comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potentis uoluntas semꝑ in uicta est. quaemala. eẽ
nũ quã potest quia &i am cummala in rogatiustũs
turomni potens siue ꝑ miseri cordiam cuiusuult
misereatur siue ꝑ iudicium quem uult obdur&
Neciniq: aliquid facit nec nisiuolens quicquam facit
&omniaq cumq uult facit : Ac ꝑ hoc cum audimus&
in sacris lit teris legimus qđ uelitomnes hominer
saluos fieri : quamuiscertũ sit nob̵non omnes homi¬
nes suluos fieri. Non tamenideo debemus omnipo¬
tentissi medi uoluntati aliquid derogare sedita
intellegere qđ scriptũ est qui om̃s homines uult
saluosfieri tam quam dicer&ur. Nullum homi¬
nemfieri saluum nisi quem fieri ipse uoluerit.
sitroȩ andus ut uelit quia necesse ẽ fierisi uoluent
De orando quippedo agebat a postolus ut hoc dice¬
r& Ssenimintellegimus & quod in euangelio serip¬
tum est qui inluminatomnem honunem Nor
quianullus est hominum qui non inlumi utte

Expanded text:
potentis voluntas Dei semper invicta est, quae mala esse potentis voluntas Dei semper invicta est, quae mala esse nunquam potest, quia etiam cum mala irrogat, justa tur omnipotens sive per misericordiam cujus vult misereatur, sive per judicium quem vult obduret, nec inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecunque vult, facit. Ac per hoc cum audimus, et in sacris litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est: Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur, nullum hominem fieri salvum, nisi quem salvum fieri ipse voluerit; sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc dice enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur,
Abbreviated transcription (Latin):
am ds̃ quasdam uoluntates sua sutiq bona simpl&
permalorum hominum uoluntates malas : Sicut
periudaeos maliuolos bona uoluntate patrispro
nobis xp̃soccisus est quod tantũ bonũ factũ ẽ.
ut a postolus p&rus quando id fierinolebat sata¬
nas ab ipso qui occidi uenerat dicer&ur: quã
bonae appurebant uoluntatespiorum fideliũ
qui nolebant a postolum paulum hierusalem ꝑge¬
re neibi pater&ur mala quae agab: proph& a pͦ¬
dixerat & tamen ds̃ haec illum patiuolebat pro
adnuntianda fidexp̃i exercens martrrẽ xpĩ:
Neqi stam bonãuoluntatem suam implebiit ꝑ xp̃i¬
anorum uoluntates bonas. sed ꝑiudaeorum malas
& ad eum potius ꝑtinebunt qui nolebant quoduo¬
lebat : quã illi perquosuolen tes factũ est qđ uolebat
quia id ipsum quidem sed ipse ꝑ eosbona illiaũ mala
uoluntate fecerunt : sed quanta elib& sintuolun¬
tates uel angelorum ł hominum ł bonorum ł malo¬
rum ł illuð quod ds̃ ł aliud uolentes quã ds̃ omni¬

Expanded text:
am Deus quasdam voluntates suas, utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas: sicut per Judaeos malevolos bona voluntate Patris pro nobis Christus occisus est; quod tantum bonum factum est, ut apostolus Petrus quando id fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant voluntates piorum fidelium, qui nolebant apostolum Paulum Jerusalem pergere, ne ibi pateretur mala, quae Agabus propheta praedixerat ? et tamen Deus haec illum pati volebat pro annuntianda fide Christi, exercens martyrem Christi. Neque istam bonam voluntatem suam implevit per Christianorum voluntates bonas, sed per Judaeorum malas: et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum qvoluntate fecerunt. Sed quantaelibet sint voluntates vel angelorum vel hominum, vel bonorum vel malorum, vel illud quod Deus, vel aliud volentes quam Deus, omni
Abbreviated transcription (Latin):
onsu ficit abstinere amolo nͥfaciat quodbonũ est ⁊ paꝵ est
ignus laude quidem est uitam sinecrimine tucens.
Et quecumq sibi sint nocitura cauens.
Ꝙ non hoc pietas contemptaest limitet claudi.
Nec iustis uetitis abstinuisse satest.
M aior cura boni est frm̃ releuarelabores .
Et ferre optatum tustibus auxilium.
Pascere ieiimnos nudos uestire ligatos.
Soluere discordes concibare sibi.
Etqucumq homines miseri solacia querunt.
Hec utpossibile est promere corde pio
U trecti uere cupidus uereq benignus.
Que sunt mala fugiat quebona sunt faciant.
eccator cũpeccat ñ iõ adñ nõuidẽtur qr male agẽtis pena di
si non infert debita penareo.
Teunulla offendunt hoĩe conmussa tonamtem.
Aut aliquam excelsi notitiam lateat.iii¬
S uitiorum auidis graruor tunc ira timenda est.i ii¬
Cum se se remouent uerba iustitie
Namquit erit moribus quonõ dominabitur illi.

Expanded text:
Non sufficit abstinere a malo, nisi fiat quod bonum est. Et parum est Non sufficit abstinere a malo, nisi fiat quod bonum est. Et parum est . Dignus laude quidem est, vitam sine crimine ducens, Et quaecumque sibi sunt nocitura, cavens. Sed non hoc pietas contenta est limite claudi, Nec justo, vetitis abstinuisse, sat est. Major cura boni est, fratrum relevare labores, Et ferre optatum tristibus auxilium: Pascere jejunos, nudos vestire, ligatos Solvere, discordes conciliare sibi, Et quaecumque homines miseri solatia quaerunt, Haec, ut possibile est, promere corde pio. Ut recti vere cupidus, vereque benignus, Quae mala sunt fugiat, quae bona sunt faciat.eccat, non ideo a Domino non videtur, quia male agentis poena difSi non infertur debita poena reo. Ceu nulla offendant hominum commissa Tonantem, Aut aliqua Excelsi notitiam lateant. Sevetitorum avidis gravior tunc ira timenda est, Cum sese removent verbera justitiae. Nam quid erit morbi, quod non dominabitur illi,
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. quotã mͦ rectĩtor ÷ qui ꝓfutura pouperib ĩuubt̃ ht̃.
Agnum peccatum est amor inmoderatus habendi.
Et plus quam uite sufficiat cupiens
Namq nos uestit quod pascit cura salutis ⁊ in
Siuani sint mens libera non honerat
ꝙ qua gͥ superant quoꝵ non indiget usus.
Oebilibus profint atq uiuent inopes. ueu a¬
quis quis enim cupide nõ expẽdemda recũ dit.
Que nulli tribuit ponptribus rapuit.
auids nõ habentes quiautẽ deo ẜinunt eabona adquirt̃
queperire nõ possunt.
ueris semiserum nescit egere bonis.iurum.i
Nam quid erit quodnon momento temporis uno.
Perterre muntana conditione queant.
Q uodlicet aduersis cefsantibus oĩa parat.
Lege tamen mortis sit faciendus inops.
At bona iustorum nullis obnoxia dempnus.
hostes furta ignes etmare nonmetuunt.
In dampnis seruat proprium sapientia seinsum.
Inuiciis xp̃i munera nemorapit.

Expanded text:
norum quodam modo retentor est, qui profutura pauperibus inutnorum quodam modo retentor est, qui profutura pauperibus inutagnum peccatum est amor immoderatus habendi, Et plus quam vitae sufficiat, cupiens. Nam quod nos vestit, quod pascit, cura salutis, Si vanis sit mens libera, non onerat. Si qua igitur superant, quorum noDebilibus prosint atque iuvent inopes. Quisquis enim cupide non extendendo expendenda recondit Qui Que nulli tribuit pauperibus rapuit. auros non habentes. Qui autem Domino militant, ea bona adquiruntur que perire non possunt. Veris se miserum nescit egere bonis. Nam quid erit, quod non momento temporis uno Perdere mundana conditione queat? Cui licet, adversis cessantibus, omnia parcant; Lege tamen mortis sit faciendus inops. At bona justorum nullis obnoxia damnis, Hostes, furta, ignes, et mare non metuunt. Indemnis servat proprium sapientia censum, NInvitis Christi munera nemo rapit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ desuo ẜ denr̃o ĩmos efficeremur participes diuinitatis eiꝰ
nõ denr̃o s de dono ipius.
mm potens genitor natusq et sp̃s almus.
unampersonis par tͥb est denas.
Que l uinanum genus prostratum frande maligni.
A duitam hac fecit pofse redire uia .
Mer talis fieret non minuens quod erat.
tile est prudenti miundam aduersacauere.
Et quod intamdum ꝓrospͥciat fugere.
ꝙ cum pectatimerito mams oĩpotenitis.
Omĩa concludens artat uͥq rerum.
bnum profugnim tunim est deus ip̃e timendi:
N quo discedens nepereat redeat.
C onuerti namq ad dominum ccrtissima uita est.
Et pacem offensis querere sola stus. mnitas dẽ side
irtnitas carnis intactocorpe abetur u̾ginitas oĩe fides
incõrupta.
Arnis uirgmitas intacto corꝑe habetur.
Hirginitas anime est fides intemerata.
Q ua fine corporei nichil prot̃ẽ cura pudoris.
S mentis pietas auget utrumq bonum.
solaretinemꝰ.: nam una querentil m̾chil suff dr etaie¬

Expanded text:
o, ut et nos efficeremur participes divinitatis ejus, non de nostro, sed de ipsius. Omnipotens Genitor, Natusque, et Spiritus almus, Una in personis par tribus est deitas; Quae genus humanum, prostratum fraude maligni, Ad vitam hac fecit posse redire via: Nedemptor, Mortalis fieret, non minuens quod erat; tile prudenti est mundana adversa cavere, Et quod vitandum prospiciat, fugere. Sed cum peccati merito manus Omnipotentis, Omnia concludens arctat ubique reum: Unum profugium tutum est Deus ipse timenti, 659 A quo discedens, ne pereat, redeat. Converti namque ad Dominum certissima vita est, Et pacem offensi quaerere, sola salus, Qui terreinitas carnis, corpus intactum; virginitas animae, fides incorrupta. Carnis virginitas intacto corpore habetur; Virginitas animae est intemerata fides, Qua sine corporei nil prodest cura pudoris; Sed mentis pietas auget utrumque bonum.sola retineamus. Nam vana quaerentibus nihil sufficit; et alie
Abbreviated transcription (Latin):
Q uebona sunt sumit quemala non refugit.
intͣorib ultionum. blanditur enim ⁊ minatur sinon
blãdiret᷑ nulla eẽt exortatio. sim̃minaretur ulła eẽt corretno :¬
uilaudat deuni demumdicon dicione.
Etrerum inspẽs predicat artificem.
Laudet et̃ñam mortem fiaminasq minantem:
Et iustiregis iuticium metuat.
Spes depromissis nichil ambigat õe dabit rex.
Quod parat etineritis gratia maior enit.
Si properent sontes peccati abrumperet nodos.
Ante diemmortis dumlocus est uenie.
E me dia cõu̾sationis ad dnm̃ nulł sunt cumctationibus
differendo netp̃s correctionis petͤeat tarditate. E enim
penitemti indulgẽtiam promisit dissum laniti diẽ cra¬
stinum non spopondit.
Iuxp̃o meditans quod cupit acrederet
C edant uirtuti uanaꝵ obstacula rerum.
N eper dat uotitempore leta fides.
Q uod uiuat non longum cãs produce̾ mõbi.
Cin dubium expectat cris hodierna salus.

Expanded text:
Quae bona sunt sumit, quae mala non refugit. Quae bona sunt sumit, quae mala non refugit. in terroribus ultionum. Nam et blanditur, et minatur. Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; si non minaretur, nulla esset correctio. Qui laudat Dominum de mundi conditione, Et rerum in specie praedicat artificem, Laudet et aeternam mortem, flammasque minantem, Et justi Regis judicium metuat. Spes de promissis nihil ambigat; omne dabit Rex Quod parat, et meritis gratia major erit; Si properent sontes peccati abrumpere nodos, Ante diem mortis, dum locus est veniae.Remedia conversionis ad Deum nullis sunt cunctationibus differenda: ne tempus correctionis pereat tarditate. Qui enim poenitenti indulgentiam promisit, dissimulanti diem crastinum non spopondit. ncte In Christo meditans, quod cupit acceleret. Cedant virtuti vanarum obstacula rerum, Ne perdat voti tempora lenta fides. Quid juvat in longum causas producere morbi? Cur dubium exspectat cras hodierna salus?
Abbreviated transcription (Latin):
uot fapiut nenuescnt eb hoc querumtur uteeceant ob̃l̃
aperiuntur ut pascant
uam un imacris ubris quos nose laboras
Plurima sin leccor clausa etopacał.
In uigilare tamen studio nedesme sancto.
Ex̾cent animum dona moratatiuum.
Gracior est fnutis quem spes producior edit.
O blectent adoperta etiam miseria mentem.¬
corpore quod est ecclia. emanatus martirum paffioẽs
Erre porins xp̃i penam mortemq propinquam.
Inuictamq suis ingnͣare fidem.
s umprece sangͥxeas fundebat corpore guitas.
Etprecum sudor erat domini.
Nec crucis aspertas portant terrorem uolemtem.
Queregnature gloria carnis ert.
S cruor illepores scã spõdebat honores
Orituns toto corpore wartmibus
ħ arncum satrã leges tetroꝵ implenent orbem.
enim nõeẽ põt maleaccipient quod bonuinest.
Agnum presidi sacro libamine pasci.
Sicor participis crimina nulla premunt.
Namgeminet sibimet peccati põdera quis quis

Expanded text:
untur ne vilescant; ob hoc quaeruntur, ut exerceant; ob hoc aperiuntur, ut pascant. Quamvis in sacris libris, quos nosce laboras, Plurima sint, lector, clausa et opaca tibi, Invigilare tamen studio ne desine sancto. Exercent animum dona morata tuum. Gratior est fructus quem spes productior edit: Oblectant adoperta etiam mysteria mentemcorpore suo, quod est Ecclesia, emanaturas martyrum passiones. Ferre parans Christus poenam, mortemque propinquam, Invictamque suis ingenerare fidem, Cum prece sanguineas fundebat corpore guttas, Et pretium mundi sudor erat Domini. Nec crucis asperitas poterat terrere volentem Quae regnaturae gloria carnis erat. Sed cruor ille pares sanctis spondebat honores, Orturis toto corpore martyribus. 657 Nam, cum sacra seges terrarum impleverit orbem, enim esse non potest male accipienti quod bonum est. Magnum praesidium est sacro libamine pasci, Si cor participis crimina nulla premunt. Nam geminat sibimet peccati pondera quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
on semper est uerefelix impleta uolumtasobtineat
Cum sepe iniustis sint uota mala animis .ꝗo uimt¬
Fecta igitur cupiens ⁊̃ siño sit adeptus. muũt prente¬
Prefĩstendo tamen uelle bonum bomis est. ta peas  e
Tamen miscrest quam si quod cupit obtincat. otnta lef¬
Agna hoĩs miẜia est cũillo nõcẽ sine qͦ nõpõt eẽ. In quo
enim ꝗsquis ẽ sine dubio sine illo nõ est ⁊ tam̃ sieiꝰ nomne
roinit eum nõ inrelligit neque diligit cũilloño est.
Aiestate dei concluditur oc quod iisquam est.
Quia sine nil reꝵ stare ł ẽẽ põt.
hinchomo sirecte famulatur proaimus heret.
S i resilit mi ẜo dagit mexilio.
Omĩa sic dominus discuminat ordine iusto.
Q ufint sũma bonis una parata malis.

Expanded text:
Non semper vere est felix impleta voluntas: Cum saepe injustis sint mala vota animis. Recta igitur cupiens, etiam si non sit adeptus, Persistendo tamen velle bonum, bonus est. At pravus, Tam miser est quam si quod cupit obtineat. LXIV agna hominis miseria est cum illo non esse, sine quo non potest esse. In quo enim est, sine dubio sine illo non est: et tamen si ejus non meminit, eumque non intelligit, neque diligit, cum illo non est. Majestate Dei concluditur omne quod usquam est: Qua sine nil rerum stare, vel esse potest. Huic homo si recte famulatur, proximus haeret; Si resilit, misero degit in exsilio. Omnia sic Dominus discriminat ordine justo. Quo sint summa bonis, ima parata malis.
Abbreviated transcription (Latin):
no dors arses si añ aram pire postiis quid fit deus posfit
scire quid nonsit deus.¬
olle qunid emr mens es mortan incorore uiuens.
Que plena uideat cognitone dermi
s miris operum signis ostemditur auctor
Rectoremq suum condita queq canunt.
Unde licet fandi ĩures añĩꝙ ugorem
ħ incat etexcedot gloria lausq dei :
¶os tamen offinio cordis laudemus ⁊ oris.
ẽ ttanto oblectet subcubiusse bono.
ħ incfidei uirtus fiãma onatur amoris.
Q uod iaret erercet quod superat reparet.

