comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes quam grauia sint sceła que cõnusimꝰ. Mens u̾ra cele¬
stis est et cunc orando deum plene comtemplat᷑. qͥn nul¬
lis terrenis curis aut errorib impeditur. Purgandus est
itaq animus primũs atq ad temporaliũ rerum cogi
mag̾ diabolus cogitationes curarum seculariũ huma
am peccat. qui pro inimicis non orat. Nil proficit oratio
illius ꝰ adhuc dolor in mente. uł odiũ manet in pectore.
Cor en̾i cum manib leuat. qui orationen cũ opere sub¬
leuat. Aubi dr᷑. Quisqͥs orat et non operatur: cor leuat
et manuni non leuat. Quiscis uͦ operat᷑ et non orat ma¬
num leuat et cor non leuat. Gͣ et orare necẽe est: operari.
do iactant̾ prodit. It̾m dr᷑. Qui iactant̾ orat laudẽ appetẽ¬
co humanã nõ solũ eiꝰ or̾o non celet peccatũ. s ipa uer
titur in pecc̾m. Alibi dicitur. Quociens orantes non cito
exaudim. nr̃a nob̾ fc̃a in oculis p̾ponamꝰ. ut hoc ip̃m quod

Expanded text:
tes quam gravia sint scelera quae commisimus, et quates quam gravia sint scelera quae commisimus, et quastis est: et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitmagis diabolus cogitationes curarum saecularium humaam, peccat qui pro inimicis non orat. Nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. Cor enim cum manibus levat qui orationem cum opere sublevat. Quisquis orat, et non operatur, cor levat et manas non levat. Quisquis ergo operatur et non orat, manus levat, et cor non levat. Ergo et orare necesse est, et operado jactanter prodit. Qui enim jactanter orat laudem appetendo humanam, non solum titur in peccatum. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus; ut hoc ipsum quod
Abbreviated transcription (Latin):
per sint. Sic̾ orationib regim᷑ ita psalmoꝵ studiis delectã¬
mur. Psallendi enim utilitas tristiciam cordis consoiat᷑.
Tautꝰ debet ẽẽ orantis erga deum affectꝰ. ut non desperet
precib effectum: Inanit̾ au̾t oramꝰ si spei fiduçiam non
hẽmus. Qui a preceptis cei auertit᷑ quod in or̾one postu¬
iat non merebr᷑. Si au̾ id qd̃ precipimiꝰ d̾s faciamꝰ id qd̃
pecimꝰ sine dubio obtinebimus. Or̾o in p̾senti tm̾ uita
quilibet tangit᷑ iutio tociens ad orationem se subdat qr
frecuens or̾o uitioꝵ expugnationem extinguir. Tam ꝑ
seuerant intende̾ oportet animũ nr̃m orando atꝙ pussã¬
do quousq ĩportunas desiderioꝵ carnalium suggestioes
que nr̃is opstrepunt sensib fortissima intentione supe¬
remus. Dum enim oramꝰ. ad menioriam culꝑam reducimꝰ
Cum deo assistimus gemere et flere debemus reminiscen¬

Expanded text:
per sint. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delecteper sint. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectemur: psallendi enim utilitas tristia corda consolatur. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat non merebitur. Si autem id quod praecepit Deus, facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Oratio in praesenti tantum vita ervus quoties quolibet tangitur vitio, toties ad orationem se subdat. Quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tamen perseveranter intendere oportet animum nostrum orando atque psallendo, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus. Cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscen
Abbreviated transcription (Latin):
stat ilx ut lucem restituat. qr deus in corde figit᷑. et lux a¬
missa reparatur. Qui a t̾renis actib duisoli do uacare me¬
ret᷑ pro delinquentib proximis exorent ꝑ scrutari in no¬
bismet met pleniꝰ utit᷑ sepe ueriꝰ orando ꝑͥ inuestigan¬
do penetramꝰ. Ysidorꝰ dix̃. Oratio cordis est. nõ labiorum.
neq uerba depͥcantis deus audit. s orationis cor aspicit. Me¬
lius est autem cum silentio orare cordis. quam solis u̾¬
bis sine intuitu mentis. Quod si tacite quis orat et uox
sileat. ꝙͣ ius homines liceat. dm latere non potest. qͥ con¬
scientie presens. Pura est oratio qm in suo tempore scłi ñ
int̾ueniunt cure. Longe quippe est animꝰ a deo qui ĩ oroe
cogitationib scłi fu̾i̾t occupatꝰ. Tunc gͦ ueracit̾ oramꝰ qͥn
alunde non cogitamꝰ. s ualce pauci sunt. qui tales or̾o¬
nes hẽant et licet in quibꝰdam sint difficile tn̾ est. ut sen¬

Expanded text:
stat Jesus ut lucem restituat. Quia Deus in corde figitur, lux astat Jesus ut lucem restituat. Quia Deus in corde figitur, lux amissa reparetur. Qui autem terrenis actibus liber soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Ea quae perscrutari in nobismetipsis plenius nitimur, saepe verius orando quam investigando penetramus. ISIDORUS. Oratio cordis est, non labiorum: neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Melius est autem cum silentio orare cordis, quam solis verbis sine intuitu mentis. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Pura est oratio, quam in suo tempore saeculi non interveniunt curae. Longe quippe a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile est tamen ut sem
Abbreviated transcription (Latin):
quid facere debeamꝰ. in or̃one accipimꝰ ea que postulamꝰ.
Neq enim oie uaces neq nocte. s cum sompnus de ocłis
tius ceciderit tunt sensus tiuis iu oratione iugilet. Or̃o
mundat animam a pecctis or̾o ht̃ salutem. in oratione
paratus esto. Ostende continentiam cordis tui ut ampli¬
orem grãm conseqͣris. Ieronimꝰ dixit. Sicut eni milites
inhernies ad bellum exiro non conuenit. ita honuni x
ano ꝓcedere quolibet siue or̃one non expedit. Egredientes
de hospitio armet or̾o. regredientib de platea oratio occur¬
rat. Gregoriꝰ dixit. Quanto grauiori cumultu cogitatio¬
num carnalium pͥmittim᷑ tanto orationi instantiꝰ insi¬
stere debemus. Ad deum quippe corda cum manib leuate
ad p̾cem uidex flectitur. si a pͣuitate sua petitor corrigat᷑
Ille uero in nomine saluatoris petit quod ad ueram sa¬
lutem ꝑtinet. Nam si id quod non expeoit petit non ĩ
nomine ihu petit. Cum uͦ or̾oni uelxm̃t̾ insistimus¬

