comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iebriatȩ. & penitꝰ commutate abstinentiã
deliciis. uigilias dulcib somnis: pauꝑtatem
diuiciis anteponunt arduum contra uicia
laborem iocumdissimam computant uolupta¬
tem: dulcescunt eis uilia. & que prius fuerant
p̃ciosa uilescunt: diligunt inimicos suos. &
beneta iiii. ciun his qui se oderunt. Cedunt
frangunt᷑ in iuriis prorsus nichiłoꝵ sentiurT
propter feruorem sp̃s scĩ: & propter eternam
retributionem. H spũali mero debriati celebbatd
martyres. quando abicientes & post se ractanteᷤ
omina scli blandim̃ta ibant ad passiones: obliuuiꝰ¬
centes passiones &e affectiones. patrimonia ac
matrimonia sua & uincentes armatam contͣ
se paruulorum pignorum fietib pieta temẽuoci¬
ferantes parentes: puluerem mittentes inca¬
pita sua. & matres facies suas auulsis crinibus
dilacerantes. S illi hec omnia tamquã ebrii
non uidebant. nec cognoscebant suos: quia in

Expanded text:
inebriatae et penitus commutatae abstinentiam inebriatae et penitus commutatae abstinentiam deliciis, vigilias dulcibus somnis, paupertatem divitiis anteponunt: arduum contra vitia laborem, jucundissimam computant voluptatem. Dulcescunt eis vilia; et quae prius fuerant pretiosa, vilescunt. Diligunt inimicos suos, et benefaciunt his qui se oderunt: non confranguntur in injuriis; prorsus horum nihil sentiunt propter fervorem Spiritus sancti et propter aeternam retributionem. Hoc spirituali mero calebant martyres, quando abjicientes et post se jactantes omnia saeculi blandimenta, ibant ad passiones, obliviscentes facultates et affectiones, patrimonia ac matrimonia sua; et vincentes armatam contra se parvulorum pignorum fletibus pietatem, vociferantes quidem parentes, pulverem mittentes in capita sua, et matres facies suas avulsis crinibus dilacerantes. Sed illi haec omnia, tanquam ebrii, non videbant, nec cognoscebant suos: quia inf
Abbreviated transcription (Latin):
& quid uolo nisi ut accendat᷑. ab impia multitu
dine putabant᷑ ebrii & musto pleni & dice¬
bant adinuicem: quia musto plenisunt. At
dixerat. Nouum uinum: in utres nouos
mittendum est: Istud uͦ uinum nouũ: non
putemꝰ solos tẽ apłos suscepisse. Hoc musto
in flaminanturz & hoc preclaro poculo co¬
tidie in ebriant᷑ eciam corda fidelium: &
anime conuertentium. Quod frequenter
fieri uidemus quando pro desidio salutis
suȩ: parentes & patriam suã fugiunt exeunt
nullo conpellente deterra & de cognatione
sua: & mortiri huic mundo. alios spũalit̃
animarum inquirunt parentes: & liberi.
sublugo ueniunt. Et paulo post ante elati
atq sublimes. humilia affectant, suꝑbiam
fastidiunt: & cupiunt eẽ quod ante despe¬
xerant. & odisse incipiunt qđ fuerant.
presentium ospites. futurore appetitores. eter¬
nam illam patriã cõsidãta tẽporalium falsita¬
te suspirant. Hoc itaq musto spũales animȩ

Expanded text:
et quid volo, nisi ut accendatur et quid volo, nisi ut accendatur dine putabantur ebrii et musto pleni; et dicebant ad invicem: Quia musto pleni sunt isti . At dixerat: Novum vinum in utres novos mittendum est . Istud vero novum vinum non putemus solos tunc apostolos suscepisse. Hoc musto inflammantur, et hoc praeclaro poculo quotidie inebriantur etiam corda fidelium et animae convertentium. Quod frefieri videmus, quando pro desiderio salutis suae parentes et patriam suam fugiunt; exeunt nullo compellente de terra et de cognatione sua, et mortui huic mundo, alios spiritualiter animarum inquirunt parentes, et liberi sub jugo veniunt, et paulo ante clari atque sublimes humilia affectant, superba fastidiunt, et cupiunt esse quod ante despexerant, et odisse incipiunt quod fuerant: praesentium hospites, futurorum appetitores, aeternam illam patriam contempta temporalium falsitate suspirant. Hoc itaque mustos spirituales animae
Abbreviated transcription (Latin):
minice tempore. alii exdiscipulis effugant᷑.
trepida penetrante. dm̃suum negare cogint᷑.
Post inlustrationẽ uͦ & confirmationem sp̃s
scĩ. custodiis excruciati. uerberib afflicti.
ibant gaudentes quia digni ẽẽnt pro xp̃i no¬
mine contumeliam pati. Et qui ante nega¬
uerant cum iuramento: quia non nouimꝰ
hominem istum. nunc propter eũ insuppli¬
ciis gloriant᷑ & oꝑante inse spũ sco parum
putant eẽ. quod xp̃i amore patiuntur. Et
qui ante uerbis deterrebiantur: nunc penis
⁊ cruciatib roborant᷑. & xp̃m dominum non
iam uocib s mortib confitentur: ac dilectio¬
nis magnitudinem. sanguinis effusione te¬
stantur. Et interhec calefacti. & accensi
mero dominice caritatis. exclamant. Non
sunt condigne passiones huiꝰ temporis. adfu¬
turam gloriam quȩ reuelabitur innobis.
Ergo beati apłi illo fidei igne feruentes. de qͦ
ipse dñs dicit. ignem ueni mittere interram.

