comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos uno u̾bo potuit extinguere hos
ex mira mansuetudine sua dignatus est
colerare: ut ꝑse ipsum demonstraret.
que in nobis esse uirtus patientie debe¬
ret. De se enim nobis exemplum fecit
et̾mis condicor: ut quia sic humiliatꝰ
est celestis d̾̃s. desinat iam suꝑbire t̾renꝰ
homo. S hec sui capitis uerba retinet
ad huc corpus eius qd̾ est eccłia. q̃ dum
tͥbulationib p̃mitur. que dum adu̾sus
se insurgere ꝑu̾sos intuet᷑ clamat. & dieit.
D e quid multiplicati sunt qͥtribulant me:
multi insurgunt aduersum me. Hoc sc̃i mar¬
tyres clamauerunt: cum multiplicari eccłie
psecutores uiderunt. Hoc p̃sens eccłia clama¬
re ñcessat. que incp̃r pacis sue in multis ad¬
u̾sitatib elaborat. dum occulti hostis temp¬
tationib agitur. dum praue uiuentium mo¬
ribus graui tͣ. dum carnalium hominum
aꝑtas iniurias grauit̾ tolerat: & quoruidã
quasi nistorum subimagine sc̃itatis simulati

Expanded text:
quos uno verbo potuit extinguere, hos quos uno verbo potuit extinguere, hos ex mira mansuetudine sua dignatus est tolerare, ut per se ipsum demonstraret, quae in nobis esse virtus patientiae deberet. De se enim nobis exemplum fecit aeternus conditor, ut quia sic humiliatus est caelestis Deus, desinat jam superbire terrenus homo. Sed haec sui capitis verba retinet adhuc corpus ejus, quod est Ecclesia, quae dum tribulationibus premitur, quae dum adversus se insurgere perversos intuetur, clamat et dicit: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me? 3. Multi insurgunt adversum me. Hoc sancti martyres clamaverunt, cum multiplicari Ecclesiae persecutores viderunt. Hoc praesens Ecclesia clamare non cessat, quae in tempore pacis suae multis adversitatibus elaborat, dum occulti hostis tentationibus agitur, dum prave viventium moribus gravatur, dum carnalium hominum apertas injurias graviter tolerat, et quorumdam quasi justorum sub imagi
Abbreviated transcription (Latin):
cum auferendo grãm suam recederet
tamen xp̃s ei pacem & ore dedit. & corde
count. Uidens gͦ dñs electos suos ñ
solum abalienis s eciam abamicis & pa¬
rentib ꝓpt̃ iusticiam passuros. ad constan¬
tiam passionis eos horcari in hoc oꝑe inten¬
dit. se ipsum ꝓponens in exemplum. ut sic̃
ipse inpassione sua constans fuit. & de
tͥbulatione dñm inuocauit. & ipsa tͥbu¬
latio ei ad głam & exaltationẽ ꝓfuit. ⁊ta
ipsi considerando qd̾ ꝑtͥbulationes exal¬
tabunt᷑. & adorationẽ se conu̾tant. & co¬
gitantes illum esse caput. E ad uocatũ
suum nondeficiant. Sequit᷑ de psalmo.
Nẽ quid multiplicati sunt qͥ
tribulant me. multi insurgt̃
aduersum me. Hec inuestiga¬
tio non causa ignorantie fit. s ppt̃ instru¬
ctionem ꝑfectoꝵ: ut considerando finem
tͥbulationis sue constantes ꝑmaneant. Tam
fuerit. qui ad numerũ ꝑsequentiũ acces¬
serit. Omita ommipotentis dĩ patientia.

Expanded text:
est, cum auferendo gratiam suam, recederet est, cum auferendo gratiam suam, recederet tamen Christus ei pacem et ore dedit, et corde tenuit. Videns ergo Dominus electos suos non solum ab aliis, sed etiam ab amicis et parentibus propter justitiam passuros: ad constantiam passionis eos hortari in hoc opere intendit, seipsum proponens in exemplum: ut sicut ipse in passione sua constans fuit, et de tribulatione sua Dominum invocavit, et ipsa tribulatio ei ad gloriam et exaltationem profuit: ita ipsi considerando quod per tribulationes exaltabuntur, et ad orationes se convertant, cogitantes illum esse caput et advocatum suum, non deficiant. Sequitur de psalmo.ne, quid multiplicati sunt qui tribulant me? Multi insurgunt adversum me. Haec investigatio non causa ignorantiae fit, sed propter instructionem perfectorum; ut considerando finem tribulationis suae, constantes permaneant. Tam fuerit qui ad numerum persequentium accesserit. O mira Dei omnipotentis patientia!
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͦd ioħs apłs ait. km̃i. nunc filu dei¬
sumus: & ñdum apparuit quid erimꝰ. Scimꝰ
autẽ. qm eum apparuerit similes ei erimꝰ.
qm uidebimꝰ eum sicuti est. Tunc ꝓfecto
apparebit quã fallax huiꝰ mundi fidutia
extitit. quam transicoria uita. qua breuis
gła. qũã parua uoluptas. quã falsa ꝓsꝑitas.
& qũa eito transũt qͥeqͥd hic carum & p̃ti¬
osum fuit. Ergo infelices illi qui intalib
confisi sunt: beati autem omnes qui confi
passione eius. ac resurrectione. Et miccit
nos ad illam historiam: inqua dd̾ dr̃ fugis¬
se a facie bellantis aduersum se filii sui
absalon. Quam historiam hesdras ꝓpħa
intelligens. illa que inpassione xp̃i gesta
sunt p̃signasse: talem ticulum p̃posuit.
s almus dd̾. cũ fugeret a facie absalon
filii sui. Qui hoc mͦ exponitur. Iste psalmꝰ
idest ista exhortatio moralitatis que inse¬
qui manu fortis est. Psalmus dico habitꝰ
de his que contigerunt cum fugeret .i.

Expanded text:
estestmus, et nondum apparuit quid erimus. Scimus autem quoniam cum apparuerit, similes ei erimus: quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc profecto apparebit, quam fallax hujus mundi fiducia extitit, quam transitoria vita, quam brevis gloria, quam parva voluptas, quam falsa prosperitas, et quam cito transiit quicquid hic carum et pretiosum fuit. Ergo infoelices illi, qui in talibus confisi sunt. Beati autem omnes qui confidpassione ejus, ac resurrectione. Et mittit nos ad illam historiam, in qua dicitur David fugisse a facie bellantis adversum se filii sui Absalom . Quam historiam Esdras propheta intelligens illa quae in passione Christi gesta sunt, praesignasse, talem titulum praeposuit, Psalmus David, cum fugeret a facie Absalom filii sui. Qui hoc modo exponitur: iste Psalmus, id est, ista exhortatio moralitatis quae in sequi manu fortis est. Psalmus dico habitus de his quae contigerunt, cum fugeret, id
Abbreviated transcription (Latin):
pruat. hanc uͦ disciplinam qͥsqͥs app̃¬
hendere negligit. auia quidem iusticie
ꝑit: & ꝑ iniquitatis uias miserabilit̾
incedit. Tantoq ommipotentẽ dm̃ ad
iracundiam ꝓuocat: quanto ꝓipsuis
amore adu̾sa tolerare. recusat. Cum enĩ
ꝓmitat dẽ. & mala minima ingerat
mundus: recte iustus dñs irasci debet. qͣn¬
do ꝓtam parus tam magna contempn uidec.
Si enim dulcedinem pat̾e celestis amarent.
ex magno gandio tͥbulationes omnes substi¬
nerent: com constet quia excolerantia huiꝰ
tͥbulationis creseat euis inestimabilis mer¬
ces suauitatis. S ad huc app̃hendendi dis¬
ciplinam causa ad iungitur. cum subin¬
fertur. Cum exarserit inbreui ira eius:
beati omnes qui ẽfidunt in eo. Modo dum
districti udicis ira differtur. & peccator
indesideriis anime sue laudatur. dũ istꝰ
tͥbulationes & angustias sustinet: q̃ maloꝵ
pena que uistorum gła sit ñ apparet. hĩc

