comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ti alicuius potest quis sentire uł cred̾e. qui tam̃ piuĩ aliqͥd
de d̾o intelligere nou̾it uł sentire: Aut enĩ ñ potuisse dm̃ dicet ge¬
nerare. sapientiam antequã gen̾aret. aut eam q̃ añ ñ erat post¬
ea genuit ut eẽt: aut potuisse quidẽ ⁊ qd̾ dicide dõ non fas ẽ no¬
luisse gen̾are. Qd̃ utrumq ⁊ ab surdũ eẽ ⁊impnã om̃ib patet.
id ẽ ut aut ex eo qd̾ ñ potuit deus profice̾ ut poss: aut cum pos¬
s dissimularet ac differret generare sapientiã. ꝓpt̾ qd̾ nos sẽꝑ
dm̃ patrẽ nouimus unigeniti filii sui ex ip̃o quidẽ nati.⁊ qd̾ ẽ¬

Expanded text:
momenti alicujus quis potest sentire vel credere, qui tamen pium aliquid de Deo intelligere noverit vel sentire? Aut enim non potuisse Deum dicet generare Sapientiam antequam generaret, ut eam quæ ante non erat, postea genuerit ut esset; aut potuisse quidem, et, quod dici de Deo nefas est, noluisse generare: quod utrumque et absurdum esse et impium, omnibus patet; id est, ut aut ex eo quod non potuit Deus proficeret ut posset, aut cum posset, dissimularet ac differret generare Sapientiam. Propter quod nos semper Deum patrem novimus unigeniti Filii sui, ex ipso quidem nati, e
Abbreviated transcription (Latin):
sumens: S si consi consid̾emus quia deus consumit quidẽ. ⁊ ext̾mi¬
nat s consumit malas nsclauł m̃tiũ cogitationes consuant gesta
tur pia consumit desid̾ia peccati cum se credentiũ m̃tib inserit. ⁊ eas
aiãs que uerbi eius ac sapientie efficiuntur. capaces una cũ filio suo
in mabitans sedm qd̃ dictum ẽ. ego ⁊ pat̾ ueniemus :⁊ mansionẽ ap̃¬
eum faciemus: omnib coꝵ. uitiis passionibq consumptis. purũs
eas seq dignum efficit templum. S et his qui ꝑ hoc quod dictũ ẽ.¬

Expanded text:
sumens? Sed consideremus quia Deus consumit quidem et extermisumens? Sed consideremus quia Deus consumit quidem et exterminat, sed consumit malas mentium cogitationes, consumit gesta turpia, consumit desideria peccati, cum se credentium mentibus inserit, et eas animas quæ verbi ejus ac sapientiæ efficiuntur capaces, una cum Filio suo inhabitans, secundum quod dictum est: «Ego et Pater veniemus, et mansionem aeum faciemus,» omnibus eorum vitiis passionibusque consumptis purum sibi eas seque dignum efficit templum. Sed et his qui per hoc quod dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos quã corpus eẽ putabitur. Quos int̾rogare uolo quid dicat᷑
ẽ q̃ illuminat omnẽ sensum eoꝵ qui possunt caꝑe u̾itatẽ. sicut in¬
tͥcesimo qͥnto psalmo d̾r illuminetuo uidebimus lum̃. Quid enim
aliud lum̃d̾i dicendũ ẽ. in quoquis uidet lum̃. nisi initus di ꝑ qua
quis illuminat᷑. uł u̾itatẽ rerũ omniũ ꝑuidet. uł ipm dm̃ cognoscit
patiẽ. Nunquid nã quia lum̃ ẽ nominatũ simile putabit᷑ soł nuiꝰ
lumini: et quomodo uł leuis aliquis dabitur intellectus ut ex isto
corporali lumine causam scientie capiat. ⁊u̾itatis inueniat intellec¬
tum: Si ergo ad quiescunt huic asseitiom nrẽ. quã de natura lumi
luminis intellectũ: simil quoq ratio etiã de igni consum̃ti dabit᷑.
Quid enĩ consumit dis scd̾m n qd̃ ignis ẽ: Nunqͥd nã putabit᷑ consu¬
mere mat̾iam corporalem. ut ẽ lignũ. uł fenũ. uł stipulam: et quid
in h̃ dignũ. de d̾i laudib dr. si deus ignis ẽ. huiꝰcemodi mat̾ias con¬

Expanded text:
apud eos, quam corpus esse putabitur. Quos interrogare volo quid dicant eorum qui possunt capere veritatem, sicut in xxxv psalmo dicitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Quid enim aliud lumen Dei dicendum est, in quo quis vide lumen, nisi virtus Dei, per quam quis illuminatus vel veritatem rerum omnium pervidet, vel ipsum Deum cognoscit Patrem. Numquidnam quia lumen nominatur, simile putabitur solis hujus lumini? Et quomodo vel levis aliquis dabitur intellectus, ut ex isto quis corporali lumine causam scientiæ capiat, et veritatis inveniat intellectum? II. Si ergo acquiescunt huic assertioni nostræ quam de natura luminluminis intellectum, similis quoque ratio de igne consumente dabitur. Quid enim consumet Deus secundum hoc quod ignis est? Numquidnam putabitur consumere materiam corporalem, ut est lignum, vel fœnum, vel stipula? Et quid in hoc dignum Dei laudibus dicitur, si Deus ignis est hujusmodi materias con
Abbreviated transcription (Latin):
Rimo illud nos scire oportes. quod aliud ẽ in xp̃o d̾ita¬
tis eius nat᷑a qd̾ ẽ. unigenitus filius pats. ⁊. alia huma¬
na nat᷑a quã in nouissimis temporib ꝓ dispensatione
suscepit. ꝓpt̾ quod udendũ ẽ pͥmo. quid sit unigenitus fulius di
quimultis quidẽ ⁊ diu̾sis nominib pro reb uł oppinonib appe¬
lantiũ nuncupat᷑. Sapientia nãq d̾r sic̃ ⁊ salomon dixit. Dñscre

Expanded text:
d nos oportet scire, quod aliud est in Christo deitatis ejus natura, quod est unigenitus Filius Patris; et alia humana natura quam in novissimis temporibus pro dispensatione suscepit. Propter quod videndum primo est quid sit Unigenitus filius Dei, qui multis quidem et diversis nominibus pro rebus vel opinionibus appellantium nuncupatur. Sapientia namque dicitur, s
Abbreviated transcription (Latin):
yses: negauit se dici filium filie pharaonis. magis eligens afflic¬
tari cum popło d̾i. quã temporalem habere peccati iocunditatẽ:
maiores duntias estimans egyptioꝵ thesauris in proꝑium xp̃i. S¬
ipost assumptionẽ eius in celos quod in apłis suis locutus sit: hoc
ñ solum in paruis ⁊ minimis discordant. uerum etiam in magnĩ
autem de his s ⁊ de aliis creaturis. id ẽ. uł de dominationib. uł de ur¬
tutib scĩs. ꝓpt̾ hoc necessarium uidet᷑. pͥus de hissingłis cercã lineã
manifestamq regłam ponere: tũ deinde etiam de cet̾is querere. di¬
cut enĩ multis apud grecos ⁊ barbaros. pollicentib u̾itatẽ desiuimꝰ
ap̃ om̃s eam q̃rere qui eam falsis oppinionib assebant. postea quã
asimus. Itaq multi sunt qui se putant sentire que xp̃i sunt. ⁊ñ¬
nulli eoꝵ diu̾sa apͥorib sentiunt. Seruetur. uero ecłiastica prediͣtio

