Et alio modo per uocem; sicut affatus, qui tiua in subiecto, in quo est. Et alio modo per uocem; sicut affatus, qui nominat eam, et per auditum, qui audit nomen suum; alii uero sensus ipsam sensare non possunt. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod affatus est sensus, postquam sensat suum obiectum, et dat speciem regulae C quaeritur: Quid est uegetatiua? Et respondendum est, quod est potentia, transmutans unam speciem in aliam; sicut in animalibus, in quibus transmutat cibum in carnem, et in plantis elementatiuam in semet ipsam. Per secundam speciem regulae C quaeritur: Quid habet in se essentialiter et consubstan
Abbreviated transcription (Latin):
no. sctitillam ignis ereunteni a lapite homine pcrssiente ip̃ns
liprdem cur calibe que quidem scaitilla magna flãuia est iu ꝑ¬
reuua respectu materie euementio. ¶Aoliuc miratur melłs
quare maiores fi uctus alteris ft uctib in eadem artore muemi¬
untur cum ideui suit specie. et sumliter potest queri de foliis sed
rocotdatur questionem prelibutam scintille et in contiuenti apud
eun soluta est talis questio.
T negetacura est equalitas ue nnulte plante possirt esse equele
ꝑ speciem et similitet nulta aimiualia sicut iste leo et ille leo qui
suuit equales ꝑ speciem et similiter pip et allium sunit equaliter
De nuoritate quitem uegetatiue ae potest diassent de enus
maioritate dictur nam relatine se habent negetatina ue¬
uero red ucibilio est ꝑ minoritatem at nõesse eo quia est
respontentendum est ꝙ sic aliqualiter ucebcet scd̾m ouineti¬
enera siue compositionem quam habet uegetatiua cum sensi¬

Expanded text:
 scintillam ignis, exeuntem a lapide, homine percutiente ipsum lapidem cum calibe; quae quidem scintilla magna flamma est in potentia respectu materiae euenientis. Adhuc miratur intellectus: Quare maiores fructus alteris fructibus in eadem arbore inueniuntur, cum idem sint specie? Et similiter potest quaeri de foliis. Sed recordatur quaestionem praelibatam scintillae, et in continenti apud eum soluta est talis quaestio. 17. In uegetatiua est aequalitas, ut multae plantae possint esse aequales per speciem. Et similiter multa animalia; sicut iste leo et ille leo, | qui sunt aequales per speciem; et similiter piper et alleum sunt aequaliter quidem uegetatiuae sic potest dici, sicut de eius | maioritate dictum est; nam relatiue se habent. Vegetatiua uero reducibilis est per minoritatem ad non esse, | eo quia est,espondendum est, quod sic, aliqualiter, uidelicet secundum coniunctionem siue compositionem, quam habet uegetatiua cum sensi
Abbreviated transcription (Latin):
Net quartam specieri queritur elementatuia quid habet
ta alio et est dicendumi ꝙ p̃t̃ ta subiecto in quo est suam ma¬
teriam et suama for̾m et quenititatem qu. litapemi et si no¬
tum et bniuismõi sicut in planta et aminali. De elemen¬
Ex primam speciem regnle .d. queritur ele tatiua¬
mentatiua de quo est et est dicendum ꝙ est ꝑ rsam¬

Expanded text:
eiusdem regulae quaeritur: Elementatiua quid habet in alio? Et est dicendum, quod habet in subiecto, in quo est, suam materiam et suam formam, et quantitatem, qualitatem, et suum motum, | et huiusmodi; sicut in planta et in animali. Per primam speciem regulae D quaeritur: Elementatiua de quo est
Abbreviated transcription (Latin):
habeat diseretam quantitatem. et respondendun est q sic
ut possit esse ii motu successino. ¶ Sed muatur incellec¬
tus ꝓ queni modum potest hr̃e i eodem subiecto qntitatez
continuam et discretam quousq recordatur ꝓ suñ respectũ
ad suam essentiam est in continua quantitate et ꝑ respectũ
ad correlatiuos habet quantitatem discretam. habet. De
regule .g. queritur ilegetatiua quam pprietatem ha
tali ꝓpriecas ppria ip̃ins uegetatiue est derinata sicut a gu̾a¬
li quantitate elementali derinatur quantitas uegetatiue. ge¬
neralem autem ꝓprietatem sine qualitatem uegecatiune dici¬
mus esse tͣnsnutationisem uniꝰ substantie in aliam.
Per scd̾am spem regule .g. queritur que est qualitas appria

Expanded text:
sic, ut possit esse in motu successiuo. Sed miratur intellectus: Per quem modum potest habere in eodem subiecto quantitatem continuam et discretam? Quousque recordatur, quod per respectum ad suam essentiam est in continua quantitate; et per respectum ad correlatiuos habet quantitatem discretam. Per primamregulae G quaeritur: Vegetatiua quam proprietatem hntali proprietas propria ipsius uegetatiuae est deriuata; sicut a generali quantitate elementali deriuatur quantitas uegetatiuae. Generalem autem proprietatem siue qualitatem uegetatiuae dicimus esse transmutationem unius substantiae in aliam. De secunda specie regulae G quaeritu
Abbreviated transcription (Latin):
Der scd̾au spẽm .c. queritur iusticia quit habet in si coessentia¬
liter et substantialiter et respondendum est q habet suos correla¬
tiuos morales indelicet iustificatiuũ instificabile et iustificare.
cum quib est habituo ¶S ed hic duditat uitsss uttum usti¬
cia remaneat habitus quando homo nõ uticur illa aut dorunt.
aut utitur alia uirtute. et respondendu est ꝙ sic uisticia em̃
uõ corpitur

