comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iungas erit ix¬
eic. id est piscis: in quo nomine mistice
intelligitur. xp̃c eo quod in huiꝰ mortali¬
tatis abilso uelud inaquarum ꝓfundita¬
te uiuus hoc est sine peccato ẽẽ potuerit
hec autem sibilla siue erithrea siuie ut
quidam magis credxnt. cymea: ita nicħ
habet intoto carmine suo cuius exigua
ista particula est: qd ad ueorum falsorũ
sine factorum cultum pertineat. quin ĩmo
numero deputanda uideatur qui pertinẽt
ad ciuitatemdĩ. Inserit etiam lactantius oꝑi
suo quedam de xp̃o uaticinia sibilla: quã¬
uis non exprunat cuius: s que ipse sigila¬
tim posuit: ergo arbitratus sum conuinc¬
tĩ eẽ. ponenda tanquam unum sit prolixũ.
que ille plura conmemorauit & breuia. Inma
autem deo alapas manib incestis: & inpura¬
to ore exspuent uenenatos sputos. dabit
uero ab uerbera simpliciter scm dorsum:
& colafos accipiens. tacebit. nequis agnos¬
cat quod uerbum est. uł unde uenit. ut in¬
feris loquatur & corona spinea coronetur:

Expanded text:
iungas, erit ἰχθύς, id est piscis, in quo nomine mystice intellegitur Christus, eo quod in huius mortalitatis abysso uelut in aquarum profunditate uiuus, hoc est sine peccato, esse potuerit. Hquidam magis credunt, Cumaea ita nihil habet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula est, quod ad deorum falsorum siue factorum cultum pertineat, quin immo numero deputanda uideatur, qui pertinent ad ciuitatem Dei. Inserit etiam Lactantius operi suo quaedam de Christo uaticinia Sibyllae, quamuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorauit et breuia. \'In autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum nuncupatione signant᷑. Greco qͥ pye
eloqͥo hiadas pluuia uocat᷑: ⁊ hiades. nom̃
a pluuiis accepert̾. qi orte. ꝓculdubioim¬
bres fert̾. Bene gͦ hiadum appellatione ex¬
pressi sunt: qͥ ad statum uniu̾salis ecclesiȩ.
qͣsi in cęli faciem deducti suꝑ arentẽ t̾ram
humani pectoris. scẽ p̾dicationis imbres
fudert̾. Cum enĩ dixisset. qͥ fec̃ arcturum
& oriones ⁊ hiades: ꝓtinꝰ addidit. ⁊ int̾iora
aust̾. Qͥd nanq hoc in loco austͥ nomi
tus qͥsq fu̾it ad amorem patͥe spĩtalis
ignescit: Int̾iora gͦ austͥ st̾ occulti il¬
liangłoꝵ ordines. & sacratissimi patͥe cȩle¬
stissinꝰ: qͦsimplet calor sp̃s scĩ Iluc qͥppe
scõꝵ animȩ &e nẽ corporib exutȩ. & post
corporibꝰ restitutȩ ꝑueniunt: &e quasi in

Expanded text:
dum nuncupatione signantur. Graeco quippe dum nuncupatione signantur. Graeco quippe eloquio Hyadas pluvia vocatur, et Hyades nomen a pluviis acceperunt, quia ortae procul dubio imbres ferunt. Bene ergo Hyadum appellatione expressi sunt, quia ad statum universalis Ecclesiae quasi in coeli faciem deducti, super arentem terram humani pectoris sanctae praedicationis imbres fuderunt. Cum enim dixisset: Qui fecit Arcturum et Oriona et Hyades, protinus addidit: et interiora Austri. Quid namque hoc in loco Austri nomitus quisque fuerit, ad amorem patriae spiritalis ignescit. Interiora ergo Austri sunt occulti illi angelorum ordines, et sacratissimi patriae coelestis sinus, quos implet calor Spiritus sancti. Illuc quippe sanctorum animae et nunc corporibus exutae et post corporibus restitutae perveniunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ponde tp̃ris hiemalis oriunt᷑. suoq
ortu tempestates excitant. ⁊ maria t̾rasq
nͥ mr̃es designant᷑: Quidum sc̃a ȩccłia
ad statum p̾dicationis erigit᷑: pondꝰ ꝑse¬
quentium molestiasq passuri. ad cęli fa¬
ciem qͣsi in hieme uenert. Bene aut̃ sub¬
didit ꝓtinꝰ hiades q̃ iuuenescente uerno
ad cęli faciem ꝓdeunt. ⁊ cum sol iam ca¬
loris sui uires exerit extendunt᷑: illiꝰ qͥppe
signi initiis inherent. qͦd sapientes scłi
taurum uocant. ex qͦ augeri sol incipit.
atq ad extendenda diei spacia feruentior
exurgit. Qͥd itaq post oriones hiadum
noĩe. nͥ doct̾ores sc̃ȩ eccł̃iȩ designant᷑. qui
subduct̾is martyrib. eoiam tempore ad
mundi noticiam uenert̃. qͦ fides clarius
elucet: ⁊ rep̾ssa ĩfidelitatis hieme alti ꝑcor¬
dafidelium soł ueritas calet: qui remota
tempestate ꝑsecutionis expletis longis noc
cum ei iã ꝑ eredulitatisuernum lucidior
annꝰ a pietͣ: hec immerito sc̃ĩ doctores hia¬

Expanded text:
ipso pondere temporis hiemalis oriuntur, suoque ortu tempestates excitant, et maria terrasque nisi martyres designantur? Quid, dum sancta Ecclesia ad statum praedicationis erigitur, pondus persequentium molestiasque passuri, ad coeli faciem quasi in hieme venerunt. didit, quae juvenescente verno, ad coeli faciem prodeunt, et cum jam sol caloris sui vires exerit, ostenduntur. Illius quippe signi initiis inhaerent, quod sapientes saeculi Taurum vocant; ex quo augeri sol incipit, et ad extendenda diei spatia, ferventior exsurgit. Quid itaque post Oriones Hyadum nomine, nisi doctores sanctae Ecclesiae designantur, qui subductis martyribus eo jam tempore ad mundi notitiam venerunt, quo et clarius elucet; et repulsa infidelitatis hieme, altius per corda fidelium sol veritatis calet. Qui remota tempestate persecutionis, expletis longis inficum ei jam credulitatis vernum lucidior annus aperitur. Nec immerito doctores sancti Hya
Abbreviated transcription (Latin):
co ce cinere incu bare: corpus sordib
obscurare: animum merorib deicere:
illa que peccant tͥsti tract̾atione muta¬
re. Letaniȩ autem g̾co nomine appel¬
lantur: que latine dicunt᷑ rogationes.
Int letanias uͦ ce exhomologesim hoc dif¬
fert: quod exhomologesis ꝓsola confes¬
sione peccatorum agit᷑. Letamȩ uͦ. que
indicunt᷑ ꝓpt̾ rogandum dm̃ ⁊ impet᷑nͣ¬
dam aliquam eiꝰ miscđ̃iam. S nc̃ iam
utrumq uocabulum subuna designa¬
tione habet᷑: nec distat uulgo utrum
letaniȩ. an exhomologesis dicantur.
Supplicationis nomen quodammꝰ nc̃
ex gentilitate detinet᷑. nam feriȩ aut le¬
gitamȩ erant apud eos aut indictȩ. In¬
dicte autem:. quia pauꝑtas antiqua
romanoꝵ ex collatione sacͥficabat aut
certe de bonis damnators. unde ⁊ supplicia
dicuntur supplicationes quȩ fiebant
de bonis passoꝵ supplicia. Daerȩ enim
res de rebus execrandoꝵ fiebant.¬

