comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupata. qd̾ ꝓlimite constitui solet.
poss eosiones gt̾ agri late patenteᷤ po¬
plici pͥuatiq quos initio ñ mancipato.¬
ne. sed quisq ut potuit occupauit atq
poss edit. unde et nũcupatͥe. ftindꝰ dictꝰ
qd̾ eofundat᷑ uł stabiliat᷑ patri mo¬
moniuim: fundꝰ aute ⁊ urbanũ edifi¬
tiũ. & rusticanũ intelligend̾ ẽ. p̃diũ¬
qd̾ ex om̃ib patrifamilias maxie p̃ui¬
agros quos bello ceperãt ut p̃de nõie
haberet. Omĩs autẽ ager ut uarrodo¬
cet quadrifariꝰ diuidit᷑. aut enĩ aruuᷤ
ẽ ager. id ẽ ͨ onalis. aut consitꝰ. ⁊d ẽ ap¬
t̾ arborib aut pascuus. qͣ herbis tm &
ammalib uacat aut floreus: quoꝰ st̃
ueteres incultos agros icebat. idẽ
siluas et pascua. agrũ ũo qui colebat.
Nam rusẽ quo mel qͦ lac. qͦ pecus. ha¬
beri potest. Unde ce rusticꝰ noĩat᷑. Hec
agrestiũ pͥma et ociosa felicitas. Se¬
ges ager ẽ. in quo serit᷑. unde. oe uir¬

Expanded text:
nuncupata, quod pro limite constitui solet. nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Pd ex omnibus patrifamilias maxime praeviagros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. 6. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifariam dividitur. Aut enim arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt . 7. Rura veteres incultos agros dicebant, id est, sylvas et pascua, agrum vero qui colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. 8. Seges ager est in quo seritur, unde et Vir
Abbreviated transcription (Latin):
fierimanu possit. Unde et m̃surã u¬
nã umibraꝵ egresse nullã hr̃e umbeã
dñr. Tali autẽ edifficio surgunt ut
a lato inciprant et inangusto finiã
tus habet. apud maiores enĩ potũteᷤ.
aut sub montib aut in montib se¬
peliebant᷑ inde tractũ ẽ ut suꝑ cada¬
uera. aut piramides fierẽt. aut ĩgẽ
atq uirgultiꝰ. harũdinib qꝯ tex¬
tũ qͥb possit hoĩes tueriaui frigoriꝰ.
qͣm faciũt sͥ custodes uineaꝵ ad te¬
gim̃ sui qͣsi teguriũ. siue ꝓpt̾ ardorẽ
solis. et radios declinãdos. siue ut iñ
uł hoĩes uel bestiolas qͣ infidiari so¬
lent. natis frugib abigant. bac ru¬
quidã loca p̃rupta et aspera. Maga.¬
lia edificia numidarũ agrestia oblõ.¬
ga incurus laterib tecta qͣsi nauui¬
um carine g̾t. siue rotunda ĩ modõ
furnoꝵ. et magalia dicta. qͣsi maga¬
tur aliqͥd. alii agrũ ex greco nõĩarima.¬
nifestiꝰ credt̃. Unde ⁊ iuilla grece cora¬

Expanded text:
fieri manu possit, unde et mensurfieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finianttus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentatque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde, vel homines, vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant, Hanc ruquidam loca praerupta et aspera. 4. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sint, sive rotunda in modum furnorum. Et Maga lia dicta, quasi magatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece chora
Abbreviated transcription (Latin):
epulcrũ a sepulto dcm̃. priꝰ autẽ qͥsq
indomo sua sepeliebat᷑ p̾ea uetitõ
ẽ legib ne fetore ipo corpora uiuentiũ
cont᷑ecta inficerent᷑. Monum̃tũ so nũ¬
cupat᷑ eo qd̾ mentẽ moneat ad defuẽ¬
timemoriã. cũ enĩ s̃ uideris monum̃¬
tũ. illd̃ ẽ qd̾ scͥptũ ẽ excidit tamꝙͣ mor¬
tuus a corde. Cum autẽ uideris mo¬
net intẽ et ad memoriã reducit. ut
mortusi recorderis. monumta itaq
et memorie ꝓm̃tis admonitiõe die¬
te. Tumulꝰ dictus qͣsi tumẽs tellꝰ Sar¬
cofagũ g̾cum ẽ nom̃ eo qd̃ corpora ibi
absumant᷑. sarcia enĩ grece: caro. fu¬
gus comede d̃r Mauseola st sepul¬
cra. seu monum̃ta regũ. a mausoleo
rege egiptioꝵ dicta. Nam eo defũcto
uxor eiꝰ mire magnitudis et pulcͥtu¬
dinis extruxit sepulcrũ. intantũ ut
usq hodie omĩa munum̃ta p̃cios a
ex noĩe eiꝰ mausolea nũcupent᷑. Pira¬
mides ẽ genus sepulcroꝵ qͣdratũ. ⁊ fã¬
tigiatũ. uitra omnẽ excelsitatẽ que

Expanded text:
epulcrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne fetore ipso corpora viventium contacta inficerentur, Monumentum ideo nuncupatur, eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monumentum, illud est quod scriptum est: Excidit tanquam mortuus a corde. Cum autem videris, monet mentem, et ad memoriam te reducit, ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. 2. Tumulus dictus, quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae
Abbreviated transcription (Latin):
fidem siature auctoritas q̃ maxima uir¬
tute confistit. Testimonia młta st̃ q̃ af¬
ferant auctoritatẽ. id ẽ ingeniũ. opes. etaᷤ.
fortuna ars. usus. neccitas. et cõcursio re¬
rũ fortuttaꝵ. Adictis factisq maioꝵ pe¬
tit᷑ fides. cum pͥscoꝵ dicta fc̃aq memo¬
rant᷑. Atormentis fides p̃bet᷑. post qune c̃
dit᷑ uelle mentiri. Ea u̾o q̃ tractant᷑ in
tẽpore. qr suis nominib plena st̃. diffi¬
nitioneb ñ indigẽt. Memoriȩ qͦq con