Expanded text:
Iustitia quid habet in se coessentialiter et substantialiter? Et respondendum est, quod habet suos correlatiuos morales, uidelicet iustificatiuum, iustificabile et iustificare, cum quibus est habitus. Sed hic dubitat intellectus: Vtrum iustitia remaneat habitus, quando homo non utitur illa, aut dormit, aut utitur alia uirtute? Et respondendum est, quod sic; iustitia enim non corrumpitur
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur iusticia cum suis conditionibe. nam cognica causa
cognoscitur effectus
¶muria est nuuica nisticie eo quia niuria est habicus pri¬
uatuius. et quia concordantia est amica principior: ideo usti
Instieia dicit siune signsicat essenciam sed uis significat ãẽ
msticie et quia essentia i suo esse est sustentata ergo iusticia
ma itite est sustentuta unde paret ex predictis̃ q uidex iu prm¬
cipio absoluto est causa esficiens que quidem iusticia est pa¬
cepuini formale et us materiale eo quia ꝑ iusticiam formatũ
est. uidictum deio est pricipium finale eo qma n ip̃o ẽ quie
Iusticia est medium niter actacem et reutu cum quo uiter
nniciuꝙ. siũ iud. nam sicat iusticia nõ porest esse medurui absq

Expanded text:
ia cum suis condicionibus |; nam cognita causa cognoscitur effectus. 12. Iniuria est inimica iustitiae, eo quia iniuria est habitus priuatiuus. Et quia concordantia est amica principiorum, ideo iusiquum. 13. Iustitia dicit siue significat essentiam, sed ius significat esse iustitiae. Et quia essentia in suo esse est sustentata, ergo iustitia in iure est sustentata. Vnde patet ex praedictis, quod iudex in principio absoluto est causa efficiens. Quae quidem iustitia est principium formale et ius materiale, eo quia per iustitiam formatum est; iudicium uero est principium finale, eo quia in ipso est quies. 14. Iustitia est medium inter actorem et reum, cum quo iudex dat unicuique suum ius. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uas ꝑ eliuid foramen eusdem nasis et ħi ꝑ mnodum guationis
et corptiotas et priuatiõms
Li uegetarma fitas habet suas speties in scdã figuia in angulo
de.. designatis fuus prinationis est in uegetatiua cansa coꝵp¬
cionis et sensitiua et elem̃catiua suit teruum uegetatue in qͥ¬
bus ip̃a ue getatiua t̾muitiacur sinis pfectionis est obñi et sus¬
iectum ip̃iꝰ uegetatiue.
Iñ negetatiua plancarum una planta est maior altera siue alia
sumliter i negetatiua ammalitu urm̃ aaimal est mauis al¬
tero siue alio nani aliquis leo est maior alto leone uel alio atr¬
uali sicut capra aut lepore et biuꝰ ratio buius est ut uegetatĩa
n maioritate possit ẽẽ plantata et ħ quo ad maioritatem decẽ
predicluientor et principioꝵ ħꝰ aitio. ¶ S minatur intlłs q̃¬

Expanded text:
liud foramen eiusdem uasis; et hoc per modum generationis et corruptionis | et priuationis. 15. In uegetatiua finis habet suas species, in secunda figura in angulo de fine designatas. Finis priuationis est in uegetatiua causa corruptionis, et sensitiua et elementatiua sunt termini uegetatiuae, in quibus ipsa uegetatiua terminatur. Finis perfectionis est obiectum et subiectum ipsius uegetatiuae. 16. In uegetatiua plantarum una planta est maior altera siue alia. Similiter in uegetatiua animalium unum animal est maius altero siue alio; nam aliquis leo est maior altero leone uel alio animali, sicut capra aut lepore, et huiusmodi. Ratio huius est, ut uegetatiua in maioritate possit esse plantata; et hoc qui ad maioritatem decem praedicamentorum et principio
Abbreviated transcription (Latin):
tatio est tenula et confiacta ut fiat tempatieutura inter qualica¬
tes contrariao aqua mor dente ignem cum sua sr igied uice Et agne
aquam cum sua ealiditate et aere t̾ram cum sua ita. at ixe
teria aciem eum sua sutitate. ut clemcutatuia possit generare ele¬
mentatura elementando sicut digestiua digeiere digestiuua et
faler mollificare fertium cuni calditate ui fiat elauiss. et mesti
passu agroscat msso ꝙ conco duntia est causa generauonis m ele¬

Expanded text:
tatis est remissa et confracta, ut fiat temperamentum inter qualitates contrarias, aqua mordente ignem cum sua frigiditate, et igne aquam cum sua caliditate, et aere terram cum sua humiditate, et terra aerem cum sua siccitate, ut elementatiua possit generare elementatum elementando, sicut digestiua digerere digestum, et faber mollificare ferrum cum caliditate, ut | fiat clauus. Et in isto passu cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
trat ietas sit cuusa eorptioms sicut concordantia que est ausa
generationis sẽd quetit intils que est causa quare realgur uitꝰ¬
Iegetatiua est principium i ip̃a quitem uegetans sine compo¬
situtr ternsinueat imam spẽm in aliam et forma in ip̃a uegetilei¬
na est alid paincipium in quo compositum transmutat formã
nouani in suani anquam. et materiaui uouata in materiata
antiquam et ħ pẽ finem intelicet uegetutum in quo spes sit gem¬
U egetatiua est mediuma geneule existens mi elem̃tatiuam eo
senssainam sicut linea initer duo puncta. negetaciua quidem in
ip̃a elemeutatiua est mserta et plantata sensitua antem ĩ ip̃a
uegetatiua. et quia sensitiua est fuus ideo est sup uegetaciuam
et mfluit eiꝰ et uegetatiua refinit sensitmie se ip̃am cui sins pͥ¬
aipis speeficio. et ideuto quia ip̃a negetatiua est supra eleñi tu¬
tiudia nifluit ei et eleũitatiua restuit uegetatiue. et i ilto

