comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iompr. Quint᷑ nutiꝰ scribit eqiua
cũ alieno pascet᷑ in cogendo qͥmpre¬
gnans erat eiecit qiuerebat᷑ dñs
eis possz necũeo qui coegissz lege ac¬
ciuilia ag̾e qr equã mĩciendo rupat
sipercussiss aut consulto uehemẽtiꝰ
ogisse uissi est ag̾e posse. ¶Pompoꝰ¬
qͣis alienũ pectꝰ magro suo quis dep̃
hendiss qundẽ siquis ex ea redãpnii
cepit hr̃e ꝓpͥas actões. itaci ꝑ pect᷑ ali¬
enũ magro suo dep̾hend̾it nõ iure
uel admon̾e dñm ut suũ recipiat.

Expanded text:
ium.Quintus Mucius scribit: equa cum in alieno pasceretur, in cogendo quod praegnas erat eiecit: quaerebatur, dominus eius possetne cum eo qui coegisset lege Aquilia agere, quia equam in iciendo ruperat. si percussisset aut consulto uehementius egisset, uisum est agere posse.Pomponius.Quamuis alienum pecus in agro suo quiehendiss‹e›t, quoniam si quid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. itaque qui pecus alienum ‹in› agro suo deprehenderit, non iure uel admonere dominum, ut suum recipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
serit certamsũmam ⁊ pro ea pecciniai¬
mancipia ea in dotẽ ded̾it ea conditio¬
ne ut periculo eius ẽẽt ⁊ siquid exhũ
natũeẽt ad eam pertineat
pacto conuento oportebit nam con¬
stat posse int̾ uirum ⁊ uxorem conue¬
nire ñdos que in pectiũam num̾atam
eẽt permutaret᷑ ⁊ tñfferat᷑ in corpora
cum miłri prodest.

Expanded text:
serit certam summam et pro ea mancipia in dotem dederit ea condicione, ut periculo eius essent et si quid ex his natum esset ad eam pertineat, stari pacto conuento oportebit: nam constat posse inter uxorem et uirum conueniri, ut dos, quae in pecunia numerata esset, permutaretur et transferatur in corpora, cum mulieri prodest.
Abbreviated transcription (Latin):
natsi ad heredem suũ transinisiss¬
uenit ut si filia superstitem auũłm
filiũ hĩiss dos ad uirũ pertinet ꝙ si
iuiuente mr̃e falius obisse uir dotis ꝑ¬
portdem uxorẽ in nimio defucta reti¬
neret młr naufragio cum auũcło
quamex pacto filie noĩe retine potu¬
it si lapsus errore non retinuit filiã
qiue pri sola mt̃i ꝓparte extit̾it hes¬

Expanded text:
nanctum ad heredem suum transmississnanctum ad heredem suum transmississuenit, ut, si filia mortua superstitem anniculum filium habuisset, dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculoquam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris sola, matri pro parte he
Abbreviated transcription (Latin):
petiuetuit quid ergo si a fideiusso¬
re elus petatur an pena ꝯmittatur
⁊ putodmitti ⁊ ita sabiuͦ scͥbit.

Expanded text:
peti uetuit. quid ergo si a fideiussore eius petatur, an poena committatur? et puto committi, et ita Sabinus scribit:
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ est qm̃ magna
utilitas ab sentiũ uersatur neĩde¬
fensi rerũ possõem aut uendifõem
pacianturuł pignoris distractõem
ur pene ⁊ nuttende actõem uł in iu¬
tis tũ cuuoquidutiłr in rem eius
impendit. uł ĩ ip̃e se inremabsentis

Expanded text:
cessarium est, quoniam magna utilitas absentium versatur, nefensi rerum possessionem aut uenditionem patiantur uel pignoris distractionem uel poenae committendae actionem, uel iniutis, tamen quidquid utiliter i‹n› rem eius impenderit uel etiam ipse se in rem absentis
Abbreviated transcription (Latin):
rer diuisio ĩ duos articlos
deducit. Nã aliene st̃ diui¬
ni uiris. alie hũam. diumiiiris st̃
uelutires sacre et religiose. sce qͦ
res ueluti muri et porte qodã mͦ di¬
uimiurissũt. Qd̾ aut̃ẽ diuim iuri
uiris ẽ płm ialicꝰ boĩs ẽ pot̾aut᷑ et¬

Expanded text:
rerum diuisio in duos articulos deducitur: nam aliae sunt diuini iuris, aliae humani. diuini iuris sunt ueluti res sacrae et religiosae. sanctae quoque res, ueluti muri et portae, quodammodo diuini iuris sunt. quod autem diuini iuris iuris e
Abbreviated transcription (Latin):
nepotẽ ex filio ħt ĩ nepotis locum
aliq̃m adoptau̾it ñ puto mortuo
auo iuira consanguinitatis int̾ ne¬
potes fut᷑a ẽẽ. s sic adoptauit ũ ĩ¬
ure legis nepos suus ẽet qiͣex lutio
puta filiosuo ⁊ ex mr̃e fam̃ nat᷑

Expanded text:
potem ex filio habet, in nepotis loco aliquem adoptauit, non puto mortuo auo iura consanguinitatis inter nepotes futura esse. sed si sic adoptauit, ut etiam iure legis nepos suus esset, quasi ex Lucio puta filio suo et ex matre familias
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutes ne luminib officiatur ⁊
ne ꝓspectusoffendatur aliud aliud ⁊¬
alidobseruatur qͥd̃ in ꝓspectib plus
cuus h̃t ne qd̃ ei officiatur ad gr̃aꝵꝓ
impedimentũ ꝓhib̾i potest. si seruitus

Expanded text:
seruitutes ne luminibus officiatur et ne prospectui offendatur aliud et aliud obseruatur: quod in prospectu plus quis habet, ne quid ei officiatur ad gratiorem impedimentum, prohiberi potest, si seruitus
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ paciantur ne quid altius
tollatur uiridiaria supͣ altituclinẽ
hr̃e possĩt at si de ꝓspecau est ea cue cb¬
fetit. ẜ parietem coĩem ñ liceat aut̃
tribulos admotos hr̃e ad ꝑietem
munemsicutiut q parietem qͥid̃
suũ per parietem ꝯmunem de tuibu¬
lis eo amplius hoc uidetur qd̃ ꝑ
eos flãma torretur paries. qͣr de reuo
lo ut cum ybero loquaris neremil¬
licitam faciet scdmparie¬
tem ¶ Parietem coĩem
sicut liceat p̾ciosissimas picturas
hĩe inpariete coĩcet̾m si demolestꝰ¬

