comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num disciplinam adipisciꝰ. Ndũ¬
quid hi om̃s ad istam inqui¬
sitionem attingere potuerit. dũ
fierent xp̃ian: Sẽs sebastianus
ais. Hoc responsum tuum. nr̃e
partis affirmat assertionem.
Nam ab origine mundr: cum
ruricolis et pastoribz ouium de
huit rõnem. Et iuxta finem
mundi ueniens: ñ elegit grã¬
maticos et oratores. sed sp̃ica¬
tores et simplices: et ip̃is tradi¬
dit noticiam suam. Chroma¬
tius dixit. eur ergo medicis pͥ¬
agnoscere debere qui sit creator
meus. quem nisi cegnouerim
salutem inuenire ñ possũ:ͤ Sc̃s
selastianns dixit. Quia multos
deos et ml̾tas deas coluisti: ni
si hos acorde tuo excluseris. et y¬
magines eorum confregeris.
et cegnoueris unum et uerum
deum: uitam et salutem mnue¬
nire non poteris.Chromatius
drxit. Indica ergo michi:. quis
est unus et uerus deus. Sanct¬
sebastianus respondit. Si seruum

Expanded text:
num disciplinam adipisci. Numquid hi omnes ad istam inquisitionem attingere potuerunt dum fierent Christiani? S. Sebastianus ait: Hoc responsum tuum nostrae partis firmat assertionem. Nam ab origine mundi cum ruricolis et pastoribus ovium Deus habuit rationem, et juxta finem mundi veniens non elegit grammaticos et oratores, sed piscatores et simplices, et ipsis tradidit notitiam suam. 52. Chromatius dixit: Cur ergo me dicis prius debere agnoscere quis sit creator meus, quem nisi agnoverim salutem invenire non possim? S. Sebastianus dixit: Quia multos deos, et multas deas coluisti. Nisi ergo hos a corde tuo excluseris, et imagines eorum confregeris, et cognoveris unum et verum Deum, vitam et salutem invenire non poteris. Chromatius dixit: Indica ergo mihi quis sit unus et verus Deus. SSebastianus respondit: Si servum
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis. Nam cum dicerent
ci. quis inde huc uenit. ut creda¬
tuos qͣs haletis. Cumq ad por¬
tata fuissent coram illo tria cor¬
pora mortuoꝵ. ueluti dorienti¬

Expanded text:
exemplis. Nam cum dicerent ei: «Quis inde huc uenit ut credatuos quos habetis». Cumque attulissent coram eo tria corpora mortuorum, uelut dormitanti
Abbreviated transcription (Latin):
cettamini affert finem. Ille
aut̃ penarum dolor et cruciatꝰ
incendii. nuius uite amatori¬
bus datur. cum sit uchem̃tior
uniuerso corm̃torũ gen̾e. nũqͣ
fimendus aggreditur. et acrius
subinde qm inchoauerit seuit. ⁊
nullus semendi terminis. nul¬
lus omnino finis oceurrit: sed
hñs secum uniuersa supplicioꝵ
genera. subinde renouatur ut se¬
iat. augmentatur ut exterreat.
inflãmatur ut acrius urat. Hĩ
ergo ab hoc interitu quos ama¬
mus hortemur euadere. et nos ip¬
sos ad euadendum fortiter ppare¬
mus. Niec timcamus una hora
ferre dolorem cum corpore. qui op¬
tamus perpetuo gaudere cum xp̃õ.
Pmittamus aiam nr̃am cum
palma ex hoc egrrdi corpore. ut
possimus penas ctemas euadẽ.
et ad possessiones sidereas. ple¬
nas delectationibus ꝑuenire.
lacuimas nĩas conũcamus in
gaudium. et ñ debemus quasi
morituros plangere. quos cũ
tp̃o cirdimus regnatios. Con¬
gratulemur uictorib hostium.
concultata eorum ceruice. cõgau¬

Expanded text:
certamine citatum offert finem; ille autem poenarum dolor et cruciatus incendii, qui hujus vitae amatoribus datur, cum sit vehementior universo tormentorum genere, numquam finiendus aggreditur, et acrius subinde quam inchoaverit saevit, et nullus saeviendi terminus, nullus omnino finis occurrit, sed habens secum universa suppliciorum genera subinde renovatur ut saeviat, augmentatur ut excruciet, inflammatur ut acrius urat. 22. Hinc ergo ab hoc interitu, quos amamus, hortemur evadere; et nos ipsos ad evadendum fortiter praeparemus: nec timeamus una hora ferre dolorem in corpore, qui optamus perpetuo gaudere cum Christo, permittamus animam nostram cum palma martyrii ex hoc egredi corpore, ut possimus poenas aeternas evadere, et ad possessiones sidereas plenas delectationibus pervenire. Lacrymas nostras convertamus in gaudium: quia non debemus quasi morituros plangere, quos cum Christo credimus regnaturos. Congratulemur victoribus hostium, conculcata eorum cervice: congau
Abbreviated transcription (Latin):
simus. ne ꝓutet me quisqͣm studio amo¬
ris aliquid quod fide careat posuisse. qn qͥ¬
dem melus sit penitus nichil dice. quam ali¬
quid falsi ꝓferre. cum sciamus om̃ium nos
sermonum nr̃oꝵ reddituros rationem. nec
dubitẽ. et si non ab om̃ib omnia. tamen
a diu̾sis diuersa sciri. et ita cognita ñ nul¬
lis eẽ. que etiam minus ip̃e aut audire aut
uidere potui. Unde a die natiuitatis eiꝰ nar̾¬
randi inicium sumã. ut gr̃a uiri ab incu¬
nabilis que fiunt agnoscatun. Explicit pre

Expanded text:
simus: nec putet me quisquam studio amosimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
seuetus seruus dei sermone contexuit. sic eti¬
am ego beati ambrosii ep̃i mediolanen¬
sis eccł̃ie meo ꝓsequerer stilo. S ego ut
meritis tantoꝵ uiroꝵ qui muri eccliaꝵ
sunt et eloquenci fontes. ita me etiam
sermone imparem noui. tamen qi absur¬
dum ẽẽ opinor quod pͥcipis declinare. ea
que a ꝓbatissimis uiris qui illi ante me
astiterunt. et maxime a sorore ip̃ius ue¬
nerabili marcellina didici. uł que de se iii.¬
di cum illi astarem. uł que ab ip̃is agno¬
obisse nesciretur. aduitus or̃onib tuis.
et meritis tanti uiri. licet in culto sermo¬
ne breuiter strictimq describam. ut lec¬
toris animum et si sermo offendit. tam̃
lucis u̾itatem obducam ne dum scriptor
elegautie pomꝑam requirit. Lestor tanta¬
rum uirtutum amitat scientiam. quẽ
non magis uerboꝵ faleras pompamq
noiimus iuatores gratiorem habere a¬
obsecro uos om̃s in quoꝵ manib lib̾ is¬
te u̾sabitur: ut credatis uera ẽẽ que scͥp¬

Expanded text:
servus Dei luculento sermone contexuit; sic etiam ego beatissimi Ambrosii episcopi Mediolanensis Ecclesiae meo prosequar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri Ecclesiarum sunt, et eloquentiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognoobiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, breerborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non magis phaleras, pompasque noverimus viatores gratiorem habere aobsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cura hec eadem que conceꝑat cepit tepescerez ita
ut ad hec explenda iam a se ip̃o uim fieri sibi¬
met oporteret: doner tandem ñ multo post ire
in appulliam penitꝰ recusaret. Sic noue mi¬
litie dux futurꝰ. ex hac ip̃a sui mutatione ꝑ¬
pendit iam dcãm uisionem longe aliud quã
crediderat importare: sic armis celestib quib
postmodum contͣ omnes temptationes uiriłr
utebat᷑ acceptis. cepit ex tunc mores pͥstinos ad
plenum mutare.

