comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habet Ideo querit᷑ utr̃ ncc̾itaꝯ talis fu̾it ĩ car¬
ne xp̃i. de aptitudine .ii. moriendi quod ineo
fuit ambiguũ non est: que ⁊̃ aute pcc̾ai ĩ hoĩe
fuit. qñ ałiquis in eo non fuit deffc̃us. Noc igit᷑
mortalitas ala in eo tunc fuit deffc̃ũꝰ. ꝙ nat᷑e
ei erat. Uñ ⁊̃ quidam talem mortalitatẽ in
nobis ũ esse deffc̃m: nec improle ⁊ͣdiuit. Set
ncc̃itatem moriendi uł patiendi que ⁊̾ mor¬

Expanded text:
habet. Ideo quaeritur utrum necessitas talis in Christi carne fuerit. De aptitudine enim moriendi, quod in eo fuerit, ambiguum non est, quae etiam ante peccatum in homine fuit, quando aliquis in eo non fuit defectus; nec ergo mortalitas illa tunc in eo fuit defectus, quia natura ei erat. Unde etiam quidam talem mortalitatem in nobis non esse defectum non improbe tradunt, sed necessitatem moriendi vel patiendi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
deffcũs fuit in xputi carne: anima quo eiꝰ
cum passibiliꝰ extit̾it aute mortem. ñ quid
ncc̃itatem pariendi habuit ᷤ Si .n. nccitas
patiendi uł moriendi fuit iu xpisto ñ uidet᷑
soia uoluitate miseratõniq: defftũs nrõs
accepuse. ¶ Ad qd̾ dici potest xp̃m uolũta¬

Expanded text:
defectus fuit in Christi carne? Anima quoque ejus cum passibilis extiterit ante mortem, numquid necessitatem patiendi habuit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Christo, non videtur sola voluntate miserationis defectus nostros accepisse. Ad quod dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
cremtemptauit in qua minꝰ qͣm ĩ uiro ratõni uigere
nouit. cius .n. malitia ad temptandã uirtutẽ timi¬
DA. humauã nat᷑am ĩ ea parte ubi debilior uidelat᷑
ag̾ssa est. ut si forte iili aliqͣtenꝰ p̾ualeret: et postmo¬
dũ illi fidutiałr̃. ad illam que robustior fuit pulsandã
uł potiꝰ subitiendam accederet. Prim̃ gͥ solitariam
femĩam explorauit. ut in ea pͥmũ oẽm sue tempta¬
xõnis uim experiret᷑i
Qr̃ ĩ aliens forma uenit.

Expanded text:
erem tentavit, in qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentationis vim experiretur. 2. Quare in aliena forma venit.
Abbreviated transcription (Latin):
giũ fieri int̾ consentientes. et spontanem. ñ uit᷑ re¬
nitentes et inuitos. Uer̃tam̃ qui inuiti. et coacti cõ¬
iuncti sunt. Si postͣ a liquo tpris spatio sine contͫ¬
dictõne. et q̃rimonia cohabitau̾int. facultate dis¬
cedendi. uł rec lamandi habita: consentire uident᷑.
et consensꝰ ille seq̃ns supplet. qd̾ p̃cedens tulerat᷑ co¬
It libro pandectꝰar nm iuur.

Expanded text:
gium fieri inter consentientes et spontaneos, non inter regium fieri inter consentientes et spontaneos, non inter renitentes et invitos. Verumtamen qui inviti et coacte conjuncti sunt, si postea ab aliquo tempore sine contradictione et querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio tulerIn libro Pandectarum.
Abbreviated transcription (Latin):
portet aut̃ consensũ coniugalem lib̾m esse
acoactõne. coactus .n. consensꝰ. qui nec con¬
senꝰ appllari debet coniugiũ ñ facit. Sicut testat᷑
urbanꝰ .ppͣ. scribens sancio regi aragoꝵ in ħ ilba
de neptis tue coniugio qͣm de cuidam militi da¬
turũ nec̃atis instante articulo. sub ficei polli¬
citatõne firmasti᷑ hoc equitate dictante dec̾ui¬
mus. ut si illa uirũ illũ. ut dicit᷑ om̃io renuit.
ro illi se prorsus deneget nupt᷑am: neqͣͣi eam
ĩuitam ac renitentem eiusd̾m uiri coniugio
et pro uirib renitentem ramalco desponsaũt:
qũ legum et canonũ auctoritas. ⁊ allia sponsalia ũ
approbat. ne ignorantib legos et canones niius
durũ iudeat᷑: ita stũam temperauꝰ. ut si p̾ͥnceps
cũ assensu filie it qd̾ inceptũ est ꝑficere uoluerit.
concedamꝰ. Sinaut̃ legatus nr̃ utͣsq ꝑtes audi¬
at. et si nicħ̃ fũit ex ꝑte ramałdiqd̾ amplꝰinpediat:
ab ip̃o iordaue sacͣmentũ quo constent ħ̃ quect̃a st̃:

Expanded text:
portet autem consensum conjugalem liberum esse a coactione. Coactus enim consensus, qui nec consensus appellari debet, Conjugium non facit, sicut testatur , scribens sancto regi Arragonum in haec verba: De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione confirmasti, hoc aequitate dictante decrevimus: Ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit, ro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas et pro viribus renitentem, Raynaldo desponsaverit; quoniam legum et canonum auctoritas talia sponsalia non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta
Abbreviated transcription (Latin):
Si. de .n. idest si fiat quod dicitur. qr et ꝓpsa
elemosina est ueniam penitentib om̾io igno¬
scere. Ex hiis aliisq p̾missis iam fatile est in¬
telligere que pro uenialib sit exhibenda sat¬
t̾ssc̃o. Sufficit .n. dñca oratio cũ iciunio aliqͦ
et elemosinis. sic tñ ut p̾cedat cont̾ctio a¬
liqͣntisla. et addat᷑ confesslo: si ad sit facultas.