Expanded text:
proruat. Hanc vero disciplinam quisquis appreproruat. Hanc vero disciplinam quisquis apprehendere negligit, a via quidem justitiae perit, per iniquitatis vias miserabiliter incedit: tantoque omnipotentem Dominum ad iracundiam provocat, quanto pro ipsius amore adversa tolerare recusat. Cum enim promittat Deus, et mala minima ingerat mundus: recte iustus Dominus irasci debet, quando pro tam parvis, tam magna contemni videt. Si enim dulcedinem patriae caelestis amarent, ex magno gaudio tribulationes omnes sustinerent: cum constet, quia ex tolerantia hujus tribulationis crescat ejus inaestimabilis merces suavitatis. Sed adhuc apprehendendi disciplinam caussa adjungitur, cum subinfertur: 13. Cum exarserit in brevi ira ejus: Beati omnes qui confidunt in eo. Modo dum districti judicis ira differtur, et peccator in desideriis animae suae laudatur : dum justus tribulationes et angustias sustinet, quae malorum poena, quae justorum gloria sit, non apparet. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
scło int̾ gaudium spei & temptationis metũ
positi sumus: alloquit᷑ nos sp̃s sc̃s dicens.
Seruite dño intimore: et exultate ei com
tremore. Ut & de spe exultatio: & de temp¬
tatione nascatur tremor. Et si enĩ iustoꝵ
actio quandoq ꝓsꝑat᷑. in ea tñ uita po¬
ꝟaduersa. inter tristiciam & gaudiũ.
inter sp̃e & metum: dicat᷑ recte Der¬
uite dño intimore: & exultate ei cum
tremore. S quia ñ sufficit bona agere.
nisi & mala quisq ualeat equanimiter
colerare: adiunctum est. App̃hendite
disciplinam nequando irascatur dñs:
& ꝑeatis de uia iusta. Bisciplina est. em̃¬
dacoria cribulacio: Scd̃m illud. Quem
enim diligit dñs corripit. flagellat
aute̾ omnem filium quem recipit.
aduersis agitur. in ꝓsꝑis quidẽ cimor.
madũsis uero discipline patientia p̃¬
cipitur: ne si millis se eleuat. infoue¬
am elationis cadat: aut si inistis se de¬
icit. ꝑpusillanimitatis uitium uictus

Expanded text:
seculo inter gaudium spei, et tentationis metum seculo inter gaudium spei, et tentationis metum positi sumus, alloquitur nos Spiritus Sanctus, dicens: Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore: ut et de spe exultatio, et de tentatione nascatur tremor. Et si enim justorum actio quandoque prosperatur, in ea tamen vita poospera et adversa, inter tristitiam et gaudium, inter spem et metum: dicatur recte, Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore. Sed quia non sufficit bona agere, nisi et mala quisque valeat aequanimiter tolerare, adjunctum est: 11. Apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus et pereatis de via justa. Disciplina est emendatoria tribulatio secundum illud, quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . adversis agitur: in prosperis quidem timor, in adversis vero disciplinae patientia praecipitur: ne si in illis se elevat, in foveam elationis cadat, aut si in istis se dejicit, per pusillanimitatis vitium victus
Abbreviated transcription (Latin):
Erudimini inqͥt qͥ iudicatis cerram. Sp̃a¬
les significantur: qui iudicant terram.
Inferius enim nobis est. qͥcqͥd iudicamus.
Qͥcqͥd autẽ infra sp̃alem hominem est. me¬
rito t̾ra nominatur quia t̾rena labe sau¬
ciatur. Quise ut peccatorem accusat. ꝓ¬
pͥoq iudicio condempnat atq semet ipsũ
duris increpationib ꝑsequitur. iudex
terre non in merito uocatur. Talibus
dictum est. Intelligite & erudimini .i.
ad hoc intelligite ut erudiamini. Non
enim intellectus ꝑficit. si usq ad erudi¬
cionem uite ñ ꝑuenit. Ille aut̾e erudi¬
tus incellector est. qui hoc qd̾ intellig̾e
seruit. ex ipsa uircute melationem
se erigit: & canco se mox a seruitute
dñi elongat. quanto  humilicatis se¬
discordat. Qua ꝓpt̾ necesse est. ut sic
seruiat amor quatinus inhumilicate
semꝑ animum repͥmat timor: ne frue¬
tum quem bona uita congregat. uen¬
tus elationis collat. Uel quia in hoc

Expanded text:
Erudimini, inquit, qui judicatis terram. SpirituaErudimini, inquit, qui judicatis terram. Spirituales significantur, qui terram judicant. Inferius enim nobis est quicquid judicamus. Quicquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur: quia terrena labe sauciatur. Qui se, ut peccatorem accusat proprioque judicio condemnat, atque semetipsum duris increpationibus prosequitur, judex terrenus non immerito vocatur . Talibus dictum est, intelligite et erudimini, id est, ad hoc intelligite ut erudiamini. Non enim intellectus proficit, si usque ad eruditionem vitae non pervenit. Ille autem eruditus intellector est, qui hoc quod intelligerservit, ex ipsa virtute in elationem se erigit, et tanto se mox a servitute Domini elongat, quanto a virtute humilitatis discordat. Quapropter necesse est, ut sic serviat amor, quatenus in humilitate semper animum reprimat timor, ne fructum, quem bona vita congregat, ventus elationis tollat. Vel quia in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ticudinem suam meis carnalitatẽ destru¬
it. cum mencis elationem conterit. cũ
infirmitas ꝓpͥa admemoriam reducit᷑.
& corruptionis miseria diligent̾ atten¬
ditur. & uitiorum fractura sollerter
pensant᷑. Quia gͦ pietas summa sie nos
ferit ut regat. sic confringit ut inme¬
lius restituat: dum uasa ire cõmutat
inuasa miscd̾ie. & uasa apta ad inc̾itum
facit apta ad głam: dicat᷑ recte. Reges¬
N eos in uirga ferrea: & tanqu̾a uas fign¬
⁊ li confringes eos. Quos iam diuinus
tritis luteis tegumentis. carnalibus uasis
erroris que ad p̾ceritam uitam ꝑtinẽt nc̃
incelligite iam reges: idẽ ualentes reg̾e
qͥcqͥd inuobis seruile & bestiale est. casti¬
gantes ur̃a corpora & seruituti subicien¬
tes. Qui celesti regi seruiunt: reges ꝓcul¬
dubio sunt. Ipsi enĩ seruire. uere regna¬
re est. Nam tanto quisq liber auitiis red¬
ditur. tanto pocentius sibi sp̃alit̾ dñat᷑:
quanto auctori suo humilius famulatur.

