comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neor. Dixit. et ecce populus rapiens
u̾bum de ore loquentis exclamat
in laudem dei: et resonabat t̾ra ĩ uo¬
ces eorum. Continuo signatus estrex:
et uexillum ab altari ꝑ manum pa¬
tris nr̃i qd̃ ip̃e in ex̾citu domini ma¬
nu ꝓpria deportaret. Signatus est cũ
eo nepos eius. dux fredericus iuniorꝰ.
signati illi pͥncipes quorum non est
numerus. Ip̃a autem cdie uxͣ capellã
uͥ pat̾ sc̾s missam celebrauit: puerclau¬
dus me presente gressum recepit. E
Sabbato mane cum innocentum festꝰ
ageretur dies: exeunti de hospicio ꝑatͥ
scõ occurrebam addutens mecum m¬
litem qui signari uolebat: et eccem
metlia turba puerum cecum intuens.
quid uult inquit puer iste: Cuiꝰ uer¬
ba cum minus intellexissem qđ ro¬
mana lingua loqueretur. ad duc in¬
quit puerum ad me. Fc̃m̃ est ut impe¬
rauit: et confestim signatus pueriu¬
sum recepit. Ego ip̃e in multis ꝓba¬
ui qd̃ clare uideret. G Post misse

Expanded text:
neor. » Dixit, et ecce populus rapiens neor. » Dixit, et ecce populus rapiens verbum de ore loquentis, exclamat in laudem Dei, et resonabat terra in voces eorum. Continuo signatus est Rex, et vexillum ab altari per manum Patris suscepit, quod ipse in exercitu Domini manu propria deportaret. Signatus cum eo nepos ejus dux Fridericus junior; signati alii principes, quorum non est numerus. Ipsa autem die juxta capellam, ubi Pater sanctus Missam celebravit, puer claudus me praesente gressum recepit. 16. EBERHARDUS. Sabbato mane, cum Innocentium festus ageretur dies, exeunti de hospitio Patri sancto occurrebam, adducens mecum militem qui signari volebat, et ecce in media turba puerum caecum intuens: « Quid vult, inquit, puer iste? » Cujus verba cum minus intellexissem, quod Romana lingua loqueretur: « Adduc, inquit, puerum ad me. » Factum est ut imperavit, et confestim signatus puer visum recepit. Egoi pse in multis probavi quod clare videret. GERARDUS. Post Missae
Abbreviated transcription (Latin):
omnino: nec sic pret̾iret eum pe¬
nitencia lenis. breuis. honorabiliᷤ.
salutaris: quam ad saluandos
peccatores diuina pietas excogita¬
uerat. A quo hoc tandem responsum
obtinuit. quia deliberaret secum et
consuleret suos: sequenti die suꝑ hoc
responsurus. Exuide intra missarum
sollempnia. beatrpatͥs animum ce¬
pit sp̃õ stimulare diuinus. ut preter
moram uullo rogante diceret non
oportere sine sermone pret̾ire diem.
Qͥa multa: Locutus est: et in fine
sermonis regem. non ut regem s ut
hominem tota libertate conuenit.
ꝑponebat enim futurũ iudicium.
mo: quid debui tͥ facere. et non feci:
Ex hoc autem enumerans regni cul¬
men. diuicias. consilia. uirilem ani¬
mum: et corporis robur. His et huius¬
modi ũbis commouit hominẽ: ut in
medio sermone non sine lacrimis ex¬
clamaret. Agnosco prsus diuine mu¬
si̾a gre ÷ nec deinceps ip̃o prestante in¬
gratus inueniar paratus sum seruire
el. qͣndo quidem ex ꝑte eius submo¬

Expanded text:
omnino, ne sic praeteriret eum poeomnino, ne sic praeteriret eum poenitentia levis, brevis, 1173 honorabilis, salutaris, quam ad salvandos peccatores divina pietas excogitaverat. A quo hoc tandem responsum obtinuit, quod deliberaret secum et consuleret suos, sequenti die su er hoc responsurus. Exinde intra Missarum solemnia, beati Patris animum coepit Spiritus stimulare divinus, ut praeter morem, nullo rogante, diceret, non oportere sine sermone praeterire diem. Quid multa? locutus est, et in fine sermonis Regem, non ut regem, sed ut hominem tota libertate convenit. Proponebat enim futurum judicium, mo! quid debui tibi facere, et non feci? » Ex hoc autem numerans regni culmen, divitias, consilia, virilem animum et corporis robur; his et hujusmodi verbis commovit hominem, ut in medio sermone non sine lacrymis exclamaret: « Agnosco prorsus divina munera gratiae; nec deinceps, ipso praestante, ingratus inveniar: paratus sum servire ei, quandoquidem ex parte ejus submo
Abbreviated transcription (Latin):
re nuracula: nec dignatur deus ubi
tantus ẽ concursus multitudinis cu¬
riose reuelare głam suam. S non
fuit ociosus patris aduentus. Ibi e¬
num fcm̃ est: ut ip̃ius u̾bisutar nu¬
raculum miraculorum. Siquidem
rex signatus est p̾ter spem omniũ
qui conuenerant. Concurrit uelo¬
citer sermo uiuus et efficax. et uere
ibi ꝓbatum est: quia cor regis in
manu dei. Prius enu apud fran¬
keneuorth regem secreto conuene¬
rat uir beatus: ammonens ut et¬
ip̃e saluti ꝓprie ꝓuideret in temꝑe
miscłie nberis. Cui cui respondis¬
set rex. nullum sibi huius milicie
uiẽẽ ꝓpositum. tacuit uirmansue¬
tissimus: dicens non ẽẽ paruuatis
sue importunuis. instare regiema¬
iestati. Sic et spire cum in sermo¬
ne publico iam sccło regem sicut
prius ꝑegrinationis admonius.¬
set ex nomine: die t̾cia cum bĩ
iohannis festiuitas ag̾etur. secre¬
to aggressus eum solita mansu¬
etudine suggerens ꝓuidendum

Expanded text:
re miracula, nec dignatur Deus, ubi re miracula, nec dignatur Deus, ubi tantus est concursus multitudinis curiosae, revelare gloriam suam. Sed non fuit otiosus Patris adventus: ibi enim factum est, ut ipsius verbis utar, miraculum miraculorum. Siquidem Rex signatus est praeter spem omnium, qui convenerant: cucurrit velociter sermo vivus et efficax; vere ibi probatum est quod cor regis in manu Dei est. Prius enim apud Frankenvoert Regem secreto convenerat Vir beatus, admonens ut ipse saluti propriae provideret in tempore misericordiae uberis. Cui, cum respondisset nullum sibi hujus militiae inesse propositum, tacuit Vir mansuetissimus dicens, non esse parvitatis suae importunius instare regiae majestati. Sic et Spirae cum in sermone publice jam secundo Regem, sicut prius, peregrinationis admonuisset ex nomine, die tertia cum beati Joannis festivitas ageretur, secreto aggressus cum solita mansuetudine, suggerens providendum
Abbreviated transcription (Latin):
t puellam que dominica qͣrta
aduentus argentine in eccl̃ia
post missarum celebrationem
erecta est: de qua sic exultabat pa¬
ter. sic ppls acclamabat. Philippꝰ.
Ip̃a die priusquam nauem in gͤ¬
deremur puer claudus erectus est
et coram omni ppło libere ambu¬
labat: et qui aderant uociferabã¬
tur cum gaudio. sicut omnes au¬
ciscebamur. et non pot̾ant accede̾
qui infirmabantur: nesꝑe tam̃
hagenbuch in hospicio: mulierꝰ
clauda gressum recepit. G Ip̃ã ho¬
ra qua mulier suꝑuenit: quereba¬
mur inuicem nichil nos ea clie ui¬
disse: et illa statim sine baculo am¬
bulare cepit: gratulabunda ⁊ lau¬
natiuitatis: et nam uenimus spi¬
ram. Ibi enim diem festum cele¬
brauit rex conradus : ibi coronatꝰ
est: ibi multus affuit ep̃orum pͥn¬
cipum q conuentꝰ. Illuc pat̾ sc̃i
aduenit. inter principes quosclam
pacem cupiens reformare: quorum
inimiciciis exercitu crucis xp̃i mul¬
ti detinebantur. uerumptamen nos
crebra solent illis conuentib appare¬

