comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honorat᷑ que licet in carne seruetur. sp̃c tam̃ religi¬
one ac deuotõne seruatur. ac ꝑ hoc sp̃uatis est eciam
mrginitas corꝑis qm̃ uouet ⁊ seruat ꝯtinentia pietatiꝰ.
icut nemo inipudice utitur corꝑe nisi sp̃u prius ꝯ¬
cepta nequitia ita nemo pudicitiam seruat in corpore
nia qx̃ prius insita castitate. Illa uirgo cd̃iugate mĩ
cum amorem unius ex niultitudine mouirit nec
se uni iam componit inuento cogitans que funt mũdi
qũo placeat uiro. s speciosum forma p̃ filiis hominum
non posset ei corde concepto etiam carnem integram

Expanded text:
honoratur, quae licet in carne seruetur, spiritus tamen religione ac deuotione seruatur. ac per hoc spiritalis est etiam uirginitas corporis, quam uouet et seruat continentia pietatis. sicut enim nemo inpudice utitur corpore nisi spiritu prius concepta nequitia, ita nemo pudicitiam seruat in corpore nisi spiritu prius insita castitate. porro autem cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento, cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum non posset, ei corde concepto etiam carnem integram
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuetur Humana dilectio cum inherentem ub̾ib
siuo nitriuit ⁊ roborauit animũ sequendo deo fc̃o
idoneus ubi eiꝰ maiestas ex tanta ꝑte qnͣta homini
dũ t̾re huuꝰ inhabitator est sufficit aꝑire se ceꝑit
tantꝰ caritatis areor iuascit᷑ ⁊ tantũ diuini amoris
ꝯsurgit intendrum ut exutus om̃ib uitiis ⁊ homine¬
purgato atꝙ scĩficato satis appareat ostũ diurte dem̃
fit ogo sum ignis ꝯsumens. Perpetienda sũt uitia mul¬
titudinis ut curent᷑ ⁊ prius toleranda qm̃ cedanda est
upba es in d̾m si indignaris qd̾ te ip̃e manichoꝵ¬
Santecedit ⁊ nimis contumeliose de illo senrtis st̃
iesfabiliter gratularis tam magnũ bonum esse te
naturam deus face̾ debuit uollem ut post me alioͥd
boni fieret non enĩ quod boniũ est post dm. iam debu¬
it et̃ noussimũ ⁊ hinc maxime apparet qnͣtam tͥ tͥbu¬
erit dignitatem qd̾ deus qui solus tibi natałi dñat᷑¬

Expanded text:
aec humana dilectio inhaerentem uberibus suis nutrierit et roborauerit animum, sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta parte, quanta animi, dum terrae huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis ardor innascitur et tantum diuini amoris consurgit incendium, ut exupurgato atque sanctificato, satis appareat quam divine dictum sit: Ego sum ignis consumens titudinis ut curentur, et prius toleranda quam sedanda est uperba es in Deum, si indignaris quod te antecedit; et nimis contumeliose de illo sentis, si non ineffabiliter gratularis tam magnum bonum esse te, naturam Deus facere debuit; nollem ut post me aliquid boni fieret. Non enim quod bonum est post Deum, jam debuit esse novissimum. Et hinc maxime apparet quantam tibi tribuerit dignitatem, quod Deus qui solus tibi natura
Abbreviated transcription (Latin):
Absit ut blasphe nuas ignorantiũ scierit̾ blasphem̃a do
uincamꝰ. absit ut mala fallatium iitando caueaus.
Tolabilius in siuis foueis delitesce̾n̾t uulpes quã p̃p illas
capiendas in blaspheme foueam cade̾n̾t uenatores. a¬
fine qua intentõue quid fiat. s ea que ꝯstit ẽẽ peceata.
uullo bone cause optentu. ulło quasi bono fiue. nulla
ueluo bona intentõne facienda sunt. Ea oꝑa hominũ
sicut causas hunt bonas seu malas nũe sunt bona.
nũc mala que non sũt ꝑ se ip̃a pc̃ea. Mendatium est¬
est dicere qui dicit aliqua iusta ẽẽ mendatia nisi aliq̃
iusta esse peccata ac per hoc aliqua iusta esse que in¬
iusta sunt. Ad hanc regulam mͥ uidentur si qua sũt
quod esse credit᷑ ostendatur uon esse mendatiũ sũ ubr
tacet᷑ uerũ nec dicitur falsũ siue ubi sg̃o uerax aliud
lesconq oculos cordis mei intelligibilem illius puicritu¬
diuem de cuiꝰ ore falsi uicħ procedit qͣmuis ubi radraus

Expanded text:
absit, ut blasphemias ignorantium scienter blasphemando uincamus, absit, ut mala fallacium imitando caueamus.tolerabilius in suis foueis delitiscerent uulpes, quam propter illas capiendas in blasphemiae foueam caderent uenatores; fine, qua intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sest dicere, qui dicit aliqua iusta esse mendacia, nisi aliqua iusta esse peccata ac per hoc aliqua iusta esse, quae iniusta sunt: quod creditur, ostendatur non esse mendacium — siue ubi tacetur uerum nec dicitur falsum; siue ubi significatio uerax aliud lescumque oculos cordis mei intellegibilem illius pulchritudinem, de cuius falsi nihil ore procedit, quamuis ubi radians
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur uirtus ex ip̃ius amoris uario quodam affdctu
qͣntum intelligo dr̃ ut temporantia sit amor integrũ
se prebens ei quod amatur fortitudo amor facile tolerãs
om̃ia pp̃ quoo anat᷑ iusticia soli auiato seruiens.⁊ pp̃ea
rete dominãs. prudentia amor i quib adiuuat᷑ ab e
re querit᷑ amore pusatur amore reuelat᷑ amore demꝙ
in co qd̾ reuelatum fui̾t ꝑmanetur. Nichil est tani¬
durum atq ferreum quod non amoris igne uincatur
quo cum se anina rapiet ind̾m suꝑ omnẽ carnifierram
libera et ãmiranda uolitabit pernis pulcerrinus et in¬
tegerruns quib ad dei amplexum amor castus i

Expanded text:
dicitur uirtus ex ipsius amoris uario quodam affectu dicitur, ut temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur, fortitudo amor facile tolerans omnia propter quod amatur, iustitia amor soli amato seruiens et propterea recte dominans, prudentia amor ea qre quaeritur, amore pulsatur, amore revelatur, amore denique in eo quod revelatum fuerit permanetur. Ab hoc adurum atque ferreum, quod non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus i
Abbreviated transcription (Latin):
qua penalis nutritur inpunitas et mala uoluntas ue¬
lud hostis uit̾ior roboratur. Cum eu̾tit deus subsidium
uitioꝵ. ⁊ copiosas libidines inopes reddit nusi̾corditer
aduersatur. hec si pollere pernuttat tunc indignatur¬
graus. hoc si impun̾itã dimittat tunc punit infestuis.
Mi sericordit᷑ si fieri posset etiam bella a bonis gererent᷑.
ut licencios̃s cupiditatib domitis hec uitia perderentur
que usto imꝑio uel exstirpari uel p̃mi debuerunt. Ad
dissimiles sumꝰ ⁊ tanto efficim᷑ similiores illi qͣnto mag̃¬
in eius cognitõne ⁊ caritate proficimꝰ. Nobis fid̾i m̾ces¬
uisio dei promititur. que si ꝑ corporis oculos erit frust᷑
ad eani ꝑcipiendam scõꝵ animus excitetur. ĩmo uero
tam ꝓuerse sentiens animꝰ non exercet᷑ in se s totus
anat. qui ⁊ alios uult errare ut error sius lateat. Qd¬
melius ⁊ animo geramus ⁊ ore promamꝰ. ⁊ calamo ex¬

Expanded text:
qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uequa poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis interior roboratur. sed peruuitiorum et copiosas libidines inopes reddit, misericorditer aduersatur; migravius; haec si impunita dimittat, tunc punit infestius.Misericorditer enim, si fieri posset, etiam bella gererentur a bonis, ut licentiosis cupiditatibus domitis haec vitia perderentur, quae justo imperio vel exstirpari vel premi debuerunt. dissimiles sumus. in eius cognitione et caritate proficimus, quia, etsi uisio dei promittitur. quae si per corporis oculos erit, frustra ad eam percipiendam sanctorum animus exercetur, immo uero tam peruerse sentiens animus non exercetur in se, sed totus amat, qui et alios uult errare, ut error suus lateat. qmelius et animo geramus et ore promamus et calamo ex
Abbreviated transcription (Latin):
se aliqñ aliquis putet. cum sibi scire uidebatur. Deo nͭ¬
secretius. nichil presentius. qui difficile inuenit᷑ ub
sit. disficilius ubi uon sit. cum esse non omnes possũt.
⁊ sine quo esse uemo potest. Nichil nobis propriũ uen¬
dicemus iuanis głe cupiditate decepti quo uno ialo a sũ¬
auta est xp̃ianaꝵ profunditas litt̾arum ut in anũ.¬
eis cotidie proficerem. si eas solas ab meunte pu̾itia
usq ad decrepitam senectut em maxĩo ocio. sũmo studio.
mieliore ingenio conarer addiscẽ. Ad maͬcellinũ. siquis te¬
percussit in dextra ⁊ c̃. Agenda sunt multa etiam cum
inuitis benigna quadam aspiritates prelectendis. quoꝵ
potius utilitati consulendum est. quam uoluntati. Tenea¬
tur in secreto animi patĩa cum beniuolentia. in mãĩfesto
aũt id fiat quod eis uidetur prodesse posse. quib bene
uincitur. qm̃i nichil eit infelicius felicitare peccantium.

Expanded text:
se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et secretius, nihil praesentius; qui difficile invenitur ubi sit, difficilius ubi non sit; cum quo esse non omnes possunt, et sine quo esse nemo potest: et si dicemus inanis gloriae cupiditate decepti, quo uno malo a sustianarum profunditas Litterarum, ut in eis quotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere: non quod e complenda est. agenda sunt autem multa etiam cum inuitis benigna quadam asperitate plectendis, quorum potius utilitati consulendum est quam uoluntati, tur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in manifesto autem id fiat, quod eis uidetur prodesse posse, quibus bene uincitur, quoniam nihil est infelicius felicitate peccantium,
Abbreviated transcription (Latin):
turpissimo se uitioꝵ strepitu dissonare. Ex libro de
atio est aspectus animi. quo per se ip̃m ĩmortalita Q¬
non per corpus uerum intuetur aut te anime.¬
ipia ueri contemplatio non per corpꝰ. aut ip̃m quod
contemplatur. Nullo modo animus potestati alt̾i̾us¬
animi nisi sius cupitatib subditur. cogit aũt alt̾ ami¬
inꝰ non amplius quam quantũ eiꝰ quẽ cogit cupidi¬
etiam in misteriis ut omia corporea contenipnat uni¬
u̾so q huic mundo reuuntiet. qui ut uidet᷑ corporeꝰ
eit. quisquis talem se reddi desida̾t qualis a deo factꝰ
plura contempnit. Ammonet᷑ anima ne se ultra quã
necessitas cogit refundat ui sensus s ab hiis potius ad
se ip̃ami colligat ⁊ repuerescat deo. quod est nouum
hominem fieri uetere exuto. Tanta est in contemplan¬
templari potest. tanta puritas tanta serenitas tam u¬
dubitanda rerum fides. ut neq quicqm preter ea scisse

Expanded text:
turpissimo se uitiorum strepitu dissonare. Cum autem se turpissimo se uitiorum strepitu dissonare. Cum autem se atio est aspectus animi, quo per seipsum, non per corpus verum intuetur; aut ipsa veri contemplatio, non per corpus; aut ipsum verum quod contemplatur. animi, nisi suis cupiditatibus subditur. Cogit ergo ille animus non amplius quam quantum ejus quem cogit cupidietiam in mysteriis, ut omnia corporea contemnat, universoque huic mundo renuntiet, qui, ut videmus, corporeus est, quisquis se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus ror, quo admonetur anima, ne se ultra quam necessitas cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsam colligat, et repuerascat Deo: quod est novum hominem fieri, vetere exuto; a quo inciptemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubitanda rerum fides, ut neque quidquam praeterea scisse
Abbreviated transcription (Latin):
b iduti uestib sint. Deforniia suos locos tenendo me¬
liorem locum contessere meliorib. Quod nr̃i gñis corpꝰ¬
tantꝰ propter nos deus assum̾e̾ atq agere dignatus est.
qsnto uidetur uilius tanto est clementia plenius. ⁊ a q̃dã
ingeniosoꝵ suꝑbia longe alteq remotius. Amorẽ pecunie
obseruent cum uidicant ne nimium sit. cũ ignoscunt
ne parum. Nichil puniant quod non ualeat ad meliꝰ
nichil indulgeant quod u̾tat᷑ in peius suos putent
omnes in quo data potestas fui̾t. Ita seruiant ut cos
dominari pudeat. ita dominontur ut eis seruire de le¬
ctet. in alienoꝵ aũt põcis molesti non sint inuito. In
om̃i aũt uita loco tempore. amicos aut habere instent.
Obsequant᷑ dignis etiam non hoc expectantib suꝑbos
mentis motio ea que discunt᷑ distinguendi. ⁊ cogne¬
⁊ nimis flendum ꝑ suam scĩam uersini bene currere.
citharamq concine̾. ⁊ suam uitã seq ip̃am q̃ anima
est. deuium iter sequi ⁊ dnãnte sibi libidine. cum

Expanded text:
 Quae tamen deformia suos locos tenendo, meliorem locum concessere melioribus. Quid nobis tantus propter nos deus adsumere atque agere dignatus est, quanto uidetur uilius, tanto est clementia plenius et a quadam ingeniosorum superbia longe alteque remotius. Anima ueobseruent, cum uindicant, ne nimium sit, cum ignoscunt, ne parum. nihil puniant, quod non ualeat ad melius, nihil indulgeant, quod uertat in peius. suos putent omnes, in quos sibi potestas data fuerit. ita seruiant, ut eis dominari pudeat, ita dominentur, ut eis seruire delectet. in alienorum autem peccatis molesti non sint inuito. inomni autem uita, loco, tempore amicos aut habeant aut habere instent. obsequantur dignis etiam non hoc expectantibus; superbos mentis motio, ea quae discuntur distinguendi et conne nimis flendum per suam scientiam uersum bene currere citharamque concinere et suam uitam seque ipsam, quae anima est, deuium iter sequi et dominante sibi libidine cum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligatur. Detractatõ ꝑͣ maliuolentiam cũ quisq ñ
solum ore ac uoce corꝑis profert quod confi̾git ĩ aliqũe.
s ⁊̃ tacitus talem uult credi. Non ex regula u̾tatis s ex
sua quisq cupiditate atq consuetudine metit᷑ malũ ⁊
id putat grauius qd̾ ip̃e amplius exhorrescit. Ista sunt¬
tas anime et u̾tas doctͥue. Est aiuime castitas amor ordina¬
tus. non subdens maiora minorib. Primũ est ac euitan¬
dum capitale mendatiũ longe q fugiendũ qd̾ fit ui
tale est ut et nulli prosit ⁊ obsit alicui. Tercium quod
ita prodest alteri ut altĩ obsit qmius non ad ĩmũdiciã
obsit corporalem. quartũ qd̾ fit sola mentiendi fallẽ¬
diq librdine quod merũ mendatiũ est. qͥntũ quod
fit placendi cupiditate de suaui loquio. his om̃ibus
ulłi obest ⁊ procest alicui ueld̾ siquispiam pecuntã alit̾
iiuste tollendam sciens ubi sit. nescire se mentiaturꝰ
septimũ quod ⁊ nlłi obest ⁊ prodest alicui uelud si nolens

Expanded text:
tem ista detractatio per maliuolentiam, cum quisque non solum ore ac uoce corporis profert, quod confingit in aliquem, sed etiam tacitus talem uult credi sua quisque cupiditate atque consuetudine metitur malum, et id putat gravius, quod ipse amplius exhorrescit, non qutatem animi potest. Est animi castitas amor ordinatus, non subdens maiora minoribus. Primum est evitandum capitale mendatium longeque fugiendum, quod fit in tale est, ut et nulli prosit et obsit alicui. Tertium quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamvis non ad immunditiam obsit corporalem. Quartum, sola mentiendi fallendique libidine quod mirum est mendacium. Quintum, quod fit placendi cupiditate de suavi eloquio, his omnibus nulli obest et prodest alicui, velut si quispiam pecuniam alicujus injuste tollendam sciens ubi sit, nescire se mentitur. Septimum, quod nulli obest et prodest alicui, velut si nolens
Abbreviated transcription (Latin):
culo nec iocundius nec solidus cogitari quicquã potest.
pͥma hec aliquantulum dura esse profiteor illa u̾o̾ ultima
nec dura dixerim. quia dulcissima sunt nec mollia quia
ueram iocunditatem falsam. certum doloren. incertam
uoluptatem. durũ laborem. timidam quietem. rem ple¬
nam misiẽ. spem beatitudinis iuanem. ad arm̃tarium¬
⁊ paulinam. Quantum illi laudandi atq predicandi qui
dignati non sunt cum mundo etiam florente florere
tantum increpandi ⁊ accusandi sunt quos ꝑire cũ ꝑe¬
siuis cum se uibẽt sic amtari. quemadmodũ hec amatur

Expanded text:
culo nec iucundius nec solidius cogitari quicquam potest. culo nec iucundius nec solidius cogitari quicquam potest. prima haec aliquantulum dura esse confiteor; illa uero ultima nec dura dixerim, quia dulcissima sunt, nec mollia, quia ueram, iucunditatem falsam; certum dolorem, incertam uoluptatem; durum laborem, timidam quietem; rem plenam miseriae, spem beatitudinis inanem. hisne tu nam quantum illi laudandi atque praedicandi, qui dignati non sunt cum mundo etiam florente florere, tantum increpandi et accusandi sunt, quos perire cum peresuis, cum se iubet sic amari, quem ad modum haec amatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ad aurelium. Dico tantam illuis sacram̃ti hoc est bap¬
tismi salutaris esse uirtutem in scã cõpage corporis xp̃i
ut semel generatꝰ ꝑ alioꝵ carnalem uoluntatẽ. cum
semel regeueratꝰ fuĩt ꝑ alioꝵ sꝑitalem uoluntatem.
de inceps non posset unculo aliene iuquitatis astringi.
cui nulla sua uoluntate consensit. Carnalem affectũ¬
tatur. nec tañi ita ut ingratus sit quisq parentibus.
⁊ eadem ip̃a beneficia quib in hanc uitam editꝰ suscep¬
tus atq nutritꝰ est enumerata derideat. seruet ubiq
potius pietaten. habeant hec locum ubi maiora non
dum tamen eua in qualibet muliere caneatur: Crux¬
ne solutis ⁊ liberis menbris reluctantem ferre ñ possis.¬
Ad licentium. Sapientiam quos pͥmo alligauĩt et ex̾¬
citatoriis quibusdam laborib edomuit. soluit postea libe¬
ratism sese donat ad fruendum. ⁊ quos pͥmũ temporalib
nexib eudiuerit poit et̾nuis amplexib alligabit quo iũ¬

Expanded text:
 respondeo tantam illius sacramenti, hoc est baptismi salutaris, esse uirtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem uoluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntatem, deinceps non possit uinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua uoluntate consentit. etenim atatur nec tamen ita, ut ingratus sit quisque parentibus et eadem ipsa beneficia, quibus in hanc uitam editus, susceptus atque nutritus est, enumerata derideat. seruet potius ubique pietatem; habeant haec locum, ubi maiora non dum tamen Eua in qualibet muliere caueatur? ne solutis et liberis membris reluctantem portare non possimudiri. nam sapientia quos primo alligauerit et exercitatoriis quibusdam laboribus edomuerit, soluet postea liberatisque sese donat ad fruendum; et quos primo temporalibus nexibus erudiuerit, post aeternis amplexibus alligabit, quo uin
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝑfruitõne ueritatis ⁊ tanto magis om̃ia dici possũt
qnto minꝰ digne aliquid dici potest. nam ⁊ lux est illu¬
minatoꝵ ⁊ requies ex̾citatoꝵ ⁊ patria redeuntium et
esca indigentium ⁊ corona uincentiũ ⁊ queꝯ bona
temporalit̾ transeuntia ꝑ creature partes error appe¬
tit infideliũ ueriora ⁊ in et̾nũ mauentia in creatore
oĩm simul inuentura est pietas filioꝵ. Non omne