Expanded text:
e quid altius tollatur, viridia supra eam altitudinem habere possunt: at si de prospectu est eaque obfecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, sicuti ne parietem quidem suum per parietem communem: de tubulis eo amplius hoc iuris est, quod per eos flamma torretur paries: qua de re volo cum hibero loquaris, ne rem illicitam faciat. Prndo. Parietem communem sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolit
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ si altas legaiit nondubiũ est
quĩhes alias possit altius tollendo
obscurare lumina legarũ eclium
usũfructu legau̾it non autẽ sẽper
simileẽ ititis argumentũ qr si ne
accessu nlłs est fructus legatario hĩ¬
ta est aut̃ pot ⁊ eclib obscuratis ce¬
t̾m usufructu loci legato accessus¬
ĩ dand̾ est tr ⁊ haustu relicto it̾ quoz
xeditur ut ñ penitus lum̃ reclanda¬
tur s fũ relinq̃t᷑ qnͣtũ sufficit hĩtan¬
tib in usus diuturni moderatõne.
cere aliudue ꝙ fac̾e̾ eoꝵ enicoum¬
.n ⁊̃ siss se forͣm ac statũ antiquoꝵ
eclificioꝵ custodire deb̾e ¶Siinter
te ⁊ uicinũ tuũ non ꝯuenit ad qmͣ
altitudinem extolli eclificia quefac̾e
institiusti oꝑteat arbitrũ accipe po

Expanded text:
t, si alteras legavit, non dubium est, quin heres alias possit altius tollendo obscurare lumina legatarum aedium: usum fructum legauerit. non autem semper simile est itineris argumentum, quia sine accessu nullum est fructus legatum, habitare autem potest et aedibus obscuratis. ceterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto iter quoqconceditur, ut non penitus lumen recludatur, sed tantum relinquatur, quantum sufficit habitantibus in usus diurni moderatione. cere aliudue quid facere co sciet se formam ac statum antiquorum aedificiorum custodire debere. Si inter te et vicinum tuum non convenit, ad quam altitudinem extolli aedificia, quae facere instituisti, oporteat, arbitrum accipere po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ partem ad ꝓprietatem redire q̃ sĩĩah
quisamittit usũfructũ ⁊ resumit ⁊̃
ip̃i quicqmͣ ex usufructu accrescere
placet .n. nobisei qui amittit usuifru-¬
te quo amitti ussifructũ ñ recipit du¬
bitatõem cũ ius fruendi morte extin¬
gatur. sicuti si quid aliud ꝙ persone¬

Expanded text:
 partem ad proprietatem redire. quae sentenquis amittit usum fructum et resumit, etiam ipsi quicquam ex usu fructu adcrescere: placet enim nobis ei qui amittit usum fructe quoque amitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte extinguatur, sicuti si quid aliud, quod person
Abbreviated transcription (Latin):
exhibend̾ de hiis agi pot nz .n. mag̾ dei
matla cesa aut de cem̃tis aut de a¬
rena cauendũ est uenditori ꝙͣ de cet̾is q̃ st̃
p̾ciosiora. ¶Laleo gn̾ałr scribit eaq̃
perpetui usus causa in edifitiis sunt edi¬
ficii ee que non ad p̾sens nõ ce edificiiut
puta fistule temꝑis quidẽ cã poĩte ñ sũt
qua salire solet ⁊ uille eet ea que ex eoi¬
fitio detracta sunt ut reponant᷑ edificii
pallii que uinee causa parati sũt anꝙͣ¬
ti sunt hac mente ut collocent᷑ fũdist̃
solent ita ediũ sunt si stipites eoꝵ ĩ ter¬
ra defossi sunt ꝙ si supra terrã sunt ru¬
ptis ⁊ cesis cedũt teguleque ñ dũ edifiti¬
enim accedunt.

Expanded text:
exhibendum de his agi potest neque enim magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora. Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse, quae uero ad praesens, non esse aedificii, ut put‹a fistul›ae temporis quidem causa positae non sunt qua salire so‹l›et, uillae esse. Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii Pali, qui uineae causa parati sunt, anti sunt h‹a›c mente ut collocentur, fundi ssolent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si supra terram sunt, rutis et caesis cedunt. Tegulae, quae nondum aedificienim accedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
si uendendi uenditorẽ nͥ aliud actũ est nͨ
int̾est in tabulo iaceat an iacceruus sit
que stabule picte ꝓtectoris includunt᷑
Idemq cruste marmorce ediũ sunt
raticuli circa colũpnã lutei cura parie¬
tes idem cilicia uela ediũ ñ sunt. Itemq
insula causa paratũ est sin dũ perfectũ
est qͣiͣs imꝑoĩtũ in edificio sit ñ tñ udet᷑¬
frustram lege uendictionis derucis
ediũ u̾m tñ si perpetuo fuuint poĩte ediũ
sunt castella pliibea putea opercula
puteoꝵ epitonea fistulis ad plũbata aũ
que terra continent᷑ ꝗͣnus ñ sũt affixa

Expanded text:
si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit. Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt. Reticuli circa columnas, plutei circa parietes, item cilicia uela aedium non sunt. Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, quamuis positum in aedificio sit, non tfrustra in lege venditionis de rutiserum tamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt. Castella plumbea, putea, opercula puteorum, epitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa
Abbreviated transcription (Latin):
de quo actum sit ut ꝓmitt̾etur impu¬
ne gͥ ei ñ ꝑebitur si alio loco adee iusse¬
rit quid ergo si non appareat de quo
loco actum sit melius dr̃ eumlocũ cõ

Expanded text:
de quo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius dicetur eum locum co
Abbreviated transcription (Latin):
inpriore compromisso de die ꝓferendo
tauebatur. C et̾m si cauebatur et ip̃e
ꝓtulit mansit arbit̾. Olenũ cõpro¬
m̃issum applłatur qd̃ de reb contro¬
uersus ue compoĩtũ: Namad om̃s
otrouersias pertinet. Sz si forte de una
re sit disputatõl plenũ compinissũ
Id .n. uenit in ꝯꝓmissũ de quo actũsit¬
ut ueniret. s ⁊ tutius si quid de care
ꝯꝓmissum factur sit de ea sola expri-
obtempare litigatores si arbiter ali¬
quud non honestum uisserit. S̾i intͣ¬
certam diemꝯpromissi aditus arbit̾
post diemcompmissi a dee iusserit pe¬
na ñ omitctur. Si qus exlitigatõ¬
p. ca absentia impeditus sit aũ ma¬
gr̃atu aut alia iusta decã penam cõ¬
mittit ꝓtulus et atciliciñ aiunt s si
paratussit in eundẽ ꝯpromitt̾e actõem
denegari. aut exceptõne tutũ fore. s ħ
ita demũ u̾m ẽẽ si arbit̾ reciꝑe inse ar¬
uissit puta. inꝓuintia adee litigato¬
res ꝯ rome ẽet in eũ ꝯpmissũ an el im¬

