comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad modicum stare possunt. De his die¬
bus ꝑ ꝓpħam dicitur. homo sicut fenũ
culpa. illi dies sunt quos dedit gratia.
De illis dieb dixit ꝓpħa. In dieb meis
illos dies suos qr alios dies ñ amat.
Sicut ieremias dicit. Domine dien ho¬
minis ñ desideraui tu scis. Isti sunt di¬
es quib fuit plenus fuit tob de quo sqͥp¬
tum est qr mortuus ẽ senex plenusq
dieꝵ. Nam de aliis dieb plenus ẽẽ non
poterat qui transacti iam ñ erant. Illos
dies qui foris sunt solos mali nouerũt.
boni uͦ qui iam internos dies uidere
meruerunt eos qui foris sunt ñ solum
ñ diligunt s eciam maledicunt. Pere¬
at inquit beatus iob dies in qua natus
sum. ⁊ nox in qua dictum ẽ conceptus ẽ
homo. Dies ille u̾tatur in tenebras. et
ñ requirat eum deus desuꝑ ⁊ ñ illustͤ¬
tur luminẽ. Illos gͦ dies qui intus st̃
pocius debemus amare uͥ lucem non se¬
cuntur tenebre. uͥ eterni solis splendore

Expanded text:
ad modicum stare possunt. De his diead modicum stare possunt. De his diebus per Prophetam dicitur: Homo sicut fenum,culpa; illi dies quos dedit gratia. De illis diebus dixit Propheta: In diebus meis illos dies suos vocat, quia alios dies non amat. Sicut Jeremias dicit: Domine, diem hominis non desideravi, tu scis . Isti sunt dies quibus plenus fuit Job, de quo scriptum est, quia mortuus est senex et plenus dierum . Nam de aliis diebus plenus esse non poterat, qui transacti jam non erant. Illos dies qui foris sunt, solos mali noverunt; boni vero qui jam internos dies videre meruerunt, eos qui foris sunt non solum non diligunt, sed etiam maledicunt. Pereat, inquit beatus Job, dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo. Dies ille vertatur in tenebras, et non requirat eum Deus desuper, et non illustret lumine . Illos ergo dies qui intus sunt potius debemus amare, ubi lucem non sequuntur tenebrae, ubi aeterni Solis splendore
Abbreviated transcription (Latin):
Primus dies est timor. Sid̾s est ueri¬
tas. Tercius dies ẽ caritas. Primus di¬
es solem suum h̃t̃ potentiam. Scił̃s
dies solem suum ht̃ sapientiam. Ter¬
cius dies solem suum ht̃ benignita¬
tem. Potentia enim ad patrẽ. Sapien¬
tia ad filium. benignitas ꝑtinet ad
sp̃m santum. Alii sunt dies nr̃i qͦs
habemus ext̾ius. alii quos interius ha¬
bemus. Dieg nr̃i exteriores etiam cũ
nolumus transeunt dies uͦ interio¬
res si uolumus ꝑmanere inet̾num
possunt. Nam de timore dñi dicitur
qr in scłm soculi ꝑmanet. de ueritate
quoq dubium non est quod ꝑmane¬
at inet̾num. que et si in hac uita inci¬
piat tunc tamen plena et ꝑfecta in no¬
bis erit. cum ip̃e qui est ueritas post hꝰ
uite t̾minum manifestus apparebat.
De caritate item dictum ẽ. qr caritas
numqͣm excidit. Boni dies isti qͥ num¬
qͣm transeunt. nam illi dies mali sunt.
qui ñ solum non ꝑmanent semꝑ. s nͨ

Expanded text:
Primus dies est timor, secundus est veriPrimus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Primus dies solem suum habet, potentiam; secundus dies solem suum habet, sapientiam; tertius dies solem suum habet, benignitatem. Potentia ad Patrem, sapientia ad Filium, benignitas pertinet ad Spiritum sanctum. Alii sunt dies nostri quod habemus exterius, alii quos interius habemus. Dies nostri exteriores, etiam cum nolumus, transeunt; dies vero interiores, si volumus, permanere in aeternum possunt. Nam de timore Domini dicitur quod in saeculum saeculi permanet . De veritate quoque dubium non est quin permaneat in aeternum; quia, etsi in hac vita incipiat, tunc tamen plena et perfecta in nobis erit, cum ipse qui est veritas post hujus vitae terminum manifestus apparebit. De charitate item dictum est: quia charitas nunquam excidit . Boni dies isti qui nunquam transeunt. Nam illi dies mali sunt, qui non solum non permanent semper, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
timur. quid nobiscum afferre pot̾imꝰ:
Quid nͥ lucem de regione lucis uenien¬
tes: Hoc enĩ et decens ⁊ necessarium ẽ.
ut si a lucis regione uenimus. ad fugã¬
das nr̃as tenebras nob̾ cum lucem ap¬
portemus. Et quis scire pot̾it quod ĩbi
fuimus si illuminati ñ redimus: Ap¬
pareat gͦ quod ibi fuimus. appareat qͥd
ibi uidimus. Si ibi uidimus potenti¬
am: apportemus lucem duini timoris.
Si ibi uidimus sap̃ĩam: apportemus lu¬
cem u̾itatis. Si ibi uidimus benigni¬
tatem: aportemus lucem dilectionis.
Potentia torpentes ad amorem excitet.
Sap̃ia ignorantie tenebris cecatos illumi¬
net. Benignitas frigidos calore carita¬
cis inflaminet. uidete queso qͥd lux
sit nisi dies ⁊ quid tenebre nisi nox:
Et sicut ocłs corporis ht̃ diem suam ⁊i
noctem suam. ita quoq ocłs cordis ht̃
diem suam et noctem suam. Etes gͦ
dies sunt inuisibilis lucis in quib in¬
terius spitalis uite cuisus distinguit᷑.

Expanded text:
timur, quid nobiscum afferre poterimus? timur, quid nobiscum afferre poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venientes? Hoc enim decens et necessarium est, ut si a lucis regione venimus, ad fugandas nostras tenebras nobiscum lucem apportemus. Et quis scire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus? Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem divini timoris. Si ibi vidimus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi dies; et quid tenebrae nisi nox. Et sicut oculus corporis habet diem suam et noctem suam, ita quoque oculus cordis habet diem suam et noctem suam. Tres ergo dies sunt invisibilis lucis, quibus interius spiritualis vitae cursus distinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uertens aut̃ de inuisibilib ad inuisibilia.
pͥmum a creatore ad rationalem creatu¬
ram. deiñ a rationali creatura ad corpo¬
ream creaturam descendet. Ordo autem
cognitionis in mente humana semper
p̾cedit ordinem conditionis. qr nos qui
foris sumus redire ab intimis ñ possu¬
mus. nisi prius oculo mentis intima
penetremus. Sequitur aut̃ semꝑ ordo
conditionis ordinem cognitionis. qr et¬
si aliqͣndo humana infirmitas. ad in¬
terna contẽplanda uł tenuiter admis¬
sa fu̾it. diu ibidem stare hanc sue mu¬
cabilitatis fluxus ñ ꝑmittit.
deus largiri dignatus est.
de uisibilib ad inuisibilium
cognitionẽ ꝑuenimus. nunc iã mens
ura ad semetipsam redeat. ⁊ quid sibi
ex hac cognitione utilitatis ꝓuenire
possit aitendat. Quid enĩ nob̾ prodest
Si in deo cognoscimus maiestatis celsi¬
tudinem. ⁊ nullam nob̾ inde colligimꝰ
utilitatem: S ecce dum de illo inti¬
mo diuine contemplationis secreto reuer¬