Expanded text:
t puellam, quae Dominica quarta Adventus Argentinae in ecclesia post missarum celebrationem erecta est: de qua sic exsultabat pater, sic populus acclamabat. PHILIPPUS. Ipsa die, priusquam navem ingrederemur, puer claudus erectus est, et coram populo libere ambulabat, et qui aderant vociferabantur cum gaudio, sicut omnes auciscebamur, et non poterant accedere qui infirmabantur. Vespere tamen Bagenbach in hospitio mulier clauda gressum recepit. GERARDUS. Ipsa hora, qua mulier supervenit, querebamur invicem nihil nos ea die vidisse: et illa statim sine baculo ambulare coepit gratulabunda et lauNavitatis, et navi venimus Spiram: ibi enim diem festum celebravit rex Conradus, ibi coronatus est: ibi adfuit episcoporum principumque conventus. Illuc Pater sanctus advenit, inter principes quosdam pacem cupiens reformare; quorum inimicitiis ab exercitu crucis Christi multi detinebantur. Verumtamen non crebra solent in illis conventibus appare
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ceca mulier et menaica. Intu¬
inquit argentum queris: s deus tͥ
uisum restituet. Acceclensq signa¬
uit eam: et coram omnibus illu¬
minata est ip̃a hora. Int̾rogata uͦ
qͣmdui ceca fiusset ab his. undecim
annuis nichil penitus se uidisse res¬
pondit. Sic apłicus uir apłĩcum i¬
mitatus exemplum et peticionem
mandicantis: et spem liberalitate
scĩssima suꝑauit. Nec longe ꝓcesse¬
rat: et ecce pueruno oculo cetus.
bũdictionem flagitat. tactum re¬
quirit. Qd ei negaret. qui dederat
non potenti: Nichil cunctatus sig¬
nauit oculum cecum: et eum qͦ
uidere solebat manu claudans mo¬
uit cligitum coram eo: et quid age¬
ret inquisiuit. Nudientes ꝑegri¬
inquidam qd̃ homo dei transiret:
socium suum surdum ei cum p̾ci¬
bus obtulerunt. Cuius aures spu¬
to liniens. et inmittens cligitos su¬
os: auditum reddidit ei ip̃a hora.
Ixinde cum paululum ꝓcessiss
secutus homo eum grãs egit: ꝙ¬

Expanded text:
ab eo caeca mulier et mendica. Intuab eo caeca mulier et mendica. Intuinquit, argentum quaeris, sed Deus tibi visum restituet: » accedensque signavit eam, et coram omnibus illuminata est ipsa hora. Interrogata vero quandiu caeca fuisset, ab his undecim annis nihil penitus se vidisse respondit. Sic apostolicus Vir apostolicum imitatus exemplum, et petitionem mendicantis, et spem liberalitate sanctissima superavit. Nec longe processerat, et ecce puer uno oculo caecus benedictionem flagitat, tactum requirit. Quid ei negaret, qui dederat non petenti? Nihil cunctatus signavit oculum caecum, et eum quo videre solebat manu claudens movit digitum coram eo, et quid ageret inquisivit. Audientes peregrini quidam quod Homo Dei transiret, socium suum surdum ei cum precibus obtulerunt: cujus aures sputo liniens, et immittens digitos suos, auditum reddidit ei ipsa hora. Exinde cum paululum processisset, secutus homo eum, gratias egit, e
Abbreviated transcription (Latin):
mant. in honore beate agathe cuiuᷤ
festiuitas agebatur: missarum sol¬
lempnia celebrauit. Nec dum disces¬
serat ab altari: et ecce uirquidam ce¬
cum filium offeretat. cuius ocułoᷤ
sputo liuiens tetigit: illuminatus
est ip̃a hora. In oppido cui nomen ros¬
nay languidum et penitus debilẽ
uirum plaustro deportabant: ciui
solum uidebat᷑ suꝑẽe sepulcrũ. Et
huic quoq coramonini populo et
nulitib multis manum imꝑonẽs.
ambulare eum fecit sine dilatiõe
et stupentib uniũsis. quo prius fu¬
erat deportatus plaustrum seque¬
batur incoluns. Similit̃ et pue¬
rum qui et ip̃e a dieb multis. ne
unũ quidẽ passum poterat ambu¬
lare signauit: ubi castrum est
egressus. et statim libere ambula¬
bat. In eadem strata situm est a
luid castrum: qd̾ brena ab inaige¬
nis nominat᷑. Illic transeunte iuro
dei ꝑ or̃onem et bñdictionem eius
puella clauda gressum recepͣ. ubi
uero egressus est stipem querebat

Expanded text:
mant, in honore beatae Agathae, cujus mant, in honore beatae Agathae, cujus festivitas agebatur, Missarum solemnia celebravit. Necdum secesserat ab altari, et ecce vir quidam caecum filium offerebat, cujus oculos sputo liniens tetigit, et illuminatus est ipsa hora. 43. In oppido cui nomen Rosnay, languidum et penitus debilem virum plaustro deportabant, cui solum videbatur superesse sepulcrum: et huic quoque coram omni populo et militibus multis manum imponens, ambulare eum fecit sine dilatione; et stupentibus universis, quo prius fuerat deportatus, plaustrum sequebatur incolumis. Similiter et puerum, qui et ipse a diebus multis ne unum quidem passum poterat ambulare, signavit, ubi castrum est egressus; et statim libere ambulavit. In eadem strata, aliud situm est castrum, quod Brena ab indigenis nominatur. Illic transeunte viro Dei, per orationem et benedictionem ejus puella clauda gressum recepit. Ubi vero egressus est, stipem quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
biduum ills. ut adppłm exire neqͥ¬
uerit: licet uehementissime desidera¬
retur. Oportebat enim gñalebonũ
uotis anteferre priuatis E gredien¬
ti uero tercia fr᷑. mulierquedam occͣ¬
rit. aridemanus postulans curatio¬
nem: et uixta fidem eiꝰ fcm̃ est ei ũͭ
fieret ip̃a hora sana. Et hoc quidem
miratulũ iamint᷑ uicinos ⁊ notos
fcm̃ est: ne quis obiceret illud de euã¬
gelio. quanta auliuimus fc̃a in ca¬
pharnaum. fac et hic in patria tua.
Aderat enim uenerabilis ep̃c lingo¬
nensis godefridus. beatiuiri quondã
filius ꝓfessione. nunt pater officii
dignitate: aderant et principes qͥlã.
et milites t̾re nr̃e non ꝑauci Quar¬
ta frͣcum iam desiderate nalli. magiꝰ
appropinquaret desideratus et ip̃e:
multiplicata sunt miratula mani¬
festa. ut plusqͣm ꝓpha ꝓbaretur: ꝓ¬
pheticus honornon deerat. ne ip̃a qui¬
dem in t̾ra sua. Ip̃a si quidem diem
uico campanie. cui nomen dana¬

Expanded text:
biduum illud, ut ad populum exire nequbiduum illud, ut ad populum exire nequiverit, licet vehementissime desideraretur. Oportebat enim generale bonum votis anteferre privatis. Egredienti vero feria tertia, mulier quaedam occurrit aridae manus postulans curationem: et juxta fidem ejus factum est ei, ut fieret ipsa hora sana. Et hoc quidem miraculum jam inter vicinos et notos factum est, ne quis objiceret illud de Evangelio: Quanta audivimus facta in Capharnaum? fac et hic in patria tua . Aderat enim venerabilis episcopus Lingonensis Godefridus, beati Viri quondam filius professione, nunc pater officii dignitate. Aderant et principes quidam, et milites terrae nostrae non pauci. Quarta feria, cum jam desideratae Valli magis appropinquaret desideratus et ipse, multiplicata sunt miracula manifesta: ut plus quam propheta probaretur, propheticus honor non deerat, ne ipsa quidem in patria sua. Ipsa siquidem die in vico Campaniae cui nomen Dava
Abbreviated transcription (Latin):
rias uocant: paraltricam meclia
parte corporis filiam patꝰ obtulit
iuro dei. Het et manꝰ et brachuiet
tibie simul et peclis eciam et lingue
officium: morbo uiualescente ꝑdide¬
rat. uͥ uero signauit eam pater b̃s:
sanata est euidentissime loquens
et ambulans. et libere mouens ma¬
nus. Ipã die laudunum uenimus:
ubi sexta frͣm monast̾io beati iohan¬
nis. illic enim hospitabacͥo coram om¬
nib uir surclus auditum recepit.
Salbo quoq renis cũ iam pararet᷑
iter: cecum uno oculo puerum. ꝑ
signum crucis pater sc̃s illum ina¬
uit: astante clericorum et cuuum
multitudine. ru. Capitulum
rificationis beate marie: et frã¬
corum rex ludouitus. deuotissimus
et xp̃ianissimus princeps. catha¬
launum occurrebat uiro dei. Plu¬
runi quoq ex principib utruisq
regni conuenerant. et legati regis
romanorum et welphonis incli¬
tiducis: ut deuia iherosolimitana
commum consilio tractaret᷑. Quo
uir dñi colloquio sio detentus est ꝑ

Expanded text:
rias vocant, paralyticam media rias vocant, paralyticam media parte corporis filiam pater obtulit Viro Dei. Haec et manus, et brachii, et tibiae simul et pedis, etiam et linguae officium morbo invalescente perdiderat: ubi vero signavit eam Pater beatus, sanata est, evidentissime loquens et ambulans, et libere movens manus. Ipsa die Laudunum venimus, ubi sexta feria in monasterio beati Joannis illic enim hospitabatur coram omnibus vir surdus auditum recepit. Sabbato quoque Remis, cum jam pararetur iter, caecum uno oculo puerum per signum crucis Pater sanctus illuminavit, astante clericorum et civium multitudine. CAPUT rificationis beatae Mariae: et Francorum rex Ludovicus, devotissimus et christianissimus princeps, Catalaunum occurrebat Viro Dei. Plurimi quoque ex principibus utriusque regni convenerant, et legati regis Romanorum, et Wolfonis inclyti ducis, ut de via Jerosolymitana communi consilio tractaretur: quo Vir Domini colloquio sic detentus est per
Abbreviated transcription (Latin):
et mutum loqͥ: coram uniũso clero
et ppło ciuitatis. Ualcellam uocant
monasterium. trib ab ip̃a ciuita¬
te milib distans: qd idem pat̾ nr̃.
missis olim aclaraualle frĩb edifi¬
cauerat. Illic frͣ tercia ꝑnoctauit:
nolens fraudare filios iusitatione.
et consolattone pat̾na. In ip̃o sane
monasterio mane frͣ quarta. pruͤ¬
quam egrederetur: militem quen¬
dam de regione eadem. quia dieb
multis debilis peclib simul et cru¬
rib ambuilare non pot̾at. benedic¬
cionis uirtute sanauit: ac referen¬
tem gras ad sua remisit incolumẽ.
Inuia quoq surdus uir aure alt᷑a.
recepit auditum. In oppido cui no¬
men. gom. iuxta monasterium ca¬
nonicorum regularium qd̃ mon¬
tem sc̃i martim uocant: nouo tẽ¬
poris nr̃i martino. claudam puellã
offerebant. At ille signo crutis efli¬
tim uero deposita exiliit: et ambu¬
labat currens et laudans deum. fr᷑
quinta in monasterio qd̃ hunble¬

Expanded text:
et mutum loqui coram universo clero et mutum loqui coram universo clero et populo civitatis. 41. Valcellam vocant monasterium tribus ab ipsa civitate millibus distans, quod idem Pater noster missis olim a Clara-Valle fratribus aedificaverat. Illic feria tertia pernoctavit, nolens fraudare filios visitatione et consolatione paterna. In ipso sane monasterio mane feria quarta, priusquam egrederetur, militem quemdam de regione eadem, qui a diebus multis debilis pedibus simul et cruribus ambulare non poterat, benedictionis virtute sanavit, referentem gratias ad sua remisit incolumem. In via quoque surdus vir aure altera recepit auditum. In oppido cui nomen Gom, juxta monasterium canonicorum Regularium, quod Montem-Sancti-Martini vocant, novo temporis nostri Martino claudam puellam offerebant. At ille signo crucis editim vero deposita exsiliit, et ambulabat, currens et laudans Deum. Feria quinta in monasterio quod Humble
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Ptinus autem idip̃m puer qͦq
respondit: dicens. oz thu. Surclus̃
nimirũ ex utero ea tantum loqͤ¬
batur: que ex ore int̾rogantis audi¬
uisset. Addliclit gͦ nules loqui ad
eum: et docebat inuocare deum et
beatam uirginem nominare. Sin¬
gula uero incunctanter puero res¬
pondente: qui ꝓpuis astabant cle¬
rici conuenerunt. Cognitaq mi¬
raculi ueritate: leuauerunt uocẽ
magnificantes et laudantes clm.
qui delit potestatem talem homi¬
nib. Eleuatus puer salutat ppłm.
et exultat ingauaio ciuuctas came¬
racensis loquentem au cliens prie¬
rum qui exut̾o mat̾s sue nec locu¬
tus est aliqnͣdo. nec aueliuit. Ip̃a die
na cum deuotione susceꝑat. puel¬
lemanus inualida. ad tactum eiꝰ
sanata est et extensa. uespe quoq
claudam ex longo tempore filiam
pater obtulit: et recepto gressu le-¬
tus reduxit ad ꝓpria. Tertia fic᷑
aridas manus duas sanauit:ꝙ
mulierem claudam: efficax in ber
adolescentem surdum fecitaudire:

Expanded text:
tu? » Protinus autem ad ipsum puer quoque tu? » Protinus autem ad ipsum puer quoque respondit dicens: Oz tu? Surdus nimirum ex utero ea tantum loquebatur, quae ex ore interrogantis audivisset. Addidit ergo miles loqui ad eum, et docebat invocare Deum et beatam Virginem nominare, etc. Singula vero incunctanter puero respondente, qui propius astabant clerici convenerunt: cognitaque miraculi veritate, levaverunt vocem magnificantes et laudantes Deum qui dedit potestatem talem hominibus. Elevatus puer salutat populum, et exsultat in gaudio civitas Cameracensis, loquentem audiens puerum, qui ex utero matris suae nec locutus est aliquando, nec audivit. Ipsa die na cum devotione susceperat, puellae manus invalida ad tactum ejus sanata est et extensa. Vespere quoque claudam longo tempore filiam pater obtulit, et recepto gressu laetus reduxit ad propria. Tertia feria aridas manus duas sanavit, et mulier clauda adolescentem surdum fecit audire,
Abbreviated transcription (Latin):
cium benesicia contulit: s hec sunt
quorum certissime recordamur.
Claudi duo ibi erectisunt: puer cetꝰ
et mulier ceca uisum receperunt.
clesia beate marie ad altare subli¬
mius. pater sc̃s missarum sollemp¬
nia celebrauit: ut in eminenciort
loco positum. et uidere posset ppłs et
non comprimeret. Acceclentib gͦ
cet̾is ad oblationem: puer ad auatꝰ
est surdus et mutus ex itt̃o mat̾s
sue. Hic in proximo uiconatus:
multis eorum qui astabant non
incognitus erat. Cẽꝑat autem qͥ
adduxerat obseruare hominem
dei. ut puero manum mponere
clignaretur. s nos concursum po¬
puli metuentes ꝓhibum̃ dicenteᷤ.
ut finita missa adduceret eum. p¬
uenit tamen expectationem illam:¬
uirtutis effectus. Offerens enim pu¬
er sacratam manum exmore oscu¬
latus est et ꝑtransiit. Nec mora ac¬
celens unus ex nlttib predicti fr̃
epꝰi interrogauit puerum dicens.
ozthu. qd̾ latine interpretat᷑ audiᷤ

Expanded text:
tium beneficia contulit: sed haec sunt tium beneficia contulit: sed haec sunt quorum certissime recordamur. Claudi duo ibi erecti sunt, puer caecus et mulier caeca visum receperunt 4clesia beatae Mariae ad altare sublimius Pater sanctus Missarum solemnia celebravit, ut in eminentiori loco positum videre posset populus, et non comprimeret. Accedentibus ergo caeteris ad oblationem, puer adductus est surdus et mutus ex utero matris suae. Hic in proximo vico natus, multis eorum qui astabant non incognitus erat. Coeperant autem, qui adduxerant, obsecrare Hominem Dei, ut puero manum imponere dignaretur: sed nos concursum populi metuentes, prohibuimus, dicentes, ut finita Missa, adducerent eum. Praevenit tamen exspectationem virtutis effectus. Offerens enim puer, sacratam manum ex more osculatus est, et pertransiit. Nec mora, accedens unus ex militibus praedicti fratris episcopi interrogavit puerum dicens: Oz tu? quod latine interpretatur, « Audis
Abbreviated transcription (Latin):
pauca colligimus. In ecclia b̃ĩ iohã¬
nis post misse celebrationem ꝓuer̾
surdus et mutus ex utero matris
sue audiuit et locutus est: et ãmi¬
rate sunt turbe. Hic uixta me rese¬
derat. mutus et surdus: et toram
me p̃sentatus audiuit. et locutus
est ip̃a hora. uix cesserat cleri iubi¬
latõ: et eccesenex tlaudꝰ erectus ẽ
et ambulabat. Ibidem contigitꝰ
unde p̾ cetĩs mirãtulis obstupuimꝰ.
puer en im cecus a natiuitate oꝑtis
albugine oculis. si tamen oculi cli¬
cencli erant. quib nec color nec offi¬
cium. nͦ ip̃a saltem cauictas merat
oculorum: ad impositionem bea¬
te manus uisum recepit. Multis
hoc indiciis probauimus uxcre¬
dentes oculis nr̃is: qd̾ talib oculis
uisus possetinẽẽ. In ip̃o loco eciam
arida mulieris manus: adepta est
sanitatem. Ex hoc cum beatum ui¬
rum turbe comprimerent. uix de¬
ductus in domo regularium cleri¬
corum. Ibi quoq pluruna languẽ¬

Expanded text:
pauca collegimus. In ecclesia beati Joanpauca collegimus. In ecclesia beati Joannis, post Missae celebrationem, puer surdus et mutus ex utero matris suae audivit, et locutus est, et admiratae sunt turbae. Hic juxta me resederat mutus et surdus, et coram me praesentatus audivit et locutus est ipsa hora. Vix cessaverat cieri jubilatio, et ecce senex claudus erectus est et ambulabat. Ibidem contigit, unde prae caeteris miraculis obstupuimus. Puer enim caecus a nativitate, opertis albugine oculis si tamen oculi dicendi erant quibus nec color, nec officium, nec ipsa saltem cavitas inerat oculorum, ad impositionem beatae manus visum recepit. Multis hoc indiciis probavimus, vix credentes oculis nostris, quod talibus oculis visus posset inesse. In ipso loco etiam arida mulieris manus adepta est sanitatem. Ex hoc cum beatum Virum turbae comprimerent, vix deductus est in domum Regularium canonicorum. Ibi quoque plurima languen
Abbreviated transcription (Latin):
quorum uterq uno tantum uide¬
bat oculo: et mulier surda. Necan¬
te dimotus est: qͣm et pueris uisũ:
et mulieri reddidisset aucditum. ad¬
huc autem in eodem ttinere ꝓpe torrẽ¬
tem huns ante transitum puer ce¬
cus illuminatus est: post transitũ
due surde receperunt auditum. Iã
appropinquabamꝰ hospicio: et ecce
clauda mulier ꝑ manus impositio¬
nem gressum receꝑit. coram multi¬
tudine copiosa plebis: que in occur¬
sum beati uiri de tota uenerat re¬
gione. Alii quoq debiles et egroti.
desiderata a depti sunt beneficia: s
longum est singula queq referre.
Ualencenas nominant oppidum
uͥ ea nocte mansimus: oppidũ gͣn¬
de et populosum. Illit sane pruisqͣ
ingrederemur hospitium mulierẽ
claudam notissimam ppło signans
et erigens pater sc̃s: fecit coram om¬
nib ambulare. Unde profecti doni¬
nica die uenimus cameratum.
in castro ip̃o et in itinere mira¬
cula contigerũt: s nos epluribus

Expanded text:
quorum uterque uno tantum videquorum uterque uno tantum videbat oculo, et mulier surda. Nec ante dimotus est, quam et pueris visum, et mulieri reddidisset auditum. Adhuc autem in eodem itinere prope torrentem Huns ante transitum puer caecus illuminatus est: post transitum duae surdae receperunt auditum. Jam appropinquabamus hospitio, et ecce clauda mulier per manus impositionem gressum recepit coram multitudine copiosa plebis, quae in occursum beati Viri de tota venerat regione. Alii quoque debiles et aegroti desiderata adepti sunt beneficia. Sed longum est singula quaeque referre. Valencenas nominant oppidum, ubi ea nocte mansimus, oppidum grande et populosum. Illic sane, priusquam ingrederemur hospitium, mulierem claudam, notissimam populo, signans et erigens Pater sanctus, fecit coram omnibus ambulare. Inde profecti, dominica die venimus Cameracum. in castro ipso, et in itinere miracula contigerunt: sed e pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
rant uiro dei. Hisclem quoq
astantib cum egrederetur cas¬
trum mulieris aridam manum
sanauit: et gressum reddiait clau¬
do. Plurima ip̃o die miratula coruᷤ¬
cauerunt a deo ut multa ex ip̃is a
niemoria elaberentur. Horum ta¬
men certissima recordamur. Sur¬
de due auditum receperunt in uia:
et puer quidam uniꝰ oculi iusũ. Nec
longe ꝓcesseramus. et ecceincam¬
po mulier amissum ex longo uniꝰ
oculi lumen recepit. In eadem stra¬
ta capellula quadam. surdis duo¬
bus apredicto castro milib dist̾ã
illuc in occursum uiri dei. uenera¬
bilis conuenerat multitudo. ut fa¬
ciem eius uideret: et susciꝑet bene¬
dictionem. Nec fraudauit dominꝰ
ppłi sui deuocionem: quin desidera¬
ta eis uirtutis sue magnalia le¬
monstraret. Ibidem enim corã om¬
nib senex quidam. qui iugntut
dicebatur annis cecus manserat fc̃s
est uidens: et mulier surda auduit.
non si ne multa ip̃orum et populi
exultatione. Alto quoq in loco cũ
substitisset. oblati sunt pueri duo.

Expanded text:
rant Viro Dei. Iisdem quoque astantibus, cum egrederetur castrum, mulieris aridam manum sanavit, et gressum reddidit claudo. Plurima ipso die miracula coruscaverunt, adeo ut multa ex ipsis a memoria elaberentur. Horum tamen certissime recordamur. Surdae duae auditum receperunt in via, et puer quidam unius oculi visum. Nec longe processeramus, et ecce in campo mulier amissum ex longo unius oculi lumen recepit. In eadem strata, capellula quaedam est duobus a praedicto castro millibus distans: illuc in occursum Viri Dei venerabilis convenerat multitudo, ut faciem ejus videret, et susciperet benedictionem. Nec fraudavit Dominus populi sui devotionem, quin desiderata eis virtutis suae magnalia demonstraret, Ibidem enim coram ommibus senex quidam, qui viginti, ut dicebatur, annis caecus manserat, factus est 1184 videns, et mulier surda audivit non sine multa ipsorum et populi exsultatione. Alio quoque in loco cum substitisset, oblati sunt pueri duo,
Abbreviated transcription (Latin):
li reportans manipulos preciosoꝰ ĩstor
patriarche iacob cum duab turmis
regraliens. Nam et triguita secum
adduxit. et totidem fere facto iam uo¬
to et constinta dieuenturos presto¬
labat᷑. Qs gͣ dicemus ad hec: felix
nimirum cuiꝰ ꝯro tam accepta: tam
salubris tactus: sermo tam iuuus.
et efficax inuenitur. Felix anima qͣ
impleiit d̾s oleo gr̃e p̃ parncipibus
suis. Felix lingua: tot animarum
medaxiuiln̾ib desꝑatisꝰ. felix manꝰ.
gra sanitatum et iurtutum afflue̾s

Expanded text:
li, reportans manipulos pretiosos, instar li, reportans manipulos pretiosos, instar patriarchae Jacob cum duabus turmis regrediens. Nam et triginta secum adduxit, et totidem fere, facto jam voto et constituta die, venturos praestolabatur. Quid ergo dicemus ad haec? Felix nimirum, cujus oratio tam accepta, tam salubris tactus, sermo tam vivus et efficax invenitur! felix anima, quam implevit Dominus oleo gratiae prae participibus suis! felix lingua tot animarum medens vulneribus desperatis! felix manus gratia sanitatum, et tot virtutum affluens
Abbreviated transcription (Latin):
lic ad noua diune uirtutis magna¬
lia obstupuere barrenfes. AAddidit
adhuo magnificare samulum suũ
d̾s: et oculos pueri ceci nati sb̃mani
eiꝰ aꝑuit. In eadem basilica pͣ missarũ
celebrationem puella contracta cuiuꝰ
tali adheserant renib erecta est: et li¬
bere ambulabat. Altera quoq puella
questare omnmno non pot̾at: ibidem
adepta est sanitatem. Item muli¬
er clauda gressum recepit. et qͣmcito
signata est uirtutem sentiens iussit
pulsari campanas: sicut ad singula
queq miracula faciebant. In eodem
loco duo surdiet muti a natiuitate:
receperunt auditum pariter et lo¬
quelam. Alter quidam puer alt̾ ad¬
olescens: erat notissimus in oppido
illo. Adhuc autem surdus un audi¬
tum recepit et puella ex ut̃o mat̾s
sue impos manib sanata est̃ ip̃a
hora. Alfam quoq manum aridã
ante domum elemosinariam: cum
iam ꝓficisceretur restituit sanitati.
Ip̃a die dispensator bonus multiforꝰ¬
mis gr̾e dei fuit redditus: et clarenal¬

Expanded text:
lic ad nova divinae virtutis magnalia obstupuere Barrenses. Addidit adhuc magnificare famulum suum Dominus, et oculos pueri caeci nati sub manu ejus aperuit. In eadem basilica post Missarum celebrationem, puella contracta, cujus tali adhaeserant renibus, erecta est, et libere ambulabat. Altera quoque puella, quae stare omnino non poterat, ibidem adepta est sanitatem. Item mulier clauda gressum recepit, et quam cito signata est, virtutem sentiens, jussit pulsari campanas, sicut ad singula quaeque miracula faciebant. In eodem loco, duo surdi et muti a nativitate receperunt auditum pariter et loquelam: alter quidem puer, alter adolescens erat notissimus in oppido illo. Adhuc autem surdus unus auditum recepit, et puella ex utero matris suae impos manibus, sanata est ipsa hora. Alteri quoque manum aridam ante domum eleemosynariam, cum jam proficisceretur, restituit sanitati. Ipsa die dispensator bonus multiformis gratiae Dei fuit redditus Clarae-Val
Abbreviated transcription (Latin):
postquam sacrum corpus se¬
pulture tracditum fuerat. quãtã
ad huc ꝓ filiis sollicitudinem pat᷑
clenter ostendit. Apparens enim cu¬
idam fratri in mistta gloria. et sul¬
gore magno uestis acuultus. et de¬
siderantem tenere cito ꝑtransiens
aiebat: quia ꝓ quodam fratre sim¬
pliceuemi. Audierunt hoc frẽs et
mirabantur: s circa horam cdiei t̃¬
oiam ueritas comꝑbata ẽ iusionis.
Defunctus est enim quidam frater
lauclabilis admodum simplicita¬
tis: et sicut omnino credibile ẽ a