Expanded text:
co et cinere incurvare corpus, sordibus co et cinere incurvare corpus, sordibus obscurare, animum moeroribus dejicere, illa, quae peccant tristi tractatione mutare. Litaniae autem graeco nomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod exomologesis pro sola confessione peccatorum agitur: litaniae vero, quae indicuntur propter rogandum Dominum, et impetrandam aliquam ejus misericordiam. Sed nunc jam utrumque vocabulum sub una significatione habetur: nec distat vulgo, utrum litaniae an exomologesis dicantur. Supplicationis nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex collatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde et supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus exsecrandorum fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
olofernis corpꝰ eius truncum euolue¬
ret. Porroquia olofernis typum te¬
net diaboli. truncum corpꝰ eiꝰ osten¬
dit eum abscisa potentia potestatis
eius ipsuminimicum ex omni par¬
te infirmum & debilem ẽẽ: ut eofa¬
cilius bellatores xp̃i confidant iudi¬
cem nequissimum se uincere posse: qͦ
eum plenit̾ ediscunt fragilem &e suꝑ¬
abilem fore. Pectus uocatum quod

Expanded text:
Holofernis, corpus ejus truncum evolveHolofernis, corpus ejus truncum evolveret. Porro quia Holofernis typum tenet diaboli, truncum corpus ejus ostendit, id est, abscisa potestate ejus, ipsum inimicum ex omni parte infirmum et debilem esse, ut eo facilius bellatores Christi confidant, judicem nequissimum se vincere posse, quo eum pleniter ediscunt fragilem et superabilem fore. Pectus vocatum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
endo contingere: ut cadat ascensor eius
retro. Ascensor equi est: quisquis extollit᷑
in dignitatib mundi: qͥ retro cadere dr
re non infaciem. sic̃ saulus cecidisse memo¬
ratur. In facie enim cadere est.in hac uita
suasunumquemq culpas cognos cere:
easq pęnitendo deflere. Retrouero quo
non uidet᷑ cadere est: ex hac uita repente
decedere: & ad que supplicia ducatur ig¬
norare. Item de eqͦ in iob scͥptum est: t̾ram
ungła fodit. Solet in equi ungła labo¬
ris fortitudo cognos ci. Quid gͦ ꝑ unglã:
nͥ in p̃dicatore sc̃o uirtutum ꝑfectio de¬
monstratur: qui uidelicet t̾ram fodit
ungła:dum de corde audientum exem¬
plosuoꝵ oꝑum t̾renas cogitationes eicit.
Truncꝰ media pars corporis a collo ad in¬
guinem: de qͦ nigidius caput collo uehit̃.
Truncꝰ sustinetur coxis & genib cru¬
ribusq. Truncus qui sine capite et
manibus est. significat debilitatem
& mertiam cuiuslibet: unde de iu-¬
dith scriptum ẽ. cum caput abscidẽt

Expanded text:
endo contingere. Ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est quisquis extollitur in dignitatibus mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem, sicut Saulus cecidisse memoratur. In facie enim cadere, est in hac vita suas unumquemque culpas cognoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero quod non videtur cadere, est ex hac vita repentdecedere, ad quae supplicia ducatur ignorare. Item de equo in Job scriptum est: Terram ungula fodit . Solet in equi ungula laboris fortitudo cognosci. Quid ergo per ungulam, nisi in praedicatore sancto virtutum perfectio, demonstratur? Qui videlicet terram fodit ungula, dum de corde audientium exemplo suorum operum terrenas cogitationes ejicit. Truncus media pars corporis a collo ad inguinem. De quo Virgilius. Caput collo vehitur. Truncus sustinetur coxis et genibus cruribusque. Truncus, qui sine capite et manibus est, significat debilitatem et inertiam cujuslibet. Unde de Judith scriptum est , quod, cum caput abscideret
Abbreviated transcription (Latin):
in secreto calami. Pascere diaboli ẽ in
peccatis impiorum delectari: ut ẽ illuo
in iob. Huic montes herbas ferunt. Qd
ad hominem &e ad partes attinet eor¬
poris. ex parte iam suꝑius dictũ ẽ: ñc eta¬

Expanded text:
in secreto calami . Pascere diaboli, est in in secreto calami . Pascere diaboli, est in peccatis impiorum delectari, ut est illud in Job: Huic montes herbas ferunt. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis, ex parte jam superius dictum est. Nunc aeta
Abbreviated transcription (Latin):
tici: ut est illiro in iob. Ossa eiꝰ. fistula ae¬
ris. Cartilago eiꝰ. minꝰ potentes quam hi
qͥ ossanominant᷑. ut est illuo in iob. Car¬
tilago eiꝰ: sic̃ lammina ferrea. Alitꝰ dia¬
boli. inspiratio eiꝰ occulta. ꝑ quam corda
peccatoꝵ amore carnali ardere facit: ut
est illudin iob. Alitꝰ eiꝰ: prunas ardere
facit. facies diaboli. antixp̃i aduentꝰ.
uł aꝑta eius malicia: ut ẽ illud in iob.
faciem eiꝰ p̾cedit egestas. Carnes diaboli.
infirmi qͥq incorpore eiꝰ & minꝰ ualentes
peccare: ut est illud in iob. Membra car¬
nium eiꝰ coherentia sibi. Testicłi diaboli.
uł heretiei uel prauȩ cogitationes subtilit̃
uincłis peccatorum obligantes: ut est illud
in iob. Nerui testicłorum eius perplexi.
Cauda diaboli. antixp̃s uel consuetudo
peccandi: ut est illuo stringit caudam
suam quasi cȩdrum. Dormire diaboli¬
est. in corde reproborum requiescere.
ut est illuo in iob. Subumbra dormit:

Expanded text:
tici, ut est illud in Job: Ossa ejus, fistula aetici, ut est illud in Job: Ossa ejus, fistula aeris . Cartilago ejus minus potentes, quam hi, qui ossa nominantur: ut est illud in Job: Cartilago ejus sicut laminae ferreae . Halitus diaboli, inspiratio occulta, per quam corda peccatorum amore carnali ardere facit: ut est illud in Job: Halitus ejus prunas ardere facit . Facies diaboli, Antichristi adventus, vel aperta ejus malitia; ut est illud in Job: Faciem ejus praecedit egestas . Carnes diaboli, infirmi quique in corpore ejus, et minus valentes peccare: ut est illud in Job: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Testiculi diaboli, vel haeretici, vel pravae cogitationes subtiliter vinculis peccatores ligantes, ut est illud in Job: Nervi testiculorum ejus perplexi sunt . Cauda diaboli, Antichristus vel consuetudo peccandi, ut est illud: Stringit caudam suam quasi cedrum . Dormire diabolest in corde reproborum requiescere, ut est illud in Job: Sub umbra dormit
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum uͦ est. quod qͣndo membra
hominis &e humani actꝰ diabolo as¬
scribunt᷑. non scđm hystoriam s sedm
allegoriam accipienda st̃: quȩ in mul¬
tis locis scͥpturȩ sacrȩ huiꝰmodi syecies
inueniunt᷑. Nam caput omnium malo¬
rum diabolus est: unde legit᷑ in abacue.
ꝑcussisti eaput: de domo impii. Corpꝰ uͦ
diaboli. reꝓbi homines: unde de uehe¬
moth legit᷑ in librobeati iob. Corpus eiꝰ
sic̃ scuta fusilia. Ocłi eius ułdentes. he¬
retici siue p᷑ui omnes doctores: ut in p̾¬
dicto libro scͥptum est. Ocłi eius sic̃ pal¬
pebrȩ dilucħ: in circuitu dentium eius
formido. Nares diaboli: inspirationes il
Osdiaboli. locutiones eiꝰ quib corda ho¬
minũ occultis cogitationib alloquitur:
ut est illud in iob. De ore eiꝰ flamma ꝓce¬
dit. Lingua diaboli. sapientia scłi huius.
uł hereticoꝵ dogma: ut est illud in iob.
fune ligabis linguam eiꝰ. Ossa diaboli. po¬
tentes quiq & fortes in malicia. siue here¬

Expanded text:
ciendum vero est, quod quando membra hominis et humani actus diabolo ascribuntur, non secundum historiam, sed secundum allegoriam accipienda sunt: quia in multis locis Scripturae sacrae hujusmodi species inveniuntur. Nam caput omnium malorum diabolus est. Unde legitur in Habacuc: Percussisti caput de domo impii . Corpus vero diaboli reprobi homines. Unde de Vehemoth legitur in libro beati Job: Corpus ejus sicut scuta fusilia . Oculi ejus vel dentes haeretici sive pravi omnes doctores: ut in praedicto libro scriptum est: Oculi ejus sicut palpebrae: in circuitu dentium ejus formido . Nares diaboli, inspirationes illOs diaboli, locutiones ejus, quibus corda hominum occultis cogitationibus alloquitur: ut est illud in Job: De ore ejus flamma procedet . Lingua diaboli, sapientia saeculi hujus, vel haereticorum dogma: ut est illud in Job: Et fune ligabis linguam ejus . Ossa diaboli, potentes quique et fortes in malitia, sive haere
Abbreviated transcription (Latin):
edites aut̃ aiunt ꝓpt̾ ea pede cur-¬
rere:qr pedib curritur mortalita¬
tatis. Obhoc asuꝑiori parte currunt ad
inferiora. id ẽ: aboriente usq ad occi¬
dentem: qr mortales oruint᷑ et occidñt
Nudi currunt: qr et homini inscło nul¬
le riliquie sunt. Recto spacio curr̃t. qr
int̾ uitã et morte᷑ nichil distat. s. hec
gͥ ꝓpt̾ ea fingunt.: ut uanitates suas et
sacrilegra excusare conentrir. Equites
aũ significant eos qui alienis ammi¬
niculis aduiti. rem ꝑ agunt: pedites aũ
qui ꝓͥo labore certaminis cuirsum con¬
summant: unde de equitib ꝓpħa addo
te regentẽ iter uirtutum incedant.
ꝑquẽ orbem totum te euangelizando
ꝑferentes ꝑpetuȩ salutis mundo ui¬
tam predicent. De peditib aut̃ ita scͥp¬
tura dicit. ꝓedes scõꝵ suoꝵ seruabit: et
impu intenebris c̃ticescent: pedes scõꝵ¬
suoꝵ dñs seruabit. hoc ẽ. electoꝵ suoꝵ
oꝑa inurã iusticie dirigit: et impii in
tenebris conticescent. qr mittentur inte¬

Expanded text:
edites autem aiunt propterea pede currere: quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est, ab Oriente usque ad Occidentem: quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec igitur propterea fingunt, ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. Equites autem significant eos, qui alienis adminiculis adjuti rem peragunt. Pedites autem, qui proprio labore certaminis cursum consummant: unde de equitibus Propheta atiae, per quam, te regente, iter virtutum incedant, perque orbem totum te evangelizando ferentes perpetuae salutis mundo vitam praedicent. De peditibus autem item Scriptura dicit: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Pedes suorum servabit. » Hoc est, electorum suorum opera in via justitiae dirigit. « Et impii in tenebris conticescent. » Qui mittentur in te
Abbreviated transcription (Latin):
phin &e in manu habebat carbonẽ
ignis. quem forcipe acceꝑat de altari:
&e tetigit os meũ. ⁊ dixit. Ecce tetigi hoc
labia tua: ⁊ ait: ecce abstuli iniquitates
tuas: &e peccata tua circumpurgaui. Qd̃
ñc bnficio sc̃ẽ crucis efficit᷑: quando la¬
bia nr̃a dm̃ recordatione signamꝰ: nec
imm̾ito forsitan signũ crucis. desolato¬
rium dicimꝰ eẽ carbonem: qͣn fugat pec¬
cata credentium: cum tam̃ ꝑfidis uid eat᷑
extinctum. tem illudubi seͥptum ẽ: sic̃ acę¬
tum dentib ⁊ fumꝰ ocłis. itapiger his qui
miserant illum. Hic fumꝰ uanitatem expͥ¬
mit eoꝵ. qͥ cupiditatẽ istiꝰmundi magisse¬
quunt᷑ quam studium uerbi dei.

