comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ mystica uł morali intelligentia. Mittunt᷑ ⁊ patri munera. Filiꝰ honorat pa
gentiles inutiles ⁊ laboriosi: nc̃ autẽ utiles. Portant in typo xp̃i munera:
portant in eũgłio munerũ largitorẽ. Dimisit ioseph fr̃s suos: qͥ nuntiauer̃
patri dicentes. Ioseph uiuit. et ipse dominꝰ ẽ. in om̃i t̾ra aegypti. Ex pauit
autẽ iacob: id÷ plebs incredula. Sed postquã gesta xͥ agnoseit: reuiuiseit sp̃e
eiꝰ: ⁊ qui mortuis uidebat᷑ fide resurrectionis xp̃i uiuificat᷑. Nocat᷑ gͦ afiliis¬
siuis: id÷ apetro et paulo ⁊ ioħe popłs iudeoꝵ inuitat᷑ ad gr̃am. Occurrit illi u¬
das qđ intp̃tatũ ẽ. confessio: qr p̃cedit iã confessio. quos ꝑfidia possidebat. ẜt
sic ioseph uerꝰ xp̃e occurrit: qui senẽ etate iam suscipiat ultimis tẽporib po
suꝑ oculos eiꝰ. ⁊ cecitatẽ aufert: cuiꝰ distulit ocitatẽ ut postremꝰ credet. qͥ ante

Expanded text:
id est, mystica vel morali intelligentia. Mittuntur et patri munera. Filius honorat Paid est, mystica vel morali intelligentia. Mittuntur et patri munera. Filius honorat Pagentiles inutiles ac laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit Joseph fratres suos, qui nuntiaverunt patri dicentes: Joseph vivit, et ipse dominus est in omni terra Aegypti. Expavit autem Jacob, id est, plebs incredula, sed postquam gesta Christi agnoscit, reviviscit spiritus ejus; et qui mortuus videbatur fide, resurrectionis Christinvitatur ad gratiam. Occurrit illis Judas, quod interpretatum est confessio: quia jam praecedit confessio, quos ante perfidia possidebat, et sic Joseph verus Christus occurrit. Quis enim aetate jam suscipiat ultimis temporibus posuper oculos ejus, et caecitatem aufert: cujus distulit caecitatem, ut postremus crederet, qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
uulũ frẽm suũ. Mystice quoq uidit dñs iħe paulũ: qͣndo lux cireũfulsit eũ
Paruulꝰ dr̃. quia nondũ maturã in carne fidĩ etatẽ gerebat. Unde etiã et
adholescens legit᷑. qͥndo lapidantiũ stepħm uestim̃ta seruabat. Fleuit io¬
mis uidetur. Dehinc sciphꝰ argenteꝰ soli sacculo uinioris inserit᷑. S qͥd iult
iã doctrine celestis p̃fulgebat eloquiũ dũ esset eruditꝰ in lege: Sed quia sub
modiũ. Missus tam̃ ananias: manũ posuit. marsupiũ soluit. Marsupio soluto:
argentũ resplenduit. Et decidentib sqͣmis uelud quib dã sacci uineulis: solu¬
mis. Triginta argenteos a xp̃o accipit quicũq p̃dicat tͥnitatẽ siue xͥ cruoẽ.
ideo paulus ait. Neq enĩ uidicaui scire me aliquid int̾ uos: nisi iħm xp̃m ⁊¬
hunc crucifixũ. Quinq aũ stolas accep̃: id: sapientie om̃ĩumq sensuũ multi¬
plices disciplinas. Precellit gͥ paulꝰ: ⁊ ei exub̾at portio meritoꝵ. s tam̃ habent

Expanded text:
dit Paulum, quando lux circumfulsit eum . Parvulus dicitur, quia nondum in carne maturam fidei aetatem gerebat. Unde etiam et adolescens legitur, quando lapidantium Stephanum vestimenta servabat. Flevit Jomis videretur. Dehinc scyphus argenteus soli sacculo junioris inseritur. 26. Sed quijam doctrinae coelestis praefulgebat eloquium, dum esset eruditus in lege? Sed quia subjmodium. 27. Missus tamen Ananias, manum posuit, marsupium solvit. Marsupio soluto, argentum resplenduit, et decidentibus squammis, velut quibusdam sacci vinculis solumis. Triginta argenteos a Christo accipit, quicunque praedicat Trinitatem, sive Christi crucem. Ideoque Paulus ait: Neque enim judicavi scire me aliquid inter vos, nisi Jesum hunc crucifixum . Quinque enim stolas accepit, id est, sapientiae, omniumque sensuum multiplices disciplinas. Praecellit igitur Paulus, ejus exuberat
Abbreviated transcription (Latin):
habet maledictionẽ t̾renȩ oꝑationis. habet et dolores temꝑaliũ eurarũ quasi
spinas ⁊ tͥbulos. Sic tam̃ dimittitur aparadyso beatitudinis ut oꝑet᷑ t̾ram:
id ÷ ut in corꝑe isto laboret ⁊ collocet sͥ meritũ redeundi ad uitã beatã. que
ꝑadisi nomine significat᷑. possitq aliqͣndo manũ porrigere. ad arborem uitȩ:
⁊ uiuere inet̃num. Manus aũ porrectio bene significat crucẽ uł cruciatũ peni¬
tentiȩ: ꝑ quẽ uita et̃na recuꝑat᷑. Accep̃ etiã tunicã pelliciã diuino iuditio:
quo nomine mortalitas corꝑis significat᷑ in historia. In allegoria autẽ acarna¬
lib sensib abstractȩ uoluptates. qr carnalit̃ uiuentẽ diuina lex constͥngit:¬

Expanded text:
habet maledictionis terrenae operationes: habet et dolores temporalium curarum quasi habet maledictionis terrenae operationes: habet et dolores temporalium curarum quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur a paradiso beatitudinis, ut operatur terram, id est, ut in corpore isto laboret, et collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur: possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem vel cruciatum poenitentiae, per quem vita aeterna recuperatur. Accipit etiam tunicam pelliceam divino judicio, quo nomine corporis mortalitas significatur in historia: in allegoria autem a carnalibus sensibus abstractae voluptates, quae carnaliter viventem divina lege consequunt
Abbreviated transcription (Latin):
leonẽ ⁊ draconẽ. Aspidẽ dixit mortem: basiliscũ peocatũ. leonẽ antixp̃m. dra
conẽ diabolũ. De pena autẽ mulieris qͥd significat qđ ei dr̃. in dolore paries
filios. nisi quia uoluptas carnalis cũ aliquã malã consuetudinẽ uult uincere.
patit᷑ in exordio dolores. atq ita ꝑ meliorẽ consuetudinẽ parit bonũ opus
quasi filios: quod uͦ adiecit. & conuersio tua ad uirũ tuum. Et ipse tui domi¬
nabitur: hoc significat qđ illa uoluptas carnalis quȩ cum dolore reluctaue¬
rat ut faceret consuetudinẽ bonã iam ipsis erudita dolorib cautior fit. Et ne
corruat obtemꝑat rationi: et libenter seruit. qͣsi uiro iubenti. Uocaturq de
hinc mater uiuoꝵ id: recte factoꝵ quibꝰ contraria sunt peccata quȩ nomine
mortuoꝵ significant᷑. Iam uͦ ꝑ sentenciã quȩ in uirũ infertur ratio nr̃a argu

Expanded text:
leonem et draconem. Aspidleonem et draconem. Aspidmodum imponat. De poena autem mulieris quid significat, quod ei dicitur, In dolore paries filios; nisi quia carnalis voluntas cum aliquam malam consuetudinem vult vincere patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus quasi filios? Quod vero adjecit, Et conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur; hoc significat quod illa voluptas carnalis, quae cum dolore reluctaverat, ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus cautior fit, et ne corruat obtemperat rationi, et libenter servit quasi viro jubenti. Sequitur: hinc mater vivorum, id est, recte factorum, quibus contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significantur. Jam vero per sententiam quae in virum infertur, ratio n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. boni oꝑis. quo ꝑuerse suggestiomi resistitur. Ipsa capud illiꝰ conteret: si eũ
mens in ipso initio malȩ suggestionis excludit. Ille insidiabit᷑ calcaneo eiꝰ: qui
mentẽ quã pͥma suggestione ñ decipit. deciꝑe infinem tendit. Quidã autẽ
hoc qđ dictum ẽ: inimicicias ponã inter te ⁊ mulierẽ : de uirgine ex qua do¬
minus natus est intellexert̃. eo quod illo temꝑe ex ea dñs nasciturꝰ ad inimi¬
cũ deuincendũ ⁊ ad mortẽ cuius ille auctor erat destruendã ꝓmittebat᷑ sicut¬
in dd scͥptum ẽ. De fructu uentris tui: ponam suꝑ sedem tuã. Nam illud qđ
subiunctũ ẽ. ipsa conteret capud titũ. et tu insidiaberis calcaneo eiꝰ: hoc de
tur ille autẽ uictor resurget.⁊ capud tuũ conderet qđ ẽ. mors. Siẽ ⁊ dauid di¬
xerat ex ꝑsona patͥs ad filiũ. Suꝑ aspidem ⁊ basiliscũ ambulabis: ⁊ conculeab̾

Expanded text:
est boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. Ipsa caput illius conteret, si eum est boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. Ipsa caput illius conteret, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit: ille insidiatur calcaneo ejus, quia mentem quam prima suggestione non decepit, decipere in finem tendit. Quidam autem hoc quod dictum est: Inimicitias ponam inter te et mulierem, de Virgine, de qua Donatus est Dominus, intellexerunt, eo quod illo tempore ex ea Dominus nasciturus ad inimicum devincendum et mortem, cujus ille auctor erat, destruendam promittebatuebatur. Nam illud quod subjunctum est, Ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus: hoc de tur: ille autem victor resurget, et caput tuum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis
Abbreviated transcription (Latin):
uult mortẽ peccatoris sed ut conuertat᷑ et uiuat. Ergo non est desꝑandum:
quibꝰlibet peccatoribꝰ: dum et ipsi impii ad spem indulgentiȩ ꝓuocentur.
dicit᷑ autẽ post hec serpenti. Maledictus eris inter om̃ia animantia. Suꝑ pec-¬
tus tuum. & uentrẽ gradieris. Nomine aũ pectoris: significat᷑ suꝑbia m̃tis.
Nomine aũ uentͥs: significant᷑ desidia carnis. his enĩ duab rebus reppit di¬
abolus: eos quos uult deciꝑe. Idest aut t̾rena cupiditate ⁊ luxuria: aut suꝑbia
insana ruma. Et t̾ram manducabis : id est ad de ꝑtinebunt quos t̾rena cupi¬
ditate deceꝑis. Om̃ib dieb uite tuȩ: id est om̃i temꝑe quo agis hanc potes¬
tatẽ. ante illã ultimã penã uiditii. Inimicicias ponã int̃ de ⁊ mulierẽ: et se¬
men tuũ sem̃ illiꝰ. Semen diaboli: ꝑuersa suggestio est. Sem̃ mulieris: fruetꝰ¬

Expanded text:
vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Ergo non est desperandum vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Ergo non est desperandum quibuslibet peccatoribus, dum et ipsi impii ad spem indulgentiae provocantur. 4. Dicitur autem posthaec serpenti: Maledictus eris inter omnia animantia. Super pectus tuum et ventrem gradieris. Nomine pectoris significatur superbia mentis, nomine autem ventris significantur desideria carnis; his enim duabus rebus serpit diabolus adversus eos quos vult decipere, id est, aut terrena cupiditate, et luxuria aut superbiae insana ruina. 5. Et terram manducabis, id est, ad te pertinebunt, quos terrena cupiditate deceperis. Omnibus diebus vitae tuae, id est, omni tempore quo agis hanc potestatem ante illam ultimam poenam judicii. Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
plectunt᷑. qͥ ꝓ religione uoluptates carnales sectantur. quiq decepti heretica
prauitate &ꝵ grã dei nudati. tegum̃ta mendacioꝵ tanqͣm folia fici colligant.
facientes sibi succ inctoria prauitatis. cum de dño uł ȩccłia mentiunt᷑. Cumq
auctissent uocem dei deambulantis in paradiso ad auram pꝰ meridiem. Deam¬
bulat ds̃ m illis et non stat: quia stabiles in eius p̃cepto non ꝑseuerant.  be¬
ne ad aurã post meridiem: quia iam ab eis aufert᷑ lux illa feruentior u̾itatis.
apppinqͣntib erroꝵ tenebris. Absconderunt se afacie dĩ: in medio ligni para¬
disi. In medio namq ligni se abscondit: quia uersus ap̃cepto creatoris in er¬
roris atq arbitrii sui uoluptatibꝰ uiuit. Uocauitq ds̃ adam: et dix̃. Ubies:
Hic ostendit quod si qui afide uł bonis oꝑibꝰ ad m̃datia sua desidiaq labun¬
tur : non despicit illos ds̃. sed adhuc ut redeant ꝑ penitenciã uocat. qr non

Expanded text:
plectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis arantur, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam ficus folia, colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. 2. Cumque audissent vocem Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem. Deambulat Deus in illis, et non stat, qui stabiles in ejus praecepto non perseverant. Et bene ad auram post meridiem, quia jam ab eis aufertur lux illa ferventior veritatis, appropinquantibus errorum tenebris. Absconderunt se a facie Dei in medio ligni paradisi. In medio namque ligni se abscondit, qui aversus a praecepto Creatoris, in erroris atque arbitrii sui voluptatibus vivit. 3. Vocavitque Deus Adam: Ubi es? Hic ostendit quod si qui 275 a fide vel bonis operibus ad mendacia sua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant ad poenitentiam vocat, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
mis. qui ex illo incendio qđ erat similitudo futuri iuditii merut saluus
gemit. quoꝵ factis ñ consentit: iaquoꝵ ꝑmixtione in fine scł̃i lib̾abiture.

Expanded text:
mis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus mis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus gemit, quorum factis non consensit, et aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥd significat qđ aqͥnqͣguita iustis usq ad decẽ si inuenirent᷑ in sodo¬
mis. dixerit dñs urbẽ eẽ. saluandã : Numerũ qͥppe quinquagenariũ ꝓpter
penitencie signũ posuit: nͥ forte conu̾terent᷑ ⁊ saluarent᷑. Qͥ nqͣgenariꝰ eñi:
nitencie. Proinde qͣndo aspicit ds̃ delinquentiũ uitã: neqͣqͣm uelle reuerti
ad penitentiã. quã qͥnqͣ genariꝰ numerꝰ p̃figurat: confestim ardorẽ inmoda¬
te luxurie cõpescit igne gehenne. Usq ad decẽ autẽ iustos ñ perire sodo¬
mã dix̃ : qr si in quẽlibet ꝑ decẽ preceptoꝵ custodiã xp̃i nom̃ inueniat᷑ iste
ñ ꝑit. Denarii enĩ num. eri figura: crucẽ xp̃i demonstrat. Nam ⁊ qͦd qͥnq¬
sunt ciuitates quȩ unbrib igneis conflagrate st̃: illud nͥ fallor significat. qd̾
om̃s qͥ quinq sensus corporis sui libidinose tractauerint. in illo futuro incer¬
ddio concrematuri sint. Ipse autẽ loth fr̃ abraham iustꝰ ⁊ hospitalis in sodo¬

Expanded text:
 quid significat quod a quinquaginta justis usque ad decem, si invenirentur in Sodomis, dixit Dominus urbem esse salvandam? Numerum quippe quinquagenarium propter poenitentiae signum posuit, si forte converterentur et salvarentur; quinquagenarius enim nitentiae. Proinde quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus praefigurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igne gehennae. 3. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quasi in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numeri figura crucem Christi demonstrat. Nam et quod quinque civitates sunt, quae imbribus igneis conflagratae sunt, illud omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio concrematuri sunt. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodo
Abbreviated transcription (Latin):
res. Qd aũ ꝓmittit ds̃ sarre sterili filiũ dicens. cirea tempꝰ hoc ueniã: ñ de
temꝑib significat. s de qͣlitate aduentꝰ sui qͣndo ꝑ filiũ reꝑmissũ. fidelis e
rat popłs nasciturꝰ. Ista ẽ. enĩ sarra sterilis: cui ꝑ ꝓpħam dñs dic̃. Retare

Expanded text:
res. Quod autem promittit Deus Sarae sterili filium, dicens: Circa hoc tempus veniam, non de res. Quod autem promittit Deus Sarae sterili filium, dicens: Circa hoc tempus veniam, non de temporibus significat, sed de qualitate adventus sui, quando per filirat populus nasciturus. Ista est enim Sara sterilis, cui per Prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝓinde uitulũ cũ lacte ⁊butyrũ abrahã ad edendũ apposuit: qr nec corpꝰ
dñi qđ ẽ. uitulꝰ sine lacte legis. nec lac legis sine butiro. hoc ẽ. sine euangłii
testimonio eẽ. pot̾. Tria aũ sata unde sarra panes subcinericios fecit: triũ
filioꝵ noe unaginẽ indicauert̃. ex quib om̃e genꝰ hominũ na udum est.
Qͥ diuine tͥnitati credentes: ex aqua baptismatis ꝑ eccłiam cuꝰ imago sarra
erat consꝑgendi essent ⁊ in uno pane xͥ corporis redigendi. hec sunt illa tria
sata: que mulier in euangłio cognoscit᷑ ferm̃tasse. Atimi autẽ panes: eo qđ si¬
ne ferm̃to malicie ⁊ sine langore neqͥtie. ⁊ sine feruore ꝑuerse doctrinȩ oporte
toꝵ sp̃e sc̃i uapore decocti. uelut esca beneplacita. deo acceptabiles efficiant᷑.
Sub arbore autẽ eos sedisse: passionis dñice erat signũ cuiꝰ ipsi sunt p̃dicato¬

Expanded text:
proinde vitulum cum lacte, et butyrum Abraham edendum apposuit, quia nec corpus proinde vitulum cum lacte, et butyrum Abraham edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus, sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est, sine Evangelii testimonio esse potest. 10. Tria autem sata, unde Sara panes subcinericios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne genus humanum natum est, qui, divinae Trinitati creerat, conspargendi essent, et in uno pane Christi corpori redigendi. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae um delictorum Spiritus sancti vapore decocti, velut esca beneplacita Deo, acceptabiles efficiantur. 12. Sub arbore autem eos sedisse, passionis dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
uisi st̃. Qͦ d uͦ abrahã tres uidens unũ adorauit: dñm scilicet saluatorẽ osten¬
dens cuiꝰ iã aduentũ ẽ. p̃stolatꝰ iuxta qđ in euangłio dñs ait. Abrahã q̃siuit
uidere diẽ meũ: uidit ⁊ gauisꝰ ẽ. Tunc eñi futuri aspex̃ misteriũ saeram̃ti.
Unde ⁊ pedes eoꝵ lauabat: ut in extremo mundi lauacri purificationẽ de¬
monstraret futurã. Pedes eñi: nouissima significant. Siquidẽ ⁊ coniuuiũ p̃pa¬
ẽ. uitulꝰ dm̃ci corꝑis: qͥ meuãgłio ꝓ peccatore occidit᷑ filio s ⁊butirũ ⁊ lac:
cũ carne uituli apposuit. Dac qͥppe priscȩ legis habuisse figurã: apłs nr̃ ad
huc quidẽ potestis. Tradiderat enĩ illis legis mandatũ qͣsi lac de ub̃ib duarũ
tabularũ ex p̃ssum. hoc ẽ. testam̃tũ fidei. Necdũ eñi poterant ꝓpt̃ infantiã
sensus sui: euangłice doctrine solidã ⁊ robustã escã acciꝑe. Butirũ aũ ub̾rimũ

