comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cruciat. Unde. et in euuangłio latronib
ut morerent᷑. & deligno ante sabbatum
depon̾ent᷑ cruraᷤ fracta sunt. qi ligno sus¬
yensi cito mori ñ poterant. In ipso qͦq
gn̾e necis diffeit. Crudeliꝰ enĩ ẽ in aqua ip¬
sum sp̃m torq̃ntis extingui. ignib uri.
frigore et fame necari. canib et bestiiꝰ ex¬
poni. Nam ferro mori etas qͦq maior opta¬
uit. Gladiꝰ enĩ sine maiore cruciatu cõpẽ¬
diosa morte uitã finire nouit. Culleũ ẽ
parricitale uascłm. ab occulendo idẽ clau¬
dendo dictũ. Est autẽ uter excorio factꝰ.
In quo parricide cũ simia et gallo.⁊ serpen¬
te inclusi in mare p̾cipitant᷑. omniũ aũ
istaꝵ morciũ genꝰ animatu̾sionoĩat᷑. Anĩat¬
ũsio enĩ est. qͣndo iudex reum punit:⁊ d̾r

Expanded text:
cruciat; unde et in Evangelio latronibus, cruciat; unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentes extingui, ignibus uri, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadversio enim est, quando iudex
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ñ habet. qr płimũ mendaxẽ. adiciẽs
dictũ. qͣsi extra solum. Namexul d̾r qͥex¬
tra solũ ẽ. unde. pꝰ liminiõ redeuntib hoc
ẽ de exilio reducendiᷤ. qui sint eiecti ĩ m¬
iuria. idẽ extralimen patriȩ. dunidit᷑ aũ
exilumn in relegagatͤ d e portatis. relegatꝰ
cunt᷑. ꝓscͥptio exilii ꝓcui dampnat᷑o. qͣsi
porro scriptio. Item ꝓscriptꝰ. qr palã scrip¬
tꝰ. Metallũ ẽ ubi exules deputant᷑. ad¬
ad eruendã uenam. marmoraq secãda
incrustis. Seruitꝰ a seruando uocata.
Apud antiqͦs enĩ qui inbello a morte ser¬
uabant᷑ serui uocabant᷑. hec ẽ sola ma¬
loꝵ omniũ postrema que liberis om̃i
supplicio grauior ẽ. Nam ubilib̾tas ꝑ iit una
ibi ꝑieit̃ et omĩa. Mortiũ u̾o diũsi casꝰ.
er quib erux uel patibulũ in q hoĩes
ad pensi cruciant᷑ uel paciunt᷑. unde et
si ferens capud. Suspensũ enĩ. & stran¬
gulatũ hec examiat. s patibuli minor
pena qͣm crucis. Nam patibulũ statĩex

Expanded text:
diciens dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus uuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una ibi perierunt et omnia. Mortium vero diversi casus, ex quibus crux vel patibulum, in quo homines adpensi cruciantur vel patiuntur; unde et si ferens caput. Suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum adpensos
Abbreviated transcription (Latin):
Iste prior lautumnas. torm̃ta. fustes.
metalla. atq exilia inuenit. et ip̃e pͥor
regib exiliũ meruit. Talio ẽ similitu¬
do uindictȩ ut talit̾ quis paciat᷑. ut fe¬
cit. hoc enĩ et natura : ⁊ lege ẽ insti¬
tutũ. ut ledentẽ similis uindicta se
rie et beneficientie. Ignominiũ distẽ
eo qͦd desinat hr̃e honestatiꝰ nom. isqͥĩ
aliqͦd crimen dep̾hendit᷑. Dictũ autẽ ig¬
nominiũ qͣsi sine noĩe. sict̃ ignarus sine
scientia. sict̃ ignobilis sine nobilitate.
hoc qͦq & infamiũ qͣsi sine bona fama.
fama autẽ dicta. qr fando. idẽ loq̃ndo ꝑ¬
uagat᷑ ꝑ traduces linguaꝵ ⁊ aurium.
Serƿens. ẽ autẽ nom̃ et bonarũ rerũ. et
malarũ. Nam fama felicitatis ẽ intidũ
ut illd̾. illustris fama qd̃ laus ẽ. Malaꝵ¬

Expanded text:
im prior latomias, tormenta, fustes, metalla atque exilia adinvenit, et ipse prior regibus exilium meruit. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut 'laedentem similis vindicta seqriae et beneficentiae. Ignominium, eo quod desinat habere honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum est autem ignominium quasi sine nomine, sicut ignarus sine scientia, sicut ignobilis sine nobilitate. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris fama,' quod laus est: mala
Abbreviated transcription (Latin):
rusticiuocant. uectes dicti qr manib
uectentur. unde ostia saxaq uellunt᷑
sed hii ad penas legum ñ pertinẽt. uia
ge st̃ sunt sũmitates frondiũ arboꝵ¬
arguendi que si lenis fuerit uirga ẽ.Si
certa nodosa. uel aculeata scorpio ẽ rec¬
tissimo nomine qi arcuato uuln̾e ĩ cor¬
pore figit᷑. Ictus ꝓprie flagelloꝵ ab a¬
gitando uocati. Ungle dicte qd̾ effodiãt.
heȩ & fidicule. quia in his rei in eculeo
torquent᷑ ut fides inueniat᷑. Eculeus aũ
dictꝰ qd̾ extendat. Torm̃ta dicta uͦ ꝙ tor¬
q̃ndo mentẽ inuemãt. ẽ et lautũnum
supplitii genꝰ ad u̾berandũ aptũ. inuẽ

Expanded text:
rustici vocant. 17. Vectes dicti, quod manibus vectentur; unde ostia saxaque velluntur, sed hi ad poenas legum non pertinent. 18. Virgae sunt summitates frondium arborarguendi: quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa, vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. 19. Ictus proprie flagellogitando vocati. Ungulae dictae quod effodiant. Haec et fidiculae, quia his rei in eculeo torquentur, ut fides inveniatur. Equuleus autem dictus quod extendat. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. Est et latomia supplicii genus ad verberandum aptum, inve
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd de eo. unde et supplicare. Octo gña
penaꝵ in legib contineri tuiliꝰ scribit.
idẽ dampnũ. uincła. s̃bera. talionẽ. ig¬
nominã exiliũ. seruitutẽ & mortẽ hiᷤ
namq penis uindicat᷑ om̃e ꝑpetratũ
peccatũ. Dãpnũ adiminufone reiuoca¬
tũ. uincula. a uinciendo idẽ aitando dic¬
ta. eo qd̾ constrĩgat. atq retineãt. uł qr
ui ligant. Compedes dicte qi continent
yedes. Pedices st̃ laquei quib pedes il¬
laq̃antur dicte a pedib capiendis. Ca
thene autẽ qd̃ capiendo teneant utraq
uestigia ne ꝓgrediant᷑. Itẽ cathe ti.
ne qd̾ se capiendo teneant: Manice st̃

Expanded text:
eo; unde et supplicare. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: id est damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. 5. Damnum a diminutione rei vocatum. 6. Vincula a vinciendo, id est, arctando dicta, eo quod constringant, atque retineant, vel quia vi ligant. 7. Compedes dictae, quia continent pedes. 8. Pedicae sunt laquei quibus pedes illaqueantur, dictae a pedibus ctenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, d se capiendo teneant plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
riã dñt. nullã prorsꝰ mͦ formatã.
sed omniũ corporaliũ formarũ capa¬
cẽ. ex qua hec uisibilia elem̃ta forma¬
tast̾. Unde et ex eius diriuatione uo
de aliqͥd faciendũ ẽ semꝑ materiã nũ¬
cupaunt. ꝓinde et eam poete sͥ Aĩmio¬
minauert̃. nec incongrue qr mafiȩ sil¬
cupãt. eo qd̃ sͥ societatis concordia. ⁊ com¬
munione qͣdã conuemat. nã sic ea int̃
se naturali qͣdam rõne iuncta dñr. ut
m̾ originẽ ab igne repetentes usq ad
tram. et de t̾ra usq ad ignem. ut ignis
qͥdem inaere desinat. aer in aquaden¬
secur: aqua in terratranseat. rurꝰq t̾ra
uiluat᷑ in aqͣm. aqua rarescat in aerẽ
aer in ignẽ extenuet᷑. qua ꝓpt̃ omĩa e¬
lementa omnib ineẽ. siunũqd̃q eoꝵ
ereo qd̾ ampliꝰ ht̃ accepiose uocabulõ.
sunt autẽ diuina ꝓuidentia ꝓpͥis am¬
mantib distributa. Nam celũ angelis
aerem uoluerib. mare piscib tr̃a hõibꝰ¬

Expanded text:
prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde et ex eius derivatione vocde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt, nec incongrue, quia materiae silcupamunione quadam conveniant. Nam sic ea inter se naturali quadam ratione iuncta dicuntur, ut modo originem ab igni repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat; rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aera, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omnibus inesse, sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina providentia pminutis distributa. Nam coelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram homi
Abbreviated transcription (Latin):
nadib suꝑatur. Ducis ꝑ qͣdratum sexcies
sem. faciunt xxxui. Comungis extrema
illa sex adxii. simul efficiunt .xuiii. par¬
tiris tricies sexcies. ꝑ decies octo efficiĩt
dipondius. hos iungis cũ suma minore
ꝑatur. uiii. a .xii.iiiͦi. monadib tercia por¬
tione. Qua parte ergo superat eadem suꝑ¬
atur. S hec racio quemadmn in mundo
ẽ ex uobulitate cͥculoꝵ ita ⁊ ĩmicrocos¬
ter uocem ualet. ut sine ipsius ꝑfectõne
&e homo simphoniiꝰ carens ñ consistataiꝰ¬
dem musice ꝑfectione eciã metra con¬
sistunt in arsi et thesi. idẽ eleuatõne &e

Expanded text:
nadibus: ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore,perantur VIII a XII quattuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcoster vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam in rotundũ formata cuiꝰ situ
centrũ t̾ra ẽ exomnib partib eqͣlit cõ¬
clusa. hanc sꝑam nec pͥncipiũ hr̃e dñt
nec t̃minũ. iõ qͦd in rotundũ qͣsi cͥcłs
unde incipiat uł ubi desiat ñ facile
comp̃hendant.

Expanded text:
dam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
noscunt᷑. Unde et animatuertere debeᷤᷤ
xp̃iane qd̃ circũ numina in munda
possideant. qua ꝓpter alienus erit ł
locus. quem plurum satane sp̃s oc¬
cupauert̃. Totum enĩ illum diaboluᷤ
et angeli eius repleuerunt.

Expanded text:
noscuntur. Unde animadvertere debes, noscuntur. Unde animadvertere debes, Christiane, quod Circum numina inmunda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus quem plurimi Satanae spiritus occupaverunt: totum enim illum diabolus et angeli eius repleverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
legia excusare conentur. De colorib
idem gentiles eciã colores equoꝵ
iunxert̃. Roseos enĩ soli. sdest igni al¬
bos aeri prassinos terrȩ. uenetos ma¬
ri ad simulantes. Item roseos estati¬
currere uoluer̃t. qd ignei coloris gͥt.
oe cuncta tẽ flauescant. asbos hiemi
qd̾ sit glacialis et frigorib umuensa
canescant. Ueri prassino ᷤ ꝓuiridi colo¬
re. qd̾ tunc pampinꝰ densat᷑. ltẽ rose¬
os currerrmarti sacrauert̃. A quo ro¬
mani exoriunt᷑. et quia uexilla roma¬
noꝵ cocco decorant᷑. siue qd̃ maiz ga.¬
udet sanguine. Abos rephiris ⁊ se¬
renis tempestatib. prassinos florib.
et terre. uenetos aquis. uł lateri qr
ceruleo sunt colore. luteos. id est croce:¬
os. igni et soli. purpureos iri sacra.¬
uert᷑. quẽ arcum dicimꝰ. qd̾ iris plu¬
rimos colores habeat. sicq dũin hac
expectatione deoꝵ cultib atq elem̃¬
tis mundialib ꝓfanant᷑. Eosdẽ deos
atq eadẽ elementa ꝓcul dubio colere

Expanded text:
legia excusare conentur. De coloribusidem gentiles etiam colores equorum iunxerunt, russeos enim soli, id est igni, albos aeri, prasinos terrae, venetos mari adsimcurrere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos floribus et terrae, venetos aquis vel aeri, quia caeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, purpureos Iri sacraverunt, quam arcum dicimus, quod is plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa proculdubio colere
Abbreviated transcription (Latin):
engameni reges c̃ carta gamenis.¬
indig̾ent menbranã pͥmi excogi¬
taunt. Unde. et ꝑgamenoꝵ nom̃huc¬
usq tradentes ibi in posteritate serua¬
tumẽ. hec et m̃branȩ dñr qi exm̃bͥs¬
pecudũ detrahunt᷑. fiebant autẽ pͥmũ
coloris lutei id est crocei. Postea rome cã¬
dida menbrana reꝑta st̃ reꝑta. Qb appa¬
ruit in habile eẽ. qd̾ et facile sordescãt.
aciemq legentiũ ledãt cũ ꝑiciores ar¬
chitecti. neq aurea lacunaria ponẽda.¬
gt̃ in bibliothecis putent. neq pauim̃¬
ta alia qͣm eucharisteo marmore qs au¬
ri fulgor hebetat᷑ eucaristiuiriditas
reficiat ocłos. Nlam et quinũmulariã
discunt denarioꝵ in murteos pannos
subicuĩt. et gẽmaꝵ sculpcores scarabe¬
oꝵ t̾ga quib nicħ ẽ uiriduis subinde
respiciunt. et pictores idem faciiit. itt
laborẽ uisus eoꝵ uiriditate recreent.
Menbrana autẽ aut candida aut p᷑pu
existunt. luteũ menbranũ bicolor ẽ
qd a confectore una tingunt᷑ parce id

Expanded text:
ergameni reges cum charta indigerent, membranas primi excogitaverunt: unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posterirate servatum est: hec et membrana dpecudum detrahuntur. 2. Fiebant autem primum coloris lutei, id est, crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt, quod apparuit inhabile esse, quod, et facile sordescant, aciemque legentium laedant. Cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent, neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetet, et Carysti viriditas reficiat oculos. 3. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subjiciunt, et gemmarum sculptores scarabeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. 4. Membrana autem aut candida, aut luteexistunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tingitur parte, id
Abbreviated transcription (Latin):
agnitudo solis forcior de magnitudit¬
cũ orienti simul et occidenti eqͣlit appa¬
re. Qd uo tamqͣm cubitalis nobis uid̾r.
considerare oportet qͣntũ sol distat at̃¬
ris. qr longitudo facit ut paruulꝰ uide¬
atur anobis: De magnitudine lu
Agnitudo qͦq lune in mor feit᷑ eẽ
qͣm solis. Nam cũ sol suꝑior sit alu¬
na. & tam̃ a nob̃ maior qͣm lunauidet᷑.

Expanded text:
agnitudo solis fortior terram oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. De magnitudine lunae . Magnitudo quoque lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
sit. p̃mmio motu conũsiomꝰ sue
amplius incalescit. cuiꝰ ignẽ dñt pħilo¬
sophi aqua nutriri. et eccio elem̃to.
uirtutẽ luminis et caloriꝰ accipere. und̾
uidemꝰ eũ sepiꝰ madidũ atq rorantẽ.

Expanded text:
nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cujus ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum, atque rorantem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ño Meo et dei seruo
braulioni ep̃o ysidorꝰ. Tuȩ scĩ¬
tatis epłȩ me in urbe toleta¬
na inuenert. Nam ꝑmotus
fueram c̃ã concilii. s quãuis iussio pͥn¬
cipis in itinere positũ remeare me ad¬
monuisset. ego tñ qr ꝓpinqͥor erã p̃¬
sentiȩ ipsĩ quã regressionis. malui
potius cuisum itineris ñ interdud̾e.
ueni ad p̾senciã pͥncipis. inueni pre¬
sentẽ diaconũ tuũ. ꝑ eum tua eloquia
lute tua gr̃as deo egi. Desid̾io erã om̃i
desiderans. quamuis debilis atq feesꝰ.
uisendite. qm̃n syes ñ confundit ꝑ ca¬
ritatẽ que diffusa ẽ in cordib nris. Co
dicẽ echimologiarũ cum aliis codicib
de itinere transmisi: ⁊ licet inemenda
concilii ꝑuenissem. De constituendo ã
ep̃o t̾raconensi ñ eã quã petisti sensi
sentenciã regis. sed tam̃ et ipse ad hoc
ubi cerciꝰ conueitat animũ: illi manet
incertũ. Peto autẽ ut ꝓmeis peccatis
ut impetratu tuo deleant᷑ meadelic
ta. & remittant᷑ facinora. Etẽ manu

Expanded text:
no meo et Dei servo Braulioni episcopo, Isidorus. Tuae sanctitatis epistolae me in urbe Toletana invenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentiam principis, inveni praesentem diaconum tuum: per eum eloquia lute tua Deo gratias egi; desiderio omni desiderans, quamvis debilis atque fessus, ndi te, quia spes non confunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. 2. Codicem Etymologiarum cum aliis Codicibus de itinere transmisi, et licet inemendatocum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto autem ut pro meis peccatis ut impetratu tuo deleantur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu
Abbreviated transcription (Latin):
rat. qd̾ uoluerit. ut puta senionẽ. qͥ
partĩ uage. ⁊deo alios ordinarios alioᷤ
uagos appeliant. at uero qui moueri
omnino ñ posst̃. incitos dict. unde oe

Expanded text:
rat quod voluerit, utputa senionem, qui partim vage: ideo alios ordinarios, alios vagos appellant; at vero qui moveri omnino non possunt, incitos dicunt. Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
tiã piromantiã. diuim dicti qͣs⁊ deo pl¬
ni. diuinitate enĩ se plenos assimilãt.
⁊ astucia qͣdã fraudulentie hõib futura
oiectant. Duo st̃ autẽ gña diuinatõnis.
ars et furor. Incantatores autẽ dictig̃t̃
cͥca aras idoloꝵ nefariaᷤ p̃ces fundt᷑. et
funesta sacrificia offerunt. hisq celebrita¬
tib deoꝵ uł demonũ respõsa accipiunt.
Aruspices nũcupati qͣsi horaꝵ inspecto¬
res. Dies enĩ et horas mnagendis negoti¬
is oꝑibq custodiunt. et quid ꝑ singła
tẽpora obseruare debeat. hõ intendiunt.
hii &ẽ exta pecudũ inspiciũt. et ex eiꝰ fy.

Expanded text:
tiam dictam. Divini dicti, quasi Deo pleni: divinitate enim se plenos assimulant, et astuta fraudulentia hominibus futura conjectant. Duo sunt genera divinationis: ars et furor. Incantatores vocati sunt, circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum inspectores: dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt: hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis f
Abbreviated transcription (Latin):
tum annunciaueit. pꝰea hoc noĩe soli
mathematici uocant᷑. cuiꝰ artis scĩa us¬
q ad eiunͣgłm fuit cõcessa. ut xͦ edito
nemo exinde natiuitatẽ alicuiꝰ de celo
int̾pretaret᷑. Oroscopi dicti qd̾ oras na¬
tiuitati hominũ speculant᷑ diũso ⁊ dis
simili fatũ. Sortilegi dicti st̃: qui sub
noĩe ficte religionis qi ꝑ qͣsdã scõꝵ sortẽ¬
scͥpturaꝵ inspectione fut᷑a ꝓmittũt.
Saliatores uocati st̃. qi dũ eis menbroꝵ
q̃cumq partes salierst. aliqͥd s ex inde
siue ꝓsꝑm siue triste significare p̃dicãt
Ad hec omĩa ꝑtinẽt et ligature execra¬
biliũ remedioꝵ. que ars medicoꝵ ꝯm̃.¬
dat. siue inp̃cantatõnib siue incarac¬
terib. uł in quibꝰcũq reb. suspenden¬
dis atq ligandis. in quib omĩb ars
bemonũ ẽ. ex qͣdam pestifera societate
hominũ et angłoꝵ maloꝵ exorta. unde

Expanded text:
hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub noscripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores dicuntur, quia dum eis membrorum quecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorumnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
obfacinoꝵ multitudinẽ nũcupãt᷑ rib̾
hni et elementa concutiuĩt. turbãt m̃te
hominũ. ac sine uenem haustu uiolẽtia ti
carminis int̾imũt. Unde et lucanꝰ. Menᷤ
hausti nulla same polluta ueneni in¬
cantataꝑit. Demonib enĩ accitis au¬
dent uentilare. ut quisq suos ꝑunat¬
malis artib mimicos. hii oẽ sanguine
utunt᷑ et uictimis et sepe contingẽ cor¬
cantacionib p̃uident᷑ resuscitati mor¬
tui diuinare et ad interrogata respon¬
dere. Migron enĩ grece mortuus. mantia
diuinatio nsicuꝑat᷑. ad qͦs sciscitando
cadeuerib sangͥs adictt᷑. Nã amare sã¬
enĩ ydromantia in aque inspectione umbs
demonũ euocare. et imagines eoꝵuit lu¬
dificatõnes uid̃e. ibiq ab eis aliqua audi¬
re. ubi adhibito sanguine eciã inferõ ꝑi¬
bent᷑ sciscitari. Qdͦ genꝰ diuinatõnis aꝑ
sis fert᷑ allatum. Uarro dicit diumatio

Expanded text:
cinorum magnitudinem nuncupantur. Hi elementa conuertunt, turbans menses hominum, ac sine ullo ueneni haustu uiolentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et victimis et sepe contingunt corpraecationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daenim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. Quod genus divinationis a Persis fertur adlatum. Varro
Abbreviated transcription (Latin):
giũ ũo mercurius primꝰ dr inuenisse. di¬
ctũ autẽ p̃stigiũ qd̾ p̃stringat aciẽ occłoꝵ.
Aruspicine artẽ pͥmꝰ etruscis tradidisse d̾r
qͥdamstrages. hic exoris aruspicinã dic¬
tauit.⁊ p̾ea ñ apparuit. Nlamd̾r fabulose
arante qͦdam rustico subito hc̃ exglebis
exiluisse. & aruspicinã dictasse. Quadie
et mortuus ẽ. Quos libros romani extuꝰ

Expanded text:
rimus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex †oris† aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exiluisse et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tta facientes obseruãt. St̃ autẽ dicta
auspicia. qͣsi auiũ spicia. ⁊ auguria qͣsi
auiũ garria. hocẽ auiũ uoces et lingnaᷤᷤ.
ltem auguriũ. qͣsi auigeriũ qd̾ aues ge¬
it̃. duo st̃ autẽ gña auspicioꝵ. unũ ad
oculos alt̾m ad aures ꝑtinẽs. Ad ocłos
scilicet uolat᷑. ad aures uox auiũ. ꝑbi¬
qd̃ is auctor sit diuinãdi Astrologidicti:¬
eo qd̾ in astris auguriant᷑. Genech̾liati¬
bt̃. siderũq cursꝰ nescientiũ mores actꝰ.
euẽctꝰ p̾dicare conant᷑. id ẽ qͥs qͣli sig.¬
no fuit natꝰ. aut qͦm effectũ habeat ui¬
te qui nascit᷑. hii uulgo mathematici

Expanded text:
ter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pyet is actor fuerit divinandi. Astrologi, in astris auguriantes. Genethliaibunt siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventus predicare conantur, id est quis quali signo fuit natus aut quem effectum habeat vite qui nascitur. Hi vulgo mathematici
Abbreviated transcription (Latin):
st̾. penthasillabi. & exasillabi pedes. Et dic¬
te apud grecos⁊intugie qͣsi q̃dam decdi¬
nationes. sed hii non st̃ pedes. s appel¬
lant᷑ penthasillabi et exasillabi. qr ul¬
tra quinq ce sex silłas. ñ ꝓcedunt. Un¬
de ñ oportet in carmine has filłas qͦd¬
libet excedere nom. ut chartaginen¬
siũ ierosolimitanoꝵ. &e constantino¬
politanoꝵ. Accidt̃ unicuiq pediar¬
sis. et thesis.i. leuatio et positio uocis.
ar eleuatio ẽ. ma: positio ẽ. In his duo
b ꝑdinisionẽ pedes legitimi colligũ¬
tur Equa diuisio ẽ. quociẽs arsis ⁊the¬
sis. equali tẽpoꝵ diuisione cedunt᷑. do¬
pla quociẽs ex his unũ: att̾m duplo uĩ¬
cit. Sexcupla uero᷑ qͣuociens mͣiuis aft̃m
sexcuplo suꝑat. in simpla enĩ eiꝰ parte u¬
nũ plꝰ inuenit᷑. In dupla: erã unꝰ mine
habet᷑. Sexcuplũ enĩ: dimidiũ duplid̃r.
Triplũ dr̃. qͣndo maior pars continec to¬

Expanded text:
sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dicsunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud Graecos συζυγίαι quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi et hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas de non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut Carthaginensium, Hierosolymitanorum, et Constantinopolitanorum. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est, elevatio et positio vocis; ar elevatio est, ma positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quoties arsis et thesis aequali temporum divisione ceduntur; dupla, quoties ex his unum alterum duplo vincit. Sexcupla vero est, quoties unum alterum sexcuplo superat. In simpla enim ejus parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet to
Abbreviated transcription (Latin):
a digito dictꝰ. qd̾ a longiorenodo inchoãs.
in duas desinit breues. sic &e iste pes: uĩc¬
turam unã habet longã. ce duas breues.
Unde. & manꝰ oppansa palma dicit᷑. &
pendentes digiti dactili. Amphibrachiꝰ.
qd̃ in utraq parte breuẽ hãt. longa ĩme.¬
bio interiacente. brachis enĩ breuis dr. Am¬
dr. Bachius appellatꝰ ẽ: eo qd̃ eo pede ba¬
chia .i. liberi sacra celebrabant᷑. Antibachiꝰ.
uł palinbachiꝰ dictꝰ. q iteratꝰ abachio ẽ.
ꝓ celeumaticꝰ. qd̾ sit ad celeuma canẽdũ
aptus. Dipondeus aũ & ditrocheus. or di¬
iambꝰ dicti: qͦd geminis constãt iambis.
spondeis uł trocheis. Antipastꝰ. qd̃ sit ex
contrariis sillabis. ex breui et longa. ex
longa et breui. Choriamb ũo. qr ex boc
pede compositũ carm̃ choris aptissimỹ
q correptas. Peones ab inuentore. Con¬
stant ipsi ex una longa. et trib breuib.
Que longa uixta noĩa eoꝵ uariatim ẽ cõ¬
stituta. Opitriti uocati. qd̾ semꝑtres lon¬

Expanded text:
a digito dictus, quod a longiori modo inchoans in duos desinit breves. Sic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amdicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum que correptas. Paeones dicti ab inventore. Constant enim ipsi ex una longa et tribus brevibus, quae longa iuxta nomina eorum variatim est constituta. Epitriti vocati quod semper tres lon
Abbreviated transcription (Latin):
tus. qr hic assidue uel incertamine. uł ĩ
d̃n: qr tractim sonat. Nam spondeus trac¬
tus qͥdam drn dest sonus. qui fundebat᷑
cͥca aures sacrificantiũ. Unde. & hii qͥti¬
biaᷤ canebant in sacris gentiliũ spondia.¬
les noĩabant᷑. T̃rocheus ũo abeo dictꝰ ẽ.
qͦd̾ celerem conũsionẽ faciat cantilene.
ce qͣsi rota celeriter currat in metris. Tro
enĩ carmine. omnes inuectiones ut de¬
nom̃ ab eo qd̾ ueluti uenenũ qͦdãmͦ ma¬
ledicti aut liuoris infundat. Tribrachꝰiᷤᷤ.
qui & chorius appellat᷑. dictꝰ aũ ł brachu.
trib breuib. Molosus dictꝰ. a sattatione
molosoꝵ. qͣm exercueit armati. Anape¬
stus appellatꝰ. qi remissionibꝰ et ludis. hic

Expanded text:
tus est, quia hic assidue, vel in certamine, vel in citur, 25 quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus qui fundebatur circa aures sacrificantium. Unde et ii qui tibiis canebant in sacris gentilium spondiales nominabantur. 3. Trochaeus vero ab eo dictus est, quod celerem conversionem faciat cantilenae, et quasi rota velociter currat in metris, τροχenim carmine omnes invectiones, vel denomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, tribus brevibus. Molossus dictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. Anapaestus. Appellatur quia remissionibus et ludis hic
Abbreviated transcription (Latin):
uauas uocũ moras: aut dupla aut sĩpla
spacia tẽporis hr̃e uident᷑. Diptonge dic¬
te sille greco nomine. qͦd in eis uine uo¬
cales iungunt᷑. Ex his apud nos ueraᷤ
iores tm̃ celebrata fuit. Silła autẽ apud
metricos. sõ semipes noĩat᷑. qͦd sit dimi¬
dius pes. Nam pes duab constat siłłis.
Cumgͦ sillaba una ẽ. qͣsi dimidiꝰ pes ẽ.
Dionisyus lintiꝰ. sillabaꝵ omniũ singlas
formas aptissimas fecit. & obid.statua
honorat᷑ est. D e PE DI bUS
edes st̃. qui certis sillabaꝵ tẽporib
insistunt. nec a legitimo spacioum¬
quã recedt̃. Pedes dicti eo qd̃ ꝑ ipsos me¬
tra ambulent. Nam sict̃ nos pedib in¬
cedimꝰ. ita metra qͣsi pedib gradiunt᷑. Pe¬

Expanded text:
ias vocum moras, aut dupla, aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthonge syllabe greco nomine dicte, quod in eis bine vocales iungantur: et ex his apud nos veras iores tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes nominatur, quod sit dimidius pes. Nam pes duabus constat syllabis. Cum ergo syllaba una est, quasi dimidius pes est. Dionysius Lintius syllabarum omnium singulas formas aptissimas fecit, et ob id statua honoratus est. De pedibus . Pedes sunt, qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
nem uestiat corpus contrahat atq
comungendo comporat. hẽ uulgo
bracilem quasi bracialẽ dict̃ qͣmuiꝰ
nc̃ non brachioꝵ sed renũ sit cingo.¬
lum. Subcinctoriũ autẽ uocatũ: qd̾
ut dc̃m ẽ. sub brachiis ductũ alarõ
sinum ambit. atq hinc inde subem.¬
git. fascia ẽ qua tegitur pectus et pa.¬
pille comprimuntur. atq crispanti
cingulo angustiꝰ pectus artat᷑. et dicta
fascia qd̾ inmodũ fasciculi corpꝰ alli¬
gat. hinc et fasciole quib uulña col¬
ligant᷑. uicta. dicta qd̃ ea pectus uinc̃r
instar uitis ligantis. limbꝰ ẽ quã nos
ornaturã dicimꝰ. fasciola ẽ que ambit
extremitatẽ uestiũ. aut exfilis. aut ex
auro contexta adsutaq extrinsecꝰ in
extrema parte uefamenti uł clami-¬
dis. Dequa uirgiliꝰ dicit. Sidoniã ꝑic¬

Expanded text:
nem vestiat corpus, contrahat atque nem vestiat corpus, contrahat atque coniungendo conponat. Hunc vulgo brachilem, quasi brachialem, dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Subcinctorium autem vocatum quod, ut dictum est, sub brachiis ductum alarum sinum ambit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limbus est quam nos ornaturam dicimus. Fasciola est quae ambit extremitatem vestium, aut ex filis, aut ex auro contexta adsutaque extrinsecus in extrema parte vestimenti vel chlamydis. De qua Vergilius dicit Aen.
Abbreviated transcription (Latin):
Uinctus ẽ lata rona et minꝰ lata
semicinciũ et utrisq minima
cingulũ. Nam cincto ꝑdiminutio.¬
nẽ cingulũ nominatũ. Cincto aũ
iuuenes in excercitat̃one campestri
uerecunda uelabant. unde et campes.¬
tris dicebat᷑. Balteũ cingulũ milita.
re est dictum propter qd̃ ex eo signa
dependent ad demonstrandã legio¬
nis militaris summã. idẽ sexmiliũ.
sexcentoꝵ ex quo numero et ipsicõ.
Lona grecum ẽ qͣm illi tonarim noᷤᷤ
cingulũ numcupamꝰ. Strophiũ ẽ
cingulũ aureum cũ geminis. de qͦ
ait cinna. strophio iactantes cincta
tinctus quem publici habebat ser¬
iii. Et dictus limus quia transuersas
ht̃ purpuras id ẽ limas. Caltulũ ã cõ.
qd ligat subfibulũ subligatulũ. Rie.¬
dimiculũ ẽ qd subcinctoriũ siue bra¬
tile numcupamꝰ. qd̾ descendens ꝑ cer.¬
uicẽ. et a laterib colli diuisũ utraꝵq
alarum sinus ambit. atq hinc inde
subcingit. ut constringẽs latitudi¬

Expanded text:
Cinctus est lata zona, et minus lata Cinctus est lata zona, et minus lata semicinctium, et utrisque minima cingulum; nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem iuvenes in exercitatione campestri verecunda velabant; unde et campestris dicebatur. Balteum cingulum mire est, dictum quod ex eo signa dependent, ad demonstrandam legionis militaris summam, id est sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consZona grecum est, quam illi zonarium, nos cingulum nuncupamus. Strophium est cingulum aureum cum gemmis: de quo  65: Strophio lactantes cincta cinctus quem publici habebant servi: et dictus limus quia transversas habebat purpuras, id est limas. Caltulum cinguli  quod ligat. Subfibulum, subligaculum. Redimiculum est quod subcinctorium sive bracile nuncupamus, quod descendens per cervicem et a lateribus colli divisum, utrumque alarum sinus ambit atque hinc inde subcingit, ut constringens latitudi
Abbreviated transcription (Latin):
lierũ cupiditatẽ ut mulier ẽ ornatꝰ.
Crassus: qui apud parchos periĩt ̃
senectute duos habuit anulos. cau¬
sam preferens. quoᷤ pecunia ei in mẽ.¬
sa creuisset. Multi etiã romanoꝵ ꝓ
grauitate anulũ gestare in digito
abstinuert̃. feminȩ non use anulis
nsi quos uirgini sponsꝰ miserat. ne¬
qi ampliꝰ quam binos habere anu¬
los aureos in digitis solebant. at nẽ
p̃auro nullũ feminis leue est. atq
inmune menbrũ. atq intẽr genera
anuloꝵ sunt. ungulus. samotraciuᷤ.
tinius. Ungulus ẽ gẽmatus. uocat᷑q
hoc nomine. qr sicut ungula carni
ita gemina anuli auro adcingitur.¬
Samotracius aureus qͥdem. sed capitu¬
lo ferreo a loco ita uocatus. Tinius po¬
rus ẽ. Primũ inbtthinia fabricatꝰ.
quã olim tinam uocabant. flaccus
rillosq michi flacce nec nitentis
ꝑ candidaᷤᷤ margaritaᷤᷤ quero nec qͦs
tinica unna perpoliuit anellos. nec
laspios lapilos. De eingulis.

Expanded text:
lierum cupiditatem, ut mulier est ornatus. lierum cupiditatem, ut mulier est ornatus. Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit annulos, causam praeferens, quod pecunia ei immensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate annulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae annulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos annulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque immune membrum. 5. Inter genera annulorum sunt: ungulus, samothracius, thynnius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine, quia sicut ungula carni, ita gemSamothracius aureus quidem, sed capitulo ferreo; a loco ita vocatus. Thynius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam olim Thyniam vocabant. Flaccus rillosque mihi, Flacce, nec nitentes nec percandida margarita quaero, nec quos Tunnica lima perpolivit anellos nec iaspios lapillos. De cingulis .
Abbreviated transcription (Latin):
gito circumdass e. qua consuetudi¬
ne homine usi. Anulos habere cepe.¬
runt. Anuli autẽ ꝑdiminutionẽ
dicti a circulis & anis qui st̃ dͥcũ bra¬
chia et circum erura. unde et signa
eoꝵ ꝑdiminutionẽ sigilla. slã sigi¬
na maiora st̃. sigilla uero qͣsi mino.¬
ra signa. Anulos homines primũgeᷤ¬
tare cepert̃. quarto a pollice digito.
qđ eo uena quedã ad cor usq contĩ¬
gat. Quam notandã ornandãq ali¬
quo insigni ueteres putauert̃. Apd̃
romanos anuli de publico dabant᷑.
et non sine discrimine. Nam digni.¬
tate p̃cipuis uiris geminati dabãt᷑
ceteris solidi. Anulũ aureũ. neq ser:¬
uus neq libertinus gestabat ĩ pu¬
blico. Sed anulo aureo liberi ute bat᷑.
libertini argenteo. serui ferreo. licet
et multi homines honestiss un a¬
nulo ferreo utebant᷑ Apud ueteres
uitra unũ anulũ uti infame habi.¬
tum uiro. Gracchus in meuiũ. Con¬
siderate quirites sinistrã eus. encuiꝰ
auctoritatẽ sequimim qui ꝓpt̃ mo¬

Expanded text:
gito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum siderate, Quirites, sinistram ejus, cujus auctoritatem sequimini, qui propter mu
Abbreviated transcription (Latin):
putaueris. idemipse ñ dico uno addi¬
to augeri. sed quãlibet sit magnꝰ et ꝙͣ¬
libet ingentẽ multitudinẽ continẽ
inipsa rõne. atq scientia nũoꝵ ñ so¬
lum dupplicari uerũ eciã muttipli¬
cari potest. Ita uero siusqͥsq numerꝰ
ꝓprietatib terminat᷑. ut nulłꝰ eoꝵ
par ẽẽ cincumq alteri possit. Ergo
et dispares interse atq diusi st̃. &

Expanded text:
putaveris, idem ipse non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum non solum dupcari potest. Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se adque diuersi sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
frumenta cillunt᷑. id ẽ mouent᷑. unde
et oscilla dicta ab eo qd̾ his cillant᷑
hoc ẽ moueantur ora. Nam cillere
ẽ mouere. Terserre ꝯt̃. quib frumẽ¬
toꝵ numerꝰ. designat᷑. Trapetum
mola oliuaria. prelum trabes qͦ uua
calcata p̃mit᷑.a p̃mendo uocatũ qͣsi
p̃ssorium. lacus p̃lum qͦ p̃mit᷑ oleũ
quo liquatꝰ. ꝓfluat. quo abuuis uelo¬
liuis torqͣndo oleum uinũq exigitur.
uerennes auehere id ẽ ãportare nõi.¬
mustũ fluit a colando dictus. fisclũ
qͣsi fisculũ. a colando oleum dictũ uł
quasi fiscella olei: De instrumentis
ta. ab hauriendo aqͣm dicta. Girgillus¬
qd̃ ingiro uertit᷑. est enĩ lignum ĩ trãs¬
uersa ꝑtica mobile. ex quo funes cũ
situlo uł utre in puteam dimittit᷑.
hauriende aque causa. Telonem orty.¬
lani uocant. lignum longũ. quo hau
riunt aquas. et dictũ telo ne nyalon¬
gitudine. Telum enĩ dicit᷑ iuita g̃coᷤᷤ

Expanded text:
frumenta cillentur, id est moventur. Unde frumenta cillentur, id est moventur. Unde et oscilla dicta, eo quod cilleantur, id est moveantur ora, nam cillere est movere. Tessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Lacus prelum quo premitur oleum quo liquatum profluit et quo ab vuis vel olivis torquendo, vinum oleumque exigitur. Verennes a vehere, id est, exportare nominmustum fluit, a colando dictus. Fisclum quasi fisculum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. CAPUT ta, ab hauriendo aqquod in giro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur auriendae aquae causa. Telonem hortulani vocant lignum longum riunt aquas; et dictus telo a longitudine; telum enim dicitur iuxta Grecos,
Abbreviated transcription (Latin):
tenuis lamina ferridentiũ morda¬
citate resecans. arbores seu ramos.
Rastra quoq aut aradendo t̾ram. aut
araritate dentiũ dicta. ligones qd̃
terrã ieuent qͣsi leuones. Scuditia dic¬
ta. eo qd̃ circa codicẽ terrã apperiat. &
qͣmuis eius usus in reliqͥs operib ha¬
beat᷑ nom̃ tam̃ excodice retinet. hãc¬
alii generalit̃ fossoriam uocant. qd
foueam faciat quasi fouessoria. Sar¬
culus. Sunt autẽ simplices uel bi¬
cornes. Pastinatũ uocant agricole
ferramentũ bifurcũ. quo semina pã¬
gunt᷑. unde eciã repastinari dictȩ
gt̃ ueteres uineȩ. que refodiuntur.
Cilindrus lapis ẽ teres inmodũ co-¬
lumne qui ã uolubilitate nom̃ ac¬
cepit. De quo uirgiliꝰ. Areꝰ cũ primiᷤᷤ
ingenti. e quando cilindro et uer
tenda manu. Tribula genus uehi¬
culi. unde terunt᷑ frumenta. et ob
hoc ita uocatũ. Pala que uentilabrũ
uulgo dicit᷑. auentilandis. paleis
nominata. furcille dicte. eo qd̃ his

Expanded text:
tenuis lamina ferri, dentium mordatenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codicem terram aperiat: et quamvis eius usus in reliquis operibus habeatur, nomen tamen ex codice retinet, haalii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. 515 8. Sarculi sunt, vel simplices vel bicornes. Pastinum vocant agricolae ferramentum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres, quae refodiuntur. 9. Cylindrus, lapis est teres in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda tenda manu. Tribula genus vehiculi unde teruntur frhoc ita vocatur. Pala que ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcille dicte eo, quod his
Abbreviated transcription (Latin):
horam ostendat: De ĩstrumtiᷤ nticis
omer dictus ẽ qd ui humũ ero¬
at. seu ab euomendo t̾ram. De
quo lucretiꝰ. Uncus aratri ferreus oc¬
culto decrescit uomer mariris. sy¬
mitq ꝑ detrimenta fulgorẽ. Ara-
raterriũ. Buris ẽ curuamentiũ a¬
ratri. dictũ quasi bosoria. qd̃ sit in
similitudinẽ caude bouis. Dentuͣle
ẽ aratri pars prima in quo uomer
inducitur. quasi dens cultelli a cul.¬
tui ᷑ dicti eo qđ ex ipsis putationem
ueteres in arbore utebant᷑ et uite pri¬
lis qͣm falces eẽnt reperte. faicis est.¬
qua qua anbores putantur et uites.
dicte autẽ falces qd̃ his primũ mili¬
tes herbam filicem solebant abscide.¬
re unde est illud. Pax mecerta duciᷤ
placidos curuauit inusus. a gricole
nc̃ sum militis ante fii. falcastrũ a
similitudine falcis uocatũ. Est autẽ
ferramentũ curuũ cũ manubrio lõ¬
go ad densitatẽ uepriũ succidendã.
hiet runcornes dicti quib uepresse
cant᷑ ã runcando dicti. Sẽrula ẽ p̃.¬

Expanded text:
horam ostendat. § 14 De instrumentis rusticis. Vomer dictus quod vi humum eruat, seu ab evomendo terram. De quo Lucretius1, 314: Uncus aratri ferreus, occulto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem.missinraterrium. Buris est curvamentum aratri, dictum quasi βοὸς οὐρά, quod sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putatione veteres in arbore utebantur, et vite, priusquam falces essent repertae. 4. Falx est qua arbores putantur et vites. Dictae autem sunt falces quod his primum milites herbam filicem solebant abscindere. Unde est illud: Pax me certa ducis placidos curvavit in usus. Agricolae nc sum, militis ante fui. 5. Falcastrum, a similitudine falcis vocatum. Est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibucantur, a runcando dicti. Serrula est pre
Abbreviated transcription (Latin):
epicrit̃.
Unt igitur equi .x. dupliuero sex. Traiplus un¬
Rmerus autẽ sillabaꝵ in pedib a duob usq ad sex ꝓtendit᷑. ulteriꝰ enĩ ñ ꝓce¬
dit quia usq ad sex sillabas tendunt᷑ pedes. Tempora m pedib st̾. ut quan¬
tã unusquisq pes habeat. Resolutio ẽ pedum: qͣndo ꝓuna ionga: due breue
ponunt᷑ aut ꝓduab longis .iiii. breues. ut sectaq intexunt abiete costas
Abietenunc resolutio ẽ spondei inpceleumaticum
inqua resolucione. semꝑsinnalimphã se
ues fiunt. Ex duab autẽ breuib. longa
numquã fit. findienĩ solida posst̃. soli¬
dari scissa ñ possunt. figura ẽ cuiꝰ nota
silłe agnoscunt᷑. ubi enĩ circuili partẽ in¬
feriorẽ bis positam aspicis: ꝓirrichiꝰ est
cheo: tͦchaicũ. a dactilo: dactilic̃. a iãbo. iabi

Expanded text:
epitritum. Sunt igitur equi decem, dupli vero sex, triplus uNumerus syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur: ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus longis quatuor breves, ut: Sectaque intexunt abiete costas. Abiete nunc resolutio est spondei in proceleumaticum, ies fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, pyrrhichius esochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥes .xxu. quini. Mediocres numeri et̃ qͥ
qͦdammͦ simplices et incompositi eẽ ui¬
dent᷑. Alio uero modo & compositi. ut ũbi
gr̃a nouẽ ad xxu. dũ comparatꝰi fuernt.
primꝰ ẽ incompositꝰ qi ñ ht̃ cõmunẽ nu¬

Expanded text:
quies quini. Mediocres numeri sunt, qui quodammodo simplices et incompositi esse videntur, alio vero modo compositi, ut verbi gratia, IX ad XXV, dum comparatus fuerit, primus est et incompositus; quia non habet commune
Abbreviated transcription (Latin):
qm mẽ illicõmunis nũs prẽt monadi¬
cũ. io est t̾nariꝰ nũs. qͥ nouẽ mensurat ter
nitudinẽ suam excedt̃. uit puta duode¬
nariꝰ: ht̃ enĩ partes qͥnq. duodecimã:
ã qd̃.iiiͦi. dimidiã. qd̾ sex. Unũ enĩ ⁊ duo.
&e tria. et iii. et sex simulducta .xui. fa¬
ciunt. et longe aduodenario excedt̃ Sic
et muttitales. Diminuti nũi st̃ qͥ par¬
tib sius computati minorẽ sũmã effi¬
unt. ut puta. Denariꝰ cuiꝰ partes tres. de¬
denario minorẽ. Similis ẽ huic octona¬
riꝰ. uł alii płimi qui in parteᷤᷤ redacti in¬
fra consistunt. ꝑfectꝰ nũs ẽ qui suis par¬
tib adimplet᷑. ut senariꝰ. ht̃ enĩ ꝓͥ arteᷤ
sextã. t̃ciã dimidiã. Sexta eiꝰ unũ ẽ t̃cia
duo. dimidia tres. hee partes insũmam
sũmãt ꝑficiuntq senariũ. St̃ autẽ ꝑfec¬
ti nũi intra denariũ. sex. intra centena¬
riũ .xxuiii. intra millenariũ qͣdringẽti.

Expanded text:
m inest illi communis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus, quia novem mensurat ter nitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius; habet enim partes quinque: duodecimam, am quod quatuor, dimidiam quod sex. Unum enim et duo et tria et quatuor et sex simul ducta, sedecim faciunt et longe a duodenario excedet multi tales. Diminutivi numeri sunt, qui partibus suis computati minorem summam efficiunt, utputa denarius, cuius partes sunt tres: dedenario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi qui in partes redacti infra consistunt. Perfectus numerus est, qui suis partibus adinpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam, et dimidiam: sexta eius unum est, tertia duosummant perficiuntque senarium. Sunt autem perfecti numeri intra denarium VI, intra centenarium XXVIII, intra millenarium CCCCXCVI.