comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mutat᷑. stultus ꝑsonalit̾ iri
unus est. S instabilitate ⁊ i̾ri.
mut abilitate multi. Sicut una
sic stultꝰ modo plorans. modo
ridens. modo tristit modo hyla¬
ris. qͣss cresdens ⁊ deficiens. ⁊
de alio ad alind tnͣsiens ostend̾̃¬

Expanded text:
ur . Stultus personaliter unus est, sed instabilitate et mutabilitate multi. Sicut una sic stultus modo plorans, modo ridens, modo tristis, modo hilaris, quasi crescens et deficiens et de alio ad aliud transiens, mut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsistens inueritur .c .uiii. ꝙ hõ
peccando fecit ut bestiis ꝯꝑetur
tñ facere nõ potuit: ut in quo
Qui enĩ rõne suꝑior ẽẽ destit sen¬
su se infiorem innenit. Si uisũ
consuł: suꝑant linces. Si odora¬
tum int̾rogas p̾ualent canes.
et quetũq in sensu corꝑali lau¬
dabilia st̃ in ip̃is excellentiora
inuenies. ut alibi q̃ras bonura
tuum: neq in illo confidas ubi
bestiis ꝯꝑaris. ⁊ tñ nõ equaris.

Expanded text:
stens invenitur. TIT. V. Quod peccando fecit ut bestiis comparetur, tamen facere non potuit ut in quo Qui enim ratione superior esse desiit, sensu se inferiorem invenit. Si visum consulis, superant lynces. Si odoratum interrogas, praevalent canes. Et quaecunque in sensu corporali laudabilia sunt, in ipsis excellentiora invenies, ut alibi quaeras bonum tuum neque in illo considas ubi bestiis comparatis, et tamen non aequaris.
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ eciam illas quas scd̾m
effectum nõ ht̃ . uirtutes enĩ
affectu hr̾e ꝑ gr̃am studiũ ⁊
m̾itum humanũ est. effectu
aũt eas hr̾e munus diuinũ
uoluntas em̃ hõis est potestas
u̾o dĩ. Ita uoluntas hominis
est ex deo bona. mala ex hõĩe

Expanded text:
ffectum etiam illas quas secundum effectum non habet. Virtutes enim affectu habere per gratiam, studium et meritum humanum est; effectu autem eas habere, munus divinum. Voluntas enim hominis est; potestas vero Dei. Ita voluntas hominis bona est ex De
Abbreviated transcription (Latin):
ad malum bona in bono hoĩ
ad bonũ bona. ꝓpt̾ ħ qui cari¬
spes arripit. sustmencia defẽ¬
dit. ꝑ fidẽ incipiũt nobis ẽẽ.
nobistũ ẽẽ. fides dirigit. Spes
trahit. sustmencia ꝑducit.
Et sb̃ in caritate oĩa hec. qr
in eo qd̃ dilectũ est ⁊ placitũ
amor suadet libent̾ credere.
multũ p̾sumere. nõ facile desis¬

Expanded text:
i ad bonum bona. Propter hoc qui charispes arripit, sustinentia defendit. Per fidem incipiunt nobis esse, nobiscum esse. Fides dirigit, spes trahit, sustinentia perducit. Et sunt in charitate omnia haec, quia in eo quod dilectum et placitum, amor suadet libenter credere, multum praesumere, non facile desis
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate bonũ est ꝯsilum
snũ. aliis in ꝓspitate bonun
est gauduum snũ. michi aũt
imũ est bonũ adherere deo.
pon̾e in dño dõ spem meam.
si mundant flumina temp¬
tatõnum. bonũ esb mͥ illi ad¬
her̾e ne dissoluar. Si flau̾int
uenti adu̾sitatis. bonũ mͥ est
in illo anchoram spei figere.
ne conquasser uł dissiper. Ilis
aũt nͨ in adu̾sitate bonum
est ꝯsiliũ suũ. qr nõ liberat.
nec in ꝓsꝑitate gaudiũ. qr
bauit. alt̾ gaudium. usqquo
ponam ꝯsilia in aĩa mea. et
gaudio dixi. quid frustra

Expanded text:
itate bonum est consilium suum, aliis in prosperitate bonum est gaudium suum. Mihi autem unum est bonum, adhaerere Deo, ponere in Domino Deo spem meam. Si inundant flumina tentationum, bonum est mihi adhaerere ne dissolvar. Si flaverint venti adversitatis, bonum mihi est in illo anchoram spei figere, ne conquasser vel dissiper. Illis autem nec in adversitate bonum est consilium suum, quia non liberat, nec in prosperitate gaudium, quia obavit, alter gaudium. Usquequo ponam consilia in anima mea? Et gaudio dixi: Quid frustra
Abbreviated transcription (Latin):
quidã a foris sensũ hcurmut.
In illis st abilis est sp̃c sapiẽcie.
in istis mobilit. ad illos ꝑtin
meditatõ ad istos spetulatõ.
uli acumĩe sensus occulta pene¬
trant. isti agilitate tͣnͣsuolãt
ad longinqua. Et qui nõ dist̾¬
nũt sp̃c putant morũ medi¬
tatõnis pigriciam ⁊ specła¬
tõnis motum leuitatem cũ
corpus ab aĩo qualitatẽ siit.
sicut sp̃c illuminat: sic accen¬
dit. Et quos illumniat cogni¬
tõne u̾itatis illuminat. Et
quos accendit amore uͥtuti
accendit. ⁊ sepe nõ disc̾it᷑
oꝑatõ eius in utroq. Et dnͣr
pigri stabiles potentes aĩo.
⁊ ꝯp̾hensione efficaces. leues.
ꝯpuncti. tͥstes. lasciui spũ hy
lares. ⁊ fit sine sp̃u iudiciũ
sp̃c ⁊ errant hoĩes in iudicio
dum qͥsq solum hoc bonumpu¬
tat qd̾ amat. similem u̾o de¬
monstratõnem hñt meditatõ
litate motꝰ corpis formatur.
⁊ constat in alio quidẽ gͣuitas
smne pondere. in alio leuitas
sine instabilitate. meditatõ

Expanded text:
quidam a foris sensum hauriunt. In illis stabilis est spiritus sapientiae, in istis mobilis. Ad illos pertinet meditatio; ad istos speculatio. Illi acumine sensus occulta penetrant, isti agilitate transvolant ad longinqua. Et qui non discernunt spiritus, putant moram meditationis pigritiam, et speculationis motum levitatem, cum corpus ab animo qualitatem sumit. Sicut spiritus illuminat, sic accendit, et quos illuminat, cognitione veritatis illuminat; et quos accendit, amore virtutis accendit. Et saepe non discernitur operatio ejus in utroque, et dicuntur pigri, stabiles; potentes animo et comprehensione efficaces, leves; compuncti, tristes; lascivi, spiritu hilares. Et fit sine spiritu judicium spiritus; et errant homines in judicio dum quisque solum hoc bonum putat quod amat. Similem vero demonstrationem habent meditatio et litate motus corporis formatur; et constat in alio quidem gravitas sine pondere, in alio levitas sine instabilitate. Meditatio et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt consolatõnes. uet̾a incre¬
patõnes. uetus enĩ lex penã
ꝓposinit qua terret. noua mi¬
sicordiam qua foueret. Qͣre
pietas loquit᷑ idõ pͥꝰ palpat.
postea ꝑcutit. pusillammes
em̃ pͥus consolatõe fouendi
st̃. ut surgant: ptea t̾rore
ꝯfirmandi ne cadant. contuma¬
ces ⁊ duri pͥus increpandi sũt
ut timeant. postea fouendi
sunt ꝯsolatõne ne desperent.
cum gͦ pietas loquit᷑ noua
⁊ uetera. cũ seueritas loqͥtꝰ
uet̾a nõ p̾cedunt. qr ex ad¬

