comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eitꝰ miũ ut nulli crederet: qua pcepit eifaceret rẽ cacr
nomine e&d copenti& fac in eadẽ crubtu . megrat cũ pdier
cens padriardie ñ debueris ita in pauptate uer sars.
dicens. Quia pactꝰ ẽ. mͥ puer. ut ego loquar causã ubc dnõ:
&inagnas grãrũ actiones referebat mͥ. Dix̾ itaq ses.¬

Expanded text:
ei terminum ut nulli crederet quam praecepit ei facere rem, dicenomine Theopenti; et fac in eadem charta me et patrem pueri ens patriarchae, non debueras ita in paupertate versari? dicens: Quia pactus est puer mihi, ut ego loquar causam suam domino, et magnas gratiarum actiones referebat mihi. Dixit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
habentib. Multa qͥdẽ castella. plures ei eccłas. similit̃
& monasteria. abore taliũ bestiarũ. tãquã oues qͣsi¬
boni pastores. euellere studuert᷑. Propt̃ qd & maxime
iuͦ alicubi aliquẽ durũ &inbumanũ & ꝑcussorẽ. circa
multa lenitate rogabat dicens. Fili ueni adaures pec¬
catrices meas. qd̾ exoꝑatione inimici. modicũ duriꝰ
adimaginẽ &similitudinẽ dĩ creatꝰ & honoratꝰ ẽ. nũqͥd¬

Expanded text:
m, multa quidem castella, pluresque ecclesias, similiter et monasteria ab ore talium bestiarum, tanquam boni pastores, evellere studuerunt, propter quod et maxime .-- Si vero alicubi aliquem durum et inhumanum et percussorem circa ocabat, et cum multa lenitate rogabat, dicens: Fili, venit quidem ad aures peccatrices meas quod ex operatione inimici modicum durius ad imaginem et similitudinem Dei creatus et honoratus est? Nunq
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi enim bene erit sine illo. aut quando cẽ male
poterit cum illo. Audi euidentius. Siquis mͥ
ministrauerit. honorificabit eum pater nicus qͥ¬
est incęlis. Quo honore. nisi ut sit cũ filio euis:
Quod enĩ suꝑuis ait ubi ego sum illic ⁊ minister
meus erit: hoc intelligitur ex posuisse cũ dicit.
honorificabit eum pater meus. Nam quẽ ma¬
iorem honorem accipere poterit adoptatus. quã
ut sit uhi est unicus. non equalis factus diuini¬
tati. sed consociatus eternitati: Quid sit autem
ministrare xp̃o. cuii oꝑi merces tanta ꝓmittitur.
hoc potius debemus inquirere. Si enuim hoc
puta uerimus eẽ cum xp̃o ministrare. ea que
sunt corpori necessaria p̃parare. aut cenanti cy¬
bum coquere. uel apponere. uel poculum dare.
potũq nuscere : fecerunt hoc illi qui potue¬
runt cum in corpore habere presentem. sicut
marta ⁊ maria: quando & lazarus unis erat
ex recumbentibus. Sed eo modo xpristo etiã

Expanded text:
Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumben
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Petro autẽ dixit. significans qua morte
clarificaturus erat dm̃: cum eẽs iunior cinge¬
bas te & ibas quo uolebas: cum autẽ senueris.
alter te cinget. & feret quo tu non uis. Ubi
satis expressit non ascipso sed ab alio debere occidi:
qui uestigia sequit᷑ xp̃i. Cum ergo cause articulus uene¬
rit. ut hec conditio ꝓponat᷑. aut facicudũ esse ꝯtra
dri p̾ceptum. aut ex hac uita emigrandũ: quoꝵ du¬
orum homo cogat᷑ alterũ eligere cõminante mortẽ
ꝑsccutore. ibi eligat deo dilecto mori. quã offenso ui¬
uere: ibi oderit in hoc mundo animã suam: ut in
uitam cternam custodiat cam Lectio Noua.
Miquis michi ministrat me sequat᷑. Quid ẽ
me sequatur. iisi me imitetur. xp̃c̃ enim
exemplum. ut sequamur uestigia eius. Ecce qđ
dictum est. siquis mͥ ministrat. me sequatur.
Q uo fructu. qua mercede. quo premio: Et ubi
sum inquit. illic & minister meus erit. Gratis ame¬
tur. & oꝑis quo ministrat᷑ illi. pretiũ sit eẽ cũ illo.

Expanded text:
cans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me seqme sequatur, nisi me imitetur? Christus enexemplum ut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua mercede? quo prsum, inquit, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo.
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o : noli mortẽ timere ꝓxp̃o. Item alio modo.
Qm amat animã suam ꝑdet eam. Noli amare¬
ineterna uita. Hoc autẽ quod posterius dixi. magis
habere uidetur sensus euangłicus. Sequit᷑ enim.
Et qui odit aniniã suam ini hoc mundo: inuitam
ęternam custodit eam. Ergo qđ supradictum
est. qui amat. sub intelligit᷑ in hoc mnundo: ipse
Aigna & mira sententia. quem ad modũ sit
gomini manimã suam amor ut ꝑeat. odiũ
ne pereat. Si male amaueris. tunc odisti: si bene
oderis. tunc amasti. felices qui oderunt custodi¬
endo. neꝑdant amando. Sed uide ne tibi sub.¬
repat. ut te ipsum uelis interimere: sic intelli¬
gendo. qđ debes odisse in hoc mundo animã tuã.
hinc enĩ quidam maligui atq ꝑ uersi. & inisemet¬
ipsis crudeliores & sceleratores homicide. flãmnis
se donant. aquis prefocant. precipitio collidunt¬
& pereunt. Hoc xp̃c non docuit: impnio etiam
diabolo precipitiũ suggerenti. redi rero inquit

Expanded text:
Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amaraeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus; sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est: Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; ipse Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveoderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit
Abbreviated transcription (Latin):
Augustinũ sce̾ recoedationis uirũ. ꝓuita sua at¬
q meritis. i nra cõmunione semꝑ habuinꝰ. nec
iunquã hunc sinistrę suspicionis saltẽ rumor as¬
ꝑsit: quẽ tante scientie olun fuissę meminimꝰ.
ut inter magistros optimos. etiã a meis semꝑ de¬
cessorib haberet᷑. Bene gͦ de eo om̃s in cõmune
senserunt. ut pote qui ubiq cunctis & amori fu¬
Ferit & honori.

Expanded text:
Augustinium sanctae recordationis virum quem pro vita sua atque meritis in nostra communione semper habuimus, nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem rumor aspersit, quem tantae scientiae olim fuisse meminimus, ut inter magistros optimos etiam ante a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt, utpote qui ubique cunctis et amori fuerit et honori
Abbreviated transcription (Latin):
domum suam ⁊ dedit pacem omnbꝰ eriam seruis
sis ⁊ aucislis sins ⁊ comunicauit de sacrificio al¬
aris beati laurentii martiris. Et posita m̃sa
prinsqmͣ eybum sumeret uenert milites. itenuierũt eum
cesar. sub ridins arxit ei. Numquid ⁊ tu magus effectus es̃.
quia corpus laurentii abstulisse diceris: Respondit ypolitꝰ.
furore arreptꝰ. iussit ut cͣ lapidibꝰ os eiꝰ tunderet᷑. Et expolia

Expanded text:
domum suam rediens, dedit pacem omnibus servis suis et ancillis; et communicavit de sacrificio altaris beati Laurentii martyris. Et posita mensa, priusquam cibum sumeret, venerunt milites et tenuerunt et s subridens dixit ei: « Numquid et tu magus efectus es, qui corpus Laurentii abstulisse diceris? » Sanctus Ipolitus furore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. E
Abbreviated transcription (Latin):
c̃q legere poterat. Quic quid de arte loquendi ł
disserendi. qͥcqͥd de dim̃tionib figurarũ. & de
musicis. & de nuimeris. sine magna difficultate
nullo hominũ tradente intellexit. Tu hec nos
ep̃c faustus nomine: magnus laquens diaboli. uo¬
Et qͥa ayoustinꝰ multa phylosophoꝵ legerat. me¬
morieq mandata retinebat. conferebat c̃ dictis
manichei: qui de plurib rebꝰ multa scripserat
copiosissime de lirans. & nͣ ei occurrebat ratio:
Ergo ubi uenit: exꝑtꝰ ẽ hominẽ gratũ & iocun¬

Expanded text:
luminabatur. Quidquid de arte loquendi et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum, et de musicis et de numeris, sine magna difficultate, nullo hominum tradente intellexi, scis tu, Domrum episcopus, Faustus nomine, magnus laqueus diaboli, et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, ex eiManichaei, quae de his rebus multa scripsit copiosissime delirans, et non mihi occurrebat ratio ergo ubi uenit, expertus sum hominem gratum et iucun
Abbreviated transcription (Latin):
tor habeltur. talia uelle: Aduocatum tam̃ eum. suꝑ
hoc ĩterrogauit. Qrespondit nequaꝙ̾ se pati posse ut
uitorio fieri. si suam & fr̃m haberet lice̾tiam Cui
donnus abbas se daturũ. licentiã si ille spontaneş hãe
ꝓfectione̾ eligerit respondit. nulluꝰ tamen eis ex fa
milia sua comitem ad obsequium seruitii deput̾urũ.
nisi forte ipsi alique̾ ad hoc ꝑuocare possẽt. ut sua
sp̾ote cꝰ eis ire uellet: Hoc aũt uenerabilis ablus ñ
de ĩ affectione faciebat. s quia abominabile eo ctꝑe
& ĩ uistũ uidebat᷑. ut qͥs in uitus ĩter paganos. con¬
uersari cogeret᷑.
OSt hec itaq ambo deduc̾tur ad regeni Quor

Expanded text:
tor habebatur, talia velle, advocatum tamen eum super tor habebatur, talia velle, advocatum tamen eum super hoc interrogavit. Qui respondit se nequaquam pati posse, ut utorio fieri, si suam et fratrum haberet licentiam. Cui domnus abbas se daturum licentiam, si ille spontanee hanc profectionem eligeret, respondit, nullum milia sua comitem ad obsequium servitii deputaturum, nisi forte ipsi aliquem ad hoc provocare possent, ut sua sponte cum eis ire vellet. Hoc autem venerabilis abbas non de inaffectione faciebat, sed quia abominabile eo tempore et iniustum videbatur, ut quis invitus inter paganos conversari cogeretur. Post haec itaque ambo
Abbreviated transcription (Latin):
tali iꝰquisitione contͦbre Ille uero nichil omn o se de¬
ceptionis ĩ bac re p̾tendere testabat᷑. s magis upracitꝰ
scire uelle. utrũ ille ĩpposita uolutate disponeret
mo totis uirib exopto. ut miebi ad hoc copia detur
cũdi. nullusq ab bac intentione mente̾ meam ĩ mu¬
tare poterie: Tunc pͥfatꝰ frat᷑ ei respondit: Q ego
te nunꝙͥ patiar solũ ire. s. ꝓdi amore tecꝰ ꝓficisci
cupio. cantum ut domini abbatis mͥ licentiam in
petres
IRCACA itaq inter cos hac religiosa c̾uẽtione
redcunti abbati ipse obuius astitit. & qd̾ sibi socium
inuentum haberit. qͥ huiꝰ ꝓfectionis comes ẽc̃. uolunta¬
tius uellet ĩdicatit᷑. Citius ꝑsonam c̃ abbas requireret.¬
& ille fratre autbertũ. nominarae. multo miraculo ob¬
stupuit. nequaꝙͣ putans cum qͥ & nobilis ꝓsapiȩ ĩ scło.
& apud cum tu̾ familiris. ac post eũ domꝰ eiꝰ ꝓcura¬

Expanded text:
tali inquisitione conturbare'. Ille vero nihil omnino se detali inquisitione conturbare'. Ille vero nihil omnino se deceptionis in hac re praetendere testabatur, sed magis veraciter scire velle, utrum ille in proposita voluntate disponeret mo totis viribus exopto, ut mihi ad hoc copia detur eundi, nullusque ab hac intentione mentem meam immutare poterit'. Tunc praefatus frater ei rete nunquam patiar solum ire, sed pro Dei amore tecum proficisci cupio, tantum ut domni abbatis licentiam mihi impetres. Firmata itaque inter eos hac religiosa contentione, redeunti abbati ipse obvius adstitit, et quod sibi socium inventum haberet, qui hujus profectionis comes esse voluntarius vellet, indicavit. Cujus personam cum abbas requireret, et ille fratrem Autbertum nominaret, multo miraculo obstupuit, nequaquam putans eum, qui et nobilis prosapiae in saeculo, et apud eum tunc familiaris, ac post eum domus ejus procura
Abbreviated transcription (Latin):
hoc detestari & ĩpperiis laiessire. qͥdam aꝓposito re¬
uocare conabantur. s uir di ĩcepta uolutate imo¬
bilis ꝑmanebat: Deniq c̃ abbas ꝑdies singulos ad pa¬
latium iret. ipse domi residens. c̾sortia omĩum fugi¬
ebat. & iꝰ quadam uinea itxta posita solitarium sibi
locum ęligens. orationi & lection uacabit. xxi.¬
Rat autem tunc ibi ętiam c̃ douno abbate qui¬
dim frater monasterii ur̃i. uomrie autbertus
Qui cͣ cum sollicitũ uimis ac tristem. & cotidię secriti
sibi ẽ sistere. & nullius consortio uł colloquio uti ui¬
aeret. cepit ei conpati Et quadam diȩ ꝑgens ad loc̾
ubi ĩsupra dicta uinea solus sedebit. cepit aħ ço¬
ab ȩo inquirere. marimi ueracit̾ peregrinationem
illam uellet suscipere: A sperans cum bocꝰ ob c̃¬
passionem. s ꝑpter astutciã magis iꝰquirere respodit:
Quid uob̾ cure est siꝑ hoc . Nolite mentem mea̾

Expanded text:
hoc detestari et improperiis lacessire, quidam a proposito rehoc detestari et improperiis lacessire, quidam a proposito revocare conabantur; sed vir Dei in coepta voluntate immobilis permanebat. Denique cum abbas per dies singulos ad palatium iret, ipse domi residens consortia omnium fugiebat, et in quadam vinea iuxta posita solitarium sibi locum eligens, orationi et lectioni vacabat. Erat autem tunc ibi etiam cum domno abbate quidam frater monasterii vestri nomine Autbertus. Qui cum eum nimis sollicitum ac tristem et cotidie secretim sibi consistere et nullius consortio vel colloquio uti videret, coepit ei compati. Et quadam die pergens ad locum ubi in supradicta vinea solus sedebat, coepit ab eo inquirere, utrum veraciter peregrinationem illam vellet suscipere. Qui sperans, eum hoc non ob compassionem, sed propter astutiam magis inquirere, respondit: 'Quid vobis curae est super hoc? Nolite mentem meam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid plina ⁊ Iubente rege euoctẽ aã palatitim. Cui ab¬
aperuit. Qsi ad dĩ seruitium. ĩ omib que ei causa o¬
bedientie ĩ uingerentur. patitim esse respondit: uIIII.¬
eductus itaq ad presentiã augnsti. c̾ ab ipso int̾¬
garetur. utrum ꝓdĩ nouune: causa ingentib dauoru̾
cuuangłm p̾dicandi comes fieri uellet herioldi. omĩno se
uelle ãstanter respondit: Cui ettam c̃ ablus intulisset
nullatenꝰ se tantum onus irbendo isli inponere. sipse
tamen boc sua sponte ȩligera. sibi gratum esse & sus̨
actoritatis ei licentiam dare: Quod ille nicbilomirꝰ
st e eligere x modis omib ꝑficere uelle respondit.
ni.cͦ hec prplice ꝓtestarent᷑. essetq cognitiuu
om̃ib Cen ciomo cͣuersabantur abbatis. ceperũt multi
tautam eiꝰ ad mirari ĩmutationem qd̾ seslicet relicta
dulcissima affectione alienas e petere uellet nationes.
& c̃ ignocis ac barbatris conu̾sari. Multiqͦ eum suꝑ

Expanded text:
Quid plura? Iubente rege evocatur ad palatium. Cui abQuid plura? Iubente rege evocatur ad palatium. Cui abaperuit. Qui se ad Dei servitium in omnibus, quae ei causa oboedientiae iniungerentur, paratum esse respondit. Deductus itaque ad praesentiam augusti, cum ab ipso interrogaretur, utrum pro Dei nomine causa in gentibus Danorum euangelium praedicandi comes fieri vellet Herioldi, omnino se velle, constanter respondit. Cui etiam cum abbas intulisset, nullatenus se tantum onus iubendo illi imponere; si ipse tamen hoc sua sponte eligeret, sibi gratum esse et suae auctoritatis ei licentiam dare. Quod ille nihilominus se et eligere et modis omnibus perficere velle respondit. Denique, cum haec publice protestarentur, essetque cognitum omnibus qui in domo conversabantur abbatis, coeperunt multi tantam eius admirari immutationem; quod scilicet, relicta dulcissima affectione, alienas expetere vellet nationes et cum ignotis ac barbaris conversari. Multi quoque eum super
Abbreviated transcription (Latin):
uiru. qͥ c̃ eo ire possit. ciq c̾tinuo ad hereret. fieretis
illi & suis ad corroborandam suscipiendamq fidem
dñi magister doctrine salutaris: De hoc itaq p̾¬
dictꝰ austꝰ in puplico c̾uentu optimatum suorum
c̃ sacerdotib ceterisq fidelib suis cractare cepit.¬
& ut sibi aliquem ad tale opꝰ & uoluntarium & condig̃¬
num nuentrent sollicitius om̃s rogare:
Uod cꝰ uniu̾si abnuerẽt. ncillatenꝰ se gueiq̾ secre dicetes
tanet deuotionis uirũ. qui peregrnationẽ tam ꝑicu.
posam ꝓ xp̃i nomine suscipete. uell& ꝯexeitit tunc ce¬
poris uenerabilis abbas monasterii ur̃i Wala. qui me
qui multo ardore circa diuinam religionem feruer&.
ac ꝓdi nomine mistta pati desideraret Quiꝰ qͦ pariter
insticionem ac mores lauidaruit. & qd̵ ad hoc optis satiᷤ
esset idoneus rdicanit: Se camen nescire testatus :
ntrũ ad banc ꝑegrinationem tolerandani uestuitarius ce̾t

Expanded text:
virum, qui cum eo ire posset eique continuo adhereret fieretque virum, qui cum eo ire posset eique continuo adhereret fieretque illi et suis ad corroborandam suscipiendamque fidem Domini magister doctrinae salutaris. De hoc itaque praedictus augustus in publico conventu optimatum suorum cum sacerdotibus suis ceterisque fidelibus tractare coepit et, ut sibi aliquem ad tale opus et voluntarium et condignum invenirent, sollicitius omnes rogare. Quod cum universi abnuerent, nullatenus se quemquam scire dicentes tantae devotionis virum, qulosam pro Christi nomine suscipere vellet, extitit tunc temporis venerabilis abbas monasterii vestri Wala, qui mem, qui multo ardore circa divinam religionem ferveret ac pro Dei nomine multa pati desideraret. Cuius quoque pariter institutionem ac mores laudavit et, quod ad hoc opus satis esset idoneus, indicavit. Se tamen nescire testatus est, utrum ad hanc peregrinationem tolerandam voluntarius esset.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse pͥmus & magister scole. & doctor fieret ppłi:
ost hec uͦ contigit ut herioldꝰ qͥdam rex qͥ pnteni
tenebat danorũ ab aliis ipsiꝰ ꝓuractis regib. odio &
ĩmuicitia. c̾isentꝰ regno suo expulfas sit. Qui serenis¬
simum acdiit ĩperatorẽ suldouicum. postulans uit eiꝰ
auxilto uti mereret᷑. qͦ regim fuũ demuo euidicare¬
sn ualer&s: Qrui eum se.um decctum tã ꝑse q̃ ꝑ altos
ad suscipiendam xp̃imitatem cohortatꝰ. qd̾ scilicet
iuter eas ita maior familiaritas cͥcͤ posset. popłsq
xp̃i mnꝰ ipsi ac suis prõptiori uoluntate in adiu¬
toriuꝰ sic uenerit. si ut̾q uuum coleret dm. tadẽ
gt̾a diuina tribuente. ad fidem c̃uertit. & sacro
baptisiate ꝑfusum. ipse de sacro fonte suscepit.
sibiq ĩ filium ad optauit.
ueco c̃ ittrum ad sua remittere uellet. ut eiꝰ
aurxilio mrunitꝰ regni sui fines reperae. cepit
diligentius querere. si quem i̾tieniret sẽe deuotiomiꝰ

Expanded text:
er scolae et doctor fieret populi. 7. Post haec vero contigit, ut Herioldus quidam rex, qui partem tenebat Danorum, ab aliis ipsius provintiae regibus odio et inimicitia conventus, regno suo expulsus sit. Qui serenissimum adiit imperatorem Hludowicum, postulans, ut eius auxilio uti mereretur, quo regnum suum denuo evindicare valeret. Qui eum secum detentum tam per se quam per alios ad suscipiendam christianitatem cohortatus, quod scilicet inter eos ita maior familiaritas esse posset, populusque christianus ipsi ac suis promptiori voluntate in adiutorium sic veniret, si uterque unum coleret Deum, tandem gratia divina tribuente ad fidem convertit, et sacro baptismate perfusum ipse de sacro fonte suscepit sibique in filium adoptavit, Quem cum iterum ad sua remittere vellet, ut eius auxilio munitus regni sui fines repeteret, coepit diligentius quaerere, si quem inveniret sanctae devotionis
Abbreviated transcription (Latin):
nartare cupicutib. pͥmo in dagandum uidetur ꝓptrr̾ cos
qͥ huiꝰ rei forte minus consei st̃. qua occasione a loco sta¬
bilitatis suc huc se cesserit. & ẽ apud uos dũo oblatꝰ sit.
ibiqi obedientiã ꝓmserit. qͦ instinctu. cuiꝰq rei disposi¬
tione ad has iuites einigrauerit: atq ad cpiscopatꝰ officiũ
apud nos ssublinatꝰ Moc aũt ideo scribere uecessariũ
duximꝰ. ne forte aliqͥs lenitati assigua qd uir dĩ diui¬
ne c̃pũctionis nittinctu. & peregrinationis amore psalute¬
animarũ susccpit. Ceptũ est itaq olĩ in his partib ui¬
delicet sixonie monasteriu̾ fieri. qd̾ auctoritate & ma¬
gisterio sc̃itatis ure. & primo fundatu. & succede̾ti tẽ¬
pore dõ donante felicitꝰ ẽsimmatũ est: nom̃e qi mutua¬
tum a loco habitationis ur̃e accepit ut uocaret᷑ noua
cobeia. Ad hunc gͦ locũ dĩ famulus una c̃ aluis fr̃ib
uris primo di restꝰ est. ut inibi officio fungeret᷑. do¬

Expanded text:
narrare cupientibus, primo indagandum videtur propter eos qui huius rei forte minus conscii sunt, qua occasione a loco stabilitatis suae huc secesserit, et cum apud vos Deo oblatus sit ibique oboedientiam promiserit, quo instinctu cuiusque rei dispositione ad has partes emigraverit atque ad episcopatus officium apud nos sublimatus sit. Hoc autem ideo scribere necessarium duximus, ne forte aliquis levitati assignet, quod vir Dei divinae conpunctionis instinctu n his partibus, videlicet Saxoniae, monasterium fieri, quod auctoritate et magisterio sanctitatis vestrae et primo fundatum et succedenti tempore Deo donante feliciter consummatum est, nomenque mutuatum a loco habitationis vestrae accepit, ut vocaretur Nova Corbeia. Ad hunc ergo locum Dei famulus una cum aliis fratribus vestris primo directus est, ut inibi officio fungeretur do
Abbreviated transcription (Latin):
O ucre beatũ c omni laudis p̃conio lignissiuũ uirũ quẽ talem
ac tantũ imitari. quẽ solũ plurimorũ cet simu. ł abere uer¬
tuces contigit. qui m̃te sc̃s ⁊ corpore castus. c̃ iurgaid agnũ
uidicũ sede in regenatione sesfuriis mundũ ÷ quẽ contẽpserit
iudicaturus. & c̃ martiribꝰ nisticie coronã ⁊ palmã n ⁊ tyrii
adepturus. Martirii duo eẽ gentra constant. unũ ii. ꝓace
gecłis octultũ. alterũ ꝑsec itionis aiticulo ingruenit riara¬
festũ utrũq noluntate cenuit. ad alterũ effectu ꝑuerat. Qͥa
eiũ cotichc semꝑ lacrimas. ingilias .i. uinia. carnis matratio¬
nem & desideriorũ carnaliũ mortifcatio nẽ mariendis do mac¬
tabat. martiriũ ꝑfecco qđ pacis tempõre ñ potuit conse⁊itꝰ¬

Expanded text:
ignissimum virum, quem talem ac tantum imitari, quem solum plurimorum, tot simul habere virtutes contigit! qui mente sanctus et corpore castus, cum virginibus agnum, judicum sede in regeneratione sessurus est, ac mundum, quem contempserat, judicaturus, et cum martyribus justitiae coronam et palmam do. 73. Martyrii duo genera esse constat, unum in pace Ecclesiae occultum, alterum persecutionis articulo ingruente manifestum: utrumque voluntate tenuit; ad alterum effectu pervenit. Quia enim quotidie semper lacrymas, vigilias, jejunia, carnis macerationem, et desideriorum carnalium mortificationem in ara cordis Deo mactabat, martyrium profecto, quod pacis tempore non potuit, vot
Abbreviated transcription (Latin):
orro inter nas multiplices uariasq lingustiarũ pres¬
suras quas uti cõmemiorinimꝰ de eade iegatione ut
p̾diccũ ẽ semꝑ inspiratione roboraret᷑. ne cepto desisteret
oꝑe. tam̃ dõm qͦ ebbonis nuemorati rem̃sis archiep̃i qui h̃c
legationẽ pͥmo susceꝑat. ñ modice eũ in hac causa. & deuo¬
tio mntis ⁊ feruor consolabat᷑ ainm̃i. Siqͥdem ipse intimo
ꝓuocatione gentiũ flagrans spũ iugit̃ cũ adfidei grãm
inpartes istas ꝓmulgandĩ incitabat .&. ut cepta ñ descierit.
strenue cẽmonebat. Cuiꝰ uerbis ex hortations & in axiio
arcloredm̃tis que ad hec feruebat. nstebeatꝰ utr ꝓuocatus.
iñdubitant᷑ officii sibi cõmissi curã agebat. n ec aliqua um¬
ouã incõmoditatis. aduersitate.a cepto oꝑe auerti poterat.
lt ⁊ acet inmimera fucrinit. p̃dicti pontificis finotia no¬

Expanded text:
orro inter has multiplices variasque angustiarum pressuras, quas, uti commemoravimus, de eadem legatione, ut praedictum est, semper inspiratione roboraretur, ne a coepto desisteret opere; tamen domni quoque Ebonis memorati Rhemensis archiepiscopi, qui hanc legationem primo susceperat, non modice eum in hac causa et devotio mentis et fervor consolabatur animi: si quidem ipse intimo pro vocatione gentium flagrans spiritu, jugiter eum ad fidei gratiam in partes istas promulgandam incitabat, et ut coepta non desereret, strenue commonebat. Cuius verbis exhortationis et maximo ardore mentis, quo ad hoc fervebat, iste beatus vir provocatus, indubitanter officii sibi commissi curam agebat, nec aliqua umquam incommoditatis adversitate a coepto opere averti poterat. Et licet innumera fuerint praedicti pontificis suasoria mo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi uidebatur iã dicti uiri admonuert̃ apłia quo eis doctorẽ
quẽ libet destinaret. Contrarii enĩ eẽ uidebint᷑. his quȩ ille
cis ante ꝓposuerat. Quib ille quasi indignãdo respondit.
ũne dixi uobis. quia hic eẽ deberet qͥ inp̾sentiarũ stat.
Quid dubicastis: Nonie audistis aocẽ suꝑ cũ spu scĩ ad hoc
delapsã. it eñ uobis conscrnret pastorẽ: Atio dicto somno ex¬
ꝑgefactꝰ qđ tricnmo anit uiderat quã ad brem̃sem regdadã
inuaceret᷑ eicłiam. eertus omĩno factꝰ c̃. qđ Alicubi innoa