Expanded text:
ibus nostris: si fiat quod dicitur, quia et ipsa eleemosyna est veniam poenitentibus omnino ignoscere. Ex his atque aliis praemissis jam facile est intelligere quae pro venialibus sit exhibenda satisfactio. Sufficit enim Dominica oratio cum jejunio aliquo et cum eleemosynis, sic tamen ut praecedat cordis contritio et addatur confessio, si
Abbreviated transcription (Latin):
u q pcc̃is. sine quib hec uita ñ ducit᷑: coti¬
diana oratio fideliũ satt̃ sfacit. eoꝵ .ii. est dr̾e
pat̾ nosteri q. e.i. celis. delet hec oratio miui
nia cotidiana pcc̃a. delet et illa a quib uita fi¬
delium. ⁊̾ scelerate gesta. set penitendo ĩme¬

Expanded text:
busque peccatis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana oratio fidelium satisfacit. Eorum est ePater noster qui es in coelis. Delet haec oratio minuta et quotidiana peccata. Delet etiam illa quibus vita fidelium est scelerate gesta, sed poenitendo in me
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑a uberobit᷑ a seruitute corruptõnis ĩ lib̾¬
dat̾i m glorie filioꝵ dei. hͣnc lib̾tatem hũit hõ
aute pcc̃m. qr om̃i carebat miseria. et nulla tã¬
gebatur molestia. et plenius habebit ĩ fut᷑a be¬
atitudiue. ubi misereẽ ñ poterit. s in hͣc uita
que est ĩter pͥm̃ pẽcm. et ultimã comfirͣtõm ne¬
no a miseria liber . Et pcc̃i pena ñ caret.

Expanded text:
ervitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei. Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla angebatur molestia; et plenius habebit in futura beatitudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter primum peccacatum et ultimam confirmationem, nemo a miseria li
Abbreviated transcription (Latin):
tia cohibet. Infirmitas .n. prona ad ruinã tur¬
ꝑitudinis: excipitur honestate niptiali. et
quod sanis ẽẽt offitium egrotis est ĩ remedi¬
um. Emissi quid̾m de ꝑ adiso cõuenerũt ⁊ ge¬
nucrunt. s potuerunt in ꝑadiso eis õẽ nuptie
honor ab ileg᷑. et thorꝰ ĩmaculatꝰ sine ardore

Expanded text:
tia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turtia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et t
Abbreviated transcription (Latin):
cula inꝑadiso carnali copula cõuenissent ⁊ ce̾t
ibi thorus ĩmaculatꝰ. ⁊ cõmixtio sine ⁊cupuden¬
tia. atq genitalib menbris acut cet̾is imꝑarẽt.
ut ibi nullũ motũ illicitum sentirent. et sicut
alia menbra corꝑis aliis ad monemꝰ ut manum
ori sine ardore lbidinis: ita genitalib ut̾ent᷑¬
in cubris sine aliquo qͣpruritu carms . hec enim
ictałꝰ egͥtudo menbris humanis ex poc̃o ĩhesit.
genuissent ita filios in ꝑadiso ꝑ coitum ĩma¬
culatũ et sine corruptõne. unde augꝰ super¬
geu. cut᷑ ñ credamꝰ pͥmos hoĩes genitalibus
menbris ad ꝓc̾atõm ĩperare potuisse. sicut ce¬
t̾is in quol oꝑe sine uolunitatiꝰ spruritu u¬
tunt᷑ Inc̾dibile .n. ñ est deum talia fecisse il¬
la corꝑa ut sl ñ pcassent: illis menbris sieut
ꝓedibus imperarent. nͨ cum ardore semĩarẽt.
uel cum dolore parerent. set post pet̾m motum
illum ĩcurrunt quem nuptie ordinant. continẽ¬

Expanded text:
aradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; unde Augu genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continen
Abbreviated transcription (Latin):
lidendũ est qͣliter pͥmi ꝑentes si ñ pͤcassent fi¬
lio proc̾assent et qͣles ip̃i filii nasc̾ent᷑  Suidã pu¬
tant adgignendos filios pͥmos hoĩes ĩ ꝑadiso misce¬
ri ñ potuisse: nisi post pͨcatũ. dicento concubitũ
sũ corruptõne uł macula ũ posse fi̾. s aute pͤcat᷑
nͨ corruptio nͨ macula ĩ hoĩe esse poterat. qmͣ hec¬

Expanded text:
 est qualiter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macula non posse fieri. Sed ante peccatum nec corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
et deus erat. . Nam si pater esse cepit  deuꝰ gͦ pͥmo
erat. et postͣ pr̃ fcũs est. quomͦ ergo ĩ mutabił deus
est  Si .n. ante ceuꝰ. postͣ pater fuit: uti gene¬
ratõnis accessione mutatꝰ est. S auertat deus
bͣnc amentiam.

Expanded text:
et Deus erat? Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, et postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus est? Si enim ante Deus, postea Pater fuit, utique generationis accessione mutatus est; sed avertat Deus hanc amentiam. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
de fide ad petrum. firmissime tene et nulla¬
tenꝰ dubites ñ carnem xp̃i sine diuinitate con¬
ceptam in ut̾o uirgĩs pus qͣm aisciꝑet᷑ a uerto.
s ip̃m ũbũ d̾m sue carnis acceptõne ꝯceptũ
ip̃am q carnem ibi incarnatõne ꝯceptam
unꝰ et uerꝰ. qͣm seruilem for᷑m a solo fllio sus¬
ceptam tota tͥnitaꝯ cꝰ est una uoliuitas et
oꝑatio fecit. Non aut̃ in uto uirgĩs pͥuꝰ ca¬
in carnem.s mox ut ubum uenit ĩuterũ
seruata u̾itate ꝓprie nature fc̃m est caro¬
nũtiante et spiritu adueniente mox u̾¬
uum in utero mox intͣ uter̃ uerbũ caro
De carne qͣm u̾bil assũp

Expanded text:
De fide ad Petrum: « Firmissime tene, et nullatenus dubites, carnem Christi non sine divinitate conceptam in utero Virginis, priusquam susciperetur a Verbo; sed ipsum Verbum Deum suae carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione conceptam. unus et verus; quam servilem formam a solo Filio susceptam, tota Trinitas cujus una est voluntas et operatio fecit. Non autem in utero Virginis prius cain carnem, sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate proprie nature, fnuntiante, et Spiritu adveniente, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verum caro. DE CARNE QUAM VERBUM ASSUMP
Abbreviated transcription (Latin):
lim aut̃ fu̾it in xp̃o timor pene: quer᷑ au iste
tiinor fu̾it mũdanꝰ. uł seruił. uł initialis.
nus malus est. ut supͣ dem̃ est. et iu pͥmo gͣdu cũ
mũdo de seritur. seruił uero uł iuitiał ĩ ꝑfacta
caritate non est. illꝰ gͥ timor istoꝵ fuit in xp̃o.
Iuis ergo fuit ille timor quo penã timuit ⁊ po
nib honu̾ it. quo horret᷑ mors ac formidatur.
peua. et di᷑ timor alle ualis ñ qi accesserit hõi
ex naͣ ẜ quod p̾us fuit iusticuta. q ñ fuit᷑ iste ti¬
mor concretꝰ hõi. nec do lonis uat᷑alib. s quia
ex corrupta nat᷑a ꝑ poc̾m om̃ib aduenit. cui
corruptio inoleuit: tamꝙͣ esset nat᷑ał. et est

Expanded text:
m autem fuerit in Christo timor poenae, quaeritur an iste timor fuerit mundanus, vel servilis, vel initialis. nus malus est, ut supra dictum est, et in primo gradu cum mundo deseritur; servilis vero, vel initialis, in perfecta charitate non est. Nullus ergo timorum istorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potebus hominibus inest, quo horretur mors ac formidatur poena. Et dicitur timor iste naturalis, non quia accesserit homiecundum quod prius fuit instituta, quia non fuit iste timor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset naturalis; et est
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ. et ideo omnẽ aĩam mut ab iles q
spiritꝰ tͣnscend̾unt. deinde uid̾unt onĩe
quod mutabile est. ñ posse esse nisi ab il¬
lo qui ĩcõmutabilit̾ et simpliat̃ est. ĩ tel¬
lex̾unt gͥ eunr et om̃ia ista fecisse: et a
nullo fieri potuisse.