Expanded text:
sunt consolationes, vetere increpationes. Vetus enim lex poenam proposuit qua terreret; nova misericordiam qua foveret. Quare pietas loquitur: ideo prius palpat, postea percutit. Pusillanimes enim prius consolatione fovendi sunt, ut surgant. Postea terrore confirmandi ne recidant. Contumaces et duri prius increpandi sunt, ut timeant; postea fovendi consolatione, ne desperent. Cum ergo pietas loquitur, nova et vetera; cum severitas loquitur, vetera, non p
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. & si forte aliqͥs illorum
qͥ congregant᷑ exuniu̾sis locis. ꝑꝑ
raritatem lectionũ in cognitam
hñt historiã. audiat auctorẽ qui
fortasse ñ ÷ incognitꝰ. ⁊ ex eiꝰ auctcei¬

Expanded text:
ur, ut si forte aliquis eorum, qui congregantur ex universis locis propter raritatem lectionis, incognitam habet historiam, audiat auctorem, qui forte non est incognitus et ex ejus auctori
Abbreviated transcription (Latin):
claudi ceꝑint porte iste sen¬
suũ carnaliũ. nõ patebit de¬
inceps ua tͥnͣseundi ad ĩuicẽ.
⁊ tũc seꝑabit᷑ iocietas uani¬
tatis. ⁊ erit mundꝰ foris ex¬
clusus ne ingrediatur. ⁊
aĩa intꝰ inlusa ne egrediat᷑
⁊ ueniet aĩa ad portas ocłoꝵ
⁊ clausas inueniet. ut nõ eg ͤ¬
diatur ꝑ uisũ. ⁊ declinabit
ad portas auriũ. ⁊ obrusas
inueniet ne egrediat᷑ per
auditũ. demde diffindet se
ꝑ aditus sensuũ reliquoꝵ
⁊ nõ erit tͣnͣsitꝰ ullus qm̃ re¬
pagula mortis ꝑpetue ĩtlexi¬
bili rigore ⁊ ĩmobilib seris
ualuas sensiuim ⁊ aditꝰ ꝯmer¬
cii antiqui sine fine ꝯcludẽt.
tunc aĩa misera in hoc tristi
discidio solam se inueniet ⁊
ꝯu̾tens se requirere ĩcipiet
sociũ illum qui intꝰ eib ⁊ ex¬
cludi nõ põt. ⁊ nõ pot̾it hr̾e
societatem illius in desolatõe
sua. quia nõ requisunt sllũ
in ꝯsolatõne sua. tunc illa
infelix desꝑatõne cadet ad

Expanded text:
claudi coeperint portae istae senclaudi coeperint portae istae sensuum carnalium, non patebit deinceps via transeundi adinvicem; et tunc separabitur societas vanitatis, et erit mundus foris exclusus, ne ingrediatur, et anima intus inclusa, ne egrediatur. Et veniet anima ad portas oculorum et clausas inveniet, ut non egrediatur per visum, et declinabit ad portas aurium, obstrusas inveniet, ne egrediatur per auditum, deinde diffundet se per aditus sensuum reliquorum, et non erit transitus ullus, quoniam repagula mortis perpetuae, inflexibili rigore et immobilibus seris valvas sensuum aditus commercii antiqui sine fine concludens. Tunc anima misera in hoc tristi dissidio solam se inveniet, et convertens se requirere incipiet socium illum qui intus est, et excludi non potest, et non poterit habere societatem illius in desolatione sui, quia non requisivit illum in consolatione sui. Tunc illa infelix desperatione cadet ad
Abbreviated transcription (Latin):
debent in habundancia sua.
⁊ in quo ꝯsolari debent ĩ eges¬
tate sua. ⁊ utiq suie habũdãs
sine egens bñ illo gauderet
egestatem pat̾etur. hunc
aũt pͥmũ malũ eiꝰ fcm̃ est
ut illo sublato egestatem
illus patiat᷑ ut illud nõ ha¬
beat. demde scdm malum
accessit ut in alio bono ꝯso¬
let᷑ ut sllud nõ reqͥrat. ꝑ¬
dito gͦ eo qd̾ intꝰ erat bono
egressa est aĩa ad ea que fo¬
ris erant bona aliena. et
pactum fecit᷑ delectatõnibi
scłi. ⁊ regressa induxit eas
ad se. ut fornicaret᷑ cũ eis
intꝰ. in abscondito cordis sin.
⁊ requiesc̾et suꝑeas. ⁊ con¬
solaret᷑ in eis. ⁊ nõ respice¬
ret absenciam bom sui eo ꝙ
habundaciam suam cern̾et
⁊ ꝯsolatõnem in bonis aliens.
Nũc gͥ aĩa desolata a bono su¬
o desolatõnem suam nõ ag¬
noscit. qm̃ secũ ht̃ societatẽ
alienam delectatõnũ huius
ingredientiũ ad ip̃am per
sensus carns ip̃ius. uł cum
ip̃a egredit᷑ ad illas. cũ añt

Expanded text:
in abundantia sua, et in quo consolari deberet in egestate sua. Et utique sive abundans sive egens bene illo gauderet egestatem pateretur. Nunc autem primum malum ejus factum est, ut illo sublato egestatem illius patiatur, ut illud non habeat; deinde secundum malum accessit, ut in alio bono consoletur, ut illud non requirat. Perdito ergo eo quod intus erat bono, egressa est anima ad ea quae foris erant bona aliena, et pactum fecit cum delectationibus saeculi; et regressa induxit eas ad se ut fornicaretur cum eis intus in abscondito cordis sui, et requiesceret super eas, et consolaretur in eis, et non respiceret absentiam boni sui, eo quod abundantiam suam cerneret et consolationem in bonis alienis. Nunc igitur anima desolata a bono suo, desolationem suam non agnoscit, quoniam secum habet societatem alienam delectationum hujus mundi ingredientium ad ipsam per sensus carnis ipsius, vel cum ipsa egreditur ad illas. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
que am̃mi ad ꝯsensum pͣuita¬
tis infledit. scd̾a̾ q̃ delecta¬
tõne illicita memoriã afficit.
tercia que ad ꝯpunctõnem
⁊ contritõnem penitẽcie
cor emollit. Quarta q̃ ex
fiducia uenie ad gr̃aꝵ actõ¬
nem mentẽ accendit. pͥma
est maloꝵ. scda incipien¬
tiũ. tercia ꝓficientiũ. qͣr

Expanded text:
quae animum ad consensum pravitatis inflectit; secunda, quae delectatione illicita memoriam afficit; tertia, quae ad compunctionem et contritionem poenitentiae cor emollit; quarta, quae ex fiducia veniae ad gratiarum actionem mentem accendit Prima est malorum, secunda insipientium, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
atur ꝓ eiꝰ amore nũc om̃ia
mũdi bladim̃ta respuere
audiat ip̃m ꝯsolantem et
dicentem. nõne ego melior
tͥ sum ꝙͣ decera filii. Qͥd em̃
dulcis est mundꝰ ⁊ dulci nõ
est deus : absit. sp̃c em̃ meus
suꝑ mel dulcis. ⁊ heditas me¬
dulcedinẽ si gustare ceꝑius.
nec falsam dulcedinẽ dilige¬
tis nec ueram amaritudi¬
nem sentietis. amen .c. loiii
lumen in testa. lum̃ ĩ uase
diuinitas in humantate.
uas humanitas. lumen diui¬
intas. uita uia. tenebre ig¬
norancia. p̾cessit xp̃c ferẽs
luc̾nam. sequit᷑ xpĩanus te¬
nens exempli semitam. ꝓpo¬
suit humamtatẽ lucentem
ex diuntate. extulit luc̃¬
nam ut uideamꝰ fide. ambu¬
lemꝰ oꝑatõne dirigam᷑ imi¬
tatõne. p̾cedentẽ unũ młti

Expanded text:
atur pro ejus amore nunc omnia atur pro ejus amore nunc omnia mundi blandimenta respuere, audiat ipsum consolantem et dicentem: Nonne ego melior tibi sum quam decem filii? Quid enim? Dulcis est mundus: et dulcis non est Deus? Absit! Spiritus enim meus super mel dulcis. et haereditas medulcedinem si gustare coeperitis, nec falsam dulcedinem diligetis, nec veram amaritudinem sentietis. TIT. LIIIlumen in testa; lumen in vase, divinitas in humanitate. Vas humanitas, lumen divinitas. Vita via, tenebrae ignorantia. Praecessit Christus ferens lucernam; sequitur Christianus tenens exempli semitam. Proposuit humanitatem lucentem; ex divinitate extulit lucernam, ut videamus fide, ambulemus operatione, dirigamur imitatione praecedentem unum multi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tunc pͥmũ agnoscet uerũ
dem. ꝓpt̾ea dixit. orate ne
fuga ur̃a hyeme fiat uł sãb¬
bato. Quid enĩ est hyems nͥ
torpor mortis : ⁊ qͥd est sab¬
batum nͥ post mortẽ tempꝰ
ꝑpetue uacatõnis : hyemps
siquidẽ tollit ambulandi po¬
tenciam sublatum negat
licenciam. Sic ⁊ ĩminẽtis
mortis torpore astͥctus hõ
a correctõne p̾pedit᷑. poit
mordem u̾o penitencia nõ re¬
cipitꝰ. hic grauat᷑ ne bona oꝑa:
exceat. ibi ligat᷑ ne ĩminentẽ.
dampnatõnem euadat. hic cor¬
rectõ grauis. ibi emendatio
impossibilis. ꝓpt̾ea bomũ est
fugere iram uemientẽ pͥꝙͣ
sentire incipias m̃mamentẽ.
ne uł uolinitas minꝰ efficar
sit sine oꝑe: uł dolor inutilis
sine correctõne : cogitet gͦ a¬
nima in societate alienoꝵ
nũc posita qr nõ pot̾it semꝑ
ꝑmanere cum islis ⁊ eligat
int̾im sociũ illum qui cum
oñna subtracta fuerint
solus fidem su̾at dilectorib
suis. nec recedit in temꝑe
angustie. Et si durũ uide¬

Expanded text:
tunc primum agnoscet verum tem . Propterea dixit: Orate ne fuga vestra hieme fiat. vel Sabbato . Quid enim est hiems nisi torpor mortis? Et quid est Sabbatum. nisi post mortem tempus perpetuae vacationis? Hiems siquidem tollit ambulandi potentiam, Sabbatum negat licentiam. Sic et imminentis mortis torpore astrictus, homo a correctione praepeditur, post mortem vero poenitentia non recipitur; Hic gravatur, ne prima opera exerceat; ibi ligatur ne imminentem damnationem evadat. Hic correctio gravis, ibi emundatio impossibilis. Propterea bonum est fugere iram venientem priusquam sentire incipias imminentem, ne vel voluntas minus efficax sit sine opere, vel dolor inutilis sine correctione. Cogitet ergo anima in societate alienorum nunc posita, quod non poterit semper permanere cum illis, et eligat interim socium illum, qui, cum omnia subtracta fuerint, solus fidem servat dilectoribus sui, nec recedit in tempore angustiae. Et si durum vide
Abbreviated transcription (Latin):
de ur̾o ꝯstet curatõ illuis ha¬
betis duos nũmos ĩ testam̃to
duplici uet̾is monete unũ. ⁊
unũ noue. ut emant᷑ uet̾i
ea medicamma q̃ mordẽt.
nouo aũt medicamina q̃ fo¬
uent . pͥma ad purganda q̃
putrida st̃. Scda aũt ad uiua
ꝯfirmanda. Ista st̃ duo debita
p̾cepti scilicet ⁊ uoti. debitũ
p̾cepti quo doctͥna impendit᷑.
debitum uoti quo exemplũ
formatꝰ. hii st̃ ⁊̃ duo gladii
quos in xp̃i passione ad defen¬
sionem petrus parau̾at. unꝰ
irrogat. alt̾ u̾o qui sm no¬
uam legem sp̾alit̾ culpar fe¬
riens hõies sanat. hic est gla¬
dius ur̃ quo uos ferire debe¬
tis uicia hoĩm ip̃os hoĩes amã¬
tes ꝙ̃ uobis petrus reliquit
si tñ f̾uoris illuis he̾des facli
estis. ⁊ mntatores ẽẽ uultis.
sundũ adhuc xp̃c crucifige¬
batur. ⁊ tñ petrꝰ fauorem

Expanded text:
o illius. Habetis duos nummos in Testamento duplici, veteris monetae unum, et unum novae, ut emantur Veteri ea medicamina quae mordent, Novo autem medicamina quae fovent: Prima ad purganda quae putrida sunt; secunda autem ad viva confirmanda. Ista sunt duo debita, praecepti scilicet et voti. Debitum praecepti, quo doctrina impenditur; debitum voti, quo exemplum formatur. Hi sunt etiam duo gladii, quos in Christi passione ad defensionem Petrus paraverat : Unirrogat; alter vero qui secundum novam legem spiritaliter culpas feriens, homines sanat. Hic est gladius vester, quo vos ferire debetis vitia hominum, ipsos homines amantes; quem vobis Petrus reliquit, si tamen fervoris illius haeredes facti estis, et imitatores esse vultis. Nondum adhuc Christus crucifigeb
Abbreviated transcription (Latin):
citis. quid pigri qͥd timidi
estis : forte qr nõ statis sic̃
phinees idcͥto iram placare
nõ potestis ut cesset quassa¬
tõ. forte qr discubiustis ad
ollas pharconis ⁊ saginam
diligitis. pigrum uobis est
surgere ad bellum. forteqr
lanam diligitis ⁊ lac nõ oues.
idcto pascitis uosmet ipõs
nõ oues. ⁊ fugitis uemente
lupo. qr de ouib nõ curatis.
sabdem si lac ouiũ comeditis:
carnes comedere nolite. Si
fructũ ꝓ custodia ouiũ que¬
ritis : ip̃as uiuas seruate.
dam dedit ut eas reficeret.
S uos nõ solum m̾cennarii
pastores p̾cium ꝓ custodia q̃¬
ritis. S ip̃as eciam oues lupi
fc̃i ad ur̾am refectõnem neca¬
tis. ue pastorib malis qͥ pas¬
cunt semet ip̃os nõ oues. ⁊
utinam solum nõ pasce̾nt.
si nõ etiam depasd̾entꝰ. Nunc
aũt ⁊ m̾cẽnarii fugunit.¬
⁊ lupi occidunt. m̾cennarii
fugnĩt nõ mitando locũ.
s substrahendo auxilium.
lupi occidunt. qr ⁊ insibiles
corꝑa lamant. ⁊ iruisibiles

Expanded text:
itis? Quid pigri, quid timidi estis? Forte quia non statis sicut Phinees, idcirco iram placare non potestis, ut cesset quassatio . Forte quia discubuistis ad ollas Pharaonis et saginam diligitis, pigrum vobis est surgere ad bellum. Forte quia lanam diligitis et lac, non oves, idcirco pascitis vosmetipsos, non oves, et fugitis veniente lupo, quia de ovibus non curatis. Saltem si lac ovium comeditis, carnes comedere nolite. Si fructum pro custodia ovium quaeritis, ipsas vivas servate. dendam dedit, ut eas reficeret, sed vos non solum mercenarii pastores pretium pro custodia quaeritis, sed ipsas etiam oves lupi facti ad vestram refectionem necatis. Vae pastoribus malis qui pascunt semetipsos, non oves! et utinam solum non pascerent, si non etiam depascerentur! Nunc autem et mercenarii fugiunt, et lupi occidunt. Mercenarii fugiunt , non mutando locum, sed subtrahendo auxilium. Lupi occidunt, quia et visibiles corpora laniant et invisibiles
Abbreviated transcription (Latin):
cate iudicium dni. qr uidices
scłi positi estis. audite qd̃ dcm̃
est. dñs uidicabit fines t̾re.
ꝓpt̾ hoc em̃ dñs iudiciũ suũ ĩ
finem distulit ut uos pͥus
iudicetis ad correctõnem ne
ip̃e post cũ iudicare ceꝑit uidis
ad dãpnatõnem. uos enĩ nõ qͣ
udices cͥminũ ad ꝑcutiendũ

