comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tãtu reponet. ac sibi ip̃e t̾renu pabulu sb̾ministrabit
qd poetȩ ĩuulturẽ titii trãstuler̃t ita sine ullo reuirestẽtiũ
corꝑoꝵ detͥmẽto adura tãtu ac sensu dolõis affitiat. Sa
& iustos cũ iuditau̾it deus & ĩ igni eos exanimabit : tu
quoꝵ pectata uł ponde̾ uł nũo pualuerĩt p̃stͥngent᷑ igni
atq amburentur. Quos aũt plena iustitia & matiñtas ur¬
tutis ĩcorerit. illum ignem nõ sentient. hñt .n. ĩ se aliꝗd di
qđ ui flãme łexpellat ac respuat. tanta est uis inocentiȩ
ut ab ea ignis ille refugiat ĩ noxius: qr accepit a dẽo hanc
potentiam ut impios urat. iustis obtemꝑet. Nec tñ quisqͣ
putet aĩas post mõtem ꝓtinꝰ uidica̾ĩ. Nam om̃s ĩ una cõiq
custodia detinent᷑:. donec tempꝰ adueiat. quo maximꝰ uidex me¬
uitoꝵ faciat exam̃. Tu quoꝵ fuit ꝓbata iustitia hi p̾miun

Expanded text:
tantum reponet ac sibi ipse aeternum pabulum sumministrabit: tantum reponet ac sibi ipse aeternum pabulum sumministrabit: quod poetae in uulturem Tityi transtulerunt. ita sine ullo reuirescentium corporum detrimento aduret tantum ac sensu doloris adficiet. sed et iustos cum iudicauerit deus, etiam igni eos examinabit. tum quorum peccata uel pondere uel numero praeualuerint, perstringentur igni atque amburentur, quos autem plena iustitia et maturitas uirtutis incoxerit, ignem illum non sentient: habent enim aliod vim flammae repellat, ac respuat. Tanta vis est innocentiae, ut ab ea ignis ille refugiat innoxius; qui accepit a Deo hanc potentiam, ut impios urat, justis obtemperet. Nec tamen quisquam putet animas post mortem protinus judicari. Nam omnes in una communique custodia detinentur, donec tempus adueniat quo maximus iudex meritorum faciat examen. tum quorum fuerit probata iustitia, hi praemium
Abbreviated transcription (Latin):
a solo deo tractabiles st. cui uirtus te substantia spiatua¬
lis est. S& tñ docent nos sctẽ littẽ quẽ ad modũ poenas ĩpe¬
rii sint daturi. Nam ꝗ pectata ĩ tõꝑib tõtrax̾unt. rũsus
carnẽ iduent᷑. ut ĩ cõꝑib piaculum soluãt: & tñ non erit
caro illa quã deus hõi suꝑieceĩt huic terrene similis s&
ĩsolubilis ac ꝑmanes ĩ ęt̾nu ut suffice̾ possit cruciatib
&e igni sempit̾no. cuiꝰ nã diãsa est ab hoc nr̃o quoad uitȩ
netessaiã utim̃: qui nͥ alicuiꝰ matei̾e fomite alatur extinguit
At ille diuinus ꝑ se ip̃m semꝑ uiuit ac iuga sine ullis ali¬
m̃tis nec admixtu ht̃ fumu. s& est purus ac liquidꝰ & ĩ
exilire cogit & ad cęlestem nã cũ tͣpidatione mobili subuo¬
lare. Item ig̾ diuinꝰ ignis una eademq ui ac potẽtia & cre¬
mabit impios & recreabit & ꝙͣtum e cõporib adsumet

Expanded text:
a solo deo tractabiles sunt, cui uirtus ac substantia spiritaa solo deo tractabiles sunt, cui uirtus ac substantia spiritalis est. sed tamen docent uos sanctae litterae quemadmodum poenas impii sint daturi. nam quia peccata in corporibus contraxerunt, rursus carne induentur, ut in corporibus piaculum soluant: et tamen non erit caro illa, quam deus homini superiecerit, huic terrenae similis, sed insolubilis ac permanens in aeternum, ut sufficere possit cruciatibus et igni sempiterno, cuius natura diuersa est ab hoc nostro, quo ad uitae necessaria utimur, qui nisi alicuius materiae fomite alatur, extinguitur. at ille diuinus per se ipsum semper uiuit ac uiget sine ullis alimentis nec admixtum habet fumum, sed est purus ac liquidus et iexsilire cogit et ad caelestem naturam cum trepidatione mobili subuolare. idem igitur diuinus ignis una eademque ui ac potentia et cremabit inpios et recreabit et quantum e corporibus absumet,
Abbreviated transcription (Latin):
Corporeae extedunt pestes. penit̾q necesse ẽ
Multa diu concreta modis ĩ olestere miris
Ergo exercentur penis. ueterumq malorũ
Supplicia expendent.
Hec ꝓpe modum uera st̃. Aiã .n. cum diuõtium fecit ex
corpore est ut ait Idem poeta.
Par leuibus uentis uolucriq simillima sonno.
Quia sp̃us est & ĩp̃a teniutate ĩ comp̃hensibilis: sed nobis.
qui sumꝰ corporales. deo aũt cui subiacet posse omnia¬
comprehensibilis.
PRimũ gͦ dicimꝰ tantã eẽ dei potestatem ut ã ĩcõporalia cõ¬
prehendat & q̃nadmodũ uolue̾it effitiat. nã & angelidu¬
metuũt qr castigari ab eo post̾ ĩ enãrabili quodamõ. et
demones reformidant. qr torq̃ntur ab eo a pimiuntur.
Quid gͦ niꝵ si tum sint ĩmõtales aĩȩ. tñ passibiles stđo:
Nam cũ se nihil hẽant solidũ & cõtractabile. a solidis et
cõporalib nullã ui pati post̾: s& qr ĩ solis spiritibus uiuũt

Expanded text:
corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt. haec propemodum uera sunt. anima enim cum diuortium fecit a corpore, est, ut ait idem poeta, par leuibus uentis uolucrique simillima somno, quia spiritus est et ipsa tenuitate inconprehensibilis, sed nobis, qui sumus corporales, deo autem, cui subiacet posse omniconprehensibilis. Primum ergo dicimus tantam esse dei potestatem, ut etiam incorporalia conprehendat et quemadmodum uoluerit adfimetuunt, quia castigari ab eo possunt inenarrabili quodam modo; et daemones reformidant, quia torquentur ab eo ac puniuntur. quid ergo mirum, si cum sint inmortales animae, tamen patibiles sint deo? nam cum in se nihil habeant solidum et contrectabile, a solidis et corporalibus nullam uim pati possunt: sed quia in solis spiritibus uiuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ Patibilis ig̃ non est hiuic qͥstioni sine argum̃to a stoicis ita
occuritur. aĩas qđ hoiũ ꝑ manẽ nec ĩ teruentu mõtis ĩnihilũ
resolui: sa eorum qui uisti fuer̃t puras & ĩpatibiles & beatas
ad sedem cę̧lestem: uñ illis origo sit remeare uł ĩ tampos
quosdã fortunatos rapi ubi fruantur miris uoluptatib. Impios
uoͣ qm̃ se malis tupiditatib ĩꝗ nauerĩt mediam quãdã gerͣe
ĩter Re ĩmõtalem mõtalemq nãm. & hr̃e aliꝗd ĩbetillitatis
ex cõtagione tãnis. cuiꝰ desideriis ac libidinib adigcte
ĩeluibilem qͥndã fucũ trahant labemq terrenam quȩ cu
temꝑis diuturnitate penitꝰ ĩheserit eiꝰ ñẽ reddi aĩas uts
nõ extingiubiles ĩ totu qm̃ ex deo sint tn cruciabiles fiant
ꝑ corꝑis matulam. q̃ pctis iniusta sensum do lois att̾buit
quã sm̃am poeta sic explicauit.
Quin & supmo cum lumine uita reliquit
Non tũ om̃e malu miẜis nec fundit om̃s

