comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timuit. quia si uere iustus eẽt sicut apłs paulus
cum fr̃ibus falsis de quibus in suis epłis ingemit.
& sicut cypͥanꝰ cum eis quos sine baptismo suis
peccatis p̃teritis plenos estimabat. et admitti ad
eccłiam abstephano sciebat: ita in eccłia xp̃i. cum
eis quos iniustos uł nouerat. uł putabat. sine ulla
sui communicatione ꝑsisteret. nec bonos ꝓpt̃ ma¬
los desereret. s malos ꝓpt̾ bonos potius toleraret.
tanquã granum cum palea pondere caritatis
trituram ferens. ñ tanquam leuissimꝰ puluis etiã
ante uentilationem flatibus cedens. Eo quippe
mͦ etiam cum iniquis quos necesse ẽ: usq ad litus
retia ista contineant inunitate catholica ꝑseueras.
ñ tam̃ cum fure concurreret. ne peccatis cõmu¬
nicaret alienis. nec cuiꝰquam immundicie con¬
trectatione macularet᷑. nec pollueretur tangen¬
do pollutum. nec cuiusquam fermento corrum¬
ꝑetur. Hec enim fiunt consensione peccatoꝵ qua
ꝑ feminam serpens hominem primũ etiam in

Expanded text:
imuit, quia, si uere iustus esset, sicut apostolus Paulus cum fratribus falsis, de quibus in suis epistulis ingemit, et sicut Cyprianus cum eis, quos sine baptismo suis peccatis praeteritis plenos existimabat et admitti ad ec. clesiam ab Stephano sciebat, ita in ecclesia Christi cum eis, quos iniustos uel nouerat uel putabat, sine ulla sui commaculatione persisteret nec bonos propter malos desereret, sed malos propter bonos potius toleraret, tamquam granum cum palea pondere caritatis trituram ferens, non tamquam leuissimus puluis etiam ante uentilationem flatibus cedens. eo quippe modo etiam cum iniquis, quos necesse est usque ad litus retia ista contineant, in unitate catholica perseuerans non tamen cum fure concurreret nec peccatis communicaret alienis nec cuiusquam inmunditiae contrectatione macularetur nec pollueretur tangendo pollutum nec cuiusquam fermento corrumperetur. haec enim fiunt consensione peccatorum, qua per feminam serpens hominem primum etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ baꝑtismum habebant. ex cuius ueritate ut istã
corrigerent falsitatem: ab eo ipso audiunt. Nunqd
paulus ꝑ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine pauli
baptirati estis : Erant illic etiam qui mortuos re¬
surgere ñ credebant. et in eo utiq ñ ueram tenebãt
atq habebant fidem. Ex eo tamen quod uerũ ha¬
bebant q̃m credebant. xp̃m resurrexisse in qͦ fuerãt
baptirati. dat oꝑam apłs etiam illud curare in qͦeis
fides sana ñ erat dicens. si mortui ñ resurgunt.
diderant. & hoc in eis sanum erat: illud etiam sa¬
naretur quod resurgere mortuos errore ꝑniciosis¬
simo ñ credebant. Quam obrem in scripturis sc̃is
can

Expanded text:
tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuos resurgere non credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. ex eo tamen quod uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens: si mortui non resurgunt, sse crediderant et hoc in eis sanum erat, illud etiam sanaretur, quod resurgere mortuos errore perniciosissimo non credebant. quamobrem cum in scripturis sanctis can
Abbreviated transcription (Latin):
demones confiteri. s. utraq ab aplis confir mata
potius quam negata: cur ñ similit̃ unum baptis¬
ma in quib extra eccłiam constitutis inuenerimꝰ
confirmamꝰ potiꝰ quam negamus. ut ñ ex eo qͦd in il¬
lis ꝑrauũ ẽ: etiam quod rectum ẽ. deprauemius. sed
ex eo quod rectum tenent etiam illud in quo depra¬
uati sunt corrigamus. Quid ẽ. gͦqͦd dic illic ẽẽ uerum
baptisma. ubi ẽ. uera fides: Prorsus fieri potest. ux
aliqui uerum habeant baptismum. et ñ habeant
ueram fidem. sicut fieri potest. ut uerum habeant
euangłium quod ñ recte ĩtelligendofalsi aliquid cre¬
dunt de dõ. Nunquid ꝓpt̃ ipsam fidei falsitatem
etiã euangłium quod uerũ apud eos inuenitur
detestandum aut emendandum putabimus: Nec
illos cormthios arbitror quos in scisinata dissiluisse
redarguit. ueram fidem habuisse in eo quod dice¬
bant ego sum pauli. Hoc enim falsum erat. Uerun

Expanded text:
daemones confiteri, sed utraque ab apostolis confirmata daemones confiteri, sed utraque ab apostolis confirmata potius quam negata. cur non similiter et unum baptisma, in quibus extra ecclesiam constitutis inuenerimus, confirmamus potius quam negamus, ut non ex eo, quod in illis prauum est, etiam quod rectum est deprauemus, sed ex eo, quod rectum tenent, etiam illud in quo deprauati sunt corrigamus? Quid est ergo, quod dicit illic esse uerum baptisma, ubi est uera fides? prorsus fieri potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
nat. In utrisq tamen agnoscendo approbanda
in neutris uiolanda negando. Unde et apłs ia¬
cob cum quosdam redargueret qui sufficere dice¬
bant homini ueram fidem. nec ei caritatis oꝑa con¬
iungebant: eos ex ista demonum comparatione con¬
uicit. ne ideo se ad dm̃ ꝑtinere existimarent quod
uerum de do crederent. etiam si bona oꝑa adiunge¬
re fidei ñcurarent. Tu credis inquit q̃m unus ẽ ds
bene facis. Et demones credunt & contremiscunt.
Cos igitur qui de do uerum credunt et maligne ui¬
uunt. demonib comparauit. ñ tamen illud ipsũ
uerum qͦd de dõ demones credunt. ꝓpt̃ odium de¬
monum negando destruxit. Quam obrem cũ iste
ipse contra quem disputamꝰ ꝓposuerit apłm dicere.
unus ds. una fides. unum baptisma. ecce inueni¬
mus eundem dm̃ extra eccłiam ab ignorantib coli.
ecce inuenimus eandem de uno do fidem extra ec¬
cłiam. ñ solum quosdam homines. uerum etiam

