comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ ꝑmisit uobis dimittere uxores ur̃as. hoc ẽ
qd̾ paulo ante exposumꝰ. Qnͣta .n. duriciae¬
tat que nec ꝑ libelli int̾positionem ubi dissu¬
adendi locus uistis et peudentib tribuebat᷑
solui et flecti posset ad recipiendã uel reuocã¬
dam conuigii caritatẽ. Ita dñs quid lex es bo¬
nis p̾cipet ex duis ꝑmiterer eiꝰdem logis testi¬
momo declarauit. cum et non dimittendam
uxdeem ex eadem scͥptura ꝯmemorata ꝯũcfoe
mascłi eo feĩe monuit diuinamq auctorita¬
tem ciusdem coniũctionis exposuit et dandũ
¶uapp̃ cum om̃a illa excellentia p̾cepta dñi
que uet̾ib hebreoꝵ libris contraria faustus uo¬
lebat ostendere. i eisdem quoq libris inuẽl¬
antur. unde ueni dñs legem ño soluere. sed
ꝑ que lex sc̃a et iusta es bona est. nõ ꝑ uetusta¬
tem littere iubentis. et delicta suꝑboꝵ reatue.¬
ciam p̾uaritationis augentis. sed ꝑ nouitatẽ

Expanded text:
uestri permisit uobis dimittere uxores uestras. hoc est, uestri permisit uobis dimittere uxores uestras. hoc est, quod paulo ante exposuimus. quanta enim duritia erat, quae nec per libelli interpositionem, ubi dissuadendi locus iustis et prudentibus tribuetur, solui et flecti posset ad recipiendam uel reuocandam coniugii caritatem? ita dominus, quid lex et bonis praeciperet et duris permitteret, eiusdem legis testimonio declarauit, cum et non dimittendam uxorem ex eadem scriptura commemorata coniunctione masculi et feminae monuit diuinamque auctoritatem eiusdem coniunctionis exposuit et dandum Quapropter cum omnia illa excellentia praecepta domini, quae ueteribus Hebraeorum libris contraria Faustus uolebat ostendere, in eisdem quoque libris inueniantur, unde uenit dominus legem non soluere sed  illa sancta et iusta et bona est, non per uetustatem litterae iubentis et delicta superborum reatu etiam praeuaricationis augentis, sed per nouitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Smnil et iłlud hoc ip̃o xp̃o attestante co¬
gnoscimus: dm̃ fecisse. et ꝯuixisse macłm
et feminam. quod maiichei negando damp¬
nant᷑ non iam moyseos liris. sed xp̃i euũgłio
resistentes. Porro aũ si quod ip̃i opmantur ⁊
p̾dicant. uerũ est dẏabolũ fecisse atq iũxise
masculũ et feĩam. qua calliditate drita dya¬
bolica faustus reprehendit moysen tanqũa ꝯ¬
ugia dirimentẽ per libellum repudii. et lau¬
dat xpm̃ tanqm̃ illud euismodi uincłm co̾fu¬
mantem ex pcepto euigelii. cum utiq s iusa
am stultam sacralegamq siñam moy seu lau¬
mantum. et ligamentũ solidantẽ Iam illo
qũo aꝑio magt̃ꝰ bomus cur ip̃e mox̾sis ex tucꝰ
libro ꝑlata est de prima ꝯuĩctione masculi eta
femine tam sc̃a et nulla seꝑatione iuiolar
castitas conuigalis postea ꝑmiserit dimittens
inorem. samcũ illi respondissent quid ergo
moyses mandauit dan libellũ repudii et dimi᷑¬
tere ait illis. Qm̃ moyses ad diuiciam cordio

Expanded text:
ent. simul et illud hic ipso Christo adtestante cognoscimus deum fecisse et coniunxisse masculum et feminam: quod Manichaei negando damnantur non iam Moyseos libro, sed Christi euangelio resistentes. porro autem, si quod ipsi opinantur et praedicant, uerum est diabolum fecisse atque iunxisse masculum et feminam, qua calliditate diabolica Faustus reprehendit Moysen tamquam coniugia dirimentem per libellum repudii et laudat Christum tamquam illud eiusmodi uinculum confirmantem ex praecepto euangelii, cum utique secundum suam stultam sacrilegamque sententiam Moysen laue diaboli figmentum et ligamentum solidantem? iam illud quomodo aperit magister bonus, cur ipse Moyses, ex cuius libro prolata est de prima coniunctione masculi et feminae tam sancta et nulla separatione uiolanda castitas coniugalis, postea permiserit dimittere uxorem? nam cum illi respondissent: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii et dimittere? ait illis: quoniam Moyses ad duritiam cordis
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tis et rerum nondũ impletaꝵ figuris oĩa
dura et horrenda ppeti parati fuerunt. et ple
riq ꝑpessi sunt. si tres pueros damelomiq p̾¬
dicamus. qr de mensa regis contaminari no¬
lucrunt quod erat contra illius tpr̃is sactanĩe¬
tũ si manicheos cum ingenti ad miratone pͥfe¬
rimuo. qi esdas quib nunc xpĩam licite utim¬
tur attingere noluerunt. quia tunc pro tp̃r pro¬
phico non licebat. qͣntomagis nũc pro baptis
no xp̃i. pro eucharistia xp̃i. pro signo xp̃i ad o¬
onũa ꝑferenda ꝑatior debet eẽ xpĩanus. csi illa
fuetint ꝑmnssiones rerum complendaꝵ. hec sit
inditia completaꝵ. Quod .n. ad huo ꝓmittitur

Expanded text:
cramentis et rerum nondum inpletarum figuris omnia cramentis et rerum nondum inpletarum figuris omnia dura et horrenda perpeti parati furique perpessi sunt; si tres pueros Danielemque praedicamus, quia de mensa regis contaminari noluerunt , quod erat contra illius temporis sacramentum; si Machabaeos cum ingenti admiratione praeferimus, quia escas, quibus nunc Christiani licite utuntur, attingere noluerunt , quia tunc pro tempore prophetico non licebat: quanto magis nunc pro Baptismo Christi, pro Eucharistia Christi, pro signo Christi ad omnia perferenda paratior debet esse Christianus, cum illa fuerint promissiones rerum complendarum, haec sint indicia completarum? Quod enim adhuc promittitur
Abbreviated transcription (Latin):
berata ẽ loqueretur. sic et uos inquit simili
forma baptisma saluos facit: Et ne sͥ suffi¬
cere pittarent uisibile sacramentũ. ꝑ qd̾ he¬
bant formã pretatis. et ꝑ malos mores ꝑdite
inuendo inrtutem eis ab negarent. contimi¬
de prima sactamenta q̃ obẜuabantur eo cele¬
brabantur ex lege. p̾nũciatua erant xp̃iũe¬
turi. Que cũ suo aduentu xp̃c impleuisset:
uirtute maiora. utilitate meliora. actu facili¬
ora. numoro pautiora. tanqm iusticia fideire¬
uelata. et in libertatis uocatis filiĩs dei uigo ser¬
uitutis ablato. qd̃ duro et carni dedito populo
congruebat. U̾mptũ si antiqui iusti qui sacͣ¬
mentis intelligebart uenturam p̾miciari
reuelationẽ fidei ex qua licet ad huc operta
et abscondita. munere tñ pietatis intellec̾ta
etiam tunc ip̃i nuebant. qr in hac inta ne¬
mo potest ẽẽ iustus insi qui ex fide uiuit. Si
ergo antiqui iusti pro illis p̃nũciatiuis sa¬

