comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no heretici. de sano saucii. de integro uulnerati. destante lap¬
si. de iudice rei. de sacerdote sacrilegi: Quid suꝑ est quam ut
eccłia capitolio cedat. et recedentib sacerdotib ac dñi altare
remouentib in cleri nr̃i sacrum uenerandumq congestum. si¬
mulacra atq idola cum aris suis transeant. oe nouatiano decla¬
mandi aduersum nos atq increpandi. largior et plenior mate¬
ria prestetur. si michi qui sacrificauer it et xp̃m publice ne¬
gauerunt. non tantum ce sine acta penitentia admitti. sed ad huc
insuper cȩperint terroris sui potestate dominari: Si pacem postu¬
lant: arma deponant. Si satisfaciunt. quid minantur: Aut si
comininant᷑: sciant quia a sacerdotib dei non timentur. Neq
enĩ & antixp̃c cũ uenire ceperit introibit in ecclesiam qua
minatur: aut armis eus et uiolentie ceditur. quia resistentes
ꝑ empturum se esse ꝓfitetur: Armant nos heretici: dum nos

Expanded text:
iano haeretici, de sano saucii, de integro vulnerati, de stante lapiano haeretici, de sano saucii, de integro vulnerati, de stante lapsi, de judice rei, de sacerdote sacrilegi? Quid superest, quam ut Ecclesia Capitolio cedat et recedentibus sacerdotibus, ac Domini altare removentibus, in cleri nostri sacrum venerandumque consessum simulachra atque idola cum aris suis transeant, et Novatiano declamandi adversum nos atque increpandi largior et plenior materia praestetur; si ii qui sacrificaverunt, et Christum publice negaverunt, non tantum rogari, et sine acta poenitentia admitti, sed adhuc insuper coeperint terroris sui potestate dominari? XIX. Si pacem postulant, arma deponant: si satisfaciunt, quid minantur? Aut si comminantur, sciant quia a sacerdotibus Dei non timentur. Neque enim et Antichristus cum venire coeperit, introibit in Ecclesiam, quia minatur; aut armis ejus et violentiae ceditur, quia resistentes perempturum se esse profitetur. Armant nos haeretici, dum nos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ acharias antistes dñi. Qui cũ terreri minis et lapidatione
non posset in templo dei occisus est: clamans et ioentidem di¬
cens. quod nos quoq contra hereticos clamamus & dicimus.
Hec dicit dñs. Dereliquistis uias dñi: et diss derelinquet uos
N eq enim quia pauci temerarii et impbi cȩlestes &e salutares uiã
domini derelinquunt: et sc̃a non agentes ascõ spiritu deserun¬
tur. ideo et nos diuine traditionis non unmemores esse debemꝰ:
ut maiora esse furentium scelera quam sacerdotum uiditia cen¬
seamus. aut plus existimemus ad impugnandum posse huma¬
na conamina: quam qͦd ad protegendum p̾ualet diuina tute
la. An ad hoc frater karissime deponenda est eccłiȩ catholicȩ
dignitas et plebis intus posite fidelis atq incorrupta maies¬
tas. et sacerdotalis quoq auctoritas ac potestas ut iudicare uel¬
le se dicant de eccłiȩ preposito extra eccłiam positi. de xp̃ia-¬

Expanded text:
Zacharias antistes Dei, qui cum terreri minis et lapidatione Zacharias antistes Dei, qui cum terreri minis et lapidatione non posset, in templo Dei occisus est; clamans et identidem dicens, quod nos quoque contra haereticos clamamus et dicimus: Haec dicit Dominus, dereliquistis vias Domini, et Dominus derelinquet vos Neque enim, quia pauci temerarii et improbi, coelestes et salutares vias Domini derelinquunt, et sancta non agentes a sancto Spiritu deseruntur; ideo et nos divinae traditionis immemores esse debemus, ut majora esse furentium scelera, quam sacerdotum judicia censeamus; aut plus existimemus ad impugnandum posse humana conamina, quam quod ad protegendum praevalet divina tutela. XVIII. An ad hoc, frater charissime, deponenda est catholicae Ecclesiae dignitas, et plebis intus positae fidelis atque incorrupta majestas, et sacerdotalis quoque auctoritas ac potestas, ut judicare velle se dicant de Ecclesiae praeposito extra Ecclesiam constituti, de Christ
Abbreviated transcription (Latin):
uersos commilitones nostros intra xp̃i castra et dei patris do¬
micilia concludi. Remitto omnia: multa dissimulo studio
et uoto colligende fraternitatis. etiam que in dm̃ comitissa
sunt non pleno iuditio riligionis eocamino: delictis plus quã
oportet renuitendis penȩ ipse delinquo. amplector prompta
et plena dilectione cum ꝑenitentia reuertentes peccatũ suũ
satiffactione humili et simplici confitentes. Si qui autem
sunt qui putant se ad eccłiam non precib sed minis regredi¬
posse. aut existimant aditum sibi non lamentationib ⁊ sa¬
tistactionibus sed terrorib facere: ꝓ certo habeant contra tales
clausam stare eccłiam dñi. nec castra xp̃i inuicta et fortia ⁊ dño
tuente munita minis cedere. Sacerdos dei ȩuangłium tenẽs
& xp̃i precepta custodiens: occidi potest. non potest uinci.
Suggerit et subministrat nobis exempla uirtutis ac fider

Expanded text:
uersos conmilitones nostros intra Christi castra et Dei patris douersos conmilitones nostros intra Christi castra et Dei patris domicilia concludi. remitto omnia, multa dissimulo studio et uoto colligendae fraternitatis. etiam quae in Deum commissa sunt non pleno iudicio religionis examino. delictis plus quam quod oportet remittendis paene ipse delinquo. amplector prompta et plena dilectione cum paenitentia reuertentes, peccatum suum satisfactione humili et simplici confitentes. Si qui autem sunt qui putant se ad eccposse; aut existimant aditum se sibi non lamentationibus et satisfactionibus, sed terroribus facere: pro certo habeant, contra tales clusam stare Ecclesiam Domini, nec castra Christi invicta et fortia, et Domino tuente munita, minis cedere. Sacerdos Dei Evangelium tenens, et Christi praecepta custodiens, occidi potest, non potest vinci. Suggerit et subministrat nobis exempla virtutis ac fidei
Abbreviated transcription (Latin):
multiplex conscientia. quam execrabilis uita quam turꝑis. ut
et si in eccłia essent eici tales de eccłia debuissent: Deniq quia
conscientiam suam norunt nec nos audent a dire. aut ad ec¬
clesiȩ lumen accedere: sed foris ꝑ proumtiam circũ ueniendiᷤᷤ
fratrib et spoliandis ꝑerrant. et omnib iam satis noti atq
undiq ꝓ suis facinorib exclusi. illuc etiam ad uos nauigant. Ne¬
q enim potest illis esse frons ad nos accedendi: aut aput nos cõ¬
sistendi. cum unt acerbissima et grauissima crimina que eis
a fratrib ingerantur. Si iudicium nr̃m uoluerint experiri:
uentant. Deniq si qua illis excusatio et defensio potest esse: in¬
deamus quem habeant satiffactionis suȩ sensum. quem afferãt
penitentiȩ fructum: nec eccłia istic alicui clauditur. nec ep̃e
alicui denegatur. pacientia et facilitas et humanitas nostra
uenientib presto est. Opto om̃s in eccłiam regredi: opto uni¬

