comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pilatus &e herodes: & pͥncipes annas ce
caiphas conuener̃t in unũ conciliũ celocum.
Tanta deniq eos insania furoris inuasit: tan¬
ta maliciȩ cecitas ꝑculit: ut auctorẽ suũ qũe
crede & adorare debuissent. unanimit̃ ce occi¬
qui ideo xp̃m ocoider̃t. ut nom̃ eiꝰ de t̾ra dełene.
&e ne ip̃i locũ ce gentẽ ꝑderent: ideo qͥdem no¬
men eiꝰ auxer̃t. ido ae locũ ce gentẽ ꝑdidert̃: qͥa
innocentẽ dnm̃ occider̃t. Miro qr mͦ actũ ẽ. ut
dũ suũ consiliũ implere se credent: consiliũ
dñi nolentes &e nescientes impłent. Prgo me¬
ditati sunt inania. Nonẽ. enĩ sap̃ia ñ ẽ. pru¬
dentia. ñ ẽ. consiliũ contͣ dñm. S quȩ inania
meditati sunt: Dirũpamꝰ inqͥunt iuncła eoꝵ¬
&e ꝓiciamꝰ a nobis uigũ ipsorũ. Id ẽ destrua¬
mus uincła religionis xp̃iane: ne nos sibi ua¬
leant subiuigare. Sic sic suꝑbȩ m̃tes contͣ suũ
auctorẽ freqñter se erig̃t: dũ suã ñ eiꝰ uolun¬

Expanded text:
Pilatus , et principes Annas et Caiphas convenerunt in unum, consilium et locum, Tanta denique insania furoris eos invasit, tanta malitiae caecitas perculit, ut auctorem suum, quem credere et adorare debuissent, unanimiter etiam occiqui ideo Christum occiderunt, et ut nomen ejus de terra delerent, et ne ipsi locum et gentem perderent : ideo quidem nomenactum est, ut dum suum consilium implere se crederent, consilium Domini nolentes et nescientes implerent. Ergo meditati sunt inania. Non est enim sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Sed quae inania meditati sunt? 2. Dirumpamus, inquiunt, vincula eoiciamus a nobis jugum ipsorum, idest, destruamus vincula religionis Christianae, ne nos sibi valeant subjugare. Sic, sic superbae mentes contra suum auctorem frequenter se erigunt, dum suam non ejus volun
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o implebunt᷑. Hoc p̃ceptũ nobis cotidie xp̃e
p̃dicatꝰ. hoc p̃cepto a t̃renis ad celestia subleuat:
ce qͥequid ꝑ alia p̃cepta dicit. mittere nos ad hoc
unũ p̃ceptũ sẽꝑ uitendit. Quod quidẽ duplex
õ. mandatũ. Nam in dilectione dĩ: ẽ dilectio ꝑ¬
ximi. Et sc̃ptũ ẽ: qͥa in hiis duob mandatis pñ¬

Expanded text:
eptum nobis quotidie. Christus praedicat, hoc praecepto a terris ad caelestia sublevat: et quicquid per alia praecepta dicit, mittere nos ad hoc unum praeceptum semper intendit. Quod quidem duplex est mandatum: nam in dilectione Dei est dilectio proximi. Et scriptum est, Quia in his duobus mandatis pen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ postulat a pr̃e. s simul omĩa oꝑat̾ cũ pr̃e. In h̾
aũ qd̃ se ꝓ nobis dignatꝰ est humiliare: minor
patre factꝰ. ñ cessat ꝓ nobis int̃pellare. Postula i¬
quit a me ce dabotͥ gñtes hereditatẽ tuã. & posses¬
sionẽ Scĩ patͥarche &e ꝓphe: postulauer̃t ꝑuid̃is.¬

Expanded text:
non postulat a patre, sed simul omnia operatur cum patre. In hoc non postulat a patre, sed simul omnia operatur cum patre. In hoc autem quod pro nobis se dignatus est humiliare, minor patre factus, non cessat pro nobis interpellare. Postula inquit a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Sancti Patriarchae et Prophetae postulaver
Abbreviated transcription (Latin):
tre: alt̾am qͣ in t̾ra ex matre natꝰ ẽ. sine patre.
Sed̾m illã cũ nich̾ eẽmus nos creauit: scdm
istã cũ ꝑditi ẽẽmus uos reformauit. Unigenitꝰ
gͦ fuliꝰ ex patre sine tẽpore natꝰ. qͥa cȩlestẽ bere¬
ditatẽ suã solus hr̃e noluit: humanã nat᷑am
ad contẽplationẽ głȩ condidit. S qͥa peccan¬
dopie: ille cẽ hancin carne nascendo reqͥsi¬
uit. Et qͥ hominẽ fecãt ad imaginẽ e suncli¬
tudinẽ dei: miro suȩ caritatis affectu fastus ẽ ip̃e
ad similitudinẽ hoĩs. Et unde se ad nr̃amhuma¬
nitatẽ hũiliauit: inde nos ad hereditatis suȩ głã
subleuauit. In hac gͥ carnis genãtione. & humilia¬
tiane: ei a patre dr̃. Postula a me & dabo tͥ gñte ħeditatẽ
tuã: ce possessionẽ tuã t̃minos t̃rȩ Minor qͥdem
uidet᷑ ẽẽ ille qͥ postulat: eo qui postulat᷑. Et dum
yp̃c carnẽ assũpsit: a patre suo ꝑhumanitatẽ se
minorauit. In hoc enĩ qd̃ in forma dĩ ẽ. eqͣlis pat̾.

Expanded text:
tre, alteram qua in terra ex matre natus est sine patre. Secundum illam, cum nihil essemus, nos creavit. Secundum istam, cum perditi essemus, nos reformavit. Unigenitus ergo filius ex patre sine tempore natus. quia caelestem suam haereditatem solus habere noluit, humanam naturam ad contemplationem gloriae suae condidit. Sed quia peccando periit, ille etiam hanc in carne nascendo requisivit: et qui hominem fecerat ad imaginem et similitudinem Dei , miro suae caritatis affectu factus est ipse ad similitudinem hominis . Et unde se ad nostram humanitatem humiliavit, inde nos ad haereditatis suae gloriam sublevavit . In hac igitur carnis generatione et humiliatione ei a patre dicitur: 7. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Minor quidem videtur ille qui postulat, eo qui postulatur. Et dum Christus carnem assumpsit, a patre suo per humanitatem se minoravit. In hoc enim quod in forma Dei est aequalis patri,
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis regnare appetit: ut ad cȩleste regnũ
suo nos regimine ducere possit. S qͥa ad huc
sumꝰ in eettamine: sius nos p̃ceptis ñ cessat ãmo¬
nete Uñ bñ dicit᷑. Predicans p̃ceptũ eiꝰ. Qͥa ñ p̃cepta s

