comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xpm̃ filiũ dei ꝯfit̾entur. et ab illo corꝑenturi
ꝙ in petri ꝯfessione laudatũ est: Quid ꝓderit
ait iacobꝰ frẽs mei. si fidem quis dicat se hro oꝑa
aũ nõ ħeat: Nũquid pot̾it fides saluare eũ: Dicͥit
eciam qr fides sine oꝑib mortua est. quo usq gͥ
falluntur qui de fide mortua sͥ uitã ꝑpetuã polli¬
centur. Qua pp̃ diligentꝰ oportet attend̾e quomͦ
accipienda sit apłi pauli illa sententia. plane ad
ĩtelligendũ difficił ubi o n ait. fundam̃tũ enim
aliuid neme põt poneretr p̾t̾ id qd̾ poĩtũ est¬

Expanded text:
cum Christum filium dei confiterentur et ab illo corriperentur, cum Christum filium dei confiterentur et ab illo corriperentur, quod in Petri confessione laudatum est? quid proderit, ait Iacobus, fratres mei, si fidem quis dicat se ha non habeat? numquid poterit fides saluare eum? dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est. quousque igitur falluntur, qui de fide mortua sibi uitam perpetuam pollicentur! Quapropter diligenter oportet adtendere, quo modo accipienda sit apostoli Pauli illa sententia, plane ad intellegendum difficilis, ubi ait: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positu
Abbreviated transcription (Latin):
petiꝰ. his gͦ inquit om̃ib ꝑeuntib quales o¬
portet uos ẽẽ in scĩs ꝯu̾sationib et pietatib
expectantes et pperantes ad p̾sentiam dici do¬
mini: per ꝙͣ celi ardentes soluent᷑ et elemẽta
ignis ardore decoquent᷑. Nouos uero celos et
terrã nouam ẜm ꝑmissa ip̃ius expectamꝰ. in
ctantes satis agite inuiolati et ĩmaculati ap̃
ut et momib epłis loquens in eis de his in
quib sunt quedam difficilia intellestu que
indocti et nstabiles ꝑu̾tunt sicut et ceteras scͥptãs
ad ꝓpͥum suũ int̾itum. uos gͥ amantissiii p̾scien¬
tes cauete: ne in faustoꝵ errore seducti. decidatis a
corroboratione nr̃a. Crescite uero in gr̃a. et intelle
est eis qui sapiunt fidem sine oꝑib uase ad salutem:
ut illos eciam demonib ꝯꝑet dicens. Tu credis qͦ¬
mã unꝰ est deus. bene facis. Et demones credunt
et ꝯtremiscunt. Quid breuiꝰ uenꝰ. uehem̃tiꝰ dici
poturo cũ et in ewͦ legamꝰ hoc dixisse demonia.

Expanded text:
inquit, omnibus pereuntibus, quales oportet esse uos in sanctis conuersationibus et pietatibus, expectantes et properantes ad praesentiam diei domini, per quam caeli ardentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur. nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius expectamus, in , haec expectantes satis agite inuiolati et inmaculati apudut et in omnibus epistulis loquens in eis de his, in quibus sunt difficilia intelldocti et instabiles peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum interitum. uos igitur, amantissimi, praescientes cauete, ne infaustorum errore seducti decidatis a corroboratione uestra, crescite uero in gratia et intelleest eis, qui sapiunt fidem sine operibus ualere ad salutem, ut illos etiam daemonibus conparet dicens: tu credis quoniam unus est deus? bene facis; et daemones credunt et contremescunt. quid breuius, uerius, uehementius dici potuit, cum et in euangelio legamus hoc dixisse daemonia,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad uite moꝵq sc̃itatem hortaret ᷑ mũdumq
istum tnͣsiturũ p̾nũtiaret celos u̾o nouos et
t̾ram nouã expectari. q̃ iuistus in habitanda tia¬
deretur. ut ex hoc attentͥent quasr eos oportet
uiuere. ut ħitatdne illa digni fierent. scientes
de apłi pauli quibdam sͥ obscuris sententiis
ñ nullos iniquos accepisse occ̃onẽ. ut rancͥpͣ
securi de salute q̃ in fide est bñ uiu̾e ño cura¬
rent: ꝯmemorauit q̃dam ad intelligendũ
difficilia ẽẽ ĩ epsis eiꝰ q̃ homines ꝑu̾t̾ent. sic̃
et alias scͥpturas ad ꝓpriũ suũ int̾itum: tũ ille

Expanded text:
retur mundumque istum transiturum praenuntiaret, caelos uero nouos et terram nouam expectari, quae iustis inhabitanda traderetur, ut ex hoc adtenderent, qualiter eos oporteret uiuere, ut habitatione illa digni fierent, sciens de apostoli Pauli quibusdam subobscuris sententiis nonnullos iniquos accepisse occasionem, ut tamquam securi de salute, quae in fide est, bene uiuere non curarent, commemorauit quaedam ad intellegendum difficilia esse in epistulis eius, quae homines peruerterent sicut et alias scripturas ad proprium suum
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ fũat in psalmo. Multiplicate st inf̾mi¬
tates eoꝵꝰ. postea accelerauerũt. Cũ ergo dicita¬
postolus arbitari se iustificari hominẽ per fidẽ
sine oꝑib legis nõ hoc agit ut ꝑcepta ac ꝓfessa
fide oꝑa usticie ꝯtẽpnantur: s ut sciat se quis¬
op per fidem posse iustificari. eciã si legis opera
ñ p̾cesserint. S equũtur .n. iustificatũ. ñ p̾ced̾t
iustificandũ. Unde in p̾senti oꝑe ñ opꝰ est la¬
cuis disputare. p̾sertim qr ex hac q̃one ꝓlixũ
intentionẽ ut uehementꝰ astruant fidem sine
oꝑib uõ ꝓdesse. sicut eciã ip̃e paulꝰ ñ qualemlib
fidem qua in dm̃ credit᷑ sed eam salubr̾e plane¬
q euuͣglicam defimunt cuiꝰ oꝑa ex dilectõne
uidetur ita nicħ ꝓdesse asseuerat irr dicat. Si
habeam omnẽ fidem ita ut montes tnͣfferam
caritatẽ aũ nõ habeã. nncħ sum uͥ aũ fideł cari¬
tas oꝑat᷑ sine dubio bñ uiuitur. plenitudo .n.

Expanded text:
dictum fuerat in psalmo: multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea adcelerauerunt. cum ergo dicit apostolus arbitrari se iustificari hominem per fidem sine operibus legis, non hoc agit, ut percepta ac professa fide opera iustitiae contemnantur, sed ut sciat se quisque per fidem posse iustificari, etiamsi legis opera non praecesserint. sequuntur enim iustificatum, non praecedunt iustificandum. unde in praesenti opere non opus est latius disputareintentionem, ut vehementer astruant fidem sine operibus non prodesse: sicut etiam ipse Paulus, non qualemlibet fidem, qua in Deum creditur, sed eam salubrem planeque evangelicam definivit, cujus opera ex dilectione videtur, ita nihil prodesse asseverat, ut dicat: Si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . Ubi autem fidelis charitas
Abbreviated transcription (Latin):
mala securitate salittẽ suã ꝑdant. si ad cã obti¬
nendam suffic̾e fidem putauerirt. bñ aũ uiu̾e
et boms oꝑib uita dei tenere neglexint. Nam
arbitt᷑i sunt dice̾. faciamꝰ mala ut ueniãt bo¬
na: qr dixerat. lex sb̾if᷑uit ur habundaret
delictum. uͥ aũ habundauit delic̾tũ. suꝑ habũ¬
dauit gr̃a. Quod iõ uerũ est qr legem accipi
entes hoĩes qui de siuis uirib suꝑbissime p̾su¬
delictis eciã lege p̾uaricata onerati st̃: ac sic
qui fecit celũ et terrã ut diffusa per spm̃ scm̃¬

