comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possumꝰ illo asfirmare tẽꝑe quo erat
illis labiũ unũ id.ẽ. loquela una. tc̃ iã
genꝰ humanũ alienatũ funsse. a cultu
ueri d̃i ita ut in solis istis generationib
pietas uera reman̾et que. descendunt
ham. s ab illa suꝑbia edificande turris
usq in celũ qua impia significat᷑ elatio
apparuit cuutas hoc. ẽ. societas impioꝵ
Ttrũ itaq ante ñ fuerit. an latuerit
an potiꝰ utraq ꝑmanserit. pia scilicet
in duob filiis noe qͥ benedicti s̃ eoꝵs q¬
posteris: impia ũ in eo qui maledietꝰ ẽ.
nator contͣ dñm: ñ ẽ diidicatio facił.
Fortassis enĩ qͦd ꝓfecto ẽ c̾dibiliꝰ et in fi¬
liis duoꝵ illoꝵ iã tunc anteqͣm babilo¬
nia cepiss institui. fuer̃t ꝯtemptores
cłi: et in filiis cham cultores dłi. Utrũ¬
q tñ hominũ genꝰ t̾ris nũꝗͣm defiuis¬
se c̾dendũ ẽ. Siquidem et qͣndo dictũ
.ẽ. om̃is declinauert simł inutiles facti
in ntroq psalmo uͥ hec uerba s̃ et hoc

Expanded text:
non possumus affirmare illo tempore, quo erat illis labium unum , id est loquela una, tunc jam genus humanum alienatum fuisse a cultu veri Dei, ita ut in solis istis generationibus pietas vera remaneret, quae descendunt ham: sed ab illa superbia aedificandae turris usque in coelum, qua impia significatur elatio, apparuit civitas, hoc est societas, impiorum. Utrum itaque ante non fuerit, an latuerit, an potius utraque permanserit, pia scilicet in duobposteris, impia vero in eo qui maledictus estnator, contra Dominum, non est dijudicatio facilis. Fortasse enim, quod profecto est credibilius, et in filiis duorum illorum jam tunc antequam Babylonia coepisset institui, fuerunt contemptores Dei, et in filiis Cham cultores Dei; utrumque tamen hominum genus terris numquam defuisse credendum est. Si quidem et quando dictum est: Omnes declinauerunt, simul inutiles facti in utroque psalmo, ubi haec uerba sunt, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ulla dubitatione uͥ remansit ñ ibi
fiit illa pena quȩ facta. ẽ. miit̾atio¬
ne luiguais: qͥd aliud occurrĩt nͥ
qͦd in huiꝰ gente remanserit a cuiꝰ
nomuine nom̃ accepit: Et hoc ius¬
ticie gentis huiꝰ ñ paruũ apparius¬
se uestigiũ qͦd cũ alie gentes plecte
cẽ heber. et filiꝰ eiꝰ phalech: si una lin¬
gua ꝑmansit ambob Est certe una
.ẽ. hebrea gens ex heber ꝓpagata usq
ad ab rabã: et ꝑ eñ deiceps donec ma¬
ꝯmemorati s̃ triũ filioꝵ noe. fecerus
singłas gentes: si heber et phalech sin¬
głas ñ fecer̃t: Himirũ illud. ẽ ꝓbabi¬
liis qͦd gigas ille nemroth fecerit ip
se ce gentẽ suã: s ꝓpt̾ excellentiam
dñationis et corꝑis seorsũ emmenti
nommatꝰ. ẽ ut maneat numerꝰ. Ixͣx.

Expanded text:
sit, non ibi fuit illa poena, quae facta est mutatione linguarum, quid aliud occurrit, nisi quod in huius gente remanserit, a cuius nomine nomen accepit, et hoc iustitiae gentis huius non paruum apparuisse uestigium, quod, cum aliae gentes plectercere Heber et filius eius Phalech, si una lingua permansit ambobus. Et certe una est Hebraea gens ex Heber propagata usque ad Abraham et per eum deinceps, donec mamemorati sunt trium filiorum Noe, fecerunt singulas gentes, si Heber et Phalech singulas non fecerunt? Nimirum illud est probabilius, quod gigas ille Nebroth fecerit etiam ipse gentem suam, sed propter excellentiam dominationis et corporis seorsum eminentius nominatus est, ut man
Abbreviated transcription (Latin):
gua uł humana locutio uocabat᷑.
qua sola uniu̾sum genꝰ humanũ
loquebat᷑. Dixerit aliqͥs. S qͥa i¬
dieb phalech filii heber dinisa. ẽ.
t̾ra ꝑ linguas id.ẽ homines qͥ tẽ
erant in tra ex eiꝰ nomine potiꝰ de¬
buit appellari lingua illa que fuit
om̃ib aute ꝯmunis. S intelligen¬
dũ. ẽ ipsum heber ꝓpte̾a tale noĩ
imposnisse filio suo ut uocaret᷑ pha¬
lech quod int̾p̃tatur diusio: qͥa tc̃
ei natus. ẽ quando ꝑ linguas t̾radi¬
irisa. ẽ id. ẽ ipso temꝑe ut hoc sit¬

Expanded text:
ngua uel humana locutio uocabatur, ngua uel humana locutio uocabatur, qua sola uniuersum genus humanum loquebatur. Dixerit aliquis: Si in diebus Phalech filii Heber diuisa est terra per linguas, id est homines, qui tunc erant in terra, ex eius nomine potius debuit appellari lingua illa, quae fuit omnibus ante communis. Sed intellegendum est ipsum Heber propterea tale nomen inposuisse filio suo, ut uocaretur Phalech, quod interpretatur diuisio, quia tunc ei natus est, quando per linguas terra diuisa est, id e
Abbreviated transcription (Latin):
nstrat. Quãobrem sic̃ lingua ima
c̃ esset om̃iũ ñ ideo filii pestilentie de¬
fuerunt: nã et ante diluuũ una erat
lingua. et tam̃ om̃s p̃ter unã noe iti
domũ deleri diluno meruerunt: ita
qͣndo merito elatioris impietatis gen¬
tes linguarũ diu̾sitate punite atq di¬
uise s̃: et ciuitas impioꝵ confusionis
nom̃ accep̃: hoc.ẽ. appellata babilon
ñ defuit domꝰ heber: uͥ ea que antea
suit omiũ lingua remaneret. Qnde¬
sic̃ supͣ memoraui c̃ cepissent enu¬
mari filii sem qͥ singl̃i gentes sin¬
⁊ sit ab nepos eiꝰ. hoc. ẽ. ab illo qͥntꝰ
inueniat᷑ ẽortꝰ. Qͥa gͦ in eiꝰ familia
remansit hec lingua: diuisis ꝑ ali¬
as linguas cetis gentib que lingua
pͥus humano gen̾i ñ ĩmerito cͥdit᷑
fuisse ꝯmuinis ideo de inceps he¬
brea.ẽ nũcupata. Tunc enĩ opus
erat eam cdistingui ab aliis linguis
nomine ꝓpͥo: sic̃ alie qͦ uocate st̃
nominib ꝓpriis. Quando autẽ erat
una nichil aliud ꝗͣm humana lu¬

