comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus preliantes. quȩcunq poterat agmi¬
na populorum. hec ⁊ senatũ. rostra. uidicia.
domuisse ingente romulea. Athenis uͦ currã
gymnasia theatraq ꝓ arbitrio reflexisse: ac
totam funditus greciam miscuisse ferebat᷑.
hac uͦ loquente qui nultus uoci suȩ somis.
quantaq excellentia celsitudoq sermonis.
audire oꝑe preciũ ⁊̃ suꝑis fuit. Tantȩ muers¬
tionis ingenũ. tam fecundȩ ub̃tatis eloqͥum
tam capacis memoriȩ recordationisq tbesaurs.
Qualis dispone̾ndi ordo. quam pronunciandi
congruens modulatio. qui gestus in motu.
quę ꝓfunditas in conceptu. Deniq exilis
in modicis: in mediocrib facilis. in elatiõe
slammatryx. Reddebatq cunctos in ãbiguis
dociles: in ꝑsuasione cedentes. in collisione dis¬
cordes. in laudib ar rogantes. At uero cum quid
commotum plublici nominis attestatione cla¬
mauerat: fluctuare. ꝑmiscẽ. ardere omina ui¬

Expanded text:
exercitus proeliantes, quaecumque poterat agmiexercitus proeliantes, quaecumque poterat agmina populorum. Haec etiam senatum, rostra, iudicia domuisse in gente Romulea, Athenis uero curiam, gymnasia theatraque pro arbitrio reflexisse ac totam funditus Graeciam miscuisse ferebatur. Hac uero loquente qui uultus uocisue sonus, quantaque excellentia celsitudoque sermonis! Audire operae pretium etiam superi fuit tantae inuentionis ingenium, tam facundae ubertatis eloquium, tam capacis memoriae recordationisque thesaurum. Qualis disponendi ordo, quam pronuntiandi congruens modulatio, qui gestus in motu, quae profunditas in conceptu! Denique exilis in modicis, in mediocribus facilis, in elatione flammatrix, reddebatque cunctos in ambiguis dociles, in persuasione cedentes, in collisione discordes, in laudibus arrogantes. At uero cum quid commotum publici nominis attestatione clamauerat, fluctuare, permisceri, ardere omnia ui
Abbreviated transcription (Latin):
ed dum talib ꝑturbatur multa¬
terrestrium plebs deorum: ecce
qͣuedam subtilismi corꝑis ac fiduciȩ gͣn¬
dioris. uultus etiam decore luculenta. fe¬
minei insignis ingredit᷑. singaleat᷑ uercex
ac regali caput maiestate sertatũ: arma
in manib quib se uel cõmuni resolita uel
adu̾sarios uulnerare fulminea quadam
choruscatione renidebant. Subarmalis
autẽ uestis illi peplo quodã circa hume¬
ros inuoluto latariter tegebatur: quod
omnium figurarum lumine uariatũ
cunctorum scemata p̃ferebat. Pectus aũ
ex quisitissimis gemmarũ coloribus
subbalteatum. Hec cum in ꝓgress u
arma concusserat. uelut fulgoreȩ nubis
fragore colliso bombis dissultantibus
fracta diceres crepitart tonitrua. Demq credi¬
tum quod instar iouis eadem posset etiam
fulmina iaculari. Nam ueluti potens re¬
rum omnium regina: & impellere quod
uellet & unde uellet deducere & in lacͥmas
flectere & in rabiem concitare. ⁊ in alios ⁊
uultus sensusq cont̾tere. tam urbes quam

Expanded text:
ed dum talibus perturbatur multaterrestrium plebs deorum, ecce quaedam sublimissimi corporis aie fidueiae grandioris, uultus etiam decore luculenta femina insignis ingreditur, cui galeatus uertex ac regali caput maiestate sertatum, arma in manibus, quibus se uel communire solita uel aduersarios uulnerare, fulminea quadam coruscatione renidebant. Subarmalis autem uestis illi peplo quodam circa umeros inuoluto Latiariter tegebatur, quod omnium figurarum lumine uariatum cunctorum schemata praeferebat; pectus autem exquisitissimis gemmarum coloribus balteatum. Haec cum in progressu arma concusserat, uelut fulgoreae nubis fragore colliso bombis dissultantibus fratta diceres crepitare tonitrua; denique creditum, quod instar Iouis eadem posset etiam fulmina iaculari. Nam ueluti potens rerum omnium regina et impellere quo uellet et unde uellet deducere et in lacrimas flettere et in rabiem concitare et in alios etiam uultus sensusque conuertere tam urbes quarm
Abbreviated transcription (Latin):
trario. ut uitȩ mors.N Quibus terentius sic. nam ut illum obrrges inte
quia auxilium tulit: quid facies illi qui ded̾it dampnũ aut malum : ci¬
cero si ille consul fustuarium meruerit. legiones quid. que consulẽ reliqrt̃:
A conunctis autẽ fides petitur: cum quȩ singula infirma sunt: ea con¬
iuncta uim u̾ttatis assumunt. Ut qͥd. si accidit ut tenuis antea fueris:
qusdo si ur a dar uis : Suid ã uit antox: quid s̃ it cuis qui occisus ẽ minieus:

Expanded text:
trariis uitae mors quae ex quibus Terentius sic: «nam si illum obiurges, uitae trariis uitae mors quae ex quibus Terentius sic: «nam si illum obiurges, uitae qui auxilium tulit, quid facies illi, qui dederit damnum aut malum?» Cicero: «si ille consul, fustuarium meruerunt legiones quid quae consulem reliquerunt.» A coniunctis autem fides petitur, cum, quae singula infirma sunt, ea coniuncta uim ueritatis assumunt, ut «quid si accedit, ut tenuis antea fueris? Quid si ut auarus? Quid si ut audax? Quid si ut eius, qui occisus est, inimicus?»
Abbreviated transcription (Latin):
partibus distributum: A sp̃e uel a forma ducitur argum̃tũ: ut fidem
gñali faciat questioni. ut cicero in philippicis. Est quȩdam lex. Accum enĩ¬
gñs ÷ qd̾ ab spetie id÷ lege lata a cesare comꝓbatum ẽ. Qd̾ itẽ confirmat ã
similib. Quȩre acta gracchi. leges sem ꝓnȩ ꝓferent᷑. Quȩ re syllȩ: corneliȩ
Asimili. ꝑse: ut helena troianis sic ciuib belli sem̃tu fusti. Item: ut sepe
homines egrimorbo graui cum estu febriq iactantur ⁊ cȩt̃a. Huic dissimili¬
tudo contraria ẽ: quȩ a cicerone differentia nominat᷑. Quȩ res int̾ se diuersas
non aduersas ostendit. cuis cicero ponit exemplũ in uerrẽ. S tu idẽ fecisse
cris existimandus: si eodem consilio fecisti. hoc ⁊ in ꝑsonis ostenditur. ⁊ in
rebus. & in tempore. ⁊ in locis. ⁊ aliis quȩ nunc memorare longissimũ ẽ. A cos¬

