comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pcom̃ fuit: nũc non est pccm̃. Sed mordinate
uiuere. et diuersi gñis ꝓfessiones uelle misc̾e
ut uel sc̃imonialis hẽat ornamenta nuptax
uel ea que se non continens uupsit. et spem̃
uirginis gerat: om̃imõ pecm̃ est. et si quid ĩ¬
ꝯueuient̾ ex diu̾so gnẽ in uita cuiꝰq contexi¬
tur.U̾m illud tunc figurabatur in uestib:
quod nũc declaratur in morib. Illud enim
erat tp̃s sig̾candi. ħ manifestandi. Ergo illa
scͥptura que tũc fuit exactux oꝑi sig̾ canci¬
um: nũc testis est rerũ sig̾cataꝵ. Et que nũc
obseruabatur ad p̾nũciationẽ nũc recitat᷑ ad con¬
f̾mationem. bouem et asinũ ad oꝑandũ iũgere.
tunc nõ licebat: nũc licet. Declaratũ est .n. ꝑ apłm:
cum de boue triturante non infrenando scͥpt᷑am
recoleret dicentem. Nunquid de bob cura ẽ d̾o:
Quare ergo nũc legitur. qñ id quod ꝓhibuit ĩ a
licet: Quia idem ip̃e ibi secutus apłs ait. ꝓpt̾ noꝰ

Expanded text:
peccatum fuit, nunc non. est peccatum. sed inordinate peccatum fuit, nunc non. est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexiuerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium. nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc licet. declaratum est enim per apostolum, cum de boue triturante non infrenando scripturam recoleret dicentem: numquid de bubus cura est deo? quare ergo nunc legitur, quando id quod prohibuit iam licet ? quia idem ipse ibi secutus apostolus ait: prop
Abbreviated transcription (Latin):
catũ fuit: tpr̃e aũ uoui testam̃ti nõ est pc̃cm. S
ni spe futuri sołi qmͣ habemus in xp̃o qui er
aĩam urãm induens iustĩam et corpus nrm̃
induens ĩ mortalitatẽ. totos uos ĩnouat. cre¬
dere aliquid ex uet̾is corruptionis nccĩtate
atq indigencia nos passuros uel acturos sꝑ
pccm̃ est. qmͣdui uoluũtur isti .uii. dies qui¬
b ꝑagitur tp̃s. Sed hoc uet̾is testam̃ti tpr̃ib
nn figura occultatum a quibdam scĩs intel¬
ligebatur: tpr̃e autẽ noui testam̃ti in maĩfe¬
statione relatum popuł p̾dicatur. Unde scͥp¬
tura illa tunc erat p̾ceptũ. nũc testimoniũ.
sceno phegiã nõ celebrare aliqũ pecm̃ fuit: i¬
nunc non est pccm̃. Tab̾ naculo aũt dei qd̃ ẽ¬
tur ib p̃cepto figurato: nũc legitur in testimo¬
mo reuelato. Nam et illud quod runc fcm
que suo tpr̃e declaranda erat quadã ꝯgruen¬
tia si g̾cationis attestaretur. Lineis uestib ibis¬
cere purpurã. et linostima ueste indui aliqñ

Expanded text:
tempore autem noui testamenti non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur, tempore autem noui testamenti in manifestatione renelatum populis praedicatur. unde scriptura. ipsa tunc erat praeceptum, nunc testimonium. scenopegia non celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. tabernaculo autem deur sub praecepto figurato, nunc legitur in testimonio reuelato. nam et illud quod tunc factquae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia significationis attestaretur. lineis uestibut miscere purpuram et linostima ueste indui aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
spũaliter nos dñs iubet. Scripta sunt .n. pp̃ nos:
in quos finis sołoꝵ obuenit. sicut item dicit id̾
apłs. Om̃ĩa .n. que ante scͥbta sunt. ut uos do¬
c̾emur. scͥpta sunt. Quapp̃ nõ manducare ati

Expanded text:
spiritaliter nos dominus iubet; scripta sunt enim propter nos, spiritaliter nos dominus iubet; scripta sunt enim propter nos, in quos finis saeculorum obuenit, sicut item dicit idem apostolus. omnia enim, quae ante scripta sunt, ut nos doceremur, scripta sunt. quapropter non manducare a
Abbreviated transcription (Latin):
dam tñ non nulla sig̾datione ĩ mũdas illo tẽ¬
pore nõ ederunt. quo eas nõ edi p̾ceptum erat
ut talib significationib futura rerũ mani¬
festatio p̾figuraretur. sed et asimũ panem et
cetera hiꝰ in quib fuisse ũbram futuroꝵ dicit
apło. tam rei eeũt illius tpr̃is et illius populi ho¬
mines si obẜuare contẽpne̾nt. qñ illa sic fieri. et¬
ista que nunc reuelata sunt tunc sic p̾nunciari
oportebat: qmͣ nos desipientes eẽmus. si nunc ĩa
manifestatas nouo testam̃to illas p̾nũciatiuas
obseruationes aliquid nob̾ ꝑdẽe putaremus.
Sicut sacrilegi et impii. si eosd̃e libros qui p̃p nos
scͥpti sunti. ut ea que iam nob̾ reuelata et in m̃ai¬
festatione ãnũciata sunt. tanto ante illis figłs
p̃nũciata cognoscentes. fidełr et fͥmit̾ teneremꝰ
ĩo putaremꝰ abiciendos. qr ca que ibi scͥpta sunt
ño iam obseruare corporałr. sed intellig̾e et fac̾e

Expanded text:
dam tamen nonnulla significatione inmundas illo temdam tamen nonnulla significatione inmundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat. ut talibus significationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur, sed et azymum panem et cetera huiusmodi, in quibus fuisse umbram futurorum dicit apostolus, tam rei essent illius temporis et illius populi homines, si obseruare contemnerent, quando illa sic fieri, ista quae nunc reuelata sunt. tunc sic praenuntiari oportebat, quam nos desipientes essemus, si nunc iam manifesto nouo testamento illas praenuntiatiuas obseruationes aliquid nobis prodesse putaremus. sicut sacrilegi et inpii, si eosdem libros, qui propter nos scripti sunt, ut ea. quae iam nobis reuelata et in manifestatione adnuntiata sunt, tanto ante illis figuris praenuntiata cognoscentes fideliter et firmiter teneremus, ideo putaremus abiciendos. quia ea. quae ibi scripta sunt, non iam obseruare corporaliter. sed intellegere et facere
Abbreviated transcription (Latin):
exigua uita remanet. inde cibi ur̃i. hoc ẽ frustꝰ
terre de stercore et meliores et maiores. et płes
existunt: Caro nõ purgam̃tis terre sed fetib
pascitur: terra uero purgam̃tis carins ño feci¬
b fecundat᷑ Eligant quid sio m̃dius. aut ĩa
correcti desmant cẽ ĩmũdi. infideles quib ni¬
cħ sit mũdũ. et nob̾cum amplectant᷑ apłm di¬
centem. omĩa m̾̃da mũdis. Qñi est terra et
plenitudo eius. Omĩs creatura dei bona ẽ. Oĩa
quippe que naturalit̾ sunt: in ordine suobo¬
na sunt. Et nemo in eis peccat: nisi qui ordinẽ
suũ in dei obedientia ño custodiens. eoꝵ quo¬
q oedinem male utendo perturbat. prẽs aũt
nr̃i qui deo placuerũt: tenuerũt ordinẽ suũ
in ip̃a obed̾ia: ut quicquid deus tẽporib con¬
grius iubendo distriburt. sic obseruarent quẽ¬
admodũ ille distribuit. Itaq nõ solũ carnes
ad cibos datas. cũ om̃s nature m̃de eeñt. quas¬

