comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis quia ñ ẽ datum iudiciũ. ñ fuisse conuictũ. e
o ⁊ confessũ. Nam qui ut iudicium euait d̾et ultro elegit
t̃ quid nͥ suo iudicio a causa decidit ore ꝓpͥo condempnatꝰNuȩ
oꝑintib iniquitatẽ. Alioquin quod consilium datis miseris
abbatib uł. quos ad accusandũ eũ uocatio apłica romã traxit.
sialiis quã plurib ex illo ep̃atu uiris religiosis.sint ne obe¬
dituri huic ⁊ sacͣmenta accepturi ab homine ħ intruso. pͥmo
quidem ꝑ regem. deinde ꝑ legatum. quippe qui illum in scũ ariũ
ãĩ contͣius ⁊ fas. ⁊ contͣ mandatũ sũmi pontificis. in uiriã sũ¬
iunt argenteo sarculo. uñ impudent̾ intrusit: Ante nͥ fallor
suis sedib ex ulabunt. quã dare ac quiescant manꝰ idolo huic.
aur̃a uiolenta auctoritas obinarit. Cȩterum quam sanctiori
ur̾oꝙ apłatu digniori zelo. gladiũ phinees inconfusionẽ du¬

Expanded text:
quis, quia non est datum judicium, non fuisse convictum. Ego quis, quia non est datum judicium, non fuisse convictum. Ego dico et confessum. Nam qui, ut judicium evaderet, ultro elegit si judicio suo a causa decidit, ore proprio condemnatus? 3. operantibus iniquitatem . Alioquin quod consilium datis miseris abbatibus illis, quos ad accusandum eum vocatio apostolica Romam traxit; sed et aliis quam pluribus ex illo episcopatu viris religiosis? sintne obedituri huic, et sacramenta accepturi ab homine bis intruso, primo quidem per Regem, deinde per Legatum? Quippe qui illum in sanctuarium Dei, contra jus et fas, contra mandatum summi Pontificis, in injuriam suut aiunt, sarculo, unde impudenter intrusit. Ante, nisi fallor, suis sedibus exsulabunt, quam dare acquiescant manus idolo huic, nisi vestra violenta auctoritas obviarit. Caeterum quam sanctiori vestroque apostolatu digniori zelo gladium Phinees in confusionem du
Abbreviated transcription (Latin):
mari t̾raq a multis assumpta fatigatio. cur a finib t̾rꝑ euocas
uiri religiosi qui eũ accusarent. ⁊ pauꝑm xͥ marsupia lone ⁊¬
neris expensis exhausta sunt : Non poterat ep̃ari turpis inti¬
misꝙ ꝑsona. quod in uitus dolensꝙ: loquor nͥ quȩ millo horrelits
angłia. francia abh ominabatur. ⁊̃ roma cognosceret: Qiͣme¬
lius in romana ciria oiusa eiꝰ minime uentilata fuisset et nonts¬
g̾et uł sac limina generalis atꝙ horribił fitor: Qmͣ tolerabilrs
ignorasset apłica sedes tam in tolerabilȩ malũ quã tolenans
ifestum. Qͥd istud temexitatis fuitꝰ Publice infamatꝰ aiꝰ
iudicem accusatꝰ. nec purgatꝰ ĩmo ⁊ ꝯuictꝰ. ⁊ sic consecratus est :
uiaerit qui huic manum pꝰ ista imposuit. an magis execratus
dicere deb̾uerim. ñ enim negabit fic se ista habere: ñ nẽgabit sic
seexlitteris apłicis. ad se ꝓhoc ip̃o directis eadẽ comꝑisse. Dicat

Expanded text:
mari terraque a multis assumpta fatigatio? cur a finibus terrae evocati mari terraque a multis assumpta fatigatio? cur a finibus terrae evocati viri religiosi qui eum accusarent, et pauperum Christi marsupia longi itineris expensis exhausta sunt? Non poterat episcopari turpis infamisque persona quod invitus dolensque loquor, nisi quae in illo horrebat Anglia, Francia abominabatur, etiam Roma cognosceret? Quam melius in Romana curia causa ejus minime ventilata fuisset et non tangeret vel sacra limina generalis atque horribilis fetor! Quam tolerabilius ignorasset apostolica Sedes tam intolerabile malum, quam tolerat manifestum! Quid istud temeritatis fuit? Publice infamatus, ante judicem accusatus, nec purgatus, imo et convictus, et sic consecratus est. Viderit qui huic manum post ista imposuit, an magis exsecratus dicere debuerim. Non enim negabit sic se ista habere, non negabit sic se ex litteris apostolicis ad se pro hoc ipso directis eadem comperisse. Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
sententia. quippe cũ depłib ⁊ pessimis pulsaret᷑. quȩ nullt¬
nus ꝓpulsare ualebat.⁊ utinã uł ipsa stet. Qͥd enĩ siñ suffien
Iuri. dũ modo sufficiat eccłȩ lib̾ationiᷤ Non causam᷑ sentĩte
remissionẽ: quȩ nil nocuit. Neq enĩ ꝓfuit adu̾sario.⁊ si largr
indulgentia. qui ne ipsum quod ultro spoponderat. implere õ¬
ualuit. Nam de quo p̾sumere uisus ẽ. defecit ei. ne sibi ipsi q¬
fic̾et peierans. Quando enĩ uir bonus attestaret᷑ homini qui
tus ẽ orbi triumphꝰ dyaboli. ubiꝙ ꝑtonat plausus in cireũe¬
soꝵ.⁊ planctꝰ bonoꝵ ꝓ eo qđ uideliat᷑ sapĩam uicisse malitia.
Monstratur digito matͥs eccłȩ turpitudo. patͥs Innocentii uerd¬
da irrident᷑ denudata a seruo nequam qm̃ mortuum putat.s
uiuit inuob. Syis exitꝰ ĩminebat. cur e longinquo romã ẽ ꝑtoͦ¬
tata cuuisa spurcissima. umbra magis ⁊ angulo digna cur tanti