Expanded text:
li perfructione veritatis: et tanto magis omnia dici possunt, quanto minus digne dici aliquid potest. Nam et lux est illuminatorum, et requies exercitatorum, et patria redeuntium, et esca indigentium, et corona vincentium: et quaecumque bona temporaliter transeuntia per creaturae partes error appetit infidelium, veriora in aeternum manentia in Creatore omnium simul inventura est pietas filiorum. XL.
Abbreviated transcription (Latin):
exhortor ut cum adu̾sario nr̃o concordetis. ego cum
illo i lite remanebo: qui uobis p̃cipit ut facratis ip̃e
es cum gͦ ceꝑis ⁊ tu odisse te talem qualis es. sicut teta¬
lem odit deus incipis iam ip̃m diligere qualis est. c¬

Expanded text:
exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse es. Cum coeperis et tu odisse te talem qualis es, sicut te talem odit Deus, incipis jam ipsum diligere Deum qualis est.
Abbreviated transcription (Latin):
saturem᷑. Iter nostrũ quo tendimꝰ ad ꝑfectõnẽ mũda
niuudat oratio munda aũt est or̃o ubi ueracit̾ dicit᷑
sine reprehentõe. hoc est sine macula ur̃ ad ꝑfectõnem
conant᷑ implere s ꝑfecta caritas foras mittit timorem
et facit p̃cepti sarcinam non solum nõ p̃mentẽ ouere
ponderũ uerũ etiã subleuantẽ uice penarũ. Orat iustꝰ¬
ut p̃recepta dei faciat. que ut fierent nec uiberet᷑. si
nicħ ibi nr̃a uoluntas ageret. nec oraretur si sola sus¬
ficeret. Cõmendant᷑ gͦ non ẽẽ grauia ut cui gͣuia
sint᷑. Hinc iusti erat munda oratio qr ueniam non
iniuste petebat. qui ueracit̾ dabat. Tunc uos ui¬
strum si eadem fides in qua corde credit᷑ ad iustictam
non uegligit reprehend̾e peccatũ. Non offendit nisi¬
qui mala ꝯcupiscentia contͣ iusticie ratõneni appetẽ¬
do seu uitando faciendũ uł dicendũ uł cogitand̾ aliꝙ̃
quod non debuit siue fallens siue p̃ualens ꝑsuadet.

Expanded text:
st iter nostrum quo tendimus ad perfectionem, munda mundat oratio. munda est autem oratio, ubi ueraciter dicitusine reprehensione, hoc est sine macula, noster ad perfectionem conantur implere: sed perfecta charitas foras mittit timorem , et facit praecepti sarcinam, non solum non prementem onere ponderum, verum etiam sublevantem vice pennarum. Quae tut praecepta Dei faciat: quae ut fierent, nec juberetur, si nihil ibi nostra voluntas ageret; nec oraretur, si sola sufficeret. Commendantur ergo non esse gravia, ut cui gravia munda. hinc enim erat munda oratio, quia ueniam non iniuste petebat qui ueraciter dabat. Iudicium estrum, si eadem fides qua corde creditur ad justitiam, non negligit reprehendere peccatum nocui mala concupiscentia contra iustitiae rationem appetendo seu uitando faciendum uel dicendum uel cogitandum aliquid, quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet.
Abbreviated transcription (Latin):
Anisit iob omues duitias et factus repente pauꝑrim̃
tam in concussum animũ tenuit ⁊ infixum deo. ut
satis demonstraret non illas sibi fuisse magnas seo se
non possidere. Nescitis qñta ĩꝑicia lascessitis libros qͦs
et soli reprehenount qui non ntesligunt ⁊ soli intelli¬
gt nequeunt qui reprehendinit non eñi eos aut ullus
minuieus cognoscẽ sinit᷑ aut esse uisi amicus cognitis
porest. Aullus certior gradiis ad amorem dei fieri põt¬

Expanded text:
ille omnes divitias, et factus repente pauperrimus, tam inconcussum animum tenuit et infixum Deo, ut satis demonstraret, non illas sibi fuisse magnas, sed se ni? Nescitis quanta imperitia lacessatis Libros, quos et soli reprehendunt qui non intelligunt, et soli intelligere nequeunt qui reprehendunt? Non enim eos aut ullus inimicus cognoscere sinitur, aut esse nisi amicus cognitis potest.
Abbreviated transcription (Latin):
scire noluisse. Illa ignorautia que non est eoꝵ
qui scire nolunt. s eoꝵ qui tanqm̃ simplicit̾ nesci¬
unt neninẽ sic excusat ut sempit̾no igne non
ardeat. si p̃p̃te̾a non credidit qr non audiuit oĩno
quid crederet s fortasse ut mitiꝰ ardeat. Si uita
eiũ gratis datur qr gratis data est illa cui daturꝰ
uoluntas libera. s non semꝑ eit bona aut enĩ a
iusticia libera est qñ seruit pec̃o ⁊ tunc est mala aut
a põco libera est qñ seruit iusticie ⁊ tunc est bona.
At uelimꝰ sine nob̾ deus oꝑat᷑ cum aũt uolumꝰ ⁊
sic uolumꝰ ut faciamꝰ nobiscũ cooꝑat᷑ tam̃ sñ illo
uel operante ut uelimꝰ uel cooperante cũ uolumꝰ
ad bona pretatis opera nicħ ualemꝰ. Quis ñ ista¬

Expanded text:
a ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim enim gratis datur, quia gratis data est illa cui datur. voluntas libera, sed non semper est bona. Aut enim a justitia libera, quando servit peccato, et tunc est mala; aut a peccato libera est, quando servit justitiae, et tunc est bona. uelimus, sine nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus.
Abbreviated transcription (Latin):
aniante contẽpnenda. idest quod et̾num est ⁊ qd̃
amare ip̃m eternũ potest. Deus et animꝰ quo a¬
iantur caritas ꝓprie dicitur purgatissina et con¬
cendoꝵ aut retiuendoꝵ temporalium. nutrim̃tũ eiꝰ iniuũ¬
nutio cupiditatis. ꝑtectõ nulla cupiditas. signũ ꝓfictus
eiuis est ĩmimitio timoris. signũ ꝑfectõis eius. null timoꝵ
huuis minuende mitium est d̾m timere. qui solus teme¬
ex duiso successu diu̾sa consuetudo. ex diuersa ꝯsuetudi¬
ne diusa eit noluntas. diu̾sa aũt uisa ordo rerũ facit escra¬
absorta erit mors in uictoriam. cum per scĩficatd̃nem ⁊̃
om̃i hominis parte perfcã delectõne sp̃ualiũ. delectarõ
corꝑalit᷑ facit minus inheret ip̃i sũme sapientie. uide
istas potentias habet quib male utitur. dra foris eon
exereet illa enim in quib eas exercet diligens intiorem
em formam stabilem negligit. et inamor infirorde

Expanded text:
est quod aeternum est et quod amare ipsum aeternum potest. deus igitur et animus, quo amatur, caritas proprie dicitur, purgatissima et conscendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditas. signum prouectus eius est imminutio timoris; si-, gnum perfectionis eius nullus timor, huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeex diverso successu diversa consuetudo; ex diversa consuetudine diversa est voluntas: diversa autem visa ordo rerum facit, occulabsorpta erit mors in victoriam, cum per sanctificationem in omni parte hominis perfecta delectatione spiritualium delectatio corporaliter facit, minus inhaeret ipsi summae sapientiae, unde istas potentias habet: quibus male utitur, dum foris eas exercet; illa enim in quibus eas exercet, diligens, interiorem earum formam stabilem negligit, et inanior infirmiorque
Abbreviated transcription (Latin):
um inimũdus sp̃c̃ ⁊ c̃. Cupiditas carus expulsa
ꝑ penitentiã a ꝯsuetis oꝑib cum nõ inuenerit
in quib delectatõnib requiescat auidiꝰ redit ⁊ r᷑¬
sus occupat mentẽ hominis si cũ pulsa eẽt negli¬
gentia subsecuta est ut non introduc̾et᷑ tanquam
habitator inundate domui sermo dei ꝑ sanam doctnam.
ergo liberi sunt filii. Multo magis liberi esse debẽt
in quolibet regno t̾reno filii regni illiꝰ. sub quo fũt
alim̃toꝵ pro ꝯgruentia hõim atq ꝑsone sue ⁊ pro
sue ualitudinis necessitate quis capiat. s qnta facilli¬
tate ⁊ serenitate animi careat cum hiis uł oportet
uel etiã necesse est carere. Ieiuniũ aut in tͥbulatõe¬
est aut in gaudro. in tͥbulatõne ad propitiandũ dm̃
pro pc̃cis. in gaudro u̾o cum tanto minꝰ delectant
carnalia. qnto spũalium maior sagima est. Sic a¬

Expanded text:
cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auidius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tamquam habitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam.rnis humanae, multo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno, filii regni illius sub quo sunt alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae et pro suae ualetudinis necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et serenitate animi careat, cum his uel oportet uel etiam necesse est carere, ut illud in aest aut in gaudio. in tribulatione ad propitiandum deum pro peccatis; in gaudio uero, cum tanto minus delectant carnalia, quanto spiritalium maior sagina est. c
Abbreviated transcription (Latin):
¶ersabatur ratio non iu̾tate certior s ꝯsuetudrne
ecurior in reb humanis at ubi ad diuitta ꝑuentũ
est sest autit initueri non põt palpitat estuat urhi¬
at amore reu̾derat᷑ luce uitatis ⁊ ad famitraritatẽ tene¬
braꝵ fuaꝵ non electõne s fatigatõne conu̾titur qũa hic
formidandũ est qm̃ tremendũ ne maiorẽ inde cõcipiat
anima in becilłitatem ubi quietem fesse cõquirit. Deus¬

Expanded text:
Versabatur namque, non veritate certior, sed consuetudine securior, in rebus humanis. At ubi ad divina perventum est, avertit sese: intueri non potest, palpitat, aestuat, inhiat amore, reverberatur luce veritatis, et ad familiaritatem tenebrarum suarum, non electione, sed fatigatione convertitur. Quam hic formidandum est, quam tremendum, ne majorem inde concipiat anima imbecillitatem, ubi quietem fessa conquirit. E
Abbreviated transcription (Latin):
Tanto pond̾e̾ appensum est tantũꝙ ualuit ap̃ eum
qui hec nouit append̾e̾ qd̃ latro in cruce confessus
est dñm crucifixum qnͣtũ si fuisset pro dño crucifixꝰ
tũc enũ fides eius de ligno floruit qñ discipuloꝵ mar¬
ni h̾esim uel dampnatã incurre̾. uel nouam condere
drxii tenere audet defensare qd̃ nescit. Ex libro ad uech
Apiens eris si te non esse credidĩs rem iincentiũ
atq ut sis ab ilło qui facit sapientes pie suppliciter
iustantꝙ popostis ⁊ maluis errore non decipi quam
errantium laudib honorari. Nec ampliꝰ tibi tͥbu¬
endo qm oportet uanesce̾ te uolo nec rursus te abi¬
ciendo ac desꝑando frigescere. Laudabilior eris censor

Expanded text:
 pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marin heresim uel damnatam incurrere uel nouam condere, dum temere audet defensare quod nescit. alia hsapiens eris, si te non esse credideris; atque ut sis, ab illo qui facit sapientes, pie, suppliciter, instanterque poposceris; et malueris errore non decipi, quam errantium laudibus honorari. CAPUT II. endo uanescere uolo nec rursus te abiciendo ac desperando frigescere. utinam tua scr
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣtum ad nos attinet qui predestinatos a non pre¬
destinatis discernere nou ualemꝰ ⁊ ob hoc om̃s saluõ
fieri uelle debemꝰ. om̃ib ne pereant uel ne alios per¬
daut. adhibenda est a nobis medicinałr seuera correp¬
tio. dei est aũt illis eam facere utilem quos ip̃e p̃sci¬

Expanded text:
ntum ad nos pertinet, qui praedestinatos a non praedestinatis discernere non valemus, et ob hoc omnes salvos fieri velle debemus; omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praesci
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ ab eis dimittunt᷑. quib ip̃e ueraci ꝯu̾sione
ꝯiungit᷑. Idem quippe sp̃c sanctꝰ ea climictit qͥ datꝰ
est om̃ib scĩs siue caritate choherentib siue noue¬
rint corporalit̾. siue non nouerint. Similit̾ cũ
alicuiꝰ tenent᷑ põca ab eis utiq tenentur a quib
ille cui tenent᷑ uite disaimilitudine ⁊ praui cordis
au̾sione disiugit᷑. siue illum corporalit̾ nouerĩt
umi tibi cuo anino indrgna młta accidunt ne
te ip̃e ꝯtempnas nam si diuina prouidentia per¬
cecum agi oportet ut agiturꝰ Nichil cõmodi seu in

Expanded text:
tuntur, ab eis dimittuntur quibus ipsa ueraci conuersione coniungitur. idem quippe spiritus sanctus ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. similiter cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint um tibi tuo animo indigna multa accidunt, ne te ipse contemnas. nam si diuina prouidentia per crede, sic tecum agi oportet, ut agitur. nam cum tan
Abbreviated transcription (Latin):
at cũ p̾ceptũ gn̾ale sit caritas. qͥa funs p̃cepti est ca¬
ritas. ⁊ plenitudo legis caritas. graue ñ esse qd̾ dili¬
gendo fit. nõ timendo: Laborãt ã iudei p̃ceptis: qui
ca timendo conãt᷑ ĩplere. S ꝑfcã caritas foras nuttit
Cõmẽdãt᷑ gͦ ñ eẽ grauia: ut cui grauia st̃. ĩtelligat
ñ dũ accepisse se donũ quo grauia ñ sĩt: nec arbitretur
ea se ꝑficere. ꝗͣdo ita facit ut grauia sint. hilarẽ enĩ
datore diligit d̾s. Nec tũ cũ ea grauia sentit. desperã¬
do frãgittur: s ad q̃reudũ. petendũ. pulsandũ ꝙ coga¬

Expanded text:
at, cum praeceptum generale sit caritas — quia finis praecepti est caritas et plenitudo legis est caritas — graue non esse quod diligendo fit, non timendo? laborant autem in dei praeceptis, qui ea timendo conantur implere; sed perfecta caritas foras mitcommendantur ergo non esse grauia, ut cui grauia sunt intellegat nondum se accepisse donum, quo grauia non sint, nec arbitretur ea se perficere, quando ita facit, ut grauia sint — hilarem enim datorem diligit deus — nec tamen, cum ea grauia sentit, desperando frangatur, sed ad quaerendum, petendum pulsandumque coga
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Ideo płmq doctiorib uimꝰ alioriud reuelatur
ut eoꝵ patiens ⁊ hũilis caritas in qua fructꝰ maior est
ꝯprobet᷑ uel qũo teneant unitatem cum in rebus
obscuriorib diu̾sa sentiunt. uł qũo accipiant ui̾tatẽ
cũ cont᷑ id qd̾ sentiebant declaratam esse cognoscũt.
ligare possit aut solu̾e. s soluit᷑ qui cũ columba
feci̾t pacem ⁊ ligatur qui cum columba nõ habet
pacem siue aꝑte foris sit. siue intꝰ ẽẽ uideat᷑. De¬
baptismo non ÷ cogitandũ quis det. s qͥd det aut
quis accipiat. s quid accipiat aut quis habeat s
quid habeat. Non auget aut minuit baptisinatiᷤᷤ
scĩtatem uel bonũ uł malum horinis mĩtum.
consuetudim u̾tas suffragatur nichil oportet fͥ¬

Expanded text:
t ideo plerumque doctioribus minus aliquid reuelatur, ut eorum patiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse cognoscunt. ligare possit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris sit siue intus esse uideatur.- DBaptismo non esse cogitandum quis det, sed quid det; aut quis accipiat, sed quid accipiat; aut quis habeat, sed unt. ita non auget aut minuit baptismatis sanctitatem uel bonum uel malum hominis meritum. consuetudini veritas suffragatur, nihil oportet fi
Abbreviated transcription (Latin):
requiescit. Tantum ualet auimi ꝯpatientis affectꝰ.
ut cũ alii afficiunt᷑ nobis loqñtib ⁊ nos illis discenti¬
b habitemꝰ in inuicem atq ita ⁊ illi qui aucliunt
quasi locunt᷑ in nob̾. ⁊ nos in illis discamꝰ quodãmodo
fratres nostros uł etiam ꝙ maiori sollicitudine cu¬
randum est ut sunt fratre nr̃i coram nob̾ sedere
non facimꝰ et ip̃m łn̾m nr̃m cui assistũt angeli
sedens mulier aucliebat. Nemo meliꝰ ordinat qͥd¬
agat nisi qui paratior est non age̾ qd̾ cliuina po¬
testate prohibet᷑ qm cupiclioꝵ agere. qd̾ humana
ad aqmͣ itaꝙ utiq curreremꝰ quo posset extingui
et gratularem᷑ si quis eam de proximo offerret ita¬
et si de nr̃o feno aliqua peccati flamina surrexit
et propt̾e̾a conturbam᷑ data occasione nusi̾cordissi¬
mi oꝑis tanqmͣ de oblato fonte gaudeamꝰ ut unde ĩ

Expanded text:
ebuntur. Tantum enim valet animi compatientis affectus, ut cum illi afficiuntur nobis loquentibus, et nos illis discentibus, habitemus in invicem; atque ita et illi quae audiunt quasi loquantur in nobis, et nos in illis discamus quodam modo fratres nostros, vel etiam quod majore sollicitudine curandum est, ut sint fratres nostri, coram nobis sedere non facimus; et ipsum Dominum nostrum, cui assistunt Angeli, sedens mulier audiebat ? Sane si aut agat, nisi qui paratior est, non 10 agere, quod divina potestate prohibetur, quam cupidior agere quod humana ad aquam utique curreremus, quo posset exstingui, et gratularemur si quis eam de proximo offerret; ita si de nostro feno aliqua peccati flamma surrexit, et propterea conturbamur, data occasione misericordissimi operis, tanquam de oblato fonte gaudeamus, ut inde i
Abbreviated transcription (Latin):
ri potest. Respondemꝰ. peccatũ quidẽ actũ dici. ⁊ eẽ. ñ rem:
sic̃ etiam ĩ corpore claudicatio eadẽ rõne actꝰ est ñ res. Qm̃
res. pes ip̃e uel corpus uel hõ est. qui pede uiciato clau¬
dicat: nͭ tũ uitare potest claudicationẽ nͥ habuerit
sanatũ pedẽ. Quod etiã ĩ interiori hoĩe fieri potest.

Expanded text:
ri potest\'. respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. ri potest\'. respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. sed etiam in corpore claudicatio eadem ratione actus est, non res, quoniam res pes ipse uel corpus uel homo est, qui pede uitiato claudicat nec tamen uitare potest claudicationem, nisi habuerit sanatum pedem. quod etiam in interiore homine fieri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
uult hõ ñ faciat. It̾m q̃rẽdũ est ĩqͥt. peccatũ uolũtatis
an necessitatis est. Si nrcessitatis est: pecc̃m ñ est. Si uolũ¬
tatis est uitari potest. Respõdenꝰ qd̾ supra: et ut saue¬
mur ĩuocamꝰ eũ. cui dicit᷑ ĩ psalmo. de necessitatibus
meis educ me. Iterũ inqͥt q̃rẽdũ est qͥd est pec̃cmͤ Ilatu¬
rale. an accidẽtale: Si naͣle est: pecc̃m ñ est. Si ã accidẽs
est. ⁊ recedere potest: et qd̾ recedere potest. uitari potest.
Respõ det᷑ naturale ñ eẽ peccatũ. s nature p̃sertĩ uicia¬
te. unde faĩ sumus natura filĩ ire. et parũ ẽẽ ad ñ pec¬
candũ uõlũtatis arbitriũ. nͥ adiuta sanetur ꝑ ih̾m xp̃m
an res. Si res est: ut auctorẽ hãt necesse est. Et si aucto.¬
rẽ hrẽ dicitur: iã alt̾ p̃ter dm̃ rei alicꝰ auctor ĩ duci uide.¬
bitur.at si hoc dici ĩpiũ est: et cõfiteri necõe est pecc̃m õe
actu eẽ nͥ rẽ. Si gͥ actus est: ĩno q uere actus est: uita¬

Expanded text:
uult homo non faciat. \'Iterum quaerendum est\', inquit, \'peccatum uoluntatis an necessitatis est. si necessitatis est, peccatum non est; si uoluntatis est, uitari potest\'. respondemus quod supra et, ut sanemur, inuocamus eum, cui dicitur in psalmo: de necessitatibus meis educ me. \'Iterum\', inquit, quaerendum est, quid est peccatum. naturale an accidens. si naturale, peccatum non est; si autem accidens est, et recedere potest; et quod recedere potest, uitari potest; respondetur naturale non etae, unde facti sumus natura filii irae, parum esse ad non peccandum voluntatis arbitrium, nisi adjuta sanetur gratia per J peccatum, actus an res: si res est, auctorem habeat necesse est; et si auctorem habere dicitur, jam alter praeter Deum, rei alicujus auctor, induci videbitur. At si hoc dici impium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. si igitur actus est, immo quia uere actus est, uita
Abbreviated transcription (Latin):
do imponi p̃t. Nullus hominũ est tanta iusticia pre¬
ditus. cui non sit necessaria temptatõ tribulatõis uł ad
ꝑficiendum uł ad ꝯfirmandã uel ad probandã u̾tutem.¬
Dcc̃m est fc̃m uł dc̃m uł ꝯcupitum aliquid contͣ et̾nã
iegem. lex uero et̾na est ratio diuina. uel uoluntas d̾i
ordiuem naturalem ꝯseruari iubens. ꝑtͤbari uetans.

Expanded text:
 amputandis. nullus enim hominum est tanta iustitia praeditus, cui non sit necessaria temptatio tribulationis uel ad perficiendam uel ad confirmandam uel ad probandam uirtutemm est factum uel dictum uel concupitum aliquid contra aeternam legem. lex uero aeterna est ratio diuina uel uoluntas dei ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans.
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ sñ aĩa caro cõcupiscit: ꝗͣuis caro cõcupiscere dicatur.
qͥa carnalit̾ aĩa cõcupiscit. Tũc erit ustꝰ sũ ullo oĩo pͤca¬
to qñ nulla lex erit ĩ mẽbris eiꝰ repugnãs legi mẽtis
eiꝰ: s prorsus toto corde. tota aĩa. tota mente diliget
ista ꝑfectio. ꝗͣuis eã in hac uita nemo habcat : Nõ enĩ
recte currit᷑. si quo currẽdũ est nesciatur. Emͦ ã sci¬
retur. si nullis p̃ceptis ostẽderet᷑ : Sic gͦ curamꝰ ut cõ¬
p̃hendamꝰ. Curramꝰ credendo. sperãdo. desiderãdo. Cur¬
ramꝰ corpꝰ castigãdo. et elemosias ĩ bonis dandis ma¬
lis ꝙ ignoscendis hilarit̾ ⁊ ex corde faciendo. ⁊ cur¬
ren̾tiũ iures ut adiuuẽtur orando: et sic audia¬
mꝰ p̃cepta perfectionis. ne currere negligam᷑ ad

Expanded text:
o sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diligit ista perfectio, quamvis eam in hac vita nemo habeat? Non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Et si quid. palmam . Curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando, et eleemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis, hilariter et ex corde faciendo, et currentium vires ut adjuventur orando; et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere negligamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliud debere qmͣ potest. Respondeat᷑ eadẽ siłitu¬
dine qua suꝑius iam respondimꝰ. Cũ enĩ uidemꝰ
claudũ qui sanari potest: recte utiq dicimꝰ debet
ẽẽ homo iste sine claudicatõne Et si debet: potesti
Nec tñ cũ uult ꝯtinuo potest: s cũ fu̾it adhibita
ciratõne sanatꝰ. ⁊ medicina adiuu̾it uoluntatẽ.
hoc fit ni int̾iore hoĩe qd̾ ad pcc̃m artinet tanquã
eiꝰ claudicatõnẽ: ꝑ eiꝰ gr̃am qui uenit ñ uocare iꝰ

Expanded text:
non aliud debere, quam potest". Respondetur eadem similitunon aliud debere, quam potest". Respondetur eadem similitudine, qua superius iam respondimus. cum enim uidemus claudum, qui sanari potest, recte utique dicimus: "debet esse homo iste sine claudicatione, et si debet, potest" nec tamen, cum uult, continuo potest, sed cum fuerit adhibita curatione sanatus et medicina adiuuerit uoluntatem. hoc fit in interiore homine, quod ad peccatum attinet tamquam eius claudicationem, per eius gr
Abbreviated transcription (Latin):
catio. q̃ utiq ñ est qñ ñ ambulat. Querat gͦ qd̾ eidẽ
uicio nonien ĩponat: utrũ rẽ uelit dici. an actum.
au rei potius qualitatẽ malã qͣ deformis actꝰ exticit.
Sic ⁊ ĩ hoĩe interiore aĩmꝰ res est. rapina actꝰ est: aua¬
ricia uitiũ est. id est qualitas scd̾m quã malus est
ãĩmꝰ. etiã qñ nichil agit unde auaricie sue seruiat:
s̃ qñ audit non concupisces. seq uituꝑat. ⁊ ñ aua¬
rꝰ manet. s ꝑ fidem reuocatur .i. sanat᷑ de die ĩ diẽ.:
nec tñ nͥ gr̃a dei ꝑ ih̃m xp̃m dnm nr̃mꝰ. Itm̾ ĩqͥt¬
querendũ est: utrũ ne debeat homo sine pc̃co eẽ.
Proc uldubio debet. Si debet. potest. si ñ pot est ergo
non debet. Et si non debet hõ sine pc̃co eẽ. debet gͦ
ẽẽ cũ pcc̃o: et iam pcc̃m non erit. si illd̾ deberi cõ¬
stiti̾t. Aut si eciã ħoc dicit absurdũ est. confiteri
nece est debere hõnrẽ sine pcc̃o ẽẽ: ⁊ constat eũ

Expanded text:
 quando ambulat. quaerat ergo, quod eidem uitio nomen imponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus exsistit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium est, id est qualitas, secundum quam malus est animus, etiam quando nihil agit, unde auaritiae suae seruiat, etiam quando audit: non concupisces, seque uituperat et tamen auarus manet, sed per fidem renouatur, id est sanatur, de die in diem, nec tquaerendum est, utrumne debeat homo sine peccato esse. procul dubio debet. si debet, potest; si non potest,. ergo nec debet; et si non debet homo esse sine peccato, debet ergo esse cum peccato, et iam peccatum non erit, si illud haberi constiterit, aut, si hoc etiam dici absurdum est — confiteri enim necesse est debere hominem sine peccato esse — et constat eum
Abbreviated transcription (Latin):
ta uicioꝵ. Donat deus prodesse nob̾ nõ solum quod
respondetur inquietissime uanitati. ausculteturꝰ
onuni et rectum est omne qd̾ facimꝰ si nec me¬
moriam decipiat obliuio nec error intelligen¬
tram nec iniquitas uoliuitatẽ ab his trib est om̃e¬

Expanded text:
uippe donat prodesse nobis, non solum quod respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur onum et rectum est omne quod facimus; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe im
Abbreviated transcription (Latin):
lon enĩ ait. hec enĩ inuicem adu̾sant᷑. ut que potestis
fac̾e nolitis: s ut ñ ea que uultis facratis. Cur gͦ ꝯcu¬
prscentia carnis que utiq culpabilis atq uiciosa est.
gͣ isti concupiscentia nutata non est ea uoluntate qmͣ
uoluntatẽ satis euident᷑ expressit apłs dicens. ut ñ ea
que uultis facratis. si facile potest uoluntas uoluntate
inutaris. Nec sane isto modo nãm siue aĩe siuie corpis qmͣ
deus creauit ⁊ que tota bona est accusamꝰ. s eam diernꝰ
ꝓpria uoluntate uitiatam. sine gr̃a dei nõ pose sauariꝰ¬
cupe est ip̃iꝰ ne hõis an cuilibet alt̾ius : Si ip̃iꝰ hõis. qͣ¬
uoliuitate fcm̃ est. ut ad istam necessitatem ueniret. ꝙͣ
sola hõis uoluntas suꝑare non possit. Itin ait querend̾¬
est. si uatã hõis bona est. qd̾ uullus negare nisi marciori
aut manicheus audebit: qũo gͥ bona est si malo ei carẽ ũ
est possibile. Om̃e enĩ pec̃m malũ quis dubitet. R

Expanded text:
e potestis facere nolitis, sed: ut non ea quae uultis faciatis. cur ergo concupiscentia carnis, quae utique culpabilis atque uitiosa est ergo ista concupiscentia non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter expressit apostolus dicens: ut non ea quae uultis faciatis, si facile potest uoluntas uoluntate mutari ? nec sane isto modo naturam siue animae siue corporis, quam deus creauit et quae tota bona est, accusamus, sed eam dicimus propria uoluntate uitiatam sine dei gratia non posse sanariculpa est; ipsiusne hominis, an cujuslibet alterius: si ipsius hominis, quvoluntate factum est ut ad istam necessitatem veniret, quam sola hominis voluntas superare non possit. Ratiocinest, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut Manichaeus audebit, quomodo igitur bona est, si malo ei carere non est possibile? Omne enim peccatum malum esse quis dubitet? »
Abbreviated transcription (Latin):
ulla est maior ad amorem inuitatio
quam preuenire amando. et ninus du¬
rus est animꝰ qui clilectionẽ si uolebat
impend̾e nolit et repende̾. Maifestũ÷
uullam cẽ maiorem causam qua uel
inchoetur uł augeat᷑ amor qmͣ cũ ama¬
ri se cognosdit. qui nũdũ amat aut redamari  uel
posse sꝑat uł iam probat qui pͥor amat. Ibi amor

Expanded text:
ulla est enim major ad amorem invitatio quam praevenire amando, et nimis durus est animus, qui dilectionem, si nolebat impendere, nolit et rependere. Sic ergo nullam esse majorem causam qua vel inchoetur vel augeatur amor, quam cum amari se cognoscit qui nondum amat, aut redamari se vel posse sperat, vel jam probat qui prior amat. Et si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ane er optas alicui bñ melior te est m̃dicus. q psura
C optat: ⁊ nichil ht̃. bñ uis optare. uchil a te appienti.
Da aliqͥo bñ optãti. Si bonũ est bũ optare. ⁊ edduerte¬
tit. qui tibi dedit: Er ubesce. ille diues pauperẽ uolu
aliqdo pxmio tuo. da aliquid comiti tuo. Cu lues ule
pauper est. Uita ista uia est: simul abulatisd foere¬
ues ille pauꝑ÷ Sarcinã tuã cõmemoras. pondis turmi
laudas. Eo qd̾ grauius cõstrĩxisti ad te sarcint num
e de sarcina tua. Da comiti ⁊ illit̃ aduiuat. rereui¬
uas. Int̾ has uoces laudãtis saremiã tua adhi ̃e¬

Expanded text:
a optas bene? Melior te est mendicus, qui plura tibi optat, et nihil habet. Bene vis optare nihil a te accipienti: da aliquid bene optanti. Si bonum est bene optare, redde mercetit qui tibi dedit. Erubesce. Ille dives pauper esse voaliquid proximo tuo, da aliquid comiti tuo. Tu dives es, ille pauper est. Vita ista via est, simul ambulatis. ves, ille pauper. Sarcinam tuam commemoras, pondus tuum laudas. Et quod gravius est, constrinxisti ad te sarcinam tuam: e de sarcina tua. Da comiti, et illum adjuvas, et te relevas. Inter has voces tuas laudantes sarcinam tuam, adh
Abbreviated transcription (Latin):
te drͣ ei. Qius est: Et respondet ip̃e. Tu. Quod si drce¬
ris iouit. ego eẽ non possum: respondend̾ est.Siuiꝰ
culpa est: Quod si dixi̾t mea: dicendũ est. Et qũo tua
est si ẽẽ non potes: Icm facit se int̾rogari. ⁊ diei sbro
Tu ip̃e sine põdo ed qui dicis hoĩtm sine ꝑdes ẽẽ posre :
Et respondat. qꝰ ñoũ sine pẽco. Cuiꝰ culpa est. Diodsi
dixit inquit tua est: respondend̾ est. Qũo mea si ẽe
non possimi: Nos respondemꝰ nullũ cũ eio de his u̾biꝰ
debere ẽẽ conflictũ. quia uon est ausuo dice̾ ẽẽ hominẽ

Expanded text:
nte dicitur ei: Quis est? et respondet, Ipse tu. Quod si dixente dicitur ei: Quis est? et respondet, Ipse tu. Quod si dixeris, inquit, ego esse non possum, respondendum est, cujus culpa est? Quod si dixeris, mea, dicendum est, et quomodo tua est, si ipse non potes? Iterum facit se interrogari, et dici sibi: Tu ipse sine peccato es, qui dicis hominem sine peccato esse posse? et respondet, Quod non sum sine peccato, cujus culpa est? quod si dixerit, inquitnullum cum eis de his uerbis esse debere conflictum, quia non est ausus dicere esse hominem