comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
linque ibi munustuum ante altare & uadere conliare
fratrituo. priurergo prȩscrutanda est conscientia
siinnullonos reprebendit & sicautofferre aut com¬
munitare debemur quidam sa nedicunt quia non
indignum sed indigne accipientem reuocit a scõ. si
etiam dignur indigne accidenr retrahitur quanto
magis indignus qui non potest accipere digne unde
oportecotium cessare auitus ut scm̃ dñi corpus sc̃e
percipiat Reuserit corporis & sanguinis dñiquia
tanti misterium sacramenti prouile dispexerit
luto quam in munditiam ds̃ super omnia ex socra¬
cur & quȩ sola iniuriȩ eius ost corpori nam&io
sepille iustus propterea sindonem mundam in¬
deberehabere quam nouam Qui enim manducat
& bibit indigne iudicium sibimanducat & bibit du¬
pliciter reus effectus prȩsumptione scilica & pec¬
cati Non diiudicans corpus non discernens acibo
communi deo interuos multiinfirmi & in becilles

Expanded text:
linque munus tuum ante altare, et vade reconciliari linque munus tuum ante altare, et vade reconciliari fratri tuo. Prius ergo perscrutanda est conscientia, si in nullo nos reprehendit, et sic aut offerre, aut communicare debemus. Quidam sane dicunt: quia non indignum, sed indigne accipientem revocet a sancto. Si ergo etiam dignus indigne accedens retrahitur: quanto magis indignus qui non potest accipere digne! Unde oportet otiosum cessare a vitiis, ut sanctum Domini corpus sancte percipiat. Reus erit corporis et sanguinis Domini. Quia tanti mysterii sacramentum pro vili despexerit. luto! quam immunditiam Deus super omnia exsecratur, et quae sola injuria ejus est corpori. Nam et Joseph ille justus propterea sindone munda indebere habere, quam novam. Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit. Dupliciter reus effectus, praesumptionis scilicet, et peccati. Non dijudicans corpus Domini. Non discernens a cibo communi. Ideo inter vos multi infirmi et imbecilles,
Abbreviated transcription (Latin):
debat In ieo sanguine hoc facite & uetus & nouũ
persanguinem dedicatur qui a sine morte firmũ
esse non potest testamentum epistolam adebre¬
os Quotienscumque bibitis in meai commemo¬
rationem ⁊ deo hoc saluator tradidit sacramentũ
ut perboc semper comine moreinur qui a prono¬
bis est mortuus nam&ideo cum accipimus asacor¬
dotibus conmonemur quia corpus & sanguis est
xp̃i utbeneficuseius non existamus in grat
uotienscumque enim manducabits panemhunc & ca¬
licem bibitis mortem dni adnuntiatis siue i psomiste¬
rio nuntiatis siue incordibus uestris agnostitis Do¬
necueniat tam quain diumeroria opusost donec
ipse uenire dignecur taque quitumque mandu¬
cauerit panem uelbiberit calicem dñ iindigne. sicut
scriptum est omnismundus manducabit & iterum
anima quo manducauera inmunda ex terminabitur
depopulo suo & ipsed ñsait si ante altera recordatus
sueris qui babet fratertuus aliquid aduersumte re¬

Expanded text:
debat. In meo sanguine. Et vetus et novum debat. In meo sanguine. Et vetus et novum per sanguinem dedicatur: quia sine morte firmum esse non potest Testamentum. Hoc facite, quotiescumque bibetis, in meam commemorationem. Ideo hoc Salvator tradidit sacramentum, ut per hoc semper commemoremus, quia pro nobis est mortuus. Nam et ideo cum accipimus, a sacerdotibus commonemur, quia corpus et sanguis est Christi: ut beneficiis ejus non existamus ingrati. Quotiescumque enim manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis. Sive ipsi mysterio nuntiatis, sive in cordibus vestris agnoscitis. Donec veniat. Tamdiu memoria opus est, donec ipse venire dignetur. Itaque quicumque manducaverit panem hunc, et biberit calicem Domini indigne. Sicut scriptum est: Omnis mundus manducabit. Et iterum: Anima quae manducaverit immunda, exterminabitur de populo suo. Et ipse Dominus ait: Si ante altare recordatus fueris, quia habet frater tuus aliquid adversum te: re
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui obtulerit nemo cognoscat Quidicam uobis
laudo uos in hoc non laudo sicut in alus laudaui ubi
laudabiliter egistis in hocomnino non laudo. Ego
autem accepiad ño quod tradidiuobis. Non est meũ
quod uobistradidi sed adño illud accepi sicutipse
a libi dicit non abomnibus sed omnia adõ didicisse¬
memorat quam magnum sit huius misterus a¬
cramentum Inqua nocte tradebatur. ⁊desta iuda
commerationem siue me meriam derelinquitis
quem admodum siquis peregre proficiscens ali¬
quopignus eiquem diligit derelinquat ut quotiens¬
cumque illuduidorit possit & eua & oneficia & ami¬
citias memorari quemillesi perfecte dilexit sine
bibie sanguinem in inemanet &ego lneum vnde cog¬
nos ceresedebet quis que xp̃i aut corpus edit aut san¬
gui nembibit Nequid indignumei faciat cuius cor¬
pus effactusost Hic calax nouum testa mentum est
qui auetus hocpersanguinem animalium porten¬

Expanded text:
ut eum qui obtulerit nemo cognoscat. Quid dicam vobis? ut eum qui obtulerit nemo cognoscat. Quid dicam vobis? laudo vos, in hoc non laudo. Sicut in aliis laudavi, ubi laudabiliter egistis, in hoc omnino non laudo. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis. Non est meum quod vobis tradidi, sed a Domino illud accepi, sicut ipse alibi dicit, non se ab hominibus, sed omnia a Deo didicissememorat, quam magnum sit hujus mysterii sacramentum. In qua nocte tradebatur. Id est, a Juda.commemorationem, sive memoriam dereliquit. Quemadmodum si quis peregre proficiscens aliquod pignus ei, quem diligit, derelinquat: ut quotiescumque illud viderit, possit ejus beneficia et amicitias memorari: quod ille si perfecte dilexit, sine bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. Unde agnoscere se debet, quisquis Christi aut corpus edit, aut sanguinem bibit: ne quid indignum ei faciat, cujus corpus effectus est. Hic calix novum Testamentum est. Quia vetus, hoc per sanguinem animalium porten
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñs incena tradidit sacramenta Item hocest quod
dicit quia in ecdesia conuenientes oblationes suas se¬
paratim offerebant & postcommunionem cumque
eis desacrificus superfuissent Illic in ecclesiam com¬
munencenam comedentes pariter consumebant
quod autem ait quida mesurit quidamebrius est hocest
quia superuenientibus & medio cribus & uolentibus su¬
mere sacramenta deerant qm̃ abillis qui obtulerant
oblationes in commune conuiuio fuerant cunc ta con¬
quicum que obtulisret non communi cabant qui a omma
soli qui obtulerant insumebantur quidam hunc locũ
adillum reforunt quia epulas i necclesia faciebant
Num quid domos non habetis admanducandum &
bibendum siuultis saturare domimanducate sc̃ifi¬
catiornim &iaminparuo consistit Aut eedesiamdi
contemnitis facientes eam triclinium aepularum
Etcon funditiseos qui non habent. confundebantur
ab omnibus denotati cum ita debeat communicari