Expanded text:
berata est, loqueretur, sic et uos, inquit. simili berata est, loqueretur, sic et uos, inquit. simili forma baptisma saluos facit. et ne sibi sufficere putarent uisibile sacramentum. per quod habebant formam pietatis. et per malos mores perdite uiuendo uirtutem eius abnegarent, continude prima sacramenta. quae obseruabantur et celebrabantur ex lege, praenuntiatiua erant Christi uenturi: quae cum suo aduentu Christus inpleuisset. uirtute maiora, utilitate meliora. actu faciliora. numero pauciora, tamquam iustitia fidei reuelata et in libertatem uocatis filiis dei iugo seruitutis ablato. quod duro et carni dedito populo congruebat. Uerumtamen si antiqui iusti, qui sacramentis illis intellegebant uenturam praenuntiari reuelationem fidei, ex qua licet adhuc operta et abscondita.' munere tamen pietatis intellecta etiam tunc ipsi uiuebant, quia in hac uita nemo esse potest iustus, nisi qui ex fide uiuit: si ergo antiqui iusti pro illis praenuntiatiuis sa
Abbreviated transcription (Latin):
caret aduentũ figure igitur rerũ que ad ħ
obsuabantur ut ip̃a eaꝵ obẜuatione uentu
rus ꝓpħaretur. usq a deo nõ debent pp̃ea pu¬
tari per xp̃i aduentũ ad implete: qr illo ueni¬
ente non obyuantur. ut insi iam per aduen¬
tum xp̃i implerentur: ad huo obẜuarentur.
coagulari homĩes possut. nnsi auquo signa¬
culoꝵ nelis sacram̃toꝵ uisibiliũ consortio
colligentur: Quoꝵ sacramẽtoꝵ ius enarra¬
bilit̾ narreo ualet plurimũ. et idem contẽp¬
ta sacrilegos facit. Impie quippe ꝯtẽpnitur
sint qua non potest ꝑficipietas. Umptũ qr
uisibilia sacramenta pietatis mẽe possũt
eciã impiis sicut hũnsse scm baptiũ eciã
magnum symeonẽ legimus. fiunt tales qualc̃
euis ab negantes. Uutus aũ pietatis est fiuis
pcepti .i. saritas de corde puro. et conscĩa bona
et fide non ficta. Unde apło petrꝰ cum de sa¬
cramento arche. in qua domus a diluiuo li¬

Expanded text:
untiaret aduentum ? figurae igitur rerum, quae ad hoc untiaret aduentum ? figurae igitur rerum, quae ad hoc obseruabantur, ut ipsa earum obseruatione uenturophetaretur, usque adeo non debent propterea putari per Christi aduentum non inpletae, quia illo ueniente non obseruabantur. ut nisi iam per aduentum Christi inplerentur. adhuc obseruarentur. coagulari homines possunt, nisi aliquo signaculorum uel sacramentorum uisibilium consortio conligentur: quorum sacramentorum uis inenarrabiliter ualet plurimum et ideo contempta sacrilegos facit. inpie quippe contemnitur, sine qua non potest perfici pietas. Uerumtamen quia uisibilia sacramenta pietatis inesse possunt etiam inpiis, sicut habuisse sanctum baptismum etiam magum Simoneum legimus. fiunt tales. qualeseius abnegantes. uirtus autem pietatis est finis praecepti, id est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. unde apostolus Petrus. cum de sacramento arcae. in qua Noe domus a diluuio li
Abbreviated transcription (Latin):
mum in mortem. ut ꝙ̃ admodũ xp̃c resurrex
a mortuis. ita er nos in nouitate iite ambłe¬
mus. Cum queris quid cause est ut scenopho¬
gia non sit sollempnitas xpĩanoꝵ. si lex a
xp̃o ad impleta est. non soluta. Respondeo ta¬
bernaculum dei. fideles eius eẽ. in quib ca¬
rtate sociats et quodãmodo cõpactis ħita¬
re dignatur. Et iõ magis illud non obẜua
la figura ꝓpħice ꝑmntebat impleuit ¶Et i¬
nũc quidem istã pro suscepto negocio ne silõ¬
tio p̾t̾irentur. quãta potiumꝰ breuitate ꝑ¬
stͥnximus. Cet̾m inenbratim articulatim
discinsa: libros magnos multos q fac̾ent
Ita fit: ur omĩa que ex ilła scriptura ꝓpt̾ea¬
non puratis non obẜuari a xpĩanis. qd ea
xp̃o impleuerit. Ip̃a quippe talum figuraꝵ
obsuatio: p̾mãciatio xpĩ furo.Unde quid
mirũ est. quid absurdũ ĩmo quid nõ con¬
gruum aut consentaneũ. si post euis cessauit
aduentũ. quicquid ideo fiebat ut eius p̾mmn¬

Expanded text:
mum in mortem, ut, quemadmodum Christus resurrexit a mortuis, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. cum quaeris, quid causae est, ut scenopegia non sit sollemnitas christianorum, si lex a Christo adinpleta est, non soluta, respondeo tabernaculum dei fideles eius esse, in quibus caritate socialis et quodam modo conpactis habitare dignatur, et ideo magis illud non obserula figura prophetice promittebat, inpleuit. Et nunc quidem ista pro suscepto negotio ne silentio praeterirentur, quanta potuimus breuitate perstrinximus. ceterum membratim articulatimque discussa libros magnos multosque fecerunt ita fit, ut omnia, quae ex illa scriptura propterea putatis non obseruari a christianis, quod eapleuerit. ipsa quippe talium figurarum obseruatio praenuntiatio Christi fuit. unde quid mirum est, quid absurdum, immo quid non congruum et consentaneum, si post eius cessauit aduentum, quicquid ideo fiebat, ut eius praen
Abbreviated transcription (Latin):
pspectis inuenimꝰ nec illa eriã destrusta sicut
faustus ꝑutar que uelud ꝓprie uult ad moysẽ
ꝑtinere. Nam et hio quero ab istis cur ꝓprium
uelint c̃ẽ legis moysi quod dcm̃ est antigius.
Diliges pximũ tuũ. et odies inimicũ tuũ.
An et apss paulus non dixit homĩes quosdã
d̾o odibiles: Et utiq in hac ad monitione ip̃o
dũs ad hoc nos hortatur ut imittemur deum
Ut sitis inquit fulii dei patris ur̃i qui in ceł est.
qui facit solem suũ orui suꝑ bonos et malos.⁊
plurr suꝑ iustos et inustos. Querendũ itaq ẽ
quõ intelligatur exemplo dei cui dixit quosdã
odibiles paulus. et odio hũdos inmicos. et rͣsꝰ
exẽplo dei. qui facit solem suũ oriri suꝑ bonos
et malos. et pluit suꝑiustos ed inuistos: dili¬
gendos ininuicos. Sic apparebio dñm male in

Expanded text:
perspectis inuenimus nec illa esse destructa, sicut perspectis inuenimus nec illa esse destructa, sicut Faus tu putat, quae uelut proprie uult ad Moysen pertinere. Nam et hic quaero ab istis, cur proprium uelint esse legis Moysi, quod dictum est antiquis: diliges proximum tuum et oderis inimicum tuum. an et apostolus Paulus non dixit homines quosdam deo odibiles? et utique in hac admonitione ipse dominus ad hoc nos hortatur, ut imitemur deum. ut sitis, inquit, filii patris uestri, qui in caelis est, qui facit solem suum opluit super justos et injustos. Quaerendum itaque est quomodo intelligatur, exemplo Dei, cui dixit quosdam odibiles Paulus, odio habendos inimicos; et rursus exemplo Dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, diligendos inimicos. Sic apparebit Dominum male in
Abbreviated transcription (Latin):
bant homicidium nsi pemptionẽ corporis hu¬
mani per qm uita priuaretur: aꝑuit dñs om¬
nem mignũ motũ ad notendũ frĩ in homicidi¬
igenere deputari unde et ioħes dici Q odit
srem̃ sium: homicida est. Et qm̃ putabant tm̃¬
modo corporalem cum femina illicitam ꝯmix¬
tionem uocari mechiam: demonstrauit magr̃
peierare graue pccm̃ est. iurare aũs sicut uer̃
uirare nullum pccm est. sed longius remotꝰ ẽ
a fłm uirando. qui nec uirare consueuit qmͣ
piurium. Maluit uos dñs et non mrantes
iecedere a uero. qmͣ uerũ nirantes ꝓpnquate
ꝑuirio. Itaq et apłs in ymonib quos huisse
uatratur: iumqrͣ iutauit. ne iurandi consue¬
tudine aliqũ uel nescius in ꝑuiriũ laberetur.
In seriptis autẽ ubi est consid̾atio maioe. ate ꝓp̃e¬
sior. płib locis iuirasse nuenitur. ne quisqũa
putares eciam uerũ uiando pecrari. sed pociꝰ ĩ¬
telligeret humane fragilitatis corda et non
uirando tucius a ꝑuirio conseruari¶ Quib

Expanded text:
bant homicidium, nisi peremptionem corporis humani, per quam vita privaretur; aperuit Dominus omnem iniquum motum ad nocendum fratri in homicidii genere deputari. Unde et Joannes dicit: Qui odit fratrem suum, homicida est . Et quoniam putabant tantummodo corporalem cum femina illicitam commixtionem vocari moechiam, demonstravit Magistpejerare grave peccatum est; non jurare autem, sicut verum jurare, nullum peccatum est; sed longius remotus est a falsum jurando, qui nec jurare consuevit, quam : maluit nos Dominus et non uero quam uerum iurantes propinquare periurio. itaque et apostolus in sermonibus, quos habuisse narratur, numquam iurauit, ne iurandi consuetudine aliquando uel nescius in periurium laberetur. in scripturis autem. ubi est consideratio maior atque propensior. pluribus locis iurasse inuenitur. ne quisquam putaret etiam uerum iurando peccari. sed potius intellegeret humanae fragi. litatis corda non iurando tutius a periurio conseruari. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogantib dñs ip̃e respondit: Tumi.i. q̃re¬
rent utrum liceret quacumes causa dimutt̾e
uxorem. ait illis. Non legistis. qi qui fecit hoĩẽ¬
ab initio masculum et feĩam fecit eos. et dixĩ
ip̃ hoc dinitter homo prem et mr̃em. et adħe

Expanded text:
interrogantibus dominus ipse respondit? cum enim quaereinterrogantibus dominus ipse respondit? cum enim quaererent, utrum liceret quacumque ex causa dimittere uxorem, ait illis : non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam, fecit eos et dixit: propter hoc dimittet homo
Abbreviated transcription (Latin):
et do quib pecrant admonens alloqueris. uͭ
relicta malicia credant nite dũe. Ad hanc bo¬
nignam pacĩam dei qui facio solem suũ ori¬
ri suꝑ bonos et malos. et pluit suꝑ iustos et
iiustos et nos imittandam xp̃o hortatur. ut
uindicare nr̃as iiurias negligantus. et bñ¬
faciamꝰ hiis qui nos oderunt ut simꝰ ꝑ fecti.
sicut pr̃ nr̃ celestis ꝑfectus est.ualere autem
liis ista ultionũ debita relaxamꝰ. et cauend̾
õẽ. ne si hoc nõ fecerimꝰ: nec nobis dep̾cantibꝰ
pcci obligatio remittatur. sic in illis libris ue¬
t̾ib scriptum est. Qui iundicau iult mue¬
met a deo uindc̃am. et pcc̃a illius confirmãs
confi̾nabit. Nelinque ꝓximo tuo nocenti te. et
tunc dep̃canti t̾ pcc̃a soluentur. Homo homim
refuat iram. et a dũo quenit medelam carnis:
exorabit pro pc̃tis illius ¶Iam uero de uxore ñ
dinitenda quid aliud uł quid oportumꝰ ex ilł
libris comnemorẽ. qmͣ id unde uideis de bas

Expanded text:
et de quibus peccant admonens, alloqueris, ut relicta malitia credant in te, Domine . Ad hanc benignam patientiam Dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, nos imitandam Christus hortatur, ut uindicare nostras iniurias neglegamus et benefaciamus his, qui nos oderunt, ut simus perfecti, sicut pater noster caelestis perfectus est. ualere autem liis ista ultionum debita relaxamus, et cauendum esse, ne si hoc non fecerimus, nec nobis deprecantibus peccati obligatio remittatur, sic in illis libris ueteribus scriptum est: qui uindicari uult, inueniet uindictam a deo et peccata illius confirmans confirmabit. relinque proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata soluentur. homo homini reseruat iram et a domino quaerit medelam carnis? exorabit pro peccatis illius? Iam uero de uxore non dimittenda quid aliud uel quid oportunius ex illis libris conmemorem quam id, unde Iudaeis de hac re
Abbreviated transcription (Latin):
tando discuture. uł anquid in ea reꝑtum eciã ꝯ¬
fmando definire. et longũ ẽ et huio oꝑi non
ncc̃am. Int̾m adu̾sus calumpniosam imꝑici¬
am fausai temonstraro sufficerit. qnͣto errore de
lirent. qui putant signis. satram̃tisq mutatis
etiam res ip̃as duersas ẽẽ. quas ritus ꝓpħicus

Expanded text:
tando discutere uel aliquid in ea repertum etiam ctando discutere uel aliquid in ea repertum etiam confirmando definire et longum est et huic operi non necessarium. Interim aduersus calumniosam inperitiam Fausti demonstrare suflirent qui putant signis sacramentisque mutatis, etiam res ipsas esse diversas, quas ritus propheticus
Abbreviated transcription (Latin):
capite cerporis mediatore dei eo hominũ. hoĩe
titur insi uita eterna ex rrͦne a mortus. Hoc ĩa
slameadem credebant. eademq sꝑabant om̃s
usti et sc̃i. eciam tprm̃ illoꝵ et ꝓmissua erant
ilia omĩa sacramẽta. om̃isq ritus ille sacrorũ.¬
simc aũ reuelata ẽ fides in qmͣ conclusus erat
populus qñ sõ lege custodiebatur. Et ꝙ fideli¬
b ꝑmutitur in iuditio: iam completum ẽ in
eremplo. per eum qui legem et ꝓpħas nõ ue¬
antiquis uistis fides passuri et resurresturi xp̃i
qm̃ uel reuelationib discebant. uel in ꝓpħis
intelligebant. qnͣtum nunc ꝓdest fides passi
et resuscitati. an ip̃a effusio sanguinis agnid̾i
que fc̃a est sicut ip̃e dicit pro multis in remissi¬
onem pcc̃õꝵ aliquid utilitatis et purgõnis uł
dederit uel addiderit. eciam hiis qui hoc futur̃
credentes aute qui fieret ex hac uita eigue¬
rint. et uts mors euis ad libationem eciã mor¬
tuos insitauit. Sed nĩc istam q̃onem uł ꝑtrac¬

Expanded text:
o mediatore dei et hominum homine ttitur nisi uita aeterna ex resurrectione a mortuis? hoc iam nam eadem credebant eademque sperabant omnes iusti et sancti etiam temporum illorum; et promissiua erant illa omnia sacramenta omnisqnunc autem revelata est fides, in quam conclusus erat populus, quando sub Lege custodiebatur ; et quod fidelibus promittitur in judicio, jam completum est in exemplo, per eum qui Legem et Prophetas non veantiquis iustis fides passuri et resurrecturi Christi quam uel reuelationibus discebant uel in prophetis intellegebant, quantum nunc prodest fides passi et resuscitati, an ipsa effusio sanguinis agni dei. quae facta est, sicut ipse dicit, pro multis in remissionem peccatorum. aliquid utilitatis et purgationis uel dederit uel addiderit etiam his, qui hoc futurum credentes, antequam fieret, ex hac uita emigrauerant. et utrum mors eius ad liberationem etiam mortuos uisitauerit. sed nunc istam quaestionem uel pertrac
Abbreviated transcription (Latin):
astionũ ꝑniitebatur. in illo ad ĩpletũ ẽ. qͥ ño
uente souiere legeni et ꝓpħas: sed ad implere. Hxc
att uos non intelligitis. Quia si quedã facta
et celebrationes q̃ figure erant uentura pͥmũ¬
ciantes. adhut a xpĩanis fierent: ncħ sig̾caret᷑
insnondũ uenisse que dudũ figuris p̃nũcrabã¬
tur qd ñ. ad huc uenturũ p̃nũciat᷑ aut ñ od̾
uenmi aut si iam uenite suꝑfluo uel fallaciter
Iph̾as ab hebrcis ut fserent instituta sunt. inde
potiꝰ ꝑbatur ĩplesse. Usq a des .n. quoquid per
cimodi figuias ꝓpħ̾abatur impletũ c̃. ut iam

Expanded text:
actionum promittebatur. in illo adinpletum est, qui non actionum promittebatur. in illo adinpletum est, qui non uenit soluere legem et prophetas. sed adinplere. hoc autem uos non intellegitis. quia, si quaedam facta et celebrationes, quae figurae erant uentura praenuntiantes, adhuc a christianis fierent, nihil significaretur nisi nondum uenisse. quae tum illis figuris praenuntiabantur. quod enim adhuc uenturum praenuntiatur. aut nondum uenit. aut si iam uenit. superfluo uel fallaciter Prophetas, ab Hebraeis ut fierent, instituta sunt, inde potius probatur implesse. Usque adeo enim quidquid per hujusmodi figuras prophetabatur impletum est, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
Non nemi legem soluere s ad ĩplere. Quia
lex .n. suꝑbos eciã p̾uaricat᷑õnis reatu deiĩxit
angendo pecm̃ cum iubet qd̾ implere ñ pos¬
simt: ip̃ius legis ĩpletur iusticia per grãm
sp̃e in eis qui discunt a xp̃o mittes õẽ atq
humiles corde. qui uenit non legem soluere
sed admmplere. Deinde q eciamt sb̾ grã poĩtis
inhac mortali uita difficile est om̃imodo im
plere qd in lege scͥptũ est. Non c̃ocupistes: ille
ꝑ carmo sue sacͥficiũ cacerdos effectus ĩpetiat
nob̾ indulgentiã. eciã hunc ad implens legem
ꝑfc̃onem recuperetur. cuiꝰ capitis mebra effecti
sum᷑ Unde ioħes dicit. filioli hec scribo uobis
ut nõ pectetis. Et si quis peccauit: ad uocatum
ꝯmemoraui dicente. Quotq̃t .n. ꝓmissiones dei
mn illo eciam. Idem rursus dicit. Dico .ni. xp̃m̃ i
ministrũ fuisse cͥcũcisionis pp̃ uitatẽ dei. ad cõ¬
firmandas ꝓmissiones prm̃. Quod gͦ ĩ ꝓphetis
siue apte siue ꝑ figuras uł locutionm ueli

Expanded text:
Non veni Legem solvere, sed adimplere. Quia lex enim superbos etiam praevaricationis reatu devinxit, augendo peccatum, cum iubet, quod inplere non possunt, ipsius legis inpletur iustitia per gratiam spiritus in eis, qui discunt a Christo mites esse atque humiles corde, qui uenit non legem soluere. sed adinplere. deinde. quia etiam sub gratia positis in hac mortali uita diffplere quod in Lege scriptum est, Non concupisces ; ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus, impetrat nobis indulgentiam, etiam hinc adimplens Legem; perfectionem recuperetur, cujus capitis membra effecti sumus. Unde Joannes dicit: Filioli, haec scribo vobis, ut non peccetis: et si quis peccaverit, advocatum conmemoraui dicente: quotquot enim promissiones dei, in illo etiam. idem rursus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patrum. quod ergo in prophetis siue aperte siue per figuras uel locutionum uel
Abbreviated transcription (Latin):
ra. E cui ad uentu iam regnũ dei ceẜ annlci¬
ari. qr et lex et ꝓphete usq ad ioħem. lex ito re¬
os faceret. qui desid̾arent salictem. ꝓhete ut poo¬
mterent salnator̃e. Cet̾m ꝓpħas alios extitis
quib pandus dicit. EEt quosdam constituit ĩ
et cͦ. Non itac de ulłis dt̃mm est. lex et ꝓpħe usty
ad ioħem. sed de hus qui primũ xp̃i aduẽtũ
ꝓpħauerunt. Qui aduentus ĩpletus. nõ uti¬
q adhiis posset ꝓpħari ¶ꝓinde cũ queris cur

Expanded text:
. ex cuius aduentu iam regnum dei coepit adnuntiari, quia et lex et prophetae usque ad Iohannem: lex, ut reos faceret, qui desiderarent salutem, prophetae, ut promitterent saluatorem. ceterum prophetas alios extitissquibus Paulus dicit: et quosdam constituit in on itaque de illis dictum est: lex et prophetae usque ad Iohannem. sed de iis. qui primum Christi aduentum prophetauerunt; qui aduentus inpletus non utique adhuc posset prophetari. Proinde cum quaeris, cur
Abbreviated transcription (Latin):
Quos et in nr̃a resurrectione futurũ. sacra¬
auferri debuit noue utte sacram̃tũ. qr restar
adhuc innobis futura resurtectio mortuorũ
Et inmelus tñ .i. succedente baptismo debu¬
eras. ud future uite eterno in rrͦnc xp̃i nob¬

Expanded text:
et quod in nostra resurrectione futurum est. sacraauferri debuit nouae uitae sacramentum. quia restat adhuc in nobis futura resurrectio mortuorum. et in melius tamen idem succedente baptismo debuerat, ut futurae uitae aeternae in resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
expurgato uet̾is uite fermento nouam uitam
demonstrans xp̃o impleuit. Cum queris cur
de carne agni xpĩamis pascha non celebrat
qr id quod illa figuta p̾mĩciabatur. agnus
sinaculat᷑ sua passione xp̃c impleur. Cũq̃¬
ris qm obcausam neomenias in lege m̃a¬

Expanded text:
expurgato ueteris uitae fermento nouam uitam demonstrans Christus inpleuit. cum quaeris, cur de carne agni christianus pascha non celebretquia id. quod illa figura praenuntiabatur. agnus inmaculatus sua passione Christus inpleuit. cum quaeris. quam ob causam neomenias in lege man
Abbreviated transcription (Latin):
soluere. sed ad ĩplere. respondeo Immo id ppc̃a
uon obẜuat xp̃ianus: q quod ea figura pre¬
figurabatur: iam xp̃c ĩpleuit. In iłło quippe ha¬
bemius salb̃m qui dixit. uenite ad me om̃es
qui laborati et onerati estis: et ego reficiam¬
uos. Tollite iugum incũ suꝑ uos et discitea

Expanded text:
soluere, sed adinplere. respondeo: immo id propterea non obseruat christianus. quia quod ea figura prophetabatur, iam Christus inpleuit. in illo quippe habemus sabbatum, qui dixit: uenite ad me omnes. qui laboratis et onerati estis. et ego uos reficiam; tollite iugum meum super uos e
Abbreviated transcription (Latin):
acl eius integritatẽ. que pa̾ticula
mat̾ie. cui m̃bro statue redd̾e̾t᷑. clũ
tñ totũ ex quo constituta fuãt.¬
restunta resummet. Ita deus mira¬
bilit̾ atq in effabilit̾ artifex. de
toto quo nr̃a coro constitãt. ea
mirabili atq in effabili celi̾tate
restituet. Nec aliquid actinebͤ
acl eius inregratõem. utrũ capil¬
li ad capillos redeant. ⁊ ungueᷤᷤ¬

Expanded text:
articula materiae, cui membro statuae redderetur, dum tamen totum, ex quo restituta fuerit, resumeret: ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant
Abbreviated transcription (Latin):
sidebũt. Et taquã expoẽns qđ̃
dix̾at. neq corrupt̃õ inꝗt incoͣ¬
ruptõẽ possidebit. Ꝙ pͥus dix̃
caro ⁊ sanguis hoc postĩus dic̃
corruptõ. ⁊ꝙ pͥus regnũ dei hoc
post̾ĩus incoͣruptõem. Quãtũ

Expanded text:
Et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit. Quod prius dixit, caro et sanguis, hoc postea dixit corruptio; et quod prius, regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec utiq nolens sinit. s nolẽs
Nec sine̾t tonus fĩ male. iisi opa.
et de malo face̾ poss bñ.
Li qñ añt bona uolũtate
ħ̾o mlt aliquid ꝙ deus nõ
Tãquã si bonus filius patrem
nellet mu̾e. quẽ deus bonano¬
lũcate uult mori. Et rũsu fieri
pot̾. ut hoc uelit ħ̾o uobũtate
mala. ꝙ deus uult bona uelud
simalus malus filius uelit pa¬

Expanded text:
nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene. Aliquando autem bona voluntate homo vult aliquid quod Deus non tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona; velut si malus filius
Abbreviated transcription (Latin):
Tãquã dei uolutas fr̃ata sit hõi¬
nñ nolũtate ⁊ infu̾missis nolen¬
do impediẽtibus nõ ꝑ otu̾it fa¬
cẽ omĩpotẽtissimꝰ ꝙ uolebat. Et
ubiẽ illa õipotẽntia. qua ĩcelo
et int̾ra om̃ia quecũq noluit fe¬
cit. sicollige̾ filios ierłm uoluit
er nõ fecit. An potius illa quid̃¬
filios suos ab ip̃o colligi nõ uo¬
luit. S ei quoq uolẽte filios su¬
os collegit quos ip̃e uoluit. qrin

Expanded text:
tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus, non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, quae in coelo et in terra omnia quaecunque voluit fecit , si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa filios suos ab ipso colligi noluit? Sed ea quoque nolente filios ejus collegit i
Abbreviated transcription (Latin):
spe. innificãte spũ siñ substẽ¬
tacłi alicuiꝰ indigẽtias subditã
cãne. ut nicb̾ uob̾ repugnet ex
nob̾. s sicut foris nemĩem: ira
nec intus nos ip̃os patiam ini¬
micos.

Expanded text:
s, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nosipsos patiamur inimicos.
Abbreviated transcription (Latin):
głe aie singła corꝑa obtineant.
nullis coh̾entibus. etiã quecũq
cohe̾ntia nata fua̾nt. s seorsusibi.
singłis sua m̃bra gestãtib. qui¬
bus bũam corpis impleat᷑ inte¬
gritas. Non enĩ ꝑit do t̾rena ma
ti̾es de qua mortaliũ nõ c̾a̾t᷑ caro.
Et inquẽlitet
pulu̾em cine̾m ue soluat᷑.
inquossiber alitus au rasq cdiffu¬
giat. in quãtũq alioꝵ corꝑum

Expanded text:
gula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas. teries, de qua mortalium creatur caro; sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, et in quamcumque aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec moueat quom᷑ erit ineis
corpus in coruptibile si dolere
nõ potĩt aut quomͦ cormupti¬
bile si mori nõ pot̾it. llonẽ enĩ
na uira. nisi ubi felicit᷑ uiuit.
nec uã incoruptõ. nisi ubi salꝰ
nullo dolore cõrupit᷑ ubi aũt
infelix mori nosinit᷑. ut ita clicã
mors nõ morit᷑ ipã. ⁊ ubidolor
ꝑpetius nõ int̾imit s affligit.
ip̃a coruprõ nõ finit. Necĩ scĩs¬
tñ qua sum̃ corpus aĩa relinq̃re
cogit᷑ noc ẜa qua penale corpus
accidisser sinẽo pecrasser.
to ibi quisq tolłabiliorẽ k̾ebirt
dapnatõem.quãto bic minorẽba¬
buit iniquitatẽ. Remanentib¬
itaq angłis ⁊ hõibus reprobis.
in et̾na pena. tũc sciẽt sci plenius
quid bomi eis contulir gra. Tũc
rebiis ipĩs euidentiꝰ apparebit. ꝙ
inpsalmis scriptũ ẽ. Miãm et¬

Expanded text:
Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa cortamen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus accidisset, si nemo peccasset. to quisque tolerabiliorem ibi habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. CAPUTitaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Mise
Abbreviated transcription (Latin):
Ramatisꝰ etiã quidãco natista.
cresconiꝰ. cs̃ inuc̃iss epłam mãm.
et hoc ip̃m scripsit ad me ciui opi.li
ꝑ ag̾em ꝙ uniu̾sa responsio flagita¬
tũt. S cũ inde̾m de sola maxĩanistrar
cã quos sues scism aticos dãpnaue¬
uerũt. er eorũ aliquos ꝓrsͦ insius hx¬
norib receꝑunt. baptisiũq ab ei̾¬
ponderiposse adcũcta que scribsit.
etia qͣrtũ librũ elidi. In quo idip̃a
qͣntu potu clilignt et euident̾ ostẽ¬
di. hos aũt̃ .iiii. libros. qñ scripsi cce

Expanded text:
rammaticus etiam quidam Donatista Cresconius cum inuenisset epistulam meam, et hoc ipsum scripsit ad me. cui operi eperagerem, quod uniuersa responsio flagitabat. sed cum uiderem de sola Maximianensium causa, quos suos scismaticos damnauerunt et eorum aliquos rursus in suis honoribus receponderi posse ad cuncta quae scripsit; etiam quartum librum addidi, in quo idipsum, quantum potui, diligenter atque evidenter ostendi. Hos autem quatuor libros quando scripsi, jam
Abbreviated transcription (Latin):
et infinẽlagiet. ut mortẽ repẽti¬
loũdiligñtoride hac re. inquisi¬
toi. Slut enĩ nõ morient᷑. aut
de ista uita in mõtẽ a de mõteĩ
et̾nã itã. cellerima cõmutateẽ
taꝗͣ inictu oculi. tnsemndo. mor¬
tẽ nõsñtiẽt. hoc opus sic incipit.
Quãnis ĩ medius. et magnis
citraruĩ estibus.
O tp̃r. lib̾um.
de muco baptismo.
amicus quida m̃s. a
nescio quo do natista p̃sb̾ro.
accep̃. indicante. ꝙ petilianᷤ
hũc ad me. ille actulit. ac ueheiñt̾
ut ei respond̾em rogauit ⁊ fcmẽ.
librũet meũ. in quo respondi. eũd̾
titulũ hr̃e uolui. hoc ẽ de unicouo¬
ptismo In quo lib̾ illud ꝙclixi.
constãtinũ iꝑatorẽ donatistisc¬
mĩantib ordinatorẽ cetiliam.
felice̾ antunense. nõ negasse ac

Expanded text:
 in fine largietur, ut mortem repentilocum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis et magnis curarum aestibuo tempore librum de unico baptismo amicus quidam meus a nescio quo Donatista presbytero accepit indicante, quod Petilianus hunc ad me ille adtulit ac uehementer, ut ei responderem, rogauit. librum autem etiam meum, in quo respondi, eundem titulum habere uolui, hoc est de unico baptismo. In quo libro illud, quod dixi: Constantinum imperatorem .Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptugnen
Abbreviated transcription (Latin):
ser. quas ꝓpou̾it amicꝰ quidã. quẽ
cupiebã ficrixͥanũ. ut contͣ paga
s nõ eũ eẽ arbitror porphiriũ. sicu
lũ. cuiꝰ celeb̾rima ẽ fama. harũqõ¬
nũdisputatões. inunũ librũ cõ¬
tuli. iso prolixũ. cuiꝰ ẽ cinlꝰ. sexq̃o
nẽs contͣ paganos exposite. Earũ
clistinct̃oe. Qua̾ta de eoꝙscriptũ ẽ
Inqͣ m̃sura m̃si fui̾tis remerietũ

Expanded text:
sex, quas proposuit amicus quidam, quem cupiebam fieri christianum, ut contra PaganSed non eum esse arbitror Porphyrium Siculum illum cujus celeberrima est fama. Harum quaestionum disputationes in unum librum contuli, non prones contra Paganos expositae. Earumdistinctione, quarta de eo, quod scriptum est: in qua mensura mensi fueritis, remetietur
Abbreviated transcription (Latin):
gniẽs iuisũ ẽ. ꝙ acai̾endo applła¬
tas.cerimoĩas. qiͣ carimonias.
memoria teneb̾a. eos q obynã¬
tes.careãt his rebus. aquibus
se abstinet. ꝙ siẽ origo alias ħ¬
tip̃. lectis oꝑ uscuł. que adte nuꝑ
elaboram. fili kansime ma̾celliẽ.
Atẽa missa sũt mich.
aquibd̾a fr̾ibus laicis.
qui sũt diuinoꝵ eloquioꝵ stu¬
cliosi. scripta nõ nulla. que itacliᷤ¬
tingue̾nt abo nis oꝑĩbus ep̃ianã
fide̾. uts iñ hac nõposse. siñ ilł ãt

Expanded text:
gruens uisum est, quod a carendo appellatas ceremonias quasi carimonias memoria tenebam eo, quod obseruantes careant his rebus, a quibus se abstinent. quod si est origo huius cipit: Lectis opusculis, quae ad te nuper elaboraui, fili carissime Marcelline.ea missa sunt mihi a quibusdam fratribus laicis quidem, sed divinorum eloquiorum studiosis, scripta nonnulla, quae ita distinguerent a bonis operibus christianam fidem, ut sine hac non posse, sine illis autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ostea quã fc̾aẽ
contulimꝰ. idq̃ opus utile existima¬
iii. quoquisq ꝯmonitꝰ uł sciat si¬
nel abore quid actũsit ułcõsultiᷤᷤ
m̾̃s. quos reb singłis ã notaui.
legat incisde̾gestis ad locũ. ꝙ tũq
cacholiciepĩ. ⁊ partis donati.
Ibrũ et̃ scripsigrandẽ.
satis qͣnͣtũ existĩo.diligñt᷑.
acl ip̃os do natistas. postqͣm
cluce̾nt. ulti̾us. ubi respõdietiã
quib da uanitatib.corũ que ad
nos ꝑuẽire potuerũt. quas nicti.
ubipot̾ant. et quo pota̾ nt iacta¬
bãt. p̾t̾ illa quecliei. de gestis col¬
latois. uñ quid accũ sit. b̾uit̾ noᷤᷤ¬
ad eosde̾ rũsus epła. s quid incõ¬
senex. ualentimuis. in nocñtius.
mayminus. optatus. augustin.
donatꝰ et cetĩepli. de contiliocertẽ¬
si. ad donatistas. hic lib̾ sicincip̃.
Q ad huc don atiste reclucim̃.¬

Expanded text:
osteaquam facta est contulimus: idque opus utile existimavi, quo quisque commonitus, vel sciat sine numeris, quos rebus singulis annotaui, legat in eisdem gestis ad locum, quodcumqcatholici episcopi et partis Donati.ibrum etiam scripsi grandem, satis, quantum existimo, diligenter ad ipsos Donatistas, post Colducerentur ulterius. Ubi respondi etiam quibusdam vanitatibus eorum, quae ad nos pervenire potuerunt, quas victi, ubi poterant et quomodo poterant, jactitabant; praeter illa quae dixi de gestis Collationis, unde quid actum sit, breviter nosad eosdem rursus epistula, sed quia in consenex, Ualentinus, Innocentius, Maximinus, Optatus, Augustinus, Donatus et ceteri episcopi e concilio Zertensi ad Donatistas. Hic liber sic incipit: Quid adhuc, Donatistae, seducim
Abbreviated transcription (Latin):
Osth̾. ut ad donatistas
puenirẽt. cont᷑ corũ eĩorẽ. ⁊ ꝓcatho¬
lica uĩtate necc̾ia docu m̃ta curaui.
siñ de eccłiasticis. sũ depublicis geᷤ¬
tis. suĩ de scripturis canõicis.⁊ pͥmo
acdillos. cadẽ promissa direri. ut ip̃i
ea. si fĩposs exposce̾nt. Que cũ uẽiᷤ¬
s in eoꝵ quorũdã manꝰ. nescio qui
ita se confitẽs donatistã. tãqͣm ħ
nocaret᷑. ¶ mego respondẽs. aliũ li¬
brũ scripsi. Illa uo̾docum̃taq̾pro¬
misam eidẽ libello. quo cade ꝓmi¬
ẜam. nĩei. Et ex utroq ũ ẽẽ nolui.
cũ q sic edidi. ut inparietib basili¬
ce que donatistarũ fuat. pͥus poi̾tꝰ
legẽt᷑ cuiꝰtitulꝰ e. probatõ testimo
norũ ꝯͣdonatistas. Inquo libroab¬
solutõe felicis abrugñsis ordiato¬
ris cetiliam. nõ hoc ordiẽ posuimuᷤ.
quo postea nob̾ cdarut c̃sulib dili¬
gñt̾ inspectis. s tãqͣ po st cetilianũ
fui̾t ab solurus. cũ añ sit fc̃m. Inl̃¬

Expanded text:
ost haec, ut ad Donatistas peruenirent, contra eorum errorem et pro catholica ueritate necessaria documenta curaui siue de ecclesiasticis siue de publicis gestis siue de scripturis canonicis et primo ad illos eadem promissa direxi, ut ipsi, si fieri posset, exposcerent. quae cum uenissent in eorum quorundam manus, nescio quis ita se confitens Donatistam, tamquam hoc uocaretur. cui ego respondens alium librum scripsi. illa uero documenta, quae promiseram, eidem libello, quo eadem promiseram, iunxi et ex utroque unum esse uolui eumque sic edidi, ut in parietibus basilicae, quae Donatistarum fuerat, prius propositus legeretur. cuius titulus est: probationum et testimontra Donatistas. In quo libro absolutionem Felicis Aptungensis ordinatoris Caeciliani, non hoc ordine posuimus quo postea nobis claruit, Consulibus diligenter inspectis, sed tanquam post Caecilianum fuerit absolutus, cum ante sit f
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ solũ ergo quidar esunet cibũ.
sitiẽti potũ. nudo uestim̃tũ. pegͥ¬
nãti hospiriũ. fugiẽti latibulũ.
egro uł incluso uisitatõem. capti¬
uo redẽptõem. debili subuentõe.
sano medelã. eranti niã. delib̾ãti
eĩt uerũ etiã qui dar ueĩam pecc̃ã¬
n. elemosinã dar.⁊ qui em̃dat u̾¬
be inquẽ potãs dat̾. uł cokerçet al¬
iqua cdisciplina ⁊ tñ ꝑcc̃m eiꝰ. quo
ab illo lesus aut offensus ẽ climi¬
ttur. ex corde uł orar ut ei climutat᷑
nõ solũ ĩ eo ꝙ climittit atq orat.
uerũ etiã ĩ eo ꝙ corrpit. ⁊ aliqua
em̃datoĩa pena plectit.elemosi¬

Expanded text:
non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem,sano medelam, erranti viam, deliranti  verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat. Et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus qui ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur; non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosy
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. laudat᷑ indesidenis aĩesue. et
qui iniqua gent bñdicit. Talis
indiinis libris iniquitas la¬
mor uocat᷑. sicut hẽs apud ysa¬
iã ꝓph̃am deuinea mala. Expe¬
ce uelt lege freq̃nta bant᷑.

Expanded text:
eccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspece veluti lege frequentabant
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. De iñ ut ostende̾t quid
ad monuiss. ꝙ ip̃i fac̾e̾ no cura¬
rẽt. ne illũ putarẽt elemosiãs
ignorare. s ue uob̾ inquit pha¬
risei tãquã dicent. Ego quidẽꝯ
monui uos elemosinã dare ꝑ qͣ¬

Expanded text:
unt. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eorum eleemosynas ignorare. Sed vae vobis, inquit, Pharisaei. Tanquam diceret, ego quidem commonui vos eleemosynam da
Abbreviated transcription (French):
omĩa int̾iora.s. et extiora. sicut
alibi legit᷑. M undate que intu
sũt. ⁊ que foris sũt mũda eĩt. G
ne istas elemosinas que fiunt
de fructib t̾re respuisse uident᷑.¬

Expanded text:
ora scilicet et exteriora. Sicut alibi legitur: « Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt: » sed ne istas eleemosynas, quae fiunt de fructibus terrae, respuisse vide
Abbreviated transcription (Latin):
purnri pot̾ant fastu potentõri¬
et suꝑbia secłar. fidei xp̃iane
hũilitatẽ ab borre ꝓ indicens
desꝑatõẽm tolłet: ad didit. qui
om̃s hoĩes uult saluos fi̾aim¬

Expanded text:
putari poterant fastu et superbia saeculari a fidei Christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens:desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Ibrorũ quos
primiduosũt.
adsĩplitianũ eccł̾ie
mecliolanensiᷤ. intis¬
titem. quibus atissiõ successir
in pͥmũ librũ ꝯtuli. haruĩ prior ẽ.
deeo ꝙ scriptũẽ. Quid egodicem
Lex pccm̃ẽ. Ab sit. usq a illudubͥ
tanq̃ hic describat᷑. ad huc suble
probabilius eẽ posse. illa n̾bacogͤui.
postior in hoc libro questioẽ. ab colo¬
co nbi ais. nõ solũ añt. s et rebectaee
nnoconcubitu bñs ysaac patriñn.¬

Expanded text:
ibrorum, quos primi duo sunt ad Simplicianum, ecclesiae Mediolanensis antestitem, qui beatissimo successit in primum librum contuli. Harum prior est de eo, quod scriptum est: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit, usque tanquam homo describatur adhuc sub leprobabilius esse posse illa verba Posterior in hoc libero quaestio est ab eo loco ubi ait, Non solum autem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patri
Abbreviated transcription (Latin):
Et in eoꝙ clixi. de tꝑ̃um istoi̾a.
scm̃ abrosiũ soluisse questiõem
taquã coethanel fin̾t plato ⁊ ie¬
remias. me fefeuellit memoĩa.
contͣpatẽ donati.
quorũ in libro prĩo
cdixi. nõ mich̃ place̾. ullius
sccłans pot̃atis ĩpetu. scisma¬
titos aꝗͥ comiuoem euehemtꝰ

Expanded text:
et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. contra partem Donati. Quorum in libro primo dixi non mihi placere ullius. saecularis potestatis inpetu scismaticos ad communionem uehementer
Abbreviated transcription (Latin):
caro incoruptibił eris. quanis ⁊ alir
possit intelligi.ur carnẽ et sangni¬
nẽ. o ꝑacãnis et sangui nis lixise
accipiamꝰ apłm. et eos dei regnũ nõ
possessuros. quipsen̾ant ista dile¬
xint. hic lib̾sic incipit. Coronauis
torie
relictis. acl alia retcͣtanda tran sire
Cõplemeg̾o triũ qui scuptus fua̾t.
usq ad eũ locũ ubi comemorar̃
ẽ. ex enhłio testimoĩn de muliere¬
ris farine. donee totui fiñtaretꝰ Ad¬
libris.opus illudĩplem. quorũ
primitres. aclimiat ut scripture
celligimꝰ ꝓfe̾nda sint. In ẜosane
libro. de auctore libri.quẽ płes no¬
cant sapientiã salo mõis. ꝙ etiã
ip̃m sicut eccłiasticũ. ibesiac scͥp¬
sit. nõ ita constae̾ut amedcin est.