Expanded text:
nat, in utrisque tamen agnoscendo approbanda, nat, in utrisque tamen agnoscendo approbanda, in neutris negando uiolanda. unde et apostolus Iacobus cum quosdam redargueret, qui sufficere dicebant homini ueram fidem nec ei caritatis opera coniungebant, eos ex ista daemonum conparatione conuicit, ne ideo se ad deum pertinere existimarent, quod uerum de deo crederent, etiamsi bona opera adiungere fidei non curarent. tu credis, inquit, quoniam unus est deus? bene facis; et daemones credunt et contremescunt. eos igitur, qui de deo uerum credunt et maligne uiuunt, daemonibus comparauit, non tamen illud ipsum uerum, quod de deo daemones credunt, propter odium daemonum negando destruxit. quamobrem cum iste ipse contra quem disputamus proposuerit apostolum dicere: unus deus, una fides, unum baptisma, ecce inuenimus eundem deum extra ecclesiam ab ignorantibus coli, ecce inuenimus eandem de uno deo fidem extra ecclesiam non solum quosdam homines, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qd uerum atq rectum ẽ: simul uidebit et quid
in donatistarum heresi detestamur. et quid uio¬
lare minime debeamꝰ.Cum enim in suȩ separa¬
tionis iniquitate detinent baptismi ueritatem.
iniquitas eorum a nobis culpatur. ueritas aut̃
baptismi ubiq agnoscitur et ꝓbatur. Qui enim
dicit destruendũ ẽe baptismum xp̃i. quando illo
heretici baptirant. consequens ẽ: ut dicat negan¬
dum ẽẽ etiam ipsum xp̃m: quando eum demo¬
nes confitentur. hinc laudatus ẽ petrus quando di¬
xit. tu es xp̃c filius dĩ uiui. expulsi sunt demones
hoc ipsum dicentes. scimus qui sis filius di. Ergo
ista confessio petro fructuosa. demonib ꝑniciosa
in utrisq tamen ñ falsa.s. uera. non.ne¬
ganda s. agnoscenda. non
detestanda s apꝓbanda ẽ. Sic et baptismi ueritas
dat᷑ rectis catholicis. tanquam a petro illa confes¬
sio. datur a ꝑusis hereticis. tanquam a demonibꝰ.
Eadem ipsa confessio illos adiuuat: hos condem¬

Expanded text:
quod uerum atque rectum est, simul uidet et quid quod uerum atque rectum est, simul uidet et quid in Donatistarum haeresi detestemur et quid uiolare minime debeamus. cum enim in suae separationis iniquitate detineant baptismi ueritatem, iniquitas eorum a nobis culpatur, ueritas autem baptismi ubique agnoscitur et probatur. Qui enim dicit destruendum esse baptismum Christi, quando illo haeretici baptizant, consequens est ut dicat negandum esse etiam ipsum Christum, quando eum daemones confitentur. hinc laudatus est Petrus quando dixit: tu Christus filius dei uiui, expulsi sunt daemones hoc ipsum dicentes: scimus qui sis, filius dei. ergo ista confessio Petro fructuosa, daemonibus perniciosa in utrisque tamen non falsa sed uera, non neganda sed agnoscenda, non detestanda sed adprobanda est. sic et baptismi ueritas datur a rectis catholicis tamquam a Petro illa confessio, datur a peruersis haereticis tamquam a daemonibus eadem ipsa confessio; illos adiuuat, hos condem
Abbreviated transcription (Latin):
imbutus est. s. adicienda pietas unitatis a qua
separatus ẽ. et sine qua illud inesse illi posset. pro¬
desse ñ posset. Hoc facimus. hoc a maiorib tradi¬
tum accepimus. hoc in catholica ecclia que toto
orbe diffunditur. contra om̃s falsitatis nebulas
custodimus. Quid gͦ hinc a nobis ampliꝰ disputã¬
dum ẽ: quando ipse soluit breuit questionẽ. com¬
memorando euanglica testimonia: Quib ꝓfecto
si contentiosus ẽe nollet. et suum damnaret er¬
rorem. et baptismi cognosceret ueritatem. Quid ita¬
q: opus ẽ: omnia u̾ba eius retexere. quib argute
sibi udetur dicere. et multa loquacitate uersare.
ideo apud se ẽe uerum baptismum. quia et a nob̾
agnoscitur: ñ negatur: Nam quisquis firmum
ꝙ inconcussum inuenerit quod uerissima et in¬
uolabilis regła ueritatis ostendit. id in uno quo¬
q imꝑbandum uł emendandum. qͦd falsum at¬
q uiciosum ẽ: agnoscendum autẽ et acceptandũ

Expanded text:
inbutus est, sed adicienda pietas unitatis a qua inbutus est, sed adicienda pietas unitatis a qua separatus est et sine qua illud inesse illi posset, prodesse non posset. hoc facimus, hoc a maioribus traditum accepimus, hoc in catholica ecclesia, quae toto orbe diffunditur, contra omnes falsitatis nebulas custodimus. quid ergo hinc a nobis amplius disputandum est, quando ipse soluit breuiter quaestionem commemorando euangelica testimonia, quibus profecto, si contentiosus esse nollet, et suum damnaret errorem et baptismi cognosceret ueritatem? Quid itaque opus est omnia eius uerba retexere, quibus argute sibi uidetur dicere et multa loquacitate uersare ideo apud se esse uerum baptismum, quia et a nobis agnoscitur, non negatur? nam quisquis firmum et inconcussum tenuerit, quod uerissima et inuiolabilis regula ueritatis ostendit, id in unoquoque inprobandum uel emendandum quod falsum atque uitiosum est, agnoscendum autem et acceptandum
Abbreviated transcription (Latin):
causas baptirare:demonia pellere:ceterasq non
dissimiles fecisse uirtutes. quib dicentib in nomi¬
ne tuo ista fecimus. dicturus ẽ: ñ noui uos. recedi¬
te a me oꝑaru iniquitatis: manifestauit tam ue¬
rum ẽẽ: quod baptirant baptismo iħu xp̃i. etiam
qui separati sunt ab ȩccłia. quam uerum ẽ: quod
demonia pellunt in nomine iħu xp̃i. s. eos utrun¬
q nec ad uitam ẽt̃nam ꝑducere. nec ab ẽt̃̾nis sup¬
pliciis uendicare. Ac ꝑ hoc quemadmodum si ue¬
niret ad eccłiam quisquam eorum a quibus expu¬
lit demonia ille quem uiderunt discipłi separatũ
a grege iħu xp̃i pellere demonia in nomine ihu
xp̃i. nequaquam uirtus que in illo facta fuerat ne¬
garetur. s: ei quod deerat adderetur: ita quisquis
extra eccłiam fuerit ab hereticis. uł scismaticis tam̃
xp̃i baptisinate consecratus. cum ad eccłiam uene¬
rit ñ ẽ: negandum sacramentum ueritatis quo

Expanded text:
causas baptizare, daemonia pellere ceterasque non causas baptizare, daemonia pellere ceterasque non dissimiles fecisse uirtutes, quibus dicentibus \'in nomine tuo ista fecimus\' dicturus est: non noui uos; recedite a me, operarii iniquitatis, manifestauit tam uerum esse, quod baptizant baptismo Iesu Christi etiam qui separati sunt ab ecclesia, quam uerum est, quod daemonia pellunt in nomine Iesu Christi, sed eos utrumque nec ad uitam aeternam perducere nec ab aeternis suppliciis uindicare. ac per hoc quemadmodum si ueniret ad ecclesiam quisquam eorum, a quibus expulit daemonia ille quem uiderunt discipuli separatum a grege Iesu Christi pellere daemonia in nomine Iesu Christi, nequaquam uirtus quae in illo facta fuerat negaretur, sed ei quod deerat adderetur, ita quisquis extra ecclesiam ab haereticis fuerit uel schismaticis tamen Christi baptismate consecratus, cum ad ecclesiam uenerit, non est negandum sacramentum ueritatis quo
Abbreviated transcription (Latin):
ta destrumꝰ. cum uł tales baptirantes. uł tales bap¬
tiratos intra eadem retia unitatis agnoscimus. Ip¬
sos quoq ñ arbitror tam eẽ imꝑudentes. ut aude¬
ant dicere:tam multis malis &e sceleratis qui in eoꝵ
parte sunt manifestis fiagicus & facinorib ꝑditi
et inquinati. hoc ẽ. auaris atq raptoribus. siue tru¬
culentis feneratorib. siue cruentis circuncellionib.
dñm ñ eẽ dicturum. recedite a me qui oꝑamini ini¬
quitatem. et tam̃ sciunt. uident. tenent. multos
tales baptirare. multos a talibus baptizari. nec in
eis xp̃i uolant sacramentum etiam illi quibus
displicent scelera eorum. Non solum itaq nichil
contra nos dixit. cum hec euanglica testimonia
ꝓtulit. uerum etiam nos quid contra eos diceremꝰ
admonuit. Pinde qd̃ sequit᷑
exultans dicit. Solui bre¬
uit̃ questionem. Uere soluit eam .s: ꝓ nobis. quan¬
doquidem dicendo in indignis ñ ẽẽ dissimiles

Expanded text:
nta destruimus, cum uel tales baptizantes uel tales bapnta destruimus, cum uel tales baptizantes uel tales baptizatos intra eadem retia unitatis agnoscimus. ipsos quoque non arbitror tam esse- inpudentes, ut audeant dicere tam multis malis et sceleratis, qui in eorum parte sunt manifestis flagitiis et facinoribus perditi et inquinati, hoc est auaris atque raptoribus siue truculentis faeneratoribus siue cruentis circumcellionibus, dominum non esse dicturum: recedite a mequi operamini iniquitatem, et tamen sciunt uident tenent multos tales baptizare, multos a talibus baptizari, nec in eis Christi uiolant sacramentum etiam illi, quibus displicent scelera illorum. non solum itaque nihil contra nos dixit, cum haec euangelica testimonia protulit, uerum etiam nos quid contra eos diceremus ammonuit. Proinde quod sequitur et exultans dicit: solui breuiter quaestionem, uere soluit eam sed pro nobis, quandoquidem dicendo in indignis non esse dissimiles
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. Nunquid dixit ñ ẽẽ nomen iħu xp̃i: Si¬
cut gͦ nichil ꝓdest sacrilegis quod oꝑantur. in no¬
mine iħu xp̃i. sic nichil ꝓdest hereticis quod bapti¬
rant uł baptirantur in baptismo iħu xp̃i .S. tam̃
sicut illud nomen ẽ. iħu xp̃i. ita et iste baptismus
iħuxp̃i. et utrunq agnoscendum et approbandu.
ñ negandum et destruendum ẽ. ne tantis donis di
fiat iniuria. cum sacrilegorum eisdem bonis male
utentium corrigitur uita. Ille dicit sacrilegis dictu¬
rum dñm recedite: a me om̃s qui oꝑamini iniquita¬
tem. qui extra eccliam baptirant uł demonia eiciũt.
uł aliquas uirtutes in nomine iħu.xp̃i oꝑantur. noᷤ
autẽ dicimꝰ. imino ipsa ueritas dicit. omnib hoc
mali pisces cum bonis usq ad litus natant. Quid
enim eis aliud dicetur cum in uasa collectis bonis
illi mali separati ꝓicientur. nisi recedite a me qui o¬
ꝑamini iniquitatem: Nec tam̃ in eis xp̃i sacram̃¬

Expanded text:
Iesu Christi. numquid dixit non esse nomen Iesu Christi? siIesu Christi. numquid dixit non esse nomen Iesu Christi? sicut ergo nihil prodest sacrilegis, quod operantur in nomine Iesu Christi, sic nihil prodest haereticis, quod baptizant uel baptizantur in baptismo Iesu Christi. sed tamen sicut illud nomen est Iesu Christi, ita et iste baptismus Iesu Christi, et utrumque agnoscendum et approbandum, non negandum et destruendum est, ne tantis donis dei fiat iniuria, cum sacrilegorum eisdem bonis male utentium corrigitur uita. Ille dicit sacrilegis dicturum dominum: recedite a me qui operamini iniquitatem, qui extra ecclesiam baptizant uel daemonia eiciunt uel aliquas uirtutes in nomine Iesu Christi operantur; nos autem dicimus, immo ipsa ueritas dicit omnibus hoc mali pisces cum bonis usque ad litus natant. quid enim eis aliud dicetur, cum in uasa collectis bonis illi mali separati proicientur, nisi: recedite a me qui operamini iniquitatem? nec tamen in eis Christi sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
to detestamur: & inuiolata quȩ in eis ẽ ueritate
damnamus. uł quantum sinimur emendamus.
Respiciat gͦ iste quo errore dixerit. quod secutus ad¬
iunxit. uelint nolint ꝓinde traditores. sacrilegis sa¬
cramentis. xp̃m magis offendunt. Alia est quippe
temeritas. et ut cunq tolerabilis. qͦd traditores dicit
homines. qͦs ẽẽ ñ ꝓbat. Illud autem quisferat. quod
sacrilega dicit sacramenta xp̃i. etiam si uere sicut ca¬
lumniatura traditorib haberentur. quȩ in nomi¬
ne patris & filii et sp̃s sc̃i ritu euanglico cȩlebrant᷑:
Hic fortasse dicat iam ñ eẽ xp̃i sacramentum. quod
a sacrilegisdatur. Cur ñ gͦ dicit ñ ẽẽ etiam nomen
xp̃i quod a sacrilegis dicitur: Quod omnino ñ au¬
sus ẽ. dicere: Ait enim. ꝑdidisse igitur falsum opus
ñ dubium ẽ. qui tam & sim nomine iħuxp̃i. sacri
legi tam̃ ausi sunt oꝑari. Tam & simnquit in nomine

Expanded text:
to detestamur et inuiolata quae in eis est ueritate to detestamur et inuiolata quae in eis est ueritate damnamus uel quantum sinimur emendamus. Perspiciat ergo iste, quo errore dixerit quod secutus adiunxit: uelint nolint, proinde traditores sacrilegis sacramentis Christum magis offendunt. alia est quippe temeritas sed utcumque tolerabilis, quod traditores dicit homines quos esse non probat; illud autem quis ferat, quod sacrilega dicit sacramenta Christi, etiamsi uere, sicut calumniatur, a traditoribus haberentur, quae in nomine patris et filii et spiritus sancti ritu euangelico celebrantur? hic fortasse dicat iam non esse Christi sacramentum, quod a sacrilegis datur. cur non ergo dicit non esse etiam nomen Christi, quod a sacrilegis dicitur? quod omnino non ausus est dicere. ait enim: perdidisse igitur falsum opus non dubium est, qui tametsi in nomine Iesu Chrit operari. tametsi, inquit, in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
buisse: quia cum eis dnm ñ sequebatur. ad hoc res¬
pondit. Nolite ꝓhibere: Nemo enim uirtutes facit
in nomine meo: & potest male loqui de me.In hoc
utiq ꝓpria iniquitas erat. quia ñ cum d̃no collige¬
bat. nec in eius gregis unitate pastorem cum disciplis
sequebatur. in qua iniquitate sua ueritatem detine¬
bat alienam quod in nomine iħu xp̃i eiciebat de¬
monia. & de illo male ñ loquebatur. Huiꝰ itaq ini
quitatẽ illis uerbis dñs damnat ubi ait. Qui mecũ
ñ colligit. spargit. Ueritatem tam̃ suam in illo ñ ne¬
gat. nec imꝓbat cum dicit. nolite ꝓhibere:. nemo enĩ
uirtutes facit in nomine meo. et potest male loqui
deme. Hoc dicum exemplum sequentes etiã nos
ꝓturibus nr̃is baptismi ueritatem & quicqui ali¬
ut uerum heretei tenent negare ñ possumꝰ impba¬
re ac destruere ñ audemus. Ipsorum autem iniqͥ¬
tatem qua cum xp̃o ñ colligunt s: spargunt. meri¬

Expanded text:
buisse, quia cum eis dominum non sequebatur, ad hoc resbuisse, quia cum eis dominum non sequebatur, ad hoc respondit: nolite pr ohibere; nemo enim uirtutes facit in nomine meo et potest male loqui de me. in hoc utique propria iniquitas erat, quia non cum domino colligebat nec in eius gregis unitate pastorem cum discipulis sequebatur, in qua iniquitate sua ueritatem detinebat alienam, quod in nomine Iesu Christi eiciebat daemonia et de illo male non loquitatem illis verbis Dominus damnat, ubi ait, Qui mecum non colligit, spargit: veritatem suam tamen in illo non negat, nec improbat, cum dicit, Nolite prohibere: nemo enim virtutes facit in nomine meo, et potest male loqui depro uiribus nostris baptismi ueritatem et quidquid aliud uerum haeretici tenent negare non possumus, inprore ac destruere non audemus, ipsorum autem iniquitatem, qua cum Christo non colligunt sed spargunt, meri
Abbreviated transcription (Latin):
imus ueritatem baptismatis. quam in ur̃a iniqui¬
tate detinetis. s: cum uos corrigimꝰ. illam destruimꝰ.
& eutimus. hanc autem agnoscimꝰ. & tenemus. Ni¬
chilitaq istum adiuuant plura euangłica testimo¬
ma. Quemadmodũ autẽ nobis etiam plurimum
suffragentur adute. Ecce ipsa u̾ba eiꝰ attende. ꝑdidis¬
se inquit falsum opus ñ dubium ẽ. qui tam & si n
nomine ihu xp̃i sacrilegi tam̃ ausi sunt oꝑari. Hoc
omnino uerum ẽ: qͣm qui sacrilegi in nomine ihu
xp̃i ausi sunt oꝑari. falsum opus ꝓprium ꝑdider̃t.
unquid ideo tam̃ nomen ipsum iħu xp̃i sacrile¬
gum ẽ. etiam cum ꝑ illud sacrilegi aliquid oꝑant᷑:
Quis hoc audeat. uł dementissimꝰ dicere: Quis iam
isto tempore uł paganꝰ audeat affirmare: Unde et
ipse iħc xp̃c cum uerissime dixerit qui mecum ñ col¬
ligit spargit. tam̃ cum ei discipłi dixissent quendam
se inuenisse qui in nomine eiꝰ demonia eiceret. & ꝑhi¬

Expanded text:
imus ueritatem baptismatis, quam in uestra iniquiimus ueritatem baptismatis, quam in uestra iniquitate detinetis, sed cum uos corrigimus illam destruimus et euertimus, hanc autem agnoscimus et tenemus\'. nihil itaque istum adiuuant plura euangelica testimonia. Quemadmodum autem nobis etiam plurimum suffragentur aduerte. ecce ipsa uerba eius adtende: perdidisse, inquit, falsum opus non dubium est, qui tametsi in nomine Iesu Christi, sacrilegi tamen ausi sunt operari. hoc omnino uerum est, quoniam, qui sacrilegi in nomine Iesu Christi ausi sunt operari, falsum opus proprium perdiderunt: numquid ideo tamen nomen ipsum Iesu Christi sacrilegum est, etiam cum per illum sacrilegi aliquid operantur? quis hoc audeat uel dementissimus dicere, quis iam isto tempore uel paganus audeat adfirmare? unde et ipse Iesus Christus cum uerissime dixerit: qui mecum non colligit spargit, tamen cum ei discipuli dixissent quendam se inuenisse, qui in nomine eius daemonia eiceret, et prohi
Abbreviated transcription (Latin):
ne tuo uirtutes multas fecimꝰ. eum responsurũ¬
ñ noui uos.recedite a me qui oꝑamim iniquita¬
tem. Aunquid etiam hic dixit. ꝓpt̃ iniquitatem
ur̃am. negabo etiã ueritatem meam in ur̃a iniqui¬
tate detentam: Neq enim in regnum suum recep¬
turus ẽ. om̃s in quib inuenerit aliquam ueritatẽ
s: in quib inuenerit ueritati congruam karitatẽ:
que si defuerit iniquitas erit. In qua tam̃ detenta
ueritas neganda ñ ẽrs: ipsa iniquitas ñ destructa
ueritate damnanda ẽ. Unde et paulus dicit. Et si
sciero om̃ia sacramenta. & omem scientiam. & si
habuero om̃em ꝓpħiam. & omnẽ fidem ita ut mon¬
tes transferam.caritatem autẽ ñ habeam nichil sũ.
Se dixit nichil ẽe si ñ habeat caritatem. ñ sacram̃ta
et scientiam. & ꝓpħiam & fidem. Illa enim magna
sunt etiam si ille nichil sit qui ea sine caritate ha¬
buerit. & eorum ueritatem in sua iniquitate tenu¬
erit. Hoc & nos istis hereticis dicimus. Non destru¬

Expanded text:
ne tuo virtutes multas fecimus? dicet ipsnon noui uos; recedite a me qui operamini iniquitatem. numquid etiam hic dixit: \'propter iniquitatem uestram negabo etiam ueritatem meam in uestra iniquitate detentam\'? neque enim in regnum suum recepturus est omnes, in quibus inuenerit aliquam ueritatem, sed in quibus inuenerit ueritati congruam caritatem, quae si defuerit iniquitas erit. in qua tamen detenta ueritas neganda non est, sed ipsa iniquitas non destructa ueritate damnanda est. unde et apostolus dicit: et si sciero omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam et omnem fidem ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. se dixit nihil esse, si non habeat caritatem, non sacramenta et scientiam et prophetiam et fidem. illa enim magna sunt, etiamsi ille nihil sit, qui ea sine caritate habuerit et eorum ueritatem in sua iniquitate tenuerit. hoc et nos istis haereticis dicimus: non destru
Abbreviated transcription (Latin):
separationis istoꝵ ab unitate corporis xp̃i. que si¬
cut ꝓphatum legitur. impleriq iam cernitur to¬
to orbe t̾rarum. atq: in omnib gentibus dilatat᷑:
Hic certe sicut scriptum ẽ. filius malus ipse se u¬
stum dicit. exitum autem suũ ñ abluit. hoc est.
ñ excusat. ñ diluit. ñ defendit. quod furore scisma¬
tico in hereticam pestem de domo dĩ exire non

Expanded text:
separationis istorum ab unitate corporis Christi, quae, siseparationis istorum ab unitate corporis Christi, quae, sicut prophetatum legitur, implerique jam cernitur, toto orbe terrarum atque in omnibus gentibus dilatatur. Hic certe, sicut scriptum est, Filius malus ipse se justum dicit; exitum autem suum non abluit ; hoc est, non excusat, non diluit, non defendit quod furore schismatico in haereticam pestem de domo Dei exire non
Abbreviated transcription (Latin):
do in eccłiam communicabat peccatis alienis. qͥa
uidelicet peccata eorum qui baptismo uero abluti
ñ erant. in eis utiq ꝑmanebant. Debuit gͦ cypͥanꝰ
ab huiꝰ communione discedere: ne cum fure concar¬
reret. ne peccatis cominuncaret alienis. ne conta¬
gione inquinaret᷑ immundi. ne pollutus fieret
tangendo pollutum. ne fermento corrumꝑetur ali¬
orum. hoc gͦ qm ñ fecit. s cum eis in unitate ꝑman¬
sit. tota ipsus unitatis tunc massa corrupta ẽ. nec
ꝑseuerauit eccłia que postea sc̃os istorum maiorinũ
pareret ac donatum. Hoc quia dicere nullomͦ au¬
dent. restat ut fateantur bonos cũ malis in sacram̃
sisse: & usq ad tempus ceciliam ꝑseuerasse eccliam
xp̃i. ñ sine ullis hominib malis tanqũã in horre¬
o iam reconditam. s. adhuc cominixta palea tanꝗͣ.
in area constitutam. Sic gͦ et deinceps potuit per¬
ianere sicut et ꝑmanet. donec ultimo iudicũ die

Expanded text:
do in Ecclesiam, communicabat peccatis alienis; quia do in Ecclesiam, communicabat peccatis alienis; quia videlicet peccata eorum qui Baptismo vero abluti non erant, in eis utique permanebant. Debuit ergo Cyprianus ab hujus communione discedere, ne cum fure concurreret, ne peccatis communicaret alienis, ne contagione inquinaretur immundi, ne pollutus fieret tangendo pollutum, ne fermento corrumperetur aliorum. Hoc ergo quoniam non fecit, sed cum eis unitate permansit, tota ipsius unitatis tunc massa corrupta est, nec perseveravit Ecclesia, quae postea sanctos istorum Majorinum pareret ac Donatum. Hoc quia dicere nullo modo audent; restat ut fateantur bonos cum malis in Sacramensisse, et usque ad tempus Caeciliani perseverasse Ecclesiam Christi, non sine ullis hominibus malis, tanquam in horreo jam reconditam, sed adhuc commixta palea tanquam in area constitutam. Sic ergo et deinceps potuit permanere, sicut et permanet, donec ultimo judicii die
Abbreviated transcription (Latin):
nicauerint detineri. S: hinc diutius disputare
suꝑfluũ ẽ p̃serti quia hoc et rarissime audent
dicere. ipsi quoq uerecundantes.& sentientes ua¬
na se loqui. et cum ea dicunt. nullo diumno testi¬
monio fulcire nituntur. Magis enim solent in
ore habere quando peccatis aliorum alios crumi¬
nantur ad excusandum nefas separationis sue.
uidebas furem. et concurrebas cum eo. et ne com¬
municaueris peccatis alienis. et recedite exite inde¬
et immundum ne tetigeritis. & qui tetigerit pol¬
lutum. pollutus ẽ: et modicũ fermentũ. totam mas¬
sam corrumpit. et alia huiuscemodi quib ñ tradi¬
tionis crimen ab aliis criminib aliqua ꝓpͥetate
telligeret cypͥanꝰ. ꝑfecto seab stephano separaret. nec
cum illo in catholiae unitatis cominunione ꝑsiste¬
ret. Ille quippe scđm sententiam quam de baptis¬
mo isti tenendam putant. hereticos et scismaticos
sicut opinantur baptismum ñ habentes admitten¬

Expanded text:
nicauerint, detineri. sed hinc diutius disputare nicauerint, detineri. sed hinc diutius disputare superfluum est, praesertim quia hoc et rarissime audent dicere, ipsi quoque uerecundantes et sentientes uana se loqui, et cum ea dicunt, nullo diuino testimonio fulcire nituntur. magis enim solent in ore habere, quando peccatis aliorum alios criminantur, ad excusandum nefas separationis suae: uidebas furem et concurrebas cum eo et: ne communicaueris peccatis alienis et: recediteet immundum ne tetigeritis ; et, Qui tetigerit pollutum, pollutus est ; et, Modicum fermentum totam massam corrumpit : et alia hujusmodi, quibus non traditionis crimen ab aliis criminibus aliqua proprietate telligeret Cyprianus, profecto se ab Stephano separaret, nec cum illo in catholicae unitatis communione persisteret. Ille quippe secundum sententiam quam de Baptismo isti tenendam, putant, haereticos et schismaticos sicut opinantur, Baptismum non habentes, admitten
Abbreviated transcription (Latin):
bantur in unitate & communione sacramentoꝵ
xp̃i alienis malis posse maculari. sic potuit et de¬
inceps eccłia ꝑmanere. quam toto sicut de illa p̃¬
dictum ẽ: terrarum orbe crescentem. nullomͦ po¬
terant quorlibet traditorum ac facinorosorum a¬
liena crimina maculare:sicut in una area usq
ad tempus uentilationis maculari paleis frum̃ta
ñ possunt. sicut intra retia usq ad tempus littoris
mali pisces bonos simul natando ñ ꝑdunt. Nul¬
la igitur ratio fuit. s. maximus furor. qͦd isti ue¬
lut malorum cominunionem cauentes. se ab uni¬
tate. xp̃i que toto orbe diffuncditar separarunt. nͥ
forte a criminib crimina mirabili arte discernũt
ñ de scripturis. s: de cordib suis distinctionum re¬
gulas ꝓferentes atq dicentes in unitate cominu¬
monis sacramentorum alia crunina aliena si¬
ne contaminatione tolerari. traditionis autem
crimine om̃s qui cum talib sacramenta cominu¬

Expanded text:
bantur in unitate et communione sacramentorum bantur in unitate et communione sacramentorum Christi alienis malis posse maculari, sic potuit et deinceps ecclesia permanere, quam toto sicut de illa praedictum est terrarum orbe crescentem nullo modo poterant quorumlibet traditorum ac facinerosorum aliena crimina maculare, sicut in una area usque ad tempus uentilationis maculari paleis frumenta non possunt, sicut intra una retia usque ad tempus litoris mali pisces bonos simul natando non perdunt. Nulla igitur ratio fuit, sed maximus furor, quo isti uelut malorum communionem cauentes se ab unitate Christi, quae toto orbe diffunditur, separarunt. nisi forte a criminibus crimina mirabili arte discernunt, non de scripturis, sed de cordibus suis distinctionum regulas proferentes atque dicentes in unitate communionis sacramentorum alia crimina aliena sine contaminatione tolerari, traditionis autem crimine omnes, qui cum talibus sacramenta commu
Abbreviated transcription (Latin):
tes baptismum xp̃i baptirandos in ęccłia catho¬
lica existimabat. Multi cum illo. quidam cum
isto etiam sentiebant utriq cum eis in unitate si¬
stentes. Si gͦ uerum ẽ: qͦd isti dicunt. et unde cau¬
sam sue separationis asserere. uł excusare conant᷑
in una cominumone sacramentorum malima¬
culant bonos. et ideo corporali disiunctione a ma¬
lorum contagione recedendum ẽ: ne om̃s parit̃ ꝑe¬
ant.iam tunc stephani et cypriam temporibus
ipse spiritualit nasceretur dicant. Quod si dice¬
re nefarium iudicant. quia reuera nefarium
est. sicut mansit eccłia ex illis temporib usq ad
tempora ceciliani & maiorini siue donati. nec eã
maculando ꝑdere potuerunt. quicũq in eam
scđm ipsos sine baptismo admissi sunt. pleni
om̃ib peccatis & criminibus suis. nec ulla facta ẽ.
a cypriano.&. eis qui parit de baptismo sentiebãt
ab illoꝵ communione diuisio. q̃m ñ se arbitra¬

