comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hortans ad uacandum considerati¬
oni: cuiꝰ beneficio hec et similia
aduertuntur. Cui tam pio tamq
utili ocio nullam in uita oꝑam
dare ÷ nonne uitam ꝑdere ẽ: Quid¬
tamen: Si te philosophie huic totũ
repente deuoueris ⁊ p̃decessores tui
non ita consuerunt: eris molestꝰ
qͣm plurib. quasi qui a patrum
uestigiis deuiaris. Nempe id uide¬
beris agere. in suggillationẽ eorũ.
S et notabere uulgari ꝓu̾bio. qui
hoc facit quod nullus. mirantur
om̃s: ueluti qui cupias admira¬
tioni fore. Nec potes eoꝵ omĩa si mul
et subito uel errata corrigere: uel ex¬
cessus redigere in modum. Erit cum
aeceperis tempus: ut scđm sap̃sam
tibi a deo datam paulatim et opor¬
tune id studeas: Interim sane. ma¬
lo alterius utere in bonum qd po¬
tes Quanquã si de bonis. et nonde
nouis sumamus exempla: ñ de fu¬
ere romani pontifices. qui sibi oci¬
a inter maxima negotia inueni¬
rent. Obsidio urbi et barbaricus

Expanded text:
hortans ad vacandum consideratihortans ad vacandum considerationi, cujus beneficio haec et similia advertuntur. Cui tam pio, tamque utili otio nullam in vita operam dare, nonne vitam perdere tamen, si te philosophiae huic totum repente devoveris? Praedecessores tui non ita consueverunt: eris molestus quam pluribus, quasi qui a patrum vestigiis subito deviaris: nempe id videberis agere in suggillationem illorum. Sed et notabere vulgari proverbio: Qui hoc facit quod nullus, mirantur omnes: veluti qui cupias admirationi fore. Nec potes eorum omnia simul et subito vel errata corrigere, vel excessus redigere in modum. Erit cum acceperis tempus, ut secundum sapientiam tibi a Deo datam paulatim et opportune id studeas. Interim sane malo alterius utere in bonum quod potes. Quanquam si de bonis, et non de novis sumamus exempla, non defuere Romani pontifices, qui sibi otia inter maxima negotia invenirent. Obsidio urbi, et barbaricus
Abbreviated transcription (Latin):
deratum admittit : s puto fatebere
etiam ñ minus eẽ fortitudinis. cũ uł
maxime ipsa sit que ab irruentibus
conantib purum illud potenter eru¬
it: et uendicat in quoddam stabile fun¬
damentum boni sedemq uirtutis. Er¬
go modum tenere iusticia ẽ: temꝑan¬
ta ẽ: fortitudo ẽ. S uide ne ne in hoc
differant ut iusticie quidẽ in affectu
res sit: a fortitudine aut̃ efficatia eiꝰ⁊
porro possessio atq usus apud tem¬
ꝑantiam. Restat ut doccamus ab hac
communione prudentiam ñ excludi.
Nonne ipsa ẽ que modum diu ani¬
mi neglectu post habitum. et uici¬
orum inuidia quasi in abditis reclu¬
sum et cooꝑtum quadam uetusta¬
tis caligine prior repperit et au̾tit:
Propterea dico tͥ apaucis a u̾titur:
quia paucoꝵ prudentia ẽ. Iusticia
itaq querit ⁊ prudentia inuenit ⁊
uendicat fortitudo: temꝑantia poᷤ¬
sidet. Non mͥ hoc loco ꝓpositum de
uirtutib disputare ⁊ s hec dixerim

Expanded text:
deratum admittit? Sed, puto, fatebere deratum admittit? Sed, puto, fatebere etiam non minus esse fortitudinis, cum vel maxime ipsa sit, quae ab irruentibus conantibus, purum illud potenter eruit et vindicat in quoddam stabile fundamentum boni, sedemque virtutis. Ergo modum tenere justitia est, temperantia est, fortitudo est. Sed vide ne in hoc differant, ut justitiae quidem in affectu res sit; a fortitudine autem efficacia ejus; porro possessio atque usus apud temperantiam. Restat ut doceamus ab hac communione prudentiam non excludi. Nonne ipsa est, quae modum, diu animi neglectu posthabitum, et vitiorum invidia quasi in abditis reclusum, et coopertum quadam vetustatis caligine, prior reperit et advertit? Propterea dico tibi: a paucis advertitur, quia paucorum prudentia est. Itaque justitia quaerit, prudentia invenit, vindicat fortitudo, temperantia possidet. Non mihi hoc loco propositum est de virtutibus disputare: sed haec dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
parum et nimis ⁊ ut sit contenta uo¬
luntas mͦ illo medio. nudo. puro. solo.
constante sibi equali undiq sui÷ ut¬
pote ex omni parte pariter circum¬
ciso. quẽ solum constat eẽ uirtutis:
dicito michi queso si potes cuinam
potissimum trium harum uirtu¬
tum. meditullium hoc dandum cen¬
seas : quod ita cunctis cont̾minum ẽ
ut uideatur eẽ proprium singularũ:
An ipsum uirtus ẽ. et nichil aliud:
S sic uirtus ñ eẽt multiplex: s ẽẽnt
omnes una. An potius quia sine eo
uirtus ñ ẽ om̾ium quodam mͦ inti¬
ma uis una ẽ et medulla uirtutum.
lud participando communicant. s to¬
tum a singłis. atq integrum posside¬
tur. Uerbi causa. Quid tam iusti¬
cie quam modus: Alioquin si quid
extra modum reliquit. ñ plane cui
q tribuit quod suum ẽ: quod tam̃
suum ipsius ẽ facere. Quid tam rur¬
sum temꝑantie. que non aliunde ꝓ¬
fecto temꝑantia ẽ nisi quod nil ĩmo¬