Expanded text:
cate judicium Domini, quia judices cate judicium Domini, quia judices saeculi positi estis. Audite quod dictum est: Dominus judicabit fines terrae . Propter hoc enim Dominus judicium suum in finem distulit, ut vos prius judicetis ad correctionem, ne ipse post cum judicare coeperit, judicet ad damnationem. Vos enim non quasi judices criminum ad
Abbreviated transcription (Latin):
nam ꝯscĩam de sua pietate
certam fac̾e̾t potestatem re¬
laxandi pcc̃a. ⁊ indulgendi
arbitͥum hoĩ concessit. ut hõ
familiarius ⁊ fiducialius
ꝯueniret. quem ⁊ uid̾e posset
ueniam postulaturus ⁊ accep¬
turus audire. deus enĩ hoĩem
orantem uidere põt. s homo
dm̃ indulgentem uidere nõ
põt. Idcͥco uoluit deus ut hõ
hoĩ loqueretͫ. ⁊ de salute sua
cum illo tractari ⁊ uemiam
pet̾et ⁊ indulgenciam accipe¬
ret. S ne forte ab hoĩe caiꝰ
dubia ẽẽt deus homo fcũs est qͥ
nec falleret᷑ udicando nͨ falłet
mise̾ndo. Sic om̃e iudiciũ dat̃
est filio diuma potestate in
ꝑticipatõnem hõis tͣnffusa.
ut homo pcc̃a dimitt̾et ixͣ
diuinũ tñ iudiciũ cũ idẽ ip̃e
homo deus eẽt. Ip̃e aũt homo
xp̃c sicut ꝑticeps fcũs fuerat
nature nr̃e. ita ꝑticipes nos
uoluit honoris sui. ⁊ idcͥto de¬
dit nobis pͥus de sp̃c scõ ut pͥꝰ
eẽtis ꝑticipes u̾itatis demde
consortes dignitatis. uidete

Expanded text:
iam de sua pietate certam faceret, potestatem relaxandi peccata et indulgendi arbitrium homini concessit, ut homo familiarius et fiducialius conveniret: quem et videre posset veniam postulaturus, et accepturus audire. Deus enim hominem orantem videre potest, sed homo Deum indulgentem videre non potest. Idcirco voluit Deus ut homo homini loqueretur, et de sua salute cum illo tractaret et veniam peteret; et indulgentiam acciperet. Sed ne forte ab homine salus dubia esset, Deus homo factus est, qui nec falleretur judicando, nec falleret miserando. Sic omne judicium datum est Filio , divina potestate in participationem hominis tranfusa, ut homo peccata dimitteret; juxta divinum tamen judicium, cum idem ipse homo Deus esset. Ipse autem homo Christus, sicut particeps factus fuerat naturae nostrae, ita participes vos esse voluit honoris sui; et idcirco dedit vobis prius de Spiritu sancto, ut prius essetis participes veritatis, deinde consortes dignitatis. Videte
Abbreviated transcription (Latin):
nec młtitudinẽ timens nͨ
potestatem. ⁊ nisi xp̃c eũ
cohibuisset: forsitan maio¬
ra adhuc petrus fecisset.
nec tñ t̾c petrus dicere
potuit plures sunt qͥ nob̾tũ
adhuc gladium in uagnia
hẽtis. cũ tũ mltitudo mator
nobiscũ sit ꝙͣ cũ illis. Qud uos¬
in in passione xp̃i fecissetis:

Expanded text:
nec multitudinem timens nec potestatem. Et nisi Christus eum cohibuisset, forsitan majora adhuc Petrus fecisset. Nec tamen tunc Petrus dicere potuit: Plures sunt qui nobiscum adhuc gladium in vagina habetis, cum tamen multitudo major vobiscum sit quam cum illis. Quid vos in passione Christi feci
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Idcͥco auferre festmauit.:e
medio ip̃m. ne eum uideret
ad confusionem suam. quem
estimans postea nõ forte dm̃i
uindicem iniqͥtatis. si nõ sr̃eẽt
homo iuistus destis ueritatis.
Sic gͦ caym int̾fector fratris
babilonis fundam̃ta posuit.
abel aũt int̾fectus sanguine
suo pͥmordia ierłm in derra
consecrauit. Sic hismael pͥmo¬
genitꝰ reꝓbus fuit. ysaac uͦ
elediis. esau qͦ ab heditatis
sorte ⁊ dono benedictõnis reꝓ¬
batur. Iacob diligit᷑ ⁊ eligit᷑.
⁊ reꝓbato eliab pͥmogenito
dd̾ inmor ad regmi fastigiũ
sublimat᷑. Semꝑ aũt milites
dyaboli furore pugnauert̃.
⁊ milites xp̃i patiencia uice¬
runt. regem suũ pauꝑtatis
amore ⁊ hũilitatis studiose¬
quentes. patĩa aũt ad ipsum

Expanded text:
tia. Idcirco auferre festinavit e tia. Idcirco auferre festinavit e medio ipsum, ne eum videret ad confusionem suam quem vestimans postea non fore Deum vindicem iniquitatis, si non superesset homo justus testis veritatis. Sic ergo Cain interlector fratris Babylonis fundamenta posuit, Abel autem interfectus sanguine suo primordia Hierusalem in terra consecravit. Sic Ismael primogenitus reprobus fuit, Isaac vero electus; Esau quoque ab haereditatis sorte et dono benedictionis reprobatur, et Jacob diligitur et erigitur; et reprobato Eliab primogenito, David junior ad regni fastigium sublimatur. Semper autem milites diaboli furore pugnaverunt, et milites Christi patientia vicere, regem suum paupertatis amore et humilitatis studio sequentes, patientia autem ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma ut ostendat᷑. qr finis pͥn¬
cipio melior est. qr q̃ ĩ pͥncipio
fc̃a sunt a dõ bona quidẽ fc̾a
sunt. s bona incipientia. que
aũt in fine facienda erant bo¬
na facienda erant. ⁊ bona
ꝯsũmata. ꝓpt̾ hoc eciam ĩ ip̃a
reꝵ ꝯditõne pͥmũ mat̾iam fe¬
cit postea formam sr̃addidit
postea aũt pulcrũ ẽẽ ⁊ formo¬
sum ẽẽ ⁊ melius addendum
erat ut nimis głaret᷑ ineo nõ¬
pociꝰ festinaret. ꝙ postea meliꝰ
acceptura erat. s pͥmogenttꝰ
pͥmũ dilexit ut ꝑderet nouissi¬
ium. ⁊ idõ reꝓbatus est. et
ille in celo: ⁊ iste in t̾ra. S
isle de celo deiectus in t̾ra homi¬
nem ꝑ inuidiam supplantauit.
iste in t̾ra reꝓbus effectꝰ fr̾em
sinim zelando occidit. quia enĩ
uita illiuis grauis ei funit ideo
ad mortem illuis festmnauit.
Cruciabat᷑ enĩ nequã ꝯscĩa co¬
tidie contͣ se testimoniũ cer¬
nens uitam iusti. ⁊ qiͣ graus
ei ad iudendũ fuit. ex cunꝰ pre¬
sencia sua ꝯdempnabat᷑ mali¬

Expanded text:
prima ut ostendatur quia finis principio melior est, quia quae in principio facta sunt, a Deo bona quidem facta sunt, sed bona incipientia; quae autem in fine facienda erant, bona facienda erant, et bona consummata. Propter hoc etiam in ipsa rerum conditione primum materiam fecit, postea formam superaddidit postea autem pulchrum esse et formosum esse; et melius addendum erat, ut non nimis gloriaretur in eo quopotius festinaret quod postea melius acceptura erat. Sed primogenitus primum dilexit ut perderet novissimum, et ideo reprobatus est et ille in coelo et in terra. Sed ille de coelo ejectus in terram hominem per invidiam supplantavit; iste in terra reprobus effectus fratrem suum zelando occidit, quia enim vita illius gravis ei fuit: ideo ad mortem illius festinavit. Cruciabatur enim nequam conscientia quotidie contra se testimonium cernens vitam justi, et quasi gravis ei ad videndum fuit, ex cujus poenitentia sua condemnabatur mali
Abbreviated transcription (Latin):
Iter em̃ ad xp̃m quia sur sum
est arduum est. ⁊ artum est.¬
⁊ in longum subliae. Iter ad
dẏabolum deorsum est. latũ
est ⁊ breue in ꝓfundũ. ⁊ ad
p̾cipiciũ facile. Idõ xp̃c exemplũ
pauꝑtatis reliquit ut exone¬
rati sarcina t̾renaꝵ rerum
leues ascendamus per ardium.
exemplum hũilitatis ut modi¬
ci sine difficultate tͣnseamꝰ
ꝑ artum. exemplũ patiencie
ne deficiamus in longũ. exẽ¬
plum pauꝑtatis dedit cũ dix̃.
uulpes foueas hñt. ⁊ nolucres
celi nidos. filus aũt hõis non
ht̃ ubi caput reclinet. exem¬
plum hũilitatis dedit cũ dixit.
discite a me qr mitis sum et
hũilis corde. exemplũ patĩe de¬
cussit. cum occideret᷑ sustimit.
exemplũ pauꝑtatis: quia ĩ hoc¬

Expanded text:
Iter enim ad Christum, quia sursum est, arduum est et arctum est, et longum in sublime; iter ad diabolum, quia deorsum est, latum est, breveque in profundum et ad praecipitium facile. Ideo Christus exemplum paupertatis reliquit, ut exonerati sarcina terrenarum rerum, leves ascendamus per arduum exemplum humilitatis, ut modici sine difficultate transeamus per arctum exemplum patientiae, ne deficiamus in longum. Exemplum paupertatis dedit cum dixit: « Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . » Exemplum humilitatis dedit, cum dixit: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Exemplum patientiae deercussit, cum joco caederetur, sustinuit; exemplum paupertatis
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi amatores deiciues ierłm. os
⁊ amatores mundi cines babilo
duos ppłos. ⁊ duos reges. bellũ
est igit̾ ⁊ discordia ⁊ pugna
⁊ signat ut̾q milites suos. xp̃c
suos. ⁊ dẏabolus suos. ut agnos¬
cant quiq regem suũ. ⁊ agnos¬
cant᷑ ab eo ⁊ sequantꝰ eum. Ie¬
celo. babilon deorsum in t̾ra.
Similit̾ xp̃c iam sursum est.
dyabolus deorsum. milites xp̃i
sequũt᷑ regem sium: ⁊ milites
dyaboli sequũtꝰ᷑ regem simmi
xp̃c trib exemplis mam nobis
ostendit qua eum seqͥ debeamꝰ:¬

Expanded text:
puli, amatores Dei cives Jerusalem, et amatores mundi cives Babylonduos populos et duos reges bellum est jugiter et discordia et pugna; et signat uterque milites suos, Christus suos, et diabolus suos, ut agnoscant quique regem suum et agnoscantur ab eo, et sequantur eum. Jecoelo, Babylon deorsum in terra. Similiter Christus jam sursum est, diabolus deorsum. Milites Christi sequuntur regem suum et milites diaboli sequuntur regem suum. Christus tribus exemplis viam nobis ostendit, qua eum sequi debeam
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾encia ledit᷑: nccͣia est pꝰt
hũilitatem patĩa. qua om̃ia
pauꝑtas leuem facit ⁊ expe¬
ditum. hũilitas modicum.
patiencia fortẽ ⁊ robustum.
Eꝯtͣ dyabolus suos pͥmũ diui¬
ciaꝵ pond̾e in amore ⁊ solli¬
citudine onerat ut deorsum
ut ꝑ latum incedant. t̾cio
ꝑ impatĩam frangit ut cito
deficiant. hii duo ppłi duas¬

Expanded text:
ia est post humilitatem patientia, cum omnia Paupertas levem facit et expeditum, humilitas modicum, patientia fortem et robustum. Econtra diabolus suos primum divitiarum pondere in amore et in sollicitudine onerat ut deorsum ut per latum incedant; tertio per impatientiam frangit ut cito deficiant. Hi duo popu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ letabat᷑. cũ maledic̾etur :¬
nõ tͥstabat᷑. cũ prem̾et᷑: nõ
frangebat᷑. ait quidam ssli.
magister bone. Et respondit.
Quid me dicis bonum: ecce hu¬
militas. Et alii dix̾unt. demo¬
mum habes. ⁊ dixit. ego demo¬
mum nõ habeo. s honorifico
pr̾em meum. ecce patiencia.
Et cũ requireret euni ppłs
ut regem fac̾ent. ille hũili¬
tatis exemplũ relinquẽs fugͣ.
⁊ głam sp̾uit. ⁊ mlta alia
ad hec ꝑtinentia exempla.
pͥma est gͦ pauꝑtas ut abici¬
amus qd̃ gͣuat. in qͦ est peccã¬
di occasio. ⁊ quia pauꝑtas
despicitꝰ sequit᷑ hũilitas. qͣ

Expanded text:
non laetabatur, cum malediceretur non tristabatur; cum premeretur non frangebatur. Ait quidam illi: Magister bone. Et respondit: Quid me dicis bonum? Ecce humilitas. Et alii dixerunt: Daemonium habes: et dixit: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum . Ecce patientia. Et cum requireret populus eum ut regem facerent , ille, humilitatis exemplum relinquens, fugit, et gloriam sprevit: et multa alia ad haec pertinentia exempla. Prima est ergo paupertas, ut abjiciamus quod gravat, in quo est peccandi occasio. Et quia paupertas despi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ierłm ab abel. pͥmꝰ enĩ homo
duos genuit filios. diuisionis
pͥncipiũ ⁊ diuisionis signũ.
quia illa massa nat᷑e hũane
que i ip̃o pͥmũ ꝑ conditõnem
tota condita erat ad głam. pꝰt¬
ea ꝑ p̾uaricatõnem tota ad¬
dita erat ad penam ut osten

Expanded text:
e ab Abel. Primus enim homo duos genuit filios, divisionis principium et divisionis signum, quia illa massa naturae humanae quae in ipso primum per conditionem tota condita erat ad gloriam, postea per praevaricationem tota addicta erat ad poenam, ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
que plus dormiendo qͣm uigilan¬
do homines inuadunt. Sic̃ enĩ
ꝑiculosũ ẽ homini dum transit
hos .iiii.ꝑsalmos. aut ꝑcrucis
signaculũ de quo agit ymnus ut¬

Expanded text:
quae plus dormiendo quam vigilando homines invadunt. Sicut enim periculosum est homini, dum transit hos quatuor psalmos, aut per crucis signaculum per quod Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
da. ne lasciuiendo. tantã sac̾dota¬
lis habitꝰ pulchritudinẽ corrũ¬
ꝑant. genua ne aborationis inn¬
stantia torpeant. tibias ⁊ pedes:
ue ad malũ currant. Tñ apud nos¬

Expanded text:
ra, ne lasciviendo, totam sacerdotalis habitus pulchritudinem corrumpant. Genua ne ab orationis instantia torpeant. Tibias et pedes, ne ad malum currant. Induatur s
Abbreviated transcription (Latin):
Gratum ẽ eiusmodi qͦd adusum
qͥdem habile ñ ẽ. ⁊ tñ ad spectandũ¬
ẽ delectabile. qualia sunt fortasse
quedã herbarũ genera. ⁊ bestiaꝵ
uolucrum quoq ⁊ pisciũ ⁊ queq
similia. S dignum ualde inqui¬
sitione ẽ quare ds̃ hec creare uo¬
luit. que usui hominis ꝓpt̾ quem
omĩa fecit ñ necessaria fore p̃uid̾.
S hoc citius cognoscit᷑. si causa ⁊
modꝰ humane condicionis attenda¬
tur. Os̃ hominẽ ꝓpt̾ se fecit. cunc¬
ta alia ꝓpt̾ hominẽ condidit. Propt̾
se fecit hominẽ. ñ qͦd iꝑse indig̾et
homine. s ut homini qr melius
dare nil potuit. se ipsum fruend̾
daret. Alia uͦ creatura sic facta ÷.
ut ⁊ sub iecta homini eẽt ꝑcondi¬
tionẽ. ⁊ de seruiret ad utilitatem.
Homo gͦ quasi in quodã medio
collocatus ht̃ suꝑse dm̃. subter se
mundũ. ⁊ corpore quidem deorsũ
mundo conuingitur. spũ autẽ
sursum ad dm̃ subleuat᷑. Necesse
gͦ fuit ut uisibiliũ condicio ita or¬

Expanded text:
Gratum est ejusmodi, quod ad usum quidem habile non est; et tamen ad spectandum delectabile, qualia sunt fortasse quaedam herbarum genera et bestiarum, volucrum quoque et piscium, et quaevis similia. Sed dignum valde inquisitione est, quare Deus haec creare voluit, quae usui hominis propter quem omnia fecit non necessaria fore praevidit? Sed hoc citius cognoscetur, si causa et modus humanae conditionis attendatur. Deus hominem propter se fecit, cuncta alia propter homines condidit. Propter se fecit hominem, non quod ipse indigeret homine, sed ut homini quia melius dare nil potuit, seipsum fruendum daret; alia vero creatura sic facta est, ut et subjecta homini esset per conditionem, et deserviret ad utilitatem. Homo ergo quasi in quodam medio collocatus, habet super se Deum, sub se mundum, et corpore quidem deorsum mundo conjungitur; spiritu autem sursum ad Deum sublevatur. Necesse autem fuit ut visibilium condi
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscẽt. quale eẽt inuisibile
bonũ qͦo intus querere deberet.
hoc ÷ ut subtus se uideret qͥd supͣ
se appeteret. Non gͥ decebat ut
rerum uisibiliũ copia aliqua in
parte defectum sentiret. que ob
id maxime instituta ẽ. ut in esti¬
mabulem et̾noꝵ bonoꝵ. affluenti¬
am nuntiaret. Hoc ẽ qͦd diximus
cur ds̃ illa etiã creare uoluit que
humanis usibus necessaria non eẽ
p̃uidit. Si enĩ sola necessaria tri¬
bueret: bonitas qͥdem eẽt sed diueᷤᷤ
ñ eẽt. Cum uͦ necessariis etiã cõmo¬
da adiungit: diuitias bonitatis
sue ostendit. Cum aũt commoda
congruis suꝑ additis cumulantur.:
habundantia diuitiarũ bonitatis
eius demonstrat᷑. Sed dũ pꝰtremo
congrius etiã grata adicit. quid¬

Expanded text:
et, quale esset invisibile bonum quod intus quaerere deberet: hoc est, ut sub se videret, quid supra se appeteret. Non igitur decebat ut rerum visibilium copia in parte aliqua defectum sentiret, quae ob id maxime instituta est, ut inaestimabilem aeternorum bonorum affluentiam nuntiaret. Hoc est quod diximus: cur Deus illa etiam creare voluit, quae humanis usibus necessaria non esse praevidit. Si enim sola necessaria tribueret; bonus quidem esset, sed dives non esset. Cum vero necessariis etiam commoda adjungit, divitias bonitatis suae ostendit. Cum autem commoda congruis superadditis cumulantur, abundantia divinae bonitatis ejus demonstratur. Sed dum postremo congruis etiam grata et ju
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ omĩum cõmemorẽ: qr tam
multa sunt armonie genera ut
ea nec cogitatus ꝑcurrere. nec ser¬
mo facile explicare possit. que tñ
cuncta auditui seruiunt.⁊ in eius
delicias creata sunt: Sic ẽ deolfa¬
ctu. Habent timiamata odorem
suũ. hñt unguenta odorem suum.
hñt rosaria odorem suũ. hñt rube¬
fraglantiã ⁊ dulces spirant odo¬
res olfactui seruiunt: ⁊ in eius
delicias creata sunt. Eodem mͦ
gustus ⁊ tactus uaria hñt oblec¬
tam̃ta: que ex similitudine pͥoꝵ
satis ꝑpendi possunt.
et deꝑulcͥtudine earũ qͦmͦ
potiumꝰ non qͦmͦ debuimꝰ locuci
sumꝰ : nc̃ restat ut ad consideran¬
dam earundẽ utilitatẽ tnͣseamꝰ.
Utilicas rerum quatuor cõplec¬
titur. necessaria cõmoda. congrua
⁊grata. Necessariũ unicuiq rei
ẽ. quo minꝰ ipsa subsistere com¬
mode ñ potest: ut pote inuictu
hominis panis ⁊ aqua. in uesti-¬
tu lanea siue pellicea. aut que¬
ubet eiusmodi indumenta. Cõ¬

Expanded text:
norum omnium commemorem? Quia tam norum omnium commemorem? Quia tam multa sunt harmoniae genera, ut ea nec cogitatus percurrere, nec sermo facile explicare possit, quae tamen cuncta auditui serviunt, et ad ejus delicias creata sunt, sic est de olfactu. Habent thimiamata odorem suum, habent unguenta odorem suum, habent rosaria odorem suum, habent rubefragrantiam et dulces spirant odores, olfactui serviunt, et in ejus delicias creata sunt. Eodem modo gustus et tactus varia habent oblectamenta, quae ex similitudine priorum satis perpendi possunt. et de pulchritudine earum quomodo potuimus non quomodo debuimus locuti sumus, nunc restat ut ad considerandam earumdem utilitatem transeamus. Utilitas rerum quatuor complectitur: necessaria, commoda, congrua et grata. Necessarium unicuique rei est, sine quo ipsa subsistere commode non potest, utpote in victu hominis panis et aqua, in vestitu lanea sive pellicea, aut quaelibet ejusmodi indumenta. Com
Abbreviated transcription (Latin):
disserere debemꝰ. Ob hoc ꝓui¬
dentia creatoris tam diu̾sas quali¬
tates rebus indidit: ut omĩs hoĩs
sensus sua oblectam̃ta inueniat.
Aliud ꝑciꝑit uisus. aliud audicus.
aliud odoratus: aliud gustus. ali¬
ud tactus. Uisũ pascit pulcͥtudo
coloꝵ. Suauitas cantilene demul¬
cet auditũ. fraglantia odoris olfa¬
ctum. dulcedo saporis gustum. Ap¬
titudo corporis tactum. Et qͥs om̃s
delicias sensuũ enumerare queat:
Que tam multiplices sunt insin¬
gulis ut siquis quemlibet ꝑ se con
Quot enim oblectamenta ocłoꝵ
indiu̾sitate coloꝵ monstrauimꝰ:
tot oblectamenta auriũ inuari¬
etate sonoꝵ inuenimꝰ. Int̾ q̃ pͥma
sunt dulcia sermonũ cõmertia qͥ¬
bus homines ad inuicẽ suas uolun¬
tates cõmunicant p̾terita naraãt.
p̃sentia indicant. fut᷑a nuntiant.
occulta reuelant: ad eo ut si his
careat uita humana bestiis cõpa-¬
rabilis uideat᷑. Quid aũt conscentꝰ
auium. quid humane uocis me¬
los iocundũ qͥd dulces modos so¬