Expanded text:
quia Dominus in coena tradidit sacramenta. Item hoc ideo quia Dominus in coena tradidit sacramenta. Item hoc ideo dicit, quia in Ecclesia convenientes, oblationes suas separatim offerebant: et post communionem quaecumque eis de sacrificiis superfuissent, illi in Ecclesia communem coenam comedentes, pariter consumebant. Aliter: Quidam esurit, quidam ebrius est: ideo dicit, quia supervenientibus mediocribus, et volentibus sumere sacramenta, deerant: quoniam ab illis, qui obtulerant oblationes, in communi convivio fuerant cuncta conQuicumque non obtulisset, non communicabat: quia omnia soli, qui obtulerant, insumebant. Quidam hunc locum ad illos referunt, qui epulas in Ecclesia faciebantNumquid domos non habetis ad manducandum et bibendum? Si vultis saturari, domi manducate. Sanctificatio enim etiam in parvo consistit. Aut Ecclesiam Dei contemnitis? Facientes eam triclinium epularum. Et confunditis eos qui non habent? Confundebantur, ab omnibus denotati: cum ita debeant communicare,
Abbreviated transcription (Latin):
mulier deuiro ita&uir permulierem hoc est
in principio potest &itadici sicuteua exadamita
secundum hominem xp̃s exmaria Namonor
noces seestuos & iamusque adhereses peruenire
sicutdicas illequi tantumbibit necesse est habet
in ebriari item non hocdicit a postolus quia debent
es sehereses sed quia interse scissuras habebant ideo
dicit oportet hocest neces seest & hores esesse Con¬
uenientibus ergo uobis Inunum iamnonest domi¬
nica cenamanducare unusquisqueenim suam
cenam prȩsumit ad manducandum iam non est
dominica sodhumana quandounusquisque
tam quamcenam propriam solus inuadit & alius
quino nobtulerit non inperat aut magis proptersatu¬
ritatem quam propter ministerium uideamini con¬
uenire ceterum dominica cena omnibus debetesse com¬
munis quia ille omiubus discipulis suis quiaderantae¬
qualiter tradidit sac ramenta cenaautem id eo dicitꝰ

Expanded text:
mulier de viro, ita et vir per mulierem. Hoc est mulier de viro, ita et vir per mulierem. Hoc est in principio. Potest et ita dici: Sicut Eva ex Adam, ita secundum hominem, Christus ex Maria. Omnia necesse est etiam vos usque ad haereses pervenire. Sicut si dicas: ille qui tantum bibit, necesse habet inebriari. Item non hoc dicit Apostolus, quia debent esse haereses: sed quia inter se scissuras habebant, ideo dicit, oportet hoc esse: et, necesse est haereses esse. Convenientibus ergo vobis in unum, jam non est Dominicam coenam manducare. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad manducandum. Jam non est Dominica, sed humana: quando unusquisque tamquam coenam propriam solus invadit, et alii, qui non obtulerit, non impertit: ita ut magis propter saturitatem quam propter mysterium videamini convenire. Caeterum Dominica coena omnibus debet esse communis: quia ille omnibus discipulis suis qui aderant, aequaliter tradidit sacramenta. Coena autem ideo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nem dĩ faccus est & idcirco liberest mulier uero
ad uiri similitudinem est sormata unde iubetur
es sesubiecta Non enimuir exmuliere ert sed
mulier ex uiro ex costa scilicet uiri. Etenim
non est creatus homo propter mulierem seo
mulier propteruirum propter seipsum faccus
est mulieruero aduiri adiutorium creata est¬
caput uelamen signum potestatis esse declarat
item hocloco uelangelos ecclesus prȩsidentes uel¬
s acerdotes dicit sicut malachi prophetatestatur
s acerdotem angelumessedicens labia enim sa¬
cerdotis custodiunt scientiam & legem requi¬
rent exoreeius quia angelus dñi exercituũ
gemex quirent exoroeius qui a angelus dñi om
nipotentis est siue uere propterhonorem an¬
gelorum quiecclesiȩ adsistere perhibentur
V erumtamen neque uirsi ne muliere Nequemu¬
lier si neui rolndño. consolaturillas nenimium
eas grauasse uideatur & necuir sine muliere
potesinasti nec mulier sine uiro Nam sicut

Expanded text:
nem Dei factus est: et idcirco liber est. Mulier vero nem Dei factus est: et idcirco liber est. Mulier vero ad viri similitudinem est formata: unde jubetur esse subjecta. Non enim vir ex muliere est, sed mulier ex viro. Ex costa scilicet viri. Etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum. Vir propter seipsum factus est, mulier vero ad viri adjutorium creata estcaput suum. Velamen signum potestatis esse declaratItem hoc loco angelos, Ecclesiis praesidentes dicit: sicut et Malachias propheta testatur, sacerdotem angelum esse, dicens: Labia enim sacerdotis custodiunt scientiam: Et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum gem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Sive vere propter honorem angelorum, qui Ecclesiae assistere perhibentur. Verumtamen neque vir sine muliere, neque mulier sine viro in Domino. Consolatur illas, ne nimium eas gravasse videatur: et nec vir sine muliere potest nasci, nec mulier sine viro. Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Caput uero xpĩ dr̃ secundum ad sumpa ho¬
minis for manri item in hoc ea putxp̃ids¬
qm̃ suse ceptãtito in carnationem secundum
hominẽ deit as quȩ in eoinerat gubernabat
tans siue docens siue futura praedicans Uelatoca¬
pite deturpatcaput suum uenitad causam quia
& uiri quidam comam xutriebant ec mulieres
nudo capite procedebant in ecclesiam gloriantes in
crinibus quod non solum in honestum erat sed etiam¬
in concupicentiae fomenta prestabant Ui rergo
Mulier uero debet esse uelata ut ostendatur qui
hbetesse humilis & subiecta Omnis autem muli¬
erorans aut prophetans non uelato capite de¬
turpat caput suum unu mestenim atquesidecal¬
uetur namsi non uelator mulier & tundetur si
uerotur peest mulieritundere aut de caluari
ueleccaput suum . in suo sexu autindomum Uir
quidem non debet uela recaput suum. Ergoneco¬
mam debetnutrire itei cum sitimago & gloria
dĩ mulier autemgloria uiriet. Uira dimagi¬

