comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerei lumen extinguere. qui cecoꝵ lumen ac¬
cendit: Aut cum alt̾us cadaueris sepul¬
turam ocł̃oꝵ igne redingerat. quam faci¬
le credimus de sepulchro ꝓprio ut flami¬
nas expellat. Uellem ad huc insaciatus sa¬
cratissimi uiri miracła qͣi peculiarit̾ decan¬
tare s u̾eor ne u̾de meã cupio deuotõem ostẽ¬
dere. auditoris animum fastidio nascente
uidear oblurare. Da michi pie ueniam de
textus huius pͣuitate da casui culpai. ne dõ
cupio hõis uitare fastidia. uidear incurrere
confessoris offensam: de quo. exiguo dicerem si
libros implerem. S pͥsumo płuna de ce mi¬
nus dic̾e. ut de te leg̾e ppłm breuitas plus inui¬

Expanded text:
cerei lumen extinguere qui caecorum lumen accerei lumen extinguere qui caecorum lumen accendit, aut cum alterius cadaveris sepulturam oculorum igne redintegrat, quam facile credimus de sepulchro proprio ut flammas expellat? 37 Vellem adhuc insatiatus sacratissimi viri miracula quasi peculiariter decantare, sed vereor ne unde meam cupio devotionem ostedere, auditoris animum fastidio nascente videar obturare. Da mihi, pie, veniam de textus hujus parvitate, da casui culpam; ne dum hominis cupio vitare fastidia, videar incurrere confessoris offensam, de quo exigua dicerem, si libros implerem. Sed praesumo plurima de te minus dicere, ut de te legere populum brevitas plus invi
Abbreviated transcription (Latin):
Tem cum uixta consuetudinem. qͣdam no-¬
cte cereus ibi illuminatꝰ fuiss. qiͣ suꝑ sepł¬
chrum eius qui int̾cessione sua uiuificat
ardens corruitz ita ut suꝑ maforã quo cecidit
sine lesione aliqua ꝑ arderet. Nam in qͣntõ
fuit cerei longitudo. cera iacens inuenta est
papirio consumpto. tanqͣm si confinium
cera ip̃a feciss int̾ ignem ⁊ pallium. ut ab
ip̃a inueniret᷑ defendi. ꝑ qͣm creditũ fuiss exuri.
Adtendite beneficium. Ut obediret᷑ confes¬
soris p̾cepto. qͣm semꝑ scit subdere. hic cerã
ignis expauit. Et qͣm inardendi auxilium
sũpserat. ip̃a uisa est ei repugnare. S int̾
hec illud ammonet pociꝰ. ut dicatur. in uir¬
tute confessoris quas didicerat cera flãmas
extinguit. et conu̾so ordine. illud a quo uo.¬
rari potuit. p̾focauit. Diuerse species suam
uise sunt naturam mutasse: ⁊ uequid incẽ¬
dia lederent. pallium ꝓ marmore. cera fu¬
it ꝓ flumine. S qͣntum est apud illum

Expanded text:
tem cum juxta consuetudinem quadam nocte cereus ibi illuminatus fuisset, casu super sepulcrum ejus, qui intercessione sua mortuos vivificat, ardens corruit, ita ut super mafortem quo cecidit, sine laesione aliqua perarderet. Nam in quantum fuit cerei longitudo, cera jacens inventa est, papyro consumpto, tanquam si confinium cera ipsa fecisset inter ignem et pallium, ut ab ipsa inveniretur defendi, per quam potuisset exuri. Attendite beneficium. Ut obediretur confessoris praecepto, quam semper scit subdere, hic ceram ignis expavit, et quam in ardendi auxilium sumpserat, ipsa ei visa est repugnare. Sed inter haec illud admonet potius, ut dicatur: in virtute confessoris quas didicit cera flammas extinxit, et converso ordine illud a quo vorari potuit praefocavit. Diversae species suam visae sunt naturam mutasse: ne quid hic incendia laederent, pallium pro marmore, cera fuit pro flumine. 36 Sed quantum est apud illum
Abbreviated transcription (Latin):
et p̾ciosus lapis. ad quem mortalia uix¬
accedunt. pulchro sermone. aureoq ore uiu¬
uersa loquit᷑. Si enim aliqͣ secus uiam ce¬
cidisse potiussent. tamen ab eo in scriptis
messis magna exorta c̃. Idem in epła ad par¬
no conturno accollit᷑. i cum grecie florib
adornet᷑. longis intͣdum periodis in uoluit᷑:
et a lectione simplicioꝵ fr̃m procul ẽ. Item sg̃¬

Expanded text:
et pretiosus lapis, ad quem mortalia ascendunt, pulchro sermone aureoque ore universa loquitur. Si enim aliqua secus viam cecidisse potuissent, tamen ab eo in Scripturis messis magna exorta est. Origenes Adano coturno adtollitur et, cum Graeciae floribus adornetur, longis interdum periodis inuoluitur et a lectione simpliciorum fratrum procul est.
Abbreviated transcription (Latin):
odecim adu̾sus arrianos confecit libros. N¬
chilominus ⁊ alium librum de synotlis.
quem ad galliaꝵ ep̃os scribit. In psalmis¬
quoq commentarios primo uidelicet et
scło. Et a quinqͣgesimo primo usq ad sex¬
agesimum scłm. Et a centesimo octauo.
usq adextremum. In quo opere imitatꝰ¬

Expanded text:
odecim adversus Arianos confecit libros: et alium librum de synodis, quem ad Galliarum episcopos scripsit: et in Psalmos commentarios, primum videlicet et secundum, et a quinquagesimo primo usque ad sexagesimum secundum, et a centesimo decimo octavo usque ad extremum: in quo opere imitat
Abbreviated transcription (Latin):
tis euif que scriptura cominemorat. tanto sibifa¬
cilius occurrent. quanto ipse inquerendo fide¬
lior erit. Sunt autem exeis quȩdam omifere
xp̃iano ꝓspicua. Quis enim ẽ qui cũ iocunda
ad miratione ñ speculetur ipsius mature ado¬
lescentis for titudinem ꝓrudentiãq acfidẽ
incolloguio angłi.co. ubi tam constanter elo-¬
quitur. tam prudent̃ int̾rogat. tam facile cre¬
dit: Quis ñtudeat ac uidendo miretur iusti¬
ciam eitis. qua sic uniu̾sa p̃cepta diuinȩ legis
satagebat implere: tit nec adse ñꝑtinentia¬
quȩdam in expleta relinqueret: Uerbi gr̃ã.
Post partum enim purificatione legali quam
agebat non egebat. quȩ uirum inconcipiendo
non nouerat. De temꝑantia quoq ipsius diccl̃i

