comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta uel fide siue eorum qui uidentur. ẽẽ intu
nee tñ ad unice illuis columbe menbra perti¬
nent. siue eorum qui sic ad eam non ꝑtinẽt.
ut etiam aꝑte foris sint. potest ẽẽ integrum.
qui enm illis temporib repetebant eandem
ueniam pp̃ unitatis caritatem merẽbantur.
qmͣ meruisse pp̃ huius modi caritatem credi¬
dit cyprianus eo. quos sine baptismo admis¬
sc ẽẽ arbitratus est. Isti ergo qui nulla exis¬
tente causa. qñ quidem sicut ꝙyprianus ostẽ¬
dit mali bonis in unitate obẽe non possunt.
se ab eiusdem unitatis caritate precideiunt.
locum omnis uenie ꝑdiderunt. ⁊ qui ipso
scelere scismatis in terie intĩrent. ⁊̃ si post ei¬
tholicam non rebaptitarent. qñto supplitio
digni sunt. qui uel quod eo non hẽre cẏpri¬
anus affirmat habentib catholicis dare co¬
nantur . uẽl sicut res ip̃a manifestat. quod
⁊ ip̃i hñt non hẽre catholicam criminantur.

Expanded text:
ta uel fide, siue eorum qui uidentur esse intus ta uel fide, siue eorum qui uidentur esse intus nec tamen ad unicae illius columbae membra pertinent, siue eorum qui sic ad eam non pertinent, ut etiam aperte foris sint, potest esse integer, qui eum illis temporibus repetebant eandem ueniam propter unitatis caritatem merebantur, quam meruisse propter eiusmodi caritatem credidit Cyprianus eos, quos sine baptismo admissos esse arbitratus est. isti ergo, qui nulla existente -causa — quandoquidem, sicut idem Cyprianus ostendit, mali bonis in unitate obesse non possunt — se ab eiusdem unitatis caritate praeciderunt, locum omnis ueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schismatis interirent, etiam si post catholicam non rebaptizarent, quanto supplicio digni sunt, qui uel quod eos non habere Cyprianus adfirmat habentibus catholicis dare conantur uel, sicut res ipsa manifestat, quod et ipsi habent non habere catholicam criminantur!
Abbreviated transcription (Latin):
reticis reluctari. uerissime dicit. Nec alteri po¬
tius qm̃ sibi aduersatur. qui resistet apertis¬
sime ueritati. S per illa que tam multa dĩa
diximus. qñtum arbitror liquido apparet et
certum est. baptismum xp̃i ñ hereticorum.
peruersitate.cum aput eos datur ⁊sumitur
posse uiolari. S ut certum non sit. saltem ad¬
huc ẽẽ dubium quisquis ea que dicta sunt
⁊̃ retinens cogitauerit confiteturi Non ergo
aꝑtissime resistimus. ueritati. S aut pro ii¬
manifesta ueritate certamus. Sicut existi¬
mo. aut certe sicut possunt putare qui nõ¬
dum istani questionem solutam ẽẽ arbitran¬
tur.. ad huc queruus ueritatem ⁊ ideo si
aliter se res ht qmͣ nos dicimus. eadem sim¬
plicitate suscipimus ab hereticis baptitates.
qua suscipiẽbant. illi quos pp̃ unitatem ꝙ¬
prianus ad ueniam ꝑtinere presumpsit. si au¬
tem baptismus xp̃i sicut ea queiam multa
dc̃a sunt. indicant. ⁊ in non integra uel ui¬

Expanded text:
reticis reluctari, uerissime dicit, nec alteri poreticis reluctari, uerissime dicit, nec alteri potius quam sibi aduersatur qui resistit apertissimae ueritati. sed per illa quae tam multa iam diximus, quantum arbitror, liquido apparet et certum est baptismum Christi nec haereticorum peruersitate, cum aput eos datur et sumitur, posse uiolari. sed ut certum nondum sit, saltem adhuc esse dubium quisquis ea quae dicta sunt etiam retinens cogitauerit confitetur. non ergo apertissimae resistimus ueritati, sed aut pro manifesta ueritate certamus, sicut ego existimo, aut certe, sicut possunt putare qui nondum istam quaestionem solutam esse arbitrantur, adhuc quaerimus ueritatem. et ideo, si aliter se res habet quam nos dicimus, eadem simplicitate suscipimus ab haereticis baptizatos, qua suscipiebant illi quos propter unitatem Cyprianus ad ueniam pertinere praesumpsit. si autem baptismus Christi, sicut ea quae iam multa dicta sunt indicant, et in non integra uel ui
Abbreviated transcription (Latin):
ribus illis rebaptizañut. nec tamen ab
unitatis compagine recesserunt. eadem
dilectõne pacis potuerunt ad ueniam per¬
uenire. qua cyprianus ⁊̃ sine baptismo
admissos. ab ecc̃e munerib non separati po¬
tuisse testatur. Porro siuerum est aput he
minus obeeũt inunitate positis aliena¬
poc̃a. s ad unitatem uementib ⁊ sine bap̃o
admissis. soluerentur ⁊ propua. N am si teste
cypriano uintatis uinculum tantum ualet.
quemodo possent ledi alienis peccatis qui nol¬
lent ab unitate recedere. sietiam non bapti¬
tati pcc̃is propriis non perirent. qui ad eam
uellent ex heresi accedere. Quod autem adiũ¬
git. ꝙỹprianus ⁊ dicit. non tñ quia aliqñ er¬
ratum est. ideo semper errandum est. cum
magis sapientibus ⁊ deum timentibus cõ¬
gruat patefc̃e. ⁊ perspecte ueritati libent̾ at¬
iri cunctanter obsequi. qmͣ pertinatiter att
obstinate contra fr̃es. ⁊ consacerdotes pro he¬

Expanded text:
ribus illis rebaptzauerunt nec tamen ab ribus illis rebaptzauerunt nec tamen ab unitatis conpagine recesserunt, eadem dilectione pacis potuerunt ad ueniam pertinere, qua Cyprianus etiam sine baptismo admissos ab ecclesiae muneribus non separari potuisse testatur. porro si uerum est aput haeminus obessent in unitate positis alienaad unitatem uenientibus et sine baptismo admissis soluerentur et propria! nam si teste Cypriano unitatis uinculum tantum ualet, quomodo possent laedi peccatis alienis qui nollent ab unitate recedere, si etiam non baptizati peccatis propriis non perirent, qui ad eam uellent ex haeresi accedere? Quod autem adiungit Cyprianus et dicit: non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est, cum magis sapientibus et deum timentibus congruat patefactae et perspectae ueritati libenter adque incunctanter obsequi quam pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes\' pro hae
Abbreviated transcription (Latin):
admissi in ecc̃a dormieiunt. ab ecc̃e sue mune¬
rib non separare. Bene quidem p̃sumpsit. ꝙ
caritas uutatis cooperire possit multitudinem
peccatorum. Q si hẽbant baptismum. ⁊ ab hus
non recte sentiebatur. qui eos denuo baptiran¬
dos esse sen censebant. id erratum cooꝑiebat¬
unitas caritatis. qm̃dui merat ista non dia¬
bolica dissensio s humana temptatio. donec eis
gam precisionem ab unitati dirupti. si ⁊ aput
nos ⁊ aput illos est baptismus rebaptitant.
Si autem in catholica sola est nec baptirant.
suie ergo rebaptitant siue non baptirant.
non sunt inuinculo pacis. unde cuilibet isto¬
rum uislneri adhibeant medicinam. Nos
autem si ad ecc̃am sine bap̃o admittunus.
in eorum numero sumus. quib cyprianus
pp̃ unitatis custodiam ignosci posse p̾sũpsit.
Si autem sicut iam ut arbitror exhus que
insuperiorib lidris diximus manifestatum
est. ⁊ in hereticorum peruersitate potest ẽẽ
xp̃iani baptismi integritas. si qui tempo¬