Expanded text:
in priore compromisso de die proferendo caueatur: ceterum si cauebatur et ipse protulit, mansit arbiter. Plenum compromissum appellatur, quod 'de rebus controuersiisue' compositum est: nam ad omnes controuersias pertinet. sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno com‹promisso› id enim uenit in comut veniret. sed est tutius, si quis de certa re compromissum facturus sit, de ea sola exprimere obtemperare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit. Si intra diem compromissi aditus arbiter post diem compromissi adesse iusserit, poena non committetur. Si quis ex litigatoa absentia impeditus sit aut magistratu aut alia iusta de causa, poenam committi Proculus et Atilicinus aiunt: sed si paratus sit in eundem compromittere, actionem denegari aut exceptione tutum fore. sed hoc ita demum uerum erit, si arbiter recipere in se ariussit puta in prouincia adesse litigatores, cum Romae esset in eum compromissum, an ei im
Abbreviated transcription (Latin):
filii acc̾are nam indignatõfiliiest ⁊̃ q̃¬
relutur sinon obtimuis in accusado
anꝙ pr̃i datũ est publicetur qm̃ alii
⁊ iuclinand̃ est non perde pr̃em sibi
cuꝰde in osfõso testõ agens filius de¬
cessit me ħede relicto egoq heditari
defunctus ag̾e ceꝑit. Item si arroga¬
ui eũ qui institu̾at litem de inosfõso
auferatur mͥ a fisco id qd̃ d̾elictũ.
ꝯ non pprio noĩe s iure cuiusdã succes

Expanded text:
natio filii est. Et quaerebatur, si non optinuisset in accusando, an quod patri datum est publicaretur? quoniam alii et inclinandum est non perdere patrem sibi cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariadefunctus agere coeperat. Item si adrogaui eum, qui instituerat litem de inofficiosauferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam succes
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽe a quarto mutio et nobili et
cãs or  iiu ius inqo uersa rerumis¬
norare. Ea uelud contumelia seriuiꝰ
cactus operam uri ciuili dedit et
płimum eos de quib locnuiti sumꝰ
audut institutus ab alio lutio in¬
structus autem maxime a gallo
acquilio qui aut c̾line. Itaq libri
cumpses eius extant certine cõfe-¬
ai hictũ in legatione periss statuã
euis ppłs romanus pro rostris po-¬
suit hodie qd̾ extat pro rostris au¬
gusti huiꝰ aut uolumina cum pła
extant reliquit autem ꝓpe centum
⁊ octuoginta libros ab hoc plurimi
proficiscerunt fere tñ hii libros con¬
sunt ab aufidio namusa in .c. ⁊ xu
libros ex hiis auclitorib płimum
auctoritatis hũit alpheuus uarus
et osfilius aulus ex quib uarus
et consul fuit offilius in etuestrior¬
dine perseuerauit is fuit cesari fa¬
mailiarissimus et libros de iuire ci¬
uili pluruos et qui peroninẽ ꝑtẽ
operis fundarent reliquit. Nam de

Expanded text:
turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea uelut contumelia Seruius tactus operam dedit iuri ciuili et plurimum eos, de quibus locuti sumus, audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus autem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae: itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. hic cum in legatione perisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque exstat pro rostris Augusti. huius uolumina complura exstant: reliquit autem prope centum et octaginta libros.Ab hoc plurimi profecerunt, fere tamen hi libros consunt ab Aufidio Namusa in centum quadraginta libros. ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Uarus et Aulus Ofilius, ex quibus Uarus et consul fuit, Ofilius in equestri ordine perseuerauit. is fuit Caesari familiarissimus et libros de iure ciuili plurimos et qui omnem partem operis fundarent reliquit. nam de
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ ñ ex reemptoris nec ĩuenit nec
recepiss nec ẽẽt in pp̃iꝰ emptoris ne
u̾sumq in tutore debitore qr ibi int̾¬
fuit ex prioreobligatõe solũut deb̾et¬
auuriii. qst̃. Si liber hõ bõa fidemͥ
seruiens muituã pecciũam sũpserit
eamq in rem meam u̾terit qiua
actõe id ꝙ in rem meã u̾tit redd̾e de¬

Expanded text:
isitum non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris neguersumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obligatione solui, ut debeaestionum. Si liber homo bona fide mihi seruiens mutuam pecuniam sumpserit eamque in rem meam uerterit, qua actione id, quod in rem nostram uertit, reddere de
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r. Hecuendicio. ¶erunt
serui sirões dñi computass arbit̾o.
ꝯdicionalis est condicionales autẽ
uenditiones it ꝑficũt᷑ cũ impleta

Expanded text:
inum.Haec uenditio serui 'si rationes domini computasset arbitrio' condicionalis est: condicionales autem uenditiones tunc perficiuntur, cum impleta
Abbreviated transcription (Latin):
apparet hoc dũtaxat aftũee neuẽ¬
ditor emptori peccuĩa ad diẽ ñ so
luta obligatꝰ ẽẽt ñ ut om̃is oblig̾o
empti ⁊ uenditi utri q solu̾etur¬
ꝯdictio que initio contͣctꝰ ꝯca est
postea alia pactõe nutari pot̾ sicu

Expanded text:
apparet hoc dumtaxat actum esse, ne venapparet hoc dumtaxat actum esse, ne venditoluta obligatus esset, non ut omnis obligatio empti et uenditi utrique solueretur.Condicio, quae initio contractus dicta est, postea alia pactione im‹m›utari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Unt̾ pr̃em ⁊ filiũ contͣhi emptõ
non potꝰ.s de reb castretisib potest.¬
¶ Sñ p̾cio nlła uendicio est ñ autẽ p̾cii
taẽet ostat ñẽẽ sub ꝯdc̃one distractã
s resolui empfdem sub ꝯdc̃one.¬
seruo ignorante emitur.
liber hõ aseruo.
ompl. S ed celsus osfiliꝰ ait lib̾m ho¬
minẽ sciente te em̃e ñ posse nec cuĩ¬
cunq rei siscias alienatd̃em ñ int̾
dictamẽe. ut satra aut religiosalo¬
ca au quoꝵ ꝯm̃ciũ ñ sit ut publica
queñ ĩpecciña płi s in publiconsu
ãnua bina trina die eã lege̾ ueniss
it̾m fund̾ colu̾it fructus quos exa
percepit in empto eo fc̃o resfituent᷑
⁊ ut qñti minoris postea alii ueniss
ut id emptor uẽditori praret addi¬
empectiũam ñ solutã plac uendi¬
tori ex uendito eo noĩe actdemẽẽ
to fundo st̃o dicat᷑ actõemex uen¬
dito futamee In emptis .n. ⁊ uen-¬
ditis poti id ꝙ actũ ꝙͣ id qd̾ dc̃msit
sequend̾ est ⁊ cũ in lege̾ id dcmsit

Expanded text:
o non potest, sed de rebus castrensibus potest.Sine pretio nulla uenditio est: non autem pretii ta esset, constat non esse sub condicione distractam, sed resolui emptionem sub consi ab ignorante emitur, liber homo a seruo.m.Sed Celsus filius ait hominem liberum scientem te emere non posse nec cuiuscumque rei si scias alienationem esse: ut sacra et religiosa loca aut quorum commercium non sit, ut publica, quae non in pecunia populi, sed in publico usu annua bima trima die ea fundum coluerit fructusque ex eo perceperit, inempto eo facto restituerentur et ut, quanti minoris postea alii venisset, ut id emptor venditori praestaret: ad diem pecunia non soluta placet venditori ex vendito eo nomine actionem esse. to fundo facto dicatur actionem ex vendito futuram esse: in emptis enim et venditis potius id quod actum, quam id quod dictum sit sequendum est, et cum lege id dictum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ płmq uł tutorẽ acquirat᷑. ⁊ Iõip̃iacdi¬
one pignoraticia oueĩent᷑ Sed nec mu
tinebit ut possimꝰ pignoris nob̃ obliga

Expanded text:
torem plerumque uel tutorem adquiratur: et ideo ipsi actione pigneraticia conuenientur. sed nec mutnam hoc eo pertinebit, ut possimus pignoris nobis obliga
Abbreviated transcription (Latin):
ot̃ ꝯ debitore sit de ip̃o debitouł supe fide¬
ussor ꝯuentuis fi̾t nouata autẽ debiti
repetat᷑ Si cñ daturꝰ tͥ pecciũam pignꝰat¬
teꝑo nͭ ded̾o pignoraticia actõe tenebor ⁊
nlła soło fca. I demq ⁊ si acceptoꝓlata
inusuras obstructũ pignꝰeosoluto pp̃
qd̃ obligatũ locsiht̃ pignoraticia Si¬
ue autem usure ĩstipłatũ sint deducte
sũ si. si tũpignus ⁊ in eas obligatũ sit ꝙͣ¬
du cuud exẽplũ debet᷑ pignoratitia ces¬
ꝓmisit nam hxe penitꝰ illicite sũt Si cre¬
ditoripłes hedes extit̾it. ⁊ uni exhiis ꝑs
cĩ soluat᷑ ñ debent cefihedes creditoris inĩ¬
ria affici s possũt totũ sund̾ uend̾e obla
accipiend̾ fisolũ si ip̃i ci obligatares
est s si aliisit soluta ĩ uolũtate eiꝰx ei cͥ

Expanded text:
itore sit de ipso debito uel si fideiussor conuentus fuerit.Nouata autem debiti pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cese penitus illicitae sunt.Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere oblataccipiendum non solum, si ipsi, cui obligata res est, sed et si alii sit soluta uoluntate eius, uel ei cui
Abbreviated transcription (Latin):
petit. eam duo pecciũam ꝙͣ c̾toloco ꝓmi¬
sit in cõpensatõe deduci or s ꝯsua cã .i.¬
ut r̃o hãtͣ qñti titii int̾fuit eo loco quo
cet̾oꝵ alius ħes extit̾it ⁊ debitor alt̾i h̾edũ
obligat᷑ sit insit ꝯpensare qd̃ ab alio de¬
betur si audietur. Cum intͣ diẽ adg
iudicati executõem datũ iudicatĩ titio.
agit ꝯ eodem cet̾o qui ⁊ ip̃e pͥdemilli iudi¬
catus est ꝯpensatõ ãmittetur. aliud .nͤ
diemobligõnis ñ uenisse aliud hũani¬
tatis gr̃a tempꝰ indulg̾i sołonis.

Expanded text:
petit, eam quoque pecuniam, quam certo loco promisit, in compensationem deduci oportet, sed cum ur, quanti Titii interfuerit eo loco quo ceterorum alius heres exstitit et debitor alteri heredum obligatus uult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit cum eodem Titio, qui et ipse pridem illi iudicatus est, compensatio admittetur: aliud est enim diem obligationis non uenisse, aliud humanitatis gratia tempus in
Abbreviated transcription (Latin):
possõem decesserit ẽẽ successionem
actus a tonis isi non sit petita boꝵ
preparataur si ꝯuenit ad mouenꝰ

Expanded text:
sionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonopraeparata, uel si cum uenit ad mouen
Abbreviated transcription (Latin):
nules qui usucapiebat decesserit et
heres impleiit usucapionem eciuũ
est rescindi qd̾ postea usucaptũ est.
ut eadem in h̾edib qui in uiucapio¬
nemsuccedunt seruanda sint. quia
possõ defurcti cnͣ ꝯ iunctin descẽ¬
dit adheredem ⁊ pim non dũ adi¬

Expanded text:
les qui usucapiebat decesserit et heres impleuerit usucapionem, aequum est rescindi quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, seruanda sint: quia possessio defuncti quasi iniuncta descendit ad heredem et plerumque nondum
Abbreviated transcription (Latin):
puis rei p causa abfiit ex nouis¬
fimo redoitu tempus restitutonis
ei ẽe ꝯputand̾ labeo putat. s si om̃s
quidem absencie cã annũcoiligãt
singule minus anno utrũ annũ ei
damuis ad restitutõem an uero tmntẽ
poris qnͣtum elus nouissima absen¬
tia occupauit uidend̾ est et puto an¬
num dand. Si cum in prouincia do¬
miciliũ hres ees autem in urbe anmͥ
annus cedat qĩ exꝑiundi potatem
habeam ĩ ait labeo non cede posse.
lgo autemputo hoc itau̾m ẽẽ si ius
reuocandi domũ adu̾sariuis hu̾it.
siminus uidi ẽe exꝑiundi potatem
quia ⁊ rome litem ꝯtestari potuit.
Exemplo rescissorie actõis ĩ excep¬
siforte res ab eopossessiones n¬
naucto uendicentur. In actio¬
ne recissoriaque aduersus mili¬
tem ꝯpetit equissimum ẽẽ puto¬

Expanded text:
icae causa afuit, ex nouissimo reditu tempus restitutionis esse ei computandum Labeo putat. sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae minus anno, utrum annum ei damus ad restitutionem an uero tantum temporis, quantum nouissima eius absentia occupauit, uidendum: et puto annum dandum. Si cum in prouincia domicilium haberes, esses autem in urbe, an mihi annus cedat, quasi experiundi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. ego autem puto hoc ita uerum, si ius reuocandi domum aduersarius habuit: si minus, uideri esse experiundi potestatem, quia et Romae contestari litem potuit. Exemplo rescissoriae actionis etiam excep: forte si res ab eo possessionem nancto vindicentur. In actione rescissoria, quae adversus militem competit, aequissimum esse Pom
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩtioĩe ip̃e ñagit uberil est in unam
rem defende ¶Qaliũ aut̃ oefendit sat̾s¬
dare cogit. Nemo ⁊ aliene litis defens
si iudiciũ acceꝑit oefensor ⁊ actor in
integro restitutus sit an cogend̾ sit.
restitutonũ iudiciũ acciꝑe ⁊ mag̾ plac
cogendũ ꝓcuratorẽ. ¶ it in cet̾is quo
negocus gerendis ita et in litib ex bõa

Expanded text:
cuius nomine ipse non agat, liberum est vel in unam rem defendere. Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus si iudicium acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negotiis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedat iuidennus ⁊ am siapudhuc
terat et rem ꝓbare ⁊ siñ probauitan
siꝓbantem uidex ñ curau̾it de se ip̃o
aut de iudice queri deb si ñ ita est fĩ
.n. pot̃ ut nuncrões ur ip̃o edenteuł

Expanded text:
cedat uideamus: nam si apud hunc terat et tunc probare: et si non probavit aut probantem iudex non curavit, de se ipso aut de iudice queri debet. sed non ita est. fieri enim potest, ut nunc, rationes vel ipso edente
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ius de rato ꝯfferant cautdem
petliat nec ãmqmͣ qiui agat hñt.¬
auest merito eũ am de uia publicaa¬
gͣit ⁊ priuato dampno ꝓ hibitde af¬
ficitur q̃ priuateactõis dare posseꝵ
curatore. Młto mag̾ dabit ad sepul¬
chra uiolati actõem. is ad ciuem eares
ptinet. ¶Ad actõem iniiriarumn

Expanded text:
amuis de rato offerant cautionepediat, nec quemquam qui agat hm est merito eum qui de uia publica agit et priuato damno ex pro‹hi›bitione adficitur, quasi priuatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad sepulc‹h›ri uiolati actionem is ad quem ea res pertinet. Ad actionem iniuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
uectoꝵ retineant donec portõem dãp¬
ni prestent ĩmo ⁊ si non retineat mͥ¬
ces magr̃ ultro ex locato hĩturꝰ est
actõem ꝯuectorib Quid .n. si uectores
sint qui ullas sarcinas hãnt lane ꝯ¬
modiusest sisint retin̾e eas eas ant si
non. si totam nauẽ ꝯdux̾at ex ꝯducto
ãmusas res alioꝵ ꝯsecunti sũt ut m̾ͥ¬
cessuas saluas hr̃ent. Si dicruatis
mercib det̾ior fca sit naiusaut siqͥd
exarmaiut m̃la facienda colłoqr¬

Expanded text:
rces retineat, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam nauem conduxerit, ex conducto ter amissas res aliorum consecuti sunt, ut merces suas saluas haberent. Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda
Abbreviated transcription (Latin):
empte sunt s qnͣti ueĩre possunt Ser¬
estimatiofacienda qͣm siqui egri in
naue detesserint aũ si aliqm se p̾cipi¬
taĩunt. si quis ex uectorib soluendosi
sit hoc detrimentũ magr̃i nauis ñ erit
nes .n. fortunã cuiꝰq erit nauta extut̾e

Expanded text:
emptae sint, sed quanti uenire possunt. Seraestimatio facienda est, quam si qui aegri in naue decesserint aut aliqui sese praecipitauerint. Si quis ex uectoribus soluendo non sit, hoc detrimentum magistri nauis non erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfr̾et Di nauis a pyratis redempta fu¬
erit seruus offilius ⁊ labeoom̃s cõferre.
asredim̾int. Portio autempestima¬
tõne res quẽ salue sunt ⁊ eaꝵ q̃ amisse
sunt prarisol necad remꝑtinz si heeq̃¬

Expanded text:
ret. Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes conferre dces redemerit. Portio autem pro aestimatione rerum quae saluae sunt et earum quae amissae sunt praestari solet, nec ad rem pertinet, si hae
Abbreviated transcription (Latin):
rei pu. cã abfuit usucepit ⁊ post
usucapionem alienau̾it rem re¬
stitutõ facienda erit ⁊ ħ sil oolo ab¬
fu̾it ⁊ usuceꝑit lucro eius occurri
o. Item ex reliquis omĩb causis
restitutõ facienda erit ueluti si ad
cepit reipu. cã ab sens possõem sue
rei abisio uiucapte nactus sit ⁊ si
postea amiserit non temꝑalẽ sz per¬
petuam habet actõem.

Expanded text:
e causa afuit, usucepit et post usucapionem alienauerit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, ueluti si aducepit rei publicae causa absens, possessionem suae rei ab illo usucaptae nanctus sit, etsi postea amiserit, non temporalem, sed perpetuam habet actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ñfiet s niconsentiat fructuarꝰ magis
est ut locus religiosus fiat. ¶Lecũ
qiui seruit nemo religiosũ facit nisi
ꝯsenciat is cui seruitutes debent. S si
ñ minꝰ ꝯmode per aliũ locũ suitute
uti pot̾it ñ uidet᷑ seruitutis impediẽ¬
de cã id fĩ ⁊ iõ religiosus fit ⁊ sanehi
hec rõem. ¶ Is cuupignori dedit agr̃¬
grũ si meũ suoꝵ mortnũ intułit reli¬
giosũ eũ facit. s ⁊ sup̃e id̾ ĩferatur
idem est cet̾malii conced̾e ñ potest.

Expanded text:
n fiet: sed si consentiat fructuarius, magis est ut locus religiosus fiat. Locum qui seruit nemo religiosum facit, nisi consentiat is cui seruitus debetur. sed si non minus commode per alium locum seruitute uti potest, non uidetur seruitutis impediendae causa id fieri, et ideo religiosus fit: et sane habet hoc rationem. Is qugrum si in eum suorum mortuum intulerit, religiosum eum facit: sed et si ipse inferatur, idem est: ceterum alii concedere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ⁊ ad exhibend̾ eo noxeage̾ recte
me ñ posse labeoait qr nec possid̾et eũ
nec dolo fec̾is quonimꝰ possideres ut pote
ꝯferripossit ut nesciat eñ tbesauriũ tuo
sundo ee si ẽet autem iniquũ iuranti mͥ
caueatur ne uimfacias mͥ qiominꝰ
eñ thesaurũ esfodiam tollam exportẽ¬
ad exibend̾ suo noĩe tenet᷑. Si autem
seruus cira scĩam dm̃ dolofecit quo
minꝰ hẽat uł furti actõ uł de doloma¬
lo noxalis serui noxedandaz ad exi¬
bend̾ autẽ utilis ulła constituenda.¬

