comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hac neruoꝵ contractione. stabilitatẽ
inseruitio teuens. scdo iã ñ ẽ ausus
mentiri De ꝑuero ĩ uisione rapto.
Nter micia bñdictionis huiꝰ cęlitꝰ ef¬
fule. quidã puer undennis pecoꝵ
custos. ardens pedib a matre sua
aduectꝰ ẽ. Paucos ibi dies fecit: &¬
remedio doloris accepto. ad domum
uilla est ultra aronã inferiꝰ iuxta ui¬
pariam eiusdem fluuis. Sed cuin
nuitu diuino puer idẽ ñ minemor taoi¬
ti bñficii flagraret deuderio uisenb
domꝰ beatȩ uirginis. & suꝑ hoc cotioit
molestus matrẽ ꝑurgeret ut suel¬
sionis quasi ꝓgr̃arũ actione redire
deberent. illa penitꝰ ñ ad quiescente
quia sano inquit copia ñ dat᷑. saltĩ
necessitas rechiuiuȩ infirmitatis
cõpellat. qͦd sano desideranti negatꝰ.
Audiat me qui intuet᷑ corda e desidia
peccatoꝵ. Ad hanc uocẽ statĩ cepit
pͥorib torm̃tis uexari. igne tabiliꝙ
iã depascente carnes eiꝰ. Eypauit

Expanded text:
hac nervorum contractione, stabilitatem hac nervorum contractione, stabilitatem in servitio tenens, secundo jam non est ausus mentiri. IX. De puero in visione rapto. Inter initia benedictionis hujus coelitus effusae, quidam puer undennis, pecorum custos, ardens pedibus a matre sua advectus est, paucos dies ibi fecit, et remedio doloris accepto, ad domum ux , quae villa est ultra Axonam inferius juxta ripariam ejusdem fluvii; sed dum nutu divino puer idem non immemor tanti beneficii flagitaret desiderio visendae domus beatae Virginis, et super hoc quotidie molestus matrem perurgeret, ut Suessionem quasi pro gratiarum actione redire deberent; illa penitus non acquiescente, quia sano, inquit copia non datur, saltem necessitas redivivae infirmitatis compellat quod satis desideranti negatur; audiat me qui intuetur corda et desideria peccatorum. Ad hanc vocem statim coepit prioribus tormentis vexari, igne tabifico jam depasente carnes ejus. Expavit
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõpulsus sit cũ lacͥmis repetere
urbẽ suelsonicã. & memoriã beate
uirginis quam ipse mendar in ua¬
dem reliquerat. & oꝑem eiꝰ flagitare.
Nam ꝑuicar & ꝑsidus ñ semel tempta¬
uerat. qͣsi torporẽ casualẽ &e accidenta¬
lem a se excutere. & qͦ ampliꝰ nitit᷑ am
pliꝰ imꝑedit᷑. donȩc sola ueratio intel¬
lectũ dedit auditui. qͥa regredi ad mo¬
nasteriũ faciliꝰ poterat. ad suam uͦ do¬
mum ꝓgredi omnis facultas negabat᷑.
Gandẽ iuncłis fidei suȩ ligatꝰ rediens
uel potiꝰ a uindice sue ꝑfidiȩ potestate
reductus ad memoriam beate di geni¬
tͥcis marie. dũ eiꝰ cũ lacͥmis altare am¬
plectit᷑. recognitꝰ ab oꝑis p̃posito. tu ne
penaᷤᷤ oxigit: quas merito ut inp̾sen¬
tiarũ cernitis sustineo. Sio enĩ &e
sericors dña. & huiꝰ tanti peccatoris
misereat᷑. Dũ hȩc cũ lacͥmis e rugi¬
tu amplexꝰ altare oblecrat. lib̾atus ab

Expanded text:
ta, compulsus sit cum lacrymis repetere ta, compulsus sit cum lacrymis repetere urbem Suessonicam, et memoriam beatae Mariae Virginis quam ipse mendax in vadem reliquerat, et opem ejus flagitare. Nam pertinax et perfidus non semel tentaverat, quasi torporem casualem et accidentalem a se excutere, et quo amplius nititur, eo amplius impeditur, donec sola vexatio intellectum dedit auditum, quia regredi ad monasterium facilius poterat, ad suam vero domum progredi omnis facultas negabatur. Tandem vinculis perfidiae suae ligatus rediens, vel potius a vindice suae perfidiae potestate reductus ad memoriam beatae Dei genitricis Mariae, dum ejus cum lacrymis altare amplectitur, recognitus ab operis praeposito: « Tunc ustas poenas exigit, quas merito ut inpraesentiarum cernitis sustineo. Sic enim et sericors Domina, et hujus tanti peccatoris misereatur. » Dum haec cum lacrymis et rugitu amplexus altare obsecrat, liberatus ab
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ei placuit reu̾sus ẽ ut pote renun¬
tiaturꝰ se nolle ꝓtali ꝑ̾cio. id ẽ seragra¬
ta solidoꝵ toto anno seruire. Gumuͦ
is qui p̾erat oꝑi. cũ quo e pactionẽ
fecerat arguens eũ mẽdacir ce ãmo¬
nens eũ penȩ quȩ posset eũ iuste con¬
sequi qͥa ñerat m̃titus hominib seo
deo e sc̃ȩ grariȩ. ꝑ qͥndecim dies se ibi¬
dẽ gratis oꝑari ꝓmisit. qͣsi hac exhi¬
bitione seruicii merito liber et̃ deb̾et
ab annuali seruitio quod ꝓseqͥ nole¬
bat. His gͦ quindecĩ expletis recede¬
bat. reclamante oꝑis p̃posito. & succen¬
sente ei uota fidei & pactionis uiola¬
te. & uadis qualẽ dederat ãmonente.
Faber tamen ñ minus in ꝓposito ꝑma¬
scm̃ medardũ ẽ & iã montẽ ascendeis
dũ altitudinẽ eiꝰ nititur app̾hendere.
sic inutilis manib & pedib cepit fie¬
ri. & m̃bris contrahi: ut om̃i faculta¬
te iti̾is ad domũ reducentis nega¬

Expanded text:
cum ei placuit reversus est, utpote qui renuncum ei placuit reversus est, utpote qui renuntiaturus se nolle pro tali pretio, id est sexaginta solidorum toto anno servire. Tum vero is qui praeerat operi, cum quo et pactionem fecerat, arguens eum mendacii et admonens eum poenae quae posset eum juste consequi, quia non erat mentitus hominibus, sed Deo et sanctae Mariae: per quindecim dies se ibidem gratis operari promisit, quasi hac exhibitione servitii merito liber esse deberet ab annuali servitio quod prosequi nolebat. His ergo quindecim diebus expletis, recedebat reclamante operis praeposito, et succensente ei vota fidei et pactionis violatae, et vadis quam dederat admonente. Faber tamen non minus in proposito permaSanctum Medardum est, et jam montem ascendens dum altitudinem nititur ejus apprehendere; sic inutilis manibus et pedibus coepit fieri et membris contrahi, ut omni facultate itineris ad domum reducentis nega
Abbreviated transcription (Latin):
bescebat nalũ e ora eiꝰ oscłari. quasi ꝗͥd̾
niodo recent̾ manib ipliꝰ dĩ esset fic¬
tũ d e fabro ferrario ꝑfido sed correꝑ¬
G aber ferrariꝰ de pago
laudunensi conuentionẽ fecerat
anhiuã. ut ibidẽ suessione remanens
uten silia mationum reficeret: e quod
sui esset officii. & quod iub̾et᷑. toto auno
expleret. Postea uͦ penicentia ductꝰ ir¬
cũuentũ in p̾cii pactione se estimans.
ꝓposita occalione domꝰ suȩ e familiole
uisendȩ e disponendȩ non tamen tacita
quod eũ angebat querela dep̃cio. domũ
regiredit᷑ quasi statĩ reu̾surꝰ e leue aut
graue quod pepigerat ꝓsecuturꝰ. Et
hoc mͦ licentiã obtinusse dicit᷑. qͥa cũ
ñ haberet uadẽ quẽ ꝓ se daret. dedit
dnãm nr̃am ͤ ᷠaaiã uadem suȩ regͥs¬
sionis citissime & pactionis suȩ ꝑfici¬
endȩ. Sic gͦ uade accreditato. dimissus
c̃. Giĩc uͦ qualẽ reliquerat ꝓ se uadem
parũ memor. ultra ex pectatũ moratꝰ.

Expanded text:
asum et ora ejus osculari, quasi quod modo recenter manibus ipsius Dei esset factum. VIII. De fabro perfido sed correpto. Faber ferrarius de pago Laudunensi conventionem fuerat annuam ut ibidem Suessione remanens utensilia materonum reficeret, et quod sui esset officii, et quod juberetur toto anno expleret; postea vero poenitentia ductus, circumventum in pretii pactione se aestimans, proposita occasione domus suae et familiae visendae et disponendae, non tamen tacita, quod eum angebat querela de pretio, domum regreditur, quasi statim reversurus, et leve aut grave quod pepigerat prosecuturus; et modo hoc licentiam obtinuisse dicitur, quia, cum non haberet vadem quem pro se daret, dedit dominam sanctam Mariam vadem suae regressionis citissimae et pactionis suae perficiendae: sic ergo vade adscreditato dimissus est. Tum vero qualem reliquerat pro se vadem parum memor, ultra exspectatum moratus
Abbreviated transcription (Latin):
aiti gustantes incholonunꝰ bonũ cl̃i ubũ.
u ido fastidiose ⁊ negligenter agentes h p
entia. datũ ÷ eis ex munere ꝯsolationis op¬
tata uisione libare potentiã regur inuise¬
bil ⁊ hauirire ocłis dimorẽ ⁊ amorẽ sone

Expanded text:
i, gustantes nihilominus bonum Dei verbum, et ideo fastidiose et negligenter agentes haec praesentia, datum est eis ex munere consolationis, optata visione libare potentiam regni invisibilis, et haurire oculis timorem et amorem se
Abbreviated transcription (Latin):
ras e delicatas ꝑsonas. non solũ uiroꝵ
s etiam ad olescentularum. duratis
pedib inpacientia frigoris & uaxum.
supato iigore hiemali &e asꝑitate ittiu̾s
posset referre: quȩ seruatã mundo te¬
nerã carnãẽ secandam frigori & crueu¬
candam. idẽ sacrificiũ deo deuotũ
obtulerunt: Quid eiis dñe in cordi¬
b earũ. qͣntꝰ ardor qͣnta caritas. qͣnta
rabies dilectionis tuȩ: Quis lacͥmas
e pces e conuulsos ab intimo y̾cordioꝵ
gemitꝰ. & penitentiȩ rugitꝰ nouit. nͥ

Expanded text:
ras et delicatas personas non solum virorum, ras et delicatas personas non solum virorum, sed etiam adolescentularum, duratis pedibus, in patientia frigoris et viarum, superato rigore hiemali et asperitate itineris posset referre, quae servatam mundo teneram carnem secandam frigori et cruentandam idem sacrificium Deo devotum obtulerunt? Quid erat, Domine, in cordibus earum, quantus ardor, quanta charitas, quanta rabies dilectionis tuae? Quis lacrymas et preces et convulsos ab intimo praecordiorum gemitus, et poenitentiae rugitus novit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
oleulabant᷑ ulũ. Tũ una de his quȩ
sanicatẽ recr ꝑant. dũ oscła figit. ni¬
mio ardore fidei succensa dentib au¬
ripuit. Qua indignatione ꝑmota ges¬
tatrix e custos eiusdẽ socei. stomachan¬
do cepit in illã tanti eriminis reani ui¬
uehi. & culpare acrit̾ quod hoc aula fue¬
rit. nȩc ulcerius ꝑhuiꝰ modi excessu ad eas
ꝑducturũ. Illa caritatis onseia. scͥmi¬
natricẽ suã metuens. ĩ mo laudabilis
tam furiolȩ dilectionis conticuit. Et
De materia extinctoꝵ omnino uictos noᷤ
ec̃ fatem᷑. qͥa ñ credo ullo hominẽ posse
referre. nisi hoc tantũ qͥa fama tam copi¬
osȩ gr̃e excitabat om̃s usq ad lictora oc¬
ceani &e ripas reni. & quotquot uenie¬
bant sanabant᷑. Qͣnta deuotio popul.
e popłi uͦ deuotione. & dȩ concur¬
su e reuerentia innum̃abili iurp¬
rum ac mulierũ diuitũ ac pauꝑum.
lenũ. uiuenum. pueroꝵ: quis auderet
uel inchoare narrationẽ: Quis tene¬

Expanded text:
osculabantur illum. Cum una de his quae osculabantur illum. Cum una de his quae sanitatem acceperant, dum oscula figit, nimio ardore fidei succensa dentibus arripuit; qua indignatione permota gestatrix et custos ejusdem socci, stomachando coepit in illam tanti criminis ream invehi, et culpare acriter quod hoc ausa fuerit, nec ulterius pro hujusmodi excessu ad eas producturam. Illa vero charitatis conscia, sed criminatricem suam metuens, imo laudabilis tam furiosae dilectionis conticuit, et de materia exstinctorum omnino victos nos esse fatemur, quia non credo ullum hominem posse referre nisi hoc tantum, quia fama tam copiosae gratiae excitabat omnes usque ad littora Oceani, et ripas Rheni, et quotquot veniebant sanabantur. VI. Quanta devotio populi. De populi vero devotione et de concursu et reverentia innumerabili virorum ac mulierum, divitum et pauperum, senum, juvenum, puerorum, quis auderet vel inchoare narrationem? Quis tene
Abbreviated transcription (Latin):
ettpta conualuit. Et hinc ꝑfula benign¬
cate beatissima ungo mater pietatis q̃ e¬
quot ueniebant ꝑ singł̃os dies restingue¬
bat e sanabat. & ad ꝓpria fugato dolore
redibant. N eq iã erat difficultas in
pstanda sanitate. Nocte & die iterũ et
terũ concrepabant tympana. e laudes
des onĩpotenti modulata suauitate a
degentib in ȩccłia creb̾rime ꝑsonabant.
eꝰ qui ad domos suas cenãq iam conse¬
derant nȩc lacͥmas nec p̃conia laudum
continere poterant. Quid plura: Intra
qͥndecim dies nominatĩ anuorati sunt
centũ e tres ab hoc igne restineti. Et
tres puelle distortis m̃bris quȩ adue¬
nerant. ad sanitatis grãm restitutȩ.
De stellis fugantib caliginem.
e tenebrosa caligine ꝑ noctẽ eo¬
dẽ tempore & stellis mirȩ mag¬
nitudinis eandẽ caliginẽ ultu ȩccłiã
ꝑseqnentib e fugientib. plurimi se
uidisse asleuerant. De illa que mo¬
głos de socco circũlato bñdicebant᷑. e