Expanded text:
exigua uita remanet, inde cibi uestri, hoc est fructus exigua uita remanet, inde cibi uestri, hoc est fructus terrae de stercore et meliores et maiores et plures existunt? caro non purgamentis terrae. sed fetibus pascitur; terra uero purgamentis carnis, non fetibus fecundatur. eligant, quid sit mundius, aut iam correcti desinant esse inmundi et infideles, quibus nihil sit mundum, et nobiscum amplectantur apostolum dicentem: omnia munda mundis; domini est terra et plenitudo eius; omnis creatura dei bona est. omnia quippe, quae naturaliter sunt, in ordine suo bona sunt et nemo in eis peccat, nisi qui ordinem suum in dei oboedientia non custodiens eorum quoque ordinem male utendo perturbat. Patres autem nostri, qui deo placuerunt. tenuerunt ordinem suum in ipsa oboedientia. ut quicquid deus temporibus congruis iubendo. distribuit. sic obseruarent. quemadmodum ille distribuit. itaque non solum carnes ad cibos datas, cum omnes natura mundae essent. quas
Abbreviated transcription (Latin):
nem detestantur que concubitu ꝓpagatur. Et
genus humanũ erroris arguerent. quod galli¬
coitu ꝑcreatis: et mũdiores celi et terre filias ra¬
nas abiciunt. Nam ẜm istoꝵ fabulã mũdiores
sunt pͥmi pͥncipes tenebraꝵ. quoꝵ parentes ar¬
bores fuerunt: quã ip̃e mauichens quẽ p̃r̃ et
nur ꝯcumbendo genuerũt. Mũdiores eciã pe¬
dicłi eoꝵ qui sine concubitu sudore corporio uł
carue eciam sine concubitu nascitur. ppẽa pu¬
tant ĩmũdum: qr ip̃a caro ex concubitu est:in¬
mũda erunt olera et fruges que de stercorib
fertilius ub̾iusq surrexerũt. Uͥ udeant quid
faciant uel quid respondeant: qui fruges di¬
cunt mũdiores ẽe qũa carues. Nam stercore
quid ĩmũdius ex carne ꝓicitur: Et quid fru¬
gib feratiꝰ ad hibetur. Certe ip̃i dñt ꝑ attͥffo¬
nes et digestiones ciboꝵ fug̾e in de uitã. et exi¬
guũ quiddam in stercore remanere: cur gͦ uͥ

Expanded text:
nem detestantur, quae concubitu propagatur. et nem detestantur, quae concubitu propagatur. et genus humanum erroris arguerent, quod galliumque coitu procreatis et mundiores caeli et terrae filias ranas abiciant. nam secundum istorum fabulam mundiores sunt primi principes tenebrarum. quorum parentes arbores fuerunt. quam ipse Manichaeus. quem pater et mater concumbendo genuerunt, mundiores etiam peduculi eorum. qui sine concubitu sudore carnis uel ccarne etiam sine concubitu nascitur, propterea putant inmundum, quia ipsa caro ex concubitu est, inmunda erunt olera et fruges, quae de stercoribus fertilius uberiusque surrexerint. ubi uideant, quid faciant uel quid respondeant, qui fruges dicunt mundiores esse quam carnes. nam stercore quid inmundius ex carne proicitur et quid frugibus feracius adhibetur? certe ipsi dicunt per adtritiones et digestiones ciborum fugere inde uitam et exiguum quiddam in stercore remanere. cur ergo ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa deseratur: Quia et si alique uite reliquie re¬
manent: ex utraq remanent. Nec ipm̃ quippe fi¬
mũ dñt remanere. sine aliquib exiguis reliquiis
m̃broꝵ dei. Nullam gͥ causam reꝑunit cur asseue¬
rent carnes frugib ĩ mũdiores. Sed uidelicet fal¬
lacem castitatem suã ostentare conantes: eo pittãt
ĩ mũdiorem carnẽ quod de concubitu existat. quas¬
si nõ tanto uehem̃tius cogantur mẽbro illi d̾io
manducando ͭ ꝯͣ tͣrere: qnͣto ulc artius colligatũ
putant. Postremo si ista causa est maioris ĩmũdi¬
cie carniũ: ea comedant aĩaliũ corpora que non
de cõcubitu oruitur sicut sunt mumerabilia
gña uermiũ. quoꝵ nõ nullos uulgo edun q̃¬
dam ueneue regiones ex arborib uatos. Ranas
etiam quas repente ex una pluuia terra gen̾at.
in escam isti assumere debuerunt: ut doi sui nĩe¬
bra talib formis cõmixta lib̾arent si eam car¬

Expanded text:
anima deseratur? quia etsi aliquae uitae reliquiae reanima deseratur? quia etsi aliquae uitae reliquiae remanent, ex utraque remanent; nec ipsum quippe fimum dicunt remanere sine aliquibus exiguis reliquiis membrorum dei. nullam igitur causam reperiunt, cur adseuerent carnes frugibus inmundiores. sed uidelicet fallacem castitatem suam osteimmundiorem carnem, quod de concubitu existat: quasi non tanto vehementius cogantur membro illi divino manducando succurrere, equanto illic arctius colligatum putant. Postremo, si ista causa est majoris immunditiae carnium, ea comdant animalium corpora, quae non de concubitu oriuntur, sicut sunt innumerabilia genera uermium, quorum nonnullos uulgo edunt quaedam Veneticae regiones ex arboribus natos. ranas etiam, quas repente ex una pluuia terra generat, in escam isti adsumere debuerunt. ut dei sui membra talibus formis commixta liberarent, si eam car
Abbreviated transcription (Latin):
tis. proide si aia animaliũ corpora pͥmã origi¬
nem bñt ex arborib. scd̾am de celo: quid cause
est ut ĩmundiora qu̾a fructus arboꝵ estimẽtur
dum sit quicquid uita deserente remanserit: cũ
eodem pacto nõ sunt ĩmũda olera uel poma.
que utiq sicut supradcm̃ est cum decerpuntur
uel auelluntur. morumtur: hoꝵ quippe homi¬
cidioꝵ rei ẽe nolunt: dum nncħ ex terra uel ex ar¬
bore decerpunti. Semde cum duas aĩas ẽẽ in u¬
no aminantis corpore affluant. unam bonã
de gente lucis. alterã malam de gente tenebͣꝵ:
nũquid cũ occiditur amnial. bona aĩa fugit
et mala remanet. Si .n. hoc eẽt: sic uiueret a ĩal
occisum. qũo uiuebat in gente tenebraꝵ. ꝙͣdo
solam sue gentis habebat aiãm. qua eciã rebella¬
uerat adusum regna diuina. Cum gͦ in morte cͦ¬
libet animalis utraq aĩa et bona et mala desãt
carnem: cur ĩ mũda caro dicitur.: quasi sola bona

Expanded text:
ntis. proinde si animalium corpora primam origintis. proinde si animalium corpora primam originem habent ex arboribus, secundam de caelo, quid causae est, ut inmundiora quam fructus arborum aestimentm, ut iam inmundum sit. quicquid uita deserente manserit, cur eodem pacto non sunt inmunda olera uel poma, quae utique, sicut supra dictum est. cum decerpuntur uel auelluntur, moriuntur? horum quippe homicidiorum rei esse nolunt, dum nihil ex terra uel ex arbore decerpunt. deinde cura duas animas esse in uno animantis corpore adfirmant, unam bonam de gente lucis, alteram malam de gente tenebrarum, numquid, cum occiditur animal, bona anima fugit et mala remanet? si enim hoc esset, si uiueret animal occisum, quomodo uiuebat in gente tenebrarum, quando solam suae gentis habebat animam, qua etiam rebellauerat aduersum regna diuina? cum ergo in morte cuiuslibet animalis utraque anima. et bona et mala, deserat carnem, cur inmunda caro dicitur, quasi a sola bona
Abbreviated transcription (Latin):
rent: quaꝵ origo de celo est: qm̃ fiuiges que oriũt᷑
ex terra. Beinde quid tam insanum dici potest
qmͣ conceptos fetus ante uite ꝯmixtionẽ tan¬
to minatiores fuisse. ut et abortiui et de celo in
terram ruentes uiuerent ꝯmixta aũ uita insi
tẽpore maturo editi uiuere non possinti et si de
paulo altiore loco cadant. continuo moriantur:
utiq si regnũ uite contra regnum mortis bel¬
ligeranit ꝯmixta uita uiuatiores fac̾e debuit ñ
corruptibiliores. Quod si in sua natura que¬
q res magis suam retinet ĩcorruptionẽ: non
duas naturas bonas et malas. sed duas bonas
quaꝵ sit umna melior p̾dicare debuerunt. uUñ
gͥ asserunt ĩmuindiores carnes quas de celo ge¬
nus ducere affirmant. istas dũtaxat om̃ibus
notas: Nam ip̃a prima corpora pͥncipũ tenebͣꝵ
ex arborib ibidem natis danꝙͣ u̾miculos opi¬
nantur exorta. ip̃as aũ arbores. ex .u. illis elem̃¬

Expanded text:
rent, quarum origo de caelo est, quam fruges quae oriuntur rent, quarum origo de caelo est, quam fruges quae oriuntur ex terra. deinde quid tam insanum dici potest quam conceptus factos ante uitae commixtionem tanto uiuaciores fuisse, ut et abortiui et de caelo in terram ruentes uiuerent, commixta autem uita nisi tempore maturo editi uiuere non possint, et si de paulo altiore loco cadant. continuo moriantur ? utique si regnum uitae contra regnum mortis belligerauit, commixta uita uiuaciores facere debuit, non corruptibiliores. quodsi in sua natura quaeque res magis suam retinet incorruptionem, non duas naturas, bonam et malam. sed duas bonas, quarum sit una melior, praedicare debuerunt. unde igitur adserunt inmundiores carnes, quas de caelo genus ducere adfirmant, istas dumtaxat omnibus notas? nam ipsa prima corpora principum tenebrarum ex arboribus ibidem natis tamquam uermiculos opinantur exorta, ipsas autem arbores ex quinque illis eleme
Abbreviated transcription (Latin):
primmus eoꝵ bomo et tenebraꝵ gendem elemẽtis
fallacib itretinẽt utͥusq sexus pͥncipib indidẽ
captis. cum ex hiis mũdis construerer᷑ plerosq
eoꝵ in celestib fabricis colligatos. in quib erãt
eciam ferame alique p̾gnantes que cum celum
rotari cepisser. eandem u̾tigiem ferre nõ ualen¬
tes conceptus suos ab ortu suo excussisse. eosdẽq
abortuos fetus et masculos et feĩas de celo ĩ ter
uisse. Hinc. stiã dñt orignem carnũ om̃iũ q̃ mo¬
uentur in terra. in aqua. aere. Ergo si de celo ẽ ori¬
go carnium: ab surdissimũ est pp̃ hoc eas ĩmũdio¬
res putare. p̾sertimq in ip̃a strustura mũdi eos¬
dem pͥncipes tenebraꝵ. ita ꝑ omnẽ ꝯtextionẽ a sũ¬
mis usq ad mia colligatos dicunt. ut qͣnto quiq
ampliuis hr̃ent ꝯmixti boni: tanto sb̾limius collo¬
cari mererentur. ac ꝑ hoc mũdiores carnes ẽe debe¬

Expanded text:
primus homo eorum tenebrarum gentem elementis primus homo eorum tenebrarum gentem elementis fallacibus inretiuit, utriusque sexus principibus indidem captis, cum ex eis mundus construeretur, plerosque eorum in caelestibus fabricis conligatos, in quibus erant etiam feminae aliquae praegnantes: quae cum caelum rotari coepisset, eandem uertiginem ferre non ualentes conceptus suos abortu excussisse: eosdemque abortiuos fetus et masculos et feminas de caelo in tesse dicunt originem carnium omnium, quae mouentur in terra, in aqua, in aere. ergo si de caelo est origo carnium, absurdissimum est propter hoc eas inmundiores putare, praesertim quia in ipsa structura mundi eosdem principes tenebrarum ita per omnem contextionem a summis usqamplius haberent commixti boni, tanto sublimius collocari mererentur; ac per hoc mundiores carnes esse debe
Abbreviated transcription (Latin):
aĩalium carnes ĩmũdas habeamꝰ: uet̾i tñ testa¬
m̃to ubi quedam ĩmũde dc̃e sunt nõ ad u̾sem᷑.
uos aũ dicite quare ĩmũdas carnes existime.
nebraꝵ: non carnes. sed ip̃e deus ur̃ ĩmũdus ẽ
in ea parte ꝙͣ uelud debellandis et captiuandis
hostib absorbendam et inquinandã misit eoi
miscuit. Demde pp̃ ip̃am cõmixtionẽ eciã quic¬
quid aliud mãducatis: ĩmũdũ est. Sed dicitis.
Multo ampluis ĩmunde sunt carues. Et quare
amplius ĩminide sunt carnes. longum est eoꝵ
de bac re deliramenta ꝯm̾emorare. Sed breuit̾
aitingam ꝙ sat est. ut inspiciant᷑ rep̾ hñsores
uet̾is testam̃ti tanta stulticie uetustate cõfecti.
ut carnis accusatores sine ulla spũali ueritate
solam carnem sapere ꝯuincantur. fortassis .n.
paulo ꝓlixior ista responsio. sic adu̾sus eos lecto¬
rem mnstruet. ut incereris resposionib non a
nob̾ tam multa uerba requirant᷑. Dñt .ni. istiua¬
niloqui et mentis seductores in illa pugna qñ

Expanded text:
carnes inmundas habeamus, ueteri tamen testamento, ubi quaedam inmundae dictae sunt. non aduersemur: uos iam dicite, quare inmundas carnes existimetinebrarum non carnes, sed ipse deus uester inmundus est in ea parte, quam uelut debellandis et captiuandis hostibus absorbendam et inquinandam misit et miscuit, deinde propter ipsam commixtionem etiam quicquid aliud manducatis, inmundum est. sed dicitis: multo amplius inmundae sunt carnes. et quare amplius inmundae sunt carnes longum est eorum de hac re deliramenta commemorare, sed breuiter adtingam, quod sat est. ut inspiciantur reprehensores ueteris testamenti tanta stultitiae uetustate confecti, ut carnis accusatores sine ulla spiritali ueritate solam carnem sapere conuincantur. fortassis enim paulo prolixior ista responsio sic aduersus eos lectorem instruet, ut in ceteris responsionibus non a nobis tam multa uerba requirantur. dicunt enim isti uaniloqui et mentis seductores in illa pugna, quando
Abbreviated transcription (Latin):
gñs in terra. sed econtia q nõ sit de hoc m̃do. qr a
pr̃e d̾o ꝓcesserit. qr descend̾it de celo. qr nõ sͥ sint
mr̃ ei frẽs: nisi qui fec̾int uolũtatẽ prĩs sui qͥ in
celis est. Et adhes: illi ip̃i qui has ei genealogias
ascribunt non eum añ natiuitatẽ cognouisse ui¬
dentur. sed neq statim ut natus est quo cred̾ent᷑
ea scͥpsisse que erga eum ocłis sius ind̾int gesta:
sed inueni gesta iam et maturo conuĩcti sunt ei
idest annoꝵ ferme trignita: si quid̃ et etas ascͥbi
diuinis põt sine blasphenua. Quare cũ in om̃i
testimonio u̾itatis hoc sꝑ queri soleat utrũ ne
quis audierit an uid̾it. isti uero nec audisse se fa¬
teantur ab ip̃o gn̾atõnns hunc ordinem. aut qr
om̃io sit natus nec uidisse oculis. qi longo pͦt¬
tpre .i. post bapm̃ cognou̾int: mͥ et om̃i recte ui¬
dicanti tam stuitũ uidetur hoc cred̾e: qu̾ã si quis
iustum cetũ et surdum testem in udiciũ uoces.

Expanded text:
ia non sit de hoc mundo, quia a patre deo processerit, quia descenderit de caelo, quia non sibi sint mater et fratres, nisi qui fecerint uoluntatem patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse uidentur, sed neque statim, ut natus est, quo crederentur ea scripsisse, quae erga eum oculis suis uiderint gesta, sed iuueni iam et maturo coniuncti sunt ei, id est annorum ferme triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia longo pt baptismum cognouerint eum: mihi et omni recte iudicanti tam stultum uidetur hoc credere, quam si quis caecum et surdum testem in iudicium uocet.
Abbreviated transcription (Latin):
uelint et dic̾e apłm nõ dixisse om̃ia m̃da ħeci¬
cis: sed omĩa munda mundis. Cur .n. nõ sint
istis hec munda. idem apłs sequitur et dicit. In¬
mũdis autem et infidelib ntħ ẽ m̃dũ. s pol¬
lura suno coꝵ eo meus eo conscĩa doñ reueta
manicheis omĩo nicħ est mũdũ. qñ quidem eciã

Expanded text:
uelint et dicere apostolum non dixisse: omnia munda haeretiuelint et dicere apostolum non dixisse: omnia munda haereticis, sed omnia munda mundis. cur enim non sint istis haec munda, idem apostolus sequitur et dicit: inmundis autem et infidelibus nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. unde reuera Mani
Abbreviated transcription (Latin):
euiigłicũ testimoniũ nõ comqͥuari hominẽ
ex hiis que mos ingreduitur et in uentrem
uadunt. atq in iatͥnã emitunt᷑ : Itaq has ar¬
tissimas et fallatiã suam manifestissimã ueri¬
tate p̾focantes ang̾tias conatus euadere: at hec
dnĩn ad turbas dixisse. quasi paucis ille in secre¬
to uera diceres. in turbas aũ falsa iactaret᷑ dño cñ ⁊¬
cred̾e sacrilegium sit: et om̃s qui legunt noue¬
rimo hoc. et remotis turbis eum planꝰ dixisse¬
apłis discipulis. Quapp̃ qr in exordio haꝵ lr̃aꝵ
suaꝵ faustus sic nuatur adianthũ ut ei so¬
lũ p̾ferat manicheũ: ꝯpendio requiro. utrũ
ex hiis que i os eius intramt: uera an fła sit
Si fł̾am dñt: cur cam tantus eoꝵ doctor ad mĩa¬
thus a xp̃o ꝑlatam dicens. ad expugnandum
testam̃tũ uetus obiecit: Si aũ uera est: curad¬
u̾sus eam credunt se coinquinari. se̾d quacũ¬
q carne uestantur: Nisi forte uerũ respond̾e

Expanded text:
euangelicum testimonium non coinquinari hominem euangelicum testimonium non coinquinari hominem ex his, quae in os ingrediuntur et in uentrem uadunt atque in latrinam emittuntur ? itaque has artissimas et fallaciam suam manifestissima ueritate praefocantes angustias conatus euadere ait hoc dominum ad turbas dixisse, quasi paucis ille in secreto uera diceret, in turbas autem falsa iactaret, cum credere sacrilegum sit, et omnes qui legunt, nouerint hoc et remotis turbis eum planius dixisse discipulis. quapropter quia in exordio harum litterarum suarum Faustus sic miratur Adimantum. ut ei solum praeferat Manichaeum, conpendio requiro, utrum em his, quae in os eius intrant. uera an falsa sit. si falsam dicunt, cur eam tantus eorum doctor Adimantus a Christo prolatam dicens ad expugnandum testamentum uetus obiecit? si autem uera est, cur aduersus eam credunt se coinquinari, si quacumque carne uescantur? nisi forte uerum respondere
Abbreviated transcription (Latin):
tis. concessum est tñ ut ad ur̃oꝵ intestinoꝵ aras
uiua ꝑuenianti Eo iustera pecora que cũ citiꝰ de
corpore suo exeunt: in ur̃a corpora intrare non
possunt. Ita delirantes ad huc putatis quod id̾o
sumus inimici uet̾is testam̃ti. qr nullã carnẽ
quod intrat in os urm̃ uos comquinati sod ꝙ
exiti: Quod no ad solas turbas dñs dicro sicut
nĩ adiathuis. quẽ post manicheũ faustus p̃¬
cipue laudat cũ uet̾i testam̃to calũ pmaretur
uoluit intelligi. sed eciã remotꝰ a turbis hoc id̾
discipulis suis euidñtiꝰ et exp̃ssius elocutus est.
Cum .n. hanc dñi sũam testam̃to ueti exposu¬
isser adimanthus: qr in illo scpͥta sunt q̃dam¬
ĩmũda carmũ. a quib ille popuł iuissus ẽ ab¬
stinere: timuit ne sͥ dice̾tur. Cur gͦ uos non
quasdam sed om̃s carnes ĩnũdas existimatis.
atq ab edendis om̃ib tẽꝑatis. cũ tu ip̃e ꝓt̾as

Expanded text:
tis concessum est tamen, ut ad uestrorum intestinorum aras tis concessum est tamen, ut ad uestrorum intestinorum aras uiua perueniant, et misera pecora, quae cum citius de corpore suo exeunt, in uestra corpora intrare non possunt! ita delirantes adhuc putatis, quod ideo sumus inimici ueteris testamenti. quia nullam carnem quod intrat in os uestrum, uos coinquinat, sed quod exit. quod non ad solas turbas dominus dixit, sicut uester Adimantus, quem post Manichaeum Faustus praecipue laudat, cum ueteri testamento calumniaretur, uoluit intellegi, sed etiam remotus a turbis hoc idem discipulis suis euidentius et expressius elocutus est. cum enim hanc domini sententiam testamento ueteri obposuisset Adimantus, quia in illo scripta sunt quaimmunda carnium, a quibus ille populus jussus est abstinere, timuit ne sibi diceretur: Cur ergo vos non quasdam, sed omnes carnes immundas existimatis, atque ab edendis omnibus temperatis; cum tu ipse proferas
Abbreviated transcription (Latin):
trem urm nondm̃ sed quod sceleratoris auda¬
Ncie est. dei mũdatorem dic̾e nõ timetis: Cuius
porro dem̾cie est pios seuideri uelle. quod ab
aĩalium int̾scõne se tẽꝑant. cum om̃s suas es¬
cas easdem aĩas hr̃e dicanti quib ut puitant
nuientib tanta uulnera et manib et denti¬
b ingerumti Cur añ si carnb uesci nõ ultis
non ip̃a animalia d̾o nr̃o oblata mactaus. ut
anime ille quas non solum putatis humanas
sed ita diuinas ut ip̃a dei m̃bra ẽẽ credatis et a
carnis carcere dimutantur. et ne iterũ redeãt
uatio uentre qũa mente. et iłla poci̾ dei natã
saluat᷑ que urĩs uisderib exhalan ĩnuerit. quam
que ur̃is p̾cib cõmendari: ꝓpt̾ea ergo urõ uẽtͥ
pecora non sacrificatis. quiã ea uiua ab sumere
nõ potestis. ut coꝵ aiãs int̾cessione uri stomachi
liberetis: O b̾a olera quib et manu euulsis et
ferro concisis. et igne cruciatis. et dentib contri¬

Expanded text:
trem uestrum non deum, sed quod sceleratioris audatrem uestrum non deum, sed quod sceleratioris audaciae est, dei mundatorem dicere non timetis! cuius porro dementiae est pios se uideri uelle, quod ab animalium interfectione se temperent, cum omnes suas escas easdem animas habere dicant, quibus, ut putant, uiuentibus tanta uulnera et manibus et dentibus ingerunt! Cur autem, si carnibus uesci non uultis, non ipsa ani- . malia deo uestro oblata mactatis, ut animae illae, quas non solum putatis humanas, sed ita diuinas, ut ipsa dei membra esse credatis, a carnis carcere dimittantur, et ne iterum redeant uatis uentre quam mente et illa potius dei natura saluatur, quae uestris uisceribus exhalari meruerit, quam quae uestris precibus commendari? propterea ergo uentri uestro pecora non sacrificatis, quia ea uiua absumere non potestis, ut eorum animas intercessione uestri stomachi liberetis.s o beata olera, quibus et manu euulsis et ferro concisis et igne cruciatis et dente contri
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdoti: et offer pro te quod p̾cipit moyses ĩ
testimomũ illis. Mag̾̃ .n. qi et per ꝓpħas deuo
sepe testatur nullius se talis muerꝰ indigere
et facile est rõne ꝑspicere. quod nec eius rei ege¬
at qui nulliꝰ eget. compellitur animꝰ humanꝰ
inquirere quid nos per hec docere uoluent: qͥ
utiq ñ frustra ea quib nõ indiget sͥ uberet
offerri. nsi aliquid in eis ostenderet. quod nob
et nosse ꝑdeẽt ex talib signis p̾figurari oꝑt̾et
os autẽ qnͣto meluis et honestius istis. qmͣ¬
ius iam nro tẽpori non necessariis tñ significan¬
tib aliquid et docentib sacrificiis sb̾ deremini
quã uob̾ ab auditorib ur̃is uiuas escaꝵ iuctim¬
as offerri iuberetis et cred̾etis. Nam cũ apłs
paulus de quibdam pp̃ epulas euugeliũ p̃di¬
cantib ꝯgruentissime dix̾m quoꝵ deus uentͤ.
qnͣto uos ałrogantiore. ĩpietate iactatis. qͥ uen¬

Expanded text:
sacerdoti, et offer pro te, quod praecepit Moyses. in sacerdoti, et offer pro te, quod praecepit Moyses. in testimonium illis. magis enim, quia et per prophetas deus saepe testatur nullius se talis muneris indigere, et facile est ratione perspicere, quod nec eius rei egeat, qui nullius eget, conpellitur animus humanus inquirere, quid nos per haec docere uoluerit, qui utique non frustra ea, quibus non indiget, sibi iuberet offerri, nisi aliquid in eis ostenderet, quod nobis et nosse prodesset et talibus signis praefigurari oporteret. uos autem quanto melius et honestius istis quamuis iam nostro tempori non necessariis, tamen significantibus aliquid et docentibus sacrificiis subderemini, quam uobis ab auditoribus uestris uiuas escarum uictimas offerri iuberetis et crederetis! nam cum apostolus Paulus de quibusdam propter epulas euangelium praedicantibus congruentissime dixerit: quorum deus uenter, quanto uos adrogantiore inpietate iactatis. qui uen
Abbreviated transcription (Latin):
modi sactilegium nos quoq sociare. Unde ꝓ nobis
prius respondemus. sic illa iam non ẽe in opibus
telligenda que hiis p̃nũciata sunt amplectamur
Quia et ip̃a figure nr̃e fun̾it. et omĩa talia mul¬
tis et uariis modis imũ sacrificiũ cuiꝰ nũc memo¬
riam celebramꝰ sig̃cauerum. Uñ isto reuelatõte
pore oblato: illa de agendi celebritate sb̾lata sũt.
sed insig̃randi auctoritate manserunt. Scͥpta sũt
.n. pp̃ nos: in quos finis sołoꝵ obuenit. Sed m eis
indelicet int̾fcd uos mouet aĩaliũ cũ ista om̃is
creatura usib hoĩm quodãm̃o ꝯditionalitꝰ ser¬
uiat. Sed uos qui hom̃i mẽdico esurienti panẽ
nõ porrigies miscd̾es estis in pecora quib aĩas
humanas mẽe creditis. Dñs aũ iħc in eaꝰ crude¬
lis fuit. cum demones in gregem porcoꝵ cumid
ab eo pet̾ent ire ꝑmisir: Qui eciã nondũ dem̃o¬
strato per passionẽ sacrificio corporis sur cuidam
leproso quẽ mũdauerat ait. uade et ostende te

