comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Imihi malum. Legem moysi
as serit uoluntati suȩ dare cor¬
sensum contra pęccatum quod
in carne habełat᷑. Quod aliud
cogit facere quam quod uult
homo &lex Condelector enĩ
legi dĩ secundum interio rem In¬
tenorem hominem Animum
his oblectaridicit quȩ alegetra¬
duntur. hic est interior homo
Quia non inanimo habitat pec¬
catum sed incarne. Quiaͤ exori¬
gine carnis peccati & ꝑtraducẽ
fit omnis caro peccatiꝰ di enim
anima draduce ess&. & ipsa
corpus sed peccatum animȩ
corrupit corpus In carne
ergo habitat peccatum. qua si ad
ianuas animȩ. Vt non illã ꝑmit¬
tat ire quo uult. In anima aut̃
sihabita r&. num quã se cognos¬
cer& homo Nunc
autem¬
se cognoscit : & delectaturꝰ Uli
menbris meisi repugnantem legi
mentis meȩ. & captiũu me du¬
centem in lege peccati. quȩ est
in menbris meis duas leges me¬
morat. Ex quibus unam in
menbris suis uidere flagitat.
idest in exteriore homin e
qui est caro uel corpus. Haec

Expanded text:
mihi malum. Legem Moysi mihi malum. Legem Moysi asserit voluntati suae dare consensum contra peccatum quod in carne habitat, quod aliud cogit facere, quam quod vult homo et Lex. Condelector enim Legi Dei secundum interiorem hominem. Animum his oblectari dicit, quae a Lege traduntur: hic est interior homo; quia non in animo habitat peccatum, sed in carne, quae est ex origine carnis peccati, et per traducem fit omnis caro peccati. Si enim anima de traduce esset et ipsa, corpus: sed peccatum animae corrupit corpus. In carne ergo habitat peccatum quasi ad januas animae; ut non illam permittat ire quo vult. In anima autem si habitaret, numquam se cognosceret homo: nunc autem cognoscit se, et condelectatur legi membris meis repugnantem legi mentis meae et captivum me ducentem in legem peccati quae est in membris meis. Duas leges memorat ex quibus unam in membris suis videre se flagitat, id est, in exteriore homine, qui est caro vel corpus. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
adiuitore ininico Non enim
quod uolo facio bonũ. sed quod
nolo malum hoc ago Sepe
rep&it. ut dilucid& hoc ergo
est quod supra dictum est.
Quia ut captiuus ꝑsupradictas
causas illud cogitur facere
quod uult pecc̾atũ Si autem¬
s quod nolo hoc facio iam ñ ego
operor illud sed quod habitat
in me peccatũ Hoc est quod
iam supra memorauit. quia
pres sus & sub igatus peccato
Non suam sed illius ꝑficit uolun¬
tatem Num quid quia inuitũ
hominem dicit peccare immu¬
nis deb& uideri acrimine
qui hoc agit quod non uult
pres sus uĩ potestatis non utq
Ipsius enim uicio & desidia¬
uit Szalĩ noltshaec coepta sunt. Qui a enim
mancipauit sẽ ꝑ ad sensum
peccato iure illius dominatur
di referati haec exponit. de
quantis malis hominem libera¬
uerit:ut quȩ exitia ex adam
trahit. Quȩ uero benefitia per
xp̃m con secutus est. Cui nec lex
sub uenire potuit demonstrar&.
INuenio igitur legem uolenti
mihi facere bonum: quia in est

Expanded text:
adjutore inimico. Non enim adjutore inimico. Non enim quod volo, facio bonum: sed quod nolo malum, hoc ago. Saepe repetit, ut dilucidet. Hoc ergo est, quod supra dictum est, quia ut captivus per supradictas causas illud cogitur facere, quod vult peccatum. Si autem quod nolo, hoc facio; jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Hoc est quod jam supra memoravit, quia pressus et subjugatus peccato, non suam, sed illius perficit voluntatem. Numquid quia invitum hominem dicit peccare, immunis debet videri a crimine; quia hoc agit, quod non vult, pressus vi potestatis? Non utique; ipsius enim vitio et desidia haec coepta sunt. 68 Quia enim mancipavit se per assensum peccato, jure illius dominatur;Dei praeferat, haec exponit de quantis malis hominem liberaverit, aut quae exitia ex Adam trahit, quae vero beneficia per Christum consecutus est; ut cui nec Lex quidem subvenire potuit, demonstraret. Invenio igitur Legem volenti mihi facere bonum, quia inest
Abbreviated transcription (Latin):
tio peccati ꝑ conditionẽ ofi¬
fensionis. mano incor po¬
re rabur tenens diuine sen¬
tentię. inadam quod est sig¬
nũ diaboli cuius instinctu
peccauit Per idergo quod
re dicit᷑ peccatum in carne.
Ad quã diabolus accedit
quasi ad suã legem. & man&
quasi inpeccato peccatum.
quȩstaro iam peccati est.
ut decipiat hominẽ sugges¬
tionibus malis ne homo fa¬
ciat qđ prȩcepit lex Nã
uelle adiac& mihi Tam
bona asserit quȩ iub & lex
ut naturaliter sibi placere
dicat. & uelit facere. Perfi¬
cere autem bonum non inue¬
nio. Et plac& ergo qđ ale¬
ge iub&ur. & uoluntas est
faciendi sed ut impleatur
potestas & uirtus de est Quia
sic pressus est potestate pec¬
cati ut non possit ire quo uult.
Neque ualeat contra dicere.
qui a potestatis eius alter est
dñs. Homo enim iã consu¬
&udine peccandi grauatur.
& facilius suc cambit peccato
quam legi quam scit bona
docere At si uelit bona face¬
re. premit illum consueudo

Expanded text:
tio per conditionem oftio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, quod est signum diaboli, cujus instinctu peccavit. Per id ergo quod re dicitur peccatum in carne, ad quam diabolus accedit, quasi ad suam legem, et manet quasi in peccato peccatum; quia caro jam peccati est, ut decipiat hominem suggestionibus malis; ne homo faciat, quod praecipit lex. Nam velle adjacet mihi. Tam bona asserit, quae jubet Lex, ut naturaliter sibi placere dicat, et velit facere. Perficere autem bonum non invenio. Et placet ergo quod a Lege jubetur, et voluntas est faciendi: sed ut impleatur, potestas et virtus deest; quia sic pressus est potestate peccati, ut non possit ire quo vult, neque valeat contradicere; quia potestatis ejus alter est Dominus. Homo enim jam consuetudine peccandi gravatur, et facilius succumbit peccato quam legi, quam scit bona docere; ac si velit bona facere, premit illum consuetudo,
Abbreviated transcription (Latin):
scire. &aliudagere Non enĩ
quod uolo hoc ago sed quododi
illud facio Subiectus pecca¬
to. facit uti que quodñ uult
Si autẽ quod odi illud facio
consentio legi Probat
legem recte ꝓhibere. quan¬
do inuitum se hoc facere
extra facit odiosum sibi
dicit Nunc autem iam
non ego operor illud. sed
quod habitat inme peccatũ
Qm̃ legem uidit probibere qđ
agit & consentit non debere fieri
ac ꝑhoc aliud ẽẽ. cuius in pul su
haec agit declarat. idest pecca¬
tum. Peccatum aut̃ ideo sẽ ꝑ
nominat cum sciatur diabo¬
nisi peccas s& primus homo
haec non ꝓuenire t ac ꝑ hoc
peccatuns est. quod ea omnia
facit Scio enim qm̃ non ha¬
bitat in me. hocẽ incarne
mea bonum. Non dicit sicut
quibus dã uid&urcarne ma¬
la sed quod habitat in car ne
non eẽ bonum sed ẽẽ peccatũ
Quo modo inhabitat in carne
peccatum cum non sit sub¬
stantia sed preuaricatioboni
Qm̃ primi hominis corpus
corruptum est ꝑ peccatum
ut possit dissolui ipsa corrap¬

Expanded text:
scire, et aliud agere. Non enim scire, et aliud agere. Non enim quod volo, hoc ago: sed quod odi, illud facio. Subjectus peccato facit utique, quod non vult. Si autem quod odi, illud facio, consentio Legi. Probat Legem recte prohibere, quando invitum se hoc facere,extra facit, odiosum sibi dicit. Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod inhabitat in me peccatum. Quoniam lege videt prohiberi quod agit, et consentit non debere fieri ac per hoc aliud esse, cujus impulsu haec agi declarat, id est, peccatum. Peccatum autem ideo semper nominat, cum sciatur diabonisi peccasset primus homo, haec non provenirent: ac per hoc peccatum est, quod ea omnia facit. Scio enim quod non inhabitat in me, hoc est, in carne mea, bonum. Non dicit, sicut quibusdam videtur, carnem malam: sed quod habitat in carne, non eQuomodo habitat in carne peccatum, cum non sit substantia, sed praevaricatio boni? Quoniam primi hominis corpus corruptum est per peccatum ut possit dissolvi: ipsa peccati corrup
Abbreviated transcription (Latin):
& impellat hominẽ quasi cap¬
tiuum delictis ut faciat uolun¬
tatem eius Hinc dñs inter
c&era ait Uenit di abolus
& tollit quod seminatum ẽ.
in cor illorum. nes alfifiant
Vnde idem apostolus in alia
epistola ait. Non est nobis
conluctatio aduersus carnẽ
& sanguinẽ. sed aduersus
principes & potestates contra
spiritalia nequitia incelestib.
Quos satellites conftat es se
satane Nam ante pre uari¬
cationem hominis prius quã
se manci par& morti.
Non erat his potestas ad inte¬
riora hominis accedere
& cogitationes aduersas inse¬
rere. Unde astutia eius fac¬
tum est ut confabulatio nẽ
ꝑserpentem hominem circũ¬
uenir& post quam autem
cir cum uenit eum & sub iuga¬
uit. potestatem in eum accepit
ut interiorem homi nẽ pul¬
sar& copulans se menti eius
ita ut non possit agnoscere
quid suumsit in cogitatione
quid illius nisi respitiat᷑ legẽ
quod enim operor non intelle¬
go Nontellego  quod operatur
quia uidit aliud sẽ ꝑlegem

Expanded text:
et impellat hominem quasi capet impellat hominem quasi captivum delictis, ut faciat voluntatem ejus? Hinc Dominus inter caetera ait: Venit diabolus, et tollit quod seminatum est in cor illorum, ne salvi fiant . Unde idem Apostolus in alia epistola ait: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, contra spiritalia nequitiae in coelestibus , quos satellites constat esse Satanae. Nam ante praevaricationem hominis priusquam se manciparet morti, non erat his potestas ad interiora hominis accedere, et cogitationes adversas inserere. Unde et astutia ejus factum est, ut confabulatione per serpentem hominem circumveniret . Postquam autem circumvenit eum et subjugavit, potestatem in eum accepit, ut interiorem hominem pulsaret, copulans se menti ejus; ita ut non possit agnoscere quid suum sit in cogitatione, quid illius, nisi respiciat legem. Quod enim operor, non intelligo. Non intelligit quod operatur, quia videt aliud se per Legem
Abbreviated transcription (Latin):
tinent. ne culpa digna pute
autem carnalem appellat.
dum peccat Uenditus sub pecca¬
to. Hoc est uenditum esse sub
peccato. exadam qui prior.
peccauit Originem trahere.
& ꝓprio delicto subiectum fie¬
ri peccato sicut dicit esaias
ꝓph&a Uenditi estis inquit
peccatis uestris. Adã enim uen¬
didit
didit prior. ac ꝑhoc omne
semen eius subiectum est peccã¬
to Qua obrem infir mũ esse
ho minem ad pręcepta legis
seruanda Nisi diuinis auxiliis
muniatur Hinc est unde dit
lex spiritalis est Ego autem
carnalis sum uenundatus sub pec¬
cato hoc est. lex firma est &
iusta & car& culpa: homo
fragilis est & paternouł
ꝓprio sub iugatus delicto. ut potesta¬
te sui uti non possit circa o¬
boedientiam legis Ideo est
addĩ misericordiam confugi¬
endum. ut seueritatẽ legis effu¬
giat. & exoneratus delictis
decero dõ fauente intinico
resistat. Quid est enim sub iec¬
to eẽ peccato Nsi corpus
habere uicio anime corrup¬
tum Cui si inserat peccatum

Expanded text:
tinent, ne culpa forte dignaautem carnalem appellat, dum peccat. Venditus sub peccato. Hoc est venditum esse sub peccato ex Adam qui prior peccavit, originem trahere, et proprio delicto subjectum fieri peccato, sicut dicit Esaias propheta: Venditi estis, inquit, peccatis vestris : Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum est peccato. Quamobrem infirmum esse hominem ad praecepta legis servanda, nisi divinis auxiliis muniatur, hinc est unde ait: Lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato, hoc est, Lex firma est et justa, et caret culpa: homo autem fragilis est, et paterno, vel proprio 67 subjugatus delicto; ut potestate sui uti non possit circa obedientiam Legis. Ideo est ad Dei misericordiam confugiendum, ut severitatem Legis effugiat, et exoneratus delictis, de caetero Deo favente, inimico resistat. Quid est enim subjectum esse peccato, nisi corpus habere vitio animae corruptum, cui se inserat peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
faciens pace dñsergo confirmat
et ds̃ quiunxit nos idest quidedit
reziam honorificentiam sicut
dicit petrus a postolus quia sum
inquid genus regale peruntionẽ
spiritalem : cuius typus fuit in regi¬
bus iudaeorum. quiet signauit nos
dando sp̃m suum nobispignus.
ut non ambigamus de promissiseiꝰ
Sienimad huc mortalibus sp̃m
suum credidit dubium non est : qr
lam in mortalibus addat adgloriam
Vnum tamen opus dicit pat̾riset filii
quia et xp̃m dicit confirmare etdm
que menim confirmat filius
confirmat et pater: Et cumdat
sp̃mpater dat et filius: quia utri¬
usque est sp̃ssc̃s. sicut dicitadroma¬
nos Siquis autem spm xp̃i non ha¬
bet hic non esteius qmergo de
perfectione hominis locutus est:
trinitatis hocloco fecit mentionem