Expanded text:
cipium; et ideo omnem animam mutabilesque species transcenderunt. Deinde viderunt omne quod mutabile est non posse esse nisi ab illo, qui incommutabiliter et simpliciter est. Intellexerunt igitur eum et omnia ista fecisse, et a nullo fieri potuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
differt ⁊ ꝓprictate ĩ nascibilitatis .i. qua iu genit᷑.
unce augꝰ distinguons int̾ ꝓprietatem qͣ dr̃ pater.
et illam qua dicit᷑ ingenitꝰ .ii ͨ . u. libro de .tri. ait
sic. Non est hoc dicere ingenit un quod est patrem
dicere. qr et si filium ñ genusset: nicħ prohibe̾t¬
eum dicere ingenitum. ꝙ si gignat quisq filium
ñ ex eo ipse est ingenitꝰ. quia geniti hoĩes gignũt
alio. Non ergo ideo dicit᷑ pat̾ qr ingenitꝰ. ideꝯꝰ cuni
de deo patre utriunq dicat᷑: alia notio est qua iu¬
telligit᷑ genitor. alia qua ingenitꝰ. genitor enĩ dr̃
ad genitum .i. filiũ. cum uero iugenitꝰ dr̃ ñ quid
siti s quit ũ sit. ostendit᷑. Hec exemplis planũ fa

Expanded text:
 proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., distinguens inter proprietatem qua Pater dicitur, et illam qua dicitur ingenitus, in lib. 5 de Trin., c. ait: Non est hoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur. Hoc exem
Abbreviated transcription (Latin):
genitꝰ ad genitorẽ refert᷑. et ñ genitꝰ ad ũ genito¬
rem referat᷑: nec̃e est. Ecce euident᷑ ostendit qd̾ ĩge¬
pitꝰ relatiue dicit᷑. et de solo patre accipit᷑. alia q no¬
tio est qͣ dr̃ ingenitꝰ alia qua pater. atq tm̃ ullet
cum dicit᷑ ingenitꝰ. qͣntũ cum dr̃ nõ genitꝰ icy non
filius.i.

Expanded text:
genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quantum non genitus, vel non Filius. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
quod sacra scriptura de uoluntate d̾i uariis
mois loquiconsueuit. et non est dei uoluntas diu̾¬
sa. S locutio diu̾sa est de uoliuitade. quia nomi¬
ne uoluntatis diu̾sa accipit. Nam uoluntas dei
ꝓprie ac uere dicit᷑ que in ip̃o est. et ip̃uis eẽntia est.
et hec uua est. s̃ młtiplicitatem recipit ñ mu¬
tabilitatem. que inexpleta esse non petest. de
quã ꝓpha ait. onsia quecumq uoluit dñs fecit.
et apłũs. uoluntat᷑i eius quis resistet: ⁊ alibi. ut
ꝓ betis que sit uoluntas dei bona. et bene placens

Expanded text:
quod sacra Scriptura de voluntate Dei variis modis loqui consuevit; et tamen non est Dei voluntas diversa, sed locutio diversa est de voluntate, quia nomine voluntatvere ac proprie dicitur quae in ipso est, et ipsius essentia est, et haec una est, nec multiplicitatem recipit, nec mutabilitatem, quae inexpleta esse non potest. De qua Propheta ait: Omnia quaecunque voluit Dominus fecit . Et Apostolus: Voluntati ejus quis resistit? Et alibi ait: Ut probetis quae sit voluntas Dei bona, et beneplac
Abbreviated transcription (Latin):
nuitare. et in contͣia possunt defflect̾e. ĩ quoꝵ uidelicz
pͣtate est eligere bonũ uł malũ. et utr̃i sod̾m elecci¬
onem fac̾e uł diuattere. scd̾m ꝙ ñ in deo nͨ in hiis õib
quitanta bĩtudiis gratia sunt rolorati. utiam pͦ¬
care nequeant: liber̃.ar. esse nequit. ¶ S qd̾ deus

Expanded text:
mutare et in contraria possunt deflectere; in quorum videlicet potestate est eligere bonum vel malum, et utrumlibet secundum electionem facere vel dimittere. Secundum quod nec in Deo, nec in his omnibus qui tanta beatitudinis gratia sunt roborati ut jam peccare nequeant, liberum arbitrium esse nequit. Sed quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
spẽm acciꝑe. neq .n. fcũs est nec eit nͨ aliqͣndo
fiet aliuꝰ. S xp̃c ex deitate ⁊ humanitate. in
deitate q ⁊ hũanitate deꝰ ꝑfcũs est idem et hso
ũ carnem sine anima. uͤ aĩam siue ratõne ut
ħetici uolunt. s et carnẽ ⁊ aĩam cũ scuslb
suis. Uñ oħis damascenꝰ ait. om̃ia q̃ in nost᷑

Expanded text:
speciem accipere; neque enim factus est, nec est, nec aliquando fiet alius. Sed Christus ex deitate et humanitate est, in deitateque et humanitate Deus factus est, idem et homo non carnem sine anima, nec animam sine ratione, ut haeretici voluerunt; sed et carnem, et animam cum sensibus suis. Unde Joannes Damasc
Abbreviated transcription (Latin):
reuelau̾it Ideoq nec illi qui cecid̾unt ũ quam
nͨ illi qui ꝑstit̾unt usq ad ⁊ sũmatõm beati fu¬
tiñ erant. uł dᷤ ãpnatõis incerti erant. unde
augꝰ.ĩ codem. dicere inquit angeł qd̾ ĩ suo gn̾e
nimia p̃sũptio est. Iuomͦ enim beati ẽẽ pꝰsunt
quib est incerta sua leatitudo

