comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥro. Eia gtͦ at̃ gtͦ tu dñe deus meus dei
meũ ubi ⁊ qmͦ te querat. ubi ⁊ qͦmꝰ te ĩueniat. Dñs
si hic nõ es cbi te queram absentem : Si audem
ubiq es cur nõ inideo p̾sentem: Sed certe habi¬
tas lncem in accessibilem. et ubi ẽ lx ĩ accessibi¬
lis ant qͦmꝰ aitedam ad lncem ĩaccessibłem : aut qͥs
me ducet ⁊ inducet in illam ut uideam te ĩ illa:
deinde qͥbus signis qua facie te queram  sñꝙͣ
te uidi dñe deus mens tiõ noui faciem tuã. Quid
fdoet altissime dñe qͥd faciet iste tuus lõgĩquus
exul: quid faciet sermis tnus anxins amore tai
⁊ longe ꝓiectas a facie tua : hanelat inde te⁊
nimis abest illi facies tua. dcced̾e ad te defiderat
⁊ inaccessibłis est ħitacõ tud. Inuenire te capit
⁊ nesat locũ tuũ. Quere̾ te affectat ⁊ ignorat

Expanded text:
ne deus meus, doce cor meum ubi et quomodo te quaerat, ubi et quomodo te inveniat. Domine, si hic non es, ubi te quaeram absentem? Si autem ubique es, cur non video praesentem? Sed certe habitas " lucem inaccessibilem ". Et ubi est lux inaccessibilis? Aut quomodo accedam ad lucem inaccessibilem? Aut quis me ducet et inducet in illam, ut videam te in illa? Deinde quibus signis, qua facie te quaeram? Numquam te vidi, domine deus meus, non novi faciem tuam. Quid faciet, altissime domine, quid faciet iste tuus longinquus exsul? Quid faciet servus tuus anxius amore tui et longe proiectus " a facie tua "? Anhelat videre te, et nimis abest illi facies tua. Accedere ad te desiderat, et inaccessibilis est habitatio tua. Invenire te cupit, et nescit locum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
neq opns habuit aliñ de uinari qm̃ nͨ minui potint et uꝰ
nec ĩmensus angeri. hõ uͦ nat᷑a egens erat alieni au¬
uilii quio tił ꝯfernaret qd̾ mirabłe acceꝑat uł angeret
qd̃ nõ ꝯsãmatũ habebat. Ita põĩtas ẽ ĩ medio hõ ut
⁊ ei sermret᷑⁊ ip̃e seruiret. ut acaꝑet ut̾nq ⁊ totũ

Expanded text:
neque opus habuit aliunde juvari, quoniam nec minui potuit aeternus, nec immensus augeri. Homo vero natura egens erat alieni auxilii, quo vel conservaret quod mutabile acceperat, vel augeret quod non consummatum habebat. Ita positus est in medio homo, ut et ei serviretur et ipse serviret, et acciperet utrinque
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs ꝓpt̃ quẽ mũdꝰ iste factus ẽ sermonẽ ꝓsequar. Eo
sane ordine loqñdo incedens quẽ c̾ator ipẽ rerñ demõ¬
stͣuit oꝑando. pͥtis siqͥd̾ opifex deus mũdã fecit. ac de¬
inde hoiẽm possessorẽ ⁊ dñm tãdi ut cet̾is oĩbꝰ iure ꝯdicoñs
dũaret᷑ homo ip̃i a quo fcñs fuerat soli nobãtaria lib̾ca

Expanded text:
opter quem mundus ipse factus est sermone prosequamur eo sane ordine loquendo incedentes quem Creator ipse rerum demonstravit operando. Prius siquidem opifex Deus mundum fecit; ac deinde hominem possessorem et dominum mundi, ut caeteris omnibus jure conditionis dominaretur homo, ipsi a quo factus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
błis cñ oĩbus elem̃tis suis ĩ mat̾ia qͥd̾ ante oem̃ diem
in temꝑe ꝑit̃ ⁊ cũ temꝑe scã sunt. postea sex diebꝰ
in formã dispõta. tͥbiis pͥmis diebus ordinata ⁊ seqñ¬
tibas tͥbns ornata. Nonissie̾ sexca die fuãs ẽ homo adã
⁊ ena ꝓpt̃ quẽ fcã sat cet̾a oĩa. et ip̃e in ꝑadiso collo¬
catus est pͥmo mansurus ibi ⁊ oꝑaturus ut pest opꝰ
⁊ sũmatã ⁊ obedienciã ꝯͣpletam exinde illuc ꝓhene¬
ret᷑ abi semꝑ erat mansurus. Sed q seqñtis oꝑis
seriem ad ꝯdicõnẽ pͥmi hõĩs deduc̾e̾ instituimꝰ instũ
ẽ ut in ip̃o exordio libͥ pͥm̃ causam ꝯdicõnis hũatie

Expanded text:
bilis cum omnibus elementis suis in materia quidem ante omnem diem in tempore pariter et cum tempore facta sunt; postea sex diebus in formam disposita: tribus primis diebus ordinata, et sequentibus tribus ornata. Novissime sexta die factus est homo Adam et Eva, propter quem facta sunt caetera omnia; et ipse in paradiso collocatus est: primo mansurus ibi et operaturus ut post opus consummatum et obedientiam impletam exinde illuc proveheretur ubi erat semper mansurus. Sed, quia sequentis operis seriem, a conditione primi hominis deducere instituimus, justum est ut in ipsius exordio l
Abbreviated transcription (Latin):
de ea que de p̾t̾itis uł de p̾sentibꝰ habet᷑ fides dif¬
funt᷑. Si quis plenã ac gn̾alem difficõnt̃ fid̾i as¬
signare nolu̾it dice̾ pͭ. fidem esse c̾titudiẽto ꝓͣdã
dĩ de rebus ab sentibꝰ suꝑ opĩonẽ ⁊ infra suara
ꝯstitatim. Sut enĩ qͥdam qm aadita statĩ aĩo

Expanded text:
 ea quae de praeteritis vel de praesentibus habetur fides diffinitur, si quis plenam ac generalem diffinitionem fidei signare voluerit dicere potest: « Fidem esse certitudinem quamdam animi de rebus absentibus, supra opinionem et infra scientiam constitutam. » Sunt enim quidam qui audita statim animo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tam̃ semꝑ aliꝙͣ esse cogͥcõnẽ cũ fide que ip̃an
fidem ꝑ intencõnẽ dirigat qr si n ex hiis q̃ eͤ dendi
excitaret. Sed aliud ẽ in qͥbusdam cogͥcõnẽ fide
tͣ ñscend̾e. alitd illa que ñqͣm ignoranda scĩt ox¬
denda nescire. illic m̾itũ fides habet ubi ecã coga¬
cõne nõ disc̾nit. hic qr a cognicõne oiõ desticartar
cadit ip̃a ⁊ fides esse defistit i. de icͤmo

Expanded text:
 cum fide quae ipsam fidem per intentionem dirigat; quia si nihil ex his quae credenda do spem suam excitaret. Sed aliud est in quibusdam cognitionem fide transcendere; aliud illa quae nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritum fides habet ubi etiam cognitione non discernit; hic quia a cognitione omnino destituitur cadit ipsa, et fides ejus desisti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ foris est contẽptibłe in sp̾e isibli c̾nentes s̃iusi¬
błem uͥtutem intꝰ ⁊ fruccus obedĩe nõ agnostũt.
Non etñ scũt qd̾ fideles salutẽ ex istis elem̃tis nõ que
q̃rere ⁊ credunt se ꝑciꝑe in istis. nõ enĩ ssta tͥbĩt qd
tͥbuit᷑ ꝑ ista sed ille ꝑ ista salm̃ p̾bet qui in istis salm

Expanded text:
e in specie visibili cernentes, invisibilem virtutem intus et fructum obedientiae non agnoscunt. Non enim sciunt quod fideles salutem ex istis elementis non quaquaerere et credunt se percipere in istis. Non enim ista tribuunt quod tribuitur per ista, sed ille per ista salutem praebet qui in istis salutem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad sui ꝯfid̾acõnẽ exatant᷑ ut qr̃ hõ natus si¬
et si alia past hanc uitam sequat᷑ rnqͥrans.
p̾mia instis ⁊ peccacoribus tormenta reposita sint.. et si
post finẽ oꝑis sequat᷑ p̾miũ iuste retͥbucõnis. Tali gͦ¬
ꝯsid̾acõne in corde aborta magno mox tͤpidacõns mo
magis sibi erranti ꝑicalũ ĩminere ceriit tanto mag̃
ad cogͥtõnem m̾tatis ꝑuenire sacagit. Consid̾at m
hoc m̃do tam diu̾sas esse hõmũ estumnacões suꝑ hiis ĩ
ruibꝰ salus hoĩs constat. pagam ĩ plures uiutatẽ d̾iui¬
tatis scindunt. Iudei cͤatorem ꝯfitent ͦ saluatorem
nõ cogͦsaĩt. Et in hiis oĩbus mens fluctuat. et nͥ in
pietate in suo ten̾e̾t᷑ͦ fortassis abiecta u̾itate falsica¬
tem seq̃ret᷑. Accedit ad hec spũ scõ sugge̾ate racõ qm̃¬

Expanded text:
 ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motet quanto magis sibi erranti periculum imminere cernit, tanto magis ad cognitionem veritatis pervenire satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis abjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedit ad haec Spiritu sancto suggerente ratio, q
Abbreviated transcription (Latin):
błem esse qmͣ cognicõnẽ magnã dicem dñs tuãĩfe
ostãdit ubi fidem grano sinapis ꝯꝑanit qd̾ qͣntita¬
qd̾ ꝑuñ est sed nõ fernore. hĩc młieri catianet
dcm̃ est. mulier magna ẽ fides tria. illa nãq ap̾
dm̃ fides magna reputat᷑ que et si mmꝰ ingeat si¬

Expanded text:
bilem esse quam cognitionem magnam Dominus manifeste ostendit, ubi fidem grano sinapis comparavitst sed non fervore. Hinc mulieri Chananeae um est: Mulier magna est fides tua . Illa namque apud Deum fides magna reputatur, quae etsi minus vigeat s
Abbreviated transcription (Latin):
sũt estimantes. alii fic alc̾am ꝑtem approbant
nt eras ꝗ ꝓebacõnem etiam ĩ asseccõnẽ assumant
hii sũt eͤdentes. post ista gña cogͥtõnis illꝰ ꝑfec¬
cuis seqͥt᷑. cũ res nõ ex anditu solo sed ꝑ suã p̾sen¬
ciam notificdt᷑. ꝑfecrus enĩ agnoscãt qͥ ipãm rẽ
ut est in sua p̾senciaꝯ p̾scĩa ꝯp̾hendãt. hĩ scĩt
scientes. pͥmi gͦ sũt negantes. scd̃i dubitãtes.

Expanded text:
sunt opinantes. Alii sic alteram partem approbant, ut ejus approbationem etiam in assertionem assumant: hi sunt credentes. Post ista genera cognitionis illud perfectius sequitur cum res non ex auditu solo, sed per suam praesentiam notificatur. Perfectius enim agnoscunt qui ipsam rem ut est in sua praesentia comprehendunt, hi sunt scientes. Primi ergo sunt negantes, secundi dubitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicis mͥ qͥd dicam: qͥd ẽ d̾s: Ego tib łindeo qr in¬
dicabłe oĩo ẽ qd̾ dens ẽ. saltem inqͥs. qͥd cogitabo qũ
cogitare nolo qd̾ dens est: amplius dico qr ĩcogitabi¬
lis ist deus. qͥdqͥd dicit᷑ uł cogitat᷑ scdm̃ aliqͥd dicit᷑¬
qd̾ enĩ scdm̃ aͥd dici uł cogitari nõ pͭ dici oĩo ⁊ cogi¬
tari nõ p᷑. qͥd gͦ dices ⁊ cogitabis cũ d qd̾ d̾s est
Scio inqͥs qr dens hoc nõ est tam̃ hoc simłe ẽ d̾o et
ĩ siłitudine sua deus demõstͣri p. uide quale siłe
Si spm̃ demõstre uelles et corpus ostñdores qͣlis
distat. ꝙͣ ille qui facit a bono qd̾ fecit. slõ p cogi¬
tari deus. quid eciam si credi p᷑ qr nec qualis est

Expanded text:
Dicis mihi: Quid dicam? Quid est Deus? Ego tibi respondeo quod indicibile omnino est quid est Deus. Saltem, inquis, quid cogitabo quando cogitare volo quid est Deus? Amplius dico quia incogitabilis est Deus. Quidquid dicitur vel cogitatur, secundum aliquid dicitd enim secundum aliquid dici vel cogitari non potest, dici omnino et cogitari non potest. Quid ergo dices vel cogitabis, cum id quod Deus est Scio, inquis, quod hoc non est Deus, tamen hoc simile Deo est, et similitudine sua Deus demonstrari potest. Vide quale simile si spiritum demonstrare velles et corpus ostenderes, qualis distat, quam ille qui fecit ab eo quod fecit. Non potest cogitari
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ carnatũ dixerim nͥ regem qui hũc tãdñ ĩcͣtut
ꝑ assãptam huaitatẽ cũ diabolo bellaturꝰ ⁊ exinde
eũ qͣiͣ tyratinũ ⁊ molentũ ĩ alieno dñantẽ expulsa¬
rus: Et qͥd omẽs pͥores scõs qui añ iolinacõnem
ab inicio fuerũt electi applłauerĩ il milites qͦsdam
optimos regem uenturũ in ace p̾cedñtes ppĩs qͥlꝰ
tũc sãficabãt ᷑ sacm̃tis qͣ quibdã armis munitos
atq p̾ciactas: ad itẽ eas qui post ĩ caruacõnẽ cisq¬

Expanded text:
incarnatum dixerim, nisi regem qui hunc mundum intravit per assumptam humanitatem cum diabolo bellaturus, et eum exinde, quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem, expulsurus. Et quid omnes priores sanctos qui ante incarnationem ab initio fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes, ipsis quibus tunc sanctificabantur sacramentis quasi quibus armis muniti atque p
Abbreviated transcription (Latin):
popent ułracõ temꝑis nõ poscit uł necc̃itas nõ ꝑiui¬
sit s̃ꝙͣ contẽptas religionis effecit. stullus gͦ ĩ elemã¬
ñ rastificai ⁊ posse sine hñs eciam si grãm iustifi¬
cautẽ ħuerit. nec saluari posse sine hiis eciã si iustꝰ
fui̾t cũ ab hũs ꝑcipiendis uł arciculus nec̃natis excli¬
dit uł ficut diximꝰ ad het ꝑcpienda racõ temꝑis non
eiꝰ modi sacͣm̃tis nõ mduebant᷑ sicnt ⁊ p̾ceptis eiꝰ mõi
nõ tenebant᷑ qͥcũq g rem sacͣm̃ti in fide recta ⁊ ha¬
ritate uera habuerũt sac̾m̃tis istis dãpaiabłr nõ ca¬

Expanded text:
el ratio temporis non poposcit, vel necessitas non permisit, nunquam contemptus religionis effecit. Nullus ergo in elemennec justificari posse sine his etiam si gratiam justificantem habuerit, nec salvari posse sine his etiam si justus fuerit, cum ab his percipiendis vel articulus necessitatis excluditejusmodi sacramentis non imbuebantur, sicut et praeceptis ejusmodi non tenebantur. Quicunque ergo rem sacramenti in fide recta et charitate vera habuerunt, sacramentis istis damnabiliter non ca
Abbreviated transcription (Latin):
e fide tͣcͣtare uolentibꝰ septẽ
ĩqͥrenda ꝓponimꝰ. qͥd sic fides.
Iu quo ꝯfistit fides. De ĩcͤtento
fidei. De hus que ꝑtinent ad
fidera . Si ab inicio scdrũ mntacõnẽ tempoꝵ manti¬
ta sit fides credũciñ. Ad sit qͦminꝰ uł ũꝙͣ uera fi¬
des hab̾e potuit. De sacͣm̃to fidei ⁊ uͥtuce tp̃iu¬
S ingnla ordiae suo ꝯseqͣttur .ii.c. qͥd sit fides
ides est ut ait aplus su̾a rerũ sꝑ andarũ de¬

Expanded text:
e fide tractare volentibus, septem inquirenda proponimus. Quid sit fides. In quo constat fides. De incremento fidei. De his quae pertinent ad fidem. An ab initio secundum mutationem temporum, mutata sit fides credentium. Quid sit quo nihil minus vera fides unquam habere potuit. De sacramento fidei et virtute ipsius. Singula suo ordine prosequamur. CAP. II. Quid sit fides. Fides est, ut ait Ap
Abbreviated transcription (Latin):
erat.⁊ ꝙͣ dira hõ illi ꝑ dileccõnẽ adhesit hac mnłtipli¬
ctate nõ egnit. postꝙͣ ant̃ mẽtẽ suam ꝑ ꝯcupiscẽ¬
cata ad młtiplicia hec ⁊ tͣnsitoria diuidi ꝑmisit stabi¬
lis esst nõ potuit. qr sicut młta diligens ⁊ in hñs per
affecũ d̾idit᷑ sic mutabłia seqñs nariat᷑. aͥdqͥd em̃ ĩ
hñs cibus ad reqͥem ⁊ ad ꝯsolacõnẽ appetit ip̃a ei
mut abłicatis condicõ ad laborem ⁊ dolorem cõn̾cit. Uñ
sit ut sicut ad hec ne deficat ire ꝯpellit᷑ sic ab huis
post mod̾ nt reescat ȩxire cogat᷑. nt appareat. alt
caym uagns ⁊ ꝓfogns suꝑ t̾ram. uagus ĩ uariis q̃¬
rens ꝯsolacõnẽ: pfugus ĩuentam nͥq declinatis afflic¬

Expanded text:
licitate. Postquam autem mentem suam per concupiscentiam ad multiplicia haec et transitoria dividi permisit; stabilis esse non potuit, quia sicut multa diligens in his per affectum dividitur, sic mutabilia sequens variatur. Quidquid enim in his omnibus ad requiem et consolationem appetit, ipsa ei mutabilitatis conditio ad laborem et dolorem convertit. Unde fit ut sicut ad haec ne deficiat ire compellitur, sic ab his postmodum ut requiescat exire cogatur, ut appareat alter Cain vagus et profugus super terram . Vagus in variis quaerens consolationem. Profugus, i
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ casut sacͥm̃ta nõ nat᷑a pͥma fact s appoĩca ĩstica¬
si elem̃ta post pͥmnã nat᷑am nõ accepissent sacm̃ca
pͥe esse nõ potunissent. Dedit pͥm̃ nat᷑a habłitatem
i hoc eẽ possent. adiũxit scd̃a instirucõ auccͣicem
ut hoc fierent siꝑ adidit t̾ta bñdiccõ sãtatem ut

Expanded text:
sunt, non natura prima facit; sed apposita institusi elementa post primam naturam non accepissent, sacramenta proprie esse non possent. Dedit primo natura habilitatem ut hoc esse possent; adjunxit secunda institutio auctoritatem ut hoc fierent; superaddidit tertia benedictio sanctitatem ut
Abbreviated transcription (Latin):
melior sit. pͥm̃ enĩ bonũ erat ĩ sũmo state. scdm̃ ẽ
bonũ ad saꝑiora ascend̾e. Et idcto uca mut abłis
ne sua mobłitate dissobaca ad det̾iora semꝑ defic̾et
talibus stndiis untͥenda fũat i qubr.is ⁊ rerũ uacie¬
tate foris ex̾citatã ⁊ emłacõne nͥcutuĩ intꝰ actensa
ꝓficiendi occasionẽ ĩ nenret. Dunsa fũt temꝑa ⁊ dis¬
tmcta loca. ꝓpõĩte spẽs corꝑales ĩ nĩcta stadia ⁊ opera
duo ex̾ccacõnũ gña cacarrisset ad ufũ ĩ alto̾ ad ne¬
cessitatẽ in alto̾ ad noluꝑtatem. ĩ alco̾ ad ufõ ⁊̃ alto¬

Expanded text:
r sit. Primum enim bonum erat in summo stare. Secundum est bonum ad superiora ascendere. Et idcirco vita mutabilis ne sua mobilitate dissoluta ad deteriora semper deficeret; talibus studiis nutrienda fuerat in quibus et rerum varietate foris excitata, et aemulatione virtutum intus accensa, proficiendi occasionem inveniret. Divisa sunt tempora et distincta loca, propositae species corporales, injuncta studia et opera duo exercitationum genera cucurrisset in altero ad necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ut unitas ꝯmẽdet᷑ ut gr̃as reddat p̾ces offa̾t uota
ꝑsoluat. illic deus nc̃ in fiencio suppliat᷑ xxoratꝰ nc̃
ꝯsonus uocibus denote collandat᷑ ut incissim fideliũ
collandatõtis. stũc psalmodie accendñt aͥd denocõtiẽ
nc̃ hymni ⁊ cantica ad d̾inã excitant ionditatem.
nc̃ lecõnes recitant᷑ ad formã moꝵ ⁊ uite bone insti¬
eadem semꝑ insticacõis forma ꝓcedũt. stũc erecti
st atũ mentis expͥcuimꝰ. Sed et ip̃a quibꝰ se oꝑtudo
ex̾cet ⁊ d̾cnũ cultã adornat fideliũ denocio młta
młtifaria stmłi racõne ꝓtusa sũt ut sint płima
⁊ sacͣ sacͣm̃ta. qͣtinꝰ fides in eis ⁊ mati̾am ex̾ccaõis ⁊

Expanded text:
t unitas commendetur ut gratias reddat preces offerat, vota persolvat. Illic Deus nunc in silentio simpliciter exoratur, nunc consonis vocibus devote collaudatur, ut vicissim fidelium collaudationis; nunc psalmodiae accendunt ad devotionem, nunc hymni et cantica ad divinam excitant jucunditatem, nunc lectiones recitantur ad formam morum et vitae bonae insteadem semper institutionis forma procedunt. Nunc erecti, statum mentis exprimimus. Sed et ipsa in quibus se operando exercet, et divinum cultum adornat fidelium devotio; multa et multifaria simili ratione provisa sunt, ut sint plurima et sacra et sacramenta, quatenus fides in e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ dici nõ p̃ ꝓrͥe. Debet enĩ om̃e sacmtũ siłitadiẽm
qͣudam hab̾e ad ip̃am rem cuiꝰ est sacͣm̃tũ sdm̃ quã
habile sit ad eandem rem stã rep̾sectãdam. Institua¬
onẽ qͦ ꝑ quã ordĩacũ sit ad illam signͣdam. pastͤmro
scͥficacõnẽ ꝑ quã illam ꝯcieant ⁊ efficax sit ad eãdẽ
saficandis offendam. hoc autẽ unt̾ esse indet᷑ id̾ omẽ
sacͣm̃tũ siłicudinẽ qd̾ habet ex pͥtta ꝯdicõne. instita¬
cõnem ex suꝑ addica dispñsacõne. scĩficacõnẽ ex appo

Expanded text:
potest. Debet enim omne sacramentum similitudinem quamdam habere ad ipsam rem cujus est sacramentum, secundum quam habile sit ad eamdem rem suam repraesentandam. Institutionem quoque per quam ordinatum sit ad illam significandam. Postremo sanctificationem per quam illam contiueat, et efficax sit ad eamdem sanctificandis conferendam. Hoc autem interesse videtur, quod omne sacramentum similitudinem quidem habet ex prima eruditione, institutionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut aliqñ nõ mouet᷑ iñ uult sic sepe eciã qͣñdo
nõ uult moueat᷑ Ey inde gtͦ carniale cõmĩtũ ab hoĩe
ex̾ceri nõ debuit ex quo illd̾ sine curpi conscia ⁊ carus
libidine ex̾ceri nõ potinit. ipẽ enĩ siba hoc illicitã fect
ex quo se talem fetit qui illd̾ licte ĩplere nõ posset
Sed qr carnis hũane inf̾mitas tarpus ad oem̃ ꝯcupis¬
cenciam efflueret si nõ in ꝑte abqͣ liate excꝑet᷑. con
cessus ẽ postea ad remediũ qd̾ pͥus ad officiã sobũ fu̾at
institutũ. uc dũ ꝑ indłgãciam ꝓ maiori malo encãdo
agcit ᷑ ĩ pm̃ qd̃ ei in est tnalũ inf̾ma tatis per pudici¬
ciam cõmgalem excusetur. Et de pͥma qͥd̾ insticu¬
cione ꝯuigiũ hec ĩ p̾senti loco dicta suffice̾ possũt¬
Inapit pars siona de institucõne sacm̃toꝵ. ca

Expanded text:
 vult, sic saepe etiam quando non vult moveatur. Exinde ergo carnale commercium ab homine exerceri non debuit; ex quo illud sine turpi concupiscentia et carnis libidine exerceri non potuit. Ipse enim sibi hoc illicitum fecit, ex quo se talem fecit qui illud licite implere non possit. Sed quia carnis humanae infirmitas turpius ad omnem concupiscentit institutum. Ut dum per indulgentiam pro majori malo evitando agitur, ipsum quod inest ei malum infirmitatis, per pudicitiam conjugalem excusetur. Et de prima quidem institutione conjugii haec in praesenti loco dicta sufficere possunt. PARS NONA. DE INSTITUTIONE SACRAMENTORUM. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
xpñs sponsts futa᷑s erat ⁊ sponsa ecclia. Et qͥ sponsas
erat ntͦbiq suꝑior erat et eis dilectõ ꝑ pieclã
thebat᷑ ad insĩorem. que autẽ sponsa erat utͦbi
infi̾or erat qr sibi stifficiens nõ erat ⁊ ꝑ se stati
nõ pot̾at. et ꝓpt̃ea eius dilectõ necãtate mas

Expanded text:
Christus sponsus futurus erat et sponsa Ecclesia. Et qui sponsus erat utrobique superior erat, et ejus dilectio per pietatem trahebatur ad inferiorem. Quae autem sponsa erat, utrobique inferior erat; quia sibi sufficiens non erat, et per se stare non poterat. Et propterea ejus dilectio nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit ⁊ denocio in hũilitate ⁊ hm̃lit as in denocõe
siemo siqͥdẽ est qui nesaat horẽm racõnalem mutis
⁊ insensibłibus elem̃tis ꝯdicõne suꝑiorem ȩxist̾e̾. ⁊ tam̃
cũ idem homo in hñs salĩ quere inbetur ad exꝑiendã
obedĩe ip̃ius iltutem qͥd aliud qͣm suo infi̾ori suꝑior
sabicit᷑ : hĩc est qd̾ infideliũ oculi qui insibłia solũ u

Expanded text:
ut sit devotio in humilitate, et humilitas in devotione. Nemo siquidem est qui nesciat hominem rationalem mutis et insensibilibus elementis conditione superiorem existere; et tamen cum idem homo in his salutem quaerere jubetur ad experiendam obedientiae ipsius virtutem; quid aliud quam suo inferiori superior sub
Abbreviated transcription (Latin):
nis expleri debuerat. ut in eo ꝯĩcti ⁊ ex̾cerent ᷑ per
In quo officio mascło qͥd̾ qui stiꝑior erat datũ ẽ qd
ꝓpagand̾ fuisset de suo seĩe. femĩe autẽ ꝯoꝑe ⁊ pa¬
rere ut in ead̾ siłitudĩe demõstͥtur. qm̃ ĩ illa ĩmsi¬
błꝰ socetate aĩa rõnalis nlłatenꝰ fructificare. poss
a pͥus semẽ nͥcutis a d̾o cõcꝑet. Erat adhuc aliud
in nat᷑a hñana qd̾ ꝑ societatẽ ꝯiugii mõstͣri debmss
Sic qͥppe condicꝰ est homo ut qd̾dam in eo suppͭmũ
esset ⁊ in hoĩe nͥ alind esset. post illud antẽ sb̾ illo
aluid esset ⁊ sb̾iectũ illi. Deinde aliud notussim̃ ⁊ uñ
constitatũ et cet̾is duobus sb̾iectũ. Erat qͥppe ĩ hoĩe
nlcõ suppͤmo loco cõstituta solis d̾inis ⁊ ñusibłibus intẽdñs
⁊ ab illa informata sb̾iecte sibi sensti alitati dñabat᷑ q̃¬

Expanded text:
uerat, ut in eo conjuncti exercerentur per In quo officio masculo quidem qui superior erat datum est quod propagandum fuisset de suo seminare, feminae autem concipere et parere, ut in eadem similitudine demonstraretur quod in illa invisibili societate anima rationalis nullatenus fructificare posset, nisi prius semen virtutis a Deo conciperet. Erat adhuc aliud in natura humana quod per societatem conjugii monstrari debuisset. Sic quippe conditus est homo, ut quiddam in eo supremum esset, et in homine nihil altius esset. Post illud autem aliud sub illo esset et subjectum illi; deinde aliud novissimum in imo constitutum, et in caeteris duobus subjeetum. Erat quippe in homine ratio supremo loco constituta, solis divinis et invisibilibus intendens atur superiori, et ab illa informata subjectae sibi sensualitati dominabat
Abbreviated transcription (Latin):
mł hab̾i possũt sine ꝑiculo sabatis alłaceꝰ abẽẽ
negligit. nec opus bonũ ẽ aliqd̾ si sine fide
sit. Et rursũ fides oꝑans hoiẽta scĩficare nõ
safficit si eam q̃ ĩ sacͣm̃tis di canstat sãficacõen
sasciꝑe ꝯtẽpnit. t̾a gͦ simł sũt fides sacm̃tũ¬

