comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
glorie qd desiderauit exp̃ssit. qd̾ supra
iam dixi: quia sepiuis quedã nob̃ octur¬
runt q̃ intelligimꝰ quidem s indicari
rõne ñ q̃unt. Nam nec dei uocabulum
uidex propͥe constat essentie: neq om̃i¬
uocabłm reperiri. Et quid mirum si
in deo sit est. cũ neq in angelo ꝓpͥum no¬
men inuenias quod eiꝰ declaret essenti¬
am: Arbitror autẽ quia neq anime
reꝑta est apta deñciatio. Non mͥ qͥppe
uidetur hoc nomen: qd̾ integͤ subam
eius ostendat. Nam eandem reur: ⁊ ani¬
mam ⁊ cor ⁊ mentẽ inuenies nõĩari.
ferens inqͥt omĩa uerbo uirtutis sue
Solent arriani ꝓpon̾e quia cũ dixisset
deus fiat lux. pater preceperit. filius
obedierit. S ecte ostendimꝰ: quia suo
uerbo cuncta ꝑfecit. Ferens inqͥt oĩa
hoc est gub̃nans. Si quidem cadentia
⁊ ad uichilum tendentia continet.
Non enĩ minus est contine mundũ:
ꝙͣ fecisse. S si oportet aliud audaciͤ
dicere: adhuc ampliꝰ est. sam in faci¬

Expanded text:
d supra jam dixi, quod saepius quaedam nobis occurrunt, quae intelligimus quidem, sed indicari non queunt. Nam necdum vocabulum index propriae constat essentiae, nec pvocabulum reperiri. Et quid mirum si in Deo sic est, cum neque in angelo proprium nomen invenies, quod ejus declaret essentiam? Arbitror autem quod neque animae reperta est apta denuntiatio. Non enim mihi videtur hoc nomen, quod integre substantiam ejus ostendat; nam eamdem rem, et animam, et cor, et mentem invenies nominari. Portans omnia verbo virtutis suae. Solent Ariani proponere: Quia cum dixisset Deus: Fiat lux , Pater praeceperit, Filius obedierit. Sed ecce ostendimus quia suo verbo cuncta perfecit: Ferens omnia, inquit, hoc est, gubernans, siquidem cadentia et ad nihilum tendentia continet. Non enim minus est, continere mundum quam fecisse. Sed si oportet aliquid audacius dicere, adhuc amplius est. Nam in faci
Abbreviated transcription (Latin):
ab hac obsurda curiositate. ⁊ diabolica.
⁊ peremptoria. Si enĩ in dero electũ¬
se esse dicat. sacerdotẽ nõĩet. scrutare.
Non enim sine ꝑieulo in talib iudiscussa
cõmunicatio est. Cura maiora pericłm
uertitur. Non enim das. s accipis. Si uͦ
pro nutͥmento postulat: nebis examineᷤ.
om̃s transeuntes oftendebat. si siru¬
tator esset circa refugientes ad se. ñꝙͣ
angelos hospicio recepisset. fortassis e¬
nim ñ putans eos angelos esse: cũ reli
bat: suscepit ⁊ angelos. Non enim ex
honorificentia. ex multa misericordia.

Expanded text:
ab hac absurda curiositate, et diabolica, et peremtoria. Si enim in clero se electum esse dicat, si sacerdotem se nominet, scrutare: non enim sine periculo in talibus indiscussa communicatio est; circa majora periculum vertitur: non enim das, sed accipis. Si vero pro nutrimento postulat, nihil in his exaomnes ostendebat. Si scrutator fuisset circa refugientes ad se, nunquam angelos hospitio recepisset. Fortassis enim non putans eos angelos esse, cum reliqbat, suscepit et angelos. Non enim ex honorificentia multa, ex misericordia,
Abbreviated transcription (Latin):
tia: Hec igitur offeramꝰ. Illa quidẽ
diuitiarum sunt ⁊ diuitũ: hec au
uirtutis. Illa extrinsecꝰ: ista intͥn¬
secus. Et illa quilibet oꝑari potest:
hec aũ pauci. Quanto melior enĩ
est pecore homo: tanto hoc sacrifi¬
cium illo. Hic enim animã tuam

Expanded text:
aec igitur offeramus; illa quidem divitiarum sunt et divitum, haec autem virtutes; illa extrinsecus, ista intrinsecus; illa quilibet operari potest, haec autem pauci. Quanto enim melior est pecore homo, tanto hoc sacrificium illis. Hic enim animam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e est qui pcc̃a omniũ dimittit: mani¬
festauit in paralitico dicens. Dimit¬
tuntur tͥ peccata. Et in baptisinate
Dixit enim ad discipulos suos. Cun¬
tes docete om̃s gentes: baptizantes
eos in nõie patris ⁊ filii ⁊ spiritus scĩ.¬

Expanded text:
ipse est qui peccata omnium dimittit. Manifestavit in paralytico dicens, Dimittuntur tibi peccata . Et in baptismate. Dixit enim ad discipulos suos: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Reproba inquit ⁊ maledc̃o proxi¬
ma. O quantã habet consolationem
hic sermo. Maledictõi inquit proxima:
ñ maledc̃a. Qui aũ necdum in maledic¬
tionem incidit. s proximus est ⁊ lon¬
ge fieri pot̾it: ñ hoc solo consolatur. s
etram in eo qd̃ sequitur. Non enĩ dix̃.
reproba ⁊ maledictõi ꝓxima q̃ combu¬
retur. S quid: Cuius consũmatio
in adustionẽ. si usq ad finẽ ꝑmaneat
inquit. Proinde si abscidamꝰ ⁊ aduramus
spinas: pot̾imus mille bonis perfrui. ⁊
fieri probabiles.⁊ benedictões percipere

Expanded text:
 Reproba, inquit, et maledictioni proxima . O quantam habet consolationem hic sermo! Maledictioni, inquit, proxima, non maledictio. Qui autem necdum in maledictionem incidit, sed proximus est, et longe fieri poterit. Et non hoc solo consolatus est, sed etiam in eo quod sequitur. Non enim dixit: Reproba et maledictioni proxima, quae comburetur. Sed quid? Cujus consummatio in adustionem. Si usque ad finem permaneat, inquit. Proinde si abscidamus et aduramus spinas, poterimus mille bonis perfrui, et fieri probabiles, et benedictionis participe
Abbreviated transcription (Latin):
maxime terruit. Ne forte ad huc inqͥt
Et quid dico de hominib ⁊ Ac si angłos
dicat. ac si archangelos. ac si cherubim
ac si seraphim. ac si aliam qualibet crea¬
turam. omia reuelata sunt oculis eius
om̃ia aꝑta ⁊ manifesta. nicħ est qd̾ eñ

Expanded text:
maxime terruit, ne forte adhuc, inquit, Et quid dicemus de hominibus? Ac si angelos dicas, ac si archangelos, ac si cherubim atque seraphim, ac si aliam quamlibet creaturam, omnia revelata sunt oculo ejus, omnia aperta et manifesta. Quid est quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
nich̃ aliud manifestat nͥ quia ex ipsa
essentia patris est genitus. Sicut enĩ
esse dicitur ex p̾senti tempore. sic qͥp¬
pe magis de deo dici conuenit: ita qd̾
tum ñ nominau̾it carnẽ. Iam sine ullo
timore pͣue suspitõis eloqͥtur. Etenĩ

Expanded text:
Nihil aliud manifestat, nisi quia ex ipsa essentia Patris est genitus. Sicut enim esse dicitur ex praesenti tempore: sic quippe magis de Deo dici conveniat  Edit.,cum enim nominaverit carnem, jam sine ullo timore pravae suspicionis eloquitur. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
spem retuperandi me ip̃m . deceptio est.
Deinde spem illis excitat dicens. parti
cipes facti sumus. Pene dicens. Qui
ita nos amauit. qͥ tantũ nos dignatus
est ut suum nos faceret corpus: ñ nos
despiciet pereuntes. Intelligamus

Expanded text:
spem recuperandi me ipsum, deceptio est. Deinde spem illis excitavit, sicut supericipes facti sumus ponae, dicens: Quia ita nos amavit, qui tantum nobis dignatus est, ita ut suum nos faceret corpus, non nos despiciet pereuntes. Intelligamus,
Abbreviated transcription (Latin):
multi pontifices qui ignorant eos qui
intribulatõib constitirti sunt ⁊ neq
que sit tribulatio in hominibꝰ sciunt.
Impossibile quippe est scire afflictiones
afflictoꝵ ei qui exꝑim̃tum afflictoĩs
ñ habuit : nec sensibiliter omĩa susti¬
nuit. Pontifex aũ nr competenter

Expanded text:
Multi pontifices ignorant eos qui in tribulationibus constituti sunt, neque quae sit tribulatio in quolibet sciunt: impossibile quippe est scire afflictiones afflictorum, ei, qui experimentum afflictionis non habuit, et sensibiliter omnia non sustinuit. Pontifex autem noster competenter
Abbreviated transcription (Latin):
audientes amaricauer̃t. s ũ om̃s qui
exierunt de egypto ꝑ moysen. Quib aũ
iratus est quadraginta annis: Nonne
pcc̃orib quoꝵ membra ceciderunt in
heremo: ꝯuib aũ iurauit quia ñ intͣ¬
rent in requiem eiꝰ. nͥ infidelib: Et ui¬
demus quia ñ pot̾ant intrare ꝓpt̾ infide¬

Expanded text:
audientes amaricaverunt, sed non omnes qui 177 exierunt ex Aegypto per Moysem. Quibus autem iratus est quadraginta annis? nonne peccatoribus, quorum membra ceciderunt in eremo? Quibus autem juravit quia non intrent in requiem ejus, nisi infidelibus? et videmus quia non poterant intrare per infide
Abbreviated transcription (Latin):
parres ur̃i inquit quia ñ sperauer̃t
sicut oportebat sperare hec passi st̃:
multo ampliꝰ uos. Ad illos enim iste
sermo fẽs est. Hodie namq inqͥt semꝑ
est donec constat mundꝰ : propt̃ quod
consolamini uos ip̃os per singulos dies
usq qͦ uocatur hodie. hoc est edificate
inuicem. corrigite uos ip̃os. ne con¬
tingant uob̃ similia: ñ obduretur
quisꝙͣ ex uob̃. decipiente pcc̃o. atten¬
dis quia infidelitas pcc̃m facit: Sic̃
enum infidelitas malignã uitã ꝓereat:
sic etiam anima q̃n in ꝓfundum maloꝵ
uen̾it contempnit. Contempnens aũ
neq credere patitur: ut se timore libe¬
ret̾. Dixi namq inquit: ñ uidebit do¬

Expanded text:
patres vestri, inquit, quia non speraverunt sicut oportebat sperare, haec passi sunt, multo amplius vos. Ad illos enim iste sermo factus est. Hodie namque, inquit, semper est donec constet mundus. Propterea consolamini vos ipsos per singulos dies usquequo vocatur hodie: hoc est, aedificate invicem, corrigite vos ipsos, ne contingant vobis similia, ne obduretur quisquam ex vobis decipiente peccato. Attendis quia infidelitas peccatum facit? Sicut enim infidelitas malignam vitam procreat, sic etiam anima quando in profundum malorum venerit contemnit, contemnens autem neque credere patitur ut se timore liberet. Dixit namque, inquit, Non videbit Do
Abbreviated transcription (Latin):
de deo intelligimꝰ que loqui penitus ñ
ualemꝰ. multa item loquim᷑: ⁊ ea intel¬
ligere ñ sumus idonei. Uerbi gratia.
intellecfu ñ capimꝰ. Item qm̃ est incor¬
porea quedam uirtꝰ que om̃ib est cã
bonoꝵ scimꝰ. quomͦ au uel que ista sit:
ubiq est. s ñ intelligo. dico quia si¬
capiantur. Exempli gr̃a intelligit

Expanded text:
de Deo intelligimus, quae loqui penitus non valemus. Multa item loquimur, et ea intelligere non sumus idonei: verbi gratia, intellectu non capimus. Item: Quod est incorporea quedam virtus, que omnium est causa bonorum, scimus; quomodo autem vel que ista sit, ubique est, sed non intelligo; dico, quia sicapiantur; exempli gratia, intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
est. sputa suscepit. accusatus est. de¬
tractionem sustinuit. calumpnias
passus est. repulsus est. in fine cru¬
cifixus est. Iuxta similitudinẽ inqͥt
cum dicit in similitudinem carnis.
ñ hoc dicit quia similitudo carnis fu
it : s quia carnem suscepit. Quare
ergo dixit in similitudine: Quia de¬

Expanded text:
est, sputa suscepit, accusatus est, detractionem sustinuit, calumniam passus est, repulsus est a propria gente, in fine crucifixus est. Juxta similitudinem, inquit, Dum dicit, in similitudine carnis, hoc non dicit, quia similitudo carnis fuit in eo, sed quia carnem suscepit veram. Quare ergo dixit, in similitudine ca
Abbreviated transcription (Latin):
dauid hoc postea dixit post generatio¬
nem illoꝵ loquens. Hodie si uocem eiꝰ
audieritis ne obduretis corda uestra.
ne similia patiamini qualia ꝓgenito¬
est quia est quedam requies. Nam si
iam acceperant requiẽ que erat in pale¬
stina. quare itm̃n eis dicit hodie ne obdu¬
retis corda ur̃a sicut parres ur̃i: Que gͦ
est alia requies nͥ regnũ celoꝵ. cuiꝰ yma¬
go ⁊ umbra est sabbatum: Deinde ponit¬

Expanded text:
David haec postea dixit, post generationem illorum loquens: « Hodie si vocem ejus audieritis, ne obduretis corda vestra, » ne similia patiamini, qualia progenitosa? Quia est quaedam requies, nam si jam acceperant requiem, quae erat in Palaestina, quare eis iterum dicit: ne obduretis corda vestra, sicut patres vestri? Quae ergo est alia requies, nisi regnum coelorum, cujus imago et umbra est Sabbatum? Tres it
Abbreviated transcription (Latin):
egressi essent de t̾ra egypti ⁊ multam
uiam ꝑambulassent.⁊ multa indicia
uirtutis dei accepissent in egypto. in
mari rubro. in heremo: consilium fece¬
runt mandare speculatores qͥ debe̾nt
dicentes. ⁊ uiroꝵ in expugnabilium
ingrati ⁊ insensati. quos oportebat ut
recordarentur tantoꝵ dei benefitioꝵ.
⁊ quomͦ eos conclusos in medio tanti
exercitus egyptioꝵ eripuit de ꝑicł̃is
⁊ excubiar̃. fontes sine defectu dona¬
uit. ⁊ manna tͥbuit ⁊ alia miracła
que operatꝰ est ⁊ credere deo: Hoꝵ aũ¬

Expanded text:
egressi essent de terra Aegypti, et multam viam perambulassent, et multa judicia virtutis Dei accepissent in Aegypto, in mari Rubro, in eremo, consilium fecerun mittere speculatores, qui deberent dicebant; sed virorum inexpugnabilium ingrati et insensati, quos oportebat, ut recordarentur tantorum Dei beneficiorum, et quomodo eos clausos in medio tanti exercitus Aegyptiorum eripuit de periculo; et fluviorum fontes sine defectu donavit, et manna tribuit, et alia miracula, quae operatus est eis; et credita Deo
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib similari. Q uid est. scłm õĩa
slatus est inquit. educatꝰ. creuit. par᷑
est om̃ia que oportuit. infine mortuꝰ
tione mouit sermonẽ. Et contemple¬
mur cum qͣnta sapĩa: quom illũ ostere¬
dit multum studium habentẽ ut nob̾
similaretur qd fuit curam de nõbes
plimam gerentis. Dicens eñi supius
q̃m pueri cõmunicauer̃t carni ⁊ san¬
guini. ⁊ ip̃e similit̾ participatꝰ est eisdẽ.
Quasi dicens. Q ui tam magnꝰ est. qͥ est
splendor głe. qui est caracter sbstantie.
qui scła fecit. qui sedet in dextera pats
iste uoluit ⁊ studuit frat᷑ nĩ in õĩb fieri

Expanded text:
fratribus similari. Quid est, secundum omnia? Natus est, inquit, educatus crevit, passus est omnia quae oportuit, in fine mortuutione movet sermonem, ut contemplemur cum quanta sapientia illum ostendit multum studium habentem ut nobis similaretur, quod fuit curam de nobis plurimam gerentis. Dicens enim superius: Quia pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participatus est iisdequasi dicens: Qui tam magnus est, qui est splendor gloriae, qui est character substantiae, qui saecula fecit, qui sedet in dextera Patris, iste voluit et studuit frater noster in omnibus fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sit ea que uͥtutis sunt. Et quomͦ hono¬
rabiles sunt nuptie que nob̾ tantum
impediunt: Q uid gͦ : Possibile est. ⁊
ualde possibile etiam habentes uxores
uͥtutem aggredi si uoluerimꝰ. Quomͦ:
Si habentes tanqͣm ñ habentes sumꝰ.
si ñ gaudeamus in hiis que possidemus.
si mundo utamur tanqͣm ñ utentes.
Si aũ aliqͥ impediti sunt ex nuptus sci
fuerunt: s uoluptas q̃ male utitur
nuptiis. Nam neq uinũ facit ebrieta¬
tem:. s mrala uoluptas ⁊ excessus mo¬
deratõis. Utere cum moderatõe nup¬
tiis: ⁊ pͥmus eris in regno ⁊ om̃ibus

Expanded text:
sa quae virtutis sunt, et quomodo honosa quae virtutis sunt, et quomodo honorabiles sunt quae nobis tantum impediunt? Quid ergo impossibile est? et valde possibile, etiam habentes uxores virtutem aggredi si voluerimus. Quomodo? si habentes tanquam non habentes simus. Qui non gaudemus in his quae possidemus; si mundo utamur tanquam non utentes. Si autem aliqui impediti sunt ex nuptiis, 17fuerunt, sed voluntas quae male utitur nuptiis; nam neque vinum facit ebrietatem, sed voluntas et excessus moderationis. Utere cum moderatione nuptiis, et primus eris in regno, et omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uex poterit laborare:. ut bestiam illam
incantet. Que sunt ista e Labores lec¬
tiones uigilie. S quid ad nos hec inqͥ
qui ũ sumus monachi ⁊ Hec mͥ dicis:
Dic paulo cum dicit Uigilantes in õi
pacientia ⁊ oratõe. cum dicit. carnis
curam ne feceritis in concupiscenti¬
is. Non enim monachis hec scribebat
tm̃: s om̃ib qui erant in ciuitatib
Non enim scłaris homo debet aliquid
ampliꝰ habere monacho: qͣm cũ uxore
concumbere tm̃. hic enĩ habet ueniã.
in aliis aũ nequaꝙͣ. s om̃ĩa equalit̾
sicut monachi agere debent. Nam ⁊
beatitudines que a xp̃o dicuntur. non
monachis tm̃ dicte sunt. alioqͥn uni¬
uersus mundus peribit. ⁊ accusabimꝰ
creudelitatem dei. Si uͦ beatitudines
solis monachis dc̃e sunt. scłarem aũ
hominẽ impossibile est eas implere:
qui nuptias iussit: ip̃e gͦ om̃s ꝑdidit.
Si enim ñ potest cum nuptuis ea que
monachoꝵ sunt implere: perierunt
⁊ corrupta sunt. ⁊ in angustũ conclu¬

Expanded text:
poterit laborare ut bestiam illam incantet. Quae sunt ista? labores, lectiones, vigiliae. Sed quid ad nos haec, inquit, qui non sumus monachi? Haec mihi dicis? Dic Paulo, cum dicit: » Vigilantes in omni patientia et oratione ; cum dicit: « Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. » Non enim haec monachis scribebat tantum, sed omnibus qui erant in civitatibus. Non enim saecularis homo debet aliquid amplius habere monacho quam cum uxore concumbere tantum. Hic enim habet veniam, in aliis autem nequaquam; sed omnia aequaliter sicut monachi agere debet. Nam et beatitudines quae a Christo dicuntur, non monachis tantum dictae sunt, alioquin universus mundus peribit, et accusabimus crudelitatem Dei. Si vero beatitudines solis monachis datae sunt, saecularem autem hominem impossibile est eas implere, pse nuptias jussit, ipse ergo omnes perdidit. Si enim non possunt cum nuptiis ea quae monachorum sunt implere, perierunt et corrupti sunt, et in augustum conclu
Abbreviated transcription (Latin):
turbamur: Nemo uidens malignos pros¬
peritatem habere turbetur. Non est retͥ¬
butio neq malignitatis neq uirtutis
Ac si aliquando contingit aliqua retribu¬
tio uel malicie uel uirtutis: ñ tñ scãm

Expanded text:
turbamur? nemo, videns malignos prosperitatem habere, turbetur. Non est hic retributio malignitatis, neque virtutis; ac, si aliquando contingat, ut aliqua sit retributio vel malitiae, vel virtutis, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
filio ñ pepereit: s pro nob om̃ib tradi¬
dit illum. Cuius rei gr̃a: Non eñĩ de¬
bebatur hoc nob. s gratia hoc fecit.
magis gr̃a dei. et donũ unius hominis
sħu xp̃i in multos habundauit. Qͣ ħ¬
gr̃a dei pro om̃ib gustauit mortem
Et ip̃e quidem pro om̃ib mortuus estꝰ
Quid autẽ si ñ om̃s credunt : Iue qd̾
suum erat impleuit. Et prop̾e dixit¬
pro om̃ib gustauit mortem ñ dixit
qui gustat. sic breue int̾uallũ in illa
faciens: confestim surrexit. Dicendo¬

Expanded text:
percit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Cujus rei gratia? non enim debebantur haec nobis, sed gratia hoc fecit. magis gratia Dei, et donum unius hominis Jesu Christi in multos abundavit ; a Dei pro omnibus gustaverit mortem: et ipse quidem pro omnibus mortuus est. Quid autem si non omnes credunt? Ille quod suum erat implevit. VerPro omnibus gustavit mortem. Non dixit: qui gustat, sic breve intervallum in illa faciens confestim surrexit. » E
Abbreviated transcription (Latin):
requies s sabbatismus. ꝓprienomen
ad quod gaudebant ⁊ concurrebant
sabbatismũ requiem uocans. Sĩc enĩ
dei pertinent. que sacerdotes efficie¬
bant. ⁊ q̃ aĩam iuuabant ⁊ nicħ ali¬

Expanded text:
requiem, sed sabbatismum; proprium nomen, ad quod gaudebant et concurrebant, sabbatismum regnum Dei vocans; sicut enim Dei pertinent, quae sacerdotes efficiebant, et quae animam juvabant, et nihil ali
Abbreviated transcription (Latin):
tum festinau̾it. circa nat᷑am hureanã
ostendit. ⁊ qͣm multa cura est deo dea
la: sic etiam hic multo ampli est quos
ponit ex comparatione. ñ eni angłoꝵ
quemquã apprehendit. Et reua mag¬
num ⁊ mirabile ⁊ stupore plenum est
carnem nr̃am sursum sedere. ⁊ ator¬
ri ab angelis ⁊ archangels ⁊ chexi¬
bim ⁊ seraphim. Hoc sepiꝰ ego inmen¬
tem uersans excessum patior. ⁊ maio¬
ra degen̾e humanoymaginor Maora
deo festinante pro natura nr̃a. Et non

Expanded text:
tum festinaverit circa naturam humanam, ostendit: et quoniam multa cura est Deo de illa, sic etiam hic multo amplius est, quod ponit ex comparatione. Non enim angelorum quemquam apprehendit, et revera magnum et mirabile et stupore plenum est, carnem nostram sursum sedere et adorari ab angelis et archangelis, et cherubim et seraphim. Hoc saepius in mente versans excessum patior, et majora de genere humano imaginor: majora Deo festinante pro natura nostra. » XV.
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia : Uere est penitentia: sed
baptisma aliud ñ est. Penitentia uͦ
est ⁊ multam habet fortitudinem
etiam in eum qui pcc̃is ualde demer¬
sus est. Si uoluerit potest eũ libe¬
rare ex onere pccoꝵ. ⁊ periclitantẽ
in tuto constituere: ac si ad sũmũ
fundum iniquitatis ꝑuen̾it. Et hoc
ex multis manifestum est. Nunqͥd
qui aduertitur nereu̾titur: Est gͦ:¬

Expanded text:
nquis, non est poenitentia? Est. Sed baptisma aliud non est. Poenitentia vero est, et multam habet fortitudinem, etiam in eum qui peccatis valde dimersus est. Si voluerit, potest liberari ab onere peccatorum et periclitantem in tuto constituere, etiamsi ad ipsum fundum iniquitatis pervenerit. Et hoc ex multis manifestum est testimonqui avertitur, non revertetur? .
Abbreviated transcription (Latin):
tam dei misctłiam uolens paulꝰ demon¬
strare. ⁊ caritatẽ quam circa genꝰ hu
pueri cõmunicauer̃t carni ⁊ sangui¬
ni. ⁊ ip̃e similiter participatꝰ est eisdem.
exequitur amplius hunt locũ. Non sim

Expanded text:
nim Dei misericordiam volens Apostolus demonstrare et charitatem, quam circa genus hupueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem: » exsequitur amplius hunc sensum
Abbreviated transcription (Latin):
sanctificat inquit ⁊ qui sanctificantur
coniungit honorans eos ⁊ consolans.
ex uno eos esse dicit. Deinde mumiens
sermonem suum ⁊ ostendens q̃m de eo
qui scđm carnem est diẽ. intislit. Qui
interest: Ille quidem sc̃ificat. sc̃ificam

Expanded text:
sanctificat conjungit, honorans et consolans, ex uno eos esse dicit. Deinde muniens sermonem suum et ostendens, quoniam de eo, qui secundum carnem est, dixit, intulit: « Quinterest. Ille quidem sanctificat; sanctificam
Abbreviated transcription (Latin):
ben futurũ de quo loqͥmur. Nunquid
nam de altero orbe disputat : Non ita
est. s de hoc. Propt̃ hoc etiã ad didit
de quo loquimur: ne mentẽ auditoris
Quomͦ gͦ eum fut᷑um uocat: Sic̃ enĩ¬
alibi dixit. qui est forma futuri. de a¬
nos. respectu tempoꝵ adam futurũ

Expanded text:
e futurum, de quo loquimur. » Nunquid nam de altero orbe disputat? Non. Sed de hoc. Propter hoc etiam addidit, « de quo loquimur, » ne mentem auditoris Quomodo ergo eum futurum vocat? alibi dixit: Qui cum forma futuri : de At respectu temporum Adae futurum
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit. Sicut enĩ medicꝰ ñ habens
necessitatẽ ex cibis qui egroto prepa¬
rantur gustare. s illum consolans pri¬
mum ex illius cibo degustat. ut ꝑsua¬
deat egroto promptius illos cibos acci¬
pere: sic etiam dñs qm om̃s homines
mortẽ timebant. ꝑsuadens eis ut fidu¬
cialit̾ ad mortem acced̾e̾nt. ⁊ ip̃e gusta¬
uit mortẽ. nullam habens necessitatẽ.

Expanded text:
d Hebraeos: Sicut enim medicus non habens necessitatem ex cibis qui aegroto praeparantur gustare, sed ille consolans, primus ex illius cibo degustat, ut persuadeat aegroto promptius illos cibos accipere; sic etiam Dominus, quoniam homines mortem timebant, persuadens eis ut fiducialiter ad mortem accederent, et ipse gustavit mortem, nullam habens necessitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
gła ⁊ honor crux est. sicut eam per se¬
dñs uocat dicens. Ut glorificetur fi¬
Si ille ea que pro serus passus est glo¬
riam uocat: multo ampliꝰ tu q̃ ꝓ dño
pateris. uides crucis fructus qͣntꝰ
uidetur: s decem milia gen̾at bona.
ostendit etiam ex hoc temptationis
utilitatẽ: ita dicens. Qualit̾ gr̃a dĩ
pro om̃ib gustauit mortẽ. Qualiter
inquit gr̃a dei. Et ille quidem in alio

Expanded text:
 honor crux est, sicut ipse eam semper vocat dicens: Ut glorificetur fiSi ille ea quae pro servis passus est gloriam vocat, multo amplius tu quae pro Domino pateris. Vides crucis fructus quantus videtur, sed decem millia generat bona. Ostendit etiam ex hoc tentationis utilitatem, ita dicens, qualiter gratia Dei pro omnibus gustaverit mortem. Qualiter, in
Abbreviated transcription (Latin):
ne sit in aliquo ur̃m cor malignũ infi¬
exduricia infidelitas nascitur.⁊ sicut
obdurata corpora ⁊ dura ñ obsequun¬
tur manib medicoꝵ: sic ⁊ aĩe obdu¬
rate ñ obsequunt᷑ uerbo dei. fortassis

Expanded text:
e sit in aliquo vestrum cor malum incrper duritiam infidelitas nascitur, et sicut obdurata corpora et dura non obsequuntur manibus medicorum, sic et animae obduratae non obsequuntur verbo Dei. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim compotẽ se uͥtutis existimat.
ñ sibi ex gr̃a largientis aduenisse munꝰ
illud arbitratur: s ex suorũ debito
mitoꝵ. Proinde huiꝰmodi homo infla¬
tur uentositate suꝑbie. Idcirco ergo
deus conuenient̾ cuncta dispensat:
quod in eccłia quoq conuenire conspi¬
cias. Alius quidem habet facultatẽ
sermonis ad docendũ: aliꝰ aũ neq os
aperire ualet. Non contͥstet᷑ inqͥt iste
quia similem ñ habet grãm. rnicuiq¬

Expanded text:
Qui enim compotem se virtutis existimat, non sibi ex gratia largientis advenisse munus illud arbitratur, sed ex suorum debito meritorum. Proinde hujusmodi homo inflatur ventositate superbiae. Idcirco ergo Deus convenienter cuncta dispensat. Quod in Ecclesia quoque provenire conspicimus, dum alius quidem habet facultatem sermonis ad docendum, alius autem neque os aperire valet. Non contristetur iste, qui similem non habet gratiam, sci
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Peccata autem tua dicito: ut
deleas illa. Si confunderis alicui dice̾¬
tua. Non dico ut confitearis conser
uo: qui tibi exprobret. Dicito dño: qͥ
curat ea. Nec enim si ñ dixeris: igno
rat ea deus. Nunquid a te nult ea cog¬
noscere: Cum faciebas ea p̾sto erat
cum admitteres nouerat. Peccare
ñ erubuisti ⁊ confiteri erubescis: Di¬
cito in hac uita: ut in illa requiem
habeas. dicito ingemiscens ⁊ latri¬
mans. In codice scripta sunt peccata
tua. Spongia pettatoꝵ tuoꝵ: lacͥme
tue sunt. Grandis earum uirtus
diligentius. Q uid martyrib maius.
qui animam suam ponunt pro amico
suo: Grandis gloria martyrum. mar¬
tyres effundunt sanguinem: pcc̃ores
effundunt lacrimas. Meretrix illa ñ
fudit sanguinem: s fontes lacrimar̃
profudit ⁊ deleuit peccata sua. Et quid
dicam de meretrice ⁊ ĩmunda muliere:
Columpna ecclesie ⁊ fundamentum fi¬
dei pͥnceps apłoꝵ petrus: ad ancille ⁊
uilissime muliertule int̾rogationẽ
tertio negauit dñm. Nunquid san¬

Expanded text:
« Peccata tua dicito ut deleas illa, sed si confunderis alicui dicetua. Non dico ut confitearis ea servo tuo, ut tibi exprobret, sed dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si rat ea Deus. Nunquid a te vult ea cognoscere? cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres, noverat. Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in illo requiem habeas. Dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua: spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sunt. Grandis enim virtus. e. Quid martyribus majus, qui animam suam ponunt pro amico suo? Grandis gloria martyrum. Martyres effundunt sanguinem. Peccatores effundunt lacrymas. Meretrix illa non fudit sanguinem, sed fontes lacrymarum profudit, et delevit peccata sua. Et quid dicam de meretrice et immunda muliere? Columna Ecclesiae, et fundamentum fidei, primus apostolus Petrus ad ancillulae vilissimae mulierculae interrogationem tertio negavit Deum: nunquid san
Abbreviated transcription (Latin):
quidam iudicii. ut qui resurrectionem
ñ credunt: talib doceantur. Q ndo itaq
uidemꝰ malignũ ditescere ñ subruamur.
⁊ q̃n uidemus bonũ mala ꝑati ñ t᷑bem᷑.
Illic corona est: illic suppliciũ. Est et
alia ratio. quia ñ potest uel malus in õi¬
bus malus esse. s habet aliqua bona:
neq bonus in om̃ib bonꝰ esse s habet ali¬
qua pcc̃a. Quando gͦ prosperitatẽ habet
malus: malo capiti suo. Cum enĩ ꝑ illis¬
malus paueis bonis retͥbutõem hic acci¬
pit: illic iam pleniꝰ punietur. Opt̃ hoc¬

Expanded text:
us judicii, ut, qui resurrectionem non credunt, talibus doceantur. Quando itaque videmus malignum ditescere, non subruamur, et quando videmus bonum mala pati, non turbemur. Illic corona: illic supplicia. Ealia ratio quia non potest malus in omnibus malus esse, sed habet aliqua bona, neque bonus in omnibus bonus esse, sed habet aliqua peccata. Quando ergo prosperitatem habet malus, hic malo capitis sui est; cum enim pro illis paucis bonis retributionem hic accipit, illic iam plenius punietur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ingenio. Unde enim illi hoc: Num ex
capellis aut pellib ⁊ aut in officina il
la hec operatio maiestatis : Non enim
has intelligentias sua m̃te ꝓtreauit.
que tt̃ erat tam debilis ⁊ extrema ita
ut nich ampliꝰ haberet a plebeiis ⁊ po¬
pulis. Q uomͦ enĩ aliquid diuinũ posset
ille sentire. qui circa precia uendendi¬
⁊ circa confectionẽ pellium totã suam
uitam totũ q studium continebat e¬

Expanded text:
ntur. Unde enim ille hoc? Num et ex scalpellis, aut pellibus, aut in . . . haec operatio majestatis? Non enim has intellquae tunc erat tam debilis et extrema, ut nihil amplius haberet a plebeis et popularibus. Quomodo enim aliquid diuinum posset ille sentire qui circa pretia uendendit circa confectionem pellium totam suam uitam totumque saum studium conterebat
Abbreviated transcription (Latin):
na quedam ⁊ altiora dicturus est. pre¬
struit illa pͥmum ⁊ facit illa suscepti¬
bilia. Suꝑius enim dix̾at. quia non
per ꝓpħas nob̃ locutus est. s ꝑ filiũ.¬
quia filius melior est angelis. qd̾ ex
ip̃o argumentatꝰ est nomine. Hic aũ
iam ex alia re uult argum̃ta deduc̾e.
Ex qua: Ista adoratione uidelicet.
Nam tanto eum meliorẽ esse demon¬
strat: qͣnto dũm serius constat esse
meliorem. Q uomͦ si quis in quandam
domũ introducat aliquem.⁊ confestĩ
lum proni simul om̃s adorent: ita ⁊
angelis adorari dicens. ⁊ adorent eũ

Expanded text:
na quaedam et altiora dicturus est, praestruit illa primum, et facit illa susceptibilia. Superius enim dixerat quia non per prophetas nobis locutus est, sed per illuquia Filius melior est angelis, quod ex ipso argumentatus est nomine: hic autem jam ex alia re vult argumenta deducere. Ex qua ista? Ex adoratione videlicet. Nam tanto eum meliorem demonstrat, quanto Dominum servis constat esse meliorem. Quomodo si quis in quamdam domum introducat aliquem, et confestilum proni simul adorent: ita etangelis adorari dicens: Et adorent eum
Abbreviated transcription (Latin):
uidit ⁊ cum qͣnta claritate creat᷑as
a creatore discernit. ministros uo¬
cans.⁊ dñm ⁊ seruos. ⁊ heredem. ac
tua deus in scłm scłi. Ecce habes reg¬
ni signacłm. Et uirga eqͥtatis inqͥt:
uirga regni tui. Ecce habes et aliud

Expanded text:
vidit, et cum quanta claritate creaturas a creatore discernit, ministros vocans, et Dominum: servos et haeredem. Ad tua Deus in saeculum saeculi. Ecce habes regni signaculum: Et virga aequitatis, inquit, virga regni tui. Ecce habes et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Nullam aũ imbecillitatẽ aliquatenꝰ
arbitrer: eo quod dixit patrẽ indig¬
natumiri pro hiis que fuerit filius¬
uidigne perpessus. Hoc magis mt̃te
patris circa filium dilectõis ⁊ honoris
ostenditur. Qui enĩ indignat᷑ pro eo
quomͦ extͣneus ab illo esse contendit᷑:
Quod etiam in alio dicit᷑ psalmo. Qui
habitat in celis irridebit eos: et dñs
subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos
in ira sua: ⁊ in furore suo contͣbabit eos.
Et it̃m ip̃e dixit. Eos aũ qui me sibi reg¬
nare noluerunt: adducite in conspectu
meo ⁊ interimite. Quia uͦ eius sunt
hec u̾ba: audi quid dicat ⁊ in alio loco.
⁊ dabitur genti facienti fructus eius.

Expanded text:
Nullam autem imbecillitatem aliquid arbitror eo quod dixit Patrem indignaturum pro his quae fuerit indigna perpessus. Hoc magis multae Patris circa Filium dilectionis et honoris ostenditur. Qui enim indignatur pro eo, quomodo extraneus ab illo esse conjicitur? Quod etiam in alio dicitur psalmo: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos . » Et iterum ipse dixit: « Eos autem qui me sibi regnare noluerunt, adducite in conspectu meo et interimite. Quia vere ejus sunt haec verba, audi quid dicat et in alio loco: et dabitur genti facienti fructus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem dictoꝵ manifeste sunt. ⁊ se¬
cundum quid alt̾utrum dicat᷑ appa¬
ret. Xp̃s quidem merito exitum
uocat. foris enim eramus adeo sic̃
qui sunt extra regales aulas. in uĩ¬
culis colligati. ⁊ qui habent apud
regem pro culpis aliquib offensã.
Huiusmodi quippe a regali aula fo¬
ris exclusi sunt. Qui uero uoluerit
istis ueniam impetrare: ñ primũ
ip̃os in aulam regis inducit. s ip̃e
foras egreditur. ibiq cũ eis cõmiscet
sermocinandi negociũ: usq dum eos
correctos reddat.⁊ dignos efficiat quo
regis uultui rep̾sentari mereantur.
Sic etiam xp̃s effecit. Egressus qͥppe
ad nos. hoc est carnem sumens ⁊ collo¬
cutus nob̃cum precepta regis ĩnotuit.
⁊ sic nos a pccĩs emundans ⁊ ad deum
conu̾tens: in aulam regalem uelut
mediator optimus introducit. Prop
minat ex metafora hereditantium:
⁊ ius dũandi in aliqua possessione su¬
mentium. Dicendo enim. cum it̾m
introducit pͥmogenitũ in orbem ter¬
rarum. hoc significat. hoc est cum ei

Expanded text:
quidem dictorum manifestae sunt, et secundum quid alterutrum dicatur, apparet; Christus quidem merito exitum vocat: foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis offensam. Hujusmodi quippe a regali aula foris exclusi sunt; qui enim voluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis commiscet sermocinationis negotium, usque dum eos correctos reddat, et dignos efficiat quo regis vultui repraesentari mereantur. Sic etiam Christus efficit. Egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens, et collocutus nobiscum praecepta regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut mediator optimus introducens  Chrminat, ex metaphora haereditantium, et jus dominandi in aliqua possessione sumentium; diceintroducit Primogenitum in orbem terrarum, » hoc significat, hoc est, cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
mercedis retributõem: Merces enĩ
in bono poni solet. S iste mos est apło
ut ñ magnam u̾boꝵ habeat rationem.
s indifferent̾ uel que in bono dicunt᷑.
uel que in malo solet pro alt̾ĩtro pon̾e.
Sicut alibi dixit. In captiuitatẽ redi¬
gentes omnem sensum ad obediendũ
xp̃o. Et it̃m mercedis retiprocatõem¬

Expanded text:
mercedis retributionem? Merces enim in bono poni solet; sed iste mos est Apostolo, ut non magnam verborum habeat rationem, sed indifferenter vel quae in bono dicuntur, vel quae in malo pro alterutro ponere; sicut alibi dixit: In captivitatem redigentem omnem sensum ad obediendum Christo . Et hic mercedis retributionem
Abbreviated transcription (Latin):
est. Q uare habundantiꝰ nos oportet
obseruare ea q̃ audiuimꝰ: Nonne ⁊ illa
dei sunt ⁊ ista: Habundantiꝰ gͦ dixit.
aut qͣm solebant in lege. aut certe
amplius ñ comparans: Absit. Si qͥa
per multa tempora magñ apud eos
auctoritatis pondus uetus habebat
testam̃tum. hec aũ quia uelut nouit̾
illis dicebantur. ne contemptibilia
iudicarent: ostendit ex habundanti¬
a. qm̃ het ampliꝰ obseruare debemus.¬

Expanded text:
Et quare abundantius nos oportet observare ea quae audivimus? Nonne et illa Dei sunt, et ista? « Abundantius » ergo dixit, aut quam solebant in lege, aut certe, amplius non comparens absit. Sed quia per multa tempora magnum apud eos auctoritatis pondus Vetus habebat Testamentum; haec autem, quia velut nova illis dicebantur, ne contemptibilia judicarent, ostendit; ex abundantia, quoniam haec amplius observare debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
solum amicos. s etiam ip̃os diligit mi¬
micas: tanqͣm per medicamenta spi¬
ritualia. pro recipienda sanitate ani¬
mar̃ nr̃arum. ad illius celestis mediti
misctłiam returramus. Ip̃e eñĩ dixit.
Nolo mortem pcc̃oris: s ut conuertat᷑
⁊ uiuat. Et iterũ. Cum conu̾sus inge¬
mueris: saluus eris. Ad quã salutem
nos pro sua pietate perducat: qui cum
patre ⁊ spiritu sancto uiuit ⁊ regnat
in setula setulorum amer¬

Expanded text:
solum amicos, sed etiam ipsos diligit inisolum amicos, sed etiam ipsos diligit inimicos, tanquam per medicamenta spiritualia, pro recipienda sanitate animarum nostrarum ad illius coelestis medici misericordiam recurramus. Ipse enim dixit, Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat; et iterum, cum conversus ingemueris, salvus eris . Ad quam salutem nos pro sua pietate perducat, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saecula saeculorum. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ egrotus homo est. peccatũ morbꝰ est.
Si se iungit peccator cum deo qui est
uerus medicus: statim perit morbus.¬
peccator diligit morbum suum. ut ma¬
gis se petratis suis tanqͣm mortiferis
morbis uelit iungere. ꝙͣ celesti medi¬
co adherere: morbum. idest peccatum
suum ñ solum accusare ñ acquiescit.
s etiam fronte impudentissima defen¬
sare contendit. Dum se peccatis suis
uult iungere: quasi uidetur celestẽ
medicum uincere. S per istam ufe¬
licem uictoriam: tauqͣm perlatam ⁊
spatiosam uiam descendit in gehennã.
Quia si medico consentire uoluisset:
pereunte pecrato tanꝙͣ crudelissimo
morbo: per arctam ⁊ angustam uiam
ascendere meruisset in celum. Het gͦ¬
fratres km̃i fidelit̾ cogitantes. dũ adhuc
cum dei adiutorio in nr̃a potestate con¬
sistit pectatorum nr̃orum uulnera
quasi uenena mortifera horrescentes.
elemosinis. or̃onib. ieiuniis insisten¬
tes. ⁊ precipue per caritatem que nõ

Expanded text:
est: aegrotus, homo est; peccatum, morbus est. est: aegrotus, homo est; peccatum, morbus est. Si se jungit peccator cum Deo, qui est verus medicus, statim perit morbus.peccator diligit morbum suum, ut magis se peccatis suis, tanquam mortiferis morbis, velit jungere, quam coelesti medico adhaerere; morbum, id est, peccatum suum, non solum accusare non acquiescit, sed etiam fronte impudentissima defensare contendit: dum se peccatis suis vult jungere, quasi videtur coelestem medicum vincere; sed per istam infelicem victoriam, tanquam per latam et spatiosam viam descendit in gehennam. Quia si medico consentire voluisset, pereunte peccato, tanquam crudelissimo morbo, per arctam et angustam viam ascendere meruisset in coelum. 5. arissimi, fideliter cogitantes, dum adhuc cum Dei adjutorio in nostra potestate consistit, peccatorum nostrorum vulnera quasi venena mortifera horrescentes, eleemosynis, orationibus, jejuniis insistentes, et praecipue per charitatem, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
falsa gaudia ue late uel nie luxurio¬
se despiciunt. ubi cursum uie angu¬
ste cum labore compleuerint: ad an¬
gelorum consortium peruenire mere
paradisi loco ubi est uera beatitudo.
⁊ de duobus infernis locuti sumus
⁊ quid fugere uel quid desiderare de¬
beamus. secundum possibilitatem
quam deus dedit breuit̾ demonstra¬
uimus: sunt alia tria de eadem re
cupimus intimare. Tria enim sunt
de quibus utiliter ac fideliter cogita
re possumus ac debemus. Et istatria
in conuersatione humana fieri etrã
corporalibus oculis frequenter agnos¬
cimus. Et enim medicus. egrotus
⁊ morbus. Si se iunxerit egrotus cũ
medico: duo sunt. Uincitur morbus.
Si se egrotus magis morbo ꝙͣ medico
uoluerit iungere: ⁊ ibi quia duo st̃
uincitur medicus. Nam si medi co
consentiret. pereunte morbo egrotꝰ
euaderet: quia duos contra se pugnã¬
tes uincere nullatenus potest. Quare
istam similitudinem posuerim: dili¬
genter attendite. Medicus est deus

Expanded text:
falsa gaudia viae latae vel vitae luxuriofalsa gaudia viae latae vel vitae luxuriosae despiciunt, ubi cursum viae angustae compleverint, ad Angelorum consortium pervenire merebparadiso, loco ubi est vera beatitudo, et de duobus infernis locuti sumus, et quid fugere vel quid desiderare debeamus, secundum possibilitatem quam Deus dedit, breviter demonstravimus; sunt alia tria ad eamdem rem cupimus intimare. Tria enim sunt, de quibus utiliter ac fideliter cogitare et possumus et debemus: et ista tria in conversatione humana fieri etiam corporalibus oculis frequenter agnoscimus. Est enim medicus, aegrotus, et morbus. Si se junxerit aegrotus cum medico; duo sunt, vincitur morbus. Si se aegrotus magis morbo quam medico voluerit jungere; et ibi, quia duo sunt, vincitur medicus: nam si medico consentiret, pereunte morbo aegrotus evaderet; quia duos contra se pugnantes vincere nullatenus posset. Quare istam similitudinem posuerim, diligenter attendite. Medicus, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
corda. securi respondeant se habere ad
dñm. Considerate ergo fratres. et ñ
solum cum dolore. s etiam cũ timore
eos qui per uiam latam et spaciosam
precipitantur. arguite dicentes ⁊
contestantes eis quod post breue gau¬
dium habituri sunt sine fine suppli¬
cium. Illis uero qui per arctam ⁊ an¬
gustam conantur ascendere congau¬
dete ⁊ eis uos fideliter sociate.⁊ cum
ip̃is ad altitudinem uel beatitudinẽ
eterne uite peruenire contendite.
siet timeatis quia laborẽ habit᷑ estis
in ura. sed gaudete quia magnum
premium inuenietis in patria. unde
borem eternum gaudium considere¬
mus.⁊ peccatorum post transitoriã
letitiam sine ullo fine sappliciũ time¬
possunt. nec illi qui per arctam ⁊ an¬
gustam cum labore uidentur ascend̾e̾:
longo tempore laborare uident᷑. Nam
quomodo illi qui cum infelici gaudio
auaricie uel lixurie seruiunt. consũp¬
to itinere uie late cum diabolo arsuri
sunt in inferno: econtrario illi qui

Expanded text:
corda; securi respondeant se habere ad corda; securi respondeant se habere ad Dominum. Considerate, rogo, fratres; et non solum cum dolore, sed etiam cum timore, eos qui per viam latam et spatiosam praecipitantur, arguite, dicentes et contestantes eis, quod post breve gaudium habituri sunt sine fine supplicium. Illis vero qui per arctam et angustam conantur ascendere, congaudete, et eis vos fideliter sociate, et cum ipsis ad altitudinem vel beatitudinem aeternae vitae pervenire contendite. Ne timeatis quia laborem habituri estis in via: sed gaudete, quia magnum praemium invenietis in patria. Unde borem aeternum gaudium consideremus, et peccatorum post transitoriam laetitiam sine ullo fine supplicium timenec illi, qui per arctam et angustam cum labore videntur ascendere, longo tempore laborare videntur. Nam quomodo illi qui cum infelici gaudio avaritiae vel luxuriae serviunt, consumpto itinere viae latae cum diabolo arsuri sunt in inferno: ita e contrario illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
consistit. sicut iam supra suggessimus:
magis conemur ꝑ arctam ⁊ angustã¬
ad gaudiũ paradisi conscendere. qͣm ꝑ
illam latam ⁊ spaciosam ad infn̾i supͥ¬
loso gaudio per latam descendunt. qui
aũ sint illi qui ꝑ arctam ⁊ angustam
cum labore conscendunt. Om̃s enim
amatores mundi. suꝑbi. auari. raptorẽ.
inuidi. ebriosi. ⁊ adulteria cõmittentes.
stateras dolosas ⁊ mensuras duplices
habentes. odiũ in corde seruantes. malũ
ꝑ malo reddentes. spectatula. uel cruen¬
ta. uel furiosa uel turpia diligentes: ꝑ
latam ⁊ spaciosam descend̾e cõpbantur.
Casti uͦ ac sobrii. misericordes. iusticiã
tenentes. sctłm uires suas elemosuras
prompto ⁊ hilari animo facientes. con¬
tra nullum hominẽ odium in corde ser¬
uantes: per arctam ⁊ angustam uram
ad superna ascendunt. Et licet adhuc
hic corpore habitare uideant᷑ in terris:
tñ secundum apłm conuersatio illoꝵ
in celis est. ut sacerdote dicente. sursũ

Expanded text:
consistit, sicut jam supra suggessimus, consistit, sicut jam supra suggessimus, magis conemur per arctam et angustam ad paradisum conscendere, quam per illam latam et spatiosam ad inferni suploso gaudio per latam descendunt; qui autem sint illi, qui per arctam et angustam cum labore conscendunt. Omnes enim amatores mundi, superbi, avari, raptores, invidi, ebriosi, et adulteria committentes, stateras dolosas et mensuras duplices habentes, odium in corde reservantes, malum pro malo reddentes, spectacula vel cruenta et furiosa vel turpia diligentes, per latam et spatiosam descendere comprobantur: casti vero et sobrii, misericordes, justitiam tenentes, secundum vires suas eleemosynas prompto et hilari animo facientes, contra nullum hominem odium in corde servantes, per arctam et angustam viam ad superna ascendunt. Et licet adhuc hic in corpore habitare videantur in terris, tamen secundum Apostolum conversatio illorum in coelis est : ut sacerdote dicente, Sursum
Abbreviated transcription (Latin):
Hec gͦ fratres km̃i ñ transitorie. s cum
grandi timore ac tremore considerantes:
urtelligamꝰ nos adhuc in isto superiori
inferno ꝑ dei misctłiam positos. ut ma¬
gis ad illum qͥ nos creauit desideremꝰ
bonoꝵ operum gradib remeare: ꝙͣ cũ
illo qui nos decepit ad inferioris infm
profunda descendere. Et quia positi
sumus tanꝙͣ inter aquam ⁊ ignem. ue¬
lut inter summũ bonum ⁊ sũmũ malũ.
quasi inter ruiam inferioris inferni
⁊ altitudinem paradisi: audiamus do¬
minum in scripturis cum ãmirabili
pietate clamantem. Posui te inter
mortem ⁊ uitam. elige uitam ut ui¬
uas. De istis duabus uiis nos dominꝰ
in euangelio ammonuit quando dixit.
Lata ⁊ spaciosa uia est: que ducit ad
mortem ⁊ multi sunt qui intrant per
eam. arcta ⁊ angusta uia est: q̃ ducit
ad uitã. ⁊ pauci sunt qͥ inueniunt eã.
Et qͥa ꝑ istam arctam ⁊ angustã redit᷑
ad paradisum ⁊ ꝑ illam lata minfi̾ori

Expanded text:
es charissimi, non transitorie, sed cum es charissimi, non transitorie, sed cum grandi timore ac tremore considerantes, intelligamus nos in isto superiori inferno per Dei misericordiam positos, ut magis ad illum qui nos creavit, desideremus bonorum operum gradibus remeare, quam cum illo qui nos decepit, ad inferioris inferni profunda descendere. Et quia positi sumus tanquam inter aquam et ignem, velut inter summum bonum et summum malum, quasi inter ruinam inferioris inferni et altitudinem paradisi, audiamus Dominum in Scripturis cum admirabili pietate clamantem: Posui te, inquit, inter mortem et vitam; elige vitam, ut vivas . De istis duabus viis nos Dominus in Evangelio admonuit, quando dixit, Lata et spatiosa est via, quae ducit ad mortem; et multi sunt qui intrant per eam: arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam; et pauci sunt qui inveniunt eam. Et quia per arctam et angustam reditur ad paradisum, et per illam latam in illum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ possit ignorare scã
caritas ur̃a adam pa
serias. uelut de suꝑiori loco ad infi̾orẽ
in quo post mortẽ peccatores et impii
demergunt᷑. Nam qd̾ duo sint inferna:
proph̃a hoc eudenter ostendit ditens.
Deus qͥ exipuisti aĩam meã ex inferno
inferiori. Non enĩ diceret inferiorem
infernũ: nisi esse ⁊ superiorem sciret.
Deus aũ noster ⁊ miserator ⁊ misicors.
patiens ⁊ multum misericors. qͣndo nos
in adam patrẽ nr̃m. de altitudine para¬
disi iusto iudicio suo in inferñ mundi
istiꝰ deposuit: pro ineffabili pietate ad
inferiorem inferñ nos ruina irreuota¬
bili ꝑuenire noluit. s qͦdammͦ inter
ꝑadisum ⁊ inferiorẽ inferñ: uelut in
mediũ collocauit. ut si penitentiã uel¬
lemus agere: ad altitudinẽ pͥncipalis
patrie mereremur ascend̾e̾. Si uͦ in illa
tyrannide superbie ꝑ quam suadente
diabolo cecidimꝰ uelimꝰ iugit̾ ꝑmanere:
ad inferioris infͦni ꝓfunda. unde iã re¬
ditꝰ esse ñ possit pcc̃i pondẽ premeremur.

Expanded text:
non possit ignorare sancta Charitas vestra, Adam patserias, velut de superiori loco ad inferioremin quo post mortem peccatores et impii demerguntur. Nam quod duo sunt inferni, propheta hoc evidenter ostendit dicens: Deus, qui eripuisti animam meam ex inferno inferiori . Non enim diceret inferiorem infernum, nisi esse et superiorem sciret. Deus autem noster miserator et misericors, patiens et multum misericors, quando nos in Adam patre nostro de altitudine paradisi justo judicio suo in infernum mundi istius deposuit, pro ineffabili pietate ad inferiorem infernum nos ruina pervenire noluit; sed quodam modo inter paradisum et inferiorem infernum velut in medio collocavit: ut si poenitentiam vellemus agere, ad altitudinem principalis patriae mereremur ascendere; si vero in illa tyrannide superbiae, per quam suadente diabolo cecidimus, velimus jugiter permanere, ad inferioris inferni profunda, unde jam reditus esse non possit, peccati pondere premeremur.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m partitipatus est istis tm̃ ⁊ tacuit.
qͣmuis ⁊ si dicẽt sufficienter dixisset:
pensatõis. ut ꝑ mortem inquit euacu¬
hoc est diabolum. Hic iam mirabile
quiddam demonstrat. quia per quod
potestatem habebat diabolus. per hoc
uictus est. Arma q̃ fuerant illi forti
adũsum mundum. hoc est mors: ꝑ ea
illum xp̃s ꝑcussit. Hic magnitudinẽ
uͥtutis eius qui uicit insinuat. Intu¬
eris qͣntum bonũ operata est mors:
Et liberauit inqͥt eos quotqͦt timore
mortis ꝑ omnem uitã obuoxii erant
seruituti. Quare tremitis. qͣre time¬
tis eam q̃ contempnata est: Iam t̾ribi¬

Expanded text:
m participatus est istis et tacuit, quamvis etsi diceret, sufficienter dixisset: ens, ut per mortem, inquit, destruhoc est, diabolum. « Hic admirabile quiddam demonspotestatem habuit diabolus, per hoc et victus est, et arma, quae fuerunt illi fortia adversum mundum, hoc est, mors, per ea illum Christus percussit. Hic magnitudinem virtutis ejus qui vicit insinuat. Intueris quantum bonum operata est Et liberaret, inquit, eos, qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Quare tremitis, quare timetis eam quae jam condemnata est; jam terribi