Expanded text:
vertens autem de invisibilibus ad visibilia vertens autem de invisibilibus ad visibilia primum a Creatore ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad corpoream creaturam descendit. Ordo autem cognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab intimis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequitur autem semper ordo conditionis ordinem cognitionis; quia, etsi aliquando humana infirmitas ad interna contemplanda vel tenuiter admissa fuerit, diu tamen ibidem stare hanc suae mutabilitatis fluxus non permittiDeus largiri dignatus est de visibilibus ad invisibilium cognitionem pervenimus, nunc jam mens nostra ad semetipsam redeat et quid sibi ex hac cognitione utilitatis provenire possit attendat. Quid enim nobis prodest, si in Deo cognoscimus majestatis celsitudinem, et nullam nobis inde colligimus utilitatem? Sed ecce, dum de illo intimo divinae contemplationis secreto rever
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. In conditione uͦ primo gͣdu ad
unaginem dei rõnalis creatura facta ẽ.
deinde creatura corꝑea. ut creatura rõna¬
lis in ea foris agnosceret. ꝙ a creatorein¬
tus accepisset. In sapientia di est u̾itas in
rationali creatura imago u̾itatis incor¬
porea creatura umbra imaginis. Ratio¬
nalis creatura facta est ad dei sapĩam.
Corꝑea creatura facta est ad rationalem
creaturam. ꝓter quod omnis motue.
et conu̾sio corporee creature est ad ratio¬
nalem creaturam. ⁊ om̃is motus et con¬
u̾sio rationalis creature ẽẽ debet ad dei sa¬
pientiam. ut dum quodq suo semꝑ su¬
ꝑiori adheret ꝑ conu̾sionem. nec prime
conditionisordinem. nec pͥmi exemplaris
in se ꝑturbet similitudinem. Quisqͥs
ergo uia inuestigationis de uisibilib
ad inuisibilia transit. pͥmum a corpo¬
rea natura ad rõnalem creaturam. deiñ
a rõnali creatura ad considerationẽ sui cre¬
atoris mentis intuitum ducere debet. Ke¬

Expanded text:
pervenit. In conditione vero primo gradu ad pervenit. In conditione vero primo gradu ad imaginem Dei rationalis creatura facta est; deinde creatura corporea, ut creatura rationalis in ea foris agnosceret quid a Creatore intus accepisset. In sapientia Dei est veritas, in rationali creatura imago veritatis, in corporea creatura umbra imaginis. Rationalis creatura facta est ad Dei sapientiam. Corporea creatura facta est ad rationalem creaturam. Propter quod omnis motus et conversio corporeae creaturae est ad rationalem creaturam, et omnis motus et conversio rationalis creaturae esse debet ad Dei sapientiam, ut dum quodque suo semper superiori adhaeret per conversionem, nec primae conditionis ordinem, nec primi exemplaris in se perturbet similitudinem. Quisquis ergo via investigationis de visibilibus ad invisibilia transit, primum a corporea creatura ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad considerationem sui Creatoris mentis intuitum ducere debet. Re
Abbreviated transcription (Latin):
stere ei pot̃ qr omnipotens est. nemo
fallere eum potest. qr sapientissimuez
ẽ. uemo eum corrũꝑe potest. qr optimꝰ
est. nemo eum declinare potest. qr uͥq
est. nemo eum tollere potest. qr et̾nus
ẽ. nemo cum flectere potest qr in com¬
mutabilis est. Si ergo nolumus talem
sentire iudicem. ip̃m queramus redemp
uestigandam inuisibilia ꝓgredi cepimꝰ.
pͥmo a corporea creatura ad incorpoream
hoc est rationalem creaturam tͣnsiuimꝰ.
ac deiñ a rationali creatura usq ad sa¬
pientiam dei ꝑuenimus. nunc uͦ redeũ¬
tes primo a sapientia dei ad rationalẽ
creaturam. deiñ a rationali creatura ad
creaturam corꝑeam habita considerati¬
one ꝓcedemus. Ille ordo ẽ cognitionis
iste conditionis. qr pͥmum corꝑea c na¬
tura que uisibilis est in cognitione occur¬
rit. de iñ a corꝑea creatura ad incorpoream
cognitio tͣnsit. Postremo uia inuestiga¬
tionis aꝑta usq ad conditorem utͥusq

Expanded text:
stere ei potest, quia omnipotens est; nemo eum stere ei potest, quia omnipotens est; nemo eum fallere potest, quia sapientissimus est; nemo eum corrumpere potest, quia optimus est; nemo eum declinare potest, quia ubique est; nemo eum tolerare potest, quia aeternus est; nemo eum flectere potest, quia incommutabilis est. Si ergo nolumus talem sentire judicem, ipsum quaeramus redemptvestiganda invisibilia progredi coepimus, primo a corporea creatura ad incorpoream, hoc est rationalem creaturam transivimus; ac deinde a rationali creatura usque ad sapientiam Dei pervenimus; nunc vero redeuntes primo a sapientia Dei ad rationalem creaturam; deinde a rationali creatura ad creaturam corpoream habita consideratione procedemus. Ille ordo est cognitionis, iste conditionis, quia primum corporea creatura, quae visibilis est in cognitione occurrit; deinde a corporea creatura ad incorpoream cognitio transit; postremo via investigationis aperta, usque ad conditorem utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum. ipse est remedium. Ipsum
audite. felicius fuiss semꝑ tenuisse eiꝰ
similitudinem. s iam minus głosum
ñ erit ad eius redire imitationem. Ip̃m
audite. O homo quid causaris ignorã¬
tiam tuam. ecre ip̃a te tua natura ar¬
guit. ipsa conuincit. Nosti qualis sis.
unde uenias. quem factorem habeas. qͦ
mediatore egeas. et tu adhuc impudent̾
te defendendo contͣ deum clamas: Nosti
qr malus es et qr a bono opifice malus
factus non es. ⁊ ñ cessas et ñ clamas ad
eum qui te fecit ut ueniat et reficiat. qͥ
creauit ut redimat: Noli dubitare depo¬
tentia eius. uide opera illius qͣnta sunt.
uoli dubitare de sapientia eiꝰ. uide oꝑa
eius quam pulcra sunt. noli dubitare
de beniuolentia. uide oꝑa cius quom ad
utilitatem tͥ seruiunt. Monstrat ergo
tͥ in suo oꝑe qͣntum possit in tua redẽp¬
tione. Monstrat item tͥ quam formi
dandum expectare possis iudicem. si
nolueris hr̃e redemptorem. Nemo resi¬

