comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd paulo ante commemoraui huic om̃s ꝓpħas testi¬
monium ꝑhibere remissionem peccatorum acciꝑe
ꝑ manum eius omnẽ credentem in eum. Uerunta¬
men commodiꝰ ẽ. etiam ex ipso ueteri testamento tes¬
timonia pauca deꝓmere:. quȩ uł ad supplementum
uł potius ad cumulum ualere debebunt. Ipse d̾ns
ꝑ ꝓpħam in psalmo loquens ait. Sc̃is qui in t̾ra sunt
eius: mirificauit om̃s uoluntates meas int̃ illos. Non
merita eorum: s: uoluntates meas. Nam illorum qͥd.
nisi qͦd sequitur. multiplicate sunt infirmitates illo¬
rum. supra quod infirmi erant: Adhoc et lex subin¬
trauit: ut abundaret delictum.S: quid adiungit:
Postea accelerauerunt. Multiplicatis infirmitatibus
hoc ẽ: abundante delicto medicum alacrius quesie¬
runt. ut ubi abundauit peccatũ suꝑabundaret gr̃a.
Deniq ñ congregabo inquit conuenticula eorum de
sanguinibus. Qm̃ multis sacrificiorum sanguinib

Expanded text:
quod paulo ante commemoraui, huic omnes prophetas testiquod paulo ante commemoraui, huic omnes prophetas testimonium perhibere \'remissionem peccatorum accipere per manum eius omnem credentem in eum\'. Verum tamen commodius est, etiam ex ipso uctere testamento testimonia pauca depromere, quae uel ad supplementum ucl potius ad cumulum ualerc debebunt. ipse dominus per prophetam in psalmo loquens ait: sanctis qui in terra sunt eius mirificauit omnes uoluntates meas in illis, non \'merita eorum\',sed uoluntates meas. namillorum quid nisi quod sequitur? multiplicatae sunt infirmitates eorum, supra quod infirmi erant. ad hoc et lex subintrauit, ut abundaret delictum. sed quid adiungit? postea adcelerauerunt. multiplicatis infirmitatibus, hoc est abundante delicto, alacrius medicum quaesierunt, ut, ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. denique: non congregabo, inquit, conuenticula eorum de sanguinibus, quoniam multis sacrificiorum sanguinibus,
Abbreviated transcription (Latin):
stificari. In hoc om̃is credens iustificatur. hoc tanto
aggere testimoniorũ. cuiꝰ aduersus ueritatem di ela¬
tio ñ p̾matur: Et multa quidem alia reperiri pos¬
sunt. s et finiendi huiꝰ oꝑis cura ñ negligent̃ haben¬
da ẽ: De libris quoq ueteris testamenti multas con¬
testationes diuinorum eloquiorũ adhibere in hanc
sententiam suꝑuacuaneum putaui. quandoqui¬
dem in illis quod occultatur sub uelam̃to uelut t̾re¬
narum ꝓmissionum hoc in noui testamenti p̃dica¬
tione reuelatur. Et ipse d̾ns libroꝵ ueterum utilita¬
tem breuit demonstrauit et definuit dicens opor¬
tuisse impleri quȩ de illo scripta eẽnt in lege: et ꝓ¬
phetis et psalmis. et hec ipsa ẽẽ. quod oportebat xp̃m
pati et resurgere a mortuis t̾cia die. et p̃dicari in no
mine eius penitentiam et remissionem peccatorum
ꝑ om̃s gentes incipientib ab iherłm. Et petrus dicit

Expanded text:
stificari, in hoc omnis credens iustificatur. Hoc tanto stificari, in hoc omnis credens iustificatur. Hoc tanto aggere testimoniorum cuius aduersus ueritatem dei elatio non prematur? et multa quidem alia repperiri possunt, sed et finiendi huius operis cura non neglegenter habenda est. de libris quoque ueteris testamenti multas contestationes diuinorum eloquiorum adhibere in hanc sententiam superuacaneum putaui, quando quidem illic quod occultatur sub uelamento uelut terrnarum promissionum, hoc in noui testamenti praedicatione reuelatur. et ipse dominus librorum ueterum utilitatem breuiter demonstrauit et definiuit dicens oportuisse inpleri, quae de illo scripta essent in Lege et Prophetis et Psalmis, et haec ipsa esse, \'quod oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia mine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem\'. et Petrus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
gua. et popło. et natione. Item in actibus apłorum
inceptorem uitȩ petrus apłs dixit ẽẽ d̾nm iħm. in¬
crepans udeos qͦd occidissent eum. ita loquens. Nos
autem sc̃m et iustum inhonorastis. et negastis. et po¬
stulastis hominem homicidam uiuere et donari
uobis. Nam auctorem uite occidistis. Et alio loco. Hic
ẽ: lapis reꝓbatus a uobis edificantib. qui factus ẽ. in
caput anguli. Non ẽ: enim aliud nom̃ sub celo datũ
hominib: in quo oporteat saluos fieri nos. Et alibi.
Ds̃ patrum nr̃oꝵ suscitauit iħm: quem uos int̾feci¬
stis suspendentes in ligno. Hunc d̾s principem et
saluatorem exaltauit gła sua.dare penitentiam isrł.
et remissionẽ peccatorum in illo. Item alio loco. Hu ic
om̃s ꝓpħe testimonium ꝑhibent. remissionem pecca¬
torũ acciꝑe ꝑ manũ illiꝰ omnẽ credentem in eũ. Item
ciatur. ab om̃ibus quib ñ potuistis in lege moysi iu¬

Expanded text:
gua et populo et natione. Item in Actibus apostolorum gua et populo et natione. Item in Actibus apostolorum inceptorem uitae Petrus apostolus dixit esse dominum Iesum increpans ludaeis, quod occidissent eum, ita loquens: uos autem sanctum et iustum onerastis et negastis et postulastis hominem homicidam uiuere et donari uobis; nam inceptorem uitae occidistis. et alio loco: hic est lapis reprobatus a uobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. non est enim aliud nomen sub caelo datum hominibus, in quo oportet saluos fieri nos. et alibi: deus patrum nostrorum suscitauit lesum, quem uos interfecistis suspendentes in ligno. hunc deus principem et saluatorem exaltauit gloria sua, dare paenitentiam Israhel et remissionem peccatorum in illo. item alio loco: huic omnes prophetae testimonium perhibent remissionem peccatorum accipere per manum illius omnem credentem in eum. item tiatur; ab omnibus quibus non potuistis in lege Moysi iu
Abbreviated transcription (Latin):
altiorem a celis factum. ñ habentem cotidianam neces¬
sitatẽ. sicut principes sacerdotum primũ ꝓsuis pecca¬
tis sacrificium offerre. de hinc ꝓpopuli. Hoc enim se¬
mel fecit offerens se. Et alio loco. Non enim in manu
s in ipsum celum. apparere ante faciem di ꝓ nob̾. non
ut sepius offerat semet ipsum sicut pͥnceps sacerdo¬
tum intrat in scã in anno semel cum sanguine alie¬
no. seterum oportebat eum sepius patia mundi
constitutione. Nunc autem semel in extremitate se¬
culoꝵ ad remissionem peccatorum ꝑ sacrificium su-¬
um manifestatus ẽ. et sicut constitutum ẽ. homini¬
bus semel tantum mori. & post hoc iudicium. sic et¬
xp̃c semel oblatus ẽ. ut multorum peccata portaret
scd̃o sine peccatis apparebit eis qui eum sustinent ad
salutem. Apocalypsis etiam iohannis has laudes xp̃o
ꝑ canticum nouum testatur offerri. Dignus es acciꝑe
librum. et aꝑire signacula eiꝰ. qm̃ occisus es. et rede¬
misti nos dõ in sanguine tuo. de omni gente:. et lin¬

