comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ se scribere sig̃cat. qui ĩ caritate dei sunt. Qui
sunt hii : ñ qui de filio dei recte sentiunt. hii sũt
iuoꝵ. Non enĩ ait diligentib deum. s dilectis
dei. pͥor enĩ dilexit noz. ante omĩa merita. Ubi:¬
ut no eum dilecti: diligeremus. Unde ⁊̃ addidit.
Uocatis scĩs. Ut nemo sibi tribuat qd uocatus ẽ
slon enim ita ĩtelligend̾ est. qd̾ ait. uocatis scĩs¬
quos dilexit. ut ad sc̃itatem uocaret. qua sc̃i ẽent
tem. ⁊ compleatur usitatũ epłe pͥncipium. Ideo

Expanded text:
tamen se scribere significat, qui in charitate Dei sunt. Qui sunt hi, nisi qui de Filio Dei recte sentiunt? hi sunt  ait diligentibus Deum, sed dilectis Dei. Prior enim dilexit nos ante omnia merita, ut nos eum dilecti diligeremus. Unde etiam addidit, vocatis sanctis, ut nemo sibi tribuat quod vocatus est. Ambrosius Non enim ita intelligendum est quod ait, vocatis squos dilexit, ut ad sanctitatem vocaret, qua sancti essetem et compleatur usitatum Epistolae principium: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
lig. fe. sti. Cyuillus quo ait. Natura peccatisi¬
milis ẽ materie que cito sumitur igni quam
pareritur. feno ⁊ lignis. Sciend̃ quo qd̾ fic̃ fũ¬
mentũ sp̃nalis fabrice est ĩsĩnno. Id̾o sit̃ pa¬
rietum pondus tendit ad una ubi est fũ damẽ¬
tum suum. ita sp̃ualis edificatio tendit ad fũ
ut lapis suꝑ quam positũs. ⁊ aqua suꝑ oleum
alia uero sũma petint ut ignis ⁊ oleui. Sẽꝑ¬
fusum ñ se patitur subt̾. Sic in eccłia nũcin
imo posrta tendit ad celum. ubi fundam̃tum
auctoris collerat fundam̃tũ .i. qui scd̾m tra¬
ditionẽ saluatoris eĩngelizat. alius autẽ
faciant. manente tam̃ ĩcolumi fundamento
quia ⁊ si male aliquis dociit: tam̃ nomen xp̃i

Expanded text:
lam. Grillius quoque ait: Natura peccati similis est materiae, quae cito consumitur igni, quam parentur, feno et lignis. Sciendum quoque quod sicut fundamentum corporalis fabricae est imo, ita rietum pondus tendit ad ima, ubi est suum fundamentum, ita spiritualis aedificatio tendit ad summut lapis super aquam positus, et aqua super oleum. Alia vero summa petunt, ut ignis et oleum. Sempfusum non se patitur. Sic Ecclesia nunc in imo posita tendit ad coelum, ubi fundamentumauctoris collocat fundamentum, id est qui secundum traditionem Salvatoris evangelizat. Alius autem faciant, manente tamen incolumi fundamento, quia etsi male aliquis docuerit, tamen Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qr nemo preter᷑ xp̃m loq̃ns sua cõmenta com¬
mendaret. id̾o quãuis aliqui heretici suit: ñ tñ
docent nisi sub noĩe xp̃i. ut res ꝯtrarias ⁊ absur¬
das: nominis dignitas acceptabiles faciat. Si
frnola ⁊ uana doctrina significatur. que ⁊ si
modo fallit. inignetam̃ apparebit. qr ardebit
bona ꝑmanente. ⁊ ue manifestum erit. Dies

Expanded text:
 nemo praeter Christum, loquens sua commenta commendaret, ideo quamvis aliqui haeretici sint, non tamen docent nisi sub nomine Christi, ut res contrarias et absurdas nominis dignitas acceptabiles faciat. Sifrivola et vana doctrina significatur, quae etsi modo fallit. in igne tamen apparebit, quia ardebit bona permanente. Et vere manifestum erit, dies
Abbreviated transcription (Latin):
na esti que interibit detrmm̃tum. detrim̃tum
pati ẽ penas ꝑpeti. Quis enĩ ĩ pena positus iac¬
turam ñ sentit: Ip̃e aut. sal. erit. quia ñ ĩteri¬
bit fidei sub̾a. qͣ constat .i. bona doctrina ĩ qua
fundatus est sicut dectrina mala peribit. que
uum illum firturũ. sed penas igiris passurũ.
Descitis quia
templum dei
estis. ⁊ sp̃c dei

Expanded text:
na est, quae interibit: detrimentum pati, est poenam perpeti. Quis enim in poena positus jacturam non sentit? Ipse autem salvus erit, quia non interibit substantia qua constat, id est bona doctrina in qua fundatus est, sicut doctrina mala peribit, quae vum illum futurum, sed poenas ignis passurum, Nescitis quia templum Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
piuntur non oꝑa. necmala que sint dampna¬
bilia. s pecc̃a uenialia. unde eG̃. Quãuis hoc
de igne presentis tribulationis possit ĩtelligi
tamen siquis de igne future purgationis ac¬
cipiat pensand sollicite est. quia eum dixit pof
ferrum. ut es. uel plumbum edificat .i. peccata
maiora. ⁊ id̾o duriora atq tũc insolubilia. S qͥ
ssima que ignis facile ꝯsumat. de quib tamẽ
liceo minimis illic nichil purgationis quis ob¬
tinebit. nisi ĩ hac uita positus hoc ꝓmereatur.
num xp̃i ⁊ sacram̃ta ñ delebor ĩ eternũ. Sed ꝑ
ignẽ saluus ero. ait enĩ apłs. fundamentum
positum est. ⁊c̃. Quid est etiam inquiunt qd̾
sequiturꝰ. alius suꝑedificat. aur̃. ar. la . p̾. alius¬

Expanded text:
piuntur non opera bona, nec mala quae sint damnabilia, sed peccata venialia. Unde Gregorius: Quamvis hoc de igne tribulationis praesentis possit intelligi, tamen si quis de igne futurae purgationis accipiat, pensferrum, vel aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et ideo duriora, atque tunc insolubilia; sed qussima, quae ignis facile consumat. De quibus tamen, licet minimis, illic nihil purgationis quis obtinebit, nisi in hac vita positus hoc promereaturnum Christi, et sacramenta, non delebor in aeternum, sed per ignem salvus ero. Ait enim Apostolus: Fundamentum positum est, etc. Quid est etiam inquiunt, quod sequitur, alius superaedificat aurum, argentum, l
Abbreviated transcription (Latin):
a deserit xp̃m qͣmuis
doleat cum amritit
lore amissoꝵ. non tamen ea prefert do. ⁊ si ergo
urit eum dolore amissoꝵ non subiitit neq cõ¬
siut eũ. fun dam̃ti stabilitate. ⁊ incorruptiõe
munrtũ. ⁊ id̾o saluus erit qi ꝑ ignẽ. Iste ignis¬
est temptatio tribulationis. de qua scriptum
ẽ. uasa figuli ꝓbat fornax. ⁊ hoĩes iusto temp¬
tatio tribulatiomis. Hic queri solet qũo opus
ñ de malis accipiantur oꝑib ut dictum ẽ. Nõ
enĩ opus ardet. uel detrim̃tum patitur nͥ ma¬
lũ fuerit. aut igitur ñ arderet. opera ꝑ illa tri¬
a signata. aio mala sunt. ad qd̾ dicunt quidã
ꝑ illa tria: mala oꝑa non intelligi. sed bona q̃
id̾o hec oꝑa dicinitur arsura. ñ qd̾ eo puniant᷑
est a deo malus ut destruat fundam̃tum .i. fi
dem que ꝑ caritatẽ operatur. Similit̾ ergo et

