comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iorem condicõnem fu̾it redac¬
tus cum penam subire eũo por¬
ne pͥore duraret. ¶ Genalit
sides ut eis ꝗ penam peccumari¬
am agentes eludũt cohr̃cõem
exͣordinariã inducant.d¬

Expanded text:
it redactus, eam poenam subire eum oporne priore durasset. Generaliter sides ut eis, qui poenam pecuniariam egentes eludunt, coercitionem extraordinariam inducant.
Abbreviated transcription (Latin):
que multim inte tempns conf̾¬
atur. nullius mom̃tic̃e. cum tes¬
tator impediende magis quam
dande nb̃tatis gr̃a scripsisse intł¬
c̃ẽ. S si appet. multimum ute

Expanded text:
quae in ultimum uitae tempus conferatur, nullius momenti esse, cum testator impediendae magis quam dandae libertatis gratia ita scripsisse inteC
Abbreviated transcription (Latin):
re moriente ꝯpetit lib̾tas sinõ
aꝑpeat quid ꝯuem̃t. fauor pͥorẽ
iducit opimonem .i. utintra
duosmenses si ambo p̾sto s̾. ca
ẜnus qm emptor eis ẜuo .n.
ab sente. insi emptor intra .iiii.
menses imposuit lib̾tatem ex
ꝯst̾onib ad lib̾tatem eupitur.
ulp̃ O ⁊ a quib manumissi ñ¬

Expanded text:
re competit libertas. si non appareat, quid conuenerit, fauor priorem inducet opinionem, id est ut intra duos menses, si ambo praesto sunt tam seruus quam emptor eius: seruo enim absente nisi emptor intra quattuor menses imposuerit libertatem, ex constitutionibus ad libertatem eripitur. QUI ET A QUIBUS MANUMISSI
Abbreviated transcription (Latin):
iquis obligatum ẜũi hac le¬
geemerit utinammittat cõ¬
retit lib̾tas ex ꝯst̾one diui mr̃
cił bona om̃iaquis obligau̾it
dicendũ est ⁊ sihac loge emerit
ne ꝓstituatur ⁊ ꝓstituerit.
ꝯstituit in eoquic̾ possit ab du¬
cere ꝓstitutam ancillam pecc̃i¬
uendid̾it ut lib̾a ẽẽt. nicł .n.
interest ip̃e abducas. aut ꝓstitu¬
as aut patiaris ꝓstitutam ẽẽ
precio accepto csi pessit exn̾e
n ancipia mat̾ filie do ap̃¬
naiit ut filiacuraret ea post
mortem suam c̃ẽ liƀa cum dona¬
cõmslege non ẽet obtp̃ratum
te ir. ꝙ si ante filiam materni
mimtt̾etur non addito tp̃re
lib̾tas ꝯpetere cessante emꝑto¬
re in mamimittendo .Ix. inspi¬
clendim ẽe quid actum sit utc̃
cum primii potuss ut manu¬
mitt̾et anutmpotestate eẽt ẽp

Expanded text:
quis obligatum seruum hac lege emerit, ut manumittat, competit libertas ex constitutione diui Marci, licet bona omnia quis obligauerit, dicendum est et si hac lege emerit, ne prostituatur, et prostituerit.nstituit in eo, qui, cum possit abducere prostitutam ancillam, pecuniuendidit, ut libera esset: nihil enim interesse, ipse abducas et prostituas an patiaris prostitutam esse pretio acceptancipia mater filiae donauerat, ut filia curaret ea post mortem suam esse libera: cum donationis legi non esset obtemperatum,  quod si ante filiam mater uimanumitteretur, non addito temporlibertas competere cessante emptore in manumittendo. respondi: inspiciendum est, quid actum sit, utrum, cum primum potuisset, ut manumitte
Abbreviated transcription (Latin):
mĩnio collocauit finge enini
postea redactam nipõtatem qua¬
ꝑmctitur ei occidere s domui su¬
ꝙ maiorem inuitiam putauit le¬
gis lator qd̃ in domo pr̃is aut
hĩtet dep̾hensam ille filiam u̾
nõ hĩtat occidere nõ pot̾. ¶ Q
ait lex incontinenti filiam oc¬
cidat sic accipiendimm est necc¬
ꝓpe uno ictu et uno impetu ntr̃¬
qr occidere equalura adũsꝰ utr̃¬
q sumpta qd̃ sinõ affectauit. s
dum adulterium occiderit fug¬
it filia interpõitis horis appre¬
hensa est a pr̃e qui ꝑsequebatur
in continenti uidebr̃ occidisse.
art̃. ¶ arito quo adulceri
uxoris sue occid̾e ꝑmutitur set
lege canetur ut liceat iito de¬
p̃hensum domiri sue nõe⁊ soce¬
rim adult̾io uxoris occidere.
¶Enn qui leno fiut quiuear¬
ten lulitrã añ fecit ĩ cenam
saltantlicantandi cã ꝓdierit ui¬
dicõne publico dampnatꝰ n in
integrum restitutus erit qui ue
lib̾tus eius mariti uxoris sue pa¬
tris mr̃is filu filie utriusq uee¬

Expanded text:
matrimonio collocauit: finge enim postea redactam in potestatem. Quapermittitur ei occidere, sed domi suquod maiorem iniuriam putauit legislator, quod in domum patris aut habitet, deprehensam illo filiam, ubi non hait lex "in continenti filiam occidat", sic erit accipiendum, ne oc debet enim prope uno ictu et uno impetu utrumque occidere, aequali ira adversus utrumque sumpta. quod si non affectauit, sed, dum adulterum occidit, profugit filia et interpositis horis adprehensa est a patre qui persequebatur, in continenti uidebitur occidisse.rum Marito quoque adulterum uxoris suae occidere permittitur, sed lege cavetur, ut liceat viro deprehensum domi suae non etiam soceri in adulterio uxoris occidere eum, qui leno fuerit quive artem ludicram ante fecerit in scaenam saltandi cantandiue causa prodierit iudicioue publico damnatus neque in integrum restitutus erit, quiue libertus eius mariti uxorisue, patris matris, filii filiae utrius e
Abbreviated transcription (Latin):
ratem acceꝑat mortis aut̾. tp̃r
otraclita ex gen̾alicapite pedisse
carum lib̾tatem consequi possit
ce que mortis demum tp̃r pedisse¬
ca. ec desierit. ¶ ꝓurameidirectam
domini sui testam̃to nb̃tatem
stichus accepat: et ex h̾roitate
multa ꝑ fraudem amouisse dr̃

Expanded text:
ertatem acceperat, mortis autem tempore nio tradita, ex generali capite pedisequarum libertatem consequi posset.uae, quod mortis dumum tempore pedisequa esse desiit.Puram et directam domini sui testamento libertatem Stichus acceperat et ex hereditate multa per fraudem amouisse dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ciorum credididitin peci
cuma credita q̾ erat prin¬
iium exigendi hebitiꝙi
ad eum quoꝙ ꝑtinet qui
redemptoridomimo mã¬
dante pecumam sõmim¬
straint. Inboms mensu¬
pocdrem eorum cameep
placint que pecumac api
mensam publicam secu¬

Expanded text:
ciorum crediderit, in pecunia, quae credita erit, priuilegium exigendi habebit'. quod ad eum quoque pertinet, qui redemptori domino mandante pecuniam subministrauit.In bonis mensupotiorem eorum causam esse placuit, qui pecunias apud mensam fidem publicam secu
Abbreviated transcription (Latin):
rõ pocor est creditorum
quorim pecumaadcre¬
ditores priuilianos pne¬
int puenisse antem q̃¬
admodnmaccipiannis
ntrumsistatim ꝓfectae ab
infenoribo ad primharios