Expanded text:
n habentem cotidianam necessitatem sicut principes sacerdotum primum pro suis peccatis sacrificium offerre, dehinc pro populo; hoc enim semel fecit offerens se. et alio loco: non enim in manu ed in ipsum caelum, apparere ante faciem dei pro nobis, non ut saepius offerat semet ipsum, sicut princeps sacerdotum intrat in sancta in anno semel cum sanguine alieno. ceterum oportebat eum saepius pati a mundi constitutione, nunc autem semel in extremitate saeculorum ad remissionem peccatorum per sacrificium suum manifestatus est. et sicut constitutum est hominibus semel tantum mori et post hoc iudicium, sic etChristus semel oblatus est, ut multorum peccata portaret, secundo sine peccatis apparebit eis, qui eum sustinent ad salutem. Apocalypsis etiam Iohannis has laudes Christo per- canticum nouum testatur offerri: dignus es accipere librum et aperire signacula eius, quoniam occisus es et redemisti nos deo in sanguine tuo de omni gente et lin
Abbreviated transcription (Latin):
in principio erat u̾bum. & d̾s erat u̾bum: homo qͥa
u̾bũi caro factum ẽ. & habitauit in nob. Ae ꝑ hoc per
distantiam diuinitatis et infirmitatis filius di ma¬
nebat in celo. filius hominis ambulabat in t̾ra. Per
minis manebat in celo. fit gͦ credibiliorum fides:
ex incredibilioribus creditis. Si enim diuina sub¬
stantia longe distantior atq incomparabili du̾si¬
tate sublimior. potuit ꝓpt̃ nos ita susciꝑe huma¬
nam sustantiam.ut una ꝑsona fieret. ac sie filius
hominis qui erat in t̾ra ꝑcarnis infirmitatem ide
ipse eẽt in celo ꝑ participatatam carni diuinitatẽ:
quanto credibilius. alii homines sc̃i et fideles eius
eius hanc grãm societatemq ascendentib: ipse unꝰ
xp̃c ascendat in celum. qui de celo descendit: Sic et
apłs ait. Sicut in uno corpore multa membra ha¬
bemus. om̃ia autem membra corporis cum sint
multa unum ẽ: corpus: ita et xp̃e. Non dixit ita

Expanded text:
in principio erat uerbum et deus erat uerbum, homo, quia in principio erat uerbum et deus erat uerbum, homo, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ac per hoc per distantiam diuinitatis et infirmitatis filius dei manebat in caelo, filius hominis ambulabat in terra; per minis manebat in caelo. fit ergo credibiliorum fides ex incredibilioribus creditis. si enim diuina substantia longe distantior atque incomparabili diucrsitate sublimior potuit propter nos ita suscipere humanam substantiam, ut una persona fieret ac sic filius hominis, qui erat in terra per carnis infirmitatem, idem ipse esset in caelo per participatam carni diuinitatem, quanto credibilius alii homines sancti et fideles eius ibus per eius hanc gratiam societatemque ascendentibus ipse unus Christus ascendat in caelum, qui de caelo descendit ! sic et apostolus ait: sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra corporis, cum sint multa, unum est corpus, ita et Christus. non dixit: \'i
Abbreviated transcription (Latin):
cendit de cęlo filius hominis qui ẽ: in celo. Sic inqͥt
fiet generatio sp̃ualis. ut sint celestes homines ex ter¬
renis. qͦd adipisci ñ poterunt nisi membra mea ef¬
ficiantur. ut ipse ascendat qui descendit: quia nemo
descendit. ipse ascendat. ñ aliud deputans corpus
suum. idest eccliam suam quam se ipsum. quia
de xp̃o et ecclia uerius intelligitur. erunt duo in car¬
ne una. de quare ipse dixit. igitur iam ñ duo si una
caro. ascendere omnino ñ poterunt. quia nemo as¬
cendit in celum. nisi qui de celo descendit. filius ho¬
minis qui ẽ: in celo. Quanuis enim in t̾ra factus sit
filius hominis. diuinitatem tam̃ suam qua in celo
manens descendit ad t̾ram. ñ indignam censuit no¬
mine filii hominis. sicut carnem suam dignatus ẽ
nomine filii dĩ. ne qͥsi duo xp̃i ista accipiantur. unꝰ
ds et alt̾ homo. s. unus atq idem d̾s. et homo. D̃s̃ qͥa

Expanded text:
caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo. \'sic\',inquit, caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo. \'sic\',inquit, \'fiet generatio spiritalis, ut sint caelestes homines ex terrenis, quod adipisci non poterunt, nisi membra mea efficiantur, ut ipse ascendat qui descendit, quia nemo ristus, qui descendit, ipse ascendat, non aliud deputans corpus suum, id est ecclesiam suam, quam se ipsum — quia de Christo et ecclesia uerius intellegitur: erunt duo in carne una, de qua re ipse dixit: igitur iam non duo, sed una caro—, ascendere omnino non poterunt, quia nemo ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, filius hominis, qui est infilius hominis, divinitatem tamen suam qua in coelo manens descendit ad terram, non indignam censuit nomine filii hominis, sicut carnem suam dignatus est nomine filii Dei, ne quasi duo Christi ista accipiantur, unus Deus, et alter homo: sed unus atque idem Deus et homo; Deus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
arguantur oꝑa eius. Qui autem facit ueritatem.
uenit ad lucem. ut manifestentur oꝑa eiꝰ: quia in
deo sunt facta. Huc usq ad rem ẽ: de qua querimꝰ
ꝑtinens totus sermonis ille contextus. deinceps in
aliud narrator abscedit. Cum gͦ nichodemus ea¬
quȩ dicebantur ñ intelligeret: quesiuit a dño qͦ¬
modo possent ista fieri. Uideamus quid dns ad
hoc respondeat. ꝓfecto enim si ad int̾rogata res¬
pondere dignabitur. quomͦ possunt ista fieri. hoc
dicturus ẽ. quomͦ possit fieri regeneratio sp̃ualis ue¬
nientis hominis ex generatione carnali. Notata ita¬
magisterio. et omnium talium incredulitate rep̃¬
hensa. quod testimonium ñ acciꝑent ueritatis. ad¬
didit etiam se t̾rena illis dixisse: nec eos credidisse: que¬
rens uł admirans quomͦ eẽnt celestia credituri. Se¬
quitur tamen et respondet qͦd alii credant si illi
ñcredunt. ad illud qͦd int̾rogatus ẽ. quomodo possĩt
ista fieri. Nemo inquit ascendit in celum. nisi qui des