Expanded text:
. Quamobrem sicut lingua una cum esset omnium, non ideo filii pestilentiae defuerunt; nam et ante diluvium una erat lingua, et tamen omnes praeter unam Noe justi domum deleri diluvio meruerunt: ita quando merito elatioris impietatis gentes linguarum diversitate punitae atque diuisae sunt et ciuitas inpiorum confusionis nomen accepit, hoc est, appellata est Babylon, non defuit domus Heber, ubi ea quae antea fuit omnium lingua remaneret. Undesicut supra memoraui, cum coepissent enumerari filii Sem, qui singuli gentes sincum sit abnepos ipsius, hoc est ab illo quintus inueniatur exortus. Quia ergo in eius familia remansit haec lingua, diuisis per alias linguas ceteris gentibus, quae lingua prius humano generi non inmerito creditur fuisse communis, ideo deinceps Hebraea est nuncupata. Tunc enim opus erat eam distingui ab aliis linguis nomine proprio, sicut aliae quoque uocatae sunt nominibus propriis. Quando autem erat una, nihil aliud quam humana li
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ cet̾o̾s. dicens qͦto qͥsq anno
uite sue filiũ genu̾it. ad istũ gen̾a¬
tionũ. ordinẽ ꝑtinentẽ. qͥ ꝑtendit
ad abraham: et qͦt annos post modũ
iux̾it. intimans eũ filios filiasq ge¬
nuisse: ut intell igamꝰ unde potue¬
rint pͤpłi accrescere ne in paucis qͥ
ꝯmemorant᷑ hominib occupati
puerilit᷑ hesitemꝰ unde tanta spacia
t̾rarũ atq regnoꝵ repleri potue¬
rint de gen̾e sem: maxime ꝓpt̾ as¬
syrioꝵ regnũ uͥ ninꝰ. ille orientaliũ
dñator usq quaq pͥpłoꝵ ingenti ꝓs¬
ꝑitate regnauit. et latissimũ ac fun¬
datissimũ regnũ qͦd diut᷑no tẽꝑe
ducet᷑ suis posteris ꝓpagauit. S nos
ne duitiꝰ qͣm opꝰ est ĩmorem᷑ ñ quot
annos quisq in ista gen̾ationũ serie
iuxerit s quoto anno uite sue ge¬
mierit filiũ hoc ordine memorandũ
a transacto diliuuio usq ad abrahã
colligam: et p̃t illa in quib nos co¬
git necessitas ĩmorari breuit᷑ alia

Expanded text:
os, dicens quoto quisque anno vitae suae filium genuerit, ad istum generationum ordinem pertinentem, qui pertendit ad Abraham; et quot annos postmodum vixerit, intimans eum filios filiasque genuisse: ut intelligamus unde potuerint populi accrescere, ne in paucis qui commemorantur hominibus occupati pueriliter haesitemus, unde tanta spatia terrarum atque regnorum repleri potuerint de genere Sem; maxime propter Assyriorum regnum, unde Ninus ille Orientalium domitor usquequaque populorum ingenti prosperitate regnavit, et latissimum ac fundatissimum regnum, quod diuturno tempore duceretur, suis posteris propagavit. 2. Sed nos, ne diutius quam opus est immoremur, non quot annos quisque in ista generationum serie vixerit, sed quoto anno vitae suae genuerit filium, hoc ordine memorandum a transacto diluvio usque ad Abraham colligamus, et propter illa, in quibus nos cogit necessitas immorari, breviter alia
Abbreviated transcription (Latin):
unc secutꝰ abel quẽ maior fr̃ oc¬
cidit: p̃figurationẽ qͣmdam ꝑe¬
gr̃inantis ciuitatis di. qͦd esset ab impi¬
is et quodãmͦ terrigenis. id.ẽ terre
nam originẽ diligentib et t̾rene ciui¬
tatis terrena felicitate gaudentib ꝑse¬
cutiones iniqͣs passura fuerat: pͥmꝰ os¬
tendit. S qͦt annoꝵs erat abam c̃ eos
genuit: ñ apparet. Ex inde digerũt᷑
gen̾ationes alie de caiii: alie. de illo quẽ
geniuit adam in eiꝰ successionẽ quẽ frat᷑
occidit. et appellauit nom̃ illiꝰ sech di¬
cens ut scͥptum. ẽ: suscitauit enĩ mͥ ds̃
sem̃ aliud ꝓ abel. quẽ iugulauit cayii.
Uum itaq iste due series genera

Expanded text:
unc secutus Abel, quem major frater occidit, praefigurationem quamdam peregrinantis civitatis Dei, quod esset ab impiis, et quodammodo terrigenis, id estnam originem diligentibus et. terrenae ciuitatis terrena felicitate gaudentibus, persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot annorum erat Adam, cum eos genuit, non apparet. Exinde digeruntur generationes aliae de Cain, aliae de illo, quem genuit Adam in eius successionem, quem frater occidit, et appellauit nomen illius Seth dicens, ut scriptum est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Cum itaque istae duae ser
Abbreviated transcription (Latin):
pinqua et pat̾no et mat̾no sanguine:
s cẽ ipsa ab alienigenis cognito qͦd u¬
xor eẽt. mansit intacta.

Expanded text:
pinqua et paterno et materno sanguine; sed etiam ipsa ab alienis, cognito quod uxor esset, mansit intacta.
Abbreviated transcription (Latin):
capram trimã. et arietẽ trimũ
et turturem et columbã. Eccepit autẽ
ille hec omĩa. et diuisit illa media: et
posuit ea cont᷑ faciem alterũ alt̾i aues
autẽ ñ clunsit: et descender̃t sic̃ scͥptũ¬
erant: et conselit illis abraham. Circa
solis autẽ occasum pauor irriit suꝑ ab¬
raham. et ecce timor tenebrosꝰ magnꝰ in¬
cidit ei. Et dictum. ẽ ad abrahã. Scien
do scies qͥa ꝑegrinũ erit sem̃ tuũ in t̾ra
ñ ꝓpria. et in seruitute redigent eos:
Gentẽ autẽ cui seriuierint: iudicabo ego.
Post hec nͦ exibunt huc c̃ suł lectili mul¬
ta Tu autẽ ibis ad patres tuos c̃ pace
nutritꝰ in senectute bona. Quarta uͦ
gen̾atione ꝯt̾tent se huic: ñdũ enim
impleta s̃ peccata amorreoꝵ usq ad huc.
Cum autẽ iã sol erat ad occasum flãma
sacta ẽ et ecee fernx fumibunda. et la¬
pades ignis quȩ ꝑtransiert̃ ꝑ media
diuisa illa. In die illa disposuit dñs
d̃s testam̃tũ ad abraham dicens. Se¬