Expanded text:
 patibilis igitur non est.\' huic quaestioni siue argumento a Stoicis ita occurritur: animas quidem hominum permanere nec interuentu mortis in nihilum resolui, sed eorum qui iusti fuerint puras et inpatibiles et beatas ad sedem caelestem, unde illis origo sit, remeare uel in campos quosdam fortunatos rapi, ubi fruantur miris uoluptatibus, impias uero, quoniam se malis cupiditatibus inquinauerint, mediam quandam gerere inter immortalem mortalemque naturam et habere aliquid inbecillitatis ex contagione carnis, cuius desideriis ac libidinibus addictae ineluibilem quendam fucum trahant labemque terrenam: quae cum temporis diuturnitate penitus inhaeserit, eius naturae reddi animas, ut si non extinguibiles in totum, quoniam ex deo sint, tamen cruciabiles fiant per corporis maculam, quae peccatis inusta sensum doloris adtribuit. quam sententiam poeta sic explicauit: quin et supremo cum lumine uita reliquit, non tamen omne malum miseris nec funditus omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tñ unuisi tũ adeo indicabunt᷑: s& hi tm̃ qui sunt ĩdei
setĩs lutẽis cõtestantib nõ resurectutos eẽ impios ĩuidi¬
mala oꝑa cũ bonis collata ponderabunt᷑ ut si plura &
grauia fuerĩt bona iustaq dentur ad uitã beatã. Si
añt mala suꝑauerĩt cõdẽnent᷑ ad poena. hic fortassei
dixit quispia si ĩmõtalis est aĩa quo patibilis ĩducit᷑
ac poene sentiens: Si obm̾ita puniet᷑ sentiet utiq dolo ꝑ¬
rem atq ita ã mõtem si morti nõ est obnoxia i doloĩ ꝰ¬

Expanded text:
nec tamen uniuersi tunc a deo iudicabuntur, sed ii tantum qui sunt in dei sanctis litteris contestantibus non resurrecturos esse inpios in iudimala opera cum bonis conlata ponderabuntur, ut si plura et grauiora fuerint bona iustaque, dentur ad uitam beatam, si autem mala superauerint, condemnentur ad poenam. hic fortasse dixerit quispiac poenam sentiens? Si enim ob merita punietur, sentiet utique dolorem, atque ita etiam mortem. Si morti non est obnoxia, nec dolori
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est ꝓbabile eam mat̾iam reꝵ uñ omĩa orta st̃ eẽ diuina
ꝓuidentia effectam s et hr̃e et habuisse iu et nam suam. Ut igit᷑
faber cũ ꝗd edificaturꝰ est nõ ip̃e facit mat̾iam. s utit᷑ ea q̃ sit
ꝑacta fictorq. Itẽ cera. sic isti ꝓuidentiȩ diuine materiã psto

Expanded text:
non est proba-. bile eam materiam rerum unde omnia. orta. sunt esse diuina non est proba-. bile eam materiam rerum unde omnia. orta. sunt esse diuina prouidentia effectam, sed et habere etha-buisse uim et naturam suam. ut igitur faber cum quid aedificaturus est, non ipse facit materiam, sed utitur ea quae sit parata, fictorque item ce
Abbreviated transcription (Latin):
mundi illum pͥmũ et maxim̃ filiũ p̃fecit oꝑi uniu̾so: eoq simł
et tõsiliatore usus est et artifice ĩ excogitandis ornandis ꝑfi¬
ciendisq rebus. qm̃ is et ꝓudentia et roe et potestate ꝑfe¬
ctus ẽ. De quo nũc ꝑtiꝰ ꝙ alio loto et uirtus eiꝰ et nom̃ et rõ
enãranda nobis erit. Nemo querat ex quib ista materiis tã
magna tam mirifica oꝑa deus fete̾it. Oĩa .n. fecit ex nichilo.
necꝰ audiendi st̾ poete qui auĩt chaos ĩ pͥncipio fuisse .i. con¬
fusionem rez atq elem̃toꝵ. Postea uõ deu dixremisse om̃s
illam cõgeriem singulisq rebus ex cõfuso aceruo seꝑatis i or¬
dinemq descriptis ĩstruxisse mũdu pariter et ornasse. &b
facile ẽ indere potestatem dei nõ ĩtelligentib: quẽ tredant
nihil effice̾ posse nͥ ex materia sbiatente ac parata. In qͦ erroͬe

Expanded text:
mundi, illum primum et maximum Filium praefecit operi universo, eoque simul mundi, illum primum et maximum Filium praefecit operi universo, eoque simul et consiliatore usus est, et artifice in excogitandis, ornandis, perficiendisque rebus, quoniam is et providentia, et ratione, et potestate perfectus est; de quo nunc parcius, quod alio loco et uirtus eius et nomen et ratio enarranda nobis erit. nemo quaerat ei quibus ista materiis tam magna, tam mirifica opera deus fecerit: omnia enim fecit ei nihilo. nec audiendi sunt poetae, qui aiunt chaos in principio fuisse, id est confusionem rerum atque elementorum, postea uero deum diremisse omnem illam congeriem singulisque rebus ex confuso aceruo separatis in ordinemque discriptis instruxisse mundum pariter et ornasse. quibus facile est respondere potestatem dei non intellegentibus, quem credant nihil efficere posse nisi ex materia. subiacente ac parata.: m quo errore
Abbreviated transcription (Latin):
ordiretur hoc opus mũdi qm̃ boni et cõsũmati boni fonsĩ ip̃o
erat sicut est semꝑ ut ab eo bonũ tanꝙͣ riuus oriret᷑ longeq
ꝓflueret: ꝓduxit similem sui spũ ꝗ eẽt uirtutib pr̃is dei p̾ditꝰ
Quõ aũt id uolueĩt ĩ quarto dote tonabim̃ libro. Dem̃ facit
alterũ ĩ quo idoles diuine stirpis nõ ꝑmansit. Itaq suapte in¬
uidia tanꝙ̃ nemo ifectus ẽ et ex bono ad malu transcendit
suosq arbitrio iđ illi adeo libeꝵ fuerat datum cõtrariu sibi
nom̃ asciuit. Uñ apparet cunctoꝵ maloꝵ fontem ẽẽ liuore.
Inuidit .n. illi ancessori suo. ꝗ deo pr̃i ꝑseuerando tũ comꝓbatꝰ¬
etiã et tarus est. hunc gͦ ex bono ꝑ se malũ effectu greci
DIAuOAoit ⁊ appellant. nos criminatorem uocamꝰ ꝙ cͥmina
in que ip̃e inlitit ad deum deferat. Exorsus ig̃ deus fabritã