Expanded text:
oravit, Dominum scilicet Salvatorem ostendens, cujus jam adventum est praestolatus; juxta quod in Evangelio Dominus ait: Abraham quaesivit videre diem meum, vidit, et gavisus est . Tunc enim futuri aspexit mysterium sacramenti, unde et pedes eorum lavat, ut in extremo fine mundi lavacri purificationem demonstraret futuram: pedes enim novissima significant. Siquidem et convivium praepai corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. Sed et butyrum et lac cum carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostolus noshuc quidem potestis . Tradiderat enim tabularum expressum, hoc est, testamentum fidei: necdum enim poterant, propter infantiam sensus, evangelicae doctrinae solidam et robustam escam accipere. But
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco figurã gestauit scoꝵ qui aduentũ xp̃i cũ gaudio susceperunt. Tab̾na¬
suspensus ẽ. intrib aũ uiris qͥuenerunt ad illũ dñi ihu xp̃i p̃nuntiabat᷑ aduẽ¬

Expanded text:
ro quod figuram gestat sanctorum qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Tabernaro quod figuram gestat sanctorum qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Tabernasuspensus est. In tribus autem viris qui venerunt ad illum Domini nostri Je
Abbreviated transcription (Latin):
eñi om̃s non ꝓprie s originalit̾ peccatores. Quẽ nisi regeneratio lib̾et: ꝑibit
ipse peccauit. Deinde apparuit dñs abrahe inconualle manbre: sedenti
ad hostiũ tab̃naculi. Cumq eleuasset oculos suos: apparuerunt tres uiri stan¬
tes uixta eũ. Iuos cũ uidisset: adorauit ⁊ dix̃. Dñe si inueni grãm in oculis
tius: lauent᷑ pedes ur̃i ⁊ reqͥescite sub arbore. Et abiit abraham ad sarrã: et
iussit eã ex trib satisfacere subcinericios panes. quos parauit illis cũ uitulo
quẽ parauerat. Similit̃ ⁊ lac ⁊ butirũ. Ipse uero stabat iuxta eos: sub arbore.
Cumq comedissent: dixerunt adeũ. ubi ẽ. sara uxor tua᷑ at ille. Eoce inquit
in tab̾naculo ẽ. Cui dix̃. Reu̾tens ueniã adte temꝑe isto: et habebit filiũ sara
figurã insemet ipso. Primã saluatoris: qͣndo derelicta cognatione uenit in hẽ
mundũ. Alterã patris: qͣndo ĩmolauit unigenitũ unicũ filiũ. Terciã uͦ: que

Expanded text:
infantes, non proprie sed originaliter peccatores, quem nisi regeneratio liberaverit, Sequitur: Deinde apparuit Dominus Abrahae in convalle Mambre, sedenti ad ostium tabernaculi: cumque levasset oculos suos, apparuerunt tres viri stantes juxta eum. Quos cum vidisset, adoravit et ait: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, laventur pedes vestri, et quiescite sub arbore. jussit eam ex tribus satis facere subcinericios panes, quos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiter et lac et butyrum. Ipse vero stabat juxta eos sub arbore. Cumque cin tabernaculo est. Cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit Sara figuram in semetipso: primam Salvatoris, quando derelicta cognatione venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum Filium; tertiam ve
Abbreviated transcription (Latin):
matre. & qr hoc ñ ꝑ generationẽ qͥ÷ hismahel. s ꝑ regenerationẽ fut᷑umerat
idõ ibidẽ imꝑata ÷ circuncisio qͣndo de sara ꝓmittit᷑ filius in typo eccłiȩ
ñ qͣndo ismahel qͥ tipũ denuit iudeoꝵ. S qͥd aliud cireuncisio significat. nisi
renouatã naturã ꝑ baptismũ post spoliationẽ uet̾is hominis : Et qͥs ÷ octa¬
uus dies nisi xp̃c. qui ebdomada cõpleta hoc ẽ. pt᷑ sabbatũ surrex̃: Quod uͦ
ñ solũ filium sed ⁊ seruos uernaculos ⁊ empticios circumeidi p̃cepit: ad om̃s gra¬
tiam redẽpdionis ꝑtinere. testatur. Ibi parentũ mutant᷑ ⁊ nomina: ut om̃ia
resonent nouitatẽ. Nam abrã qđ antea uocabatur: int̃pretat᷑ pat̾ excelfus.

Expanded text:
 Ismael, sed per regenerationem futurum erat a Deo, ibidem imperata est circumcisio, quando de Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael, qui typum tenuit Judaeorum. Sed quid aliud circumcisio significat nisi renovatam naturam per baptismum post exspoliat onem veteris hominis. Et quis est octavus dies, nisi Christus qui, hebdomada completa, hoc est post sabbatum, surrexit. Quod vero non solum filios, sed servos et vernaculos emptitios circumcidi praecepit, ad omnem gratiam redemptionis pertinere testatur. Ibi parentum mutantur nomina, ut omnia resonent novitatem. Nam Abram interpretatur pater excelsus.
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. ꝙ sp̃ales indiuidui s̃. Scisma ñ cogitant ñ seducunt᷑ ab hereticis: sed
pax ẽ semꝑ in eis. siue aturbis se remoueant ut turtur suie int̾ illas conuer¬
sent᷑ sic̃ colũbas. utraq tam̃ auis ẽ. habens simplicitatẽ ⁊ innocentiã. Uolu¬
cres autẽ descendentes suꝑ corpora q̃ diuisa erant: sp̃c inmundi significant᷑
pastũ quidẽ suũ de carnaliũ diuisione q̃rentes. Qͦd aũ illis considens abrahã
abigebat eas: significat multos carnales merito scoꝵ in fine mundi ab angus¬
tiis lib̃andos: Ed aũ circa solis occasum pauor irruit in abrahã ⁊ horror mag¬
nus ⁊ tenebrosꝰ: significat cirea huiꝰ scłi finẽ magnã ꝑturbationẽ ab anti

Expanded text:
itales indivisi sunt: schisma non cogitant, non seducuntur ab haereticis, sed itales indivisi sunt: schisma non cogitant, non seducuntur ab haereticis, sed pax est semper in ipsis, sive a turbis se removeant, ut turtur, sive inter illas conversentur, sicut columba. Utraque tamen avis est, habens simplicitatem et innocentiam. Volucres autem descendentes super cadavera, quae divisa erant, spiritus immundi significantur, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. Quod illiabigebat eas, significabat multos carnales merito sanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos; quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abram, et horror magnus et tenebrosus significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Anti
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑegrinũ erit sem̃ tuũ int̾ra ñ sua.⁊ seruiet ⁊ affliget᷑. et cetera. Statutꝰ ẽ.
itaq modꝰ p̃missi seminis abrahe.⁊ ista ẽ. figura. ꝑ iuuencã enĩ uaccã signifi¬
cata ẽ. plebs. posita subiugo legis. Per caprã: eadẽ plebs peccatrix futura. ꝑarie
tẽ: eadẽ plebs etiã regnatura. Que animnalia ideo trima dicunt᷑: qr ꝑ articłos
tc̃iam etatẽ gerens ille popłs adoleuit. Per turturẽ ⁊ colũbam: sp̃ales popłi fi¬
gurati sunt indiuidui filii ꝓmissionis ⁊ heredes regni futuri. Quoꝵ etas tẽpo¬
ralis idõ tacet᷑: qr celestia meditantes transgressi st̃ desidia temꝑalia. S qͥd est
qđ animalia illa tria diuidunt᷑ adu̾sus se inuicẽ partib constitutis nͥ qͦd car¬
nales & inpopło ueteri ⁊ nunc int̾ se diuidunt᷑: porro aues ideico ñ diui

Expanded text:
egrinum erit in terra non sua servietque et affligetur, et reliqua. Statutus est egrinum erit in terra non sua servietque et affligetur, et reliqua. Statutus est itaque modus promissi seminis Abrae, et ista est figura. Per juvencam enim vaccam significata est plebs, posita sub jugo legis; per capram, eadem tem, eadem plebs regnatura. Quae animalia propterea trima dicuntur, quia cum sicutertiam aetatem gerens, ille populus adolevit. Per turturem et columbam spiritales populi figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est quod animalia illa tria dividuntur adversus se invicem partibus constitutis, nisi quod carnales et in populo veteri et nunc inter se
Abbreviated transcription (Latin):
mine choruscare. Deinde demonstrauit illi harenã maris : ⁊dixit. Sic erit
in multitudine sem̃ tuum. Hoc ẽ. erit quidẽ copiosa gens iudeoꝵ: s sterilis
⁊ infecunda sic̃ harena manebit. Post hec cũ reꝓmitteret ei ds̃ q̃d esset pos¬
sessor ꝓmissionis futurꝰ: signũ petit ꝑ quod agnosc̾et non qͣsi dubitans an
fieret. s quomͦ futurũ eẽt exqͥrens. Cui dominꝰ hanc similitudinẽ ꝓposuit
Sume inqͥt mͥ uaccã triennẽ ⁊ caprã trinam. ⁊ arietẽ annoꝵ triũ: ⁊ tur¬
q partes contra se altrinsecus posuit: aues autẽ ñ diuisit. Descender̃q uolucres
suꝑ cacdauera: et abigebat eas abraham. Cũq occubuisset sol pauor irruit su¬
per abrahã: ⁊ horror magnus ⁊ tenebrosus inuasit eũ apparuitq clibanꝰ fumãs
⁊ignis tͣnsiens int̾ media illa quȩ diuisa erant. dictũq ẽ. ei. Cognoscendo scias:

Expanded text:
mine coruscare. Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit mine coruscare. Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, sed sterilis et infecunda sicut arena maris. Post haec cum promitteret ei Dominus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit, per quod agnosceret, non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit. Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turque partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. 5. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. Cumque occubuisset sol, pavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus invasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis transiens inter media i
Abbreviated transcription (Latin):
qui benedicit᷑. Unde ⁊ sacerdotes ex semine abrahe nati fr̃s suos benedicebãt
id÷ popłm isrł: quib illi decimas scd̾m legis mandatũ dabant uere ut ma¬
iorib ⁊ eminentioribꝰ suis. Nom̃ autẽ ipsum melchisedech: rex pacis uł rex
reconciliamur dõ. Ipse ẽ. rex iusticie: qr ipse ueniet ut discernat scõs ab un¬
piis. Idẽ quoq unus ⁊ sacerdos ⁊ rex: qi ad redẽptionẽ om̃ium hostiã deo
patri se ipsum obtulit ⁊ uerꝰ rex inp̃senti scło popłm suũ regit ⁊ infutdu¬
dum eẽt in pofferitate sollicitꝰ. & sibi uid̾et ñ nasci filiũ. ⁊ tam̃ semini suo
factã ꝓmissionẽ teneret. Statĩ fit illi duplex figura in ꝓmissione seminis
eiꝰ: id÷ in similitudine harene maris uł in multitudine stellarũ celi futura¬
Ciciens gͦ abrahã ds̃ foris: ostendit illi stellas celi dicens. Sic faciam sem̃ tuũ

Expanded text:
qui benedicitur. Unde et sacqui benedicitur. Unde et sacid est populum Israel: quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum Melchisedech rex pacis, vel rex reconciliamur Deo. Ipse est rex justitiae, quia ipse veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque unus sacerdos, et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo Patri se ipsum obtulit, et ut verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et in futudum esset de posteritate sollicitus, et sibi videret non nasci filium, et tamen semini suo factam promissionem teneret: et statim fit illi duplex figura promissi seminis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum ccens ergo Deus Abram foras, ostendit illi stellas coeli dicens: Sic faciam semen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
morans: figuralit̾ refert ad xp̃m. Ipse ẽ. eñi solus de patre. sine matre genit
ꝑ diuinitatẽ: ipse de matre sine patre ꝑ humanitatẽ. Ipse quoq sacerdos
aet̾nus: ad quẽ dr̃. Tu es sacerdos inet̃num: sod̾m ordinẽ melebisedech. Utiq
ꝓpter misteriũ sacram̃ti quod xp̃ianus celebrare p̃cepit: ut non scdm aa¬
ron pecudũ uictimas. s oblationẽ panis ⁊ uini id corporis ⁊ sanguinis eiꝰ.
sacͣmentũ in sacͥficium offeramꝰ. Quod uͦ patͥarcha magnus decimas oĩs sub
stancie sue melchisedech sacerdoti pꝰ benedictionẽ dedit: sciens spãlit̃ melio¬
rem sacerdotiũ futurũ in popło. gentiũ quã leuiticũ. Iđ inisrł de ipso erat
nasciturũ: futurũq ut sacerdotiũ eccłie habentis prepudiũ: benediceret
in abrahã circuncisio sacerdotiũ sinagoge. Qui eñ benedicit: maior ẽ. quã

Expanded text:
morans, figuraliter refert ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus morans, figuraliter refert ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Utique propter mysterium sacramenti, quod Christianis celebrare praecepit, ut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem panis et vini, id est, corporis et sanguinis ejus sacramentum, in sacrificium offestantiae suae Melchisedech sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritaliter melius sacerdotium futurum in populo gentium quam Leviticum, quod in Israel de ipso erat nasciturum, futurumque ut sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium benediceret in Abraham circumciso sacerdotium Synagogae. Qui enim benedicit, major est quam
Abbreviated transcription (Latin):
hec uictoria habrahe de quinq regibꝰ indicabat qͦs ille fidei pater p̃lio suꝑa¬
bat. nͥ qđ fides nr̃a sic confirmata sit in sp̃u pͥncipali cotidẽ corporis nr̃i sens
uerbo dĩ subigit: nam sic̃ ille de ꝓximo in regibꝰ uictor: ita et fides ꝑ anima
uictrix de exteriore homine triũphauit. Qd uͦ ille ñ multitudine nece uir
tunc sacram̃to crucis cuiꝰ figura ꝑ tau lutterã grecã innumero trecentoꝵ ex¬
pͥmitur: imaginabat᷑ qđ nos xp̃i passio lib̾aret adominatu qͥnq carnaliũ
sensuũ qͥ nos ante auariis uiciis. captiuantes exsuꝑ auerant. Reuertente gͥ
a cede hostium abraham: occurrit ei mox melchisedech rex salẽ sacerdos dei
inennarrabili parente ꝓgenitus. benedixitq abrabã offerens panẽ ⁊ uinũ
in sacͥficiũ dõ. Hunc melchisedech apłs paulus sine patre. sine matre cõme¬

Expanded text:
haec victoria Abrae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superahaec victoria Abrae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superabat, nisi quod fides nostra si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteritunc in sacramento crucis, cujus figura per Tau litteram Graecam numero trecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus Paulus sine patre et sine matre comme
Abbreviated transcription (Latin):
non uniꝰ gentis isrłitice s om̃ium gentiũ que fidei eius uestigia consecun¬
tur. Quod ꝓmitti cepit his uerbis. & benedicentur inte uniu̾se cogna¬
tiones terre. Egressus aũ abraham de t̾ra. hoc ẽ. de aran: uenit ad sichẽ.
acceptoq scdo oraculo de ꝓmissione terre ipsius: aedificauit altare. Et
ꝑfectus inde : habitauit in heremo. atq inde famis inopia pulsus descen¬
dit in egyptum: uͥ uxorem suã eẽ dixit sororẽ. Nec m̃titus: quia ꝓpria
erat sanguine. Quã tam̃ pharao rex aegipti uxorẽ uolens ducere: gra¬
uissimis terret᷑ monstris. Multisq ꝓpt̃ eam malis afflictus: ubi eiꝰ esse
tade discessit uitans discordiã qr diuites facti fuerant ⁊ pastores eoꝵ in¬
uicẽ rixabant. ꝑmansit aũ abrahã interra chanaan habitauitq iux¬
ta quercũ manbrẽ. Deinde aqͥnq regib qui sodomis irruerant. cap¬
tum loth lib̾at: habens secũ inprelio. cec. decẽ ⁊ octo uernaculos. Sed qͥd¬

Expanded text:
ticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur, quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te universae cognationes terrae. 4. Egressus autem Abraham de Carra venit ad Sichem, acceptoque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, aedificavit altare. Et profectus inde habitavit in eremo, atque inde, famis inopia expulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentibus, quia propinqua erat sanguine. 5. Quam tamen Pharao rex Aegypti volens accipere, gravissimis territus monstris, multisque propter eam malis afflictus, ubi essecharitate secessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot lib
Abbreviated transcription (Latin):
na qͥpe ut mulieres uideat ex tranee regionis egredit᷑: qͣndo una queq mens
sua stucdia negligens. actiones alienas curans. extra habitũ atq extra ordi¬
in curis exteriorib diabolꝰ corrũpit. Et adglutinata ẽ. anima eiꝰ cũ ea: quia
unitã ͥ ꝑ iniqͥtatẽ respicit. Et quia eũ mens aculpa resipiscit. atq admis¬
sũ flere conat᷑ corruptor aũ spes ac securitates uacuas ante ocłos uocat. qͣte¬
nus utilitatẽ tͥsticie subtrahat: recte illic adiungit᷑ tristẽq blanditiis delini¬
uit. M odo em̃i alioꝵ facta grauiora: mͦ nichil eẽ. qđ ꝑpetratũ ẽ. mͦ misericor¬
aẽ adm̃ loquit᷑. mͦ adhuc tẽpus subsequens ad penitenciã pollicet᷑. Ut dũ per
hec decepta mens ducitur ab intencione penitenciȩ suspendat᷑ qͣtinus tunc
indelictis. dehine loqͥt᷑ ds̃ ad iacob: ut habitaret in bethel. Ibi rachel cũ pa¬
reret beniamm: mortua ẽ. s qͥd sibi uult qd̾ eũ eundẽ beniamin rachel pa¬

Expanded text:
na quippe ut mulieres videat extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordiin curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit, et quia cum mens a culpa resipiscit, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur, tristemque blanditiis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse qdem deum loquitur, / modo adhuc tempus subsequens ad penitentiam pollicetur, ut, dum per hęc decepta mens ducitur, ab intentione pęnitentię suspendatur, quatenus tunc in delictis. 5. Dehinc loquitur Deus ad Jacob, ut habitaret in Bethel. Ibi Rachel cum pareret Benjamin, mortua est. Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pa
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ septẽ alios dies dimissa ⁊ ñ reu̾sa: significat finẽ scłi qͣndo erit scoꝵ re¬
nũ dõ ⁊ patri. ut in illa ꝑspicua contẽplatione in cõmutabilis u̾itatis
nullis ministiis corꝑalib egeamꝰ. Cur sexcentesimo ⁊uno anno uite noe aꝑ
eram̃tũ atq ꝓmissũ. Cur uigesimo ⁊ septimo die scd̃i m̃sis dr̃ siccasse
t̾rã. tanqͣm funita eẽt. iam baptizandi necessitas: in num̾o dierũ. l . Ruiͦi.¬
ipse ẽ. enĩ dies sedi m̃sis uigesimꝰ ⁊ septimꝰ. qͥ numerꝰ ex illa ꝯiunctione spẽ
⁊ corꝑis septies octonos habet: uno addito ꝓpt̾ unitatis uincłum. Cur de ar¬
cha ꝯiuncti exeunt. qͥ disiuncti intͣuerant: sic eñĩ dictũ erat: qͦd intͣuerint
in archã. noe ⁊ filii eiꝰ. uxor eiꝰ. ⁊ uxores filioꝵ eiꝰ: seorsũ aũ uiri seorsũ feminȩ

