comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ inm̃sa. donec possẽ de hoc negocio inpre
suꝑb & arrogans est. tãꝗ falsa dicendo ꝑditã
recuꝑasset innocentiã. neq mͥ neq amicis suis
uoluit ad qͥescere. nͥ quȩcũq petebat & in ma¬
nu mea ñ sunt. & abhis qͥ ea legirine accepe¬
runt. inuitis auferre ñ posst̃. redderẽ inte¬
gerrime. Igit᷑ sođm qđ placueret discrectioĩ
uiẽ. aliquid tale suꝑ hoc paruitati meȩ rescri¬
bite. qđ huic stulto & cetis cornua ñ addat. &
uires mea̾ ñ excedat. Ipse aut̃ nc̃ ad uos uenire
disposuerã. s iste publicauit aduentũ meũ stu-¬
diosissime ꝑ totã romani itineris uiã. Que
dãna. quas passiones. quas ꝑsecutiones intꝰ et
foris hoc anno ꝓlege dĩ ꝑtulerĩ: nota uob̃ fac̾e̾
pot̃it iste fr̃. Litt̾as scĩtatis urẽ securꝰ mei ꝑicłi
metropolitanis & eoꝵ suffraganeis sine mora¬

Expanded text:
mecum in mensa, donec possem de hoc negotio in prasuperbus et arrogans est, tanquam falsa dicendo perditam recuperasset innocentiam, neque mihi, neque amicis suis voluit acquiescere, nisi quaecunque petebatnu mea non sunt, et ab his qui ea legitime acceperunt, invitis auferri non possunt, redderem integerrime. Igitur secundum quod placuerit discretioni vestrae, aliquid tale super hoc parvitati meae rescribite, quod huic stulto et caeteris cornua non addat, et vires meas non excedat. Ipse autem nunc ad vos venire disposueram, sed iste publicavit adventum meum studiosissime per totam Romani damna, quas passiones, quas persecutiones intus et foris hoc anno pro lege Dei pertulerim , nota vobis facere poterit iste frater. Litteras sanctitatis vestrae securus mei periculi me
Abbreviated transcription (Latin):
suasionẽ sẏmonis nero petrũ liget in carcera&:
ñ minꝰ tam̃ petrus sẏmoni dicat. peccunia
statum labefactare conatur. eo uehem̃tiꝰ est
eorũ impbitati resistendũ. & religionir pĩane
ẽsulendũ. & lam̃tabilib ȩecłȩ ruinis obuiandũ.
onhec qͦͣsi ignoranti scribo s ꝑsuasũ. eẽ uellẽ
tue pat̾nitati. ut itum manũ ad aratrũ mit¬
teres. & de agro dnĩ spinas quas posses euelleres &
semina queq messẽ latura suꝑ seminarẽ non
differres. Hec hactenꝰ. De cet̃o deuotissime postulo
pat̾nitatẽ triã. quatinꝰ paruitatimeȩ rescribas.
utrũ naui ꝑiclitantis eccłȩ ⁊ iã pene naufragi¬
um patientis manũ ad hib̾e disponas. & quo in

Expanded text:
ersuasionem Simonis, Nero Petrum liget, incarceret , ersuasionem Simonis, Nero Petrum liget, incarceret , non minus tamen Petrus Simoni dicat: Pecunia tstatum labefactare conatur, eo vehementius est eorum improbitati resistendum, et religioni Christianae consulendum, et lamentabilibus Ecclesiae ruinis obviandum. Non haec quasi ignoranti scribo, sed persuasum esse vellem tuae paternitati, ut iterum manum ad aratrum mitteres, et de agro Domini spinas, quas posses, evelleres, et semina quaeque messem latura superseminare non differres. Haec hactenus. De caetero devotissime postulo paternitatem tuam quatenus parvitati meae rescribas, utrum navi periclitantis Ecclesiae, etiam pene naufragium patientis, manum adhibere disponas, et quo in
Abbreviated transcription (Latin):
munẽ.rpĩ eccłe utilitatẽ S hanc meã leticiã
pꝰea ꝑ turbauit qđ mͥ dictũ ÷. te in tanta per¬
turbatione humerũ tuum huic oneri nolle
supponẽ dissuasione quoꝵ dã dicentiũ. prop¬
ter languidũ cap̃ egrotanti corꝑi & pene
pantiũ. & palpando putredines digestantiũ.
amantiũ suã tranqͥlitatẽ non egrotantium
no aut̃ gallico alta iez abebquerentes altaria
suffod̾e. ꝓpħas occide. ñ ÷ tam̃ dicendũ helię
relictus sũ solus. & q̃runt aiãm meã. ne diui¬
nũ ei dicat responsũ. reliqͥ michi septẽ mi¬
lia uirorũ. qͥ non curuauert̃ genua sua.
ante baal: Licet ad placitũ herodis saltet
herodias. petat cap̃ ioħis c̾cedat herodes. di¬
cat tam̃ ioħs. ñ licet tͥ urorẽ tuã in ordina¬
te relinquere. ⁊ cũ trib̾ lis tui conugẽ uł
pelicẽ in c̃iugiũ hab̾e Licet balaamidoceat
balac edere et fornicari. finees tm̃ ñparcat.
isrłitȩ cũ madianitide fornicati Licetad ꝑ¬