Expanded text:
multiplex conscientia, quam execrabilis uita, quam turpis, ut multiplex conscientia, quam execrabilis uita, quam turpis, ut etsi in ecclesia essent, eici tales de ecclesia debuissent ? denique quia conscientiam suam norunt, nec audent uenire aut ad ecclesiae limen accedere, sed foris per prouinciam circumueniendis fratribus et spoliandis pererrant, et omnibus iam satis noti adque undique pro suis facinoribus exclusi, illuc etiam ad uos nauigant. neque enim potest illis frons esse ad nos accedendi aut apud nos consistendi, cum sint acerbissima et grauissima crimina quae eis a fratribus ingerantur. si iudicium nostrum uoluerint experiri ueniant. denique si qua illis excusatio et defensio potest esse, uideamus quem habeant satisfactionis suae sensum, quem adferant paenitentiae fructum. nec ecclesia istic cuiquam cluditur nec episcopus alicui denegatur. patientia et facilitas et humanitas nostra uenientibus praesto est. opto omnes in ecclesiam regredi, opto uni
Abbreviated transcription (Latin):
curandisq consentiant. Namq ut gaudent et letantur cũ
tolerabiles & minus culpabiles redeunt: ita contra fremũt
et reluctantur. quotiens in emendabiles et ꝓterui et uel ad¬
ulteriis uel sacrificiis contaminati. oe post hec adhuc insuꝑ
et superbi sic ad eccłiam remeant. ut bona intus ingenia cor¬
rumpant. Uix plebi ꝑsuadeo unmo extorqueo: ut tales
paciantur admitti. et iustior factus est fraternitatis dolor ex eo
quod unus atq alius obnitente plebe et contradicente mea
tamen facilitate suscepti peiores extiterunt quam priꝰ fuerãt:
nec fi̾dem penitentie seruare potuerunt. quia nec cum uera
penitentia uenerant. De istis uero quid dicam. qui nunc ad te cũ
felicissimo om̃ium criminum reo nauigauerunt. legati a for¬
tunato ꝑseudo episcopo missi. tam falsas ad de letteras afferentes
quam est & ipse cuiꝰ litteras ferunt falsus. quam. ẽ. eiꝰ peccatorũ

Expanded text:
curandisque consentiant. namque ut gaudent et laetantur cum curandisque consentiant. namque ut gaudent et laetantur cum tolerabiles et minus culpabiles redeunt, ita contra fremunt et reluctantur quotiens inemendabiles et proterui et uel adulteriis uel sacrificiis contaminati et post haec adhuc insuper et superbi sic ad ecclesiam remeant, ut bona intus ingenia corrumpant. uix plebi persuadeo, immo extorqueo, ut tales patiantur admitti. et iustior factus est fraternitatis dolor ex eo quod unus adque alius obnitente plebe et contradicente mea tamen facilitate suscepti peiores extiterunt quam prius fuerant nec fidem paenitentiae seruare potuerunt, quia nec cum uera paenitentia uenerant. De istis nero quid dicam qui nunc ad te cum Felicissimo omnium criminum reo nauigauerunt legati a Fortunato pseudoepiscopo missi, tam falsas ad te litteras adferentes quam est et ipse cuius litteras ferunt falsus, quam est eis peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus qui recipi et admitti ad eccłiam debeant. Quibusdam
enim ita aut crimina sua obsistunt. aut fratres obstinate ⁊ fir¬
niter renitunt᷑: ut recipi omĩno non possint cũ scandalo et
periculo plurimorũ. Neq enim sic putramina quedam col¬
ligenda sunt: ut quȩ integra et sana sunt uulnerentur. nec
utilis aut consultus est pastor: qui ita morbidas et contract as
oues gregi admiscet. ut gregem totum mali coherentis afflie¬
tatione contaminet. Non adtendas illorum. melior est enun
unus timens quam mille filii impii: sicut locutus est dñs ꝑer
propham dicens. fili ne iocunderis in filiis impiis si multiplicẽ¬
tur tibi: cum non fuerit dei timor in ipsis. Osi posses frater Lm̃e
istic interesse nobiscum. cum praui istic & ꝑuersi de scismate
reuertuntur: uideres quis micbi labor sit ꝑsuadere patienti¬
am fratrib nr̃is. ut animi dolore sopito recipiendis malis

Expanded text:
tibus qui recipi et admitti ad ecclesiam debeant. quibusdam tibus qui recipi et admitti ad ecclesiam debeant. quibusdam enim ita aut crimina sua obsistunt aut fratres obstinate et firmiter renituntur ut recipi omnino non possint cum scandalo et periculo plurimorum. neque enim sic putramina quaedam colligenda sunt ut quae integra et sana sunt uulnerentur, nec utilis aut consultus est pastor qui ita morbidas et contactas oues gregi admiscet ut gregem totum mali cohaerentis adflictatione contaminet. non attendas ad numerum illorum: melior est enim unus timens Deum quam mille filii impii, sicut locutus est Dominus per prophetam dicens: fili, ne iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur tibi, cum non fuerit timor Dei in ipsis. o si posses, frater carissime, istic interesse nobiscum cum praui isti et peruersi de schismate reuertuntur.: uideres quis mihi labor sit persuadere patientiam fratribus nostris, ut animi dolore sopito recipiendis malis
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: iam de eis dicta sentencia est: nec censure congruit sacer¬
dotum mobilis atq inconstantis animi leuitate reprehendi:
cum dñs dicat. Sit sermo uester: est est non non. Si eorũ qui
de illis priore anno iudicauerunt numerus cum presbiteris
& diaconibus computetur: plures tunc affuerunt iudicio
& cognitioni quam sunt idem isti qui cum fortunato uiden¬
tur minc esse coniuncti. Scire enim debes frater karissime
eum postea quã ꝑseudo episcopus ab hereticis factus est: iam
pene ab omnib esse desertum. Hamq hii quib in preteritũ
prestigia obtendebantur et dabantur uerba fallacia: quod si¬
mul ad eccłam regressuri dicerentur: postea quã uiderunt
illic ꝑseudo ep̃m factum: frustratos et deceptos se esse didicert᷑
et remeant cotidie atq eccłiam pulsant: nobis tamen a quib
ratio dño reddenda est. anxie ponderantib oe sollicite ex aminã¬