Expanded text:
partibus distributum. Ab specie uel a forma ducitur argumentum, ut fidem partibus distributum. Ab specie uel a forma ducitur argumentum, ut fidem generali faciat quaestioni, ut Cicero in Philippicis: «est quod tam genus est, quod ab specie, id est lege lata a Caesare, comprobatum est; quod item confirmat a similibus: «quaere acta Gracchi; leges Semproniae proferentur. Quaere Sullae; Corneliae.» A simili per se: «ut Helena Troianis, sic ciuibus belli semen tu fuisti». Item: «ut saepe homines aegri morbo graui, cum aestu febrique iactantur . . .» et cetera. Huic dissimilitudo contraria est, quae a Cicerone differentia nominatur, quae res inter se diuersas, non aduersas ostendit, cuius Cicero ponit exemplum in Verrem: «sed tu idem fecisse eris existimandus, si eodem consilio fecisti». Hoc et in personis ostenditur et in rebus et in tempore et in locis et aliis, quae nunc memorare longissimum est. A con
Abbreviated transcription (Latin):
frimũ a coniugatis: quȩ uno nomine ꝓposito principali. per eius dirura¬
tionem casu aut tempore cõmutati aliquid ad ꝓbamus. Ut si pieras uir¬
tus est: quod pie factum ẽ laudari oportae. Constat enĩ laudabilem eẽ
uirtutẽ. Qui locus a suꝑiore hoc differt: quia aliud ÷ unde nom̃ impostcõ
fuerit ꝑscrutari. aliud ꝑ cognationẽ ũbi ab alio deflexi. argum̃ti iñ simĩe .
A gñe aũ: cum quod in toto ualet ad sp̃ẽm quoq deducitur. Ut si uariũ
⁊ mutabile quiddam ẽ femina: dido ⁊̃ uaria mutabilis ꝙ uideatur. pos¬
sitq ex amore iodiũ commutari. hac ratione : illud ciceronis astruitur.
siam cum omniũ ꝓuinciarum sociorumq racionẽ diligent̃ hr̃e debeatis:
tum p̃cipue siciliȩ udices. Hunc locum: ille a toto uidetur imitari. Sed
int̃ẽ illud: quod in illo definitione. hic ab ipsa ratione qua gñs ÷ argum̃¬
ta ducuntur. Qd in gñe totum ẽ. qđ totum diuisione ꝑit. bñs manet ⁊̃

Expanded text:
primum a coniugatis, cum uno nomine proposito principali per eius deriuationem casu aut tempore commutato aliquid approbamus, ut «si pietas uistus est, quod pie factum est, laudari oportet.» Constat enim laudabilem esse uirtutem. Qui locus a superiore hoc differt, quia aliud est, unde nomen impositum fuerit, perscrutari, aliud per cognationem uerbi ab alio deflexi argumenti uim sumere. A genere autem, cum quod in toto ualet ad speciem quoque deducitur, ut, si uarium et mutabile quiddam est femina, Dido etiam uaria mutabilisque uideatur possitque ex amore in odium commutari. Hac raione illud Ciceronis astruitur: «nam cum omnium prouinciarum sociorumque rationem diligenter habere debeatis, tum praecipue Siciliae, iudices». Hunc locum ille a toto uidetur imitari, sed interest illud, quod in illo a definitione, hic ad ipsa ratione, qua genus est, argumenta ducuntur, et quod in genere totum est, quod totum diuisione perit, genus manet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃lium ciuitatis excinditur: finis accessit. Defimendũ quippe qͣ¬
litas status mȩniũ inctoriã faciat cȩlebrari. Tunc si dissuasor addat
sine consilio senatus id fieri non deb̾e: p̃scriptio ⁊̃ uidet᷑ accedẽ. Cercũ
⁊ igitur & intentionẽ disuasori iure signari: ⁊ delib̾atiui cunctos status
ꝓmptius apparere. Sciendum est tamen: ne dissuasor uelut sententiam
dicens ꝓbibeat tanquã uidex: cum eius officiũ hoc sit ne faciat ꝑsuad̾e:
mbonestȩ rei uel mutilis ratione monstrata. Iam nunc in demonstrati¬
uo quẽ ad modum status emergat non ÷ facile memoratii. Idcirco qͥa
non statim laudem iitupatio consectatur ut quisqͥs laudib ñ est.
iatuiperabilis habeatur. Uel contra. Qui intuꝑatione caruerit: laudib
tafi enobius si laudandus ex eo quis dicatur qinia honncieiu ñ c̃mostr
ftanis oemonstatiu gũs apaneo: cum lauoatone ui tupa oreis ofiue

Expanded text:
si praesidium ciuitatis exscinditur, finis accessit; definiendum quippe, qusi praesidium ciuitatis exscinditur, finis accessit; definiendum quippe, qualis status moenium uictoriam faciat celebraci. Tunc si dissuasor addat, sine consilio senatus id fieri non debere, praescriptio etiam uidetur accedere. Certum est igitur et intentionem dissuasori iure signari, et in deliberatiuis cunctos status promptius apparere. Sciendum tamen, ne dissuasor uelut sententiam dicens prohibeat tanquam iudex, cum eius officium hoc sit, ne faciat persuadere, inhonestae rei uel ut inutilis ratione monstrata. Iam nunc in demonstratiuo quemadmodum status emergat non est facile memoratu, idcirco quia non statim laudem uituperatio consectatur, ut, quisquis laudabilis non est, uituperabilis habeatur uel contra, qui uituperatione caruerit, laudibus fastigetur, ut si laudandus ex eo quis dicatur, quia homicidium non commisstatus demonstratiui generis apparet, cum laudatorem uituperato
Abbreviated transcription (Latin):
ita repperiri posse firmamus: ut non ex intentionis depulsione quẽ¬
admodũ in conflictib monstratum ẽ regulam teneam: Quis emni
aut quid intendit uel ordine solito ꝑsuasor dissuasor ue confligunt.
cum alterum diligere in astructionib ñ uetemur. S tñ accusatoris
partes dissuasor indetur arriꝑe. Qui enim in honestũ uel inutile il¬
lud qd̃ diffuadet ostendit: ꝓ cerco ipsum uidet᷑ accusare negotiũ. ꝑsua¬
sor uero partes arripit defensoris: ⁊ negotii tractatũ qualib&e obiectione
contrarietatis ab soluit. Ex quo ⁊ ꝑsuasor intend̾e ⁊ dissuasor depelłe
memorandi. Ac si conflictione partiũ facta: status potit apparẽ. ut intaba
oausa. Dissuasor dicit. crebro ad muros exercitu fugiente: delib̾at ĩꝑator
accusare: dem̃ grauit̃ ⁊ seditiose id̃ exercitũ ꝑpensurũ. In quo ꝯiectura
fiet de cõmotionis euentu. Ac mox si dicat uictoriã non uocandã:

Expanded text:
ita, reperiri posse firmamus, ut non ex intentionis depulsione, quemita, reperiri posse firmamus, ut non ex intentionis depulsione, quemadmodum in conflictibus monstratum est, regulam teneamus. Quid enim aut quis intendet, ut ordine solito persuasor dissuasorque confligant, cum alterutrum deligere in astructionibus non uetemur? Sed tamen accusatoris partes dissuasor uidetur arripere. Qui enim inhonestum uel inutile illud, quod dissuadet, ostendit, pro certo ipsum uidetur accusare negotium. Persuasor uero partes arripit defensoris, et negotii tractatum qualibet obiectione contrarietatis absoluit. Ex quo et dissuasor intendere et persuasor depellere memorandi, ac sic conflictione partium facta status poterit apparere, ut tali causa: «crebro ad muros exercitu fugiente deliberat imperator, accusare? Deinde grauiter et seditiose id exercitum perpessurum, in quo coniectura fiet de commotionis euentu. Ac mox si dicat uictoriam non uocandam,
Abbreviated transcription (Latin):
uel yestunio dubium ẽ ⁊ ocfintione claresciti t nos ascim ite lode¬
prebensum: liorat ocidene. Quendam cumfurco nieccorco ensde
magistratus occidit: reus ẽ cedis. Lege se quidẽ tuetur: s telũ quid sit
in quirit. Quod quęstionis genis hoc apͥncipalib statib differt. quia ñ
de facto. unde orta causatio est: s descripti tantũ definitione disqͥritur.
Discutitur g̃. ab his legalib status pͥncipales esse discretos Et hos inciden¬
tes dici: illos autẽ a quib causa nascitur uel constitutiones uel status
certus appellari. Iam nunc decursis constitutionib: controuersias
delibatiui ac demonstratiui gñis uideamus. Nlam ⁊ causarum tria
genera ẽẽ dubium non ÷ ⁊ in omni causa statũ debere u̾sari. licet
in delib̾atiuo quidã qualitatẽ negotialem consistẽ qđ de furto deli¬
berat ȩstimarint. Tamen ita qualitas plerumq censenda ẽ. ut alii
quoq status huic gm̃ posse accidẽ non negentur: Nunc status in talib