Expanded text:
ordiretur hoc opus mundi, quoniam pleni et consummati boni fons in ipso ordiretur hoc opus mundi, quoniam pleni et consummati boni fons in ipso erat, sicut est semper, ut ab eo bonum tamquam riuus oreretur longeque proflueret, produxit similem sui spiritum, qui esset uirtutibus patris dei praeditus. quomodo autem id uoluerit, in quarto libro docere conabimur. deinde fecit alterom, in quo indoles diuinae stirpis non permansit. itaque suapte inuidia. tamquam ueneno infectus est et ex bono ad malum transcendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit. unde apparet cunctorum malorum fontem esse liuorem. inuidit enim illi antecessori suo, qui deo patri perseuerando cum probatetiam charus est. Hunc ergo ex bono per se malum effectum Graeci διάβολον appelant; nos criminatorem vocamus, quod crimina, in quae ipse illicit, ad Deum deferat. Exorsus igitur Deus fabricam
Abbreviated transcription (Latin):
est monens ne ꝑꝑ corpõis ĩbetillitatem castris se cęsar continet. Itaq
ĩ atie lictica platus est et eodem die a Bruto castra capta st̃. mlta
p̃ter ea post̃ similia exempla ꝓferri. sed uereor ne si fuero ĩ pro¬
positiõe reꝵ cõtrariaꝵ dutiꝰ ĩmoratus aut oblit̾ eẽ ꝓpõiti uidar
aut crimẽ loquacitatis incurram.
Ixponam ig̃ istoꝵ oĩ rõnem quo faciliꝰ res difficiles et obsture
ĩ telligantur et has om̃s simulati nũs prȩstigias reuelabo: ꝗb
ĩducti hoĩes a ueritatis ua longius recesserũt. S repet̾a loge
altiꝰ ut siꝗs ad legendum ueri exꝑs et ignarꝰ accesẜit. Instituar
atq itelligat. qđ tandẽ sit caput hoꝵ et tã maloꝵ et lumĩe
accepto suos ac totiꝰ gn̾is hũani ꝑspiciat errores. Cum ẽẽt d̃s
ad excogitandũ prudendtissimꝰ ad faciendũ solertissimꝰ: añ ꝙͣ

Expanded text:
est monens, ne propter corporis inbecillitatem castris se Caesar contineret. itaque est monens, ne propter corporis inbecillitatem castris se Caesar contineret. itaque in aciem lectica perlatus est et eodem die a Bruto castra. capta sunt. multa practerea. possunt similia exempla proferri, sed uereor ne si fuero in propositione rerum contrariarum diutius inmoratus, aut oblitus esse propositi uidear ut crimen loquacitatis incurram. Exponam igitur istorum omnium rationem, quo facilius . res difficiles et obscurae intellegantur, et has omnes simulati numinis praestrigias reuelabo, quibus inducti homines a ueritatis uia longius recesserunt. sed repetam longe altius, ut si quis ad legendum ueri expers et ignarus accesserit, instruatur atque intellegat quod tandem sit caput horum et causa malorum, et lumine accepto suos ac totius generis humani perspiciat errores. cum esset deus ad eicogitandum prouidentissimus, ad faciendum sollertissimus, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
nia que uim deoꝵ udeantur oñdere. Tiberio nãq atinio
hõĩ plebeio ꝑ ꝗetem obu̾satꝰ eẽ Iupiter dr et pręcepisse ut
cõsulib et senatui nũciaret ludis tirtensib ꝓximis prȩsul¬
torem sibi displicuisse ꝙ antoniꝰ maximꝰ ꝗdam u̾beratũ ẜuũ
sub furca medio circo ad suppliciũ duxat iõq ludos ĩ stau¬
rari oportẽ. Qđ cum ille neglexiss: eodẽ die filiũ ꝑdidisse
ip̃e aũt graui morbo eẽ cõreptꝰ et cũ rurẜ eandem imaginẽ
cernẽt querentem satis ne poenaꝵ ꝓ neglecto imꝑio peyen¬
diss lectica delatꝰ ad consules et om̃i re i senatu exposita
retepisse torpõis firmitatem suisq pedib domũ redisse. Illud
qͦ sõniu nõ minoris admiratõis fuit: quo Cęsar augustus
dr eẽ ẜuatus. Nam cũ bello ciuili brutiano iplicitꝰ graui¬
morbo abstinẽ prȩlio statuiss medico eiꝰ artoĩo Min̾ue spẽs obusata

Expanded text:
nia quae uim deorum uideantur ostendere. Tiberio namque Atinio nia quae uim deorum uideantur ostendere. Tiberio namque Atinio homini plebeio per quietem obuersatus esse Iuppiter dicitur et praecepisse, ut consulibus et senatui nuntiaret ludis Circensibus proximis praesultorem sibi displicuisse, quod Autronius Maximus quidam uerberatum seruum sub furca medio circo ad supplicium duxerat, ideoque ludos instaurari oportere: quod cum ille neclexisset, eodem die filium perdidisse, ipse autem graui morbo esse correptus; et cum rursus eandem imaginem cerneret quaerentem satisne poenarum pro neclecto imperio pependisset, lectica delatus ad consules et omni re m senatu exposita recepisse corporis firmitatem suisque pedibus domum redisse. illut quoque somnium non minoris admirationis fuit quo Caesar Augustus dicitur esse seruatus. nam cum bello ciuili Brutiano inplicitus grauimorbo abstinere proelio statuisset, medico eius Artorio Mineruae species obuersata
Abbreviated transcription (Latin):
potitioꝵ gens quȩ ꝓdidit intra uniꝰ anni tp̃s extincta ẽ Item
Censor fuluius cum ex Iunõis lacnȩ̨ templo mãmoreas te¬
gulas abstuliss. ꝗb edem fortune equestris quã romȩ fec̾at
tegẽt / et mte captꝰ ẽ et amissis duob filiis ĩ il yrico militan¬
tib sũmo c̃ moerore cõsumpt̾ ẽ. Prefectus ẽt.M. Antonii
turullius cũ apđ cho cohos eu̾so esculapii luco classẽ feciss
eodem p̾ea locõ a militib cȩ̨sai̾s ĩterfectus ẽ. His exͥ adiũgit᷑
pĩrhus qui sublata ex thesauro ꝓẜpinȩ locrẽsis pecunia na¬
ufragiũ fecit / ac iuicius deȩ littorib ilisus est ut nichil p̾ter
eam petiua ĩ coline reꝑiretur. Ceres q milesia multũ sibi
apđd hoĩes uenerationis adiecit. Nam cũ ab alexandro capta
ciuitas eẽt. ac mil tes ad eam spoliandam ĩ rupissent oculos
oiũ repente obiectus fulgor ignis extinxit. Reꝑiunt᷑ et som¬

Expanded text:
Potitiorum gens, quae prodidit, intra unius anni tempus extincta est. item Potitiorum gens, quae prodidit, intra unius anni tempus extincta est. item censor Fuluius cum ei Iunonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstulisset, quibus aedem Fortunae Equestris quam Romae fecerat tegeret, et mente captus est et amissis duobus filiis in Illyrico militantibus summo animi maerore consumptus est. praefectus diam Marci Antonii Turullius cum aput Coos euerso Aesculapii luco classem fecisset, eodem postea loco a militibus Caesaris interfectus est. his exemplis adiungitur Pyrrhus, qui sublata cx thensauro Proserpinae Locrensis pecunia naufragium fecit ac uicinis deae litoribus inlisus est, ut nihil praeter eam pecuniam incolume reperiretur. Ceres quoque Milesia multum sibi aput homines uenerationis adiecit. nam cum ab Alexandro capta ciuitas esset ac milites ad eam spoliandam inrupissent, oculos omnium repente obiectus fulgor exstinxit. rppehuntur etiam som
Abbreviated transcription (Latin):
paucis post dieb litterȩ pauli uerum fuisse docuerunt. Illud¬
etiã mirabile ꝙ simulatrũ fortunȩ muliebre nõ semel lotutu esse
tradit᷑. Itẽ Iunt̃is monete cũ captis ueiis unꝰ ex miltib ad eam
trãsferendã missus iocabundꝰ ac ludens it̾rogaret utrũ ne romã
Nam cũ ex libris sibillinis Idȩa mater eẽt accita et ĩuado tib̾ini
fluĩs nauis qua uehebat᷑ hesiss / nec ulla ui cõmouet᷑ claudiã
ferũt. que seꝑ ĩpudica eẽt hĩta ob nimios corꝑis cultus deam¬
sõmissis genib orasse ut si se castam iudicaret et suũ tingulũ
seq̃ret᷑ ita nauẽ quȩ ab om̃i iuuẽtute nõ ualuit cõmouẽi ab una
muliere eẽ comotam. Illud eque miꝵ ꝙ lue seiuente esculapiꝰ
epidauro accitꝰ urbẽ romã diut̾na pestilentia liberasse ꝑhibet
ad ẜuos publitos satra hrcũł tnstuliss luminib orbatꝰ est. et

Expanded text:
paucis post diebus litterae Pauli verum fuisse docuerunt. Illudpaucis post diebus litterae Pauli verum fuisse docuerunt. Illudetiam mirabile, quod simulacrum Fortunae muliebre non semel locutum esse traditur, item Iunonis Monetae, cum captis Veiis unus ex militibus ad eam transferendam missus iocabundus ac ludens interrogaret utrumne Romam nam cum ex libris Sibyllinis Idaea mater esset accita. et in uado Tiberini fluminis nauis qua uehebatur haesisset nec ulla ui commoueretur, Claudiam ferunt, quae semper inpudica esset habita ob nimios corsubmissis genibus orasse, ut, si se castam judiearet, suum cingulum sequeretur, ita navim, quae ab omni juventute non valuit commoveri, ab una muliere esse commotam. Illud aeque mirum, quod lue saeviente, Aesculapius, Epidauro accitus, urbem Romam diuturna pestilentia liberasse perhibetruos publicos sacra Herculis transtulisset, luminibus orbatus est et
Abbreviated transcription (Latin):
ad illa tõfugiat quẽ a młtis et nõ dubiis tradunt᷑ auctoribus
et ꝓdigiis et auguriis et sõnis et oratulis et sane multa enu¬
merari post̾ digna miracula. In pͥmis illud qđ actius nauius¬
sũmus augur cum Tarꝗnũ priscum cõmoneret ut nichil nou
face inciꝑet nͥ pͥus eẽt ĩ aunguratꝰ eiq rex artis eiꝰ eleuãs fidẽ
dicẽt ut cõsustis auib renũciaret sibi utrum ne fie̾i posset
id qđ ip̃e aĩo cõtepiss affremaretq nauiꝰ posse. Cape ig̃ ĩꝗt
hanc totem eamq nouatula disice. At ille ĩ cũctanter accepit
ac secuit dem̃ illud q̃đ castor et pollux bello tatino apđ̃ lacũ
m̃iturnȩ N st̾ equoꝵ sudorem abluentes cũ ȩdes eoꝵ ꝗ̃ uincta
fonti erat sua sponte patuiss. Idem bello macedonito equis
albis insidentes .p. uatieno tomam nocte uẽienti se obtulisse¬
dicunt᷑. Nunciantes eo die regem ꝑsem uictum atq captum qđ

Expanded text:
ad illa confugiat, quae a multis et non dubiis traduntur auctoribus,ad illa confugiat, quae a multis et non dubiis traduntur auctoribus,stendisse et prodigiis et somniis et auguriis et oraculis. et sane mu!tA enumerari possunt digna miraculo, in primis illut, quod Attus Na-uius.summus augur cum Tarquinium Priscum moneret, ut nihil noui facere inciperet, nisi prius esset inauguratus, eique rex artis eius eleuans fidem diceret ut consultis auibus renuntiaret sibi, utrumne fieri posset id quod ipse animo concepisset, adfirmaretque Nauius posse, \'cape igitur inquit \'hanc cotem eamque nouacula dissice\'. at ille incunctanter accepit ac secuit. deinde illut, quod Castor et Pollux bello Latino aput lacum Iuturnae uisi sunt equorum sudorem abluentes, cum aedes eorum quae iuncta fonti erat sua sponte patuisset. idem bello Macedonico equis albis insidentes Publio Vatieno Romam nocte uedicuntur, nuntiantes eo die regem Persen victum atque captum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tõfidẽ suoq uditio ac ꝓpriis sensib niti adiuestigandam & pro pendenda
uertatem ꝙ credentem alienis exrõib decipi tanꝙͣ̃ ipm̃ rõnis
exꝑtem. Dedit oĩb deus ꝓ uirili portione sapĩa ut et ĩ audita
ĩuestigare possent et audita ꝑpendẽ. nec qr nos illis temꝑib
tibus nõ põt. Inlibabilis ẽ tanꝙͣ lux et ti claritas solis. qr
ut sol otuloꝵ sie sapĩa lum̃ est tord hũani. Quũe cũ saꝑe
ullo iuditio ĩuenta maioꝵ ꝓbant/ et ab aliis more pecudu
ut aut plus ip̃i sapiant qr minores uotantur aut illi disipue¬
rint qr maiors nõĩant᷑. Quid gͦ impedit ꝗn ab ip̃is sũmamꝰ
exemplum: ut quõ illi qui falsa ĩuen̾ant posteris tradider̃t sic¬
nos qui ueꝵ ĩuenimꝰ. posteris meliora tradamꝰ. Suꝑest ingens
questio. tuiꝰ disputatio nõ ab ĩgenio s a sciã uenit que plĩub
explicanda eit. ne ꝗd oĩo dubiu relinqͣt. Nam fortasse aliq

Expanded text:
onfidere suoque iudicio ac propriis sensibus niti ad muestiga-ndam et perpendendam ueritatem, quam credentem alienis erroribus decipi tamquam ipsum rationis expertem. dedit ommbus deus pro uirili portione sapientiam, ut et inaudita inuestigare possent et audita perpendere. nec quia nos illi temporibus tibus non potest. iniibabUis est tamquam lux et claritas solis, quia ut sol oculorum sic sapientia lumen est cordis humani. quare cum sapere ullo judicio inventa majorum probant, et ab aliis pecudum more ut aut ipsi plus sapiant, quia minores vocantur, aut illi desipuerint, quia majores nominantur. Quid ergo impedit, quin ab ipsis sumamus exemplum; ut quomodo illi, quae falsa invenerant, posteris tradidernos qui uerum inuenimus posteris meliora tradamus? Superest ingens quaestio, cuius disputatio non ab ingenio, \' sed a scientia uenit: quae pluribus explicanda erit, ne quid omnino dubium relinquatur. nam fortasse aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
terra nasci uident᷑ hec .n. ꝑ se non terra ꝑ se gignit. sed sp̃ũs dei siñ
quo nihil gignitur. Non gͦ deus ex materia qr sensu prȩditũ ex
ĩsensibili sãpiens ex bruto ĩpatibile de patibili exꝑs torpõis de¬
corporali nũꝙͣ põt oriri. s mat̾ia ꝓotiꝰ ex deo est. Quitꝗ .n. est
solido et cõtrectabili torꝑe accipit ẽternã uim. Qđ accipit ui
dissolubile est qđ dissoluit interibit. qđ interit ortum sit: ne¬
cesss est. Qđ ortum est huĩt fontẽ uñ oriret᷑ .i. factorẽ aliqͥm
sentiẽtem ꝓuidum ꝑitumq faciendi. Is est ꝓfecto nec ullus

Expanded text:
terra nasci uidentur. haec enim non terra per se gignit, sed spiritus dei, sine terra nasci uidentur. haec enim non terra per se gignit, sed spiritus dei, sine quo nihil gignitur. non ergo deus ex materia, quia sensu praeditum ex insensibili, sapiens ex bruto, icorporali numquam potest oriri: sed materia potius ex Deo est. Quidquid enim est solido et contrectabili corpore, accipit externam vim. Quod accipit vim, dissolubile est. Quod dissolvitur, interit. Quod interit, ortum sit necesse est. Quod ortum est, habuit fontem unde oriretur, id est factorem aliquem sentientem, providum, peritumque fac
Abbreviated transcription (Latin):
ni natura sit simͭ. ut iñ oĩa uelut ex fonte descenderint.
Itaq aut deus ex mateĩa ortus est aut mateiã ex deo. Ꝙad
hoꝵ sit uerꝰ facile est intelligi. Ex his .n. duob alteꝵ sensi¬
bile est. alteꝵ caret sensu. Potẽstas faciendi aliꝗd nõ põt ẽẽ nͥ
in eo qđ sentit qđ sapit qđ cogitat qđ mouetur. nec ĩcipiant aut
fiat añ ꝙͣ est et quẽ admodu constet postꝙͣ fu̾i̾t effectum.
Deniq is facit aliꝗd ꝗ ht̃ uolũtatem ad fatiendũ et manꝰ ad
id q̃đ uoluit implendum. Qđ aũt ĩsensibile est ĩers et tor¬
pidu semꝑ iacet. niħil iñ oriri põt ubi nullus est motꝰ uo¬
luntariꝰ. Nam si om̃e aĩal rõe constet terte nasti nõ põt ex eo
qđ rõe p̃ditum non est. nec aliunde accipi põt id ꝗđ̃ ibi uñ
petitur non est nec tñ cõmoueat aliqͥm ꝙ aĩalia quȩdam de

Expanded text:
ni natura sit simplex, ut inde omnia, velut ex fonte, descni natura sit simplex, ut inde omnia, velut ex fonte, descitaque aut deus ex materia ortus est aut materia ex deo. quid horum sit uerius facile est intellegi. ex his enim duobus alterum sensibile est, alterum caret sensu. potestas faciendi aliquid non potest esse nisi in eo quod sentit, quod sapit, quod cogitat, quod mouetur. nec incipi aut fiat, antequam est, et quemadmodum constet, postquam fuerit effectum. Denique is facit aliquid, qui habet voluntatem ad faciendum et manus ad id quod voluit implendum. Quod autem insensibile est, ipidum semper iacet; nihil inde oriri potest ubi nullus est motus uoluntarius. nam si omne animal ratione constat, certe nasci non potest ex eo quod ratione praeditum non est, nec aliunde accipi potest id quod ibi unde petitur non est. nec tamen commoneat aliquem quod animalia quaedam de
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr ꝑ mortalitatem ĩbetillus est ꝑ ĩbetilitatem definitȩ̨ ac
moditȩ potestatis. Deus aũt facit ex eo qđ non est qr ꝑ eter-¬
nitatem fortis est ꝑ fortitudinẽ potestatis ĩmense que fine ac
modo caret sic̃ uita factoͬis. Quid gͦ miꝵ si facturꝰ mũdu
deus pͥus nãm de qua face̾t p̃parauit: et y̾parauit ex et qđ
nõ erat qr nefas ẽ deu aliunde aliꝗd mutuai cũ ex ip̃o ul̃i
ip̃o sint oĩa. Hlam si est aliꝗd añ illum factum: et ꝗtꝗd nõ
ab ip̃o factum ẽ potestatem dei et nom̃ amittit. At .n. ma¬
teĩa nũꝙͣ ftã est sicut deus qui ex materia fecit hũc mũdĩ.
Duo ig cõstituunt᷑ ȩterna et qđ inter se tontraria qđ fiei
sine distordia et ꝑnitię non põt. collidant .n. netesse ẽ ea qͦs
repugnãt: qr suꝑare alteꝵ netesse est. Egͦ fiei nõ põt ꝗ ȩter¬

Expanded text:
est; quia per mortalitatem imbecillis est, per imbecillitatem, definitae ac est; quia per mortalitatem imbecillis est, per imbecillitatem, definitae ac modicae potestatis: Deus autem facit ex eo, quod non est; quia per aeternitatem fortis est, per fortitudinem, potestatis immensae, quae fine ac modo caret, sicut vita factoris. Quid ergo mirum, si facturus mundum Deus, prius materiam de qua faceret praeparavit, et praeparavit ex eo quod non erat? quia nefas est deum aliunde aliquid mutuari, cum ex ipso uel in ipso sint omnia. nam si est aliquid ante illum, si factum est quicquam non ab ipso, iam potestatem dei et nomen amittet. M enim materia numquam facta est sicut deus, qui ex materia fecit hunc mundum. duo igitur constituuntur aeterna et quidem inter se contraria, quod fieri sine discordia et pernicie repugnant, quia superare alterum necesse est. Ergo fieri non potest, quin aeter
Abbreviated transcription (Latin):
appellai põt ea uissi qua mest et ꝓiudentia excogitandi
et solertia potestasq faciẽdi. Mlelius ig̃ Seneta oiũm stoy¬
coꝵ acutissimꝰ qui uidit nihil aliud ẽẽ nãm̃ ꝙͣ deum.
Ergo inꝗt deum nõ laudabimꝰ. cui ñalis est uirtꝰ nec illam didicit
ex ullo i mo laudabimꝰ. Qͣuis .n. illt ñalis illi sit sibi illam dedit
qñ deus ip̃e nã est. Cumig̃ ortum reꝵ tribuis nẽ ac detrahis
deo ĩ eodem luto hesitansꝰ uersuram soluis. A quo .n. fierine
gas ab eodẽ plane fiẽi mutato noĩe cõfiteris. Sequit᷑ mep¬
s quam hr̃ẽt paratam ĩmo uõ nõ oportuit. erit .n. deus mi¬
nõis potestatis si exparato facit qđ est hõis. faber sine ligͦ
nͥ edificabit. qr lignũ ip̃m fatẽ nõ põt. Flon posse aũt ĩbe¬
cilitatis est huanȩ. Deus uõ facit sibi ip̃e mat̾iam qr pot.
Posse .n. dei est. nam si nom p̃ot̃. deus non est. homo facit ex eo qđ

Expanded text:
appellari potest ea uis, in qua inest et prouidentia excogitandi appellari potest ea uis, in qua inest et prouidentia excogitandi et sollertia potestasque faciendi. melius igitur Seneca omnium Stoicorum acutissimus, qui uidit nihil aliut esse naturam quam deum. ergo inquit deum non laudabimus, cui naturalis est uirtus? nec enim illam didicit ex ullo. immo laudabimus. quamuis enim na.turalis illi sit, sibi illam dedit, quoniam deus ipse natura est. cum igitur ortum rerum tribuis naturae ac detrahis deo, in gas, ab eodem plane fieri mutato nomine confiteris. Sequitur inepsed quam haberet paratam. » Immo vero non oportuit; erit enim Deus minoris potestatis, si ex parato facit, quod est hominis. Faber sine ligno nihil aedificabit, quia lignum ipsum facere non potest; non posse autem, imbecillitatis est humanae: Deus vero facit sibi ipse materiam, quia potest. Posse enim, Dei est: nam si non potest, Deus non est. Homo facit ex eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciu cõcedis. Quo ig ab hoĩe diuina illa iis differret: si
ut homo sic etĩa deus ope indiget aliena. Indiget aũt si
nihil moliri põt nͥ ab altero illi mateiã ministre̾t᷑. Qđ si
fit iꝑfecte utiq untutis est et eĩt iam potentior iuditandꝰ
materiȩ ĩstitutor. Quo gͦ noĩe appellabitur ꝗ potentia deũ
nõ põt ut sit potentiꝰ deo ꝗꝙͣ. quẽ necesse est ꝑfecte eẽ
iurtutis potestatis rõis. idem ig̃ mateiẽ fictor est ꝗ et reꝑ ex¬
mat̾ia cõstantiu. neq .n. deo ño faciente et ĩuito ẽẽ aliꝗd
aut potuit aut debuit. S ꝓbabile est inꝗt materiam
nullo dante: quam nãm nullo gn̾ante. si huĩt uim ab aliqͦ
tuit ꝓcreãi: Natura .n. qua dicitis orta eẽ oĩa: si consilium
nõ ht̃ effice̾ nͥ põt. Si aũt generandi et fatiendi potens ẽ
ht̃ gͦ cõsiliu et ꝑꝑea deus sit necesse est. nec alio nõie

Expanded text:
cium concedis. quo igitur ab homine diuina illa uis differet, si cium concedis. quo igitur ab homine diuina illa uis differet, si ut homo sic etiam deus ope indiget aliena? indiget autem, si nihil moliri potest, nisi a.b altero illi materia, ministretur. quod si fit, inperfectae utique uirtutis est, et erit iam potentior iudicandus materiae institutor. quo ergo nomine appellabitur qui potentia deum non potest ut sit potentius deo quicquam, quem necesse est perfectae esse uirtutis potestatis rationis, idem igitur matemateria constantium. Neque enim Deo non faciente, et invito, esse aliquid aut potuit, aut debuit. Sed probabile est, inquit, materiamnullo dante? quam naturam, nullo generante? Si habuit vim, ab aliquo tuit procreari? Natura enim, qua dicitis orta esse omnia, si consilium non habet, efficere nihil potest. Si autem generandi et faciendi potens est, rgo consilium et propterea deus sit necesse est, nec alio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
deo factus est. O ꝙͣ multa st̾ uitia ĩ his decẽ uersibus.  pͥm̃
ꝙ is qui ĩ aliis disputatiõib et libris fere om̃ib ꝓitidentię fiũt
assertor et qui accerimis argum̃tis ĩpugnau̾it eos ꝗ ꝓuiden¬
tiã nõ eẽ dix̾unt. idẽ nũc qͣi ꝓditor aliꝗs aut transfuga
ꝓuidentiam conatꝰ est tolle̾. In quo si contradic̾e uelis nec
cogitatõe opus ẽ nec labore. sua illi dicta recidenda st̃. nec
.n. potẽit ab ullo Cicero ꝙͣ a cicerone uehem̃tiꝰ refutari.
Sed cõcedamꝰ hoc mori et ĩstituto achademitoꝵ ut liceat
hõib ualde libe̾is dicẽ ac sentire quȩ uelit. sm̃as ip̃ius cõ¬
siderem᷑. Non est inꝗt ꝓbabile mat̾iam reꝵ a deo factam.
Quib hoc arguitis doces: nihil .n. dixisti quare hoe nõ
sit ꝓbabile. Itaq in e cõtraio. uł maxĩe ꝓbabile iudetur
nec tñ teme uidetur cogitanti plus eẽ aliꝗd ĩ deo quem
ꝓfecto ad ĩbetillitatem hõis redigis: tui nichil aliud ꝙ opifi¬

Expanded text:
deo factus est. o quam multa sunt uitia in his decem uersibus! primum quod is qui in aliis disputationibus et libris fere omnibus pronidentia-e fuerit adsertor et qui acerrimis argumentis inpugnauerit eos qui prouidentiam non esse dixerunt, idem nunc quasi proditor aliquis aut trans fuga prouidentiam conatus est tollere. in quo si contra dicere uelis, nec cogitatione opus est nec labore: sua illi dicta recitanda sunt; nec enim poterit ab ullo Cicero quam a Cicerone uehementius refutari. sed concedamus hoc mori et instituto Academicorum, ut liceat hominibus ualde liberis dicere ac sentire quae uelint: sententias ipsas consideremus. non est inquit probabile materiam rerum a deo factam. quibus hoc argumentis doces? nihil enim dixisti quare hoc non sit proba-bile. itaque mihi e contrario uel maxime probabile uidetur, nec tamen temere uidetur, cogitanti plus esse aliquid in deo, quem profecto ad inbecillitatem hominis redigis, cui nihil aliut quam opifi
Abbreviated transcription (Latin):
ac rõ. Pietas aut̃ nihil aliud est ꝙ dei notio sic̃ Tris megistꝰ
urĩssime diffiniuit ut alio loco diximꝰ. Si gͦ pietas ẽ cognosce̾
deũ: tuiꝰ cognitõis hȩc sũma est ut colas: ignorat utiq uistitiã
ꝗ religionem dei nõ tenet. Quõ .n. pot eam ip̃a nosse qui
unde oriat ignorat: Plato qđ multa de imo deo locutꝰ est a
quo ait cõstitutum ẽẽ mũdũ. sed nihil de religione. Sõnia¬
uerat .n. dum nõ cognou̾at. Qđ si iustitiȩ defensionẽ uł ip̃e
tẽtauit ĩ carcerem cõiectus est ut iam tuc appareret ꝗd eẽt
futu his hõib ꝗ uistitiã uerã defendẽ deoq singulari ẜmi̾e

Expanded text:
cundo vis omnis ac ratio. Pietas autem nihil aliud est quam Dei notio; sicut Trismegistus cundo vis omnis ac ratio. Pietas autem nihil aliud est quam Dei notio; sicut Trismegistus verissime definivit, ut alio loco diximus. Si ergo pietas est cognoscere Deum, cujus cognitionis haec summa est, ut eum colas, ignorat utique justitiam, qui religionem Dei non tenet. Quomodo enim potest eam ipsam nosse, qui unde oriatur ignorat? Plato quidem multa de uno Deo locutus est, a quo ait constitutum esse mundum: sed nihil de religione; somniaverat enim Deum, non cognoverat. Quod si justitiae defensionem vel ipse, tentavit, in carcerem conjectus est; ut jam tunc appareret quid esset futurum iis h
Abbreviated transcription (Latin):
cernẽtur. atq utinã tot ac tales uiri ꝙ̃tu eloqͣntiȩ qͣ̃tu animi
tãtum ã sc̃iȩ ad ĩplendam defensionẽ sum̃ȩ uirtutis habui¬
ssent. Cuiꝰ origo ĩ religione rõ ĩ ȩquitate est. S hi ꝗ pͥmam
ignorasse iustitiã. nec id qđ minime nouant potiusse defen¬
dere. Iustitia ꝙͣuis om̃s simul uirtutes amplectat᷑ eñ duȩ st̾
oiuz pͥncipales quȩ ab ea diuelli seperaĩq nõ post̾ pietas &
equitas. Nam fides temꝑantia ꝓbitas mnotẽtia ĩtegritas &
tȩtera eiꝰmõĩ uł naͣ uł institutis parentu post̾ eẽ inhis ho¬
minib ꝗ iustitiã nesciũt sic̃ semꝑ nescierũt. Nam Romãi
ueteres ꝗ iustitia gloriãi solebant his utiq uĩtutib glona
bant᷑ que ut dixi ꝓficisci ꝑo a iustitia post̾ & ab ip̃o fonte setẽ¬
ni. pietas uõ & ȩquitas qĩ uenȩ st̃ eiꝰ his .n. duob fontibus

Expanded text:
eretur. Atque utinam tot ac tales viri, quantum eloquentiae quantumque animi, eretur. Atque utinam tot ac tales viri, quantum eloquentiae quantumque animi, tantum etiam scientiae ad implendam defensionem summae virtutis habuissent, cuius origo in religione, ratio in aequitate est! sed ii qui primam ignorasse iustitiam nec id quod minime nouerant potuisse defendere. iustitia quamuis omnes simul uirtutes amplectatur, tamen duae sunt omnium principales quae ab ea diuelli separarique non possunt, pietas et aequitas. nam fides temperantia probitas innocentia integritas et cetera eiusmodi uel natura uel institutis parentum possunt esse in iis hominibus qui iustitiam nesciunt, sicuti semper fuerunt: nam Romani ueteres, qui iustit a justitia possunt, et ab ipso fonte secerni. Pietas vero et aequitas, quasi venae sunt ejus; his enim duobus fontibus
Abbreviated transcription (Latin):
tia. qđ acumẽ ꝗ nescit ip̃m ex p̃dicatõe cic̾onis itelliget aue
lucilii apđ quẽ disserẽs Heptimꝰ de re difficilima: oñdit id
nõ posse id explicai ñ si carneadem ip̃m orcus remittat Iscũ
copiose audiente galba & Catone censorio marimis t̃e oratoib
sae idem disputationẽ suam postridie contraĩa disputatione
subũtit & iustitiã quã pͥdie laudau̾at sustulit. nõ qđ pħi
ut alios quidlib& assentes poss& refutare. Eam disputationẽ
qua iustitia euertitur apđ ciceronẽ .I. furiꝰ recordatur. Credo
sine qua putabat regi nõ posse rem .p. Cartieades aũt ut
aristotelem refelleret ac platonẽ Iustitiȩ patronos pͥma illa
disputato ẽ collegit ea oĩa que ꝓ iustitia dicebant᷑ ut posset
illa sic̃ fecit euerte̾ Erat .n. facillim̃ iustitiã radices nõ hñte
labefactã qr tu milla ĩ terra fuit ut ꝗd eẽt aut qͣlis a pħis

Expanded text:
dicatione Ciceronis intelleget aut dicatione Ciceronis intelleget aut Lucilii, aput quem disserens Neptunus de re difficillima ostendit non posse id explicari, non Carneaden si ipsum Orcus remittat, cum copiose audiente Galba et Catone Censorio maximis tunc oratoribus. sed idem disputationem suam postridie contraria disputatione subuertit et iustitiam quam pridie laudauerat sustulit, non quidem ut alios quidlibet adserentes posset refutare. eam disputationem, qua iustitia euertitur, aput Ciceronem Lucius Furius recordatur, credo sine qua putabat regi non posse rem publicam. Carneades autem ut Aristotelen refelleret ac Platonem iustitiae patronos, prima illa disputatione collegit ea omnia quae pro iustitia dicebantur, ut posset illam, sicut fecit, euertere. erat enim facillimum iustitiam radices non habentem labefactare, quia tum nulla in
Abbreviated transcription (Latin):
uł qđ uelim nõ colendi: Quid iam nõb ulteriꝰ relinquetur
si &̃ hoc qđ uoluntate fie̾i oportet libido extorq̃t aliena: he¬
mo istud efficiet siꝗd nobis ad cõtẽnendã mortẽ doloremq
uirtutis est. quã cõstantiã si tenemꝰ cur stulti iudicam̃ facĩẽ
deum nõ ĩtelligũt quos Sibylla Erithrea Riopoue nĩ apoitoue
sed terrã digitis sus imaginatã metuãt & adorẽt. Capitulũ
Ne uõ cã sit ut eos ꝗ sapientes st̃ stultos putẽt. Magna rõ ẽ.
nec .n. frustra fallunt. Quę nõb diligenter explicãda ẽ ut er¬
rores suos tandem si fieri possit agnoscant. Iustitia suaptenã
spẽm quãdam stultitiȩ ht̃ qd̃ ego & diuinis & hũanis cestimo¬
niis confirmãe possum. S& nihil fortasse apud istos agamꝰ
nͥ eos de suis doceamꝰ auctõib nõ posse qnꝙͣ iustũ eẽ qđ est
cõiuĩctu cum uera sapĩa nͥ idem stultus ẽẽ iudeat᷑. Carnea¬

Expanded text:
uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facientdeum non intellegunt: quos Sibylla Erythraea xuxpoy? et avoTQVOj; sed terram digitis suis imaginatam metuant et adorent. Quae uero causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent, magna ratio est — nec enim frustra falluntur —: quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit adgnoscant. iustitia suapte natura speciem quandam stultitiae habet, quod ego et diuinis et humanis testimoniis confirmare possum. sed nihil fortasse aput istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus non posse quemquam iustum esse, quod est coniunctum cum uera sapientia, nisi idem stultus esse uideatur. Carnea
Abbreviated transcription (Latin):
IEc est uera uirtus quam pħi quoq gloriabundi nõ res& u̾bis
inanib iactant disserentes: nihil ẽẽ tam cõgruens iuri sapientis
depelli s& tanti ẽẽ cruciãi & mori ne fidem ꝓdat̾: ne ab off
discedat ne metu mortis aue dolore aterbo subactꝰ aliquid
faciat ĩ uistu nͥ forte delirate illis uidet. Flactꝰ inlixicꝰ cum
dicit iustu & tenatẽ ꝓpositi uirũ. Non ciuiu ardor praua
uibentiũ nõ uultꝰ ĩstantis tyrãni mẽte quatit solida: quo nihil
ueriꝰ dici põt. Si hoc ad eos referat᷑ ꝗ nullos cruciatꝰ nullã mor¬
tem recusant. ne a fide iustitiaq declinẽt. ꝗ nõ tyrãnicas ui¬
ssiones nõ prȩsidum gladios tremũt quo minꝰ uerã ac solidam
libertatem cõstanti mente defendant. Quȩ ĩ hoc secuło tuenda sa¬
pientia est. Quis .n. tam ĩsolens tam elatus est: ꝗ me uetet oculos
ĩ celum tolle̾ ꝗ ĩponat mihi necessitatẽ uł colendi qd nolim

Expanded text:
ec est uera uirtus, quam philosophi quoque gloriabundi non re, sed uerbis inanibus iactant disserentes nihil esse tam congruens uiri sapientis depelli, sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim
Abbreviated transcription (Latin):
multis gladib homines habuerũt. A pauꝑibus ad diuites ab
humilib ad potentes a pͥuatis deniq usq ad regeͥm sublimi-¬
ssimas potestates. ubi .n. nõ st̾ uniuersi pares ęquitas nõ est
ac excludit ĩ ȩqualitas iustitiam ip̃am cuiꝰ uis omis ĩ eo ut pa

Expanded text:
multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad diuites, ab multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad diuites, ab humilibus ad potentes, a priuatis denique usque ad regum sublimissimas potestates. ubi enim non sunt uniuersi pares, aequitas non est, et excludit inaequalitas ipsa iustitiam, cu
Abbreviated transcription (Latin):
cu cęt̾is coequãdi quã Cico equabilitatẽ uocat. Deus .n. qui
hõies gn̾at & ĩspirat. om̃s ęquos .i. pares ip̃e uoluit eandem
cõditione uiuendi posuit õib. om̃s ad sapĩam genuit õib
ĩ mõtalitatem spopondit. Nemo a bñficiis eiꝰ cȩlestibus segre¬
gatur. Nam sic hõib unicu suu linẽ equaliter diuĩdit.
einittit oĩb fontes uictu sb̾ministrat ꝗetem sonmni dultissi¬
mã tͥbuit. sic oĩb egtatem iũtutemq largitur. Nemo apud
eu ẜuus est nemo dõis. Si .n. cunctis idem p̃r ẽ. ȩquo iure
om̃s lib̾i sumꝰ. Nemo deo pauꝑ est nͥ ꝗ iustitia ĩdiget nemo
dines nͥ ꝗ uĩtutib plenꝰ est nemo deniq egregus nͥ ꝗ bonꝰ
& ĩnotens fu̾it. Nemo clarissimꝰ nͥ qui oꝑa misericordiȩ lar¬
giter feteit nemo ꝑfectissimꝰ n qui om̃s gladqs ũtutis ĩpleuerit
Qrͣ̃ neq romani neq gͣci iustitiam tenẽ potuerũt qr dispares

Expanded text:
uandi, quam Cicero aequabilitatem uocat. deus enim, qui homines et generat et inspirat, omnes aequos id est pares esse uoluit, eandem condicionem uiuendi omnibus posuit, omnes ad sapientiam genuit, omnibus inmortalitatem spopondit: nemo a beneficiis eius caelestibus segregatur. nam sicut omnibus unicum suum lumen aequaliter diuidit, emittit omnibus fontes, uictum sum ministrat, quietem somni dulcissimam tribuit, sic omnibus aequitatem uirtutemque largitur. nemo aput eum seruus est, nemo dominus: si enim cunctis idem pater est, aequo iure omnes liberi sumus. nemo deo pauper est nisi qui iustitia indiget, nemo diues nisi qui uirtutibus plenus est, nemo denique egregius nisi qui bonus et innocens fuerit, nemo clarissimus nisi qui opera misericordiae largiter fecerit, nemo perfectissimus nisi qui omnes gradus uirtutis inpleuerit. quare neque Romani neque Graeci iustitiam tenere potuerunt, quia dispares
Abbreviated transcription (Latin):
mistent. Tu uõ ꝑ iram dei adu̾sus hoĩes ꝗ iustitiã non
agnouer̃t. seuiet ferru. ignis. fames mõbus & suꝑ omĩa
metus semꝑ ĩpendens. tunc orabũt deu & nõ exaudiet
Optabitur mors & nõ ueniet ne nox ꝗdem reꝗem timoi
dabit nec ad oculos sõnꝰ acced& s& aias honi solicitudo
ac iugilia materabit. Plorabunt & gement & dentib stri¬
dent gratulabunt᷑ mõtuis & uiuos plangẽt. his & aliis pla-¬
rib malis solitudo fiet ĩ terra & erit deformat᷑ orbis
atq deptus. qđ ĩ carminib Sibyllinis ita dr̃. Ecoi. no
Ita .n. cõficietur hũanu genus ut uix decima ꝑs hominũ
relinquatur & ũ mille ꝓcesẜant. uix ꝓdent tentu. de
cultorib &̃ dei duȩ ꝑtes ĩteriũt & tertia quę fuerit

Expanded text:
mescent. tum uero per iram dei aduersus homines qui iustitiam non mescent. tum uero per iram dei aduersus homines qui iustitiam non adgnouerint, saeuiet ferrum ignis fames morbus, et super omnia metus semper inpendens. tunc orabunt deum et non exaudiet, optabitur mors et non ueniet. ne nox quidem requiem timori dabit nec ad oculos somnus accedet, sed animas hominum sollicitudo ac uigilia macerabit, plorabunt et gement et dentibus strident, gratulabuntur mortuis et uiuos plangent. his et aliis pluribus malis solitudo fiet in terra et erit deformatus orbis atque desertus: quod in carminibus Sibyllinis ita dicitur: ἔσται ita enim conficietur humanum genus, ut uix decima pars hominum relinquatur, et unde mille processerant, uix prodient centum. de cultoribus etiam dei duae partes inter
Abbreviated transcription (Latin):
lia mentes hom̃ maxĩo terrore cõfudent & trines
cometaꝵ & solis tenebre & color lunȩ & cadẽtiũ sideꝵ
lapsus. nec tñ hȩc usitato mõ fient s& existẽt subito
ignota & ĩuisa oculis astra sol ĩ ꝑpetuũ fuscabit᷑ ut ux
nnter noctem diemq discernat. Iuna iã nõ trib đfitiet
horis se ppꝰ sanguiẽ offusa meatus extraõ dinarios paga
ut nõ sit hõi ꝓmptum dut siderum cursus aut rone
tempoꝵ agnoscore.fiet .n. uel estas in hyeme uł hyens
ĩ estate. Tunc annus breuiabitur & mensis minuetur & dies
ĩ angustu coartabrͣ. Stelle uõ trebẽrimȩ cadent: ut celu õe
cȩtu sine ullis lumib appaxeat mõtes q altissimi dcident
& planis equabũt᷑ mare ĩnauigabile constituet᷑ ac ne ꝗd
malis hõiu terrȩq desit. audietur e cęlo tuba quod hoc
Itaq trepidabunt om̃s & ad luctuosum illu soñitu cõtre¬

Expanded text:
lia mentes hominum maximo terrore confundent, et crines lia mentes hominum maximo terrore confundent, et crines cometarum et solis tenebrae et color lunae et cadentium siderum lapsus. nec tamen haec usitato modo fient, sed existent subito ignota et inuisa oculis astra. sol in perpetuum fuscabitur, ut uix inter noctem diemque discernat, luna iam non tribus deficiet horis, sed perpetuo sanguine offusa meatus extraordinarios peraget, ut non sit homini promptum aut siderum cursus aut rationem temporum agnoscere: fiet enim uel aestas in hieme uel hiemps estate. tunc annus breuiabitur et mensis minuetur et dies in angustum coartabitur, stellae uero creberrimae cadent, ut caelum omne caecum sine ullis luminibus appareat. montes quoque altissimi decident et planis aequabuntur, mare innauigabile constituetur. ac ne quid malis hominum terraeque desit, audietur e caelo tuba: quod hoc itaque trepidabunt omnes et ad luctuosum illum sonitum contre