comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentib illis qui priores fc̃i erant apłi paulus
a dũo ꝑfectus ẽ ut qñ cũ eis contislit nicħ eẽt
qd̃ ꝑfectioni eius adderent. s potius uiderent eũdẽ
tione saluos facit. hoc dedisse paulo ut ministra¬
ret gentib qd̃ etiam petro dederat ut ministra¬
ret uideis. Non ergo inuenti sũt in aliqꝰ dissen¬
tire ab illo ut cum ille se ꝑfectũ eungeliũ ac¬
cepisse diceret illi negarent. ⁊ aliqͥd uellenttã¬
quam inꝑfecto addere. s econtͣrio ꝓ rep̃henso¬
rib inꝑfectionis. ad ꝓbatores ꝑfectionis fue¬
runt. Et dederunt dext̾ras societatis .i. consense¬
runt in soccetatem.⁊ paruerũt uoluntati dm̃
consentientes ut paulus ⁊ barnabas irent ad
gentes. Ip̃i aũ incircũtisionẽ que p̃putio .i. gen¬
tib contrania uidetur. Nam ⁊̃ sic potest ĩteigi
gentes tremus que sunt contrarie circricisioni
ip̃i aũ incircũcisionem consenserunt mͥ. ⁊ lama¬
be. hoc est dextras societatis nobis dederunt. Neq

Expanded text:
priores facti erant apostoli, Paulus a Domino perfectus est, ut quando cum eis contulit, nihil esset quod perfectioni ejus adderent, sed potius viderent eumdem tione salvos facit, hoc dedisse Paulo, ut ministraret gentibus, quod etiam Petro dederat, ut ministraret Judaeis. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille se perfectum Evangelium, accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent, tanquam imperfecto, addere: sed e contrario pro reprehensoribus imperfectionis approbatores perfectionis fuerunt: et dederunt dextras societatis, id est, consenserunt in societatem, et paruerunt voluntati Domini, consentientes, ut Paulus et Barnabas irent ad gentes: ipsi autem in circumcisione, quae praeputio, id est gentibus contraria videtur. Nam etiam sic potest intelligi, Gentes iremus, quae sunt contrariae circumcisioni, ipsi autem in circumcisionem, consenserunt mihi et Barnabae; hoc est, dexteras societatis nobis dederunt. 13. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
ut exeo appareret. nõ etĩ inuacuũ currere aui
cucurrisse. qr iam ⁊̃ atestatione ceteroꝵ inch
ab euñgelii ueritate dissentire appbatur:. Sed
compulsus ẽ circumcidi. Qm̃uis titus grecus eẽt
et nulla eũ consuetudo aut cognatio parentũ
circumcidi cogeret sicut timotheũ. facile tam̃
etiam istum curũcidi ꝑmisisset apłs. Nõ enĩ
tali circũtisione salutem decebat auferri. s si
in ea consticueretur spes salutis hoceẽ contra
salutem ostendebat. Poterat enĩ ut suꝑfluã
Circucisio nicħ ẽ ⁊ p̃putium nicħ ẽ. s obser¬
uatio mandatoꝵ dei. ꝓpter subintroductos aũ
falsos fres nõ est compulsus titus cirrumtidi
ment̾ obseruabant ⁊ cupiebant circũcidi titum
ut iam circumtisionẽ ip̃uis ⁊ pauli attestatiõe
et consensione tanqͣm saluti necͣcͣriam p̃dicarẽt.
Et ficeos ut ait inseruitutẽ redigerent .i. sub
honem legis seruilia renocarent. Quib se nec ad

Expanded text:
ut ex eo appareret non eum in vacuum currere aut ut ex eo appareret non eum in vacuum currere aut cucurrisse, quia jam etiam attestatione caeterorum nihil ab Evangelii veritate dissentire approbatur. 11.compulsus est circumcidi. Quamvis Titus Graecus esset, et nulla cum consuetudo aut cognatio parentum circumcidi cogeret, sicut Timotheum, facile tamen etiam istum circumcidi permisisset Apostolus. Non enim tali circumcisione salutem docebat auferri, sed si in ea constitueretur spes salutis, hoc esse contra salutem ostendebat. Poterat ergo ut superfluaCircumcisio nihil est, et praeputium nihil est; sed observatio mandatorum Dei . Propter subintroductos autem falsos fratres non est compulsus Titus circumcidi: id menter observabant, et cupiebant circumcidi Titum, ut jam circumcisionem, etiam ipsius Pauli attestatione et consensione, tanquam saluti necessariam praedicarent; et sic eos, ut ait, in servitutem redigerent, id est, sub onera Legis servilia revocarent. Quibus se nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
Danqͣm testimoniis plurib agit. cũ etiã istos no¬
minat. Ascendi aũ scd̾m reuelationẽ. ne mo¬
ueret eos quare uł tunt ascenderit. qito tam
diunõ ascenderat. Qura pp̃ si exreuelatione ascẽ¬
dit tunt ꝓderat ut ascenderet. Et exposus illis
eunͣgelium qd̃ p̃dico ingentib seorsum hits
qui udebantur. Quod seorsum exposuit eun¬
gelium eis qui eminebant meccłia. cũ tam
illud exposuisset coram om̃ib nõ ĩdeo fc̃m ẽ.
quod aliqua falsa dixerat ut seorsum pautiori¬
b uera diceret. s aliqua tacuerat q̃ adhuc ꝑ¬
utli portare nõ poterant qualib se ad cor¬
rinchios lac dicit dedisse nõ escam. falsum eisĩ
cet̾i apłi. Non enĩ sequebatur ut fideus eẽt ite¬
deberet. Illud aũ quod subiungit. neforte ĩ
uacuũ curro aut cucurri. nõ ad illos quib
seorsum contulit euuangłm. s ad istos qͥb
screbit qi ꝑ int̾rogationẽ dc̃m intelligend̾ ẽ.