Expanded text:
postquam sacrum corpus sepulturae traditum fuerat, quantam adhuc pro filiis sollicitudinem gererdenter ostendit. 1160 Apparens enim cuidam fratri in multa gloria, et fulgore magno vestis ac vultus, et desiderantem tenere cito pertransiens, aiebat: « Quia pro quodam fratre simplice veni. » Audierunt hoc fratres et mirabantur: sed circa horam diei tertiam veritas comprobata est visionis. Defunctus est enim quidam frater laudabilis admodum simplicitatis; et, sicut omnino credibile e
Abbreviated transcription (Latin):
on mͦ autẽ hominib s pecorib
eciam et armentis. tã frequent
eius bñdictio ꝑfuit: ut monasterii
sui cellararium cdure aliqͣndo incre¬
parit qd̃ sibi non inclicans mori ani¬
sustendandi. Beint ut solitus erat
bñclixit sal. et animalib uissit ap¬
poni. ac ꝑtinus lues orta cessauͭ. Qd̾
in aliis quoq monasteriis uiclimuᷤ
et cognouimus: ut aucdiens frm̃ a

Expanded text:
on modo autem hominibus, sed pecoribus etiam et armentis tam frequenter ejus benedictio profuit, ut monasterii sui cellerarium dure aliquando increparit, quod sibi non indicans, mori anisustentandi. Dehinc ut solitus erat, benedixit sal, et animalibus jussit apponi, et protinus lues orta cessavit. Quod in aliis quoque monasteriis vidimus et cognovimus, ut audiens fra
Abbreviated transcription (Latin):
ec longe ab eocdem inito apud
oppidim artias post missarum
simlit̾ celebrationem. feminã claue¬
dam que bidem inulto tempore iuẽ¬
dita iuuebat. cum basilicans egrede¬
retur signans et sanans. populum
multum qui undiq fuerat congͤ¬
gatus. admiratione et exultatiõe
l exitu quoq oppidi. qd rosnaium
uocant. paraliticum hominem sic
extrenuatum corpore. ut solam tir¬
cumferre iuderetur pallide mortis
ymaginem impositum plaustͦ tran¬
signatus est deponi et incedẽ nuissiᷤ:
plaustrum suum suis peclib inco¬
lumis sequebatur. uehement̃ stupẽ¬
tib et in dei laudem acclamantib
uniũsis. lx

Expanded text:
ec longe ab eodem vico, apud oppidum Argillerias, post Missarum similiter celebrationem feminam claudam, quae ibidem multo tempore mendica vivebat, cum basilicam egrederetur, signans et sanans, populum multum qui undique fuerat congregatus, admiratione et exsultatione  exitu quoque oppidi quod Rosnaium vocant, paralyticum hominem sic extenuatum corpore, ut solam circumferre videretur pallidae mortis imaginem, impositum plaustro transignatus est, deponi et incedere jussus, plaustrum suum suis pedibus incolumis sequebatur, vehementer stupentibus et in Dei laudem acclamantibus universis.
Abbreviated transcription (Latin):
quem ꝑ octennium fere silencio pͥs¬
serat. paruo tempore idest quadra¬
giita si bene memini clieb ante o¬
bitum suum. inuitus et quodamm᷑
coactus. michi licet inligno tali oc¬
casione patefecit. Quadam si quid̾
diecum de salute animarum nrãꝵ¬
ambo familiariter loqueremur.
ego sciens eum uirum iustum et
scm̃. a domino sepius iusitatum
in ea conficlencia qua illum clilige¬
bam. et me ab illo diligi senciebam.
ausus sum sciscitari et petere aliqͥd
ab eo. Itaq ꝓpter amorem xp̃i. et
ꝓpter miserationes eius. cepi illum
medullitus obsecrare. et uehemen¬
ter insistere. ut ad honorem d̾i
aliquam ex sius consolationib mͥ
manifestaret. illam scilicet de qua
me magis edificandum ẽẽ cense¬
ret. Tali gͥ obsetratione compuls̃
supradictam iusionẽ mͥ narrauit.
S quo tandem affectu: Testis ẽ
ip̃e deus. quanto timore et tremore.
quanta lacrimarum mundatio

Expanded text:
per octennium fere silentio presper octennium fere silentio presserat, parvo tempore, id est quadraginta, si bene memini, diebus ante obitum suum invitus, et quodammodo coactus, mihi, licet indigno, tali occasione patefecit. Quadam siquidem die, cum de salute animarum ambo familiariter loqueremur, ego sciens eum virum justum et sanctum, et a Domino saepius visitatum, in ea confidentia, qua illum diligebam, et me ab illo diligi sentiebam, ausus sum sciscitari et petere aliquid ab illo. Itaque propter amorem Christi, et propter miserationes ejus, coepi illum medullitus obsecrare, ac vehementer insistere, ut ad honorem Dei unam aliquam ex suis consolationibus mihi manifestaret, illam scilicet de qua me magis aedificandum censeret. Tali igitur obsecratione compulsus, supradictam visionem mihi narravit. Sed quo tandem affectu? Testis est ipse Deus quanto timore et tremore, quanta lacrymarum inundatio
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Quo uisouir dei plus magisĩ¬
tra se stupuit. Et recluctis oculis ad
scãm dei genitricem. et ad comites
euis: attonito uisu intenclebat in
eas. Ille aũt moderatis gressibus ĩ¬
cedentes: uenerunt una post aliã
usq ad conuentum. Quem cum
introissent separate ab inuicem. de¬
ambulare ceperunt tanqͣm gr̃a ui¬
sitationis. huc atq illuc: inter mo¬
nachos et conuersos. Et dum ita fa¬
cerent: tandem ab oculis intuentis
euanuerunt: seseq incelos undeue¬
nerant receperunt. Porto uir dei
herebat fixus et de loco moueri non
potuit: usqͤ quo miraculum finiret᷑.
Qnͣtum uero de huiꝰmodi iuisitatiõe
ꝓfecerit. quantum q in amorem dei
et ip̃ius beatissime genitricis excrene¬
rit. emulanda conuersatio eius. co
tidiana uirtutum incrementa moz¬
strabant. Multas quidem et alias
reuelationes ip̃e diuinttus accepit.
quas tamen ad deuitanclum ceno¬
doxie cenum reticere qͣm dicere ma¬

Expanded text:
ruit. Quo viso, vir Dei plus magis inruit. Quo viso, vir Dei plus magis intra se stupuit, et reductis oculis ad sanctam Dei genitricem et ad comites ejus, attonito visu intendebat in eas. Illae autem moderatis gressibus incedentes, venerunt una post aliam usque ad conventum. Quem cum introissent, separatae ab invicem deambulare coeperunt tanquam gratia visitationis huc atque illuc inter monachos, et conversos; 164 et dum ita facerent, tandem ab oculis intuentis evanuerunt, seseque in coelos unde venerant receperunt. Porro vir Dei haerebat fixus, et de loco moveri non potuit, usquequo miraculum finiretur. Quantum vero de hujusmodi visitatione profecerit, quantumque in amorem Dei et ipsius beatissimae genitricis excreverit, aemulanda conversatio ejus, et quotidiana virtutum incrementa mostrabant. Multas quidem et alias revelationes saepe divinitus accipiebat: quas tamen ad devitandum caenodoxiae vitium, reticere quam dicere ma
Abbreviated transcription (Latin):
et appropinquabant conuenti fra¬
trum. in ip̃nis montis latere fru¬
ges metentium. Quas cum ille
iudisset p̾nmia ammiratione
turbatus. et obstupefactus erupit
in uocẽ ei̾modi. Dñe deus inquit
quenam iste sunt femine. tam for¬
mose tam reuerende: que preter alͥi¬
arum consuetudinem feminarũ.
conuentui nr̃o appropiant: Et dũ
talia diceret astitit ei quidam uene¬
randa canicie. et stola canclida co¬
oꝑtus. qui dixit ad eum. Maior illa
que ceteras anteuadit ip̃a est uirgo
mater ihu xp̃i maria. Alie que secũ¬
tur sunt scã elirabeth et sc̃a maria mag¬
dalena. Ille autem cum audisset ma¬
trem domini noncupari. commota
sunt omnia iuscera eiꝰ fuꝑ pretate
nominis illius. quam uehement̾
amabat: iterumq ꝑ cunctatus est
dicens. Et quo tendit domine mi
quo tendit obsetro domina mea: Cui
ille responclens ait. Ad uisitanclum
messores suos uenit. His itaq dictis
ꝑsona que loquebatur repente dlispa¬

Expanded text:
et appropinquabant conventui fraet appropinquabant conventui fratrum, in ipsius montis latere fruges metentium. Quas cum ille vidisset, prae nimia admiratione turbatus, et obstupefactus, erupit in vocem ejusmodi: « Domine Deus, inquit, quaenam istae sunt feminae formosae, tam reverendae, quae praeter aliarum consuetudinem feminarum conventui nostro appropiant? » Et dum talia diceret, astitit ei quidam veneranda canitie, et stola candida coopertus, qui dixit ad eum: « Major illa quae caeteras antevadit, ipsa est Virgo mater Jesu Christi Maria. Aliae quae sequuntur sunt sancta Elisabeth, et sancta Maria Magdalena. » Ille igitur cum audisset matrem Domini nuncupari, commota sunt omnia viscera ejus super pietate nominis illius quam vehementer amabat, iterumque percunctatus est dicens: « Et quo tendit, domine mi, quo tendit, obsecro, Domina mea? » Cui ille respondens ait: « Ad visitandos messores suos venit. » His itaque dictis persona quae loquebatur repente dispa
Abbreviated transcription (Latin):
teris exisset. segregatus paululum
a conuentu. cum magna animi de¬
uotione cepit intueri metentes. se¬
cum reputans pariter et ammirãs.
quia uidelicet tot sapientes. tot no¬
biles. et delicati ibidem uiri propt̃
amorem xp̃i laborantib. atq erũp¬
nis seipõs exponerent. et feruentis¬
simum solis illius ardorem. cum
tanta a lacritate susciperent. ac si
in orto cdeliciarum suauissime
fragrancia poma decerperent. uel
in mensa lauciorib epulis plena.
deliciosissime conuiuarent. Incle
ergo protensis in celum oculis ac
manib grates dño referebat. qcl̃
eum tam sc̃e multituclini qmͣius
indignum et pcc̃orem adunxerat.
Dum hec et similia aĩo uolueret.
et p̃ immensitate leticie se ipsum
iux caꝑet. en subito apparuerunt
et tres quasi matrone uenerabiles
uultib roseis et canclidis uestib
renitentes. Quarum una que p̃¬
cetlebat ueste fulgentior. forma ue¬
nustior. et statura procerior erat.
Descendebant uͦ de monte ꝓpinquo.

Expanded text:
teris exisset, segregatus paululum a conventu, cum magna animi delectatione coepit intueri metentes, secum reputans pariter et admirans, quia videlicet tot sapientes, tot nobiles et delicati ibidem viri, propter amorem Christi laboribus atque aerumnis seipsos exponerent, et ferventissimum solis illius ardorem cum tanta alacritate susciperent, acsi in horto deliciarum suavissime fragrantia poma decerperent, vel in mensa lautioribus epulis plena deliciosissime convivarent. Inde ergo protensis in coelum oculis ac manibus grates Domino referebat, quod eum tam sanctae multitudini, quamvis indignum et peccatorem, 163 adjunxerat. Dum haec et similia animo volveret, et prae immensitate laetitiae seipsum vix caperet, en subito apparuerunt ei tres quasi matronae venerabiles, vultibus roseis et candidis vestibus renitentes; quarum una quae praecedebat, veste fulgentior, forma venustior, et statura procerior erat. Descendebant vero de monte propinquo,
Abbreviated transcription (Latin):
gaufridus tantum iocundior ⁊ hy¬
larior cetĩs. qnͣtum tristior prius. Cũ¬
q ei p̃dictus fr̃ ũbum mesticie qd̃
locutus fuerat amicabilit̃ imꝓpera¬
ret. et sic tunt inquit cdixi. nũqmͣ
amplius letus ero. s nunc dico nũ¬
quam amplius tristis ero. x .u.
dem quoq gaufridus primo tem¬
pore tirocinii sui ꝓ patre suo iuiro
nobili et potenti quem in seculo re¬
liquerat filiali piecate sollicitus:
patrem sc̃m ꝑ eius conũsione ro¬
gare dominum affectuosius exora¬
bat. Cui uir dei ne timeas iuquit:
ego illum ꝓbatum monachum
sepeliam. Utrumq secitum est.⁊

Expanded text:
Gaufridus tantum jucundior et hiGaufridus tantum jucundior et hilarior caeteris, quantum tristior prius. Cumque ei praedictus frater verbum moestitiae quod locutus fuerat, amicabiliter improperaret: « Etsi tunc, inquit, dixi, Nunquam amplius laetus ero; sed nunc dico, Nunquam amplius tristis ero. » 1137 17. Idem quoque Gaufridus primo tempore tirocinii sui pro patre suo viro nobili et potenti, quem in saeculo reliquerat, filiali pietate sollicitus, Patrem sanctum pro ejus conversione rogare Dominum, affectuosius exorabat. Cui Vir Dei: « Ne timeas, inquit, ego illum probatum monachum sepeliam. » Utrumque secutum est
Abbreviated transcription (Latin):
am magis elig̾e ꝓfessionem et loca
alia debuissent. donec occurrit dei
famulus iam ꝓpe disꝑsis et in uer¬
bis gr̾e que ꝑcedebant de ore eiꝰ pͥstina
omnis hesitatio facta de medio et om¬
num parit̾ in ipĩus consilio irrefra¬
gabilit̾ est firmata uoluntas. Qd̃
quidem fc̃m est. non sine subita et
penitus insꝑata quorumdam ex ip̃is
ille gaufridus: grauissima cepit tẽp¬
tatione turbari. Intuitus aũt illũ
unius ex fr̃ib. quid est inquit qd̃ fa¬
cies tua ext̃minata. et tristicie quo¬
dam nubilo grauit̃ obuoluta uidet᷑:
Cui gaufridus scio inquit scio. qł¬
uunqm amplius letus ero. Qd̃ uer-¬
bum cum ad dei famulum idẽ fra¬
ter satis anxius retulisset: iuclẽs ille
basilicam ꝓpe uiam ꝑ quam gradie
Cetis autem deforis prestolantibus:
gaufridus ille grauatus tedio suꝑ
lapidem obdormunt. Demum cũ
ambo pariter surrexissent. ille de o¬
ratione ille de sompno: apparuit idẽ