Expanded text:
modi sacrilegium nos quoque sociare. unde pro nobis prius respondemus sic illa iam non esse in operibus tellegenda, quae his praenuntiata sunt, amplectamur, quia et ipsa figurae nostrae fuerunt et omnia talia multis et uariis modis unum sacrificium, cuius nunc memoriam celebramus, significauerunt. unde isto reuelato et suo tempore oblato illa de agendi celebritate sublata sunt, sed in significandi auctoritate manserunt; scripta sunt enim propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. sed in eis uidelicet interfectio uos mouet animalium, cum ista omnis creatura usibus hominum quodam modo condicionaliter seruiat. sed uos, qui homini mendico esurienti panem non porrigitis, misericordes estis in pecora, quibus animas humanas inesse creditis. dominus autem Iesus in ea crudelis fuit, cum daemones in gregem porcorum, cum id ab eo peterent, ire permisit. qui etiam nondum demonstrato per passionem sacrificio corporis sui cuidam leproso. quem mundauerat, ait: uade et ostende te
Abbreviated transcription (Latin):
le uiciũ nos cauere p̃monum. Cum .ii. thesau¬
scͥptum est. Thesauiꝰ desid̾abilis reqiuescio in
ore sapientio: uir aũ stultus glutit illũ. hec a
similitudines rerum in locutionib et obẜuati¬
onib figuratis pp̃ querendi et ꝯꝑandi ex̾citat̾om
rõnales mentes utiliter et suauiter mouent.
Sed peiori populo multa talia nõ tm̃ audienda
uerum eciam obsuanda p̾cepta sunt. Tempꝰ
.n. erat quo nõ tiñ dcĩs seo eciã fcĩs ꝓpħari o¬
umonera obseruationũ non sunt ospoita. ꝓphe¬

Expanded text:
le uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaule uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesauscriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae autem similitudines rerum in locutionibus uel obseruationibus figuratis propter quaerendi et comparandi exercitationem rationales mentes utiliter et suauiter mouent. sed priori populo multa talia non tantum audienda uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam factis prophetari oum onera obseruationum non sunt imposita, prophe
Abbreviated transcription (Latin):
b ecc̃e raptũtius scĩs aspectib nissio mea furor¬
q sb̾drxit. Alieno nõ sunt ista fasta consilio. dei
et sc̃oꝵ eius regimine uino. Iilum itaq uirum
morte dignissimũ. quẽ ut dixi meus de eccẽ fori¬
b furor absttaxir. uite tuis ussionib donamus
illesum. agnosco crapas. Indigne mee lacͥme
uingantur tius fletib iuistis. quo possit ħnota
nigro sccipta titione delen. Excẽ mͥ introitꝰ ñ ne¬
getur. Inic spero ueniam. ubi admin culpam. e¬
Obło uero domus mee ut tua sc̃ĩtas misti. ad ce¬
lestis regni mensam eius manib offeretur.

Expanded text:
bus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorbus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorque subduxit. Alieno non sunt ista facta consilio; sed Dei et sanctorum ejus regimine vivo. Illum itaque virum morte dignissimum, quem, ut dixi, meus de ecclesiae foribus furor abstraxit, vitae tuis jussionibus donamus illaesum. Agnosco culpas: indignae meae lacrymae jungantur tuis fletibus justis, quo possit haec nota nigro scripta titione deleri. Ecclesiae mihi introitus non negetur: illic spero veniam, ubi admisi culpam. Oblatio vero domus meae, ut tua Sanctitas jussit, ad coelestis regis mensam ejus manibus offeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
nuirum aries ruperit inimici. Non .n. qua religi¬
amico forte p̾sumeret fugitiuus. posset ꝓculdu¬
bio int̾cessoris causa ueniam ꝓmeten. Ergo si a¬
mĩcus intend̾r. cur dens offenditur: Sed si de po¬
testate p̾sumitur: nabugodosor regem intende.
qui causa suꝑbie in bouem ẽ. ex homine ꝯmu¬
tatus. Nonut ꝯfundam te hec scribo. s ut filim̃¬
meũ carissimũ moneo. Ecc̃e gͥ illesum reuoca.
qũe ut irreligiosissimus rapiusti. Oblatio uero do¬
mus tue. a clencis ne suscipiatur indixi. Comnu¬
monemq tibi mt̾dico. donec ꝑacto pro auilbus
nato: pro hoc facto corde contrito et humiliato di¬
gnum offeras sactificium d̾o. Item bonefacius¬
quod pͥmũ ẽ. Suscepi
Añ tremens scltatis tue u̾ba. u̾beribus
plena. Scio quod uenie p̃paratur qui ab angͦtino
ꝑfectisimo sacerdote corripitur. Nec dẽbet ep̃o de¬
negari. quod uoluntas facit aut casus. Ip̃e .ii. sͥde

Expanded text:
bito fidei murum aries ruperit inimici. Novi enim qua religibito fidei murum aries ruperit inimici. Novi enim qua religiamico forte praesumeret fugitivus, posset proculdubio intercessoris causa veniam promereri. Ergo, si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed, si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende, qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus. Non ut confundam te haec scribo, sed ut filium carissimum moneo. Ecclesiae igitur illaesum revoca quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne suscipiatur indixi, communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus tempore ordinato pro hoc facto corde contrito et humiliato dignum offeras sacrificium Deo. C. IX. Fuquod primum est: suscepi autem tremens Sanctitatis tuae verba verberibus plena. Scio quod veniae praeparatur, qui ab Augustino perfectissimo sacerdote corripitur; nec debet episcopo denegari, quod voluntas facit aut casus: ipse enim sibi
Abbreviated transcription (Latin):
gustimis ep̃c. affrice lictꝰ ut audio mile̾
attigit tnͣsmarmnus. S huiꝰ miti dux a
catholica neritate dissentit: quid orem sicut oꝑ
ignoro. ab ytalia hostis ẽ publicus mĩciatus: ꝯtͣ
inctricia signa suꝑbas erigens hastas. Pacem ĩt
nos fieriuellem. si scirem plemꝰ ꝙ ignoro. ad est
bit diuinitate ũmiante catholicus heretico terga. Tm
cordis intentio d̾igatur ad dñm. ño militẽ timebis
epobonefacius. Scio quod sit tua
sstas pro mea uita sollicita. eo q̃ ad u̾sꝰ me
Tyranus ille ordinau̾it ac disponat: anteꝙͣ tuum
tacerdotum serideret noui. Obiuanius ad mortẽ
ultro tendentib. quos nr̃e iustorie ut credimꝰ faciet
ep̃c addistos. Sed si erga me. meosq om̃s aliud uolue¬
ut ordinare diumitas. pretare ut animammeã deli¬
beres deus. et dabitur competens secunda uite adu̾¬
sario responsio. In pugna .n. ntriq deserat furor s
deuo inspiat causas. Igitur ora ut dixi et uneit n¬
spectabili iuro filio bonefacio.¬

Expanded text:
US episcopus. Africae littus, ut audio, miles attigit transmarinus; sed hujus militis dux a catholica veritate dissentit. Quid orem, sicut oportet, ignoro. Ab Italia hostis est publicus nuntiatus, contra victricia signa superbas erigens hastas. Pacem inter vos fieri vellem, si scirem plenius quod ignoro. Adest bit, Divinitate juvante, catholicus haeretico terga. Tui cordis intentio dirigatur ad Deum, non militem timebis, BONIFACIUS. Scio quod sit tua Sanctitas pro mea vita sollicita, et quae adversus me tyrannus ille ordinaverit ac disponat, antequam tuum Sacerdotium scriberet, novi. Obviamus ad mortem ultro tendentibus, quos nostrae victoriae, ut credimus, faciet Christus addictos. Sed si erga me meosque omnes aliud voluerit ordinare Divinitas, precare ut animam meam liberet Deus; et dabitur competens adversario secunda vice responsio. In pugna enim utriusque desaevit furor, sed Deus inspicit causas. Igitur ora, ut dixi, et vincet uspectabili
Abbreviated transcription (Latin):
miseruis. Nam si illiuis tanti belli hic erit
exitus. ut separata hyle a ꝓpria uastatione. e
dei menbris affixis in globo. aliquid bom p̾ste¬
tur hostib et tantum mali infligatur ciui¬
b cogitare quis uiterit. Sed iudelicet uene¬
num hẏie. que formare. firmare negare mi¬
trire. ualuit ammalis sua et antidotũ deus.
qui dampnare potuit. qui sanare non po¬
tuit menbra sua. Insaui nec illa est hyle.
ned ille deus. Sio delirant qui sanam do¬
ctrinam nõ sustinẽtes ad fabulas ꝯu̾tũt᷑¬

Expanded text:
miserius; nam si illius tanti belli hic erit exitus, ut separata hyle a propria uastatione et dei membris adfixis in globo aliquid boni praestetur hostibus et tantum mali infligatur ciuibus, cogitate, quis uicerit. sed uidelicet uenenum est hyle, quae formare, firmare, nutrire, uegetare ualuit animalia sua; et antidotum deus, qui damnare potuit, quia sanare non potuit membra sua. insani, nec illa est hyle, nec ille deus. sic delirent, qui sanam doctrinam non sustinentes ad fabulas conuer
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnere. et fortiter aduersa tolerare: eius fe¬
licitatis mercedem pollicens. quam nemo no¬
bis possit auferre. Scripsi sane eciam ad uir̃
laudabilem comitem. quam epsam ĩ tuo e¬
rit arbitrio utrum dari uelis. Nam per qu̾e

Expanded text:
temnere, et fortiter adversa tolerare; ejus fetemnere, et fortiter adversa tolerare; ejus felicitatis mercedem pollicens, quam nemo possit a nobis auferre. Scripsi sane etiam ad virum laudabilem comitem; quam epistolam, in tuo erit arbitrio utrum dari velis. Nam per quem
Abbreviated transcription (Latin):
falsum audierim: quod tibieciam manus ue¬
lles inferre. Q uod melius non credo aut asce̾¬
disse in cortuum. aut exisse de ore tuo. Sed tñ
quiaita perturbatus es ut hoc dete dici potu¬
ent. grauiter de te contristatus hoc litterarũ
alioquio putaui consolandam caritat̾e tuã.
quãqũa non dubitem dmñ dm̃ d nrm̃ ĩ cor¬
de tuo loqui meliora. Non .n. quam pio studi¬
o semper audieris uerbum euis. Erige itaq
perit asius. nec perdet suos. uult aũt mou̾e
nos quam sint hec fragilia et incerta qͥ mi¬
nus diligunt homines. ut soluat a nobis uin¬
culum cupiditatis. per quod implicatos nos
trahunt. et totum amorem nrm̃ consuefaci¬
amus in eum cucrere in quo nulla dampna
timeamus. Ip̃e te hortatur per minist̾iũ no¬
strum fideliter cogites te fidelem ẽẽ xpĩanũ.
et eus redemptum ẽe sanguine. qui ño solũ
eterna sapientia. sed eciam per mala p̃sentia
docut nos tẽperanter prospera huuis scłi con¬

Expanded text:
falsum audierim! —, quod tibi etiam manus uefalsum audierim! —, quod tibi etiam manus uelles inferre. quod melius non credo aut ascendisse in cor tuum aut exisse de ore tuo. sed tamen, quia ita perturbatus es. ut hoc de te dici potuerit, grauiter de te contristatus hoc litterarum alloquio putaui consolandam caritatem tuam, quamquam non dubitem dominum deum nostrum in corde tuo loqui meliora; noui enim, quam pio studio semper audieris uerbum eius. Erige itaque perit a suis nec perdet suos. uult autem monere nos, quam sint haec fragilia et incerta. quae nimis diligunt homines, ut soluant ab eis uinculum cupiditatis, per quod implicatos nos trahunt, et totum amorem nostrum consuefaciamus in eum currere, in quo nulla damna timeamus. ipse te hortatur per ministerium nostrum, uiriliet ejus redemptum esse sanguine, qui non solum aeterna sapientia, sed etiam humana praesentia docuit nos temperanter prospera saeculi hujus con
Abbreviated transcription (Latin):
dire ñõ debet. Hec ad te fili dilectissime ut scri¬
berem caritas iuissit. qua te scd̾m deum non se¬
tundum hoc sołm diligo. quia et cogitans quod
sriptum est. corripe sapientem et amabit te. cor¬
rips stisttum et adiciet odissete: nõ te utiq stul¬
til. sed sapientẽ debui cogitare. Epistola sancti
Omino uere ac merito kiño augtim ad
et p̾dicando frĩ crisimo. Augͦ. in crismũ¬
dño salutem. Rumor ad me detuli d̾s
faciat ut non sit sic te animo perturbatũ: ut mł¬
netum nurer prudentiã tuam. et xp̃ianum aĩmũ
paruum cogitare terrenaꝵ rerum conditionẽ
mssio modo equari posse celestib. ubi cor urm̃
et sp̃es nr̃a collocanda est. Uir cordate. nũquid
aut totum bonũ tuum. in his reb erat quas
nũc uideris amittere. aut tam magnũ bonũ
illic deputabas ut eo subtracto sic tenebrescat.
nimia tristicia. quasi lumen euis non deus sed
terra sit: audiui enimiam dixi. deus faciat ut