Expanded text:
Tanquam testimoniis pluribus agit, cum etiam istos noTanquam testimoniis pluribus agit, cum etiam istos nominat. Ascendi autem secundum revelationem: ne moveret eos quare vel tunc ascenderit, quo tam diu non ascenderat. Quapropter si ex revelatione ascendit, tunc proderat ut ascenderet. Et exposui illis Evangelium quod praedico in Gentibus; seorsum autem his qui videntur. Quod seorsum exposuit Evangelium eis qui eminebant in Ecclesia, cum jam illud exposuisset coram omnibus, non ideo factum est, quod aliqua falsa dixerat, ut seorsum paucioribus vera diceret: sed aliqua tacuerat, quae adhuc parvuli portare non poterant; qualibus se ad Corinthios lac dicit dedisse, non escam . Falsum enim caeteri Apostoli. Non enim sequebatur ut, si fidelis esset, velus esse deberet. Illud autem quod subjungit, Ne forte in vacuum curro, aut cucurri, non ad illos cum quibus seorsum contulit Evangelium, sed ad istos quibus scribit, quasi per interrogationem dictum intelligendum est;
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ ergo in ip̃o est nõ uirat apłs. Non enĩ appe¬
tit uirationem cuꝑiditate aut dilc̃one uirandi.
Amplius ẽ enĩ qm est est. nõ nõ. ⁊ ideo amalo est.
S infirmitatis aut incredulitatis eoꝵ qui nõ
alit̾ mouentur ad fidem. deinde ueni inpartes
sẏrie ⁊ tilicie Eram enĩ ignotus eccł̃us uidee q̃¬
inxp̃o sunt. Ammadũtendũ nõ in sola terosoli¬
nia iudeos in xp̃o credidisse net tam pancosfuisse
ut eccłiis gentiũ miscerentur. s tam multos
ut exillis eccł̃ie fierent. Tantũ aũ audientesemãt¬
qr qui aliqñ uos ꝑ sequebatur mĩc eungłitat fidẽ
qͣm aliqñ uastabat. ⁊ in me magnificabant dm
Hoc est quod dicebat. nõ se plac̾e hominib utiq
ꝓ se ip̃m sed ut m illo magnificaret᷑ deus. Hoc est
qd̾ etiam dñs dicit. Luceant oꝑa ur̃a corã hõtbi
qui nnicelis ẽ. Deinde post annos .xiiii. iterũ ascẽ¬
di ierłimam cũ bapͥnaba assũpto etiam tito.

Expanded text:
Quantum ergo in ipso est, non jurat Apostolus: non enim appetit jurationem cupiditate aut delectatione jurandi. Amplius est enim quam, Est, est; Non, non; et ideo a malo est , sed infirmitatis aut incredulitatis eorum qui non aliter moventur ad fidem. Deinde veni in partes Syriae, et Ciliciae. Eram autem ignotus facie isto sunt. Animadvertendum non in sola Hierosolyma Judaeos in Christo credidisse, nec tam paucos fuisse, ut Ecclesiis gentium miscerentur, sed etiam multos, ut ex illis Ecclesiae fierent. Tantum autem auditum habebantquia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum. Hoc est quod dicebat, non se placere hominibus, utique per seipsum, sed ut in illo magnificaretur Deus: hoc est quod etiam Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus,  II, 1, 2. Deinde post annos quatuordecim iterum ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito.
Abbreviated transcription (Latin):
y̾dolis qm eẽ arlutrabantur. Ita ettam uideis dati
poterat. falsam fuisse iusticiam pr̃is abraham.
Itaq illis dititur. facite ergo fructũ dignũ pem¬
tentie. ⁊ ne dixeritis uobis patrẽ hñis abraham
potens ẽ enĩ deus delapidib suscitare filios abra

Expanded text:
idolis, quam esse arbitrabantur, ita etiam Judaeis dici idolis, quam esse arbitrabantur, ita etiam Judaeis dici poterat falsam fuisse justitiam patris Abraham. Itaque illis dicitur: « Facite ergo fructum dignum poenitentiae: et ne dixeritis vobis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapi
Abbreviated transcription (Latin):
pensatio uet̾is testamenti agente ineis sp̃u
sc̃o. ⁊ ip̃o uerbo ueritatis nõ dum ĩ cariato. s
numquã ab aliqua uerecdica administratõe
recedente. qr ꝑ angelos disposita ẽ illa dispen¬
tionis crimine contrita suꝑbra est dispositũ ẽ scm̃
ꝑangelos inmanu mediatoris ut ip̃e liberaret
apeccatis iam ꝑ transgressionẽ legis coactos cõ¬
cata dimitterentur. ⁊ ĩnoua uita ꝑ eũ qui ꝓͥ
suꝑbia. qui głiantes de patre abrabam. qi ũatura¬
lem se iactabant hr̃e iusticiam. ⁊ merita sua icir¬
cuncisione cet̾is gentib tanto ꝑnitiosius qͣnto
arrogantius p̾ferebant. Eentes aũ facillume etiã
sinc h̃i legis transgressione humiliarent᷑. homi¬
nes enĩ nullam exparentib originẽ iusticie
se trahere p̃uidentes simulacroꝵ ⁊̃ seruos ĩuenit
euuangłica gr̃a. Non enĩ sicut istis dici poterat
nõ fuisse illam ustictam parentũ eoꝵ incolendis

Expanded text:
pensatio Veteris Testamenti, agente in eis Spiritu pensatio Veteris Testamenti, agente in eis Spiritu sancto, et ipso Verbo veritatis, nondum incarnato, sed nunquam ab aliqua veridica administratione recedente. Quia per Angelos disposita est illa dispentionis crimine contrita est superbia: dispositum est per Angelos semen in manu Mediatoris, ut ipse liberaret a peccatis, jam per transgressionem Legis coactos concata dimitterentur, et in nova vita per eum, qui pro superbia, qui gloriantes de patre Abraham, quasi naturalem se jactabant habere justitiam, et merita sua in circumcisione caeteris gentibus tanto perniciosius, quanto arrogantius praeferebant. Gentes autem facillime etiam sine hujusmodi Legis transgressione humiliarentur. Homines enim nullam ex parentibus originem justitiae se trahere praevidentes, simulacrorum etiam servos invenit evangelica gratia. Non enim, sicut istis dici poterat non fuisse illam justitiam parentum eorum in colendis
Abbreviated transcription (Latin):
sane ꝑ totũ orbem consideret. Nani de toto orbe
eccłtam ietłm celestem congregat pauti sũt. qr
uia angusta paucoꝵ ẽ. inunũ tam̃ congrega¬
ti quot qt existere potuerunt ex quo eungłm p̃¬
dicatur. ⁊ quotquot poterunt usꝙ infinẽ scłi
ꝑ om̃s gentes. adimictis sibi ⁊̃ illis qmuis pan¬
tissimis qui ex fide dñi fide ꝓpħica ante ambos
aduentus enis salutem gr̃e ꝑceperunt. implent
scõꝵ beatissimũ cuntatis sempit̾ne statum.
Suꝑbienti erigo ppło lexposita est. ut qm̃ grãm
caritatis isi humiliatus acciꝑe nõ posset. t
sine hac gr̃a nillo modo p̃cepta legis impłet.
transgressione humiliaret᷑ ut q̃reret grãm
net se sius meritis saluũ fieri qd suꝑbum est
opinaretur. ut eẽt nõ in sua potestate ⁊ iurib
nistus. s ĩ manu mediatoris iustificantis im̃¬
petium. ꝑ angelos aũ ininistrata ẽ om̃is dis¬

