comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Me ołNtis saeortor Pȩne nulli lat&
qͦđ qͥnq sensus corporis nr̃i. uidelic& uisus.
auditꝰ. gustꝰ. odoratꝰ. & tactus. in ome qđ
sentiunt atq discernunt: uirtutẽ discre¬
tionis & sensus & cerebro trahunt. Et cũ
unꝰ sit udex sensus cerebri qui intrinsecꝰ
p̃sid&. ꝑ meatꝰ tamen ꝓpͥos sensus quinq
discernit. Dõ mira oꝑante ut neq auriᷤᷤ¬
& cũ ꝑ unum sensum cerebri om̃ia dispo¬
nantur: qͥ lib& tamen hoꝵ sensus aliud fa-¬
cere non potest. pret̾ id qđ ex dispositione
conditoris accepit. Ex istis gͦ corporalib
exteribꝰ. interiora & spũalia colligenda
st̃ : ut ꝑ idqͦđ in nobis publicũ est. transire
debeamus ad secretum qͦđ in nobis est. &
nosm& ipsos lat&. Intuendũ qͥppe est. qͥa
cũ una siti sapientia. aliũ minus alium
maius in babitat.: alii hoc. alii aliud pres¬
tat: & qͣsi cerebri more nobism& ipsis uelut
quibusdã sensib utitur. Ut quauis ipsa
sibim& nũqũa sit dissimilis. ꝑ nos tamen

Expanded text:
oris. Pene nullum latet quod quinque sensus corporis nostri, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus, in omne quod sentiunt atque discernunt virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt . Et cum unus sit judex sensus cerebri, qui intrinsecus per meatus tamen proprios sensus quinque discernit, Deo mira operante, ut neqr. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione Conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribus, interiora et spiritualia colligenda sunt, ut per id quod in nobis publicum est transire debeamus ad secretum quod in nobis est et in nobismetipsis latet. Intuendum quippe est quia, cum una sit sapientia, alium minus, alium magis inhabitat; alii hoc, alii illud praestat. Et quasi cerebri more nobismetipsis velut quibusdam sensibus utitur, ut quamvis sibimet nunquam sit dissimilis, per nos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii ꝑturbabilis non est. Sed humano
uerbo motꝰ di dicit᷑. ipsa rectitudinis eiꝰ
districtio qua humana prauitas feritur.
Iusti autẽ uiri ante dnm̃ metuunt. an
tequã eiꝰ contra eos ira moueat᷑. Ee ne
cõmotũ sentiant. tranquillũ timent. At
contra ꝑuersi. tunc iã feriri ꝑtimesct̃.
cũ ferunt᷑. Eosq terror eiꝰ a somno sui
torporis exsuscitat. cũ uindicta ꝑturbat.
Unde & ꝑ ꝓphetã dicit᷑. Et tantũ sola
uexatio: intellectũ dabit auditui. Cum
enĩ de pͣceptis di contẽptis atq despectiᷤᷤ
uerberari ꝑ uindictã cȩperint: tunc in¬
telligunt qͦd audierunt. E psalmista ait.
Cũ occider& eos qͣuerebant eũ. Bene itaq
dicit᷑. statim ut se cõmouerit. turbabit
uos. & terror eiꝰ inru& suꝑ uos. Quia reꝓ

Expanded text:
judicii perturbabilis non est. Sed humano judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur. Justi autem viri ante Deum metuunt, quam ejus ira contra eos moveatur, et ne commotum sentiant, tranquillum contra perversi, tunc jam feriri pertimescunt, cum feriuntur; eosque tunc terror ejus a somno sui torporis exsuscitat, cum vindicta perturbat. Unde et per prophetam dicitur: Et tantum sola vexatio intellectum dabit auditui . Cum enim de praeceptis Dei contemptis atque despectis verberari per vindictam coeperint, tunc intelligunt quod audierunt. Et Psalmista ait: Cum occideret eos, tunc inquirebant eum . Bene itaque dicitur: Statim ut se commoverit, turbabit vos; et terro
Abbreviated transcription (Latin):
ne nunc dicit᷑. Ipse uos argu&. qm̃ in ab¬
scondito faciem eiꝰ accipitis. dc si aꝑte di¬
ceret᷑. Tantomagis de falsitate apꝰ eũ estis
uerũ est uidetis. Et sunt non nulli qui
qͣndo ad mentẽ redeunt. di iusticiã &
rectitudinẽ contẽplant᷑: & orando ac flen¬
do contremescunt. Sed postquã contẽpla¬
tionis hora transierit. sic audaces ad iniqͥ¬
tates redeunt: ac si post dorsum eiꝰ positi.
ã iusticiȩ eius lumine minime uideant᷑
Hiĩ nãq apꝰ se inabscondito qͣsi corporalit̃
uidentẽ accipiunt faciem di: quia ei &
cum p̾sentes fiunt. blandiunt᷑ fletib &
cũ qͥsi a conspectu illius recedunt. moribꝰ
detrahunt. Qui tanto amplius de malis
suis feriendi sunt: qͣnto & in occulto cogi¬
tationis recta di iudicia cognoscunt. Unde
& subdit᷑. Statĩ ut se cõmouerit: turba¬
bit uos. & terror eiꝰ iru& suꝑ uos. Cũ
sit natura in cõmutabilis om̃ps ds. in ira

Expanded text:
ne nunc dicitur: Ipse vos arguet, quoniam in abne nunc dicitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis; ac si aperte diceretur: Tanto magis de falsitate apud eum estis ertuntur. Sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniqtates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis 381 feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognoscunt.  Veturbabit vos, et terror ejus irruet super vos. - Cum sit naturae incommutabilis Omnipotens, in ira
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quȩ nequaquã ipsi ꝓ quo locuntur placent.
Eumq dũ qͣsi defendere nitunt᷑ offendunt.
dũ maduersitate eiꝰ corruunt. cui uidentur
ex p̃dicatione famulari. Unde & ꝑ psalmis¬
tã dicit᷑: ut destruas inimicũ & defensorem.
Om̃is qͥppe hereticus om̃ipotenti đo inimi-¬
cus & defensor est: qͥa unde hunc qͦsi defen-¬
dere nitit᷑. inde ueritati illius aduersat᷑.
Quia uͦ latẽre dõ nil potest. hoc in eis
iudicat qđ intꝰ sentiunt. non qͦđ famulari
foris uident᷑. Quia igit᷑ eoꝵ fraudulentiis
st uos aroytt: Quoniam iN abs condi¬
to facito tiys acciitis. Statĩ ut st
cõmoytrit. turBasit uos. Et teRRor
scondito accipi asserit faciem di : duobꝰ modis
ual& intelligi. St̃ nãq non nulli qͥ & ueri.¬
tatẽ in corde sentiunt: & tamen quȩ falsa st̃¬
de do foras locuntur. Ne enĩ uinci uide¬
ant᷑. & cognoseunt ueritatẽ interius. & ta¬
men hanc ex terius impugnant. Unde be¬