Expanded text:
admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. bene quidem praesumpsit, quod caritas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum. quodsi habebant baptismum et ab his non recte sentiebatur qui eos denuo baptizandos esse cenunitatis charitas, quamdiu inerat ista, non diabolica dissensio, sed humana tentatio; donec eis,gam praecisionem ab unitate disrupti, si et apud nos et apud illos est baptismus, rebaptizant: si autem in Catholica sola est, nec baptizant. Sive ergo rebaptizent sive non baptizent, non sunt in uinculo pacis, unde cuilibet istorum uulneri adhibeant medicinam. nos autem si ad ecclesiam sine baptismo admittimus; in eo numero sumus quibus Cyprianus propter unitatis custodiam ignosci posse praesumpsit. si autem — sicut iam, ut arbitror, ex his quae in superioribus libris diximus manifestum est — etiam in haereticorum peruersitate potest esse christiani baptismi integritas, si qui tempo
Abbreviated transcription (Latin):
minum malo baptitato anteponimus. Nec
ideo tñ sacramento baptismatis quo iste nõ¬
dum. ille iam imbutus est. facimus iniu¬
cathetuminum aliquo baptitato fideliorẽ
meliorem cognostimus. M elior enim centu¬
rio cornelius nondum baptizatus. symone
impletus est. ⁊̃ ille post bap̃m in mundo
spũ scõ iam accepto baptitari noluisset. cõ¬
tenti tant sacramenti reus fieret. Cuirau
autem baptiratus est non utiq meluis sacͣ¬
mentum qmͣ symon accepit. S diuersa ho¬
minum merita sub euisdem sacramenti pa¬
ri sc̃itate distincta. est. Ita non auget aut
minuit baptismatis scĩtatem. ilł bonum uł
malum hominis meritum. Sicut autem do¬
no cathetumino baptismus deest. ad capes¬
sendum regnum celorum. sic malo baptra¬
to uera conuersio. Qui enim dixit uͥ quis
renatus fuerit exaqua ⁊ spũ. non intra¬
bit in regnum celorum: ip̃e enim dixit.
Nisi habundauerit iusticia ur̃a plusqm̃

Expanded text:
menum malo baptizato anteponimus, nec menum malo baptizato anteponimus, nec ideo tamen sacramento baptismatis, quo iste nondum, ille iam inbutus est, facimus iniucatechumenum aliquo baptizato fideliorem melioremque cognoscimus. melior enim centurio Cornelius nondum baptizatus Simone bspiritu impletus est, ille et post baptismum inmundo iam spiritu sancto iam accepto baptizari noluisset, contempti tanti sacramenti reus fieret. cum autem baptizatus est, non utique melius sacramentum quam Simon accepit, sed diuersa hominum merita sub eiusdem sacramenti pari sanctitate distincta sunt. ita non auget aut minuit baptismatis sanctitatem uel bonum uel malum hominis meritum. sicut autem bono catechumeno baptismus deest ad capessendum regnum caelorum, sic malo baptizato uera conuersio. qui enim dixit: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, ipse etiam dixit: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
st.⁊ si hominum qui hoc hñt alius est alio de¬
terior. non ideo illud quod hñt deterus est.
in ilo qmͣ in isto. quia nec in duobus catholi¬
cis malis si unus sit alio deterior deteriorem
bap̃m gerit. Nec si unus eorum sit bonus. a¬
lius malus. in malus malo est bãps. ⁊ in bono
cut lumen solis uel ⁊̃ luc̃ne. non utiq det̾iuᷤ
est. in occulis det̾iorib qmͣ in meliorib. ded
idem in utrisq qmͣiuis eo diu̾se pro illorum di
martirio deprehensi ⁊ pro xp̃i nomine occisr ⁊̃
sine bap̃o coronarentur. quid ad rem pertine¬
at non satis intelligo. nͥ forte quia dicẽbant
multo magis hereticos cum bap̃o xp̃i ad reg
int̾t̾tentur. cum ip̃e dixerit. Nusi qui renatus
fius fũit. ex aqua ⁊ sp̃u non intrabit in reg¬
num celorum. Qua in re nec ego disbitõ
cathecuminum catholicum diuina caritate
flagͣntem. heretico baptitato añ ponere d
etiam in ip̃a intus catholica. bonum cathecu¬

Expanded text:
sit? Et si hominum qui hoc habent, alius est alio desit? Et si hominum qui hoc habent, alius est alio deterior, non ideo illud quod habent deterius est in illo quam in isto: quia nec in duobus catholicis malis, si unus sit alio deterior, deteriorem Baptismum gerit: nec si unus eorum sit bonus, alius malus, in malo malus est Baptismus, et in bono cut lumen solis vel etiam lucernae non utique deterius est in oculis deterioribus quam in melioribus; sed idem in utrisque, quamvis eos diverse pro illorum divmartyrio deprehensi, et pro Christi nomine occisi, etiam sine Baptismo coronarentur; quid ad rem pertineat, non satis intelligo: nisi forte quia dicebant, multo magis haereticos cum Baptismo Christi pmitterentur; cum ipse dixerit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. qua in re nec ego dubito catechumenum catholicum diuina caritate flagrantem haeretico baptizato anteponere. sed etiam in ipsa intus catholica bonum catechu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ animosus ⁊ inuidus. ⁊ apreceptorum sanita¬
te dissentiens. ⁊ arguentibus se grauiter mi¬
micus : Iam uero ⁊ fornicator ⁊ adulter non
sit difficile est. potest tñ sio ẽẽ heretitus. sicut
hereticus potest esse non ebriosus. nec ad ult̾
aut forncator. nec luxliriosus aut amator
peccunie. aut ueneficus. ⁊ sunul hec omnia
potest non eẽ. Nen enim unum aliquod uiti¬
um omnia cetera consequntur. ꝓpositis ita¬
q duob. uno catholico cumlnis omnib ui¬
tuis. alio heretico sine hiis que possunt nõ eẽ
in heretico. qmͣuis contra fidem literq uiuat. ñ.
disputat. ⁊ tñ contra fidem utͥn uiuat. ⁊ spe
uana utͥq fallatur. ⁊ a caritate spirituali utq
dissentiat. ⁊ ob hoc utͥq ab illuis unice colum¬
mentum xp̃i cognoscunus. in alio uolumus.
qiͣ aut huius aut huus sit. cum in utroq idẽ
sit. ⁊ nen nͥ dei sit. ⁊ qmͣius in pessimis bonum

Expanded text:
et animosus et inuidus et a praeceptorum sanitaet animosus et inuidus et a praeceptorum sanitate dissentiens et arguentibus se grauiter inimicus? iam uero ut et fornicator et adulter non sit, difficile est. potest tamen non esse haereticus, sicut haereticus potest non esse ebriosus nec adulter aut fornicator nec luxuriosus aut amator pecuniae aut ueneficus et simul haec omnia potest non esse. neque enim unum aliquod uitium omnia cetera consequuntur. propositis itaque duobus, uno catholico cum his omnibus uitiis, alio haeretico sine his quae possunt non esse in haeretico, quamuis contra fidem non uterque disputet et tamen contra fidem uterque uiuat et spe uana uterque fallatur et a caritate spiritali uterque dissentiat et ob hoc uterque ab illius unicae colummentum Christi agnoscimus, in alio nolumus, quasi aut hujus, aut hujus sit; cum in utroque idem sit, et nonnisi Dei sit, et quamvis in pessimis, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ratus est diabolo ⁊ angelis eius.. Licet ex ilło
igne sicut dixi diuersa possint distribui procri¬
minum diuersitate supplitia. Uirum ante in
catholicum pessimis moribus. cuilibet heretico
in cuius uita preter id hereticus: ꝙ est non inue¬
niunt homines re ꝙ repiehendant. proponere
debeamus. non audeo precipitare sententiam.
Si antem quis dicat qr hereticus est. non potest
hec solum ẽẽ quin ⁊ alia conseqnͣtur. carnalis enĩ
⁊ animalis est. ac per hoc ⁊ emillus sit. necc̃e est
⁊ animos ⁊ inuidus. ⁊ mimicus ip̃i ueritati ab ea¬
q dissentiens. intelligat ⁊ de illis malis ꝙ unũ
initius elegerit solum in quoqmͣ eẽ uonposse. ea
scilic causa qm̃ carnalis ⁊ animalis est. Uelut
ebriositas qmͣ non solum sine errore nomina¬
te s etiam cum hilaritate predicare iam ppłi.
cum suerunt. numquit in quo fũat sola esse po¬
terit. Quis enim ebriosus. ñ ⁊ contentiosus.

Expanded text:
ratus est diabolo et angelis eius, licet ex illo ratus est diabolo et angelis eius, licet ex illo igne, sicut dixi, diuersa possint distribui pro criminum diuersitate supplicia. Utrum autem catholicum pessimis moribus alicui haeretico, in cuius uita praeter id quod haereticus est non inueniunt homines quod reprehendant, praeponere debeamus, non audeo praecipitare sententiam. si autem quis dicat: \'quia haereticus est, non potest hoc solum esse, quin et alia consequantur; carnalis est enim et animalis ac per hoc et aemulus sit necesse est et animosus et inuidus et inimicus ipsi ueritati ab eaque dissentiens>, intellegat et de illis malis quod unum mitius elegerit solum in quoquam esse non posse, ea scilicet causa, quoniam carnalis et animalis est. uelut ebriositas, quam non solum sine horrore nominare sed etiam cum hilaritate praedicare iam populi consuerunt, numquid in quo fuerit sola esse poterit? quis enim ebriosus non et contentiosus
Abbreviated transcription (Latin):
audias ꝙ nulli eorum regnum po dei possidebũt.
d icut ergo heretici regnum non possidebunt. dei¬
sic auarl. regnum dei non possidebunt. Nec du¬
bitandum est quidem penus ip̃as quib eru¬
tiabuntur. qui regnum dei non possidebunt.
prodiu̾sitate criminum ẽẽ diuersas. ⁊ alias
alus acriores. ut in ip̃o igne eterno prodisparib
ponderibus pcc̃orum. suit dispaua tormenta pe¬
narum. Neq enim frustra ip̃e dominus ait.
Tolerabilius erit sodomis quam uobis in die iu¬
dicui S tñ ad non possidendum regnum dei tan¬
tumdem ualeat eruiciis illis quod elegeris mi¬
tius . qnͣtum uł plura uł unum quod perspece¬
ris grauius. ⁊ quia ssli possessuri ff regnumdi
quos ad dexteram constituet ille uidex. nec eis
qui ad dexteram cunstitui non merebuntur.
aliquid aliud qmͣ ad sinistram eẽ remane¬
bit. nulla uox reliqua est si hedi audiant. ex. qli¬
ore pastoris. N ite mignem eternum. cuipi¬

Expanded text:
audias quod nulli eorum regnum dei possidebunt. audias quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobisin die iudicii. sed tamen ad non possidendum regnum dei tantundem ualet ex uitiis illis quod elegeris mitius, quantum uel plura uel unum quod perspexeris grauius. et quia illi possessuri sunt regnum dei quos ad dextram constituet ille iudex, nec eis qui ad dextram constitui non merebuntur aliquid aliud quam ad sinistram esse remanebit. nulla uox reliqua est quam sicut haedi audiant ex ore pastoris nisi: ite in ignem aeternum, qui pa
Abbreviated transcription (Latin):
tor aut inmundus. aut auarus quod est idolo¬
ium seruitus. non ht̃ hereditatem in regno xͥ
⁊ dei. Nemo nos secducat manibus uerbis. Nõn est
ergo quod desermone dei conqueramur. Dicit
omnino ⁊ aperce ac libere dicit. eos qui male
uiuunt ad regnum dei non pertinere. Hiis
omnib gͥ uiciis circum septo catholico non ad¬
ulemur. nec ei quia xp̃ianus catholicus est. im¬
punitatem qmͣ̃ scriptura diuina. non permit¬
tit. promittere audeamus. Nec si aliquid unũ
habeat ex hũs que dicta sunt. debemus ei societi¬
tem superne illus patrie policeri. Ad cornithi¬
o enim singula enumerat. inquib singulis
subauditur quod regnum dei non possidebunt
Nolite inquit errare. Neq fornicatores neq
idolis seruientes neq ad ult̾i neq molles. neq
masculorum concubitores. n fures: n auari¬
net ebriosi. neq maledici. neq rapaces reg¬
num dei possidebunt. Non ait. Qui hoc omma

Expanded text:
tor, aut immundus, aut avarus, quod est idolotor, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. nemo uos seducat inanibus uerbis. non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere dicit eos qui male uiuunt ad regnomnibus vitiis circumsepto catholico non adulemur, nec ei quia Christianus catholicus est impunitatem, quam Scriptura divina non promittit, promittere audeamus. Nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. Ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum Dei non possidebunt. Nolite, inquit, errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, nneque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
brietates. comessatõnes. ⁊ hiis similia. q̃ pre¬
dico uobis sicut predixi. qm̃ qui talia agunt
regnum dei non possidebunt. Constituamus
ergo aliquem castum. continentem. non a¬
uarum. nou idolis seruientem. hospitalitatẽ
in digebant ministrantem. non cuius qmͣ uu¬
micum. non contentiosum patientem. quietũ
nullum emulantem. nusli inuidentem. sobrũi
frugalem.hereticum. Nulli utiq dubium ẽ.
pp̃ hoc solum quod hereticus est regnum dei ñ
possessurum. Tonstituamus alium fornicato¬
rem. miumdum luxuriosum. auarum uł ẽt
aꝑtius idolis deditum. ueneficum. dico discordi¬
osum. contentiosum emulum animosum¬
seditõsum inuidum. ebriosum. conmessatorẽ.
catholicum. soumquit pp̃ hoc solum quod cã¬
tholicus est regnum dei possidebit. Si hoc dicimꝰ.
nos ip̃os seducuus. Nam sermo dei non nos se¬
ducit. qui nec tacet nec parcit. nec ulla adula¬
tione nos decipit. Ideo quippe ⁊ alibi dicit. Hoc
autem scitote cognoscentes. qm̃ omuis fornici¬

Expanded text:
sationes et his similia. quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. constituamus ergo aliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non connullum aemulantem, nulli invidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubium est, propter hoc solum quod haereticus est, regnum Dei non possessurum. Constituamus alium fornicatorem, immundum, luxuriosum, avarum, vel etiam apertius idolis deditum, veneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosumseditiosum, invidum, ebriosum, comessatorem, sed catholicum: nunquid propter hoc solum quod catholicus est, regnum Dei possidebit, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit, Hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornica
Abbreviated transcription (Latin):
tizare. quero quemadmodum uasa illa q̃
non inhonorem s in contumeliam domus
magna continet. intra pp̃am domum mag¬
nam possint scificandis hominib ministra¬
re quod scm̃ est. nͥ q illa sc̃itas sacramenti.
nec ab mmundis pollui potest. siue cum per
eoz datur. siue cum ab eis qui corde ⁊ uita
in melius commutantur. accipitur. Dequi

Expanded text:
illa, quae non in honorem, sed in contumeliam domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas Sacramenti nec ab immundis pollui potest, sive cum per eos datur, sive cum ab eis qui corde et vita in melius non commut
Abbreviated transcription (Latin):
rigenda est. ses ideo tñ si quid ht̃ integrum
presentim non suum sed dei. pp̃ eius pͣuitatẽ
uł nullum putandum est. uł eodem modo ui¬
tuperandum. uel̃ eus pͣutati tribuendum.
ac non illius largitati. qui etiam a se forni¬
canti anime ⁊ emiti post amatores sues dedit
panem suum ⁊ uinum suum ⁊ oleum a suũ.

Expanded text:
integrum, praesertim non suum, sed dei, propter eius prauitatem uel nullum putandum est uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et o
Abbreviated transcription (Latin):
he. Sub̾m aũ scd̾m contempłonẽ sempit̾¬
ne iu̾tatis ad optinendam b̃ltudinẽ ulło
motu animi uulla ꝑte corꝑis resistente.
U̾t in illa uita nemine amante ꝓp̾am po¬
testatem sit deus om̃ia in omĩbus.
corꝰ xpm̃ esse positum contend̾e pascha ñ isi
semel gestum ẽẽ. qñ fignraꝵ corpꝰ fuit xp̃ occi¬
sus est. Nam ⁊ si onis qualem lex ad paͬtha
descͥbit non pot̾ ascribi ut sit exonb ⁊ hediᷤ.
Discordat enĩ hoꝵ animaliũ ad cõuĩctionem
cõmunis fetus ip̃ã natura. Qũo potuit pascha
uerũ geri cũ defiu̾t agnus talis ille qͥ pascha

Expanded text:
dum contemplationem sempiternae veritatis, ad obtinendam beatitudinem, nullo motu animi, nulla parte corporis resistente; ut in illa vita nemine amante propriam potestatem, sit Deus omnia in omnibus.corpus Christum esse: possum contendere, pascha non nisi semel gestum esse, quando figuratum corpus fuit occisus Christus. Nam et si ovis, qualem lex ad pascha describit, non potest inveniri, ut sit ex ovibus et haedis: discordat enim horum animalium ad conjunctionem communis fetus ipsa natura: quomodo potuit pascha verum geri, cum defuerit agnus talis ille qui pascha
Abbreviated transcription (Latin):
ad simslitudinẽ feã inderi nolunt. qr omĩs qͥdẽ
⁊mago ꝓpͥe similis ẽ. nõ aut̃ om̃e ꝙ simile ẽ
etiam ymago ꝓp̾eᷤ forte abusme dici põt set
cauendum intalib necquidimꝰ asseuerandũ
putet᷑ illa re sane salisb̾e custodita. ne qm̃ corꝰ
ie credatur eẽ suba dei. Iam res que ĩ ꝑte m̃or
est quam ĩtoto nec dignitati aie cõuenit qͣto
Diuine scͥpture adiuius t̾reno ⁊ hũano
sensu ad diunũ ⁊ celestem nos erigentes usab
ad ea uesba descenderunt. quib int se sultissi¬
moꝵ ⁊ utit᷑ consuetudo. Itaq eciam eaꝵ affec¬
tonuĩ nota quas animꝰ nr̃ patit᷑. qͣt longusĩe
adeo eẽ sẽnĩctas iam qui meliꝰ sapit inteslig̃.
nõ dubitauest illiuiri ꝑqͦs locutus ẽ spt̃ sce¬

Expanded text:
em imago similis est, non autem omne quod simile est, etiam imago proprie, sed forte abusive dici potest. Sed cavendum in talibus ne quid nimis asseverandum putetur: illa re sane salubriter custodita, ne quoniam cle credatur esse substantia Dei: nam res quae in parte minor est quam in toto, nec dignitati animae convenit; quanto Diuinae scripturae a terreno et humano sensu ad diuinum et caelestem nos erigentes usque ad ea uerba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur consuetudo. itaque etiam earum affectionum nomina, quas animus noster patitur, quas longissime a deo esse seiunctas iam qui melius sapit intellegit, non dubitauerunt illi uiri, per quos locutus est s
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ esta ĩ illo ut ip̃e sit locꝰ. locus em̃ ĩspacio ẽ
quod longitudĩe ⁊ lacitudine ⁊ altitudine coł
occupatur. nec deus tale alicuid est. ⁊ omĩa gͥ
ĩ ip̃o sunt. et locus nonẽ. locus tam̃ dei abisiue
dr̃ templũ dei. non ꝙ eo ꝯtineat᷑. sec ꝙ ei p̃sens
sit. id autem ncħ melius quam anima mũda
bi milla indigencra. nłła ncc̃itas u̾ nlłe
defectus nula idigencia. nłłs ant̃ defest᷑ i
deo. nulla ergo nccĩtas. ¶ Be deo ⁊ cteatura.¬