Expanded text:
tis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi fatis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superi
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ siquis int̾roget dicens. quidergoputas
qualis olim tnanima fuerit. iamine sit
hec ꝑsona quȩ sic om̃ib scĩs spectanda atq imi¬
tanda ꝓpontcũr: ueraciter respondemus qura
longe ꝑfeccior. quam nr̃a oratione demonstra¬
ri possit. Tamen ne ibi nichil dicere arguamur
ubi maior affiuit copia dicendorum. reseruan¬
tes multa atq magna facundis. saitẽ pauca
dicamus suꝑ hoc: & quȩ facile ꝓbentur auai¬
ta. hoc igitur i pͥmis astruere fas ẽ.: quocdani¬
ma ipsius & caro quam elegto & habitaculũ
sibi fecit sapientia dĩ patris ab om̃i malicia
& immundicia purissima fuit affirmante
sceriptura qm̃ in maliuolam amimam ñ incroi¬
bit sapientia. nec habttabit incorpore subdito
peccatis. Item confidenter contra asserimus. qͥa
nem gr̃ȩ dĩ nuntius asserebat inesse. Quod at¬
testante archangło quamuissana mente ne¬
mo discredat tamen siquis adhuc pio desiderio
querat argumenta uirtutum ex uerbis & fac-¬

Expanded text:
ic si quis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec persona, quae sic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et fac
Abbreviated transcription (Latin):
& nunquam eis opitulati desistit. Ueniant gͥ¬
iusti adeam cum basilio laudantes eam ac hene¬
res cum theophilo. tundentes rea peccora cũ
int̾no flecu: ipsi quoq siuere peniteant desi¬
deratam ueniam adepturi. De quorũ nume¬
ro tibi assistentib nołiatt subuenire iam &
auxiliari digneris imploramus op̃electa e
scã. õ uenerabilis & impiosa. oclemens & ppi¬
tia dña nr̃a quo possimtis recupare & habe¬

Expanded text:
 nunquam eis opitulari desistit. Veniant ig nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac beneres cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habe
Abbreviated transcription (Latin):
rem miscd̃iam fuerat consecutus. om̃s qui
mala conscientia t̾riti pene defecerant: ad
spem ueniȩ cumgaudio respirabant. lam uͦ
ut rem breui fine concludamus. ep̃o iubente
male cautum cy rographum theophilus igne
cremauit. Deinde suffragante clero &e popło
duccus ad altare. cum sacro scãm commun¬
onem de manu ep̃i ore susciꝑet: facie refulsit
ut sol. ꝑ actoq deinceps triduo. cum laudi¬
b ineccłia piȩ matris dñi ꝑquam reconcilia¬
tus fuerat. alaborib sius beato fine quieuit.
Talib gͦ faccis approbatur quia dñi mater
ubiq imꝑiosa ẽ: ubiq magnifica. cerce cui
ꝓnum ẽ. scõs angłos inministerium mitte¬
re. & ad beneplacicum suum inferorũ pac¬
ta quassare. His quoq & aliis infiniti nuime¬
ri beneficiis. quȩ uł scripta sunt. uł passim
iugi sentiuntur effectu. constat quod& uisti̾
&e peccatorib fidelit̾ inuocantib se presto est.¬

Expanded text:
rem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui rem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica, certe cui pronum est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad beneplacitum suum inferorum pacta cassare; his quoque et aliis infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi sentiuntur effectu, quod et justis et peccatoribus fideliter invocantibus se praesto est, et
Abbreviated transcription (Latin):
quid faceret quose uerteret: tandẽ collectis
Ubi quadraginta dierum afflctione macera¬
tus. animo contrito nomen eius inuocabat uri¬
giter: ac patrocinum implorabat. Quid intil
onem illi apparens. de impietate coarguit ad
xp̃i confessionem reconfortauto consolata ẽ
dolentẽ. pollicendo ueniam. & ne dubitaret
de ꝓmisso: supradiecum cyrõgraphum dia¬
bolo potenter ereptum. captiro reddidit
inpignus lib̾tatis. Quod cum eugilanssiqp
pectus suum positum inueniret: quam le¬
tus ecticerit. quam pio affectu uoces exulta¬
tionis a confessionis ediderit: ñ facile dictu.
Noccem uͦ illam consectita ẽ dies dominica.
qua theophilus quasi cum dño amortuis re¬
surgens ep̃o se coram pͥopło p̃sentauit: erẽ
sicut erat exposuit. Uideres popłm modoex
auditu tam horrendi sceleris expauere. mͦ
confidãta macie uultuq penitentis pie col¬
lacrimari sed audito quantam & quã cele¬

Expanded text:
quid faceret, quo se verteret, tandem collectis quid faceret, quo se verteret, tandem collectis ubi quadraginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid mult et per visionem illi apparens de impietate coarguit, ad Christi confessionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam cele
Abbreviated transcription (Latin):
inferos ꝑdistrictionem. Unde plurima sunt
scripta exemplorum argumenta. de quib
ad p̾sens utrimq singula sufficiat memora¬
re. Iua gͥ olim in auxilium magni patris basi¬
lii misit sc̃m angłm: & mortuum fuscitauit
qui male uiuentem pessumdedit. ꝑsecuto¬
rem eius tulianum apostatam. Et hechisto¬
ria notissima ẽ. Illa etiam te opeccator quon¬
dam theophile penitentem. & se suppliciter
inuocantem. abipsis diaboli faucib potenter
eripuit. Sed quid grauemur huiꝰ lapsi repa¬
rationem paucis effari. cum audire sit oꝑe
precium: Is ergo cheophilus uicedominus.
tur. ꝓpt̃ infortunia sua intristiciam decidit.
Unde contulit sese ad quendã iudeum ma¬
leficum. eius consilium & auxilium petens.
Hoc mediatore locutus cum diabolo xp̃ia¬
nitatem ab negauit. diabolum adorauit.
eiq de sua mancipatione factum cyrogra¬
phum tradidit. anulo suo signatum. Postea
uͦ facti penitens. multumq se animi angens.