Expanded text:
a deserit Christum, quamvis doleat cum amittit,lore amissorum, non tamen ea praefert Deo. Etsi ergo urit eum dolor amissorum, non subvertit, neque consumit eum fundamenti stabilitate, et incorruptione munituptum est: Vasa figuti probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Hic quaeri solet quomodo opus ipulam, cum non de malis accipiantur operibus, ut dictum est. Non enim opus ardet, vel detrimentum patitur, nisi malum fuerit. Aut igitur non ardent opera per illa tria signata, aut mala sunt. Ad quod dicunt quidam per illa tria mala opera non intelligi, sed bona quaideo haec opera dicuntur arsura, non quod eo puniantur, est adeo malus, ut destruat fundamentum, id est fidem quae per charitatem operatur. Simul ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
nolite facere. Sispensatores enĩ sunt ꝑ quoꝵ
iunisteriũ ꝑuenitur ad et̾nam saludẽ. Nõn
enĩ ẽe salutis illius dispensatorẽ ꝑ u̾bumꝰ. ⁊ sa¬

Expanded text:
lite facere . Dispensatores sunt per quorum ministerium pervenitur ad aeternam salutem. Non enim esse salutis illius dispensatorem per verbum et sa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u sc̃o erit. Et sicut corpus sine aĩa mortuũ est
sic aĩa sine carrtate mortua deputabitur. hec est
uestis imptialis qua indirti ⁊une seture discũ¬
bunt. hac ueste pellitur frigus quo frigebat pe¬
trus calefaciens se ad prunas cayphe. hec sola est
que diuidit int̾ filios regni. ⁊ filios ꝑditionis
nuistra ñ tranffertur ad dext̾am. nec sp̃t ꝓpͥe d̾r do¬
nũ: nisi ꝑ dilestionẽ que cetera tenentur. unde

Expanded text:
sancto erit. Et sicut corpus sine anima mortuum est, sic anima sine charitate mortua deputabitur. Haec est enim vestis nuptialis qua induti convivae securi discumbunt. Hac veste pellitur frigus, quo frigebat Petrus calefaciens se ad prunas Caiphae. Haec sola est quae dividit inter filios regni et filios perditionis. nistra non transfertur ad dexteram. Nec Spirnum, nisi per dilectionem qua caetera tenentur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
linguis. uł linguis angelorũ
quib .s. ad hoĩes missi utuntur. si inquam hoc̃
faciam. caritatẽ aũt ñ hãm qua pot̃ carere õĩb
linguis loguens. factus sum uelut es sonans
qd mnutilit sibi ꝯtunditur. alii uo significat. a
ꝙymbalum tynuens qd̃ sibi ñ ꝑdest. alio u̾o de
sicut eram̃tum ⁊ cymbalũ ĩpulsu aliquo ñ ꝑ se
resonant. sic loq̃nis linguis ñ ꝑse qui nescit qͥd
loquatur. s uirtute sp̃e ꝑfert ea quib andienteᷤᷤ
mulceat. Respice ad munera eccłie unu̾isis exce¬
llentiꝰ caritatis munus cognosces. Caritas enĩ ẽ¬
fons ꝓpͥus ⁊ singularis bõnoꝵ cui alienus nõ

Expanded text:
ignis. Vel, linguis angelorum, quibus scilicet ad homines missi utuntur. Si, inquam, haec faciam, charitatem autem non habeam, qua potest carere omnibus linguis loquens, factus sum velut aes sonans, quod inutiliter sibi contunditur. Aliis vero significat. Aut cymbalum tinniens, quod sibi non prodest. Alios vero desicut aeramentum et cymbalum impulsu aliquo non per se resonant, sic loquens linguis, non per se qui nescit quid loquatur, sed virtute spiritus, profert ea quibus audientes mulceat. Respice ad munera Ecclesiae, universis excellentius charitatis munus cognosces. Charitas enim fons est proprius et singularis bonorum. cui alienus non
Abbreviated transcription (Latin):
.Q.uere scripture ualẽt
ad salutẽ quia ualent
ad tãs salutis. Omns
enuĩ scriptura cuł auc¬
tor d est inspirata ali
cendum de malo negli¬
gentes ad corripiendũ¬
ad omne opus bonuii

Expanded text:
ere Scripturae valent ad salutem quia valent ad causas salutis. Omnis enim Scriptura, cujus auctor Deus est, inspirata aliccendum de malo negligentes, ad corripiendua
Abbreviated transcription (Latin):
appariusse angelis homo xp̃c. non iam ĩ forma
humilitatis sed ĩ potestate. Qui enĩ pͥus hũilis
uisus est ꝑ carnẽ deiusta morte ĩ maiestate appa¬
ruit. qui natus ut ho ñ erat tm̃ homo ut agnoscẽ¬
tes angeli mistexiũ qd̾ pͥug latuit declaratum in
carne genu illi flecterrtes qĩ d̾o gr̃as agant quia
ut ꝑfidia mundi ueniam erroris mereri ñ pos¬
sit. Sicut dñs dicit de uideis. Si ñ uenissem. ⁊ lo

Expanded text:
apparuisse angelis homo Christus, non jam in forma humilitatis, sed in potestate; qui enim prius humilis visus est per carnem, devicta morte in majestate apparuit, qui natus ut homo non erat tantum homo, ut agnoscentes angeli mysterium quod prius latuit declaratum in carne, genu illi flectentes, quasi gratias agant, quiaut perfidia mundi veniam erroris mereri non possit, sicut Dominus dicit de Judaeis: Si non venissem et lo
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinis eius ñ est finis. ⁊ manifeste magnũ
quia apparurt ꝑ p̾dicatõem ⁊ ꝑ młta inuacła.
mantfestum dico: ĩ carne assumpta. Sacram̃tũ
ho filius dei qui ĩ secreto erat apud deum opero ⁊
ostensis clarut. quis ẽet qui erat ĩ carne ⁊ ĩtifi¬
catĩrestin sp̃u .i. sanctus. ⁊ iustus ostensus est
q̃uia de sp̃n sc̃o ꝯceptus est. qd̾. ⁊̃ apparuit angeł
qui exeo ꝓfecerunt qd fc̃m est. Nonenĩ indeotm̃¬

Expanded text:
inis, et manifeste magnum, quia apparuit per praedicationem, et per multa miracula. Manifestatum, dico, in carne assumpta. Sacramentumhomo Filius Dei, qui in secreto erat apud Deum, opere eostensis claruit quis esset qui erat in carne, et justificatum est Spiritu, id est sanctus et justus ostensus est, quia de Spiritu sancto conceptus est. Quod etiam apparuit angelis, qui ex eo profecerunt, quod hic factum est. Non enim in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tamen si alligatus
uxorr noli q̃¬
solutõm. ⁊ si instẽt̾
necc̃itas. sed si solut᷑
es ab uxore: noli q̃rẽ¬

Expanded text:
tamen si alligatus es uxori, noli qsolutionem, et si instat sitas. Sed si solutus es ab uxore, noli quae
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. ⁊ ĩmortabilitatẽ futuram spe gustau̾nt
⁊ post hec omnia ꝓlapsi sunt .i. grauit̾ pectan¬
do. lapsi sunt eos in quam qui etiam hec bona
habuerurt. ne dumpenitus malos ĩpossibłe
est nirsus iusticia recuꝑata renonari ꝑ bap̃m¬

Expanded text:
tatem et immortalitatem futuram spe gustaverunt. Et post haec omnia prolapsi sunt, id est graviter peccando lapsi sunt, eos inquam, qui etiam haec bona habuerunt, nedum penitus malos impossibile est, rursus justitia recuperata, renovari, p
Abbreviated transcription (Latin):
i. ut rebaptizentur pt pnĩam. Renouari enĩ
est nouum fieri. Nonum aũt facere lauacri est
Unde renouabitur sicut aquile iuuentus tua.
les sunt crucitixorib¬
tisma ⁊secrauit quod
sufficit ꝯtra omĩa pec¬
cata etiam seq̃ntia. si penitentia de eis agatur
ex ea bap̃ma: ñ sufficiat. Iterat ⁊ mortẽ. ut ex
ea tterata fiat. iterata remissio qd̾ impossibłe
est. Sicut enim impossibile ẽ scdo crucifigere
sumus ꝑ bap̃m ꝯformes similitudimi mortis¬

Expanded text:
 ut baptizentur post poenitentiam. Renovari enim est novum fieri. Novum autem facere lavacri est. Unde: Renovabitur sicut aquila juventus tua . iles sunt irrisoribtisma consecravit: Quod sufficit contra omnia peccata etiam sequentia, si poenitentia de eis agatur,ex ea baptisma non sufficiat, iterat et mortem, et ut ex ea iterata fiat 244 iterata remissio, quod impossibile est. Sicut enim impossibile est secundo crucifigsumus per baptismum conformes similitudini mortis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯtumelichñt qui gr̃am eius ialipendentes
ĩ peccls iacerit. ⁊ ostenditur hic id: cur ñ deͥeat¬
pͥma fide relista in peccĩs cade. Non enimultra
possunt rebaptizari ĩ remissionẽ pecc̃õꝵ. ⁊ in¬
suꝑ ꝯtempnunt. ⁊ ostentui hñt dei filum.
Terra enim

Expanded text:
t qui gratiam ejus vilipendentes in peccatis jacent. Et ostenditur hic ratio cur non debeima fide relicta in peccatum cadere. Non enim ultra possunt rebaptizari in remissionem peccatorum, et insuper contemnunt et ostentui habent Dei Filium. Terra enim
Abbreviated transcription (Latin):
existimet scd̾m. uł ter¬
cium bap̃m pꝰt pecca¬
tum posse fieri.⁊ lap¬
soz post ꝑ ꝯceptõem
sacram̃toꝵ posse per
bap̃m renonari subd̃¬
feraiur ad ꝑfectionẽ
s nemo pirtet pt lap¬
sum pectati pꝰt bap¬
tismmũ scdo. uł tercio
posse renonari. Im
gustauerunt .i. qͣsi
suauem gustum. et
iocundũ ꝑceperunt
ssionẽ peccõꝵ in bap̃õ

Expanded text:
existimet secundum vel tertium baptismum post peccatum posse fieri, et lapsos post perceptionem sacramentorum posse per baptismum renovari, subdferamur ad perfectionem, sed nemo putet post lapsum peccati per baptismum secundo vel tertio posse renovari. Impgustaverunt, id est quasi suavem gustum et jucundum perceperunt, ssionem peccatorum in bap
Abbreviated transcription (Latin):
quia emendantes er¬
rores pͥstino ac morũ
uicia deo se nouerunt
deinde fr̃ib sua obtule¬
nera excecant oculos
⁊ ium auctoritatis in¬
dinant. Qui u̾odant
ut ñ arguantur fru¬
ctum dandi non hñt.
tione uite. Deide. de¬
derunt se nobis obed̾ta¬

Expanded text:
quia emendantes errores pristinos ac morum vitia Deo se voverunt, deinde fratribus sua dedenera excaecant oculos, et vim auctoritatis inclinant. Qui vero dant ut non arguantur, fructum dandi non habenttione vitae. Deinde, dederunt se nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
aũd. Sic iunge. dixi
qm petunt signa ui¬
sapĩam ĩ crucifixiõe
quam p̾dicamuis est
magis uirtus dei et
magna sapĩa dei qd̾
uidetur. uł apparet iu¬
deis atq grecis. noñ
utiq omnib. s ip̃is

Expanded text:
autem, sic junge: Dico quoniam petunt signa Juiam. In crucifixione quam praedicamus est magna virtus Dei, et magna sapientia Dei. Quod videtur, vel apparet Judaeis atque Graecis, non utique omnibus, sed ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
eo. Qui ergo nouerunt diuina mandata au¬
fertur ab eis excusatio quam solent hr̃e hoĩes
de ignorantia. s nec ip̃i sine pena erunt.⁊ so le-¬
quisq excusationẽ requirat. Alud est enĩ nesci¬
uisse. uł. re. aliud scire uoluisse. Ignorantiai
quippe que ñ est eoꝵ quiscire nolunt. S qui
tanquam simpłr nescumt neminẽ sic excusat
ut sempiterno igne ñ ardeat. s fortasse ut mi¬
nus ardeat. sed p̃pea noncredit quia nõ audi¬
cator. uł reatu originis. uł additam̃to ⁊ ꝓprie
uoluntatis. siue qui nouit. siue qui ñ nouit
Siue qui iuditat. siue qui ñ iudicat. qr ⁊ ip̃a
ignorantia ĩ eis qui intellig̾e noluerunt: pec
catum est. In eis u̾o qui ñ potuerunt. pen̾a
peccati. Ergo utrisq iam non est excusatio: s
iuista debetr dampnatio. id̾o ait de utrisq.
ignẽ salui fiant. Ut quidam dicunt s ꝓrsus
res seh̃t sapuerunt. ut dicerent illos perire qͥ
sine lege peccau̾nt. hos aũt qui ĩ lege peccaue¬

Expanded text:
o : « Qui ergo noverunt divina mandata, aufertur eis excusatio, quam solent habere homines de ignorantia. Sed nec ipsi sine poena erunt qui lequisque excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. Ignorantia quippe quae non est eorum qui scire nolunt, sed qui tanquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat ut sempiterno igne non ardeat, sed fortasse ut mitius ardeat, si propterea non credit quia non audicator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluntatis. siue qui nouit siue qui ignorat siue qui iudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in eis. qui intellegere ncatum est; in eis vero qui non potuerunt, poena peccati: ergo utrisque jam non est excusatio, sed justa debetur damnatio. Ideo ait de utrisque,ignem salvi fiant, ut quidam dicunt, sed prorsus res se habet sapuerunt, ut dicerent illos perire qui sine lege peccaverunt. Hos autem qui in lege peccave
Abbreviated transcription (Latin):
pio .s. irrep̾hen sibilẽ
eum ẽẽ oportet. non
solum a domesticis s
qui religiomi detrah̃t
einsuite detrahere nõ
andeant. Qualis ergo
ĩ odum.⁊ ĩ alio diabo

Expanded text:
ilicet irreprehensibilem eum esse oportet, non solum a domesticis, sequi religioni detrahunt, ejus vitae detrahere non audeant. Qualis ergo in odium, et in alios diabo
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt noua creatura. quotquot ubitũq
celo adhuc peregima. sed tandem ꝑueniet ad
gloriam. ¶uius enͣngelii p̃dicandi ego paubꝰ
factus sum minister.
⁊ ita potestis scire ꝙ
uerũ est. qui nũt ep̃he
enͣngelii. ⁊ adimpleo
ea passioniũ xp̃i que
desunt. Suas passiõ
una ꝑsona est cap̃t
cum corpore .i. salna¬
tor cum saluandis
Si cugo ĩm̃bris xp̃i¬

Expanded text:
qui sunt nova creatura, quotquot ubicunquecoelo, adhuc peregrina, sed tandem perveniet ad gloriam. Cujus, Evangelii praedicandi, ego Paulus factus sum minister. Et ita potestis scire quod verum est: Qui nunc EpheEvangelii, et adimpleo ea passionum Christi quae desunt. Suas passiones una persona est caput cum corpore, id est salvator cum salvandis. Si ergo in membris Chri
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ut pouant spem
tent. hic enim solus¬
colendus ẽ.⁊ ad hũc
ñ estimandus ẽ quis¬
ꝯditione si ꝑmanetis
infide fundat .i. fir¬
mi: non fluctũantes
⁊ stabiles ut ꝑuq nõ
recedatis. ⁊ ĩ mobiles.
alio impellente a spe
obiles qd̾ ꝓnuititur ĩ
etingelio si hec fecerut: exhibe

Expanded text:
 ut ponant spem tent. Hic enim solucolendus, et ad hunc non est aestimandus quisditione, si permanetis in fide fundati, id est firmi, non fluctuantes, et stabiles, ut per vos non recedatis; et immobiles, alio impellente a spe obiles, quae promittitur in Evangelio. Si haec fecerint, exhib
Abbreviated transcription (Latin):
bonis instrtutionibus
dei non obedit. Nota qd̾
ret a tarnis obedientia
pot̾: non homo potest:
non aĩa pot̾: non ipia
caro que dei creatura est¬
dentia carnis non pot̃.
ad sanand̃ uiciũ. quo sanato: reꝑata ẽ natura. et
dicitur hoc etra manicheo qui uolebant aliam ꝯͣ
deum inductre naturam mali heoc ubo apłi suũ
ꝯfirmantes errorẽ. s innus hõ est. ead̾q natura. a
lieno do ꝯdita bona. que heri sapiebat ẜ carnem
reste ambulatõi. tolle u̾o clauditatõem ⁊ uidebis
rectam ambulatõem. ita extluso uitio sanata est
natura. Qui aũt ꝑ singula ĩmoror: Qui autẽ¬

Expanded text:
bonis institutionibus Dei non obedit. Nota quod ret a carnis obedientia,st? Non homo potest? non anima potest? non ipsa  quae Dei creatura esdentia carnis non potestad sanandum vitium, quo sanato, reparata est natura, et dicitur hoc contra Manichaeos qui volebant aliam contra Deum inducere naturam mali, hoc verbo Apostoli suum confirmantes errorem. Sed unus homo eademque natura, a bono Deo condita bona, quae heri sapiebat secundum rectae ambulationi. Tolle vero claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Ita excluso vitio, sanata est natura. Quid autem per singula immo ror? VER
Abbreviated transcription (Latin):
insinuat sentiunt ea que sunt sp̃c .i. sollictt st̃
ad ea implenda que sp̃c approbat.s Nam prudẽ¬
petendo bona temporalia ⁊ fugiendo mala. ⁊ cũ
naturas rerum tm̃ sequitur qd̾ est graue pet¬
catũ. prudentia aũt ido dicitur cũ resstulta sit
est mors. prudentia aũt sp̃c. que est cũ studiose

Expanded text:
insinuat, sentiunt ea quae spiritus sunt, Haimo id ad ea implenda quae spiritus approbapetendo bona temporalia, et fugiendo mala; et cum naturas rerum tantum sequitur; quod est grave peccatum. Prudentia autem ideo dicitur, cum res stulta sit,tia carnis est mors. Prudentia autem spiritus, quae est cum studiose
Abbreviated transcription (Latin):
pit panem ⁊
grãs agens¬
agens de reꝑatione hominũ sic futura fregit
Unum om̃ib dedit. ut ĩ unitate man
dũ ꝯfregit: spontaneam suam passionẽ ostẽ¬
dit. fregit aũt in sacram̃to. s. scd̃m qd̾ uideba¬

Expanded text:
pit panem, et gratias agense reparatione hominum sic futura; fregit, unum omnibus dedit, ut in unitate maneant; et dum fregit, spontaneam suam passionem ostendit. Fregit autem in sacramento, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ indebitũ hõib gratis gr̃a largiretur. sic opor¬
tuit dari falium ꝙ̃admodũ natine ñ debebatim
ex cuisib. hec aũt qͣmius ad litt̾am ita fuerint:
tam̃ qr scd̃m littam ad superiorẽ demonstratio¬
aliquid alind uidetur sonare ĩ u̾bis: ⁊ aliud in
ĩtellectn sigc̃are. sicut hic abraham enĩ est d̾s p̃
qui ẽ pater młtaꝵ gentiũ. Sit enĩ int̾p̾tatir
Hec enim .s. ancilla¬
⁊ libera sunt .i. signi¬
ficant duo testamen¬

Expanded text:
quod indebitum hominibus gratis gratia largiretur, sic oporquod indebitum hominibus gratis gratia largiretur, sic oportuit dari filium quemadmodum naturae non debebatur ex cursibus. Haec autem quamvis ad litteram ita fuerint, tamen quia secundum litteram ad superiorem demonstratioaliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significari, sicut hic. Abraham enim est Deus Pater, qui est pater multarum gentium. Sic enim interpretatur haec enim, id est ancillat libera sunt, id est significant duo Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
genuit qui ñ ꝑtinent
ad hanc sig̃cationem¬
⁊ id̾o młti legentes apo¬
dicTa. geneseo ignorantes putantso¬
los duos filios hũisse abraham .s. ho
solo cõmemorat apłs. quia de his duob scriptura
sp̃aliter singła exequitur. ĩmiens aliquid egre-¬
gium ĩ his p̾figurari. Itẽ attende qd̾ subdit. unũ
de ancilla.⁊ unũ de.li. Non enĩ hoc frustra distinx̃¬
quia qui de ancilla: scd̾m carns naturam natus¬
est. quia iuuencula de sene solet ꝯcipere. Qui ã¬
de lib̾a ñ scd̃m uim carns ut uetula ⁊ sterilis de
uetulo ꝯciꝑet. s ꝑ oꝑationẽ dei qui ꝓmisit. Illũ
ergo genuit: demonstrans ꝯsuetudo naturam
Illum u̾o dedit. ꝓmissio sig̃cans gr̃ãm. Ibi hũa¬
mendatur. Natus est ergo ysiahel. sicut nascun¬
tur hoĩes ꝑmixtione utriusq sexus. usitata le¬
ge nature: ideo dictum ẽ. scd̾m carnẽ. non ꝙ ista
.fi. for. ⁊ dis .o. su. S ubi sig̃cand̃ fuerat dei donũ

Expanded text:
genuit, qui non pertinent ad hanc significationemt ideo multi legentes Apoautem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos solos commemorat Apostolus, quia de his duobus Scriptura specialiter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item attende quod subdit, unum de ancilla, et unum de libera. Non enim hoc frustra distinxQuia qui de ancilla secundum carnis naturam, qua juvencula de sene solet concipere. Qui de libera, non secundum vim carnis, ut vetula sterilis de vetulo, sed per operationem Dei, qui promisit. Illum ergo genuit, demonstrans consuetillum vero dedit promissio significans gratiam. Natus est enim Ismael sicut nascuntur homines permistione sexus utriusque usitata lege naturae; ideo dictum est secundum carnem; non quia ista mnia suaviter . Sed ubi significandum fuerat Dei donum,
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃ natus est scd̾m carnẽ. que ⁊ penas horret¬
⁊ dulcia amat̾. quia illi metu pene. ⁊ amore
rit liberoz qui ex dilectione seruiant. non n
carms: sed opere dei. ⁊ hoc est ꝙ art. Qui autẽ
uirtutẽ. ⁊ gr̃am repm̃niitentis sub figura ueri-¬
tatẽ. Quis enĩ impossibilia scd̃m naturam cre¬
deret.⁊ que suauia sunt ĩ p̾sercti ꝯtempneret
⁊ ñ uisa sꝑaret. nisi uirtus dei hec ĩ eo oꝑaretur
Taliter generantur xͥam. quoꝵ typus p̾cessit
quia in lib̾tatẽ nascuntur. liber enim sit qui
accipit remissionẽ peccõꝵ. Ecce expositum est
euidenter quid sig̃cent illa u̾ba legis. Uñ osten¬
ditur lex ñ ẽẽ tenenda que ĩ serurtutẽ gen̾abat
sed noua que ĩ lib̾tatẽ parit. uñ addit. Y¬

Expanded text:
peccati, natus est secundum carnem, quae et poenas abhorret, et dulcia amat, quia illi metu poenae et amorrit liberos qui ex dilectione serviant, non in carnis, sed opere Dei. Et hoc est quod ait, qui autem irtutem et gratiam promittentis sub figura veritatem. Quis enim impossibilia secundum naturam crederet, et quae suavia sunt in praesenti contemneret, et non visa speraret, nisi virtus Dei hoc in eo operaretur! Tquia in libertatem nascuntur. Liber enim fit qui accipit remissionem peccatorum. Ecce expositum est evidenter quid significent illa verba legis. Unde ostenditur lex non esse tenenda quae in servitutem generabat, sed nova quae in libertatem parit. Unde addit:
Abbreviated transcription (Latin):
ymagines. Mensu̾o ioseph illuminata ẽ ut ĩteb
me loqui meng aũt mea .⁊. altera suꝑidr uis fr̃
si lingua ĩcognita quis loquatur. uł figna a¬
liquaꝵ reꝵ sine ĩ tellectu ꝓferat. Situt solent
latini hoĩes grece cantare oblectati sono u̾boꝵ
nescientes tam̃ quid dicant. Ouid est ergouti¬

Expanded text:
magines; mens vero Joseph illuminata est ut intelme loqui, mens autem mea, id est altera superior si lingua incognita quis loquatur, vel signa aliquarum rerum sine intellectu proferat, sicut solent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nescientes tamen quid dicant. VERS. 15-22
Abbreviated transcription (Latin):
sola gr̃a p̾destinantis exͣ qua uocatur. ⁊ sal¬
uatur Unde subdit.⁊ iniscd̾iam prestabo u¬
faciat nec retractandum est eius uiditium. No¬
ysi enim dixit. miserebor cui misertus ero .l.
fllum ri̾rtendũ ⁊ apd̾ me ꝑmansurrũ. deinde re¬
me. hoc est dare illi cui dandum est. ⁊ ñ dare illi
ĩ uoluntate petentis. sed ĩarbitrio dantis debet
ẽe qd datur. an enim dandum sit dantis debet
iudicio pensari.⁊ quãus ꝑiculosum sid uidict¬
um dei discernere tñ pp̃ hefitantes ne putent ĩ¬
uictum iudicium dei. qd̾ non ĩuiste uiditat: re
runt saul ⁊̃ dauid. Inquiramus in hystoriis qͣ¬
qualiter ininsquisq eoꝵ reperiatur post in¬
dicium p̃scĩe dei uideamus ergo si saul ĩ ne¬
cessitate rta se gessit ut dauid qui acceptai
am peccõꝵ tam bñ ꝑstrtit. Saul u̾o ñ audit᷑
dicio indignatus ad ydola que pͥus damp¬

Expanded text:
sola gratia praedestinantis est ex qua vocatur et salvatur. Unde subdit: Et misericordiam praestabo, vfaciat, nec retractandum est ejus judicium. Mosi enim dicit: Miserebor cujus misertus ero, id illum convertendum, et apud me permansurum. Deinde reme, hoc est dare illi cui dandum est, et non dare illin voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari. Et quamvis periculosum sit judicium Dei discernere, tamen propter haesitantes ne putent injustum judicium Dei, quod non injuste judicat, rerunt, Saul et David. Inquiramus in historiis qualis unusquisque eorum reperiatur, post judicium praescientiae Dei. Videamus ergo si Saul in necessitate ita se gessit, ut David, qui accepta am peccatorum tam bene perstitit. Saul vero non adicio indignatus, ad idola quae prius dam
Abbreviated transcription (Latin):
elegit. alt̾m repbat.¬
legit. illum .s. esau ꝑ iusticiam repbauit. In
quo neutro est iniquitas. Nemo aũt dicatꝰ deũ
quia futura oꝑa p̾uidebat alterum elegisse. al
oꝑm meritis audeat głiari ad dei gr̃am ⁊ glori
legit. quia ita dicit moyses. d enĩ dix̃ moysi
.i. d inductus a moyse dixit̃. Miserebor. uocan¬
do interius ci misereor: pdestinando. Eccae

Expanded text:
elegit, alterum reprobavilegit; illum scilicet Esau per justitiam reprobavit. In quo neutro est iniquitas. Nemo autem dicat Deum quia futura opera praevidebat alterum elegisse, altoperum meritis audeat gloriari; ad Dei gratiam et glorilegit, quia ita dicit Moses. Deus enim dixit Mosi, id est Deus inductus a Mose dixit: Miserebor, vocando interius, cujus misereor, praedestinando. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
qui hat gram docendi qr ĩnocens absq serinõe
ꝯiisatio qnͣtum exemplo ꝓdest tm̃ silentio nocet
Nam latratu camĩ ⁊ batulo iupiarcendi sumt. Uñ
maledictus canis non ualens latrare. D on uu¬
on uinolen

Expanded text:
qui habet gratiam docendi, quia innocens absque sermone conversatio quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet; nam latratu canum et baculo, lupi arcendi sunt. Unde: Maledictus canis non valens latrare. Non vinolen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus nouo nec stupra. nec aliqua q̃ ante frierũ
dosunt sobrium. nam ⁊ ministri tẽpli ꝓhiberẽ¬
tur iunum ⁊ siceram bibere ne ebrietat᷑e grauẽ¬
tur corda eoꝵ. ⁊ ut sensus uigeat sempiternus
sit prudentẽ in om̃ib agendis. ⁊ hoc dicit atra eᷤ¬
e qui sub noĩe simplicitatis excusant stulticiã
sacerdotũ. ornatum uirtutib uł motu. ⁊ ĩ cessu¬

Expanded text:
rsus novo nec stupra, nec aliqua quae ante fuerunt obsunt. Sobrium. Nam et ministri templi prohibentur vinum et siceram bibere, ne ebrietate graventur corda eorum. Et ut sensus vigeat semper et tenuis sit. Prudentem in omnibus agendis. Hoc dicit contra eos qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam sacerdotum. Ornatum virtutibu
Abbreviated transcription (Latin):
fides enim scutum est. sub quo iusticia que in¬
tiriora transfigi ñ sinit tuta est. sicut submu¬
niimine õim uirtutũ. qd̾ ꝓtenditur arito oĩa
arma quid pͥus impugnat diabolus. unde
pͥma petit campũ dubia fubsorte duelli pug¬
natura fides. hanc igitur sumite: ut scutum
o ĩ uicium incerdurit. Ed assimirte galeam
salutis. spe suꝑni salutis gaudentes. Galea enĩ¬

Expanded text:
Fides enim scutum est, sub qua vel quo justitia quae interiora transfigi non sinit, tuta est, sicut sub munimine omnium virtutum quod protenditur ante omnia arma, quod prius impugnat diabolus. Unde, prima petit campum dubia sub sorte duelli, pugnaturo fides. Hanc igitur sumite ut scutum, o in vitium incendunt. Et assumite galeam salutis, spe supernae salutis gaudentes. Galea eni
Abbreviated transcription (Latin):
eo armaturam dei.
.i. qua d̾ suos armãt
ido accipite ut possi¬
tis resistere malis. et
sp̃ualib nequitiis in
resistere:insi habita
armatura uirtirtũ.
⁊ ut ꝑfecti uirtutibꝰ
possitis stare in oĩb
iuirilit̾ quotiens ꝓnõ¬
camini suctinci lĩt¬

Expanded text:
eos armaturam Dei, id est qua Deus suos armat, et ideo accipite, ut possitis resistere malis et spiritualibus nequitiis, inresistere, nisi habita armatura virtutum, et ut perfecti virtutibus possitis stare in omnibuviriliter, quoties provocamini, succincti l
Abbreviated transcription (Latin):
pp xp̃m luxuriam re
induti loricam uis¬
ticie .i. iusticia siti
uobis lorita ciiq
scd̃m uis faciendone

Expanded text:
m luxuriam refinduti lorica justitiae, id est justitia sit vobis lorica cuique secundum jus faciendo,
Abbreviated transcription (Latin):
est sapĩa ⁊ głia. Noli
ergo erubescere de cruce¬
xp̃i. recole frontẽ tuã
cas alienam de qͣ cru¬
ce ut ñ erubesceremus¬
eam in ip̃a fronte .i. in
pudoris domicilio loca

Expanded text:
est sapientia et gloria. Noli ergo erubescere de crucesti, recole frontem tuam,vescas alienam: de qua cruce ut non erubesceremueam in ipsa fronte, id est pudoris domicilio loca
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid erunt. uł
in pͥncipalib ẽentiis¬
uł informis extrm¬
setus sumptis. scd̃m
ulterius non sunt
notat ea mouenda.
⁊ terram ĩmobilem
tet᷑ qd̾ nos suscipien¬
tes. nũc ĩ spe. postea¬
uero in re. regnum
possemus ad illud ꝓ

Expanded text:
quidquid erunt, vel in principalibus essentiisin formis extrinsecus sumptis, secundulterius non sunt notat ea movenda. et terram immobilem tet quod nos suscipientes, nunc in spe, posteero in re, regnum possemus ad illud pr
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ. quia cum crea¬
torem ex creaturis cog
ce ex hac suꝑbia. dicentes enim ore. uł corde se ẽe
sapientes a se ñ ad̾o. Stulti fci sunt in deum. ec¬
syderum ⁊ qnͣtitatẽ elementoꝵ deum aũt eoꝵ
sꝑnebant. id̾o stulti sunt. Si enĩ hec laudanda
sunt: qͣntomagis creator illoꝵ: uiderũt ergo

Expanded text:
illorum, quia cum Creatorem ex creaturis cognce ex hac superbia, dicentes ore vel corde, se esse sapientes a se non a Deo, stulti facti sunt in Deum. Ecsiderum et quantitates elementorum; Deum autem eorum spernebant. Ideoque stulti sunt. Si enim haec laudanda sunt, quanto magis Creator illorum? Viderunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
bant sͥ arrogare qd̾ d̾ donau̾at. nec se iactare ex
eo qd̾ utiq non a se ip̃is s ab illo hebant qd̾ utiq
illis credend̾ fuit. ut ad hoc tenend̾ qd uidere pote¬
rant ab illo sanarentur qui dederat ut uiderent
Si enĩ hoc facent: hũilitatẽ sernarent. ⁊ possent
Quia u̾o suꝑbia erat ĩ eis: obumbrauit eos ceci¬
tas. qd̾ enĩ cirriositate ĩuenerint: ꝑ suꝑbiam ꝑ¬
diderunt. Qd enĩ d̾s dederat gratis: tulit ingra¬
tis. ⁊ ꝯu̾si sunt a uitate ad ydola. ⁊ symulachra
dd culturas demonioꝵ adorau̾nt creaturam
ꝯtempto creatore. Uñ¬

Expanded text:
bant sibi arrogare quod ille donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod illi utique reddendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possentQuia vero superbia erat in eis, obumbravit eos caecitas. Quod enim curiositate invenerunt, per superbiam perdiderunt. Quod enim Deus dederat gratis, tulit ingratis. Et conversi sunt a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: et adoraverunt creaturam, contempto Creatore. Un
Abbreviated transcription (Latin):
nomen meum i uniu̾¬
sa terra. Nota qr exem̃¬
plum de phaone qui
iusto iudicio dei repro
esau qui eodem iudici¬
o equissimo licet occul¬
to repbatus ẽ. Sicut ia

Expanded text:
nomen meum in universa terra. Nota quplum de Pharaone qui justo judicio Dei reprobtinet ad Esau qui eodem judiaequissimo, licet occulto, reprobatus est, sicut Ja
Abbreviated transcription (Latin):
cam sicut cetera aĩalia. Surget corpus sp̃nale
lia. quia agile erit. ⁊ leue. cibis ñ egens.⁊ nota
⁊ dominus talem opimoriẽ discipuloꝵ de su¬
o corpore refellens dixit. palpate ⁊ uidete qm̃¬
nẽ pacietur. nec alimentis egebit. ut homo
ante peccatũ eguit. Et nota qd̾ corpus cum
dicit transiturũ adĩcorruptõem corruptionis
facit m̃tionem ut osti¬
Si est corpus¬

Expanded text:
am sicut animalia. Surget corpus spirituale, lia, quia agile erit, leve, cibis non egens. Et nota et Dominus, talem opinionem discipulorum de suo corpore refellens, dixit: Palpate et videte, qnem patietur, nec alimentis egebit, ut homo ante peccatum non eguit. Nota quod cum dicit corpus transiturum ad incorruptionem, corruptionis facit mentionem, ut osteSi est corpus
Abbreviated transcription (Latin):
lex dicitur scriptura: quia manens ẽ
⁊ scripta. uł id̾o. quia ñ dat sp̃m iniuficantẽ. s
cupiscentia ⁊̃ ip̃ius mandati transgressiõe rei fc̃ĩ
sunt. uł ꝯclusit oĩa sub ꝑecc̃o .i. ostendit q̃z hoĩes
ta est lex ut egrum de morbo ꝯuinc̾et. qui sibi sanꝰ
uidebatur. ut pecc̃a demonstrarẽtur. ñ ut auferren¬
turꝰ. Sata est ut ĩueniret se hõ. ñ ut morb sanaretꝰ
s ut pͥuaricatõe morbo crescente medicus q̃ reretur
Qui ergo negat egritudinẽ suam: suꝑfluũ uidi¬
cat saluatorem. ergo. ⁊ ĩ natura nr̃a creatorẽ laude¬

Expanded text:
Lex dicitur Scriptura, qui manens est, et scripta, vel ideo quia non dat spiritum vivificantem, sed cupiscentia, et ipsius mandati transgressione rei facti sunt. Vel, conclusit omnia sub peccato, id est ostendit omnes ugustinus Data est lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur, ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Data est ut inveniret se homo, non ut morbus sanaretur, sed ut praevaricatione morbo crescente, medicus quaereretur. Qui ergo negat aegritudinem suam, superfluum judicat Salvatorem. Ergo et in natura nostra Creatorem laude
Abbreviated transcription (Latin):
⁊legis infirinitate accelarent ad gram. ⁊ credendo
tur. grã data ẽ: ut lex impleretur. nec enim suo
uicio non implebatur lex: sed uicio prudentie car¬
nis. qd̾ uitium ꝑ legẽ demonstrand̾. ⁊ ꝑ gr̃am i

Expanded text:
et legis infirmitate accelerarent ad gratiam, et credendo tur, gratia data est, ut lex inpleretur. neque enim suo uitio non inplebatur lex, sed uitio prudentiae carnis. quod uitium per legem demonstrandum, per grati
Abbreviated transcription (Latin):
cyprum eũtit. hoc nom̃ sibi imposuit. Ut sic̃ par¬
thicus qui partho suꝑauit. ⁊ germanicus qͥ ger¬
maniam uicit est dictus. Sic ab eo pͥncipe quem
pͥus subiugauit paulus sit appellatus. S quia
nulla talis ĩ scripturis diuinis ꝯsuetudo dep̾hen¬
ditur magis placet qd̾ in nr̃a ⁊suetud̾ie freq̃n¬
nis. alio ternis tisq ẽẽ nominib.⁊ hoc irtiq in it¬
troq. t. ut salomon qui eccłiastes ⁊ ydida uocatꝰ
est. ⁊ matheus qui ⁊ lemi dictus ẽ. ⁊ alia plura in
hũo mod̾. Scd̾m ergo hanc ꝯsuetudinẽ uidetir
nob̾ ⁊ paulus duplici nocitatus uocabulo sicut
scriptum ẽ mactib apłoꝵ saulus qui ⁊ panlus
pauli nomen impositũ. S ueteris apellatioĩs¬
ĩd fuisse assignat. Aieromino aũt ĩ libro hebrai¬
coꝵ nominã paulus mirabilis suis electus inter¬
pͥtari dicitur. ꝙ ⁊ dñs ip̾e uas electionis uocauit

Expanded text:
Cyprum convertit, hoc nomen sibi imposuit, ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, est dictus, sic ab eo principe quem prius subjugavit Paulus sit appellatus. Origenes Sed, quia nulla talis in Scripturis divinis consuetudo deprehenditur magis placet quod in nostra consuetudine freqnis, alios ternis usos esse nominibus, et hoc utique in utroque, ut Salomon qui Ecclesiastes et Idida vocatus est; et Matthaeus qui et Levi dictus est, et alia plura in hunc modum. Secundum ergo hanc consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici vocitatus vocabulo, sicut scriptum est in Actibus apostolorum: Saulus Pauli nomen impositum, sed veteris appellatiid fuisse assignat. A Hieronymo autem in libro Hebraicorum nominum Paulus mirabilis sive electus interpretari dicitur, quem et Dominus ipse vas electionis vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
latinemissi uł legati appellantur. uł uocatꝰ apłs
i ͨ dictus ab hõib excellentia ⁊ pͥulegio nominis
sicut excellenterꝰ cum dicitur. url intelligitur
roma. Sequitur. Segregatus ĩ euͣngelium dei. sc¬
na scribaꝵ ⁊ phiseoꝵ ⁊ ab utero synagoge ubi
locum doctoris hebat. ut pote pħiseus seꝑatus ĩ
eungelium dei p̾dicand̾. ⁊ hec dicitur ꝯtra nideos
a quoꝵ lege dissimulauit ut xp̃m p̾dicaret. Qͣ
Qd lex ñ potuit credentes iustificaret. uł segres¬

Expanded text:
Latine missi vel legati appellantur. Vel, vocatus Apostolus, id est dictus ab hominibus excellentia et privilegio nominis, sicut excellenter, cum dicitur Urbs, intelligitur Roma. Segregatus in Evangelium Dei. Ecarisaeorum et ab utero Synagogae ubi locum doctoris habebat, utpote Pharisaeus separatus in Evangelio Dei, praedicandum. Et dicitur hoc contra Judaeos a quorum lege dissimulavit, ut Christum praedicaret, qui quod lex non potuit credentes justificaret. Vel segre
Abbreviated transcription (Latin):
Inuetẽ ⁊ reges ⁊ sacerdotes ungebantur. xp̃o aũt
dꝰ ꝓpͥrm. ⁊ est hoc sacram̃ti nomen Seriũ aũt iħn
xpͣi ie ꝑfitens apłs a lege fcõꝵ se exutum ostendit.
Ecce de huiili factus c̃ altus. ac su llis suꝑbis qͥ¬
u scribebat diceret. Ex seruo ⁊ humili fecit me d
apł̃n ⁊ sublimẽ. ita ⁊ uos humiles sitis ut exalto¬
mini. Qui enĩ se hũiliat. exaltab̾r. gr̃am uero cõ¬

Expanded text:
nto reges et sacerdotes ungebantur. Christus aest proprium. Et est hoc sacramenti nomen. Augustini se profitens Apostolus, a lege factorum se exutum ostendit, ecce de humili factus est altus. Ac si illis superbis quibus scribebat diceret: Ex servo et humili fecit me Deus apostolum et sublimem, ita et vos humiles sitis ut exaltemini: Qui enim se humiliat exaltabitur Gratiam vero com
Abbreviated transcription (Latin):
natus est enĩapłs gentib tociꝰ orbis p̾dicator.
at reaqui singłis ꝓuntiss fc̃ sunt legati ⁊ pre¬
dicatores. Est aũt eiñgelium bona ãm̃nicigtio.
enngesium bonĩ nunciũ. Ut bõna aniuitiatio.
Ea uero est dehis que ad fidem catholicam. ⁊ bonos
mores ꝑtinent. Eigelium dico dei. q̃i ñ ab hoĩe
iuentum. s diuina inspiratõe reuelatum. Secui¬
Quod ante ꝓ

Expanded text:
natus est Apostolus gentibus totius orbis praedicator, at reliqui, singulis provinciis facti sunt legati ac praedicatores. Est autem Evangelium, bona annuntiatio, Evangelium, bonum nuntium, vel bona annuntiatio. Ea vero est de his quae ad fidem Catholicam et bonos mores pertinent. Evangelium dico, Dei, quasi non ab homine inventum, sed divina inspiratione revelatum. Quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
est qd duo sunt genera seruitutis. Est enim ser¬
uitus tunqris.⁊ pene seruilis. ⁊ c̃seruitꝰ amoris
filiationis atq hũilitatis qua instar filii qui se
xp̃i. Dicendo ergo seritus nom̃ hũilitatis pore
ut ad eam ꝓuocet supbo quib scribelat. ⁊ ne nui¬
sera seruttus uideatur ñ simpłr ait seruus .s ad¬
dit iħu .i. saluatoris cui merito om̃s seruire debẽt
ei ⁊̃ enim seriire regnare est. Iħx uo hebraice. so
angelo fuit impofitũ dei filio eoqd̾ saluum faci

Expanded text:
servitutis: Est enim servitus timoris, et pene servilis; et est servitus amoris et filiationis et humilitatis, qua, instar filii, qui seChristi. Dicendo ergo servus, nomen humilitatis ponit, ut ad eam provocet superbos quibus scribebat. Et ne misera servitus videatur, non simpliciter ait servus, sed addit, Jesu, id est Salvatoris, cui merito omnes servire debent: ei etenim servire regnare est. Jesus vero Hebraice, sotangelo fuit impositum Dei Filio, eo quod salvum faci
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. a⁊ editione serins. a dignitate apls
ab officio segregatus in eũngelium dei. Exnoĩe
aũt laudem sortitur: siuis ipsuis nominis ⁊ ratõ
impositionis aĩadutatur. paulus enĩ hebraice
quietus grece. modicus latine sonat .i. hocnom̃
paulus qd est hebraicum origine. ⁊ ĩuentione
non terminatõe. impositũ est apło ꝓpͥe in notam
gemine uirtirtis .s. modicitatis ⁊ quietis quaꝵ
alt̾am notat hoc nomen generali appellatõe apd̃
grecos .i. quietẽ. alt̾am apd̾ latino .i. modicitatẽ¬

Expanded text:
Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminatione, impositum est Apostolo proprie in notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos, id est quietem; alteram, apud Latinos, id est modicitate
Abbreviated transcription (Latin):
tium cum barnaba ⁊ pauli uocabulũ accepisse.
Prius enĩ uocabatur saulus a saule ꝑsecutore q
sicut ille dauid tta hic eccłiam xp̃i ẽ ꝑsecutus.
Quarto decimo ãno iuxta ⁊dictum apłoꝵ ad ma
gisteriũ gentiũ est ꝑfectus. huic aũt sĩe de no¬
mine pauli ⁊ sentit augꝰ. sic dicens. Non obaliud
stoloꝵ. Ip̃e pͥmo saulus pꝰtea panlus dictus est. ñ
qͣi iactantia aliqua nomen sibi mitauit apłs. s
temptatio. paulum se dicit .i. quietam. Qui enĩ
pͥus temptationes aliis inferebat pꝰt eas passus ẽ.
in urrtutib ꝓficientes mutato nomĩt sũt uocati

Expanded text:
tium cum Barnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic Ecclesiam Dei est persecutus. Quarto autem decimo anno, juxta condictum apostolorum, ad magisterium gentium est profectus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud stolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolustentatio, Paulum se dicit, id est quietum. Qui enim prius tentationes aliis inferebat, post eas passus est.in virtutibus proficientes mutato nomine sunt vocati
Abbreviated transcription (Latin):
culati pecc̃o uultum
moysi descendentis de monte cum lege accep
głiam uultus eius qui sig̃cabat eum clare
modo in ministris legis nederis ẽ. uł mistice
pot̾ dici. ut ꝑ faciem moysi ĩtelligatur sp̃na¬
legales obseruantie. que erant figure uercta¬
tis. q̃i ita furt lex moysi ingłia. it filii israeb¬

Expanded text:
culati peccato in vultum Moysi, descendentis de monte cum lege accepgorem vultus ejus, qui significabat eum clare modo in ministris legis veteris est. Vel mystice potest dici, ut per faciem Moysi intelligatur splegales observantiae, quae erant figurae veritatis. Quasi dicat: Ita fuit lex Moysi in gloria, ut filii Israe
Abbreviated transcription (Latin):
te corporali puniebat
peccantes. uel que pre¬
uaricatorib urtulit
mortẽ. quos dei gr̃añ
ta .i. turpiter forma
plene scripta siquis
sp̃ualit̾ caꝑet ĩ laꝑidi¬
b .i. intabulis lapi¬
deis ad litt̾am. uł in¬
cordib duris ad capiẽ¬
fuit ingłia moysii
ministro eius. ita ut¬

Expanded text:
te corporali puniebat peccantem, vel quae prvaricatoribus intulit mortem, quos Dei gratia st turpiter format plene scripta, si quis spiritualiter caperet; in lapidiest in tabulis lapideis. Ad litteram, vel inordibus duris, ad capienfuit in gloria Moysi ministro illius, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
nit. In hoc aũt fumꝰ
deo manifesti .i. appro¬
bati qd ñ sunt psendo
hoc enĩ pdicabat apłs
qd̾ d̾s iusserat. Spero ã
me est in quo ñ rema¬
net nos ẽe manifesto¬

Expanded text:
 In hoc autem sumus Deo manifesti, id est approbati, quod non sunt pseudo, hoc enim praedicabat Apostolus quod Deus jusserat. Spero autme est, in quo non remanet, nos esse manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
tiis ꝓficit. uł ita. Siue enim. excessũ m̃rtis dicit
ꝙ mente leuatur ad ĩtelligenda celestia. Extasis
u̾bum est gretũ. latinum aũt uno u̾bo exponi
pot̾. si dicatur excessus. In excessu u̾o mentis:
duo ĩtelliguntur. uł paror. uł intentio ad suꝑ¬
na. tta ut quodãmodo a memoria labantur in¬
feriora. In hoc mentis excessu fuerunt om̃s sc̃
paulus se ip̃m inlinuans. qui potestis de nob̾¬
cedimus oĩa temꝑalia deo soli ẽ qui cognoscit
excessum nr̃m. Ille enĩ iudet qd̾ uidemus in ex¬
cessu mentis. ñ uobis ẽ qui ñ potestis cape. sdeo

Expanded text:
mentis dicit quod mente levatur ad intelligenda coelestia. Exstasis verbum est Graecum, Latine autem uno verbo exponi potest, si dicatur excessus. In excessu vero mentis duo intelliguntur, vel pavor, vel intentio ad superna, ita ut quodammodo a memoria labantur inferiora. In hoc mentis excessu fuerunt omnes sanPaulus, seipsum insinuans. Quasi dicat: Potestis de nobcedi omnia temporalia, Deo est, qui solus cognoscit excessum nostrum. Ille enim videt quid videmus in excessu mentis; non vobis est qui non potestis capere. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. non arrogant. hoc di¬
cimus. sicũt nec pruit
cum diccremus. Non
talia dicendo damus
tes se ab ilł doctos qui

Expanded text:
 non arroganter, hoc dicimus, sicut nec prius cum diceremus; non talia dicendo, damustes se ab illis doctos qui