Expanded text:
sane, si per totum orbem consideretur nam de toto orbe sane, si per totum orbem consideretur nam de toto orbe Ecclesiam Jerusalem coelestem congregat, pauci sunt, quia via angusta paucorum est: in unum tamen congregati, quotquot existere potuerunt, ex quo Evangelium praedicatur, et quotquot poterunt usque in finem saeculi per omnes gentes, adjunctis sibi etiam illis, quamvis paucissimis, qui ex fide Domini, fide prophetica, ante ambos adventus ejus salutem gratiae perceperunt, implent sanctorum beatissimum civitatis sempiternae statum. Superbienti ergo populo Lex posita est, ut quoniam gratiam charitatis nisi humiliatus accipere non posset, et sine hac gratia nullo modo praecepta Legis impleret, transgressione humiliaretur, ut quaereret gratiam, nec se suis meritis salvum fieri, quod superbum est, opinaretur; ut esset non in sua potestate et viribus justus, sed in manu Mediatoris justificantis impium. Per Angelos autem ministrata est omnis dis
Abbreviated transcription (Latin):
man̾e uellet. nec se exinamret formã serui ac¬
cipiens nõ eẽt mecdiator dei ⁊ hominũ. qr im̃ tri¬
nitas imus deus est eadem intrib patre ⁊ filio ⁊
spũ scõ dectatis eternitate ⁊ equalitate constãte.
Sic itaq unicus filuis dei mecdiator dei thomi¬
num fcĩts ẽ. cũ uerbum dei deus apud d̾m. ⁊ ma¬
diator eẽtint̾ d̾m ⁊ homines homo ꝑd̾m ultra
homines. Ip̃e est enĩ spettosus forma p̃filiis homiñ
et unctus. oleo exultationis p̃participib sius.
Sanatt sunt ergo ab impietate suꝑbie ut recon¬
cilientur deo. Quitumq homunes ꝑhumilitatẽ¬
xp̃i ⁊ ꝑ reuelationẽ anteqm fieret. ⁊ post eungłm
postea qͣm fc̃a est credendo dilexerunt. dsligendo
mutatisũti s hec iusticia fidei qr nõ ꝓm̾ito da
ceretur. Semen aũ cui ꝓmissum ẽ ppłm sig̃cat
nõ illos pautessimos qui reuelationib eafuta
ceruentes qmͣuis ꝑ eandem fidem salui fierent

Expanded text:
manere vellet, nec se exinaniret, formam servi acmanere vellet, nec se exinaniret, formam servi accipiens ; non esset mediator Dei et hominum: quia ipsa Trinitas unus Deus est, eadem in tribus, Patre et Filio et Spiritu sancto, deitatis aeternitate et aequalitate constante. Sic itaque unicus Filius Dei, mediator Dei et hominum factus est, cum Verbum Dei Deus apud Deum, et madiator esset inter Deum et homines homo per Deum ultra homines. Ipse est enim speciosus forma prae filiis hominum, et unctus oleo exsultationis prae participibus suis . Sanati sunt ergo ab impietate superbiae, ut reconciliarentur Deo, quicumque homines humilitateper revelationem antequam fieret, et per Evangelium posteaquam facta est, credendo dilexerunt, diligendo imitati sunt. Sed haec justitia fidei, quia non pro merito datceretur. Semen autem cui promissum est, populum significat; non illos paucissimos qui revelationibus eam futuram cernentes, quamvis pe
Abbreviated transcription (Latin):
erat legem dari. Quam qõnem tractandam sic
initulit int̾rogans ⁊ dicens. Quid ergo : Huc¬
usq enĩ int̾rogatio ẽ Demde refert᷑ responsto.
Lex transgressionis gr̃a posita ẽ. donet ueniret
inquit sentẽ cui ꝓmissũ ẽ dispositũ pangłos
ĩmanu mediatoris. Mecdiator aũ imiꝰ nõ est.
hominẽ dici ex illa eiusdẽ apłi sñia. sit planĩ
cum ait. Unus enĩ deits. unus ⁊ mediator dei
d̾m ⁊ d̾m ẽẽ Iñ posset qr imus ẽ deus. Medtator
aũ uniꝰ nõ ẽ. quia int̾ aliquos meduis ẽ. An¬
geli ũo porro qui nõ lapsi sunt aconspectu dei
mediatore nõ opus hñt ꝑ quẽ reconcilientur.
Item angeli qui nullo suadente spontanea p̃¬
uaricatione lapsi sunt. ꝑ mediatorẽ ñ reconci¬
lientur. Restat ergo ut qui mediatore supbo
diabolo suꝑbiam ꝑ suadente detectus mediato¬
rehumsli xp̃o humilitatẽ ꝑsuadente etigat᷑
Nam si filius dei in naturali equalitate patͥs

Expanded text:
erat Legem dari? Quam quaestionem tractandam sic erat Legem dari? Quam quaestionem tractandam sic intulit, interrogans, et dicens, Quid ergo? Hucusque enim interrogatio est: deinde infertur responsio, Lex transgressionis gratia proposita est, donec veniret, inquit, semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediadici, ex illa ejusdem apostoli sententia fit planius, cum ait: Unus enim Deus, unus et mediator Dei Deum et Deum esse non posset, quia unus est Deus: mediator autem unius non est, quia inter aliquos medius est. Angeli porro, qui non lapsi sunt a conspectu Dei, mediatore non opus habent, per quem reconcilientur. Item angeli qui nullo suadente spontanea praevaricatione sic lapsi sunt, per mediatorem non reconciliantur. Restat ergo ut qui mediatore superbo diabolo superbiam persuadente dejectus est, mediatore humili Christo humilitatem persuadente erigatur. Nam si Filius Dei in naturali aequalitate Patris
Abbreviated transcription (Latin):
muutantes abraham. Quod ad singislaritatem
redigit cõmendando qd̾ nõ dcm est. ⁊ seminib
sed semini tuo. qr ⁊ una ẽ fides. ⁊ nõ possunt
similst iustificari. qui uiuunt exoꝑib carna¬
lit̾. cum hiis qui uiuunt exfide spiritaliter
Inuincibilit̾ aũ qd̾ infert lex nõ dum dataerat
net posset post tot ãnos ita dari. ut antiquas
abrahe ꝓmissiones irritas faceret. Si enĩ lex uis¬
tificat. nõ ẽ ustificatus abraham. qui misttum
antẽ legeni fuit. Quod qr dicere nõ possunt co¬
guntur fateri nõ legis oꝑib iustificari homi¬
nem s fide. Simul ⁊ cogit nos intellig̾e om̃s
antiquos qui iustificati sũt exip̃a fide nistifica¬
tos. Quod enĩ nos exparte p̃teritũ .i. primũ
utrumq aduentũ futurũ credebant reuelante
sibi sp̃u scõ ut salui fierent. Unde ẽ ⁊̃ sllud.
Abraham concupiuit diem meũ udere ⁊ uidi
Si enĩ fides iustificat. ⁊ priores scĩ qui ap̃ d̾m
iustificati sũt ꝑ ipãm iustificati sũt. qͥd opus