Expanded text:
sententia, quippe cum de plurimis et pessimis pulsaretur, quae nullatsententia, quippe cum de plurimis et pessimis pulsaretur, quae nullatenus propulsare valebat. Sed utinam vel ipsa stet. Quid enim si non sufficit juri, dummodo sufficiat Ecclesiae liberationi? Non causamur sententiae remissionem quae nil nocuit. Neque enim profuit adversario etsi largior indulgentia, qui ne ipsum quod ultro spoponderat, implere praevaluit. Nam de quo praesumere visus est, defecit ei, ne sibi ipsi deficeret pejerans. Quando enim vir bonus attestaretur homini, quem notus est orbi triumphus diaboli. Ubique pertonat plausus incircumcisorum et planctus bonorum, pro eo quod videatur sapientiam vicisse malitia. Monstratur digito matris Ecclesiae turpitudo: patris Innocentii verenda irridentur, denudata a servo nequam, quoniam mortuum putat: sed vivit in vobis. Si is exitus imminebat, cur e longinquo Romam est pertracta causa spurcissima, umbra magis et angulo digna? cur tanta
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m iusticiam quȩ ex lege ẽ suscitare sem̃ frĩs ur̃i de functi.
Luod digne implebit᷑. si pãpe innocentio cui in hereditate dñi suc¬
essistis. ⁊ defenditis bene gesta: ⁊ minꝰ ad impleta ꝑficitis. Premamb
inquo idliceat exꝑirĩ. Causam eboracensis eccłȩ ꝑeũ fuisse ae-¬
isam quis nesciat᷑: Aut quomͦ executioni mandatũ sit qd̾ eg̾̃ssũ
sit de labiis tanti uiri utinã nesciret᷑. Qͥ s det ut ñ adnuntiet᷑
in gech. neq in compitis ascalonis : S ut u̾bũ adbreuiatun
faciam aurib occupatis. audiat paueis dñs m̃s quid dictũ fir
⁊ quid factũ teneamꝰ. Cum in multis accusaretur is qui sib
uendicare electionẽ in p̃fata eccła impie oupiebat. tandem
omnis contidu̾sia ad testimonium uiri illustris Will̃mu
oms. quod huic int̾ cȩt̾a impungebat᷑. ile ꝓpͥe manꝰ iuram̃to ce¬
ueret. suis omĩno conatib tanta frustraretur ambitio. Hoc s
ñ ex iudicio s ex miscłiai sic enĩ rogau̾at ipse. Mitissima pla

Expanded text:
dum justitiam, quae ex lege est, suscitare semen fratris vestri defuncti. Quod digne implebitur, si papae Innocentio, cui in haereditate Domini successistis, et defenditis bene gesta, et minus adimpleta perficitis. Prae manibus est in quo id liceat experiri. Causam Eboracensis Ecclesiae per eum fuisse decisam quis nesciat? At quomodo exsecutioni mandatum sit quod egressum est de labiis tanti viri, utinam nesciretur. Quis det ut non annuntietur in Geth, neque in compitis Ascalonis? Sed, ut verbum abbreviatum faciam auribus occupatis, audiat paucis dominus mens quid dictum fuerit, et quid factum teneamus. Cum in multis accusaretur is qui sibi vindicare electionem in praefata Ecclesia impie cupiebat, tandem omnis controversia ad testimonium viri illustris Willelmiionis, quod huic inter caetera impingebatur, ille propriae manus juramento amoveret, suis omnino conatibus tanta frustra retur ambitio. Hoc autem non ex judicio, sed ex misericordia: sic enim rogaverat ipse. Mitissima plane
Abbreviated transcription (Latin):
tio ĩminet. si quod pͥmũ dicẽ debui zelus domꝰ di ñ comedit uos. nĩq
usq a deo inimici hõis u̾sutia p̃ualebit. ut ꝓpͥum quoꝙ ꝯtemptum
⁊ in famiã hanc pessimã ȩccłȩ pͥncipes ȩquanunit̃ ferant: Qͥd eñ¬
si sacͥlegã ꝯsecͣtionẽ hõ ille recepit: ꝓfecto longe głosiꝰ erit. iam eleu¬
tum deicere sẏmonẽ. quã ꝓhib̾e conantẽ. Alioquin qͥd facietis relig¬
sis uiris. qui omĩno qͥ inueniunt salua conscientia. uł ipsa cõmuni
sacͣmenta de leprosa manu susciꝑe: Ante nͥ fallor eligent fugere
suas coegerit eos romana curia curuare genua ante baal. uideat
ds ⁊ indicet. uideat curia illa cę̧lestis. inqua nulla pot̾it ambitiã
uos amici eiꝰ. ⁊ quantũ potestis date operã. nẽ tam detestabili fali
det᷑ assensus.

Expanded text:
ctio imminet; si quod primum dicere debui zelus domus Dei non comedit vos: numquid ctio imminet; si quod primum dicere debui zelus domus Dei non comedit vos: numquid usque adeo inimici hominis versutia praevalebit, ut proprium quoque contemptum, et infamiam hanc pessimam Ecclesiae principes aequanrecepit? Profecto longo gloriosius erit jam elevatum dejicere Simonem, quam prohibere conantem. Alioquin quid facietis religiosis viris, qui omnino non inveniunt, salva conscientia, vel ipsa communia Sacramenta de leprosa manu suscipere! Ante, ni fallor, eligent fugere,suas coegerit eos Romana curia curvare genua ante Baal, videat Deus et judicet: videat curia illa coelestis, in qua nulla poterit ambitione vos amici ejus; et quantum potestis, date operam, ne tam detestabili facto detur assensus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ sedet. Qs triu̾si huat ut adu̾sꝰ fornicationẽ hanc phines
in t̾ficiat impios: Multi clamant ad uos in toto corde suo. ut sac¬
legium hoc digna animadu̾sione uindicare studeatis. Alio qui
dico uob̃. scandalum magnum nimis erit in eccła d̃i. ⁊ timeo uen
mane sedis auctoritas grauem ad modũ iacturam ⁊ detͥmentũ gra¬
de suscipiat. nͥ in eũ qui ꝑu̾tit gn̾alem eiꝰ sententiã uindicta ꝓcal¬
rit.⁊ talit̾ ut cȩteri metum habeant. Qd enĩ de eo dicam quodo¬
cultas ⁊ uere tenebrosas litteras habuisse se głatur Wilłmꝰ ille u¬
apłor: Et ecce audierunt filii in ciroũcisoꝵ. subsannant romani
Quid dicam uob̃: Si ñ uos urit scandalũ graue quo scandali ⁊ antir
ñ pusiili. s magni ⁊ ꝑfecti uiri. si ñ compatimini pauꝑib abbatib.
quos a finib t̾rȩ uocatio apłica romam traxit. siñ miseremini mq¬
nis ⁊ religiosis monasteriis. quib omnino subincubatore illo destri¬

Expanded text:
fornicationem hanc Phineesiorum suorum interficiat impios? Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut sacrilegium hoc digna animadversione vindicare studeatis. Alioquin, dico vobis, scandalum magnum nimis erit in Ecclesia Dei: et timeo ne Romanae Sedis auctoritas gravem admodum jacturam et detrimentum grande suscipiat, nisi in eum qui pervertit generalem ejus sententiam vindicta processerit, et taliter, ut caeteri metum habeant. 2. Quid enim de eo dicam, quod occultas et vere tenebrosas litteras habuisse se gloriatur Willelmus ille? ulorum. Et ecce audierunt filii incircumcisorum: subsannant Romanam Quid dicam vobis? Si non vos urit scandalum grave, quo scandalizantur non pusilli, sed magni et perfecti viri; si non compatimini pauperibus abbatibus, quos a finibus terrae vocatio apostolica Romam traxit; si non miseremini magnis et religiosis monasteriis, quibus omnino sub incubatore illo destru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ gła qͥ dedit sem̃ serenti. fecunditatẽ t̾rȩ. semini in crem̃tũ.
scͥbentis. Sibi gͦ inquis quid afferunt boni. speciosi pedes euangl̃ia¬
tium bona: Multũ ꝑ omnẽ modũ. Primum quid̾ quia filii sum
alienã. Nam si filii ⁊ heredes. Deinde uͦ quod ꝓximoꝵ saluta
suam nichilominꝰ arbitrant᷑. quippe quos tãquã se ipsos dilia
Tercio quoꝙ quod labor labioꝵ ipsoꝵ sibi penitꝰ ꝑ ire ñ pot̾t¬
quisꝙ enim mercedem accipiet. scdm ꝓpͥum labor̾ẽ. Ego labias
ñ ꝓhibui. tu aꝑiusti ⁊ uiscera. ideo ꝓculdubio plus receptu
qm̃ plus laborasti. Certus sum enĩ qr ñ uacat tͥ quod sitis
ustiaquam. ⁊ cum panib occurristi fugientib. N in quam uacant
iia humanitatis. ñ hortamenta salutis. quib xͥ uere uiscera in iłł pau¬
b refouisti. Ambo tam̃ collaboratores. ambo coadiutores dĩ sumꝰ.am
parit̾ sꝑemꝰ fructũ in refectione animaꝵ scãꝵ. Quis mͥ det nũꝗͣ¬

Expanded text:
a qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. velociter scribentis . Sibi ergo, inquis, quid afferunt boni speciosi pedes evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non potquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti tulisti aquam, et cum panibus occurristi fugientibus. Non, inquam, vacant officia humanitatis, non hortamenta salutis, quibus Christi vere viscera in illis pauperibus refovisti. Ambo tamen collaboratores, ambo coadjutores Dei sumus: ambo pariter speramus fructum in respectione animarum sanctarum. Quis mihi det me
Abbreviated transcription (Latin):
admittatur adu̾sitas siue tͥsticia: quẽ admodum de illa canit᷑. Sicut
tionis affectꝰ. ¶ Longum quid̾ adhuc texere sermonẽ insatiab
fine p̾cor miseremini mei. ⁊ si exultatis in bonis de me tantum audi
certis quȩso cõpatimini malis. Widit fortassis qui uob̃ ea narrauit
quod libent audiuit. Gratulor quidem de caritate quȩ omĩa cred
s confundor ꝓu̾itate que omnia nouit. Uolo uos mͥ credere de me. ma
qͣm alt̾i. qui tantũ uidet in facie. Nemo quippe scit quȩ st̃ in homine.
ex sententia: ñ sum tał. quał putor uł dicor. Quod quidem tam securꝰf
or quam certus exꝑior: ita ut nil malim ur̃is orationib specialit̾ obtu
quam ut talis fiam. qualẽ litterȩ ur̃ȩ p̃dicant.

Expanded text:
admittitur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur: Sicut admittitur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur: Sicut rationis affectus. 10. Longum quidem adhuc texere sermonem insatiabili fine precor, miseremini mei; et si exsultastis in bonis de me tantum auditis, certis, quaeso, compatimini malis. Vidit fortassis qui vobis ea narravitquod libenter audivit. Gratulor quidem de charitate, quae omnia credit ; sed confundor pro veritate, quae omnia novit. Volo vos mihi credere de me magis quam alteri, qui tantum videt in facie. Nemo quippe scit quae sunt in homine,ex sententia: Non sum talis qualis putor vel dicor. Quod quidem tam securus fateor, quam certus experior: ita ut nil malim vestris orationibus specialiter obtinere, quam ut talis fiam, qualem litterae vestrae praedicant.
Abbreviated transcription (Latin):
bonos solũmͦ retinebit. Si quidẽ in hac uita exomnign̾e pisciũ intͣ sinũ sur
tuidinis caritatis rete concludit. uͥ se ꝓ tempore ominib conformans. o
lut malos pisces omne quod tͥste patit᷑ foras mittens. sola quȩ plac̾e̾ ⁊ ior¬
da eẽ poterunt retinebit. Nũquid enim tt̃ u̾bi grã paulus aut infi¬
bit᷑ cum in firmis. aut uret᷑ ꝓscandalizatis. ubi scandala ⁊in firmita
oul erunt: Aut certe lugebit eos qui ante ñ egerunt pęnitentiã. ubu
i ẽ sic neminẽ sane fore qui pęniteat. quomͦ qui pecce
sunt. plangat ⁊ defleat. in illa ciuitate quam fluminis imped
tificat. cunis diligit dñs portas suꝑ omĩa tab̃nacula ia cob. quod us¬
licet in tab̃nacuł ⁊ si qñ gaudetur de uictoria. laboratur tam̃ i
pugna. ⁊ plerumq ꝑiclitat᷑ de urta. in illa aut̃ patria nulla ꝓ

Expanded text:
bonos solummundo retinebit. Siquidem in hac vita ex omni genere piscium, intra sinum suae bonos solummundo retinebit. Siquidem in hac vita ex omni genere piscium, intra sinum suae latitudinis, charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, om pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe lugebit eos qui ante non egerunt poenitentiam, ubi certum est, sic neminem sane fore qui poeniteat, quomodo qui peccsunt, plangat et defleat in illa civitate, quam fluminis impetus laetificat , cujus diligit Dominus portas super omnia tabernacula Jacob ; quod videlicet in tabernaculis etsi quandoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Quasi enĩ ebrius miro quodam modo oblitus sui. ⁊a se penitꝰ uelut
suȩ solius. Sciebat ꝓfecto cum intrairet in spũales potentias dm̃. ex utũ
se iri uniu̾sis infirmitatib carnis: ut iam nil de carne hab̾et cogitare. s
totus in spu memoraret᷑ iusticiȩ dĩ soliꝰ. Tunc ꝓcerto singula xp̃i m̃bra
dicere poterunt de se: quod paulus uebat de capite. Et si cognouimꝰ
quia caro ⁊ sanguis regnum dei ñ possidebunt. Non quod carnis illic sub¬
stantia futura ñ sit: s quod carnał omnis necessitudo sit desutura. carnis¬
ꝙ amor amore sp̃s absorbendꝰ. Iufirmȩ quȩ nunc st̃ humanȩ affectiões.
indiunas quasdam potentias habeant commutari. Tunc sagena
caritatis que nunc tracta ꝑ hoc mare magnuni ⁊ spaciolum ex om̃igo
pisctum congregare ñ desinit: cum ꝑducta ad litus fuerit. malos fõras mittis

Expanded text:
Dei . Quasi enim miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut Dei . Quasi enim miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis infirmitatibus carnis, ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Dei solius. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebat de capite: Etsi cognovimus quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Non quod carnis substantia illic futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus, et infirmae quae nunc sunt humanae affectiones in divinas quasdam potentias habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum, ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens,
Abbreviated transcription (Latin):
ens. spũ tandẽ consũmabit᷑ quia ñ pꝰ quod sp̃uale s quod ammale. deide quod
spũale. Et prus necesse ẽ portemꝰ imaginẽ t̾restͥs: deinde cȩlestis. In pͥmis gͦ
aisligit se ipsum homo: ꝓpt̾ se. Caro quippe ẽ: ⁊ nil saꝑe ualet p̾t̃ se. Cumq
se uidet ꝑse ñ posse subsistere: dm̃ sibi quasi necessarium incipit ꝑ fidem
do. legendo.orando. obȩdiendo. quadam huiꝰcemodi familiaritate paula¬
tim sensimq ds innotescit consequent̾ ⁊ dulcescit. ⁊ sic gustato quam su aius
ẽ dñs tnͣsit ad t̾cium gradum: ut diligat dm. ñ iam ꝓpt̾ se s ꝓpt̃ ip̃m. Sane in
hoc gradu stat᷑: ⁊ nescio si aquoquam hominũ quartus in hac uita ꝑfec¬
te app̾hendit᷑. ut se soilicet homo diligat. tm̃ ꝓpt̃ dm̃. Asserant hoc si qui ex
nt: michi fateor impossibile uidet᷑ . Erit aũ ꝓculdubie¬
ductꝰ fu̾it sernus bomis ⁊ fideł ingaudiũ dñi sui. ⁊ inebͥatꝰ ab ub̃tate domꝰ

Expanded text:
de quod spirituale; et prius necesse est portemus imaginem terrestris, deinde coelestis . In primis ergo diligit se ipsum homo propter se. Caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum sibi quasi necessarium incipit per fidem do, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat Deum, non jam propter se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu statur, et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet homo diligat tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubiductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui , et inebriatus ab ubertate domus
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ seruoꝵ ⁊ merdennarioꝵ leges portabiles ac leues rebditiq
litit non destruit. s facit ut impleantur dicente dño. Non uemi legẽ sa
s adimplere. Illam tẽꝑat. istam ordinat: utramq leiugat. Nũquam en
caritas sine timore.s casto: minquam sine cupiditate: s ordinata.qͥn
gͦ caritas legẽ serui. cũ in fundit deuotionẽ: implet ⁊ mercennariꝰ
ordinat cupititatẽ. Porro timori ꝑmixta deuotio: ip̃m ñ admullats
castificat. Pena tantũ tollit᷑. sine qua eẽ ñ potuit dum fuit ser uilis
mor manet in sołm scłi. castus ⁊ filialis. Nam quod legit᷑ ꝑfecta caritas
foras mittit timorẽ. pęna intelligenda ẽ quȩ seruili ut diximꝰ nũquam deest
timori: illo scsticet gen̾e locutionis. quo sepe causa ponit᷑ ꝓ effectii. Deinde cupi¬
ditas tunc recte a suꝑueniente caritate ordinat᷑. cum mala quidẽ penitꝰ res¬
puunt᷑. bonis uͦ meliora p̾ferunt᷑: nec bona nͥ ꝓpt̃ meliora appetunt᷑. Quod

Expanded text:
servorum et mercenariorum leges portabiles ac leves reddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ornat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto: nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem: implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permista devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis. Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem ; poena intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ostantiȩ ur̃ȩ suo consilio. uł magis suo dolo subripuit. in dulta
petere.⁊ quȩ ꝓcessere de labiis ur̃is face irrita. Et hoc ego dixerĩ.
ismaticos qͥ in spũ uehem̃ti ꝯterat naues tharsis.⁊ instar phinees
fodiat fornicantes iuxta illud. Nonne qͥ odert̃ te dñe oderam. ⁊ suꝑ im¬
ugis pecc̃m deseruit. ꝓpt̃ eũ qui ut peccatorib parc̾e̾t. sibi ip̃i
peꝑcit. auferte ob ꝓbrium meum: ⁊ restituendo quẽ statuistis. ur̃e
umtam sanȩ ⁊ in tegre opinioni consulite.Suꝑ hoc iam alia uice

Expanded text:
stantiae vestrae suo consilio, vel magis suo dolo subripuit indulta repetere, et quae processere de labiis vestris, facere irrita? Et hoc ego dixerim, schismaticos, qui in spiritu vehementi conterat naves Tharsis, et instar Phinees confodiat fornicantes, juxta illud: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inmagis peccatum deseruit. Propter eum qui, ut peccatoribus parceret, sibi ipsi non pepercit, auferte opprobrium meum, et restituendo quem statuistis, vestrae etiam tam sanae et integrae opinioni consulite.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtitis uirib stare ⁊ responde ꝓuob̃. Itaq recurro ad eũ cui in p̾senti
tum ẽ iudicare de uniu̾sis. hoc ẽ ad uos.Uos appello aduos. uos iu¬
sate int̾ me ⁊ uos. In quo queso puer ur̃ tam male meruit de uestra
tnitecte. ut eũ inurere ⁊ insignire placẽt nota ⁊ nomine ꝓditoris:
inqͥd ñ me ur̃m uicarium dignatio ur̃a constituit. in reconciliatiõe
pisani. si forte illũ ds reuocare ꝑme a fece scismatis dignaret᷑: Si
gatis. ꝓbabo tot testib qͦt in curia tc̃ tꝑis erant. Nũquid ñ deniꝙ¬

Expanded text:
totis viribus stare, et respondere pro vobis! Itaque recurro ad eum cui in praesenti datum est judicare de universis, hoc est, ad vos. Vos appello ad vos: vos judicate inter me et vos. In quo, quaeso, puer vester tam male meruit de vestra Paternitate, ut eum inurere et insignire placeret nota et nomine proditoris? Numquid non me vestrum vicarium dignatio vestra constituit in reconciliatione Petri Pisani, si forte illum Deus per me revocare a faece schismatis dignaretur? Si negatis, probabo tot testibus, quot in curia tunc temporis fuerunt. Numquid non deni
Abbreviated transcription (Latin):
rim honorabile conubiũ. ⁊ thoꝵ im maculatũ. quod de tali ⁊ talit̃ fac¬
duim ẽ. Sine lege.sine ordine. sine ratione. sic confusa st̃ omnia. immo
ti cuncta infraude ⁊ temeritate p̾repta ⁊ p̃sũpta fuisse ꝯstat. ut ñ di
Dep̃m s ne ullicũ quidẽ. aut thednearium quẽpiam in hunc modũ.
ruerit ordinari. Quib uos laudib efferam dilectissimi. qͥ soli condo¬
uuistis afflictȩ.⁊ tam in pͥma quã in soda sua defessione opp̃sse astitistis.
cendentes ex adu̾so ⁊ opponentes uos murũ ꝓdomo isrł. N ẽ inuentus
mił uob̃ in illo conuentu qui conseruaret legẽ excelsi. qui sacͥs obtem¬
aret canonib. qui deniq se indueret zelum phinees.⁊ lingue
um exitum dare. ⁊ hostiȩ capiti candam adiungere satagatis.

Expanded text:
rim honorabile connubium, et thorum immaculatum, quod de tali et taliter facrim honorabile connubium, et thorum immaculatum, quod de tali et taliter factum est? Sine lege, sine ordine, sine ratione sic confusa sunt omnia; imo ita cuncta in fraude et temeritate praecepta et praesumpta fuisse constat, ut non dipum, sed ne villicum quidem, aut teloniarium quempiam in hunc modum decuerit ordinari. Quibus vos laudibus efferam, dilectissimi, qui soli condoluistis afflictae, ei tam in prima, quam in secunda sua defensione oppressae 164 astitistis, ascendentes ex adverso, et opponentes vos murum pro domo Israel? Non est inventus similis vobis in illo conventu, qui conservaret legem Excelsi, qui sacris obtemperaret canonibus: qui denique se induceret zelum Phinees, et linguae um exitum dare, et hostiae capiti caudam jungere satagatis.
Abbreviated transcription (Latin):
lominus contradixit. ⁊ tam ꝯsecrandum quã osecraturũ as
dem apłicam appellauit. Et ipse erat lingonensis canonis
Ueritatẽ dico ñ m̃tior. nichil a me hic dictum ꝑsonȩ odio s
lo u̾itatis amore u̾acit̾ omnia posita: teste ipsa ueritati¬
nec mͦ multa s cita.ita ut assidue cum lacͥmis medico cȩlesis
stemus dicentes. dñe descende priusquã moriat᷑. Unũ ẽ quod
magis exacerbat dolorẽ ⁊ pene desꝑat curationẽ. quia nimiriũs
orta ẽ tͥbulatio. uñ consolatio sꝑari debuerat. Quis nam enĩ oue¬
ra malum hoc qͦd plangis induxit suꝑ te: ꝓfecto ñ inimicꝰ. ñis
ñ ẽ dolor sicut dolor meus. qm̃ de quib potissimũ p̃sumebas .
sis passi sumꝰ ⁊ ñ ab aliis. Olugdunensis pia mat̃ ȩccła. cͦscems
⁊ in hoc: s nouercam sensimꝰ. Gener hic tuus quã longe a nobili illa tua
rtiqͣ honestate. gͣuitate. ꝓbitate degenerat. Quid eñi : Ego ne id dixe¬

Expanded text:
ilominus contradixit, et tam consecrandum quam consecraturos ad ilominus contradixit, et tam consecrandum quam consecraturos ad Sedem apostolicam appellavit. Et ipse erat Lingonensis canonicus. Veritatem dico, non mentior: nihil a me hic dictum personae odio, sed solo veritatis amore veraciter omnia posita, teste ipsa veritatnec modo multa, sed cita, ita ut assidue cum lacrymis medico coelesti instemus dicentes: Domine, descende priusquam moriatur . Unum est quod magis exacerbat dolorem et pene desperat curationem: quia nimirum inde est orta tribulatio, unde consolatio sperari debuerat. Quisnam enim, o misera, malum hoc quod plangis, induxit super te? Profecto non inimicus, non is non est dolor sicut dolor meus, quoniam de quibus potissimum praesumebamus, ab ipsis passi sumus, et non ab aliis. O Lugdunensis pia mater Ecclesia! cujuste in hoc, sed novercam sensimus. Gener hic tuus quam longe a nobili illa tua antiqua honestate, gravitate, probitate, degenerat! Quid enim? egone id dixe
Abbreviated transcription (Latin):
electionẽ refutarat. festinauit ad regẽ. regaliũ in uestiturã obt¬
it. qͥb meritis: ipse uiderit. Mox directis epłis. ⁊ locꝰ qͥ assigna
fuerat ẽ mutatꝰ. ⁊ dico anticipatꝰ. ut loci temporisq op ortunitates¬
tracta. & copia agendi parit̾ subtrahatur contradicturis. ⁊ consit
tore. Appellatum ẽ a falcone decano lingonensis eccłẽ. appellatut¬
⁊ a pontio archicdiacono lingonensi. appellatũ abono amito sadea
⁊ canonico eque lingonensi. appellatum ẽ afr̃ib nr̃is brunoni
Gaufrido. ignorantib quidem his omnib p̃parationẽ cordis en
s casu suꝑuenientib. Haud dubium quindei ꝓuida uolunte
Tanta siquidẽ fuit breuitas t̾min. ut uix ex quo rescuumꝰ die
spatio.iiii. dierũ nuntiꝰ nr̃ cũ litt̾is accurrere potuerit qͣten
niret quod parabat᷑. ñ sacͣmentũ s sacͥlegiũ. Et is quoq nie¬

Expanded text:
et electionem refutarat, festinavit ad Regem. Regalium investituram obtet electionem refutarat, festinavit ad Regem. Regalium investituram obtinuit; quibus meritis, ipse viderit. Mox directis epistolis, et locus qui assignatus fuerat, est mutatus, et dies anticipatus: ut loci temporisque opportunitate subtracta, et copia agendi pariter subtrahatur contradicturis, et consecllatores. Appellatum est a Falcone decano Lugdunensis Ecclesiae; appellatum et a Pontio archidiacono Lingonensi; appellatum a Bono-Amico sacerdote et canonico aeque Lingonensi; appellatum et a fratribus nostris Brunone atque Gaufrido, ignorantibus quidem omnibus his praeparationem cordis eorum, sed casu supervenientibus, haud dubium quin Dei provida voluntate. Tanta si quidem fuit brevitas termini, ut vix, ex quo rescivimus diem, spatio quatuor dierum nuntius noster cum litteris accurrere potuerit, quatenus praeveniret quod parabatur, non sacramentum, sed sacrilegium. Et is quoque nih
Abbreviated transcription (Latin):
omnia contrariȩ illis. asserentes utiq consecrationem dilatam ñ
lmissam. assignantes diem ⁊ locũ ad causã decidendã. quã litte¬
rs pͥores nunciabant decisam. Putares in litteris ñ mͦ diu̾sas s ad
usas loqͥ ꝑsonas ad u̾sum se in uic̃ẽ contendentes. nͥ qͦd una eadẽꝙ ima-¬
to imp̃ssa ceris. unũ idemꝙ nom̃ p̃signatũ inscedulis. manife̾ste
deuno fonte dulce ⁊ amarum illud manare cunctis qui ad erant
mirantib de clarabant. Teuent᷑ in manib contͣdictoriȩ littere
itris libet obȩdire decreueris. in obediens necesse ẽ tenẽaris. Ant
enĩ pͥorẽ te recipientẽ epłam post̾i̾or ꝯdẽpnabit. aut si post̾iorẽ seqͥ a
pͥor murmurabit. Et utinã scd̾a epła sicut potuit ei̾tere pͥmã. itap
sese uł ipsa tueri adu̾sus t̾ciã. S eoce littere cont᷑ litteras. mandar
manda potiꝰ inculcet᷑. Interim nempe hõ qui ⁊ consecͣtionẽ fugora