Expanded text:
eadem accipimus quae postulamus. Neque die vaces, neque nocte: sed cum somnus de oculis tuis ceciderit, tunc sensus tuus in oratione vigilet. Oratio munda a peccatis habet salutem. In oratione paratus esto: ostende conscientiam cordis tui, ut ampliorem gratiam consequaris. HIERONYMUS. Sicut militem sine armis ad bellum exire non convenit, ita homini christiano procedere quolibet sine orationibus non expedit. Egredientes de hospitio armet oratio. Regredientibus de platea oratio occurrat. GREGORIUS. Quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi ardentius insistere debemus. Ad Deum quippe corda cum manibus levaread precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Ille ergo in nomine Salvatoris petit, qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur. Cum vero orationi vehementer institerimus
Abbreviated transcription (Latin):
Oiligit fre̾m suũ quuiem iudet. dm̃ qu̾e non uidet quomo¬
do potest diligere. Ia lomon dixit. Oĩ temꝑe oiligit qui
Qui diligit deum exorabit pro pecratis. et continebit se
ab illis et in oratione dierum exaudiet᷑. Dilige eum
qui fecit te. et ministros eius non derelinquas. Dilige
deum et in uoca eum in salutem tuam. Omne animal
diugit simile pͥ. sic et om̃s hͦ ꝓximũ sͥ. Om̾is caro ad
similem sͥ coniungitur. et oĩs homo similem sͥ sociabit.
Dilige proximũ tuũ et coniunge ficem cum illo. sicut
qui dimitit auem de manu sua. sic qui reliuciuid pro¬
tione. Enutͥat᷑ inte dilectio: que sola ducit ad uitã. Nich¬
p̾ciosiꝰ ceo uirtute dilectionis. nil cesiderabiliꝰ diabolo exfic¬
tione caritatis. Ieronimꝰ dixit. Sc̾s amor impicientiã nõ
ht̃ falsus rumor cito opprimur. Ome̾m hoi̾em frẽm tuũ
uidica ẽẽ. memento quod unꝰ artifex condidit uos. Amor
ordinem nescit. Facilius enim negligentia emendari po¬

Expanded text:
non videt, quomodo potest diligere ? JESUS SIRACH. Omni tempore diligit qui Qui diligit Deum, exorabit pro peccatis, et continebit se ab illis, et in oratione dierum exaudietur . Dilige eum qui fecit te, et ministros ejus non derelinquas . Dilige Deum, et invoca eum in salute tua . Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo proximsimilem sibi conjungetur, et omnis homo simili sui sociabitur . Dilige proximum, et conjungere fide cum illo . Sicut qui dimittit avem de manu sua, sic qui dereliquisti protione. Enutriatur in te dilectio, quae sola ducit ad vitam. Nionis. Nihil desiderabilius est diabolo exstinctione charitatis. HIERONYMUS. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus rumor cito opprimitur. Omnem hominem fratrem tuum judica esse: memento quod unus artifex condidit nos. Amor ordinem nescit. Facilius enim negligentia emendari po
Abbreviated transcription (Latin):
et hũndabit. Quia quisquis caritatem ht etiã doua alia
ꝑcipit. Quisqͥs caritatem no ht̃ etiam oona aliͣ q̃ ꝑorpisse ui¬
cebatur amittit. Ip̃e dicit. Necesse est ut erga ciritatis uincu¬
ium uigilemus. Itesx ꝯicit. Tanto namq amplius peccati
rubigo consumit᷑ qͣnto pecc̾oris cor magno caritatis igne
surgit: cum ad umna proximoꝵ se nuscricordit᷑ inclinat.
Et quo benigne discendit ad innfima ualent̾ recurrit ad

Expanded text:
it alia. Quisquis charitatem non habet, etiam dona quae percepisse videbatur, amittit. Necesse est ut erga charitatis vinculum vigilemus. Tanto namque amplius peccati rubigo confunditur, quanto cor peccatoris magno igne surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit, et quo benigne descendit ad infima, valenter recurrit ad
Abbreviated transcription (Latin):
silio faciunt. Pacient̾ leuiora portabis: si grauiora fu̾i̾s
recordatꝰ. Laugor .n. uitia excoquit. langor uires libidi¬
nis frangit. Infirmitas grauis sobriã fat̾ aiam. Cypri¬
anus dixit. Ne dignus est in morte acciꝑe solatiũ. qui
se non cogitauit ẽẽ moritusx. Desinat unusquisq de dõ
uł de bonis conqueri. s qd̃ patit᷑ intelligat se mereri.
indõ eẽ censuram. ut qui bñficiis non agnoscit᷑. uł pla¬

Expanded text:
r, Dei consilio faciunt. Patienter leviora portabis, si graviora fueris recordatus. Languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. Infirmitas gravis sobriam facit animam. CYPRIANUS. Nec dignus est in morte accipere solatium, qui se non cogitaverit esse moriturum. uel de nobis conqueri, si quod patitur intellegat se mereri.irae Dei esse censuram, ut qui beneficiis non intelligitur, vel pla
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ intellectꝰ responde proxi̾o tuo. sinaut̾ manꝰ tua sit suꝑ os tiũ
ne capiaris u̾bo in disciplinato. et ꝯfundaris. Ie dix̃. Caue añ¬
magist̾ ẽẽ quam discipłe. aute nules ꝙͣ tiro. Caue ne sine duc¬
tore ing̾diaris iuã ꝙͣ nunꝙͣ ingressus. et in partẽ alt̾am declinã
errorem patiaris. Plus au̾t non ambules necẽe ẽ ne aut currẽs
lasseris. aut moram faciens neͤ dormias. Nulla ars absq dicit᷑.
rib trus aur̃ẽ ne accõmodes. Non appetas maiora uirib tuis.
q meliꝰ est in hu̾iliorib tutũ ꝑg̾e̾ ꝙͣ pendulo gradu in altiorib
qi ñ qĩ discipłc. s qͣi temptator accedit. Uir studiosus et sapiẽs
retic̾e̾ imꝓbis ꝙͣ responde̾. Cypͥanꝰ dix. Ille meliꝰ docet qui cotidie
cressit. et. ꝓfic̃ oiscendo meliora. Neq enĩ ydone̾ pͭ eẽ miles. qui
non ex̾citatꝰ ĩ campo priꝰ fu̾it. Tunc eũi demũ sermo et r̃o salu
receptadm ficeiͥ dux itinis salutaris fomentũ ac negotiũ bone

Expanded text:
 intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor e tiro. Cave ne sine doctore ingrediaris viam quam nunquam ingressus es; et parte altera declinans, errorem patiaris, et plus ambules quam necesse est; et currens laxeris, aut moras faciens dormias. Nulla ars absque magistrribus aurem ne accommodes. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus non quasi discipulus, sed quasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc enim demum sermo et ratio salutreceptaculum fidei, dux itineris salutaris, fomentum ac negotium bonae
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ꝑabunt enĩ tͥ mensam sp̾alem. Ier dix̃. Qui assidue insistit
lc̃oni. in p̾senti qͥd̃ laborat. s pꝰea gͣtulat᷑ cum ceꝑit de amaris
seminib luterarũ disices fructꝰ carꝑe. prudens lector caue semꝑ¬
suꝑ stitiosam intelligentiã rit non ad sensũ tuũ ad temꝑes
scͥptaͣs. s scpte̾ iuingas sensũ tuũ ut intesugas quid seqͣtͣ. Illa