Expanded text:
imitantes Abrahae. Quos ad singularitatem redigit commendando, quod non dictum est et seminibus, sed semini tuo. Quia una est fides, et non possunt similiter justificari qui vivunt ex operibus carnaliter, cum his qui vivunt ex fide spiritualiter. Vincuntur autem quod infert, Lex nondum data erat, nec posset post tot annos ita dari, ut antiquas Abrahae promissiones irritas faceret. Si enim Lex justificat, non est justificatus Abraham, qui multum ante Legem fuit. Quod quia dicere non possunt, coguntur fateri non Legis operibus justificari hominem, sed fide. Simul etiam nos cogit intelligere, omnes antiquos qui justificati sunt, ex ipsa fide justificatos. Quod enim nos ex parte praeteritum, id est, primum utrumque adventum futurum credebant, revelante sibi Spiritu sancto, ut salvi fierent. Unde est etiam illud: Abraham concupivit diem meum videre, et viSi enim fides justificat, et priores sancti, qui apud Deum justificati sunt, per ipsam justificati sunt, quid opus
Abbreviated transcription (Latin):
si aput illũ dieb .xu. Si cũ eungelitasset pau¬
lus in amibia. postea uidit petrũ nõ ideo ut
ꝑ ip̃m petrũ disceret euigelium. nã ante cũ
utiq uidisset. s ut frat̾nam caritatẽ etiã cor

Expanded text:
si apud illum diebus quindecim Si cum evangelizasset Pausi apud illum diebus quindecim Si cum evangelizasset Paulus in Arabia, postea vidit Petrum, non ideo ut per ipsum Petrum disceret Evangelium; nam ante eum utique vidi
Abbreviated transcription (Latin):
camalem conuersationẽ seruitutis ip̃oꝵ. Et
si emislator .i. mirtator pat̾naꝵ suaꝵ traditio¬
num ꝑsequebatur paulus eccłiam dei. pat̾ne
ip̃nuit craditiones contrarie sũt eccłie dei. nõ
añ legis sslĩ culpa est. Lexenĩ sp̃italis ẽ. nec
carualit᷑ se cogit intelligi. s ssloꝵ uitiũ ẽ. qui
et illa que accepunt carnalit̾ se sentiunt. ⁊ mł¬
ta etiam sua tr̃adiderunt dissoluentes sic̃ dñs
mee. ⁊ uocauit ꝑ gr̃am suã reuelare filiũ suũ
mme ut admintiarem eũ ingentib continuo
nõ ad quieut carmi ⁊ sangumi. Segregatur q̃¬
dam modo de uentre matris quisquis acarna¬
lium parentum consuerudine ceca separatur.
ad quiescit aũ carm ⁊ sanguini quisquis cama¬
lib ꝓpinquis ⁊ consangiuneis suis carnaliter
suadentib assentit᷑. Neq ueni ĩ terosolimã
ad p̃decessores meos apłos. s abii inarabiam
et it̾m reu̾sus sũ damascũ. Deinde post annos
tres ascendi ierosolimam iderepetrũ ⁊ mã¬

Expanded text:
carnalem conversationem servitutis ipsorum. Et si aemulator, id est, imitator paternarum suarum traditionum persequebatur Paulus Ecclesiam Dei, paternae ipsius traditiones contrariae sunt Ecclesiae Dei, non autem Legis illius culpa est; Lex enim spiritualis est , nec carnaliter se cogit intelligi: sed illorum vitium est, qui et illa quae acceperunt, carnaliter sentiunt, et multa etiam sua tradiderunt, dissolventes, sicut Dominus meae, et vocavit per gratiam suam, revelare Filium suum in me, ut annuntiarem eum in Gentibus, continuo non acquievi carni et sanguini. Segregatur quodammodo de ventre matris, quisquis a carnalium parentum consuetudine caeca separatur: acquiescit autem carni et sanguini, quisquis carnalibus propinquis et consanguineis suis carnaliter suadentibus assentitur. Neque veni in Jerosolymam aa praecessores meos Apostolos, sed abii in Arabiam, et iterum reversus sum Damascum. Deinde post annos tres, ascendi Jerosolymam videre Petrum, et man
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. nõ est ab homine s a deo. ẜ hominẽ
ideo iam qd̃ scd̃m hoĩem est. nec eungeliũ dicen¬
dum ẽ. quale illi afferebant qui ĩ seruitutẽ
ex libertate attͣhebant eos. quos d̾s exserui¬
tute mlebertatem uocabat. Audistis enĩ con¬

Expanded text:
e, non est ab homine, sed a Deo per hominem. Ideo jam quod secundum hominem est, nec Evangelium dicendum est: quale illi afferebant, qui in servitutem ex libertate attrahebant eos quos Deus ex servitute in libertatem vocabat. 7. Ib. I,
Abbreviated transcription (Latin):
tificatos eẽ a dño. qui ꝑsonam hõis nõ accip̃
qr deigłiam q̃ rebant nõ suam. S qr carna¬
les ⁊ suꝑbi homines si quid deuita ip̃õꝵ p̃te¬
rita dr trascuntur ⁊ incontumeliam accipi¬
unt ex animo sito conuitiunt apłos. Petrus
Sunt hic quidã decircuistantib qͥ nõ gusta¬
bunt mortẽ donet ideant filiũ hoĩs in reg¬
no patris sui. nec ip̃i erant columpne s uidẽ¬
bant᷑. Noiterat enĩ paulus sap̃ĩam edificasse.
sibi domũ ⁊ nõ tres columpnas constituisse
sed septem. Qui numerus uł ad unitatẽ refꝰ¬

Expanded text:
e a Domino, qui personam hominis non accipit: quia Dei gloriam quaerebant, non suam. Sed quia carnales et superbi homines, si quid de vita ipsorum praeterita dicitur, irascuntur, et in contumeliam accipiunt; ex animo suo conjiciunt Apostolos. Petrus Sunt hic quidam de circumstantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis in regno Patris sui . Nec ipsi erant columnae, sed videbantur. Noverat enim Paulus sapientiam aedificasse sibi domum, et non tres columnas constituisse, sed septem : qui numerus vel ad unitatem E
Abbreviated transcription (Latin):
te ĩmortalem. Sit ergo testimonis enis equa¬
lis auctoritas in cus honorem implet clanfi¬
catio dñi si quid hebat ordo tempis minus
Ideo enĩ cũ dixissete ⁊ dm̃ patrẽ addidit qui
suscitauit illum amortuis ut eniam ex hoc
modo breuit᷑ iam clarificatio missũ se eẽ
dño iħu xp̃o. Gratiadeiẽ qua nobis douantur
peccata. uit recontiliem᷑ deo. par aũ quã recont¬
clliamur deo. Qut dedlit semet ñm ꝑ peccatit
nr̃is ut redimeret nos dep̃senti seculo mã¬
ligno. Scłm p̃sens malignum pp̃ ntalignos
homines qui millo sunt intellio en dũ estu
referre si quid oꝑantur boni. qñ ⁊ip̃e e tos
eius qui misit eum. Quam nolintatẽ głiam¬
q pr̃is nũt cõmemorauit apłs ut ip̃e quoq
dm̃i exemplo aquo missus ẽ nõ se querere głi¬
am suam significaret. nec facere uolinitatẽ
suam inp̃dicatione enuangłii sic̃ paulo post
dicit. si hominib placere xp̃i serunõ xẽm¬