Expanded text:
rguantur opera eius; qui autem facit ueritatem, uenit ad lucem, ut manifestentur eius opera, quia in deo sunt facta. huc usque est ad rem, de qua quaerimus, pertinens totus sermo ille contextus; deinceps in aliud narrator abscedit. Cum ergo Nicodemus quae dicebantur non intellegeret, quaesiuit a domino, quomodo possent ista fieri. uideamus quid dominus ad hoc respondeat. profecto enim si ad interrogata respondere dignabitur: \'quomodo possunt ista fieri?\', hoc dicturus est, quomodo possint fieri regeneratio spiritalis uenientes homines ex generatione carnali. notata itapraeferebat, et omnium talium incredulitate reprehensa, quod testimonium non acciperent ueritatis, addidit etiam se illis terrena dixisse nec eos credidisse, quaerens uel ammirans, quomodo essent caelestia credituri. sequitur tamen et respondet, quod alii credant, si illi non credunt, ad illud quod interrogatus est, quomodo possint ista fieri: nemo, inquit, ascendit in caelum, nisi qui de
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumꝰ figmentũ
creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis: quȩ p̾parauit deuꝰ
ut in illis ambulemus. Et paulo post. Qui eratis in¬
quit in illo tempore sine. xp̃o alienati a societate isrł.
et ꝑegrini testamentorum. et ꝓmissionis spem non
habentes: & sine do in hoc mundo. N unc autemin

Expanded text:
ur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus. Et paulo post: Qui eratis, inquit, illo tempore sine Christo, alienati a societate Israel, et peregrini testamentorum et promissionis, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo: nunc autem in
Abbreviated transcription (Latin):
rimus salutem: Et alio loco. Propterea gͦ pueri com¬
mumcauer̃t carni et sanguini. et ipse ꝓꝑemodũ
eoꝵ participauit. ut ꝑ mortem euacuaret eum qui
potestatem habebat mortis. id est diabolum. et libe¬
aret eos qui timore mortis ꝑ totam uitam rei erant

Expanded text:
ntes salutem? et alio loco: propterea ergo pueri comntes salutem? et alio loco: propterea ergo pueri communicauerunt sanguini et carni et ipse propemodum eorum participauit, ut per mortem euacuaret eum qui potestatem habebat mortis, id est diabolum, et liberaret eos qui timor
Abbreviated transcription (Latin):
men qm̃ legi quosdam huic nr̃e de baptisino par¬
uulorum sententie contraria sentientes. eam quib¬
dam opinionib suis testem adhibere uoluisse. ma¬
gisq me mouet auctoritas ȩccłiaꝵ orientalium. que
hanc etiam in canonicis habent. quanta ꝑ nob̾ testi¬
monia contineat adutendum ẽ. In ipso eius exordio
legitur. Multis partib et multis modis olim ds lo¬
cutus ẽ. patribus in ꝓpħis: postremo in his diebus
locutus ẽ. nob̾ in filio. quẽ constituit heredem uniu¬
sorũ ꝑ quẽ fecit et scła. Quicum sit splendor głe et
figura substantiȩ eius gerensquoq om̃ia u̾bo uir¬
tutis sue. purgatione peccatorum a se facta. sedet ad
dexteram maiestatis in excelsis. Et post pauca. Si enĩ
qui ꝑ angłos dictus ẽ sermo factꝰ ẽ. firmꝰ et om̃is pre¬
uaricatio et inobedientia iustam accepit mercedis
retributionem. quomͦ nos effugiemꝰ. si tantã neglexe¬

Expanded text:
men quoniam legi quosdam huic nostrae de Baptismo parmen quoniam legi quosdam huic nostrae de Baptismo parvulorum sententiae contraria sentientes, eam quibusdam opinionibus suis testem adhibere voluisse, magisque me movet auctoritas Ecclesiarum orientalium, quae hanc etiam in canonicis habent, quanta pro nobis testimonia contineat, advertendum est. In ipso ejus exordio legitur: Multis partibus, et multis modis olim Deus locutus est patribus in Prophetis; postremo in his diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit haeredem universorum, per quem fecit et saecula. qui cum sit splendor gloriae et figura substantiae eius gerens quoque omnia uerbo uirtutis suae purgatione peccatorum a se facta sedet ad dexteram maiestatis in excelsis. et post pauca: si enim qui per angelos dictus sermo factus est firmus et omnis praeuaricatio et inoboedientia iustam accepit mercedis retributionem, quo- . modo nos effugiemus tantam neglege
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inquit erubescere testimonium dñi nr̃i. neq me
uinctum eius. s collabora euangłio. scđm uirtute di
saluos nos facientis. et uocantis uocatione sua sc̃a. ñ
ta ẽ. nob̾ in xp̃o iħu ante scła et̾na. manifestata autẽ
dem mort̾e: illuminantis aut̾e uita et incorruptio¬
nẽ ꝑ euangłium. Ad titum etiã. Expectantes inqͥt
illam beatam sꝑem. et manifestationẽ głe magni
di. & saluatoris nr̃i iħu xp̃i. qui dedit semet ipsum
ꝓ nob̾. ut nos redimeret ab om̃i iniquitate. et mũ¬
daret nos sibi popłm abundantem. emulatorem
bonoꝵ oꝑum. Et alio loco. Cum aut̃e benignitas et
humanitas illuxit saluatoris di nr̃i. ñ ex oꝑibus
iusticiȩ quȩ nos fecimus. s scdm suam miscdđiam
saluos nos fecit ꝑ lauachrum regenerationis et re
nouationis sp̃s sc̃i. quem ditissime effudit suꝑ nos
gr̃a. heredes efficiamur scđm sꝑem uite et̃nȩ. Ad he¬
breos quoq epła quanquam ñ nullis incerta sit. ta¬

Expanded text:
ergo, inquit, erubescere testimonium domini nostri neque me uinctum eius, sed conlabora euangelio secundum uirtutem dei saluos nos facientis et uocantis uocatione sua sancta nota est nobis in Christo Iesu ante saecula aeterna, manifestata autem dem mortem, inluminantis autem uitam et incorruptionem per euangelium. Ad Titum etiam: expectantes, inquit, illam beatam spem et manifestationem gloriae magni dei et saluatoris nostri Iesu Christi, qui dedit semet ipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate et mundaret nos sibi populum abundantem, aemulatorem bonorum operum. et alio loco: cum autem benignitas et humanitas inluxit saluatoris dei nostri, non ex operibus iustitiae, quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lanovationis Spiritus sancti, quem ditissime effudit super nogratia haeredes efficiamur secundum spem vitae aeternae . 50. Ad Hebraeos quoque Epistola, quanquam nonnullis incerta sit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Amen am̃ dico tibi: nisi quis renatus fuerit de¬
nuo. ñ potest uidere regnum đi. Dicit ad eum ni¬
chodemus. Quomͦ potest homo nascr: cum sen ex
sit: Nunquid potest in utero matris sue iterum
introire et nasci: Respondit iħc. Añ am̃ dico tibi
nisi quis renatus fuerit ex aqua et sp̃u: ñ potest in

Expanded text:
natus fuerit denuo: non potest videre regnum Dei. Dicit ad eum Nichodemus. Quomodo potest homo nasci cum senex sit? Numquid potest in ventrem matris sue iterato introire: et nasci? Respondit Jesus. Amen amen dico tibi: nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu San
Abbreviated transcription (Latin):
homo. cin fatetur necessarium ẽẽ baptismum in quo
fit remissio peccatorum. quod sine peccato damnet᷑
homo. quem necesse est ñ baptiratum. in ñ credenti¬
br deputari. quia utiq scriptura euanglica fallere
ñ potest. in qua aꝑtissime legitur. qui ñ crediderit
condemnabitur. postremo quod sine peccato imago
di ñ admittatur ad regnum di. q̃m nisi quis renatus
fuerit ex aqua et sp̃u. ñ potest introire in regnumdi.
atq ita uł in et̾nam mortem sine peccato p̃cipitetur.
uł quod ẽ. absurdius extra regnũ di habeat uitam
et̃nam. cum dominus p̃dicens quid suis in fine dic¬
turussit. uenite benedicti patris mei. ꝑcipite reg¬
num. quod uobis paratum ẽ: ab initio mundi. ma¬
nifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod
dicebat ita concludens. sic ibunt illi in ambustio¬
nem

Expanded text:
homo, cui fatetur necessarium esse baptismum, in quo homo, cui fatetur necessarium esse baptismum, in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, atque ita uel in aeternam mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem
Abbreviated transcription (Latin):
secutus adiunxit. Deinde aiunt. Sibaptismus mun¬
dat illud antiquum delictum qui de duobus bapti¬
ratis nati fuerint: debent hoc carere peccato. Non enĩ
potuerunt ad posteros transmittere: quod ipsimini¬
me habuerunt. Illud quoq addunt inquit. quia
si anima ñ est ex traduce:s. sola caro ipsa tantum ha¬
bet traducem peccati. et ipsa sola penam meretur. in¬
iustum ẽẽ dicentes. ut hodie nata anima ñ ex massa
ade:tam antiquum peccatum portet alienum. Dic̃t
etiam inquit nulla ratione concedi. ut ds qui ppria
peccata remittit: imputet aliena. Uidesne obsecro
quemadmodũ hoc totum pelagius ñ ex sua s ex ali¬
orum ꝑsona indiderit scriptissuis. usq adeo sciens
hanc nescio quam nouitatem ẽẽ quȩ contra antiqͣm
eccliȩ insitam opinionem sonare nunc ceꝑit. ut eam
ipse confiteri aut uerecundatus. aut ueritus fuerit:
Et forte hoc ipse ñ sentit. quod sine peccato nascatur

Expanded text:
secutus adjunxit, Deinde aiunt, Si Baptismus munsecutus adjunxit, Deinde aiunt, Si Baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent hoc carere peccato: nopotuerunt ad posteros transmittere quod ipsi minime habuerunt. illud quoque accedit, inquit, quia, si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur, iniustum esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum. dicunt etiam, inquit, nulla ratione concedi, ut deus qui propria peccata remittit imputet aliena. Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totum Pelagius non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur
Abbreviated transcription (Latin):
tasse illud ñ quia parum ẽ: s: quia nimium repre¬
hendunt. Et qui ea que ꝓ natura questionum que¬
dilucide dicta existimo adhuc ñ intelligunt. ñ inͥca¬
lumnient᷑ ꝓ negligentia. uł ꝑ mee facultatis indigen¬
tia. s: dm potius ꝓ accipienda intelligentia dep̃cent᷑
Ueruntam̃ nos ñ negligenter oportet aduertere
iustum. sicut eum qui nouerunt loquuntur p̃di¬
candum uirum. hane argumentationem contra pec¬
cati ꝓpaginem. ñ ex ꝓpͥa intulisse ꝑsona .s. quid illi
dicant qui eam ñ adꝑbant intimasse. nec solum hoc
qͦd modo ꝓposin. eiq respondi. uerum etiam cetera qͥb̃
me in illis libris iam respondisse recolin. Nam cum
dixisset. si ade inquiunt peccatum etiam ñ peccantib
nocuit. gͦ et xp̃i iusticia etiam ñ credentibus ꝓdest. quod
in his quȩ respondi cernis. quam ñ solum ñ expugnet
qd̾ dicimus.s. etiam nos admoneat quid dicamus.

Expanded text:
tasse illud non quia parum est, sed quia nimium repretasse illud non quia parum est, sed quia nimium reprehendunt; et qui ea, quae pro natura quaestionum dilucide dicta existimo, adhuc non intellegunt, non mihi calumnientur pro neglegentia uel pro meae facultatis indigentia, sed deum potius pro accipienda intellegentia deprecentur. Verum tamen nos non neglegenter oportet aduertere istum, sicut cum qui nouerunt loquuntur, bonum ac praedicandum uirum hanc argumentationem contra peccati propaginem non ex propria intulisse persona, sed quid illi dicant qui eam non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique respondi, uerum etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum dixisset: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi iustitia etiin iis quae respondi, cernis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed etiam nos admoneat quid dicamus:
Abbreviated transcription (Latin):
tium numero sine ulla t̃giuersatione constituant.
Consequent igitur si ñ baptirentur. int̾ eos qui ñ cre¬
dunt erunt. ac per hoc nec uitam habebunt.s ira
di manet suꝑ eos.qm̃ qui ñ credit filio. ñ habebit ui¬
tam .s. ira di manet suꝑ eum. Et iudicati sunt: qm̃
qui ñ credit. iam iudicatus ẽ. Et condempnabunt᷑
q̃m qui crediderit et baptiratus fuerit saluus erit:
qui autem ñ crediderit condempnabitur. Iam nũc
uideant isti qua iusticia temptent uł conentur asse¬
rere ñ ad uitam ȩt̾nam .s: ad iram di ꝑtinere. et iu¬
dicari diuinitus atq damnari homines qui sine
peccato sunt. si quemadmodũ ꝓprium. ita in eis
nullum ẽ: etiam originale peccatum. Iam ceteris
tum disputant insinuat. in illis duobus ꝓlixi meio¬
ꝑis libris satis quantum arbitror dilucideq respon¬
di. Quod et si quibusdam uł parum. uł obscurum
uidebit᷑. dent ueniam. et componant cum eis qui for¬

