comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Leus autem ambos octidisce dictus est. ubi fi¬
gnratur regnũtalib homĩib abstulisse: Terciꝰ
ueto filis ude quod illi mislieri nõ ungitur
sigtas ex quo reges plebi usdeoꝵ ceperunt de
trbu nsda nd ficri. Et ĩo erat quidem filuus in¬
de. sid eum maritũ chamar ño accipiebat. qi
etat eadem tribus uida. sed iam populo ude
nemo regnabas unde et nomen euis .i. sela
sigtationem inti scĩ ex msti qui licet illo tẽ¬
phecando scienter utiles su̾nt: qualis damd
fuit. Eo sane tp̃r quo iam uidea ceperat re¬
ges ex uribu inda nõ hrẽ. ño ẽ computandus
heredi maior in regib euis tanqm᷑ maritꝰ
thamar. Erat .n. alienaigena. nec ei sacra¬
mento uło ustĩ unstionis tanqͣm comuga¬
lisedere coħebat sed tanqmͣ extraneus dña¬
batur. Ñ̃ porestatem a romanis et a cesare
Accepem. Sio er euit filii t̾tarche quoꝵ erat
uni hendir᷑ prĩs noic appellatus qui cũ py la¬
to in passione dĩ ꝯcordani Isti ergo alieni¬

Expanded text:
Deus tamen ambos occidisse dictus est, ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. Tertius vero filius Judae, quod illi mulieri non jungitur, significat tempus ex quo reges plebi Judaeorum coeperunt de tribu Juda non fieri: et ideo erat quidem filius Judae, sed eum maritum Thamar non accipiebat; quia erat eadem tribus Juda, sed jam populo inde nemo regnabat. Unde et nomen ejus, id est, significationem viri sancti et justi, qui licet illo temphetando scienter utiles fuerunt, qualis David fuit. Eo sane tempore, quo jam Judaea coeperat reges ex tribu Juda non habere, non est computandus Herodes major in regibus ejus, tanquam maritus Thamar: erat enim alienigena, nec ei sacramento illo mysticae unctionis tanquam conjugali foedere cohaerebat; sed tanquam extraneus dominabatur, quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. Sic et ejus filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione Domini concordavit : isti ergo alieni
Abbreviated transcription (Latin):
nõ facit et indiffitentib ut uidex agnoscit
et in confitentib ut pr̃ignoscit. Ex ore oĩs
eius moysen ẜuũ eiꝰ et amamꝰ et adiurami
et qnͣtum possumus imittamur cũ simus
nullo bello gesto¬
dole defensoris alia impõito imꝑio dei fecio ue¬

Expanded text:
non facit, et in diffitentibus ut inon facit, et in diffitentibus ut iet in confitentibus ut pater ignoscit. Ex ore omnino ejus Moysen servum ejus et amamus, et admiramur, et quantum possumus imitamur, cum simus nullo bello gestodole defensoris, alia imposito imperio Dei feci
Abbreviated transcription (Latin):
saluator ip̃e conf̾inat dicens. si crederetis moysi
credetis et mͥ De. me .n. ille scripsit. im̃ suo loco
qñtũ satis uisum est contra ĩprudentes maui¬
cheoꝵ calumpnias disseruimꝰ. Hunc ergo mo¬
p̾sen famulũ dei uiui. dei ueri. dei sũi. fab̾ca¬
toris celi et t̾re. nõ de alieno. s de nicħo nõ p̾¬
m̃te ncc̃itate s affluente bonitate nõ ꝑ siuu
mbri penam. s ꝑ suiu̾bi potentiam. hũc ĩꝙꝑ
moysen humilem in recusando tam mag¬
mi m̾ist̾ium sb̾̃ditum in suscipiendo fidelẽ ĩ
suando strenuum in exeqñdo. in regendo po¬
pulo ingilantem. in corrigendo uehemẽtẽ
mamando ardentem. in sustinendo ꝓacien¬
tem qui pro eis quib ꝓfuit deo se intpo suit
consiienti. opposuit urascenti. hunc itac ta¬
lem ac tantum uirũ ab sit a nob̾ ut ex ma¬
ledico fausti ore pensemus. sed ex ore plane
ueredici dei qui ueracitꝰ honinẽ qũe fecat
nouerat qñ quid̾ eciam pcc̃a hominũ q̃ ip̃e

Expanded text:
firmat dicens: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit — unde suo loco, quantum satis uisum est, contra inpudentes Manichaeorum calumnias disseruimus — hunc ergo Moysen famulum dei uiui, dei ueri, dei summi, fabricatoris caeli et terrae, non de alieno, sed de nihilo, non premente necessitate, sed adfluente bonitate, non per sui membri poenam, sed per sui uerbi potentiam, hunc, inquam, Moysen, humilem in recusando tam magnum ministerium, subditum in suscipiendo, fidelem in seruando. strenuum in exequendo, in regendo populo uigilantem, in corrigendo uehementem, in amando ardentem. in sustinendo patientem, qui pro eis, quibus praefuit, deo se interposuit consulenti, obposuit irascenti: hunc itaque talem ac tantum uirum, absit a nobis, ut ex maledico Fausti ore pensemus, sed ex ore plane ueredici dei, qui ueraciter hominem, quem fecerat, nouerat, quandoquidem etiam peccata hominum. quae ipse
Abbreviated transcription (Latin):
et pia et plane fideli sequamur siñamdeicͥ
eius nouerat occulta cordis ubi in conspectu
eiꝰ qui falli nõ potest ita placuit ut eciam
filiis suis mutrandꝰ ab illo ꝓponeretur. oͥ
.ni. aliud qmͣ cordis eiꝰ ꝑ funda cernebati
spũ dei qñ correptus ꝑ ꝓpħam dixit. peccaui. c̾o¬
tinuoq ad hoc unũ u̾bum audire meruit qd̾
acceꝑit ueniam. ad qmͣ rem nisi ad eternam
salutem. Neq .n. p̾t̾issa est m illo scdm dei
ꝯminationem flagenli pr̃m disciplina. ut et
ꝯfessus in et̾mim lib̾aretur et afflictus tp̃ałr
ꝓbaretur. Aut uero mediocre fidei robur fu
tũ q̃ fu̾at ꝯminatus ꝯseqñtꝰ euenissent
non se dic̾e ꝓpħe deceptum ẽe medacio nec iͣ¬
murare adu̾sus dm̃. quasi faiso pcc̃oꝵ eiꝰ indul¬
gentiam ꝓnuĩciauĩt Intelligebar .n. uir alte¬