Expanded text:
revelaverit. Ideoque nenec illi qui perstiterunt, usque ad confirmationem beati futi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere nimia praesumptio est. Quomodo enim beati esse possunt quibus est incerta sua beatitudo
Abbreviated transcription (Latin):
fides mereri iustificatõm et uitam et̾ nã
ex eałrõne dc̃m accipit᷑ qr ꝑ actũ fidei meretur
illa simlr̃ de karitate ⁊ de iustitia et de aliis ac¬
cipit᷑. si .i. fides ip̃a uirtꝰ p̾ueniens drẽtur esse
nẽtis actꝰ qui est mĩtũ. iam ip̃a ex li. arͦ. origi

Expanded text:
fides mereri justificationem et vitam aeternam, ex ea ratione dictum accipitur, quia per actum fidei meretur illa. Similiter de charitate et justitiae, et de aliis accipitur. Si enim fides ipsa virtus praeveniens, diceretur esse mentis actus, qui est meritum, jam ipsa ex l
Abbreviated transcription (Latin):
filius distõm hũt. Seꝑatõm uero ũ ħnt. Item ĩ eod̾.
pat̾ ⁊ filiꝰ diuinitate unũ sunt. nͨ est ibi sulẽ diffe̾n¬
tia. ñ ulla dulsitas. alioquin quomoto unũ d̾m
picimꝰ. diu̾sitaꝯ .n. płes facit. Constat gͦ ex p̾dictiꝰ
qr in trinitꝰ. nulla est du̾sitas. Si tñ aliqñ in scͥpt᷑a

Expanded text:
. Item in eodem: et Filius divinitate sunt unum, nec est ibi substantiae differentia, nec ulla diversitas; alioquin quomodo unum Deum dicimus? diversitas enim plures facit. Constat ergo ex praedictis quia in Trinitate nulla est diversitas: si tamen aliquando in Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ritatiꝰ S quod unitatis est: ꝑdicat᷑. Ecçe ex p̃dicti
ostendit᷑. quod nͨ singulariꝰ. uͭ diu̾suia. nͭ unicꝰ. iͤ soli¬
tarsiꝰ coufitendꝰ est ceuꝰ. qr singularitaꝰ. uł solitudo
ꝑ sonaꝵ płautatem excludit. et dulsitas unitatem
essentie tollit. diu̾sita ⁊̃ inducit seꝑatõm diuinita¬
tiꝯ siugularitas adimit distinctõm t̾nitatiꝰ. ⁊deo

Expanded text:
ritatis, sed quod unitatis est praedicatur. Ecce ex praedictis ostenditur quia nec singularis, nec diversus nec unicus vel solitarius confitendus est Deus, quia singularitas vel solitudo personarum pluralitatem excludit, et diversitas unitatem essentiae tollit. Diversitas inducit separationem divinitatis, singularitas adimit distinctionem Trinitatis. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
latinis nccͣitate de in effabili t̾ nitate dcm sit. ape¬
riens in .uii.l. deͫ. tri ait. loq̃ndi causa de ineffa¬
bilib ut fari aliquo modo possemꝰ dc̃m est a grecis.
let intelligi. et ut intelligat᷑ saltem ĩ enigͦmate̾:
placuit ita dici ut cum q̃reret᷑. quid tria sint: aͥd
diceretur que tria ese fides uera ꝓnĩtiat. cũ ⁊ pa¬
uł qui treꝯ: cõferimꝰ nos ad ĩueniendum aliꝙ nom̃
quo cõplectam᷑ hec tria. Nec occͤrit animo qr super¬
eminentia diuiuitatis usitati eloquii facultate in
excedit. ueriꝰ .n. cogitat᷑ deus. qͣui dicit᷑. et ueriꝰ est:
quid tres sunt: q̃ranuꝰ. quid ꝯmune habeant. ñ¬
.ii. possunt dici tres prẽꝰ. qr tm̃ pat̾ ibi pr̃ est. uec

Expanded text:
Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sit aperiens, in lib. 7 de Trin. ait, c. 4: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, dictum est a Graecis, let intelligi. Et ut intelligatur saltem in aenigmate, plquae tria esse fides vera pronuntiat, cum et Pavel quid tres? conferimus nos ad inveniendum aliquod nomen, quod complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem excedit. Verius enim cogitatur Deus, quam dicitur, et verius est quid tres sunt? tres videnim possunt dici tres patres, quia tantum Pater ibi Pater est; nec
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit deo uelle quod esse. ñ tñ pot̃ diciesse om̃ia
que uult sicut idm̃ est deo esse quod scire. si tñ
sicut sicit᷑ scire om̃ia: ita quoq pot̾ diciesse om¬
nia.
qͥs sit sensꝰ hoꝵ u̾loꝵ deꝰ

Expanded text:
tus sit Deo velle quod esse, non tamen potest dici omnia quae vult; sicut idem est Deo esse quod scire, nec tamen sicut scire omnia, ita quoque potest dici esse omnia. 3. Quis sit sensus horum ve
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓpt᷑ d̾m uł qr iustꝰ est uel ut iustꝰ sit.
qui .n. aliter se diligit ĩ iuste se diligit.
qr ad hcc se diligit ut sit iuiustꝰ. ad hoc
gͦ ut sit malus ñ ergo iani se diligit. qui
niens humana ut nũqͣn sui ñ mieminerit.
ñqͣm se non iutelligat. ñ qͣni se ñ diligat. s
qm̃ qui odit aliqueni nocere ei studet: nõ
ĩmerito et meuꝰ hontinis qñ e̾is nocet: se¬
odisse dicitur. nesciens .ii. si uult male dũ
ñ putat slbi obesse quod uułt. S tam̾ ma¬
le sibi uilt qñ id iuełt quod obsit slbi. sad̾
u̾sarur. et se ip̃m tamꝙͣ sinis inimicus in¬
sequitur. moduis ergo diligendi p̃cipiendꝰ
est homini .i. quomodo se diligͣt᷑. ut ꝓsit sibi
quiu aut̃ se diligat et prodesse sibi uelit:
dubitgre dementis est. ¶ Modus autẽ
p̾cipit᷑ cum ait sicut te ip̃m ut ꝓximũ dai¬
gas ad quodte ip̃m. slergo te ñ ꝓpt̾ te dilig̾e de¬
bos s ꝓpt̾ illum ubi dilc̃onis tue rectissimꝰ finis

