comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub om̃ib uiciosis delectationib iacet.
qͥa licet fari. iã ualeat et ideo infantiã
tͣnsisse uideat᷑. ñdũ in ea. ẽ. p̃cepti ca¬
pax infirmitas m̃tis. si sacram̃ta medi¬
atoris acceꝑit: oẽ si hanc meis anus
uitam finat. cransiata sciłce a potestate
tenebraꝵ in regnũ xp̃i. ñ solũ penis
ñ p̃parat᷑ ȩcn̾is: s ne ulla. quidẽ pꝰ mor¬
tẽ purgatoria torm̃ta patiet᷑. Sufficit
enĩ sola sp̃alis regen̾atio: ne pꝰ mortem
obsit. qͥd carualis genatio ẽ morte con¬
traxit. Cũ autẽ uentũ fuerit ad ȩtatẽ
que p̃ceptũ iã capit. et subdi potest
legis imꝑio: suscipiendũ. ẽ bellũ cõtͣ
uicia et gerendũ acrit᷑. ne ad dãpna¬
bilia peccata ꝑducat. & siqͥdem ñdũ
uictoriarũ consuetudine roborata s̃:¬
faciliꝰ uincunt᷑ et cedunt. Si autẽ uĩ¬
cere atq imꝑare consuert̃. laboriosa

Expanded text:
sub nullis vitiosis delectationibus iacet, sub nullis vitiosis delectationibus iacet, quia licet iam fari valeat et ideo infantia transisse videatur, nondum in ea est precepti capax infirmitas mentis, si sacramenta mediatoris acceperit, etiamsi in eis annis vitam finiat, translata seilicet ei potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritalis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem uentum fuerit ad aetatem, quae praeceptum iam capit et subdi potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra uitia et gerendum acriter, ne ad damnabilia peccata perducat. Et si quidem nondum uictoriarum consuetudine roborata sfacilius vincuntur et cedunt: si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m̃. et sp̃c aduersꝰ carnem: multis et
uariis certaminib quesierit. Hoc aut̃
bellũ ñqͣm ullũ. eet: si nata humana
ꝑ lib̃un arbitum in rectitudine in qͣ
cũ deo hab̃e noluit secũ pugnat in¬
felix: et hoc cũ sit malũ miserabile
la conflictioe dñat᷑. Meliꝰ ẽ. inqͣm bel¬
lum cũ spe pacis ȩcne: qm sine ulla li
b̃ationis cogitatioẽ captiuitas. Cupimꝰ
quidẽ cẽ hoc bello carere: et ut ad capes¬
sendã ordinatissimã pacẽ uͥ firiissima
stabilitate potiorib inferiora subdãt᷑.
igne dinini amoris accendam᷑: S si qͦt
absit illiꝰ tanti boni spes nuilla. eẽt: mal¬
le deb̾emꝰ in huiꝰ conflictionis molestia
reman̾e qͣm uiciis in nos dñationẽ ñ eis
sccłia in uasa miscdie que p̃parauit in
głam ut aẽ pͥma hominis etas. id. ẽ. in¬
fantia que sine ullo renisu subiacet ca¬
rni. et scła que puericia ñcupat᷑. uͥ ñ¬
dũ ratio suscepit hãc pugnã. et fere

Expanded text:
tis et uariis certaminibus quaerit. Hoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qucum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile,la conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae qberationis cogitatione captivitas. Cupimus quidem etiam bello carere, et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne divini amoris succendimur: sed si, quod absit, illius tanta boni spes nulla esset, malle debuimus in hujus conflictionis molestia remanere, quam vitiis in nos dominationem, non eis st in vasa misericordiae, quae preparavit in gloriam, ut etiam hominis etas prima, id est infantia, quae sine ullo renisu subiacet carni; et secunda, quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam, et ferę
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis nichil scͥptura diuina signi¬
ficare consueuit: nͥ qͦd finẽ ñ habet
temꝑis. Quã obrẽ ꝓrsus nec alia cau¬
sa nec iustior atq manifestior inue¬
uiri potest. cur uerissima pietate te¬
neat᷑ fixum et ĩmobile. nullũ reg̾isũ
ad iusticiã uitãq scõis diabolũ et
angłos eiꝰ habituros. nͥ qͥa scͥptura qͦ
neminẽ fallit. dic̃ eis dm̃ ñ peꝑcisse:
et sic ab illo esse interim p̃dãpnatos.
ut carcerib caliginis inferi retrusi
traderent᷑ seruandi. atq ultimo ui¬
dicio puniendi: qñ eos et̾nus ignis
accipiet uͥ cruciabunt᷑ in scła scłoꝵ.¬

Expanded text:
uerbis nihil scriptura diuina significare consueuit, nisi quod finem non habet temporis. Quam ob rem prorsus nec alia causa nec iustior adque manifestior inueniri potest, quur uerissima pietate teneatur fixum et inmobile nullum regressum ad iustitiam uitamque sanctorum diabolum et angelos eius habituros, nisi quia scriptura, quae nemineet sic ab illo esse interim praedamnatos, ut carceribus caliginis inferi retrusi traderentur servandi, atque ultimo judicio puniendi, quando eos aeternus ignis accipiet, ubi cruciabuntur in saec
Abbreviated transcription (Latin):
dĩa humano errat affectu: que hou̾um
illo udicio dãpnatoꝵ miserias tẽꝑales.
om̃iũ uͦ qui uł citiꝰ uł tardiꝰ lib̃ant᷑. et̾¬
nam felicitatẽ putant. Quȩ sententia
si ꝓpt̾ea uera et bona qͥa misericors est:
tanto erit uerior et melior qͣnto miseri¬
cordior. Extendat᷑ gͦ ac ꝓfundat᷑ fons
miscdie huiꝰ usq ad dapnatos angłos:
saltẽ pꝰ multa atq ꝓlixa qͣntũlibet scła
lib̃andos. Cur usq ad unu̾sam manat
nata᷑m humanã: et cũ ad angłicam uẽ¬
tũ fuerit mox arescit: Non audent tñ
se ult̾iꝰ miserando porrige: et ad lib̾atio¬
nẽ ipsiꝰ qͦ diaboli ꝑuenire. Uerũ si a¬
liqͥs audeat et uinc̃ nẽpe istos. et tam̃
tanto inuenit᷑ errare deformiꝰ. et contͣ
recta d̃i uerba ꝑuersiꝰ. qͣnto sͥ udet᷑
locutionib nr̃is ipse sũ exꝑtus. qͥcũ ue¬
nerari uideant᷑ scripturas scãs. morib
imꝓbandi s̃: et agendo causam suã mul¬

Expanded text:
dia humano errat adfectu, qui hominum dia humano errat adfectu, qui hominum illo iudicio damnatorum miserias temporales, omnium uero qui uel citius uel tardius liberantur aeternam felicitatem putant. Quae sententia si propterea bona et uera quia misericors est, tanto erit melior et uerior quanto misericordior. Extendatur ergo ac profundatur fonsmisericordiae usque ad damnatos angelos, saltem post multa atque prolixa quantumlibet saecula liberandos. Cur usque ad universam naturam manat humanam, et cum ad angelicam ventum fuerit, mox arescit? Non audent tamen se ulterius miserando porrigere, et ad liberationem ipsius quoque diaboli pervenire. Verum si aliquis audet, vincit nempe istos, et tamen tanto invenitur errare deformius, et contra recta Dei verba perversius, quanto sibi videtur locutionibus nostris ipse sum expertus, qui, cum uenerari uideantur scripturas sanctas, moribus inprobandi sunt et agendo causam suam mul
Abbreviated transcription (Latin):
bit. uł quibdã eoꝵ nolunt cͥdere pe¬
nã sempit̾nam fut᷑am: s post certi tẽ¬
ꝑis metas. ꝓ cuiꝰqͣm peccati qͣntitate.
longioris sine breiioris eos inde exis¬
timant lib̃andos. Qua in re misericor¬
dior ꝓfecto fuit origenes. qͥ et ipsũ di¬
abolũ atq angłos eiꝰ post gͣuiora ꝓ me¬
ritis et diut᷑niora supplicia ex illis cru¬
ciatib eruendos: et scĩs angł̃is socian¬
dos credidit. S illũ et ꝓpt̾̃ hoc et ꝓpt̾
ilia ñ nulla et marime ꝓpt̾ alt̾uantes
sine cessatione beatitudines et miseri¬
as. et statutis scł̃oꝵ int̾uallis ab istis
ad illas. atq ab illis ad istas. ttus. ac re¬
ditꝰ int̾minabiles. ñ ĩmerito repbauit
ȩcdia: qͥa et hoc qͦ misericors uidebat᷑
amisit. faciendo scĩs ueras miserias qͥb
penas luerent: et falsas beatitudines:
in quib uerũ ac securũ hoc. ẽ. sine ti¬
more certum sempit̾m boni gaudium
ñ hab̃ent. Longe autẽ alit̃ istors misc̾¬

Expanded text:
bit, uel quibusdam eorum nolunt credere poenam sempiternam futuram, sed post certi temporis metas pro cuiusque peccati quantitate longioris siue breuioris eos inde existimant liberandos. Qua in re misericordior profecto fuit Origenes, qui et ipsum diabolum adque angelos eius post grauiora pro meritis et diuturniora supplicia ex illis cruciatibus eruendos et sociandos sanctis angelis credidit. Sed illum et propter hoc et propter alia nonnulla et maxime propter alternantes sine cessatione beatitudines et miserias et statutis saeculorum interuallis ab istis ad illas adque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles non inmerito reprobauit ecclesia; quia et hoc, quod misericors uidebatur, amisit faciendo sanctis ueras miserias, quibus poenas luerent. et falsas beatitudines, in quibus uerum ac securum, hoc est sine timore certum, sempiterni boni gaudium non haberent. Longe autem aliter istorum misericor
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadinodũ ꝑ cet̾as gentes.
na gͥ thare domꝰ erat de qͦ na¬
tus ẽ abraham in qua uniꝰ
ueri di cultꝰ. et qͣntũ credibile est
in qua iã sola cẽ hebrea lingua re¬
manserat ꝗͣmus et ipse sic̃ iam ma¬
nifestior di pͦpłc in egẏpto. ita in me¬
sopotamia. diis seruisse alienis iħu
naue uarrante refert᷑. cet̾is exꝓge¬
nie illiꝰ heber in linguas paulatim
alias. et in nationes alias defluentib
ꝓinde sic̃ ꝑ aquars diluiuũ una do¬
mꝰ noe remanserat ad reꝑandũ genꝰ
humanũ: sic indiluiuo multarũ
suꝑsticionũ ꝑ uniu̾sum mundũ una
remanserat domꝰ thare. in qua cus¬
todita. ẽ plantatio ciuitatis dei.
eniq sic̃ illic enum̾atis supͣ

Expanded text:
quem ad modum per ceteras gentes. Una igitur Tharae domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius ueri Dei cultus et, quantum credibile est, in qua iam sola etiam Hebraea lingua remanserat quamuis et ipse. sicut iam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Mesopotamia seruisse dis alienis Iesu Naue narrante referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias defluentibus. Proinde sicut per aquarum diluuium una domus Noe remanserat ad reparandum genus humanum, sic in diluuio multarum superstitionum per uniuersum mundum una remanserat domus Tharae, in qua custodita est plantatio ciuitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis sup
Abbreviated transcription (Latin):
bigit᷑ sic appellatã fuisse feminã ȩuiam
ꝓpͥo nomuine. ut tam̃ adam qͦd int̃p̃tat᷑
homo: nonĩ eẽt amboꝵ Enos aut̾ sic
int̾p̃tat᷑ homo: ut hoc ñ posse feminã
ñ cupari. periti lingue illiꝰ asseuerent:
tãqͣm filiꝰ resurrectionis: uͥ ñ nubent
neq uxores ducent. Non enĩ erit ibi
generatio: cũ illiic ꝑduxerit regen̾atio.
Qua re et hoc ñ ut puto in cassum no¬
tandũ arbitror: qͦd in eis generationib

Expanded text:
am Euam proprio nomine, ut tamen Adam, quod interpretatur homo, nomen esset amborum. Enos autem sic interpretatur homo, ut hoc non posse feminam nuncupari periti linguae illius adseuerent, tamquam filius resurrectionis, ubi non nubent neque uxores ducent. Non enim erit ibi generatio, cum illuc perduxerit regeneratio. Quare et hoc non incassum notandum arbitror, quod in eis generationib
Abbreviated transcription (Latin):
homo. ñ sic̃ adam: et ipsum enĩ nom̃
homo int̾p̃tat᷑. s ꝯmune ꝓhibet᷑ esse
in illa lingua id.ẽ. hebrea: mascło et
femine. Tam sic de illo scͥptũ. ẽ. as¬
cłm et feminã fec̃ illos. et benedix̃ illos:

Expanded text:
homo; non sicut Adam. Et ipsum enim nomen homo; non sicut Adam. Et ipsum enim nomen homo interpretatur; sed commune perhibetur esse in illa lingua, id est Hebraea, masculo et feminae. Nam sic de illo scriptum est: Masculum et feminam fecit illos et benedi
Abbreviated transcription (Latin):
ess abam utriꝰq gen̾is pater. ib. ẽ. et cuiꝰ
series ad terrenam. et cuiꝰ series ad ce¬
lestem ꝑtinet ciuitatẽ: occiso abel at¬
q in eiꝰ int̾fectione ꝯm̃dato mirabili
sacram̃to. facti sunt duo patres fingłoꝵ
generũ: cayii et sech. In quoꝵ filiis qͦs
cõmemorari oportebat: duarũ istarũ
ciuitatũ in genere mortaliũ enidentiꝰ
indicia clarere ceꝑunt. Cari qͦ gemi¬
it enoch in cuiꝰ nomine condidit ciui¬
tatẽ: t̾renã scilicet ñ ꝑegͥnantẽ in hoc
mundo. s i eiꝰ temꝑali pace ac felicita¬
te qͥescentẽ. Caim autẽ int̾pretat᷑ pos¬
sesfio. Unde dictũ. ẽ. qͣndo natꝰ. ẽ. siue
a patre siue a matre eiꝰ: ad qͥsim hoiem
ꝑ dm̃. Enoc uͦ: dedicatio. Hic enĩ de¬
dicat᷑ terrena ciuitas uͥ condit᷑. qͣndo
hic habet eũ quẽ intendit et appetit
finem. Porro ille sech int̾pretat᷑
resurrectio. et enos filiꝰ eiꝰ int̾pretat᷑

Expanded text:
esset Adam utriusque generis pater, id est et cuius esset Adam utriusque generis pater, id est et cuius series ad terrenam, et cuius series ad caelestem pertinet ciuitatem, occiso Abel adque in eius interfectione commendato mirabili sacramento facti sunt duo patres singulorum generum, Cain et Seth, in quorum filiis, quos commemorari oportebat, duarum istarum ciuitatum in genere mortalium euidentius indicia clarere coeperunt. Cain quippe genuit Enoch, in cuius nomine condidit ciuitatem, terrenam scilicet, non peregrinantem in hoc mundo, sed in eius temporali pace ac felicitate quiescentem. Cain autem interpretatur possessio; unde dictum est, quando natus est, siue a patre siue a matre eius: Adquisiui hominem per Deum. Enoch uero dedicatio; hic enim dedicatur terrena ciuitas, ubi conditur, quoniam hic habet eum, quem intendit et adpetit, finem. Porro ille Seth interpretatur resurrectio et Enos filius eius interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
pudiciciã ꝯnigalem: Copula¬
tio gͥ maris et femine qͣntum atti¬
nec ad genꝰ mortaliũ: qͦddam semi¬
nariũ. ẽ ciuitatis. S t̾rena ciuitas
gen̾atione tantũmͦ celestis autẽ cẽ
regen̾atione opꝰ habet: ut noxam
geu̾ationis euadat. Utrũ autẽ ali¬
qͦt fuerit uł si fuit quale fuerit cor¬
porale atq uisibile regen̾ationis
signũ ante diliuuũ: sic̃ abrahe cir¬
cũcisio postea. ẽ imꝑata sacra histo¬
ria tacet: sacͥficasse tam̃ deo c̃ẽ illoᷤᷤ
autiqͥssimos homines ñ tacet. Qd et
in duob pͥmis frib claruit: et noe
pꝰ diluiuũ c̃ de archa fuiss ing̾ssus
hostias deo legit᷑ ĩmolasse. De qͣre
in p̃cedentib libris iã diximꝰ ñ ob
aliud demones arrogantes sͥ diurini¬
tatem: deosq se c̾di cupientes sͥ ex pe¬
tere sacrificiũ. et gaudere huiꝰ mo¬
ui honorib ñ qͥa uerũ sacrificium
uero deo debere sciunt. Cum gͦ¬

Expanded text:
pudicitiam coniugalem. Copulapudicitiam coniugalem. Copulatio igitur maris et feminae, quantum adtinet ad genus mortalium, quoddam seminarium est ciuitatis; sed terrena ciuitas generatione tantummodo, caelestis autem etiam regeneratione opus habet, ut noxam generationis euadat. Utrum autem aliquod fuerit, uel si fuit, quale fuerit corporale adque uisibile regenerationis signum ante diluuium, sicut Abrahae circumcisio postea est imperata, sacra historia tacet. Sacrificasse tamen Deo etiam illos antiquissimos homines non tacet; quod et in duobus primis fratribus claruit, et Noe post diluuium, cum de arca fuisset egressus, hostias Deo legitur immolasse. De qua re in praecedentibus libris iam diximus, non ob aliud daemones adrogantes sibi diuinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium et gaudere huius modi honoribus, nisi quia uerum sacrificium uero Deo deberi sciunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
nocant᷑. et pene g̾mani st̃.
uit autẽ antiqͥs patrib reli¬
giose cure: ne ipsa ꝓpinqͥtas
se paulatĩ ꝓpaginũ ordinũ redimeis
longiꝰ abiret et ꝓpinqͥtas. eẽ. desistere:
eã ñdũ longe positam. rursꝰ matͥ¬
monii uincło colligare. et qͦdãmͦ
reuocare fugientẽ. Vnde iã pleno
hominib orbe trarũ ñ quidẽ soro¬
res ex patre uł matre. uł ex ambob
sus parentib natas: s tam̃ amabãt
de suo gen̾e auce urores. U erũ
qͥs dubitet et honestiꝰ hoc temꝑe &̃
consobrinoꝵ ꝓhibita esse ꝯingia:
ñ solum sccđm ea que disputauimꝰ
ꝓpt̾ multiplicandas affinitates: ne ha¬
beat duas necessitates una ꝑsona C̃
due possint eas hab̾e. et num̾us ꝓpͥn¬
quitatis augeri: s &̃ qͥa nescio qͦmͦ
inest humane u̾ecundie qͥddã nat᷑ale
atq laudabile: ut cui debet causa ꝓ¬
pinqͥtatis reu̾endũ honorẽ ab ea ꝯti¬
neat. qmuis generatͥce tam̃ libidi¬
ne de qua erubesc̾e̾ iudemꝰ et ipsã

Expanded text:
ocantur et paene germani sunt. Fuit autem antiquis patribus religiosae curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii uinculo conligare et quodam modo reuocare fugientem. Unde iam pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre uel matre uel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse coniugia? non solum secundum ea, quae disputauimus, propter multiplicandas adfinitates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere et numerus propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quo modo inest humanae uerecundiae quiddam naturale adque laudabile, ut, cui debet causa propinquitatis reuerendum honorem, ab ea contineat, quamuis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere uidemus et ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
hec tante ꝓmissionis ualidissima fir¬
mam̃ta ne putarent᷑ in salomone
ꝯpleta: tamqͣm id sꝑaret᷑. nec inue¬
niret᷑. tu uͦ inquit repulisti. et ad
nichilũ deduxisti dñe. Hoc qͥppe fa¬
ctũ. ẽ. de regno salomonis in poste¬
ris eiꝰ usq ad euersionẽ ipsiꝰ terre¬
ne ierłm que regni eiusdẽ sedes fu¬
it: et maxime ipsiꝰ templi labem
qͦd fuerat a salomone ꝯstructum. S
ne hoc putaret᷑ ds̃ contͣ sua ꝓmissa
fecisse: continuo subiecit.
istulisti xp̃m tuũ. Nongͦ. ẽ. il¬
le salomon. s nec ip̃se dauid:
mate consecrati. ñ solum a rege dd̃
et deuiceps s ab illo &̃ saule qui ppło
eidem rex primꝰ ẽ unctꝰ: ipse qͥppe
unctione gestabant: qui scđ̾m opi-¬
nuonẽ homuiũ qui eũ putabant in
dauid uł salomone intelligendũ diffe¬
rebat᷑ in longũ: scđm dispositionẽ aut̃
d̃i uentũs suo temꝑe parabat᷑. Intẽa
dũ ille dissert᷑. qͥd factum sit de regno¬

Expanded text:
haec tantae promissionis ualidissima firmamenta, ne putarentur in Salomone conpleta, tamquam id speraretur nec inueniretur: Tu uero, inquit, reppulisti et ad nihilum deduxisti, Domine. Hoc quippe factum est de regno Salomonis in posteris eius usque ad euersionem ipsius terrenae Hierusalem, quae regni eiusdem sedes fuit, et maxime ipsius templi labem, quod fuerat a Salomone constructum. Sed ne ob hoc putaretur Deus contra sua promissa fecisse, continuo subiecit: Distulisti christum tuum. Non ergo est ille Salomon, sed nec ipse Dauid, mate consecrati, non solum a rege Dauid et deinceps, sed ab illo etiam Saule, qui populo eidem rex primus est unctus ipse quippe unctione gestabant; qui secundum opinionem hominum, qui eum putabant in Dauid uel in Salomone intellegendum, differebatur in longum; secundum dispositionem autem Dei uenturus suo tempore parabatur. Interea du
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtatẽ. eiꝰ Destruxisti om̃s matherias
eiꝰ posiusti munitiones eiꝰ formidinem.
Diripuert eũ om̃s tͣnseuntes uiã: fact᷑
.ẽ. obꝓbriũ uicuus suis. Exaltasti dex¬
teram inimicoꝵ eiꝰ: ioctndasti om̃s ini¬
micos eiꝰ Auertisti aduitoriũ gladii eiꝰ
et ñes auxiliatꝰ ei in bello. Dissoliusti eũ
ab emũdatione: sedem eiꝰ in t̾ram col¬
lisisti. Minuisti dies sedis eiꝰ: ꝑfudisti
eũ confusione. Hec omĩa uener̃t suꝑ
ancillã ierłm: in qua regnauert̃ ñ nul¬
li &̃ filii libere: regnũ illud tenentes
in dispensatione temꝑali: regnũ autẽ
celestis ierłm cuiꝰ erant filii in uera fi¬
de habentes et in uero xp̃o sꝑantes. Qͦ
mͦ autẽ ista uenerint suꝑ illud regnũ:
index. ẽ. rerũ gestarũ si legat᷑ historia.
ces hic ñ hñt auertis. s au̾teris: qͣmqͣm
possit intelligi autisti miscd̃iam triã.
quã ꝓmisisti dauid. Qdͦ autẽ dix̃ in fi¬
nẽ. qͥd. ẽ nͥ usq in finem: Qͥfinis intel¬

Expanded text:
sanctitatem eius; destruxisti omnes macerias eius, posuisti munitiones eius formidinem; diripuerunt eum omnes transeuntes uiam, factus est obprobrium uicinis suis; exaltasti dexteram inimicorum eius, iucundasti omnes inimicos eius; auertisti adiutorium gladii eius et non es opitulatus ei in bello; dissoluisti eum ab emundatione, sedem eius in terram conlisisti; minuisti dies sedis eius, perfudisti eum confusione. Haec omnia uenerunt super ancillam Hierusalem, in qua regnauerunt nonnulli etiam filii liberae, regnum illud tenentes in dispensatione temporaria, regnum autem caelestis Hierusalem, cuius erant filii, in uera fide habentes et in uero Christo sperantes. Quo modo autem ista uenerint super illud regnum, index est rerum gestarum, si legatur, historia. ces hic non hpossit intellegi: \'Auertis misericordiam tuam, quam promisisti Dauid\'. Quod autem dixit: In finem, quid est nisi usque in finem? Qui finis intel
Abbreviated transcription (Latin):
de filiis eiꝰ ñ de ipso: s dixit ab eo. Qͦ
bene intellectũ tantũdẽ ualet. Non
inueniri ulla peccata que opꝰ eẽt hu¬
manis correctionib seruata miscdia
diuinitꝰ coherceri: s in eiꝰ corꝑe ac
m̃bris qͦd ppłc eiꝰ. ẽ. Ideo in libro reg¬
noꝵ iqͥtas eiꝰ dicit᷑: in psalmo aut
filioꝵ eiꝰ ut intelligamꝰ de ipso dici
qͦdã mͦ qͦd de eiꝰ corꝑe dicit᷑ ꝑ ropt̾
qͦt cẽ ipse de celo cũ corpꝰ eiꝰ qͦd sunt
fideles eiꝰ saulꝰ ꝑsequeret᷑: saule in¬
qͥt saule qͥd me ꝑsequeris: Deude
in consequentib psalmĩ. Neq noce¬

Expanded text:
de filiis eius, non de ipso; sed dixit ab eo, quod de filiis eius, non de ipso; sed dixit ab eo, quod bene intellectum tantundem ualet. Non inueniri ulla peccata, quae opus esset humanis correptionibus seruata misericordia diuinitus coherceri; sed in eius corpore ac membris, quod populus eius est. Ideo in libro regnorum: Iniquitas eius dicitur; in psalmo autem: Filiorum eius; ut intellegamus de ipso dici quodam modo, quod de eius corpore dicitur. Propter quod etiam ipse de caelo, cum corpus eius, quod sunt fideles eius, Saulus persequeretur: Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Deinde in consequentibus psalmi: Neq
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt᷑. qñ recte intelligunt᷑
sub nomine dauid: ꝓpt̾ formã serui qͣm
de semine dđ. idẽ mediator assũpsit ex
uirgine. Continuo aẽ dr de peccatis
filioꝵ eiꝰ tale aliqͥd quale in regnoꝵ
libro positum. ẽ: et qͣsi de salomone
ꝓcliuuiꝰ accipit᷑. Ibi nãq hoc ẽ in reg¬
noꝵ libro. et si uenerit inqͥt inqͥtas
eiꝰ redarguã illũ in uirga uiroꝵ. ⁊
in tacꝰtib filioꝵ hominũ: miscdiam
autẽ meam ñ amouebo ab eo: tacti¬
b significans plagas correctionis.
UVnde illud. ẽ. Ne tetigitis xp̃os me¬
os. Qs qͥd. ẽ. aliud qͣm ne leseritis:
In psalmo uͦ cũ ageret tãqͣm de dd̃.
ut qͥddã huiꝰ modi cẽ ibi dicẽt. si de¬
reliquerint inqͥt filii eiꝰ legem meã.
et in iuidiciis meis ñ ambulauerint.
si iustificationes meas ꝓfanau̾int. et
mandata mea ñ custodierint: uisita¬
bo in uirga iniqͥtates eoꝵ. et in u̾be¬
gam ab eo. Non dix̃ ab eis cũ loq̃ret᷑

Expanded text:
intelleguntur, quando recte intelleguntur, sub nomine Dauid propter formam serui, quam de semine Dauid idem Mediator adsumsit ex uirgine. Continuo etiam dicitur de peccatis filiorum eius tale aliquid, quale in regnorum libro positum est et quasi de Salomone procliuius accipitur. Ibi namque, hoc est in regnorum libro: Et si uenerit, inquit, iniquitas eius, redarguam illum in uirga uirorum et in tactibus filiorum hominum; misericordiam autem meam non amoueam ab eo; tactibus significans plagas correptionis. Unde illud est: Ne tetigeritis christos meos. Quod quid est aliud, quam De laeseritis\'? In psalmo uero cum ageret tamquam de Dauid, ut quiddam eius modi etiam ibi diceret: Si dereliquerint, inquit, filii eius legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint; si iustificationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint: uisitabo in uirga iniquitates eorum et in flagegam ab eo. Non dixit ab eis\\ cum loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
tabor in pͦpło meo. et ultra ñ audiet᷑ in il¬
la nox fletꝰ. et cetera que quidã ad illos
carnales mille annos referre conant᷑.
Locutiones enim tropice ꝓpͥis ꝓphetico
more miscent᷑: ut ad intelligendũ sp̃alẽ
intentio sobria c̃ quodã utili ac salubri
labore ꝑueniat. Pigricia uͦ carnalis uł
merudite atq in exercitate tarditas m̃¬
tis contenta litt̾e suꝑficie: nichil putat
interiꝰ requirendũ. Nec de ꝓphe¬
ticis uerbis que ante istũ locũ scripta s̃
satis dixerim. In hoc aut̾ loco unde ad
illa digressi sumꝰ c̃ dixiss et ossa ur̃a
ut herba exorient᷑: ut resurrectionem
carius qͥdem. s tam̃ bonoꝵ se nc̃ ꝯme
morare monstraret aduux̃.
It cognoset̃ manꝰ dĩ colentib cũ
Qͥd.ẽ. hoc nͥ manꝰ distinguentis cultores
suos a contẽptorib suis. de quib seqͣn¬
tia contexens. et cõminabit᷑ inquit cõ¬
tumacib sine ut ait aliꝰ int̾pres inc̾dułꝰ

Expanded text:
tabor in populo meo; et ultra non audietur in iltabor in populo meo; et ultra non audietur in illa uox fletus, et cetera, quae quidam ad illos carnales mille annos referre conantur. Locutiones enim tropicae propriis prophetico more miscentur, ut ad intellectum spiritalem intentio sobria cum quodam utili ac salubri labore perueniat; pigritia uero carnalis uel ineruditae adque inexercitatae tarditas mentis contenta litterae superficie nihil putat interius requirendum. Haec de propheticis uerbis, quae ante istum locum scripta sunt, satis dixerim. In hoc autem loco, unde ad illa digressi sumus, cum dixisset: Et ossa uestra ut herba exorientur, ut resurrectionem carnis quidem, sed tamen bonorum se nmorare monstraret, adjunxit, Et cognoscetur manus Domini colentibus eum. Quid est hoc, nisi manus distinguentis cultores suos a contemptoribus suis? De quibus sequentia contexens, Et comminabitur, inquit, contumacibus, sive, ut ait alius interpres, incredulis.
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Ibi post laborẽ erũpnarũ curarũq
mortaliũ ꝯsolabim᷑: tamqm paruuliciꝰ
in humeris genib q portarĩ. Rudes e¬
nus insolita nob̃ beatitudo illa suscipiet.
Ibi uidebimꝰ et gaudebit cor nr̃m. Nec
exp̃ssit qͥd uidebimꝰ S qͥd nͥ dm. ut un
pleat᷑ in nob̃ ꝓmissum ȩuangłicũ. beati
mundicordes qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃: et oĩa¬
dulo capacttatis humanȩ longe muiꝰ
ibi uidebitis. S qm̃ dixit et gaudebit cor
porum strinx̃: uelut qͦd non dixerat red¬
deñs. Neq enĩ cũ uiderimꝰ fiet: s c̃ fuerit
facta uidebimꝰ. Nam et de celo nouo ac
t̾ra noua iã supra dixerat: dũ ea que.
scĩs ꝓmittunt᷑ in fine sepe ac multifor¬
mit̃ dicet. Erit inquit celũ no¬
uũ et terra noua: et ñ erunt memores
pͥoꝵ. nec ascendet in cor ipsoꝵs: s leticiã
et exultationem inuenient in ea. Escce
ego faciam ierłm exultationẽ. et p̾płm
meũ leticiam: et exultabo in ierłm. et le¬

Expanded text:
lis . Ibi post labores aerumnarum curarumque mortalium consolabimur, tanquam parvuli ejus in humeris genibusque portati. Rudes eiis insolita nobis illa beatitudo suscipiet. Ibi videbimus, et gaudebit cor nostrum. Nec expressit quid videbimus: sed quid, lis . Ibi post labores aerumnarum curarumque mortalium consolabimur, tanquam parvuli ejus in humeris genibusque portati. Rudes eacitatis humanae longe minusibi uidebitis. Sed quoniam dixit: Et gaudebit cor porum strinxit, uelut quod non dixerat reddens; neque enim cum uiderimus fiet. sed cum fuerit facta uidebimus. Nam et de caelo nouo ac terra noua iam supra dixerat, dum ea, quae sanctis promittuntur in fine, saepe ac multiformiter diceret. Erit, inquit, caelum nouum et priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et lae
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignis ueniet. et ut tẽpestas currus eiꝰ
tionẽ in flãma ignis. In igne enĩ dñi ui
dicabit᷑ om̃is terra: et in gladio eiꝰ om̃is
caro. Multi uulnerati erunt a dño. In bo¬
noꝵ ꝓmissione: flum̃ pacis ꝓphecto abũ¬
dantiã pacis illiꝰ debemꝰ acciꝑe. qua ma¬
ior esse ñ possit. Hac utiq in fine rigabi¬
mͦ : de qua in p̃cedenti libro habundãt᷑
locuti sum. Hoc flum̃ se in eos declinare
dic̃. quib tantã beatitudinẽ pollicet᷑: ut
intelligamꝰ in illiꝰ felicitatis regione q̃ in
cȩlis. ẽ hoc flumine om̃ia satiari. S qͥa
et trenis corꝑib par incorruptionis atq
ĩmortalitatis inde influet. ideo declina¬
re se dix̃ hoc flum̃: ut de suꝑnis qͦdã mͦ ã
inferiora ꝑfundat. et homines ȩquales ai¬
gelis reddat. Iherłm qͦ: non illã que

Expanded text:
ut ignis ueniet, et ut tempestas currus eius, ritum flammae ignis. in igne enim domini dicabitur omnis terra et in gladio eius omnis caro; multi uulnerati erunt a Domino. In bonorum promissione flumen pacis profecto abundantiam pacis illius debemus accipere, qua maior esse non possit. Hac utique in fine rigabimur; de qua in praecedenti libro abundanter locuti sumus. Hoc flumen se in eos declinare dicit, quibus tantam beatitudinem pollicetur, ut intellegamus in illius felicitatis regione, quae in caelis est. hoc flumine omnia satiari; sed quia et terrenis corporibus pax incorruptionis adque inmortalitatis inde influet, ideo declinare se dixit hoc flumen, ut de supernis quodam modo etiam inferiora perfundat et homines aequales angelis reddat. Hie
Abbreviated transcription (Latin):
in aerał ad ĩmortalitatẽ ꝑ mortẽ mira ce¬
leritate tnsibunt. Neq enĩ dicendũ. est
fieri ñ posse ut dũ ꝑ aera in sublime por¬
tant᷑. in illo spacio et moriant᷑ et reuuus¬
cant. Qdͦ enĩ ait et ita semꝑ cũ cdño erimꝰ
ñ sic accipiendũ. ẽ. tamqͣm in aere nos
dixerit semꝑ cũ dño eẽ. mansuros. quia
nec ipse utiq ibi manebit: qua ueniens
transiturꝰ ẽ Uementi quippe ibit᷑ obiã.
ñ manenti. S ita cũ dño erimꝰ: id.ẽ. sic
erimꝰ habentes corꝑa sempit̾na ubic̃q ẽ
illo fuerimꝰ. Ad hunc autẽ sensum qͦ eri¬
stimemꝰ cẽ illos qͦs hic uinos uiientuͣs. ẽ.
dñs in ipso paruo spacio et passuros mol¬
tẽ. et acceptos ĩmortalitatẽ. ipse apłe nos
uidet᷑ urgere uͥ ait. in xp̃o om̃s iuiufica¬
bunt᷑: cũ alio loco de ipsa loquens resur

Expanded text:
in aera, ad inmortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. Quod enim ait: Et ita semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum Domino esse mansuros; quia nec ipse utique ibi manebit. quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti; sed ita cum Domino erimus, id est, sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabunt
Abbreviated transcription (Latin):
lis ds oꝑationẽ erroris: ut credant mẽ¬
datiõ. Os̃ enim mittet. qͥa ds diabolum
facere ista ꝑmittet: insto ipse iudicio.
qͣmus faciat ille unqͦ malignoq ꝯfilio¬
occulto. Ut uidicent᷑ inqͥt om̃s qͥ ñ cre¬
diderunt u̾itati: s consenserunt iniqͥta¬
tĩ. Promde indicati seducent᷑: et seduc¬
ti idicabunt᷑. S uidicati seducent᷑ ist
iudiciis d̃i occulte uistis. uiste occultis:
qͥb ab iicio peccati rationalis c̾ature
ñqmͣ uidicare cessauit. Seclucti autem
iudicabinnt᷑ nonissimo manifestoq iudi¬
inustissime udicatũ. S hic apłc ta¬

Expanded text:
lis deus operationem erroris, ut credant menlis deus operationem erroris, ut credant mendacio. deus enim mittet, quia deus diabolum facere ista permittit iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio. ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. sed iudicati seducuntur illis iudiciis dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationalis creaturae numquam indicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestissimoque iudiiustissime iudicaturum, i
Abbreviated transcription (Latin):
spem ñ hñt. Nam si c̾cdimꝰ qͦd tħo mor¬
tuꝰ. ẽ. et resurrerit: ita et ds̃ eos qͥ dor¬
mier̃t ꝑ iħm adducet cũ illo. Hoc enĩ
nob̾ dicimꝰ in uerbo dñi. qͥa nos uiuen¬
tes qui reliqͥ sumꝰ in aduentũ dñi ñ p̃¬
ueniemꝰ eos qui ante dormier̃t: q̃m ip¬
se dñs in uissu et in uoce archangłi. et
in tuba dĩ descendet de celo: et mortus
in xp̃o resurgent pͥmo: deuide nos

Expanded text:
. Nam si credimus, quod Iesus mortuus est et resurrexit: ita et Deus eos, qui dormierunt per Iesum, adducet cum illo. Hoc enim uobis dicimus in uerbo Domini, quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in aduentum Domini, non praeueniemus eos, qui ante dormierunt; quoniam ipse Dominus in iussu et in uoce archangeli et in tuba Dei descendet de caelo, et mortui in
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝓprie dixisse uidet᷑ mare s tãqͣmͣ
mare ꝗͣmuis et nc̃ sic̃ amat ꝓphetica
loqutio ꝓpriis uerbis translata misce̾.
ac sic quodã mͦ uelare qͦt dicit᷑ potuit
de illo mari dicere et mare ñ. ẽ: de qͦ
supra dixerat et exhibuit mortuos ma¬
re qui in eo erant. Iam enĩ tc̃ non erit
hoc scłm uita mortaliũ turbulentum
et ꝓcellosum: qͦo maris nomine figu¬
rauit. Et ciuuitatẽ inqͥt magnã ierłm
nouã uidi descendentẽ de celo adeo ap¬
tatã. qͣsi nouã nptã ornatã marito
suo. et audiui uocẽ magnã de throno
dicentẽ. ecce tab̃nacłm dĩ cũ homini¬
b et habitabit cũ eis et erunt ipsi po¬
płc eiꝰ et ipse ds̃ erit cũ eis. et abstergae
om̃em lacriã ab ocłis eoꝵs: et mors
iam ñ erit neq luctus. neq clamor s

Expanded text:
nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam mare. Quamuis et nunc, sicut amat prophetica locutio propriis uerbis translata miscere ac sic quodam modo uelare quod dicitur, potuit de illo mari dicere: Et mare iam non est, de quo supra dixerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant. Iam enim thoc saeculum vita mortalium turbulentum ac procellosum, quod maris nomine figuravit. Et civitatem, inquit, magnam Jerusalem novam, vidi descendentem de coelo, a Deo aptatam quasi novam nuptam ornatam marito suo. Et audivi vocem magnam de coelo dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis, et erunt ipsi populus ejus, et ipse Deus erit cum eis. Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum, et mors jam non erit, neque luctus neque clamor, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicatis qͥppe his qui scͥpti ñ s̃ in libro
uitȩ. et in ȩt̾nũ ignẽ missis. qͥ ignis cuiꝰ
modi et in qua mundi uł rerũ parte
futus sit hoie̾m scire arbitror neminẽ.
nͥ forte cui sp̃c diuinꝰ ostendit: tc̃ figͤa
huiꝰ mundi mundanoꝵ igniũ ꝯflagͣti¬
one p̃teribit. sic̃ factũ .ẽ. munbanaꝵ
aquaꝵ iniuidatione diluiuũ. Iua itaq¬
ut dixi ꝯflagratione mundane. elem̃toꝵ
eas qualitates habebit. que corꝑib im¬
mortalib mirabili mutatione ꝯueniãt:
accomodet᷑ hominib ce carne in melius
ĩnouat. Qͦoͦ autẽ ait. et mare iã ñ ẽ. utrũ
maximo illo ardore siccet᷑. an et ipsum
uertat᷑ in meliꝰ ñ facile dixerim. Cȩbum
qͥppe nouũ et t̾ram nouam fut᷑am legi¬
inꝰ. de mari autẽ nouo aliqͥd me uspiã
legisse ñ recolo. nͥ qͦd in hoc eodem libro
repperit᷑ tãqͣm mare uitreũ simile cͥs¬
tallo. S tc̃ ñ de isto fine scłi loquebat᷑.

Expanded text:
Iudicatis quippe his, qui scripti non sunt in libro Iudicatis quippe his, qui scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus diuinus ostendit, tunc figura huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaqueas qualitates habebit, quae corporibus immortalibus mirabili mutatione conveniat, adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis. Quod autem ait: Et mare iam non e 81: utrum maximo illo ardore siccetur an et ipsum uertatur in melius, non facile dixerim. Caelum quippe nonum et terram nonam futuram legimus, de mari autem nouo aliquid me uspiam legisse non recolo; nisi quod in hoc eodem libro reperitur: Tamquam mare uitreum simile crystallo. Sed tunc non de isto fine saeculi loquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
xerat dicens: quo et bestia et psendo ꝓpħa
inuenti in libro uitȩ scripti: mis¬
si s̃ in stagnũ ignis. Non dm̃ liber iste ꝯ¬
memorat ne obliuione fallat᷑: s p̃desti¬
nationẽ significat eoꝵ quib et̾ua dabit᷑
uitã. Neq enim nescit eos ds̃. et in hoc li
bro legit ut sciat: s potiꝰ ipsa eiꝰ p̾scien¬
tia de illis que falli non potest lib̃. est
uite in quo s̃ scͥpti: id. ẽ ante p̃cogniti.
Finito autẽ iudicio qͦ p̃minciauit uidi¬
candos malos: restat ut oe de bonis di¬
cat. Iam enĩ explicauit qͦd breuit᷑ a dño
dictum. ẽ: sic ibunt isti in suppliciũ et̾¬
nũ. Sequit᷑ ut explicet qͦd cẽ ibi conec¬
tit ᷑: iusti autem in uitam ȩternam.
t uidi inqͥt celũ noũet t̾rã nouã
Iam pͥmũ celũ et t̾ra recesser̃t:
et mare iã ñ. ẽ. Isto fiet ordine qͦd suꝑiꝰ
p̃occupando iã dixit. uidisse se suꝑ thyo¬
nũ sedentẽ. cuiꝰ a facie fugit cȩlũ et t̾ra.

Expanded text:
xerat dicens: Quo et bestia etpseudoprophett, inquit, inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hbro legit ut sciat, sed potius, ipsa ejus praescientia, de illis quae falli non potest, liber est vitae in quo sunt scripti, id est ante praecogniti. Finito autem judicio, quo praenuntiavit judicandos malos, restat ut ecat. Iam enim explicauit quod breuiter a Domino dictum est: Sic ibuntaisti in supplicium aeternum; sequitur ut explicet, quod etiam ibi conectitur: Iusti autem in uitam aeternam. Et uidi, inquit, caelum nouum et terram nouam. Nam primum caelum et terra recesserunt, et mare iam non est. Isto fiet ordine, quod superius praeoccupando iam dixit, uidisse se super thronum sedentem, cuius a facie fugit caelum et terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse in eis hanc orandi uoluntatẽ scõ spĩi
et orant scĩ ut qͥsq sit saluus. possumꝰ il¬
lo mͦ locutionis dice̾. uult ds̃ et ñ facit.
ut ipsũ dicamꝰ uelle qͥ ut uelint isti facit.
tia sẽpitn̾a. ẽ ꝓfecto in celo et in t̾ra. oĩa
quec̃q uoluit ñ solũ p̃terita uł p̃sentia.

Expanded text:
ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu et orant sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. tia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
la cẽ quã in hoĩe qͥ ab illo uistificat᷑ facit:
sic et lex eiꝰ uocat᷑ que potiꝰ ẽ. hominũ. s
ab illo data: nam utiq hoĩes erant qͥb
ait iħc in lege ur̃a scͥptũ. ẽ cũ alio locõ
legamꝰ. lex dĩ eiꝰ in corde ipsiꝰ Scd̾m
tes facit: sic̃ dicit᷑ cognouisse. qͦd ut cog¬
nosceret᷑ fac̃ a quib ignorabat᷑. Nleq enĩ
dicente apłc. nc̃ autẽ cognoscentes d̾m.
ĩmo cogniti adeo fas. ẽ ut c̾damꝰ qͦd eos
tc̃ cognou̾it ds̃ p̃cognitos ante ꝯstitutio¬
nẽ mundi: s tc̃ cognouisse dictꝰ. ẽ. qͦd tẽ
ut cognosceret᷑ effecit. De his locutionũ
modis: iã et in suꝑiorib libris memini
cdisputatũ. Scd̾m hãc gͦ uoluntatẽ qua
dm̃ uelle dm̃s. qͦd alios facit uelle aqͥb
futa nescuntt᷑: multa uult nec facit.
Multa enĩ uolunt fieri scĩ eiꝰ ab illo is¬
pirata scã uoluntate nec fiunt. sic̃ orant
ꝓ quib dã pie scẽq et qͦo orant ñ fac̃ cũ

Expanded text:
am quam in homine, qui ab illo iustificatur, facit. sic et lex eius uocatur, quae potius est hominum, sed ab ipso data; nam utique homines erant quibus ait Iesus: in lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: lex dei eius in corde eius. secundum tes facit; sicut dicitur cognouisse quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. neque enim dicente apostolo: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo uoluntatem, qua deum uelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, et quod orant non facit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
te iudiciũ eiꝰ sublatũ. ẽ Geu̾ationẽ
eiꝰ quis enarrabit: Qm̃ tollet᷑ de tr̾a
uita. eiꝰ. Ab inqͥtatib ppłi mei ductꝰ
ẽ ad mortẽ: et dabo malignos ꝓ se
suo: et dñs uult purgare eũ de pla¬
ga. Si dederitis ꝓ peccato aia̾m ue¬
strã: uidebitis sem̃ longeuũ. et dñs
uult auferre a dolore aiam eiꝰ osten¬
dere illi. lucẽ et formare intellectũ.
iustificare instũ bene seruientẽ plu¬
rib: et peccata eoꝵ ipse portabit.
ꝓptẽa ipse heditabit plures. et for¬

Expanded text:
ionem ejus quis enarrabit? Quoniam tolletur de terra vita ejus. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. Et dabo malignos pro ssuo: et Dominus vult purgare eum de plaga. Si dederitis pro peccato animam vestram, videbitis semen longaevum: et Dominus vult auferre a dolore animam ejus, ostendere illi lucem, et formare intellectum, justificare justum bene servientem pluribus: et peccata eorum ipse portabit. Propterea ipse h
Abbreviated transcription (Latin):
turis: qm̃ multi filii deserte magis
qͣm eiꝰ que hab̾t̃ uirũ. Dilata locũ
tab̾nacłi tui: et aulcarũ tuaꝵ fige.
Holi parce. ꝓlonga funicłos cuos:
eo palos tuos conforta. Adhuc index¬
terã et ini suustrã partẽ extende:
et sem̃ tuũ hereditabit gentes: et cuiita¬
tes desertas inhabitabis. Ne timeas qm̃
confusa es. neq reuerearis qͥa exꝓbrata
es: qm̃ confusionẽ etñã obliusceris. et
obybrium uduitatis tue ñ eris memor:
qm̃ dũs faciens te dñs sabaoth nom̃ eiꝰ
et qui eruit te ipse ds isrł unuuise terre
uocabit᷑: et ceta. Uerum ista suit satis
et in eis sunt exponenda ñ nulla: s suffi¬
cere arbitror que ita s̃ aꝑta. ut &ẽ mni

Expanded text:
rtae magis quam eius, quae habet uirum. Dilata locum tabernaculi tui et aulaearum tuarum; fige, noli parcere, prolonga funiculos tuos et palos tuos conforta, adhuc in dextram et sinistram partem extende. Et semen tuum hereditabit gentes, et ciuitates desertas inhabitabis. Ne timeas, quoniam confusa es, neque reuerearis, quia exprobrata es; quoniam confusionem aeternam obliuisceris et obprobrium uiduitatis tuae non eris memor. Quoniam Dominus faciens te, Dominus Sabaoth nomen ei; et qui eruit te, ipse Deus Israel uniuersae terrae uocabitur; et cetera. Verum ista sint satis; et in eis sunt exponenda nonnulla; sed sufficere arbitror quae ita sunt aperta, ut eti
Abbreviated transcription (Latin):
nra portat: et ꝓ nob̃ dolet. &̾nos existi¬
maiumꝰ eũ esse in dolore: et in plaga
et in afflictionẽ. Ipse aut̾ nuln̾atꝰ. ẽ
ꝓpt̾ iniquitates nr̃as: et infirmatꝰ. ẽ.
ꝓpt̃ peccata nrã. Eruditio pacis nr̃ȩ
in eo. Luiore eiꝰ sanati sumꝰ. Om̃s ut
oues errauimꝰ Homo in uia sua erra¬
uit: et dñs tradidit illũ ꝓ peccatis no¬
stris. Est ipse ꝓpt̾ qͦd asflct. ẽ. ñ aꝑu¬
it os. Sic̃ oms ad occisionẽ ductꝰ. ẽ:

Expanded text:
nostra portat et pro nobis dolet; et nos existinostra portat et pro nobis dolet; et nos existimauimus illum esse in dolore et in plaga et in adflictione. Ipse autem uulneratus est propter iniquitates nostras et infirmatus est propter peccata nostra. Eruditio pacis nostrae in eo; liuore eius nos sanati sumus. Omnes ut oues errauimus, homo a uia sua errauit; et Dominus tradidit illum pro peccatis nostris; et ipse, propter quod adflictus est, non aperuit os. Ut ouis ad
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o et ȩccłia hoc. ẽ. de rege et ea
quã ꝯdidit ciuitate. multo plura ꝙm
oꝑis tminandi: unũ de multis hoc lo¬
co ponam. Ex ꝑsona qͥppe di patris
loquens: ecce inqͥt intelliget puer meꝰ
et exaltabit᷑ et głificabit᷑ ualde. Quẽ¬
admodũ stupescent suꝑ te multi: ita
gła pͥuabit᷑ ab hominib Sp̃es tua &
gła tua ab hoĩb Ita mirabunt᷑ gen¬
tes multe suꝑ eum: et continebt̃ re¬
ges os suũ: qm̃ qͥb ñ. ẽ anñciatũ de
eo uidebunt. et qͥ ñ audiert̃ uitelli¬
gent. Dñe qͥs c̾didit auditiu nr̃o:
et brachiũ dĩi cui reuelatũ. ẽ: Anñ¬
ciauimꝰ coram illo ut infans: ut radix
in tra siciẽti. Non. ẽ. species illi neq
gła: et uidimꝰ eum et ñ habebat spe̾m
neq decorẽ: s spẽs eiꝰ sine honore de¬
ficiens p̃ om̃ib hominib Homo in
plaga positꝰ et sciens ferre infirmita¬
tẽ: qm̃ adu̾sa. ẽ. facies eiꝰ. inhonoratꝰ
ẽ. nec magni estimatꝰ. ẽ. Hic peccata

Expanded text:
o et Ecclesia, hoc est de Rege et ea quam condidit civitate, multo plura quaoperis terminandi, unum de multis hoc loco ponam. Ex persona quippe Dei Patris loquens: Ecce, inquit, intelliget puer meus, et exaltabitur, et glorificabitur valde. Quemadmodum stupescent super te multi, ita gloria privabitur ab hominibus species tua et gloria tua ab hominibus: ita mirabuntur gentes multae super eum, et continebunt reges os suum: quoniam quibus non est annuntiatum de illo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent. Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? Annuntiavimus coram illo, ut infans, ut radix in terra sitienti: non est species illi, neque gloria. Et vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem: sed species ejus sine honore, deficiens prae omnibus hominibus. Homo in plaga positus, et sciens ferre infirmitatem: quoniam aversa est facies ejus: inhonoratus est nec magni aestimatus est. Hic peccata
Abbreviated transcription (Latin):
indũ ẽ: et hic ex nr̃a ꝓmissione ponen¬
pͦpłc m̃s uos: uocabunt᷑ et ipsi filii dei
uiui. Hoc testimoniũ ꝓpħicũ de noca¬
tione p̾płi gentiũ qͥ priꝰ ũ ꝑtinebat ad¬
dm̃: cẽ apłi intellexer̃t. A quia ipse qͦ pͦ
płc gentiũ spiritalit̾. ẽ in filiis abrahȩ.
ac ꝑ hoc recte dicit᷑ ifrł ꝓptẽa sequit᷑ et
dicit. Et congg̾abint᷑ filii iuda
et filii ifrl̃ in id ipsum. et ponent sͥ pͥn¬
cipatum unũ: et ascendent a t̾ra. Hoc si
adhuc uelimꝰ exponẽ: eloquii ꝓpħici
obtuntet᷑ sapor: recolat᷑ tñ lapis ille an¬
gularis. et duo parietes unꝰ ex iudeis
alt̾ ex gentib ille nomine filioꝵ uida.
iste nomine filioꝵ isrł. eidem uni pͥn¬
cipatui suo in id ipsum ĩ nitentes: et as¬
cendentes agnoscunt᷑ a tra. Istos aut̾ car¬
nalit᷑ isrłitas. qͥ nc̃ uolunt cde in xꝑ̃m¬

Expanded text:
 et hic ex nostra promissione ponens: Non populus meus uos, uocabuntur et ipsi filii Dei uiui. Hoc testimonium propheticum de uocatione populi gentium, qui prius non m apostoli intellexerunt. Et quia ipse quoque populus gentium spiritaliter est in filiis Abrahae ac per hoc recte dicitur Israel, propterea sequitur et dicit: Et congregabuntur filii Iuda et filii Israel in id ipsum, et ponent sibi principatum unum et adscenlodent a terra. Hoc si adhuc uelimus exponere, eloquii prophetici obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille angularis et duo parietes, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus; ille nomine filiorum Iuda, iste nomine filiorum Israel, eidem uni principatui suo in id ipsum innitentes et adscendentes agnoscantur i5 a terra. Istos autem carnaliter Israelitas, qui nunc nolunt credere in
Abbreviated transcription (Latin):
simul ꝓpħasse ex eoꝵ litt̾is inuenit᷑.
is aduingit᷑ ionas eodem oria
rege regnante: et iohel c̃ iam
ronicis. ñ in eoꝵ libris potuinꝰ in¬
uenire: qm̃ de suis dieb tacent. Tẽ¬
dunt᷑ autẽ hi dies a rege latinoꝵ
ꝓca. sine suꝑiore auentino usq ad¬
regem romulũ iã romanũ: uł &ẽ
usq ad regni pͥmordia successoris eiꝰ
nime pompilii. Eszechias qͥppe rex
inda: eo usq regnauit. Nc ꝑ hoc ꝑ ea
temꝑa isti uelut fontes ꝓphetiȩ parit̃
eruꝑunt. qñ regnũ defecit assiriũ
cepitq romanũ: ut scilicet quẽ ad¬
modũ regni assyrioꝵ pͥmo tẽꝑe ex¬
titit abrahã. cui ꝓmissiones aꝑtissi.¬
me fierent meiꝰ senine benecdictiois¬
om̃iũ gentiũ: ita occidentalis babilo¬
nis exordio qua fuerat. xp̃c imꝑante
uentus. in quo implerent᷑ illa ꝓmissa o
ra ꝓpħarum. ñ solum loquentiũ uerũ
fuissent p̾pło isrł ex quo ibi feges eẽ.
ceꝑunt: in usum tantũ mͦ eoꝵ fuere

Expanded text:
simul prophetasse ex eorum litteris inuenitur. His adiungitur Ionas eodem Ozia rege regnante et Ioel, cum iam ronicis, non in eorum libris potuimus inuenire, quoniam de suis diebus tacent. Tenduntur autem hi dies a rege Latinorum Proca siue superiore Auentino usqregem Romulum jam Romanorum, vel etiam usque ad regni primordia successoris ejus Numae Pompilii: Ezechias quippe rex Juda eo usque regnavit; ac per hoc per ea tempora isti velut fontes prophetiae pariter eruperunt, quando regnum defecit Assyrium, coepitque Romanum: ut scilicet quemadmodum regni Assyriorum primo tempore exstitit Abraham, cui promissiones apertissimae fierent in ejus semine benedictioomnium gentium; ita occidentalis Babylonis exordio, qua fuerat Christus imperante venturus, in quo implerentur illa promissa olum loquentium, verum fuissent populo Israel, ex ibi quo reges esse coeperunt, in usum tantummodo eorum fuere,
Abbreviated transcription (Latin):
ficabo que cecidert̃ eiꝰ. et destructa eiꝰ
resuscitabo: et reedificabo ea sic̃ dies
scłi. ita ut exquirant me residui hoi̾um
et om̃s gentes in quib inuocatũ. ẽ nom̃
meũ suꝑ eos dic̃ dñs faciens hec.

Expanded text:
ficabo, quae ceci. derunt eius, et destructa eius ficabo, quae ceci. derunt eius, et destructa eius resuscitabo et reaedificabo ea sicut dies saeculi; ita ut exquirant me residui hominum et omnes gentes, in quibus inuocatum est nomen meum super eos, dicit Dominus faciens haec.