Expanded text:
mala securitate salutem suam perdant, si ad eam obtimala securitate salutem suam perdant, si ad eam obtinendam sufficere fidem putauerint, bene autem uiuere et bonis operibus uiam dei tenere neglexerint. naarbitrati sunt dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, quia dixerat: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. quod ideo ueruentes homines qui de suis viribus superbissime praesudelictis etiam lege praevaricata onerati sunt: ac sic qui fecit coelum et terram ; ut diffusa per Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei dcm̃ ẽẽ ut cred̾er et baptizaret᷑ quo solo adiu¬
torio putant isti uenire hoiẽm ad uitã: s moꝵ
p̾cepta homiuidata. q̃ utiq sine fide custodirii
obẜuariq nõ possunt. Nec tñ qr hic de insinuã¬
da fide dñs uidetur tacuisse: p̾scribimꝰ nos at
minib ad uitam ꝑuenire cupientib. Utraq
.ii. mutuo ꝯnexa sunt sicut ante dixi: qr neq
dilectio dei põt eẽ in hoĩe qui ñ diligit ꝓximũ
s dilectio ꝓxiii qui nõ diligit dm̃. Eo ideo
aliqñ alterũ sine alt̾o. siue illud pro plena do¬
ct̾na ĩuenitur scͥptura ꝯmemorare. ut eciam
hoc mõ intelligat᷑ alt̾m sine alt̾o ẽẽ nõ posse¬
ẽe nõ posse. qr et qui credit dõ. debet fac̾e qd̾
p̾cepit deus. et qui ppẽa facit qr p̾cipit deus.i
ncc̃e est ut credat d̾o. Qmobrẽ ĩa illud uidea¬
m᷑ quod excuciendũ ẽ a cordib religiosis ne

Expanded text:
non ei dictum esse, ut crederet et baptizaretur — quo solo adiunon ei dictum esse, ut crederet et baptizaretur — quo solo adiutorio putant isti uenire hominem ad uitam — sed morum praecepta homini data, quae utique sine fide custodiri obseruarique non possunt. nec tamen quia hic de insinuanda fide dominus uidetur tacuisse, praescribimus nos minibus ad uitam peruenire cupientibus. utraque enim mutuo conexa sunt, sicut ante dixi, quia neque dilectio dei potest esse in homine, qui non diligit proximum, nec dilectio proximi, qui non diligit deum. et ideo aliquando alterum sine altero, siue illud siue illud, pro plena doctrina inuenitur scriptura commemorare, ut etiam hoc modo intellegatur alterum sine altero esse non posse: quia et qui credit deo, debet facere quod praecipit deus, et qui propterea facit, quia praecepit deus, necesse est, ut credat deo. Quamobrem iam illud uideamus, quod excutiendum est a cordibus religiosis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tum est uob̾. his breuitꝰ ꝯmemoratis euugłista
ñ .ii. totos cathecisinos mherere debuit. sat̃ sig¬
nificauit ꝑtine̾ ad eum a quo baptizandꝰ cathe¬
ziatur. doc̾e et monere de morib. Quod si res
hans ꝓfessionem baptizaret nec sic tñ dici p̾set
unde mͦo qͦo est. nͦo e̾e teporis cuͦ quisc baptran¬
dus est: ut prius illi sermofiat ꝙ̃admodũ uitã bo¬
nam ag̾e debeat: Quid ipẽ dñs: Ct alia omittã
cum ab illo diues ip̃e q̃ieret quid boni facet. ut ui¬
tam et̾nam ꝯseq̃rer᷑ recolant quid respondent.
Si ius uenire inquit ad uitam. ẜua mãdata. At¬
ille. Que: Occides tũc dñs ꝯmemorauit p̾cepta
legis: ñ occides. nõ mechaberis. et cꝰ. Ubi cũ ille
respondisser. ħ se fecisse a uiuentute sua. ad did̾
eciã ꝑfectõnis p̃ceptũ: ut uenditis siuis omib
eo inpauꝑm elemosmas erogatis. hrẽt thesau¬
rum in celo. et eundẽ dnnĩ seq̃ret ᷑. uideant gͥ

Expanded text:
tum est uobis. his breuiter commemoratis euangelista tum est uobis. his breuiter commemoratis euangelista — non enim totos catechismos inserere debuit — satis significauit pertinere ad eum, a quo baptizandus catechizatur, docere et monere de moribus. quodsi respeos post hanc professionem baptizaret, nec sic tamen dici posset, unde modo quaestio est, non esse temporis, cum quisque baptizandus est, ut prius illi sermo fiat, quemadmodum uitam bonam agere debeat. Quid ipse dominus, ut alia omittam, cum ab eo diues ille quaereret, quid boni faceret, ut uitam aeternam consequeretur, recolant quid responderit. si uis uenire, inquit, ad uitam, serua maille, Quae? Tunc Dominus commemoravit praecepta Legis, Non occides, Non maechaberis, et caetera. Ubi cum ille respondisset haec se fecisse a juventute sua, addidit etiam perfectionis praeceptum, ut venditis suis omnibus et in pauperum eleemosynas erogatis haberet thesaurum in caelo et eundem dominum sequeretur. uideant igitur
Abbreviated transcription (Latin):
qui in xpm̃ crederint i. si baptuati fuerint: eciã si
moꝵ corrigendoꝵ ita negligentes sint ut nequitꝰ
uiuant. Uñ mox uidebo si deus uiueret quid ẜm
scͥpturas sentiendũ sit. Nũc in hac q̃one adhuc
u̾sor. in qua eis uidetur baptiratos ẽẽ de moribꝰ¬
ad xp̃ianã uitam ꝑtinẽtib ĩstruendos: baptiã¬
dis aũ solam ĩsinuandã fidem qd̃ si ita ẽ: et p̃tꝰ
tam multa q̃ diximꝰ. ñ ioħes baptista. uenienti¬
b ad bapcismũ suũ diceret. Generatio uiꝑarũ
quis ostñdit uob̾ fug̾e ab ira uentura : facite
gͦ fructũ dignũ pñĩe: et cetera q̃ utiq nõ de fide
sed de bonis oꝑib admonet. Unde et militibus
dicentib quid faciemꝰ. nõ dixit int̾ii credite.
et baptizamini. Post audietis quid face̾ debeatis
s añ dixit. ante p̾monuit ut uenturo dnõ ĩ cor
eoꝵ tanquã p̾cursor mu̾daret uiam. neminem
ꝯcusseritis nuilli calũpniã feceritis. sufficiat uob̾