Expanded text:
tium numero sine ulla tergiuersatione constituant. tium numero sine ulla tergiuersatione constituant. consequenter igitur, si non baptizentur, inter eos qui non credunt erunt ac per hoc nec uitam habebunt, sed ira dei manet super eos, quoniam qui non credit filio, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum, et icondemnabuntur, quoniam qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit, qui autem non crediderit, condemnabitur. iam nunc uideant isti, qua iustitia temptent uel conentur adserere non ad uitam aeternam, sed ad iram dei pertinere et iudicari diuinitus atque damnari homines, qui sine peccato sunt, si quemadmodum proprium ita nullum in eis est etiam originale peccatum. Iam ceteris,tum disputant, in illis duobus prolixi mei operis libris satis, quantum arbitror, dilucideque respondi. quod etsi quibusdam uel parum uel obscurum uidebitur, dent ueniam et conponant cum eis, qui for
Abbreviated transcription (Latin):
dentib posset. Sicut gͦ eorum. ꝑ quos renascuntur
iusticie sp̃e. responsione sua traicit in eos fidem quã
uoluntate ꝓpria nondum habere potuerunt. sic eo¬
rum ꝑ quos nascuntur caro peccati traicit in eos
noxam quam nondum uita ꝓpͥa contraxerunt. Et
sicut eos uite sp̃s in xp̃o regenerat fideles: sie eos cor¬
pus mortis in adam generauerat peccatores. Illa enĩ
carnalis generatio ẽ: hec sp̃ualis. Illa facit filios car¬
nis: hec sp̃c. Illa filios mortis: hec filios resurrectio¬
nis. Illa filios scłi: hec filios di. Illa filios ire: hec fili
ista om̃is peccati uinculo liberatos. Postremo ad id
quod intellectu ꝑspicacissimo assequi ñ ualemus.
auctoritate diuina consentire cogamur. Bene quod
ipsi nos admonent iusticiam.xp̃i nisi credentib pro¬
desse ñ posse: & ꝓdesse aliquid paruulis confitentur.
Unde ut diximus necesse est eos baptiratos increden¬

Expanded text:
dentibus posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur dentibus posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur iustitiae spiritus responsione sua traicit in eos fidem, quam uoluntate propria nondum habere potuerunt, sic eorum per quos nascuntur caro peccati traicit in eos noxam, quam nondum uita propria contraxerunt. et sicut eos uitae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in Adam generauerat peccatores; illa enim carnalis generatio est. haec spiritalis; illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, haec filios resurrectionis; illa filios saeculi, haec filios dei; illa filios irae, haec filioista omnis peccati uinculo liberatos. Postremo ad id quod intellectu perspicacissimo adsequi non ualemus, auctoritate diuina consentire cogamur. bene, quod ipsi nos admonent, iustitiam Christi nisi credentibus prodesse non posse et prodesse aliquid paruulis confitentur. unde, ut diximus, necesse est eos baptizatos in creden
Abbreviated transcription (Latin):
unum saluari. quã ꝑ unũ ante ꝑierunt. Huic gͦ
ut dixi argumento in illis duobus libris. quos ad te
scripsi nichil respondi. neq id michi ꝓrsus redargu¬
endum ꝓposui. Nunc gͦ prius attende illud quem¬
admodũi cum dicunt si ade peccatum etiam ñ pec¬
cantib nocet. gͦ & xp̃i iusticia etiam ñ credentibus
ꝓdest. absurdissimum utiq & falsissimum iudicãt
ut xp̃i iusticia etiam ñ credentibus ꝓsit: unde pu¬
tant confici nec primi hominis peccatum paruulis
ñ peccantib nocere potuisse: sicut nec xp̃i iusticia
ꝓdesse ullis ñ credentibus potest. Dicant itaq iusti¬
cia xp̃i quid baptiratis paruulis ꝓsit. Dicant omni¬
no quod uolunt: ẜfecto enim si se xp̃ianos eẽ memi¬
nerunt: aliquid ꝑdesse ñ ambigunt. Quodlibet gͥ
test. Unde coguntur paruulos baptiratos incredenti¬
quib iusticia xp̃i etiam scđm istos ꝓdesse ñ nsicre¬

Expanded text:
unum saluari, quam per unum ante perierunt. huic ergo, unum saluari, quam per unum ante perierunt. huic ergo, ut dixi, argumento in illis duobus libris, quos ad te scripsi, nihil respondi neque id mihi prorsus redarguendum proposui. nunc ergo prius illud adtende quemadmodum, cum dicunt: si Adae peccatum etiam non peccantibus nocet, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest, absurdissimum utique et falsissimum iudicant, ut Christi iustitia etiam non credentibus prosit. unde putant confici nec primi hominis peccatum paruulis non peccantibus nocere potuisse, sicut Christi iustitia prodesse ullis non credentibus non potest. dicant itaque, iustitia Christi quid baptizatis paruulis prosit, dicant omnino quod uolunt. profecto enim, si se Christianos esse meminerunt, aliquid prodesse non ambigunt. quodlibet igitibus non potest. unde coguntur paruulos baptizatos in credentiquibus iustitia Christi etiam secundum istos prodesse non nisi cre
Abbreviated transcription (Latin):
uissimas continerent. atq ibi comꝑi cum ad illũ ue¬
nisset locum ubi dicit apłs ꝑ unũ hominẽ peccatũ
intrasse in mundum. et ꝑ peccatum mortẽ: atq ita
in om̃s homines ꝑtransisse quandã eoꝵ argum̃tati¬
onem. qui negant paruulos peccatum originale gesta¬
re.Quam fateor in illis tam longis uoluminib meis
ñ refelli. quia in mentẽ in omnino ñ uenerat. quen¬
quam posse talia cogitare uł dicere. Quappt̃ qm̃
illi oꝑi quod iam certo fine concluseram nichil ad¬
dere uolui. et ipsam eisdem uerbis quib eã legi. &
quid mͥ contra uideatur huic epłe inserendum pu¬
taui. Sic gͥ illa argumentio posita est.Hi autem in¬
quit qui contra traducem peccati sunt. ita illã im¬
pugnare nituntur Sim ade inqͥũt peccatũ etiã ñ
peccantib nocuit: gͦ et xp̃i iusticia etiam ñcreden¬
tibus ꝓdest. quia similit̃. immo et magis dicit per