Expanded text:
ietas sit causa corruptionis; sicut concordantia, quae est causa generationis. Sed quaerit intellectus: Quae est causa, quare realgar inteVegetatiua est principium. In ipsa quidem uegetans siue compositum transmutat unam speciem in aliam. Et forma in ipsa uegetatiua est aliud principium, in quo compositum transmutat formam nouam in suam antiquam, et materiam nouam in materiam antiquam; et hoc propter finem, uidelicet uegetatum, in quo species sit geentatiuam et sensitiuam; sicut linea inter duo puncta. Vegetatiua quidem in ipsa elementatiua est inserta et plantata, sensitiua autem in ipsa uegetatiua. Et quia sensitiua est finis, ideo est supra uegetatiuam, et influit ei, et uegetatiua refluit sensitiuae se ipsam cum suis principiis specificis. Et idcirco quia ipsa uegetatiua est supra elementatiuam, influit ei, et elementatiua refluit uegetatiuae. Et in isto
Abbreviated transcription (Latin):
tatiua autem est fundata et in predicamentis est id qd̾ est
iudelicet est ps substantialis ip̃ius substorrtis n qua est qͣu¬
ticatem uegetatiue quitem existentem sup quantitateme¬
lementatiue et sic potest dici de qualicate sua et relationo
tialem habentem relationem actidentalem existentem ei i¬
stt uiuientuu et habieri curi quo agit in subiecto ti qno est

Expanded text:
tatiua autem est fundata; et in praedicamentis est id, quod est, uidelicet est pars substantialis ipsius substantiae, in qua est, quantitate quidem uegetatiuae existente supra quantitatem elementatiuae; ettialem, habentem relationem accidentalem, existentes ei instrumentum et habitum, cum quo agit in subiecto, in quo est;
Abbreviated transcription (Latin):
Ex regulani .h. queritui ꝑ queui modum uegetatĩa
consistit in tempe. sed hic impediens est mellectus ad
respondendum quousq recordatur elementatiuam a qua uege¬
catiua influxa cuui qua sic consĩstit in temꝑe et in motu sĩc
ꝑ ip̃am consistit in quantitate et qualitate et c̾. ratio huiꝰ est
quia essentia elementatine est punctalis et buealis essentia
ancem uegetatiue nequaquan et ħ ꝑ regulas .c. d. k. sigi

Expanded text:
er regulam H quaeritur: Per quem modum uegetatiua consistit in tempore? Sed hic impeditus est intellectus ad respondendum, usquequo recordatur elementatiuam, a qua uegetatiua influxa est. Cum qua sic consistit in tempore et in motu, sicut per ipsam consistit in quantitate, qualitate, | et ceteris. Ratio huius est, quia essentia | elementatiuae est punctualis et linealis, essentia autem uegetatiuae nequaquam. Et hoc per regulam C
Abbreviated transcription (Latin):
ta plantis que ꝑ beuitatem sinit boue ad señuas et quo
at animalia que nimuit ex illio que quitem absq illis diuere
nõ possent neq tale esse quale habent dabere possent.
U egetatua est magua nam ambit et comprehendit omne ue¬
gecatum et plantatum in ip̃a uegetatiua sed hic querit intellcus
utrum una et eatem sit uegetacua que i ammalibr est et que¬
plures d ifferentes specie ni diuersis subiectis ratione ip̃oꝵ nõ au¬
tem rõne sumet nam qui diceiet ꝙ ratõne suiuet uegetatiua est
plures quitem diceret unu esse plura et plura mũ et̃ qd est ĩ

Expanded text:
e ad se ipsas. Et quo e ad se ipsas. Et quo ad animalia, quae uiuunt ex illis; quae quidem absque illis uiuere non possunt, neque tale esse, quale habent, habere possent. 2. Vegetatiua est magna. Nam ambit et comprehendit omne uegetatum et plantatum in ipsa uegetatiua. Sed hic quaerit intellectus: Vtrum una et eadem sit uegetatiua, quae est in animalibus, et plures differentes specie in diuersis subiectis ratione ipsorum, non autem ratione suimet. Nam qui diceret, quod ratione suimet uegetatiua est plures, diceret quidem unum esse plura, et plura esse unum; quod est i
Abbreviated transcription (Latin):
et ad memoriam in regula .k. est memorabilis. et tunc intlls
respondet prelibute questiom uidelicet sensitiua sine senslie hab
modum senciendi ꝑ ymaginationem mix̾tionem sui instinctus
et appetitus et uirtutis. et sic de aliis principiis cum quib hau¬
rit et colligit similitudinem obiectoꝵ cum quibus sensat ip̃a ob¬
iecta sicut colaratum a quo haurit et colligit similitudinen eis
in qua siuilitudine sensus udet uisus ponit suam suilitud meui
et cum istis similitat mnbus sensat coloratum.
Per scd̾am regulam R. queritur sensitiua siune sensus cum quo sẽ¬
tit et rñdendum est ꝙ cum sua specie. sicut adamas qui cum sua
specie attralit ferrum et etiam seutit cum sins instrũtis natu¬
talibus iudelicet auditu. uisu. et c̾. at huc sentit cum specieb
acquistis cata quibus sensat obiecta pegtnia et etiara cumi sus
m̃stiuictu et apetitu. iur tute posse et c. Rohuc seutit cum quibi mo¬