Expanded text:
o prior est creditorum, quorum pecunia ad creditores priuilegiarios peruenit. peruenisse autem quemadmodum accipimus, utrum si statim profecta est ab inferioribus ad priuilegiarios
Abbreviated transcription (French):
ne exintrinsecus et nicħ ad
p̾sentem actum ꝑtinentia ad
denarios. emsdem ꝙͣtitatis an¬
aureos spondendo obugab̾is
et ẜno stipsanti domino suo¬
sit daturum indeas obliga

Expanded text:
e extrinsecus et nihil ad praesentem actum pertinentia adidenarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et seruo stipulanti Lucio domino suosit, daturum te spondeas, obliga
Abbreviated transcription (Latin):
n ortuoh̾rde si statuliber locuple¬
tiorem b̾rdicatem tanta pe¬
cc̃ia qntam dare sit insius fec̃¬
it neluticreditorib soluendo
enm ad lib̾tatem ẽe uentu
bi potius qͣm emptori eade
.x. darentur querebatur ut̃
eor statulib̾ pect̃iam dando li
um dare debere. s ⁊ sitalem leg¬
em dixisset ut exͣ neo alicui stã

Expanded text:
ortuo herede si statuliber locupletiorem hereditatem tanta pecunia, quantam dare sit iussus, fecerit, veluti creditoribus solvendo, eum ad libertatem esse venturbi potius quam emptori eadem decem darentur: quaerebatur, utri eorum statuliber pecuniam dando libum dare debere. sed et si talem legem dixisset, ut extraneo alicui sta
Abbreviated transcription (Latin):
soluendo decesẜit nonerit ille
liber alioquin frandabitur ti¬
cius qui non ꝓcedente quider
libtatecumhrde eius agere
põt ac si ad lib̾tatem ẜmus ꝑ¬
uenerit millam act̾m hitu¬
ex defumctidolo ⁊ secutus.

Expanded text:
soluendo decesserit, non erit ille liber: alioquin fraudabitur Titius, qui non procedente quidem libertate cum herede eius agere potest, at si ad libertatem seruus peruenerit, nullam actionem habituex defu
Abbreviated transcription (Latin):
si exboms prins sotutum
sit quid ergo alumde pu¬
piius  so lindreddi eidebeb¬
it necnei utrum acredi
solidum exemploenisq
gessit negocia.ssimcb̾ sit¬

Expanded text:
si ex bonis paternis solutum sit. quid ergo, si aliunde pupillus soluerit? reddi ei debebit nec ne? et utrum a creditsolidum exemplo eius, qui gessit negotia: sed si
Abbreviated transcription (Latin):
misit mn h̾ u̾ba ticins sticho lib̾t¬
o sno salut᷑. cum te mamiuins mi
hr̃des tam in nomĩb ꝙͣ in rebus
monentib sinc in m̾iato me tibi
concede.n̾ epła manunu meascri¬
ptauotum tibifacõ. eundem ub̃t¬
am testam̃to exbessescripsit hẽdem
semꝓmum extriente necpeculium
eormndem nominũ que ĩpeculi

Expanded text:
n haec uerba: 'Titius Sticho liberto suo salutem. cum te manumiserim, habes tam in nominibus quam in rebus mouentibus siue in numerato, me tibi concedere hac epistula manu mea scripta notum tibi facio'. eundem libertum testamento ex besse scripsit heredem, Sempronium ex triente: nec peculium eorundem nominum, quae in peculio
Abbreviated transcription (Latin):
absolut᷑ hoc iidc̃o fu̾it adhuc
tũ postea cũillo pot̾it lege aquił
agicũ ealege alter ex eaculpate¬
nẽatur. Item certu est taresno¬
stras ꝙͣ res alienas que tñ picu
lonr̃o sunt inhanc actm deduci
ulutiꝯmodatas ⁊ locatas certe
rit. dedit .n. in cos accͣm que actio
teciens lecũ b̃t. quec ñ est mn ea
c̾a is q se uenire passus ẽ ut ei ad

Expanded text:
absolutus hoc iudicio fuerit, adhuc tamen postea cum eo poterit lege Aquilia agi, cum ea lege etiam culpa teneatur. Item certum est tam res nostras quam res alienas, quae tamen periculo nostro sunt, in hanc actionem deduci, ueluti commodatas et locatas: certe rit. Dedit enim i‹n› eos actionem, quae actio totiens locum habet, quotiens non est in ea causa is qui se uenire passus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
agebat exqua brditate suo
et fris sui nomme fundu
insolicdum uencdichit ucõ
ticõ bona fideementi qit

Expanded text:
agebat, ex qua hereditate suo et fratris sui nomine fundum in solidum uendidit Lucio Titio bona fide ementi: q
Abbreviated transcription (Latin):
eristimaint sequidemissei
nec ennt nõ posse proempto
misse atꝙita nõ t̃did̾it ma¬
gis eẽut usucapio sequatur:
ennt. ⁊ añ impletamdiat¬

Expanded text:
existimat se quid emisse nec emerit, non posse pro emptoemisse atque ita tradiderit, magis esse, ut usucapio sequatur. et ante impletam diut
Abbreviated transcription (Latin):
ensucapions et qu¬
quiappellatur ꝓdote. nt qi
indotem remaccipiat ns¬
ucape possit spacõsolemp¬
m quosolent quiꝓemp¬
torensucapuint. ⁊nichre¬
fert singuleres.anpiteru¬
rentur⁊ primum detem¬
pore indeamis q̃ndo ꝓdo

Expanded text:
sucapionis et ququi appellatur pro dote, ut, qui in dotem rem accipiat, usucapere possit spatio sollemni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt. Et nihil refert, singulae res an pariter urentur. Et primum de tempor
Abbreviated transcription (Latin):
Mpub̾em furtum fac̾e po¬
posse cumimpubere damp̃i
nos putamꝰ cum impubert
culpe capacis acquilia agi
posse. It̾m uerimmi est ꝙ lab̾
ait nec oꝑe impub̾is finto
fimdiuoninie furti agi non
posse. Uñqueritur. siquis de
fundo. ui deiectus sit an co¬
dici ei possir qui deicit labeo ne¬

Expanded text:
mpuberem furtum facere poposse cum impubere damni inon putamus cum impubere culpae capace Aquilia agi posse. item verum est, quod Labeo ait, nec ope impuberis furto fundi furti agi non posse.Unde quaeritur, si quis de fundo ui deiectus sit, an condici ei possit qui deiecit.Labeo ne
Abbreviated transcription (Latin):
no uerba scipiuantis exandi¬
re debet fu stipuictur deret erau¬
due uba ꝓmittentis im̃ apo¬
aret. nõ deeo nocioqui quica¬
emcõmbo. uendicionib. loc¬
bmandatis. Ido au̾tisas no¬
titus sensu dirimꝰ ꝯt̃hi ob

Expanded text:
exaudire debet, siue stipuletur, debet exaudire uerba promittentis. unde apparet non de eo nos loqui, qui taemptionibus uenditionibus, locbus, mandatis.Ideo autem istis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ exconnencõne reorun
furt. qͣrumtotidem gn̾a
racto. Conmmes sunt
scipłones. ulutirem saluam
fore pripilli. ⁊ ssametp̾tor
iubet rem saluam fore pup¬
illd cau̾i et intdum index si a¬
nt̾ expediri. p̾ res non potest
Itemduple stipuło.undice

Expanded text:
 ex conuentione reorum fiunt, quarum totidem genera racto. communes sunt stipulationes ueluti rem saluam fore pupilli: nam et praetor iubet rem saluam fore pupillo caueri et interdum iudex, si aliter expediri haec res non potest: item duplae stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
quia id quo quis contentus
rat. ei p̃stabatur. satisfe dictũ
est. et sumlr̾. qui atales qui¬
b contentus quis futurus
ẽct ĩ dabanturut u̾bis obli¬
garentur sat̾ accipidictu
essisortem ꝓmisis et sica
souita noueẽt. penam etiam¬
siunus exhrdib tius porcõ¬
nem suam exꝑtesoluit nios̾¬
ominus pena ꝯmittet᷑. donec
porcõ coi̾dis ⁊ goluatur id̃¬
simins pam̾it. alt̾ nõ paru̾nt

Expanded text:
 facere: nam quia id, quo quis contentus raestabatur, satis fieri dictum est: et similiter quia tales, quibus contentus quis futurus esset, ita dabantur, ut uerbis obligarentur, satis accipi dictum Si sortem promiseris et, si ea soluta non esset, poenam: etiamsi unus ex heredibus tuis portionem suam ex sorte solverit, nihilo minus poenam committet, donec portio coheredis solvatur. Idesi unus paruerit, alter non paruerit
Abbreviated transcription (Latin):
sit. scato .R.xii. scribit penac̾te
pecume. ꝓmissa siquid alr̾
factum sit. mortuo ꝓmsso¬
uris contͣ. quem cantum
sit. fec̾it aut. ab omnib ũr¬
dib penim conimtti pro
porcõne s̃rditaria ant ab

Expanded text:
uinto decimo scribit poena certae pecuniae promissa, si quid aliter factum sit, mortuo promissounus contra quam cautum sit fecerit, aut ab omnibus heredibus poenam committi pro portione hereditaria aut ab
Abbreviated transcription (Latin):
daminõ factum urͣ. at si de
eo cantum at. ꝙ diuisioni
recipiat. uruti ampiis nõ
agi. tuuc enmipr̃demqui
adu̾sus eafecit. ꝑro porcõe
eua. somm penam. ⁊mitt̾e¬
quod insmisolidum pr̃ari nõ
auius nenon idemhis sit. si
magis idem sit quod in ill.a
ylonẽ et solus tenebr̃.qui
cello indetur. ꝙͣnis ip̃e domi¬
potest. sus quiduplam sti¬
pulatus ẽ decesẜit. pũb hrdi¬
b relictis mris quicq.
Ob euiccõm suie ptis ꝓpor

Expanded text:
dammodo factum uideretur: at si de eo cautum sit, quod diuisionem recipiat, ueluti 'amplius non agi', tum eum heredem, qui aduersus ea fecit, pro portione sua solum poenam committequod amus, ne non idem hic sit, sed magis idem, quod in illa pulatione et solus tenebitur, qcello uidetur, quamuis ipse domipotest.Si is, qui duplam stipulatus est, decesserit pluribus heredibus relictis, unusquisque ob euictionem suae partis pr
Abbreviated transcription (Latin):
neant ꝗ ex lege cornelia h̾rdi¬
tatẽ adictit q si nemo. ⁊ lege
cornelia hr̃s extit̾ĩt bona pub¬
nca siant legata quoꝵ ẜuis eo¬
rum p̃senti die et sub ꝯdõne
ad hrdes ꝑtinebunt. It̾ si ẜms
ab extõ hr̃s institutꝰ fu̾it hr̃dis¬

Expanded text:
 ex lege Cornelia hereditatem adierint. quod si nemo ex lege Cornelia heres extiterit, bona publica fient. legata quoque seruis eorum praesenti die uel sub condicione ad heredes pertinebunt. item si seruus ab extero heres institutus fuerit, i
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ̾ eciã si prior ꝑs qͣ scuptũ ẽ
uti optimus maximusq sit libe¬
rum ẽẽ sigͥficat coq si postiorꝑs
adiecta nõ ẽet lib̾m p̾stare debe¬
rem. tñmferiore ꝑte satismeli¬
beratum puto q. adiura attine

Expanded text:
 etiamsi prior pars, qua scriptum est "ut optimus maximusque sit" liberum esse significat eoque, si posterior pars adiecta non esset, liberum praestare deberem. tamen inferiore parte satis me liberatum puto, quod ad iura attine
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ libet excepc̃or elici põt petit.
m. facit. attñ mĩc petendo facit
dolose msi sit tar ignoranciaĩ
meont dolo careat. nõ maied¬
ictum e sicreditor usuras in fu¬
turam tium accrpit.demde pec¬
⁊p̃t cuici dolo cum façe accipiendo
enim usuras distutisse iudetur
usurarum prestitanm ⁊ tacite.
uensse intim se non peticimum
Item q̃ritur si statu ubum m¬
catus quis fint nissum. xedare
cum h̾ igraret emptori⁊ duplũ
stipuiacus fint. de inde .x. acccpit

Expanded text:
quaqua exceptione elidi potest, petit: malo facit, attamen nunc petendo facit dolose, nisi si talis sit ignorantia in eo, ut dolo careat. Non male dictum est, si creditor usuras in futurum acceperit, deinde pecet potest dici dolo eum facere: accenim usuras distulisse videtur usurarum praestitarum, et tacite conuenisse interim se non petiturum. Item quaeritur: si statuliberum mercatus quis fuerit iussum decem dare, cum hoc ignoraret, et duplam stipulatus fuerit, deinde decem acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
nem ⁊ ee hinc mntdco iocum
in sumina qui maut la
fecit ñ pofsidet pacientiam
⁊inpensam tollendiopis
qui fecit nec possidz inpens¬
amqui possidet nec fecit pa¬

Expanded text:
nem et esse huic interdicto locum. In summa qui ui aut clam fecit, si possidet, patientiam et impensam tollendi operis: qui fecit nec possidet, impensam: qui possidet nec fecit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
uis qui nõ possident. si mõ
corum in t̾est siquis u
ant am arbores nõfingi¬
feras cecid̾it nelnticypͥssos
dño dum taxat ꝯpetit m¬

Expanded text:
is, qui non possident, si modo eorum interest. Si quis ui aut clam arbores non frugiferas ceciderit, ueluti cupressos, domino dumtaxat competit
Abbreviated transcription (Latin):
est nuctq elclausula platet ue
ꝙ rustite rei mag̾ custodiende¬
ueit qͣm urbanis edib sigͥfica¬
Offilius.ait. tugurium atecto tã¬
tet. nã et hus reb petendis ap¬

Expanded text:
enim clausula placet uerquod rusticae magis custodiae conuenit quam urbanis aedibus, significatur.Ofilius ait tugurium a tecto tamtet: nam et eis rebus petendis ap
Abbreviated transcription (Latin):
rana familia etrusti dẽ.¬
ca nõ loco s genͣe distingͥtur. ꝓo¬
test eni. Nliquis dispensator no
isqui iusticaꝵ reꝵ roe̾s dispẽset
ibiq hĩtet. et nõ multũ. abest
nullico. Insularuis aut̃ urban¬

Expanded text:
'Urbana familia' et 'rustica' non loco, sed genere distinguitur: potest enim aliquis dispensator nonis, qui rusticarum rerum rationes dispenset ibique habitet. non multum abest a uilico insularius: autem urban
Abbreviated transcription (Latin):
undinis impẽitis a prinaipenon
utendo qmuit dec̾emi tẽpore u¬
iusseritut sic ea ip̃a distrahãt
destituet᷑ annone pͥbitio cum si¬
prudentiefiut. et auc̃tis. apd̃

Expanded text:
undinis impetratis a principe non utendo qui meruit decennii tempore uiusserit, ut ipsi ea distrahant, destituetur annonae praebitio, cum auprudentiae et auctoritatis apud
Abbreviated transcription (Latin):
aute e maxime fructib augetur
Accõnisuerbum et sp̃ale e et ge
signisicari udentur. ł ꝑsecucio¬
cuciones puto conturi. utputa
fideicõmissoꝵ et si que alie sunt
q̃ nõ hñit mr̃ ordinarii execuci¬
onem. Haox u̾bum debiit cẽ
oino. actoẽm ꝯp̾hende intelłr¬

Expanded text:
autem uel maxime fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et gensignificari uidentur. 'persecutiocutiones puto contineri, ut puta fideicommissorum et si quae aliae sunt, quae non habent iuris ordinarii exsecutionem.Hoc uerbum 'debuit' omnem omnino actionem comprehendere intelle
Abbreviated transcription (Latin):
scripserit siꝗd siur meo accid̾it
damas seruusmcus lib estomor¬
tuo filio damas lib̾ent. lic enĩ
sermone etiam mors sigͥficatur.
nus et incam cade possunt ꝙ so¬
lus ẽ sic et cur. ⁊ edc̾m p̾toris sup¬
pͥme tabule hũtur eciam sole.
Pueri appelsone eciam puci¬
la signrsicat᷑. nã et feminaspu¬
erperas. appellant recẽtes exptu¬

Expanded text:
scripserit "si quid filio meo acciderit, dama servus meus liber esto", mortuo filio dama liber erit. licet enim " sermone etiam mors significatur.uel in eum cadere possunt, qui solus est. sic et circa edictum praetoris 'supremae tabulae' habentur et solae. 'Pueri' appellatione etiam puella significatur: nam et feminas puerperas appellant recentes ex
Abbreviated transcription (Latin):
qonis nõ ẽ qͣmuis postume no
mẽ ineam q̃ iam in rebhuais
sit. certũ sit. Portous nonie
nõ semꝑ duudiũ significat. s
put ẽ. i diectum. pot̃ el iubere
aliquis et maximã pentiri pos¬
se. et uicesumã et certiam et pro¬
ut libu̾it. s si no fu̾it porcio ad¬
iectadimnidia ꝑ debetur. ⁊habe

Expanded text:
onis non est, quamvis " postumae" non cadere in eam, quae iam in rebus humanis sit, certum sit. "Partitionis" nomen non semper dimidium significat, sed prout est adiectum. potest enim iuberi aliquis et maximam partiri: posse et vicensimam et tertiam et prout libuerit. sed si non fuerit portio adiecta, dimidia pars debetur. "Habe
Abbreviated transcription (Latin):
abhus quistatuas ł ymagies
ponendas legau̾int p̾finitus a
pside ꝓ uincie tempostatuend
et nisi posuenut ħedes usuras
leuiores intra.ui. mẽ ses sumꝰ
semisses usur. is repu. pendant
s iu̾o dies tatus ẽ peccuniam de¬
ponant mt diem. siaut̾ nõ m¬
uenire sestatuas dix̾intaut lo¬
co controuisiam fec̾int semisse̾
ptinus pendant. sines pblu¬
ocapͥuatis detim nõ oportet.
Curabit igiͣ p̾ses ꝓuincie siqui
publiti sunt.apriuatis s. ꝑatẽ
et ꝑ ublicos redoitits pocurs au¬
gͥe si qͣ loca publita ł edifitia

Expanded text:
atuas vel imagines ponendas legaverunt, praefinitus, a praeside provinciae tempus statuendum est: et nisi posuerint heredes, usuras leviores intra sex menses, si minus, semisses usuras rei publicae pendant. si vero dies datus est, pecuniam deponant intra diem, si aut non invenire se statuas dixco controuersiam fecerint: semisses protinus pendant.' Fines publicos a priuatis detineri non oportet. curabit igitur praeses prouinciae, si qui publici sunt, a priuatis separare et publicos potius reditus augere: si qua loca publica uel aedificia
Abbreviated transcription (Latin):
satisoꝑm rotas h ec nõ facue
ad reficiend pectine ĩuemant᷑.¬
S qs op. ab alio fcm adoruaare
mannorio. ł auo quoquo modo
ex uoluntate ppłi se factarũ po
licitus sit noĩs ꝓpͥi titulo subsi¬
bendomanentib pͥpoꝵ tituł qui
ea oꝑa fecissent id sicridebe. se¬
natus consul ꝙ si pͥuati ĩ oꝑaque
pblica peccuma fiant aliqͣr de¬

Expanded text:
et non facile ad reficienda ea pecunia inueniatur.Si quis opus ab alio factum adornare marmoribus uel alio quo modo ex uoluntate populi facturum se pollicitus sit, nominis proprii titulo scribendo: manentibus priorum titulis, qui ea opera fecissent, id fieri debere senatus censuit. quod si priuati in opera, quae publica pe
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuum ł suum rogatꝰ sit mãum¬
itt̾e.et minꝰ sit ico. ꝙ accepit
uidõ testatoris plus sit in p̾co ẜui
an cogat᷑ łalienum redim euł suũ
mĩumnitt̾e. iidendum ẽ marcellꝰ
scripsit cum cepis legatum oegẽ¬
ire utum. ut multum int̾sit su¬
um quis rogat sic mãumitte
an aliemi. ¶Sisuum coget᷑
mauuitt̾e ⁊̃ si modicũ. accepit

Expanded text:
uel suum seruum rogatus sit manumittere et minus sit in eo quod accepit iudicio testatoris, plus sit in pretio serui, an cogatur uel alienum redimere uel suum manumittere, uidendum est. et Marcellus scripsit, cum ceperit legatum, cogeniure utimur, ut multum intersit, suum quisque rogatus sit manumittere an alienum: si suum, cogetur manumittere, etiamsi modicum accepit
Abbreviated transcription (Latin):
nelibtas p̾stita eẽ uidetur. p̃rdis̨
c̃ẽ cc̃riam uoluntatem testatorie
ꝓbare. siquis tutorem ĩo scrip¬
sit qr lib̾um putauit. ctissimum ẽ
n lib̾tatem peti posse n tutel. am
lib̾tatis pr̃acom. patrotiamari¬

Expanded text:
ne libertas praestita esse uidetur, heredis est contrariam uoluntatem testatoris probare.Si quis tutorem ideo scripserit, quia liberum putauit, certissimum est neque libertatem peti posse neque tutelam libertatis praestationi patrocinar
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑator ant̾ cum firmuc ticiano
traiedos tres legass et adieciss.
publicatis boms ticiamixpsit
debe̾ cos publice manimintti ⁊ le¬
gatarusñminus quamyrs ro¬
si añ manumissidem decess it suc¬
ant̾. et ꝑtinaꝵ repsunt. h̾rditate
fisco uendita. qm̃ tacite ꝗs roga¬
tus erat ei qui caꝑe ñ pot̾at restitũ¬
e ur̾dicatem et directo ⁊ ꝑ fidĩ¬
missum datas ub̃tates deb̃i. ¶dẽ¬

Expanded text:
toninus, cum Firmus Titiano tragoedos tres legasset et adiecisset: publicatis bonis Titiani rescripsit debere eos publice manumitti.Et legatarius non minus quam heres rosi ante manumissionem decesset Pertinax rescripserunt hereditate fisco vindicata, quoniam tacite quis rogatus erat ei, qui capere non poterat, restituere hereditatem, et directo et per fideicommissum datas libertates deberi. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
capite crotem snum meum cun
et pnpillus nõtur lib̾umẽẽ uolo
siurorimee placeat. cumĩq seia
uxor uacii abstiniũt ab eadem ir̃¬
ditate et exsb̃stõne porcõ eius ad

Expanded text:
capite: "Erotem servum meum, qui et Psyllus vocatur, liberum esse volo, si uxori meae placeat". cum itaque Seia uxor Lucii Titii abstinuerit ab eadem hereditate et ex substitutione portio eius ad
Abbreviated transcription (Latin):
obletitiã aliꝙͣ ul honorẽ domꝰ
diume uł ex aliqͣ cã ex qͣ sena¬
tus censuit abolicõe reoꝵ fie¬
ri nec nitͣ dies p̃stitutos reũ
repet̾it dñd̃ est tessare turpilli¬
auũ senatꝰ consult nec cum

Expanded text:
ob laetitiam aliquam vel honorem domus divinae vel ex aliqua causa, ex qua senatus censuit abolitionem reorum fieri, nec intra dies praestitutos reum repetierit: dicendum est cessare Turpillianum senatus consultum
Abbreviated transcription (Latin):
nutilem difficultas p̾sta¬
cõms sitamenhomnem
stipulatus cum uno exiõr¬
dib ꝓmissoris egero ꝑs
dumtaxat. cetorum obu¬
go̾nisuiperit ut et somi
dib acceptoiatumsit. Idẽ¬
q est. et inip̃o ꝓmissore et
fidenissormor eius quidem.¬

Expanded text:
nem difficultas praestationis.Si tamen hominem stipulatus cum uno ex heredibus promissoris egero, pars dumtaxat ceterorum obligationi supererit, ut et solui edibus accepto latum sit.Idemque est in ipso promissore et fidei
Abbreviated transcription (French):
ẽe contractam obngomnͥ
pamphilum stipranti cu
pampnimm et stichum
spospondis. stichi adiecco
puto.Nam si tot sut
deatur eigrece. dum mõ

Expanded text:
esse contractam obligatioPamphilum stipulanti tu Pamphilum et Stichum spoponderis, Stichi adiectioputo: nam si tot sunt deatur ei Graece, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
atfisicuthrs donatoris
adhibint ⁊ ita eicui nõ
donaint insotid ddemp¬
natur.¶fund quis don¬
aint si nõ restitrat. ut q

Expanded text:
et sicut heres donatoris adhibuit, ita et ei, cui non donauit, in solidum condemnatur. Fundum quis donauit: si non restituat, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
data lib̾t̾ate sbstitutum icͣ
statulibi prudentes mume¬
runt ꝙ utilitas recepit .s. ut
cum sua ca alienaretur. ne pa¬
tris .t. puer filius rescudat
que uins au̾ctas citra deletum
uca scriptũ sit stichũ ticio do
ut eum manuttat si non
maniumfit lib̾esto statim
stichum lib̾m ẽẽ. auł.¬

Expanded text:
data liber tate substitutum iure statuliberi prudentes munierunt: quod utilitas recipit, scilicet ut cum sua causa alienaretur, ne patris testamentum puer filius rescindat. quae iuris auctoritas citra dilectum ita scriptum sit: 'Stichum Titio do, ut eum manumittat: si non manumiserit, liber est‹o›', statim Stichum liberum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
n on unidetur ꝑstatulibeꝵ non
starequoniur ꝯdco libtatis
existat si de peculio ꝙ apuduẽ¬
ditorem ẜuis hũit pecc̃iam
ddc̃omis offerre non possitad
ti porrigi non potuit. Idem er
⁊ sicum peculio ẜuus uemerit
⁊ uenditor fide rupta pecili¬
um retinuerit. qm̃qm̃ .ni. ex
cepta sit accio tm̃ apud emp¬
torem peculiũ ẜmis nõ kũit

Expanded text:
Non uidebitur per statuliberum non stare, quo minus condicio libertatis existat, si de peculio, quod apud uenditorem seruus habuit, pecuniam condicionis offerre non possit: auntas defuncti porrigi non potuit. idem erit et si cum peculio seruus uenierit et uenditor fide rupta peculium retinuerit: quamquam enim ex empto sit actio, tamen apud emptorem peculium seruus non habuit
Abbreviated transcription (Latin):
pelsone dampnum culpa da¬
tum significante ut megea
cquilia clre solemus interclũ
miquitatem inuiriã ditimꝰ
namcuni quis inuiste ii mi

Expanded text:
one damnum culpa datum significatur, ut in lege Aquilia dicere solemus: interdum iniquitatem iniuriam dicimus, nam cum quis inique vel i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ conscq̃nciã sit. tum fit lib̾is
meis uł sius meis ul uxorinu
et sicadañi defnncti fit murtia
possores exticitimus iniuriaꝵ¬
tat .n. acdestimatõe nram si
qͣ ei fiat nnuria idemq ⁊ si
fama erꝰ cui hr̃des extitimus
lacescatur. ¶usqz quo adeo
iuiriam q̃ fit lib̾is nr̃is. no¬
strum pudorem ꝯtingit ut ⁊̃¬
si uolentẽ fulumm qs uendid̾it
pr̃i suo quid̃ noĩe ꝯpetit ñuna¬

Expanded text:
per consequentias fit, cum fit liberis meis vel servis meis vel uxori nuEt si forte cadaveri defuncti fit iniuria, sessores exstitimus, iniuriactat enim ad existimationem nostram, si qua ei fiat iniuria. idemque et si fama eius, cui heredes exstitimus, lacessatur. Vsque adeo autem iniuria, quae fit liberis nostris, nostrum pudorem pertingit, ut etiamsi volentem filium quis vendiderit, patri suo quidem nomine competit iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃am qd iuste ⁊ iusticia car
qͣi nõ uiriam contumeliam
autẽ a ꝯtempnendo iniurla
ant fieri labeo ait aut ie aũ
ubis. ¶Re quociens ma¬
nus inferuntur uerb̾ aũt qͤ
ferri aut ad dignitatem au̾

Expanded text:
ctam, quod iure et iustitia caret, quasi non iuriam, contumeliam autem a contemnendo.Iniuriam autem fieri Labeo ait aut re aut uerbis: re, quotiens manus inferuntur: uerbis autem, ferri aut ad dignitatem aut
Abbreviated transcription (Latin):
tris ip̃ius Reditario noĩe decie
obstrictus ẽ. uoti ei obligõem. n
pouicitacio fuerit fc̃a qĩ debit
erigatur. s cõceptũ opꝰ l non
ob honore ꝓmissum pficere¬

Expanded text:
eres ipsius hereditario nomine decimae obstrictus est: uoti enim obligationem ad pollicitatio fuerit facta, quasi debitum exigatur. sed et coeptum opus, licet non ob honorem promissum, p‹er
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis remaliꝙͣ nou̾it uoto obli¬
gat᷑o q̃ res psõm uouentisnõ
rem q̃ uonet obligat irs eĩque
uouet᷑ solum qdem lib̾at uo¬
ta ip̃ uero sacra nõ efficit᷑.¬

Expanded text:
quis rem aliquam uouerit, uoto obligatur. quae res p‹er›sonam uouentis, non rem qu‹ae› uouetur obligat. res enim, quae uouetur, soluta quidem liberat uota, ipsa uero sacra non efficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cxr̾sse sic accipimus si fuudamẽ¬
ta iacuit. ł locũ pͤgauit. s et silo¬
cus illi petenti destinatus ẽ mag̾ ẽ
ut crpisse uideat᷑. Itẽ siuc. appar¬
atum siue impensam ĩpublico¬
posuit. s si eciã nõ ip̃e cepit. set
cum c̾tam peccunam ꝓmisisset

Expanded text:
sse sic accipimus, si fundamenta i‹ec›it uel locum purgauit. sed et si locus illi petenti destinatus est, magis est, ut coepisse uideatur. item si apparatum siue impensam iposuit. Sed si non ipse coepit, sed cum certam pecuniam promisisset
Abbreviated transcription (Latin):
se fcurimi. ł peccumam datur
ĩusuras nõ ꝯuemet᷑. s si morã
ceꝑit fac̾e usure accedunt ut ĩ¬
sit nõ semꝑ aut obligari eum
qui pollicitus e sciend ẽ siqdem

Expanded text:
se facturum uel pecuniam daturum, in usuras non conuenietur: sed si moram coeperit facere, usurae accedunt, ut imsit.Non semper autem obligari eum, qui pollicitus est, sciendum est. si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
oblatum sibi accipenotint. sitñ
cum inprouinco forte ẜuus õet
intessit stipulo ⁊ finge priusq̃m
facultates euisnascetur furur ꝓm¬
issor decefsisse suum nõpet̾it pot̾¬
it rõmq̃m sup̃ reddimus ẽẽlocꝰ
no emmoptuusse eũ pp̃absenci¬
iii intengipõt.: sticum. xpi
thilum stipulatus sum cumet
meus pamthiln simeus eẽt desi¬
erit ubab̾r ꝓmissor pamphilum
dando. nec nentrum ci uidetur
in pamphio honmem cõstitu¬

Expanded text:
oblatum sibi accipere noluit. si tamen, cum in prouincia forte seruus esset, intercesserit stipulatio et finge prius quam facultatem eius nancisceretur fur uel promissor, decessisse seruum, non poterit rationi, quam supra reddidimlatum sibi accipere noluit. si tamen, nim optulisse eum propter absentiam intellegi potest. Stichum aut Pamphilum stipulatus sum, cum esset meus Pamphilus: nec si meus esse desierit, liberabitur promissor Pamphilum dando: neutrum enim videtur in Pamphilo homine constit
Abbreviated transcription (Latin):
cib emouimentum hituram.
h̾rs existat. cunc enim ꝯfusa pri¬
ma obrigor postiorem duratu¬
ram. cum fidenissori ieo strpui¬
andinrs extitit. qͥitur an ir̃e

Expanded text:
ibus emolumentum habituram, heres existat: tunc enim confusa prima obligatione posteriorem duraturam.Cum fideiussor reo stipulandi heres exstiterit, quaeritur, an,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i duob hr̃dib relictis deccs¬
sit alt̾ rem nõ defendat alt̃ defẽ
isqui nõ defendat obrem non
defensam conuenmp̃t illiqui
posseamittihas duas clansulaᷤᷤ
cditur ⁊ nos dicimis sẽꝑ pͥua¬
lere rei iudicate clansulameãz
solã ⁊mitti auł

Expanded text:
di duobus heredibus relictis decesserit, alter rem non defendat, alter defendat: is qui non defendat ob rem non defensam conueniri potest, ille qui posse committi has duas clausulas ceditur et nos dicimus semper praeualere rei iudicatae clausulam eamque solam committi
Abbreviated transcription (Latin):
sidno reift̃i sint eum qui alsẽc
fuit nõ tem̃. p̾̃sentem aut inso¬
ridum ẽe obligatum. aut si
mimuis mꝑtem fore obstric¬

Expanded text:
si duo rei facti sint, eum qui absens fuit non teneri, praesentem autem in solidum esse obligatum, aut si minus, in partem fore obstric
Abbreviated transcription (Latin):
ab ibit. quidemindice¬
mus si odempnabunti
emptorem.⁊ sic exequn¬
anstatum pnidicato h¬
abebunt.⁊quid si neget
se emisse.aut ersolusseo¬
tendant.Mcinis igiture¬
nt si nõsemtponantm
axiecumnech̃int accon¬

Expanded text:
abibit. quid enim dicemus? condemnabunt emptorem et sic exsequenan statim pro iudicato habebunt? et quid si neget se emisse aut exsolvisse contendat? melius igitur erit, si non se interponant, maxime cum nec habeat action
Abbreviated transcription (Latin):
cum hoꝵ quo mancipia q̃or
postulari posse lexuoluit.
Sextus ceciliꝰ recteait angusti¬
ssumũ tp̃c legem p̾stitisse alie
que cognicio tam facile ex pe¬
dire potuit adult̾n ut intra
in adult̾io neccessarium ꝙ ad
uerba legis attinet manimu¬
tte sane inbunc casum sũbue¬
mendum est ut destinati qͣi¬
scu uł qͣi noeentes nõ debeant
manumitti ante cegmic̃oem
dant ⁊ ex hus sisis quos in
minist̾ium filie dederit ne
manumitte nez alienare po

Expanded text:
cum horum quoque mancipia quaestione postulari posse lex voluerit. Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienquae cognitio tam facile expediri potuit adulterii, ut intra n‹i› necessarium, quod ad uerba legis attinet, manumittere. sane in hunc casum subueniendum est, ut destinati scii uel quasi nocentes non debeant manumitti ante finitam dant, ex his seruis, quos in ministerium filiae dederint, neque manumittere neque alienare po
Abbreviated transcription (Latin):
dim fr̃es .R. nutiq si debitor fis¬
ai manuieit libertates impe¬
mancipia ꝑmaniunissionem
q̃oi subducantur idcirco qr pro¬
hũit ea mamimittic̾tumq di
em p̾stituit intra q̃m mam¬
mictere non liceat ip̃a gͥ que
duu̾tit om̃s oĩo suos ẜ uosma¬
mimitt̾e uł alienare ꝓhĩbet᷑
ul alienare qd̃ quidem ꝑ qͣmͣ
dini est. s ita lex scripta est. s
⁊ si post diuortium ẜmĩ młr
ram accinet manumictere
nõ poterit. ⁊ ita sextus quoq
ceciliꝰ ad notat. Pacerño
in cuꝰ potestatefilia fu̾itcin

Expanded text:
ipserunt, non utique, si debitor fisci manumiserit, libertates impemancipia per manumissionem quaestioni subducantur, idcircoque prohibuit ea manumitti certumque em praestituit, intra quem manumittere non liceat.Ipsa igitur quae diuertit omnes omnimodo seruos suos manumittere uel alienare prohibetur, vel alienare: quod quidem perquam durum est, sed ita lex scripta est. Sed et si post divortium servum rba attinet, manumittere non poterit: et ita Sextus quoque Caecilius adnotat. Pater vero in cuius potestate filia fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ed simaritus intͣ⁊ lp exit.¬
lx. diem decessit an manunu¬
uel alien are iam possit supra
odimissa sit mamimiso ĩ¬
pedietur. s ⁊ si morte mariti
solutum sit. iñ. uł aliqua pc̃a
eius manumissio non impe¬
dietum. s ⁊ sibona gr̃a fint

Expanded text:
ed si maritus intra sexagesimum diem decesserit, an manumiuel alienare iam possit supra o dimissa sit, manumissio impedietur.Sed si morte mariti solutum sit matrimonium uel aliqua poena eius, manumissio non impedietur.Sed et si bona gratia
Abbreviated transcription (Latin):
isciente creditore ad scelus cõ¬
mitcend̾ pectunia sit submi¬
nistrata ut puta si ad uenem
mali compatõem uł ⁊̃ ut latꝰ¬
nib ⁊ aggressorib daretur
na tenebr̃ qui quesierunt pec

Expanded text:
i sciente creditore ad scelus committendum pecunia sit subministrata, ut puta si ad ueneni mali comparationem uel etiam ut latronibus adgressoribusque daretur, na te
Abbreviated transcription (Latin):
arricidu postinatus si int̃im
decessit siquid̃ sibi mortem.
sciuit successorem fistũ hr̃e de¬
bebit siminꝰ eum ꝗ uolu̾it si
m̃o testament᷑ fecit sine nice¬
status decessit eos b̾rdes he¬
bit qui lege uocantur. od̾

Expanded text:
arricidii postulatus si interim decesserit, si quidem sibi mortem consciuit, successorem fiscum habere debebit: si minus, eum quem uoluit, si modo testamentum fecit: si intestatus decessit, eos heredes habebit, qui lege uocantur. 9
Abbreviated transcription (Latin):
iccitur ꝓm̃si ex aiacentib p̃¬
dus ubi incertliũ ficbat rap
rumc applło refert᷑ ad id tp̃s qͦ
ruma fuit ñ tm̃ si exhiis que
ruerunt tusit quis s ⁊̃ si exad¬
iacentib. ¶ Si suspicõ fu̾it
agiũ sic an ũo⁊ si alio cp̃re
h est post naufraguim nã
rei ex naufragio eł ħ̃ dñr¬

Expanded text:
inde si ex adiacentibus praediis, ubi incendium fiebat, raptruinae appellatio refertur ad id tempus, quo ruina fit, non tantum si ex his quae ruerunt tulerit quis, sed etiam si ex adiacentibus. Si suspicio fuit agium fit, an uero et si alio tempore, hoc est post naufragiumque: nam res ex naufragio etiam
Abbreviated transcription (Latin):
acc᷑ari possic uidend̃ est ⁊ putẽ
quĩ res int̾ alios acta iudicate
alus ñ p̾uidicant. Siis qui ñc
atc̾ator existit suũ dolorẽ exeq̃t
deccatq se ignorasse acc̾atõ ab
alio institutam magnatã admit
tieum ad accatõem deb̃e sitñ ab
alio cñe postuictur ab eod̃ qui ĩ
alio crĩe calumpinatus est pu¬
to nõ fatile admittend̃ eiun q
semł calmmupiatus est qmͣuis
filium accusatoris admitui o¬
portere aliam accusationcm ĩ¬
stituentem adũsꝰ eũ queni pr̃
accusauerat duius pius uil
orum si uelit eos defend̾e ñ pos¬
se reuocare in prouuiclã s ibi

Expanded text:
accusari possit, videndum est. et putem, quoniam res inter alios iudicatae alii non praeiudicant, si is, qui nunc accusator exstitit, suum dolorem persequatur doceatque ignorasse se accusationem ab alio inti eum ad accusationem debere.Si tamen alio crimine postuletur ab eodem, qui in alio crimine eum calumniatus est, puto non facile admittendum eum qui semel calumniatus sit: quamuis filium accusatoris admitti oportere aliam accusationem instituentem aduersus eum, quem pater accusauerat diuus Pius Iuliorum, si uelit eos defendere, non posse reuocare in prouinciam s
Abbreviated transcription (Latin):
alsus credicor ħ est is qui se
simulat cretlitorem siquid ac¬
ceꝑit surtum facit nec mimii
eius sient. ¶ Falsꝰ ꝓcurator
ei declit nimmos debitornt
eos creitori ꝓferret. ꝓcurat¬
or aũt eos intercipiat uera

Expanded text:
alsus creditor hoc est is, qui se simulat creditorem si quid acceperit, furtum facit nec nummi eius fient.Falsus procurator ei dederit nummos debitor, ut eos creditori perferret, procurator autem eos intercipiat, uera
Abbreviated transcription (Latin):
ecumꝰ famine hascundr excepco
obstabit qr res iudicata sitin¬
ter ceiuendicorem meum nã
⁊ flate eadem ꝑtem petissem ⁊
ret excepoo qr res iuidicata sicm

Expanded text:
ecum familiae erciscundae exceptio obstabit, quia res iudicata sit inter te et uenditorem meum: nam et si ante eandem partem petissem etret exceptio 'quod res iudicata si
Abbreviated transcription (Latin):
I mr̃ filii inpubis defuncti ex
ndẽe ei sostitutum si petet rur¬
sus b̃rditatem obstaturam.
excepcõm rei iudicace nerarus
ait. ego excepcõm obee rei iu¬
dicate nõ dubito s ex cã succ¬
urrendum enteiqui unam
tm̃ cam egit rupti testam̃cu.
existimaui qr michi tradit
abalio est cumis ex ca hrdita¬
riã mens eet. nusus petenti
midhi obstaturam eccepcõm
siquis a fundum petat su

Expanded text:
r filii impuberis defuncti ex non esse ei substitutum: si peteret rursus hereditatem, obstatur‹a›m exceptionem rei iudicatae Neratius ait. ego exceptionem obesse ei rei iudicatae non dubito: sed ex causa succurrendum erit ei, quae unam tantum causam egit rupti testamenti.existimaui, quod mihi traditus ab alio est, cum is ex hereditaria causa meus esset, rursus petenti mihi obstaturam exceptionem. Si quis autem petat fu
Abbreviated transcription (French):
ius possidebat. Nabsensde
tenḋ q̃ boi ens possiḋi hic
alnõdum ẽc celsus ꝯsuituᷤ
nõ delatitante. steabsen¬
te ioem celsus existimat. si
is aquo hrcditatem pet̾tu¬

Expanded text:
ius possideat neque absens detendum quam bona eius possideri. hoc adnotandum est Celsum consultum non de latitante, sed de absente.Idem Celsus existimat, si is, a quo hereditatem pet
Abbreviated transcription (Latin):
s lndemrem. apud duos ꝑ¬
iter deposiuntriusq fidem in
solidum secutꝰ. uł candem iẽ
duob similit̾ ⁊modam fumt
duo reipmittendi. quia nõ
tantum u̾bis stipulonis. S¬
cciam cet̾is contractio ulũti

Expanded text:
ndem rem apud duos pariter deposui utriusque fidem in solidum secutus, uel eandem rem duobus similiter commodaui: fiunt duo rei promittendi, quia non tantum uerbis stipulationis, sed et ceteris contractibus, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
mutua fidenissores nõ muti¬
stipłandi accõm suam diui¬
gendus ẽ.s. s pot̾it. cuntem
item cum qui fidcnissor ꝓalie¬
no extitit. mnptes ꝯuemre pa
mañ secus. ic siduos reos

Expanded text:
mutua fideiussores non inutistipulandi actionem suam diuigendus est, poterit eundem item qui fideiussor pro altero exstitit, in partes conuenire, non secus ac si du
Abbreviated transcription (Latin):
et n obligonis. que duos imm
cõ fecit res mutare nõ põt.
crrͣ. sisccii snt. et ꝯmnius culp¬
a int̾tessit. etiam alt̾ipactum.
cum alt̾o factum ꝓd̾it. cum du¬
os reos. ꝓmittendi facet. qs.

Expanded text:
e duos initio reos fecit, mutare non potest. quare si socii sint et communis culpa intercessit, etiam alteri pactum cum altero factum proderit. Cum duos reos promittendi facerem
Abbreviated transcription (Latin):
eam ꝯdc̃cem eum inssum ẽe le¬
gatum accipent pecc̃iam reli¬
qnoꝵ reddat nondũbitatur
⁊ id̾ocum quesitum est stichus
⁊tubnali suo libesto an mor¬
tuo sticho ante ꝯ decem⁊ tub¬

Expanded text:
em eum iussum esse legatum accipere, ut pecuniam reliquorum reddat, non dubitatur. Et ideo cum quaesitum est 'Stichus contubernali sua liber esto' an mortuo Sticho ante c
Abbreviated transcription (Latin):
cendum erit ⁊stitucõm cessue
insi forte is. qui ꝓpris muminis
cum dommo suo. cums in fide
amuinttatur. rome quidem
intendit. nec implen̾t. opus.
metalli detur. insi forte dominꝰ
redli eum sibi mauñt utiq.
non maiorem exena cã ⁊stitutu.

Expanded text:
cendum erit constitutionem cessare: nisi forte is qui propriis nummis cum domino suo, cuius in fidem manumittatur, Romae quidem intenderit nec inpleverit, in opus metalli detur, nisi forte dominus reddi eum sibi maluerit, utique non maiorem ex ea cau
Abbreviated transcription (Latin):
diem et consulem aduquid
exquirendu. s suffice.Si
quis sciat factum ẽe. noc est̾¬
ẽẽ. nou ambigatinz. nec nti¬
u̾m etiam siquid audierint eõs an
memoria retinuint idemq
larõ ait. siucinus fiumen¬
uł torrentem au̾tit neaqͣ ad
eumꝑnemat. et hoc mo sit
effectum ut utio uoceat
agi cum eo aque pluiue arcẽ¬
de. non posse. aquam emm
acrcere. N̾ est curaie ne niftu¬
noceat ¶Illud eciam um pu¬
to. ꝙ offilius puto oscribit
sifinidus tuus incino tu¬
oẜmat. pp̃ea aquam recipiet
cessare aque plinue. atende

Expanded text:
diem et consulem ad liquidum exquirendum, sed sufficere, si qui‹s› sciat factum es‹se›, hoc este non ambigatur: nec utiuerum etiam si qui audierint eos, qui memoria tenuerint.Idem Labeo ait, si uicinus flumen torrentem auerterit, ne aqua ad eum perueniat, et hoc modo sit effectum, ut uicino noceatur, agi cum eo aquae pluuiae arcendae non posse: aquam enim arcere hoc esse curare, ne influnoceat.Illud etiam uerum puto, quod Ofilius scribit, si fundus tuus uicino seruiat et propterea aquam recipiat, cessare aquae pluuiae arcend
Abbreviated transcription (Latin):
peum eos ueq̃ ita creatus.
creatine eent. acta factai
gestaꝙ sunt rata habebu¬
utiles ꝯpetunt.⁊ siꝙ̃ curat¬
orem mittent adagend
nidefendendumutirꝰ es¬
ne eiuscurtoris quieũ
es oscituantur curatores
rintostituti ara tores.i
nus forte reutaliceiali

Expanded text:
eum eosue, qui ita creatus creatiue essent, acta facta gestaque sunt, rata habebuutiles competunt: et si quem curatores mitterent ad agendum uel defendendum, uti ius esne ipsius curatoris qui eum em constituantur curatores,rint constituti curatores, unus forte rei Italicae, ali
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit dicm quoꝙ uenturũ
at qui sõrdõe stipulatus: ñ statĩ
quis ita scipulatus a seio sit ꝙ
acico scipulatus fu̇o dare sṗodes
an si poster aticostipulatus fũo
fiat nouacõ solnsq tencatur
senis ⁊ ait ceisus nõuacom fi.¬
simo. adactumsit. ut mouctur .i. ait
sciũ debeat q̃mticus ꝓmisit. nam¬
⁊ codem tp̃r impleri prioris stipula
tur eastipusone ut afidcussorib
cantum sit. nõ ut obligõne indi¬
catum disceturdatur. ¶Ei x. q
michiticius debebat ant decem q̃
michi seius debet aticõ stipulat
fu̾o putat martellus neutrumli
re dotis nomme stipilatus at ñ

Expanded text:
que venturum: at qui sub condicione stipulatur, non statim quis ita stipulatus a Seio sit: "quod a Titio stipulatus fuero, dare spondes?", an, si postea a Titio stipulatus sim, fiat novatio solusque teneatur Seius? et ait Celsus novationem fiesi modo id actum sit, ut nouetur, id est ut Seius debeat quod Titius promisit: nam eodem tempore et impleri prioris stipulationis tur ea stipulatione, ut fideiussoribus cautum sit, non ut ab obligatione iudicati discedatur. Si decem, quae mihi Titius dquae Seius debet, a tertio stipulatus fuero, putat Marcellus neutrum lire dotis nomine stipulatus sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
uc possit restiti adũsus priorem
creoitorem. Io  autemdenega
int̾ eum qui delegitus ẽ ⁊ debitoa
actum ẽ aut ecum si scat dissuml¬
lare debr.necunosus undeatur ⁊ io

Expanded text:
uc possit restitui adversus priorem creditorem. ideo autem denegainter eum qui delegatus est et debitorem actum est aut, etiamsi sciat, dissimulare debet, ne curiosus vide
Abbreviated transcription (Latin):
Duare possumꝰ. aut ip̃i si mri ns.¬
nins sumꝰ aut ꝑ alioc qui uolun¬
tite nr̃a stipulantur pupillus
sine tutoris.anctoritate nõ pot no¬
uare. tutor pdt si ħ pupillo oppdiat
Item sipcuratotor omnĩ bõrm.

Expanded text:
uare possumus aut ipsi, si sui iuris sumus, aut per alios, qui uoluntate nostra stipulantur. Pupillus sine tutoris auctoritate non potest nouare: tutor potest, si hoc pupillo expediat: item procurator omnium bonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uociens quod purc debetur no¬
uandi ci sb̾ condicõne pmittit᷑
nõ statim fit nouacõsitunc de¬
mum s tunc demu cum con¬
dicõ erstifit ⁊ io si fortesticus fu¬
ent in obligicone⁊ pendente dõe
decesẜit nec nouacõ ⁊tinget qri

Expanded text:
uotiens quod pure debetur, nouandi causa sub condicione promittitur, non statim fit nouatio, sed tunc demum, cum condicio extiterit. et ideo si forte Stichus fuerit in obligatione et pendente condicione decesserit, nec nouatio continget, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Isticum dan stipulatus fuu. ii
cum in mora ꝓmissor eet quo
minus daret ruisus cundem st¬
ipuatus fũo desmit picuiumi
ad ꝓmissorem pertmñe q̃i mora
purgita. ¶ legitauł fidirmmi¬
ssa si instipiuonem fĩunt dedu¬
cta ⁊ s actumẽ ut nouarentur
fict nouacõ. ¶Ei quidempn¬

Expanded text:
Stichum dari stipulatus fuerim et, cum in mora promissor esset, quo minus daret, rursus eundem stipulatus fuero, desinit periculum ad promissorem pertinere quasi mora purgata. Legata vel fideicommissa si in stipulationem fuerint deducta et hoc actum, ut novetur, fiet novatio, si quidem pu
Abbreviated transcription (Latin):
pupulius sinctutoris anctor¬
itite reminam saniam fore stip¬
matus. ib ano pube fcũs ratam
licet tutele egiss. ht tñ ad huc ex
stipulatu. accõnem. s uder tutele
nõ ałr. ddempnare debet ꝙ̃ fi ersti¬

Expanded text:
pupillus sine tutoris auctoritate rem salvam fore stipulatus pubes factus ratam licet tutelae egisset, habet tamen adhuc ex stipulatu actionem: sed iudex tutelae non aliter condemnare debet, quam si ex sti