comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris exiebant ⁊ inpulsu
egressionis sue totidem
fenestͣs que pͥus aperte
erãt claudebant. Nec nõ
⁊ alia multa erant ĩ ip̃o
horologio que nũc enu¬
merare longũ est. fue¬
runt pͣterea int̾ p̾dc̃a
mun̾a candelabra duo
ex auri calco mire mag¬
nitud̾is. ⁊ ꝓceritatis q̃
in aquensi palatõ ad ĩ¬
peratorẽ delata sũt. Im¬
perator legatũ ⁊ mona¬
chos ꝓ aliqͣntũ tp̃c sec̃
retinens in italiã direx̃.
nis expectare uissit. Eo¬
demq ãno burchardũ
comitẽ stabuli sui cũ
classe misit in corsicã
ut eã a mauris qui su¬
ꝑiorib ãnis illuc p̾da¬
tum uenire ꝯsueu̾ant
defend̾et. Qui iuxta cõ¬
suetudinẽ suã de hispa¬
nia egressi pͥmo sardi¬
niã appulsi sunt. ibiq
cum sardis p̾lio ꝯmisso
⁊ multos suoꝵ amissis.¬
nam. iiĩ. ibi cecidisse
ꝑhibent᷑ ⁊ corsicam recto
cursu ꝑuener̃t. ibiq ite¬
rum in quodã portu eiꝰ¬
dem insule cũ classe
cui burchardꝰ p̾erat p̾

Expanded text:
ris exiebant, et inpulsu ris exiebant, et inpulsu egressionis suae totidem fenestras, quae prius erant apertae, claudebant; nec non et alia inulta erant in ipso horologio, quae nunc enumerare longum est. Fuerunt praeterea inter praedicta munera candelabra duo ex auricalco mirae magnitudinis et proceritatis. Quae omnia Aquis palatio ad imperatorem delata sunt. Imperator legatum et monachos per aliquantum tempusretinens, in Italiam direxit, nis expectare iussit; eodemque anno Burchardum comitem stabuli sui cum classe misit in Corsicam, ut eam a Mauris, qui superioribus annis illuc praedatum venire consueverant, defenderet; qui iuxta consuetudinem suam de Hispaniae gressi, primo Sardiniam adpulsi sunt, ibique cum Sardis proelio commisso, et multis suorum amissis--nam tria milia ibi cecidisse perhibentur--in Corsicam recto cursu pervenerunt. Ibi iterum in quodam portu eiusdem insulae cum classe cui Burchardus praeerat, p
Abbreviated transcription (Latin):
nubib ĩpediẽtib mini
cia. sole posito in .ũ. ꝑ
ꝑte pisciũ. Sicq ab ãni
suꝑioris septẽbrio usq
ad anni p̾sentis septem¬
briũ ter luna obscura¬
ta est. ⁊ sol semel. Eat¬
bertus missus ĩpatoris
qui de oriente reu̾te¬
bat᷑ de fũctus ẽ. ⁊ lega¬
tus regis ꝑsaꝵ noie
abdella cũ monachis
de ierłm qui legatõe
thome patͥarche fun¬
gebãt᷑. quoꝵ nõĩa fuere
georgiꝰ ⁊ felix ad ĩpe
nera deferentes. que p̾¬
dictus rex imꝑatori
miserat idest papilionẽ
bissina tam tẽtoria cpͣ
⁊ funes eoꝵ diu̾sis tin¬
cta colorib. fuert̃ pre¬
terea mun̾a p̾fati regis
pallia. serica. multa. ⁊
p̾ciosa. ⁊ odores atgun
guenta ⁊ balsamũ. nec
nõ ⁊ horologium exau¬
ricalco arte mechanica
mirifice cõpositũ. In
quo .xii. horaꝵ cursus ad
clepsidram u̾tebat᷑. cũ
totidẽ ereis pilulis que
ad ꝯpletionẽ horaꝵ deci¬
debant. ⁊ casu suo sb̾ie¬
ctũ sͥ cymbalũ tumire
faciebãt. additis in eodẽ

Expanded text:
nubibus impedientibus minimtia, sole posito in quinta parte Piscium. Sicque ab anni superioris Septembrio usque ad anni praesentis Septembrium ter luna obscurata est et sol semel. Radbertus, missus imperatoris, qui de oriente revertebatur, defunctus est, et legatus regis Persarum, nomine Abdella, cum monachis de Hierusalem, qui legatione Thomae patriarchae fungebantur, quorum nomina fuere Georgius et Felix hic nera deferentes quae praedictus rex imperatori miserat, id est papilionem bissina, tam tentoria quam et funes eorum, diversis tincta coloribus. Fuerunt praeterea munera praefati regis pallia sirica multa et preciosa, et odores atque unguenta et balsamum; nec non et horologium ex auricalco arte mechanica mirifice conpositum, in quo duodecim horarum cursus ad clepsidram vertebatur, cum totidem aereis pilulis, quae ad completionem horarum decidebant, et casu suo subiectum sibi cimbalum tinnire faciebant, additis in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ t̾re. regnũ filiis dere¬
annos potestate fũctus cõ¬
tata. filus regni heredib
huiꝰmodi uocabula. pͥmus
chereb̾tus. Sequens Gum¬
aberat. magno obsequio
ꝑtantũ spatii deductus
filioꝵ. seu etiam psallen¬
tium clericorum.
Epulto clothario¬
uaria u̾t̾ filios
eiꝰ sorte regnatũ
Siquid̃ Chilꝑicus cui inter
fres mens ꝓmptior ñ ꝯtẽ¬
tus cum cet̾is ꝑtem ponere
pit. ac frãcis quos auidio¬
res pecunie fore ꝑsensit.
p̃cio sollicitatis apd̾ eos reg¬
num arripuit. U̾m ꝯiũcti
fr̃s in ꝓuida irruptõe eum
a cuutate ꝓturbauere. De¬
hinc ꝯdicionib pacis ꝯsen¬
tientẽ euocãt. totũq reg¬
in corpꝰ quadriꝑtita sectio¬
ne ex equo hii qͣtuor frẽs
parciunt᷑. Et chereb̾to qͥdẽ
qui ⁊ arib̾tus dcũs est pa¬
risioꝵ urbs qͦndam childe¬
b̾ti sorte ꝓuenit. Guntran¬
no aurelianẽsis regnum
uidł clodomiri. Chilꝑico

Expanded text:
corpus terrae, regnum filiis derecorpus terrae, regnum filiis dereannos potestate functus, perntata. Filiis regni haeredibus hujusmodi vocabula: primus, Cherebertus; sequens, Gunaberat, magno obsequio per tantum spatii deductus filiorum, seu etiam psallentium clericorum. epulto Clotariovaria est inter filios ejus sorte regnatum. Siquidem Chilpericus cui inter fratres mens promptior non contentus cum caeteris partem ponere pit, ac Francis quos avidiores fore pecuniae persensit pretio sollicitatis, apud eos regnum arripuit. Verum conjuncti fratres improvida irruptione eum a civitate deturbavere. Dehinc conditionibus pacis consentientem evocant totumque regni corpus quadripartita sectione ex aequo hi quatuor fratres partiuntur. Et Chereberto quidem, qui et Aribertus dictus est, Parisiorum urbs, quondam Childeberti, sorte provenit; Guntranno Aurelianensis, regnum videlicet Clodomiri; Chilperico
Abbreviated transcription (Latin):
excende cuiꝰ studiosos fore
fnͣcos supͣmeminimꝰ. coti¬
am siluã ingressus. dũ
supͣ uires corꝑis qd̾ sene¬
ctus debilitau̾at indul¬
get excitatõi. aĩo ualidi¬
or ꝙͣ corꝑe. ꝯminuit õem
sue uigorẽ salutis. egri¬
tudinẽ ꝯtraxit grauem
febris erat uehemẽs ꝯti¬
nui ac sine ulla int̾missi¬
one iuiscerũ dolores. dum
cruciat᷑ atq alt̾nis ucib
nũc frigꝰ nc̃ calor mẽbra
exagitãt int̾ egra suspirra
que mens extorquebat sͥ
uua uua ꝙͣ magnꝰ est rex
ille celestis qui sic hũiliat
sublimes t̾re reges. Iste cũ
sit mortalis melior ẽ quo¬
uis orbis t̾raꝵ pͥncipe mor¬
tali. Qd̃ si melioꝵ ⁊ poten¬
tior. ⁊ si potentior gͦ ⁊ mi¬
sericordie largitor. Qui non ut
młti hõim mortib delectat᷑
reoꝵ. S misi̾cors ac misatoe
pͥnĩam amplectit᷑ pcc̃orũ.
illiꝰ gͥ clem̃tie munꝰ totis
est exoptand̾ affectib. deq
Int̾ hos atq huiꝰmodi ser¬
mones. finẽ imꝑii dedit.

Expanded text:
ercendae, cujus studiosos fore Francos supra meminimus, Cociam silvam ingressus, dum supra vires corporis, quod senectus debilitaverat, indulget exercitationi, animo validior quam corpore, comminuit omnem suae vigorem salutis aegritudinemque contraxit gravem. Febris erat vehemens, continui ac sine ulla intermissione viscerum dolores. Dum cruciatur atque alternis vicibus, nunc frigus, nunc calor membra exagitant, inter aegra suspiria quae mens extorquebat sibi Vua, vua, quam magnus est Rex ille coelestis, qui sic humiliat sublimes terrae reges. Iste cum sit immortalis, melior est quovis orbis terrarum principe mortali. Quod si melior, et potentior: et si potentior, ergo et misericordiae largitor. Qui non, ut multi hominum, mortibus delectatur reorum; sed misericors ac miserator poenitentiam amplectitur peccatorum. Illius igitur clementiae munus totis est exoptandum affectibus deque » Inter hos atque hujusmodi sermones finem imperii edidit,
Abbreviated transcription (Latin):
litani amiciciis. Guntrã¬
nus boso me sius decepit
fallatiis. Nam in oriẽte
gr̃a ꝓfectum or̃onis de
salute sollicitus int̾rõ.¬
gans patris q̃rebamuna
qualit̾ se status regni
uł fr̃es haberent mei
Tum ille. Ue patre ait
queris. is obiit mortem
frẽs moriendo secuti pa¬
trem uix quãpiam suoꝵ
reliquere superstitem
Remansit sane solus Gun¬
trannꝰ. ⁊ ip̃e lib̾is orbatus

Expanded text:
litani amicitiis, Guntranlitani amicitiis, Guntrannus Boso me suis decepit fallaciis. Nam, in Oriente gratia profectum orationis, de salute sollicitus interrogans patris, quaerebam una qualiter se status regni vel fratres haberent mei. » Tum ille: « De patre, ait, quaeris? is obiit mortem. Fratres, moriendo secuti patrem, vix quempiam suorum reliquere superstitem. Remansit sane solus Guntrannus, et ipse, liberis orbatus
Abbreviated transcription (Latin):
b trucidabant᷑. Int̾ea ob¬
sidione cepta. audatiores
ꝑ ardua collis ascenden¬
tes gundoaldo ꝯuicia¬
bant᷑ dicentes. Unde o
silicerni hec tantatibi p̾¬
sũptio ut uitã pictoꝵ
arte solitꝰ tnsigere nc̃
te regem arideas nõiare:
Nempe ꝓ similib ausis
a dñis reꝵ rogib scilicet
frãcoꝵ sepe alfonsus exi¬
lioq es dampnatꝰ. Te qͥp¬
pe uniu̾se gallie ballomi¬
rem uocitant cognoĩe
age nũc inepte nob̾ res¬
ponsum redde. quis te co¬
egit ista p̾sum̾e. uł quos
habeas adiutores expo¬
ne. Namq in ꝓxĩo nr̃a
captus muscipula laiis lue
supplicia ꝓtua stulta ꝑ¬
tinacia. hec ⁊ alia illis
uociferentib ne quaqͣm
mouebat᷑ ad irã gundo¬
aldꝰ tantũmͦ ingemiscẽ¬
do aiebat. memoratas sͥ
apatre illatas ꝯtumelias
seq aꝓpinqͥs ĩiuste pa
tib ab extraneis amica
familiaritate receptũ.
Deniq inquiens dum
pegre regũ pollerem di¬
uitiis intimusq essem
imꝑatoris ꝯstantinopo¬

Expanded text:
 trucidabantur. Interea, obsidione coepta, audaciores per ardua collis ascendentes, Gundoaldo conviciabantur, dicentes: « Unde, o silicernium, haec tanta tibi praesumptio ut, vitam pictorum arte solitus transigere, nunc te regem audeas nominare? Nempe, pro similibus ausis, a dominis rerum, regibus scilicet Francorum, saepe attonsus exsilioque es damnatus. Te quippe universae Galliae ballomirem vocitant cognomine. Age nunc, inepte; nobis responsum redde, quis te coegit ista praesumere? vel, quos habeas adjutores virium, expone. Namque in proximo nostra captus muscipula, merita lues supplicia pro tua stulta pertinacia. » Haec et alia illis vociferantibus, nequaquam movebatur ad iram Gundoaldus. Tantummodo ingemiscendo aiebat memoratas sibi a patre illatas contumelias, seque, a propinquis injuste pattibus, ab extraneis amica familiaritate receptum. « Deinde, inquiens, dum peraegre regum pollerem divitiis intimusque essem imperatoris Constantinopo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃aq post deficiens mor¬
tua est.
Soib dieb chilꝑicus
legatos mirionis gal¬
licie regis qui sueius ĩpe¬
ritabat ad Guntrannũ
missos apd̃ pictanũ cepit.
⁊ parisiꝰ in custodia po¬
suit. Quos tñ post annũ
lib̾os ad ꝓpͥa remisit.

Expanded text:
ipsaque post deficiens moripsaque post deficiens mortua est.Quibus diebus Chilpericus legatos Mirionis Galliciae regis, qui Suevis imperitabat, ad Guntrannum regem missos, apud Pictavium cepit et Parisius in custodia posuit. Quos tamen post annum liberos ad
Abbreviated transcription (Latin):
¶urelianis urbs simi¬
li incẽdio uastata est.
pud carnotũ pagum
de effracto pane san¬
gius effluxit.
N urbe pictaua lupus e
siluis ueniens ꝑ portã
ingressus est.Quacum
cet̾is clausa lupum ci¬
ues in media int̾eme¬
runt urbe. Celum qͦ
ardere uisũ est. ⁊ liger
fluuiꝰ plus solito excre¬
uit.
entus auster tamuio¬
Lans fuit ut siluas
ꝓstern̾et domos uł sepes
erueret. hoĩesq usq ad
int̾nectõnẽ uoluptaret.
Cuiꝰ turbinis spatiũ eo
loci quo uisus ẽ cucur¬
risse. tenuit in latitudi¬
nem iugera septẽ. lic
longitudo qnͣta eẽt ñ
poss estimari. S ħ pro¬
digia gͣuia sunt subse¬
cuta mala. Nam ⁊ dis¬
cordia int̾ reges orta.
bella excitauit ciuilia.
⁊ dissinterie morb totas
ꝓpe occupauit gallias. Qͣ
causa austrigildis regina
guntrãno regi nupta la¬
borans. querelã marito
adu̾sus medicos detulit.
qͣi illoꝵ negligentia erga
se egͥ tudo ꝯualuiss. ius¬
su guntranni diu̾sis pe¬
nis medici interierunt

Expanded text:
urelianensis urbs simili incendio vastata est. Apud Carnotinum pagum de effracto pane sanguis effluxit. In urbe Pictava lupus e silvis veniens, per portam ingressus est; qua cum caeteris clausa, lupum cives in media interemerunt urbe. Coelum quoque ardere visum est et Liger fluvius plus solito excrevit. Ventus auster tam violens fuit ut silvas prosterneret, domos vel sepes erueret, hominesque usque ad internecionem volutaret. Cujus turbinis spatium, eo loci quo visus est cucurrisse, tenuit in latitudinem jugera septem, licet longitudo quanta esset non posset aestimari. Sed haec prodigia, gravia sunt subsecuta mala. Nam et discordia inter reges orta, bella excitavit civilia, et dysenteriae morbus totas prope occupavit Gallias. Qua peste Austrigildis regina Guntranno regi nupta laborans, querelam marito adversus medicos detulit, quasi illorum negligentia erga se aegritudo convaluisset. Jussu Guntranni diversis poenis medici interierunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dux beneuentanis
a rege datus est. et
hildebrandꝰ dux spo¬
litinorum cum co¬
piis quas congre¬
gare potuerunt. in
calabria eis occurre¬
runt. habentes secũ
legatum regis
uumningisum. qui
postea in ducatu spo¬
litino hildebrando
concessit. Cõmisso¬
q p̾lio ĩmodicã ex
eis młtitudinem
ciciderunt. ac sñ suo
suoꝵq graui dispẽ¬
dio uictores factii
magnũ captiuoꝵ ac

Expanded text:
dux Beneventanis a rege datus est, et Hildibrandus dux Spolitinorum cum copiis, quas congregare potuerunt, in Calabria eis occurrerunt, habentes secum legatum regis Winigisum, qui postea in ducatu Spolitino Hildibrando successit. Commissoque proelio inmodicam ex eis multitudinem ceciderunt ac sine suo suorumque gravi dispendio victores facti magnum captivorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
ni sui cũ more regi¬
b assueto suꝑiores frã¬
stusq ẽẽt qd̃ filiũ nõ
haberet qui post se ⁊¬
regnaret puellã qͣnͣ¬
dam ragnetrudẽ nõie
thalamo sͥ sociauit. ex
qua filiũ eo anno sus¬
cepit. Quẽ dum post¬
modũ in amelianensi
urbe uen̾abilis uir a¬
mandus. treiectensiũ
ep̃s iuxta moxem fide¬
lium p̾signaret. assistẽ¬
te genitore parit̾q
airb̾to aquitame rege
finita orone ⁊ nullo
detenta ex̾citꝰ młtitudĩe
amen respondẽte ape¬
ruit dñs os pueri qͥ
non plusꝙͣ .xxx. a na¬
tuutate expleuerat
dies. ac audientib cim¬
tis respondit amen. Sta¬
tun gͥ scũs antistes eũ
regenerauit ꝙ̃ airbertꝰ
rex de sacro fonte leua¬
uit. magnꝰ ex hoc facto
stupor cũ exultatõe nõ
tam reges ꝙͣ uniu̾sos
repleuit cͥcum astãtes.
Exinde dagobtus dũ
patͥam sepe studet neu¬
strie ĩusere ⁊ regnum
pͥoris oblitus bonitatis
hians reb imꝓbus ef¬
fectus est p̾do. Nã int̾
alia ecc̃aꝵ gallie spolia

Expanded text:
i sui, cum more regibus assueto superiores Franstusque esset quod filium non progeneraret qui post se regnaret, puellam quamdam, Ragnetrudem nomine, thalamo sibi sociavit; ex qua filium eo anno suscepit. Quem dum postmodum in Aurelianensi urbe venerabilis vir Amandus Trajectensium episcopus, juxta morem fidelium, praesignaret, assistente genitore, pariterque Ariberto Aquitaniae rege, finita oratione et nullo e tanta exercitus multitudine Amen respondente, aperuit Dominus os pueri, qui non plusquam XXX a nativitate expleverat dies, ac audientibus cunctis, respondit: Amen. Statim igitur sanctus antistes eum regeneravit; quem Aribertus rex de sacro fonte levavit. Magnus ex hoc facto stupor cum exsultatione, non tam reges quam universos replevit circumstantes. Exinde Dagobertus, dum patrium saepe studet Neustriae invisere regnum, prioris oblitus bonitatis,hians rebus, improbus effectus est praedo. Nam inter alia ecclesiarum Galliae spolia,
Abbreviated transcription (Latin):
set pͥmo legatos herene
ĩpatricis a sede cõstãtino¬
poli missos audiuit. Nã
cõstantinꝰ filius eiꝰ ꝓpt̾
moꝵ insolentiã a suis
cõprehensus ⁊ excecatus est.¬
Quib petentib si sinmiũ
frẽm tarasiĩ ꝯstantinopo¬
litani ep̃i olim in p̾uo cap¬
tum domũ redire ꝑmi¬
sit. Legati fuer̃. micha¬
el cognom̃to. ganglianꝰ
⁊ theophilus pb̃r delacher¬
nis. Post quoꝵ ab solutio¬
nem uenerũt de hispania
legati. hadefonsi regis. ba¬
silicꝰ scił. ⁊ frora mun̾a
defentes. que ille de ma¬
nib quas uictor apudoli¬
seponã ciuitatẽ a se expug¬
natam ceꝑat. regimitte
curauit. mauros uidelic
septẽ cũ totidẽ mulis at¬
q loricis. que lic ꝑdono
mitt̾ent᷑. magis tñ in

Expanded text:
set, primo legatos Herenae set, primo legatos Herenae imperatricis ad se de Constantinopoli missos audivit--nam Constantinus filius eius propter morum insolentiam a suis comprehensus et excaecatus est--quibus petentibus, Sissinium, fratrem Tarasii Constantinopolitani episcopi, olim in proelio captum domum redire permisit. Legati fuere Michael, cognomento Ganglianos, et Theofilus presbyter de Blachernis. Post quorum absolutionem venerunt de Hispania legati Hadefonsi regis, Basiliscus et Froia, munera deferentes quae ille de manubiis, quas victor apud Olisiponam civitatem a se expugnatam coeperat, regi mittere curavit, Mauros videlicet septem cum totidem mulis atque loricis, quae licet pro dono mitterentur, magis
Abbreviated transcription (Latin):
karolũ filiũ suũ ad albin
gocia cũ uulcis ⁊ abodri¬
tis disponenda. ⁊ quosdã
tifex ⁊ ualde honorifice ab
eo susceptꝰ ẽ. Mansit q
apud eũ dies aliqͦt. ⁊ cũ
ei cuncta p̃p̃ que uen̾at
intimass. Iterũ romã
cum magno honore ꝑ le¬
gatos rogis qui cum eo¬
missi sunt reductꝰ. atq
in locũ suũ restitutus

Expanded text:
Karolum filium suum ad Albim gotia cum Wilzis et Abodritis disponenda, et tifex illo susceptus est, mansitque apud eum dies aliquot. Et cum ei cuncta, propter quae venerat intimasset, iterum Romam cum magno honore per legatos regis qui cum eomissi sunt, reductus, atque in locum suum restitutus
Abbreviated transcription (Latin):
ome leo papacũ leta¬
nia ꝓcessurꝰ de lat̾anis
ad ecc̃am bi laurentii que
ad craticulã uocat᷑ equo
sedens ꝑgeret insidias a
romanis dispositas iuxta
eandẽ basilicã insidit uͥ
equo deiectꝰ ⁊ erutis ocłis
ut aliquib uisũ ẽ. lingͣ
qͦ ãputata. nudꝰ ac semi¬
uiuus in platea relictꝰ ẽ.
Deinde iussu eoꝵ qui huiꝰ
fc̃i auctores fuere ĩ mo¬
nast̾ium scĩ herasmi
martyris uelut ad curan¬
dum missus albini cuiꝰ¬
dam cubicularii sui cura
uoctu ꝑ murũ dimissus
a uuinigiso duce spoliti¬
no. qui audito huiꝰ modi
facinore romã festinꝰ ad¬
uen̾at susceptus ac spole¬
tum deductus ẽ. Si nꝰ rei
nũciũ cũ rex accepifs. ip¬
sum quid̃ ut incarium
scĩ petri ⁊ romanũ ponti
sicem cũ sũmo honore ad
se p̾cepit adduci. iter tñ
suũ qd̃ in saxomã fac̾e
cõstitũat ñ omisit. Ha¬
bito itaq gen̾ali ꝯuen¬
tu suꝑ rheñ in loco qui
lippiam uocat᷑. ibiq in¬

Expanded text:
omae Leo papa, cum letaniam processurus de Lateranis ad ecclesiam beati Laurentii, quae ad Craticulam vocatur, equo sedens pergeret, in insidias a Romanis dispositas iuxta eandem basilicam incidit. Ubi equo deiectus et erutis oculis, ut aliquibus visum est, lingua quoque amputata, nudus ac semivivus in platea relictus est. Deinde iussu eorum, qui huius facti auctores fuere, in monasterium sancti Herasmi martyris velut ad curandum missus Albini cuiusdam cubicularii sui cura noctu per murum dimissus a Winigiso duce Spolitino, qui audito huiusmodi facinore Romam festinus advenerat, susceptus ac Spoletium deductus est. Cuius rei nuntium cum rex accepisset, ipsum quidem ut vicarium sancti Petri et Roficem, cum summo honore ad se praecepit adduci, iter tamen suum, quod in Saxoniam facere constituerat, non omisit. Habito itaque generali conventu super Rhenum in loco qui Lippeham vocatur, ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
sita uisionis ꝓpͥe mordaci
cura numosa uẽture sue
ꝓlis letatꝰ ẽ se agnouisse
auspicia.
romanũ gub̾nãte im¬
ꝑium leone ꝯstantinopo¬
litanũ apd̾ tholosã gallie
urbẽ emedio eiꝰ tota die
sangͥs largissimo fluxit
riuo. Qd̾ prudẽtes quiq
gothoꝵ qui ead̾ regnabãt
in ciuitate ꝑditõem. fnͣcoꝵ¬
nem. hiis qͦ dieb odoac̾
qui herulis aliisq natio¬
nib que damibii ripas ĩ¬
colũt imꝑitabat. uictoria
elatꝰ. ꝙͣ feletheo rugoꝵ re¬
ge bello deuicto adeptus
erat: Italiã a ꝑte panno¬
nioꝵ ĩuad̾e cogitabat e ũ¬
q fines noricoꝵ ĩgrede¬
tur colloqͥũ cuiꝰdã serui
dei nõĩe seuerii petuit
qui huis ĩ locis monast̾iũ
sͥ ꝯstrux̾at. a quo petita
bñdcõe ⁊ ĩpetrata. dum
domũ egredi uellet. ⁊ se
ad limẽ hostii ne caput
offend̾et ĩclinass. erat
enĩ stat᷑a ꝓcerus. hec ab
eod̾ iuro d̾i audiuit. Ua¬
de odoacer uilib nc̃ aĩan¬

Expanded text:
sita visionis propriae mordaci sita visionis propriae mordaci cura, numerosa venturae suae prolis laetatus est se agnovisse auspicia. Romanum gubernante imperium, Leone Constantinopolitanum, apud Tolosam Galliae urbem e medio ejus totasimo fluxit rivo. Quod prudentes quique Gothorum, qui eadem regnabant in civitate, perditionem, Francornem. His quoque diebus Odoacer, qui Herulis aliisque nationibus quae Danubii ripas incolunt imperitabat, victoria elatus, quam, Feletheo Rugorum rege bello devicto, adeptus erat, Italiam a parte Pannoniorum invadere cogitabat. Cumque fines Noricorum ingrederetur, colloquium cujusdam servi Dei, nomine Severini petiit, qui his in locis monasterium sibi construxerat. A quo petita benedictione et impetrata, dum domum egredi vellet, et se ad limen ostii, ne caput offenderet, inclinasset, erat enim statura procerus, haec ab eodem viro Dei audivit: « Vade, Odoacer, vilibus nunc animan
Abbreviated transcription (Latin):
cam intenta ꝑcipe m̃te.
Et enĩ ñ tm̃ p̾sentiũ ac¬
ta reꝵ. qͣntũ futurũ est
ostensũ p̾sagiũ. Nec te
formas aĩaliũ uti añ pe¬
des iudisti põitas dignũ
ẽ ppend̾e.s pociꝰ in his po¬
oportet ꝓspicias. Nr̃o nãq
qui pͥmꝰ surget a semine
filiiq censebit᷑ nõie. ĩ sig¬
nis erit potentie. ꝙ̃ leoniᷤ
uł unicoris ꝯspexisti ĩ
specie. In fig᷑a sane lupi
ac ursi. signant᷑ ip̃iꝰ post̾i
uͥtute p̾ualidi. rapinaq
auidi. Ac canis libiduus
ultimis ĩ scłis huiꝰ regni
pocient᷑ sceptͥs. Porro minoꝵ
turba aĩaliũ semet ĩuicẽ
lacerantiũ ppłs ẽ sũ timo¬
re pͥncipũ. Qui dũ regni
pͥmorib mutuo sese õdio
ĩpugnantib obseqͥtur ãt¬
tentiꝰ uariis se se ĩplicat
causaꝵ tumultib. Dũq
ꝓceres alt̾utͥs se se moliũ¬
tur pͥuare horib illis ig¬
nobile uulgꝰ fauendo patet
rex tue uisionis ẽ exposi¬
tio manifesta. ⁊ futuri
indicat᷑x certa. Itarex pꝰpo¬

Expanded text:
cam intenta percipe mente. Etenim non tantum praesentium acta rerum quantum futurorum est ostensum praesagium. Nec te formas animalium, uti ante pedes vidisti positas, dignum est perpendere, sed potius in his pooportet prospicias. Nostro namque qui primus surget a semine filiique censebitur nomine, insignis erit potentiae, quem leonis vel unicornis conspexisti in speciem. In figura sane lupi ac ursi signantur ipsius posteri, virtute praevalidi, rapinaeque avidi. At canis, libidinis ultimis in saeculis hujus regni potientur sceptris. Porro minorum turba animalium semet invicem lacerantium, populus est sine timore principum, qui, dum regni primoribus mutuo sese odio impugnantibus obsequitur attentius, variis sese implicat causarum tumultibus, dumque proceres alterutris sese moliuntur privare honoribus, illis ignobile vulgus favendo patet rex, tuae visionis est expositio manifesta, et futuri indicatrix certa. Ita rex, postpo
Abbreviated transcription (Latin):
pe qui successionẽ maculi¬
ni sexus de semine regis
tumq desid̾auerãt. Qui pꝰ
głosi patris decessũ soliũ re¬
gie maiestatis obtineret
Quoꝵ desid̾iũ attulit eis

Expanded text:
pe qui successorem masculini sexus de semine regis tumque desideraverant, qui post gloriosi patris decessum solium regiae majestatis obtineret: quorum desiderium attulit eis
Abbreviated transcription (Latin):
hildeb̾tus etiã guntrã¬
ni pace relicta. chilꝑico
ꝯungit᷑. ꝓmittente chil¬
ꝑico eo ꝙ sine lib̾is esset
childeb̾tum regni sui fa¬
cturũ se heredem. Cuiꝰ ꝓ¬
missionis ut in cetis so¬
litus erat m̃dax apparuit.
upus dux cãpaniẽsis
ab ursione ⁊ b̾te frido
in fugã actus. cũ iã iãq
aut capiendꝰ. aut int̾fici¬
endꝰ cum suo ex̾citu foret
brumchilde ꝓ eo int̾dedẽ¬
te ab ĩminẽti ꝑicło eri¬
pitur. p̾sidiũ tam̃ eius
supͣ memorti duces direp¬
tioni tradiderunt.

Expanded text:
hildebertus etiam, Guntranni pace relicta, Chilperico conjungitur, promittente Chilperico, eo quod sine liberis esset, Childebertum regni sui facturum se haeredem. Cujus promissionis, ut in caeteris solitus erat, mendax apparuit. Lupus dux Campaniensis ab Ursione et Bertefrido in fugam actus, cum jam jamque aut capiendus aut interficiendus cum suo exercitu foret, Brunichilde pro eo intercedente, ab imminenti periculo eripitur. Praesidium tamen ejus supra memorati duces direptioni tradiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Amosissimꝰ regũ
nulliq suo tẽpo¬
re post ponendꝰ
Karolus. cum post
obitum paternũ fra¬
trisq karlomanni ĩ¬
faustũ occubitũ. po¬
puli regni q francorũ
suscepiss unicũ guber¬
naculũ iniũcibile sibi
arbitratꝰ asfore salutis

Expanded text:
amosissimus regum, nullique suo tempore postponendus, Carolus, cum post obitum paternum, fratrisque Carlomanni infaustum occubitum, populi regnique Francorum suscepisset unicum gubernaculum, invincibile sibi arbitratus est adfore salutis
Abbreviated transcription (Latin):
idunt.
Erciũ est genus eoꝵ
qui uri applłant᷑. hii
sũt magnitudine paulo
infra elephantis sp̃e ⁊ co¬
lore ⁊ siga tauri. magna
uis eoꝵ ẽ ⁊ magna uelo

Expanded text:
idunt. Tertium est genus eorum, qui uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est et magna velo
Abbreviated transcription (Latin):
mes eo tp̃r totã perie
occupau̾at frantiam
dispensaret. Et qr idẽ
ci põtificis. tale quid idẽ
sceptra susceꝑat re¬
galia. pontifices seu to¬
cius gentis pͥncipes i¬
clippraco ꝯuenire iubẽs
mediꝰq int̾ eos solio re¬
sidens. hunc habuit ser¬
monis exordiũ. Quan¬
ꝙͣ inquiens frãcigene
ciues t̾rem nos cura pͥn¬
cipatꝰ amonu̾it publi¬
cis uos ꝯsultores rebus
aduocare. tam̃ pͥus nob̾
cõuenit ea que dei et
scõꝵ eiꝰ sunt dispon̾e.
ut post mod̾ ea que

Expanded text:
mes eo tempore totam pene occupaverat Franciam dispensaret. Et quia idem ci pontificis, tale quid idem sceptra susceperat regalia, pontifices et totius gentis principes Clippiaco convenire jubens, mediusque inter eos solio residens, hoc habuit sermonis exordium: « Quanquam, inquiens, Francigenae cives, terreni nos cura principatus admonuerit, publicis vos consultores rebus advocare; tamen prius nobis convenit ea quae Dei et sanctorum ejus sunt disponere, ut postmodum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfiscit᷑. Nũciataq defe¬
ctione abodͥtoꝵ ⁊ sclao¬
miri comitib tantũ qͥ
iuxͣ albim in p̾sidio ue¬
sidere solebãt ut t̾mi¬
nos sͥ ꝯmissos tuerent᷑
ꝑlegatũ mãdauit. cau¬
sa defectõis erat qd̾ re¬
giã potestatẽ ꝙͣ sclao¬
mir eatenꝰ pꝰ mortem
thrasconis solus suꝑ abo¬
dritos tenebat ceadͣgo
filio trasconis ꝑtiri ui¬
debat᷑. Que res illũ tam
gͣuit̾ exacerbauit. ut
affirmaret se nunꝙͣ
post hac album fluuiũ
tͣnͣsiturũ. neq ad pala¬
tiũ uẽturũ. Statĩ mis¬
sa tͣnͣs mare legatõe iũ¬
xit amicicias cũ filiis

Expanded text:
proficiscitur. Nunciataque defeproficiscitur. Nunciataque defectione Abodritorum et Sclaomiri, comitibus tantum qui iusta Albim in praesidio residere solebant, ut terminos sibi commissos tuerentur, per legatum mandavit. Causa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir eatenus post mortem Thrasconis solus super Abodritos tenebat, cum Ceadrago filio Thrasconis partiri iubebatur; quae res illum tam graviter exacerbavit, ut adfirmaret, se numquam posthac Albim fluvium transiturum, neque ad palatium venturum. Statim missa trans mare legatione, iunxit amicitias cum filiis
Abbreviated transcription (Latin):
decid̾ant gͣuit̾ affeciss
illi tñ nicħ aliud lesio¬
nis intulit. p̾ter qd̾ ca¬
pulo gladii quo accinct᷑
erat uni pectoris ꝑs si¬
nstͣ ꝯtusa ẽ. ⁊ auris dex¬
tra ĩ ꝑte post̾iore uul¬
n̾ata. femur qͦ dextrũ
cuiꝰdã ligni pond̾e iuxta
inguina collisũ. S ĩstã¬
cia medicoꝵ qui ei curã
adhibebãt sũma cele¬
ritate ꝯualuit. Nam ui¬
cesima postꝙͣ id accide¬
rat die. noiuomagum
ꝓfectꝰ uenatu se se ex̾ce¬
bat. Uñ reu̾sus gn̾alem
more solito hũit. In qͦ
filiũ suũ pͥmogenitũ
lochariũ coronauit. et
nõĩs atq imperii sui so¬
ciũ sͥ ꝯstituit. Cet̾os re¬
ges applłatos unũ acͥ¬
tanie alt̾m baioarie p̾¬
fecit. Cõuentu ꝑacto cũ
uosegi saltũ uenandi
gr̃a pet̾et. obiuos hũit
legatos leonis ĩpatoris
Quos cũ mingilenheim
palatio iuxͣ magociacũ
ciuitatẽ audiss ac lega¬
inceforꝰ eiꝰdem ĩꝑatoris
periss. celerit̾ ab solutos
dimisit ⁊ quo tẽdebat

Expanded text:
deciderant graviter adfecisset, illi tamen nihil aliut laesionis intulit praeter quod capulo gladii quo accinctus erat, imi pectoris pars sinistra contusa est, et auris dextra in parte posteriore vulnerata, femur quoque dextrum cuiusdam ligni pondere iuxta inguina conlisum. Sed instantia medicorum qui ei curam adhibebant, summa celeritate convaluit. Nam vicesima postquam id acciderat die Noviomagum profectus, venatu sese exercebat. Unde reversus, generalem more solito habuit, in quo filium suum primogenitum Hlotharium coronavit, et nominis atque imperii sui socium sibi constituit, caeteros reges appellatos unum Aquitaniae, alterum Baioariae praefecit. Conventu peracto, cum Vosegi saltum venandi gratia peteret, obvios habuit legatos Leonis imperatoris, quos cum in Ingilenheim palatio iuxta Mogontiacum civitatem audisset, ac legaNiciforus eiusdem imperatoris perisset, celeriter absolutos dimisit, et quo tendebat
Abbreviated transcription (Latin):
E qñti porro tp̃re tolo¬
sam uenit rex ꝯuentũ
gñalem ibidẽ hũit adefõ¬
si galliciaꝵ pͥncipis. missos
quos ꝓ amicitia firmãda
miserat cũ donis suscepit.
⁊ pacifice remisit. Nec nõ
⁊ bahaluc sarracenoꝵ du¬
cis qui locis montuosis
aqͥtanie ꝓximis pͥncipa¬
bat᷑ missos pacẽ petẽtes
⁊ dona ferentes suscepit¬
⁊ remisit. Quo tempore
uerens ne corꝑis natiuo
suꝑatꝰ calore in multimo¬
das luxͣie rapet᷑ aufractꝰ
cũ ꝯsilio suoꝵ hirmingar¬
dam futurã reginã cla¬
ris ortã natalib ut pote
filiam ingranni comitis
sibi sociauit.

Expanded text:
ente porro tempore Tolosam venit rex, conventum generalem ibidem habuit. Adefonsi Galletiarum principis missos, quos pro amicitia firmanda miserat, cum donis suscepit et pacifice remisit. Necnon et Bahaluc Sarracenorum ducis, qui locis montuosis Aquitaniae proximis principabatur, missos pacem petentes et dona ferentes suscepit et remisit. Quo tempore verens, ne corporis nativo superatus calore in multimodos luxuriae raperetur anfractus, cum consilio suorum Hermingardam futuram reginam, claris ortam natalibus, utpote filiam Ingramni comitis, sibi sotiavit.
Abbreviated transcription (Latin):
g̾erent. Qd̃ uͥ ĩꝑator au¬
diuit remis ei statuit oc¬
curr̾e. missisq obiuã his
qui eũ illo deduc̾ent ad¬
uentũ eiꝰ p̾ueniẽs: cum
magno eũ ibid̾ honore sus¬
cepit. Qui statĩ ĩꝑatori
aduentꝰ sui cãm ĩsinu¬
ans. celebratis ex more
missaꝵ sollẽpniis eũ di¬
adematis ĩpositõe corona¬
uit. multis deinde int̾
eos mun̾ib ⁊ datis. ⁊ ac¬
ceptis. ꝯuiuiisq opipa¬
re celebratis. ⁊ amicicia
uicissim firmissimo ro¬
bore ꝯstituta. alusq uti¬
litatib scẽ dei ecc̃e ꝓ tꝑis

Expanded text:
erent. Quod ubi imperator audivit, Remis ei statuit occurrere, missisque obviam his qui eum illo deducerent, adventum eius praeveniens, cum magno eum ibidem honore suscepit. Qui statim imperatori adventus sui causam insinuans, celebratis ex more missarum sollemniis, eum diadematis impositione coronavit. Multis deinde inter eos muneribus et datis et acceptis, conviviisque oppipare celebratis, et amicitia vicissim firmissimo robore constituta, aliisque utilitatibus sanctae Dei ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ audatiã qͣnta po¬
tuissent celeritate cõ¬
pͥmerent. Qui cũ iussa
saxones ex cõsilio mnudi¬
kindi ad bellũ francis
inferend̃ ẽẽ p̾paratos.
Omissoq itin̾e quo ad
sclauos ituri erãt. cum
orientaliũ francoꝵ co¬
piis ad locũ in quo saxo¬
nes audierãt ꝯgrega¬
tos ire cõntendũt. Q b
in ip̃a saxonia obuia¬
uit theod̾icꝰ comes ꝓ¬
piiquꝰ regis. cum his
copiis ꝙͣ audita sauxo¬
nũ defectõe raptim in
ribuaria ꝯgregare po¬
tuit. Is festinantib le¬
gatis ꝯsiliũ dedit. ut
pͥmo ꝑ exploratores uͥ
saxones ẽẽnt uł quid
apud eos ageret᷑. sub
qͣnta fieri poss celerita¬
te cognosc̾ent. Tum si

Expanded text:
vorum audaciam quanta potuissent celeritate conprimerent. Qui cum iussa Saxones ex consilio Widokindi ad bellum Francis inferendum esse praeparatos; omissoque itinere, quo ad Sclavos ituri erant, cum orientalium Francorum copiis ad locum, in quo Saxones audierant congregatos, ire contendunt. Quibus in ipsa Saxonia obviavit Theodericus comes, propinquus regis, cum his copiis, quas audita Saxonum defectione raptim in Ribuaria congregare potuit. Is festinantibus legatis consilium dedit, ut primo per exploratores, ubi Saxones essent vel quid apud eos ageretur, sub quanta fieri posset celeritate cognoscerent, tum, si
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ magna corꝑis ꝑte
nuda. agͥcult᷑e ñ studẽt
maior q pars eoꝵ uictus
in lacte caseo carneq cõ¬
sistit. Neq quisqͣ agͥ mo¬
dũ certũ. aut fines ht̃
ꝓpͥos. s magistratꝰ ac pͥn¬
cipes inannos singulos
gẽtib cognatoib q ho¬
minũ qui una coierunt
qͣntũ ei quo loco uisũ ẽ
agri attribuunt. atq
gunt. Eius rei multas
afferũt causas. ne assidua
ꝯsuetudine capti. studi¬
um belligerandi agͥcult᷑a
ꝯmutent. ne latos fines
parare studeãt. potentio¬
resq humiliores possõ¬
nib expellant. ne accura¬
tuis ad frigora atq estꝰ
uitandos edificẽt. neq
oriat᷑ pecciũe cupiditas
qua ex re factões dissen¬
siones q nascint᷑. ut aĩ
equitate plebẽ ꝯtineant.

Expanded text:
tuntur magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, maiorque pars eorum victus in lacte, caseo, carne consistit. Neque quisquam agri modum certum aut fines habet proprios; sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque gunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant
Abbreviated transcription (Latin):
ec multo pꝰ hẽmin¬
gus danoꝵ rex defũ¬
ctus ẽ nũciat᷑. Cui cum
sigifridꝰ nepos godefri.¬
di regis ⁊ anulo nepos
uter regnare debet cõ¬
uemre potuiss: cõpara¬
tis copiis. ⁊ cõmisso p̾¬
lio ambo moruit᷑. parz
tñ anulonis adepta ui¬

Expanded text:
ec multo post Hemmingus Danorum rex defunctus nunciatur. Cui cum Sigifridus, nepos Godofridi regis, et Anulo, nepos uter regnare deberet, convenire potuisset, comparatis copiis et commisso proelio, ambo moriuntur. Pars tamen Anulonis adepta vi
Abbreviated transcription (Latin):
filie mater sp̃ualis. Regre¬
dienti post ħ regi it obui¬
am fregegundis eumq
his int̾pellat u̾bis. Quã
głosus ait apparet hodie
rex chilꝑicus rediens uic¬
tor tͥumphatis hostib cͥ
nata ẽ filia childehinda
forma egregia corꝑis. S
ꝓhdolor scelus hac nocte
a te patrabit᷑. refugiendũ
quid̃ si uitari poss. ne dña
mea audonera tecũ secre¬
ta subiret cubiculi silen¬
tia. huiꝰ nouitate ẜmonis
rex stupefc̃ũs. causã que¬
siuit. Cum sileret᷑ elicuit
studio querendi. ⁊ motu
ĩdignatõis. Et ꝯꝑto ĩn¬
dicio qd̃ eiꝰ ꝯmat̾ foret
regina ex ꝓle suscepta.
fredegundi in ħ Rndit¬

Expanded text:
filiae mater spiritalis. Regrefiliae mater spiritalis. Regredienti post haec regi it obviam Fredegundis eumque his interpellat verbis: « Quam gloriosus, ait, apparet hodie rex Chilpericus, rediens victor triumphatis hostibus, cui nata est filia, Childechinda, forma egregia corporis! Sed proh dolor! scelus hac nocte a te patrabitur, refugiendum quidem, si vitari posset, ne domina mea Audovera tecum secreta subiret cubiculi silentia. » Hujus novitate sermonis rex stupefactus, causam quaesivit. Cum sileretur, elicuit studio quaerendi et motu indignationis. Et comperto indicio, quod ejus commater foret regina ex prole suscepta, Fredegundi in
Abbreviated transcription (Latin):
simul regno pellere mo¬
liti sunt. Qd̃ ꝯsiliũ non
tam astu chilꝑici ꝙͣ ipsa
leuitate qua ceptũ fuerat
dissĩpatum est.
lii. theodeb̾tus. Mero¬
ueus. chlodoueus ex ando¬
uera regina suscepti. Quã
fredegũdis eod̾ ꝑfidie cõ¬
mento quo galsontã hac
de causa pepulit. Chilꝑicus
cũ frẽ sigeb̾to expeditio¬
nem in saxones agens
audouerã regiã domi re¬
liquerat aluo grauidam.
Cui fredegũdis ut pote an¬
cilla ex eiꝰ orta familia ad
cũcta de seruiebat uite
necessaria. hec hortatur
dñam ut natã puellam
ꝑducat ad baptismi grãm
Quo rex adueniẽs gͣtuletͤ
nõ solũ natam ẽẽ sͥ filiã
s etiã in xp̃o renatã. Par
mulier suadenti m̾etricu¬
le eo attentius quo autu¬
mabat eam sͥ bona ꝯsulta
dare. Querenti deinde ma¬
tronã que puellã suscipet
post sacri bap̃i undam. re¬
spondit ñ posse ĩueniri no¬
biliorẽ ea que eiꝰ exeq̃ret᷑
mun̾is obsequia. his qͦ
illa credula u̾bis. efficit᷑

Expanded text:
simul regno pellere moliti sunt. Quod consilium, non tam astu Chilperici quam ipsa levitate qua coeptum fuerat, dissipatum est. lii, Theodebertus, Meroveus, Clodoveus, ex Audovera regina suscepti. Quam Fredegundis eodem perfidiae commento qua Galsontam hac de causa pepulit: Chilpericus, cum fratre Sigeberto expeditionem in Saxones agens, Audoveram reginam domi reliquerat alvo gravidam. Cui Fredegundis, utpote ancilla ex ejus orta familia, ad cuncta deserviebat vitae necessaria. Haec hortatur dominam ut natam puellam perducat ad baptismi gratiam, quo rex adveniens gratuletur non solum natam sibi esse filiam, sed etiam in Christo renatam. Paret mulier suadenti meretriculae eo attentius quo autumabat eam sibi bona consulta dare. Quaerenti deinde matronam quae puellam susciperet post sacri baptismatis undam, respondit non posse inveniri nobiliorem ea, quae hujus exsequeretur muneris obsequia. His quoque illa credula verbis, efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
ictauenses qͦ ⁊ bagas¬
seni quitũc arbasse¬
ni dicunt᷑ ꝯuincti ande¬
gauensib. Uuarocum
comitẽ britonũ repen¬
tĩno ĩpetu oppͥmere mo¬
liebant᷑. Quoꝵ p̾uenit
insidias uuarocus cura
mediũ noctis suꝑ eos
irruens ⁊ maximã ex
eis stragẽ faciens. Ter¬
cia u̾o die cũ ducib chil¬
perici fedus pepigit.
Dans filiũ suũ obsidem
⁊ que ꝑsuaserat reddẽs.
uenetũ quoq urbẽ ea
ꝯdicione refudit. ut si
ex gr̃ã regis eã tenere

Expanded text:
Pictavienses quoque et Bagasseni, qui nunc Arbasseni dicuntur, conjuncti Andegavensibus, Varocum comitem Britonum repentino impetu opprimere moliebantur. Quorum praevenit insidias Varocus, circa medium noctis super eos irruens et maximam ex eis stragem faciens. Tertia vero die cum ducibus Chilperici foedus pepigit, dans filium suum obsidem et quae pervaserat reddens. Venetum quoque urbem ea conditione refudit ut si ex gratia regis eam tenere
Abbreviated transcription (Latin):
sͥmet bella indicentem.
sed cepit totis uiriũ co¬
piis se expugnantẽ ob¬
pugnare. ⁊ ꝑ m̃bra sua
xp̃i fortissimũ bellatorẽ
ui ⁊ actu quo potuit
lacessere. Nam his rite
ordinatis postꝙͣ ĩꝑator
in eod̃ placito filiũ pri¬
mogenitũ lothariũ qͦ¬
ĩꝑatorẽ appellari ⁊ ẽẽ uo¬
luit. ⁊ duoꝵ filioꝵ suoꝵ
pippinũ in aquitaniam.
ludouicũ in baioariam
misit. ut scilic sciret
ppłs cuiꝰ deb̾et potestati
parere. statĩ ei abodritoꝵ
defectõ mĩciat᷑. qui cum
filus godefridi amicicias
iũgentes saxomã trans¬
imꝑator susficientes co¬
pias dirigens eoꝵ motꝰ
deo fauente comp̾ssit.¬

Expanded text:
met bella indicentem: sed coepit totis virium copiis se expugnantem oppugnare, et per membra sua, Christi fortissimum bellatorem vi et astu, quo potuit, lacessere. Nam his rite ordinatis, postquam imperator in eodem placito filium primogenitum Lotharium imimperatorem appellari et esse voluit et duorum filiorum suorum Pippinum in Aquitaniam, Hludouuicum in Baioariam misit, ut scilicet sciret populus, cui deberet potestati parere, statim ei Abodritorum defectio nuntiatur, qui cum filiis Godefridi amicitias iungentes Saxoniam transimperator suffitientes copias dirigens, eorum motus Deo favente compraessit
Abbreviated transcription (Latin):
hospitũ. mod̾. centũ octo¬
guita. qd̃ sunt simł mod̾̃
nulle sexcenti. uinginti
De iuno mod̾. duo milia.
De legumine. mod̾. centũ
octoginta. De caseo pensas
centũ sexaguita. De pin¬
guedine aut modii uigĩ¬
ti aut porci qͥnquaginta.
quales meliores ĩuenire
possunt. ⁊ cetera.¬
Ec erat sc̃i imꝑatoris
ex̾citatõ. hic cotidianꝰ
lucł. hec palestͥaca agonia
spectante d̾o quo eiꝰ uita
in scã doctͥna ⁊ oꝑatõe cla¬
rius eniteret. qui ĩ pom¬
militate altiꝰ eminebat.
Reniq tũc ceper̃ deponi
ab ep̃is ⁊ cł̾icis cingula
balteis aureis ⁊ gẽmeis
cult̾s onerate exquisite¬
q uestes. S ⁊ calcaria ta¬
los onerantia relinqͥ. mõ¬
stro enĩ simile ducebat.
si ecc̃astice deputatꝰ fa¬
milie conaret᷑ aspirare
ad scłaris ornam̃ta głe¬

Expanded text:
hospitum modii centum octoginta, quod sunt simul modii mille sexcenti viginti; de vino modii duo millia; de legumine modii centum octoginta; de caseo pensas centum sexaginta; de pinguedine autem modii viginti, aut porci quinquaginta, quales meliores inveniri possunt; de butyrec erat sancti imperatoris exercitatio, hic quotidianus ludus, haec palaestrica agonia, spectante Deo, quo ejus vita in sancta doctrina et operatione clarius eniteret, qui in pomhumilitate, altius emineret. Denique tunc ceperunt deponi ab episcopis et clericis cingula balteis aureis et gemmeis cultris onerata, exquisiteque vestes sed et calcaria talos onerantia relinqui; monstro enim simile ducebat, si ecclesiastice, deputatus familię conaretur adspirare ad secularis ornamenta g
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝓ dei oĩpotentis amo¬
re. ⁊ futuro eiꝰdem ꝯgre¬
gatõis cauendo ꝑiculo.
ne aliqua successoꝵ suoꝵ
negligencia. aut parri¬
tate ordo inea fut᷑is tẽpo¬
cus. stipendia eoꝵ que an¬
nuatimn in cibo ⁊ potu
acciꝑe debebant. necñ ⁊
quasdã iuillas specialiter
necessitatib illoꝵ deser

Expanded text:
quod, pro Dei omnipotentis amore et futuro ejusdem congregationis cavendo periculo, ne aliqua successorum suorum neglegentia aut parcitate ordo in ea futuris tempocus, nuatim in cibo et potu accipere debebant, necnon et quasdam villas specialiter necessitatibus eorum deser
Abbreviated transcription (Latin):
cis sͥ ꝯmissis statuerĩt
nr̃is ꝯfirmamꝰ edictis
Hoc nob̾ ꝓculdubio ad et̃¬
nam beatitudinẽ. ⁊ tociꝰ
regni adeo nob̾ ꝯmissi tu¬
telam mansurũ ẽẽ credi¬
mus. ⁊ retͥbutorẽ dñm ĩ¬

Expanded text:
cis sibi commissis statuerint, nostris confirmamus edictis, hoc nobis procul dubio ad ęternam beatitudinem et totius regni a deo nobis commissi tutelam mansurum esse credimus et retributorem deum
Abbreviated transcription (Latin):
xoris eiꝰ cam̾ariũ ⁊ ostia¬
cui ⁊ honores gerardi co¬
nitis biturigẽsis dedit
do marsione ĩ aqͥtaniã
misit. ⁊ dispõnem ip̃ius
regni ei ꝯmisit. beruar¬
do aũt tolose comiti post
p̾stita sacram̃ta carcaso¬
nem ⁊ rhedas ꝯcedans
tolosam remisit.

Expanded text:
xoris ejus, camerarium et hostiacui et honores Gerardi, comitis Bituricensis, dedit, do markione, in Aquitaniam misit, et dispositionem ipsius regni ei commisit. Bernardo autem, Tholosae comiti, post praestita sacramenta Carcasonem et Rhedas concedens, ad Tholosam remisit.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ rex ludouicꝰ filiũ suũ
baptismatis sacram̃to cõ¬
firmari fecit. ad qd̾ exeqñ
lib uestim̃tis se induit.
⁊ regiã sobolem ĩ ecc̃a scĩ
michaelis de platea. sollẽp¬
rauit. hugo etiã albas scĩ
gͥmani parisiensis patri¬
nus puerũ suꝑ fontem
baptismatis in ulnis sius
tenuit. herueius qͦ albas
sci iuctoris. ⁊ odo qͦndam
sun. Fa. al yssi. Quia delictoꝵ ceerta ⁊
ignorantie ꝓf̾i̾mĩda obscuritas. nostra
brosũ ⁊ fliũdũ quasi suꝑ ꝯqͦs iã suꝑ fe¬

Expanded text:
 rex Ludovicus filium suum baptismatis sacramento confirmari fecit. Ad quod exsequlibus vestimentis se induit, et regiam sobolem in ecclesia S. Michaelis de Platea solemravit. Hugo enim, abbas S. Germani Parisiensis, patrinus, puerum super fontem baptismatis in ulnis suis tenuit, Ervisius quoque abbas S. Victoris, et Odo quondamiem abyssi. Quia delictorum caecitas et ignorantiae profunda obscuritas corda brosum et fluidum quasi su
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ꝯsilia hominum
silii aĩos tam minis ꝙͣ
ciacum uenit palatium
in t̾ritorio lemouico si¬
tũ. Quo uentilata utͥns¬
ꝙ causa berhardꝰ quidẽ
cũ insimularet᷑ ĩ fideli¬
tatis. nec tñ usq ad con¬
gressionẽ ꝓbator ꝓcede
uellet. honorib ẽ pͥuatꝰ
Pippinũ u̾o ꝓpt̾ morũ
correptionẽ prauoꝵ sub
custodia pͥuata treueris
ꝑduci iussit. Quo cũ du¬
ceret᷑ ⁊ indulgentiꝰ ha¬
beret᷑. a sis custodie no¬
ctu subducit᷑. ⁊ usq ad
imꝑatoris ab aquitania
reditũ qͣquañsũ ualuit
⁊ uoluit ꝑnagat᷑. Et
tũc quid̃ imꝑator int̾
filios suos lothariũ atq
harolũ qͣndam diuisio¬
nem regni ꝯstituit.
Qlle tñ ingruentib ĩpe¬
dim̃tis que dicẽda sũt
ꝓ uoto minime cessit.
Et oportuno tp̃r uisum
est impatori ab aqͥtania
se cedere. S post pancũ
martini ppłm ꝯuocauit.
filiũ qq pippinũ fugien¬
tem ad se quoquomͦ re¬
uocare uoluit. s illo id

Expanded text:
malorum consilia hominum, malorum consilia hominum, filii animos tam minis quadiacum venit palatium in territorio Lemouico situm. Quo ventilata utriusque causa, Berhardus quidem, cum insimularetur infidelitatis, nec tamen usque ad congressionem probator procedere vellet, honoribus est privatus, Pippinus vero propter morum correctionem pravorum sub custodia privata Treuerim perduci iussus. Quo cum duceretur et indulgentius haberetur, a suis custodie noctu subducitur et usque ad imperatoris ab Aquitania reditum, quaquaversum valuit et voluit, pervagatur. Et tunc quidem imperator inter filios suos Hlotharium atque Karolum quondam divisionem regni constituit; que tamen, ingruentibus impedimentis que dicenda sunt, pro voto minime cessit. Et oportuno tempore visum est imperatori ab Aquitania secedere, sed post paucum Martini, populum convocavit filiumque Pippinum fugientem ad se quoquo modo revocare voluit. Sed illo id
Abbreviated transcription (Latin):
endi semet obic̾e uolẽs.
armisq impacta diluere.
S cũ accusator licz que¬
situs decẽt cessantib ar¬
mis purgatõ fc̃a ẽ iura¬
m̃tis. Preceꝑat porro ĩ¬
perator ut huic placito
filiꝰ eius int̾esset inppi¬
nlis. s ille ꝯuentui semz
subtraxit. post placitũ
aut aduenit. Imꝑator
aũt uolens ⁊ hanc ino¬
bedĩam plurimãq ĩ eo
castigare moꝵ ĩsolenti¬
am. secũ eũ morari ius¬
sit. ⁊ usq natalẽ dñi se¬
cum aquis tenuit. S
ille ultͣ suñ se uelle te¬
neri grauatꝰ fugam
capessit. ⁊ inscio patre
tnͣsacto ⁊ u̾nali suc¬
cessu reducto nũciatum
est imꝑatori quosdã ex¬
citatos metꝰ in baioatia
ad quoꝵ ꝯp̾ssionẽ festmꝰ
abiit. ad hausburg. usq ꝑ
uenit. ĩ surgẽtia sedauit.
cõtinuo rediit. cõuentũ¬
q publicũ aurelians fĩ
uissit. ibiq qͥ pippinum
occurre mandauit. Qui
lic ĩuitꝰ occurrit. S con¬
sid̾ans ĩꝑator quoꝵdam

Expanded text:
enti semet obicere volens enti semet obicere volens armisque impacta diluere; sed cum accusator licet quesitus deesset, cessantibus armis purgatio facta est iuramentis. Praeceperat porro imperator, ut huic placito filius eius interesset Pippinus, sed ille conventui semet subtraxit, post placitum autem advenit. Imperator autem volens et hanc inoboedientiam plurimamque in eo castigare morum insolentiam, secum eum morari iussit et usque natalem Domini secum Aquis tenuit; sed ille ultra suum velle teneri gravatus, fugam capessit et inscio patre transacto et vernali successu reducto, nuntiatum est imperatori, quosdam excitatos motus in Baioaria; ad quorum compressionem festinus abiit, ad Hausburg usque venit, insurgentia sedavit, continuo rediit, conventumque publicum Aurelianis fieri iussit ibique sibi Pippinum occurrere mandavit, qui licet invitus occurrit. Sed considerans imperator quorundam