comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitia cainquã ualitudinĩs. ꝙ qua¬
si menbroꝵ. animȩ. atq sensuum:
ꝑ seipsũ interiꝰ in conscientia ꝙ.
intellectu dñs sanat et corrigit.
Deniq & paulus uoce dñi audita
qͥd me ꝑsequeris. ego sũ iħo quẽ
cu ꝑsequeris : ad ananiã cam̃ mis¬
sus ẽ. ut illo sacerdotio qd̃ in eccła
consticutũ est sacram̃tũ doctrinȩ
fidei ꝑciꝑet. ꝙ uerus eiꝰ approba¬
retͣ color. St factũ ẽ. dũ irent:
mundati sunt. Non dũ accepto bap¬
tismatis sacram̃to. nondũ sꝑitali-¬
declarata ẽ. Snꝰ aut̃ ex illis: ut

Expanded text:
tudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: Quid me persequeris? Et: Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur colmen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum spiritalideclarata est. Unus autem ex illis, et
Abbreviated transcription (Latin):
more xp̃m int̾pellant. Synde ꝙ
apte subiungit᷑. Quisteterunt
alonge. et leuauer̃t uocẽ dicentes
Ihesu p̃ceptor. miserere nr̃i. Et bene
ut saluent᷑ iħm p̃ceptorẽ nomi¬
uant. Quia enĩ in eiꝰ uerbis se
errasse significant: hunc saluan

Expanded text:
nde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvan
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi.qui scientiã uere fidei
ñ habentes: uarias doctrinas ꝓfe¬
runt erroris. Non enĩ uelabscon¬
dunt imꝑitiã suã. s ꝓsũma peri¬
tia ꝓferunt in lucẽ: et iactantia
sermonis ostentant. Nulla porro
falsa doctrina ẽ: que ñ aliqua ue¬
ra int̾misceat. Uera gͦ falsis mordi-¬
nate ꝑmixta in una dispucatione

Expanded text:
nt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantia sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permixta, in una
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃. idest si nos eũ in aliqͦ lesimꝰ :
tunc enĩ ipse habet aduersũ nos.
nos lesit: ubi nonopus est ꝑgere.
ad reconciliationẽ. Non enĩ ue¬
niam postulabis ab eo qͥ tͥ fecit
iniuriam. sed tantũ dimictͤs: si¬
cut tͥ dimitti adnõ cupis qd̃ ipse
cõmiseris. ꝑgendũ est gͦ ad re¬
conciliationẽ cũ in mentẽ uene¬
rit: qd nos forte̾ frẽm in aliqͦ le¬
sim. Pgendũ aut̃ non pedibus
corꝑis. sed motib animi. ut ce
humili affectu ꝓsternas fratri:
sad quẽ cara cogitacione concucur¬
reris in conspectu eius cui munus
oblaturus es ita enim eciã si p̾sẽs sit
poteris eũ non simulato animo
lenire. atq in grãm reuocare ueni¬
am postulando. si hoc pͥus corãdño
feceris ꝑgens ad eũ non pigro mo¬
tu corporis. sed celerrimo dilecti¬
onis affectu:atq inde ueniens.
idest intencionẽ reuocans ad id
qd̃ agere ceperas offers munꝰ tuũ.

Expanded text:
frater, id est, si nos eum in aliquo laesimus; frater, id est, si nos eum in aliquo laesimus; tunc enim ipse habet adversum nos: e nos laesit: ubi non opus est pergere ad reconciliationem; non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris: pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit quod nos forte fratrem in aliquo laesimus; pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
in interiore dei templo. ipsã fidẽ
acciꝑe possumꝰ : cuiꝰ signũ est al¬
tare uisibile. Qdlibet enĩ munꝰ
offermꝰ dõ. siue ꝓphetiã. siue
doctrinã. siue orationẽ. siue hẏm¬
nũ. siue psalmũ. ꝙ si qͥd tale ali¬
ud sꝑitaliũ donorũ animo occur¬
rit. acceptũ esse non potest deo.
nisi fidei sinceritate fulciat᷑. ꝙ. ei
fixeatq mmimobiliter tanquã in¬
altari impona tur: ut possit integrũ
atq illabatũ eẽ qd̾ soquim᷑. Nã młti
hẽtici nõ habentes altare idest ue¬
rã fidem blasphemias ꝓ laude di¬
xerunt: terrenis uideliced oꝑini¬
onib ad grauati. uotũ suũ tãꝗͣ
interrã ꝓicientes. Sed debet esse
sana etiã offerentis intentio ꝙ
ꝓpterea cũ tale aliqͥd oblaturi
sumꝰ in corde nr̃o idest in interio¬
re dei templo. cemplũ enĩ dei
riore homine habitare. xp̃m ꝑ sidẽ
in cordib nr̃is. Si inmendẽ uene¬
rit qd aliqͥd habeat aduersũ nos.

Expanded text:
in interiore Dei templo ipsam fidem in interiore Dei templo ipsam fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim munus offerimus Deo, sive prophetiam, sive doctrinam, sive orationem, sive hymnum, sive psalmum, et si quid tale aliud spiritualium donorum animo occurrit, acceptum esse non potest Deo, nisi fidei sinceritate fulciatur, et ei fixe atque immobiliter tanquam imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana etiam offerentis intentio. Et propterea cum tale aliquid oblaturi sumus in corde nostro, id est in interiore Dei templo; Templum enim Dei riore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris : si in mentem venerit quod aliquid habeat adversum nos
Abbreviated transcription (Latin):
suoi. aut dicere racha aut dicr¬
re fatue. in ultomagis minꝰ fas ẽ.
animo tenere aliqͥd. ut in odiũ
indignatio conuertat᷑. sͦ ꝑtinet
etiã qd alioloco dicitur. Non occidat
sol suꝑ iracundiam uestram. Iube¬
mͣ gͦ illaturi mius in altare.
si recordati fuerimus aliquid adu̾¬
sum nos habere frẽm munus
ante altare relinquere:ꝙ. ꝑgere
ad reconciliandũ frĩ. deinde ueni¬
re. munꝰ & offerre. Quod si accipi¬
at᷑ ad litterã: fortasse aliqͥs cre¬
dat ita fieri oportere. si p̃sens sit
frat̃. Non enĩ cliutius differri
potest: cũ munꝰ relinquere ande
altare iubearis. Si gͦ de absente
ꝙ. quod fieri potest. etiã trans
mare constituto aliqͥd tale ueni¬
at in mentẽ: absurdũ est credere
ante altare munꝰ relinquendũ.
qd̃ post terras ꝙ. maria ꝑerrata
offeras deo. Et ideo ꝓrsus intro
ad sꝑicalia refugere cogim᷑: ut hoc
qd̾ dictũ est. sine ab surditate pos¬
sit intelligi. Altare itaq sꝑicalit̃

Expanded text:
ausa, aut dicere Racha, aut dicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fante altare relinquere, et pergere, ac reconciliari fratri; deinde venire, et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortassis aliquis credit ita fieri oportere, si praesens sit frater: non enim diutius differri potest, cum munus tuum relinquere ante altare jubearis. Si ergo de ab sente, et quod fieri potest etiam trans mare constituto, aliquid tale veniat in mentem, absurdum est credere ante altare munus tuum relinquendum, quod post terras, et maria pererrata offeras Deo. Et ideo prorsus intro ad spiritalia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est, sine absurditate possit intelligi. Altare itaque spiritaliter,
Abbreviated transcription (Latin):
pim̾ seruare curemꝰ: mundan-¬
tes nos ab omi inqͥnamento
carnis. et sp̃s. ꝑ ficientes sanc-¬
tificationẽ intimore dei. hu¬
militer eiꝰ subeunda et ser-¬
uanda mẏsteria eis qͥ necdũ
in his sunt mitiati suadeͣm.
et quocquot ꝑ gradũ sacer¬
docalem ad dispensanda illoꝵ
sumꝰ sacramenta ꝓ moci
humiliter iniunctum in
pleamꝰ officium. Studeamꝰ
om̃s solliciti. ut ianuam
patriȩ cȩlestis. que nobis e̾
diuinis patefacta mysteriis :
humanis ipsi nobis non incer-¬
cludam llecebris. Neq enĩ
frustra dñm. apud euuan¬
głistam lucã. post bapcisma
orasse: et sic celo aꝑto. spm̃
ac uocẽ patris uenisse. cõ¬
memoratur. Qui etiam
trib consonantib euuange¬
listis. baptizat᷑. mox ieiunũ
quadraginta dierum solitari
exercuit. S ed nos ꝓfectodo¬
cuit. nosq suo informauit
exemplo. ut post acceptam
in bapcis mo remissionem
peccatorum. ugiliis. ieiuni¬
is. orationib. ceterisq sp̃s

Expanded text:
pimus servare curemus, mundanpimus servare curemus, mundantes nos ob omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Humiliter ergo ejus subeunda et servanda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, vigiliis, jejuniis, orationibus caeterisque Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ con pungi penitentia sole¬
mͦ. quando contra uotum
tere se dixit homi nẽ fecisse.
quẽ a rectitudine suȩ fac¬
turȩ peccando degenerare
conspexit: in filio autem suo
uingenito sibi sin gulariter
complacuit. quia hune ho¬
minẽ quẽ induerat a pecca-¬
co in munem seruare cogno¬
uit. Et in hac quoq uoce pa¬
tris. sicut et inceteris bapti¬
zati domini misteriis omnis
iusticiȩ declarat᷑ mpletio. Co¬
e ternus enĩ. et consubstandi¬
alis patri filuis descendente
b intimatur. ut ꝑ hoc dis¬
cant homines. ꝑ grãm se bap¬
tismatis accepto spũ sancto.
de filiis diaboli. in filios dei¬
posse transferri : sicut apłs
ẽdocet fidelibus ita loquens.
Accepistis sp̃m adoptionis fili¬
orum: in quo clamamꝰ abba
pater. Et euuangłista ioħes.
Quoc quot inquit recepert᷑
eũ: dedit eis pocestatẽ filios
dei fieri. His de baptis
zati audiummꝰ. ꝑ humilẽ obe-¬
dientiam baptisma qͦd: susce-¬

Expanded text:
qui compungi poenitentia solequi compungi poenitentia solemus, quando contra votum tere se dixit hominem fecisse, quem a rectitudine suae facturae peccando degenerare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius descendendo bus intimatur, ut per hoc discant homines per gratiam se baptismatis accepto Spiritu sancto de filiis diaboli in Dei filios posse transferri. Sicut Apostolus edocet, fidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit, receperunt eum dedit eis potestatem filios e ejus . His de baptismizati audivimus, per humilem obedientiam baptisma quod susce
Abbreviated transcription (Latin):
sy moͣn. qui in felle ama-¬
ritudinis. et obligatione
ini quitatis permanere
consensit. parcem sortẽ¬
q in hoc spũ habere ne¬
quiuit. Illo enim spũ plenus
erat. qui in serpente homi¬
nibus apparendo. quia ipse
maliciȩ et insidiarum peste
uifectus esset corda sidelium¬
diligenter edocuit. Seo des-
mͥ conplacui. Filius dei bap¬
ciratur in homine. sp̃s dei
descendit incolumba. pater¬
ds̃ idͣ est in uoce. sancte et m¬
diuidue trinitatis in baptismi
ut qͥ sacramentorũ suorum
dispensatoribus erat precep¬
curus docere om̃s gentes¬
et baptizare eos. in nomine
patris. et filiĩ. et sp̃s sancti.
pͥmus ipse in suo baptisma¬
ce totam ꝑsonaliter pande¬
ret ad esse trinitatem. Qd̃
ait uox paterna. hic est siliꝰ
meus dilectus. in quo mͥ cõ¬
placui. ad comparationem
terreͥ hominis dicit: in qͦ
peccante quodammͦ sibi dis¬
plic̾uisse. deus conditor in¬
sinitatꝰ cum ait. Penicet
Penitentia quidem in dm̃ nulla
cadit. sed nr̃o more loquens.

Expanded text:
Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. Sed descein quo mihi complacui. Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus in voce sanctae et individuae Trinitatis in baptismi ut qui sacramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omet baptizare eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, primus ipse suo in baptismate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod autem ait vox paterna: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo se sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens,
Abbreviated transcription (Latin):
sumamꝰ. Amalitiae ͭ fellis alie
na Om̃is amaritudo. et ira.
& indignacio. collat᷑ a nobis.
cũ om̃i malitia. Nullũ ore:
uel unguib ledit. nͦ mini¬
mas quidem musculas uel
uermiculos: quib minores¬
pene om̃s auicule se suosq
pullos nutriunt inqͥri t.
arma et sagitte: ne morden¬
tes et comedentes inuicẽ cõ¬
sumam ab inuicem. Contine¬
amꝰ manꝰ a rapinis. qui furabat᷑ iam
non furetur. magis autẽ labo
quod bonũ e̾: ut habeat unde
tribuat necessitatẽ patienti. Nam
et columba sepe alienos quasi
suos fertur alere pullos: ip¬
Isa terre fructib et semine pas¬
cit᷑. Audiamꝰ apłm. Bonũ ẽ.
non manducare carnẽ: et non
bibere uinũ. Et apłs petrus.
Mmistrate inquit in fide ur̃a

Expanded text:
sumamus. A malitia fellis aliena sumamus. A malitia fellis aliena est. Omnis amaritudo, et ira et indignatio tollatur a nobis, cum omni malitia . Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem aviculas, vel vermiculos, quibpene omnes aviculae se suosque pullos nutriunt, inquirit.arma et sagittae, ne mordentes et comedentes invicem, consumamur ab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrat
Abbreviated transcription (Latin):
cuos inite uens. septemplici
peste deprimat: et sint no-¬
uissima nr̃a. peiora priorib
Caueamꝰ seduli. ne ignem
nobis ipsi. qui uitȩ iter ob¬
diicat. nr̃or crebro accenda¬
mus fomite uitiorum. Elam¬
meus namq gladius qua¬
uscumq ille est. qui para¬
disi ostia seruat. singulis
tismatis extinctus est. et
ut redire possint ablatus¬
Infidelibus aut̃ manet semꝑ¬
nouus et inmobilis. sed
Dum post baptisma se cri-¬
minib inplicare non me-¬
tuunt. quasi post extinctionẽ
idem ignis reaccenditur: ne
mereant᷑ intrare regnũ qd̾
ficto corde ac duplici requirt̃.
dulenti: quã simplici oculo
colum bino: Quẽ in eccła
sua multũ se diligere dñs
ostendit : qͥ in amoris cantico
ait. Ecce tupulcraes amica
mea. ecce tu pulera: oculi tui
columbarums. Unde quia nobl
ad discendam deo ꝑ lacitam
simplicitatẽ. columbȩ forma¬
ꝓponit᷑. diligentius ens natu¬
ram iudeamꝰ: ut ꝑ singula in¬
nocentiȩ eiꝰ exempla. uite no¬
bis emendatioris instituta

Expanded text:
cuos inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus namque gladius qualiscunque ille est, qui paradisi ostia servat, singulis tismatis exstinctus est, et ut redire possit homo ablatusinfidelibus autem manet semper immobilis. Sed dum post baptisma se criminibus implicare non metuunt, quasi post exstinctionem idem ignis reaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, dulenti quam simplici oculo columbini, quem in Ecclesia sua multum se diligere Dominus ostendit, qui in amoris Cantico ait: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra: oculi tui columbarum . Unde quia nobis ad discendam Deo simplicitatem columba proponitur, diligentius naturam videamus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta
Abbreviated transcription (Latin):
cibus cxpi dato. loquitur io¬
ħes.blos unclionẽ habetis
a sancto spũ : et nostis omĩa.
Et pulcerruna comparatio¬
ner umbra iteritati conci¬
nt. Ramu̾ olilie columba
corꝑalis ablutã diluiiĩ aqͥs
deculit in archam. sp̃s sẽs
inspetie dolumbe corpora¬
lis bap citatũ in aqͥs ior¬
danis descendit suꝑ dtim. Nos
non solum homines qui erant
in archa cum noe. sed et ani¬
mantia que archa contine¬
bat. et ipsa quoq ligna eadem¬
ex qͥb facta ẽ. archa figurant.
post acceptum unde regenera¬
tionis lauacrĩi. ꝑ unctionẽ sa¬
cri crismatis. grã sp̃s sancti.
signam᷑ : quã con seruare in¬

Expanded text:
tibus Christi dato loquitur Jotibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordanis descendit in Dominum. Nos non solum homines qui erant in arca cum Noe, sed et animantia quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionem sacri chrismatis gratia Spiritus sancti signamur, quam conservare in
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ dñs in figuram
futuri baptis matis origina¬
lis mundi scelera. diluuii
aquis ablueret. transacta
mundatione scire uolens
noe. qualiter se facies habe¬
ret cerre.emisit coruum.
qͥ ad archam redire contemp¬
sit: significans eos qui ablu¬
ci licet unda baptismatis.
nigerrimũ tam̃ ueteris habi¬
tum. hominis emendacius ui¬
uendo deponere negligunt.
Et ne scĩ sp̃s unctione reuo¬
uari mereant᷑. statim ab inti-¬
ma catholice pacis et qͥetis uni¬
cate: exteriora idest scłi desi¬
deria sequendo deciscunt.
Emisit post eum columbã:
at illauenit ad eum uespere
portans ramũ oliuȩ. uiren¬
tib foliis in ore suo. Animad¬
uertitis credo sr̃s : & me lo¬
quentem ur̃o intellectu p̾ue¬
nitis. Lamũ oliuȩ uirenti¬
b folus. grãm esse sp̃s sanc¬
ti. uite uerbis habundãtem.
de cuiꝰ plenitudine. super
xp̃m requiescente. psalmꝰ
ait. U nrit ce deus. ds tuus
oleo leticie. pre consor tib
cus. De cuiꝰ dono consor¬

Expanded text:
Cum enim Dominus in figuram Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius vivendo deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus foliis gratiam esse Spiritus sancti vitae verbis abundantem: de cujus plenitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consor
Abbreviated transcription (Latin):
unata sanctorum. Cauerna
mos. dum ad fidei. spei et di¬
leclionis ꝑ fectionẽ nutriendoᷤᷤ
suscipiunt: quasi nidi ficantibꝰ
columbis in se locum pan¬
dunt. Hec ergo fortiorum au¬
xilia. qui adhuc pusilli in
sionis sacramentis. hurat¬
ficari curẽmus. Talem nãq
omniu nr̃m conuersationẽ
dominꝰ querit. talibus in¬
tentam studiis. uniꝰcuiꝰq nr̃m
uitam udere desiderat: taliũ
uoce suas laudes decantare. ac
p̃dicare gratulatur. Surge in-¬
quit amica mea. speciosa mea
et ueni. columba mea infora-¬
minib petre. in cauernama¬
cherie Ostend e mͥ faciẽ tuam:
sonet uox tua in aurib meis.
H ec de natura columbȩ sep-¬
tem uirtutis exempla cõme¬
morasse sufficiat. et recte for¬
tasse: quia sp̃s sancti. qui in
columba descendit septisor¬
mis ẽ. grã. Uerũ ex omnib
que de eius natura moralit᷑
inter p̃tanda humana potest
comperire sollertia: restat
unũ quod de eius actu misti¬
co. sacra narrat historia.

Expanded text:
unata sanctorum, caverna unata sanctorum, caverna mos dum ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in sionis sacramentis ficari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscujusque nostrum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia.
Abbreviated transcription (Latin):
in abstinentia pacientiam.
etate aucẽ amorẽ fraternitatis.
Gemitũ pro cantu habet. Mi¬
seri simꝰ : et lugeamꝰ : et ꝑlo¬
remꝰ coram domino qui fecit
nos. Risus nr̃ in luclum
conuertartur: et gaudium
in merorem. Beati em lu¬
gences: quoniam ipsi con¬
solabuntur. Suꝑ aquas sede¬
re consuetit: ut uenturi rap¬
tum accipitris. pretusa in aqͥs
umbra declinet. Et nos mun-¬
di simꝰ ac mundatra. scriptu¬
rarum fluentibus seduli as¬
sistere curemꝰ: auarũ spẽculis
ed octi. di noscere et p̃cauere
ualeam̾ insidias hostis antiqͥ
Cales quippe amat eccła. spõ
ris sui laudibus cantat. Ocu¬
li eius sicut colunbe. que lac¬
te sunt loce. et rẽsident uixta
fluenta plenissima. Nidi fica¬
re solent in foraminib petre:
incauerna macheriȩ. Petra ap̃s
est: ciii s incruee clauis manꝰ.
latus e̾ laucea ꝑforacum. Un¬
de continuo sanguis et aqua.
nr̃ȩ uideliced sanctificationis
et ab lucionis mysteriũ exiuit.
Macheria eius est: uirtus coad¬

Expanded text:
in abstinentia autem patientiam, etate autem amorem fraternitatis . Gemitum pro cantu habet. Miseri simus, et lugeamus, et ploremus coram Domino qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Tales quippe amat Ecclesia, spris sui laudibus cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutionis mysterium, exivit. Maceria ejus est virtus coad
Abbreviated transcription (Latin):
poteratis : sed necdũ qͥdẽ po¬
testis. Apł̃i aut̃ ipsi scdm ma¬
theũ quasi ꝑfectiores:.ꝙ. in mon¬
te aꝑto ore saluatoris. docti esse
narrant᷑. Wbi siqͥs diligentius
utrũq uelit eiũigłistã ꝑscruta¬
ri. potest intelligi. cũ in monte
duodecim discipulos elegit ẽ plu¬
rib qͦs q. apłos nominauit: qd
matheus p̃termisit. tunc illũ habu-¬
isse sermonẽ. quẽ matheus int̾posuit
ꝙ lucas tacuit. hoc ẽ. in monte. acde¬
inde cũ descendisset in loco canpes-¬
tri. habusse alterũ similẽ. de qͦ
matheus tacet. ꝙ lucas non tacet:
q. utrũq sermonẽ eodẽ mͦ esse con-
a ꝓximo mari galileȩ neq enĩ hoc
miraculi loco poneret. Ced a mari
magno reor ẽẽ. cognominatã: in
qua etiã tyrus q. sy don conpre-¬
hendi potuerant. Uerũ quia
gentiũ ciuitates sunt. iudeis qͥ¬
dẽ sortite. sed non ab eis possesse.
eo qd̾ hostes exterminare neqͥrent.
consulte nominatĩ ponunt᷑. ut qͣn-¬

Expanded text:
quidem potestis . Apostoli autem ipsi secundum Matthaeum quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse ca proximo mari Galilaeae neque enim hoc miraculi loco poneret, sed a mari magno reor esse cognominatam, in qua etiam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum, quia gentium civitates sunt, Judaeis quidem sorte datae, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterminari nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quan
Abbreviated transcription (Latin):
lecturus apłos dñs.
in moncana subiit.
turbas uͦ docturus. ad
canpestria rediit: qͥa
uidere sufficiunt. Nam hec ẽ.
norma: quiam secutꝰ apłs ait.
Non potui uobis loqͥ. quasi spi

Expanded text:
lecturus apostolos Dominus, in montana subiit; turbas vero docturus, ad campestria redit, quia videre sufficiunt. Nam haec est norma quam secutus Apostolus ait: Non potui vobis l
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m in humanis actib
diuina gessisse myste-¬
ria. et in reb usibilib
Ascendit inqͥt innauiculã: trans¬
frecauit ec uenit inciuitatẽ suã.
Nonne ipse ẽ. qͥ fugatis fluctib.

Expanded text:
m in humanis actibus divina gessisse mystria, et in rebus visibilibAscendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fuga
Abbreviated transcription (Latin):
sa: Quidita candet ut liliũ: Wiole
uero purpurã. nullo superari
murice: ocłorũ magis quã ser¬
monis inditiũ ẽ. Si aut̃ fenũ agͥ
qd̃ hodie ẽ.ꝙ. cras inclibanũ mit¬
tit᷑. idest in ignẽ: ds̃ sic uestit.
Hic intelligit᷑. qd suꝑius lilia non
specialit̃ ꝓuna:.s generalit̃ pro
multis dixerit herbis. Quanto
magis uoi minime fidei :Ille
enĩ minimꝰ ẽ. in fide. qͥ ñ ẽ ꝑfectꝰ
incaritate. Garicas enĩ omĩa cre¬
dit. Fides enĩ amodico incipit:
lus om̃ino nominat dicens. Et si
habuero omnẽ fidẽ : ꝙ reliqua
Nolite gͦ solliciti eẽ clicentes. qͥd

Expanded text:
sa? quid ita candet ut lilium? violae sa? quid ita candet ut lilium? violae vero purpuram nullo superari murice oculorum magis quam sermonis indicium est. Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittetur, id est in ignem, Deus sic vestit. Hic intelligitur quod superius lilia non specialiter pro una, sed generaliter pro multis dixerit herbis. Quanto magis vos, minimae fidei! Ille enim minimus est in fide, qui non est perfectus in charitate. Charitas enim omnia credit, fides enim a modico incipit, lus omnem nominat, dicens: Et si habuero omnem fidem, et reliqua . Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ esse cessauerint semꝑ non
ert̃. quantomagis homines qͥb
et̾nitas reꝓmittit᷑. dei regant᷑ arbi¬
trio: Nonne uos magis pluris estis
illis.: Id est cariores estis uos ꝙ plus
ualetis: qͥa rationabiles estis. Quis
aut̃ ur̃m cogitans potest adicere ad
staturã suã cubitũ unũ: Et de uesti¬
m̃to qͥd solliciti estis: Idest cuius
potestate ꝙ dñatu factũ est. ut ad
derate lilia agͥ. qͦmͦ crescunt. Non
laborant. neq nent. Pandũ etiã
erat de uestim̃tis docum̃tũ: sicut
datũ ẽ ꝓaluñto. Sed ista docum̃ta
ñ sic allegorice discutienda sunt.
ut queramꝰ qͥd significauerit auis
aut lilia. Positi sunt enĩ. ut de
reb minoꝵd maiora ꝑ suaderen¬
tͣ. Nico ait̃ uobis: qm̃ nec salo¬
mon ni omĩ gła sua cooꝑtꝰ ẽ. si¬
cut unũ existis. In omĩ głã. idest
um uel delitiarũ. siue inmag¬
nitudine regni: sicut unũ existis.
subaudit᷑ liliis. Et reuera qd̃
conparari: Quid ita rubet ut ro¬

Expanded text:
et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas repromittitur, Dei regantur arbitrio! Nonne vos magis pluris estis illis? Id est, chariores estis vos, et plus valetis, quia rationales estis. Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid solliciti estis? Id est, in cujus potestate et dominatu factum est, ut ad derate lilia agri quomodo crescunt, non laborant neque nent. Dandum erat etiam de vestimentis documentum, sicut datum est pro alimento, sed ista documenta non sic allegorice discutienda sunt, ut quaeramus quid significaverit avis aut lilia, posita sunt enim ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. In omni gloria, id est, um, deliciarum, sive in magnitudine regni, sicut unum ex istis subauditur liliis. Et revera quod floribus comparari, quid ita rubet ut ro
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate implicatꝰ. subdit᷑ diabo¬
lo: sed cam̃ patit᷑. Alterũ aut̃ contẽp¬
nec. Non dixit odio habet. Nul¬
lius aut̃ bona conscientia dm̃ odisse
potest. Contempnet aut̃. idest. ñ
cimet. Ideo dico uobis nesolluciti
sitis anime ur̃ẽ qͥd manducetis.
neq corꝑi ur̃o quid induamini:
ut intelligas eũ qͥ dedit animam.
multo facilius escam esse daturũ
Et qͥ corpus dedit: multo faciluis
daturũ ẽẽ uestim̃tũ. Quo loco
queri solet utrũ ad ammnã cibus
iste ꝑtineit. cũ anima incorꝑea
sit: iste aut̃ cibus corꝑeus. Sed
animã hoc loco ꝓistauita noue¬
rimꝰ positã: cuiꝰ retinaculũ est ali¬
significationẽ dictũ ẽ. Qui amat
animã suã ꝑdet eã. Et pastorbonꝰ
animã suã ponit. Quod nisi de
huc uita acoeꝑimꝰ contrariũ erit
illisententie qua dictũ est. quid
ꝓderit si totũ mundũ lucret᷑. ani¬
me uͦ sue decrim̃tũ patiat᷑: Non¬
ne anima plus ẽ. quã esca.ꝙ corpꝰ