Expanded text:
ta est, iam de eis dicta sententia est, nec censurae congruit sacerta est, iam de eis dicta sententia est, nec censurae congruit sacerdotum mobilis adque inconstantis animi leuitate reprehendi, cum Dominus doceat et dicat: sit sermo uester, est est, non non. Si eorum qui de illis priore anno indicanerunt numerus cum presbyteris et diaconis conputetur, plures tunc adfuerunt iudicio et cognitioni quam sunt idem isti qui cum Fortunato nunc uidentur esse coniuncti. scire enim debes, frater carissime, eum posteaquam pseudoepiscopus ab haereticis factus eat, iam paene ab omnibus esse desertum. namque hi quibus in praeteritum praestigiae obtendebantur et dabantur uerba fallacia quod simul ad ecclesiam regressuri dicerentur, posteaquam uiderunt illic pseudoepiscopum factum, frustratos et deceptos se esse didicerunt et remeant cotidie adque ad ecclesiam pulsant, nobis tamen a quibus ratio Domino reddenda est anxie ponderantibus et sollicite examinan
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os factum nuntiandi: Aut enim placet illis quod fecerunt
et in suo scelere ꝑseuerant: aut si displicet oe recedunt. seiunt
quo reuertantur. Ham cũ statutum sit ab om̃ib nobis et e¬
quum sit pariter ac iustum ut unius cuiusq causa illic audi¬
atur ubi est crimen admissum: et singulis pastorib portio
gregis sit asscripta. quam regat unusquisq et gubernet. rati¬
onem sui actꝰ dño redditurꝰ. oportet utiq eos quib presumus
non circuicursare. nec episcoporum concordiam coherentẽ¬
sua subdola et fallaci temeritate collidere. sed agere illie causam
suam. ubi et accusatores habere & testes sui criminis possint.
nisi paucis desperatis & perditis minor uidetur esse auctoritas
episcoporum in affrica constitutorũ. qui iam de illis iudicaue¬
runt et eorum conscientiam multis delictorum. laqueis uinctam:
iudicii sui nuꝑ grauitate dampnarunt. Iam causa eorũ cogni¬

Expanded text:
tra episcopos factum nuntiandi? aut enim placet illis quod fecerunt tra episcopos factum nuntiandi? aut enim placet illis quod fecerunt et in suo scelere perseuerant: aut si displicet et recedunt, sciunt quo reuertantur. nam cum statutum sit ab omnibus nobis et aequum sit pariter ac iustum ut uniuscuiusque causa illic audiatur ubi est crimen admissum, et singulis pastoribus portio gregis sit adscripta quam regat unusquisque et gubernet rationem sui actus Domino redditurus, oportet utique eos quibus praesumus non circumcursare nec episcoporum concordiam cohaerentesua subdola et fallaci temeritate conlidere, sed agere illic causam suam ubi et accusatores habere et testes sui criminis possint: nisi si paucis desperatis et perditis minor uidetur esse auctoritas episcoporum in Africa constitutorum, qui de illis iam iudicauerunt et eorum conscientiam multis delictorum laqueis uinctam iudicii sui nuper grauitate damnarunt. iam causa eorum cogni
Abbreviated transcription (Latin):
Quib etiam non satis fuit ab euangelio recessisse: sꝑem lapsis
satisfactionis oe penitentie sustulisse. fraudibus in uolutos. uł
adulteriis cominoculatos. uel sacrificiorũ funesta contagio¬
ne pollutos: ne d̾m rogarent. ne in eccłia ex homologesin
criminum facerent: ab om̃i sensu et fructu penitentie re¬
mouisse. foris sibi extra eccłiam et contra eccłiam constitu¬
use conuenticulum ꝑdite factionis: cum male sibi consciorũ
et dm̃ rogare ac satisfacere nolentium caterua conflueret. Post
ista adhuc insuper pseudo episcopo sibi ab hereticis constitu¬
to nauigare audent: et ad petri cathedram atq ad eccłiam
ꝑrincipalem unde unitas facerdotalis exorta est ascismatieis
et ꝓfanis litteras ferre. nec cogitare eos esse romanos quorũ fides
apostolo predicante laudata est: ad quos perfidia habere non pos¬
sit accessum. Quȩ autem causa ueniendi. et pseudo ep̃m contra

Expanded text:
Quibus etiam satis non fuit ab euangelio recessisse, spem lapsis Quibus etiam satis non fuit ab euangelio recessisse, spem lapsis satisfactionis et paenitentiae sustulisse, fraudibus inuolutos uel adulteriis commaculatos uel sacrificiorum funesta contagione pollutos, ne Deum rogarent, ne in ecclesia exomologesin criminum facerent, ab omni et sensu et fructu paenitentiae remouisse, foris sibi extra ecclesiam et contra ecclesiam constituisse conuenticulum perditae factionis, quo male sibi consciorum et Deum I rogare ac satisfacere nolentium caterua conflueret: post ista adhuc insuper pseudoepiscopo sibi ab haereticis constituto nauigare audent et ad Petri cathedram adque ad ecclesiam principalem unde unitas sacerdotalis exorta est ab schismaticis et profanis litteras ferre nec cogitare eos esse Romanos quorum fides apostolo praedicante laudata est, ad quos perfidia habere non possit accessum. quae autem causa ueniendi et pseudoepiscopum con
Abbreviated transcription (Latin):
in asserenda ꝓpicianda et ꝓcuranda dei maiestate. ne quid ui¬
deamur in hac parte negligere: quando admoneat dñs ⁊ dicat.
t nunc preceptum hoc ad uos est ofacerdotes/ Si non audieritiꝰ
et si non ꝑosueritis in corde uestro ut detis honorem nomini meo
dicit dñs: inmittam in uos maledictionem. & maledicam be¬
nedictionem ur̃ãm. Honor ergo datur deo. quando sic dei ma¬
iestas & censura contempnitur: ut cum indignari se ille et
irasci sacrificantib dicat. et cum penas eternas et supplitia per¬
petua comminetur: ꝓponatur a sacrilegis atq dicatur. ne ira co¬
gitetur dei : ne timeatur iudicium dñi. ne pulsetur ad eccłiam
xp̃i. sed sublata penitentia nec ulla ex homologesin criminis
facta despectis episcopis atq caltatis: pax non aueris presbit̾is
uerbis fallacib predicetur. et ne lapsi surgant aut foris ad eccłi¬
am redeant. commnunicatio non communicantib offeratur:

Expanded text:
in asserenda et procuranda Dei majestate, ne quid viin asserenda et procuranda Dei majestate, ne quid videamur in hac parte negligere, quando admoneat Dominus et dicat: Et nunc praeceptum hoc ad vos est, o sacerdotes: si non audieritis, et si non posueritis in corde vestro, ut detis honorem nomini meo, dicit Dominus; immittam in vos maledictionem, et maledicam benedictionem vestram . Honor ergo datur Deo, quando sic Dei majestas et censura contemnitur, ut cum se ille indignari et irasci sacrificantibus dicat, et cum poenas aeternas et supplicia perpetua comminetur, proponatur a sacrilegis atque dicatur; ne ira cogitetur Dei, ne timeatur judicium Domini, ne pulsetur ad Ecclesiam Christi: sed sublata poenitentia, nec ulla exomologesi criminis facta, despectis episcopis atque calcatis, pax a non veris presbyteris verbis fallacibus praedicetur; et ne lapsi surgant, aut foris positi ad Ecclesiam redeant, commun
Abbreviated transcription (Latin):
& curentur. & deprecationib ac satiffactionib iustis pecca¬
illis d̾s oꝑationem erroris ut credant mendatio: ut iudicen¬
tur omnes qui non crediderunt ueritati. sed sibi placent in
iusticia. Primus felicitatis gradus est non delinquere: se¬
cundus delicta cognoscere. Ilic currit in nocentia inte gra
et illibata quȩ seruet : hic succedit medela quȩ sanet. Quod
utrumq isti offenso deo ꝑdiderunt: et ut amissa sit grͣa
quȩ de baptismi scĩficatione ꝑçipit᷑. & ñ subueniat peni¬
tencia ꝑ quam culpa curatur. An putas frater leuia esse ad¬
uersui am̃ facinora parua et modica delicta. quod per illos
non rogatur maiestas indignantis dei. quod non timet᷑ ira
et ignis et dies dñi. quod unminente antixp̃o exarmatur fides
militantis populi dum tollitur timor et uigor xp̃i: Uiderint
laici hoc quomodo curenti Sacerdotib labor maior incumbit:

Expanded text:
 curentur et deprecationibus ac satisfactionibus justis post pecca curentur et deprecationibus ac satisfactionibus justis post peccaillis Deus operationem erroris ut credant mendacio, ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati: sed sibi placent in injustitia . Primus felicitatis gradus est, non delinquere: secundus, delicta cognocere. Illic currit innocentia integra et illibata quae servet, hic succedit medela quae sanet: quod utrumque isti offenso Deo perdiderunt, ut amissa sit gratia quae de Baptismi sanctificatione percipitur, et non subsit poenitentia per quam culpa curatur. An putas, frater, levia esse adversus Deum facinora, parva et modica delicta, quod per illos non rogatur majestas indignantis Dei? quod non timetur ira et ignis et dies Domini? quod, imminente Antichristo, exarmatur fides militantis populi, dum tollitur vigor et timor Christi? Viderint laici hoc quomodo curent; sacerdotibus labor major incumbit
Abbreviated transcription (Latin):
ne de peccatore atq ore lapsorum fletus & gemitꝰ audiatur. Cõ¬
pelluntur adhuc insuper lapsi: ut linguis atq ore quo in capi¬
tolio ante deliquerant sacerdotib conuitium facrant. confes¬
sores oe uirgines & iustos quosq fidei laude precipuos atq ĩ
ecclesia gloriosos contumeliis et maledicis uocib. ꝓsequuntur.
Aquib quidem non tam nr̃orum modestia dehumilitas ⁊ pu¬
dor ceditur: quã illorum ipsorũ spes &r uita laceratur. Heq
enim qui audit sed qui facit conuitium miser est: nec qui a
fratre uapulat. sed qui frẽm cedit in lege peccator est. Et cũ
nocentes innocentib inuiriam faciunt: illi paciuntur in¬
uriam qui facere se credunt. Deniq hinc illis ꝑ cii ssa mens
oe hebes animus oe sensus alienus ÷. Ira est dei non intellige
re delicta : ne sequatur pęnitentia. sicut scriptum est. Et de¬
dit illis d̾s spm transpunctionis: ne reuertantur scilicet¬

Expanded text:
ne de pectore atque ore lapsorum fletus et gemitus audiatur. Comne de pectore atque ore lapsorum fletus et gemitus audiatur. Compelluntur adhuc insuper lapsi, ut linguis, atque ore quo in capitolio ante deliquerant, sacerdotibus convicium faciant; confessores, et virgines, et justos quoque fidei laude praecipuos atque in Ecclesia gloriosos, contumeliis et maledicis vocibus prosequantur. A quibus quidem non tam nostrorum modestia et humilitas et pudor caeditur, quam illorum ipsorum spes et vita laceratur. Neque enim qui audit, sed qui facit convicium, miser est; nec qui a fratre vapulat, sed qui fratrem caedit, in lege peccator est; et cum nocentes innocentibus injuriam faciunt, illi patiuntur injuriam, qui facere se credunt. Denique hinc illis percussa mens, et hebes animus, re delicta ne sequantur poenitentiam; sicut scriptum est: « Et dedit illis Deus spiritum transpunctionis, ne revertantur scilicet, » et
Abbreviated transcription (Latin):
cib &e satiffactionib xp̃c: qui negantem se negare ꝓfitetur.
os in ipso ꝑsequutionis tempore de hoc ipso litteras misimus:
nec au diti sumus. concilio frequenter acto non consensione tã¬
tum nostra sed et commminatione decreuimꝰ: ut penitentiã
fratres agerent. ut penitenciam non agentib nemo temere pa¬
cem daret: et illi contra d̾m sacrilegi contra sacer dotes d̾i impio
furore demerarii. de eccłia recedentes et contra eccłiam parrici¬
dalia arma tollentes. elaborant ut opus suum diaboli malitia
consumment. ne uulneratos diuina clementia in eccłia sua cu¬
ret: miserorum penidentiam mendatiorum suorum fraude cor¬
clesiam qui de eccłia recesserat redeat. Datur oꝑa ne satist̾acꝰ¬
tionib et lamentationib iustis delicta redimantur: ne uul¬
nera lacrimis abluantur. Pax uera false pacis mendatio tolli¬
tur: salutaris sims matris nouerca interredente clauditur.

Expanded text:
cibus et satisfactionibus Christus; qui negantem se negare profitetur. XIII. cibus et satisfactionibus Christus; qui negantem se negare profitetur. XIII. Nos in ipso persecutionis tempore de hoc ipso litteras misimus, nec auditi sumus, concilio frequenter acto, non consensione tantum nostra, sed et comminatione decrevimus, ut poenitentiam fratres agerent, ut poenitentiam non agentibus nemo temere pacem daret: et illi contra Deum sacrilegi, contra sacerdotes Dei impio furore temerarii, de Ecclesia recedentes, et contra Ecclesiam parricidalia arma tollentes, elaborant ut opus suum diaboli malitia consummet, nec vulneratos divina clementia in Ecclesia sua curet; miserorum poenitentiam mendaciorum suorum fraude corclesiam qui de Ecclesia recesserat, redeat. Datur opera, ne satisfactionibus et lamentationibus justis delicta redimantur, ne vulnera lacrymis abluantur. Pax vera falsae pacis mendacio tollitur, salutaris sinus matris noverca intercedente praecluditur,
Abbreviated transcription (Latin):
gerere. Taceo itaq de fraudib eccłiȩ factis. Conuirationes et ad¬
ulteria et uaria delictorum genera: pretereo. Unum illud in quo
non mea nec hominum sed dei causa est de eorũ facinore ñ puto
esse reticendum: quod aprimo statim ꝑ sequutionis die cum re¬
ceutia delinquentium facinora feruerent. & sacrificiis nefandis
non tantum diaboli altaria sed adhuc manus ipsȩ lapsorum atq
ora fumarent: com municare cũ lapsis. et penitentie a gende
inter cedere non destiterunt. Clamat d̾s. Sacrificans diis eradica¬
ditur: nisi dño soli. Et dñs in euangłio dicit. Qui me negauerit:
et ego eum negabo. Et alio loco indignatio & ira diuina non ta¬
cet : dicens. Illis fudistis libamina: et illis imposuistis sacrificia.
uper hec non indignabor dicit dñs : Et intercedunt ne roget᷑
d̾s : qui indignari se ipse testatur. Inter cedunt ne exoretur pre¬

Expanded text:
gerere. taceo itaque de fraudibus ecclesiae factis, coniurationes et adgerere. taceo itaque de fraudibus ecclesiae factis, coniurationes et adulteria et uaria delictorum genera praetereo: unum illud, in quo non mea nec hominum sed Dei causa est, de eorum facinore non puto esse reticendum, quod a primo statim persecutionis die, cum recentia delinquentium facinora feruerent et sacrificiis nefandis non tantum diaboli altaria sed adhuc manus ipsae lapsorum adque ora fumarent, communicare cum lapsis et paenitentiae agendae intercedere non destiterunt clamat Deus: sacrificans diis eradicabitur nisi Domino soli et Dominus in euangelio dicit : qui me negauerit negabo illum. et alio loco indignatio et ira diuina non tacet disuper haec non indignabor? dicit Dominus : Et intercedunt ne rogetur Deus, qui indignari se ipse testatur. Intercedunt ne exoretur pre
Abbreviated transcription (Latin):
scire quod mendatia non diu fallant: noctem tam diu es se quã¬
diu illucescat dies. clarificato autem die & sole oborto luci tene¬
bras & caliginem cedere: & quȩ grassabantur ꝑ noctem latro¬
cinia cessare. Deniq si nomina ab eis quereres: non haberent
uel quos falso nominarent. tanta apud illos ȩtiam malorũ pe¬
nuria est: ut ad eos nec de sacrificatis nec de hereticis .xx. quinq
colligi possint. ettamen ad de cipiendas aures simplitium & ab¬
sentium. mendacio numerus inflatur: quasi et si uerus esset hic
numerus aut ab bereticis eccłia aut in iustis iusticia uincatur.
ec me oportet frater kuñe paria nunc cum illis facere: et ea quȩ
commiserunt atq huc usq committunt meo sermone decurrere.
cũ considerandum sit nobis quid ꝓferre et scribere sacerdotes dei
oporteat : nec tam dolor apud nos debeat quam pudor loqui. et
ne uidar ꝓuocatus maledicta potius quam crimina et peccata cõ¬

Expanded text:
scire quod mendacia non diu fallant, noctem tamdiu esse quamscire quod mendacia non diu fallant, noctem tamdiu esse quamdiu inlucescat dies, clarificato autem die et sole oborto luci tenebras et caliginem cedere et quae grassabantur per noctem latrocinia cessare. denique si nomina ab eis quaereres, non haberent uel quos falso nominarent. tanta apud eos etiam malorum paenuria est ut ad illos nec de sacrificatis nec de haereticis uiginti quinque colligi possint. et tamen ad decipiendas aures simplicum et absentium mendacio numerus inflatur, quasi etsi uerus esset hic numerus, aut ab haereticis ecclesia aut ab iniustis iustitia uincatur. Nec me oportet, frater carissime, paria nunc cum illis facere et ea quae commiserunt adque adhuc usque committunt meo sermone decurrere, cum considerandum sit nobis quid proferre et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos debeat quam pudor loqui, et ne uidear prouocatus maledicta potius quam crimina et peccata con
Abbreviated transcription (Latin):
natum sibi ꝑseudo coepm coaptauerunt: ut criinib miimũ
conuenientib talis esset scilicit rector. quales illi qui regontir
inc iam et cetera mendatia frater km̃e potes noscere. que tile
homines desperati et ꝑditi uentilauetums e ue cum defacrescr¬
tis uel hereticis ampluis quam quinq ꝑseudo eb̃i nem fuerire
qui kartaginem ueneruit: & fortunatum sibi dementiȩ sus
socium constituerint. illi tamen quasi filii diaboli et mendatio
Quod mendatium ce istic prius apud frͣs nr̃õs iactitabant: dicen
tes .xxͣ. quinq epõs de numidia esse uenturos. qui sibi ep̃m face¬
rent. Quo in mendatio suo postea quã quinq solis conuenientibꝰ
naufragis et anobis abstentis detecti sunt atq confusi romam cũ
mendatiorũ suorũ merce nauigauerunt: quasi ueritas post eos
nauigare non posset. que mendaces linguas rei certe ꝓbatione
comiunceret. Atq hec est frater uere dementia non cogitare nͦ

Expanded text:
natum sibi pseudoepiscopum cooptarunt; ut criminibus in unum natum sibi pseudoepiscopum cooptarunt; ut criminibus in unum consentientibus talis esset scilicet rector, quales illi qui reguntur. XI. Hinc jam et caetera mendacia, frater charissime, potes noscere, quae illic homines desperati et tis uel haereticis amplius quam quinque pseudoepiscopi non fuerint qui Carthaginem uenerint et Fortunatum sibi dementiae suae socium constituerint, illi tamen qua filii diaboli et mendacio quod mendacium et istic prius apud fratres nostros iactitabant dicentes uiginti quinque episcopos de Numidia esse uenturos qui sibi episcopum facerent. quo in mendacio suo posteaquam quinque solis conuenientibus naufragis et a nobis abstentis detecti sunt adque confusi, Romam cum mendaciorum suorum merce nauigauerunt, quasi ueritas post eos nauigare non posset, quae mendaces linguas rei certae probatione conuinceret. adque haec est, frater, uera dementia non cogitare nec
Abbreviated transcription (Latin):
natum: antecessorum etiam nr̃orum quod ee ur̃am conscienti¬
am non latet. fabrani et donati litteris seuerissime notatũ. Qui
cum causam suam apud nos in concilio quod habuimus idib
maiis quȩ ꝓxime fuerunt. uelle se agere diceret nec ad missus
esser: fortunatum istum pseudo ep̃m dignum collegio suo fedit¬
U enerat etiam cum illo ce felix quid̾am: quem ipse enetra ecele¬
siam in heresi ꝑseudo ep̃m olim constituerat. S et iouinus & mi¬
ximus comites cum ꝓbatio heretico affuerunt ob nefanda sacr¬
fitia et crimina inse ꝓbata sententia nouem collegarum nr̃otu
conadempnati: o iterato quoq a plurib nobis anno priore ĩ con
concilio abstenti. Cum his autem .iiiͦi. iunctus est co repositus s¬
turnicensis. Qui non tantum in ꝑsequutione ipse cecidit. sed &
maximam partem plebis sue facrilega ꝑsuasione deiecte citu
quinq cum paucis uel sacrificantib uel male sibi conscis fortũ¬

Expanded text:
natum, antecessorum etiam nostrorum, quod et vestram conscientinatum, antecessorum etiam nostrorum, quod et vestram conscientiam non latet. Fabiani et Donati litteris severissime notatum: qui cum causam suam apud nos in concilio, quod habuimus Idibus Maiis quae proximae fuerunt, agere velle se diceret, nec admissus esset, Fortunatum istum sibi pseudoepiscopum dignum collegio suo fecit. Venerat etiam cum illo et Felix quidam, quem ipse extra Ecclesiam in haeresi pseudoepiscopum olim constituerat. Sed et Jovinus et Maximus comites cum Privato haeretico adfuerunt, ob nefanda sacrificia et crimina in se probata, sententia novem collegarum nostrorum condemnati, et iterato quoque a pluribus nobis anno priore in concilio abstenti. Cum his autem quatuor junctus est et Repostus Suturnicensis, qui non tantum in persecutione ipse cecidit, sed et maximam partem plebis suae sacrilega persuasione dejecit. Hi quinque cum paucis vel sacrificatis, vel male sibi consciis, Fortu
Abbreviated transcription (Latin):
ras mutuo a quib uos accipere oportet. Si quis autem preder
hos quos epła nr̃a complexi sumis scribere uobis auderet:
serretis eum uel sacrifitio uel libello esse maculatũ. uel unum
de hereticis ꝑ uersum scilicet or ꝓfanum. Nactus tamen occa¬
sionem familiarissimi hominis et clerici. sed &r ꝑfelicianum ac¬
colitũ quem cũ perseo collega nr̃o miseras: inter cetera quȩ in
noticiam tuam ꝑferenda hinc fuerant etiam de fortunato isto
tibi scripsi. Sed dum istic felicianus frater mrͣ uel uento retar¬
datur uel accipiendis aliis epłis anobis detinetur: felicissimo ad
uos ꝓperante pͣuentus est. Ita enim scelera festinant: quasi con
tra innocentiam festinatione preualeant. Per felitianum autẽ
significaui tibi frater uenisse kartaginem pruratum ueterem
hereticũ in lambesitana colonia ante multos fere annos ob mi¬
ta et grauia delicta nonaginta ep̾orum sententia condemp¬

Expanded text:
ras mutuo a quibus uos accipere oporteret: si quis autem praeter ras mutuo a quibus uos accipere oporteret: si quis autem praeter hos quos epistula nostra conplexi sumus scribere nobis auderet, sciretis eum uel sacrificio uel libello esse maculatum uel unum de haereticis, peruersum scilicet et profanum. nanctus tamen occasionem familiarissimi hominis et clerici per Felicianum acoluthum, quem cum Perseo collega nostro miseras, inter cetera quae in notitiam tuam perferenda hinc fuerant etiam de Fortunato isto tibi scripsi. sed dum istic Felicianus frater noster uel uento retardatur uel accipiendis aliis epistulis a nobis detinetur, Felicissimo ad uos properante praeuentus est. ita enim tra innocentiam festinatione praevaleant. X. Per Felicianum autem significavi tibi, frater, venisse Carthaginem Privatum veterem haereticum, in Lambesitana colonia ante multos fere annos ob multa et gravia delicta nonaginta episcoporum sententia condem
Abbreviated transcription (Latin):
nrõrum factis ad te pridem litceris continecur. Qui non tan¬
tum ab his istic abstentus : sed et abste illic nuꝑ de ecdesia
pulsus est. Cum hec in noticia tua es se confiderem: et ꝓ cer¬
to habere memoriȩ & disciplinȩ tuȩ scirem. necessariũ non
putaui celeriter & urgenter hereticorum tibi in eptias nun¬
trandas. Neq enim ad catbolioe eccłiȩ maiestatem pariter
ad dignitatem ꝑtinere debet: quid apud se hereticoꝵ ⁊ scis¬
maticorũ moliatur audatia. Nam et pars nouatiam maxi¬
mum prb̃m nuꝑ ad nos anouatiano legatum missum atq
omnia contempnantur anobis: & miserim tibi. peimne nonuna
ep̃orum istic constitutorũ qui integri & sani in eccłia eatholica
fratrib presunt. Q uod utiq ideo de om̃ium nr̃orum consilio¬
tibi placuit scribere: ut erroris diluendi ac ꝑspiciende ueritatis cõ¬
pendium fieret. et scires tu ce college nostri quib seribere et litte¬

Expanded text:
nostrorum factis ad te pridem litteris continetur: qui non tannostrorum factis ad te pridem litteris continetur: qui non tantum ab his istic abstentus, sed et abs te illic nuper de ecclesia pulsus est. cum haec in notitia tua esse confiderem et pro certo haerere memoriae et disciplinae tuae scirem, necessarium non putaui celeriter et urgenter haereticorum tibi ineptias nuntiandas. neque enim ad catholicae ecclesiae maiestatem pariter ac dignitatem pertinere debet quid apud se haereticorum et schismaticorum moliatur audacia. nam et pars Nouatiani Maximum presbyterum nuper ad nos a Nouatiano legatum missum adque omnia contemnantur a nobis et miserim tibi proxime nomina episcoporum istic constitutorum qui integri et sani in ecclesia catholica fratribus praesunt. quod utique ideo de omnium nostrorum consilio placuit tibi scribere ut erroris diluendi ac perspiciendae ueritatis conpendium fieret et scires tu et collegae nostri quibus scribere et litte
Abbreviated transcription (Latin):
regula non recedamus. quando et apłs instruat dicens: si homi¬
nibus placerem. xp̃i seruus non essem. Inter est utrũ quis
homines ꝓmereri : an dm̃i cupiat. Si hominib placetur: dñs
offenditur. Si uero id enitimur & elaboramus ut possimus d̾o
placere: et conuitia et maledicta debemus humana contempn̾e.
uod autẽ tibi de fortunato isto pseudo ep̃o a paucis et inuetera¬
tis hereticis constituto non statim scripsi frater kiĩe: non ea
res erat quȩ in noticiam tuam deberet festinato statim quasi¬
magna aut metuenda ꝑferri. maxune quando oe fortunati
nomen iam satis nosses qui est unꝰ ex quinq presbiteris
iam pridem de eccłia ꝓfugis: et sententia coep̃orum nr̃orũ
multoꝵ oe grauissimorũ uirorũ nuꝑ abstentis. qui suꝑ hac re
priore anno ad te litteras fecerunt. tt̾em felicissimum signife¬
rum seditionis recognosceres: qui & ipse inisdem coepõrum