Expanded text:
et ad memoriam, in qua regula K est memorabilis. Et tunc intellectus et ad memoriam, in qua regula K est memorabilis. Et tunc intellectus respondet praelibatae quaestioni, uidelicet: Sensitiua siue sensus habet modum sentiendi per mixtionem suorum instinctus et appetitus et uirtutis. Et sic de aliis principiis, cum quibus haurit et colligit similitudinem obiectorum. Cum quibus sensat ipsa obiecta, sicut coloratum, a quo haurit et colligit similitudinem eius. In qua similitudine sensus, uidelicet uisus, ponit suam | similitudinem, et cum istis similitudinibus sensat coloratum. Per secundam regulam K quaeritur: Sensitiua siue sensus cum quo sentit? Et respondendum est, quod cum sua specie. Sicut adamas, qui cum sua specie attrahit ferrum; et etiam sentit cum suis instrumentis naturalibus, uidelicet auditu, uisu, et ceteris. Adhuc sentit | cum speciebus acquisitis, cum quibus sensat obiecta peregrina; et etiam cum suo | instinctu et appetitu, uirtute, posse, et ceteris, cum quibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
pore et motu ꝑ subiectum n quo est et ħ appbant regule .b.e.d.
.k. uo apparet bene intuenti et hec declaratio sufficiat causa bre¬
Er regulas .i. queritur sensitina ubi sentit. et respondẽ¬
dum est ꝙ ni sensibili intrinseco ꝙ est de essencia sensitiue
nam extra tale sensibile nullum ob̃m est sensatum ¶Ez m sͦ¬
occulis ꝑticipet ꝑ concactum quia si sic uisus attingeret sufim
et auditus campanani et c̃. Adhuc brutum attingeret substan
plicantem suũ odorem in aere qui cum ip̃a rosa pticipat ꝑ contac
cum uisu et obiecto colorato et seusato. et h suffiçiat quo ad spẽs
regule .i. cansa breuitatis. De sensitua¬
Ex primam regulam .k. queritur sensitua quando de
sentit. sed messs ni prima fronte est impeditus at ducta
respondendum prime q̃oni eo quia ille modus nõ est sensibilis ⁊
quia uoluit declarare secundinti sensum fuit ipeditus. sed de¬
scendit ad ymagiationem in qua moꝰ ille est ymagniabilis et

Expanded text:
 et hoc per subiectum, in quo est. Et hoc approbant regulae B C D K, ut apparet bene intuenti. Et haec declaratio sufficiat causa breeritur: Sensitiua ubi sentit? Et respondendum est, quod in sensibili intrinseco, quod est de essentia sensitiuae. Nam extra tale sensibile nullum obiectum est sensatum. Sed ioculis participet per contactum; quia si sic, uisus attingeret substantiam, et auditus campanam, et cetera; et adhuc brutum attingeret substantplicantem suum odorem in aere, qui cum ipsa rosa participat per contaccum uisu et obiecto colorato et sensato. Et hoc sufficiat quo ad species regulae I causa breuitatis. Per primam regulam K quaeritur: Sensitiua quo modo sentit? Sed intellectus in prima fronte est impeditus ad respondendum praedictae quaestioni, eo quia ille modus non est sensibilis, et quia uoluit declarare secundum sensum. Fuit impeditus; sed descendit ad imaginationem, in qua modus ille est imaginabilis;
Abbreviated transcription (Latin):
tas est uitio bono ꝙ ip̃e agat bonum ides nstum est ꝙ bonus a¬
gut bomiit. quaꝑpter quando agit bonum iuste agit unde pate
mells ꝙ iusticia oritur oriente suo actu. et q. bonites est disponẽs
p̃um iusticiam inquantum est ratio bono ꝙ ip̃a agat donum.
Quoniam magiitudo est io ratione cniꝰ bnitas duratio et cͥ stꝰ

Expanded text:
tas est ratio bono, quod ipse agat bonum; ideo iustum est, quod bonus agat bonum. Quapropter quando agit bonum, iuste agit; unde patet,  intellectus, quod iustitia oritur, oriente suo actu, et quod bonitas est disponens ipsam iustitiam, in quantum est ratio bono, quod ipse agat bonum. 2. Quoniam magni
Abbreviated transcription (Latin):
uir tuteui in plantis de qua medici babent expientiani.
U egetatiua tatione u̾itatis uere uegetat et ueras condiciões
habet. scil. ueram sub stantiam. quantitateni. qualitatem et cͥ ste
quib in u̾itate sua nõ eẽt plantata
U egetatiua habet delectõm in conseruando suum esse et nilti¬
plicando suam speciem ut apparet in plantis que geuerant qͣntũ

Expanded text:
uirtutem in plantis; de qua medici habent experientiam. uirtutem in plantis; de qua medici habent experientiam. 8. Vegetatiua ratione ueritatis uere uegetat et ueras condiciones habet, scilicet ueram substantiam, quantitatem, | qualitatem, et cetera; sine quibus in ueritate sua non esset plantata. 9. Vegetatiua habet delectationem in conseruando suum esse, et multiplicando suam speciem, | ut apparet in plantis, quae generant, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
est sit corptibile or  recordatur elementatinam de
qua durat sicut flamia iguis in lampade ex oles
U egetatiua est potens ꝑ suam specificam potestatemi in qua ẽt
pocestates uegetabiles plantarum et aminalium sunt plantate
et radicate
Uegetatina habet instinctim cura quo quod libet regetatum se
habet ad suam opationem specificando et habituando se de suo spoc¬
fico habitu situ quantitate qualitate et huiusĩoi.
U egetatiua habet appetitum iudelicet ut ħ ꝙ est eleuientatursit
uegetatum sicut uisus qui habet appetitum at ħꝙ. est coloratum
ꝙ p ip̃m sit seusatum. ip̃e quidem appetitus est geueralis omnibs
appetitibus qui sunt in genere uegetatiue.
T egetatiua est de uir tute habituata quantificata qualificuta assi¬
tuata et cͦ. ut pacet in planta. nani illut ꝙ euenit ei ꝑ tertam a¬
erem aquam igueni in quib est plantata trãsuutat ii suama spe¬
ciem et ħ item facit ꝑ cẏbum et potum. ad huc uegetatiua habet

Expanded text:
est, sit corruptibile? Sed recordatur elementatiuam, de qua durat, sicut flamma ignis in lampade ex oleo. 4. Vegetatiua est potens per suam specificam potestatem; in qua omnes potestates uegetabiles plantarum et animalium sunt plantatae et radicatae. 5. Vegetatiua habet instinctum, cum quo quodlibet uegetatum se habet ad suam operationem specificando, habituando se de suo specifico habitu, situ, quantitate, qualitate, et huiusmodi. 6. Vegetatiua habet | appetitum, uidelicet ut hoc, quod est elementatum, sit uegetatum; sicut uisus, qui habet appetitum ad hoc, quod est coloratum, quod per ipsum sit sensatum. Ipse quidem appetitus est generalis omnibus appetitibus, qui sunt in genere uegetatiuae. 7. Vegetatiua est de uirtute habituata, quantificata, qualificata, assituata, etc., ut patet in planta. Nam illud, quod euenit ei per terram, aquam, aerem et ignem, in quibus est plantata, transmutat in suam speciem; et hoc idem facit per cibum et potum. Adhuc uegetatiua habet
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs sint te suo gn̾e. ¶ S ed querit intiłs que est causa q uiridi
color est generalior in plantis quam alius color. usqͦi recordacur
terram et aqͣm que componiuit uiridem colorem in quib planta
est radicata et nutrita. ¶ Adhuc mmratur intlłs quare ficulnea
nõ generat supficiem dinam fructus sui sicut facit nux et c̾. et
quate rosa habet colorem rubenm et liliũ album. s recordatur mag¬
intudinem ratione cuiꝰ differencia est magna
Uegetatiua habet concordantiãm ad ħ ut sue spẽs ꝯuemant int̾
se in aliquibus rebus sicut concordant piper et allium ni calidita¬
te. lactuca et cucurbita ni frigiditate et multe rose meodeui co¬

Expanded text:
es sint de suo genere. Sed quaerit intellectus: Quae est causa, quod uiridis color est generalior in plantis, quam alius color? Vsquequo recordatur terram et aquam, quae componunt uiridem colorem, in quibus maxime planta est radicata et nutrita. Adhuc miratur intellectus: Quare ficus non generat superficiem duram fructus sui, | sicut facit nux, et cetera? Et quare rosa habet colorem rubeum et lilium album? Sed recordatur magnitudinem, ratione cuius differentia est magna. 11. Vegetatiua habet concordantiam ad hoc, ut suae species conueniant inter se in aliquibus rebus; sicut concordant piper et alleum in caliditate, lactuca et cucurbita in frigiditate, et multae rosae in eodem co
Abbreviated transcription (Latin):
dus sensus ꝯmimiis est ꝯstitutus. ꝑ terciam spẽm¬
est in alio et dicendum est ꝙ est ens causans entia sensa¬
ta cum quib sentit sicut uisus qui sensat coloratuni inquã¬
tumi ab eonisuin est. et sicut olphatus qui causat otoratũ
loratuui et figuutuni et olphatus otoratum et etiam hab
neticiam de ip̃so obiecto eo quia de illo facit iudicuun.
regnle .d queritur sensitiua de quo est. Et ⁊espondẽ¬
Huin est ꝙ est ex suis principiis uidelicet ex prmnus pentib
a quibus deruata et genita est nan aliter uu amiuial non
essec filius alterius ꝙ est impoᷝ ͤ¬
Per scd̾am speciem .d. queritur de quo est sensitiua et est respõ¬
denduni ꝙ ip̃a est de sua materia et forma eo quia psuam ma¬
teriam est passina et psuam formam est actiua.
Per terciam specieni regule .d. queritur sensitua cuꝰ est Et rñ¬
dendum est ꝙ ip̃a est ainialis in quo est sicut istr uñitum et¬
sui agentis uteutis illo nam anmal cum illa sentit unuit et ge¬

Expanded text:
is est constitutus. Per tertiam spest in alio? Et dicendum est, quod est ens, causans entia sensata, cum sentit. Sicut uisus, qui sensat coloratum, in quantum ab eo uisum est; et sicut olfatus, qui causat odoratum, loratum et figuratum, et olfatus odoratum. Et etiam habet notitiam de ipso obiecto, eo quia de illo facit iudicium. e D quaeritur: Sensitiua de quo est? Et respondendum est, | quod est ex suis principiis, uidelicet ex primis parentibus, a quibus deriuata et genita est. Nam aliter unum animal non esset filius alterius; quod est impoPer secundam speciem regulae D quaeritur: De quo est sensitiua? Et est respondendum, quod ipsa est de sua materia et forma, eo quia per suam materiam est passiua et per suam formam actiua. Per | tertiam speciem regulae D quaeritur: Sensitiua cuius est? Et respondendum est, quod ipsa est animalis, in quo est; sicut instrumentum sui agentis, utentis illo; nam animal cum illa sentit, uiuit et ge
Abbreviated transcription (Latin):
uemi tsensatto ut de eis abstrahat spẽs cum suo lumine iue¬
licet cumi suo rmagiuatino ẏmagniatio enini est anuestigatiꝰ
spẽ⁊ et etiam posituius et cdarificatius. łr. in suo ꝓpus yͥnagi¬
nabili sibi coessentiali sicut cristallus qui cum sua dia fanita¬
te coloat se de colore supra quem ponitur. et etiam sicut spe¬
culumi q se habituat de specieb presentatis ei. De ymagi¬
E primnam speciem .d. queritur yma natione dedi¬
gniatio de quo est. Et respondendum÷ cta uel discur

Expanded text:
rahat species cum suo limine, uidelicet cum suo imaginatiuo. Imaginatiuus enim est inuestigatiuus specierum, et etiam positiuus et clarificatiuus in suo proprio imaginabili sibi coessentiali. Sicut crystallus, qui cum sua diaphanitate colorat se de colore, supra quem ponitur; et etiam sicut speculum, quod se habituat de speciebus, praesentatis ei. Per primam speciem regulae D quaeritur: Imaginatio de quo est? E
Abbreviated transcription (Latin):
Iu sensitiua est contrarietas ꝑ accñs sicut nn gustu amaritu¬
do et in tactu aspitas et buimodi. ¶Sed iuatur ratlłs quid
cansat contrar iecatem in sensu. usque qͦ recordatur sensiciuam
eẽ compositam ex quatuo elementis. que quidem causant mn
elemeutato contrarias qualitates habitus sicus actione et
passiones sicut quelibet planta est agens ꝑ suam speciem sicu̾
potiun ꝑ dulcediuem et abscintium ꝑ amaritudinem ¶ stõ