Expanded text:
cupiditate implicatus, subditur diabolo, sed tamen patitur, alterum autem contemnit. Non dixit: Odio habet, nullius enim fere conscientia Deum odisse potest, contemnet autem, id est, non timet. Ideo dico vobis, ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. Ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum, et qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum animSed animam pro ista vita noverimus positam, cujus retinaculum est alisignificationem dictum est: Qui amat animam suam, perdet illam; et Pastor bonus animam suam ponit . Quod nisi de hac vita acceperimus, contrarium erit illi sententiae, qua dictum est: Quid proderit, si totum mundum lucretur, animae suae detrimentum patiatur ? Nonne anima plus est quam esca, et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Si sunt duo dñi:
de inceps ostendit
cũ dicit. Non po¬
testis dõ
seruire:.ꝙ. mammone. Mam mo¬
na apud hebreos siune sẏrios: di¬
uitiȩ noncupant᷑. Congruit ꝙ.
piinicũ nom̃. Nam lucrũ pimi¬
ce: mammon dicit᷑. Audiat hoc
auarus. audiat xp̃ianꝰ: ñ posse si
cam̃ ñ dixit qͥhabet diuitias: seo¬

Expanded text:
i sunt duo domini deinceps ostendit, cum dicit: Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona apud Hebraeos sive Syros, divitiae nuncupantur. Congruit et Punicum nomen, nam lucrum Punicae mammon dicitur Audiat hoc avarus, audiat Christianus, non posse se tamen non dixit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
debentes. nisi ut inuicẽ diligamꝰ.
Beati qui ꝑ prudentiã int̃ bonũ
dinoscentes ꝙ malũ: occidiia flere
ꝙ ad et̾na uolt̃ anhelare. Beati
qͥ ꝑ fortitudinẽ fidei: omĩa ualent
molesta colerare. Igit᷑ qͥ nec dũ con¬
sũ matȩ uͥtutis arcẽ conscendere ua¬
lent: generandi interim ꝑfectionis

Expanded text:
icem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
datis. qͥ cȩlestiorũ tunc gaudiorũ.
habetis ubertate ꝑfrui. Beati qͥ
nunc fletis: qͥa ridebitis. Nontẽpo¬
raliũ dampna conmodorũ. s uir-¬
tutũ detrimenta sꝑitaliũ qͥ flent:
et̾na beatitudine consolabuntur.
Ubi non nr̃a soluͣ s & ꝓximi iu¬
bem᷑ conmissa deflere: quẽ sicut nos
diligimꝰ. consequent̃ illiꝰ &. ꝓfectu
nos gratulari.q. defectu necesse est
tribulari: nec solũ tribulari. uerũ
ad lacrimas usq succendi. Sic enĩ
samuel ꝙ. dauid peccatũ saulisꝙ in-¬
teritũ luget. sic peccatricẽ dñs ipse
fleuit suꝑ ciuitatẽ : mestis conpas¬
sus sororib. L. atarũ quẽ chiuina
erat maiestate suscitaturuis. huma-¬
na pͥus miseratione de flebat: misti-¬
ce significans eos. qͥ peccati morte so¬
piunt᷑. ut reuiuiscere queant. a
ꝓximis ẽẽ. plangendos. Qd̃ audem
nunc flendes risuros ẽẽ. ꝓmittit.
non puerilit̃ accipiendũ. sed scrip¬

Expanded text:
datis , quia coelestium tunc gaudiorum datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scri
Abbreviated transcription (Latin):
nudati. Qualẽ se rex daiud pau¬
ꝑiem sustinuisse declarans ait.
speisue fixisset anchorã: subden¬
do manifestat. Michi aut̃ adhe¬
rere deo bonũ ẽ. ponere in dno
dõ spem meam. Alloqͥn non nul¬
li miserrima conclitione pauꝑta¬
tis.ꝙ. hic scłi gaudiis oliinopiã
rerũ:ꝙ ibi regno dei ob meritoꝵ
neqͥtiã carent. Beati qͥ mnc esuri¬
tis: qͥa saturabimini. Quid esurire
beati. qͥd sitire debeant. matheus
tissime instruens. nũquã nos satis
iustos existimare debere. sed cotidi¬
anũ iusticiȩ semꝑ amare. immo ar¬
dere ꝓfectũ. Cuiꝰ ꝑfectam saturita¬
tẽ non in hoc scło. sed infuturo in¬
psalmista flagrans: ostendit qͥait.
Ego autẽ in iusticia apparebo con-¬
spectui tuo: satiabor. dũ manifesta¬
hitͣ gła tua. Potest ꝙ. simpliciter
accipi. beati qͥ nunc esuritis. qͥ casti¬
gatis corpus ur̃m.ꝙ. seruituti subi¬
citis: qͥ in fame ꝙ. sici uerbo oꝑam

Expanded text:
nudati. Qualem se rex David paunudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans ait: spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei ob meritorum nequitiam carent. Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire beati, qui sitire debeant, Matthaeus tissime nos instituens nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro poPsalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia plures in eccła paruuli.q. si
comitari magistros ad penetranda
sũmȩ diunitatis archana neque¬
unt. dnĩce tam̃ in carnationis sa¬
cram̃tis redimi: ꝙ i sp̃s scĩ possunt
ardore signari. Et ipse eleuatis
oculis in discipulos suos: dicebat.
Bcati pauperes : qͥa ur̃m ẽ. regnũ
dei. Et si generalit̃ om̃ib loquit᷑.
cipulos leuat: ut his qͥ uerbũ in¬
tenta cordis aure ꝑcipiunt. latius
saporisintimi lum̃ aꝑiat. Cui si¬
mile ẽ qd̃ macheus ait. Et cũ
sedisset : accesserunt ad eũ disci¬
puli eiꝰ. Et aꝑiens os suũ: docebat
eos dicens. B eãti pauꝑes spũ.
Nam qͥb os in montẽ sedens aꝑit
ut magna sublimit̃ audiant. in
eosocłos stans in campo ẽrigit: ut
audica patent̃ intelligant. Beati itaq
pauꝑes. non utiq om̃s. sed illi tan¬
ꝙ. si altũ uideat᷑ ꝓnichilo culm̃
ducunt: qͥ merito regni celestis
ꝑhibent᷑ muinere digni. qͥa dilecti¬
onis humane ꝓbant᷑ cupiditate

Expanded text:
Quia plures in Ecclesia parvuli, et si Quia plures in Ecclesia parvuli, et si comitari magistros ad penetranda summae Divinitatis arcana nequeunt, dominicae tamen Incarnationis sacramentis redimi, et Spiritus sancti possunt ardore signari. Et ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, cipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes. Non utique omnes, sed illi tanetsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. eiꝰ munere munere firmari. Sed
unusqͥsq in sua sensu habundat.
Turbe que delonge ad audiendũ
conflitunt. descendentes in campũ.
dni curant᷑ attactu. discipuli. qui
inminorib iam sunt instituti. inca-¬
hunt᷑ : ẽ qͥbis etiam eligunt᷑. qui
eũ transfiguratũ secreto inmonde
speculant᷑. unꝰ pre omĩb quasi sub¬
limioris. sapientie fonte debrian-¬
dus. magistri recumbit inpectore.
Raro uspiam uel turbas dñm
ad altiora seqͥ uel quẽpiã dehilẽ.
inuenies in monte curari:. sed ex¬
tincta febro libidinũ. acensaq sei¬
entia. pedecemptim quẽq ad
culm̃ subire uͥtutũ. Nam ꝙ in
ueteri testam̃to. moyses solus cũ
iosue. montẽ dñi ascendens ad re-¬
gendũ uulgus in campo clonec
rediret: aaron ordinauit ꝙ hur.
Aaron qͥppe qͥ int̾pretat᷑ mons for¬
ticudinis. singularẽ dñice incar¬
nationis excellentiã: hur uͦ qui
ignis dicit᷑. donũ scĩ sp̃s insinuat.

Expanded text:
est ejus munere firmari. Sed est ejus munere firmari. Sed unusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in mehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam et in Veteri Testamento Moyses solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe qui interpretatur mons fortitudinis, singularem dominicae Incarnationis excellentiam. Hur vero qui ignis dicitur, donum sancti Spiritus insinuat.
Abbreviated transcription (Latin):
timet᷑. que tiras ad sanitatẽ
doctrinãq capessendam & ciui-¬
tates aggregat.Ubi notandũ:
quia dñs uenientib ad se gentili¬
b misertus sit. UInde ꝙ. puerũ
centurionis.ꝙ. cananȩȩ filiam. ad¬
ꝓbata petentũ fide curauit. non
tam̃ eorũ ciuitates intrasse reppe-¬
rit᷑. ne uideliced occasionẽ quę¬
relȩ iudeis calumpniantib sugge-¬
reret: sed ꝑfectã potius salutẽ
gentiũ. passionisq. resurrectionis
sue tempore reseruaret. Quo in¬
minente tempore. gentilib eũ ui¬
dere quęrentib ait. Nisi granũ
frumenti cadens in terrã mortuũ
fuerit : ipsũ solũ manet. Si aut̃
mortuũ fuerit: multũ fructum
affert. Et omnis turba querebat
eũ tangere: quia uirt᷑ de illo exi¬
bat. ꝙ. sanabat om̃s. Et supra lep-¬
soͥ dño tangentemi undant᷑: ꝙ. hic
om̃is turba quȩ eũ dangere potuit.
sp̃s illius uirtute sanat᷑. Tactus.
saluacoris. opꝰ ẽ. salutis. quẽ tange¬
re. sidelit̃ ẽ. in eũ credere: a qͦ tangi

Expanded text:
teras etiam ad sanitatem doctrinamque capessendam civitates accersiat. Ubi notandum quia Dominus etsi venientibus ad se gentilibus misertus sit, unde et puerum centurionis et Chananaeae filiam approbata petentium fide curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne videlicet occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret. Quo imminente tempore gentilibus eum videre quaerentibus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Et omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus Domino tangente mundatur, et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis. Quem tangere, est fideliter in eum credere. A quo tangi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sicut matheus ꝑ octo quas posu¬
it benedictiones. octauã spei nr̃e
ꝑfectionẽ ꝑ quã resurrectionis gła
dedicat᷑ insinuat : ita lucas per
quatuor. uͥtuces amplectit᷑ cardi¬
nales. Beati enĩ pauꝑes: qͥ ꝑdem
perantiã a mundi refrenant᷑ ille¬
cebris. Beati esurientes. qͥ sua fa¬
me cõmointi. esurientib eẽ mi¬
serendũ : ꝙ. ipsi ꝑiusticiã miseren¬
tur ut ualent. Nam elemosinã
qua xp̃o non nrã donamꝰ s sua recon¬
dim: iusticiã recte dici testatur
psalmista qͥait. Disꝑsit dedit
pauꝑib: iusticia eius manet in
scłm scłi. Iusticia ẽ. enĩ qua sua

Expanded text:
quia sicut Matthaeus per octo quas posuquia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ipsi per justitiam miserentur ut valent. Nam eleemosynam qua Christo non nostra donamus, sed sua reddimus, justitiam recte dici testatur Psalmista, qui ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Justitia est enim qua su
Abbreviated transcription (Latin):
merces ura multa ẽ. in celo. Non
hoc a qͦlibet ptiente. sedab eo qui
suꝑnȩ tantũ mercedis intuitũ patit᷑
p̃ceptũ potest mnpleri: ut sciliced int̃
odia cordiũ. int̃ ꝓbra linguarũ ant̃
ipsas ꝑsequentiũ manꝰ. equali immo
letiori adhuc corde uexet᷑. Non ad
huc nr̃i similes ualent. sed eorũ qui
ibant gaudentes a conspectu conci¬
liĩ : qm̃ digni habiti st̃ ꝓ nomine
iħu contumeliam pati Qui gͦ mul¬
ta in terris ꝓ xp̃o sustinet ad uersa.
quanta in helia uerborũ iacula fal¬
si sustinere ꝓpħȩ: qͦs deridens
aiebat. Clamate uoce maiore. ds̃
ẽ enĩ baal.ꝙ. forsitan loquitͣ. aut
indi uersorio ẽ. aut mitinere. aut
certe dormit: ut ex citet᷑. quatã dede-
in risu gaudebant: nec occisi pal
Bene exemplo ad ortat᷑ ẽ. qͥa uera
dicentes. solent ꝑsecutionẽ pati.
Nec tam̃ ideo ꝓpħȩ antiqͥ cimore
ꝑ secutionis. a ueritatis p̃dicatio¬
ne defecerunt. Notandũ sane.

Expanded text:
merces vestra multa est in coelo. Non merces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur praeceptum potest impleri, ut, scilicet, inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes valent, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore, deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur ! Quantam dedereirrisi gaudebant, nec occisi palmBene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane
Abbreviated transcription (Latin):
spem celestium gaudiorũ. flecus esu¬
ries est: qͥ pauꝑtatẽ desiderat bea-¬
tus ẽ. Multo aut̃ beatior. qͥ has
int̾ aduersa uͥtutes seruare non
trepidat. qͥa ocliant licet homines
corde nefando. dilectũ cor. xp̃o. le-¬
dere nequeunt: separent ꝙ sinago¬
ga depellant. xp̃c inuenit ꝙ con-¬
firmet. Exꝓbent nom̃ crucifrei.
ipse conmortuos sibi conresuscitet.
q consedere facit incȩlestib. Et eie-¬
cerint nom̃ ur̃m tanquã malum:
ficat qd̃ a gentib uideisq sepissi-¬
me. quantũ ad ipsos memorie ab¬
rasum : qr ab hominib ẽ. deiectũ.
nulla iam existente causa odii. nisi
ꝓpt̃ filiũ hominis: qͥa uideliced no¬
men xp̃i. credentes suũ uoluerint
facere cognomĩ. atq ideo nommis
sũmi ꝑsecutores. hominũ non¬
in merito nomine notant᷑. Beati
inqͥt eritis cũ uos oderint homines.
docens eos ab hominib insectandos:
sed ultra homines ẽẽ bemdos. Gau¬
dete in illa die .&. exultate.: ẽcte enim

Expanded text:
spem coelestium gaudiorum, fletus esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat. Quia odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt. Separent et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat. Exprobrent nomen Crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus . Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum, ficat, quod a gentilibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter Filium hominis, quia, videlicet, nomen Christi credentes suum voluerint facere cognomen, atque ideo nominis summi persecutores, hominum nonimmerito nomine notantur. Beati, inquit, eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
dũ inplanitie dnm libent̃ auscul¬
tant ad huc quandoq in monte
qͦrũ adhuc edomandis instruen-¬
disq cordib insistit: hos quasi
stans qͥs int̾ ẽ. laborantis affatur.
Quos uͦ longo studii sꝑitalis exer-¬
citio promptos iam ac dociles in¬
uenit. his libertate ac diuinitate
magisterii. quasi saluator residens.
inistica queq de suꝑnis intimat:
que sꝑicaliũ diffẽntia ꝓfectuũ.
israheliticȩ plebis ẽ. habit᷑. pulcer¬
rimis expressa figuris. ubi uulgꝰ
om̃e qͥb libet uestib utens. in qua¬
tuor. angulis palliorũ. lacintinas
sibi finbrias est ussus facere:. sacer.¬
dotes uͦ p̃cepit quatuor habere ues¬
tes. cotidẽ misticis colorib mira
uarietate distinctas. ꝑ ontifices atq
sacerdotes alia quatuor. indum̃ti
genera. colorũ qͥdẽ eorũdẽ. s subli¬
miorib grã dignitatis. q. auro int̾¬
carũ atq ipsius dñi nomine redi¬
git gestare. Que ꝑ singła uelex¬
ponere. uel solũ ꝓponere. ꝓprii mn¬

Expanded text:
 in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro inteharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii in