comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o iħu dño nr̃o. Stipendiũ ꝓopere
nulicie debitum redditur ñ donatur
Ideo dixi stipendiũ pec̃ti mors est ut
mortem pecc̃o ñ ĩmuto illatam sed
debitam demonstraret. Gra u̾o nisi
gratis est gr̃a ñ est intelligendum ẽ
igitur ⁊̃ ip̃a hõĩs bona merita eẽ dei
munera quib cum uita et̾na reddr᷑
quid nisi gracia ꝓ gracia redditur.¬

Expanded text:
omino nostro. Stipendium pro opere militiae debitum redditur, non donatur. Ideo dixit: stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret; gratia autem nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera, quibuscum vita aeterna redditur, quid nisi gratia pro gratia redditur
Abbreviated transcription (Latin):
li corpore tanquam filii hoĩm uquib¬
dam humanis motib deficiant ad se¬
ip̃os ⁊ ideo peccent. Int̾ est quidem quã¬
tum. Ncq .N. qr pecc̃m est õe crimen
ĩo crimen. ⁊ est omne pecc̃m. Itaq sc̃oꝵ
hoĩm uitam quam dui inhac morte
uiuitur inuenire posse dins sine cri
it tantus apłs nos ip̃os seducums ⁊
ueritas in nobis non est.

Expanded text:
li corpore, tanquam filii hominis, in quibuli corpore, tanquam filii hominis, in quibusdam humanis motibus deficiant ad seipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum; neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo etiam crimen est omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam quamdiu in hac mortali vivitur, inveniri posse dicimus sine crimit tantus apostolus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est
Abbreviated transcription (Latin):
oncordantã nobiscum ⁊̃ ange¬
li ĩ nunc cum renittunt᷑ pecc̃a
nr̃a ⁊ ideo post cõmemorationem scẽ
ecc̃e inordine confessionis poniturre¬
missio pec̃coꝵ. Phanc .N. stat ecc̃a que
int̾ris est. ꝑhanc ñ ꝑit qd̾ ꝑierat ⁊ in¬
uentum cẜ ꝑierat est excepto quippe
originale donatum est ut qd̃ ge¬
neratione adtractum est regene¬
ratione detrahatur ⁊ tñ actina qͦ
pecc̃a quecumq corde ore oꝑe com¬
missa inueu̾it tollit hac ergo ex¬
cepta magna indulgẽtia uñ inci¬
pit renouatio hoĩs inqua soluit᷑
oĩs reatus ⁊ ingeneratus ⁊ ad ditꝰ
etatis quantalibet p̾polleat fecu¬
ditate iusticie sine ꝑ ec̃c̃orum remiᷤᷤ¬
sione ñ agitur. quam filii dei ꝙͣ¬
diu moralit̾ uiuunt cum mortes
fligunt ⁊ quamuis de ilł sit ueracit
dictum quotquot sp̃u dei agunt᷑ hi filii
sunt dei. Sic tñ sp̃u dei excitantur ⁊ tanqͣ¬
filii dei ꝓficiunt ad deum ut ⁊̃ sp̃u suo
maxime cos aggrauante corruptibi¬

Expanded text:
oncordant autem nobiscum Angeli etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio peccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe peccatum donatum est, ut quod generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additusutentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spfilii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
ui u̾o in ec̃ca remitti ꝑ eccata
ñ credens contempnit tantã
diuini mun̾s largitatem ⁊ mlxͣ obs¬
tinatione mentis diem claudit extͤ¬
mum reus est ille inremissibili pec̃co
qua q̃stione difficili inquodam pp̃ ħ
solam conscripto libello enucleatissi¬
resurrectione carnis.

Expanded text:
ui vero in Ecclesia remitti peccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccatoqua quaestione difficili in quodam propter hoc solum conscripto libello enucleatissiresurrectione.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ cct̾i. Inhacira cum ẽent hoĩes
ꝑ originale pec̃cm tanto grauius ⁊
ꝑnitiosius quanto maiora ł pła.
insr̃ addiderunt nec̃cius erat medi¬
ator hoc est recontiliator qui hant
iram sacetficii singularis cuiꝰ erãt

Expanded text:
ent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbr
Abbreviated transcription (Latin):
enebatur itaq iusta dampna¬
tione genus humanũ ⁊ om̃ts
meditabantur. De qua ira dicit ⁊̃ iob¬
homo .il. natus ex młre breuis uite ⁊
plenus ire. De qua ira dicit ⁊ dñs¬

Expanded text:
enebatur itaque justa damnatione genus humanum, et omnes meditabJob: Homo natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae . De qua ira dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eius sig̃catur ꝑturbatio qualis ẽ ĩ
aĩo irascentis hoĩs s exhumanis moti¬
b translato uocabulo uindc̃a eius
que ñ nisi iuista est ire nom̃ accipit
deo ⁊ accipimus sp̃m sc̃m ut exinimicis
efficiamur filii. Quot quot .ii. sp̃u dei a¬
guntur hi filii dei hec est gr̃a dei ꝑ ch̾m¬

Expanded text:
non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii, quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii Dei sunt , haec est gratia Dei per J
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriam qua ⁊̃ corporiᷤᷤ morte punitꝰ
est. mortis ei quippesupplitũ d̾s com¬
minatus fu̾it si peccasset. Si eũ mu¬
nerans lib̾o arbitrio ut tñ regeret
imꝑio terreret exitio atq inꝑadisi
felicitate tanquam inumbra uite
unde iusticia tustodita inmeliora
conscendet collo cauit.
pec̃cin exul effectus est ⁊ indamp

Expanded text:
priam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. peccatum exsul effectus, stirp
Abbreviated transcription (Latin):
infacinoꝵ suoꝵ immanitate ac flagi¬
noꝵ nequicia ꝑ manendi. Non solum
hoc faciunt s ita diligunt ut ineis sẽ¬
ꝑ optent tm̃ si possent impuneu̾sa¬
ri. Qui autem diligit ini quitatem
odit aĩam suam ⁊ qui odit aĩamsu¬
am ñ estinea misericors sed crudelis.
Diligendo eam quippe scd̃m scł̃m odit
eam scd̃m deum. Si ergo uellet ei dare