Expanded text:
disserere debemus, ob hoc providentia Creatoris tam diversas qualitates rebus indidit, ut omnis sensus hominis sua oblectamenta inveniat. Aliud percipit visus, aliud auditus, aliud odoratus, aliud gustus, aliud tactus. Visum pascit pulchritudo colorum; suavitas cantilenae demulcet auditum, fragrantia odoris olfactum, dulcedo saporis gustum, aptitudo corporis tactum. Et quis omnes delicias sensuum enumerare queat? Quae tam multiplices sunt in singulis, ut si quis quemlibet sensum peQuot enim oblectamenta oculorum in diversitate colorum monstravimus, tot oblectamenta aurium in varietate sonorum invenimus. Inter quae prima sunt dulcia sermonum commercia, quibus homines ad invicem suas voluntates communicant; praeterita narrant, praesentia indicant, futura nuntiant, occulta revelant, adeo ut si his careat vita humana, bestiis comparabilis videatur. Quid autem concentus avium? quid humanae vocis melos jucundum? quid dulces modos so
Abbreviated transcription (Latin):
titꝰ. In uoluntario liberum. in
appetitu arbitͥum. mens gͥ ꝑ se
mouetꝰ. ⁊ est pͥmus uoluntatis
motus. motũ uoluntatis sequit᷑
motꝰ corꝑis. Mens itaq sicut dixi
tatem creatoris sui que forma
illi est ⁊ exemplar ⁊ ꝓposita re¬
gula qmͣ sequat᷑. ⁊ ꝓpt̾ hoc si ẜm¬

Expanded text:
titus. In voluntario liberum; in titus. In voluntario liberum; in appetitu arbitrium. Mens igitur per se movetur, et est primus voluntatis motus. Motum voluntatis sequitur motus corporis. Mens itaque sicut dixi tatem Creatoris sui, quae forma illi est et exemplar et proposita regula quam sequatur. Et propter hoc, si
Abbreviated transcription (Latin):
icut humor subtilis hũamad¬
ꝑ exalatõnes a terra al¬
sursum rapit᷑: sic intellectꝰ
cordis humani ꝑ meditatões
⁊ scrutatõnes subtilis effectꝰ
ad alta leuat᷑. ⁊ quemad mod̾
humor ascendens frigore ꝑstrĩ¬
git᷑. ⁊ relabit᷑ unde uenerat.
sic multi ab intelligencia sũ¬
moꝵ ꝑ ignoranciam cadũt.
ꝓpt̾ hoc qr in bonis q̃ ĩtellig̾e
poterant agendis ꝑ desidiam
torpescunt. S lapsus niuis nͦ
strepitum nec ledit. lapsus fac̃¬
grandinis ⁊ strepitum facit.
⁊ pondere ledit. qr młti tor¬
pent a malo ⁊ nocent ĩ bo¬
no. alii torpentes sunt nõ no¬
dentes.
motus mentis. Motꝰ corꝑis.
motus sensualitatis. Motus
mentis in uoluntate esb. Mo¬
tus corꝑis in oꝑe. motus sen¬
sualitatis mediꝰ in delectatõe.
In motu mentis solo liberum
arbitͥum est. in motu corꝑis
⁊ sensualitatis que sequũt᷑
liberũ arbitͥum. Sic eñ pͥma
fuit dispositõ nature. Nam
motus mentis uoluntariꝰ est appe¬

Expanded text:
icut humor subtilis per exhalationes a terra sursum rapitur, sic intellectus cordis humani per meditationes et scrutationes subtilis effectus ad alta levatur. Et quemadmodum humor ascendens frigore praestringitur, et relabitur unde venerat, sic multi ab intelligentia summorum per ignorantiam cadunt, propterea quod in bonis quae intelligere poterant agendis per desidiam torpescunt. Sed lapsus nivis nec strepitum facit, nec laedit; lapsus grandinis et strepitum facit, et pondere laedit: quia multi torpent a bono, et nocent in malo; alii torpentes sunt, non nocentes. Motus mentis, motus corporis, motus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo liberum arbitrium est. In motu corporis et sensualitatis, quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appe
Abbreviated transcription (Latin):
affectus ⁊ cognitõ. In corꝑe
aũt humano duo sb̃ instrum̃¬
ta. aures ⁊ oculi. ꝑ aures
ingredunt᷑ uoces ut ꝑ melodiã
generent affectum. ⁊ ꝑ signi¬
ficatõnem cognitõnem. res u̾o
ꝑ oculos ingrediunt᷑. ut ꝑ for¬
mam silr̾ in mente generẽt
affectum. ⁊ ꝑ ẽẽnciam cog¬
nitõnem.x¬
unus carnalis ⁊ alt̾ bus.
spiritalis. ⁊ ut̾q bonũ suũ
ht̃ in quo exultat ⁊ gaudet.
gaudet carnalis sensus atq
tͥpudiat in aeris serenitate
⁊ solari claritate. in ciboꝵ
⁊ potuum dulcedine in locoꝵ
ditate. ⁊ hic sentꝰ bestialis ẽ.
namq bestiis ⁊ uolutͥb ꝯuenit.
Sp̃italis u̾o exultat ⁊ gaud¬
ꝯt emplatiuis ꝯuenit. Gaud
etiam in uͥtutũ exc̾itatõne
in colenda iusticia. ⁊ cũ ext̾ior
sensus .i. carnalis suo bono u¬
tit᷑: tunc m̃tis it̾ior sensus
qͣiͣ obdorant. unde contigit
te capitꝰ nõ int̾ioris quidem
bona sensus agnoscere. niam
sꝑuit ext̾iora qui dulcedine
esse uidentur

Expanded text:
affectus et cognitio. In corpore autem humano duo sunt instrumenta, aures et oculi. Per aures ingrediuntur voces, ut per melodiam generent affectum, et per significationem cognitionem. Res vero per oculos ingrediuntur, ut per formam similiter in mente generent affectum, et per essentiam cognitionem.unus carnalis et alter spiritualis; et uterque bonum suum habet, in quo exsultat et gaudet. Gaudet carnalis sensus atque tripudiat in aeris serenitate et solari claritate, in ciborum et potuum dulcedine, in locorum ditate. Et hic sensus bestialis est; namque bestiis et volucribus convenit. Spiritalis vero exsultat contemplativis convenit, gaudet etiam in virtutum exercitatione, in colenda justitia, et cum exterior sensus, id est carnalis, suo bono utitur, tunc mentis interior sensus quasi obdormit. Unde contingit te capitur, ne interioris quidem sensus bona sua agnoscere. Nam spernit exteriora, qui dulcedine esse videntur
Abbreviated transcription (Latin):
aũt mouetꝰ corpus necessitate
mouet᷑. qr ab alio mouet᷑. hoc
est a mente. nec snum est qd̾
mouet᷑. s illuis a quo mouet᷑.
siue ad m̾itũ si bene siue ad
culpam si male. Ita motus m̃tis
dñatur motui corꝑis lege neͣ
subiecto: ⁊ qñ abutit᷑ illo uiciũ
est imꝑantis. debitum obedien¬
fibutit᷑. porro uoluntat si iustici¬
am tenusset. hr̃et nõ solum
motum corꝑis obedientem. s ⁊
motũ sensualitatis consentien¬
tem. nũc u̾o qm̃ rectitudinẽ
suam ip̃a nõ tenuit. ht̃ quidẽ
adhuc ex indulgencia creatoris
motum corꝑis obedientem: ex
umidicta aũt motũ sensualita¬
tis contͣdicentem. cuiꝰ iuolenciã
aliqñ infirmata sequit᷑. aliqũ
aũt corroborata coherret et
moderatͫ. Si aũt motꝰ sensua¬
litatis dñat᷑ motui mentis:
dñat᷑ eciam motui corꝑis. qui
subiectus est illi. ⁊ tunc pccm̃
regnare incipit in nr̾o morta¬
li corꝑe. Si aũt nõ dñatͦ : utitͦ¬