Expanded text:
ipsi videbatur, jam dicti viri admonuerunt apostolum, quo eis doctorem ipsi videbatur, jam dicti viri admonuerunt apostolum, quo eis doctorem quemlibet destinaret contrarii enim esse videbantur iis quae ille eis ante proposuerat; quibus ille quasi indignando respondit: Nonne dixi vobis quia hic esse deberet, qui in praesentiarum stat? quid dubitastis? nonne audistis vocem super eum Spiritus sancti ad hoc delapsam, ut eum vobis consecraret pastorem? Quo dicto, somno expergefactus, quod triennio ante viderat quam ad Bremensem regendam invitaretur ecclesiam, certus omnino fact
Abbreviated transcription (Latin):
one. que agencla erant disponebat. Porro eã quẽ ꝑ somnum
nidebat. sicnti iã suꝑiꝰ multa cõp̾hensa funt. tam uera erant.
ut nũquã eatassata rem̃iniscam.xi uiqu
piam ue ad ꝓbationẽ huiꝰ rei omissa referamꝰ. antequã ad¬
i. Mithentensẽ inuitaret᷑. eccłiam⁊ quadã nocte uisũ ẽ ei qđ ue¬
nisẽt in qͥndã regionẽ atuenissimã in qua uiuent beacũ petiõ¬
apsm. Cũq illũ admiraret᷑. uenert̃ quidã homuies pettntis
ut ipse beatus iudelicet petrus eis doctorẽ ⁊ pastorẽ destiua¬
re deberet. Quub c̃ ille respondisset iste ẽ quẽ debetis r ibtre
motus fieret magnus e ipse int̾rã cecidisset. & qđ ucinsiet
uer suꝑ eũ. & magna suauit&s inmentt. unctio udelicet spc̃
scĩ: ita ut se quasi innouatũ sentiret in grã xp̃i. Uox uͦ q̃
uenit. quasi benedictionẽ suꝑ eũ fudit. Post hec ittrũ sic̃

Expanded text:
one quae agenda erant disponebat. Porro ea quae per somnium one quae agenda erant disponebat. Porro ea quae per somnium videbat, sicut iam superius multa compraehensa sunt, tam vera erant, ut numquam ea cassata reminiscamur. Nam, ut ad probationem huius rei omissa referamus, antequam ad Bremensem invitaretur ecclesiam, quadam nocte visum est ei, quod venisset in quandaapostolum. Cumque illum admiraretur, venerunt quidam homines petentes, ut ipse, beatus videlicet Petrus, eis doctorem et pastorem destinare deberet. Quibus cum ille respondisset: 'Iste est, quem debetis habere motuvox super eum, et magna suavitas in mente, unctio videlicet Spiritus sancti, ita ut se quasi innovatum sentiret in gratia Christi. Vox vero quae venit, quasi benedictionem super eum fudit. Post haec iterum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cdio inconspectu eiꝰ astans lacrimata fuisset. ipse qͦ ep̃c com¬
punctꝰ. ñ minꝰ flere ceperit. Statĩq ipsum uidue filiũ li¬
bertate donatũ. matri reddidit domũq gaudentes ire ꝑmisit.¬
t quia cont̾isatio eiꝰ scdm beatũ paulũ apłm
semꝑ erat incelo: ñ nũquã ipse celestib reuelationib si¬
cuti iam p̾fati sumꝰ. licet multa omiserimꝰ. illustrabat᷑ in
terra. ita ut fere oĩa quȩ ei ꝓuentura erant antea scmꝑ. siũe
ꝑsomniũ. siue ꝑ intimã reuelationẽ inm̃te. siue ꝑexc̃essũ
ipsi cognita fierent. Hã qd diximꝰ fieri in m̃te. huiꝰ mochi eẽ¬
a domina enĩ que forte p̾cipiu diffinre debebat. spacium
cogitaudi habere uolebat. & nichil temere disponelut: an¬
tequã grã cłs illustratꝰ iꝑse inmente sua sentiret qđ meliꝰ
ec̃t. Sicq suꝑna iusitatione certificatꝰ inm̃ts sine cunctaci¬

Expanded text:
gaudio in conspectu eius astans lacrimata fuisset, ipse quoque episcopus comgaudio in conspectu eius astans lacrimata fuisset, ipse quoque episcopus compunctus non minus flere coeperit. Statimque ipsum viduae filium libertate donatua conversatio eius secundum beatum Paulum apostolum semper erat in caelo, nonnumquam ipse caelestibus revelationibus, sicuti iam praefati sumus, licet multa omiserimus, illustrabatur in terra, ita ut fere omnia quae ei proventura erant antea semper sive per somnium sive per intimam revelationem in mente sive per excessum ipsi cognita fierent. NaAd omnia enim quae forte praecipua definire debebat spacium cogitandi habere volebat, et nihil temere disponebat, antequam gratia Dei illustratus ipse in mente sua sentiret, quid melius esset. Sicque superna visitatione certificatus in mente, sine cunctati
Abbreviated transcription (Latin):
suscipi ubebat. duos scilicet uiros & iduas feminas. Et uiris qͥdẽ
ipse c̃ fr̃ib pedes lauabat feminis aut̃ in p̃dicto hospitali pau¬
perũ uce illiꝰ quędã dõ sacrata quã ipse indi uoluntate ⁊ re¬
nigionis amore. ꝓbatã habebat. Deniq ẽ ꝑ arocchias more epi¬
copili cireuiret: antequã ipse ad comuuũ accederet. pauꝑes
p̾cipiebat introduici. Quib ipse ⁊ aquã ad manꝰ lauandas
erhibebat. & culoguis datis miscebat. & m̾sa atite ipsos posita
sic demũ ad suũ conuiuũ c̃ hospitib accedebat¬
t ut mscdie acpietatis eiꝰ uiscera ex emplis approbemꝰ.
nidimꝰ qͦndã c̃ int̾ multos abios cuiꝰdã uiduc filiũ in
longinqua regione captiuũ abductũ. in sueonũ uidelicet
p̾cio redemptũ ipse secũ ad patriã reduxisset. & c̃ ipsũ mat̾
sua gandens inderet reuersũ sicuti mos ẽ feminarũ. p̾gau

Expanded text:
suscipi jubebat, duos scilicet viros et duas feminas, et viris quidem suscipi jubebat, duos scilicet viros et duas feminas, et viris quidem ipse cum fratribus pedes lavabat; feminas autem in praedicto hospitali pauperum, vice illius, quaedam Deo sacrata quam ipse in Dei voluntate et religionis amore probatam habebat. Denique cum parochias more episcopali circuiret, antequam ipse ad convivium accederet, pauperes praecipiebat introduci: quibus aquam etiam ad manus lavandas exhibebat, et eulogiis datis miscebat; et mensa ante ipsos posita, sic demum ad convivium suum cum hospitibus accedebatEt ut misericordiae ac pietatis ejus viscera exemplis approbemus, vidimus quondam, cum inter multos alios cujusdam viduae filium in longinqua regione captivum abductum, in Sueonum videlicet, pretio redemptum, ipse secum ad propria reduxisset; et cum ipsum mater sua gaudens videret reversum, sicuti mos est feminarum, prae
Abbreviated transcription (Latin):
expensionẽ distribuebat. & quicqͥd argtnti uel cuiꝰlibet census
ili ꝓueniebat: musus indigentiũ decimabat. Insuꝑ inqͥnto
anno ominũ animaliũ licet antea decimata fuerint. ad elemo¬
sinarũ dationẽ iterũ ex uitegro decimationẽ faciebat. De argen¬
to etiã qđ ad ecclias inmonastiis ueniebat : quatam partẽ ad
hoc ipsũ destinatã habebat.
Aurã uͦ pupilloꝵ ac uiduarũ maximã semꝑ habebat. &
ubic̃q anachoretas eẽ sciebat. siue uiros siue feminas.
frequentib iusicationib & donis ipsos ind̃ seruicto confortare.
& nocessiriis subsidiis aduiuare studebat. habebat qͦ & inzona
tor elemosine sus decẽt. ipse sine meia qͥd daret haberet. Stu¬
debat em̃ illud beati iobdictũ ꝑ omnia implere. ut nec saltẽ
octilos uiduę aliquandiu expectare faceret. Sicq ⁊ oculus gco
nqͥdragesime uͦ tempore .iiiͦi. pauꝑes cotidie in brenia add escam

Expanded text:
expensionem distribuebat: et quidquid argenti vel cujuslibet census expensionem distribuebat: et quidquid argenti vel cujuslibet census illi proveniebat, in usus indigentium decimabat. Insuper in quinto anno omnium animalium, licet antea decimata fuerint, ad eleemosynarum dationem iterum ex integro decimationem faciebat: de argento etiam quod ad ecclesias in monasteriis veniebat, quartam partem ad hoc ipsum destinatam habebat. Curam vero pupillorum ac viduarum maximam semper habebat, et ubicumque anachoretas esse sciebat, sive viros sive feminas, frequentibus visitationibus et donis ipsos in Dei servitio confortare et necessariis subsidiis adiuvare studebat. Habebat quoque et intor elemosinae suae deesset, ipse sine mora quid daret haberet. Studebat enim illud beati Iob dictum per omnia implere, ut nec saltem oculos viduae aliquandiu expectare faceret. Sicque et oculus caeco Quadragesimae vero tempore quatuor pauperes quotidie in Brema ad escam
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor missas ipse astans ⁊ officiũ agens celebrari facrebat.
Statuto tam̃ legitimo tempore indie publicã missã nͥ aliqua ei in¬
cõmoditas acqdisset. ipse cantabat. Sin uͦ audiebat.lxx
nlemosinis uͦ dandis quã lberalissimꝰ fuerit. quis euarrare pote¬
rit: sũ oĩa que habebat. indiũ uoluntate necessitatẽ patientib
sub munstrare cupiebat: Ubic̃q enĩ aliquẽ in necessitate posicũ
sciebat: ex qͥuto poterar. eũ adiuiuare satagebat. Et ñ solũ in
ꝓpria parroechia s cciã in longinquis regionib positis. subsi¬
diũ sui aduitorii ministrabat. Specialiꝰ tam̃ hospitale pauꝑm
inbrema constitutũ habebat. ad quẽ decimas deñ nullis uillis
disposuit. ut ibi c̃ cotidiana susceptione pauꝑm egroci qͦ re
crearẽt᷑. Per omnẽ qͦ ep̃atũ suũ. accimas aninaliũ ⁊ omniũ
reditiuũ decimasq decimarũ que ad cumꝑtinebant inpauperã

Expanded text:
quattuor missas ipse astans et officium agens celebrari faciebat. quattuor missas ipse astans et officium agens celebrari faciebat. Statuto tamen legitimo tempore in die publicam missam, nisi aliqua ei incommoditas accidisset, ipse cantabat; sin vero, audiebat. In elemosinis vero dandis quam liberalissimus fuerit, quis enarrare poterit, cum omnia quae habebat in Domini voluntate necessitatem patientibus subministrare cupiebat? Ubicumque enim aliquem in necessitate positum sciebat, ex quanto poterat eum adiuvare satagebat. Et non solum in propria parroechia, sed etiam in longinquis regionibus positis subsidium sui adiutorii ministrabat. Specialius tamen hospitalem pauperum in Brema constitutum habebat, ad quem decimas de nonnullis villis disposuit, ut ibi cum cotidiana susceptione pauperum aegroti quoque recrearentur. Per omnem quoque episcopatum suum decimas animalium et omnium redituum decimas
Abbreviated transcription (Latin):
scõs qͥ dõ obediunt beatificat. aliqñ miscros ⁊ peccator es luget.
Quib omnib seiet ipsũ semꝑ det̾iorem dicebat. que tam̃ aliis c̃
co psalmos cantutib funco psalmo ipse solus tacite ruiiuare
solebat. noc ullica manifestare uolebat. Daudã tam̃ nr̃m quiei
faliarissimꝰ erat. magna ui p̾c ũ uix abeo obtuint. ut ci ipsa pig
m̃ta sic̃ ille cantare solitꝰ erat dictaret. Que tam̃ ipie conscͥpta
inuente co nemini innotuit. ẜ post obitũ eiꝰ quib que legere uo¬
nib oꝑari solitꝰ erat. nã his temporib rete oꝑabat᷑.lxxu¬
e ipsis uͦ psalmis dispositũ habuit quos in nocte. qͦs iudic
cantaret. quos dũ se admissã cantandã parabat. quos dũ
iterũ discaltiatꝰ ad lectũ ire uolebat. Mane aut̃ semꝑ qñ se calti¬
abat ⁊lauabat. ictaniã cantabat. ⁊ sic ad eccłiani ꝓfectꝰ tres aut

Expanded text:
sanctos, qui Deo oboediunt, beatificat, aliquando miseros et peccatores luget. sanctos, qui Deo oboediunt, beatificat, aliquando miseros et peccatores luget. Quibus omnibus semet ipsum semper deteriorem dicebat. Quae tamen, aliis cum eo psalmos canentibus, finito psalmo ipse solus tacite ruminare solebat, nec ulli ea manifestare volebat. Quidam tamen nostrum, qui ei familiarissimus erat, magna vimenta, sicut ille cantare solitus erat, dictaret. Quae tamen ipse conscripta vivente eo nemini innotuit, sed post obitum ejus quibusque legere vonibus operari solitus erat. Nam his temporibus rete operabatur. De ipsis vero psalmis dispositum habuit, quos in nocte, quos in die cantaret, quos dum se ad missam cantandam parabat, quos dum iterum discalciatus ad lectum ire volebat. Mane autem semper quando se calciabat et lavabat laetaniam cantabat, et sic ad ecclesiam profectus, tres aut
Abbreviated transcription (Latin):
uoĩ ⁊ uinoua corbeia degentes quos ꝑ hoc oꝑe frequent pos¬
culuut. quiq illi ñ nulla huiꝰcemodi conscripta miscrunt.
S ñquã illi sat et̃ poterat. quia onnc̃ uitã suã in luctu ⁊ la¬
crnnis exigere uolebat. Nat licet illi cõpiuictio cordis frequen¬
ter lacͥmas excitaret. ñ cam̃ unquã ei sufficientes uidebant᷑.¬
uͥ qđ ultimo etatis suc anno nanc qͦ gr̃ãm. ctiu quesitã dicõ
largiente ꝓmerutt ut qͦticusc̃q uellet ploraret. x¬
eniq ex ipsis cõpunctians reb ex sacra scͥptura suptis ꝑ
omnes psalmos. uniciuq uidelicet psalmo ꝓpriã aptauit
oratumenlã. qđ ipse pigiñtũ uocitare solelut. ut cipsalmi
nic de causa dulcescerent. Inquib uidelicet pigm̃tis ipse ũ cõ¬
positionem uerborũ eurabat. s cõpiuictionẽ cantũ cordis que¬
robat. inquib aliqͥndo scmet ipsũ uituꝑat &e merepat. aliqũ

Expanded text:
vos et in Nova Corbeia degentes, quos pro hoc opere frequenter posvos et in Nova Corbeia degentes, quos pro hoc opere frequenter postulavit, quique illi nonnulla huiuscemodi conscripta miserunt. Sed numquam illi sat esse poterat, quia omnem vitam suam in luctu et lacrimis exigere volebat. Nam licet illi compunctio cordis frequenter lacrimas excitaret, non tamen umquam ei sufficientes videbant in ultimo aetatis suae anno hanc quoque gratiam diu quaesitam Domino largiente promeruit, ut quotienscumque vellet ploraret. Denique ex ipsis compunctivis rebus, ex Sacra Scriptura sumptis, per omnes psalmos unicuique videlicet psalmo propriam aptavit oratiunculam. Quod ipse pigmentum vocitare solebat, ut ei psalmi hac de causa dulcescerent. In quibus videlicet pigmentis ipse non compositionem verborum curabat, sed compunctionem tantum cordis quaerebat. In quibus al
Abbreviated transcription (Latin):
e õ dĩ gr̃a liberaberis. qđ ita ⁊ faccũ est .xx¬
am uͦ pꝰ quã senuit. ũ ado potuit de ꝙybo abstinere. potus
hibiturus erat de potu adiniscebat. Q.uia cam ise nectuce
sua solito nequiuit uti parsunonio. studuit hoc clemosinis.
a orationib multisq aliis boms cõpensare: Huiꝰ nãq rei
grã multos redeniit captiuos. quos ⁊ libertate donauit. Non¬
millos tam̃ corñ qui ad hoc apti eẽ poterant. addi scͥintium
educandos. hiiterii dininis instrucre ussit. lx .xxiii¬
orro ad deuocionẽ sͥ indi amore accuendã quã studiosꝰ
fncrit. ttstant᷑ eodicei magni apudnos quos ipse ꝓpͥa
manu ꝑ notas conseͥpsit. Qui solũ mͦ illa continere uosenntur.
que adiaudẽ oninpoctutis ci ꝑtinẽt. ⁊ adpeccatorũ redargii¬
tionẽ. Adlaudẽ qͦ ueatȩ ⁊ et̾ne uite ⁊ t̾roiẽ gehcunȩ ⁊ qͥc dͥa
adcõpunctionẽ ꝑtinet ⁊ lam̃tũ. Testes st̃ etiã frẽs. ⁊ apud

Expanded text:
et cum Dei gratia liberaberis'. Quod ita et factum est. Iet cum Dei gratia liberaberis'. Quod ita et factum est. Iam vero postquam senuit non adeo potuit de cibo abstinere; potus  aquae, quam bibiturus erat, de potu admiscebat. Quia tamen in senectute sua solito nequivit uti parsimonio, studuit hoc elemosinis et orationibus multisque aliis bonis compensare. Huius namque rei gratia multos redemit captivos, quos et libertate donavit. Nonnullos tamen eorum, qui ad hoc apti esse poterant, ad Dei servitium educandos, literis divinis instruere iussit. Porro ad devotifuerit, testantur codices magni apud nos, quos ipse propria manu per notas conscripsit, qui solummodo illa continere noscuntur, quae ad laudem omnipotentis Dei pertinent, et ad peccatorum redargutionead compunctionem pertinet et lamentum. Testes sunt etiam fratres et apud
Abbreviated transcription (Latin):
culabat. ut sua eũ grã ab hac ꝑniciosissima inpictate li¬
beraret. Cũq ꝓ hac re p̃cib ec̃t sollicit ꝰintentus. quadã
nocte sopori dithicus uidit se quasi usq incęlũ rapi. & to¬
tũ scłm ac si inteterrimã uallẽ collectũ. ex qͦ tam̾ ⁊ beatoꝵ.
animȩ licet raro angłico ininistĩo rapiebant᷑ &e deicebant᷑
incelũ. Inqua uidelicet tenebrosa ualle ostensũ ÷ ei etiam
qͣsi sem̃tiuũ qͦadã. ex quo genus humanũ ducit originẽ.
Cũq hec oĩa admirans & horrescens aspiceret. uissus ẽ ut at¬
tenderet. quo uutio in hanc uitã ueniret ac dictũ. Unde in¬
quit homini ulla iactantia eẽ pocerit. qui de cã uili ougine
inconuallae lacrimarũ ꝓcreatꝰ sit: Et qͥcqͥd uoni habuerit.
ñ ase. s ab eo aquo omue datũ oꝑtimũ & omie donũ ꝑfectũ¬
ẽ. acceperit: Si gͥ ult̾iꝰ inquit ab ulla tẽptatꝰ fueris cenodoxic
peste. istud inmentẽ reducens memorare unde ꝓgenitꝰ sis.

Expanded text:
 ut sua eum gratia ab hac perniciosissima impietate liberaret. Cumque pro hac re precibus esset sollicitius intentus, quadam nocte sopori deditus, vidit se quasi usque in caelum rapi et totum saeculum acsi in teterrimam vallem collectum. Ex quo tamen et beatorum animae, licet raro, angelico ministerio rapiebantur et ducebantur in caelum. In qua videlicet tenebrosa valle ostensum est ei etiam quasi sementivum quoddam, ex quo genus humanum ducit originem. Cumque haec omnia admirans et horrescens aspiceret, iussus est, ut attenderet, quo initio in hanc vitam veniret, ac dictum: 'Unde', inquit, 'homini ulla iactantia esse poterit, qui de tam vili origine in convalle lacrimarum procreatus sit? Et quicquid boni habuerit, non a se, sed ab eo, a quo omne datum Optimum et omne donum perfectum, acceperit? Si igitur ulterius', inquit, 'ab ulla temptatus fueris coenodoxiae peste, istud in mentem reducens memorare, unde progenitus sis,
Abbreviated transcription (Latin):
um exnis que supꝑius cõmemolauunꝰ. claret quante
uir iste fcĩtacis. quanci apud am̃ ueriti fuerit. restat ut
sic̃ ipse xͥ intitator inoĩb ftut. sic nos qͦ eius imitatores
eẽ studeamꝰ. Sic quippe fieri quibit uit ⁊ ꝙse semꝑ usꝙ
ad consumationẽ seculi. nobis cũ uiuere pessit interis. &
nos pꝰ p̾sentis uitę crranscursũ .ẽ. eo incelis uiuere uic¬
reꝗ mur. Nuet namq nobisõã int̾ons. sicũ uite scĩcas

Expanded text:
m ex his quae superius commemoravimus, claret quantae vir iste sanctitatis, quanti apud Deum meriti fuerit; restat ut sicut ipse Christi imitator in omnibus fuit, sic nos quoque ejus imitatores esse studeamus. Sic quippe fieri quibit, ut et ipse semper usque ad consummationem saeculi nobiscum vivere possit in terris, et nos post praesentis vitae transcursum cum eo in coelis vivere mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de erant. Q.cd ciudenti ꝓbatũ ẽ indicio. quia scilicet man
infresia inpago indelicet ostargao indie diũca p̾dicaret ppło.
e int̾ alia ꝓhberet nequis indie festo opus seruile excrceret.
quidã illorũ ut sunt concumaces ⁊ stolididonũ reuersi. qͥa
serenꝰ erat aer. ⁊̃pratũ eiuices collecto freno aceruos ferer̃t.
Qnib factis aduesꝑascente die om̃s illi acerii qui eodẽ dic
faccifucraut diuinit᷑ igni consupti st̃. illesis illis ꝑmancuti¬

Expanded text:
non deerant. Quod evidenti probatum est indicio, quia scilicet mandnon deerant. Quod evidenti probatum est indicio, quia scilicet mandin Fresia, in pago videlicet Ostargao, in die dominica praedicaret populo et inter alia prohiberet, ne quis in die festo opus servile exerceret, quidam illorum, ut sunt contumaces et stolidi, domum reversi, quia serenus erat aer, in pratum euntes, collecto feno acervos fecerunt. Quibus factis, advesperascente die omnes illi acervi, qui eodem die facti fuerant, divinitus igni consumpti sunt, illaesis illis permanenti
Abbreviated transcription (Latin):
lant. diuina suꝑ cos grã iargiꝰ choruscat: In omti cnĩ acti¬
one illiꝰ gr̃im i ẽ eo cernitasse multis exꝑiñtis ꝓbauimus.
Nam quod ipse suꝑ gregis sui custodia sollicitꝰ multa sub¬
tius cusitatione impiratꝰ sit. suꝑiꝰ iã imultis cõp̾hens ũ
ostendinꝰ. Demq etiã extiꝰ gñi dĩ in eo largiꝰ chepuscaute.
serno ꝙͦ. p̾dicationis. illiꝰ multa suauitate ꝓficsus qurtĩ
crat hoiribilis. ut certo ꝓbaret᷑ indicio infusione sꝑi¬
tali uerbã eiꝰ modcitri. quo miscens terroub blandiñta.
ium diuim iã pretenderet iudicii. inquo uenicus dñs
a t̾ribilis peccatorib ⁊ blandus apparebit iustis:x
qͥsi frat̃ cõplecterent᷑. pauperes autẽ quasi patrẽ piissimo
uenerarent᷑ affectu. Forro licet signa uͥtutũ nelut instru¬
i̾ta iactantię cante fugerit. tam̃ eo ñ querente & hec ipia

Expanded text:
lant, divina super eos gratia largius coruscat. In omni enim actilant, divina super eos gratia largius coruscat. In omni enim actione illius gratiam Dei cum eo comitasse multis experimentis probavimus. Nam quod ipse super gregis sui custodia sollicitus, multa subtius visitatione inspiratus sit, superius iam in multis comprehensum ostendimus. Denique etiam exterius gratia Dei in eo largius coruscante, sermo quoque praedicationis illius multa suavitate profusus, partim erat horribilis, ut certo probaretur indicio, infusione spiritali verba eius moderari, quo miscens terroribus blandimenta, vim divini iam praetenderet iudicii, in quo veniens Dominus et terribilis peccatoribus et blandus apparebit iustis. quasi fratrem complecterentur, pauperes autem quasi patrem piissimo venerarentur affectu. Porro, licet signa virtutum velut instrumenta iactantiae caute fugeret, tamen, eo non quaerente, et haec ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
mpocentis seruitiũ intrire disposuerit. ñ ut reginar lo
scruirent. D. no dicto uisũ ÷ ei qđ idẽ regnarius leuato pede
& reginario. Cuiꝰ inqͥt hic nominẽ uos tã curpit de hones¬
tatis: Scitoce quia isteiñm habet. ⁊ uos de hac causa ñ
critis in multati. Quo dicto ipsi exterriti facti: contͣbati sc̃.
testat᷑ ultio diuina. que stiꝑ ipsũ uenit reginariũ. Nã non
multo post: iraĩ regis meruit. & cellã ipsam una c̃ omib
que exparte regis habebat ꝑdidit. nec ult̾ius ingr̃am pris¬
tinã redire potuit.¬
se ñ udeam᷑. in illo certe ꝓbauimꝰ quã uerũ sit qđ
beatꝰ gregoriꝰ infigura pastorũ qͥ innatiuitate diuĩ suꝑ
gregr̃ suũ uigilabant de pastorib ȩccłiȩ dixit. Luuud ÷ in qͥt
hoc qđ ugilantib pastorib angłs appartut. eosq di cla¬
ritas circ̃sulsit. nͥ qđ illi p̾ceteris s undere sublimia meitit᷑.

Expanded text:
nipotentis servitium nutrire disposuerat, non ut Reginario nipotentis servitium nutrire disposuerat, non ut Reginario servirent. Quo dicto visum est ei, quod idem Reginarius, levato pede et Reginario: Cujus, inquit, hic hominem vos tam turpiter dehonestatis? scitote, quia iste Dominum habet, et vos de hac causa non eritis immulctati. Quo dicto ipsi exterriti facti conturbati sunt:testatur ultio divina, quae super ipsum venit Reginarium. Nam non multo post iram regis meruit, et cellam ipsam una cum omnibus, quae ex parte regis habebat, perdidit, nec ulterius in gratiam pristinam redire potuit.se ne videamur; in illo certe probavimus, quam verum sit, quod beatus Gregorius in figura pastorum, qui in Nativitate Domini super gregem suum vigilabant, de pastoribus Ecclesiae dixit: Quid est, inquit, hoc, quod vigilantibus pastoribus angelus apparuit, eosque Dei claritas