Expanded text:
minicae tempore, alii ex discipulis effugantur,minicae tempore, alii ex discipulis effugantur,trepida penetrante, Dominum suum negare coguntur. Post illustrationem vero et confirmationem Spiritus sancti, custodiis excruciati, verberibus afflicti, ibant gaudentes, quia digni essent pro Christi nomine contumeliam pati: et qui ante negaverant cum juramento, Quia non novimus hominem istum; nunc propter eum in suppliciis gloriantur, et operante in se Spiritu sancto, parum putant esse quod pro Christi amore patiuntur. Et qui ante verbis deterrebantur, nunc poenis et cruciatibus roborantur, et Christum Dominum non jam vocibus, sed mortibus confitentur, ac dilectionis magnitudinem sanguinis effusione testantur: et inter haec calefacti et accensi mero dominicae charitatis exclamant, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Ergo beati Apostoli illo fidei igne ferventes, de quo ipse Dominus dicit, Ignem veni mittere in terram,
Abbreviated transcription (Latin):
dam incorruptibilem diuinitatẽ. fixuris
clauorum & cicatricum testimoniis indi¬
geret: nisi uidero inquit in manibus eius
fixuram clauorum.ꝙ mittã manum meã
eruditione repletꝰ. confidenter exclanat.
Quod erat abinicio. quod audiuimus. &¬
quod uidimꝰ oculis nr̃is: quod ꝑspeximꝰ.
& manus nr̃e palpauerunt de uerbo uitȩ.
& adauntiauimus uobis uitam ȩternã
quȩ erat apud patrem: & apparuit nobis.
Et iterum alio loco paulus apłs tantȩ ma¬
iestatis locupletatus illapsu: fiducialiter
petrus dñi passione iam proxima. nondũ
diuini paraclyti inspiratione fundatus.
nolens a se xp̃m corporaliter separari
tiam estimat repellendam. Stephanus
interra xp̃m requirit: s aꝑto celo uid&
gloriam dĩ: neq iam de uindicta cogitat.
s proꝑsecutorib suis exorat & supplicat.
Dñe ne statuas illis hoc peccatum. An
te aduentum sp̃s scĩ. subipso crucis do¬

Expanded text:
dam incorruptibilem divinitatem fixuris dam incorruptibilem divinitatem fixuris clavorum et cicatricum testimoniis indigeret: Nisi videro, inquit, in manibus ejus fixuram clavorum, et mittam manum meam ti Spiritus eruditione repletus confidenter exclamat: Quod erat ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae palpaverunt de verboet annuntiamus vobis vitam aeternam, quae erat apud Patrem, et apparuit nobis . Et iterum alio loco Paulus apostolus tantae majestatis locupletatus illapsu fiducialiter pPetrus Domini passione jam proxima, nondum divina Paracleti inspiratione fundatus, nolens a se Christum corporaliter separari,ingit, et vim vi aestimat repellendam. Stephanus in terra Christum requirit, sed aperto coelo vidit gloriam Dei: neque jam de vindicta cogitat, sed pro persecutoribus suis exorat et supplicat: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Ante adventum vero Spiritus sancti sub ipso crucis do
Abbreviated transcription (Latin):
nendam magnitidinem diuini luminis.
& intelligentiam ueritatis. Ds̃ itaq est qͥ
potest post munificentiam accumulare
graciam: augere sapientiam. confirmare
constantiam. Uideamus ergo ante uisita¬
tionem celestis consolatoris: quantum
eis magnanimitate. quantum deꝑfecti¬
one defuerit. Nam primum cum eum
supra tumentia maris dorsa uidissent:
suftratis fluctib ambulantem: ia qua¬
rum iter instabile subditis solidaret
famula unda uestigiis: turbati sunt dicen¬
tes ꝓphantasma est. Et pretimore clamauerunt.
aphantasma est: s in pͥncipio erat uerbum.
i uerbum erat apud dm̃:i ds̃ erat uerbum
Et iterum. Erat inquit lux uera: quȩ illu¬
minat omnem hominem uenientem in
hunc mundum. Et apłs ait. quia ipse est
ante omnes: i omnia ꝑipsum constant. Unꝰ
autem ex discipulis thomas nondũ huius
muneris benedictione ditatꝰ: cum incor-¬
pore iam glorificato. in corpore iam cȩlesti.
ꝑ carnis uulnera dm̃ querer&. ⁊ ad creden-¬

Expanded text:
nendam magnitudinem divini luminis nendam magnitudinem divini luminis et intelligentiam veritatis? Deus itaque est, qui potest post munificentiam suam accumulare gratiam, augere sapientiam, confirmare constantiam. Videamus ergo ante visitationem coelestis Consolatoris, quantum eis de magnanimitate, quantum de perfectione defuerit. Nam primum cum eum supra tumentia maris dorsa vidissent substratis fluctibus ambulantem, et cum aquarum iter instabile sub divinis solidaret unda famula vestigiis, turbati sunt dicentes: Phantasma est, et prae timore clamaverunt. a phantasma est; sed, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; et iterum, Erat, inquit, lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum et Apostolus dicit: Quia ipse est ante omnes, et omnia per ipsum constant . Unus autem ex discipulis Thomas nondum hujus muneris benedictione ditatus, cum in corpore jam glorificato, in corpore jam coelesti per carnis vulnera Deum quaereret, et ad creden
Abbreviated transcription (Latin):
tirii. ante aduentum sp̃s scĩ. Preterea iam re¬
cesserat ex oculis eors dñs iħe qui eos pre¬
dicatione uisibili ore ados loquens corro¬
borabat: & uirtutum miracłis instruebat.
Et dum cum eo erant. facile credebant quȩ
uidebant. Fides adiuitabat᷑ aspectib presen-¬
tibus: confirmabat᷑ oꝑib signis ac uirtuti¬
b pascebat᷑. Postquam uero dñs iħc sublatus
ex ocłis eoꝵ recessit incęlum: nonsuffici
re: nec preualebant adhuc portare angusta
eors pectora diuinors sensuum magnitiidi¬
nem: ut possent intelligere xp̃m. quomodo
erat uerbum ds̃ apud am̃: sicut eis ipse do¬
minus adhuc incorpore constitutus. eui den¬
ter insinuat dicens. Multa habeo uobis di¬
cere: s non potestis ea portare modo. Cum
autem uenerit sp̃s ueritatis: ipse uos doce¬
bit omnem ueritatem. Uides quod post
aescẽssionem ad orandȩ sũmeq uirtiitis:
discipuloꝵ pectora dilatata sunt: ad susti¬