Expanded text:
am magis eligere professionem, et loca am magis eligere professionem, et loca alia debuissent, donec occurrit Dei Famulus jam prope dispersis: et in verbis gratiae, quae procedebant de ore ejus, pristina omnis haesitatio facta de medio, et omnium pariter in ipsius consilio irrefragabiliter est firmata voluntas. Quod quidem non sine subita et penitus insperata quorumdam ex ipsis ille Gaufridus, gravissima coepit tentatione pulsari. Intuitus autem illum unus e fratribus: « Quid est, inquit, quod facies tua exterminata, et tristitiae quodam nubilo graviter obvoluta videtur? » Cui Gaufridus: « Scio, inquit, quod nunquam amplius laetus ero. » Quod verbum cum ad Dei Famulum idem frater satis anxius retulisset, videns ille sacram basilicam prope viam per quam gradiebCaeteris autem deforis praestolantibus, Gaufridus ille gravatus taedio super lapidem obdormivit. Demum cum ambo pariter surrexissent, ille de oratione, iste de somno, apparuit idem
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃ddictum uiri sci de ip̃o audie¬
rant ũbum cum talit̃ iuderetur
abire: s non cliui pusillaur: nitatẽ
eorum et fidem modicam temptari
passus est d̾s. Illa tantum clie proce¬
dens et repellens grãm dei nocte ꝓ¬
xima uictus. et quasi iunctus. tra¬
hente se et ium faciente sp̃u dei. di¬
em expectare non potuit: s exurgẽs
saulum. uł magis de saulo alt̾um
Nter cet̾os quos de uana conũsatio¬
ne huius seculi ꝑ minist̾ium serꝰ
ui sui xp̃e eripuit: de partib flandͥe
multi aliqͣndo nobiles. multi sapi¬
entes et litt̃ati uiri sub ip̃ius magiꝰ¬
terio sacram ꝓfessi sunt seruitutẽ.
Quorum primus uidebatur gaufri¬
dus ille de perona: qui postiodum ĩ
claraualle prioris officio functus ẽ
et defunctus in eo. In quib euidẽtis
sume uidimus euangelicum illud
impleri: multi dicent uobis ecce hic
est xp̃ ecce illic. Plurimis eium ꝑ¬
suasionib actum est cum eis ut ali¬

Expanded text:
qui praedictum Viri sancti de ipso audiequi praedictum Viri sancti de ipso audierunt verbum, cum taliter videretur abire. Sed non diu pusillanimitatem eorum et fidem modicam tentari passus est Deus. Illa tantum die procedens et repellens quodammodo gratiam Dei, nocte proxima victus et quasi vinctus trahente se et vim faciente Spiritu Dei, diem exspectare non potuit; sed exsurgens Saulum, vel magis de Saulo altero Inter caeteros quos de vana conversatione hujus saeculi per ministerium servi sui Christus eripuit, de partibus Flandriae multi aliquando nobiles, multi sapientes et litterati viri sub ipsius magisterio sacram professi sunt servitutem: quorum primus videbatur Gaufridus ille de Perona, qui postmodum in Clara-Valle Prioris officio functus est, et defunctus in eo. In quibus evidenter satis evangelicum illud impletum est: Multi dicent vobis, Ecce hic est Christus, ecce illic . Plurimis enim persuasionibus actum est cum eis, ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
tum sollicitus sis. quia tuus est ilse.
Cumq amplurs spe concepta henri¬
cus instaret ut loqueretur audiee: se¬
uerius intuitus eum uir dĩ. quid hoc
est ait: Nunquid non iam dixt tibi¬
quia tuus est ille:Aucdiens hec an¬
dreas. astabat enun et ip̃e. sicut plu¬
rimum improly erat. et a sacra con¬
ũsione uehementer abhorrens: talra
secuni ut hocdie fatetur tacita cogi¬
tus sum. quia locutus es ũbum et
non fiet. Hoc t̾ ego coram rege et
principib in celebri quoq comiẽtu
imꝑꝑare non partam: ut tua om̃ib
falsitas innotescat. Ceterum quã
munbilis cleus in consilis suꝑ fĩ¬
lios hominum. ridens eorum nana
conamina: ut ꝓpositum suum qnͣ¬
do et quomodo ip̃e uoluerit imple¬
atur. Siquidem die altera sbat an¬
dreas mala omnia imprecans mo¬
nast̾io uͥ dominum cdimictebat. ip¬
sam quoq desid̾ans uallem fundi¬
tus subriu cum habitatorib suis.
Net parum moti sunt et mirati.

Expanded text:
tum sollicitus sis, quia tuus est ille. » tum sollicitus sis, quia tuus est ille. » Cumque amplius spe concepta Henricus instaret ut loqueretur Andreae, severius intuitus eum Vir Dei. « Quid hoc est, ait? nunquid non jam dixi tibi, Tuus est ille? » Audiens haec Andreas, astabat enim et ipse, sicut plurimum improbus erat, et a sacra conversatione vehementer abhorrens, talia secum, ut hodieque fatetur, tacita cogi certus sum quia locutus es verbum, et non fiet. Hoc tibi ego coram Rege et principibus, in celebri quocunque conventu improperare non parcam, ut tua omnibus falsitas innotescat. » Caeterum quam mirabilis Deus in consiliis super filios hominum, ridens eorum vana conamina, ut propositum suum quando, et quomodo ipse voluerit impleatur! Siquidem die altera ibat Andreas mala omnia imprecans monasterio, ubi dominum dimittebat, ipsam quoque desiderans vallem funditus subrui cum habitatoribus suis. Nec parum moti sunt et mirati,
Abbreviated transcription (Latin):
sinuli dominus conũsione muta¬
uit. Accidit enim ut ueniens idem
henricus ad hominem dĩ. suꝑ quo¬
dam seculari negocio locuturus. eni
sese or̃onib commendaret. Cui pat
do aitin domino. nequaqm te mo¬
riturum in eo in quo mic posituᷤ
es: s uelociter exꝑinento ꝓprio pro¬
laturum. qnͣtum t̾ istorum prosit
oratio. qm expetisti. Qd̃ eodem post¬
modum die. non absq multorum
admiratione completum est: et de
tanti uiuenis comĩsione cenobrum
omni exultatione repletum est .xiii.¬
ugentib autem sociis. et fami¬
lia tota. ac si mortium illum
ceruerent enilante: p̃cet̾ĩs anareaˢ
quidam parisiensis. henricum ebri-¬
um. henricum uociferabat᷑ ĩ samĩ.
net conuiciis nec blasphemiis par¬
cens. E contra sane sdem henritus.
ꝓ illius potissimum conũsione clei
hominem clare oꝑam p̃cabat᷑. Cui
uir sc̃s audientib muitis. duntite
ait hominem. mͦ anima enim eius
in amaritudine est: nec ꝓ eo mul¬

Expanded text:
simili Dominus conversione mutasimili Dominus conversione mutavit. Accidit enim ut veniens idem Henricus ad Hominem Dei super quodam saeculari negotio locuturus, convsese orationibus commendaret. Cui Patedo, » ait, « in Domino, nequaquam in eo te moriturum in quo nunc positus es; sed velociter experimento proprio probaturum, quantum tibi istorum prosit oratio quam expetisti. » Quod eodem postmodum die non absque multorum admiratione completum est, et de tanti juvenis conversione coenobium omni exsultatione repletum. Lugentibus autem sociis, et familia tota, ac si mortuum illum cernerent, ejulante, prae caeteris Andreas quidam Parisiensis Henricum ebrium, Henricum vociferabatur insanum, nec conviciis, nec blasphemiis parcens. Econtra sane, idem Henricus pro illius potissimum conversione Dei Hominem dare operam precabatur. Cui Vir sanctus audientibus multis: « Dimitte, ait, hominem; modo anima ejus in amaritudine est, nec pro eo mul