Expanded text:
circa haec eadem quae conceperat coepit tepescere, ita circa haec eadem quae conceperat coepit tepescere, ita ut ad haec explenda iam a seipso vim fieri sibimet oporteret; donec tandem, non multo post, ire in Apuliam penitus recusaret. Sic novae militiae dux futurus ex hac ipsa sui mutatione perpendit, iam dictam visionem longe aliud quam crediderat importare; sic armis caelestibus, quibus postmodum contra omnes tentationes viriliter utebatur, acceptis, coepit ex tunc mores pristinos ad plenum mutare.
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum et głe cupidus. eidem nobili sociare
se studuit: ueluti qui leuis animno. iamiam
patͥne correptionis ñ meminit. S in hoc sa¬
tis ẽ diuini dispositio miranda consiliiz quõd
is qui iam pridẽ mansuescere ceperat ꝑ lan¬
gores. meritoq ad plenum corrigi flagellatꝰ
debuerat. iam nunc secundo cepit inde mirabi¬
lius a suo ꝓposito reuocari: unde rationabiliter
uidebat᷑ ad boc debuisse potiꝰ animari. Namqͣ
dam nocte cum ad iter appulie consumancdõ.
tota se de liberatione dedissetz ostensa ẽ ei ꝑ ui¬
sionem domus sua militarib apparatib ple¬
na: que uenalium ẽẽ consueuerat pannoꝵ
cumulis occupata. Stupenti gͥ ad euentum
rei insolitum: responsum ẽ. hec omnia fore sua
militumq suoꝵ. Euigilans aut̃ qͣmuis hu¬
iusmodi uisionem suo ꝓposito uideret applar¬
dere: et ad illud exequendum ꝓsperitatis eam
p̾sagium reputaret. subito tam̃ ⁊ mirabilit̾

Expanded text:
tiarum et gloriae cupidus, eidem nobili sociare tiarum et gloriae cupidus, eidem nobili sociare se studuit, veluti qui levis animo iam iam paternae correctionis non meminit. Sed in hoc satis est divini dispositio miranda consilii, quod is, qui iam pridem mansuescere coeperat per languores meritoque ad plenum corrigi flagellatus debuerat, iam nunc secundo coepit inde mirabilius a suo proposito revocari, unde rationabiliter videbatur ad hoc debuisse potius animari. 3 Nam nocte, cum ad iter Apuliae consummandum tota se dedisset, ostensa est ei per visionem domus sua militaribus apparatibus plena, quae venalium esse consueverat pannorum cumulis occupata. Stupenti igitur ad eventum rei insolitum responsum est, haec omnia fore sua militumque suorum. Evigilans autem, quamvis huiusmodi visionem suo proposito videret applaudere et ad illud exsequendum prosperitatis eam praesagium reputaret, subito tamen et mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Quina mistratio ad illius multoxꝙ sa¬
lutem. corporalib molestiis erroneum reuoca¬
re: ⁊ diutinis attritum languorib coegit iam
soluis dissimilia cogitare. Si scm̃ est ut in¬
ciperet et si non plene. mansuescere sub fagar:
ꝙ antea nesciebat in ꝓsperis. Landem namq
tantillo uirium resumpto. ut baculi ammini¬
culo sustentatꝰ incederet totum aͣd cucũniatẽ¬
tem contemplanti ꝓuinciam. quodamm᷑ tedi¬
um generabat. qͥquid uisu pulchrum in desi¬
derio pͥus habuerat. s ⁊ talium amatores ful¬
facile consueuit incautos deciperez cepit uit iste
artidentib iteꝵ ꝓspetis adhuc sͥ maiora pͥoribꝰ
de seculi uanitate ꝓmittere: qui plene noc dũ
ꝑuerse seruitutis iugum excusserat de cerui¬
ce. Nam quodam nobili ciuitatis assisii. ua¬
nis laudib augendisq pecuniis in hiante.
et obhoc militari hiis ornamentis ad eun¬
dum in apuiliam se parante franciscꝰ iam pͥs¬
tino corporis recuperato uigore. ñ minus diui¬

Expanded text:
vina miseratio, ad illius multorumque salutem, corporalibus molestiis erroneum revocare, et diutinis attritum languoribus coëgit iam solitis dissimilia cogitare; sicque factum est ut inciperet, etsi non plene, mansuescere sub flagellis, quod antea nesciebat in prosperis. Tandem namque tantillo virium resumpto, ut baculi adminiculo sustentatus incederet, totam ei circumiacentem contemplanti provinciam quodam modo taedium generabat quidquid visu pulchrum in desiderio prius habuerat; sed et talium amatores stulst periculum facile consuevit incautos decipere, coepit vir iste, arridentibus iterum prosperis, adhuc sibi maiora prioribus de saeculi vanitate promittere, qui plene necdum perversae servitutis iugum excusserat de cervice. Nam quodam nobili civitatis Assisii vanis laudibus augendisque pecuniis inhiante et ob hoc militaribus ornamentis ad eundum in Apuliam se parante, Franciscus, iam pristino corporis recuperato vigore, non minus divi
Abbreviated transcription (Latin):
rantib ip̃a faceret experientia fide dignum.
ulit̾ autem alienoꝵ cordium sepius
occulta pandebat: unum de pluruis¬
¶ enaruire sufficiat. fm̃ater quidam ncherius
noĩe tam morib qͣm genere nobił. in tantum
de beati francisci meritis p̾sumebat ut diuinã
ꝓfecto mereti grãm crederet. si quis ip̃ius stĩ do¬
no benuolentie potiret aut si quis ila careret:
dei nichilominus iracundiam mereret᷑. Cumq
ad obtiuendum familiaritatis ip̃uis beneficiũ
uehementius aspiraret: timuit ualde. ne quid
in ip̃o uitii uir sanctus occulte forsitan dep̾hen¬
deres cuius octasione se ab illius gr̃a magis¬
se elongari contingeret. Igit᷑ huius modi timo¬
reiam iam dictum fiuntrem continue et gra¬
uiten affligente nec illo cogitationem suã
cuiqͣm hominum reuelante: accidit ip̃m dlie

Expanded text:
rantibus ipsa faceret experientia fide dignum. 31 rantibus ipsa faceret experientia fide dignum. 31 Qualiter autem alienorum cordium saepius occulta pandebat, unum de plurimis enarrare sufficiat. Frater quidam Richerius nomine, tam moribus quam genere nobilis, in tantum de beati Francisci meritis praesumebat, ut divinam profecto mereri gratiam crederet, si quis ipsius sancti dono benevolentiae potiretur, aut, si quis illa careret, Dei nihilominus iracundiam mereretur. Cumque ad obtinendum familiaritatis ipsius beneficium vehementius aspiraret, timuit valde ne quid in ipso vitii vir sanctus occulte forsitan deprehenderet, cuius occasione se ab illius gratia magis elongari contingeret. Igitur huiusmodi timore iam dictum fratrem continue et graviter affligente, nec illo cogitationem suam cuiquam hominum revelante, accidit ipsum die
Abbreviated transcription (Latin):
suis uir dei solatia gauclii sp̃nal̾
impendit quib ip̃e corpore quidem absens. s
sp̃u presens fuit. Referam bre : uiter unũ
de multis. Nam tempore quodam fr̃e ioħ̾e
de clorentia capitulum in ꝓuintia celebran¬
tez ubi a beato francisco minister fuerat con¬
stitutus. intereat eidem capitulo. Uenerabił
antonus ubi dum sc̃s̃ iste in exponendis di¬
uinaꝵ paginaꝵ eloquiis sap̃ie sp̃u plenus:
suꝑ hac mat̾ia. ih̾c nararenus rex uidooꝵ fra¬
trib adunatis u̾bum exhortationis affestuo¬
se ꝓponeret: frat̾ quidam monaldus nomine.
sacerdos. uir simplex ⁊ multax uurtutum
ornatu p̾clarus faciem suam ad hostium do¬
mus conu̾tit uiditq corporeisꝙ oculis qͣliter
beatus franciscus in aere subleuatus. ueluti
manib in cruce ꝓtensis fres qui adcrant be¬
nedixit Cantumꝙ subito singuł ⁊ uniu̾sis
gaudium sp̃t̃ est in fusumiut ꝙ idem sacer¬
sos postea de ip̃a uisione narrabat: cunctis mi¬

Expanded text:
suis vir Dei solatia gaudii spiritualis impendit, quibus ipse, corpore quidem absens, sed spiritu praesens fuit. Referam breviter unum de multis. Nam tempore quodam, fratre Iohanne de Florentia capitulum in Provincia celebrante, ubi a beato Francisco minister fuerat constitutus, intererat eidem capitulo venerabilis Antonius. Ubi dum sanctus iste, in exponendis divinarum Paginarum eloquiis sapientiae spiritu plenus super hac materia: "Iesus Nazarenus, Rex Iudaeorum" fratribus adunatis verbum exhortationis affectuose proponeret, frater quidam, Monaldus nomine, sacerdos, vir simplex et multarum virtutum ornatu praeclarus, faciem suam ad ostium domus convertit, viditque corporeis oculis qualiter beatus Franciscus in aere sublevatus, veluti manibus in cruce protensis, fratres qui aderant benedixit. Tantumque subito singulis et universis gaudium spiritus est infusum, ut, quod idem sacerdos postea de ipsa visione narrabat, cunctis mi
Abbreviated transcription (Latin):
ideo desꝑare de uobis: quia spem ur̃am iillo
habere iubemini. & ñ in uob̃. Malediccus enĩ
om̃is qui confidit in homine: & a domino
recedit cor eius. Benedictus autem uir qui
confidit indño: & erit dñs fidutia eiꝰ. Quia
bonũ ẽ confidere indño: quam confidere in
hominem. Quid uͦ ad huc inpeccatorum
dampnabilium remoramini delectatione:
App̃hendite saluberrimam salutẽ &disci¬
plinam: &e seruite domino intimore. acexul¬
tate ei intremore. Et nolite p̃sumere deuobis
nec uelitis głari quasi de oꝑib ur̃is sed qu
głatur. non insegłetur: sed indño. qui dedit
uobis & uelle aposse. Cui dicimus cumppħa.
Om̃ia oꝑa nr̃a. oꝑatus es in nob. Et ideo in
tuam eius uelimus. Hoc crediderunt hoc ege¬
tunt: quicũq abinitio deo placuerunt. Hoc

Expanded text:
ideo desperare de vobis, quia spem vestram in illo ideo desperare de vobis, quia spem vestram in illo habere iubemini et non in vobis. Maledictus enim omnis, qui confidit in homine, et a Domino recedit cor eius. Benedictus autem vir, qui confidit in Domino, et erit Dominus fiducia eius, quia bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine. Quid vero adhuc in peccatorum dampnabilium remoramini delectacione? Adprehendite saluberrimam salutem et disciplinam et servite Domino in timore et exultate ei in tremore. Et nolite praesumere de vobis, nec velitis gloriari quasi de operibus vestris; sed qui gloriatur, non in se gloriętur, sed in Domino, qui dedit vobis et velle et posse. Cui dicimus cum propheta: Omnia opera nostra operatus es in nobis. Et ideo in viam eius velimus. Hoc crediderunt, hoc egerunt, quicumque ab initio Deo placuerunt'.
Abbreviated transcription (Latin):
dandis beneficiis. & ignoscendis inse delictis
abaliis comiissis quam primum asemet ipso
debet omis incipere. Scriptum ẽ enim. Misere¬
re animȩ tuȩ: placens dõ. Inieuinio uͦ insinti¬
ans omnem corꝑis castigationem. quȩ fit mai¬
xime incunctis passionib animȩ compmen:¬
dis. Attendite quasi mnp̾senti positũ patronũ
urm monentem uos: & ad ꝑcipienda exortan¬
tem ꝑpecua premia. Estote sicut & ego. Nolite
causari de fortitudine. unde ego potui: cruos
siuultis potestis. Neq enim ame ego quicquã
potiri. Posse uero meum ab illo fuit: quidix̃.
Sine me nichil potestis facere. Siqui gͦ estis
qui ad ꝑfectionem tenditis ꝑseuerentiam
inbonis oꝑib apatre luninum cotidianis p̃¬
cib poscite: atq hoc agendo confidite. ñ uos
eẽ alienos abelectione electorũ quos elegit
ante mundi constitutionẽ. ut eẽnt sc̃i & im¬
maculati in conspectu eius. Absit autẽ auob̾.

Expanded text:
dandis beneficiis et ignoscendis in se delictis dandis beneficiis et ignoscendis in se delictis ab aliis commissis, quam primum a semet ipso debet omnis accipere, – scriptum est enim: Miserere animae tuae placens Deo; – in ieiunio vero insinuans omnem corporis castigationem, quae fit maxime in cunctis passionibus anime comprimendis. Adtendite quasi in presenti posito patronem vestrum monentem vos et ad percipienda exortantem perpetua premia: 'Estote sicut et ego; nolite causari de fortitudine. Unde ego potui, et vos, si vultis, potestis. Neque enim a me ego quicquam potui; posse vero meum ab illo fuit, qui dixit: Sine me nichil potestis facere. Si qui ergo estis, qui ad perfectionem tenditis, perseverentiam in bonis operibus a Patre luminum cotidianis precibus poscite atque hoc agendo confidite, non vos esse alienos ab electione electorum, quos elegit ante mundi constitutionem, ut essent sancti et inmaculati in conspectu eius. Absit autem a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uani¶ ces: & mortiferȩ suauitates e delectatio¬
nes. Sed quid dicit psalmus: Narrauertint
michi miqui fabulationes: sed ñsicut lexdĩque
dicit. Nolite diligere muntũ: neque ea quȩin
mundo sunt. Qtuia om̃e qł in mudo ẽ. concu¬
piscentia ocłorum. & sitpbia uite. C ontinete
gͦ uos abimmani feritate suꝑbie. & abinerti uo¬
luptate luxurie: & acuriositate falsi nominis
scientiȩ. Uidete ne decipiamini: nec fallamini
Optimum ẽ enuim gra stabiliri cor: non escis
quȩ non ꝓfuerunt ambulantib in eis. Nolite
rens: deinceps ext̾minabitur. In hac in si ambu.¬
lantes: tenece iusticiam. Quam cum nob ꝓpofu¬
isset saluator seruandam: tria tantummodo in
executione eius ꝓsecutus ẽ: orationẽ scilicet ele¬
mosinam & ieiunium. In oratione. monstrans
om̃s regulasscĩ desiderii. Tota enim uita ueri
xp̃iani: scm̃ ẽ desidium. In elemosina omnem
benignitatem & beneficientiã ostendens: in

