comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit secutꝰ ẽ eũ. Nonẽ mirandũ qd̃ publica¬
nꝰ ad pͥmã iubentis dñi uocẽ. terrena que curas¬
bat lucra reliquerit õpib q neglectis. illꝰ co¬
mitatui quẽ nildiuiciar hr̃e cernebat. adhe¬
serit. Ipse enĩdñs qͥ eũ foris u̾bo uocauit.
intꝰ in uisibili instinctu ut se seq̃ret᷑ edo cuisz in¬
tibiles inceł dare thesauros uałet. Suigens in qͥt
secutꝰ ẽ eũ: Surrex̃ ut seq̃ret᷑ : dimisit caduca q̃ ge¬
rebat. ut cõsequeret᷑ ȩt̃na ad q̃ illũ ueritas inuita¬

Expanded text:
inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illmitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, intibiles in coelis dare thesauros valeret. Surgens, inquit, secutus est eum. Surrexit, ut sequeretur; dimisit caduca quae gerebat, ut consequeretur aeterna, ad quae illum veritas invita
Abbreviated transcription (Latin):
Supra publice uiduȩ filiꝰ suscitat᷑ hic re¬
mouent᷑ plures arbitri. Puto gͦ qđ in eo
qq pietas ibi dñi declaret᷑. qr uidua mat̾
iinici ñ paciebat᷑ moras. Et idõ ne ãpliꝰ mplia
afficeret᷑. mat̾itas addit᷑. Est eciã forma

Expanded text:
Supra publice viduae filius suscitatur, hic removentur plures arbitri. Puto ergo quod in eo quoque pietas ibi Domini declaretur; quia vidua mater unici non patiebatur moras, et ideo ne amplius afficeretur maturitas additur. E
Abbreviated transcription (Latin):
cos erogauerat om̃e substantiã suã nec abullo
potuit curari. Medicos. siue falsos theologos
siue philosophos. legũq doctores scłariũ. qui
multa deuirtutibꝰ uitiisq subtilissime disseren¬
tes. utilia se uiuendi credñdiq instituta mor-¬
talibꝰ dare ꝓmittebant. seu c̾te ipsos sp̃s inmun¬
dis significat: qͥuelut hõibꝰ ꝯsulendo. se iã ꝓdõ
colendos ingerebant. uibꝰ uicissim audiendis
gentilitas quantomag̃ nat᷑ał in dustriȩ uires
erpendat. tanto minꝰ potuit ab iniqͥtatis suȩ
sorde curari. Unde bene marcꝰ dehac muliere
sͥbens. ait. Et fuerat multa ꝑpessa a ꝯpluribꝰ
medicis & erogau̾at oĩa sua nec qͥcꝗͣ ꝓfecerat: s
mnag̃ deteriꝰ habebat. Sed hȩc uͥ popłm iudore
egrotare. uerq decȩlo cognouit ad eẽ medicum.
uł cep̃ & ipsa languoris sui sꝑare parit᷑ ⁊i q̃ritare re¬
mediũ. Accessit retro. & tẽtigit fimbriã uestim̃¬
quat. Accedit autẽ retro: siue iuxta id qđ ip¬

Expanded text:
cos erogaverat omnem substantiam suam, nec ab ullo potuit curari. Medicos sive falsos theologos, sive philosophos, legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disserentes, utilia se videndi credendique instituta mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos significat qui velut hominibus consulendo, se jam pro Deo colendos ingerebant. Quibus vicissim audiendis, gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens, ait: Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Sed haec, ubi populum Judaeorum aegrotare, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et quaeritare remedium. Accessit retro, et tetigit fimbriam vestimequat. Accedit autem retro sive juxta, id est, quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
nũmũ. tributũ. & pecuniã. & q̃ st̃ dĩ dõ. deci¬
mas. pͥmicias. oblationes. ac uictimas senti¬
aniꝰ qͦmͦ & ipse reddit tributa ꝓse & petro. &
dõ reddit q̃ dĩ sunt : patris faciens uoluntatẽ:
Alit̃ Reddite q̃ cesaris st̃ cesari:⁊ q̃ dĩ sunt
dõ. Quẽad̃modũ cesar a uob̃ exigit imp̃ssio¬
nẽ imaginis suę. sic & ds̃: ut quẽ ad modum
illi reddit᷑ nũmꝰ. sic dõ aĩa. lumine uultꝰ eius
illustrata atq signata. Uñ psalmista. Sig¬
oclis s m̃te ꝯspicit᷑. Signatũ aut̃ dixit in
nob̾. tãꝗͣ denariꝰ signat᷑ regisimagine. Ho
enĩ factꝰ ẽ ad imaginẽ & similitudinẽ dei
quã peccando corrupit. Bonũ gͦ eiꝰ ẽ uerũ
atq et̃nũ. si renascendo signet᷑. Et non po
debuerant. ad tantã sapientiã mirati sunt.
qđ calliditas eor insidiandi ñinueniss et