Expanded text:
capram trimam, et arietem trimum, et turturem, et columbam. Accepit autem illi haec omnia, et divisit illa media, et posuit ea contra faciem alterum alteri: aves autem non divisit. Et descenderunt, sicut scriptuerant, et consedit illis Abram. Circa solis autem occasum pavor irruit super Abram, et ecce timor tenebrosus magnus incidit ei: et dictum est ad Abram, Sdo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua et in seruitutem redigent eos egentem autem, cui seruierint. iudicabo ego. Post haec uero exibunt hoc cum supellectili multa. Tu autem ibis ad patres tuos cum pace nutritus in senecta bona. Quarta uero generatione conuertent se hoc. Nondum enim inpleta sunt peccata Amorrhaeorum usque adhuc. Cum autem iam sol erat ad occasum, flamma facta est, et ecce fornax fumabunda et lampades ignis, quae pertransierunt per media diuisa illa. In die illa disposuit Dominus Deus testamentum ad Abram, dicens: Se
Abbreviated transcription (Latin):
tres ꝑuemret. Nam plures nongentos
annos cẽ transier̃t: qͣmius nemo ad mil¬
le ꝑuenerit. Qͥs itaq dlubitau̾it. ꝑ uniꝰ
hominis ȩtatẽ tantũ multiplicari posse
genꝰ humanũ: ut esset unde constitue¬
rent᷑ ñ uua s plurime cuutates. Qͦd ex
hoc conici facillime potest: qͥa ex uno
abraham ñ multo ampliꝰ. cẽes. ãnis nu¬
merositas hebree gentis tanta ꝓc̾ata
ẽ: ut inexitu eiusdẽ popłi ex egipto

Expanded text:
tres perueniret. Nam plures nongentos tres perueniret. Nam plures nongentos annos etiam transierunt, quamuis nemo ad mille peruenerit. Quis itaque dubitauerit per unius hominis aetatem tantum multiplicari potuisse genus humanum, ut esset unde constituerentur non una, sed plurimae ciuitates? Quod ex hoc conici facillime potest, quia ex uno Abraham non multo amplius quadringentis amerositas Hebraeae gentis tanta procreata est, ut in exitu eiusdem populi ex Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
ut pͥmogenitũ patri ex istime¬
mꝰ enoch: qͦd eiꝰ nomine illa cuutas nũ¬
cupata. ẽ. Non enĩ abre. ẽ. ut ꝓpt̾ ali¬
quã causam c̃ et alios hab̾et: dilig̾et
eũ pat̃ ceteris ampliꝰ. Neq enĩ et uidas
pͥmogenitꝰ fuit: a quo iudea cognomi¬
nata ẽ et iudei. S cẽ si conditori ciuita¬
tis illiꝰ iste filius pͥmꝰ. est natꝰ: ñ ideo
putandũ. ẽ. tc̃ apatre condite ciuitati
nom̃ eiꝰ impositũ qñ uatꝰ. ẽ: qͥa nec cõs¬
titui tc̃ ab uno poterat ciuitas: que ni¬
chil ẽ. aliud ꝗͣ hominũ multitudo: ali¬
qͦ societatis uincło colligata. S cũ illiꝰ
hominis familia tanta numerositate
c̃sceret ut hab̾et iã popłi qͣntitatẽ tũc
potuit utiq fieri ut et ꝯstitueret: et
nom̃ pͥmogeniti sui constitute impon̾et
ciuitati. Tam longa qͥppe uita illoꝵs
hominũ fuit: ut ex illis memoratoꝵ qͦꝵ
et anni taciti ñ sunt. qͥuir innimum
ante diliuitũ: ad septingentos qͥnqͣginta

Expanded text:
ut primogenitum patri existimemus Enoch, quod eius nomine illa ciuitas nuncupata est. Non enim ab re est, ut propter aliquam causam, cum et alios haberet, diligeret eum pater ceteris amplius. Neque enim et ludas primogenitus fuit, a quo Iudaea cognominata est et Iudaei. Sed etiamsi conditori ciuitatis illius iste filius primus est natus, non ideo putandum est tunc a patre conditae ciuitati nomen eius inpositum, quando natus est, quia nec constitui tunc ab uno poterat ciuitas, quae nihil est aliud quam hominum multitudo aliquo societatis uinculo conligata; sed cum illius hominis familia tanta numerositate cresceret, ut haberet iam populi quantitatem, tunc potuit utique fieri, ut et constitueret et nomen primogeniti sui constitutae inponeret ciuitati. Tam longa quippe uita illorum hominum fuit, ut illic memoratorum, quorum et anni taciti non sunt, qui uixit minimum ante diluuium, ad septingentos quinquaginta
Abbreviated transcription (Latin):
muluĩ. Porro amuliꝰ fr̃is sui numito¬
ris filiam reã noĩe. que &̃ ilia uoca¬
bat᷑. romuli matrẽ uestalem uͥginem
fecerat. quã uolt̃ de marte geminos
ꝯcepisse: isto mͦ stuprũ eiꝰ honorãtes
uł excusantes: et adhibentes argum̃¬
tũ qͦd infantes expositos lupa nutͥu̾it.
Hoc enĩ genꝰ bestiȩ ad martẽ existimãt
ꝑtin̾e: ut indelicet ideo lupa c̾dat᷑ am¬
monuisse ub̃a pariulis. qͥa filios dñi
sui martis agnouit. Qmius ñ desint
qͥ dicant c̃ expositi uagientes iac̾ent
a nescio qua pͥmũ metͥce fuisse collec¬
tos: et pͥmas eiꝰ sucxisse mãmillas.
Meretͥces autẽ: lupas uocabant. Un¬
de cẽ nc̃ turpia loca eaꝵ lupanaria
nũcupant᷑. Et eos pea ad faustulũ
ꝑuenisse pastorem: atq ab eiꝰ acca uxo¬
re nutritos. Qiqͣm si ad arguendũ
hominẽ regẽ qͥ eos in aqͣm ꝓici cru¬
delit̾ nisserat. eis infantib ꝑ qͦs tanta
ciitas condenda fuerat de aqͣ diui¬

Expanded text:
mulium. Porro Amulius fratris sui Numitomulium. Porro Amulius fratris sui Numitoris filiam, Rheam nomine, quae etiam Ilia uocabatur, Romuli matrem, Vestalem uirginem fecerat, quam uolunt de Marte geminos concepisse, isto modo stuprum eius honorantes uel excusantes, et adhibentes argumentum, quod infantes expositos lupa nutriuerit. Hoc enim genus bestiae ad Martem existimant pertinere, ut uidelicet ideo lupa credatur admouisse ubera paruulis, quia filios domini sui Martis agnouit; quamuis non desint qui dicant, cum expositi uagientes iacerent, a nescio qua primum meretrice fuisse collectos et primas eius suxisse mamillas meretrices autem lupas uocabant, unde etiam nunc turpia loca earum lupanaria nuncupantur, et eos postea ad Faustulum peruenisse pastorem adque ab eius Acca uxore nutritos. Quamquam si ad arguendum hominem regem, qui eos in aquam proici crudeliter iusserat, eis infantibus, per quos tanta ciuitas condenda fuerat, de aqua diui
Abbreviated transcription (Latin):
reges hab̃e ceꝑunt. Latiũ pꝰ eneam
in bello. et sepultꝰ in eo monte qͥ cẽ nc̃¬
eiꝰ nomine ñcupat᷑: doꝵ taliuĩ quales
sͥ faciebant nuim̾o. ẽ. additꝰ. Alii sane
noluert eũ in p̃lio scb̃e occisũ. s ñ cõ¬
paruisse dixer̃t: nec ex eiꝰ uocabulo
appellatũ montẽ. s ex aduentu auiũ
dictũ auentinũ. Post hc̃ ñ. ẽ ds̃ factꝰ
in latio: nͥ romulus ꝯditor rome. Int̾
istum autẽ et illũ: reges reꝑuint᷑ duo.
Quoꝵ pͥmꝰ. ẽ. ut eũ uirgiliano u̾su elo¬
qͣr. ꝓximꝰ ille ꝓcas troiane gła gentis.
Csuiꝰ temꝑe qͥa Pliiã qͦdam mͦ ro¬
ma parturiebat᷑: illud om̃iũ regno¬
rũ maximũ assyriũ finẽ tante duit᷑¬
nitatis accep̃. Ad medos qͥppe translatuĩ
.ẽ. pꝰ annos ferme mille t̾centos qͥnq it
c̃ẽ beli qͥ ninũ genuit. et illic paruo
ꝯtentꝰ imꝑio pͥmꝰ rex fuit.: temꝑa ꝯpu¬
tent᷑. Procas autẽ: regnauit ante a¬