Expanded text:
vanitates et mortiferae suavitates et delectatiovanitates et mortiferae suavitates et delectationes! Sed quid dicit Psalmus? Narraverunt mihi iniqui fabulationes, sed non, sicut lex Dei, quae dicit: Nolite diligere mundum neque ea quae in mundo sunt, quia omne quod in mundo est concupiscentia oculorum et superbia vitae. Continete ergo vos ab immani feritate superbiae et ab inerti voluptate luxuriae et a curiositate falsi nominis scientiae. Videte, ne decipiamini nec fallamini. Optimum est enim gratia stabiliri cor, non ęscis, quae non profuerunt ambulantibus in eis. Nolite rens, deinceps exterminabitur. 4. In hac via ambulantes, tenete iusticiam. Quam cum nobis proposuisset Salvator servandam, tria tantummodo in executione eius prosecutus est, orationem scilicet, aelemosinam et ieiunium: in oratione monstrans omnes regulas sancti desiderii, – tota enim vita veri christiani sanctum est desiderium; – in elemosina omnem benignitatem et beneficentiam ostendens in
Abbreviated transcription (Latin):
gelis sathans quibus ds̃ peccantib ñ peꝑcit.ut
ait petrus. sed rudentib inferni detractos intar¬
tarum. iniudicio magni dĩ cruciandos reserua¬
uit. Quod sicut leo rugiens circumeunt quȩ¬
rentes quem deuorent: ut auia ueritatis abs¬
trahant. Contra quos bellum in exorabile no¬
bis ẽ agendum: quia non ẽ nobis colluccatio
aduersus carnem & sanguinem: secl aduersus
mundi rectores tenebrarum harum contra
spitalia nequiciȩ incelestib. Ne ergo deficiamꝰ
in eorum conflictii. & capiamur eorum laqueis.
paratur nobis mensa inuia huiꝰ nr̃e pegrina¬
tionif uariarum opum referta delicus. omne
habens delectamentum & suauitatem omnis
saporis. Sed p̾finita & p̃scripta ẽ lex om̃ib ac¬
cumbentib. Ad mensam magnam inquit sedtisti:
considera quȩ apponuntur tibi scĩens qm̃ talia
te oportec p̃parare. Ecce autẽ elatere huc inde
puluere. hinc tnde plurime latenter insitgtut

Expanded text:
gelis Sathanae, quibus Deus peccantibus non pepercit, ut gelis Sathanae, quibus Deus peccantibus non pepercit, ut ait Petrus, sed rudentibus inferni detractos in tartarum, in iudicio magni Dei cruciandos reservavit. Quod, sicut leo rugiens, circumeunt, querentes, quem devorent, ut a via veritatis abstrahant. Contra quos bellum inexorabile nobis est agendum, quia non est nobis conluctacio adversus carnem et sanguinem, sed adversus mundi recspiritalia nequitiae in coelestibus. Ne ergo deficiamus in eorum conflictu, et capiamur eorum laqueis, paratur nobis mensa in via ejus nostrae peregrinationis, variarum opum referta deliciis, omne habens delectamentum et suavitatem omnis saporis. Sed praefinita et praescripta est lex omnibus accumbentibus. Ad mensam magnam, inquit, sedisti , considera quae apponuntur tibi, sciens quoniam talia te oportet praeparare. Ecce autem e latere hinc inde palam, hinc inde plurimae latenter insurgunt
Abbreviated transcription (Latin):
gio egestatis quando dissipasti patrimoniũ
qđ dederat dulcis pater. porcos pauisti.
& de ierłm descendens inlatrones incidisti
Qui etiam despoliauerunt te: & plagis im¬
positis abierunt semiuiutum te relinquen¬
tes. Sed non reliquit miseriam tuam iniscclia
samaritani illius qui factus ẽ nobis sapien.¬
tia adeo & iustificatio. & redemptio: qui
peccata nr̃a ꝑtulit incorpore suo suꝑsignũ.
uit peccatis mortui iusticiȩ uiuamus. Qui
dicit nobis. Currite. & ego ꝓucam. Inqua
inidipsum. Quam denuntiat apłs liberam
& matrem omium ur̃m: cuiꝰ enutatis conditor
e artifex ds̃. Quȩ ut in apocalipsi legitur. non
eget lumine solis: sed dñs ds̃ illuminat eam.
e lucerna eiꝰ ẽ agnus. Cui suspiramus nolen¬
tes expoliari. sedsupuestiri: ut absorbeatur
quod mortale ẽ. auita. Sed in hac iusticiȩ uia
qua imus: plurimȩ insidiȩ & laquei ingerun¬
tur nobis adesertorib eiusdem sacrȩ milicie an¬

Expanded text:
gio egestatis, quando dissipasti patrimonium, gio egestatis, quando dissipasti patrimonium, quod dederat dulcis pater. Porcos pavisti, et de Hierusalem descendens, in latrones incidisti, qui etiam despoliaverunt te et, plagis impositis, abierunt, semivivum te relinquentes. Sed non reliquid miseriam tu am misericordia Samaritani illius, qui factus est nobis sapientia a Deo et iustificatio et redemptio, qui peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis mortui, iusticie vivamus. Qui dicit nobis: Currite, et ego perducam. In quain id ipsum. Quam denuntiat apostolus liberam et matrem omnium nostrum, cuius civitatis conditor et artifex Deus. Quae, ut in Apocalipsi legitur, non eget lumine solis, sed dominus Deus inluminat eam, et lucerna eius est Agnus. Cui suspiramus, nolentes expoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita'. 3. Sed in hac iusticiae via, qua imus, plurime insidiae et laquei ingeruntur nobis a desertoribus eiusdem sacre militiae, an
Abbreviated transcription (Latin):
Honẽ hec uia quȩ ducit adpatriam: sẽque
ducit adimpia tartara. Redite preuarica¬
tores adcor: resinquite uias erroris &euiuetĩ.
Quid extra queritis obtunsi cȩcitate mentis.
intra uos positam ꝑpecuitatem beatitudinis :
Sibene querere titltis: intra uos querite. ibi
inuenietis. ubi inuenie qui dixit. Hec recor¬
datus sum. & effudi in me animam meam:
qm̃ transibo in locum tabernaculi admirabi
lis usq add̃ omumdĩ inuoce exultationis &e
confessionis. ubi ẽ uera lux luminis: quamñ
possunt fuscare tenebrȩ erroris. Hanc quic̃q
uidere meruerit: candidos solisradios nega¬
bit. Ibi inuenietis & audietis xp̃m dicentem.
Ogo sum lux: ego sumuia. Sedsi atirem cor¬
dis apposueritis: ꝓphetam alonge noue gr̃e
tempora preconantem &e post tergum ino¬
nentem. Hȩc uia ambulate inea: neq addex¬
teram neq ad sinstram declinantes. Hec iuia
de qua ꝓcul aberrasti: ae factus es tibi ipsi re¬