Expanded text:
que eius acceperint, id est baptizati fuerint, etiamsi morum corrigendorum ita neglegentes sint, ut nequiter uiuant. unde mox uidebo, si deus iuuerit, quid secundum scripturas sentiendum sit. Nunc in hac quaestione adhuc uersor, in qua eis uidetur baptizatos admos, baptizandis autem solam insinuandam fidem. quod si ita esset, praeter tam multa, quae diximus, non Iohannes Baptista uenientibus ad baptismum suum diceret: generatio uiperarum, quis ostendit uobis fugere ab ira uentura? facite ergo fructum dignum paenitentiae et cetera, quae utique non de fide, sed de bonis operibus admonet. unde et militibus dicentibus: quid faciemus? non dixit: interim credite et baptizamini, post audietis quid facere debeatis, sed ante dixit, ante praemonuit, ut uenturo domino in cor eorum tamquam praecursor mundaret uiam: neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis
Abbreviated transcription (Latin):
b ad monendos. qr illi pͥmis ꝑtib litt̾aꝵ suarũ
ꝯm̃dauerũt fidem. ac postea ꝯseqñt̾ ut bene
a fidelib uiueret᷑ hortati sunt. Qmͣus .n. illd̾
pͥus hoc post̾uis sepissime tñ una ꝯtextione
utru̾q baptitandio. utruq baptiratis. siue ut in¬
struantur. siune ne obluuiscant᷑. siue ut ꝓficiant uł¬
ꝓfiteantur. siuie ut ꝯf̾ment᷑ doct᷑na sanissima p̾di
q̃dam testimonia ꝯmemorant. addant et pauli
rati sunt umo die tria milia: ut eis solam fide̾ qua
ĩ xpm cred̾ent p̾dicaret Qͥ cũ dixissent qͥd facie¬
mͦ: Nespondit eis. sigite pniam et baptiret᷑ unꝰ¬

Expanded text:
bus admonendos, quia illi primis partibus litterarum suarum bus admonendos, quia illi primis partibus litterarum suarum commendauerunt fidem ac postea consequenter, ut bene a fidelibus uiueretur, hortati sunt. quamuis enim illud prius, hoc posterius, saepissime tamen una contextione utrumque baptizandis, utrumque baptizatis, siue ut instruantur siue ne obliuiscantur, siue ut profiteantur siue ut confirmentur, doctrina sanissima et diquaedam testimonia commemorant, addant et Pauli zati sunt uno die tria milia, ut eis solam fidem, qua in Christum crederent, praedicaret. qui cum dixissent: quid faciemus? respondit eis: agite pa
Abbreviated transcription (Latin):
zandis utrũq nõ demꝰ. et baptiratis utrũq
reddamꝰ: Quod si absurde dr. gͦ fateant᷑ apso
doct᷑nam suam ex utroq ꝑfectam suis epuł
indidisse. sed p̃pea plerũq prius insinuase si
dem. ac demde qd̾ ad uitã bonã ꝑtiret sbiecis
se: quia et n homine ip̃o nͥ p̾cedat fides. iita
bona sequi ũ potest. Quicqͥd .n. homo ueluti rͤte
fecerit nsi ad pietatem q̃ ad dm̃ est referat᷑ rectũ
dici ñ oportet. Quod si arbit᷑rent᷑ aliqͥ stulti et ni¬
et ꝓfecto eciã ip̃i fat̾entur ñdum baptiratis p̾¬
cepta moꝵ qui fidei cõgruant simul cũ fidei re¬
guł in trmanda: nisi forte ad hanc necessitatẽ.
nis legendas uelint: et post̾iores aũ de fidelib:
uͦ iam p̃cipit᷑ ꝙ̃admodũ xp̃ian uiuere debeant.
Qd̃ si stultissimũ est dic̾e nullũ gͦ docum̃tũ est
baptirandos de sola fide. baptiratos aũ de mori¬

Expanded text:
zandis utrumque non demus et baptizatis utrumque zandis utrumque non demus et baptizatis utrumque reddamus? quod si absurde dicitur, ergo fateantur apostolos doctrinam suam ex utroque perfectam suis epistulis indidisse, sed propterea plerumque insinuasse prius fidem ac deinde quod ad uitam bonam pertinet subiese, quia et in homine ipso nisi praecedat fides, vita bona sequi non poterit. Quidquid enim homo veluti recte fecerit, nisi ad pietatem quae ad Deum est, referatur, rectum dici non oportet. Quod si arbitrarentur aliqui stulti et niprofecto etiam ipsi faterentur nondum baptizatis praecepta morum, qui fidei congruant simul cum fidei regulis intimanda: nisi forte ad hanc necessitatem nis legendas uelint, posteriores autem fidelibus, ubi iam praecipitur, quemadmodum christiani uiuere debeant. quod si stultissimum est dicere, nullum ergo documentum est o arbitremur baptizandos de sola fide, baptizatos autem de mori
Abbreviated transcription (Latin):
tͥtico. si aũ ꝯtẽpserunt int̾ tizama tołentur. ca¬
t̾ ostñdunt ñ se c̾mina ista defend̾e. aut quasi
leiia. aut nulla sunt ag̾e. Quis .n. ad ult̾ium
bone spei xp̃ianꝰ. nullum seu ꝑuũ cͥmẽ existi¬
met: Ordinem tñ quo ħ in aliis uł corrigãt᷑
uł ferantur de scͥptuuis sc̃is se ꝑferre arbitrͣt᷑
cũ dicunt apłos sic egisse et de lrĩs eoꝵ q̃dam
testimonia ꝑferunt ubi reꝑiuntur priꝰ insinu¬
asse doct̾nam fidei ac deinde moꝵ tradidisse p̾¬
cepta. Atq huic intelligi uolunt fidei tm̃ mõ
regulã baptirandis ẽẽ insinuandã. et postea
uͦ iam baptiratꝰ eciã iute ĩmelus murande p̾¬
ad eos qui baptirandi sunt datas. ubi de fide¬
sola disputauerinit. et ad baptiratos alias qͥbꝰ¬
p̾cepra de mał cauendis bonis q instituendis
uͥanos dedisse litreras constet. cur utroq ymo
uitã bonã ꝑtinet su forte iã placet ut bapti¬

Expanded text:
tritico; si autem contempserint, inter zizania tolerentur: satritico; si autem contempserint, inter zizania tolerentur: satis ostendunt non se crimina ista defendere aut, quasi leuia uel nulla sint, agere. quis enim adulterium bonae spei christianus nullum seu paruum crimen existimet? Ordinem tamen, quo haec in aliis uel corrigantur uel ferantur, de scripturis sanctis se proferre arbitrantur, cum dicunt apostolos sic egisse et de litteris eorum quaedam testimonia proferunt, ubi reperiuntur prius insinuasse doctrinam fidei ac deinde morum tradidisse praecepta. atque hinc intellegi uolunt fidei tantummodo regulam baptizandis esse insinuandam, postea uero iam baptizatis etiam uitae in melius mutandae prad eos, qui baptizandi sunt, datas, ubi de fide disputauerunt, et alias ad baptizatos, quibus praecepta de malis cauendis bonisque instituendis christianos dedisse litteras constet, cur utroque sermuitam bonam pertinet? an forte iam placet, ut bapti
Abbreviated transcription (Latin):
sic doleamꝰ. cũ flagitia corriguntur. tanqu̾ã
ꝯnubia dirimãtur. maxime in ciuitate dei
nrĩ m monte sc̃o eiꝰ. Hoc est in ecc̃a uͥ nuptiaꝵ
nõ solum uĩcłm uerũ eciã sacram̃tũ ita ꝯm̃¬
publica tunc romana nõ solũ minime culpa¬
bilit̾ uerũ eciã laudabilitꝰ cato fecisse ꝑ bibetur
¶neq hinc m̃o dutiꝰ disputare opꝰ est. cũ et illi qͥ¬
b respondeo. nõ audeant affirmare nullũ hoc
ẽẽ pecm̃. neq negent c̾ẽ adult̾iũ: ne ip̃ĩ dño sc̃o
c exxͣgłio apte ꝯũcant᷑ obsiste̾. Sed cũ eis pla¬
cet pͥmũ admittendos eẽ tales ad ꝑcipiendũ ba¬
ptismi sacram̃tũ. et ad dnĩcam mensã eciã si
correptionẽ uoce manifestissima recusau̾int
nno uero ncħ eos de hac re prorsus ad moneri
oport̾e. sed postea doceri. ut si p̾cepti obẜuatio¬
nem receꝑint culpãq correx̾int habeantur ĩ