Expanded text:
omnia contrariae illis, asserentes utique consecrationem dilatam, non omnia contrariae illis, asserentes utique consecrationem dilatam, non dimissam; assignantes diem et locum ad causam decidendam, quam litterae priores nuntiabant decisam. Putares in litteris non mods personas, adversum se invicem contendentes: nisi quod una eademque imago impressa ceris, unum idemque nomen praesignatum in schedulis, manifeste de uno fonte dulce et amarum illud manare cunctis qui aderant 163 mirantibus declarabant. Tenentur in manibus contradictoriae litterae: utris libet obedire decreveris, inobediens necesse est tenearis. Aut enim priorem te recipientem epistolam posterior condemnabit: aut si posteriorem sequi eligas prior murmurabit. Et utinam secunda epistola, sicut potuit evertere primam, ita posset sese vel ipsa tueri adversus tertiam. Sed ecce litterae contra litteras, mandatum demanda, potius inculcetur. 5. Interim nempe homo qui et consecrationem fugerat,
Abbreviated transcription (Latin):
õsp̾u consensus omniũ uos ad ꝓcedendũ incepto oꝑe animauerit.
cedite ut cȩpistis. Sin aut̃: ao qͣuiescendũ apło dicenti. Nemini ci-¬
omanum imponas.Uisũ ẽ ꝯsiliũ placuisse. In terim hõ ille ue¬
isse nuntiatur.s in hospiciũ ñ inpalatium. Uesꝑe sextȩ ferie ue¬
it. sabbato mane recessit. Non ẽ meũ dice̾. cur nec apparere in-¬
iria uoluerit. ad quam ei curȩ fuit longo itinere ꝑuenire. Nisi qͦd
ierecuindia monachalis honorisꝗ contemptꝰ forsan putari posset.
ñ aliud alia quȩ secunt᷑ indicarent. Et reuera quid aliud tunc
ispicari debiumus qñ archiep̾s recliens abillo testatꝰ ẽ coram om̃ibꝰ
ullomͦ eũ uoluisse acquiescere. s quicqͥd de eo factũ fuerat penitꝰ
rfutare: Deniꝗ: ⁊ mandauit mox electionẽ fi̾. ħ ꝑ qͦsdã lingonenses
monicos tẽ p̾sentes. ħ ⁊ ꝑ litt̾as q̃ ad huc extant. Quib in capitulo lin¬
gonensi oblatis ⁊ lectis. prohpudor in continenti leguntur aliȩ ꝑ

Expanded text:
s omnium vos ad procedendum in coepto opere animaverit procedite ut coepisti: sin autem, acquiescendum Apostolo dicenti, Nemini cito manum imponas . Visum est consilium placuisse. Interim homo ille venisse nuntiatur, sed in hospitium, non in palatium. Vespere sextae feriae venit; sabbato mane recessit. Non est mecum dicere, cur nec in curia apparere voluerit, ad quam ei curae fuit longo itinere pervenire: nisi quod verecundia monachalis, honorisque contemptus forsan putari posset, si non aliud alia, quae secuta sunt, indicarent. Et revera quid aliud tunc suspicari debuimus, quando archiepiscopus rediens ab illo testatus est coram omnibus, nullo modo eum voluisse acquiescere, sed quidquid de eo factum fuerat, penitus refutare? 4. Denique et mandavit mox electionem fieri. Hoc per quosdam Lingonenses canonicos tunc praesentes, hoc et per litteras, quae adhuc exstant. Quibus in capitulo Lingonensi oblatis et lectis, proh pudor! incontinenti leguntur aliae per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ patto quod fecerat. ⁊ suꝑ mandato quod acceꝑat. ⁊nicħ hoꝵ ne-¬
uiti sausam uͦ p̃uaricationis referens in filiũ ducis qui a constitu¬
oresilierat ne ille turbaret᷑. in id se mutabilitatis in cidisse dice-¬
t pacis uidelic intuitu. Et intulit qr qͥcqͥd hactenꝰ egerit. iã pro
r̃ deinceps arbitͥo se factum. Tũ ego grãs agens absit inquam tñ

Expanded text:
super pacto quod fecerat, et super mandato quod acceperat: et nihil horum negsuper pacto quod fecerat, et super mandato quod acceperat: et nihil horum negavit. Causam vero praevaricationis referens in filium ducis, qui a constituto resilierat; ne ille turbaretur, in id se mutabilitatis incidisse dicebat, pacis videlicet intuitu. Et intulit, quia quidquid hactenus egerit, jam pro nostro deinceps arbitrio se facturum. Tum ego gratias agens: Absit! inquam; ta
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m lingonensem: de quo utinã meliora atq honestiora auo¬
uissemus. Nolo aut̃ dic̾e: quȩ inuitꝰ audiui. Quid pluras
ligiosis uiris ñ pauois qui nob̃ salutandi grã occurrerant
suasi sumꝰ diu̾tere ꝑ lugdunũ. quatenus si fieri posset rer
nefariam ne fieret ꝓhiberemꝰ. Nam ego aliinde obinȩ oom¬
diũ ire statueram. consulens ualitudini ⁊ lassitudini corꝑ
p̃sertĩ quod ñ liquido fateor credebam rumorib. Quiꝰ ens
crederet tantum uirum tanta uti leuitate. ut pꝰposita tãs
te ꝓmissione sua. in suꝑ dm̃ sui mandato. ꝑsonȩ notabili s¬
bantur illa ñ festa s in fausta sollẽpnia. Decanus tam̃ ⁊ maxima
fallor pars lugdunensium canonicoꝵ: constant̾ aꝑteꝙ contradice-¬
nti ͦ ⁊ rumor pud endꝰ. dolendꝰꝙ paulatĩ crebrescens ⁊ in ualescens sci-¬
tatẽ repleuerat. Quid facerem: Conueni archiep̃m reuerent̃ quid̃

Expanded text:
episcopum Lingonensem: de quo utinam meliora atque honestiora audepiscopum Lingonensem: de quo utinam meliora atque honestiora audivissemus! Nolo autem dicere quae invitus audivi. Quid plura? A religiosis viris non paucis, qui nobis salutandi gratia occurrerant, persuasi sumus divertere per Lugdunum, quatenus, si fieri posset, rem nefariam, ne fieret, prohiberemus. Nam ego aliunde ob viae compendium ire statueram, consulens valetudini et lassitudini corporis, praesertim quod non liquido, fateor, credebam rumoribus. Quis enim crederet tantum virum tanta uti levitate, ut postposita tam recente promissione sua, insuper domini sui mandato, personae notabili mParabantur illa, non festa, sed infausta solemnia. Decanus tamen, et maxima, ni fallor, pars Lugdunensium canonicorum constanter aperteque contradicebant. Sed et rumor pudendus dolendusque passim crebrescens et invalescens civitatem repleverat. 3. Quid facerem? Conveni archiepiscopum, reverenter quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
Rob̃tus decamis ȩccłȩ lingonensis: ⁊ olricus canomieꝰs
mere hoc nisi ad consiliũ religiosoꝵ uiroꝵ. Quodas
⁊ certꝰ sim quod bonam idoneamq ꝑsonã intendatis is¬
re. Respondert̃ ꝓpositũ suũ atq in tentionẽ de nr̃opi
re arbitͥo. nec aliud se facturos nͥ ꝙ ego consulerẽ. Et
ponderunt. Uerũ me ñ satis fidem accommodante. au
ad ꝑfuadendum archiep̃s.pollicens firmit̾ idipsum. Eta¬
dit quod sisecus clerici agere molirent᷑. quicquid aliuds
rent. minime se confirmaturũ. nec ratũ habiturũ. Ads
conuenerat confirmaret᷑. pͥus tam̃ habita int̾ nos collations
tua ac diuturna suꝑ facienda electione. ⁊ de multis ꝑson
rum ibi mentio fact᷑a ẽ duab tandem nominatis. aquil
eoꝵ discessum dies paucos inꝰurbe faciens. ubi a dño meoa
trare potui facultatẽ redeundi ad fr̃s: iter arripiumꝰ. Et tns¬
pinantes cõꝑimus instare diem qua foret sacrandus homor

Expanded text:
Robertus decanus Ecclesiae Lingonensis et Olricus canonicus, mere hoc, nisi ad consilium religiosorum virorum. Quoet certus sim quod bonam idoneamque personam intendatis eligere! Responderunt propositum suum atque intentionem de nostro pendere arbitrio, nec aliud se facturos, nisi quod ego consulerem. Et spoponderunt. Verum me non satis fidem accommodante, accessit ad persuadendum archiepiscopus, pollicens firmiter idipsum. Et addidit, quod si secus clerici agere molirentur, quidquid aliud facerent, minime se confirmaturum, nec ratum habiturum. Adduate quod inter nos convenerat confirmaretur: prius tamen habita inter nos collatione mutua ac diuturna super facienda electione, et de multis personis, quarum ibi mentio facta est, duabus tandem nominatis, a quibost discessum eorum dies paucos in Urbe faciens, ubi a domino meo impetrare potui facultatem redeundi, ad fratres iter arripuimus. 2. Et transalpinantes comperimus instare diem, qua foret sacrandus homo in
Abbreviated transcription (Latin):
nim non obluusear. Penitentiã ⁊ cõu̾sionẽ urãm de qua iã angłis
osletatꝰ sum ⁊ condelectatꝰ : dignos facere fructꝰ opto iugit̃.⁊ oro
fiquent᷑. Et nc̃ maxime ipsos nr̃a ista gallicana eccła mecũ expec-¬
tat: credo ñ in tẽpestiuos. Int̾est ur̾ȩ parit̃ ⁊ meȩ famȩ. ut ñ ꝯfun¬
dar in nob̃. Sic gͦ clareat om̃ib ⁊elũ ap̃ uos u̾itatis iusticiȩꝙ fer¬

Expanded text:
m non obliviscar. Poenitentiam et conversionem vestram, de qua jam angelis collaetatus sum, et condelectatus, dignos facere fructus opto jugiter, et oro frequenter. Et nunc maxime ipsos nostra ista Gallicana Ecclesia mecum exspectat, credo non intempestivos. Interest vestrae pariter et meae famae, ut non confundar in vobis. Sic ergo clareat om
Abbreviated transcription (Latin):
ari. ⁊ a nemine omniũ in digeas corifortari: Deniq in quantum
grauaris: intantum lucraris.⁊ inquantum iuuaris: in tantin
tibi tua p̾mia minuis. Elige gͦ quos eligas: an qui grauando uun
an qui uiuando gͣuant. Hii tibi ꝓmeritores: illi fraudatores min¬
toꝵ existunt. Nam qui socii laboris. ꝓculdubio ⁊ mercedis partiue
erunt. Sciens gͦ te missum uiuare. ñ iuuari: illuis te agnosce ue¬
rium qui uenit ministrare ⁊ ñ ministrari. Plura tͥ ad tui console¬
nem scribere uolebam: s ñ fuit necessarium. Nam quid opꝰ ẽ. uͥlu
suꝑflius mortuam cartam implere. ubi uiua p̃sens loquitur: ui
reuixerit : ita ut iam consolationẽ scͥptoꝵ ñ requiras. cui in teri

Expanded text:
tiari, et a nemine omnium indigeas confortari? Denique in quantum tiari, et a nemine omnium indigeas confortari? Denique in quantum gravaris, in tantum lucraris; et in quantum juvaris, in tantum tua tibi praemia minuis. Elige ergo quos eligas, an qui gravando juvant, an qui juvando gravant. Hi tibi promeritores, illi fraudatores meritorum existunt. Nam qui socii laboris, procul dubio et mercedis participes erunt. Sciens ergo te missum juvare, non juvari, illius te agnosce vicarium qui venit ministrare, non ministrari. Plura tibi ad tui consolationem scribere volebam; sed non fuit necessarium. Nam quid opus est verbis superfluis mortuam chartam implere, ubi viva praesens loquitur? Viso  spiritus tuus revixerit, ita ut jam consolationem scriptorum non requiras, cui interim
Abbreviated transcription (Latin):
sitis sollicitum ampliꝰ sollicitare. ⁊ absentia filii saucia patͥs
iuscera grauiorib torquere dolorib : Onꝰ meũ tͥ partitus
sum ut filio. ut necessario : ut fi deli condiutori meo. Nus
quomͦ te oporteat pat̾nam portare sartinam. Si enĩ sic porti
ut me ñ alleues. s magis p̃mas: tu quidem os oneratꝰ. s ego ñs
exoneratꝰ. hoc aut̃ onꝰ animaꝵ ẽ: ⁊ in firmaꝵ. Nam quȩ sane su
portari ñ indigent. ao ꝑ hoc nec onus sunt. Quoscũꝙ gͥ de tu
ris eẽ abbatem. Consolando. exhortando. increpar ni do. agi
opus tuum. portas onus tuum. ⁊ portando sanas. qͦs sanandosi¬
tas. Siquis uͦ ita samis ẽ. ut magis uiuet te quam iuuetur
causaris te aliqͦꝵ qui tecum sunt magis grauari consortio. qua
frui solatio. oum solus omniũ omnib datiis sis solatium. tanqua
om̃ib samor. omnib fortior qui omnib sufficias ꝑ dei grãm sole¬

Expanded text:
satis sollicitum amplius sollicitare, et absentia filii saucia patris satis sollicitum amplius sollicitare, et absentia filii saucia patris viscera gravioribus torquere dololoribus? Onus meum tibi partitus sum ut filio, ut necessario, ut fideli coadjutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam portare sarcinam. Si enim sic portas ut me non aec verba : « Hoc autem onus animarum est et infirmarum; nam quae sanae sunt portari non indigent, ac per hoc nec onus sunt. Quoscunque igitur de tuis em, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus 378 tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est, ut magis juvet te quam juvetur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam frui solatio, cum solus omnium omnibus datus sis solatium, tanquam omnibus sanior, omnibus fortior, qui omnibus sufficias per Dei gratiam sola
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. piisq querimoniis. me quoꝗ excitas ad plangendũ.
lec enm te dolente possum ñ dolere. nec nisi molestꝰ. ⁊ anxius. tuaᷤᷤ
nolestias ⁊ anxietates audire. Uerum quia ħ ipsa mala que te
nuenisse causaris ⁊ ego p̃uideram.⁊ tͥ si recordaris p̾dixeram.
puto te lenuis p̾scita portare debere.⁊ mͥ uñ parcere potes. moles¬
tim ñ ẽẽ. Satis nãq ac plusquam satis crucior te carendo te ñ
iudetido. te dulcissimo mͥ solatio ñ fruendo : ita ut pene penite¬
t me quod te elongauerim ame. Et licet caritas hoc cõgeret.
quacũꝙ tam̃ necessitate quo te ñ uideam missum. plango te
tinquam amissum. Cum ergo suꝑ hoc ⁊̃ uelut quodã tuȩ pu¬
llanmitatis baculo me ꝑtellis. qui michi debueras ẽẽ baculꝰ
susfentationis: tͥsticiam suꝑ tͥsticiam in geris. ⁊ cruciatũ cruti¬
itib addis. Et si piũ ẽ nullas tuas angust̾ias dissimulare. tibi
tam̃ durum ẽ. sic affecto cunctas indicare. Quid enĩ necesse ẽ

Expanded text:
tuis, piisque querimoniis me quoque excitas ad plangendum. Nec enim te dolente possum dolere, nec nisi molestus et anxius tuas molestias et anxietates audire. Verum quia haec ipsa mala, quae te invenisse causaris, et ego praevideram, et tibi, si recordaris, praedixeram, puto te levius praescita portare debere, et mihi, unde parcere potes, molestum non esse. Satis namque et plusquam satis crucior te carendo, te non videndo, te, dulcissimo mihi solatio, non fruendo; ita ut pene poeniteat me quod te elongaverim a me. Et licet charitas hoc cogeret, quacumque tamen necessitate, quo te non videam, missum, plango te tanquam amissum. Cum ergo super hoc etiam velut quodam tuae pusillanimitatis baculo me percellis, qui mihi debueras esse baculus sustentationis; tristitiam super tristitiam ingeris et cruciatum cruciatibus addis: et si mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare. Quid enim necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
tinis ut auint. uł ipsis quoꝙ angłicis humeris formidabile u
deat᷑. Uerũtam̃ quia sic factum ẽ. ⁊ sic̃ multi dicunt a dño facti
ucite confoueri. quod ur̃is manib ꝯstat elaboratum. Si qua gͦ
ꝯsolatio in uob̃. si qua uirtus caritatis in dño. si qua miseratu
pietatis. si qua cõpassionis uiscera. assistite ⁊ collaborate illi inq¬

Expanded text:
antinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 antinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 videatur. Verumtamen quia sic factum est, et, sicut multi dicunt, a Domino facollicite confoveri, quod vestris manibus constat elaboratum. Si qua ergo consolatio in vobis, si qua virtus charitatis in Domino, si qua miseratio pietatis, si qua compassionis viscera, assistite et collaborate illi in
Abbreviated transcription (Latin):
magna solus. p̾sertĩ cũ audiam usq quaq ex ore multoꝵ. qm̃
iscͥpture plurimos recensentis. ex pͥuata seu ⁊̃ rusticana uitã
olim assumptos in uoluntate domini ad regend̾ popłm eiꝰ. Deni¬
ꝙ̃ nonne ut unũ ẽ plurib memorẽ. tali quodam mͦ elegit dd̾
seiruum suũ.⁊ suscepit eũ de gregibꝰ ouiũ. de pꝰ fȩtantes accep̃
cum. ita inquã ita ⁊ de nr̃o eugenio in bñplacito dñi potuit con-¬
ne ñ ea auctoritate qua oportuerit apłatꝰ sui officia exequat᷑. Qd
putatis gerere animi nc̃ hominẽ illũ. quide secreto int̾nȩ con¬
templationis. ⁊ amica solitudine cordis. tanquam in fans ẽ gremo
⁊ sinu matͥs subito ꝓtͣbatꝰ. totũ se ad medium uidet. ⁊ qͣi ouẽ ad uictini
ductũ. ad tam in sueta.⁊ in suauia: Nisi dñs supponat manũ suam
heu necesse ẽ obruatur.⁊ oppͥmat᷑ onere in sueto ⁊ nimio. quod ⁊ gio¬

Expanded text:
magna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex ore multorum, qumagna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex ore multorum, quet Scripturae plurimos recensentis ex privata seu etiam rusticana vita olim assumptos in voluntate Domini ad regendum populum ejus. Denique nonne ut unum e pluribus memorem tali quodam modo elegit David servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ? Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini potuit conque ne non ea auctoritate, qua oportuerit, sui apostolatus officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto internae contemplationis et amica solitudine cordis, tanquam infans e gremio et sinu matris subito perturbatus, tractum se ad medium videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio, quod et gig
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ut reciꝑet romã: ⁊̾ qui in una eccła ñ sustinuit uice dñatũ:
dñatum in om̃i ȩccła requirebat: Qͥd gͥ ratiõis seu ꝯsilii habuit
defuncto sũmo pontifice repente irruere in hominẽ rusticanũ
latenti uncere manꝰ. ⁊ excussa e manib securi ⁊ ascia. uł ligone.
inpalatium trahere. leuare incathedrã. induere purpura ⁊ bys¬
so accingere gladio. ad faciendã uindictã innatiõib. in crepa¬
tiones in ꝑopłis. ad alligandos reges eoꝵ incõpedib.⁊ .n.e.i.
mf ᷑ Sic ñ erat int̾ uos ĩapiens ⁊ exercitatus. cui potiꝰ ista conue¬
nirent: Ridiculũ ꝓfecto uidetur pannosum homuntionẽ assumi
ad p̾sidendum pͥncipib. ad imꝑandum ep̃is. ad regna ⁊ imꝑia
disponenda. Ridiculum an miraculum : Plane unũ hoꝵ. Non
nego.ñ diffido. posse fuisse hoc etiã opꝰ dei. qui facit mirabilia

Expanded text:
uit, ut reciperet Romam? Num qui in una Ecclesia non sustinuit vicedominatum, uit, ut reciperet Romam? Num qui in una Ecclesia non sustinuit vicedominatum, dominatum in omni Ecclesia requirebat? 2. Quid igitur rationis seu consilii habuit, defuncto summo Pontifice repente irruere in hominem rusticanum, latenti injicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpura et bysso, accingere gladio ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, e Sic non erat inter vos sapiens et exercitatus, cui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabilia