comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in comꝑabiliq consistit. Interrogatio
ogo si unita deitas est in compara¬
bilis. Numqͥd sic & nomina ꝑsona¬
rum incomparabilia sunt : Resposio
rodolor si multi sunt patres qui ali¬
quando patres non fuerunt. Nũqͥd
aliquis ex his deo patri insempiterna ge¬
neratione pater digne comꝑabit᷑: Absit
filius proprie assimilabitur :¬
Ut quia multi sunt spͣs incelo & in
factori suo comparetur. dum factura
nino principium fuerit. Memento unũ
dera adhec argumenta dicta tressig¬
nificationes ꝑunitum oꝑantis nomen
ẽẽ ostensas. id ÷ ex ipso. et ꝑ ipsum. & in
ipso. dum aliud sit ex alio. aut ꝑali¬
ud. quia adsingłas ꝑsonas hoc ꝑtinet.
dictum. Nam de unito nomine: sic ait.
Ex ipso. & ꝑipsum. et in ipso. Quod idem
ipsum: est unum. Unde quãuis hȩc uo¬
cabula in ꝓprias ꝑsonas cacite sint di¬
cta. tamen unitum nomen. in his clau¬
sȩ est reuelatum. Ergo quia ait ex
ipso: ex deo patre uocitata. ut fierent

Expanded text:
incomparabilique consistit. Haereticus. incomparabilique consistit. Haereticus. Rogo, si unita deitas est incomparabilis, nunquid sic et nomina personarum incomparabilia sunt? Athanasius. Proh dolor! si multi sunt patres qui aliquando patres non fuerunt, nunquid aliquis ex his Deo Patri in sempiterna generatione pater digne comparabitur? Auti proprii assimilabitur? Aut quia multi sunt spiritus in factori suo comparetur; dum factura nte omne omnino principium fuerit. Memento unum dera ad haec argumenta dicta, tres significationes per unitum operantis nomen esse ostensas, id est ex ipso, et per ipsum, et in ipso: dum alius sit ex alio, aut per aliud, quia ad singulas personas hoc pertinet dictum. Nam de unito nomine sic ait: Ex ipso, et per ipsum, et in ipso, quod idem ipsum est unum. Unde quamvis haec vocabula in proprias personas tacite sint dicta, tamen unum nomen in his clause est revelatum. Ergo quia ait, Ex ipso, ex Deo Patre vocitata ut fierent
Abbreviated transcription (Latin):
nichodemo indicantem: Quod nascit᷑
de sp̃u: sp̃s est. quia ds̃ sp̃s est. Uel saltẽ
hoc exemplum accipe. & nolite contri¬
stari sp̃m scm dei. in quo signati estis in
die redemptionis. S & adhec dicta susci¬
pe. Nisi quis renatus fuerit ex aqua &
spũ sc̃o: non intrabit in regnum celoꝵ.
Memento quia ds est sp̃s sc̃s: qui cuncta
oꝑatur in signis & prodigiis. Sic &uas
electionis breuiter absoluit. Hec omĩa
oꝑatur unus atq idem sp̃s. Qui utiq¬
si creatura erat unus hic atq idem spͣs:
queadmodum hec uniuersa mirabilia
potest oꝑari: Unde non pater est hic
paraclitus o potentine: ne duo patres
aduersum stilum regłȩ auctoritatis
in confessione introducantur. Et nõ eͣ
filius: nec duo filii contra sacras scriptu¬
ras eẽ uideantur. Et non factura e̾. ne
non ds̃ uerus sit. Sed ad postremum
ut discas abipsa creatura diuina uer
ds̃ ẽ. quia de ipsa uera deitate unita

Expanded text:
Nicodemo indicantem: Quod nascitur Nicodemo indicantem: Quod nascitur de Spiritu, spiritus est ? quia Deus Spiritus est. Vel saltem hoc exemplum accipe: Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in die redemptionis . Sed et ad haec dicta suscipe: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum . Memento, quia Deus est Spiritus sanctus, qui cuncta operatur in signis et prodigiis, sicut vas electionis breviter absolvit: Haec omnia operatur unus atque idem Spirisi creatura erat hic unus atque idem Spiritus, quemadmodum 238 haec universa mirabilia poterat operari? Unde non Pater est hic Paraclitus, Potentine, ne duos Patres adversus stylum regulae auctoritatis in confessione introducantur: et non est Filius, ne duo filii contra sacras Scripturas esse videantur: et non factura est, ne non Deus verus sit. Sed ad postremum ut discas ab ipsa creatura divina, verus Deus est, quia de ipsa vera deitate unita
Abbreviated transcription (Latin):
tortuosa uincula iniquitatis eius. Opo¬
tentine qui aduersus scripturas diuinas
uł cotum mundum tusolus a catholicis
de hoc dissentis. dum philosophorum
doctrinas sec taris: qui sic sentis. Utiq:
sed duo patres. Aut si sp̃s & hic para¬
tus : procul dubio iam non eẽt uerus
ds̃: qui factus eẽt. Quod absit. Ac ꝑhoc
idem ipsa repeto. & ꝑ aꝑtiores sermo¬
nes. hec dicta de auctoritate uiris in¬
dico igitur si alter pater erat & hic
paraclitus. ut quid dictum apłi inueni¬
mus : Unus enim ds̃ pater. Siue hoc
dictum. Nobis tamen unus ds̃ pater
ex quo omnia: & nos in ipso. Disce gͦ qr
unus est innascibilis ds̃ pater. sed & si alt̃
filius ẽẽt. et hic sp̃s scͣs consolator. cur
unigenitus filius ab iohȩ ȩuangłista¬
nobis predicatur. dicens dm̃ nemo ui¬
dit umquam. nisi unigenitus filius
qui est insinu patris ipse enarrauit.
est filius qui est unigenitus ds. Sed
non erat: cur legimus ipsum dñm xpͣm

Expanded text:
tortuosa vincula iniquitatis ejus. O Potortuosa vincula iniquitatis ejus. O Potentine, qui adversus Scripturas divinas, vel totum mundum tu solus a catholicis de hoc dissentis, dum philosophorum doctrinas sectaris, qui sic sentis: utique sed duo patres: aut si Spiritus et hic Paratus, proculdubio non jam esset verus Deus, qui factus est, quod absit. Ac per hoc eadem ipsa repeto, et per apertiores sermones haec dicta de auctoritate juris indico. Igitur si alter Pater erat et hic Paraclitus, utquid dictum Apostoli invenimus: Unus enim Deus Pater ? Sive hoc dictum: Nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso ? Disce ergo quia unus est innascibilis Deus Pater. Sed et si alter Filius esset, et hic Spiritus consolator, cur unigenitus Filius a Joanne evangelista praedicabatur, dicens: Deum nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . est Filius, qui est unigenitus Deus. Sed non erat: cur legimus ipsum Dominum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
de eo testatus est apatre procedit. & sic
prosecutus est. et de meo accipiet. Quod
cestimonium pater comprobauit: di¬
cens. Sp̃s ame procedit. O homo si sp̃s
hic paraclitus ut dicis pater non est.
filius non est. factura non est. quid sibi
uidetur : Ouera cecitas. Utiq si scriptu¬
ra tibi non sufficit que sic de eo signifi¬
cat: me non est iam suꝑ eo quod int̾¬
roges. Sane non debeo dissimulare. in¬
eo quod tibi debeam indicare quod
sentio. sed ut prius scias quos laqueos
euites in dicabo cibi hec.  ¶eresis no¬
uella extitit in auditã cuiusdam ur-¬
bici potentini. qui hunc sp̃m scm pa
crem. aut filium. aut certe facturam.
usurpat debere confiteri. ut siquis cer-¬
te ignarus uł rudis. inscripturis di¬
uinis de his que ꝑ amaritudinem uer-¬
sutie eius sunt in medio oblata commen-¬
ta audierit. & aliquid ex his blasphemie
dictis elegerit. statim inheresim incidat.
Audi itaq queadmodum absolui debeant