Expanded text:
 haberi possunt, sine periculo salutis nullatenus abesse negligit, nec opus bonum est aliquid si sine fide fit. Et rursum fides operans hominem sanctificare non sufficit, si eam quae in sacramentis Dei constat sanctificationem suscipere contemnit. Tria ergo simul sunt, fides, sac
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣm̃ta ⁊ q̃dam a pͥnaiͦ ip̃rus que suo temꝑe ꝯcͦ᷑re¬
runt ad saĩtatẽ qnͣtũ ip̃is datũ erat ⁊ ꝑ ip̃a dãd̾
erat restituendam naluerũt. Et ista sacͣm̃ta
stio temꝑe expleto cessanerũt.⁊ alia ꝓ illis ad eãd̾
sãtacem ꝑficiendam successerñt. Et rursas post
ala ałia qiͣ nonissiẽ aduĩcta sñt qͥbus alia succed̾e
qui morbũ ipm̃ iundet ⁊ qͣlia ei remedia sino lis tẽꝑibꝰ
adhibenda essent agnouit. Porro unũ sacͣm̃tũ etiam
pͥns eciam ꝙͣ hõ peccaret santit ũ legit᷑ ubi teste scͥo
Gniꝰ tam̃ institacõis alusa tãc ad remediũ nõ fuit sed
ad officũ qr morbus m hoĩe nõ fint qͥ sanaret᷑ sed

Expanded text:
suo tempore cucurrerunt et ad sanitatem quantum ipsis datum erat, et per ipsa dandum erat restituendum valuerunt. Et ista sacramenta suo tempore expleto cessaverunt; et alia pro illis ad eamdem sanitatem perficiendam successerunt. Et rursum post illa alia quasi novissime adjuncta sunt, quibus alia succedere qui morbum ipsum vidit, et qualia ei remedia singulis temporibus adhibenda essent agnovit. Porro unum sacramentum etiam prius etiam quam homo peccaret sancitum legitur ubi teste ScripCujus tamen institutionis causa tunc ad remedium non fuit, sed ad officium; quia morbus in homine non fuit qui sanaretur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
muu̾is ⁊ qnͣtũ ex ip̃o uł pocuis ꝑ ip̃m qui selũ tuister
e dispũsacõnis. Postͤmo qͥnq discͤca ⁊ distincca abia¬
cem ad cogncõnẽ ꝓcedũt. Dens medicus. hõ egrecis
satdos mist᷑ uł mũtius. gr̃a antidotũ. uas sacͣrãtĩ
credicus donat. mist̾ dispensat uas sernat gracã¬
nasa egͥtũ nõ cirant sed medicĩa. Nõ gͦ ad hac insi¬
tata sãt sacͣm̃ta ut ex eis esset qd in eis esset se
ut ꝑicam suã medicas ostñd̾et. ĩ illo remediũ ꝑd¬
int ã quo langnidꝰ occasionẽ morbi accepit. qͥd eñ
hõ insibłia ꝯxpiscãs corruptus fu̾at ꝯgͥe reꝑan̾¬

Expanded text:
lum minister est dispensationis. Postremo quinque discreta et distincta ab invicem ad cognitionem procedunt: Deus medicus, homo aegrotus, sacerdos minister vel nuntius, gratia antidotum, vas sacramentum. Medicus donat, minister dispensat, vas servat vasa aegrotum non curant, sed medicina. Non ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis esset quod in eis esset; sed ut peritiam suam medicus ostenderet in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue repa
Abbreviated transcription (Latin):
insibłi cernt᷑ ad ĩuisibłem uͥtutẽ que intꝰ in re
sacͣm̃ti constat agnoscendam mẽs hñana erudiat᷑
ĩnisibłe qd̾ amiserat redditur foris ei emsd̾ sigͣc̃o¬
ꝑ stẽs insibłes adhibet᷑. ut foris ex atet᷑ ⁊ intꝰ repa¬
ret᷑. nt in eo qd̾ tcͨtat ⁊ iudet ãgnoscat quale sic
qd̵ ꝑcipit ⁊ nõ indet. Dona enĩ gr̃e spũalia qiͣ q̃dam¬
antidota ĩnisibłia sũt. que dũ ĩ sacͣmtis insibłibus
qͣ ĩ qͥbusdã nasculis hoi porrigũt᷑ quid alind qͣm ex
patenti sp̃ẽ urtas occulta ostãdit᷑: Eger eñ medi¬
cam̃tã ind̾e nõ pͭ. sed uas in quo medicam̃tũ dat᷑
ind̾e pͭ. et ꝓpt̃ hoc in ip̃a uasis sp̃e iltus ei expͥmicͦ
mediõe. uc ãgnoseat qd̾ accipit ⁊ ꝑ ip̃am ãgnicõnẽ

Expanded text:
isibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus in re sacramenti constat agnoscendam mens humana erudiaturinvisibile quod amiserat redditur, foris ei ejusdem siges visibiles adhibetur, ut foris excitetur; et intus reparetur, ut in eo quod tractat et videt, agnoscat quale sit quod percipit et non videt. Dona enim gratiae spiritualia quantidota sunt, quae dum in sacramentis visibilibus quasi quibusdam vasculis homini porriguntur, quid aliud quam ex patenti specie virtus occulta ostenditur? Aeger enim medicamentum videre non potest, sed vas in quo medicamentum datur videre potest. Et propter hoc in ipsa vasis specie virtus exprimitur medicinae, ut agnoscat quid ac
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe defirerũt. dar̃ tempꝰ naͣlis legis ad aꝑtẽ
malos ꝑtiiet qr illi tũc ⁊ miͦo plures ⁊ statu excessi¬
ores fuerñt. Tempꝰ scͥpte legis ad ficte bonos ꝑtẽ
hoĩes in timnore sermentes opus m̃dabant nõ aĩas¬
e amipis gr̃e ad nere bonos ꝑtinet. qui ⁊ si muio płes¬

Expanded text:
lis legis ad aperte malos pertinet, quia illi tunc et numero plures et statu excellentiores fuerunt. Tempus scriptae legis, ad ficte bonos, quia tunc homines in timore servientes opus mundabant non animum. Tempus gratiae ad vere bonos pertinet, qui modo e
Abbreviated transcription (Latin):
accipit qr sine insticia saa ꝑ solam gr̃am tasticiã
accpit .ix.c. de iusticia paciẽte ⁊ cogente
tem sciend̾ qr insticia alia paciens est alia cogens.
insticia ꝑaciens est qua si fiat aliqͥd iustã ẽ. si nõ fi¬
at ĩnistñ nõ est. Insticia cogi. eas ẽ qua sic fit¬
ad qd̾ inste fit ut si nõ fieret ĩtustñ eẽt: pot᷑ qt
insticia paciens dispñs acõnẽ habet iusticia cogons

Expanded text:
am justitiam accipit. CAP. IX. De justitia patiente et cogente. Item sciendum est quod justitia alia patiens, alia cogens. Justitia patiens est qua si fiat aliquid justum est; si non fiat, injustum non est. Justitia cogens est qua sic aliquid juste fit, ut si non fieret injustum esset. Propter quod justitia patiens dispensationem habet, justitia cogens
Abbreviated transcription (Latin):
sic tam̃ ut utͥnq nolũcaria esset dilectõ. ꝙ si nolũ¬
taria nõ esset nec uerd dilectõ nec nere dileccõnas sa¬
cͣm̃tũ eẽ posset. Itẽ ut alind sacͣm̃tũ esse in hac socie¬
tate formaret᷑ p̾cepit dens ut mascłus ⁊ femĩa ĩ unia
carne iñge̾nt᷑. ut sicut pͥus ĩ sacm̃to ꝯugũ ꝑ diletio

Expanded text:
Sic tamen ut utrinque voluntaria esset dilectio, quia si voluntaria non esset neque vera dilectio nec verae dilectionis sacramentum esse posset. Iterum ut aliud sacramentum in hac societate formaretur praecepit Deus ut masculus et femina in una carne jungerentur, ut sicut prius in sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
elchines cũ ꝓpt̾ uidicialem ignominã relictis
athenis rodũ petiisset atq ibi rogatu ciuitati ᷤ
suã pͥus in tesiphontẽ deinde demostenis pro
eodẽ oracõnẽ clarissima ⁊ snauissia noce recitas¬
set admirãtibꝰ cũctis utͥusq columinis eloqñ¬
ciam sed aliqnͣto magis demostenis qͥd inqͥt si

Expanded text:
eschines, cum propter iudicialem ignominiam relictis Athenis Rhodum petisset atque ibi rogatu ciuitatis suam prius in Ctesiphontem, deinde Demosthenis pro eodem orationem clarissima et suauissima uoce recitasset, admirantibus cunctis utriusque uoluminis eloquentiam, sed aliquanto magis Demosthenis, 'quid, si
Abbreviated transcription (Latin):
adorare iñ ierłm ꝑ quẽ dña sua mlta dona mi¬
regine ethiopũ. et uide qr om̃es regine et hio¬
pum dicebant᷑ candaces sicut romani imꝑatores
cesares dicebant᷑. nec habebat regimen retio
lut̾as legẽt ⁊ tamẽ cũ librũ teneret ⁊ qba dñi

Expanded text:
multa donregina Aethiopum. Et vide quia omnes reginae Aethiopum dicebantur Candaces; sicut Romani imperatores dicebantur Caesares, nec habebat regimen regio litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini
Abbreviated transcription (Latin):
infestas ad u̾sar ius sicut ĩmici uim ardorẽ q
dicendi suspexit ut se scͥptorũ eius parũ idoneũ
lectorẽ esse p̾dicaret exꝑtus ac̾rimũ iugorẽ ocu¬
loꝵ t̾ribile uultꝰ pondtis. accomodatũ singuł u̾b
sonũ uocis efficacissimos corꝑis motus. rodus nom̃¬

Expanded text:
infestus aduersarius sic inimici uim ardoremque dicendi suspexit, ut se scriptorum eius parum idoneum lectorem esse praedicaret, expertus acerrimum uigorem oculorum, terribile uultus pondus, adconmodatum singulis uerbis sonum uocis, efficacissimos corporis motus. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ipłis occupata magna grecia applłata ẽ. deĩde
a rectis noĩe sat᷑ma. mox ⁊ laciũ appłłata ẽ
eo qd ĩdem sat᷑nus a ione sedibus suis pulsus ibi
iatuerit. postͤmo ab ytalo sicaloꝵ rege ibi
regnante ytalia ñcupata ẽ. ut qͥ athenis ma¬

Expanded text:
pellata est; deinde a regis nomine Saturnia, mox et Latium dicta, eo quod, idem Saturnus, a Jove sedibus suis pulsus, ibi latuerit; postremo ab Italo, 162 Siculorum rege, ibi regnante, Italia nuncupata est. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
imͦ. qd a piscatoribꝰ ĩ milesia regione. euriculũ
tͣhentibꝰ qͥdam iactũ emerat¬
extcͣta deinde magni ponder is¬
aurea debphica mensa orta est¬
ꝯt᷑u̾sia illis pisciñ se captniam¬
uẽdidisse affirmãtibꝰ hoc foctu¬
na ductꝰ emisse dicente. qͥ ꝯdi¬
cõne ꝓpt̃ nouitatẽ rei ⁊ mag̾¬
tidinẽ petume ad uniu̾sũ ci¬

Expanded text:
m. a piscatoribus in Milesia regione euerriculum trahentibus quidam iactum emeratracta deinde magni ponderaurea Delphica mensa orta est, illis piscium se capturamndidisse adfirmantibus, hoc fortum ductus emisse dicente. qua cogniopter nouitatem rei et magdinem pecuniae ad uniu
Abbreviated transcription (Latin):
tinus architas dũ se picagore p̾ceptis metapõ¬
ti penitꝰ ĩmergit magno labore longo q tẽꝑte
solidñ opis doctͥne ꝯplȩxus postꝙͣ ĩ patͥam re¬
uertit at rui a sua reuisere cepit aĩadultit
negligencia rustici corrupta ⁊ ꝑdira. intuens¬
q male m̃tũ sũpsissem inqͥt a te supplicium
nͥ tͥ iratus essem. mabuit enĩ ĩpunitũ dim̾tere
ꝙͣ ꝓpt̃ iram iusto grauius punuire ⁊c̃. t arẽtinꝰ¬

Expanded text:
tinus Archytas, dum se Pythagorae praeceptis Metaponti penitus inmergit, magno labore longoque tempore solidum opus doctrinae conplexus, postquam in patriam reuertit ac rura sua reuisere coepit, animaduertit neglegentia uilici corrupta et perdita intuensque male meritum 'sumpsissem' inquit 'a te supplicium, nisi tibi iratus essem': maluit enim inpunitum dimittere quam propter iram iusto grauius punire. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
lecicid erat qd̃ ipẽ indutus cumca ionis sede¬
bat in curru quẽ tͣẜebant .iiii. equi albi ⁊
tilm̃ habebat molestiam qr ponebat᷑ Idam
serinis una cũ eo in curru ⁊ semꝑ colaphiza¬
bat chstantẽ ne ip̃e minis seꝑbiret ⁊ ut¬

Expanded text:
letitia, quia ipse, indutus tunica Iovis, sedebat in curru quem trahebant IIII equi albi, Ovtamen habebat molestiam, quia ponebatur quidam servus una cum eo in curru et semper colaphizabat triumphantem ne ipse nimis s
Abbreviated transcription (Latin):
biq nat᷑a sb̾am mistͥt᷑ ꝑtui cͤando ut ex ut̾ͥusq car¬
ne ꝓcedat que solũ ĩ unius carne formãda est
caro. tamẽ hoc uettigal qd̾ nat᷑a qͣ debitũ qddã
ex insticuto cͤatoris ad fab̾cam hñam corꝑis ab sol¬
uendam ipendit: ita ꝓrsus sine ulla necãtate
aut coactõne ab ea reqͥrit᷑ ut nͥ sola dilectõe ⁊ ut
sic dixim spõcanea ꝑ aricate ad tͥbuend̃ id. nõ
inclinet᷑. nͦ enĩ ẽ p̾t̾ solam dilectõnẽ qd hoc debi¬
tũ a nat᷑a extorq̃re possit. sed cũ spõtanea fii̾t
karitate ꝑsuasa tãc nimirũ sibi adĩticẽ ad opꝰ¬

Expanded text:
bstantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat, quae solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris, ad fabricam humani corporis absolvendam impendit, ita prorsus sine ulla necessitate, aut coactione ab ea requiritur, ut nisi sola dilectione, et, ut sic dixerim, spontanea charitate, ad tribuendum id non inclinetur. Nihil enim est praeter solam dilectionem, quod hoc debitum a natura extorquere possit, sed cum spontanea fuerit charitate persuasa, tunc nimirum sibi ad invicem ad op
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa rõnali e quibus mñ ẽ ut ͣ uidelic eqͣlem cũ
ditate scĩam habuit. de qua qͦne in alio opuiscło
qd̃ de aĩa xp̃i inticulatũ est ꝓlixuis disputaui
hic uͦ hoc solũ ꝯmemorare sufficit qd ead̾ aĩa sicut¬
plenã ⁊ ꝑfectam dei sapiãm mnitam habuit ita
plene ⁊ ꝑfecte ex ip̃a ⁊ ꝑ ip̃am sapĩam sapiẽs fuit
uec tam̃ ip̃i sapĩe nat᷑a equalis fuit. qr longe
huãitas accepit ꝑ gr̃am totũ qd̾ d̾mitas habint
ꝑ naturam. ita ut sedm̃ illã in effabłem tinionẽ
⁊ d̾i esset in huãitate sua totũ qd̾ huãitatis erat
et hois esset in d̾iitate saa totũ qd d̾initatis
erat. Sic gͦ huãitatẽ u̾bi ĩ aĩa rõnali a pͥma con¬
cepcõne sua ex ineffabili uinone d̾untatis ple¬
nam ⁊ ꝑfectam sapĩam et potñciam ⁊ iltut em
⁊ boĩtatem accepisse edimꝰ. et ipãm sicͥ ĩ unio¬
ne d̾itatis inseꝑabłr̾ sic in ip̃a que ex umone¬

Expanded text:
anima rationali, e quibus unum est utrum videlicet aequalem cum anima rationali, e quibus unum est utrum videlicet aequalem cum divinitate scientiam habuerit; de qua quaestione in alio opusculo, quod De anima Christi intitulatur, prolixius disputavi. Hic vero hoc solum commemorare sufficit, plenam et perfectam Dei sapientiam unitam habuit, ita plene et perfecte ex ipsa, et per ipsam sapientiam sapiens fuit: nec tamen ipsi sapientiae natura aequalis fuit. Quia longe humanitas accepit per gratiam totum, quod divinitas habuit per naturam: ita ut secundum illam ineffabilem unionem, et Dei esset in humanitate sua totum quod humanitatis erat, et hominis esset in divinitate sua totum quod divinitatis erat. Sic ergo humanitatem Verbi, in anima rationali, a prima conceptione sua ex ineffabili unione divinitatis plenam et perfectam sapientiam, et potentiam, et virtutem, et bonitatem accepisse credimus; et ipsam sicut in unione divinitatis insepa
Abbreviated transcription (Latin):
ħetici qui putauerũt in xp̃o cã carne a
u̾bo rõnalem aĩam assup̃tam nõ fuisse. s selã car¬
nem u̾bo nautam ⁊ ip̃am d̾initatẽ u̾bi carnẽ loco
aĩe inuificasse eandẽq d̾intatẽ ab ip̃a carne
qñ in cͦe mortua ẽ recessisse. Rursũ q ad ip̃am
fides habet. totũ qds hoĩs erat p̾t̾ calpã dm̃ assũp¬
sisse. qr uͦ alit̃ uerus homo esse potuisset nͥ catũ
a ccepit gͦ cã carne⁊ in carne ip̃a aĩam rõnalem
que ⁊ carnẽ ip̃am negetaret ⁊ sensificaret ad
uitam et scdm̃ lib̾am uolũtatẽ peccm̃ respueret
⁊ seccaret᷑ insticiam. Cm ⁊ hoc ex societate d̾iuta¬
tis collatũ est ut spõtanea qͥd lib̾cate bonũ faoe̾t
sed ad malũ faciend̾ nlła ꝓrsus necãtate uł ĩfir¬
mitate decdinare patunsset. dicit qͥppe b̾atus argꝰ
est. nõ carns cupidine sed salo d̾i intn̾e. lib̾a ĩ
illo nolũtas erat. ac tilnto magis erat qͣnto mag̃
sermre peccato nõ pot̾at. Młta antẽ q̃rñt᷑ de ila

Expanded text:
carne a Verbo rationalem animam assumptam non fuisse, sed solam carnem Verbo unitam, et ipsam divinitatem Verbi, carne loco animae vivificasse, eamdemque divinitatem ab ipsa carne, quando in cruce mortua est recessisse, rursumque ad ipsam,fides habet totum, quod hominis erat propter culpam, Deum assumpsisse: quia nec aliter verus homo esse potuisset, nisi totAccepit ergo cum carne et in carne ipsam animam rationalem, quae et carnem ipsam regeret, et sensificaret ad vitam, et secundum liberam voluntatem peccatum respueret, et sectaret justitiam. Cui et hoc ex societate divinitatis collatum est, ut spontanea quidem libertate bonum faceret, sed ad malum faciendum nulla prorsus necessitate vel infirmitate declinare potuisset. Dicit quippe beatus Auguest, non carnis cupidine, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, ac tanto magis erat, quanto magis servire peccato non poterat. Multa autem queruntur de illa
Abbreviated transcription (Latin):
enisd̾ solis ardorem eqͣlit senciñt qr alius pbus
estuat atq alius minꝰ. ita illic ĩ uno igne nõ
ẽ imꝰ modus incendii qr qd hic dm̾sitas corpoꝵ
hoc illic agit diu̾sitas pectatoꝵ. ut ⁊ ignẽ nõ
dusimle̾m ħeant ⁊ tam̃ eosd̾ singulos dissilit᷑¬

Expanded text:
olis ardorem aequaliter sentiunt: quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est modus incendii: quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum; ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimi
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. una ẽ que reꝑet seq ip̃a resemiat ales.
assirii femca nocant nec fruge nec herbis
Sed thuris lac̾mis ⁊ succo uinit amonii. hec
ubi qͥnq sue ꝯpleuit secula ite : ilicis ĩ ramis
tremuleq cacumĩe palme: ungͥb ⁊ puro
indũ sibi ꝯstrint ore. Qͦ simłac casias ⁊ nardi
lenis aristas: cassaq cũ falua sb̾t᷑int cnama
mirra : Se saꝑ ĩponit. funt q ĩ odoribꝰ eumm.
Inde ferũt tocidem qͥ unie debeat annos
Corpore de pato ꝑuũ fenica renasci

Expanded text:
it: Una est, que reparat seque ipsa reseminat, ales: / Assirii fenica vocant, non fruge nec herbis, / sed thuris lacrimis et succo vivit amomi; / hec ubi quinque sue complevit secula vite, / illicis in ramis tremuleque cacumine palme / unguibus et puro nidum sibi construit ore. / Quo simul ac casias et nardis lenis aristas / quassaque cum fulva substravit cinnama mirra, / se super imponit finitque in odoribus evum. / Inde ferunt, totidem qui vivere debeat annos, / corpore de patrio parvum fenica renasci
Abbreviated transcription (Latin):
ulpes duca .i. uolupes. est enĩ nabu¬
bilis pedibus et ñꝙͣ rectis itim̾bus s
tortuosis anfractibus carrit. fraudulẽtũ
ał insidnis deopiens. nã dñ nõ haluerit
escam fingit mortem. sic q descendñtes
.q. ad cadauer aues rapit ⁊ deuorat. ita di

Expanded text:
ulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
do ĩ pulue̾m redigit ᷑ qd paluis ĩ pa elem̃tis sol¬
r eccõnẽ fieri desperant. Et dũ arida ossa
inspicũt hec uestiri carnibꝰ rarstĩq ad intã
uridesce̾ posse diffidũt. Qui resurrõnis
fidem ex obedĩa nõ tenent certe hanc ten̾e̾
er rõne debuerũt. qͥd enĩ cotidie a resͣret¬
conem nr̃am ĩ elem̃tis iñdus muitat  per
cotidiana qͥppe mom̃ca lux ip̃a temꝑalis qͣ

Expanded text:
gitur, quod pulvis in elementa solrrectionem fieri posse desperant. Et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt, qui resurrectionis fidem ex obedientia non tenent certe hanc tenere ex ratione debuerunt. Quid enim quotidie nisi resurrectionem nostram in elementis mundus imitatur? Per quotid
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ta qͦ tempoꝵ cernimꝰ arbasta uiridatatẽ
folioꝵ am̃tere. d fructuũ ꝓduccõne cessare.
st ecce qͣ sabito ex arescente ligno uebat
quadã resarrͦne ueniente. indemꝰ foba erũꝑe
fructꝰ gndescere ⁊ totam arborem redinino
decore nestiri. Sed ecce resreccõnẽ dudio¬
sciend̾ qͥppe mͥ est ut ͭ  ĩ quodam alio sb̃cili fortasse
uł aereo an ĩ eo qͦ maior corpore surgam
sed si ĩ dereo corꝑe resurrerõ iam ego nõ ero
caro nõ fin̾t ꝓcaldubio resurrͦ uera nõ erit.

Expanded text:
temporum cernimus arbusta viriditatem foliorum amittere; a fructuum prolatione cessare. Et ecce quasi ex arescente subito ligno velut quadam resurrectione veniente, videmus folia erumpere, fructus grandescere, et totam arborem redivivo decore vestiri. Sed ecce resurrectionem sciendum quippe mihi est, utrum in quodam alio subtili, fortasse vel aereo, an in eo quo moriar corpoSed si in aereo corpore resurrexero, jam ergo non ero, caro non fuerit, procul dubio resurrectio vera non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶arab allũ saraballi. ⁊ saraballa. lorũ.
linga caldeoꝵ nocant᷑ crura hoĩũ
tibie. unde ⁊ bͣc̃e quibꝰ hec tegũt᷑ di¬
ꝯt᷑ saraballa .q. tibiales ⁊ crales. uñ dañ
bara. et sũt sarabara fluxa ⁊ simiosa
uestim̃ta uł capitũ regiitia qͣlia iudemꝰ
in capite magor picta. et sut̃ ꝓpͥe parche

Expanded text:
ARABALLUM -li et saraballa -lorum lingua Caldeorum vocantur crura hominum et tibie; unde brace quibus hec teguntur dicuntur saraballa, quasi tibiales et crurales; unde in bara, et sunt sarabare fluxa et sinuosa vestimenta vel capitum tegmina qualia videmus in capite magorum picta; et sunt proprie
Abbreviated transcription (Latin):
cilicia fu̾t. Unde ⁊ illa saga cilicna dcã sc̃
pãnas asperos sagias dicimꝰ. uł forte ex
quadratara ⁊ saga dc̃a. unde ⁊ milicare
palluĩ a gallicis ĩuentũ qr qͣdrũ erat
sagũ dam̃ est. qd tam̃ qr ex asꝑo siebat

Expanded text:
cilicia fiunt. Unde, et illa saga cilicina dicta su et quosdam pannos asperos sagias dicimus. Vel forte ex quadratura saga dicta sunt. Unde, et militare pallium a Gallis inventum, quia quadrum erat s
Abbreviated transcription (Latin):
seqͣ qr ignis ⁊ aqua semꝑ int̾ se ĩiunca sut̃.
alii a salo ⁊ sole sal uocatũ existimant nã
aqͥs maris sponte gĩgint᷑ spuma ĩ excͤmis
Tragaseum nec crepitat iu igne nͦ exilic
agͥgentinũ silicie flãtas paciens ĩ aqua

Expanded text:
quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
sine aĩõ nitã man̾e̾ ⁊ sine mẽte aiaa lͥ¬
rare. Unde ⁊ amentes. nã mentẽ ues
ut saat aĩmũ ut uelit. mẽs antẽ uocata
qd eminet ĩ diã uł qd meminit. uñ ⁊ ĩme¬
mores am̃tes. Qͣppt̃ nõ aĩa sed qd excellit
ĩ dĩa mens uocat᷑ur tanꝙͣ caput eius ⁊ ocuł¬

Expanded text:
sine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tamquam caput eius
Abbreviated transcription (Latin):
morte arnis alieno dyabolo unde
miiũ suꝑbus moedit mors alt̾ras
gu̾is p̃patin. in et̾no igne cartari. quo nõ
sotũ cũ t̾renis sed eciã cũ aereis corꝑibas
gocͣciari spñs possint ꝓi¬

Expanded text:
m carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis corporibus excruciari spiritus possint
Abbreviated transcription (Latin):
ret regem ranis dedit qd̾dam lignũ bͤnissim̃
pro rege. qd cũ ñꝙͣ se mou̾e̾t rane ild̾ spͣ¬
uerunt. qͣre iuꝑit᷑ iratꝰ dedit eis ibim que
ranis uescit᷑. et id̾o pͥore rege amisso rane
itͣ geĩtales strepunt paludes ⁊ sonos nocis
ĩpartanis clamoribꝰ reddũt. Ex hiis q̃dã aqͣti
ce dacũt᷑ q̃dam pabustͤs quedã rubete ob id¬
calamites nocdnt qmĩ int̾ arũdines fruc¬
tices q niuũt m̾ime oĩũ ⁊ uiridissime mute
⁊ sie noce sũt. agͣdule raue ꝑue ĩ sicco¬

Expanded text:
is quoddam lignum brevissimum pro rege; quod cum nunquam se moveret, rane illud spernebant; qua re Iupiter iratus dedit eis ibin, que ranis vescitur, et ideo priori rege amisso rane rca genitales strepunt paludes et sonos vocis importunis clamoribus reddunt. Ex iis quedam dice, quedam palustres, quedam rubete quicalamites vocantur, quia inter arundines et frutices vivunt, minime omnium et viridissime, mute et sine voce; sunt agredule rane parve i
Abbreviated transcription (Latin):
uł affeccus. ordinẽ tͣus g̾diens qñ monet᷑ ad ga que
nõ debet. m̃surã tͣnscendñs qñ mouet᷑ alit̃ ꝙͣ debet.
ordinẽ enĩ appetitus tͣosgͤdimͦ qnͣdo ea appetitaꝰ que
appet̾e nõ debemꝰ. oensuram antẽ appetitꝰ nõ ten
qñ eciam ea que appetũda sunt alit̃ appecimꝰ ꝙͣ debeꝰ
Sic gͥ ex culpa pͥma ⁊ pena ultima duo media orta
sunt culpa ⁊ pena. ĩgnorancia boni culꝑa ⁊ petia ĩ m̃te
ꝯcapiscñcia mali calpa ⁊ penã in carne. in qͥbꝰ peccĩ
origrnãlis radix cansistit. qͥa gͥ caro hñana cã a¬
ꝑentibns eñ mortalitate seĩat ᷑ in eo ip̃o qd seĩat a

Expanded text:
a quae non debet; mensuram transcendens, quando movetur aliter quam debet. Ordinem enim appetitus transgreditur, quando ea appetimus quae appetere non debemus. Mensuram autem appetitus non tenet, quando etiam ea quae appetenda sunt aliter appetimus quam debemus. Sic igitur ex culpa prima et poena ultima duo media orta sunt, culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata
Abbreviated transcription (Latin):
ueri debuerãt ꝑ spẽs rerũ temꝑaliũ ⁊ uisibłiũ foris
ad cogͥtõnẽ iu̾tatis excitandi ⁊ erudiendi fuerãt. que
tam̃ excitacõ ⁊ erndicõ nͦlit̃ ⁊ sine labore hoĩ adessent
si sensus hoĩs in carne mortali ꝑ peccm̃ corruptꝰ non
fuisset ut tñc plenũ atq ꝑfam̃ ꝯstaret qd̾ ait apłus
ĩnsibłia eus a c̾a̾tura m̃di ꝑ ea q̃ fcã sũt ĩtlłeta ꝯspi
n carne gͥ mortab e senstialitate corrupta nasat ar
uiciũ ꝯcupiscñcie. ex sensu corrtpto maũ ignorãcie
ĩbi qr appetitus q̃rende necãcatis ultͣ m̃stirã se exten¬
dit. hic antẽ qr instͥm̃tũ ꝯcipiende u̾itatis ab ĩtegͥta¬
tis ingore deficit. hoc antẽ difficultatẽ qͦnis mapunã
adducit qd̾ originale pecm̃ nõ nͥ in solo cartialis cor¬

Expanded text:
veri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac perfectum constaret, quod ait Apostolus: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quae facta sunt inteIn carne igitur mortali ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram se extendit; hic autem quia instrumentum concipiendae veritatis ab integritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis cor