Expanded text:
turae auctoritas est, quae maxima uirturae auctoritas est, quae maxima uirtute consistit. Testimonia multa sunt quae afferant auctoritatem, id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatione argumentũ ẽ. qͣndo ꝑ cosiucutio¬
ne ꝑsonaꝵ siuie causaꝵ sentencie racio sub
imputatone format᷑. ut uirgiliꝰ. Tu potes
rutilos inuisse nefandũ ẽ. Item argum̃ta q̃¬
ducunt᷑ extrinsecꝰ que greci ategnos. id ẽ aitiꝰ
exꝑtes uocant. ut ẽ testimoniũ. Testimoniũ
autẽ constat re. hec diuidit᷑ qͥnq modis. idẽ
pͥm᷑a ex ꝑsona. Scc̃a̾. ex naturȩ auctoritate
Terclaͣ: ex tẽporib auctoritatũ. Qrta ex dic¬
tis factisq maioꝵ. Qͥnt᷑a: ex tormentis. Ter¬
cius gͦ suꝑior modꝰ. qui ẽ ex tẽporib in octo
sp̃es diriuat᷑. pͥm̾a ingenio. Sed̾a opib. t̃cla.
etate. Qnͣtꝰa fortuna. Qnt̾a: arte. Sext̾a: usu.
Septimꝰa: nec̃c̃itate. octau̾a concursiõe for¬
tuitoꝵ. Testimoniũ om̃e ẽ qͦd ab aliq̃ exter¬
nare sumit᷑ ad faciendã fidem. ꝑsona ñ qͣ¬
liscumq ẽ. q̃ testimoniui pondꝰ ht̃. s moꝵ

Expanded text:
mparatione argumentum est, quando per collatiomparatione argumentum est, quando per collationem personarum siue causarum sententiae ratio sub imputatione formatur – Vergilius: 'Tu potes Rutulos iuuisse nefandum est?' Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est artis expertes, uocant, ut est testimodis: id est, primo ex persona, secundo ex naturae auctoritate, tertio ex temporibus auctoritatum, quarto ex dictis factisque maiorum, quinto ex tormentis. Tertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad
Abbreviated transcription (Latin):
conseqͥt᷑ ut uirgiliꝰ. Non eauis animi̾s nec
tanta suꝑbia uictis. Ab antecedentib ar¬
gum̃tũ ẽ. qͣndo aliqua ex his q̃ priꝰ gesta st
comꝓbant᷑ ut cicero ꝓmilone. Cum ñ du¬
bitam̃it aꝑire qͥd cogitaũit. uos potestiꝰdo¬
bitare qͥd fecerit: Arepugnantib arg̃m
ẽ qͣndo illud qd̾ obicitur aliq̃ cfietate des¬
truit᷑. ut cicero. Is gͥ ñ mͦ de tali ꝑiculo
liberatꝰ sed honore amplissimo ditatꝰ do¬
mite int̾ficere uoluisset. A coningatiꝰ argo¬
mentũ ẽ. cum ꝓbabilit̾ ostendit᷑ qͥd sit ex
a subiuga mittat. A causis ẽ argum̃tũ qͣn
do consuetudine cõi res q̃q tractat᷑. ut te¬
rentiꝰ. Ego ñ nicħ ueritꝰ sum dudũ abste
cau̾e ne faceres qd̾ uulgꝰ seruoꝵ solet dolis
ut me deluderes. Ab effectis argum̃tũ est
cum᷑his que factast̃ aliqͥd apꝓbat᷑ ut uir-¬
giliꝰ. Degeneres animoꝰ timor arguit. A co¬

Expanded text:
consequitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec consequitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec tanta superbia uictis.' Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his quae prius gesta sunt comprobantur – Cicero pro Milone: 'Cum non dubitauerit aperire quid cogitauerit, uos potestis dubitare quid fecerit?' A repugnantibus argumentum est quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destruitur, ut Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus, domi te interficere uoluisset.' A coniugatis argumentum est cum contropabiliter ostenditur, quid sit ex a sub iuga mittant.' A causis argumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur – Terentius: 'Ego nonnihil ueritus sum dudum abs te, Daue, ne faceres quod uulgus seruorum solet, dolis ut me deluderes.' Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos timor arguit.' A co
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ cũ declinat᷑ anõie et fit ũbũ ut
cicero. uerrẽ dicit eũtisse ꝓuinciã uł no¬
men au̾bo. cum latrocinari qr latro. No¬
men  a nõie ut terrentiꝰ. Intcepͣtio ẽ am̃¬
tiũ aut amantiũ dũ mͦ distet uniꝰ ap¬
pellatonis pꝰtremitas in alia uocis decli¬
natõne formata. Scd̃m argum̃tũ agñe¬
ẽ cum de eodẽ gñe sententia đr. ut uirgihꝰ.¬
sp̃e argumentũ ẽ cũ gñali qõni fidẽs spes
facit. ut ñ sic frigiꝰ penetrat lacedemona
chi m̃ullũ dexta frustra torserit in rutlloᷤ
steterantq in corpore grauĩ yliacis campt̾.
A diffr̃a argumentũ ẽ. qͣndo ꝑ diffrãm aliqͣ
separant᷑. ut uirgiliꝰ. Non diomedis eqͦs nec
currũ cernis achillis. Acontrariis arg̃mda
s̃ qͣndo res discrepantes sͥmet opponunt᷑.
ut uirgilꝰ. Mortali ne manu facte ĩ mor¬
tale carinȩ fas habeãt. certꝰq incerra ꝑ iou¬
la lustret. eneas. Aconseqñtib argumẽtũ
Ũr. qͣndo positamrem aliqͥd in euttabilit᷑

Expanded text:
est, cum declinatur a nomine et fit uerbum, ut Cicero Verrem dicit 'euerrisse' prouinciam, uel nomen a uerbo, cum latrocinari dicitur latro – nomen a nomine Terentius: 'Inceptio est amentium, haut amantium' – dummodo distet unius appellationis postremitas in alia uocis declinatione formata. A genere argumentum est, cum de eodem genere sententia ducitspecie argumentum est, cum generali quaestioni fidem species facit: 'At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona hi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis.' A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis.' A contrariis argumentum dicitur, quando res discrepantes sibimet opponuntur – Vergilius: 'Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuitabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑttis cõmunit̾ qͥdẽ argum̃ta p̃stare.
s qͣndo alidd sp̃alit̾ ꝓbant: ad rechores
poctas urisq ꝑitos ꝑtinent. q̃n uero gẽ¬
neralit̾ disputant ad philosophos ad¬
tinere manifestũ ẽ. Mirabile plane ge¬
nus operis in unũ potuisse colligi. qͥcqͥd
mobilitã ac uarietas humane mentiꝰ ĩ
sensib exqͥrendis. ꝑdiũsas causas pote¬
rat inuenire. conclusũ liberũ. ac uolũ¬
tariũ intellectũ. Nam quoẽq se uerc̃it
qͥscumq cogitatõnes intrauerit. in aliqͥd

Expanded text:
re; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum ac uoluntarium intellectum; nam quocumque se uerterit, quascumque cogitationes intrauerit, in aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
site. & ñ nullis lociᷤ cõmemorãt᷑ ĩ topiciᷤᷤ
Nunc ad topica ueniamꝰ que st̃ argum̃¬
toꝵ sedes. fontes sensuũ. et origines dic¬
menta ducunt᷑: triplex ẽ. Nam alia ĩ eo
ip̃o de quo agitur herent. alia q̃ dñr ef¬
fecta. que qͦ dãmodo ex reb aliis tracta¬
ta noscunt᷑. alia que assumunt᷑ extͥnse¬
cus. Argumenta q̃ in eo ip̃o de qͦ agͣa
herent. in trib diuisa st̃. prama a
toto. Scd̾a: a parte. Tercia. a nota. drgo¬
mentũ a toto ẽ. cum diffinitio adbibe¬
tur. ad id qd̃ q̃rit᷑. sict̃ ait cicero. Gła ẽ
laus recte factoꝵ magnoꝵq inre po¬
blica fama meritoꝵ. A partib ẽ arguã¬
tum. cũ is qui se defendit. aut negat
factum. aut fc̃m iure ẽẽ defendit. Ano¬
ta ẽ argumentũ cũ ex ui noĩs argumẽ¬
poterã. Offe̾ta argumenta st̃. q̃ qͦdãm¬

Expanded text:
sitae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum et origines dicmenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, fecta, que quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia que assumentur extrinsecus. Argumenta que in eo ipso de quo agitur herent, in tribus divisa sunt; prima a toto, secunda a parte, tertia a nota. mentum a toto est, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: 'Gloria est laus recte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumenpoteram.' Effecta argumenta sunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Siqͥdem iniqͥtas iusticie ita ccͤia ẽ. ut
ñ eiꝰdem iꝰticie iniquitas sit. aut ad illam
qͦuia ostendit aliqͥd qͦmpiã habinese uñ
priuatꝰ est. Cuiꝰ sp̃es st̃ tres. qͦrum pͥma
ẽ in re. Scd̾a in loco. t̾cia intẽpore congruo.
Inre ut cecitas in sio. In loco: ut cecitatiꝰ &̃
uisionis in ocłis locus ẽ. In tẽpore congruo.
ut infantẽ ñ dicere sine dentib el cuiden¬
nus ex confumaf᷑one. ⁊ negõne opponit᷑
ut socrates disputat. Socrates ñ disputat.
hec a suꝑiorib sdeo diffeit. qd̾ illa singilla¬
tim dici pos st. hec nͥ conexe dici ñ por ẽt̃.
qõ genus qͣrtum apud dialecticos multõ
ht̃ conflictũ. &e appellat᷑ ab eis ualde op¬
positũ. si qͥdem et t̾ciũ ñ recepit. Nã ex il¬
lis q̃dam hr̃e t̾ciũ posst. ut in contrariiᷤᷤ
candidũ et nigrũ. t̃tiũ eiꝰ nec candidũ
nec candidũ nec nigrũ. s fuscum uel
pallidũ. In relatruĩ qͦq ut multa:⁊ pa¬

Expanded text:
tur. Siquidem iniquitas justitiae ita contraria est, ut non ejusdem justitiae iniquitas sit, aut ad illam quia ostendit aliquid quempiam habuisse unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut caecitas visio. In loco, ut caecitatis et visionis in oculis locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dennus ex affirmatione et negatione opponitur, ut: Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differunt, quod illa singulatim dici possunt, haec nisi connexe dici non possunt. Quod genus quartum apud dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. 8. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candid sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pa
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ hñt. et tñ sine noĩe st̃. nͥ ei utrũq
uocabłm creet: ut candidũ ⁊ nigrũ medi¬
fuscus inuenit᷑. Sine medio st̃ qͦciens .u¬
nũ de duob accidit. ut sanitas uł infir¬
mitas. hoꝵ nicħ ẽ mediũ. Ea autẽ quoꝵ
media sine noĩe st̃ ut felixinfelix. mediũ
simplũ. hoc solum oppositoꝵ genꝰ ad se re¬
fert᷑. Non enĩ ẽ maiꝰ nisi ad minꝰ referat᷑ ee
simplũ nͥ ad dupplũ. Nam relafm ita rela¬

Expanded text:
n sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medifuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam rela
Abbreviated transcription (Latin):
qͥo luxuriosus. et uniũsa crudelis. auari.
uictus ñ necessariĩ sed sumptuosi ⁊ hono¬
ris appetens. indelitiis affluens in libi¬
dine ꝓmptꝰ. hecͤ alia diffiniunt luxu¬
riostim. s ꝑ descriptionẽ disfimũt. Que¬
quã dialeticis. qi latitudines ht̃. q̃ simili¬
tudo et in bonis rebꝰ ponit᷑ et in malisQn¬
ta sp̃es diffincionis ẽ. quã grece cataan¬
tilexin. latine adũbiũ dicimꝰ. hec uocẽ il¬
lam de cuiꝰ requꝑrit᷑ alio senmone desig¬
nat. uno ac singulari. et qͦdamm qͥd ilid̾
in uno ũbo sit positũ uno u̾bo alio decla¬
rat. ut conti̾cesc̾e ẽ tacere. ltẽ cũ t̾minũ
dirimꝰ finẽ. aut populatas interp̾tam̃ eẽ
uastatas. Sexta spẽs diffincionis ẽ quã
greci catadia foram nos ꝑ diffr̾am dicimꝰ¬

Expanded text:
quid luxuriosus’ et universa avari, victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in delicias affluens, in libidinem pronus. Haec et alia diffiniunt luxuriosum, et descriptione diffiniunt, quam dialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicim
Abbreviated transcription (Latin):
Sit diffinit᷑. idẽ rex est modestꝰ et timꝑans
Tirĩnusuero impiꝰ et ĩmitis. Septima sp̃eꝰ
diffinitõnis ẽ quã greci catametaforam.
latini ꝑ transtationẽ dñt. ut ciceio into¬
picis. liitus ẽ qͦ quaue fluctꝰ eludit. hoc
uarie tractari pot̃. Modo eñ ut moneat.
mͦ ut designet. mͦ ut uituperet. mͦut lau¬
contat det: nobilitas ẽ uutꝰ maioꝵ apd̃ posteros
sarcina. ut designet. apex ẽ ars corporis.
Ut laudet. Adolescencia ẽ : flos etatis. ut ui¬
tuperet: diuiciȩ st̃ breuis uitȩ longũ ui¬
aticũ. Octaua spẽs diffinitionis ẽ quã¬

Expanded text:
sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uamodo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum'. Octava species definitionis est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
& hissimilia. hoc autẽ gñe diffinitionis
uti debemꝰ. cum qd̃ ccium ẽ notũ. ut sibo¬
numẽ qd̃ ꝓdest cumhonestate: id qd̾ tale
ñ ẽ: malũ ẽ. Nona spẽs diffinicionis ẽ.
imaginationẽ dñt. ut eneas ẽ ueneris ce an

Expanded text:
et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est'. Nona species definitionis est, i
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis animantib. Nonenĩ dixit qͥd ẽ
hõ. s qͥd agat. qͣsi quodã signo in noticiã
deuocato. Lrusta enĩ et in reliquis noti¬
cia rei ꝓfertur: ñ substancialis explicatõ
declarat᷑. Et qr illa sub̾antialis ẽ. diffmm¬
tionũ omniũ obtinet pͥncipatũ. Tercia
sp̃es diffinicionis ẽ. que grece poites d̃r
sit euident̃ ostendit. cuiꝰ exemplũ tale
ẽ. hõ qui ingenio ualetiartib polleti ce
cognicione rerũ. aut qd̾ agere debet eli¬
giti aut ammatu̾sione qd mutilesit
cõtẽpnit. his eñ qualitatib expreesꝰ ac
disfinitus ẽ hõ. Qrͣta spẽs diffinicioniꝰ ẽ
quȩ grece ypographicen. latine a tullio deᷤ

Expanded text:
cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum species definitionis est, quae Graece pyoedes dicitur, sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graec
Abbreviated transcription (Latin):
le mortale. sensus disciplineq capax hec i¬
ẽ diffinitio ꝑspẽs et differentias descẽ¬
dens uenit ad ꝓpriũ. & delignat plenis
nũcupat᷑. Quã notionẽ cõi ñ ꝓprio noĩe
possumꝰ dt̃e hec istomͦ semꝑ efficit᷑. hõ¬

Expanded text:
le, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissnuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Ho
Abbreviated transcription (Latin):
quere. inde et circenses dicti putã¬
tur quasi circumenses. De cinco.
ircus soli principałr cõsecrat᷑ꝰ ẽ.

Expanded text:
quere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi circum enses. De Circo . Circus Soli principaliter consecratus e
Abbreviated transcription (Latin):
rõe tł sillabarũ retinẽt᷑. Grauis accent᷑ c̃ uno
accentu poni pot̃ indictione una cum u¬
trisq numquã. ut catullꝰ. In compõita di¬
ctione unus accent᷑ ẽ: ut armipotẽs. oĩpo
nende ambiguitatis c̃a. ut gͦ. Nam cũ ꝓ¬

Expanded text:
ratione trisyllabarum retinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictione una, cum utrisque numquam; ut 'Catullus'. In conposita dictione unus accentus nendae ambiguitatis causa, ut ergò. Nam cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
cũ. de qͥ bꝰ paulo post dicendum est. De ac
latine ad. oden g̃ce. latine cantꝰ ẽ. hocenĩ
nom̃ de ũbo adsibum expressũ ẽ. latim
autẽ hñt ce alia nomina. Nam et accentꝰ
& thonos.et thenores dñt. qr ibi sonꝰ cres¬
cit: et desinit. Accentꝰ autẽ dictꝰ qd̾ uixta
cantũ fit. sict̃ adũbiũ qͥa uixta u̾bum est.
Accut᷑ꝰ accentꝰ dictꝰ qd̃ acuat et erigat sil

Expanded text:
cum, de quibus paulo post dicendum est. De accLatine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus,
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. cͥcumflexꝰ efficit᷑. Accutꝰ autẽ cͤir¬
cumflexꝰ similes ot̃. nam uit̃q leuat sil¬
labam. Grauis. ccͤuis uidet᷑ ambob. Nã
semꝑdepͥmit silabas. cum illi leuent. ut¬
ẽ unde uenit t̾itan. & nox ubi sidera cõdit.¬
Unde hic grauis ẽ. minꝰ enĩ sonat. qͣm ac¬
cutꝰ. et cͥcumflexꝰ Monosilła autẽ pars o¬
ratõnis. si naturalit̃ breuis ẽ. ut uir aut
põne longa ut ars accutũ accentũ habe¬
bit. Siũo naturalit᷑ longaut res. cͥcumfle.¬
xum. Dissillaba pars or̃onis. si pͥorem nat᷑¬
alit̾ longã ht̃. et ultimã breuẽ. dcũflectit᷑:
ut musa. Aliter accuit᷑. Trisista pars oroĩs.

Expanded text:
escendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt; nam uterque leuat syllabam. Grauis contrarius uidetur ambobus; nam semper deprimit syllabas, cum illi leuent, ut Vnde uenit Titan et nox ubi sidera co'Unde' hic gravis est. Minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars orationis si naturaliter brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut 'ars', acutum accentum habebit. Si vero naturaliter longa, ut 'res', circumflexum. Disyllaba pars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis
Abbreviated transcription (Latin):
alibi salsiss imiꝰ. Cõmune sal inigne
ciens in aqua exiliens in igne fluit ccͣ
naturã. St et coloꝵ differentie. Mem¬
phiticꝰ. rufus ẽ. in parte qͣdam sicilie
ubiethna ẽ purpurẽ. Itẽ in eadẽ sici¬
lia in pachinũ ad eosplendidꝰ. ⁊ luci¬
dus ut imagines reddat. Incapado¬
tia: crocinꝰ effoditur. Salis naturane¬
ceesarra ẽ ad omnẽ escã. pulm̃ti enĩ
saporẽ dat. excitat auiditatẽ et appetitũ
in omnib cibis facit ex eo qͥppe omĩs uic¬
tus delectatõ. et sũma hylaritas. hĩc ⁊ sa

Expanded text:
alibi salsissimum: commune sal in igne alibi salsissimum: commune sal in igne mis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et sa
Abbreviated transcription (Latin):
alum̃ uocatũ: a lumine qd̾ lum̃ colori.¬
b p̃stet tinguentis. ẽ autẽ salsugo t̃re.
effictt᷑q hierne ex aqua et limo. ⁊ esti¬
uis solib maturat᷑. hꝰ sp̃ẽs duȩ st̃ liqͥ¬
dum et spissũ. Sal dc̃m qͣdem p̾utãt qd̾
in igne exiliat. fugit enĩ ignẽ dũ fit ig.¬
neum. s nat᷑am sequit᷑. qi ignis & aqua
semꝑint̾ se imiica ꝯt̃. Alii sal a salo
et sole uocatũ existimãt. Nã aqͥs mariᷤ
sponte gignit᷑ spuma inextremis litto¬
rib uel scopulis derelicta et sole decoc.¬
ta sunt. &e lacus et flumina ce putei ex
quib haurit᷑. Dehinc insalinis ĩ gestꝰ
sole siccat᷑. sed et flumina densant᷑ ĩ sa¬
le amne reliqͦ subgelu fluente. Alibi
quoq detractis harenis inuenit᷑. St et¬
montes natiui salis in quib ferro ce¬
dit᷑. ut lapis renascens maiꝰ tante ali¬
cubi duriciȩ. ut muros domosq mas.¬
saͥs salis faciant ^ ĩn arabra. innatura
quoq salis differentiȩ. nã alibi stianiᷤᷤ

Expanded text:
umen vocatum a lumine, quod lumen coloribus praestat tinguendis. Est autem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis collimontes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave,
Abbreviated transcription (Latin):
serata labores. pꝰ ip̃m: ut infreta dii flu¬
uii curit᷑. dũ montib umbre iustrabt̃. cõ⁊¬
uexa polus dũ sid̾a pascet. Semꝑ honõ
nom̃q tuũ laudesq manebt̃. pariordi¬
ne contͣrio et inuttuꝑatõne hoĩs. hec for¬
ma seruanda ẽ. Ante hoĩem. in hominẽ

Expanded text:
serata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae Lustrabunt, convexa polus dum sidera pascet, Semper honos, nomenque tuum, laudesque manebunt. 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma ser
Abbreviated transcription (Latin):
sentencia dat᷑. Dictũ autẽ iudiciale. eo qũ
iudicet hominẽ. et sentencia. sua ostẽdat
utrũ landabilis p̃mio dignꝰ sit. aucerte
reus sit condẽpnari lib̾ariq suppliciosde¬
liberatm genus uocat᷑. eo q de unaquaq
re in eodeliberat᷑. huiꝰ genꝰ dupplex ẽ. sy¬
asio. et dissuasio. idẽ. de expestendo. et sy¬
giendo. id est de faciendo. & ñ faciento . do¬
asoria autẽ in trib locis diuidit᷑. honesto.
utili. et possibili. hec diffeit aliqͥd ade¬
liberat᷑a. qr suasoria eget alt̾a ꝑsona: de¬
liberat̃a interdũ et apud se agit. In sua¬
lent. spes et metꝰ Demonstrat̃m dictũ qd̾
unãqͥmq rem. aut laudandoaut uitu¬
ꝑando demonstrat. Qdꝰ genꝰ duas hãt spe¬
cies. laudẽ. & uituꝑationẽ. laudis ordo t¬
b tẽporib distinguit᷑. ante ipsu. ĩ ipsum
post ip̃m. Ante ipsũ: ut que tam leca toa¬
lert̃ scła. In ipsũ. oͣ sola intandos tuie mi¬

Expanded text:
sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari libliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altliberativa interdum et apud se agit. In sualent: spes et metus. 5. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae mi
Abbreviated transcription (Latin):
raim. idest a copia locit᷑onis. Resis enĩ apd̃
g̃cos locutõ da. rethor orator. Coniuncta
ẽ autẽ rethorica arti gramacȩce. In gra¬
matica enĩ sciãm recte loqñdi discimꝰ: In
tinỹ a tullio uidelicet. et qͥntiliano. & tieia¬
no. s ita copiose. ita uariȩ. uł ꝓscientia¬
tori in ꝓmptu sit. comphende. ĩ p̾sibile.
Nã menbranis recentis quasi atherescit
memorie series dictionis. ac mox repõitiᷤ
recordatio om̃is elabit᷑. huiꝰ discipline ꝑ¬
fecta cognicio: oratorẽ facit. De nõie aut
Ratorẽ igit᷑toris et partib rethori
uirbonus dicendi peritꝰ. Uirbonꝰ cȩ
consistit. natura. morib artib Siscen¬
di ꝑitꝰ. consistit artificiosa eloqntia. q̃
constat partib qͥnq inuentione. dispo¬
ne. elocutione. memoria. ꝓnunciatõne.
consistit. Natura. doctrina. usu. Nat᷑a. in¬
genio. doctrina. scientia. usit. assiduitate.
qͥd aut debeat. aut ñ debeat fieri tractat᷑.
de ipsits ꝑsone fc̃o aut pene aut p̃nrii

Expanded text:
id est a copia locutionis. Ῥῆσις enim apud Graecos locutio dicitur, ῥήτωρ orator. Coniuncta est autem Grammaticae arti Rhetorica. In Grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in tinum a Tullio, videlicet, et Quintiliano, sed ita copiose, ita varie, ut eapromptu sit, comprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; ac mox repositis, recordatio omnis elabitur. Hujus disciplinae perfecta cognitio oratorem facit. CAPUT III. De nomine oratoris et partibus rhetorivir bonus dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, consistit, natura, doctrina, usu; natura, ingenio; doctrina, scientia; usus, assiduitate. quid aut debeat aut non debeat fieri, tractaturde ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii
Abbreviated transcription (Latin):
ire noluerit: unã aurẽ int̾ram p̃mit.
altam cauda obturat. et oꝑit atq uo.¬
ces illas magicas ñ audiens: ñ exit ad
in cantatorẽ. Dipsa genꝰ aspidis. qͥ lati.
hãc sͥ cleopatra apposuit. et ita morte qͣ¬
si sõno soluta ẽ. Emorois aspis nũcu.¬
patꝰ qd̾ sanguinẽ sudet.qͥ ab eo morsus
fuerit. ita ut uenis dissolutis qͥcqͥd uita
sanguis emath d̾r. Prester. aspis semꝑ
ore patenti et uaporanti currit. Cuiꝰ
distendit᷑ enormiq corpulentia necat᷑
Extubatum enĩ putredo sequit. Sepsta¬
bificꝰ aspis qui dũ momorderit hõiẽ
statim consumit. ita ut liq̃fiat totꝰ
in ore serpentis. Cerasteᷤᷤ serpẽs dictꝰ
eo qd̃ incapite cornuiꝰ habeat simibra
arietũ. Cerasta enĩ g̃ce cornua uoc̃at᷑
St̃ autẽ illi qͣdrigemina cornicła qͦꝵ
ostentatõne ueluti esca illicttatai dĩa¬

Expanded text:
ire noluerit, unam aurem ad terram premit, ire noluerit, unam aurem ad terram premit, alteram cauda obturat et operit; atque ita voces illas magicas non audiens, non exit ad incantantem. 13. Dipsas, genus aspidis, quae Latinehanc sibi Cleopatra apposuit, et ita morte quasi somno soluta est. 15. Haemorrhois, ASPIS nuncupatur, quod sanguinem sudet, qui ab eo morsus fuerit, ita ut, dissolutis venis, sanguinem ore patenti et vaporanti currit. Cuiusdistenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitbificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. 18. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat 67 similia arietum, κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca illice,
Abbreviated transcription (Latin):
semipedalis albis maculis lͣinatꝰ. Regu¬
li autẽ sict̃ scorpiones arentia q̃q sec¬
tant᷑. et postqͣm ad aquas uenerit. y¬
drofabos. et limphaticos facũt. Sibilꝰ
idem ẽ qͥ & regulꝰ sibilo enĩ occidit an¬
teqͣm mordeat uł exurat. Uiꝑa dicta
qd̃ in pariat. Nam et cũ uent̾ eiꝰ ad par¬
tũ tumuerit. catuli ñ expectantes ma¬
turã nature solutionẽ. corosis eiꝰ late¬
rib ui erumpt̃ cũ matris interitu.
nodi. fertur autẽ qd̃ masculꝰ ore inser¬
to iupere sem̃ expuat. illa autẽ ex uo.¬
luptate sibidinis in rabiẽ u̾sa. capd
cantur ag̾cis Aspis uocata qd̃ morsu
uenena ĩmittat. ⁊ spargat. Ios enĩ g̃ce
uenenũ dñt. et inde aspis qd̾ morsu
uenenato intimat. huiꝰ dũsa gña et
syẽs et dispares ad nocendũ effectus.
fertur autẽ aspis ẽ ceꝑit pati cantato.¬
rẽ. qui eam qͥbusdã carminib ꝓpͥis euo.¬
cat. ut eã decaũna ꝓducat. Iula cũ ex¬

Expanded text:
semipedalis; albis maculis lineatus. Regusemipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam naturae solutionem conrosis eius lateribus vi erumpunt cum matris interitu. nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caputa perducit. Aspis vocatur, quod morsu venena immittat et spargat. Ios enim Graeci venenum vocant: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Hujus diversa genera et species, et dispar effectus ad nocendum. Fertur autem aspis cum ceperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat, ut eam de caverna 66 educat, illa cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
luncis abstractꝰ feit᷑ in aerẽ. concitat᷑¬
q ꝓpt̾ eum aer. Est aute cristat᷑ ore par¬
lio. et aitis fistulis ꝑ qͣs trahit sp̃m et
linguã exerit. uim autẽ ñ indentib s
in cauda ht̃. et sibere potiꝰ qͣm ictu nocet.
faciendã uenena ñ ẽẽ necess aria. qr si
qͦm ligau̾it occidit. Aquo nec elefans
tutꝰ ẽ sui corporis magnitudie. Nã cͥca
semitas delitescens. ꝑ qͣs elefantes gra¬
diunt᷑ soliti: crura eoꝵ nodis illigat &
suffocatos ꝑimit. Gignit᷑ autẽ in echi¬
opra. et india. in ipso incendio iugis¬
estꝰ. Basiliscꝰ g̃ce. latine interp̃i regulꝰ.
eo qd̃ rex serp̃ntiũ sit. adeo ut eũ uidẽ¬
tes fugiant. qi olfactu suo eos necat.
Nam et hominẽ uł si aspiciat infimit.
Si qͥdem et eiꝰ aspectũ nuua auis uolã
illesa transit. sed qͣm ꝓcul sit eiꝰ ore cõ¬
cidit. Nicħ enĩ parens ille rerũ sine re¬
medio constituit. ẽ autẽ longitudine

Expanded text:
luncis abstractus fertur in aerem, concitatuluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et arctis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerit. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephas tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis illigat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopaestus. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore concidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Ibuis uocabłm omniũ serpen¬
tium genꝰ qd̃ plicari et tor q̃ri po¬
test. et inde anguis quasi angulosus
sit. et numꝙͣ rectꝰ. Angues autẽ apd̃ gẽ.¬
tiles ꝓgenie lo coꝵ erant habiti semꝑ.
ab eo dictum qd̾ colat umbras. uł qd̾ ĩ
lubricos tractus flexib sinuosis labit᷑.
nam lubricũ dr qͥcqͥd labit᷑ dũ tenetur.
ut piscis et serpens. Serpens autẽ no.¬
men accepit qi occultis accessib ser¬
pit. ñ aꝑtis parsib s squamaꝵ minu¬
tissims msib repit. lua autẽ q̃ qͣtuor
yedib nitunt᷑. sict̃ lacerti et stiliones
ñ serpentes sed reptilia nominant᷑. ser¬
pentes autẽ reptilia st̃. qr uentre ⁊ pec¬
tore reptant. quoꝵ tot uenena qͦt gña.
tot ꝑnicies qͦt spẽs. tot dolores qͦt colo.¬
res hsitur. Draco cunctoꝵ serpentiũ siue
omniũ animantiũ suꝑ t̾ram. hc̃ greci
dracontã uocant. Unde et deriuatũ ẽ
in latinũ ut draco diceret᷑ qui sepe aspe.¬

Expanded text:
uis vocabulum omnium serpentium genus quod plicari et contorqui potest; et inde anguis quod angulosus sit et numquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum erant habiti semper ab eo dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autem nomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quattuor pedibus nitnon serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot coloraco major cunctorum serpentium, sive omnium animantium super terram; hunc Graeci draconta vocant. Unde et derivatum est in Latinum, ut draco diceretur qui saepe a spe
Abbreviated transcription (Latin):
ante extinguit qͣm senciat᷑. ut facies
p̃uenta morte. et tͥsticiã inducat mo.¬
rit᷑s. De quo poeta. Signiferũ uiuenẽ
freni sangninis altũ torto capite retͦ¬
dipsas calcata momordit. iuix dolor aũ
sensus tuit. Salpica serpens ẽ q̃ nõ
uidet᷑. Cecula dicta ꝓpt̃ qd̾ parua fit:
et ñ hãt ocłos. Centupeda. a multito¬
dine pedũ dicta. lacert᷑ reptile genꝰ ẽ
uocatꝰ ita qd̃ brachia habeat. Gña la¬
certoꝵ plura. ut botrax. Salaman¬
dria. Saura. Stellio. Sotraca dicta qd
cam uocant. Salamandria uocata.
qd̾ contra incendia ualeat. Cuiꝰ inter
omĩa uenenata uis maxima ẽ. Cet̃a
enĩ singłos ferũt. hec płimos parit᷑
interimit. Nam si arbõe irreps erit.
omĩa poma inficit ueneno. et eos qͥ
ederit occidit. qͥ oẽ si uel in puteũ ca¬
dat. us ueneni eiꝰ potantes interficit.
ita cͣc incendia repugnãs. ignes sola
animaliũ extinguit uiuit enĩ ĩmedii flã¬
mis sine dolore et cõsũptione. & ñ sols

Expanded text:
ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam inducat morituro. De quo poeta ‘signiferum iuvenem Tirreni sanguinis Aulum / torto capite retdipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod χον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venena vis maxima est. Caetera enim singulos feriunt: haec plurimos pariter interimit; nam si arbori irrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit, quin etiam si vel in puteum cadat, vis veneni ejus potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium exstinguit. Vivit enim in mediis flammis sine dolore et consumptione, et non sol
Abbreviated transcription (Latin):
labit᷑ t̾ram fumare facit. quã sic ma:¬
cer describit. seu terga exspirant spu¬
mantia uirus. seuterra fumat qua
deter. labit᷑ anguis. et lucanꝰ. tractiq
uuia fumante celidri. semꝑ autẽ direc¬
Uꝰambulat. nã si torserit sedũcuriit
statim crepat. Rinatrix serpens aquã
ueneno inficiẽs. in quoc̃q enĩ fonte
fuerit eum reneno inmiscit. De qͦ lo.¬
canꝰ. Ninatrix uiolator aque. Cencris
serpens influxuosa. q̃ semꝑ rectũ iter
cauda sulcare parsas. Boas anguis ita¬
liȩ ĩmensa mole. ꝓsequit᷑ greges armẽ¬
toꝵ. et bubusos ⁊ plurimo lacte rigo.¬
isse uberib se innectit. et sugẽs inte¬
rimit. atq inde a boum depopłatõne
boas nom̃ accepit. Laculus serpens
cres exilust enĩ in arborib. ⁊ dũ ali.¬
qd animal ouiũ fuerit. iactãt se sr̃ eũ
&ł ꝑimũt. unde et iaculi dicti st̃. In a¬
rabia autẽ serpentes st̃ cũ alis que
dolor. Obites dicta qd̾ colorẽ harene
habeat de qua poeta. quã pars pictꝰ

Expanded text:
labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus9, 711: Tractique via fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens cres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae dolor. 30. Ammodytes dicta, quod colorem arenae habeat. De qua poeta: Quam parvis pictus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam celatũ dicit᷑ uas qd̃ signis emi¬
nentiorib refulgeat. Distinxit enĩ
sole scilicet et lune orbe fulgenti. et as¬
troꝵ micantiũ splendentibꝰ signis
anoapicia ut not yapactat. id ẽ auidẽdo
eo qd̾ aer ꝑspicuus sit. et adspeculandõ
purior. Celum autẽ in scripturis scĩs
ideo firmamentũ uocatũ qd̾ sit curso
siderũ. et ratis legib fixisq firmatũ.
Interdũ et celum ꝓ aere accipit᷑. uͥ uenti
et nubes oe ꝓcelle et turbines fuĩt. Lu
celi appellat cũ manifestũ sit aues ĩ a¬
ere uolare. et nos inconsuetudine. Bc̃a¬
erem celũ appellamꝰ. Nam cũ de sereno

Expanded text:
nam caelatum dicitur vas, quod signis eminentioribus refulget. Distinxit enim sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis dicitur atotyapacea, id est a videndo, eo quod aer perspicuus sit et ad speculandum purior. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatur, quod sit cursu siderum, et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae ecoeli appellat, cum manifestum sit aves in aere volare; et nos in consuetudine hunc aere
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut ptisana. sanarema. aporima.
greca uocabula sunt. De uasis escariis
asa dicta auescendo. qd̃ mea es

Expanded text:
tur, ut ptisanae. Ptisana, zema, apozema Graeca vocabula sunt. § 4 De vasis escariis. Vasa dicta a vescendo, quad in ea es
Abbreviated transcription (Latin):
bros. et honorat oe p̃dicat. Innouo aut̃
testam̃to duo st̃ ordines. primꝰ euunge¬
licꝰ. In quost̃ matheꝰ. Marcꝰ. lucas. ⁊ io¬
hannes. Scãs apostolicꝰ. in quo st̃ pau¬
lus. in quatuordecĩ epłis. petrꝰ induabꝰ.
lohannes intrib. lacobꝰ et udas. insm¬
gulis. actꝰ apłorum et apocalipsis. Sũ¬
ma autẽ utriq testamenti tripharie
distinguit᷑. Id ẽ in historia. in moribꝰ. in
allegoria. Rursꝰ istatria multifarie di¬
uidunt᷑. idẽ qͥd adeo. qͥd ab angłis. uł ho
minib gestum dictũq sit. qͥd a ꝓphecis nũcupatũ. uĩ

Expanded text:
bros et honorat et predicat. In novo autem testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Mattheus, Marcus, Lucas, Ioannes: secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quatuordecim epistolis: Petrus in duabus: Ioannes in tribus Iacobus et Iudas in singulis; actus apma autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥntꝰ siraserim qd̃ ẽ cantica canticoꝵ. Se¬
xtus damel. Seytimꝰ dabreiamin qͦdẽ
terba dieꝵ. hoc ẽ paralipomenon qͥ oe
chronicon. Octauus ẽ hesdras qui ĩduoᷤ
libroᷤ duidit᷑ apud grecos et latinos. slo¬
nus hester. Qui simul omẽs qͥnq octo
⁊ noue fiunt xxduo. sict superiꝰ comp̃¬
hensist̃. Quidã autẽ ruth e⁊cinoch. qd̾¬
latinedr lamentatõ ierenne agiogra¬
niores qui ante conspectũ dñi adsistũt.
Qnͣtꝰ ẽ apudnos ordo ueteris testam̃tieoꝵ
libroꝵ qui incanone hebraico ñ gt. Q¬
t̃cius thobi. Quartꝰ uidith. Qntꝰ et seitꝰ¬

Expanded text:
 Cantica canticorum. Sextus, Daniel. Septimus Dabretamin, qui est Verba dierum, id est Paralipomenon, qui et Chronicon. Octavus est Esdras, qui in duos libros dividitur apud Graecos et Latinos. Nonus Hester. Qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius comprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, qLatine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiogratuor seniores qui ante conspectum Dei adsistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Qtertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sext
Abbreviated transcription (Latin):
Testamentũ autẽ nouũ ideo nũcupatur
qr innorat. Non em̃ illud discunt nisi
homines renouati ex uetustate ꝑgr̃ã
ẽ regnũ celoꝵ. hebrei autẽ uetus testa¬
mentũ esdra auctore iuxta nũm litt̾̃a¬
rũ suaꝵ mingintiduos libros accipi¬
unt. diuidentes eos intres ordines le¬
gis scilicet ꝓpħarum et agio graphoꝵ.
primꝰ ordo legis in qͥnq libris accipit᷑.
Quoꝵ prim̃ ẽ bresith qd̾̃ ẽ genesis. Sed̾̃

Expanded text:
Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per graest regnum coelorum. 3. Hebraei autem Veteris Testamenti, Esdra auctore, juxta numerum litterarum suarum, viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines, Legis scilicet, et Prophetarum, et Hagiographorum. 4. Primus ordo Legis, in quinque libris accipitur, quorum primus est Beresith, quod est Genesis; secundus