comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auxilus proficisci non dubitauerat omnem sibi locum tantum fo¬
re existimans. alexandrie de pompeu morte cognoscit. atq ibi primỹ
e naui egrediens clamorem militum audit quos rex in oppido pre¬
sidii causa reliquerat concursum ad se fieri uidet ꝙ fasces ante fer¬
rentur. In hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui predi¬
cabat. Hoc sedato tumultu crebre continius diebus ex concursui
multicudinis concitationes fiebant. Compluresq milites huius
urbis omnibus partibus interficiebantur. Quibus rebus anim¬
aduersis legiones sibi alias ex asia adduci iussit quas ex pompe¬
ianis militibus confecerat. Ipse enim necessario et hesus tenebãt
quia nauigantibus alex andria fiunt aduersissimi uenti. Interiz
controuersias regum ad populum romanum et ad se quod esset
consul pertinere eristimans atq eo magis officio conuenire ꝙ
superiore consulatu cum patre ptholomeo ex senatus consulto so¬

Expanded text:
auxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum foauxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum fore existimans. Alexandriae de Pompei morte cognoscit atque ibi primum e navi egrediens clamorem militum audit, quos rex in oppido praesidii causa reliquerat, et concursum ad se fieri videt, quod fasces anteferrentur. in hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. hoc sedato tumultu crebrae continuis diebus ex concursu multitudinis concitationes fiebant conpluresque milites in viis urbis omnibus partibus interficiebantur. Quibus rebus animadversis legiones sibi alias ex Asia adduci iussit, quas ex Pompeianis militibus confecerat. ipse enim necessario etesiis tenebatur, qui navigantibus Alexandria flant adversissimi venti. interim controversias regum ad populum Romanum et ad se, quod esset consul, pertinere existimans, atque eo magis officio suo convenire, quod superiore consulatu cum patre Ptolomaeo ex lege et senatus consulto so
Abbreviated transcription (Latin):
ta ciuitas discurreret. hoc idem ptholomarde accroit pergamiq
in occultis ac reconditis templis quo preter sacerdotes adire fac
non est que greci adita appellant timpana sonuerunt. Item tralui¬
bus in templo uictorie ubi cesaris statuam consecrauerant palmã
per cos dies intecto inter coagmenta laproum ex paiimento exti¬
tisse ostendebatur. Cesar paucos dies in asia moratus est cum au¬
disset pompeium cipri uisum comectans eum egyptum iter habẽ
propter necessicudines regni reliquasq eius loci oportunitates
cum iegionibus una quam se ex thessalia sequi uisserat et altera
quam ex achaia a .A. fusio legato euocauerat equitibusq dece. et
nauibus longis rhodus decem et asiaticis alexandriam peruenit.
In hiis erant iegionarium hominum triamilia. cc. reliqui uulneĩ¬
bus ex preiuis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi
non potuerunt. Sed cesar confisus fama rerun gestarum infirmis

Expanded text:
ta civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique ta civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique in occultis ac reconditis templi, quo praeter sacerdotes adire fas non est, quae Graeci adyta appellant, tympana sonuerunt. item Trallibus in templo Victoriae, ubi Caesaris statuam consecraverant, palma per eos dies in tecto inter coagmenta lapidum ex pavimento exstitisse ostendebatur. Caesar paucos dies in Asia moratus cum audisset Pompeium Cypri visum, coniectans eum Aegyptum iter habere propter necessitudines regni reliquasque eius loci opportunitates cum legione una, quam se ex Thessalia sequi iusserat, et altera, quam ex Achaia a Q. Fufio legato evocaverat, equitibusque dccc et navibus longis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in his erant legionariorum milia tria cc; reliqui vulneribus ex proeliis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi non potuerant. sed Caesar confisus fama rerum gestarum infirmis
Abbreviated transcription (Latin):
mu productus ꝙ bello predonum apud cum ordinem produxe¬
rat nauiculam paruam conscendit cum paucis sius et abachilla
et septimio interficitur. Item .l. lentulus comprchenditur a rege
et in custodia necatur. Cesar cum in asiam uenisset repperiebat titũ
apium conatum esse pecunias tollere epheso ex fano dianc eiusq
rei causa senatores omnes ex prouincia euocasse ut hiis testib
ea summe pecunie uterctur sed interpeliatum aduentu cesaris ꝓ¬
fugisse. Ita duobus temporibus ephesie pecunie cesar auxilium
contulit. Item constabat elide in templo minerue repetitis atq e¬
numeratis diebus quo die prelium secundum cesar fecisset simu¬
lacrum uictorie quod ante ipsam mineruam collocatum esset et
ante simulacrum minerue expectauisset ad ualuas se templi limẽ¬
q conuertisse. Eodemq die anthiochie in siria bis tantus exerci¬
tus clamor et signorum sonus exauditus est ut in muris arma¬

