comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is quintiliam. amiciciȩ p̃stiterunt h
uł maximũ ẽ: qđ te michi ignotum
Scorpore m̃te suciauit. Quis eñi non
diligat eum qui sub paludam̃to & ha.¬
bitũ militari agat oꝑa ꝓpħarum & exteri¬
orem hominẽ aliud ꝓmittentẽ uincat
interiore homine. qui formatus est ad
imaginẽ creatoris: Unde prior ad offi¬
cium ꝓuoco litterarum &e precor ut mͥ
occasionẽ sepuis tribuas rescribendi
quo decȩt̾o scribam audacius. Illud
autẽ prudentiȩ tuȩ breuit᷑ significasse
sufficiat. ut memineris apłicȩ senten
onem: solutus es ne queras uxorem. id¬
ẽ alligationẽ quȩ solutioni contraria ẽ.
Qui gͦ seruit officio conugali uinctꝰ
est. Qui uinctus ẽ seruus est. Qui aut̃
solutus & liber ẽ. Cumgͦ. xp̃i gaudeas
libertate. & aliud agas. & aluid reꝑmittaᷤᷤ
ac ꝓpe modum in domate constitutus
sis: non debes ad tollendam tunicam
tecta descendere. nec respicere pꝰ tergũ
nec aratri semel arrepti stuam dimit¬

Expanded text:
ris Quintiliani amicitiae praestiterunt, hoc uel maximum est, quod te mihi ignotum corpore mente sociauit. quis enim non diligat eum, qui sub paludamento et habitu militari agat opera prophetarum et exteriorem hominem aliud promittentem uincat interiore homine, qui conformatus est ad imaginem creatoris ? unde et prior ad officium prouoco litterarum et precor, ut mihi occasionem saepius tribuas rescribendi, quo de cetero scribam audacius. illud autem prudentiae tuae breuiter significasse sufficiat, ut memineris apostolicae senonem; solutus es? ne quaeras uxorem, idest alligationem, quae solutioni contraria est. qui igitur seruit officio coniugali, uinctus est; qui uinctus est, seruus est; qui autem solutus est, liber est. cum ergo Christi gaudeas libertate et aliud agas, aliud repromittas ac propemodum in domate constitutus sis, non debes ad tollendam tunicam tecta descendere nec respicere postergum nec aratri semel arrepti stiuam dimit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dalech paruo apice distingant᷑ ⁊ int̾p̾tant᷑
curationẽ. atq exmñ tͦpologiam similem ꝓ¬
rofecti de depcha castra metati
s̃ in halus. Decima mansio in exo¬
do non had̾r. creditq in sin hemo
contisli. eodem narrante libro. ꝓfecta ẽ om̃is
multitudo filiorum isrł de ħemosin ꝑmã¬
siones suas iuxta os dñi. ⁊ ueñunt raphidim.
ex quo ꝑspiciuimẽ. plures mansiones umꝰ
regionis uocabulo demonstrari. Int̾p̃tat᷑q
halus ferm̃tum. qđ tollens mulier miscuit
farine satis tͥb donec ferm̃taretur totum.
cipitq uesꝑe coturnicem.⁊ mane altiꝰ diei
manna. & nota inmansione decima fer¬
mñtum pomi. ⁊ pꝰ esum carniũ manna tͥbui.
impleriq scͥpt᷑am. Panem angłorũ mandu¬
caiit homo.

Expanded text:
et daleth paruo apice distinguantur, et interpretantur et daleth paruo apice distinguantur, et interpretantur \'curationem\' atque exinde tropologiam similem pEt profecti de Dephca castra metati sunt in Halus. Decima mansio in Exodo non habetur crediturque in Sin heremo contineri eodem narrante libro: profecta est omnis multitudo filiorum Israhel de heremo Sin per mansiones suas iuxta os domini et uenerunt Raphidim. ex quo perspicuum est plures mansiones unius regionis uocabulo demonstrari. interpretatur Halus fermentum, quod tollens mulier miscuit farinae satis tribus, donec fermentaretur totum. cipitque uespere coturnicem et mane alterius diei manna. et nota in mansione decima fermentum poni et post esum carnium manna tribui inplerique scripturam: panem angelorum manducauit homo.
Abbreviated transcription (Latin):
uirui.
t ꝓfecti de deserto sin. castra
metati s̃ ĩdephca. Nona man
uob̾. In libro autem hebraicorum nominũ.
ad hesionem remissionemq tnstulimus.
qđ lectorem turbare ũ debet. nec pitet nõ
dissonantia scb̃e. Ibi enim iuxta qd uulgo
habetur edidimus. si medium ũbũ sc̃bat᷑
ꝑ eth litt̃am. Hic autem inhebraico uolu¬
mine scͥptum repꝑi pħe. qd̾ elem̃tum mag̃
pulsationẽ qͥmgluti. um sonat sensusꝙ
manifestus. Post responsa dñi. pꝰ octauum
num̃um resurrectionis xp̃i incipimus sac̃¬
ĩnta pulsare. Prudentem studiosumq lecto¬
rem rogatum uelimit sciat me uertẽ noĩa
uixta hebraicam ueritatem. Alioqͥn ing̃tis ⁊
latinis codicib p̃t pauca omia corrupta reꝑi¬
mus. & miror quosdam eruditos ⁊ eccłiasticos
uiros ea uoluisse ferre q̃ in hebraico nõ ha¬
bentur. ⁊ de male int̾p̃tatis fictas explanatio¬
nes quer̃e. ut inp̃senti clephcha. legant ꝓre¬
phchan. litt̾am ponentes ꝓ litt̾a. eo qđ res

Expanded text:
uirum. Et profecti de deserto Sin castra metati sunt in Dephca. Nona mansuobis. in libro autem Hebraicorum Nominum \'adhaesionem remissionemque\' transtulimus, quod lectorem turbare non debet. nec putet nos dissonantia scribere; ibi enim iuxta id, quod uulgo habetur, edidimus, si medium uerbum scribatur per beth litteram; hic autem in Hebraico uolumine scriptum repperi per phe, quod elementum magis pulsationem quam glutinum sonat. sensusque manifestus: post responsa domini, post octauum numerum resurrectionis Christi incipimus sacramenta pulsare. prudentem studiosumque lectorem rogatum uelim, ut sciat me uertere nomina iuxta Hebraicam ueritatem; alioquin in Graecis et Latinis codicibus praeter pauca omnia corrupta repperimus. et miror quosdam eruditos et ecclesiasticos uiros ea uoluisse transferre, quae in Hebraico non habentur, et de male interpretatis fictas explanationes quaerere, ut in praesenti pro Dephca legunt Raphaca litteram ponentes pro littera, eo quod res
Abbreviated transcription (Latin):
manã similitudinẽ signi inse prioris
exp̃ssit nisi illa de qua saluator loquit᷑.
hemo tollet animã meã ame. s ego po¬
no eam ame ipso. & in alio loco. Unde
cum infinita cautione tractandũ ẽ ne.
forte cumlammȩ salutem fuerint con¬
secutȩ & ad beatam uitam ꝑuenerint.
animȩ ẽẽ desistant. Sicut enĩ uenit dñs
atq saluator querere & saluũ facere qͦd

Expanded text:
manam similitudinem signi in se prioris manam similitudinem signi in se prioris expressit, nisi illa, de qua saluator loquitur: nemo tollit animam meam a me, sed ego ponam eam a me ipso. etin alio loco: unde cum infinita cautione tractandum est, ne forte, cum animae salutem fuerint consecutae et ad beatam uitam peruenerint, animae esse desistant. sicut enim uenit dominus atque salua
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Aut enĩ sñ corꝑe uiuemꝰ. cum subiec¬
ti xp̃o subiciemur deo: & ds̃ fuerit omĩa
in om̃ib: aut quomͦ xp̃o subiecta cũ
ipso. xp̃o subicientur deo. & in unũ fedus
artantur. ita om̃is substantia redigetur
inoptimã qualitatẽ. & dissoluetur in ȩt̾.¬
num qͦd purioris & simpliciorisq nat᷑e
ẽ: aut certe spera illa quã supra appella¬
continetur dissoluetur innichili illa uero
uocabitur t̾ra bona. nec non & altera
spera quȩ hanc ipsam t̾ram circũ ambit
u̾tigine ⁊ dicitur celũ. in scõꝵ habitacło
seruabitur. Cum hec dicat ñne manife.¬
stissime gentiũ sequit᷑ errores ⁊ phylo.¬
sophorũ deliram̃ta simplicitati ingerit
xp̃ianȩ : & in eodem libro. Restat ut in¬
uisibilis sit ds̃. Si autẽ inuisibił ꝑ natu¬
ram ẽ neq saluatori uisibilis erit. Q in
inferiorib. Hulla alia anima q̃ ad cor¬
pus descendit humanũ. puram & ger¬

Expanded text:
rat. aut enim sine corpore uiuemus, cum subiecrat. aut enim sine corpore uiuemus, cum subiecti Christo subiciemur deo et deus fuerit omnia in omnibus; aut, quomodo Christo subiecta cum ipso Christo subicientur deo et in unum foedus artabuntur, ita omnis substantia redigetur in optimam qualitatem et dissoluetur in aetherem, quod purioris simpliciorisque naturae est; aut certe sphaera illa, quam supra appellacontinetur, dissoluetur in nihilum, illa uero, uocabitur terra bona nec non et altera sphaera, quae hanc ipsam terram circumambit uertigine et dicitur caelum, in sanctorum habitaculum seruabitur. Cum haec dicat, nonne manifestissime gentium sequitur errores et philosophorum deliramenta simplicitati ingerit Christianae? et in eodem libro: restat, ut inuisibilis sit deus. si autem inuisibilis per naturam est, neque saluatori uisibilis erit. etin inferioribus: nulla alia anima, quae ad corpus descendit humanum, puram et ger
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari. Ipꝰ paululum. S hȩc non sunt
contraria fidei. forsitan sine corꝑib ali¬
quando uiuemꝰ. Sin autẽ qui ꝑfecte sub¬
iectus ẽ xp̃o. absq corꝑe intelligitur. omnes
autẽ subiciendi sunt xp̃o. & nos erimꝰ sine¬
corꝑib quando ei ad ꝑfectum subiecti fue¬
rimꝰ. & in eodem loco. Si subiecti fuerint
om̃s deo. om̃s deposituri sunt corꝑa & tc̃
corꝑalium rerum uniu̾sa natura soluetur
innichili. Quȩ si scdo necessitas postularit
oblapsum rationabiliũ creaturar̃ rursus
existet. Ds̃ enĩ incertam̃ & luctam̃ animaᷤ
derelinquit ut intelligant plenã consũ¬
matãq uictoriã ñ exꝓpria se fortitudi
ne sed ex dĩ gr̃a consecutas. & iccirco ar¬
bitror ꝓuarietate causarum diuersos
mundos fieri. & elidi errores eoꝵ qui si¬
miles sui mundos. eẽ contendunt. X iterũ.
Triplex gͦ suspitio nob̃ de fine suggeritur.
equib quȩ uera & melior sit lector inqui¬

Expanded text:
operari. et post paululum: si haec non sunt operari. et post paululum: si haec non sunt contraria fidei, forsitan sine corporibus aliquando uiuemus. sin autem, qui perfecte subiectus est Christo, absque corpore intellegitur, omnes autem subiciendi sunt corporibus, quando ei ad perfectum subjecti fuerimus. » Et in eodem loco: « Si subjecti fuerint omnes Deo, omnes deposituri sunt corpora, et tunc corporalium rerum universa natura solvetur in nihilum. Quae si secundo necessitas postularit, ob lapsum rationabilium creaturarum rursus existet. Deus enim in certamen, et luctam animas dereliquit, ut intelligant plenam consummatamque victoriam, non ex propria se fortitne sed ex dei gratia consecutas. et idcirco arbitror pro uarietate causarum diuersos mundos fieri et elidi errores eorum, qui similes sui mundos esse contendunt. et iterum: triplex ergo suspicio nobis de fine suggeritur, e quibus quae uera et melior sit, lector inqui
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius mundi finẽ alteriꝰ eẽ pͥncipium. &
ante hunc nr̃m mundũ aliũ fiusse mĩ¬
dum. & post hune alium rursum futurum
& pꝰt illũ alium. rursumq çteros pꝰt ce¬
teros. Qaddubitat utrũ futurꝰ sit mun¬
dus alteri mundo ita exom̃i parte consi¬
milis ut nullo int̾ se distare uideãtur:
ancerte nunquã mundus alteri mun¬
do extoto indiscretꝰ & sumł sit futurus.
Rursumq pͦt modicũ. Si omĩa inquit
ut ipse disputationis ordo compellit si¬
ne corꝑe uixerint. consumetur corꝑał
uniu̾sa natura & redigeretur in nichi¬
lum ꝗ̃ aliquando ẽ facta de nicħo: eritq
tempꝰ quo usus eius it̃m necessariꝰ sit.
& in consequentib. Sin aut̃e ut ratione
&e scripturarũ auctoritate monstratũ ẽ
corruptiuũ hoc induerit incorruptionẽ
& mortale hoc induerit inmortalitatẽ.
absorbebitur mors inuictoriã. & in in cor.¬
tolletur emedio inqua sola potest mors

Expanded text:
alterius mundi finem alterius esse principium et alterius mundi finem alterius esse principium et ante hunc nostrum mundum alium fuisse mundum et post hunc alium rursum futurum et post illum alium rursumque ceteros post ceteros. et addubitat, utrum futurus sit mundus alteri mundo ita ex omni parte consimilis, ut nullo inter se distare uideantur, an certe numquam mundus alteri mundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursumque post modicum: si omnia, inquit, ut ipse disputationis ordo conpellit, sine corpore uixerint, consumetur corporalis uniuersa natura et redigetur in nihilum, quae aliquando est facta de nihilo, eritque tempus, quo usus eius iterum necessarius sit. etm consequentibus: sin autem, ut ratione et scripturarum auctoritate monstrat um est, corruptiuumhoc induerit incorruptionem et mortale hoc indabsorbetur mors in uictoriam et fortolletur e medio, in qua sola potest mors
Abbreviated transcription (Latin):
uario sermone tractasset. asserens dia¬
bolum ñ incapacẽ ẽẽ uirtutis & tñ nec.¬
dum uelle caꝑe uirtutẽ ad extremũ ser¬
mone latissimo disputauit. angłm siue
animã aut certe demonẽ quos uniꝰ assern
ẽẽ naturȩ. s diu̾sarũ uoluntatũ ꝓ mag.¬
nitudine & negligentiȩ & stulticiȩ ium̃¬
tum posse fieri. & ꝓdolore penarum & ig¬
nis ardore magis eligere ut brutũ am̃¬
mal sit. & inaquis habitet ac fluctib cẽ
corpus assumere huius uł illiꝰ pecoris. un
nob non solum quadrupedũ sed & piscuĩ
corꝑa sint timenda. Q ad extremũ nete¬
neretur pytagorici dogmatis reus qui
nefandam dispritationẽ qua lectoris am¬
mũ uulnerauit: hȩc inquit iuxta nr̃a
sententiam ñ sint dogmata sed quesita¬
ta tantũ atq ꝑiecta ne penitus intracta¬
ta uid̾entur. In scdo autẽ libro mũdos al.¬
serit innumerabiles ñ uxta epicurum
uno temꝑe płunos. & sui similes sed̾ pt