Expanded text:
risti utilitatem. Sed hanc meam laetitiam postea perturbavit quod mihi dictum est te in tanta perturbatione humerum huic oneri nolle supponere, dissuasione quorumdam dicentium, propter languidum caput aegrotanti corpori et pepantium, et palpando putredines digestantium, amantium suam tranquillitatem, non aegrotantium lico autem altera Jezabel, quaerentes altaria suffodere, prophetas occidere, non est tamen dicendum Heliae: Relictus sum solus, et quaerunt animam meam ; ne divinum dicat ei responsum: Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ante Baal . Licet ad placitum Herodis saltet Herodias, petat caput Joannis, concedat Herodes , dicat tamen Joannes: Non licet tibi uxorem tuam inordinate relinquere, et contribulis tui conjugem, vel pellicem in conjugium habere. Licet Balaam 12 doceat Balac edere et fornicari, Phinees tamen non parcat Israeliti cum Madianite fornicanti . Licet, ad p
Abbreviated transcription (Latin):
guurẽ uit adhuc tolerẽ. cudite m uirgã ferrea
qna uasa lucea cont̾ant᷑: quȩ non eomͦ parcat
init dit indiserim̃ adducantur plurimi. hoc idõ
falsis delationib aures urȩ̃ pietatis iam scd̃o
pulsa uit. dic̃s se ꝑ coniecturas accusatũ. & de
re uelata. tã certa accusatione publicata . tam
eluidenti eritu cõprobata: ut nemini n cantũ
enosũ si etiam cõpuncialiũ dubiũ sit. qͥn indo¬
no sua falsã monetã fabricari fecerit. & in qͥdã¬

Expanded text:
tolerem, cudite mihi virgam ferream , qua vasa lutea conterantur, quae non eo modo parcat uni, ut in discrimen adducantur plurimi. Hoc ideo falsis delationibus aures vestrae pietatis jam secundo pulsavit, dicens se per conjecturas accusatum, et derevelata, tam certa accusatione publicata, tam evidenti exitu comprobata ut nemini, non tantum civium, sed etiam comprovincialium dubium sit quin in domo sua falsam monetam fabricari fecerit, et in qua
Abbreviated transcription (Latin):
& epõs regni sui. ut eũ ad rationẽ mittant.
& nisi resipuerit ȩccłastica eũ disciplina ad
em̃dationẽ uenire constringant: Hȩ qͥdem
litt̾e iã publicate eẽnt. s ꝑ amore eiꝰ feci eas ad¬
huc detineri. quia nolo regnũ eiꝰ ꝗͣtum in me

Expanded text:
iepiscopos et episcopos regni sui, ut eum ad rationem mittant, et nisi resipuerit, ecclesiastica eum disciplina ad emendationem venire constringant. Hae quidem litterae jam publicatae essent, sed pro amore ejus feci eas adhuc detineri, quia nolo regnum ejus, quantum ex me
Abbreviated transcription (Latin):
pondẽ iubetis. cũ insinuatũ fuerit qͥ sint et
qͥd erpostulent. respondere ñ subt̃ fugiã uł
in eccła si eccłastica st̃ negotia ł incuria si
sunt curialia: Bene ualete: Sd̾ pacẽ noluit¬

Expanded text:
pondere jubetis, cum insinuatum fuerit qui sint, et pondere jubetis, cum insinuatum fuerit qui sint, et quid expostulent, respondere non subterfugiam, vel in ecclesia, si ecclesiastica sunt negotia, vel in curia, si sunt curialia. Bene valete. EPISTOL
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ p̃cedente diuina grã de stc̃ore pauꝑ usq at
soliũ pͥncipũ ꝑ manũ urãm eleuat᷑ sũ. fateor
me pꝰ dm̃ ꝓposse meo cuncta uobis debe.q uit̃
congriuint honori & saluti S quia ex aꝑatus
ꝓpt̃ salubres monitus quosserenitati urẽ exsũ¬
ma fidelitate & caritate direri. me fiduciastis.
& bona ep̃ał domꝰ diripienda aduersarus nr̃ iᷤᷤ
erposuistis. grauia & grandia in de ꝑpessus iti¬
cõmida. regali curiȩ ad p̃sens nec secure possum
int̾ eẽ nec honeste Supplico itaq maiestati
uiȩ̃. ut regia int̾im me mansuetudine suppor¬
tetis. donec possi aliꝗtulũ respirare. & danna
qͥm pene usq ad penuriã panis inflicta suñ.
aliqua exparte reparare Expecto etiã per
miscdĩã dei cito futurũ. ut uerũ eẽ. cognosca¬
tis illud ꝓu̾biũ salomonis Meliora sunt ulil¬
nera dilig̃tis: quã fraudulenta oscula blan¬
dientis. De cȩtõ calũniatorib meis qͥb meres¬

Expanded text:
te divina gratia de stercore pauper usque ad solium principum per manum vestram elevatus sum, fateor me post Deum pro posse meo cuncta vobis debere quae vestro congruunt honori et saluti. Sed quia exasperatus propter salubres monitus quos serenitati vestrae ex summa fidelitate et charitate direxi, me diffiduciastis, et bona episcopalis domus diripienda adversariis nostris exposuistis, gravia et grandia inde perpessus incommoda, regali curiae ad praesens nec secure possum interesse nec honeste. Supplico itaque majestati vestrae, ut regia interim me mansuetudine supportetis, donec possim aliquantulum respirare, et damna quae mihi pene usque ad penuriam panis inflicta sunt aliqua ex parte reparare. Exspecto etiam per misericordiam Dei cito futurum, ut verum esse cognoscatis illud proverbium Salomonis: Meliora sunt vulnera diligentis, quam fraudulenta oscula blandientis . De caetero calumniatoribus meis, quibus me res
Abbreviated transcription (Latin):
de pace cõponenda int̾ me ⁊ dnm̃ meũ regẽ
manitas grãs tͥ reddo. S qͥa hȩc pax ñ posset ẽẽ
tabit ꝗdu uoluerit in incepto suo durare c̃ilis¬
meu÷ adhuc erpectare. si forte ds̃ dare ei m̃tẽ
bonam. ut uell&e consiliũ suũ in meliꝰ cõmuta¬