Expanded text:
tyrii ante adventum Spiritus sancti. Praeterea jam retyrii ante adventum Spiritus sancti. Praeterea jam recesserat ex oculis eorum Dominus Jesus, qui eos praedicatione visibili os ad os loquens corroborabat, et virtutum miraculis instruebat: et dum cum eo erant, facile credebant quae videbant; fides adjuvabatur aspectibus, praesentibus confirmabatur operibus, signis ac virtutibus pascebatur. Postquam veex oculis eorum recessit in coelum, non sufficire, nec praevalebant adhuc portare angusta eorum pectora divinorum sensuum magnitudinem; ut possent intelligere Christum, quomodo erat Verbum Deus apud Deum, sicut eis ipse Dominus adhuc in corpore constitutus, evidenter insinuat, dicens: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis ea portare modo; cum autem venerit Spiritus veritatis, ipse vos docebit omnem veritatem . Vides quod post discessionem adorandae summaeque virtutis discipulorum pectora dilatata sunt ad susti
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam uisitationis & oꝑationis: s ꝑ ipsam
presentiam maiestatis. Atq inuasa non iã odor
balsami Is: ipsa substantia sacri defluxit unguen¬
thexeuius ffaglantia. latitudinem tocius orb̃
impleret: & appropinquantes aderrors doc-¬
trinam. dĩ fierent capaces atq participes. Se-¬
dit ergo suꝑͣsingłos: quasiignis. De quo salira¬
toris nr̃i sermo testatur. Ignem ueni mitte¬
re interram. Dequo dictum est. Ds̃ nr̃ ignĩ
consumens est. Ipsae iese itaq apłos suos ui¬
ue lucis fonte ꝑfudit: ut ipsi post donum.
unuiersum mundum tamquam auodecim
solis radii. ac totidem lampades ueritatis
iluminent: & inebriati nouo uino. reple¬
uel asrensionẽ dñi. qͥd adhuc a dici possit
apłorum ꝑfectioni ꝑ participationem sp̃s
sc̃i. Erat quidem ineis fides: s fiducie con¬
stantia deerat. N am quidem xp̃m ꝑuniuer¬
sa poterant predicare: s adhiic proxp̃o usq ad
mortem certare non poterant: usq adeo. ut
nullum ex discipulis coronauerit palma mar¬

Expanded text:
tionis et operationis, sed per ipsam praesentiam majestatis: atque in vasa non jam odor balsami, sed ipsa substantia sacri defluxit unguenti, ex cujus fragrantia latitudo totius orbis impleretur, et appropinquantes ad eorum doctrinam, Dei fierent capaces atque participes. Sedit ergo super singulos quasi ignis, de quo Salvator noster testatur, Ignem veni mittere in terram , de quo dictum est, Deus noster ignis consumens est . Ipse itaque Apostolos suos vivae lucis fonte perfudit; ut ipsi postmodum universum mundum tanquam duodecim solis radii ac totidem lampades veritatis illuminent, et inebriati novo vino replevel ascensionem Domini, quid adhuc adjici possit Apostolorum perfectioni per participationem Spiritus sancti. Erat quidem in eis fides; sed fiduciae constantia deerat. Jam quidem Christum per universa poterant praedicare: sed adhuc pro Christo usque ad mortem certare non poterant; usque adeo ut nullum ex discipulis coronaverit palma mar
Abbreviated transcription (Latin):
cum uerbo dĩ uenerunt. Ego sum inquit
uia. ueritas. & uita. Ipse est ueritas. Cũ illo
uenerunt: quia ueraces fuerunt: & ueritatẽ
Quomodo predicabunt nisi mittantur.
Et quia ꝑse uenerunt: & non sunt ab eo missi:
fures sunt & latrones. Nam ante aduentum
doctores. non doctores s seductores. non predi-
sane doctrinȩ inherentes: Dequibus dictũ
est. fures sunt &e latrones. idẽ. ad furendum
& occidendũ uenerunt: s non audierunt eos
ille quȩ uere sunt oues. non subpelle ouina lu¬
pinum cor abscondentes: sicut hi quiante
aduentum dñi predicauerunt non qud̃ apłi