Expanded text:
nummum, tributum, et pecuniam; et quae sunt Dei, Deo, decinummum, tributum, et pecuniam; et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias et oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo et ipse reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddidit quae Dei sunt, patris faciens voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Quemadmodum Caesar a nem imaginis suae, sic et Deus ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima, lumine vultus ei illustrata atque signata. In illa dioculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est, verum atque aeternum, si renascendo signetur. HEBDOdebuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset
Abbreviated transcription (Latin):
dolũ illors. dixit adeos. Quid me tẽptatis:
Ostendite mͥ denariũ. cuiꝰ hab&e imaginem
& inscriptionẽ. Sapientia semꝑ sapienter
agit: ut sius potissimũ temptatores sermonibꝰ
confutent᷑. Ostendite mͥ inquit denariuor.
h ẽ genꝰ nũmi. qđ ꝓdecẽ nũmis imputabat᷑
& habebat imaginem cesaris. Qui autẽ
putant interrogationẽ saluatoris ignoran¬
tiam eẽ & non dispensationẽ. discant ex pre¬
senti loco qđ utiq potuerit scire ihe cuius
imago eẽt innũmos int̾rogat. ut ad sermo¬
nem cor cõpetent respondeat. R esponden-¬
tes dixerunt. Cesaris. Et ait ilł. Reddite
gͦ quȩ cesaris sunt cesari & q̃ dĩ sunt deo.
Cesarem non putemꝰ octauianũ augustũ.
s tibiũ significari pͥuignũ eiꝰ. qui inlo cͣo
successerat uitrici subquo & passus est
dñs. Om̃s autẽ reges romani. a pͥmo gaio
cesare quiimꝑiũ arripuerat. cesares appella
Porro qd ait reddite q̃ sunt cesaris cesari. idẽ¬

Expanded text:
Quid me tentatis? Ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem? Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes, dixerunt, Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae Caesaris sunt, Caesari: et quae Dei sunt, Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Caesare, qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ consuetudine grauatꝰ. Et mulier quedaci
erat influxu sanguinis ab annis duodecim:
Mulier sangͥne fluens. eccła ẽ degentibꝰ
congregata: quȩ ingenti carnaliũ delectationii
polluta fluxu. atq ac etu iã fuerat segregata¬
fideliũ. Sed dĩ uerbũ dĩ iudeã saluare decer¬
nenreꝰ: paratã iã ꝓmissãq aliis. p̃ripuit spe certa¬
as salutem Motandũ qđ & archisynagogi duoden¬
nis sit filia. & mulier hȩc ab annis duodecim
sanguine fluxerit: hoc ẽ eodẽ quo hȩc nata
sit tempore. illa ceꝑit infirmari. Una enim
pene eadẽq scłi huiꝰ ȩtate. & synagoga in patri¬
archis nasci. & gentiliũ natio ꝑ orbẽ cepit idolatͥȩ
saniȩ fedari. Nam & gemini fluxꝰ sanguinis.
hꝰ ẽ & suꝑidolatrie ꝓstitutione. & suꝑ his qui
carnis ac sanguinis oblectatione patrant᷑. pot̃
intelligi. Unde pulchrȩ sacra refert historia. tẽ¬
pore quo dauid adhuc puer goliath gigantem

Expanded text:
est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis ab annis duodecim. Mulier sanguine fluens Ecclesia est ex gentibus congregata, quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregatafidelium, sed dum verbum Dei Judaeam salvare decerneret, paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandum est quod archisynagogi duodenis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit; hoc est eodem quo haec nata sit tempore illa coeperit infirmari, una enim pene eademque saeculi hujus aetate et synagoga in patriarchis nasci, et gentilium natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari, nam et geminae fluxus sanguinis, er idololatriae prostitutione, et super his quae carnis ac sanguinis oblectatione patrantur, potest intelligi. Unde pulchre sacra refert historia, tempore quo David adhuc puer Goliath gigantem
Abbreviated transcription (Latin):
tauit in dño: & delectabit᷑ suꝑ iħu eiꝰ. Omĩa
ossa mea dicent. Dñe qͥs simił tibi: Et hoc
ẽ ad pedes iħu cadere: eũ suꝑ om̃s singłariten
magnũ. pia fide fateri Quia filia unica erat
illi. fere annoꝵ duodecim: & hȩc moriebatur.
Ipsa synagoga ꝙ̃ sola legali institutione cõposita¬
ẽ: quasi unica moysi nata erat ¶Quasi duodeci¬
mo ȩtatis anno. ħ ẽ tẽpore pub̾tatis appropin¬
quante moriebat᷑ qr nobilit̾ a ꝓpħis educata.
pꝰquã ad intelligibiles annos ꝑuenerat. pꝰquã
spũales dõ fructꝰ gignere debebat: subito er
ror languore consternata. spũał uitȩ uias
ingredi desꝑabilit̾ omisit. Et si ñ axp̃ osuccurri¬
ret᷑: horrendã ꝑ oĩa corruiss inmortem. Etꝯ
tigit dũiret. a turba cõprimebat᷑. Aapuella
ꝑgens sanandã dñs. a turba cõpͥmit᷑ qr genti
iudeȩ salutaria monita p̃bens. qͥbꝰ egrã uiciis
eiꝰ conscientiã erigerr: noxia carnaliũ popłoꝵ

Expanded text:
tabit in Domino, et delectabitur super Jesu ejus. Omnia ossa mea dicent, Domine, quis similis tibi ? Et hoc est ad pedes Jesu cadere, eum super omnes singulariter magnum pia fide fateri. Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Ipsa Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat, quasi duodecimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante moriebatur; quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritales Deo frucrorum languore consternata spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit, et si non a Christo succurreretur horrendam per omnia corruisset in mortem. Et contigit dum iret, a turba comprimebatur. Ad puellam pergens sanandam Dominus a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens quibus aegram intus ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum
Abbreviated transcription (Latin):
& sance om̃s languores nr̃os. ñ de nob̾ ipsis.
s dese nouit exire. Ngͦ latet eũ qͥ fimbriã
tetigerit. iͦ. in carnationis mysteria. donec
At ipse dixit illi. Fuia fidestua te saluã fec̃
uade inpace. Idõ filia. qͥa fides tua te saluã
fecit. Nec dix̃ fides tua te saluã factura ẽ. s
saluã focit. In eo enĩ qđ credidisti. ĩa salua
facta es. Aahuc illo loquente. uenit qͥdã
ad pͥncipẽ synagogȩ dicens eiqr mortua ẽ
filia tua, noli uexare illũ. Saluata a ꝓflu¬
uio sanguinis muliere. mox filia pͥncipis
mortua nũtiat᷑ qr dũ. eccła uitior labe
mundata. ⁊ obfidĩ meritũ filia ẽ ꝯgnomi¬
nata. ꝯtinuo synagoga ꝑfidiȩ simul inui¬
crede noluit. Inuidiȩ uͦ. qr eccłã credidis

Expanded text:
os, non ex nobis ipsis, sed de se novit exire. Non ergo latet eum qui fimbriam tetigerit, id est, incarnationis mysteria, donec At ipse dixit illi: Filia, fides tua te salvam fecit; vade in pace. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, dicefilia tua, noli vexare illum. Salvata a profluvio sanguinis muliere, mox filia principis mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata et ob fidei meritum, filia est cognominata. Continuo Synagoga perfidiae simul invicredere noluit: invidiae ver
Abbreviated transcription (Latin):
mundatꝰ. qͥuił extremã partẽ u̾bi. fidĩ manu
ꝯtigerit. Nã rarꝰ ualde. qͥ eiꝰ uł inpectore rec¬
bere. uł cap̃ mereat᷑ pystica nardo ꝑungere:
& ille magnꝰ fuerit. qui se indignũ dicebat
eiꝰ calciam̃ta portare: magna & illa. quȩ un¬
gere pedes eiꝰ. & capilł suis tergere ꝓmeruit.¬
Et ait iħs. Quis ẽ. qui me tetigit: Non
ut ipse q̃ nesciat doceat᷑. s ut uirtꝰ fidĩ quã
nouerat. immo quã ipse ded̾at inmuliere
declaret᷑. int̾rogat. Negantibꝰ aut̃ oĩbꝰ. dix̃
petrꝰ. & qͥc̃ illo erant. Preceptor. tbe te cõpri¬
munt & affligunt: & dicis qͥs me tetigit:¬
na credula mulier dñm tang̃: qr qͥ diuersis
sic̃ quidã uidñtes ñ uident. & audientes ñ au¬
diunt: ita eciã tãgentes ñ tangunt: qr ñ fideli

Expanded text:
 partem fidei manu contigerit. Nam rarus valde, qui ejus vel in pectore recumbere, vel caput mereatur pistica nardo perungere, cum et ille magnus fuerit, qui se indignum dicebat ejus calceamenta portare, magna et illa quae ungere pedes ejus, et capillis suis tergere Et ait Jesus: Quis est qui me tetigit? Non ut ipse quae nesciat doceatur, sed ut virtus fidei, quam noverat, imo quam ipse dederat, in muliere declaretur, interrogat. Negantibus autem omnibus, dixit Petrus et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comprimunt et affligunt, et dicis, Qna credula mulier Dominum tangit, quia qui diversis sicut quidam videntes non vident, et audientes non audiunt, ita etiam tangentes non tangunt, qui non simpli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debere popłm dei qui decimas soluere.
pͥmitiua dare. & cet̾a quȩ inlege scͥpta st̃.
humanis legibꝰ subiacẽ. Cuiꝰ seditionis
tributa pende in aluerunt. Et interro-¬
gauerunt illũ dicentes. Oagister. scimus
bis dare tributũ cesari annon: Blanda
et fraudulenta interrogati oNlluc ꝓuo¬
cat respondentẽ. ut mag̃ dm̃ quã cesarem
timeat. & dicat ñ deb̾e tributa solui ut

Expanded text:
decimas solveret, et primitias daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis tributa pendere, maluerint. Qui venientes dicunt ei: Magister, scimus nsum dari Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio, illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
stant hõib pensat nat᷑a ñ aspic̃. honorem
dĩ in hõibꝰ ñ agnosc̃. Ecce ire ñ uult filiꝰ dei
ad filiũ regłi. & tñ uenire uenire paratꝰ ẽ ad
salutẽ serui. Certe si nos cuiꝰpiã seruuꝰ rogarte
ut a deũire deb̾emꝰ. ꝓtinꝰ nob̾ nr̃a suꝑbia inco¬
gitatione tacite respondet. dicens. Non eas: qr
temet ipsũ degn̾as. Honor tuus despicr̃ lo cꝰ
uilescit. Ecce decȩlo uenit. qͥ seruo occurrere

Expanded text:
stant hominibus pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet, dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit qui servo in terra
Abbreviated transcription (Latin):
It pc̃tan ssmat᷑ã qua adimaginẽ dĩ facti sunt. s honores
⁊ diuicias ueneram᷑: Cũq pensamꝰ q̃ cͥca eos st̃.
ꝓfecto interiora minime ꝑuidemꝰ. Dũ ea con-¬
sideramꝰ quȩ in corꝑibꝰ despecta sunt: negligi¬
mꝰ pensare qđ sunt. Redẽptor uͦ nr̃ ut osten-¬
deret. qi q̃ alta st̃ hominũ. sc̃ĩs despicienda st̃.

Expanded text:
imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda s
Abbreviated transcription (Latin):
stia ingͣuescente. defuncta ẽ. Gordiana aut̃ mox
ut solã remansisse se reꝑit. eiꝰ prauitas excreuit:
⁊ qd pͥꝰ latuit indesidio cogitationis. ħ pꝰ effectu
prauȩ actionis exercuit. Nã oblita dñici cimo¬
ris. oblita pudoris & reuentiȩ. oblita ꝯsecratio¬

