comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco dicentem. Et si potes cape. si non
potes crede. deum inquit nemo uidit um¬
quamnisi unigenitus filius qui ẽ in sinu
patris. ipse enarrauit. Non dixit. in sinu
fuit patris. quasi ueniendo deseruerit si¬
num patris: hic loquebatur:. et ibi se eẽ di¬
cebat. Quia et hic discessurus quid dixit:
E cce ego uobiscum sum usq in consũmatio¬
nem scłi. Ergo uerum ẽ cestimonium lu¬
minis. siue se ostendat siue alia: quia sine
lumine non potes uidere lumen. et sine lu¬
mine non potes uidere quodlibet aliud.
quod non ẽ lumen. Si idoneum est lum̃
ad demonstranda ea que non sunt lumina.
numquid in se deficit numquid non se
apperit. sine quo alia patere non possunt:
Loqͣutus est ꝓpħa uerum.s unde haberet
nisi de fonte ueritatis hauriret: Loqͥutus
t̃ ioħs uerum s unde loqutus est. ipsum
interroga. Nos om̃s inquit de plenitudi¬
ne eius accepimus. Ergo idoneus est dnc̃
diamus et ꝓpħiam intente. Modo enu

Expanded text:
alio loco dicentem, et si potes, cape; si non alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . 6. Ergo verum est testimonium luminis, sive se ostendat, sive alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus est Domindiamus et prophetiam intente: modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid illis non ẽ p̃sens: Presens est et¬
ipsis: s quib eam uideant oculos non ha¬
bent cordis. Audi de illis ex euangelio ip¬
so ꝓlatam sententiam. Et lux lucet in te¬
nebris: et tenebre eam non conphenderut᷑.
Ergo ait dñs et uerum ait: et si ego de me
testimoniũ ꝑhibeo. uerum ẽ testimoniũ
meum: quia scio unde ueni et quo uado.
Patrem uolebat intelligi. Patri głam dabat:
filius equalis. głificabat cum a quo est mis¬
sus. Quantũ debet homo glificare eum a
quo creatus est: Scio unde uenret quo ua¬
do. Iste qui in p̃sentia uob loquitur. habet
quod non descruit. s tamen uenit. Non
enim ueniendo inde discessit: aut redeun¬
do nos derclinquit. Quid miramini: ds̃
c̃. Non potest hoc fieri: s ab homine. Non
potest hoc fieri: ab ipso sole. Quando ꝑgit¬
ad occidentẽ. deserit orientem: et donec ori¬
turus redeat ad orientẽ. non est in oriente.
& rediit. et hic ẽ. Audi ipsum euangelistam.

Expanded text:
numquid illis non est praesens? Est praesens et numquid illis non est praesens? Est praesens et illis sed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt Ergo ait Dominus, et verum ait, Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem Filius; aequalis glorificabat eum, a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum, a quo est creatus? Scio unde veni et quo vado. « Iste, qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit; non enim veniendo inde discessit, aut rediendo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fieri, sed ab homine: non potest hoc fieri ab ipso sole oad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientem, non est in oriente: et redit, et hic est. Audi ipsum Evangelistam
Abbreviated transcription (Latin):
nebras distinguebat: tamquam inter il¬
los quos radio fidciperfundebat. et illos
quoꝵ clausos oculos circum fundebat. Hã
illustrat. ambo parit̾ stantes. et faciem
ad solem habentes illustrantur in carne.
s non ambo illuminant᷑ in acie uidet
ille: ille non uidet. Ambob sol p̃sens est:
s p̃senti soli unus est absens. Sic et sapien
sens est: quia ubiq ẽ ueritas. ubiq est sa¬
pientia. Intelligit quis moriente iusticiã:
intelligit alius in occidente iusticiam.
Num quid alia est iusticia quam ille intel¬
ligit: alia quam iste: Separati sunt cor¬
pore: et in unohabent acies mentium sua¬
rum. Quam uideo iusticiam hic constitu¬
tus. si iusticia ẽ ipsãuidet iustꝰ. nescio quot
mansionib a me carne seiunctus: et in il¬
lius iusticie luce comunctus. Ergo testi¬
monium sibi ꝑhibet lux. Apperĩ sanos
oculos: et sibi ipsa testis est ut cognosca¬
tur lux. s: quid agimus de infidelib:

Expanded text:
nebras distinguebat; tanquam inter ilnebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam  et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est absens. Sic et Sapientique praesens est; quia ubique est veritas, ubique est sapientia. Intelligit quis in oriente justitiam; intelligit alius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intelligit, alia quam iste? Separati sunt corpore, et in uno habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus?
Abbreviated transcription (Latin):
uidere. opus est: in tali uia uidere. magnũ
est. Nam tobi in facie oculos clausos habe¬
bat et patri filius manum dabat: pater
filio uiam p̃cipiendo monstrabat. Res¬
ponderunt ergo iudei. Tu de te ipso testi¬
monium dicis: testimonium tuum ñ
est uerum. Wid eamus quid audiant. Au¬
diamus et nos: s non sicut illi. Illi contem¬
nentes: nos credentes. Iuli occidere . xp̃m̃
uolentes. nos ꝑ xpm̃ uiuere cupientess.
Interim ista distantia distinguat aures.
cis Et si ego de me testimonium ꝑhibeo
uerum est testimonium meum: quia scio
unde ueni et quo uado. Lumen et alia de¬
monstrat: et se ipsum. Accendis iucernam. u¬
bi gr̃a ut queras tunicam: et prestat tibi lu¬
cerna ardens ut inuenias tunicam. Numqͥd
accendis lucernam ut uideas ardentem
lucernam: Lucerna quippe ardens idonea
ẽ: et alia que tenebris oꝑiebantur. nuda¬
re: et se ipsam tuis oculis demonstrare.
cos iudeos. tamquam inter lucem et te¬

Expanded text:
videre opus est, in tali via videre magnum videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi occidere Christum volentes, nos per Christum vivere cupientes. Interim ista distantia distinguat aures m et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebantur nudare, et seipsam tuis oculis demonstrare. cos Judaeos, tanquam inter lucem et te
Abbreviated transcription (Latin):
rietablactari. et ad escas solidiores acee¬
uert mente non uentre. hoc ergo discerni¬
te auus er̃ iumen quod illuminat: aliud
cẽ iumen quod illuminatur. Nam et oc¬
culin lumina dicuntur: et unusquisꝙ
ita uirat. tangens oculos suos. ꝑ lumina
sila Sic uiuant lumina mea. Usitata
iuratio ẽ. Que si lumina si lumina sunt:
desit lumen in cubiculo tuo clauso. pate¬
ant et luceant tibi. Non utiq possunt. Qͦ¬
modo ergo ista que in facie habemus. et lu¬
mina nuncupamus. et quando sana sut̃
et qundo patent. indigent extrinsecus
adiutorio luminis. quo ablato aut non
illato. sana sunt aꝑta sunt. nec tamen ui¬
dent: sic mens nr̃a quȩ ẽ oculus anime.
nisi ueritatis lumine radietur. et ab illo
qui illuminat nec illuminat᷑. mirabilit̃ il¬
Iustret᷑ nec ad sapientiã necad iusticiã pͦtĩt
ꝑuenire: Ipsa ẽ enim uia nr̃a: iuste uiue¬
re. Quomodo aut̃ non offendit in uia
cui non lucet lumen: Ac ꝑ hoc in tali uia

Expanded text:
ri et ablactari, et ad escas solidiores acceri et ablactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: non utique possunt. Quomodo ergo ista in facie quae habemus, et lumina nuncupamus, et quando sana sunt, et quando patent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; quo ablato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: sic mens nostra, qui est oculus animae, nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. Ipsa est enim via nostra juste vivere. Quomodo autem non offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via
Abbreviated transcription (Latin):
paraui lucernam.xp̃o meo id est ppsum
ioħm: inimicos eius induam confusione.
habebat ergo dñs xp̃c testimonium ꝓpha¬
rum. ante se p̃missoꝵ. p̃conum iudicem p̃¬
cedentium: habebat testimonium a ioħe.
s ipse t̾estimonium maius erat quod si
ꝑhibebat. Illi autem infirmis oculis lucer¬
nas querebant: quia diem ferre non po¬
terant. Nam iohs idem ipse apłs. cuns
euangelium in manib habemus: in ip̃sr
euangelii sui capite ait de ioħe. Erat ho¬
mo missus a deo cui nomen erat iohs. hie
uenit in testimonium ut testimonium ꝑ¬
hiberet de lumine: ut om̃s crederent ꝑl¬
lum. Non erat ille lumen: s ut testimoni¬
um ꝑhiberet de lumine. Erat lumen ue¬
rum: quod illuminat omnem hominem.
uenientem in hunc mundum. Si omnt̃
omnes de plenitudine erus accepimus.
discernite ergo ista ut ꝓficiat mens ur̃a
in fide. xp̃i: ne semꝑ infantes sicis ubera
querentes. et a cibo solido reluentes dibe

Expanded text:
Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Joannem; inimicos ejus induam confusione . 3. Habebat ergo Drum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes idem ipse apostolus, cujus Evangelium in manibus habemus, in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut om non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. erat lumen uerum quod illuminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. si omnem omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo solido resilientes. De
Abbreviated transcription (Latin):
do autẽ dixcrunt iudei dño dic nobis in
qua potestate ista facis: sciens dñs quia
ioħ̾m baptistam ꝓ magno haberent et
quod ipse quem ꝓmagno habebant eis
de dño testimonium phibuiset. respondit
eis. Interrogabo uos et ego unum sermorem
dicite michi. baptismii ioħis unde est or
celo an ex hominib: Turbati illi intra se¬
met ipsos: cogitabant quia si diceren a
hominib lapidari possent a turba que
celo responderet eis ille. Quem confiten¬
ni de celo habuisse ꝓpħiam. michi testino¬
nium ꝑhibuit. et ab illo audistis in quat
go ista faciam potestate. Uiderunt ero
quod libet hoꝵ respondissent. in laqẽ
se casuros. et dixerunt. Nescimus e dis
cis. Nec ego dico uobis in qua potestatt sti
facio. Non dico uobis quod scio: quia non
uultis fateri quod scitis. Iustissime repus
si. utiq confusi abscesser̃ẽ et inpletumest
quod in psalmo ꝑ ꝓpħiam dicit deuspã

Expanded text:
do autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in do autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quacoelo, responderet eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i ubi ait ego
sum lux mundi.
qui sequitur me ñ
ambulabit intene¬
bris s habebit lum̃
uite: hesternodie.
qui affuistis. diu
disputatum eẽ meministis. Et si adhuc
uelimus de illo lumine disputare. diu lo¬
qui possumus. Nam non possumꝰ expli¬
care compendio. Itaq fr̃s mei sequam̃
xp̃m lum̃ mundi: ne ambulemus in tene¬
bris. Tenebre metuende sunt morum. ñ
oculoꝵ. Et si oculoꝵ. non exterioꝵ s in te¬
rioꝵ. Unde discernit᷑ non album et n¬
grums iustum et iniustum. Cum hec g
te se lucernas ꝓpħicas accendit et misit.
De his etiam erat ioħs baptista cuitam mag¬
num ipsum lumen. quod ẽ dñs. xp̃c ꝑhi¬
buit testimonium: quale nulli hominum.
Ait enim. in natis mulierũ. non surrexit
maior iohe baptista. hic tamen quo nemo
erat maior in natis mulierum: dicit de
den submittat lucernã uero ipsum ioħ̾m
fuisserdñs ipse testatur. Iue erat inquit
lucerna ardens et lucens: et uos uoluistis
ad horam exultare in lumine eius. Quan¬

Expanded text:
i, ubi ait, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: et si oculorum, non exteriorum, sed interiorum, unde discernitur non album et nigrum, sed justum et injustum. 2. Cum haec ergo te se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista cui tam magnum ipsum lumen, quod est Christus, perhibuit testimonium, quale nulli hominum; ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen quo nemo erat major in natis mulierum, dicit de Dei  Al., diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse, Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens, et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quan
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nunc in fronte gloriosius. Quid seruat fide¬
li suo qui talem honorem dedit supplicio
suo: deniq modo reorum in penis non est
apud romanos. Ubi enim crux dnĩ honora¬
ta est: putatum est quod et reus honorare¬
tur si crucifigeret᷑. Qui ergo ideo uenit. nemi¬
nem iudicauit: et malos passus est. ꝑtulit
iniustum iudicium: ut ageret iustum. s
in eo quod ꝑtulit inustum. miscđie fuit.
demiq̃ita humł fact᷑ẽ. iit ueniret ad crucẽ
Distulit quidem potentiam: s pubicals
miscdiam Unde distulit potentiam: liid
de cruce noluit descendere qui potuit dt
sepulerho resurgere. Unde publicauit ise¬
cdiam: Quia pendens in eruce dixit pal
ignosce ilisquia nesciunt quid faciunt. Si¬
qe esto ppter hoc quia non uenerat iudi¬
care mundim s. saluare mundum. dixit.

Expanded text:
est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideest nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis factus ut veniret ad crucem, distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce noluit descendere, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive ergo propter hoc, quia non venerat judicare mundum, s
Abbreviated transcription (Latin):
mortem: non enim qualemcũq mortemis.
addidit mortem autẽ crucis. Illa morte p
nichil fuit int̾ omĩa gen̾amortium denia
ubi dolores acerrimi exagitant: cruciatis
uocatur a cruce nominatꝰ. Pendentes eñ
in ligno crucifixi. clauis ad lignum man¬
bus pedibq confixis. ꝓducta morte neca¬
bantur. Non enim crucifigi hoc erat occiq
s diu uiuebat᷑ in cruce. non quia longiar
uita eligebatur. s quia mors ipsa ꝓtende¬
batur: ne dolor citius finiret᷑. Moriuoluit
ꝓ nobis: parum dicimus. crucifigi diguat
est: usq ad mortem crucis. Obediens fãtisꝰ.
elegit extremum et pessimum genus mor¬
tis: qui omẽm fuerat ablaturus mortem.
De morte pessima occidit omẽm mortem.
Pessima enim erat.: non intelligentib niders
nam adnõ electa erat. Ipsam enim cruem
suam. signum habiturus erat. ipsam crucẽ
de diabolo suꝑato.tamquam trophe¬
um in frontib fidelium positurus. ut dice
erat tunc in carne intolerabilius: nichil

Expanded text:
mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut dicererat tunc in carne intolerabilius, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
remus: ꝑ egrinos hic nos eẽ sentiamus. Qͥ d
tunc uidebimꝰ: dicat nunc euangelium.
In principio erat uerbum. et uerbũ erat
apud deum: et deus erat uerbũ. Unde tͥ
ros insꝑsus est: ad fontem uenies unde ra¬
dius ꝑ obliqua et ꝑ anfractuosa tibi ad cor
tenebrosum missus ẽ. nudani lucem ipsã
uidebis. cui uidende ferendeq mundaris.
dilectissimi quod et hesterno cõmemoraur:
ioħs ipse dicit. Filii dei sumus: et non dũ
apparuit quid erimus. Scimus quia cum
apparuerit similes ei erimus: quoniam ui¬

Expanded text:
remus, peregrinos nos esse hic sentiamus. Quid remus, peregrinos nos esse hic sentiamus. Quid tunc videbimus? Dicat nunc Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Unde tibi ros inspersus est, ad fontem venies: unde radius per obliqua et per anfractuosa tibi ad cor tenebrosum missus est, nudam ipsam lucem videbis, cui videndae ferendaeque mundaris. Dilectissimi, quod et hesterno commemoravi, Joannes ipse dicit, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
iħe xp̃e uenerit et sicut dicit etiam apłs
paulus. cum illuminauerit occulta tene¬
brarum et manifestauerit cogitationes
cordis ut laus sit unicuiq adeo: tunc p̃sen¬
te tali die. lucerne non erunt necessarie.
Non legetur nobis ꝓph̾a. non apꝑietur
codex apłi. non requiremus testimoniũ
apłi ioħis. non ipso indigebimus euange¬
lio. Ergo omnes scripture tollentur de
medio: que nob̃ in huius scłi nocte tãꝗͣ
lucerna accendebantur. ne in tenebris re¬
maneremus. Istis omnib sublatis. ne qͣ¬
si nob̾ luceant indigentib et ipsis homi¬
nibus dei ꝑ quos hec ministrata sunt. no¬
biscum lumen illud uerum darumq ui¬
dentib remotis ergo his adiumentis. quid
uidebimus. unde pascetur mens nr̃a. Un¬
de obtutus ille letabitur. Unde erit illud
gaudium quod nec oculus uidit. nec au¬
ris audiuit. nec in cor hominis ascendit:
Quid uidebimus obsecro uos: Amate me¬
cum. currite credendo mecum. patriam
suꝑnam desideremus. suꝑne patrie suspi¬

Expanded text:
 sicut dicit etiam apostolus Paulus, illuminaverit occulta tenebrarum, et manifestaverit cogitationes cordis, ut laus sit unicuique a Deo ; tunc praesente tali die lucernae non erunt necessariae: non legetur nobis Propheta, non aperietur codex Apostoli, non requiremus testimonium Joannis, non ipso indigebimus Evangelio. Ergo omnes Scripturae tollentur de medio, quae nobis in hujus saeculi nocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, nobiscum lumen illud verum clarumque videntibus, remotis ergo his adjumentis quid videbimus? unde pascetur mens nostra? unde obtutus ille laetabitur? unde erit illud gaudium quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? Obsecro vos, amate mecum, currite credendo mecum: patriam supernam desideremus, supernae patriae suspi
Abbreviated transcription (Latin):
atcolli mecum in suꝑna: s corpus quod cor¬
rumpitur aggͣuat animã. & deprimit ter¬
rena inhabitatio sensum multa cogitan¬
tem. depositurus sum et ego codicem istũ:
discessuri estis et uos quisq ad sua. Bene
nobis fuit in luce cõmuni. bene gauisi sum̾.
bene exultauimus: s cum ab inuicẽ recedi¬
mus. ab illo non recedamus.

Expanded text:
superna: sed corpus quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Depositurus sum et ego codicem istum, discessuri estis et vos quisque ad sua. Bene nobis fuit in luce communi, bene gavisi sumus, bene exsultavimus: sed cum ab invicem recedimus, ab illo non recedamus.
Abbreviated transcription (Latin):
terim dñm fontem uite: bibe. et uiue. apd
te inquit fons uite. Ideo sub umbraculo
alarum tuarum sꝑabunt filii homini
inebriari isto fonte querentes. s delu¬
mine dicebamus. Sequere ergo. Lamy
pheta cum dixisset. apud te est tonsui¬
te. secutus adiunxit. In lumine tuo uide¬
bimus lumen. Deum de deo: lumen de
lumine. ꝑhoc lumen factum est solis li¬
men: Etlumen quod fecit solem sub qu
fecit et nos. factum est sub sole ꝓpternos.
Factum est inquam ꝓpter nos sub sole:
lumen. quod fecit solem. Noli contemy¬
nere lumen: carnis nube tegitur. non ut
obscuretur s ut temperetur. Loquens
ergo ꝑ nubem carnis. lumen indeficiẽs
lumen sapientie ait hominib Ego sum
lumen mundi. Qui sequitur me nonã¬
bulat in tenebris: s habebit lumen uite.
Quomodo te abstulit ab oculis carnis it
reuocauit ad oculos cordis: Non enin
sufficit dicere qui me sequitur non an¬
bulabit in tenebris. s habebit lumen

Expanded text:
interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen;
Abbreviated transcription (Latin):
et accipiunt qui sperant non accipiunt
qui desperant. Filii enim hominum sub
tegmine inquit alarum tuarum spe¬
rabunt: quia ut ꝑseueranter sperent
a te ꝓteguntur: ne de spe adiabolo dei¬
ciantur. Sub tegmine alarum tuarum
sꝑabunt. Si ergo sꝑabunt. quid sꝑabũt
nisi quod peccora non habebunt: In ebria¬
buntur ab ubertate domus tue. et tor¬
rente uoluptatis tue potabis cos. Qle
uinum est unde mebriari laudabilt est
Quale uinum quod non turbat s. dirigit
mentem. Quale uinum ẽ quod facit ppe¬
tuo sanum non mebriando facit ins ani
Inebriabuntur ab Unde: Ab ubertatiui¬
mus tue. et torrente uoluptatis tue pes¬
bis cos. Unde: Quoniam apud te fons
positam ex euangelio questionem &c u¬
iine tractabamus. Lecta ẽ enim nobici¬
cente dño ego sum lumen mundosat
questio: ne quis carualiter sapiens solmn
istum intelligendum putaret. Uenmus
inde ad psalmum: quo cõsicdato ĩuenin̾m

Expanded text:
et accipiunt qui sperant, non accipiunt et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum sub tegmine, inquit, alarum tuarum sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, a te proteguntur, ne de spe a diabolo dejiciantur: sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Si ergo sperabunt, quid sperabunt, nisi quod pecora non habebunt? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, unde inebriari laudabile est? quale vinum est, quod non turbat, sed dirigit mentem? quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
atq optiie ait: homines et iumenta
saluos facies dñe. Quare: Quiasic multi¬
plicata est miscłia tua deus. Tu es enĩ
deus. tu creasti. tu saluas: tu dedisti cẽ
tu das sanum esse. Si ergo sicut mul¬
tiplicata est miscđia dei. ab illo homi¬
nes et iumenta saluantur: uon habent
homines aliquid aliud quod eis ds̃ p̃stet
ereator quod iumentis non p̃stat: Nui¬
lane discretio ẽ inter animal factum
ad imaginem dei. et animal subditũ
imagmi dei: Est plane preter salutẽ.
istam comunem nobis cum animantib
mutis. est quod nobis prestet deus: illis
autem non p̃stat. Quid est hoc : seque¬
re in eodem psalmo fĩlii aũ hominum:
sub tegmine alarum tuarum sꝑabunt:
habentes modo salutẽ cõmunẽ cũ peco¬
ribus suis. filii hominum sub tegmine
alarum tuarum sperant aliam salutẽ.
habent in re: aliam in spe. Salus ista q̃
in p̾senti ẽ. hominib peccorib ꝙ cõmu¬
nis est.S est alia quam sperant homine̾.

Expanded text:
atque optime ait, Homines et jumenta atque optime ait, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quare? Sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Tu enim es Deus, tu creasti, tu salvas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est misericordia Dei, ab illo homines et jumenta salvantur; nonne homines habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non praestat. Quid est hoc? Sequere in eodem psalmo: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Habentes modo salutem communem cum pecoribus suis, Filii hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Aliam habent salutem in re, aliam in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines;
Abbreviated transcription (Latin):
mi scĩ ista uerba sunt Aduertite quid de
tali luce antiquorum scõrum hominũ
dei sermo p̃miserit: homines inquit et
iumenta saluos facies dñe: sicut multi¬
plicata est misedia tua deus. Quoniã
enim deus es. et habes multiplicem mis¬
cdiam ꝑuenit eadem multiplicitas mis¬
cłie tue. non solum ad homines quos
creasti ad imaginem tuam: s etiam ad
peccora que hominib subdidistiA quo
enim salus hominis: ab illo salus et pec¬
coris. Non erubescas hoc sentire de dño
deo tuo: immo p̃sumas et fidas. et caue¬
as. ne aliter sentias. Qui saluum fecit
te. ipse saluum fecit equm tuum. ipse
ouem tuam: Ad minima omĩno ueniamus
ipse gallinam tuam. dñi est salus: et ista
dñs saluat. Mouet. interrogas: miror qr
dubitas. dedignabitur saluare qui dig¬
natus est creare : domini est salus. ange¬
loꝵ. hominum. peccoꝵ. dñi est salus. &i¬
cut nemo est a semet ipso: ita nemo est¬
saluus a se ipso. Pinde ucrissime psalĩ

Expanded text:
mi sancti ista verba sunt: advertite quid de mi sancti ista verba sunt: advertite quid de tali luce antiquus sanctorum hominum Dei sermo praemiserit. Homines, inquit, et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Quoniam enim Deus es, et habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitas misericordiae tuae, non solum ad homines quos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde verissime Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
publicum non tantum hominib s. etiam
imꝓbat tale commentũ: et diabolicam
doctrinam eẽ cognoscit. Non solum cog¬
noscit credendo: s in quib potest conuin¬
cit etiam disputando. Imꝓbemus itaq hu¬
iusmodi errorem: quem sc̃a ab initio ana¬
thematiz auit eccłia. Non arb̾tremur do¬
minum nr̃m iħm xp̃m hunc cẽ solem:
quem uidemus oriri ab oriente. occidere
in occidente. Cuius cursui nox succedit
cuius radii nube obumbrantur: qui cer
sol factus: s ꝑ quem sol factus est. Omĩa
enim ꝑ ipsum facta sunt. et sine ipso fac¬
tum est nichil. Est ergo lux: que fecit hãc
lucem. hanc amemus. hanc intelligere cu¬
piamus. ipsam siciamus. ut ad ipsam du-¬
ce ipsa aliquando ueniamus: et in illa
ita ueniamus. ut numquam omĩno mo¬
riamur. Ista cnim lux est de qua ꝓphe¬
tia olim p̃missa ita in psalmo cecinit: ho¬
mines et iumenta saluos facies dñe: sic̃
multiplicata est miscdia tua deus. Psal¬

Expanded text:
publicum non tantum hominibus, sed etiam publicum non tantum hominibus, sed etiam improbat tale commentum, et diabolicam doctrinam esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitremur Dominum Jesum Christum hunc esse solem quem videmus oriri ab oriente, occidere in occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui cert Christus sol factus, sed per quem sol factus est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Est ergo lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Psal
Abbreviated transcription (Latin):
tenti accepimus
cum scm̃ cuange¬
lium legeretur. ñ
dubito quod om¬
nes etiam intelli¬
gere
conati sumus: & unusquisq nr̃m de re
tam magna que lecta est. ꝓsuo modulo
cepit quod potuit: et posidopane uerbi.
nemo est qui se queratur nichil gustasse.
s iterum non dubito: quia difficile qͥs-¬
quam est qui totum intellexerit. Tamen&
toleret ministerium nr̃m. quousq si
possumus illo adiuuante tractando fa¬
ciamus. ut uel om̃s uel multi intelligãt:
quod pauci se intellexisse letantur. Quod
ait dñs ego sum lux mundi: clarum pu¬
to ẽe eis qui habent oculos unde huius
lucis participes fiant. Qui aũ non habẽt
oculos nisi in sola carne: mirantur quod
dictum est a domino iħu xp̃o. ego sum
lux mundi. Et forte non desit qui dicat
apud semet ipsum. Num quid forte domi¬
nus est xp̃c sol iste. qui et ortu et occasu
pagit diem: Non enim defuerunt hereti¬
ci. qui ista senserunt. Manichei solem is¬
tũ oculis carnis uisibilem expositum et

Expanded text:
tenti accepimus, cum sanctum Evangelium legeretur, non dubito quod omnes etiam intelligere conati sumus: et quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexerit. Tamen toleret ministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola carne, mirantur quod dictum est a Domino Jesu Christo, Ego sum lux mundi. Et forte non desit qui dicat apud semetipsum: Numquid forte Dominus Christus est sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ natus. et nos de adam ceci nati sumis
illo illuminante opus habemus. Mstut
saliuam cum terra: uerbum carofatu
est. et habitauit in nobis. Miscuit saliũ
cum terra: ideo p̃dictum est ueritas
de terra orta est. Ipse autem dixit. Ego
sum uia et ueritas et uita. Ueritate y¬
fruemur cum uiderimus facie adfari¬
em: qr et hoc ꝓmittit᷑ nob̾ Nam qui au¬
deret sꝑarẽ quod deus non dignatus
eẽt uel polliceri uel dare: Uidebimus
facie ad faciem. Apłs dicit. Nunc scio ex
parte. nunc in enigmate ꝑ speculum:
tunc autem facie ad faciem. Et ioħs in

Expanded text:
est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illuminante opus habemus. Miscuit salivam cum terra: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Miscuit salivam cum terra; ideo praedictum est, Veritas de terra orta est : ipse autem dixit, Ego sum via, veritas et vita . Veritate perfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tunc autem facie ad faciem . Et Joan
Abbreviated transcription (Latin):
tis abscessit. habens grandem sarcinam
auaricie suꝑ humeros suos. Laborabat:
estuabat: & qui ab illo sarcinam depone¬
re uoluit: non est putatus sequendus s
deserendus. Postea uero ꝙͣ dñs nob̾. ꝑ euã¬
gelium clamauit uenite ad meõs qͥ labora¬
tis et honerati estis. & ego uos reficiam.
tollite iugum meum suꝑ uos et discite
a me quia mitis sum et humilis corde:
quam multi fecerunt audito euange¬
lio quod ex ore ipsius auditum. diues
ille non fecit. Ergo modo faciamus. Se¬
quamur dnm̃: soluamus compedes qui¬
bus impedimur sequi. et quis idoneus
soluere tales nodos. nisi ille cui dictum ẽ¬
adiuuet. disrupisti uincula mea: de quo
alius psalmus dicit. dñs soluit compedi¬
tos: dnis erigit elisos. Et quid sequntur
soluti et erecti. nisi lumen a quo audiũ
ego sum lumen mundi. qui sequitur¬
me non ambulabit in tenebris s. habe¬
lirium fidei. Precessit enim eius salua
cum terra: unde inungeretur qui cecus

Expanded text:
tis abscessit, habens grandem sarcinam tis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere voluit, non est sequendus putatus, sed deserendus. Postea vero quam Dominus per Evangelium clamavit, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo amundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? qbentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓmittit se ipsum. Extendat anima
cupiditatem suam. et sinu capatiore que¬
rat comprehendere quod oculus non ui¬
dit. nec auris audiuit. nec in cor homi¬
nis ascendit. desiderari potest concupis¬
ci potest. suspirari in illud potest: digne
ego sum lumen mundi qui me sequit᷑
non ambulat in tenebris s habebit lum̃
uite: quib uerbis aliud est quod iussit.
aliud quod ꝓmisit. Faciamus quod ius¬
sit ne impudenti fronte desidẽmus quod
ꝓmisit. ne dicat nobis in iudicio suo. Fẽ¬
cisti enim quod iussiz ut expctas quod ꝓ¬
cet tͥut sequereris me: Consilium uite pe¬
tisti. Cuius uite nisi de qua dictum est.
apud te est fons uite : Audiuit quidam.
uade uende omĩa que habes et da pau-
ꝑib et habebis thesaurum in cęlo: et ue¬
ni sequere me. Tristis abscessit: non est se¬
q̃utus. Quesiuit magistrũ bonũ. int̾rogauit
doctorem: et contempsit docntem Tris¬
tis abscessit. ligatus cupiditatib suis. Tris¬

Expanded text:
qui promittit seipsum. Extendat anima qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne Ego sum lux mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jussi, ut expetas quod pror? Dicit tibi, Ut sequereris me. Consilium vitae petiisti. Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud te fons vitae? Audivit quidam, Vadlo; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tris
Abbreviated transcription (Latin):
et contemplabor. Quid est mane: Trãs¬
acta nocte scłi huius. transactis terro¬
rib temptationum. suꝑato illo leone
qui nocte rugiens circuit querens quẽ
deuoret: mane adstabo tibi et contem¬
plabor. Nunc uero quid putamus fr̃s.
huic temꝑi congruere: nisi quod rur¬
sus in psalmo dicitur. lauabo ꝑsingu¬
las noctes lectum meum. lacrimis me¬
is stratum rigabo: ꝑ singulas noctes
inquit flebo: desiderio lucis ardebo.
Uidet dñs desidium meum: quoniam
dicit illi alter psalmus: ante te est om¬
ne desidium meum. et gemitus ineus ñ
est absconditus ate. desideras aurum: ui¬
deri potes. Querens enim aurum mani¬
festus eris manil hominib desideras fru¬
mentum interrogas quis habeat: Etcupi¬
ens ꝑuenire ad id quod desideras: indi¬
cas te. desideras deum: quis uidet nisi
deus: A quo enim petis deum iisicut
panem. sicut aquam. sicut aurum sicut
argentum. sicut frumentũ : a quo petis
deum nisi a deor Ipse petitur a se ipfo:

Expanded text:
et contemplabor . Quid est, mane? Transet contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret quaerens . Mane astabo tibi, et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑ carnis nubem non om̃ib appare¬
bat: ꝑ sapientie potestatem om̃ĩa tene¬
bat. deus tuus ubiq totus est. Sinon
ab illo facias casum: numꝗͣ a te ipse fa¬
eit occasum. Qui ergo inquit me sequit᷑
non ambulabit in tenebris: s habebit
lumen. uitȩ. Quod ꝓmisit: futuri tem¬
poris uerbo posuit. Non enim ait ha¬
bet: s habebit lumen uite inquit. Nec
ait tamen qui me sequetur. s qui me¬
sequitur. In eo quod facere debemus p̃¬
sens tempus posuit: quod autem ꝓmi¬
sit. facientib futuri temꝑis uerbosig¬
nificauit. Qui sequitur habebit. Modo
sequitur: post habebit. Modo sequit᷑.
ꝑ fidem: post habebit ꝑ spetiem. Quan¬
diu enim sumus in corꝑe ait apłs: ꝑe¬
grinamur a dnõ. ꝑ fidem enim ambu¬
lamus: non ꝑ spetiem Quando ꝑ spetiẽ:
Cum habuerimus lumen uitę cum ad
illam uisionem uenerimus: quando nox
ista transierit: de illoqͥppedie. qui exor¬
turus est: dictum ẽ. Mane aastabo tibi

Expanded text:
cum per carnis nubem non omnibus apparecum per carnis nubem non omnibus apparebat, per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te ipse facit occasum. 7. Qui ergo me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. Nec ait tamen, qui sequetur me; sed, qui sequitur me. In eo quod facere debemus, praesens tempus posuit: quod autem promisit facientibus, futuri temporis verbo significavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Aposgrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
toncen fauces querunt. lumen oculi.
Duana sitimus querimus fontem. Qnͣ¬
do mn tenebris sumus. querimus lumen
et si forte nocte sitiamus: lumen accen¬
dimus ut ad fontem ueniamus. Non est¬
sic apud deum. Quod lumen est. hoc fons.
Quidtibi lucet ut uideas: ipse tibi ma¬
nat ut bibas. Uidetis ergo fr̃s mer: uide¬
le hoc lumen est de quo dñs dicit. qui me
sequitur non ambulat in tenebris: sed¬
habebit. Sequere istum solem: uideam̃
si non ambulabis in tenebris. Ecce orien¬
do exit ad te. Ille cursu suo ad occidentẽ
ꝑgit. tibi forte ad orientẽ ꝓfectio est. Ni¬
si tui contrariam partem ꝑgas. non qͣ
ile tendit sequendo eũ ꝓfecto errabis et
ꝓ oriente occidentẽ tenebis. Tu eum in
terra si sequaris: errabis. Nauta si eum
in mari sequatur: errabit. Postremo ui¬
detur tibi sequendũ ẽẽ solem: et tend
etiam ad occidentẽ ipse. quo et ille ten¬
dit. Uideamus cum occidit: si non am¬
bulabis in tenebris. Uide quemadmod
et si nolueris eum tu deserere. ipse te

Expanded text:
fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mele hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere, ipse te
Abbreviated transcription (Latin):
s habebit lumen uite finita tota rixa
ĩmortalitas conseequetur: quia nouissima
inimica destructur mors. Et qualis pa x
erit: oportet corruptibile hoc induere
incorruptionem: et mortale hoc milue¬
ere ĩmortalitatem. Quo ut ueniamus q
tunc erit in re. nunc sequamur in spe
eum qui dixit ego sum lurmundi qu
sequit᷑ me. non ambulabit in tenebris
s habebit lumen uitȩ.

Expanded text:
sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut veniamus, quia tunc erit in re, nunc sequamur in spe eum qui dixit, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
amboꝵ reddas. Quante undiq rixarum
necessitates. Plerumq homo tedio affect᷑:
dicit apud se ipsum. Quid michi est pati
contradictores. pati cos qui reddunt ina
la ꝓbonis: ego uolo consulere: illi uolunt
ꝑire. Consumo uitam meam litigando:
pacem non habeo. inimicos insuꝑ facio
quos amicos habere deberẽ. si beniuolen¬
tiam consulentis attenderent. Quid mͥ
aest ita ꝑpetir: Redeam ad me. mecum e¬
ro: deum meum inuocabo. Redi ad te¬
ipsum: ibi inuenis rixam. Sicepisti deũ
seqͥibi. iuenis rixam. Quam rixam inqͥs
inuenio: Caro concupiscit aduersus spm̃
tu solus es. ecce tecum es. ecce nullum ali¬
um hominem pateris: s uides aliam legẽ
in membris tuis repugnantem legi men¬
tis tue. & captiuitantem de in lege pecca¬
ti que est in membris cuis. Exclama ergo
et a rixa interiore. clama ad deum ut tͥ
pacificet de: miser ego homo quis me li¬
berabit de corꝑe mortis huius: Gr̃a dei
tur inquit non ambulabit in tenebris

Expanded text:
amborum reddas. Quantae undique rixarum amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit adversus spiritu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Deiit, sequitur, non ambulabit in tenebris;