Expanded text:
ae pars est, si ante quam scire possimus quid sit Deus, possumus scire quid non sit. Nulla quidem mens est mortali in corpore vivens, Quae plena videat cognitione Deum. Sed miris operum signis ostenditur auctor, Rectoremque suum condita quaeque canunt. Unde licet fandi vires, animique vigorem Vincat, et excedat gloria lausque Dei, Nos tamen officio cordis gaudemus et oris, Et tanto oblectat succubuisse bono. Hinc fidei virtus, hinc flamma oriatur amoris, Quod latet, exercet; quod superat, reparat.
Abbreviated transcription (Latin):
Cordo regens uirens trbuens petata remiitẽs::
S ii scipiat nisi cumlaude ethoriore dei.
S cire uoleus inquanrum sis parte lo candus.
Discute ꝗd̾cimeas quid uesit id quod amas.
Ham cõcti heo gemiuo nascuntur fomite motus.
R espõ det̃q q suis germina pͥncipñs.
Ut quod quisq bonua sibi tempore dreit inisto.
hoc sanmi regis uidicio capiet.
M głicos cuies etxp̃i inmenbra renatos.
iontrahat aduet̾etrem carnis origo hominem
M ulta qd̾ in mniõs unĩdus bona proeat usus.
Etpleno tellus serunit opimasimi.
S terre hospitib tib celi fuper astra uocatis.
Birtutis palma spernere blamda soli.
Etsic presentis spatium trãs currereuite.
Ipã ꝑogiiis ueniat sitlaqueus.
Nam declinantes prosimmis ferre laborem.
Terrenoꝵ auidos infima suserpient.  uurin:¬

Expanded text:
Corda regens, vires tribuens, peccata remittens, Corda regens, vires tribuens, peccata remittens, ia justum Suscipiat, nisi cum laude et honore Dei.Scire volens, in qua rerum sis parte locandus, Discute quid timeas, quidve sit id quod amas. Nam cuncti hoc gemino nascuntur fomite motus, Respondentque suis germina principiis. Et quod quisque bonum sibi tempore duxit in isto, Hoc summi Regis judicio capiet.Angelicos cives, et Christi in membra renatos, Non trahat ad veterem carnis origo hominem. 649 Multa quidem in nostros mundus bona procreat usus, Et pleno tellus servit opima sinu. Sed terrae hospitibus, coeli super astra vocatis, Virtutis palma est spernere blanda soli; Et sic praesentis spatium percurrere vitae, Ipsa peregrinis ne via sit laqueus. Nam declinantes pro summis ferre laborem, Terrenorum avidos infima suscipient. LXI
Abbreviated transcription (Latin):
q umit nosae quais sunͣ sumꝰ ĩp̃iꝰ dono nõquales
sumus nostro merito.
ales a domino qualos formanur amiamur.
Non quales nr̃is extitimus mentis.
s c̃ ficet doceat plãtit nget excolat orpat.
Et sibi perpetuo quod placeat faciat.
ħam nichi est homimis quod digne possit amari
Derficiat proptium inbonis auctor opus.
sunt aput illum nona ꝗfec̃ queuẽtura sunt.
÷̃ unquo infactoꝵ est ordine quicquid exit:
sualium motionum. nochil enim fit inuifibiliter.
acuisibilit quod non dein uisibili atq intelligibili summi ni¬
ꝑatoris aut iubeatur aupermittatur scdm ineffabilem insti
tiam p̃moꝵ atq penaꝵ gratiaꝵ etrettibitonm inista totius e¬
creiture ampliffima quadam immñsaq republica.
Rincipium mandi deus quo cuncta inouenitur.
Et que promittit nel iubet auctor agit.
ħ incmutabilium rerum iminubilis ordo.
Eterni seruit legibus artificis.
Inq suos fines procedit queq uolũtas
Necuariis meritis arbiter equus abem.

Expanded text:
 amat Deus, quales futuri sumus ipsius dono; non quales sumus nostro merito. Tales a Domino, quales formamur, amamur; Non quales nostris exstitimus meritis. Sanctificet, doceat, plantet, riget, excolat, ornet: 647 Et sibi perpetuo quod placeat, faciat. Nam nihil est hominis, quod digne possit amari, Perficiat proprium ni bonus auctor opus. sunt apud illum nova, qui fecit quae futura sunt. Cum quo in factorum est ordine, quidquid erit. piritaliumque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de invisibili atque intelligibili summi imperatoris aula, aut jubeatur, aut permittatur, secundum ineffabilem justiiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum, in ista totius creaturae amplissima quadam immensaque republica. Principium mundi Deus est, quo cuncta moventur, Et quae permittit, vel jubet auctor, agunt. Hinc mutabilium rerum immutabilis ordo, Aeterni servit legibus artificis. Inque suos fines procedit quaeque voluntas, Nec variis meritis arbiter aequus abest:
Abbreviated transcription (Latin):
citeites at conisdentem sir iste h umnbasus siuurexit etrpenit᷑
Etifer inmo dice nature eleuatus honere
Angłs iñ hoĩe subruit underuit.
d ap̃s mistins deceptum fraude maligni
Inse illi aduitam posse redue dedat
S icaueat poctis hostis seruire superbi¬
ꝙ ectan et studeat formam humilis domini:
q uiratris indeitate manens deus him creator
Benis desacra uirgine natus est homo.
Sicnim̃ assumens matris decorꝑore corpus
E sset ut as sumpte carnis crigo deus.
In quo perlauacrum fidei uirtutem rerati.
Celeste accipiet gens noua prmñciprim:¬
Nlil hominis retinens primi secplena sccłi
Splemdore et capitis gloricanda sui.

Expanded text:
humiliatus surrexit, et erexit aetifer immodico naturae elatus honore Angelus, inde hominem subruit, unde ruit. Sed Christus miserans deceptum fraude maligni, In se illi ad vitam posse redire dedit: Si caveat pactis hostis servire superbi, Sectari et studeat formam humilis Domini. Qui Patris in Deitate manens Deus omnicreator, Verus de sacra Virgine natus homo est. Sic nostrum assumens Matris de corpore corpus, Esset ut assumptae carnis origo Deus: In quo per lavacrum, fidei virtute renata, Coeleste accipiet gens nova principiumNil hominis primi retinens, sed plena secundi, Splendore in capitis glorificanda sui.
Abbreviated transcription (Latin):
oboedientiae ꝑ hominem dm̃ contumacihomi¬
ni preber&ur ł tunigenito suscipiente formã
serui qua enihilante mȩruerat fonsgratiae
pander&ur & carnisre surrectioredemptis
promissa in ipsoredep̃tore praemonstrar&ur
Et pereandem naturam quam se decepisse lae¬
tabatur diabolus uincer&ur. nec tamenho¬
mogloriar&ur . neiterum suꝑbia nascer&ur
Etsiquid aliud d&anto mediatoris sacramento
aproficientibus uideri & dicipotest. Aut tan¬
tum uideri &iam sidici non potest. Ixiiii.

Expanded text:
obedientiae per hominem Deum contumaci homiobedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potest. CAPUT CIX.
Abbreviated transcription (Latin):
Iic ergo factus ẽ homo rectus ut & manere in ea
rectitudine poss& non sine diuino adiutorio¬
& suo fieriperuersus arbitrio utrũ lib&ehorum
elegiss& dĩ uoluntas fier& aut &iam ab illo aut
certe deillo: Pro inde quia suã maldit facere
quamdĩ De illo facta est uoluntasđi. quiexea¬
demmassa perditionis quae de illius strippe
profluxit facit aliuduas in honorem aliud
incontumeliam : In honorem ꝑ miseri cordiã
in contumeliam periudicium. Vt ne moglori¬
peripsum libera remur unum mediatorem
ess& & ds̃ Sed cum factus estadam homo scilie&
rectus mediatorenon opus erat : Cum ueroge¬
nus humanum peccata longe separauerunt
adõ permediatorem qui solussi nepeccato natus
est uixit occisus est : Reconciliari noso porte¬
bat dõ usq: ad carnis resurrectionem inuitam
accernam ut & humana superbia ꝑ humilita¬
tem đi arguer&ur ac sanar&uir & de monstra¬
reur hominiquam longe adõ recesserat: cuni
perincarnatum dm̃ reuocar&ur & eemplũ

Expanded text:
ic ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem, per misericordiam; in contumeliam, per judicium: ut nemo gloriper ipsum liberaremur unum Mediatorem esset et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut &iam sinullus in deliberar&urnemo
ierteposs& diuitu perare iustitiam & quib
berantor sic oportuis seliberari ut ex plurib
non liberatis atq indamnatione iustissima
derelictis ostender&ur quidmeruis s& uni¬
uersa consparsio. & quo &iam istos debitum
iudicium di ducer& nisi eius in debita misericor¬
dia subuenir&: ut uolentium desuis meritis
eloriar omne obstruatur & quigloriatur

Expanded text:
tum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo tum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita misericordia subveniret: ut volentium de suis meritis gloriari, omne os obstruatur ; et qui gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
terea malus non uide acur. eẽ culpandus quia
dĩ cui uult mi ser&ur & quem uult obdurat. Ab¬
sit ut pudeat nos hocrespondere quodrespondis¬
seuidemus a postolum. Ghomotu quis es quires¬
ponde asdõ: Num quid dicit figmentum ei qui se
finxit quid mefecistisic: Annon hab& potesta¬
tem figulus luti ex eadem massa facere aliud
quidem uas in honorem. aliud uero in contu¬
meliam : hoc loco enim quidam stultiputant
a postolum in responsione defecisse & mnopia
reddenderationis repressisse contradicto¬
ris audaciam: sed magnum hab& pondus
quod dictũ .ẽ. ohomo tũ quises & in talib:
quaestionibus ad suaecapacitatis conside¬
rationem reuocathominem. uerbo quidẽ
breui sed reipsa magna ẽ. redditiorationis:
sienim haec non capit quis .ẽ. quirespondeat isaũ
Scepit magis nomninueni & qui drespondeat iVI.d&
enim sicapit uniuersum genus huma nenatã
iustoiudicio diuino in apostatica radicedamna¬

Expanded text:
terea malus non videatur esse culpandus, quia terea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damna
Abbreviated transcription (Latin):
diam commendass& in eo quod ait igitur
non uolentis neque currentis. sed miseren¬
tis est dĩ. Deinde ut &iam iudicium commen¬
dar& Qnm̃ in quo non fit misericordia non
iniquitas fit sediudicium Non est quippe
iniquitas apud dm̃ : continuo subiunxit at¬
queait. Dicit enim scriptura pharaoni: quia ad
hoc te excitaui ut ostendam in te potentiam meã
& ut annunti &ur nomen meum inuniuersa terra:
uibus dictis adutrumq concludens idẽ & ad mise¬
ricordiam & adiudicium. Ergo inquit cuius uult
miser&ur & quem uult obdurat : Miser&ursci¬
lic& magnabonitate. obdurat nulla in iquitate.
Vt nec liberatus de suis meritis lori&ur nec
damnatus nisi desuis meritis conquiratur.
Sola enimgratia redẽp̃tos discernita perditis
Quosuna perditionis concreuerat massa abo¬
rigine ducta causa communis: Hoc aũ qui eo
modo audit ut dicat. quid adhuc conquiritur
nam uoluntati eius quis resistit . tam quã prop¬

Expanded text:
diam commendasset in eo quod ait, Igitur diam commendasset in eo quod ait, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; deinde ut etiam judicium commendaret quoniam in quo non fit misericordia, non iniquitas fit, sed judicium; non est quippe iniquitas apud Deum, continuo subjunxit, atque ait: Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Quibus dictis ad utrumque concludens, id est, et ad misericordiam et ad judicium: Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam prop
Abbreviated transcription (Latin):
miserebor cuimi sertus ero &misent eomlia sun
prestolabo cuimi sertis fuero: Quisem poesale¬
sipiens dmñ iniquum put& siue iudicium ꝓoenale
ingerat digno si ue miseri cordiam prest& in¬
digno. Deniq infert & dicit : Igitur non uolen¬
tusneq currentis sed miserentis est di. Amborta¬
ꝗ gemininatura iraefilu nascebantius Nullis
quidem operibus propriis sedoriginaliter sx
adam uinculo damnationis obstricti : sed qui
didit miserebor cui misertusero: iacobdilexit
permi seri cordiam gratuitam esauautẽ
odio habuit periu dicium debitum : Quod cum
deber&ur ambobus in altero alter agnouitn
non de suis distantibus meritis sibi eẽglorian¬
dum quodin eadem causa idẽst supplicium
non incurrit. sed de diuinae gratiae largita¬
te quia non uolentis neque currentis sedmise¬
rentis est dĩ Altissimo quippe ac saluberrimo
sacramento uniuersa faciens. atq utita dixe¬
rim uultus scãrum scripturarum beneintuen¬
tes idam monere in uenitur : ut quigloriat᷑

Expanded text:
miserebor cujus misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Quis enim nisi insipiens Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat digno, sive misericordiam praestet indigno? Denique infert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae nascebantur , nullis quidem operibus propriis, sed originaliter ex Adam vinculo damnationis obstricti. Sed qui dixit, Miserebor cujus misertus ero, Jacob dilexit per misericordiam gratuitam, Esau autem odio habuit per judicium debitum. Quod cum deberetur ambobus, in altero alter agnovit non de suis distantibus meritis sibi esse gloriandum, quod in eadem causa idem supplicium non incurrit; sed de divinae gratiae largitate: quia non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Altissimo quippe ac suluberrimo sacramento universa facies, atque, ut ita dixerim, vultus sanctarum Scripturarum, bene intuentes id admonere invenitur, ut qui gloriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cumq: tutaminumde sint. Sic homo in paradiso
adseocciden dum relin quendo iustitiamidone¬
userat peruo luntatem: Vt aũ abeolenerduur
uitaiustitiae parumerat uelle nisulle quieũ
fecerat adiuuar&. Sed postillamr aoama
maior est miseri cordia dĩ quando & ipsuma¬
bitrium liberandum ẽ a serui tute cuidominod
cum morte peccatum. Nec omnino pepsopsit
sed persolam di gratiam quae in fide xpĩ posita
est liberatur. utuoluntasipsa sieit scriptũ ea
ad nõ prae par&ur quac&era dimunera cau¬
piantur perquaeueniatur ad munus a&ernũ:
ces e operum bonorum gratiam dĩ apellatapos¬
dium pro opere miliae debitum redditunor
donatur: Ideo dixit stipendium peccatimors
Vt mortem peccato non in merito in latami
sed debitam de monstrar& : gratia uero nisi
gratis est gracia non est: Intellegendum est
igitur &iam ipsa hominis bonamerita eẽdi
munera : qui buscumuita a&ernaredditur

Expanded text:
cumque tutaminum desint: sic homo in paradiso cumque tutaminum desint: sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam idoneus erat per voluntatem, ut autem ab eo teneretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major est misericordia Dei, quando et ipsum arbitrium liberandum est a servitute, cui dominatur cum morte peccatum. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, a Domino praeparetur , qua caetera Dei munera capiantur, per quae veniatur ad munus aeternum. ces est operum bonorum, gratiam Dei appellat Aposdium pro opere militiae debitum redditur, non donatur. Ideo dixit: stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret; gratia autem nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera, quibuscum vita aeterna redditur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod omnino non poterit serure peccato nO est
enocul pandda est uoluntas autuolunta s noouest
udiberadicendanon est quabeatieẽ sicuolia¬
mus uteẽmiseri ston solum nolumus sednequa¬
quã prorsus uelle possimus: Si cutee canoua
nã patiam nunc nollem felicitatem it apollent¬
quitatem semper habituraẽ. sedordo p̃terma¬
tendus non fuit in quo dẽ uoluit ostendene pa
nonpossit: Si cutminor fuit in mortalotas sed
natur ahumana ꝑdidit perliberum arbitaium
hancestacceptura ꝑgratiam quam fuuam si ñ
pencas s& acceptura permeridtum &e potu
senegratia nec tunc ullum meritum ee potus¬
nende sufsi ciebat liberum arbitrium nisi par¬
ticipatione in mutabilis boni diuinum adiutoriũ
praeber&ur : Sicut enim moriest in hominis po¬
testate cumuelit. Nemoenim est qui non seipsũ
utnihil aliud dicam uel non uescendo possitocci¬
dere ad tenendam uero uitam uoluntas non
satest si adiutorio siue alimentorũ siue quorũ¬

Expanded text:
quod omnino non poterit servire peccato. Neque quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed natura humana perdidit per liberum arbitrium, et hanc est acceptura perpeccasset, acceptura per meritum: quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuitinendae sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere; ad vitam vero tenendam voluntas non satis est, si adjutoria sive alimentorum sive quorum
Abbreviated transcription (Latin):
factũqu ñ eẽ : qui si neullis ambiguitatibusssa ciu
caelo & in terra sicut eum ueritas cantat omnia quae¬
cmq uoluit fecit profecto facere noluit quod cũ¬
ua propter &iam primum hominem ds̃inea salie¬
te in qua conditus erat custo direuo luns sapeu¬
q oportuno tempore postgenitos filios sineinter¬
positionemorts ad meliora perducere ubiiã
non solum peccatum conmittere sed nec uolun¬
tatem poss& habere peccandi si ad permanen¬
dumsine peccato sicut factus erat ꝑpauam uo¬
luntatem habiturum eẽ prȩsciss& quia ue¬
ro eum maleusurum libero arbitriohoc est
peccaturum eẽ p̃sciebat: Adhoc potius pparabit
poluntatem suam ut beipse facer& &uiam dema
tentisbona. Sic enimo portebat prius hominem
fier ut & beneuelle poss& male Necgratis
sibene nec in punesimale. Postȩ auero carebi
ut male uelle non possit Nec deo libero carebit
arbitrio Multo qui ppeliberius erit arbidrã

Expanded text:
factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumuapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut btentis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
aluon nomines ficriuelit Etideo fadiao ꝗuu
omni potens uelle maniter non potest quo d cum¬
raeceperat enima postolesutoranedidesat
proregibusde atu & supbia saecularia ficde
ay anaehumilitatis ab horrere prom de
ut &i amprotalibus or&ur : statimut desperationem
tollere addidit. qui om̃s homines uults aluosfieri &
in agnitionem ueritatis uenire : hoc qui ppeds̃ bonũ
sudicauit ut orationibus humilium dignareeur salu¬
tem prestare sublimium qđ utiq iam uidemusim¬
plcdm istolocutionis modo & dñsẽ usus ineuange¬
io ubiait pharisaeis Decimatis mentã & rutam
&omneolus: Neq enimpharisaei & quaecũ qi alie¬
na &omnium ꝑom̃s terras alienigenarum omnia
olera decimãbant: Si cut ergo hic omne olus om¬
neolerumgenus : Ita &illic om̃s homines omneho¬
minum genus intellegere possumus & quo cã er
alio modo intellegi potest dumtamen credere
ñ cogamur aliquidomnipotentem uoluis se fieri

Expanded text:
 homines velit, et ideo faciat quia omnipotens velle inaniter non potest quodcuraeceperat enim Apostolus, ut oraretur pro poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando aũbon auoluntate homo uult ali quid
us multoq: certius uoluntate . Namillis mala
uoluntas eẽ numquam potest : Tam quã sibonus
filius patrem uelit uiuere quem dẽ bona uolun¬
tate uult mori : Etrursus fieripotest ut hocue¬
lit homo uoluntatemala qđ dsuult bona uelut
simalus filius uelit moripatrem uelithoc &iã dt̃:
Nempeille qđ non uult dr̃ iste uero iduult quoduult
& ds̃ & tamen bonae dĩ uoluntati pi&as illius potius
consonat: quamuis aliud uolentis quã huiusidem uo¬
lentis impi& as : tantum inter ẽ. quiduelle homini¬
quid dõ congruat & ad finẽ suam quisq referat uo¬
luntatem ut approb&ur aut in prob&ur .slx¬

Expanded text:
Aliquando autem bona voluntate homo vult aliquid qAliquando autem bona voluntate homo vult aliquid qus multoque certius voluntate; nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem; velit hoc etiam Deus. Nempe ille quod non vult Deus, iste vero id vult quod vult et Deus, et tamen Dei bonae voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quidquid velle Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut approbetur vel improbetur.
Abbreviated transcription (Latin):
aec sunt magna opera dñi ex quisita in omne suolun¬
tates eius: & tam sapienter ex quisita ut cumange¬
lica & humana creatura peccas s& idẽ. non quod
ille sed quoduoluis s& ipsa feciss& &iamper
eandem creacurae uoluntatem qua factũ .ẽ.
quodcreatornoluit impler& ipse quod n oluit
beneutens & malis tam quam sum mebonus ad
eorum damnationem quosiuste praedestinabit
ad poenam & ad eorum salutem quos benigne
p̃destinabit adgratiam : quantumenim a d ip¬
sos attin& quod d s̃ noluit fecerunt : quantũ
uero ad omnipotenti am di nullo modo ideffi¬
cere ualuerunt: Hoc quippe ipso quod contra
uoluntatem fecerunt eius deipsis facta est uo¬
luntas eius Propterea namque magna opera
dñi ex qui sita inomnesuoluntates eius ut miro
& ineffabili modo nonfiat p̃tereius uoluntatẽ
quod &iam contraeius fituoluntatem. qui a non
fier& si non siner&. Necutiq nolenssinit seduolens
Nec siner& bonus fierimale nisi omnipotens & de

Expanded text:
aec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus : et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est, non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem fecerunt ejus, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus; ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem, quod etiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret, si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de
Abbreviated transcription (Latin):
rum malorum ue operum meritis unũ dĩ
diuigat oderit alterum: Quam resi futura
opera uelbonahuius uel mala illius quaeds̃
utiq prae sciebat uell& intellegi nequaquã
dicer& non exo peribus sed dicer& ex futuris
onem Nuncuero cumrespondiss& absit

Expanded text:
rum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam diceret, non ex operibus: sed diceret, ex futuris onem. Nunc vero cum respondisset, Absit
Abbreviated transcription (Latin):
plan mala mens prare quod cupa eftirmo.
raest magna dei qua multos sic quoe punit. iiiii.
Ptquibus exultant criminibus pereant.
Erescit enim oculte cumlonguo pena reatu.
Auribus illicitis sinichil obstitent.
Etmagis erranti neparcant fiagra timendum est
Quam non utfiat quod uoluisse nocet.

Expanded text:
Ut mala mens prave quod cupit efficiat, Ira Dei magna est, qua multos sic quoque punit, Ut quibus exsultant criminibus pereant. Crescit enim occulte cum longo poena reatu, Ausibus illicitis si nihil obstiterit. Et magis erranti ne parcant flagra timendum est, Quam ne non fiat quod voluisse nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ec protest quiotam recti fapuisse mralignis.
s ĩuerum scẽ non coluere deuni.
H nofides igitur spes uaest atq amor unus.
Quo fiat iustus sitq beatus homo.
N anti bona que prauis nature exdoie supersunt.
Nugent peccati pond̾aͣ non mimuint.

Expanded text:
. Nec prodest quiddam recti sapuisse malignis, . Nec prodest quiddam recti sapuisse malignis, Si verum et summum non coluere Deum. Una fides igitur, spes una est, atque amor unus, Quo fiat justus, sitque beatus homo. Nam bona, quae pravis naturae ex dote supersunt, Augent peccati pondera, non minuunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃ gram. s sc dm d̾bitum. atq ita gr̃anonsit gratia.:
uedeus om̃i p̃t̃s promittit perficit ip̃e.
Necproprium externis uiribusĩplet opus.
h inc secura fides sperat quod cẽdit amatq
uctorem. qui qd̃ spondet tteffitiet.
Nam sique dñs promittit. non operatur.
Q solum humanum preuidet arbitrium.¬
N on hec donaeius. set sunt pre dicta uocanda.
C eu qis quam es proprio sit bonus abs. deo
Q uod quia non recupit pietas ueroq repugnat
G ratia nos reparet gratia nos iustificet.
Que sic incuntis implet suadona uocatis.
Htquorum dua est. fiat etipsa comes.
pectata uemiala smaqubus hecuita nonduot᷑. a c̃ adsi¬
batẽ et̃inam nichil ꝓsunt impio hõĩ aliqua bona oprisire¬
Ne quib difficillumt uita cuiꝰlib pessim̃ hoĩs ĩuenitur.:
or uior untutum quas nacuat numerus.
E terne donis nequeunt obsi stere uite.
Necmerita obscurat grandia culpaleuis
S ic aliquod plexq boni pars impiagestat
M agni mole mali quod facile obruitur¬

Expanded text:
m gratiam, sed secundum debitum, atque ita gratia jam non sit gratia. Quae Deus omnipotens promittit, perficit ipse, Nec proprium externis viribus implet opus. Hinc secura fides sperat quod credit, amatque Auctorem, qui quod spondet, et efficiet. Nam si quae Dominus promittit, non operatur, ed solum humanum praevidet arbitriumNon haec dona ejus, sed sunt praedicta vocanda. Ceu quisquam ex proprio sit bonus, absque Deo. Quod quia non recipit pietas, veroque repugnat, Gratia non reparet, gratia justificet. Quae sic in cunctis implet sua dona vocatis, Ut quorum dux est, fiat et ipsa comes.peccata uenialia, sine quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. Major virtutum quas vacuat numerus, Aeternae donis nequeunt obsistere vitae, Nec merita obscurat grandia culpa levis: Sic aliquid plerumque boni pars impia gestat, Magni mole mali quod facile obruitur
Abbreviated transcription (Latin):
Quenisi cormundi spiitus interitait
Nullus enim est insons sola formitine poene.
Qui scm̃ et iustum non amat imperium.
Hc̃ tñ affectum non lex set gratia con fert.
Quodq iubet legñ littera uelle facit.
onseruit iussis legis prudentia. arnis
Peccati stimulos. nec superrare potest
.S quia mens anees patitur mala corporis egi
Q uerere diuinim cogimur aupeilium.
Tex ignur facit ut poscat᷑ gratia xp̃i
Ardua que legis iussa queant fieri.
Quos iuste legis conditor ip̃e iuiuat.

Expanded text:
Quae, nisi cor mundet Spiritus, interimit. Nullus enim est insons sola formidine poenae, Qui sanctum et justum non amat imperium, Hunc tamen affectum non lex, sed gratia confert: Quodque jubet legis littera, velle facit. Non servit jussis legis prudentia carnis, Peccati stimulos nec superare potest. Sed quia mens anceps patitur mala corporis aegri, Quaerere divinum cogimur auxilium. Lex igitur facit ut poscatur gratia Christi, Ardua qua legis jussa queant fieri. Quos justae legis conditor ipse juvat. X
Abbreviated transcription (Latin):
Alecelebrat sabatum qui ab oꝑib boĩs uacat. otiũ aũt
Labiniquitate dẽb eẽ perpetuũ quia bõa ꝯscĩa non in¬
quietum sec tram quillum ficit.
on racto seruat legalia sabata cultu.
Qui pietas opus credit inbiis uetitum.
Iulla dies actus hominum non dãpꝰ lniquos.
Omnia conueniunt tempora iustitie.
Nec corrumpunitur uirtutibus opera sancta.
Tantum apeccatis libera corda uacent.

Expanded text:
ale celebrat sabbatum, qui ab operibus bonis vacat. Otium autem ab iniquitate debet esse perpetuum, quia bona conscientia non inquietum, sed tranquillum facit. Non recto servat legalia sabbata cultu, Qui pietatis opus credit in his vetitum. Nulla dies actus hominum non damnat iniquos: Omnia conveniunt tempora justitiae. Nec corrumpuntur virtutibus otia sancta: Tantum a peccatis libera corda vacent.
Abbreviated transcription (Latin):
ec snigustini ex sacris epͥgͣmata dictis.
Dusci sono rethor cõponens carmine prosper.
U rfibus exametris depinxit pentra metris qr¬
ẜ lorispus exuanis ceu fulget nexa corona
Undes agotelector relegis qui bec sedulis oro.
Intentas adbibere sonis celestibus auareo
Istic inam inuenies animum sicrra subintrat¬
ꝙ asi ne quid deceant sacre moderamina ledis
Obseis uare homines uł quod sibi maxime uitent.
S i de reum celi cupiunt qui scandẽ regnum.
Celeisi que animum pascere pane iuuat
Quos dam ceu prato libuit decerpere.
U t yropias caneren ͥ ͥͥͣ ᷤt. epigratata singula causas.
Utyars queq suo congruet titulo.
Hec nr̃e hoc opis est sed abillo sumitur hicros.
Q sic cãe ruyem fundere iussit aquas.
Ut quod in affectum cor dis pietate magistra¬
Il euerit hoc promat carmine leta fides.

Expanded text:
ec Augustini ex sacris epigrammata dictis Dulcisono rhetor componens carmine Prosper Versibus hexametris depinxit pentametrisque, Floribus ex uariis ceu fulget nexa corona. Vnde ego te, lector, relegis qui haec sedulus, oro, Intentas adhibere sonis caelestibus aures. Istic nam inuenies, animum si cura subintrat, Maxime quid doceant sacrae modulamina legis Obseruare homines, uel quid sibi maxime uitent, Sidereum caeli cupiunt qui scandere regnum. Coelestique animum pascere pane juvat: Quosdam, ceu prato, libuit decerpere fUt proprias canerent epigrammata singula causas, Et pars quaeque suo congrueret titulo. Nec nostrae hoc opis est, sed ab illo sumitur hic ros, Qui siccam rupem fundere jussit aquas. Ut quod in affectum cordis, pietate magistra, Venerit, hoc promat carmine laeta fides.