Expanded text:
regula non recedamus, quando et Apostolus instruat, dicens: Si homiregula non recedamus, quando et Apostolus instruat, dicens: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Interest utrum quis homines promereri, an Deum cupiat. Si hominibus placetur, Dominus offenditur: si vero id enitimur et elaboramus ut possimus Deo placere, et convicia et maledicta debemus humana contemnere. IX. Quod autem tibi de Fortunato isto pseudoepiscopo, a paucis et inveteratis haereticis constituto, non statim scripsi, frater charissime, non ea res erat, quae in notimagna aut metuenda perferri, maxime quando et Fortunati nomen iam satis nosses, qui est unus ex quinque presbyteris iam pridem de ecclesia profugis et sententia coepiscoporum nostrorum multorum et grauissimorum uirorum nuper abstentis qui super hac re priore anno ad te litteras fecerunt. item Felicissimum signiferum seditionis recognosceres, qui et ipse in isdem coepiscoporum
Abbreviated transcription (Latin):
spiritu uentilari: de quib & iohannes in epistola sua dicit. Ex
nobis exierunt: sed non fuerunt ex nobis. Si enim fuissent
ex nobis : mansissent utiq nobiscum. Item paulus monet nos
cum mali de eccła pereunt non moueri : nec recedentib per¬
fidis fidem minui. Quid enim inquit: Si exciderunt afide
quidam eorum. nunquid infidelitas illorũ fidem dei euacua¬
uit: Absit. E st enim ds̃ uerax : omĩs autem homo mendax
Quod ad nos attinet conscientie nostre conuenit frat̾ Rm̃e:
dare oꝑam ne quis culpa nr̃a de eccłia pereat. Si autẽ quis
ultro et crimine suo perierit & penitenciam agere atq ad
eccłiam redire noluerit : nos in die iuditii inculpatos futuros
qui consulimꝰ sanitati. illos solos in penis remansuros qui no
noluerint consilii nrĩ salubritate sanari. Nec mouere nos
debent conuitia ꝑditorum : quo minus a uia recta et a certa

Expanded text:
spiritu uentilari, de quibus et Iohannes in epistula sua dicit: ex spiritu uentilari, de quibus et Iohannes in epistula sua dicit: ex nobis exierunt, sed non fuerunt ei nobis, si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum. item Paulus monet nos cum mali de ecclesia pereunt non moueri nec recedentibus perfidis fidem minui. quid enim, inquit, si exciderunt a fide quidam eorum, numquid infidelitas illorum fidem Dei euacuauit? absit: est enim Deus uerax, omnis autem homo mendax. Quod ad nos adtinet, conscientiae nostrae conuenit, frater, dare operam ne quis culpa nostra de ecclesia pereat: si autem quis ultro et crimine suo perierit et paenitentiam agere adque ad ecclesiam redire noluerit, nos die iudicii inculpatos futuros qui consulimus sanitati, illos solos in pnoluerint consilii nostri salubritate sanari. Nec movere nos debent convicia perditorum, quominus a via recta et a certa
Abbreviated transcription (Latin):
torum suorũ testimonio comprobantem: discipuli sui reliqͤ¬
rint. et tamen ille non increpuit recedentes aut grauiter cõ¬
minatus est : sed magis conuersus ad apłos suos dixit. Nũ qͥd
&e uos uultis ire: Seruans scilicet legem qua homo libertati
suȩ relictus et in arbitrio ꝓprio constitutus: sibimet ipsi uel
mortem appetit uel salutem. Petrus tamen super quem edifi¬
cata ab eodem dño fuerat eccłia. unus ꝓ omĩbus loquens oe ec¬
clesie uoce respondens ait. Dne ad quem ibimꝰ : Uerba uite
uiui. significans scilicet ce ostendens eos qui a xp̃o recesserunit
culpa sua perire: eccłiam tamen quȩ in xp̃m credat oe quȩ
semel id quod cognouerit teneac. nunquam ab eo discedere:
et eos esse eccłiam qui in domo dei ꝑmanent. plantationem
uero plantatam adeo patre non esse quos uidemꝰ non fru¬
menti stabilitate solidari. sed tanquã paleas dissipantis in imici

Expanded text:
torum suorum testimonio comprobantem, discipuli sui reliquetorum suorum testimonio comprobantem, discipuli sui reliquerint. Et tamen ille non increpuit recedentes, aut graviter comminatus est; sed magis conversus ad Apostolos suos dixit: Nunquid et vos vultis ire ? servans scilicet legem, qua homo libertati suae relictus, et in arbitrio proprio constitutus, sibimet ipse vel mortem appetit, vel salutem. Petrus tamen, super quem aedificata ab eodem Domino fuerat Ecclesia, unus pro omnibus loquens, et Ecclesiae voce respondens ait: Domine, ad quem ibimus? verba vitae uiui, significans scilicet et ostendens eos qui a Christo recesserint culpa sua perire, ecclesiam tamen quae in Christum credat et quae semel id quod cognouerit teneat, numquam ab eo omnino discedere et eos esse ecclesiam qui in domo Dei permanent, plantationem uero plantatam a Deo patre non esse quos uidemus non frumenti stabilitate solidari, sed tamquam paleas dissipantis inimici
Abbreviated transcription (Latin):
tulatus in circo. cũ talis frat̾ kiñe a quibusdam desperatis et
ꝑditis & extra eccłiam constitutis impugnari uidetur: appa¬
ret quis impugnet. non scilicet xp̃c qui sacerdotes aut consti¬
tuit aut ꝓtegit: sed ille qui xp̃i aduersarius et eccłie eius ini¬
micus. ob hoc eccłie p̃positum sua infestatione per sequitur.
ut gubernatore sublato atrocius atq uiolentius circa ecclesiȩ
naũfragia grassetur. Nec quenquã fidelem & euangelii memo¬
rem atq apłi premonentis mandata recinentem. mouere de¬
bet frater kañe si quidam in extremis temporib superbi &
contumaces et sacerdotum dei hostes aut de eccłia dei recedũt.
aut contra eccłiam faciunt: quando tales nunc futuros. et
dñs et apłi eiꝰ ante p̾dixerint. Nec p̾positum seruum deseri
a quibusdam miretur aliquis: quando ipsum dñm magna¬
lia et mirabilia sum ma facientem. et uirtutes dei patris faȩ¬

Expanded text:
tulatus in circo: cum talis, frater charissime, a quibusdam desperatis et tulatus in circo: cum talis, frater charissime, a quibusdam desperatis et perditis et extra Ecclesiam constitutis impugnari videtur, apparet quis impugnet. Non scilicet Christus, qui sacerdotes aut constituit aut protegit, sed ille, qui Christi adversarius, et Ecclesiae ejus inimicus, ad hoc Ecclesiae praepositum sua infestatione persequitur, ut gubernatore sublato, atrocius atque violentius circa Ecclesiae naufragia grassetur. VII. Nec quemquam fidelem et Evangelii memorem, atque Apostoli praemonentis mandata retinentem, movere debet, frater charissime, si quidam in extremis temporibus superbi et contumaces et sacerdotum Dei hostes aut de Ecclesia recedunt, aut contra Ecclesiam faciunt; quando tales nunc futuros et Dominus et Apostoli ejus ante praedixerint. Nec praepositum servum deseri a quibusdam miretur aliquis; quando ipsum Dominum magnalia et mirabilia summa facientem, et virtutes Dei Patris fac
Abbreviated transcription (Latin):
qui manducant ea: contaminabuntur: Et per ysaiam quoq¬
sp̃c sc̃s clamat et dicit. Ue uobis filii desertores: hec dic̃ dñs.
abiustis consilium & non per me: et fecistis conuentionẽ et¬
non ꝑ sp̃m meum. adicere peccata suꝑ peccata. Cȩterum dico¬
dico enim ꝓuocatus: dico dolens. dico compulsus q̃uando ep̃s
in locum defuncti substituit᷑. quando populi uniuersi suffra¬
gio in pace diligitur: quando dei auxilio in ꝑsecutione ꝓtegitii
collegis ominib fideliter uinctus: plebi sue in episcopatu qua¬
driennio iam ꝓbatus. in quietȩ seruiens disciplinȩ: in tem¬
pestate ꝓscriptus. applicito & adiuncto ep̃atus sui nomine to¬
ciens ad leonem petitus in circo. in amphyteatro dñice digna¬
tionis testimonio honoratus: his ipsis ȩtiam dieb quib has ad
te litteras feci. ob sacrificia quȩ edicto ꝓposito celebrare po¬
pulus iubebatur: clamore popularium ad leonem denuo pos¬

Expanded text:
qui manducant ea contamindbuntur'. Et per Ysaiam qui manducant ea contamindbuntur'. Et per Ysaiam sanctus clamat et dicit: Vae vobis, filii desertores, haec dicit Dominus, Habuistis consilium non per me, et fecistis conventionem non per spiritum meum, adjicere peccata super peccata . VI. Caeterum dico enim provocatus, dico dolens, dico compulsus, quando episcopus in locum defuncti substituitur, quando populi universi suffragio in pace deligitur, quando Dei auxilio in persecutione protegitur, collegis omnibus fideliter junctus, plebi suae in episcopatu quadriennio jam probatus, in quiete serviens disciplinae, in tempestate proscriptus applicito et adjunto episcopatus sui nomine, toties ad leonem petitus in circo, in amphitheatro Dominicae dignationis testimonio honoratus: his ipsis etiam diebus, quibus has ad te litteras feci, ob sacrificia quae edicto proposito celebrare populus jubebatur, clamore popularium ad leonem denuo pos
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam scinderet. nemo sib placens ac tumens seorsum nouã
heresim conderet: nisi ita ẽ. aliquis sacrilege temeritatis ac
ꝑditȩ mentis ut putet sine dei iuditio fieri facerdotem. cũ dñs
in ęuangelio suo dicat. nonne duo passeres asse ueneunt et ne¬
uter eorũ cadit in terram sine patris ur̃i uoluntate. cum ille
nec minun fieri sine uoluntate dei dicat. existunat ali quis
summa et magna/ aut non sciente aut non ꝑmittente deo in
ȩccłia dei fieri. et sacer dotes idest dispensatores eiꝰ non de eiꝰ sen¬
tentia ordinari: Hoc est fidem non habere qua uiuimus: hoc
est deo honorem non dare. cuius nutu et arbitrio regi et gu¬
bernari omĩa scimus et credimꝰ. Plane episcopi non de uolũ¬
tate d̾i fiunt : sed qui extra eccłiam fiunt. sed qui contra dispo¬
sitionem et traditionem ȩuangelii fiunt. sicut ip̃e dñs in .xii.
ꝓpħ̃is ponit &e dicit. Sibimet ipsi regem constituerunt: et non

Expanded text:
ecclesiam scinderet, nemo sibi placens ac tumens seorsum foris ecclesiam scinderet, nemo sibi placens ac tumens seorsum foris haeresim nouam conderet: nisi si ita est aliquis sacrilegae temeritatis ac perditae mentis ut putet sine Dei iudicio fieri sacerdotem, cum Dominus in euangelio suo dicat: . nonne duo passeres asse ueneunt et neuter eorum cadit in terram sine patris uoluntate? cum ille nec minima fieri sine uoluntate Dei dicat, existimat aliquis summa et magna aut non sciente aut non permittente Deo in ecclesia Dei fieri, et sacerdotes id est dispensatores eius erunt non de eius sententia ordinati? hoc est fidem non habere qua uiuimus, hoc est Deo honorem non dare cuius nutu et arbitrio regi et gubernari omnia scimus et credimus. plane episcopi non de uoluntate Dei fiunt, sed qui extra ecclesiam fiunt, sed qui contra dispositionem et traditionem euangelii fiunt, sicut ipse Dominus in duodecim prophetis ponit et dicit: sibimet ipsi regem constituerunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
paulus: nesciebam fri̾s inquid quia pontifex ÷. Scriptum ⁊
enim. Principem popłi tui non maledices. Cum bec tanta¬
ac talia et multa alia exempla precedant. quib sacer dotalis
auctoritas & potestas diuina dignatione firmatur: quales pu¬
tas esse eos qui sacer dotum hostes et contra eccłiam catholicã
rebelles. nec p̾monentis dñi cõminatione. nec futuri udicii
ultione terrentur: Neq enim aliunde hereses oborte sunt
aut nata sunt scismata : nisi in de quod sacerdoti d̾i non obtem¬
ꝑatur. nec unus in eccłia ad tempus facerdos: & ad tempus iu¬
dex uice xp̃i cogitatur. Cui si scdm magisteria diuina ob¬
temꝑaret fraternitas uniuersa: nemo aduersum sacerdotũ
collegium quicquã moueret. nemo post diuinum iudiciũ
post popłi suffragium post coepiscoporũ consensum iudicẽ
se non iam episcopi sed di faceret: nemo discidio unitatis xp̃i

Expanded text:
Paulus, nesciebam fratres, inquit, quia pontifex est. scriptum est Paulus, nesciebam fratres, inquit, quia pontifex est. scriptum est enim: principi tuae plebis non maledices. Cum ac talia et multa alia exempla praecedant, quibus sacerdotalis auctoritas et potestas de divina dignitatione firmatur; quales putas esse eos, qui sacrebelles nec praemonentis Domini comminatione nec futuri iudicii ultione terrentur? neque enim aliunde haereses obortae sunt aut nata sunt schismata quam quando sacerdoti Dei non obtemperatur nec unus in ecclesia ad tempus sacerdos et ad tempus iudex uice Christi cogitatur: cui si secundum magisteria diuina obtemperaret fraternitas uniuersa, nemo aduersum sacerdotum collegium quicquam moueret, nemo post diuinum iudicium, post populi suffragium, post coepiscoporum consensum, iudicem se non iam episcopis sed Deo faceret, nemo discidio unitatis Christi