Expanded text:
sic doleamus, cum flagitia corriguntur, tamquam sic doleamus, cum flagitia corriguntur, tamquam conubia dirimantur, maxime in ciuitate dei nostri, in monte sancto eius, hoc est in ecclesia, ubi nuptiarum non solum uinculum, uerum etiam sacramentupublica tunc Romana, non solum minime culpabiliter, verum etiam laudabiliter Cato fecisse perhibetur . Neque hinc diutius modo disputare opus est, cum et illi quibus respondeo non audeant affirmare, nullum hoc esse peccatum, neque negent esse adulterium, ne ipsi Domino Evangelio aperte convincantur obsistere. Sed cum eis placet primum admittendos esse tales ad percipiendum Baptismi sacramentum et ad Dominicam mensam, etiamsi correctionem voce manifestissima recusaverint; imo vero nihil eos de hac re prorsus admoneri oportere, sed postea doceri; ut si praecepti observationem receperint, culpamque correxerint, habeantur in
Abbreviated transcription (Latin):
Ut cũ se ip̃os ꝓbauerint. tũc de m̃sa dñi m̃a¬
ducent et de calice bibant: qm̃ qui mãducat
et bibit indigne uidiciũ sͥ mãducat es bi¬
bit. Qd̃ aũ fu ꝑ om̃e tp̃s qd̃ in ecc̃a salubrit̾
ꝯstitutũ est. ut ad nom̃ xͥ accendentes cache¬
cuminoꝵ gradꝰ excipiant. Hoc fit multo dili¬
gentiꝰ et instantiꝰ his dieb quib ꝯpetentes
uocantur cũ ad ꝑoipiendũ bapm̃ sua noĩ a
iam dederint. Quid si inquiũt uirgo nesciẽs
uiro nupserit alieno. H̾ si sꝑ nesciat: ñ qũa ex
hoc erit adultera. Si aũ sciat iam ex hoc ẽe in¬
cipit. ex quo cũ alieno uiro sciens cubauerit et
sicut in uire p̾dioꝵ t̾ã diu qͥsq bone fidei pos¬
sessor rectissime ducitur qũa diu se possidere
ignorat alienũ. Cũ u̾o scierit nes ab aliena
possessione recesserit. tunc male fidei ꝑhibe¬
tur. tunc uiste iniustꝰ uocabitur. Absit ergo
ut sensu plane nõ humano. sed plane uano

Expanded text:
ut, cum se ipsos probauerint, tunc de mensa domini manut, cum se ipsos probauerint, tunc de mensa domini manducent et de calice bibant? quoniam qui manducat et bibit indigne, iudicium sibi manducat et bibit. quod autem fit per omne tempus, quo in ecclesia salubriter constitutum est, ut ad nomen Christi accedentes catechumenorum gradus excipiat, hoc fit multo diligentius et instantius his diebus, quibus conpetentes uocantur, cum ad percipiendum baptismum sua nomina iam dederunt. Quid? si, inquiunt, uirgo nesciens uiro nupserit alieno? hoc si semper nesciat, numquam ex hoc erit adultera; si autem sciat, iam ex hoc esse incipit, ex quo cum alieno uiro sciens cubauerit. sicut in iure praediorum tamdiu quisque bonae fidei possessor rectissime dicitur, quamdiu se possidere ignorat alienum, cum uero scierit nec ab aliena possessione recesserit, tunc malae fidei perhibetur, tunc iuste iniustus uocatur. absit ergo, ut sensu plane non humano, sed plane uano
Abbreviated transcription (Latin):
uł s̃ intuemur alios qui per annos singu¬
los lauatrum regeneratons accurrĩt qͣles
sint ip̾is dieb quib catherrant᷑ exorcirantur¬
scrutantur. quãta uigilantia ꝯueniant quo
studio fu̾eant qua cura pendeant Si tũc tp̃s
ñ est dicendi q̃ uita cõgruat tanto qd̃ accipere
desid̾ant sacram̃to. qñ erit An u̾o cũ acceꝑiut
in tantis c̾minib ꝑmanẽtes eciã pꝰ baptism̃
ñ noui homines. s rei uet̾es ut in de licet ꝑ¬
u̾sirate mirabili prius eis dicatur. Indiute no¬
uũ hominẽ. et cum induti fu̾i̾nt postea dica¬
tur. exiuite uet̾em. cũ apłs sanũ ordinem te¬
nens dicat exuite uet̾em. et induite nouum
et ip̃e dñs clamet nemo assuit pannũ nouũ
uestim̃ro uet̾i. et nemo mitrit uinũ nonũt
utres uet̾es. Quid aũ aliud agit totũ tp̃s qͦ
cathecunimoꝵ locũ et nom̃ tenent. nisi ut au¬
diant. q̃ fides et quał uita debeat ẽẽ xp̃iani

Expanded text:
uel non intueamur alios, qui per annos singuuel non intueamur alios, qui per annos singulos ad lauacrum regenerationis adcurrunt, quales sint ipsis diebus, quibus catechizantur, exorciscrutantur, quanta vigilantia conveniant, quo studio ferveant, qua cura pendeant? Si tunc tempus non est discendi, quae vita congruat tanto, quod accipere desiderant, Sacramento; quando erit? An vero cum acceperint, in tantis criminibus permanentes etiam post Baptismum, non noui homines, sed rei ueteres? ut uidelicet peruersitate mirabili prius eis dicatis: induite hominem nouum, et cum induti fuerint, postea dicatur: exuite ueterem, cum apostolus sanum ordinem tenens dicat: exuite ueterem et induite nouum, et ipse dominus clamet: nemo adsuit pannum nouum uestimento ueteri, et nemo mittit uinum nouum in utres ueteres. quid autem aliud agit totum tempus, quo catechumenorum locum et nomen tenent, nisi ut audiant, quae fides et qualis uita debeat esse christiani,
Abbreviated transcription (Latin):
correptionẽ adult̾ admittit᷑. quo recusans obs¬
uat̾onem nõ adimititur ꝯuigatꝰ sed priꝰ in qͥũt
baptiretur. deinde doceatur quid ad bonã uitã
moresq ꝑtineat. fit hoc uͥ op̃ cpͣ forte dies urg
extremꝰ. ut ad uerba paucissima quib tũ om¬
nia continentur credat. sacram̃tumtp ꝑcipiat
ut si ex hac uita igͣuerit lib̾atus exeat a reato
p̾t̾itoꝵ om̃ium pcc̾oꝵ. Si aũ saluus petit spa¬
ciumq dicendi est: quod alius oportum᷑ tp̃s
reperiri põt quo audiat ꝙ̃ admod̾ fideł̾ fieri.
ac uiuere debeat. qũa illud atrentiore aĩo at¬
q ip̃a religione suspenso salubrime fidei sacͣ¬
mĩtũ petit an usq ad̾o dissimulamꝰ a sensibꝰ
nr̃is. ut uel nos ip̃os ñ recordem᷑ ꝙͣ fu̾imꝰ attẽ¬
ti atq solliciti quid nob̃ p̾ceperint a quibus
satheritabam᷑ cum fontis illiꝰ sacramenta
pet̾emꝰ atq ob hoc ꝯ petenres eciã uocatemur

Expanded text:
correctionem adulter admittitur, quo recusans obscorrectionem adulter admittitur, quo recusans obseruationem non admittitur coniugatus? Sed prius, inquiunt, baptizetur, deinde doceatur, quid ad bonam uitam moresque pertineat. fit hoc, ubi quemquam forte dies urget extremus, ut ad uerba paucissima, quibus tamen omnia continentur, credat sacramentumque percipiat, ut, si ex hac uita emigrauerit, liberatus exeat a reatu praeteritorum omnium peccatorum; si autem saluus petit spatiumque discendi est, quod aliud oportunius tempus reperiri potest, quo audiat, quemadmodum fidelis fieri ac uiuere debeat, quam illud, cum adtentiore animo atque ipsa religione suspenso saluberrimae fidei sacramentum petit? an usque adeo dissimulamus a sensibus nostris, ut uel nos ipsos non recordemur, quam fuerimus adtenti atque solliciti, quid nobis praeciperent, a quibus catechizabamur, cum fontis illius sacramenta peteremus atque ob hoc conpetentes etiam uocaremur?
Abbreviated transcription (Latin):
citionis ꝑtinent excitandi sumꝰ ut gressus nr̃os
in uia dñi ex utrisq testimoniis illo duce at¬
q tutore dirigentes nec pacĩe noĩe torpescamꝰ
nec obtentu diligentie seuiamꝰ hac ergo ẜm sa¬
nam doct᷑uam mod̾atõne ẜ uata uideamꝰ un̾
agiaut. idẽ utrũ ad ꝑcipiendũ baptism̃ sic admio¬
tendi sunt homines ut nulla ibi uigilet dili¬
gentia. ne scm̃ canib detur. usq adeo ut nec a¬
ꝑtissimi ad ult̾ii ꝑꝑetratores et eiꝰ ꝑseuerantie ꝑ¬
fessoros sacram̃to tante scĩratis uideantur arcen¬
di quo sine dubio ñ ad mitt̾entur. si per ip̃os dies
quib eandem grãm ꝑcepturi siuis nom̃ĩb datis
abstinentia. ieumiis exorcismisq purgantur
cum suis legittimis et ueris uxorib se ꝯcubitu¬
ros ꝓfit̾entur. atq huiꝰ rei quauis alio tẽpore lici¬
te paucis ip̃is sollempnib dieb nullam conti¬
nentiam ẜuaturos. Quõ gͥ ad illa sc̃a recusans

Expanded text:
ercitionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros ercitionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in uia domini ex utrisque testimoniis illo duce atque tutore dirigentes nec patientiae nomine torpescamus nec obtentu diligentiae saeuiamus. Hac ergo secundum sanam doctrinam moderatione seruata uideamus, unde agitur, id est, utrum ad percipiendum baptismum sic admittendi sunt homines, ut nulla ibi uigilet diligentia, ne sanctum canibus detur, usque adeo ut nec apertissimi adulterii perpetratores et eius perseuerantiae professores a sacramento tantae sanctitatis uideantur arcendi: quo sine dubio non admitterentur, si per ipsos dies, quibus eandem gratiam percepturi suis nominibus datis abstinentia, ieiuniis exorcismisque purgantur, cum suis legitimis et ueris uxoribus se concubituros profiterentur atque huius rei, quamuis alio tempore licitae, paucis ipsis sollemnibus diebus nullam continentiam seruaturos. quo modo igitur ad illa sancta recusans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ occultas correptiones ĩienimꝰ in ecc̃a malos qͦs
eccastica disciplina corrige̾ aut coħcẽ ñ possum¬
et tũc ne ascendat in cor nrm ĩpia et ꝑniciosa
p̾suptio. qua existimemꝰ nos ab his ẽe seꝑandos
uto pecis eoꝵ ñ inqͥnemut atq ita post nos the¬
conemur ueluti mudos seos q discipusos ab imi¬
tatis compage quasi a maloꝵ consortio segrega¬
tos. uemant in mẽtẽ ille de scͥpturis similitudi.¬
nes et diuina oracula uł certissima exẽpla qͥb
demonstratũ et p̾nũciatũ est malos in ecc̃a per¬
mixtos bonis usq in fiñe scłi tp̃s q iudicii. et¬
futuros et ncħ bouis i unitate et ꝑticipatõe
sacram̃toꝵ qui eoꝵ fcĩs ñ ꝯsenserint ob futuroᷤ
Cũ u̾o eis ꝑ quos ecc̃a regitur. adẽ salua pace ecc̃ẽ
potestas discipline adu̾sus imꝓbos aut nefarios
excende. tunc rursus ne socordia segnitiaq dor¬
miamꝰ aliis aculeis p̾ceptoꝵ q̃ ad seueritatẽ coħ¬

Expanded text:
s obreptiones inuenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut cohercere non possumus, tunc, ne ascendat in cor nostrum inpia et perniciosa praesumptio, qua existimemus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur atque ita post nos tconemur ueluti mundos sanctosque discipulos, ab unitatis conpage quasi a malorum consortio segregatos, ueniant in mentem illae. de scripturis similitudines et diuina oracula uel certissima exempla, quibus demonstratum et praenuntiatum est malos in ecclesia permixtos bonis usque in finem saeculi tempusque iudicii futuros et nihil bonis in unitate ac participatione sacramentorum qui eorum factis non consenserint obfuturos. cum uero eis, per quos ecclesia regitur, adest salua pace ecclesiae potestas disciplinae aduersus inprobos aut nefarios exercendae, tunc rursus, ne socordia segnitiaque dormiamus, aliis aculeis praeceptorum, quae ad seueritatem coh
Abbreviated transcription (Latin):
pondebunt hec dicenti et addenti. qd̃ nicħ s̃ de ydola¬
tria relinquenda saltim dici debuit añ baptismũ sic̃
inde nicħ ante mare rubrum ppłs ille pͥus audiuit
qm̃ lex hec ht qui ex egypto iam lib̾atꝰ accepit: pro¬
fecto dcũri sio homini. Templũ dei futurꝰ es: cum

Expanded text:
pondebunt haec dicenti et addenti, quod nihil sibi de idololatria relinquenda saltem dici debuit ante baptismum, sicut inde nihil ante mare rubrum populus ille primus audiuit, quoniam lex haec habet, quam ex Aegypto iam liberatus accepit. profecto dicturi sunt homini: templum dei futurus es, cum
Abbreviated transcription (Latin):
deposcat. tẽplũq deiuiui se fieri flagitet ño solũ
cultor ydoloꝵ uerũ eciã in aliquo tam nefario sa¬
cꝰ dotio ꝑseuerans. q̃ro ab istis utrũ eũ faciendũ
uł cathecuminũ censeant. qd̃ pculdubio fĩ ñ debe
clamabunt. neq .n. aliud de illoꝵ corde sentien¬
ꝯͣdic̾e nec admittend̾ eẽ ꝯfirment reclamantẽ
atq dicentem. didici et ueneror xpm̃ crucifixũ
uolebat. Post uocem spadonis qua se credere iħm
xp̃m filiũ dei ẽẽ respondit. ꝯtinuo philippꝰ eũ bap¬
ydoloꝵ cultu ꝑhibes. nec ad sacram̃tũ xp̃i admit¬
tis. priusꝙͣ inde discessero: illud a puericia didici
ꝯsuetudine ibi gͣuissima p̾mor. faciam cũ potuero:
cũ ꝯmodũ fuit᷑. Quod et si nõ fecõ. nõ tñ sine xp̃i
sacram̃to hanc uitam finiam ne deus exigao a¬
ninã meã de manib tuis quid huic respondend̾
existimant. An placet ut admittatur: absit. Nullo

Expanded text:
deposcat templumque dei uiui se fieri flagitet non solum deposcat templumque dei uiui se fieri flagitet non solum cultor idolorum, uerum etiam in aliquo tam nefario sacerdotio perseuerans, quaero ab istis, utrum eum faciendum uel catechumenum censeant: quod procul dubio fieri non debere clamabunt; neque enim aliud de illorum corde sentiencontradicere nec admittendum esse confirment reclamantem atque dicentem: didici et ueneror Christum crucifiuolebat; post uocem spadonis, qua se credere Iesum Christum filium dei esse respondit, continuo Philippus eum bapidolorum cultu prohibes nec ad sacramentum Christi admittis, priusquam inde discessero? illud a pueritia didici, consuetudine ibi grauissima premor: faciam, cum potuero, cum commodum fuerit; quod etsi non faciam, non tamen sine Christi sacramento hanc uitam finiam, ne deus exigat animam meam de manibus tuis. quid huic respondendum existimant? an placet, ut admittatur? absit; nullo
Abbreviated transcription (Latin):
tra ip̃am suã assertionẽ. eciã de uinꝰ dei cultu
cauendaq ydolatria nõ ad huc baptizandis sed
iam baptizatis ẽẽ p̃dicandũ. et nõ iam dicant e¬
is qui baptism̃ ꝑcepturi sũt fidem tm̃ q̃ in d̾o ẽ
estimandam: et post eiꝰ sacram̃ti ꝑceptionẽ de mo¬
rib uite tanꝙͣ de scd̾o p̾cepto eos quos ad dilec¬
tionem ꝓximi ꝑtinet instruendos. utrumq .n.
lex ꝯtinet: quã post mare rubrũ tanꝙͣ post bapͫ
populus accepit. Nec ita fc̃a distributio p̾ceptoꝵ
ut ante illiꝰ maris tnͣsitũ de cauenda ydolatria
plebs doc̾etur. et postea ꝙͣ tnͣsicrũt audiret hono¬
randũ prem̃ et inr̃em nõ mechandũ ñ occidend
et cetera bone atq ĩnocentis ꝯu̾sationis huma¬
ne ¶Si ergo ita quisq ueniat ad sc̃i laua cri petitio¬
nem ut ꝓfiteat᷑ se ab ydoloꝵ sacrificiis ñ recessur̃
nisi forte postea qũ placu̾it. baptismũ tñ iamq

Expanded text:
tra ipsam suam adsertionem etiam de unius dei cultu tra ipsam suam adsertionem etiam de unius dei cultu cauendaque idololatria non adhuc baptizandis, sed iam baptizatis esse praedicandum et non iam dicant eis, qui baptismum percepturi sunt, fidem tantum quae in deo est intimandam et post eius sacramenti perceptionem de moribus uitae tamquam de secundo praecepto eos quod ad dilectionem proximi pertinet instruendos. utrumque enim lex continet, quam post mare rubrum tamquam post baptismum populus accepit; nec ita facta est distributio praeceptorum, ut ante illius maris transitum de cauenda idololatria plebs doceretur et, posteaquam transierunt, audiret honorandum patrem et matrem, non moechandum, non occidendum et cetera bonae atque innocentis conuersationis humanae. Si ergo ita quisque ueniat ad sancti lauacri petitionem, ut profiteatur se ab idolorum sacrificiis non recessurum nisi forte postea, quando placuerit, baptismum tamen iam iamque
Abbreviated transcription (Latin):
O si adult̾ia formcationesq ñ sunt. qui ĩa int̾
oꝑa mortua noĩandũ ẽ: Sic aũ nõ sufficit pro¬
fessio recessioras a talib insi eciã lauacro regn̾a¬
tõnis cuncta p̾t̾ita q̃ uelut ꝑ sequũtur pcc̃a dele¬
antur. sicut nõ suffecit istaelitis reced̾e̾ ab egy¬
pro. nisi ea q̃ insequebatur hostiũ multitudo
eiꝰd̾ maris fluctib int̾iret qui dei populo tnͣsi¬
turo lib̾ando q patuerunt. Qui ergo ꝑfitetur
ab adult̾io se nolle mutare: qũo per mare ru¬
brum ducetur. cum ab egypto adhuc reculet absced̾ꝰ
Demnde nõ atrendunt in ea lege q̃ post tnͣsitũ ma¬
ris rubri illi populo est data pͥmũ ẽẽ p̾ceptum. ño
erunt tͥ dii alii p̾ter me. nõ facies t̾ y dola neq
ullum simulacrum q̃ cũq in celo sunt sursum
et q̃ cũq in terra deorsũ. et q̃ cũq in aqua et sb̾ t̾ra
nõ adorab̾ ea neq seruies eis: et cꝰ. et ad hoc p̾cep¬
tũ ꝑtinentia affirment. itaq isti nõ uolunt. cõ¬

Expanded text:
 si adulteria fornicationesque non sunt, quid iam inter opera mortua nominandum est? sic autem non sufficit professio recessionis a talibus, nisi etiam lauacro regenerationis cuncta praeterita, quae uelut persequuntur, peccata deleantur, sicut non sufficit Israhelitis recedere ab Aegypto, nisi ea quae insequebatur hostium multitudo eiusdem maris fluctibus interiret, qui dei populo transituro liberandoque patuerunt. qui ergo profitetur ab adulterio se nolle mutare, quomodo per mare rubrum ducetur, cum ab Aegypto adhuc recuset abscedere? deinde non adtendunt in ea lege, quae post transitum maris rubri illi populo data est, primum esse praeceptum: non erunt tibi dii alii praeter me. non facies tibi idola neque ullumcumque in aqua et sub terra. non adorabis ea neque serui eis, et cetera ad hoc praeceptum pertinentia. adfirment itaque isti, si uolunt, con
Abbreviated transcription (Latin):
nł mit̾te uł admitt̾e. ñ uͥ sana ꝯsistat. s uͥ lãgui
tes aciẽ m̃tis tue a corporeaꝵ stł̾itud̾i q cñ mibi¬
lo ꝑspicue serenare. eas ip̃as ap̃ te ipãm ingllãt᷑
attende. Intuere celũ et t̾rã cogitando sic̾ oołis cor¬
ꝑis c̾nendo ꝯsueti. casq ymagies celi et t̾re ã añ
oculos cogitat̃ois ꝓducte. iide fiłitud̾ies oceꝑũ¬

Expanded text:
vel mittere vel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi languidtes aciem mentis tuae a corporearum similitudinum quasi nubilo perspicue serenare, eas ipsas apud teipsam vigilanter attende: intuere coelum et terram cogitando, sicut oculis corporeis cernendo consuesti; easque imagines coeli et terrae quae ante oculos cogitationis productae
Abbreviated transcription (Latin):
metis. sed corripite ut fr̃ems et ip̃e dñs exẽplũ
singłare pacĩe. qui eciã in duodecĩ apłis usq ad
passionẽ dyabolũ ꝑtulit. et qui ato sinite ut᷑
q crest̾e usq ad messem. ne forte dũ uultis col¬
lig̾e tirania simul eradicetis et tͥticũ reciaq il¬
la i sisitudine ecc̃e usq ad littus. hoc est ad se¬
culi finem bonos et malos pisces hituros p̃di¬
xit et cetera si qua de ꝑmixtione bonoꝵ et ma¬
loꝵ siue aꝑre. siue ꝑ silitudines locut᷑ est. ñ ĩo
tñ omittendã censuit ecc̃e disciplinã. ĩo uero
admonuit adhibendam qñ ait. Si peceau̾tr¬