Expanded text:
cum Verbo Dei venerunt. « Ego sum, inquit, cum Verbo Dei venerunt. « Ego sum, inquit, via, veritas et vita . » Si ipse est veritas, cum illo venerunt, quia veraces fuerunt, et veritatemQuomodo praedicabunt nisi mittantur? » Et quia per se venerunt, et non sunt ab eo missi, « fures sunt et latrones. » Nam ante adventum doctores, nec doctores, sed seductores; non praedicsanae doctrinae inhaerentes. De quibus dictum est: Fures sunt et latrones, id est, ad furandum 563 et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui ante adventum Christi praedicaverunt, eodem spi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ as nondum exponit: Legamus ergo qͥa
uenturus ẽ acdea uerba inquib nobis aliqua
quȩ dixit dignet᷑ exponere: ex quoꝵ expositi¬
en. dabit nobis fortasse eciam illa quę nonex¬
suit intelligere. Pascit enim manifestis erer¬
t obscuris. A udiamus exponentem: quiau¬
diiumnus proponentem. Dicit eigo eis iteruin
he. amei amen dico uob. quia ego sum ostiũ
ouium. Ecce ipsum ostium quod clausum po¬
suerat. apuit. Ipse ẽ ostium. Agnouimus. in¬
emus ut nos intrasse gaudeamus. Omnes
lot quot uenerunt. fures sunt & lationes:
Quidẽ hoc dñe. om̃s qͦtqͦt uenerui: quid
enĩ: tune uenisti: S: intellige. om̃s quot
quot uenerunt. Dixit utiq preter me:
Recolamꝰ ergo. Ante aduentum ipsius uenert̃
propħe. Numquid fures fuerunt & latroneᷤ.
absit. Non pret̃ illum uenerunt. s cum illo
rus precones mittebat s eor corda quos unse¬
rat possidebat. Cum illo gͦ uenerunt: quia

Expanded text:
omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo quia omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere; ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Audiamus exponentem, qui audivimus proponentem. Dicit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine? Omnes quotquot venerunt. Quid equot venerunt, dixit, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt prophetae, nunquid fuerunt fures et latrones? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo rus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
non suam. Nam multi querendo gloriam suam:
oues xp̃i sparserunt poci quam congregarunt
rat ꝑostium: oportet ut humilice se: ut sano¬
capite possit intrare. Hi sunt qui uocem ueri
pistoris audiunt, hi sunt quos proprias oues
iominatim uerus pastor uocat. Dehis dictum
itun. Et quis aliii s eas emiitit: nisi qui eoꝵ
pecata dimittit: ut eum sequi. duris liberati
umelis. possint. e quis eas precessit quo eum
uant᷑. nisi qui resurgens amortuis iam ñ
morit᷑: mors illi ultra non dominabitur:
Has uͦ educit a fide adspeciem: & ante iftas
uant: quia prior omnium ascendit incelũ.
t quȩ sunt oues suȩ. illum sequunt᷑: quia
sciunt uocem doctrinȩ eiꝰ. Alienos uͦ ductores
nonsequentur. s fugient abeis: quia non no-¬
uerunt uocem: id est doctrinam alienorum.
S loquente domino iħu: non intellȩxerunt
iui audierunt: inerassatum erim habuer̃t
cor: & grauiter audierunt. Nominat oftiũ.
uominat ouile. noininat ꝯues: com̃dat hȩc

Expanded text:
non suam; nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. janua; oportet ut humiliecapite possit intrare. » Hi sunt qui vocem veri pastoris audiunt; hi sunt quos proprias oves nominatim verus pastor vocat. De his dictum natim. « Et quis eas alius emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint? Et quis eas praecessit, quo eum sequantur, nisi qui resurgens a mortuis jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur ? » Has vero educit a fide ad speciem, et ante istas vadit, quia prior omnium ascendit in coelum: et quae sunt oves suae, illum sequuntur, quia sciunt vocem doctrinae ejus; alienos vero doctores non sequuntur, sed fugiunt ab eis, quia non noverunt vocem, id est, doctrinam alienorum. Sed loquente Domino Jesu non intellexerunt qui audierunt ; incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt . Nominat ostium, nominat ovile, nominat oves, commendat haec
Abbreviated transcription (Latin):
gñtib inuniuerso orbe disꝑsi sunt. Hos dies successorib
suis agñdos tradidisse credunt᷑. et ex inde ueuotio xp̃i¬
dono particips fieri mereret᷑. Quod autẽ nũc nõ pꝰ ascen¬
sionẽ. s aute ascensionis dñi diẽ a nob agunt᷑: hec res in
causa ẽ. Nam cũ erigñtib peccatis gallicarũ ppłi lupoꝵ
rabie acͥtet it̃ emerent᷑. Nec huiꝰc flagelli aliq̃d remedi¬
um inueniri poss: ⁊gregati tradunt᷑ galliarũ ep̃i apud
diuine pietatis respiciens. flagelie huis pestem miseri-¬
cordit̾ abstulisset: hi dies in cõsuetudinẽ annue celeb̾¬
tatis uener̃ ut ꝑ galliarũ ꝓuĩtias ante ascensionis dñi
diem celebrarent᷑. agamꝰ ergo ⁊ nos hos dies ꝓmodulo
nr̃a paruitatis cũ sũma reuerentia ⁊ deuotione. cum
abstinentia cͣnis ⁊ humilitate cordis: nõ tm̃ ut uisibili¬
fortissima enuim s̃ arma ieuinii. ccͣ demonũ tẽptationes.
Dño dicente. Hoc genus nõ eicit᷑ nisi in or̃one ⁊ ieiunio.