Expanded text:
In sensitiua est contrarietas per accidens, sicut in gustu amarituIn sensitiua est contrarietas per accidens, sicut in gustu amaritudo et in tactu asperitas, et huiusmodi. Sed miratur intellectus ; Quid causat contrarietatem in sensu? Vsquequo recordatur sensitiuam esse compositam ex quattuor elementis, quae quidem causant in o contrarias qualitates, habitus, situs, actiones | et passiones; sicut quaelibet planta est agens per suam speciem; sicut pomum per dulcedinem, et absinthium per amaritudinem. Item
Abbreviated transcription (Latin):
S ensiciua habet uirtutem sentiendi ut patet n sus ꝑticulatib¬
potest uidere i̾nsit de uirtute minatu liabituatus et ini ipsa as¬
situatus.
⁊eusitiua uere sentit ꝑ ueritatem sicut manus tangens ferrũ
calid uni uere sentit calidum. Et in ubo passu cognoscit intlłs¬
ꝙ ip̃e uere intilit obm̃ suũ. nam alicei potentia sensiciua que est
undet pulcram figuram et quando audit pulcram cantilenaz
Seuius ꝑ differentiam habet sensus ꝑticulares mediantib
organis cum quibus obiecta differunt sicut color qui est ob¬
que una est essentialiter ma se et in sius ruuilis sed uniũ sitũ
et unam figuram habet in uno riuulo et alium et aliam m̃
obm̃ et actus ut plures concordant in uno uidelicet in sensi
pͥ quem modum sensus sentit sensatun cum habitu pegrino
ex quo est habituatus sensatus sicut ꝓ uidere coloratum et
p adorare odoratimi

Expanded text:
6. Sensitiua habet uirtutem sentiendi, ut patet in suis particularib6. Sensitiua habet uirtutem sentiendi, ut patet in suis particularibpotest uidere, nisi sit de uirtute innata habituatus et in ipsa assituatus. 7. Sensitiua uere sentit per ueritatem, sicut manus, tangens ferrum calidum, uere sentit calidum. Et in isto passu cognoscit int ipse uere intelligit obiectum suum. Nam aliter potentia sensitiua, quae est uidet pulchram figuram, et quando audit pulchram cantilenam, er differentiam habet sensus particulares mediantibus organis, cum quibus obiecta sensuum differunt; sicut color, qui est obQuae una est essentialiter in se et in suis riuulis; sed unum situm et unam figuram habet in uno riuulo, et alium et aliam inobiectum et actus ut plures concordant | in uno, uidelicet in sensitper quem modum sensus sentit sensatum cum habitu peregrino, ex quo sensatus est habituatus; sicut per uidere coloratum et per odorare odoratum. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
qus amnali sensitiua est sensus ꝯnuis et h̃t sersus pricularos
S ensitua est potentia bona eo quia causat cum sua bonitate
bomĩ sentire et quando aoditur magnitudo causat bonu ui et
magnum seutire
Eeusitii a est magna potentia eo quia causat magnũ sentire¬
ut patet in coytu et tactu ferri caliti aut in tactu aque bulli¬
naca bonitate magnitudine et c. msam it aganat¬
Nen bientat m pores taseei potest existere et agere. et in
isto passu cognoscit nitłłs ꝙ anmal sentit per suani sp̃em sic̃¬
S ensitua habet instrictum ninatum ut pacet in honnue ha¬
bente tuuorem de ser pente quem uider et sumliter capra de
lupo. et situt catulus nõ uiteus qui ꝑ instinctum et appetitũ
et tactum mueuit mauullam et ymagnatur illam. et ini¬
sto passu coguoscit nelłs que sunt principia disponencia pͥma¬
gnationem ad ymaginandum
Sensitiua canat in anim ali appetitum sentiendi ut mediaute
apiruiali in quo est possit actum suũ exccre

Expanded text:
quo animali sensitiua est sensus communis, et habet sensus particulares. 1. Sensitiua est potentia bona, eo quia causat cum sua bonitate bonum sentire. Et quando additur magnitudo, causat bonum et magnum sentire. 2. Sensitiua est magna potentia, eo quia causat magnum sentirut patet in coitu, et tactu ferri calidi, aut in tactu aquae bullinata bonitate, magnitudine, et ceteris. Sensitiua per suam potestatem potest existere et agere. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod animal sentit per suam speciem, sicSensitiua habet instinctum innatum, ut patet in homine, habente timorem de serpente, quem uidet; et similiter capra de lupo, et sicut catellus, non uidens, qui per instinctum et appetitum et tactum inuenit mamillam et imaginatur illam. | Et in isto passu cognoscit intellectus, quae sunt principia, disponentia imaginationem ad imaginandum. 5. | Sensitiua causat in animali appetitum sentiendi, ut mediante animali, in quo est, possit suum actum exercere.
Abbreviated transcription (Latin):
Per scd̾am spẽm regule .g. queritur que siuit appriate qualitateᷤ
sensiciue. et rñdendum est q est appriata qualitus ip̃iꝰ est seusa¬
tum inquantum est acquisicum ex alio et est positum in ip̃a sen
odoratum qd̾ ꝑ olfatum est sensatum et sic de aliis. et in isto pas¬
su cognoscit inelłs q sicut ymaginatiua multiplicat suaui spẽm¬

Expanded text:
itur: Quae sunt appropriatae qualitates sensitiuae? Et respondendum est, quod appropriata qualitas ipsius est sensatum, in quantum est acquisitum ex alio. Et est positum in ipsa senodoratum, quod per olfatum est sensatum; et sic de aliis. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod sicut imaginatiua multiplicat suam spe
Abbreviated transcription (Latin):
du est ꝙ est ut suus instictus et appetitus possint hr̃e actus na¬
hr̃e industrian ad uiuenduma. ultius est ut ymagniatina possit hau¬
tire species ab illa et ymagniari obiectatum et sensatum et habere
Et prnani speciem regule .f. queritur sensitiua quanta÷
et bint respondendam ÷ ꝙ est tanta quantum suñ obm ee
ep̃a est sensatum ¶ S mratur intilłs ꝑ qnem modum petest
esse continua i suħ̾o n quo est et nuiquo sunt pili et rugues ⁊
ossa qui nõ sentiunt usqͦ recordatux suam quantitatem discretã
quem mediui ꝯabet queinutitatem. uisqne qͥ recectatur etistallum
posicun supea toloratum et de illo se colorat sic sensitiua a quanti¬
tate subiecti in quo est est quanta et hĩtuata maui qͣntitas pũc¬
talis et liiealis multiplicat suam speciem insensitiua sicut colo¬
ratiun positum sub cristallo nultipucat sirã celorem in predicto

Expanded text:
 est, quod est, ut suus instinctus et appetitus possint hhabere industriam ad uiuendum. Vlterius est, ut imaginatiua possit haurire species ab illa, et imaginari obiectatum et sensatum, et habere speciem regulae F quaeritur: Sensitiua quanta est? Et respondendum est, quod est tanta, quantum suum subiectum ex ipsa est sensatum. Sed miratur intellectus: Per quem modum potest esse continua in subiecto, in quo est, et in quo sunt pili et ungues et ossa, qui non sentiunt? Vsquequo recordatur suam quantitatem discretam, quem modum habet quantitatem? Vsquequo recordatur crystallum, | positum supra coloratum, et de illo se colorat, sic sensitiua a quantitate substantiae, in qua est, est quanta et habituata. Nam quantitas punctualis et linealis multiplicat suam speciem in | sensitiua, sicut coloratum, positum sub crystallo, multiplicat suum colorem in praedicto
Abbreviated transcription (Latin):
sit diffurri. sed homiuem isto modo diffinimus ut ip̃m cderiꝰ
cognoscamus i nostro intellectu. Et iste diffiuiciones erũt
abstuicte a decem et octo principiis huiꝰ artis et a decem pre¬
dicamentis predicando de subiecto tale predicatum ꝙ ꝯueni¬
ꝙ honio est aunnal de quo predicantiu plure bonitates differẽ¬
tes specie quam de aliquo alio anmali
Homo est anniual hũs plures magnitudines differentes
Ryomo est anunal ii quo una enis pars est corptibilis
Honio est aminal in quo sunt plures potestates quam m ali¬
o amiuali
¶ onuo elst arminalꝙ cum suo orgatio species intelligibiles
facit.
Nomo est auniual quod cum suo orgauo species auabiles
Sgonio est anunal quod utitur nrtutib aut uiciis.
Hono est al ques coere uaitur artibus liberalibus et
mechanicis.
n ouao es anuinal nui quo sunt plures delectationes q
ra aliquo alio asi

Expanded text:
sit definiri. | Sed hominem isto modo definimus, ut ipsum clarius sit definiri. | Sed hominem isto modo definimus, ut ipsum clarius cognoscamus in nostro intellectu. Et istae definitiones erunt abstractae a decem et octo principiis huius Artis, et a decem praedicamentis, praedicando de subiecto tale praedicatum, quod conueni Homo est animal, de quo praedicantur plures bonitates, differentes specie, quam de aliquo alio animali. 2. Homo est animal, habens plures magnitudines, differentes Homo est animal, in quo una eius pars est incorruptibilis. 4. Homo est animal, in quo sunt plures potestates, quam in alio animali. 5. Homo est animal, quod cum suo organo species intelligibiles facit. 6. Homo est animal, quod cum suo organo species amabilesomo est animal, quod utitur uirtutibus et uitiis. 8. Homo est animal, quod uere utitur artibus liberalibus et | mechanicis. 9. Homo est animal, in quo sunt plures delectationes, in aliquo alio ani
Abbreviated transcription (Latin):
dicari predicatum de subiecto affirmando est ditfinre sub¬
iectum te quo predicatum predicatur ex istente natur a
inter subiectum et predicatum ut cum dicitur homo est
arnial rationale. quando autem predicatum predicatur
de homme negatiue milla quidem certitudo sine notiçia de ho¬
nime habetur ut cum dicitur homo nõ est lapis homo nõ est
planta. Aft̾iruiatio erm ueui seup pouit ea que sunt n sult̾
legatio autem uera semꝑ remonet a subiecto. fulsa quidensi¬
militer habet modum reuiodiͣ a subĩto ¶ Adhuc quonam af¬
firuatio precedit ᷑ negationem sicut anteccteus precedit at
sium consequentem quare patet q magis est houio coguosci¬
bilis ꝑ affa mationem quam ꝑ negationem. ¶ Honimen dẽ
et ignorare quid est homo est negligere esse honinus. et ido
ut scianus quid est homo et de ip̃o magnam noticiam habea¬
mus diffiminus ip̃m ꝑ tringuita diffuntiones largo modo sũꝑ¬
tas quamuis ꝑ unam difłiitionem stricto uiodo sumptam poᷤ¬