Expanded text:
in nobis regnare appetit, ut ad caeleste regnum in nobis regnare appetit, ut ad caeleste regnum suo nos regimine ducere possit. Sed quia adhuc sumus in certamine, suis nos praeceptis non cessat admonere. Unde bene dicitur, Praedi
Abbreviated transcription (Latin):
latio dicit᷑. scã eccła intelligit᷑: cuiꝰ utentio
cotidie ad specłandã claritatẽ di erigit᷑: sic̃
apłs dicit. Nos aũ reuelata facie gł am dĩ¬
conteplantes. Quã ȩcłam montẽ scm̃ appel¬
lat: ꝓ pt̾ eminentiã a firmitatẽ. Suꝑ gͦ hanc
eccłam unigenitꝰ dĩ patͥs rex constitutꝰ ẽ: si ue
treno regnet imꝑio. s celesti. Ait enĩ in qͦdã
loco. Regnũ meũ ñ ẽ. de hoc mundo. Ergo ẽ.
supͣ mundũ. Et csieũ raꝑe uoluissent in regẽ.
ut tẽporalit̃ regnaret in illis. aufugit: &e tre
nes uirtutũ. ⁊ edificationes morũ. ad salutẽ
animarũ nr̃arũ: ut ñ iam regnet pecẽm in
nr̃o mortali corpore: nec seruiamꝰ immun¬
ditie ad iniqͥtatẽ: s potiꝰ iusticie in scĩficatio¬
nẽ. Sic gͦ xp̃e in nobis regnare desiderat: ut
ab immundis sp̃itib ce uitiis nos defendat:
ut uirtutib ⁊ saeris oꝑib nos muniat Sic

Expanded text:
latio dicitur, sancta Ecclesia intelligitur: cujus intentio latio dicitur, sancta Ecclesia intelligitur: cujus intentio quotidie ad speculandam claritatem Dei erigitur. Sicut Apostolus dicit: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes . Quaat , propter eminentiam et firmitatem. Super hanc ergo Ecclesiam unigenitus Dei Patris rex constitutus est, non ut terreno regnet imperio, sed caelesti. Ait enim in quodam loco: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo est supra mundum. Et cum eum voluissent rapere in regem, ut temporaliter regnaret in illis, aufugit, et terrnes virtutum, et aedificationes morum, ad salutem animarum nostrarum : ut jam non regnet peccatum in nostro mortali corpore, nec serviamus immunditiae ad iniquitatem, sed potius justitiae in sanctificationem . Sic ergo Christus in nobis regnare desiderat, ut ab immundis spiritibus et vitiis nos defendat, ut virtutibus et sacris operibus nos muniat. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣ ueñit tͥbulatio suꝑ uos &e angustia. Tunc
inuocabt̃ me &e ñ exaudiã: mane consur¬
gent. & ñ inuenient me Tunc loquet᷑ ad eos
inira sua: quib ante tacuit in mansuetudine
sua. Et in furore suo conturbabit eos: qͥs inlon¬
ganimitate patientiȩ suȩ tołauit: Irã aũ ae furo¬
rẽ dñi. ñ ꝑtͣbationẽ m̃tis oportet intelligi: s ium
qͣ uistissime udicat. In ira sua loquet᷑ ad eos: cũ
iniudicio suo dura illos arguet increpatione.
Infurore suo contͣbabit eos: cũ listricta impios
feriet anunadũsione. Ecce misericoes dẽ: ñ iratꝰ.
s placatꝰ. nobis pecẽorib apparet. Mala nr̃a ui¬
det: ⁊ patient̃ sustinet. Iđo diu tołat: ut ad peni¬
tentiã nos ꝑtrahat. S qui mͦ negligit placatũ:
ꝓfecto sentiet iratũ. Et quoquisq nẽ durior fit ad
penitentiã: eo ip̃e districtior erit ad uindictã. S
mus Ait enĩ Ego aũ ꝯstitutꝰ sũ rex ab ea subau¬
dis a pr̃e meo: suꝑ syon montẽ sc̃m eiꝰ p̾dic ans

Expanded text:
 angustia: tunc invocabunt me, 11 et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me. 4. Tunc loquetur ad eos in ira sua, qui ante tacuit in mansuetudine sua. Et in furore suo conturbabit eos: quos in longanimitate patientiae suae ante toleravit. Iram auterem Domini non perturbationem mentis oportet intelligi, sed vim, qua justissime judicat. In ira sua loquetur ad eos, cum in judicio suo dura illos arguet increpatione: in furore suo conturbabit eos, cum districta impios feriet animadversione. Ecce misericors Deus non iratus, sed placatus nobis peccatoribus apparet: mala nostra videt, et patienter sustinet. Ideo diu tolerat, ut ad poenitentiam nos pertrahat. Sed qui modo negligit placatum, profecto sentiet iratum. Et quo quisque nunc durior fit ad poenitentiam, eo ipse districtior erit ad vindictam. Sedmus: ait enim: 5. Ego autem constitutus sum Rex ab eo, subaudis, a Patre meo, super Sion montem sanctum ejus, praedicans
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nã. ꝑ dñm ih̾m ut possideat ip̃m: ꝙ ab ip̃opos¬
sideat᷑. Intentio eiꝰdẽ eccłs ẽ in hoc psalmo omns
fideles orando ce bñ oꝑando inuitare. adheredi¬
tatĩ ȩt̃ne beatitudinis: se ipãm ꝓponendo in erẽ¬
plum. ce orandosie.

Expanded text:
num Jesum: ut possideat ipsum, et ab ipso possideatur. Intentio ejusdem Ecclesiae est in hoc Psalmo, Omnes fideles orando, et bene operando invitare ad haereditatem aeternae beatitudinis, seipsam proponendo in exemplum, et orando sic.
Abbreviated transcription (Latin):
qui. Et scͥptum est: aꝑuit illis sensũ ut in¬
telligerent scͥpturas. Tunc eis reuelauit on¬
citates diuinoꝵ. libroꝵ. & umbracła myfi¬
rioꝵ: ubi cũ lib̾tate pascant᷑. Et quia ꝑh
dona consummat deus ȩccłiam suam: ut
subiungit᷑. Et in templo eiꝰ om̃s dicent gͥ
Hoc est in seipsis tempłu di factis: dno gl