Expanded text:
gentibus in universo orbe dispersis missi sunt, hos dies successoribus suis agendos tradidisse creduntur. Et inde devotio chridono participes fieri mererentur. Quod autem nunc non post ascensionem, sed ante ascensionis Domini diem a nobis aguntur, haec res in causa est. Nam cum exigentibus peccatis, Galliarum populi luporum rabie acriter interimerentur, nec hujus flagelli aliquod remedium inveniri posset, congregati traduntur Galliarum episcopi apud divinae pietatis respiciens, flagelli hujus pestem misericorditer abstulisset, hi dies in consuetudinem annuae celebritatis venerunt, ut per Galliarum provincias ante Ascensionis Domini diem celebrarentur. Agamus ergo et nos hos dies pro modulo nostrae parvitatis, cum summa reverentia et veneratione, cum abstinentia carnis et humilitate cordis, non tantum ut visibiliFortissima enim sunt arma jejunii contra daemonum tentationes, ino dicente: Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio .
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. & c̃ dies iudicii uenerit illũ ñ suspicione
cͥminis s manifestũ reũ descõꝵ coetu eiciat
Qd̾ aut̃ dixit ⁊izanioꝵ fascicłos ignibꝰ tͣdi
⁊ tritic̃ congregari in horrea: manifestũ est
ꝯcremandos scõs uͦ qͥ appellant᷑ tritic̃. horreiᷤᷤ
id ẽ. mansionibꝰ celestibꝰ suscipi. Tunc iusti ful¬
gebunt sic̃ sol in regno patris sui. In p̃senti

Expanded text:
mus, ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem mus, ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminQuod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum Al.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. hereticor dogmata. Qd autẽ dicit᷑ ne
forte colligentes ⁊i zania eradicetis simul &
frum̃tũ dat᷑ locꝰ penitentiȩ. & monemur
necito amputemꝰ frẽm : qr fieri pot̾ ut ille qͥ
hodie noxio deprauatꝰ ẽ. dogmate: cras resipis¬
cat ⁊ defendẽ incipiat ueritatẽ. Illud qͦq qđ
seq̃r. sinite utraq cresce̾ usq admes sẽ: uidet᷑
illi p̃cepto eẽ ꝯtrariũ. auferte malũ demedio
ur̃m ⁊ nequaquã societatẽ habeatis c̃ his qͥ
fr̃s nominent᷑ & sint adulteri ac fornicatoreᷤ
Si enĩ ꝓhibet᷑ eradicatio. & usq admess ẽ. tenẽ¬
da ẽ. pacientia: qͦmͦ eiciendi st̃ qͥdã demedio
nrm:Int̾ triticũ & tizania qđ nos appel¬
lamꝰ loliũ: quã diu herba ẽ. & nec dũ culmus
uenit adspicã grandis similitudo ẽ. & indis¬
cernendo: aut nulla. aut ꝑdifficił distantia
Premonet gͦ dñs. ne ubi qđ ambiguũ ẽ. cito
sententiã ꝓferamꝰ. s dõ iudici t̃minũ reserue¬

Expanded text:
d autem dicitur, Ne forte colligentes zizania eradicetis simul et frumentum, datur locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem, quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat, et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur, Sinite utraque crescere usque ad messem, videtur illi praecepto contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres nominentur, et sint adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, usque ad messem tenenda est patientia: et quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizanium, quod nos appellamus lolium, quandiu herba est, et necdum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia. Praemonet ergo Dominus ne ubi quid ambiguum est cito sententiam proferamus, sed Deo judici terminum reserve
Abbreviated transcription (Latin):
tendimus. procul ab animo formaᷤᷤ uisibilium
rerum. & etãtes temporalium naturarum.
piocul corpora locorum & loca corporum re¬
pellamus. Discedat acorde quod spacio exten¬
ditur. quod fine concludit᷑: & quicquid ubi
tis deitate concepta. nichil ꝑdistantiam
intelligat. nichil ꝑgradus querat: ac siqͥd
dignum de dõ senserit. nulli hoc ibi aude¬
at negare ꝑsonȩ: tanꝗͣ honorificentius patri
ascribat. quoa filio spũiq non tribuat. Non
ẽ pietas: unigenito preferre genitorem. Filii
contumelia patris iniuria ẽ. Quod unide¬
mitur. utiq alii detrahit᷑. Nam cum illis
sempiternitaᷤ sit cõmiinis & deitas: nec om¬
nipotens pat̃. nec incommutabilis estimat᷑.
si aut minorem se genuit: aut quem non
habuit habendo profecit. Dicit quidem dis¬

Expanded text:
entis intendimus, procul ab animo formas visibilium entis intendimus, procul ab animo formas visibilium rerum, et aetates temporalium naturarum, procul corpora locorum, pellamus. Discedat ab anima quod spatio distenditur, quod fine clauditur, et quidquid nec tis Deitate intelligat, 311 nihil per gradus quaerat: ac si quid dignum de Deo senserit, nulli hoc ibi audeat negare personae, tamquam honorificentius Patri ascribat, quod Filio Spirituique non tribuat. Non est pietas Unigenito praeferre Genitorem; Filii contumelia Patris injuria est; quod uni demitur utrique detrahitur. Nam cum illis et sempiternitas sit communis et Deitas, nec omnipotens Pater, nec incommutabilis aestimatur, si aut minorem se genuit, aut quem non habuit, habendo profecit. CAP. V. Dicit quidem Do
Abbreviated transcription (Latin):
torem cordib. ab inimici dominatione discede
dilectissimi. fidelit̾ sapient̃q noscamus. quid
patri. quid filio. quid spũi scõ inreparatione
nr̃a proprium. quid ue commiine sit. ea quȩ
pronobis humiliter & corporaliter gesta sunt.
ita proculdubio suscipiemus. ut nichil indig
num de una atq eadem trinitatis gloria sen¬
tiamus. Quamuis enun nulla mens ad cogi¬
tandum de dõ. nulla ad loquendum lingua
sufficiat. tamen quantumciimq illud est.
quod humano intellectu de ẽẽntia paterne
deitatis adtingit᷑. non nisi unum atq idem
est. Et cũ aliter deunigenito eiꝰ. uel de spũ scõ
cogitat᷑ non pie sapitur. s nimis carnaliter
caligat᷑ & ipsum quod de patre congruenter
sentiri uidebat᷑. amittit᷑: quia de tota trinitate
ieredit᷑. si inea unitas non tenet᷑. Nulla autem
ratione uere ẽ unum. quod aliqua ẽ inequa¬
litate diuersum. Cum ergo ad confitenduor