Expanded text:
e inter me et dominum meum regem, multas gratias tibi reddo. Sed quia haec pax non posset esse stabilis quandiu voluerit in incoepto suo durare, consiliumeum est adhuc exspectare, si forte Deus daret ei mentem bonam, ut vellet consilium suum in melius commuta
Abbreviated transcription (Latin):
uiscerib: Gras ago pͥmũ dõ lib̾atori meo in die
caritati urẽ. quȩ intensis orationũ clamorib
eo increpante uentos & mare cessaret nubilo¬
sa tempestas & rediret serena tranqͥllitas. Ende
me uob̾ artiorib caritatis nexib astrinristis.
&e in excusabilẽ cõmodoꝵ executorẽ adquisistis.
S in hoc uno nubilo m̃tis meȩ plenã adhuc ẽso¬
lationẽ non habui. qđ illi scẽ leticiȩ quando
corpus beati iyliani translatũ÷. ad huc ergas¬
tulo clausus. in teresse ñ merui. Possae autẽ
urã frat̃nitas hanc nubẽ cordis mei inserenita¬
tem cito conuertere. si aliquas illiꝰ scĩ corporis
reliqͥas paruitati meȩ uelletis cõmunicare
Nenĩ inde patrociniũ loci urĩ minueretur.
s fama & meritũ beati c̃fessoris ꝓ mea occasio¬
ne in belgica ꝓuincia in qua meritũ eiꝰ mi¬
nus notũ ÷ publicaret᷑. & festiuitas eiꝰ omĩ anno
uł ad uos mittã. uł ipse met si uob̾ uisũ fuerit

Expanded text:
visceribus. Gratias ago primum Deo liberatori meo in die charitati vestrae, quae intensis orationum clamoribuseo increpante ventos et mare, cessaret nubilosa tempestas, et rediret serena tranquillitas . Unde me vobis arctioribus charitatis nexibus  al.tis, sed in hoc nubilo mentis meae plenam adhuc consolationem non habui, quod illi sanctae laetitiae, quando corpus beati Juliani translatum est, adhuc in ergastulo clausus interesse non merui. Posset autem vestra fraternitas hanc nubem cordis mei in serenitatem cito convertere, si aliquas illius sancti corporis reliquias parvitati meae velletis communicare. Non enim inde patrocinium loci vestri minueretur, sed fama et meritum beati confessoris pro mea occasione in Belgica provincia, in qua meritum ejus minus notum est, publicaretur, et festivitas ejus omni anno vel ad vos mittam, vel ipsemet, si vobis visum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ni qđ legit᷑. quia petrus seruabat᷑ in carce
oratio a eutẽ sine int̾missione fiebat ab ecła
tie ꝯtenti estote ꝗ si transgressi fueritis: scio
uđ semel recesistis. sic̃ eritꝰ apꝓbat non bene
nͥ & uobis consuluistis De cȩt̃o gͥ contentie¬
stote timinis qͦs posuert patres urĩ. nesi¬

Expanded text:
ni quod legitur, quia Petrus servabatur in carcere, ni quod legitur, quia Petrus servabatur in carcere, oratio autem sine intermissione fiebat ab Eccletica contenti estote; quam si transgressi fueritis, scio In eo enim quod semel recessistis, sicut exitus approbat, non bene mihi et vobis consuluistis. De caetero ergo contenti estote terminis q
Abbreviated transcription (Latin):
carnotensib sał. Audiui pͥmates urbis
ex aꝑatio. s in t̾minata ꝓductio: Quare ne
moꝵ. dep̃dationib ꝑ auꝑũ. potestis dm̃ pla¬
care. s uehem̃t̃ ex aꝑare. sine cuiꝰ benepla¬
cito neq uos neq aliquis potĩt me lib̾are.
Lologͦ ut ad u̾sum me impleri faciatis aures
armis bellicis recuꝑem: quod non ẽ. pastoris sed
inuasoris. Si manꝰ dnĩ tetigit me. & adhuc ex¬
tenta ẽ. suꝑ me. ꝑmittite me solũ ebib̾e mise¬
riam meã. & sustine̾ irã dĩ donec iustificet
causã meã. & nolite tribulationẽ meã aliena
cumulare miseria. Decretũ ÷ enĩ mͥ non solũ
includi .ł. eccłiastico honore pͥuari. s etiam
magis mori. quã ꝑ me stragẽ hominũ fieri.
Moneo gͥ uos ꝑ suꝑeminente̾ . xp̃i caritatẽ. uc
neq hoc faciatis. neq fieri ꝑmittatis. Quod
tam̃ si feceritis. certũ : qr nichil ꝓdĩt uobis.
eũ detentor m̃s multos habeat adiutores. & ni¬
chil habeat qđ ei auferre possitis. Recordami¬