Expanded text:
phin, et in manu habebat carbonem phin, et in manu habebat carbonem ignis quem forcipe acceperat de altari, et tetigit os meum et dixit: Ecce tetigit hoe labia tua, et ait: Ecce abstuli iniquitates tuas, et peccata tua circumpurgavi . Quod nunc beneficio sanctae crucis efficitur, quando labia nostra Domini recordatione signamus. Nec immerito forsitan signum crucis desolatorium dicimus esse carbonem, quando fugat peccata credentium, cum tamen perfidis videatur exstinctum. Item illud ubi scriptum est: Sicut acetum dentibus, et fumus oculis, ita piger his qui miserunt illum . Hic fumus vanitatem exprimit eorum qui cupiditatem istius mundi magis sequuntur quam studium verbi Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
arbones aut̃ sig̾cant nigredinem
pecc̃oꝵ: unde est ilło. Carbones suc¬
censi st̃ ab eo. Carbones uͦ succensos pec¬
catores dic̃: qͥ uelut carbones mortuim
mundi istius cȩcitate tenebrant᷑. s it̾m
penitentia inflãmante reuiuis cunt:
ex mortuis prunis. uiui incipiunt ẽẽ
carbones. Similit̾ ⁊ illd qͦd in psalmo
legit᷑. Sagitte potentis acutȩ: cũ carbo¬
nib desolatoriis. Carbones aut̃ deso¬
latorios. ñnulli peccatores tet̾rimos. atq
malis actibus extinctos. intelligere uo¬
luerunt. Quoꝵ formido ⁊ recordatio.
nr̃a uitia desolare noscunt᷑. Dum me-¬
tuimus talia cõmittere. q̃ illos cogno¬
uimus ꝑtulisse. Potest autem ⁊ illud
intelligi. ut carbones desolatorios. ora¬
tiones accipiamꝰ caritatis igne succen¬
sas: q̃ nos a uituis ita mundant atq pu
rificant: ut qͦd in nob̃ diabolꝰ constrin¬
xerat. desolatum atq eu̾sum diuino
bnficio sentiat᷑: siue mag̾̃ ulud est qͦd
ysaias ait. Iuolauit ad me unꝰ de sera¬

Expanded text:
arbones autem significant nigredinem peccatorum. Unde est illud: Carbones succensi sunt ab eo . Carbones vero succensos, peccatores dicit, qui velut carbones mortui in mundi istius caecitate tenebrantur, sed iterum poenitentia inflammante reviviscunt, et ex mortuis prunis vivi incipiunt esse carbones. Similiter et illud, quod in Psalmo legitur: Sagittae potentis acutae cum carbona praestatur. Carbones autem desolatorios nonnulli peccatores teterrimos atque malis actibus exstinctos intelligere voluerunt, quorum formido et recordatio nostra vitia desolare noscuntur; dum metuimus talia committere, quae illos cognovimus pertulisse. Potest autem et illud intelligi, ut carbones desolatorios, orationes accipiamus charitatis igne succensas, quae nos vitiis ita mundant atque purificant, ut quod in nobis diabolus constrinxerat, desolatum atque eversum divino beneficio sentiatur. Sive magis illud est, quod Isaias ait: Et volavit ad me unus de sera
Abbreviated transcription (Latin):
et foraminib sit aptus: quasi scalphorꝰ.
cuiꝰ diminutiuũ ẽ scalpellus. Te rebͣ uo¬
cata auerme ligni quinuncupat᷑ tereb᷑.
quẽ greci teredone m uocant: hinc dicta
terebra. qđ ut u̾mis terendo forat q̃si
tere fora: uł qirasi transforans. Edi¬
ficare ẽ. bona oꝑa facere. uł recte doce:

Expanded text:
et foraminibus sit aptus, quasi scalforus, et foraminibus sit aptus, quasi scalforus, cujus diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci teredona vocant. Hinc dicta terebra: quod, ut vermis, terendo perforat, quasi terefora, vel quasi transforans. Aedificare est bona opera facere, vel recte docere,
Abbreviated transcription (Latin):
gum quoq et medularum: et discretor co¬
gitationum. Et ieremias ꝓpħa uerbum
dni securi comꝑat cedenti petram. Siue
securis sententiã iuidicis altissimi signifi¬
cat. que radices arboꝵ id ẽ. ad finẽ regni
popłi uidaici posita ẽ. ut eos qui in xp̃m
credere noluerint. de terra uiuentium
abscidat. Ascia abastulis dicta quas alig¬
no exunit: cuiꝰ diminutuiũ inẽ. abscio¬
la ẽ. aũ manubno breui: ex aduersa par-¬
te referens uł simplicem malleũ aut ca-¬
uatũ: uł bicorne rastrum. De securi aũ
Iascia et bipenni. inpsalmo scͥptũ ẽ: uͥ de¬
structione templi dñi cõmemoratur: se¬
curib exciderunt ianuas eius mnid ipsũ:
bipenm et ascia de iecer̃t eam. Insecuri
tribulationẽ huiꝰ scłi demonstrat: inas¬
cia prauoꝵ ꝑsecutionẽ: qua scõs usq
adint̾nitionẽ ꝑsecuntur. Inbipenni gemi¬
nam asflictionem. qua electos dõs dĩ pra¬
ui homines uerbis et factis affligunt
de signat. Scalprus dictus qđ scalturis

Expanded text:
gum quoque et medullarum, et discretor cogitationum . Et Jeremias propheta verbum Domini securi comparat caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est, ut eos qui in Christum credere noluerunt, de terra viventiuabscidat. Ascia ab hastulis dicta, quas a ligno eximit, cujus diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi et adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum vel bicorne rastrum. De securi autem, ascia et bipenne in Psalterio scriptum est, ubi destructio templi Domini commemoratur: securibus exciderunt januas ejus in idipsum, bipenni et ascia dejecerunt eam . In securi tribulationem hujus saeculi demonstrat: in ascia, pravorum persecutionem, qua sanctos usque ad interitionem persequuntur. In bipenne geminam afflictionem, qua electos Dei pravi homines verbis et factis affligunt, designat. Scalprus dictus, quod scalpturis
Abbreviated transcription (Latin):
malachiam drͣ ipsi edificabunt: et ego
destruam. Destruere ẽ. mala oꝑa ex̾cere
uł male docere. Ut in salomone. Unꝰ
edificans: et unus destruens et inbonã
cdare ẽ.auiciis ex purgare. ut ẽ. illud
euangłii: tetig̃ eum dicens. Uolo. mun¬
uare: et confestim. mundata ẽ. lepra eiꝰ:

Expanded text:
Malachiam dicitur: Ipsi a dificabunt, et ego destruam . Destruere est mala opera exercere, vel male docere, ut in Salomone: Unus aedificans, et unus destruens . Et in bonadare est a vitiis expurgare, ut est illud Evangelii: Tetigit eum, dicens: Volo, mundare; et confest
Abbreviated transcription (Latin):
sectris ad radiceᷤ arboꝵ posita ẽ. Arbor huiꝰ
mundi est uniuers um
genus humanũ: securis uero ẽ. redemp¬
tor nr̃. qui uelut ex manubrio et ferro
constat: tenetq ex humanitate: ẜ inci¬
dit exdiumitate: qͥa uidelicet securis
iam ad raditem arboris istius posita ẽ.
q̃ si ꝑpatientiã expectat. uidet᷑ tam̃ qͥo
factura e pot̾ et securis nomine p̃dicatio