Expanded text:
yses negavit se dici-filium filiæ Pharaonis, magis eligens afflicyses negavit se dici-filium filiæ Pharaonis, magis eligens afflictari cum populo Dei, quam temporalem habere peccati jucunditatem, majores divitias æstimans Ægyptiorum thesauris opprobrium Chrispost assumptionem ejus in cœlos, quod in Apostolis suis locutus sit, hoc non solum in parvis et minimis discordant, verum etiam in magnis to; non solum autem de his, sed et de aliis creaturis, id est vel de Dominationibus, vel de Virtutibus sanctis: propter hoc necessarium videtur prius de his singulis certam lineam manifestamque regulam ponere, tum deinde etiam de cæteris quærere. Sicut enim multis apud Græcos et Barbaros pollicentibus veritatem, desivimus apud omnes eam quærere qui eam falsis opinionibus asserebant, posteaquam asimus: ita cum multi sint qui se putant sentire quæ Christi sunt, et nonnulli eorum diversa a prioribus sentiant, servetur vero ecclesiastica præd
Abbreviated transcription (Latin):
rat. nec int̾serat. nec inmittet. s conferat cũ exemplarib unde scͥp¬
serit. ⁊ enĩdet ad lit̾am: ⁊ distinguat. ⁊ mem̃datũ uł ñ distinctum
codicem ñ hãt: ne sensuum difficultas si distĩctus codex ñ sit. ma¬
iores obscuritates legentib generet:¬
sum ueritas. scientiam q̃d̾ ꝓuocat homines ad bene beateq uiuẽ¬
dum. ñ aliunde quã ad ipsius xp̃i u̾bis doctrinaq suscipiunt. xͥ
autẽ u̾bis dicimus ñ his solum q̃ homo factus atq in carne posi¬
tus docuit. Prius namq xp̃c d̾i uerbum: in moyse atq ꝓpħis erat. Nã
sine u̾bo d̾i quomͦ poterant ꝓphare de xp̃o: Ad cuiꝰ rei probationẽ nõ
phete sp̃u xp̃i repleti uł locuti sunt. uł gesseit̃ om̃ia q̃ gesseit̃: nsistu¬
dii nob̃̾ eẽt presens hoc opus om̃i qͣ possum us breuitate succingere.
Uñ sufficere estimo uno hoc pauli testimonio debere nos uti ex epła
quam ad hebreos scͥbit: in qua ita ait. fide enĩ magnus factus mo¬

Expanded text:
 conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinctum codicem non habeat, ne sensuum difficultas, si distinctus codex non sit, maiores obscuritates legentibus generetxit: EGO SUM VERITAS, scientiam quæ provocat homines ab bene beateque vivendum non aliunde quam ab ipsis verbis Christi doctrinaque suscipiunt. Christi autem verbis dicimus, non his solum quæ homo factus atque in carne positus docuit: et prius namque Christus Dei verbum in Moyse atque Prophetis erat. Nam sine verbo Dei quomodo poterant prophetare de Christo? Ad cujus rei probationem non phetæ spiritu Christi repleti, vel locuti sunt, vel gesserunt omnia quæ gesserunt, nisi studio nobis esset præsens hoc opus omni qua possumus brevitate succingere. Unde sufficere existimo uno hoc Pauli testimonio debere nos uti ex epistola quam ad Hebræos scribit, in qua ita ait: «Fide» magnus factus Mo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝑ corpus potest intelligi. uł sentiri.:⁊ nolunt ħ intelligi qd̾ pro¬
pinquitas quedã sit m̃ti ad dm̃. cuiꝰ ipsa mens intellectuał yma¬
go sit. ⁊ ꝑ hec possit aliquid ded̾itatis sentire nat᷑a: maxime si expu¬
gatior ⁊ segregatior sit amat̾ia corporali. Uerũ iste asseitiones minꝰ
fortasse auctoritatis habere uideant᷑ ap̃ eos. qui ex scĩs scͥpturis

Expanded text:
quod per corpus potest intelligi vel sentiri; et nolunt hoc intelligi quod propinquitas quædam sit menti ad Deum, cujus et ipsa mens intellectualis imago sit, et per hæc possit aliquid de divinitatis sentire natura, maxime si expurgatior et segregatior sit a materia corporali. VIII. Verum istæ assertiones minus fortasse auctoritatis habere videantur apud eos, qui ex sanctis Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
taleni. uelam̃ ẽ positum suꝑ cor euis. Quo uelamme .i. intelligen¬
tia cͣssiore. scͥptura ip̃a uelari dr. uł putat᷑. Et hoc ẽ qd̾ ait suꝑposi¬
tũ eẽ uelam̃ uultui moysi. c̃ loq̃ret᷑ ad popłm .i. cum lex inigo
qd̾ diuisum in partes corporales. ꝑcipiat unusquisq scõꝵ: s uir¬
tus profecto scĩficans ẽ. cuius parcicipiũ habere dicunt᷑. om̃s qui ꝑ
eius grãm scĩficari meruerint. Et ut facilius possit intelligi quod
medicina dr.: in medio positi sibi auferre parciculas. ⁊ ita eius parci¬
cipiũ sumere. an pocius intelligendũ ẽ. qd̾ quicũq promptis paratis¬
q m̃tib intellectum artis ipsus discipline que ꝑcipiunt. hi medici¬
ne parcicipare dicant᷑: S ħ ñ omnimodis similia exempla putanda
sunt de medicina. scõsp̃ui comparata: s ad ħ tantũmodo comprobã¬
dum. qr ñ continuo corpus putan u dumẽ id: cuiꝰ participatio
habet᷑ aplimis. Spc̃ enm sc̃s longi. : ms. differt a medicine ratio¬

Expanded text:
elligentia crassiore Scriptura ipsa velari dicitur vel putatur: et hoc est quod ait superpositum esse velamen vultui Moysi cum loqueretur ad populum, id est, cum Lex vulgo ctus, quod divisum in partes corporales percipiat unusquisque sanctorum: sed virtus profecto sanctificans est, cujus participium habere dicuntur omnes qui per ejus gratiam sanctificari meruerint. Et ut facilius quod medicina dicitur, in medio positi sibi auferre particulas, et ita ejus participium sumere? an potius intelligendum est quod quicumque promptis paratisque mentibus intellectum artis ipsius disciplinæque percipiunt, hi medicinæ participare dicantur? Sed hæc non omnino similia exempla putanda sunt de medicina sancto Spiritui comparata; sed ad hoc tantummodo comprobandum, quia non continuo corpus putandum est id cujus participatio habetur a plurimis: Spiritus enim sanctus longe differt a medicinæ ratio
Abbreviated transcription (Latin):
qui inmanifesto. s ⁊ aliũ quendã latentẽ ꝗͣ plurimos. forme enim
sunt hec q̃ui descͥpta sunt sac̃mentoꝵ quoꝵ dã: ⁊ diuinarũ terũ
ymagines. de quo totius ecłie una sententia e. cẽ quidẽ omnẽ le¬
gem spiritalem. nontam̃ ea que spiritał ẽ omnib ẽ nota. nisi his soł