Expanded text:
exemplum, ipse et remedium. Ipsum exemplum, ipse et remedium. Ipsum audite. Felicius fuisset semper tenuisse ejus similitudinem, sed jam minus gloriosum non erit, ad ejus redire imitationem. Ipsum audite. O homo, quid causaris ignorantiam tuam? Ecce ipsa natura tua te arguit, ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem factorem habeas, quo mediatore egeas, et tu adhuc impudenter te defendendo contra Deum clamas. Nosti quod malus es, et quod a bono opifice malus factus non es, et cessas, et non clamas ad eum, qui te fecit ut veniat et reficiat, qui creavit ut redimat. Noli dubitare de potentia ejus, vide opera illius quanta sint. Noli dubitare de sapientia, vide opera ejus quam pulchra sint. Noli dubitare de benevolentia, vide opera ejus quomodo ad utitibi in suo opere, quantum possit in tua Redemptione. Modandum exspectare possis judicem, si nolueris habere redemptorem. Nemo resi
Abbreviated transcription (Latin):
hominum. qr ꝑ ipsum etiam commenda¬
bilis et placita fit aspectui meo conditio
omnium creaturaꝵ. In ip̃o ex amino
cuncta oꝑa mea que facio. et non ama¬
re nequeo. quod intueor simile illi quẽ
amo. Solus ille me offendit. qui ab eius
similitudine recedit. Si ergo uultis mͥ
placere ei similes estote. ip̃m audite. et si
forte ab eius similitudine male a gendo
discessistis. ip̃m imitando reditẽ. In ipso
datur p̾ceptum. in ip̃o datur consilium.
p̾ceptum est ut ꝑsistatis. consilium ut
redeatis. Utinam tenuissetis p̾ceptum. S
qr transgressi estis p̾ceptum. saltẽ audi¬
te consilium. Ipsum aucdite. Magni con¬
silii angłs uobis muttitur. ut qui con¬
ditis datus fuit ad głam. idem ꝑditiez
ueniat ad medelam. Ipsum auditẽ. Ip¬
se condicor. ip̃e est et redemptor. Ip̃e de¬
us uos mecum condidit. qui uobiscum
homo solus ad uos uenit. Ipsum audite
Ip̃e est forma. ip̃e est medicina. ipse est¬

Expanded text:
hominum, quia per ipsum etiam commendahominum, quia per ipsum etiam commendabilis et placita fit aspectui meo conditio omnium creaturarum. In ipso examino cuncta opera mea quae facio, et non amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii Angelus nobis mittitur, et qui conditis datus fuit ad gloriam, idem perditis veniat ad medelam. Ipsum audite. Ipse conditor, ipse est et redemptor; ipse Deus mecum vos condidit, qui vobiscum homo, solus ad vos venit. Ipsum audite. Ipse est forma, ipse medicina, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ⁊ quod amor pr̃is ⁊ filii diligit in
se. hoc diligit in filio ⁊ in patre. Audi¬
utrum uox patris huic quod loqui¬
mur concordet. Hic est inquit filius
meus dilectus in quo mͥ complacui.
Non dixit seꝑatim ego michi compla¬
cuit. neq uͦ simul dixit ego mͥ compla¬
cui. ⁊ ille michi complacuit. s dixit
ego michi complacui in ip̃o. hoc est
quod mͥ de me placet in ipso ẽ extra
ip̃m non est. qr quod ego sum ipse est.
Quia enim aliud qͣm ipse non sum.
extͣ ipsum michi placere ñ possum.
hic est ergo filius meus dilectus in qͦ
michi complacui. Quicquid mͥ pla¬
cet in ip̃o et ꝑ ipsum placet. Ip̃e est
enim sapientia. ꝑ quam feci omnia.
In ipso et̾naliter disposui quicqͥd tem¬
poraliter feci. Et tanto amplius in unũ
quodꝙ opus meum diligo. qͣnto per¬
fectius illud pͥme dispositioni concor¬
dare uideo. Nolite putare quod ip̃e tan¬
tum sit mediator in reconciliatione¬

Expanded text:
suo. Et quod amor Patris et Filii diligit in suo. Et quod amor Patris et Filii diligit in se, hoc diligit in Filio et in Patre. utrum vox Patris huic quod loquimur concordet. Hic est, inquit, Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Non dixit separatim, ego mihi complacuit; neque vero simul dixit, ego mihi complacui, et ille mihi complacuit, sed dixit: Ego mihi complacui in ipso, hoc est quod mihi de me placet in ipso est; extra ipsum non est, quia quod ego sum ipse est. Quia enim aliud quam ipse non sum, extra ipsum mihi placere non possum. Hic est ergo Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Quidquid mihi placet, in ipso et per ipsum placet. Ipse est enim sapientia per quam feci omnia, in ipso aeternaliter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconciliatione
Abbreviated transcription (Latin):
riam uoluntatẽ se diuiderent. ⁊ ꝑ ean¬
dem naturam ab inuicem seꝑari ñ pos¬
sent. Sicut gͥ natura unum sunt pr̃
⁊ filius et amor pr̃is et filii. ita quoq
uoluntate et amore unum non ẽe nõ
possunt. Uno amore se diligunt quia
unum sunt. nec aliud ẽ quod quisq
amat in alt̾o. quam quod qͥsq amat
in seip̃o. qr non aliud est quod qͥsq
est. quam quod alter est. Quod pater
diligit in filio. hoc idem filius diligit
in se ip̃o. et quod amor patris et filii
diligit in filio. hoc filius diligit in se¬
ip̃o. Item quod filius diligit in patre
hoc pat̾ diligit in se. et quod amor pa¬
tris et filii diligit in patre hoc pater
diligit in sẽ. Item quod pat̾ ⁊ filius
deligunt in amore suo. hoc amor pa¬
tris et filii diligit in seip̃o. Item quod
pat̾ diligit in seip̃o. hoc diligit in fi¬
lio ⁊ in amore suo. et quod filius diligit
in se ip̃o. hoc diligit in patre ⁊ amore