Expanded text:
uel testamento dubium est et definitione clarescit, ut «nocte cum telo deprehensum liceat occidere. Quendam cum fuste nocte deprehensum magistratus occidit; reus est caedis. Lege se quidem tuetur, sed telum quid sit inquirit.» Quod quaestionis genus hoc a principalibus statibus differt, quia non de facto, unde orta accusatio est, sed de scripti tantum definitione disquiritur. Discutitur igitur ab his legalibus status principales esse discretos, et hos incidentes dici, illos autem, a quibus causa nascitur, uel constitutiones uel status rectius appellari. Iam nunc decursis constitutionibus controuersias deliberatiui ac demonstratiui generis uideamus. Nam et causarum tria genera esse dubium non est, et in omni causa statum debere uersari, licet in deliberatiuo quidam qualitatem negotialem consistere, quod de futuro deliberat, aestimarint. Tamen ita qualitas plerumque censenda est, ut alii quoque status huic generi posse accidere non negentur. Nunc status in talibus
Abbreviated transcription (Latin):
rationem. Neq enĩ ÷ qđ possit ponderari iudicio: nisi ipsa negatio. In qͣlitate
uero uel fine. alio loco quam status apparet. Necesse ẽ ut confessa depulsio
facti hãt rationẽ. Quam item accusator infirmet. ⁊ uelut secundaria q̃stio
ꝓcreatur. ꝑ rationem impugnationẽq rationis. Hic illud iudicabile posse
u̾sari: Ioq eẽ: qđ estimator iusti ratione ꝑpendat posse in qua uis causa
⁊ omnes status existere. ⁊ multȩ rationes infirmationesq numerosȩ ꝑindeq
iudicationũ semina copiosa. cum unum uidelicet factũ multiplici ratiõe
defenditur: ut tulluis ꝓ milone. qđ insiadiatorẽ ⁊ qđ hostẽ publicȩ qͥctis
occidit. In his gͥ ille statꝰ potuis apparebit: quem orator ꝓ utilitate defeis¬
sionis sumpserit. Iila ⁊ ratio exorators plerunq astruetione colligitur.
cmeq pelir e racionales ali status emeigent ac si aopbationes serptura pro

Expanded text:
rationem; neque enim est quod possit ponderari iudicio nisi ipsa negatio. In qualitate rationem; neque enim est quod possit ponderari iudicio nisi ipsa negatio. In qualitate uero uel fine alio loco, quam status apparet, accesse est confessi depulsio facti habeat rationem, quam item accusator infirmet; et uelut secundaria quaestio procreatur per rationem impugnationemque rationis. Hic illud uidemus iudicabile posse uersasi, idque esse, quod aestimator iusti ratione perpendat. Possunt in quauis causa et omnes status existere et multae rationes infirmationesque numerosae perindeque iudicationum semina copiosa, cum unum uidelicet factum multiplici ratione defenditur, ut Tullius pro Milone, quod insidiatorem et quod hostem publicae quietis occiderit. In his igitur ille status potius apparebit, quem orator pro utilitate defensionis assumpserit. Illa etiam ratio ex oratoris plerumque astructione colligitur; tuncque uelut rationales alii status emergent. Ac si ad probationes scriptura prof
Abbreviated transcription (Latin):
Caemonetur ueio aut ipsã faccũ si ad alt̾ius adtinuisse dt̃ potestatẽ. ant
eausa sialfius uieio accidisse dicatur. Comparatio est. quã cõpensatione nom
sa posteriorisbe pbiberi. non cum ermun beneficnũ altius tempors alborog ioi
si eum factum uie defenditur ut ex eo aliquid cõmodi sequeret. slam sin̾i¬
potr a tiuis ompouis uelut in compensationis grãm memiorat: ad depcatuña
potuis admouendnm ẽ qualitatt̃. que ueniali spetie continẽt. Hac uero
uen se srcisse contendir nit uerris illa responsio. Magno inquit decomas
uendids. Ad facatis compensat utile beneficĩ. In hac qpuppe parce facta
confessio :̃ n agtaro s immantat obicctionis: excludit alegatio ꝑmc¬
tendo. at madlie r niiis facciꝙ una confessio ẽ: si ut ab ammino pꝑit̃
duit prrganio ne cessante ad humanitatis miseranda respirat. Nerũ
dor qnaltias uemabis: inbina asserta discernt᷑ piugationit̃. ⁊ dep̃ca¬
tionem. sam pingatio ẽ: cum conses so faciore amũ uoluntatear¬

Expanded text:
uero aut ipsum factum, si ad alterius attinuisse dicatur potestatem, aut causa, si alterius uitio quid accidisse dicatur. Comparatio est, quam compensationem noui a posterioribus perhiberi, non cum crimini beneficium alterius temporis subrogatur, sed cum factum iure defenditur, ut ex eo aliquid commodi sequeretur. Nam si meritum alterius temporis uelut in compensationis gratiam memoratur, ad deprecatiuam potius admouendum est qualitatem, quae ueniali specie continetur. Haec uero rite se fecisse contendit, ut Verris illa responsio: «magno» inquit «decumas uendidi», quod factum compensat utilitate beneficii. In hac quippe parte facti confessio est, sed immanitatem obiectionis excludit allegatio promerendi. At in illa criminis factique una confessio est, sed aut ab animo separatur aut purgatione cessante ad humilitatis miseranda respirat. Verum haec qualitas uenialis in bina asserta discernitur, purgationem et deprecationem; nam purgatio est, cum confesso facinore animum uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
esbis artẽ. amuditur m absolitã⁊ assumpanã. absolita est :Cux factuio
ppsun su natura ⁊ itte defenait assumptiua: qus eu i fatto ipsos inchor
ꝓlubile reperint confugit ad ipsam cansam eamꝙ insta it fac erso eb
absolute factum tueti ũ possit: confugit ad causas. hec g assum ptua
partes lt̃ quatuori Pielationẽ iemotionẽ cõparationẽ. consessionte. Rlatio
erlum de fa c confessio culpã m eũ qui ptulerit restit. ut ioi ẽl odiuno

Expanded text:
autem diuiditur in absolutam et assumptiuam: absoluta est, quae factum ipsum sui natura et iure defendit; assumptiua, quae, cum in facto ipso nihil probabile reperiat, confugit ad ipsam causam eamque iustam ut facere debabsolute factum tueri non possit, confugit ad causas. Haec igitur assumptiua partes habet quattuor: relationem, remotionem, comparationem, concessionem. Relatio e
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾at᷑ ip̃m q solem densitate caligiuis obtegendo uidebatur
quoclãmꝰ lum̃ eiꝯ eximere. S diuino feruore radioꝵ tandẽ
uelut sagattis extenuata exsiata en al cata pentidraconis

Expanded text:
generatur, ipsumque solem densitate caliginis obtegendo videbatur generatur, ipsumque solem densitate caliginis obtegendo videbatur quodammodo lumen eius eximere: sed divino fervore radiorum tandem velut sagitti
Abbreviated transcription (Latin):
re & uelut femieosexu naturali quodam pressã tepore infe¬
riora tenuisse. tanꝙͣ ille magis substancia pr̃is c̃stet.
hec mateis. Siquide la tonã phisici uolũt t̾rã uideri cui
int̾uenit iuno ne numina q̃ cdiximꝰ ederent᷑. hocẽ aer
qui tũc humidus adhuc grauisq obstabat etheri ne ful
clit᷑ iuuisse partũ. Ideo in insula delo ad c̃fixmãdã fidẽ
appellant apta religione cebxat᷑ ꝓpt̾ ea in insula dicũt᷑
nati qđ ex marinobis oriri uident᷑. Hec insula ideo delos
uotat᷑ quia ortꝰ & qͣi partꝰ luminũ om̃ia facit Qnaã
iclẽ. aꝑta clarestere. Hec est autẽ de uece clraconis racio na¬
turalis ut soribit antipater stoitꝰ Nã t̾re adhut humide ex¬
halatio meãdo in suꝑa uolubili impetu atq inde sese post ꝗͣ
facta est instar serpentis mortiferi iuinfera reuoluendo
corxũpebat omia ui putredinis que nõ nͥ ex calore &s hũore

Expanded text:
re et velut femineo sexu naturali quodam pressam tepore infere et velut femineo sexu naturali quodam pressam tepore inferiora tenuisse, tamquam ille magis substantia patris constet, haec matris: siquidem Latonam physici volunt terram videri, cui diu intervenit Iuno, ne numina quae diximus ederentur: hoc est aer, qui tunc humidus adhuc gravisque obstabat aetheri ne fulgditur iuvisse partum: ideo in insula Delo ad confirmandam fidemονοίας ἀθηνᾶς appellant, apta religione celebratur. Propterea in insula dicuntur nati, quod ex mari nobis oriri videntur. Haec insula ideo Delos vocatur, quia ortus et quasi partus luminum omnia facit δῆλα, id est aperta clarescere. Haec est autem de nece draconis ratio naturalis, ut scribit Antipater Stoicus. Nam terrae adhuc humidae exhalatio meando in supera volubili impetu atque inde sese, postquam calefacta est, instar serpentis mortiferi in infera revolvendo corrumpebat omnia vi putredinis, quae non nisi ex calore et humore
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nũquã sme
ui caloris efficitur. Hinc ergo tesion dictũ estimãt
licet hoc nom̃ẽ ex nece draconis inditũ deo greti fabulẽt᷑
Que tamẽ fabula nõ abhorret ab intellectunatirealis
Archani qđ apparebit si ꝑcurratur ordo. qui de apolliẽ
na scente narrat᷑. Sic paulo supiq̃ enarratireũ me ẽẽ
ꝓmisi. latone apolliuẽ clianamq pariture iuno dicitur
obstitisse Sed ubi quãdoq partꝰ effusus ẽ cdeaconefer̃t qͥ
IUSON uotabat᷑ iuasisse cunas doꝵ apolliẽq ĩ pͥma
ĩfantia sagittis confecisie beluã. Qđ ita intelligendũ naturalis
racio demõstrat. Nãq post chaos ubi penniũ cepit c̃fusa
diformitas in reꝵ formas & in elemẽta entescere t̾raꝙ
adhuc humida substãcia molli atq instabili sede iuitar&
conualestente paulatim ethereo calore atq incde seminibꝰ
in eam igneis defluẽtibꝰ hec sidera eclita eẽ credũt᷑ et solem
quidem maxina ui caloris in suꝑna xaptũ. lunã uͦ humidio¬

Expanded text:
 numquam sine vi caloris efficitur. Hinc ergo Πύθιον dictum aestimant: licet hoc nomen ex nece draconis inditum deo Graeci fabulentur, quae tamen fabula non abhorret ab intellectu naturalis archani: quod apparebit, si percurratur ordo qui de Apolline nascente narratur, sicut paulo superius enarraturum me esse promisi. Latonae Apollinem Dianamque pariturae Iuno dicitur obstitisse, sed, ubi quandoque partus effusus est, draconem ferunt, qui Πύθων vocitabatur, invasisse cunas deorum, Apollinemque in prima infantia sagittis beluam confecisse. Quod ita intellegendum naturalis ratio demonstrat. Namque post chaos, ubi primum coepit confusa deformitas in rerum formas et in elementa enitescere, terraque adhuc humida substantia in molli atque instabili sede nutaret, convalescente paulatim aetherio calore atque inde seminibus in eam igneis defluentibus haec sidera edita esse creduntur: et solem quidem maxima vi caloris in superna raptum, lunam vero humidio
Abbreviated transcription (Latin):
licopolitana thebai dos tiuitas testimonio ẽ. que pari reli¬
gione apolliẽ Itẽq lupũ hoc ẽ AURON colit in utroq solẽ
uenerãs q̃đ hoc aĩal rapit. & consumit omĩa in modũ solis
ac plurimũ oculoꝵ acie cernẽs. tenebras noctis euincit.
quia he fere maxime ia tempus aptum rapiendo pecori obfer¬
uãt qđ ante lucanũ post nocturnã famẽ ad pastũ stabulis ex¬
pellitur apollinẽ trasproon cognominauerũt nõ ꝓpͥa gentis
uniꝰ aut ciuitatis religione. sed ut auctorẽ ꝓgenerandaru
om̃ium roꝵ qđ sol humoribꝰ exsiccatis ad ꝓgenerandũ oĩbꝰ
apella ciõe ueñantes nouion ãmo Ncou cognominauerũt nõ ex of
ficio pastor ali ee fabula ꝑ quã fingit᷑ acbneti xegis pecora
pauisse. Sed quia sol pastit om̃ia que t̾ra ꝓgeñat. Unde non
niꝰ gen̾is sed om̃ium pocorum pastor canit᷑. ut apđ hom̃i
neptuno dicente

Expanded text:
Lycopolitana Thebaidos civitas testimonio est: quae pari religione Apollinem itemque lupum, hoc est λύκον, colit, in utroque solem venerans, quod hoc animal rapit et consumit omnia in modum solis ac plurimum oculorum acie cernens tenebras noctis evincit. quia hae ferae maxime id tempus aptum rapiendo pecori observant, quod antelucanum post nocturnam famem ad pastum stabulis expellitur. Apollinem Πατρῷον cognominaverunt non propria gentis unius aut civitatis religione sed ut auctorem progenerandarum omnium rerum, quod sol umoribus exsiccatis ad progenerandum omnibus appellatioficio pastorali et fabula per quam fingitur Admeti regis pecora pavisse, sed quia sol pascit omnia quae terra progenerat. Vnde non unius generis sed omnium pecorum pastor canitur ut apud Homerum Neptuno dicente
Abbreviated transcription (Latin):
qđ exoriẽs homines conducit in cetũ Apollo¬
cognominatꝰ a fulgore radioꝵ qͦs uocant
possũt a fonte lucis auelli. Item argyeotoxus qđ enastens ꝑ
sũmũ orbis ambitum uelut arcꝰ quicã figuratꝯ alba &
argẽtea sp̃e ex quo arcu radii in modũ emicãt sagictarũ¬

Expanded text:
 exoriens homines conducit in coetum. Apollcognominatur a fulgore radiorum, quas vocpossunt a fonte lucis avelli: item ἀργυρότοξος, quod enascens per summum orbis ambitum velut arcus quidam figuratur alba et argentea specie, ex quo arcu radii in modum emicant sagittaru
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ uilius Qui cũ scđm xomuli or clita cionem
Martio anui tenẽte printipiũ quintilis anũmo

Expanded text:
equitur Iulius qui, cum secundum Romuli ordinationem Martio anni tenente principium Quintilis a numer
Abbreviated transcription (Latin):
hec ꝓferũt᷑ inclicia qđ uirgã myrteã haberĩ in templo
eam pat̾ deciꝑe temptauit. qđ uinũ in tẽplũ eiꝯ̃ ñ suo
ĩe soleat inferxi sed uas in qͦ uinũ inditũ ẽ mellax
nomĩet᷑ & uinũ lac nũcupet᷑. Sexpentesq in templo

Expanded text:
haec proferuntur indicia, quod virgam myrteam in templohaec proferuntur indicia, quod virgam myrteam in temploeam pater ejus decipere tentavit; quod vinum in templum ejus non suo nomine soleat inferri, sed vas, in quo vinum inditum sit, mellarium nominetur, et vinum lac nuncupetur, serpentesque in templo
Abbreviated transcription (Latin):
dem ẽẽ bonã deã o t̾rã ex ip̃o ritu ocultiore sacroꝵ doceri
posse c̃firmat.hanc eandẽ bonã faunãq opẽ &s fatuã ponti.¬
ficũ libris incligitari. bonã qđ om̃iũ nobis aduictũ bono¬
uũ causa ẽ. faunã qđ om̃i usui animanciũ fauet. op̃e qđ
ip̃iꝯ auxilio uita constat. fatuã afando qđ ut sup̃ dixĩꝰ
infantes partu editi nõ priꝰ uocẽ edũt quã atti g̾ũit
łuã. Sũt qui dicũt hãc deã potẽciã hẽre iunonis sd̾eoq
regale sceptrũ in sinistea manu ei additũ. Candẽ alispro¬
ferpinã credũt porçaq eirẽ cliuinã fieri ꝯa regetẽ quã
teres mortalibꝰ tribust porca depasta est. alii
liam dicũt obstetisseq uolũtati prĩs in amorẽ suũ lapsi
ut ex uirga myrtea ab eo u̾bexaret᷑ cum desiderio pr̃is
nec uino ab eodẽ pressa cessisset. Teansfigurasse se tñ
n seo pentẽ pr̃ credit᷑ & coisle cum filiã. Hoꝵ om̃iu

Expanded text:
dem esse Bonam Deam et terram ex ipso ritu occultiore sacrorum doceri posse confirmat: hanc eandem Bonam Faunamque et Opem et Fatuam pontificum libris indigitari: Bonam, quod omnium nobis ad victum bonorum causa est; Faunam, quod omni usui animantium favet; Opem, quod ipsius auxilio vita constat; Fatuam a fando, quod, ut supra diximus, infantes partu editi non prius vocem edunt quam attigerint terram. Sunt qui dicant hanc deam potentiam habere Iunonis, ideoque regale sceptrum in sinistra manu ei additum. Eandem alii Proserpinam credunt, porcaque ei rem divinam fieri, qui segetem quam Ceres mortalibus tribuit porca depasta est: alii liam dicunt, obsititisseque voluntati patris in amorem suum lapsi, ut et virga myrtea ab eo verberaretur, cum desiderio patris nec vino ab eodem pressa cessisset: transfigurasse se tamen in serpentem pater creditur et coisse cum filia. Horum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uocatire maiꝰ qui est iuppit̾ a magnitudine scilicet at
naiestate dictꝰ. Cingus ĩ sẽ nõĩatu putat a maia quo
uulcani dicit uxorem. argum̃to q utitirr qđ flam̃ iuilca¬
nalis kmaias huit dee rem cdinam facit S piso u¬
xor̃e uultani maiestã nõ maiã dicit uotari. Contentũt
Alii maiam mercurii matẽe mẽsi dedisse nomẽ hinc ma¬
xime ꝓbantes qđ hoc mẽse n̾icatores om̃s maie pariter
mercurioq saceificãt. affirmãt quicdam quibꝰ coruelius
labeo consentit hãc maĩa ciu mẽse maio res diuina cele¬
brat᷑ t̾rã eẽ hoc adeptã nomiẽ amagnitudie sic̃ & mater
magna in saceis uocat᷑. Allercionẽq estimaciõis sue c
ꝯme colligũt qđ sus pregnãs ei mactat᷑ que hostia ꝓpͥa ẽ¬

Expanded text:
vocatur deus Maius qui est Iuppiter, a magnitudine scilicet ac maiestate dictus. Cingius mensem nominatum putat a Maia, quam Vulcani dicit uxorem, argumentoque utitur, quod flamen Vulcanalis Kalendis Maiis huic deae rem divinam facit: sed Piso uxorem Vulcani Maiestam, non Maiam, dicit vocari. Contendunt alii Maiam Mercurii matrem mensi nomen dedisse, hinc maxime probantes, quod hoc mense mercatores omnes Maiae pariter Mercurioque sacrificant. Adfirmant quidem, quibus Cornelius Labeo consentit, hanc Maiam cui mense Maio res divina celebratur terram esse hoc adeptam nomen a magnitudine, sicut et Mater Magna in sacris vocatur: adsertionemque aestimationis suae etiam hinc colligunt quod sus praegnans ei mactatur, quae hostia
Abbreviated transcription (Latin):
sis aiumanserit. Sed post detritis quibusddã literis ex
uionio iuniꝰ dictꝰ sit. Nam & edes iunoni monete kãł iu
uiis dedicata ẽ. Nõnulli putauer̃t Iuniũ mẽsem a iuuio
bruto qui primꝰ rome consul fcũs est nõiatũ qđ hoc m̃se
dẽ. kalẽdis iuniis pulso tarquinio saceũ carne clee ĩ ci
mõte uoti reus fecerit. Hanc cdeã uitalibꝰ humanis pre esse
credut Ab ea deniq petit᷑ ut ieciuora et corda queq sũt
inteinsecꝰ uistera salua cõseruee. & quia cordis beneficio¬
auꝰ dissimulatiõe brutus hẽbat᷑ idoneusemendatione pu¬
blia statꝰ extitit Hant deã que uitalibꝰ p̾est templo facͣuit
Cui pulte fabatia & lardo sacrificat᷑ qđ his maxie rebus

Expanded text:
sis diu manserit, sed post detritis quibusdam litteris ex sis diu manserit, sed post detritis quibusdam litteris ex Iunonio Iunius dictus sit. Nam et aedes Iunoni Monetae Kalend. Iuniis dedicata est. Nonnulli putaverunt Iunium mensem a Iunio Bruto qui primus Romae consul factus est nominatum, quod hoc mense, id est Kalendis Iuniis, pulso Tarquinio sacrum Carnae deae in Caelio monte voti reus fecerit. Hanc deam vitalibus humanis praeesse credunt. Ab ea denique petitur ut iecinora et corda quaeque sunt intrinsecus viscera salva conservet: et quia cordis beneficiomulatione brutus habebatur, idoneus emendationi publici status extitit, hanc deam quae vitalibus praeest templo sacravit. Cui pulte fabacia et larido sacrificatur, quod his maxime rebus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in publico fuerit auditũ nec uirũ unꝗͣ uiderit uel a
mulieres in italia saceis herculis non licet int̾eẽ qđ her¬
culi cũ boues gerionis ꝑ agros italie ducer& siciẽti mulier¬
respondit aquã se non posse prestare qđ feminaꝵ dee cele¬
braret᷑ dies nec ex eo apparatu uiris gustare fas eẽt ꝓpt̾
qđ hercules facturꝰ saceũ detestatꝰ est p̾senciã feminaru
& potitio ac pinario sacroꝵ custodibꝰ iussit ne mulierẽ int̾¬
esse ꝑmitterẽt Ecce occasio nõis quo maiã eandẽ Et terrã et
bonam diximꝰ deam coegit nos de bona dea q̃cunq cõpinius
ꝓtulisse. Iuniꝰ maium sequit᷑ aut ex ꝑte populĩ ut supͣ dix̃i
nomĩatꝰ aut ut cingiꝰ arbitrat᷑ qđ iunonius apud latinos
ante uocitatꝰ diuq apuel aricinos prenestinosq hac appel¬
lacione infastos relatꝰ sit adeo ut sicut nisus in comẽtariis
fastoꝵ dicit apud maiores quoq nr̃os hec appellacio mẽ¬

Expanded text:
it auditum nec virum umquam viderit vel a mulieres in Italia sacro Herculis non licet interesse, quod Herculi, cum boves Geryonis per agros Italiae duceret, sitienti respondit mulier aquam se non posse praestare, quod feminarum deae celebraretur dies nec ex eo apparatu viris gustare fas esset: propter quod Hercules facturus sacrum detestatus est praesentiam feminarum, et Potitio ac Pinario sacrorum custodibus iussit ne mulierem interesse permitterent. Ecce occasio nominis, quoniam Maiam eandem esse et terram et Bonam Deam diximus, coegit nos de Bona Dea quaecumque conperimus protulisse. Iunius Maium sequitur, aut ex parte populi, ut supra diximus, nominatus, aut, ut Cingius arbitratur, quod Iunonius apud Latinos ante vocitatus diuque apud Aricinos Praenestinosque hac appellatione in fastos relatus sit, adeo ut, sicut Nisus in Commentariis fastorum dicit, apud maiores quoque nostros haec appellatio men
Abbreviated transcription (Latin):
uacare feriis nõ oporta Si uacauit piaculũ esto stiẽdũ
ẽ tam̃e eligendi ad pugnandũ diẽ romanis tũc fuisse li¬
tenciam sup̃i in ferrẽt bellum at cum exciperẽt nullũ
obstitisse diem quominꝰ uel salutẽ suã uel publica
defenclerẽt dignitate. Quis enim obser uaciõi lotꝰ
cum eligendi facultas nõ suꝑsit. Dies aũt post tri¬
duanos ad om̃ia maiores mẽi cauendos putart̃. qͦs
&lam atros uelut in fausta appellaciõe dãpnaxunt
Sosdẽ tamẽ nõ nulli cõmunes uelut add emẽdationẽ
nommis uocitauert̃.Horũ causã gellius annaliũ libͦ
lio.emilio. postumio collegisq eoꝵ in sonatu tractatũ. qu

Expanded text:
vocare feriis non oportet: si vocavit, piaculum esto." Sciendum vocare feriis non oportet: si vocavit, piaculum esto." Sciendum est tamen eligendi ad pugnandum diem Romanis tunc fuisse licentiam, si ipsi inferrent bellum. At cum exciperent, nullum obstitisse diem quo minus vel salutem suam vel publicam defenderent dignitatem. Quis enim observationi locus, cum eligendi facultas non supersit? Dies autem postriduanos ad omnia maiores nostri cavendos putarunt, quos etiam atros velut infausta appellatione damnarunt. Eosdem tamen nonnulli communes velut ad emendationem nominis vocitaverunt. Horum causam Gellius Annalium librolio Aemilio Postumio collegisque eorum in senatu tractatum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑. Itẽ diebꝰ saturnalioꝵ. secd & cũ mũoꝰ patoeo nefas¬
est p̾lium sumere. quia uec latinaꝵ tp̃re qđ publice qͦndã
inducie int̾ populũ romanũ latinosq firmate sũt incho¬
ari bellum decebat. nec saturni festo qui sine ullo tumultu
bellico credit᷑ imꝑasse. nec patente mũdo q̃d raceũ diti patͥ
et ꝓser pine dicatũ ẽ. meliusq ocdusa plutonis fauce eũ¬
dum ad preliũ putauerũt. unde & uarro ita sceibit.
Mundus cum patet deoꝵ tristium atq infeꝵ quasi ia¬
ua patet. ꝓpt̾ea nõ mͦ p̃liũ cõmitti ueꝵ &ꝰiã dele¬
tũ reimilitaris causa hẽre ac militẽ ꝓ fitistĩ. nauẽ
solu̾e uxorẽ liber q̃rendoꝵ causa ducere.xeligiosũ
ẽ. uitabãt uet̾es ad uiros uocãdos & iã dies qui
ẽẽnt notati rebus adũsis. uitabãt asiã feriis sic̃
uarro in augurũ libris scͥpsit in hec ũba uixos

Expanded text:
pitur, item diebus Saturnaliorum, sed et cum Mundus patepitur, item diebus Saturnaliorum, sed et cum Mundus patesumere, quia nec Latinarum tempore, quo publice quondam indutiae inter populum Romanum Latinosque firmatae sunt, inchoari bellum decebat, nec Saturni festo, qui sine ullo tumultu bellico creditur imperasse, nec patente mundo, quod sacrum Diti patri et Proserpinae dicatum est, meliusque occlusa Plutonis fauce eundum ad proelium putaverunt. Vnde et Varro ita scribit: "mundus cum patet, deorum tristium atque inferum quasi ianua patet. Propterea non modo proelium committi, verum etiam dilectum rei militaris causa habere ac militem proficisci, navem solvere, uxorem liberum quaerendorum causa ducere religiosum est." Vitabant veteres ad viros vocandos etiam dies qui essent notati rebus adversis, vitabant etiam ferias, sicut Varro in augurum libris scribit in haec verba: "Viros
Abbreviated transcription (Latin):
qui inde nascũt᷑ qui e iã nefesci uocant᷑. Nẽ de ꝓfestis
&̾ qui ex his ꝓcedũt loq̃mur. idẽ. fastis. cõmitialibꝰ com¬
perenelmis. statis. p̃lialibꝰ.fasti sũt quibꝰ licet fari p̾tori
tria uerba sollẽnia do dico. addico. his c̃trari sũt ne¬
fasti.Cõmiciales st̃ quibꝰ cũ populo agi licet. Et fastis
quidẽ lege agi pot̾. cũ populo nõ potest. Cõmitialibus
uteũq̃ pot̃. Comꝑendini quibꝰ uadimoniũ licet dicere.
tati qui iudicii causa cum ꝑegrino instituũt᷑ ut plane
iarrgulione statꝰ c̃dictꝰ cum hoste int̾cessit dies. hos¬
tem nc̃ more uetere significãt ꝑegrmũ p̾liares auistis
nõ segregauerim. siquidem iusti sũt cõtinui .xxx. dies¬
quibꝰ ex̾citiuimꝑ ato uexillũ russi coloris in arce positũ ẽ.
eliares aũt om̃s sũt quibꝰ fas est res repetore uel
hostem lacessere. Nã cũ latiar hoc ẽ latinarũ sollẽne cõci¬

Expanded text:
qui inde nascuntur, qui etiam nefasti vocantur. Nunc de profestis qui inde nascuntur, qui etiam nefasti vocantur. Nunc de profestis et qui ex his procedunt loquamur, id est fastis comitialibus conperendinis statis praeliaribus. Fasti sunt quibus licet fari praetori tria verba sollemnia, do dico addico; his contrarii sunt nefasti: comitiales sunt quibus cum populo agi licet; et fastis quidem lege agi potest, cum populo non potest, comitialibus utrumque potest: conperendini quibus vadimonium licet dicere: stati qui iudicii causa cum peregrino instituuntur, ut Plautus in Gurgulione: — Status condictus cum hoste intercessit dies. Hostem nunc more vetere significat peregrinum. Praeliares ab iustis non segregaverim, siquidem iusti sunt continui trigiquibus exercitui imperato vexillum russi coloris in arce positum est, praeliares autem omnes quibus fas est res repetere vel hostem lacessere. Nam cum Latiar, hoc est Latinarum sollemne, conci
Abbreviated transcription (Latin):
re debere. prudentẽ expiare non posse sceuola põtifex
asseuerabat. S umbro nogat eum pollui qͥ opꝰ uel ad deos
ꝑtinẽs sacroꝵ ue causa feciss&̃ uel aliqͥd adurgẽtẽ uite
itilitatẽ respiciens actitass. Sceuola deniq consultꝰ qͥd fe
agi lic̾et respondit q̃d p̾termissũ nocer&. Quaꝓpt̃ si bos
in spetũ decidissoꝵ eũq pr̃ familias adhibitis oꝑis liberas¬
set nõ est uisꝯ ferias poluisse nec ille qui trabem tecti fra¬
ctum fultiendo ab imminenti uindicauit ruina unde &
maro om̃ium disciplinaꝵ poritꝰ sciens lauari ouẽ aut
lane purgande aut stabiei curãde gr̃a ꝓnũciauit tũc ꝑ
ferias ouẽ licere mersari. si hoc remeddii causa fieret. ba¬
lantũq grogẽ fluuio m̃sare falubri. Adiciẽdo eũ salub
stendit aũtendi morbi gẽa tantũmͦ. uõ & ĩa ob lucem
purgande lane cauta fieri concessum. Hec de festis &

Expanded text:
re debere: prudentem expiare non posse Scaevola pontifex re debere: prudentem expiare non posse Scaevola pontifex adseverabat: sed Umbro negat eum pollui qui opus vel ad deos pertinens sacrorumve causa fecisset vel aliquid urgentem vitae utilitatem respiciens actitasset. Scaevola denique consultus, quid feriis agi liceret, respondit: quod praetermissum noceret. Quapropter si bos in specum decidisset eumque paterfamilias adhibitis operis liberasset, non est visus ferias polluisse: nec ille qui trabem tecti fractam fulciendo ab inminenti vindicavit ruina. Unde et Maro omnium disciplinarum peritus, sciens lavari ovem aut lanae purgandae aut scabiei curandae gratia, pronuntiavit tunc ovem per ferias licere mersari, si hoc remedii causa fieret: Balantumque gregem fluvio mersare salubri. Adiciendo enim salubri ostendit avertendi morbi gratia tantummodo, non etiam ob lucrum purgandae lanae causa, fieri concessum. Haec de festis et
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ c̃ueniũt negociis ꝓpͥis uel m̃cibꝰ ꝓuisirei. St̃ pre¬
terea ferie ꝓp̾e familiaꝵ ut familie claudie uelemilis
seu iulie. sue cornelie & si quas ferias ꝓpͥas queqs fami¬
lia ex usu domestice celebritatis obseruat. Sunt singu¬
loꝵ uti nataliũ falgurrũq suscepciones. Itẽ funeru
atq expiacionũ. Apud ueteres quoq qͥ nominasset¬
salutẽ semoniã.seiã sagenã rutilmã ferias obseruabat.
tem flaminita quociẽs tonitrua audiss& feriata erat
donec placassa deos. affirma bãt autẽ sac̃lotes pollui fe¬
rias si indictis conceptisq opꝰ aliq̃d fieret. Pterea regẽ
sacroꝵ flaminesq non licebat uidere feriis opꝰ fierids
ideo per p̾conẽ demunciabãt ne qͥd tale acc̾et᷑. & p̾cepti
neglicẽs multabat᷑. Pret̾ multã u̾o afirmabat᷑ eũ qͥ tali¬
bus diebus imprudens aliquid egisset porco piaculũ da¬

Expanded text:
quibus conveniunt negotiis propriis vel mercibus provisuri. Sunt praequibus conveniunt negotiis propriis vel mercibus provisuri. Sunt praeterea feriae propriae familiarum, ut familiae Claudiae vel Aemiliae seu Iuliae sive Corneliae et si quas ferias proprias quaeque familia ex usu domesticae celebritatis observat. Sunt singulorum, uti natalium fulgurumque susceptiones, item funerum atque expiationum. Apud veteres quoque qui nominasseSalutem Semoniam Seiam Segetiam Tutilinam ferias observabat, item flaminica quotiens tonitrua audisset feriata erat donec placasset deos. Adfirmabant autem sacerdotes pollui ferias si indictis conceptisque opus aliquod fieret. Praeterea regem sacrorum flaminesque non licebat videre feriis opus fieri et ideo per praeconem denuntiabant ne quid tale ageretur, et praecepti neglegens multabatur. Praeter multam vero addfirmabatur eum qui talibus diebus inprudens aliquid egisset porco piaculum da
Abbreviated transcription (Latin):
ditur fari nefas est. Int̾cesa c&s porrecta farilicie Rur¬
sus cum adolet᷑ nõ licet. Ergo de diuisione festoꝵ et pro¬
festoꝵ dieꝵ latiꝰ disserendũ est. Sacea telebritas ẽ uel
cum saccificia diis offerunt᷑. uel cum dies diuinis epulacio¬
iubꝰ celebrat᷑. uel cum ludi in honorẽ agũt᷑ deoꝵ. uelcum
enim statiue sũt aut conceptiue aut imꝑatiue. Aut nun-¬
dme Et sũt statiue uniũsa populi cõmunes d certis & cõ¬
saitutis mẽsibꝰ ac diebꝰ & in fastis statis obseruaciõibus
anotͣte in quibꝰ p̾cipue obsexuant᷑ agonalia carm̃ta¬
lia luꝑcalia. Conceptiue sũt que qͦt annis a magẽatibꝰ
uel saterdotibꝰ concipiũtur in dies uel incertos uel eciã
certos. ut sut latine.sem̃tiue. paganalia. cõpitalia. Im pe¬
ratiue sũt quas consules uel pretores ꝓ arbiteio pote¬
statis indicũt. Nundine sũt paganoꝵ. itẽq rusticorũ

Expanded text:
ditur fari nefas est, inter caesa et porrecta fari licet, rurditur fari nefas est, inter caesa et porrecta fari licet, rursus cum adoletur non licet. Ergo de divisione festorum et profestorum dierum latius disserendum est. Sacra celebritas est vel cum sacrificia dis offeruntur vel cum dies divinis epulationibus celebratur vel cum ludi in honorem aguntur deorum vel cenim stativae sunt aut conceptivae aut imperativae aut nundinae. Et sunt stativae universi populi communes certis et constitutis diebus ac mensibus et in fastis statis observationibus adnotatae, in quibus praecipue servantur Agonalia Carmentalia Lupercalia. Conceptivae sunt quae quotannis a magistratibus vel a sacerdotibus concipiuntur in dies vel certos vel etiam incertos ut sunt Latinae Sementivae Paganalia Compitalia. Imperativae sunt quas consules vel praetores pro arbitrio potestatis indicunt. Nundinae sunt paganorum itemque rusticorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dii anidies seu post ll siue post nonas idue exeqͥatri
st̃. ideo & non as ĩ habiles nupciis ẽẽ dixerũt. ne nupta¬
aut postero die libertatẽ Auspicaret᷑ uxoriã. aut atro ĩ¬
molaret quo nefas est sacea çelebrari. S quia nos ad
cõmemoracionẽ cieꝵ ordo deduxit de hoc quoq quod
chori nr̃i consultatio continet pauca dicenda sũt. Nam
ut in m̃eses annum ita in dies mensem quẽq discei-¬
buit diesq om̃s aut festos aut ꝓ festos aut int̾cisos
uocauit. festidus ditati sũt ꝓfesti hõibꝰ ob ãministrã¬
dam rem priuatã publicãq concessi. Int̾tisi deoꝵ homi¬
nũq comunes st̃ festis in st̃ sacrificia. epule. ludi ferie.
ꝓfestis fasti cõmitiales.cõꝑencdini. stati pliares. Int̾tisi
in se nõ in alia diuidunt᷑. illoꝵ enim dieꝵ quibuscłã fas
horis quibꝰddam fas nõ est ius dic̾e. Nã cũ hostia ce¬

Expanded text:
duani dies seu post Kalendas sive post Nonas Idusve ex aequo atri duani dies seu post Kalendas sive post Nonas Idusve ex aequo atri sunt, ideo et Nonas inhabiles nuptiis esse dixerunt, ne nuptaut postero die libertatem auspicaretur uxoriam aut atro immolaret, quo nefas est sacra celebrari. Sed quia nos ad commemorationem dierum ordo deduxit, de hoc quoque quod Hori nostri consultatio continet pauca dicenda sunt. Numa ut in menses annum, ita in dies mensem quemque distribuit, diesque omnes aut festos aut profestos aut intercisos vocavit. Festi dis dicati sunt, profesti hominibus ob administrandam rem privatam publicamque concessi, intercisi deorum hominumque communes sunt. Festis insunt sacrificia epulae ludi feriae, profestis fasti comitiales comperendini stati proeliares. Intercisi in se non in alia dividuntur: illorum enim dierum quibusdam horis fas est, quibusdam fas non est ius dicere. Nam cum hostia cae
Abbreviated transcription (Latin):
& iã ianũ iunoniũ cognominatũ diximꝰ. qđ illi deo oñ
uerint iure iunoni addixexũt kał. luna ac iunonẽ ean¬
dem putantes uel quia luna ꝑ aerẽ meat. Unde et greci
no enm aeris arbitra est. merito ergo micia mensium
qđ nupcus copulãdis kl nonas & idus religiosas idest
deuitandas censuerũt. Hi enim cuies p̾ter nonas feriati
sũt.feriis autẽ iũ cuiꝙͣ fieri piaculare est. ideo tuc uitãt᷑
nupcie in quibꝰ uis fieri uregini uidet᷑. S uerriũ flac¬
cũ iurispontificii peritislimũ dice solitum refert uar¬
co. quia ferus t̾gere uet̾es fossas licer& Nouas fac̾e ius
nõ eẽt Ideo magis uiduis qũa uirginibꝰ idoneas esse
ferias ad mibendũ. subiti& aliquis. Cux gͦ nonis si fe.¬
riatꝰ dies non est ꝓhibet̾ celebritas nuptiaꝵ. huiꝰ qͦq
datur. postridie autẽ nuptã in domo uixi dominiũ ĩciꝑe
oport &e adipisci & rem facere diuinam. om̃s aũt postri

Expanded text:
etiam Ianum Iunonium cognominatum diximus, quod illi deo omnis etiam Ianum Iunonium cognominatum diximus, quod illi deo omnis verint, iure Iunoni addixerunt Kalendas, lunam ac Iunonem eandem putantes: vel quia luna per aerem meat, unde et Graecino autem aeris arbitra est, merito initia mensium,quod nuptiis copulandis Kalendas Nonas et Idus religiosas, id est devitandas, censuerunt. Hi enim dies praeter Nonas feriati sunt: feriis autem vim cuiquam fieri piaculare est: ideo tunc vitantur nuptiae, in quibus vis fieri virgini videtur. Sed Verrium Flaccum iuris pontificii peritissimum dicere solitum refert Varro, quia feriis tergere veteres fossas liceret, novas facere ius non esset, ideo magis viduis quam virginibus idoneas esse ferias ad nubendum. Subiciet aliquis: Cur ergo Nonis, si feriatus dies non est, prohibetur celebritas nuptiarum? Huius quoque recundiae datur, postridie autem nuptam in domo viri dominium incipere oportet adipisci et rem facere divinam, omnes autem postri
Abbreviated transcription (Latin):
anciquitas Alii putãt idus qđ ea die plena luna
uideat᷑ aiudendo quasi uidus appellatas mox luterã
.uii detractã sic̃ qđ contra greci irt̃m dicũt nos.u. lit¬
a addita uicdere dicimus Nonnullis placet idus di
luna demõsteet. Sunt qui estimẽt ielus ab oue iduli
clictas quam hoc nomĩe uocãt tusci. et om̃ibꝰ idibꝰ ouis
mimolat᷑ a flamine. Nob̃ illa racio nominis uͦ ꝓpor estima¬
tur ut idus uocemꝰ diẽ qui duudit mẽsem. Iduare ei
etrusta lingua diuidere est. Unde uidua quasi ualde idua
idẽ ualde diuisa.aut uidua idẽ. a marito diuisa iut ãt
idus om̃s ioui. ita om̃s kałiunoni tributas &uarrõis
et pontificalis affirmat Auctoritas Quod etiã laueẽtes
itrus religionibꝰ seruãt qui et cognoniẽ dee ex cerim¬
rem diuinam iunoni facit. & iam regina saccoꝵ idẽ.re¬
gis uxor por cã uel agnã inregia iunoni immolat aqͣ

Expanded text:
antiquitas. Alii putant Idus, quod ea die plena luna antiquitas. Alii putant Idus, quod ea die plena luna videatur, a videndo vidus appellatas, mox litteram v detractam: sicut contra, quod Graeci ἰδεῖν dicunt, nos v littera addita videre dicimus. Nonnullis placet Idus dicluna demonstret. Sunt qui aestimant Idus ab ove Iduli dictas, quam hoc nomine vocant Tusci, et omnibus Idibus immolatur a flamine. Nobis illa ratio nominis vero propior aestimatur, ut Idus vocemus diem qui dividit mensem. Iduare enim Etrusca lingua dividere est: unde vidua, quasi valde idua, id est valde divisa: aut vidua, id est a viro divisa. Ut autem Idus omnes Iovi ita omnes Kalendas Iunoni tributas et Varronis et pontificalis adfirmat auctoritas. Quod etiam Laurentes patriis religionibus servant, qui et cognomen deae ex cerimorem divinam Iunoni facit, etiam regina sacrorum, id est regis uxor, porcam vel agnam in regia Iunoni immolat: a qua