Expanded text:
non est haec via quae ducit ad patriam, sed quae non est haec via quae ducit ad patriam, sed quae ducit ad impia tartara. Redite, praevaricatores, ad cor, relinquite vias erroris, et vivetis. Quid extra quaeritis obtusi caecitate mentis, intra vos positam perpetuitatem beatitudinis? si bene quaerere vultis, intra vos quaerite, ibi invenietis, ubi invenit qui dixit: Haec recordatus sum et effudi in me animam meam, quoniam transibo in locum tabernaculis usque ad domum Dei, in voce exultationis et confessionis, ubi est vera lux luminis, quam non possunt fuscare tenebrae erroris. Hanc quicumque videre meruerit, candidos solis radios negabit. Ibi invenietis et audietis Christum dicentem: Ego sum lux, ego sum via; sed si aurem cordis apposueritis, prophetam a longe novae gratiae tempora praeconantem et post tergum monentem: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram neque ad sinistram declinantes. Haec via, de qua procul aberrasti, et factus es tibi ipsi re
Abbreviated transcription (Latin):
Ouge serue bone ae fidelis: quia suꝑ pauca fu¬
isti fidelis supra multa te constituam. intra
ingaudium dñi tui. Acceptum enĩ talentũ:
reculit geminatum. lam ꝑfidem gr̃a saluat᷑:
głam dominispeculatur transformatus in
eandem imaginem. lam enim hyems p̃ssu¬
rarum transiit. & ymber tribulationũ reces¬
sit: iam indissociabiliter ȩtno fontiinherens.
inebriatur aburbertate domus dĩ: & torren¬
te uluptatissuȩ potat eum dominus. & bi¬
bit phennem iocunditatem. uxca sui capa¬
citatem. Nec nrarum obluuscitur miseriarũ
cum semꝑ claro intueatur lumine omĩa tii¬
dentenr & ȩquo iure disponentem ac mode¬
rantem. A summo usq itnum statum ereatu¬
rarum. atq exalta arce respiciens ima t̾ratũ
reges tremendos quos innumeri popłi metu¬
unt: cernit uelut exules tyrannos. miserat᷑q
errores humanos: clamat comꝑatientis assec¬
ti miserantis. Dinfelices ae misericiues. quattis:

Expanded text:
Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuEuge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui. Acceptum enim talentum retulit geminatum. Iam per fidem gratia salvatur, gloriam Domini speculatur transformatus in eandem imaginem. Iam enim hyemps pressurarum transiit, et hymber tribulationum recessit; iam indissociabiliter aeterno fonti inherens, inebriatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis suae potat eum Dominus, et bibit perhennem iocunditatem iuxta sui capacitatem. Nec nostrarum obliviscitur miseriarum, eum semper claro intueatur lumine omnia videntem et aequo iure disponentem ac moderantem a summo usque imum statum creaturarum; atque ex alta arce respitiens ima terrarum, reges tremendos, quos innumeri popunt, cernit velut exsules tyrannos. Miseratusque errores humanos clamat compatientis affectu miserantis: O infelices et miseri cives, qua itis?
Abbreviated transcription (Latin):
contraria scriptura: quȩ dicit alio loco. Non
laudes hominem inuita sua. Quȩ autẽ ante
mortem ꝓpter incertos casus caducis uuitȩ
ꝓhibet: post mortem iubet laudare. Modo
securi laudib extollamur̾ eius excellentiã
scĩtatis: quando nec adulatio notat laudẽ.
nec elatio temptat laudatum. Laudemus
post emensum ꝑiculum. iam securum. Lau¬
demus uictorem: sed postquam uenit ad
triumphum. Operum eius merita iam in
tuto posita securi magnificemus: quigalea
sper &e scuto fidei. & gladio uerbi dĩ. tamdiu
infatigabiliter contra antiquum hostem ar¬
matus incessit: quousq eo deuicto. eiusq
pedib ꝓstrato meruisset accipere palmã
et̾nȩ remunerationis. Iuius gͦ quantum pos.¬
sumus om̃i instantia uestigiis insistamus:
quib ꝑartamuiam ad cęli latitudinem fes¬
tinans. qua eum sequeremur ostendit. Ho¬
die optatam uocem laudabilib oꝑibꝰ adqͥsi¬
tam. audire meruit saluatoris ore ꝓlatam.

Expanded text:
contraria sibi Scriptura, quae dicit alio loco: Non contraria sibi Scriptura, quae dicit alio loco: Non laudes hominem in vita sua. Quae autem ante mortem propter incertos casus caducis vitae prohibet, post mortem iubet laudare. Modo securi laudibus extollamur eius excellentiam sanctitatis, quando nec adulatio notat laudem , nec elatio temptat laudatum. Laudemus post emensum periculum iam securum, laudemus victorem, sed postquam venit ad triumphum. Operum eius merita iam in tuto posita securi magnificemus, qui galea spei et scuto fidei et gladio verbi Dei tam diu infatigabiliter contra antiquum hostem armatus incessit, quousque, eo devicto eiusque pedibus prostrato, meruisset accipere palmam aeterne remunerationis. 2. Illius ergo, quantum possumus, omni instantia vestigiis insistamus, quibus per artam viam ad caeli latitudinem festinans, qua eum sequeremur, ostendit. Hodie optatam vocem, laudabilibus operibus adquisitam audire meruit, Salvatoris ore prolatam:
Abbreviated transcription (Latin):
ies loticiȩ aegaudii. adẽ precipue
ur̃ȩ urbi summa deuotione celebran¬
da. qua uenerandus xp̃i confessor clodoaldus.
uinculis corporex fragilitatis exutus. adire me¬
ruit gaudium ȩt̃nȩ beatitudinis. angłieli sꝑiti¬
b sociatus: ut quorum mundiciam temporesuȩ
mortalitatis studiut habere int̾ris: eorum con¬
sortio sine fine frueretur incelis. Cui pstante gr̃a
saluatoris: hodie factus ẽ de morte natalis. Cui
initium iuuendi dedit finis uitȩ. Cui ut ait
paulus. uiuere xp̃c fuit: cui sine xp̃o uita ñ
fuit. Merito gͦ satiatur in bonis desidium eiꝰ:
quia dum in hac carne uiueret. mundatum
ẽ abomni iniquitate e malicia cor eius Digne
iam uersatur eius uita mirabilis in memoria
hominum: qui meritoscĩtatis transiit ad
gaudium angłorum. Merito & laudem scõꝵ
uirorum. mandat nobis habere scriptura di¬
uinitus inspirata diceus. Laudemus uiros
głosos: qui uicerunt regna mundi. Qui uice¬
runt: non qui uicti sunt. Non ẽ enim sibi¬

Expanded text:
ies letitiae et gaudii adest precipue vestrae urbi summa devotione celebranda, qua venerandus Christi confessor Clodoaldus vinculis corporeae fragilitatis exutus, adire meruit gaudium aeternae beatitudinis, angelicis spiritibus sociatus, ut quorum mundiciam tempore suae mortalitatis studuit habere in terris, eorum consortio sine fine frueretur in caelis. Cui, praestante gratia Salvatoris, hodie factus est de morte natalis, cui initium vivendi dedit finis vitae, cui, ut ait Paulus, vivere Christus fuit, cui sine Christo vita non fuit. Merito ergo saciatur in bonis desiderium eius, quia, dum in hac carne viveret, mundatum est ab omni iniquitate et malitia cor eius. Digne iam versatur eius vita mirabilis in memoria hominum, qui merito sanctitatis transiit ad gaudium angelorum. Merito et laudem sanctorum virorum mandat nobis habere Scriptura divinitus inspirata, dicens: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi; qui vicerunt, non qui victi fuerunt. Non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum ubi sc̃iuiri uirtus p̾magnitudine sua
latere non potuit: confluebant adeum plu¬
rimi. corꝑis animȩq remedia postulantes. Nec
tiero ubidator hilaris. & quod daretur abun
de aderat. spei suȩ munere frustrabatur.
umq mira gesta. laudum p̃conia seque.¬

Expanded text:
 ubi sancti viri virtus prae magnitudine sua latere non potuit, confluebant plurimi, corporis animaeque beneficia postulantes. Nec vero, ubi dator hilaris et quod daretur abunde non aderat, suo munere frustrabantur. Cumque mira gesta laudum praeconia seque
Abbreviated transcription (Latin):
dñica. dumuir sc̃s missam de more celebrans.¬
caretur. apparuit ei angłs dñi suꝑaltare sce¬
dulam ponens: inqua deseriptum erat oridi.¬
ne. & ipsum regis peccatum. &egidii precib
infine. quod quisquis sc̃m egidium ꝓquoli

Expanded text:
 celebransapparuit ei angelus domini super altare schedulam ponens in qua scriptum erat per ordinem peccatum regis et Egidii precibusin fine quod quisquis sanctum Egidium pro
Abbreviated transcription (Latin):
parte t̾rax pie et fidelit̾ implorata: innume¬
ris miraculis choruscare se gaudet eccl̾ia. Nã
cecis ⁊ surdis. mutis ⁊ claudis ydropicis et pa¬
raliticis. demoniatis ⁊ lepsis. naufragis ⁊ cap¬
tiuis. omnium ip̃iꝰ meritis egritudinũ. ne¬
cessitatum. seu ꝑiculoꝵ remedia conferun¬
turz s et multi mirifice mortui suscitant᷑:
oꝑante ħ om̃ia uͥtutis altissimi magnisi¬
centia. cui soli ẽ omnis honor ⁊ gła. ꝑ infi¬
nita seculoꝵ secula. amen. Incipit prolo¬

Expanded text:
parte terrarum pie et fideliter implorata, innumeparte terrarum pie et fideliter implorata, innumeris miraculis coruscare se gaudet Ecclesia. Nam caecis et surdis, mutis et claudis, hydropicis et paralyticis, daemoniacis et leprosis, naufragis et captivis, omnium ipsius meritis aegritudinum, necessitatum seu periculorum remedia conferuntur. Sed et multi mirifice mortui suscitantur, operante haec omnia virtutis Altissimi magnificentia, cui soli est omnis honor et gloria per infinita saeculorum saecula. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
preciosissima basilice beati francisci. que ab
om̃i iuirisdictõne inf̾i̾ori exempta. sua constͣ¬
ebat᷑ auctoritate. cuiꝰ et ip̃e pͥmarium lapi¬
dem fundam̃ti posuerat. assignauit. syi alia
ñ modica tam ad eusdẽ fabrice qͣm ad instã¬
tis sollempnitatis impensas donaria depu¬
tauit. Translatum ẽ gͥ corpus sanctissimũ
ad eandem constructam foris ꝓpe muros ci¬
nitatis eccł̃iam. sallo kalendaꝵ iunii .uiͦii.¬
die: tum tanto uidelicet apparatu sollempni.
qui breui sermone descͥbi non possi: tantaq q̃
ad ip̃iꝰ translationis festa confluxerat multi¬
tudine ppͥ: ut ciuitate illum capere ñ ualen.¬
te gregum more turmatim ciurrumꝙͣ ꝑ cam¬
pos accumłet. Porro sicuti glosus hic sc̃s̃ mł¬
tis in uita claruerat miracłoꝵ ꝓ digiis: sic ⁊
a die tͣnsitus sui usꝙ in p̾sens. ad ip̃iꝰ patro¬
cinia ñ solum in loco uͥ preciosus ossuum
suoꝵ thesaurꝰ recondit᷑. uex etiam qͣcrmq

Expanded text:
pretiosissima basilicae beati Francisci, quae ab pretiosissima basilicae beati Francisci, quae ab omni iurisdictione inferiore exempta sua construebatur auctoritate, cuius et ipse primarium lapidem fundamenti posuerat, assignavit; sed et alia non modica tam ad eiusdem fabricae quam ad instantis solemnitatis impensas donaria deputavit. 76 Translatum est igitur corpus sanctissimum ad eamdem constructam foris prope muros civitatis ecclesiam, sabbato, kalendarum iunii die octavo, cum tanto videlicet apparatu solemni, qui brevi sermone describi non posset; tantaque, quae ad ipsius translationis festa confluxerat, multitudine populi, ut, civitate illum capere non valente, gregum more turmatim circumquaque per campos accumberet. Porro, sicuti gloriosus hic sanctus multis in vita claruerat miraculorum prodigiis, sic et a die transitus sui usque in praesens ad ipsius patrocinia, non solum in loco ubi pretiosus ossium suorum thesaurus reconditur, verum etiam quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
nuo u̾o dñi millesimo. ducentesimo.
tresimo. ñ modica faitix multitudłie
ꝓ ip̃iꝰ sancti translatõne. necnon ⁊ gn̾ali ca¬
pitulo celebrandis. ad sepedictam ciuitatẽ
ediu̾sis mundi pactib adunata: iam p̾fat̃
eordem specialissimus pr̃ cdñs papa gregouꝰ.
cuiꝰ certa spembat᷑ ad hanc tͣnslatõnis sollẽp.¬
nitatem p̾sentia ꝑsonalis. s c̃c temꝑis ali¬
negotiis: sollempnes illic cum suis luteris
nuncios destinauitz quib sue ñ solum inspe¬
rate cãm absentie necessariam declarauit.
s ⁊ filiis quos pat̾no consolabat᷑ affectu. de
qͦdam mortuo ꝑ beatum franciscum resusci¬
tato certius intimauit. Ad hec ꝑ eosdem nũ¬
cios crucẽ auream opere quidem gemmario
p̾ciosam. s om̃i auro ⁊ gemmnis p̾ciosuis lig¬
num crucis dñice complestentẽ. insuꝑ orna¬
menta ⁊ uasa ꝙ̃ ad altaris muust̾ium ꝑti¬
nentia. necnon ⁊ decentissima sollempnibꝰ
usib indumenta transmisit. que omĩa¬

Expanded text:
o Domini millesimo ducentesimo trigesimo, non modica fratrum multitudine pro ipsius sancti translatione, necnon et generali Capitulo celebrandis ad saepedictam civitatem e diversis mundi partibus adunata, iam praefatus eorumdem specialissimus pater, dominus papa Gregorius, cuius certa sperabatur ad hanc translationis solemnitatem praesentia personalisnegotiis, solemnes illuc cum suis litteris nuntios destinavit, quibus suae non solum insperatae causam absentiae necessariam declaravit, sed et filiis, quos paterno consolabatur affectu, de quodam mortuo per beatum Franciscum resuscitato certius intimavit. Ad haec per eosdem nuntios crucem auream, opere quidem gemmario pretiosam, sed omni auro et gemmis pretiosius lignum Crucis Dominicae complectentem; insuper ornamenta et vasa quaeque ad altaris ministerium pertinentia, necnon et decentissima solemnibus usibus indumenta transmisit. Quae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dñice incarnatõnis millesimo ducentesi¬
mo. uicesimo octauo. hĩto cum carclinali¬
bus ⁊ aliis qͣm płimis eccłiax pͥlatis super
ip̃iꝰ scĩ canonitatione tractatu: cum tocius
curie romane frequentia.⁊ om̃uun p̾latoꝵ
qͥ tune penescuriam residebant. uernon ⁊
principum t̾re ⁊ infinita ppłi multitudine.
ꝑsonałr a ciitate perusina ad sepulchrum
illiuis accessitz. eumq glorifice cũ missax mis¬
teriis. exhortatõne sermonis. miracłoꝵ reci¬
tacione. indum̃toꝵ gła. luminarium rutila¬
tione campaix sonitu. tubarx clangorib lau¬
dantium concentu ⁊ iubilo. letantium applã¬
su et cͥpudio. necnon ⁊ maximus q̃ longum
foret enarrare sollempniis. de cõmuni unui¬
soꝵ consensum cachalgo scõꝵ asscͥpsitz eiusq
festiuitatẽ die obitus sui idẽ quarto nonasoc¬
tobris. uniu̾sałr ꝑ tocus mundi parces sollẽp¬
niter celebrandam instituit ac mandauit.

Expanded text:
Dominicae Incarnationis millesimo ducentesiDominicae Incarnationis millesimo ducentesimo vigesimo octavo, habito cum cardinalibus et aliis quam plurimis ecclesiarum praelatis super ipsius sancti canonizatione tractatu, cum totius curiae Romanae frequentia et omnium praelatorum qui tunc penes curiam residebant, necnon et principum terrae et infinita populi multitudine, personaliter a civitate Perusina ad sepulcrum illius accessit, eumque glorifice cum missarum mysteriis, exhortatione sermonis, miraculorum recitatione, indumentorum gloria, luminarium rutilatione, campanarum sonitu, tubarum clangoribus, laudantium concentu et iubilo, laetantium applausu et tripudio, necnon et maximis, quae longum foret enarrare, solemniis, de communi universorum consensu catalogo Sanctorum adscripsit, eiusque festivitatem die obitus sui, id est quarto nonas Octobris, universaliter per totius mundi partes solemniter celebrandam instituit ac mandavit,
Abbreviated transcription (Latin):
assisio. Ceperat aut̃ cursum suum uir iste be¬
atus sub illustri uiro dño papa innocen¬
cio t̾tio. quẽ felicit᷑ sub eiusdem successore
consũmauit honorio. Quoꝵ pͥor sicut in
om̃ib uiro dei ut supͣdictum ẽ de ordinis
institutõne consensit: sic et alt᷑ ut in regla
tangit᷑. omnia eidem scõ benigne postino¬
dum confirmauit. Quib salubrit cdñs
bregorius papa succedens. qͥ uidelicet in mi¬
nori officio constitutꝰ. nouellam euisdem
religionis plantationẽ ab euellentium ĩ¬
portuno impulsu defendeuat. ⁊ donec firmiꝰ
radicaret nutͥerat. ac ueluti fidelissimus
ortolanus ad multimodũ cum dei acliuto¬
rio fauctum ꝓuexemt ip̃m pĩem scĩssimõ
ñ solum innumeris ⁊ ꝓbatis famosum mi¬
raculis. uex etiam cuiꝰ miraculosam conu̾¬
sationem sensibilit cognou̾at. ampliꝰ mag¬
nificandũ duxit in t̾ris: quem glorificatũ
iam nemo dubitabat in celis. Nam ãno

Expanded text:
Assisio. Coeperat autem cursum suum vir iste beAssisio. Coeperat autem cursum suum vir iste beatus sub illustri viro domino papa Innocentio tertio, quem feliciter sub eiusdem successore consummat Honorio. Quorum prior, sicut in omnibus viro Dei, ut supra dictum est, de Ordinis institutione consensit, sic et alter, ut in Regula tangitur, omnia eidem sancto benigne postmodum confirmavit. Quibus salubriter dominus Gregorius papa succedens, qui videlicet in minore officio constitutus novellam eiusdem religionis plantationem ab evellentium importuno impulsu defenderat et, donec firmius radicaret nutrierat, ac veluti fidelissimus hortulanus ad multimodum cum Dei adiutorio fructum provexerat, ipsum patrem sanctissimum, non solum innumeris et probatis famosum miraculis, verum etiam cuius miraculosam conversationem sensibiliter ipse cognoverat, amplius magnificandum duxit in terris, quem glorificatum iam nemo dubitabat in caelis. 74 Nam anno
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic efferendum ꝓut oportuit cũ dolore ꝑ maxi¬
mo dimisert̃. Tunc ꝑlatum ẽ in cuutatẽ corpꝰ
sanctissimum.: ⁊ in loco uͭ pumum litteras
puerulusꝰ ip̃e didicerat. uͥq postmodum pͥmi¬
tus p̾dicauerat ẽ sepultum. s ut conueniẽ¬
ter felix initium. mediumꝙ felitius ac felicis¬
simam consummatõnem. ꝑ hoc sͥ conflu¬
xisse pat̾et in unum głe cumulum. Quot¬
anuis pꝰ conu̾sionem uixit. qͣ die tͣnsiit ⁊ sub
quib romane sedis pontificib cursum so¬
ui peregit: de modo ⁊ temporib canonira¬
tionis ⁊ translationis illiue
Am uiginti annoꝵ spatium erat elapsum:
serat: et in uia mandatoꝵ diuine legis
in ofenso pede concurrerat. Transiit autem
uenerabił idem pĩ ex hꝰ mundi naufͣgio.
anno dĩce incarnatõnis millesimo iluc̃ẽ¬
tesimo uicesimo sexto. qͣrto nonas octobris:
die dĩco sepultus ut dictum ẽ in ciuitate

Expanded text:
 sic efferendum, prout oportuit, cum dolore permaxi sic efferendum, prout oportuit, cum dolore permaximo dimiserunt. Tunc perlatum est in civitatem corpus sanctissimum et in loco, ubi primum litteras puerulus ipse didicerat, ubique postmodum primitus praedicaverat, est sepultum, ut convenienter felix initium mediumque felicius ac felicissimam consummationem per hoc sibi confluxisse pateret in unum gloriae cumulum. annis post conversionem vixit, qua die transiit, et sub quibus Romanae Sedis Pontificibus cursum suum peregit; de modo et temporibus canonizationis et translationis illius. 73 Iam viginti annorum spatium erat elapsum, serat et in vita mandatorum divinae legis inoffenso pede cucurrerat. Transiit autem venerabilis idem pater ex huius mundi naufragio anno Dominicae Incarnationis millesimo ducentesimo vicesimo sexto, quarto nonas Octobris, die dominico, sepultus, ut dictum est, in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmunitas tota conuenit. Sublatum gͦ sacrũ
corpꝰ cum hymnis ⁊ laudib tubarumq clan¬
gorib honorisice detuler̃t et satras exequias
sollempniter exequenits. tamos arłoꝵ nicho¬
minus in manib acceꝑunt. Portantes aut̃
silii pum patrem: ad eccł̃iam scĩ damiani qͣm
pͥmam ut dictum ẽ ipẽ construxerat subscite¬
runt eumq filiab ip̃ius qͣs ibidem plantaue¬
rat. pauꝑib uidelicet cłnab. ⁊ sacͥs uirginib
ostend̾ent. Et ate pia mat̾ illax. pͥma scilicetil¬
liuis religionis planta. re clara ⁊ nomine a c̃
uidendum corpꝰ dilectissumt pr̃is cum filiab
almissa: cepit miserande minium plangere
suꝑ illum nimirum au excunctis mortalibꝰ
tam irrecuperabile subtrahebat᷑ solatium.
S et cet̾e qͣntum pudori uirgineo licuit com¬
planxer̃t. tandemq singule manus illius
p̾ciosissimis geminis ornatas deostulate sũt¬

Expanded text:
communitas tota convenit. Sublatum ergo sacrum communitas tota convenit. Sublatum ergo sacrum corpus cum hymnis et laudibus tubarumque clangoribus honorifice detulerunt, et sacras exsequias solemniter exsequentes, ramos arborum nihilominus in manibus acceperunt. Portantes autem filii pium patrem, ad ecclesiam Sancti Damiani, quam primam, ut dictum est, ipse construxerat, substiterunt; eumque filiabus ipsius, quas ibidem plantaverat, pauperibus videlicet Dominabus et sacris virginibus, ostenderunt. Et ecce pia mater illarum, prima scilicet illius religionis planta, re Clara et nomine, ad videndum corpus dilectissimi patris cum filiabus admissa, coepit miserande nimium plangere super illum, nimirum cui ex cunctis mortalibus tam irrecuperabile subtrahebatur solatium. Sed et caeterae, quantum pudori virgineo licuit, complanxerunt; tandemque singulae manus illius pretiosissimis gemmis ornatas deosculatae sunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽ conu̾sus: uidebant namꝙ nouum il¬
ñ planctu s plausu dignũ miracłm. saccõ
piciebant m̃bra eiꝰ morbida pͥus ⁊ rigida. iã
tunidabilit̾ ꝓtangẽtis se uoluntate ilecten¬
tia catnem quoꝙ durã pͥͫ ⁊ lundam ueluti.
puctuli teneritudine iam resumpta. mirã¬
do candore uitentẽ. ⁊ qͣi carnis glorificate spe¬
tem pͥacoris magnitudine pͥrendentẽ. Glori¬
sum tunc erat in carne tain canclida uidere si¬
militudinem fixure clauoꝵ unmo uigͥs ut
serrum dauos ex ip̃a carne formatos. in me¬
dio pedum ⁊ manuũ: dextrumꝙ latꝰ sacro san¬
guine rubrcatum. Lacmabantur itaꝙ filii pͥ
gaudio cordis: et ostulabant᷑ in patre signa¬
cula summi regis. Facta est gͥ nox illa in qua
scõ docessit in diuinis laudib. in multitudane
ppłi. ⁊ luminarium claritate sollempnisdonee
mane fc̃o. cum uniu̾sis qui excircumiacentib
locis copiose confluxerant. illic ciuitatis assisii

Expanded text:
cum est conversus. Videbant namque novum ilcum est conversus. Videbant namque novum ilnon planctu sed plausu dignum miraculum, sacrupiciebant membra eius, morbida prius et rigida, iam tractabiliter pro tangentis se voluntate flectentia; carnem quoque, duram prius et lividam, veluti pueruli teneritudine iam resumpta, mirando candore nitentem, et quasi carnis glorificatae speciem prae decoris magnitudine praetendentem. Gloriosum tunc erat in carne tam candida videre similitudinem fixurae clavorum immo, nigros ut ferrum clavos ex ipsa carne formatos in medio pedum et manuum, dextrumque latus sacro sanguine rubricatum. Lacrimabantur itaque filii prae gaudio cordis, et osculabantur in patre signacula summi Regis. 72 Facta est igitur nox illa, in qua sanctus decessit, in divinis laudibus, in multitudine populi et luminarium claritate solemnis, donec, mane facto, cum universis qui ex circumiacentibus locis copiose confluxerant, illic civitatis Assisii
Abbreviated transcription (Latin):
tiu sic mortali uita defunctꝰ eterualit̾ uictur᷑
uiuo pani conũgit᷑ qui turbam xͥ famelicã
ne in uia desicecet. de pauꝑtatis horrea saciarat.
Et beue suꝑ aquas multas in qpe stelle canclida
subuede nubecula uidebat᷑ ascendere: quiipe
qͥ mundus exaquis t̾rene delectanionis assũp¬
tus. multitudini ppłoꝵ tam miracuł quam
uita splendueat ⁊ doctͥna quib in lataꝑ
ditonis uia qͣsi cecis errantib luminosum
iter pandens ad głam: eam que pͥꝰ stricta par.¬
cis in illa gradientib timebat᷑ ampliau̾at
se turmatim sequentib uite iiam. Regnat
ergo diues in pr̃a ꝓ pauꝑtans tͣnsitorie copia.
regnat inqͣm sͥ regib h munli substratis:
quos hu misera rerum pereuntium ditat
iocunditare laudantium eo ꝙ tantum qus
dignaret᷑ ꝯm̃tndare sepositum. Erat aut̃ pu¬
mitꝰ ꝓ tanti pũs subtractione planctꝰ alioꝵ
ñ modicꝰ: qui ñ multo post in lecie canti¬

Expanded text:
tur; sic mortali vita defunctus, aeternaliter victurus, tur; sic mortali vita defunctus, aeternaliter victurus, vivo pani coniungitur, qui turbam Christi famelicam, ne Et bene super aquas multas in specie stellae, candida sub vectae nubecula, videbatur ascendere; quippe qui mundus ex aquis terrenae delectationis assumptus multitudini populorum tam miraculis quam vita splenduerat et doctrina; quibus in lata perditionis via quasi caecis errantibus luminosum iter pandens ad gloriam, eam, quae prius stricta paucis in illa gradientibus timebatur, ampliaverat se turmatim sequentibus vitae viam. Regnat ergo dives in patria pro paupertatis transitoriae copia; regnat, inquam, sibi regibus huius mundi substratis, quos hic misera rerum pereuntium ditat iucunditate laudantium, eo quod tantum illis dignaretur commendare depositum. Erat autem primitus pro tanti patris subtractione planctus filiorum non modicus, qui non multo post in laetitiae canti