Expanded text:
metis, sed corripite ut fratrem. Et ipse dominus, exemplum metis, sed corripite ut fratrem. Et ipse dominus, exemplum singulare patientiae, qui etiam in duodecim apostolis usque ad passioneaque crescere usque ad messem, ne forte dum vultis colligere zizania, simul eradicetis et triticum ; retiaque illa in similitudine Ecclesiae usque ad littus, hoc est usque ad saeculi finem, bonos et malos pisces habitura praedixit; et caetera, si qua de permixtione bonorum et malorum sive aperte sive per similitudines locutus est: non ideo tamen omittendam censuit Ecclesiae disciplinam; imo vero admonuit adhibendam, quando ait: At
Abbreviated transcription (Latin):
us. aut raptorib. aut ydołꝰ ẜuientib. alioqiũ
debueratis de hoc m̃do exire. Aũc aũ scripsi
uob̾ no ꝯmisceri. Si quis fr̃ noĩaturr auo form¬
qui foris sunt. deus indicabit. Auferte malũ ex
uobipĩs. uͥ quid̃ aliqui id quod dcm̃ est ex uo¬
b̾ipis ita intelliginit. ut ex scip̃o unꝰ quisq au¬
ferat malum: hoc ẽ ut ip̃e sit bonꝰ. Sed utroli¬
bet m̃o intelligatur. siue ut seueritate ecc̃e ma
ripiendo et corrigendo a se ip̃o auferao malum
illd̾ tñ oꝓ supra dcm̃ est nõ ħo ambiguitatẽ. uͥ
p̃cipio ñ ꝯmist̾i eis frĩb qui in aliquo supra
dicto uicio noĩantur .i. noti famosic sunt.
Quo aũ animo et qua caritate miseritors ista
seueriras adhibenda sit ñ solum eo loco uͥ ait
ut sp̃o saluus sit in die dñi iħu. sed alibi quoc
euident̾ ostendit dicens. Si quis ñ ob audit uer¬
bo nr̃o per epłam hunc notate. Et nolite ꝯmis¬
ceri cũ eo ut erubescat. et nõ ut inimicũ hristi¬

Expanded text:
ut raptoribus aut idolis seruientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exire. nunc autem scripsi uobis non commisceri, si quis frater nominatur aut fornqui foris sunt deus iudicabit. auferte malum ex uobis ipsis. ubi quidem aliqui id, quod dictum est ex uobis ipsis>, ita intellegunt, ut ex se ipso unusquisque auferat malum, hoc est, ut ipse sit bonus. sed utrolibet modo intellegatur, siue ut seueritate ecclesiaeripiendo et corrigendo a se ipso auferat malum, illud tamen, quod supra dictum est, non habet ambiguitatem, ubi praecipit non commisceri eis fratribus, qui in aliquo supra dicto uitio nominantur, id est noti famosique sunt. Quo autem animo et qua caritate misericors ista seueritas adhibenda sit, non solum eo loco, ubi ait: ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, sed alibi quoque euidenter ostendit dicens: si quis non obaudit uerbo nostro per epistulam, hunc notate, et nolite commisceri cum eo, ut erubescat; et non ut inimicum existi
Abbreviated transcription (Latin):
tiis quib uoluerit ꝑ seueret usq ad ꝓfessionem
adult̾ii. Quod si dicere nefas est: audiant bapti
ñ solũ quid cred̾e̾ debeant sed eciã q̃padmodũ se
ab hoc scło prauo cripiant. Ibi .n. nec ẽe est ut an¬
diant: ꝙ̃admodũ credentes uiuere debeant. Spa¬
do inquiunt ille ꝙ̃ philippꝰ baptirauit nicħ plꝰ
dixit quã credo filium dei cẽ iħ̾m xpm̃. et in hac

Expanded text:
tiis quibus uoluerit perseueret usque ad professionem tiis quibus uoluerit perseueret usque ad professionem adulterii. quod si dicere nefas est, audiant baptizandi non solum quid credere debeant, sed etiam 1 quemadmodum se ab hoc prauo saeculo eripiant. ibi enim necesse est, ut audiant quemadmodum credentes uiuere debeant. Spado, inquiunt, ille, quem Philippus baptizauit, nihil plus dixit quam: credo filium dei esse Iesum C
Abbreviated transcription (Latin):
etis donũ sp̃s sc̃i. nob̾ .n. ħ est ꝓmissio et filiis
nrĩs et om̃ib qui st̃ longe quoscũq uocauit
atq ait. et cet̾is u̾b̾ plurib destificabat᷑ dicens.
Eripite uos a soso hoc prauo. at illi auidissime cu¬
pientes exceperunt u̾ba. et crediderunt et bap¬
tirati sunt: et adiecte sunt in illa die tria milia
aĩe. Quis hic ño intelligat et ceteris plurib u̾
sse petrũ et eriꝑent se ab hoc scło pͤuo qñ quid̾
ip̃a sententia breuitꝰ in dita est. cui ꝑsuadende
u̾b̾ płib petsꝰ instabat. Ip̃a quippe sũma pofi¬
ta est cũ dcm̃ est: eripite uos a soło hoc prauo
uerb̾ aũ plurib. ut hoc fieret testificabatur
petiꝰ. In his u̾b erat mortuoꝵ oꝑm ꝯdẽpnatꝰ¬
q̃ nequit̾ agunt huiꝰ scłi dilectores et ꝯm̃da¬
tio uite bone qũa teneant atq sectentur¬
qui se ab hoc scło prauo erpunt. Iam itats si pla¬
cet affirmare conentur eum se erpere ab hoc seło
prauo qui tm̃ modo credit in xpm̃: eciam si in flagi¬

Expanded text:
tus sancti. Nobis enim haec est promissio et filiis nostris, et omnibus qui sunt longe quoscumque advocavatque ait: Et caeteris verbis pluribus testificabatur, dicens, Eripite vos a saeculo hoc pravo. At illi avidissime capientes exceperunt verba, et crediderunt, et baptizati sunt; et adjectae sunt illa die tria millia animae . Quis hic non intelligat, caeteris pluribus vesse Petrum, ut eriperent se ab hoc saeculo pravo; quandoquidem ipsa sententia breviter indita est, cui persuadendae verbis pluribus Petrus instabat. Ipsa quippe summa posita est, cum dictum est, Eripite vos a saeculo hoc pravo. Verbis autem pluribus, ut hoc fieret, testificabatur Petrus. In his verbis erat mortuorum ophuius saeculi dilectores, et commendatio uitae bonae, quam teneant atque sectentuqui se ab hoc prauo saeculo eripiunt. iam itaque, si placet, adfirmare conentur eum se eripere ab hoc saeculo prauo, qui tantummodo credit in Christum, etiamsi in flagi
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã q̃ ob ẜuanda ei qui accedit ad ꝯpagem e¬
corporis xp̃i. Imo uero cuncta dicere q̃ sũt cre¬
denda de xp̃o. nõ solũ cuiꝰ sit filiꝰ unde ẜm diui¬
nitatem. unde ẜm carnẽ genitꝰ q̃ ꝑpessus et qͣre
derit q fidelib: sed eciã qualia m̃bra. quibus
sit caput querat. instituati diligat lib̾et. atq ad
bremiꝰ atq constrictꝰ. aliqñ laciꝰ et ubus. xp̃e enuͣ
gelirat᷑ eo tñ ño solũ qd̃ ad fidem. uerũ eciã qd̾
ad mores fideliũ ꝑtinet ñ p̾termittit᷑ hoc ĩ tel¬
ligi põt etiã i eo q uod ꝯmemorant dixisse a
mitꝰ cred̾ent ac deinde baptirati quicqͥd ad ui¬
tam moresq ꝑtineo disc̾em hoc inquiũt apło
sat̾ superꝙ sufficie. qui eis dixit ꝙ et si mł̾tos
pedagogos hreñt in xp̃o. sed ño multos pr̃es q

Expanded text:
sed etiam quae obseruanda ei, qui accedit ad conpagem corporis Christi, immo uero cuncta dicere, quae sunt credenda de Christo, non solum cuius sit filius, unde secundum diuinitatem, unde secundum carnem genitus, deritque fidelibus; sed etiam qualia membra, quibus sit caput, quaerat, instituat, diligat, liberet, atque ad brevius atque constrictius, aliquando gelizatur; et tamen non solum quod ad fidem, uerum etiam quod ad mores fidelium pertinet, non praetermittitur. Hoc intellegi potest etiam in eo, quod commemorant dixisse aput primitus crederent ac deinde baptizati quidquid ad uitam moresque pertinet discerent. hoc, inquiunt, apostolo satis superque suffecit, qui eis dixit, quod et si multos paedagogos haberent in Christo, sed non multos patres, q
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑantur. quał nob̃ c̃a est aduersus scisma dona¬
ti. Et hoc nõ cum ilł qui nouerint cecilianũ nõ
ueris sed calũpniosis cͥminib appetitũ. et ꝑnicio¬
sam suĩam suam mortifero pudore ñ deserumo.
sed cũ ilł quib dm̃s eciã si mali fuissent pp̃ quos
ĩ ecc̃a nõ estis. uos tñ eos ferendo quos em̃dare
aut segregare mininte pot̾atis in eccã ꝑman̾e

Expanded text:
separentur. Qualis nobis causa est adversus scismata Donaseparentur. Qualis nobis causa est adversus scismata Donati, et non cum illis, qui noverunt Cecilianum non veris, sed calumniosis criminibus appetitum, et perniciosam sententiam suam mortifero pudore non deserunt, sed cum illis, quibus dicimus: Etiamsi mali fuissent, propter quos in aecclesia non estis, vos tamen eos ferendo, quos emendare aut segregare minime poteratis, in aecclesia pe
Abbreviated transcription (Latin):
sus ueluti morbo ꝯtrario laborantes. cũ atten¬
dent ea quib trinitas de claratur nec ualent
intellig̾e quͦo sit im̾ deuł euͦ et pr̃ nͦo sit filius nͥ
filius sit pater nes sp̃c scũs aut filius aut pater
diu̾sitates etiã sb̾aꝵ asserendas putauerũt. Qui¬
dam intuentes in scͥpturis sc̃e uirginitatis lau¬
dem: cõnubia dampnauerũt. Quidã rursus ea
testimonia consectantes. quib casta conuigia
p̾dicantur. uͥginitatẽ nuptiis equauerũt. Qui¬
gr̃aꝵ actione ꝑcipitur in uoracitatẽ iuolenti¬
amq collapsi sunt: ñ eͥ ualentes auferre iuici¬
a. nisi eis econtrario uel tanta uł maiora succe¬
d̾ent. Sic eciam in hac causa q̃ ħetur in maĩ¬
b quidam intuentes p̾cepta seueritatis. qui¬
b admonemur corripere ĩ quietos. nõ dare scm̃
corporis mebrũ qd̃ scandalirat a uellere ita ꝯ¬
turbant ecc̃e pacem. ut conẽtur añ rẽpus sepa

Expanded text:
sus ueluti morbo contrario laborantes, cum adtensus ueluti morbo contrario laborantes, cum adtenderent ea, quibus trinitas declaratur, nec ualerent intellegere, quomodo sit unus deus, cum et pater non sit filius nec filius sit pater nec spiritus sanctus aut filius aut pater, diuersitates etiam substantiarum asserendas putauerunt. quidam intuentes in scripturis sanctae uirginitatis laudem conubia damnauerunt; quidam rursus ea testimonia consectantes, quibus casta coniugia praedicantur, uirginitatem nuptiis aequauerunt. quigratiarum actione percipitur, in uoracitatem uinolentiamque conlapsi sunt, non sibi ualentes auferre uitia, nisi eis e contrario uel tanta uel maiora succederent. Sic etiam in hac causa, quae habetur in manibus, quidam intuentes praecepta seueritatis, quibus admonemur corripere inquietos, non dare sanctum corporis menbrum quod scandalizat evellere, ita perturbant aecclesiae pacem, ut conentur ante tempus separ
Abbreviated transcription (Latin):
audierit: sit tͥ tancx echint᷑ et plublicanꝰ. De¬
inde ip̃ius seueritatis t̾rorẽ gͣuissimũ adiec̃
eciã eo loco dicens. E solucritis in terra: solu
cum ille dicat corripe eum int̾ te et ipm̃ solũ
utrũq .n. faciendũ est. sicuo inf̾m̾itatis diu̾¬
sitas ad monet. eoꝵ quos utiq nõ ꝑdendos s
corrigendos curãdosq suscepimꝰ. et alius sic
alius aũ sic sanandꝰ est. Ita eciã est rõ dissim¬
ulandi et tolerandi malos in ecc̃a. Et est rur¬
sus rõ castigandi. corripiendi. ño admittendi. uł
a ꝯmunione remouendi ¶Errant aũ homĩes
ñ ẜuantes modũ. et cũ in unam ꝑtem procli¬
ui̾t ire ceꝑint nõ respiciunt diuine auctorita¬
tis alia testimonia quib possint ab illa inten¬
tione reuocari et in ea q̃ ex uttisq ceꝑata est
i̾itate ac mod̾atione ꝯsistere. nec in hac retm̃
quidã intuentes diuinaꝵ testimonia litr̾aꝵ
quib unus deus colendus insinuatur eũdem

Expanded text:
rit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. deinde ipsius seueritatis terrorem grauissimum adiecit etiam eo loco dicens: quae solueritis in terra, solutcum ille dicat: corripe eum inter te et ipsum. utrumque enim faciendum est, sicut infirmitatis diuersitas admonet eorum, quos utique non perdendos, sed corrigendos curandosque suscepimus, et alius sic, alius autem sic sanandus est. ita etiam est ratio dissimulandi et tolerandi malos in ecclesia; et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum; et cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus possint ab illa intentione reuocari et in ea, quae ex utrisque temperata est, ueritate ac moderatione consistere, nec in hac re tantum, quidam intuentes diuinarum testimonia litterarum, quibus unus deus colendus insinuatur, eundem
Abbreviated transcription (Latin):
est quod ĩ ea suĩa ponit apłs qui furabat᷑ iam
ñ furetur. et c̃ quib exequit᷑ quid sit depon̾e
uet̾em hoĩem et induere nouũ. In his aũ ip̃is
u̾b petri hñt unde admoneri potuissent: si di¬
ligentꝰ actũde̾ uoluissenti Cũ .n. dixisset. agite
peitentiã et baptiret᷑ unꝰ quisq urm̃ ĩ nõie

Expanded text:
ententia ponit Apostolus, Qui furabatur, jam non furetur ; et caetera, quibus exsequitur quid sit deponere veterem hominem et induere novum. In his autem ipsis verbis Petri habent unde admoneri potuissent, si diligenter attendere voluissent. Cum enim dixisset, Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in no