Expanded text:
Caput vero Christi Deus. Secundum assumpti hoCaput vero Christi Deus. Secundum assumpti hominis formam. Item ideo m susceptam incarnationem secundum hominem deitas quae in eo inerat, gubernabat: tans. Sive docens, sive futura praedicans. Velato capite, deturpat caput suum. Venit ad causam: quia et viri comam nutriebant, et mulieres nudo capite procedebant in Ecclesiam, gloriantes in crinibus: quod non solum inhonestum erat, sed etiam concupiscentiae fomenta praestabat. Vir ergo  Christus. Mulier vero debet esse velata, ut ostendatur, quia debet esse humilis et subjecta. Omnis autem mulier orans, aut prophetans non velato capite, deturpat caput suum. Unum enim est, ac si decalvetur. Nam si non velatur mulier, tondeatur. Si vero turpe est mulieri tonderi, aut decalvari, velet caput suum. In suo sexu, aut in domo. Vir quidem non debet velare caput suum. Ergo nec comam nutrire. Quoniam imago et gloria est: mulier autem gloria viri est. Vir ad imagi
Abbreviated transcription (Latin):
liter prosint & aluis forsicam nocent Omne quod
in macello uenit manducate nibi linn terrogantes
propter conscientiam giuultis manducare car¬
nes saltim demacello comparate tantum neinido¬
lum comedatis & nolite interrogare utrum immo¬
lata essent ne cognoscentes uosomnia Immolataesse
rȩspondeant & nom posios prorter conscientiam
manducare Oñ estterra & plenitudo eius
si dñi sunt munda suntomnia simpliciter uten¬
Xp̃s nihil propcersesecit aut passus est sed
salutis causa multorumitem qui non querit
eaquȩ sibi soliexpediant sede pluribus ut salui
fi ant ipse imitator est xp̃i qui pronobis & passus
quodom nisuiri caput xp̃s est virnulli subiee¬
cus est nisi xp̃o qui & homo & ds̃ est mulierer
go & uiro e xpo deb et essesubiecta Caput
autem mulieris uir secundum ordinemna¬
turalem ceterum in xp̃oihũ nequemasculus
neque femina sed uoluit eas esse subiectas

Expanded text:
liter prosint, et aliis forte nocent. Omne quod liter prosint, et aliis forte nocent. Omne quod in macello venit, manducate, nihil interrogantes, propter conscientiam. Si vultis manducare carnes, saltem de macello comparate: tantum ne in idolio comedatis, et nolite interrogare, utrum immolatae sint: ne cognoscentes vos, omnia immolata esse respondeant, et non possitis propter conscientiam manducare. Domini est terra, et plenitudo ejus. Si Domini sunt, munda sunt omnia simpliciter utens nihil propter se fecit, aut passus est, sed est salutis causa multorum. Item qui non quaerit ea, quae sibi soli expediant, sed et pluribus, ut salvi fiant: ipse imitator est Christi, qui pro nobis et passus Quod omnis viri caput, Christus est. Vir nulli subjectus est nisi Christo, qui et homo et Deus est. Mulier vero et Christo et viro debet esse subjecta. Caput autem mulieris vir. Secundum ordinem naturalem. Caeterum in Christo Jesu neque masculus, neque femina, sed voluit eas esse subjectas.
Abbreviated transcription (Latin):
sulbmubefuorunt & omnes maretransierunt
uequis confidens in eo solum quobaptiratus est aut
inescaspiritali uel potu putecsibidm̃ parceri si
pecca uerit talepatrum proponetexemplum quoos¬
tendat tuncista merico profutura si precepta ser¬
uentur E tomnes in moysen baptirati sunt inmo¬
u se quixp̃itipum gerebat item haec illo intempore
qua si inumbra & cipofiebant non inueritate postea
uero presentia xp̃i complentur Innube & in mari
quia & nubes proprium humorem portant Ec
omnes eandem escam sp̃italem manducauerunt
non probibentur licent quia perse non habent
peccatum sed non semper expediunt quia occasio¬
nem nonnumquam generant delinquendi. om
querat sed quod alterius. omni e quod expedit licet
nonomne quod licee expedit sod non a pestoli exemplo
& xp̃i non debemus illa tantum considerare quaeli¬
cent sed illa potius quȩ nobis expediunt & aedificant
fratres ut nonqueramus quȩ nobis solis tempora¬

Expanded text:
sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt. Ne quis confidens in eo solum, quod baptizatus est: aut in esca spirituali, vel potu, putet sibi Deum parcere, si peccaverit: tale patrum proponit exemplum, quo ostendat, tunc ista merito profutura, si praecepta serventur. Et omnes in Moyse baptizati sunt. In Moyse, qui Christi typum gerebat. Item, haec in illo tempore quasi in umbra et typo fiebant, non in veritate: postea vero praesentia Christi complentur. In nube, et in mari. Quia et nubes proprium humorem portat. Et omnes eamdem spiritualem escam manducaverunnon prohibentur, licent: quia per se non habent peccatum, sed non semper expediunt: quia occasionem nonnumquam generant delinquendi. Omnquaerat, sed quod alterius. Omne quod expedit, licet: non omne quod licet, expedit; sed nos Apostoli exemplo et Christi non debemus illa tantum considerare quae licent, sed illa potius quae nobis expediunt, et aedificant fratres: ut non quaeramus quae nobis solis tempora
Abbreviated transcription (Latin):
nibur diuitos facti estis in illo momnibusuir¬
tutibus ꝑsapientiamque que amicos dĩ&ꝓ
fetas confcuit itẽ alia exposicio hoc dicendo
aposto los ostendit eos quando ad fiderto epine
acces serunt omnigratia tuno es sedreditostunc
autem non iuxta sidem conuerfintes uacue¬
factus monstrat gratiam quam ꝑciperaamuo
nom niuerbo & momnistientia idest tarino¬
ui quam ueteristestamenti. Si cut testimoni¬
monium xp̃i confirmatum est inuobis
tes timonium quo ait omnes scriba doc¬
tus in regnocelorom similis est homini
patri fami las qui prosr& dehe sauro
suo noua & ueterco s ta ut nihil uobis de

Expanded text:
tis in illo. In omnibus virtutibus, per sapientiam, quae amicos Dei, et Prophetas constituit. Item aliter: Hoc dicendo, Apostolus ostendit eos, quando ad fidem Christi accesserunt, omni gratia tunc ditatos: nunc autem non juxta fidem conversantes, vacuefactam monstrat gratiam, quam perceperunt. In omni verbo et in omni scientia. Id est, non tam novi quam veteris Testamenti. Sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis. Testimonium quo ait: Omnis scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo n
Abbreviated transcription (Latin):
incereos qui muocant nomen meum quẽ sace rdo¬
temn suis sor iulares probat quia e sacen eleto suc¬
cs sł sastas offorebat de quo eti dn seaoredũ
instgriam dicturi est suscitabomili saccrelbote so¬
delemꝰ qui quã uis non sit &t generenda sontorqei
decribu lem esse in paralippme non lepiturgo
ulegit ut alios poste aelegendi non aunosero. qui¬
tos fatem : Inomni loco ipsorum & nostro qui¬
ascccerdoter & suo & a posto lorum loco sungur¬
tur pnopt̃ quod etiam & desiariuea postele¬