Expanded text:
us movetur, necessitate movetur, quia ab alio movetur, hoc est a mente; nec ipsius est quod movetur, sed illius a quo movetur, sive ad meritum, si bene, sive ad culpam, si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis legi naturae subjecto, et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedienitur. Porro voluntas, si justitiam tenuisset, haberet non solum motum corporis obedientem, sed et motum sensualitatis consentientem. Nunc vero quoniam rectitudinem suam ipsa non tenuit, habet quidem adhuc ex indulgentia Creatoris motum corporis obedientem, ex vindicta autem motum sensualitatis contradicentem. Cujus violentiam aliquando infirmata sequitur, aliquando autem corroborata coercet et moderatur. Si autem motus sensualitatis dominatur motui mentis, dominatur etiam motui corporis, qui subjectus est illi, et tunc peccatum regnare incipit in nostro mortali corpore. Si autem non d
Abbreviated transcription (Latin):
ioseꝑhus regem salomonẽ exco¬
gitasse suãq gentẽ docuisse mo¬
dos exorcisini .i. coniurationis.
quib ĩmundi sp̃c ex pulsi ab ho¬
mine. ult̾ius reu̾ti ñ audeant.¬

Expanded text:
Josephus regem Salomonem excogitasse suamque gentem docuisse modos exorcismi, id est adjurationis, quibus immundi spiritus expulsi ab homine ulterius reverti non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
imitatõnis uocare uoluit: inde
quale sit hoc ut tu ad pusillos
eiꝰ qui intͥm fouendi sunt nõ
p̾mendi respiciens dicas. dñe
hi aũt quid : dixit hoc ille quẽ
tu mutari putas. cũ tñ ꝑ oĩa
nõ debeas. nõ intesligens dig¬
nitatem uocatõns sue. neq
recte intuens pietatem dispen¬
satõnis diuine. ⁊ idcͥco iuste ĩ¬
crepatõnis sm̃am audunt. ut
ascultare disceret nõ udicare.
Sic inquit eum uolo manere
donec ueniam. Quid at te: tu
qd̃ intentissime ⁊ diligentissi¬
me audire debes. ut regẽ tuũ
sequaris ⁊ consequaris. Seqͣris
ad penam. ꝯsequaris ad głam.

Expanded text:
imitationis vocare voluit, vide imitationis vocare voluit, vide quale sit hoc, ut tu ad pusillos ejus qui interim fovendi sunt, non premendi, respiciens, dicas: Domine, hi autem quid? Dixit hoc ille, quem tu imitari putas, cum tamen per omnia non debeas, non intelligens dignitatem vocationis illius, neque recte intuens pietatem dispensationis divinae. Et idcirco justae increpationis sententiam audivit, ut auscultare disceret, non judicare. Sic, inquit, eum volo manere, donec veniam. Quid ad te? Tu , verbum quod intentisssime et diligentissime audire debes, ut Regem tuum sequaris et consequaris. Sequaris ad poenam, consequaris ad g
Abbreviated transcription (Latin):
mundo ꝓpt̾ me : in uitam et̾¬
nam custodit eam. qui ꝑdit
ꝓpt̾ me recipiet a me. ego com¬
mendatũ seruabo: ut melius
restituam. nichil trepides : capilł
de capite tuo nõ ꝑibit. Quid sol¬
licitaris de aĩa qui de capills
eciam securitatem accepisti:
S fortasse dices mͥ qr multi
hodie intra signum eccłie in
fide ⁊ confessione xp̃i uiuunt.
qui si sic int̾rogarent᷑ nullate
uoce ꝓpħica respondeo. quia
iudicia dñi abissus multa.
Si gͦ in oculis eiꝰ placitũ fu̾it
ut quibdam ꝑulis suis quos
mater eccłia aut ꝯceptos por¬
tat aut nitͥc editos parcat.
⁊ ad istas gramores tempta¬
tõnum int̾rogatõnes uenire
nõ ꝑmittat. tu qui es qui ei
dicas cur ita facis : nõ tuam
cutõnem idoneo dixit. Iħ̃c seq̃re
me. Te gͥ ꝓximũ post ip̃m lo¬
cum adeptum ut eum seqͣris
admonuit. quatmꝰ tu postea
sequacib tuis quib aduitam
ducatum prebere debueras.
fiducialit̾ dicere posses. Imi

Expanded text:
mundo propter me, in vitam aetemundo propter me, in vitam aeternam custodiet eam . Qui perdit propter me, recipiet a me. Ego commendatum servabo, ut melius restituam. Nihil trepides. Capillus de capite tuo non peribit . Quid sollicitaris de anima, qui de capillo etiam securitatem accepisti? Sed fortassis dices mihi, quod multi hodie intra sinum Ecclesiae in fide et confessione Christi vivunt, qui, si sic interrogarentur, nullatevoce prophetica respondeo, quod judicia Domini abyssus multa . Si ergo in oculis ejus placitum fuerit, ut quibusdam parvulis suis, quos mater Ecclesia aut conceptos portat, aut nutrit editos, parcat, et ad istos graviores tentationum interrogationes venire non permittat, tu quis es qui ei dicas: Cur ita facis . Non tuam cutionem idoneo, dixit Jesus: Sequere me . Te igitur proximum post ipsum locum adeptum, ut eum sequaris, admonuit, quatenus tu postea sequacibus tuis, quibus ad vitam ducatum praebere debueras, fiducialiter dicere posses: Imit
Abbreviated transcription (Latin):
tendis. Respexit gͦ dñs petrũ
negantẽ. Quare : ut faceret
confitentẽ. pͥus flentẽ postea
confitentem. Respexit ad cõ¬
punctõnem. uocauit ad con¬
fessionem. Si gͦ tu respectũ
xp̃i hẽs. ubi sunt lacrime:
Si aũt lacrimaris: quare nõ
confiteris : Si sequeris petrũ
negantem quare nõ imitaris
confitentem : postremo fr̃ si
regis tui. ego alienũ caracte¬
rem uideo in fronte tua.scis
quid futurũ sit suꝑ illos qui
caractem bestie portant : Serui
dei nr̃i signati suit ĩ frontib
suis ⁊ nõ possunt ex t̾minii sen¬
tenciam euadere. nisi solura
hii qui in figura tau crucis
xp̃i signaculo minuunt᷑. crux
in pectore: fides in corde. crux
in fronte: confessio in ore. u¬
trũq debet᷑ utrũq exigitur.
totum xp̃c uendicat sibi. cor
ad fidem suam. os ad ꝯfessionẽ
suam. s astat tortor gladius
exsertus minatur. Audi. Qui
amat aĩam suam ꝑdet eam.
⁊ qui ꝑdid̾it aĩam suam ĩ hoc

Expanded text:
tendis. Respexit ergo Dominus Petrum tendis. Respexit ergo Dominus Petrum negantem. Quare? ut faceret confitentem: prius flentem, postea confitentem. Respexit ad compunctionem, vocavit ad confessionem. Si ergo tu respectum Christi habes, ubi sunt lacrymae? Si autem lacrymaris, quare non confiteris? Si sequeris Petrum negantem, cur non imitaris confitentem. Postremo, fraterregis tui? Ego alienum characterem video in fronte tua. Scis quid futurum sit super illis qui characterem bestiae portant? Servi Dei nostri signati sunt in frontibus suis, et non possunt exterminii sententiam evadere, nisi solum ii qui in figura Tau crucis Christi signaculo muniuntur. Crux in pectore, fides in corde; crux in fronte, confessio in ore: utrumque debetur, utrumque exigitur. Totum Christus vindicat sibi. Cor ad fidem sui, os ad confessionem sui. Sed astat tortor, gladius exertus minatur. Audi: Qui amat animam suam, perdet eam; et qui perdiderit animam suam in hoc