Expanded text:
 est, quia justus est, vel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Quimens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non intelligat, nunquam se non diligat. Sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet; non immerito et mens hominis, quando sibi nocet, odisse se dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult: sed tamen male sibi vult, quando id vult quod obsit sibi, unde versatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequitur. Qui prest homini, id est, quomodo se diligat ut prosit sibi. Quin autem se diligat et prodesse sibi velit, dubitare depraecipitur cum ait, sicut teipsum, ut proximum digas ad quod teipsum. Si ergo te non propter te diligere debes, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est,
Abbreviated transcription (Latin):
orisequent̾ modũ utriusq diloctionis ligẽ¬
se. et toto corde. et ꝓximũ diligas sicut te¬
ip̃m .i. ad quod et ꝓpt̃ quod te ip̃m diligere
debo In lono .i. et ꝓpt̃ d̾m te ip̃m diligere
debon. Iir lono ergo diugendus eit ꝓximus¬

Expanded text:
onsequenter modum utriusque dilectionis advese ex toto corde, et proximum diligas sicut teipsum, id est, ad quod, et propter quod teipsum diligere debes. In bono enim et propter Deum teipsum diligere deb
Abbreviated transcription (Latin):
ficati sumuꝯ. m ip̃am iustificatõm est operatꝰ
potentia deitatiꝰ. cum patre et spiritu scõ.
Est gͥ redemptor in qͣntũ d̾: pocestatiꝰ usu.¬
et in qͣntum homo: humilitatiꝯ effectu ⁊
ẜeam et in ea suscepit et impleuit illa sa¬
cͣmenta: que sunt causa nr̃e redẽptionis
ꝓprie igit᷑ filius dicitur redemptor i De

Expanded text:
ati sumus, et ipsam justificationem est operatus potentia deitatis cum Patre et Spiritu sancto. Est ergo Redemptor, in quantum est Deus, potestatis usu; in quantum homo, humilitatis effectu. Enitatem, quia secundum eam et in ea suscepit et implevit illa sacramenta, quae sunt causa nostrae redemptionis. Proprie ergo Filius dicitur Redemptor. 6. De
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem. dicit expositor. qr fide Nsoluntatiꝯ ñ
ncc̃itatiꝰ. ¶ Ad que respondenteꝯ dicimꝰ ĩl hoc ita
accipiendum fore ut ex uoluntate hoĩs fides ipdel¬
ligat ᷑ ꝓ uenire. cũ ip̃a sit ꝓprie dei donũ. ut ait.ꝓplus

Expanded text:
voluntatem, dicit expositor quia fides est voluntatis, non necessitatis. Ad quod respondentes, dicimus non haec ita accipie de fore, ut ex voluntate hominis fides intelligatur provenire, cum ipsa sit proprie Dei donum, ut ait Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ ascendentis magnificentiã admirantĩ
Iuis est iste qui uenit̾ de edom tiuetiꝰ uestib de
bosra : et in psalmo. Iuis est iste rex glorie ͦ
ex quib apparet quod mist̾iũ u̾bi iucarnati ple¬
niuꝰ cognou̾ut angeli post cõpledõmi qͣm ante.
et sicut in coguitõne huiꝰ must̾ii profec̾unt: ita
dicũt eo in deitatis cognitõne ꝓfic̾e. Iuod autẽ

Expanded text:
 ascendentis magnificentiam admirantium: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? Et in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem quam ante. Et sicut in cognitione hujus mysterii profecerunt, ita dicunt eos in deitatis cognitione proficere. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssus nͭ de futuro. s de presenti. Si .ii. consenti¬
unt in fut᷑m dicentes accipiam de in uxorem
et ego te inuirum: ñ est iste consensus causa
mat̾monii effitiens Item si consentiant mẽ¬
te ⁊ ñ oxplicant ibis uł aliis certis signis: nͭ
talis consensus efficit mat̾moniũ. Si aut̃ u̾bis
explicant. quod dñ in corde ũ uolunt. si ñ sit co¬
actio ibi. uł dolus. obligatio illa ilboꝵ quib con¬
sentiunt. dicentes accipio te in uirũ ⁊ ego te ĩ

Expanded text:
ssus, nec de futuro, sed de praesenti. Si enim consentiunt in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant mente, et non exprimant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in
Abbreviated transcription (Latin):
.ẜ quod essentia diuina. non est genꝰ. nec¬
ꝑ sone speties. uł essentia non est speties. nͨ per¬
sone ind̾idua. Una inquiͣt essentia non habet
speties. Sicut unũ animal: ñ ht spẽs uniꝰ essen¬
tie. pater ergo et filius. et spiritꝰ .s. ñ sunt tͤs
speties uinꝰ essentie. diuina gͦ essentia genus
non est. S uͦ spẽs est: essentia diuina. et ꝑsone:
ĩd̾idua. sicut honio spẽ est. indiuidua autem
abraham. ysaic. ⁊ iacob. Si .n. essentia speties
est: ut homo. sicut ñ dr᷑ unus homo esse abͭ ham.
y saac. ⁊ iacob: ita non dicet᷑: una essentia esse
trez ꝑsone. Non itaq scd̾m genus ⁊ spẽs: ista.
dicimus.
Nõ sid̾m mat̾ialem cãm dñr

Expanded text:
 quod essentia divina non est genus, neces; vel essentia non est species, nec personae individua. Una, inquit, essentia non habet species, sicut unum animal non habet species; Pater ergo et Filius et Spiritus sanctus non sunt tres species unius essentiae; divina ergo essentia genus non est. Sed nec species est essentia divina, et personae individua, sicut homo species est, individua autem Abraham, Isaac et Jacob. Si enim essentia species est, ut homo, sicut non dicitur unus homo esse Abraham, Isaac, et Jacob, ita non dicitur una essentia esse tres personae. Non itaque secundum genus et species ita dicimus. 11. Nec secundum materialem causam d
Abbreviated transcription (Latin):
quod p̾taxauimꝰ .s. maioris uirtutiq esse dili¬
gere im̾micũ. et lene facere et qͣm illũ qͥ ni¬
chil mali focit. uł amicũ. quod si quiꝰ conce¬
dere simpłr noluerit : dicens. sutensius di¬
ligit᷑ amicꝰ qͣm ĩimicus. et ideo illd̾ potugisto.
det̾minat ista scd̾m p̾missam in tellũtiam.
dicens. ibi comꝑatõm fc̃an int dilc̃om qua
tm̃ diligat᷑ amicus. et illã qua amicus e
intnicus diligitur Inld̾ uero quod sequit᷑
mag̃ nos mouet. qd̃ .s. dicit ñ esse taute
multitudinis diligere iusmico. qͣnta exau
intelligi quod alicui a deo dimittunt᷑ pcc̃a
ñ diligenti inimicũ. set cam̃ fratri roganti qui
iu se pccau̾it dimiitit. S cum pccͣa ñ dimittau¬
tͤ alicui adulto nisi caritatem haleat. saquit᷑
ut caritatem haleat qui ñ diligit inimicũ.
Quomͦ ergo nomine proximi om̃is homo ĩ tel¬
ligit᷑ in illo mandato. diliges proxtrũ tuũ
sicut te ip̃mͤ Si .n. om̃is homo ꝓximꝰ este t̃t