Expanded text:
uissimas continerent, atque ibi conperi, cum ad illum ueuissimas continerent, atque ibi conperi, cum ad illum uenisset locum, ubi dicit apostolus per unum hominem peccatum intrasse in mundum et per peccatum mortem atque ita in omnes homines pertransisse, quandam eorum argumentationem qui negant paruulos peccatum originale gestare, quam, fateor, in illis tam longis uoluminibus meis non refelli, quia in mentem mihi omnino non uenerat quemquam posse talia cogitare uel dicere. quapropter quoniam illi operi, quod iam certo fine concluseram, nihil addere uolui, et ipsam eisdem uerbis quibus cam legi et quid mihi contra uideatur huic epistolae inserendum putaui. Sic ergo illa argumentatio posita est: hi autem, inquit, qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest, quia similiter, immo et magis dicit per
Abbreviated transcription (Latin):
arissimo filio marcellino augustinus
mino salut̃e: De questionib quas mͥ
proposueras. ut ad te aliquid scriberẽ
adusus eos quidicunt adam etiã si ñ
peccasset fuisse moriturum. nec ex enus peccato quicꝗͣ
ad eius posteros ꝓpagando transisse: maxime ꝓꝑter
baptisinum paruulorum. quẽ more pussimo atq
mat̾no uniu̾sa frequentat eccłia. et quod in hac uita
fuerint. futuriq sint filu hominum. nullũ haben¬
tes om̃ino peccatum. iam duos ꝓlixos absolueram li¬
bros quibus mͥ insussum ñ quidem om̃ibus om̃iũ
occurrisse in hac causa motib animoꝵ. quod uł a
me. uł a quoquam utrum fieri possit ignoro. immo
fieri ñ posse ñ dubito. s tam̃ egisse aliquid. quo de his
rebus a maiorib tradite fidei defensores. contra noui¬
tates corum qui alit̃ sentiunt ñ mermes usquequaq
consisterent. Uerum post paucissimos dies legi pela¬
gn quedam scripta. uiri ut audio sci. & ñ paruo ꝑfec¬
tu xp̃iam. quȩ in pauli apłi epłam expositiones bre¬

Expanded text:
arissimo filio Marcellino Augustinus mino salutem. De quaestionibus, quas mihi proposueras ut ad te aliquid scriberem aduersus eos qui dicunt Adam, etiamsi non peccasset, fuisse moriturum nec ex eius peccato quicquam ad eius posteros propagando transisse maxime propter baptismum paruulorum, quem more piissimo atque materno uniuersa frequentat ecclesia, et quod in hac uita sint, fuerint futurique sint filii hominum nullum habentes omnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. quibus mihi uisus sum non quidem omnibus omnium occurrisse in hac causa motibus animorum, quod uel a me uel a quoquam utrum fieri possit ignoro, immo fieri non posse non dubito, sed tamen egisse aliquid, quo de his rebus a maioribus traditae fidei defensores contra nouitates eorum qui aliter sentiunt non inermes usquequaque consisterent. uerum post paucissimos dies legi Pelagii quaedam scripta, sancti uiri, ut audio, et non paruo prouectu Christiani, quae in Pauli apostoli epistolas expositiones bre
Abbreviated transcription (Latin):
delicta eorum. Item ad galathas. Gr̃a uob̾ et pax a do
patre: et d̃no iħu xp̃o. qui dedit semet ipsum ꝓ pecca¬
tis nr̃is: ut eximeret nos de p̃senti scło maligno. Et ali
o loco. lex. trans gressionis gr̃a posita ẽ. donec ueniret
manu mediatoris. Mediator autem¬

Expanded text:
delicta eorum. Item ad Galatas: gratia uobis et pax a deo delicta eorum. Item ad Galatas: gratia uobis et pax a deo patre et domino Iesu Christo, qui dedit semet ipsum pro peccatis no loco: Lex transgressionis gratia proposita est, donec veniret manu mediatoris. Mediat
Abbreviated transcription (Latin):
noua creatura. uetera transierunt. ecce facta sunt no
ua. Om̃ia autem ex do. qui reconciliauit nos sibi ꝑ
xp̃m: et dedit nobis ministerium reconciliationis.
Quẽadmodum: Quia d̾s erat in xp̃o mundum recon¬
cilianssibi. ñ reputans illis delicta eorum. et ponens
in nobis uerbum reconciliationis. ꝓxp̃o gͦ legatione
fungimur. tanquam do exhortante ꝑ nos. obsecramꝰ
ꝓ xp̃o reconciliari do. Eum qui ñ nouerat peccatum.
pro nob̃ peccatum fecit: ut nos simus iusticia di in ip¬
so. Cooꝑantes autem et rogamus. ne inuacuum gr̃am
di recipiatis. Dicit enim. Tempore acceptabili exaudi¬
ui te: & in die salutis adiuui te: Ecce nunc tempꝰ accep¬
tabile: ecce nunc dies salutis. Adhanc reconciliationẽ
et salutem si ñ ꝑtinent paruuli: quis eos querit ad
baptismum xp̃i: Si autem ꝑtinent. int̾ homines
mortui sunt. ꝓ quibus ille mortuus ẽ: nec ab eo re¬
conciliari et saluari possunt. nisi dimissa ñ reputet