Expanded text:
mi perductus, quod bello praedonum apud eum ordinem duxemi perductus, quod bello praedonum apud eum ordinem duxerat, naviculam parvulam conscendit cum paucis suis; ibi ab Achilla et Septimio interficitur. item L. Lentulus comprehenditur ab rege et in custodia necatur. Caesar cum in Asiam venisset, reperiebat T. Ampium conatum esse pecunias tollere Epheso ex fano Dianae eiusque rei causa senatores omnes ex provincia evocavisse, ut his testibus in summam pecuniae uteretur, sed interpellatum adventu Caesaris profugisse. ita duobus temporibus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit. item constabat Elide in templo Minervae repetitis atque enumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simulacrum Victoriae, quod ante ipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse. eodemque die Antiochiae in Syria bis tantus exercitus clamor et signorum sonus exauditus est, ut in muris arma
Abbreviated transcription (Latin):
tibus regis colloqui ceperunt cosq hartari ut suum officium ⁊¬
pompcio prestarent neue eius fortumim despicerent. In hoc erãt
numero complures pompeu milites quos ex cius excrcitu accep¬
tos in sina gabinius alexandriam tradurerat belloq confecto
apud ptholonicum patrem pueri reliquerat. Hiis tunc cognitis
rebus amiciregis qui propter etatem eius in procuratione erant
regni siue timore adducti ut postea predicabant ne solicitato ex¬
ercitu pompeius regionem alexandriam egyptumq occuparet ⁊
siue despecta eius fortuna ut plerumq in calamitate ex amicis ex¬
istunt inimici. huis qui erant ab eo missi palam uberaliter respon¬
derunt eumq ad regem uenire uisserunt. Ipsi clam consilio ini¬
to achillam prefectum regium singulari hominem audacia et.l.
septimium tribunum militum ad interficiendum pompeium mi¬
serunt. Ab hiis liberaliter ipse appellatus et quadam notitia septi¬

Expanded text:
tibus regis colloqui coeperunt eosque hortari, ut suum officium tibus regis colloqui coeperunt eosque hortari, ut suum officium Pompeio praestarent neve eius fortunam despicerent. in hoc erant numero complures Pompei milites, quos ex eius exercitu acceptos in Syria Gabinius Alexandriam traduxerat belloque confecto apud Ptolomaeum, patrem pueri, reliquerat. His tum cognitis rebus amici regis, qui propter aetatem eius in procuratione erant regni, sive timore adducti, ut postea praedicabant, sollicitato exercitu regio, ne Pompeius Alexandriam Aegyptumque occuparet, sive despecta eius fortuna, ut plerumque in calamitate ex amicis inimici exsistunt, iis qui erant ab eo missi, palam liberaliter responderunt eumque ad regem venire iusserunt; ipsi clam consilio inito Achillam, praefectum regium, singulari hominem audacia, et L. Septimium tribunum militum ad interficiendum Pompeium miserunt. ab his liberaliter ipse appellatus et quadam notitia Septi
Abbreviated transcription (Latin):
hiis locis discederent contra uoluntatem suam naues soluerãt.
Iamq de cesaris aduentu fama ad ciuitates ferebatur. Quibus
cognitis rebus pompeius deposito ad cundi syriam consilio pe¬
cuma socieratis sublata et a quibusdam priuatis sumpta et eris
magno ponderc ad militarem usum in naues imposito duobus¬
q milibus hominum armatis parti quos ex familus societa¬
tum delegerat partim a negotiatoribus cogerat quosq ex suis
quisq ad hanc rem idoncos existimabat pelusium peruenit
Ibi casu rex erat ptolomeus puer etate magnis copiis cum so¬
rore eleopatra bellum gerens quam paucis ante mensibus per
suos propinquos et amicos regno expulerat. Castraq cleopatre
non longo spatio ab eius castris distabỹt. ad eum pompeius
misit ut pro eius hospitio atq amicitia patris alexandria re¬
ciperetur atq illius opibus a calamit ite cegeretur Sed qui
ab co missi erant confecto legationis officio liberius cum mili¬

Expanded text:
his locis discederent, contra voluntatem suam naves solverant. his locis discederent, contra voluntatem suam naves solverant. iamque de Caesaris adventu fama ad civitates perferebatur. Quibus cognitis rebus Pompeius deposito adeundae Syriae consilio pecunia societatibus sublata et a quibusdam privatis sumpta et aeris magno pondere ad militarem usum in naves imposito duobusque milibus hominum armatis, partim quos ex familiis societatum delegerat, partim a negotiatoribus coegerat, quosque ex suis quisque ad hanc rem idoneos existimabat, Pelusium pervenit. ibi casu rex erat Ptolomaeus, puer aetate, magnis copiis cum sorore Cleopatra bellum gerens, quam paucis ante mensibus per suos propinquos atque amicos regno expulerat; castraque Cleopatrae non longo spatio ab eius castris distabant. ad eum Pompeius misit, ut pro hospitio atque amicitia patris Alexandria reciperetur atque illius opibus in calamitate tegeretur. sed qui ab eo missi erant, confecto legationis officio liberius cum mili
Abbreviated transcription (Latin):
cedoniam tenere conareuir eristimari non poterat. Ipse ad anco¬
ram una nocte constitit et uocatis ad se amphypolis hostibus et pe¬
cunia ad necessarios sumptus irrogata cognitoq aduentu cesaris
ex eo loco discessit et ad mitilenas paucis dicbus uenit. biduum
tempestate retentus nauibusq aluis additis actuaruis in cilicia
atq inde in ciprum peruenit. Ibi cognoscit consensu omnium an¬
thiocensium ciuiumq romanorum qui iluc negociabantur arcẽ
captam esse excludendi sui causa nunciosq dimissos ad eos qui
se ex fuga in finitimas ciuitates recepisse dicerentur ne anthi¬
ochiam adirent id si fecissent magno corum capitis periculot
futurum. Idem hoc ientulo qui superiore anno consul fuerat et
p.lentulo consulari ac nonnullis aliis acciderat rhodi. Namq
cumq ex fuga pompeium sequerentur atq in insulam uenissẽt
oppido ac portu recepti non erant missisq ad cos nuncus ut ex

Expanded text:
cedoniam tenere conaretur, existimari non poterat. ipse ad ancocedoniam tenere conaretur, existimari non poterat. ipse ad ancoram una nocte constitit et vocatis ad se Amphipoli hospitibus et pecunia ad necessarios sumptus conrogata cognitoque Caesaris adventu ex eo loco discessit et Mytilenas paucis diebus venit. biduum tempestate retentus navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque inde Cyprum pervenit. ibi cognoscit consensu omnium Antiochensium civiumque Romanorum, qui illic negotiarentur arcem captam esse excludendi sui causa nuntiosque dimissos ad eos, qui se ex fuga in finitimas civitates recepisse dicerentur, ne Antiochiam adirent; id si fecissent, magno eorum capitis periculo futurum. idem hoc L. Lentulo, qui superiore anno consul fuerat, et P. Lentulo consulari ac nonnullis aliis acciderat Rhodi; qui cum ex fuga Pompeium sequerentur atque in insulam venissent, oppido ac portu recepti non erant missisque ad eos nuntiis ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
suis ceperunt sed cassius exceptus scapha refugit. Preterea due
sunt deprense triremes. Neq multo post de prelio facto in chessaua
cognitum est ut ipsis pompeianis fides fieret. Nam ante id tempus
fingi hoc alegatis amicisq cesaris arbitrabantur quibus rebus
cognitis ex hiis iocis cassius cum classe recessit. Cesar omnibus re¬
bus relictis persequendum sibi pompeium existimauit quascunq
in partes se ex fuga recepissent ne rursus copias comparare alias
et bellum renouare possit et quantumcumq itineris equitatu ef¬
ficere poterat quotidie progrediebatur legionemq unam mino¬
ribus itineribus subsequi uissit. Erat edictum pompeu nomine.
amphipoli propositum uti omnes cius prouincie iumores greci
ciuesq ro. uirandi causa conuenirent. Sed utrum auertende suspi¬
cionis causa pompeius proposuisset ut ꝙͣ duitissime longioris fu¬
ge consuium occultaret an nouis delectibus si nemo premeret ma¬

Expanded text:
sius, ceperunt, sed Cassius exceptus scapha refugit; praeterea duae sius, ceperunt, sed Cassius exceptus scapha refugit; praeterea duae sunt depressae triremes. neque multo post de proelio facto in Thessalia cognitum est, ut ipsis Pompeianis fides fieret; nam ante id tempus fingi a legatis amicisque Caesaris arbitrabantur. quibus rebus cognitis ex his locis Cassius cum classe discessit. Caesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pompeium existimavit, quascumque in partes se ex fuga recepisset, ne rursus copias comparare alias et bellum renovare posset, et quantumcumque itineris equitatu efficere poterat, cotidie progrediebatur legionemque unam minoribus itineribus subsequi iussit. erat edictum Pompei nomine Amphipoli propositum, uti omnes eius provinciae iuniores, Graeci civesque Romani, iurandi causa convenirent. sed utrum avertendae suspicionis causa Pompeius proposuisset, ut quam diutissime longioris fugae consilium occultaret, an novis dilectibus, si nemo premeret, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
co facto timor incessit ut cum esset legio presidio messane uix oppi¬
dum defenderetur. et nisi tempore quidam nuntu de cesaris uicto¬
ria per dispositos equites essent auati cxistimabant pieriq futuꝵ
esse uti iam amitteretur sed oportunissime nuntus allatis oppi¬
dum fuit defensum. Cassiusq ad sulpicianam uide classem profe¬
ctus est et libonem applcatis nostris ad terram nauibus propt̾
cundem timorem pari ut antea ratione egit. Cassuisq secundu
nactus uentum onerarias naues circiter xl. preparatas ad in¬
cendium immisit et fiamma ab utroq cornu comprensa naues
sunt combuste.U. Cum autem ignis magnitudine uenti latius
serperet muites qui ex ueteribus legionibus erant relcti presidio
nauibus ex numero egrorum ignominiam non tulerunt sed sua
sponte naues conscenderunt et a terra soluerunt impetuq facto ĩ
cassianam classem quinqueremes duas in quarum altera erat cas¬

Expanded text:
eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppieo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntii de Caesaris victoria per dispositos equites essent allati, existimabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde classem profectus est Vibonem, adplicatisque nostri ad terram navibus propter eundem timorem pari atque antea ratione egerunt; Cassius secundum nanctus ventum onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, et flamma ab utroque cornu comprensa naves sunt conbustae quinque. cumque ignis magnitudine venti latius serperet, milites, qui ex veteribus legionibus erant relicti praesidio navibus ex numero aegrorum ignominiam non tulerunt, sed sua sponte naves conscenderunt et a terra solverunt impetuque facto in Cassianam classem quinqueremes duas, in quarum altera erat Cas
Abbreviated transcription (Latin):
pore anni commodiore usus ad nauigandum onerarus nauibus
dirachio corcyraq aquam sius supportabat neq aproposito deter¬
reratur. ⁊ leq ante prelium in thessaua factum incognitum est aut
ignominia amissarum nauium aut necessariarum rerum inopiat
ex portu insulaq expelli potuit. hisdem fere temporibus cassius cum
ciasse sirorum et phenicum et celicum in siciliam uenit et cum esset
cesaris classis diuisa induas partes et dimidie parti preesset .p. sul¬
picius pretor liboq ad fretum dimidie et. m. pomponius ad mes¬
sanam prius cassius ad messanam nauibus aduolauit ꝙͣ pom¬
ponius de cius aduentu cognosceret: perturb atumq eum nactus
nuilis custodus neq ordinibus certis magno uento et secundo
completas onerarias naues thedam picem et stupam reliquis cũ
rebus que sunt apta ad incendia ui pomponianam classem ĩmiit
atq omnes naues incendit e quibus. xxx. erant rostrate tantusq

Expanded text:
pore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus pore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterrebatur neque ante proelium in Thessalia factum cognitum aut ignominia amissarum navium aut necessariarum rerum inopia ex portu insulaque expelli potuit. Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponius ad Messanam, prius Cassius ad Messanam navibus advolavit, quam Pomponius de eius adventu cognosceret, perturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordinibus certis, magno vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt ad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabat. Ex pompeiano exercitu circiter mila .xx. cecidisse udebã¬
tur sed in deditionem uenerunt amplius milia xxiiii. Namq etia
cohortes que presidio in castelus fuerant se se sille deoiderunt. it
multi pretere.a in finitimas cinitates refugerunt signaq militaia
ex prelio ad cesarem sunt relicta crxxx. et aquile. lxiiii.L. domitius
ex castris in montem fugiens cum iures eum lassitudine defecissent
ab equitibus est interfectus. Eodem tempore. d. ielius cum classe
ad brundusium uenit. e ademq ratione qua factum alibone antea
demonstrauimus insulam obiectam portui brundusino tenuit. Si¬
militer uatinius qui brundusii preerat tectis instrucrisq scaphis se¬
quitur naues leuanas. atq ex his longius productam unam quin¬
quiremem et minores duas in angustus portus cepit. Itemq pere¬
quites dispositos aqua prohibere classiarios instituit. Sedielus tẽ¬

Expanded text:
iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbaniudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt amplius milia xxiiii — namque etiam cohortes, quae praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus. Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum a Libone antea demonstravimus, insulam obiectam portui Brundisino tenuit. similiter Vatinius, qui Brundisio praeerat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius productam unam quinqueremem et minores duas in angustiis portus cepit, itemque per equites dispositos aqua prohibere classiarios instituit. sed Laelius tem
Abbreviated transcription (Latin):
ribus locis in planitiem descendere atq arma proicere uissit. Qd̃
ubi sine recusatione fecerunt pansis palmis proiecti ad terramflẽ¬
tes ab eo salutem petiuerunt. Consolatus consurgere uissit et pau¬
ca apud cos de lenitate sua locutus quo minore essent timore om
tur neu quid sui desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris
sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat inuicez
requiescere atq in castra reuerti ussit codemq die larissam per¬
uenit. In eo prelio non amplius. cc milites desiderauit. Sed cen¬
curiones fortes uros circiter. xxx amisit. Interfectus est etiam
fortissime pugnans crastinus cuius mentionem supra fecimus
gladio in os aduersum conecto neq id fuit falsum quod ille in pu¬
gnam proficiscens dixerat. Sic enim cesar existimabat co prelio ex¬
ceilentissimam untutem crastini fuisse optimeq eum de se meritum

Expanded text:
ribus locis in planitiem descendere atque arma proicere iussit. quod ribus locis in planitiem descendere atque arma proicere iussit. quod ubi sine recusatione fecerunt passisque palmis proiecti ad terram flentes ab eo salutem petiverunt, consolatus consurgere iussit et pauca apud eos de lenitate sua locutus, quo minore essent timore, omtur, neuquid sui desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Larisam pervenit. In eo proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Crastinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. neque id fuit falsum, quod ille in pugnam proficiscens dixerat. sic enim Caesar existimabat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum
Abbreviated transcription (Latin):
peiam ꝙ is mons erat sine aqua diffisi ei loco relicto monte uniu
si suul larissam uersus se recipere ceperunt. Qua spe animaduer¬
sa cesar copias suas diuisit partemq legionum in castris pompci
remanere iussit partem in sua castra remisit quatuor secum legiones
duxit commodioreq itinere pompeianis occurrere cepit et pregres¬
sus milia passuum sex aciem instruxit. Qua re animaduersa pompe¬
iani in quodam monte constiterunt. Hunc montem flumen sublue¬
bat. Cesar milites cohortatus est et si totius dici continenti labore
erant confecti noxq iam suberat tamen munitione flumen a mon¬
te secdusit ne noctu aquari pompeiani possent. Quo perfecto opere
uli de deditione missis legatis agere ceperunt. Pauci ordinis sena¬
toru qui se cum hiis conuinxerant nocte fuga salutem petiuerut.
Cesar prima luce omnes eos qui in monte consederant ex superio¬

Expanded text:
peiani, quod is mons erat sine aqua, diffisi ei loco relicto monte universi peiani, quod is mons erat sine aqua, diffisi ei loco relicto monte universi iugis eius Larisam versus recipere coeperunt. qua re animadversa Caesar copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere iussit, partem in sua castra remisit, iiii secum legiones duxit commodioreque itinere Pompeianis occurrere coepit et progressus milia passuum vi aciem instruxit. qua re animadversa Pompeiani in quodam monte constiterunt. hunc montem flumen subluebat. Caesar milites cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant confecti noxque iam suberat, tamen munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari Pompeiani possent. quo perfecto opere illi de deditione missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt. Caesar prima luce omnes eos, qui in monte consederant, ex superio
Abbreviated transcription (Latin):
stimari posset nichil eos de euentu eius diei timuisse quin non ne¬
cessarias conquirerent uoluptates. atq hii miserrimo ac potẽ¬
tissimo exercitui cesaris iuxuriem obiciebant cui semper omnia
ad necessarium usum defuissent. Pompeius iam cum intra uallũ
nostri uersarentur equum nactus detractis insignibus impera¬
toris decumana porta se ex castris ciecit protinusq equo citato
larissam contendit neq ibi constitit sed eadem celentate pauces
suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu
equitum .xxx. ad mare peruenit nauemq frumentariam conscẽ¬
dit sepe ut dicebatur querens suam eum opinionem fefeuisse ut
a quo genere hominum uictoriam sperasset ab eo initio fuge fac¬
to pene proditus urderetur. Cesar castris potitus ad milites contẽ¬
dit ne in preda occupati reliqui negoti gerendi facultatem dimit¬
terent qua re impetrata montem opere circumunire instituit: Põ¬

Expanded text:
stimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non nestimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non necessarias conquirerent voluptates. at hi miserrimo ac patientissimo exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper omnia ad necessarium usum defuissent. Pompeius, iam cum intra vallum nostri versarentur, equum nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex castris eiecit protinusque equo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeritate paucos suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu equitum xxx ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit, saepe, ut dicebatur, querens tantum se opinionem fefellisse, ut a quo genere hominum victoriam sperasset, ab eo initio fugae facto paene proditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. qua re impetrata montem opere circummunire instituit. Pom
Abbreviated transcription (Latin):
ad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. Castra a co¬
hortibus que ibi presidio erant relicte industrie defendebantur⁊
multoq etiam acrius atracibus barbarisq auxiluis. Nam qui acic
refugerant milites et animo perterriti et lassitudine. confecti mis¬
sisq plerisq armis signisq militaribus magis de reliqua fuga ꝙͣ
de castrorum defensione cogitabant. neq uero dintius qui in ual¬
lo constiterant multitudinem telorum sustinere potuerunt sed cõ¬
fecti uulneribus locum reliquerunt. protinusq omnes ducibus
usi centurionibus tribunisq militum in altissimos montes qui
ad castra pertinebant confugerunt. In castris pompen uidere li¬
cuit trichilas stratas magnum argenti pondus expositum recẽ¬
tibus cespitibus tabernacula constrata. Lucu etiam lentuli et ⁊¬
nonnullorum tabernacula protecta hedera: multa preterea qͥ
nimiam luxuriem et uictorie fiduciam designarent ut facile exi¬

Expanded text:
ad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a coad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a cohortibus, quae ibi praesidio erant relictae, industrie defendebantur, multo etiam acrius a Thracibus barbarisque auxiliis. nam qui acie refugerant milites, et animo perterriti et lassitudine confecti, missis plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam de castrorum defensione cogitabant. neque vero diutius, qui in vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducibus usi centurionibus tribunisque militum in altissimos montis, qui ad castra pertinebant, confugerunt. In castris Pompei videre licuit trichilas structas, magnum argenti pondus expositum, recentibus caespitibus tabernacula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta hedera multaque praeterea, quae nimiam luxuriem et victoriae fiduciam designarent, ut facile exi
Abbreviated transcription (Latin):
atq funditorum ab hisdem acies pompeiana a sinistra parte circũ¬
ita atq initium fuge factum. Sed pompeius ut cquitatum suum
pulsum uidit atq eam partem cui maxime confidebat perterritũ
animaduertit alusq qͣ marime diffisus acie excessit protinusq se
in castra equo contulit et hiis centurionibus quos in statione. ad pre¬
toriam portam posuerat clare ut milites audirent: tue amini inqi
castra et defendite diligenter siquid durius acciderit. Ego reliquas
portas circumeo et castrorum presidia confirmo. hec cum dixisset
se in pretorium contulit sum me rei diffidens et tamen euentumer¬
pectauit. Cesar pompeianis ex fuga intra uallum compulsis nullũ
spacium perterritis dare oportere existimans: milites cohortatus
est ut beneficio fortune uterentur castraq oppugnarent. Qui et¬
si magno estu fatig̾ati nam admeridiem res erat perducta tamẽ

Expanded text:
ac funditorum, ab isdem acies Pompeiana a sinistra parte erat circumac funditorum, ab isdem acies Pompeiana a sinistra parte erat circumita atque initium fugae factum. sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffisus acie excessit protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoriam portam posuerat, clare, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas circumeo et castrorum praesidia confirmo. haec cum dixisset, se in praetorium contulit summae rei diffidens et tamen eventum expectans. Caesar Pompeianis ex fuga intra vallum conpulsis nullum spatium perterritis dari oportere existimans milites cohortatus est, ut beneficio fortunae uterentur castraque oppugnarent. qui etsi magno aestu fatigati — nam ad meridiem res erat perducta — tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rum nemo consisteret omnesq conuersi non solum loco exteirderẽt
sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. Quibus ⁊¬
submotis omnes sagittarii funditores destituti mnermes sinc p̃sidio
interfecti sunt: codem impetu cohortes sinistro cornu pugnantes
etiam tum resistentes in acie pompeianos circumierunt cosq a ter¬
go sunt adorti. Eodem tempore tertiam aciem cesar que quieta fuc¬
rat et se ad io tempus tenuerat procurrere uissit. Ita cum recentes
atq integri defessis successissent. alii autem atergo adorirentur su¬
stinere. pompeiani non potuerunt atq uniuersi terga uerterunt.
Nec uero cesarem fescuit quin ab hiis cohortibus que contra equi¬
tatum in quarta acie collocate essent initium uictorie oriretur ut
ipse in cohortandis militibus pronuntiauerat. abhiis enim pri¬
mum equitatus est pulsus ab hisdem facte cedes sagittariorum

Expanded text:
rum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, rum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. quibus submotis omnes sagittarii funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. eodem impetu cohortes sinistrum cornu pugnantibus etiamtum ac resistentibus in acie Pompeianis circumierunt eosque a tergo sunt adorti. Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus loco tenuerat, procurrere iussit. ita cum recentes atque integri defessis successissent, alii autem a tergo adorirentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga verterunt. neque vero Caesarem fefellit quin ab iis cohortibus, quae contra equitatum in quarta acie collocatae essent, initium victoriae oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his enim primum equitatus est pulsus, ab isdem factae caedes sagittariorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut nc consumptis uiribus appropinquarent. paruo intermissoq tem¬
poris spacio ac rursus renouato cursu pila miscrunt celeriterq ut
erat preceptum a cesare gladios distrinxerunt. Nec uero pompeiani
huic rei defucrunt nam et tela missa exceperunt et impetum legionur
tuleriunt et ordines conseruauerunt pilieq missis adgiadios redi¬
crunt. Eodem tempore equites a sinistro pompen corni intenti ut e¬
rat imperatum uniuersi procurrerunt omnisq multitudo sagittario¬
rum seprofudit. Quorum impetum noster equitatus non tulit sed
paulum loco motus cessit. equitesq pompen hoc acrius instare et se
turmatim explicare aciemq nostram a latere aperto circumuenire
ccperunt. Quod ubi cesar animaduertit quarte aciei quam instruxe¬
rat ex cohortium numero signum dedit: illi celeriter procurrerunt
infestisq signis tanta ui in pompcii cquites impetum fecerunt ut eo¬

Expanded text:
unt, ne consumptis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temunt, ne consumptis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu pila miserunt, celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram a latere aperto circumire coeperunt. quod ubi Caesar animum advertit, quartae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pompei equites impetum fecerunt, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
atq suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur leuiusq casura
pila sperabat in loco retentis militibus ꝙͣ si ipsi immissis telis oc¬
currissent. Simul fore ut duplicato cursu cesaris milites existima¬
rentur et lassitudine conficerentur quod nobis quidem nulla ratio¬
ne factum a pompeio uideretur: propterea quod est quedam ani¬
mi incitatio atq alacritas naturaliter innata omnibus qui studiͦ
pugne incenduntur: hanc non reprimere sed augere imperatores
debent neq frustra antiquitus institutum est ut signa undiq cõ¬
cĩnerent clamoremq uniuersi tollerent: quibus rebus et hostes
terreri et suos incitari existimabant. sed nostri milites dato signo
cum infestis pilis procurrissent atq animaduertissent non cõcur¬
ri a pompeianis usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua
sponte cursum represserunt et ad medium fere spacium consticen¬

Expanded text:
atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque casura atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudine conficerentur. quod nobis quidem nulla ratione factum a Pompeio videtur, propterea quod est quaedam animi incitatio atque alacritas naturaliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reprimere, sed augere imperatores debent; neque frustra antiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque universi tollerent; quibus rebus et hostes terreri et suos incitari existimaverunt. Sed nostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque animum advertissent non concurri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiter
Abbreviated transcription (Latin):
riore anno apud cum primum pilum in legione decima duxerat uir
singulari uirtute. Hic signo dato sequi minime inquit manipulares
mei qui fiustis et uestro imperatori quam constitustis operam date
unum hoc prelium superest quo confecto et ile suam dignitatem et
nos nostram libertatem recuperabimus: simul respiciens ad cesarẽ
faciam inquit hodic imperator ut aut uiuo michi aut mortuo gra¬
tias agas. hec cum dixisset primus ex dextro cornui procurrit: atq
cum clecti milites circiter. exx uoluntarie eiusdem centurie sunt pro¬
secuti. Inter duas aties tantum erat relictum spatu ut satis esset ad
concursum utriusq exercitus. Sed pompeius suis predixerat neu
cesaris impetum exciperent neue se loco mouerent. iciemq eius diᷤ¬
trahi paterentur: toq admonitu. C. triarii fecisse dicebatur ut pri¬
mus excursus uisq militum refringeretur aciesq distenderetur⁊

Expanded text:
riore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir riore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir singulari virtute. hic signo dato sequimini me, inquit manipulares mei qui fuistis, et vestro imperatori, quam constituistis, operam date. unum hoc proelium superest; quo confecto et ille suam dignitatem et nos nostram libertatem recuperabimus. simul respiciens Caesarem faciam, inquit hodie, imperator, ut aut vivo mihi aut mortuo gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurrit atque eum electi milites circiter cxx voluntarii eiusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut satis esset ad concursum utriusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum exciperent neve se loco moverent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
equitum dextrum cornu circumueniretur celeriter ex tertia acie sin¬
gulas cohortes detraxit atq ex hiis quartam instituit equitatuiq
opposuit et quid fieri uellet ostendit: monuitq cius diei uictoriam
inearum cohortium untute constare simul tertie aciei totoq exer¬
citui imperauit ne iniussu suo concurrerent sed cum rdfieri uellet
uerillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnã
cohortaretur suaq in eum perpetui temporis officia predicaret. ĩ
primis commemorauit testibus se militibus uti posse quanto
studio pacem petisset que per uatinium in colloquiis que per pau¬
lum claudium cum scipione egisset quibus modis ad oricum cũ
ne neq rem publicam alterutro exercitu priuare uoluisse. hac habi¬
ta oratione exposcentibus militibus et studio pugne ardentibus tu¬
ba signum dedit. Erat crastinus euocatus in exercitu cesans qui supe¬

Expanded text:
equitum dextrum cornu circumveniretur, celeriter ex tertia acie sinequitum dextrum cornu circumveniretur, celeriter ex tertia acie singulas cohortes detraxit atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit, et quid fieri vellet ostendit, monuitque eius diei victoriam in earum cohortium virtute constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem petisset, quae per Vatinium in colloquiis, quae per Aulum Clodium cum Scipione egisset, quibus modis ad Oricum cum tum sanguine neque rem publicam alterutro exercitu privare voluisse. hac habita oratione exposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum dedit. Erat Crastinus evocatus in exercitu Caesaris, qui supe
Abbreviated transcription (Latin):
neficiarus superiorum exercituum ad cum conuenerant que tota
acie desperse erant. reliquas cohortes uii.castris propinquisq
castellis presidio disposuerat. Dextrum cornu eius rius quidaz
impeditis ripis muniebat quam ob causam cunctum equitatum
sagitarios funditoresq: omnes sinistro cornu obiecerat. Cesar su¬
perius institutum seruans decimam legionem in dextro cornu no¬
nam in sinistro collocauerat tametsi erat dirachinis prelus uehx¬
menter attenuata. Huic sic aduxit. octauam ut pene unam ex
duabus efficerer atq alteram alteri presidio esse uisserat. Cohor¬
tes in acic.lxxx. constitutas habebat que. sũma erat hominum¬
milia uigintiduo. Cohortes duas castris presidio reliquerat si¬
nistro cornu antonium dextro .p. syllam media acie. En. domici¬
um preposuerat ipse contra pompeium constitit. Simul hiis rebus
animaduersis quas demonstrauimus timens ne a multitudine

Expanded text:
neficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota neficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro collocaverat, tametsi erat Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio esse iusserat. cohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat milium xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, mediae acie Cn. Domitium praeposuerat. ipse contra Pompeium constitit. simul iis rebus animadversis, quas demonstravimus, timens ne a multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quisꝙͣ qui urare dubitaret. Hec cum facta sunt in consilio
magna spe. et letitia omnium discessum est et iam animo uictoriã
percipicbant: ꝙ de retanta et atam perito imperatore nichil fru¬
stra confirmari uidebatur. Cesar cum pompeii castris appropinqͣss
ad hunc modum aciem eius instructam animaduertit. Erant in
sinistro cornu legiones duc tradite a cesare initio dissensionis ex
senatus consulto quarum una prima altera tertia apellabatur ĩ
co loco ipse erat pompeius. Mediam aciem scipio cum legionibus
siriacis tenebat. Cilicensis legio coniuncta cum cohortibus hyspa¬
nis quas traductas ab eranio docuimus in dextro cornu erant col¬
locate. Has firmissimas se habere pompeius existimabat reliquas ĩ¬
ter aciem mediam cornuaq interiecerat: numeroq cohortes. ex.
expleuerat. Hec erant milia.xlx. cuocatorum circiter duo que ex be¬

Expanded text:
fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe et laetitia omnium discessum est; ac iam animo victoriam praecipiebant, quod de re tanta et a tam perito imperatore nihil frustra confirmari videbatur. Caesar cum Pompei castris adpropinquasset, ad hunc modum aciem eius instructam animum advertit. erant in sinistro cornu legiones duae traditae a Caesare initio dissensionis ex senatus consulto; quarum una prima, altera tertia appellabatur. in eo loco ipse erat Pompeius. mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis legio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evocatorum circiter duo, quae ex be
Abbreviated transcription (Latin):
consilium summis laudibus efferat Noli inquit existimare pompen
hunc esse exercitum qui galliam germaniamq deuicit. omnibus
inter fui prelus nec temere incognitam rem pronuntio. perexigua
pars uius exercitus superest magna pars deperut quod accidere⁊
tot prelus fuit necesse. multos autumni pestilentia in italia con¬
sumpsit. multi donum discesserunt. multi sunt relicti in continẽ¬
ti. an non audistis ex hus loqui qui per causam ualitudinis remã¬
serunt cohortes esse brundusii factas. he copie quas uidetis ex
delectis horum annorum in citeriore gallia sunt refecte et pleriq
sunt ex colonis transpadanis. attamen quod fuit roboris duob
prelus dirachinis interuit. Hec cum dixisset uirauit se nisi uicto¬
rem in castra non reuersurum reliquosq ut idem facerent horta¬
tus est. Hoc laudans pompeius idem uirauit. nec uero ex reliquiᷤ

Expanded text:
consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, hunc esse exercitum, qui Galliam Germaniamque devicerit. omnibus interfui proeliis neque temere incognitam rem pronuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti. an non exaudistis ex iis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii factas? hae copiae quas videtis, ex dilectibus horum annorum in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis Transpadanis. ac tamen, quod fuit roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non reversurum, reliquosque ut idem facerent hortatus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
tu statuerat prelio decertare.⁊ lamq etiam in consilio superio¬
ribus diebus dixerat priusꝙͣ concurrerent acies fore uti exer¬
citus cesaris pelleretur. Id cum essent pleriq admirati scio me
in quit pene incredibilem rem polliceri sed rationem consilu mei
accipite quo firmiore animo in prelium prodcatis. persuasi equitib̾
nostris id quod michi se facturos confirmauerunt ut cum propuic
sit accessum dextrum cesaris cornu alatere aperto aggrederentur
ut circumuenta a tergo acie prius exturbatum exercitum pellerẽt
ꝙͣ a nobis telum in hostem iaceretur. Ita sine periculo legionum et
pene sine uulnere bellum conficiemus. Id autem difficile non est
cum tantum equitatu ualeanus. Simul denunciauit ut essent a¬
nimo parati in posterum et quoniam fieri dimicandi potestas ut
sepe cogitauissent nc usu manuq reliquorum opinionem fallãt.
Hunc labienus excipit: ut cum cesaris copias despiceret pompeii

Expanded text:
tu statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superiotu statuerat proelio decertare. namque etiam in consilio superioribus diebus dixerat, priusquam concurrerent acies, fore uti exercitus Caesaris pelleretur. id cum essent plerique admirati, scio me, inquit paene incredibilem rem polliceri; sed rationem consilii mei accipite, quo firmiore animo in proelium prodeatis. persuasi equitibus nostris, idque mihi facturos confirmaverunt, ut cum propius sit accessum, dextrum Caesaris cornu ab latere aperto adgrederentur et circumventa a tergo acie prius perturbatum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur. ita sine periculo legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem difficile non est, cum tantum equitatu valeamus. simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam neu reliquorum opinionem fallerent. Hunc Labienus excepit, ut, cum Caesaris copias despiceret, Pompei
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit uti castra ex eo loco mouerent semperq esset i itineribus.
xc sperans ut mouendis castris pluribusq adeundis locis com¬
modiore consilio passim frumentaria re uteretur simulq ut ini¬
tinere aliquam occasionem dimicandi nancisceretur et insolitũ
ad laborem pompen exercitum quotidianis itineribus defatigãet.
Hiis constitutis rebus signo iam profectionis dato tabernacu¬
lisq incensis: animaduersum est paulo ante extra quotidiana
consuctudinem longius auallo esse aciem pompeu progressam:
ut non iniquo loco posse duicari uideretur. Tun cesar ad suos
cum iam esset agmen ui portis differendum est inquit iter in p̃¬
sentia nobis et de prelio cogitandum. Sicut enim semper depo¬
poscimus animo sumus ad dimicandum parati non facile occa¬
sionem postea reperiemus confestimq expeditas copias educit.
Pompeius quoq ut postea cognitum est suorum omnium horta¬

Expanded text:
dicavit, uti castra ex eo loco moveret semperque esset in itineribus, dicavit, uti castra ex eo loco moveret semperque esset in itineribus, haec spectans, ut movendis castris pluribusque adeundis locis commodiore re frumentaria uteretur, simulque in itinere ut aliquam occasionem dimicandi nancisceretur et insolitum ad laborem Pompei exercitum cotidianis itineribus defatigaret. his constitutis rebus, signo iam profectionis dato tabernaculisque detensis animum adversum est paulo ante extra cotidianam consuetudinem longius a vallo esse aciem Pompei progressam, ut non iniquo loco posse dimicari videretur. tum Caesar apud suos, cum iam esset agmen in portis, differendum est, inquit iter in praesentia nobis et de proelio cogitandum, sicut semper depoposcimus. animo simus ad dimicandum parati; non facile occasionem postea reperiemus. confestimque expeditas copias educit. Pompeius quoque, ut postea cognitum est, suorum omnium horta
Abbreviated transcription (Latin):
tamen institutum in equitibus quod diximus seruabat: ut quo¬
nam numero multis partibus esset inferior adolescentes atq
cepeditos ex ante signaruis electos milites ad pernicitatem armis
inter equites preliari iuberet qui quotidiana consuectudine usum
quoq cius generis preliorum perciperent. Hiis erat rebus effectu
ut equitum mille etiam apertioribus locis .uii. milia pompeianoꝵ
impetum cum adesset tempus sustinere auderent neq magnope
corum multitudine terrerentur. Nanq etiam per eos dics preliũ
secundum equestre fecit atq unum auobrogem ex duobus quos
perfugisse ad pompeium supra docimus cum quibusdam interfe¬
cit. Pompeius castris in colle habitis ad infimas radices montis
aciem instruebat semper ut uidebatur expectans si mniquis locis
cesar se subiceret. Cesar nulla ratione ad pugnam elici posse pom¬
peium existimans hanc sibi commodissimam belli rationem ui¬

Expanded text:
tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabat, ut quotamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabat, ut quoniam numero multis partibus esset inferior, adulescentes atque expeditos ex antesignanis electis milites ad pernicitatem armis inter equites proeliari iuberet, qui cotidiana consuetudine usum quoque eius generis proeliorum perciperent. his erat rebus effectum, ut equitum mille etiam apertioribus locis vii milium Pompeianorum inpetum, cum adesset usus, sustinere auderent, neque magnopere eorum multitudine terrerentur. namque etiam per eos dies proelium secundum equestre fecit atque unum Allobrogem ex duobus, quos perfugisse ad Pompeium supra docuimus, cum quibusdam interfecit. Pompeius, qui castra in colle habebat, ad infimas radices montis aciem instruebat, semper, ut videbatur, expectans, si iniquis locis Caesar se subiceret. Caesar nulla ratione ad pugnam elici posse Pompeium existimans hanc sibi commodissimam belli rationem iu