Expanded text:
ta in illo ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est, quod longitudine, latitudine, altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est: et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit. Id autem nihil melius quam anima munda lla indigentia, nulla necessitas: ubi nullus defectus, nulla indigentia. Nullus autem defectus in Deo: nulla ergo necessitas. XXIII. De Patr
Abbreviated transcription (Latin):
apiencia dei hoĩem ad exem plum quo recte
iucremĩ suscepit. ꝑtinet autem ad uitam rec¬
tam ea que non sunt metuenda metuere. Mois
antem metuenda non est. Oꝑtuit ergo io ip̃m il¬
lnis homĩs qũẽ tei sapĩa suscepit monstrari. ¶ At
aut honñes qui qͣis mortem ip̃ãm nõtumeãt
etat int̾ omĩa genera mortis illo genere excecra¬

Expanded text:
apientia Dei hominem ad exemplum quo recte viveremus, suscepit, pertinet autem ad vitam rectam ea quae non sunt metuenda, non metuere. Mors autem metuenda non est. Oportuit ergo idipsum ilnis quem Dei Sapientia suscepit, morte monstrari. Sunt autem homines qui quamvis mortem ipsam non timeant,erat inter omnia genera mortis illo genere exsecra
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ enĩ eiꝰ modi ẽ. ꝙ aut̃ cõmutabile est.
non manet. quod non manet. non ẽ et̃num.
id q interim mortale ⁊ et̃num ẽ. ꝙ om̃e et̃¬
num ĩ mortale ẽ non omme ĩ mortale satis sub¬
mutabilitatẽ paciatur nõ ꝓprie et̃nũ appłłat᷑.
quia non semꝑ eiꝰdem modi ẽ. ꝗͣuis ĩmortale
qr semꝑ uiuit recte dici possit. uocatur tũ
non sic iuuere dicitur. neq inmortale ullomͦ.
⁊ mulcominꝰ et̃nm. intelligi põt. inet̃no .i.

Expanded text:
m ejusdem modi est; quod autem commutabile est od enim mutatur non manet, quod non manet non est aeternum; idque inter immortale et aeternum est, quod omne aeternum immortale est, non omne immortale satis submutabilitatem patiatur, non proprie aeternum appellatur, quia non semper eiusdem modi est, quamuis immortale, quia semper uiuit, recte dici possit. uocatur tamenon sit, uiuere dicitur, neque immortale ullo modo et multo minus aeternum intellegi potest. in aeterno enim,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. mali auctor nõ est. qr oĩun que sunt
auctorẽ. qr in qnꝰtum sirnt in tant̃ bona sũt.¬
⁊ ne hinc putet᷑ non ab illoẽẽ pena malor
que utiq malũ ẽ hus qͥ puniũt᷑. sec ħ ita di¬
xi. q̃ ad mod̾ dcm̃ẽ. deus mortẽ non fecit.
cum alibi scͥptum sit.Mors et uita a dño
deo est. Maloꝵ gͦ pena que adeo ẽ malsi est
non pati ncc̃itatem. ¶ Uicest̾a fcia ẽ depaẽ
⁊ filio ubi dixi ꝙ eam ip̃e genuerit qua
sapiens dr̃ sapienciam. set meliꝰ questio¬
nem ĩ libro postea de tͥnitate tetauius

Expanded text:
dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a deo est, malum est non pati necessitatem. uicensima tertia est: de patre et filio. ubi dixi, quod cum ipse genuerit, de qua sapiens dicitur, sapientiam; sed melius istam quaestionem in libro postea de trinitate tractaui.
Abbreviated transcription (Latin):
arbicrio ¶ Tercia deo austore sit homo det̾io
Quarta que sit causa ut homo det̾ior sir.
Qͥnta utrumał irr̃onabile beatũ eẽ pͥst¬
¶ Sexta de malo ¶ Seꝑtr̃ que ꝓpͥe ĩ animante
tingit: ꝙ et senbile dr̃ sine ulla int̾missione
temꝑis ꝯmutat᷑. sine dubio uerum quidie¬
git. nͥ forte diuinitus cale aliquid reuelet¬
¶ Decima ẽ utrum pur̃ corpus adeo sit.
decima qre xp̃c de femina natus sit.¶duo¬
decimo loco ubi titulus ẽ siña cuiꝰdam sapiẽ¬
tis non ẽ mea. set qr ꝑ me ĩnotuit quibaĩ
frĩb qui tuncame ista diligentissime colli¬
gebant. ⁊ placuit eis int̾ nr̃a ea scͥbere uolu¬
erunt. ẽ aut̃ cuiꝰtam foncei carthagmẽsis
de mente muindana. ad uidendum deum.
quod paganus qͥdem dixit scͥpsit. sec xp̃ianꝰ
baptizatus est. ⁊ mortuus ẽ. ¶Tercia decima
ẽ quo docum̃to constet hoĩes bestiis excelle.
¶Quartadecĩa non fuisse corpꝰ dñi nr̃i ihu
sit. ubi uidend̾ est. nemale u telligat᷑ quod

Expanded text:
arbitrio; tertia: utrum deo auctore sit homo deterior; quarta: quae sit causa, ut sit homo deterior; quinta: utrum animal inrationale beatum esse possit; sexta de malo; septima: quae proprie in animante tingit, quod et sensibile dicitur, sine ulla intermissione temporis commutatur, sine dubio uerum quideingit, nisi forte diuinitus tale aliquid reueletur. decima est: utrum corpus a deo sit; undecima: quare Christus de femina natus sit. duodecima loco, ubi titulus est: sententia cuiusdam sapientis, non est mea, sed quia per me innotuit quibusdam fratribus, qui tunc casu ista diligentissime consulebant, et placuit eis, inter nostra eam scribere uoluerunt. est autem cuiusdam Fontei Carthaginiensis: de mente mundanda ad uidendum deum, quod paganus quidem scripsit, sed Christianus baptizatus est mortuus. tertia decima est: quo documento constet homines bestiis excellere; quarta decima: non fuisse corpus domini nostrisit. ubi uidendum est, ne male intellegatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cernere ceꝑimus. Conuenient̾ enĩ dicit᷑ mori¬
turum eẽ qd̾ aufẽtur. Cum aũt uen̾it qd̾ ꝑfcm̃
est aufe̾tur qd̾ ex ꝑte est. Ita nobis quodã modo
moritur ipat̾ in enigmate. ⁊ idem ip̃e fit ħe¬
ditas cum facie ad faciem possidetur. Non quia
ipẽ moritur. s imꝑfcã in eũ nr̃a uisio ꝑfecta
uisione ꝑmittitur. Et tam̃ nisi illa pͥor nos
uut̾ret. ad aliam plenissimam ⁊ euidentissimã
ñ esficerenur ydonei. Qd̾ si etiam de dño ihũ xͦ¬

Expanded text:
cernere coeperimus . Convenienter ergo dicitur moricernere coeperimus . Convenienter ergo dicitur moriturum esse quod auferetur. Cum autem venerit qevacuabitur quod ex parte est . » Ita nobis quodammodo moritur Pater in aenigmate: et idem ipse fit haereditas, cum facie ad faciem possidetur. Non quia ipse moritur, sed imperfecta in eum nostra visio perfecta visione perimitur: et tamen nisi illa prior nos nutriret, ad aliam plenissimam et evidentissimam non efficeremur idonei. 2. Quod si etiam de Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ergo q̃ratur quõ sumus scd̃m u̾ba eiusdem
apłi coheredes xpĩ ⁊ filii atq ħedes di cũ
etiam ħ̾editas morte detestous firma tene¬
atur. nͨ utlo alio modo ħeditas possit intel¬
ligi. respondetur. ipõ quidem mortuo factoᷤᷤ
illis ẽsponsus. Heredes engs euis diciuir.
quia reliquit nobis pacis eccͣstice possessionẽ
ꝑ fidem dispensationis temꝑalis. qmͣ in hac iu¬
ta possidemus. qd̾ testatus ÷ dicens. Pace meã
do uobis. pacem meam reliquo uob̾. Cohedes
aũ eius efficiemur cũ in fine scłi absorbebitur
mors m uctoria. Tu̾nc enĩ similes ei erimus.
qĩ uidebimus eũ sicuti ẽ. Qmͣ hereditatem ñ
cuis patris morte adipiscrniur. qui mori ñ potꝰ¬
uecati sumus adhuc ꝑuuli ad aspĩtalia con¬
tem planda nmusidonei usq ad humilimas
nr̃as cogitatõnes simiscd̃ia diuina porrexit. ut
quomͦ cumq ceruere nut̾emur qd̾ nõ euident᷑
ata ꝑspicue cernelumus. Id ipm̃ moritur ad̾
in enigmate cernebamus cum facie ad faciem

Expanded text:
eratur quomodo simus secundum verba ejusdem Apostoli cohaeredes Christi, et filii atque haeredes Dei , cum etiam haereditas morte decessoris firma teneatur, nec ullo alio modo haereditas possit intelligi, respondetur ipso quidem mortuo factos nillis est sponsus . » Haeredes ergo ejus dicimur, quia reliquit nobis pacis ecclesiasticae possessionem, per fidem dispensationis temporalis, quam in hac vita possidemus, quomodo testatus est dicens: « Pacem do vobis, pacem mautem ejus efficiemur, cum in fine saeculi absorbebitur mors in victoria. Tunc enim « similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . » Quam haereditatem non patris ejus morte adipiscimur, qui mori non potvocati sumus adhuc parvuli, et ad spiritalia contemplanda minus idonei, usque ad humilitatem nostrae cogitationis se misericordia divina porrexit, ut quomodocunque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus, ipsum moritur quod in aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ ab homine inneniri possit ignoro qñ
incipit homo mut̾s uinere ntẽ sit quedam
uita occulta: que non dum motib uiuentis
aꝑꝑeat nam negare uixisse puerꝑiei que
ꝓp̃ea mẽbratim exsecant᷑ et eiciunt᷑ ex ut̾is
pͥgnantiũ. ne mr̃es qioq si mortua ibi re¬
imqͣnt᷑ occidant᷑: in prudencia nimia ude᷑

Expanded text:
utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipit homo in utero vivere, utrum sit quaedam vita occulta, quae nondum motibus viventis appareat; nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia
Abbreviated transcription (Latin):
totũ ex quo ꝯstituta fuãt restituta resun¬
eret : ita d̾s mirabilit̾ atq meffabilit̾ ai¬
fex de coto quo caro nr̃a cõstit̾at. eam imꝰ¬
rabili et in effabili celeritate restituet nec
ad attinebit ad eiꝰ redintegratõem ntr̃ ti¬
pilli ad capillos redeant. et ungnes ad in¬
gues. an quicqͥd eoꝵ ꝑierat mutet᷑ in cari
et in ꝑtes alias corporis reuocet᷑ curant
artifitis ꝓnidencia ne quid indecẽs fiat.
ec illud est ꝯsequẽs: Ut iõ diu̾sa statuu
sit reniues dicentiũ singłoꝵ. quia
fũat diu̾sa inuenciu. aut matri cũ eab
macie. aũ pingues cum eadẽ pinguedĩ
reuuuescant. set si hoc ẽ mꝯsilio cͥatoris
ut estigie sua cͦq ꝓpͥetas et disc̾nbilis nͣ¬
cuncta reddant᷑. ita modifĩcabit᷑ illa ĩu¬
quo mat̾ies. ut nec ad ex ea ꝑeat. et a
alic̾ defiũt ille suppleat: qui eciã de ne

Expanded text:
totum ex quo constituta fuerit resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante arsa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium; aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis sicuncta reddantur; ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit, ille supplea
Abbreviated transcription (Latin):
cio. sine ulla deformitate. sic̃ sine
ulla corruptõe. honere. difficultate. in
quib tanta facilitas quanta felicitas q̃
pp̃ quod et spĩtalia dcã sunt. tum ꝓcil̾
dubio corpora sint fut᷑a non sp̃t. set s̃
est : ita tũc spĩctale corpꝰ erit. corpti¬

Expanded text:
io, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut est, ita nunc spiritale corp
Abbreviated transcription (Latin):
nde pͥmo occͦrit de abortinis fecib
qõ qui iam quidẽ nati funt in ut̾is
matrũ. sec nõ dũ ita: ut iam possint ro¬
enasci. Si enĩ resurrecturos eos dixerimꝰ:
de hus qui iã formati funt tołari põt
ut tũq quod dr̃. informes uo abortꝰ quis
non ꝓdiuiꝰ ꝑire arbitret᷑ sic̃ semina que
ꝯcepta non fũant: set quis negare audet
et si affirmare non audet id acturã re¬
surrectoẽm ut qͥcquid forme defint ĩpleaͦ.
acq ita non desit ꝑfectõ que accessura e
dies allat᷑i fuerant nat᷑a fraudet᷑ nͥ in

Expanded text:
nde primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potest utcunque quod dicitur. Informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erdies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in
Abbreviated transcription (Latin):
dis ut ueritati ne ip̃m quidem p̃ferat: aut ꝯfe¬
rat proximũ. Ergo ne seip̃m. qr nec illum qm
diligit sic̃ seip̃m. Erit gͦ iste sc̃s tam simplici
corde atq mundato ut neq hom̃ib placendi.
studio detorqueat᷑ auero. nec r deuitandoꝵ qͦꝵlib¬

Expanded text:
dis, ut veritati nec seipsum quidem praeferat, ut confedis, ut veritati nec seipsum quidem praeferat, ut conferat proximum, ergo nec seipsum, quia nec illum quem diligit sicut seipsum. Erit ergo iste sanctus tam simplici corde, atque mundato, ut neque hominibus, placendi studio detorqueatur a vero, nec respectu devi
Abbreviated transcription (Latin):
uam ubi aspex̃ in qnͣcũ põt ĩ longinqͦ
radiantem: siuq aspectus infirmitate
sustinere se illam lucem nõ posse ꝑsenserit
ĩ qn̾to gradu ħ ẽ ĩ consilio miscd̾ĩe purgat
aĩam tumultuantem. quodãmodo absq ob¬
s̃trepentem ꝯͣ de appetitu inferioꝵ ꝯceptis sor¬
dibus. hic uero se indilectionem proximi granit̃
excercet. ĩ ea que ꝑficit᷑.
t spe iam plens atq integer uirib cum
usq in sextum gradum uͥ t̃ ĩpm occulũ purgat:
quo uideri ds̃ pt̃ : quant̃ põt ab eis qui huic scło¬
riunt᷑ huic scło. In qnͣtum a̾ ei uiuũt nõ iudẽt.
Et id̾o ꝙͣuis iam cercior ⁊ nõ solum tolerabilior
s eciam iocundior sp̃ẽt lucis illiꝰ incipiat appar̾e
ĩ enigiate tñ ad huc et ꝑ speculum uideri dicit᷑.
quia mag̃ ꝑ fidem qmͣ ꝑ spẽm ambulat᷑ cum
ĩ hacuita ꝑ egrinam᷑ ꝙͣuit ꝯuersationem hẽamꝰ
ĩ celis. In hoc autem gradu ita purgat occulũ cor¬

Expanded text:
uam ubi aspexerit, quantum potest, in longinqua radiantem, suique aspectus infirmitate sustinere se illam lucem non posse persenserit; in quinto gradu, hoc est in consilio misericordiae, purgat animam tumultuantem quodammodo atque obstrepentem sibi de appetitu inferiorum conceptis sordibus. Hic vero se in dilectione proximi guaviter exercet, in eaque perficitur; et spe jam plenus atque integer viribus, cum it in sextum gradum, ubi jam ipsum purgat oculum, quo videri Deus potest, quantum potest ab his qui huic sriuntur huic saeculo; in quantum autem huic vivunt, non vident. Et ideo quamvis jam certior, et non solum tolerabilior, sed etiam jucundior species lucis illius incipiat apparere; in aenigmate adhuc tamen et per speculum videri dicitur , quia magis per fidem quam per speciem ambulatur, cum iin coelis. In hoc autem gradu ita purgat oculum cor
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ĩmo eciam falsissima ex istimat. Num
gͥ putandus Ẽ ea docere que nescit ⁊ uti eicoᷤ
u̾bis nitit᷑. quib uti eciam sciens posset.
Qua re iam ne hoc quidẽ relinquit᷑ uerbis ut
hiis saltem. loquentis animus indicetur.
Si quid̃ incertum ẽ utr̃ ea que loquit᷑ sciat:
adde m̃cientes atq fallentes ꝑ quos facile
non modo non aꝑiri. uerum eciam occul¬
tari aminũ u̾bis. Nam nullo modo ambigo
id conari uerba ueractum ⁊ id quodã mod

Expanded text:
rat, imo etiam falsissima existimat: num rat, imo etiam falsissima existimat: num igitur putandus est ea docere quae nescit? Atqui iisdem verbis utitur, quibus uti etiam sciens posset. 42. Quare jam ne hoc quidem relinquitur verbis, ut his saltem loquentis animus indicetur; si quidem incertum est utrum ea quae loquitur, sciat. Adde mentientes atque fallentes, per quos facilenon modo non aperiri, verum etiam occultari animum verbis. Nam nullo modo ambigo id conari verba veracium, et quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
cetera eẽ cognosceres. or̃a scil que loqui¬
mur aut ignorare auditorẽ utrũ uera
sint aut faita eẽ non ignorare aᵈ scire n̾a
ẽẽ. hoꝵ tͥum ĩ pͥmo aut credere aut opsan
post uerba nr̃a rem nescit. ⁊ qui se falisa noul
audisse ⁊ qui posset int̾rogatus eadem Rne
que dicta sunt nichilucibis meis didisese
ẽmuntur. frustra c̾nentis ioqͤlas audit. qͥ¬
qͥs ea cernere non p̃t. nͥ qr talia quam dui
ignorant᷑ utile ẽ credere. Qͥsqͥs aut̃ cerner
põt intꝰ est discipulus ueritatis. foris ue
loquẽtis uł pocius ipsius locutõnis. slam
plerumq scit alla que dicta sunt eo ip̃on¬
ciente qui dixit. ueluti si qͥsqͣ epicureigda
⁊ mortalem ammam putans eas iõnos
de inmortalitate eiꝰ aprudentiorib tratta¬
te sunt. eloquatur illo audiente qui sp̃ita¬
lia contueri potest: uidicat iste uera eum
discere. at ille quidicit ucrũ uera dicat igio¬

Expanded text:
certa esse cognosceres; omnia scilicet quae loquicerta esse cognosceres; omnia scilicet quae loquimur, aut ignorare auditorem utrum vera sint, aut falsa esse non ignorare, aut scire vera esse. Horum trium in primo aut credere, aut opinari, post verba nostra rem nescit, et qui se falsa novit audisse, et qui posset interrogatus eadem respondere quae dicta sunt, nihil verbis meis didicisse cernuntur, frustra cernentis loquelas audit quisquis ea cernere non potest, nisi quia talia quamdiu ignorantur utile est credere: quisquis autem cernere potest, intus est discipulus veritatis, foris judex loquentis, vel potius ipsius locutionis. Nam plerumque scit illa quae dicta sunt, eo ipso nesciente quae dixit; veluti si quisquam Epicureis credens et mortalem animam putans, eas rationes quae de immortalitate ejus a prudentioribus tractatae sunt, eloquatur, illo audiente qui spiritualia contueri potest; judicat iste eum vera dicere: at ille qui dicit, utrum vera dicat igno
Abbreviated transcription (Latin):
men docentib u̾bis set eo modo inqͥrentib
quomodo ẽ ille a quo querit᷑ intus discere
idoneus ueluti si abste quererẽ ħ ip̃m qd̾
agitur. utrumnã u̾bis docere nichil pꝰsit.¬
⁊ absurdum tͥ pͥmo uidetur non ualenti
totum conspicere. Sic gͦ quer̾e̾ oportuit
ut tue sese uires habent ad audiendum
illum intꝰ magrm̃ ut dicerẽ ea que loqñte
me u̾a eẽ confiteris ⁊ c̾tꝰ es. et te illa nosse
confirmas. uide didiscisti responde̾s fortas¬
se tyego didis docuissem. Tũ ego subnect̾e
quid si me hominem uolantem idisse
dicerem. ita ne certum uerba mea redde¬
rent. ut quemad mod̾ si audires sapientes
homines stultis eẽ meliores negares ꝓ¬
fecto. et respond̾es illud te nõ credẽ. aut ⁊̃¬
si crede̾s ignorare. hoc aut̃ c̾cissime scire
ignotum. et hoc tibi notum eẽ iurares
lum uero totum illud ꝙ negau̾as fate¬
reris.cum hec ex quib constat clara et

Expanded text:
men docentibus verbis, sed eo modo inquirentibus, men docentibus verbis, sed eo modo inquirentibus, quo modo est ille a quo quaeritur, intus discere idoneus; velut si abs te quaererem hoc ipsum quod agitur, utrumnam verbis doceri nihil possit, et absurdum tibi primo videretur non valenti totum conspicere: sic ergo quaerere oportuit, ut tuae sese vires habent ad audiendum illum intus magistrum, ut dicerem, Ea quae me loquente vera esse confiteris, et certus es, et te illa nosse confirmas, unde didicisti? responderes fortasse quod ego docuissem. Tum ego subnecterem: Quid si me hominem volantem vidisse dicerem, itane te certum verba mea redderent, quemadmodum si audires sapientes homines stultis esse meliores? Negares profecto et responderes, illud te non credere, aut etiamsi crederes ignorare, hoc autem certissime scire. ignotum, et hoc tibi notum esse jurares. Tum vero totum illud quod negaveras fatereris, cum haec ex quibus constat, clara et
Abbreviated transcription (Latin):
luce uericatis. qua ip̃e qui dicitur homo inte¬
rior illustratur et fruit᷑. Sec tum quoq ur̃
auditor si et ip̃e illo secreto ac simplici oculo
uidet. Nouit quod dico sua comtem platõne
non u̾bis meis. Ergo ne hunc quidem doceo
uera dicens uera intuentẽ. docetur enim
non u̾bis meis sec ip̃is reb deo intꝰ pandente
manifestis. Itaq de hiic eciam int̾rogatus
respondere posset. Quid autem abfurdiꝰ quã
eum putare locutione mea doceri. qui pꝰset
ante quam loquerer ea ipsa int̾rogatus ex¬
pon̾e.Nam quod sepe contingit ut int̾ro¬
gatus aliꝙͥ neget. atq ad id fatendũ aliis
in t̾rogationib srgeatur. fit hoc in becilli¬
tate c̃uentib qui uidere tocam. sllam lucẽ
consulere nõ põt. qd̾ ut paͬtib faciat ãmone᷑.
cum de istis ꝑtib int̾rogatur. quib illa sũ¬
ma ꝯstat. quam totam cernere nõ ualebat.
Ꝙ si u̾bis ꝑducit᷑ eius qui int̾rogat non ta¬

Expanded text:
luce veritatis, qua ipse qui dicitur homo inteluce veritatis, qua ipse qui dicitur homo interior, illustratur et fruitur: sed tunc quoque noster auditor, si et ipse illa secreto ac simplici oculo videt; novit quod dico sua contemplatione, non verbis meis. Ergo ne hunc quidem doceo vera dicens, vera intuentem; docetur enim non verbis meis, sed ipsis rebus, Deo intus pandente, manifestis: itaque de his etiam interrogatus respondere posset. Quid autem absurdius quam eum putare locutione mea doceri, qui posset, antequam loquerer, ea ipsa interrogatus exponere? Nam quod saepe contingit, ut interrogatus aliquid neget, atque ad id fatendum aliis interrogationibus urgeatur, fit hoc imbecillitate cernentis, qui de re tota illam lucem consulere non potest: quod ut partibus faciam istis partibus interrogatur, quibus illa summa constat, quam totam cernere non valebat. Quo si verbis perducitur ejus qui interrogat, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ iam non u̾bis set reb ip̃is ⁊ sensib discit. Nã
ulba eadem sonant uidenti que non uidenti ⁊̃ so¬
rierant. Cum tam̃ dehis q̃ nõ coram sentimus.
set dehus que alñ sensib sensimꝰ querit᷑ non iam
res ip̃as. set ymagines ab eis imp̾ssas memorieq
mandatas loquim᷑. Cum omĩno quomodouera
dicamꝰ. cum falsa intucam᷑ ignoro. nͥ qnia ñ nos
ea uidere ac sentire set uidisse ac sensisse narra¬
mus. Ita illas ymagines ĩ memorie pene tͣlib.
rerum ante sensarũ q̃dam docum̃ta gestamꝰ. q ͤ
animo comtẽplantes bona consciencia non m̃ti¬
mur. cum loquim᷑. set nobis sunt ista docum̃¬
ta. Is enĩ qui audit si ea sensit. neq affuit ñ
discit meis u̾bis set recognoscit ablatis secum
⁊ ip̃e ymaginib. Si aut̃ ille non sentͥit quis
non eum credere pocius u̾bis. quam discere
intelligat. Cum uero dehis agitur que m̃te
conspicimꝰ. id ẽ intellectu atq rõne. ea quidẽ.
loquim᷑ que p̃sencia concuiem in illa int̾iore

Expanded text:
uae sonuerunt, sed rebus ipsis et sensibus discit. Nam verba eadem sonant videnti, quae non videnti etiam sonuerunt. Cum vero non de iis quae coram sentimus, sed de his quae aliquando sensimus quaeritur; non jam res ipsas, sed imagines ab iis impressas memoriaeque mandatas loquimur: quae omnino quomodo vera dicamus, cum falsa intueamur, ignoro; nisi quia non nos ea videre ac sentire, sed vidisse ac sensisse narramus. Ita illas imagines in memoriae penetralibus rerum ante sensarum quaedam documenta gestamus, quae animo contemplantes bona conscientia non mentimur cum loquimur: sed nobis sunt ista documenta; is enim qui audit, si ea sensit atque adfuit, non discit meis verbis, sed recognoscit ablatis secum et ipse imaginibus: si autem illa non sensit, quis non eum credere potius verbis quam discere intelligat? 40. Cum vero de iis agitur quae mente conspicimus, id est intellectu atque ratione, ea quidem loquimur quae praesentia contuemur in illa interiore