Expanded text:
reges habere coeperunt. CAPUT XXI. reges habere coeperunt. CAPUT XXI. in bello, et sepulteius nomine nuncupatur, deorum talium, quales sibi faciebant, numero est additus. Alii sane noluerunt eum in proelio scribere occisum, sed non conparuisse dixerunt; nec ex eius uocabulo appellatum montem, sed ex aduentu auium dictum Auentinum. Post hunc non est deus factus in Latio nisi Romulus conditor Romae. Inter istum autem etut eum Vergiliano uersu eloquar: Proximus ille Procas, Troianae gloria gentis. Cuius tempore quia iam quodam modo Roma parturiebatur, illud omnium regnorum maximum Assyrium finem tantae diuturnitatis accepit. Ad Medos quippe translatum est post annos ferme mille trecentos quinque, ut etiam Beli, qui Ninum genuit et illic paruo contentus imperio primus rex fuit. tempora conputentur. Procas autem regnauit ante A
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝯcũbendi oꝑe uacasse: aut si ñ uacar&e
nichil ꝓlis gigne̾ potuisse: Hec questio
duob modis soluit᷑. Aut enĩ tanto seri¬
or fuit ꝓ portione pubertas. qͣnto iuite
totiꝰ maior annositas: aut qͦd mag̃ iudeo
eẽ c̾dibile. ñ hic pͥmogeniti filii ꝯmemo¬
rati s̃. s qͦs successionis ordo poscebat.:
ut ꝑ ueniret᷑ ao noe.: a qͦ rursꝰ ao abrahã
uidemꝰ. eẽ ꝑuentũ. ac deinde usq ad cer¬
tũ articłm temporis: qͣntũ oportebat
signari oẽ generationib ꝯmemoratis
cursũ głosissime ciuitatis in hoc mͦ ꝑe
gͥnantis et suꝑnã pat̾am reqͥrentis. Qͦs

Expanded text:
e uacuisse, aut si non uacaret, nihil prolis gignere potuisse?\' Haec quaestio duobus modis soluitur. Aut enim tanto serior fuit proportione pubertas, quanto uitae totius maior annositas; aut, quod magis uideo esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perueniretur ad Noe, a quo rursus ad Abraham uidemus esse peruentum, ac deinde usque ad certum articulum temporis, quantum oportebat signari etiam generationibus commemoratis cursum gloriosissimae ciuitatis in hoc mundo peregrinantis et supernam patriam requirentis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
si diligentiꝰ locuturũ: nc̃ qͦd instat expe¬
diam. Nonenĩ ambigendũ ẽ. ab
homine q̃ui ex pͥmo homine pͥmꝰ. ẽ na¬
tꝰ: qͣndo tã dui uiuebant potuisse ꝯsti¬
tui ciuitatẽ sane terrenã. ñ illã que di¬
cit᷑ ciuitas di: de qua ut scbemꝰ laborẽ
tanti huiꝰ oꝑis in manꝰ sũpsimꝰ. Dicet gͦ¬

Expanded text:
si diligentius locuturum; nunc quod instat expesi diligentius locuturum; nunc quod instat expediam. Non enim ambigendum est ab homine, qui ex primo homine primus est natus, quando tamdiu uiuebant, potuisse constitui ciuitatem, sane terrenam, non illam, quae dicitur ciuitas Dei, de qua ut scriberemus, laborem tanti huius operis in manus sumsimus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uł ñ młto ampliꝰ de quib dictũ. ẽ.
et ampliꝰ eis labor et dolor.
ua uͦ numeroꝵ uarietas que int̾
codices hebreos inuenit᷑ et nr̃os: ne¬
q de hac antiquoꝵ longeuitate dissen¬
tit: et siquid habet ita diu̾sum ut
uerũ esse utrũq ñ possit: rerũ gesta¬
rũ fides ab ea linga repecenda ẽ: ex
qua int̾pretatũ. ẽ. qͦd habemꝰ. Que fa¬
cultas cũ uolentib uͥq gentiũ p̃sto sit:
rimis que diu̾sa dic̃e uident᷑. ex hebreis
codicib em̃dare ausꝰ. ẽ. nemo. Non enĩ
ẽ illa diu̾sitas putata m̃dositas: nec ego
ullo mͦ putandam existimo. S nͥ ñ. ẽ
scͥptoris error aliqͥd eos diuino sp̃u uͥ
sensꝰ ess consentaneꝰ u̾itati. et p̃dicans
u̾itatẽ: ñ int̾precantiũ mun̾e. s ꝓphetã¬
tiũ lib̾tate alit̃ dice uoluisse c̾dendũ. ẽ.
Unde merito ñ solum hebreis uerũ c̃ẽ
ipsis cũ adibent testimonia de scͥpturis:
uti apłica inuenit᷑ auctoritas. S hinc

Expanded text:
n multo amplius, de quibus dictum est: Et amplius eis labor et dolor. Illa uero numerorum uarietas, quae inter codices Hebraeos inuenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaeuitate dissentit, et si quid habet ita diuersum, ut uerum esse utrumque non possit, rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua interpretatum est quod habemus. Quae facultas cum uolentibus ubique gentium primis, quae diuersa dicere uidentur, ex Hebraeis codicibus emendare ausus est nemo. Non enim est illa diuersitas putata mendositas; nec ego ullo modo putandam existimo: sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos diuino spiritu, ubi sensus esset consentaneus ueritati et praedicans ueritatem, non interpretantium munere, sed prophetantium libertate aliter dicere uoluisse credendum est. Unde merito non solum Hebraeis, uerum etiam ipsis, cum adhibet testimonia de scripturis, uti apostolica inuenitur auctoritas. Sed hinc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ comectura falsa ita uult ab¬
struere scͥpturarũ nr̃aꝵ fidem: ut
alibi destruat. ꝑrsꝰ tantꝰ cẽ tẽ dies
re diurno curricło noctnoq dect̾mi¬
nant: tantꝰ m̃sis qͣntꝰ et nc̃. ẽ. quẽ lu¬
na cepta et finita ꝯcludit: tantꝰ an¬
additis ꝓpt̾ cursũ solarem qͥnq die¬
b et quadrante ꝯsũmant: qͣnti an¬
ni sexcentesimi uite noe scđs erat.
m̃sis. eiꝰq m̃sis uicesimꝰ et septimꝰ
dies. qñ cepit esse diluinũ: in qͦdi
morant᷑. Qͥdies ñ binas ac paulo ã¬
pliꝰ horas habebant: s uicenas et
quat̾nas die noctuq tͣnsactas. Ac ꝑ
hoc tã magnos annos uixer̃t illi

Expanded text:
 conjectura falsa ita vult astruere Scripturarum nostrarum fidem, ut alibi destruat. Prorsus tantus etiam tunc dies horae diurno curriculo nocturnoque determinant: tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et finita concludit: tantus anadditis propter cursum solarem quinque diebus et quadrante, consummant: quanti anni sexcentesimi vitae Noe secundus erat mensis ejusque mensis vicesimus et septimus dies, quando coepit esse diluvium; in quo dmorantur , qui dies non binas ac paulo amplius horas habebant, sed vicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos vixerunt illi
Abbreviated transcription (Latin):
Hic fuit qͥ ostendit psalt̾um: et cytha¬
ram. Sella autẽ peꝑit et ipsa thobel:
et erat malleator. et erariꝰ eram̃ti et
ferri. Soror autẽ thobel: noema.
ucusq porrecte sunt generatio

Expanded text:
hic fuit qui ostendit psalterium et citharam. Sella autem peperit et ipsa Thobel, et erat aerarius et malleator aeramenti et ferri. Soror autem Thobel Noema . Huc usque porrectae sunt generatio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ frustra tam̃ moueri quispiam po¬
test acdice̾. Qm confidinꝰ uenire
om̃ia que in libris illis uentura p̃di¬
cta s̃. si hoc ipsum qͦd ibi duunitꝰ
dictũ est domꝰ tua et domꝰ patris
tui transibunt corã me ui ȩt̾nũ esfe¬
cꝰtũ hab̃e ñ potuit: qm̃ uidemꝰ illud
sac̾dotiũ fuisse mutatũ. et qͦd illi do¬
mui ꝓmissum. ẽ. nec sꝑari aliqͣndo
ꝯplendũ: qͥa illud qͦd ei reꝓbato mu¬
tatoq succedit hoc potius p̃dicat᷑
ȩt̾nũ : Hoc qui dicit nondum intel¬
ligit aut ñ recolit &ẽ ipsum scdm or¬
dinẽ aaron sac̾dotiũ. tamqͣm ũbrã
futuri ȩtñi sac̾docii ꝯstitutũ Ac ꝑ
hoc q̃n et̾nitas ei ꝓmissa. ẽ: ñ ipsium¬
bre ac figure. s ei qͦd ꝑ ipsam adum¬
brabat᷑ sigurabat᷑q ꝓmissũ. ẽ. S ne
putaret᷑ ipsa umbra esse mansura:
ideo &ẽ mutatio eiꝰ debuit ꝓpħari.

Expanded text:
non frustra tamen moueri quispiam ponon frustra tamen moueri quispiam potest ac dicere: Quo modo confidimus uenire omnia, quae in libris illis uentura praedicta sunt, si hoc ipsum, quod ibi diuinitus dictum est: Domus tua et domus patris tui transibunt coractum habere non potuit? Quoniam videmus illud sacerdotium fuisse mutatum, et quod illi domui promissum est, nec sperari aliquando complendum: quia illud quod ei reprobato mutatoque succedit, hoc potius praedicatur aeternum. Hoc qui dicit, nondum intelligit, aut non recolit, etiam ipsum secundum ordinem Aaron sacerdotium tanquam umbram futuri et aeterni sacerdotii constitutum, ac per hoc, quando aeternitas ejus promissa est, non ipsi umbrae ac figurae, sed ei quod per ipsam adumbrabatur figurabaturque, promissum est: sed ne putaretur ipsa umbra esse mansura, ideo etiam mutatio ejus debuit pr
Abbreviated transcription (Latin):
cii tui. Ed nichilominꝰ eũdem sig¬
panlus. Unꝰ panis unũ corpꝰ multi
sumꝰ. Qͦ gͦ addidit manducare pa¬
nem ce ipsum sacͥficii genꝰ eleganter
exp̃ssit: de quo dicit sac̾dos ipse. Pa¬
nis quẽ ego dedero caro mea. ẽ. pro
scłi uita Ipsum. ẽ sacͥficiũ ñ scdm
ordinem aaron: s scd̃m ordinem
mel chisedech. Qui legit intelligat.
Breuis itaq ista confessio et salubri¬
ter humilis: qua dicit᷑. Iacta me in
partẽ sac̾docii tui: manducare pa¬
nem. Ipse. ẽ obolus argenti: qͥa et bre¬
ue. ẽ et eloquiũ dñi habitantis in cor¬
de c̾dentis. Qa enĩ dixerat suꝑiꝰ de¬
disse se cibos domui aaron de uicti¬
mis uet̾is testam̃ti uͥ ait dedi domis
patris tui omĩa que s̃ ignis filioꝵ
isrł in escam: hec qͥppe fuerant sacͥ¬
ficia uideoꝵs: ideo hic dixit mandu¬
care panem. qͦd. ẽ in nouo testam̃to
tanta tc̃ altitudine prenunciata sit̃
tanta nc̃ manifestatione clarescant:

Expanded text:
tii tui\'; quod nihilo minus eundem sigtii tui\'; quod nihilo minus eundem sigPaulus: Unus panis, unum corpus multi sumus. Quod ergo addidit: Manducare panem, etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit, de quo dicit sacerdos ipse: Panis, quem eg4 dedero, caro mea est pro saeculi uita. Ipsum est sacrificium; non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech, qui legit, intellegat. Breuis itaque ista confessio et salubritpartem sacerdotii tui, manducare panem, ipse eue est et eloquium Domini est habitantis in corde credentis. Quia enim dixerat superius, dedisse se cibos domui Aaron de uictimis ueteris testamenti, ubi ait: Dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam haec qificia Judaeorum: ideo hic dixit, manducare panem; quod est in novo Testamento tanta tunc altitudine praenuntiata sint, tanta nunc manifestatione clarescant,
Abbreviated transcription (Latin):
uinxit. uemiet adorare ei obolo argen¬
ti Cui adorare nͥ sũmo illi sacerdoti
qui et ds̃. ẽ: Meq enĩ in illo sac̾dotio
scd̃m ordinem aaron ad hoc ueniebãt
homines ad templũ uł altare d̃i: ut sa¬
c̾dotem ad orarent. Qͥd. ẽ autẽ qͦdait
obolo argenti nͥ b̃uitate u̾bi fidei de
et breuians faciet dñs suꝑ t̾ram: Ar¬
gentũ autẽ ꝓ eloquio poni psalmꝰ tes¬
tis. ẽ nͥ canit᷑: eloqͥa dñi eloquia casta
argentũ igne eraminatũ.¶
gͦ dicit iste qui uenit ad orare sac̃¬
dotidĩ. et sacerdoti deo: iacta me
in partẽ sacerdocii tui manducare
panem: Nolo in patrũ meoꝵ collo¬
cari honore qui nullꝰ. ẽ: iacta me
in partem sac̾docii tui. E legi enĩ
tir. Sacerdotiũ qͥppe hic ipsam ple¬
bem dic̃. cuiꝰ plebis ille sac̾dos. ẽ me
cui plebi dic̃ apłc petrus plebs sc̃a re¬
gale sac̾dotium. Qmius ñ nulli sa¬
crificii tui sint int̾pretati: ñ sac̾do¬

Expanded text:
iunxit: Veniet adorare ei obolo argeniunxit: Veniet adorare ei obolo argenti. Cui adorare, nisi summo illi sacerdoti, qui et Deus est? Neque enim in illo sacerdotio secundum ordinem Aaron ad hoc ueniebant homines ad templum uel altare Dei, ut sacerdotem adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, deet breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum. ergo dicit iste, qui uenit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Iacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum conlocari honore, qui nullus est; iacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim atui. Sacerdotium quippe hic ipsam plebem dicit, cuius plebis ille sacerdos est meIesus. Cui plebi dicit apostolus Petrus: Plebs sancta, regale sacerdotium. Quamuis nonnulli \'sacrificii tui\' sint interpretati, non sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
latis rerũ uocabulis ista dici. Eͦd uͦ ad¬
iungit᷑. et erit qͥ suꝑau̾it in domo tua
ad aduentũ iħi. xp̃i homines remanse¬
de illa domo huiꝰ heli iam supͣdictum
uere dici potuit. et erit qui suꝑ au̾it
in domo tua ueniet adorare ei. si illud
.ẽ. uerũ qͦd ultore gladio nemo inde su¬
ꝑau̾it nͥ quia illos intelligi uoluit qͥ ꝑ¬
tinent ad stirpem. s illiꝰ totius sac̾do¬
tii scđm ordinem aaron: Ergo si de
illis. ẽ predestinatis reliquiis de quib
alus ꝓpħa dixit. reliquiȩ saluȩ fient:
pore reliquie ꝑ electionẽ gr̃ẽ salue fac¬
te sunt: qͥa de talib reliquiis bene in¬
telligit᷑. eẽ de quo dictum. ẽ qui suꝑaue¬
rit in domo tua. ꝓfecto c̾dit in xp̃m. sic̃
temꝑib apłoꝵ ex ipsa gente plurimi
c̾diderunt: neq uc̃ desunt qͥ licet ra¬
rissime tam̃ credant: et implet᷑ in eo
qͦd hic iste homo dĩ continuo secutꝰ ad¬

Expanded text:
latis rerum uocabulis ista dici. Quod uero adlatis rerum uocabulis ista dici. Quod uero adiungitur: Et erit, qui superauerit in domo tua, ad aduentum Iesu Christi homines remanset. Nam de illa domo huius Heli iam supra dictum uere dici potuit: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, si illud est uerum, quod ultore gladio nemo inde superarit? nisi quia illos intellegi uoluit, qui pertinent ad stirpem, sed illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron. Ergo si de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus alius propheta dixit: Reliquiae saluae fient pore reliquiae per electionem gratiae factae sunt, quia de talibus reliquiis bene intellegitur esse, de quo dictum est: Qui superauerit in domo tua: profecto credit in Christum; sicut temporibus apcrediderunt, neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant; et inpletur in eo quod hic iste homo Dei continuo secutus ad
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabo mͥ sac̾dotem ficdelem
ͥ omĩa que in corde meo. et que
in anima mea faciat et edificabo ei do¬
dieb Transibit dix̃ conuersabit᷑: sicut¬
suꝑius dixerat de domo aaron. Dixi:
domꝰ tua et domꝰ patris tui tnͣsibunt co¬
ram me in ȩternũ. Qͦd autẽ ait coram
xp̃o meo transibit. de ipsa domo utiq
intelligendũ. ẽ: ñ de illo sac̾dote.qͥ. est
xp̃c ipse mediator atq saluator. Domꝰ
gͦ eiꝰ coram illo transibit. Potest et tran¬
sibit intelligi de morte. ad uitam: om̃ib
dieb quib ꝑagit᷑ usq ad finem scł̃i huiꝰ
ista mortalitas. Qͦs autẽ ait ds̃. qui oia
que in corde meo et que in anuna mea
c̃ sit conditor anime: s ita hoc de deo
tropice ñ ꝓprie dicit᷑: sic̃ manꝰ et pes.
mo in carnis huiꝰ effigie factus ad inia¬
ginẽ dĩ addunt᷑ et ale: quas utiq ñ ht̃
homo. et dicit᷑ deo sub umbra alarum
tuaꝵ ꝓtege me: ut intelligant homines
de illa inesfabili natura. ñ ꝓpriis s tͣus¬

Expanded text:
suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat, et aedificabo ei dodiebus. » « Transibit, superius dixerat de domo Aaron: Dixi: Domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. Quod autem ait: Coram Christo meo transibit, de ipsa domo utique intellegendum est, non de illo sacerdote, qui est Christus ipse mediator adque saluator. Domus ergo eius coram illo transibit. Potest et transibit intellegi de morte ad uitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi huius ista mortalitas. Quod autem ait Deus: Qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea um, cum sit conditor animae; sed ita hoc de Deo tropice, non proprie dicitur, sicut manus et pes emo in carnis huius effigie factus ad imaginem Dei, adduntur et alae, quas utique non habet homo, et dicitur Deo: Sub umbra alarum tuarum proteges me; ut intellegant homines de illa ineffabili natura, non propriis, sed trans
Abbreviated transcription (Latin):
uuangelista u̾olucas in or̃o¬
.U. complexus est nec abisto utiq dis¬
crepauit. S qũo iste .uii. sunt intel¬
ligende ip̃a sua breuitate cõmonu¬
it. Nomen quippe dei scĩficatur ł
sp̃u. Dei aut regnum incarns res¬
rectione uenturũ est. Ostendens er¬
go lucas t̾ciam petitionem duaꝵ
suꝑiorum eẽ quodam mͦ repetitio¬
nem magis eam p̾termittendo fec̃
intelligi. Deinde tres alias adiũgit
depane cotidrano de remissione
pec̃coꝵ detẽptatione uitanda At
uo ꝙ ille inultimo posuit s lib̾a
nos a malo iste ñ posuit ut intel¬
lig̾emus adilld̃ suꝑius qid̃ de tẽp¬
tatione dcm̃i est ꝑtin̾e. Ideo quip¬
peait s liba nos amalo. Non ait
⁊ liu̾a nos tanquã unam petitio¬
nem ẽẽ demonstrans. Non ħ s ixc

Expanded text:
angelista vero Lucas in oratioed quinque complexus est: nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo istae septem sint intelligendae, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodam modo repetitionem, magis eam praetermittendo facit intelligi. Deinde tres alias adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda . At vero quod ille in ultimo posuit, Sed libera nos a malo; iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est, pertinere. Ideo quippe ait, Sed libera; non ait, Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans noli hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ed sit aliq̃n hꝰ uoluminis fi¬
nis qd̃ ipseuides utrũ enchi¬
ridion l appellare debeasł hr̃e. Ego
aut̃ cũ sꝑnenda tua inxp̃o studia
ñ putarem bona detecredens in ad¬
iutorio nr̃i redẽptoris confidens ac
sꝑans teq in eus membris pluri¬
mum diligens librum adte situt
ualui iinam tam commodum
quam prolixum de fide ⁊ spe ⁊ cari
Explicit enchiridion augustini quem¬

Expanded text:
ed sit aliquando hujus voluminis finis, quod ipse videris utrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixquem Enchiridion Augustinu
Abbreviated transcription (Latin):
it fecit. Quis porro tam impie desi¬
piat ut dicat deum malas hoĩm uo¬
luntates qͣs uoluerit ⁊ q̃n uoluerit¬
⁊ ubi uoluerit inbonum non pos¬
se conu̾tere s tum facit ꝑ miam

Expanded text:
inus. Quis tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates, quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per
Abbreviated transcription (Latin):
caro ⁊ sangius regnum dei ñ
possidebunt ⁊tanquam exponens
quid dix̾it. Neq corruptio inquid
incorruptionẽ possidebit. Qd̃ prius
dixit caro ⁊ sanguis hec posterius
dixit corruptio ⁊ qd̾ priud dix̃ reg¬
num dei ħ post̾ius incorreptionẽ
quantum ã atinet ad subam ⁊̃ tũc¬

Expanded text:
Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit: Caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad subst
Abbreviated transcription (Latin):
ait. seminatur corpus aĩale cor sur¬
get ⁊ post sp̃ale q̃m tanta erit it̃ cõ¬
cordia carnis ⁊ sp̃c uiuificante sp̃u si¬
ne sustenta uir alicuius indigencia
subditam caenem ut nichil nob̾ re¬
pugnet ex nob̾ s sicut foris neminẽ
ita nͨ intꝰ nos ip̃os paciemur inimicos.¬

Expanded text:
corpus animale, surget spirituale ; quoniam tanta erit concordia carnis et spiritus vivificante spiritu sine sustentaculo alicujus indigentiae subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis, sed sicut foris neminem, ita nec intus nosmetipsos patiemur inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas. Cuomat eam confessio s
non canino more redeatur aduo¬
mitum. Estote xp̃iani. ual de par
est uocari xp̃ianus. Quauta donas¬
nos occiderunt. ꝑ ipsas enimi exhi¬
bitiones uoluptatum inter ficiũt
anunas ur̃as ⁊ insanitis quis
plus donet.si insaniretis quispiꝰ
seruet non essetis ferendi quisplꝰ
seruet insanire auaricia est quis
uarum te deus nec ꝓfusum uult
tollocare teuult que habeas nõ
proicere. Certatis quis uincat ĩ
petus non datis oꝑam qui sitme¬
lior atq utinam non daretis qͥs

Expanded text:
iniquitatis; evomat eam confessio: sed iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donavos occidunt? Per ipsas enim exhibitiones voluptatum interficiunt animas vestras; et insanitis quis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est; quisvarum te Deus, nec profusum te vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis operam quis sit melior: atque utinam non daretis res
Abbreviated transcription (Latin):
lius tuus. Quicquid dicas mortuo
debes qd̃ uiuo seruabas. M ortiuis ẽ
filius meus s tñ ꝑtem filii mei ser
utuit filius tuus. uiuit ꝓrsus ñ deces¬
sit s p̾cessit. Qua fronte uenturꝰ
est adfilium tuum qui p̾cessit cui
dñm dicentem Thesaurizate uob̾
thesauros incelum. Si ergo illet
thesaurus meluis custoditur ince¬
lo nunquid non mutendus est tc̃¬
filio tuo qñ si missus fu̾it ñ ꝑibit
Tenebitur hic ubi potest ꝑire nõ
mutatur illi ubi xp̃c est custos. Cer¬
te ea que non tenes ⁊ non uis mit¬
tere post filium tuum. Quibus cõ¬
mendas dectorib nus cominẽdas
illius partem qui p̾cessit ⁊ xp̃o nõ
cominendas ad quem precessit.An
qr mendacium est quod dicunt
homines fil iis meis seruo. Menda¬
cium est fratres mei mendacium
est. Auari sunt homines ł sic certe
erubescunt confiteri quod nolunt.
cum erubescunt tacere quod sũt.
fundant uomant inconfessione te
portant. p̾ ectus premitur crapła

Expanded text:
lius tuus? Quidquid dicas, mortuo lius tuus? Quidquid dicas, mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius meus, sed tamen partem filii mei servvivit filius tuus. Vivit prorsus; non decessit, sed praecessit. Qua fronte venturus es ad filium tuum qui praecessit, cui Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est filio, quando si missus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mittitur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoribus tuis commendas illius partem qui praecessit, et Christo non commendas ad quem praecessit? An quia mendacium est qhomines, Filiis meis servo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ipse pascit ⁊ filios tuos. Neq
enim melius cominittis filios tuos
patrimonio tuo quam creatoritu¬
o. Et mentiuntur quidam homines.
mala est inquit auarinia pasliare
se uolunt nomine pietatis ⁊ deat¬
bareut quasi pp̃ filios uideantur
seruari homines qd̃ pp̃ auaritiã
seruant.siam ut noueritis qr sic
plerumq contingit dicitur de
quo illoꝵ quareñ facit elemosinaᷤ
Quia seruat filiis euis. Contingit
ut amittat inum. Si pp̃ filiosserua¬
bet nuitat post illum ꝑtem suam qr
illamtenet insacculo ⁊ illum uelinqͥt
abanimo Reddeilli ꝙ suum est redde
cid̃ illi seruabat. Mortuus est inqͥts
u̾cessit ad deum. Pars illuis pauꝑib
debetur illi debeturad quem perrecit
xͦ debetur ad ip̃m enim ꝑ rexit ⁊ ipse
dixit. Qui uni exminimis istis fecit
nichi fecit ⁊ qui uni exminimis is¬
tis non fecit. michi non fecit. s qͥ
dicit seruo fr̃ib suis si uiueret ille
Ofides mortua. Mortuus est enim fi¬

Expanded text:
fecit, ipse pascit et filios tuos. Neque fecit, ipse pascit et filios tuos. Neque enim melius committis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatori tuo. Et mentiuntur quidem homala est avaricia; palliare se volunt nomine pietatis et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare homines, quod propter avariciam servant. Nam ut noveritis, quia sic plerumque contingit, dicitur de quodam: Quare non facit elemosinam? Quia servat filiis suis. Contigit ut amittat unum; si propter filios servamittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo et illum relinquit ab animo? Redde illi quod illi servabas. Mortuus est, inquit. Sed praecessit ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur; illi debetur, ad quem perrexit; Christo debetur, ad ipsum enim perrexit: et ipse dixit, Qui uni ex minimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni ex minimis istis non fecit, mihi non fecit . Sed quid dicis? Servo fratribus ipsius. Si viveret ille, O fides mortua! Mortuus est enim fi
Abbreviated transcription (Latin):
qualis ditiorib uob̃. Non attenditis
quantos pauꝑiores transdenditis uĩ¬
tere iusltis ditiores s inelemosinis ha¬
betur modus hic dic duit lamusq¬
het facio. Et ille non dicit quantis ñ¬
diuitib ditior sum. sion atrendunt᷑
egestates innumerabilium mendi¬
corum non respiciuntur posterioreᷤ
muttitudines pauperum s paucitaᷤ
p̾cedentium diuitum ante otłos po¬
nitur. surinoperebono non attẽ¬
ditur ille illezacheus qui dimidiũ
rerum suarum dedit pauꝑib s ed
riscus qui oĩm que possidebat decimaᷤᷤ
dabat. Noli partere thesauris cadu¬
cis thesauris uanis. Noli sub ymagi¬
ne pietatis augere peccuniam fili¬
is inquit meis seruo. Magna excu¬
satio fuliis suis seruat. uideamus
Seruat tibi patertuus seruas tu
filiis tius fiiii tui filiis suis ⁊ sic per
omnes ⁊ nullus facturus est pre¬
cepta dei. Quaressui non pocuis im¬
rendis omnia qui tefecit exiichi¬
lo: Qui te fecit ipse tepascit. Ex his q̃

Expanded text:
aequales ditioribus vobis? Non attenditis aequales ditioribus vobis? Non attenditis quantos pauperiores transcenditis: vincere vultis ditiores. Sed in eleemosynis habetur modus. Hic dicitur, Jam usquequo facio? et illic non dicitur, Quantis divitibus ditior sum? Non attenduntur egestates innumerabilium mendicorum, non respiciuntur posteriores multitudines pauperum: sed paucitas praecedentium divitum ante oculos ponitur. Cur in opere bono non attenditur ille Zacchaeus, qui dimidium rerum suarum dedit pauperibus . risaeus, qui omnium quae possidebat decimas dabat. 20. Noli parcere thesauris caducis, thesauris vanis. Noli sub imagine pietatis augere pecuniam. Filiis meis servo: magna excusatio, Filiis meis servo. Videamus: servat tibi pater tuus, servas tu filiis tuis, filii tui filiis suis, et sic per omnes, et nullus facturus est praecepta Dei. Quare non illi potius impendis omnia, qui te fecit ex nihilo? Qui te fecit, ipse te pascit ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
ores quemadmodum ille phĩse¬
us. s tñ quid ibi dixit. ieuinobis
ꝓ nob̾ accepiinus ⁊ saltem nec tã¬
tum erogamus. quantum pha¬
riseus ⁊ habes alio loco dicentem
sticia ur̃a plusquam scribarum
⁊ pħiseorum non intrabitis in
regnum celorum. Ergo illi dãt
decimas tu si centesimam dede¬
ris aliquid magnum te fecisse
gloriaris. attendis enim quid a¬
luid faciat non quid te iubeat d̾c
facere. Metiris te de comparatio¬
ne peioris non de uissione melio¬
ris. Nam qr ille nichil facis ideo
tu magnum aliquid facis sedqir
gaudetis ad quedam minima o¬
pera ur̃a qr tanta est sterilitas ues¬
tra ut ad modica gaudeat qua¬
si securi uobis blandimini de
minimis granis elemosinaꝵ
⁊ aceruos obliuiscunini peccato¬
rum. Pͥrotulisti nescio quid ꝑuũ
qd̃ alius aut ñ hũit aut non protislit
tum hr̃et. Noli attendere ꝓtequis ñ fa¬
ciat s quidte uibeas deus facere postremo
unt quos p̾cessistis s uisttis ẽẽ diuitese

Expanded text:
ores quemadmodum ille Pharisaeores quemadmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bisium accepimus, et saltem nec tantum erogamus, quantum Pharisaeus. Et habes alio loco aperte dicentem stitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granis eleemosynarum, et acervos obliviscimini peccatorum. Protulisti forte nescio quid parvum, quod alius aut non habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, iunt quos praecessistis, sed vultis esse divites,
Abbreviated transcription (Latin):
guam facile cominitiuntur ut
est u̾bum durum aut cum la¬
bitur aliquis in eisum immo¬
nas in ip̃is concessis peccata sũt¬
aut cum ip̃a uxore si exceditur
concumbendi modus procrean¬
dislireris debinus iam peccatum
est ad hec enim ducitur uxor. Nã
id etiam tabule indicant ubi
scribitur liberorum ꝓtreando¬
rum causa. Quando tu uti uxo¬
re amplius quam neccessitas
protreandorum librorum cogit
uolueris iam pecc̃m est. Et ipsa talia
pecc̃a cotidiane elemosine mũdant
inipsis alimentis que concessa sunt.¬
utiq si forte excedis modum ⁊ am¬
pluis accipis quam nec̃ce est petcas.
Cotidiana sunt ista que dico s tñ
peccata sunt ⁊ non sunt leuia qr
plura. Quia uero sunt condiana
⁊ plurima timenda est riuna mul¬
titudinis ⁊ si non magnitudinit
facite elemosinas ⁊ nolite cessa¬
re Attendite uitam ur̃am cotidi¬
anam ipsis scaturientem minu
tis ip̃is dico. Et cum facis elemo¬
sinam non suꝑ be facias Nec sic

Expanded text:
guam facile committuntur, ut guam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immonas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribitur, Liberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogit, volueris, jam peccatum est: et ipsa talia peccata quotidianae eleemosynae mundant. In ipsis alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et amplius accipis quam necesse est, peccas. Quotidiana sunt ista quae dico: sed tamen peccata sunt; et non sunt levia, quia plura. Quia vero quotidiana et plurima, timenda est ruina multitudinis, etsi non magnitudinis.facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis peccatis scaturientem, minutis ipsis dico. CAPUT XII. 19. Et cum facis eleemosynam, non superbe facias, nec sic
Abbreviated transcription (Latin):
pluuie. sionne flumina implent
⁊domos deiciuntur. Ergo ista noli¬
te contempnere s dicturi estis Et
quis potest sine istis. Ne hoc diceres
queq hr̃e nemo potest deus miseri¬
tos uidens nr̃am fragilitatem posu¬
it contra remedia. Que sunt re¬
narum ieiumorum oronum ip̃a
sunt tria. ut autem uerum dicas
inor̃õne ꝑ fecte implende sunt e¬
lemosine. Que sunt ꝑ fecte elemo¬
sine. ut exquo tibi habundat des
ei qui non h̃t ⁊cum te ledit ali¬
quis ignoscas illi S ne putetis
fr̃es qr facienda sunt cotidie ad¬
ult̾ia ⁊ elemosinis cotidianis
mundanda sunt. Adilla scelera
maiora non sufficiunt cotidia¬
ne elemosineut ea mundent. A¬
luid est ubi mutes uitam ad illa
li fornicari si homitida noli esse
homicida subas ad mathemati¬
tum ⁊ ad ceteras pestes cacrilegaᷤᷤ
iam desine. Arbriraris ħ nisi fi¬
eri desinant cotidianis elemo¬
sinis posse mundari illa dico co¬
tidiana peccata que aut per lin¬

Expanded text:
pluviae; nonne flumina implent, pluviae; nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Et quis potest sine istis? Ne hoc diceres quia vere nemo potest, Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit contra remedia. Quae sunnarum, jejuniorum, orationum: ipsa sunt tria. Ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? Ut ex quo tibi abundat, des ei qui non habet; et cum te laedit aliquis, ignoscas illi. 18. Sed ne putetis, fratres, quia facienda sunt quotidie adulteria, et eleemosynis quotidianis mundanda sunt. Ad illa majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mundent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud eli fornicari: si homicida, noli esse homicida: si ibas ad mathematicum et ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec, nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per lin