Expanded text:
qui . Et scriptum est, Aperuit illis sensum, ut inqui . Et scriptum est, Aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Tunc eis revelavit opacitates divinorum librorum et umbracula mysteriorum, ubi cum libertate pascantur. Et quia per haec dona consummat Deus Ecclesiam suam, recte subjungitur: Et in templo ejus omnes dicent gloriam. Hoc est, in seipsis templum Dei factis Domino gl
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ. ignorantiũ iusticiã di: & suꝑbe iac¬
tantiũ tanquã singularẽ iusticiã suam.
Uox dñi int̃cidentis fłamam ignis. idest
diuidentis furentẽ iracundiã ꝑsecutoꝵ
suoꝵ ut alii dicerent: nunquid forte ip¬
se est xꝑc. alii non. s seducit popłmͥ atq
ita p̃cidentis in sanũ tumultũ eoꝵ. ut
alios traiceret. alios inmalicia eoꝵ. relinque¬
Sret. Uox dñi concutientis desertũ: id est
commouentis ad fidem gentisẽ popłm:
qui quonda erat sine spe.sine dõ.sine ꝓ¬
pheta. sine p̃dicatore. Et commouebit
dñs desertũ cãdes .i. sc̃m legis. & celebrari
faciet dñs scm uerbũ scͥpturarũ suarũ:
qd̾ a uideis ñ intelligentib deserebatur.
sa. Cerui apłos designant. qui preꝑante eos
les erant: quiq mortifera uenena diaboli &
hereticoꝵ ñ timebant. His condensa reuela¬
uit: quia scͥpturas aperuit. & diuina mys¬
teria manifestauit. Hinc paulus ait. Au¬
diui archana uerba. quȩ ñ licet homini lo¬

Expanded text:
ntium justitiam Dei, et superbe jactantium tanquam singularem justitiam suam. 7. Vox Domini intercidentis flammam ignis. Id est, dividentis furentem iracundiam persecutorum suorum, ut alii dicerent: Nunquid forte ipse est Christus? alii, Non, sed seducit populum , atque ita praecedentis insanum tumultum eorum, ut alios trajiceret, alios in malitia eorum relinqueret. 8. Vox Domini concutientis desertum. Id est, commoventis ad fidem gentilem populum, qui quondam erat sine spe, sine Deo, sine propheta, sine praedicatore. Et commovebit Dominus desertum Cades. Id est, vere celebrari faciet Dominus sanctum verbum scripturarum suarum, quod a Judaeis non intelligentibus deserebatur. sa. Cervi Apostolos designant, qui praeparante eos iles erant, quique mortifera venena diaboli et haereticorum, non timebant. His condensa revelavit, quia scripturas aperuit, et divina mysteria manifestavit. Hinc Paulus ait, Audivi arcana verba, quae non licet homini lo
Abbreviated transcription (Latin):
ferte d̾no filii di: afferte dno filios ari¬
etũ Afferte dnouosmetipsos.quos per
tuanqłm duces gregũ apłi genuert̃. habenteᷤᷤ
tainqm̃ dluo cornua. duo testam̃ta. Hinc pau
Natico spalis: gregi suo dicit.Ilamicꝑo
apontterũ parturio. Deo nos afferimh aide

Expanded text:
ferte Domino filii Dei, afferte Domino filios arietum. Afferte Domino vosmetipsos, quos per Evangelium duces gregum Apostoli genuerunt, habentes tanquam duo cornua, duo Testamenta. Hinc Paulus aries spiritualis gregi suo dicit, Nam in Cquos iterum parturio . Deo nos afferimus, si de
Abbreviated transcription (Latin):
& innitore t̾renȩ nobilitatis exaltant᷑. Uñ
apłs ait. In firma mundi elegre deus: ut
confundat fortia. S sciendũ quia duob
modis confringit cedros uox dñi. quosdã
uidelicet dampnando: quosdã ad se trahen¬
do. & penitꝰ humiliando: de quib subiunc¬
stum ẽ. Et cõminuet eas tanquã uitulũ ly¬
bani : & amputata suꝑba celsitudine illoꝵ.
deponet eos ad imitationẽ humilitatis suȩ:
qui tanquã uitulus ꝑ ipsam huiꝰ scłi nobili¬
tatẽ. ad uictimã ductus. ẽ. Astiterunt enĩ
reges terrȩ. & pͥncipes conuenert̃ in unum:

Expanded text:
et in nitore terrenae nobilitatis exaltantur. Unde et in nitore terrenae nobilitatis exaltantur. Unde Apostolus ait: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Sed sciendum, quia duobus modis confringit cedros vox Domini: quosdam videlicet damnando, quosdam ad se trahendo et penitus humiliando: de quibus subjunctum est, 6. Et comminuet eas tanquam vitulum Libani. Et amputata superba celsitudine illorum, deponet eos ad imitationem humilitatis suae, qui tanquam vitulus per ipsam hujus seculi nobilitatem ad victimam ductus est. Astiterunt enim reges terrae, et principes convenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quoq suꝑ aquas baptismatis: quia in no
Scriptum ẽ enim. Unus dns. una fides.
unũ baptisma. Uel dns suꝑ aquas mul
inse & habitauit in eis. Uox dñi inuirtu¬
te: ut est illud. Larare ueni foras. Nox dñi
inmagnificentia. Non enim loquebat᷑ ihe
tanquã pharisei: s tanquã potestatẽ ha¬
bens̃. Unde quidam ait. Nunquã locutꝰ
est homo: sicut hic homo. Tanta huiuo¬
cis dominicȩ uirtus erat: quod &e mortu¬
os suscitabat: cecos illuminabat. lepsos
mundabat. Uł uox dłni iniutute ce mag¬
nificentia fuit÷ cũ pͥus apłos fidi uirtute
instruxit: & ꝑ eos post modũ magna fecit.
Unde subinfert᷑. Uox d̾ni confringentis
cedros: &e confringet dns cedros lybani. Qd
ꝑ cedros: nisi altiinsuꝑbia designant᷑: Et
bene post cedros: addidit lybani. Lybanus
enim. int̾pretat᷑ candidatio. Uox autẽ d̾ni
confringit cedros lẏbani: quia ꝑeam etiã
illi conterunt᷑. quiin honorib & diuitiis.

Expanded text:
quoque super aquas baptismatis: quia in nomquoque super aquas baptismatis: quia in nomScriptum est enim, Unus Dominus, una fides, unum baptisma . Vel Dominus super aquas multin se, et habitavit in eis. 4. Vox Domini in virtute. Ut est illud, Lazare veni foras. Vox Domini in magnificentia. Non enim loquebatur Jesus, tanquam Pharisaei, sed tanquam potestatem habens . Unde quidam ait, Nunquam loquutus est homo sicut 126 hic homo . Tanta hujus vocis Dominicae virtus erat, quod et mortuos suscitabat, caecos illuminabat, leprosos mundabat. Vel vox Domini in virtute et magnificentia fuit, cum prius Apostolos fidei virtute instruxit, et per eos postmodum magna fecit. Unde subinfertur: 5. Vox Domini confringentis cedros, et confringet Dominus cedros Libani. Quid per cedros, nisi alti in superbia designantur? Et bene post cedros addidit, Libani. Libanus enim interpretatur candidatio. Vox autem Domini confringit cedros Libani: quia per eam etiam illi conteruntur, qui in honoribus et divitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
tio cordls. etiam in completione se demora
głam ce honorem. Tales uos exhibete. ut
honoret᷑ ae glorificet᷑ ds in uob: iuxta qd̾ scͥp¬
tum ẽ. Luceat lux ur̃a corã hominib: ut ui¬
dentes oꝑa ur̃abona. glorificent patrẽ ur̃m
qui in cęlis est. Afferte d̾no głam nomini eiꝰ.
ur̃o. Illi quippe nos ipsos debemiꝰ: a quo con¬
ditisumꝰ. Cui uire honor & gła a nob̃ exhibet᷑:
ꝓ tot & tantis beneficiis. quȩ in ȩdificationẽ
sꝑitał tab̾naculi. id est eccłiȩ subsc̾buntur.
Dictt᷑enim. Uox dñi suꝑ aquas: uox dni
suꝑ popłos. qui ꝑ aquas recte designati sunt:
qm̃ aquarũ more fluxu mortalitatis inces¬
sant̃ decurrunt. D̾s maiestatis intonuit.:
ds̃ de nube carnis terribilit̃ penitentiã p̃di¬
eauit. Ipse ꝑ seipsum intonuit. qui ds est
maiestatis. potestatis & excelsȩ uirtutis.
hinc est qd̾ incanticis ȩccłia dicit. Anima
mea lique facta est: ut dilectꝰ locutus est.
Intonuit etiam uox dni suꝑaquas: quia

Expanded text:
tio cordis etiam in completione se demonstomino gloriam et honorem. Tales vos exhibete, ut honoretur et glorificetur Deus in vobis. Juxta quod scriptum est: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videntes opera vestra bona, glorificent Patrem vestrum, qui in caelis est . Afferte Domino gloriam nomini ejus. vestro. Illi quippe nos ipsos debemus, a quo conditi sumus. Cui jure honor et gloria a nobis exhibetur pro tot et tantis beneficiis, quae in aedificationem spiritalis tabernaculi, id est Ecclesiae subscribuntur. Dicitur enim: 3. Vox Domini super aquas. Vox Domini super populos, qui per aquas recte designati sunt, quoniam aquarum more fluxu mortalitatis incessanter decurrunt. Deus majestatis intonuit. Deus de nube carnis terribiliter poenitentiam praedicavit. Ipse per seipsum intonuit, qui Deus est majestatis, potestatis et excelsae virtutis. Hinc est, quod in Canticis Ecclesia dicit, Anima mea liquefacta est, ut dilectus locutus est . Intonuit etiam vox Domini super aquas: quia
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Labia nostra a nobis sunt. quis nostes
inquirunt in profundo huius seculi temporalia:
que tanquam semite in maricito euanescunt. ce
intereunt. Et non ait ambulant. s perambulatt:
ostendens ꝑtinacissimum studium inania &e pre¬
terfluentia querentium. Hec autem tria gene¬
ra uitiorum. id est uoluptas carnis. & suꝑbia.
ce curiositas omnia peccata concludunt: que
a iohanne apostolo enumerant᷑ cum dicit. No
piscentia oculorum. & ambitio seculi. Per ocłos
enim: curiositas ualet intelligi. hiis tribus
temptationib dñs temptatus est. Et cum ñ
potuit apud eum ualere inimicus: hoc de illo
dicit᷑. postquam compleuit omnem temptatio¬
nem diabolus. Et quia tam mirabilis est dñs
quod infantes erudit. astutos destruit: peccatoub
miseret᷑. sanctos uisitat. angelos possidet: homi¬
nes continet. omnem creaturam sibi subicte:ip¬
sum qui est principium &e finis laudemus in

Expanded text:
dicitur, Labia nostra a nobis sunt, quis noster dicitur, Labia nostra a nobis sunt, quis noster inquirunt in profundo hujus saeculi temporalia, quae tanquam semitae in mari cito evanescunt et intereunt. Et non ait, Ambulant, sed Perambulant: ostendens pertinacissimum studium, inania et praeterfluentia quaerentium. Haec autem tria genera vitiorum, idest, voluptas carnis, et superbia, et curiositas, omnia peccata concludunt, quae a Joanne Apostolo enumerantur , cum dicit: Nolpiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Per oculos enim curiositas solet intelligi. Et his tribus tentationibus Dominus tentatus est : et quum non potuit apud eum valere inimicus, hoc de illo dicitur, Postquam complevit omnem tentationem diabolus . Et quia tam mirabilis est Dominus, quod infantes erudit, astutos destruit, peccatoribus miseretur, sanctos visitat, 44 angelos possidet, homines continet, omnem creaturam sibi subjicit: ipsum qui est principium et finis, laudemus in
Abbreviated transcription (Latin):
ne pastorum. simpliciter atq humiltter uiut.
Per boues uero ipsi recctores designant᷑: qui
lerbo doctrine corda hominum exarare &e exco¬
lere ñ cessant: ut de terrenis mentib fruetum
sp̃ualem domino reddant. Ouec gͦ & boues
uniuersas sibi dñs subiecit: quia omnes
electos. tam subiectos quam prelatos in sc̃a
eicłia disponit &e regit. Et quia hic mali cumbonis
admiscent᷑: bene de reprobis subdit᷑. Insuper &e pe co¬
ta campĩ. uolueres cȩli: & pisces maris. Quod insu¬
per dicit: ad differentiam bonorum &e malorum
ponit. hoc autem insuper. ñ solum ad pe cora cã¬
pii s etiam ad uolueres cȩli. &e pisces maris repor
in carnis uoluptate gaudentes: ubi nichil arduũ
nichil laboriosum ascendunt. Campus est enim
iata uia: que ducit ad interitum. In campo. abel
occidit᷑. uolucres celi sunt elati: qui cogitatione
&e locutione tumidi. dum cȩteros se inferiores
pensant: mente quasi in altum uolant. De quib

Expanded text:
ne pastorum simpliciter atque humiliter vivunt. ne pastorum simpliciter atque humiliter vivunt. Per boves vero ipsi rectores designantur, qui verbo doctrinae corda hominum exarare et excolere non cessant, ut de terrenis mentibus fructum spiritualem Domino reddant. Oves ergo et boves universas sibi Dominus subjecit, quia omnes electos tam subjectos quam praelatos in sancta Ecclesia disponit et regit . 8. Et quia hic mali cum bonis admiscentur, bene de reprobis subditur, Insuper et pecora campi, volucres coeli et pisces maris. Quod Insuper, dicit, ad differentiam bonorum et malorum ponit: hoc autem Insuper non solum ad pecora campi, sed etiam ad volucres caeli et pisces maris reportin carnis voluptate gaudentes, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendit. Campus est enim lata via, quae ducit ad interitum. In campo Abel occiditur. Volucres caeli sunt clati, qui cogitatione et locutione tumidi, dum caeteros se inferiores pensant, mente quasi in altum volant. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
clestis. Et ille longe seiunctus a deo: hic autem
pisens deo: ce ꝑpterea illius memor est tanquam
in longinquo positi. hunc uero uisitat quẽ presers
illustrat uultu suo. Longe est enim a peccorib
ter infirmitatẽ carnis quam sapientia dei gesta¬
it dignata est ce passionis humilitatẽ: recte dicit᷑.
Minusti eum paulominus ab angelis: s addit᷑
illa clarificatio qua resurgens ascendit incelum.
Gloria ce honore coronasti eum: et constitiusti eum
suꝑ opera manuum tuarum Per opera manum
dei intelligunt᷑ angeli: eo quod subtilius & digniꝰ
citeris creaturis a dño facti sunt. Et quia non
solum angelicam naturam possidere. sz a huma¬
nam post lapsum redimere. &e subicere sibi dig¬
natus est: recte subdit᷑. Omnia subiecisti sub pe¬
dibus eius. Quȩ omnia: Exponit: oues ae boues
uniuersas. Per oues simplices quiꝙ in sc̃a ecele¬
siaintellecti sunt: qui more ouium sub regimi¬

Expanded text:
caelestis. Et ille longe 43 sejunctus a Deo, hic autem caelestis. Et ille longe 43 sejunctus a Deo, hic autem praesens Deo, et propterea illius memor est, tanquam in longinquo positi: hunc vere visitat, quem praesens illustrat vultu suo. Longe est enim a peccatoribter infirmitatem carnis, quam Sapientia Dei gestare dignata est, et passionis humilitatem, recte subditur, Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa clarificatio, qua resurgens ascendit in caelum. Gloria inquit et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum. Per opera manuum Dei intelliguntur Angeli, eo quod subtilius et dignius caeteris creaturis a Domino facti sunt. Et quia non solum angelicam naturam possidere, sed et humanam post lapsum redimere, et subjicere sibi dignatus est, recte subjungitur, 7. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. Quae omnia exponit: Oves et boves universas. Per oves simplices quique in sancta Ecclesia intellecti sunt, qui more ovium sub regimi
Abbreviated transcription (Latin):
cetam̃ tacendo solem qui factus ẽ. indicauit. quia
illi soli loquutus est. qui ñ solum solem ce lunã
atq stellas corporaliter: s etiã lunam eccłam. atꝙ
stellas seõs om̃s sp̃ualiter facit. Sic gͦ cum aliqͥd
deest historiȩ: aꝑta ratione ducim̃ ad intellectũ
allegorie. Deinde mentionẽ facit terreni hominiˢ
e celestis quos om̃ps pater uisitauit: unum ꝑ
qscd̃iam mirabiliter releuans. alterũ ꝑdiuni
etione subiungit. Quid est homo qd̃ memor es
s aut filius hominis qm̃ uisitas eum: Inter
ominẽ c&e filium hominis: est distantia. Om̃is
Ilius hominis. Adam quippe homo: s ñ filiuᷤ
ominis. Ergo qui portant imaginẽ terreni ho¬
nis qui ñ est filius hominis: hominũ nomi
designant᷑. Qui aũ portãt imaginẽ celestis hõiꝰ.¬
Iest filiꝰ hominiꝰ: filii hominũ appellant᷑. Homo
gͥ hoc loco. terrenus dicit᷑: filius autem hominis.

Expanded text:
et tantum tacendo solem, qui factus est, indicavit, quia et tantum tacendo solem, qui factus est, indicavit, quia illi soli locutus est, qui non solum solem et lunam, et stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam, atque stellas sanctos omnes spiritualiter facit. Sic ergo cum aliquid deest historiae, aperta ratione ducimur ad intellectum allegoriae. Deinde mentionem facit terreni hominis et caelestis, quos omnipotens Pater visitavit: unum per misericordiam mirabiliter relevans, alterum per divatione subjunxit, 5. Quid est homo, quod memor es ejus? aut filius hominis, quoniam visitas eum? Inter hominem, et filium hominis est distantia. Omnis filius hominis. Adam quippe homo, sed non filius hominis. Ergo qui portant imaginem terreni hominis , qui non est filius hominis, hominum nomine designantur. Qui autem portant imaginem caelestis hominis, filii hominum appellantur. Homo ergo hoc loco terrenus dicitur, filius autem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o. ꝑ minuistros tuos conscripsisti. Uident᷑ ergo
ad infantũ tarditatẽ ꝑducti: & eos ꝑ humilitatẽ
historice fidei que tẽporaliter gesta est. ad sulli¬
mitatẽ intelligentie rerum eternarũ bene nu¬
tritos ce roboratos. erigunt in ea quȩ confirmant.
Ex hiis uerbis liquido patet: quia ꝓpheta sc̃s
mistice loquit᷑. Sienĩ iuxta solam literã loqueret
dicturus luminare minus. prius luminare maiꝰ
dicere debuit: ut ante solem. ce post lunã atq
stellas fundatas ẽẽ ꝑbiberet. S quia uxta in¬
tellectũ misticum loquebat᷑. ut lunam scãm
eccłam. ce stellas om̃es seõs accipere deberemus.
solem nominare noluit: quia uidelicet ipsi
eterno soliloquebat᷑. de quo scriptũ est. Uobis
autẽ qui timetis dm: oriet᷑ sol iusticiȩ. De quo re¬
ꝓbi in fine dicturi sunt. Sol iusticie ñ ortus est
nobis. Dicendo gͦ lunam ce stellas quas tu fundasti

Expanded text:
Sancto, per ministros tuos conscripsisti. Videntur ergoSancto, per ministros tuos conscripsisti. Videntur ergoad infantium tarditatem perducti; et eos per humilitatem historicae fidei, quae temporaliter gesta est, ad sublimitatem intelligentiae rerum aeternarum bene nutritos et roboratos exigunt, in eaque confirmant. Ex his verbis liquido patet, quia propheta sanctus mystice loquitur. Si enim juxta solam literam loqueretdicturus luminare minus, prius luminare majus dicere debuit, ut ante solem, et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas sanctos omnes accipere deberemus, solem nominare noluit, quia videlicet ipsi aeterno Soli loquebatur, de quo scriptum est: Vobis autem qui timetis Dominum, orietur sol justitiae . De quo reprobi in fine dicnobis . Dicendo ergo lunam et stellas quas tu fundasti,
Abbreviated transcription (Latin):
s iuuenis in cibo cõprchendere latitudinẽ.
longitudinẽ. altitudinẽ. & ꝓfundum: scire
etiã suꝑeminentẽ scientiam caritatis xp̃i.¬
destruas inimicũ &e ultorem. Quis ꝑinimicũ
nͥ paganus e hereticus accipit᷑: ꝑ ultorem uͦ
iudeus. qui qulasi ꝓlege sua ulciscenda & defen¬
denda. xp̃ianũ nomen ꝑsequebat᷑: Quos tu do¬
mine destruxisti ce confudisti: cũ te aspirante
ad fidem tuã uenerunt pariuili. & in suo erro¬
re remanserunt legis periti. & philosophi.
Magna iniquorũ confusio est cũ infantes lau¬
dant. sapientes blasphemant: ce in hoc dñe
potest magnus. Unde scriptũ est Confiteor tibi
pat̾ dñe celi ⁊ t̾re quȩa abscondisti ħ a sapien¬
tib ce prudentib: &e reuelasti ea paruulis. Unde¬
ce subdit᷑. Qm̃ uidebo celos tuos oꝑa digitorũ tuoꝵ
lunã ce stellas quȩ tu fundasti. Acsi diceret. Qm̃
cernã & intelligam scripturas: quas oꝑante sp̃u

Expanded text:
sed juvenis in cibo, comprehendere latitudinem, sed juvenis in cibo, comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem et profundum : scire etiam 42 supereminentem scientiam caritatis Chridestruas inimicum et ultorem. Quis per inimicum, nisi Paganus et haereticus accipitur, per ultorem vero Judaeus, qui quasi pro lege sua ulciscenda et defendenda Christianum nomen persequebatur. Quos tu, Domine, destruxisti et confudisti, cum te aspirante, ad fidem tuam venerunt parvuli, et in suo errore remanserunt legisperiti et philosophi. Magna inimicorum confusio est, cum infantes laudant, sapientes blasphemant, et in hoc, Domipotest magnus. Unde scriptum est: Confitebor tibi, Pater Domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentib4. Quoniam videbo caelos tuos opera digitorum tuorum: lunam et stellas, quae tu fundasti. Ac si diceret, Quoniam cernam et intelligam Scripturas, quas, operante Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicentib iudeis ut eoscorriꝑet. respondit.
Non legistis: ex ore infantium. & lactentiũ
ꝑfecisti laudẽ: Bene ñ ait fecisti: s ꝑfecisti. laudẽ.
Sunt enĩ in eccłis etiã hii qui ñ lacte potant᷑
s uescunt᷑ cibo: quos idem apłs significat dicens:
sapĩam loquin uiter ꝑfectos. S non ex hiis
solis ꝑficiunt᷑ eccłe: quia si soli eẽnt. non consu¬
leret᷑ generi humano. Consultt᷑ autem. eum
illi quoq ñdum capaces cognitionis rerum
sp̃italiũ. atq et̾narum. nutrunt᷑ fide tẽpora¬
us historie: que ꝓ salute nr̃a. post patͥarcas
&e ꝓphas abipsa sapientia dĩ. etiã suscepti ho¬
minis sacͣmento amministrata ẽ: in qua salꝰ
est om̃i credenti. ut auctoritate cõmonitus.
p̃ceptis inseruiat: quib purgatꝰ quisq & in
caritate radicatꝰ atꝙ fundatus. possit eurrere
cũ omnib scĩs & ñ iam paruulus in lacte.

Expanded text:
cum dicentibus Judaeis ut eos corriperet, respondit: cum dicentibus Judaeis ut eos corriperet, respondit: Non legistis, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem Bene autem non ait, Fecisti; sed, perfecisti laudem. Sunt enim in Ecclesiis etiam hi, qui non jam lacte potantur, sed vescuntur cibo: quos idem Apostolus significat dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos . Sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium, atque aeternarum nutriuntur fide temporalis historiae, quae pro salute nostra, post patriarchas et prophetas ab ipsa Sapientia Dei etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua salus est omni credenti : ut auctoritate commonitus praeceptis inserviat, quibus purgatus quisque, et in caritate radicatus atque fundatus, possit currere, cum omnibus sanctis, non jam parvulus in lacte,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium. ꝑ potentiã. qui es d̾s noster ꝑ
gr̾am: quam tẽ ammirant᷑ qui in eolunt t̾rã.
Tu dñe notus eras in sudea tm̃: & in isrł magñ
nomen tuũ. Appariusti int̾ nos. mortuus es ꝓpt̃
nos: surrexisti. ascendisti in celũ: sp̃u sc̃o ꝑfudisti
corda discipulorũ. quib p̃dicantib in om̃emterrã
exuut sonus eorũ: &e nomen tuum głiosum qd̾ erat
notũ ingente una. factum est ammirabile inuni¬
uersa t̾ra. Quare admirabile: Qm̃ eleuata est mag¬
nificentia tua suꝑcelos. Amortuis resurgens ince¬
lum ascendisti: & qui humilis udebaris. magni¬
ficus appariusti. Hinc enĩ apparet quis descend̃is:
cum a quib dam uisũ est. & a ceteris creditum quo
ascenderis. Ex ore infantiũ ce lactentiũ ꝑfecisti lau¬
dem: ꝓpter inimicos tuos. Non possum acciꝑe alioᷤ
quã pariuilis in xp̃o: lac potũ dedi uobis ñ cibũ
Quos significabant illi qui dñm p̾cedebant lau
dantes. in quo ipse dñs hoc testimonio usus ẽ:

Expanded text:
omnium per potentiam, qui es Dominus noster per gratiam, quam te admirantur omnes, qui incolunt terram! Tu Domine notus eras in Judaea tantum, et in Israel magnum nomen tuum . Apparuisti inter nos, mortuus propter nos, surrexisti, ascendisti in caelum, Spiritu tuo perfudisti corda discipulorum, quibus praedicantibus, in omnem terram exivit sonus eorum, et nomen tuum gloriosum, quod erat notum in gente una, factum est admirabile in universa terra . Quare admirabile? Quoniam elevata est magnificentia tua super caelos. A mortuis resurgens in caelum ascendisti, et qui humilis videbaris, magnificus apparuisti. Hinc enim Ex Augustino apparet, quis descenderis, cum a quibusdam visum est, et a caeteris creditum, quo ascenderis. 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos. Non possum Ex eodem acquam parvulis in Christo lac potum dedi vobis, non cibum . Quos significabdantes; in quos ipse Dominus hoc testimonio usus est,
Abbreviated transcription (Latin):
S siue ita se habeant harum rerum figu¬
rate significationes. siue aliter melius
id est scimifes. ulcera. tenebre. aliȩ tres cõme¬
morantur quȩ ibi ñ sunt:. id est rubigo pru¬
Semita irȩ dĩ fuit : quȩ egyptioꝵ impieta¬
tem occulta ȩquitate puniuit. S eidem se¬
mite uiam fecit: cũ eos tanqͣm ex abditis
ꝑ angłos malos manifesta scelera ꝓducẽs
in euidentissimos impios eudentissime

Expanded text:
Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, prusemita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime
Abbreviated transcription (Latin):
& scm̃ isrł exacerbauerunt. Eande eoꝵ infi¬
delitatẽ repetit: quã suꝑus iam cõmemorauit.
S repetendi causa est. ut cõmemor arẽtur pla
utiꝙ recordari debuerunt: neꝙ existere in¬
grati. Deinde sequitur. Non sunt recordati
manus cius: die qua redemit eos de manu
tribulantis. Et incipit dicere quȩ fecit egip¬
tiis. Sicut posuit in egypto signa sua: & ꝓ¬
digia sua incampo thaneos. Et conuertitꝰ in

Expanded text:
m Israel exacerbaverunt. Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plaga utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos.
Abbreviated transcription (Latin):
impediuit. Erant enĩ etiam ibi electi: qͦꝵ
quib pat̾no affectu consulere cupiebant.
Quib enim irascitur ds: quid miscłia
confert humana: An potius simus cũ eis
compeditos simul electos intelligi uoluit:
ut qui m̃te & uita discernebantur. ad
exemplũ non iusticiȩ tantũ. s etiam pe¬
nitentiȩ cum illis molestias sustinerent:
Nam scõs cum peccatorib. non obaliam
forsitan causam etiam captiuos ductos
in omĩb his peccauerunt adhuc. & non credi¬
derunt in mirabilib eius. de defecerunt in
uanitate dies eoꝵ: cum possent si crederent
dies in ueritate sine defectu habere apud eũ
cui dictum est. Anni tui non deficient. Defece
festinatione. Festinatur quippe tota uita
mortaliũ: & quȩ uidetur ꝓlixior. uapor est

Expanded text:
impedivit. Erant illic etiam electi, quorum quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana? An potius simul cum eis compeditos etiam electos intelligi voluit; ut qui mente et vita discernebantur, ad exemplum non justitiae tantum, sed etiam patientiae, cum illis molestias sustinerent? nam sanctos cum peccatoribus non ob aliam forsitan causam etiam captivos ductos peccaverunt adhuc, et non crediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum: » cum possent, si crederent, dies in veritate sine defectu habere apud eum cui dictum est: Anni tui non deficient . Defecerum cum festinatione. Festinatur quippe tota vita mortalium, et quae videtur prolixior, vapor est
Abbreviated transcription (Latin):
in intellectib maniũ suarũ deduxit eos.
Alius putaret ita congruentius potuisse di¬
ci: in innocentia maniũ. ⁊ in intellectu cor¬
dis. Hic autem qui magis q̃m aliquis quĩlo¬
queretut sciebat. cordi maluit adiungere
tes qui mala non faciunt: cum timeiit ne pa¬
tiantur si fecerint. Uellent autem facere: si
impune possent. Tales uideri possunt ha¬
bere innocentiam manuũ: ñ tam̃ cordis.
Et quȩ tandem aut qualis est ista in nocenti¬
a᷑ si cordis ñ est. ubi factus est homo ad ẏma¬
ginẽ dei: Quod uͦ ait. in intellectib manuũ¬

Expanded text:
in intellectibus manuum suarum. Alius putaret ita congruentius potuisse dici, In innocentia manuum et intellectu cordis: hic autem qui magis quam alii quid loqueretur sciebat, cordi maluit adjungere tes, qui non faciunt mala, cum timent ne patiantur si fecerint; vellent autem facere, si impune potuissent. Tales videri possunt habere innocentiam manuum, non tamen cordis. Et quae tandem aut qualis est ista innocentia, si cordis non est, ubi homo factus est ad imaginem Dei? Quod vero ait, In intellect
Abbreviated transcription (Latin):
fetantes accepit eum: Pascere ia cob ser¬
uũ suũ: & srł hereditatẽ suã. Ille quid̾e
dauid ex cuius semine caro xp̃i est. ab officio
pastorali pecorum. ad hominũ regnũ trans¬
latus est: Noster autem dauid ipse ab homi¬
minib ad homines. a iudcis ad gentes. abla

Expanded text:
post festantes accepit eum, pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Ille quidem David, ex cujus semine caro Christi est, ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David, ipse Jesus, ab hominibus ad homines, a Judaeis ad Gentes; ta
Abbreviated transcription (Latin):
tabernacłm ruben reppulit. qui fuit pͥmo¬
genitus in iacob: Nec eos qui sequuntur
& uidam nascendo p̃cedunt: ut illis re
num dici mĩto illos repulsos: quia &e in be¬
nedictione iacob qua filios suos benedix̃.
peccata eoꝵ cõmemorata grauit̾ decestat᷑. ⁊
qͣmius in eis tribus leuy sacerdotalis tribꝰ¬
tribꝰ esse meruit: unde etiam moyses fuit.
Nec dixit. reppulit tabernacłm beniamun.
uł tribum beniamin ñ elegit.: ex qua rex
ẽẽ iam ceꝑat: nam inde electus saul fuerat.
Unde ex ipsa uicinitate temporis. quando
enter posset hoc dici. Nec tam̃ hoc dictumẽ.:
s eos potissimũ nominauit quos clariorib

Expanded text:
tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repnim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando enter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ri fr̃i. ia cob aui sui benedictione prelatus ẽ.
Et tam̃ d̾̃s reppulit tabernacłm ioseph:
& tribum effrem non elegit. Ubi per hȩc
preclari meriti nomina. quid aliud qͣm uni¬
uersum ppłm illum uetusta cupiditate ã
domino terrena premia requirentẽ. repul¬
sum & reꝓbatum intelligimꝰ: electã autẽ
tribum uida. ñ ꝓmeritis ipsius uidȩ. lon.¬
ge enun maiora sunt merita ioseph: sed
ꝑ tribum iuida qm̃ inde excitit xp̃c scd̾m¬
prelatum. scriptura testatur: aꝑiente
domino in parabolis os suum. Inde etiã
quod sequitur. Montem syon. quẽ dilex̃.
on enini speculatio interpretat᷑. Et edi¬

Expanded text:
Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe quippe majora sunt merita Joseph; sed per tribum Juda, quoniam inde exstitit Cpraelatum Scriptura testatur, aperiente Domino in parabolis os suum. Jam inde etiam quod sequitur, Montem Sion quem dilexit, et Sion Speculatio interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum de nr̃a uelut ex nob̾ sit intelligentia.
confidimꝰ: eius manib nos credendos sub¬
damꝰ. Ipse in nob̾ eam faciat. ut ĩ ĩtelligen¬
tia manuũ suarum nos deducat erutos ab
errore: eoq ꝑducat. ubi iam ñ possimꝰ errare
Hic est fructus populi di attendentis. legeni
dĩ. & inclinantis aurem suam in uerba cris
euis: ut ditigat in eo cor suum. et sit cum illo
& amarieantẽ: s his omnib annunciatis.sͥ
non solum ad presentẽ uitam. uerũ etiam
ad eternam : nec tantũ ad recipienda bono¬
rum oꝑum premia: s etiam ad ipsa bona
opera facienda ponat in deo spem suam:

Expanded text:
ra, velut ex nobis sit, intelligentia fidimus, ejus manibus nos credendo subdamus. Ipse in nobis eam faciat, ut in intelligentia manuum suarum nos deducat erutos ab errore, eoque perducat ubi jam non possimus errare. Hic est fructus populi Dei, attendentis legem Dei, et inclinantis aurem suam in verba oris ejus, ut dirigat in eo cor suum, et sit cum illo amaricantem; sed his omnibus sibi annuntiatis, non solum ad praesentem vitam, verum etiam ad aeternam, nec tantum ad recipienda bonorum operum praemia, sed etiam in ipsa bona opera facienda, ponat in Deo spem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
ri debent. Qui enĩ suscipiunt test amentũ
di. ut uetere uanitate ñ se eruant: simi¬
les sunt hostib populi eius qui archam testa¬
m̃ti captiuatã uxta ydola sua posuerũt.
Et illa quida uetera etiam illis nolentib
cadunt: quia omĩs caro fenum. & omnis
gła eius tanqͣm flos feni. Fenum aruit. flos
decidit: archa domini manet in eternũ: se

Expanded text:
ui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa quidem vetera etiam illis nolentibus cadunt, quia omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Fenum aruit, et flos decidit: Arca autem Domini manet
Abbreviated transcription (Latin):
Et conclusit in gladio ppłm suũ. & heredi¬
lo. Iuuenes eoꝵ comedit ignis. id est ira¬
uastauit: & uirgines eoꝵ ñ sunt lam̃ta.¬
tȩ. quia neq hoc uacabat in hostili metx.
gladio filii hely: quoꝵ unius uxor uidu¬
ata & mox in partu mortua ꝓpter ean¬
dem ꝑturbationẽ. plangi ñ potuit ho¬

Expanded text:
usit in gladio populum suum, et haeredieorum comedit ignis: id est, ira. Et virgines eorum non sunt lamentatae: quia neque hoc vacabat in hostili metu. gladio filii Heli, quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua, propter eamdem perturbationem plangi non potuit ho
Abbreviated transcription (Latin):
diuit ds & spreuit: id est aduertit & undi¬
cauit.: & ad nichilum redegit ualde isrł.
Deo quippe sꝑnente quid remanserunt: qui
deo adiuuante fuerunt qͦd fuerunt: Rem
autẽ illam gestam cõmemorat. qͣndo uic¬
ti sunt ab allophilis tempore hely sacerdo¬
tis. & archa dĩ capta est: & magna strage
capti sunt. Hoc est quod dicit. Et reppulit
bitauit in hominib. sũ gͦ digui ñ eẽnt in
quib habitaret: cur non repelleret taber¬
nacłm quod utiꝙ non ꝓpter se instituerat.
F ꝓpter ipsos quos iam iudicabat indig¬
nos in quib habitaret: Et tradidit in¬

Expanded text:
divit Deus, et sprevit: id est, advertit, et vindicavit. Et ad nihilum redegit nimis Israel. Deo quippe spernente quid remanserunt, qui Deo adjuvante fuerunt quod fuerunt? Nimirum autem rem illam gestam commemorat, quando victi sunt ab Allophylis tempore Heli sacerdotis, et Arca Domini capta est, et magna strage vastati sunt . Hoc est quod dibitavit in hominibus. Cum ergo digni non essent in quibus habitaret, cur non repelleret tabernaculum, quod utique non propter se instituerat, sed propter ipsos, quos jam judicabat indignos in quibus habitaret? 36.
Abbreviated transcription (Latin):
nita. id est fides & uita: si ꝑmaneamꝰ in
egipto. id est in tenebris huius uitȩ. ꝑ cutiunt᷑¬
item primitię laboris. quando caritas quȩ
melior est inter alias uirtutes. uł aliȩ pre
amur in taberuacłis cham. id est diaboli. Chã
enim callidus interpritat᷑: ꝑ quod diabolus

Expanded text:
et fides et talia, si permaneamus in Aegypto, id est, in tenebris hujus vitae. Percutiuntur primitiae laboris, quando charitas, quae major est inter alias virtutes, vel aliae praamur in tabernaculis Cham, id est, diaboli. Cham enim callidus interpretatur, per quod diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ducauert̃ & saturati sunt nimis. & desid̾iũ
eoꝵ attulit eis. non sunt fraudati a desiderio
suo. Potest & non temptantiũ. s credentiũ
paruulã fidem carne editis uocum signis.
& ꝑ acrem tͣnscurrentib tanqͣm uolatilib
pascere: non tam̃ ab aquilone uenientib u¬
bi frigus & caligo preualet. id est eloq̃ntia
li audiendo terrestria. nutriant᷑ ad capien¬
dacelestia. Translatus enĩ erat ille de celo¬
quodam modo ubi m̃te excesserat do: ut
temꝑans cẽt eis quib dicebat. Non potui
uobis loqui quasi spũalib: s quasi carna¬
lib. Ibi enim audierat queda ineffabilia
uerba. quȩ in terra illi ñ licebat loqui ꝑ
uerba sonantia. quasi ꝑ uolatilia pennata
&e inducendo in uirtute sua affricũ. id est
uentos meridianos feruentes & lucentes
p̃dicantiũ spc̃. Et hoc in uirtute sua: ne
sibi tribuat quod habet ex deo. Ueniunt
autẽ ultro isti uenti ad homines: apportãt
eis uerba diuinitꝰ missa. ut in sius sedib

Expanded text:
ducaverunt, et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, nec sunt privati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentili, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus
Abbreviated transcription (Latin):
electionem gr̃ȩ que non meritis tanqͣm merces
redditur. s tanqͣm gratis donum datur. ut
iustificetur impius. ut redeat otus ꝑdita. non
tam̃ uirib suis. s ihumeris reportata pasto¬
ris. quȩ se ꝑdere potuit du sponte uagaret᷑:
se autẽ inuenire ñ potuit. ne omnino inuemi¬
retur. nisi pastoris miscłia quereret᷑: Hi aũ

Expanded text:
electionem gratiae? Quae non meritis tanquam merces redditur; sed tanquam donum gratis datur, ut justificetur impius, et redeat ovis perdita; non tamen in viribus suis, sed in humeris reportata pastoris , quae se perdere potuit dum sponte vagaretur, se autem invenire non potuit, nec omnino inveniretur, nisi pastoris misericordia quaereretur. Non