Expanded text:
recepta convaluit, et hinc profusa benignrecepta convaluit, et hinc profusa benignitate beatissima Virgo mater pietatis quotquot veniebant per singulos dies restinguebat et sanabat, et ad propria fugato dolore redibant. Neque jam erat difficultas in praestanda suavitate. Nocte et die iterum et iterum concrepant tympana et laudes Deo omnipotenti modulata suavitate a degentibus in ecclesia creberrime personabant; et qui ad domos suas coenamque jam concesserant nec lacrymas nec praeconia laudum continere poterant. Quid multa? Intra quindecim dies nominatim advocati sunt centum et tres ab hoc igne restincti, et tres puellae distortis membris quae advenerant ad sanitatis gratiam restitutae. IV. De stellis fugantibus caliginem. De tenebrosa caligine per noctem eodem tempore, et stellis mirae magnitudinis eamdem caliginem ultra ecclesiam persequentibus et fugantibus, plurimi se vidisse asseverant. V. De illa quae mgulos de socco circumlato benedicebantur et
Abbreviated transcription (Latin):
re rp̃m in cordib fideliũ. magis ac mag̃ hortas¬
tur. Qͥs tunc cessauit a laudib pͥ: et tunim
nom̃ głosa uirgo quotiens replicatũ. quoci¬
ens inclamatũ est: Clemens dña. dña di¬
ctum est milies. sia ⁊ ꝓpitia ⁊ beata uirgo.
uociferatũ : decies milies.
De uisis pridie splendoribus.
iunt a quibdã languentib pͥcie
huiꝰ beneficui cclitꝰ dati. uisas tẽdi
ritates copiosas oelitꝰ ꝑ fenestras eccłis
iutreas illapsaᷤ quasi quȩdã p̾emia largiti¬
onis subsequentis. De sanata puella ꝑ¬
niuiu̾s postulandi. paucos aute dies
p̃buerat eniso ẽ glose uirginis benignitos.
puella quadã siguata &e sanata ꝑ soccum
cius dem matris domini qui meadem ser¬
uata cełia. Nam machildis abbatilla quȩ
u ide loco perat ꝑtela inportiutate e
sinosit assidiu clamoris eius assũptobora¬
e uirgnis foco proceslit una cluic laio cos¬
mitatis. Et mor ubi signata ẽ ꝑdicta pri¬
ella: absq inora fugato dolore suaurtate

Expanded text:
re Christum in cordibus fidelium magis ac magis adhortantur. Quis tunc cessavit a laudibus Christi, et tuum nomen, gloriosa Virgo, quoties replicatum, quoties inclamatum est? Clemens Domina, dictum est millies, pia et propitia et beata Virgo, vociferatum est decies millies. II. De visis pridie splendoribus. Aiunt a quibusdam ex languentibus pridie hujus beneficii coelitus dari visas esse claritates copiosas, coelitus per fenestras ecclesiae vitreas illapsas, quasi quaedam praeconia largitionis sequentis. III. De puella neris postulandi paucos ante dies praebuerat ejusdem gloriosae virginis benignitas, puella quadam signata et sanata per soccum ejusdem matris Domini, qui in eadem servatur ecclesia: nam Mathildis abbatissa quae tunc ei loco praeerat, pertaesa importunitatem eorem assidui clamoris ejus, assumpto beatae Virginis socco, processit una cum suo comitatu, et mox ubi signata est praedicta puella absque mora fugato dolore, suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ arma celestia. q̃ docent fortit̾ stare. ꝙ fi¬
dent̾ ꝯgredi ⁊ uince̾. Electa est gͥ area talis
pugne eccłia beate uͥginis ⁊ matͥs dñi. ut ⁊
ipam in auxiliũ sͥ in tanta necessitate con¬
ducẽne. Dato gͥ signo a sacerdote. ut p̃cibꝰ quia
anima hora est inqͥt gladio uastaint occurrẽnt. ⁊ cõ¬
cuirent. tunc uͦ dimitunt habenias lacͥmis. ⁊ chpeo fi¬

Expanded text:
ec arma coelestia quae docent fortiter stare, et fidenter congredi et cedere. Erecta est igitur area talis pugnae ecclesia beatae Virginis et matris Domini, ut et ipsam in auxilium sibi in tanta necessitate conducerent. Dato igitur signo a sacerdote ut precibus jam hora est, inquit gladio vastanti occurrerent et concurrerent: tunc vero dimittunt habenas lacrymis et clypeo
Abbreviated transcription (Latin):
Discutiant itaq uixta modulũ
suũ litt̾arum dũtarat qͥb ad huc
indigent elem̃ta: nec altiora se u¬
surpent diuina mystĩa P hyloͤphꝰ
qͥdã dũ syderũ cursꝰ. stellarũ meatꝰ.
nocturno tẽpore rimaret᷑: in limosũ
repente lapsus est puteũ. Cuiꝰ casũ
mox poetata ẽ iãbi quȩ illiꝰ erat an¬
cilla dicens. Dñs nĩs ignorabat qd̃
sub pedib eius iacebat uile lutũ:
ce uiuestigare tẽptabat archana
celoꝵ. Ex cuius nimirum uocabu¬
lo. iambicũ metrũ nom̃ accepit.
Animadu̾tant hoc qui modum sue
capacitatis excedunt. & ad ea quȩ

Expanded text:
Discutiant itaque iuxta modulum Discutiant itaque iuxta modulum suum litterarum duntaxat, quibus adhuc indigent, elementa, nec altiora se usurpent divina mysteria. Philosophus quidam, dum siderum cursus stellarumque meatus nocturno tempore rimaretur, in limosum repente lapsus est puteum. Cuius casum mox poetata est Iambi, quae illius erat ancilla dicens: Dominus meus ignorabat id quod sub pedibus eius iacebat vile lutum, et investigare temptabat archana aelorum. Ex cuius nimirum vocabulo iambicum metrum nomen accaepit. Animadvertant hoc, qui modum suae capacitatis excedunt, et ad ea, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lngua frenetica. & quȩ nescit esse
facunda: discat ẽẽ uł muta. Nescit
edificationis augm̃ta deꝑmere: sci¬
at saltẽ sine fidei destructione tace.
Auoquin abscĩdat sͥ ferro p̾puciũ
ꝑuindictam: nͥ sͥ frenũ adhibeat
ꝑ silentii disciplinã. Uencilent que¬
stiones suas qui uolunt uixta mo¬
dum & ordinẽ disserendi: dũ mͦ ꝑ
ambages suas. & scolaris infantiȩ
nenias. contumeliã ñ inferant cre¬
atori. sciantq impossibilitatẽ istã
in ipsa rerũ ẽẽ natura. & u̾boꝵ ex
arte ꝓcedentiũ consequentia non
ad uirtutẽ ꝑtinere diuinã. nichilq
diuine maiestatis euadere posse
potentiã: ut dicatur uixta soliꝰ na¬
ture ordinẽ uerboꝵq condicionẽ.
Si ẽ aliquid. qͣndui est ñ potest ñ
esse. & si fuit ñ potest ñ fuisse: et
contra ipsiꝰ nat᷑alis ꝓpͥetatis ordinẽ
existendiq mat̾iem. qͥd ẽ qd̵ ds̾ ñ
possit eu̾tere: Quid ẽ qd̃ d̃s non
ualeat noua conditione creare:

Expanded text:
lingua frenetica, et quae nescit esse lingua frenetica, et quae nescit esse facunda, discat esse vel muta. Nescit aedificationis augmenta depromere, sciat saltim sine fidei destructione tacere. Alioquin abscidatur sibi ferro praeputium per vindictam, nisi sibi frenum adhibeat per silentii disciplinam. Ventilent questiones suas qui volunt iuxta modum et ordinem disserendi, dum modo per ambages suas et scolaris infantiae nenias contumeliam non inferant creatori, sciantque impossibilitatem istam in ipsa rerum esse natura, et verborum ex arte procedentium consequentia, non ad virtutem pertinere divinam, nichilque supernae maiestatis evadere posse potentiam, ut dicatur iuxta solius naturae ordinem verborumque conditionem, si est aliquid, quandiu est, non potest non esse, et si fuit, non potest non fuisse, et contra ipsius naturalis proprietatis ordinem existendique materiem, quid est quod Deus non possit evertere, quid est quod Deus non valeat nova conditione creare?
Abbreviated transcription (Latin):
philosopho corruentibus.
escio si legituR. si a ñ nullis
intra romana menia celebri
fama uulgat᷑. qd uideł romulꝰ qui
condicor urbis asserit᷑ cuiꝰ parieti
parte cernunt᷑. in hanc uocẽ quasi
de firmam̃to oꝑis confisus eruꝑit.
sertũ ẽ enĩ & immobiliter firum.
quia ni uirgo peꝑerit: domꝰ ista
ñ corruet. Sicq sit. tamen uerum
est qͦd asserit᷑. Ex gentilis hominis
lingua: sic̃ rei ꝓbauit euentꝰ eg̾ssa
est ꝓph̃ia. Nam nocte qua saluator
ad redemptionẽ nr̃am ex uirgina¬
li aluo ꝓcessit. sicut dicit᷑ palati¬
um corruit. Utruq nimirũ &e
uirginẽ parere &e edificũ ruere:
homini ignoranti dm̃ inpossibile
creta continuit: utrũq cũ uoluit
ꝑeffectũ oꝑis congruo tẽꝑe declara¬
uit. Illud plane stupendũ ẽ qd nẽ
homines in eccłie gremio ñ mͦ rena¬
ti sed etiã nati. tam audact. tam
impudent̾. omnipotenti deo calũp¬
niam impossibilitatis obiciunt:
gine ñ pauescunt. Erubescat iã

Expanded text:
philosopho corruentibus. Nescio si legitur, sed a nonnullis intra Romana moenia celebri fama vulgatur, quod videlicet Romulus, qui conditor Urbis asseritur, constructo parte cernuntur, in hanc vocem, quasi de firmamento operis confisus eruperit: Certum est, inquit, et immobiliter fixum, quia nisi virgo pepererit, domus ista non corruet. Sicque, si tamen verum est quod asseritur, ex gentilis hominis lingua, sicut rei probavit eventus, egressa est prophetia. Nam nocte, qua Salvator ad redemptionem nostram ex virginali alvo processit, sicut dicitur, palatium corruit. Utrumque nimirum et virginem parere, et aedificium ruere, homini Deum ignoranti, impossibile  suae secreta continuit, utrumque cum voluit, per effectum operis congruo tempore declaravit. Illud plane stupendum est, quod nunc homines in Ecclesiae gremio non modo renati, sed etiam nati, tam audacter, tam impudenter omnipotenti Deo caluniam impossibilitatis obiciunt, gine non pavescunt. Erubescat iam
Abbreviated transcription (Latin):
lius item ep̃c ut ipse dixisti
oppido sitiens. uinũ sibi affer¬
ri precepit. Cũq pincerna totum
qd̾ erat in uasculo funditus exhau¬
sisset in poculum. & ep̃o detulisset:
ecce pauꝑ importunus illd̾ sͥ dari p̾¬
cib flagitabat. dicens quia ꝑ aridi
Econt᷑ nnist̾ asserebat. &e nil se in
uase residuum reliquisse: de eo loco
uinũ aliud reꝑiri nullatenus posse
spes bibendi omĩno defecerat: eo
sitis ep̃i atrorius seiuebat. Oan¬
dauit itaq ministro. ut uinari¬
um uas requireret: si forte con¬
solacionis stillam uł ꝑeriguam

Expanded text:
lius item episcopus, ut et ipse dixisti, oppido sitiens, vinum sibi afferri praecepit. Cumque pincerna totum quod erat in vasculo funditus exhausisset in poculum, et episcopo detulisset, ecce pauper importunis illud sibi dari precibus flagitabat, dicens, quia prae ariditEcontra minister asserebat, et nil se in vase residuum reliquisse, et in eo loco vinum aliud reperiri nullatenus posse.am quo magis spes bibendi omnino defecerat, eo sitis episcopi atrocius saeviebat. Mandavit itaque ministro, ut vinarium vas requireret; si forte aliquam consolationis stillam, vel perexiguam
Abbreviated transcription (Latin):
statim ab aspectu meo subtractus est.
Mor ego inde discedens. ad rusticum
cuius se bouem abstulisse dixerat iui:
eiq bous ipsius p̾cium reddidi. Nã
quis ẽẽt direrat: & ubi maneret
indicauerat. De sequenti autem ne¬
gotio. qm̃ uires meas ercedebat. ni¬
chil agere p̾ualui: collecta tam̃ pb̃roꝵ
multitudine. indicta die sollẽpnia do
clericalis ꝙͣ. monachilis ordinis uiros.
ut ꝓ eo dño supplicarent rogaui: ele¬

Expanded text:
statim ab aspectu meo subtractus est. statim ab aspectu meo subtractus est. Mox ego inde discedens, ad rusticum, cuius se bouem abstulisse dixerat, iui, eique bouis ipsius pretium reddidi. Nam & quis esset dixerat, & vbi maneret indicauerat. De sequenti autem negocio, quoniā vires meas excedebat, nihil agere præualui. Collecta tamen Presbyterorum multitudine, in dicta die, solennia Dei clericalis quam monastici ordinis viros, vt pro eo Domino supplicarent oraui
Abbreviated transcription (Latin):
tulerat satisfecit: Uideat sibi. Ego pec¬
catoꝵ eius penicentiam. agere nolo.
Hoc ab eo accepto responso. discessimus.
Pauei dies transierant: a ego in domo
mea residens solus. ea quȩ uideram
mecum mente uersaban: cum ecce su¬
bito sepe nominatus defunctus ñ iã
in equo s pedes non armatus sed in¬
ermis michi astare uisus est. At ego
nimio timore in am̃ciã u̾sus. ini hec
uerba ꝓrupi. Ex parte ommpotentis
dei &e omnium sanctoꝵ eiꝰ coniuro te.
quicũq es sp̃e ut discedas: ineq tan¬
tis terrorib exagitare desistas. & ille.
quia talit̾ inquit de aduentu meo
tͣbaris: scias quia me ulterius in hoc
scło non uidebis: ad hoc tamen me¬
tercio tibi apparere ds̃ uoluit. ut qͦd
ꝑfrẽm nequeo. ꝑ te consequi merear.
Debes &e tu si bene ꝑpendis plus fr̃e.
misereri mei. Ille enĩ frat̾ carnalis.
tu ui deo pat̾ fuisti sp̃ualis. Et ego. fa¬
to tantum oro discede. Post quȩ u̾ba

Expanded text:
tulerit, satisfecit? Videat sibi. Ego pectulerit, satisfecit? Videat sibi. Ego peccatorum ejus poenitentiam agere nolo. Hoc ab illo accepto responso, discessimus. Pauci dies transierant, et ego in domo mea solus residens, ea quae videram mecum mente versabam, cum ecce subito saepe nominatus defunctus non jam in equo, sed pedes, non armatus, sed inermis mihi assistere visus est. At ego nimio terrore fere in amentiam versus, in haec verba prorupi: Ex parte omnipotentis Dei et omnium sanctorum ejus, adjuro te, quicunque es spiritus, ut discedas, meque tantis terroribus exagitare desistas. Et ille: Quia, inquit, taliter de adventu meo turbaris, scito quia me ulterius in hoc seculo non videbis. Adhuc tamen tertio me tibi Deus apparere voluit, vt quod per fratrem nequeo, per te consequi merear. Debes & tu si bene perpendas, plus fratre, mei misereri. Ille enim frater carnalis, tu pater in Deo fuisti spiritualis. Et ego. Fato tantum, oro, discede. Post quæ verba,
Abbreviated transcription (Latin):
adaucto timore. ut potui respondi.
Non inquã dissimulando q̃ rogaueras
distuli. s quia frẽm cui me direxeras
non iueni. Iam uͦ ut discesseris. absq
mora aliqua ad eum ibo. & que pͥmo
rogaueras indicabo. Obsecro tantum
ut celeriter dicedas. quia ualde cor
meum tui uisione turbatur. neque
me tecum confabulari duitius patit᷑
Nichil ait tibi formidandum est. quia
ut iam dixi. non ut ego tͥ uoceam. sed
ut tu mei miserearis ad te uenire ꝑ¬
missus sum. his dictis. disparuit. Iã
uero multa formidine compulsus. &
ne quaqm ultra legationẽ in iunctam
differre audens. ad sepe nominatum
frẽm defuncti cum milite cui se reuela¬
uerat accessi. eiq ciuicta ꝑordinem que
frat̾ mandauerat narraui. Iue uͦ ut
homo totus mundo deditus. aut non
credens. aut paruipendens quȩ a me
audiebat. respondit. Quid ad me de aĩa
fr̃is mei: Habuit ille sua quandiu uĩr.
Quare non ꝓse his quib iniurias in¬

Expanded text:
adaucto timore, ut potui respondi: adaucto timore, ut potui respondi: Non, inquam, dissimulando quae rogaveras distuli, sed quia fratrem cui me direxeras non inveni. Jam vero, ut discesseris absque mora aliqua ad eum ibo, et quae primo rogaveras indicabo. Obsecro tantum, ut celeriter discedas, quia valde cor meum tui visione turbatur, neque me tecum diutius confabulari patitur. Nihil, ait, tibi formidandum est, quia, ut jam dixi, non ut ego tibi noceam, sed ut tu mei miserearis ad te venire permissus sum. His dictis, disparuit. Ego autem multa formidine compulsus, et nequaquam ultra legationem injunctam differre audens, ad saepe nominatum fratrem defuncti cum milite, cui se revelaverat accessi, eique cuncta per ordinem quae frater mandaverat narravi. Ille vero ut homo, totus mundo deditus, aut non credens aut parvipendens quae a me audiebat, respondit: Quid ad me de anima fratris mei? habuit ille sua quandiu vixit. Quare non pro se his quibus injurias in
Abbreviated transcription (Latin):
meis euanuit. At ego timore cuinu¬
latus. & quia cum mortuo uerba con¬
tuleram. de uita diffidens. inde ꝙͣ.
citius potui recessi. Donium ut ueni.
archam meã fractam. & pecuniã qͣm
dixit sublatã inueni. Militẽ cui se lo¬
cutũ indicauerat a dii: & ab eo cuncta
que dicta fuerant. uera ẽẽ agnoui.
sratrẽ autẽ defuncti adire facultas
non fuit: quia ꝑ aliqͦt dies absens ex¬
titit Interea dum quadã die refaini¬
liari urgente iter agerẽ: diuerti in a¬
menũ locũ secus uiã ubi salicum mag¬
na multitudo quasi cuiusdam siluȩ se¬
cretum enulabatur. Ibi gͦ paululum
iequiescere uolens. consedi: nec mora
conspicio iam dictum militeni arma
solita p̾ferentem. michi astare. Cũq
ego duplicato tuore turbatus inuer¬
ba ꝓsilere temptarẽ: pͥor ille. ha inqͥt
dñe stephane. quã bonum nuncuun
quẽ ꝓ salute mea frĩ meo dirigerem.
elegi. Rutabam equidem uos michi cõ¬
pati: s ut uideo quonͦilibet me habeã
uos non curatis. At ego. multomagis

Expanded text:
meis evanuit. At ego timore cumulatus, et quia cum mortuo verba contuleram de vita diffidens, inde quam citius potui, recessi. Domum ut veni, arcam meam fractam, et pecuniam, quam dixerat, sublatam inveni. Militem cui se locutum indicaverat adii, et ab eo cuncta quae dicta fuerant, vera esse cognovi. Fratrem autem defuncti adire facultas non fuit, quia per dies aliquot absens exstitit. Interea dum, quadam die re familiari urgente, iter agerem, diverti in amoenum locum secus viam, ubi salicum magna multitudo quasi cujusdam silvae secretum aemulabatur. Ibi ergo paululum requiescere volens, consedi. Nec mora conspicio jam dictum militem arma solita praeferentem, mihi astare. Cumque ego duplicato timore turbatus, in verba prosilire tentarem, prior ille: Ha! inquit, domine Stephane, quam bonum nuntium quem pro salute mea fratri dirigere, vos elegi! Putabam equidem vos mihi compati, sed ut video, quomodolibet me habeam vos non curatis. At ego, multo magis
Abbreviated transcription (Latin):
se ac sua contulerant infregi: ac bouẽ
unum rustico cuidam muolenter abstu¬
li. Item terrȩ quȩ mei iuris nou erat.
iniustas exactiones imposui: quas ab
inhabitantib multo tempore nuichi
reddi coegi. Rogo gͦ ut frẽm meui
altelmum adeas. eumq ex me dep̃ce¬
absq dubio liberabor. S noui ego frĩs
duritiã: & quod tibi ista referenti nil¬
latenus ad quiescat. Sit ergo quod
dicturus sum. tam tibi quam illi in
signum: ut de rei cercituduie ur̃m
liceat dubitare. Scis ipse pecuniam
quam in archa repositam habebas. e
qua ad sanctum iacobum ire dispone¬
bas: Hanc cum domum redieris in¬
uenies furto sublatam. parui ĩsuꝑ
andequam ad te uenirem wilł mo
noto tͥ militi de castello. in ipsa domo
sua: a quo uniu̾sa que tibi nunc a
me dicta sunt postquam reqͥsieris
audies. Dixit hȩc ae statim ab oculis

Expanded text:
se ac sua contulerant, infregi, ac bouem se ac sua contulerant, infregi, ac bouem vnum rustico cuidam violenter abstuli. Item terræ quæ mei iuris non erat, iniustas exactiones imposui, quas ab inhabitantibus multo tempore mihi reddi coegi. Rogo ergo vt fratrem meum Anselmum adeas, eumque ex me depreceabsque dubio liberabor. Sed noui ego fratris duriciam, & quod tibi ista referenti nullatenus acquiescet. Sit ergo quod dicturus sum tam tibi quam illi in signum, vt de rei certitudine nulli vestrum liceat dubitare. Scis ipse pecuniam, quam in arca repositam habebas, & qua ad sanctum Iacobum ire disponebas? Hanc cum domum redieris, inuenies furto sublatam. Apparui insuper antequam ad te venirem, Guilielmo noto tibi militi de castello Moras in ipsa domo sua, a quo vniuersa quæ tibi nūc a me dicta sunt, postquam requisieris, audies. Dixit hæc, & statim ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
git post hec non multo tempore el ap¬
so. iurta siluam que predicto castro.
de moras adiacet. meridiais horis me
iter agere: cum ecce subito quasi inmsi
exercitus strepitum post terga mea au¬
dio. Cuius timore ꝑterritus. contiguã
siluam occultandus. ingredior. Cũq
incondensa illius me inmergens. tali
ut putabam in loco resalissem: unde
uidere transeuntes. nec uideri a transe¬
untib possem: multo amatoꝵ agmi¬
ne pretereunce. astitit repente coram
me nules. quẽ supra defunctum cõ¬
memioraui. equo uisidens. scuto pectori
anteposito. haste militari innixus.
Quem ut uidi. pͥmo exhorrui. At ile
perterritum me inntuens. noli ait tun¬
re: quia non incuciendum tibi tuno¬
rem. s ad rogandam miscdiam hue
ueni. Pro peccatis meis dira tormenta
pacior: & maxime ꝓduob. quȩ dum
cetera confiterer oblitus sum. Hoꝵ u
num hoc est. qͦd olim cum quibdam
aliis militib cymiterium quoddam.
in quo qm plurimmi uulgarium ob¬

Expanded text:
git post hæc, non multo tempore elapgit post hæc, non multo tempore elapso, iuxta syluam, quæ supra dicto castro de Moras adiacet, meridianis horis me iter agere, cum ecce subito quasi immēsi exercitus strepitum post terga mea audio. Cuius timore perterritus, contiguā syluam occultandus ingredior. Cumque in condensa illius me immergens, tali vt putabam in loco resedissem, vnde videre transeuntes, nec videri a transeuntibus possem: multo armatorum agmine prætereunte, astitit repente coram me miles quem supra defunctum commemoraui equo insidens, scuto pectori anteposito, hastæ militari innixus. Quem vt vidi primo, exhorrui. At ille me perterritum intuens: noli, ait, metuere, quia nō ad incutiendum tibi timorem, sed ad rogandam misericordiam huc veni. Pro peccatis meis dira tormenta patior, & maxime pro duobus, quæ dum cetera confiterer, oblitus sum. Horum vnum hoc est, quod olim cum quibusdam aliis militibus cimiterium quoddam, in quo quam plurimi vulgarium ob
Abbreviated transcription (Latin):
erant fratrib retulit. Quȩ quia se uidis¬
se dicebat. ipsũ intioduco loquentẽ: ut
non a me s ab ipso qui mͥ pͥmo retu¬
lit audiatur. Miles ait quidam de
castello moras uuigo nomine inp̾lio
uulneratꝰ. uideq domũ reportatus. ad
extrema ꝑuenit. Ad quẽ cũ lecto decũ¬
beret. ꝓpͥus eius ep̃c. uiennensis scilicet
archiep̃c guido. qui postinodum roma¬
ne sedi p̾fuit. uisitandi gr̃a uenit:
atq pastorali sollicitudine. ut pecca¬
ta sua penitens confiteretur admonu¬
it. Ad eram & ego. ad quẽ cura illius pꝰ
archiep̃m spectabat: &̾ quẽ secũ ad illã
confessionẽ audiendam. retinuerat. Con¬
fessus eger fidelit̾ peccata sua. quantũ
ei ad conficendum memoria suffraga¬
ri potuit: atq a domo archiep̃o sollẽp¬
niter absolui meruit. Qui paucis int̾¬
positis dieb defunctus est: & iurta
quandam clumacensis iuris ecclesiam
mantuam nomine tumulatus. Conti¬

Expanded text:
erant fratribus, retulit. Quae quia se vidiserant fratribus, retulit. Quae quia se vidisse dicebat, ipsum introduco loquentem, ut non ad me, sed quasi ab ipso qui mihi primo retulit, audiatur. Miles, ait, quidam de castello Moras, Guido nomine, in praelio vulneratus, indeque domum reportatus, ad extrema pervenit. Ad quem cum lecto decumberet, proprius ejus episcopus, Viennensis scilicet archiepiscopus Guido, qui postmodum Romanae sedi praefuit, visitandi gratia venit, atque pastorali sollicitudine, ut peccata sua confiteretur, admonuit. Aderam & ego, ad quem cura illius post Archiepiscopū spectabat, & quem secum ad illam confessionem audiendam retinuerat. Confessus est æger fideliter peccata sua, quantum ei ad confitendum memoria suffragari potuit, atque a Domino Archiepiscopo solēniter absolui meruit. Qui paucis interpositis diebus defunctus est, & iuxta quandā Cluniacensis iuris ecclesiā Mantulam nomine, tumulatus. Conti
Abbreviated transcription (Latin):
subsequentis qui uem nouerat testi¬
moniũ confirmauit. & hȩc eadẽ michi
fuit causa istud scribendi ut licet
inter miracła solas uigilantiũ relati¬
ones scribere ꝓposuerim: illas tancũ
dormientium stilus iste ñ abhorreat.
quas circiunstantium rerũ ratio c̾ta
confirmat. Rogauit certe. & ex desun¬
cti patͥs mandato filiũ admonuit. ut
nociuũ exactionis usũ remoueret: et
ne sibi quoq in peccatũ reputaretur.
sollicitus ꝓuideret. Quod utrũ fecerit.
non satis michi cognitũ fuit. Quid uͦ
illis qui dormientiũ uisiones despi¬
ciunt respondendum sit. non multo
labore opus est. facile enĩ occurrit
unde & risus illudentium reprimat᷑.
nendas ẽẽ tardis etiã intellectib appe¬
uperest ad huc in uienuensi¬
pago pb̃r stephanus nomine.
uir uter multos sui ordinis uiros.
honestatis e religionis fama p̾cellets.
qui mͥ ea quȩ dicturus sum uera
ẽẽ. fide interposita multis qͥ met umi

Expanded text:
subsequentis, qui rem noverat, testisubsequentis, qui rem noverat, testimonium confirmavit. Et haec eadem mihi fuit causa istud scribendi, ut licet inter miracula solas vigilantium revelationes scribere proposuerim, illas tantum dormientium visiones stylus iste non abhorreat, quas circumstantium rerum ratio certa confirmat. Rogavit certe, et ex defuncti patris mandato filium admonuit, ut nocivum exactionis usum removeret, et ne sibi quoque in peccatum reputaretur sollicitus provideret. Quod utrum fecerit, non satis mihi cognitum fuit. Quid vero illis qui dormientium visiones despiciunt, respondendum sit, non multo labore opus est. Facile enim occurrit unde et risus illudentium reprimatur,contemnendas esse tardis etiam intellectibus apeuperest adhuc in Viennensipago presbyter, Stephanus nomine, vir inter multos sui ordinis viros honestatis et religionis fama praecellens qui mihi ea quae dicturus sum vera esse fide interposita coram multis, qui mecum
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ manere & penam peccati.
ilo qd̾ apłs. Nichil inquit excipient.
ꝓ om̃ib peccatis suis monacbus factꝰ
est & ideuco absq in p᷑artẽ salutis
uocandus est. Hoc dicto. hostib ui
fugam coactiᷤ. me ab eoꝵ terrorib lib̾a¬
uit. Suꝑ est ut filio meo gaufredo.
qui mͥ in scłari hereditate successit.
hec nota facias: & ut prauam erac¬
tionẽ ad pͥorẽ reducat consuetudinẽ.
ex mea parte dicas. His dictis. ab¬
scessit. At nominata soror domnam
adelam henrici regis angliei sororẽ.
prius blesensẽ comitissam. nunc
humilẽ xp̃i ancillam adiens: ei u¬
nuersa narrauit. Quȩ iam dictum
gaufredum accersiens. utruui aliquid no¬
ue consuetudinis telis ac uestib quȩ
sub castro abluebant᷑ pater eiꝰ imposue¬
rit. requisiuit. Quod cũ uere ut defun¬
ctus dixerat. ab eo cognouisset: non il¬
lusoriam sed uerani fuisse uisionem ag¬
nouit: quam a ueraci &e hec ante nes
ciente relatrice audiuit: & quai

Expanded text:
necesse est manere & pœnam peccati. necesse est manere & pœnam peccati. Ad quod Apostolus. Nihil, inquit, excipiens, pro omnibus peccatis suis monachus factus est, & idcirco absque dubio in partem salutis vocandus est. Hoc dicto, hostibus in fugam coactis, me ab eorum terrorib. liberauit. Superest, vt filio meo Gaufredo, qui mihi in seculari hęreditate successit, hæc nota facias, & vt prauam exactionem ad priorem reducat cōsuetudinem, ei ex mea parte dicas. His dictis abscessit. At nominata soror, dominam Adelam regis Anglici sororē, prius Blesensem Comitissam, nunc humilem Christi ancillam adiens, ei vniuersa narrauit. Quæ iam dictum Gaufredum accersiens, vtrum aliquid nouæ consuetudinis, telis ac vestibus quæ sub castro abluebantur, pater eius imposuerit, requisiuit. Quod cum vere vt defunctus dixerat ab eo cognouisset, non illusoriam, sed veram fuisse visionem agnouit, quam a veraci & hoc ante nesciente relatrice audivit, et quam
Abbreviated transcription (Latin):
adiurit ille. Sum equidem quẽ
dicis. sed ut ea quȩ cura me sunt
tibi nota faciam. ad te directus sũ.
In hora exitus mei. maligni sp̃c eũ
horrifico sonitu irruerunt: &e me
atlud agmine facto undiq circum¬
steruit. Cumq ad eoꝵ aspectum
territus. iãiamq me ab eis rapi¬
endum suspicarer: subito beatus
petrus apparuit: &e illud demonũ
collegium p̾sentia sua ꝑturbans
ait. Quid huc ad istum. nequam
spe aduenistis: Nr̾ est inquiunt.
e nr̃a dũ in seculo uixit. opera fecit.
Set prohis inquit omnib. ex corde
penituit: &e qd̾ maius est scło ren̾tia¬
uit. Et dum plurima hostis opptine.
apostolus uniu̾sa quȩ dicebantur ue¬
ra ratione purgaret: ad hoc tandem
uictus inimicus ꝓrupit. Unũ ait
suꝑest. quod nullo cessari argum̃to
potest. Uestib ac telis quȩ undecũq
abluenda ad castrum de sub muro
deferuntur. nouas exactiones impo¬
suit. quas nec ipse nec aliquis post
eum remouit. Manente gͦ peccato:

Expanded text:
adiunxit ille. Sum equidem quem adiunxit ille. Sum equidem quem dicis, & vt ea quæ circa me sunt tibi nota faciam, ad te directus sum. In hora exitus mei, maligni spiritus cum horrifico sonitu irruerunt, & me velut agmine facto vndique circundederunt. Cumque ad eorum aspectum territus, iamiamque me ab eis rapiendum suspicarer, subito beatus Petrus apparuit, & illud dæmonum collegium præsentia sua proturbans, ait. Quid huc ad istum, nequam spiritus aduenistis? Noster est, inquiunt, & nostra dum in seculo vixit opera fecit. Sed pro his, inquit, omnibus ex corde pœnituit, & quod maius est seculo renunciauit. Et dum plurima hostis opponeret, & Apostolus vniuersa quæ dicebantur vera ratione purgaret, ad hoc tandem victus inimicus prorupit. Vnum, ait, superest quod nullo cassari argumento potest. Vestibus ac telis, quæ vndecunque abluendæ ad castrum de Sinemuro deferuntur, nouas exactiones imposuit, quas nec ipse nec aliquis post eum remouit. Manente ergo peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
aufredus uir nobilis. erit¬
dñs castri quod sinemurum na¬
catur. postquam ꝑ multum tempus
magnifice ui scło conuersatus est:
tastus diuino sp̃u mundo ren̾tianit
atq cum filio & tribus filiab apd̾
cluniacum habitum religionis in¬
duit. Ubi sancte. ic sine querela di¬
u conũsatus. merito religionis atq
prudentiȩ marciniacensiũ sororum
quarũ suꝑius mentionẽ feciius.
pͥor effectus est. Quarum euram
dũ ꝑaliquot annos humiliter et
benigne admunstrass: more mor¬
talium molestia corporis tactus
defunctus est. Cuiꝰ simplicis & bea¬
te conu̾sationis dulcem retinentes
memoriam. sorores multis la cruus
ecclĩa sepelientes. longe meluis in
cordium suoꝵ abditis condideruns.
Qui ñ multos post obitus sui dies.
cuidã soroꝵ multȩ mortificationis
quȩ alberea dicebat᷑. in somns appa¬
ruit: eiq dixit. Agnoseis me: Quȩ
cum trepida uoce ut post ipsa refe¬
rebat. respondisset. domnum G̃au¬
fredum priorẽ suũ sibi eum uideri:

Expanded text:
aufredus vir nobilis, Dominus castri quod Sinemurum vocatur, postquam per multū tempus magnifice in seculo conuersatus est, tactus diuino spiritu, mundo renunciauit, atque cū filio & tribus filiabus apud Cluniacum habitum religionis induit. Vbi sancte ac sine querela diu conuersatus, merito religionis atque prudentiæ Marciniacensium, quarum superius mentionem feci, Prior effectus est. Quarum curam dum per aliquot annos humiliter & benigne administrasset, more mortalium molestia corporis tactus, defunctus est. Cuius simplicis & beatæ conuersationis dulcem retinentes memoriam sorores multis lachrymis ecclesia sepelientes, longe melius in cordium suorum abditis condiderunt. Qui non post multos obitus sui dies, cuidam sororum multæ mortificationis, quæ Alberea dicebatur, in sōnis apparuit: eique dixit. Agnoscis meę Quæ cum trepida voce, vt post ipsa referebat, respondisset Dominū Gaufredum Priorem suum sibi videri:
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑiret. Qui dutiꝰ abnegans. i¬
chilq sẽ reseruasse constant̾ afirs¬
mans: tandẽ non spȩ erectus s
imꝑio magis opp̾ssus paruit: cẽ u
qd̾̃ uacuum reliquerat uino ple

Expanded text:
riret. Qui diutius abnegans, nihilque se reservasse constanter affirmans, tandem non spe erectus, sed imperio magis oppressus, paruit; et vas, quod vacuum reliquerat, vino ple
Abbreviated transcription (Latin):
nũ choro uenienti iuro occͤrit. & sũmo csi
honore susceptsi ad suam eccłiam qͦ tendebat
ducẽ cepit. p̃cinentib duabs de choro puelł̾
seꝯtur mordinate u̾sus subsecute sunt. Pns
ad iina ruit magna de luce suꝑb. Sic homo
cũ tumuit. pͥmus. ad ima ruit. Sicq donec
chorus binos & uͥgines bine binos iurta qͥ
series hymni sese habe. uersus modulate siuit

Expanded text:
num choro, venienti viro occurrit, et summo cum num choro, venienti viro occurrit, et summo cum honore susceptum ad suam ecclesiam quo tendebat ducere coepit, praecinentibus duabus de choro puellis sequuntur in ordine versus prosecutae sunt: Primus ad ima ruit magna de luce superbus. Sic homo cum tumuit, primus ad ima ruit. Sicque donecchorus primas et virgines binae binos, juxta quod series hymni sese habet, versus modulatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
morabat᷑. uno tantũ fideli socio comitatus
noctu ꝑagrare. & se inibi ꝑ ꝯpunctionẽ ⁊ con¬
tͥtionẽ cndis do mactare. Quadã gͥ uice ad mo
beatissimꝰ augustinꝰ & alii nonnulli de patͥb
re circa medie noctis filentia ꝑrexit. ibiq
se d̾o duitiꝰ in oratione ꝓstiauit. Egressus uͭ
ad cratoriũ beate di genicͥcis. ⁊ ꝑpetue uͥginiꝰ
maꝵie. qͦd in orientali ipsius monast̾ii parte
sitũ fu̾at. eadẽ factarus diuertit. sui appro¬
pinquͣs. audiuit incus uoces psallentium
atq dicentium. Gaudent in celis amme
amore sanguinẽ susi fuderunt. ide cũ xͦ
spiciens. erat enĩ obseratũ. intuet᷑ oratoriũ
totũ mmiñsa luce splendere. & quendã cune¬
um candidaꝵ ꝑsonaꝵ ip̃am anthiphonam
letis concentib ꝑsonare. Quod eidẽ ep̃o¬
simili hora pari uoto reqͥrens. bus¬
moratã sacratissime uͥginis edem p̾̃ces illic
d̾o fusurus a dire cepit. Ecce autẽ ipsa bea¬
tissima uͥginũ uͥgo. comitata uniu̾so uͥgi¬

Expanded text:
morabatur, uno tantum fideli socio comitatus noctu peragrare, et se inibi per compunctionem et contritionem cordis Deo mactare. Quadam igitur vice ad monbeatus Augustinus et alii nonnulli de Patribure circa mediae noctis silentia perrexit, ibique Deo se diutius in oratione prostravit. Egressus vero ad oratorium beatae Dei genitricis et perpetuae Virginis Mariae, quod in orientali ipsius monasterii parte situm fuerat, eadem facturus divertit. Cui appropinquans, audivit intus voces psallentium atque dicentium: Gaudent in coelis animae amore sanguinem suum fuderunt, spiciens erat enim obseratum, intuetur oratorium totum immensa luce splendere, et quemdam cuneum candidatarum personarum ipsam antiphonam laetis concentibus resonare. Alio item tesimili hora pari voto requirens, moratam sacratissimae Virginis aedem preces illic Deo fusurus adire coepit. Ecce autem ipsa beatissima virginum Virgo, comitata numeroso virgi
Abbreviated transcription (Latin):
it beato carpo. Carpe. manu in is¬
tos inmisedit̾ constituta. & non ꝑ mi¬
seđiam retracta. ꝑcute aduersum me.
Nam paratus sum ꝓ hominib resal¬
uandis it̾m pati. & complaceo sr̃ his

Expanded text:
it ei: Carpe, manu in istos constituta, et non per misericordiam retracta, percute adversum me, nam paratus sum pro hominibus resalvandis iterum pati, et complaceo super his
Abbreviated transcription (Latin):
omnino: diuinoq iudicio cuncta
cõmittens. qͥd deo de se placeat.
inimotꝰ expectat. Ignis gͦ. globis
monastium. heu tedet dicere. ip¬
sumq seruum dei cum tota sua cel¬
lula conflagrauit. Quo ꝓfecto dei
iudicium ñ tam discutiendũ est
qmͣtumendũ. Qius enĩ humanȩ
m̃tis intuitꝰ duunoꝵ iudicioꝵ.¬
ualet penetrare abyssum. cũ utiq
sit t̾ribilis suꝑ filios hominũ: Quiᷤ
enĩ credere potuisset. ut is qui
ꝑ reuelationẽ meruit cognoscere
ꝑiture urbis exiciũ: semetipsũ ig¬
noraret flãmis simul atͦcib exu¬
rendum: Hȩc gͥ ae hiis similia.
cum m̃te considero: cũ subtili me¬
ditatione ꝑtracto: dũ quid mͥ ad¬
huc immineat uescio. treme fact᷑
certe totis uiscerib obstupesco.¬

Expanded text:
omnino, divinoque judicio cuncta omnino, divinoque judicio cuncta committens, quid Deo de se placeat immotus exspectat. Ignis ergo globis monasterium, heu! taedet dicere, ipsumque servum Dei cum tota sua cellula conflagravit. Quod profecto Dei judicium non tam discutiendum est quam timendum. Quis enim humanae mentis intuitus divinorum judiciorum penetrare valet abyssum, cusiliis super filios hominum? Quis enim credere potuisset, ut is, qui per revelationem meruit agnoscere periturae urbis excidium, semetipsum ignoraret flammis simul atrocibus exurendum? Haec igitur et his similia cum mente considero, cum subtili meditatione pertracto, dum quid mihi adhuc immineat, nescio; tremefactis certe totis visceribus obstupesco
Abbreviated transcription (Latin):
uud etiã non dissimili dignum
uidetur esse formidine: quod re¬
ligioso quodã pisane diocesis ab¬
ne quia ꝓxima hac estate tͣnsacta
contigit ut ẽẽt in quadã teutonũ
urbe seruus dĩ sancte conu̾sationis.
e bonȩ famȩ: qui iurta monast̾i̾ũ
incellula morabat᷑. Huic sane re¬
uelatum est. qͥa nͥ popłs ꝑ peniten¬
uam quantociꝰ se a sua prauitate
cõpesceret: infra triguita dies tota
eoꝵ ciuitas incendio subiaceret.
Qui nimirum uisionis sue myst̾i¬
um ñ solũ ep̃o ciuitatis innotuit:
minas omnino paruipendences:
dedignati sunt sua facta corrig̾e.
Pormo uir dĩ p̾ciosiora quȩq mona¬
stii iubet in recessus abditos con¬
uehi: ut possent ab ignib illibata
seruari. Qiuid urbis immoror᷑ Gan¬
dẽ lugubris ille dies aduenit: e
a septẽ urbis regionib ultor ignis
exoritur. Et ecce monachi ad ser¬
ui dei cellulã anxie ꝓruunt: eũq
imminente ꝑicło non segnit̾ exi¬
re deposcunt. Ille autẽ recusat

Expanded text:
ud etiam non dissimili dignum videtur esse formidine, quod religioso quodam Pisanae dioecesis abne quia proxima hac aetate transacta contigit, 450 ut esset in quadam Teutonicorum urbe servus Dei sanctae conversationis, et bonae famae, qui juxta monasterium in cellula morabatur. Huic sane revelatum est, quia nisi populus per poenitentiam quantocius se a sua pravitate compesceret, infra triginta dies tota eorum civitas incendio subjaceret. Qui nimirum visionis suae mysterium non solum episcopo civitatis innotuit, minas omnino parvipendentes, dedignati sunt sua facta corrigere. Porro vir Dei pretiosiora quaeque monasterii jubet in recessus abditos convehi, ubi possent ab ignibus illibata servari. Quid verbis immoror? Tandem lugubris ille dies advenit, et a septem urbis regionibus ultor ignis exoritur. Et ecce monachi ad servi Dei cellulam anxie proruunt, eumque imminente periculo, non segniter exire deposcunt. Ille autem recusat