Expanded text:
titudinem suam in eis carnalitatem destrutitudinem suam in eis carnalitatem destruit, cum mentis elationem conterit, cum infirmitas propria ad memoriam reducitur, et corruptionis miseria diligenter attenditur, et vitiorum fractura solerter pensatur. Quia ergo pietas summa sic nos ferit, ut regat: sic confringit, ut melius restituat, dum vasa irae commutat in vasa misericordiae, et vasa apta ad interitum, facit apta ad gloriam : dicatur recte, Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Quos jam divinus tritis luteis tegumentis carnalibus, vasis erroris, quae ad carnalem vitam pertinent: nunc intelligite jam reges, id est valentes regere quicquid vobis servile, et bestiale est: castigantes vestra corpora, et servituti subjicientes. Qui caelesti regi serviunt, reges proculdubio sunt: ipsi enim servire, vere regnare est. Nam tanto quisque liber a vitiis redditur, tanto potentius sibi spiritualiter dominatur, quanto auctori suo humilius famulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bum d̾i. s quia indignos uos iudicastis: ecce
unꝰ adgentes. Pcrudelitate gͦ malitie. que
mentem uidee coneremauit. omp̃s d̾s gen¬
tes inhereditatẽ sumpsit: quia ꝑ hoc qd̃
splendorem ueri luminis uidemus. S quia
inuite torcitudine nos inuenit. & ad iꝰticie
regulam reduxit: bene subditur. Reges
eos inuirga ferrea: & tanqũa uas figuli cõ¬
fringes eos. Uirga ferrea accipit᷑ inflexi¬
bilis iusticia. Que id̾o uirga. quia recta:
idõ ferrea: quia dura. Recta bonis. dura
mali. Blanda iustis. asꝑa ꝑuersis: & quia
ꝑ hanc dñs sp̃ales regit. carnales confrin¬
git. recte dr̃. Et canqũa uas fignli confrm¬
ges eos. Quid enim t̾rena sunt corda: nsi
uasa fictilia: uas enim fictile terrenũ
& fragile est. Carnalia gͦ corda q̃ transi¬
toria appetunt. hoc qd̃ corruptibile &
uile est. diligunt. t̾renis rebus totis
desideriis incombunt: quid aliud quã
t̾rena uasa sunt: Que dñs ꝑuirgam
ferream confringit cum ꝑ iusticie rec¬

Expanded text:
s vos judicastis, ecce imus ad gentes . Pro crudelitate ergo malitiae quae mentem Judaeae concremavit, omnipotens Deus gentes in haereditatem sumpsit: quia per hoc, quod splendorem veri luminis videmus. Sed quia in vitae fortitudine nos invenit, et ad justitiae regulam reduxit, bene subditur: 8. Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Virga ferrea accipitur inflexibilis justitia, quae ideo virga, quia recta: ideo ferrea, quia dura. Recta nobis, dura malis: blanda justis, aspera perversis. Et quia per hanc Dominus spirituales regit, carnales confringit, recte dicitur: Et tamquam vas figuli confringes eos. Quid enim terrena sunt corda, nisi vasa fictilia? Vas enim fictile, terrenum et fragile est . Carnalia ergo corda, quae transitoria appetunt, hoc quod corruptibile et vile est, diligunt, terrenis rebus totis desideriis incumbunt, quid aliud, quam terrena vasa sunt? Quae Dominus per virgam ferream confringit, cum per justitiae rec
Abbreviated transcription (Latin):
serutatur renes ut cum inuenerit non
ad coneupiscentiam carnis neq es &¬
ad coneupiscentiam oculorũ neq e glam
adambitionem scłi que omnia cran¬
seunt canqũa umbra inclinari euras nĩs
ẜ ad gaudia rerum et̾narum sustolli.
que nulla cõmutatione uiolantur. diri¬
gat iustum serutans corda & renes deus.
oꝑa enim nr̃a que factis & dictis oꝑamͣ.
possunt esse nota hominib: s quo animo
ille nouit qui serutat᷑ corda & renes os.
Et quia hanc directionem cordis iste iꝰcus
habebat ꝑdm̃. recte subiungit. Lustum
adiucorium meum adño: qui saluos fa¬
cit rectos corde. Ouo sunt officia mecdi
cine. Unum quo sanatur infirmitas:
alterum quo sanitas eustoditur. Iusta
Iurta hoc alterum: hoc psalmo dicitur.
Si est iniquitas inmanibus meis. si red.¬
didi recbuentib michi mala: decidam¬
merito ergo abinimis meis inanis. Ibi
enim infirmus ut liberet᷑. hic iam samus
ne corrumpatur: orat. iusta illudibidi.

Expanded text:
scrutatur renes: ut cum invenerit non scrutatur renes: ut cum invenerit non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem saeculi quae omnia transeunt tanquam umbra inclinari curas nostras, sed ad gaudia rerum aeternarum sustolli, quae nulla commutatione variantur, dirigat justum scrutans corda et renes Deus. Opera enim nostra quae factis et dictis operamur, possunt esse nota hominibus: sed quo animille novit, qui scrutatur corda et renes Deus. 11. Et quia hanc directionem cordis iste justus habebat per Dominum, recte subjungit: Justum adjutorium meum a Domino, qui salvos facitcinae; unum quo sanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur. Juxta firmus sum: juxta hoc alterum, in hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis; ibi enim infirmus ut liberetur, hic jam sanus ne corrumpatur, orat. Juxta illud ibi dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatur corda & renes ds. uidens omnium
cogitationes. que nomine cordis signifi¬
cate sunt. & delectationes que nomine
renum incelliguntur. Recte quippe
temporalium & t̾renarum rerum de¬
lectacio renb tribintur. quia & ipsa
pars est inferior hominis. & ea regio ÷.
ubi carnalis generationis uoluptas
habitat. ꝑ quã in hanc erumnosam &
fallacis leticie uicam ꝑsuecessionem
plis natura humana cransfundit᷑. Scru
ubi est chesaurus nrͣ id est in celis. scru¬
tans & renes & ꝑspiciens non nos ad qui¬
escere carni & sanguini: s delectari in
dño. dirigit iustum in ipsa conscientia
coram se ubi nullus hominum uidet.
sed solus ille qui ꝑspicit quid quisq cogi¬
cec quid quẽq delectet. finis enĩ eure
delectatio est. quia eo quisq euris &
cogicationibus intitur: ut ad suam de¬
lectationem ꝑueniat. Uidet gͥ curas
nr̃as qui serutatur cor. uidet autem
finem curarum. id est delectationes. qui

Expanded text:
tatur corda et renes Deus: omnium tatur corda et renes Deus: omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes quae nomine renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur, quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est, ubi carnalis generationis voluptas habitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam per successionem prolis natura humana transfunditur. Scruubi est thesaurus noster , idest, in caelis: Scrutans et renes, et prospiciens non nos acquiescere carni et sanguini, sed delectari in Domino: dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui prospicit quid quisque cogitet, quid quemque delectet. Finis enim curae delectatio est: quia eo quisque curis et cogitationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. Videt igitur curas nostras, qui scrutatur cor: videt autem finem  Al. fines curarum, idest, delectationes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ptimum & omne donum ꝑfectum desur¬
sum est: descendens apacre luminum. Ipse
Deinde subiungit de peccatorib. Consume¬
tur nequitia peccatorum. Nidetur consũ¬
mata nequitia hominum. qui erucifixe¬
runt filium dei: s eorum maior est qui
uolunt recte uiuere. & oderunt p̃cepta
ueritatis ꝓ quib erucifixuis est filius dei.
Consũmetur gͦ inquit nequitia peccatorũ.
id est ꝑuemiatur ad summam nequitiam:
s etiam iustior fiat: annectit & dicit.
Ediriges iustum: scrutans corda & renes
d̾s. Quomͦ potest dirigi iustus. nisi moc¬
culto: Quando iniicio tp̃rm xp̃ianorum
aꝑsecutorib sc̃i p̃mebantur. miranda ui¬
debantur hominibus: & dirigi uidebant᷑
sc̃i. qui tanta paci poterant ꝓnomine
iħu xp̃i. Nunc postquã intanto culmine
nomen cepit esse xp̃ianum: creuit ypo¬
crisis. idest simulatio eorum scilicet. qui
nomine xp̃iano malunt hominib plac̃e
quam deo. Quomͦ gͦ dirigitur iustus in
tanta cõfusione simulationis: nisi cũ setu¬

Expanded text:
optimum, et omne donum perfectum de sursum est, descendens a Patre luminum . Ipsestino subjungit de peccatoribus, Consummetur nequitia peccatorum. Videtur CONSUMMATA NEQUITIA hominum, qui crucifixerunt Filium Dei : sed eorum MAJOR est, qui nolunt recte vivere et oderunt praecepta veritatis, pro quibus crucifixus est Filius Dei. Consummetur ergo, inquit, nequitia peccatorum: idest, perveniatur ad summam nequitiam,  Justus justior fiat : annectit et dicit, Et diriges justum, scrutans corda et renes Deus. Quomodo potest dirigi justus, nisi in occulto? Quando in initio temporum Christianorum a persecutoribus Sancti premebantur , miranda videbantur hominibus, et dirigi videbantur Sancti qui tanta pati poterant pro nomine Jesu Christi. Nunc postquam in tanto culmine nomen cepit esse Christianum, crevit hypocrisis, idest, simulatio, eorum scilicet qui nomine Christiano malunt hominibus placere, quam Deo. Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi cum scru
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cereunda sunt. quod gladium de futuris
dixit. iubrabit. arcum de p̃cerito cetendit:
deinde p̃teriti tpr̃is consecuntur uerba.
t in ipso parauit uasa mortis. sagictas suas¬
turas scãs libent̾ acceperim. ubi fortitudo
noui cestamenti: quasi neruo quodam duri
cia ueteris flexa &. edomita est. Hine canꝙͣ
sagite miccuntur apłi: uel diuina p̃coma
iaculantur. Quas sagictas ardentib oꝑatus
est: id est. qui ꝑcussi diuino amore flagrarenc.
Qua enim alia sagicta ꝑeussa est que iican¬
tieis ait. uulnerata caritate ego sum: Quib
aliis sagitis accenditur. qui redire ad dm̃
cupiens. & abista ꝑegrinatione remeare.
aduersus dolosas linguas pecit auxilium.
s&. ei dr̃. qͥd decur cibi. aut quid adiciatur
tibi aduersus linguam dolosam. sagicte
id est quib ꝑcussus atq inflammatus. tan¬
io amore ardeas regni celorum. ut omniũ
resistentium acq apposico reuocare uolen¬
tium linguas concempnas. & ꝑsecutiones

Expanded text:
praetereunda sunt, quod gladium de futuro praetereunda sunt, quod gladium de futuro dixit, vibrabit: arcum de praeterito, tetendit. Deinde praeteriti temporis consequuntur verba: 14. Et in ipso paravit vasa mortis: sagituras sanctas libenter acceperim: ubi fortitudine novi Testamenti, quasi nervo quodam duritia flexa Veteris et edomita est. Hinc tanquam sagittae mittuntur Apostoli, vel divina praeconia jaculantur. Quas sagittas ardentibus operatus est, idest, qui percussi divino amore flagrarent. Qua enim alia sagitta percussa est, quae in Canticis ait, Vulnerata caritate ego sum ? Quibus aliis sagittis accenditur, qui redire ad Deum cupiens, et ab ista peregrinatione remeare, adversus dolosas linguas petit auxilium? et ei dicitur, Quid detur tibi, aut quid adjiciatur tibi adversus linguam dolosam Psal. 11idest, quibus percussus atque inflammatus tanto amore ardeas regni caelorum, ut omnium resistentium, atque a proposito revocare volentium linguas contemnas, et persecutiones
Abbreviated transcription (Latin):
ultimo uero tp̃r eum sibi homines
ꝓpt̾ duritiam cordis sui uelmentis
sue. & cor inpenitens thesauri zau̾int
iram in die ire. & reuelationis iustini¬
ditii dei. iram suam ostendet. Unde
& subditur. isi conuersi fueritis
gladium suum uibrabit. Potest ipse
homo domineus. gladius dei incelligi
bisacutus: idẽ framea quam non uibrauit pͥmo
aduentui. s tanqu̾a inuagina humilitatis abs¬
condit. Uibrabitur autem cum scd̾o aduentu
ueniens iudicare uiuos & mortuos: inmanifesto
splendore claritatis sue iustis suis lumen & cer¬
rores impiis coruscabit. Nam maliis exemplarily
ꝓeo qͦd est gladium suum uibrabit. frameã suã
splendificabit positum est. Quo uerbo conue¬
mentissime significari arbitror: ultimum do¬
minice claritatis aduentum. Et quia hoc ui¬
ditium suum inseͥpturis suis iam firmauit
bene subiunctum est. Arcum sium cedendit
et parauit illum. Non passim uerborum tp̃ra

Expanded text:
ultimo vero tempore cum sibi homines ultimo vero tempore cum sibi homines propter duritiam cordis sui, vel mentis suae, et cor impoenitens thesaurizaverint iram in die irae et 38 revelationis justi judicii Dei, iram suam ostendet: unde et subditur: 13. Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit. Potest Ex Augustino ipse homo Dominicus gladius Dei intelligi bis acutus, idest, framea, quam non vibravit primo adventu: sed tanquam in vagina humilitatis abscondit. Vibrabit autem cum secundo adventu veniens judicare vivos et mortuos in manifesto splendore claritatis suae justis suis lumen, et terrores impiis coruscabit . Nam in aliis exemplaribus pro eo quod est, gladium suum vibrabit, frameam suam splendificabit, positum est. Quo verbo convenientissime significari arbitror ultimum Dominicae claritatis adventum. Et quia hoc judicium suum in Scripturis suis jam firmavit, bene subjunctum est, Arcum suum tetendit, et paravit illum. Non passim verborum tempora
Abbreviated transcription (Latin):
facit rectos corde. Si enim medicinam ex¬
bibet qua sanemur infirini: quantomagi
eam nine qua custodiamur sani: Q m
fieati salui eximus abira ꝑipsum: Iufs
aurilium meum a dño: qui saluos facit
rectos corde. Deinde ut studeamus con¬
uerti ad dñm & esse recti corde cõmen¬
dat nobis suam patientiam: & minatin
de udicio. subdens. Ps̃ uidex iustus for¬
tis & patiens: nunquid irascitur ꝑsingł̾
popłas: Ipse iustus. qui reddet unieuiq
sed̾m oꝑa sua. Ipse fortis. quietiam ꝑse¬
cutores impios cum sic pocentissimiis.
ꝓnr̃a salute tolerauit. Ipse paciens. qui
etiam ipsos qui ꝑ secuti sunt. non stati
post resurrectionem adsuppliciĩ rapi
ħ substimut ut se aliquando adsalucẽ
abilla impiecate conuerterent.  adhi
sustinet seruans ultimo iudicio ulci¬
mam penani. & nunc usq inuitans
peccatores ad penitentiam. non irascens
ꝑsingulas diee. nec adiundietam con¬
gregans ministros suos. Nune enim
patientia dei adpenitentiam inuitat

Expanded text:
to tribuitur. Si enim medicinam exhibet Dominus, qua sanemur infirmi, quanto magis eam, qua custodiamur sani et jaficati salvi erimus ab ira per ipsum ? Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. 12. Deinde ut studeamus converti ad Dominum, et esse recti corde, commendat nobis suam patientiam, et minatur de judicio, subdens: Deus judex justus, fortis, et patiens, nunquid irascitur per singulos populos? Iste justus, qui reddet unicuique secundum opera sua . Ipse fortis, qui etiam persecutores impios, cum sit potentissimus, pro nostra salute toleravit. Ipse patiens, qui etiam ipsos qui persecuti sunt, non statim post resurrectionem ad supplicium rapuit, sed sustinuit: ut se aliquando ad salutem ab illa impietate converterent, et adhuc sustinet, servans ultimo judicio ultimam poenam, et nunc usque invitans peccatores ad poenitentiam , non irascens per singulos dies, nec ad vindictam congregans ministros suos. Nunc enim patientia Dei ad poenitentiam invitat,
Abbreviated transcription (Latin):
Saluum me fac ꝓpt̾ misediam tuam. Iux¬
ca hoc dr̃. Iustum adiutorium meũ adnõ.
qui saluos facit rectos corde. Et illa enĩ
&ista saluos facit. S illa exegricudine
ad salutem transfert: hec in ipsa salute
conseruat. Ibi itaq mise ricors est auxi¬
lium. quia nullum habet meritum
peccator. qui ad huc iustificari desidat
credens in eum qͥiustificat impium:
biftartem urtum aurilium est. quia iam

Expanded text:
alvum me fac propter misericordiam tuam. Juxta hoc dicitur, Justum adjutorium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos facit. Sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in ipsa salute conservat. Ibi itaque misericors est auxilium, quia nullum habet meritum peccator, qui adhuc justificari desiderat, credens in eum qui justificat impium . Hic autem justum auxilium est, quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est qd̾ suꝑius dixit exaudi. quasi
inp̃senti se exaudiri cuꝑet. nnc uͦ disit
mane exaudies. ñ exaudi: & adte orabo.
& astabo. & uidebo: Forte suꝑior eiꝰ oratio
ipsam uocationẽ ostendit. Caligans autẽ
int̾ ꝓcellas huius scłi. quia sentit se non
uidere quod cupit: ideo dicit. mane exau¬
dies. Ae si diceret. Non es ille qui possis
uideri abeis. aquorum ocłis nox pecca¬
corum ñdum recessit: s mane id est ꝑ¬
acta erroris mei nocte. & discedentib
peccatorũ tenebris. exaudies uocem mã.
id est ostendes meam uocem exauditam.
Uane astabo tͥ & uidebo. Astabo inqͥt
ñ iacebo. lacere enim int̾renis qͥescere
est. Non est gͦ inherendum terrenis: si
uolumus deum uidere. Et exponit cau¬
sam qr̃ mane astabit & uidebit. Qm̃ ñ
d̾s uolens iniquitatem tues. In iquitas
malignitas. mendatium. homicidium.
dolus. & qͥeqͥd huiꝰmodi est: nox est. Qua
transeunte: fit mane ut uideatur d̾s. Nos
qũa dui in hoc scło inter tempcationes su¬

Expanded text:
uasi in praesenti se exaudiri cuperet: nunc vero dicit, Mane exaudies, non exaudi: et, Ad te orabo, et, Adstabo, et Videbo? Forte superior ejus oratio ipsam vocationem ostendit. Caligans autem inter procellas hujus saeculi, quia sentit se non videre quod cupit: ideo dicit, Mane exaudies. Ac si diceret, Non es ille qui possis videri ab eis, a quorum oculis nox peccatorum nondum recessit: sed mane, idest, peracta erroris mei nocte, et discedentibus peccatorum tenebris, Exaudies vocem meam: idest, ostendes vocem meam exauditam. 4. Mane adstabo tibi et videbo. Adstabo, inquit, non jacebest. Non est ergo inhaerendum terrenis, si volumus Deum videre. Et exponit caussam quare mane adstabit et videbit: Quoniam non Deus volens iniquitatem tu es. Iniquitas, malignitas, mendacium, homicidium, dolus et quicquid hujusmodi est, nox est: qua transeunte, fit mane, ut videatur Deus. Nos quandiu in hoc saeculo inter tentationes su
Abbreviated transcription (Latin):
transitus factus est. Parum autem adhuc uide¬
tur dño si ꝑmalo qd̾ acceperis nichil rependas
mali: nisi etiam amplius sis paratꝰ acciꝑe. hoc ⁊
quod consequent̾ exponit. Si quiste peusserit
indexceram maxillam: p̃be ei & alteram. S
quid est qd̾ ipse dñs qui p̃cepta que dociit p̾¬
mus ipse impleuit. ꝑcucienti se in maxillã
ministro sacerdotis ñ p̃buit alteram. sed
insuꝑ dixit. Si male locutus sum ex ꝑbra
de malo. si autem bene. cur me cedis: nisi
hoc p̃ceptum deberet incelligi adpparatio¬
nem cordis ñ adostensionem oꝑis: Uñ alibi
uir sẽs dicit. Paratum cor meum ds. Dicat᷑
micos meos. Cuius iusticie uiam postulat.
cum subiungit. Dirige in conspectu meo
uiam tuam. Aliud est iuisticia: aliud est uia.
slam iusticia est doctrina xp̃i. Nia ipse est.

Expanded text:
transitus factus est. Parum autem adhuc videtransitus factus est. Parum autem adhuc videtur Domino, si pro malo quod acceperis, nihil rependas mali, nisi etiam amplius sis paratus accipere. Hoc est, quod consequenter exponit, Si quis te percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram . Sed quid est quod ipse Dominus, qui praecepta quae docuit, primus ipse implevit , percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram: sed insuper dixit, Si male loquutus sum, exprobra de malo: si autem bene, cur me caedis ? nisi hoc praeceptum debere intelligi ad praeparationem cordis, non ad ostensionem operis? Unde alibi vir sanctus dicit: Paratum cor meum Deus . Dicaa propter inimicos meos. Cujus justitiae viam postulat, cum subjungit, Dirige in conspectu tuo viam meam. Aliud est justitia, aliud est via. Nam justitia est doctrina Christi, via est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdente. Audiamus maiorem. Ego dico
uobis: ñ resistere malo. Iusticia minor est:
ñ excidere inuindicta modum. ne plus
rependat quisq quam accipit. Et magnꝰ¬
hic gradus est. Nemo enim facile inuenit᷑
qui pugno accepto pugnum reddere ue¬
lit: & uno aconuiciante uerbo audito.
unum & si tantundem ualeat referre cor¬
tentus sit. S siue ira ꝑturbatus immo¬
deratius uindicat. siue quia iustum pu¬
tat eum qui lesit pͥor. grauius ledi. qũa
lesus est qui ñ leserat: talem animum mag¬
na ex parte refrenauit lex. in qua dicit᷑
ñtranseat. & hec est pacis inchoatio. ꝑfec¬
ta autem pax est calem penitus nolle uin
dictam. Inter illud gͦ pͥmum qd p̃ter le¬
gem est. ut maus malum ꝓmi cramnore
malo reddatur. & hoc qd̾ dñs ꝑ tio: ꝯ fici¬
endis discipłis dicit. ne malo resistatur:
medium locum tenet. ut tantum reddatur qͣn¬
tum acceptum est. ꝑ quod a sumina discordia
ad summam concordiam ꝓ cpr̃m distributione

Expanded text:
pro dente . Audiamus majorem. Ego dico pro dente . Audiamus majorem. Ego dico vobis, non resistere malo . Justitia minor est non excedere in vindicta modum, ne plus rependat quisque quam accipit, et magnhic gradus est. Nemo enim facile invenitur qui pugno accepto pugnum reddere velit; et uno a conviciante verbo audito, unum et quod tantumdem valeat referre contentus sit: sed sive ira perturbatus immoderatius vindicat; sive quia justum putat, eum qui laesit prior gravius laedi, quam laesus est qui non laeserat. Talem animum magna ex parte refrenavit lex, in qua scriptunon transeat. Et haec est pacis inchoatio: perfecta autem pax est, talem penitus nolle vidictam. Inter illud ergo primum, quod praeter legem est, ut majus malum pro minore malo reddatur: et hoc quod Dominus perficiendis discipulis dicit, ne malo resistatur: medium locum tenet, ut tantum reddatur, quantum acceptum est: per quod a summa discordia ad summam concordiam pro temporum distributione
Abbreviated transcription (Latin):
creator m̃s esto duxnĩs. Tuenim fecisti
nos & ñ ipsi nos: tu rege nos & non ipsi
nos. atẽ n Postquam autẽ ait deduc me
uto mitisticia ñ in merito addidit
tuam: ac si aꝑte diceret. ꝑtemet ip
sed̾m distributionem tp̃rum dedit ininora
p̃cepta popło quem ad huc alligari timore
oportebat: & ꝑ filium suum maiora popło
quẽ ad huc caritate iam liberare conuen̾at.
ꝓpt̾ regnum terrenum ab eodem deo uno
qui fecit celum & t̾ram. qui solus nouit.
congruentẽ suis cemporib generi huma¬
no exhibere medicinam. De hac sua iusticia
nos admonet in eu̾głio dicens. Nisi abun¬
dauerit iusticia ur̃a plusqũa scͥbarum
& phariseorũ. idest nisi non solum illa
minora p̾cepta legis impleueritis que
incoant homines. s etiam ista que ame
adduntur. qui ñ ueni soluere legem. s
ad implere: ñ intrabitis in regnũ celoꝵ.
Audiamꝰ minorem iusticiam. Audistis in¬
quit quia datum est: ocłm pocło. dentem

Expanded text:
creator meus, esto dux meus . Tu enim fecisti creator meus, esto dux meus . Tu enim fecisti nos, et non ipsi nos . Tu rege nos, et non ipsi nos. Postquam autem dixit, Deduc me in justitia, non immerito addidit, Tsecundum distributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem adhuc timore alligari oportebat: per Filium suum majora populo, quem caritate jam liberare convenerat. propter regnum terrenum, ab eodem Deo vivo qui fecit caelum et terram, qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. De hac sua justitia nos admonet in Evangelio dicens, Nisi abundaverit justitia vestra plusquam Scribarum et Pharisaeorum . Id est nisi non solum illa minora praecepta legis impleveritis, quae inchoant homines, sed etiam ista quae a me adduntur qui non veni solvere legem, sed adimplere, non intrabitis in regnum caelorum . Audiamus minorem justitiam. Audistis inquit quia dictum est, Oculum pro oculo, dentem
Abbreviated transcription (Latin):
inmultitudine miscd̾ie tue introibo in¬
troibo indomum tuam. Sc̃a eccłia ideo
domus. dr: quia ab omnipocente año in¬
habitatur. Ideo templum appellatur: q̃ a
ab ipso dño consecratur. Nel templum
ideo uocatur: quia mea continue celesti
dño laudes referuntur. Ait gͦ. Idorabo
adtemplum sc̃m tuum intimore tuo. Qa¬
ñ aͥt intemplo. s ad templum: intelligen¬
dum est non de ꝑfectione. s de ꝓfectu ad
ꝑfectionemesse dictum. Et forcasse ideo
addidit. intimore tuo: quia pͥncipium
sapientie timor dñi. Quitimet dm̃ faciec
bona. Et in alio psalmo dr̃. Beatꝰ uir qui
timet dñm: inmandatis eiꝰ uolet nimis.
et itum. Seruite dũo intimore. Et quia
hoc uirib suis ñ ualet: ideo adiungit.
ñe deduc me in iusticia tua ꝓpt̾ minui¬
cos meos. dirige in conspectu tuouiam
tuam. Inimici mei uolunt me seducere.
& ad iniusticiam deuiare: cu dñe quies

Expanded text:
in multitudine misericordiae tuae introibo inin multitudine misericordiae tuae introibo in domum tuam. Sancta Ecclesia ideo domus dicitur , quia ab omnipotente Domino inhabitatur. Ideo templum appellatur , quia ab ipso Domino consecratur. Vel templum ideo vocatur, quia in eo continue caelesti Domino laudes referuntur . Ait ergo, Adorabo ad templum sanctum tuum in timore. Qn ait in templo, sed ad templum, intelligendum est non de perfectione, sed de profectu ad perfectionem esse dictum. Et fortasse ideo addidit, in timore tuo: quia principium sapientiae timor Domini . Qui timet Dominum, faciet bona . Et in alio psalmo dicitur, Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis . Et iterum, Servite Domino in timore . Et quia hoc viribus suis non valet, ideo adjungit, 9. Domine, deduc me in justitia tua propter inimicos meos: dirige in conspectu tuo viam meam. Inimici mei volunt me seducere, et ad injustitiam deviare: Tu Domine, qui es
Abbreviated transcription (Latin):
construit᷑ exfidelib canquã ex unus lapi¬
dib. Quib petrus ait. Et uos tanꝙͣ iniii
lapides suꝑ edificamini. ẜ paulus aic. Bei
agricultura: dei edificatio estis. Huiꝰ celestis
d omus edificium ingreditur: qeqͥs in sc̃ã
eccła sc̃õrum mores imitatur. Hoe spiritale edi¬
ficium intrare est: sc̃i uiri qualit̾ ꝑficiunt
amando conspicere. S quia hoc nemo sius in¬
ribus ualet: idõ recte dr̃. In multitudine mi¬
sericordie tue. Multa quidem est dĩ miscd̃ia:
quia ut paulus ait. ubi abundauit peccatũ.
suꝑ abundauit gr̃a. In miscd̃ia sua pius dñs
nos apeccatis liberat: s in habundanciori mi¬
sericordia nobis etiam dona gr̾e sp̃ał p̃stat.
In mised̾ĩa sua nos abet̾nis suppliciis eruit:
suꝑne patrie domum reduxit. Quis diui¬
ne miscd̃ie uiscera pensare ualeat: que ut
nobis uitam rederet. homo fieri & mortẽ
susciꝑe uoluit: Dicatur gͦ. Ego autem

Expanded text:
construitur ex fidelibus, tanquam ex vivis lapiconstruitur ex fidelibus, tanquam ex vivis lapidibus: quibus Petrus ait, Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini . Et Paulus ait, Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Hujus caelestis domus aedificium ingreditur, quisquis in sancta Ecclesia sanctorum mores imitatur. Hoc spirituale aedificium intrare, est sancti viri, qualiter proficiunt amando, conspicere. Sed quia hoc nemo suis viribus valet, ideo recte dicitur, In multitudine misericordiae tuae. Multa quidem est Dei misericordia, quia ut Paulus ait Ubi abundavit peccatum, superabundat gratia . In misericordia sua pius Dominus 24 nos a peccatis liberat, sed in abundantiori misericordia nobis etiam dona gratiae spiritualis praestat. In misericordia sua nos ab aeternis suppliciis eruit, supernae patriae domum reduxit. Quis divinae misericordiae viscera pensare valeat, quae ut nobis vitam redderet, homo fieri , et mortem suscipere voluit ? dicatur ergo: Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
mendatium est qͦd animam occidit. Sicut
scͥptum est. Os qͦd mentitur. occidit animã.
S iam mutatio ꝑsone fit: cum subditur.
Uirum sanguinum & dolosum ab omina¬
bitur dñs. Usus quidem ꝓpħarum est: fre¬
quent̾ ꝑsonas mutare. ut mͦ do̾. mͦ hominib
mͦ capiti. mͦ menbris loquantur. Locunt᷑
enim dõ tanqũa ei a quo accipiunt: quod
ꝓpħant. Locuntur hominibus tanquam
eis quibus ꝓpħant. Et mͦ de capite ad m̃bra.
modo de menbris ad caput uocem mugent:
in quo unitatem capitis & menbrorũ nobis
insinuant. ꝑ uirum sanguinum ꝑsecutores
scõrum martyrum designantur. Dolosi
uͦ sunt: hi qui fideles animas uerbis sedue
gͦ illi suis malis meritis dampnamdi sunt.
ne subiungit.go autẽ inmultitudine
miscd̾ie tue. Introibo indomum tuam:
adorabo adcemplum sc̃m tuum. incimore
tuo. Bomus dei ipsa est scã eccłia: que regna¬
cura incelo adhuc laborat interra. Que

Expanded text:
mendacium est, quod animam occidit: sicut mendacium est, quod animam occidit: sicut scriptum est, Os quod mentitur, occidit animam . Sed jam mutatio personae fit, cum subditur, Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Usus quippe prophetarum est, frequenter personas mutare: ut modo Deo, modo hominibus, modo capiti, modo membris loquantur. Loquuntur enim Deo, tanquam ei a quo accipiunt quod prophetizant. Loquuntur hominibus, tanquam eis, quibus prophetizant. Et modo de capite ad membra, modo de membris ad caput vocem mutant: in quo unitatem capitis et membrorum nobis insinuant. Per virum sanguinum, persecutores sanctorum Martyrum designantur. Dolosi vero sunt, hi qui fideles animas verbis seductergo illi suis malis meritis damnandi sunt, Ene subjungit, 8. Ego autem in multitudine misericordiae tuae introibo in domum tuam, adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo. Domus Dei ipsa est sancta Ecclesia, quae regnatura in caelo, adhuc laborat in terra: quae
Abbreviated transcription (Latin):
tia confitendo peccata. Non ꝑdes autem si
penicendo ueritatẽ loquantur: ut facien¬
do ueritatem istam ueniant adlucem.
ꝑoꝑantes iniquitatem designantur hi qͥ
dignos ostendit. & quia hoc in iusticie sue
regula ñ cognoseit: a suo amore repulsos
inet̾num punit. ꝑ loquentes uͦ mendatiũ.
herecici ñ immerico possunt in telligi:
quia sua falsitate ueritatem fidei conan¬
cur destruere quos districtus iudex si¬
mul cum reꝓbis ꝑdet. quia sieut illi
dampnantur ex prauo oꝑe: ita hi quoq
dampnandi sunt ex ꝑuersa locutione.
Hel hoc mñ pocest ex poni. ꝑ des omnes
qui locuntur mendatium .i. ueritati contra¬
rium: quod recedentes ab eo qđ est ad id qͦd
sunt sine culpa. Cum aut iocamur: aut
ut ꝓsimꝰ mentimur. Illud pͥmum iniocando
ñ est ꝑniciosum. quia ñ fallit. Nouit enim
ille cui dicit᷑ ioci causa esse dictum. Scd̾m
autẽ idõ mitius est. quia recinet ñ nullam
beniuolentiam. Iilud uͦ qͦd fallere intendic.

Expanded text:
confitendo 23 peccata. Non perdes autem, si poenitendo, veritatem loquuntur, ut faciendo istam veritatem, veniant ad lucem. Per operantes iniquitatem, designantur hi, qui dignos ostendit, et quia eos in justitiae suae regula non cognoscit, a suo amore repulsos in aeternum punit. Per loquentes vero mendacium haeretici non immerito possunt intelligi, qui sua falsitate veritatem fidei conantur destruere: quos districtus judex cum reprobis perdet. Quia sicut illi damnantur ex pravo opere, ita hi quoque damnandi sunt ex prava locutione. Vel hoc modo potest exponi: Perdes omnes qui loquuntur mendacium: id est, veritati contrarium: quod recedentes ab eo quod est, ad id quod sunt sine culpa: Cum nos aut jocamur, aut ut prosimus, mentimur. Illud primum in jocando non est perniciosum, quia non fallit. Novit enim ille cui dicitur, joci caussa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod fallere intendit,
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmnodum euenire possit. nisi illo die
cum manifesta uiftorum premia & supplicia
peccatorum. Nam nunc usq adõ non erubes¬
cunt impiĩ. ut nobis insultare ñ desinant:
& plerumq tantum ualeant irrisionibus
siuis. ut infirmos homines de xp̃i nomine
erubescere faciant. unde dictum est. Qui
me erubuerit & meos sermones coram ho¬
minibus: hunc filius hominis erubeseet
corram angłis & patre. S ueniet tempus.
ut illi erubeseant dicentes. hisunt quos
aliquando habuimus inderisum: & in
similitudinem impperii. Nos insensati
uritam illorum estimabamus insaniam:

Expanded text:
quemadmodum evenire possit, nisi illo die quemadmodum evenire possit, nisi illo die cum manifesta fuerint justorum praemia et supplicia peccatorum. Nam nunc usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant: et plerumque tantum valent irrisionibus suis, ut infirmos homines de Christi nomine erubescere faciant. Unde dictum est, Qui me erubuerit et meos sermones coram hominibus, hunc filius hominis erubescet coram angelis et Patre . Sed veniet tempus, ut illi erubescant, dicentes: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illorum aes
Abbreviated transcription (Latin):
diungit.iscedite ame omnes qͥ oꝑamini
niquitatem: qm̃ exaudiuit dñs uocem
letus mei. Uel inꝓphecia dictum est qm̃
aisscessuri sunt. idest separabunt᷑ a iustis
impii. cum uiditii dies uenerit. uel nunc.
quia etiam si pariter acq isdem conuenti¬
culis continentur. camen marea nuda iam
gra separata sunt apaleis quamuis int̾ paleas
lateant. Simul itaq uersari possunt. s simul
uocem fletus mei Exaudiuit dñs uocem de¬
p̃cationem meam. dñs orationẽ meam suscepit̃.
narrantis necessitatem s affectum exultan¬
tis ostendit. Sic enim loqui gaudentes solent.
ut ñ eis sufficiat semel enuntiare qͦd gaudent.
Iste fructus est illius gemitus inquo labo¬
ratur. & illa leticia lacͥmarum quib laua¬
tur lectus. & stratum rigatur: qm̃ qui se¬
minat in lacͥmis ingaudio mecet: s beati
lugentes qm̃ ipsi consolabuncur Erubes¬
cant & conturbentur omnes inimici mei.
uita sicut expositum est fieri pocest. Qd̃ aũ
dicit erubescant. & conturbentur: ñ uideo

Expanded text:
me, omnes qui operamini iniquitatem; quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est, quoniam discessuri sunt, id est, separabuntur a justis impii, cum judicii dies venerit; vel nunc, quia etiamsi pariter atque iisdem conventiculis continentur, tamen in area nuda jam grana separata sunt a paleis, quamvis inter paleas lateant: simul itaque versari possunt, sed simul vocem fletus mei. Exaudivit Dominus deprecationem meam: Dominus orationem meam suscepit. Cnarrantis necessitatem, sed affectum exultantis ostendit. Sic enim gaudentes loqui solent, ut non eis sufficiat semel enunciare, quod gaudent. Iste fructus est illius gemitus, in quo laboratur , et illa laetitia lacrymarum, quibus lavatur lectus et stratum rigatur. Quoniam qui seminat in lacrymis, in gaudio metet . Et beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . 11. Erubescant tiam in hac vita, sicut expositum est, fieri potest: quod autem dicit, Erubescant et conturbentur, non video
Abbreviated transcription (Latin):
s omne iudicium dedit filio. Hec autẽ anima
que ꝑfecta orat. uide quemadmodũ nontimeat
iuditii diem: & uere securo desiderio. dicat inora¬
tione. adueniat regnum cuum. Iudicame in¬
quit dñe scd̃m iusticiam meam. Insuꝑiore psalmo
infirmus dep̃cabitur mised̾iam potuis implorans
dei: quam commemorans ullum mericum suum.
qm̃ uocatus cenuit. & seruauit p̃cepta q̃ acce¬
pit. audet dicere. Iudica me scd̾̃m iusticiam
meam: & scd̃m innocentiam meam suꝑme. Illa
est uera innocentia: que nec inimico nocet.
Itaq se bene iudicari postulat scd̾m innocen¬
tiam: qui uere dicere pocuit. Si reddidi retri¬
buentib michi mala. Quod aucẽ addit suꝑ
me. ñ adinnocentiam cantum. s ad iticiam
quoq subaudiri potest. ut iste sit sensus.

Expanded text:
judicium dedit Filio . Haec autem anima quae perfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiderio dicat in oratione, Adveniat regnum tuum . Judica me inquit Domine secundum justitiam meam. In superiore psalmo infirmus deprecabatur, misericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum. quoniam vocatus tenuit et servavit praecepta quae accepit, audet dicere: Judica me, Domine, meam, et secundum innocentiam meam super me. Illa est vera innocentia, quae nec inimico nocet. Itaque se bene judicari postulat secundum innocentiam, qui vere dicere potuit: Si reddidi 36 retribuentibus mihi mala. Quod autem addit, Super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest, ut iste sit sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
suis significat malis. Alali enim. malas ha¬
bent linguas. Dolose uͦ agere est: aliua
incorde. aliud inore habere. Unde malio
psalmo d̾r. Qui locuntur pacem cum pri¬
mosuo: mala autem incordibus eorum.
Eos omp̃e ds̃ uidicat quia omnes inimicos
falsos dolosos: inextremo exanme condẽp¬
nat. Dequib ad huc subiungit Decidãt
acogitationib suis: scd̾m multitudinem

Expanded text:
suis, significat malis. Mali enim malas hasuis, significat malis. Mali enim malas habent linguas. Dolose vero agere, est aliud in corde, aliud in ore habere. Unde in alio psalmo dicitur. Qui loquuntur pacem cum proximo suo, 26 mala autem in cordibus eorum . Eos omnipotens Deus judicat, quia omnes inimicos falsos, dolosos in extremo examine condemnat: de quibus adhuc subjungit: Decidant a cogitationibus suis, secundum multitudinem