Expanded text:
inferos per discretionem. Unde plurima scripta inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae pretium? Is ergo Theophilus incedens tur, propter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝓduxit. Cum gͦ uirtitib supradictis.
facta eius plena sint atq dicta: manifestũ ẽ
ñ solum atcestatione angłica. sed etiã rerũ
argumento. nullum gencis uirtutis beatis¬
simȩ uirgini defuisse. Deꝓmebant itaq
uirtutes incogitatione & affectu cordis eius
ineffabilem armoniam. quam ipsa creatura
& in habitatrix eius dĩ sapientia delectaba¬
tur audire: choruscabant foris insuꝑficie
sermonis & accus. unde merito possent ho¬
mines głificare dm̃: & exempla salutis acciꝑe.
honoris cumulum potuit accedere
maius eo: quod dĩ filium tirgo concepit.
uirgo mat̾ edidit: Hac nempe dignitate ue¬
nerabilis facta ẽ. ipsis quoq scoꝵ ordinib
angłoꝵ. Quod oꝑe manifesto declarauit
ille magnus atq fortis Gabrihel anchangelus.
qui eam antequam di mater fieret. quia fu¬
turam nouerat: tanta ueneratione salutan¬
do preuenit. Hac eadem dignitate facta ẽ etiã
imꝑiosa. scd̃m caritatem erga supos: ac suꝑ

Expanded text:
go virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum est non solum attestatione angelica, sed etiam rerum argumento nullum virtutis beatissimae Virgini defuisse. Depromebant itaque virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis acciperehonoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus angelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta veneratione salutando praevenit, hac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ mͥcimoniumsi animum ab indagatõ¬
ne reuocans. etiam ip̃e cepit auctor eẽ uendẽ¬
grinantib. ⁊ deo seruientib. tunc hoc ui¬
so hec sponsus ꝓponit ltem in uidicio pas¬
chasii consularis. dicens sponsam suam
xp̃ianissimam ẽẽ: ⁊ contͣ leges uiuere au¬
gustoꝵ. Quam paschasius comp̾hensam¬
corripiens. cepit ad sacͥficia ydoloꝵ inuita.¬
re. Quibeata lucia dixit. Satͥficium ueꝵ
et immacłatum apud łm et patcem ħ
est. uisitare orpbanos et uiduas in tribu
latõne eoꝵ. Egouero ꝑ istos tres annos
ñ uis: et ego dm neum offendere caueo.
Tu ilł placare desideras. eggo ut soli xp̃o com
placeam concupisco. Tu ergo fac qd tͥ scis
anime mee. Paschasuis dixit. Patͥmoniũ
tuum cum corruptorib tuis dissipasti. et
ideo qͣi meretͥs loquetis. Lucia respondit.
Patrimonium meũ tuto loco constitui
corruptores aut̃ nec mentis nec corporis
mala. Suadetis enim animas hominum

Expanded text:
mercimonium . et| animum ab indignatiomercimonium . et| animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uendengrinan| tibus . et deo seruientibus erogata . proponit litem in iudi| cio. Pascasi consolaris dicens . sponsam suam christia| nissimam . contra legis uiuere. Augustorum quam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium unum| et inmaculatum apud patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum . Ego per istos tres annos non| uis. Ego deum offendere caueo. tu illis placire desideras .| Ego ut christo soli placiam concupisco . tu ergo fac quod| tibi scis nosco. Pascasius dixit patrimonium tuum cum cor| ruptoribus tuis . stirpasti . et ideo quasi meretrix lo| queris. Lucia dixit . patrimonium meum tuto loco| constitui corruptores autem nec mentis mei nec| corporis mala sua| detis enim animas hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tate habitacłm p̾parasti. Et his auditis. exꝑge¬
frã surrȩcit tremensi ait matͥ sue. Mat̾ mea
ecte salua frã es: ꝑ ip̃ãm te seprecor que te sal¬
uauit suis or̃onib ne tu mͥ aliqͣndo sponsum
nomines: ne tu uelis de corporis mei post̾itate
frutum mortalitatis inquirere: s om̃ĩa que¬
mͥ datura eras euniti ad corruptõnis mee anc¬
torem mortalem hominem. da mͥ eunti ad inte¬
silium meum. Non satis deo carus ẽ qui illi hoc
uiuens ergo ⁊ salutem tui corporis tenens.
ponderas. uł etiam cogitabas xp̃o incipe trad̾e.
Igitur cum de his cotidie sermotinaret uir¬
go cum sua matre: ficbat reꝵ distractio. ⁊
cotidie paupex necessitatib impendebantur.¬
Int̾ea dum distrahunt᷑ predia et gemme uẽ¬
caute confixit dicens. Sponsa tua inuenit
possessionem inuenalib que nulle aniuoͤ
et ampluis solidos reddituum p̾stet: hanc
in tuo nomine cupiens comparare. iudet᷑
aliqͣnta distrahere. Credidit stultꝰ carnale

Expanded text:
auditis| expergefacta surrexit tremens . +ait matre suae| Mater mea ecce salua facta es . per ipsam te depraecor| que te saluauit suis oracionibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mortalitatis inquirere  sed omnia qumihi datura eras eunti ad corruptionis meae auctorem, mortalem hominem, da msilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc uiuens ergo et salutem tui corporis tenens .n| deras uel etiam cogitabas . christo incipe tradire. | Igitur cum his+ cotidiae sermocinaretur uirgo cum| matre fiebat rerum districtio et cotidiae Interea dum distrahun| tur praedia et gemmae uencauta confin\c/xit sponsa tua inuenit possessionem| in uenalibus . quę mille et amplius solidus praestet| Hanc in tuo nomine cupiens conparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. Tunc paschasius iussit uenire lenõnes.
et tradidit illis eam diccus. Inuitate ad casti
miser̃t funes in manib pedibꝙ eiꝰ et ceꝑunt
om̃s ꝑiter trahere illa nͭo qu̾asi mous ĩmobi¬
lis ꝑmanebat. Cunc angustiari cepit pastha.¬

Expanded text:
it.| Tunc consolaris iussit uenire lenones . et tradidit eam| illis dicens inuitate ad castitmiserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustiare| coepit pasca
Abbreviated transcription (Latin):
ose hanelabat: qr eam de se ip̃o sibi risus exib̾e
et resinam et feruens oleum suꝑiactarent. ut¬
tibi insultem plaudens in dño: et impetraui ab
eo inducias mattytii mei. ut timorem credentib
tolleret passionis ⁊ ñ credentib. uocem insulta¬
dei. diocleciano de regno suo deiecto ⁊ maximi¬
auo hocdie mortuoza si cut ht̃ cathanensusm
u̾o ꝓsequente dei famula lucia. ut diximues¬
gladio uiscerib eius patefactis. ante ocłos euis¬

Expanded text:
 de se ipso risus sibi exhibire et re| sinam . et feruens oleum super eam iactarent mihi, quatenus tibi insultem plaudens in Domino, et impetravi ab eo inducias martyrii mei, ut credentibus timorem tolleret passionis, et non credentibus vocem insultadei .| diocletiano de regno suo deiecto . et maximino hodie| mortuo et sicut habit catensium loquentem famula dei lucia ut| diximus uisceribus gladio patefactis . ante oculos| ei
Abbreviated transcription (Latin):
randum contigit luciam uenerabilem uirgi¬
nem nobilissimamq syracusanoꝵ. simul pe¬
glam inuitatam: cuiꝰ mater enticia ꝑ annoᷤ
rat medicoꝵ remecdio lilemari. Igitur dum ꝑ¬
cesionis mistĩa agecent᷑ hec euangelĩ lectio
fuit. qua legitur Cacto fimbrie uestumen.¬
to: mulier a sanguinis fluxu saluata p̃ Et
dum l̃ lect̾io recitaret᷑. dixit sancta lucia matͥ
sue. Si credis mat̾ his que logunt᷑: crede agare¬

Expanded text:
rginis uenerandum. Contigit luciam ue| nerabilem . uirginem nobilissimam syracusanorum . simul| pea inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos rat medicorum remedio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recitatur . dixit sancta| lucia matre suae. Si credis mater his quę leguntur . cre| de Aga
Abbreviated transcription (Latin):
caste uiuentes templum dei sunt.⁊ spc̃
lupanar: ut dum fuetis scortata. fugiat
inquinatur corpꝰ meum nisi de consen.¬
su mentis. Nam si thura in manu mea
ponas: ⁊ per manum meam facias saccificium.
d̃s hec atrendet et irridebit de sensib enĩg̾ de uo¬
luntatib iudicat. Nam sic patit᷑ uiolatorem
castitas. sicut homo serpentem. sicut latronem.
sicut batbatum. Nam si me inuitam uiolari
feceris castitas in dupplicabit᷑ ad coronam. Pas¬
chasuis dix Ibi te faciam sub turpitudine ex spr¬
rare. nisi modo cecimoniis consenseris aug̾toꝵ.¬

Expanded text:
pie viventes templum Dei sunt, et Spilupanar duci, ut dum fueris scortata, fugiat dit: Nunquam coinquinatur corpus nisi de consensu mentis : nam et si in manu mea thura ponas, et per manum meam facias sacrificium, Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. Au| go
Abbreviated transcription (Latin):
in uitiumi s et nequis sub uirtutis spetie
uł necessitatis occasione se dolus ingereret.
aut ꝑ incautas ext̾iorum sensuum a ꝑtu¬
ras ad int̾iorem forsitan hominẽ morsin¬
traret. Non ẽ passus in seuł in aliis. ut qͥc¬
qͣm disciplina plectendum impune transi¬
iet ne forte remissa manus negligentie tor¬
porem in duceret. Cantum quippe in se ip̃o
iusticie rigorem exerruit: quod si qͣndo ut as¬
solet cemptatio carnis surreperet. hyemali
tp̃r in locum glatie uł niuib plenum. usq
ad illiciti motus ab cessum se merg̾et. Puoca

Expanded text:
in vitium, sed et ne quis sub virtutis specie in vitium, sed et ne quis sub virtutis specie vel necessitatis occasione se dolus ingereret, aut per incautas exteriorum sensuum aperturas ad interiorem forsitan hominem mors intraret. Non est passus in se vel in aliis, ut quidquam disciplina plectendum impune transiret, ne forte remissa manus negligentiae torporem induceret. Tantum quippe in seipso iustitiae rigorem exercuit, quod, si quando, ut assolet, tentatio carnis surreperet, hiemali tempore in locum glacie vel nivibus plenum usque ad illiciti motus abscessum se mergeret.
Abbreviated transcription (Latin):
crum qualiter ip̃e beatꝰ ¶ plectitur.
franciscus ordinem fr̃m minoꝵ in õĩ
uirtutum culmine magnifice suꝑ erogan¬
do seruaueritz qualiter ne ad omĩa que st̃
uere religionis suos srs̃ et filios in formaue¬
tit: quis enarrare per singula pon̾t: Nam
in om̃ib que ꝑfecta sunt doctrine spt̃ sc̃ĩ
gr̃a sufficienter instructus omnem in se¬
metip̃o ꝑfsectionem uoluit experientia teste
cognoscere: ⁊ sic fr̃es omnia primum tastis
edocuit: que et postinodum ipõs frequentia
mellifliũ sermonis ammonuit. Qualit̾
aut̃ et frẽs sub tanto duce ꝑsonalit̾ mili¬
tantes. ad illius exemplum ⁊ doctrinam in
om̃i ꝑfectione ꝓfecert̃: potus arbitror subti¬
cendum qͣm diminute etiam cum sermo.¬
nis ꝓlixitate ditendum. Summa namꝙ
uigilantia uir beatus suꝑ suam suoꝵꝙ cus¬
todiam stabat: summa continue ddiligen.¬
tia p̾cauebat: ne ñ solum forsitan aliquem
manifestum pecti paterent᷑ incursum: uer̃
etiam ne qua latens cogitatio germinaret

Expanded text:
rum qualiter ipse beatus Franciscus Ordinem Fratrum Minorum in omni virtutum culmine magnifice supererogando servaverit, qualiterve ad omnia, quae sunt verae religionis, suos fratres et filios informaverit, quis enarrare per singula poterit? Nam in omnibus, quae perfecta sunt doctrice Spiritus sancti gratia sufficienter in structus, omnem in semetipso perfectionem voluit experientia teste cognoscere; et sic fratres omnia primum factis edocuit, quae et postmodum ipsos frequentia melliflui sermonis admonuit. Qualiter autem et fratres, sub tanto duce personaliter militantes, ad illius exemplum et doctrinam in omni perfectione profecerint, potius arbitror subticendum, quam diminute etiam cum sermonis prolixitate dicendum. Summa namque vigilantia vir beatus super suam suorumque custodiam stabat; summa continue diligentia praecavebat, ne non solum forsitan aliquem manifestum peccati paterentur incursum, verum etiam ne qua latens cogitatio germinaret
Abbreviated transcription (Latin):
enti sollerter intendere. Om̃i namq ordini.
conditõni. etati. ⁊ sexii congruenter docum̃¬
ta salutis impendit om̃ib uiuendi regulã
tribuit: cuius hodie felicem ducatum in
utroq sexu sequentium. tͥumphare se gar¬
det ecclia triplici militia saluandoꝵ. Tres
enim ut supͣ tetigimus ordines ordinauit.
quoꝵ primum ip̃e ꝓfessione sumul et habitu
suꝑ om̃s excellentissime tenuit: quem et or¬
dinem frm̃ minoꝵ sicut in regula scͥpserat
eo sumpsit exordium: tercius ꝙͦ non mecdio¬
iris ꝑfectionis ordo penitentium dr: qui clicis
⁊ laicis. uirginib. continentib. conugatis¬

Expanded text:
enti sollerter intendere. Omni namque ordini, enti sollerter intendere. Omni namque ordini, conditioni, aetati et sexui congruenter documenta salutis impendit; omnibus vivendi regulam tribuit, cuius hodie felicem ducatum in utroque sexu sequentium triumphare se gaudet Ecclesia triplici militia salvandorum.Tres enim, ut supra tetigimus, Ordines ordinavit; quorum primum ipse professione simul et habitu super omnes excellentissime tenuit, quem et Ordinem Fratrum Minorum, sicut in Regula scripserat, eo sumpsit exordium. Tertius quoque non mediocris perfectionis Ordo Poenitentium dicitur, qui clericis et laicis, virginib
Abbreviated transcription (Latin):
lam ꝑpetuo firmauer̃t. Post hec uallem spole¬
tanam in trantes: pium noue iusticie ⁊elato¬
res habuere tractatum: utrum in locis so¬
utariis an potius int̾ homines foret ilł morã¬
dum. At uero scõ uir dei ueluti de sua diffioꝰ
indusitia deuotis orationum studiis nego¬
cia cuncta pͥueniens. ibi quid ag̾et infalli¬
biliter didicit: zeloq ductus diuino ꝓx̾moꝵ
lucris intendere qͣm sͥ soli uiuere preelegit.
unc sc̃i francisc in clño ꝯfortat᷑ ex auͭs apłi¬
ca fidicialiꝰ agere cepizi ꝑ ciuitates uillas¬
qr i castella ciurcuiẽs: penĩam ꝯstantissime predica¬
uit. Curabat p̾cipue semetip̃m irrep̾hen¬
sibilem in om̃ib exhibere/ nq u̾itatem coge¬
retur u̾bis adulatorispalliare. Mirabant᷑
uiri litt̾ati euis quẽ non homo docuerat uer¬
boꝵ urtutem uidentes ad ip̃m nobiles et
ignobiles diuites et egenos turmatim con¬
fluerẽ eiq ueluti nouo syderi in tenebris ou¬

Expanded text:
lam perpetuo firmaverunt. 23 Post haec vallem Spolelam perpetuo firmaverunt. 23 Post haec vallem Spoletanam intrantes, pium novae iustitiae zelatores habuere tractatum, utrum in locis solitariis an potius inter homines foret illis morandum. At vero sanctus vir Dei, veluti de sua diffisus industria, devotis orationum studiis negotia cuncta praeveniens, ibi quid ageret infallibiliter didicit, zeloque ductus divino proximorum lucris intendere quam sibi soli vivere praeelegit. Tunc sanctus Franciscus, in fiducialius agere coepit, et per civitates villasque castella circuiens, poenitentiam constantissime praedicavit. Curabat praecipue semetipsum irreprehensibilem in omnibus exhibere, ne veritatem cogeretur verbis adulatoriis palliare. Mirabantur viri litterati eius, quem non homo docuerat, verborum virtutem, videntes ad ipsum nobiles et ignobiles divites et egenos turmatim confluere, eique, veluti novo sideri in tenebris ori
Abbreviated transcription (Latin):
in obsetuando regulam pͥmumin semetipnt̃
ꝑ uirtutum incrementa ꝓaicerentꝰ dehinic qua¬
liter edificando ꝑximos in iniuriasibi credi¬
ta dño fenerarent. Hec ⁊ hiis similia pie cõ¬
ferentib ilł accidit ut in quendam locum
desettum iam hora diei ꝓgrediente uenirent
u̾ humano destitu uidebantur auxilio: cũ
refectiont corporis pͥlabore itineris indige̾rent
S pauꝑib suis ꝓuidentia diuina ñ defuit. q
mirabiłr ilł panem ꝑ quendam in opinate
uenientẽ ⁊ subito disparentẽ porrexit. Come¬
dentes itaꝙ parit̾ et mirantes gr̃as dño retu¬
lerunt i ñ modicum confortati. incepto itine¬
re ꝓcesserunt. uenerunt ergo ad locum quen¬
dam solitarium ꝑpe ciuitatem ortensem uͥ qui¬
busdam eoꝵ in eadem ciuitate mendicantib.
in magna necessarioꝵ penuria fere ꝑ dies qͣ¬
draginta manserunt ubiq cum ingenti ga¬
udio sc̃e pauꝑtatis inicia renouantes: pacto il¬

Expanded text:
in observando regulam primum in semetipsis in observando regulam primum in semetipsis r virtutum incrementa proficerent, dehinc qualiter aedificando proximos in mna sibi credita Domino foenerarent. Haec et his similia pie conferentibus illis, accidit ut in quemdam locum desertum, iam hora diei progrediente, venirent, ubi humano destituti videbantur auxilio, cum refectione corporis prae labore itineris indigerent. Sed pauperibus suis providentia divina non defuit, quae mirabiliter illis panem per quemdam inopinate venientem et subito disparentem porrexit. Comedentes itaque pariter et mirantes, gratias Domino retulerunt; et non modicum confortati in coepto itinere processerunt. Venerunt ergo ad locum quemdam solitarium prope civitatem Ortensem, ubi quibusdam eorum in eadem civitate mendicantibus, in magna necessariorum penuria fere per dies quadraginta manserunt, ibique cum ingenti gaudio sanctae paupertatis initia renovantes, pacto il
Abbreviated transcription (Latin):
magnam. mireq ꝓceritatis: tuius ip̃e catii¬
men manib leuiter ad t̾rm usꝙ deflexit. Ꝙ
utiꝙ rri exitus euidenter post̾modũ compba¬
uitidum se ad condescendendum uiro pauꝑi
uir extellentissimus ⁊ magnanimꝰ. dñs uide¬
licet innocentius papa t̾cius. qui tunc eccłie p̾¬
erat. inclinauit. Dans gͥ duodenatio st̃m pi¬
um summus pontifex de regula consitmanda
consensuniz dans et eiscem de penitentia pdicã¬
da mandatum. cum gaudio illos data bene¬
dictione dimisit: sed et cisdem ampliora ad huc
multiplicatis in postere compmisit. m
eatiis gͥ franciscus magnum ñ imme¬
cito reputans. tanta se a xp̃i uicario
denesicia consecutum. diuine suꝑ omnib cle¬
lnentie grãs egit ⁊ iusitatis principis apłoꝵ
liminib. ⁊ or̃one completa gaudent᷑ cum so¬
is ab urbe recessit. Mouebat eum ꝓtinus dau
ratio. ne forsitan remaneret ingratus piaq
cum statrib incepit tractare consilia. quałr

Expanded text:
magnam miraeque proceritatis cuius ipse cacumagnam miraeque proceritatis cuius ipse cacumen manibus leviter ad terram usque deflexit. Quod utique rei exitus evidenter postmodum comprobavit, dum se ad condescendendum viro pauperi vir excellentissimus et magnanimus, dominus videlicet Innocentius papa tertius, qui tunc Ecclesiae praeerat, inclinavit. Dans igitur duodenario fratrum pium summus Pontifex de regula confirmanda consensum, dans et eisdem de poenitentia praedicanda mandatum, cum gaudio illos data benedictione dimisit; sed et eisdem adhuc ampliora multiplicatis in posterum compromisit. 22 Beatus igitur Franciscus magnum non immerito reputans tanta se a Christi vicario beneficia consecutum, divinae super omnibus clementiae gratias egit; et visitatis principis Apostolorum liminibus et oratione completa, gaudenter cum suis ab Urbe recessit. Movebat eum protinus dati ratio, ne forsitan remaneret ingratus, piaque cum fratribus incepit tractare consilia, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
secum fratres asslmpsit: ⁊ romam cum illis
duodecimus ip̃e ꝑrexit. Quo ꝑueniens. ad quen¬
dam ex ip̃s caulinalib uirum ꝓbatum et dis¬
cretum accessit: ciq ꝑ ordinem aduentus sui
cãm plenius explanauit. Qui diligent̾ audi¬
to paupeꝵ xͥ negocio .. et a ꝓpositum tam lar¬
dabile non merito cõmendaret: in pͥmis tam̃
illi suggessit. ut ad uitam heremi̾ticam siue
monasticam st itansferret. S samuli xͥ constã¬
tia cepto ꝑseueranter insistens ꝑsuasiones hu¬
iusmodi qͣnto poterat humilius. ñ admisit qͥ
⁊ usꝙ adeo tandem dño cooꝑante p̾ualuit:
donet codem ep̃o fideliter ꝓcurante. ad sum mi
pontificis audientiam res ꝑuenit. Concomi¬
tabat᷑ quoꝙ beatum uirum diuina ꝓuiden¬
tia in om̃ib que agebat: et securum ꝑ crebras
reuelationes uisionesq teddebat. Uidit etiam
tunc temporis uisionẽ. suo dñi pape consen sũ
ꝓposito pollicentem: qͣndam uidelicet arborem

Expanded text:
secum fratres assumpsit et Romam cum illis secum fratres assumpsit et Romam cum illis duodecimus ipse perrexit. Quo perveniens, ad quemdam ex episcopis cardinalibus, virum probatum et discretum, accessit, eique per ordinem adventus sui causam plenius explanavit. Qui, diligenter audito pauperum Christi negotio etsi propositum tam laudabile non immerito commendaret, in primis tamen illi suggessit, ut ad vitam eremiticam sive monasticam se transferret. Sed famuli Christi constantia coepto perseveranter insistens, persuasiones huiusmodi quanto poterat humilius non admisit Qui et usque adeo tandem Domino cooperante praevaluit, donec eodem episcopo fideliter procurante, ad summi Pontificis audientiam res pervenit. Concomitabatur quoque beatum virum divina providentia in omnibus quae agebat, et securum per crebras revelationes visionesque reddebat. Vidit etiam tunc temporis visionem, suo domini Papae consensum proposito pollicentem: quamdam videlicet arborem
Abbreviated transcription (Latin):
bus semet ipõs ingratitudine arguebant
ft̃m est aut̃ post h̾. ut eidem pusillo gregi.
qͣtuor alii uiri ydonei iung̾entur. et sic du¬
odenarius fr̃m numerꝰ implecet᷑. Cepit ita
ꝙ sc̃i uiri suoꝵq iam latius fama diffun¬
diꝰ s et quo suꝑ pect̃oꝵ conuersione sine ꝑ¬
sonaꝵ acceptione gaudebant. illoꝵ in dño
a papa regulam. ⁊ p̾dicandi auctoritatẽ
actepit in solitudine refectꝰ est: ꝑpetuo pa¬
uper eẽ ⁊ ꝓximis ꝓfic̾e statuit: ⁊ qͣm clisit¬
ta se ⁊ suos uigilantia custodiuit.
ernens gͥ beatus franciscus passim
accrescere numerum fr̃m plenius
ilł exposuit cordis sui ꝑpositum: necnon ⁊
diuine reuelatõnis archanum. Breui er¬
go regulam sermone conscripsit. inter¬
positis in illa sacris eroͣngelii uerbis: ad
cuiꝰ ꝑfectionem qͣntum poterat anhelauit.
Desiderans aut̃ que scͥpserat a summo pon¬
nsice confirmari undecim quos habuit

Expanded text:
bus semetipsos ingratitudinis arguebant. bus semetipsos ingratitudinis arguebant. Factum est autem post haec ut eidem pusillo gregi quatuor alii viri idonei iungerentur, et sic duodenarius fratrum numerus impleretur. Coepit itaque sancti viri suorumque iam latius fama diffundi; sed et quo super peccatorum conversione sine personaram acceptione gaudebant, illorum in Domino a Papa regulam et praedicandi auctoritatem accepit; in solitudine refectus est; perpetuo pauper esse et proximis proficere statuit; et quam districta se et suos vigilantia custodivit. 21 Cernens igitur beatus Franciscus passim accrescere numerum fratrum, plenius illis exposuit cordis sui propositum, necnon et divinae revelationis arcanum. Brevi ergo regulam sermone conscripsit, interpositis in illa sacris Evangelii verbis, ad cuius perfectionem, quantum poterat, anhelavit. Desiderans autem quae scripserat a summo Pontifice confirmari, undecim quos habuit
Abbreviated transcription (Latin):
interminam cupiditatis uiam preclude̾
ꝓcurauit sic ⁊ in aonis es ꝓcrastins cor ꝑr¬
sus a curis extraneum non ꝓuidit. Igitur sȩx
illoꝵ binis in diu̾sas regiones ad pacem cum
penitentia nunciandam diuisis: ip̃o quoq
in aliam mundi partem uno sccum reten¬
to secessit. S pat̾nus affectꝰ absentiam no¬
ue ꝓlis non sustinens prorogaridcepit ad ui¬
dendum eos ñ multo post affici desiderio ue¬
hementi. Quesiuit ergo ad optinendum
ꝙ concupierat or̃onis consuete refugum:
et sic a dño meruit exaudiri: ut in ureui õs
inꝓuise et mirabiliter congregarent᷑ in
unum. Quib taliter ad unatis. non
mirum si pius p̃r̃iocundabat᷑ in filiis:
congͣtula bantur ꝙͦ filii gaudio patris:
mirantesq parit̾ et letantes glorificabant
unanimit magnificentiam saluatoris:
Referebat ille quo ordine desiderium suũ
dñs ad impleuerat illiq beneficia sͥ diuini¬
tus impensa natrabant: et humilit̾ de om̃i¬

Expanded text:
interminam cupiditatis viam praecludere interminam cupiditatis viam praecludere procuravit, sic et in zonis aes pro crastino cor prorsus a curis extraneum non providit. 20 Igitur sex illorum binis in diversas regiones ad pacem cum poenitentia nuntiandam divisis, ipse quoque in aliam mundi partem, uno secum retento, secessit. Sed paternus affectus absentiam novae prolis non sustinens prorogari, coepit ad videndum eos non multo post affici desiderio vehementi. Quaesivit ergo, ad obtinendum quod concupierat, orationis consuetae refugium; et sic a Domino meruit exaudiri, ut in brevi omnes improvise et mirabiliter congregarentur in unum. Quibus taliter adunatis, non mirum si pius pater iucundabatur in filiis. Congratulabantur quoque filii gaudio patris, mirantesque pariter et laetantes glorificabant unanimiter magnificentiam Salvatoris. Referebat ille quo ordine desiderium suum Dominus adimpleverat; illi quoque beneficia sibi divinitus impensa narrabant, et humiliter de omni
Abbreviated transcription (Latin):
nec de sua simplicitate diffidere monuit: s
uelutiusq ad fines orb̾ multiplicit̾ dilatã¬
dos in dño confortauit.
o tempore appositus ẽ eis quidam uir
alius: ⁊ sic octonarius ip̃oꝵ comple¬
tus ẽ numerus. Tunc sc̃s ad se conuocans
uniu̾sos. ⁊ admittendum in diu̾sas mundi
partes binos binosq confederans: plura ill̾
de regno dei de mundi suiq contemptu. dul¬
citer et intente ꝓposuit: et int̾ alia precipue
de pacientia ⁊ humilitate p̾cepit. Baudet gͥ
plebs humilis ad uocem pastoris et ad recipi¬
endum salutaris obedientie mandatum.
gratanter obtemꝑans: ad pedes eius humili¬
ter se ꝓuoluit. Quos ip̃e pastor benignissimꝰ
crigens. ⁊ affectuose ueluti filios mat̾ ample¬
ctens. singulos ad oscula suscepitz singulos
illo ꝓpħ̾ico sermone communit. Sacta cogi¬
tatum tuum in dños et ip̃e te enutriet. Hoc
u̾bum frequenter quoscumq mutebat ꝓ¬
nncians. sic omnem fr̃m sollicitudinem
in dm̃ dirigere uoluit sic erroneam ilł et

Expanded text:
nec de sua eos simplicitate diffidere monuit, sed veluti usque ad fines orbis multipliciter dilatandos in Domino confortavit. 19 Eo tempore appositus est eis quidam vir alius, et sic octonarius ipsorum completus est numerus. Tunc sanctus, ad se convocans universos et ad mittendum in diversas mundi partes binos binosque confoederans, plura illis de regno Dei, de mundi suique contemptu dulciter et intente proposuit, et inter alia praecipue de patientia et humilitate praecepit. Gaudet igitur grex humilis ad vocem pastoris, et ad recipiendum salutaris obedientiae mandatum gratanter obtemperans, ad pedes eius humiliter se provolvit. Quos ipse pastor benignissimus erigens et affectuose veluti filios mater amplectens, singulos ad oscula suscipit, singulos illo prophetico sermone communit: "Iacta cogitatum tuum in Domino, et ipse te enutriet"; hoc verbum frequenter, quoscumque mittebat pronuntians. Sic omnem fratrum sollicitudinem in Deum dirigere voluit, sic erroneam illis et
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓ dño sic ingerebat aꝑto ꝑitulo. obtabat
martirium si non defuiss ꝑcussor. Et tamen
animus sumpsit gł̾am: et si tempꝰ non in¬
tulit penam. S hunc ip̃m diuino nutu ser¬
uatum testificor. ꝓ correctione cunctoꝵ. Nam
pene totum mundum graui etrore confusũ.
factis synodis in gallia sepius. ꝑ hylarium fo¬
isse ad uiam u̾itatis adductum confiret᷑ lingͣ
xisse ne ꝑirent reliqui: Igit᷑ sanctissimam
animam ⁊ si gladius ꝑsecutoris ñ abstulit.
palmam tam̃ ip̃e mattirii ñ amisit. Itaq

Expanded text:
se pro domino sic ingerebat aperto periculo, optabat se pro domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor: et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. 31 Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum factis saepius in Gallia synodis per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum confitetur linguxisse, ne reliqui perirent? Igitur sanctissimam animam etsi gladius persecutoris non abstulit, palmam tamen martyris non amisit. 33 Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos disceptandi de religione licentia. ne
u̾itatem falsitas obumbraret. ne equitati
iniquitas p̾ualeret. ne imꝑator deo resisteret
ne fidci ꝑ fidia rebellaret. Unde ualens et ursa¬
cius conscientie reatu ꝑterriti q̃m̃ si daret᷑ facl̾¬
tas certandi mox mox se recognoscebant hy¬
larii contentione ꝓsterni. sollicitant imꝑato.¬
ris animum. tam maligna parte captiuum.
ut ip̃m beatissimum redire ad gallias ꝑ urgẽ¬
ret dicentes. illo p̾sente heretica non posse ma¬
chinamenta ꝓfitere. Quo obtentu. ad galli¬
as compulsus reuertitiuz putans amplius
se pati exilium: ꝙ illic ꝑturbationẽ eccłie re¬
linquebat. t̾mino discepratõnis obsecutõ. O
beatissimum pontifiaẽ: qui in summo discri¬
mine. inimico ⁊̃ sibi iudice: adit iribunal
imperii sinc tuore tormenti. Uere totis uis¬
cerib diligebat xp̃i regnum: qui ñ formida¬
bat in principatu constancium. Nam quod

Expanded text:
haereticos disceptandi de religione licentia, ne haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni: sollicitant imperatoris animum, tam maligna parte captivum, ut ipsum Dei virum ad Gallias redire perurgeret, dicentes, illo praesente haeretica non posse machinamenta proficere. Quo obtentu, ad Gallias compulsus revertitur, putans amplius se pati exilium, quod illic perturbationem Ecclesiae relinquebat, termino disceptationis non consecuto. O beatum pontificem, qui in summo discrimine, inimico etiam sibi judice, adiit tribunal Imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in prin
Abbreviated transcription (Latin):
no fauore a culictis exceptus ẽ: eo qd̃ diui¬
na nisccłia talem uirum prudentissimũ
⁊ singłari cruditione comꝑtum. inspecta¬
culum mundi ꝓduxerat. uͥ erat de fide cẽ¬
sendum. Hic post examinationem agni¬
tis hostib ⁊ opp̾ssis. decretis in scripto
ꝑatorem logatio. Cum qua ꝑrexit sanctus
hylarius qͣmius ei non fuiss iniunctũ: me¬
tuens ne ad huc contͣreligionis dogmata res¬
piraret dampnata ꝑfidia. Si disserere lon.¬
gum ẽ qualiteu in ariminensi synodo. cõ¬
posita mentione aliud ex alio referens frau̾
heretica. serpentino lapsu subrepserit: et qͦ¬
modo posta ligati seleuatnsib. ꝑ umpatr̾
iniquitatem ip̃a est illata calumpiia. Qd̃
tamen athleta xp̃i beat᷑ hylarius agno sẽs.
grauiter dolet apud arimnam diaboli p̾ua¬
luisse mendatium: in tantum ut orientales
ꝑtes similit̾ composito pͣuitatis fuco inficeret.
in conspectu eiꝰ collectis adu̾sarii sͥ cet ei contͣ

Expanded text:
exceptus est, eo quod diviexceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum, et singulari eruditione compertum, in spectaculum mundi produxerit, ubi erat de fide censendum. Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripto irigitur legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset injunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est, qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partes similiter composito pravilatis fuco inficeret. in ejus conspectu collectis adversariis esset ei contra
Abbreviated transcription (Latin):
terea cum toto orbe. arriane heresis
ꝑuersitas pullularet. dato gen̾aliter impe¬
ratoris edicto: uissum ẽ. ut omnes orienta
los ep̃i. apud seuleuciam isaurie oppidum
conuenirent. disceptaturi quid sentirent
de fidei u̾itate. Cunc int̾ reliquos quarto iã
exilii anno. de frigia sc̃s hylarius in p̾dit¬
tum locum. data sͥ ꝑgendi euectione: ad
synodum uenire compellit᷑. Qui quoddã
castellum dum adiss. die dñico ingressꝰ
ẽ templum. Maxq florentia puella geu¬
tilis inrumpens multitudinem ppłi. uoce
magna seruum dei illuc aduenisse cesta¬
ta ẽ ol ad pedes eius accurrens: non cessauit
petͥe. nisi signum crucis ab ip̃o sibi fieri fide¬
liter impetrass. Quam florentius pat̾ sequ¬
tus et cuncta familia. iñ nomine dñi me¬
ruerunt parit̾ baptirari. Que florentia re¬
lictis parentib uestigiis eius in herens. usq
pictauim ꝑducta ẽ. Patrem u̾o se habere ñ
a quo generata est: s ꝑ quem regenerata

Expanded text:
21 Interea cum toto orbe Arrianae haeresis 21 Interea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes les episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent, disceptaturi quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos, quarto jam exsilii anno, de Phrygia sanctus Hilarius in praedicto loco data sibi pergendi evectione, ad synodum venire compellitur. Qui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum: moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est: et ad pedes ejus accurrens, non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est: patrem vero se habere, non a quo generata est, sed per quem regenerata