Expanded text:
ad exhibendum eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia neque possideres eum neque dolo feceris quo minus possideres, utpote cum fieri possit, ut nescias eum thensaurum in tuo fundo esse. non esse autem iniquum iuranti mihi caueatur, ne uim facias mihi, quo minus eum thensaurum effodiam tollam exportead exhibendum suo nomine tenetur: si autem seruus citra scientiam domini dolo fecit quo minus habeat, uel furti actio uel de dolo malo noxalis serui nomine danda est, ad exhibendum autem utilis nulla constituenda
Abbreviated transcription (Latin):
ssu iudicis cau̾e debebit sesllo die exibi¬
suo noĩc hac actõne uti pot̾ int̾heredes
possessoris suo nõĩe tenetͣ Igit᷑ ñ ꝓcedit
querere am inħeo ⁊ iheredem danda
sit ⁊ plane ex dolo de functi danda est
mb̾edem hec actio sit locupletior ħedi
detin̾e dicitur de exhibendo eo pot̾ qͥs
hr̃e. Nam ad exhibend̾ actõ ĩ camrem
iutilis uidet᷑ qr hec actio ei credit᷑ cõpe¬
t̾e cuꝰ peccunia uter interest.
donatos sciens suos fr̃os ñ ẽẽ ꝓre empta
ded̾it dolo malo fecit quominꝰ possideat ⁊
so ad exibend̾ actõem tenetur.

Expanded text:
llo die exhibisuo nomine hac actione uti potest: item heres possessoris suo nomine tenetur: igitur non procedit quaerere, an heredi et in heredem danda sit. plane ex dolo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditdetinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis uidetur, quia haec actio ei creditur competere, cuius pecu‹n›ia‹ri›ter interest. donatos, sciens suos factos non esse, pro re empta dederit, dolo malo fecit quo minus possideat et ideo ad exhibendum actione tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
actões tenet᷑ si facultatẽ rei exibende ba¬
beat sepuis ad exibend̾agenti siex erc̃a
agat obstatirã exceptõem. Inłait No¬
uam autemcãm int̾uenire siis ci
uendicandi gr̃a egiss post acceptum
iudiciũ eam ab aliquo accepit ⁊ io
exceptdem ei ñ esfice Item si eiqͥ furti
acturꝰ ad exhibend̾ exigiss. It̾m furtũ¬

Expanded text:
actione tenetur, si facultatem rei exhibendae habet.Saepius ad exhibendum agenti, si ex eadem causa agat, obstaturam exceptionem Iulianus ait: nouam autem causam interuenire, si is, qui uindicandi gratia egisset, post acceptum iudicium eam ab aliquo accepit, et ideo exceptionem ei non officere. item si ei, qui furti acturus ad exhibendum egisset, iterum furtu
Abbreviated transcription (Latin):
aatem attinet exib̾e est ĩ eademcã pre¬
stare inqua fuit cũ iudiciũ acceꝑetur
ut quis copiam rei hñs possit exequi¬
rei uenditatõem quam destinauit
in nlło casu quͣem intendit leta qͣiͣs
ꝓindesi post litem ꝯtestatã usucap¬
tũ exibeat ñ uidetur exhibuisse tum
petitor intentõem perdidit. suã ⁊ iõ ab¬
solui eũ iñ oport̾e nͥ ꝑatus sit repetita
die intentionẽ suscipe itaut fructus
q restituend̾ si nõ p̾gnans fu̾it młr¬

Expanded text:
actionem attinet, exhibere est in eadem causa praestare, in qua fuit, cum iudicium acciperetur, ut quis copiam rei habens possit exsequi actione quam destinauit in nullo casu quam intendit laesa, quamo agatur.Proinde si post litem contestatam usucaptum exhibeat, non uidetur exhibuisse, cum petitor intentionem suam perdiderit, et ideo absolui eum non oportere, nisi paratus sit repetita die intentionem suscipere, ita ut fructus ne restitu
Abbreviated transcription (Latin):
tificio suosolebat scexibe ñc u̾o cogi¬
tur uacare ꝓuide ⁊ si aposfm̃n fu̾it de¬
poĩtꝰ exibendꝰ cibaria debebit agno¬
sc̾e qui ex hib̾i desidaũ siñ solebat
possessor seruũ pasc̾e Nam sisolebat
sicuti i pascit᷑ ita ⁊ cibaria ñ pot̾
recusare. ¶Int̾d̾ tm̃ eo loco exib̾ed¬
o sius sũptib si forte ꝓponas data¬
ta opera eũ in iocũ aditu res ꝯsulisse ut
actori ĩomodior ẽẽt exibitio Nãsi ĩ hũc
casũ sũptib sins ⁊ pericło debebit exib̾e
in eũlocũ ubi agit᷑ ue ei calliditas sua

Expanded text:
tificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere in eum locum ub
Abbreviated transcription (Latin):
ditas amissa sit ob hoc ꝙ seruus ñ exibe:¬
at equissimũ est existimari osficio iu¬
dicis dãpnũ heditatis Quo autem
loco exib̾i rem o uel locus suptib ui¬
per ferendã poucendã ne eo loci ubi
astũ sit plane pasce seruũ uestire
curare possõrem oportẽ ait ¶Igoan¬
tem arbitror int̾dũ ⁊ hec actorẽ agnol¬

Expanded text:
ditas amissa sit ob hoc, quod seruus non exhibeatur, aequissimum est aestimari officio iudicis damnum hereditatis.Quo autem loco exhiberi rem oporteat uel cuius sumptibus, uiperferendam perducendamue eo loci ubi actum sit. pascere plane seruum uestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam haec actorem agno
Abbreviated transcription (Latin):
manumissus tenetur.
me sit seruus. ⁊ si ap̃ me sit licet eotẽ¬
pore ñ fuit quo delinquebat teneor ⁊
heres m̃s tenetur si noxius uiuat.¬
¶Pompomꝰait. si emptor serui noxali¬
iudicio conuentꝰ sit uenditorẽ quosci¬
entie factũ est conueĩri iam ñ posse.

Expanded text:
manumissus tenetur. me sit seruus: et si apud me sit, licet eo tempore non fuit, quo deli‹n›quebat, teneor, et heres meus tenetur, si noxius uiuat.Pomponius ait, si emptor serui noxali conuentus sit, uenditorem, quo sciente factum est, conueniri i
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ruiii ad. S i defunctus sit dñs
compellendꝰ est ad iudiciñ accipien¬
dũita tñ si hoc dñs scienteꝓcuratõ¬
reet ñ contͣdicente fect qd̃ fialiter
actsi est insciũ quid̃ ꝓcuratorẽ teni
satis in ciuile ẽ ¶Comittt᷑ ã obrẽ

Expanded text:
ad edictum. Si defunctus sit dominus compellendus est ad iudicium accipiendum: ita tamen si hoc dominus sciente procuratore et non contradicente fecit. quod si aliter actum est, inscium quidem procuratorem teneri satis inciuile est, committitur aute
Abbreviated transcription (Latin):
nec mandati actõe procurator hic idẽq
uenditor ht ut ab emptore litis estima
nia emptori absit ñ o cõmitti stiptoem
qmͣuis su p̃e iuditio accepto uictus ẽẽt
libroscribit si lite contestata fug̾it hõ
culpa possoris dampnandꝰ quidẽ erit
possor s ñstatĩ eũ aduenditorẽ regres¬
surũ ⁊ ex st dupple stipłone acturũ qr¬

Expanded text:
nec mandati actionem procurator hic idemque uenditor habet, ut ab emptore litis aestimania emptori absit, non oportet committi stipulationem: quamuis, si ipse iudicio accepto uictus esset libro scribit, si lite contestata fugerit homo culpa possessoris, damnatus quidem erit possessor, sed non statim eum ad uenditorem regressurum et ex duplae stip
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝓbe enĩ remase distractã euĩceco¬
ex empto potest conuenire.
Ipr S̾ed ⁊ si stipło nila fuiss int̾¬
poĩta de exempto actone idem dicemꝰ¬
S homo liber qui bona fide seruier̾t.