Expanded text:
qui in manifesto est, sed et alium quemdam latentem quam plurimos. Formae enim qui in manifesto est, sed et alium quemdam latentem quam plurimos. Formae enim sunt hae quae describuntur sacramentorum quorumdam, et divinarum rerum imagines: de quo totius Ecclesiae una sententia est, esse quidem omnem Legem spiritualem; non tamen ea quae spirat Lex esse hominibus nota, nisi iis solum
Abbreviated transcription (Latin):
iniciũ sigenitũ ẽ aut ñ genitũ. uł ct̾e si extͥnsecus corpori inditur nec¬
angłis eius contrariisq uitutib ecłastica p̃dicatio docuit. qm̃ sint
quidẽ hec. Que aũt sint. uł quomodo sint: ñ satis clare exposuit.¬
ap̃ plurimos tam̃ ista habet᷑ oppimio. qd̾ angłs fuit̾ iste diabolus.⁊
apostata effectus ꝙͣ plurimos angłoꝵ secum declinare ꝑsuaserit. qͥ
⁊ nc̃ usq angłi ipsius nuncupantur. Est p̾t̾e̾a ⁊ illud inecłastica p̃dica¬
tione qd̃ mundus iste factus sit. ⁊ acerco tempore ceꝑit. ⁊ sit pro ip̃a
sin corruptioẽ. soluendus. Quid tam̃ ante hunc mundũ fuit᷑. aut
quid post inundũ erit: iam ñ ꝓmanifesto multis innotiit. Non
enĩ euidens denis in ectiastica predicatioẽ sermo profeit᷑. Tum de¬
in de qd̃ ꝑ sp̃m di scͥpture conscͥpte sint. ⁊ sensum hant ñ eum solũ

Expanded text:
initium si est genitum, aut non genitum: vel certe si extrinsecus corpori inditur, necinitium si est genitum, aut non genitum: vel certe si extrinsecus corpori inditur, necangelis ejus contrariisque virtutibus ecclesiastica praedicatio docuit, quoniam sint quidem haec: quae autem sintApud plurimos tamen ista habetur opinio, quod Angelus fuerit iste diabolus, et apostata effectus quamplurimos Angelorum secum declinare persuaserit, qui et nunc usque angeli ipsius nuncupantur. VII. Est præterea et illud in ecclesiastica prædicatione, quod mundus iste factus sit, et a certo tempore cœperit, et sit pro ipsa sui corruptione solvendus. Quid tamen ante hunc mundum fuerit, aut quid post mundum erit, jam non pro manifesto multis innotuit. Non enim evidens de his in ecclesiastica prædicatione sermo profertupturae conscriptae sint, et sensum habeant, non eum solum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ rationabilẽ libi arbitrii: ⁊ uoluntatis eẽ. qd̾q ei ctͥam̃ adu̾sũ
diabolum ⁊ angłos eius contrariasq uututes: ex eo qd̾ illi peccatĩ
eam honerare contẽdant. Nos u̾o si recte consulteq uiuamus: ab
huiꝰcemodilabe ex uere nos conemur. Uñ ⁊ conseq̃ns ẽ intelligere.
ñ nos necessitate eẽ subiectos. ut om̃imodo etiã si nolimus uł bõa
uł mala age̾ cogamur. Si enĩ nr̃i arbitrii ñ ee̾̃mus: inpugnare
nos fortasse possent alique uututes ad peccatum: ⁊ alie iuuare
ad salutẽ. Non tanĩ necessitate cogimur uł recte agere uł male. ꝙ
fieri arbitrant᷑ in qui stellarum cursũ. ⁊ motus causam dicunt. hu¬
manoꝵ eẽ gestoꝵ. non solum eoꝵ quiextra arbitrii accidunt lib¬
tatẽ: s ⁊ eoꝵ quiin nrã posita sunt potestate. De aĩa u̾o utrum ex
seminis traduce ducatur. ita ut ratio ipsius uł substantia inserta.
ipsis corporalib seminib habeat᷑. an u̾o aliud hãt iniciũ: ⁊ ħ ipsũ

Expanded text:
lem, liberi arbitrii et voluntatis: esse quoque ei certamen adversus diabolum et angelos ejus contrariasque virtutes, ex eo quod peccatis eam illi onerare contendant, nos vero si recte consulteque vivamus, ab hujuscemodi labe nos exuere conemur. Unde et consequens est intelligere, non nos necessitati esse subjectos, ut omnino, etiamsi nolimus, vel bona vel mala agere cogamur. Si enim nostri arbitrii sumus, impugnare nos fortasse possunt aliquae virtutes ad peccatum, et aliae juvare ad salutem: non tamen necessitate cogimur, vel recte agere vel male; quod fieri arbitrantur hi qui stellarum cursum et motus, causam dicunt humanorum esse gestorum, non solum eorum quae extra arbitrii accidunt libertatem, sed eorum quae in nostra posita sunt potestate. De anima vero utrum ex seminis traduce ducatur, ita ut ratio ipsius, vel substantia inserta ipsis corporalibus seminibus habeatur: an vero aliud habeat initium: et hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rationabili natura: nichilominus requirendum ẽ. Est eciamuid̃
in ecłiastica p̾dicatioẽ eẽ angłos d̾i quosdam ⁊ unrrutesbonas qui
ei ministrant ad salutẽ hominũ consumandã. S qͣndo isti creati
sint. uł quales aut quomodo sint: ñ satis in manifesto designat᷑.
De sole autẽ ⁊ luna ⁊ stelł utrũ animantia sint an sine aĩa: manife¬
ste traditur. Oporcet gͥ uelut elem̃tis uł fundam̃tis huimodi uti:
scd̾m mandatum qd̃ dicit. illuminate uob̃lum̃ scientie omnẽ qui cu¬
pit seriem qͣndam ⁊ corpus ex hoꝵ oĩum rationẽ ꝑfic̾e.: ut manifestis
tis ⁊ necessariis assertionib desingłis quibq quid sit inuero rimet᷑:
unumut diximus corpus efficiet exemplis ⁊ affirmationib uł his qͣs
in scĩs scͥpturis inuenerit: uł quas ex conseq̃ntie ipsuis indagine ac re

Expanded text:
rendum est. X. Est etiam illud in ecclesiastica prædicatione, esse Angelos Dei quosdam, et virtutes bonas qui ei ministrant ad salutem hominum consummandam: sed quando isti creati sint, vel quales, aut quomodo sint, non satis in manifesto designatur. De sole autem et luna et stellis utrum animantia sint, an sine anima, manifeste non traditur. Oportet igitur velut elementis ac fundamentis hujusmodi uti secundum mandatum quod dicit: «Illuminate vobis lumen scientiæ, omnem qui cupit seriem quamdam et corpus ex horum omnium ratione perficere ut manifestis et necessariis assertionibus de singulis quibusque quid sit in vero rimetur, et unum, ut diximus, corpus efficiat exemplis et affirmationibus, vel his quas in sanctis Scripturis invenerit, vel quas
Abbreviated transcription (Latin):
s. ꝑ ip̃m namq om̃ia facta sunt : nouissimis temporib se ip̃m
ex inaniens. homo factus ẽ incarnatꝰ. cum d̾s ẽet. ⁊ homo factus
mansit quod erat d̾s ⁊ corpus assumpsit nrõ corpori simile: eo so
tem sustinuit u̾e mortuus. Uere enim ⁊ amortuis resurrexit. ⁊ pꝰ
resurrectionem conu̾satus cum discipulis suis assumptus ẽ. Tunc
deinde honore ac dignitate. patͥ ac filio sociatũ tradidert̃ spm̃scm̃¬

Expanded text:
 ipsum enim omnia facta sunt,» novissimis temporibus seipsum exinaniens, homo factus incarnatus est cum Deus esset, et homo factus mansit quod erat Deus. Corpus assumpsit nostro corpori simile, eo soltem sustinuit, vere mortuus: vere enim a mortuis resurrexit, et post resurrectionem conversatus cum discipulis suis, assumptus est. Tum deinde honore ac dignitate Patri ac Filio sociatum tradiderunt Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tes de quib dam quidẽ quec̃q necessaria credidert᷑. om̃ib etiã his ꝗ
pigriores erga inquisitionẽ diuine scientie uidebantur manife¬
stissime tradidert̃: rationẽ. scilicet. assercionis eoꝵ relin q̃ntes ab
his in quirendam qui sp̃c dona excellentiora mererentur. ⁊ preci
sent. De aluis u̾o dixeit̃ quidẽ quia sint. quomͦ autẽ aut unde¬
sint siluert̃: profecto ut studiosiores quiq ex post̾is suis qui amatores
essent sapientie. exerciciũ habere possent. in quo ingenii sui fruc¬
tum ostend̾ent: hi uidelicet qui dignos se et capaces ad recipiẽdã
sapĩam p̾pararẽt. Species u̾o eoꝵ que ꝑ predicationẽ apłicam ma¬
nifeste traduntur: iste sunt. Primo quod unus ẽ deus. qui oĩa
creauit atq composuit. quiq cũ nichil ess. esse fecit uniu̾sa
deus. aprima creatura ⁊⁊ conditioẽ mundi. omniũ iustoꝵ deus
adam. abel. sech. enos. enoch. noe. sem. abraham ysaac. iacob. du¬

Expanded text:
tes, de quibusdam quidem quæ cumque necessaria crediderunt, omnibus etiam his qui pigriores erga inquisitionem divinæ scientiæ videbantur, manifestissime tradiderunt, rationem scilicet assertionis eorum relinquentes ab his inquirendam qui Spsent: de aliis vero dixerunt quidem, quia sint; quomodo autem, aut undesint, siluerunt, profecto ut studiosiores quique ex posteris suis qui amatores essent sapientiæ, exercitium habere possent in quo ingenii sui fructum ostenderent, hi videlicet qui dignos se et capaces ad recipiendam praedicata. Species vero eorum quae per praedicationem apostolicam manifeste traduntur, istae sunt. Primo quod unus est Deus qui omnia creavit atque composuit, quique cum nihil essent, esse fecit universa. Deus a prima creatura et conditione mundi omnium justorum, Deus Adam, Abel, Seth, Enos, Enoch, Noe, Sem, Abraham, Isaac, Jacob, du
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in omnib intellectualib id est in corporeis tam p̃stans om̃ib
tam ineffabilit̾ atq mestimabilit̾ p̃cellens quã d̾s. cuiꝰ utiq nat᷑a
acie humane m̃tis intendi atq intueri quauis ea sit purissima mẽs
rem rei manifestationẽ etiã alia utam᷑ similitudine. Int̾dũ ocłi
nr̃i ip̃am naturam lucis. id ẽ substantiam solis intueri ñ possũt:
splendorẽ u̾o eius uł radios. fenestris uł quib libec luminũ breui¬
b receptacuł infusos intuentes: consid̾are ex his possumus fomẽ
ip̃e ac fons qͣntus sit corporei luminis. Ita ergo qͣsi radii quidẽ sũt
di nate. oꝑa diuine prouidentie & ars u̾itatis huiꝰ: ad comꝑatio¬
nẽ ipsius substantie ac nat᷑e. Quia ergo mens nr̃a ipsũ ꝑse ip

Expanded text:
omnibus intellectualibus, id est, incorporeis, tam præstans omnibus, tam ineffabiliter atque inæstimabiliter præcellens, quam Deus? cujus utique natura acie humanæ mentis intendi atque intueri, quamvis ea sit purissima mens rem rei manifestationem etiam alia utamur similitudine. Interdum oculi nostri ipsam naturam lucis, id est, substantiam solis intueri non possunt: splendorem vero ejus vel radios. fenestris forte et quibuslibet luminum brevibus recepta - culis infusos intuentes, considerare possumus fomes ipse ac fons quantus sit corporei luminis. Ita ergo quasi radii quidam sunt Dei naturæ, opera divinæ providentiæ et ars universitatis hujus, ad comparationem ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii transeundum ẽ. ubi scͥptũ ẽ quia d̾s sp̃c ẽ: ostendendũ est
qũã conseq̃nt᷑ iis que diximus. intelligi debeat. Int̾rogemus namꝙ
qͣndo ista dix̾it saluator nr̃ uł apud que. uł cum quid querent᷑. Inue¬
niemus sine dubio qd̾ ad samaritanã muliciẽ loq̃ns ista protulit. eã
q q̃ putabat qd̾ in monte garirm scd̾ i samaritanoꝵ oppinionẽ ad¬
ritana mulier putans eũ unũ cẽex uideis. utrũ iniherosolums ad¬
orari opportet dm̃. aut in ħ monte. Et ita dicebat. patres nr̃i om̃s ĩ
hoc monte adorauert̃. ⁊ uos dicitis quia locus ẽ miherosolmis uͥ¬
adorare opportet. Ad hec gͦ que oppmabat᷑ samaritana putans. ꝗd̾¬
ex locoꝵ corporalium p̾rogatiua minus recte uł nte adorabatur ds
aut aiudeis inierosolimis. aut a samaritanis in monte garnin.
cespondit saluator recedendũ eẽ apiesumptioẽ corporaliũ iocoꝵ. hu¬
ie qui uult dm̃ sequi. et ita ait. Ueniet hora qñdou̾i adoratores. neq i

Expanded text:
itus est,» et ostendendum est quam consequenter his quæ diximus intelligi debeat. Interrogemus namque quando ista dixerit Salvator noster, vel apud quem, vel cum quid quæreretur. Invenimus sine dubio quod ad Samaritanam mulierem loquens ista protulerit, ad eam quæ putabat quod in monte Garizim secundum opinionem ritana mulier, putans eum esse unum ex Judæis, utrum in Hierosolymis adorari oporteret Deum, an in hoc monte; et ita dicebat: «Patres nostri omnes hoc in monte adoraverunt, et vos dicitis, quia in Hierosolymis adorare oportet.» Ad hæc ergo quæ opinabatur Samaritana, putans ex locorum corporalium prærogativa, quod minus recte vel rite adorabatur Deus, aut a Judæis in Hierosolymis, aut a Samaritanis in monte Garizim, respondit Salvator esse recedendum a præsumptione corporalium locorum huic qui vult se
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ꝓ suis mitis dispensabitur. siue uite et̾ne acbeatitudins he̾dita¬
te potitura. si ħ ei sua gesta p̾stitint: siue igniet̾no ac simpliciis mã¬
cipanda. si innoc eam scelerum culpa detorserit: s ⁊ quiaerit tempꝰ
resurrectiomis mortuoꝵ cũ corpus hoc qd̾ ninc in corruptioẽ semi¬
natur. surget in ĩcorruptioẽ: & qd̾ seminatur in ignominia. sur¬

Expanded text:
s hæreditate potitura, si hoc ei sua gesta præstiterint; sive igni æterno ac suppliciis macipanda, si in hoc eam scelerum culpa detorserit: sed et quia erit tempus resurrectionis mortuorum, cum corpus hoc quod nunc «in corruptione seminatur, surget in incorruptio
Abbreviated transcription (Latin):
semet ip̃is adu̾sa sensisse. De origene uͭ in quo similit̾ ut iniis qͦs
supradiximus q̃dam diu̾sitas inuenit᷑ istud ñ sufficiat sentire. ꝙ
de p̃iudicatis iam catholicis sentit᷑. uł intelligit᷑ uiris: Nec similis
scͥptis acuocib probaremus. Quid enim: Ip̃e dum ad huc ess in
carne uiuenssentiens et uidens q̃ passus sit. delibroꝵ suoꝵ ut ser¬
monũ corruptionib uł adult̾inis editioĩb ex ipsius epła qͣm scri¬
bit ad quosdam carossuos alexandam euident̾ docet᷑: & ꝑ ħ que sit

Expanded text:
ns: « De Origene quoque, in quo similiter, ut in his quos supra diximus, quaedam diversitas invenitur, istud non sufficiat sentire, quod de praejudicatis jam catholicis sentitur, vel intelligitur viris, ne similis scriptis ac vocibus prabavimus. Quid enim ipse cum adhuc in carne vivens, sentiens, vidensque perpessus sit de librorum suorum, vel sermonum corruptionibus, vel adulterinis editionibus, ex ipsius epistola quam scribit ad quosdam charos suos Alexandriam, evidenter docetur. » St
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturis cerci aliquid de ins uł manifeste dictum eẽ uideat᷑. neq inp̾di¬
catioẽ ecłastica contineri ita neq hunc uirũ culpari iustũ ẽ disserentẽ

Expanded text:
Scripturis certi aliquid de his vel manifesti dictum esse videatur neque in PrediScripturis certi aliquid de his vel manifesti dictum esse videatur neque in Predicatione
Abbreviated transcription (Latin):
semine etiam aĩa defundat᷑. quid dicinus de his qui intfecti ad huc &
deuentire ab orsisunt. et quod non numꝙͣ etiam añqͣm uasculoꝵ natura¬
lium receptaculis semina sint suscepta depeunt: In quib sine dubio ĩ¬
ueniet᷑ qd̾ simuletiam ille q̃ nat᷑ali ratioẽ seminib inserte merãt aiẽ ex¬
nichil omnino ex rationabili atq inmortali aĩa participauit illud ꝙ
ad huc inuentre corrupto ẽ. et repulsa ẽ. illa ratio q̃ affirmat eam in
seminis traduce simul cum corporib seminatam. aut si paiticipat: ne¬
cessitas inminet confit̾i mortalẽ eẽ aiãm: qd̾ sidesutiq mã ñ recipit.¬
ueruntam̃ quid ẽ qd̾ ex his omnib ostendiuolumus: Iud profecto
qd̾ sicut eos qui unamqͣmlibet denis qͣs sup̃ exposumus opinionẽ uerã
putant. ñ rectaratione h̾ecicos quis appellat. pro eo quod neq ex diuinis

Expanded text:
semine, etiam anima defundatur. Quid dicimus de his qui imperfecti adhuc, et semine, etiam anima defundatur. Quid dicimus de his qui imperfecti adhuc, et de ventre aborsi sunt: et qui nonnumquam etiam antequam vasculorum naturalium receptaculis semina sint suscepta, depereunt? In quibus sine dubio invenitur, quod simul etiam illae quae naturali ratione seminibus insertae erant animae, exnihil omnino ex rationabili atque immortali anima participavit illud quod adhuc in ventre corruptum est: et repulsa est illa ratio, quae affirmat eam in seminis traducere simul cum corporibus seminatam: aut si participat, necessitas imminet confiteri mortalem esse animam, quod fides nostur: Quod autem ex his omnibus ostendi volumus illud est quod sicut eos qui unam quamlibet de his quas supra exposuimus opinionem veram putant non recta ratione haereticos quis vocat pro eo quod neque ex divinis
Abbreviated transcription (Latin):
extraduce aĩas uenire ꝯfirmant. ⁊ simul cum corporali eas semine semi¬
uari. siquidẽ ut quidam ipõꝵ affirmaresolent. non aliud dicunt eẽ aĩã
substautied̾i ẽ. que peccat. si aĩa que de substãtia d̾i ẽ peccat. In suꝑetiam
qd et de penis subdenda sit pro peccato. s et illud se qd̾ ꝑ ab surdum ẽ ĩ cur¬
iere ñ uident qi neceẽ est eam simul cũ corpore e mori. & ẽẽ mortalẽ. si
simulcum corpore uł seminata uł formata uł nata ẽ. Tum deinde illi
qui umam quidẽ ex nullis substantib ad̾o factam dicut eẽ aĩam. id est
uiam q̃ pͥma facta ẽ adam.⁊ ex ea iam oĩũ hominũ aĩas existere. ⁊ scd̾m
corporalem sine dubio successioẽm intraducẽ quoq fieri aĩarũ etiam ip¬
si quid aliud ostendinit nisi aĩas eẽ mortales: Si .N. sic̃ aĩalia cet̾a ex solo se¬
mine oriint᷑. ita etiã de hominib sentiamus. ut eũ corpore simul ineodẽ

Expanded text:
ex traduce animas venire confirmant, et simul corporali eas semine seminari: siquidem, ut quidam ipsorum affirmare solent, non aliud dicunt esse animasubstantia Dei est quae peccat, si anima quae de substantia Dei est peccat: insuper etiam quod et poenis subdenda sit pro peccato. Sed et illud se quod absurdum est, incurrere non vident: quia necesse est eam simul cum corpore mori, et esse mortalem, si simul cum corpore, vel seminata, vel formata, vel nata est. IV. Tum deinde illit animam, id est, illam quae prima facta est in Adam: et ex Adam omnium hominum animas existere, et secundum corporalem sine dubio successionem, traducem quoque fieri animarum: etiam ipsi quid aliud ostendunt, nisi animas esse mortales? Si enim sicut animalia caetera ex solo semine oriuntur: ita etiam de hominibus sentimus; ut cum corpore simul in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
b nominat᷑: uelut siquis aerẽ istum quo fruim̃ in corporeum di¬
cat qm̃ quidẽ ñ ẽ tale corpus ut comp̃hendi ac teneri possit uigẽ¬
tiq resisteir. Q ueremus tam̃ si uł alio nomine res ip̃a qm grecipi
Deus quoq ip̃e quomodo intelligi debeat requirendũ ẽ. an corpo¬
ieus ⁊ scd̾m aliqũe habitũ deformatꝰ: an alt̾nis nature ꝙ̃ corpora¬

Expanded text:
bus nominatur: velut si quis aërem istum quo fruimur incorporeum dibus nominatur: velut si quis aërem istum quo fruimur incorporeum dicat, quandoquidem non est tale corpus ut comprehendi ac teneri possit, urgentique resistere. IX. Quæremus tamen si vel alio nomine res ipsa quam Græci Deus quoque ipse quomodo intelligi debeat inquirendum est, corporeus, et secundum aliquem habitum deformat
Abbreviated transcription (Latin):
niã liber ipse int̾ libros ecłiasticos ñ habet᷑ ⁊ ostendendũ quia neq pe¬
triẽ ip̃a scͥptura. neq alt̾ius cuiꝰꝗͣ qui sp̃u di fuerit inspiritus. Quod
etiam si ip̃m conced̾etur: ñ idem sensus ibi ex isto sermone asoma¬
ti indicatur qui a grecis ⁊ gentib auctorib ostendit᷑. cũ demcorpo¬
tea nat᷑ã aphilosophis disputatur. In ħ enĩ libello incorporeum
demoniũ dixit: pro eo qd̃ ipse ille quicumq ẽ habitus uł circum¬
scͥptus demonici corporis. ñ ẽ simił huic nrõ crassiori ⁊ uisibili corpo¬
ri. s scd̾msensum eius qui conposuit illam scͥpturam intelligendũ ẽ
qd̾ dixit. id.ẽ. ñ se tale corpus quale hñt demones. qd̾ ẽ naturaliter
subtile qd̾dam.⁊ uelud aura tenue.⁊ ꝓpt̾ hoc uł putat᷑ a multis. uł dr.
in corporeũ. s habere se corpus solidum ⁊ palpabile. In consuetudine u̾o
hominũ omne qd̾ tale ñ fuit. incorporeũ asimpliciorib uł imꝑitiori¬

Expanded text:
ostendendum quia neque Petri est ipsa scriptura, neque alterius cujusquam qui Spiritu Dei fuerit inspiratus. Quod etiamsi ipsum concederetur, non idem sensus ibi ex isto sermone ἀσωμάτου indicatur, qui a Græcis et Gentilibus auctoribus ostenditur, cum de incorporea natura a philosophis disputatur. In hoc enim libello incorporeum dæmonium dixit, pro eo quod ipse ille quicumque est habitus, vel circumscriptio dæmonici corporis, non est similis huic nostro crassiori et visibili corpori: sed secundum sensum ejus qui composuit illam scripturam, intelligendum est quod dixit; id est non se tale corpus quale habent dæmones, quod est naturaliter subtile et velut aura tenue, et propter hoc vel putatur a multis vel dicitur incorporeum, sed habere se corpus solidum et palpabile. In consuetudine vero hominum omne quod tale non fuerit, incorporeum simplicioribus vel imperitiori
Abbreviated transcription (Latin):
addi possunt. Uincuiq corporeo sensu substantia q̃dam sensibi¬
lissubiacet. propͥe inquã: ip̃e sensus corporał intendr. u̾bi gr̃ã.
uisui subiacent colores. habitus. magnitudo. Auditui: uoces. ⁊ sonꝰ.
Odoratui: nidores: ⁊ boni uł. mali odores. Gustui: sapores. Tactui. ca¬
lida uł frigida. dura uł mollia. asꝑa uł leuia. hoꝵ aũt sensuum
de quib supradiximus. quia multo melior sit sensusm̃tis: omnb
clarum ẽ. Quomͦ gͦ ñ uidetur ab surdum his quidẽ q̃ inferiora s̃:
substantias eẽ subiectas ad intendendũ. huic autẽ uucuti que me
lior ẽ m̃tis sensui nichil omnino subiti substantiale. s eẽ intellectu¬
alis nate uircutẽ corporib accidẽtẽ uł conseq̃ntẽ: Qd̾ qui dicunt si

Expanded text:
antia quædam sensibilis subjacet propria in quam sensus ipse corporalis intenditur. Verbi gratia, visui subjacent colores, habitus, magnitudo; auditui, voces et sonus; odoratui, nidores, boni vel mali odores; gustui, sapores; tactui, calida vel frigida, dura vel mollia, aspera vel lævia. Horum autem sensuum, de quibus supra diximus, quia multo melior sensus sit mentis, omnibus clarum est. Quomodo ergo non videtur absurdum, his quidem quæ inferiora sunt, substantias esse subjectas ad intendendum; huic autem virtuti quæ melior est, id est mentis sensui, nihil omnino subjici substantiale, sed esse intellectualis naturæ virtutem corporibus accidentem vel consequentem? Quod qu
Abbreviated transcription (Latin):
Qum pocius aꝑienda ẽ. ħ in loco u̾itas latens. Non enim possibile ẽ.
tam iniquo iudicio uti quẽꝗͣ hominũ ut de causa equali ñ equali¬
ter sentiat. d qd̾ auctores obtrectatoꝵ eius hi sunt. quiuł iectia dis¬
putare latius solent. uł etiam libros scbere qui totũ de origene ut ilo¬
quuntur: uł seͥbuntur: negͦ plures ipsoꝵ furta cognoscant. qui
utiq si ingͣti in magistrũ non eẽnt. nequaꝗͣ cͥminosa uide̾ntur. si¬
pliores qͦsq ab euis lectioẽ det̾rent. Deniq quidã ex ipsis quise uel
euangłitandi necessitatẽ ꝑ om̃s gentes ⁊ ꝑ om̃s linguas habere putat
gnoscendis malꝰ eus legebat: suffice̾ pot̾ant d̾cem libri ad cognoscen¬
cos culpat. qui instructionis sue causa ꝑ pauca eiussalua fid̾i regła

Expanded text:
Quin potius aperienda est hoc in loco veritas latens. Non enim possibile est, tam iniquo judicio uti quemquam hominum, ut de causa aequali non aequaliter sentiat. Sed quod auctores obtrectatorum ejus hi sunt, qui vel in Ecclesia disputare latius solent, vel etiam libros scribere, qui totum de Origene vel loquuntur, vel scribunt. Ne ergo plures ipsorum furta cognoscant, quae utique si ingrati in magistrum non essent, nequaquam criminosa viderentur, simpliciores quosque ab ejus lectione deterrent. Denique quidam ex ipsis, qui se velut evangelizandi necessitatem per omnes gentes et per omnes linguas habere putat,gnoscendis ejus malis legebat, sufficere poterant decem libri ad cognosceneos culpat, qui instructionis suae causa perpauca ejus salva fidei regula
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑ epłam tanqͣm ꝑ nos missam qͣsi instet dies dñi. Nlemo uosse¬
ducat ullo mͦ. Talia ergo q̃dam uideo etiam nob accide. slam quidam
auctor hescoscum subp̾sentia mulcoy habita int̾ nos fuiss disputatio.¬
et descͥpta. accipiens ab ñs qui descͥpserant codicẽ: que uoluit addidit.
dignantes frẽs qui inpalestina sunt: inisert̃ ad me. athenas noĩem
qui acciꝑet anĩe ip̃o auctentica exemplaria. Qd̃ ne relectum quidẽ
uł recensitum ame antea fuerat. s ita neglectum ĩ acebat ut uix ĩ¬
ueniri potuit᷑. Misitam̃ ⁊ sub dõ teste loquor. qm̃ cũ comenissẽ il¬
lum ip̃m qui adult̾auerat librum. qr̃ ñ feciss uelut satisfaties
mͥ respondit: quoniã magis uolui ornare disputationẽ atq pur¬
gare ipsam. uUidete quali purgatioẽ disputationẽ nr̃am p᷑gauit. T ali
a successor eius po̾st ip̃m appelles. Namsicut illi subu̾tert̃ scͥpturarũ

Expanded text:
epistolam tamquam per nos missam quasi instet dies Domini nemo vos seducat ullo modo». Talia ergo quaedam video accidere nobis. Nam quidam auctor haereseos, cum sub praesentia multorum habita fuisset disputatio nostra accipiens scripta ab his qui descripserant codicem quae voluit addidit, dignantes fratres qui in Palestina sunt miserunt ad me Athenas hominem qui acciperet a me ipsa autentica exemplaria quod ne relectum quidem vel recensitum a me antea fuerat, sed ita neglectum iacebat ut vix inveniri potuerit, misi tamen et sub Deo teste loquor, quoniam cum convenissem illum ipsum qui adulteraverat librum, quare hoc fecisset velut satisfaciens mihi respondit «Quoniam magis ornare volui disputationem atque purgare ipsam». Videte quali purgatione disputationem nostram purgavit tali vel qualis successor eius post eum Apelles! Nam sicut illi subverterunt Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
neq dominationes. neq pͥncipatus. neq potestates. scire possunt integre
iniciũ om̃tũ: ifinẽ uniu̾sitatis. S intelligendum ẽ. scõs istos quos enume¬
rauimus sp̃c ⁊ uircutes ꝓximas. quidem eẽ ip̃is iniciis. s attingere tam¬
tum: qͣntũ consequi non ualent reliqui. ueruntam̃ qͣntũc̃q illud est qd̾
reuelante filio di ac sp̃u scõ didicerit iste uirtutes. qua płima quidẽ ad se¬
qui potert̃. & multo plura pͥores inferiorib: oĩa tam̃ comprehendere impo ᷤ¬
sibile eis ẽ. ꝙͣ scͥptum ẽ. Qũa płima ex oꝑib di insecretis sunt. uñ. ⁊opta¬
bile ẽ. ut pro uirib se unusqͥsq semꝑ extendat. ad ea q̃ pͥora sunt: ea q̃
retrorsum sunt obliuiscens. tam ad oꝑa meliora. qͣm etiã ad sensum ĩ

Expanded text:
neque Dominationes, neque Principatus, neque Potestates scire possunt integre initium omnium et fines universitatis. Sed intelligendum est sanctos istos quos annumeravit spiritus et virtutes proximas quidem esse ipsis initiis, et attingere tantum quantum consequi non valent reliqui: verumtamen quodcumque illud est quod revelante Filio Dei et Spiritu sancto didicerint istæ virtutes, quamplurima quidem assequi poterunt et multo plura priores inferioribus, omnia tamen comprehendere impossibile eis est, quia scriptum est: a Quamplurima ex operibus Dei in secretis sunt.» Unde et optabile est ut pro viribus se unusquisque semper extendat ad ea quæ priora sunt, ea quæ retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
serit: it̾m int̾rogabit᷑ qr̃ non ⁊ añ illud qd̾ dixit iniciũ. ⁊ ita semꝑ dean¬
t̾iorib in quirentes. ⁊ u̾bo int̾ro gationis ascendentes. ꝑueniamus millũ
intellectum. ut qm̃ semꝑ ⁊ poterat d̾s et uolebat. numꝗͣ uł decuit ul
causa aliqua exist̾e potuit: ut ñ ħ qd bonumẽ. ⁊uolebat semꝑ habuit.
Ex quo ostenditur semꝑ fuisse uaporẽ istum uircutis di. nullum ha¬

Expanded text:
um et ita semper de anterioribus inquirentes, et verbo interrogationis ascendentes, perveniemus in illum intellectum, ut quoniam semper poterat Deus et volebat, nunquam vel decuerit, vel causa aliqua existere potuerit, ut non hoc quod bonum volebat semper habuerit. Ex quo ostenditur semper fuisse vapore
Abbreviated transcription (Latin):
aie inquirat. cum de ea neq qd̾ ex seminis traduce dicat᷑. neq qd̾ hone¬
rabilior & antiquior corꝑoꝵ compage sit tradid̾it ecłiastica regła ꝓ pt̃ ꝙ
multinec cõp̃hend̾e potuert̃. qualit̾ sentiri oporteret de aiẽ ratiõe. sae
qui aliquid sentire uł disserere uisisunt. a non nust insuspicione ha¬
bent᷑. uelut noui aliquid introducentes. Deinde post pauea ait. S et

Expanded text:
animae requirat, cum de ea neque quod ex seminis traduce ducatur, neque quod honorabilior et antiquior corporum compage sit, tradiderit ecclesiastica regula: propter quod multi nec comprehendere potuerunt aliter sentiri oportere de animae ratione. Sed et qui aliter sentire vel disserere visi sunt; a nonnullis in suspicione habentur velut novi aliquid introducentes. Fatetur idem
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ego arbitror qd̾ sufficere debeat uoluntas pr̃is ad subsistendum ħ.
qd̃ uult pat̾. uolens .Nt. ñ alia uiautitur. nisi que consilio uoluntatis pro¬
suscipi ab his: qui nichil ingenitũ id ẽ innatũ. pret̾ solum dnĩ prẽm fa¬
tentur. Obseruandũ namq ẽ nequis in currat in illas absurdas fabu¬
las coꝵ qui prolatioẽs qͣsdam sibi ip̃is depingunt. ut diumam nat᷑am in
partes uocent. & dñ patrẽ qͣntum inse ẽ diuidant. cũ ħ de incorporea na¬
tura uł leuit̾ suspicari. ñ solum extreme impiecatissit: uerũ etiam ulti¬

Expanded text:
eo ego arbitror quod sufficere debeat voluntas Patris ad subsistendum hoc quod vult Pater. Volens enim non alia via utitur, nisi quæ consilio voluntatis pro in primis suscipi ab his qui nihil ingenitum, id est innatum, præter solum Deum patrem fatentur. Observandum namque est, ne quis incurrat in illas absurdas faburum qui prolationes quasdam sibi ipsis depingunt, ut divinam naturam in partes vocent, et Deum patrem quantum in se est dividant, cum hoc de incorporea natura
Abbreviated transcription (Latin):
ius apłc ꝑ sp̃m sc̃m qui ꝑscrutat᷑ etiam ꝑfunda d̾i altitudinẽ diuitiaꝵ
sapientie acscientiedĩ scrutans. nec tam̃ ad finẽ ut itadix̾im. ⁊ ad inti¬
mam cognitionẽ p̾ualens ꝑuenire: desꝑatioẽ rei et stupore: proclamat.
et dicit. O altitudo diuitiarũ sapĩe et scientiedĩ. Et qͣm desꝑationẽ ꝑfec¬
te comprehensionis hec ex clamau̾it: audi ip̃m dicentẽ. Qmͣ inscrutabilia
sunt iudicia d̾i. ⁊ qͣm inuestigabiles uie eiꝰ. Non. t dixit difficile posse

Expanded text:
tiam profunda Dei, altitudinem divinæ sapientiæ ac scientiæ scrutans, nec tamen ad finem, et, ut ita dixerim, ad intimam cognitionem prævalens pervenire, desperatione rei et stupore clamat et dicit: «O altitudo divitiarum sapientiæ et scientiæ Dei!» Et quod desperatione perfectæ comprehensionis hoc proclamaverit, audi ipsum dicentem: Quam inscrutabilia sunt judicia Dei, et quam investigabiles viæ e
Abbreviated transcription (Latin):
plusqͣm erat. ⁊ altitudinẽ profundam quis inueniet: S ⁊ysaiassciens
rerũ inicia. anat᷑a mortali inueniriñ posse. s ab his quidẽ natis que
qͣmuis diuiniores sint qͣm humana ẽ. facte tam̃ ⁊ ipẽ sunt uł create.
Sciens gͦ. qd̾ anulla harũ. neq iniciũ. neq finis inueniri potest: ait.
Priora que fuerit dicite: et sciemus qr dii estis uł nouissima que fint
ad nunciate: et tunc uidebimus qd dii estis. Nam ⁊ hebreus doctor tra¬
debat. pro eo qd micia oĩũ uł finis ñ possent ab ullo comp̾hendi. nisi
ysaiam dixisse. duos seraphin solos ee.quiduab quidẽ alis oꝑiunt
faciem d̾i. duab u̾o pedes. ⁊ duab uolare eos. ⁊ clamantes ad inuicẽ si

Expanded text:
 Esaias sciens rerum initia a natura mortali inveniri non posse, sed ne ab his quidem naturis quæ quamvis diviniores sint quam humana est, factæ tamen et ipsæ sunt vel creatæ: sciens ergo quod a nulla harum neque initium neque finis inveniri potest, ait: «Priora quæ fuerint dicite, et scimus quia dii estis: vel novissima quæ» sunt annuntiate, et tunc videbimus quia dii estis.» Nam et Hebræus doctor ita tradebat: pro eo quod initium omnium vel finis non possit ab ullo comprehendi, nisi  visionis Esaiam dixisse duos Seraphim solos esse qui duabus quidem alis operiunt faciem Dei, duabus vero pedes, et duabus volant clamantes
Abbreviated transcription (Latin):
ineis locis atq ut ita dix̾im in conseq̃nti pene capite. sententia con¬
trarii sensus inuenit᷑ inserta. Nunquid in eodẽ oꝑe eiusdem libri
int̾dum ut diximus. statim in conseq̃nti capitulo oblitus sui ẽ̾ẽ potu¬
it. u̾bi causa. ut qui suꝑius dix̾at nusqͣm inueniri in om̃i scͥptura
factum eẽ sp̃m scm. At it̾m qui patrẽ ⁊ filiũ unius substantie qd̾
grece omousiondicit᷑. designauit. in conseq̃ntib statim capituł et
alt̾us eẽ substantie & cratum pot̾at dr̃e eum q̃ pauloante de ipsa na¬

