comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suffragant᷑. Unde cũ ezechias diuinũ auxilium
postularet audiuit. Protegam urbem hanc. ⁊ sal
ego scindam regnũ de manu salomonis. Uerũp¬
tamen una tribus remanebit ei pp̃ seruũ meum
dauid. ut remaneat lucerna dauid serui mei cũc¬
tra unitatem eccłie uon est locus offendi sacri¬
ficium unitatis: iõ scõꝵ memorie ꝯmunicamꝰ
ĩsacrificio. quatinus in ꝯmunione scõꝵ sacri¬
ficium offeramus. Nam sicut unus panis ex nił¬
tis granis. ⁊ unũ corpus ex multis membris. sic
exmultis fidelib una constat eccłia. Scriptũ÷
⁊ ideo solum illũ ad esum huiꝰ agni recipimus. qͥ
nr̃e cõiunctus ÷ domui. uidel omẽm domestic̃
fidei. apͥncipe usq ad plebeiũ. ab apło usq ad pu

Expanded text:
suffragantur. Unde cum Ezechias divinum auxilium postularet, audivit: Protegam urbem hanc et servego scindam regnum de manu Salomonis, verumtamen una tribus remanebit ei propter servum meum David, ut remaneat lucerna David servi metra unitatem Ecclesiae, non est locus offerendi sacrificium unitatis. Ideo sanctorum memoriae communicamus in sacrificio, quatenus in communione sanctorum sacrificium offeramus. Nam sicut unus panis ex multis granis, ita et unum corpus ex multis membris. Sic ex multis fidelibus una constat Ecclesia. Scriptum ideo solum illum, ad esum hujus agni assumimus, qui nostrae conjunctus est domui, videlicet omnem domesticum fidei a principe
Abbreviated transcription (Latin):
s ministri. quib interdicitur dominiũ. ⁊ in di¬
citur minist̾ium. Audi suꝑ ħ sapientem. Rectori
honorem postulauerunt a xp̃o. Dic in¬
quit ut sedeant hii duo filii mei unus ad dex¬
ceram. ⁊ alius ad sinistram in regno tuo. meru¬
erunt audire. Nescitis quid petatis. Non enim
honore s honere ꝑuenitur ad regnũ. Uñ dñs.¬

Expanded text:
sed ministri, quibus interdicitur dominium, et indicitur ministerium. Audi super hoc Sapientem: « Rectorhonorem postulaverunt a Christo: « Dic, inquit, ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram, et alius ad sinistram tuam in regno tuo, » meruerunt audire: « Nescitis quid petatis. » Non enim honore, sed onere pervenitur ad regnum, und
Abbreviated transcription (Latin):
dilig̃ sibi similem. Suꝑb autem odit e¬
latum. Unde sałon. Inter suꝑbos semꝑ sunt iur¬
gia. et nͥ fũit suꝑbia. ibi ⁊ contumelia. Suꝑ¬
bus autem insolita gestit. consueta fastidit.
magnũ reputat. si loqui dignetur maximũ
si surgat ⁊ amplexetur. estimat plus digni¬
tatem ab ip̃o qm ipm̃i assequutum ex digni¬
tate. Nũqͣm uult uti paternitatis affectu sed
eius ⁊ arrogancia eius. ⁊ indignatõ eius plus

Expanded text:
diligit sibi similem, superbus autem odit elatum. Unde Salomon: «Inter superbos semper sunt iurgia», et: «ubi fuerit superbia, ibi et contumelia». Superbus insolita gestit, consueta fastidit. Magnum reputat si loqui dignetur, maximum si surgit et amplexatur. Existimat plus dignitatem ab ipso, quam ipsum assecutum ex dignitate. Nunquam vult uti paternitatis imperio. rrogantia eius et indignatio e
Abbreviated transcription (Latin):
peres. O extranea conditõ seruitutis ua¬
tura liberos genuit. sed fortuna seruos cõ
pellitur. et nemo condolere ꝑmittit᷑ Sic
castra secuntur: qr miserũ est aliena uiu̾e qͣ¬
uereri. pp̃ nequiciam subiectoꝵ. Si mitis
est contingat illum ꝯtempni pp̃ insolen¬
ciam subiectorum. Seuerum ergo metus
liaris enĩ cura semꝑ fatigat. ⁊ domestica:
sollicitudo molestat. Oportet eum semper
ciues tueri. net sufficit diei malicia sua. S
dies diei laborem eructat. ⁊ nox nocti solli
c̾untur. et noctes expenduntur in sompneᷤ

Expanded text:
peres. O extrema conditio servitutis! Natura liberos genuit, sed fortuna servos conspellitur, et nemo condolere permittitur. castra sequuntur, quia miserum est vivere aliena prvereri propter nequitiam subjectorum; si mitis est, contigit illum contemni propter insolentiam subjectorum. Severum ergo metus liaris enim cura fatigat, et domestica sollicitudo molestat. Oportet enim eum semper cives tueri. Nec sufficit diei malitia sua, sed dies diei laborem eructat, et nox nocti solliccuntur, et noctes expenduntur insomnes. C
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi duos libros ad illustrem uirũ
comitem ualerium cũ audissem pelagia¬
nos ei nescio quid scripsisse deuobis quod scil
nupcias dampnarem asserendo origĩale pcõm
quoꝵ libroꝵ titulus ẽ. denuptiis ⁊ concupĩa.
Bonitatem quippe defendimus nuptiarum:
ne pucaretur earũ esse uiciũ concupĩa carm᷑.
libidinis bene utitur ad filios ꝓcrendos pu¬
dicicia coniugał. Ut autem duo libri essent
primus uenit in iuliani pelagiani manus.
et scripsit aduersus eũ libros quatuor. ex qͥb
quidam ñ nulla deterpsit. ⁊ comiti ualerio n¬
misit. illeuõ ad nos. Quecũq accepissem alio
libro ad eadem ip̃a respondi. Huiꝰ oꝑis p̾mus
liber sic incipit. Heretici noui dilectissime fi¬
li ualeri. Scd̃s autem sic. Int̾ milicie tue curas.
Loquutionum libri sep

Expanded text:
cripsi duos libros ad illustrem virum comitem Valerium, cum audissem Pelagianos ei nescio quid scripsisse de nobis, quod scilicet nuptias damnaremus, asserendo originale peccatum: quorum librorum titulus est, de Nuptiis et Concupiscentia. Bonitatem quippe defendimus nuptiarum, ne putaretur earum esse vitium concupiscentia calibidinis bene utitur ad filios procreandos pudicitia conjugalis. Ut autem duo libri essent, primus venit in Juliani pelagiani manus, et scripsit adversus eum libros quatuor, ex quibus quidam nonnulla decerpsit, et comiti Valerio misit, ille vero ad nos. Quae cum accepissem, alio libro ad eadem ipsa respondi. Hujus operis primus liber sic incipit: Haeretici novi, dilectissime fili Valeri. Secundus autem sic: Inter militiae tuae curas. Locutionum libri sep
Abbreviated transcription (Latin):
quo lapsureprehensi a semet ipĩs humiliter sa¬
piunt. & de munerib dei laudari ñ appetunt. s
laudant deũ aquo acceꝑint unde laudari se
uolunt. Utilius ẽ arrogantiũ uł arrogantib
quocũq uicio labi ⁊ humiles post casum d̾o fi̾ ꝙͣ¬

Expanded text:
quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter saquo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fi
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Nam reuera sine hũilitate faciunt uircͥ
quelibet et sine caritace in uicio deputatur.
Merito suꝑbie diabolus a suꝑna bĩtudine c¬
corruit. Qui ergo de uirtutib atcolluntur dia¬
bolum imitantur et exinde grauius corruũt.
qr de excelsis labuntur. Suꝑbia sicut origo est
omium criminum. Ita ruina cuntarũ uircucũ.
Ip̃ci est .n. in pecrato prima. Ip̃a in conflictu pos¬
trema. ħ̾enim aut mexordio mentem ꝑ pcc̃m
prosternit. aut nouissime de uirtutib deicit.
Inde et om̃iũ peccatoꝵ est maxima: quia tam
per uirtutes qmͣ ꝑ uicia humanam mentem
ext̾minat Ibi cadit suꝑbia ubi et nascituꝵ.
ut non sit suꝑb aliud culpa aliud pena. S ipsa
Nam nͥ precesserit occulta elatio mentis nõ seqͣ
aperta iactancia laudis. Ita ergo in culpa p̃po¬
nitur suꝑbia arrogancie. sicut prefertur ori¬
gine. plerũq ad elationis emendacõnem pro¬
udencia dei aliquo casu non ull̃i cadunt. pro

Expanded text:
unt. Nam revera sine humilitate virtus unt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro
Abbreviated transcription (Latin):
mni uicio deterior est suꝑbia: seu p̃p̃ qd̾
a sũmis ꝑsonis ⁊ pͥmis assumit᷑ seu ꝙ de
oꝑe iusticie et iurtutis exoritur. minusq cl¬
pa eius sentitur. luxuria uero caruis ideo nota¬
bilis omib est qm̃ statim per se turpis est. et
camen pensance deo suꝑbia minor est. S qui
decinetur suꝑbia et non sencit: labitur carnis
luxuria ut ꝑ hanc humiliatus et a confusione
exsureat ⁊ asuꝑbia. Om̃is pecrans superbus ẽ.
eo qd faciendo uetita contemptui habeat d̾ina
precepta. Recte ergo iniciũ omĩs pecrati super¬
bia ẽ. qr nisi precesserit mandatoꝵ dei ĩ obedĩa
transgressionis non sequitur cłpa. Om̃is suꝑ¬
bia canto ĩ uno iacet: qͣnto in alto se erigit.
Tantoq profundius labitur: qnͣto excelsius
elenatur. Qui enĩ per ꝓpͥm superbiam attol¬
litur ꝑ dei iustĩam incłinatur. Qui inflantur
suꝑbia uento pascuntur. Unde et ꝓpħa. om̃es
inquit pastores tuos pascit uentus. hoc est

Expanded text:
mni vitio deteriorem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus est, quoniam statim per se turpis est. Et tamen, pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos pascit ventus , hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
Mse
omiai om̃ib salus et p̾mium ⁊ glorta sĩ¬
cietatli donare digneris. tamqͣm ñ om̃s
sint eũdo denarium acrepturi. Sane lic
unũ et imn sit p̾mium singłorum uidelic
ipẽ deus. uiiuis cognitõne salus eterua cõ¬
sistit. sĩnlud quod ip̃e dicit in ewuͦ. hec est¬

Expanded text:
pse Cor. XV, salus et praemium et gloria sincietatem donare digneris: tanquam non omnes sint unum eumdem denarium accepturi? Sane licet unum et idem sit praemium singulorum, videlicet ipse Deus, in cujus cognitione salus aeterna consistit
Abbreviated transcription (Latin):
sũ iohanncephano. mathia. barnaba. In
hac scd̾a cõrmoratõne scõꝵ ex magna ꝑ¬
te supplentui de primiciuis scĩs deesse ui-¬
debantur in pa. S querit᷑ quare iohanes
repetitur ⁊ stis sociatus iobĩ p̃mittitur
matbie ⁊ barre. Sane iob̾s in p̾ma com
ꝯmemoratõne etitur et cũ stepbano socu¬
tur. pp̃ priuilesn celibatus. Uirginitas
exeo maxime co batur quod deputatus
nuit sincerissime fitatis. Posset autẽ nõ
ewangłista s bapa ioħes intlłigi si non

Expanded text:
um Joanne, Stephano, Matthia, Barnaba . . . In hac secunda commemoratione sanctorum ex magna parte supplentur, qui de primitivis sanctis deesse videbantur in prima. Sed qualiter Joannes repetitur, et Stephanus sociatus Joanni praemittitur Matthiae ac Barnabae? Sane Joannes in prima commcommemoratione repetitur et cum Stephano sociatur, propter privilegium coelibatus. Virgines ex eo maxime deputatur, quod deputatus ruit sincerissimae castitatis. Posset tamen non evangelista, sed Baptista Joannes intelligi; n
Abbreviated transcription (Latin):
Uid curpius ebrioso cui fetor m ore tre¬
mor in corpore. qui ꝓmittit instulta. ꝓ¬
Snt occulta. cui mens alienatur. facies tnͣst̾or¬
ro non sufficit uinũ. non sicera. non ceruisa.
s studiose conficitur mulsum. cyrupus. cla¬
retum:. labore multo. sollicitudine magna. sũp¬
tu non modico. S inde ꝯtentõnes. ⁊ ryxe. lite
⁊ iurgia. uinũ.n. multũ potatũ ut ait sałon¬

Expanded text:
uid turpius ebrioso? cui fetor in ore, tremor in corpore, qui promittit multa, prodit occulta, cui mens alienatur, facies transforro non sufficit vinum, non sicera, non cervisia, sed studiose conficitur mulsum, syropus, claretum, labore multo, sollicitudine magna, sumptu non modico, sed inde contentiones et rixae, lites et jurgia. « Vinum enim multum potatum, u t ait Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pecrasti. ⁊ si nupserit uirgo ñ pecrat. Nec pu¬
tent minus tam magnũ integritatis bonum
si nuptie ñ erunt malum. Inimo uero hinc
sibi potius maioris glorie palimam p̾paratam eẽ
confidat. que non dampnari si nub̃et timuit.
s honoratius coronari qr non nub̾e cõcupiũt.
ui ergo sine connugio ꝑmanere uolu̾int
non tanqͣm foueam pcci nuptias fugiãt.
s tanqͣm collem minoris boni cranscendant. u
in maioris ꝯtinencie montem requiescant. Ca
quippe lege collis iste inhĩtatur. ut nõ cum uo¬
luerit quis emigret. Mulier .n. alligata est qͣm¬
diuuir eius uiuit. Uerũptam̃ ad continenciã
uidualem ab ipõ tanqͣm gradu conscenditur.
Propter uirginitatem uero uel delinandus
est non ꝯsentiendo petitorib.uel transiliendis
preueniendo petitores. Ne qui audem putarent
duorũ oꝑuni boni acq melioris equalia forte
premia ꝓpt̾ea contra eos disserendũ fuit. qͥ qd̾

Expanded text:
non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. nec punon peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. nec putent minui tam magnum integritatis bonum, si nuptiae non erunt malum. immo uero hinc sibi potius maioris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnari, si nuberet, timuit, sed honoratius coronari, quia non nuberet. concupiuit. qui ergo sine coniugio permanere uoluerint, non tamquam foueam peccati nuptias fugiant, sed tamquam collem minoris boni transcendant, ut in maioris continentiae monte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum uoluerit quis emigret; mulier enim adligata est, quamdiu uir eius uiuit. uerumtamen ad continentiam uidualem ab ipso tamquam gradu conscenditur; propter uirginalem uero uel declinandus est non consentiendo petitoribus uel transiliendus praeueniendo petitores. Ne quis autem putaret duorum operum, boni atque melioris, aequalia fore praemia, propterea contra eos disserendum fuit, qui quo
Abbreviated transcription (Latin):
plane ueraciter ab apło dcm̃ nou̾int. qͥ dat
nuptum bene facit. ⁊ qui nõ dat nuptũ meliͦ
facit & si acceꝑis uxorem non peccasti. ⁊ si nup¬
serit uirgo non pecrat. & paulo post. Beatior
Et ne humana sñĩa putaretur adiungit. Pu¬
to autem et ego sp̃m dei habeo. Hec dominica
hec apłica. hec uera. bec saua doctrina ẽ. sic
elig̾e dona maiora ne minora dampnentur.
Melior est in scriptura dei ueritas. qm in cuiꝰ¬
qͣm mente aut carne uirginitas hominis. Qꝑ
castum est sic ametur ut ꝙ uerũ est non
negetur. Nam quod mali non possunt eciã
desua carne cogitare qui credunt apłicã lin¬
guam eo ip̃o loco ubi uirginitatem corporis con¬
mendabat a corruptõne mendacii uirginem
non fuisse: primitus ergo ac maxine qͥ bonũ
uirginitatis eligunt. scripturas scãs firmissime
ceneant nicħ esse mentitas. ac per hoc eciam i
uerum esse quod dc̃m est. ꝙ si acceꝑis ipeorem

Expanded text:
plane ueraciter ab apostolo dictum nouerint: qui dat plane ueraciter ab apostolo dictum nouerint: qui dat nuptum, bene facit; et qui non datnuptum, melius facit. et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat. et paulo post: beatior et ne humana sententia putaretur, adiungit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. haec domi- nica, haec apostolica, haec uera, haec sana doctrina est, sic eligere dona maiora, ne minora damnentur. melior est in scriptura dei ueritas dei quam in cuiusquam mente aut carne uirginitas hominis. quod castum est sic ametur, ut quod uerum est non negetur. nam quid mali non possunt etiam de sua carne cogitare, qui credunt apostolicam linguam eo ipso loco, ubi uirginitatem corporis commendabat, a corruptione mendacii uirginem non fuisse? primitus ergo ac maxime qui bonum uirginitatis eligunt, scripturas sanctas firmissime teneant nihil esse mentitas ac per hoc etiam illud uerum esse, quod dictum est: et si acceperis uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
tiendo dixerit. & si acceꝑis uxorem non p̾casti.
⁊ si nupserit uirgo non pecrat. Quod qui de sc̃a
scriptura credunt uel credi uolunt. tanqͣm uiã
sibi muniũt ad mentiendi licenciam. uł ad de¬
fensionem sue ꝑuerse opinionis. nͥcũq aliud
sentiunt. quam sc̃a doctrina postulat. Siꝙͥ enĩ
manifestum de diuinis libris ꝓlatum fuerit.
quo eoꝵ confutentur errores. hoc ad manum
habent uelut scutum quo se aduersus ueri¬
tatem qͣ tuentes mudent dẏabolo uulnerã¬
dos. ut dicant hoc auctorem libri non uerum
dixisse alias ũ infirmis parc̾et. alias ut cõtemp¬
tores terteret. sicut occurn̾it causa qua eorum
ꝑu̾sa snĩa defendatur. Atq ita dum ea que opi¬
om̃es ceruices superbe dureq franguncur
ide sectatores sectatricesq perpetue con¬
tiuencie ⁊ sacre uirginitatis ammoneo¬
ut honum suũ preferant ita nuptiis ne ma¬
lum iudicent nupcias. neq fallacit̾ sed

Expanded text:
tiendo dixit: et si acceperis uxorem, non peccasti; tiendo dixit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. quod qui de sancta scriptura credunt uel credi uolunt, tamquam uiam sibi muniunt ad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opinionis, ubicumque aliud sentiunt quam sana doctrina postulat. si quid enim manifestum de diuinis libris prolatum fuerit, quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent uelut scutum, quo se aduersus ueritatem quasi tuentes nudent a diabolo uulnerandos, ut dicant hoc auctorem libri non uerum dixisse, alias ut infirmis parceret, alias ut contemptores terreret, sicut occurrerit causa, qua eorum peruersa sententia defendatur. atque ita dum ea, quae opiomnes ceruices superbae duraeque franguntur. Vnde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae et sacrae uirginitatis admoneot bonum suum ita praeferant nuptiis, ne malum iudicent nuptias, neque fallaciter, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lacõnem carnis habituros. nichil michi
int̾im sanius occurrit. qm eum uoluisse aꝑire.
et explicare uerbis eamdem ip̃am carnis t̾ribu¬
lationem quam prenũtiauit eis qui eligunt
nuptias. in suspitionib zeli coniugał. in pro¬
creandis filiis. atq nutriendis in timorib et
merorib orbitatis. Quotus .n. quisq cum se
conubii uincuł alligau̾it. non istis trahatur
atq agitetur affectib: Quos neq nos exagerate
delemus. ne ipis non parcamus quib parrendũ
estimauit apostolus Tantum per hoc qd̾ breuit̾
posui cautum fĩ lectorem oportuit. aduersus eoꝰ
qui in hoc quod scriptum. tribulacõnem autẽ
carnis habebunt huiꝰmõi: ego autẽ uob̾ parto.
nuptiis calũpuiant᷑ quod eas ex oblico ista sen¬
tencia dampnau̾it uelut ip̃am dampnacõnem
nolĩt dr̃e cum ait ego autem uob̾ parco. ut ui¬
delicet cũ istis parcit anime sue non peꝑc̾it si mẽ¬

Expanded text:
lationem carnis habituros, nihil mihi lationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis eandem ipsam carnis tribulationem, quam praenuntiauit eis qui eligunt nuptias in suspicionibus zeli coniugalis, in procreandis filiis atque nutriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis trahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exaggerare debemus, ne ipsis non parcamus, quibus parcendum extimauit apostolus. Tantum per hoc, quod breuiter posui, cautum fieri lectorem oportuit aduersus eos, qui in hoc, quod scriptum est: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, nuptiis calumniantur. quod eas ex obliquo sententia ista damnauerit; uelut ipsam damnationem noluerit dicere, cum ait: ego autem uobis parco, ut uidelicet, cum istis parcit, animae suae non pepercerit, si men
Abbreviated transcription (Latin):
ropterea cum dixiss solutus esab uxore
ne quesieris uxorem. qr non precipiebat
ne malum fieret. sz consulebat ut melius fie¬
cet continuo subumxit. & si acceꝑis uxorem
non pecrasti. & si nupsi̾t uirgo non pecrat.
Addidit tñ. tribulationem autem carnis ha¬
bebunt huiusmõi. Ego autem uobis parco.
hoc modo exhortans ad uirginitatem conti¬
nenciamq perpetuam. ut aliqͣntulũ a nup¬
siis eciam sic deterreret. modeste sane ñ tã qmͣ
are mala et illicita. s tanqͣm ab honerosa et¬
molesta. Aliud est .n. amitt̾e carnis curpitu¬
dinem. aliud habere carnis tribulatõnem.
Illud est criminis face̾. hoc laboris pati. Quẽ
plerũq homines eciam pro officiis honestis¬
simis non recusant. S pro habendo ꝯiugio
hoc iam tempore quo non per carnis propa¬
ginem uenturo xp̃õ ip̃ius prolis ꝓpagatione
seruitur. istam tribulatõnem carnis quã nup
sathana in peccata dampnabilia laberentur.
uod autem se dicit eis parce̾. quos ait tͥbu¬

Expanded text:
ropterea cum dixisset: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, quia non praecipiebat, ne malum fieret, sed consulebat, ut melius fieret, continuo subiunxit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. Addidit tamen: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, hoc modo exhortans ad uirginitatem continentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret, modeste sane, non tamquam a re mala et inlicita, sed tamquam ab onerosa molesta. aliud est enim admittere carnis turpitudinem, aliud habere carnis tribulationem: illud est criminis facere, hoc laboris est pati, quem plerumque homines etiam pro officiis honestissimis non recusant. sed pro habendo coniugio iam hoc tempore, quo non per carnis propaginem uenturo Christo ipsius prolis propagatione seruitur, istam tribulationem carnis, quam nuptsatana in peccata damnabilia laberentur. quod autem se dicit eis parcere, quos ait tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Serat in affrica exegintor imꝑialium iussionũ.
s̃ donatistas datarũ. Qui cum dediss litteras
ad gaudentium thamagadensem donacistarũ
ep̃m unũ illoꝵ septem: quos ĩn nr̃a collatione
auctores sue defensionis eleg̾ant. exhortãs eum
ad unitatẽ catbolicam et dissuadens incendiũ:
quose ac suos cũ ip̃a in qua erat eccłia ꝯsumere
minabatur. Addeus ⁊̃ ut si se iustos putarẽt fuge¬
se ignib concremarent ille rescribit epłas duas
unam breuem festinaute ut asseruit ꝑlatore aliã
ꝓlixam ꝙͣi plenius diligentiusq respondens. has
michi supra menioratus tribunus existĩmauit
esse mittendas ut eas potius ip̃e refelłem quasam¬
bas uno libro redargui. Qui cum in eiusdem gau¬
dencii ꝑueniss manus rescripsit quod ei uisum ÷
ad me ip̃m uulla rõne respondens. s magis senec
respondere nec cacere potuisse declaraus. qd̾ aĩ sat̃
poss ui telligenter legentib et nr̃a ati ip̃ius dc̃a

Expanded text:
erat in Africa executor imperialium iussionum contra Donatistas datarum. qui cum dedisset litteras ad Gaudentium Tamugadensem, Donatistarum episcopum, unum illorum septem, quos in nostram conlationem auctores suae defensionis elegerant, exhortans eum ad unitatem catholicam et dissuadens incendium, quo se ac suos cum ipsa in qua erat ecclesia consumere minabatur, addens etiam, ut, si se iustos putarent, fugese ignibus concremarent, rescripsit epistulas duas, unam breuem. festinante, ut asseruit, perlatore, aliam prolixam quasi plenius diligentiusque respondens. has mihi supra memoratus tribunus existimauit esse mittendas, ut eas potius ipse refellerem. quas ambas uno libro redargui. qui cum in eiusdem Gaudenti peruenisset manus, rescrad meipsum, nulla ratione respondens, sed magis se nec respondere, nec tacere potuisse declarans. Quod cum satis posset intelligenter legentibus, et nostra atque ipsius dicta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ altitudinem nubium. similis ero altissi¬
mo. cusignaculum siłitudinis plems sapĩa
⁊ ꝑfectus decore. in deliciis paradisi dei fuisti.
Omĩs lapis preciosus oꝑimentũ tuum. sardiꝰ
topazius. laspis. crisolitus. saphirus. berillus.
tui. tu cherubin excensus ⁊ protegens. ⁊ po¬
sui te in monte sco dei. ĩ medio lapidum ig¬
nitorum ambulasti ꝑfectus in uiis tuisa die
est cor cuum in decore tuo. ⁊ in terram ꝓieci
te. Cedri non fuerunt altiores illo in ꝑadyso
dei. abietes non equauerunt ad sũmitatem
eius. platani non fuerunt equales frondib
tis ꝯdensis frondib. Ipẽ ÷ rex suꝑ omẽs filios
suꝑbie. Ipẽ ÷draco magnus rupbus habens
dyademata. cuius cauda trahebat terciam ꝑ¬
tem stellarum celi. ⁊ misit illas in terram. et
ꝓiectus est draco ille magnus serpens antiquͦ
qui uocabatur dẏabolus ⁊ sathanas. qͥ seduc̃
uniũsum orbem. ⁊ ꝓiectus est in terram. et
angłi eius cum eo missi sunt. De quo ueritas

Expanded text:
milis Altissimo’». «Tu signaculum similitudinis plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius et iaspis, chrisolitus, onix et berillus, t. In Cherub extentus, et protegens, posui te in monte sancto Dei. In medio lapidum ignitorum ambulasti perfectus in viis tuis a die est cor tuum in decore tuo, et in terram proieci te». 3 «Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei. Abietes non adequaverunt ad summitatem eius, platani non fuerunt equales frondibusltis condensis frondibus». «Ipse est rex super omnes filios superbie». Ipse est «draco magnus, rufus, habens diademata, cuius cauda trahebat tertiam partem stellarum celi, et misit illas in terram». 4 «Et proiectus est draco ille magnus, serpens antiquus, qui vocatur diabolus et sathanas, qui seducit universum orbem, et proiectus est in terram, et angeli eius cum eo missi sunt». De quo et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia cunctis importabił omĩb odio¬
sa. inter omĩa uicia cu semꝑes prima.
tũ semꝑ es ultima. Nam om̃e pecratũ te ac¬
cedente ꝯmittitur. te recedence dimittitu ꝵ
Scriptũ est .n. Iniciũ omĩs pcã est superbia.
pͥmogenita est mors. Hec .n. int̾ ip̃a rerũ pri¬
mordia creaturam contra creacorem erexit.
angłm contra deũ. s eũ absq mora deiecit.
qm̃ in u̾itate non stecit. ab innocencia in pec¬
catum. a deliciisin miserias. a celo empỹreo in

Expanded text:
bia cunctis importabilis, omnibus odiosa, inter omnia vitia tu semper es prima, tu semper es ultima. Nam omne peccatum te accedente committitur, te recedente dimittitur. Scriptum est enim: «Initium omnis peccati est superbia», «primogenita mors». Hec enim inter ipsa rerum primordia creaturam contra creatorem erexit, angelum contra Deum. Sed eum absque mora deiecit, quoniam in veritate non stetit, ab innocentia in peccatum, a deliciis in miserias, a celo empireo in
Abbreviated transcription (Latin):
gloriatur. Terram ergo manducabis. Duob
modis hoc intłligi potest. Uel ad te ꝑtinebũt
quos terrena cupiditate deceꝑis .i. pͥecratores
qui t̾re nõie significant᷑. uł certe genus t̾cium
temptatõnis hiis uerbis figuratur. quod ẽ cu¬
rositas. Terram .n. qui manducat ꝓfunda et
tenebrosa terebrat. ⁊ tñ temꝑalia atq terre
na. Non aut̃ inimicicie ponũtur int̾ ip̃m ⁊̃

Expanded text:
gloriatur. Terram ergo manducabis, duobus gloriatur. Terram ergo manducabis, duobus modis intelligi potest: vel ad te pertinebunt, quos terrena cupiditate deceperis, id est peccatores, qui terrae nomine significantur; vel certe genus tertium tentationis his verbis figuratur, quod est curiositas. Terram enim qui manducat, profunda et tenebrosa penetrat, et tamen temporalia atque terrena. 28. Non autem inimicitiae ponuntur inter ipsum et
Abbreviated transcription (Latin):
iñ maior ei pena÷. qr de hac tam infelici pot̃ate
letatur: qui solebat anteqͣm cad̾et de sublimi s¬
ueritate gaudere. in qͣ non stetit. Et id̾o illi etiã
pecora p̃ponũtur ñ in potestate s in ꝯu̾satõne
nature sue q pecora nõ amiserũt bĩtudinem
aliꝙͣ celestem. qua nũqͣm habuerũt. s in sua
natura quam acceperunt ꝑagunt iuitam. D
ergo huic. pectore ⁊ uentre repes. Qd̃ qͥdẽ et in
colubro animadũtitur. Et illo animante uisi¬
bili ad hunc ĩnisibilem in unicũ nr̃m locutio
figuratur. Noĩe .n. pectoris significat᷑ superbia
qr ibi dominat᷑ impetus aĩe. Nomine autẽ uen¬
tris significat᷑ carnale desideriũ. qr hec pars in¬
mollior sentitur ĩ corpore. Et qr hiis reb ille s¬
pit ad eos quos uult deciꝑe. ꝓpterea dc̃m ÷ pec¬
cabis om̃ib dieb uite tue .i. om̃ib dieb qͥbus
agis hanc potestatem ante illã ultimã penam
iudicii. Hec .n. uita eiꝰ uidetur. de qua gaudet as

Expanded text:
inde major poena est, quia de hac tam infelici potestate laetatur, qui solebat antequam caderet, de sublimi veritate gaudere in qua non stetit. Et ideo illi etiam pecora praeponuntur, non in potestate, sed in conservatione naturae suae: quia pecora non amiserunt beatitudinem aliquam coelestem, quam nunquam habuerunt, sed in sua natura quam acceperunt peragunt vitam. Dicitur ergo huic: Pectore et ventre repes. Quod quidem et in colubro animadvertitur, et ex illo animante visibili ad hunc invisibilem inimicum nostrum locutio figuratur. Nomine enim pectoris, significatur superbia, quia ibi dominatur impetus animi: nomine autem ventris, significatur carnale desiderium, quia haec pars mollior sentitur in corpore. Et quia his rebus ille serpit ad eos quos vult decipere; propterea dictum ecabis omnibus diebus vitae tuae: id est omnibus diebus quibus agis hanc potestatem, ante illam ultimam poenam judicii; haec enim vita ejus videtur, de qua gaudet atque
Abbreviated transcription (Latin):
An qr ip̃m adam ñ decep̃. s mulierẽ eius: Sed
nũquid ꝓpt̃ ea non ẽ inimicus eius. ad quem
ꝑuenit ꝑ mulierem suam illa deceptõ. maxĩe
qr de fu turo iam dicitur. inimicicias ponã int̾
te ⁊ mulierem: Siautem non deinceps decip̃
adam. nec ip̃am euam deinceps decipit. Qͣre
ergo ita dicitur. nͥ qr hic manifeste ostenditꝰ
ũ posse nos ad ẏabolo temptari. nisi per illam¬
auimalem ꝑtem que qͣi mulieris ymaginem
uł exemplũ in uno ip̃o hoĩe ostendit. de qͣsuꝑiͦ
multaiam diximꝰ: Qd̾ autẽ ⁊̃ int̾semen dẏa¬
boli ⁊ sem̃ mulieris ponunt᷑ inimicicie sigͥficat᷑
semine dẏaboli ꝑuersa suggestio. semine autẽ
mulieris fructus boni oꝑis. quo ꝑuerse sugges¬
tioni resistit. Et ideo obseruat ip̃e plantam mu¬
lieris. ut si qũ illicita elabit ᷑ delectatõ tunc illã
capiat. Et illa obseruat eius caput ut eũ in ipso

Expanded text:
m Adam non decepit, sed mulierem ejus? Sed numquid propterea non est inimicus ejus, ad quem pervenit per mulierem suam illa deceptio, maxime quia de futuro jam dicitur, Inimicitias ponam inter te et mulierem? Si autem quod non deinceps decepit Adam, nec ipsam Evam deinceps decepit. Quare ergo ita dicitur, nisi quia hic manifeste ostenditur non posse nos a diabolo tentari, nisi per illamanimalem partem, quae quasi mulieris imaginem vel exemplum in uno ipso homine ostendit, de multa diximus? Quod autem etiam inter semen diaboli, et semen mulieris ponuntur inimicitiae, significatur semine diaboli perversa suggestio; semine autem mulieris, fructus boni operis, quo perversae suggestioni resistit. Et ideo observat ipse plantam mulieris, ut si quando in illicita labitur delectatio, tunc illam capiat: et illa observat caput ejus, ut eum in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑaret ⁊ non poꝰ ut eam sͥ obtemꝑare fa¬
c̾e̾t. aũ illa non pot̾at dei preceptũ potiꝰ custodixe
qͣm u̾ba serpentis admitt̾e. Iam serpens non in¬
terrogatur s pͥor excip̃ penam. qr nec confit̾i
pot̃ pecratũ. nec habet oĩo unde se excuset. Non
autẽ nũc ea dampnacõ dẏaboli drͦ q̃ ultimo
iudicio reseruatur de qua loquitur dominiͦ
cũ dicit. Ite in ignem eternũ qui p̃̾paratus est
dẏabolo ⁊ angłis eius. s ea pena eius dicitur qͣ

Expanded text:
obtemperaret, et non potius ut ipsam sibi obtemperare faobtemperaret, et non potius ut ipsam sibi obtemperare faceret; aut illa non poterat Dei praeceptum potius custodire, quam verba serpentis admittere. 26. Jam serpens non interrogatur, sed prior excepit poenam, quia nec confiteri peccatum potest, nec habet omnino unde se excuset. Non autem nunc ea damnatio diaboli dicitur, quae ultimo judicio reservatur, de qua loquitur Dominus cum dicit, Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus ; sed ea poen
Abbreviated transcription (Latin):
prium. ut qd̾ cuiq displicet ħ etiã deo displicere
arbitret᷑ Illud aut̃ subtiliter intłłgend̾ ẽ quod
dũsait. Quis nũtiauit tͥ qr nudus es. nisi quia
ab illa arbore dequa dix̾amtͥ ex illa sola nõ mã¬
ducares. ex illa manducasti: Nudus enĩ erat
manducasse nuditatem suã uidit ⁊ displicuit
sibi. exeo qd non habebat aliquid ꝓpriũ. Deinde¬
iam more suꝑbie in se non accusat qd̃ ꝯsensit
mulieri. s in mulierem refundit culpam suam:
⁊ sic subtilit̾ qͣ de astucia quã miser conceꝑat.
uolũ ad ip̃m deũ ꝑtinere qd̃ peccaũ. Non enĩait
mulier deditmͥ. s addidit dicens. mulier quam
dedisti mͥ Nicħ ÷ autẽ tam familiare pecrãtib
cens in pecrato suo parem sibi eum fac̾e conat᷑
uł potius illũ uult ostend̾e peccasse. se autẽ esse
ĩnocentem. & mulier interrogata refert cłꝑam
in serpentẽ. quasi au ille sic accepat ipeorem ũ er¬

Expanded text:
prium, ut quod cuique displicet, hoc etiam Deo displicere prium, ut quod cuique displicet, hoc etiam Deo displicere arbitretur. Illud autem sublimiter intelligendum est quod Dominus ait: Quis nuntiavit tibi quod nudus esses, nisi quia ab illa arbore de qua dixeram tibi, ex illa sola ne manducares, ex illa manducasti? Nudus enim erat manducasse, nuditatem suam vidit, et displicuit sibi ex eo quod non habebat aliquid proprium. jam more superbiae in se non accusat quod consensit mulieri, sed in mulierem refundit culpam suam; et sic subtiliter quasi de astutia quam miser conceperat, voluit ad ipsum Deum pertinere quod peccavit. Non enim ait, Mulier dedit mihi; sed addidit dicens, Mulier quam dedisti mihi. Nihil est autem tam familiare peccantibus, cens in peccato suo, parem sibi eum facere conetur. Vel potius illum vult ostendere peccasse, se autem esse innocentem. Et mulier interrogata refert culpam in serpentem: quasi aut ille sic acceperat uxorem ut e
Abbreviated transcription (Latin):
cond̾e. que erat in medio ꝑadisi .i. ad se ipõs
qui ĩ medio rerũ infra deũ ⁊ supͣ corpora ordi¬
nati erant. Ergo ad se ip̃os absconderũt se ut
conturbarentur misis errorib relicto lumine
m̾tatis qd̾ ip̃i ñ erant. Particeps .n. ueritatis pͥ
ẽẽ anima humana. ip̃a autem ueritas deus ẽ. inꝙ¬
mutabił supͣ illam. Ab ea ergo ueritate quisqͥs
au̾sus est. ⁊ ad se ip̃m ꝯuersus. ⁊ non de rectore atq
illustratore deo. s de suis motib quasi lib̾is exul¬
tat tenebratur mendatio. qͣm qui loquit᷑ men¬
dacium de suo loquitur atq ita curbatur ut uox
illa ꝓpħe manifestat qua dictum est ad me ip̃m
aniina mea turbata÷. Itaq iam int̾rogat᷑ adã
rogabat nes ciebat. Nespondet autem uoce eiu:
audita abscondisse se. qm̃ nudus ess. Iam miser¬
ruo errore respondet. quasi deo poss displicere
nudus. sicut eũ ip̃e fec̾at. Est autẽ hoc erroris pro¬

Expanded text:
condere, quae erat in medio paradisi, id est ad seipsos, condere, quae erat in medio paradisi, id est ad seipsos, qui in medio rerum infra Deum et supra corpora ordinati erant. Ergo ad seipsos absconderunt se, ut conturbarentur miseris erroribus, relicto lumine veritatis, quod ipsi non erant. Particeps enim veritatis potest esse anima humana: ipsa autem veritas Deus est incommutabilis supra illam. Ab ea ergo veritate quisquis aversus est, et ad seipsum conversus, et non de rectore atque illustratore Deo, sed de suis motibus quasi liberis exsultat, tenebratur mendacio: quoniam qui loquitur mendacium, de suo loquitur; atque ita turbatur, et vocem illam prophetae manifestat, qua dictum est, Ad meipsum anima mea turbata est . Itaque jam interrogatur Adam, rogabat, nesciebat. Respondit autem, voce ejus audita, abscondisse se, quoniam nudus esset. Jam miserrimo errore respondit, quasi Deo posset displicere nudus, sicut eum ipse fecerat. Est autem hoc erroris pro
Abbreviated transcription (Latin):
.i. occłtantes simplicitatem. de qua iã erubes ce¬
bat astuta suꝑbra. Folia uero fici pruritum¬
ũ quẽdam significant. si hoc bene in reb corpores
dicitur. Quem miris modis animus patitur
cupiditate ⁊ delectatõne mentiendi. Unde ⁊
latine falsi dñr qui iocari amant. In iocis ãt
bularet deus in ꝑadiso ad uesꝑam: id est cũ
ad eos iam iudicandos ueniret adhucant e
penam eoꝵ deambulabat in ꝑadiso. id quasi
mouebatur in eis presencia dei. qñ iam ip̃i sta¬
biles in eius precepto non erant.  bene ad ues
ꝑani.i cũ ab eis iam sol octid̾e .i. auferret᷑ ab eiꝰ
lirx illa int̾ior u̾itatis. Audierunt uocem euiꝰ
et absconderũt se a conspectu eius. Quisse abscõ¬
dit a conspectu eius dei nisi qui deserto ip̃o inci¬
pit iam amare ꝙ suũ est: Iam .ii. habebant coo¬
perim̃ta m̃dacii. Qui .n. loquitur mendaciũ
de suo loquitur. Et ideo ad arborem se dñr abs¬

Expanded text:
est occultantes simplicitatem, de qua jam erubesceest occultantes simplicitatem, de qua jam erubescebat astuta superbia. Folia vero fici pruritum quemdam significant, si hoc bene in rebus incorporeis dicitur, quem miris modis animus patitur cupiditate, et delectatione mentiendi. Unde etiam latine salsi dicuntur, qui jocari amant. In jocis autem bularet Deus in paradiso ad vesperam, id est cum ad eos jam judicandos veniret, adhuc ante poenam eorum, deambulabat in paradiso, id est, quasi movebatur in eis praesentia Dei, quando jam ipsi stabiles in ejus praecepto non erant; et bene ad vesis sol occideret, id est auferretur ab eis lux illa interior veritatis: audierunt vocem ejus, et absconderunt se a conspectu ejus. Quis se abscondit a conspectu Dei, nisi qui deserto ipso incipit jam amare quod suum est? Jam enim habebant cooperimenta mendacii: qui autem loquitur mendacium, de suo loquitur . Et ideo ad arborem se dicuntur abs
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis ad udendũ ⁊ cognoscend̾. Quomͦ uidebat
si clausi erant ocłi: S hoc dc̃m est ut intlłig̾e¬
imis eos ocłos ẽẽ aꝑtos postea qͣm de fructu illo
acceꝑunt. quib se nudos uidebant ⁊ displice¬
bant sibi .i. ocłos astucie quib simplicitas displi¬
cet. Cum .n. quisq cecid̾it ab illa intima ⁊ secre¬
tissima luce u̾tatis. nichil est unde uelit pla¬
cere suꝑbia. nisi fraudulentis simulationib.
hinc. n ⁊ ẏpocrisis uascitur. In qua młtũ sibi
indentur cordati. qui poterunt falłe ⁊ decipere.
quem uoluerint. Dedit .n. mulier uiro suo et
manducauerunt. ⁊ aperti sunt ocłi eoꝵ. De qͥb
iam dc̃m ÷. & tunc uiderunt q nudi essent. sed
ocłis ꝑuersis. quib illa simplicitas q̃ nuditatis
noĩe significata ẽ erubescenda uidebatur. Itaq
utiam nõ essent simplices fecerunt sibi de foliiꝰ
fici succintoria. tamqm tegentes pudenda sua.

Expanded text:
oculis ad videndum, et cognoscendum. Quomodo videbat, oculis ad videndum, et cognoscendum. Quomodo videbat, si clausi erant oculi? Sed hoc dictum est, ut intelligeremus eos oculos esse apertos, posteaquam de fructu illo acceperunt, quibus se nudos videbant, et displicebant sibi, id est oculos astutiae, quibus simplicitas displicet. Cum enim quisque ceciderit ab illa intima et secretissima luce veritatis, nihil est unde velit placere superbia, nisi fraudulentis simulationibus. Hinc enim et hypocrisis nascitur, in qua multum sibi videntur cordati, qui potuerint fallere et decipere quem voluerint. Dedit enim mulier viro suo, et manducaverunt, et aperti sunt oculi eorum, de quibus jam dictum est; et tunc viderunt quod nudi essent, sed oculis perversis, quibus illa simplicitas quae nuditatis nomine significata est, erubescenda videbatur. Itaque ut jam non essent simplices, fecerunt de foliis fici sibi succinctoria, tanquam tegentes pudenda sua, id
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ deus qm̃ qua die manducau̾itis ex eo ape¬
rientur oculi urĩ. quid intlłigitur nisi ꝑsuasũ
esse ut sb̾ deo esse nollent. s in sua potestate
potius sine dũo ut legem eius non obseruarẽt.
qͣi imudentis sibi ne se ip̃i reg̾ent. ñ indigentes
illius int̾no lumine s utentes ꝓpͥa ꝓuidencia qͣi
ocłis suis ad dinoscend̾ bonũ ⁊ malũ. quod ille
ꝓhibuiss: Hoc ẽergo qd̾ ꝑsuasum ẽ ut suã po¬
testatem nimis amarent. Et cũ esse deo parẽs
uellent sꝑnentes illam medietatem per quã
deo subiecti erant. ⁊ corpora subiecta habebant.
tamqͣm fructu arboris constitute in medio ꝑa¬
disi male ut̾entur .i. ꝯtra legem dei. atq ita qd̾
acceꝑant amitt̃ent dum id qd̃ non acceꝑant
usurpare uoluerunt. Non .n. accep̃ hominis
natura ut ꝑ suam potestatem deo non regẽte
beata sit: qi nlło regente ꝑ suam potestatem
beatus esse solus deuis potest᷑. Et uidit inquit mu¬
lier qr bonũ ÷ lignũ ad escam. & qr bonũ est

Expanded text:
Deus quoniam qua die mandacaveritis ex eo, aperientur oculi vestri, quid hic intelligitur, nisi persuasum esse ut sub Deo esse nollent, sed in sua potestate potius sine Domino, ut legem ejus non observarent, quasi invidentis sibi ne se ipsi regerent, non indigentes illius interno lumine, sed utentes propria providentia, quasi oculis suis, ad dignoscendum bonum et malum, quod ille prohibuisset? Hoc est ergo quod persuasum est, ut suam potestatem nimis amarent, et cum Deo esse pares vellent, illa medietate, per quam Deo subjecti erant, et corpora subjecta habebant, tanquam fructu arboris constitutae in medio paradisi, male uterentur, id est contra legem Dei; atque ita quod acceperant amitterent, dum id quod non acceperant, usurpare voluerunt. Non enim accepit hominis natura, ut per suam potestatem Deo non regente beata sit; quia nullo regente, per suam potestatem beatus esse solus Deus potest. 23. Et vidit, inquit, mulier quia bonum est lignum ad escam; et quia bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
uo autẽ modo serpens ille pectatũ ꝑsuasit
diligent̾ consid̾and̾ est ꝑtinet eĩ maxĩe
ad nr̃am salutem. Nam ideo hec scͥpta sunt ut
iam talia caueamus. Tum int̾rogata mulierr
respondiss. quid eis p̾ceptum ess. ait ille. Non
morte moriemini. Ociebat .n. deus qm̃ qua die
manducau̾itis ex illo aꝑient᷑ ocłi ur̃i. et eritis
sicut dii. scientes bonũ et malũ. Uidemꝰ hiisũb̾

Expanded text:
uo autem modo serpens ille peccatum persuaserit, diligenter considerandum est; pertinet enim maxime ad nostram salutem: nam ideo haec scripta sunt ut jam talia caveamus. Nam cum interrogata mulier respondisset quid eis praeceptum esset; ait ille: Non morte moriemini: sciebat enim Deus quoniam qua die manducaveritis ex illo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
morie psalmũ qui eis cantaretur per latinas
litt̾as feci. s usq ad lict̾am. quales abecedarias
appellant. Tres uõ ultimas omisi. s ꝓ eis nouis¬
simũ q̃i epilogum adiuxi. tamqm eosmat᷑
alloqueretur eccłia. Hypopsalma eciam qd̃
responderetur et ꝓhemiũ cause qd̃ nicħomin
cantatur non sunt in ordine litt̾arum. Carũ
quippe ordo incip̃ post ꝓhemiũ. Ieo autem
nõ aliquo carminis gen̾ẽ id fieriuolui. ne me¬
necessitas metrica ad aliqua uerba q̃ uulgo
minus sunt usitata compelłet. Iste psalmus
ũc ĩncipit. Om̃s qui gaudecis de pace modo
uerũ iudicate ꝙ eius ỹposalme sit.

Expanded text:
moriae, Psalmum qui eis cantaretur, per latinas litteras feci: sed usque ad V litteram. Tales autem abecedarios appellant. Tres vero ultimas omisi; sed pro eis novissimum quasi epilogum adjunxi, tanquam eos mater alloqueretur Ecclesia. Hypopsalma etiam quod responderetur, et prooemium causae, quod nihilominus cantaretur, non sunt in ordine litterarum: earum quippe ordo incipit post prooemium. Ideo autem non aliquo carminis gennecessitas metrica ad aliqua uerba, quae uulgo minus sunt usitata, conpelleret. 2. Iste psalmus sic incipit: Omnes qui gaudetis de pace, modo uerum iudicate, quod eius ypopsalma est.
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr tunc oportebat mundum miracłis crede.
nunc uero iam credentem. Oportet bonis oꝑibuꝰ
coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius:
ut interius fides roboraretur. Iam u fide miracła
quicũq requirit uanam gloriam ut laudetur
querit Ocriptum est enim lingue in signũ sũt.
non fidelib s infidelib. Ecce signũ nonẽ fidelib
necessarium qui iam crediderunt: s infidelib
ut conuertantur. Nam paulus pro ñ credentiũ
infidelitate patrempublii de infirmitate febriũ
uirtutib curat. Infirmantem uero timocheũ
fidelem non oratione s medicinaliter temꝑat
Ut noueris miracła pro in credulis non pro infi
ab ecclesia ⁊ signa cessabunt. Quatenus eam
qiͣ abiectiorem in persequatur audatius. Ob
hanc utilitatem cessabunt sb̾ antrep̃o abeccłia
miracła et uirtutes: ut per hoc scõruui appareat
paciencia. et reproborum qui scandalizabunt᷑
Iouitas ostendatur. ⁊persequentium audatia

Expanded text:
est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infidelibus . Ecce signum non est fidelibus necessarium, qui jam crediderunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fideab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessabunt sub Antichristo ab Ecclesia miracula et virtutes, ut per noc et sanctorum clareat patientia, et reproborum, qui scandalizabuntur, levitas ostendatur, et persequentium audacia
Abbreviated transcription (Latin):
rium offerat quisq ultro. uel quõ uyxta snĩam
dei cingatur ab alt̾o. & quo non uult ip̃e ducatur
Nisi quod et pp̃ głiam futuram. de certamine iustuꝰ
gaudet ⁊ p̃p̃ passionis uiolenciam resugit subire
quod dolet accipe exemplum adeũdi sub trepida¬
tionem martirii. Deusu bellandi: in quo exerti¬
tatus quisq in prelio. ⁊ ꝑ audaciam certamẽ ad¬
greditur. ꝙ ꝑ timorem cunctatione mouetur Itẽ
accpe exemplum martyrii derepatõ ne humani
corporis ad salutem. Dum quisq ⁊ despe repara¬
tionis gaudet: ⁊ de incisionib se̾ amarissimis po
ẽ si apostolis uirtus data est signorũ propt̾
fidem gentium nutriendam: eccłie cñ data÷
in ip̃is apłis plus erat mirabił uirtus operum:
qm uirtus signorum. Ita et nunc in ecclesia pluᷤ
est beneuiu̾e qm signa fac̾e. Quod nũc ecclesia ñ
ea miracła faciat. que sub apłis faciebat: ea causa

Expanded text:
rium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam rium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non vult ipse, ducatur, nisi quod et propter gloriam futuram de certamine justus gaudet, et propter passionis violentiam refugit subire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poc1. Etsi apostolis virtus data est signorum propter fidem gentium nutriendam, Ecclesiae tamen din ipsis apostolis plus erat mirabilis virtus operum quam virtus signorum. Ita et nunc in Ecclesia plus est bene vivere quam signa facere. 2. Quod nunc Ecclesia non ea miracula faciat quae sub apostolis faciebat, ea causa