Expanded text:
in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendi: non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent, tantum si possint impune, versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam ; et qui odit animam suam, non est in eam misericors, sed crudelis: diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vellet ei dare
Abbreviated transcription (Latin):
femme infigura p̾uaricatricis ple¬
bis expbrat ⁊ diit qd̾ ea que ipsius
ẽẽnt dabat amatorib suis ⁊ abeis rur¬
sus accipiebat q̃ ñ illoꝵ s ip̃is erãt
Int̾ adult̾am feminam ⁊ ad ulteros
amatores dona sua tũ d̾̃s tanquã
zelans iratus agnoscit ⁊ nos ħetico¬
rum ẽẽ bap̃m. dm̃s u̾bis euuangeli¬
minare potuerint aut pp̃ea sua fa¬
cere que dei st̃ qr ip̃i dei eẽ noluerunt
Que est illa młr ad ult̾a qͣm os eẽ ꝓpħa
designat que dixitibo post amato
res meos qui m̾dant panes meos ⁊
aqͣm meam uestes meas ⁊ lurtheami¬
na mea ⁊ unuisa que mͥ condecent.
licet quidẽ hoc ⁊ de p̾uaritatrice uide¬
oꝵ gente intellig̾e. s tñ quos alios
imittantur pseudo xp̃iani hoc ił st̃

Expanded text:
feminae in figura praeuaricatricis plefeminae in figura praeuaricatricis plebis «xprobrat et dicit, quod ea quae ipsius essent dabat amatoribus suis et ab eis rursus accipiebat quae non illorum, sed ipsius erant. inter adulteram feminam et adulteros amatores dona sua tamen deus tamquam zelans iratus agnoscit. et nos haereticorum esse baptismum dicimus uerbis euangeliminare potuerunt aut propterea sua facere quae dei sunt, quia ipsi dei esse noluerunt?. Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta designat, quae dires meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et uniuersa quae mihi condecent? licet quidem hoc et de praeuaricatrice Iudaeorum gente intellegere. sed tamen quos alios imitantur pseudochistiani — hoc enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut soluere. S soluttur qui cũ
columba fet̾it pacẽ ⁊ ligatur quic̃
columba s̃ h̃t pace siue aꝑte foris
sit siueuitus ẽe uideatur. dathan u̾o ⁊
abyron qui sibi satrificandi licentiam
usurpare conati sunt cc unitatẽ po¬
puli dei ⁊ filii arron qui alienũ ignẽ
altari imposuerunt nouimꝰ cid̃ im¬
pune ñ fecunt nec nos dm̃s alia sce¬
lera impunita remanenͥ se tales cor¬
rexerint. si pacĩa dei ad pnĩam addu¬
cens tp̃c orrigendi largitur. Illi sane
qui pp̃ea dñt ñ sane ẽẽ it̾andũ bap¬
tismum qr manus t̃m modo impo¬
sita est eis quos philippus diaco¬
mis baptirau̾at nͥladrẽ ꝑtinens
dñt. Et absit ut cum u̾m q̃ rimus
talib argumentis utamur. Qua
nec pp̃ sceła desertoꝵ imꝑatoris nr̃i
signa nolumis agnoscere. magis qe
apd̾ aliꝙ̃ agnoscimꝰ nullo mͦ ei cõ¬
cedamus ut suum ꝓpriũ ẽẽ arbitret᷑
Ip̃e certe deus ⁊ elans fornicanti ase

Expanded text:
ssit aut soluere, sed soluitur qui cum ssit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris sit siue intus esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi dei, et filii Aaron, qui alienum ignem altari inposuerunt, nouimus quod inpune non fecerint. nec nos talia scelera dicimus inpunita remanere nisi se tales correxerint, si patientia dei ad paenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. Illi sane, qui propterea dicunt non esse iterandum baptismum, quia manus tantummodo inposita est eis quos Philippus diaconus baptizauerat, nihil ad rem pertinens dicunt, et absit ut, cum uerum quaerimus, talibus argumentis utamur. quapnec propter scelera desertorum imperatoris nostri signa nolimus agnoscere; magis, quaput aliquem agnoscimus, nullo modo ei concedamus, ut suum proprium esse arbitretur. ipse certe deus zelans fornicanti a se
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta sumpserunt c̃ correcti
ad ecc̃e ueniunt uiutatem ñ it̾ato lap¬
tismo s eadem caritatis lege ⁊ unita¬
tis uintulo lib̃antur. Nam si ñ nisi
inecc̃a ppositis ⁊ meuuangelica lege
ac dñica ordinatione fundatis licet
baptirare sunquid tales erant qui
fundos insidiosis fraudib rapielũt
⁊ usuris multiplicantib fenus auge¬
bant. Arbitror .n. qr illi dñica ordina¬
tione fundati st̃ quib cum formam
daret apłs ait.Non auarum ñ turpilu¬
crum. Tñ tailes ip̃ius ꝙypriani tp̃rib
laptirabant quos coep̃cos suos fius¬
se cum magno gemitu confiterur
⁊ cum magna tolancie mercede ꝓpe¬
mitus datur quic̃q baptiret si ad eiꝰ
pacem illi ꝑtinent quib datur. Non
.ii. raptorib ⁊ feneratorib dr̃et dñs
si cui dimiseritis pec̾ta dimittuntur
illi. si cui tenueritis tenebuntur fo¬
ris quidem nec ligari aliquid potest
nec solui ubi ñ sit qui aut ligare pꝰ¬

Expanded text:
sacramenta sumpserunt, cum correcti sacramenta sumpserunt, cum correcti ad ecclesiae ueniunt unitatem, non iterato baptismo, sed eadem caritatis lege et unitatis uinculo liberantur. nam si non nisi in ecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licet baptizare, numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non auarum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpemitus datur, quicumque baptizet, si ad eius pacem illi pertinent quibus datur. non enim raptoribus et faeneratoribus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata dimittentur illi, si cui tenueritis tenebuntur. foris quidem nec ligari aliquid potest nec solui, ubi non sit qui aut ligare po
Abbreviated transcription (Latin):
simam teneat debita pecc̃oꝵ ñ solũ
si ꝑ accipitrem s ⁊̃ si ꝑ illius columbe
pium ministium baptiretur. Sicut
misit me inquit pr̃ ⁊ ego mito uos
gerebant ec̃ce ⁊ sic eis hec dt̃m est tancẽ
ip̃i ecc̃e dr̃etur pax ec̃ce dimitnt pec̃ca
⁊ ab ecc̃e pacealienato retinet pect̃a
ñ scd̾m arburiũ hoĩm s scd̾m arbit᷑¬
um dei ⁊ or̃ones sc̃oꝵ sp̃ualium qui
oĩa iudicant ip̃i a anemine iuditã¬
tur. p̾etra . N. tenet petra dimittit co¬
nitatis insolis bonis est ł iam sp̃uali
tuentur siuenitus cum gemitu tole¬
rentur ⁊ bapurent ⁊ baptrentur.Sic̾
ã isti cũ qui intus cum gemitu tole¬
rantur quamuis ad eandẽ columbe
macillam aut rugam aut aliquid eiꝰ¬
modi ñ ꝑtineant tñ si corrigant᷑ ⁊ se
rebaptizantur s incipiunt ad colũ¬
bam ꝑtin̾e ꝑ cuuis eis gemitus pec̃ca
soluumtur a tꝰ pace alienatis tenebã¬
tur sic ⁊ qui aꝑtius foris st̃ si eadẽ

Expanded text:
simam teneat debita peccatorum, non solum simam teneat debita peccatorum, non solum si per accipitrem, sed etiam si per ipsius columbae pium ministerium baptizetur. Sicut misit me, inquit, pater, et ego mitto uos. gerebant ecclesiae et sic eis hoc dictum est, tamquam ipsi ecclesiae diceretur, pax ecclesiae dimittit peccata et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbium Dei et orationes sanctorum spiritualium, qui omnia judicant, ipsi autem a nemine judicantur . Petra enim tenet, petra dimittit: conitatis in solis bonis est uel iam spiritalibus tuentur siue intus cum gemitu tolerentur et baptizent et baptizentur. sicut autem isti, qui intus cum gemitu toleramaculam aut rugam aut aliquid eiusmodi non pertineant, tamen, si corrigantur et srebaptizantur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cuius eis gemitus peccata soluuntur, a cuius pace alienatis tenebantur, sic et qui apertius foris sunt, si eadem
Abbreviated transcription (Latin):
res ñ columbe s ãccipitres dici possunt
Qũo irgo baptirabant qui fundos in¬
sidiosis fraudib rapiebant ⁊ usuris
muttiplicantib foenus augebant
si sola illa columba idest illa unitas
que nisi inbonis intesligi ñ potest sẽ¬
plex ⁊ casta ⁊ ꝑfecta baptizat. an forte
mitum magnum getitur satramen¬
tum ⁊ ecculta dispensano mĩe dei ut¬
eoꝵ ⁊ pec̃ca soluantur qui ñꝑ colum¬
beim s ꝑ ãccipitrem baptitantur si
ad illud sacramentum cum pace ca¬
tholice unitatis accedunt. Qd̾ si ita
abħesi aut scisinate ad patẽ catholi¬
cam uenit eius pect̃a solnuntur. sacͤ¬
menti ã integritas ubiq cognoscit᷑
s ad pecc̃orum illam irreuocabilem
remissionẽ extra unitatẽ ecc̃e nõ ua¬
lebit nec in ħ esi aut scismare consti¬
tutum scõꝵ or̃ones id est illuis uni¬
te columbe gemitus pot̃unt adiuna¬
re sicut nec nitus positum possunt si
adu̾sum seip̃e putant ꝑ uitam pes¬

Expanded text:
res non columbae, sed accipitres dici possunt. res non columbae, sed accipitres dici possunt. quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, si sola illa columba, id est illa unitas quae nisi in bonis intellegi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? an forte mitum magnum geritur sacramentum et occulta dispensatio miserietiam peccata soluantur, qui non per columbam, sed per accipitrem baptizantur, si ad illud sacramentum cum pace catholicae unitatis accedunt? quod si ita ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum sanctorum orationes, id est illius unicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pes
Abbreviated transcription (Latin):
apĩs quodam loco quantum suffic̾e
arburatus est cũ cõmemorasset ita cõ
ergo aliud sit sacramentum qd̃ m̃e ⁊̃
quam nisi bom hr̃e ñ possunt sicut ẽ
tinis p̾cepn caritas de cordepuro ⁊ cũ¬
stĩa bona ⁊ fide ñfuta qd̾ libet ħetici.
⁊ scismatici accipiant caritas que coo¬
ꝑit multitudinẽ pecc̃oꝵ ꝓpriũ donim
est catholice unitatis ⁊ paris nec euisi
omnib qr nec õs sunt euis situt suo lo¬
co uidebimus. pret̾ ⁊̃ ip̃am tñ ĩ illa ca¬
ritas ñ pot̃ sine qua cetera ⁊̃ si agnoᷤᷤ¬
ci ⁊ aꝓpobari possunt ꝓdẽe tm̃ ⁊ libare
bap̃s repeti ñ pot̾. Quid est .ni. aliud ni¬
si or̃o sr̃ hoĩem. siam qd inrtypo unita¬
tis petro dñs dedit potestatem ut id soi¬
ueretur int̾cis qd̾̃ ille soluisset manife¬
stum est ꝙ illa unitas ⁊ una columba
ꝑfecta sit dc̃ã.: uinquid ergo ad candẽ¬
columbam ꝑtinent om̃s auari de quib
uieadem catholica grauiter idem typei¬
anus ingenuit. Nam ut opinor rapto¬

Expanded text:
 quodam loco, quantum sufficere arbitratus est commemorasset, ita conergo aliud sit sacramentum, quod habertus, quam nisi boni habere non possunt, sicut est  finis praecepti caritas de corde puro et conscientia bona et -fide non ficta, quodlibet haeretici et schismatici accipiant, caritas quae cooperit multitudinem peccatorum proprium donum est catholicae unitatis et pacis nec eius in omnibus, quia nec omnes sunt eius, sicut suo loco uidebimus. praeter ipsam tamen esse illa caritas non potest, sine qua cetera, etiamsi agnosci et adprobari possbaptismus repeti non potest. quid est enim aliud nisi oratio super hominem? Nam quod in typo unitatis Petro dominus dedit potestatem, ut id solueretur in terris quod ille soluisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit dicta. numquid ergo ad eandecolumbam pertinent omnes auari, de quibus in eadem catholica grauiter idem Cyprianus ingemuit? nam, ut opinor, rapto
Abbreviated transcription (Latin):
ris sui nec potestatis. Qd̃ nos inquit
nec ratum possumus nec legutim̃
putare qñ hoc apud eos constet i¬
lititum. Nec nos abnuimus eum qͥ
apd̃ ħeticos ł maliquo scismate exͣ
coĩonem ecc̃e baptitatur. Non ei pro¬
desse inquantum ħ eticoꝵ ⁊ scisma¬
ticoꝵ ꝑu̾sitati consentit nec illos
qui baptirant qͣmis ip̃m ⁊ u̾i
dant bap̃mi satramentum recte
tñ facere extra eccam collig̾e ⁊ cont᷑

Expanded text:
ris sui nec potestatis: quod nos, inquit, ris sui nec potestatis: quod nos, inquit, nec ratum possumus nec legitimum putare, quando hoc aput eos esse constet inlicitum. nec nos abnuimus, cum qui aput haereticos uel in aliquo schismate extra communionem ecclesiae baptizatur, non ei prodesse in quantum haereticorum et schismaticorum peruersitati consentit, nec illos qui baptizant, quamuis ipsum et uerum dent baptismi sacramentum, recte tamen facere extra ecclesiam colligere et contra
Abbreviated transcription (Latin):
rõ ⁊ u̾itas semꝑ exludit. si rano. si
u̾itas optime. S hec mox uidebumis
int̾im aliam fuisse consuetudinẽ ⁊̃
uerbis huius apparet.
tem honoratus attucca dixit cũ
xp̃c u̾itas sit magis uitatem qͣm
consuetudinem sequi debemus.
his oĩb sñiis declaratur ñ extra ec̃e
cõionem nos eẽ constitutos donec u̾i¬
tas qͣm dñt huic consuetudini esse
pp̾onendam liquido edux̾it. si ã u̾itaᷤ
id aꝑuerit eẽ retinendum. qd̃ illa
consuetudo p̾scripserat manifestũ
erit nec illam frustra fruisse institu¬
tam atq roboratam ⁊ iugilantius
⁊̃ post istas disputationes tanti sa¬
tramenti salubrimam. obseruatio¬
nem in ec̃ca catholica ñ potuisse mu¬
tari s concilioꝵ ⁊̃ maiore robore cõ¬
firmatam religiosissime custodiri.
cripsit ergo aduibaianum cy¬
prianus de ħeticoꝵ bap̃o qui in¬
dentur ei foris posin ⁊ extra ecc̃am.
constituti uindicare sibi rem necui¬

Expanded text:
ratio et ueritas semper excludit. si ratio, si ratio et ueritas semper excludit. si ratio, si ueritas, optime. sed hoc mox uidebimus; interim aliam fuisse consuetudinem etiam uerbis huius apparet. Item Honoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus . his omnibus sententiis declaratur non extra ecclesiae communionem nos esse constitutos, donec ueritas quam dicunt huic consuetudini esse praeponendam liquide luxerit. si autem ueritas id aperuerit esse retinendum quod illa consuetudo praescripserat, manifestum erit nec illam frustra fuisse institutam , adque roboratam et uigilantius etiam post istas disputationes tanti sacramenti saluberrimam obseruationem in ecclesia catholica non potuisse mutari, sed conciliorum etiam maiore robore confirmatam religiosissime custodiri. Scribit ergo ad Iubaianum Cyprianus de haereticorum baptismo, qui uidentur ei foris positi et extra ecclesiam constituti uindicare sibi rem nec iu
Abbreviated transcription (Latin):
gelio dñs. ego sum inquit u̾ita¬
sion dixit. Ego sum consuetudo. Itaq
iuitate manifestata cedat consuetudo
u̾itati. plane quid dubitet u̾itati ma¬
nifestate dełe consuetudinem cedere.
mus. lunc tñ ⁊ iste aliam fuisse con¬
suetudinem manifestat.
tem ⁊ osimus atarassa dixit. Reue¬
latione fc̃a u̾itatis cedat error ũi¬
tan. Quia ⁊ petrus qui prius ⁊ cir¬
qr ⁊ petrus qui prius circum cidelat
cessit paulo u̾itatem p̾dicanti satis
indicat qd̃ aliud ⁊̃ de bap̃mo fieri sole¬
bat. simul ⁊ admonet nos fuisse nõ¬
impossibile ut debap̃mo ciprianus au¬
quid ałr saꝑet qͣm u̾itas postulabat
queab ecc̃a ⁊ añ illum ⁊ post illum
retenta est si potuit aliquid ⁊̃ petr
Aliter saꝑe quam u̾itas habebat ꝙ̃
paulo apło dactore didicimus.
tem felix ab uslaceni dixit. inhere¬
titis sine ec̃ce bap̃o ad mittendis
nemo consuetudinem rationi
iu̾itati. p̾ponat qr consuetudine

Expanded text:
gelio dominus ego sum, inquit, ueritagelio dominus ego sum, inquit, ueritas. non diueritate manifestata cedat consuetudo ueritati. plane quis dubitet ueritati manifestatae debere consuetudinem cedere? mus; nunc tamen et iste aliam fuisse consuetudinem manifestat. Item Zosimus alatione facta ueritatis cedat error ueritati, quia et Petrus qui prius cirQuia et Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidicanti, satis indicat quod aliud etiam de Baptismo fieri solebat. Simul et admonet nos, non fuisse impossibile ut de Baptismo Cyprianus aliquid aliter saperet quam ueritas postulabat, quae ab ecclesia et ante illum et post illum retenta est, si potuit aliquid etiam Petrus aliter sapere quod ueritas non habebat, quam Paulo apostolo doctore didicimus. Item Felix a Buslacceni dixit: In haereticis sine ecclesiae baptismo admittendis nemo consuetudinem rationi et , ueritati praeponat, quia consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ int̾im teneam dum ista ꝑtrac¬
to Rendeo primũ mͥ excipriano lit¬
teras suggessisse qd̾ teneam donec
ꝓspiciam quale sit qd̾̃ cepit post¬
ea disputari. At quippe ip̃e cy pria¬
nus s dicit aligius. Quid ergo fi¬
et de iis qui inp̾tertium de heresi
uenientes ad eccam sine bap̃mo ad¬
missi sunt. Utrum isti reuera sine
bap̃o fu̾int an ideo sint ad missi qr
illi qui admittebant eos hr̃e bap̃m
intelligebant mox considerabimꝰ
satis idem cy prianus ostendit qui
ait inp̾t̾itum satis de heresi ad ec¬
clesiam uenientes sine baptismo
ad missos.
icit ĩ in ip̃o concilio castus succẽ¬
mit consuetudinem sequi aut circa¬
fr̃es inuidus est ⁊ malignus quib ueri¬
tas reuelatur aut circa dñi ingratus¬
est cuius inspiratione ecc̃a euis cons¬
triutur. utrum u̾itas reuelata sit mox
queremus. Tñ aliam fuisse ecc̃e consue¬
tudinem cetera iste confessus est.
icit ⁊ libosus uagensis. In euua¬

Expanded text:
quid interim teneam dum ista pertracquid interim teneam dum ista pertracto, respondeo primum mihi Cypriani litteras suggessisse quod teneam, donec perspiciam quale sit quod coepit postea disputari. ait quippe ipse Cyprianus: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi uenientes ad ecclesiam sine baptismo admissi sunt? utrum isti reuera sine baptismo fuerint an ideo sint admissi, quia illi qui admittebant eos habere baptismum intellegebant, mox considerabimussatis idem Cyprianus ostendit, qui ait in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissos. icit etiam in ipso concilio Castus Siccemit consuetudinem sequi aut circares inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur . utrum ueritas reuelata sit, mox quaeremus; tamen aliam fuisse ecclesiae consuetudinem etiam iste confessus est. Dicit et Libosus Uagensis: In euan
Abbreviated transcription (Latin):
tinas gretas barbaras ⁊ ip̃am ecc̃am¬
hebream ecc̃a toto orbe diffusa pa¬
rere potuit que ip̃m qͦ peꝑerat qui
mͥ nullo mͦ uideri potuerunt frustra
it ut in obscurissima questione ue¬
rius plib unuss pautiue sentirent
s qr ñ facile ꝓ uno ł pautis adu̾sus
innumi̾abiles eiusdẽ religionis ⁊ uni¬
tatis uiros ⁊ magno ingenio ⁊ humii
doctͥna p̾ditos nͥ ꝑtractatis ꝓ uiribus
atq ꝓspectis reb ferenda snĩa est.Ita¬
q sollicitius inquirenti quanta mͥ
⁊̃ ip̃iuis cipriam litt̾e suggesserunt
est hic est qui baptitat agnoscendꝰ
⁊ aꝓpbandiis sit inꝓgressu sermo¬
nis nr̃i res ip̃a iudicabit. Arbitremꝰ
abeodem data estrecitatam nob̾ sic̃.
incontilio recitata est. Legat eam pͥ¬
mo qui lecturiis est ħ que dicturus
sum nequid forte nec̃cm me sub¬
traxisse arbrtretur. Nuimis .ii. longũ
est nec ad explicationẽ suscepte rei
memorentura nob̾. Si quis ã q̃rit

Expanded text:
tinas Graecas barbaras et ipsam tinas Graecas barbaras et ipsam Hebraeam ecclesia toto orbe diffusa parere potuit, quae ipsum quoque pepererat, qui mihi nullo modo uideri potuerunt frustra it ut in obscurissima quaestione uerius pluribus unus pauciue sentirent, sed quia non facile pro uno uel paucis aduersus innumerabiles eiusdem religionis et unitatis uiros et magno ingenio et uberi doctrina praeditos nisi pertractatis pro uiribus adque perspectis rebus ferenda sententia est. itaque sollicitius inquirenti quanta mihi etiam ipsius Cypriani litterae suggesserint est: hic est qui baptizat agnoscendus et adprobandus sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. arbitremurad lubaianum ab eodem data est recitatam nobis, sicut in concilio recitata est. legat eam primo qui lecturus est haec quae dicturus sum, ne quid forte necessarium me subtraxisse arbitretur. nimis enim longum est nec ad explicationem susceptae reimemorentur a nobis. Si quis autem quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃cm catholicum martirẽ ⁊ quanto
magis magnus erat tanto se oĩb¬
oreꝓtulisse qͣm corde gestabat p̾ser¬
tim cumaddat ⁊ dicat. s ed expectemꝰ
unus ⁊ solus ⁊ solus ht̃ potestatem
⁊ p̾ponendi nos inecc̃e sue gubnati¬
onem ⁊ de actu nr̃o iudicandi. Subta¬
li ergo cõmemoratione iudicii u̾m
expectans audire acollegis prior eis
mentiendi p̾bet exemplum au̾tit
deus hanc dementiam aquolibet xͥ¬
ano quanto magis a cypriano. ha¬
bemius ergo querendi lib̾m arbitri¬
um ip̃ius cipriani nob̃ mittissimo
⁊ ueracissimo sermone concessum
Iam quidem incipiunt eius college
datas iut̾as audierunt Recitate st̃
.ii. siut mexordio cõmemoratum ẽ
Et nob̾ ergo recitantur ut nos qͦ iͥ
uide qd̃ sentire oporteat quantum
dñs ad inuat indagemꝰ. Dicit forsitã
quispiam. Caud ergo tu modo diciꝰ
quid adubaianum scripserit cipͥa¬
eandem snĩam nisi meaddiligentio¬
rem considerationem reuocaret tan¬

Expanded text:
episcopum, catholicum martyrem et quanto episcopum, catholicum martyrem et quanto magis magnus erat tanto se in omore protulisse quam corde gestabat, praesertim cum addat et dicat: qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibet christiano, quanto magis a Cypriano! habemus ergo quaerendi liberum arbitrium ipsius Cypriani nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum. Iam quidem incipiunt eius collegae datas litteras audierunt; recitatae sunt enim, sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo recitentur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat, quantum dominus adiuuat indagemus. dicit forsitan quispiam: quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit Cypriaeandem sententiam, nisi me ad diligentiorem considerationem reuocaret tan
Abbreviated transcription (Latin):
aiure cõionis adhucu̾m querere s ⁊̃¬
diu̾sum sentire concedit. Neq .i. qͥs¬
tituit aut tyranuco t̾re ad obset̃r¬
di nẽccitatem coliegas suos adigit.
Qd mansuetius qd̾ humilius: lulla
nos certe tet̾ret auctoritas aquerẽdo
quid u̾m sit. Qñ hãt inquit om̃is
ep̃es ꝓlicencia lib̾tatis ⁊ post̾itatis.
sue arbitrium ꝓprium tanquam:
iudicari ab alio ñ possit qͣm nec ip̃e
ꝑspectione discusse sunt. sou̾at .N
quantam sacramenti ꝓfunditatẽ
tunc oĩs ecca uaria disputatione
u̾sabat lib̾mq fatielnt querendi
arbitrium ut examinata u̾itas panderet᷑
Neq .N. menciebatur ⁊ simpliciores col¬
legas inu̾bo capere cogitabat ut cum se
diusum sentire ꝑdidissent t̃c cc̃ qͣm pro¬
miserat excõicandos ẽẽ censeret. Ab sit
ab aĩatam sc̃a ista scelerata ꝑfidia. Qͥ
hxc de tali uiro.q. cum eius laudesenti¬
unt nͥl aliud qͣm se ip̃os tales ẽe pro¬
fuentur Ego cyprianum catholicum

Expanded text:
a iure coa iure codiuersum sentire concedit. neque tituit, aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quid mansuetius, quid humilius? nulla nos certe deterret auctoritas a quaerendo quid uerum sit. quando habeat, inquit, omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit quam nec ipse perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione uersabat, liberumque faciebat quaerendi arbitrium, ut examinata ueritas panderetur. neque enim mentiebatur et simpliciores collegas suos in uerbo capere cogitabat, ut, cum se diuersum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat excommunicandos esse censeret. absit ab anima tam sancta ista scelerata perfidia. qui hoc de tali uiro quasi cum eius laude sentiunt, nihil aliud quam se ipsos tales esse profitentur. ego Cyprianum, catholicum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi quid mͥ iubaianus coep̃t
ñr scripserit consulens medio critate
qd̃ q ego ei rescripserim censens. scili¬
tet qd semel atq it̾m ⁊ sepe censumiꝰ
ħeticos ad ec̃cam uenientes ecc̃e bap̃o
baptitari ⁊ scificari oportere. Item lec¬
te st̃ uob̾ ⁊ alie iubaiani lut̾e quibus
ꝓsua sincera ⁊ religiosa deuotione
ad epłam nr̃am rescribens ñ tm̃ cũ¬
sensit s ⁊ instructum se eẽ gr̃as egit.
his u̾bis beati cipriani accipimꝰ eum
auilaiano ẽẽ consultum ⁊ qd̾ R̾nde¬
rit consulenti ⁊ ꝙ ille instructum se
ẽẽ gr̃as eg̾it. his Nunquid iam per¬
tinaces existimari debemus si cõside¬
urare uolu̾imus eandẽ ip̃am epłam
qua lxc usbaiano ꝑsuasum est. Donͦ
.N. ꝑ suadeatur ⁊ nob̾ sr hec ꝑsua¬
deri u̾is rõnib potest securos nos de
iure catholice cõionis facit ip̃e cỹ pͥ¬
anus. s equitur. a. ⁊ dicit. sr̃ estut
dehac ip̃a resinguli quid sentiamus
ꝓferamus neminem iudicantes aut

Expanded text:
dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem um baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantusensit, sed et instructum se esse gratias egit. his uerbis beati Cypriani accepimus eum a Iubaiano esse consultum et quod responderit consulenti et quod ille instructum se esse gratias egit. numquid iam pertinaces existimari debemus, si considerare uoluerimus eandem ipsam epistulam qua hoc Iubaiano persuasum est? donec enim persuadeatur et nobis, si hoc persuaderi ueris rationibus potest, securos nos de iure catholicae communionis facit ipse Cyprianus. Sequitur enim et dicit: sde hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut
Abbreviated transcription (Latin):
issent ex nob̾ mansissent utiq nobis¬
tum. Nonait qd̾ exeundo aliem fcĩst̃
s q d alieur erant pp̃hxc eosexisse decla¬
rauit. Siit ⁊ apł̃s paulus dequib dam
qui circa u̾itatem ab errau̾ant ⁊ fide
quoꝵdam subu̾tebant quoꝵ sermo
ut cancer serpebat. Quos cum euitan¬
dos ẽẽ dr̃et nuina tñ domo magna e¬
os fuisse sigc̃at s tãquam uasa in
contumeliam. Credo qd̾ ñdum foris
exierant. Aut si iam exierant qũo e¬
os dicit in eadem magna domo cum
nam domum dicit om̃s s diu̾sis m̃ntis
ꝑtine̾ alios in honorẽ alios incontume¬
liam. sic .n. ioquitur adtymotheum
scribens ꝓphanas ã u̾boꝵ uanitates e¬
uita. multum . u ꝓficiunt ad impiera¬
tẽ ⁊ sermo eoꝵ sicut cancer serpit. in¬

Expanded text:
issent ex nobis, mansissent utique nobisissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. non ait, quod exeundo alieni facti sunt, sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum nam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enim loquitur ad Timotheum scribens: profanas autem uerborum nouitates euita; multum enim proficient ad impietatem, et sermo eo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani nisi dequib idem dñs dicit qui
diligit me mandata mea custo dit. Qrͥd
est ã custo dire mandata ens nisi indi¬
lettione ꝑ sistere. uñ ⁊̃ dicit. Mandatũ
nouum do uobis ut uos inuicẽ diliga¬
tis. Et it̾m. In hec scient omnes mei disci¬
puli estis si uos inuicem dilexi̾tis. Quis
ã dubitet ñ eis solis dc̃m qui tunc per
eius carnem u̾ba p̾sentis audiebant s
eis qui nunc ꝑ euuangeliũ sedentis in
celo u̾ba cognoscunt ille .N. uenit nõ
legẽ solu̾e s impłe. Pleninudo a le
tñ desereret unitatem ⁊ ẽẽt inuite dñi¬
ca radicatum sarmentum fructuosũ
ꝙ ⁊̃ ferro passionis purgate celestisa¬
ris sint siue intus cẽ uteantur pseudo¬
xp̃iani sunt ⁊ antixp̃i. Inuentis .n. occ̃o¬
nib foras exeunt sicut scriptum est
Qorasiones q̃rit qui uult discedere ab
amicis. s ⁊̃ si cccasiones desuit cum int̾
iudentur ab illa inuisibili caritatis
exierunt s ñ erant ex nob̾. iam si fu¬

Expanded text:
nisi de quibus idem dominus dicit: qui diligit me, mandata mea custodit? quid est autem custodire mandata eius nisi in dilectione persistere? unde etiam dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. quis autem dubitet non eis solis dictum, qui tunc per eius carnem uerba praesentis audiebant, sed et eis, qui nunc per euangelium sedentis in caelo uerba cognoscunt? ille enim uenit non legem soluere, sed implere. plenitudtamen desereret unitatem et esset in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis asiue aperte foris sint siue intus esse uideantur, pseudochristiani sunt et antichristi. inuentis enim occasionibus foras exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debemus ip̃is tribuerenes .q. ñ agnita
repbare s quamius apd̾ fornitaria
mulierẽ dona uiri legntimi agnoscẽ
⁊ ubo u̾itatis illam fornicationem e¬
mendare que pp̃illam ꝓpria est impu¬
dice ml̾ris ñ illa dona culpare que pro¬
pria st̃ dñi miserantis. harum ⁊ taliũ
reꝵ consiteratione pr̃es nr̃i ñ solum añ
cyprianum ł agripinum s ⁊̃ postea sa¬
lub̾rimam consuetudinem tenitrũt
ut quicquid diuinum atq legutimũ
maliqua heresi ł scismate integrum
reꝑirent aꝓpbarent potius quam ne¬
garent quicquid ã alienũ ⁊ erroris
ĩliuis ł dissensionis ꝓpriũ uerant᷑ ar¬
guerent ⁊ sanarent. s ea que exilla
epła queaduibaianum scripta est cõ¬
sideranda remanent pp̃ hꝰ uoluminis
modum ad alio quantũ opinor ex¬
ordio suscipienda atq tractanda st̃ ẽ

Expanded text:
non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam postea saluberrimam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquid autem alienum et erroris illius uel dissensionis proprium, ueraciter arguerent et sanarent. sed ea, quae ex illa epistula quae ad Iubaianum scripta est consideranda remanent, propter huius uoluminis modum ab alio quantum opinor exordio suscipienda adque tractanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝙ ego ei dederim frumentum
⁊ uinum ⁊ oleum ⁊ peccuniam mui¬
tiplicaui illi. Non .ii. eam dixit ñ ha¬
buͥsset ista qr fornicaria erat s ⁊ ha¬
buisse dr ⁊ ñ sua nec amatoꝵ suoꝵ
habuerit fornicationem suam illa
tñ quib eandem fornicationem.
ornabat ł seducta ł seducens ñ erãt
euis s dei. S ħ de uidea gente figura¬
bãtur ubi scribe ⁊ pħisei respuebant
mandatum dei ut traditiones suas
constimerent ut cum plebe relinque¬
te sic quodam mͦ fornicarentur. Nec
tñ tał illius tpr̃is in ppło fornicatio
qͣm dñs arguendo ꝓdebat effecit ut e¬
oꝵ ẽẽnt satramenta q̃ ñ erant eoꝵ
s dei qui loquens ad fornicariam
dicit illa o ĩa sua ẽẽ. Uñ ip̃e dñs ⁊̃ qͦs
mundaiit alepra ad eadem satrame¬
ta misit ut offerrent ꝓse sacrifinũ¬
ut sacerdonb qr ñdum eis successe
nuntiabatur. Quanto magis nos sac᷑¬
menta noui testamenti apud quos¬
libet ħeticos ł scismaticos inuenientes

Expanded text:
uod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habuisse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suohabuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius, sed dei. si haec de Iudaea gente figurabantur, ubi scribae et Pharisaei reiciebant mandatum dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe deum relinquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum eis successernibus ipse praenuntiabatur: quanto magis nos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes
Abbreviated transcription (Latin):
si agripino usq ad cyprianum hoc
tenebat ecc̃a. Cur demiq tot eius col¬
lege inconcilio dixunt rõnem ⁊ ui¬
tatem consuetudini ꝓ̃ponendam
⁊ ñ pocius dix̾unt eos qui aliud ta¬
te uellent ⁊ contra ueritatem ⁊ cõ

Expanded text:
si ab Agrippino usque ad Cyprianum hoc si ab Agrippino usque ad Cyprianum hoc tenebat ecclesia? cur denique tot eius collegae in concilio dixerunt rationem et ueritatem consuetudini praeponendam ac non potius dixerunt eos, qui aliud facere uellent, et con
Abbreviated transcription (Latin):
corriguntur ineo qd̾ ip̃oꝵ ñ est ille est¬
agnoscendus cuius est. Ideo ã ñ seno¬
uam aut repentinam rem statius¬
se beatus cyprianus ostendit qr sb̃
agripino fieri iam ceꝑat. Anni sũtĩ¬
qͥt musta ⁊ longa etas exquo sb̾ agripi¬
no bone memorie uiro conueniẽtes
ep̃ci płimi hcc statuerunt ꝓinde ab
ip̃o agripino res noua fc̃a est. Qũo
ã dicat atq exinde in hodiernum tor
milia ħ̃ eticoꝵ inꝓuinciis nr̃is ad ec¬
clesiam conu̾si ñ asꝑnati sunt neq
cunctati ĩmo ⁊ rõnauslit ⁊ libent̾
amplexi sunt ut lauacri uitaus
est ⁊ salutaris lap̃mi gr̃am con¬
sequerentur. Non uideo. susi forte
hecdicat ex inde in hodiernum qr
manebat ab agrip mo usq ad cypri¬
anum consuetudo baptirandi abhe¬
uiliiano dicit ñ serem nouam fa¬
cere aut repentinam s agripino
constitutam. Cur .n. iulmanus de
nouitate turbaretur ut eum ꝑ auc¬
toritatem agripini sanari oport̾et

Expanded text:
corriguntur, in eo quod ipsorum non est ille corriguntur, in eo quod ipsorum non est ille agnoscendus est cuius est. Ideo autem non se nouam aut repentinam rem statuisse beatus Cyprianus ostendit, quia sub Agrippino fieri iam coeperat. anni sunt, inquit, multi et longa aetas ex quo sub Agrippino bonae memoriae uiro conuenientes episcopi plurimi hoc statuerunt. proinde ab ipso Agrippino res noua facta est. quomodo autem dicat: adque exinde in hodiernum tot milia haereticorum in prouinciis nostris ad ecclesiam conuersi non aspernati sunt neque cunctati. immo et rationabiliter et libenter amplexi sunt, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur, non uideo, nisi forte hoc dicat \'exinde in hodiernum\', quia manebat ab Agrippino usque ad Cyprianum consuetudo baptizandi ab haeIubaiano dicit non se rem nouam facere aut repentinam, sed ab Agrippino institutam? cur enim Iubaianus de nouitate turbaretur, ut eum per auctoritatem Agrippini sanari oporteret,
Abbreviated transcription (Latin):
quinari cum ꝑscenosa diffunditur
Si it ad ip̃as res uisibiles quib sac̾¬
menta tractamur aĩm conferamus
quis nestiat eas ẽẽ corruptibiles. Si ã
adid qd̃ ꝑ illas agitur quis ñ uideat
ñ posse corrumpi qͣmius hoĩes ꝑ qͦs
agitur ꝓsuis morib ł p̾mia ꝑcipi¬
ant ł penas luant. Recte ã ñ mouit
cyprianum quos scripsit iubaian
nouatianenses rebaptuare eos qͥ
adse excatholica uenirent. Neq. ił
quicquid ħ etici ꝑu̾se fu̾int unita¬
ti p̃pta faciendum a catholicis nõ est
qr illi qr siłrfatiunt.s aliud est cꝰ
hetici rebaptirare. ñ debeant aluid
cur catholica. heretici .n. nec si inca¬
thouca faciendum eẽt fac̾e̾ deb̾ent
qui apud hetitos datus est ne iu
aut eos ñ hr̃e qd̃ intus cum accepe¬
rent anutte utiq foras exeundo nõ
possent. hxc .ii. ip̃e ⁊̃ ciprianus c̃ cet̾is
statuit ut si ab heresib redirent ad
tẽre recedentes ꝙ ñ recipiunt reme
q cumilla ip̃orum qñ mala redeunt

Expanded text:
ux, cum per caenosa diffunditur, si enim ad ipsas res uisibiles quibus sacramenta tractantur animum conferamus, quis nesciat eas esse corruptibiles? si autem ad id quod per illas agitur, quis non uideat non posse corrumpi, quamuis homines per quos agitur pro suis moribus uel praemia percipiant uel poenas luant? Recte autem non mouit Cyprianum, quod scripsit Iubaianus Nouatianenses rebaptizare eos qui ad se ex catholica uenirent. neque enim quidquid haeretici peruerse fuerint imitati propterea faciendum a catholicis non est, quia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur haeretici rebaptizare non debeant, aliud cur catholica. haeretici enim nec si in catholica faciendum esset facere deberent, qui aput haereticos datus est, ne iuaut eos non habere, quod intus cum acciperent amittere utique foras exeundo non possent. hoc enim etiam ipse Cyprianus cum ceteris statuit, ut, si ab haeresibus redirent ad tere recedentes quod non recipiunt remeaque cum illa ipsorum mala quando redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ħ etici solum s ⁊̃ om̃s iniqui ⁊ ĩpis
S tñ illi torrigẽdi aut pumendi
illa u̾o agnoscenda ⁊ueneranda st̃.
Dicit sane de hac reñ unum s duo
ł ampuus fc̃a ẽẽ concilia s tñ affri¬
cana. Nam ⁊ inquodã. septuagĩta.
⁊ unum ep̃cos fuisse cõmemorat.
Quoꝵ oĩm auctoritati uniu̾se ecc̃e
tum ionge płib epc̃is toto orbe dif¬
fuse auitoritatem ñ dubitamus.
cũ ip̃ius cipriani pace pp̾onere cuiꝰ
uniu̾se ec̃ce in euulsibile membrũ
se cẽ gaudebat non est ã aqua pro¬
fana ⁊ adulta sr̃ qͣm dei nomen in¬
uocatur ⁊̃ si aꝓphanis ⁊ ad ust̾is inuote¬
tur qr nec ip̃a creatura nec ip̃m nom̃
ult̾is sc̃s est quans illi suit impu¬
dici ⁊ inmundi qr ip̃a eius scĩtas pol¬
lui ñ pot̾ ⁊ sacramento suo diuina uir¬
tus assistit siue ad salutem bñ uten¬
tium siuc ad ꝑniciem male utenciũ.

Expanded text:
solum sed etiam omnes iniqui et impii. sed tamen illi corrigendi aut puniendi, illa uero agnoscenda et ueneranda sunt. Dicit sane de hac re non unum, sed duo uel amplius facta esse concilia, sed tamen Africana. nam et in quodam septuaginta et unum episcopos fuisse commemorat, quorum omnium auctoritati uniuersae ecclesiae cum longe pluribus episcopis toto orbe diffusae auctoritatem non dubitamus cum ipsius Cypriani pace praeponere, cuius uniuersae ecclesiae ineuulsibile membrum se esse gaudebat. Non est autem aqua profana et adultera super quam dei nomen inuocatur, etiamsi a profanis et adulteris inuocetur, quia nec ipsa creatura nec ipsum nomen ulteris sanctus est, quamvis illi sint impudici et immundi, quia et ipsa ejus sanctitas pollui non potest, et sacramento suo divina virtus assistit, sive ad salutem bene utentium, sive ad perniciem male utentium.
Abbreviated transcription (Latin):
nantis qͣm catholica u̾itas docet nõ
ẽẽt integra s fabulosis falsitatibus
aut ualentinus aut arrus aut eu¬
nomius s ip̃i carnales ꝑ uuli ec̃ce
quib dicebat apłs. Non potui uobis¬
si possent singuli diligenter interro¬
gari tot diuisitates opinionum for¬
tassis quot hoĩes numerarentur aĩ alis
.N. homo ñ ꝑcipit que sunt sp̃c dei. suinꝙͥ
tam ideo ñ integrum satramentum ac¬
cipuint: aut nunquid ideo si ꝓfecerint¬
⁊ opinionum carnalium uanitatem
emendau̾int denuo qd̃ acceꝑant repe¬
tendum est. Accipit quisq scdm fidem
suam s quantũ capit gub̾nante il¬
la mĩa dei dequa p̾sumens idẽ apłs
dicit. si quid ałr sapitis id qͦ d̾s uo

Expanded text:
nantis, quam catholica ueritas docet, non nantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus aut Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui si possent singuli diligenter interrogari, tot diversitates opinionum fortassis, quot homines numerarentur: Animalis enim homo non percipit quae sunt Spiritus Dei. Numquid tamen ideo non integrum Sacramentum accipiunt? aut numquid ideo si profecerint, et opinionum carnalium vanitatem emendaverint, denuo quod acceperant repetendum est? Accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa misericordia Dei, de qua praesumens idem apostolus dicit: Si quid aliter sapitis, id quoque vobis
Abbreviated transcription (Latin):
illa scĩtas sacramenti u̾bis euuange¬
licis consecreta sr̃ eum integra ma¬
nebat sicut eam traditam deceperat
qmuis ip̃e in carnalis mentis uanita¬
te constitutus aliud eum bapti⁊ aret᷑
est fieri posse ut fide ñ integra uite¬
grum inquoqͣm maneat bap̃mi sa¬
cramentum ⁊ iõ illa que de diu̾soꝵ
ħ̾eticoꝵ uarietate dñradistam q̃ o¬
nem ñ ꝑtinent. Illud .n. inquo cor¬
rigendum est qd̾ ille ꝑ ꝙ̃ corrigit᷑
prauum eẽ ꝑspexerit. Illud. sanan¬
dum est qd̃ egrotat illud dandum e
ꝙ ñ habetur ⁊ maxie caritas pacis
sine qua cet̾a ꝓdesse ñ possunt s tñ
cum assunt ñ .q. desuit tradenda sũt.
s ut fructuose ⁊ ñ ꝑniciose habeant᷑
ꝑ ip̃m uinculum pacis ⁊ eminenciã
caritats cagendum est. Quã obrẽ
si euuangelicis ubis innoĩe pr̃is ⁊¬
.f.⁊.s.s. marcion bap̃m consecrabat
utegrũ erat sacramentum quãuis
eius fides sub eisdem u̾bis aliud opi¬

Expanded text:
illa sanctitas sacramenti uerbis euangeilla sanctitas sacramenti uerbis euangelicis consecrata super eum integra permanebat, sicut eam traditam acceperat, quamuis ipse in carnalis mentis uanitate constitutus aliud cum baptizaretur est fieri posse, ut fide non integra integrum in quoquam maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de diuersorum haereticorum uarietate dicuntur, ad istam qnem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est. Quamobrem si euangelicis uerbis in nosancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opi