Expanded text:
ariam voluntatem se dividerent, et per eamariam voluntatem se dividerent, et per eamdem naturam ab invicem separari non possent. Sicut igitur natura unum sunt Pater et Filius, et amor Patris et Filii, ita quoque voluntate et amore unum non esse non possunt. Uno amore se diligunt, quia unum sunt; nec aliud est quod quisque amat in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia non aliunde est quod quisque est, quam quod alter est. Quod Pater diligit in Filio, hoc idem Filius diligit in seipso; et quod amor Patris et Filii diligit in Filio, hoc idem Filius diligit in seipso. Item quod Filius diligit in Patre, hoc Pater diligit in se; et quod amor Patris et Filii diligit in Patre, hoc Pater diligit in se. Item quod Pater et Filius diligunt in amore suo, hoc amor Patris et Filii diligit in seipso. Item quod Pater diligit in seipso, hoc diligit in Filio, et in amore suo. Et quod Filius diligit in seipso, hoc diligit in Patre et in amore
Abbreviated transcription (Latin):
lius amet patrẽ. quod amor patris et fi¬
lii amet patrem. Item ꝙ amor patͥs ⁊ filii
amet se ꝙ pat̾ amet amorẽ suũ ⁊ filii. ꝙ filius
memoriam reuocamꝰ. In supradictis enĩ
rationib asseruimus. quod deus pͥma
causa ẽ et origo bonoꝵ om̃ium. Eo aut̃
qui fons est et pͥncipium omnium ex¬
cellentius bonum nullum ẽẽ potest.
Summũ igitur bonum deus est. Bea¬
titudo aut̃ nusqͣm rectius qͣm in sum¬
mo bono collocatur. Deus gͥ solus et
ꝓprie et principalit̾ beatus est. beatus
aut̃ quomodo ẽẽ potest cui id ip̃m non
placet quod est: Quisquis gͥ beatue
est et se ip̃m diligit. et id quod ip̃e est
diligit. Si igitur pater et filius ⁊ amor
patris et filii unum sunt. ⁊ unꝰ ds unũ
sunt. cum in solo deo uera beatitudo sit.
necesse est. ut et quisquis amet se ip̃m.
et ad inuicem quisq alium. Neq enĩ
beatitudo ueraciter dici poss. immo po¬
tius summa infelicitas foret. si ꝑ contͣ¬

Expanded text:
lius amet Patrem, quod amor Patris et Filius amet Patrem, quod amor Patris et Filii amet Patrem. Item quod amor Patris et Filii amet se, quod Pater amet amorem suum et Filii, quod Filius memoriam revocemus. In supradictis enim rationibus asserimus, quod Deus prima causa est et origo bonorum omnium. Eo autem qui fons est et principium omnium excellentius bonum nullum esse potest. Summum igitur bonum Deus est. Beatitudo autem nusquam rectius quam in summo bono collocatur. Deus igitur solus et proprie et principaliter beatus est. Beatus autem quomodo esse potest, cui idipsum non placet quod est? Quisquis igitur beatus est, et seipsum diligit, et id quod ipse est diligit. Si igitur Pater et Filius, et amor Patris et Filii unum sunt, et Deus unus sunt; cum in solo Deo vera beatitudo sit, necesse est ut et quisque amet seipsum, et ad invicem quisque alterum. Neque beatitudo veraciter dici posset, imo potius summa infelicitas foret; si per contr
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. hic est filius meus dilectus in quo
mͥ bñ complacui. non in t̾ra aut in ce¬
lo. ñ in sole et luna ⁊ stellis. ñ etiam ĩ
angelis et que excellentissima sunt in
creaturis. qr ⁊ ista si suo mͦ placita sũt.
tam̃ nisi in ipso et ꝑ ipsum placere ñ
possunt. Tanto enum amplius amore
meo digna sunt. qͣnto ucinius ad eiꝰ
similitudinẽ accedunt. Non ergo ꝓpt̾
crum et ueꝵ. et ipsa tota est desideriũ.
lux inuisibilis ⁊ uita immortał cuiꝰ
aspectus est tam desiderabilis ut oculos
dei delectare possit. simplex et ꝑfecta. ñ
redundans et plena. sola non tamen so¬
litaria. una ⁊ continens omnia. S qͥa
suꝑẽ ut quod de qualibet haꝵ dicitur.
utrum ne etiam de aliis dici possit inqͥ¬
ratur. Dictum est aut̃ quod pater amat
filium. Restat ergo ut consideremus
si parimodo dici possit quod amor patͥs
et filii amat filium. quod filius amet
se ip̃m. Item quod pat̾ amet se. quod fi¬

Expanded text:
dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; non in terra aut in coelo; non in sole aut in luna et stellis; non etiam in angelis, et quae excellentissima sunt in creaturis; quia et ista si suo modo placita sunt, tamen nisi in ipso et per ipsum placere non possunt. Tanto enim amplius amore suo digna sunt, quanto vicinius ad ejus similitudinem accedunt. Non ergo proptchrum et verum; et ipsa tota est desiderium. Lux invisibilis et vita immortalis, cujus aspectus est tam desiderabilis, ut oculos Dei delectare possit; simplex et perfecta, non redundans et plena, sola, non tamen solitaria, una et continens omnia. CAP. XXsuperest ut quod de qualibet harum dicitur, utrum ne etiam de aliis dici possit inquiratur. Dictum est autem quod Pater amat Filium. Restat ergo ut consideremus, an pari modo dici possit, quod amor Patris et Filii amet Filium, quod Filius amet seipsum. Item quod Pater amet se, quod Fi
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ dictum sit quod pat̾ diligit sapi¬
entiam suam. Homines enĩ sepe solẽt
diligere scientiam suam pp̃ opus. non
opus p̃p̃ scientiam. Sicut est scientia
agricolandi. Scientia texendi. Scientia
pinsendi. et cetere huius modi. uͥ prorsꝰ
peritia iuidicatur multis. nisi consequa¬
tur in oꝑe fructus utilitatis. Quod si de
sapia dei clr. iam nimirum opus facto¬
ri suo antefercur. Propterea dicendum
ẽ sapientiam semꝑ preciosiorem ẽẽ oꝑe
suo. ⁊ semꝑ pp̃ se amandam esse sapien¬
tiam. Quod si quando forte sapientie
opus suũ antefertur. non hoc ẽ ex uidi¬
cio u̾itatis. s ex errore hominis. Sap̃ia
enim uita ẽ. ⁊ amor sapientie est felici¬
tas uite. Quaꝑpt̾ cum dicitur quod pat̾
sapientie complaceat sͥ in illa. absit ab
intellectu nr̃o ut credamus quod deus
sap̃iam suam ꝓpter oꝑa que ꝑ illam fe¬
cit diligat. quin potius omnia oꝑa sua
non nͥ ꝓpter illam amat. Propterea enĩ

Expanded text:
quomodo dictum sit quod Pater diligit sapiquomodo dictum sit quod Pater diligit sapientiam suam. Homines enim saepe solent diligere scientiam suam propter opus, non opus propter scientiam. Sicut est scientia colendi; scientia texendi, scientia pingendi, et caeterae hujusmodi, ubi prorsus peritia judicatur inutilis, nisi consequatur in opere fructus utilitatis. Quod si de sapientia Dei dicitur, jam nimirum opus factori suo antefertur. Propterea dicendum est sapientiam semper pretiosiorem esse opere suo, et semper propter se amandam esse sapientiam. Quod si quando forte sapientiae opus suum antefertur, non hoc est ex judicio veritatis, sed ex errore hominis. Sapientia enim vita, et amor sapientiae est felicitas vitae. Quapropter, cum dicitur quod Pater sapientiae complaceat sibi in illa, absit ab intellectu nostro ut credamus quod Deus sapientiam suam propter opera quae per illam facit diligat, quin potius omnia opera sua non nisi propter illam amet! Propterea enim
Abbreviated transcription (Latin):
a nullo ẽ. filius a patre solo est. amor uͦ
a patre siniul et a filio ẽ. S qr suꝑius
creatorem om̃ium sumie et uere unũ
ẽẽ asseruimus. hec tria in deo unum ẽẽ
substantialiter oportet confiteamur. Qͥa
itẽ ille qui genitus est ñ potest esse illea
quo genitus ẽ. neq item ille qui a gig¬
nente et genito ꝓcedit ille ẽe potest qͥ
est gignens uel genitus in expugnabi¬
li rõne ueritatis cogimur in deitate ⁊ ꝑ¬
sonaꝵ trinitatem. ⁊ substantie unitatẽ
cognoscere. Trib ergo in deitate una cõ¬
munis est et equalis et̾nitas. et eterna
equalitas. qr non potest ẽẽ singulis dis¬
simile. quod om̃ib facit deitas una com¬
mune. Tres ergo unum sunt. qr in trĩb
ꝑsonis est una sub̾a. s tres unus non st̃.
qr sicut distinctio ꝑsonaꝵ unitatem dei¬
tatis ñ diuidit. ita et unitas deitatis dis¬
tinctionem ꝑsonaꝵ non confundit. S¬
libet adhuc paulo attentius considerare.

Expanded text:
a nullo est, Filius a Patre solo est, amor vero a nullo est, Filius a Patre solo est, amor vero a Patre simul et Filio est. Sed quia superius Creatorem omnium summe et vere unum esse asseruimus, haec tria in Deo unum esse substantialiter oportet confiteamur. Quia item ille qui genitus est, non potest esse ille a quo genitus est, neque item ille qui a gignente et genito procedit, ille esse potest, qui est gignens vel genitus; inexpugnabili ratione veritatis cogimur in deitate personarum trinitatem et substantiae unitatem cognoscere. Tribus ergo in deitate una communis est, et aequalis aeternitas, et aeterna aequalitas, quia non potest esse singulis dissimile, quod omnibus facit deitas una commune. Tres ergo unum sunt, quia in tribus personis est una substantia, sed tres unus non sunt, quia sicut distinctio personarum unitatem deitatis non dividit, ita et unitas deitatis distinctionem personarum non confundit. libet adhuc paulo attentius considerare
Abbreviated transcription (Latin):
go omnis sapientie. aliquando sine sa¬
pientia exstitisse. Semꝑ ergo in illo sa¬
pientia. Semꝑ ab illo sapĩa. semꝑ
cum illo sapientia fuit. Semꝑ in il¬
lo sap̃ĩa. qr semꝑ sapientiam habuit.
qui semꝑ sapiens fuit. Semꝑ ab illo
sapientia qr sapientiam qͣm habet ip¬
se genuit. Semꝑ cum illo sapientia.
qr genita se agignente ñ diuidit.
Semꝑ genita est et semꝑ gignit᷑. nec
eum gignitur inchoans. nec cum ge¬
nita est cessans. Semꝑ gignitur qr eterna.
semꝑ genita est quia ꝑfecta. Est ergo
qui genuit. et ẽ qui genitus est. Qui ge¬
nuit pater est. qui genirus ẽ filius est.
Et qr qui genuit semꝑ genuit et̾nus
pater est. Et quia qui genitus ẽ. semper
genitus est. et̾no patri filius coeternus
est. Item qui semꝑ sapientiam hu̾it. sẽ¬
per sapĩam dilexit. Qui uͦ semꝑ dilexit.
semꝑ amorem hu̾it. Itaq eterno patri
et filio coet̾nus amor est. Et tamen pr̃

Expanded text:
go sapientiae, aliquando sine sago sapientiae, aliquando sine sapientia exstitisse. Semper ergo in illo sapientia, semper ab illo sapientia, semper cum ipso sapientia fuit. Semper in illo sapientia, quia semper sapientiam habuit; semper sapiens fuit. Semper ab illo sapientia, quia sapientiam quam habet, ipse genuit. Semper cum illo sapientia, quia genita se a gignente non dividit. Semper genita est, et semper gignitur, nec cum gignitur inchoans, nec cum genita est cessans; semper gignitur, quia aeterna; semper genita est, quia perfecta. Est ergo qui genuit, et est qui genitus est. Qui genuit, Pater est; qui genitus est, Filius est. Et quia qui genuit, semper genuit, aeternus Pater est. Et quia qui genitus est, semper genitus est, aeterno Patri Filius coaeternus est. Item qui semper sapientiam habuit, semper sapientiam dilexit. Qui vero semper dilexit, semper amorem habuit. Itaque aeterno Patri et Filio coaeternus amor est. Et tamen Pater
Abbreviated transcription (Latin):
hͣibendum suauis. ad fruendum dul¬
cis. Cum illo secum mens requiescit.
nec umqͣm secreti sui tedio afficitur.
que unico quidem non tam̃ solitario
consorte letatur. Considera ergo tria
hec. mentem. intellectum. amorem.
De mente intellectus nascitur. de men¬
te pariter ⁊ intellectu amor oritur: De
sola mente intellectus. qr mens de se in¬
tellectum genuit. Amor uͦ nec de sola
mente. nec de solo intellectu. qr ab utͥs¬
q procedit. Prius mens. deiñ mens et
intellectus. postea. mens intellectus et
amor. et hoc quidem in nob̾ sic ẽ. uex
in creatore longe aliter suadet ratio. Qa
enĩ ipsum fuisse semꝑ credimus. sẽꝑ
quoq sapĩam habuisse oportet confi¬
teamui. Nam si aliqͣndo sine sapien¬
tia fuisse dicit᷑. quis eum postmodum
sapientem fecerit aut aquo sap̃iam
acceꝑit nullo mͦ inuenitur. cum ⁊ hoc
absurdissimũ sit et ab omni ratione
alienum. credere eum qui ẽ fons ⁊ ori¬

Expanded text:
habendum suavis, ad fruendum dulhabendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens requiescit, nec unquam secreti sui taedio afficitur, qua unico quidem, non tamen solitario consorte laetatur. Considera ergo tria haec, mentem, intellectum, amorem. De mente intellectus nascitur, de mente pariter et intellectu amor oritur. De sola mente intellectus, quia mens de se intellectum gignit. Amor vero nec de sola mente, quia nec de solo intellectu, quia ab utrisque procedit. Prius mens, deinde mens et intellectus, postea mens et intellectus et amor. Et hoc quidem in nobis sic est. Verum in Creatore esse longe aliter suadet ratio. Quia enim ipsum fuisse semper credimus, semper quoque sapientiam habuisse oportet confiteamur. Nam, si aliquando sine sapientia fuisse dicitur, quis eum postmodum sapientem fecerit, aut a quo sapientiam acceperit nullo modo invenitur, cum et hoc absurdissimum sit, et ab omni ratione alienum credere, eum qui est fons et ori
Abbreviated transcription (Latin):
nis ingressi sumus. ad hoc usq uia in¬
uestigationis penetrauimꝰ. ut iam cre¬
atorem rex unum sine pͥncipio. sine
fine sine mutabilitate ẽẽ non dubitemꝰ.
et hoc quidem non extͣ nos s in nob̾¬
mecip̃is inuenimus. Consideremꝰ ergo
si adhuc amplius aliquid eadem ipsa
natura nr̃a a creatore nr̃o nos doceat.
qr fortassis ñ solum unum s et tͥnum
ostendat. Certe mens rõnalis una est.
et gn̾at de se intellectum unã unum.
Quem non numqͣm dum conspicit.
qͣm subtilis. qm uerus. quam conue¬
niens quam iocundus sit. mox dilig̾
eum et complacet sͥ in ipso. uidet pari¬
ter ⁊ stupet. et se tale aliquid inuenis¬
se potuisse miratur. uehement̾ libet
semꝑ illud aspicere. Semꝑ hr̃e. Semꝑ
illo frui. Semꝑ in illo delectari. Ipsum
ꝑ se placet. ipsum ꝓpter se placet. nec ali¬
quid est ꝙ extra illud querit᷑. qr in illo
totum amatur. In illo contemplatio
u̾itatis aduidendum delectabilis ad

Expanded text:
nis ingressi sumus, ad hoc usque via innis ingressi sumus, ad hoc usque via investigationis penetravimus, ut jam Creatorem rerum omnium sine principio, sine fine, sine mutabilitate esse non dubitemus, et hoc quidem non extra nos, sed in nobismetipsis invenimus. Consideremus ergo si adhuc amplius aliquid eadem ipsa natura nostra de Creatore nostro nos doceat, quia fortassis non solum unum, sed et trinum ostendat. Certe mens rationalis una est, et generat de se intellectum, una unum. Quem nonnunquam dum conspicit quam subtilis, quam verus, quam conveniens, quam jucundus sit, mox diligit eum, et complacet sibi in ipso. Videt pariter et stupet, et se tale aliquid invenire potuisse miratur. Vehementer libet semper illud aspicere, semper habere, semper illo perfrui, semper in illo delectari. Ipsum per se placet, ipsum propter se placet, nec aliquid est quod extra illud quaeritur, quia in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delectabilis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tem qi ex parte uides mutabiliter ui¬
des. et cum res uidenti tͣnsit aut uicd̃i
desinit. aut secum mutabilit̾ uisionẽ
trahit. Quod si totus oculus eẽs. sic my¬
cabiliter ñ uid̾es. Quicquid igitur ex
parte est mutabile est. ⁊ quicquid ex
parte non ẽ imiutabile est. Deus aut̃
cui idem est ẽẽ uiuere et intelligere. cũ
ꝑ ẽentiam ex parte non sit. nec ꝑ sapi¬
entiam ex ꝑte ẽẽ poterit. s sicut immu¬
tabilis est essentia. ita quoꝙ immuta¬
bilis ẽ sapientia. Hoc iam de cognito¬
ne diuina dictum sufficiat. S scien¬
dum ẽ quod hec cognitio: ⁊ uisio dicit᷑.
et sapĩa dicitur: et p̾scientia d̃r. ⁊ pro¬
uidentia dr. uisio est qr aspicit. Sapi¬
entia est: qr intelligit. p̾scientia: qr
p̾uenit. ꝓuidentia: qr disponit. De qͥb
multe difficiles et ꝑ plexe. questiones
oriuntur. quas huic compendio inter¬
polare timemus. Igitur ad ea que res¬
tant transeamus.
inuisibilia oculo contemplatio¬

Expanded text:
tem quia ex parte vides, mutabiliter non vitem quia ex parte vides, mutabiliter non vides, et cum res videnti transit, aut videri desinit, aut secum mutabiliter visionem trahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est, mutabile est; et quidquid ex parte non est, mutabile non est. Deus autem cui idem est esse, vivere et intelligere, cum per essentiam ex parte non sit, nec per sapientiam ex parte esse poterit; sed sicut immutabilis est essentia, ita quoque immutabilis est sapientia. Hoc jam de cognitione divina dictum sufficiat. Sed sciendum est quod haec cognitio et visio dicitur, et sapientia dicitur, et praescientia dicitur, et providentia dicitur. Visio est quia aspicit, sapientia est quia intelligit, praescientia quia praevenit, providentia quia disponit. De quibus multae difficiles et perplexae quaestiones oriuntur, quas huic compendio interpolare timemus. Igitur ad ea quae restant transeamus. invisibilia oculo contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
simul qr omnem ẽẽntiam omnem for¬
mam. omnia loca. om̃ia temꝑa. Semel
qr iusionem nec int̾missam recipit. nͨ
habitam int̾mittit. s quod semel est
semꝑ ẽ et quod semꝑ est totum ẽ. Om¬
nit. nichil suum recedit. Quando fut᷑¬
um ẽ preuidet. quando p̾sens est uidet.
qͣnͣdo pret̾iiest retinet. Nec aliud in
semet ip̃o est. preuidet. uidet. ⁊ retinet.
s ꝙ aduenit in temꝑe: fuit in uisio¬
ne. ⁊ quod p̾terit in temꝑe: ꝑmanet
iuuisione. Quem admodum si totũ
corpꝰ tuum eẽt oculus. nec aliud tͥ esset
ẽẽ et aliud udere quocq se res u̾teret.
presens tͥ non ẽẽ non posset. et sũb uno
uisionis ictu immobilis ꝑmanens cõ¬
p̾henderes quicquid quaqͣm uersum
in respectu haberes immo ñ nisi ante
ce cerneres quicquid circũquaꝙ contͣ
positum haberes. Res tͣnsiret et staret
uisio. ⁊ quocũq sua se mobilitate uer¬
teret. stanti ñ nisi p̾sens ẽẽt. Nunc au¬

Expanded text:
Simul, quia omnem essentiam, omnem forSimul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; sed quod semel est semper est, et quod semper est, totum est. Omnit, nihil suum. Quando futurum est praevidet, quando praesens est videt, quando praeteritum est retinet. Nec aliud quam quod in ipso est praevidet, videt et retinet; sed quod advenit in tempore, fuit in visione, et quod praeterit in tempore, permanet in visione. Quemadmodum si totum corpus tuum esset oculus, nec aliud tibi esset esse et aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comprehenderes quidquid quoquoversum in conspectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circumquaque contra te positum haberes. Res transiret et staret visio, et quocunque sua se mobilitate verteret, stanti non nisi praesens esset. Nunc au
Abbreviated transcription (Latin):
su comp̾hendere non possumus. In forma:
ut qñ id ip̃m nunc tale nunciero tale
attendimus. qr utrumq simul ñ uale¬
mus. In loco. ut qñ nunc huc nunc il¬
luc cogitationem ducimus. qr simul uͥq
qñ nunc preterita. nunc p̾sentia nunc
futura consideramus. qr in codem simul¬
temꝑe cognitio uariatur. qͣndo nunc ha¬
bitam cogitationem int̾mittimus. nunc¬
sumimus qr eam sine intermissione ce¬
nere non possumus. S has omnes
mutabilitates cognitio diuina non re¬
cipit. Non augetur qr plena ẽ. Neq
enĩ nescire potest om̃ia quicrat. qui gu¬
bernat. qui penetrat. qui portat omĩa.
Et qui om̃ib presens est deitate. absens
ẽẽ potest uisione. Minui ñ potest. quia
aliunde ñ est quicquid ẽ. s idem ipsum
quicquid ẽ. ab ipso est ab uno. ⁊ unũ
cotum ꝙ est. Quid de uicissitudine di¬
cam: Quomͦ uicissitudinem reciꝑe pos¬
sit sap̃ia que omnia simul et semel
sub uno uisionis radio comp̾hendit:

Expanded text:
su comprehendere non possumus. In forma, su comprehendere non possumus. In forma, quando idipsum nunc tale, nunc vero tale attendimus; quia utrumque simul non valemus. In loco, quando nunc huc, nunc illuc cogitationem ducimus, quia simul ubiquando nunc praeterita, nunc praesentia, nunc futura consideramus. Tunc eognitio variatur, quando nunc habitam cognitionem intermittimus, nuncsumimus; quia eam sine intermissione tenere non possumus. Sed has omnes mutabilitates divina cognitio non recipit. Non augetur, quia plena est. Neque enim nescire potest omnia qui creat, qui gubernat, qui penetrat, qui portat omnia. Et qui omnibus praesens est deitate, absens esse non potest visione. Minui non potest qui aliunde non est quidquid est, sed idemipsum quidquid est, ab ipso est, ab uno et unum totum quod est. Quid de vicissitudine dicam? Quomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit?
Abbreviated transcription (Latin):
siue aliquid in ordinatum ꝓponat de fu¬
turo. S quod deus de facto non penite¬
at satis euidenter ostendit immutabilis
iste cursus rex omnium. qui sic lege per¬
petua pͥme institutionis modum ñ dese¬
rit. Quod uͦ nil mordinatum ꝓponat ra¬
tionabilis ꝓbat euentus. qui in toto na¬
ture corpore nusqͣm sibi contradicit. Sem¬
per gͦ immutabilis ẽ uoluntas dei. qͥ nec
consilium mutat de p̾terito. nec ꝓpositum
de futuro. Sic quoq cognitione immuta¬
bilis ẽẽ credendus est. Erib enim modis
mutabilitati subiacet humana cognitio. ꝑ
augmentũ. ꝑ diminutionẽ. ꝑ uicissitudinẽ
Paugmentum. ut qñ discimus ꝙ nesci¬
mus. uł diminutionẽ. quando quod sci¬
mus obliuiscimur. uicissitudo aut̃ quadri¬
ꝑtita ẽ. in essentia. in forma. in loco. in tẽ¬
pore. In essentia uicissitudinem patitur
humana cognitio. qñ nunc hoc nunc
illud cogitamus. qr simul omĩa nr̃o sen¬

Expanded text:
sive aliquid inordinatum proponat de fusive aliquid inordinatum proponat de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum proponat rationabilis probat eventus, qui in tanto corpore naturae nusquam ubi contradicit. Semper ergo immutabilis est voluntas Dei qui nec consilium mutat de praeterito, nec propositum de futuro. Sic quoque cognitione immutabilis esse credendus est. Tribus enim modis mutabilitati subjacet humana cognitio, per augmentum, per diminutionem, per vicissitudinem. Per augmentum, ut quando dicimus quod nescimus. Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. Vicissitudo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco, in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc hoc, nunc illud cogitamus; quia simul omnia nostro sen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ esse quod est. nullomͦ semetip̃o minor
fieri pot̃. Nap igitur ꝑfectio augeri. ne¬
ꝙ unitas minui. neꝙ ĩ mensitas com¬
p̾hendi. neꝙ qui p̾sens ubiq est localit̾
potest narrari: Nunc de sola alt̾atione
restat. ut ostendamus qualit̾ diuine na¬
ture ñ conueniat. Et qr alia est alt̾atio
corpoꝵ alia sp̃uum. cum ex supͣdictis
constet. d̾m non corpus s sp̃m eẽ. cum
de deo loquimur ñ necesse est de altera¬
tione corpoꝵ multa disserere. Breuiter
tñ eam attingimus. ut competentiue.
Ad alt̾ationem sp̃uum perueniamus.
Alteratio corpoꝵ fit intͣnspositione par¬
tium. ⁊ uicissitudine qualitatũ. alte¬
ratio sp̃uum ꝑ cognitionẽ et affectum.
Scłm affactum mutantur sp̃c. ut
nunc tristetz nunc hilares. Scl̃m cog¬
nitionem ut nunc minus nunc ampliꝰ
sapientes. Duo uͦ sunt p̾cipue que affe¬
ctum oꝑantis mutare solent .i. siue qr
aliquid penitendum fecerit in p̾terito.

Expanded text:
est esse quod est, nullo modo semetipso minor est esse quod est, nullo modo semetipso minor fieri potest. Neque igitur perfectio augeri, neque unitas minui, neque immensitas comprehendi, neque qui praesens utrumque est localiter potest variari. Nunc de sola alteratione restat, ut ostendamus qualiter divinae naturae non conveniat. Et quia alia est alteratio corporum, alia spirituum, cum ex supradictis constet Deum non corpus, sed spiritum esse; cum de Deo loquimur, non necesse est de alteratione corporum multa disserere. Breviter tamen eam attingimus, ut competentius ad alterationem spiritum perveniamus. Alteratio corporum fit in transpositione partium, et vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive quia aliquid poenitendum fecerit in praeterito,
Abbreviated transcription (Latin):
plens continet non continet᷑. Quia gͥ
in om̃i loco est mutari localiter ñ po¬
test. ⁊ qr a nullo loco comp̾henditur lo¬
mam est mutabilitas. in ip̃m cadere po¬
cest. Quicquid enĩ scd̃m formam muta¬
nutionem. uł scl̃m alterationem mu¬
tatur. Sed horum omnium diuina na-¬
tura nich regpit quod facile est uidere
ꝑ singula. Non augetur. Quicquid enĩ
ꝑ iicrementũ crescit. amplius aliquid¬
in semet ip̃o accipit. Quicquid aut̃ pre¬
ter id quod in semet ip̃o habet aliquid
accipit. aliunde accipiat necesse ẽ qr nul¬
la res sibi ip̃i qđ nõ ht̃ dare potest. Erea¬
tor aut̃ rerum a quo aliquid quod non
ht̃ accipiat. cum omne ꝙ existit ab eo ꝓ
cedat: Non pot̃ igitur crescere qui semet¬
ip̃o amplius nil potest reciꝑe. Neq mi¬
nui potest. Quicquid enĩ semeipso niinꝰ
fieri potest. uere unum ñ est. qr id quod
in seꝑatione se diuidit in coniunctione
idem ñ fuit. Deus igitur cui totũ unũ

Expanded text:
plens continet non continetur. Quia igitur plens continet non continetur. Quia igitur in omni loco est, mutari localiter non potest; et quia a nullo comprehenditur, lomam est mutabilitas in ipsum cadere potest. Quidquid enim secundum formam mutanutionem, vel secundum alterationem mutatur; sed horum omnium divina natura nihil recipit, quod facile videre est per singula. Non autem augetur. Quidquid enim per incrementum crescit, amplius aliquid semetipso accipit. Quidquid autem praeter id quod in semetipso habet, aliquid accipit, aliunde accipiat necesse est, quia nulla res sibi ipsi quod non habet, dare potest. Creator autem rerum a quo aliquid quod non habet accipiat, cum omne quod existit ab ipso procedat? Non potest igitur crescere qui semetipso amplius nil potest recipere, neque minui potest. Quidquid enim semetipso minus fieri potest, vere unum non est, quia id quod in separatione se dividit, in conjunctione idem non fuit. Deus igitur cui totum unum
Abbreviated transcription (Latin):
rex in ciuitate sua residens procul cum
hostib confligere. uincere uł suꝑari ꝑi¬
betur qr milites eius uolente ip̃o ⁊ iu¬
Tale est cum quis in rem eminus posi¬
tam. uł uirgam extendit uł lapidem
iacit. ⁊ tangere dr quicquid uł lapis
uł uirgai cetigerit. Multa quidem sũt
talia. s hoꝵ omnium nicħ ꝓprie dicit᷑.
qr alt̾i tribuitur quod alt̾ oꝑatur. Deus
aut̃ qui ꝑ semetip̃m cuncta ꝓpria uͥtu¬
te facit. ubicumq p̾sens est oꝑe. p̾sens
etiam necc̃ee est ut sit deitate. Quod si qͥs
forte querat quomͦ diuina ẽẽntia que
simplex est ubiq ẽẽ possit. sciat quod
aliter sp̃c simplex dicitur alit̾ corpus.
Corpus enim ꝓpter paruitatẽ simplex
dr. Cum aut̃ spiritus simplex dr. non
paruitas s unitas significatur. Crea¬
tor gͥ et simplex est qr unus est. et uͥq
est. quia deus ẽ. In omni loco existens
nusqͣm comprehenditur. qr uniu̾sa re¬

Expanded text:
rex in civitate sua residens procul cum rex in civitate sua residens procul cum hostibus confligere, vincere, vel superari perhibetur; quia milites ejus, volente ipso et juerantur. Tale est cum quis in rem eminus positam, vel virgam extendit, vel lapidem jacit, et tangere dicitur quidquid vel lapis, vel virga tetigerit. Multa quidem sunt talia, sed horum omnium nihil proprie dicitur, quia alteri tribuitur quod alter operatur. Deus autem qui per semetipsum cuncta propria virtute facit, ubicunque praesens est opere, praesens etiam necesse est ut sit deitate. Quod si quis forte quaerat, quomodo divina essentia quae simplex est ubique esse possit, sciat quod aliter spiritus simplex dicitur, aliter corpus. Corpus enim propter parvitatem simplex dicitur. Cum autem spiritus simplex dicitur, non parvitas sed unitas significatur. Creator igitur et simplex, quia unus est, et ubique est, quia Deus est. In omni loco existens nusquam comprehenditur; quia universa re
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ullomodo credendum ẽ quod sicut
sp̃c hominis cum corpore quod sensificat
ꝑsonaliter coniungitur ita quoq creator
ille sp̃c cum corpore huiꝰ sensilis mundi
ꝑsonaliter coniũgatur. qr alit̾ implet o
mundum deus. et alit̾ anima corpus. ani¬
ma implet corpꝰ ⁊ continetur: qr circũscrip¬
tibilis est. deus implet mundum s mun¬
do ñ induditur: qr ubiq p̾sens. nusqͣm
comp̾hendi potest. Preterea cum diuine
uͥtutis effectus nusqͣm deesse cernimus.
cur eandem dei uͥtutem omnib in ẽẽ re¬
bus dubitemus: Si aut̃ dei uirtusubi¬
q est cum alia non sit dei uirtus quam¬
deus: constat qr nusquam deus deest. Ne¬
q enim ut homo ad oꝑandum aliena o¬
uͥtute deus indiget. qr homo alieno se¬
pe adminiculo ꝑficit quod facere ꝓpria
u̾tute non ualet. unde scdm qͣndam lo¬
quendi consuetudinem illic homo ali¬
qͣndo oꝑari dicitur. uͥ semetip̃m absens
ẽẽ non dubitatur quemadinodũ cum

Expanded text:
tamen ullo modo credendum est quod sicut tamen ullo modo credendum est quod sicut sensus hominis cum corpore quod sensificat personaliter conjungitur, ita quoque Creator ille spiritus cum corpore hujus sensibilis mundi personaliter conjungatur, quia aliter implent mundum Deus, et aliter anima corpus. Anima implet corpus et eo continet, quia circumscriptibilis est; Deus implet mundum, sed mundo non concluditur quia ubique praesens nusquam comprehendi potest. Praeterea cum divinae virtutis effectus nusquam deesse cernimus, cur eamdem Dei virtutem omnibus inesse rebus dubitemus? Si autem Dei virtus ubique est, cum alia non sit Dei virtus quamDeus, constat quod nusquam Deus deest. Neque enim ut homo ad operandum aliena virtute Deus indiget, quia homo saepe alieno adminiculo perficit, quod facere propria virtute non valet. Unde secundum quamdam loquendi consuetudinem, illic homo aliquando operari dicitur, ubi per semetipsum absens esse non dubitatur, quemadmodum cum