Expanded text:
Carnotensibus, salutem. Audivi primates urbis exasperatio, sed interminata productio. Quare ne morum, depraedationibus pauperum potestis Deum placare, sed vehementer exasperare, sine cujus beneplacito neque vos neque aliquis poterit me liberare. Nolo ergo, ut adversum me implere faciatis aures armis bellicis recuperem , quod non est pastoris, sed invasoris. Si manus Domini tetigit me et adhuc extenta est super me, permittite me solum ebibere miseriam meam, et sustinere iram Dei, donec justificet causam meam, et nolite tribulationem meam aliena cumulare miseria. Decretum est enim mihi non solum includi, vel ecclesiastico honore privari, sed etiam magis mori, quam per me stragem hominum fieri. Moneo igitur vos per supereminentem Christi charitatem, ut neque hoc faciatis neque fieri permittatis. Quod tamen si feceritis, certum est quia nihil proderit vobis, cum detentor meus multos habeat adjutores, et nihil habeat quod ei auferre possitis. Recordami
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ memores estote cõmunionis urẽ. ne si qđ ab¬
sit auaricia in uobis radicẽ fixerit: apłicȩ
conu̾sationis qͣ uiuere optatis obliti: cũ anania
& saphira apłica maledictione condẽpnemini.
Et qͥa prona ÷ omĩs ȩtas ab adolescentia in ma¬
lum. ad olescentes urõs honestis semꝑ exertiis
intentos. sũma diligentia custodite. ut caste
nutriti. sacͥs possint ministuis applicari. Siqͥs
notate. ut cong̾gatis uobis & meo spũ. digna
eũ possimꝰ seueritate corriꝑe. qͥa non reqͥes¬
cet in eo sp̃c ms̃ aquo scandalitabit᷑ grex
pusillus. Postremo qđ monui it̃um moneo.
ut aliquẽ substituatis locomeo. ñ qđ uelĩ
fr̃nitatẽ uram deserere. s si ita ordo diuinus

Expanded text:
vero memores estote communionis vestrae, ne si, quod abvero memores estote communionis vestrae, ne si, quod absit! avaritia in vobis radicem fixerit, apostolicae conversationis, qua vivere optatis, obliti cum Anania et Saphira apostolica maledictione condemnemini Et quia prona est omnis aetas ab adolescentia in malum, adolescentes vestros honestis semper exercitiis intentos, summa diligentia custodite, ut caste nutriti sacris possint ministeriis applicari. Si quinotate, ut congregatis vobis et meo spiritu digna eum possimus severitate corripere, quia non requiescet in eo spiritus meus, a quo scandalizatur grex pusillus. Postremo quod monui iterum moneo, ut aliquem substituatis loco meo, non quod velim fraternitatem vestram deserere, sed si ita divinus
Abbreviated transcription (Latin):
spetiosȩ rachel donante dĩ grã ualeã penitra¬
re. Ligat me etiã claritas cleri. deuocio pͦpłi.
beniuolentia pͥncipis q ita se mͥ graruito con¬
tulit. ut etiã comitissa me ñ petente immo
renuente in manu mea quã scẽ spoponđit ꝓ
se & ꝓ comite se mͥ omnẽ fidẽ seruat᷑os. & in
nulla ꝑsecutioẽ ꝗͣ pro lege dĩ patiar aliqͣtenꝰ
defuturos. De dnõ aut̃ rege qđ mͥ infestꝰ sic
quia nuptiis eiꝰ dicto & scripto calũniã ꝗͣ
debui feci. scio uos ñ latere. Propt̃ qđ donecꝰ
tor: ut pacẽ sectemini ⁊ scĩmoniã. Noc uoui¬
stis. & debetis. hoc & exhibetis. s ut exhibeatis
magis ꝑ hoc bono odore diffuso qͥ hactenus
a uob̾ ꝓcessit. & facultates ȩccłȩ ur̃ȩ freq̃nti¬
bus augm̃tis multiplicabitis. & euntes de
idsum dormietis: Nec alia uob̾ scribe scio nͥ¬
ut ea quȩ ame audistis & accepistis & tenuis¬

Expanded text:
speciosae Rachel, donante Dei gratia, valeam penetraspeciosae Rachel, donante Dei gratia, valeam penetrare. Ligat me etiam charitas cleri, devotio populi, benevolentia principis quae ita se mihi gratuito contulit, ut etiam comitissa, me non petente, imo renuente, in manu mea, quam sancte spoponderit pro se et pro comite, se mihi omnem fidem servaturos, et in nulla persecutione, quam pro lege Dei patiar, aliquatenus defuturos. De domino autem rege, quod mihi infestus sit, quia nuptiis ejus dicto et scripto calumniam quam debui feci , scio vos non latere. Propter quod donetor, ut pacem sectemini et sanctimoniam. Hoc vovistis, hoc debetis, hoc et exhibetis, sed ut exhibeatis magis. Per hoc bono odore diffuso, qui hactenus a vobis processit, et facultates Ecclesiae vestrae frequentibus augmentis multiplicabitis, et euntes dedipsum dormietis . Nec alia vobis scribere scio, nisi ut quae a me audistis, et accepistis, et tenuis
Abbreviated transcription (Latin):
na a maritudinis fastidiosȩ. plena curȩ fasti
tat honestũ ociũ. plenũ dułcedinis ñ fastidiose:
plenũ securitatis delitiosȩ & luminosȩ. S rur.¬
sus in hac sententia quodã mͦ michi displiceo.
Et tandẽ secure mͥ consulit ratio. ut sic̃ noti
p̃ueni uoluntatẽ dĩ epãtũ ambiendo sic non
p̃ueniã contennendo : s uoluntate eiꝰ in om̃ib
obneri demanu dnĩ ȩquo animo suscipiam
ꝓsꝑa & asꝑa. scđm illud apłi. Nemo nrm̃ sibi
uiuit. & nemo nrm sibi morit᷑. s ei qͥ ꝓipsis mor¬
tuus ẽ. Idõ non audeo manꝰ subtͣhere suscepto
regimini: ñ audeo officiũ linguȩ meȩ negare
popło dĩ cotidie ad consulta aĩȩ suȩ recurren¬
ti. neplectar pȩna serui mali & pigri. Unde
oportet me ꝓpt̾ spẽ numerose ꝓlis ꝯsortium liȩ
nocte mͥ suppositę licet lippę tam du tolera¬
re.donec pꝰ expletionẽ senarii oꝑis ad amplexꝰ