Expanded text:
se diligere inimicum et benefacere ei, quam illum qui nihil mali fecit nobis, vel amicum. Quod si quis concedere simpliciter noluerit, dicens: Intensius diligitur amicus quam inimicus, et ideo illud potius isto, determinet ista secundum praemissam intelligentiam, dicens ibi comparationem factam inter dilectionem qua diligitur tantum amicus, et illam qua amicus et inimicus diligitur. Illud vero quod sequitur, magis nos movet, quod scilicet dicit non esse tantae multitudinis diligere inimicos, quanta exaudintelligi quod alicui a Deo dimittuntur peccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitatem habeat, sequitur ut charitatem habeat qui non diligit inimicum. Quomodo ergo nomine proximi omnis homo intelligitur in illo mandato: Diliges proximum tuum sicut teipsum? Si enim omnis homo proximus est, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Si .n. ꝯferit᷑ dilectio amicoꝵ trñ. dilcõni amicoꝵ
et ⁊̃ inrmicoꝵ ꝑ spicua est absolutio. sec si iu aliqͦ
Uno homine qui diligit sinũ amitũ ⁊ inuiuicũ
quid hoꝵ potius sit querat᷑ obseara est respon¬
sio. qr de uiotu mentis agit᷑ de quo ñ est nobis
fatile iuditiũ. an unuꝯet idem motꝰ sit erga
amicũ et ĩuuicum. set erga amicũ intensior.
au duo. unus erga inmicũ quidr᷑ difficilior
alter erga aiuicũ qui uidet᷑ feruentior. uͭͨ ĩcon¬
grue putat᷑ melior qui est feruentior. q si unꝰ
idemq inde potior ubi est ardentior ñ impro¬

Expanded text:
Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicorum et etiam inimicorum, perspicua est absolutio. Sed si in aliquo uno homine qui diligit simul amicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum intensior; an duo, unus erga inimicum, qui dicitur difficilior, alter erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior ubi est ardentior, non impro
Abbreviated transcription (Latin):
dilig̾e om̃s homines ⁊̾ inimicũ. miorib ue¬
ro in cõsiliũ. ĩ p̾ceptũ uero eq diligero: qui
uicħ mali fec̾unt eis. et inimicos ũ odire.
Q meluis est ut intelligat᷑ om̃ib illo man¬
dato p̾cipi cuictos diligere ⁊ inimicos cui
sensui attestant ᷑ suꝑius posite auccortates ⁊
alie multe. Illud uero augͦl nouislimo posi¬
tũ de perfecta caritate dem̃ iut elligit᷑. q̃ tm̃
est ꝑfectoꝵ. qui non solum amicos q ⁊ͥ ĩ iti¬
cos ꝑ fecte diligunt. eis q bũ fatiuut. que per¬
fectio dilectionis ñ est tante multitudiuis:
qͣnta exaudit᷑ iu oratõne dñica. et hoc re uera
gͣnde est. et eximie bouitatis .s. ꝑfecte diligere
iimicũ. ita et cum dicit impleri uba illius
sponsionis ab homine. qui non ita profecit. ut
dingat inimicũ de dilc̃one ꝑft̃a accipiendũ ẽ.

Expanded text:
 hominem, etiam inimicum; minoribus vero in consilium. In praeceptum vero, eos diligere qui nihil mali fecerunt eis, et inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo mandato praecipi cunctos diligere etiam inimicos; cui sensui attestantur superius positae auctoritates, et aliae multae. Illud vero August. novissime positum, de perfecta charitatest perfectorum; qui non solum amicos, sed etiam inimicos perfecte diligunt, eisque benefaciunt. Quae perfectio dilectionis non est tantae multitudinis, quanta exauditur in oratione Dominica, et hoc revera grande est et eximiae bonitatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nis huiꝰ impleret᷑. si homo qui nũdũ ita pro¬
fecit ut ⁊̾ diligat inimicũ tam̾ qñ rogatur
ab homine qui pͤcauit tn eum ut ei dimittat.
Dimittit ex corde qui ⁊̾ sibi roganti uult di¬
mitti cum orat. et dicit. sicut et uos diuuit¬
tiuus debitorib nr̃is. quicuniq uero rogat
hominẽ in quem pͤcauit si pct̾o suo mouetur
ut roget ñ est ad huc deputandꝰ inimitꝰ. Ut
eũ diligere sit diffitile sicut erat qͣndo ini¬
nuititias ex̾cebat. quis quis uero roganti
et penitenti non dimitit: ñ estimet a dño suo
pcc̃a sua dimitti. qr mentiri ueritaꝯ non potest.
Iue cum docuisset rõm hͣnc. et in ea slũan po¬

Expanded text:
nis hujus verba implentur si homo qui nondum ita proficit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimidimittit ex corde, qui etiam sibi roganti vult dimitti, cum orat et dicit, sicut et nos dimittimus debitoribus. Quicumque vero rogat hominem in quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat quando inimicitias exercebat. Quisquis vero roganti et poenitenti non dimittit, non existimet a Domino sua peccata dimitti, quia mentiri Veritas non potest; quae cum docuisset o
Abbreviated transcription (Latin):
n . d. d.n. sllam .ii. sponsionem dicit a multis
impleri. qui ũ diligunt inimicos. ait .ni. sic.¬
nich̾ fecerit mali esse beniuolũ et beneficum.
illud multo gͣndius et magnificentissiine uo¬
nitatis est ut tuũq inimicũ u diligas. et ei
qui tibi malũ uult et si põt facit: tu semper
bonũ ueliꝯ faatlas q quod possis. audienꝰ dicen

Expanded text:
nostris. Illam enim sponsionem dicit a multis impleri, qui nondum diligunt inimicos. Ait enim sicnihil mali fecerit esse benevolum et beneficum; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu semper bonum velis faciasque quod possis, audiens dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Signa uero quoꝵ usus est in significando. ñ ĩ iusti¬
ficando .i. quib ñ utimiͦ: nisi aliquid sigͣndi gratia.
ut aliqͣ sacłucnta legalia. alia que ñ solum aigͣut:
s conferunt quod intꝰ ad iuuet. sicut ewangłica
sacͣmenta. Ex quo aꝑte intelligit᷑ que hic appellẽ¬
ad significant aliquid. cumq hiis intenderit
t heologoꝵ speculatio studiosa atq modesta : di¬
uiuam script᷑am formã p̾sc̾ptam in doctͥna tene¬
re aduertet. Dehiis ergo nobis aditum adros di¬
uinas aliqͣtenꝰ intelligendas deo duce aꝑire uolen¬
tibus: disserendũ est. ꝙ pͥmũ de reb. postͣ de signis
disseremus .

Expanded text:
 omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellenad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disseremus. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ter monstͣuimꝰ. d̾ni hec esse om̃io quod in sohabet ex¬
cepto quod pat᷑ habet filium. nͨ est filiꝰ. filiꝰ qĩt prẽn
nec est pr̃. ⁊ sic esse in na triui. ut qui ht̃ ⁊ n sit qd̾
habet et totum quod ibi est unũ esse unã uitã esse.
que modo ñ tt̾amꝰ ne fastidiũ lectori ingeramꝰ. Si
gͦ ꝓprietates ibi sunt. singula caꝵ est id in quo est ⁊
unũ ead̾m q uita singule sunt. Fateam᷑ gͦ et ꝓpͥeta¬

Expanded text:
ter monstravimus Deum hoc esse omnino quod in se habet, excepto quod Pater habet Filium, nec est Filius, et Filius habet Patrem, nec est Pater; et sic esse in natura trium, ut qui habet, hoc sit quod habet: et totum quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum est id in quo est, et unum eademque vita singulae sunt. Fateamur ergo et proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
sint ipse ꝑsone. ⁊ sint deus .i. diuina essentia. anita
sint in ꝑsonis ut nͣ sint ꝑ sone. ac ꝑ hec nͣ diuina
essentia. Qd̃ enim in ꝑ sonis s mnt ꝓprietates ne¬
mo in fitiari auteat. cum apte clamet auctoritas
quod in ħͣ sonis eit ꝓp rietas. et in eẽntia unitas. sͣupͥ
tatib distingui. atq de t̾minari. ip̃as q ꝓprietates
ip̃e ꝑsone ñ essent quin ibi esset młtiplicitas. Iuo cir¬
ca sicut ꝓpͥetates esse iu ꝑsoius ita ⁊ eas ꝑsona esse
confitem sicut supͣ succoritate icꝵ. si si pigrat reuo¬

Expanded text:
 an ita sint in personis, ut non sint personae, ac per hoc nec divina essentia. Quod enim in personis sint proprietates, nemo inficiari audet, cum aperte clamet auctoritas quod in personis est proprietas, et in essentia unitas. Superi distingui atque determinari; ipsasque proprietates,ipsae personae non essent, quin ibi esset multiplicitas? Quocirca sicut proprietates esse in personis, ita et eas personas esse confitemur, sicut sup
Abbreviated transcription (Latin):
muꝰ de orignie auime. ꝑ om̃s ꝑ ticulas corporis
totͣa ad est simł. nͨ minor ĩ m̾i̾oribuꝰ. nͨ maior in
maioribus. S tñ in aliis intensius. et in aliis re¬
missius operat᷑. cum in singuł ꝑticuł corporis es¬
sentialit̾ sit. ita ⁊ deus cuni sit in om̃ib eẽntia¬
lit̾. et totꝰ in illis. tñ totꝰ plemꝰ esse dr̃ quo ĩha¬
bitat .i. in quib ita est ut fatiat eo templũ slũ.
tud ine ꝑfecte. mali uero et si ibi sint ubi ip̃e. est:
qui nuscpͣ deeit. non tñ sunt cunt eo:. Un ᷤ augꝰ. s̃ ꝑ¬

Expanded text:
mum, de Origine animae, per omnes particulas corporis tota adest simul, nec minor in minoribus, nec major in majoribus; sed tamen in aliis intensius, et in aliis remissius operatur, cum in singulis particulis corporis essentialiter tota sit. Ita et Deus cum sit in omnibus essentialiter ac totus, in illis tamen plenius esse dbitat: scilicet in quibus ita est, ut faciat templum suum, unt. Mali vero, etsi ibi sint ubi ipse est, qui nusquam deest, non tamen sunt cum eo. Illi ergo s
Abbreviated transcription (Latin):
pp. hii qui mat ͫͥ cani contͣxerunt . etͣ uni ex
duob uł ambob amentia uł furor uł aliqua
infirmitas accesserit: ob hͣnc infirmitatem
fuerinti
De hus qui cum duals sororibus

Expanded text:
 Hi qui matrimonium sani contraxerunt, et uni ex duobus vel ambobus amentia, vel furor, vel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem fuerint. 5. De his qui cum duabus sororibus
Abbreviated transcription (Latin):
dici unũ esse. si sint uiuꝰ essentie. et caꝵ una sit nat᷑a.
unus aut̃ uł una ñ pot̾ dici de dulsis reb. nisi addat᷑
Nescio utr᷑ inueniat᷑ in scͥpt᷑is dc̃m unũ sunt quoꝵ est
duisa uat᷑a. si aut̃ ⁊ aliqua plura sint eiuusd̾m uat᷑e.
et diu̾sa sentiant: ñ sunt imũ in qͣntum du̾isa sen¬
tiunt. tum ergo sic dr̃ unũ. ut non addat᷑ qͥd unũ:
et plura unũ dnͣr ead̾m nat᷑a. atq essentie᷑ ñ tͥuslides

Expanded text:
sit natura. Unus autem vel una non potest dici de diversis rebus, nisi addatur Nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum: Unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem et aliqua plura sunt ejusdem naturae et diversa sentiunt, non sunt unum in quantum diversa senunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens
Abbreviated transcription (Latin):
uang̾. accipe mariam coniuigem tuam. et in
deutg łmo. si quis alt̾ius sponsam in agro uel
quol loco opp̃sserit. uł atoux̾it in domũ suam.

Expanded text:
 Accipe Mariam conjugem tuam. Et in Deut.: Si quis alterius sponsam in agro vel quolibet loco oppresserit, vel adduxerit in domum suam
Abbreviated transcription (Latin):
deus. ꝓducant aque reptile anime ui¬
uentiꝰ. et uolatile suꝑ terram .et. g̾ Opus qui¬
te diei est formatiopisciũ et auiũ. quib duo ele¬
menta oruant᷑. et de cadem mat̾ia .i. de a qui ᷤ
pisces et aues cͥauit. uolatilia leuanꝯ det̾¬
ra in aera: et uataͣlia remittenꝯ gurgiti.¬
De opere sexte diei qñ c̾a

Expanded text:
Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quinti diei est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur, et de eadem materia, id est de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aerea, natatilia vero remittens gurgitDe opere sexti die
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec considerandum est. Utt᷑ prosit con¬
fessio illa ubi singula pcca que quisq fe¬
cit ñ expͥmũt᷑. Sane dici potest. qd om̃ia cri¬
mĩalia semel saltem oportz in confessõne ex¬
delicta nemo intelligit om̃ia: gn̾alit̃ saltẽ
ea confitere: quoꝵ memoriam nũc habes. ⁊
nis aliqua sint frequent᷑ iterata ꝑfectiꝰ est tñ
⁊ illa exp̾mere: si uales Ideo cotidie gen̾ałr
deo pu̾itens. qͣndo illi nicħ̃ de cõmuissis sceleri¬
bus celat. ñ quod et si uoluntate celau̾it. deꝰ
ignoret. s u̾itatem sibi ab eo dici uult. ut ue¬
niam consequat᷑. Si uero mente aliqua exci¬
d̾int: confitet᷑ u̾itatem deo cuni gesialiter
dixerit. deus qui nosti ecculta cordis. ⁊ opera
mea. et delicta mea a te ñ sunt abscondit a
quib ueniam largiaris. et hec est u̾itas cõ¬
fitentis qͣm diligit deus. unde. ecce en̾i u̾ita
fessio ⁊̃ mortalia delet: quoꝵ iutelligentia
non haletur.
Nemo cõtiteat᷑ pcc̃m ꝙ ñ fecit.

Expanded text:
ost haec considerandum est quid prosit confessio illa, ubi singula peccata quae quisque fecit, non exprimuntur. Sane dici potest quod omnia criminalia semel saltem oportet in confessione exdelicta intelligit omnia, generaliter saltem ea confitere, quorum memoriam non habes, et nisi aliqua sint frequenter iterata; perfectius est tamen etiam illa exprimere si vales. Ideoque quotidie generaliter Deo poenitens, quando nihil illi de commissis suis sceleribus celat: non quod etsi voluntate celaverit, Deus ignoret; sed veritatem sibi ab eo dici vult, ut veniam consequatur: si vero mente aliqua exciderint, confiteri veritatem Dei; ut cum generaliter dixit, Deus, qui nosti occulta cordis, tu scis opera mea, et delicta mea a te non sunt abscondita , quibufitentis, quam diligit Deus. Unde psalm. 50: Ecce efessio etiam mortalia delet, quorum intelligentia non habetur. 6. Nemo confiteatur peccata quae non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ioni detͥmĩatio. Ex lonis gͥ mala orta sunt. et nͥ ĩ
uonis ñ sunt. nͨ fuit ꝓrsus unde oriret᷑ illa mala
nat᷑a nisi ex angelis. et hõis na᷑ bona. uũ pͥmitus
orta est uoluntas mala.
Epilogũ facit ad

Expanded text:
boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilo
Abbreviated transcription (Latin):
uł sisẽ: capiunt accidentia. quib in eis fiat
uł magna uł qͣntacumq mutatio. deo aut̃
aliquid ħ moĩ accidere ñ potest ⁊ ideo sola sub̾a.
uł eẽntia que eit deus in cõmutabił est. cui pro¬
fecto maxi̾e. ac u̾issime competit esse. qu̾od .n.
mutat᷑ ñ seruat ip̃m esse. ⁊ quod mutari põt ⁊̾
si ñ mutet ᷑ . potest quod fuerat n esse. adeo ills̾

Expanded text:
ae vel substantiae capiunt accidentia, quibus in eis fiat, vel magna vel quantacumque mutatio. Deo autem aliquid hujusmodi accidere non potest; et ideo sola substantia vel essentia, quae est Deus, incommutabilis est: cui profecto maxime ac verissime competit esse. Quod enim mutatur, non servat ipsum verum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse. Ideoque illud
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ discretio ꝑ sonaꝵ ĩ ꝑsonis esse eand̾ intelli¬
gentiam fatimꝰ. co .n. moto ibi accipit᷑ distinctio
quod discretio. et congrue dicit᷑ ibi esse discretio
uł distinctio. ñ dulsitas. uł diuisio. uł separatio.
unde ambꝵ. in .i.ł. de.tri. ñ est ip̃e pater qui fls
S int̾ prẽm ⁊ filiũ. exp̃ssa distinctio est.

Expanded text:
dicitur discretio in personis esse, eamdem intelligentiam facimus. Eodem enim modo ibi accipitur discretio, quo distinctio. Et congrue dicitur ibi esse discretio vel distinctio, non diversitas, vel divisio sive separatio; unde Ambr., in lib. 1 de Trin.: Non est ipse Pater qui Filius, sed inter Patrem et Filium expressa distinctio est.
Abbreviated transcription (Latin):
lsi querit᷑ utr̃ uoluntas illd̾ pcc̾m p̾cessi̾t:
dicimꝰ qi pccm illd̾ et ĩ uoluntate et inactu
constitit. et uoluntas actũ p̾cessit. s ip̃am uolũ¬
mala prodiit. qͣ iustitiã deseruit ⁊ ĩiquitatem
ĩchoauit. et ip̃a uoluncas et iniquitas fuit u

Expanded text:
 quaeritur utrum voluntas illud peccatum praecesserit, dicimus quia peccatum illud et in voluntate, et in actu constitit; et voluntas actum praecessit, sed ipsam volunmala prodiit, qua justitiam deseruit, et iniquitatem inchoavit; et ipsa voluntas iniquitas fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ulbũ genuit id quod ip̃e est genuit. ñ de nichilo.
ił de aliqͣ iam ftã. condita q mat̾ia. S de se
ip̃o id qd̾ est ip̃e. Item deus pr̃ qui uerissime se
hoc ad̾ se indicand̾ genuit. qd̾ eit ip̃e qui genu¬
it. Ecce aꝑte dicit huꝰ uͥbis d̾m prem genusse
alld̾ qd̾ ip̃e eit illd̾ aut̃ qd̾ ipẽ est⁊ ñ est nisiee̾ntia¬

Expanded text:
Verbum genuit, id quod est ipse, genuit; neque de nihilo, neque de aliqua jam facta conditaque materia, sed de se ipso id quod est ipse. Unde idem Deus Pater, qui verissime se hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse est, non est nisi
Abbreviated transcription (Latin):
de fecerat dei nat᷑a ne esset. s in se humilitatem
t᷑rene uatiuitatis nianẽs sibi dei nat᷑a suscepe¬
rat. gen̾is sui potestatem ĩ habitu assumpte
humilitatis ex̾cenꝰ. Ecce hic aꝑte dicit ⁊ naͣm
genusse. ⁊ nam genitam. et naͣm assu̾passe na¬
t᷑am. quod a pseriꝯq negat᷑ . Item in eodm nũ¬
quid unige̾nto do cõtumelia est prẽm sĩbi ĩnas¬
cibilem d̾m esse. cum ex ĩnasc̾ibili deo natĩcaꝰ
Unigenita. in naͣm unigentasn subsistat᷑ ecce

Expanded text:
defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei naturam susceperat, generis sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce