comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus edc̃osuomanifestissic dcla¬
rauit .domiciliũ  faciet.et inco¬
demlocosingulos bre domci¬
lium nõ ambigitur. ubiquis
larem.rerumq ac fotunaruz
suarum summa consticuit.ũ¬
de rursum nonsit discessunis
sinich auocet.unde cum profe

Expanded text:
nus edicto suo manifestissime declaravit, domicilium facit. Et in eodem loco singulos habere domicilium non ambigitur, ubi quis larem rerumque ac fortunarum suarum summam constituit, unde rursus non sit discessurus, si nihil avocet, unde cum profe
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitum legib examinetur
et pfectum suscipiat t̾minum⁊
si iutemduo aut amplifiunt
cognicor es litis ⁊aliqua intcos
cmergatdissonatia ⁊ siciubem
unumquemq horum Emqd¬
um ualituram nr̃a tranquillita
diffiniuic .tam  tua celsitudo qm
omnes alii uidices maiore mi¬
nores custodure festinentut nllu
penitus ignoret que ꝑ utilitae
niorum collatorum anobdis¬
posita sunt. itatamen ut unu̾si
int̾dicatis ꝑ ppͥa p̾cepta. qua sire

Expanded text:
definitum examinetur et perfectum suscipiat terminum. Si autem duo vel amplius fuerint cognitores litis, et aliqua inter eos emergat dissonantia, etiam sic iubemus unumquemque horum seum valituram nostra tranquillitas definivit, tam tua celsitudo quam omnes alii iudices maiores et minores custodire festinent, ut nullus penitus ignoret quae pro utilitate nostrorum collatorum a nobis disposita sunt, ita tamen ut universis interdi
Abbreviated transcription (Latin):
tioncmet expensas suscep coti
alium mox extrinsecus inrrodi
ibidem ministũnum ituerentis¬
simorumciicorum⁊ siquidemñ¬
dum clicorumminutamesura
csradhunchabundans q̃ntum
adto qdsupus dissinimus et
cum quinocatũs statutus nul¬
atiu Siucrodiminuta multi¬
rudo c̃ ut ncc̃citassit nedesiti
mod̾statut̾ aliy ꝓmoĩente intrro¬
duci clicum considrarc beatitu¬

Expanded text:
tionem et expensas suscepit, coalium mox extrinsecus introducibidem ministrantium reverentissimorum clericorum. Et si quidem nondum clericorum minuta mensura est, sed adhuc abundant, quantum ad id quod superius definivimus et eum qui vocatur statutus, nulatur. Si vero deminuta multitudo est, ut necessitas sit, ne desit statutus, alium pro moriente introduci clericum, considerare beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nõmtentõnobẽ abreui¬
arc quidemordinatoes hinc
autem scisime maioris cc̃cei
crccllitem expensam adicti¬
ccremqͥdam atq portabilem
starum qrere q̃nritatemq̃ten
multirudoetexpensaum mu¬
nuanur pphoc omnemcircum.¬

Expanded text:
intentio nobis est adbreviare quidem ordinationes, hinc autem sanctissimae maiori ecclesiae excellentem expensam ad mediocrem quandam atque portabilem statuere quantitatem, quatenus multitudo ei expensarum minuatur, propter hoc omnem circum
Abbreviated transcription (Latin):
musut  defossismaltumcuncu¬
lis.alienanimcdium sundamen¬
talabe factarent q̃ deresiquando
huĩmocdimarmora supedificiis
laterc dicanturꝓqunendicadẽ
copiadencgetur. ¶Dem.aaa
qua uidenturoriundiłoriundead
crternam migrauint. indubitã¬
ter sinc ulla temporis prescptiõe
adppric originsscupem larẽq
unacum sua sobole reuocentuiqͦ
ctiam domus nostreasccrctarcti¬
ncant. sciantaut nullum exinde
p̾uidicium fiscocc̃ gnandum cti¬
amsiquis exhrisquem met allic̃
cc̃constiterit priua tiscensibosix¬

Expanded text:
mus, ut defossis in altum cunicualienarum aedium fundamenta labefactent. Qua de re, si quando huius modi marmora sub aedificiis latere dicantur, perquirendi eadem copia denegetur, ne, dum qua videntur oriundi vel externa migraverint, indubitanter sine ulla temporis praescriptione ad propriae originis stirpem laremque una cum sua subole revocentur, et quos domus nostrae secreta retineant. Sciant autem nullum exinde praeiudicium fisco esse generandum, etiamsi is, quem metallicum esse constiterit, privatis censibus
Abbreviated transcription (Latin):
cultate remanẜitꝯubemusb ad
pprictatem ccc̃arum quarums &̃¬
docium hũunt compete in illis cĩ
solummo rebo licentiameis alie¬
nandi.aut ielinquendi quibono¬

Expanded text:
iubemus hoc ad proprietatem ecclesiarum quarum sacerdotium habuerunt competere. In illis enim solummodo rebus licentiam eis alienandi aut relinquendi quibus vo
Abbreviated transcription (Latin):
pars obligata consentit comu¬
tum ñ minus quarteptis reucte
quantitatis. et n plunmis tuby¬
tis fiscalibo p̾grauatoa autunde
sinoliunt huius mõi legatum
et nonminus propͥtio pcipe q̃m
quas cumq transferc psonas
incaptiuorum uo redemptõcm.
ctcgentium pabulactalias pia
cãsant putilitate ꝓprie ceclicer
buis expendelicentiam babeant.
Et quicquid erhuius mõi rebus

Expanded text:
pars obligata consentit, communto non minus quartae partis relictae quantitatis, et neque plurimis tributis fiscalibus praegravatos; aut veint, huiusmodi legatum et non minus pro pretio percipere quam quascumque transferre personas. In captivorum vero redemptionem et egentium pabula et alias pias causas aut pro utilitate propriae ecclesiae ex his expendere licentiam habeant. Et quicquid ex huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
fatiam utium aũt lacina. an
gea ulqualibratialinguasti¬
pulatio concipiatur. nichin
intellectum huius linguebi¬
beancenecc̃e est cadem lĩgra
utrumq uti s sufficit cogiui

Expanded text:
faciam. utrum autem Latina an Graeca vel qua alia lingua stipulatio concipiatur, nihil iintellectum huius linguae habeat: nec necesse est eadem lingua utrumque uti, sed sufficit congru
Abbreviated transcription (Latin):
murtuus sit.ułaliquaptecõ¬
poris lesus sit aut edes toteł
aliqua expte incendio cõsũp¬
te fuenint.aut fundusui flu¬
mimstotusulaliqua exꝑte
ablatus sit. siuectiam muda¬
tione aque. ant arboribo tui

Expanded text:
mortuus sit vel aliqua parte corporis laesus fuerit, aut aedes totae aut aliqua ex parte incendio consumptae fuerint, aut fundus vi fluminis totus vel aliqua ex parte ablatus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus tu
Abbreviated transcription (Latin):
lium facimuñ impletiu. q̃ exq̃¬
libet nouissima uolutate uł abi¬
testato ⁊ ad ꝙ̃cumq preterqm si
adfilios curiales deferat.curiarũ
deputasse corporib S multi tã̃
corrumpẽdi totius primonii occ¬
sioc captata uniusciũq reiparti¬
culam sibi undicando adeotota
dilacerant facultates. ut dũ pati¬
cipib relictarum opum nocẽ cri¬
piunt. sua quoq uira pcipitẽt qͦr
nimiam licẽtiam ꝓuida dispoĩ¬
toe refrenantes. ipisquide cuia¬
lib occupandi sua aũcteres mõ¬
tate duectis.ulfideicomissaris
ũbis  decumrithrditas cẽ primouy
qdrelictum ẽ inquatuor partes
dundi ꝓcuret. ut reb totis ĩsortit
u̾sicatem dodrantis electo exsõti
totum hat arbitretur.deniq sua
quo ꝑtẽ corumpi pacit. dum in¬
possunt nec cuiqm siduulgentur
offitiunt. sb̃ aspectu ⁊̃ curi aliu ex¬
timan.duudiq cocedimus mebi¬
les aut res.ulse mountes ulistrã¬
ułsiqd ⁊̃ in huiusmõi iuire ꝯsistat.
mmedum proferi. diuulganq

Expanded text:
lium fati munus implentium, ex qualibet novissima voluntate vel ab intestato etiam ad quemcumque praeterquam si ad filios curiales deferantur, curiarum deputasse corporibus. sed multi tamquam corrumpendi totius patrimonii occasione captata uniuscuiusque rei sibi particulam vindicando adeo totas dilacerant facultates, ut, dum participibus relictarum opum nocere cupiant, sua quoque iura praecipitent. Quorum nimiam licentiam provida dispositione frenantes ipsis quidem curialibus occupandi sua auctoritate res morntate directis vel fideicommissariis verbis decurrit hereditas, omne patrimonium quod relictum est in partre, ut rebus totis in sortitum versitatem dodrantis electio ex sorttotum habeat, arbitretur; denique suam quoque partem corrumpi patitur, dum inpossunt nec quicquam si divulgentur officiunt, sub adspectu etiam curialium aestimari dividique concedimus: mobiles autem res vel se moventes vel instriam in huiusmodi iure consistat in medium proferri divulgarique
Abbreviated transcription (Latin):
dissolunde obligõis causa probet̃
ita enim⁊qd exca redigitur: ad pre¬
diorum iubcmus compatõe expẽ¬
di quoꝵ rectlicus oẽs. sicut iam dez¬
ẽ.ciusdem cunc publicis munib
q̃ solatio egere constit̾it iustissĩ
seruabuntur. et exconsẽsu omĩuz
⁊ maximeditiorum ułydõea fideiꝰ¬
sioẽ oblaca. sluctorib eligendis.

Expanded text:
dissolvendae obligationis causa probetur. Ita enim id quod ex ea redigitur ad praediorum iubemus comparationem expendi, quorum reditus omnes, sicut dictum est, eiusdem curiae publicis muneribus, quae solacio egere constiterit, iustissime servabuntur: ex consensu omnium et maxime ditiorum, vel idonea fideiussione oblata conductoribus eligendis.
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃datõem. ut siũp̃t morte
siue priclie quam moriatur
scipulacor siupmissorstipr¬
latio cocepta estanstipulao
Item siquis itastipulatus e¬
rat sinauis exassia uenerat
hodie dare spondes mutilis
erat stipulatio. quia p̃poste
cepta ẽ.sz cumlcom clite rec¬
dationis indotibꝰ eandem
stiplonem que pposta nũcu¬
patur noc̃e reiciendam existi¬
mauit. nobplacuit⁊ huic p

Expanded text:
dationem, ut, sive post mortem sive pridie quam morietur stipulator sive promissor, stipulatio concepta est, valeat stipulatio. Item si quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dare spondes? ’ inutilis erat stipulatio, quia praepostere concepta est. sed cum Leo inclytae recordationis in dotibus eandem stipulationem, quae praepostera nuncupatur non esse reiciendam existimavit, nobis placuit et huic p
Abbreviated transcription (Latin):
inbac regia ciuitate sinc incius i¬
finib constitute exceptis uencia¬
bilibus monastoriis uendere ar
donait aut commutart.aut sub
mo alicnar rem immobilem⁊
ut cuulem annonam aut rusti¬
cum emancipium nisiad impia¬
lemdomum commutatio solas
facta ẽ. s n decolonis iuste dari
quidem concedimus. ¶Empbi¬
teosis uero apredicta sanctissim
malore cccłia regicciutatis ⁊ me¬
moratorum locõrum fiubemus

Expanded text:
gia civitate sive in eius finibus constitutae, exceptis venerabilibus monasteriis, vendere aut donare aut commutare aut sub modo alienare rem immobilem aut civilem annonam aut rusticum mancipium, nisi ad imperialem domum commutatio sola facta est; sed neque de colonis iuste dari quid concedimus. Emphyteosis vero a praedicta sanctissima maiore ecclesia regiae civitatis et memora
Abbreviated transcription (Latin):
daz similis obseruatio. s nõ
tantam. Sanc cũmintẽ
frc̃m sororemq nuptic ꝓh̃i¬
te sũt suuc ab codem patre ca¬
demq matrenati fuĩnt siuc
ex altentro corum s et si qra
padoptionem soror tibi eẽ
cepent quam dui quidẽ cõ¬
stat adoptio Sanc int̾ te et
cam nupticosiste ñ possũt
cumuopemantipationem
adoptio dissolutasit. potĩs
eamuxorem ducere.Sz.⁊si
cuemancipitus fuens nich
c̃ impedimento nupciis q̃
ioostat.siquis genenmad¬
optare uelit. deberecumant
filiam suam emancipat et
siquisuelit murum adopi¬
care debere eumante filium

Expanded text:
tio, sed non tanta. sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque matre nati fuerint, sive ex alterutro eorum. sed si qua per adoptionem soror tibi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio sane inter te et eam nuptiae consistere non possunt: cum vero per emancipationem adoptio dissoluta sit, poteris eam uxorom ducere: sed et si tu emancipatus fueris, nihil est impedimento nuptiis. et ideo constat, si quis generum adoptare velit, debere eum ante filiam suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium
Abbreviated transcription (Latin):
desiccariis sustinebit. Ntem
lex cornelia deflis que ⁊̃ test̃¬
mentana uocatur penami¬
rogat eiqui test̾m ulalndir

Expanded text:
de sicariis sustinebit. Item lex Cornelia de falsis, quae etiam testamentaria vocatur, poenam irrogat ei qui testamen
Abbreviated transcription (Latin):
nicuiqz dominorum cuius
iissuadient ꝓportione doi¬
mumii acquint hrditatem:
¶Et mrum hominemꝰ pleᷤ¬
usq: adinfunitum quotqs¬
ditas plermq diuiditur
nomina abuntiausq ad a¬
tansquadranstens qui¬
cunxsemisseptunx bes.do¬
ubiq tm̃ duo decimuntias
ficiunt quot testator uolu
misse. Uerbigr̃a brdem scrp¬
sent totus as.insemisscent.
n enim idem ex partetestt
et exꝑte intestatus decedẽ
pot̾.nisi sit miles cuius sola
uoluntas intestamento sp̃¬
tatur.Et econtrano p̃tquis
inqntacumq uoluent pliuĩ¬
mas untias. suam hrditaẽ
diuidere. ¶Siplures insti

Expanded text:
nicuique dominorum cuius iussu adierit pro portione dominii adquirit hereditatem. Et unum hominem et plures in infinitum, quot queditas plerumque dividitur nomina ab uncia usque ad atans, quadrans, triens, quincunx, semis, septunx, bes, doutique duodecim uncias fficiunt quot testator voluemisse verbi gratia heredem scripserit, totus as in semisse erit: neque enim idem ex parte testatus et ex parte intestatus decedere potest, nisi sit miles, cuius sola voluntas in testando spectatur. et e contrario potest quis in quantascumque voluerit plurimas uncias suam hereditatem dividere. Si plures insti
Abbreviated transcription (Latin):
li xirente⁊ agnatois titulis
tam inmascusis qua in femĩs
equalance cõsticutis mascut
quidem dabatur adsucconem
uent omnimagnatoru exa¬
gnatis aũt muuenbonullis.
penitus nisi solisororiadagã¬
torum succõnem patebatad
minini gnĩs sũt. similimoad
uira  succonis lime abintesta¬
touocanscdm gradus sui p̃ro¬
gatiuam necĩo scĩmus exclu¬
dendas qr cõsangunitatisu
cessionem patrui siuocentur
g̾mane cõsanguinee ulsoro¬
rs utenne filius ⁊ filia soliet
nodemceps psone una cuzhi
ad iur amunculisin pueiant
⁊ mortuo co qui patiuus qd̃¬
sororis sue  saboli.similimo a
abutroq late succedant tãq̃
siomnes ex masculdesceden¬
tes limouire ueniant. Scilz

Expanded text:
 et adgnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat adminini generis sunt, simili modo ad iura successionis legitimae ab intestato vocari secundum gradus sui praerogativam, nec ideo excludendas quia consanguinitatis iurcessianae consanguineae vel sororis uterinae filius et filia soli et non deinceps personae una cum his ad iura avunculi sui perveniant et mortuo eo, qui patruus qsororis suae suboli, simili modo ab utroque latere succedant, tamquam si omnes ex masculis descendentes legitimo iure veniant, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
missahastarum solc̃pnitate
pones tuas eroffitio distra¬
tas suggens⁊ qd precii inli¬
tate oberignum debitũgra¬
tiosam ẽꝑtoem infraudetu¬
am factam mutilitãtemq
rõnum mearumadusariũ
comm̃tum fuisse dicis qua¬
propter illicita ista redãgue.

Expanded text:
hastarum sollemnitate possessiones tuas ex officio distractas suggeris, et quod pretii vilitate ob exiguum debitum gratiosam emptionem in fraudem tuam utilitatemque rationum mearum adversarium commentum fuisse dicis. quapropter illicita ista redargue,
Abbreviated transcription (Latin):
tium perfinz¬
siprobauis ñsi auctore ꝓci¬
ratore ul cociuundendi fu¬
it facultas. neq habitis ha¬
cisa unditione mala fide fa¬
tacasdem res recipies cum
fiuctib quos ademptorem
mala fide puenisse ulpueire
debere ꝯstitit. Ampr.gordã¬

Expanded text:
tuum pertinsi probaveris non auctore procuratore vel eo, cui vendendi fuit facultas, neque habitis hascissa venditione mala fide facta easdem res recipies cum fructibus, quos ad emptorem mala fide pervenisse vel pervenire debere constiterit. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
onz ignibo.nz ulla alia sollepĩ
pena subicietur. Szinsut culleo
cum cancetgallo⁊ gallinatio
agustias comprehensus secur¬
dum quod regionis qualitas
tulerit ulinnucinum marent
mannem prohiciaturutomĩ¬
um clementorum usii uiuus
carere incipiat acicelum super¬
ferratiur.

Expanded text:
 ignibus neque ulli alii solemni poenae subiugetur, sed insutus culleo cum cane et gallo gallinaceo s ferales angustias comprehensus, secundum quod regionis qualitas tulerit, vel in vicinum mare vel in amnem proiciatur, ut omni elementorum usu vivus carere incipiat et ei caelum superferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nonualẽ cum quem sibiprez
clegent ab aliena crimere po¬
testate. ¶Siab hostib cap¬
cus fuent parens quamuis
ẜuus hostium fiat tamẽ pe¬
dec ius liborum ppius post¬
liminii quia hii qui ab hosti¬
b captisunt si reusi fucrint
omma pristina ira iccipir̃t
potãte. quia postlimimum
fingit cum qui captus ẽ. sẽ¬
ꝑ incuutate fuisse. Siuoib
decessent exide exquocap¬
cus ẽpat. filius si uinsesse
uidetur. Ip̃e quoz filius nepos¬
q si ab hostib captus fucĩt
nmilit dicimus ppius post
ummiius quor potestatis
parentis in suspenso ẽe. Dic
cum autem postumimum
alimine⁊ post.ut cum qab
hostibo captus infines nos¬
tros postea puenent postli¬
mimo reusum recte dicini
finem quendam facunt si
uetes uolucrunt. binc et li¬
mes dicitur quasi fines qui¬
dam ⁊ terminus abeo lum¬
nc postliminum dictum¬
est qui ab codemlimine u¬
uictis hostib recupatur ꝑt̾¬
limino rediisse extimatim
¶Preterta pemantipatio¬
nem quo desmunt liberim

Expanded text:
non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere potestate? Si ab hostibus captus fuerit parens, quamvis servus hostium fiat, tamen pendet, ius liberorum propter ius postliminii: quia hi qui ab hostibus capti sunt si reversi fuerint, omnia pristina iura recipiunt. potestate, quia postliminium fingit eum qui captus est semper in civitate fuisse: si vero ibi decesserit, exinde, ex quo captus est pater, filius sui iuris fuisse videtur. ipse quoque filius neposve si ab hostibus captus fuerit, simililiminii ius quoque potestatis parentis in suspenso esse. dictum est autem postliminium a limine et post, et eum qui ab hostibus captus in fines nostros postea pervenit postliminio reversum recte dicimus. finem quendam faciunt, veteres voluerunt. hinc et limes dictus est quasi finis quidam et terminus. ab eo postliminium dictum quia eodem limine victis hostibus recuperatur, postliminio rediisse existimatur. Praeterea emancipatione quoque desinunt liberi in
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑. atq. ibsolute in¬
bemus. nc fundi ad pat̾¬
monium nimptinetes. seucon¬
sordidis qbxumq mumĩbus a¬
gnoseant. namhoc ⁊ aduus prĩ¬
cipib impetratum est. ⁊ant̾a fe¬
nitate repatum quisꝗsigiturir¬
dicum contraferit quinq podo
aun defacultatib alias deoffiĩs
sius totidem ⁊ decunalib ꝗere

Expanded text:
videnter atque absolute iubemus, ne fundi ad patrimonium nostrum pertinentes, seu consordidis quibuscumque muneribus agnoscant. Nam hoc et a divis principibus impetratum est et a nostra serenitate reparatum. Quisquis igitur iudicum contra fecerit, quinque pondo auri de facultatibus, alia de officiis suis, totidem et d
Abbreviated transcription (Latin):
honore comitum nom
ibidem pagendis signandisq
rensis nĩe mansuetudĩs obsecẽ¬
dant.oium cuulium mimeruz
fiuibemus exortes igiturqerco
gradu palationrõ ad hescrint al¬
esse sibicompetentia  priuilegia
glorient. Quinuosupioribus
dignitatib cuerint. nichomin¬

Expanded text:
honore comitum nomiibidem peragendis signandisque responsis nostrae mansuetudini obsecundant, omnium civilium munerum fieri iubemus exsortes. Igitur qui ex eo gradu palatio nostro abscesserint, adesse sibi competentia privilegia glorientur: qui vero superioribus dignitatibus creverint, nihi
Abbreviated transcription (Latin):
prebeant.carboncs quo nisi cũ
q̃ moneta soilepnit. ulfabricatõ
num em ucterem morẽ poscitar¬
morum ad huĩmodiins p̃bitoẽ
distrahant publicis ulsacris edi¬
bus costicuedis. atq repandis.
capitalis atq temonis necc̃ita
nulla mandetur.legatis  acq allẽ¬
tis suptus põhuĩmoli priuiliis
munita nõ conferat hoc tnbis
primoniis ꝓsit q̃dignitatez p¬
priouidentur nomine possidẽ
gnali progatina aprebitoe sordi

Expanded text:
praebeant: carbonis quoque nisi eum, praebeant: carbonis quoque nisi eum, quem moneta sollemniter vel fabricatio secundum veterem morem poscit armorum, ab huiusmodi viris praebitio desistat: publicis vel sacris aedibus construendis atque reparandis, capituli atque temonis necessitas nulla mandetur: legatis atque adlectis sumptus possessio huiusmodi privilegiis munita non conferat. Hoc tamen his patrimoniis prosit, quae dignitatem proprio videntur nomine possideregenerali praerogativa a praebitione sordi
Abbreviated transcription (Latin):
biculanilabomnib sordidis ax¬
neriboum dicentu cctos aũt pala¬
tinaulmilitan. intrapalatiu p̃¬
rogatiua munitos.ita demumi
priuilium simile contincat. si p̃¬
oribostatutisse adhuiusmodi
exceptionem docucrit pertinert.
ut nonsingulis indulta persois.
Sincõc dignitati. ulcorpori bĩ¬
modi benefitia doceantur fuisso
cocessa cucarectores.atqz gram¬
ticos cruditionis utriusq uctus¬
comore durãte. Siordidoruco
muncrũ talis exceptiosit. ut ĩpa¬
trioniis dignitatum supra uis
digorum necconfitiendi poutr
cura mandetur. aũ panis excoactõ.
aut obsequm pristimi. Nec paue¬
dorum huĩmediuins. autper.an¬
garianm prebitiomandeturex¬
ceptis his quib ecmore rethicũ
limos includitur. ułexpeditioni
illince ꝓnecc̃itate uł tempore u¬
tilitas adiuuctur. oparum qͦr &
atq artificium  duisorum. exco¬
quende ⁊ calcis obseqa nulla de
calib adium̃ta poscantur mate¬
riam lignorum atq cabulatat
exceptorum uiroꝵ primonia ñ

Expanded text:
culariis ab omnibus sordidis muneribus vindicentur. Ceteros autem, palatina vel militari intra palatium praerogativa munitos ita demum privilegium simile contineat, si prioribus statutis se ad eiusmodi exceptionem docuerint pertinere, ut non singulis indulta personis, sed in commune dignitati vel corpori huiusmodi beneficia doceantur fuisse concessa: circa rhetores atque grammaticos eruditionis utriusque vetusto more durante. Sordidorum vero munerum talis exceptio sit, ut patrimoniis dignitatum superius digestarum nec conficiendi pollinis cura mandetur aut panis excoctio aut obsequium pistrini, nec paraveredorum huiusmodi viris aut parangariarum praebitio mandetur, exceptis his, quibus ex more Raeticus limes includitur, vel expeditionis Illyricae pro necessitate vel tempore utilitas adiuvatur. Operarum atque artificum diversorum, excoquendae etiam calcis obsequia nulla de talibus adiumenta poscantur: materiam lignorum atque tabulata exceptorum virorum patrimonia non
Abbreviated transcription (Latin):
Zacet nullum omniõ
iudicem decetero prouin¬
tiaubus inferrendum aliquid
indicere ut ca tin sedulo. cuncto¬
nimstudiopensitenturque cao¬
nis instituta forma c̃oplectitur.
ulnostraciementia decenit infe

Expanded text:
acet nullum omnino iudicem de cetero provincialibus inferendum aliquid indicere, ut ea tantum sedulo cunctorum studio pensitentur, quae canonis instituti forma complectitur vel nostra clementia decernit infe
Abbreviated transcription (Latin):
ctis dignitatib. dãta anobisĩ¬
dugẽtia est. muncrũ ciuluiz. ⁊
pson aliumadest hiis qui auer
protectorib sunt. aut expropoĩ¬
tis.hiiergo. admuna personalia
rib cunlib nõ ercusat
ut pote. nectres simulmuicte d¬
uersarum domuũ cusmodibn¬
fitium prestent.¶dem.i.¬

Expanded text:
itatibus data a nobis indulgentia est munerum civilium et personalium, id est his, qui aut ex protectoribus sunt aut ex praepositis. ii ergo ad munera personalia ribus civilibus non excusat, utpote nec tres simul iniunctae diversarum domuum eiusmodi beneficium praestent. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
nem prediauire ppetuo cõsigna¬
ta substincant.neq adiectis se¬
pius ac pret̾primum delegatõ¬
nis canonem postulatis affitũt.
impediis.qnquidem neq aura¬
no canom sub pruulus extimao
aliquid exea iubẽtib nobis pre¬
bitonum diu̾sitate decurritiu.
⁊ pancum cetens extiman sorte
non conuenit qd preterannoa

Expanded text:
nem praedia iure perpetuo consignata sustineant, neque adiectis saepius ac praeter primum delegationis canonem postulatis adficiantur impendiis, quandoquidem neque aurario canoni sub privilegiis aestimato aliquid ex ea iubentibus nobis praebitionum diversitate decutitur, et pari cum ceteris aestimari sorte non convenit, quos praete
Abbreviated transcription (Latin):
quis autem usurpatoria temc
fiĩt exigere obnoxius q̃drupli
petitione teneatur. quesiuenta
uisionis adordinanorum udi¬
cum offĩtiorumq tendrem de¬
bebit excurere. ut sicorum ul g̃¬
ciosa conuientia ulignobilid¬
simulatiõe temeritas admiscĩt
curialis.cos quoqz dampnisim¬
plicis pena castiget. ¶Dem. ia.

Expanded text:
quis autem usurpatoria temeronatus exigere, obnoxius quadrupli repetitione teneatur. Quae severitas iussionis ad ordinariorum iudicum officiorumque terrorem debebit excurrere, ut, si eorum vel gratiosa coniventia vel ignobili dissimulatione temeritas admiserit curialis, eos quoque damni simplicis poena castiget. D. k.
Abbreviated transcription (Latin):
uomme paruntur puctustae
Ant cti ampatruc constuate st̃
⁊ mordinate scdin desioerum
corninqui cis deputati sunt. li¬
cebit cimamtalium ecc̃anm
deputatis.Iam cuea hec cepẽsi:
oblatis abcis quictiam prius
multum h morient᷑.⁊ cogantpẽ
puntias xconomos crpesass¬

Expanded text:
e patiuntur per vetustatem aut etiam parvae constitutae et inordinastae secundum desiderium horum qui eis deputati sunt: licebit ei unam talium ecclesiarum deputatis iam circa haec expensis oblatis ab eis qui etiam prius multum hic morentur et cogant per provincias oeconomos expensas
Abbreviated transcription (Latin):
Ne dam pretere¬
ares corpales st̃
quedam incorp¬
ales. Corpales ⁊¬
hec sunt que sinnã tangipo¬
sunt.ucluti fundus. bomo.
uestis. aunimargentum ⁊
Incorpales aut sunt caqye
tangino possunt. qualia st
ea que iniure consistunt.
sicut brclitas usufructus. u¬
sus⁊ obligationes quoquo
remptinet. qd in hrditatei
res corpales continentur,
namafnictus qui cxfundo
pcipiuntur corpales sunt.⁊
id qd̃ exaliqua obligoc no¬
bis debetur plenmq̾ corp¬
ale est. ueluci fundus hono
pecunia.namip̃mius b̃rdi¬
tatis. ⁊ ip̃m ius utendi fruẽ

Expanded text:
edam praeterea res corporales sunt, quaedam incorporales. corporales hae sunt, quae tangi possunt, ueluti fundus homo uestis aurum argentum et incorporales sunt que tangi non possunt, ut ea que in iure consistunt ut hereditas, ususfructus, usus et obligationes quoquo rem pertinet, quod in hereditate res corporales continentur, et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et quod ex aliqua obligatione nobis debetur, id plerumque corporale est, ueluti fundus, homo, pecunia; nam ipsum ius successionis et ipsum ius utendi frue
Abbreviated transcription (Latin):
excessu psoluat. ¶quicũq
iui.septimanas inuadiatã
suum soluere neglexĩt hr̃des
suisiuoluint hrditatem reci¬
piãt ⁊ comitia infra sex septi
potestatio signet p̃clamatõi
⁊̃ dãpnum resticuat ⁊ predix̃
arege bñfici. li uireoptĩeat

Expanded text:
excessu persolvat. 5. Quicumque quatuor septimanas invadiatam suum solvere neglexerit, heredes sui si voluerint, hereditatem recipiant et comiti infra sex septimpotestati consignet, proclamatori etiam damnum restituat et predium a rege beneficiali iure obtineat
Abbreviated transcription (Latin):
ureliquis apudeos remansisse
consticit soluntes ⁊sine ulla ax¬
lestia:ul condictõis suc formiti¬
ne: discedant.Siquis uo erhis
omnia decurionum munã uel
functoes. ulhonores. nulla ĩmire¬
te necc̃itate. s suasponte pegent.
cum ꝓsua libalicate patrẽ cunta¬
tis:inqua uoluntañ municepsi
apparebit. sihoc cilibũit.fi. constr¬
tinq: hac lege decemim̃. ¶Mp̃r.

Expanded text:
reliquis apud eos mansisse constiterit, solventes sine ulla molestia vel condicionis suae formidine discedant. Si quis vero ex his omnia decurionum munera vel functiones vel honores nulla imminente necessitate, sed sua sponte peregerit, eum pro sua liberalitate patrem civitatis, in qua voluntarius municeps apparebit, si hoc ei libuerit, fieri constituique hac lege decernimus. D.
Abbreviated transcription (Latin):
fiscalibus de¬
bicis percõtu¬
maciam satis¬
faccre differt̃.
dutrahantur. compatoribus
data firmitate ꝑpetua possidẽ¬
Atissit debitorem an¬
nonanm adsoluedi
ccitatem capioncpignoꝵ.

Expanded text:
fiscalibus debitis per contumaciam satisfacere differunt, distrahantur: comparatoribus data firmitate perpetua possidenatis sit debitorem annonarum ad solvendi necessitatem capione pignorum
Abbreviated transcription (Latin):
psomis scriptis hrdib ersac̾
constitutiombo p̾latisunt.
nonergocc̃omnes brdes a¬
gere possunc. Ultra fres igit᷑.
etsorores cognatinullomõ
mum deinofficioso testõag̾
cñopossunt. sinullonur alio
ad bona defuncti uenut pos¬
sunt.nam quialio uirenem¬
untad totam brditatemut
ptem cius. de in officioso a gẽ
nõ possunt. postumi quorde¬
nullo alionire p̾sunt uemire

Expanded text:
personis scriptis heredibus ex sacris constitutionibus praelati sunt: non ergo contra omnes heredes agere possunt. ultra fratres et sorores cognati nullo modo mum de inofficioso testamento agere possunt si nullo alio iure ad bona defuncti venire possunt. nam qui alio iure veniunt ad totam hereditatem vel partem eius, de inofficioso agere non possunt. postumi quoquenullo alio iure venire
Abbreviated transcription (Latin):
qui escente. id qd̾ ei de est usq
ad quartam legittime parti
pilli cinus cucelam gerebat.
extestõpatus sin legatum ac¬
cepit cum nich̾erãt ip̃itutoi̾
relictum apatre suomchomi¬
nus possit cutor nomine su¬
odemofficioso pris testaux¬
toagere.S⁊siercontrario
pupulinomine euinchire¬
lccum fuent de in offitio soi
dem testam̃to legatum relic¬
tum c̃no. amittit. ¶Igitur
quartam quis d breut de
mofficioso cestamento agẽ
non possit. sinc uurc brditan¬

Expanded text:
quiescente, id quod eis deest, usque ad quartam legitimae partispilli, cuius tutelam gerebat, ex testamento patris sui legatum acceperit, cum nihil erat ipsi tutori relictum a patre suo, nihilo minus possit nomine suo de inofficioso patris testamento agere. Sed et si e contrario pupilli nomine, cui nihil relictum fuerit, de inofficioso eodem testamento legatum relictum est, non amittit. Igitur quartam quis debet habere, ut de inofficioso testamento agere non possit: sive iure hereditar
Abbreviated transcription (Latin):
ma nõ suscipientibꝰ cos illic cc̃cii
ante q̃mq̃ntum uoluerint acci¬
piant auiumanonimus hocex
freqntib.dirõnib de hoc fcĩs no¬
bis. ¶Scimus igitm beatituti¬
nemtuam hoc ualidissime custo¬
dire ⁊siquro quidemosuetudo ẽ
dare cos qui ordinantur inscissi¬
ma maiore cẽca. hcos prebe.m¬

Expanded text:
ma, non suscipientibus eos illic ecclesiis, antequam quantum voluerint, accipiant aurum. Et novimus hoc ex frequentibus additionibus de hoc factis nobis. Sancimus igitur beatitudinem tuam hoc validissime custodire. Et si quidem consuetudo est dare eos qui ordinantur in sanctissima majore ecclesia, hoc eos praebe
Abbreviated transcription (Latin):
quem ad ministratõ ficret
iuim tutores ulcuratoresi
pupuus et adultis ceteris
psonis ex aministratione
tenen s ctiam incos quisati¬
dationes accipint sebsidi¬
anmiaetionem ẽc̃ que ulti¬
mum cis p̃sidium possitaf
tutorib uicmratoribosatis¬
darinon curauerunt. aut ñ¬
noydonce passi sunt cauen.
Que quidemtam expruder¬
exprimitur.ut nisi cau̾cart
tutores uicuratores pigro
tutores ius dandi estbac
actione tenebitur. s hutm̃¬
modo qui satisdatoes exig

Expanded text:
quem administratio fieret. lum tutores vel curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse, quae ultimum eis praesidium possit aftutoribus vel curatoribus satisdari non curaverint aut non idonee passi essent caveri. quae quidem tam ex prudenexprimitur, ut, nisi caveant tutores vel curatores, pignotutores dandi ius est, hac actione tenebitur, sed hi tantummodo qui satisdationem exig
Abbreviated transcription (Latin):
titas ad cocptione fruz¬
tariamsir perpetuo dedicatanec
uceat ci quam pa.admmnistra¬
tionc urbicarie potatis pceptã
aliquid excademsummamnr¬
ere uladquoscumqralos usus
conuertere s sub gestorum testi¬
ficauonec̃tumfiat⁊ quodman¬
cipib mutuo nommnedatum c̃
⁊ qd̃ abhiisdem sitercepraomni
concussionesoluendum. ¶E
autem qui hanc formam ansus
fiut inquinareqntitatemmqra
suamcallidiratem exeuerit inde¬
plumreddibeibenius ⁊ quicqd
ex predictarationeaccreuerit ad
cumulum eiusdem auri quanti¬
tatis ꝗfrumentariicitulifirmit̃
redumdare legisq: huuismodi
tenoremencis tabulis meidi.

Expanded text:
titas ad coemptionem frumentariam sit perpetuo dedicata, nec liceat cuiquam postea administratione urbicariae potestatis percepta aliquid ex eadem summa minuere vel ad quoscumque alios usus convertere: sed sub gestorum testificatione certum fiat, et quod mancipibus mutui nomine datum est et quod ab isdem sit excepta omni concussione solvendum. Eum autem, qui hanc formam ausus fuerit inquinare, quantitatem, in qua suam calliditatem exercuerit, in duplum redhibere iubemus, et quidquid ex praedicta ratione adcreverit, ad cumulum eiusdem auri quantitatis et frumentarii tituli fomitem redundare, legisque huius tenorem aeneis tabulis i
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis obnoriist
exiure crediderintãta ut ady¬
sus cos quos sibiobnoxios
asseuerantllegib ⁊ uidiciis
exper̾iundum eẽ cognoscat.

Expanded text:
tudinis obnoxii suex iure crediderint, ita ut adversus eos, quos sibi obnoxios adseverant, legibus et iudiciis experiendum esse cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
aureis bant substantiam.sic
cnm legis papiesmiamintͥp̃¬
tatisumus. ut ꝓmille sexteus
unus aurrus computetur nl
patronatus us quoderat ex
lege.xii. tabulanim mmintegr̃

Expanded text:
aureis habeant substantiam sic enim legis Papiae summam interpretati sumus, ut pro mille sestertiis unus aureus computetur, npatronatus ius, quod erat ex lege duodecim tabularum, integr
Abbreviated transcription (Latin):
trerc. Imperatorieo.
rrosspecrabilesduces eo¬
nimque apparitores necn
ac potãte. siqua adliites aliqro
orientis tratiarumq ⁊ illiricier

Expanded text:
 Imperator Leo . iros spectabiles duces eorumque apparitores nec nac potestate, si qua ad limites aliquos orientis thraciarum et illyrici
Abbreviated transcription (Latin):
ułminimai
portiorciper¬
hatur. S precium partis cĩni
fiscum redig̾atur. ⁊ cliquum
dominis partium resticuatur.
Emptorem igitur prediorũ
dequib libellum dedistiap
suum iudicem conucniusu:¬

Expanded text:
minima portio rei perahantur, sed pretium partis tantum in fiscum redigatur, reliquum dominis partium restituatur. Emptorem igitur praediorum, de quibus libellum dedisti, apud suum iudicem conveni usu
Abbreviated transcription (Latin):
ca libos sustulent. posteaucro
affectõe ꝓcedẽteniam nupciali
qd optinere censiumus etia¬
sinoygeniti fucnnt post dota¬
le instrum̃tum confectum li
ti fuint. Ita demum tnncpos
neptis ue⁊pnepos pneptis¬
uesuorum brdum nũo sũt.
siprcedenspsona desient ĩpo¬
cestate parentis cẽ. siue mor¬
ce id accident. siĩ alia rõne ye¬
luti emancipatõe.nam sipid
tp̃s quo quismoreretur fili
inpotãte cius sit nepos. exeo
dem̃incelliginus. ¶Postũ

Expanded text:
ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialiaquod optinere censuimus, etiamsi non progeniti fuerint post dotale instrumentum confectum libcti fuerint. 2b. Ita demum tamen nepos neptisve et pronepos proneptisve suorum heredum numero sunt, si praecedens persona desierit in potestate parentis esse, sive morte id acciderit sive alia ratione, veluti emancipatione: nam si per id tempus quo quis moreretur filius in potestate eius sit, nepos ex eo dein
Abbreviated transcription (Latin):
uum licet uuius legatanu
hoc nõ fecerit diligentiore
res legatani cxistant quibo
optiorelicta c̃adiscentiant.
incorpe eligẽndi siuc umius
legataniplures brdes ⁊ it se
cura optandum discentiãt
alio aliud corpus eligere cu¬
piente ne pertat legatum q
plunꝙ prudentum contbe
niuolentiam introducebat
formam ee huius oꝑcõm
tione p̾ccuat leganaut illis

Expanded text:
 licet vivus legatarius hoc non fecit. et diligentiore res legatarii existant, quibus optio relicta est, et dissentiant in corpore eligendo, sive unius legatarii plures heredes, et inter se circa optandum dissentiant, alio aliud corpus eligere cupiente, ne pereat legatum quod plerique prudentium contra benevolentiam introducebant, fortunam esse huius optionis tione praecellat. Legari autem illis
Abbreviated transcription (Latin):
pocat relinquere at duiusi
adrianus repsit. Incerta aut
psona uidebatur quamicta
oppimioncanimo suotesta¬
cõ subitiebat. uelutisiqs ita
dicat. Quicumq filiomeoi
ẽ colocauerit. ci hrs meus il¬

Expanded text:
poterat relinquere, ut divus Hadrianus rescripsit. incerta autem persona videbatur quam incerta opinione animo suo testator subiciebat, veluti si quis ita dicat: ‘ quicumque filio meo am collocaverit, ei heres meus il
Abbreviated transcription (Latin):
ut aumta pupillo decnãt᷑
canctur epastola dinorum
bonorum cipupillus mita¬
tur⁊ que bona moradetiora
futura sunt. dato cinatored¬
strabunbentur. ergout susp̾¬
tus remouĩ potit qui nopẽ¬
stat alimenta. S siquis pre¬
sens negat ꝑꝑinopiam alis¬
dum placuit. Sicut ille rem¬
titur. quidata peccũa mini¬
redement. ¶Lbtus quoq
si fraudulet gessuse rutelãfi¬
uorum uinepotum patroi
probetur. ad prefectum urb
remittetur pimiendus¶Po¬
uissime aut. sciendum ẽcos
qui frauduienter tutelã ut
curam ad ministrant.etiar¬
sisatis offerant. remouẽdos
ẽc atutela.qr satifdatio ppo¬
situm cutoris maliuolum
non mutat. S diutius cra¬
sandiunt familian faculta¬
tem prat. Suspectum enim

Expanded text:
ut alimenta pupillo decernantur, cavetur epistula divorum bonorum eius pupillus mittatur: et quae mora deteriora futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam alimendum placuit, sicut ille remittitur, qui data pecunia miniredemit. Libertus quoque, si fraudulenter gessisse tutelam filiorum vel nepotum patroni probetur, ad praefectum urbis remittitur puniendus. Novissime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent, removendos a tutela, quia satisdatio propositum tutoris malevolum non mutat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem praestat. Suspectum enim
Abbreviated transcription (Latin):
diam egredientem. S picta¬
te ꝓducta. nõ cõtempnẽ in¬
uinam pupillorum ladmit¬
beres non possinr rutores sy¬
es suspectos postulart. Pube¬
aut suos curatores exconsi¬
uendo estait uilanus quor
scripsit.Sz ⁊ antea quamin¬
cipiat gerere tutclam cuto.
posse cum qĩ suspectum re
obculpamnocq. ¶Siqui
aut suspectus postuiaturq
cognitiocius finiaturinte¬
dicitur ci ammistratio. nt
papiniano usum est. Set
sisuspecti cognitiosus pectar
fiũt posteaq tuxor uel cu¬
racor decessent. extinguitur
cognitio suspecti. ¶ Siquis
tutor copiam suno faciat

Expanded text:
diam egredientem sed pietate productam, non continere iniuriam pupillorum, admitberes non possunt tutores suos suspectos postulare: puberes autem curatores suos ex consilvendo est, ut Iulianus quoque scripsit. sed et antequam incipiat gerere tutelam tutor, posse eum quasi suspectum remob culpam, non aeque. Si quis autem suspectus postulatur, quoad cognitio finiatur, interdicitur ei administratio, ut Papiniano visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat
Abbreviated transcription (Latin):
inhus emmactionib et cet̾is
similib ꝑmittitur idiciex
bonoetequo secundum cur¬
q rti dequa accum est nacurã
cristimare. quemad modum
actorisatisfien oporteat cura¬
re autem debet uidex ut omĩ¬
moquamtum possibile sitei
certe peccume ulcerte rei sẽtẽ¬
tiam ferat. etiam si deincertai
quantitate apudeumactũ c̃.¬
¶ Siquisagens intentiore
sua plus complexus fueritꝙͣ

Expanded text:
in his enim actionibus et ceteris similibus permittitur iudici ex bono et aequo, secundum cuiusque rei de qua actum est naturam, aestimare quemadmodum actori satisfieri oporteat. Curare autem debet iudex, ut omnimodo, quantum possibile ei sit, certae pecuniae vel rei sententiam ferat, etiam si de incerta quantitate apud eum actum est. Si quis agens in intentione sua plus complexas fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
luci cum quib decoagituir.
quodaut metus causaanti
dolo malo factum est. Itemcr̃
id quod certoloco ꝓmissum
est petitur. Ad exhibendum
quo ex arbitno iudicis pẽdet

Expanded text:
luti quibus de eo agitur quod aut metus causa aut dolo malo factum est, item qua id quod certo loco promissum est, petitur. ad exhibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siuc ip̃ius siuc alicna sit. ¶ Hoc
solum obsuandum ẽ. ne plus
quis quam rogetur alicirestitr¬
cre. quam ip̃e extesto acccpent.
nam qd ampliuscinutuider
relin quitur. Cum aut aliena re

Expanded text:
, sive ipsius sive aliena sit. hoc solum observandum est, ne plus quisquam rogetur alicui restituere quam ipse ex testamento ceperit; nam quod amplius est inutiliter relinquitur. cum autem aliena re
Abbreviated transcription (Latin):
re. uluti fudum bo¬
minem uestemargentum pe
rogare ut alicu restituat. ulle¬
gatanum quamius alegatai¬
o legan non possint. ¶Potest
aut nõ solum pprias testator
dis aut legataniaut fideicom¬
missani ant curislib altenus
icaq etlegatanus⁊ fidcicomi¬
sanusnon solum decareoga
npõt. ut cam alicui restituat q̃

Expanded text:
re, veluti fundum, hominem, vestem, argentum, pesum heredem rogare ut alicui restituat, vel legatarium quamvis a legatario legari non possit. Potest autem non solum proprias testator dis aut legatarii aut fideicommissarii aut cuiuslibet alterius. itaque et legatarius et fideicommissarius non solum de ea re rogari potest, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
decͥminus et mhus hanc distin¬
ctionemtenere et siquidem spa¬
les res mobiles ul inmobiles
ant semouentes nominatim
fuennt ypothece suppo sitelicea
quidem debitoricas cui ⁊ qnuo
luent uendere sictamen uterp
tio carum usqr addebitiquam¬
titatem satisfacere creditori. Si
autem ħ debitor non fecent da¬
mus cditoriliceciam qui rem
uendicam suppositam habeti
candem rem uendicare donce
ci satis prodebito fiat.ħ autem
precipimus ob ẜuan sinoforte
añ aut ꝑgenalem autpspeale¬

Expanded text:
decernimus et in his hanc distindecernimus et in his hanc distinctionem tenere, ut si quidem speciales res mobiles vel inmobiles aut se moventes nominatim fuerint hypothecae suppositae, liceat quidem debitori eas cui et quando voluerit vendere, sic tamen ut ex pretio earum usque ad debiti quantitatem satisfaceret creditori. Si autem hoc debitor non fecerit, damus creditori licentiam, qui rem venditam suppositam habet, eandem rem vindicare, donec ei satis pro debito fiat. Haec autem praecipimus observari, si non forte ante aut per generalem aut pe
Abbreviated transcription (Latin):
lumus optincre in qua scic̃tes
et ignorantes emptores decer¬
nimus et hoc adiciendum ẽsse
pspeximus ut silite derelingi¬
osa pendente pulsatum conu̾ig̾¬
it ab hac luce reccdere hrdes añt
cius uellent diuisionem rem
facere sinc aliquo obstaculoli¬
ceatcis hoc facere quenum res li¬
tigiose psucconem adbrdes p¬
uenunt no debet alienatio in¬
telligicarum int̾ cob̾rdes diu¬
sio. ¶ Et hec auttm presentinale¬
ge decnimus ut si contigent u¬
num protali cansa litigantem
abumano consortio rcctente
pultimam uoluntatem res ali¬
quas dequib dominu disccp¬
tatio utitur legati nominecmn¬
cumq itlinquere siquidem br
iidiciali sña dominus carum
fuerit demostratus. cunclegaa¬
quoniamscic̾ns cestator itmu
tigiosam cc litis euentum lega¬
tario dereliquid. endedamus li¬
centiam legatano si boc prodec
sibi cristimanent litis ꝑticipe
fienut aliquam forte negligẽ.¬
tiam ant prodicionem brdipos¬
sit obitert. ad bocantemlitigio¬
siuocabulo ypotecas separan

Expanded text:
lumus obtinere, in qua scientes et ignorantes emptores discrevimus. Et hoc adiciendum esse perspeximus, ut si lite de re litigiosa pendente pulsatum contigerit ab hac luce recedere, heredes autem eius velle divisionem rerum facere, sine aliquo obstaculo liceat eis hoc agere. Quando enim res litigiosae per successionem ad eniunt, non debet alienatio intellegi earum inter coheredes divisio. Et hoc autem praesenti nostra lege decernimus, ut si contigerit unum pre tali causa litigantem ab humano consortio recedentem per ultimam voluntatem res aliquas, de quibus dominii dubitatio vertitur, legati nomine cuicumque relinquere, siquidem heres iudiciali sententia dominus earum fuerit demonstratus, tunc legataquoniam sciens testator rem litigiosam esse litis eventum legatario dereliquit. Vnde damus licentiam legatario, si hoc prodesse sibi putaverit, litis participem fieri, ne aliquam forte neglegentiam seu proditionem heredi possit obicere. Ab hoc autem litigiosi vocabulo hypothecas separari
Abbreviated transcription (Latin):
tiqualegis lato¬
rum prudentia
quamunpiali
dispositio promulgaut. simi
presentiquidem indices anra.
clomentia peticrunt ut dubic¬
tatem decnamus que ad buci
pro buius moicausis iudi¬
cus comoncturet leges nec nõ
costitutiones supbiis positas
aptius cxplanemus utiam ar¬
manifestissimum sitquas res
telliguem mobilem ul in mobi¬
lem sescq mouentem decinus
dominio causa in t̾petitoremet
po̾srdentem moncturant puii¬

Expanded text:
tiqua legislatorum prudentia quam imperialis dispositio promulgavit, sed in praesenti quidam iudices a nostra clementia petierunt, ut dubietatem discernamus quae adhuc pro huiusmodi causis in iudiciis commovetur, et leges nec non constitutiones super his positas apertius explanemus, ut iam manifestissimum sit, quas res ntellegi rem mobilem vel inmobilem seseque moventem, de cuius dominio causa inter petitorem et pessidentem movetur aut per i
Abbreviated transcription (Latin):
atica uisione. ulsacra adnot¬
tione uel quolibet oraculo
duuno.scumandatis.siqua
contra hancsanctioem nraz
fũint impetrata. ꝙcunq io¬
boris habere uanturis.dhr¬

Expanded text:
atica iussione vel sacra adnotatione vel quolibet oraculo divino seu mandatis, si qua contra hanc sanctionem nostram fuerint impetrata, quodcumque roboris habere valituris.
Abbreviated transcription (Latin):
senptinos coionos ulinqri¬
linos sĩuillosexusnumĩcondiri¬
ons qdiscumine.adantiquos pẽ¬
nates ubicensitiatqr educatinati¬
qr sunt prouintiis presidentes redi¬
recompellant. ¶eem

Expanded text:
dscripticios colonos vel inquilinos sine ullo sexus muneris condicionisque discrimine ad antiquos penates, ubi censiti atque educati natique sunt, provinciis praesidentes redire compellant.
Abbreviated transcription (Latin):
transactoes aur pactaquedam
cumsis adusarus erpone. aut
nr̃as iussiones in quocunq ne¬
gocio iuter scupto autern scpto
p̾latas conpetentib. nit crputa¬
tis insimiart iudicibasiautem

Expanded text:
transactiones aut pacta quaedam cum suis adversariis exponere, aut nostras iussiones in quocumque negotio aut ex scripto aut ex non scripto prolatas competentibus aut deputat
Abbreviated transcription (Latin):
dos ostendatur dedisse memora¬
te pencet contradates ⁊ cẽ accĩpi¬
entes hantlocum. ¶Incais at
que protutores.aut curatores a¬
guntursacramenta quidem trto¬
res autcuratores prestentisiqua
uomerioratarum penarum lo¬
cum huit ptalia sacramenta bac

Expanded text:
ntiam numerandos ostendatur dedisse, memorantiam numerandos ostendatur dedisse, memoratae poenae et contra dantes et contra accipientes habeant locum. In causis autem, quae per tutores aut curatores aguntur, sacramenta quidem tutores aut curatores praestent, si qua vero memoratarum poenarum locum habuerit per talia sacra