Expanded text:
dire non debet. Haec ad te, fili dilectissime, ut scridire non debet. Haec ad te, fili dilectissime, ut scriberem charitas jussit, qua te secundum Deum, non secundum hoc saeculum diligo: quia et cogitans quod scriptum est, Corripe sapientem, et amabit te; corripe stultum, et adjiciet odisse te ; non te utique stultum, sed sapientem debui cogitare. EPISTOLA CCXXIOMINO VERE AC MERITO CARISSIMO ET PRAEDICANDO FRATRI CRISIMO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Rumor ad me detulit — deus faciat, ut non sit! — sic te animo perturbatum, ut multum mirer prudentiam tuam et Christianum animum parum cogitare terrenarum rerum condicionem nullo modo aequare posse caelestibus, ubi cor nostrum et spes nostra conlocanda est. uir cordate, numquid aut totum bonum tuum in his rebus erat, quas nunc uideris amittere, aut tam magnum bonum illic deputabas, ut eo subtracto sic tenebrescat mens nimia tristitia, quasi lumen eius non deus sed terra sit? audiui enim — iam dixi: deus faciat. ut
Abbreviated transcription (Latin):
tes. eo spu̾alia nequitie. idest dyabolũ et angłos
eius. Hos enim hostes scl uincunt. quos udere non
possunt: et tamen quos non uident. uincunt. ista
uncendo que sentiunt. Sed ut de ad istam uitam
non exhorter. conuux impedim̃to est. sine cuius
consensione continenter tibi uiuere non liceat qͥ
a eo si tu eam post illa tua uerba tubanensia duc̾e¬
non debeas. illa tibi tamen nitħ eoꝵ scieus inno¬
center et simpliciter nupsit atq utinam posses
ei posses ei ꝑsuadere continentiam ut sine impe
dimento redderes deo. quod te debere cognostis.
Sed si cum illa agere non potes. serua saltem pu¬
dicitiam comugalem. et roga dm̃ qui te de netes¬
sitatib eruat. ut quod non potes modo. possis ali
at inipĩs bellis si adhuc meis te uersari opus est.
fidem tencas. pacem queras ut ex munidi bonis
facias opera bona ut pp̃ mundi bona non facias¬
opera maila. aut non impedit conumx: aut ĩpe¬

Expanded text:
tes et spiritalia nequitiae, id est diabolum et angelos tes et spiritalia nequitiae, id est diabolum et angelos eius. hos enim hostes sancti uincunt, quos uidere non possunt; et tamen, quos non uident, uincunt ista uincendo, quae sentiunt. sed ut te ad istam uitam non exhorter, coniunx impedimento est, sine cuius consensione continenter tibi non liceat uiuere. quia, etsi tu eam post illa tua uerba Tubnon debebas, illa tibi tamen, nihil eorum sciens, innocenter et simpliciter nupsit. Atque utinam posses ei persuadere contidimento redderes deo, quod te debere cognoscis! sed si cum illa agere non potes, serua saltem pudicitiam coniugalem et roga deum, qui te de necessitatibus eruat, ut, quod non potes modo, possis aliqut in ipsis bellis, si adhuc in eis te uersari opus est, fidem teneas, pacem quaeras; ut ex mundi bonis facias opera bona et popera mala, aut non impedit conjux, aut impe
Abbreviated transcription (Latin):
mimitis. et gła et honor et pax eterna non dentur
insibonis. Ista ergo dilige. ista contupiste. ista mo¬
dis om̃ib quere. Propter hec acquirenda et op¬
timenda fac elemosinas. funde orones. exerte
or̃o ieumia. quantũ smno lesione cui corporis po¬
tes. bona uero illa terrena noli diligere. Qũata
libet tibi abundenti sic eis utere ut bona multa
ex cis. millum aũ malũ facias ppͥilla. Omina
quippe talia peribunt Sed bona opera nõ pere¬
inntieciam que de boius pereutib funt. Sie¬
nim coniugem nõ haberes. dicerem tibi quod
et tubanis diximꝰ. ut incastitate continẽtie ui¬
ueres. adderem quod tunc fieri prohiburmꝰ ut ĩa
tequantum humanaꝵ rerumni salua pace potuis¬
ses ab istis bellicis reb abstraheres. ud eruite uaca¬
res in societate sc̃oꝵ cuitunc uacare cupiebas. iͥi
i silentio pugnant milites xp̃i. nõ ut occidant
homines. sedut expugnent principes et potesta¬

Expanded text:
inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur nisi bonis. ista ergo dilige, ista concupisce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunt. Si enim coniugem non haberes, dicerem tibi, quod et Tnbunis diximus, ut in castitate continentiae uiueres; adderem. quod tunc fieri prohibuimus, ut iam te, quantum rerum humanarum salua pace potuisses, ab istis bellicis rebus abstraheres et ei uitae uacares in societate sanctorum, cui tunc uacare cupiebas ubi in silentio pugnant milites Christi, non ut occidant homines, sed ut expugnent principes et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
captiua teneatur: et ip̃e te exaudiet et interioreᷤ
et muisibiles hostes. idest ip̃as cupiditates mui¬
sibiliter et spiritaliter deuincas. et sic utaris boc
mũdo tanqũa nonutens ut ex bonis eius bona
facias. non maius fias: quua et ipsa bonasunt.
nes dantut hominib nsi ab illo qui babet õĩu
celestium et terrestrium potestatẽ. Sed ne pu¬
tentur mala: dantur et bonis. Ne putentur
magna et sũma bona: dantur et malis. Itemq
auferuntur ista et bonis ut ꝓbentur. et malis
ut crucientur. Quis .n. nesciati quis ita sit stul¬
tus. ut non uideat quod salus huius mortalis
corporis et menbroꝵ corruptibiliũ uirtus et ni¬
ctoria de hominib iimicis. et honor atq poten¬
tia temporalis. et cetera bona ista terrena et bo¬
nis dentur et malis. es bonis auferantur eti
malis. saius uero anime cum ĩ mortalitate cor¬
poris. uirtusq iusticie et urctoria de cupiditatib

Expanded text:
captiua teneatur, ipse te exaudiet, ut interiores captiua teneatur, ipse te exaudiet, ut interiores et inuisibiles hostes, id est ipsas cupiditates inuisibiliter et spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna uel summa bona, dantur et malis itemque auferuntur ista et bonis, ut probentur, et malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria de cupiditatibus