Expanded text:
post alios septem dies dimissa non est reversa, significat finem saeculi, quando erit sanctorum repost alios septem dies dimissa non est reversa, significat finem saeculi, quando erit sanctorum renum Deo, et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis ministeriis corporalibus egeamus. 29. Cur sexcentesimo primo anno vitae Noe, cramentum atque promissum. 30. Cur vicesimo septimo die secundi mensiterra, tanquam finita esset jam baptizandi necessitas? In numero etenim dipse est enim dies secundi mensis uicesimus septimus, qui numerus ex illa coniunctione spiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intrauerant. sic enim dictum erat. quod intrauerit in arcam Noe et filii eius et uxor eius et uxores filiorum eius: seors
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dans nob̾ atq confirmans altitudinẽ baptismi: in c̃secrando nouo ho¬
mine ad tenendã qͥetis ⁊ resurrectionis fidem. Qd p̾t dies xl. emissꝰ coruus
significat homines ĩmundicia cupiditatis teterrimos. ⁊ obhoc ad ea q̃ foris
st̃ in hoc mundo intentos. aut rebaptizari. aut abhis quos p̃ter archã id p̃
ter eccłiã baptismũ occidit. seduci ⁊ teneri. Iđ colũba emissa ñ inuenta re¬
quie reu̾sa ẽ: ostendit ꝑ nouũ testam̃tũ requiẽ scĩs in hoc mundo ñ eẽ ꝓmisã
Nost qͣdraginta eñi dies emissa ẽ: qͥ numerꝰ uitã q̃ in hoc mundo agit᷑ sig
nificat. Deniq pꝰ uii. dies dimissa ꝓpter illã septenariã oꝑationem:
sp̃alẽ oliue fructuosũ surculũ retulit: quo significaret ñ nullos etiã extra
eccłiam baptizatos. si in eis pinguedo ñ defuerit caritatis. post̾iori tẽꝑe in
ore colũbe tanquã in oscło pacis. ad unitatis societatẽ posse ꝑduci. Quod

Expanded text:
dans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus significat homines in immunditia cupiditatis deterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos, aut rebappraeter ecclesiam, baptismus occidit, seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post quadraginta eni dies dimissa columba propter illam septenariam operationem spiritalem olivae fructuosum surculum retulit, quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si in ore columbae, tanquam in osculo pacis, ad unitatis societatem posse perduci. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ morib uiciisq pͥorib que nob̃ a nr̃a nadiuitate coherentia uelud affi¬
nitate qͣdã ⁊ consangͥnitate c̃iuncta s̃. Siue de domo patͥs nr̃i id÷ om̃iũ
memoria mundi: ut ei reñtiantes possimꝰ in popło dĩ dilatari. ⁊ in t̾rã &e¬
lestis reꝑmissionis cũ tẽpus aduenerit introduci. Due aũ ꝓmissiones a¬
brahȩ dant᷑: una ꝑ quã t̾ram chanaan possessurũ semen eius ꝑmittit᷑. dũ
dicit ds̃. Uade int̾ram quã monstrauero tibi faciamq te in gentẽ magnã

Expanded text:
erentia velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt. Sive de domo patris nostri, id est omni memoria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gentem ma
Abbreviated transcription (Latin):
binarũm. id carnalium : s ñ ꝑueniunt ad regnũ ꝓmissũ. nec heretici nec
iudei qͥ carnalia lucra sectant᷑ p̃ter ysaãc enĩ nullꝰ ẽ. heres. Utiq qr ñ filii
carius sed filii ꝓmissionis deputant᷑ insemine. Deinde mortuus ẽ. abrahã¬

Expanded text:
binarum, id est, carnalium? Sed non perveniunt ad regnum promissum, nec haeretici, nec binarum, id est, carnalium? Sed non perveniunt ad regnum promissum, nec haeretici, nec Judaei, quia carnalia lucra sectantur. Praeter Isaac enim nullus est haeres, utique quia non filii carnis, sed filii promissionis deputant
Abbreviated transcription (Latin):
ne ueniens xp̃c quasi in agrũ foras exiit qr cũ sit inuisibilis. se tam̃ uisibi¬
lem in hoc mundo uenienti ex gentib eccłie demonstrauit. Inuenit aũ eũ
eccłia ad puteũ uisionis. id: in contẽplacione ⁊ intelligentia ueritatis: ub
pulat᷑ sponso suo xp̃o: adherens illi gła act̾̃nitate ⁊ regno. Quid aũ sibi
tiã. dũ ẽẽt iam etate grandeuus: Absit. S ꝓpt̃ filioꝵ ꝓ creationẽ: dum illi
sem̃ qͣsi stelle celi ex ysaac filio ꝑ mitteret᷑. Ergo qͥd sibi uult ista cepthura
nisi qr sic̃ agar ⁊ ismahel significauer̃ carnales uet̾is testam̃ti. sic et cepthu¬
ra ⁊ filii eiꝰ sĩgnificabant hereticos qui se ad testam̃tũ nouũ existimant ꝑ
tinere. sed filii concubine dicunt᷑: Sola sarra semꝑ uxor uocat᷑: sic̃ scͥptũ est
Una ẽ. enĩ colũba mea: ꝑfecta mea. Dedit aũ abrahã cuncta qͣ possidebat¬

Expanded text:
ne, veniens Christus, quasi in agrum foras exiit, quia, cum sit invisibilis, se tamen visibine, veniens Christus, quasi in agrum foras exiit, quia, cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intellipulatur sponso suo Christo adhaerens illi gloria, aeternitate et regno. Quid autem sibi tiam, dum esset aetate grandaevus? Absit. Sed propter filiorum procreationem, dum illi semen, quasi stellae coeli, ex Isaac filio promitteretur? Ergo quid sibi vult ista Cethura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cethura, et filii ejus signitinere, sed filii concubinae dicuntur. Sola Sara semper uxor vocatur, sicut scriptum est: Una est columba mea,
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupat᷑. Abiit itaq puer in mesopotamiã in ciuitatẽ nachor. stetitq er¬
ca fontẽ querens sponsã filio dñi sui. Sic ⁊lex quȩ pꝰ fidem ÷ uenit ad fontẽ
baptismatis: et ibi orans occurrit ei uirgo rebecca id ÷ eccłia. Uidit aũ rebec
tũ uel moꝵ. Aocepit aureos scͥpturarũ sensus : ⁊clarũ argenti eloquiũ. Sicq
secuta puerũ rebecca uenit ad ysaac: secuta uerbũ ꝓpħicũ eccłia uenit ad
rans. intortis uiciosisq uite uet̾is conu̾sationib inuehit᷑. Que ysaac uiso des¬
cendit: quia dño agnito uitia sua gentilitas deseruit. ⁊ ab elatione celsitudi¬
nis uiã humilitatis petiuit. Que etiã ⁊ uerecundata pallio uelat᷑: qr corã
eo de errorib pͥoris uite confundit᷑. Eed uͦ inclinado iam die egressus: i
agro ysaac: hoc significabat qđ extremo huiꝰ mundi demꝑe uelud in diei fi¬

Expanded text:
nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque cirnuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis; et ibi adorans, occurrit ei virgo Rebecca, id est, Ecclesia. 4. Vidit autem Rebeccnta, vel morum, accepit aureos Scripturarum sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum Rebecca, venit ad Isaac. Secuta verbum propheticum Ecclesia, verans, in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit, quia, Deo agnito, vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis viam verae humilitatis petivit. 6. Quae etiam et verecundata pallio velatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agro Isaac, hoc significabat quod, extremo hujus mundi tempore, veluti diei fi
Abbreviated transcription (Latin):
ariete ꝓ ẏsaac filio suo: uocauit nom̃ loci illiꝰ dñs uidet. ꝓ eo qđ est. dñs uidere
se fecit utiq ꝑ incarnationẽ. deinde morit᷑ sarra centesimo uigesimo anno ui¬
te suȩ et empto agro ab effron sepeliuit eã. S qͥd sibi uelit qđ sarra insepulchro¬
cipit᷑. id÷ in actione boni oꝑis ⁊ contẽplacione diuinitatis: Exat aũ abra
manũ tuã sub femur meũ: ut adiurẽ te ꝑ dñm dm̃ geli ⁊ t̃rȩ ut ñ accipias
uxorem filio meo de filiabꝰ chananeoꝵ sed ad t̾ram ⁊ ad cognationẽ meã ꝓficis
ł fem enĩ.: genꝰ intelligit᷑. Ergo quȩ fuit illa comuratio. nͥ qr significabat᷑ de
genere habrahe uenturũ in oarne dm̃ çeli: Senior aũ iste inaginẽ habuit
legis ꝑ quã sponsa xp̃i eccłia despondebat᷑. Qui tam̃ ꝓpter antiqͥtatẽ senior

Expanded text:
ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo quod est, Dominus videri ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ecipitur, id est, in actione boni operis, et contemplatione Divinitatis. De juramanum tuam sub femur meum, ut adjurem te per Deum coeli et terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum; sed Per femur enim genus intelligitur. Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia significabatur de genere Abraham in carne venturum Deum coeli. Senior autem iste imaginem hlegis, per quam sponsa Christi Ecclesia despondebatur: qui tamen propter antiquitatem senior
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Uepres autẽ: spinȩ sunt. Spinȩ iniquos ⁊ peccatores significant qui
suspendert̃ dñm in cruce. Int̾ spinas itaq peccatoꝵ uideoꝵ suspensus ẽ. dñs.
sic̃ ꝑ hieremiã idẽ dicit. Spinis peccatoꝵ suoꝵ: circundedit me popłs hic.
alii hc̃ arietẽ cornib in ueprib obligatũ: eundẽ xp̃m sensert antequã ĩmo¬
laret᷑ spinis auideis coronatũ. ꝑacto gͥ sacͥficio: dr̃ ad abeaham. In semine tuo:
benedicent᷑ om̃s gentes. Q ndo enĩ hoc factũ ẽ. nͥ qͣndo dicit ille aries foderunt
manꝰ ineas ⁊ pedes meos: et dinumerauer̃ om̃ia ossa mea: hoc enĩ qͣndo ꝑ-¬
actum ẽ. illud inpsalmis sacͥficiũ tunc in ipso psalmardictũ ẽ. Cõme morabũ¬
tur ⁊ conu̾tent᷑ ad dñm uniu̾si fines terre.⁊ adorabunt in conspectu eiꝰ om̃s
patriȩ gentiũ: qm̃ dñi ẽ. regnũ ⁊ ipse dominabit᷑ gentiũ. Imolato gͥ abrahã

Expanded text:
significat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos et peccatores significant, qui significat. Vepres autem spinae sunt. Spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum Judaeorum suspensus est Dominus, sicut per Jeremiam idem dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus obligatum, eumdem Christum senserunt, antequam immolaretur spbenedicentur omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries: Foderunt manus meas, et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea ? Hoc enim quando peractum est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalmo dictum est: Reminiscentur et convertantur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectAbraham
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ crucis dnicȩ impletũ ꝑ gentes ꝑuenerit p̃dicatũ: hoc ẽ. ut plenitu¬
dogentiũ intraret. Quid ÷ reuertem᷑ aduos: ⁊ sic om̃is isrł saluus fiet. Tri¬
duũ autẽ illud in quo uener̃t ad locũ ĩmolationis: tres mundi etatessig¬
nificant᷑. Unã ante legẽ: aliã sub lege.t̾riam sub gra. Ande legẽ ab adã usq
ad moysen. Sublege: a moyse usq ad ioħem. Inde iam adño ⁊ quicqͥd restat:
t̾eius dies grẽ est. Inqͣ tercia etate quasi pꝰ triduũ: sacram̃tũ sacͥficii xp̃i cõ¬
pletũ ẽ. deinde ysaac ligatis pedibꝰ altari suꝑ ponit᷑: ⁊ dñs in ligno suspen¬
sus eruci affigitur. S illud qd figuratũ ẽ. in ysaãc: tͣnsgressum ẽ. ad arietẽ.
molatꝰ. S quid est qđ inueprib herebat aries ille: Crux: cornua habet.
ꝯie enĩ duo ligna conpingurit᷑ inse: cũ spetiẽ crucis reddunt. Utide ⁊ scͥp¬
tum ẽ. de eo. Cornua in manib eiꝰ sunt. Cornibꝰ gͦ herens aries. crucifixũ dñm

Expanded text:
ificium crucis dominicae impletum, per gentes fuerit praedicatum: hoc est, ut plenitudo gentium intraret. Quid est revertimur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fiet. Triduum autem illud, in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significantur: unam ante legem, aliam sub lege, tertiam sub gratia. Ante legem, ab Abraham usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem, inde jam a Domino, et quidquid restat. Tertius dies gratia est, in qua tertia aetate quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, transgressum est ad arietem. molatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sicut enim duo ligna cum compaginantur, in se speciem crucis reddunt. Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Cornibus ergo haerens aries crucifixum Dominum