Expanded text:
t, quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur, placent; t, quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur, placent; eumque dum quasi defendere nituntur, offendunt dum in adversitate ejus corruunt, cui videntur ex praedicatione famulari. Unde et per Psalmistam dicitur, Ut destruas inimicum et defensorem ; omnis quippe haereticus omnipotenti Deo inimicus et defensor est, quia unde hunc quasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat, quod intus sentiunt, non quod famulari foris videntur. Quia igitur eorum fraudulentiis se vos arguet quoniam in abscondito faciem eius accipitis statim ut se commoverit turbabit vos et terror scondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sDeo foras loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cognoscunt veritatem interius, et tamen hanc exterius impugnant. Unde be
Abbreviated transcription (Latin):
cũ prudentiũ facta conspiciunt. hȩc eis
om̃ia rep̃hensibilia esse uidentur Suȩq
imperitiȩ atq infirmitatis obliti. tanto in¬
tentius de alienis iudicant. qͣnto sua ꝓfun
conscii eos & si exterius seuiendo. tamen
interius cõpaciendo rep̃hendunt. Quia
illius solius est peccata hominũ sine com¬
passione discutere. qͥ ex naturȩ suȩ om̃ĩpoten¬
tia ignorat peccare. Quia igit᷑ amici beati iob
ita eiꝰ facta rep̾henderant. ac si inse ipsi rep̃¬
hensibile nichil haberent: recte nc̃ dicitur.
Nũquid faciem eiꝰ accipitis: & ꝓ dõ iudicare
nitimini. Faciem qͥppe eiꝰ accipere est. au¬
ctoritatẽ illius iniudicio sumere. Et quasi
ꝓdo iudicare nititur: qui cũ infirma quȩq
in alterũ rep̃hendit. apud se introrsus ꝑ cõpas¬
sionẽ ñ. infirmat᷑. Sequit᷑. Aut eLaCE BIT
xi. Qut̃ celare Nil Potest. Aut dicieit¬
tyr ut homo. uestius FRANDULENTIIS
Fraudẽ do heretici exhibent: qͥa ea astruuđ.¬

Expanded text:
dentium facta conspiciunt, haec eis omnia reprehensibilia esse videntur; qui, suae imperitiae atque infirmitatis obliti, tanto intentius de alienis judicant, quanto sua profconscii, eos etsi exterius saeviendo, tamen interius compatiendo reprehendunt, quia illius solius est peccata hominum sine compassione discutere, qui ex naturae suae omnipotentia ignorat peccare. Quia igitur amici beati Job ita ejus facta reprehenderant ac si in se ipsi reprehensibile nihil haberent, recte nunc dicitur: Nunquid faciem ejus accipitis, et pro Deo judicare nitimini? Faciem quippe ejus accipere est auctoritatem illius in judicio sumere; et quasi pro Deo judicare nititur, qui, cum infirma quaeque in altero reprehendit, apud se introrsus per compassionem non infirmatur. Sequitur: CAPUTei quem celare nil potest? aut decipietur ut homo vestris fraudulentiis? - Fraudem Deo haeretici exhibent, qui ea astruun
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ꝓximos suꝑbire. Quo &iam p̃dones. ñ.
in merito uocantur: qͥa dum locuntur quȩ
non faciunt. in usu locutionis suȩ uerba
iustoꝵ tollunt. Sed qͥa hȩc ipsa uerba suꝑ-¬
na eis grã tribuit. quoꝵ tam̃ uitã in prauis
morib relinquit: ꝑ seme ipsos quidem
p̃dones st̃. sed tam̃ bona quȩ habent di.¬
Et uolatilia CELI ET INDICABUNT TIBI.
LOOUERE TERRE ET RESPONDESIT TIBI
ET NARRABYNT PISCES MaRis. Qͥđ ꝑ iu-¬
menta: nisi sensu pigriores: Quid ꝑ cęli
uolatilia: nisi sũma atq sublimia sapien¬
tes intelligere debemus. De ium̃tis nãq
id est sensu pigriorib scriptũ est: animalia
tua  habitabt̃ in ea. E quia sublimia sapien-¬
tes in uerbis nr̃i redẽptoris euolant: scrip

Expanded text:
inter proximos superbire. Qui etiam praedones non inter proximos superbire. Qui etiam praedones non immerito vocantur, quia dum loquuntur quae noquia haec ipsa verba superna eis gratia tribuit, quorum tamen vitam in pravis moribus relinquit, per semetipsos quidem praedones sunt, sed tamen bona quae habent die; volatilia cloquere terrae, et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris. - Quid per jumenta nisi sensus pigriores? Quid per coeli volatilia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namque, id est, sensu pigrioribus scriptum est: « Animalia tua inhabitabunt in ea . » Et quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
uius ȩt̃na dãpnatione feriatur. qͣnto diu
est in sua iniquitate toleratus. Cũ illo gͦ
miscđiter agit᷑ ut peccatũ finiat. cum isto
districte ut multiplic&. nisi ad pęnitenciã
recurrat. In illo mala purgant᷑ dũ uim
sustin&: in isto cumulant᷑ dũ facit. Om̃ps
itaq ds̃ qđ fieri ꝓhib&. iustũ est ut fie¬
ri sinat: ut unde nc̃ exspectat. & non con¬
uersos diu tolerat. qͣndoq inde plus feriat.
Bene gͦ dicit᷑. Habundant tab̃nacula p̃do.¬
nũ: & audacter ꝓuocant dm̃. cũ ipse dede¬
rit om̃ia inmanib eoꝵ. Quia qͦđ iniqui
tollunt. eis hoc ipse dat qui illis ad rapinã
poss&e obsistere. si misereri uoluss&. Qđ¬
tam̃ intelligi. de reb quoq spũalib potest.
Nam plerũq non nulli doctrinȩ dona ꝑ¬
cipiunt: sed ex eisdẽ donis intumescunt. &
magni p̃cȩteris uideri uolunt. Om̃ipo¬
tentẽ itaq dm̃ ꝓuocare est: de eiꝰ donis

Expanded text:
vius aeterna damnatione feriatur, quanto diu vius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo ergo misericorditer agitur, ut peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo mala purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut unde nunc exspectat, et non conversos diu tolerat, quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum, quia quod iniqui tollunt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam posset obsistere, si misereri voluisset. tamen intelligi de rebus quoque spiritalibus potest. Nam plerumque nonnulli doctrinae dona percipiunt, sed ex eisdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipotentem Deum provocare est de ejus donis
Abbreviated transcription (Latin):
ri non nisi iuste ꝑmittit: ut & is qui
rapere sinit᷑. cęcatus m̃te culpã augeat:¬
& is qui rapinam patit᷑. iam in eiusdem
rapinȩ dãpno. ꝓ alia quã ante ꝑpetrauit
culpa feriat᷑. Ecce enĩ quidã in montis
fauce constitutꝰ insidiat᷑ itinerantib: sed
is qͥ iter agit. iniqͣ fortasse quȩdã aliqͣndo
ꝑ petrauit: eiq omp̃s ds̃ malũ suũ inp̃¬
senti uita retribuens. atq hunc insidia¬
toris manib tradens: uel spoliari rebus¬
uel &iam interire ꝑmittit. Qđ gͦ predo
iniuste appetiit. hoc ȩqͥssimꝰ iudex iuste fi¬
eri ꝑmisit: ut & ille reciper& qͦđ in iuste
fecerat. & iste grauius qͣndoq feriat᷑: ꝑ cuiꝰ
nequissimã uoluntatẽ. culpã omp̃s ds̃ in
alterũ iuste uindicauit. Ille purgat᷑ qui
oppͥmit᷑. in isto reatꝰ auget᷑ qui opprimit.
Ut uł deꝓfundo nequitiȩ qͣndoq ad peni¬
tentiã redeat: uł non reuertens. tanto gra¬

Expanded text:
ri, non nisi juste permittit, ut et is qui ri, non nisi juste permittit, ut et is qui rapere sinitur, caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur, jam in ejusdem rapinae damno, pro alia quam ante perpetravit culpa, feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus, insidiatur itinerantibus; sed his qui iter agit, iniqui fortasse quaedam aliquando perpetravit; eique omnipotens Deus malum suum in praesenti vita retribuens, atque hanc al. hunc insidiatoris manibus tradens, vel spoliari rebusetiam interire permittit. Quod ergo praedo injuste appetiit, hoc aequissimus judex juste fieri permisit, ut et ille reciperet quod injuste fecerat: et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens, tanto gra
Abbreviated transcription (Latin):
EoRum. facile est hominẽ tunc diuitias
despicere cũ hab&: difficile uͦ est eas cũ
non hab& uiles ȩstimare. Unde patent̃
ostendit᷑. qͣntꝰ contẽptꝰ terrenarũ rerũ
in beati iob cogitatione fuerit: qͥ tunc di¬
cit nulla esse quȩ habundant reꝓbis. qͣndo
om̃ia amisit. Ait gͦ. Habundant taberna¬
cula prȩdonũ. & audacter ꝓuocant dm̃:
qͥa plerũq mali eo magis contra dm̃ suꝑ¬
biunt. quo ab eius largitate & contra me-¬
ritũ ditant᷑. Et qui ꝓuocari bonis ad me
liora debuerunt. donis peiores fiunt. Sed
intellegendũ nobis est. quomͦ p̃dones ap¬
pellent᷑: dũ ꝓtinꝰ addat᷑. cũ ipse dederit
om̃ia inmanib eoꝵ. Si enĩ p̃dones sunt.
uiolentoꝵ non sit adrutor d̾s. Quomͦ igit᷑
ipse dat: qͦđ hi qͥ predones st̃ nequiter
tollunt. & Sed sciendũ est qͥa aliud est qͣd
omp̃s ds̃ misericordit̃ tribuit: aliud qđ
iratꝰ habere sinit. Nã qđ ꝑuerse p̃do-
nes faciunt. hoc difpensator equissimꝰ fie¬

Expanded text:
eat. --Facile est hominem tunc divitias despicere, cum habet; difficile vero est eas, cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur quantus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, 367 quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, quia plerumque mali eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate et contra meritum ditantur; et qui provocari bonis ad liora debuerant, donis pejores fiunt. Sed intelligendum nobis est, quomodo praedones appellentur, dum protinus additur, Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Si enim praedones sunviolentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat, quod hi qui praedones sunt, nequiter tollunt? Sed sciendum est, quia aliud est quod omnipotens Deus misericorditer tribuit, aliud quod iratus habere sinit. Nam quod praedones perverse faciunt, hoc dispensator aequissimus fie
Abbreviated transcription (Latin):
qͦđ scriptũ est. aqua ꝓfunda uerba ex ore
uiri. & torrens redundans fons sapientiȩ.
cũ aqua continet᷑ cunc ta siccant᷑: Quia sĩ
scientia p̾dicatoꝵ subtrahit᷑. eoꝵ qͥ uiridesce.¬
re inspe ȩt̃na poterant corda ꝓtinꝰ arefiunł:
ut indesperata siccitate remaneant. dum
fugitiua diligentes. nesciunt sperare man¬
sura. Sin uͦ aquȩ nomine sc̃ĩ sp̃s gr̃a de¬
signatur. sic̃ ueritas uoce in euangłio dicit᷑.
qͥ credit in me sic̃ dicit scriptura. flumina

Expanded text:
criptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin vero aquae nomine sancti Spiritus gratia designatur, sicut Veritatis voce in Evangelio dicitur: Qui credit
Abbreviated transcription (Latin):
fectrat. Ac si aꝑte dicat. Siue sensu tar¬
diores. seu sublimia sapientes. siue terrenis
actib deditis. seu huius mundi occupatos
inquisitionib requiras: cuncta hec creatorẽ
omĩum dm̃ fatent᷑. Et de potestate eiꝰ con-¬
cordit̃ sentiunt: qũauis sub ea non concordi¬
ter uiuant. Qđ enim iustꝰ qͥsq &iam ui¬
uendo loquit᷑ hoc in iustus plerumq de do
uel sola uoce cõpellitur fateri. Fitq ut ma-
moribꝰ ausi sunt : creatorẽ omĩũ negare non
possunt. Qđ tam̃ intelligi &iam iuxta solã¬

Expanded text:
cant. --Ac si aperte dicat: Sive sensu tardiores, seu sublimia sapientes, sive terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditer vivant. Quod enim justus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut malmoribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta sola
Abbreviated transcription (Latin):
OPEPE ESSE
culeasilis stili mutagilitaᷤ NoN
deott: Nt ouis tamen mtͣ locytionis
meȩ inmutatione rep̾hendat. in epistolae
libris p̃missa causas reddidi: cur t̾ciam
huiꝰ operis partẽ ad aliarũ usq simili¬
tudinem minime emendandã ꝑduxi.
Quib scilic& exclusis. hoc quoq ad ditur:
qͣđ ab eo uersu quo dicit᷑. habundant ta¬
bernacula p̃donũ. eiusdẽ partis expositio
incipit: & usq ad hoc qͦd scriptũ est. dul¬
cedo eoꝵ uermis. disserendo ꝑtingit. Quȩ
nunirũ tam multa sunt: ut iniuio corpore cõp̃hendi ñ
possent: nisi sub magna breuitate diceren¬
tur. Qui gͦ ab aliis actib uacat. legat ce¬
tera multiplicit̃ dicta. Cui uͦ ad studio¬
se legendũ non uacat. huiꝰ partis ei bre.¬
uitas placeat: inqua non tã quȩ sentimꝰ
dicimꝰ. quã ea quȩ sunt dicenda signamꝰ.
Igit᷑ qm̃ in ea multa sicut me loquente
excepta sunt. ita dereliqui: immutatio¬
nẽ stili lector m̃s ȩquanimit̃ accipe: qͥa

Expanded text:
pere esse culpabilis styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudinem minime emendando perduxi. Quibus scilicet exclusis, hoc quoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter accipe, quia
Abbreviated transcription (Latin):
paulus cũ & uirtutũ ossã habere se cerne¬
r&. & tamen sub districto ex amine hȩc
eadem eius ossa trepidarent: ait. Michi ꝓ
minimo est ut auobis iudicer. aut ab hur¬
mano die: sed neq me ipsum iudico. Ni¬
chil enim michi conscius sũ. Sed qͥa audi

Expanded text:
Paulus cum et virtutum ossa habere se cernePaulus cum et virtutum ossa habere se cerneret, et tamen sub districto examine haec eadem ejus ossa trepidarent, ait: Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die. Sed neque me ipsum judico; nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
& libamenta non suscepiss&. Quid est autẽ
qͦd aduisionẽ angłi uir fit timidus. &
mulier audax: nisi qͦd nobis quotiẽs celestia
demonstrant᷑. sp̃s quidem pauore se con¬
cutit. sed tamen spes presumit. Inde
nãq spes ad maiora audenda se erigit.
unde turbat᷑ sp̃s: quia ea quȩ suꝑna sunt
toꝵ cęlestium subleuata mens conspicit.
cuncta hũmanarũ uiriũ soliditas contre¬
miscit: recte nunc dicit᷑. pauor tenuit
me & tremor. & omĩa ossa mea ꝑterrita
sunt. Ac si aꝑte diceretur. Subtilitatis
meȩ archana ꝑcipiens: unde me apued
me fortẽ credidi. ante conspectũ iudicis
inde titubaui. Districtionẽ qͥppe diuinȩ
iusticiȩ contẽplantes : &iam de ipsis oꝑibꝰ
iure ꝑtimescimꝰ: quȩ nos fortia egisse pu¬
tabamus. Ducta nãq ad internã regulam
nr̃a rectitudo: si districtũ iudiciũ inue¬
nit. multis tortitudinũ suarũ sinibꝰ iniͣti¬
mã rectitudinẽ impingit. Unde bene

Expanded text:
et libamenta non suscepisset . Quid est autem et libamenta non suscepisset . Quid est autem quod ad visionem angeli vir fit timidus, et mulier audax, nisi quod nobis quoties coelestia demonstrantur, spiritus quidem pavore se concutit, sed tamen spes praesumit? Inde namque spes ad majora audenda sese erigit, unde turbatur spiritus, quia ea quae superna sunt,torum coelestium sublevata mens conspicit, cuncta humanarum virium soliditas contremiscit, recte nunc dicitur: Pavor tenuit me, et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt. Ac si aperte diceretur: Subtilitatis intimae arcana percipiens, unde me apud me fortem credidi, ante conspectum judicis inde titubavi. Districtionem quippe divinae justitiae contemplantes, etiam de ipsis operibus jure pertimescimus, quae nos fortia egisse putabamus. Ducta namque ad internam regulam nostra rectitudo, si 165 districtum judicium invenit, multis tortitudinum suarum sinibus in intimam rectitudinem impingit. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: dñs custodit om̃ia ossa eoꝵ. Et sepe¬
ea quȩ agunt homines. esse alicuius mom̃ti
estimant. qͥa districtionis intimȩ quã sit sub¬
tile iudiciũ ignorant. Sed cũ ꝑ contempla¬
tionẽ rapti suꝑna conspiciunt. ab ipsa ali¬
quomodo presũptionis suȩ securitate lique¬
fiunt. Et tantoᷤ magis indiuino conspec¬
tu trepidant. qͣnto nec bona sua digna eiꝰ
examini quẽ conspiciunt pensant. Ninc
est enĩ qͦd is qui forcia oꝑando ꝑficerat: ꝑ
spm̃ subleuatus clamabat. Omĩa ossa mea
dicent: dnẽ quis similis tibi.Ac si dicer&.
Carnes meȩ uerbũ non habent: quia infir¬
ma mea apud te funditus silent. Ossa
autẽ mea tuȩ magnitudinis laudẽ dicunt.
qͥa ipsa quoq quȩ esse in me fortia credidi.
tua consideratione contremiscunt. Hinc
est qͦd manue uiso angło ꝑtimescens. dicit.
Morte moriemur: qͥa uidimus dnm̃. Quẽ
uror ꝓtinus consolatur dicens. Si dñs nos
uell&ꝰ occidere: de manibꝰ nr̃is holocaustũ

Expanded text:
dicitur: Dominus custodit omnia ossa eorum. Et saepe quae agunt homines esse alicujus momenti aestimant, quia districtionis intimae quam sit subtile judicium ignorant. Sed cum per contemplationem rapti superna conspiciunt, ab ipsa aliquo modo praesumptionis suae securitate liquefiunt; et tanto magis in divino conspectu trepidant, quanto nec bona sua digna ejus examine, quem conspiciunt, pensant. Hinc est etenim quod is qui fortia operando profecerat, per spiritum sublevatus clamabat: Omnia ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi ? Ac si diceret: Carnes meae verba non habent, quia infirma mea apud te funditus silent; ossa autem mea tuae magnitudinis laudem dicunt, quia ipsa quoque, quae esse in me fortia credidi, tua consideratione contremiscunt. Hinc est quod Manue, viso angelo pertimescens, dicit: Morte moriemur, quia vidimus Dominum . Quem uxor protinus consolatur, dicens: Si Dominus nos vellet occidere, de manibus nostris holocaustum
Abbreviated transcription (Latin):
repperit. & funditus ertinguit. Quid est
enĩ qͦd egyptius amalechite puer in itinere
lassatur: nisi qͦd amator p̾resentis scłi pec¬
cati sui nigredine oꝑtus. sȩpe ab eodem scło
infirmus. despectusq relinquit᷑. ut cũ eo
nequaquã currere ualeat: sed fractus adũ¬
sitate torpescat. Sed hunc dauid inuenit.
qͥa redẽptor ñr ueraciter manufortis non¬
nũquã qͦs despectos amundi gła repperit.¬
in suo amore conuertit. Cybo pascit: qͥa
uerbi sciencia reficit. Ducẽ itineris eligit:
qͥa suũ &iam p̃dicatorẽ facit. Et qͥ amale¬
chitã sequi non ualuit. dux dauid efficitur. qͥa
is quẽ indignũ mundus deseruit. non solum
conuersus in sua mente dnm̃ recipit: sed p̃di-¬
cando hunc &iam usq ad aliena corda ꝑdu¬
cit. Quo uidelic& duce dauid amalechitã
conuiuantẽ inuenit & extinguit: quia ipsis
xp̃c p̃dicantibꝰ mundi lȩticiam destruit. qͦs
mundus comites habere despexit. Quia igi¬

Expanded text:
reperit, et funditus exstinguit . Quid est reperit, et funditus exstinguit . Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinerlassatur, nisi quod amator praesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo nequaquam currere valeat, sed fractus adversitate torpescat? 3. Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, suo amore convertit, cibo pascit, quia verbi scientia reficit. Ducem itineris fecit, quia suum etiam praedicatorem facit. 4. Et qui Amalechitam sequi non valuit, dux David efficitur, quia is quem indignum mundus deseruit, non solum conversus in suam mentem Deum recipit, sed praedicando hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce, David Amalechitam convivantem invenit et exstinguit, quia ipsis Christus praedicantibus mundi laetitiam destruit, quos mundus comites habere despexit. Quia igi
Abbreviated transcription (Latin):
rebant: se seq pro tam stulto desiderio ꝓtinꝰ
ad lamentũ uertant. Et tanto ualentius ȩt̃na
desiderent: qͣnto se stulcius laborasse ꝓtem¬¬
poralibꝰ dolent. Vnde bene de scriptis rep¬
AuFERUNTUR̃ EX tIS. Quos alios reliquos.
nĩsi huiꝰ mundi despẽctos accipimꝰ: qͦs dum
p̃sens scł̃m adnullius głȩ usum elegit: quasi
minimos indignosq derelinquit Sed mun¬
di reliquos auferre dñs dicit᷑: quia despectoᷤᷤ
huiꝰ scłi eligere dignat᷑. paulo adtestante qͥ
ait. Non multi sapientes scđ̾m carnẽ. non
multi potentes. non multi nobiles: sed quȩ
stulta mundi sunt elegit ds. ut confundat
sapientes: & infirma mundi elegit ds. ut
confundat forcia. Quod bene in libris regũ
egyptio puero inuia lassessente signat᷑: quẽ
amalechita egrotum in itinere deserit. Da-¬
uid uͦ inuenit: cybo reficit. ducẽ sui itine¬
ris facit. Amalechitã ꝑsequitur. epulantẽ

Expanded text:
rebant, seseque pro tam stulto desiderio protinus rebant, seseque pro tam stulto desiderio protinus ad lamentum vertant; et tanto valentius aeterna desiderent, quanto se stultius laborasse pro temporalibus dolent. Unde bene descriptis repeus eligit. --Quos alios reliquos, nisi hujus mundi despectos accipimus? Quos dum praesens saeculum ad nullius gloriae usum eligit, quasi minimos indignosque derelinquit. Sed mundi reliquos auferre Dominus dicitur, quia despectos hujus saeculi eligere dignatur, Paulo attestante qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nostulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Quod bene in libris Regum Aegyptio puero in via lassescente signatur, quem Amalecita aegrotum in itinere deserit, David vero invenit, cibo reficit, ducem sui itineris facit; Amalecitam persequitur, epulantem
Abbreviated transcription (Latin):
li qͥ p̃sentis uitȩ oblec tamenta despiciunt:
&iam cũ adhuc sunt. transitoria esse consi¬
derant. atq hȩc ex amore ȩtͣnitatis calcant.
Cũq in hoc p̾rimo gradũ iudicii gressum
ponunt. uegetatiores ad altiora ꝑueniunt:
ut cuncta temporalia non solũ qͥa cicius st̃
amittenda despiciant: sed in his inherere
non appetant. &iam si ȩt̃na esse potuissent.
Et pulcre a conditis amorem subtrahunt.
qͥa in ipsũ auctorem pulcritudinis cordis pas¬
sibꝰ tendunt. Et sunt non nulli qui bona
uitȩ p̃sentis diligunt. sed tamen hȩc nullatenꝰ
ad secuntur: qui rebus temporalib totis desi¬
deriis in hiant. mundi głam quęrunt. sed adi¬
pisci nequaquã possunt. Hos ut ita dixerim
cor admundũ ꝑtrahit: mundus ad cor repel-¬
lit. Nã sȩpe contingit ut ipsis suis aduersita¬
tib fracti ad mentem redeant. & insem& ipsiᷤ
reuersi considerent quã sint inania quȩ guȩ.¬

Expanded text:
li qui praesentis vitae oblectamentum despiciunt, li qui praesentis vitae oblectamentum despiciunt, etiam cum adsunt, transitoria esse considerant, atque haec ex amore aeternitatis calcant. Cumque in hoc primo gradu judicii gressum ponunt, vegetiores ad altiora perveniunt, ut cuncta temporalia non solum quia citius sunt amittenda, despiciant, sed his inhaerere non appetant, etiam si aeterna esse potuissent; et a pulchre conditis amorem subtrahunt, quia in ipsum auctorem pulchritudinis cordis passibus tendunt. Et sunt nonnulli qui bona vitae praesentis diligunt, sed tamen haec nullatenus assequuntur: qui rebus temporalibus totis desideriis inhiant, mundi gloriam quaerunt, sed adipisci nequaquam possunt. Hos, ut ita dixerim, cor ad mundum 173 pertrahit, mundus ad cor repellit. Nam saepe contingit ut ipsis suis adversitatibus fracti ad mentem redeant, et in semetipsis reversi considerent, quam sint inania quae quae
Abbreviated transcription (Latin):
tus perit. & nemo est qͥ recogita in corde
suo: & uiri miscđiȩ colligunt᷑ : qͥa non est qͥ
intellegat. Iniqui gͦ dũ sola temporalia appe-¬
tunt. & quȩ bona electis inȩt̃num maneant
scire contempnunt: dũ iustoꝵ afflictionẽ
conspiciunt. sed quȩ sit afflictionis retribu¬
tio non agnoscunt: actionis suȩ pedẽ ĩpro¬
fundũ porrigunt. qͥa a luce intellegentiȩ
sponte sua oculos claudunt. Stultis enim
uoluptatibꝰ decepti. dũ quȩ uident tempora¬
liter diligunt: a sem& ipsis alienati non uident
ubi ineternũ ruunt. Potest &iam mane ꝑspe¬
ritas: uespere huiꝰ mundi aduersitas designa¬
ri. De mane gͦ usq aduesperã reꝓbi succi
ꝑ aduersa inpacientes ad insaniã exsurgunt.
Quos de mane usq aduesperã nequaqũa
culpa succider&. si uel ꝓsꝑa fomentũ crede¬
rent. uel aduersa sectionem sui uulneris
ni generis multitudo deseritur. ut cuncta
ad interitũ tendere ꝑmitta t̾. sunt non nul-¬

Expanded text:
tus perit, et nemo est qui recogitet in corde tus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo, et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Iniqui ergo dum sola temporalia appetunt, et quae bona electis in aeternum maneant scire contemnunt; dum justorum afflictionem conspiciunt, sed quae sit afflictionis retributio non agnoscunt actionis suae pedem in profundum porrigunt, quia a luce intelligentiae sponte sua oculos claudunt. Stultis enim voluptatibus decepti, dum quae vident, temporaliter diligunt, a semetipsis alienati non vident ubi in aeternum ruunt. Potest etiam mane prosperitas, vespere hujus mundi adversitas designari. De mane ergo usque ad vesperum reprobi succidper adversa impatientes ad insaniam exsurgunt. Quos de mane usque ad vesperam nequaquam culpa succideret, si vel prospera fomentum crederent, vel adversa sectionem sui vulneris ni generis multitudo deseritur, ut cuncta ad interitum tendere permittatur, sunt nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
usq aduesperam̃ peccator succidit᷑: dũ a uitẽ
suȩ erordio usq ad terminũ iniquitatis ꝑpe¬
tratione uulneratur. Omni nãq tempore
repbi ꝑaugmentũ maliciȩ contͣ se ictus
ĩgeminant: quib succisi in ꝓfundũ ruant.
De qͥb pͣ pͣsalmistã dicit᷑. Uiri sanguinũ &¬
⁊ dolosi: non dimidiabt̃ dies suos. Dies qͥppe
dimidiare est. tẽpꝰ uitȩ male inuoluptatib
ductũ. ad penitenciȩ lamenta diuidere :
atq hoc adbonũ usũ partiendo reparare.
Sed iniqui dies suos nequaquã dimidiant:
qͥa ꝑuersam mentẽ nec in extremo tẽpore
inmutant. Quo contͣ bene paulus ad mon&¬
nos dicens: redimentes tempꝰ qm̃ dies mali
sunt. Tẽpꝰ qͥppe redimimꝰ qndo ante actã
uitã quã lasciuiendo ꝑdidimus. flendo repa¬
uidelic& eoꝵ qui amane usq aduesperũ
suscidentur. Nullus intellegit. uel eoꝵ qui
peunt: uel eoꝵ qui ꝑditos prȩ euntiũ mo¬
res imitantur. Unde alias scriptũ est. Ius¬

Expanded text:
usque ad vesperam peccator succiditur, dum a vitae suae exordio usque ad terminum, iniquitatis perpetratione vulneratur. Omni namque tempore reprobi per augmentum malitiae contra se ictus ingeminant, quibus succisi in profundum ruant. De quibus bene per Psalmistam dicitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Dies quippe dimidiare, est tempus vitae male in voluptatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, atque hoc ad bonum usum partiendo reparare. Sed iniqui dies suos nequaquam dimidiant, quia perversam mentem nec in extremo tempore immutant. Quo contra bene Paulus admonet dicens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Tempus quippe redimimus, quando anteactam vitam, quam lasciviendo perdidimus, flendo repavidelicet eorum qui a mane usque ad vesperam succidentur. Nullus intelligit vel eorum qui pereunt, vel eorum qui perditos pereuntium mores imitantur. Unde alias scriptum est: Jus
Abbreviated transcription (Latin):
conspererat: cum dicebat. Non est occulta.¬
tũ os meũ ate qͦd fecisti mocculto: & sub¬
stancia mea in inferioribꝰ terrȩ. Tinea  S.¬
autẽ de ueste nascitur: & eandẽ uestem
de qua oritur. oriendo corrumpit. Quasi
quȩdã uͦ uestis animȩ caro est: sed haec
nimirũ uestis hab& tineam suã. quia ab
ipsa. carnalis tẽptatio oritur. ex qua la¬
ceratur. Quasi enĩ quadã sua tinea uestis
nr̃a consumit᷑. cũ caro corruptibilis temp¬
tationẽ gignit: & ꝑ hanc adinteritũ ꝑue¬
nit. Uelut tinea homo consumitur: cui
de se oritur. unde conterat᷑. Ac si aꝑte
dicat. Si illi sp̃s : ex se inmutabiles neque¬
unt. qui nulla carnis infirmitate depri-¬
munt᷑. qͣ temeritate se homines ĩ bono
ꝑmanere constanter existimant. quos ĩ
eo qͦd intellectus ad sũma euehit carnalis
infirmitas ad grauans prepedit: ut ꝑcor-¬
ruptionis uiciũ insem& ipsis habeant. un¬
de ab intima nouitate ueteraescunt Pos¬

Expanded text:
conspexerat, cum dicebat: Non est occultaconspexerat, cum dicebat: Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto, et substantia mea in inferioribus terrae . Tinea autem de veste nascitur, et eamdem vestem, de qua oritur, oriendo corrumpit. Quasi quaedam vero vestis animae caro est; sed haec nimirum vestis habet tineam suam, quia ab ipsa carnalis tentatio oritur, ex qua laceratur. Quasi enim quadam sua tinea vestis nostra consumitur, cum caro corruptibilis tentationem gignit, et per hanc ad interitum pervenit. Velut tinea homo consumitur, cum de se oritur unde conteratur. Ac si aperte dicat: Si illi spiritus esse ex se incommutabiles nequeunt, qui nulla carnis infirmitate deprimuntur; qua temeritate se homines in bono permanere constanter existimant, quos in eo quod intellectus ad summa evehit, carnalis infirmitas aggravans praepedit, ut per corruptionis vitium in semetipsis habeant unde ab intima novitate veterascant
Abbreviated transcription (Latin):
angłica. est insemaipsa mutabilis. quã
uidelic& mutabilitatẽ uicit ꝑ hoc quod ei
qui semꝑ idem est. uinculis amoris inli¬
gatur: recte nunc dicit᷑: ecce qui seruiuNđ
ei non st̃ stabiles. Atq eiꝰ dem ꝓtinus
docum̃tũ. mutabilitatis ad iungiꝰtur: cũ
de apostatis spiritibꝰ subinfertur. Et in
angłis suis repperit prauitatẽ. Ex quoꝵ
casu. bene infirmitatis humane conside¬
rationẽ colligit: cũ ilico subnectit. Quan¬
tomagis hi qui habitant domos luteas. qͥ
terrenũ habent fundamentũ: consumen-¬
tur uelut tinea: Luteas qͥppe domos
habitamus: qͥa incorpore terreno subsisti¬
mus. Quȩ bene paulus considerans ait.
Habenius thesaurũ istũ inuasis fictilib
Et rursũ. Scimus qͥa si terrestris domus
nr̃a huiꝰ habitationis dissoluat᷑. qͦd ȩdifica¬
tionẽ ex dõ habemus: domũ non manufac¬
tã. Terrenũ quoq fundamentũ est. substan¬
cia carnalis. Qđ in se sollicite psalmista

Expanded text:
angelica est in semetipsa mutabilis, quam angelica est in semetipsa mutabilis, quam videlicet mutabilitatem vicit per hoc, quod ei qui semper idem est vinculis amoris illigatur, recte nunc dicitur: Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles. Atque ejusdem protinus documentum mutabilitatis adjungitur, cum de apostatis spiritibus subinfertur: Et in angelis suis reperit pravitatem. Ex quorum casu bene infirmitatis humanae considerationem colligit, cum illico subnectit: Quanto magis hi, qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Luteas quippe domos habitamus, quia in corporibus terrenis subsistimus. Quae bene Paulus considerans 171 ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Et rursum: Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam . Terrenum quoque fundamentum est substantia carnis. Quod in se sollicite Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
Natura angłica & si contemplatione auctoris
in herendo instatu suo inmutabilit̾ ꝑman&:
eo ipso tamen quo creatura est. insem& ipsa
uicissitudinẽ mutabilitatis hab&. Qutari
autem ex alio ad aliud.ire est: & insemoip.¬
sa stabilem non esse. Una queq enim res qͥsi
tot passibus ad aliud tendit: quot mutabi¬
litatis suȩ motibus sub. iac&. Sola autem na¬
tura incomprehensibilis ab statu suo nescit
moueri: quȩ ab eo qͦd semꝑ idem est. nescit
immutari. Ham si angłoꝵ substancia a mu¬
tabilitatis motu fuiss&e aliena: bene ab
auc tore condita. nequaquã inreprobis
spiritibꝰ a beatitudinis suȩ arte cecidiss&.
Mire autem omĩps ds̃ naturã sũmoꝵ sp̃uũ.
bonã. sed mutabilem condidit: ut & qui
ꝑmanere nollent ruerent: & qui incon'¬
ditione ꝑsisterent. tanto in ea iam dig.¬
nius. qͣnto & exarbitrio starent. Et eo
maioris apud dm̃ meriti fierent. quo
mutabilitatis suȩ motũ. uoluntatis statio¬
ne fixissent. Quia gͦ ipsa quoq natura

Expanded text:
Natura angelica etsi contemplationi auctoris inhaerendo, in statu suo immutabiliter permanet; eo ipso tamen quo creatura est, in semetipsa vicissitudinem mutabilitatis habet. Mutari autem, ex alio ad aliud ire est, et in semetipso stabilem non esse. Unaquaeque enim res quasi tot passibus ad aliud tendit, quot mutabilitatis suae motibus subjacet. Sola autem natura incomprehensibilis a statu suo nescit moveri, quae ab eo quod semper idem est, nescit immutari. Nam si angelorum substantia a mutabilitatis motu fuisset aliena, bene ab auctore condita, nequaquam in reprobis spiritibus a beatitudinis suae arce cecidisset. Mire autem omnipotens Deus naturam summorum spirituum bonam, sed mutabilem condidit, ut et qui permanere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto et ex arbitrio starent; et eo majoris apud Deum meriti fierent; quo mutabilitatis suae motum voluntatis statione fixissent. Quia ergo ipsa quoque natura
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ tendunt : de qͥbꝰ bene nunc dicit᷑. mori¬
ent᷑ & non insapiencia. Ac si aꝑte diceret᷑.
Mortẽ qͥdẽ & sapientiã pariter fugiunt.
sed sapienciã pęnitꝰ deserunt: mortis autẽ
laqueos non euadunt. Et qͥa qͣndoq mori¬
turi. uiuere moriendo potuerant: dũ mor¬
tẽ quȩ ꝓcul dubio uentura est metuunt:
& uitã simul & sapienciã ꝑdunt. At contra
iusti insapientia moriuntur : qͥa mortem
ȩquanimiter ferunt. pęnã ꝓ paginis uertunt
in instrumenta uir tutis. ut inde debeat uita
recipi. unde ꝑ primȩ culpȩ meritũ cogitur
finiri. Sed quia hec eliphar contra iniquoᷤ
ueraciter ꝓtulit: beatum iob rep̃hensibilem
estimans. de fastu se sapientiȩ inflauit.
Unde & post predicamenta tantę rectitudi
ERGO: SI EST OUI TIBI RESPONDEAT Om¬

Expanded text:
quibus bene nunc dicitur: Morientur, et non in sapientia. Ac si aperte diceretur: Mortem quidem et sapientiam pariter fugiunt; sed sapientiam penitus deserunt, mortis autem laqueos non evadunt. Et quia quandoque morituri vivere moriendo potuerant, dum mortem quae procul dubio ventura est metuunt, et vitam simul et sapientiam perdunt. At contra justi in sapientia moriuntur, quia mortem dum aequanimiter ferunt, poenam propaginis vertunt in instrumentum virtutis, ut inde debeat vita recipi, unde per primae culpae meritum cogitur finiri. Sed quia haec Eliphaz contra iniquos veraciter protulit, beatum Job reprehensibilem aestimans, de fastu se sapientiae inflavit. Unde et post praedicamenta tantae rectitudinergo si est qui tibi respondeat
Abbreviated transcription (Latin):
tender&: interposita contra infirmitatis mo-¬
lestiam discretionis ad monitione. protinus
intulit. quod in aliis patescerent. in aliis la¬
terent dicens. Quorundã hominũ peccata
manifesta sunt. p̃cedencia ad iudiciũ: qͦsdã¬
s autẽ & subsecuntur. Sicut gͦ ꝑ hanc senten¬
ciã paulus non eisdem uerbis congruit. quibꝰ
eã loquens de timothei infirmitate subiunx̃.
sed ad illud reduit qͦd superius int̃ mittendo
narrauit: ita hoc loco eliphar cũ de electis
dicer&. qͥ reliqui fuerint. auferuͤnt᷑ ex eis. ilico
adiungens. morient᷑ & non insapiencia: ad
illud ꝓtinꝰ recurrit qͦd suꝑius de reꝓbis pre¬
tulit dicens: & qͥa nullus intellegit. inȩter

Expanded text:
tenderet, interposita contra infirmitatis motenderet, interposita contra infirmitatis molestiam discretionis admonitione, protinus intulit quod in aliis patescerent, in aliis laterent, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur. Sicut ergo per hanc sententiam Paulus non eisdem verbis congruit, quibus eam loquens de Timothei infirmitate subjunxit; sed ad illud rediit, quod superius intermittendo narravit; ita hoc loco Eliphaz cum de electis diceret: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis, illico adjungens: Morientur, et non in sapientia, ad illud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ ꝓferamus. Paulus nãq aposto.¬
lus cũ dilectũ discipulũ de instituendis ȩccłȩ
officiis ad moner&: ne quos forte ad sacros
ordines inordinate ꝑueher&. dixit. Alanꝰ¬
S cito nemini imposueris: neq cõmunicaue¬
ris peccatis alienis. Te ipsũ castũ custodi.
Qui ad infirmitatẽ eiꝰ corporis ꝓtinꝰ uerba
conuertens. ait. Noli adhuc aquã bibere.
Siungit dicens. Quorundã hominũ pecca¬
ta manifesta sunt. p̃cedentia ad iudiciũ.
qͦsdã autem & secunt᷑. Quid gͦ ad illud
ꝑtin& qͦd ab infirmo bibi aquã ꝓhibu-¬
it. hoc quod de peccatis absconditis-
quorundã hominũ manifestisq subi unxit:
nisi qͦd int̃posita de eiꝰ infirmitate sentencia
adhoc inextremo rediit. qͦd suꝑius dixit:
manꝰ cito nemini imposueris. neq cõmunica.¬
ueris peccatis alienis.: Ut enĩ hȩc eadẽ pec¬
cata qͣnta sollicitudine ꝑquirenda essent os¬

Expanded text:
militudinem proferamus. Paulus namque apostomilitudinem proferamus. Paulus namque apostolus cum dilectum discipulum de instituendis Ecclesiae officiis admoneret, ne quos forte ad sacros ordines inordinate proveheret, dixit: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis: teipsum castum custodi. Qui ad infirmitatem ejus corporis protinas verba convertens, ait: Noli adhuc aquam bibere, jungit, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur . Quid ergo ad illud pertinet, quod ab infirmo bibi aquam prohibuit, hoc quod de peccatis absconditis quorumdam hominum manifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia, ad hoc in extremo rediit, quod superius dixit: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis? Ut enim haec eadem peccata quanta sollicitudine perquirenda essent os
Abbreviated transcription (Latin):
tellegit. inȩt̃num peribunt: & de electis di
ilico adiunrit. qͥ reliqui fuerint auferentur
ex eis. & hoc ꝓtinus quod eisdẽ electis non
conueniat subdit dicens. morientur & ñ
insapientia Si enĩ a reꝓbis diuinitꝰ aufe.¬
runt᷑: qͦ pactomori non insapiencia dicunt᷑.
Sed nimirũ sacrae seripturȩ consuetudo
est: ut cũ aliquid narrat. interposita alte¬
rius causȩ sentencia. ad superiora ꝓtinus
redeat. Nam post quã dixit. & quia nullus
est qui intellegat. inȩt̾nũ peribunt: electoꝵ
mor sortẽ subintulit dicens: qͥ autẽ reliqͥ
fuerint auferentur ex eis. Et rursũ senten¬
ciȩ suȩ oculũ in eũ quẽ p̃direrat interitũ
reꝓboꝵ mittens: subito adiunrit. Morient᷑:
&ꝰ non insapientia. Ac si dicer&. hi quos
dixi qͥa non ĩtelle̾gentes inȩt̾nũ pereunt:
ꝓcul dubio non insapientia moriunt᷑. Sed
hunc esse non numquã morẽ sacri eloquii
melius ostendimꝰ: si ex eo aliquã huiꝰ rei si¬

Expanded text:
t, in aeternum peribunt; et de electis Dei illico adjunxit: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis; et hoc protinus, quod eisdem electis non conveniat, subdit dicens: Morientur, et non in sapientia? Si enim a reprobis divinitus auferuntur, quo pacto mori non in sapientia dicuntur? Sed nimirum sacrae Scripturae consuetudo est, ut cum aliquid narrat, interposita alterius causae sententia, ad superiora protinus redeat. Nam postquam dixit: Et quia nullus est qui intelligat, in aeternum peribunt, electorum mox sortem subintulit, dicens: Qui autem reliqui fuerint, auferentur ex eis. Et rursum sententiae suae oculum in eum, quem praedixerat, interitum reproborum mittens, subito adjunxit: Morientur, 174 et non in sapientia. Ac si diceret: Hi quos dixi quia non intelligentes in aeternum peribunt, procul dubio non in sapientia morienhunc esse nonnunquam morem sacri eloquii melius ostendimus, si ex eo aliquam hujus rei si
Abbreviated transcription (Latin):
tate contempnit. Unde scriptũ est. Qui
auertit aurem suam ne audiat legem: oratio
eius erit execrabilis. Uocare autẽ nrm̃ est:
humili dm̃ prece deposcere. Respondere uͦ
dei est: effectum p̃cibus prebere. Ait ergo.
Uoca si est qui tibi respondeat. Ac si aꝑte di¬
cat. Quantũ lib& afflictus clames. dm̃ res¬
pondentẽ non habes: qͥa uox intribulatione
non inuenit. quẽ mens ĩtranquillitate con-¬
tẽpsit. Ubi adhuc deridendo subiungit. Et
si despiciens dicat. Scos quosq inuenire ĩ
afflictione adiutores non uales: qͦs habere
socios in hilaritate noluisti. Qui post in¬
risionẽ. ꝓtinus sentenciã subdit dicens. Ui¬

Expanded text:
riptum est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Vocare autem nostrum, est humili Deum prece deposcere; respondere vero Dei, est effectum precibus praebere. Ait ergo: oca, si est qui tibi respondeat. Ac si aperte dicat: Quantumlibet afflictus clames, Deum respondentem non habes, quia vox in tribulatione non invenit, quem mens in tranquillitate contempsit. Ubi adhuc deridendo subjungit: CAPsi despiciens dicat: Sanctos quoque invenire in afflictione adjutores non vales, quos habere socios in hilaritate noluisti. Qui post irrisionem protinus sententiam subdit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sȩpe animus dũ intimis inhiat. dũ sola
cȩlestia aspectat: subita carnali delectati¬
one ꝑcussus. a sem& ipso scissus iaceat. Et
qͥ se infirmitatis suȩ molestias superasse
gaudebat. repentino uulnere ꝓstratus
gemat. Prauitas gͦ & in angłis repperitur:
dũ ipsos quoq qͥ ueritatem nunciant. ñ.¬
nũquã suł reptio uite fallacis grauat. Si
gͦ hi &iam mundi huiꝰ iniquitate feriunt᷑.
quos contra eũ sc̃a intentio erigit: quib
ictibus illi penetrant᷑. quos ante eiꝰ iacula
ipsa infirmitatis suȩ delectatio sternit.
Qui bene uelut tinea. consumi describunt᷑.
Tinea qͥppe dampnũ facit. & sonitũ non fa¬
cit. ita iniquoꝵ m̃tes qͥa dãpna sua conside.¬
rare neglegunt. integritatẽ qͣsi nescientes
ꝑdunt. Amittunt nãq a corde innocenciã.
ab ore ueritatẽ. a carne continentiã: & ꝑ
accessũ temporis. ab ȩtate uitã. Sed hec se
indesinenter amit tere nequaquã conspici¬

Expanded text:
saepe animus dum intimis inhiat, dum sola saepe animus dum intimis inhiat, dum sola coelestia aspectat, subita carnali delectatione perculsus, a semetipso scissus jaceat, et qui se infirmitatis suae molestias superasse gaudebat, repentino vulnere prostratus gemat. Pravitas ergo et in angelis reperitur, dum ipsos quoque qui veritatem nuntiant, nonnunquam subreptio vitae fallacis gravat. Si ergo hi etiam mundi hujus iniquitate feriuntur, quos contra eum sancta intentio erigit quibus ictibus illi penetrantur, quos ante ejus jacula, ipsa infirmitatis suae delectatio sternit? Qui bene velut tinea consumi describuntur. Tinea quippe damnum facit, et sonitum non facit; ita iniquorum mentes, quia damna sua considerare negligunt, integritatem quasi nescientes perdunt. Amittunt namque a corde innocentiam, ab ore veritatem, a carne continentiam, et per accessum temporis ab aetate 172 vitam. Sed haec se indesinenter amittere nequaquam conspici