Expanded text:
alem. HIERONYMUS. Qui assidue instat lectioni, in praesenti quidem laborat, sed postea gratulabitur, cum coeperit. De amaris seminibus litterarum dulces fructus cape. Prudens lector cavet semsuperstitiosam intelligentiam, ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ intellectꝰ responde proxi̾o tuo. sinaut̾ manꝰ tua sit suꝑ os tiũ
ne capiaris u̾bo in disciplinato. et ꝯfundaris. Ie dix̃. Caue añ¬
tore ing̾diaris iuã ꝙͣ nunꝙͣ ingressus. et in partẽ alt̾am declinã
errorem patiaris. Plus au̾t non ambules necẽe ẽ ne aut currẽs
lasseris. aut moram faciens neͤ dormias. Nulla ars absq dicit᷑.
rib trus aur̃ẽ ne accõmodes. Non appetas maiora uirib tuis.
q meliꝰ est in hu̾iliorib tutũ ꝑg̾e̾ ꝙͣ pendulo gradu in altiorib
qi ñ qĩ discipłc. s qͣi temptator accedit. Uir studiosus et sapiẽs
retic̾e̾ imꝓbis ꝙͣ responde̾. Cypͥanꝰ dix. Ille meliꝰ docet qui cotidie
cressit. et. ꝓfic̃ oiscendo meliora. Neq enĩ ydone̾ pͭ eẽ miles. qui
non ex̾citatꝰ ĩ campo priꝰ fu̾it. Tunc eũi demũ sermo et r̃o salu
receptadm ficeiͥ dux itinis salutaris fomentũ ac negotiũ bone

Expanded text:
 intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor etore ingrediaris viam, quam numquam ingressus es, et in partem alteram declinans errorem patiaris, plusque aut minus ambules quam necesse est, et currens lasseris, aut moram faciendo ribus aurem ne accommodes. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus non quasi discipulus, sed quasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc enim demum sermo et ratio salutreceptaculum fidei, dux itineris salutaris, fomentum ac negotium bonae
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes ꝑsist̾e ꝑ simplicitatem possunt. Scã elestoꝵ ecc̃a sum¬
plicitatis sue et recticudiuis uias timore unchoat s carita¬
te ꝯsumat. In zelo quo quisq feruet sit etiam temperaus.
ne si plus ferueat ꝙͣ oportet ꝑdat iusticiam cuiꝰ seruare mo¬
deramina ignorat. Sepe enini quis iracundie stimuł uittꝰ
suspicat᷑. ysid̾ dix̃.Sit in incesiu tuo simplicitas nich leuitas¬
altius non offendat. Basił dix. D̾s .n. non u̾boꝵ s cordis isꝑtstor
ẽ et daig̃ eos qui in simplicitate seruunt ei. Eusebiꝰ dix̃. Ea qͥ

Expanded text:
ossunt. Sancta electorum Ecclesia simplicitatis suae et rectitudinis vias custodit. Oportet ut in zelo quo quis fervet, sit etiam temperans: ne si plus ferveat quam oportet, perdat justitiam, cujus servare moderamina ignorat. Saepe enim cum quis iracundiae stimulis victus, suspicatur. ISIDORUS. Sit in gressu tuo simplicitas, nihil lenitaalterum non offendat. BASILIUS. Deus enim non verborum, sed cordis inspector est, et diligit eos qui in simplicitate cordis serviunt ei. EUSEBIUS. Ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ t̾ror eiꝰ uił. Diabolus enim serpens ẽ. lubricꝰ. cuiꝰ si capi¬
ti id ẽ pͥme suggestioĩ non resistit᷑. totꝰ in int̾ua cordis oum
qñ se uͥtute diuina ab eo expellend̃ cogno scit. Diabolus qũ de
ciꝑe qũeꝙͣ querit. pͥus nat᷑am uniꝰcuiꝰq attendit. et inde se
adu̾sus uistum pugnare cessat. aut en̾i tribulatões cordis isli
exagitat. aut dolores corꝑis suscitat. Quelibet enim adu̾sa
uistꝰ patiat᷑ ex dĩ utiq ꝓ missu patit᷑. qd̾ si hoc ip̃m hu̾łr ad
dei laudẽ referat. iste non seꝑat᷑ a dõ s ꝯuingit᷑. Ibi peccamꝰ ubi
ꝑ cpiditatem ad uoluntat̾e deflectim᷑. Quos enim uigilã¬

Expanded text:
lius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus interna cordis, dum quando se virtute divina ab eo expellendum agnoscit. Diabolus quando vult decipere quemquam prius naturam uniuscujusque attendit, et inde se diabolus adversus hominem justum pugnare cessat. Aut enim tribulationes cordis illi exagitat, aut dolorem corporis suscitat. Quaelibet enim adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu patitur. Quod si hoc ipsum humiliter ad Dei gloriam referat, iste non separatur a Deo, sed conjungitur. Ibi peccamus ubi cupiditatem ad voluntatem de flectimus. Quos enim vigila
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ. Tunc quisq iuu̾e credit᷑ si scd̾m sc̃m moriens. qd̾ solum dec̾
uit moriens celectat᷑. De mora enim illiꝰ ute tedium patit᷑
iustꝰ. eo qd̾ ad cesida̾tam patͥam tarde ꝑueniat. Sollicite debet
tatib sius rapiatur. simłq finiante uita cum culpa. Diabolꝰ
quos uiuentes incendit ad uitia. subito morientes crah̾e niti¬
tur ad torm̃ta. Quãius enĩ quisq in hac uita sit iustꝰ. tñdũ
de corꝑe isto egͥdr᷑ ꝑtimescat. ne dignus supplicio sit. Nullo ÷ en̾i
reddenda sit ratio. finẽ iustoꝵ optimũ uocatio tranquilla cõ¬
angustias. Nemo est qui in hoc scło non coleat. nullus ẽ qͥ in hac
ruta po̾itꝰ non suspiret mat̾ oĩa plena siuit. Cyprianꝰ dix̃. Ne
temꝑa t̾rena iami ꝯputant. qui et̾nitatẽ de dõ sperant.