Expanded text:
cto praedicatum affirmando est definire subiectum, de quo praedicatum praedicatur, existente natura inter subiectum et praedicatum. Vt cum dicitur: Homo est animal rationale. Quando autem praedicatum praedicatur de homine negatiue, nulla quidem certitudo siue notitia de homine habetur. Vt cum dicitur: Homo non est lapis, homo non est planta. Affirmatio enim uera semper ponit ea, quae sunt in subiecto; negatio autem uera semper remouet a subiecto. Falsa quidem similiter habet modum remouendi a subiecto. Adhuc quoniam affirmatio praecedit ad negationem, sicut antecedens praecedit ad suum consequentem; quare patet, quod magis est homo cognoscibilis per affirmationem, quam per negationem. Hominem esse, et ignorare, quid est homo, est negligere hominis esse. Et ideo, ut sciamus, quid est homo, et de ipso magnam notitiam habeamus, definimus ipsum per triginta definitiones, largo modo sumptas, quamuis per unam definitionem, stricto modo sumptam, pos
Abbreviated transcription (Latin):
suam essentiam et sic de sacurno et c. sed ratione metus et pli¬
um circulationum de octaua speta usqi ad speuim ignis respectu
tecticicons est in plitribus locis. sicut saturnus quai m uno tp̃e
est niuctus cumt ariete i alio tempe cuim truro et sic de sale
qui i xno tempe est in a no loco celi et in alio tempore in alio
et in uno loto causat dies artificialiter et i alio causat noctes¬

Expanded text:
suam essentiam. Et sic de Saturno, et ceteris. Sed ratione motus, etiam plurisuam essentiam. Et sic de Saturno, et ceteris. Sed ratione motus, etiam plurium circulationum de octaua sphaera usque ad sphaeram ignis, respectu rectitudinis est in pluribus locis. Sicut Saturnus, qui in | uno tempore est iunctus cum ariete, in alio tempore cum tauro; et sic de sole, qui in uno tempore est in uno loco caeli, et in alio tempore in alio; et in uno loco causat dies artificialiter, et in alio causat noctes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ celum est quale ꝑ qualitates ꝓprias et appriatas ꝓprie
sirt sicut sua innata bonitas magnitudo ec cͥ siũs uiotus et sue
siccitas frigiditas ⁊ hiuuiditas. masculiuitas et feminiuitas et
inferioribus sicut sol qui dicitur calidus et sictus eo quia cale¬
estq essentia octane spere este ta illo mĩc in quo creata fino sĩ
circulus qui sine successione existit quo adsua essentiam sed
uitione su dcus etiusat tempus in inseriqub sicit in satu¬
ue qui mouetur successuie de uno niuc i aluid et est uius
Diec de ortana spera nsqi at spciam igs sed de speta guiõ usq
ad t̾ram sunt plures dies et plures nectes tatione presentie et
absentie solis ita ꝙ sol est ciusa quare sunt plires dus et nectes
EEr regulam de .i. querit de loco celi. Et respondendnm
Sest ꝙ octuua spera est ni loco in quo creata fuit quo ad

Expanded text:
endum est, quod caelum est quale per qualitates proprias et appropriatas. Propriae endum est, quod caelum est quale per qualitates proprias et appropriatas. Propriae sunt, sicut sua innata bonitas, magnitudo, et ceterae, suus motus et suae caliditas et siccitas, frigiditas et humiditas, masculinitas et femininitas, etinferioribus; sicut sol, qui dicitur calidus et siccus, eo quia calequod essentia octauae sphaerae est in illo nunc, in quo creata fuit; sicut circulus, qui sine successione existit quo ad suam essentiam. Sed ratione sui motus causat tempus in inferioribus ; sicut in Saturno, qui mouetur successiue de uno nunc in aliud. Et est unus dies de octaua sphaera usque ad sphaeram ignis; sed de sphaera ignis usque ad terram sunt plures dies et plures noctes, ratione praesentiae et absentiae solis, ita quod sol est causa, quare sunt plures dies et pluresPer regulam I quaeritur de loco caeli. Et respondendum est, quod octaua sphaera est | in loco, in quo creata fuit quo ad
Abbreviated transcription (Latin):
enterciam speciein regule de .d. queritur cinꝰ celum est. Et teᷤ¬
pondendum est ꝙ est dei sicut effectus est canse. et quia est
possessum a deo causat in inferioribus effectus scd̾m ꝙ d̾s plt.¬
queritur quare est celuui. Et ⁊ espon lam .e. deducto
est ꝙ celum est quia est constitutum ex ꝑtibus sius coessentiali¬
bus sicut sunt sua inata bonitas magnitudo et cͥ. excepta con¬
trarietate que nõ est sibi coessentialis. quia si esset cor ptibile
esser est etiam quia ui ip̃o sua materia et sua forma celestes m
ipͤo sunt ꝯiuncte cum quib est sic neccessitatum sicut honio qͣndo
amina et corpus in ip̃o ꝯiunguntur
Der scd̾am spẽm regule de .E. queritur quare est celum. Et res¬
pondendum est ratione finis ꝙ celum est ut sit causa causaus mo¬
tiuitates inferiores cuui quib homo sit dispositus ad essendum
sinam et discretam concuniam cir culariter ut in ip̃o figuratũ
est discretam sicut octaua spera que concaua est et sic de spera

Expanded text:
tertiam speciem regulae D quaeritur: Cuius caelum est? Et respondendum est, quod est Dei, sicut effectus est causae. Et quia est possessum a Deo, causat in inferioribus effectum, squaeritur: Quare est caelum? Et respondendum est, quod caelum est, eo quia est constitutum ex partibus suis coessentialibus, sicut sunt sua innata bonitas, magnitudo, etc., excepta contrarietate, quae non est sibi coessentialis ; quia si esset, corruptibile esset. Et etiam, quia in ipso sua materia et sua forma caelestes in ipso sunt coniunctae. Cum quibus est sic necessitatum, sicut homo, quando anima et corpus in ipso coniunguntur. Per secundum speciem regulae E quaeritur: Quare est caelum? Et respondendum est, ratione finis, quod caelum est, ut sit causa, causans motiuitates inferiores, | cum quibus homo sit dispositus ad essendum nuam et discretam. Continuam circulariter, ut in ipso figuratum est. Discretam, sicut octaua sphaera, quae concaua est; et sic de sphaera