Expanded text:
tes baptismum Christi baptizandos in ecclesia cathotes baptismum Christi baptizandos in ecclesia catholica existimabat. multi cum illo, quidam cum isto etiam sentiebant, utrique cum eis in unitate sistentes. si ergo uerum est, quod isti dicunt et unde causam suae separationis asserere uel excusare conantur: in una communione sacramentorum mali maculant bonos, et ideo corporali disiunctione a malorum contagione recedendum est, ne omnes pariter pereant, iam tunc Stephani et Cypriani temporibusipse spiritaliter nasceretur. quod si dicere nefarium iudicant, quia re uera nefarium est, si mansit ecclesia ex illis temporibus usque ad tempora Caeciliani et Maiorini sine Donati nec eam maculando perdere potuerunt, quicumque in eam secundum ipsos sine baptismo admissi sunt pleni omnibus peccatis et criminibus suis, nec ulla facta est a Cypriano et eis, qui pariter de baptismo sapiebant, ab illorum communione diuisio, quoniam non se arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
onem. quandoquidem cum romane ecclie ꝑ ordi¬
nem commemoraret ep̃os. int̾ eos commemorauit
et stephanum quos ẽpatum illibatum gessisse con¬
fessus ẽ: Cum gͦ stephanus ñ solum ñ rebaptiraret
hereticos. uerum etiam hoc facientes. uł ut fieret
decernentes ex communicandos ẽẽ censeret. sicut
aliorum ep̃oꝵ. et ipsiꝰ cypriam littere ostendunt:
tam̃ cum eo cyprianꝰ in unitatis pace ꝑmansit.¬
Quid hinc dicturi sunt: Excutiant ingenia sua
quantum possunt. & utrum ualeant responde¬
re considerent. Ecce duo erant uno tempore. ut de
alis taceam qui diu̾sa sentiebant. Duo erant emmen¬
tissimarum eccliarum. romane scilicet et carthagi¬
nensis ep̃i. stephanus et cyprianus. ambo in uni¬
tate catholica constituti. Quorum stephanus bap¬
tismum.xp̃i innullo iterandum ẽẽ censebat. et hoc
facientibus grauit̃ succensebat. Cyprianus autem
in heresi uł scismate baptiratos tanquam ñ haben¬

Expanded text:
onem, quandoquidem, cum Romanae ecclesiae per ordionem, quandoquidem, cum Romanae ecclesiae per ordinem commemoraret episcopos, inter eos commemorauit et Stephanum, quos episcopatum inlibatum gessisse confessus est. cum ergo Stephanus non solum non rebaptizaret haereticos, uerum etiam hoc facientes uel ut fieret decernentes excommunicandos esse censeret, sicut et aliorum episcoporum et ipsius Cypriani litterae ostendunt, tamen Cyprianus cum eo in unitatis pace permansit.quid hinc dicturi sunt? excutiant ingenia sua quantum possunt, et utrum ualeant respondere considerent. ecce duo erant uno tempore, ut de aliis taceam, qui diuersa sentiebant, duo erant eminentissimarum ecclesiarum, Romanae scilicet et Carthaginiensis, episcopi Stephanus et Cyprianus, ambo in unitate catholica constituti, quorum Stephanus baptismum Christi in nullo iterandum esse censebat et hoc facientibus grauiter suscensebat, Cyprianus autem in haeresi uel schismate baptizatos tamquam non haben
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nec petro quia gentes iudairare ñ cogimus.
hoc de agripino alusq ep̃is qui illa concilia fecisse
ꝑhibentur responderim.qui sic diuersa senserunt:
ut cum eis contra quos de hac questione sentiebant
in unitate ꝑsisterent. ubi caritas cooꝑit multitudi¬
nem peccatoꝵ. Sic nanq ambulantib in ea ueritate
inquam ꝑuenerant. potuit ds̃ sicut apłs dicit id
quoq illis reuelare quod alit̃ sapiebant. Noua enim
tunc questio fuit quemadmodum suscipiendi eẽnt
heretici. Quȩ ñnullos fr̃s hereticam ꝑniciem uehe¬
ment̃ merito detestantes ipsa nouitate turbauit:
ut crederent etiam hoc in eis ẽẽ imꝓbandum. qd ma¬
lo suo tenebant bonũ. Ego autẽ ut qͦd de hac re sentio
breuiter dicam. rebaptirare hereticos qͦad illi fecisse
dicuntur. tunc fuit humani erroris: rebaptirare
autem catholicos qͦd adhuc isti faciunt. semꝑ ẽ: di¬
abolice p̃sumptionis. S: uolo michi soluat iste qͦsti¬

Expanded text:
sicut nec Petro, quia gentes iudaizare non cogimus. sicut nec Petro, quia gentes iudaizare non cogimus. hoc de Agrippino aliisque episcopis, qui illa concilia fecisse perhibentur, responderim, qui sic diuersa senserunt, ut cum eis, contra quos de hac quaestione sentiebant, in unitate persisterent, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. sic namque ambulantibus in ecclesiae ueritate in quam peruenerant potuit deus, sicut apostolus dicit, id quoque illis reuelare quod aliter sapiebant. noua enim tunc quaestio fuit, quemadmodum suscipiendi essent haeretici, quae nonnullos fratres haereticam perniciem uehementer merito detestantes ipsa nouitate turbauit, ut crederent etiam hoc in eis esse inprobandum, quod malo suo tenebant bonum. ego autem ut quod de hac re sentio breuiter dicam: rebaptizare haereticos, quod illi fecisse dicuntur, tunc fuit humani erroris, rebaptizare autem catholicos, quod adhuc isti faciunt, semper est diabolicae praesumptionis. Sed uolo mihi soluat iste quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
alien sunt. Sic enim & nonnulli petro apło compa¬
rari se uolunt. si. xp̃m negauerint. Si uͦ etiam gen¬
tes iudaizare coegerint uocitari germani eiꝰ affec¬
dico p̃ferri. s saltem possit equari. aut de ꝑximo cõ¬
nec xp̃m negauerit. nec gentes iudaizare compule¬
rit. Sic etiam martyrem głosissimum cyprianum
si apud hereticos uł scismaticos datum xp̃i baptis¬
mũ nolebat agnoscere: dum eos nimium detesta¬
retur. qͦs a catholica unitate quã multum dilexit
separatos dolebat: tanta eius merita usq ad triũ¬
ꝑhum martyrii consecuta sunt. ut & caritatis qua
excellebat luce illa obumbratio fugaretur. et ut sar¬
mentum fructuosum fieret fructuosius. si quid ha¬
bebatur purgandum. si nulla re alia. certe passionis
falce ultima tolleretur. Nec nos quia baptismm ueri¬
tatem etiam in hereticorum iniquitate agnoscimꝰ
potiꝰ quã negamus. ideo meliores cypriano sumus.

Expanded text:
alieni sunt! sic enim et nonnulli Petro apostolo compaalieni sunt! sic enim et nonnulli Petro apostolo comparari se uolunt, si Christum negauerint; si uero etiam gentes iudaizare coegerint, uocitari germani eius affecdico praeferri, sed saltem possit aequari aut de proximo compus nec Christum negauerit nec gentes iudaizare conpulerit. sic et in martyre gloriosissimo Cypriano, si apud haereticos uel schismaticos datum Christi baptismum nolebat agnoscere, dum eos nimium detestaretur, quos a catholica unitate quam multum dilexit separatos dolebat, tanta eius merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et caritatis qua excellebat luce illa obumbratio fugaretur et sarmentum fructuosum ut fieret fructuosius, si quid habebat purgandum, si nulla re alia, certe passionis falce ultima tolleretur. nec nos, quia baptismi ueritatem etiam in haereticorum iniquitate agnoscimus potius quam negamus, ideo meliores Cypriano sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ꝑ om̃s gentes copiosa fecunditate diffunditur.
nullius sic emendat iniquitatem. ut in eo ñ ipsius
s. dni sui destruat ueritatem. Quid gͦ iste quasi licen¬
t̃ ac fident̃ exclamat. baptiraui securꝰ. quem tu sacri¬
legus inquinasti: Baptiraui inquam: feci quod fe¬
cit apłs paulus. legat ubi hoc fecerit apłs paulus.
Qd̾ si de ilis apud ephesum uult intelligi. audeat gͦ
dicere qͦd eos iohannes sacrilegus inquinarit. Quod
siñ audet dicere: qm̃ aꝑtissimum nefas ẽ: desinat
tandem de re multum dissimili false similitudinis
nebulas excitare:. Nam illua qͦd adiungit de ep̃o
carthaginensi agripino. de inclito martyre cypͥa¬
no. de septuaginta p̃cessorib cypriani. quia hoc fe¬
cerunt. & fieri p̾ceꝑunt: o quam detestandus ẽ. error
hominum. qui claroꝵ uirorum quedã ñ recte fac¬
ta laudabilit̾ se unitari putant. a quorum uirtutib

Expanded text:
tum est per omnes gentes copiosa fecunditate diffunditur, tum est per omnes gentes copiosa fecunditate diffunditur, nullius sic emendat iniquitatem, ut in eo non ipsius, sed sui domini destruat ueritatem. quid ergo iste quasi licenter ac fidenter exclamat: baptixaui securus quem tu sacrilegus inquinasti; baptixaui, inquam; feci quod fecit apostolus Paulus? legat ubi hoc fecerit apostolus Paulus. quodsi de illis apud Ephesum uult intellegi, audeat ergo dicere, quod eos Iohannes sacrilegus inquinarit. quod si non audet dicere, quoniam apertissimum nefas est, desinat tandem de re multum dissimili falsae similitudinis nebulas excitare. Nam illud quod adiungit de episcopo Carthaginiensi Agrippino, de inclito martyre Cypriano, de septuaginta praecessoribus Cypriani, quia hoc fecerunt et fieri praeceperunt, o quam detestandus error est hominum, qui clarorum uirorum quaedam non recte facta laudabiliter se imitari putant, a quorum uirtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
licam deseruerunt.quam qui in illa nondum
fuerunt. Nec adclericatum adinittuntur siue ab
hereticis rebaptitati sint. siue prius suscepti ad illo sᷤ
redierint. siue apud illos clerici uł laici fu̾int. Et qͥħ
nr̃orum negligent̃ agunt. et eosforte clericos inca¬
tholica faciunt. uł ẽẽ ꝑmittunt. quamuis a diligen¬
tiorib frat̃no iure culpentur. tam̃ nec ipsi eis clerica¬
tum deferendum putant. nisi quos ab illis malis
uł nouerunt emendatos ẽẽ ułcredunt. Ac ꝑhoc fru¬
stra calumniantur eccliȩ catholicȩ: quicunq ab eius
unitate nefario scelere separantur. Ut enim uerbis
apsi poagis utar reuelatur ira d̃ de celo. suꝑ omnem
iompietatem & iniusticiam hominum qui uerita¬
tem in inquitate decinent. Hec ia siñ se coreyerint
etiam istos iniustos inueniet qui ueritatem xp̃ian
baptismatis in iniquitate. detinent suȩ sacrilege se¬
parationis. Eccłia uͦ catholica quȩ sicut de illa p̃dic¬

Expanded text:
licam deseruerunt, quam qui in illa nondum licam deseruerunt, quam qui in illa nondum fuerunt, nec ad clericatum admittantur, siue ab haereticis rebaptizati sint siue prius suscepti ad illos redierint siue apud illos clerici sine laici fuerint. et qui haec nostrorum neglegenter agunt et eos forte clericos in catholica faciunt uel esse permittunt, quamuis a diligentioribus fraterno iure culpentur, tamen nec ipsi eis clericatum deferendum putant, nisi quos ab illis malis uel nouerunt emendatos esse uel credunt. ac per hoc frustra calumniantur ecclesiae catholicae, quicumque ab eius unitate nefario scelere separantur. ut enim uerbis apostoli magis utar, reuelatur ira dei de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum qui ueritatem in iniquitate detinent. haec ira, si non se correxerint, etiam istos inueniet, qui ueritatem christiani baptismatis in iniquitate detinent suae sacrilegae separationis. Ecclesia uero catholica, quae sicut de illa praedic
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd falsum in uno quoq fuerit. curemus. corrigamꝰ.
emendemꝰ. aut si ñ possumus. detestatum. damna¬
tumq uitemꝰ: Pinde cum eos suscipimus. ñ suscipi
m᷑ iniquitatem eoꝵ qua se ab eccłia xp̃i diremptio¬
ne sacrilega diuiserunt. qua orbem .xp̃ianum cui
tam multa testimonia ꝑhibet. calumniosis et male:¬
dicis criminationib insectantur. Nec eum ipsum
errorem suscipimus qͦd baptismum xp̃i etiam apd̃
hereticos regła eccłiastica custoditum nolunt agno¬
scere:audent destruere:ñ dubitant iterare. Quin eti¬
am si quos ñ solum laicos s: et clericos. nec quosubet
uerunt. si aliquo mͦ seductos ad se transferre potue¬
rint. cathecuminos faciunt. Hec eorum detestabilia
mala nequaquam suscipimus. quandoquidem ni¬
si eis correctis. ad nos transire ñ possunt. Nec illud
sine distinctione preterimus. ut humiliorem a¬
gant penitentiam. qui iam fideles eccłiam catho¬

Expanded text:
quod falsum in unoquoque fuerit, curemus corrigamus quod falsum in unoquoque fuerit, curemus corrigamus emendemus aut, si non possumus, detestatum damnatumque uitemus. Proinde cum eos suscipimus, non suscipimus eorum iniquitatem, qua se ab ecclesia Christi diremptione sacrilega diuiserunt, qua orbem christianum, clmos per apostolos tam multa testimonia perhibet, calumniosis et maledicis criminationibus insectantur, nec eum ipsum errorem suscipimus, quo baptismum Christi etiam apud haereticos regula ecclesiastica custoditum nolunt agnoscere, audent destruere, non dubitant iterare; quin etiam non solum laicos, sed et clericos nec quoslibet uerunt, si aliquo modo seductos ad se transferre potuerint, catechumenos faciunt. haec eorum detestabilia mala nequaquam suscipimus, quandoquidem nisi eis correctis ad nos transire non possunt. Nec illud sine distinctione praeterimus, ut humiliorem agant paenitentiam, qui iam fideles ecclesiam catho
Abbreviated transcription (Latin):
gunt.
turis sc̃is
canonicis. nec illi inueniant hereticos ad eccliã
catholicam uenientes denuo baptiratos.nec nos
inueniamꝰ in eodem baptismo quem in heresi
acceꝑant fuisse susceptos. in hac re dumtaxat par
nobis causa ẽ. quia nec illi qͦd faciunt ut hereticos.
uł quos hereticos putant denuo baptirent. nec nos
qͦd facimus ut etiam apud hereticos datum suscipia¬
mꝰ baptisinum xp̃i. ullo temporum apłicorum exp̃sse
confirmat᷑ exemplo. S: nos reꝑientes apłos in quib¬
libet errantib uł qualibet impietate sacrilegis si
quid ueri cognouerunt confirmasse potius quã
negasse. hominum autẽ errorem et impietatem
saluo qͦd in eis uerum inuentum ẽ: emendasse siue
damnasse: hanc regłam etiam in baptismi uerita¬
te sectamur. ut apud quos eam inuenerumus. ita
retentam atq seruatam sicut in eccłia catholica re¬
tinetur atq seruatur. ñ eam negemus. neq destru¬
amus. s: ea manente: quod uiciosum qͦd prauum

Expanded text:
nt. turis sanctis canonicis nec illi inueniant haereticos ad ecclesiam catholicam uenientes denuo baptizatos nec nos inueniamus in eodem baptismo, quem in haeresi acceperant, fuisse susceptos, in hac re dumtaxat par nobis causa est, quia nec illi quod faciunt, ut haereticos uel quos haereticos putant denuo baptizent, nec nos quod facimus, ut etiam apud haereticos datum suscipiamus baptismum Christi, ullo temporum apostolicorum expresso confirmatur exemplo. sed nos repperientes apostolos in quibuslibet errantibus uel qualibet impietate sacrilegis, si quid ueri cognouerunt, confirmasse potius quam negasse, hominum autem errorem et impietatem saluo, quod in eis uerum inuentum est, emendasse siue damnasse, hanc regulam etiam in baptismi ueritate sectamur, ut, apud quos eam inuenerimus ita retentam atque seruatam, sicut in ecclesia catholica retinetur atque seruatur, non eam negemus neque destruamus, sed ea. manente, quod uitiosum, quod prauum,
Abbreviated transcription (Latin):
co baptismo. In quo libro illud quod dixi constantinũ
imꝑatorem. donatistis criminantib ordinatore cecili¬
ani. felicem aptunensem ñ negasse accusationis locum
quanus eos in cecilianum fictis criminib calumnio¬
sos fuisset exꝑtꝰ. inordine temporum postea conside¬
ratũ. alit̾ inuentum ẽ. Nam priꝰ memorat᷑ imꝑator
causam felicis fecit audiri aꝓconsule. ubi legitur abso¬
lutus. Et postea ipse cecilianum cum accusatoribus eiꝰ
auditum comꝑit innocentem. ubi eos exꝑtus ẽ. in eiꝰ
criminib calumniosos. Q ordo tẽpoꝵ ꝑ consules decla-¬
ratus. multo uehementiꝰ in ea causa calumnias dona¬
tistarum conuincit penitusq subutit. qͦd alibi ostẽ¬
dimꝰ. Hic liber sic incipit. Respondere diuersa sent̃.¬

Expanded text:
co Baptismo. In quo libro illud quod dixi, Constantinum co Baptismo. In quo libro illud quod dixi, Constantinum imperatorem Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptungensem, non negasse accusationis locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus ; in ordine temporum postea consideratum aliter inventum est. Nam prius memoratus Imperator causam Felicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus; et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus ejus auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in ejus criminibus calumniosos. Qui ordo temporum per consules declaratus, multo vehementius in ea causa calumnias Donatistarum convincit, penitusque subvertit: quod alibi ostendimus . Hic liber sic incipit: Respondere adversa sent
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aufert in hoc scło eis quib peccata dimittit. ut etiã
cum eius timore suꝑando suscipiant ꝓ fidei sinceri¬
tate certamen. et in quib:dam etiam iustos suos. qͣm
adhuc extolli possunt. ñ adiuuat ad ꝑficiendam iu¬
sticiam. ut dum ñ iustificatur in conspectu eius om̃is
uiuens actionem gr̃arum semꝑ indulgentie ipsius
debeamus. et sic ab illa prima causa omniũ uiciorũ
hoc ẽ a tumore suꝑbiȩ. sc̃a humilitate sanemur. Hãc
epłam dum disputatiomea breuem parturit. liber
ꝑlixus est natus: utinam tam ꝑfectus. quam tande
Uo tempore librum de uni suico baptismo¬
co baptismo amiꝰ. Iuidam m̃s a nescio quo
donatista prbro accepit: indicante qͦd peti¬
lianus ep̃c eorum constantinensis eum scͥpsit.
hunc ad me ille attulit: ac uehement᷑ ut ei responderẽ
rogauit. Et factum ẽ. librum aut̃ẽ etiã meũ in quo
respondi. eundem titulũ habere uolui: hoc ẽ. de uni¬

Expanded text:
non aufert in hoc saeculo eis quibus peccata dimittit, ut etiam non aufert in hoc saeculo eis quibus peccata dimittit, ut etiam cum ejus timore superando suscipiant pro fidei sinceritate cadhuc extolli possunt, non adiuuat ad perficiendam iustitiam, ut, dum non iustificatur in conspectu eius omnis uiuens, actionem gratiarum semper indulgentiae ipsius debeamus et sic ab illa prima causa omnium uitiorum, hoc est a tumore superbiae, sancta humilitate sanemur. hanc epistolam dum dispositio mea breuem parturit, liber prolixus est natus, utinam tam perfectus quam tandem Eo tempore librum de Unico Baptismo amicus quidam meus, a nescio quo donatista presbytero accepit, indicante quod Petilianus episcopus eorum Constantinensis eum scripserit. Hunc ad me ille attulit, ac vehementer, ut ei responderem, rogavit; et factum est. Librum autem etiam meum, in quo respondi, eumdem titulum habere volui, hoc est, de Uni