Expanded text:
ivere creditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat. Sollicite debet tatibus suis rapiatur, simulque vita finiatur cum culpa. Diabolus quos viventes incendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. Quamvis enim quisque in hac vita sit justus, tamen dum de corpore isto egreditur, pertimescat ne dignus supplicio sit. Nullus est enet de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum vocatio tranquilla comangustias. Nemo est qui in hoc saeculo non doleat. Nullus est qui in hac vita positus non suspiret. Malis omnia plena sunt. CYPRIANUS. Haec tempora terrena jam computat qui aeternaitatem de Deo sperat.
Abbreviated transcription (Latin):
angustant᷑. quidam uͦ in utͥsq pellent. Pleriq scientiã accep¬
tam scrpturarum non ad dĩ głam s ad suam laudẽ utũt᷑.
dum ex ip̾a sci̾a excollunt᷑. ibi peccant ibi peccã mundare cebu¬
erant. Semꝑ enini suꝑbi loguuit et nũꝙͣ inueniut diuine¬

Expanded text:
angustiantur. Quidam vero in utrisque pollent. Plerique scientia accepangustiantur. Quidam vero in utrisque pollent. Plerique scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ex ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant ubi peccata mundare debuerunt. Semper enim su
Abbreviated transcription (Latin):
elociuiis assiduꝰ fu̾it. tanto ex eis ub̃iore intelligentiã ca¬
capit. Qnͣco ampliꝰ in qͣnlibet aut hõ ꝯscendit. tauto mag̃
ad hoĩem ars ip̃a descendit. Quidam hũt intelligenti x in¬
genium. s negligunt lc̃onis studium. et qd̃ legendo scire po¬
tuerint. negugendo ꝯtempnunt. Qmͣuis sensus hebitudo
sit. freqiuens tũ lc̃o intellectum adhibet. Sic̾ tarous est ad
capiendum ꝓ intento̾e uͦ boni studii p̾ciũ non recip̃. ita qui
p̾stit sͥ a cõ iugeniũ intelligentie neglig̾ ꝯdempnatoi̾s reꝰ
Quidã dĩ iuditio domũ scientie ꝙ negligunt accipiunt. ut
ouriꝰ de reb creditis punient᷑ Tardiores au̾t ido ꝙ scire cupi¬
unt difficult̾ iuueniunt. ut ꝓ maxi̾o ex̾titio laboris maci¬
mũ p̾miũ haut recributõis. Donũ siue aduuante dĩ grͣa
qmuis infiuidat᷑ aurib ad cor nũꝙͣ descendit. Pleriq in a¬
cumine intelligentie iuuaces existunt s ioqiuendi inopia

Expanded text:
lligentiam capit. Quanto amplius in quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire possunt, negligendo contemnunt. Quamvis sensus habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. Donum sine adjuvante Dei gratia quamvis infundatur auribus, ad cor nunquam descendit. Plerique in cacumine intelligentiae vivaces existunt, sed loquendi inopia
Abbreviated transcription (Latin):
as. Cyprianꝰ dix̃. Docibilis au̾t ille ẽ qui ad ddiscendũ ẽ paciẽs.
hu̾st̾ et mictis. Basiliꝰ dyx. Leuitas semꝑ cup̃ laudari. sit̃ naius
bilis ꝑ om̃s auctus suos. In uitas pr̾m dicit᷑. Mausuetũ dilig̾
dñs. turbulentũ au̾t expellit a se. Sicut .N. lucifer in celo. et sic̃
uix in ꝑadiso. sic in aĩa mittis mens pa. Quanto cñi quis u le¬
nitate. ac pacia cordis fu̾i̾t tanto in corꝑis lenitate ꝓficiet. Pu¬
sebiꝰ dix̃. Gestiarũ feritas dei iurtute mansuescit. Hũa uͦ rabies
nec ferarũ mitesc̃ exemplũ. Iosephꝰ dit̾. In ꝯsulta temu̾tas nesc̃
ꝯsiliũ expectare ducis.

Expanded text:
as. CYPRIANUS. Docibilis autem ille est qui est ad discendam patientiam humilis et mitis. BASILIUS. Levitbilis per omnes actus suos. EX VITIS PATRUM. Mansuetum diligit Dominus, turbulentum autem repellit a se. Sicut enim lucifer in coelo, et sicut felix in paradiso, sic in anima miti mens pura. Quantum enim quisque in lenitate ac patientia cordis fuerit, tantum in cordis puritate proficiet. EUSEBIUS. Bestiarum feritas Dei virtute mansuescit. Humana vero rabies nec ferarum mitescit exemplis. JOSEPHUS. Inconsulta temeritas nescit consilium exspectare ducis.
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina ineoiti exaltabit cap̃ illiꝰ. et ĩ ꝯspectii magnoꝵ collau¬
dibit᷑. Unguẽtanꝰ fac̃ pigũita suauitatis. et unctões ꝯfit̃ sua¬
qui fecit.  illũ incidet in manus medici. Cypͥauꝰ dix̃. Aꝑiẽ¬
dium uulũ  est et siccand̾ putred̾ib amputatis medela fortiore
siuand̾. Uociferet᷑ et dauiet licet et ꝯquerat᷑ eget in paciens ꝑ do¬

Expanded text:
na medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert saqui fecit illum, incidit in manus medici. CYPRIANUS. Aperiendum vulnus est et secandum, et putraminibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet, licet et conqueratur aeger impatiens per do
Abbreviated transcription (Latin):
hi ex u̾bis sus. aut ex uerbis sius ꝯdempnabr. Paulꝰ apłc d̃¬
sNemo uos seoucat in anib uerb̾. Inertas au̾t et inanes fabu
maiora. sciens etiã ꝓ u̾bo occioso redcendã ẽẽ ratioñe. Eꝵ dixit.
Ociosum quippe u̾bum ẽ quod aut utile rectitudis aut rõne
iuste necessitatis caret caret. Sit ui cauta locitto in erporem
ꝑtrahit ita in discretum silentiũ ht̃ cuu eruduri potat ĩ er rore
celinquit. ysid̾ dix̃. Claude aures tuas ne audias malũ. Nuge
incauta uerta. u̾ba ccto polluunt mente. facidle auottͣ qd̾ lilent᷑
audit᷑ sucħ ex ore tuo qd̾ impedire possit. ꝓcedat. Nich cid̾ ñ pro¬
fic̾ sono uocis erupat. Hoc ꝓcedit ex labiis quod aures ñ polend¬

Expanded text:
bitur, aut ex verbis suis condemnabitur . PAULUS. Nemo vos seducat inanibus verbis . Ineptas autem et inanes fabulmajora, sciens etiam pro verbo otioso reddendam esse rationem. GREGORIUS. Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos quos erudire poterat in errore derelinquit. ISIDORUS. Claude aures tuas, ne audiant malum. Fuge incauta verba. Vanus sermo cito polluet mentem. Facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo quod impedire possit, procedat. Nihil quod non expedit, sonus vocis prorumpat, hoc procedat ex labiis quod aures non pollu
Abbreviated transcription (Latin):
tem quos actorẽ nr̃m cognoscimꝰ ꝑ suscitant̾e gu̾m uiiuificare.
Sub magno modã mine pastores ecc̃e. uł ab solu̾e studeant uł
ligare. Utrum iuste au ĩuste ẽ ne obliget pastor pastoris tñ
senrtentia gregi timenda ne io qui sub ẽ et cum uiste forsitã
ligatur. ipa̾m obligationis sue setentia ex alia culpa mercatur.