Expanded text:
securis ad radices arborum posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro constat, teneturque ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Potest et securis nomine praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. potest referri et ad hereseos prin
cipes qui simulacͣ doginatum suoꝵ atꝙ
mendatii artifici corde componunt: et ue¬
nerant᷑ ea que ase sciunt. eẽ. simulata: nec
sufficit eis error ꝓͥꝰ. nisi simplices quosq ebr
adulatione deceꝑint. Q questũ eẽ. putatł̃
pietatẽ et deuorant domos iuduar. abu
tentesq uulgi imꝑitia. ita aite diale¬
tica quasi ascia terebro. et lima. et rũci¬
na formant dm̃ suum. et cudunt ial¬
leo atq maurant sermonis rethorici ue¬
nustate. quoꝵ ds̃ uenter ẽ. et gła incon¬
fusione eoꝵ. Securis uocat᷑ qͣsi fucuris. qͦd
exina enĩ parte accuta est: ex altera fos¬
soria hec ap̃ ueteres penna uocabatur.
utramq aut̃ habens aciembipenniꝰ. Nãbi¬
pennis dr. qͦd ex ut᷑q parte hãt acutã aciẽ.
qͣsi duaᷤ pennaᷤᷤ Pennũ aũ antiqͥ acutũ dicebãt.¬

Expanded text:
dictum est, potest referri et ad haereseos prindictum est, potest referri et ad haereseos principes, qui simulacra dogmatum suorum atque mendacii, artifici corde componunt, et venerantur ea quae a se sciunt esse simulata. Nec sufficit eis error proprius, nisi simplices quosque eorum adoratione deceperint. Qui quaestum putant esse pietatem, et devorant dtentesque vulgi imperitia, ita arte dialectica, quasi ascia, terebro et lima et runcina, formant dogma suum, et cudunt malleo atque inaurant sermonis rhetorici venustate, quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum . Securis vocatur eo quod ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utramque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur, quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pennas: pennum autem antiqui acutu
Abbreviated transcription (Latin):
et sequi ẽ. Serra aut̃ nom̃ de sono fac¬
tum ẽ: idẽ. a stri dore: hec ꝑsecutio¬
nem inxp̃ianos factam abinfidelib sig¬
nificare potest: unde in apło legimus.
lapidati sunt secti sunt. inoccisione gla¬
dii mortui sunt: et misaiam ꝓpħam
Lignea serra seccatũ scͥptura narrat.
Cirtiniis clictꝰ. qđ uergendo efficiat cir¬
cłm: cuiꝰ modꝰ dupplicata li nea dupli¬
fit: que simplexlatitudinẽ exten¬
sa fuerat. punctus aũ inmedio circini.
centrum agrecis dr᷑. incuiꝰ medium cuncta
conuergunt. de circino aut̃ et ceteris
instrumentis artificiis inisaia. ubi de
plaste idoli mentio fit: ita scͥptum est:
faber ferraruus lima oꝑatus ẽ: inprii¬
nis et inmalleis formauit illud. et oꝑa¬
tꝰ ẽ. inbrachio fortitudinis suȩ. Artifex
lignarius extendit normamꝰ. formauit
illud in runcina: fecit illud mangłari:
et incircino tornauit illud: et fecit ima¬
ginẽ uiri. quasi spetiosum hominẽ habi¬
tantem indomo. Quicquid aut̃ de idolis

Expanded text:
et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est, a stridore. Haec persecutionem in Christianos factam ab infidelibus significare potest: unde et in Apostolo legimus: Lapidati sunt, secti sunt, in occisione gladii mortui sunt . Et Isaiam prophetam lignea serra serratum Scriptura narrat. Circinus dictus, quod vergendo efficiat circulum, cujus modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur, in cujus medium cuncta convergunt. De circino autem et caeteris instrumentis artificosis in Isaia, ubi de plaste idoli mentio fit, ita scriptum est: Faber ferrarius lima operatus est in prunis, et in malleis formavit illud, et operatus est in brachio fortitudinis suae. Artifex lignarius extendit normam, formavit illud in runcina: fecit illud in angulari, et in circino tornavit illud, et fecit imaginem viri, quasi speciosum hominem habitantem in domo . Quidquid autem de idolis
Abbreviated transcription (Latin):
ux post creationem cȩli & t̾rȩ creatoꝵ.
pͥmum formata est ad manifestanda ⁊ de¬
claranda oꝑad̃. Lux ipsa substantia est
lum̃ a luce manat. id est candor lucis s
hoc confundunt auctores. Lucisgͦ noĩe
dui̾sȩ sig̾cationes expͥmunt᷑. Aliqn enim
ipsum dm̃. id est totam ipsã scãm tͥnita¬
tem. simul ostendit: aliq̃n filium d̃i ali

Expanded text:
ux post creationem coeli et terrae a Creatore primum formata est ad manifestanda et declaranda opera Dei. Lux ipsa substantia est: lumen a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. Lucis ergo nomine diversae significationes exprimuntur. Aliquando enim ipsum Deum, id est, totam simul sanctam Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
moda. qͣm p̃dicationem u̾itatis: ut ido
qͥsq u̾itatem ñ p̾dicet. dum timet ne
aliqͥd in reb corporalib ⁊ tp̃ralib mo¬
peluc̾nam accendit. qͥ testam humane
nat᷑e flamma sue diuinitatis impleuit:
qͣm ꝓfect̃o lucernam nec credentibus
abscondere. nec modio supponere hoc
est sub m̃sa legis include. uel int᷑ uniꝰ
iudee gentis tminos uoluit cohibe.¬
Candelabrum eccłiam diẽ. cui lucer¬
nam suꝑposuit: qͥa nr̃is in frontibus
fidem sue mearnationis affixit: ut qͥ
eccłiam fidelit̾ ingredi uolu̾int. lum̃
u̾itatis palam queant intueri. Nam¬
⁊ sc̃a eccłia luminis uocabulo designa¬
tur:ut ẽ ilłd. Amictus lumine sic̃ uesti¬
mento. Lum̃ enimeceliam sig̾rat. de
qua scͥptum ẽ. Que ẽ ista qͥ ascendit de¬
albata: Dealbata enim intelligit᷑ illu¬
minata: que recte uelut uestis adu̾¬
titur dñi saluatoris. ñ hñs maculam
aut rugam. Ipsa ẽ enĩ candida. hoc ẽ dealba-¬

Expanded text:
moda quam praedicationem veritatis, ut ideo moda quam praedicationem veritatis, ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus mope lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibeCandelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. et sancta Ecclesia luminis vocabulo designatur, ut est illud: Amictus lumine sicut vestimento . Lumen enim Ecclesiam significat, de qua scriptum est: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Dealbata enim intelligitur illuminata. Quae recte velut vestis advertitur Domini Salvatoris, non habens maculam aut rugam. Ipsa est enim candida, hoc est, dealba
Abbreviated transcription (Latin):
debet intelligi qͦd ꝑ scͥpturas sc̃as ꝓpħaꝵ
ore seminatum est. Quod bñ appella¬
uit u̾bum luc̾nam quȩ humanis usibꝰ
data est. ad debellandam noctis ꝓfun¬
dissimȩ cecitatem: sic̃ petrus apłs dic̃.
Habemꝰ certiorem ꝓpħicum sermonem:
cuibnfacitis intendentes uelut luc̾nȩ
lucenti in obscuroloco. Item lum̃ illu¬
minatio fidei ẽ. uł donum sp̃s scr̾ut in
psalmo. Signatum ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ
tui dñe. Itemlux ⁊ tenebrȩ. electi ⁊ reꝓ¬
bi: ut in iob. Nunqͥd nosti qͥs locus sit
lucis ⁊ tenebrarũ. ut ducas unum ad t̾
minos suos. Item lux ⁊ tenebrȩ. iusticia
&e iniqͥtas ut in apło. Qui diligit prox¬
imum suum. in lumine est: qͥ aut̃ odit.
inteneb̾s ambulat. Itẽ p̾dicationem
eugłii luc̃na sig̾cat. Unde saluator ait.
Nemo accendit lucnam.⁊ ponit eã sub
modios suꝑ candelabrumut luceat
sub modio suꝑiora facere corporis com¬

Expanded text:
debet intelligi, quod per Scripturas sacras prophetarum debet intelligi, quod per Scripturas sacras prophetarum ore seminatum est. Quod verbum bene appellavit lucernam, quae humanis usibus data est ad depellendam noctis profundissimae caecitatem, sicut Petrus apostolus dicit: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco . Item lumen illuminatio fidei est, vel donum Spiritus sancti, ut in Psalmo: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Item lux et tenebrae electi et reprobi, ut in Job: Nunquid nosti, quis locus sit lucis et tenebrarum, ducas unum quodque ad terminos suos . Item lux et tenebrae, justitia et iniquitas, ut in Apostolo: Qui diligit proximum suum, in lumine est: qui autem odit, in tenebris ambulat . Item praedicationem Evangelii lucerna significat. Unde Salvator ait: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat sub modio, est superiora facere corporis com
Abbreviated transcription (Latin):
unda dicta. eo qđ ex eo fundãtur
lapides: idẽ. emittantu. Balista
dicta bali enĩ grece: emittere  t̾orquet᷑
enĩ uerb̃e neruoꝵ: et magna ui iacit
aut hastas aut saxa: inde fundibalꝰ.
quasi fundens et emittens dr̃. Contra
balistã. testudo ualet: series enĩ fit ar¬
moꝵ. umbonib int̾ se colligatis: fun
de et inzacharia: subicient in lapidib
funde. De funda aũ in libro regum ita
scͥptum legimꝰ: elegit sibi dauid quinq
limpidissimos lapideᷤᷤ torrente: et misit
eos inperam pastoralem. quã habebat
bolum funda predicationis suꝑasse: atq
ꝓͥo gladio hoc ẽ nequitia. ipsuis dam¬
pnasse atq intemisse:¬

Expanded text:
unda dicta, eo quod ex ea fundantur lapides, id est emittantur. Balista dicta: ballein enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magna vi jacit aut hastas aut saxa: inde et fundibalus, quasi fundens et emittens, dicitur. Contra ballistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se colligatis. Funddae . Et in Zacharia: Subjicient in lapidibus fundae . De funda autem in libro Regum ita scriptum legimus: Elegit David sibi quinque limpidissimos lapides de torrente, et misit eos in peram pastoralem, quam habebat bolum funda praedicationis superasse, atque proprio gladio, hoc est, nequitia ipsius, damnasse atque interemisse
Abbreviated transcription (Latin):
culus in mascłm insurgit. & obliui¬
scitur sexum libido p̃ceps. Adeo au¬
tem fraudulenta. ut alt̾ioua diripi¬
ens foueat: s fraus fructum non h̃t.
Deniq cum pulli ꝓpͥȩ uocem genitͥ¬
cis audierint. nat᷑ali qͦdam instincꝰ¬
tu hanc qͤ fouȩt relinquunt: ⁊ ad
eandem q genuit reu̾tunt᷑. ꝑdix gͦ¬

Expanded text:
culus in masculum insurgit, et obliviculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido ptem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat; sed fraus fructum non habet: denique dum pulli propriae vocem genetricis audierint, naturali quodam instinctu hanc quae fovit relinquunt, et ad eandem quae genuit revertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nitendiȩ lamentum: unde legitur
in leuitico. Si aut̃ ñ ualu̾it manꝰ eiꝰ
offerre pecꝰ: offerat uł duas turtureᷤ
uł duos pullos columbarum.Tur¬
tur auis casta ex morib appellatur.
qͦd comes sit castitatis. Nam dr qͦd
amisso corporali consortio solitaria
incedat: nec carnalem copulã ultͣ
requirat. Turtur enim typum de
um: similit̾ &e columba sp̃msc̃m aut
eccłiam sig̾cat: de qͣ scͥptum ẽ. Una
ẽ columbamea: una dilecta mea.
Iitem. Pennȩ inquit columbȩ dear¬
gentatȩ: qͥa innocentiam ht̃ colũba.
&e diuinis eloqͥis argenteo colore re¬
splendet. Item in aliam partem co-¬
lumba ponit᷑. ut ẽ illud oseȩ. Eftraĩ
columba sine sensu non habens cor.
designat: ut est illud in canticis canti¬
corum. Uox turturis in t̾ra nr̃a audi
Tẽ uͦ turtur sp̃s sc̃s intelligit᷑. cum
scͥpturȩ altis atq obscuris misteriis
eleuant᷑. ꝑdix de uoce nomen habet.
auis dolosa atq immunda: nã mas¬

Expanded text:
nitentiae lamentum. Unde legitur nitentiae lamentum. Unde legitur in Levitico: Si autem non valuerit manus ejus offerre pecus, offerat vel duos turtures vel duos pullos columbarum . Palumbes avis casta ex moribus appellatur, quod comes sit castitatis. Nam dicitur quod, amisso corporali consortio, solitaria incedat, nec carnalem copulam ultra requirat. Turtur enim typum tenum. Similiter et columba Spiritum sanctum aut Ecclesiam significat, de qua scriptum est: Una est columba mea, una dilecta mea . Et iterum, Pennae, inquit, columbae deargentatae : quia innocentiam habet columba, et divinis eloquiis argenteo candore resplendet. Item in aliam partem columba ponitur, ut est illud Osee: Ephraim columba sine sensu, non habens cor . designat, ut est illud in Canticis canticorum: Vox turturis in terra nostra auditatunc vero turtur Spiritus sanctus intelligitur, cum Scripturae altis atque obscuris mysteriis, elevantur. Perdix de voce nomen habet, avis dolosa atque immunda. Nam mas
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrȩ tuȩ genȩ sic̃ turturis. Im
psalmo. eurt᷑ nidum ubi reponat¬
pullossuos. Columbe dict̾ȩ quod earũ
colla ad singłas conu̾sationes colores
mutent. aues mansuete. & in hoĩum
multitudine conu̾santes. ac sine
felle. qͣs antiqͥ uenerias nuncupant.
eo qͦd indos frequentent.⁊ oscło a¬
morem concipiant. Columba. ds
iniheremia. A facie gladii colum¬
bȩ unusqͥsq ad popłm suum conu̾¬
tetur. ⁊ singłi ad t̾ram suam fugi¬
ent. Columba. sp̃s scs in euangelio.
Iuidit sp̃m dei descendentẽ sic̃ co¬
lumbam suꝑ illum. Columba. ec-¬
clesia ꝓpt̾ simplicitatẽ cordis. in
canticis canticoꝵ. Columba specio¬
sa. auro geminisq p̃cincta. Colum¬
be. apłi. in ysaia. Iui sunt isti qui
ut nubes uolant.⁊quasi columbȩ
ad fenestras suas:Columba. iudei.
in sophonia.Ue ꝓuocatͥx columba.
ñ audiuit uocem. Columba enim
simplicitatẽ mentis sig̾cat. Duo pul¬
li columbarũ expͥmunt duplex pe¬

Expanded text:
pulchrae sunt genae tuae sicut turturis! Et in pulchrae sunt genae tuae sicut turturis! Et in Psalmo: Turtur nidum, ubi reponatpullos suos . Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent, aves mansuetae, et hominum multitudine conversantes, ac sine felle: quas antiqui venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiunt. Colomba Deus. In Jeremia: A facie gladii columbae unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient . Columba Spiritus sanctus. In Evangelio: Et vidit Spiritum Dei descendentem, sicut columbam, super illum . Columba Ecclesia propter simplicitatem cordis. In Canticis canticorum: Columba speciosa, auro gemmisque percincta . Columbae apostoli. In Isaia: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? Columba Judaei. In Sophonia: Vae, provocatrix columba, non audivit vocem . Columba enim simplicitatem mentis significat. Duo pulli columbarum exprimunt duplex poe
Abbreviated transcription (Latin):
libidini earnis semꝑintentꝰ: quodin
leuitico demonstrat᷑. fuliea mansu¬
eta auis ⁊ nigra ẽ. aneti quidem par¬
uior. s corporis positione consimił
que instagnis delectabilit̾ cõmorat᷑
Est autem stagnensis. habens nidum
in medio aquȩ uł in petͥsqͣs aque cir¬
cundant. maritimoq semꝑ delec¬
tatur. ꝓfundo: que dum tempesta¬
tem ꝑsenserit. fugiens. in uado ludit.
Hec adbaptitandos bn refert̾. qͥ in
sacratissim fontis gr̃a ꝑseuerant.
unde scͥptum ẽ fulicȩ domꝰ dux ẽ
eorum: dum eos ad celoꝵ regna ꝑ¬
ducit. Turtur de uoce uocatur. auiˢ
pudica. & semꝑ in montium iugis ⁊
in desertis solitudinib commoranᷤ
tecta enim hominũ ⁊ conu̾sationẽ
fugit. ⁊ cõmorat᷑ in siluis. Cuius
econtrario columba hospicia hu¬
mana diligit: domoꝵ blanda sẽꝑ
habitatrix. Turtur corpꝰ xp̃i sig̾cat
quod eccłia est. ꝓpt̾ gentium ua¬
rietatem: de quo scriptum ẽ. Qͣ

Expanded text:
libidini carnis semper intentus: quod in libidini carnis semper intentus: quod in Levitico demonstratur. Fulica mansueta avis et nigra est, anati quidem parvior, sed corporis compositione consimilis, quae in stagnis delectabiliter commoratur. Est autem avis stagnensis, habens nidum in medio aquae, vel in petris, quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo, quae dum tempestatem persenserit, fugiens in vado ludit. Haec ad baptizandos bene refertur, qui in sacratissimi fontis gratia perseverant. Unde scest, dum eos ad coelorum regna perducit. Turtur de voce vocatur, avis pudica, et semper in montium jugis et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim hominum et conversationem fugit et commoratur in silvis. Cujus e contrario columba hospitia humana diligit, domorum blanda semper habitatrix. Turtur corpus Christi significat, quod Ecclesia est, propter gentium varietatem, de quo scriptum est: Quam
Abbreviated transcription (Latin):
tius. Gallina sig̾cat sapientiam. siue
scãm eccłiam. seu animam iustam:
ut ẽ illud dñicum testimoniũ ad irłm
Quotiens uolui cong̾gare filios tuos.
quemadmodũ gallina cõgregat pul¬
los suoᷤ sub alas suas⁊ noluisti. Anas
ab assiduitate natandi aptum nom̃
accepit: ex qͦ gn̾e quedam g̾manȩ di¬
cuntur. qͦł plus cȩ̨t̾is nutriant. An¬
seris nom̃ ana dedit ꝑdiriuationem.
uel ad similitudinem. uł qͦd &e ipsã
natandi frequentiam hãt. Iste uigi¬
las noctis assiduitate clangoris testat᷑
Nullum aut̃ animal ita odorem ho¬
minissentit ut anser: unde &e clango.¬
re eiꝰ galloꝵ ascensꝰ in capitolio dep̃¬
hensus ẽ. Hec ꝓuidos homines ⁊ erga
custodiam suam b̃n uigilantes signifi¬
care potest. Mergi ab assiduitate m̃¬
gendi nom̃ hñt. N i sepe demisso in¬
tibus colligunt: & p̃uidentes equoriᷤ
tempestatem. cũ clamore ad litora
tendunt. Merguᷤ. homo luxuriosus

Expanded text:
ceus . Gallina significat sapientiam, sive ceus . Gallina significat sapientiam, sive sanctam Ecclesiam, seu animal justum, ut est illud Dominicum testimonium ad Hierusalem: Quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti . Anser ab assiduitate natandi aptum nomen sumpsit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quo plus caeteris nutriant. Anseris nomen anes dedit per derivationem, vel ad similitudinem, vel quod et ipsam natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser. Unde et clangore ejus gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. Haec providos homines et erga custodiam suam bene vigilantes significare potest. Mergus ab assiduitate mergendi nomen hoc est: quia saepe dimisso catibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad littora tendunt. Mergus homo luxuriosus,
Abbreviated transcription (Latin):
De qͦ quidam sic ait. Miraris qͦtiens
geminantes explicat alas. si potes hẽ
seuo tͣdere dure coco. Pauo quidem qi
salomoni a longinqͥs regionib duc¬
tus est. & diu̾sos colores inpennis ht̃.
significat popłm gentilem de longin¬
quis partib t̾re ad xp̃m uenientem.
qui etiam eiꝰ gr̃a multarum uͥtutum
ornatu resplendet. Gauꝰ a castratione
uocatꝰ. int̾cet̾as enim aues huic solo te¬
sticuli adimunt᷑. Uet̾es enim abscisos.
gallos uocabant. sic̃ autem a leone
leena. & a dracone dracena:ita ⁊a
gallo gallina. Gallus uirum sc̃m.
aut doctorem euangłicum significat.
qͥ sub caligine istiꝰ mundi positꝰ. futu¬
ram lucẽ uite ȩt̾nȩ p̾nunciat. De qͦ ꝑ
salomonem dr. Gallus accinctꝰ. nec ẽ
rex qͥ resistat ei. Iin iob. qͥs dedit inquit
gallo intelligentiã. Itẽ in aliam partẽ
gallus ponit᷑. ut ẽ utd ysaiȩ. Asporta¬
rite faciam. siẽ asportat᷑ gallus gallina¬

Expanded text:
De quo quidam sic ait Miraris quoties De quo quidam sic ait Miraris quoties gemmantes explicat alas, Et potes hunc saevo tradere, dura, coquo. Cavo quidem, qui Salomoni a longinquis regionibus ductus est, et diversos colores in pennis habet, significat populum gentilem de longinquis partibus terrae ad Christum venientem, qui etiam ejus gratia multarum virtutum ornatu resplendet. Gallus a castratione vocatus. Inter caeteras enim aves huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena, a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Gallus virum sanctum aut doctorem evangelicum significat, qui sub caligine istius mundi positus futuram lucem vitae aeternae pronuntiat. De quo per Salomonem dicitur: Gallus accinctus, nec est rex, qui resistat ei . Et in Job: Quis dedit, inquit, gallo intelligentiam? Item in aliam partem gallus ponitur, ut est illud Isaiae: Asportari te faciam, sicut asportatur gallus gallina
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoce eos nuncupari. Est enim loqua¬
cissimum genꝰ ⁊ uocib importunũ: qͦd
uł phylosophoꝵ uanam loquacitatem.
uł heregcoꝵ u̾bositatẽ noxiã sig̾care
potest. Picȩ quas i poetice: qͦd u̾ba m
discrimine uocis expͥmant. ut homo.
ꝑramos enĩ arborum pendulȩ impor-¬
tuna garrulitate sonantes: ce si linguaᷤᷤ
insermone nequeunt explieare. sonũ
saluto. sime ñ uideas. ẽẽ negab̾ auẽ. Ncꝰ
a pico filio sat̾ni nom̃ sumpsit: eo quod
ea in auspiciis utebat᷑. Nam ferunt hãc
auem qͥdam hab̃e diuinum illo indi¬
cio. qͦd in qͣc̾q arbore nidiscau̾it. cla¬
uus uł qͥcqͥd aliud fixum diu herere
ñ potest. qͥnstatim excidat. uͥ ea insede¬
rit. S de hoc sentiat qͥsq qͦd uelit: nã
sonꝰ uocis eiꝰ loquacitatem hereticors
potest sig̾care. uł phylosophoꝵ sic̃ suꝑ¬
ius de gracło diximꝰ. Pauo nom̃ de so¬
nouocis ht̃: cuiꝰ carotã dura ẽ. ut pu¬
tredinem uix sentiat. nec facile coqͥt᷑.

Expanded text:
ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus, et vocibus importunum, quod vel philosophorum vanam loquacitatem, vel haereticorum verbositatem noxiam significare potest. Picae, quasi poetice, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes. Et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum saluto, Si me non videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam fertur hanc avem quoddam habere divinum illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, clavum vel quidquid aliud fixum diu haerere non potest, quin statim excidat, ubi ea insederit. Sed de hoc sentiat quisque quod velit. Nam sonus vocis ejus loquacitatem haereticorum potest significare, vel philosophorum: sicut superius de graculo diximus. Pavo nomen de sono vocis habet. Cujus caro tam dura est, ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
plene ñ p̾beat: prius quam in eis ꝑ
penuarum nigredinem similittidi¬
nem ꝓpͥi coloris agnoscat. Postquam
uͦ eos tetͦs plumis aspexerit: in toto ag¬
nitos abundantiꝰ pascit: hic pͥor in
cadau̾ib ocłm petit. Coruus nigre¬
dinem peccatoꝵ uł demonum sig̃cat.
ut ẽ illud in iob. Qͥs p̾parat coruo

Expanded text:
plene non praebeat, priusquam in eis per plene non praebeat, priusquam in eis per pennarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat. Postquam vero eos tetros plumis aspexerit in toto, agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. Corvus nigredinem peccatorum vel daemonum significat, ut est illud in
Abbreviated transcription (Latin):
uocis ploratum magis qm melodiã
sonat: & ꝓ cantu gemitꝰ edere solet sic̃
ae columba. Unde ezechias in oratiõe
sua aic. Siẽ pullus hirundinis sic cla¬
mabo. meditabor ut columba. Lacri¬
mis gͦ suis penitens pascit᷑. ⁊ ad suꝑna
cor eleuans. cȩlestis cibi pabulũ sib
querit. Unde ce ꝓpħaait. fuert̾ mͥ
lacrimȩ meȩ panes die ac nocte. dũ
Iitem. Sic̃ cinerem inqͥens mands¬
cabam panemmeum & potũ eum
fletu temꝑabam. a facie irȩ tuȩ & indig¬
nationis tue. qͥa eleuans elisisti me uy
pupam gci appellant. eo qͦd stercora
humana considat. & fȩtenti pascat᷑
fimo: auisspurcissima cristis ex tan¬
tibus galeata semꝑ insepulcͥs oe hu¬
manostcore cõmorans. Hec auis sce¬
leratos &e peccatores homines sig̾cat.
qui sordib peccõꝵ immorari assidue
delectant᷑. Coruus siue corax nomen
a sono gutturis ht: qͦd uoce crocitet.
tert᷑ hec auis. qͦd editis pullis escam

Expanded text:
vocis ploratum magis quam melodiam vocis ploratum magis quam melodiam sonat, et pro cantu gemitus edere solet, sicut et columba. Unde Ezechias in oratione sua ait: Sicut pullus hirundinis, sic clamabo: meditabor ut columba . Lacrymis ergo suis poenitens pascitur, et ad superna cor elevans coelestis cibi pabulum sibi quaerit. Unde et Propheta ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum Et iterum, Sicut cinerem, inquiens, manducabam panem meum: et potum cum fletu temperabam a facie irae et indignationis tuae; quia elevans elisisti me . Upupam Graeci appellant, eo quod stercora humana considerat, et fetenti pascatur fumo, avis spurcissima, cristis exstantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans. Haec avis sceleratos et peccatores homines significat, qui sordibus peccatorum immorari assidue delectantur. Corvus sive corax nomen a sono gutturis habet, quod voce crocitet. Fertur haec avis, quod editis pullis escam