Expanded text:
te immortalem. Sit ergo testimonii ejus aequalis auctoritas, in cujus honorem implet clarificatio Domini, si quid habebat ordo temporis minus. Ideo enim cum dixisset, Et Deum Patrem, addidit, qui suscitavit illum a mortuis; ut etiam ex hoc modo breviter jam a clarificato missum se esse isto. Gratia Dei est qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur Deo; pax autem, qua reconciliamur Deo. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. Saeculum praesens malignum propter malignos homines, qui in eo sunt, intelligendum est: sicut referre, si quid operantur boni; quando et ejus qui eum misit ? Quam voluntatem gloriamque Patris nunc commemoravit Apostolus, ut ipse quoque Domini exemplo, a quo missus est, non se quaerere gloriam suam significaret, nec facere voluntatem suam in praedicatione Evangelii, sicut paulo post dicit: Si hominibus placerem, Christi se
Abbreviated transcription (Latin):
suam głiam qi pͥuatam ⁊ ꝓpriam place̾ homi¬
nib q̃rit. datit aũ ⁊ alibi. ħominib suademꝰ
deo aũ manifesti sumꝰ. ut intelligas qd̾ hic
ait. hominib suadeo an deo: nõ utiq deo sed
honimib suadendum. Non ergo moneat qd̵
alebi dicit sicut ⁊ ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo.
addidit enĩ. Non q̃rens qd̾ michi ꝓdest. s qued
mislas ut salui fiant. Nulli aũ ꝓdest ut saluꝰ
fiat si homo ei pp̃ se ipm̃ placeat qui ñ placet
utilit᷑. insi cũ ppͣ d̾m placet .i. ut deus placeat
placet. nõ iam homo s deus placet. Utrumq
ergo recte dici pot̃. ⁊ ego placeo ⁊ ñ ego placeo
ꝯienĩ adsit bonus intellector ꝓiusq pulsator

Expanded text:
placere hominibus quaerit. Dicit autem et alibi, Hominibus suademus, Deo autem manifestati sumus ; ut intelligas quod hic ait, Hominibus suadeo, an Deo? non utique Deo, sed hominibus suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator,
Abbreviated transcription (Latin):
ciderentur. ⁊ cet̾as carnales iudaici ntuł ob sep¬
itationes sibirent. ⁊ ideo paulũ apłm suspectũ
hr̃e ceꝑant aquo illis euuangłm p̃ditatũ erat
tanquam nõ tenentem disciplinam ceteroꝵ q ap̃
gentes cogebant uidariare. Cesserat enĩ taliũ
hominũ scandalis apłs petrus ⁊ insimulati
onem ductus erat. tanquã ⁊ ip̃e hoc sentiret
nicħ ꝓdesse gentib eungłm insi ouera legis
implerent. Aqua simussatione idem apł par¬
lus eum reuocat. situt in hat ipã epła trceꝑ
rumptam̃ uidetur aliquid int̾ eẽ. qd̃ ibi con¬
tentionem ip̃am dicimit ltemq compontm
que int̾ eos qui exuideis ⁊ eos qui exgenteb
crediderant orta erat. cũ elli tanquã exmrtĩs
ĩmeritis nolebant dari. aui contra mdes senser¬
epłã ad eos scribit. qui iam cõmonitierantaue¬
toritate illoꝵ qui exnudeis tranti⁊ ad obsena¬
ttonesloxis cogebant. Ceꝑant enĩ eis credere
sic tam cito transferrimin ab eo qͥ uocauit᷑

Expanded text:
ciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum apostolorum, qui gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem eorum ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret, nihil prodesse gentibus Evangelium, nisi onera legis implerent. A qua simulatione idem apostolus Paulus eum revocavit, sicut in hac ipsa Epistola docet. rumtamen videtur aliquid interesse, quod ibi contentionem ipsam dirimit, litemque componit, quae inter eos qui ex Judaeis, et eos qui ex Gentibus crediderant, orta erat, cum illi tanquam ex meritis is tanquam immeritis nolebant dari; illi contra Judaeis se praeferhac vero Epistola ad eos scribit, qui jam commoti erant auctoritate illorum qui ex Judaeis erant, et ad observationes Legis cogebant; coeperant enim eis credere,sic tam cito transferimini ab eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hec est. ut in telligant gr̃am dei id
secum agere ut nõ sublege iam nõ
sint. Cum enĩ p̃dicata eis ẽẽt eunł¬
gelii gr̃a nõ desuerunt quidam ex cutũcisto¬
ne qmuis xp̃iam nomine. nõ dum tam̃ tenen

Expanded text:
haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenen
Abbreviated transcription (Latin):
tauit illum amortuis. ⁊ qui mecũ st̃ oñis
fres etełis galachie. Qui ab homimbus
mutitur mendaxest qui phoĩem mitit
potest ẽẽ uerax. qr ⁊ deus uerax potest ꝑhoĩem
muttere. Qui ergo neq ab hõsb neq p hõiem

Expanded text:
tavit illum a mortuis; et qui mecum sunt omnes fratres, Ecclesiis Galatiae. Qui ab hominibus mittitur, mendax est; qui per hominem mittitur, potest esse verax, quia et Deus verax potest per hominem mittere: qui ergo neque ab hominibus, neque per hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ illam homines salui fcerent msi si aliqͥ
sunt conturbantes uos. ⁊ uolentes conũtere
enuangelium xp̃i. Non quẽadinod̾ istos cõ¬
lunt qui asp̃italib ad carnalia reserane
intentionẽ credenciũ Illis enĩ ad ista comũ

Expanded text:
si aliqui sunt conturbantes vos, et volentes convertere Evangelium Christi. Non quemadmodum istos conolunt, qui ab spiritualibus ad carnalia revocant intentionem credentium. Illis e
Abbreviated transcription (Latin):
lis pcci reatu absoluunt᷑. nisi in xp̃o fuerint baptita¬
ti ꝓ quib tanto impensius loqui debrmus. qnͣto
ꝓ se ip̃i minus possũt. Id enĩ agit ista disputatio
cont᷑ cuĩ nouitatẽ antiqua u̾itate intendum ẽ.¬
ut infantes oĩno suꝑfluo baptrrari uideantir. set
aꝑte hoc nõ dicit᷑ ne tam firma salubrit᷑ eccłie con¬
siretudo uolatores suos ferri ñ possit: S si pupiłł
opem ferre p̃cipimus. qͣnto magis ꝓ istis laborare
debemus. qui destituciores ⁊ miseriores pupillis
etiam sieb parentib remanebũt si eis xp̃i gr̃a de¬
negabitur qm ꝑ se ip̃i flagitare nõ possũt. Nlud̾ aũ
qd dicunt sine ullo pcc̃o aliquos hõtes iam rõne
utentes in hoc scł̃o uꝑcisse uł uiuere. Optandũ est
ut fiat conandũ ẽ ut fiat. iupplicand̾ ẽut fiat ñ¬

Expanded text:
lis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa disputatio, contra cuius nouitatem antiqua uut infantes omnino superfluo baptizari videantur. Sed aperte hoc non dicitur, ne tam firmata salubriter Ecclesiae consuetudo violatores suos ferre non possit. Sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magis pro istis laborare debemus, qui destitutiores et miseriores pupillis etiam sub parentibus remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam per se ipsi flagitare non possunt? 23. Illud autem quod dicunt, sine ullo peccato aliquos homines jam ratione utentes, in hoc saeculo vixisse vel vivere: optandum est ut fiat, conandum est ut fiat, supplicandum est ut fiat; n
Abbreviated transcription (Latin):
etiam unisꝰ parentis euicerat aut si qd̾ magis u̾ba
ampliꝰ uidentur sanare ⁊ quodam mͦ cogere aliqͣ
allic intesligenda ẽ scificatio qua scificabantur
uir ulla mułr infidelis inconiuge fideli ⁊ qua sc̃i
nascebantur filii fideliũ. siue qr in menstruo cruore
mislieris a concubitu. continebat quicũq uir ulla
femina id in lege dicerat. Nam hoc ezechiel int̾illa
p̃cepta ponit que nõ figurate accipienda sc̃. siue p̃p
aliam qmͣlibet que ibi aperte ꝓposita nõ ẽ exip̃a ne¬
cessitudine coniugioꝵ. atq filioꝵ sc̃ĩtatis asꝑgniẽ.
illud tñ siue dubitatione tenendum ẽ quecũq
ma scĩficatio sit nõ ualere ad xp̃ianos faciendos.
iges infideles qmlibet scc̃s ⁊ iustis coniugib
hereant abiniquitate mundarentur q̃ regno dei
seꝑatos in dampnatione uenire ꝯpellit. Nec ꝓuit¬
li de quib libet ꝑuilis seĩs iustisq ꝓcreati origna¬

Expanded text:
etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurate accipienda sunt — siue propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine coniugiorum atque filiorum sanctitatis asperginem, illud tamen sine dubitatione tenendum est, quaecumque illa sanctificatio sit, non ualere ad Christianos faciendos aiuges infideles, quamlibet sanctis et iustis coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati origina
Abbreviated transcription (Latin):
eius pcc̃m ꝑ grãm iustificationẽ. Nemo itaq de
hac re̾ fellatur ⁊ fallat om̃s adimit atꝙ aust
iste sc̃ẽ scripture sensus manifestus ambages
quẽ a d mod̾ ab origine trabrtur mors ĩ corpore
mortis huiꝰ. Sic ab origine tractum ẽ pc̃m inhac car¬
ne peccati. p̃õ qd̃ sanandum ⁊ ꝓpagiie᷑ tractũ. ⁊ ito¬
liuitate auctũ. atq ad ip̃am carnem resuscitandã
medicus uenit insimilitudine carnis peccati qui ñ
ẽ opus sanis s egrotantib. nͨ uenit uocare iustos s
pcc̃ores. ꝓinde qd̾ ait apłs cũ fideles moneret ut se
ab infidelib coniugib ñ disiungerent. ꝯc̃ificatus
ẽ enĩuir infidelis in uxor ⁊ scĩficata ẽ mułr ĩ fide
lis infratre. Alio qͥn filii ur̃i ĩmundi eẽnt. Nũc aũ¬
scĩs aut sic ẽ accipiendum quemadinod̾ ⁊ uos ali¬
bi ⁊ pelagius cũ eamdẽ ad corrintħ epłam tracta¬
ret exposuit qd̃ exempla iam p̃cesserant. ⁊ uiroꝵ qͦs

Expanded text:
m iustificationem\'. Nemo itaque de hac re fallatur et fallat. omnes adimit atque aufert iste sanctae scripturae sensus manifestus ambages. quemadmodum ab origine trahitur mors in corpore mortis huius, sic ab origine tractum est et peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum et propagine adtractum et uoluntate auctum atque ipsam carnem resuscitandam medicus uenit in similitudine carnis peccati, qui non est opus sanis. sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores. proinde quod ait apostolus, cum fideles moneret, ut se ab infidelibus coniugibus non disiungerent: sanctificatus est enim uir inflis in fratre. alioquin filii uestri inmundi essent, nunc ausunt, aut sic est accipiendum, quemadmodum et nos alibi et Pelagius cum eandem ad Corinthios epistolam tractaret exposuit, quod exempla iam praecesserant et uirorum quos
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣ fident᷑. Qua ꝓpt̾ egͥo opto huic ꝓpositioni ñ p̃cipi¬
sus ĩmunis ab om̃i contagione pc̃cipenitus lib̾a
passionis carnis diu̾sos q cruciatus. ⁊ qd̾ ẽ hornbi¬
lius etiam demonũ incursus in ꝑuialis sustinere
cogatur. Neq enĩ aliqͥd hoꝵ caro sic patiturꝰ ut nõ
ibi amnia potius que uiuit ac sentit penas luatilix
enĩ siiustum ostenditur. Sic ⁊̃ oftendi pot̃. Suia ui¬
sticia incarne quoꝙ pcc̃i subeat originale pcc̃m bap̃a¬
tis sacram̃to.⁊ gr̃c miseratione mundandũ. Si Aũ
de aninia opus sinecõe uidebitur caute sobra dis¬
putando moliamur. Nunc tam̃ stid̾ qd̾ ait apłs.¬

Expanded text:
quam fidenter. quapropter ego quoque huic propositioni non praecipiquam fidenter. quapropter ego quoque huic propositioni non praecipisus inmunis, ab omni peccati contagione penitus libera, passiones carnis diuersosque cruciatus et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum. si autem de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria disputando moliamur\'. Nunc tamen illud, quod ait apos
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ renatis. Homo qui nascitur renascatur.
ut ⁊̃ ip̃e iunidet᷑. Sotuerunt enĩ parentes ad pos¬
teros transmit̾e qd̾ ip̃i minime hũerunt. Non
solum sicut srum̃ta paleam. ⁊ p̃putiũ cutũcisus
set ettã qd̃ ⁊ uos dicitis. fideles infidelitatẽ in
seminis uitiũ. Nam utiq quos ꝑuulos ꝓsacra¬
m̃tum fideliũ fideles faciendos ẽẽ iudicatis infi¬
deles natos exparentib fidelib nõ negatis.
at enĩ si animia nõ est extraduce. s sola caro ip̃a
tm̃ hẽat traducer pcc̃i. ⁊ ip̃a solapenam meretur¬
ta aĩa ñ emassa a de tam antiquũ pcc̃m portet
alienũ. Attende obsecro te quemadmodũ uir
circũ spectus pelagius. Nam ex eius libro que
modo posui hec u̾ba transscripsi. sensit qmͣ ĩ
difficisi de anima q̃stione u̾setur Nõ enĩ ait
qr amma nõ ẽ extraduce rectissime faciens de re¬
tani obscura de qua nulla inscripturis sct̃s certa

Expanded text:
quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta paleam et praeputium circumcisus, sed etiam, quod et uos dicitis, fideles infidelitatem in seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa solata anima non ex massa Adae, tam antiquum peccatum portet alienum. adtende, obsecro te, quemadmodum uir circumspectus Pelagius — nam ex eius libro haec quae modo posui uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima quaestione uersetur. non enim ait, quia anima non etam obscura, de qua nulla in scripturis sanctis certa
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus uos qui asseritis dehõib a pcc̃i labe
mundatis sine pcc̃o uasci filios debuisse. Cur
ñ attenditis eo modo uob̃ posse dict de xp̃ianis
parentib xp̃ianos nasci filios debuisse. Tur gͦ eos
aiãm accepit. hoc u̾o mislto ẽ mirabiluis. nã que
ñ eam creditis anteqm nasceretur aliqͥd egisse
boni. aut mali. aut detraduce abstracta ẽ. Et siłr
debuit. aut a xp̃o creata. uł in xp̃iano corpore. uł ꝓpter
ip̃ianũ corpus xp̃iana debint. seũ creari seu mitti.
Nisi forte diceretis xp̃ianos hot̃es xp̃ianũ corpus
reltgionts noĩe detinentur. De consecratis ñ ꝯsecͣ¬
tus ita etiam fieri ut de mundatis ñ mundatus
anus nascatur. insi qr ñ facit generatio s rege¬
neratio xp̃ianos. Hanc gͥ uobis reddite rõnem. qr
similit̾ a pcc̃is nemo nascendo. s om̃s renascen¬
domundantur ac ꝑ hoc de hõib ideo mundatis

Expanded text:
dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non adtcnditis eo modo uobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? cur ergo eos animam accepit? hoc uero multo est mirabilius; namque n eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiter debuit aut a Christo creata, uel in christiano corpore uel propter christianum corpus, christiana debuit seu creari seu mitti. nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus religionis nomine detinentur de consecratis non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatusanus nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ bap̃m maneat in eis quos genu̾nt baptitati
ip̃i explicarent. quõ p̃putium qd̾ ꝓcircũcisionẽ au¬
fertur maneat meis quos genu̾int cutũcisi / qũe
etiam paleaq loꝑe humano tanta diligentia se¬
paratur maneat infructu qiͣ de purgato irtico nas¬
citur᷑. Hiis ⁊ talib forsitan utrũꝙ conaret exem¬
plis ꝑsuadere hominib qui mundationis sacra¬
menta suꝑfluuio filiis iniuidatoꝵ cred̾ent ad hibi
qui recto consilio baptiratoꝵ ꝑnili baptizantur
qmͣq fieri possit ut homini hñti utruq sem̃. et
mortis in carne. ⁊ ĩmortalitatis insp̃u ñ obsit rege.¬
nerato ꝓ sp̃m qd̾ obest. eius filio generato ꝑ carnẽ
sit ꝙ inisto remissione mundatũ qd̾ sit ⁊̃ millo si¬
mili remissione uelut cutũcisione uł ut tritura¬
tione ac uentilatione mundand̃. Nunc ũõ qñ
quidẽ cũ eis agimus qui ⁊ fident᷑ baptiratoꝵ
filios baptirandos. qnͣto melius sic aginus ut

Expanded text:
atur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, atur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit regeritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentilatione mundandum. nunc ucro, quando quidem cum cis agimus, qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
teros transmitt̾e qd̾ ip̃i minime hũerunt. Ccce ir̃
plerumq mualescit exror. cũ hõies ydonei sũt hiis
ueb interregandis quib intelligendis ñ sũt ydonei
Cui enĩ auditori ut quib explicẽ u̾bis quõ mor¬
talia uciosa pͥmordia ñ obsint eis. qui aliis pͥmor¬
diis ĩmortalib inchoati sũt. ⁊ tam̃ obsuit eis qͦs
idem ip̃i quib ⁊̃ nõ obsũt exeisdem utiosis pͥri¬
mordiis generau̾int. quomͦꝰ id intelligat homo cuiꝰ
tardiusculam m̃tem impedit ⁊̃ sue sententie p̃iu¬
dicium ⁊ ꝑuicanie grauissime uincutũ. Herumptũ
si adu̾sus cos mͥ õet cansa ista suscepta qui oĩno par
uulos baptirari ꝓhibent. aut suꝑfluo baptirari con¬
tend̾ert dicentes eos exfidelib natos parentũ meritũ
neccͣio consequi. Tunc deberem ad hanc oppintonem
ꝯuincendam laboriosius ⁊ oꝑiosius fortassis excitati¬
nature obscuritatem difficultas refellendi falsa et

Expanded text:
d ipsi minime habuerunt. ecce unde d ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus eos vulos baptizari prohibent, aut superfluo baptizari contendunt, dicentes eos ex fidelibus natos, parentum meritum necessario consequi: tunc deberem ad hanc opinionem convincendam laboriosius fonaturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et
Abbreviated transcription (Latin):
intranit ĩ mundũ ⁊ ꝑ ꝑcc̃m mors. ⁊ ita moñis hõi¬
nes ꝑ transiit in quo om̃s peccauerunt. Uñ nͨ illud
liquide dici potest. qd̃ pcc̃m ade ⁊̃ nõ peccantib no¬
cuit cũ scriptura dicat. in quo om̃s ꝑeccauerunt. nͦ
sic dicuntur ista aliena pcc̃a tanqͣm oĩno ad par¬
uulos ñ ꝑtineant. si quidem ĩ adam om̃s tunc
peccauerunt qnͣdo me innatura illa uisitaui qͦs
gignere pot̾at. ad huc om̃is ille unus fuerunt. set
dicunt᷑ aliena qr nõ dum ip̃i agebant. uitas ꝓpͥas
s quicqͥd erat infutura ꝓpagine uita uniꝰ hõis con¬
tinebat. Nulla inqͥunt rõne conceditur ut deirs qͥ
ratis ñ carne generatis imputat u̾o nõ iamalie¬
na: s ꝓpria. Aliena quippe erant qnͣdo hii qui ea ꝓpa¬
gata portarent ñ dum erant. Nunc u̾o caruali gene¬
ratione iam eoꝵ sũt. quib ñ dũ sp̃itali regenera¬
antiquũ illud delictũ qui de duob baptidatis nati
fũuat debent hoc carere pc̃co. Nõ enĩ potuerũt ad pos

Expanded text:
intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inquiunt, ratione conratis, non carne generatis: imputat vero non jam aliena, sed propria. Aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent, nondum erant: nunc vero carnali generatione jam eorum sunt, quibus nondum spirituali regeneraantiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent hoc carere peccato. Non enim potueru
Abbreviated transcription (Latin):
et enodatius conloquaris. Sepe nos qͥppe cõtutbat.
et difficile ẽ nõ aliquid qd̾ magis faciendũ erat.
omittere. dũ illud mutare nolumꝰ in quo prius
ꝑmanere statueramus. nõ quidẽ malũ. uerũ iam
ideo malũ. qr id qd̾ potius agendum ẽ occurrens de¬
seritur. Qd̃ si nõ occurreret nõ solũ sine uitupatde
sedetiamꝰ cũ laudr in illo pͥore ꝑduraret᷑. Hic ñ fal¬
li difficele est. Hic om̃ino uox ꝓpħica p̃ualet delic¬
ta quis intelligit. Hinc oro partittpem me facias co¬
gitationũ tuaꝵ quid uitalib uł facere soleas. uł

Expanded text:
et enodatius conloquaris. saepe nos quippe conturbat et enodatius conloquaris. saepe nos quippe conturbat et difficile est non aliquid. quod magis faciendum erat, omittere, dum illud mutare nolumus, in quo prius permanere statueramus, non quidem malum, uerum iam ideo malum. quia id, quod potius agendum est, occurrens deseritur, quod si non occurreret, non solum sine uituperatione sed etiam cum laude in illo priore perduraretur. hic non falli difficile est, hic omnino uox prophetica praeualet: Delicta quis intellegit? hinc, oro, participem me facias cogitationum tuarum, quid in talibus uel facere soleas uel
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣuts aliud eccuxrat in quo potius appareat uo¬
luntas dei ad nnuitandam sñam nos uocantis. nĩ
quia nr̃a mala erati sed inqua recte ꝑmaneretur
nisi aib illo in altera uocaremͣ᷑. Neꝙ ent̃ malum
fit abrahe nuttire ⁊ educare filiũ. quo adposset
qͥͣntum iuip̃o eẽt ustyad fme uite lue: sed repẽte
uissus occidere mutauit utiq nõ pͥus malam
snĩam. sed que mala eẽt. si post uissum mutata nõ
ẽet huit quoq nõ dibito incħ aliud uiderit ibi
sed reb ip̃is eͣctidentib. Et ad aliud qm statiteramꝰ
uocantib cogimur agnoscere dei uoluntatem. ali¬
am qͣm erat nr̃a. tanqͣm si ꝓfitisci statueremus
et aliquid oriretur. qd̾ consulta de dfficio nr̃o. ueri¬
tas uetaret deserere. aut decernentib ĩ man̾e re
nuntiaretur aliquid qd̾ eadem ueritate consulta
nos compelleret ꝓficisci. Ex hoc genere tercio causax
mutande sr̃ie quid tͥ iideatur. Peto mecũ pleniꝰ

Expanded text:
quamuis aliud occurrat. in quo potius appareat uoquamuis aliud occurrat. in quo potius appareat uoluntas dei ad mutandam sententiam nos uocantis. non quia nostra mala erat, sed in qua recte permaneretur. nisi ab illo in alteram uocaremur. neque enim malum fuit Abrahae nutrire et educare filium, quoad posset, quantum in ipso esset, usque ad finem uitae suae, sed repente iussus occidere mutauit utique non prius malam sententiam, sed quae mala esset, si post iussum mutata non esset. hinc quoque non dubito nihil aliud uideri tibi.sed rebus ipsis accidentibus et ad aliud, quam statueramus, uocantibus cogimur agnoscere dei uoluntatem aliam, quam erat nostra, tamquam si proficisci statueremus et aliquid oreretur, quod consulta de officio nostro ueritas uetaret deserere, aut decernentibus inmanere nuntiaretur aliquid, quod eadem ueritate consulta nos compelleret proficisci. ex hoc tertio genere causarum mutandae sententiae quid tibi uideatur peto mecum plenius
Abbreviated transcription (Latin):
et laborem nrm̃ ⁊ dimiitat om̃ia pcc̃a nr̃a. Collo¬
qui aũ uobiscũ talia cupio dignemini lit̾is: qua¬
lã colloqui possemus si coram isris sensi̾b ad cẽmus.
Ecce ĩllam questiuncislã qͣm iniper ꝓposueram tanꝙ̃
xp̃iano intellecti ⁊ deuotione soluisti. sed nunis cur¬
sim ⁊ breuit᷑. posset quippe ibi aliqͣnto dintius ⁊ ube¬
rius hĩtare. Gr̃atia oris tui sic nõ dixisses. ita te
itio que felicit̾ uteris loco ꝑseuerare decreuisse ut si
quid de te aliud dño placiterit eius uoluntatem
p̃feras tue. id ip̃m aliqnͣto aptius explicares. quo¬
nam i uolientate dei que nr̃e uoluntati ꝓponen¬
quidẽ qd̃ noluimus. sed ideo nos cortiginus ut ue
fas ẽ recusare. nec om̃i potentiã licet euitare. sicut
petrũ alit᷑ cuixit ⁊ tulit quo noluerat uerũptũ
quo nollet iuit. sed utolens mortem subegit aspe¬
tam. ne ibi ubi est potestas nõ mutare sñiam

Expanded text:
et laborem nostrum et dimittat omnia peccata nostra. Conloet laborem nostrum et dimittat omnia peccata nostra. Conloqui autem uobiscum talia cupio, si dignemini, litteris. qualia conloqui possemus, si coram uestris sensibus adessemus. ecce illam quaestiunculam, quam nuper proposueram, tamquChristiano intellectu et deuotione soluisti sed nimis cursim et breuiter. posset quippe ibi aliquanto diutius et uberius habitare gratia oris tui, si, cum dixisses ita te illo. quo feliciter uteris, loco perseuerare decreuisse, ut, si quid de te aliud domino placuerit, eius uoluntatem praeferas tuae. id ipsum aliquanto apertius explicares, quonam modo uoluntatem dei, quae nostrae uoluntati praeponenquidem. quod nolumus, sed ideo nos corrigimus. ut uefas est recusare nec omnipotentiam licet euitare, sicut Petrum alter cinxit et tulit, quo noluerat; uerum tamen, quo nollet, iit. sed nolens mortem subegit asperam — an et ibi, ubi est potestas non mutare sententiam,