Expanded text:
faciens pacem. Dominus ergo confirmat, faciens pacem. Dominus ergo confirmat, et Deus qui unxit nos, id est, qui dedit regiam honorificentiam, sicut dicit Petrus apostolus: Quia sumus, inquit , genus regale per unctionem spiritalem, cujus typus fuit in regibus Judaeorum. Qui et signavit nos, dando Spiritum suum nobis pignus; ut non ambigamus de promissis ejus. Si enim adhuc mortalibus Spiritum suum credidit, dubium non est quin jam immortalibus addat ad gloriam. Unum tamen opus dicit Patris et Filii; quia et Christum dicit confirmare, et Deum. Quem enim confirmat Filius, confirmat et Pater: et cum dat Spiritum Pater, dat et Filius; quia utriusque est Spiritus Sanctus, sicut dicit ad Romanos: Si quis autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Quoniam ergo de perfectione hominis locutus est, Trinitatis hoc loco fecit mentionem
Abbreviated transcription (Latin):
sed est in illo fuit quantum adido¬
neos predicato respertinet hoc
debet ẽẽ ut sit apudillos estest
non non : ut non aliud faciant
quam sciunt utile quia enim fre¬
quenter aliud uolumus quam est:
utile. neuoluntas uincat utilitatẽ
ideo apostolus uoluntatis suae uti¬
litatem proposuit neirecadillos
In xp̃o enimihũ non fuit est et h̃a
sed est in illo fuit quianum aliud
uoluit quam est utile semper
enim uoluntas eius cum utilitate
est. nec immutatus est ut faceret
inuitus sicuthomo quodẽ utile.
aut ut ambi geret dealiquibus et
mutaret uoluntatem quot quot
enim promissionesdĩ sunt in illo ẽ
et in illo amen dõ ad gloriam
Pernos manifestum ẽst: quia se ꝑ
in dõ ueritasest. Haec est tamen
uirtutibus testimonium ꝑhiben¬
enim dĩ est: cum ab illo omnia
et perillum et in illo eẽ dicunt
uidȩis : quiã ipseest qui fecit utra¬
que unum idest circum cisionem
et preputium inuno nouo homine

Expanded text:
sed Est in illo fuit. Quantum ad idosed Est in illo fuit. Quantum ad idoneos praedicatores pertinet, hoc debet esse, ut sit apud illos, Est, est, non, non; ut non aliud faciant, quam sciunt utile. Quia enim frequenter aliud volumus, quam est utile; ne voluntas vincat utilitatem, ideo Apostolus voluntati suae utilitatem praeposuit, ne iret ad illos. In Christo enim Jesu non fuit, Est et Non, sed Est in illo fuit; quia numquam aliud voluit, quam est utile. Semper enim voluntas ejus cum utilitate est: nec immutatus est, ut faceret invitus, sicut homo, quod est utile; aut ut ambigeret de aliquibus, et mutaret voluntatem. Quotquot enim promissiones Dei sunt, sunt in illo: et per ipsum amen Deo ad gloriam per nos. Manifestum est quia semper in Deo veritas est, hoc est, amen, virtutibus testimonium perhibenenim Dei est, cum ab illo omnia, et per illum et in illo esse dicuntJudaeis; quia ipse est, qui fecit utraque unum , id est, circumcisionem et praeputium, in uno novo homine
Abbreviated transcription (Latin):
defert: aut certe lucris autappa¬
ra tibus uincitur quod apłssem ꝑ
spreuit Spiritalis autem tunc
dispotum non plet: quando proui¬
dentius aliquid prosalute animȩ
meditatur Sicut et apłs Ideo
non impleuit quod uoluerat: ut
per hoc ipsum meliores efficerent᷑
Scientes ideo distulis se eum: quia
quidamadhuc inter eos non sẽpur¬
ficauerant a peccatis ut sit inquit
apud me estẽ non ñ hoc signi¬
ficat quia non aliud eg̃. quam scut
agendum quia utilitas ante po¬
nen da est uoluntati hic sensus
spiritalis est carnalis autem sen¬
sus sic mutatur. ut ante ponatuo¬
luptatem utilitati Fidelis autem
dĩ quia sermo noster non est. est.
etnon hoc est quod dicit et ad
talathas Si quae destruxi hȩc
eadem aedifico preuaricatorem
me constituo. Ideo ergofidelem
in sedicit dĩ predicationem: ne hoc
faciant adulatores Frequenter
enimne homines offendant: quae
ettimotheum non fuit est et nono

Expanded text:
defert; aut certe lucris aut appadefert; aut certe lucris aut apparatibus vincitur, quod Apostolus semper sprevit. Spiritalis autem tunc dispositum non implet, quando providentius aliquid pro salute animae meditatur; sicut et Apostolus ideo non implevit quod voluerat, ut per hoc ipsum meliores efficerentur, scientes ideo distulisse eum, quia quidam adhuc inter eos non se purificaverant a peccatis. Ut sit, inquit, apud me, Est, est; non, non. Hoc significat, quia non aliud egit, quam scivit agendum; quia utilitas anteponenda est voluntati. Hic sensus spiritalis est: carnalis autem sensus sic mutatur, ut anteponat voluntatem utilitati. Fidelis autem Deus, quia sermo noster apud vos non est. Est et non. Hoc est quod dicit et ad Galatas: Si quae destruxi, haec eadem aedifico, praevaricatorem me constituo . Ideo ergo fidelem in sedicit Dei praedicationem: nam illud faciunt adulatores. Frequenter enim, ne homines offendant, quae et Timotheum, non fuit, Est et non:
Abbreviated transcription (Latin):
in iuda eam. Haec fiducia manda¬
ta est uita illorum: lamenim et
desiderarese illos si gnificat.
quos ante in dignum erat uidere
plenamergo grãm habuissent
de aduentu eius quilmago est.
epła presentia autem ueritas
Nonest itaque otiosum quiauo¬
lueratire. et noniit Intellegi
enimuult esse aliquos inter eõs.
quorum causa uoluntatẽ suam
non impleuit. ut adhibita operapu¬
rificarentur. hocergo cogitans.
quȩ cogito secundum carnem
corito ut sit apud me ẽ ẽ ñ non
qm̃dixit uolueram uenireaduos
et non ut: id circonum quid lecu¬
tate usus sum: Inqua qui a uidetꝰ
quidicit aliquid et non facit leui¬
tate uti ldeo non forte istud de
apostolo arbitrarentur. hoc pur¬
gat quia non istud leuiter sed cum
consilio fecit : ut non impleret qđ
disposuerat. Aut num quid quȩ
cogito inquid scđm carnẽ cogito
quienim secundum carnẽ cogitat
tunc non implet quaedisponit
quando aut personis ampliorib

Expanded text:
in Judaeam. Haec fiducia ex emendain Judaeam. Haec fiducia ex emendata est vita illorum; jam enim et desiderare illos se significat, quos ante indignum erat videre. Plenam ergo gratiam habuissent de adventu ejus; quia imago est epistola, praesentia autem veritas. Non est itaque otiosum quia voluerat ire, et non iit; intelligi enim vult esse aliquos inter eos, quorum causa voluntatem suam non implevit, ut adhibita opera purificarentur. Hoc ergo cogitans, numquid quae cogito secundum carnem cogito; ut sit apud me, Est, est, nonm dixit? Volueram venire ad vos, et non iit; idcirco numquid levitate usus sum, inquit, quia videtur, qui dicit aliquid, et non facit, levitate uti? Ideo ne forte istud de Apostolo arbitrarentur, hoc purgat; quia non istud leviter, sed cum consilio fecit, ut non impleret, quod disposuerat. Aut numquid quae cogito, inquit, secundum carnem cogito? Qui enim secundum carnem cogitat, tunc non implet quae disponit, quando aut personis amplioribus
Abbreviated transcription (Latin):
apuduos simplicit̃ conuersati.
quia cum ab aliis acceperit. ab his
noluit ne arguendieos auctorita¬
stemam itterẽt Non enim alia
scribimus uobis. quam que legistis
Set cognoscitis Ea sedicie scribere
quȩ non solum lit teris cernerent:
sed et operibus euis manifestah abe¬
rent ut probaret ea quae loquitur
gestis se implere quibus unius cuius¬
que mens et propositum discitur
Spero autem quouisque infinem
cogoscetis sicut et cognouistis nos
exparte quia gloriauestrasum:
iam coeperant meliores effici
cognito affectucircase apłi et glo¬
riabantur in eo uelud filu in patre
carissimo unde et apłs gloriam
suam uiderit estatur infilios obau¬
dientes: et hinc debere uideri quan¬
do prodest id est indie iudicudĩ
hocdicens per seuerandũ monet
Ethac fiducia uolueram prius
uenire ad uos. ut secundã gratiam
haberetis et peruos transirem in
macedoniam. et iterum macedo¬
nia uenirem aduos. et a uobis deduci

Expanded text:
apud vos simpliciter conversati; apud vos simpliciter conversati; 172 quia cum ab aliis acceperit, ab his noluit, ne arguendi eos auctoritatem amitteret. Non enim alia scribimus vobis, quam quae legistis et cognoscitis. Ea se dicit scribere, quae non solum litteris cernerent, sed et operibus ejus manifesta haberent; ut probaret ea, quae loquitur, gestis se implere, quibus uniuscujusque mens et propositum discitur. Spero autem quod usque ad finem cognoscetis, sicut et cognovistis non ex parte, quia gloria vestra sumus, jam coeperant meliores effici, cognito affectu circa se Apostoli, et gloriabantur in eo velut filii in patre charissimo. Unde et Apostolus gloriam suam videri testatur in filios obaudientes; et tunc debere videri, quando prodest, id est, in die judicii Dei. Hoc dicens, perseverandum monet. Et hac fiducia volueram prius venire ad vos, ut secundam gratiam haberetis: et per vos transirem in Macedoniam, et iterum a Macedonia venirem ad vos, et a vobis deduci
Abbreviated transcription (Latin):
omnisimulatione quam obrẽ
dedĩ auxiliis non diffidebant
quia in simplicitate et sinceritate.
non in sapientiacarnali. sed in gr̃a
dĩ conuersati sumus in hoc mando.
habundantiu s autem apuduos
haec est gloria conscientiae : quae
dixit sim̃plicitas et sinceritas.
Et quia haec dedĩ doctrinas. ad¬
lecit Non insapientia carnali
sed in gratiadĩ : ut ostenderet non
humanae sabientiae. sed euange¬
licȩ predicationi. liberam se con¬
scientiã exhibuisse preterita
refricat hoc enim significat
quod in prima epistola arguit
fucatam predicationem: iuxta
humanum sensum aptatam cuiꝰ
predicatores duplicigenere in
sapientia carnali accusat quia
iux tamundi sensum predicaban
ne facile offenderent homines:
et quaes tus causa hoc agebant
propriis lucris carnałibus stu¬
dentes unde apłsnum quam
corinthiis sumptus uoluit accipe¬
re: nehis occasionem daret eo
quod similis eis esset in hacre
Hinc ẽ quod dicit. habundantius

Expanded text:
omni simulatione; quamobrem omni simulatione; quamobrem de Dei auxiliis non diffidebant. Quia in simplicitate et sinceritate, non in sapientia carnali, sed in gratia Dei conversati sumus in hoc mundo: abundantius autem apud vos. Haec est gloria conscientiae, quam dixit, simplicitas et sinceritas. Et quia haec de Dei doctrina sunt, adjecit: Non in sapientia carnali, sed in gratia Dei; ut ostenderet non humanae sapientiae, sed evangelicae praedicationi liberam se conscientiam exhibuisse. Praeterita refricat; hoc enim significat, quod in prima epistola arguit fucatam praedicationem juxta humanum sensum aptatam , cujus praedicatores duplici genere in sapientia carnali accusat; quia et juxta mundi sensum praedicabant, ne facile offenderent homines: et quaestus causa hoc agebant, propriis lucris carnalibus studentes. Unde Apostolus numquam a Corinthiis sumptus voluit accipere; ne his occasionem daret, eo quod similis eis esset in hac re. Hinc est quod dicit: Abundantius
Abbreviated transcription (Latin):
predicatores: ut morte ant ẽo cu¬
los haberent denique erepti
de ipsa pressura resuscitatos se
dicunt sic enimafflicti fueran
ut desperarent de presentiuita
Sed quiad sp̃ sidia nonnegat in
necessitate positis: maxĩmescus
Eripuit illos. desperantesdemec
ipsis. fidentes autem dedõ
Uimia enim pręssura deficere
seprofitebantur: nisi ad eẽt dr̃
Qui de tantis mortibus liberauit
liberabit accedente pronobis
etiam ura oratione ut inmultoꝵ
faciedonum. quod in nos conlatũ
est permultos ingratiarum acti¬
one celebretur p̃ronobis
hocdicit quia gratia dĩ multoꝵ
causa consalata est apłos. idest
omnium credentim quorum
causa et praessurae eis ingere¬
bantur Acperhoc quiã omni¬
um causa est cuncti dõ gratias
referant cum cessat temptatio
aut cum oritur. simulobsecren
Gloria enim nr̃a hȩc est testi¬
monium conscientiȩ nostrae
Hocdicit quia de conscientia sua
presumebant. quia puraerat ab

Expanded text:
praedicatores; ut mortem ante ocupraedicatores; ut mortem ante oculos haberent; denique erepti de ipsa pressura, resuscitatos se dicunt. Sic enim afflicti fuerant, ut desperarent de praesenti vita. Sed quia Deus praesidia sua non negat in necessitate positis, maxime suis, eripuit illos desperantes de semet ipsis, fidentes autem de Deo. Nimia enim pressura deficere se profitebantur, nisi adesset Deus. Qui de tantis mortibus liberavit liberabit, accedente pro nobis etiam vestra oratione; ut quod multorum faciebus donum in nos collatum est, per multos in gratiarum actione celebretur pro nobis. Hoc dicit, quia gratia Dei multorum causa consolata est apostolos, id est, omnium credentium, quorum causa et pressurae eis ingerebantur: ac per hoc, quia omnium causa est, cuncti Deo gratias referant, cum cessat tentatio: aut cum oritur, simul obsecrentur. Gloria enim nostra haec est testimonium conscientiae nostrae. Hoc dicit, quia de conscientia sua praesumebant, quae pura erat ab
Abbreviated transcription (Latin):
tura credant fideles tam enint̃
ipsa primordia pressurae nouel¬
lis faciunt scandalum putant
enim in anem esse promissionem
suũ oppressum uiderint predi¬
dicantem Sed silam firmus est
credens compatitur suo magis¬
tro fidens despefutura ut simul
consoletur cum quo et patitur
Non enim uolumus ignora reuos
facta est in asia: quia supramodũ
rrauatisumus suprauires. itaut
dissperaremus nos etiã uiuere
Ideo passiones pressurarum indi¬
cat propeus que ad mortem in la¬
tas: ut ostendat quae mala salutis
illorum causa patiebantur. ut ñ
grauius ferrent sicorriperentur
errores illorum. ab his qui haec
tam aspera tollerabant proillis
quis enim medicorum non argu¬
at susceptum suum neglegentius
setractantem. necura medĩcineei
sine effectu remaneat Sed ipsi¬
in nobis responsum mortis habium:
ut nonsimus fidentes in nobis sed
indõ qui suscitauit mortuos
Tantam insollentiam iniquitatis
significat in resurrexisse c̃trafidei

Expanded text:
tura credant fideles, tamen inter tura credant fideles, tamen inter ipsa primordia pressurae novellis faciunt scandalum: putant enim inanem esse promissionem, si vi oppressum viderint praedicantem. Sed si jam firmus est credens, compatitur cum suo magistro, fidens de spe futura; ut simul consoletur, cum quo et compatitur. Non enim volumus vos ignorare, facta est in Asia; quia supra modum gravati fuimus supra vires, ita ut desperaremus nos etiam vivere. Ideo passiones pressurarum indicat prope usque ad mortem illatas, ut ostendat quae mala salutis illorum causa patiebantur, ut non gravius ferrent, si corriperentur errores illorum ab iis, qui haec tam aspera tolerabant pro illis. Quis enim medicorum non arguat susceptum suum negligentius se tractantem; ne cura medicinae ejus sine effectu remaneat? in nobis responsum mortis accepimus; ut non essemus fidentes in nobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos. Tantam insolentiam iniquitatis significat insurrexisse contra fidei
Abbreviated transcription (Latin):
innobis. idest ꝓnomine xp̃i
Ita et perxp̃m habundet etiam¬
consolationostra ut petrus est
decarcere liberatus et ipse paulus
uisione dm̃ et uoce confirmatus
salute quia uos ad salutem hor¬
tamur. siue ut uobis exemplum
tollerantiae p̃beamus Nam
manifestum est quia proquo pa¬
timur ipse nobis adẽ consulens
nobis perliberationem eripiens
nos depressura interuentu maies
pro ura ex hortatione et salute
Siue exhortationem consequi¬
mur. prour̃a exhortatione quȩ
operatur perpatientiam earun¬
dem passionum. quas et nos ipsi
sionum sic et consolationis eritis
Generaliter loquitur ut quia
credentium causa persecutiones
patiebantur aꝑfidis. sub iectu n¬
iuriis et cedib: sic iterum auxilio
dĩ liberabantur. ad consolatio¬
nem credentium nescandalum
passi afide excederent quia in¬
iurie a posto lorum. temptatio¬
neserant credentium. Sicut
scriptum est in propheta ⁊acharia
Percutiam pastorem et disper¬
rentur oues gregis quamuis fu¬

Expanded text:
in nobis. Id est, pro nomine Christi. in nobis. Id est, pro nomine Christi. Ita et per Christum abundat consolatio nostra. Ut Petrus est de carcere liberatus, et Paulus visione Domini et voce conf. Quia vos ad salutem hortamur: sive ut nobis exemplum tolerantiae praebeamus. Manifestum est quia pro quo patimur, ipse nobis adest, consolans nos, per liberationem, eripiens nos de pressura interventu majestpro vestra exhortatione et salute: sive exhortationem consequimur pro vestra exhortatione, quae operatur per patientiam earumdem passionum, quas et nos ipsi sionum, sic et consolationis eritis. Generaliter loquitur; ut quia causa credentium persecutiones patiebantur a perfidis, subjecti injuriis et caedibus; sic iterum auxilio Dei liberarentur ad consolationem credentium, ne scandalum passi a fide exciderent; quia injuriae apostolorum tentationes erant credentium, sicut scriptum est in propheta Zacharia: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Quamvis fu
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur cur in omnibus
aepistolis contrausum epis¬
tolarum primũ suum nomen
ponat. quam eorum ad quos
litterȩ destinantur. Sed hoc auc¬
toritas apostolici ordinis quia mi¬
noribus scribit. Sicut etiam et
uidices populi solent ad eos quos
dĩ quae est chorinthi. Non dixit
tanta auctoritas neces saria serui
ambꝰponuntur Cũscĩs omnib:¬
Hic scĩ possunt accipi sacerdotes.
qui in prima ponuntur dnm inuo
cantes Et ad philipenses cum
epis copis. et diaconis. ideo autem
postea nominantur. ne parum
intellegentes eos pretermissos
esse putarent. cum iam sint
in eccła conprehensi Qui sunt¬
polis corinthius: Gratia uobis et
s alios consolentur Benedictꝰds̃
alios consolari et detristialibe¬
rare possimus. aut lta formam
nobisdat alios consolandi. ut ꝑ
exhortationem quia ipsiadõ
consolamur. agnoscamus quod
ds̃timentiumse neminem
derelinquat et multo magis
infuturor emuneret. quos ẽtiã
in presenti non deserit
qm̃ sicut abundant passiones xp̃i

Expanded text:
Quaeritur cur in omnibus Epistolis contra usum epistolarum, primum suum nomen ponat, quam eorum ad quos litterae destinantur. Sed hoc ex auctoritate apostolici ordinis, quia minoribus scripsit: ut etiam saeculi judices solent ad eos, quos Dei, quae est Corinthi. Non dixit,tanta auctoritas necessaria, servi ambo ponuntur. Cum omnibHic sancti possunt accipi sacerdotes, qui in prima ponuntur invocantes Dominum, et ad Philippenses cum episcopis et diaconibus. Ideo autem postea nominantur, ne parum intelligentes, eos praetermissos esse putarent. Cum sint in Ecclesia comprehensi polis Corinthus. Gratia vobis et e alios consoletur. Benedictus Dealios consolari, et de tristitia liberare possimus. Aut ita formam dat nobis alios consolandi, ut per exhortationem, qua ipsi a Deo consolamur, agnoscamus, quod Deus timentium se neminem derelinquat, et multo magis in futuro remuneret, quos etiam in praesenti non deserit. Quoniam sicut abundant passiones Christi
Abbreviated transcription (Latin):
slis caelestis. tales et caelestes
Sedideo ut hereticiuolunt nr̃i
generis assumtus homo non fuit
quia caelestis dicitur. Ergo nec
isti naturae nrae sunt quicaeles¬
tes appellantur. Siuero dehisne¬
modubitat nec de illo ẽ ambigen¬
sdum sgitur sicut portauimus
simaginẽm illius terreni. portemꝰ¬
s et imaginẽ huius caelestir
Peccator lmazinem adaeportat.
iustus uero imaginem xp̃i. Ergo
sicut portauimus ueterẽ hominẽ
ante baptismum. ita et post bap¬
tismũ portemus nouum
Hoc autem dico fratres qm̃ caro
set sanguis regnum dĩ non posside
sbunt neque corruptio incorrup¬
telam possidebit. Frequenter
scriptura carnem ꝓ operibus no¬
minat carnis ut ibi uos aut̃ in carne
non estis sed inspũ Alitercaro
sicut est regnum dĩ non posside¬
bit nisi in mortalitate uesti a
Ecce mysterium dico. obscu¬
ritatem significat nominando
mysterium omnes quidem
resurgemur ñ omnes inmuta¬
bimur om̃s autem homines
resurgent sed soliquiregnaturi

Expanded text:
lis coelestis, tales et coelestes. lis coelestis, tales et coelestes. Si ideo, ut haeretici volunt, nostri generis assumptus homo non fuit, quia coelestis dicitur: ergo nec isti naturae nostrae sunt, qui coelestes appellantur. Si vero de his nemo dubitat, nec de illis est ambigendum. Igitur sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis. Peccator, Adae imaginem portat: justus vero, imaginem Christi. Ergo sicut portavimus veterem hominem ante baptismum: ita et post baptismum portemus novum. Hoc autem dico, fratres, quia caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt: neque corruptio incorruptelam possidebit. Frequenter Scriptura carnem, pro operibus nominat carnis, ut ibi: Vos autem in carne non estis, sed in Spiritu. Aliter: Caro sicut est regnum Dei non possidebit, nisi immortalitate vestita. Ecce mysterium vobis dico. Obscuritatem significat, nominando mysterium. Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur. Omnes homines resurgent, sed soli qui regnaturi
Abbreviated transcription (Latin):
natur. quiaimmobileẽ et inre¬
gibile. Surget aut ẽ inuirtute.
quia lam totum uiuumerit auege¬
tatum Seminatur corpus anima¬
Animale corpus ẽ dũ cibus sub¬
stentatur ut uiuat spiritale aũt
cum horum nihil indigebit con¬
uersum inuitam om̃a supra dic¬
ta hoc sensuclaudunt᷑. Non enĩ
quod posset ire obuiam xp̃o
Sicut scriptum est. Factus est
primus homo adam in animam
suiuentem. nouissimus adam in sp̃m
uiuificantem Notandum est
quod cum duos adam dicit. eius¬
demnaturae ut rosq: demonstrat
quod contramanicheos et apolli¬
naristas facit. quinegant dĩ uerbo
perfectum homine messe suscep¬
stum sed non prius quod spirita¬
leest sed quod animale de inde¬
s quod spiritale primus homo
sdeterra terrenus secundus homo¬
s decaelo caelestis qualis terren
quia non humane fragilitatisritu
sed diuinae maiestatis nutuet con¬
ceptus est et enixus Namusque
ad eo naturam nr̃i habuit. ut secun¬
dus adam dicatur ethomo Et qua¬

Expanded text:
natur, quia immobile est et irrenatur, quia immobile est et irregibile; surgit autem in virtute, quia jam totum vivum erit ac vetale. Si est corpus animaAnimale corpus est, dum cibis sustentatur, ut vivat: spiritale autem, cum horum nihil indigebit, conversum in vitam. Omnia supradicta hoc sensu clauduntur; non enim quod possit ire obviam Christo. Sicut scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam viventem, novissimus Adam in spiritum vivificantem. Notandum est, quod cum duos Adam dicit ejusdem naturae utrosque demonstrat. Quod contra Manichaeos et Apollonaristas facit, qui negant Dei verbo perfectum hominem esse susceptem sed non prius quod spiritale est sed quod animale est deinde quod spiritale primus homo de terra terrenus secundus homo de caelo caelestis qualis terrenus Quia non humanae fragilitatis ritu, sed divinae majestatis nutu, et conceptus est, et enixus. Nam usque adeo naturam nostram habuit, ut secundus Adam dicatur, et homo, Je
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimis ꝑfidorum resurrec¬
tio similis est: quiaerrorẽ secuti
stellis inerrorem ducentibus.
comparandis sicut dicit in aepisto¬
la sua ludas apłs Infidelita senĩ
non potest laram habereresur¬
recdonem quia sicut carbo cinere
suo co oꝑtus obcecatur. lta et hi
perfidiasua erroristenebris
circum datiluce carebunt
Itaerit etresurrectiomor tuoꝵ
Exempladat ut non sit dubium
resurrectionem futurã mortuoꝵ
ut acceptaratione nemo ãbi gat
Seminat᷑ incorruptela sur̃ get in
incorruptela Seminareest̃
sepelire ut corrũpatur Resur¬
gereaut̃ incorruptela iã exsusci¬
tatum non possecorrumpi. sed
habere claritatem inmortalitatis
Seminatur inignominia. resur get
ingloria. Inignõminia seminatũr
dũm in tetric̃o ponitur sit foetidũ
et scatet᷑ uermibus. surgereaut̃ est
ingloriã quẽ excitatum̃ et lum̃erit
et nullumsqualoris in uriã patiet᷑
Seminatur in infirmitate. surget
inuirtute In infirmitate sem̃i¬

Expanded text:
novissimis, perfidorum resurrecnovissimis, perfidorum resurrectio similis est; quia errorem secuti, stellis in errorem ducentibus comparandi sunt, sicut dicit in Epistola sua Judas apostolus . Infidelitas enim non potest claram resurrectionem habere; quia sicut carbo cinere suo coopertus obcaecatur, ita et hi perfidia sua erroris tenebris circumdati, luce carebunt. Ita erit et resurrectio mortuorum. Exempla dat, ut non sit dubium resurrectionem mortuorum futuram; ut accepta ratione, nemo ambigat. Seminatur in corruptela, surget in incorruptela. Seminare sepelire, ut corrumpatur: resurgere autem in incorruptela, jam exsuscitatum non posse corrumpi, sed habere claritatem immortalitatis. Seminatur in ignominia, surget in gloria. In ignominia seminatur; quia dum in tetrico ponitur, fit fetidum, et scatet vermibus: surget autem in gloria; quia exet nullam squaloris injuriam patietur. Seminatur in infirmitate, surget in virtute. In infirmitate semi
Abbreviated transcription (Latin):
Stella enim ab stella differt
incaritate Vnius naturae com¬
parationeut imur. ad indiscrete
substantiae reddendam ratio¬
nem quia sicut sol etluna
et stellae. cum sint unius qui¬
dem naturae diuersae tamen
claritatis sunt. lta et homines
cũ sint unius genere merito
tam̃ dissimiles er᷑ in gloria
Vt claritatisolis illorum dig¬
nitas exaequetur. quicente simũ
numerum habent qui ut per¬
fecti essent primigradus aemuli
fuerunt dequibus dictũ est.
Tunc iusti fulgebunt sicut sol
in regno patris sui Lun ariautem
claritati hicõ parandis. qui sexa ge¬
simum numerum bonis operibus
mercatisunt. ut secundi gradus
meritum haberent: St̃ ellis aut̃
clarioribus. eorum merita com¬
parandae sunt. qui trice simum
numerum tertii gradus digni¬
tatẽ iustis laboribus quaesiert̃
Sequentibus uero stellis quae
interclaras et obscuriores mediae
sunt peccatores homines coap¬
tandis quidetrib: nullius gradus
Tetricis autemstellis et omniũ

Expanded text:
stella enim ab stella differt stella enim ab stella differt in claritate. Unius naturae comparatione utitur ad indiscretae substantiae reddendam rationem; quia sicut sol et luna et stellae cum sint unius quidem naturae, diversae tamen claritatis sunt: ita et homines cum sint unius generis, merito tamen dissimiles erunt in gloria; ut claritati solis illorum dignitas exaequetur, qui centesimum numerum habent, qui ut perfecti essent, primi gradus aemuli fuerunt, de quibus dictum est: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Lunari quidem claritati hi comparandi sunt, qui sexagesimum numerum bonis operibus mercati sunt; ut secundi gradus meritum haberent. Stellis autem clarioribus eorum merita comparanda sunt, qui trigesimum numerum, tertii gradus dignitatem justis laboribus quaesierunt. Sequentibus vero stellis, quae inter claras et obscuriores mediae sunt, peccatores homines coaptandi sunt, qui de tribus nullius gradus Tetricis autem stellis, et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt. diuersa semper et
contraria asserentes inanissi¬
mis disputationibus inuicem
seconfuderunt quia innulla
horum testificatione ueritatis
signum agnitum ẽ quod ante po¬
situm uerbum commendaret¬
et doctrinam sicut ds̃ discre ũ
disciplinae nrãe quae non uerbis
probat᷑ sed uirtute cui non pos¬
sunt uerba resistere quem¬
ad modũ ergo exunalmpensa
diuersa anĩmanium caro est
ita etunius carnis hominis diuer¬
sierunt dignitate inresurrectio¬
ne: ut talis unus quisque appare¬
at. qualis fuerit meriti. quippe
cum etiam hic diuersitate corpor
uideamus Et corpora caelestia et
terrestria Sed aliaquidem cae¬
lestium gloria. alia autem ter¬
restrium Caelestia corpora s̃
resurgentium. terr estria autem
ante quam moriantur autre¬
surgant Vt quia xp̃ccęlestis ẽ¬
et exeo corpora cccelestia di can¬
tur Exadam uero qui a terres¬
tris ẽ. terrestriacor pora
Alia claritas solis. aliadaritas
lunae. alia claritas stellarũ

Expanded text:
noluerunt, diversa semper et noluerunt, diversa semper et contraria asserentes, inanissimis disputationibus invicem se confuderunt; quia in nullo horum testificatae veritatis signum agnitum est, quod antepositum verbis commendaret doctrinam, sicut et Deus decrevit disciplinae nostrae, quae non verbis probatur, sed virtute, cui non possunt verba resistere. Quemadmodum ergo ex una impensa diversa animantium caro est; ita et unius carnis homines, diversi erunt dignitate in resurrectione; ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meriti: quippe cum etiam hic diversitatem corporum videamus. Et corpora coelestia, et corpora terrestria, sed alia quidem coelestium gloria, alia autem terrestrium. Coelestia corpora sunt resurgentium, terrestria autem antequam moriantur, aut resurgant; ut quia Christus coelestis est, ex eo corpora coelestia dicantur: ex Adam vero, quia terrestris est, terrestria corpora. Alia claritas solis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum;
Abbreviated transcription (Latin):
granum seminatur. et dĩnutu
quo dammodo elementor um
ministerio uestitum resurgit
multa secum habens increm̃ta
utilitatis humanae. Curnon
credibilesit dĩ uirtute mortuum
posse resurgere meliorata tantũ
substantia ñ on numero multipli¬
cato : quidergorequirit᷑ ab infide¬
li quo corpore resurgant mortui
cum exempla precedant ad fidẽ
hanc melioratae resurrectio¬
nis ñ amissae substantiae. quia
proprium corpus recipiet in quo
creatus adam est. luxta exempla¬
s supradicta Non omnis caro¬
s eadem caro. aliaquidem homi¬
snis. alia aũt pecoris aliacaro. autc̃¬
s uolatilium alia caropiscium
Cumeadem massa omniscaro
sit unde et quomodo in histanta
diuersitas est et una impensa¬
ut faceret genera diuersa
dicant nunc sophystae mundi
et scrutatores siderũ siualent
comp̃hendere quae extrase st̃
cum quid intrasesit nesciant
Denique om̃s mundani philoso¬
phi quiamentẽ suam legidĩ hu¬
miliare et fidem eius sũscipere

Expanded text:
granum seminatur, et Dei nutu granum seminatur, et Dei nutu quodammodo elementorum ministerio vestitum resurgit, multa secum habens incrementa utilitatis humanae; cur non credibile sit Dei virtute mortuum posse resurgere, meliorata tantum substantia, non numero multiplicatum? Quid ergo requiritur ab infideli, quo corpore resurgant mortui, cum exempla praecedant ad fidem hanc melioratae resurrectionis, non amissae substantiae? Quia proprium corpus recipiet, in quo creatus est Adam, juxta exempla supra dicta. Non omnis caro, eadem caro: sed alia quidem hominis, alia vero pecoris: alia caro volatilium, alia caro piscium. Cum ex eadem massa omnis caro sit; unde et quomodo in his tanta diversitas est, ut una impensa faceret genera diversa? Dicant nunc sophistae mundi et scrutatores siderum, si valent comprehendere quae extra se sunt, cum quid intra se sit, nesciant. Denique omnes mundani philosophi, qui mentem suam legi Dei humiliare, ut fidem ejus susciperent,
Abbreviated transcription (Latin):
pudorem illis incutit quasi in pru¬
dentibus. Credebant enim eis. qui
ignorantiam dĩhabentes. contradĩ¬
s statuta docebant Sed dicit aliquis.
squem admodum resurgent mortu¬
s quo autem corporeuenient:
hoc dixit ignorantiam dĩ habere
quorum dẽprauatae sentiae uer¬
baprotulit dicens quemadmo¬
dum re surgent mortui: quo a ut̃¬
corpore uenient: cui congrue osten¬
dit dicens. Stulte tu quod semi¬
nas. non uiu ficatur nisimoriat᷑
Cum animali homine non utiq
legis auctoritate azit ut exemplis
suãdeat. quae si prȩciperet non
erraret. sed phisicaratione dequa
siblanditur. ut noncredat resur¬
gere soluta taetemortua corpora
oOstendit enim mortuarur sum
repparari aduitam: et multipli¬
cata ut confundatur error huma¬
nus Et quod seminas. non corp¬
s quod futurum ẽ seminas. sed nudũ¬
s granum. at putatritici. aut alicui
sceterorum dsautem illidat corpꝰ
prout uoluit. et unicuique seminũ
proprium corpus Siergo nudũ

Expanded text:
pudorem illis incutit quasi imprupudorem illis incutit quasi imprudentibus; credebant enim eis, qui ignorantiam Dei habentes, contra Dei statuta docebant. Sed dicet aliquis: Quemadmodum resurgent mortui? Quove corpore venient? Hos dixit ignorantiam Dei habere, quorum depravatae sententiae verba protulit, dicens: Quemadmodum resurgent mortui? quove corpore venient? Cui congrue respondit, dicens: Stulte, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur? Cum animali homine non utique Legis auctoritate agit; ut exemplis suadeat, quae si reciperet, non erraret: sed physica ratione, de qua sibi blanditur, ut non credat resurgere soluta et mortua corpora. Ostendit enim mortua rursum reparari ad vitam, et multiplicata; ut confundatur error humanus. Et quid seminas? Non corpus quod futurum est, seminas: sed nudum granum, ut puta tritici, aut alicujus caeterorum: Deus autem 165 illi dat corpus, prout vult: et unicuique seminum proprium corpus. Si ergo nudum
Abbreviated transcription (Latin):
tem ac perhoc abhis
cauendum
quicumq enim acceptam fidem
custodire uult. maxime inter
ipsa in itia perstrepentes debet
uitare. ut impleat quodutilȩ
iudicauit uigilate iustiestote
et nolite peccare Vigilandum
monet necircum uentione praui
sensus capti eta fide ab ducti depra¬
uarent᷑ mortuorũ resur rectionẽ
non credendo. lustos eẽ precipit.
ut ñ solum terrenam iustitiam
meritũ non facit. sicut ñ facitrerũ
Quid enim magnũ est aliena non
tollere i quippe cũhoctimorissit¬
Sed magnum est deproprio non
habenti largiri. haec ẽ uera ius¬
titia Et ut non peccent. subietit
unde intellegi uolunt non se
uistitiam corp̾oralem seruandam
mandasse. sed diuinã Quiaqui
caeles tem iustitiam seruat.
sine cdubio in hac p̃sentiuita per¬
fectus ẽ. Ignorantiam enimdĩ
squidam habent. ad reuerentiam¬
s uobis loquor Propositum dĩ
ignorantes. hiqui intere osconuer¬
tebantur. mortuos resurrecturos
stultum ẽe dicebant credere. ideo

Expanded text:
tem, ac per hoc ab his tem, ac per hoc ab his cavendum. Quicumque enim acceptam fidem custodire vult, maxime inter ipsa initia obstrepentes debet vitare; ut impleat, quod utile judicavit. Vigilate, justi estote, et nolite peccare. Vigilandum monet, ne circumventione pravi sensus capti, et a fide abducti depraventur, mortuorum resurrectionem non credendo. Justos esse praecepit, ut non solum terrenam justimeritum non facit, sicut et non facit reum. Quid enim magnum est aliena non tollere, quippe cum hoc timoris sit? Magnum est autem de proprio non habenti largiri, haec est vera justitia. Et ut non peccent, subjecit; unde intelligi voluit non se justitiam temporalem servandam mandasse, sed divinam; quia qui coelestem justitiam servat, sine dubio in hac praesenti perfectus est. Ignorantiam enim Dei quidam habent, ad verecundiam vobis loquor. Propositum Dei ignorantes ii, qui inter eos convertebantur, mortuos resurrecturos stultum esse dicebant credere. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
apuddm. ad qui sitȩ salutis mul
Sile cundum hominẽ
Sad bestias pugnaui ephesi quid
mihi ꝓdest simortui non resur¬
Ti Hocẽ sisetundum huma¬
num sensum qui uidenthoc in
rerum natura non cadere. ut caro
iam solutare formet᷑ aduitam.
mini me credit futurã resurrec¬
tionẽ mortuorum. Bestiis offer
riñtimui nihil ꝓficii Sed ñ hocẽ
quia certus de promissa uita non
solum nontimuit sed etlibent̃
bestiis offerrisepassus ẽ sicut inter
cetera ait in actibus a postolorum
Ego enim non solum ligari sed et
mori paratus sum inhiero solyma
ducemus et bibemus crasenim
moriemur hoc habet inisaia
propheta. Dictum ẽ proptehos.
qui quasi nihil futurũ esset post
mortem uentri tantũ studeban
quo modo pecora sicut ethiqui
corinthios de prauabant
Nolite seduci. corrumpunt mo¬
res bonos collo quiamala
Significat confabulatione maloꝵ
hominum. euertipos sebonũ pro¬
positum Assiduitas enim
prauicollo quii uitiat m̃¬

Expanded text:
apud Deum acquisitae salutis multorum. apud Deum acquisitae salutis multorum. Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Hoc est, si secundum humanum sensum qui videns hoc in rerum naturam non cadere, ut caro jam soluta reformetur ad vitam, minime credit futuram resurrectionem mortuorum bestiis offerri, mori non timui, nihil profeci. Sed non hoc est, quia certus de promissa vita, non solum non timuit; sed et libenter bestiis offerri se passus est, sicut inter caetera ait in Actibus apostolorum: Ego enim non solum ligari, sed et mori paratus sum in Hierosolyma ducemus, et bibamus; cras enim moriemur. Hoc ab Esaia propheta dictum est propter hos, qui quasi nihil futurum esset post mortem, ventri tantum studebant quomodo pecora , sicut et ii qui Corinthios depravabant. Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Significat confabulatione malorum hominum everti posse bonum propositum; assiduitas enim pravi colloquii vitiat men