Expanded text:
stia ingravescente, defuncta est. « Gordiana autem mox stia ingravescente, defuncta est. « Gordiana autem mox ut solam remansisse se reperit, ejus pravitas excrevit; et quod prius latuit in desiderio cogitationis, post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita Dominici timoris, oblita pudoris et reverentiae, oblita consecratio
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq in eũ intendae quẽ uidebat: scã illa anima
carne soluta ẽ. Tantaq subito fraglantia miri
odoris asꝑsa ẽ: ut ipsa qͦq suauitas cunctis ostñ¬
deret. illic auctorẽ suauitatis uenisse. Cũq cor¬
pꝰ eiꝰ exmore mortuors adlauandũ eẽt nudatũ.
longe or̃onis usu. incubitis eiꝰ ⁊ genibꝰ cameloꝵ
more. inuenta ẽ obdurata cutis excreuisse:⁊
t᷑. Haut̃ gesta st̃. ante dñici natał diẽ. & trans¬
acto. mox emilianȩ sorori suȩ ꝑuisionẽ noctne
uisionis apparuit. dicens. Ueni & qr natalẽ dñic̃
sine te feci. scãm theophaniã iã tec̃ faciã. Cini illa
ꝓtinꝰ desororis suȩ gordianȩ salute sollicita. respõ¬
dit. Et si sola uenio: sororẽ nr̃a gordianã cui dumit¬
to Cui sic̃ asserebat tͥsti uultu it̾m dix̃. Ueni
Gordiana & enĩ soror nr̃a. int̾ laicas deputata est
Quã uisionẽ mox molestia corꝑis ẽ secuta: atq ita
ut dictũ fuat. añ dñicȩ apparicioĩs diẽ. ead mole¬

Expanded text:
Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima a carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 1643 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus, camelorum more, inventa est obdurata cutis excrevisse, etur. Haec autem gesta sunt ante dominici Natalis diem. Quo transacto, mox Aemilianae sorori suae per visionem nocturnae visionis apparuit, dicens: Veni, ut quia Natalem dominicum sinesororis suae Gordianae salute sollicita respondit: Et si sola venio, sororem nostram Gordianam cui dimitto? Cui, sicut asserebat, tristis vultu iterum dixit: Veni, Gordiana etenim soror nostra inter laicas deputata est. Quam visionem mox molestia corporis secuta est, atque ita ut dictum fuerat, ante Dominicae apparitionis diem, eadem mole
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe. Si enĩ ꝑfecte c̾didiss. ꝓculdubio sciroe. quia
ñ eẽt locꝰ uͥñ eẽt ds̃. Exmagna gͦ parte diffi sus
ẽ: qͥ uirtutiᷤ honorẽ ñ dedit maiestati s p̃sentiȩ
corꝑali. Et salutẽ itaq filio petiit. & tñ infide
dubitauit: qr eũ ad quẽ uena̾t. & potentẽ a dcu¬
randũ credidit: & tñ morienti filio eẽ absentem
putauit. S dñs qͥ rogat᷑ ut uadat. qr ñdesit ubi
inuitat᷑ indicat: Solo iussu salutẽ reddidit: qͥ uo-¬
luntate oĩa creauit. Qua inre. ħ ẽ nob̃ sollerter
intuendũ. qđ sic̃ eugłista alio testante didicimꝰ.

Expanded text:
ore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quod, sicut evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
nũmũ. tributũ. & pecuniã. & q̃ st̃ dĩ dõ. deci¬
mas. pͥmicias. oblationes. ac uictimas senti¬
aniꝰ qͦmͦ & ipse reddit tributa ꝓse & petro. &
dõ reddit q̃ dĩ sunt : patris faciens uoluntatẽ:
Alit̃ Reddite q̃ cesaris st̃ cesari:⁊ q̃ dĩ sunt
dõ. Quẽad̃modũ cesar a uob̃ exigit imp̃ssio¬
nẽ imaginis suę. sic & ds̃: ut quẽ ad modum
illi reddit᷑ nũmꝰ. sic dõ aĩa. lumine uultꝰ eius
illustrata atq signata. Uñ psalmista. Sig
oclis s m̃te ꝯspicit᷑. Signatũ aut̃ dixit in
nob̾. tãꝗͣ denariꝰ signat᷑ regisimagine. Ho
enĩ factꝰ ẽ ad imaginẽ & similitudinẽ dei
quã peccando corrupit. Bonũ gͦ eiꝰ ẽ uerũ
atq et̃nũ. si renascendo signet᷑. Et non po¬
debuerant. ad tantã sapientiã mirati sunt.
qđ calliditas eor insidiandi ñinueniss et

Expanded text:
nummum, tributum, et pecuniam; et quae sunt Dei, Deo, decinummum, tributum, et pecuniam; et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias et oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo et ipse reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddidit quae Dei sunt, patris faciens voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et quae sunt : Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus; ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Dedisti oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et debuerant ad tantam sapientiam mirati sunt, quod calliditas eorum insidiandi non invenisset
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ consuetudine grauatꝰ. Et mulier quedaci
erat influxu sanguinis ab annis duodecim:
Mulier sangͥne fluens. eccła ẽ degentibꝰ
congregata: quȩ ingenti carnaliũ delectationii
polluta fluxu. atq ac etu iã fuerat segregata¬
fideliũ. Sed dĩ uerbũ dĩ iudeã saluare decer¬
nenreꝰ: paratã iã ꝓmissãq aliis. p̃ripuit spe certa¬
as salutem Motandũ qđ & archisynagogi duoden¬
nis sit filia. & mulier hȩc ab annis duodecim
sanguine fluxerit: hoc ẽ eodẽ quo hȩc nata
sit tempore. illa ceꝑit infirmari. Una enim
pene eadẽq scłi huiꝰ ȩtate. & synagoga in patri¬
archis nasci. & gentiliũ natio ꝑ orbẽ cepit idolatͥȩ
saniȩ fedari. Nam & gemini fluxꝰ sanguinis.
carnis ac sanguinis oblectatione patrant᷑. pot̃
intelligi. Unde pulchrȩ sacra refert historia. tẽ¬
pore quo dauid adhuc puer goliath gigantem
strauit. philistiim infinibꝰ dõmi .. sanguinũ

Expanded text:
est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis annis duodecim. Mulier sanguine fluens Ecclesia est ex gentibus congregata, quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregatafidelium. Sed dum Verbum Dei Judaeam salvare decerneret, paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandumque quod et archisynagogi duodenis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est eodem quo haec nata sit tempore illa coeperat infirmari. Una enim pene eademque saeculi hujus aetate, et Synagoga in patriarchis nasci, et gentilium natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et gemine fluxus sanguinis, carnis ac sanguinis oblectatione patrantur, potest intelligi. Unde pulchre sacra refert historia, tempore quo David adhuc puer Goliath gigantem stravit, Philisthiim in finibus Dommim, id est sanguinum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iacob & ioħem. & patrẽ ⁊ matrẽ puellȩ:
Supra publice uiduȩ filiꝰ suscitat᷑ hic re¬
mouent᷑ plures arbitri. Puto gͦ qđ in eo
qq pietas ibi dñi declaret᷑. qr uidua mat̾
iinici ñ paciebat᷑ moras. Et idõ ne ãpliꝰ mplia
afficeret᷑. mat̾itas addit᷑. Est eciã forma

Expanded text:
, Jacobum et Joannem, et patrem et matrem puellae. Supra publice viduae filius suscitatur, hic removentur plures arbitri. Puto ergo, quod in eo quoque pietas ibi Domini declaretur, quia vidua mater unici non patiebatur moras, et ideo, ne amplius afficeretur, maturitas additur. E
Abbreviated transcription (Latin):
uenit cui nom̃ iayrus. & ipse
pͥnceps synagoge erat. Priori
lectioni quã de abiectione synagogȩ fideq
eccłȩ atq it̾m in stauratione synagoge su¬
mꝰ int̾p̃tati: ꝯsequent̃ archisynagogi filia
p̃ripit sanitatẽ: fitq ut pꝰ ueniens. pͥor
salute pociat᷑. Ethiopia enĩ p̃ueniet ma¬
nꝰ eiꝰ dõ. Et c̃ intrauerit plenitudo genti¬
ũ: tt̃ oĩs isrł saluus fiet. Princeps itaq¬
synagogȩ. nullꝰ meliꝰ quã ipse moyses intelliq̃.
Unde bene iayrus. idẽ illuminans. siue
illuminatꝰ uocat᷑ qr qͥ accipit u̾ba uitȩ dare

Expanded text:
enit cui nomen erat Jairus, et ipse princeps synagogae erat. Priori lectioni quam de abjectione Synagogae, fideque Ecclesiae, atque iterum instauratione Synagogae sumus interpretati, consequenter archisynagogi filia praeripit sanitatem, fitque ut praeveniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaqSynagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare
Abbreviated transcription (Latin):
tiliũ popłos inuenit. Ergo quã diu synagoga
cos erogauerat om̃e substantiã suã nec abullo
potuit curari. Medicos. siue falsos theologos
siue philosophos. legũq doctores scłariũ. qui
multa deuirtutibꝰ uitiisq subtilissime disseren¬
tes. utilia se uiuendi credñdiq instituta mor-¬
talibꝰ dare ꝓmittebant. seu c̾te ipsos sp̃s inmun¬
dis significat: qͥuelut hõibꝰ ꝯsulendo. se iã ꝓdõ
colendos ingerebant. uibꝰ uicissim audiendis
gentilitas quantomag̃ nat᷑ał in dustriȩ uires
erpendat. tanto minꝰ potuit ab iniqͥtatis suȩ
sorde curari. Unde bene marcꝰ dehac muliere
sͥbens. ait. Et fuerat multa ꝑpessa a ꝯpluribꝰ
medicis & erogau̾at oĩa sua nec qͥcꝗͣ ꝓfecerat: s
mnag̃ deteriꝰ habebat. Sed hȩc uͥ popłm iudore
egrotare. uerq decȩlo cognouit ad eẽ medicum.
uł cep̃ & ipsa languoris sui sꝑare parit᷑ ⁊i q̃ritare re¬
mediũ. Accessit retro. & tẽtigit fimbriã uestim̃¬

Expanded text:
t recte intelligi. Ergo quandiu Synagoga cos erogaverat omnem substantiam suam, nec ab ullo potuit curari. Medicos sive falsos theologos, sive philosophos, legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disserentes, utilia se videndi credendique instituta mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos significat qui velut hominibus consulendo, se jam pro Deo colendos ingerebant. Quibus vicissim audiendis, gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens, ait: Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Sed haec, ubi populum Judaeorum aegrotare, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et quaeritare remedium. Accessit retro, et tetigit fimbriam vestime
Abbreviated transcription (Latin):
cauit altare dei. Sacram̃ta illa fuerunt
in signo: diuersa sunt inre. que significant᷑.
paria sunt. Apostolum audi. Nolo uos in¬
quit ignorare fratres quia patres nr̃i om̃s
subnube fuerunt. & omnes ꝑmare transiẽ¬
runt: & omnes in moyse baptizati sunt
inube & in mari: & omnes escam spũalẽ
manducauerunt. Spũalem utiq non cor¬
poralem. Alteram: quia aliu illi manna.
nos aliud spũalem uero quam nos x pa¬
res nr̃i. non patres illoꝵ: quib nos similes.
non quib illi similes fuerunt. Hic est eigo¬
panis decelo descendens. ut siquis ex ipso
manducauerit: non moriat᷑: s quod ꝑtinoe
id iurtutem saeramenti: non quod ꝑͥtinet
ad uisibile sacramentum. Qui manducat
intꝰ nonforis: qui manducat incorde. ñ
qui premit dente. Ego sum panis uiuus¬
qui decelo descendi. Idõ uiuus. quia de
s manna umnbra erat: iste ueritas est. Siqͥs
manducauerit ex hoc pane: uiuet inȩt̃nũ.

Expanded text:
cat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt cat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis diversa, in re quae significatur paria sunt: Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes escam spiritalem manducaverunt: spiritalem utique non corporalem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similes fuerunt. Hic est epanis de coelo descendens , ut si quis ex ipso manducaverit non moriatur, quod pertinet ad virtutem sacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat corde, non qui premit dente. Qui manducendi: ideo vivus, quia de sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum;
Abbreviated transcription (Latin):
cantem audit. sequat᷑ errantem. linprob
enim magister est diabolus. qui falsa ueriꝰ¬
pe ꝑmiscet: ut specie ueritatis. testimo¬
nium fraudis obtexat. Alias autem non
Num demones qui inuiti confitebantur.
uuent᷑ silere de xp̃o. s & illi qui abeo sana¬
a sponte confiteri uolebant: immoipsi apłi
qui eum post resurrectionem toto erant or¬
de predicaturi. ante passionem eius precipiiin¬
tur omnino reticerr de illo: ne diuina ma
sitio differret᷑: & dilata passione salus mun¬
dique ꝑhanc futira erat negaret᷑. Facta au-¬
tem die. egressus ibat indesertum locum:
& turbȩ requirebant eum: & uenerunt us¬
q: adipsum. Si occasu solis. dñi mors expri-¬
mit᷑. quare non die redeunte. resurrectio illiꝰ
indicet᷑: Cuiꝰ manifestata luce. acredentiũ
turbis inquirit᷑ & in gentium deserto in¬
uentꝰ ne ab eat detinet᷑. maxime cũ hȩc
questio pͥma sabbati. quo resurrectio celebra¬

Expanded text:
cantem audit, sequatur errantem; inprobus cantem audit, sequatur errantem; inprobus enim magister est diabolus, qui falsa ueripermiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti confitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina visatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum. Si occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrectio illius indicetur? Cujus manifestata luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebra
Abbreviated transcription (Latin):
nia amultis. clamantia &e dicentia quia
tues filius dĩ. Et increpans non sinebat ea¬
loqui quia sciebant ipsum eẽ xp̃m. Demo¬
nia filium dĩ conficebant᷑. & attestante euan¬
gelista sciebant eum eẽ xp̃m: quia quem die¬
rum quadraginta ieiumo fatigatum diabo¬
lus hominem cognouerat. nec temptando¬
experiri. ĩanunc ꝑsignoꝵ potentiam uel¬
intellexit. uel pocius suspicatꝰ est ẽẽ filium
dĩ. Non igit᷑ idõ iudĩs eum crucifigere ꝑsu¬
asit. quia xp̃m siue dei filium non eẽ puta¬
uit: s: quia se morte illiꝰ non preuidit ẽẽ
dampnandum. Uere enim de hoc insterio
isclis abscondito: dicit apłs. quod nemo pͥn¬
cipum huiꝰ scłi cognouit. Sienim cogno¬
uissent. numquam dñm gle crucifixi¬
rent. Quare autem demonia dominus
de se loqui prolnbebat. psalmista manifestat:
seccatori autem dixit ds̃. Quare tu enarras
iusticias meas: deͦ ceterasne quis dũ predi¬

Expanded text:
nia a multis, clamantia et dicentia: Quia nia a multis, clamantia et dicentia: Quia tu es loqui quia sciebant ipsum Christum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante Evangelista sciebant ipsum esse Christum, quia quem dierum quadraginta jejunio fatigatum diabolus hominem cognoverat, nec tentandoexperiri, intellexerit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat, qui ait: peccatori dixit deus: quare tu enarras iustitias meas? ne quis, dum praedi
Abbreviated transcription (Latin):
Do entes doctrinas hominum: & mandata dei
contempnentes. Ioiꝑ aliam partem ascendere que¬
runt. rapere &x occidere: non ut pastor saluare atq
conseruare. De talib hic dictum est. s asceuait ali¬
unde. ille fur ẽ & latro. Nonsolum uͦ tales in¬
uenunt᷑ doctores: inter eos quisine nomine xp̃i
sunt. sicut multi phalosophoꝵ. qui suam sapien¬
ti am buccis crepantib uentilabant: & uitam
beatam suis sectatorib promiserunt: uerum
ex iam plurimi qui xp̃iano noie censent᷑.⁊ illumi¬
natos a xp̃o sese iaetant. fingentes sibi noua q̃d
nomina de xp̃o. & fidei catholicȩ contraria: sieut
innumerabiles heretici faciebant. estimantes se
dica̾ sidic̾eꝰ alius. non aliud. Quando enidieit
aliud. ei contradicit aquo audit. no ꝙ pater u¬
num sumꝰ. Nec ipse ergo intrat ꝑostiur. Piedicas
que nostris temporib orta ẽ. consentire uidenlꝰ
affirmando. & predicando. xp̃osicut qui¬

Expanded text:
Docentes doctrinas hominum , et mandata Dei Docentes doctrinas hominum , et mandata Dei contemnentes. « Hi per aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere; non ut pastor, salvare atque conservare. » De talibus hic dictum est: Sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Non solum vero tales inveniuntur doctores inter eos qui sine nomine Christi sunt, sicut multi philosophorum qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant, et vitam beatam suis sectatoribus promiserunt; verum etiam plurimi 562 qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fingentes sibi nova quaeque nomina de Christo, et fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se diceret, si diceret alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo intrat per ostium: praedicat quae nostris temporibus orta est, consentire videtur affirmando et praedicando: Christus, sicut qui
Abbreviated transcription (Latin):
& plum̃q se iactant. quomodo isti pharisei.
dicentes. Numquid & nos cecisumus:
S: hecomnia inaniter faciunt. quia non in¬
trant ꝑ ostium: s aliunde tumido fastui. qͣsi
ꝑse ipsos ascendere querunt. Quaprontr
dñs similitudinem pioposuit de grege suo:
& de hostio quor tratur adpuile. Quid
enim pro lest uaua iactantium de bene
uiuendo inflatio: dum adfinem pyetualit̃
bene uiuendi. uita eor non ꝑueniat: Ad
hoc enim debet uniciuq prodesse bene ui¬
uere: ut detur illi semꝑ bene uiuere. Na¬
sicui nondat semꝑbene uiuere: quid pi dest
dibene uiuere ad tempus: Igit non bene ui¬
uere dicendi sunt. qui finem bene uiuendi:
hebent uł cecitate nesciunt. uel inflatione cõ-¬
teinpnunt. N on est autem cuiquam spes ue¬
ra &r certa semper uiuendi nisi agnoseat uitam
⁊ alios post se trahere querunt: non de xp̃i preceptis
inftriientes suos sec tatores: s suis exemplis uiuer
eos suadentes. O equib alio loco ipsa ueritas ait:

Expanded text:
et plerumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? » Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde, tumido fastu quasi per se ipsos ascendere quaerunt. « Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile. » Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendo vita eorum non perveniat? « Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere; nasi cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus? Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eos suadentes, de quibus alio loco ipsa Veritas ait:
Abbreviated transcription (Latin):
no penitentię flumine castigat᷑. Sublato
autem lecto domum ire. ad paradysum
redire est. Ipsa ẽ enim uera domus.quȩ
pͥma hominem suscepit: non iure amissa.
s fraude: tandemq iestituta. ꝑeum qui
fraudulento hosti nichil debuit. Aliter
Sus qui languebat. lectum reportat
aldomnum. cum anima peccatorum re¬
missione accepta: ad internam sui custo¬
diam cum ipso se corpore refert:. ne post
ueniam. quid unde iterum iuste fertat᷑
admittat. Et confestim suigens coram
illis tulit in quo iacebat & abiit indo¬
mum suam magnificans dm̃: Sa cetera¬
Mira diuine potentie uirtus: tibi nul¬
la temporis interueniente morula: ius¬
sa saluatoris salus festina comitatur. Me¬
rito qui ad fuerant. dampnatis blasphẽ¬
ime iaculis. adlaudem tantę maiestatis.
stupentia corda conuertunt Itectio¬

Expanded text:
no poenitentiae flumine castigatur. Sublato no poenitentiae flumine castigatur. Sublato autem lecto domum ire, ad paradisum redire est. Ipsa est enim vera domus, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandemque restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter. Sanus qui languebat, lectum reportat domum, cum anima peccatorum remissione accepta, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne post veniam quid, unde iterum juste feriatur, admittat. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum in quo jacebat, et abiit in domum suam magnificans Deum, Mira divinae potentiae virtus, ubi, nulla temporis interveniente morula, jussa Salvatoris salus festina comitatur: merito qui adfuerant damnatis blasphemiae jaculis ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uĩas intueor. possum & hominib delicta
limitere. E ruob̾ intelligite. quid paraħꝰ¬
ticus consequat᷑. Quid est facilius: dice¬
re. dimittunt᷑ tibi peccata. andicere. sur¬
ge & ambula. Utrum sint paralytico
peccata dimissa. solus nouerat qui dimit.
cebat. Surge autem & ambula: tamille
qui furgebat. quam hi qui surgentem
uidebant approbare poterant. Fit igit᷑
carnale signum. ut probet᷑ sp̃uale. Ut auꝰ¬
hab& interra dimitere peccata. Si & as ÷
iurta memoratumꝰ saię testimonium.
delet iniquitates nr̃as. & filius hominis
hab&e potestatem interra dimittendi pec¬
co suige tolle lectum tuum. & uade in
domum tuam. Spũaliter delecto sur¬
gere est. animam secarnalib desidiis
ubi egra quiescebat abstrahere. Lectũ
uͦ tollere est. ipsam quoq carnem ꝑ con¬
tinentie frena correptam. spe celestiũ
p̃mioꝵ delicus pͥuare terrẽnis. Ipse ẽ¬
enim lectꝰ. qui ꝑsingłas noctes lauatur

Expanded text:
vestras intueor, possum et hominibus delicta vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus novetebat. Surge autem et ambula, tam ille, qui surgebat, quam hi qui surgentem videbant approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spirituahabet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memoratum Isaiae testimonium, qui delet iniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi pecco, surge; tolle lectum tuum. et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere, est animam se a carnalibus desideriis, ubi aegra quiescebat, abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum deliciis privare terrenis. Ipse enim lectus qui per singulas noctes lavatur
Abbreviated transcription (Latin):
turent᷑ errata. Et ceꝑunt cogitare scribȩ &
riseidicentes. Quisẽ hic. qui loquit᷑ blasphe
mias: Quis potest dimittere peccata. nisi
ꝰds̃: Uerum dicunt scribe. quia nemo
dimittere peccata nͥ ds̃ potest: qui ꝑ eos qͦq
dimittit. quib dimittendi tribuit potesta¬
tem. Et idõ xp̃c uere ds̃ ẽẽ probat᷑: quia dimit
npeccata quasids̃ potest. Uerum testimo¬
nium dõ reddunt: s ꝑsonã xp̃i negando.
allunt᷑. Errant itaq udei. quicum xp̃os¬
ihin tam̃. xp̃m eẽ non eredunt. S multo de¬
mentius errant arriani: qui cumiħm. &
uare desidans. & occultoꝵs cognitione &
uirtuite oꝑm. dm̃ se eẽ manifestat. Respon¬
deus autem dixit adillos. Quid cogitatis
mala incordil ur̃is: Cidem namq deo
qui dicit. eiosum egosum ipse qui deleo
iniquitates tuas. sapientissimu s orator
ait. Tu enim solus nosti corda omnnum fi¬
liorum hominum. Cadem ergo inquit
maiestate & potentia. qua cogitationes

Expanded text:
xarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et xarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata nisi Deus esse potest, qui per eos quoque dimittit quibus dimittendi tribuit potestatem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, qui dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt; sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cum Chrisistum esse non credunt. Sed multo dementius errant Ariani, qui cum Jesum vare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse manifestat. Respondens enim, dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eidem namque Deo qui dicit: Ego sum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas , sapientissimus orator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum . Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. abhomine in ista carne ad huc constitu¬
to. rp̃m debere cognosei. Quoꝵ fidem ut
uidit. dixit. H omo. remitut᷑ tibi peccata
tua. Hominem dñs aparalysi curaturus.
pͥmo peccatorum uincła difsoluit: ut osten¬
der&x eum obnexus culparum. artuum disso¬
lutione cͥam nari: nee nisi his relgxatis sn¬
birum poste recuꝑatione sanari. Sic & illi pa¬
ralitia. qui iuxta probaticam piscinam diu
motum aquȩ frustra p̃stolabatur. sanato
adomino dicit᷑. Ecce sanus factus es: iam
noli peccare. ne deteri tibi aliquid continguat.
Etbene is cui peccata dimittebant᷑. homo uo¬
cat᷑: quia hoc ipsum quod homo erat: non
posset dicere non peccaui: simul eciam ut ille
qui homini dimittebat: intelligeret᷑ ds̃. In¬
tuendum sane. quanti propria cuiꝰq fidesa¬
pud dñm ualeat. ubi tantiual uit aliẽna: ut
tot homo repente. idest exterius interiusq
saluatus exurgeroe: alioꝵq merito alii rela-¬

Expanded text:
ficat ab homine in ista carne adhuc constituficat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis la
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas orationis secrete dulcedines. & quasi eũ
deo suaue colloquium turba cogitationũ
interueniens. aciem mentis ne xp̃s uidea¬
t᷑ intereludit. Et quid inter hec agendum:
onutiq urmfiinis exterius qua turbe
tumultuant᷑ remanendum: s tectum do¬
inus. in qua xp̃c docet ascendendum. id es
sacrescripture sublimitas ẽ appetena. e¬
q dñi cum ꝓsalmista. die noctũq meditau¬
da: In quo enim cõrrigit iu mor uiamsua:
Incustodiendo sermones tuos. Et subinisere
eum cum lecto inmedium ante iħin. Patefie¬
to tocto. eger ante iħm submittit᷑. quia rese¬
ratis scripturarum mifteruis. ad noticiam
xp̃i ꝑuenit᷑. hoc est adeiꝰ humilitatem fidi
pietate descendit᷑. Et bene domus iħu. tegi¬
lis tecta describit᷑: quia sub contemptibili
litterarum uelamine. si assit qui resere doc¬
tor diuina spiritualis gracie uirtus inue¬
nit᷑. Quod autem cum lecto depõnit᷑. signi¬

Expanded text:
ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur intercludit. Et quid inter haec agendum, non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam, in custodiendo, inquit, sermones tuos. Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur. Quod autem cum lecto deponitur, signi
Abbreviated transcription (Latin):
doctorib qui spem sanationis opemq
intercessionis suggerant. indiget. Qui
bene marro narrante quatuor fuisse repꝑi¬
unt᷑: siue quia quatuor euuangłii libris.
omnis predicantium uirtus. omnis ser¬
mo firmat᷑: seu quia quatuor sunt uirtu¬
tes. quib ad piomeiendã sospitatem. fidu¬
cia m̃tis erigit᷑. De quib iȩterne sapientie
laude dicit᷑. Sobrietatem enim. & sapien¬
tiam docet. & iusticiam.& uirtutem qͥ¬
b utilius nichil est inuita hominibus.
Quas non nulli uersis nominib. pruden¬
tiam. fortitudinem. temꝑantiam. & iusti¬
ciam appellant. Et non inuenientes qua
parte illum inferrent p̃turba. ascenderunt
supra tectum: ꝑtegulas desidant paralyti¬
cum rp̃o offerre. s turba int̾posita ab om̃i
parte recludunt᷑: quia sepe anima post ĩfirmi
corporis desidiam addm̃ respiciens. suꝑnȩ¬
q graciȩ remedio cupiens in nouari prisce
consuetudinis obstacło retardat᷑: Is epe inter

Expanded text:
doctoribus qui spem sanationis opemque doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vitaquas nonnulli versis nominibus prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur, saepe inter
Abbreviated transcription (Latin):
bi dũs sedens docuerit.
quando scribis & pharise¬
is consedentib para lyticũ
curauit. lucas breui andi
gratia preteriit: s matheus & marcus qͥ
narrant. questionem facere uident᷑: qm̃
quidem matheus inciuitate sua. mareus
inicarpharniaum hoc eũ fecisse testantur:
Q difficiliꝰ solu̾et᷑. si matheris eciam nataroe
nominaret. Nunc uͦ uel ipsa galilea inqͣ
erat nazareht. intelligenda ẽ dicta ciui¬
tas xp̃i. ad distinctionem uidelicet regio¬
nis transmarine gera senor, de qua tranͤ¬
fretando sicut matheꝰ seribit uenerat gali¬
leam: uelcerte ipsa carpharnaum. ciuitas
xp̃i ẽ dicta quam non nascendo. s uirtu¬
tibuꝰ illustrando suam ipse fecerat. Eteoce
uiri portantes in lecto hominẽ quierat
paralyticus. & querebant eum inferre. & po¬
nere ante eum. Curatio paralytici huiꝰ aĩe
post diuturnam illecebie carnalis inerciã
ad rp̃m suspirantis. indicat saluationem:
que primo omnium. ministris qui eam
subleuent & xp̃o ͦ fferant. id est bonis

Expanded text:
minus sedens docuerit, quando Scribis et Pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeteriit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur, quoniam quidem Matthaeus in civitin Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis