comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de lapsu diaboli ⁊ angłoꝵ:.
e istorũ itaq numero ñnullos
pͥncipes fuisse collapsos. lam̃tio e xe¬
chielis. siue ysayx manifestissime
docent in qͥbꝰ pͥncipẽ tyri. uł illũ
luciferũ qͥ mane oriebat᷑ flebili
planctu cognoscimꝰ lam̃tari. Et
de illo qͥdẽ ita dñs adezechielẽ
fili hominis. leua plãctũ suꝑ pͥn¬
cipẽ tiri.⁊ dices ei. hec dic̃ dñs¬
d̃s. Tu signaculũ similituduns
plenꝰ sapientia. ꝑfectꝰ decore. ĩdeli¬
ciis paradisidei fuisti. Om̃is la¬
pis p̃ciosus oꝑim̃tũ trũ. Sardiuᷤ.
topatius. ⁊ iaspis. Chrysolitꝰ. onx
⁊ berillus S aphirus. carbuncłs.
⁊ smaragdus. Aurũ opꝰ decoris tui.
⁊ foramina tua indie qͦ ꝯditꝰ es¬

Expanded text:
De lapsu diaboli et angelorum. De istorum itaque numero nonnullos principes fuisse collapsos lamentatio Ezechielis sive Isaiae manifestissime docet, in quibus principem Tyri, aut illum Luciferum qui mane oriebatur, flebili planctu ab eis cognoscimus lamentari. Et de illo quidem ita Dominus ad Ezechiel: Fili hominis, leva planctum super principem Tyri, et dices ei: Haec dicdeus: tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi dei fuisti: omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius et iaspis, chrysolithus et onyx et beryllus, sapphirus et carbunculus et smaragdus: aurum opus decoris tui: et foramina tua in die
Abbreviated transcription (Latin):
lentes hec carnalibꝰ oculis intre¬
ri. aut certe neqͥores cotidie rea¬
derent᷑ exẽplis eorũ ugibꝰ ⁊ imi¬
tatione uitiati. Et ꝑ hoc int̾ ho.¬
mines ⁊ ĩmũdas atq aerias pote¬
states. fieret q̃dã noria familia¬
retas ac ꝑniciosa c̃iunctio. qͥa hes¬

Expanded text:
lentes haec carnalibus oculis intuelentes haec carnalibus oculis intueri, aut certe nequiores cotidie redderentur exemplis eorum iugibus et imitatione uitiati, et per hoc inter homines et inmundas atque aerias potestates fieret noxia quaedam familiaritas ac
Abbreviated transcription (Latin):
suã s ꝑtrȩ maledictionẽ sterilita¬
tẽq decernit᷑. Mulier uͦ q̃ huiꝰ rei
ꝑsuasor extitit multiplicationẽ ge¬
mituũ ac dolorũ atq tristiciȩ. pro¬
meret᷑. ꝑpetuo parit̾ iugo subiec¬
tionis addicta. Serpens aũ qui
pͥmꝰ incentor huiꝰ offense ẽ. ꝑhẽ¬
ni maledictione multat᷑ Quã ob¬
rẽ. sũma sollicitudine ⁊ cͥcũspecti¬
one cauendũ ẽ aꝯsiliis prauis qͥa
sic̃ auctorẽ puniunt ita deceptũ
nec peccato faciunt carere nec pe-
anta uero spirituũ densitade c̃¬
stap̾atꝰ ẽ aer a iste qͥ int̃ cȩlũ
t̃rãq diffundit᷑. ͫ inqͦ ñ qͥeti ocio¬
siq ꝑuolitant ut satis utilit̾ huma¬
nis aspectibꝰ eos ꝓuidentia diuina
subtraxerit Aut enĩ t̾rore conc̃¬
sus eorũ uł horrore uultuũ ĩ qͦs
se ꝓuoluntate sua cũ libitũ fuent
tͣns formant. atq cõuertunt: ĩtole¬
rabili formidine homineᷤᷤ c̃ster¬
narent̾. atq deficerẽt nequaꝗͣ ua¬

Expanded text:
ae maledictionem sterilitatemque decernitur. mulier nero quae hmus rei persuasor extitit multiplicationem gemituum ae dolorum atque tristitiae promeretur, perpetuo pariter iugo subiectionis addicta. serpens autem, qui primus incentor huius offensae est, perenni maledictione multatur. quamobrem summa sollicitudine et circumspectione cauensicut auctorem puniunt, ita deceptum nec peccato faciunt carere, nec poeTanta vero spirituum densitate constipatur aår iste qui inter caelum terramque diffunditur, in quo non quieti otiosique peruolitant, ut satis utiliter humanis aspectibus eos prouidentia diuina subtraxerit. aut enim terrore concursus eorum uel horrore uultuum, in quos se pro uoluntate sua cum libitum fuerit transformant atque conuertunt, intolerabili formidine homines consternarentur atque deficerent, nequaquam ua
Abbreviated transcription (Latin):
incitarent᷑ ĩsaniã. nullo scłices
int̾uenite tẽporis pũcto. qͦ abs
sceleribꝰ eas cern̾ent desmnentes
Quippe qͦs nulla lassitudo cans¬
lis seu occupatio familiaris rela
sollicitudo cotidiam uictꝰ. quẽa¬
modũ nos. aceptis intẽtionibꝰ enũ
inuitissimo ᷤ ñ nũ ꝗ cessare cõs¬
lunt. De eo qđ inpugnationẽ qua
homines ĩpendũt etiã aduersũs

Expanded text:
incitarentur insaniam, nullo scilicet interueniente temporis puncto quo ab istis sceleribus eas cernerent desinentes, quippe quas nulla lassitudo carnalis seu occupatio familiaris rei ac sollicitudo cotidiani uictus quemadmodum nos a coeptis intentionibus etiam inuitissimos nonnumquam cessare conpellunt. Has namque inpugnationes quibus homines inpetunt etiam contra s
Abbreviated transcription (Latin):
uerat ab archangelo ministrãdã.
luens semet ipsũ. ne ciciꝰ ad dani¬
helẽ salutaris angłi ꝯsolatio ꝑ¬
ueniret. deiq popłm cui gabrihel
archangłs p̃erat cõfortaret obiec̃.¬

Expanded text:
uerat ab archangelo ministrandam, linens semet ipsum, ne ocius ad Danihelem salutaris angeli consolatio perueniret deique populum cui Gabrihel archangelus praeerat confortaret, obiec
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ uehem̃tiã se ad eũ ꝑuenire
potuisse. nͥ ĩadiutoriũ sͥ micha¬
hel archangłs aduenisset. ⁊ occur¬
rens pͥncipi regni ꝑsar seseq con-¬
flistui eiꝰ int̾serens ⁊ opponens
eũq ab ipsiꝰ inpugnatione defendẽs
ad ĩstructionẽ ꝓpħȩ post incesimũ
⁊ unũ diẽ ꝑuenire fecisset. Et post

Expanded text:
tiam se ad eum pervenire potuisse, et nisi in adjutorium sibi Michael archangelus advenisset, et occurrens principi regni Persarum, seseque conflictui ejus interserens et opponens, eumque ab ipsius impugnatione defendens, ad instructionem prophetae post vigesimum et unum diem pervenire fecis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ dubiũ ẽ. Et idcͥco ꝑfectionis pu¬
ritadẽ ñquã poterit obtinere qͥsqͥs
eã de hac sola c̃tinentia. id.ẽ. ieiumo
corporali speraueraͥt ad qͥrẽndã: nͥ no¬
uerit ob id se hãc exercere debere.
ut humiliata carne ieiuniis faciliꝰ
possit aduersus alia uitia in ire c̃¬
tam̃. ñ insolescente carne saturita¬

Expanded text:
esse non dubium est. et idcirco perfectionis puesse non dubium est. et idcirco perfectionis puritatem numquam poterit obtinere, quisquis eam de hac sola continentia, id est ieiunio corporali sperauerit adquirendam, nisi nouerit ob id se hanc exercere debere, ut humiliata carne ieiuniis facilius possit aduersus alia uitia inire certamen non insolescente carne saturita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃tinentiȩ ĩcubantibꝰ nob̾. festi¬
nadũ ẽ ut gulȩ passione suꝑata ꝓ¬
tinus animã nra uacuã ẽẽ ane-¬
cessariĩs uirtutibꝰ ñ sinamꝰ: s eisu¬
niuersos recessus cordis nr̃i studio¬
iꝰ occupemꝰ: ne reuersus c̃cupiscẽ¬
tiȩ sp̃c inanes nos ab ipsis uacãteᷤᷤ¬
ꝓ repꝑiat: Et ñ sibi iã soli aditũ
parare contentꝰ. introducat secũ
nanimã nr̃am septenariũ hc̃ fo-¬
mit̾ẽ uitiorũ: ⁊ faciat nouissima
nr̃a peiora pͥoribꝰ. Turpior enĩ erit
ost hec ⁊ in mũdior anima. ac su-¬
licio grauiore plectet᷑. q̃ se reñ-¬
iasse huic scło gloriat᷑. dñanti
sibi octo uitiis. quã fuerat qͦndã
nscło constituta: cũ nec disciplinã
ponachi fuisset ꝓsessa. nec nom̃.
Nã ⁊ neqͥores hi septẽ sp̃s illo pͥore
qui egressus fuerat. id cͥco dicunt᷑.
qui desideriũ gulȩ id. ẽ castrimargia
grauiores alias passiones. id.ẽ. forni-¬
cationis filargiriȩ. irȩ. tristiciȩ. siue

Expanded text:
e incubantibus nobis festinandum est, ut gulae passione superata protinus animam nostram uacuam. esse a necessariis uirtutibus non sinamus, sed eis uniuersos recessus cordis nostri studiosius occupemus, ne reuersus concupiscentiae spiritus inanes nos ab ipsis uacantesque repperiat et non sibi iam soli aditum parare contentus introducat secum in animam nostram septenarium hunc fomitem uitiorum et faciat nouissima nostra peiora prioribus. turpior enim erit post haec et inmundior anima ac supplicio grauiore plectetur, quae se renuntiasse huic saeculo gloriatur dominantibus sibi octo uitiis, quam fuerat quondam in saeculo constituta, cum nec disciplinam monachi fuisset professa nec nomen. nam et nequiores hi septem spiritus illo priore qui egressus fuerat idcirco dicuntur, quia desiderium gulae, id est gastrimargia grauiores alias passiones, id est fornicationis, filargyriae, irae, tristitiae siue
Abbreviated transcription (Latin):
inpugnam᷑ om̃s. Et oportet unũ¬
quẽque nr̃m scd̃m qͥlitatẽ belli
qͦ pͥncipalit̾ infestat᷑ c̃eertationũ
luctamsn arriꝑe: ita ut aliũ ne¬
cesse sit aduersus uitiũ qd̃ t̃ciũ
ponit᷑. pͥmũ exercere conflictũ:
aliũ contra q̃rtũ. siue qͥntũt Et ita
ꝓut ipsa uitia in nobis optinent
pͥncipatũ. utq inpugnationis ex¬
igit modꝰ. nos qͦq oportet ordinẽ
instituere p̃liorũ. Scđm quẽ ꝓuẽ¬
tus qͦq uictoriȩ triũqhiq succedẽs.
faciat nos ad puritatẽ cordis ⁊ ꝑse¬
ctionis plenitudinẽ ꝑuenire: huc
usq abbas sarapion de natura oc¬
To pͥncipaliũ uitiorũ nob̃ dissereis.
latentiũ incorde nr̃o passionũ ge¬
nera. quaꝵ causas atq assinitateᷤ.
cũ ab ipsis cotidie uastarem̃. nec
cognoscere. penitꝰ antea nec dis¬
cernere poteramꝰ ita lucide rese¬
rauit: ut eas qͦdã mͦ ante ocu loᷤ
positas. intueri nob̃ uelut ĩ spe¬
culo uiderem Explic̃ collatio abb̃is

Expanded text:
portet unumquemque nostrum secundum qualitatem belli quo principaliter infestatur, concertationum luctamina arripere, ita ut alium necesse sit adversus vitium, quod tertium ponitur, primum exercere conflictum, alium contra quartum, sive quintum, et ita, prout ipsa vitia in nobis obtinent principatum, utque impugnationis exigit modus nos quoque opoinstituere proeliorum, secundum quem prouentus quoque uictoriae triumphique succedens faciet nos ad puritatem cordis et perfectionis plenitudinem peruenire. Huc usque abbas Sarapion de natura octo principalium uitiorum nobis disserens latentium in corde nostro passionum genera, quarum causas atque adfinitates, cum ab ipsis cotidie uastaremur, nec cognoscere penitus antea nec discernere poteramus, ita lucide reserauit, ut eas quodammodo ante oculos positas intueri nobis uelut in speculo uideremur. VI. CONLATIO ABBATIS
Abbreviated transcription (Latin):
ores se. ⁊ intrantes habitant ibi
Et fiunt nouissima hominis illo
peiora priorib Ecce ut ibi septẽ
gentes legimꝰ. excepta egi ptiorũ
de qua egressi fuerãt filũ israhe
rio fomite uitiorũ salomon. qͦ ĩp
rogãs quodã mͦ ut aliquid relaxã
acepto feruore ĩꝑtias ei. quod c̃a¬
tiȩ modũ ⁊ m̾surã iustȩ districtior
excedat: ne soluaris eiꝰ subiection
nec adridente ĩpugnationes secus¬
ritate. qua uideris paulisꝑ acas¬
nalibꝰ incentiuis factus quietios
ad pͥstinã remissionẽ uł p̃teritas
gulȩ c̃cupiscentias reuertars
hoc enĩ dic̃ sp̃s ille quẽ uiceras
reuertar indomũ meã unde ex¬
q̃ ĩpͥmordũs fuerat suꝑata qͥ de mox
ad det̾iora ꝑtrahent gen̾a peccatoꝵ¬

Expanded text:
iores se, et intrantes habitant ibi: et fiunt nouissima hominis illius peiora prioribus. ecce ut ibi septem gentes legimus excepta Aegyptiorum de qua egressi fuerant filii Israhelrio fomite uitiorum Salomon quoque in rogans quodammodo ut aliquid relaxans a coepto feruore inpertias ei quod continentiae modum et mensuram iustae districtionis excedat, ne resoluaris eius subiectione nec adridente inpugnationis securitate, qua uideris paulisper a carnalibus incentiuis factus quietior, ad pristinam remissionem uel praeteritas gulae concupiscentias reuertaris. per hoc enim dicit spiritus ille quem uiceras: reuertar in domum meam unde exquae in primordiis fuerat superata, qui te mox ad deteriora pertrahent genera peccato
Abbreviated transcription (Latin):
si sint mecũ Hȩc gͥ destinatio
solitarii. Hec ẽẽ debetꝰ mtentia¬
oĩs ut imaginẽ fut᷑ȩ beat᷑udi¬
nis. in hoc corpore possidere
meream᷑: ut qͦdã mͦ arrã celess
illiꝰ conuersationis ⁊ glȩ. ĩcipi¬
at in hoc uasculo pͣgustare
hic inquã sims totiꝰ ꝑfections
ẽ: ut eo usq extenuata mens
ab oĩ sity carnali. ad spirita¬
lia cotidie subbimet᷑. donec õ
eiꝰ cõuersatio. oĩs uolutatio o¬
dis. una ⁊ uigis efficiat᷑ oratio

Expanded text:
si sint mecum. haec igitur destinatio solitarii, haec esse debet omnis intentio, ut imaginem futurae beatitudinis in hoc corpore possidere mereatur et quodammodo arram caelestis illius conuersationis et gloriae incipiat in hoc uasculo praegustare. hic, inquam, finis totius perfectionis est, at eo usque extenuata mens ab omni situ carnali ad spiritalia cotidie sublimetur, donec omnis eius conuersatio, omnis uolutatio cordis una et iugis efficiatur oratio
Abbreviated transcription (Latin):
Maior nobis adyt̃idȩ col¬
lationis illiꝰ admirationẽ ob
quã huc rec̾rimꝰ magnitude
stuporis ad crescͥit. Quantũ
enĩ incitam̃to doctͥnȩ huiꝰa
desideriũ ꝑfectȩ beatudinis
ĩflãmam᷑. tm maiore despe¬
ratione concidimꝰ: ignorante
quẽ admodũ disciplinã tniss
sublimitatis expetere. uł ol¬
tmnere possimꝰ. Qua ꝓpt̾ q̃ incel

Expanded text:
Maior nobis ad praeteritae conlationis illius admirationem, ob quam huc recarrimus, magnitudo stuporis adcrescit. quantum enim incitamento doctrinae huius ad desiderium perfectae beatitudinis inflammamur, tantum maiore desperatione concidimus, ignorantes quemadmodum . disciplinam tantae sublimitatis expetere uel otine
Abbreviated transcription (Latin):
culũ ⁊ solaminis supplem̃tũ. co¬
mitesq itineris qͦs religio claroᷤ
reddebat. ei largit᷑. Collecto sa¬
ne fr̃m cȩtu. oiũ orationũ suf¬
fragiũ postulat. ut uenturo iti¬
neri solam̃ largiat᷑. pietatiꝰq
tͥbuat effectũ. Tricesimũ gͦ ẽta¬
tis agẽs annũ arrepto itin̾ere
cũ duodecĩ comitibꝰ. xp̃o duce
adlitꝰ maris accedt̃. Ibi om̃ĩpo¬
tentis miscd̃iã p̃stolant᷑. ut si
Agnosct̃q secũ clem̃tis iudiciꝰ
uoluntatẽ. ad ẽẽ. Carinãq in¬
gressi. dublas ꝑfreta ĩgrediun¬
tur uias. Miteq salũ ꝓsꝑantibꝰ
zephiroꝵ flabris secantes ꝑni¬
ci cursu ad britannos sinus.
ꝑueniunt. Paulisꝑ ibidẽ mor̃a¬
tes. uires resumunt ancipiti
aĩo. ãniaq cordis c̃silia. trutinã¬
tur. Placet tãdẽ arua gallica
planta terere. ⁊ mores hominũ
feruẽti astususcitari. ut si salũ
ibi serenda sit. qͣntisꝑ c̃mor¬
ri Si obdurataᷤᷤ caligine ar

Expanded text:
culum, et solaminis supplementum comitesque itineris, quos religio claros reddebat, largiturum. 10. Collecto sane fratrum coetu, omnium orationum suffragium postulat, ut venturo itineri solamen largiatur, pietatisque tribuat affectum. Vicesimum ergo aetatis annum agens, arrepto itinere cum duodecim comitibus, Christo duce ad littus maris accedunt. Ibi Omnipotentis misericordiam praestolantur, ut si agnoscuntque secum clementis Judicis voluntatem adesse, carinamque ingressi dubias per freta ingrediuntur vias, miteque salum prosperantibus zephyrorum flabris secantes, pernici cursu ad Britannicos sinus perveniunt. Paulisper ibidem morantes, vires resumunt ancipiti animo, anxiaque cordis consilia trutinantur. Placet tandem arva Gallica planta terere, et mores hominum ferventi astu sciscitari, ut si salus ibi serenda sit, quantisper commorari; si obduratas caligine ar
Abbreviated transcription (Latin):
extĩori ñ careret. Sicq ex incle
tͥba obser. sorũ qͦs demones hor¬
rendofurore torquebant adui¬
rũ dĩ curandi grã ꝓperant. Da¬
t̃ salus largita adtĩo. Om̃s e¬
nĩ ibi auiro dĩ curati st̃ his
uirtutibꝰ popłis urbis ꝑmotꝰ
uirũ dei siuis muneribꝰ latent̃
fulciebant Non enĩ patule ꝓ¬
pt̃ custodes quicꝗͣ p̃bere aude¬
bant ne regis irã incurrẽnt
deinde arreptũ it̃ ꝑagt̃i. Naui¬

Expanded text:
exteriori non careret. Sicque exinde exteriori non careret. Sicque exinde turba obsessorum quos daemones horrendo furore torquebant, ad virum Dei curandi gratia properant; daturque salus largita a Domino: omnes enim ibi a viro Dei curati sunt. His virtutibus populus urbis permotus, virum Dei suis honoribus latenter fulciebat; non enim patule propter custodes quicquam praebere audebant, ne regis iram incurrerent. Deinde arreptum iter peragunt.
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria uob̃cũ uehite. Nã
& ego aouena sũ. ex longinqͦ ori-¬
entis solo. Illi ouantes eã st̃ ecal¬
ce secuti. Uenertꝙ addomũ eiꝰ
⁊ sella subposita. qͥ euer̃t donec
tulit qͦd abeis q̃sitũ ẽet. Erat si¬
mul ĩc̃s ensu uir eiꝰ. olim ĩa lumi¬
nibꝰ orbatꝰ. De qͦ sciscitati st̃ qͥs
eẽt. Et illa inqͥt. Lir m̃s ẽ ex eodẽ
genere sirorũ sic̃ et ego. Quẽ ꝑ
multoꝵ cͥcula annoꝵ luminibꝰ
pͥuatũ traho. Illi inqͥunt Si xp̃i
famuli colũbam optu tibꝰ p̃sen
muneris fidẽ exibens. ment̾e ro¬
Nec ꝓrsus uerba ĩpleuerant. ⁊ ce¬
suis orationibꝰ ei lum̃ restituat
uidens ille eiꝰ fidẽ om̃s poposcit
ut ꝓceco orarent. ꝓ nusq dui suꝑ
humũ iacuit. Surgẽs q manũ¬
suꝑ oculos accrectauit. Et post
crucis signũ postulatũ lum̃
recepit. Gauoet ille reddito lu.¬
mine. ut uidelicet qͥ interiꝰ lu¬
m̃ in hospites habere ñ omiserat.

Expanded text:
necessaria vobiscum vehite. Nam necessaria vobiscum vehite. Nam t ego advena sum ex longinquo Orientis solo. Illi ovantes eam sunt ex calce secuti, venerunt ad domum ejus, et sella supposita quieverunt, donec tulit quod ab eis quaesitum esset. Erat simul in consessu vir ejus, olim jam luminibus orbatus, de quo sciscitati sunt quis esset. Et illa inquit: Vir meus ex eodem genere Syrorum sicut et ego, quem per multorum curricula annorum luminibus privatum traho. Illi inquiunt: Si Christi famuli Columbae obtutibus praesemuneris fidem exhibens mentem ronec prorsus verba impleverant, et caesuis orationibus ei lumen restituat. Videns ille fidem ejus, omnes poposcit ut pro caeco orarent, pronusque diu super humum jacuit, surgensque manu oculos attigit, et post crucis signum postulatum lumen recepit. Gaudet ille recuperato lumine, ut videlicet qui interius lumen in hospites habere non omiserat,
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃asit᷑us uenit. diuinitꝰ ꝑcus¬
sus in eodẽ loco demersus ẽ.
Qd it fuerit ut iustus arbit
eandẽ ultionẽ ĩpost modũ dila.¬
tasset nͥ ut tc̃ sc̃i obtutꝰ oeeiꝰ
uĩ dicta ñ macularent᷑. Indeq
ad aurelianensẽ urbẽ ueneĩt.
Quo c̃ nec aditũ eccłarũ s ex
regis p̃ceptis pandi uideret cũ
gr̃adi merore suꝑ ripã ligeris
tentis tetoriis paulisꝑ quiesc̃.
Cũq iã sũptuũ necessaria indi.¬
geret duos inurbẽ direx̃. ut ne.¬
cessaria querent Quorũ erat
unꝰ potentinꝰ noĩe. qͥ adhuc suꝑ.¬
ẽ ⁊ armonicano ĩloc o ĩ suburbi
ũ cõstantiȩ urbis monachorũ oo.¬
hortẽ adunauit. Cũq lustĩates ur¬
bẽ nichil repꝑissẽt. qͥa regio ti¬
more aut uendere aut dare ni¬
chil audebant. uia qͦ urbẽ ĩtra¬
uer̃ãt repedabant. Obuiãq hñt
ẽent Illi rei ueritate digesta.
aũit se necessaria q̃sisse. nec ꝓr¬
sus reꝑisse. Illa ĩqͥt. Accedite dñi

Expanded text:
transiturus venit, divinitus percustransiturus venit, divinitus percussus in eodem loco est demersus. Quid enim fuerat ut justus Arbiter eamdem ultionem in postmodum dilatasset, nisi ut tunc sancti obtutus de ejus vindicta non macularentur? 41. Indeque ad Aurelianensem urbem venerunt: quo cum nec aditum ecclesiarum sibi ex regis praeceptis pandi videret, cum grandi merore super ripam Ligeris tentoriis contentus paulisper quiescit. Cumque iam sumptuum necessaria indigerent, duos in urbe direxit, ut necessaria quaererent, quorum unus erat Potentinus nomen, qui adhuc superest et Armoricana in loca o Constantiae urbis monachorum cohortem adunavit. Cumque lustrantes urbem nihil reperissent quia regio timore aut vendere aut dare nihil audebant, via qua urbem intraverant repedabant, obviamque habeessent. Illi, veritate rei digesta, aiunt se necessaria quaesiisse, nec prorsus invenisse. Illa infit: Accedite, domini
Abbreviated transcription (Latin):
Rogressus ex in Iferas.
autissiodoro c̃ spic̃ iuuenẽ
a demone correptũ. ꝑnici exad¬
milibꝰ totis uiribꝰ c̾rerat. Quo
uiso substitit. quo usq sauciꝰ
homo demonis arte ueniret. ue¬
niensq ante pedes uiri dĩ ruite¬
Quẽ statĩ orationibꝰ curauit. pas¬
tent̃ q sospitẽ reddidit. deide
ad niuernis oppidũ uenit. custt
pha reciꝑet᷑. brintãnicoq sim
redderet᷑. Ubi etiã cũ uenisset
⁊ tardo conamine scaphã ĩsiluẽs
qͥdã de custodiẽtibꝰ arrepto remo
unũ eoꝵ qͥ ua dicebat᷑ ꝑcussit iu¬
rũ scissimũ ⁊ ĩ õi religione deditũ
Qd̃ uir dei ĩtuens. sua corã se m̃¬
bra cedi. cur inqͥt crudelis ad¬
dis mͥ memorẽ : Anñ suffic̃ ad
ur̃a ruinã patrati sceleris. Cur
contͣ mitẽ ĩmitis appares: Cur
tiã ĩmãsuetis p̃tendis: Mem̃to
te adiuinitate ultionẽ ĩhoc
furens ꝑcussisti Pbauit illa¬
te sentẽtie penã ultio mox
subsecuta. Nã ut subseq̃nti
uice rediens adeũdẽ portũ

Expanded text:
rogressus exin ab Autisiodoro, conspicit iuvenem a demone correptum pernici ex admilibus totis viribus cucurrerat. Quo visu, substetit, quousque saucius homo demonis arte veniret, veniensque ante virum Dei ruitquem statim orationibus curavit, patenterque sospitem reddidit. Deinde ad Nivernis oppidum venit, custodpha reciperetur, Britannicoque sinui redderetur. Ubi etiam cum venissent, et lento conamine scapham insilirent, quidam e custodibus, arrepto remo, unum eorum qui Lua dicebatur percussit, virum sanctissimum et in omni religione deditum. Quod vir Dei imbra caedi: Cur, inquit, crudelis, addis mihi moerorem? an non sufficit ad vestram ruinam patrati sceleris malum? cur contra mitem immitis appares? cur tiam in mansuetis praetendis? Memento te a Divinitate ultionem in hoc furens percussisti. Probavit illatae sententiae poenam ultio mox subsecuta: nam ut subsequenti vice rediens, ad eumdem portum
Abbreviated transcription (Latin):
ati martini ire sinant. Qd̃ ab¬
nuentes custodes nauigare ue¬
loci cursu c̃pellt̃. remigeroᷤᷤ ur¬
gent. ut oĩ uͥtute cͥsu celeri por¬
tũ tr̃aseant. Gub̾natori ĩꝑant
ut medio fluminis alueo scafã
deneat. Qd̃ uidens beatꝰ colũba¬
nꝰ mestos uultꝰ ad cȩlũ erigit. cõ¬
pellãs se tãţ mesticiȩ subdi.

Expanded text:
 Martini ire sinant. Quod abnuentes custodes, navigare veloci conatu conpellent, remigeros urguent, nt omni virtute cursu celeri portum transeant, gubernatorem imperant, ut medio fluminis alveo scafam teneat. Quod videns beatus Columba, maestus vultus ad caelum erigit, conpellans s
Abbreviated transcription (Latin):
istiᷤᷤ cõmorat᷑. sine dubio in regno
dĩ est. Et econtͣrio illi qͥ in iniusti¬
tia. & discordia. & tristitia mortẽ
oꝑante. uersant᷑: in regno diaboli
& in inferno ac morte sũt consti.¬
tuti. his enĩ indiciis. uł dĩ uł dia¬
boli discernit᷑ regnũ. Et reuera
si sublimi m̃tis intuitu consid̾e¬
mꝰ statũ illũ in qͦ degũt angłi. ce.¬
lestes suꝑnȩq uirtutes. quȩ uere

Expanded text:
istis commoratur sine dubio in regno istis commoratur sine dubio in regno dei est, et e contrario illi qui in iniustitia et discordia et tristitia mortem operante uersantur, in regno diaboli et in inferno ac morte sunt constituti. bia enim indiciis uel dei uel diaboli discernitur regnum. et re uera si sublimi mentis intuitu consideremus statum illum, in quo degunt caelestes supernaeque uirtutes quae uere
Abbreviated transcription (Latin):
discessũ. Aquo cũ deuiauerit pa¬
lulũ nr̃ obtutus. rursꝰ adeũ cor¬
dis ocłos retorquentes. uelut
rectissimã lineã m̃tis aciẽ reuo¬
cemꝰ. Totũ nãq in anime con¬
sistit recessu. Unde expulso dia
bolo. ac nequa qm in ea iã regnanti¬
b uitiis. cõiequent̃ regnũ dĩ fun-¬
dat᷑ in nob̾. dicente euangłista:
regnũ dĩ ñ ueniet cũ obseruati.
one. neq dicent ecce hic aut ecce
illic est. Ac̃ dico uob̾. qr regnũ dĩ
intͣ u̾os ẽ. Intͣ nos uͦ nichil aliud
ẽt̃ potest. qm scientia aut ignorã.¬
tia ueritatis: & uel uitioꝵ ami¬
citia uł uirtutũ: ꝑ quȩ aut dia¬
bolo aut. xp̃o regnũ paramꝰ incor.¬
de. Cuiꝰ &ẽ regni qualitatẽ. descri.¬
bit apłs ita dicens. N enĩ regnũ
dĩ est esca & potꝰ s iustita & pax
&e gaudiũ in spu scõ. Itaq & si reg
nũ dĩ int᷑ nos ẽ. & ipsũ regnũ dĩ
iustitia & pax & gaudiũ ẽ.: gͦ qͥ in.

Expanded text:
discessum. a quo cum deuiaaerit padiscessum. a quo cum deuiaaerit paululum noster obtutus, rursus ad eum cordis oculos leiorquentes uelut rectissima linea mentis aciem reuocemus. totum namque in animae consistit recessu, unde expulso diar bolo ac nequaquam in ea iam regnantibus uitiis consequenter regnum dei fundatur in nobis dicente euangelista: ree illic est. Amen enim dico vobis quia regnum Dei intra vos est . Intra nos vero nihil aliud esse potest quam scientia aut ignoratio veritatis, et vel vitiorum amicitia, vel virtutum: per quae aut diabolo aut Christo regnum paramus in corde. Cujus etiam regni qualitatem describit Apostolus dicens: Non enim regnum Dei est esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium in num dei intra nos est et ipsum regnum dei iustitia et pax et gaudium est, ergo qui in
Abbreviated transcription (Latin):
senti mũdo utilit̾ oꝑat᷑ in nobis
sitatis abiecta. efficatior multo
atq excellentior ꝑ manebit. Nul¬
lo unqm corrũppenda defectu. s
fragili carne circundat᷑. ita
ẽẽ huic theoriȩ semꝑ affixꝰ. ut ni¬
qmͣ cogitet de fr̃is aduentu. deui.¬
sitatione infirmi. de oꝑe manuĩ
mo qͥs Ñ interpellet᷑ corporis ip¬
Responsio de directione cordis in
oyses. diaboli.
Inherere quidẽ do iugit᷑. &
contẽplationi eius quẽ ad modũ
possibile est homini ista carnis
fragilitate circundato. Uerũ opor¬
tet nos scire ubi nr̃ȩ ments intẽ¬
cionẽ debeamꝰ habere difixã: &
ad qͣm destinationẽ semꝑ animȩ
nr̃ȩ reuocemꝰ intuitũ. Qmͣ cũ po¬
tuerit obtinere mens gaudeat:¬
& a qua distractã se doleat at¬
q suspiret. Totiẽsq se asũmobono
sentiat recedisse. quotiẽs se ab il¬
lo intuitu dep̃henderit separa. fł¬
tã: fornicationẽ uidicans uł mo¬
mentaneũ axp̃i cõtemplatione.

Expanded text:
praesenti mundo utiliter operatur in nobis, praesenti mundo utiliter operatur in nobis, sitatis abjecta, efficacior multo atque excellentior permanebit, nullo umquam corrumpenda defectu, sedfragili carne circumdatus, ita esse huic theoriae semper affixus, ut numquam cogitet de fratris adventu, de visitatione infirmi, de opere manuum, mo quis non interpelletur corporis ip CAPUT XIII. Responsio de directione cordis in et diaboli. Inhaerere quidem deo iugiter et contemplationi eius quemadmodum dipossibile est homini ista carnis fragilitate circumdato. uerum oportet nos scire ubi nostrae mentis intentionem debeamus habere defixam et ad quam destinationem semper animae nostrae reuocemtuerit obtinere mens, gaudeat, et a qua distractam se doleat atque suspiret; totiesque se a summo bono sentiat recidisse, quoties se ab illo intuitu deprehenderit separatam: fornicationem judicans vel momentaneum a Christi contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
e diuinarũ rerũ contẽplationẽ
ꝑpetua cordis puritate tͣnsibũt:
cui se hi quib cura ẽ uł scientiȩ uł
emuhdationi m̃tis insistere. iam
in hoc scło constituti. elegert̃ oñi
conatu ac uirib mancipare: Illi
scilicet semetipsos officio adhuc
in carne corruptionrͤ positi. depy¬
tantes. in quo erunt corruptio¬
ne deposita ꝑmansuri. ꝑuenien¬
tes ad illã ꝓmissionẽ dñĩ saluato¬
ris qua dicit᷑. Beati mundo cor.¬
de. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃: tate.
miramini si illa officia suꝑꝰ
mata tnͣsit̾a describat: solã uͦ
caritatẽ designet sine fine mas¬
surã: Siue in quiens ꝓpħiȩ euacũ
abut᷑. siue linguȩ cesabũt. scientͥ
destruet᷑. De hac aut̃: caritas nũꝗͣ
excidit. Omiã namq dona ꝓusu
ac necessitate tribuunt᷑ ad tempꝰ.
consũmata dispensatione. mox ꝓ¬
cul dubio tnͣsitura. Caritas uͦ. nul¬
lo int̃cipiet᷑ temp̃r. Nsolũ enĩ iny

Expanded text:
et diuinarum rerum contemplationem et diuinarum rerum contemplationem perpetua cordis puritate transibunt. cui se hi, quibus cura est uel scientiae uel emundationi mentis insistere, iam in hoc saeculo constituti elegerunt omni conatu ac uiribus mancipare, illi scilicet semet ipsos officio adhuc in carne corrnptionis positi deputantes, in quo erunt corruptione deposita permansuri, peruenientes ad illam promissionem domini saluatoris qua dicitur: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. miramini si illa officia supermata transitura describat, solam uero caritatem designet sine fine mansuram sine, inquguae, cessabunt: siue destruetur, de hac autem: caritas numquam excidit omnia namque dona pro usu ac necessitate tribuuntur ad tempus, consummata dispensatione mox procul dubio transitura, caritas uero nullo intercipietur tempore. nen solum enim in
Abbreviated transcription (Latin):
sentis & futurȩ. Et idcirco excitia
oꝑũ p̃dictoꝵ necessaria eẽ cense-¬
mꝰ qr sine ipses ad caritatis fastigia
non possit ascendi. hec ceiam quȩ
dicͥtiᷤᷤ oꝑa pietats ac miscd̾iȩ. neces¬
saria sunt in hoc temꝑez dũ adhuc
in eqͣlis diuersitas dñat᷑. Quoꝵ
ne hic quidẽ expectaret᷑ oꝑatio. nͥ
inopũ. indigentiũ. infirmoꝵ q
pars maxima redundaret. q̃ iniqͥ-¬
tate hominũ facta ẽ. Toꝵ scilicet
qui ea quȩ omib a cõmuni creato.¬
re concessa st̃. in suos taͥtũ occupar̃
usus nec tam̃ utenda tenuer̃t. Do¬
nec uero in hoc mundo inȩq̃litas
ista grassat᷑ erit hec actio necessa¬
ria & utiliꝰ exercenti restiͭ ͥ qͣludẽ
bono affectui & pie uoluntati. re¬
tributionẽ hereditats ȩt̃nȩ Ipsa
uͦ infuturo secło parilitate reg.¬
nante cessabit. cũ iã ñ fuerit in¬
ȩqͣlitas ꝓpt̾̃ qmͣ hec debeant exer¬
ceri. s cunti abhac multiplici idẽ
actuali oꝑatione. ad caritatẽ dĩ

Expanded text:
entis et futurae. Et idcirco exercitia operum praedictorum necessaria esse censemus, quia sine ipsis ad charitatis fastigia non possit ascendi. Haec etiam quae dicitis opera pietatis ac misericordiae necessaria sunt in hoc tempore, dum adhuc inaequalis diversitas dominatur, quorum ne hic quidem expectaretur operatio, nisi inopum, indigentum infirmoramque pars maxima redundaret, quae iniquitate hominum facta est, eorum scilicet, qui ea quae omnibus a communi creatore concessa sunt in suos tantum occupata usus nec tamen utenda tenuerunt. donec ergo in hoc mundo inaequalitas ista grassatur, erit haec actio necessaria et utilis exercenti, restituens quidem bono affectui et piae uoluntati retributionem hereditatis aeternae: ipsa uero in futuro saeculo parilitate regnante cessabit, cum iam non fuerit inaequalitas propter quam haec debeant exerceri, sed cuncti ab hac multiplici, id est actuali operatione ad caritatem dei
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ consid̾atione scõꝵ. ad qͦꝵ con¬
templationẽ conscendens is qui ad¬
huc in ꝓfectu positꝰ est. ad illud qͦq
cet ceiam scõꝵ actus ministeria
mirifica suꝑgressus. solius dĩ iam
pulcritudine scientiaq pascatur¬
Maria gͦ bonã partẽ elegit: q̃ aui.
feret᷑ ab ea. Et hoc diligentiꝰ in.¬
tuendũ est. Nã cũ dicit. maria
bonã partẽ elegit. licet taceat
de martha. & nequaꝗͣ eam uitid¬
ꝑare uideat᷑: illam tam̃ laudanᷤ.
hanc inferiorẽ eẽ ꝓnuntiat. Rur¬
sũ cũ dicit q̃ ñ auferet᷑ ab ea. osten¬
dit qd abhac sua portio possit aufer¬
ri. Nec enim ministeriũ corporale
cũ homine poterit uigit̃ ꝑmanert
Illiꝰ uͦ studiũ. nullo ꝓrsꝰ euo docet
nos ualde ꝑmoti. quid gͦ di¬
ximꝰ. labor ieiunioꝵ. lectionis instͥ¬
tia. oꝑa misericdĩȩ. iustitiȩ. pieta¬
tis. & humanitatis auferent᷑ a nob
&e ñ ꝑmanebũt cũ auctorib suis:

Expanded text:
abatur consideratione sanctorum. a quorum conabatur consideratione sanctorum. a quorum contemplatione conscendens is qui adhuc in profectu positus est ad illud quoque cet etiam sanctorum actus ac ministeria mirifica supergressus, solius Dei jam pulchritudine scientiaque pascaturMaria ergo bonam partem elegit, quae non auferetur ab ea, et hoc diligentius intuendum est. Nam cum dicit: « Maria bonam partem elegit, » licet taceat de Martha et nequaquam eam vituperare videatur, illam tamen laudans, hanc inferiorem esse pronuntiat. Rursum cum dicitur, « quae non auferetur ab ea, » ostendit quod ab hac sua portio possit auferri. Nec enim ministerium corporale cum homine poterit jugiter permanere, illius vero studium nullo fine prorsus edocet nos ualde permoti: Quid ergo? di: labor ieiuniorum, lectionis instantia, opera misericordiae, iustitiae, pietatis et humanitatis auferentur a nobis et non permanebunt com auctoribus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tͥ curȩ. qd̾ soror mea reliqͥt me
solã munst᷑re. Dic gͦ illi ut me
adiuuet. Utiq ñ ad uile opus:
s ad laudabile eam ministeriũ
ꝓuocabat. Et tam̃ qͥd audiuit
a dño: Matha maͬtha sollicita
es: & turbaris erga plurima.
Paucis uero opꝰ ẽ: aut etiam uno:
Maria enĩ bonã partem elegit :
q̃ non auferet᷑ ab ea. Uidetis
gͦ pͥncipale bonũ in theoria
sola. id ẽ incontẽplatione diui.¬
na. dñm po suisse. Unde cȩteraᷤᷤ
censendas et̾̃ decernimꝰ: qr uniu̾sȩ hu¬
ius unius patrant᷑ obtentu. Dicenᷤ
enim dñs sollicita es & turbari er¬
ga multa. paucis uero op̾ẽ. aut
celam unosũmũ bonũ ñ inactua¬
li qͣmuis laudabili oꝑe &e multiᷤ
fructib abundanti. s in sola cõtẽ¬
platione quȩ uere simplex & una
ẽ collocauit: Paucis opus c̾e ꝓnun¬
tians ad ꝑfectam beatͣudinẽ. idẽ
illã theoriã q̃ prius inpaucoꝵ ser.¬

Expanded text:
tibi sedet quia soror mea reliquit me tibi sedet quia soror mea reliquit me solam ministrare? dic ergo ei ut me adiuuet. utique non ad uile opus, sed ad laudabile eam ministerium prouocabat. et tamen quid audit a domino? Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima: paucis uero opus est aut etiam uno. Maria bonam partem elegit, quae non auferetur ab ea. uidetis ergo principale bonum in theoria sola, id est in contemplatione diuina dominum posuisse. unde ceteras censendas esse decernimus, quia uniuersae huius unius patrantur obtentu. dicens enim dominus: sollicita es et turbaris erga multa, paucis uero opus est aut etiam uno, summum bonum non in actuali quamuis laudabili opere et multis fructibus abundanti, sed in sua contemplatione quae uere simplex et una est collocauit, paucis opus esse pronuntians ad perfectam beatitudinem, id est illa theoria quae prius in paucorum seru
Abbreviated transcription (Latin):
De pͥncipali conatu gͣ di I gere:¬
umarũ rerũ cõtẽplationẽ. & simi¬
litudine marie & marthe.
is gͦ nob̃ pͥncipalis
debet ẽẽ conat᷑. hec immo¬
bił destinatio cordis uigit̾ affec-¬
tanda ut diuinis reb ac dõ
mens semꝑ inhereat. Qcqͥd ab
hac diuersỹ.ẽ. qͣmuss magnũ.
scđm tam̃. aut &̃ infimũ. seu cer-¬
te noxiũ iudicandũ. ẽ Nuiꝰ m̃tiᷤ
uł actꝰ figura. etiã in euangłio
ꝑ martham & mariã pulcherri¬
me disignat᷑. Cũ enĩ martha
scõ utiq ministerio deseruiret.
ut pote q̃ ipsi dño eiꝰq discipłis
ministrabat. & maria spiritali tan¬
tũmͦ intenta doctrine. iħu pe¬
dib inhereret. qͦs oscłans bone
confessionis liniebat unguento:
elegerit partẽ: & eam quȩ ab ea
ñ posset aufferri. Nam cũ labora¬
ret martha pia sollicitudine.
ac dispensatione distenta. solam
se uidens ad tantũ ministeriũ
ñ posse sufficere: adutoriũ soro¬
ris adño postulat dicens. Dñe. ñ

Expanded text:
De principali conatu erga divinarum rerum contemplationem, et similitudine Mariae et Marthae. Hic ergo nobis principalis debet esse conatus, haec immobilis destinatio cordis iugiter adfectanda, ut diuinis rebus ac deo mens semper inhaereat. quidquid ab hac diuersum est, quamuis magnum, secundum tamen aut etiam infimum seu certe noxium iudicandum est. huius mentis uel actus figura etiam in euangelio per Martham et Mariam pulcherrime dessancto utique ministerio deserviret ut potuit, quae ipsi Domino ejusque discipulis ministrabat, Maria spiritali tantummodo intenta doctrinae, Jesu pedibus inhaerebat, quos osculans bonae confessionis liniebat unguento: elegerit partem et eam quae ab ea non posset auferri. Dicret Martha pia sollicitudine ac dispensatione distenta, solam se uidens ad tantum ministerium non posse sufficere adiutorium sororis a domino postulat dicens: non
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝓculdubio ce uita habet᷑ ȩt̃na. Et
ubi regnũ diaboli ẽ. ibi mortẽ atq
infernũ eẽ ñ dubiũ. ẽ. In qͦ qͥ fuerit.
inqtͥ qͥ uiuimꝰ. ñ uitiis sclicet. nec mũ¬
do huic. s dõ. bñdicimꝰ dño ex hoc nũc
qͥs confitebit᷑ dño: Idẽ. nemo. Nullꝰ
enĩ tam & si milies semet ipsũ uł
peccat confitet᷑ dño. Plullꝰ admnit.¬
tens ea q̃ dñs execrat᷑. reminiscit᷑ dĩ:
Nec seruũ se ueracit̾ illiꝰ cõfitet᷑. cuiꝰ¬
p̃cepta contumati temeritate cõtẽpuit.
Inqͣ morte illã uiduã q̃ est indeliciis
q̃ indeliciis ẽ. uiuens mortua ẽ. St̃ gͦ
multi qͥ uiuentes in hoc corꝑe. mortui
st̃. & ininferno iacentes. dm̃ laudare
ñ possũt. Et econtͣrio sũt qui cũ mor¬
tui sĩt corꝑe. dm̃ sp̃u benedicũt atq
conlaudant: scd̃m illud. Bñdicite sp̃s
re dicũt᷑. In euangłio qͦq euidentius
dñs ad saduceos. ñ legistis inqͥt qd̃ dic¬

Expanded text:
ibi proculdubio et vita habetur aeterna; et ibi proculdubio et vita habetur aeterna; et ubi Regnum Zabuli est, ibi mortem atque infernum esse non dubium est: in quo qui fuerit, inquit, qui vivimus non vitiis scilicet, nec mundo huic, sed Deo, benedicimus Dominum ex hoc, nunc, quis confitebitur Domino ? Id est, nemo. Nullus enim, etiam si millies semetipsum vel um, cum peccat, confitetur Domino. Nullus admittens ea quae Dominus exsecratur, reminiscitur Dei; nec servum se veraciter cepta contumaci temeritate contemnit. In qua morte illam viduam, quae est in deliciis, quae in deliciis est, uiuens mortua est. sunt ergo multi qui uiuentes in hoc corpore mortui sunt et in inferno iacentes deum laudare non possunt, et e contrario sunt qui cum mortui sint corpore, deum spiritu benedicunt atque conre dicuntur . In Evangelio quoque evidentius Dominus ad Saducaeos: Non legistis, inquit, quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
qd inspũ scõ est. Nouit enĩ esse alius
dus iste gaudebit & ue uob̾ qͥridet
qr plorabitᷤ. Regnũ sane cȩloꝵ tri¬
plicit᷑ accipiendũ est. Aut qd̃ regna
turi sint cęli. idest sci maliis subdit
pulos. sedebitis suꝑ sedes duodecin
iudicantes duodecim trib isrł. ait
qđ ipsi cęli incipiant a xp̃o regnari
cũ scilicet omĩb ei subiectiᷤᷤ cȩperit
ẽẽ omĩa in om̃ib ds̃. uł certe quod
sc̃i incęlis sint cũ dño regnaturi:¬
ob R em in hoc corꝑe constitutꝰ
iam nõuerit unqͥsq illi se regioni
uł ministerio deputandũ cuiꝰ in
torẽ q p̃buerit. Illiusq se etiã ĩ illo
ꝑhemii scło corsortẽ futurũ eẽ ñ am¬
bigat. cui nunc ministrũ se sociũq
maluerit exibere: scdm sententiam
dñ̃ ita dicentis. siquis mnͥ ministrat
me seqͣt᷑: et ubi sum ego. illic & mi¬
uicioꝵ: ita regnũ dĩ ꝑexercitationẽ
uirtutũ puritate cordis ac spiritali
scientia possidet᷑. Ubi aut̃ regnũ dĩ ẽ:

Expanded text:
 sancto est. nouit enim esse aliud mundus iste gaudebit, et: uae uobis qui ridetis, quia plorabitis. regnum sane caelorum tripliciter accipiendum est: aut qturi sint coeli, id est sancti, in aliis subditis, itur ad discipulos: Sedebilis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel ; aut quod ipsi coeli incipiant a Christo regnari, cum scilicet omnibus ei subjectis, coeperit esse omnia in omnibus Deus: vel certe quod sancti in coelis sint cum Domino regnaturiobrem in hoc corpore constitutus jam noverit unusquisque illi se regioni vel ministerio deputandum, cujus in toremque praebuerit, illiusque se etiam in illo perenni saeculo consortem futurum esse non ambigat, cui nunc ministrum se sociumque maluerit exhibere, secundum sententiam Domini dicentis: Si quis mihi ministrat, me sequatur; et ubi sum ego, illic et mivitiorum, ita regnum Dei per exercitationem virtutum, puritate cordis ac spiritali scientia possidetur. Ubi autem regnum Dei est,
Abbreviated transcription (Latin):
itatẽ. s in saniã. ẽ. uł leuit̃ suspic¬
ri illã p̃ciosiorẽ hominis portionẽ
in qͣ etiã imago dĩ scd̃m beatũ apłm
ac similitudo consistit. de posita has
qua recundit᷑ inp̃senti sarcina corpo¬
rali.ĩ e sensibilẽ fieri. que omẽm ra¬
tionis uĩ insese continens. &e iã mu¬
tam atq insensibilẽ materiã car¬
nis. participatione sui facit ẽe sen¬
sibilẽ: Cũutiq consequens sit.
& hoc orationis ipsiꝰ ordo contine¬
at. ut exuta mens ifta carnali
qua nũc hebetat᷑ pinguedine.
intellect uales uirtutes suas in
meliꝰ reparet: & puriores eas ac
subtiliores recipiat potius ꝗͣ amii
ab hac carne optet discedẽ: ut se¬
ꝑatione eiꝰ enixius ualeat dño co¬
pulari dicens: desideriũ habeo
dissoui & cum xp̃o ẽẽ multo enĩ
nam᷑ adño. Et iccirco audemꝰ & bo¬

Expanded text:
spicari illam pretiosiorem hominis portionem, in qua imago Dei, secundum beatum Apostolum , ac similitudo consistit, deposita hac qua reconditur in praesenti sarcina corporali, insensibilem fieri, quae omnem rationis uim in se continens etiam mutam atque insensibilem materiam carnis participatione sui facit esse sensibilem, cum utique consequens sit et hoc rationis ipsius ordo contineat, ut exuta mens ista carnali qua nunc hebetatur pinguedine intellectuales uirtumelius reparet, et puriores eas et subtiliores recipiat potius quam amiab hac carne discedere, ut separatione ejus enixius valeat Domino copulari, dicens: Desiderium habeo dissolvi, et cum Christo esse: multo enim namur a Domino, et idcirco audem
Abbreviated transcription (Latin):
in regno dĩ sc̃. qͥd aliud ẽẽ credendũ ÷
ꝙͣ ꝑpetua uigisq lȩtitia: qd enĩ tã
ꝓpͥũ uerȩ beatitudini tamq conue¬
niens. qͣm tnͣquillitas iugis. & gaud¬
ũ sempit̾nũ: Et ut hoc ipsũ qd̾ dici¬
mꝰ ita esse ñ mea coniectura. s ipsiꝰ
dni auctoritate certꝰ instruaris au¬
di eũ qualitatẽ &e statũ mundi ilhꝰ
aꝑtissime dsscribentẽ. Ecce inqͥt
ego creo cȩlos nouos &e t̾ram nomm. &¬
ñ ert̃ in meriam pͥora. neq ascendẽt
suꝑcor. s gaudebitiᷤ &e exultabitis
usq insempitnũ. in his quȩ ego creo.
Et rursũ. Gaudiũ & letitia inueni¬
et᷑ in ea grãrũ actio & uox laudis:
Et erit m̃sis exm̃se. & sabbat᷑m exsa¬
Et si adhuc clarius de illa cõuersa¬
tione &e ciuitate scoꝵ uultis agnoᷤ¬
cere: attendite quȩ ad ipsã iherłm
uoce dñi dipigant᷑. Et ponã in qͥt

Expanded text:
regno dei sunt, qui alius esse credendus est quam perpetua iugisque laetitia? quid enim tam proprium uerae beatitudini tamque conueniens quam tranquillitas iugis et gaudium sempiternum ? et ut hoc ipsum quod dicimus ita esse non mea coniectura, sed ipsius domini auctoritate certius instruaris, audi eum qualitatem et statum mundi illius apertissime describentem: ecce, inquit, ego creo caelos nouos, ett in memoria priora, neque ascendent super cor; sed gaudebitis et exsultabitis usque in sempiternum in his quae ego creo . Et rursum: Gaudium et laetitia invenietur in ea, gratiarum actio, et vox laudis, et erit mensis ex mense, et sabbatum ex saitus Ibidem. Et si adhuc clarius de illa conversatione et civitate sanctorum vultis agnoscere, attendite quae ad ipsam Jerusalem voce Domini dirigan
Abbreviated transcription (Latin):
me stabilẽ firmitatẽ. Quȩ tñ
cenobii usibꝰ dedicati infatigi¬
biłẽ iugitadẽ. õs omnino sollici¬
tudines. ⁊ cure uitȩ p̃sentis pͥ¬
us fuerĩt abdicatȩ. atq hãc so¬

Expanded text:
e stabilem firmitatem. quae tamen coenobii usibus dedicati infatigabilem iugitatem omnes omnino sollicitudines et curae uitae praesentis prius fuerint abdicatae, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cib imploremꝰ quo flagellũ istud
qd adutilitatis gr̃am tibi dñs
inferre dignatꝰ est amouert ui¬
beat. Ipse enĩ dolere facit. & rur¬
sũ medet᷑. ꝑcutit. & manus euis
sanauer̃t̃. Ipse enĩ humiliat. & ex¬
altat. ipse occidit & uiuificat. de¬
ducit ad inferos & reducit. Et ig¬
nita diaboli lacula q̃ me arbitro
tibi ꝑmisit infigi. redundante
sp̃c siu rore restring̾at. Quã tẽp¬
tationẽ licet eadẽ celeritate.
nis orationẽ rursꝰ abstulerit. eui¬
denti tam̃ exꝑim̃to docuit. ñ mͦ
ñ expbrari patefacta cuiꝰq neqͥ
co nequaqm uos unius senis si
ue paucoꝵ uł imꝑitia uł leuitã
ab illa salutari qm p̃diximꝰ uia.
& tͣditione maioꝵ det̾reat itł
excludat: quoꝵ caniciȩ ad de-¬
ceptionẽ uinioꝵ callidissimꝰ ab¬
utit᷑ inimicꝰ. S absq ullo confu¬
sionis oꝑim̃to omĩa debent se¬
niorib reuelari. atq ab eis uł
remedia uulnerũ. uł exempla

Expanded text:
precibus imploremus, quo flagellum istud precibus imploremus, quo flagellum istud quod utilitatis gratia tibi Dominus inferre dignatus est, jubeat amipse enim dolere facit et rursum medetur: percutit et manus eius sanauerunt ipse humiliat et exaltat, ipse occidit et uiuificat, deducit ad inferum et reducit et ignita diaboli iacula, quae me arbitro tibi permisit infligi, redundante spiritus sui rore restinguat. quam temptationem licet eadem celeritate nis orationem rursus abstulerit; evidenti tamen experimento docuit, non modo non exprobrari patefacta cujusque vitco nequaque paucorum uel inperitia uel leuitas ab illa salutari qua praediximus uia et traditione maiorum deterreat et excludat, quorum canitie ad deceptionem iuniorum callidissimus abutitur inimicus: sed absque ullo confusionis operimento omnia debent senioribus reuelari atque? ab eis uel remedia uulnerum uel exempla
Abbreviated transcription (Latin):
t. Disce itaq tuis exemplis labo¬
antib compati. & ꝑiclitantes ne-¬
quaqͣm ꝑnitiosa desꝑatione t̾rere.
nec durissimis sermonib asꝑare:
cunt᷑ ad mortẽ. & redimere eos qui
int̾ficiunt᷑ ne parcas. nr̃iq saluato.¬
ris exemplo arundinẽ quassatã
ñ conterere. & linũ fumigans ñ
extinguere: atq illã a dño gr̃am
poscere. qua ipse quoq fiducialit̃¬
ualeas opere acueritate cantare.
Dñs dedit mͥ linguã eruditã. ut
sciam sustaentare eũ qui lapsus
ẽ uerbo Nullus et enĩ sufferre
posset insidias diaboli. seu carna.¬
les estus naturali quodam mͦ igni
flagrantes. uł extinguere uł repͥ¬
mere: nͥ dĩ gr̃a uł uiuaret fragi¬
litatẽ nr̃am uł ꝓtegeret ac mu.¬
niret. Et iccirco salutaris huius
dispensationis ratione finita. qua
uł illũ uiuenẽ ꝑniciosis estib dñ
lib̾are. uł de impugnationis ue¬
hem̃tia. & compatiendi affectu te
uoluerit erudire: cõmunib eũ¬

Expanded text:
t disce itaque tuis exemplis labot disce itaque tuis exemplis laborantibus conpati et periclitantes nequaquam perniciosa desperatione terrere nec durissimis sermonibus asperare, cuntur ad mortem et redimere eos qui interficiuntur ne parcas, nostrique saluatoris exemplo harundinem quassatam non conterere et linum fumigans non extinguere atque illam a domino gratiam poscere, qua ipse quoque fiducialitualeas opere ac uirtute cantare: dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum, qui lassus est uerbo. nullus etenim sufferre inimici posset insidias seu carnales aestus naturali quodammodo igne flagrantes uel extinguere uel reprimere, nisi dei gratia uel iuuaret fragilitatem nostram uel protegeret ac muniret et idcirco salutaris huius dispensationis ratione finita, qua uel illum iuuenem perniciosis aestibus dominus liberare uel de inpugnationis uehementia et conpatiendi affectu te uolu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectib eoꝵ acstudiis instigat᷑: qͥ
unũ eiꝰ inte directũ iaculũ pꝰta
tã annoꝵ seriem qͣ inhac ꝓfessio¬
ne creuisti. ñ dicã repuere. s ne
uno qͥdẽ die differre potiusti.ꝰ
saltĩ in senecta disceres compate¬
uinioꝵ cõdescendere. tuis.
exemplis atq experien.¬
tia docearis: qͥ suscipienᷤ
iuuenẽ infestatione dla-¬
bolica laborantẽ. ñ mͦ nulla ce¬
solatione fousti. s eũ ꝑniciosa
desꝑatione deiectũ.
inimici manib tradi¬
disti. qͣntũ inte est ab
eodẽ lugubrit̾ deuo¬
randũ. Quẽ sine du¬
bio nequa qͣm tam uehem̃ti con-¬
lictu fuisset ad gressus. qͦ te nunc
sq ẽ appetere dedignat᷑. nisi futu
n ꝓfectui eus inuidens inimicꝰ. il.¬
auirtutẽ qm animis eiꝰ ine̾e cer-¬
ebat. anticipare ac p̃uertere suis
nitis iaculis festinasset: ꝓculdubͦs
intelligens fortiorẽ. cuitanta ue¬
em̃tia confligere oꝑe p̃ciũ uidica¬

Expanded text:
profectibus eorum ac studiis instigatur, qui profectibus eorum ac studiis instigatur, qui unum ejus in te directum jaculum post tantam annorum seriem, quam in hac professione triuisti, non dicam respuere, sed ne uno quidem die differre potuisti. qari, ut saltim in senecta disceres conpati condescendere iuniorum tuis exemplis atque experientia docereris, qui suscipiens iuuenem infestatione diabolica laborantem non modo nulla consolatione fouisti, sed etiam perniciosa desperatione deiectum inimici manibus tradidisti, quantum in te est ab eodem lugubriter deuorandum. quem sine dubio nequaquam tam uebementi conflictu fuisset adgressus, quo te nunc usque est adpetere dedignatus, nisi futuro profectui eius inuidens inimicus illam uirtutem, quam animis eius inesse cernebat, anticipare ac praeuertere suis ignitis iaculis festinasset, procul dubio intellegens fortiorem, cui tanta uehementia confligere operae pretium iudicaui