Expanded text:
et pia et plane fideli sequamur sententiam det pia et plane fideli sequamur sententiam dei, qui eius nouerat occulta cordis, ubi in conspectu eius, qui falli non potest, ita placuit, ut etiam filiis suis imitandus ab illo proponeretur. Quid enim aliud quam cordis eius profunda cernebat spiritus dei, quando correptus per prophetam dixit "peccaui" continuoque ad hoc unum uerbum audire meruit, quod acceperit ueniam? ad quam rem nisi ad sempiternam salutem? neque enim praetermissa est in illo secundum dei comminationem flagelli paterni disciplina, ut et confessus in aeternum liberaretur et adflictus temporaliter probaretur. haud uero mediocre fidei robur fuitamen quae fuerat comminatus consequenter euenissent, non se dicere prophetae deceptum esse mendacio nec murmurare aduersum deum, quasi falsam peccatorum eius indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
illo quidem hominũ copia se extulerat et
tumorem animi humani eiꝰdem copie di¬
numitione sanauto. Ibi tam religiosus dei
timor saciamentũ xp̃i in sc̃a unctione ẜ¬
uabat ut cor euis pia sollicitudine trepida¬
uerit qñ exiguam ꝑticulam de ueste ip̃ius
saulis latent̾ abscidit ut hr̃et unde illi fidẽ
fac̾et quod uolet eum cũ posset occid̾e. Ibi
tam prudens in filios et tanta clementiauͭ
eũ ĩnocentem pu̾m ꝓ quo egrotante młtis
lacrimis et humilitatis sordib sese abici
idem iuuenem filĩ pr̃icidali furore p̾cipi¬
tem. qui et pr̃num cubile stupris nefariis
maculauerat et ꝯtra prem scelestũ bellũ
gerebat uellet ꝯẜuatum et fleret occisũ
pnĩam corrigendũ iuuere cupiebat humi¬
liatũ. Hoc et alia multa laudanda eo iii¬
tanda mn illo sc̃o reꝑuintur uiro. si uo ꝑu̾¬
sus aniꝰ eam scͥp turam q̃ de illo loqͥui¬
tur ꝑscritetur. Maxime si m̃te sb̾dita

Expanded text:
illo, qui de hominum copia se extulerat, illo, qui de hominum copia se extulerat, tumorem animi humani eiusdem copiae diminutione sanauit. ibi tam religiosus dei timor sacramentum Christi in sancta unctione seruabat, ut cor eius pia sollicitudine trepidauerit, quando exiguam particulam de ueste ipsius Saulis latenter abscidit, ut haberet, unde illi fidem faceret. quam nollet eum, cum posset, occidere. ibi tam prudens in filios et tanta clementia, ut cum innocentem puerum, pro quo aegrotante multis lacrimis et humilitatis sordibus sese abicierit, idem iuuenem filium parricidali furore praecipitem, qui et paternum cubile stupris nefariis maculauerat et contra patrem scelestum bellum gerebat, et uellet conseruatum et fleret occisum,paenitentiam corrigendum uiuere cupiebat humiliatum. haec et alia multa laudanda et imitanda in illo sancto reperiuntur uiro, si non peruersus animus eam scripturam, quae de illo loquitur, perscrutetur, maxime si mente subdita
Abbreviated transcription (Latin):
piissimis dimissus illesus ibi memorabił hu¬
militas ib̾ flagello dei et ceruix regia dñico in¬
go ita sb̾dita ut armatus et comitatꝰ armatiᷤ
amara ex ininici ore ꝯuicia pacientissime
sustineret suũq comitem accensum iracõ¬
dia ꝙ talia rex euis audiret et ianuamq
ĩ ꝯuiciatoris capud dext̾a ultrice ꝑ gentem
modestissime refrenatur regali sue iussio¬
in diuini timoris pondus adiciens et dicens.
m̃itis suis hoc redditũ suꝑno iudicio qͦ ille
iniuriosus missus eẽt ut in eum talia iaculare¬
tur obprobria ibi in gregẽ sͥ cõmissim tãta di¬
lecꝰtio pastoralis ut pro eis ip̃e uellet mori qñ
populo munerato pecm̃ elationis eiꝰ sic puni¬
re placuit d̾o ut eimd̾ m̃im mimeeret mor¬
te młtoꝵ cuiꝰ multitudine qꝙͣ  regis fuerat
suꝑbia ꝑtemptatũ in quo occulto iudicio ds
apud quẽ nõ est iniquitas et quos nouerat
indignos hac uita sbtraxit huic uite eo in

Expanded text:
piissimis dimissus inlaesus. ibi memorabilis hupiissimis dimissus inlaesus. ibi memorabilis humilitas sub flagello dei et ceruix regia dominico iugd ita subdita, ut armatus et comitatus armatis amara ex inimici ore conuicia patientissime sustineret suumque comitem accensum iracundia, quod talia rex eius audiret et iam iamque in conuiciatoris caput dextera ultrice pergentem modestissime refrenaret. regali suae iussioni diuini timoris pondus adiciens et dicens meritis suis hoc redditum superno iudicio, quo ille iniuriosus missus esset, ut in eum talia iacularetur obprobria. ibi in gregem sibi commissum tanta dilectio pastoralis, ut pro eis ipse uellet mori, quando populo numerato peccatum elationis eius sic punire placuit deo, ut eundem numerum minueret morte multorum, cuius multitudine cor regis fuerat superbia pertemptatum: in quo occulto iudicio deus, apud quem non est iniquitas, et. quos nouerat indignos hac uita, subtraxit huic uitae et in
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt. Sinit neo in pontio pylato intu¬
pandimi est ꝙ adu̾sus accusatione uideoꝵ
inocentẽ dnm̃ iudicauit neo in petro
laudandum est ꝙ enudẽ dñm ter nega¬
uit uł unde ab ip̃o sathanas appellatus est
quod nõ sapiendo que dei sum eum uoluit
ergo dcãs beatus. paulo post dcũs ẽ cacbanas.
Sed quid ĩ illo obtinuerit apsatꝰ eiꝰ et mar¬
tirii enis corona testatu.¶ Sic itaq regis da¬
iud leginius pc̃c̃a. sed legimiꝰ eciã recte facta.
In quo aut̃ p̃ualuem et unde quid uicerit
catis in promptuẽ. ñ maliuole cecitati q̃ ĩ
sc̃os ubros et nuos faustus uruebat. sed re¬
ligiose pridentie qua et auctoritas diutna
et ñita humana possunt cerni atq discerni.
Nam legant isti et uideant in dauid plura
dm̃ redarguisse qmͣ faustum. s ed ibi ẽ pe
nitentie sacrificium ibi est illa incõꝑabilis
mansuetudo usq ad ĩmanissimũ et atrocis¬
simũ inimitum qui quociens illi est in manꝰ
fortissimas datus tociens ab illo ẽ de mambus