Expanded text:
re, quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel absolvere studeant, vel ligare. Utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est: ne hic qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culp
Abbreviated transcription (Latin):
ambulate ꝑ uam prudentie. Ex tudiis suis intelligitur
puer simunda et recta sunt oꝑui eiꝰ. Corona dignitatis senectꝰ
que ui uiis iusticie reperietur. Exultatio iuuenũ fortitudo
eoꝵ. et dignitas senum canicies. Iłx fuuiꝰ sirach dix̃. elue ui
uiuentute tua non ꝯg̾gasti quomͦ inuenies ea ĩ senestute.

Expanded text:
s intelligit puer, si munda sunt et recta opera ejus. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur . Exsultatio juvenum fortitudo eorum, et dignitas senum canities . JESUS SIRACH. Quae enim in juventute non congregasti, quomodo invenies ea in senectute
Abbreviated transcription (Latin):
Ambꝵ dix̃. Tam diu enim quis pecc̃a sua que uosse et
deflere debet iguorat. ꝙͣ du cͤiose aliena ꝯsiderat. Qd̾ si mores
suos a se ip̃m ꝯuersus aspiat. et non requiret qd̃ in aliis
sp̾alit̃ repͥhendat. s in se ip̃o quod lugeat. G̃r dix̃. Nos ergo¬
deuastant. Isid̾ dix̃. De malo alieni pecc̃i. os tuũ ne coinqui¬
nes. Nitia tua non aliena attende. de tua gͥ correctione esto
sollicitus. de tua salute et emendatione esto attent᷑. Quod ad
te quo non ꝑtinet noli inqͥrere. Qd̃ int̾ se locunt᷑ hõmes.
cognosc̾e̾ nũꝙͣ desice̾s. Noli inqͥrere quid quisqͥs dicat. uel
faciat. Cuita cͣositatem. Mitte curã que ad causam tuam
non ꝑtinet. Ciositas ꝑiculosa p̾sumptio ẽ. Multi alioꝵ iutia
discernunt. et sua non aspiciunt. et cum ip̃i maxi̾s cͥmi¬
nib ceneant᷑ ob noxii : minima peccã fr̾ib non dimittũt.
sepe etiã adu̾sa inaliis iudicamus. in nob̾ minꝰ nociua ẽẽ¬

Expanded text:
cogitant. Tandiu enim quis peccata sua, quae nosse, aut deflere debet, ignorat; quandiu curiose aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum conversus aspiciat, non requiret quod in aliis specialiter reprehendat, sed in seipropria devastant. ISIDORUS. De malo alieno os tuum non coinquines. Vitia tua, non aliena attende. De tua igitur correctione esto sollicitus. De tua igitur salute et emendatione esto attentus. Quod ad te non pertinet, noli inquirere. Quod inter se loquuntur homines, cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat. Evita curiositatem, omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Curiositas periculosa praesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt: et cum ipsi maximis criminibus teneantur obnoxii, minima peccata fratribus non dimittunt. Saepe adversa in aliis indicamus, quae in nobis nociva es
Abbreviated transcription (Latin):
plicctas uistoꝵ diriget eos. et supplantatio ꝑu̾soꝵ uastabit eos
Insticia simplices diriget uiã eiꝰ. et impietate sua corruet ĩ pi
Innocens credit oĩ u̾bo. Qui decip̃ iustũ in uia mala. et uit̾itu
suo corruet. et simplices possidebunt dona eiꝰ. Uui sanguinun
odiunt simplices. iusti au̾t querunt aiãm eiꝰ. Ierx dix̃. Sancta¬
entib u̾itatem non resistat Inseruo cei non corꝑis cultꝰ s uigor
aĩc querit᷑. quo carnis in infirmitate fit fortior. Nec rusticus
tm̃ simplex qui ido̾ se scm̃ putet. si nicħ in nocuerit. nec ꝑitꝰ
aut eloquens in lingua estimet scitatem. multoq meliꝰ eduo¬

Expanded text:
tabit illos . Justitia simplicis dirigit viam ejus, et in impietate sua corruet impius . Innocens credit omni verbo. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bona ejus . Viri sanguinum oderunt simplicem, justi autem quaerunt animam ejus. HIERuentibus veritatem non resistat. In servo Dei non corporis cultus, sed animae vigor quaeritur, qui carnis infirmitate sit fortior, tamen et simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens, lingua aestimet sanctitatem. MULTOQUE MELIU
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus apłc dixit. Corripite inquietos consolamĩ pusil¬
lanimes. O mueni ostendentes mansuetudinẽ ad om̃es
homines. Sał oix̃. Irrisores oñs deridet. mansuetis dabit grañ
Qui molł et dissolutus in onini oꝑe suo. frͣ est sua opa
dissipantis. Cum enim sit tiuida nequitia de testimonium
demptiatõis. semꝑ enim p̾sumit seua turbata conscia. Iħx fuiꝰ
sprach dix̃. Homo liugos et temerariꝰ in u̾bo suo odibilis est:¬
sto mansuetus ad intelligend̾ ubum ut inrtelligas. et cum
tuam. et da illi mercedem scd̾m nutum suũ. Aug. dix̃. Cum

Expanded text:
PAULUS. Corripite inquietos consolamini pusillanimes, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines . SALOMON. Illusores Dominus deridet, mansuetis dabit gratiam . Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationis . Semper enim praesumit saeva turbata conscientia . JESUS SIRACH. Homo linguosus et temerarius in verbo suo odibilis estnsuetus ad intelligendum verbum, ut intelligas: et cum tuam, et da illi honorem secundum meritum suum. HIERONYM
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Patres nolite ad iracundiã prouocare filios ur̃os.
s docete illos in disciplina et correptione dñi. Ne enim
Qui affligit patrẽ et fugit matrem ignominiosus est¬
est et infelix. filiꝰ sapiens letificat prẽm. Filiꝰ stultꝰ mesti¬
tta qui honorificat matrem suã. Qui honorificat pre̾m
iocundabr᷑ infiliis. Qui honorat patrẽ uita uiuet longi¬
ore. Qui obedit pr̃i refrig̾abit matr̾e. Qui tiniet dm̃ par̃e

Expanded text:
tibi . Patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros, sed docete illos in disciplina et correctione Domini . Nec eQui affligit patrem, et fugit matrem, ignominiosus est et infelix . Filius sapiens laetificat patrem, filius stultus moestiita et qui honorificat matrem suam. Qui honorificat patrem, jucundabitur in filiis. Qui honorat patrem suum, vita vivet longiore; et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. Qui timet De
Abbreviated transcription (Latin):
in sermone sensati lingua uͦ ĩprudentis subu̾sio est ip̃ius.
si uideris sensatum eiugila ad dm̃. Ex uisu cognoscitur
iur. ab occursu faciei cognoscit᷑ sensatus. Non est sensus.
uͥ hũndat a maritudo. Amictꝰ corꝑis et risus dentium. et
ingressus hõis enuntiat de illo. In libro issen sati inuenit᷑
gr̃a. Tacitꝰ et sensatꝰ honorabr᷑. Serua te ab ĩsensato. ut n̾
molestiã hẽas. deflecte ab insensato et inuenies requiem. ⁊
non exat̾bab̾is in stulticia illiꝰ. Pungens ocłm deduc latͥmas¬

Expanded text:
t ipsius . Si videris sensatum, evigila ad illum . Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Non est sensus ubi abundat amaritudo . Amictus corporis, et risus dentum, et ingressus hominis enuntiant de illo . In labiis sensati invenitur gratia . Tacitus et sensatus honorabitur. Serva ab insensato, ut non modestiam habeas . Deflecte ab insensato, et invenies requiem, et non exacerbaberis in stultitia illius . Pungens oculum deduxit a
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c tristis exiccat ossa. Iłx filiꝰ syrach oix̾. Eili in bouis non
des querelam. et in oi dato non des tristiciã u̾bi mali. Ois
plaga tristicia cordis est. tristiciam non des ai̾e tue. Iocundi¬
das cordis hec est uita hominũ. tristiciã expelle ate. multos
n occiit tristicia. et non est utilitas in illa. Cor p̃iuim
dabit tristicia. et hõ ꝑitꝰ resiscet illi ad tristiciã. it festinat
mors. Tristicia cordis flectet ceruic̾e. Ne decłis in tristicia
cordis tuũ s repelle eã a re. Isid̾. dix̃. Nis au̾t nũꝙͣ e̾e tͥstis
dñ uiue. Secreta ꝯscientia tristicia leuit sustinet. Boua
uita gauidium semꝑ ht. Conscientia au̾t rei semẜ in pera
est Reus animiꝰ numꝙͣ securꝰ est Sicut uestimeirtũ tinea
et u̾mis deuorat lignum. tta tristicia nocet illi cordi. Cor
letum bonam ualitudinẽ facit. Uiri au̾t tristis arestunt
¶ossa.

Expanded text:
 tristis exsiccat ossa. JESUS SIRACH. Fili, in bonis non des querelam, et in omni dato non des tristitiam verbi mali . Omnis plaga tristitia cordis est. Tristitiam non des animae tuae. Jucunditas cordis, haec vita hominis est . Tristitiam expelle a te, multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa . Cor pravum dabit tristitiam, et homo peritus resistit illi . Ad tristitiam enim festinat mors. Tristitia cordis flectit cervicem . Non dederis in tristitiam cor tuum, sed repelle eam a te . ISIDORUS. Vis autem nunquam esse tristis? bene vive. Secreta conscientia tristitiam leviter sustinet. Bona vita gaudium semper habet. Conscientia autem rei semper in poena est. Reus animus nunquam securus est. Sicut vestimentum tinea, et vermis devorat lignum, ita tristitia cor hominis exedit. Cor laetum bonam ualitudinem facit: uiri autem tristis arescunt ossa.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit bonum. ħ recipiet a dno. siue seruus siue lib̾. Salom̃¬
dixit. Seruus seusatꝰ dominabr᷑ filii stultis et int̾ fr̃s
heredit᷑atem diuidet. Qui delicate apueritia nutrit ser¬
sensatum. neq inopẽ derelinquas eũ. Seruo sensato lib̾i
seruiunt et insciꝰ non honorabr᷑. Cibaria et iurga et onuis
sino. Panis et disciplina et opꝰ seruo. Iugũ et loꝵ cuai aen¬
uicem auram. et seiũ inclinant oꝑatões assidue. Ser uo ma

Expanded text:
erit bonum, hoc recipiet a Domino, sive servus, sive liber . SALOMON. Servus sensatus dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet . Qui delicate a pueritia nutrit sersensatum, neque inopem derelinquas illum . Servo sensato liberi serviunt, et inscius non honorabitur . Cibaria et virga, et onus sino: panis et disciplina, et opus servo . Jugum et onus curvant cervicem duram, et servum inclinant operationes assiduae
Abbreviated transcription (Latin):
fletib in alienis merorib. intͥbulato̾ne alt̾ius ⁊ tu esto
tristis. Talis esto aliis quales ẽẽ optas circa te alios. Qd̃
non uis pati non facias. et non inferas alii mala. ne pa¬
tiaris similia. Ita demens esto in alienis delistis sic̃ ĩtuis.
ut nec alit tẽ. nec alter alios penses. et sic alios uidica
ut iudicari cupis. Eftren dixit. Cum .it. inuicem ona
nr̃a portamꝰ. et ꝯluctatorẽ nr̃m oiabolũ ꝯfiuidimꝰ et su¬
paramꝰ. et dnm̾ nr̃m qui est in celis honorificamꝰ. Sicit

Expanded text:
fletibus in alienis moeroribus. In tribulatione alterius et tu esto fletibus in alienis moeroribus. In tribulatione alterius et tu esto tristis: talis esto aliis, quales optas esse circa te alios. Quod non vis pati, non facias, et non inferas alteri, mala ne patiaris similia. Ita clemens esto in alienis delictis sicut in tuis, ut nec aliter te, nec aliter alios penses: et sic alios judica, ut judicari cupis. EPHRAEM. Cum enim invicem onera nostra portamus, colluctatorem nostrum diabolum confundimus et supera
Abbreviated transcription (Latin):
quo fcm̃ est. et ꝑsecuamͣ mala que foc̃. ne dum culpas
incaute remittimꝰ. non iam ꝑ caritat̾e ꝯpati s ꝑ ne-
gligentiam ꝯfessi uiceamꝰ. Hoc gͦ nos debemꝰ exhibere
ꝓximis sicut indigni nob̾ acreatore nr̃o ꝯspicimus
exhib̾i. Minus proxim ũ amare ꝯuintit᷑. qui non cum
eo in necessitate illiꝰ etiã ea que sͥ sunt noxia parcitur.
Nulla que possumꝰ fr̾ib impende̾ bona recusemꝰ. Iñ enĩ
ei qui ÷ suꝑ om̾ia appropinqͣmꝰ. uñ nos ꝑ ꝯpassionem
testis est qr bonꝰ est. Bonus .⁊. non fuit quẽ maloꝵ pro¬
tatis. Tanto gͦ mag̾ mali tosandi sunt. quanto et
gligamus curam ꝓximii. si enĩ et quod impendi nobis
recte uolumus. aliis imꝑtim. et quod nob̾ fi̾ nolumꝰ.¬
hoc fac̾e̾ ip̃i uideamꝰ. caritatis uira illesi seruabimꝰ. Basiuliꝰ¬
dixit. Quod tͥ accidere non uis. nͨ ꝓximo tuo capias eue¬
nire. Condole in alienis calamitatib satiare flecibus

Expanded text:
quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per eniam concessisse videamur. Hoc ergo nos debemus exhibere proximis quod indignis nobis a Creatore nostro conspicimus exhiberi. Minus proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate illius, etiam ea quae sibi sunt partitur. Nulla quae possumus fratribus impendere bona, recusemus. Inde enim ei qui est super omnia, propinquamus, unde nos per compassionem testis est quia bonus non est. Bonus non fuit quem malorum pratatis. Tantum ergo magis mali tolerandi sunt, quantum et gligamus curam proximi. Sic enim et quod impendi nobis recte volumus, aliis impertiamur: et quod nobis fieri nolum. Charitatis jura illaesi servemus. BASILIUS. Quod tibi accidere non vis, nec proximo tuo cupias evenire. Condole alienis calamitatibus, et sociare
Abbreviated transcription (Latin):
tuam a proximo tuo. Qui foncam fodit proximo: in
illam decidit. et qui statuit lapidem prox̾i̾o offendit ĩ
co. et qui laqueum aliis ponit. ꝑibit in illo. Orig̾ dix̾.
Siciuis ea cue uidet in delicto proxima. uł non uideat. ł¬
in testimonium uocatꝰ non que u̾a sunt dixit pena ꝯ¬
pler̾q absidit. pietas falsa. qui. n dolorem excip̃ ĩ aliena
uecĩtate. crucem portat ĩ m̃te. Neq .R. alt̾ redemporis
ur̾i m̃bra efficiam᷑. nͥ inh̾endo deo. et ꝯpatiendod̾o ꝓximo
Crux quippe a cruciatu drͣ. et duob mod̃ crux tollitur.
cum aut ꝑ abstinentiã cruce̾ dn̾i baiulamꝰ. aut ꝑ ꝯpas¬
sionẽ proxĩ nec̾itatem illius nr̃am putamꝰ. Nam si hec
quisq ꝑ temꝑali afflictione exhibet. crucem quid̾. s ire
post oñm recusat. Duob .ii. modis crux tollit᷑. cum aut
ꝑ abstinentiã affligr᷑ corpꝰ. aut ꝑ ꝯpassõnem proximi
deletur ut in uno eodemq hõie et diligamus bonum

Expanded text:
tuam a proximo tuo . Qui foveam fodit proximo, in illam cito decidit: et qui statuit lapidem proximo, offendit in eo . Qui laqueum alteri ponit, peribit in illo . ORIGENES. Si quis ea quae videt in delicto proximi sui, on quae vera sunt dixerit, poena cplerumque obsistit pietas falsa. Qui enim dolorem excipit in aliena necessitate, crucem portat in mente. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo, et compatiendo proximo. Crux quippe a cruciatu dicitur: et duobus modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam crucem Domini bajulamus, aut per compassionem proximi, necessitatem illius nostram putamus. Nam si haec quisque pro temporali mercede exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Duobus enim modis crux tollitur: cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum
Abbreviated transcription (Latin):
sua Oiscnsserit mala pro quib illi infert᷑ retributo mra¬
la. ÷ustꝰ in aduersis pbari se cognoscat non deict. uin sc̃
plu̾s formidant prosꝑa quã aduersa. qr dei seruos prosꝑa
deiciunt adn̾sa uͦ eruliunt. Tunc magis sunt di oculi
suꝑ ustos. qñ cos affligi ab iniquis prouidentia supia
promittit. Tunc ustis gaudia disponatꝰ et̾na. quñ ꝑsent

Expanded text:
a discusserit mala, pro quibus illi infertur retributio justa. Justi in adversis probari se cognoscant, non dejici. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa: quia servos Dei prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Tunc justis gau
Abbreviated transcription (Latin):
it aꝑte deciꝑe. decipiat fraudulent̾. Tunc quisq mag̾ fit
decogit᷑. statimq despicit qu̾e se diug̾e sinulabat. A micitia
certa nulla in excludit᷑. nullo temꝑe abolet᷑. Ubic̃q
se uercit cempꝰ illa firmissinia manet. Rari sunt
amici qui ust ad finem existant cari. Quos. N auiqͥ cõ¬
nich querit ex reb amici. nͥ solam beuiuolantiã. scilicet ut gͣ¬
tis amet amant̾e. plerũq amicitia ex necessitate uł indulgẽ¬
tia nascit᷑. ut sic quisq ꝑ ciuiem quod desiderat᷑ ꝯsequat᷑. Ille
enim amiciã ueracit querit qui nich eam egendo apperit. Nã
illa ex in opia breuis et fugitiua. ista pura atq ꝑfc̃a. Non si
Melius est in amicitias hõinuun ĩficeliũ subire ꝓpetuas. ꝙͣ
dm̃ offensũ amicitiis noxiis prouocare. Si cecid̾it inimitꝰ
tuus: noli gratulari. nõ leteris suꝑ mnimici interitu. ne sr̃¬
ueniant inte similia. Qui. N gaudet inimici int̾ctu: in

Expanded text:
fit detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se verterit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad finem existant chari. Quos enim aliqui conici quaerit, nisi solam benevolentiam, scilicet, ut gratis amet amantem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat, consequatur. Illeer amicitiam quaerit, qui nihil agendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, ista pura atque perpetua. Non sis Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari. Non laeteris super inimici interitum, ne superveniant in te similia. Qui enim gaudet inimici casu, cito i
Abbreviated transcription (Latin):
bile ẽ bonum c̃ẽ cum bonis. s malũ cẽ cum malis. Sicut
enim grauioris cupe ẽ it̾ bonos bonũ ñ ẽẽ. ita tm̃ ẽ pro¬
conii bonũ etiã int̾ malos excitisse. Isid̾ dixit. Sicut optã¬
dum ẽ. ut boni pac̾e hẽant iniuce. sic optand̃ ẽ ut mali
sint inuicem discordes. hii qui suꝑuam patͥam deside¬
rant. iron solũ maloꝵ mores. et ꝯsortia fugiunt. Si fu¬
eris sociꝰ ꝯu̾sat̾onis bonoꝵ. eris et uͥtutis eoꝵ. simił en̾i
sumili ꝯiugi solet. Periculosũ ẽ uitã cũ mał duce. ꝑncti¬
osum ẽ cum his qui pͣue uolutatis sunt sociari. Meliꝰ
munis uitam sanctoꝵ sic plura mala affert societas
malorum.¬

Expanded text:
icut enim gravioris culpae est inter bonos bonum non esse, ita immensi praeconii est bonum etiam inter malos bonum exstitisse. ISIDORUS. Sicut enim optandum est ut boni pacem habeant ad invicem, sic optandum est ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supernam patriam desiderant, non solum malorum mores sed et consortia fugiant. Si fueris socius conversationis bonorum, eris et virtutis eorum. Similis enim simili conjungi solet. Periculum vere est vitam cum malis ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Meliuscommunis vita sanctorum, sic plura mala affert societas malorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cliuitiis sius custodiet᷑ iusto sententia pecc̃õris. Qui ꝯgͥgat
thesauros lingͣ mendatii. uanꝰ est et inpingit᷑ ad laqueos
mortis. Melior est pauꝑ sufficiens sibi quam uirgilosus ĩ
probrat scõri eius. et qui in ruina alt̾ius letat᷑ non erit
innocens. Qni calumpniat᷑ pauꝑem exprobrat fc̃ori eiꝰ. ix¬
norat aut slum qui meseret᷑ pauꝑi. Potentes au̾t potent̾¬

Expanded text:
ditur justo substantia peccatoris . Qui congregat thesauros lingua mendacii, vanus est, et impingetur ad laqueos mortis . Melior est pauper et sufficiens sibi, quam vir gloriosus et probrat factori ejus: et qui in ruina alterius laetatur, non erit impunitus . Qui calumniatur pauperem, exprobrat factori ejus . Honorat aut
Abbreviated transcription (Latin):
deus. s in onĩ gente que timet om̃. et oꝑat᷑ iusticiam accep¬
tus est ilł. Salomon dixit. Acciꝑe ꝑͥam impii nõ ẽ bonũ. ut
dedines a u̾itate iudicii. Qui dicit impio iustus es. maledi¬
cent ei ppłi et detestabũt᷑ eum trib. et qui arguent eu m
laudabunt᷑. suꝑ ip̃os ueniet bñdc̃o. Qui cognoscit in iudicio

Expanded text:
justitiam, acceptus est illi . SALOMON. Accipere personam impii, non est bonum, ut declines a veritate judicii . Qui dicit impio: Justus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus: et qui arguunt eum laudabuntur, et super ipsos veniet benedictio . Qui cognoscit in judicio
Abbreviated transcription (Latin):
semita qi lux splendens ꝓcedit. et c̾scit usq ad ꝑ fcãm diem.
Nie impioꝵ tenebrose. nesciunt uͥ corruunt. O ciuli tui ret¬
ta uideant. et palpebre tue p̾cedant gressus. Dirige semitam
pedib tuis. et om̃s uie tue stabilient᷑. Au̾te pecem tuũ a malo.¬
et uias .N. que ad dextris sunt nouit dñs. Respicit dñs uas

Expanded text:
semitae, quasi lux splendens, procedunt et crescunt usque ad perfectum diem . Via impiorum tenebrosa, nesciunt ubi corruunt . Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos Dirige semitam pedibus tuis, et omnes viae tuae stabilientur . Averte pedem tuum a malo: vias enim quae a dextris sunt, novit
Abbreviated transcription (Latin):
a delicto. Bona sententia cui nõ ÷ pecc̃m in ꝯscientia. Bi¬
uitis au̾t et pauꝑis cor bonũ. et oĩ temꝑe uultus illoꝵ
hylaris. Qui querit locupletari. au̾tit oculũ suũ. Sonꝰ
sibuut. Est neqͥssima pauꝑtas in ore ĩpii. laborabit pau¬
ꝑ in diminutiõe uictꝰ. et in fine fit inops. bona et mala.
uita et mors. pauꝑtas et honestas. a do̾ st̃. Memento pauꝑ¬
tatis in temꝑe hũndantie. et nec̾ctatẽ pauꝑtatis in die di¬
uitiarum. Augꝰ dix̾. Plus õ pauꝑi uideri celum cestellat̃.
quam diuiti tectum in auratum. Ieꝵ dixit. Quanto eñi
maior honor: tanto maiꝰ ꝑiculũ. Cito patit᷑ insidias glo¬
giosus. Non laudis est posside̾ diu̾tias. s pro xͦ eas ꝯtempnie.

Expanded text:
ntia, cui non est peccatum in conscientia . Divitis autem et pauperis cor bonum, in omni tempore vultus eorum hilaris . Qui quaerit locupletari, avertit oculum suum . Bonus nsivit . Est nequissima paupertas in ore impii . Laborabit pauper in diminutione victus ejus, et in fine fit inops . Bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas, a Deo sunt . Memento paupertatis in tempore abundantiae, et necessitatem paupertatis in die divitiarum . AUGUSTINUS. Plus est pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum inauratum. HIERONYMUS. Quantum enim major honor, tantum majus periculum. Cito petitur insidiis gloriosus.
Abbreviated transcription (Latin):
mutant᷑. et qui aute uidebant᷑ ẽẽ boni accepto regno fu̾it
pes in uitio s uoliuitas. Nam cͥmen in reb non ẽ. s ĩ usu
agentis. Bonis conis bñ utunt᷑ qui diuitias sͥ ꝯcessas in
reb salutari profruit᷑. Bonis male utunt᷑ qui au̾t ĩuiste
pro temꝑali lucro iudicant. aut aliqͥd boni ꝓ uane głe
appetitu faciunt. Malis male utunt᷑. qui uoxias cogitatõe

Expanded text:
mutantur: et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt mutantur: et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt pes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. Bonis bene utuntur, qui divitias sibi concessas in rebus salutaribus perfruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ĩpedim̃tũ prãt cet̾is. In ppło plꝰ solent nõia diuitum.
ꝙͣ pauꝑm sciri. Solet .it. rerũ hũndantia tanto mag̾ a di¬
uino timore mentẽ solue. qnto mag̾ hanc exigit diu̾sa co¬
cogitare. Ad maiorem doloꝵe mentẽ et ꝯmouebant damp¬
na maiora. Nunꝙͣ quippe sine dolore amittit᷑. quod cum
petit. quisqͥs uͦ suꝑna desida̾t. qi in oriente hitet demonstt
Eypuanil arx̃ Senã de adusis mundi ille lenti cui
uites in hac fallaci uita. dũ de potentia głam et resx ha¬
bundantiã gestiunt. repente hora qua nesciunt. inprouisio
exitu rapiunt᷑. atq ab sorbente profundo cruciendi etͥnis
gehenne incendiis deputant᷑. Quanto quisq ampliꝰ scła¬
ris honoris dignitate sublimat᷑. tanto gͣuius curar̃ pon¬
derib aggͣuat᷑. et qͣnto mag̾ occupatões scłi deuinctꝰ: Qui
in scło bñ temꝑałr imꝑat. sine fine ĩꝑpetuu̾̃ regnat. et de
ad inferna torquendi descendiuit. ꝓ malicia pleb̾ etiã reges

Expanded text:
etiam impedimentum praestat caeteris. In populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Solet enim eorum abundantia tanto magis divino timore mentem solvere, quanto magis hanc erigit diversa cogitare. Ad majorem dolorem mentem commovent damna majora. Nunquam quippe sine dolore amittitur, nisi quod cum petit. Qui vero superna desiderat, in oriente habitare demonstrat. CYPRIANUS. Poenam de adversis mundi ille sentit, cuSIDORUS. Divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria rerum abundantiam gestiunt, repentina hora quam nesciunt, improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. Quanto quisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus agghoc saeculo bene imperat, sine fine in perpetuum regnat, et de ad inferna torquendi descendunt. Pro malitia plebis etiam reges