Expanded text:
uario sermone tractasset adserens diauario sermone tractasset adserens diabolum non incapacem esse uirtutis et tamen necdum uelle capere uirtutem, ad extremum sermone latissimo disputauit angelum siue animam aut certe daemonem, quos unius adserit esse naturae sed diuersarum uoluntatum, pro magnitudine neglegentiae et stultitiae iumentum posse fieri et pro dolore poenarum et ignis ardore magis eligere, ut brutum animal sit et in aquis habitet ac fluctibus, et corpus adsumere huius uel illius pecoris, ut nobis non solum quadrupedum sed et piscium corpora sint timenda. et ad extremum, ne teneretur Pythagorici dogmatis reus, qui nefandam disputationem, qua lectoris animum uulnerauit: haec, inquit, iuxta nostram sententiam non sint dogmata sed quaesita tantum atque proiecta, ne penitus intractata uiderentur. In secundo autem libro mundos adserit innumerabiles, non iuxta Epicurum uno tempore plurimos et sui similes, sed post
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ nos homines ob queda peccata his
sumꝰ circumdati corꝑib quȩ crassa sunt
oꝵ pinguia. sic & celi luminaria talia uł
talia accepisse corꝑa ut uł plus uł minꝰ
luceant & demones obmaiora delicta ae¬
rio corꝑe eẽ uestitos. Omnẽ treaturã scđ
uelationẽ filioꝵ dĩ. Ac ne quis putet no¬
strũ eẽ qͦd dicimus. ipsiꝰ u̾ba ponamꝰ. In
fine atq in consummatione mundi qͣn¬
do uelut de quibdam repagulis atep
carcerib missȩ fuerint ad ño animȩ &
rationabiles creaturȩ. alias earũ tardius
inced̾e ob segnitiem. alias ꝑnici euolarecͣ¬
beant arbitͥum. & sponte sua uel uirtuteᷤᷤ
possint caꝑe uel uicia. ille multo in pe¬
iori conditione ert̃ quã nc̃ sunt he ad me¬
liorẽ statum ꝑuement quia diuersi mo¬
tus & uariȩ uoluntates in utrãq par¬
tem diuersum accipient statũ. id ẽ ut
cẽ angłi homines uł demones & rursũ
exhis homines uł angłi fiant. Cũq oĩa

Expanded text:
quomodo nos homines ob quaedam peccata his quomodo nos homines ob quaedam peccata his sumus circumdati corporibus, quae crassa sunt et pinguia. sic et caeli luminaria talia uel talia accepisse corpora, ut uel plus uel minus luceant, et daemones ob maiora delicta aerio corpore esse uestitos. omnem creaturam secuuelationem filiorum dei. ac ne quis putet nostrum esse, quod dicimus, ipsius uerba ponamus: in fine atque in consummatione mundi, quando uelut de quibusdam repagulis atque carceribus missae fuerint a domino animae et rationabiles creaturae, alias earum tardius incedere ob segnitiem, alias pernici uolare cubeant arbitrium et sponte sua uel uirtutes possit capere uel uitia, illae multo in peiori condicione erunt, quam nunc sunt. hae ad meliorem statum peruenient, quia diuersi motus et uariae uoluntates in utramque partem diuersum accipient statum, id est, ut et angeli homines uel daemones et rursum ex his homines uel angeli fiant. cumque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lis mundis diuersa officia sortiãntur. Ip¬
sosq demones ac rectores tenebrarũ in
aliquo mundo uł mundis siuoluerint
ad meliora conuerti. fieri homines & sic
ad antiquũ redire principiũ ita dum ta¬
xat ut ꝑsupplicia atq tormenta quȩ uł
multo uł breui temꝑe sustinuerint in
hominũ eruditi corꝑib rursum ueni¬
ant ad angł̃oꝵ fastigia. Ex quo conseqͣn¬
ti ratione monstrari om̃s rationabiles
creaturas exomĩb posse fieri non semel
& subito: sed frequentuis: nosq & angłos
futuros & demones siegerimꝰ neglegentiꝰ
& rursum demones siuoluerint caꝑe
uirtutes ꝑuenire ad angłicam dignitatẽ.
Corꝑales quoq substantias penitus di¬
lapsuras aut certe infine omniũ hoc
eẽ futura corꝑa quod nc̃ est aer & cȩlum:
& siqͦd aliud corpꝰ sincerus & purius intel¬
ligi pot̃. Quod cum ita sit: quid de resur¬
rectione sentiat ꝑspicuũ est. Solem quo¬
q & lunã & astra cȩt̾a ẽẽ animantia ĩ mo

Expanded text:
lis mundis diuersa officia sortientur. ipsosque daemones ac rectores tenebrarum in aliquo mundo uel mundis, si uoluerint ad meliora conuerti, fieri homines et sic ad antiquum redire principium, ita dumtaxat, ut per supplicia atque tormenta, quae uel multo uel breui tempore sustinuerint, in hominum eruditi corporibus rursum ueniant ad angelorum fastigia. ex quo consequenti ratione monstrari omnes rationabiles creaturas ex omnibus posse fieri, non semel et subito sed frequentius, nosque et angelos futuros et daemones, si egerimus neglegentius, et rursum daemones, si uoluerint capere uirtutes, peruenire ad angelicam dignitatem. Corporales quoque substantias penitus dilapsuras aut certe in fine omnium hoc esse futura corpora, quod nunc est aether et caelum et si quod aliud corpus sincerius et purius intellegi potest. quod cum ita sit, quid de resurrectione sentiat, perspicuum est. solem quoque et lunam et astra cetera esse animantia, immo,
Abbreviated transcription (Latin):
heresis deeccłia auferatur. quȩ semꝑ
simulat pęnitentiã ut docendi in ȩccle¬
siis habeat facultatem. ne siaꝑta se luce
ꝑdidit. foras expulsa moriatur. Augͦ.

Expanded text:
eresis de Ecclesia auferatur, quae semper simulat poenitentiam, ut docendi in Ecclesiis habeat facultatem, ne si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. Aug
Abbreviated transcription (Latin):
isrł saluus fiet. ut qui quonda erat in
capite uertatur incaudã. Hec tibi uir
eloquentissime induplicis p̾fecturȩ ho¬
nore transacto. nc̃ inxp̃o honoratior.
tumultuaria &e breui lucubratione di¬
ctaui: ne uiderer omnino reticere. Co¬
dem enĩ temꝑe immo eodem die mi¬
chi & litterȩ tuȩ reddite ft̃. & mee expe¬
tite: ut aut tacendum fuerit. aut in¬
compto eloquio respondendũ. Quoꝵ
alterum pudoris. alterum caritatis ẽ.¬

Expanded text:
Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in caput, uertatur in caudam. Haec tibi, uir eruditissime, in duplicis praefecturae honore transacto nunc in Christo honoratior, tumultuaria et breui lucubratione dictaui, ne uiderer omnino reticere. eodem enim tempore, immo eodem die mihi et litterae tuae redditae sunt et meae expeditae, ut aut tacendum fuerit aut incompto eloquio respondendum, quorum alterum pudoris, alterum caritatis e
Abbreviated transcription (Latin):
to urbs capta templũq subuersum est.
Deinde ciuitatis usq ad adrianũ ꝑprin¬
cipem ꝑ quinquaginta annos manse¬
re reliquiȩ. Post euersionem templi par¬
lominus ꝑ quadringentos annos & ur¬
bis & templi riunȩ ꝑmanent. Ob qđ
tantum facinus: Certe non colis ydo¬
la s etiam seruiens ꝑsis atq romanis.
& captiuitatis pressus ugo. ignoras ali¬
enos deos. Quomͦ lementissimꝰ quon
dam ds̃. qui nuaqͣm tui oblitus ẽ nc̃ ꝑ
tanta spacia tempoꝵ miseriis tuis ñ
adducitur ut soluat captinitatem. s
ut uerius dicam expectatũ tibi mittat
antixp̃m: Ob qͦd in quã facinꝰ & tam exe¬
crabile scelus auertit ate oculos suos:
Ignoras: Memento uocis parentum
tuoꝵ. Sanguis eius suꝑ nos & suꝑ fili¬
os nr̃os. Ꝙ uenite occidamꝰ eum. & nr̃a
erit hereditas. Et non habemꝰ regem ni¬
si cesarem. Habes qd elegisti usq ad fi¬
nem mundi. seruiturus es cesari donec
gentiũ introeat plenitudo. & sic omnis

Expanded text:
to urbs capta templumque subuersum est. to urbs capta templumque subuersum est. deinde ciuitatis usque ad Adrianum principem per quinquaginta annos mansere reliquiae. post euersionem templi paulo minus per quadringentos annos et urbis et templi ruinae permanent. ob quod tantum facinus ? certe non colis idola, sed etiam seruiens Persis atque Romanis et captiuitatis pressus iugo ignoras alienos deos. quomodo clementissimus deus, qui numquam tui oblitus est, nunc per tanta spatia temporum miseriis tuis non adducitur, ut soluat captiuitatem et, ut uerius dicam, expectatum tibi mittat antichristum ? ob quod, inquam, facinus et tam execrabile scelus auertit oculos suos ? ignoras ? memento uocis parentum tuorum: sanguis eius super nos et super filios nostros et: uenite, occidamus eum et nostra erit hereditas et: non habemus regem nisi Caesarem. habes, quod elegisti: usque ad finem mundi seruiturus es Caesari, donec gentium introeat plenitudo et sic omnis
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾se terre. Ex quo ꝑspicue demon¬
stratur om̃a illius popłi iumbra &e
tẏpo &e imagine p̃cessisse scͥpta autẽ eẽ
ꝓ nob̾ in quos fines scłoꝵ decurrerunt.
Multa iuideȩ scelera cõmisisti. cunctiᷤᷤ
currca te seruisti nationib. Ob quod fac¬
tum: Utiq ꝑꝑ ydolatriam. Cummq serui¬
res crebro misertus tui ẽ ds̃. & misit u¬
dices & saluatores qui te de famula¬
tu moabitarũ & ãmanitarũ philistũ
quoq & diuersarũ gentium libaruñ.
ꝑmansit. Acyro rege ꝑsarun laxata¬
est captiuitas. Erras hoc & neemias ple¬
nissime referunt. Extructumẽ templũ
sub dario rege ꝑsarum atq medoꝵ a roro¬
babel filio salathiel & iħu filio iosedech
sacerdote magno. Quȩ passi sitis a medis
egyptiis macedonibq ñ enumero.
Nec tibi adducã in memoriam antiocͥũ
uarum. caffium. sosiumq replicabo. qͥ
tius urbib & p̃cipue insultauere ieroso¬
limȩ. Ad extremũ sub uespasiano &e ti¬

Expanded text:
universae terrae . Ex quo perspicue demonuniversae terrae . Ex quo perspicue demonstratur, omnia illius populi in umbra et typo, et imagine praecessisse, scripta autem esse pro nobis, in quos fines saeculi decurrerunt. 7. Multa, Judaee, scelera commisisti, cunctis circa te servisti nationibus. Ob quod factum? utique propter idolatriam. Cumque servisses crebro, misertus tui est Deus, et misit Judices et salvatores, qui te de famulatu Moabitarum et Ammonitarum, Philistiim quoque et diversarum gentium liberarunt. permansit. A Cyro rege Persarum est laxata captivitas. Esdras hoc et Nehemias planissime referunt. Exstructum est templum sub Dario, rege Persarum atque Medorum, a Zorababel, filio Salathiel, et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno. quae passi sitis a Medis, Aegyptiis Macedonibusque, non numero nec tibi adducam in memoriam Antiochum Uarum, Cassium Sossiumque replicabo, qui tuis urbibus et praecipue insultauere Hierosolymae. ad extremum sub Uespasiano et Ti
Abbreviated transcription (Latin):
ut hereticus sycophanta mentitur
aut quo auferam hẏstoriȩ ueritatem.
quȩ fundamentũ est intelligentiȩ
sp̃italis: s ut decutiam suꝑciliũ iude¬
orum qui synagoge angustias eccłiȩ
latitudini p̃ferunt. Si enĩ occidentẽ
tantum secuntur litteram & ñ sp̃m ui-¬
uificantem ostendant terrã reꝓmissio.¬
nis lacte & melle manantẽ. Sin autẽ
ꝑtropologiam dictum putant ꝓrerũ
omniũ abundantia: & nos terrã confes.¬
sionis terrãq uiuentium terrȩ uepͥum
preferemus. dicente dño ad moysen &
de abiectione isrłis &e assumptione gen¬
tium. Dimitte me ut deleam popłm
istum. & faciam te ingentẽ magnam.
Q̾ eodem patre ad filium. Postula ame
& dabo tibi gentes hereditatẽ tuam &
possessionẽ tuam t̾minos terre. & aꝑ.¬
tius ꝑ ẏsaiam. Parum tibiẽ ut sis pu.¬
er m̃s ad suscitandas trib iacob. & feces
uł reliquias isrł congregandas. Dedi te
inlucem cunctis gentib ut sis saluator

Expanded text:
ut hereticus sycophanta mentitur, ut hereticus sycophanta mentitur, aut quo auferam historiae ueritatem, quae fundamentum est intellegentiae spiritalis, sed ut decutiam supercilium Iudaeorum, qui synagogae angustias ecclesiae latitudini praeferunt. si enim occidentem tantum sequuntur litteram et non spiritum uiuificantem, ostendant terram repromissionis lacte et melle manantem; sin autem per tropologiam dictum putant pro rerum omnium abundantia, et nos confessionis terram terramque uiuentium terrae ueprium prde abjectione Israelis et assumptione gentium, Dimitte me, ut deleam populum istum, et faciam te in gentem magnam . Et eodem Patre ad filium, Postula a me, et dabo tibi haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et apertius per Isaiam, Parum tibi est, ut sis puer meus ad suscitandas tribus Jacob, et feces, vel reliquias Israel congregandas. Dedi te in lucem cunctis gentibus, ut sis salvator
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ꝓmissa fuerant ꝑdidisti. & michi
in eugłio ꝓmittuntur regnaçȩloꝵ qͥ
instrum̃tum uetus omnino ñ noĩat.
S si ñ fecero quȩ p̾cepta st̃. nequaquã
erit culpa in ꝓmittente. s in ie qui
ꝓmissum acciꝑe non merui. Ubi enĩ
ꝓremittuntur frustra cupias qđ pro¬
missum ẽ. Lege librum iosue & uidicũ
& quantis possessionũ angustiis sis co¬
artatus intelliges. Quid diuersarũ
urbium alienigenas cõmemorẽ quos
popłs iudeoꝵ. non quiut expellere
de urbib & sedib suis. cum ipsa metͦ.¬
polis tua prius iebus pꝰ ea salem t̾cio
ierosolima & nc̃ helya iebuseos expel.¬
lere non ualuerint s manserint cũ
eis in scandalum exemplũq uicioꝵ.
intantum ut ubi templũ tuũ condi¬
tum ẽ in area ornȩ fuerint iebusei & ip¬
um exceptis p̃positis oꝑum ꝓmultitu.¬
dine habitantiũ tecum incircumci¬
soꝵ abethncis extructum sit: Hec
hoc dico in suggillationẽ terrȩ iudeȩ

Expanded text:
tibi promissa fuerant, perdidisti. Et mihi tibi promissa fuerant, perdidisti. Et mihi in Evangelio promittuntur regna coelorum, quae instrumentum vetus omnino non nominat. sed si non fecero, quae praecepta sunt, nequaquam erit culpa in promittente, sed in me, qui promissum accipere non merui. ubi enim ermittuntur, frustra cupias, quod promissum est. lege librum Iosue et Iudicum et, quantis possessionis angustiis sis coartatus, intelleges. quid diuersarum urbium alienigenas commemorem, quos populus Iudaeorum non quiuit expellere de urbibus et sedibus suis, cum ipsa metropolis tua — prius Iebus, postea Salem, tertio Hierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expellere non ualuerit, sed manserit cum eis in scandalum exemplumque uitiorum in tantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area Ornae fuerit Iebusaei et ipum exceptis praepositis operum pro multitudine habitantium tecum incircumcisorum ab ethnicis extructum sit ? Nec hoc dico in sugillationem terrae Iudaeae,
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Egote intus & incute noui. Quod si
obieceris t̾ram repmissionis dici quȩ
innumeroꝵ uolumine continetur.a
meridie maris salinarũ ꝑsina & cades¬
barnȩ usq ad torrentẽ egypti qui iux¬
ta rinicoriirã mari magno influit. &
ab occidente ipsum mare qđ palestinȩ
phenicis sẏriȩ coelen. ciliciȩq ꝑtendi¬
tur. ab aquilone taurum montẽ & ze¬
phirum usq emath quȩ epiphania ã
pellatur sẏriȩ. ad orientem uͦ ꝑ anti¬
ochiam. & lacum cenereth quȩ nunc
tyberias appellatur. & iordanemqui
mari influit salinarũ. qđ nc̃ mortuũ
dicitur. transiordanẽ duarũ autẽ semĩ
tribuũ possessio ẽ. ruben & gad & di¬
midiȩ trib manassen: ego fatẽbor. hec tͥ
repmissa non tradita. si obseruasses
mandata dĩ & inp̃ceptis illins ambulas¬
ses: si non ꝓom̃ipotente deo coluisses
beelphegor & bahalim. beelzebub &e cha-¬
mos. Quos quia p̃tulisti dõ om̃a quȩ

Expanded text:
ras, ego te intus et in cute noui. Quodsi ras, ego te intus et in cute noui. Quodsi obieceris terram repromissionis dici, quae in Numerorum uolumine continetur, a meridie maris salinarum per Sina et Cades-Barne usque ad torrentem Aegypti, qui iuxta Rinocoruram mari magno influit, et ab occidente ipsum mare, quod Palaestinae, Phoenici, Syriae Coelae Ciliciaeque praetenditur, ab aquilone Taurum montem et Zephyrium usque Emath, quae appellatur Epiphania Syriae, ad orientem uero per Antiochiam et lacum Cenereth, quae nunc Tiberias appellatur, et Iordanem, qui mari influit salinarum, quod nunc mortuum dicitur — trans Iordanem autem duarum semis tribuum possessio est, Ruben et Gad et dimidiae tribus Manasse —, et ego fatebor haec tibi repromissa, non tradita, si obseruasses mandata dei et in praeceptis illius ambulasses, si non pro omnipotente deo coluisses Beelphegor et Bamos; quos quia praetulisti Deo, omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
palestinȩ ciuitates. gazam ascalonem.
nos quos nc̃ saracenos uocant. Inuici.¬
nia urbis ierłm pudet dicere latitudi.¬
nem t̾re repmissionis ne ethincis oc¬
casionem blasphemandi dedisse uide.¬
amur. Ab ioppe usq ad uiculũ nr̃m bet¬
leem quadraginta sex milia s̃. cui suc.¬
cedit uastissima solitudo. plena ferociũ
barbaroꝵ de quib dicitur. contra faciẽ
omniũ frm tuoꝵ habitabis. & quoꝵ fa¬
cit poeta eloquentissimꝰ mentionẽ: late¬
q uagantes barchei. ab archa oppido
qđ insolitudine situm ẽ: Quos nunc
corrupto sermone afri baricianos uo¬
cant. Hi sunt qui ꝓlocors qualitatibꝰ
diu̾sis nominib appellantur. & a mau¬
ritania ꝑ affricam &e egyptum. palesti.¬
namq & phenicẽ. celesiriam. & osrhohe.¬
nem mesopotamiã atq ꝑsidem.ten¬
dunt ad indiam. Hȩc est uideȩ tuarũ
longitudo & latitudo terrarũ. In his
głaris. suꝑhis te ꝑdiuersas ꝓuincias
ignorantib iactitas. Ad popłm phale.¬

Expanded text:
Palaestinae ciuitates, Gazam, Ascalonem, nosquos nunc Sarracenos uocant, in uicinia urbis Hierosolymae. pudet dicere latitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasionem blasphemandi dedisse uideamur. ab Ioppe usque ad uiculum nostrum Bethleem quadraginta sex milia sunt, cui succedit uastissima solitudo plena ferocium barbarorum, de quibus dicitur: c o ntra faciem omnium fratrum tuorum habitabis et quorum facit poeta eloquentissimus mentionem: lateque uagantes Barcaei, a Barca oppido, quod in solitudine situm est, quos nunc corrupto sermone Afri Baricianos uocant. hi sunt, qui pro locorum qualitatibus diuersis nominibus appellantur et a Mauritania per Africam et Aegyptum Palaestinamque et Phoenicem, Coelen Syriam et Osrohenen, Mesopotamiam atque Persidem tendunt ad Indiam. haec, Iudaee, tuarum longitudo et latitudo - terrarum, in his gloriaris, super his te per diuersas prouincias ignorantibus iactitas: ad populum phale
Abbreviated transcription (Latin):
mmurarit. istud loco nom̃ ĩ poitum. hec
tãgius potiꝰ qͣm exponimꝰ. breuit̃ indicas
taiñta consurgere. demonum
t ꝓfecti de raphidim castra po¬
suer̃ insolitudine synai. Duode¬
cima mansio ẽ. Statim tͥ ueniat
inmentem apłorum num̃us. uua de płib
s maior ab omnib ñ seꝑat᷑ mordine ⁊ p̾cel¬
lit inm̃ito. Ad hunc locum quadragesima
septima die ꝑueniunt scͥpta dicentẽ. M en¬
se trrcio eg̃ssionis filiorum isrł de egipto
mdie hac tͣnsier̃t insolitudinem sinai. ⁊ castͣ¬

Expanded text:
ontra dominum murmurarit, istud loco nomen inpositum. haec ontra dominum murmurarit, istud loco nomen inpositum. haec tangimus potius, quam exponimus, breuiter indicasstamenta consurgere. Et profecti de Raphidim castra posuerunt in solitudine Sinai. ,Duodecima mansio est. statim tibi ueniat in mentem apostolorum numerus. una de pluribus, sed maior ab omnibus non separatur in ordine et praecellit in merito. ad hunc locum quadragesima septima die perueniunt scriptura dicente: mense tertio egressionis filiorum Israhel de Aegypto, in die hac transierunt in solitudinem Sinai pro
Abbreviated transcription (Latin):
rofecti de halus. castra metati s̃
in raphidim.⁊ ñ erat ibi aqua
ppło. Undecima mansio ẽ. qͣm uio¬
lent̃ intp̃tatam in libro hebraicorum nõiũ
ceppi iudit os sufficienseis. aut c̃te uisio oris
fortium. Meliusq tnsfert᷑ dissolutio fortiũ. ł
sanitas fortium. siue iuxta ꝓpͥetatem lingue
sirȩ. remissio manuũ. ħ ⁊ in exodo legit᷑. pꝰ
ꝑfectionẽ de hemo sin. Querit᷑ in ea ꝓpłs ob
ardorem sitis. fons de petra oreperũp̃ ⁊ ꝓfluit.
dit inmontẽ. iñc contͣ amalechmilitat. Add
crucis signum suꝑat᷑ inuic᷑. Remissis orãtis
manib. hostis uictor in seqͥt᷑. Sed& moyses
suꝑ lapidem de zacharia qͥ sept̾ habebat
ocłos. ⁊ isamueł uolumine appellat᷑ abene¬
zer .i. lapis adiutorii. ⁊ utramq manũ euis
aaron ⁊ uir.i. montanꝰ lucidusq sustentat.
Deuicto adũsario suꝑueñ iethro. adducit
lech. uł ꝓpt̾ sanatum isrł. Sin autẽ remissio¬
nem manuum uixta siros raphidim so¬

Expanded text:
rofectique de Halus castra metati sunt in Raphidim; et non erat ibi aqua populo. Undecima mansio est, quam uiolenter interpretatam in libro Hebraicorum Nominum repperi \'uidit os sufficiens eis\' aut certe \'uisio oris fortium\'; meliusque transfertur \'dissolutio fortium\' uel \'sanitas fortium\' siue iuxta proprietatem linguae Syrae \'remissio manuum\'. haec et in Exodo legitur post profectionem de heremo Sin. queritur in ea populus ab ardore sitis; fons de petra Oreb erumpit et profldit in montem, Jesus contra Amalec militat. Ad crucis signum superatur inimicus; remissis orantis manibus, hostis victor insequitur. Sedet Moyses super lapidem de Zacharia, qui septem habebat oculos, et in Samuelis volumine appellatur Abenzer, id est \'lapis adiutor\', et utramque manum eius Aaron et Ur, id est \'montanus lucidusque\', sustentant. deuicto aduersario superuenit Iethro, adducit lec uel propter sanatum Israhel. sin autem \'remissionem manuum\' iuxta Syros Raphidim so
Abbreviated transcription (Latin):
ille de euangelio. qđ mñc baptitatꝰ statĩa sp̃u
duct᷑ ẽ. indesertum. ⁊ temptabat᷑ adiabolo.
Itaq ⁊ isrł pꝰ familiarem cum dño sermonẽ
pͥq̃ uxta montem sinai cõmoratꝰ ẽ anno
lno ⁊ dieb iiii. mira dispensatione castõꝵ.
eg̃ssus ĩnsolitudinem pharan q̃ int̾ptatur
onager aut feritas. ibiq subcumbit male
bestie fastidiens celestem pant̃. ⁊ egiptiorum
carnes desid̾ans. q̃nd̃o multos subitum uora¬
uit ancendium. ⁊ int̾cedente moyse. humũ
uorax flãma cõsumpsit. Tc accipiuĩt cotͣ¬
negligentes s humilitate submissi dum se
honore arbitrant᷑ indignos. Uñ ⁊ absentes
ꝓpħant. Saturatoq ppło cum adhuc esce
eorum erant inore ip̃orum ⁊ iradi ascendit
suꝑeos. ⁊ occidit pingues eorum.⁊ electos

Expanded text:
ille de euangelio, quod Iesus baptizatus statim ab spiritu ille de euangelio, quod Iesus baptizatus statim ab spiritu ductus est in desertum et temptabatur a diabolo. itaque et Israhel post familiarem cum deo sermonem, postquam iuxta montem Sinai commoratus est anno uno et diebus quattuor, mira dispositione castrorum egressus est in solitudinem Pharan, quae interpretatur \'onager\' aut \'feritas\', ibique succumbit malae bestiae fastidiens caelestem panem et Aegyptiorum carnes desiderans, quando multos subitum uorauit incendium et intercedente Moyse fumum uorax flamma consumpsit. tunc accipiunt cotuneglegentes, sed humilitate submissi, dum se honore arbitrantur indignos, unde et absentes prophetant. saturatoque populo, cum adhuc esca esset in ore ipsorum, ira dei ascendit super eos et occidit pingues eorum et electos
Abbreviated transcription (Latin):
uelim qͥd in lege p̾ceptum sit. qͦmͦ fabricatũ
tab̾nacłm. quȩ uarietas hostiarum. q̃ uasoꝵ
diũsitas. que induĩta pontificis. q̃ saẽdotũ
ac leuitarum cerimoniȩ. qͥd eg̃int. qͣmͦ ppłs
num̾̃atussit. Hoc tãtũ dicam qđ media pars
exodi. ⁊ totus leuiticꝰ lib̃ ⁊ num̃orũ p̃cepta nõ
modica. ⁊ ꝑ singłas tͥb ppłi distͥbutio ⁊ oblatio
nes pͥncipum. inhac mansione descͥpte sint.
multorumq uoluminũ disputacio huric loco
suffic̃e uix possit. Int̾p̃tantur aut̃ sinai ru¬
bi. ñ unꝰ ut supͣ insolitudine sin. s płes ut ibi
pͥncipium sit. hic ꝑfectio. Ibi solitariꝰ ntimi̾nis.
hic multiplex. Aliudẽ enim unam. ⁊ aliudõs
gr̃as posside.
t ꝑfecti de solitudine synai castͣ
metatis insepulchris concupiscen¬
tiȩ. Terciadecima mansio cuiꝰ nom̃
cum int̃p̃tatione editum ẽ. ap̃ hebreos appel¬
lat᷑. att ba roth at thaua. Est autem sensus

Expanded text:
uelim, quid in lege praeceptum sit, quomodo fabricatum uelim, quid in lege praeceptum sit, quomodo fabricatum tabernaculum, quae uarietas hostiarum, quae uasorum diuersitas, quae indumenta pontificis, quae sacerdotum ac leuitarum caerimoniae, quid egerint, quomodo populus numeratus sit: hoc tantum dicam, quod media pars Exodi et totus Leuiticus liber et Numerorum praecepta non modica et per singulas tribus populi distributio et oblatio principum in hac mansione descriptae sint multo- rumque uoluminum disputatio huic loco sufficere uix possit. interpretatur autem Sinai \'rubi\', non unus, ut supra in solitudine Sin, sed plures, ut ibi principium, hic perfectio, ibi solitarius numerus, hic multiplex. aliud est enim unam et aliud omnes gratias possidere. Et profecti de solitudine Sinai castra metati sunt in sepulchris concupiscentiae. Tertia decima mansio, cuius nomen cum interpretatione editum est, apud Hebraeos appellatur \'cabaroth atthaua\'. est autem sensus
Abbreviated transcription (Latin):
eum dñs dicens. ⁊ reliqua. & rursum: uade
inqͥt ad ppłm. ⁊ scifica eos hodie ꝙ cras. ⁊ lauẽt
uestim̃ta sua. sintq parati indiem t̃tium. qr
t̃tia die descendet dñs uidente uniũso popło
suꝑ montem sinai. Qđ ifactum ẽ: Lauer̃q
uestim̃ta sua. ⁊ ab uxorum coiti seꝑatis. die
t̃tio descendit dñs inmontẽ. Quo fumãte ⁊ ful¬
g̾e ⁊ tonitrui caligine. uoce tube mortalium
corda t̃rentib mõises loq̃bat᷑. ⁊ dñs responde¬
bat ei. Supputemus num̃um. ⁊ iuemimus
qͥnqͣgesimo die eg̃ssionis isrł ex egipto inũtice
montis sinai legemdatam. Uñ ⁊ pentecostes
celebrat᷑ sollempnitas. ⁊ pꝰea euãgłii sacͣm̃ta
in sp̃c sc̃i descensione complent᷑ ut sic̃ pͥori po¬
pło qͥnqͣgesimo die uͦ iubeleo. ⁊ uͦ annoremis¬
sionis. ⁊ ueris qͥnq̃gi̾ta ⁊ qͥngentis denariis qͥ
debitorib dimittuntur. lex dataẽ. ad apłos
lingͥs credentium totꝰ euangłica p̾dicatione
mundus expletꝰ sit. Longum ẽ si replicare

Expanded text:
e monte dicens et reliqua. et rursum: uade, inquit, ad populum et sanctifica eos hodie et cras. et lauent uestimenta sua sintque parati in diemtertium, quia tertia die descendet do minus uidente uniuerso populo super montem Sinai. quod et factum est. laueruntque uestimenta sua et ab uxorum coitu separatis die tertio descendit dominus in montem, quo fumante et fulgore, tonitru, caligine, uoce tubae mortalium corda terrentibus Moyses loquebatur et dominus respondebat ei. supputemus numerum et inueniemus quinquagesimo die egressionis Israhel ex Aegypto in uertice montis Sinai legem datam. unde et pentecostes celebratur sollemnitas et postea euangelii sacra ut, sicut priori populo quinquagesima die, uero iubeleo et uero anno remissionis et ueris quinquaginta et quingentis. denariis, qui debitoribus dimittuntur, lex data est, ad aposiuisis linguis credentium totus euangelica praedicatione mundus expletus sit. longum est, si replicare
Abbreviated transcription (Latin):
morie desidii. Ex qͥb om̃ib nosdocemur
qͥ sapientiam dimisimus scłarẽ. ⁊ egiptias
ollas contempsimus. ñ deb̾e m̾inurare
cont̃ celestem scͥpt᷑arum panem nec iuru¬
lentias egyptiorum qͥs̃ magnarum car¬
Alioqͥn sirur sus eas uoluerimius appetẽ.
uorabimus usq ad nausiam. ⁊ statim dĩu

Expanded text:
moriae desiderii\'. -ex quibus omnibus nos docemur, qui sapientiam dimisimus saecularem et Aegyptias ollas contempsimus, non debere murmurare contra caelestem scripturarum panem nec iurulentias Aegyptiorum, qui sunt magnarum car . rere; alioquin, si rursus eas uoluerimus appetere, uorabimus usque ad nausiam et statim d
Abbreviated transcription (Latin):
Iuerenda causa atq reddenda. ẽ. qͣre
damnent᷑ aĩe quȩ noue creantur singłis
si sic de corpore exierint: & sc̃a scriptura
& scã ẽ testis eccłia. Unde illa de ani¬
marũ nouarũ creatione sententia. si
hanc fidem fundatissimã ñ oppugnat
sit & mea. si oppugnat non sit & tua.
Nolo mͥdicatur ꝓ hac sententia deb̃e ac¬
cipi quod scriptum ẽ. Qui finx̃ sp̃m
homĩs in ipso. & qui fuxit singillatim
corda eoꝵ. Aliquid fortissimũ atq in¬
uictissimũ requirendũ ẽ. qͦd nos non
cogat dm̃ credere ullarũ animarũ
sine culpa aliqua damnatorẽ. Nam uł
tantunde ualet. uł plus ẽ forsitan crea¬
re quã fingere & tam̃ scriptumẽ. Cor
mundũ crea in me ds̃. Nec ideo puta¬
ri potest amma hoc loco optare se fie¬
ri priusqͣm aliqͥd ẽẽt. Sicut gͦ iam exi¬
stens creatur in nouatione iusticie. sic
iam existens fingitur conformatione
doctrinȩ. Nec illud qͦd in eccłiaste scͥp¬
tum ẽ. tunc conu̾tetur in terrã pulius

Expanded text:
erenda causa est atque reddenda, quare damnentur animae quae novae creantur singulissi sic de corpore exierint, et sancta Scriptura, et sancta est testis Ecclesia. Unde illa de animarum novarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea; si oppugnat, non sit et tua. 26. Nolo mihi dicatur, pro hac sententia debere accipi quod scriptum est, Qui finxit spiritum hominis in ipso et, Qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: tunc.conuertetur in terram puluis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iiuersis testimoniis scͥpturarũ eade
questione uteris intheatrales p̾stigias
qui unũ eundeq hominẽ ꝑsonarũ ua¬
rietate mutata inmartẽ uenerẽq ꝓ¬
ducunt. Ut qui priꝰ rigidus & trucu¬
lentus incesserat pꝰea soluatur in mol¬
liciẽ feminarũ. AygustiNs.
Ute iratũ sensero. nicħ aliud quã ue¬
mã dep̃cabor. Ieroñ. Oyeso ut pati.

Expanded text:
Diversis testimoniis Scripturarum eadem in quaestione uteris in theatrales praestigias: qui unum eumdemque hominem, personarum varietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus incesserat, postea solvatur in mollitiem feminarum. Augustinus. Cum te iratum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. Hieronymus. Quaeso ut
Abbreviated transcription (Latin):
& tuo te more laudare. s absit ame ut
qͦd rep̃hendo inte. imiter. quin potius
ita sententiã temꝑaui ut & obiectum
crim̃ effugerem. & amicũ quantum in
me ẽ. nec lesus lederem. S obsecro te
ut si deinceps aliquẽ sequi uolueris. tu¬
o tantum iudicio sis contentus. Aut
bona sunt quȩ appetimꝰ aut mala. Si
bona non indigent alterius auxilio.
Simala. peccantiũ multitudo non
parit errori patrociniũ. Hȩc aput te
potius amice expostulare uolui qͣm
lacessitus publice deseuire. ut animad.¬
uertas me reconciliatas amicicias
pure colere. & non iuxta plautinam
sententiam altera manu lapidẽ. alte¬
nec dum de patria reuersus ẽ & puto
quod eũ aquileiȩ apud scm papam
chromatiũ uidis. Sc̃m quoq prb̃m
rufinũ. obcausam claudii ꝑ romam
mediolanũ misimꝰ. & orauimꝰ ut no¬
stro animo & obsequio uos uideret ce¬
terisq amicis eadem significauimꝰ.

Expanded text:
et tuo te more laudare. sed absit a me, ut, et tuo te more laudare. sed absit a me, ut, quod reprehendo in te, imiter; quin potius ita sententiam temperaui, ut et obiectum crimen effugerem et amicum, quantum in me est, nec laesus laederem. sed obsecro te, ut, si deinceps aliquem sequi uolueris, tuo tantum iudicio sis contentus. aut enim bona sunt, quae adpetimus, aut mala: si bona, non indigent alterius auxilio; si mala, peccantium multitudo non parit errori patrocinium. haec apud te potius amice expostulare uolui quam lacessitus publice desaeuire, ut animaduertas me reconciliatas amicitias pure colere et non iuxta Plautinam sententiam altera manu lapidem necdum de patria reuersus est et puto, quod eum Aquileiae apud sanctum papam Chromatium uideris. sanctum quoque presbyterum Rufinum ob quandam causam per Romam Mediolanum misimus et orauimus, ut nostro animo et obsequio uos uideret, ceterisque amicis eadem significauim
Abbreviated transcription (Latin):
iu te romȩ moratũ ser. snũ.¬
mo ꝓprius indicauit nec du¬
bito sp̃italium parentũ ad
patriam reuocatũ desid̾io. quẽ matͥs
luctus ire ꝓhibebat. Nemo magis co¬
ram dolores quod absens referre uix
poteras qͦd quereris. stomacho suo u¬
num queq seruire & nr̃o non acquies.¬
cere iudicio. Conscientiȩ nr̃e testis ẽ
dñs pꝰ reconciliatas amicicias nullũ
intercessisse rancorẽ quo quenpiã le¬
deremꝰ. quin potius cũ om̃ĩ cautione
ꝓuidimus. ne saltẽ casus in maliuolen.¬
tiam uerteret᷑. S quid possumꝰ facere
siunusquisq iuste se putat facere qͦd
facit. & iudetur sibi potius remorde.
ri quã mordere: Uera amicicia qͦd sen¬
tit cissimulare ñ debet. Prephaciun
quã ex stilo intellexi tuã eẽ. In qua ob¬
liq ĩmo aꝑte ego petor. Qua m̃te sit
scripta tu uicdis. qua intelligatur &̾
stultis patet. Poteram ego & qui sepis¬
sime figuratas controuersias declama¬
ui aliquid debere artificiose repetere.

Expanded text:
iu te Romae moratum sermo proprius indicauit nec dubito spiritalium parentum ad patriam reuocatum desiderio, quem matris luctus ire prohibebat, ne magis coram doleres, quod absens ferre uix poteras. quod quereris stomacho suo unumquemque seruire et nostro non adquiescere iudicio, conscientiae nostrae testis est dominus post reconciliatas amicitias nullum intercessisse rancorem, quo quempiam laederemus; quin potius cum omni cautione prouidimus ne saltim casus in maliuolentiam uerteretur. sed quid possumus facere, si unusquisque iuste se putat facere, quod facit, et uidetur sibi remordere potius quam mordere? uera amicitia, quod sentit, dissimulare non debet. praefatiunca est, quam ex stilo intellexi tuam esse, in qua oblique, immo aperte ego petor. qua mente sit scripta, tu uideris; qua intellegatur, et stultis patet. poteram et ego, qui saepissime figuratas controuersias declamaui, aliquid de ueteri artificio repetere
Abbreviated transcription (Latin):
gog & magog bella narrant᷑. & in extͤmis
in quib sacratissima & in explicabilis
templi edificatio uarietas m̃suraq de
cupitis cõm̃dari. tantꝰ ac tał ẽ. & sic e¬
ruditus in lege dñi. ut absq nr̃o roga¬
tu instruere uos possit. & nrãm super
cunctis questionib scripturarũ ꝓmo
dulo cõmunis ingenii explicare senten¬

Expanded text:
Gog et Magog bella narrantur, et in extremis, Gog et Magog bella narrantur, et in extremis, in quibus sacratissimi et inexplicabilis templi aedicupitis commendari, tantus ac talis est et sic eruditus in lege domini, ut absque nostro rogatu instruere uos possit et nostram super cunctis quaestionibus scripturarum pro modulo communis ingenii explicare senten
Abbreviated transcription (Latin):
confususẽ ut uixta uulgare ꝓuerbiũ.¬
ꝓpͥumqͦ ignorarẽ uocabulũ diuq ta¬
cui. sciens tempꝰ ẽẽ lacrimarũ. Hoc au¬
tem anno cum tres explicassẽ libros. su¬
bitus impetus barbaroꝵ dequib tuus
dicit uirgilius lateq uagantes barchei
mitẽ palestinȩ. phenicis. syriȩ. ꝑcucͣit
adinstar torrentis cuncta secum trahenᷤ
silent int̾ arma leges. quantomagis¬
studia scripturarũ. quȩ & libroꝵ mul¬
titudine & silentio ac librarioꝵ seduli.
tantiũ indigent: Duos itaq libros misi
scẽ filiȩ meȩ fabiolȩ. quoꝵ exempla siuo¬
lueris abipsa poteris mutuari. ꝓangu¬
stia quippe temꝑis. alios describere ñ
potui. Quoscum legeris. & uestibula
uideris facilis comectura erit. quał ip¬
sa futura sit domus. S credo in di mi¬
scd̃ia qui nos adiuuit in difficillimo
pͥncipio supͣdicti oꝑis. qͦd ipse adiuuet
& in penultimis ꝓpħȩ partib inquib

Expanded text:
confusus est, ut iuxta uulgare prouerbiuconfusus est, ut iuxta uulgare prouerbiuuoque ignorarem uocabulum, diuque tacui sciens tempus esse lacrimarum. hoc autem anno, cum tres explicassem libros, subitus impetus barbarorum, de quibus tuus dicit Vergilius: \'Lateque uagantes Barcaei\' mitem, Palaestinae, Phoenices, Syriae percucurrit ad instar torrentis cuncta secum trahens,\'silent inter arma leges\', quantostudia scripturarum, quae et librorum multitudine et silentio ac librariorum sedulitantium indigent! duos itaque libros misi sanctae filiae meae Fabiolae, quorum exempla, si uolueris, ab ipsa poteris mutuari; pro angustia quippe temporis alios describere non potui. quos cum legeris et uestibula uideris, facilis coniectura erit, qualis ipsa futura sit domus. sed credo in dei misericordia, qui nos adiuuit in difficillimo principio supra dicti operis, quod ipse adiuuet et in paene ultimis prophetae partibus, in quibus