Expanded text:
de eo testatus est: A Patre procedit : et sic de eo testatus est: A Patre procedit : et sic prosecutus est, et de meo accipiet . Quod testimonium Pater comprobavit, dicens: Spiritus a me procedit . O homo, si Spiritus hic Paraclitus, ut dicis, Pater non est, Filius non est, factura non est, quid tibi esse videtur? O vera caecitas! Utique si Scriptura tibi non sufficit, quae sic de eo significat, me non est jam super eo quod interroges. Sane non debeo dissimulare, eo quod non tibi debeam indicare quod sentio. Sed ut prius scias quos laqueos evites, indicabo tibi haec. Haeresis novella exstitit inaudita cujusdam URBICI POTENTINI, qui hunc Spiritum sanctum, Patrem aut Filium, aut certe facturam usurpat debere 237 confiteri. Ut si quis certe ignarus, vel rudis in Scripturis divinis, de his quae per amaritudinem versutiae ejus sunt in medio oblata commenta audierit, et aliquid ex his blasphemiae dictis elegerit, statim in haeresim incidat. Audi itaque quemadmodum absolvi debeant
Abbreviated transcription (Latin):
insalutationem ad corinthios confir-¬
karitas dei. hoc est patris. et communi¬
catio scĩ sp̃s. cum omĩbꝰ uobis. Nonne
aꝑte ꝑsingła nomina sicut suꝑuis con¬
tinẽtur. singłas ꝑsonas in ẽẽ distinxit :
Deniq adhec: ipsius filii dicta suscipe
dicentis. Alius est qui testimonium
ꝑhibet michi qui me misit pater: dũ
infra dese dicat alius. Uides. quia aliꝰ
est pater inꝑsona filii. & non alius est
in diuinitate : Sed &e despũ scõ sic ait.
Rogabo patrem meum: & alium para-¬
clitum mittet uobis. Considera & alte¬
rum eẽ sp̃m paraclitum in ꝑsona. et
non tamen eȩ̃ alterum in diuinitate.
deo alter ab altero in ꝑsona tantum
differt : et non in deitate usye. Itaq al¬
ter est pater in ꝑsona qui genuit. et
alius filius ẽ qui genitus ab ipso: & aliꝰ
spͣs paraclitus qui de unita natura est.
S dicis michi oheretice. Queadmodum
sp̃s de unita natura consistit : Ecce filiꝰ

Expanded text:
in salutatione ad Corinthios confirin salutatione ad Corinthios confirChristi, et caritas Dei, hoc est Patris, et communicatio sancti Spiritus cum omnibus vobis . Nonne aperte per singula nomina, sicut et superius continetur, singulas personas inesse distinxit? Denique ad haec ipsius Filii dicta suscipe, dicentis: Alius est qui testimonium perhibet mihi, qui me misit Pater , dum infra de se dicat alius. Vides quia alius est Pater in persona Filii, et non alius est in divinitate. Sed et de Spiritu sancto sic ait: Rogabo Patrem meum, et alium paraclitum mittet vobis . Considera et alterum esse Spiritum Paraclitum in persona, et non tamen esse alterum in divinitate; ideo alter ab altero in persona tantum differt, et non in deitate. Itaque alter est Pater in persona qui genuit, et alius Filius est qui genitus ab ipso, et alius Spiritus Paraclitus qui de unita natura est. Sed dicis mihi, haeretice, quemadmodum Spiritus de unita natura consistit? Ecce Filius
Abbreviated transcription (Latin):
homo rem postulabat. et cuius uox
ad eum respondebat dicens. Et hono¬
rificaui & honorificabo. Sed & hoc. Pat̾
sc̃eͣ. honorifica filium cuum. ut & filiꝰ
cuus honorificet te. Uides in hoc mutu¬
am eẽ scđm nature uicissitudinem.
honorificentiam in his consistentem
Siue accipe. Ego de deo exiui: & ueni.
Nunc &e alio in loco idem ipse repetit. Ego
a patre exiui: & ueni. Utiq si ipse erat
pater in ꝑsona qui & filius: sic debuerat
intimasse. Ego ame exiui: & ueni in hũc
mundum. dum ꝓculdubio alter sit
qui exiuit: & alius de quo exierit. S
adhec subiunxit. de ꝑsona scĩ sp̃s. Dũ
uenerit aduocatus ille quem ego mit¬
tam uobis apatre meo spm ueritatis.
qui apatre meo procedit: ipse testifica¬
bitur deme. Ita & non alter est quimit¬
tit. & alius ad eque inꝑsona aquo proce¬
dit: & alter est hic ipse qui uenit. Deniq
si una ȩet ꝑsona. a quo tandem mittere¬
cur. uł a quo procederet : Sicut apłs hec

Expanded text:
honorem postulabat? et cujus vox honorem postulabat? et cujus vox ad eum respondebat, dicens: Et honorificavi, et honorificabo? Sed et hoc: Pater sancte, honorifica Filium tuum, ut et Filius tuus honorificet te . Vides in hoc mutuam esse secundum naturae vicissitudinem honorificentiam, in his consistentem? Sive accipe: Ego de eo exivi, et veni . Nunc et alio in loco idem ipse repetit: Ego a Patre exivi, et veni . Utique si ipse erat Pater in persona, qui 236 et Filius, sic debuerat intimasse: Ego a me exivi in hunc mundum. Dum procul dubio alter sit qui exivit, et alius sit de quo exierit. Sed ad haec subjunxit de persona sancti Spiritus: Cum venerit advocatus ille, quem ego mittam vobis a Patre meo, Spiritum veritatis, qui a Patre meo procedit, ipse testificabitur de me . Itane non alter est qui mittit, et alius adaeque in persona a quo procedit, et alter est hic ipse qui venit? Denique si una esset persona, a quo tandem mitteretur? vel a quo procederet? sicut Apostolus haec
Abbreviated transcription (Latin):
lis facta est dicens. Hic est filius meus
dilectissimus: in quo bene complacui.
Nonne alter est in ꝑsona qui babtizatus
est : & alter qui sicut columba de celis
descendit. et alius ad equȩ cuius uox
decelis descendit : Sicut alio loco scrip¬
tum est. Omĩs qui diligit genitorem:
diligit eum qui natus est de eo. Nũqͥd
ipse est genitor qui & natus est abipso:
Absit. Accipe uł hoc testimonium. Iui
non confitetur filium: nec patrem ha¬
bet. Qui autem confitetur filium : et
patrem habet. Siue hoc. Qui me odit.
& patrem meum odit. Sed adhec io¬
ħs indicat. Qui negat patrem & filiu:
niq patris uocem decelis audi dicen¬
tem. Hic est filius meus dilectus. in qͦ
bene complacui. ipsum audite : dum
omimodo alter sit qui testatur de celis.
et alius ad eque qui testificabatur in
terris. sicut filius ad patrem clamat.
Pater. honorifica nomen cuum. & ue¬
nit uox decelo: et honorificaui & iterũ
honorificabo. Utiq si ipse erat filius in
ꝑsona una. qui & pater. aquo tandem