Expanded text:
be enim rem a se distractam evincere coex empto potest conveniri.Sed et si stipulatio nulla fuisset interposita, de ex empto actione idem dicemus.Si homo liber qui bona fide seruiebat u
Abbreviated transcription (Latin):
mino nuptura ĩ dotẽ eũ de d̾it ꝯmittistipłoẽ
dupplam stiplatus sis manumisis mcd̃
ex stipłodupple consequi possis qiañ
euincit᷑ quoniinꝰ hr̃e tͥ liceat ciuẽ ip̃e
autem uoluntate tua perdid̃is.
Iaułł. SCd hoc noĩe cr tib̾tũ quis nõ
hx̃at ex uendito actõem ht̃ si scierit uendi¬
tor alienũ se uend̾e s ⁊ siex cã fidei dmis¬
si emptor coactus fuit eũ manumitt̾e
ex empto actõem habebit.
Omp̃r. HOc iure utim᷑ ut except̾res
ex pͣ emptoris obiecte si obstant uendi¬
toriei ñ teneatur siu̾o ad ꝑͣm uendito¬
ris respicient ccͣ cte nec ex emptonec
exstipłone dulpe nec simple actio cõpe
tit si exceptio exit ex fc̃õ ipiꝰ oppoĩta ob

Expanded text:
mino nuptura in dotem eum dederit, committi stipuduplam stipulatus sis, manumiseris, nihil ex stipulatione consequi possis, quia non euincitur, quo minus habere tibi liceat, quem ipse ante uoluntate tua perdideris.inum.Sed hoc nomine, quod libertum quis non habeat, ex uendito actionem habet, si scierit uenditor alienum se uendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex empto actionem habebit.um.Hoc iure utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsius opposita ob
Abbreviated transcription (Latin):
auił. S̾ ed sicund postea aliuione
accesserit tempꝰ cuo accedit ĩspici¬
endũ. Si usus fructus euincat᷑ ꝓboni¬
tate fructuũ estimatio facienda est s
⁊ si serluis euincat qnͣti minoris ob
id p̾diũ est lis estimanda est.
Ump̾ł Luictare uendita ex ẽpto
erit agendũ de eo qd̃ accessit quemad¬
modũ ea que emptor fundo noĩatim
access̾int s eiuicta sit simplũ pr̃atur¬

Expanded text:
um. sed si quid postea alluuione accessit, tempus quo accedit inspiciendum. Si usus fructus euincatur, pro bonitate fructuum aestimatio facienda est. sed et si seru‹it›us euincatur, quanti minoris ob id praedium est, lis aestimanda est.um.Euicta re uendita ex empto erit agendum de eo quod accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si euicta sint, simplum praestatur
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse quere siue partus aneille siue
h̾editas quam seruus iussu emptoris
adierit eiusta fu̾it agi ex empto pot̾¬
⁊ sicut obligatus est uenditor ut p̾¬
stet licere hse hoĩem quem uendid¬
dit ita ca quoz que ꝑ eũ adquiri po¬
tuerũt pr̃are d emptori ut hẽat.
auir. Siuendid̾is seruũmͥ ticii
demde ticius h̾edem me delinqrit
sab̾ait amissam actõem ꝓ uectione
qm̃ seruus non pot̾ euin Mõ s ex
empto actõe decurrend̃ est.
ano ꝯmunẽ hr̃et qiͣ̃ solus dñs eius
ẽet ius eundi agendi ue mͥ uendidit¬
⁊ cesserit tenebit᷑ mͥ ciuctionis no¬
mine ceteris non cedentib
transrerũ emit ⁊ partẽ p̾cii intulit
cũ residuam qnͣtitatẽ heres empt̃ois
cõueniretur qõem retulit dicens has
possessiones excepto principali statĩ
partim distractas partĩ uet̾anis in
prima assignatas quero an huitei
ꝑicłm ad uenditorẽ ꝑtin̾e possit Pa¬

Expanded text:
re siue partus ancillae siue hereditas, quam seruus iussu emptoris adierit, euicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatus est uenditor, ut praestet licere habere hominem quem uendidit, ita ea quoque quae per eum adquiri potuerunt praestare debet emptori, ut habeat.um.Si uendideris seruum mihi Titii, deinde Titius heredem me reliquerit, Sabinus ait amissam actionem pro euictione, quoniam seruus non potest euinci: sed in ex empto actione decurrendum est.alio communem haberet, quasi solus dominus eius esset, ius eundi agendi mihi uendiderit et cesserit, tenebitur mihi euictionis nomine ceteris non cedentibustrans Renum emit et partem pretii intulit: cum in residuam quantitatem heres emptoris conueniretur, quaestionem rettulit dicens has possessiones ex praecepto principali partim distractas, partim ueteranis in praemia adsignatas: quaero, an huius rei periculum ad uenditorem pertinere possit.Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eiuictus sit cum m̃s fc̃s ñ eẽt In eo
nõ casu quo m̃s sc̃s est statĩ mea int̾z
qnͣto ob id det̾ior est ⁊ quamactõem
semel ex stipłatu hr̃e te. ¶ Camn¬
ob eiuctionẽ nec morte nec mami¬
missione nec fuga serui nec ulla si¬
mili causa amitti at si in bonis me¬
is fc̃s non fit nichil ab ea qd̃ fugiti¬
tius sit pauꝑior sum ut pote cũ
in bonis meis non si qd̾ si sa nũ esse

Expanded text:
s factus esset: in eo enim casu quo meus factus est statim mea interest, quanto ob id deterior est, et quam actionem semel ex stipulatu habere coepi, eam nec euictione nec morte nec manumissione nec fuga serui nec ulla simili causa amitti: at si in bonis meis factus non sit, nihil ob ea quod fugitiuus sit pauperior sim, utpote cum in bonis meis non sit. quod si sanum esse
Abbreviated transcription (Latin):
exportatũ ẽe cuius ẽet ⁊ impensas in
lapidicinis fc̃as młr an uir pr̃are de¬
becet labeo marmor iuriẽe ait. Cet̾m
quia nec necͣtria ea impensa eet ⁊ fũ
as s ⁊̃ utiles impensas prandas amłbe
extitio nec puto fundũ deciorẽ esse si
tales sunit lapidicine inquibz lapis es¬
se possit. Si per młrem mora fiet quo
minus estimatdem partis fundi iuro

Expanded text:
exportatum esset cuius esset et impensam in lapidicinas factam mulier an vir praestare deberet. Labeo marmor viri esse ait: ceterum quia nec necessaria ea impensa esset et futiles impensas praestandas a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicinae, in quibus lapis crescere possit. Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi viro
Abbreviated transcription (Latin):
dedit uidetur uale quia fiaio queritur et
est castrensis pecculii. ¶ Quareet si fi¬
lius uł priuignus uel quis alius pote¬
stati mariti subicctus de castrensi pecclĩo

Expanded text:
dedit, uidetur ualere, quia filio quaeritur et est castrensis peculii. quare et si filius uel priuignus uel quiuis alius potestat‹i› mariti subiectus de castrensi suo peculio
Abbreviated transcription (Latin):
beo quo ł. xxxp̃toris peregrinischit
de dolo actdemseruinoie interd̃ de pec¬
culio interdum noxalem dari nam si
eares est in ciua dolus ꝯmissus est
ex ciua de pecculio ꝯaretur actõ ⁊ ñc
inpecculio andam. Si n̾o ea sit exqͣ

Expanded text:
ensimo praetoris peregrini scribit de dolo actionem serui nomine interdum de peculio, interdum noxalem dari. nam si ea res est, in quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin uero ea sit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uicini plures per enm riuũ iure duc̾e
soliti sunt itaut suoquisq diesa capi¬
te ducet. primo per eundemrius eum¬
qs ꝯmunende tñ ut qinsq iñferior
erat suoquisq pͥo riuo ⁊ inus statuto
tẽpe quoseruitus ãmittit᷑ ñ duxit exi¬

Expanded text:
uicini, plures per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem riuum eumque communem, deinde ut quisque inferior erat, suo quisque proprio riuo, et unus statuto tempore, quo seruitus amittitur, non duxit. exi
Abbreviated transcription (Latin):
locorabem᷑. Idem pomp̃nec utile ciuidẽ
periri. ¶ Nõsolũ autẽ int duos fundos
uerũ ⁊ int̾ tres płes ue fundos accipi iu¬
diciũ fimũ regũdoꝵ pot ut puta singłi
forteur qͣtuor. ¶ Fimũ regundoꝵ
actio ⁊ in agͥs uectigalib ⁊ int̾ eos ami

Expanded text:
loco habemur. idem Pomponius ne utile quidem periri. Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli forte uel quattuor. Finium regundorum actio et in agris uectig
Abbreviated transcription (Latin):
ris sit mora autem uidetur ee si nlła diffi¬
cultas uenditorẽ impediat qiuomimꝰ tra¬
deret p̾sertĩsi omĩ teꝑe parat᷑ suit trade.
Item ñ o eiꝰ loci p̾cia spectari menio agat¬
si abris uinũ uenit ⁊ si uenditio alibi
stã sit brundisii tradi oportet.

Expanded text:
ris sit. mora autem uidetur esse, si nulla difficultas uenditorem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. item non oportet eius loci pod a Brundisio vinum venit, etsi venditio alibi facta sit, Brundisi tradi oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
iure auorau̾it tradita possessio ñ intel¬
ligat. ¶ Si emꝑtor uacuam possõem
tradi stipłat᷑ sit ⁊ exstipłatu agat fru
tradi oport̾ẽ stipłari intlłr nec tm̃ fructũ
prestatio ea stipłone continet᷑ n intus
ad fructuũ pr̃atcem. ¶ Si iter actum
uiam aque ductum per tuũ fundũ em̾o
uatue possõnis traditio nlła est itaq ca¬
uere debes per te non sĩ quominutas..
Siper uenditorẽ uini mora fu̾it quominꝰ
płis uinum fuit uł quo uenit uł quo
lis incondẽpnatõem deducit᷑. Item quo
loco pluris fiit uł quo uenit uł uͥagał.¬

Expanded text:
auocauerit, tradita possessio non intellegatur. Si emptor uacuam possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, frutradi oportere stipulari intellegitur nec tamen fructuum praestatio ea stipulatione continetur, neque rursus ad fructuum praestationem. Si iter actum uiam aquae ductum per tuum fundum emero, uacuae possessionis traditio nulla est: itaque cauere debes per te non fieri quo minus utar. Si per uenditorem uini mora fuerit, quo mitro tempore pluris uinum fuit, uel quo uenit uel quo lis in condemnationem deducitur, item quo loco pluris fuit, uel quo uenit uel ubi a
Abbreviated transcription (Latin):
ułr. Si reus⁊ fideiussor soluint et ꝑi¬
ter in hac cã non disferunt aduob reis
promitrendi quare et oĩaque de ensdi¬
pecciñe s alt̾ius obligatõnis ostitins
ut ꝓuta stichi aut pamphili ⁊ ꝑtt̾ du¬
os datos aut togamuł denaria mille¬
darpot̾it non idem dicipotit in repeti¬
tõne ut partes repetant qr nec solue ab
inicio sic pot̾unt gͥ hoc cauelcõnecre

Expanded text:
um.Si reus et fideiussor soluerint pariter, in hac causa non differunt a duobus reis promittendi: quare omnia, quae de his dipecuniae, sed alterius obligationis constitueris, ut puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisisse cũ aut nentrũ fc̃msit añ tytis
persona instipłone ꝯp̾hensa nõ sit ati¬
tio solu̾o repete a titio poto. Iter su̾i
iri excipere deb̾emfund̾̃ lib̾m perecro¬
rem tradidi. incti condicam ut itermͥ¬
fc̃am ułab eociuꝰ ħes est uł ab eocuĩ ꝓ¬
curator est cĩ ex tnͣsactõneced̾it que
fcã non est an locus sit repetõni ⁊ ait

Expanded text:
mississe, cum aut neutrum factum sit aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio soluero, repetere a Titio potero.Cum iter excipere deberem, fundum liberum per errorem tradidi: incerti condicam, ut iter mfactam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ciue magis ad uoluptatem ꝑtinẽt
ꝙͣ ad utilitatẽ ñ uͣr uersũ qi nec ꝓcura¬
tor hoc imputaret nͥ forte mandatum

Expanded text:
aliis, quae magis ad uoluptatem pertinent quam ad utilitatem, non uidetur uersum, quia nec procurator haec imputaret, nisi forte mandatum