Expanded text:
inter eos qui invocant nomen ejus. Quem sacerdotem fuisse illa res probat: quia et sacerdoti successit, et hostias offerebat. De quo etiam secundum historiam dictum est: Suscitabo mihi sacerdotem fidelem. Qui, quamvis non sit ex genere Aaron, tamen de tribu Levi esse in Paralipomenon legitur: elegit, ut alios postea eligendi non amiserit potestatem. In omni loco ipsorum et nostro. Quia sacerdotes et suo, et Apostolorum loco funguntur. Propter quod etiam Ecclesiaru
Abbreviated transcription (Latin):
aulus quod nomen preponat iepis¬
tolis auotoritatis esse noscendum
itẽ alia expositio paulus a postolus
connectens mepis tola fratrũ nomina uel hu¬
cmlitatem suam significat uel coope ratur
erre cũ a postolicȩ predicationi sostendit
uocatur quis que adfidem uocatur sed su a s¬
ponte & suo arbitro credit ficut ait in ac¬
tibus non fui incredulus celesti uisioni
t sustenes frater aeclesie di frater insiriu¬
quid non apostolus hunc autem idcirco
secum scribentem inducit quia gip sis
doctor est & prohis ualde solliitus Que ẽ
ma culababere nequerugtem aideohic
scribit qui integnam adueseruabatir
sonqu u perdiderunt seita temnam
istosbono rat ltteris illos auctorito¬

Expanded text:
aulus, quod nomen praeponit in Epistolis, auctoritatis esse noscendum. Item aliter: Paulus apostolus, connectens in Epistola fratrum nomine, vel humilitatem suam significat, vel cooperatorem esse eum apostolicae praedicationis ostendit. vocatur quisque ad fidem, sed sua sponte, et suo arbitrio credit: sicut ait in Actibus: non fui incredulus coelesti visioni. Et Sosthenes, frater Ecclesiae Dei. Frater, inquit, non apostolus. Hunc autem idcirco secum scribentem inducit: quia ex ipsis doctor est, et pro his valde sollicitus. Quae est maculam habet, neque rugam, et ideo his scribit qui integram adhuc servabant, non qui perdiderunt sanctitatem. Nam istos honorat litteris, illos auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
discendens autem dicit quid est patefactum
secundũ ettpraeceptum a cernidĩ
praecepit dr̃ ut omnes gefites oboediant
& dm̃ agnorcant quo futurum quando que
solur antesciebant qui solus naturaliter sa¬
pienssicut naturalitor bionus cum tamen
& hod catur bonus sed nos in fatito nebo¬
ni uel sapientes essepos sumus ille natu
incunctis gentibus spm̃ scm̃ signisitat

Expanded text:
Descendens autem dicit, quid est patefactum. Descendens autem dicit, quid est patefactum. Secundum praeceptum aeterni Dei. Praecepit Deus, ut omnes gentes obediant, et Deum agnoscant, quod futurum quandoque solus ante sciebat, qui solus naturaliter sapiens, sicut naturaliter bonus: cum tamen, et homo dicatur bonus, sed nos institutione boni, vel sapientes esse possumus: ille naturIN CUNCTIS GENTIBUS COGNITO,
Abbreviated transcription (Latin):
increpasse nefcia xp̃i. Li . Si aute qui¬
item hic patris ꝑsonam mons trat. descendens
autem dicit manifertatum auter hunc pers¬
cripturas proph&ꝗ cas secundum imperium
est solis api entidõ per xp̃m ilim̃ cuigloria in secula
hoc loco patrem & silium manifeste loquitur quod
autem dicit cognitum est soli : sapienti dõ in cõmuni
numeri mistemi significat trinitatem Iuxta
euuageliõe meum & predicationẽ ihũ xp̃i. ut fio
uautis quo modo ergo xp̃i oxemplo & auctorita¬
tegentibus predicaui . s ecundũ reuelationẽ
misterii misterium deuocatione uniuersa¬
rum gentium ilege diusuerat occultatũ qđ
nunc perpauli eui denter patesactum est euuan¬
gelium in xp̃o ꝑterti monia prophu& arũ quiquã¬
uir degentibur ante multa dixissent tamen quo¬
modo & in xp̃o unumfterent & iudeine motã
aportȩ cognouerat : ue famare enim poterant
quos dam adsidem quasi prosilitus admitten đ
temporibur aeternis taciti quod nunc pate¬
factum est perscripturas proph& arum

Expanded text:
cia Christi. Ei autem quItem hic Patris personam monstrat. Descendens autem dicit, manifestatum hunc per Scripturas propheticas secundum imperium est soli sapienti Deo per Christum Jesum, cui gloria in saecula. Hoc loco Patrem et Filium manifeste loquitur. Quod autem dicit: Cognitum est soli sapienti Deo: in communi munere, mysterii significat trinitatem. Juxta Evangelium meum, et praedicationem Jesu Christi. Ut sic vivatis, quomodo ego Christi exemplondum revelationem mysterii. Mysterium de vocatione universarum gentium in Lege diu fuerat occultatum, quod nunc per Paulum evidenter patefactum est Evangelium in Christo per testimonia Prophetarum: quia quamvis de gentibus ante multa dixisset: tamen quomodo et in Christo unum fierent, et Judaei, nemo tam aperte cognoverat. Existimare enim poterant quosdam ad fidem quasi proselytos admittendos. Temporibus aeternis taciti, quod nunc patefactum est per Scripturas Prophetarum.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nos triuobis cum salutat uostimotheur
adiutormous & luciur &ia son & sosi patercos¬
natimei galutouor egotertius quiscripsi
epistolam in dño: s alutat uorgahius hopis
meus &uniuerse aeclenȩ: ꝗ ui a bonaest
oboedientia sesirad onabis sit &ideo uolo uos
sapienter esre inbonũ & malum nestientes
sub pedibus in nocenciae deponatis ininuicũ
itaenim dedit nob̵ dñr potertatem calcan¬
d suꝑ scorpiones ad queser pentes & omnẽ
uirtutem inimici idest ne nobis preuale¬
at & õnibus suꝑ eũm embris liberetis
ac solutis ambulare possumus Saluta
uos erastus ag cariurciuitatis & quartur
frater: hic arcarium ex arcario dicit sicut
genter credenter ex gentibus sepeuoca¬
uit secundũ consuetudinem legis quae
abigahel uxoremnabal aducaplpellat
cũ iam illo mortuo in dauid imatrimoniũ

Expanded text:
sti vobiscum. Solutat vos Timotheus, adjutor meus, et Lucius, et Jason, et Sosipater, cognati mei. Saluto vos ego Tertius, qui scripsi Epistolam hanc, in Domino. Salutat vos Caius, hospes meus, et universa Ecclesia. Quia bona est obedientia, sed si rationabilis sit: et ideo volo vos sapientes esse in bono, ut malum nescientes, sub pedibus innocentiae deponatis inimicum. Ita enim dedit nobis Dominus potestatem calcandi super scorpiones atque serpentes, et omnem virtutem inimici: id est, ne nobis praevaleat, et omnibus super eum membris liberis ac solutis ambulare possimus. Salutat vos Erastus arcarius civitatis: et Quartus frater. Hic arcarium ex arcario dicit: sicut gentes credentes ex gentibus saepe vocavit, secundum consuetudinem legis, quae Abigail, uxorem Nabal adhuc appellat, cum jam illo mortuo in David matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
& fratribur offendicula p̃parantes et ꝑdul¬
cis sermones & benedictiones seducunt corda
in nocentium perblandimenta & ado lationer
comipto sormo ne compositas Uestra enĩ qboce¬
dentia momni loco deuulgata est suillis oboe¬
disar quibus non debuistis quanto magisnoso
boedire debetis name illi propterexao uos ue¬
uenerant quia sciebant uos ꝑ oboedienciam
simplicem citoposseseduci: q audeo igitur
in uobir sed uolum uorsapienter es sein bonũ
& simplices in malo dr̃ autem pacir conterdet

Expanded text:
et fratribus offendicula praeparantes. Et per dulet fratribus offendicula praeparantes. Et per dulces sermones, et benedictiones seducunt corda innocentium. Per blandimenta et adulationes compto sermone compositas. Vestra enim obedientia in omni loco divulgata est. Si illis obedistis quibus non debuistis: quanto magis nobis obedire debetis! Nam et illi propterea ad vos venerunt, quia sciebant vos per obedientiam simplicem cito posse seduci. Gaudeo igitur in vobis: sed volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Deus autem pacis c
Abbreviated transcription (Latin):
fratres: S alutate philocum & iuliam nereum&
soro rem eius &olimpiadem &omnes quicũ eis st̃
scĩs Quo exemplo nos doc& qualeramicos debea¬
musnos tris licteris salutare non diuites seculi
facultatibus uł dignitatibus honoratos sed gra¬
ua acfide locupletes : S alutate inuicem in oscu¬
lo scõ alutant uos om̃s aclesi a xp̃i. c onficto¬
uel sub doloqua le iudas iudas tradicdit saluatorem
ideo enim in aeclesia pax primoadnuntiatur ut
ostendat secum omnibus essepacificum quicor¬
pori commum caturus est xp̃i: cogouo tẽuos
satres ut obseruetis eos quie des sensiones &¬
offendicula p̃terdoc trinam quam uos de dicis¬
tis faciunt & declinate ab illis huius modienĩ
Ap̃o dño nostro non seruiunt sed suo uentrii deil¬
lis dit quiex circum cisione illo tempore uenerant
iciuma & abstinentia discruentes & neominias
& sabbata & ceteras ferias uentius gratia prae¬
dicabant dissenti entes ab a postolica doctrina

Expanded text:
fratres. Salutate Philologum et Juliam, Nereum et sororem ejus, et Olympiadem: et omnes qui cum eis sunt sanctos. Suo exemplo nos docet quales amicos debeamus in nostris litteris salutare: non divites saeculi, facultatibus, vel dignitatibus honoratos: sed gratia ac fide locupletes. Salutate invicem in osculo sancto. Salutant vos omnes Ecclesiae Christi. Non fictvel sub dolo, quali Judas tradidit Salvatorem. Ideo enim de Ecclesia primo pax annuntiatur, ut ostendat se cum omnibus pacificum esse, qui corpori communicaturus est Christi. Rogo autem vos, fratres, ut observetis eos qui dissensiones. Doffendicula praeter doctrinam, quam uos didicistis, faciunt: et declinate ab eis. huiusmodi enim Christo domino nostro non seruiunt, sed suo uentri, elis dicit, qui ex circumcisione illo tempore venerunt, jejunia et abstinentiam destruentes, neomenias, et sabbata, et caeteras ferias, ventris gratia praedicabant, dissentientes ab apostolica doctrina,
Abbreviated transcription (Latin):
secutamis raheliticum populum &eritin
lo co ubi dictum est eis non plebsineauos gen¬
tes duae monstrat in xp̃o credituras sicut
oñs ineuangelio perparabolam loquitur nup¬
tiale caena facta cumisrł uenire noluira
&t proipso gentes uocatas Ibiuocabuntur filu
dĩ uiui uocationemgentium significat e sa¬
israhel tam quamarenamaris reliquie salue
fient paucitatẽ eoꝵ crediturã cẽ demonstrat
uerbu menim consummans & breuians ine¬
quitati qui a uerbumbreuiatum faciec dñs su¬
perterraminstoriae hochab& sensus sicut ego

Expanded text:
secutam. Israeliticum populum. Et erit in secutam. Israeliticum populum. Et erit in loco ubi dictum est eis: Non plebs mea vos. Gentes demonstrat in Christo credituras; sicut in Evangelio Dominus per parabolam loquitur, nuptiali coena facta, cum Israel venire noluisset, et pro ipso gentes vocantur. Ibi vocabuntur filii Dei vivi. Vocationem gentium significat. Isarus filiorum Israel, tamquam arena maris reliquiae salvae fient. Paucitatem eorum creditam esse demonstrat. Verbum enim consummans, et abbrevians in aequitate, quia verbum breviatum faciet Dominus super terram. Historia hos habet sen
Abbreviated transcription (Latin):
tieca semecipsis ad intertum praeparata
ucostendere diuitias gloriaesuae inuasami¬
sericordȩ quae preparauit ingloriam dignie¬
rant misericordiam quia &minora comun¬
serant & grauiter sueranta fflicti ꝗuos&uo
cauit non solum exiudaeis sed etia mexgeno¬
bus quia estunc aliquantia egyptiorum exeran
cumfiliis isrł quod siđr personas accipere so¬
lus i sra hel debuit haberes alutem ita enunoñ
solum iuda eos sed etiam gentesuocauitapsidẽ
secundum eo sautem qui hȩc nonexa postoli sedex
iuda corum persona diciputanc intantum inqui¬
unt quos uoluit saluauit ut eiamgentes elige¬
redidolatres quinum quam seruierant dõeex
srahel pauco suocaret secundum testimoniũ
esaiȩ gicut inoseedieit nunc populum duastri¬
burdicit e non miseri cordiam consecutam de¬
cemtribus uocabo no plebemmeam plebẽ
meam hodo co iudai significat ecnonini se¬
ricordiain consecutam misericordiameon¬

Expanded text:
ti, et a semetipsis ad interitum praeparata. ti, et a semetipsis ad interitum praeparata. Ut ostenderet divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam. Digni erant misericordia: quia et minora commiserant, et graviter fuerant afflicti. Quos et vocavit, non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus. Quia et tunc aliquanti Aegyptiorum exierant, cum filiis Israel, quod si Deus personam acciperet, solus Israel debuit habere salutem. Ita et nunc non solum Judaeos, sed etiam gentes vocavit ad fidem. Secundum eos autem, qui haec non ex Apostoli, sed ex Judaeorum persona dici putant: Intantum, inquiunt, quos voluit, salvavit; ut etiam gentes elegerit idololatras, qui numquam servierant Deo, et ex Israel paucos vocaret, secundum testimonium Isaiae. Sicut in Osee dicit. Non populum, duas tribus dicit: et non misericordiam consecutam, decem tribus. Vocabo non plebem meam, plebem meam. Hoc loco Judaricordiam consecutam, misericordiam con
Abbreviated transcription (Latin):
cere neminempsse contradicere uoluntati
dĩ alterius miserentis alterum indurantis &
addere nemineindõ respondere quidamuero
dicunt ia i hincapostolum respondere quod
enam siit aessent ut illicalumniantur non
debare eos suorespondere factor eo quod
tales simus ad comparationem dĩ qualeao suũ ẽ
lutiarti ficem figmentum ingrecohabe
tanto magis a ut non habe pocestatem figu¬
lus luti exeadem massa facere aliud quidemuas
in honore aliuduero in contumelia secundum
oius qui hoc uerba a postolidicunt massam dicit
omnes inaegypto commorantes quia &israhel
ibiidolis deseruierat  uod si uolens dsosende¬
re irame nocam facere potentiam suam susti¬
it blas phemantem & populum suum uariisope¬
ribus adfligentem precereã quamin noxiamac¬
tatem paruulorum crudeliter iusseratane¬
gare item competens respensum qui a pati¬
entia & cius bonitas facit eos qui propria m
implendo peccata sua uasa irȩdigna sunt sac¬

Expanded text:
cere, neminem posse contradicere voluntati cere, neminem posse contradicere voluntati Dei alterius miserentis, alterum indurantis, et addere neminem Deo respondere. Quidam vero dicunt jam hinc Apostolum respondere, quod etiam si ita esset, ut illi calumniantur, non debere eos suo respondere factori: eo quod tales simul ad comparationem Dei, quale ad suum est luti artificem figmentum. In Graeco htanto magis! Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam? Secundum hos, qui haec verba Apostoli dicunt, massam dicit omnes in Aegypto commorantes: quia et Israel ibi idolis deservierat. Quod si Deus volens ostendere iram, et notam facere potentiam suamit blasphemantem, et populum suum variis operibus affligentem. Praeterea quod innoxiam aetatem parvulorum crudeliter jusserat enecare. Item competens responsum: quia patientia, et ejus bonitas facit eos, qui propriam hImplendo peccata sua, vasa irae digna sunt fac
Abbreviated transcription (Latin):
cui contradici nom possit sed resistihuicrationi
uestra ipsa natura iustitia ed dicisita quemi¬
h. quida ohucquaeritur uolunta tieni meius pis
resst& a postolus contra aduersa rios dicit dicis
ita quemihi quida hucquaeritur & iterum infert
confirmans hoc quod dixert ohomoiantema¬
gis uerequeritureiuste ex uerbistuis ne moe¬
nim pro pram non haben suoluntate mdĩ cere
potest dedõquidat hucqueritur underecte ar¬
guens eius n prudentiam dientuquis est quires¬
pondea s. dõ qui enimadõ indunatus est sicu
tudicis contradicere s uacreatore nom potest
quasi non habens propriamuoluntatem sicut
e lutum in sensibilis materia fictore suores¬
ponderenon potest quia in pocestate figuli posi¬
tumest ohomotuquis est quirespomde as dõ
num quid dicit figientume qui s esinexit quid
me fecistisic quibusdamuidetur e hocao huc
xipsorum persona dicere quia ipsum est di¬

Expanded text:
cui contradici non possit: sed resistit hic rationi cui contradici non possit: sed resistit hic rationi vestrae ipsa natura justitiae Dei. Dicis itaque mihi: Quid adhuc queritur? Voluntati enim ejus quis resistit? Apostolus contra adversarios dicit: Dicis itaque mihi: Quid adhuc queritur? Et iterum infert, confirmans hoc quod dixerat: homo, tanto magis vere queritur, et juste, ex verbis tuis. Nemo enim propriam non habens voluntatem, dicere potest de Deo: quid adhuc queritur? Unde recte arguens ejus imprudentiam, dicit: Tu quis es, qui respondeas Deo? Qui enim a Deo induratus est, sicut tu dicis, contradicere suo creatori non potest, quasi non habens propriam voluntatem, sicut et lutum, insensibilis materia, fictori suo respondere non potest, quia in potestate figuli positum est. O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei, qui se finxit, Quid me fecisti sic? Quibusdam videtur, et hoc adhuc ex ipsorum persona dicere, quia ipsum est di
Abbreviated transcription (Latin):
imple ut puniatur sicutut sodomite eamor¬
rei hic ergolam modum excesserat &idcirco
uoluitds̃ qua side iamperituro aliis prouidere
ut populu s eius agnosceretiustitiam ipsius at¬
que uirtutem ut ne peccarent neo suos aduer¬
sariosuererentur tale est hoc quod inpbarao¬
nemgestumest quales imedicus decrucia co
iamdampnatis ei multis nueniat sanitatem
causas inquirende morborum uel siiud ex cum
possitcrimino sum statimpun ire adomnium
cimorein diuersis poenis a fficiat si uedĩ patien¬
tia induratus est cessante enimplaga diduri¬
or fieba cequamuis scireueum ñ conuercitam̃
etiã in ipso sua melementiã uoluit demonstrare
Ergocui uult miseretur & que muultindurat
ergosi hoc sic intelligitur cuiuultmiserecur&
quem uult indorat quod satsiniquumest et
ia propositio uestra concluditur utdicatisma¬
liciaeurae non uoses secausam sed dñi uoluntatẽ

Expanded text:
implet, ut puniantur, sicut Sodomitae et Amorimplet, ut puniantur, sicut Sodomitae et Amorrhaei. Hic ergo jam modum excesserat, et idcirco voluit Deus, quasi de jam perituro aliis providere, ut populus ejus agnosceret justitiam ipsius, atque virtutem: ut nec peccarent, nec suos adversarios vererentur. Tale est hoc quod in Pharaone gestum est, quale si medicus de cruciatu jam damnati rei, multis inveniat sanitatem, causas inquirendo morborum. Vel si judex, cum possit criminosum statim punire, ad omnium timorem diversis poenis afficiat. Sive Dei patientia induratus est. Cessante enim plaga Dei, durior fiebat, et quamvis sciret eum non converti: tamen etiam in ipso suam clementiam voluit demonstrare. Ergo cujus vult, miseretur, et quem vult, indurat. Ergo si hoc sic intelligitur: Cujus vult miseretur, et quem vult, indurat: quod satis iniquum est, et ita propositio vestra concluditur, ut dicatis malitiae vestrae non vos esse causam, sed Domini voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis quod siuc ipsi econtrarioueniens dicit
cuisuultmisereturds̃ & que muul induraeni¬
hildi fert quod singuli stractat inmanibus &ł
fingendi ex seuais aliquod contra dicere nompot se
quidex eouult efficere hicaut mineo inquo con¬
tradicit qua eritur dediuo luntate oftenditli¬
beriesse arbitriquiaudt dechiudiciore¬
tractare items ponest uolentis neque
currentis utquida m putan qua rebicipsi
occurrit dicenscursum consum maui
ealio succurrerent adortatus est dicens
sic curriteutomnes conprebendatis unde
incelligitur quia hic interrogantis uoce
ucitur e redarguentis potius quã negantis
Dicitenim scriptura pharaomi quia in hoc ip¬
ium sunt ut auite utostendam inte uirtutem
meam ei adnuntietur nomerm eum mnuniuer¬
saterra hoc&illimale pro ponunt sedhiclogus
ouobus modis adiuersis exponitur siue quodu¬
nusquis que modo & sinem peccatorum suorum

Expanded text:
voluntatis, quod si ut ipsi econtrario veniens dicit: voluntatis, quod si ut ipsi econtrario veniens dicit: Cujus vult, miseretur Deus, et quem vult indurat: nihil differt, quod figulus tractat in manibus, quod fingendi ex se vas aliquid contradicere non potest, quid ex eo vult efficere; hic autem in eo in quo contradicit, queritur de Dei voluntate, ostendit liberi esse arbitrii: qui audet de Dei judicio retractare. Item si non est volentis neque currentis, ut quidam putant, quare ipse currit, dicens: Cursum consummavi, Et alios, ut currerent, adhortatus est, dicens: Sic currite, ut omnes comprehendatis. Unde intelligitur, quia hic interrogantis voce utitur, et redarguentis potius quam negantis. Dicit enim Scriptura Pharaoni: Quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Hoc et illi male proponunt. Sed hic locus duobus modis a diversis exponitur: sive quod unusquisque modum et finem peccatorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
rusitimo cheo seribit in magnaaute pdgo
non solum sunt uasad urea esargentea sede lag¬
nets osficcilia e qua edam qui deminbonoreque¬
damincontu melia si qui s ergo munda uur or
bhis erotua s in honore sc̃ificatum I gruonor
uolentes nequecurrentes sed iniserentes estdi
hodocopaulus a postolus ur quea dilluam douns
quidenim adbuequaeritur uolinta tenus quiste¬
sistere potasit personam decontrario ao sumit ue¬
nientis ex dicentis nones sem nobis aut recte aut ma¬
lumagere sed in di arbitrio constrtutum quicuius
ult miserecir es quemuultindura homotu
quis es quicontradicasdõ numquid dicit figmentũ
ei quise finc sit quid me fecisti sic nunca postolus
contradicentem sibi superius increpat ostendens
hoc ipsum quod dioit cuiuult miseretur esquem
uult indurat es quid adhucqueritur
uoluntatienim eius quis resistere potert ex hoc
igitur demonserateumesse propruar bitrii uel

Expanded text:
terum Timotheo scribit: In magna autem domo terum Timotheo scribit: In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. Et quaedam quidem in honorem, quaedam in contumeliam. Si quis autem mundaverit se ab his, erit vas in honorem sanctificatum. Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Hoc loco Paulus apostolus usque ad illum locum: Quid enim adhuc queritur? voluntati enim ejus quis resistere poterit? personam de contrario assumit, venientis et dicentis, non esse in nobis, aut recte, aut malum agere, sed in Dei arbitrio constitutum: qui cujus vult, miseretur, et quem vult indurat. Homo tu quis es qui contradicas Deo? Numquid dicit figmentum ei, qui se finxit, Quid me fecisti sic? Nunc Apostolus contradicentem sibi superius increpat, ostendens hoc ipsum, quod dicit. Cujus vult, miseretur, et quem vult indurat: et quid adhuc queritur? Voluntati enim ejus quis resistere poterit? Ex hoc igitur demonstrat eum esse proprii arbitrii, vel
Abbreviated transcription (Latin):
reca puddm̃ prerogatiuam generis nibilualere
siueram tunc significatum posteriorem populũ
meliorem futurum nonintellegentes putarent
eum dicere quod aliosds̃ bonos faceret alios ma¬
los secundum ipsorum sententiam quod erat ini¬
quorum punire qui non sua sponte peccassec e
proponit sib exaduerso testimonia quibus ipsi
hocao firmare solebant quibus exemplis perbre¬
ues subiectiones respondit ostendensita intelliginon
posse cnossi enum dicit miserebor cuius miserior
emisericordiam prestabo hocrecto sensuita in¬
telligitur illius miserebor quemita prese¬
ui posse miseri cordiam promereriuciam tunc
illius simmisertus Guius miserebor econtra¬
rio udai sermo est igitur non uolentis nequecon¬
rentis e itorumergocuius uilt miscrecur eiue
uulit inqurat nonenima postoluis tollduea ohor
pria uolunitape ha bemus qui su periushertienoras
quia bonita sd ad penitentiam toadduct enoc¬

Expanded text:
ret apud Deum praerogativam generis nil valere: ret apud Deum praerogativam generis nil valere: sive jam tunc significatum posteriorem populum meliorem futurum, non intelligentes, putarent eum dicere, quod alios Deus bonos faceret, alios malos: secundum ipsorum sententiam, quod erat iniquorum punire, qui non sua sponte peccasset: proponit sibi ex adverso testimonia, quibus ipsi hoc affirmare solebant. Quibus exemplis per breves subjectiones respondet, ostendens ita intelligi non posse. Moysi enim dixit, Miserebor cui misertus sum, et misericordiam praestabo. Hoc recto sensu ita intelligitur: Illius miserebor, quem praescivi posse misericordiam promereri, ut jam tunc illius sim misertus. Cui miserebor. Econtrario Judaei sermo est. Igitur non volentis, neque currentis. Et iterum ergo cujus vult miseretur: et quem vult, indurat. Non enim Apostolus tollit, quod in propria voluntate habemus, qui superius dicit: Ignoras, quia bonitas Dei te ad poenitentiam adducit? Et i
Abbreviated transcription (Latin):
rieris & ille conuersus iustitio ifecerit uitaui ue:
& nen morietur. Quia maior seruieminor
ingene seos libro dictum esiduae gentes &duopo¬
puli inute rotuo & populus populum sepa rauit
ex maor serui es minori ergo prophetia ñ delisẽ
qui secundum carnem suntia cob &esau sed de
hisqui futurerant ex operibus essebomei ma¬
Li E exipsis operibus autodium dĩ habere autini¬
serigordia meius consequi gieut scriptum es
ia cobdilexi esauaute modio habui hoc autem qđ
dicitur sicut scrixtum est e ad genese os librum
e ad prophecammala chiani perteni in geneseo
libro adrebeccapicitur dua egente s exduo populi
inutero tuo undebeneostendit᷑ a postolus promissi¬
onis non esse eorum qui secundumcarnem filii sun
abrahesedeoꝵ qui fidem patrumsquantatq custodi¬
uñ Quidergo dicimus num quidiniquitas a pud om̃
ab sit timuit nequodipsi propterea oixeratut proba¬

Expanded text:
rieris: et ille conversus justitiam fecerit, vita vivet, rieris: et ille conversus justitiam fecerit, vita vivet, et non morietur. Quia major serviet minori. In Geneseos libro dictum est: Duae gentes, et duo populi in utero tuo, et populus populum superabit, et major serviet minori. Ergo prophetia non de his est, qui secundum carnem sunt Jacobi et Esau, sed de his qui futuri erant ex operibus boni et mali: et ex ipsis operibus, aut odium Dei habere, aut misericordiam ejus consequi. Sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Hoc autem, quod dicitur, sicut scriptum est, et ad Geneseos librum, et ad prophetam Malachiam pertinet. In Geneseos libro ad Rebeccam dicitur: Duae gentes et duo populi in utero tuo. Unde bene ostendit Apostolus, promissiones non esse eorum, qui secundum carnem filii sunt Abrahae, sed eorum qui fidem patrum servant atque custodiunt. Quid ergo dicemus? Numquid iniquitas apud Deum? Absit. Timuit, ne quod ipse propterea dixerat, ut proba
Abbreviated transcription (Latin):
sed e rebeca non solum autemifihel Misaacqui
qua iuis exunoquidem patre diuersa tamenin a¬
tresunt generati non suncunum a pud dm̃ sedeua
Ia cobeesauqui exu nosunt derebecca naticonou¬
bito antequanina sceretur fideisunta puddm̃ me¬
rito separati ut propositum dĩ deeligendis bonis
e refucandis malis &ia in in presentiae manere¬
& ita orgo & nunequos presciuit degenti biscredi
turus eligit & exisrahel reiecit incredulus
exuno concubito habensi saac patrem nostrum
quae intelligitur prima geminos edidisse in eo¬
quoquesi nouumaliquida ccesserit perterreca dm̃
interrogat cumenim nondum nati fuissent aut¬
aliquid egissent bonumaut malum ut secundum
electionem proposicumdĩ manerec si ueut hoo
significa retur quod iodo &iam degeminis
qui non credit abiecitur non exo peribus sed
ex uo oatione diccumest en prescientia dĩ non pre¬
iudicat peccatores si conuertiuoluerint dieite¬
nim per hiechiel si dixero pectator mortemo¬

Expanded text:
illa, sed et Rebecca. Non solum autem Ismael et Isaac: qui illa, sed et Rebecca. Non solum autem Ismael et Isaac: qui quamvis ex uno quidem patre, diversa tamen matre sunt generati: non sunt unum apud Deum, sed etiam Jacob et Esau: qui ex uno sunt de Rebecca nati concubitu, antequam nascerentur fidei sunt apud Deum merito separati: ut propositum Dei de eligendis bonis et refutandis malis, etiam in praesenti maneret. Ita ergo et nunc, quos pex Israel rejecit incredulos. Ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. Quae legitur primo geminos edidisse: et eo, quasi novum aliquid accesserit, perterrita Deum interrogat. Cumaliquod egissent bonum aut malum, ut secundum electionem propositum Dei maneret. Sive ut hoc significaret, quod modo etiam de geminis, qui non credit, abjicietur. Nox ex operibus, sed ex vocatione dictum est ei. Praescientia Dei non praejudicat peccatores, si converti voluerint. Dicit enim per Ezechielem? Si dixero peccatori, Morte mo
Abbreviated transcription (Latin):
moreis a acessere promissionis secundum hoctem¬
pusueniam &eriesarrae filius ante quamnascere¬
mimimmoprius qua mrebecca esaueia cobut ere¬
suo funderet inia cobdilexiuos mesauidum eoho¬
diohabui quem loco paulus a postolus misticadispu¬
tatione euenti lans scripta ad romanos duopari¬
sedes rebecoa deuno concubito habensi sa acpatrem
nostrum nai cum nondum natiessent autaliquid
egis sent boniuel mali ut secundum electionem propo¬
si tum dĩ manere non exoperibus sed ex uocatione
dictum est eiquia maior seruieminori sicut scrip¬
nim quod dicitur sicut scriptum est es ad geneseos
librum &x ao prophetim malachiam refertur
& non solum ait ia cobdilexi ante quamnascerecur
e hod iohabuie saupriusquam exmatresute ro funde¬
retur sedimposteros eorumamorem in eum esodio
conseruaui hodiumi nesaucuius montes quia ppellan¬
turseir redigiinsolitudinem eorbes feciesse deser¬
cas ei a serpentibus acbestii s obtinere Non solum autẽ

Expanded text:
more Isaac, esse repromissionis. Secundum hoc temmore Isaac, esse repromissionis. Secundum hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Antequam nasceremisuo funderet : in Jacob vos dilexi: in Esau Idumaeos odio habui. Quem locum apostolus Paulus mystica disputatione eventilans, scribit ad Romanos, duo pariSed et Rebecca de uno concubitu habens Isaac patris nostri. Nam cum nondum nati essent, aut aliquid operati fuerint boni aut mali, ut secundum electionem propositum dei maneret, non ex operibus, sed ex uocante dictum est e i quia maior seruiet minori. haenim quod dicitur: Sicut scriptum est, et ad Geneseos librum, et ad prophetam Malachiam refertur. Et non solum ait: Jacob dilexi, antequam nasceretur: et odio habui Esau, priusquam ex matris utero funderetur, sed in posteros eorum amorem meum, et odium conservavi. Odium in Esau, cujus montes, qui appellantur Seir, redegi in solitudinem, et urbes feci esse desertas, et a serpentibus ac bestiis obtineri. Non solum autem