comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Diuine fortitudinis facta tunc ue-¬
rius explemus. cum hec nos exple¬
re non posse cognoscimus. Tunc fa-¬
cundius loquimur: cum abhis ob¬
stupescendo reticemus. Ad narranda
quippe di opera habet defectus nr̃
quam sufficienter exerat linguam
suam: ut que comprehendere ido¬
nee non ualet. hec idonee mutus
laudet. Unde bene ꝑ ps almistam
dicitur. laudate eum in potentatib
eius: laudate eum sccłm multitu¬
tudinem magnitudinis eiꝰ. Ille
quippe dñm scd̃m multitudinẽ
magnitudinis laudat: qui se suc¬
cumbere ineiꝰ laudis. expletione.
considerat. Dicat ergo: Qui facit
magna & ĩscrutabilia: & mirabili¬
a quorum non est numerus: iu¬
delicet magna uirtute. inscruta¬
bilia ratione. mirabilia multipli-¬
citate. Diuina ergo oꝑa que exple¬
re dicendo non potuit: facundiꝰ
deficiendo definiuit. Sed inconsi¬
deratione rerum. cur longe extra
nos ducim᷑. qũi hoc ipsum quoq
qd̾ erga. nos agitur ignoramus :
unde apte subuingitur: Sedenerit

Expanded text:
Divinae fortitudinis facta tunc verius explemus, cum haec nos explere non posse cognoscimus; tunc facundius loquimur, cum ab his obstupescendo reticemus. Ad narranda quippe Dei opera habet defectus noster, quam sufficienter exerat linguam suam, ut quae comprehendere idonee non valet, haec idonee mutus laudet. Unde bene per Psalmistam dicitur: Laudate eum in potentatibus ejus, laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus . Ille quippe Dominum secundum multitudinem magnitudinis ejus laudat, qui se succumbere in ejus laudis expletione considerat. Dicat ergo: Qui facit magna, et inscrutabilia, et mirabilia, quorum non est numerus, videlicet magna virtute, inscrutabilia ratione, innumerabilia multiplicitate. Divina ergo opera, quae explere dicendo non potuit, facundius deficiendo definivit. Sed in consideratione rerum cur longe extra nos ducimur, qui hoc ipsum quoque quod erga nos agitur ignoramus? Unde et apte subjungitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplandam interne claritatis
patriam. mẽtis nr̃e aciem suble-¬
uant. Et quasi stelle in nocte res¬
plendent: quia &e cum terrena a-¬
gunt. offensurum iamiãq nr̃i o-¬
ꝑis pedem. exemplo sue rectitudi-¬
nis dirigunt. Sed quia expulsis
p̃dicatorib non fuit qui plebi iu-¬
daice inꝑfidie sue nocte remanen-¬
ti. uel claritatem contemplatio¬
nis ostenderet. uel actiue uite lu-¬
men aperiret. ueritas quippe
que hanc repulsa deseruit. sub-¬
tracto p̃dicationis lumine. meri¬
to sue prauitatis excecauit: recte
dicit᷑. Qui p̾cipit soli & non orit᷑:
& stellas claudit quasi subsigna
culo. Oriri quippe ei solem no¬
luit: a qua p̃dicantium animũ
diuertit. Et quasi subsignaculo
stellas clausit: qui dum p̾dicato-¬
res suos ꝑsilentiũ intra semet ip-¬
sos retinuit. cecis iniquorũ sen¬
sib celeste lumen abscondit.
pensandum uero est: quia id¬
circo aliqͥd sub sigillo claudimꝰ.
ut hoc cum tempus congruit.

Expanded text:
contemplandam internae claritatis contemplandam internae claritatis patriam mentis nostrae aciem sublevant; et quasi stellae in nocte resplendent, quia et cum terrena agunt offensurum jamjamque nostri operis pedem exemplo suae rectitudinis dirigunt. Sed quia expulsis praedicatoribus non fuit qui plebi Judaicae in perfidiae suae nocte remanenti vel claritatem contemplationis ostenderet, vel activae vitae lumen aperiret veritas quippe, quae hanc repulsa deseruit, subtracto praedicationis lumine, merito suae pravitatis excaecavit, recte dicitur: Qui praecipit soli, et non oritur; et stellas claudit quasculo. Oriri ei quippe solem noluit, a qua praedicantium animos divertit. Et quasi sub signaculo stellas clausit; quia dum praedicatores suos per silentium intra semetipsos retinuit, caecis iniquorum sensibus coeleste lumen abscondit. Pensandum vero est, quia idcirco aliquid sub sigillo claudimus, ut hoc cum tempus congruerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dit quasi sub signaculo. Aliciuando
uamq insacro eloquio solis nomĩe.
p̃dicatorum daritas de signatur: si¬
cut ꝑ ioh̾em dicitur. factus est sol ut
saccus cilicinꝰ. In exiremo quippe tẽpe
sol quasi cilicinuis. saccus ostendit᷑:
quia fulgens uita predicantiũ. ante
repborum oculos. aspera & despecta
monstratur. Qui stellarum quoq cla-¬
ritate sigurantur: quia dum recta
peccatoribus predicant. tenebras nr̃e
noctis illustrant. Unde & subtractis
p̃dicatoribus ꝑ prophetam dicitur.
Prohibite sunt stelle pluuiarum.
Quia uero sol ꝑdiem fulget. stelle
obscuritatem noctis irradiant.
& plerumq insacro eloquio d̃i
appellatione eterna patria. noc¬
tis autem nomine p̃sens uita si¬
gnatur. p̃dicatores sc̃i & sol nr̃is
oculis fiunt. cũ contẽplationem
nobis uere lucis aperiunt: & ue¬
lut stelle ĩtenbris lucent. cum ꝑ
actiuam uitam ꝓfuturi nr̃is ne¬
cessitatib terrena disponunt. Qsi
ĩdie ut sol coruschant: cum ad

Expanded text:
dit quasi sub signaculo . Aliquando dit quasi sub signaculo . Aliquando namque in sacro eloquio solis nomine, praedicatorum claritas designatur; sicut per Joannem dicitur: Factus est sol ut saccus cilicinus . In extremo quippe tempore sol quasi cilicinus saccus ostenditur, quia fulgens vita praedicantium, ante reproborum oculos aspera et despecta monstratur. Qui stellarum quoque claritate figurantur, quia dum recta peccatoribus praedicant, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et subtractis praedicatoribus, per prophetam dicitur: Prohibitae sunt stellae pluviarum . Quia vero sol per diem fulget, stellae obscuritatem noctis irradiant; et plerumque in sacro eloquio diei appellatione aeterna patria, noctis autem nomine praesens vita signatur: praedicatores sancti ut sol nostris oculis fiunt cum contemplationem nobis verae lucis aperiunt, et velut stellae in tenebris lucent cum per activam vitam profuturi nostris necessitatibus terrena disponunt. Quasi in die ut sol coruscant cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
suo terra cõmota est : cum plebs
israhelitica de iudee finibus euil¬
sa. nimirum colla gentibus sub¬
didit. quia subdi auctori recusa¬
uit. Que scilicet terra columpnas
habuit : quia in sacerdotes & prin
cipes. legis doctores atq phariseos.
ruitura eius ꝑtinacie structura
surrexit. In ipsis namq littere
edificium tenuit: & tranquillita-¬
tis sue tempore. sacrificioꝵ carna¬
lium quasi suꝑ imposite fabri¬
ce onera portauit. Sed translatis
montib columpne concusse sunt:
quia subductis aiudea apłis. nec
ipsi uiuere in illa ꝑmissi sunt: qui
ab illa uite p̃dicatores expulert̃. Oi¬
gnum quippe erat. ut terrenam pa-¬
triam sub acti ꝑderent: cuiꝰ amore
nequaquam sunt ueriti. celestis pa-¬
trie milites impugnare. Sed expul¬
sis scĩs doctorib iudea funditus tor¬
puit: & iusto udicantis examine.
inerroris sui tenebras oculos mentis
clausit. Unde adhuc subditur. Qui
p̃cipit soli & non oritur: & stellas clau¬

Expanded text:
suo terra commota est cum plebs suo terra commota est cum plebs Israelitica, de Judaeae finibus evulsa, nimirum colla gentibus subdidit, quia subdi auctori recusavit. Quae scilicet terra columnas habuit, cipes legis, doctores atque Pharisaeos, ruitura ejus pertinaciae structa surrexit. In ipsis namque litterae aedificium tenuit, et tranquillitatis suae tempore sacrificiorum carnalium, quasi superimpositae fabricae, onera portavit. Sed translatis montibus columnae concussae sunt, quia subductis a Judaea apostolis, nec ipsi vivere in illa permissi sunt, qui ab illa vitae praedicatores expulerunt. Dignum quippe erat ut terrenam patriam subacti perderent, cujus amore nequaquam sunt veriti coelestis patriae milites impugnare. Sed expulsis sanctis doctoribus, Judaea funditus torpuit, et justo judicantis examine, in erroris tenebras oculos mentis clausit. Unde et adhuc subditur: « Qui praecipit soli, et non oritur: et stellas clau
Abbreviated transcription (Latin):
pe predicatores eterne patrie non un¬
merito montes uocantur: quia per
uite sue celsitudinem ima terrarũ
deserunt. & celo ꝓpinqͥ
fiunt.
ne subtraxit. Unde recte iterum per
psalmistam dicit᷑. Tranfferentur mõ¬
tes ĩcor maris. In corde enim maris
montes translati sunt: cum p̾dican
intellectum gentium uener̃t. Unde
ipsi quoq ĩsuis actib dicunt. uob̃
oportebat pͥmum loqui uerbum cli.
sed quia repellitis illud & indignos
uos iudicatis eterne uite: ecce conuer¬
tuur ad gentes. Sed hanc eandem
translationem montium hi ipsi nes¬
cierunt. qui ĩ dñi furore subuersi st̃:
quia cum de suis finibus hebrei
apłos pellerent. lucrum se fecisse ar¬
bitrati sunt: qd̃ p̾dicationis lumen
amiserunt. Exigentibus quippe
meritis iusta animaduersione
ꝑcussi. tanto intelligentie errore
cecati sunt: ut qd̃ lucem ꝑderent.
hoc esse gaudium putarent. Sed
repulsis apłis. ꝑ romanũ ꝓtinus
principem titum iuidea destrui¬
tur: atq incunctis gentib sparsa

Expanded text:
pe praedicatores aeternae patriae non immerito montes vocantur, quia pro vitae suae celsitudine ima terrarum deserunt, et coelo propinqui fiunt. uratione subtraxit. Unde recte iterum per Psalmistam dicitur: Transferuntur montes in cor maris . In corde enim maris montes translati sunt, cum praedicaintipsi quoque in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repellitis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Sed hanc eamdem translationem montium hi ipsi nescierunt, qui in Domini furore subversi sunt, quia cum de suis finibus Hebraei apostolos pellerent, lucrum se fecisse arbitrati sunt, quod praedicationis lumen amiserunt. Exigentibus quippe meritis, justa animadversione percussi, tanto intelligentiae errore caecati sunt, ut quod lucem perderent, hoc esse gaudium putarent. Sed repulsis apostolis, per Romanum protinus principem Titum Judaea destruitur, atque in cunctis gentibus sparsa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnꝰ artifex construit. expectat. hĩc
ẽ qd̾ iacob greges ouiũ sequens. hu¬
militer gradit᷑. atq huic esau ob¬
uiam ueniens. tumultu multipli¬
cis comitatꝰ eleuatur: quia nimi¬
rũ & electi hic elationẽ non habent.
&e ĩbonis carnis repbi len tument.
hinc adisrł dñs dicit. Si elegeris
tes. Et tamen pͥmus rex ab eodem
popło electꝰ. repente ut culmen po¬
testatis attigit: tria milia sibimet¬
equites elegit. In elationem ꝓtinus
ꝓdiit ad edificationem ꝑcepti cul¬
minis erupit: quia foris restringe¬
re sub equalitate nõ poterat. qd̃ intꝰ
animꝰ suꝑ ceteros tumebat. Quasi
munitũ sibi diues ille taberna-¬
culũ construxerat: qui dicebat.
anima. habes multa bona reposi¬
ta mnannos multos. Requiesce. co-¬
mede. bibe. & epulare. Sed quia¬
eiꝰ tabernaculũ. ĩueritatis funda¬
mento ñ subsistit: ilico audiuit.

Expanded text:
supernus artifex construxit, exspectat. Hinc supernus artifex construxit, exspectat. Hinc est quod Jacob greges ovium sequens humiliter, graditur , atque huic Esau obviam veniens tumultu multiplicis comitatus elevatur, quia nimirum et electi hic elationem non habent, et in bonis carnis reprobi laeti tument. Hinc ad Israel Dominus dicit: Si elegeris tes . Et tamen primus rex ab eodem populo electus, repente ut culmen potestatis attigit, tria millia sibimetequites elegit, in elationem protinus prodiit, ad aedificationem percepti culminis erupit , quia foras restringere sub aequalitate non poterat quod intus animus super caeteros tumebat. Qmunitum sibi dives ille tabernaculum construxerat, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in annos multos, requiesce, comede et bibe, et epulare . Sed quia tabernaculum ejus in veritatis fundamento non subsistit, il
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ueritatis claritate cognita.
ĩterra figere tab̾naculum conat᷑.
Iusti itaq hic se construere negligũt:
ubi ꝑegrinos se & hospites nouerũt.
Quia enĩ inppriis gaudere deside¬
rant: esseinalieno felices recusant.
Iniusti autẽ quanto longius ab et̃¬
ne patrie hereditate diuisi sunt:
tanto ĩterra altius fundam̃tum co¬
gitatõnis sigunt. hinc est qd̃ ab ipso
humane conditionis exordio. ĩ elec¬
ta ꝓle enoch septimꝰ nascitur. Hinc
est qd̾ cam pͥmũ filiũ enoch uocat:
atq exeiꝰ noĩe ciuitatẽ quam condi¬
dit appellat. Enoch quippe: dedi¬
catio dicitur. Iniqui ergo se inprimor¬
diis dedicant. quia in hac uita que
ante est cordis radicem plantant.
ut hic aduotum floreant: ce a se¬
quenti patria funditꝰ arescant. Iu¬
stis uero enoch septimꝰ oritur: quia
eorum uite festa dedicatio infine
seruat᷑. Hinc ẽ qd̾ attestante paulo
abraham ĩcasulis habitat: quia
habentẽ fundamenta ciuitatẽ quã

Expanded text:
tus, veritatis claritate cognita, tus, veritatis claritate cognita, in terra figere tabernaculum conatur . Justi itaque hic se construere negligunt, ubi peregrinos se et hospites noverunt. Quia enim in propriis gaudere desideraInjusti autem quanto longius ab aeternae patriae haereditate divisi sunt, tanto in terra altius fundamenta cogitationis figunt. 288 Hinc est quod ab ipso humanae conditionis exordio, in electa prole Enoch septimus nascitur. Hinc est quod Cain primum filium Enoch vocat, atque ex ejus nomine civitatem quam condidit appellat . Enoch quippe dedicatio dicitur. Iniqui ergo se in primordiis dedicant, quia in hac vita, quae ante est, cordis radicem plantant, ut hic ad votum floreant, et a sequenti patria funditus arescant. Justis vero Enoch septimus oritur, quia eorum vitae festa dedicatio in fine servatur. Hinc est quod, attestante Paulo, Abraham in casulis habitat , quia habentem fundamenta civitatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcogitationem portant. at contra ius-¬
ti nec oblata bona hic ꝓmagno sus-¬
cipiunt. nec illata mala ualde per¬
timescunt: sed & cum bonis p̾sen¬
tib utuntur. uentura mala metu-
unt. & cum de malis p̃sentib gemũt.
bonorum sequentium amore conso-¬
lantur. Sicq temporali refouentur sub-¬
sidio: sicut uiator instabulo utitur
lecto. Pausat & reteclere festinat: qui¬
escit corpore. sed ad aliud tendit mẽ-¬
te. Nonnũꝙͣ uero &e aduersa ꝑpeti ap¬
petunt. intransitoriis ꝓsperari refu¬
giunt: ne delectatione itineris a pat̾e
peruentõne sequestrentur. ne gressũ
cordis inuia ꝑegrinatõnis sigant:
e quandoq adconspectũ celestis pa¬
trie sine remuneratione ꝑueniant.
Gaudent despiei: nec dolent se ne¬
cessitatib affligi. Qui ergo contra
p̃sentia seaduersa non muniunt:
quasi contra estus & pluuias habe¬
re tabernaculum nolunt. Unde &
petrus iure reprehenditur: quia
ne dum mentis ꝑfectione robora¬

Expanded text:
per cogitationem portant. 92. per cogitationem portant. 92. ti nec oblata bona hic pro magno suscipiunt, nec illata mala valde pertimescunt. Sed et cum bonis praesentibus utuntur, ventura mala metuunt; et cum de malis praesentibus gemunt, bonorum sequentium amore consolantur. Sicque temporali refoventur subsidio, sicut viator in stabulo utitur lecto: pausat, et recedere festinat; quiescit corpore, sed ad aliud tendit mente. Nonnunquam vero et adversa perpeti appetunt, in transitoriis prosperari refugiunt, ne delectatione itineris a patriae perventione tardentur, ne gressum cordis in via peregrinationis figant, et quandoque ad conspectum coelestis patriae sine remuneratione perveniant. Gaudent despici, nec dolent se necessitatibus affligi. Qui ergo contra praesentia se adversa non muniunt, quasi contra aestus et pluvias habere tabernaculum nolunt. Unde et Petrus jure reprehenditur, quia necdum mentis perfectione robora
Abbreviated transcription (Latin):
quam suꝑse repbi casura multiplicant.
ut se ap̃sentis uite necessitatibus qͣsi
ab estu & imbribus defendant: ho¬
noribus namq excrescere ambiunt.
ne despecti uideantur: terrena aggre¬
gando exaggerant. ne mopie frigo¬
re tabescant. Contempnunt curare
qd̃ sequitur: & tota intentione sa¬
tagunt. ne quid inpresentib desit.
Student nomen dilatare ne lateant.
& si cuncta ad desiderium suppetant.
munitos se inomnibus ce felices pu¬
tant. Ubi ergo mentis habitationẽ
construunt: ibi ꝓculdubio taber¬
nacła fixert̃. Aduersa impatient̃
ꝑfer̃t: remisse inꝓsperis letantur.
Sola que adsunt cogitant: nec
adaffectũ celestis patrie. ulla re-¬
cordatione respirant. Gaudent sibi
suppetere bona que cupiunt. atq
ubi carne requiescunt. ibi & men¬
tem extinguendo sepeliunt: quia se¬
cularis cure telo trucidati. terrenarũ
rerum aggerem. quẽ foras exquiren¬
do multiplicãt. hunc semꝑ interius

Expanded text:
quam super se casura multipquam super se casura multiput se a praesentis vitae necessitatibus quasi ab aestu et imbribus defendant? Honoribus namque excrescere ambiunt, ne despecti videantur. Terrena aggregando exaggerant, ne inopiae frigore tabescant. Contemnunt curare quod sequitur, et tota intentione satagunt ne quid in praesentibus desit. Student nomen dilatare, ne lateant; t si cuncta ad desiderium suppetant, munitos se in omnibus et felices putant. Ubi ergo 287 mentis habitationem construunt, ibi procul dubio tabernacula fixerunt. Adversa impatienter perferunt, remisse in prosperis laetantur. Sola quae adsunt cogitant, nec ad affectum coelestis patriae ulla recordatione respirant. Gaudent sibi suppetere bona quae cupiunt; atque ubi carne requiescunt, ibi et mentem exstinguendo sepeliunt, quia, saecularis curae telo trucidati, terrenarum rerum aggerem, quem foras exquirendo multiplicant, hunc semper interius
Abbreviated transcription (Latin):
erit regnent: ꝓfecto dubium non ẽ.
tremo examine confusio induit: qͥa
cũ transacta mala redundare sibi an¬
te oculos mentis aspexerint. suns eos
undiq dẽpͥmentis reatus uestit. Ad
penam hii quippe tunc factorum su¬
orum memoriam tolerant: qui ninc
quasi a sensu rationis extranei gau¬
dententes peccant. Ibi uident quan¬
tum debuert̃ fugere qd̃ amauer̃t. ibi
conspiciunt quam lugubre fuerit.
qd̾ nunc inculpa gratulantur. Tunc
animum reatus obnubilat: & recor¬
dationis sue iaculis. ipsa se conscienti¬
a impugnat. Quis igitur digne pen¬
set iniquoꝵ confusio quanta tunc erit.
quando &e foris eternus uidex cernit᷑.¬
& intus ante oculos culya uersatur:
Qui adhec iccirco ꝑueniunt: quia so-¬
la hic transeuntia dilexerunt. Unde
impiorum non subsistet. Tabernacłm
quippe construitur: ut ab estu corpus
& frigore defendatur. Quid itaq hoc
loco tabernaculi nomine. nisi edifica¬
tio terrene felicitatis exprimitur. ꝑ

Expanded text:
erit regnent, profecto dubium non est. erit regnent, profecto dubium non est. tremo examine confusio induit, quia cum transacta mala redundare sibi ante oculos mentis aspexerint, suus eos undique deprimens reatus vestit. Ad poenam quippe tunc factorum suorum memoriam tolerant, qui nunc quasi a sensu rationis extranei gaudentes peccant. Ibi vident quantum debuerint fugere quod amaverunt, ibi conspiciunt quam lugubre fuerit quod nunc in culpa gratulantur. Tunc animum reatus obnubilat, et recordationis suae jaculis ipsa se conscientia impugnat. Quis igitur digne penset iniquorum confusio quanta tunc erit, quando et foris aeternus judex cernitur, et intus ante oculos culpa versatur? Qui ad haec idcirco perveniunt, quia sola hic transeuntia dilexerunt. Unde impiorum non subsistet. - Tabernaculum quippe construitur, ut ab aestu corpus et frigore defendatur. Quid itaque hoc loco tabernaculi nomine, nisi aedificatio terrenae felicitatis exprimitur? Per
Abbreviated transcription (Latin):
quia subiectis hostib sine fine &
posterus regnat. Sic ꝑ euuangłi-¬
um de marie sponso dicitur. & nõ
cognouit eam donec peperit fili¬
um suum primogenitum: non
quo hanc post natiuitatem dei
cognouerit. Sed quo nequaquã
illam contigit. etiam cum condi¬
toris sui matrem esse nesciuit.
Nam quia eam nequaquam cõ-¬
tingere ualuit. postquam redem-¬
ptionis nr̃e ex eius utero celebra-¬
u ri misterium agnouit: de islo
ꝓfecto tempore. necesse erat ut eu¬
uangłista testimonium ferret. de
quo propter ioseph ignorantiam
dubitari potuisset. Sic itaq nũc
dicitur. Deus non ꝓiciet simplicem.
nec porriget manum malignis:
donec impleatur risu os tuum. &e
labia tua iubilo. Ac si aꝑte diceret᷑.
uit̾am simplicium nec ante iudi¬
cium deserit: & malitiosoꝵ mentes
deserendo ꝑcutere nec priusquam
appareat pretermittit. Nam quia
sine fine reprobos cruciet: & electi
eius in ꝑpetuum postquam apparu¬

Expanded text:
quia subjectis hostibus sine fine et quia subjectis hostibus sine fine et posterius regnat. Sic per Evangelium de Mariae sponso dicitur: Et non cognovit eam, donec peperit filium suum primogenitum ; non quo hanc post nativitatem Domini cognoverit, sed quo nequaquam illam contigit, etiam cum conditoris sui matrem esse nescivit. Nam quia eam nequaquam contingere valuit, postquam redemptionis nostrae ex ejus utero celebrari mysterium agnovit, de illo profecto tempore necesse erat ut evangelista testimonium ferret, de quo propter Joseph ignorantiam dubitari potuisset. Sic itaque nunc dicitur: Deus non projiciet simplicem, nec porriget manum malignis, donec impleatur risu os tuum, et labia tua jubilo. Ac si aperte diceretur: Vitam simplicium nec ante judicium deserit et malitiosorum mentes deserendo percutere, nec prius quam appareat praetermittit. Nam quia sine fine reprobos cruciet, et electi ejus in perpetuum postquam apparu
Abbreviated transcription (Latin):
mens inexultatione rapitur. lingua
uicantum laudis eleuatur. Qui qm̃
tantum uident quantum dicere
non ualent. inrisu iubilant: quia
non explendo resonatit qd̃ amant.
mpotens deus eo usq malignos ũ
subleuet. quousq electos suos iniu¬
bilationis gaudia assumat. ac sic
post apena eripiat. quos ante in
culpa deserens dampnat: sed quo
hoc nequaꝗͣ uel ante iudicium fa¬
ciat. cũ dubium hominibus uide¬
ri possit anfiat. Nam post electoꝵ
suoꝵ iubilum. quia malignis ma¬
num non porrigit: ex ipsa iam
districtione ultimi examinis
constat. Sic namq & ꝑ psalmistã
dicitur. Bixit dñs dño meo sede
adextris meis. donec ponam in-¬
imicos tuos scabellum pedum tu¬
orum: non quo adextris dñi ne¬
quaꝗͣ dñs sedeat. postquam ini¬
micos illius feriens. eiꝰ potestati
substernit. sed quo ineterna cunc¬
tis beatitudine p̃sidet. & priusquã
rebellium suorum corcda conculcet.
In qua nimirum sententia constat:

Expanded text:
mens in exsultationem rapitur, lingua mens in exsultationem rapitur, lingua in cantum laudis elevatur. Qui quoniam tantum vident, quantum dicere non valent, in risu jubilant, quia non explendo resonant quod amant. nipotens Deus eousque malignos non sublevat, quousque electos suos in jubilationis gaudia assumat, ac si post a poena eripiat quos ante in culpa deserens damnat; sed quo hoc nequaquam vel ante 286 judicium faciat, cum dubium hominibus videri possit an fiat. Nam post electorum suorum jubilum, quia malignis manum non porrigat, ex ipsa jam districtione ultimi examinis constat. Sic namque et per Psalmistam dicitur: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum , non quo a dextris Domini nequaquam Dominus sedeat, postquam inimicos illius feriens ejus potestati substernit, sed quo in aeterna cunctis beatitudine praesidet, et prius quam rebellium suorum corda conculcet. In qua nimirum constat
Abbreviated transcription (Latin):
iubilo. Os quippe iustorũ tunc risu re¬
plebitur: cũ eoꝵ corda. sinitis peregri¬
natõnis fletib eterne leticie exultatio¬
ne satiantur. De hoc risu discipulis
tũa uertetur ingaudium. & rursum
uidebo uos & gaudebit corur̃m: &
gaudium ur̃m nemo auferet a uob̃.
De hoc risu scẽ eccłie. salomon ait. Ri¬
debit ĩ die nouissimo. De hoc iterũ
dicit. Timenti dñm: bene erit in ex¬
tremis. Non autem tc̃ risus erit cor¬
poris: sed risus cordis. Risus enĩ ñc̃
corporis de lasciuia dissolutionis: nã
risus cordis. tec̃ de leticia nascetur se¬
curitatis. Cũ ergo electi om̃s implen¬
tur gaudio manifeste contemplatio¬
nis: quasi adhilaritatẽ risus. exili¬
unt ĩore mentis. Iubilum uero dici¬
mus. cũ tantã leticiam corde conci¬
pimus. quantã sermonis efficatia
non explemus: & tamen mentis ex¬
ultatõ. hoc qd̾ sermone non explicat.
uoce sonat. Bene autem os risu im¬
pleri dicitur. & labia iubilo: quia
in illa eterna patria cum iustorum

Expanded text:
ittit. Os quippe justorum tunc risu replebitur, cum eodem corda finitis peregrinationis fletibus, aeternae laetitiae exsultatione satiantur. De hoc risu discipulis a vertetur in gaudium . Et rursum: Videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . De hoc risu sanctae Ecclesiae Salomon ait: Ridebit in die novissimo . De hoc iterum dicitur: Timenti Dominum, bene erit in extremis . Non autem tunc risus erit corporis, sed risus cordis. Risus enim nunc corporis de lascivia dissolutionis, nam risus cordis tunc de laetitia nascetur securitatis. Cum ergo electi omnes implentur gaudio manifestae contemplationis, quasi ad hilaritatem risus exsiliunt in ore mentis. Jubilum vero dicimus, cum tantam laetitiam corde concipimus, quantam sermonis efficacia non explemus; et tamen mentis exsultatio hoc quod sermone non explicat voce sonat. Bene autem os risu impleri dicitur, labia jubilo, quia in illa aeterna patria, cum justorum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ exerit: quasi ab adiutorio errã¬
tis dormit. Et pacatum reddet habi¬
taculum iusticie tue: idest p̾sentis
uite contrarietates amouet. & tran-¬
quillitatis ꝓtinus securitatẽ prebet.
Quia enĩ ꝑuersi quiq temporale
gaudium singulare estunant di¬
uine remunerationis bone: que ip̃i
auxie ambiunt. hec aliis ꝓ magno
pollicentur. Unde plerumq fit: ut
aut a missa recuperare spondeant.
aut ad maiora adhuc p̃sentis uite
p̃mia. auditorum suoꝵ animos
extendant. Quod patenter baldach
exprimit: qui ꝓtinus adiungit.

Expanded text:
non exerit, quasi ab adjutorio errannon exerit, quasi ab adjutorio errantis dormit. Et pacatum reddet habitaculum justitiae tuae. Id est, praesentis vitae contrarietates amovet, et tranquillitatis protinus securitatem praebet. Quia enim perversi quique temporale gaudium singulare aestimant divinae remunerationis bonum, quae ipsi anxie ambiunt, haec aliis pro magno pollicentur. Unde plerumque fit, ut aut ami sa recuperari spondeant, aut ad majora adhuc praesentis vitae praemia auditorum suorum animos extendant. Quod patenter Baldad exprimit, cum protinus adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
lum iusticie tue. Ac si afflictis ca-¬
tholicis. errorum p̾dicatores dicãt.
sa teneatis exeorum qui inter uos de¬
functi sunt dampnatione agnosci¬
te: quia conditori omniũ nisi ꝑfi¬
dia uĩa displiceret. nequaꝗͣ auobis
tam numerosos popłos. interitu se¬
uiente subtraheret. Ait enun: Etiam
si filii tui peccauerunt ei: & dimisit
eos inmanu iniquitatis sue. quasi
aꝑte dicens. In iquitatis sue manu
dimissi sunt: qui uitam nr̃e rectitu¬
dinis imitari noluerunt. Tu tamen
si diluculo surrexeris ad dm̃: & omĩpo
se heretici tenere lumen ueritatis e¬
stimant. scãm eccl̃am quasi in erro-¬
ris nocte positam. addiluculum ue-¬
ritatis uocant: quatinꝰ & ꝑ cognitio¬
nem d̃ĩ quasi ꝑdiluculum surgat.
& ꝑ precem penitentie p̃terita diluat.
Si mundꝰ & rectus incesseris. Mundus
uidelicet incogitatione: rectus inoꝑe.
statim euigilabit adte. Ac si aꝑte
dicat. Quia is qui nunc tribulatio¬
nibus tuis. uirtutem sue ꝓtectionis

Expanded text:
um exprobrarant. --Ac si afflictis catholicis errorum praedicatores dicant: 272 teneatis, ex eorum qui inter vos defuncti sunt damnatione cognoscite, quia conditori omnium nisi perfidia vestra displiceret, nequaquam a vobis tam numerosos populos interitu saeviente subtraheret. Ait enim: Etiam si filii tui peccaverunt ei, et dimisit eos in manu iniquitatis suae. Quasi aperte dicens: In iniquitatis suae manu dimissi sunt, qui vitam nostrae rectitudinis imitari noluerint. Tu tamen si diluculo surrexeris ad Deum, et Omnipse haeretici tenere lucem veritatis aestimant, sanctam Ecclesiam quasi in erroris nocte positam, ad diluculum veritatis vocant, quatenus et per cognitionem Dei, quasi per diluculum surgat, et per precem poenitentiae praeterita diluat. Si mundus et rectus incesseris. Mundus videlicet in cogitatione, rectus in opere. Statim evigilabit ad te. Ac si aperte dicat: Quia is qui nunc tribulationibus tuis virtutem suae protectionis
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: quia ad frangendã mũ¬
di głam abiectos & pauꝑes elegit.
Cuiꝰ nimirum maris fluctꝰ intu¬
mescunt: cũ potestates scłi ad
cõmotionem ꝑsecutionis exiluĩt.
Sed transire arenam nequeunt.
mare seuit. dũ ꝑusanie sue fluc-¬
tus erigitur. quia tam̃ uirtitis
intime ostensione caleatur. sc̃a
eccła ꝓficit : atq ad statum sui
ordinis ꝑtemporũ incrementa con¬

Expanded text:
posuit, quia ad frangendam munposuit, quia ad frangendam mundi gloriam abjectos et pauperes elegit, cujus nimirum maris fluctus intumescunt, cum potestates saeculi ac commotionem persecutionis exsiliunt. Sed transire arenam nequeunt, mare saevit, dum per insaniae suae fluctus erigitur, dumque virtutis intimae ostensione calcatur, sancta Ecclesia proficit, atque ad statum sui ordinis per temporum incrementa con
Abbreviated transcription (Latin):
secutionis ꝓtinus tempestate tumu¬
erunt. Sed qui uerborum aduersi¬
tate cõmoti. ad ꝑsecutionis ꝓcellas
insiliunt: signorũ ut diximus ad¬
miratione temperantur. Tot ergo ĩ
his fluctibus dñs gressus posuit:
quot suꝑbis ꝑsecutorib miracula
ostendit. Unde bene rursum per
psalmistam dicit᷑. Mirabiles elati¬
ones maris. mirabilis in excelsis do¬
minꝰ: quia contra electoꝵ uitam
adꝑsecutionis undas. mundꝰ se mi¬
rabiliter extulit. sed has suꝑnoꝵ
conditor. subleuata uirtute predi¬
cantiũ mirabilius strauit. Ministroᷤᷤ
& enim suos plus ostendit posse ꝑ¬
miracula: quam potestates terre
ne tumuerant ꝑiram. Quod be¬
ne etiam ꝑ ieremiam dñs exteri¬
ora narrans: iteriora denuntiãs
dicit. Posui arenam terminum
mari. p̃ceptum sempiternũ qd̃
non preteribit: & cõmouebunt᷑.
& ñ potert. & intumescent fluctꝰ
euis & non transibunt illud. are¬
nam quippe dñs mari terminũ

Expanded text:
ersecutionis protinus tempestatem tumuersecutionis protinus tempestatem tumuerunt. Sed qui, verborum adversitate commoti, ad persecutionis procellas insiliunt, signorum, ut diximus, admiratione temperantur. Tot ergo in his fluctibus Dominus gressus posuit, quot superbis persecutoribus miracula ostendit. Unde bene rursum per Psalmistam dicitur: Mirabiles elationes maris, mirabilis in excelsis Dominus , quia contra electorum vitam ad persecutionis undas mundus se mirabiliter extulit, sed has supernorum conditor sublevata virtute praedicantium mirabilius stravit; ministros etenim suos plus ostendit posse pmiracula, quam potenae tumuerunt per iram. Quod bene etiam per Jeremiam Dominus exteriora narrans. interiora denuntians, dicit: Posui arenam terminum mari, praeceptum sempiternum, quod non praeteribit; et commovebuntur, et non poterunt; et intumescent fluctus ejus, et non transibunt illud . Arenam quippe Dominus mari terminum
Abbreviated transcription (Latin):
libenter accepit. Nam ꝓtinꝰ in ela-¬
tione contradictionis inturatit:
atq ad crudelitatem se ꝑsecutionis
excitauit. Sed que p̃dicationis uer
bis contraire nititur: signoꝵ citus
ad miratione temperatur. Unde &¬
apte quoq inauctoris laude sub¬
iungitur. Et graditur suꝑ fluctus
maris. Quid enĩ maris noĩe. nisi
inbonorum nece seuiens. mundihuiꝰ
amaritudo signatur: De quo ꝑpsal¬
mistam dicitur. Congregans qua-¬
si ĩutre aquas maris. Aquas & enum
maris quasi ĩutre dñs congregat:
cũ miro moderamine cuncta dispo-¬
nens. in suis clausas cordib carnaliũ
minas frenat. Suꝑ fluctꝰ ergo maris
dñs graditur: quia cum se ꝓcelle
ꝑsecutionis erigunt. miracłorũ eius
obstupefactione franguntur. Qui
enim tumores humane uesanie
mitigat: quasi erectas incumulo
undas calcat. Nam cũ morem su¬
um gentilitas destrui. noue conu̾
sationis p̃dicatione conspiceret.
peritorum uerba pensarent: in ꝑ¬

Expanded text:
libenter accepit. Nam protinus in elalibenter accepit. Nam protinus in elationem contradictionis intumuit, atque ad crudelitatem se persecutionis excitavit. Sbis contraire nititur, signorum citius admiratione temperatur. Unde quoque in actoris laude apte subjungitur: Et graditur super fluctus maris. Quid enim maris nomine nisi in bonorum necem saeviens mundi hujus amaritudo signatur. De quo per Psalmistam dicitur: Congregans sicut in utre aquas maris . Aquas enim maris quasi in utre Dominus congregat, cum miro moderamine cuncta disponens, in suis clausa cordibus carnalium minas frenat. Super fluctus ergo maris Dominus graditur, quia cum se procellae persecutionis erigunt, miraculorum ejus obstupefactione franguntur. Qui enim tumores humanae vesaniae mitigat, quasi erectus in tumulo undam calcat. Nam cum morem suum gentilitrsationis praedicatione conspiceret, peritorum verba pensarent, in p
Abbreviated transcription (Latin):
Celi scilicet. quia intercedendo ꝓtegũt:
sol autem quia p̃dicando uim lumi¬
nis ostendunt. Commota igitur terra.
celi extensi sunt: quia cũ iudea ad
uim ꝑsecutionis infremuit: apłoꝵ
gnitione dilatauit. Et illa ꝑiudiciũ
ĩ mundum captiua disꝑgitur: isti bi
q ꝑgr̃am ĩ honore tencluntur. Angu¬
sti quippe celi fuerant: cũ una plebs
tot egregios p̃dicatores tenebat. Quis
enĩ gentilium petrum nosset. si in
solius israhelitici popłi predicatione
remaneret:. Quis pauli uirtutes agnos¬
ceret. nisi hunc iudea ad nr̃am no¬
ticiam ꝑsequendo transmisissẽt: Ee¬
ce iam qui flagris & contumelins ab
israhelitica plebe repulsi sunt: per
mundi fines honorantur. Solus ergo
dñs celos tetendit: qui secreti mira
dispensatione consilii. p̃dicatores su¬
os unde ꝑmisit inuna gente oppͥim.
fecit inraundi cardines inde dilata¬
ri. Sed neq ipsa hec p̃senti dedita
mundo gentilitas. cum culpas eins
apłoꝵ lingua corripuit: uerba uite

Expanded text:
coeli scilicet, quia intercedendo protegunt; sol autem, quia praedicando vim luminis ostendunt. Commota igitur terra, coeli extensi sunt, quia cum Judaea ad vim persecutionis infremuit, apostognitionem dilatavit; et dum illa per judicium in mundum captiva dispergitur, isti ubique per gratiam in honorem tenduntur. Angusti quippe coeli fuerant, cum una plebs tot egregios praedicatores tenebat. Quis enim gentilium Petrum nosset, si in solius Israelitici populi praedicatione remaneret? Quis Pauli virtutes agnosceret, nisi hunc Judaea ad nostram notitiam persequendo transmisisset? Ecce jam qui flagris et contumeliis ab Israelitica plebe repulsi sunt per mundi fines honorantur. Solus ergo Dominus coelos tetendit, qui secreti mira dispensatione consilii praedicatores suos unde permisit in una gente opprimi, fecit in mundi cardines inde dilatari. Sed neque ipsa haec praesenti dedita mundo gentilitas, cum culpas ejus apostolorum lingua corripuit, verba vitae
Abbreviated transcription (Latin):
mam tuã abste que p̃parasti cuiꝰ
erunt. Benẽ ergo dicitur. tab̾na¬
culũ impioꝵ non subsistit: quia
uite fugientis amatores. dum
studiose se inp̃sentib construunt.
repente ad eternam penam rapi-¬
untur.

Expanded text:
 abs te; quae praeparasti, cujus erunt ? Bene ergo dicitur: Tabernaculum impiorum non subsistet, quia vitae fugientis amatores, dum studiose se in praesentibus construunt, repente ad aeterna rapiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis sue angustias transgredi ꝑ-¬
fecte concupiscunt. Nec ab auctore
iustorum iniuste disponitur. quia
electorum suorũ uota differens cru¬
cians purgat: ut ad percipiendum
quod desiderãt quandoq melius
ex dilatione conualescant. Electi autẽ
quousq ab intima quiete differunt᷑
ad cor suum redeunt. ibiq a car¬
nis sue tumultibus absconsi. qͣsi
amenissimum secretum petunt:
Sed ineo sepe temptationis acu-¬
leos sentiunt. carnis incentiua
patiuntur: & ibi grauissimos la¬
bores inueniunt. ubi magnam re-¬
quiem alabore quesierunt. Unde
sc̃s uir post insinuatum corrup¬
tionis sue carcerem. ad quieta cor¬
dis spatia redire festinans. quia
eandem rixam & in intimis inue-¬
nit. quam ab exterioribus fugit:
protinus subdit dicens. Si dixero¬

Expanded text:
mitatis suae angustias transgredi permitatis suae angustias transgredi perfecte concupiscunt; nec ab auctore justorum injuste disponitur, quia electorum suorum vota differens cruciat, crucians purgat, ut ad percipiendum quod desiderant quandoque melius ex dilatione convalescant. Electi autem quousque ab intima quiete differuntur, ad cor suum redeunt; ibique, a carnis suae tumultibus absconsi, quasi amoenissimum secretum petunt. Sed in eo saepe tentationis aculeos sentiunt, carnis incentiva patiuntur; et ibi gravissimos labores inveniunt, ubi magnam requiem a labore quaesierant. Unde sanctus vir post insinuatum 261 corruptionis suae carcerem, ad quieta cordis spatia redire festinans, quia eamdem rixam et in intimis invenit quam ab exterioribus fugit, protinus subdit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
helant. Ibi iam plene satiari deside¬
rant: unde adhuc parum aliquid
ore contemplationis degustant. ꝑ¬
fecte cupiunt: carnis stimulum sub¬
dere: nil incogitatione illicitum de
eius iam corruptione tolerare. Sed
quia scriptum est corpus quod
corrumpitur ad grauat animam.
& deprimit terrena in habitatio
sensum multa cogitantem. intenti¬
one iam quidem ultra semet ipsos
eminent: sed tam̃ adhuc infirmi¬
tatis sue incertis motib subditi.
corruptionis se carcere clausos do¬
lent. ait ergo. Num quid mare
sum ego aut cetus. quia circũde¬
disti me carcere: Ac si aperte dice¬
ret. Mare uel cetus iniqui uideli¬
cet eorumq auctor malignus spirit᷑.
quia effrenari adsolam ꝑ petrande
iniquitatis licentiam appetunt:
recte pene sue carcere constringun-¬
tur. Ego autem qui iam eternitatis
tue libertatem desidero. cur adhuc
mee carcere corruptionis p̃mor: Quod
tamen nec a iustis suꝑbe requirit᷑.
quia amore ueritatis accensi. infir¬

Expanded text:
helant: ibique jam plene satiari desidehelant: ibique jam plene satiari desiderant, unde adhuc parum aliquid ore contemplationis degustant. Perfecte cupiunt carnis stimulum subdere, nihil in cogitatione illicitum, de ejus jam corruptione tolerare. Sed quia scriptum est: « Corpus, quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem , intentione jam quidem ultra semetipsos eminent, sed tamen, adhuc infirmitatis suae incertis motibus subditi, corruptionis se carcere clausos dolent. Ait ergo: Nunquid mare sum ego, aut cetus, quia circumdedisti me carcere? Ac si aperte diceret: Mare vel cetus, iniqui videlicet, eorumque auctor malignus spiritus, quia effrenari ad solam perpetrandae iniquitatis licentiam appetunt, recte poenae suae carcere constsringuntur. Ego autem, qui jam aeternitatis tuae libertatem desidero, cur adhuc meae carcere corruptionis premor? Quod tamen nec a justis superbe requiritur, quia, amore veritatis accensi, infir
Abbreviated transcription (Latin):
insanaq desideria. ad peragenda ma-¬
la que aypetunt. impossibilitatis sue
angustia grauantur. Sepe enim do-¬
minari melioribus concupiscunt.
sed tamen eis diuino iudicio cunc¬
ta mirabiliter disponente. substrati
sunt. Nocere bonis elati desiderant:
& tamen subiecti abeis solatia sperãt.
Y explendis uoluptatibus carnis. lon¬
geuitatem uite presentis cupiunt:
sed tamen abea sub celeritate rapiun¬
tur. De quib bene ꝑpsalmistam dicit᷑.
Statuit aquas quasi inutre. Aque
quippe inutre sunt: cum lubrica eoꝵ
desideria. quia oꝑis effectum non in¬
ueniunt. sub carnali corde deprimũ¬
tur. Cetus ergo ac mare circundatio
nus sp̃s uel sequaces illius. in quoꝵ
se mentibus colligit. atq ineis undas
tumentium cogitationum uoluit.
ut implere mala que appetunt neq̃¬
aut. suꝑna eos districtio angustat.
Scĩ enim uiri quo mundiori corde
celestium archana consicderant:
auctis adhec cotidie ardoribus an¬

Expanded text:
insanaque desideria ad peragenda mainsanaque desideria ad peragenda mala quae appetunt impossibilitatis suae angustia gravantur. Saepe enim dominari melioribus concupiscunt; sed tamen eis, divino judicio cuncta mirabiliter disponente, substrati sunt. Nocere bonis elati desiderant, et tamen subjecti ab eis solatia sperant. Pro explendis voluptatibus carnis longaevitatem vitae praesentis cupiunt, sed tamen ab ea sub celeritate rapiuntur. De quibus bene per Psalmistam dicitur: Statuit aquas quasi in utre . Aquae quippe in utre sunt cum lubrica eorum desideria, quia operis effectum non inveniunt, sub carnali corde deprimutur. Cetus ergo ac mare circumdatio nus spiritus, vel sequaces illius, in iniquorum se mentibus colligit, atque in eis undas tumentium cogitationum volvit; et quia implere mala quae appetunt, nequeunt, superna eos districtio angustat Sancti autem viri, quo mundiori corde coelestium arcana considerant, auctis ad haec quotidie ardoribus an
Abbreviated transcription (Latin):
dedisti me carcere: Carcere homo cir¬
cundatur: quia plerumq & uirtutum
ꝓuectib. adalta exurgere nititur. et
tamen carnis sue corruptione p̾peditur.
Qua bene exui psalmista deprecatur
dicens. Educ de carcere animam meã:
ad confitendum nomini tuo. Quid ue-¬
ro appellatione maris. nisi corda car¬
nalium tumidis cogitationibus fiustu¬
osa: Quid autem ceti nomine. nisi
antiquus hostis exprimitur. qui
dum mentes secularium possiden¬
do penetrat: quasi in eorum lubri¬
cas cogitationes natat: Sed cetus
carcere stringitur. quia malignus
spiritus in inferioribus deiectus. ne
adcelestia euolare p̃ualeat. pene sue
pondere coartatur: petro attestante
qui ait. Deus angelis peccantibus
non peꝑcit: sed rudentibus inferni
detractos. intartarum tradidit. in ui¬
dicium cruciandos reseruari. Cetus
carcere astringitur: quia temptare
bonos quantum desiderat prohibe¬
tur. Carcere quoq mare circundat᷑.
quia carnalium mentium tumida

Expanded text:
dedisti me carcere? » Carcere homo cirdedisti me carcere? » Carcere homo circumdatur, quia plerumque et virtutum provectibus ad alta exsurgere nititur, et tamen carnis suae corruptione praepeditur. Qua bene exui Psalmista deprecatur, dicens: Educ de carcere animam meam, ad confitendum nomini tuo . Quid vero appellatione maris, nisi corda carnalium tumidis cogitationibus fluctu260 quid autem ceti nomine, nisi antiquus hostis exprimitur? Qui dum mentes saecularium possidendo penetrat, quasi in eorum lubrica cogitatione natat. Sed cetus carcere stringitur, quia malignus spiritus, in inferioribus dejectus, ne ad coelestia evolare praevaleat, poenae suae pondere coarctatur, Petro attestante, qui ait: Deus angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni detractos in tartarum tradidit in judicium cruciandos reservari . Cetus carcere astringitur, quia tentare bonos quantum desiderat prohibetur. Carcere quoque mare circumdatur, quia carnalium mentium tumida
Abbreviated transcription (Latin):
guam suam. que tanto eis subtilius
loquit᷑: quanto & interius auditur.
Unde & nequaquã dicitur. fabislabor
inamaritudine anime mee. sed confa¬
bulabor cum amaritudine anime mee:
quia uis doloris que peccata singula
reputans. torpentem animum adla¬
menta excitat. quasi ad eum uerba
confabulationis formãt: inquibus se¬
met ipsum correctus inueniat. & ad su
iam custodiam sollertior ex surgat. Di¬
cat itaq uir iustus ex uoce sua. & sc̃e
eccłie typum tenens. dicat ex nr̃a: con¬
fabulabor cum amaritudine anime
inee. Ac si aꝑtius insinuet dicens. Intꝰ
contra me cum cordis mei dolore col¬
loquor: & foris me auerbere iudicis ab¬
scondo. Sed mens penitentie dolorib
pressa. insemetipsa constringitur: atoe
acunctis delectationibus carnis. forti
cogitatione separatur. Ad summa p̃ro¬
ficere appetit: & tamen adhuc de corrup¬
tione corporis contradictionem sentit.
Unde apte mox subditur. Num quid
mare sum ego aut cetus. quia circum¬

Expanded text:
guam suam, quae tanto eis subtilius guam suam, quae tanto eis subtilius loquitur, quanto et interius auditur. Unde et nequaquam dicitur: Fabulabor in amaritudine animae meae, sed, Confabulabor cum amaritudine animae meae, quia vis doloris, quae peccata singula reputans, torpentem animum ad lamenta excitat, quasi ad eum verba confabulationis format, in quibus semejam custodiam sollicitior exsurgat. Dicat itaque vir justus ex voce sua sanctae Ecclesiae typum tenens; dicat ex nostra: « Confabulabor cum amaritudine animae meae. » Ac si apertius insinuet, dicens: Intus contra me cum cordis mei dolore colloquor, et foris me a verbere judicis abscondo. Sed mens poenitentiae doloribus pressa, etiam in semetipsa constringitur, atque a cunctis delectationibus carnis forti cogitatione separatur. Ad summa proficere appetit, et tamen adhuc de corruptione corporis contradictionem sentit. Unde et apte mox subditur: « Nunquid mare sum ego, aut cetus, quia circum
Abbreviated transcription (Latin):
increpat: quietem noxie securita¬
tis turbat. Que ei conditor bona cõ¬
tulit. que ipse bonis illius mala
respondit enumerat: qd̾ mire ab
eo conditus. qd̃ gratuito nutritus.
quod rationis substantia incondi¬
tione ditatus est. quod conditoris
gĩa uocatus. quod sequi ipse & uo¬
catus noluit. qd̃ uocantis misccłia.
nec surdum hunc renitentemq des-¬
pexit. quod illuminatus donis. qd̃
sua sponte prauis actibus etram
post dona cecatus est. quod acccita-¬
tis sue erroribus paterne sollicitu-¬
dinis flagellis expiatus. quod a fla¬
gellorum doloribus ad salutis gau¬
dia. miscdi̾e medicamento reductꝰ
est. quod quibusdam culpis & si
non grauib subditus peccare tam̃
& inter flagella non desinit. quod
peccatorem suum suꝑna gra nec
contempta dereliquit. Cum igitur affuc¬
tam mentem modo ꝑ replicationem co¬
noꝵ dei. modo ꝑͥmpperia actionis sue
tanta seueritate increpat. habet in cor¬
de iustorum a maritudo anime lin¬

Expanded text:
increpat, quietem noxiae securitaincrepat, quietem noxiae securitatis turbat; quae ei conditor bona contulit, quae ipse bonis illius mala respondit enumerat, quod mire ab eo conditus, quod gratuito nutritus, quod rationis substantia in conditione ditatus est, quod conditoris gratia vocatus, quod sequi ipse et vocatus noluit, quod vocantis misericordia nec surdum hunc renitentemque despexit, quod illuminatus donis, quod sua sponte pravis actibus etiam post dona caecatus est, quod a caecitatis suae erroribus paternae sollicitudinis flagellis expiatus, quod a flagellorum doloribus ad salutis gaudia misericordiae medicamento reductus est; quod quibusdam culpis, etsi non gravibus subditus, peccare tamen et inter flagella non desinit; quod peccatorem suum superna gratia nec contempta dereliquit. Cum igitur afflictam mentem modo per replicationem donorum Dei, modo per improperia actionis suae tanta severitate increpat, habet in corde justorum amaritudo animae lin
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite dampna cogitanti: rixa ꝓ
semet ipsa oritur contra semet ipsã.
Nam cum se adlamenta peniten¬
tie instigat: occulta se increpatio¬
ne dilaniat. Unde & apte mox sub¬
ditur. Confabulabor cum amaritu¬
dine anime mee. Pauore namq
diuini iuidicii afflicti. dum quedã
malegesta plangimus: ipsa ui nr̃e
amaritu dinis. ad discutiendos nos
ingilantius excitati. alia in nobis
etiam que ampliꝰ defleamus inue¬
nimus. Nam sepe qd̃ torpentes la¬
tuit flentib subtiliꝰ in notescit: &
afflicta mens certius inuenit ma¬
lum qd̃ fecerat & nesciebat. eiq ri¬
xa sua uerius aperit. quantum
aueritatis pace deuiauit: quia re¬
atum suum cuius secura non me¬
minit. hunc inse cõmota depre¬
hendit. Succrescens quippe ama-¬
ritudo penitentie: uerecundanti
cordi. inportune ingerit illicita q̃
cõmisit. Districtum contra hec iu¬
dicem ostendit: supplicioꝵ minas
incutit. pauore animum ferit:
pudore confundit. motus illicitos

Expanded text:
sollicite damna cogitanti, rixa pro sollicite damna cogitanti, rixa pro semetipsa oritur contra semetipsam. Nam cum se ad lamenta poenitentiae instigat, occulta se increpatione dilaniat. Unde beatus Job apte mox subdit: « Confabulabor cum amaritudine animae meae. » Pavore namque divini judicii afflicti, dum quaedam male gesta plangimus, ipsa vis nostrae amaritudinis, ad discutiendos nos vigilantius excitat, et talia in nobis etiam quae amplius defleamus invenimus. Nam saepe quod torpentes latuit, flentibus subtilius innotescit, et afflicta mens certius invenit malum, quod fecerat et nesciebat, eique rixa sua verius aperit, quantum a veritatis pace deviavit; quia reatum suum, cujus secura non meminit, hunc in se cohendit. Succrescens quippe amaritudo poenitentiae, verecundanti cordi importune ingerit illicita quae commisit, districtum contra haec judicem ostendit, suppliciorum minas incutit, pavore animum ferit, pudore confundit, motus illicitos