Expanded text:
parum et nimis; ut sit contenta voparum et nimis; ut sit contenta voluntas modo illo medio, nudo, puro, solo, constante sibi, aequali undique sui, utpote ex omni parte pariter circumciso, quem solum constat esse virtutis. 11. Dicito mihi, quaeso, si potes, cuinam potissimum trium harum virtutum meditullium hoc dandum censeas, quod ita cunctis conterminum est, ut videatur esse proprium singularum? An ipsum virtus est, et nihil aliud? Sed sic virtus non esset multiplex, sed essent omnes una. An potius, quia sine eo virtus non est, omnium quodammodo intima vis una est et medulla virtutum, lud participando communicant, sed totum a singulis atque integrum possidetur. Verbi causa, quid tam justitiae, quam modus? Alioquin si quid extra modum relinquit, non plane cuique 414 tribuit quod suum est: quod tamen suum ipsius est facere. Quid tam rursum temperantiae, quae non aliunde profecto temperantia est, nisi quod nil immo
Abbreviated transcription (Latin):
si ipsa uoluntas de qua tota ducitur
forma. sic ordinata fuerit. ut nec ue¬
lit aliquid suꝑfluũ. nec necossariũ
qͥd suꝑsticiose nolit: quod quidem
temperantie ẽ. Deniq et ipsi iusticie
ut iusta sit: temꝑantia modum ĩ¬
ponit. Noli nimium eẽ nistus ait
sapiens: ostendens ꝑ hoc minime
approbandam iusticiam. que temꝑã¬
tie mod̾amine ñ frenetur. Quid qͦd
et ipsa sapiã hoc temꝑantie frenũ
non respuit. dicente paulo. scđm sa¬
pientiam sibi a dco datam⁊ ñ plus
sape qͣm oportet saꝑe. s saꝑe ad so¬
brietatẽ: S et econuerso. quod tempe¬
rantie necessana iusticia sit. ostendit
pantiam qui abstinebant. ut uideren¬
tur hominib ierinantes. Erat m
cibo temꝑantia. s ñ iusticia in aĩa:
quia ñ deo placere. s hominib in¬
tendebant. Q uomodo rursum uel illa
uel ista sine fortitudine ⁊ cum constet
fortitudinis eẽ et ñ mediocris. cohibere
uelle. et nolle suum: inter angustias

Expanded text:
si ipsa voluntas, de qua tota ducitur si ipsa voluntas, de qua tota ducitur forma, sic ordinata fuerit, ut nec velit aliquid superflum, nec necessarium quid superstitiose nolit, quod quidem temperantiae est. Denique et ipsi justitiae, ut justa sit, temperantia modum imponit. Noli nimium esse justus, ait Sapiens , ostendens per hoc minime approbandam justitiam, quae temperantiae moderamine non frenetur. Quid quod et ipsa sapientia hoc temperantiae frenum non respuit; dicente Paulo secundum sapientiam a Deo sibi datam, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem? Sed et e converso, quod temperantiae necessaria justitia sit, ostendit m temperantiam, qui abstinebant ut viderentur hominibus jejunantes . Erat in cibo temperantia, sed non justitia in animo: quia non Deo placere, sed hominibus intendebant. Quomodo rursum vel ista, vel illa sine fortitudine? cum constet fortitudinis esse, et non mediocris, cohibere velle et nolle suum inter augustias,
Abbreviated transcription (Latin):
in desiderio: necessaria ñ excludit.
Unde michi uidetur ñ omnino ab¬
surde diffinire temꝑantiã ⁊ qͥ hãc
nec prescindere necessitatẽ nec ex¬
cedere dicat. iuxta illud philoso¬
phi: nequidinmis. Iam de iusticia
que una ex .iiͦii. ẽ. non ne constat
consideratione mentem p̾ueniri ⁊ ut
se formet in ea: Se enim necesse
est prius cogitet. ut ex se normã
ducat iusticie : nec factira utiq
alteri quod sibi fieri nolit: nec quod
sibi uelit fieri negatura. In his nem¬
pe duob liquet integrum eẽ iusticie
statum. S noc ipsa solitaria ẽ sIntu¬
ere et enim nunc mecum. etiã huiꝰ
pulchrã conexionẽ et coherentiam
cum temperantia: et item amba¬
rum cum duab suꝑiorib. idest pru¬
dentia. et fortitu dine. Nam cum
iusticie dicatur portio. quod sibi ñ
uult fieri quis. alii ñ facere ⁊ porro
ꝓfecto quod ait dñs quecumq uui¬
tis ut faciant nobis homines. et uos
facite illis: neutrum horum erit i¬

Expanded text:
in desiderio , necessaria non excludit. in desiderio , necessaria non excludit. Unde mihi videtur non omnino absurde definire temperantiam, qui hanc nec praecidere necessitatem, nec excedere dicat, juxta illud philosophi, « Ne quid nimis. » 10. Jam de justitia, quae una ex quatuor est, nonne constat consideratione mentem praeveniri, ut se formet in ea? Se enim necesse est prius cogitet, ut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alteri, quod sibi fieri nolit; nec quod sibi velit fieri negatura. In his nempe duobus liquet integrum esse justitiae statum. Sed nec ipsa solitaria est. Intuere etenim nunc mecum etiam hujus pulchram connexionem et cohaerentiam cum temperantia, et item ambarum cum duabus superioribus, id est prudentia et fortitudine. Nam cum justitiae dicatur portio, quod sibi non vult fieri quis, alii non facere; porro perfectio, quod ait Dominus, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines et vos facite illis : neutrum horum erit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi etiam adu̾tere tͥ ẽ suauissimũ
quendam concentũ complexumq
uirtutum. atq alteram pendere ex
altera : sicut hoc loco uides fortitudi¬
nis matrem eẽ prudentiam: nec
fortitudinem s temeritatem eẽ qͣm¬
libet ausum. quem ñ parturunt
prudentia. hec item ẽ que inter
uolutates et necessitates media qͦ¬
si quedam arbrtra sedens. utrim¬
ꝙ certis limitib disterminat fi¬
nes ÷ istis assignans et prebens qd̾
sat ẽ illis quod minus demens:
et sic ex alterutro terciam formas
iurtutẽ ⁊ quam dict̃ temꝑatiam.
Nempe imperantẽ ipsa consideratio
censet: tam eum qui necessariis
ꝑptinaciter demit. quam qui indul¬
get suꝑfluis. Non est ergo. tempe¬
rantia in solis resecandis suꝑfluis:
est et in admittendis necessariis.
Huius sententie apłs ñ factor tan¬
tum. s auctor ẽẽ uidetur: qui cu¬
ram carnis nr̃e docet ñ ꝑfici in de¬
siderio. Dicens siquidem curam car¬
nis ñ ꝑfici. suꝑflua cohibet÷ addeis

Expanded text:
Ibi etiam advertere tibi est suavissimum quemdam concentum complexumque virtutum, atque alteram pendere ex altera; sicut hoc loco vides, fortitudinis matrem esse prudentiam: nec fortitudinem, sed temeritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assignans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex alterutro tertiam formans virtutem, quam dicunt temperantiam. Nempe intemperantem ipsa consideratio censet, tam eum qui necessariis pertinaciter demit, quam qui indulget superfluis. Non est ergo temperantia in solis resecandis superfluis: est et in admittendis necessariis. Hujus sententiae Apostolus non fautor tantum, sed auctor esse videtur, qui curam carnis nostrae docet non perfici in desiderio. Dicens siquidem curam carnis non perfici, superflua cohibet: addens,
Abbreviated transcription (Latin):
cultum dei. quã quod ipse hor¬
tatur in psalmo: uacate et udete
qm̃ ego sum deus: Quod sane in par
ipsius quoq actionis partes. benig¬
na quadam presumptione suas fac̃z
pre agendo quodammͦ et preordi nan¬
do que agenda sunt: Necessarie sa¬
ne: ne forte que preuisa. et preme¬
ditata poterant eẽ ꝓficuo ÷ precipi¬
tata magis ꝑicu lo fiant. Quod tͥ¬
bimet si recordaris in ipsis actionib
causarum et in magnis quibq ne¬
gotiis magnarum ue consiliis rerũ:
frequenter accidisse non ambigo. Et
primum quidem ipsum fontem suũ.
idest mentem de qua oritur purifi-¬
cat consideratio. Deinde regit affec¬
tus. dirigit actus. corrigit ex cessus.
componit mores. uitã honestat et
ordinat: postremo diuinarum pa¬
riter et humanarum rerum scien¬
tiam confert. hec ẽ confusa dis¬
terminat. hiantia cogit. sparsa colli¬
git. secreta rimatur:⁊ uera uesti¬
gat. uerisimilia examinat: ficta
et fucata explorat. Hec ẽ que agen¬

Expanded text:
cultum Dei, quam quod ipse horcultum Dei, quam quod ipse hortatur in Psalmo. Vacate, et videte quoniam ego sum Deus? quod sane in partipsius quoque actionis partes benigna quadam praesumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario sane; ne forte quae et praevisa et praemeditata poterant esse proficuo, praecipitata magis periculo fiant: quod tibimet, si recordaris in ipsis actionibus causarum, et in magnis quibusque negotiis, magnarumve consiliis rerum frequenter accidisse non ambigo. Et primum quidem ipsum fontem suum, id est mentem, de qua oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agen
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabitur hic mundus⁊ in digni
estis qui de minimis iudicetis: sed
causa quidem urgente: aliud ultro
incumbere istis. tanquã magnis di¬
isq tali. et talium intentione reb. Ita¬
q hec ⁊ innum̾a talia dicerẽ: si fortia
dicerem. si recta. si sincera Nunc
autem qm̃ dies mali sunt: suffic̃
interim ammonitum eẽ ñ totum
te nec semꝑ dare actioni. s consid̾a¬
tioni aliquid tui et cordis et tem¬
poris sequestrare. Hoc autẽ dico ne¬
cessitatem intuens non equitatem:
qͣnqͣm ñ sit preter equum cedere
necessitati. Nam si licet. quod de¬
ceret absolute ꝑ omnia et in om̃ĩ¬
b preferendam: et uel solam uel
maxime colendam eam que ad
omnia ualet. id÷ pietatẽ. ꝓrsus
irrefragabilis ratio monstrat.d
sit pietas queris: Uacare consi¬
derationi. Dicas forsitan in hoc
dissentire me ab illo qui pietatẽ
diffinit. cultum dei. Non ẽ ita.
Si bene consideras. illius sensũ
meis expressi u̾bis: et si tamen

Expanded text:
vobis judicabitur hic mundus indigni vobis judicabitur hic mundus indigni estis qui de minimis judicetis . causa quidem urgente, aliud ultro incumbere istis, tanquam magnis dignisque tali et talium intentione rebus. Itaque haec et innumera talia dicerem, si fortia dicerem, si recta, si sincera. Nunc autem quoniam dies mali sunt , sufficit interim admonitum esse, non totum te, nec semper dare actioni: sed considerationi aliquid tui et cordis, et temporis sequestrare. Hoc autem dico necessitatem intuens, non aequitatem: quanquam non sit praeter aequum, necessitati cedere. Nam si liceret quod deceret, absolute per omnia et in omnibus praeferendam, et vel solam, vel maxime colendam eam, quae ad omnia valet, id est pietatem, prorsus irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas quaeris? Vacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab illo, qui pietatem definit cultum Dei . Non est ita. Si bene consideras, illius sensum meis expressi verbis, etsi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iuria seruo discipłoq nisi iudicet
uniuersos: Michi tam̃ ñ uidetur es
timator bonus rerum: qui indigñ
putat apłis seu apłicis uiris non ui¬
dicare de talib. quib datum est ui¬
dicium in maiora. Quidni contemp¬
nant iudicare de terrenis possessi¬
unculis hominum : qui in celesti¬
b ed angelos iudicabunt: Ergo in
propter has accepistis claues reg¬
ni celoꝵ: preuaricatores utiq exclu¬
furi ñ possessores. Ut sciatis ait qr
filius hominis potestatem habet
in t̾ra dimitt̾e peccata: et cetera.
Que nam tͥ maior uidetur et dig¬
nitas et potestas÷ dimittendi pec¬
cata an predia diuidendi: S ñ
ẽ comparatio: habent hec infima
et t̾rena iudices suos. reges ⁊ pͥnci.¬
pes t̾re: Quid fines alienos inuadi¬
tis: Quid falcem urãm in alienam meꝰ¬
sem extenditis: Non quia indigni
uos: s quia indignum uobis talibus
insistere. quippe potiorib occupatis.
Deniq ubi necessitas exigit: audi

Expanded text:
juria servo discipuloque, nisi judicet juria servo discipuloque, nisi judicet universos? Mihi tamen non videtur bonus aestimator rerum, qui indignum putat Apostolis seu apostolicis viris non judicare de talibus, quibus datum est judicium in majora. Quidni contemnant judicare de terrenis possessiunculis hominum, qui in coelestibus et angelos judicabunt? Ergo in propter has, accepistis claves regni coelorum, praevaricatores utique exclusuri, non possessores. Ut sciatis, ait, quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata , etc. Quaenam tibi major videtur et dignitas, et potestas, dimittendi peccata, an praedia dividendi? Sed non est comparatio. Habent haec infirma et terrena judices suos, reges et principes terrae. Quid fines alienos invaditis? Quid falcem vestram in alienam messem extenditis? Non quia indigni vos, sed quia indignum vobis talibus insistere, quippe potioribus occupatis. Denique ubi necessitas exigit, audi
Abbreviated transcription (Latin):
s possibilia. Putas ne hec tempo¬
ra sustinerent. si hominib litigan¬
tib ꝓ terrena hereditate. et flagi¬
tantib abs te iudicium uoce dñi
tui responderes: o homines quis
me constituit iudicẽ suꝑ uos. in
quale mox iudicium tu uenires:
Quid dic̃ homo rusticanus et imꝑi¬
tus ignorans primatũ suũ. in ho¬
norans sumiam et pre excelsam
sedẽ : derogans apłice dignitati:
Et tam̃ ñ monstrabt᷑ puto qui ħ
dicerent. ubi aliquando quispiam
apłor udex sederit hominum. aut
diuisor terminoꝵ aut distributor ter¬
rarum. Stetisse deniq lego apłos iu
dicandos: sedisse iudicantes ñ lego.
Erit illud: ñ fuit. Ita ne imminu¬
tor ẽ dignitatis seruus. si non uult
eẽ maior domino suo ÷ aut discipłs
si non uult ce̾ maior eo qui se mi¬
sit ⁊ aut filius si non transgreditur
terminos quos posuerunt patres
sui: Quis me constituit iudioem
ait ille magister et dñs ⁊ et erit in¬

Expanded text:
sed possibilia. Putasne haec temposed possibilia. Putasne haec tempora sustinerent, si hominibus ligantibus pro terrena haereditate, et flagitantibus abs te judicium, voce Domini tui responderes: O homines, quis me constituit judicem super vos ? In quale tu judicium mox venires? Quid dicit homo rusticanus et imperitus, ignorans primatum suum, inhonorans summam et praecelsam sedem, derogans apostolicae dignitati? Et tamen non monstrabunt, puto, qui hoc dicerent, ubi aliquando quispiam Apostolorum judex sederit hominum, aut divisor terminorum, aut distributor terrarum. Stetisse denique 412 lego Apostolos judicandos , sedisse judicantes non lego. Erit illud, non fuit. Itane imminutor est dignitatis servus, si non vult esse major domino suo: aut discipulus, si non vult esse major eo qui se misit: aut filius, si non transgreditur terminos, quos posuerunt patres sui? Quis me constituit judicem? ait ille Dominus et magister: et erit in
Abbreviated transcription (Latin):
inter ceteros bibe tu de fonte pu¬
ta tui: alienus inquit ñ bibat
ex eo. Nunquid tu alienus: Cui
non alienus. si tͥ es: Deniq qui sͥ
nequã ⁊ cui bonus: Memento ꝓin
reddere te ipsum tͥ. Utere tu qͦq
te inter multos: aut certe post
multos. Quid indulgentiꝰ: hoc
indulgentiorẽ me in hac parte.
Ergo plusquã oportet inquis. Nõ
inficior. Ed si ita oportet:: Nam
tu confido nr̃a non eris meticulo¬
sa informatione contentus: s ha¬
bundabis magis. Sane sic decet. te
scilicet habundantiorẽ quam me
audatiorem eẽ. Ego quoq michi
tutius iudico. apud maiestatem
timiditate. quam temeritate ꝑicli¬
tari. Et fortassis non secus moneri
Da occasionem sapienti: et sapi¬
ter uos ait. ille qui iudicet inter
fratrem et fratrem: Et infert. Ad
ignominiam uobis dico. Contẽp¬
tibiliores qui sunt in eccłia. illos
tibilium. Unde et dicebat ep̃c̃ ep̃m
plicat se negotiis scłarib. Ego aut̃
parco tͥ. Non enim fortia loquor:

Expanded text:
inter caeteros bibe et tu de fonte puinter caeteros bibe et tu de fonte putei tui. Alienus, inquit, non bibat ex eo . Nunquid tu alienus? Cui non alienus, si tibi es? Denique qui sibi nequam, cui bonus? Memento proireddere te ipsum tibi. Utere tu quoque te inter multos, aut certe post multos. Quid indulgentius? Hoc indulgentiorem me in hac parte. Ergo plus quam oportet, inquis. Non inficior. Quid, si ita oportet? Nam tu, ut confido, nostra non eris meticulosa informatione contentus, sed abundabis magis. Sane sic decet, te scilicet abundantiorem, quam me audaciorem esse. Ego quoque mihi tutius judico apud majestatem timiditate, quam temeritate periclitari. Et fortassis non secus moneri Da occasionem sapienti, et sapisapiens, ait ille, qui judicet inter fratrem et fratrem? Et infert: Ad ignominiam vobis dico: contemptibiliores qui sunt in Ecclesia, illotibilium. Unde et dicebat episcopus, plicat se negotiis saecularibus . Ego autem parco tibi. Non enim fortia loquor
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. s si plena sit. Quomͦ autem
plena : te excluso: Et tu homo es.
Ergo ut integra sit et plena huma¬
nitas: colligat et te intra se sinus.
qui omnes recipit. Alioquin qͥd tͥ
ꝓdest iuxta uerbũ dñi. si uniuersos
lucreris. te unum ꝑdens: Quamob
rem cum omnes te habeant: esto eti¬
am tu ex habentib unus. Qd solus
fraudaris munere tui: Usquequo
ñ recipis te et ipse inter alios uice
tua: Sapientib et insipientib de¬
bitor es. et soli negas te tibi: Stul¬
tus et sapiens. seruus et liber. diue̾
et pauꝑ. uir et femina. senex et iu¬
uenis. clericus et laitus. iustus et
impius. omnes pariter participãt
te. omnes de fonte publico bibunt
pectore tuo: et tu seorsum siciens
stabis: Si maledictus qui partẽ
suam facit deteriorem ⁊ quid ille
qui se penitus reddit exꝑtem: Sa¬
ne diriuentur aque tue in plate¬
as. homines. et iumenta. et pecco¬
ra bibant ex eis: quin et camelis
pueri abrahe potum tribuas⁊ s

Expanded text:
tatem, sed si plena sit. Quomodo autem tatem, sed si plena sit. Quomodo autem plena, te excluso? Et tu homo es. Ergo ut integra sit et plena humanitas, colligat et te intra se sinus qui omnes recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta verbum Domini, si universos lucreris, te unum perdens ? Quam ob rem cum omnes te habeant, esto etiam tu ex habentibus unus. Quid solus fraudaris munere tui! Usquequo non recipis te et ipse inter alios vice tua? Sapientibus et insipientibus debitor es; et soli negas te tibi? Stultus et sapiens, servus et liber, dives et pauper, vir et femina, senex et juvenis, clericus et laicus, justus et impius. omnes pariter participant te, omnes de fonte publico hibunt pectore tuo; et tu seorsum sitiens stabis? Si maledictus qui partem suam facit deteriorem, quid ille qui se penitus reddit expertem! Sane deriventur aquae tuae in plateas; homines et jumenta et pecora bibant ex eis, quin et camelis pueri Abrahae potum tribuas: sed
Abbreviated transcription (Latin):
profiteri. sub tam graui mole in con¬
uenientie huius: et cui fas non fit cer¬
uioem subducere. Nam si potes. et ñ
uis: multomagis seruus huius ipsiꝰ
tam ꝑuerse uoluntatis tue. An noꝵ
seruus cui dñatur iniquitas: Et
maxime. nisi tu forte indignius iu
Quid interest uolens seruias. an in¬
uitus: Nam et si coacta seruitus
miserabilior: s affectata miserior
est. Et quid me uis facere inqͥs: uUt
tibi ab his occupationib parcas. Im¬
possibile fortasse respondebis: faciliꝰ
cathedre ualedicere posse. Recte hoc:
si rumꝑe. et non magis interrum¬
guam: quid suadeam.Si qͦd uiuis
et sapis. totum das actioni: conside¬
ratiomi nichil. Laudo te: in hoc ñ
laudo. Puto qd̾ et nemo qui a sa¬
lomone audierit: qui minoratur
actu. ꝑcipiet sapientiam. Certe nͨ
ipsi actioni expedit. consideratione
non preueniri. Si item totus ẽẽ uis
omnium. illius instar qui omnib
omnia factus ẽ: laudo humani¬

Expanded text:
profiteri sub tam gravi mole inconprofiteri sub tam gravi mole inconvenientiae hujus, et cui fas non sit cervicem subducere. Nam si potes et non vis, multo magis servus es hujus ipsius tam perversae voluntatis tuae. An non servus, cui dominatur iniquitas! Et maxime. Nisi tu forte indignius judQuid interest, volens servias, an invitus! Nam etsi coacta servitus miserabilior, sed affectata miserior est. Et quid vis me facere, inquis! Ut tibi ab his occupationibus parcas. Impossibile fortasse respondebis, facilius cathedrae valedicere posse. Recte hoc, si rumpere, et non magis interrumguam, quid suadeam. Si quod vivis et sapis, totum das actioni, considerationi nihil; laudo te? In hoc non laudo. Puto quod et nemo, qui a Salomone audierit: Qui minoratur actu, percipiet sapientiam . Certe nec ipsi actioni expedit consideratione non praeveniri. Si item totus vis esse omnium, instar illius qui omnibus omnia factus est ; laudo humili
Abbreviated transcription (Latin):
gnius apłatu. qͣm tue salubrius cõ
scientie quã fructuosius ecclesie dĩ:
cio empti estis: nolite effici serui¬
serui hominum. Quid seruilius in¬
digniusq presertim summo pon¬
tifici. quam ñ dico omni die s
pene onini hora in sudare talib re¬
b. et ꝓ talib : Deinde qͣndo oramus:
Q uando docemus popłos: Qñ edifi¬
camus eccłiam: Qñ meditamur in
lege: Etquidẽ cotidie ꝑstrepunt in
palatio leges: s iustinani ñ dñi.
Iuste ne etiam istud: Tu uideris.
Nam certe lex dnĩ immaculata con¬
uertẽs animas: hee autẽ ñ tam le¬
ges qͣm lites sunt et cauillationes:
subuertentes iudicium. Tu gͦ pas¬
tor et ep̃c animarum. qua mente
obseero sustines coram te semper
silere illam ⁊ garrire istas: fallor
si ñ mouet tͥ scrupulũ ꝑu̾sitas ħ.
Puto qd̾ et interdum compellat eti¬
am te clamare ad dñm cũ ꝓpħa.
Narrauerunt michi iniqui fabulatiõ.
s ñ .ii.l. tua. Iergo. et te aude liberũ

Expanded text:
gnius apostolatu, quam salubrius tuae gnius apostolatu, quam salubrius tuae conscientiae, quam fructuosius Ecclesiae Dei tio empti estis, nolite effici servi hominum ! Quid servilius indigniusque, praesertim summo Pontifici, quam, non dico omni die, sed pene omni hora, insudare talibus rebus, et pro talibus? Denique quando oramus? quando docemus populos? quando aedificamus Ecclesiam? quando meditamur in lege? Et quidem quotidie perstrepunt in palatio leges, sed Justiniani, non Domini. Justene etiam istud? Tu videris. Nam certe lex Domini immaculata, convertens animas . Hae autem non tam leges, quam lites sunt et cavillationes, subvertentes judicium. Tu ergo pastor et episcopus animarum, qua mente, obsecro, sustines coram te semper silere illam, garrire istas? Fallor, si non movet tibi scrupulum perversitas haec. Puto quod et interdum compellat clamare ad Dominum cum propheta: Narraverunt mihi iniqui fabulationes, sed non ut lex tua . I ergo, et aude liberum
Abbreviated transcription (Latin):
et pessime seruitutis iugum iã iã¬
q imminens. immo iam ñ modice
premens. non tantum caue s horre.
An ideo ñ seruus. quia non uni
seruis. s omnib: Nulla turpior
et ubiq dominos inueniunt suos.
Tu quoq dic queso ubi unquã sis
liber. ubi tutus: ubi tuus. Ubiq
strepitus. ubiq tumultus: ubiq
iugum tue seritutis te premit.
qua ait. Cum ẽẽm liber ex omĩb:
omnium me seruum feci. Longe
ẽ istud ate. Nunquid hac seruitu¬
te ille hominib inseruiebat. in ac¬
quisione turpis questus: Nunqͥd
ad eum de toto orbe confluebant
ambitiosi. auari. symoniaci. sacͥ¬
legi. concubinarii. incestuosi. et qͦ¬
q istiu sinodi monstra hominum ⁊
ut ipsius apłica auctoritate. uel ob¬
tinerent honores ecclesiasticos. uel
retinerent: Ergo seruum se fecit
ri lucrum: ut plebes lucͥfaceret.xͦ.
non ut luera augeret auaricie. Ñ
est igitur quod de sollertissima pau¬
li industria et caritate tam libera ꝗͣ

Expanded text:
et pessimae servitutis jugum jam jamet pessimae servitutis jugum jam jamque imminens, imo jam non modice premens, non tantum cave, sed horre. An ideo non servus, quia non uni servis, sed omnibus? Nulla turpior et ubique dominos offendunt suos. Tu quoque dic, quaeso ubi unquam sis liber, ubi tutus, ubi tuus? Ubique strepitus, ubique tumultus, ubique jugum tuae servitutis te premit. qua ait: Cum essem liber ex omnibus, omnium servum me feci. Longe est istud a te. Numquid hac ille servitute hominibus inserviebat in acquisitione turpes quaestus? Numquid ad eum de toto orbe confluebant ambitiosi, avari, simoniaci, sacrilegi, concubinarii, incestuosi, et quaeque istiusmodi monstra hominum, ut ipsius apostolica auctoritate vel obtinerent honores ecclesiasticos, vel retinerent? Ergo servum se  al. ri lucrum, ut plures lucrifaceret Christo, non ut lucra augeret avaritiae. Non est igitur quod de solertissima Pauli industria, et charitate tam libera qua
Abbreviated transcription (Latin):
terdum impatientẽ eẽ ꝓbabilius.
Tu ne approbes illoꝵ patientiam qͥ¬
b paulus dicebat: libenter suffer¬
tis insipientes cum sitis ipsi sapien¬
tes: Ni fallor hyronia erat et non
laus: s suggillatio quoꝵdam man¬
suetudinis. qui quasi datis manibꝰ
pseudo apłis. a quib et seducti e¬
rant. ad queq ipsoꝵ ꝑegrina. et
praua dogmata. trahi se patien¬
tissime ferrent. Unde et subdens.
sustinetis inquit. si quis uos in ser¬
uititem redigit. Non bona patien¬
tia: cum possis cẽ liber. seruum te
ꝑmittere fieri Nolo dissimules ser¬
uitutem: in quam certe in dies dũ
nescis redigeris. Hebetati cordis in¬
dicium ẽ: propriam ñ sentire con¬
tinuam uexationem. Uexatio dat
intellectum auditui. ait quidam.
Uerum ẽ: s si nimia non fuerit.
Nam si sit: non plane dat intelle¬
ctum s contemptum. Deniq im¬
pius cum uenerit in ꝓfundum ma¬
lorum: contempnit. Ex ꝑgiscere gͦ:

Expanded text:
terdum impatientem esse, probabilius. terdum impatientem esse, probabilius. Tune approbes illorum patientiam, quibus Paulus dicebat: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes? Ni fallor, ironia erat, et non laus, sed suggillatio quorumdam mansuetudinis, qui quasi datis manibus pseudoapostolis, a quibus et seducti erant, 410 ad quaeque ipsorum peregrina et prava dogmata trahi se patientissime ferrent. Unde et subdens, Sustinetis enim, inquit, si quis vos in servitutem redigit . Non bona patientia, cum possis esse liber, servam te permittere fieri. Nolo dissimules servitutem, in quam certe in dies, dum nescis, redigeris. Hebetati cordis indicium est, propriam non sentire continuam vexationem. Vexatio dat intellectum auditui, ait quidam . Verum est; sed si nimia non fuerit. Nam si sit, non plane intellectum dat, sed contemptum. Denique impius cum in profundum malorum venerit, contemnit . Expergiscere ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
uacuatio gratie. Nam fructus hoꝵ.
quid nͥ aranearum tele: Queso te¬
quale ẽ illud de mane usq ad ues¬
peram litigare: aut litigantes au¬
dire: Et utinam sufficeret diei
malicia sua. Non sunt libere nocteͤ.
Uix relinquitur necessitati nat᷑e
qd̃ corpusculi pausationi sufficiat:
et rursum ad iurgia surgitur. Di¬
es diei eructet lites ⁊ et nox nocti in¬
dicat malitiam: usq adco non ẽ res¬
pirare in bonis. non ẽ alternam ca¬
pessere requiem: ñ uel rara inter¬
seri ocia. Non ambigo ista te etiã
deplorare: aut frustra. istud. si ñ
et emendare studueris. Interim tñ
sic semꝑ facias hortor: nec te unqͣ.
ad ista duraueris. quolibet usu ł
assiduitate. Percussi eos et non do¬
Iusti potius tͥ aptare curato et af¬
fectionem et uocem: qui ait. Que
enter agam: Hec fortitudo lapi
dum. fortitudo mea: nec caro mea
ȩnea ẽ. Magna uirtus patientie: s
non hanc tͥ ad ista optauerim. In¬

Expanded text:
vacuatio gratiae. Nam fructus horum vacuatio gratiae. Nam fructus horum quid, nisi aranearum telae? quale est istud, de mane usque ad vesperam litigare, aut litigantes audire? Et utinam sufficeret diei malitia sua! non sunt liberae noctes. Vix relinquitur necessitati naturae, quod corpusculi pausationi sufficiat; et rursum ad jurgia surgitur. Dies diei eructat lites, et nox nocti indicat malitiam: usque adeo non est respirare in bonis, non est alternam capessere requiem, non vel rara interseri otia. Non ambigo te quoque ista deplorare: at frustra istud, si non et emendare studueris. Interim tamen sic semper facias hortor, nec te unquam ad ista duraveris quolibet usu vel assiduitate. Percussi eos, et non doil tibi, et illis. Justi potius tibi aptare curato et affectionem, et vocem, qui ait: Quaeenter agam? Nec fortitudo lapium fortitudo mea, nec caro mea aenea est . Magna virtus patientiae: sed non hanc tibi ad ista optaverim. In
Abbreviated transcription (Latin):
onem. Nemo duri cordis salutem un¬
quam adeptus est: nisi quem forte
miserans deus abstulit ab eo iuxta
propħiam cor lapideum. et dedit ei¬
cor carneum Quid gͦ cor durum:
Ipsum ẽ qd̾ nec conpunctione scin¬
ditur. nec pietate mollitur. nec mo¬
uetur precib: minis ñ cedit. flagel¬
lis duratur. Ingratum adbeneficia
pauidum ad ꝑicula: in humanũ
ad humana ⁊ temerarium in diui.
Ipsum ẽ cui p̾teritoꝵ preter solas
iniurias nichil omnino ñ pret̾it:
presentium nichil ñ perit: futuro¬
rum nulla nͥ forte adulciscendum
ꝓspectio. seu preparatio ẽ. Et ut
inbreui cuncta horribilis mali ma¬
la complectar: ipsum ẽ quod nec
dm̃ timet. nec hominem reueretur.
En quo trahere te habent occupa¬
tiones he maledicte: si tam̃ ꝑgis ut
cepisti dare ita te totum illis ÷ nil
tui tͥ relinquens. Perdis tempus ⁊ et¬
si licet nunc alterum me tͥ exhibere
iechro. tu quoq in his stulto labo¬
re consumeris: que non sunt nisi
afflictio sp̃s. E uisceratio mentis e¬

Expanded text:
onem. Nemo duri cordis salutem unquam adeptus est, nisi quem forte miserans Deus, abstulit ab eo, juxta prophetam, cor lapideum, et dedit cor carneum . Quid ergo cor durum? Ipsum est quod nec compunctione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis duratur. Ingratum ad beneficia pavidum ad pericula, inhumanum ad humana, temerarium in  al. Ipsum est cui praeteritorum, praeter solas injurias, nihil omnino non praeterit; praesentium nihil non perit; futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare te totum illis, nil tui tibi relinquens. Perdis tempus: si licet nunc alterum me tibi exhibere Jethro, tu quoque in his stulto labore consumeris , quae non sunt nisi afflictio spiritus, evisceratio mentis, e
Abbreviated transcription (Latin):
accipere. Hoc studiose et constanter
agendo multos lucrifacies. turpium
sectatores lucroꝵ. honestiorib officiis
uendicando: multos. ne uel audeat
huusmodi attemptare seruabis sãd¬
ice illud qd̾ ñ parum ꝓficiet et ad feri¬
as quas tͥ suadeo. Ita nempe non pau¬
ca tͥ momenta tempoꝵ redimes ad
uacandum considerationi: quedam
ut dixi negotia nec audiendo. que¬
dam aliis committendo. que digna
tua putau̾is audientia. fideli quo¬
dam et accommodo ipsi cause com¬
pendio terminando. De qua consi¬
deratione his addere aliqua cogito:
s sub alterius sane principio lib̾.
Atq hic sit finis istius: ne du plo
te oneret minus suauis oratio. si¬
et longa fuerit. Explicit liber

Expanded text:
. Hoc studiose et constanter . Hoc studiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione his addere aliqua cogito, sed sub alterius sane principio libri: atque hic sit finis istius, ne duplo te oneret minus suavis oratio, si longa fuerit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim uerbi causa unquã auarꝰ
auarum. immundus immundum. lux¬
uriosus luxuriosum erubuit: Plena
ẽ ambitiosis ecclesia : ñ ẽ iam quod
horreat instudiis et molitionib am¬
bitionis. ñ plusqͣm spelunca latroniᷤᷤ
in spoliis uiatorum. Si xp̃i discipłs¬
es. ignoscat zelus tuus: exurgat auc¬
toritas adu̾sus impudentiã hanc et
generalem pestem. Intuere magistrũ
sic facientem: et audi dicentem: qͥ mͥ
ministrat. me sequatur. Non parat
aures ut audiat: s flagellum quo
feriat. Nec uerba facit nec recipit:
nec enim sedet iudicans. s insequitur
puniens. Causam tamen ñ tacet: quod
uidelicet domum orationis. nego ciati¬
onis fecissent. Ergo et tu fac similit̾.
Erubescant uultum tuum istuismo¬
di negotiatores si fieri potest: si non.
timeant. et tu flagellum tenes. Ti¬
meant nũmulari. nec fidant ĩ nũ mis
s diffidant: abscondant es suũ a te.¬
s scientes effundere paratiorem quã¬

Expanded text:
Quis enim unquam, verbi causa, avarum Quis enim unquam, verbi causa, avarum avarus, immundum immundus, luxuriosum luxuriosus erubuit? Plena est ambitiosis Ecclesia: non est jam quod horreat in studiis et molitionibus ambitionis, non plus quam spelunca latronis in spoliis viatorum. CAPUT XI. Ies, ignoscat zelus tuus, exsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dicentem: Qui mihi ministrat, me sequatur . Non parat aures ut audiat, sed flagellum quo feriat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant; abscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiorem
Abbreviated transcription (Latin):
nifestam facit ueritatẽ: ut breuis
et pura narratio. Ergo illas quas
ad te necesse erit intrare causas. ne¬
q enim omnes necesse erit diligen¬
ter uelim. s breuit̾ decidere assues¬
cas frustratoriasq et uenatorias p̃¬
cidere dilationes. Causa uidue in¬
trent ad te: causa pauꝑis. et eius
qui ñ habet qd̾ det. Aliis alias mul¬
tas potis cominutere terminandas.
qͣm plures. ne dignas audicntia inui¬
dicare. Q uid enim opus ẽ admitte¬
ro illos. quoꝵ peccata manifesta sũt
precelentia ad iudicium: Tanta
ẽ impudentia ñ nulloꝵ. ut cum
mianifeste ambitionis prurigine
scateat tota facies cause eoꝵ n ero¬
bescant audientiam fiagitare pu¬
blicantes semetipsos ad multoꝵ con¬
scientias: in quo uel sue solius satis po¬
terant confundi iudicio. Non fuit qui
retunderet aitritas frontes: et ideo plu¬
res facti sunt. et magis induruerunt.S
conscientias ñ refugit: et ubi omnes
sordent. unius minime fetor sentitur

Expanded text:
nifestam facit veritatem, ut brevis nifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis poterant confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sunt, et magis induruerunt. Seias vitiosorum non refugit: et ubi omnes sordent, unius fetor minime sentitur.
Abbreviated transcription (Latin):
num mores: et tempora piculosa
ñ istãt iam s exstant fĩaus et cireũ¬
uentio et uiolentia. in ualuere suꝑ
terrã. Calum pniatores multi: defẽ¬
munt paupiores: ñ possumus dees¬
se oppressis: non negare iudicium
portet. Nam is modus qui freqͥn¬
tatur execrabilis plane: et qui ñ
dico eccłiam. s nec forum deceret.
Miror namq quc̃ad modũ religiose
aures tue audire sustinent hui¬
modi disputationes aduocator et pu¬
guas ũboꝵ: que magis ad subuersio¬
nem quam ad inuentionem ꝓficiunt
ueritatis. Corrige prauum moremt
bia dolosa claude. Hii sunt qui docuie¬
runt linguas suas loqui mendatiun
diserti aduersus iusticiam ⁊ erudit
ꝓ falsitate. Sapientes sunt ut faciant
mala : eloquentes ut impugnentue¬
tum Hni sunt qui instruunt a qͥb
fuerant instruendi⁊ astruunt non
comꝑta s sua: struunt de ꝓprio
calumpnias in nocentie: destruunt
simplicitatẽ ueritatis: obstruunt iu¬
dici uias Dichil ita absq labore ma¬

Expanded text:
culosa non instant jam, sed exstant. Fraus, et circumventio, et violentia invaluere super terram. Calumniatores multi, defenmunt: non possumus deesse oppressis, non negare injuriam portet. Nam is modus, qui frequentatur, exsecrabilis plane; et qui, non dico Ecclesiam, sed nec forum deceat  al. deceret. Miror namque quemadmodum religiosae aures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventionem proficiunt veritatis. Corrige pravum morem, bia dolosa claude. Hi sunt qui docuerunt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibus fuerant instruendi; adstruunt non comperta, 415 sed sua; struunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore ma
Abbreviated transcription (Latin):
labit condensa. Sic̃ inconc̾si¬
one deserti gr̃a compunctio¬
nis. sic inp̾̃paratione cerui gr̃a
administrõnis. Non enĩ suf¬
ficit deflere mala nr̃a nͥ post¬
modũ accingamꝰ nos eẽ ado¬
ꝑabona. Ad hoc utiq concutit᷑
desertum cordis nr̃i. ut simꝰ de¬
uoti adorõnem. Ad hoc datur
nob̃ ceruina uelocitaᷤ. ut ꝓm¬
ti simꝰ adoꝑationem. Ceruus
namq animal uelox et paui¬
dum. sed serpentib ininicũ.
In agilitate itaq pedum recte
intelligit᷑ expedita et ꝓmpta
uelocitas actionis. Uultis au¬
dire ceruũ ceruũ alacriter cur¬
rentẽ. Uiam inqͥt mandatoꝵ

Expanded text:
labit condensa. Sicut in concussione deserti gratia compunctionis, sic in praeparatione cervi gratia administrationis. Non enim sufficit deflere mala nostra, nisi postmodum accingamus nos etiam ad opera bona. Ad hoc itaque concutitur desertum corporis nostri, ut simus devoti ad orationem. Ad hoc datur nobis cervina velocitas, ut prompti simus ad operationem. Cervus namque animal velox et pavidum, sed serpentibus inimicum. In agilitate itaque pedum recte intelligitur expedita, et prompta velocitas actionis. Vultis audire cervum alacriter currentem: Viam, inquit, mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñ admitut᷑. Amara itaq in
conu̾sione. amarior intẽpta¬
tione amarissima inĩt̾nȩ &
et̃nȩ dulcedinis expectatõne.
et inpacientis desiderii dila¬
tione. Quia spes quȩ diffeitur
affligit animũ. Hinc ẽ qͦd ali¬
bi ip̃e dd̃ ꝓclamat dicens. heu
illd̾ renuit consolari aia mea.
Quat qͣntaq putas amaritu¬
dinis magnitudo aĩam tran¬
fix̾at. quȩ ꝓdoloris leuamine
nullã & consołonem recipere
uolebat: Multũ qͥdem uexat
hosem cũ relinq̃tur amormũ¬
di. multo ampliꝰ tam̃ cruciat
cũ cascat᷑ amor sui. u̾mptam̃
supͣ omĩa tranfigit et penecrat
cor hominis. et exqͦqͥt desidii
estib amor. Uñ ẽ uox illa fle¬
bilis. Sitiuit aĩa mea ad d fai.¬

Expanded text:
ne non admittitur. Amara itaque in ne non admittitur. Amara itaque in conversione, amarior in tentatione, amarissima internae et aeternae dulcedinis exspectatione, et impatientis desiderii dilatione; quia spes quae differtur affligit animam. Hinc est quod alibi ipse David proclamat dicens: Heu illud: Renuit consolari anima mea . Qualis quantaque, putas, amaritudinis magnitudo animum transfixerat, quae pro doloris levamine nullam etiam consolationem recipere volebat? Multum quidem vexat hominem cum relinquitur amor mundi, multo amplius cruciat cum calcatur amor sui; verumtamen supra omnia transfigit, et penetrat cor hominis, et excoquit desiderii aestibus amor Dei. Unde est vox illa flebilis: Sitivit anima mea ad D
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ concupiscentiã. in alt̾o ui¬
tamꝰ negligentiã. qͥa qͥ expectat
p̃mium extendit se ad meritẽ.
& qͥ metuit penã sollicite decli¬
nat culpã. Sciend̾ tñ qͦd com¬
pũctio timoris ẽ utiq tẽpore
prior. sed dignitate posterior.
Post multas enĩ penitencie
lacrimaᷤᷤ tand̃ ad spem ueniȩ
reducim᷑. et uix aliq̃n multsͤ
suspiriis. & fletib et gemitib
in enarrabilib ad beatitudis
certitudinẽ reformam᷑. Semel
aũ sumpta et̾noꝵ fiducia. mł¬
midine maloꝵ. Qñ cupimꝰ diͦ¬
solui et eẽ cum xp̃o. certi dere¬
posita nob corona iusticie a¬
moris et enĩ lacͥme. et acriuᷤ
amaritudo mea amariꝰsima
Magna namq a maritudo ẽ
qñ quis renunciãs scło ad re¬
ligionem conũtit᷑. maior aũ
qñ ab negans semecip̃m ĩnu¬
meris inimici tẽptatõnib fa¬
tigat᷑. maxĩa aũ qñ pace illa
q̃ exsuꝑat oẽm sensum expar¬
te deg̾rotata ad illamtñ ple¬

Expanded text:
dimus concupiscentiam, in altero vidimus concupiscentiam, in altero vitamus negligentiam; quia, qui exspectat praemium, extendit se ad meritum, et qui metuit poenam, sollicite declinat culpam. Sciendum tamen quod compunctio timoris est utique tempore prior, sed dignitate posterior. Post multas enim poenitentiae lacrymas tandem ad spem veniae reducimur; et vix aliquando suspiriis multis einenarrabilibus ad beatitudinis certitudinem reformamur. Semel autem sumpta aeternorum fiducia, mulmidine malorum, quando cupimus dissolvi et esse cum Christo, certi de reposita nobis corona justitiae. Amoris etenim lacrymae et acrius amaritudo mea amarissima . Magna namque amaritudo est, quando quis renuntians saeculo ad religionem convertitur. Major autem quando abnegans semetipsum innumeris inimici tentationibus fatigatur. Maxima autem quando pace illa quae exsuperat omnem sensum ex parte degustata, ad illam tamen ple
Abbreviated transcription (Latin):
d.d. cades. Quia compunctio
timoris qͥbꝰdam inip̃o inicio
dat᷑. sed compũctio amoris qͦ¬
usq ꝑfecta caritas foraᷤ mit¬
tat timorẽ differt᷑. hoc gemi¬
nũ compũctõnis genus ẽ ir¬
riguum suꝑiꝰ et irriguũ in¬
ferius. Uñ alibi ꝑeundẽ psal¬
mistã dicit᷑. Qui diuisit mare
.i. indiuisiones. Maris qͥdem
aquȩ amare st̃ ualde. Qd gͦ
rubrrũ mare nͥ a maritisdo
penitentie: Mare ergo ru¬
brum ei adhuc qͣsi indiuisũ
manet. qͥ ñ nͥ exsola dãpnatõ¬
nis formidine gem̃e nouit.
sed mare diuidit᷑ qñ cõpũc¬
tio geminat᷑. amaritudinẽ
enĩ cordis tc̃ gemĩat. qñ qͥs
compunctionis fletũ alt̾nat.
ut mͦ defleat malũ qͦd ꝑti¬
mescit. mͦ suspiret ꝓbono ꝙ
concupiscit. Meroe exconsi¬
deratione et trepidatione
maloꝵ: Mare a sinistͥ meror
excõtempłone. & exspectatõe
bonoꝵ mare ẽ adextͥ. & erãt
eis inqͥt aque qͣsi ꝓmuro adex¬
tris et asinistͥs. qͥa in uno exclu¬

Expanded text:
 Cades, quia compunctio timoris quibusdam in ipso initio datur. Sed compunctio amoris, quousque perfecta charitas foras mittat timorem, differtur. Hoc geminum compunctionis genus est irriguum superius, et irriguum inferius. Unde alibi per eumdem Psalmistam dicitur: Qui divisit mare Rubrum in divisiones . Maris quidem aquae amarae sunt valde. Quid ergo Rubrum mare nisi amaritudo poenitentiae? Mare ergo Rubrum ei adhuc quasi indivisum manet, qui nonnisi ex sola damnationis formidine gemere novit, sed mare dividitur quando compunctio geminatur. Amaritudinem enim cordis tunc geminat, quando quis compunctionis fletum alternat, ut modo defleat malum quod pertimescit modo suspiret pro bono quod concupiscit. Moeror ea consideratione et trepidatione malorum, mare a sinistris; moeror ex contemplatione et exspectatione bonorum, mare est a dextris: et erant eis, inquit, aquae quasi pro muro a dextris et a sinistris. Sed in uno exclu
Abbreviated transcription (Latin):
m̾a amar̃. Sic itaq sic pꝰfletũ
et gemitũ timoris. ꝑuenitur
q̃nq addesidium et suspiria
amoris. Quiagͦ cor hoĩs pͥꝰ cõ¬
cutit᷑ timore. pꝰea compũgit᷑
amore recte ꝑdauid d̃r. uox¬

Expanded text:
issima. . Sic itaque, sic post fletum et gemitum timoris pervenitur quandoque ad desiderium et suspiria amoris. Quia ergo cor hominis prius concutitur timore, postea compungitur amore, recte per David dicitu