Expanded text:
noua creatura; uetera transierunt, ecnoua creatura; uetera transierunt, eca autem ex Deo, qui reconciliavit nos sibi per Christum, et dedit nobis ministerium reconciliationis. Quemadmodum? Quia Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi, non reputans illis delicta eorum, et ponens in nobis verbum reconciliationis. Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo reconciliari Deo. Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cooperantes autem et rogamus, ne in uacuum gratiam dei suscipiatis. dicit enim: tempore aceeptabili exaudiui te et in die salutis adiuui te. ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. ad hanc reconciliationem et salutem si non pertinent paruuli, quis eos quaerit ad baptismum Christi ? si autem pertinent, inter homines mortuos sunt, pro quibus ille mortuus est, nec ab eo reconciliari et saluari possunt, nisi dimissa non reputet
Abbreviated transcription (Latin):
minum nr̃m. Dicant qui possunt homines nasci ñ
in corpore mortis huius. ut possint etiam dicere ñ eis
corpore mortis huius. Item paulo post. Qd enim im¬
possibile erat legi in quo infirmabatur ꝑcarnem. ds
filium suum misit in similitudinem carnis pecca¬
ti. et de peccato damnauit peccatum in carne. Dicãt
qui audent. oportuisse nasci xp̃m in similitudine
carnis peccati. nisi nos nati essemus in carne peccati.
Item ad corinthios. Tradidi enim uob in primis in¬
qͥt. quod et accepi. quia xp̃c mortuus ẽ ꝓ peccatisnr̃is
scđm scripturas. Item ad eosdem corinthios in scđa.
saritas enim compellit xp̃i nos iudicantes hoc. qm̃
unꝰ ꝑ om̃ib mortuus ẽ: gͦ om̃s mortui sunt. Et ꝓ om̃i
b mortuus ẽ. ut qui uiuunt iam ñ sibi uiuant .s ei
qͥ ꝓ ipsis mortuuꝰ ẽ. et resurrexit. Itaq nos amodo ne¬
mine nouimꝰ scd̃m carnem. & si noueramus scđm car¬
nem xp̃m. s: nunc iam ñ nouimꝰ. Si qua igit᷑ in xp̃o

Expanded text:
minum nostrum . Dicant qui possunt homines nasci non in corpore mortis hujus, ut possint etiam dicere, non eis corpore mortis hujus. Item paulo post: Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, Deus filium suum misit in similitudine carnis peccati et de peccato damnauit peccatum in carne. dicant qui audent oportuisse nasci Christum in similitudine carnis peccati, nisi nos nati essemus in carne peccati. Item ad Corinthios: tradidi enim uobis in primis, inquit, quod et accepi, quia Christus mortuus est pro peccatis nostris secundum scripturas. item ad eosdem Corinthios in secunda: caritas enim Christi conpellit nos iudicantes hoc, quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui s mortuus est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. itaque nos amodo neminem nouimus secundum carnem et, si noueramus secundum carnem Christum, sed nunc iam non nouimus. si qua igitur in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
situm breuit̃ peti potest. ignosce nobis ea in quib
sumus abstracti a concupiscentia. adiuua ne abstra¬
hamur a concupiscentia. aufer a nobis concupiscen¬
tiam.Ad peccandum nanq ñ adiuuamura deo.
iusta autem agere. uł iusticie p̃ceptũ õi ex parte imple¬
re ñ possumus. nisi adiuuemur adeo. Sicut enim
corporis oculus ñ adiuuatur a luce: ut ab eadem lu¬
ce clausus auersusue discedat. ut autem uideat
adiuuatur ab ea. neq hoc omnino nisi illa adiuue¬
rit potest. ita d̾s qui lux ẽ. hominis interioris ad¬
iuuat nr̃e mentis obtutum. ut ñ scd̾m nr̃am. sed

Expanded text:
situm breuiter peti potest: \'ignosce nobis ea, in quibus situm breuiter peti potest: \'ignosce nobis ea, in quibus sumus abstracti a concupiscentia, adiuua, ne abstrahamur a concupiscentia. aufer a nobis concupiscentiam\'. Ad peccandum namque non adiuuamur a deo; iusta autem agere uel iustitiae praeceptum omni ex parte implere non possumus, nisi adiuuemur a deo. sicut enim corporis oculus non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem uideat adiuuatur ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris, adiuuat nostrae mentis obtutum, ut non secundum nostram, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ regnet peccatum in ur̃o mortali corpore: ad
obediendum desideriis eius. Si gͦ his desiderus con¬
cupiscentie carnis illicita uoluntatis inclinatione
consensimus. ad hoc sanandum dicimus. dimitte
nobis debita nr̃a. adhibentes remedium ex oꝑe mise¬
ricordiȩ in eo qͦd addimus. sicut et nos dimittimꝰ debi¬
toribus nr̃is. Ut autem ñ ei consentiamus. dep̃cemur
adiutorium dicentes. et ne nos inferas in tẽptationẽ.¬
ñ qͦd ipse ds tali temptatione aliquem temptet. nam
ds intemptator malorum ẽ. ipse autem neminem
temptat: s. ut si forte temptari ceꝑimꝰ a concupiscen¬
tia nr̃a adiutorio eius ñ deseramur. ut in eo possimꝰ
uincere ne abstrahamur illecti. Deinde addimus.
qͦd ꝑficietur in fine. cum absorbebitur mortale a ui¬
ta.s. libera nos amalo. Tunc enim nulla erit talis
concupiscentia. cum qua certare. et cui ñ consentire
iubeamur. Sic gͦ totum hoc in tribus beneficiis po¬

Expanded text:
non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si ergo his desideriis concupiscentiae carnis inlicita uoluntatis inclinatione consensimus, ad hoc sanandum dicimus: dimitte nobis debita nostra, adhibentes remedium ex opere misericordiae in eo quod addimus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ut autem non ei consentiamus, deprecamur adiutorium dicentes: et ne nos inferas in temptationenon quod ipse deus tali temptatione aliquem temptct-nam deus intemptator malorum est, ipse autem neminem tcmptat-scd ut, si forte temptari coeperimus a concupiscentia nostra, adiutorio eius non deseramur, ut in eo possimus uincere, ne abstrahamur inlecti. deinde addimus quod perficietur in fine, cum absorbebitur mortale a uita: sed libera nos a malo. tunc enim nulla erit talis concupiscentia, cum qua certare et cui non consentire iubeamur. sic ergo totum hoc in tribus beneficiis po
Abbreviated transcription (Latin):
Deletis peccatis omnib. soluto etiam reatu. quo uinc¬
tos originaliter detinebat. ad agonem interim manet.
ñ sibi ad illicita consentientibus nichil omnino no¬
citura. donec absorbeatur mors in uictoriam. et pa¬
ce ꝑfecta nichil quod uincatur existat. Consentienteᷤ
autẽ sibi ad illicita reos tenet. et nisi ꝑ medicinam
nobis int̃pellantem sanentur. ad scđam mortem.
damnationemq ꝑducit. Ppt̾ hoc et dominus ora¬
re nos docens: int̾ cetera monuit ut dicamus. Di¬
mitte nobi debita nr̃a. sicut et nos dimittinꝰ debit¬
toribus nr̃is: et ne nos inferas in temptationem. sed
libera nos a malo.Manet enim malũ in carne nr̃a.
ñ natura in qua diuiitus creatus ẽ. homo.s uicio
quo uoluntate ꝓlapsus ẽ: ubi amissis uiribus. ñ ea
qua uulneratus ẽ. uoluntatis facilitate sanatur. De
hoc malo dicit apłs. Scio qm̃ ñ habitat in carne me¬
abonum. Cui malo nos ñ obedire p̃cipit cum dicit.

Expanded text:
deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uincdeletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet non sibi ad inlicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec absorbeatur mors in uictoriam et pace perfecta nihil quod uincatur existat. consentientes autem sibi ad inlicita reos tenet et, nisi per medicinanobis interpellantem sanentur, ad secundam mortem damnationemque perducit. propter hoc et dominus orare nos docens inter cetera monuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ne nos inferas in temptationem, sed libera nosa malo. manet enim malum in carne nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, sed uitio, quo uoluntate prolapsus est, ubi amissis uiribus non ea qua uulneratus est uoluntatis facilitate sanatur. de hoc malo dicit apostolus: scio, quia non habitat in carne mea bonum. cui malo nos non oboedire praecepit, cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Quis enim cum aliqua spe adipiscende salutis
et̾ne de hac uita emigraret.manente illa sententia.
qͦd quicunq totam legem seruauerit. offendat autẽ
in uno factus ẽ: omniũ reus. nisi post paululum lo¬
queretur. sic loquimini et sic facite tanquam ꝑ legẽ
libertatis incipientes iudicari. iudicium enim sine
miscdia illi qui ñ facit miscđiam. suꝑ exaltat autẽ
miscia iudicio: Concupiscentia igitur tanquam
lex peccati. manens in membris corporis mortis hu¬
ius. cum paruulis nascitur. In paruulis baptiratis
areatu soluitur. adagonem relinquit᷑. ante agonem
mortuos nulla damnatione ꝑsequitur. Paruulos
ñ baptitatos reos innectit. et tanquam ire filios eti¬
am si paruuli moriantur ad condemnationem tra¬
hit. In grandibus autem baptiratis in quibus iam
ratione utentibus quicquid eidem concupiscentie
mens ad peccandum consentit. ꝓprie uoluntatis ẽ.

Expanded text:
uobis. quis enim cum aliqua spe adipiscendae salutis uobis. quis enim cum aliqua spe adipiscendae salutis aeternae de hac uita emigraret manente illa sententia, quod quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, nisi post paululum sequeretur: sic loquimini et sic facite tamquam per legem libertatis incipientes iudicari. iudicium enim sine misericordia illi, qui non facit misericordiam; supercxultat autem misericordia iudicio? Concupiscentia igitur tamquam lex peccati manens in membris corporis mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis baptizatis a reatu soluitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur; paruulos non baptizatos reos innectit et tamquam irae filios, etiamsi paruuli moriantur, ad condemnationem trahit. in grandibus autem baptizatis, in quibus iam ratione utentibus quicquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consensit, propriae uoluntatis est;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑniciosum atq contrarium. ipsiq religioni qua
irabuti sumꝰ. et pietati qua dm colimus. quã uehem̃t̃
aduersum. ut ꝓ tali adipiscendo beneficio d̾nm ñ ro¬
gemus. atq in ipsa oratione dnica ne nos inferas in
temptationẽ. frustra positum existimemus. uerbis
explicare ñ possumus. Acute autem sibi uidentur
dicere. quasi nr̃m hoc ullus ignoret. qͦd si nolumus. ñ
la suꝑanda. uł que male cupiuntur. uł que male me¬
tuuntur. magnis aliquando et totis uiribus opus est
uoluntatis. quas nos ñ ꝑfecte in omnib adhibituro ᷤᷤ¬
p̃uidit. qui ꝑ ꝓpħam ueridice dici uoluit. ñ iustifica¬
bitur in conspectu tuo om̃is uiuens. Tales itaq nos fu¬
turos dns p̃uidens. quedam salubria remedia contra
reatum et uincula peccatorum. etiam post baptis¬
mũ dare: ac ualere dignatus ẽ: oꝑa scilicet miscđiȩ: cũ
ait. dimittite & dimittetur uobis. date et dabitur

Expanded text:
o est, perniciosum atque contrarium ipsique religioni, qua o est, perniciosum atque contrarium ipsique religioni, qua inbuti sumus, et pietati, qua deum colimus, quam uehementer aduersum, ut pro tali accipiendo beneficio dominum non rogemus atque in ipsa oratione dominica: ne nos inferas in temptationem frustra positum existimemus, uerbis explicare non possumus. Acute autem sibi uidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod \'si nolumus, non la superanda, uel quae male cupiuntur uel quae male metuuntur, magnis aliquando et totis uiribus opus est uoluntatis, quas nos non perfecte in omnibus adhibituros praeuidit, qui per prophetam ueridice dici uoluit: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. tales itaque nos futuros dominus praesciens quaedam salubria remedia contra reatum et uincula peccatorum etiam post baptismum dare ac ualere dignatus est, opera scilicet misericordiae, cum ait: dimittite et dimittetur uobis; date et dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
redemptionem ꝑ omnib. quanta ipse donat diligenti¬
a uł facultate disserendum enodandumq suscepi.
Cui disputationi si se identidem aliqua necessitate:
uł oportunitate inseruerit questio de peccato uł baptis¬
mo paruuloꝵ. mirandum ñ erit. nec fugiendũ. ut
eis locis ad omnia que responsionẽ nr̃am flagitant.
sicut ualemus respondeamus. Huius autem questi¬
onis solutio de hominis uita sine ulla subreptione
uł p̃occupatione peccati. ꝓpt̾ cotidianas etiam nr̃as
orationes maxime necessaria ẽ: Sunt enim quidam
tantum p̃sumentes de libero humanȩ uoluntatis
arbitrio. ut ad ñ peccandum nec adiuuandos nos
diuinitus opinentur. semel ipsi nature nr̃ȩ concesso
libero uoluntatis arbitrio. Unde fit consequens. ut
nec orare debeamus. ne intremus in temptationem.
hocẽ: ne temptatione uincamur. ułcum fallit. et p̃¬
occupat nescientes: uł cũ p̾mit atq urget infirmos.

Expanded text:
redemptionem pro omnibus, quanta ipse donat diligentiredemptionem pro omnibus, quanta ipse donat diligentia uel facultate disserendum enodandumque suscepi. cui disputationi si se identidem aliqua necessitate uel oportunitate inseruerit quaestio de peccato uel baptismo paruulorum, mirandum non erit nec defugiendum, ut eis locis ad omnia, quae responsionem nostram flagitant, sicut ualemus respondeamus. Huius autem quaestionis solutio de hominis uita sine ulla subreptione uel praeoccupatione peccati propter cotidianas etiam nostras orationes maxime necessaria est. sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae uoluntatis arbitrio, ut ad non peccandum nec adiuuandos nos diuinitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae uoluntatis arbitrio. unde fit consequens, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, hoc est ne temptatione uincamur, uel cum fallit et praeoccupat nescientes uel cum premit atque urguet infirmos.