Expanded text:
in eisdem locis, atque, ut ita dixerim, in consequenti pene capite sententia contrarii sensus invenitur inserta? Numquid in eodem opere ejusdem libri, et interdum, ut diximus, statim in consequenti capitulo, oblitus sui esse potuit? Verbi gratia, ut qui superius dixerat, nusquam inveniri in omni Scriptura, t iterum, qui Patrem et Filium unius substantiae, quod Graece ὁμοούσιον dicitur, designavit: in consequentibus statim capitulis alterius esse substantiae, et creatum poterat dicere eum, quem paulo ante de ipsa na
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. tali quadam specie putandus ẽ pat̾ filium genuisse. imagi¬
nẽ .s. suã. ut sicut ip̃e est inuisibił ꝑ naturam: ita ymaginẽ quoq
inuisibilem genuerit. u̾bum .R. ẽ filius. ⁊ iõ nichil in eo sensibile in¬
telligendum est. Sapĩa ẽ. ⁊ insapientia nichil corporeum suspican¬
dum. Lum̃ ẽuerum. qd̾ illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hc̃
mundum: s nichil ht̃ cominune ad solis huius lum̃. De his ip̃is

Expanded text:
ditur, tali quidem specie putandus est Pater Filium genuisse, imaginem scilicet suam: ut sicut ipse invisibilis est per naturam, ita imaginem quoque invisibilem genuerit. Verbum enim est Filius, et ideo nihil in eo sensibile intelligendum est. Sapientia est, et in sapientia nihil corporeum suspicandum est. Lumen est verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum : sed nihil habet commune
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus aliq̃ uix posse scintillam luminis aut b̾iussime lucerne lum̃
aspic̾e.:⁊ eum cuius aciesocłoꝵ plus luminis capere qͣm supra diximus non
ualet. siuelimus de claritate acsplendore solis edocere: ñne opportebit nos
ei dicere. qr om̃i hoc lumine qd̾ uides in effabilit̾. ⁊ mestimabilit̾ melior
ac p̾stantior soł est splendor: Ita mens nr̃a cũ intͣ carnis ⁊ sanguins cla-¬
tistra concludit᷑. ⁊ protał mat̾ie participatioẽ hebetior atq obtusior red¬
dit᷑. illic. ⁊ ad comꝑationẽ nat᷑e corporee longe p̾cellens habetur. tñ cũ
ad corporea nititur. atq eoꝵ intuicionẽ rimat᷑. tẽ scintille alicuius luc̃

Expanded text:
aliquem vix posse scintillam luminis, aut brevissimæ lucernæ lumen aspicere; et eum cujus acies oculorum plus luminis capere quam supra diximus non valet, si velimus de claritate ac splendore solis edocere: nonne oportebit nos ei dicere, quia omni hoc lumine quod vides, ineffabiliter et inæstimabiliter melior ac præstantior est solis splendor? Ita mens nostra cum intra carnis et sanguinis claustra concluditur, et pro talis materiæ participatione hebetior atque obtusior redditur, licet ad comparationem naturæ corporeæ longe præcellens habeatur, tamen dum ad incor
Abbreviated transcription (Latin):
que sit sapĩa nisi qui genuit eam. aut quis adliquidũ que sit u̾itas nouit.
nisi u̾itatis pr̃. quis certe uniu̾sam u̾bi sui naturamq ipsius d̾i. qui ex deo ẽ.
inuestigare potuit. nͥ solus d̾s. ap̃ quẽ erat uerbũ: Uñ pro certo habere debe¬
mus quod hoc u̾bum siue ratio dicenda est. hanc sapĩam. hanc u̾itatem:
nullus alius nisi pat̾ nouit: de quo sͥptumest. ne ip̃m quidẽ mundum

Expanded text:
 Sapientia, nisi qui genuit eam? aut quis ad liquidum quæ sit Veritas novit, nisi veritatis Pater? Quis certe universam Verbi sui naturam, atque ipsius Dei quæ ex Deo est, investigare potuit, nisi solus Deus apud quem erat Verbum? pro certo habere debemus quod hoc Verbum, sive ratio dicenda est, hanc Sapientiam, hanc Veritatem, nullus alius nisi solus Pater novit, de quo scriptum est: «Ne ipsum quidem mundum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ. ad cõꝑationẽ substantie ac nature. Quia gͦ mens nr̃a ip̃m ꝑ se ip¬
sum dm̃ sicut est non potest intueri. expulchritudĩe oꝑm.⁊ decore creatã¬
rũ. parẽtẽ uniu̾sitatis intelligit. Nõ gͦ corpus aliquod aut in corpore esse
putandus ẽ d̾s. s intellectu ał natura simplex. nichil oĩno inse adiunctio¬
nis admittens. utine maiuis aliquid. ⁊ inferius i̾e hr̃e credat᷑. s ut sit exoĩ¬

Expanded text:
ionem ipsius substantiæ ac naturæ. Quia ergo mens nostra ipsum per seipsam Deum sicut est non potest intueri, ex pulchritudine operum, et decore creaturarum, parentem universitatis intelligit. Non ergo aut corpus aliquod, aut in corpore esse putandus est Deus, sed intellectualis natura simplex, nihil omnino in se adjunctionis admittens: uti ne ma
Abbreviated transcription (Latin):
sit iecipere malum. Id curo confirmamus omnẽ nͣm recepisse malum.
.i. malum effectam. S sicut ẽ drẽ. qr om̃is om̃is hominis nat᷑a recipit
ut possit nauigare. ñ tam̃ ex eo etiam om̃is homo natugauit. Et it̾m
oĩ homini possibile ẽ disc̾e̾ artẽ gͣmaticam uł medicinam. ñ tam̃ idcͥco
ostendit om̃is homo ł medicꝰ. eẽ uł gramaticꝰ ita si dicimus nullam
c̃ẽ nͣm. que ñ possit recipere malum: ñ tam̃ continuo etiam recepisse ma¬

Expanded text:
sit recipere malum, idcirco confirmamus omnem naturam recepisse malum, id est malam effectam: sicut est dicere quod omnis hominis natura recipit ut possit navigare, non tamen ex eo etiam omnis homo navigabit; et iterum omni homini possibile est discere artostenditur omnis homo vel medicus esse, vel grammaticus: ita si dicimus nullam esse naturam quæ non possit recipere malum, non tamen continuo etiam recepisse ma
Abbreviated transcription (Latin):
discesserit. pro suis m̾itis dispensabit᷑. siue uite et̾ne. acb̾atitud̃is heditate
potitura. siħ ei sua gesta p̾stit̾int. siue igni et̾no ac supplicii mancipandas.
siĩ hoc eum scelerum culpa detorserit. s ⁊ qr erit tempus resurrectionis.
mortuoꝵ.cum corpus hoc qd incorruptioẽ seminatur. surget in incor¬
ruptiõe: et qd̾ seminat᷑ in ignominã surget ingła. est ⁊ illud definttũ. ĩ¬

Expanded text:
sabitur, sive vitæ æternæ ac beatitudinis hæreditate potitura, si hoc ei sua gesta præstiterint; sive igni æterno ac suppliciis mancipanda, si in hoc eam scelerum culpa detorserit: sed et quia erit tempus resurrectionis mortuorum, cum corpus hoc quod nunc «in corruptione seminatur, surget in incorruptione; et q