Expanded text:
uis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus apostolum, et eos dei regnum non possessuros, qui perseueranter ista dilexerint. Hic liber sic incipit: Corona uictoriaerelictis ad alia retractanda transire. conpleui ergo tertium, qui scriptus fuerat usque ad eum. locum, ubi commemoratum est ex euangelio testimonris farinae, donec totum fermentaretur. adlibris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae tellegimus proferenda sint. In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
prĩtipiofecit deus celũ et t̾ram.
usq ad sabb̃i requiẽ. Inqͣrto
libro. cũ de amici morte aĩmĩ
ne pot ille morẽt᷑ quẽ us̾re a¬
manam. que mich̾ q̃uis decla¬
matõ leui quã grauis confesio
et corporales infiores.nõ sarisꝰ
sid̾ate dictũ ẽ. res añt ĩ ablito ẽ.
ualde. hoc opus sic intip̃. Mag

Expanded text:
principio fecit deus caelum et terram, usque ad sabbati requiem.. In quarto libro, cum de amici morte animi mei ne totus ille moreretur, quem multum amaueram; quae mihi quasi declamatio lenis quam grauis confessioet corporales inferiores, non satis considerate dictum est; res autem in abdito est ualde. Hoc opus sic incipit: Mag
Abbreviated transcription (Latin):
uenar. eũdẽ semiatũs ẽrorem i¬
nus enĩerat ex doctorib corũ. qui
tior fortunato. Gesta sũt ettli asti¬
cãs int̾ moslibros ꝯputant. Du¬
o egolibrisũt. inquorũ ẜo. dispu¬

Expanded text:
venerat, eumdem seminaturus errorem; unus enim erat ex doctoribus eorum, quatior Fortunato. Gesta sunt ecclesiastica, sed inter meos libros computantur. Duo ergo libri sunt, inquorum secundo dispu
Abbreviated transcription (Latin):
responde̾m. nõdũ legerã. s tmꝑ
adoptõem potuisse. continge̾.
ut unus hõ cluos hr̃et pacres. di¬
bitare nõ potãm Indu odecimo
et t̾tõdetimo. de filio noe scd̾o. qe̾
apłs larꝰ cũ chã. ita clisputatũ e.
cãqͣm nõ in filio suo canaan. sicur
scriptuã demonstt̃. s inse ip̃o fiu̾t
de so le et luna. talia ccã sũt tm̃q̃
sñtiãt. ⁊ idõ tollerq̃ uanos adora¬
corẽsuos. qmius u̾ta ibi actipip¬
sĩt ab aĩali.ad ĩaĩale translata.
mõ locutõis. qui uocar̾ g̾ce merba¬
phora. sicut de mariscriptũ ẽ. qđ
fremat ĩutõ matris sue. uolens
ꝓgredi. ciutiq nõ h̾at uolũtatẽ.
Inunde iugesimo. absitĩquã. ut
sit ĩ m̃bris scorũ. q̾genitalib aliõ
tpitudo. dnr̃ quide̾ inhonesta. qđ
nõ b̾eat eã sp̃em decoris. quã m̃bra.
que inꝓptulocatasũt. s probabi

Expanded text:
responderem, nondum legeram, sed tamen responderem, nondum legeram, sed tamen per adoptionem potuisse contingere, ut unus duos haberet patres, dubitare non poteram. In duodecimo et in tertio decimo de filio Noe secundo, qui est appellatus Cham, ita disputatum est, tamquam non in filio suo Canaan, sicut scriptura demonstrat, sed in se ipso fuerit de sole et luna talia dicta sunt, tamquam sentiant et ideo tolerent uanos adoratores suos, quamuis uerba ibi accipi possint ab animali ad inanimale translata modo locutionis, qui uocatur graece metafora, sicut de mari scriptum est, quod fremat in utero matris suae uolens progredi, cum utique non habeat uoluntatem. in undetricensimo: asit in membris sanctorum eciam genitalibus aliqua turpitudo. Dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam membra, que in promptu locata sunt. Sed probabil
Abbreviated transcription (Latin):
alionꝗtus. abaliofiũt adoptatu.
b genꝰ quoq adoptoĩs. dicẽ dẽbui.
adoptanĩt alius pr̃ lex añt filios.
etiã mortius adoptabat. inuẽs ut
frĩs siñ filiis mortui. cdlucẽt fñ uxo¬
rẽ. et fñ defsicto. sem̃ ex eadẽsuscita¬
ret. que ꝓfecto de dnobusuniꝰ hõiᷤ
pr̃ib expeclitõribi reddit᷑ ratõ. ute¬
rim aũt fr̃s fueriit. inquib ħ con¬
tigit. ut uniꝰ defũcti. qui nocabat᷑
quo matłs n arat. genif eẽ ioseph.
s ut̾ino frĩsuo. cũ geñ. cũ filiũ luca
clic̃ fuise io seph. nõ utiq genitũ.
s ex lege adoptinũ. hoe ĩcorũ lit̾tiᷤᷤ
inetũẽ qui rectiai memoria. pͦr
acensioẽndnĩ de hacre. scripser̃t̃.
Nãctiã nom̃ eiusdẽ młieris. que
repiti achob prem ioseph.d̃ pͥore
marito natã. quifuit pat̾i acob.
auus roseph. sccłm in atͥheũ. ⁊ de
manto postĩore melchi. pepirelyx
cuiꝰ erat adopturus ioseph. nõ ta¬
cuit affricanꝰ. Ꝙ quidẽ cũ fausto

Expanded text:
alio natus, ab alio fuerit adoptatus, sed genus quoque adoptionis dicere debui; adoptauerit alius pater. lex autem filios etiam mortuis adoptabat iubens, ut fratris sine filiis mortui duceret frater uxorem et fratri defuncto semen ex eadem suscitaretpatribus expeditior ibi redditur ratio. Uterini autem fratres fuerunt in quibus hoc contigit ut unius defuncti qui vocabatur quo Matheus narrat genitum esse Ioseph; sed uterino fratri suo eum genuit, cuius filium Lucas dicit fuisse Ioseph, non utique genitum, sed ex lege adoptiuum. hoc in eorum litteris inuentum est, qui recenti memoria post ascensionem domini de hac re scripserunt. nam etiam nomen eiusdem mulieris, quae peperit Iacob, patrem Ioseph, de priore marito Mathan, qui fuit pater Iacob, auus Ioseph, secundum Matheum, et de marito posteriore Melchi peperit Heli, cuius erat adoptiuus Ioseph, non tacuit Africanus. quod quidem, cum Fausto