Expanded text:
torem cordibus, ab inimici dominatione discedertorem cordibus, ab inimici dominatione discederdilectissimi, fideliter sapienterque noscamus quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium quidve commune sit, ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt ita procunum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum, quod aliqua est inaequalitate diversum. Cum ergo ad confitendum P
Abbreviated transcription (Latin):
substantie. & non eiusdem intelligatur ẽẽ
ꝑsone. Qd̃ gͦ salua cooꝑatiõe inseparabilis
deitas quedam pater. quedam filius. queda
imaginem & similitudinem dĩ factus. insus
nature honore mansiss:. nec diabolica frau¬
de decẽptꝰ alege sibi posita ꝑ concupiscentiail
deuiasset: creator mundi creatiura non fierei:
neq aut sempiternus temporalitatem subils.
aut equalis dõ patri filius ds̃ formam seriu &
similitudinem carnis peccati assiimeret. S: qui¬
a muidia diaboli mors intrauit in orbem terrar̃.
& aliter solui captiuitas humana non potuit.
nisi causam nr̃am ille susciperet. qui sine maiesta¬
tis suȩ dampno & uerus homo fieret. & solus
peccati contagium non haberet. diuisit sibi o¬
pus nr̃e reparationis miscđia trinitatis: ut
pater propiciaret᷑. filius propiciaret: sp̃s sc̃s
igniret. O portebat enim ut eciam saluandi
aliquid pro se agerent: & conuersis adredemp¬

Expanded text:
substantiae et non ejusdem intelligatur esse substantiae et non ejusdem intelligatur esse personae. Quod ergo salva cooperatione inseparabilis Deitatis, quaedam Pater, quaedam Filius, quaedaimaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrae , et aliter solvi captivitas humana non ponisi causam nostram ille susciperet, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis; ut Pater propitiaretur, Filius propitiaret, Spiritus sanctus igniret. Oportebat enim ut etiam salvandi aliquid pro se agerent, et conversis ad Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam dilectissimi festiuitatem
toto orbe terrarum uenerabilem ille
scĩ sp̃s consecrauit aduentus. quo post resurrec¬
tionem dñi. quinquagesimo die in apłos. pͥopu¬
lumq credentium sicut sꝑabat᷑ influxit. Sꝑa¬
bat᷑ autem: quia illum dominus iħc spoponde¬
rat affuturum non ut tunc primum. scõn ẽe
habitator inciperet. s ut saerata sibi pectora &
feruentiꝰ accenderet. & copiosius inundaret:
cumulans sua dona non inchoans. Nec ideo
nouus oꝑe. quia ditior largitate. Nuinquam
omnium rerum agit diuina moderatio. ex
tocius uenit prouidentia trinitatis. Unaẽ
ibi benignitas misccłie una ẽ censura iustieie.
Nec aliquid ẽ inactione diuisum. ubi nichil
ẽ in uoluntate diuersum. Que eigo illiui¬
uat pater: illuminat filius: illiuninat sp̃s
sc̃s. Cumq alia sit ꝑsona missi. alia mittentis.
alia promittentis. simul nob̾ & iinitas mai¬
festatur & trinitas: ut ẽentia habens equali¬
tatem. & non recipiens solitudinem & eurs

Expanded text:
odiernam, dilectissimi, festivitatem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
rit: Restat igit᷑ ut scđm id quod eciam ip¬
se inmundo prius erat. inmundo se dixit
iam non eẽ. ꝓfecto presentia corporali a
miindo scilicet ab sentiam suam cito futurã
illoꝵ autem tardius: ꝑ hoc oftendens quod
se iam hic non eẽ. illos autem hic ẽẽ dixit. cũ
& ipse hic. & illi adhuc eẽnt. Sic enĩ ẽ. locutꝰ
homo congruens hominib ut mos loquen¬
di sese hab&e humanus. Annon cotidie dici¬
mus. iam non ẽ hic. de aliqͦ quantociꝰ abito:
S&e maxime hoc de morituris solee dici:
quamquã & ipse dñs tam quã preuidens
quid lecturos posset mouere. adiecit: E go
adte uenio: sic exponens quodam mõdo
cur dixerit tam non sum inmundo. In die

Expanded text:
rit? Restat igitur ut secundum id quod etiam iprit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic, et illi hic, adhuc essent. Sic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo. Comme
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ineis. Nunc suam clarificationem
tamquam facta sit dicit: cum adhuc eẽt
futura. Dicendo enim ẽẽ iam factum. osten¬
dit iam fuisse predestinatum: e certum ha¬
beri uoluit quod eẽt futurum. Et iam in¬
quit nonsum in mundo:& hi in mundo st̃.
Si horam prorsus illam qua loquebatun at¬
tendas. utriq adhuc in mundo erant: et
ipse scilicet. & illi de quib hoc dicebat. Non
enim scđm prouectum cordis & uitȩ id acci¬
pere possumus uł debemus: ut illi ꝓpterea
ẽẽ adhuc dicant᷑ inmundo. quod mundana
adhuc sapiant: ille autem iam non eẽ in mun¬
do. sapiendo diuina. Positum ẽ enim hic
unum uerbum quod nos ita intelligere om¬
nino non sinat qr ñ ait ⁊ ñ sũ ĩmundo. s ĩa ñ
sũ inmundo: per hoc ostendens fuisse se
ĩmundo. & iam non eẽ. Numquid ergo fas
ẽ. ut eum credamus. aliquando mundana
sapuisse: & abhoc errore liberatum iã illa
non sapere: Quis tam impio sensu se in due¬

Expanded text:
inquit, in eis. « Nunc suam clarificationem inquit, in eis. « Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim secundum profectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se indue
Abbreviated transcription (Latin):
enim uerbum accipitur: quando m̃te
ꝑcipit᷑. Et cognouerunt inquit uere qͥa
ate exiui: &e crediderunt quia tu me mi¬
sisti. Et hue subaudiendum ẽ. uere. Quod
cognouerunt uere. Id enimẽ ate exiuii.
quod est tu me misisti. Ego pro eis rogo. ñ¬
ꝓ mundo rogo: s prohis quos dedifti mͥ.
Mundum uult modo intelligi. qui uiuunt
scđm concupiscentiam mundi: & non sunt
inea sorte gr̃ȩ. ut ab eo eligant᷑ ex mundo.
Non itaq promundo. sed prohis quos ei
pater dedit rogare se dicit. Per hoc enĩ
quod eos illi ĩa pat̃ deđ̾. factum ẽ. ut ñ
ꝑtineant ad eum mundum proquo non
rogat. Deinde subiungit: Iquia tui sunt.
Neq enim quia pater eos filio dedit. a¬
misit ipse quod dedit: cum adhuc filius
sequatur ac dicat. Et mea omnia tua sunt:¬
& tua mea. Ubi satis appartẽ:. quomodo
unigeniti filii sunt omnia quȩ sunt patris:
ꝑ hoc utiq quod eciam ipse ds̃ ẽ: & de patre
patri ẽ natus equalis. Et clarificatus sum

Expanded text:
enim verbum accipitur, quando mente enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est vere. Quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo pro mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pquod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum pro quo non rogat. Deinde subjungit, quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea; ubi satis apparet quomodo unici Filii sunt omnia quae sunt Patris; per hoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis. Hoc enim dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa cum patre. Qua propter quod¬
dixit tui erant. non se inde separauit dĩ
filius. sine quo nichil umquam pater ha¬
buit: s: sol& ei tribuere omne quod potest:
aquo ẽ ipse qui potest. Aquo enim ht̃
ut sit : ab illo habet ut possit. Quo circa
filius potuit: qm̃ ille qui numquam fu
numquam sine patre fuit. numquam sine
illo pater fuit. Quod itaq ait. & michi eos
dedisti: hominem se accepisse hanc pote¬
statem ut eos haberoe ostendit: qm̃ qui sẽ
ꝑomnipotens fuit : non semꝑ homo fuit.
Quamobrem cum patri pocius tribuisse ui¬
deatur ut ab eo illos acceꝑit. qm̃ exipso ẽ
quicquid ẽ. de quo ẽ eciam ipse. sibi eos
xp̃o quod cum patie non est. homines
seruauerunt.Nẽ cognou̾r̃ qͥa oĩa q̃ dedisti
mͥ abste sunt: idẽ cognouert̃ qͥa abste s̃. Si¬
multi. pater dedit omnia: cum genuit qui
haberte omnia. Quia uerbum inquit qđ
dedisti michi dedi eis: & ipsi acceperunt.
id ẽ intellȩxerunt. atq tenuerunt. Tunc

Expanded text:
universa cum Patre; quapropter universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et id simufuit et potuit, quoniam ille qui nunquam non nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Quod itaque ait: Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos mini Christo, quod cum Patre non est, homines servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: Anuero adnuntiatio manife¬
faputabitur in prouerbiis: Curergo
dictum ẽ. palam adnuntiabo uobis, nisi
quia in prouerbiis non est palam: Qđ
autem non in prouerbiis occultatur. sce
uerbis manifestatur: proculdubio palam
ẽ. Quomodo ergo manifestauit: quod non¬
dum palam dixit: MPinde sic intelligendũ
ẽ. pro tempore futuro preteritũ positum.
quem admodum illud. Omnia quȩ audi¬
ui apatre meo nota feci uobis: quod nun¬
dum fecerat s loquebatur quasi fecisset:
quod inmutabiliter eẽ prefixum sciebat.
de mundo. S hoc eis regeneratio presti¬
tit. non generatio. Quid ẽ eciã quod seqͥ¬
tur. tui erant. & michi eos dedisti: An
aliquando erant patris. aliquando non
erant unigeniti filii eius: Et habuit ali¬
quando pater aliquid sine filio: Absit.
Uerumptamen habuit aliquid aliquan¬
do dei filius. quod non dum habuiti¬
dem ipse homo filius, quia nondum erat
homo factus ex matre: quando tam̃ habebat

Expanded text:
vobis ? An vero annuntiatio manifevobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit &e ceteros suos. ubi dixit. Non
prohis autem rogo tantum: s pro eis qͥ
eredituri sunt ꝑuerbum eoꝵ inme. Ubi
manifestius oftendit. quod non de om̃i¬
b ad eum ꝑtinentib suꝑius loqueretur
abeo loco ubi ait. manifestaui nom̃ tuũ
hominib quos dedisti michi: s de his
tantum. qui eum cum illa dicerce audi¬
de illis aquib tunc audiebatur discipłis
suis dicat. Manifestaui inquit nomen
tuum hominib quos dedisti michi. A
ergo nouerant dĩ nom̃. cum eẽnt iudĩ:
Et ubi ẽ. quod legitur. notus iniudea
õs. in isrł magnum nomen eius: Ergo
manifestaui nomen tuum hominibus.
istis quos dedisti michi de mundo: qui
me audiunt hec dicentem. Non illud
nomen tuum quo uocaris ds̃: s illud
quo uocaris pater m̃s. S quomodoma
nifestauit. si nondum uenit hora de qua
suꝑius dixerat. quod ueniret hora cum
lam non in prouerbus in quit loquar uo¬
bis. s palam de patre meo adnuntiabo

Expanded text:
adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audide illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen nifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo
Abbreviated transcription (Latin):
acceperunt & cognouerunt uere quia
a te exiui: & crediderunt quia tu me mi¬
sisti Quamqͣor ⁊ hȩc om̃ia de omnibus
fucuris fidelibus dici potuerint specie
ꝑfecta. cuo adhuc eẽnt futura. Sed ut
de his solis quos tunc habebat discipłis
hec loqui intelligatur. illud magis urgel
quod paulo post ait. Cuor ẽẽo cuoreis
ego seruabaos eos in nomine tuo: Quos
dedisti michi custodiui: et nemo exip
sis periit nisi filius ꝑditionis. ut scriptura
impleatu: iudam significans qui tradidꝰ
cum. Existo quippe duodenario numero
Nunc autem adte uenio. Unde manife¬
stum est eum de corporali sua dixisse pre¬
sentia. cum eẽm cum eis ego seruabam eos:
ueluti iam cum eis ea prȩsentia non eẽt.
Non itaq recte intelliguntur de quibus
dixerit. cum eẽm cum eis ego seruabam eos.
nisi hi quos inse credentes seruare iam cę-¬
perat presentia corporall. & quos relicturꝰ
fuerat absentia corporali: quam quã aput
patreoi seruarrei presentra sp̃uali. P ost uero

Expanded text:
erunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo ex iis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numero Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ad illam suꝑnȩ frequentiȩ leticiã
ꝑuenimus. de qua nunc scĩ sp̃s pignus
accipimus. Ad istum finem toto amore
tendamus: in quosine fine letabimur.
Ibi suꝑnoruo ciuium societas scã. ibi
sollempnitas certa: ibi requies secura
lbi pax uera: quȩ nobis iam non relin¬

Expanded text:
Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relin
Abbreviated transcription (Latin):
ihominibꝰ. sol interra ẽ. Solem eigo iuftici¬
e intueamur interra. quem uidere non
possumꝰ in cęlo ut dum in offenso pede oꝑis
ꝑ hunc interra gradimur. ad intuenduo
eum quandoq oculos incęlum leuemu:
S in offenso pede iter nr̃m interra agit.r.
sids̃ ac proximus integra mente diligatur
nec proximus uere ailigitur sine dõ. Hinc
ẽ. quod sicut in alio sermone iam diximus
idem sp̃s scđo legit᷑ discipulis datus. prius
elo p̃sidente. Interra quippe ut diligatur
proximus. ecȩlo ut diligatur ds̃. S cur pͥꝰ
interra & postmodum ȩcȩlo. nisi quod pa
nter datur intelligi. quia uyxta ioharnis
uocem. qui fratrem suum non tiligit
quem uidȩt. dm̃ quem non uidet qͦmͦ
potest diligere: diligamus ergo ymxi¬
mum fratres: amemus eum qui iuxta
nos est: ut ꝑuenire ualeamus ad amo¬
rem illiꝰ qui suꝑnos ẽ. Meditet᷑ mens
inproximo quod exhibeat dõ. ut ꝑfecte
mereamur in dõ gaudere cum proximo

Expanded text:
in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiin hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius coelo praesidente. In terra quippe, ut diligatur proximus; e coelo vero, ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e ctenter datur intelligi quia, juxta Joannis ocem, Qui fratrem suum non diligit quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Diligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo.
Abbreviated transcription (Latin):
cum do uidere non possumꝰ. habemus
aliquid quod agamus. unde iter fiat.
quo ad eum nr̃e intelligentie oculus ue¬
niat. Certe quem inse uidere nullo mͦ
ualemꝰ. hunc inseruis suis uidere iam
possumus. Quosdum mira conspicimus
agere. certum nobis sit in eorum mentib
am̃ habitare. In re autem incorporea. a re¬
b corporalib usum trahamus. Nemo & Iͭͤ.
nr̃m orientem clare solem inspera illius
intendendo ualet conspicere: quia tensi in
eiꝰ radiis oculi reuerberant᷑. S sole illustra¬
tos montes aspicimꝰ: & quia iam sol ortus
ẽ uidemꝰ. Quia ergo solem iusticie inse¬
ipso uidere non possumus: illustratos
montes claritate illius uideamus:scõs
uidelic&e apłos. qui uirtutib emicant:
miracłis choruseant. Quos nati solis clari¬
tas ꝑfudit. & cura inse ipso sit inuisibilis.¬
ꝑeos nob̃ qͣsi ꝑlusttoᷤᷤ mõteᷤ se uisibilẽ p̃buit. Utꝰ .ni.
diuinitatiꝰ ĩ se. qͣsi solĩcelo÷ U̾ tꝰ enĩ diuinitatis

Expanded text:
cum Deum videre non possumus, habemus cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilisse visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis