comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uennatice sedis an¬
trũtis xp̃i himillims seruns.
saratem midip̃m. ¶ ui sacer¬
dotiuim auctore deo noit̾ sus¬
cepisti: millum tibi inprinis
Dehuis itaq can gratis sunt a
symoniacis consecrati qnͣta iã
ꝑ quadriemnũ intrib roma¬
rt conciliis fu̾it disputatioꝰ
qm̃q ꝑplexa ato confusa du¬
uietas. ⁊ ihiis partib cotidie
uentiletur scĩtatẽ ur̃am latu¬
isse ñ arbitror: p̾sertim cum
crescente fluctuationis am¬
bigno eotemis. sit ꝓ cessum.
ut ñ millos constet ep̃os ab
ilis ordinatos cłicos demuio cõ¬
secrasie. uñ michi pleriq fc̃s
cuiadam pͥsumptiit caritatũ
nistantia familiarit᷑ exigñt
⁊ uiolenta ut ita fatear suppli¬
catione compellunt: ut ĩtan¬
te necessitatis artitulo subne¬
nire. nł compendiosũ quid
stribendo nõ pigeat ⁊ atq ꝙͣ
mithi suꝑ hac snĩa uideatur
exponã. Quod ciuidem diuti¬
S
de trectaui sꝑans me ii delicet
abĩssimo prit apłice sedis an¬
tistite licentiam accepturũ.

Expanded text:
e sedis ancrucis Christi humillimus servus salutem in id ipsum. Qui sacerdotium auctore Deo noviter suscepisti, nullum tibi inprimis De his itaque, qui gratis sunt a symoniacis consecrati, quanta iam per triennium in tribus Romanis conciliis fuerit disceptatios, quamque perplexa atque confusa dubietas et in his partibus cotidie ventiletur, sanctitatem vestram latuisse non arbitror, presertim cum, crescente fluctuationis ambiguo, eotenus sit processum, ut nonnullos constet episcopos ab illis ordinatos clericos denuo consecrasse. Unde mihi plerique fratres quadam presumptivae karitatis instantia familiariter exigunt et violenta, ut ita fatear, supplicatione compellunt, ut in tantae necessitatis articulo subvenire vel compendiosum quid scribendo non pigeat, atque quid mihi super hac sententia videatur, exponam. Quod quidem diutius detrectavi sperans me videlicet a beatissimo prius apostolicae sedis antistite licentiam accepturum.
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Illi q leoni quicirant q̃¬
rens quem deuoret m̾̃ito tra¬
ditur⁊ qui ab intligendo peni¬
tentie uuln̾e ꝑ corporis desidi¬
tis obprobriumse feruent᷑ ac¬
tingat  sic se in ultionẽ nicho¬
laut heresis ititiie ac iurilit̾
erigat ut muxta sponsionem
finees patem sui fed̾i̾s nobis

Expanded text:
nam: illique leoni, qui circuit qunam: illique leoni, qui circuit quaerens quem devoret , merito traditur, qui ab infligendo poenitentiae vulnere per torporis desiditis opprobrium se ferventer accingat, sic se in ultionem Nicolaitae haeresis strenue ac viriliter erigat, ut juxta sponsionem Phinees, pacem sui foederis vobi
Abbreviated transcription (Latin):
pis luxurie contumeliam ꝓ uo¬
cabant. adultionem gͥ se cano¬
nitus uigor exerat: ⁊ peculan¬
cium cłicoꝵ mala compescat
⁊ solitus nitor eccłiastice resplẽ¬
deat discipline. Urã quippe cle¬
mẽtia nõ ignorat. qm̃ achab
rex isrł dum regi sỹroꝵ hena¬
dab mnordinata pietate peꝑcit.
diuini adu̾sum se furoris sen¬
tentiã prouotauit. Cui nimir̃
uir di ait. hec dicit dñs. Quia
dimisisti uirum morte dignũ
demanu tua: erit amina tua
pro anima eius: ⁊ ppłs tuus ꝓ
ppło eius. Hic ip̃e quo uir dĩ
cum drẽt socio suo insermone
dm̃ ꝑcute me uoluisset q ille
lulum recessisset ab eo: ut scͥp¬
tura testatur. Inuenit eum leõ
ato ꝑcussit. Quib utiq uer¬
bis satri eloquĩ quidaliud in¬
nuitur: qm̃ qr incomposita pi¬
etas proculdubio m̾etar iram
dĩ dum nd̃ promulgat in reos
sub districti iuris eqiuitate cen¬
surams meritoq d suꝑm̃ iudi¬
tis subire iundictam qui negle¬
xit in subditos ex̃tere discipli¬

Expanded text:
pis luxuriae contumeliam provocabant. Ad ultionem igitur se canonicus vigor exerat, et petulantium clericorum mala compescat;et solitus nitor ecclesiasticae resplendeat disciplinae. Vestra quippe clementia non ignorat, quoniam Achab rex Israel, dum regi Assyriorum Benadad inordinata pietate pepercit, divini adversum se furoris sententiam provocavit; cui nimirum vir Dei ait: « Haec dicit Dominus: Quia dimisisti virum morte dignum de manu tua, erit anima tua pro anima ejus, et populus tuus pro populo ejus . » Hic ipse quoque vir Dei cum diceret socio suo: « In sermone Domini percute me; » noluissetque ille lulum recessisset ab eo, ut Scriptura testatur, invenit cum leo, atque percussit. Quibus utique sacri eloquii verbis, quid aliud innuitur, quam quia incomposita pietas procul dubio meretur iram Dei, dum non promulgat in reos sub districti juris aequitate censuram? Meritoque debet superni judicis subire vindictam qui neglexit in subditos exerere discipli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ agłia maiestatis eins: cũ sur¬
rex̾it ꝑ cut̾e t̾ram. Que ninir
ũba seriatim forta ssis expone¬
rem: insi eplãriis compendii
regulam excedere de uitarem.
sarentium stoliditas intelligi¬
tur hominũ reproboꝵ. Cedri
cuuppe libani sublimes ⁊ erec¬
te potentes sunt huius scłi ꝑex
cellenciam quidem t̾rene subli¬
mitatis elati: s bonorũ oꝑum
fructib infecundi. Quercus añ
fructus quidem profert: s ñ qui¬
b homo reficitur. s unde sues
aluntur. Sues inmunoi ĩ tel¬
ligendi sunt sp̃e: qui spurtis sor¬
dentiũ hominũ oꝑib saginã¬
tur. Porro montes excelsi ⁊ col
les abundant cunctisq spua¬
lium studiorum frugib alie¬
ni. I amu̾o turris excelsa ⁊ mu¬
rus numitus illos insimuat
quicum pcc̃ores sint inqͣdam

Expanded text:
ia majestatis ejus, cum surrexerit percutere terram . » Quae nimirum verba seriatim fortassis exponerem, nisi epistolaris compendii regulam excedere devitarem. Ium ratione carentium, stoliditas intelligitur hominum reproborum. Cedri quippe Libani sublimes et erectae, potentes sunt hujus saeculi, per excellentiam quidem terrenae sublimitatis elati, sed bonorum operum fructibus infecundi. Quercus autem fructus quidem proferunt, sed non quibus homo reficitur; sed unde sues aluntur. Sues autem immundi intelligendi sunt spiritus, qui spurcis sordentium hominum operibus saginantur. Porro montes excelsi et colles abundant, cunctisque spiritualium 778 studiorum frugibus alieni. Jam vero turris excelsa et murus munitus illos insinuat qui, cum peccatores sint, in quadam
Abbreviated transcription (Latin):
um xp̃m dñm nr̃m. filuis meus
estu ego hodie genui te. ꝙ mil¬
li alt̾i hominũ dix̃. qr nulli alt̾i
hominũ dedit hereditatẽ suam.
gentes hr̃e. ⁊ inpossessionẽ suã
t̾minos possidere. quos reget ĩ
uirga ferrea. ⁊ quos cont̃et ue¬
luti uasa lutea fignli: ñ huma¬
ni exemplis edicti s ꝓprii iuredo¬
minii: crede eidẽ filio de se dicẽ
ti. ego ⁊ pater unũ sumus. ⁊ qͣ
me uidet uidet ⁊ prẽm. ⁊ omĩa¬
Qñ p̃parabat celos ad eram: cm̃
certa lege ⁊ giro uallabat abis¬
sos. qñ ethera firmabat sursũ.
⁊ lib̾abat fontes aquaꝵ. qñ cr¬
tumdabat mari t̾minũ suũ.
⁊ legẽ ponebat aquis ne transi¬
rent fines suos: añ appendebat
fudam̃ta t̾re. cum eo eram: cũt

Expanded text:
meus es tu, ego hodie genui te ; quod nulli alteri hominum dixit, quia nulli alteri hominum dedit haereditatem suam gentes habere, et in possessionem suam terrae terminos possidere, quos regeret in virga ferrea forti, et quos contereret veluti vasa lutea figuli, non humani exemplis edicti, sed proprii jure dominii; crede eidem filio dicenti de se: Ego et Pater unum sumus, et: Qui me videt, videt et Patrem ; Quando perpetrabat celos aderam; quando certa lege et giro vallabat abissos, quando ethera firmabat sursum, et librabat fontes aquarum, quando circumdabat mari terminum suum et legem ponebat aquis, ne transirent fines suos, quando appendebat fundamenta terre, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. qnͣtum ad qͥn alitatẽ
ꝑtinet m̾̃itorum: hocẽ de cor¬
rupta ntegram fi ᷑ de prostitu¬
ta iurginẽ reparari. Cui rur¬
sus idem sponsus loquitar. Et
oium pcc̃oꝵ tuoꝵ iam memor
ñ ero. Carnali si quidẽ spon

Expanded text:
minum, quantum ad qualitatem pertinet meritorum, hoc est de corrupta integram fieri, de prostituta virginem reparari. Cui rursus idem sponsus eloquitur: Et omnium peccatorum tuorum iam memor non ero. Carnali siquidem spon
Abbreviated transcription (Latin):
ne suscitari post lapsum
duob intelligitur modis: aut
scilicet iuxͣ meritoꝵ plenitu¬
diuẽ aut uxta caruis integͥ¬
tatem. Uideamus an utrum¬
q ualeat d̾s. Iuxͣ nũtum nã¬
q plebem fidelium uirginẽ
applłat apłs: cum chorinthiis
solummodo uirgines erant. s
multe conugiis obligate: uł
post uirginitatis dispẽdium
continentes. Et dñs ꝑ ꝓpħam
rẽ suam. ⁊ illa recedens duxe¬
rit uirũ alt̾um nũquid reu̾¬
tetur ad illum nltra ͤ nĩquid
ñ contaminata ⁊ polluta uo¬
cabitur mulier illa: Tu aũ

Expanded text:
ne suscitari post lapsum duobus intellegitur modis, aut scilicet iuxta meritorum plenitudinem, aut iuxta carnis integritatem. Videamus itaque an utrumque valeat Deus. Juxta meritum namque plebem fidelium virginem appellat Apostolus, cum Corinthiis solummodo virgines erant, sed multae conjugiis obligatae, vel post virginitatis dispendium continentes. Et Dominus per prem suam, et illa recedens duxerit virum alterum, nunquid revertetur ad eam ultra? Nunquid non contaminata et polluta vocabitur mul
Abbreviated transcription (Latin):
to sunt qui u̾a dñt: p̃sto sunt
qui u̾a sapiunt p̾stosunt. qui
u̾a defendunt. Ego prorsus cũ
tu meos ꝓphanes. tuis delector
auctorib cum tumeis de roges.
ego tuoꝵ delector assertorum
elocrmiis. Cum tu meis contra¬
dicas: ego tuos obediens ⁊ ob¬
temꝑãs amplector auctores. Tã¬
to enim mei tui non sunt: qnͣ¬
to tu ameis es alienus. Tanto
tuiiam non sunt tui: qͣnto nͨ
mei potũnt aliquatenus eẽ
tui. Quia unxm ⁊ ĩ unũ. ⁊ ab
imo ⁊ ꝑiũ: sunt tui simul
⁊ mei. Dicito itaq tu. qr nec
ĩutati credis: qr nec u̾itati fa¬
ues. qr nec u̾itati pares quia
nec u̾itatẽ diligis. qr necm̾tati
obedis: qr nec u̾rtatẽ auscultas.
qͣre sũmi nominit iussa con¬
tempnis: Quare fcõris oracula
irrita fatis. Quare cum sap̃ie
archana considerare nequeas ĩ¬
pugnare ꝑtemptas: Quare p¬
dencie dĩ stulte de rogas: Qre uir¬
tuti dĩ cum ip̃e sis puluit urbe

Expanded text:
to sunt qui vera sapiunt, praesto sunt qui vera proponunt, praesto sunt qui vera defendunt. Ego ego prorsus, cum tu meos profanes, tuis delector auctoribus. Cum tu meis deroges, ego tuorum delector assertorum eloquiis. Cum tu meis contradicas, ego tuos obediens et obtemperans amplector auctores. Tanto enim tui mei sunt, quanto tu a meis es alienus. Tanto tui jam non sunt tui, quanto nec mei potuerunt aliquatenus esse tui, quia unum, et in unum, et ab uno, et per unum sunt tui simul et mei. Dicito itaque tu, qui nec veritati credis, qui nec veritati faves, qui nec veritati pares, qui nec veritatem diligis, qui nec veritati obedis, qui nec veritatem auscultas, quare summi Numinis jussa contemnis? quare factoris oracula irrita facis? quare sapientiae arcana cum considerare nequeas, impugnare pertentas? quare prudentiae Dei stulte derogas? quare virtuti Dei, cum ipse sis pulvis, imbe
Abbreviated transcription (Latin):
peret passimq ꝑ om̃s gradus
ertłiasticos liberepullularet.
marimis quidam pbẽ erat hu¬
ius indelioet eleuchadii reu̾en¬
tissinu attiz honestissimiuiri
pr̃. quimonast̾io nũc p̾est: hẽ
d̾i geiitricis semꝑ q nirginis
marie iuxta uxta fauenti¬
ne urbis menia constituto.
hic itaq huius quem p̾diximꝰ
eleuchadii mr̃em: publice
tamꝙͣ legittimam possidere
ñ reuerebatur uyxorem. huic

Expanded text:
peret passimque per omnes gradus peret passimque per omnes gradus aecclesiasticos libere pullularet, Marinus quidam presbiter erat, huius videlicet Eleuchadii reverentissimi atque honestissimi viri pater, qui monasterio nunc preest beatae Dei genitricis semperque virginis Mariae iuxta Faventinae urbis moenia constituto. Hic itaque huius, quem prediximus, Eleuchadii matrem publice tamquam legitimam possidere non reverebatur uxorem. Huic
Abbreviated transcription (Latin):
forte tunc inurentionis dñice
trucis sollempnitas agebat᷑.
ciuo casu repentecłitis obliuio
modulationis ꝯbrepsit. Proti¬
nulilia tamtrmͣ in ad iutorũ
lapsis accarrens. in medium fes¬
tina prosiluit. in organũ mox
ut exiret. respondit. qr aro¬
mulo dum taxat deberet ex¬
pelli. hoc audientes misere
mulieris comites mox ad phe
sulanam ꝓperant festinant
mon respondit se uullatenus
eg̃di: nsi rammbaldus ad ueni¬
nire satag̾et dicebat int̾im
demon. Uene ecce ep̃c: nunt
arcendit enuũ erce illic inta¬
li loco iam ẽ. ecce ante illã uel¬
illam dominu ꝑ transit. Et il¬
li notantes loca: probabant
tuncta sic se hrẽ ueratit̾ sic̃
mendax sp̃c asserebat. Tandẽ
ep̃c ueniens inuocato xp̃i no¬
mine ab obsesso corpore malig¬
nũ spm̃ protinus expulit. ⁊ mu¬
lierem ad ꝓpria liberam in to¬
lumen q remisit.
Eodem quo tempore cum
uidelicet symoniacha pestis ꝑ
totum corpus ecc̃eletalit̃ ser¬

Expanded text:
forte tunc inventionis dominicae forte tunc inventionis dominicae crucis sollempnitas agebatur.quo casu repente clericis oblivio modulationis obrepsit. Protinus illa tamquam in adiutorium lapsis accurrens, in medium festina prosilivit, in organum mox ut exiret, respondit, quia a Romulo dumtaxat deberet expelli. Hoc audientes miserae mulieris comites mox ad Fesulanam properant festinantemon respondit se nullatenus egredi, nisi Raimbaldus advenivenire satageret, dicebat interim demon: 'Ve, ve! ecce episcopus nunc ascendit equum, ecce illic in tali loco iam est, ecce ante illam velillam domum modo pertransit'. Et illi notantes loca, probabant cuncta sic se habere veraciter, sicut mendax spiritus asserebat. Tandem episcopus veniens, invocato Christi nomine, de obsesso corpore malignum spiritum protinus expulit et mulierem ad propria liberam incolomemque remisit'. Eodem quoque tempore, cum videlicet symoniaca pestis per totum corpus aecclesiae letaliter ser
Abbreviated transcription (Latin):
Utes ⁊̃ sepe exhibentur mira
si ꝑmalos ministros omp̃c d̾s
in eccłia sua ꝓpagari offm̃ sac̃¬
docale ꝑmittat: cum ꝑ eosdem
⁊̃ uirtutum signa freq̃nt̃ ex¬
hibeat. ñ uidelicet obreligio¬
se uite m̾itum. s p̃o acceptũ
sacerdotalis mist̾u sacramẽtũ
stringã: phesulanus ep̃c ram¬
baldus nomine manifestissi¬
ine erat duplicit̾ symoma¬
tus. Quia iudelicet ñ solum
ip̃e ꝑ pecumam pontificatus
culmen obtinuit: s i uix ali¬
qñ gretis aut cłicos. aut ullas
consecrauit eccłias. Huc acce¬
debat ꝙ p̾ter alias unam hẽbat
publice ac familiarint ad he
federati coniugio: ⁊ succrescẽ¬
tib lib̃ic cumulati. Phũtita¬
q talem plura exhibita per¬
hibent fuisse miracula. Excͥi¬
b iudelicet unũ hic referre
sufficiat: ut munomens col¬
ligat. quid ⁊̃ ex aliis que fama
uulgauit. ꝓhabilit̾ credat.
ad prime litt̃alib studiis erudi¬
tus: inmagno cłicoꝵ suoꝵ ad¬
uentu. p̾sente auo reu̾entissi¬

Expanded text:
tes saepe exhibentur miracula.  malos ministros omnipotens Deus in Ecclesia sua propagari officium sacerdotale permittat, cum per eosdem etiam virtutum signa frequenter exhibeat, non videlicet ob religiosae vitae meritum, sed propter acceptum sacerdotalis ministerii sacramentum? stringam pauca, Phesulanus episcopus Raimbaldus nomine manifestissime erat dupliciter symoniacus, quia videlicet non solum ipse per pecuniam pontificatus culmen obtinuit, sed et vix aliquando gratis aut clericos aut ullas consecravit aecclesias. Huc accedebat, quod preter alias unam habebat publice ac familiarius adherefoederati coniugiis et succrescentibus liberis cumulati. Per hunc itaque talem plura perhibent exhibita fuisse miracula. Ex quibus videlicet unum hic referre sufficiat, ut in uno mens colligat, quid etiam ex aliis, quae fama vulgavit, probabiliter credat. adprime litteralibus studiis eruditus, in magno clericorum suorum conventu, presente quoque reverentissi
Abbreviated transcription (Latin):
tisum. Alioquin cirtumcisione
ñegunt: qr originale ꝑcc̃m nł¬
lum traxit quo delendus eẽt
deretur. Et tñ circumcisus est
qr uolens sublege fuit ut eos qͥ
sublege erant redimeret: sicut¬
⁊ oblatus ut nos qui rei eramꝰ
sacrificium deo pr̃i m se offerret.
Alias aũ si ip̃e ꝙ absit in mun¬
dus eẽt ut mr̃em comquina¬
ret. qũo nos emundaret insu¬
a oblatione  ⁊ fac̾et hostiam
deo in odorem suauitatis: Ic cir¬
co ⁊ si ip̃e dolores nrõs ⁊ in fir¬
mitates ip̃e ꝑtulit. ⁊ portanit
langores: absit ut matris pu¬
dorem ullis uexau̾it in iuriaꝵ
molestiis. Absit ꝑ qmͣ omĩs ma¬
ledictio eue soluta ẽ: ut ip̃a ĩ
partu maledictionib subiata¬
erit prime dampnationis. Ab-¬
sit ubi uirtus nascitur: ut ibi
tanta conlunio uiciorum cre¬
datur: ubi gaudium oĩum p̃¬
dicatur. Ꝙ tanta tristicia ⁊ ge¬
initus int̾uen̾it int̾ angłorũ
discursus: ꝙ in munda septem
dieb in sanguine in mũdo se¬
dĩt ad qmͣ si ita eẽt. nec pasto¬

Expanded text:
isum; alioquin circumcisione non eguit, quia originale peccatum nullum traxit, quo delendus esset deretur. Et tamen circumcisus est, quia volens sub lege fuit, ut eos qui sub lege erant redimeret, sicut et oblatus, ut nos qui rei eramus sacrificium Deo Patri in se offerret. Alias autem si ipse, quod absit, immundus esset ut matrem coinquinaret, quomodo nos emundaret in sua oblatione, et faceret hostiam Deo in odorem suavitatis? Idcirco etsi ipse dolores nostros et infirmitates in se pertulit et portavit languores , absit ut matris pudorem ullis vexaverit injuriarum molestiis. Absit, per quam omnis maledictio Evae soluta est, ut ipsa in partu maledictionibus subjacuerit primae damnationis. Absit, ubi virtus nascitur, ut ubi tanta conluvio vitiorum credatur; ubi gaudium omnium praedicatur, quod tanta tristitia et gemitus intervenerit; inter angelorum discursus quod immunda septem diebus in sanguine immundo sederit. Ad quam, si ita esset, nec pasto
Abbreviated transcription (Latin):
lamur: atq hec egiptus uita
indelicet p̾sens. q̃ nosopp̃sut
blandiens. adiuuet p̾sens. qͣ¬
timis que dum foueret iugo
nos seruitutis attrinerat: li¬
b̾tatis iuiam dum affligit ostẽ¬
dat. Hec itaq cã ẽ. ꝙ ab ĩiustis
iusti simntur affligi ut dũ
futura bona audiunt quedi¬
ligunt patiantur ⁊̃ mala pre¬
sentia q̃ ꝑ horrescunt: atti
ad fatiliorẽ exitum dimi amor
ꝓuotat crutiatus impellat.
mũdus quiblandiebatur mi¬
pulit: s speciosus forma p̾fi
liis hominũ xp̃c ad sue dota
quit amica mea. sponsa mea
⁊ ueni columba mea in fora¬
minib pecre. in cau̾na mat̾i¬
e: ostendemͥ faciem titam so

Expanded text:
ta videlicet praesens, quae nos oppressit blandiens, adjuvet premens; quatenus, quae, dum foveret, jugo nos servitutis attriverat, libertatis viam, dum affligit, ostendat. Haec itaque causa est quod ab injustis justi sinuntur affligi, ut, dum futura audiunt bona quae diligunt, patiantur etiam mala praesentia quae perhorrescunt, atque ad faciliorem exitum, dum amor provocat, cruciatus impellat. mundus, qui blandiebatur, impulit; sed speciosus forma prae filiis hominum Christus ad suae dotatquit, amica mea, sponsa mea, et veni: columba mea in foraminibus petrae, in caverna maceriae: ostende mihi faciem tuam, so
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet corporalit̾ iuderi pot̃.
ꝙ in apocalipsi iohis de reprobis
dr̃. qr pars illorum erit in stag¬
no ardenti igne ⁊ sulpharre qd̃
tanus princeps huius iudelitee
guaimarii eq̃ principis qui an¬
te ñ płimos annos promultis
uolenciis atti tyrannitis opp̾̃s¬
sionib suorum gladiis int̾emp.¬
tus ẽ ams : cum procul aspexis¬
set quadam die dep̃dicto monte
uesunio. piceas atq sulphureas

Expanded text:
scilicet corporaliter videri potest, scilicet corporaliter videri potest, quod in Apocalypsi Joannis de reprobis dicitur: « Quia pars illorum erit in stagno ardenti igne, et sulphure, quod tanus princeps illius videlicet Guaimarii aeque principis, qui ante non plurimos annos pro multis violentiis atque tyrannicis oppressionibus suorum gladiis interemptus est, avus, cum procul aspexisset quadam die de praedicto monte Vesuvio piceas atque sulphureas
Abbreviated transcription (Latin):
dietat fi delit̃ cunsta narrauit.
ꝑidem tempus imperator otto
scd̃s ad u̾sus sarratenos p̾liatu¬
rus calabriam festinabat. Hiis
tu proiuda consideratione tc̃¬
tare. Porro post imꝑatoris absces¬
mam. utaũ probaret utrum
u̾m eẽt ꝙ ille narrabat nunti¬
um protimis admenia capua¬
na direxit: qui ueniens pandl¬
fum iam mortuũ reppenit. Ip̃e
quo magr̃ militum ioh̾s ante¬
qmͣ illas partes imꝑator attin¬
geret . iuix dieb quindecim sr̃¬
uixit. Quo mortuo mons uesu¬
uius unde in delicet gehenna
freq̃nter eructuat. in flaunitas
erupit ut licundo probaretur.
qr fenum ꝙ a demonib paraba¬
tur. nlaliud fuit nisi ignis tru¬
tis incendii qui pranis acrepro¬
bis hominib debebatur. Nam
ciñcumq millis partib repro¬
b diues moritur ignis erumꝑe
de p̾dc̃o monte uidetur: tanta¬
q sulphuree resine congeries
exip̃o uesniuo ꝓtimis fluit. ut
torrentem fatiat atq decurren¬
te inpetu inmare descendat. U

Expanded text:
dierat fideliter cuncta narravit. Per idem tempus imperator Otto secundus, adversus Saracenos praeliaturus, Calabriam festinabat. His tu provida consideratione tractare. Porro post imperatoris abscesmam. Ut autem probaret utrum verum esset quod ille narrabat, nuntium protinus ad moenia Capuana direxit, qui veniens Pandulphum jam mortuum reperit. Ipse quoque magister militum Joannes, antequam illas partes imperator attingeret, vix diebus quindecim supervixit. Quo mortuo mons Vesuvius, unde videlicet gehenna frequenter eructat, in flammas erupit; ut liquido probaretur quia fenum quod a daemonibus parabatur, nil aliud fuit nisi ignis trucis incendii, qui pravis ac reprobis hominibus debebatur. Nam quandocunque in illis partibus reprobus dives moritur, ignis erumpere de praedicto monte videtur, tantaque sulphureae resinae congeries ex ipso Vesuvio protinus fluit, ut torrentem faciat, atque decurrente impetu in mare descendat. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
mutilia s bona omĩa fecit im¬
mo simalum ẽ. ac ꝑ hoc ncħ
ẽ. hoc d̾s omĩno ñ facit: qr sine
ip̃o fcm̃ ẽ nichil. Huc accedit
qi uoluntas sũmi ⁊ omĩpotẽ¬
tis opificis tam efficax cã est
omnb reb existendi. uł ñ ex¬
istendi: ut ꝙ ille mult ẽẽ. ñ pos¬
sit nõ ẽẽ ⁊ ꝙ non uult eẽ. non ua¬
leat ẽẽ. uirtus quippe di fecit.
ut ꝙ constituit fuisse. iam ñ
go dĩuirtus potentior ⁊ mira¬
bilior cẽ ꝑpenditur: inde astul¬
te sapientib in suo posse ĩua¬
lida iudicetur. Gi enim quictp
ẽ. ab ip̃o ẽ ip̃e reb hanc uimex¬
istentie tontulit: ut postꝙͣ
semel extiterint ñ extitisse

Expanded text:
utilia sed bona omnia fecit. Immo si malum est ac per hoc nichil est, hoc Deus omnino non facit, quia sine ipso factum est nichil. Huc accedit, quia voluntas summi et omnipotentis opificis tam efficax causa est rebus existendi vel non existendi, ut quod ille vult esse, non possit non esse, et quod non vult esse, non valeat esse. Virtus quippe Dei fecit, ut quod constituit fuisse, iam nongo Dei virtus potentior et mirabilior esse perpenditur, inde a stulte sapientibus inpos et invalida iudicatur? Si enim quicquid est, ab ipso est, ipse rebus hanc vim existentiae contulit, ut postquam semel extiterint, non extitisse
Abbreviated transcription (Latin):
facere possumus. Siqñ tñ ta¬
le qui in misticis ⁊ allegoritis
contingat nos reꝑirẽ scrip¬
turis caute caute potiuis ⁊ re¬
litt̾as aucdacter. ⁊ libere pro¬
ferendum. Sicẽ illud qd. loch
ꝓperanti segor ab augelis dr̃.
Festina inquit ⁊ saluare ibi.
qr ñ poto facere quicqmͣ douͤ
ing̃diaris illuc. Et penitet
me fecisse hominẽ. Et qi d̃s
p̾cauens in futur: tactus sit

Expanded text:
facere possumus. Si quando tamen tale quid in mysticis et allegoricis contingat nos reperire scripturis, caute potius et relitteras audacter et libere proferendum. Sicut est illud, quod Loth properanti Segor ab angelo dicitur: Festina, inquit, et salvare ibi, quia non potero facere quicquam, donec ingrediaris illuc. Et: Penitet me fecisse hominem. Et quia Deus praecavens in futurum tactus sit
Abbreviated transcription (Latin):
moriã t̾reni imꝑii quinquen¬
nẽ. s obrecordationẽ celesti
regni ꝑ hennem: qñ uycta
euñgencam parabolam om̃s
sc̃i cum bonorum oꝑum lampa¬
dib. nnfine mundi sponso xp̃o
obinantes: abeo inthalamũ
et̾ne felicitatis sunt intromit

Expanded text:
moriam terreni imperii quinquennem, sed ob recordationem coelestis regni perennem, quando juxta evangelicam parabolam omnes sancti cum bonorum operum lampadibus in fine mundi sponso Christo obviantes, ab eo in thalamum aeternae felicitatis sunt intromit
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitas mense februario ꝙͣ
romani ad huc pagani afebru¬
o id ẽ plutone. sic uocauerunt.
quem potentissimũ purgati¬
oniscredebant. februare enĩ:
purgare dm̃s. Quomense:
lustrabatur cuutas. Cum enĩ
romani om̃s gentes sibi sub¬
iugassent: tributum eis mi¬
posuerunt. eo tenore ut qͥn¬
toquo anno idem tributum
ꝑsolueretur. Quo expleto.⁊
cetu ꝑ soluto ab omini ppło ut
dictum ẽ. cuntas lustrabatur.
⁊ diis manib sacrifitia offere¬
bant: quoꝵ auxilio ⁊ uirtute
totum orbẽse subiugasse pu¬
tabant. Qmͣ lustrandi consue¬
tudinẽ. tongnie ⁊ religiose xͥ¬
ana mutauit religio: cũ eodẽ
mẽse hoc ẽ hodierna die in ho¬
nore sc̃e dĩ genitritis ⁊ ppetue
uirginis marie. ñ solum clerꝰ.
s ⁊ omĩs ꝑ lebs ecc̃aꝵ loca. tum¬

Expanded text:
festivitas mense Februario, quem Romani adhuc pagani a Februo, id est, Plutone, sic vocaverunt, quem potentissimum purgationis credebant. Februare enim, purgare dicimus. Quo mense lustrabatur civitas. Cum enim Romani omnes gentes sibi subjugassent, tributum eis imposuerunt, eo tenore, ut quinto quoque anno idem tributum persolveretur. Quo expleto, et censu persoluto, ab omni populo, ut dictum est, civitas lustrabatur, et diis manibus sacrificia offerebant, quorum auxilio et virtute totum orbem se subjugasse putabant. Quam lustrandi consuetudinem congrue et religiose Christiana mutavit religio, cum eodem mense, hoc est, hodierna die in honore sanctae Dei genitricis et perpetuae Virginis Mariae non solum clerus, sed et omnis plebs Ecclesiarum loca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃es fuit totius castitatis.
⁊ integritas uircutũ: Decus
pudicicie. ⁊ magist̾ium ualde
eximiũ probitatis. In qua ro¬
gonideant uirgines quid ni¬
tare quid corrigere. quid ten̾e
debeant honestatis: qr primut
discendi amor ut ita fatear.

Expanded text:
et species fuit totius castitatis, et species fuit totius castitatis, et integritas virtutum, decus pudicitiae, et magisterium valde eximium probitatis. In qua rogo, videant virgines quid vitare, quid corrigere, quid tenere debeant honestatis ; quia primus discendi amor, ut ita fatear
Abbreviated transcription (Latin):
pit beata di genitrix. q̃q
ꝑ tingere ualeamus. forte
gͥ hodie int̾rogauerunt q̃¬
spicientes illd de canticis. Q̾
est ista que ascendit ꝑ desertũ
sicut uirgula fumi exaroma¬
ascensu euis multa fiagiabãt
ornam̃ta uirtutũ: incendio
diuini concremata amoris.
Que ideo tũ uirgula surgebat
fumi: qr ip̃a ẽ uirga illa deradi.¬
te iesse que hodie ascendit.
Gracilis quidẽ ⁊ delicata ex
ꝯmentarii: s conflagrata
incendio caritatis. Et ideo be¬
ne in modum fumi uirgule ex
a romatib : qr fca ẽ tota in ho¬
locaustum d̾i: que odoramen¬
ta uirtutũ spargebat de seus¬
q ad celos. Et ñ qͣlia cumq
s uniũsi pulũis pigmenta¬
rii. Uñ fr̃s ad intratio illa an¬
gelica ñ de uirginitate sola
que fuit singularis in ma¬
ria. s de inmensitate gr̃e ue
nit: qr uniu̾se uirtutes in ea
respergebant ex incendio
diuini amoris suanitatem o¬
doris: ita ut mea eẽt forma
⁊ uita beate mrĩs. spetlum

Expanded text:
pit beata Dei genitrix, quandoque pit beata Dei genitrix, quandoque pertingere valeamus. Forte igitur hodie interrogaverunt quspicientes, illud de Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi ex aromaascensu ejus multa flagrabant ornamenta virtutum, incendio divini concremata amoris. Quae ideo quasi virgula fumi, quia ipsa est virga illa de radice Jesse, quae hodie ascendit . Gracilis quidem et delicata ex pulveris, sed conflagrata incendio charitatis. Et ideo bene in modum fumi virgulae ex aromatibus, quia facta est tota in holocaustum Dei, quae odoramenta virtutum spargebat de se usque ad coelos; et non qualiacunque, sed universi pulveris pigmentarii. Unde, fratres, admiratio illa angelica non de virginitate sola, quae fuit singularis in Maria, sed de immensitate gratiae venit, quia universae virtutes in ea respergebant ex incendio divini amoris suavitatem odoris, ita ut in ea esset forma, et vita beatae Mariae speculum
Abbreviated transcription (Latin):
Collata quippe ẽ grã ⁊ beatitu¬
do insp̃e: ut diffunderetur ĩ õẽ
genus eccẽ. Uñ nec in m̾ito be¬
ata ⁊ uenerabilis hodie p̾cellit
in gen̾e totius corporis: que
ultra om̃s fecundata ẽ in spe¬
cie prolis. Int̾ea iure aute fer¬
tur incelestib: que ita ditata
ẽ. ac repleta p̃ omib in t̾risdi¬
uiuis mun̾ib. Qua pp̃ festiui¬
tas hodierna celebritas est
om̃iũ suꝑnoꝵ ciuiũ gratissi¬
maͥ qr eius ẽ assumptio de cor¬
pore ex qͣ ortaẽ. ñitas ⁊ iustici¬
a que de celo prospexit: mqͣ
om̃s iustificamur. ⁊ exultant
sc̃i ingłia. Hinc fr̃s queso iun¬
gamus uota cum suꝑnis ciuii¬
b. ⁊ iuxͣ modulum infirmita¬
tis nr̃e exequamur laudibus:
ne oĩum ẽ gaudiũ. Illi siqui¬
dem hodie occurrũt letantes.
⁊ suscipiunt eam gaudentes
tum ymnis ⁊ laudib: nos ꝓ¬
sequamur cum om̃i deuoti¬
one cordis. ⁊ in tegritate fid̾i
Sicq proseqnamur. ut ad il¬
la in effabilia dona que ꝑ ce¬

Expanded text:
Collata quippe est gratia et beatitudo in specie, ut diffunderetur in omne genus Ecclesiae. Unde nec immerito beata et venerabilis hodie praecellit in genere totius corporis, quae ultra omnes fecundata est in specie prolis. Interea jure antefertur in coelestibus, quae ita ditata est ac repleta prae omnibus in terris divinis muneribus. Quapropter festivitas hodierna celebritas est omnium supernorum civium gratissima, quia ejus est assumptio de corpore, ex qua orta est veritas et justitia, quae de coelo prospexit, in qua omnes justificamur, et exsultant sancti in gloria . Hinc, fratres, quaeso, jungamus vota cum supernis civibus, et juxta modulum infirmitatis nostrae exsequamur laudibus, ne est omnium gaudium. Illi siquidem hodie occurrunt laetantes, et suscipiunt eam gaudentes cum hymnis et laudibus; nos prosequamur cum omni devotione cordis, et integritate fidei. Sicque prosequamur, ut ad illa ineffabilia dona, quae perce
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut decet̾is quidem eccĩastice
discipline studiis examen prout
dignũ ẽ moueat: de cłicorum
u̾olibidine p̃p insultationem
scłarium dispensatiue contices¬
tat. Ꝙ rerte satis correptione
dignumẽ: ne unde uulgusom¬
ne conqueritur unde potissi¬
mum a magris eccĩe in indiciis
taceatur. Sienim malum hoc
eẽt occultam: fũat fortassis ut¬
tumq ferendum. S hascelꝰ.
omini pudore post posito pestis
hec intantam prorũpit auda¬
tiam: ut ꝑ ora ppłiuolitent lo¬
ca scortantium: nomina contu¬
binarum: socerorum quo uo¬
cursio nuntiorũ: effusio mu¬
nerum: cathinnartum: loca.
secreta colloquia. Postremo uͥ
om̃is dubietas tollitur: ut̾i tu¬
mentes ⁊ pũi uagientes. Ergo
p̾pudore nescio quomodo sup¬
primatur in sinodo ꝙ publice
uociferatur iniũdo: ut nõ
modo pecrantes ut dignũ est
notent᷑ infamia᷑ s ⁊ hũ quo
qui ultores ẽẽ debuerant uide¬
antur intulpa.

Expanded text:
tur, ut de caeteris quidem ecclesiasticae disciplinae studiis examen, prout dignum est, moveat; de clericorum vero libidine propter insultationem saecularium dispensatorie conticescat. Quod certe satis correctione dignum est, ne unde vulgus omne conqueritur, inde potissimum a magistris Ecclesiae in judicio taceatur. Si enim malum hoc esset occultum, fuerat fortassis utcunque ferendum; sed, ah scelus! omni pudore postposito, pestis haec in tantam prorupit audaciam, ut per ora populi volitent loca scortantium, nomina concubinarum, socerorum quoque vocursio nuntiorum, effusio munerum, cachinnantium joca, secreta colloquia; postremo, ubi omnis dubietas tollitur, uteri tumentes, et pueri vagientes. Ergo prae pudore, nescio quomodo supprimatur in synodo, quod publice vociferatur in mundo; ut non modo peccantes, ut dignum est, notentur infamia; sed et hi quoque, qui ultores esse debuerant, videantur in culpa.
Abbreviated transcription (Latin):
lium destinauit᷑: sustentans eũ
pane tribułonis ⁊ aqͣ angrstie.
Iͥbiq felix papa ille confessor
fcũs defunctus ac sepultus est.
ad cuins tumulum ñ nullisana¬
bantur infirmi. uigilius autẽ
dignis anathematis nexibus

Expanded text:
lium destinavit, sustentans eum pane tribulationis, et aqua angustiae: ibique felix papa ille confessor factus, defunctus ac sepultus est: ad cujus tumulum nonnulli sanabantur infirmi. Vigilius autem dignis anathematis nexibus
Abbreviated transcription (Latin):
uere mignib hĩtare. Illud
⁊̃ qũo ad cruciandos impios
siliens in quolib menbro uł
ad momientum tolerari ñ
possit ultrites flamine mi¬
seros homines huic eg̃dien¬
tes absorbeant ⁊ infute pa¬
tens uorax gehennia conclu¬
dat. Ex quib inmirũ suppe¬

Expanded text:
 ignibus habitare. Illud etiam, quomodo ad cruciandos impios siliens, in quolibet membro, vel ad momentum tolerari non possit, ultrices flammae miseros homines hinc egredientes absorbeant, et infinite patens vorax gehenna concludat. Ex quibus nimirum plura suppe
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃ sic omĩa scła in et̾ne sapĩe
sue thesauro concludere: ut nͦ
ad se quid accedere nec a seqiuic
ta transire. In illagͥ in effabili
sue maiestatis arre ꝑsistens.

Expanded text:
tem sic omnia saecula in aeternae sapientiae suae thesauro concludere, ut nec ad se quid accedere, nec a se quidquam eat transire. In illa igitur ineffabili suae majestatis arce persistens
Abbreviated transcription (Latin):
diluuntur. sola aũ falsa ĩ epĩt
pietas ueiiam ñ meretur: ui¬
deat qui eoꝵ mala diiuidicare
dissimulat qmͣdure sentencie
apud districtum indicem se ob¬
noxium reddat. S qm̃ ego sũ¬
mum eccłie uinu̾salis antistitẽ
uł leuit̾ suggillare ñ audeo ip¬
sum qui peccat breuit alloquor.

Expanded text:
diluuntur, sola autem falsa in episcopis pietas veniam non meretur, videat qui eorum dijudicare mala dissimulat, quam durae sententiae apud districtum judicem se obnoxium reddat. Sed quoniam ego summum Ecclesiae universalis antistitem vel leviter suggillare non audeo, ipsum, qui peccat, breviter alloquar.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cidam brachim tuũ: ⁊ brachi¬
um domus prĩs tui. Ac si aꝑte di¬
cat. Quia ego quu pastoralis of¬
ficuĩ dignitate contͣ inimicos me¬
os brachiun tibi fortitudinis
contuli: s tu ad eorum ultionẽ
illud ex̃cere noluisti: iam brachi¬
um atep̃tidam. idẽ nigorem
sacerdo talis tibi tulminis au¬
feram: ut qui manceps fue¬
ras ad pugnandum prome:
iam nec manũ hẽas ad tuend̾
te. Ponamus plane ꝙ ofui ⁊¬
metropolitani uicẽ tenet. Qͣ
ergo de t̾ius pot̾ quis agere ꝙͣ

Expanded text:
cidam brachium tuum, et brachium domus patris tui . » Ac si aperte dicat: Quia ego per pastoralis officii dignitatem contra inimicos meos brachium tibi fortitudinis contuli, sed tu ad eorum ultionem illud exerere noluisti; jam brachium a te praecidam, id est, vigorem tibi sacerdotalis culminis auferam: ut qui manceps fueras ad pugnandum pro me, jam nec manum habeas ad tuendum te. Ponamus plane, quod Ophmetropolitani vicem teneat: quid ergo deterius quis
Abbreviated transcription (Latin):
nutionem partis multitudĩs
sue. Certum ẽ ꝙ angelorum
castra suꝑbiarupit: cuneos
eorum p̾sumptio minorauit
plebes ip̃as prauitas diminu¬
it: turmasip̃orum elatio colli¬
sit. Nam uirginitatẽ dñe mee
genita proles nec introiens. nͥ
exiens lesit. nec concepta nec
nata uolauit. nec eam cum
hospitaretur milla tristaut.
nec illam rum eg̃deretur in¬
corruptione priuait. Hanc fe¬
minam conceptio uirginem
reddit: hanc feminam partus
uirginm seruat. Hanc fenui¬
nam generatio uirgmẽ ht̃:
hanc feminam filus itapost
exitum nouit. sicut ante con¬
ceptum inuenit᷑ ⁊ hui cerce
uirginitas semperncorrup¬
ta. semper integra. semꝑille¬
sa. semꝑ inuiolata. Nam an¬
gelite forma nature mite so¬
liditatem fragilis. ante firma

Expanded text:
nutionem partis multitudinis nutionem partis multitudinis suae? Certum est quod angelorum castra superbia rupit, cuneos eorum praesumptio minoravit, plebes ipsorum pravitas diminuit, turmas ipsorum elatio collisit. Nam virginitatem Dominae meae genita proles nec introiens, nec exiens laesit, nec concepta, nec nata violavit, nec eam cum hospitaretur in illa tristavit, nec illam cum egrederetur incorruptione privavit. Hanc ergo feminam conceptio virginem reddit. Hanc feminam partus virginem servat. Hanc feminam generatio virginem habet. Hanc feminam filius ita post exitum novit, sicut ante conceptum invenit. Et hujus certe virginitas semper incorrupta, semper integra, semper illaesa, semper inviolata. Nam angelicae forma naturae ante soliditatem fragilis, ante firma
Abbreviated transcription (Latin):
tione delector. gaudio letor mi
ginem isrł. qui uenit admr̃em
gulare uirgineũ detus ĩmũ¬
do: enarra quid incorruptiꝰ.
quid sinceriꝰ: quio integrius.
quid solidius. cuud sit inter iur¬
ginitatem mat̾nam ⁊ conditi¬
onem angelicam: int̾ uirgine¬
am fecunditatem. ⁊ angelicã
formationẽ: int̾ incorrupti¬
bile uirgineũ decus ⁊ angelo¬
rum exordium: int̾pudorem
prole ꝑactum ⁊ ange lice no¬
bilitatis inicium. uirginitas q̃
fecundatur. ⁊ ñ corrumpitur.
an angelica celsitudo cuius ꝑs
mina prostratur: decus uigi¬
neum ꝙ ⁊ post partum enitec
an nobilitas angelica q̃ post
głiam culminis dampna sus¬
tentat in sociis: in tegritas ma¬
terna que ⁊ post fetum proł
ꝯcrescit ingłiam uirginis. an
conditio angelica que detrimẽ¬
tis lesa ẽ insubiectis. partitu¬
do mr̃is que inde fit generatio
d̾i. unde nescia corruptionit
ẽ sibi. an angelica plebs tuaq̃
ante soliditatem incurnt dimi¬

Expanded text:
tione delector, gaudio laetor, mitione delector, gaudio laetor, miginem Israel, qui venis ad matrem gulare virgineum decus in mundo, enarra quid incorruptius, quid sincerius, quid integrius, quid solidius inter virginitatem maternam et conditionem angelicam, inter virgineam fecunditatem et angelicam formationem, inter incorruptibile virgineum decus et angelorum exordium, inter pudorem prole perauctum et angelicae nobilitatis initium. Virginitas quae fecundatur, et non corrumpitur, an angelica celsitudo, cujus pars in ruina prostratur? Decus virgineum, quod et post partum enitet, an nobilitas angelica, quae post gloriam culminis damna sustentat in sociis? Integritas materna, quae et post partum prolis concrescit in gloria Virginis, an conditio angelica quae detrimentis laesa est in ejectis? Beatitudo matris, quae inde fit generatio Dei, unde nescia corruptionis est sibi, an gloria plebis tuae, quae ante soliditatem incurrit dimi
Abbreviated transcription (Latin):
ut de uirginitatis głia corrup¬
tio edisserat. de incorruptionis
laude inmũdicia tractet. de pu¬
dore impudoratus eminciet de
uerecundie bono. in ueretũ¬
ous enarret: at nũc qr ut saĩ¬
uer. ut munder. ut instificer
ut scificer uenit ad humana
d̾s: a dextrema celestia uene¬
runt. adinfirma fortia descẽ
nus beata fide saluandus in¬
dulgencia copiosa: iustificã¬
dus pietate multa ituificã¬
dus miseratione diuina: ex¬
piandus ab om̃i iiauitate
pͥua defestis gaudiorũ ange
suscitabor ab angelo. int̾roga¬
bo angelum affabor angelũ.
re intreaturis res ant̾ior. en ar¬
ra creaturarũ respotentior. Ex¬
orire creatura post firmamẽ¬
ditione tua potens mordine
tuo. excellens innatura tua.
ꝑ henuis mẽt̾nitate tua. Non
tua te głia minuo: ñ magna
excenuo. ñ et̾na atcero. ñ sub¬
limi de traho ñ potentioriresul¬
to. qr nec detua stabilitate. s de
tua lonuar conditione. fidep¬
uocor. amore impellor admiri¬

Expanded text:
ut de virginitatis gloria corruput de virginitatis gloria corruptio disserat, de incorruptionis laude immunditia tractet, de pudore impudoratus enuntiet, de verecundiae bono inverecundus enarret? At nunc quia, ut salver, ut munder, ut justificer, ut sanctificer, venit ad humana Deus, ad extrema coelestia convenerunt, ad infirma fortia descendus beata fide, salvandus indulgentia copiosa, justificandus pietate multa, vivificandus miseratione divina, expiandus ab omni iniquitate patrata, de festis gaudiorum angelsciscitabor angelum, interrogabo angelum, affabor angelum. re in creaturis res anterior, enarra creaturarum res potentior, exordire creatura post firmamenditione tua, potens in ordine tuo, excellens in natura tua, perennis in aeternitate tua. Non tua te gloria minuo, non magnam extenuo, non aeternam attero, non sublimi detraho, non potentiori resulto, quia nec de tua stabilitate, sed de tua loquor conditione. Fide provocor, amore impellor, admira
Abbreviated transcription (Latin):
celo ⁊ t̾ra transemitib sua ẽt¬
nitate non transeũt. que tran¬
seuutib ⁊̃ elementis transire
nequennt donec omĩa impleã¬
tur. de uictis hostobꝰ elisis aduer¬
sis extinctis emulis attritic ini¬
micis ꝓstratis in sultantib de¬
iectis inuidis omnib q potẽ¬
cie diuine uirtuti contradicẽ.¬
tib expugnatis: pio desidĩo q̃¬
rilus: hono appetitu auidus
leta esurire ane his. grata de loc¬
tatione promptissimus quo po
cero. quo uidero. quoqui nero
intendam: nitar. exequar. co¬
nabor in hoc sacram̃to defig̾e
uisum: in hac ammiratione
uirtutũ oculos inprimere he¬
betantes. in hoc archano sẽc̃¬
ti auidum infigere sensume
ad hoc telestis głie lumen. omi¬
gere caligantis aciem uisio¬
nis. S qualit̾ p̃sumam. qũo
aggrediar. quo nisum ꝓperẽ.
quali conatu impetam pollu¬
tus labiis. in mũdo ore. inpurͣ
lingua. squalens u̾bis. corde pa¬
uidus. mente miqul. fc̃ĩs impiꝰ.

Expanded text:
coelo et terra transeunte sua aetcoelo et terra transeunte sua aeternitate non transeunt, quae transeuntibus etiam elementis transire nequeunt, donec omnia impleantur. Devictis hostibus, elisis adversis, exstinctis aemulis, attritis inimicis, prostratis insultantibus, dejectis invidis, omnibusque potentiae divinae virtutis contradicentibus expugnatis, pio desiderio querulus, bono appetitu avidus, laeta esurie anhelus, grata delectatione promptissimus, quo potro, quo quivero, quo suffecero, intendam, nitar, exsequar, coner in hoc sacramento defigere visum, in hac admiratione virtutum oculos imprimere hebetantes, in hoc arcano secreti avidum ingerere sensum, ad hoc coelestis gloriae lumen dirigere caligantis aciem visionis. Sed qualiter praesumam? quomodo aggrediar? quo nisu properem? quali conatu impetam? pollutus labiis, immundus ore, impurus lingua, squalens verbis, corde pravus, mente iniquus, factis impius,
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo recipiũt sepeliendũ qñ
fixuris sue confessionis sic ho¬
norant tremẽcia iam defunc¬
lapideũ pectus. uł exempla
lapidum findant: ⁊unde quia
hec omĩa ñ aliud suis motib
suis ĩmutationib sis conati¬
aut in tertul diffiteri conaris
aut pro cerco ꝑfidus diffiteris.
Non ẽ ex hcͣ u̾itate procerto ꝙ
res. ñ ubi sit anceps. Nonẽ ubi
nutans. ñ est ubi titubans. nõ
ubi trepidans. ñ ubi ambigu¬
us. ñ ubi dubius: nõ ubi incer
sunt: omnia iusta sunt. oĩa
scã sunt. omĩa sacrata sunnt.
omĩa in dubitata sunt. ꝯmĩa
infidelia sũt: omĩa fyxa sunt.
omĩa stabilita sunt. omĩa con¬
tate ⁊ equitate. que de hut sa¬
cre litt̾e cecinerunt. que sa¬
cre pagine allocute sunt: que
satri apices ad notarunt: que
lex sacratissima promulgauit᷑
que sacra testamenta p̃cipiũt.
que libri satratissimi continẽt
que satra nisia decermint: que
celestia ira constituñt᷑: que

Expanded text:
tinuo recipiant sepeliendum, quando tinuo recipiant sepeliendum, quando scissuris suae confessionis sic honorant trementia jam defunclapideum pectus vel exempla lapidum scindant; et vide quia haec omnia non aliud suis motibus, suis immutationibus, suis conatiaut ut incertum diffiteri conaris, aut pro certo perfidus diffiteris. Non est ex hac veritate pro certo quod res, non est ubi sis anceps, non est ubi nutans, non est ubi titubans, non ubi trepidans, non ubi ambigens, non ubi dubitans, non ubi incertsunt, omnia justa sunt, omnia sancta sunt, omnia sacra sunt, omnia indubitata sunt, omnia fidelia sunt, omnia fixa, omnia stabilita sunt, omnia contate et aequitate, quae de his sacrae litterae cecinerunt, quae sacrae paginae allocutae sunt, quae sacri apices annotarunt, quae lex sacratissima promulgavit, quae sacra testamenta praecipiunt, quae libri sacratissimi continent, quae sacra jussa decernunt, quae coelestia jura constituunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
coactos quos iolenter susce¬
perant seruaturos. uide diem
tenebrarum. ad tactu togam
deponere lutis: ⁊ inuiso cona¬
tu tam raptim ad quisisse qd̃
sorduit. qmͣ cursim amisisse cꝑ
luxit. uide solem adhoc prorsus
amisisse qd̃ ex gaudio claruit.
ut palenti lumme mouceret
ex merore ꝙ luxit. cum soluta
luminosi. fed̾is fibula fuluam
repellens claritatis in solubił
palam.se in illuis diei angulo
horroris in nexum. diploidem
conglobauit. uide arua sue soli¬
ditatis stabilitatẽ renuiencia qͣ¬
li tremore ⁊ patulas ⁊ ignotas
lapsaẽ mruinas: nec sic tultu tel¬
luris exemplo subriu ꝑmomẽ¬
ta. s imnius tm̃ diei mintiatio¬
ne uexari: qm̃ illam receptus
sinu t̾rarum sp̃c uexat. hanc
u̾o głia crucifixi conturbat:
uidẽ saxa pond̾is duriciam fu¬
gientia. quõ scissuras penetra¬
ta soluuntur dum resolutio¬
ni duricia cedit. ⁊ soliditas dissi¬
pationi subcumbit: attestantia
tuius sit potencie quẽ insecõ¬

Expanded text:
coactos, quos violenter suscecoactos, quos violenter susceperant servaturos. Vide diem tenebrarum ad tactum togam deponere lucis, et inviso conatu tam raptim adquisiisse quod sorduit, quam cursim amisisse quod luxit. Vide solem ad hoc prorsus amisisse quod ex gaudio claruit, ut pallenti lumine induceret ex moerore quod luxit: quod cum soluta luminosi foederis fibula, fulvam repellens claritatis insolubilis pallam, se in illius diei angulo horroris innexum diploide conglobavit. Vide arva suae soliditatis stabilitatem renuentia, quatinus tremore et patulas, et ignotas lapsa sunt in ruinas; nec Siculae telluris exemplo subrui per momenta, sed unius tantum diei nutatione vexari, quoniam illam receptus sinu terrarum spiritus vexat, hanc vero gloria Crucifixi conturbat. Vide saxa ponderis duritiam fugientia, quo scissurarum penetratu solvuntur, dum resolutioni duritia cedit, et soliditas dissolutioni succumbit: attestantia cujus sit potentiae, quem in se con
Abbreviated transcription (Latin):
planta robuste durescit: ⁊ adhs¬
sustinere trepidum recusauit.
suis motib intumesceret. et
feroces sonitus incaribdim mo¬
lestins fragore spumoso conli¬
deret nauitulamq suꝑbo ter¬
go resiliens fatigaret qũo ad
iubentis imꝑium tam raptĩ
leiitudinẽ sumit ut nancu¬
lam admirantes incole dicãt
quis ẽ iste qr ⁊ nenti ⁊ mare
obediunt ei: Item ip̃ius pon¬
ti considera indigenas: qũo q̃ĩ
notissima discipulorũ uota re¬
fugunt. ac se se capiendos de¬
negant in capturã: ⁊ ad uolim¬
tatẽ opifitis itarecte coater¬
uatim adimplent. ut in abstͣ¬
hendo seoneris tediũ trahen¬
tib fiat. uide languorũ diuer¬
sitates ⁊ ꝑ creticos. feruorem re¬
tuiere nõ posseretursus: sed ad
p̃sentiam saluatoris langnai¬
tium linquere corpus. Uide se¬
pultos atos sepulcra intra se
ita sepeliendi restindere fedus:
ut et̾nos hospites ad monẽ¬
ta citatim monum̃ta refellãt
ueluti si uideas pauentia resti¬
tuere susceptos qĩ tenuissent

Expanded text:
planta robuste durescit, et ad nsustinere trepidum recusavit? suis motibus intumesceret, et feroces sonitus in Charybdium molestias fragore spumoso collideret, naviculamque superbo tergo resiliens fatigaret, quomodo ad jubentis imperium tam raptim lenitudinem sumpsit, ut nautae admirantes simul et incolae dicant: Quis iste est, quia venti et mare obediunt ei ? Item ipsius ponti considera indigenas, quomodo quasi notissima discipulorum vota refugiunt, ac sese capi denegant in capturam, et ad voluntatem Opificis ita rete coacervatim adimplent, ut in abstrahendo se, oneris taedium trahentibus fiant . Vide languorum diversitates per creticos fervorem retinere non posse recursus , sed ad praesentiam Salvatoris ingens languentium linquere corpus. Vide sepultos atque sepulcra inter se ita sepeliendi rescindere foedus, ut aeternos hospites ad momenta citatim monumenta refellant : veluti si videas paventia restituere susceptos, quasi tenuissent
Abbreviated transcription (Latin):
ce uite supparem statuat. Ut
ergo fr̃s adheremum de mona¬
stĩali uita conscendant ⁊ uos
hortari ⁊ nos debemus cum ca¬
ritate suscipere. ut nõ uelut
hostes abeato uiro scismatica
ꝙ absit au̾sione discedere. s
ut reu̾a discipuli iudeamur ⁊
illi ⁊ inuicem unanimĩt con¬
sentire

Expanded text:
e vitae supparem statuat. Ut ergo fratres ad eremum de monasteriali vita conscendant, et nos hortari et nos debemus cum charitate suscipere, ut non velut hostes a beato viro schismatica, quod absit, aversione discedere, sed, ut revera discipuli, videamur et illi invicem unanimiter consentire
Abbreviated transcription (Latin):
tificum innr̃m u̾tatur obꝓ¬
briũ congressione bellorum
S ecce dum aiuditate locruen¬
diuobiscum sermonis artitu¬
lum longius ꝓ traho: metam
ut uideo compẽdii epłaris ex¬
tedo. Incolumen te uenerabi¬
lit pĩ ad regendum eccĩe sue

Expanded text:
tificum, in nostrum vertatur opptificum, in nostrum vertatur opprobrium congressione bellorum. Sed ecce, dum aviditate loquendi vobiscum sermonis articulum longius protraho, metam, ut video, compendii epistolaris excedo. Incolumem te, venerabilis pater, ad regendum Ecclesiae suae