Expanded text:
t nec in Pontio Pilato uituperandum est, quod aduersus accusationes Iudaeorum innocentem dominum iudicauit, nec in Petro laudandum est, quod eundem dominum ter negauit, uel unde ab ipso satanas appellatus est, quod non sapiendo, quae dei sunt, eum uoluit ergo dictus beatus, paulo post dictus est satanas. sed quid in illo obtinuerit, apostolatus eius et martyrii corona testatur. Sic itaque et regis Dauid legimus peccata, sed legimus etiam recte facta. in quo autem praeualuerit, aut unde quid uicerit, satis in promptu est non maliuolae caecitati, qua in sanctos libros et uiros Faustus inruebat, sed religiosae prudentiae, qua et auctoritas diuina erita humana possunt cerni atque discerni. nam legant isti et uideant in Dauid plura deum redarguisse quam Faustum; sed ibi est et paenitentiae sacrificium, ibi est illa inconparabilis mansuetudo usque ad inmanissimum et atrocissimum inimicum, qui, quotiens illi est in manus fortissimas datus, totiens ab illo est de manibus
Abbreviated transcription (Latin):
quo uideam rerũ om̃iũ pͥncipiũ. id .n. ẽ ĩ quo
desid̾as et amari dignissimũ. sed priꝰ nubit lỹa
et postea rachel. ardorgͦ iste ad hoc ualeat ut or¬
do nõ recuserur. sed pociꝰ tołetur sine quo ñ pd̃o
ad id ꝑueniri qd̾ tanto ardore diligitur. Cũ ã
ꝑuẽtũ fui̾t simul ħebitur in hoc scło nõ solum
speciosa intelligentia sed eciam laboriosa iꝰticia.
qmͣlibet .n. acute sinc̾it̾q c̾natur a mortali¬
b incomittabile bonũ adhuo cors qd corrãp᷑

Expanded text:
quo uideam rerum omnium principium. id enim est in quo quo uideam rerum omnium principium. id enim est in quo desideras et amari dignissimum, sed prius nubit Lia et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur in hoc saeculo non solum speciosa intellegentia sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutab
Abbreviated transcription (Latin):
labor oꝑandi q̃ uista fũt qmͣ uoluptas intelligẽ¬
di q̃ uera sũt. ad hoc ualeo qd̃ scͥptũ est. Cõcu¬
pisti sapĩam. ẜua mãdata et dñs p̾bet illam¬
tibi. Mandata utiq ad iusticiam ꝑtinentia
istł̃am aũ q̃ ex fide est q̃ int̾ tẽptationũ int̾¬
ta u̾satur ut pie credendo qd̾ ñ odũ intelligit.
eciam intelligentie m̃tũ consequat᷑ qnͣtũ .n.
ualet qd̾ mõ ꝯmemorani ẽẽ scͥptũ. ꝯcupisti
sapĩam. ẜua m̾ãdata. et dñs p̾bet illam tibi.
tm̃ et sllud ualere arbitror nͥ credideritis n̾o ĩ¬
flagrant ingenti amore ꝑspicue ui̾tatis nõ
est impbandũ studium. sed ad amorẽ renocã¬
dũ ut a fide incipiat et morib bonis nitatur
ꝑuenire quo tendit. In eo quippe ex u̾satur.¬
et uirtus est laboriosa in eo uero qd̃ appetit lu
minosa sspĩa. quid opus est in quit cred̾e qd̃
nõ mͥ ostñd̾r manifestũ. Aliqd̃ u̾bum ꝑ me

Expanded text:
labor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intellegenlabor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intellegendi, quae uera sunt. Ad hoc ualet, quod scriptum est: concupisti sapientiam, serua mandata, et dominus praetibi: mandata utique ad iustitiam pertinentia; iustitiam autem, quae ex fide est, quae inter temtationum incerta uersatur, ut pie credendo quod nondum intellegit etiam intellegentiae meritum consequatur. quantum enim ualet, quod modo commemoraui esse scriptum: concupisti sapientiam, serua mandata. et dominus praebet illam tibi, tantum et illud ualere arbitror: nisi credideritis, non inflagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est laminosa sapientia. "quid opus est" inquit "credere quod non mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome,
Abbreviated transcription (Latin):
tmñdem bibere existimans et aliqua fraude
agentes ne biberent: Sed eciã talem tͥstib
adhibere consolationẽ. qũo uirũ iustũ decue¬
rit. nõ uidemꝰ. an aliqua sodomitaꝵ arce pes¬
sima eciã pautis poculis prẽm sic mebriare po¬
tuer̃. ut illud pccm̃ cũ ignorante. uł pociꝰ de ig¬
norante ꝯmitt̾ent: Sed mitũ si hoc diuina scͥꝑ¬

Expanded text:
tantundem bibere existimans et aliqua fraude tantundem bibere existimans et aliqua fraude agentes ne biberent? sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum decuerit, non uidemus. an aliqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante uel potius de ignorante conmitterent ? sed mirum, si hoc sc
Abbreviated transcription (Latin):
ciebant ut id se ĩpleturas ẽẽ ño cred̾ent. isi eiꝰ
ignorantiã ꝓcurarent. Iamq ut scͥptum ẽ
mebriau̾nt. Quapp̃ culpandꝰ est quid̾. ño tñ¬
qnͣtum ille incestus. s qnͣtũ illa m̾etur eb̾¬
eras. Nam et hanc lex et̾na ꝯdempnat. qͥa
cibum ac potum ad ordinem nͣlem ñ nisi
grã conẜuande salutis admittit Qmͣuisgͦ
intꝰ ebriosũ et ebriũ płimũ int̾sit. Nã nec
ebriosus semꝑ est ebrius. nec quisquis aliqñe¬
brius cõseqñtꝰ ebriosus ẽ. tñ in hom̃ie iusto hꝰ
ip̃ius et si nõ ebriositatis. aut certe ebrietatis
causa q̃renda est. Quid .ii. tandẽ cogebaturuͭ
filiab suis crebra uina misdentib. aut fortas¬
se nec mixta crebro porrigentib consentiret
aut crederer. An ad hoc filias nimiam tͥstici¬
am fingentes. ita uoluit consolari ut illius
destitutionis et mr̃imonii luctus dolor deco¬
gitatione mentis ebrie fugaretur eciã ipsas

Expanded text:
tiebant. ut id se inpleturas esse non crederent. nisi eius tiebant. ut id se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scriptum est, inebriauerunt euquantum ille incestus, sed quantum illa meretur ebrietas: nam et hanc lex aeterna condemnat, quia cibum et potum ad ordinem naturalem non nisi gratia conservandae salutis admittit. Quamvis ergo inter ebriosum et ebrium plurimum intersit: nam nec ebriosus semebrius consequenter ebriosus est — tamen in homine iusto huius ipsius etsi non ebriositatis, at certe ebrietatis causa quaerenda est. quid enim tandem cogebat, ut filiabus suis crebra uina miscentibus aut fortasse nec mixta crebro porrigentibus consentiret aut crederet? an ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita uoluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentis ebriae fugaretur, etiam ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
płia est. Cum u̾o ĩ illoꝵ uita qui hoc con¬
miserũt ꝯsid̾atur flagitium ẽ. Nec rursꝰ
tanta rep̾hñsione atq accusatione res
digna est qnͣtam in eam faustus inimicꝰ
et cecus euomuit. consulit᷑.n. eterna lex
illa ordinẽ naturalẽ conseruari iubens
ꝑturban uetans. Et nõ ia de hoc fc̃o udicat ac
si illo in filias nefaria libidine exarserit ut ca¬
rum incestato corpore frueretur. aut eas hr̃et u¬
xores. Sed nec de illis feminis. ac si in sui patͥs
carnem exectabili amore flagrassent. Rat̃o qͥp
causis suis fc̃a pendentia libramento equita¬
naturalis effectus. nec se cred̾ent inuenire pꝰ se
alios uiros uelud exusto illa cõflagratione or¬
be tertaꝵ. Neq .n. disc̾nere poterant quous¬
q ignis illo seuierit mistere se pri uoluerunt¬
Que potiꝰ quid̾ ñqmͣ ẽe irẽs. qmͣ sic uti patre
t̾entur. Ab illo aũ oꝑe ita pr̃em ab horrere sen¬

Expanded text:
phetia est: cum uero in illorum uita, qui hoc comphetia est: cum uero in illorum uita, qui hoc commiserunt, consideratur, flagitium est. Nec rursus tanta reprehensione atque accusatione res digna est, quantam in eam Faustus inimicus et caecus euomuit. consulitur enim aeterna lex illa ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans, et non ita de hoc facto iudicat, ac si ille in filias nefaria libidine exarserit, ut earum incestato corpore frueretur aut eas haberet uxores, sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carnem execrabili amore flagrassent. ratio quipcausis suis facta pendentia libramento aequitanaturalis adfectus, nec se crederent inuenire posse alios uiros uelut exusto illa conflagratione orbe terrarum - neque enim discernere poterant, quousque ignis ille saeuierit — miscere se patri uoluerunt. potius quidem numquam esse matres quam sic uti patre terentur. Ab illo autem opere ita patrem abhorrere sen
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ioꝵ intñtione ab hiis que retro sunt eriꝑet.
mementote inquit uxoris loth. sic eciam in
ip̃o loth qñ cum eo filie concubuerũt non
illud quod cum a sodomis lib̾atus ẽ. s aligͥe
aliud figuratum ẽ. Nam tunc ip̃e lotb figu¬
re legis uidetur gestasse ꝑsonam qm quidã
ex illa ꝑcreati et sb̾ lege poĩti male intelli¬
gendo quodãm̃o debriant eaq nõ legitĩs
utendo infidelitatis oꝑa pariunt. bona est
.n. lex ait apłs. si quis ea legitime ut atur.
Nec ĩo tñ hoc fcm̃ uł ipũis loth uł euis filiaꝵ
iustificamus qr significauit aliquid qd̃ fu¬
turã quoꝵdã ꝑu̾sitatem pmĩciaret. Aliud
.n. ille ut hoc facerent intender̃. aliud d̾s
qui hoc fieri ꝑmisit ut eciam in de ali quid
temostraret manente recto uidicio sto su¬
ꝑ pecm̃ hoĩm nũc p̾sentiũ et euigilante ꝓ¬
uidentia sua ꝑ sig̾catione futuroꝵ. Pͥinde
illud fcm̃ cũ in sc̃a scriptura narratur pro¬

Expanded text:
teriorum intentione ab iis. quae retro sunt, eriperet, teriorum intentione ab iis. quae retro sunt, eriperet, mementote, inquit, uxoris Loth. sic etiam in ipso Loth, quando cum eo filiae concubuerunt, non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquid figuratum est. nam tunc ille ipse Loth futurae legis uidetur gestasse personam, quam quidam ex illa procreati et sub lege positi male intellegendo quodam modo inebriant eaque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. bona est enim lex, ait apostolus, si quis eam legitime utatur. Nec ideo tamen hoc factum uel ipsius Loth uel eius filiarum iustificamus, quia significauit aliquid, quod futuram enim illae, ut hoc facerent, intenderunt; aliud Deus, qui hoc fieri permisit, ut etiam inde aliquid demonstraret, manente recto judicio supeper peccatum hominum tunc praesentium et uigilante prouidentia sua pro significatione futurorum. proinde illud factum cum in sancta scriptura narratur, pro
Abbreviated transcription (Latin):
deus eeo ignorauetut̃. hnic et ieremias. Et
homo est inquit. Et quis agnosrit eũ: Eo ħo
quia occultatur ꝙ sponsus est. ħ te prẽ abralã
adu̾sus imprudentissimã et imꝑitissimã et ca¬
lũptuo sissimam fausti uocem satis dc̃a sunt.
ed ab om̃i sodomitaꝵ contaminat̾oe purus
atq integer ex illo incendio qd̃ erat siłitu¬
do futuri iudicii meruit salius euad̾e. typũ
lib̾abitur illis dampnatis supplicio ignis etꝰ¬
m. icut aũ illud genꝰ hoĩm in eus uxore fi
obliuiscitur et mea que ante sũt extñdit᷑
Uñ et ip̃e dñs. nemo inquit ĩpone̾̃s mamĩ
suꝑ aratrũ respiciens retro aptus est regno co¬
loꝵ. nec illud exẽplum tacuit quo nos tangͣ¬
saie condiret ut nõ fatui neglig̾emꝰ s pru¬
tentes caueremꝰ hoc malũ. Uñ et illa ut hoc
admoneret in statuam salis ꝯu̾sa ẽ. Nam
cũ p̾ciperet ut se quisq ꝑ seuetantissima ã¬

Expanded text:
deus esset, ignorauerunt. hinc et Hieremias: et deus esset, ignorauerunt. hinc et Hieremias: et homo, inquit, est, et qui agnoscit eum? et homo ia occultatur quod sponsus est. Haec de patre Abraham adversum impudentissimam et imperitissimam et calumniosissimam Fausti vocem satis dicta sint.et ab omni Sodomitarum contaminatione purus atque integer, ex illo incendio quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus evadere; typum liberabitur, illis damnatis supplicio ignis aeterni. Sicut autem aliud genus hominum in ejus uxore figobliviscitur, et in ea quae ante sunt extenditur . Unde et ipse Dominus, Nemo, inquit, imponens manum super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum . Nec illud exesale condiret, ut non fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hoc admoneret, in statuam salis conuersa est. nam cum praeciperet, ut se quisque perseuerantissima an
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ mr̃ auo qui fr̃es: Et extñtens manũ su¬
ꝑ discipulos an hii sunt fr̃es mei. Et ne quis¬
qm̃ in hoc uocabulo t̾renam cognationẽ co¬
gitatet adiunxit. Ed quicũq fec̾it uolu̾tatẽ
de deo pr̃s hanc cognationẽ appello non de
synagoga inse. ad eternam quippe uitam ñs
uoco ubi ĩmortaitꝰ natus sum nõ ad tẽporalẽ
unde ut uocarem mortalis effectus sum. Oy
gͦ eccã cinꝰ uxor sit occultatur alienigenis ciiꝰ
aũ soror nõ tacetur. Hec int̾im causa facile oc¬
currit q octuttũ et difficile ad intelligendũ ẽ.
quo aĩa humana u̾bo dei copulerur. siue mis¬
ceatur. siute quid meliꝰ et aptiꝰ dici põt. cum sit
mud tens. ista creatura. ẜmi.n. hoc sponsus et
pr̃e nõ te mr̃e es esfabiliꝰ dicitur et capatius
auditur. Nam eo intꝰ se om̃s sci ꝑ eamd̾ grãm
frẽs sint. sponus aũ ceteroꝵ societati nullꝰ
lius ex ꝑclimꝰ alienigene crediderũt. Non
quidem falso quod homo eẽt sed qũo etiã

Expanded text:
mater, aut qui fratres? Et extendens manum super discipulos, ait: Hi sunt fratres mei. Et ne quisquam in hoc vocabulo terrenam cognationem cogitaret, adjunxit, Et quicumque fecerit voluntatem de deo patre hanc cognationem appello, non de synagoga matre. ad aeternam quippe uitam nunc uoco, ubi inmortaliter natus sum, non ad temporalem, unde ut uocarem mortalis effectus sum. Quod ergo ecclesia cuius uxor sit occultatur alienigenis, cuius autem soror, - non tacetur, haec interim causa facile occurrit, quia occultum et difficile ad intellegendum est, quomodo anima humana uerbo dei copuletur siue misceatur siue quid melius et aptius dici potest, cum sit illud deus, ista creatura. secundum hoc enim sponsus et patre, non de matre, et effabilius dicitur et capacius auditur. nam et inter se omnes sancti per eandem gratiam fratres sunt; sponsus autem ceterorum societati nulluslius et procliuius alienigenae crediderunt, non quidem falso, quod homo esset, sed quomodo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cilla quas huĩt abrahã duo testam̃ta intellig̾e
Sedibi m una et una faciliꝰ apparet qd̾ dicit᷑
Hic aũ sunt due et due. deinde ibi ancille filiꝰ exhe¬
datur. hic u̾o ancillaꝵ filii simł cũ filiis lib̾aꝵ t̾¬
ram ꝑmissionis accipiũ. Uñ hic ꝓculdubio aliꝙͥ¬

Expanded text:
cilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. cilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una facilius adparet, quod dicitur; hic autem duae sunt et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur, hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio ali
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uoluntati obtẽꝑandũ iudicauit. q̃ sͥ sĩgil¬
lat̃i filios optabant sue nicħ minui. cui am¬
be pariebant. Can qua drẽt. Uobis int̾ uos uͭ
uultis cedite. atq cõcedite. quenam urm̃ fi¬
at uir̃. Ergo quid ꝯtendam. qñ hinc siue inde
nascenti nõ erit aliꝰ pater. hano ꝑ fecto mo¬
et intellig̾et et laudaret insi eius ingenium
detestabili secta deprauatum. et quid repre¬
hñd̾et q̃rerer et unã nuptiał ꝯu̾etionis ho¬
nestatem qua mares et feĩe lib̾oꝵ ꝓcreandoꝵ
causa copulantur. crimẽ maximũ deputar.¬
¶ Nunc u̾o ĩa defensis prĩarche morib resuta¬
toq crimine ꝙ nefarius error obiecerat. de
libo ut possumꝰ mistioꝵ secreta rimemur.
pulsemꝰꝙ fidei pietate ut nob̾ aꝑiatur a dño ꝙͥ
rerũ sig̃cauer̃ .iiiiʳ. iste uxores iacob. quaꝵ due libͥe
due ancille fuerũt. uidemꝰ .n. apłm in lib̾a et ã¬

Expanded text:
rum uoluntati obtemperandum iudicauit, quae sibi singilrum uoluntati obtemperandum iudicauit, quae sibi singillatim filios optabant, suae nihil minui, cui ambae pariebant. tamquam diceret: uobis inter uos, ut uultis, cedite atque concedite, quaenam uestrum fiat mater; ego quid contendam. quando siue inde siue inde nascenti non erit alius pater? hanc profecto moet intellegeret et laudaret, nisi eius ingenium detestabili secta deprauatum et quid reprehenderet quaereret et unam nuptialis conuentionis honestatem, qua mares et feminae liberorum procreandorum causa copulantur. hoc crimen maximum deputaret. Nunc iam defensis patriarchae moribus refutatoque crimine. quod nefarius error obiecit, de libero, ut possumus, mysteriorum secreta rimemur pulsemusque fidei pietate, ut nobis aperiatur a domino, quid rerum figurauerint quattuor istae uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et an
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾io uincẽtur. Sed eo meliores fõie ĩueni¬
rentur. si ille pro filus ꝯcipiendis ip̃e aũ pro
ꝯcubitus sui uoluptate certaret itaq uir
tẽꝑatissimꝰ et plane uir qr tam uirilitꝰ feĩs
utebatur ut delectatione carnali nõ sb̃ic̾et᷑
s dñaretur. magꝰ quid deberet quã quid̃ ei
debetur attñdit. nec ad ꝓpriam uoluptatem
sua potestate abuti uõluit. s illius debitu
redditor qmͣ exauctor ẽẽ malun. Uñ conseꝙ̃s
erat ut ei redd̾et qmͣ pro se id accipere et illa
cui debebatur elegiti quo eaꝵ placito pacto
q ꝯꝑto. cũ repente atq mopmnate a pulc̾rima
conuige ereuocaretur. et ad minꝰ decoram uo¬
caretur. ño ira canduit. nõ tͥsticia nubila tꝰ est.
nõ eneruitꝰ blandus ut sͥ pociꝰ rachel noctem
redd̾eo intͦ ambas saregit. sed maritus iustus
ot ꝓuidꝰ pr̃ cum illas proł curam gerere uide¬
reo et ipẽ nicħ aliud de ꝯcubitu quereret ea¬

Expanded text:
desiderio uinceretur. sed eo meliores feminae inuenidesiderio uinceretur. sed eo meliores feminae inuenirentur, si illae pro filiis concipiendis, ipse autem pro concubitus sui uoluptate certaret. itaque uir temperantissimus, ut plane uir, quia tam uiriliter feminis utebatur, ut delectationi carnali non subiceretur, sed dominaretur, magis quid deberet quam quid ei deberetur, adtendit; nec ad propriam uoluptatem sua potestate abuti uoluit, sed illius debiti redditor quam exactor esse maluit. unde consequens erat, ut ei redderet. quam pro se id accipere illa cui debebatur elegit: quo earum placito pactoque conperto cum repente atque inopinate a pulcherrima coniuge reuocaretur et ad minus decoram uocaretur. non ira excanduit, non tristitia nubilatus est, non eneruiter blandus, ut sibi potius Rachel noctem redderet, inter ambas sategit; sed maritus iustus et prouidus pater, cum illas prolis curam gerere uideret, et ipse nihil aliud de concubitu quaereret, ea
Abbreviated transcription (Latin):
hebat in ordine ut maneres cũ ruro. Tuno
penes eam potestas illa erat de qua ꝑ apłmcͤ
iam cũ sorore pacta erat cui fc̃a debitrix eã
tralegaret ad debitorem suũ. Nam hoc nõie
id appellat apłs. Uxori in quit uir debitum
reddat. Cui ergo uir debitor erat. iam accepe¬
rata sorore. ꝙ elegerat uoluntate ut ei da
reo ꝙ ħeat in potestate.¶ Hic u̾o ille ꝙ̃ faustꝰ
tanꝙxͣ ĩpudicũ clausis uł pocus extinctis o
ampliꝰ diligebat et pro quabis septenariũ an
si talis eẽt qualem mainichei nicħ intelligen¬
tes opinantur. Nonne placito ꝯtempto inu¬
lierũ intraret pocuis ad speciosam suam que
illi noc̾tem ip̃am nõ solum cõuigis more ue¬
rũ eciam ord̾is uire debebat u̾teretur pociꝰ
ip̃e potestate maritali qua uxor nõ ht pot̃a¬
tem corporis sui. sed uir. Eo pro eo tũc ẜuitu¬
tis illaꝵ uicissitudo faciebat. Conuigali er¬
go potestate młto uincibilus utẽtur. si forͤ

Expanded text:
habebat in ordine, ut maneret cum uiro; tunc habebat in ordine, ut maneret cum uiro; tunc penes eam potestas illa erat, de qua per aposiam cum sorore pacta erat, cui facta debitrix eam tralegaret ad debitorem suum. nam hoc nomine id appellat apostolus: uxori, inquit. uir debitum reddat. cui ergo uir debitor erat, iam acceperat a sorore, quod elegerat uoluntate, ut ei daret, quod habebat in potestate. Hic uero ille, quem Faustus tamquam inpudicum clausis uel potius extinctis ocamplius diligebat et pro qua bis septenarium annsi talis esset, qualem Manichaei nihil intellegentes opinantur? nonne placito contempto mulierum intraret potius ad speciosam suam, quae illi noctem ipsam non solum coniugis more, uerum etiam ordinis iure debebat? utereturque potius ipse potestate maritali, quia et uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir, et pro eo tunc seruitutis illarum uicissitudo faciebat. coniugali ergo potestate multo uincibilius uteretur, si formae
Abbreviated transcription (Latin):
fausto ꝑsuasit et pectori adulterato fłitatiꝰ
senuna infundens ut has male ꝯceptas ca¬
lũpmas ore ĩmũdissimo pareret et stilo au¬
dacissimo eciã memorie ꝯm̾edaret. Nulla
.n. ancillaꝵ uirũ iacob ab altera raput i
Nulla de illiuis ꝯcubitu cũ altera litigauit:
ĩõ magis ordo erat. qr libido nõ erat. Et tan¬
to firmius ẜuabantur ꝯuigał potestatis iu¬
ra qnͣto castius uitabatur carnał cupiditatis
iniuria. Oꝑ .n. et ab uxore ꝯducitur. ibi uera
nr̃a manifestatur assertio. ibi ꝓ se adu̾sus ma¬
ledc̃a manicheoꝵ ip̃a u̾itas esamat. Quid .n.
opus erat ut eũ altera cõduceret insi qr ordo
alt̾uis erat. ut ad eam maritus intrareti No¬
q .n. alia ñ quã accessisset nsi eũ conduxiss.
Sed utiq uistis ad eam uicib accedebat de
qua tot filios ꝑcreauerat. et cuu obedierat ut
eciam de anciłia ꝓcrearet et de qua postea nõ
ꝯducente ꝑcreauit. Sed tunc rachel noctem

Expanded text:
Fausto persuasit, pectori adulterato falsitatis Fausto persuasit, pectori adulterato falsitatis semina infundens, ut has male conceptas calumnias ore immundissimo pareret, et stilo audacissimo etiam memoriae commendaret. Nulla enim ancillarum virum Jacob ab altera rapuit, nulla de illius concubitu cum altera litigavit. Ideo magis ordo erat, quia libido non erat; et tanto firmius servabantur conjugalis potestatis jura, quanto castius vitabatur carnalis cupiditatis injuria. Quod enim et ab uxore conducitur, ibi vera nostra manifestatur assertio, ibi pro se adversus maledicta Manichaeorum ipsa ueritas clamat. quid enim opus erat, ut eum altera conduceret, nisi quia ordo alterius erat, ut ad eam maritus intraret? neque enim ad aliam umquam accessisset, nisi eum conduxisset: sed utique iustis ad eam uicibus accedebat, de qua tot filios procreauerat et cui oboedierat, ut etiam de ancilla procrearet. et de qua postea non conducente procreauit. sed tunc Rachel noctem
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓuidentia ꝓpagande successionis. Ac ꝑ
hoo nec illos ambitiosos młtitudo populoꝵ
nec illos libidmosos młtitudo faciebat
eoꝵ¶S quid de uins loquar qui excellentisii
testimoniũ diuina uoce ꝑ hibetur. cum ipsas
feminas satis eluceat nich alud in concubi¬
tu appetisse qmͣ filios. Quippe ubi se minime
parere uiderũt. famulas suas dederũt uiro su¬
o ut illas matres fac̾ent carne ip̃e fierent uo
natione faustus obiecit. hũisse int̾ se uelud qͣ¬
tuor scorta certamen. que uam eũ ad concubi¬
tum raperet ubi hoc legerit nescio nisi forte
in corde suo tanqm in libro nefarit᷑um falla¬
ciaꝵ ubi uere ip̃e scortabatur. s cum ypente
illo de quo apłs timebat eccẽ. qm uirginem
castam cupiebat um uiro exhibere xp̃o ne si¬
cut euam deceꝑat astutia sua. sic et illoꝵ m
tes a xp̃i castitate aũtendo corrũperet. Ita .n.
huic ẜpenti amicissit isti. ut eum p̾stitisse
pocius qmͣ nocuisse ꝯtendant. Ip̃e plane

Expanded text:
sed providentia propagandae successionis: ac per hoc nec illos ambitiosos multitudo populorum, nec illos libidinosos multitudo faciebat ed quid de viris loquar, quibus excellentissimum testimonium divina voce perhibetur, cum ipsas feminas satis eluceat nihil aliud in concubitu appetisse quam filios? Quippe ubi se minime parere viderunt, famulas suas dederunt viro suo, ut illas matres facerent carne, ipsae fierent vnatione Faustus objecit, habuisse inter se velut quatuor scorta certamen, quaenam eum ad concubitum raperet, ubi hoc legerit nescio, nisi forte in corde suo tanquam in libro nefariarum fallaciarum, ubi vere ipse scortabatur, sed cum serpente illo de quo Apostolus timebat Ecclesiae, quam virginem castam cupiebat uni viro exhibere Christo, ne sicut Evam deceperat astutia sua, sic et illorum mentes a Christi castitate avertendo corrumperet . Ita enim huic serpenti amici sunt isti, ut eum praestitisse potius quam nocuisse contendant. Ipse plane
Abbreviated transcription (Latin):
meruerunt huiꝰ auidꝰ głe fuisse intenligit᷑
que se uolentem sequi dñs in eiugłio re¬
uocat dicens. Uulpes foueas hñt et uolu¬
cres celi diu̾soria. filius aũ hoĩs nõ hõ ubi
mclinantem doctorẽ humilitatis acciꝑet.
qr in disciplinatuxp̃i nõ illuis grãm. sed su¬
am głã requireban hoc amore głe corrup¬
ti erant quos paulus apłs notat quod ꝑ ĩui¬
diam et ꝯtentionẽ nõ caste xpm̃ annũciarẽt
Quib tñ p̾dicantib gauder apłs. sciens fiꝰ
posse ut dum illi sectantur humane głe cu¬
piditatem: tñ hiis auditis fideles nasc̾entur.
nd̃ ex eoꝵ inuida cupiditate qua se uolebãt
ꝑ ouuigłium quod eciam si non caste: tñ an¬
nũciabant ut de malo illoꝵ deus oꝑaretur
bonũ. sicut fieri p̃ot ut homo ad concubitũ
nõ ingrediatur uolũtate gn̾andi: sed luxuri¬
andi libidine rapiatur et tñ uastatur homo
bonũ dei opus de fecũditate semisũ. nõ de

Expanded text:
meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, quem se uolentem sequi dominus in euangelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non habet, ubi inclinantem doctorem humilitatis exciperet, quia in discipulatu Christi non illius gratiam, sed suam gloriam requirebat. hoc amore gloriae corrupti erant, quos Paulus apostolus notat, quod per inuidiam et contentionem non caste Christum adnuntiarent; quibus tamen praedicantibus gaudet apostolus sciens fieri posse, ut, dum illi sectantur humanae gloriae cupiditatem, tamen his auditis fideles nascerentur, non ex eorum inuida cupiditate, qua se uolebant per euangelium, quod etiamsi non caste, tamen adnuntiabant, ut de malo illorum deus operaretur bonum; sicut fieri potest, ut homo ad concubitum non ingrediatur uoluntate generandi, sed luxuriandi libidine rapiatur et tamen nascatur homo. bonum dei opus de fecunditate seminum, non de
Abbreviated transcription (Latin):
mus. sicut de ciboꝵ suauitate ac salubritate
iudicare febrientes ñ siminꝰ. pociusq illis ex¬
sanoꝵ senso et p̾cepto medicantiũ qm exe¬
oꝵ egritudinis affectione alimenta p̃ꝑamꝰ
Pinde isti si uolunt nõ false atq ad umbra¬
te: sed uere ao solide pudicitie caꝑe santatẽ
diuine sc̃pture tanqm̃ libras medicinali
b credant ño frustra tam magnũ honorẽ sc̃ita¬
tis trbutũ quibdam uuris eciam plures uxores
lis delectationis motũ insitũ nature morta¬
lium ex ꝓuidentia gn̾andi leges impõitas
ño ꝑmitt᷑at excedere. alioqͥn possint isti male¬
dici pocius calumpmatores qmͣ ueredici iuidices
etiam scõs apłos accusare qd̃ nõ caritate gn̾an¬
di filios uite etͦne. sed cupiditate laudis hũe
ppłis tam multis euugłm p̾dicau̾nt. Neq .n.
Imo n̾o tanta aderat ut maior hom̃ib ab ho¬
minib honor et gła deferri nõ debeati hanc
mere. qd̾ illi diuina gr̃a eademq gratuita

Expanded text:
mus, sicut de ciborum suauitate ac salubritate mus, sicut de ciborum suauitate ac salubritate iudicare febrientes non sinimus, potiusque illis sanorum sensu et praecepto medicamine quam ex eorum aegritudinis adfectione alimenta praeparamus. proinde isti si uolunt non falsae atque adumbratae, sed uerae ac solidae pudicitiae capere sanitatem, diuinae scripturae tamquam librisbus credant, non frustra tam magnum honorem sanctitatis tributum quibusdam viris etiam plures uxores lis delectationis motum insitum naturae mortalium ex prouidentia generandi leges inpositas non permittat excedere. alioquin possunt isti maledici potius calumniatores quam ueredici iudices etiam sanctos apostolos accusare, quod non caritate generandi filios uitae aeternae, sed cupiditate laudis humanae populis tam multis euangelium praedicauerint. neque enim immo uero tanta aderat, ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non debeat. hanc mere, quod illi diuina gratia eademque gratuita
Abbreviated transcription (Latin):
eciã si tm̃mõ causa gn̾andi uti possit femĩs
plurib peccat tñ et ip̃am uolat humanam
mines alit̾ se hñtib iam morib es legib: non
possunt delectan uxoꝵ multitudine nisi libi¬
dinis magnitudine id errant et putant hr̃i o
omĩo ño potuisse uxores mstas nisi flagnͣtia
concupiscentie carnał et sordide uoluptatis. Cõ¬
ꝑantes .n. ño alios quoꝵ animi uirtutẽ pror¬
sus nosse nõ possũt. Sed sicut ait apłs. semetip¬
sos semetipĩs nõ intelligunt. Eto qi ip̃i eciam¬
si unam hũerint ad eandem ũo colum gn̾an¬
di officio ducti uirilit᷑ accedum. sed sepe eoeun¬
di stimullo iusti eneruit᷑ ꝑtrahuntur. quasine¬
racit̾ꝰ sibi uidentur comcere qmͣ maiore huiꝰ¬
cemodi morbo ꝑ multas alii captiuentur qñ
se uident munã tẽꝑantiam ño posse ẜuare.
u̾m nos eis qui hano iurtutẽ nõ hñti ita de
sc̃oꝵ inroꝵ morib iudiciũ connutte nõ debe¬

Expanded text:
etiamsi tantummodo causa generandi uti possit feminis etiamsi tantummodo causa generandi uti possit feminis pluribus. peccat tamen et ipsam uiolat humanam mines, aliter se habentibus jam moribus et legibus, non possunt delectari uxorum multitudine nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas, nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae uoluptatis. conparantes enim non alios, quorum animi uirtutem prorsus nosse non possunt, sed, sicut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. et quia ipsi etiamsi unam habuerint, ad eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo per multas alii captiuentur, quando se uident in unam temperantiam non posse seruare. Uerum nos eis, qui hanc uirtutem non habent, ita de sanctorum uirorum moribus iudicium committere non debe
Abbreviated transcription (Latin):
inf̾mitas posset. eoꝙ m̃o se ꝯuĩgi congruenter
aptaret. Quid .n. absurdũ. ĩmo quid nõ conue¬
ment᷑ futuroꝵ p̾nũciationi accomodatũ. si ꝓ¬
pħ̾a dei carnale aliquid lusit. ut eũ caꝑet affec¬
tus uxoris. cũ ipm̃ u̾bum dei caro fcm̃ sit ut ħi¬
taret in nob̾. Iam uero filio eius iacob qd̃ ꝓ in¬
genti crimine quatuor obiciuntur uxores. gn̾a¬
li p̃locutione purgatur. Qñ .n. mos erat crimẽ
nõ erat Et ñc ppea crimen ẽ: qr mos no ẽ. Alia s̃
.n. pec̃a cont᷑ naturã. alia com᷑ mores. alia contͣ
p̃cepta. Que cũ ita sint: quid tandẽ cͥminis ẽ. ꝙ
Si naturã consulas.: ñ lascuuendi sed gignedi
caussi illis mulierib utebat ᷑ Si morem. ssiotẽ¬
poreatq in illis terris hoc factitabatur. Si p̾¬
ceptũ nulla lege ꝓhibebatur. Nũc u̾o cur cri¬
men ẽ: si quis hoc faciat nisi qr et morib et le¬
gib hoc ño licet: Que duo quisquis cõtẽpsit

Expanded text:
infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit, ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur: si praeceptum, nulla lege prohibebatur. nunc uero cur crimen est, si quis hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus hoc non licet ? quae duo quisquis contempserit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad feminei sexus infirmitatem. ut aliqͥd blã¬
da hy laritate uł dicant uł faciant. non ener¬
uantes sed tp̃antes uirilem uigorem. qd̃ ei eĩ
hoc qd̃ ad mores humanitatis ꝑtinet dixerim.
ne quisqmͣ durus et sine affcũ. id ipm̃ ꝓ cͥmine
obiciar sc̃o uiro. quod cũ sua cõuige luserit ta¬
les .ii. homines nhumani si aliquẽ grauem
uirũ ludicrũ aliquid garrientẽ. pueris eciã ꝑ¬
uulis uiderim quo eoꝵ lacteũ sensum affabili
et ittritoria facilitate demulceat ranqm de¬
lirantẽ rep̃hñdunt. obliti unde creuerunt. aut
ingrati ꝙ creu̾int. Quid aũ sibi uelit in sacta
ge luserit conuigiũ ꝙ illud inde sit coguitũ¬
uider ꝓfecto quisquis ne aliquid errando iectã
peccet et secretum uiri eius in scripturis scĩs di¬
ligent᷑ intuetur et inuenit eum maiestatem
suam qua in forma dei equalis ẽ pr̃i paulisper
abscondisse in forma ẜui ut euis capar ẽẽ hũa

Expanded text:
ad feminei sexus infirmitatem. ut aliquid blanad feminei sexus infirmitatem. ut aliquid blanda hilaritate uel dicant uel faciant, non eneruantes, sed temperantes uirilem uigorem: quod tamen hoc, quod ad mores humanitatis pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine adfectu id ipsum pro crimine obiciat sancto uiro, quod cum coniuge sua luserit. tales enim homines inhumani si aliquem grauem uirum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam paruulis uiderint, quo eorum lacteum sensum adfabili et nutritoria facilitate permulceat, tamquam delirantem reprehendunt, obliti unde creuerint. aut ingrati. quod ereuerint. quid autem sibi uelit in sacramge luserit coniugiumque illud inde . sit cognituuidet profecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma serui, ut eius capax esse humana
Abbreviated transcription (Latin):
luit ex illo seĩe ꝓpagauit. nõ scͥpturas suas ꝓpt̾
hoĩ pcc̃a dampnauit. ꝓꝰdidio quippe ista non
filiũ abrahe cͥminatus c̾. ꝙ rebectam q̃ uxor
erat: sororem finxerit. Genus .n. rebecte ñ tm̃
est. et cam ꝑuotissimã ꝓpinquitatẽ sororẽ eiꝰ
fuisse manfestũ est. ut aũt taceret uxorem
quid mirũ: Aut quid p᷑uum si iuitatus ẽ pa¬
trem. cũ ead̾ iusticia defendatur qua p̃r eiꝰ de
siłi obiecto inculpatus ĩuentus ẽ. Q gͥ abra
faustum dixiimnus. eadem eciam pro ysaac filio ciꝰ
ualent. Que retensere nõ ẽ difficile. Nisi forte
studiosoꝵ aliquis querat. in cuiꝰ figure sacram̃to
accipiendũ sit. qd̃ rex aliengena rebeteã uirt
sui cõiugem tunc ẽe cognouit: qñ eũ cũ illa lu¬
dentẽ uidit. Quod nõ cognouisseo insi cũ con¬
iuge ille sic luderen quõ cũ ea que comuix ñ
eẽt ludere nõ deceret. Quod cũ scĩ conugati fa

Expanded text:
luit, ex illo semine propagavit, non Scripturas suas propter luit, ex illo semine propagavit, non Scripturas suas propter hominum peccata damnavit. Prodidit quippe ista, non filium Abrahae criminatus est, quod Rebeccam, quae uxor erat, sororem finxerit . Genus enim Rebeccae non tacitum est, et eam per notissimam propinquitatem sororem eius fuisse manifestum est. ut autem taceret uxorem, quid mirum aut quid prauum, . si imitatus est patrem, cum eadem iustitia defendatur, qua pater eius de simili obiecto inculpatus inuentus est? quae igitrsus criminantem Faustum diximus, eadem etiam pro Isaac filio eius ualent. quae recensere non est difficile; nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cuius figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam uiri sui coniugem tunc esse cognouit, quando eum cum illa ludentem uidit: quod non cognouisset. nisi cum coniuge ille sic luderet, quomodo cum ea, quae coniux non esset, ludere non deceret. quod cum sancti coniugati
Abbreviated transcription (Latin):
ras sc̃as nõ hoĩm pcc̃a tefendimꝰ᷑. Non aũsic
de huiꝰ fcĩ purgatione satagimꝰ. quasi hoc d̾s
nr̃. aut fieri uisserta aut fcm̃ approbauerit. a¬
aut ita iusti homines in illis libris appellẽ¬
tur ut si uolu̾nt petdare no posstuit. Cũgͦ
in litt̾is quas isti rep̾hñdũt. deus huic fcõ nlłm
uistĩe testimoniũ ꝑhibuerit qua dementia re¬
meritatis huic illas litr̾as accusare contedũti.
cum aluis eaꝵ locis aꝑtissime inuemantur diui¬
nis p̾ceptis ista ꝑiberi. unde m illa re gesta de
opere filiaꝵ loth narrata ista sũt nõ iaudata.
Quedam uero enũciato deiuidicio. q̃ dam taci¬
to narrari oportuit. Ut qũ ꝓmittit quid inde
iudicauit deus: Instruatur nr̃a ĩꝑitia. qñ aũt
tacetur uł ex̾ceatur ꝑicia ut quod alibi dnĩs re¬
colamꝰ. uł excuciatur pigricia. ut qd̾ ñdũ noui¬
mus inquiramꝰ. Deus ergo qui nõ nouit et de
hoĩm oꝑe malo face̾ oꝑa bona: gentes quas uo¬

Expanded text:
ras sanctas, non hominum peccata defendimus. Non sic autem de hujus facti purgatione satagimus, quasi hoc Deus noster aut fieri jusserit, aut factum approbaverit; aut ita justi homines in illis Libris appellentur, ut si voluerint peccare, non possint. Cum ergo in Litteris quas isti reprehendunt, Deus huic facto nullum justitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas Litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inveniantur divinis praeceptis ista prohiberi? Unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, non laudata. Quaedam vero enuntiato judicio Dei, quaedam tacito narrari oportuit: ut quando promitur quid inde judicaverit Deus, instruatur nostra imperitia; quando autem tacetur, vel exerceatur peritia, ut quod alibi didicimus recolamus; vel excutiatur pigritia, ut quod nondum novimus inquiramus. Deus ergo, qui novit et de hominum opere malo facere opera bona, gentes quas vo