Expanded text:
 nube dicens: hic est filius meus dilectissimus, in quo bene Nonne alter est in persona qui baptizatus est, et alter qui sicut columba de coelis descendit, et alius adaeque cujus vox de coelis audita est? Alio in loco scriptum est: Omnis qui diligit genitorem, diligit eum qui natus est de eo . Nunquid ipse est genitor qui et natus est? Absit. Accipe vel hoc testimonium: Qui non confitetur Filium, nec Patrem habet: qui autem confitetur Filium, et Patrem habet . Sive hoc: Qui me odit, et Patrem meum odit . Sed ad haec Joannes indicat. Qui negat Patrem et Filiumnique Patris vocem de coelis audi dicentem Hic est Filius meus dilectissimus in quo bene complacui, ipsum audite . Dum omnimodo alter sit qui testatur de coelis, et alius adaeque qui testificatur in terris. Sicut Filius ad Patrem clamat: Pater, honorifica nomen tuum. Et venit vox de coelis: Et honorificavi, et iterum honorificabo . Utique si ipse erat Filius in persona una qui et Pater, a quo tandem
Abbreviated transcription (Latin):
inosses inquantos ꝑfidiȩ erro¬
res uniꝰ substantie professio
uergat: numquam ꝓfecto inter
patrem et filium huius nominis
faceresmentionem : nec disputatio¬
nem cuam quibdam int̾rogationũ
gradib incisam. tali conclusisses arti¬
culo: ut adhunc eam impiȩ ꝓfessionis
detluceres finem.
athanasius dixit
Uod sit impium atq sacrilegu.
diuersas patris & filii substan¬
tias ꝓfiteri : & quod pium sit ac religi¬
osum unius eos substantie credere: sci-¬
as me õ arri ignorare non posse. Et
hoc non humana opinione collectũ.
nec coniecturis. & argumentis inuen¬
tum. sed cȩlestis doctrinę magisterio
traditum demonstrabo. Rob uidex
sermonis assigna: & tunc demũ
poterit demonstrari: utrum patri
filioq conueniat. Athanasi dixit.¬

Expanded text:
nosses in quantos 103 perfidiae errores unius substantiae professio vergat, nunquam profecto inter Patrem et Filium hujus nominis faceres mentionem. Nec disputationem tuam, quibusdam interrogationum gradibus incisam, tali conclusisses articulo, ut ad hunc eam impiae professionis deduceres finem. Athanasius dixit: Quod sit impium atque sacrilegum diversas Patris et Filii substantias profiteri, et quod pium sit ac religiosum unius eos substantiae credere, scias me, o Ari, penitus ignorare non posse. Et hoc non humana opinione collectum, nec conjecturis et argumentis inventum, sed coelestis doctrinae magisterio traditum demonstrabo. IV. Probus temque sermonis assigna, et tunc demum poteris demonstrare utrum Patri Filioque conveniat. Athanasius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
epistolã quoq archi ep̃i leonis pri¬
mȩ sedis quȩ destinata & directa
uidebatur aduenerabilem sce̾ me-¬
morie flauianum. ad intercipi¬
endam eutichetis malignitatem:
calumpniatores huius ueneran
sionis aditum panderent: presen¬
tis capituli principio immutarũt.
et quod ibi positum est contra
eos. qui hominem fine diuinita¬
te opinantur genitum. isti dixe¬
runt hominemꝰ purum. Iua sẽte̾¬
tia non nestorium eos dampnas¬
se calumpniantur. quem ad eo
inquiunt constat. nichil tale
sensisse: ut euis contra paulum
samosatenum ista sint uerba.
Sic pereat paulus samo satenus
qui nudam nobis dñicam deli¬
rauit humanitatem. & ideo in¬
quiunt manifestum est nesto¬
rium eos fuisse secutos. cuius
dogia noluerunt aꝑta dãp.¬
nare sententia. sed patres ut
nestorium arguerẽt erroris eiu¬
dentissime posuerunt dicentes.
Propter eos qui substantie secretu
euertere insectabantur dicen¬

Expanded text:
epistolamque archiepiscopi Leonis primae sedis, quae destinata et directa videbatur ad venerabilem sanctae memoriae Flavianum, ad intercipiendam Eutychetis malignitatem . Calumniatores hujus venerandreprehensionis aditum panderent, praesentis capituli principia immutarunt: et quod ibi positum est contra eos qui hominem sine divinitate opinantur genitum, isti dixerunt hominem purum. Qua sententia non Nestorium eos damnasse calumniantur, quem adeo, inquiunt, constat nihil tale sensisse, ut ejus contra Paulum Samosatenum ista sint verba: Sic pereat Paulus Samosatenus, qui nudam nobis dominicam deliravit humanitatem. Et ideo, inquiunt, manifestum est Nestorium eos fuisse secutos, cujus dogma noluerunt aperta damnare sententia. Sed Patres ut Nestorium arguerent erroris, evidentissime posuerunt, dicentes: Propter eos qui substantiae secretum evertere insectabantur, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem ꝑpetrandorum operũ
efficientiam ad paterne dignita¬
cis retulit unitatem: ut dum op
patris filii est. & opꝰ filii patris. qr
quecumq pater fecit. eadem &
filius facit : similiter excõmuni
gestorum oꝑe. cõmunis agnoscat᷑
eẽ naturȩ. Sicut ergo sua oꝑa nõ
sua dicit. quȩ tamen ipsius ẽẽ pro¬
bantur: sic & uerba non sua se lo¬
qui testatur. quȩ profecto eiusdẽ
eẽ noscuntur. & quod defilio: hoc
etiam conice de spu scoͣ. Qui sic
a se ipso ꝓpter demonstrandam¬
unius nature deitatem non loqui¬
cur. ut camen quȩ loquitur eiꝰ ẽȩ
et non aliena credantur. Et loque¬
linguis: pro ut sp̃s sc̃s dabat eloqͥ
illis. & in euangłio. Non enim uos
estis qui loquimini : sed sp̃s patris
uri qui loquitur in uobis. Habet
ergo ipse ꝓpriam fandi auctorita¬
fiteor.
athanasius dixit.

Expanded text:
virtutem, perpetrandorum operum virtutem, perpetrandorum operum efficientiam, ad paternae dignitatis retulit unitatem. Ut dum opus Patris et Filii est, et opus Filii Patris quia quaecunque Pater facit, eadem et Filius facit similiter, ex communi gestorum opere, communio cognoscatur esse naturae. Sicut ergo sua opera non sua dicit; quae tamen ipsius esse probantur; sic et verba non sua se loqui testatur, quae profecto ejusdem esse noscuntur. Et quod de Filio, hoc etiam conjice de Spiritu sancto, qui sic a se ipso unius naturae Deitatem non loquitur, ut tamen quae loquitur ejus esse, et non aliena credantur, Lueloqui illis . Et in Evangelio: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Habet ergo ipse propriam fandi auctoritafiteor? Athanasius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
lii quȩ loquenda sunt loquitur. De
meo inquit accipiae: et adnunciabit
uobis. & ut ostenderet hoc eȩ. a se
accipere quod est ceiam depatre sũp¬
sisse : ait. Ideo dixi de meo accipiet.
quia omnia quȩ habet pater: mea
sunt. Uides ergo sp̃m scm apatre
& filio non eẽ discretum. dum ea loqͥ¬
tur quȩ patris & filii propria ee̾.
noscuntur : Sed & filius cale ali¬
quid profitetur : dum dicit. Non
etiam si patre minor est ut falso
opinaris. sibi tamen ostendit equa¬
lem: quod impie refugis. Si enim
utriq nichil auctoritate propria
loquendum presumunt: nullo
se inuicem dignitatis honore pre¬
cellunt. Adhuc tamen audi ma¬
nifestius : quomodo & patri ȩqua¬
les habeantur. Dicit enim filius.
O pera quȩ ego facio: ipsa testifican¬
tur deme. & iterum. Ego ex me
nichil facio: sed pater in me ma¬
nens facit oꝑa. Quomodo nunc
sua. quomodo paulo post non sua
dicit eẽ oꝑa que facit: Sed uolẽs
utiq unius naturę de monstrare

Expanded text:
lii, quae loquenda sunt, loqlii, quae loquenda sunt, loqmeo, inquit, accipiet, et annuntiabit vobis . Et ut ostenderet hoc esse a se accipere, quod est etiam de Patre sumpsisse, ait: Ideo dixi, De meo accipiet, quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Vides ergo Spiritum sanctum a Patre et Filio non esse discretum, dum ea loquitur quae Patris et Filii propria esse noscuntur. Sed et Filius tale aliquid profitetur, dum dicit: Non etiam si Patre minor est ut falso opinaris, sibi tamen ostendit aequalem, quod impie refugis. Si enim utrique nihil auctoritate propria loquendum praesumunt, nullo se invicem dignitatis honore praecellunt. XXXVI. Adhuc tamen audi manifestius quomodo Patri aequales habeantur. Dicit itaque Filius: Opera quae ego facio, ipsa testificantur de me ; et iterum: Ego ex me nihil facio, sed Pater in me manens, ipse facit opera . Quomodo nunc sua, quomodo paulo post non sua dicit esse opera quae facit? Sed volens utique unius naturae demonstrare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissum tribuit & largit᷑:
ex diuinis auc toritatib etiam spͣm
scm non creaturam ẽẽ. sed dm̃. sed
creatorem cum patre & filio ẽẽ: bre¬
uiter demonstrabo. ꝓb uidex di¬
t tua ꝓfessio continet. xit.
approba breuiter quod ra-¬
coͣ exigit documentum. non ex ar-¬
gumento sermonis. sed ex diuinarũ
rem cõmunis operis ẽẽ ostende.
ut dum hȩc ueridicis testimonio
approbaueris. arrius eadem a sua in¬
tentione uere fidei professione con¬
uictus abscedat. athanasius dixit.
spm sc̃m a patris ce filii sub¬
stantla non ẽẽ alienum. dum nõ
Sase ipso tanquam alienus & extra¬
neus: sed ut pote unius eiusdemq na¬
turȩ socius. quȩ patris & filii cõmu¬
nia sunt. agit & loquitur. Nam si
propriis loqueretur. non solum apa¬
tre alienus. sed & fallax ce deceptor
procul dubio haberetur : qm ut ait
filius. omis qui loquitur mendatium.
de propriis loquitur. Et ideo hic ue¬
rum loquitur: quia non deproprio
id est non ase ipso. sed de patris &e fi¬

Expanded text:
ssum tribuit et largitur, ex divinis auctoritatibus, etiam Spiritum sanctum, non creaturam esse, sed Deum et creatorem cum Patre et Filio, breviter demonstrabo. Probus judex dit tua professio continet, approba breviter quod ratio exigit documentum; non ex argumento sermonis, sed ex divinarum rem communis operis esse ostende; ut dum haec veridicis testimoniis approbaveris, Arius eadem a sua intentione, verae fidei professione convictus abscedat. Athanasius dixit: Spiritum sanctum a Patris et Filii substantia non esse alienum, dum non a seipso tanquam alienus et extraneus, sed ut puta unius ejusdemque naturae socius, quae Patris et Filii communia sunt, ait et loquitur. Nam si propriis loqueretur, non solum a Patre alienus, sed et fallax et deceptor procul dubio haberetur, quoniam, ut ait Filius, Omnis qui loquitur mendacium, de propriis loquitur , et ideo hic verum loquitur, quia non de proprio, id est, non a semetipso, sed de Patris, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
IDAM: PERUSE
mentis homines¬
et in anis głȩ cupidi. nescientes ut di¬
cit apłs neq que loquuntur neq
de quib affirmant. habentes formã
pietatis uirtutem autem eius ab ne¬
gantes. indignati ueritatis dogna¬
tibus. & ecclesi asticas fidei regulares
non ferentes beatissimi leonis episto¬
lȩ iuxta sensum apłice traditionis
conscripte. et decreto sinodi calche¬
donensis prauis contradictionibus
obiuandum putauerunt nefanda
cõmenta horribilibus uerborum nau¬
sia mentis euomentes. Quȩ qͣm sim¬
plitioribus quibusq non nullum ui¬
dentur dubietatis scrupulum ex¬
citare. id circo ea hortatu scõrum
fratrum in adiutorio dñi dei nͣri
consideranda et refutanda susce¬
pi. Illa primitus uno diluens uo¬
lumine quȩ leonis obitiuntur epłȩ.
Cuius hunc sibi primum capitulum
iste: nescio quis ꝓposuit. Fidelium
uniuersitas profitetur se credere
indeum patrem omĩpotentem. &

Expanded text:
idam perversae mentis homiet inanis gloriae cupidi, nescientes, ut dicit Apostolus, neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ; habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes; indignati veritatis dogmatibus, et ecclesiasticas fidei regulas non ferentes, beatissimi Leonis epistolae juxta sensum apostolicae traditionis conscriptae, et decreto synodi Chalcedonensis pravis contradictionibus obviandum putaverunt, nefanda commenta horribilibus verborum nauseamentis evomentes. Quae quoniam simplicioribus quibusque nonnullum videntur dubietatis scrupulum excitare, idcirco ea hortatu sanctorum fratrum, in adjutorio Domini Dei nostri, consideranda et refutanda suscepi. Illa primitus uno diluens volumine, quae Leonis objiciuntur epistolae; cujus hoc sibi primo capitulum, iste nescio quis proposuit. Fidelium universitas profitetur credere se in Deum Patrem omnipotentem, et
Abbreviated transcription (Latin):
tio sp̃s sc̃s eẽ ostenditur. Sed uos et
carnem. et seruum eum eȩ̨ infama-¬
tis. qui non solum non sit liber. sed
et creature libertatem largitor. sic̃
suꝑius probauimus. Et rursum paulꝰ
scribit. Diuisiones autem donorum

Expanded text:
. Sed vos et carneum, et servum cum esse infamatis, cum non solum liber sit, sed et creaturae libertatem largiatur, sicut superius probavimus. Et rursum Paulus scribit: Divisiones autem donorum
Abbreviated transcription (Latin):
solimis adorabitis patr̃e. Sed ueniet
hora. quando ueri adoratores adora¬
bunt patrem in sp̃u et ueritate. Pater
est filius qui dicit. ego sum uia. & ueri¬
tas. et uita. cur non cum patre sp̃s ad¬
orandus eͣ a nobis : Namq in accepta¬
bilis est. ut corporalem uenerantes dm̃.
non in sp̃u ce filio adorare. Alioquin
si inspu adorat dm̃: quo ad oratur
sp̃s. Cum in xp̃o audiant głificari pa¬
trem in eccła. quid sȩ ẽę. fac turos asse¬
rant : Paulus enim scribens ad ephe¬
sios: ait eis. Qui poten̾ ẽ suꝑ omĩa face¬
re habundant᷑ quam petimꝰ. uł sapi
dicitur amen patri. ad głam ꝑ nos pa¬
crem. ꝑfilium dei. & infilio patrem

Expanded text:
olymis adorabitis Patrem: sed venit hora, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Pater est Filius, qui dixit: Ego sum via, et veritas, et vita ; cur non cum Patre Spiritus adorandus sit a nobis: namque inacceptibile est, ut corporalem venerantes Deum, non in Spiritu et in Filio adorent. Alio quin si in Spiritu adorant Deum, coadoratur Spiritus: cum in Christo audiant glorificari Patrem in Ecclesia, quid se esse facturos asserent? Paulus enim scribens ad Ephesios ait: Ei qui potens est omnia facere abundanter supra quam petimus aut sapimdicitur Amen Patri ad gloriam : per nos Patrem et Filium, et in Filio Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam & in nomine uirtutis dei appel¬
latus sp̃s. & uirtus et sapientia ẽẽ mon¬
stratur. Audiuimus enim saluatorem
in euangłio dicentem discipłis suis mis
premittam promissionem patris mei
suꝑuos. Uos uero sedete inciuitate: do¬
nec in duamini ex alto uirtutem. In
actib uero apłorum. idem dñs ait. S
accipietis uirtutẽ : suꝑueniente suꝑuos
spũ sc̃o. Hoc quoq impletum ẽẽ cõꝑimꝰ.
sub diȩ quinquagesimę consũmatȩ.
Aut ergo uirtutem dei sp̃m sc̃m ẽẽ. pro¬
fitemini. aut sicut sabellius paraclitu
ẽȩ: predicate. Et auditis paulum di¬
centem. Spͣs uero uite: ꝓpter iusticiã.
Fontem iterum sp̃s instriumur. eeͣ. filiu.
Hieremiam audite clamantem: contra
iudeos. Quia dereliquerunt mȩ font᷑e
uitȩ dm̃. Et alius autem spm sapientię
dicentem. & requiescet suꝑ eum sp̃s dei:
sp̃s sapientiȩ & intellectus. Scđm pau¬

Expanded text:
etiam in nomine virtutis Dei appeletiam in nomine virtutis Dei appellatus Spiritus, et virtus, et sapientia esse monstratur. Audivimus enim Salvatorem in Evangelio dicentem discipulis suis misspraemittam promissionem Patris mei super vos. Vos vero sedete in civitate, donec induamini ex alto virtute . In Actibus vero apostolorum idem Dominus ait: Sed accipietis virtutem superveniente super vos um . Hoc quoque impletum esse comperimus, sub die Quinquagesimae consummatae. Aut ergo virtutem Dei Spiritum sanctum esse profitemini, aut sicut Sabellius Spiritum psse praedicate. Et audite Paulum dicentem: Spiritus vitae propter justitiam . Fontem iterum Spiritus instruimur esse Filium. Jeremiam audite clamantem contra Judaeos: Quia dereliquerunt me fontem vitae Dominum . Alius autem Spiritum sapientiae dicentem: Et requiescet super eum Spiritus Dei, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
xisse: ait. Quia ego dabo insiti aqu̾a:
his qui insicco iter fecerunt. & pon̾a
sp̃m meum suꝑ semen tuum: et be¬
nedictiones meas suꝑfilios tuos. ꝙ
orietur tanquam in aqua fenum:
et uelut salix inter fluxus aquę.
Ergo manifeste scripturis sc̃is profiten¬
tibus. aquam uiuam sp̃m scm essȩ
cognouimꝰ. Dñs se fontem sp̃s ẽẽ dixit
sic. Me dereliquerunt fontem aquę
iuiuȩ. Sic & dauid canit in psalmo
.XXX.U. dicens: ad dñm. Quia apđ
te est fons uitȩ. Igitur preter dñm os-¬
tendę alium fontem ẽȩ uite: qui apd̃
eum sit. Non enim dixit. quia tues
fons uite. sed quia apud te fons ute ẽ
Est uero apd̃ dm̃: et est filius fons existẽs
sp̃s. de quo paulus ad romanos scribit.
S pͣs uero uitȩ ꝓpter iusticiam: ita non
alienum. sed proprium patris ẽẽ. eum
dicit. Nam cum professus fuisset quia
apud ce est fons uite: ad iunxit. In lu¬
mine tuo uidebimus lumen: id est
in filio tuo uidebimus sp̃m. Nec non

Expanded text:
xisse ait: Quia ego dabo in siti aquam xisse ait: Quia ego dabo in siti aquam his qui in sicco iter fecerunt; et ponam Spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos, et orietur tanquam in aqua fenum, et velut salix inter fluxus aquae . Ergo manifeste in Scripturis sanctis profitentibus aquam vivam Spiritum sanctum esse cognovimus. Dominus se fontem Spiritus esse dixit, sic: Me dereliquerunt fontem aquae vivae ; sicut David canit in Psalmo XXXV , dicens ad Dominum: Quia apud te fons vitae. Igitur praeter Dominum ostende alium fontem esse vitae, qui apud eum sit. Non enim dixit, quia tu es fons vitae, sed quia apud te fons vitae est. Est vero apud Deum, et est Filius fons existens Spiritus, de quo Paulus ad Romanos scribit: Spiritus vero vitae propter justitiam , ita non alienum, sed proprium Patris esse eum dicit. Nam cum professus fuisset, quia apud te est fons vitae, adjunxit: In lumine tuo videbimus lumen , id est in Filio tuo videbimus Spiritum. Necnon
Abbreviated transcription (Latin):
uita & substantia ꝑmanens. cumsit
uita filius dei. Propterea uero non
est genitus ab eo sp̃s: quia non est
uerbum eius. creatũ uͦ dicere sp̃m :
Absit. Ueruntamen spirationem filii
dei euͣ &e scĩs scripturis docti sumus.
et fontem sp̃s. & filium dei dicimꝰ.
audientem filium. quia duo nequ̾a
fecit popłs iste. Ale dereliquerunt
fontem aquȩ iuiuȩ. & foderunt sibi
lacus contritos. qui non potuerunt
tem ad samaritanam mulierem. Si
scires donum dei. & quis est qui tibi
dicit da michi bibere. tu utiq petis¬
ses eum. & dedisset tibi aquam ui-¬
uam. Et rursum. Quicũq biberit
exaqua quam ei dabo: non siciet in
ȩternum. & in medio templi clamat.
Si quis sitit : ueniat admę & bibat.
Qui credit in mȩ sicut dicit scriptura:
flumina de uentre eius fluent a
quȩ uiuȩ. Et intͣpretatus est sic. Hoc
autem dicebat de spũ scoͣ: quem ac-¬
cepturi erant qui credituri erant
ineum. Ita etiam & isaias dñm di¬

Expanded text:
vita et substantia permanens cum sit vita et substantia permanens cum sit vita Filius Dei. Propterea vero non est genitus ab eo Spiritus, quia non est verbum ejus. Creatum vero dicere Spiritum, absit. Verumtamen spirationem Filii Dei eum et a sanctis Scripturis docti sumus, et fontem spiritus, et filium Dei dicimus audientem Filium: Quia duo nequam fecit populus iste. Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus consse Salvatorem ad Samaritanam mulierem: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, da mihi bibere, tu utique petisses ab eo; et dedisset tibi aquam vivam . Et rursum: Quicunque biberit ex aqua, quam ego ei dabo, non sitiet in aeternum . Nam et in medio templi clamat: Si quis sitit veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejuquae vivae . Et interpretatus est sic: Hoc autem dicebat de Spiritu sancto, quem accepturi erant qui credituri erant in eum . Ita etiam et Isaias Dominum di
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ante dm̃ loquimini : & rur¬
sum. Cui adnunciastis uerba: Spi-¬
ratio uero cuiꝰ est quȩ ꝓdit ate: Ex
quib unus magna loquens dicebat.
spͣs est : qui mortalib intercedit: spi¬
ratio uero omĩpotentiȩ. quȩ mȩ do¬
cet. Omps autem filius dei dequo
⁊ acharias ait. Propterea sic dñs om
nipotens post głam misit mȩ super
gentes. Igitur salomone dicente. Lux
dñi spiratio ẽ hominum: & amoise
instructi. spirauit dñs infaciem ade
spiraculum uitȩ: & factus est homo¬
in animam uiuentem. Audientes
uero et saluatorem dicentem. Ego
sum uita. & paulum dicentem. Lex
enim sp̃s uite. Et rursum. Misit ds̃
spiritum filii sui incorda nͣra. Uiden¬
tes autem ętiam unigenitum insu
propria uita & substantia manen
te sp̃m eȩ. doceamur: & neq genitũ
neq creatum ẽẽ. afilio sapiam us. neqͣꝗͣ.
genitum filium credamꝰ ẽȩ sp̃m. Et
quoᷤ dñs sit uerbum filii genitum
uero adeo. uerbum suum in propͥa

Expanded text:
Nonne ante Deum loquimini? et rurNonne ante Deum loquimini? et rursum, Cui annuntiastis verba? inspiratio vero cujus est quae procedit a te ? Ex quibus unus magna loquens dicebat, Spiritus est qui pro mortalibus intercedit, inspiratio vero omnipotens est quae me docet . Omnipotens statim Filius Dei, de quo Zacharias ait, Proomnipotens: Post gloriam misit me super gentes . Igitur Salomone dicente: Lux Domini spiratio est hominum . Et a Moyse instructi: Spiravit Dominus in faciem Adae spirationem vitae, et factus est in animam viventem ; audientes vero et Salvatorem dicentem: Ego sum vita , et Paulum scribentem: Lex enim Spiritus vitae ; et rursum: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra : videntes autem etiam Unipropria vita et substte Spiritum esse doceamur. Et neque genitum, neque creatum esse a Filio sapiamus, nequaquam genitum Filium credamus esse Spiritum, et quod Dominus sit verbum Filii: genitum vero a Deo verbum suum in propria
Abbreviated transcription (Latin):
fecit celum. & affixit eum. Qui solida¬
uit terram. & quȩ in ea sunt: qui dat
populus qui accepit spirationem:
Num quid &e hic spirationem animam
eẽ dicitis : Et dabitis sine anima po¬
płm suꝑ terram constitisse: sed nonẽ
ꝓfessionem namq sp̃s scĩ predicans ꝓ¬
pheta: hȩc ait. deniq completam
professionem suꝑ fideles quifuerant
sub illo tempore: scripsit lucas. & cũ
complerentur dies. pentecostes ił ẽ.¬
quinquagesimȩ: erãt om̃s pariter
in unum. Et factus est subito sonꝰ
e celo tanqua sp̃s uehemens ferreret᷑.
implens totam domum ubi erant
sedentes. et uise sunt eis diuisȩ lin¬
guȩ tanquam ignis: & sedit super
unum quemq eorum. et ceperunt
loqui uariis linguis. ꝓut sp̃s sc̃s da¬
bat eloqui illis. Simili modo mag¬
nus ille iob aduersus amicos suos
cum ẽent spũ sc̃o priuati. & nichil
uerum dicerent. neq opinarentur
se ante dm̃ loqui. diebat ergo iob.

Expanded text:
coelum fecit et affixit eum; qui solidacoelum fecit et affixit eum; qui solidavit terram et quae in ea sunt: qui dat populus qui accepit spirationem: nunquid et hic spirationem animam esse dicitis, et dabitis sine anima populum super terram constitisse? Sed non est: profectionem namque Spiritus sancti praedicans propheta haec ait. Denique completam professionem super fideles qui fuerant sub illo tempore scomplerentur dies Pentecostes quinquagesimae, erant pariter omnes in unum, et factus est subito sonus de coelo tanquam si spiritus vehemens ferretur, et implevit totam domum ubi erant sedentes, et visae sunt eis divisae linguae tanquam ignis, et sedit super unumquemque eorum, et coeperunt loqui aliis linguis, prout Spiritus dabat eloqui illis . Simili modo et magnus ille Job, adversus amicos suos, cum essent Spiritu sancto privati, et nihil verum dicerent, neque opinarentur se ante Deum loqui. Aiebat ergo Job,
Abbreviated transcription (Latin):
ciis agit : uiuens mortua est. Alioquin.
quomodo audiendus eͣ. salomon dicẽs.
Lux dñi spiratio est hominum: quiscru¬
tatur interna uentris. Si animas ho¬
minum lumen dei dicitis. nisi sp̃m
scm lumen dei. confessi fueritis : Sed
spirationem lumen dei. eę. credatis:
dicente moisen. spirauit dnͣs infaciem
adȩ: spiraculum uitȩ. & filiꝰ dei. Ego
sum uita. Sed ce sapientia salomo¬
nis introducentem saluatorem: di¬
cit. Ecce proferam uobis meȩ aspi¬
rationis professionem. Sic enim in
prouerbiis ait. Sapientia in exitu
canetur: in plateis uero fiducialiter
agit. in portis autem potentium assi¬
iusticiam et non erubescent. in pru¬
dentes autem contumeliȩ cum sint
cupidi impii effecti. odio habuerut
sensum. & obnoxii facti sunt increpa¬
tionib Ecce ꝓferam uobis mee aspi¬
rationis ꝓfessionem: docebo uos meu̾
sermonem. Et ysaias sp̃s scĩ promissi¬
onem pͣdicans: sic ait. dixit dñs. qui

Expanded text:
ciis agit, vivens mortua est . Alioquin ciis agit, vivens mortua est . Alioquin quomodo audiendus est Salomon dicens: Lux Domini 323 spiratio est hominum, quae scrutatur interna ventris , si animas hominum lumen Dei esse dicitis, nisi Spiritum sanctum lumen Dei confiteamini? Sed inspirationem Filii esse credatis, dicente Moyse: SAdae spiraculum vitae. Et Filius Dei: Ego sum vita. Sed et sapientia Salomonis introducentem Salvatorem dicit: Ecce proferam vobis meae aspirationis professionem ; sic enim in Proverbiis ait: Sapientia in exitu canetur, in plateis vero fiducialiter aget, portis autem potentium assiudentes justitiam, et non erubescent: imprudentes autem contumeliae cum sint cupidi et impii effecti, odio habuerunt sensum, et obnoxii facti sunt increpationibus. Ecce proferam vobis meae aspirationis professionem, docebo vos meum sermonem . Et Isaias Spiritus sancti promissionem praedicans, sic ait: Dixit Dominus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Et erit lumen huiꝰ isrł: et scifica¬
uit eum igne ardenti. Et eccȩ in lu¬
moises ait. D̾s ur. ignis consumens est.
Sed et paulus dicit. Ut fiat oblatio
gentium acceptabilis: scificata in sp̃u
sc̃o. Et non aliter gentes. alit̾ isrł sc̃i¬
ficantur adeo: quam sp̃u sco luminȩ
et igne existente. Dicit autem & sapi¬
entia salomonis in prouerbiis. Lux dñi
spiratio est hominum : qui scrutatur
interna uentris. Et manifestum est.
quia sp̃s omĩa scrutatur: queadmodu
scribit paulus. Et quod a principio
uit ds in faciem ade inspirationem ui¬
cȩ: et factus est homo in animam ui¬
uentem. Neq enim id quod spiratu eͣ
adño anima est scđm fabulatores iu¬
deos. Alioquin. quomodo hoc quod
a se spiratum est ds̃ igni ęterno con¬
dempnat : S uiuificans sp̃s est : de qͦ
et paulus ait. Sp̃s uero uiuificat. Et
dentes non nulli uiuentes mortui sũt.
sicut paulus scribit. Nam quȩ indeli¬

Expanded text:
cens: Et erit lumen hujus Israel, et sanctificacens: Et erit lumen hujus Israel, et sanctificabit eum igne ardenti . Et ecce in luMoyses ait: Deus vester ignis consumens est . Sed et Paulus dicit: Ut fiat oblatio gentium acceptabilis, sanctificata in Spiritu sancto . Et non aliter gentes, aliter Israel sanctificantur a Deo quam in Spiritu sancto, lumine et igne existente. Dicit autem et sapientia Salomonis in Proverbiis: Lux Domini inspiratio est hominum, qui scrutatur interna ventris . Et manifestum est, quia Spiritus omnia scrutatur, quemadmodum scribit Paulus, et quod a principio vit Deus in faciem Adae inspirationem vitae, et factus est homo in animam viventem . Neque id quod spiratum est a Domino, anima est, secundum fabulatores Judaeos. Alioqui quomodo hoc quod a se spiratum est, Deus igni aeterno condemnat? Sed vivificans Spiritus est, de quo et Paulus ait: Spiritus vero vivificat ; etdentes nonnulli, viventes mortui sunt, sicut Paulus scribit: Nam quae in deli
Abbreviated transcription (Latin):
instruens pacienter et dicens. Est here¬
ditas colentib dm̃: et uos eritis iusti di¬
cit dñs. Qui sititis ite ad aquam. sp̃m
tis cum habuisset. sed hos quidem qui
non credunt hereditatem ẽe sc̃is: post
huiꝰ uite exitum miseros essȩ dicit. De
se uero et similes confident᷑ agens: ait
in psalmo quarto. Multi dicunt quis
ostendit nobis bona. signatum est suꝑ
nos lumen uultus tui dñe: signationẽ¬
eẽ. dicens signaculum. quod lumen
uultus dñe ee̾ sit professus. Itaq credtͣ
paulum dicentem sp̃u promissionis
sc̃o signatos eẽ. credentes: et huic dauid
qui haberet eundem sp̃m fidei psal¬
lendi. Credidi ꝓpter quod locutus sũ.
Sciant quod & uultus dñi eę̃. dicit sig¬
naculum quod accepit. iã est sp̃m sc̃m
adeo: ut & filium dei lumen dei ẽȩ. sci¬
cens. In lumine tuo uidebimus lumen:
et isaias sp̃u qui scificat non solũ lum̃:
uerum ȩtiam ignem scit appellare di¬

Expanded text:
instruens pariter, et dicens: Est haereinstruens pariter, et dicens: Est haereditas colentibus Deum, et vos eritis justi, dicit Dominus . Qui sititis, ite ad aquam , Spirtis cum habuisset. Sed hos quidem qui non credunt haereditatem esse sanctis, post hujus vitae exitum 322 miseros esse dicit. De se vero et sibi similibus confidenter agens ait in psalmo quarto: Multi dicunt: Quis ostendit nobis bona? Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine : signationem dicens signaculum, quod lumen vultus Domini esse sit professus. Itaque credant Paulo dicenti, Spiritu promissionis sancto signatos esse credentes. Et David, qui haberet eumdem spiritum fidei, psallenti: Credili propter quod locutus sum . Sciant quod et lumen vultus Domini esse dicit signaculum quod accepit, id est Spiritum sanctum, adeo ut et Filium De lumen Dei esse scicens: In lumine tuo videbimus lumen ;et Isaias Spiritum qui sanctificat non solum lumen, verum etiam ignem scit appellare, di
Abbreviated transcription (Latin):
sus idem paulus inscda epła ad corin¬
thios scribit. Qui autem firmat nos
uobiscum in xp̃o: et unxit nos ds. qͥ
et signauit nos & dedit arram sp̃uum
in cordib nͣr̃is. & iterum ad ephesios
ait. In quo credentes signati estis. sp̃u
promissionis sco̾: qui est arra heredita¬
tis nr̃e. Magna nos saperȩ: scĩ pre¬
in quinto decimo psalmo. Dñs pars hȩ¬
reditatis meȩ: & calicis mei. Et moises
scribit. Non erit portio. neq hereditas
leuitis in terra: dñs ipse portio eoru̾ ẽ.
Et hieremias clamat : quia qui forma¬
uit omĩa. ipse hereditas huius iacob:
dñs nomen est ei. & cum dñm here¬
ditatem sc̃orum sp̃m scm eẽ dixit. in
quo inquit credentes signati estis sp̃u
promissionis sco: qui ẽ arra heredita¬
tis nͣre : docens hereditari et non here¬
ditare. professiones scõru̾ consideran¬
tes. Ait enim isaias ad eos qui non ha
tes exͣ hereditatem sc̃ĩs pꝰ huiꝰ scłi exitui.

Expanded text:
sus idem Paulus in secunda Epistola ad Corinsus idem Paulus in secunda Epistola ad Corinthios scribat: Qui autem firmat nos vobiscum in Christo, et unxit nos Deus, qui et signavit nos, et dedit arrham Spiritus in cordibus nostris . Et iterum ad Ephesios ait: In quo credentes signati estis Spiritu promissionis sancto, qui est arrha haereditatis nostrae : magna nos sapere sancti praein quinto decimo psalmo: Dominus pars haereditatis meae, et calicis mei . Et Moses scriberet: Non erit portio, neque haereditas levitis in terra; Dominus ipse portio eorum est. Et Jeremias clamaret: Quia qui formavit omnia ipse est haereditas hujus Jacob, Dominus nomen est ei. Et cum Dominum haereditatem sanctorum Scquo, inquit, credentes signati estis Spiritu promissionis sancto, qui est arrha haereditatis nostrae : docens haereditari et non haereditare. Professiones sanctorum considerate. Ait enim Isaias ad eos qui non habtes esse haereditatem sanctis post hujus saeculi exitum
Abbreviated transcription (Latin):
& filii. & sp̃s sc̃i. & in propria uita et
substantia ꝑmanens. cum ipse sit uita.
Alioquin. quid estis facturi. audientes
incantico canticorum salomonem di¬
centem. Unguentum effusum nom̃
tuum. ꝓpterea adolescentulȩ dilexe¬
runt te. Isaias uero. Et faciet dñs sa¬
baoth gentib. in isto monte bibent
in leticia. & bibent uinum. unguen¬
to ungentur. tradent hȩc omĩa gen¬
tib. Nonne sp̃m scm quo uncti sumꝰ.
Quem &e dauid oleum exultationis in¬
quadragesimo quarto psalmo dicit:
in conuersatione humana saluatoris.
propterea unxit te ds̃ ds cuus. oleo ex¬
ultationis pre consortibus cuis. Quod
assumens petrus ait. Iħm xpͣm qui
dei. & filii. in propria uita et substan¬
tia ꝑmanens: cum sit ipse ut supradi¬
ximus scđm prophetam. unguentũ
effusum nomen tuum. Manifestum est
autem. quia sp̃m scm effudit dñs habũ¬
danter suꝑ eos. qui exgentib credi der̾t.:
sicut paulus scribit. & cum unctione̾̃
et signaculum habemus: sicut rur¬

Expanded text:
i, in propria vita et substantia permanens, cum ipse sit vita. Alioqui quid facietis audientes in Canticis Canticorum Salomonem dicentem: Unguentum effusum nomen tuum, propterea adolescentulae dilexerunt te ? Isaias vero: Et faciet Dominus Sabaoth gentibus in isto monte, bibent in laetitia, bibent vinum, unguento ungentur, tradent haec omnia gentibus . Nonne Spiritum sanctum quo uncti sumus, Quem et David oleum exsultationis quadragesimo quarto psalmo dicens in conversatione humana Salvatoris: Propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae consortibus tuis . Quod assumens Petrus ait: Jesum, qui Dei et Filii, in propria vita et substantia permanens: cum sit ipse, ut supra diximus secundum prophetam, unguentum effusum nomen tuum. Manifestum est autem quia Spiritum sanctum effudit Dominus abundanter super eos qui ex gentibus crediderunt; sicut Paulus scribit. Et cum unctionem et signaculum habeamus; et rur
Abbreviated transcription (Latin):
et fidem ueracissimam suo examine
comprobaret. Hic itaq cum apud lao¬
ditiam urbem sirię scđo constantii in¬
perii anno uenisset : protribunali in
auditorio sedens. turbis hinc atq in¬
de astantib. arrium atq athanasiũ
his alloquitur uerbis. Gloriosi ac pi-¬
issimi imperatoris constantii sacra cõ¬
moneri precepit: inter uos fidei nego
lia precepta abnuere : Probus ui¬
dex dixit. Ergo uenerandi augu-¬
sti sacra legatur. Et recitauit ita.
Constantinꝰ con¬

Expanded text:
et fidem veracissimam suo examine et fidem veracissimam suo examine comprobaret. Hic itaque cum apud Laodiceam urbem Syriae, secundo Constantii imperii anno venisset, pro tribunali in auditorio sedens, turbis hinc atque inde astantibus, Arium atque Athanasium his alloquitur verbis: III. Gloriosi ac piissimi imperatoris Constantii sacra commonitus, praecepi inter vos fidei negotlia praecepta abnuere? Probus judex dixit: Ergo venerandi Augusti sacra legatur. Et recitatum est ita: Constantinus Con
Abbreviated transcription (Latin):
catholicam respuit. & paternis traditio¬
dotib insecutionem intulisse uidetur.
Quo etiam temꝑe: plurimos martires.
multosq fecerit confessores. Alios quoq
effosis oculis ac poplitib amputatis : semi¬
uiuos reliquit. Non nullos uero rapido
furore arreptus insania. ex propriis sedi¬
b relegando dampͥnauit. In quib dñi
dic tum uidetur eẽ. completum. Sime
inquit ꝑsecuti sunt : & uos ꝑsequentur.
Hic igitur priꝰquã ariminum. uł seleutiã
ex uniuerso orbe dolo congregarẽt dñi
sacerdotes: totum unum facere cupie̾s
iudicem quendam nominȩ probum
sua auctoritate suffultum : arbitrum
inter eundem arrium atq athanasi¬
um ad eẽ precepit. Illum utiq quem
fidelem in regno suo. & omnium mun¬
danarum litterarum artium pre ce¬
teris hominib probauerat eruditũ.
Qui omĩb curis publicis procul amotis.
in iuncta sibi omni celeritate maluit
adimplere: ut ussis imꝑialib paruiss.

Expanded text:
catholicam respuit, et a paternis traditiocatholicam respuit, et a paternis traditiodotibus insecutionem intulisse videtur. Quo etiam tempore plurimos martyres, multosque confessores fecit. Alios quoque effossis oculis, ac poplitibus amputatis semivivos reliquit, nonnullos vero rabido furore arreptus insaniae, propriis sedibus relegando damnavit. In quibus Domini dictum videtur esse completum: Si me, inquit, persecuti sunt, et vos persequentur . Hic igitur priusquam Arimini vel Seleuciae ex universo orbe dolo congregaret Domini sacerdotes, totum unum facere cupiens, quemdam judicem, nomine Probum, sua auctoritate suffultum, arbitrum inter eumdem Arium atque Athanasium adesse praecepit. Illum utique, quem fidelem in regno suo et omnium mundanarum artium prae caeteris hominibus probaverat 86 eruditum. Qui omnibus curis publicis procul amotis, injuncta sibi, omni celeritate maluit adimplere, ut et jussis imperialibus pareret,