comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe quoꝵ ingeniis et ĩuentis
oc̃m uitam legib ⁊ institutis ex¬
cultam ponstitutãq habemꝰ. Qs
si ullũ unqm ał consecrandũ fuit
illd̃ ꝓfecto fuit Si cadimi ꝓgenioᷤᷤ
auit amphitrionis a condaridis
in celũ tollenda fama fint huic
idem honos cͥte dicandus ẽ qd̾
quidẽ faciam teq oĩm optimã
doctissima. appbantib diis ĩ mor̾¬
lib ipĩs in eoꝵ cetri locatã. ad
opnnonẽ omĩum morliũ consecrabo
fortasse dicat aliquis p̃ mimio luctu deli¬
rasse cyceronem at qͥn illa oĩs orõ et
non egͥ s constantis añm ac iudicii fint
Et hec ip̃a sirĩa nullũ p̃fert indiciũ dolo¬
ris neq puto illũ tam uarie tam copi
ose dice̾ ualuisse nͥ luctũ eius et rõ ipã
et consolac̃o amicoꝵ et longitudo tp̃is
mitigass Quid qd̾ idem dicit in lib̾s
de re.p̃. idem de głia nam de legib
quo i oꝑe platonem setutꝰ leges uolit
pon̾e quib putaret usuram ẽẽ uistam
et sapientem cuntatem De religione ita

Expanded text:
ae quorum ingeniis et inuentis omnem uitam legibus et institutis excultam constitutamque habemus. quod si ullum umquam animal consecrandum fuit, illud profecto fuit. si Cadmi progenies aut Amphitryonis aut Tyndari in caelum tollenda fama fuit, huic idem honos certe dicandus est. quod quidem faciam teque omnium optimam doctissimam adprobantibus diis inmortalibus ipsis in eoropinionem omnium mortalium consecrabo. » Fortasse dicat aliquis, prae nimio luctu delirasse Ciceronem. Atqui omnis illa oratio, etnon egri, sed constantis animi ac iudicii fuit et hec ipsa sententia nullum prefert indicium doloris; neque enim puto illum tam varie, tam copiere potuisse, nisi luctum eius et ratio ipsa et consolatio amicorum et longitudo temporis mitigasset. quid quod idem dicit in libris de re publica, idem de gloria? nam de legibus, quo in opere Platonem secutus leges uoluit ponere, quibus putaret usuram esse iet sapientem civitatem, de religione ita
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ t̾buit ptãtem. Poscamꝰ nẽto ᷤ
atq hec me sacra qł annis urbe
uelit posita templis u̾oi ferre di¬
catis Idẽ scil de ione. lib̾ et ꝑan.
m̃curius et appollo fecerũt / ac pos¬
tea de hiis ipĩs successores corũ
accesfunt poete / et cõpoĩtis ad
uoluptatem carmĩb . in celũ cos
sustulerũt sicut facĩt qui apud
reges eciã malos panegyrycis t.¬
mendatus adulant̾ Qd̾ malũ
a grecis ortũ est. quoꝵ leuitas
instructa dicẽdi facłtate et copi¬
a incredibłe ẽ qnͣtas mẽdacior
nebulas excitam̾t/. Itaq admira¬
tieos. et susceperunt pͥmi sacra
illoꝵ et uinu̾s gentib tradiderũt
Ob hanc uanitatem sibilla sic cos

Expanded text:
torum tribuit potestatem: poscamus uentos, torum tribuit potestatem: poscamus uentos, atque haec me sacra quotannis urbe uelit posita templis sibi ferre dicatis. idem scilicet de Ioue Liber et Pan et Mercurius et Apollo fecerunt ac postea de his ipsis successores eorum. accesserunt etiam poetae et compositis ad uoluptatem carminibus in caelum eos sustulerunt, sicut faciunt qui apud reges etiam malos panegyricis mendacibus adulantur. quod malum a Graecis ortum est, quorum leuitas instructa dicendi facultate et copia incredibile est quantas mendaciorum nebulas excitauerit. itaque admirati eos et susceperunt primi sacra illorum et uniuersis gentibus tradiderunt. ob hanc uanitatem Sibylla sic eos
Abbreviated transcription (Latin):
seu uiri fortitudine insignes ea̾nt
seu feiẽ casticate mirabłos sũma ne¬
uerac̃one coli̾t ut Egyptus yside
mauri iubam macedones sabriũ
peni uramã. latim faum̃. Sabin
sãcũ Romam quirinũ Eodẽ utiq
modo athene minerua/. samos iu¬
nonẽ/. paphos uenerẽ uulcariũ lem¬
nos / lib̾mi naxos appollinẽ delos
sic ꝑ ppłos atq regiones uaria satͣ
suscepta sunt dum hoĩes gͣti ẽẽ in
suos pn̾çipes cupiuĩt et quos alios
honores uita carentib deferant in¬
uenie non possunt/. Preterea pietas
eoꝵ qui succesẜant płimũ contulit
ad erorem Qui ut diuina stirpe
nati uideñtur diuinos honores
patẽtib detulm̾nt. deferriq iusẜmit
an põt aliqs dubitare quo religio¬
nes deoꝵ suit institute cũ apõ ma¬
ronem legat ence u̾ba sociis impe¬
rantis nẽ pateras libate ioui. p̃cib¬
q uocate anchisen geĩtore. Cui nõ
cantũ ĩmorlitatem uerũ eciam nẽ¬

Expanded text:
seu uiri fortitudine insignes erant seu uiri fortitudine insignes erant seu feminae castitate mirabiles, summa ueneratione coluerunt, ut AegyMauri Iubam, Macedones Cabyrum, Peni Uraniam, Latini Faunum, Sabini Sancum, Romani Quirinum: eodem utique modo Athene Minervam, Samos Iunonem, Paphos Venerem, Vulcanum Lemnos, Liberum Naxos, Apollinem Delos. sic per populos atque regiones uaria sacra suscepta sunt, dum homines grati esse in suos principes cupiunt et quos alios honores uita carentibus deferant, inuenire non possunt. praeterea pietas eorum qui successerant plurimum contulit ad errorem: qui ut • diuina stirpe nati uiderentur, diuinos honores parentibus detulerunt deferrique iusserunt. an potest aliquis dubitare, quomodo religiones deorum sint institutae, cum apud Maronem legat Aeneae uerba sociis imperantis: nunc pateras libate Ioui precibue uocate Anchisen genitorem —? cui non tantum immortalitatem, uerum etiam uen
Abbreviated transcription (Latin):
gius ꝑ amorem meõriam defuctorũ
cołe ceperũt ut et grãs referre bñme̾i¬
tis. uideñt᷑ et successores eoꝵ allice̾nt
ad bene imperandi cupiditatem qd̾
cicero de nat᷑a deoꝵ docet dicens Sus¬
cepit aũt inta hominũ cõsuetudoq
cõmĩs ut bñficiis excellentes
uiros in celũ fama ac uolũtate tol¬
le̾n̾t. hinc hercules hĩc castor hĩc
pollux hĩc Esculapius hinc libor et
alio loco atq ĩ plerisq ciuitatib in¬
telligi põt. acuende u̾tutis gr̃a aut
quo libentius rei p. causa adiret¬
mona honõe deoꝵ ĩmortaliũ con¬
secratam. hac scil rõne fomani
cesares suos consecrauerũt et man¬
ri suos reges. sic paulatim religio¬
nes ẽẽ ceperũt dumilli pͥmi qui
cos nouerant eo ritu suos liberos
ac nepotes deinde omės posteros
ĩbuerũt. Et hii tamẽ sũmi reges
ob telebritate noĩs in ꝓĩciis oĩb
colebant᷑. p̾uatim u̾o singłi populi
gentis aut urbis sue conditores

Expanded text:
moriam defunctorum colere coeperunt, ut et gratiam referre bene meritis viderentur, et successores eorum allicerent ad bene imperandi cupiditatem. Quod Cicero de natura deorum docet dicens: Suscepit autem vitam hominum consuetudo communis, ut beneficiis excellentesviros in celum fama ac voluntate tollerent: hinc Hercules, hinc Castor et Pollux, hinc Esculapius, hinc Liber". Et alio loco: "atque in plerisque civitatibus intelligi potest acuende virtutis gratia, aut quo libentius rei publice causa pemoriam, in honorem deorum immortalium consecratam. Hac scilicet ratione Romani Caesares suos consecraverunt, et Mauri suos reges; sic paulatim religiones esse coeperunt, dum illi primi qui eos noverant eo ritu suos liberos atque nepotes, deinde omnes posteros imbuerunt, et hi tamen summi reges ob celebritatem nominis in prouinciis omnibus colebantur. priuatim uero singuli populi gentis aut urbis suae conditores,
Abbreviated transcription (Latin):
cero secutus dediis ac religiomb hac
ut a phisicis reb bñ atq utilt̃ ĩnẽ¬
tis tracta rõ est. ad cõmenticios at
fictos deos. que res genuit falsas
opĩones erroresq curbulentos et
deorum et etates et nesţitus oena¬
tusq noti sunt gn̾a pretẽa coningia
cognatõnes om̃iaq traducta ad

Expanded text:
cero secutus de diis ac religionibus eocero secutus de diis ac religionibus eout a physicis rebus bene atque utiliter inventis tracta ratio sit ad commenticios et fictos deos. Quae res genuit falsas opiniones erroresque turbulentos et deorum et aetates et vestitus ornatusque noti sunt, genera praeterea coniugia cognationes, o
Abbreviated transcription (Latin):
posuere penates. Si hñt urbes et a¬
gros igit habebũt Iam quis nõ ud
que sequant᷑ arare illos et cołe qd
uictus causa sit Ergo mor̾les suĩt qõ
argͣn̾itũ retrou̾sus idem ualet. Si .n.
agros non habent ne urbes quidem
carent go et cõcubitu si et cõcubitꝰ
abhiis abest et serus igit᷑ femiminꝰ
In dus aũt udemꝰ et fenas eẽ ergo
dii non sunt dissoluat hoc argumẽtũ
siquis põt Ita enĩ res rem sequitꝰ ut
hec ultĩa ncc̃e sit confite̾i/ S ne illud
quidem dissoluat aliquis ex duobus
sexib alter forcõi est alter infirimor
Robustiores em̃ mares sunt fennẽ
inbecilliores. inbetillitas aũt nõ cal¬
dit in deum ergo nec femnẽ serus
hinc additꝰ suꝑions argumenti ex¬
trema illa conchusiout dii nõ sint qm̃
in diis et feimẽ sunt
bhas rõnes stoyçialio u̾su de¬
os int̾pretantꝰ et qr nõ ꝑui¬
dent quid sit in ño. conantꝰ eos cũ
rerum ñaliũ rõne cõuig̾e Quos cy¬

Expanded text:
posuere penates. si habent urbes, et aposuere penates. si habent urbes, et agros igitur habebunt. iam quis non uideat quae sequantur? arare illos et colere, quod uictus causa fit: ergo mortales sunt. quod argumentum retrouersus idem ualet. si enim agros non habent, ne urbes quidem,carent, ergo et concubitu, si concubitus ab iis abest, et sexus igitur femininus. in diis autem uidemus et feminas esse: ergo dii non sunt. dissoluat hoc argumentum si quis potest. ita enim res rem sequitur, ut haec ultima necesse sit confiteri. sed ne illud quidem dissoluet aliquis: ex duobus sexibus alter fortior est, alter infirmior; robustiores enim mares sunt, feminae inbecilliores. inbecillitas autem non cadit in deum, ergo nec feminae sexus. huic additur superioris argumenti extrema illa conclusio, ut dii non sint, quoniam in diis et feminae sunt. Ob has rationes Stoici aliouersus deos interpretantur, et quia non peruident quid sit in uero, conantur eos cum rerum naturalium ratione coniungere. quos Ci
Abbreviated transcription (Latin):
mur non generandi cã s tantũmõ capi¬
ende noluptatis dnos ẽẽ sexus. et ea ox¬
cere que homũcłos et face̾ et pati pudet
Cum nõ dicant᷑ aliqui ex aliquib nati
conseꝙ̃s ẽ ut semꝑ nascant᷑ quiquide
aliqñ sunt nati. uł si nasci desierũt. non
simus iupit̾ desierit libos tosle utrũ
sexegenarius factus ẽ et illi lex papu
fibulam imposuit an impetrauit ius
trium lib̾oꝵ an tantem illi uenit in
mentẽ. ab alio expectes atteri qd̾ fe¬
ceĩs et timet nequis sibi faciat quod
ip̃e sat̾no at isti qui dõs asserũt indeat̃
quõ respondeant huic argumẽto quod
ĩfe̾mꝰ si duo sũt sexus dõꝵ sequit᷑ cõcu¬
bitꝰ si coeunt et domos t̾ant ictẽ ẽ
Nec em̃ carent᷑ inrtute ac pudoe uth
ꝓmiscue aut in ꝓpatulo faciant. sicut
muta uidemꝰ face aminalia. si domoᷤ
habent. consequens ẽ. ut er urbes
habeant Et quidẽ auctore nasone
qui ait plebs hĩtat diu̾sa locis hac
fronte pocentes. celicole clariq suos

Expanded text:
generandi causa, sed tantummodo capiendae uoluptatis duos esse sexus deorum et ea exercere quae homunculos et facere et pati pudet. cum uero dicantur aliqui ex aliquibus nati, consequens est ut semper nascantur, siquidem aliquando sunt nati, uel si nasci desierunt, scirsimus Iuppiter desierit liberos tollere? utrum sexagenarius factus est et illi lex Papia fibulam inposuit? an impetrauit ius trium liberorum? an tandem illi uenit in mentem ab alio expectes alteri quod feceris et timet ne quis sibi faciat quod ipse Saturno? at isti qui deos adserunt, uideant quomodo respondeant huic argumento quod inferemus: si duo sunt sexus deorum, sequitur concubitus, si coeunt, et domos habeant necesse est; nec enim carent uirtute ac pudore, ut hoc promisce aut in propatulo faciant, sicut muta facere uidemus animalia. si domos habent, consequens est ut et urbes habeant, et quidem auctore Nasone, qui ait: plebs habitat diuersa locis, a fronte potentes caelicolae clarique suos
Abbreviated transcription (Latin):
cia largitus est inagistrauitu u̾tuti
aut pendum inte uocas ad quam
expeduĩt cuiꝰ uice cum ip̃i doctores
in fum̃t senectute ac morte confecti
qmͣ constituerint quõ niui deceat
cuiꝰ uẽitatis indagat̾tem profiteri
huc exstitisse neminẽ Qd ergo te ma¬
gistra illa uite docuit an ut potẽtissi¬
mi consulem maledictis incesseres
cũq hostem pat̾e uenenatis orõmbi
faces S omitimꝰ illa que possunt
excusan fortune noie studuisti nẽ
q ipãm latimis lr̃is illu stran̾is min¬
tatoreniq te platonis ostende̾is cere
igitur quid dixĩs aut qua secta uei¬
tatem defenderis in achatenia stił
qmͣ secutus es quiͣ probasti at ħ
ci possit ad uitam Hec tua u̾ba sunt
ciulit᷑ Ed tam repugnans dici põt si
nostenda sunt p̾cepta pħie Ideo utiq¬

Expanded text:
cia largitus est magistram tu virtutis, cia largitus est magistram tu virtutis, aut parentem vitae vocas, ad quam expediunt. Cujus vitae? cum ipsi doctores ante fuerint senectute ac morte confecti, quam constituerint quomodo vivi deceat. Cujus veritatis indagatricem profiteri n extitisse adhuc neminem. Quid ergo te magistra illa vitae docuit? An ut potentissimum consulem maledictis incesseres, eumque hostem patriae venenatis orationibus faceres? Sed omittamus illa, quae possunt excusari fortunae nomine. Studuisti nempque ipsam latinis litteris illustraveris, imitatoremque te Platonis ostenderis. Cedo igitur quid didiceris, aut in qua secta veritatem deprehenderis. In academia scilicet, quam secutus es, quam probasti. At haec ci possit ad vitam. Haec tua verba sunt: civiliter. Quid tam repugnans dici potest? Si noscenda sunt praecepta philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
muẽstas cognita reꝵ dicendũ ẽ deꝰ
ille funt deus niclite menũ tamẽ nõ
erat sic landandꝰ dens qd sapieni ꝓ
ĩneui̾t s qd̾ hoĩem fecĩt qui posset
cape sapienciam cmuit enĩ lautẽ
qui ꝑtem landat ex toto s ille ut
hoĩem laudauit qui tamẽ ob idipm̃
deberet pro deo habẽi qd̾ saꝑe ĩuenit
Sic enĩ ait nõne docebit hũc hoĩe
im̃o diuum cdignaner ẽẽ uñ appet
Milesĩ talem qui de reꝵ nã pͥmus
eͣditur disputasse ita dum hosem
querit extosłe rem ip̃am depressit
ipãm sapĩam qm alias conũ ciliil
inẽcum deoꝵ uocit poctice figuratã
landat in faciem grauit᷑ queritur ce¬
mipie nigratus ẽẽ Nos ergo maite
tulli paricide sumus / et insuendite
um tam impie ingratus es nõ hũc
cuiꝰ effigiem uenerans in capitolio
sedentem S illum qui mũdũ fecit
hoiemq generauit qui sapĩam qͦ
ip̃am int̾ cetera celestia sua benefi¬

Expanded text:
maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sic laudandus deus, quod sapientiam inuenerit, sed quod hominem fecerit qui posset capere sapientiam: minuit enim laudem qui partem laudat ex toto. sed ille ut hominem laudauit, qui tamen ob id ipsum deberet pro deo haberi, quod sapere inuenerit: nam sic ait: nonne decebit hunc hominem numero diuum dignarier esse? unThalem, qui de rerum natura primus traditur disputasse. Ita dum hominem quaerit extollere, rem ipsam depressit.ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inventum deorum vocat, poetice figuratam laudat in faciem. Graviter etiam queritur eimpie ingratus esse? » Nos ergo, Marce Tulli, parricidae sumus, et insuendi teum tam impie ingratus es non hunc cujus effigiem veneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit, hominemque generavit, qui sapientiam quoque ipsam inter coelestia sua benefi
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõfessionẽq perduce̾ tanꝙͣ cõfider
respondei prorsus nch̾ posse quomuiꝰ¬
pħia eẽt magrã u̾tutis/ Qd̾ quidẽ nitus¬
culams disputacõnib aperte professis
est ad eam ip̃am cõn̾sa or̃õne tanqm
se declamatorio dicendi genere iacta
modo nosse S oĩno uita hoĩnum
smne te esse potuisset Du ĩuentrre le¬
gum tu magistra moꝵ et discipline
finsti quasi nõ aliquid pe se ip̃am sen¬
tiret ac non pocius ille landand ͦ esser
qui eam tribuit potuit codẽmõ gr̃s
ag̾e cibo et potui qd̾ sme hiis rebus
constae̾ uita non possit in quib ut
sensus ita bnficii inchil ẽ at quin
qui sapiam pͥino ĩuenit s hoc
inepte qd̾ ab holñe ĩuentam putait
qiͣ uo̾ illam alicubi iatentem nomo
ille quẽ landabat ĩuenit tanqmͣ to¬
bias ad fontem ut poete auĩt ꝙsue¬
pertorem sapie ut deñ landauitꝰ Itã
enĩ dicit nemo ut opinor eĩt morta¬
li corꝑe cretus Nam si ut ipa petit

Expanded text:
ad confessionemque perducere, tamquam confideret ad confessionemque perducere, tamquam confideret responderi prorsus nphia esset magistra uirtutis. quod quidem in Tusculanis disputationibus aperte professus est ad eam ipsam conuersa oratione, tamquam se declamatorio dicendi genere iactarmodo nos, sed omnino uita hominum sine te esse potuisset? — tu inuentrix legum, tu magistra morum et disciplinae fuisti: quasi uero aliquid per se ipsa sentiret ac non potius ille laudandus esset qui eam tribuit. potuit eodem modo gratias agere cibo et potui, quod sine his rebus constare uita non possit, in quibus ut sensus ita beneficii nihil est: atquin qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa petit
Abbreviated transcription (Latin):
sit hoĩnum ẽ par considerae loqõ¬
ciũ atq ĩ maxims reb errancium
Si aũt ẽ aliqua disciplina u̾tutis n̾
ea queitur cum ab isto discẽda ge¬
nẽ discesseis equide tam et si operã
dederim ut qnͣtulamtũq dicendi as¬
sequerer facultatem ꝓpt̾ studium
docendi tame nũquã eloquẽs fui
quippe qui forum ne attigetim qui¬
bomtas eloquẽtem atqr ad diserte
copioseq defendendam sentẽciam
diuinitatis et ipa ueĩtas sufficit pel¬
inferis resig̾e ut uir eloquẽtissimꝰ
ab homũcrlo non deseito doceretir
p̾niũ quidnam sit qd landandum
putet qui uituperat id studiũ qd̾ uoci
tur pħia deinde neq issam ẽẽ arten
quia uitus et isticia discatur nec
aliam ullam sicut putauit postremo
qm̃ ẽ nͥtutis disciplina ubi querenda
sit cum ab illo discendi genere. distes¬
seris qd̾ ille non audiendi distendi¬
q gracia querebat a quo enĩ poss andĩe
cum sciret id nemo S ut in causis
face solebat Int̾rogacõne uoluit in g̾e

Expanded text:
considerate loquentium, atque in maximis rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab isto genere discendi discesseris. » Equidem tametsi operam dederim, ut quantulamcumque discendi assequerer facultatem propter studium docendi, tamen eloquens nunquam fui; quippe qui forum ne attigerim quibonitas eloquentem; ad quam diserte copioseque defendendam scientia diuinitatis et ipsa ueritas sufficit. uelinferis surgere, ut uir eloquentissimus ab homunculo non diserto doceretur: primum quidnam sit quod laudandum putet qui uituperat id studium quod uocatur philosophia; deinde neque illam esse artem qua uirtus et iustitia discatur nec aliam ullam, sicut putauit; postremo quoniam est uirtutis disciplina, ubi quaerenda sit, cum ab illo discendi genere discesseris, quod ille non audiendi discendique gratia quaerebat. a quo enim posset audire, cum sciret id nemo? sed ut in causis facere solebat, interrogatione uoluit urguere
Abbreviated transcription (Latin):
coctoris eremplo et ancͣte corrupta
nequiotẽ nec satis fint ita uine sed
doce eciam libidines cepit ac mores
suos delupanaĩ ad scolam tnͣstulit
disserẽs noluptatem corpis eẽ sũimĩ
bonũ que doctͥna execrabilis et ꝑuden¬
est nata Nam quid ego de cmicis
loquor quib ĩ ꝓpatulo cone cum
cõuigib mos fuit Quid mirũ
si a camb quoꝵ uitam iuitantur
eciam uoͬbulum nomẽq traxerunt
Rullum igitur in hac disciplina ma¬
gisteriũ uͣtutis ẽ cum eciam illi qui
honestiõa p̃cipĩt aut nõ faciũt ip̃i
que suadent̾ ã si faciũt qd̾ raro acci¬
dit nõ disciplina cos ad rectũ s nã
producit que sepius eciã in doctos
impellit ad laudem

Expanded text:
doctoris exemplo et auctoritate corrupta doctoris exemplo et auctoritate corrupta nequiorem? nec satis fuit ita uiuere, sed docere etiam libidines coepit ac mores suos de lupanari ad scolam tdisserens voluptatem corporis esse summum bonum. Quae doctrina execrabilis et pudenest nata. Nam quid ego de Cynicis loquar? quibus in propatulo coire cum conjugibus mos fuit. Quid mirum, si a canibus, quorum vitam imitantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt? Nullum igitur in hac disciplina magisterium virtutis est, cum etiam illi, qui honestiora praecipiunt, aut non faciant ipsi quae suadent, aut si faciunt quod raro accidit non disciplina eos ad rectum, sed natura perducat, quae saepius etiam indoctos impellit ad laudem.
Abbreviated transcription (Latin):
se iudiciũ putes ad̾o redũdãt ad
ipos maledc̃a in publicũ missa qͦs
nõ ałt ĩtueĩ dec. qmͣ medicos qͦr
titłi remedia habent ppeidos ue¬
nena qͦstam uo nec pudor uicioꝵ
tenet. s patrotima turpitudinis
sue fingunt ut eciam honeste
idem seneca eciam q̃ nõ probabit
ut eciam ad maiora tn̾sitũ ĩnei it
Nec telin q̃t mores bonos s tp̃a aptabit
et quil alii utũtur ingłia ã uoluptate
utetur agende rei causa deifde paulo
post onnia que luxuriosi fguit q̃eq ĩ¬
magr̃o cum laide nobili scorto fint con¬
suetuto qd̃ flagicium graius ille pħie
doctor sic defendebat ut dicet multum
int̾ se et ceteros landois amatores int̾¬
eẽ qd̾ ip̃e haberet laidem alii a laide
haberentur/ O p̾clara et boms mnit᷑a¬
da sapĩa huic no libos in disciplinã
dares ut discerent hr̃e met̾cem ali¬
quid int̾ se et perditos int̾eẽ dicebt̃
scil qd̾ illi bona sua peiterent ip̃e gri¬
pro lenone ut ad se omĩs ĩuentus

Expanded text:
tes: adeo redundant ad ipsos maledicta in publicum missa. quos non aliter intueri decet quam medicos, quorum tituli remedia habent, puxides uenena. quosdam uero nec pudor uitiorum tenet, sed patrocinia turpitudini suae fingunt, ut etiam honeste idem Seneca etiam quae non. probabit, ut etiam ad maiora transitum inueniat, nec relinquet mores bonos, sed tempori aptabit, et quibus alii utuntur in gloriam aut uoluptatem, utetur agendae rei causa. deinde paulo post: omnia quae luxuriosi faciunt quaeque inmagistro cum Laide nobili scorto fuit consuetudo. quod flagitium grauis ille philosophiae doctor sic defendebat, ut diceret multum inter se et ceteros Laidis amatores interesse, quod ipse haberet Laidem, alii a Laide haberentur. o praeclara et bonis imitanda sapientia! huic uero liberos in disciplinam dares, ut discerent habere meretricem? aliquid inter se ac perditos interesse dicebat, scilicet quod illi bona sua perderent, ipse grapro lenone, ut ad se omnis iuuentus
Abbreviated transcription (Latin):
faciũt ea que in scolis arguissent
Mencõr forte accusandi grã nõne
idip̃m tulliꝰ fatetur et queitrr
sit ita moratus ita aĩmo ac unta
cõstitutꝰ ut radio postulat. Qͥ disci¬
gem inte putet. Qͥ obtemꝑet ip̃e
sibi et decretis pareat sius ind̾e
licet alios tanta leuitate et iacra¬
cõne ut his fuĩt nõ didicisse me¬
lius alios pecume cupidos alios
ciceronẽ scribit Tancũ abest ut
ego magistram uite put̾e phiam
magis estnnẽ opus eẽ magr̃o itẽ
uiuedi qmͣ plei̾sq qui in ea dispu¬
tanda u̾sant uideo em̃ magnã
ꝑtem eoꝵ qui i scola depucore
de cõtinẽcia p̃cipiant argutissime
costem n õim libidinũ cupidita¬
tib uin̾e̾ Idem seneca in exhorta

Expanded text:
facientes ea quae in scolis arguissent. facientes ea quae in scolis arguissent. mentior fortasse accusandi gratia: nonne id ipsum Tullius et fatetur et queritursit ita moratus, ita animo ac uita constitutus, ut ratio postulat? qui discigem uitae sibi, et decretis pareat suis? Videre licet alios tanta levitate et jactatione, ut his fuerit non didicisse melius: alios pecuniae cupidos, aliosCiceronem ita scribit: « Tantum abest, ut ego magistram esse putem vitae magis existimem opus esse magistris vivendi, quam plerisque, qui in ea disputanda versantur. Video enim magnam partem eorum, qui in schola de pudore et continentia praecipiant argutissime, eosdem in omnium libidinum cupiditatibus vivere. Item Seneca in Exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
in ph̾iam que ut omiã reddat in¬
c̾ta leg̾e abrogat artem nullã pu¬
tat rõnem sb̾uertit iegulam damp¬
nat scĩam funditus tollit falsa igit᷑
illa onña qr ĩrem semꝑ inc̾tã et ad¬
huc nichil explicantẽ cade̾ nõ pñt
plex sibiq tota cont̾ria ẽ et sicut
unus est huꝰ mũdi constituror.¬
et rector deus una neritas ita unam
ẽẽ ac simplicem sapĩam nccẽ est Qui
quid ꝗd ẽ neꝵ ac bonũ id perfcm̃ esse
non potest nͥ fuit singulare Q si pħia¬
uitam poss institue̾ nulli alii nͥ ph̾i
essent boni et qui eam non didicissẽt
qui sint sine illa doctna boni Expħis
aut̃ praro fuit qui aliqͥd ĩnita feci̾t
lande dignũ quis ẽ tandẽ qui non
indeat eos homĩes u̾tutis qua ip̃i
egeant non cẽ doctores nam siꝗs
mores coꝵ diligent̾ in qͥrat ĩueĩet
rracundos cupidos libidmosos ar¬
rogantes proternos et sõ optẽtu
sapiẽ sua uicia celantes cum domi

Expanded text:
ss sophiam, quae ut omnia reddat inss sophiam, quae ut omnia reddat incerta, legem abrogat, artem nullam putat, rationem subuertit, regulam deprauat, scientiam funditus tollit. falsa igitur illa omnia, quia in rem semper incertam et adhuc nihil explicantem cadere non possunt. plex sibique tota contraria est. et sicut unus est huius mundi constitutoret rector deus, una ueritas, ita unam esse ac simplicem sapientiam necesse est, quia quidquid est uerum ac bonum, id perfectum esse non potest, nisi fuerit singulare. quodsi uitam posset instruere, nulli alii nisi philosophi essent boni et qui eam non didicissent, essent boni et qui eam non didicissent, autem perraro fuerit qui aliquid in uita fecerit laude dignum, quis est tandem qui non uideat eos homines uirtutis, qua ipsi egent, non esse doctores? nam si quis mores eorum diligenter inquirat, inueniet iracundos cupidos libidinosos adrogantes proteruos et sub obtentu sapientiae sua uitia celantes, tum domi
Abbreviated transcription (Latin):
uinet qui cunłit̾ inuet seqt᷑ ut stul¬
rabłis ignorancio ueri ubi ẽ ergo
phie magistenũ aut quid te docunt il¬
l uite parens si uer miserabliter
ignoras. Q si ħ erroris ignoracõisq
confessio pene ĩuito tibi ib intuno
in celum laudib extulisti in aigistra
u̾tutis eẽ non posse eodẽ ductus er
rore seneca
ius enĩ ueram uiam tenetur
errante cicerone pha in quit¬
agende non errabimꝰ s̃ dixerimus
pħia ẽẽ legem bone iite honesteq
uiuendi Et qui dueit illam regular
uite suũ illi reddidit hic planẽ non
cum sit in plimes sectas disciplinaꝙ
qmͣ reglam uite ph̾iar nõiari ĩ qua
diu̾sitas p̾ceptoꝵ rectũq it̾ impediat
et tui betur aut legẽ bñ uiuendi cuiꝰ
capita longe dissonant & scĩam u¬
te agente i qua ncħ aluo efficitꝰ
contria sepe dicendo qmͣ ut nemo
quidqmͣ sciat Euero enĩ utrum¬
ne achadenniam pħia putet ẽẽ an
non sit negaturr non arbitror O
siẽ nchil ergo illoꝵ cadit quidem

Expanded text:
uiuit qui ciuiliter uiuit, sequitur ut stulrabilis ignoratio ueri. ubi est ergo philosophiae magisterium aut quid te docuit illa uitae parens, si uerum miserabiliter ignoras? quodsi haecerroris ignorationisque confessio paene inuito tibi ab intimo in caelum laudibus extulisti, magistram uirtutis esse non posse? Eodem rore Seneca quis enim veram viam teneret, errante Cicerone? « Phiagendae. Non errabimus, si dixerimus philosophiam esse legem bene honesteque vivendi. Et qui dixerit illam regulam vitae, suum illi reddidit. » Hic plane non men, quae cum sit in plures sectas disciplinasqquam regulam vitae philosophiam nominari, in qua diversitas praeceptorum rectum iter impediat, et turbet? aut legem bene vivendi, cujus capita longe dissonant? aut scientiam vitae agendae, in qua nihil aliud efficitur, contraria saepe dicendo, quam ut nemo quidquam sciat? Quaero enim, utrumne Academiam philosophiam putet esse an non. negaturum non arbitror. quod si est, nihil ergo illorum cadit in philo-
Abbreviated transcription (Latin):
et quo pueĩendum sit nouci̾mꝰ u̾tus
ut perueĩamꝰ alteꝵ sine alt̾o ichil
ual Ex scia enĩ u̾tus ex uirtute sñ¬
mũ bonũ nascitur Bẽata igitur n
reꝑiri qr sũmũ bonũ non in sũmo q̃¬
sierunt s in ymo Sũmũ aũt quid
ẽ nͥ celum et deus unde aĩmꝰ oritur

Expanded text:
et quo perueniendum sit nouerimus, uirtus, et quo perueniendum sit nouerimus, uirtus, ut perueniamus. alterum sine altero nihil ualet: ex scientia enim uirtus, ex uirtute summum bonum nascitur. beata igitur uireperiri, quia summum bonum non in summo quaesierunt, sed in imo. summum autem quid est nisi caelum et deus, u
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa cõsiderans perducit nos ad eximi¬
um illd ac singularem cuiꝰ cã nasci¬
mur bonũ Q si fecissent phi et non
qd̾ semel app̃henderũt tuei ꝑtrnacit᷑
maluissent profecto pueĩssent ad
ueꝵ hoc ut ostendi modo Qd̾ si non
fuit eoꝵ qui celestes anmas una cũ
corporib extingñt Illi tamẽ qui de in¬
morlitate aĩme disputant intellig̾e
triũ cupiditate suꝑata pure ac nict̾te ᷤᷤ¬
diẽ ad deũ idest ad oĩginẽ snã reu̾t̾at᷑
Idc̾to enĩ soli aĩanciũ ad aspectũ celi
erecti sumꝰ ut sũmũ bonũ nrm̃ ĩ siĩmo
eẽ credamꝰ Igitur religionẽ soli capi¬
mꝰ ^ ut ex hoc sciamꝰ hũanũ spm̃ non
ẽẽ mor̾lem ꝙ deũ qui ẽ ĩmorͣlis et
qui aut scĩm pro sũmo bono aͥ u̾tutem
sunt amplexi tenuerunt quidẽ ueĩ¬
tatis uiam s non puenerũt ad sũmũ
Hec em̃ duo sũt qui simul efficiant il¬
lnd qo queitur / scia id prestit ut qño

Expanded text:
uersa considerans perducit nos ad eximiuersa considerans perducit nos ad eximium illut ac singulare cuius causa nascimur bonum. quod si fecissent philosophi, non quod semel apprehenderant tueri pertinaciter maluissent, profecto peruenissent ad uerum hoc, ut ostendi modo. quod si non fuit eorum qui caelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen qui de inmortalitate animae disputant intellegeretrium cupiditate superata purae ac uictrices animae ad deum id est ad originem suam reuertantur. idcirco enim soli animantium ad aspectum caeli erecti sumus, ut summum bonum nostrum in summo esse credamus, ideo religionem soli capimus, ut ex hoc sciamus humanum spiritum non esse mortalem, quod deum qui est inmortalis et qui aut scientiam pro summo bono aut uirtutem sunt amplexi, tenuerunt quidem ueritatis uiam, sed non peruenerunt ad summum. haec enim duo sunt, quae simul efficiant illut quod quaeritur: scientia id praestat, ut quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cupiũt tanti est uł anaragore insum
ẽ cõtemplacõ celiac lucis ip̃ius ut qͣs¬
cumq miserias libeat sustm̃e Cum
igit᷑ꝰ liboriosa hec brenis uita non
cantum hoĩnmi s eciam ceteraꝵ am¬
manccũ consensu magnũ eẽ bonum
ducatur nam festum est eandem sũmũ
ac perfectum fieri bonũ si et fine careit
et gnn malo Demq nemo unqmͣ exti¬
tiss qui hanc ipĩm brenẽ cõtempne̾t
pro salute cunum nolũtarie se neci ob¬
tulerũt sicut thebis meneceus athe¬
nis codrus Rome curcius et enuies
duo nũqmͣ mortem uite cõmodis
pretulissent nͥ se ĩmorlitatem opiõ¬
ne cunum consequi putanissent Qui
tame et si nescierũt ĩmor̾litatis uam
res eos camen non fefellit Si enĩ u̾¬
tus duncias et opes ideo cõtempint
quia fragiles sunt noluptates ideo
qr breues ergo et intam fragilem
breuẽq ideo cõtemꝑnit ut solidam
et ppetuam consequatur Ip̃a igitur¬
cogitacõ per ordinẽ gradiens et uni¬

Expanded text:
cupiunt. tanti est, ut Anaxagorae uisum cupiunt. tanti est, ut Anaxagorae uisum est, contemplatio caeli ac lucis ipsius, ut quascumque miserias libeat sustinere. cum igitur laboriosa haec et breuis uita non tantum hominum, sed etiam ceterarum animantium consensu magnum bonum esse ducatur, manifestum est eandem summum ac perfectum fieri bonum, si et fine careat et omni malo. denique nemo umquam extitisset qui hanc ipsam breuem contemneret pro salute civium voluntariae se neci obtulerunt, sicut Thebis Menoeceus, Athenis Codrus, Romae Curtius et Mures duo, numquam mortem vitae commodis praetulissent, nisi se immortalitatem opinione civium consequi putavissent: qui tametsi nescierunt immortalitatis vitam, res tamen eos non fefellit. Si enim virtus divitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, voluptates ideo, quia breves; ergo et vitam fragilem brevemque ideo contemnit, ut solidam et pcogitatio per ordinem gradiens et uni
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ et incorruptũ uocat qr sempi¬
nnchil sit qd̾ ex ea uexare aut ĩminiu̾
aut ĩmutare possit Nec alit̾ ꝙqmͣ
existimai̾ bt̃m põt nͥ fuit incorrup¬
tum. Incorruptum aũt nichil ẽ nͥ
qo̾ ẽ in mor̃le. Sola eigo ĩmorlitas
bt̃a ẽ qr corrũpi ac dissolin nõ põt
qd̾ si cadit in hoĩem u̾tus qd̾ negae̾
nullus põt̃ cadet et bñtudo non em̃
põt fieĩ ut sit miser qui u̾tute ẽ ꝑre¬
ditus Si cadit btitudo ergo et ĩmoͣr¬
litas cadit in hoĩem que bta ẽ Sũmũ
igit̾ bonũ sola ĩmorlitas ĩuenitur
qr nͨ alind anmal nec corpꝰ attingit
nec põt cuiqmͣ sine scĩa ac u̾tute idest
sine dei cognicõne ac iusticia prouenie
cuiꝰ apeticõ tam recta qm̃ nera sit ipã
uite ħce. cupiditas indicat Que l sit
temꝑalis et labore pleissima expetitꝰ
tamnẽ ab omĩb et optatur hac emĩ tam
senes qmͣ ꝑueri tam uegeti qm̃ infnr¬
mi tam deuiq sapientes . qmĩ stulti

Expanded text:
beatum et incorruptum uocat, quia sempibeatum et incorruptum uocat, quia sempinihil sit quod eam uexare aut minuere aut inmutare possit. nec aliter quicquam existimari beatum potest nisi fuerit incorruptum. incorruptum autem nihil est nisi quod est inmortale. sola ergo inmortalitas beata est, quia corrumpi ac dissolui non potest. quodsi cadit in hominem uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non potest enim fieri ut sit miser qui uirtute est praeditus. si cadit beatitudo, ergo et inmortalitas cadit in hominem, quae beata est. summum igitur bonum sola inmortalitas inuenitur, quia nec aliut animal nec corpus adtingit nec potest cuiquam sine scientia et uirtute id est sine dei cognitione ac iustitia prouenire. cuius adpetitio quam recta, quam uera sit, ipsa uitae huiusce cupiditas indicat, quae licet sit temporalis et labore plenissima, expetitur tamen ab omnibus et optatur: hanc enim tam senes quam pueri, tam reges quam infimi, tam denique sapientes quam stulti
Abbreviated transcription (Latin):
Merito ergo pħorum nõ obscurus eu¬
semper Incellexit profecto que sit
natura sũmi boni l id nõ explicam̃t
quid sit .i. aĩmi ĩ mor̾litas nec abiud
om̃o ꝯuidꝙͣ qr sola nec ĩminui nec
angeĩ nec mutai̾ pot̃ seneca quoq
inprudens incidit ut fat̾e̾tur nullũ
ẽẽ alind u̾tutis p̾miũ qmͣ ĩmor̾lita¬
tem landans enĩ u̾tutem in eo libro
quẽ de ĩmatura morte cõstp̾sit una
inquit res est u̾tus que nos ĩmorli¬
cate donare possit et pares dis face̾
S et storci quos secutus ẽ negant
sine u̾tute effici posse quẽꝙͣ beatũ er¬
go u̾tutis p̾miũ b̃ta unta ẽ si utus
ut itẽ dcm̃ ẽ heatã uitam facit nõ est
igitur ut auĩt ꝓpt̾ se ip̃am u̾tus expe¬
tenda s ꝓpt̾ uitam bt̃am que u̾tritẽ
nccĩo sequit᷑ Qd̾ argumẽtũ doce̾ eos
potuit qd̾ ess sũmũ bonũ hec aũt ui¬
ta pñs et corporalis bt̃a ẽẽ nõ põt qr
malis ẽ sb̾iecta per corpꝰ Epicurꝰ deñ

Expanded text:
Merito ergo philosophorum non obscurus Eusemper. Intellexit profecto quae sit natura summi boni, licet id non explicaverit quid sit: id est autem immortalitas, nec aliud m, quia sola nec inminui nec augeri nec immutari potest. Seneca quoque inprudens incidit ut fateretur nullum esse aliud uirtutis praemium quam inmortalitatem. laudans enim uirtutem in eo libro quem de inmatura morte conscripsit, una inquit res est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. sed et Stoici, quos secutus est, negant sine uirtute effici posse quemquam beatum. ergo uirtutis praemium beata uita est, si uirtus, at recte dictum est, beatam uitam facit. non est igitur ut aiunt propter se ipsam uirtus expetenda, sed propter uitam beatam, quae uirtutem necessario sequitur. quod argumentum docere eos potuit, quod esset summum bonum. haec autem uita praesens et corporalis beata esse non potest, quia malis est subiecta per corpus. Epicurus deum
Abbreviated transcription (Latin):
de aĩa senciebant exꝑtes enĩ diuine
huiꝰ cradicõnis nec argumẽta nẽa
ta beata nobis ei̾t disserendũ Su¬
omis loquendi racõ cõtmetur. hãc
diuina cradicõ nõ desiderat. q nõ ĩ
lingua s in corde sapiã ẽ Nec int̾¬
est quali utans sermoẽ res enĩ nõ
u̾ba querũtur et nos nõ de gͣmati¬
co aut oratoe̾ quoꝵ stũ ẽ quõ loq¬
debeant s de sapiente diseminꝰ
si neq phisica illa racõ necessaria ẽ
neq hec loyca qr beatũ face̾ nõ pos¬
sunt ⁊ estat ut in sola ethica tocuis
omĩb socrates cõtulisse dicitur in
qua eciam parte qm̃ philosophos er¬
rasse docui qui sũmũ tonũ cuiꝰ capi¬
endi grã generati sumꝰ nõ cõp̾hence¬
et faneant et accedant nllus hic te¬
meritati locus est inet̾mĩ stulcie pẽa
soeunda ẽ si aut persona manis aut
oprno falsa decepit homo aut̃ qua¬
tus qui sĩ non indeat enroiem ẽte
airogans est qui sibi andeat uendi¬

Expanded text:
de anima sentiebant; expertes enim hujus de anima sentiebant; expertes enim hujus divinae eruditionis, nec argumenta vera, ta beata nobis erit disserendum. Suomnis loquendi ratio continetur. Hanc diuina eruditio non desiderat, quia non in lingua, sed in corde sapientia est nec interest quali utare sermone. res enim, non uerba quaeruntur. et nos non de grammatico aut oratore, quorum scientia est quomodeceat, sed de sapiente disserimus, si neque physica illa ratio necessaria est, neque haec logica, quia beatum facere non possunt: restat ut in sola ethica totius omnibus, Socrates contulisse dicitur. In qua etiam parte quoniam philosophos errasse docui, qui summum bonum, cujus capiendi gratia generati sumus, non comprehendepotius faveant, et accedant. Nullus hic temeritati locus est: in aeternum stultitiae poena subeunda est, si aut persona inanis, aut opinio falsa deceperit. Homo autem, qualtus, qui suum non videat errorem certe arrogans est, qui sibi audeat vendi
Abbreviated transcription (Latin):
uitam retulerũt que cum corpe t̾mĩa¬
tur ad corpꝰ renobuti sunt cmiꝰ ẽ õe
hoc opus qd̾ tnͣssigitꝰ in terra quare
nõ ĩmeito sĩũ conũ nõ cõprehen¬
derũt qr quidqd spectat ad corpꝰ et
ergo in hoĩem beatitudo illo modo
quo phi putanerũt S ita cadit nõ
ut tuc beatus sit cũ muit ĩ corpore
qd̾ utiq dissoluat᷑ corrũpi nccẽ est
S cũc cũ aĩma societate corꝑis libera¬
ta in solo spiritu uiuit hoc uno beati
in hac uita possumꝰ si mĩme beati eẽ
uideamĩ Si fugientes illecebras uo¬
Si demq asperam illam uiã difficilẽ¬
qr teneamꝰ que nobis ad beatitudmnẽ
patefacta est Sũnm̃ igitur tomi qõ
beatos facit nõ pot õe nͥ ĩ ea religioe
atq toctͥna cuiꝰ spes in mortalitatis
adĩcta est
Es exige uidetur hoc loco ut q̃m
documiꝰ ĩmor̾litatẽ eẽ sũmũ bo¬
qua dere ingens int̾ phos discepta¬
cõ est nec quidqmͣ tamen explicae̾
aut probare potuerũt hii qui uerũ

Expanded text:
rettulerunt quae cum corpore terminatur, ad corpus reuoluti sunt, cuius est omne hoc tempus quod transigitur in terra. quare non inmerito summum bonum non conprehenderunt, quia quidquid spectat ad corpus etergo in hominem beatitudo illo modo quo philosophi putauerunt, sed ita cadit, non ut tunc beatus sit, cum uiuit in corpore, quod utique ut dissoluatur corrumpi necesse est, sed tunc, cum anima societate corta, in solo spiritu vivit. Hoc uno beati esse in hac vita possumus, si minime beati esse videamur; si fugientes illecebras vosi denique asperam illam viam difficilemque teneamus, quae nobis ad beatitudinem patefacta est. Summum igitur bonum, quod beatos facit, non potest esse, nisi in ea religione, atque doctrina, cui spes immortalitatis adjuncta estes exigere videtur hoc loco, ut quoniam docuimus immortalitatem esse summum boQua de re ingens inter philosophos disceptatio est, nec quidquam tamen explicare, aut probare potuerunt ii, qui verum
Abbreviated transcription (Latin):
corpis et fortune. herilli sũmũ tonĩ
est sciã renonis cum nat᷑a cõgruent᷑
uinere quorũdam stoitoꝵ uͥtutẽ sequi
anstotiles in honestate ac u̾tute sũmũ
sequimur cui credimꝰ par ẽ ĩ oĩbus
au̾ctas. si elige̾ possamꝰ ꝙ ẽ melius¬

Expanded text:
corporis et fortunae. Herilli summum bonum corporis et fortunae. Herilli summum bonum est scientia, Zenonis, cum natura congruenter uiuere, quorundam Stoicorum, uirtutem sequi. Aristoteles in honestate ac uirtute summumsequimur? cui credimus? par est in omnibus auctoritas. si eligere possumus quod est melius
Abbreviated transcription (Latin):
ranseamꝰ nũc ad alteram phie ꝑ
qua tocius pħie racio cõtinetur Si¬
quidem in illa phisica sola oblectacõ ẽ
In hac eciã utilitas et qm̃ indisponẽto
uite statu formandisq motib ꝑi¬
culo maiore peccat᷑ maiorẽ dibigen¬
ciam ncc̃e ẽ adhib̾e̾ ut sciamꝰ quõ noᷤ
oporteat uu̾e illic põt ueĩa cõcedi
qr siue aliquid dicũt nichil prosut
siue delirant uichil nocent hic uero
nullus discidio nlłs errori locus est
ꝑte ut ꝑiculi minus ita plus difficł¬
tatis est ꝙ obstura reꝵ racio cogit di¬
uersa et uaria sentie in hac sicut plus
piculi est ita mi ͦ difficultatis ꝙ usus
ipẽ reꝵ et coctidiana exꝑimenta pos¬
sunt doc̾e quid sit melius et uei̾us
uideamꝰ ergo ut rũ ne cõsenciãt aut
quid nob̾ affint qͦ rectiꝰ uita degatur
nõ ncc̃e ẽ omĩa circuire unũ ełigamͦ
⁊ potussiiũ qd̾ ẽ sumũ ac pũcipale m
quo tocus sapie caito uersatur Epucu¬
rus sũmũ bonũ in uoluptate amim

Expanded text:
ranseamus nunc ad alteram philosoqua totius philosophiae ratio contine-. tur, siquidem in illa physica sola oblectatio est, in hac etiam utilitas. et quoniam in disponendo uitae statu formandisque moribus periculo maiore peccatur, maiorem diligentiam necesse est adhiberi, ut sciamus quomodo nos oporteat uiuere. illic potest uenia concedi, quia siue aliquid dicunt, nihil prosunt, siue delirant, nihil nocent, hic uero nullus discidio, nullus errori locus est.parte ut periculi minus, ita plus difficultatis est, quod obscura rerum ratio cogit diuersa et uaria sentire, hic ut plus periculi est, ita minus difficultatis, quod usus ipse rerum et cottidiana experimenta possunt docere quid sit melius et uerius. uideamus ergo utrumne consennant aut quid nobis adferant, quo rectius uita degatur. non necesse est omnia circumire, unum eligamus ac potissimum, quod est summum ac principale, in quo totius sapientiae cardo uersatur. Epicurus summum bonum in uoluptate animi
Abbreviated transcription (Latin):
tes ucia peccata Que si incent u̾¬
tus ac fuganerit ĩmaculatus erit
aĩmus ac pimis unte igitur colli¬
gi pot̃ quid efficit aĩmi fortitudo in¬
miꝵ ex cõuicto et pari hoc ẽ ex cor¬
pis fortitudine. d cum in aliqmͣ
cong̾ssionẽ c̾tamẽq uenit quid ali¬
ud ex uctonia qui intam petit Si¬
ne enĩ cum honnẽ sine cũ bestia
dimicet pro salute c̾tatur. Ergo
ut corpus m̃cendo id assequitur
non intereat sic et aĩmꝰ ut mane¬
at Et sicut corpꝰ ab hostib sius uic¬
tum morte mulctatur ita suꝑatus
a uiciis aĩmus moĩatur ncte ẽ Ed
ergo int̾eit sit̾ aĩmi et corꝑis di¬
micacõnem nisi ꝙ corpus tpãlem
uitam expetit ammꝰ sempit̾nam
est eius Si omĩa que pro boĩs cõcu¬
piscunt᷑ negligit si sũmus eius gdꝰ
ad mortem patet qñquidẽ uitam qͥ
optatur a cetens sere respuit mortẽ¬
q qui ceti timent fortit̾ suscipit Si
nct̃e ẽ ut aliquid ex se magni boni

Expanded text:
tes uitia peccata? quae si uicerit uites uitia peccata? quae si uicerit uirtus ac fugauerit, inmaculatus erit animus ac purus. unde igitur colligi potest quid efficiat animi fortitudo? nimirum ex coniuncto et pari hoc est ex corporis fortitudine: quod cum in aliquam congressionem certamenque uenerit, quid aliut ex uictoria quve enim cum homine, sive cum bestia dimices, pro salute certatur. Ergo ut corpus vincendo id assequitur, ut non intereat: sic etiam animus, ut permaneat; et sicut corpus ab hostibus suis victum, morte mulctatur: ita superatus a uitiis animus moriatur necesse est. quid ergo intererit inter animi et corporis dimicationem nisi quod corpus temporalem uitam expetit, animus sempiternam?eius est, si omnia quae pro bonis concupiscuntur neclegit, si summus eius gradus ad mortem patet, quandoquidem uitam quae optatur a ceteris saepe respuit mortemque quam ceteri timent fortiter suscipit, si necesse est ut aliquid ex se magni boni
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ cet̾ĩ facũt uicti cupiditate idest
profecto uirtus alind ergo sb̃lumꝰ
atq preclariꝰ efficit uec frustra hiis
frequẽtib bonis eluctatur nͥ qd̾ maio¬
ra et uenora desicerat non desperemꝰ
ĩueĩn posse moto uerset se cogitacõ
tur p̾mia
ed quent᷑ quid sit ꝓpt̾ qd̾ nasci¬
mur ꝗd efficit uͥtus possumꝰ sic
ĩnestigare duo sunt ex quib hõ con¬
stat aĩmꝰ et corpus Multa sunt ꝓpͥe
aĩmi mulca ꝓpͥe corꝑis multa ntriq
coiã sicut est ipã nͥtus que quociens
ad corpꝰ refertur disc̾nendi grã for¬
citudo noĩatur Qm̃ igitꝰ ntriq sb̾ia¬
cet fortitudo ut̾q ꝓpoĩta diicacõ
est et ut̾q ex duntacõne uictona
Corp ꝰ qr solidum ẽ et cõprehensible
cum solidis et cõprehensibłib cõfli¬
gat ncc̃e est aĩmꝰ aũt qr tenuus ẽ
et ĩmsibłi̾s cum hiis congreditur
hostib qui uidei tangiq non possũt
Qui sunt aũt hostes aminiꝰ cupidita¬

Expanded text:
quod caeteri faciunt victi cupiditate, id est quod caeteri faciunt victi cupiditate, id est profecto virtutis. Aliud ergo sublimius atque praeclarius efficit; nec frustra his praesentibus bonis reluctatur, nisi quod majora, et veriora desiderat: non desperemus inveniri posse, modo verset se cogitatio tur praemia. Si quaeritur quid sit propter quod nascimur, quid efficiat uirtus, possumus sic inuestigare. duo sunt ex quibus homo constat, animus et corpus. multa sunt propria animi, multa propria corporis, multa utrique communia, sicut est ipsa uirtus: quae quotiens ad corpus refertur, discernendi gratia fortitudo nominatur. quoniam igitur utrique subiacet fortitudo, utrique proposita dimicatio est et utrique ex dimicatione uictoria: corpus quia solidum est et conprehensibile, cum solidis et conprehensibilibus confligat necesse est, animus autem quia tenuis est et inuisibilis, cum iis congreditur hostibus qui uideri tangique non possunt. qui sunt autem hostes animi nisi cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uͥtus sibi appetenda ẽ obdecorem
Euid eigo põt ne fiei̾ ut qd hom̃ qo̾
honestum ẽẽ cõstat m̾cede ac p̾imo
cueat Sitq tam sterile ut nicħ exse
cõmodi pariat labor ille magnus et
difficultas et luctacõ adũsus mala
quib hec uita plena ẽ aliqd magin
nꝰ nũ uoluptatem aut nichil turpe
ex honesto nasci põt nũ dinicus nũ
potencias at ea quidem fragilia sũt
et caduca nuni głimi nũ honorem
uui medriam uonus at hec oĩa non
sunt in ipã u̾tute s maloꝵ existima¬
cõne atqr arbito posita nim sepe
u̾tus et ĩuisa est et mn malo efficit᷑
Debet aũt id bonsi qd̾ ex ea nascitur
ita cohere ut diuessi atq abstrahi ne¬
queat nec ałr sũmũ bonũ udeĩ po¬
test qmͣ si et ꝓpͥum sit uͥtutis S ta¬
hi possit quid qd̾ in hiis omĩb cõtẽp¬
nendis n̾tutis officia consistũt na
uoluptates opes potencias honores
eaq onnã que ꝑro boms habentur
non cõcupiste̾ non appete nõ amãe

Expanded text:
ob decorem. quid ergo? potestne fieri ut quod bonum, quod honestum esse constat, mercede ac praemio careat sitque tam sterile, ut nihil ex se commodi pariat? labor ille magnus et difficultas et eluctatio aduersus mala, quibus haec uita plena est, aliquid magni mus? num uoluptatem? at nihil turpe ex honesto nasci potest. num diuitias? num potentatus? at ea quidem fragilia sunt et caduca. num gloriam? num honorem? num memoriam nominis? at haec omnia non sunt in ipsa uirtute, sed in aliorum existimatione atque arbitrio posita. nam saepe uirtus et inuisa est et malo adficitur. debet autem id bonum quod ex ea nascitur ita cohaerere, ut diuelli atque abstrahi nequeat, nec aliter summum bonum uideri potest, quam si et proprium sit uirtutis et tahi possit. Quid, quod in his omnibus contemnendis virtutis officia consistunt. Nam voluptates, opes, potentias, honores, eaque omnia, quae pro bonis habentur, non concupiscere, non appetere, non amare,
Abbreviated transcription (Latin):
cansa ueniamꝰ quid possumꝰ iudicae̾
qui nõdum saꝑe ceperimꝰ Maxime
cum p̾sto assit achadenncus. qui noᷤᷤ
pallio retrahat ac uetet cuiqm cred̾e
nec tamẽ ipẽ afferat qͥd seq̃mur
uid ergo suꝑest msĩ ut omissis
ad iudicem illũ scil datorem simpli¬
cis et quiete sapie que nõ cãcũ for¬
mare nos et mduce in uiam possit
Derum eciã de controusiis eoꝵ ferre ser¬
tencim hec nos docet quid sit homĩs
uerum ac fũmũ bonũ de quo prins

Expanded text:
ueniamus, qui possumus iudicare qui nondum sapere coeperimus, maxime cum praesto adsit Academicus, qui nos pallio retrahat ac uetet cuiquam credere nec tamen ipse adferat quod sequamur? Quid ergo superest nisi ut omissis bus ueniamus ad iudicem, illum scilicet datorem simplicis et quietae sapientiae, quae non tantum formare nos et inducere in uiam possit, uerum etiam de controuersiis istorum ferre sententiam? haec nos docet quod sit hominis uerum ac summum bonum. de quo prius