Expanded text:
na amaritudinis fastidiosae, plena curae nubilona amaritudinis fastidiosae, plena curae nubilotat honestum otium, plenum dulcedinis non fastidiosae, plenum securitatis deliciosae et luminosae. Sed rursus in hac sententia quodam modo mihi displiceo, Et tandem secure mihi consulit ratio, ut sicut non praeveni voluntatem Dei episcopatum ambiendo, sic non praeveniam contemnendo, sed voluntati ejus in omnibus obnoxius de manu Domini aequo animo suscipiamsa, secundum illud Apostoli: Nemo nostrum sibi vivit, et nemo nostrum sibi moritur, sed ei qui pro ipsis mortuus est . Ideo non audeo manus subtrahere suscepto regimini. Non audeo officium linguae meae negare populo Dei, quotidie ad consulta animae suae recurrenti, ne plectar poena servi mali et pigri. Unde oportet me propter spem numerosae prolis, consortium Liae nocte mihi suppositae, licet lippae, tandiu tolerare, donec post expletionem senarii operis ad amplexus
Abbreviated transcription (Latin):
Inire Quȩcũq diu̾sa ł adu̾sa de me uob̾ rumor
popłaris asꝑgat. firma stat anchora spei meȩ.
fidelẽ habens dm̃. qͥ om̃s tẽptationes meas pus¬
illanimitati meȩ c̃temꝑat. & ad tolerandum
fortitudinẽ prãt. Unde si aliqn ex humana
infirmitate uolicante fama aliqͦrũ ꝑicłorũ
cõminatione ꝑ turbor. disceptat adu̾sũ ratio
mea. & si ñ his uerb̾: hac tam̃ sentencia. Quare
tristis es anima mea: quare c̃turbas me : Qui
nisi naufragosa tempestas. Unde si inuenta ho¬
nesta occasione huic honeri te subtͣheres. & tͥ
soli uacares. nullo impediente stadiũ huiꝰ uitȩ ꝑ¬
currens. ad brauiũ suꝑnę uocationis expeditiꝰ
illanimitate spc̃ & tẽpestate. In hac mea lib̾atio¬
ne & quadã cõmodoꝵ & incõmodoꝵ ueluti libra¬
tione plurimũ mͥ placet illa sentencia. ut sũ¬
moꝑe optẽ mͥ occasione iusticiȩ aliꝗͣ inferri
uiolentiã. ut ex oneratꝰ sarcina pastorali. ple¬

Expanded text:
nire. Quaecunque diversa vel adversa de me vobis rumor popularis aspergat, firma stat anchora spei meae, fidelem habens Deum, qui omnes tentationes meas pusillanimitati meae contemperat, et ad tolerandum fortitudinem praestat. Unde si aliquando ex humana infirmitate volitante fama, aliquorum periculorum comminatione perturbor, disceptat adversum me ratio mea, et si non his verbis, hac tamen sententia: Quare tristis es, anima mea? quare conturbas me? Qui nnisi naufragosa tempestas? Unde si, inventa honesta occasione, huic oneri te subtraheres, et tibi soli vacares, nullo impediente stadium hujus vitae percurrens, ad bravium supernae vocationis expeditius illanimitate spiritus, et tempestate . In hac mea deliberatione, et quadam commodorum et incommodorum veluti libratione, plurimum mihi placet illa sententia, ut summopere optem mihi occasione justitiae aliquam inferri violentiam, ut exoneratus sarcina pastorali ple
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ totiens ħ facere conatꝰ ÷ qͦtiens desid̾atus
honor ei afr̃ib delatꝰ non .ẽ. totiens desiuit.
qͦtiens locũ implende uanitatis inuenit.
uẽ si fratres loci absoluerint. ego eũ non te¬
nebo. alit̾ aut̃ ħ facere ñ ualeo. Si gͦ ad eo
uob̾ carꝰ ł necessariꝰ ÷ fr̃ ille. A confr̃ib eius
hanc solutionẽ querite. qͥa qͥcqͥd licere sibi
dicat. sine ulla conditione ⁊ stabilitati loci
& societati frm̃ canonicȩ ꝓfessionis uincuł

Expanded text:
qui toties hoc facere conatus est, quoties desideratus qui toties hoc facere conatus est, quoties desideratus honor ei a fratribus delatus non est: toties desivit, quoties locum implendae vanitatis invenit. Quem si fratres loci absolverint, ego eum non tenebo. Aliter autem hoc facere non valeo. Si ergo adeo vobis charus vel necessarius est frater ille, a confratribus ejus hanc solutionem quaerite, quia quidquid sibi licere dicat, sine ulla conditione et stabilitati loci et societati fratrum canonicae professionis vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
& aquã transeamꝰ. ut in refrigeriũ diuino duc¬
tu educi ualeamꝰ. Nos eni publicoꝵ negociorũ
tumultib occupati. cũ ipsis cõpescendis totadi¬
e laborando suffic̾e̾ ñ possimꝰ. int̾nȩ qͥetatis sua¬
uitatẽ uix aliq̃n admittimꝰ. raro etiã canoni¬
cum pensũ det̾minatis horis soluere p̃ualemꝰ:
oporta ut nob̾ orationis manꝰ ꝗ. longe potestis
extendatis. et uob̾cũ ad optatã reqͥem ꝑducere
studeatis. De cȩto de frẽ illo quẽ absolui. ame
postulatis. ut lib̾ceum in monachũ susciꝑe ua¬
leatis. hoc uobis respondeo. qͥa si mores eiꝰ exꝑi¬
m̃to sic̃ ego nosc̾etis. nec ligatũ eũ nec solutũ
suis. amans pͥmos recubit᷑ in caenis. pͥmas
cathedras in synagogis. salutaciones in foro
quãuis mundo renunciauerit uanitati
uestium studens. locoꝵ mutacione gauders
ita deses. ut ꝑ decẽ annos non expleuerit
dimidiã ebdomadã missȩ in ordine uicissue

Expanded text:
et aquam transeamus, ut in refrigerium divino ducet aquam transeamus, ut in refrigerium divino ductu educi valeamus. Nos enim publicorum negotiorum tumultibus occupati, cum ipsis compescendis, tota die laborando sufficere non possimus, internae quietis suavitatem vix aliquando admittimus. Raro etiam canonicum pensum determinatis horis solvere praevalemuoportet ut nobis orationis manus, quam longe potestis, extendatis, et vobiscum ad optatam requiem perducere studeatis. De caetero, de fratre illo quem absolvi a me postulatis, ut libere eum in monachum suscipere valeatis, hoc vobis respondeo, quia si mores ejus experimento sicut ego nosceretis, nec ligatum nec solutum eum suis, amans primos recubitus in coenis, primas cathedras in synagogis, salutationes in foro, quamvis mundo renuntiaverit, vanitati vestium studens, locorum mutatione gaudens; ita deses, ut per decem annos non expleverit dimidiam hebdomadam missae in ordine vicis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
W illelmo reuerendo abbati fiscãnensis monas¬
terii. ñ fraudari brauio diurni denarii:
honorari mirari & imitari ꝗtũ dõ donante
possumꝰ exoptamꝰ. Unde ñ tantũ a rege cuiꝰ
illicito c̃iugio contradirimꝰ. uerũ etiã aqͥb dam
dãpna ꝑpętim᷑. Quoꝵ direptionẽ lucri maioris
cõpensatioe ꝑdĩ grãm longanimit᷑ sustinemus¬
& maiora sinecesse sit subire parati sumꝰ. atten¬
dentes illud apłi. qr ñ sunt condigne passiones
huiꝰ temporis: ad futurã głam quȩ reuelabit᷑
in nobis Et illud: Si compatim̃: & conregnabimus
Et qͥa iam instant illa tẽpora ꝑiculosa in qͥb imple¬
tur qđ scriptũ ÷. ex abundatia iniqͥtatis refriges¬
cet caritas multoꝵ. dicendũ ÷ petris montium
est aliua dicere. nisi infide robustis & scitate
sublimib uiris in hac sententia supplicare. mise¬
urã plures ẽẽ ñ diffidimus: hanc auobis apud
dm̃ int̾cessionẽ obnire postulaniꝰ. qͣtinꝰ sic ꝑ ignẽ

Expanded text:
vus, WILELMO reverendo abbati Fiscanensis monasterii, non fraudari bravio diurni denarii. honorare, mirari et imitari quantum donante Deo possumus exoptamus. Unde non tantum a rege, cujus illicito conjugio contradiximus , verum etiam a quibusdam damna perpetimur. Quorum direptionem lucri majoris compensatione per Dei graendentes illud Apostoli: Quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ; et illud: Si compatimur, et conregnabimus . Et quia jam instant illa tempora periculosa, in quibus impletur quod scriptum est: Ex abundantia iniquitatis refrigescet charitas multorum : dicendum est petris montium:est aliud dicere, nisi in fide robustis, et sanctitate sublimibus viris in hac sententia supplicare, nosvestra plures esse non diffidimus, hanc a vobis apud Deum intercessionem obnixe postulamus, quatenus sic per ignem
Abbreviated transcription (Latin):
amicorũ suoꝵ cum ei hostiũ miscđiȩ quam
dedi ei lit̃as seriẽ causȩ eiꝰ continentes ad do
let ordinaret. & mͥ remandaret. hoc respon¬
sũ expecto. nec alit̃ mutabo sententiã. nisi
aut ex ore eiꝰ audiã. aut ex littis intelligam:
Qđ si ħ ꝑtinacit̃ ⁊ñ rationabilit̾ uideor uob̾ face̾.

Expanded text:
amicorum suorum, cum ei ostium misericordiae quam amicorum suorum, cum ei ostium misericordiae quam dedi ei litteras seriem ejus causae continentes ad domlet ordinaret, et mihi remandaret. Hoc responsum exspecto, nec aliter mutabo sententiam, nisi aut ex ore ejus audiam, aut ex litteris intelligam. Quod si hoc pertinaciter et non rationabilite
Abbreviated transcription (Latin):
romane ȩccłȩ cardinali. ñ deuiare auestigiis
petri Qđ symonẽ de nielfa adhuc in adultĩo
suo ꝑdurantẽ sub uelamine apłicȩ auctori¬
tatis ab anathem̾atis uinculo relaxare dispo¬
nitis. quantũ in uobis ÷ maiestatẽ apłicam
multũ minuitis. ⁊ famȩ urẽ ñ bene c̃sulitis
Si enĩ iusto anathematis uinculo ÷ ligatus. cum
iusta uĩcła ñ dissoluat nͥ uera cordis conu̾sio.¬
eo adhuc ꝑmanente in crimine ad ꝑsuasionẽ
qđ confessione culpe urẽ crim̃ eius tegitis.
&̾ monito. & bis aut t̃ indultis spaciis qu& uo¬
luit. causam eiꝰ multa mora & multa lima
discuissi. ⁊ eo adultimũ omnẽ subt̃ fugiente
iusticiã iudiciali sententia in eũ dada ex le¬
ge. anathematis eũ uincłis alligaui. quã¬
diu penitentiȩ remedio ñ deleuerit macu¬
lam adulterii sui: Post aliꝗtũ u cẽporis de¬
functa ẽiuge cui istam quã nc̃ habet suꝑ¬
indurerat. pulsatus p̾cib eius & quoꝵ dam

Expanded text:
Romanae Ecclesiae cardinali, non deviare a vestigiis Petri. Quod Simonem de Melfa adhuc in adulterio suo perdurantem, sub velamine apostolicae auctoritatis ab anathematis vinculo relaxare disponitis, quantum in vobis est majestatem apostolicam multum minuitis, et famae vestrae non bene consulitis; si enim justo anathematis vinculo est ligatus, cum justa vincula non dissolvat nisi vera cordis conversioeo adhuc permanente in crimine, ad persuasionquod confessione culpae vestrae crimen ejus tegitis, et monito, et bis aut ter indultis spatiis quae voluit, causam ejus multa mora et multa lima discussi, et eo ad ultimum omnem subterfugiente justitiam, judiciali sententia in eum data ex lege, anathematis eum vinculis alligavi, quandiu poenitentiae remedio non deleverit maculam adulterii sui. Post aliquantum vero temporis defuncta conjuge, cui istam quam nunc habet superinduxerat, pulsatus precibus ejus et quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ qͣntũ ds̃ donauerit orare studeamus.
ut si ꝓꝰꝑa sunt firment᷑. si uͦ adu̾sa pellant᷑.
Di ueneru ad uos qͥdã ꝓpt̾ infamiã de ȩccła nr̃ã
pulsus. rogo ne de eo qͣs statuatur. donec a uo¬
bis causa eiꝰ pleniꝰ audiatui. Bene ualeat scĩtas

Expanded text:
quatenus quantum Dei donaverit, orare studeamus, quatenus quantum Dei donaverit, orare studeamus, ut si prospera sunt firmentur, si vero adversa pellantur. Si venerit ad vos quidam propter infamiam de ecclesia nostra pulsus, rogo ne de eo quidquam statuatur, donec a vobis causa ejus plenius audiatur. Bene valeat, sanctitas
Abbreviated transcription (Latin):
sutudine redomer̃t. Inqͦ maxime indigeo c̃si¬
lio ur̃o. si id tolerabile uobis uidet᷑. ł auxilio
si intolerabile iudicat᷑. Cȩc̃a qͥdem tolerabilia
uł corrigibilia mͥ in parro chȩa nrã uident᷑.
si hoc urõ consilio & auxilio ad ordinẽ redigi
cogeretur. De cȩt̃o notũ facio beatitũni urẽ. qđ
in ordinate satis accusauit. dicens me in maies¬
dũ depositũ contͣ decretũ urm̃ instatũ pͥstinũ
reformare. & in me depositiois sendenciã ꝓferre:
sedẽ apłicã appellaui. & decretis apłicis quãuiᷤᷤ
ea ñ nͥ infuturũ tinerent a sua p̾sũptioẽ re¬
uocaui: Appellationẽ tam̃ necꝓsequi taraue¬
runt: nec plenã pacẽ mecũ hab̾e uoluert:
Ut necessariũ mͥ uidet᷑. ut litt̾as cõmunes tam
archiepõ ꝗ suffraganeis mittatis. qͣtinꝰ aut
ȩccłȩ dĩ in qͣ qͥlibae quod lib& audet. & qd audec
fac̃. & qđ facit impunitũ transit. Ad uersa an

Expanded text:
suetudine redemerunt. In quo maxime indigeo consisuetudine redemerunt. In quo maxime indigeo consilio vestro, si id tolerabile vobis videtur, vel auxilio, si id intolerabile judicatur. Caetera quidem tolerabilia vel corrigibilia mihi in parochia nostra videntur, si hoc consilio vestro et auxilio ad ordinem redigi cogeretur. De caetero notum facio beatitudini vestrae eperam, me inordinate satis accusavit, dicens me in majesdum depositum contra decretum vestrum in statum pristinum reformare, et in me depositionis sententiam proferre, sedem apostolicam appellavi, et decretis apostolicis, quamvis ea non nisi in futurum timerent, a sua praesumptione revocavi, appellationem tamen nec prosequi taxaverunt, nec plenam pacem mecum habere voluerunt. Unde necessarium mihi videtur, ut litteras communes tam archiepiscopo quam suffraganeis mittatis, quatenus aut Ecclesiae Dei, in qua quilibet quodlibet audet, et quod audet facit, et quod facit impunitum transit. Adversa an
Abbreviated transcription (Latin):
nioꝵ pͥus seminatũ ł suꝑ seminatũ est. paucos
fructꝰ ex meo labore caꝑe me sentio Timens igit᷑
triticũ eradicare cũ lolio. & tanꝗ de discretione
prudentis agricole mͥ blandiens multa tolero.
tis occurrentis. ñ satis acute distinguo. Inqua
m̃tis anxietate cũ diuinũ ame studiosiꝰ implo¬
retur auxiliũ insufficientiȩ meȩ necessariũ
adebitũ a urã pat̾nitate piȩ orationis implo¬
ro suffragiũ. Neq enĩ aliqua ratione ħonꝰ
subire uoluissẽ. nͥ urã p̃monuisset scĩtas. nͥ ut
id ipsũ subirẽ urã ꝑfecisset auctoritas. Lat̾nȩ
gͥ filio utͣi urĩ c̃sulite. pat̾ne succurrite. ut siqͥd
ꝑ me diuina manꝰ dignata fuerit oꝑari. non
enĩ itiordinata fieri uideo in domo dĩq me
eos abst̾rere reueli. monendo. increpando. ex¬
cõmunicando. altaria a me redimere uolunt
sub noiẽ ꝑsonȩ: Sic̃ ap̃decessorib meis exp̃ua con¬

Expanded text:
niorum prius seminatum vel superseminatum est , paucos niorum prius seminatum vel superseminatum est , paucos fructus ex meo labore capere me sentio. Timens igitur triticum eradicare cum lolio, et tanquam de discretione prudentis agricolae mihi blandiens multa tolero, tis occurrentis, non satis acute distinguo. In qua mentis anxietate, cum divinum a me studiosius imploretur auxilium, insufficientiae meae necessarium ac debitum a vestra paternitate piae orationis imploro suffragium. Neque enim aliqua ratione hoc onus subire voluissem, nisi vestra praemonuisset sanctitas, nisi ut id ipsum subirem vestra perfecisset auctoritas. Paterne igitur filio uteri vestri consulite, paterne succurrite, ut si quid per me divina manus dignata fuerit operari, noenim inordinata fieri video in domo Dei quae me eos absterrere velim monendo, increpando, excommunicando, altaria a me redimere volunt sub nomine personae, sicut a praedecessoribus meis ex prava con
Abbreviated transcription (Latin):
crit̃ & fortit̾ obseruare studeatis. Bene ualete.¬
ascendenti a conualle lacͥmarũ. intense canta¬
re canticũ graduũ: Gaudeo te quasi pꝰ limin io
redisse gr̃as agens ꝓtectori nr̃o. cuiꝰ miscđia te
ꝓtex̃ etiã ꝑ marina discrimina. Nunc gͦ qͥa
incolumis es redditꝰ fr̃ib tuis. licet desidĩo in¬
teͥnȩ quietis om̃ib ꝓdesse ñ possis. tam̃ ł pau¬
cis ꝓdesse ñ graueris Unde moneo fr̃nitatẽ
tuã. ut ad eccłiã gornacensẽ beatȩ sẽꝑ uirgi¬
nis transeas. ubi & desid̾atȩ quieti uacare. et
me fr̃ carissime. ne remigantẽ in altitudiꝰ¬
ne maris tẽpestas sũmergat me ẜał. Qd mul¬
euerentissimo patri patrũ rab anofide¬
lissimus eiꝰ filiꝰ. Ito. carnotensiũ dictus
cedens p̃pediente imbecillitate mea ñ quãtỹ
prout grã diuina sũministrat adhibeo: S quia
messis multa ÷. & ab mimico homine multũ rita¬

Expanded text:
criter et fortiter observare studeatis. Bene valete.criter et fortiter observare studeatis. Bene valete.ascendenti a convalle lacrymarum, intense cantare canticum graduum. Gaudeo te quasi postliminio rediisse, gratias agens protectori nostro, cujus misetexit etiam per marina discrimina. Nunc ergo quia incolumis es redditus fratribus tuis, licet desiderio internae quietis omnibus prodesse non possis, tamen vel paucis prodesse non graveris. Unde moneo fraternitatem tuam, ut ad ecclesiam Gornacensem beatae semper Virginis transeas, ubi et desideratae quieti vacare, et ra pro me, 7 frater charissime, ne remigantem in altitudine maris tempestas submergat me. Vale. Reverendissimo Patri Patrum URBANO, fidelissimus ejus filius IVO Carnotensium dictus cedens, praepediente imbecillitate mea, non quantuprout divina gratia subministrat, adhibeo. Sed quia messis multa est, et ab inimico homine multum ziza
Abbreviated transcription (Latin):
tur uos tẽptari supͣ id quod potestis sustin̾e̾.
s parabit uob̾ ꝓ uno carnali amatore centũ
spũales amatores. ꝑ qͦs uob̾ necessaria minis¬
trabit. & res monastii urĩ tutas & in columes
c̃seruabit. Sienĩ aliqͣ urm̃ nuptiali fȩde eẽt
alicui sociata. & ad aliũ cransir&. ñne adul¬
t᷑a iudicaret᷑. ñne capitali sentencia a iudici¬
b puniret᷑: Quantomagis putatis eã maiora
mereri supplicia. q sp̃tis castis ĩmortalis
sponsi nuptiis. amorẽ suũ cuiꝗͣ carnaliter
so adhȩrete. totũ amorẽ urm̃ illi impendite.
famȩ urȩ̃ quã ex parte maculastis decȩt̃o
consulite. ne c̃pellar aduos quandoq in u̾ga
uenire. & inueniam uos qͣles nolo. & uos me
inueniatis qualẽ non uultis Uolo aut̃ &e p̃ci¬
pio insũma obȩdientia. ut omĩ ebdomada
semel in conuentu ur̃o legat᷑ hȩc epła. qͥtinus¬
in ea quȩ in honefta sunt sollicite cauere

Expanded text:
tur vos tentari supra id quod potestis sustinere , tur vos tentari supra id quod potestis sustinere , sed parabit vobis pro uno carnali amatore centum spirituales amatores, per quos vobis necessaria ministrabit, et res monasterii vestri tutas et incolumes conservabit. Si enim a sociata et ad alium transiret, nonne adultera judicaretur? nonne capitali sententia a judicibus puniretur? Quanto magis putatis eam majora mereri supplicia, quae, spretis castis immortalis Sponsi nuptiis, amorem suum cuiquam carnaliter so adhaerere, totum amorem vestrum illi impendite, famae vestrae, quam ex parte maculastis de caetero consulite, ne compellar ad vos quandoque in virga venire, et inveniam vos quales nolo, et vos me inveniatis qualem non vultis. Volo autem et praecipio in summa obedientia, ut omni hebdomada semel in conventu vestro legatur haec epistola, quatenus ea quae inhonesta sunt, sollicite cavere
Abbreviated transcription (Latin):
q: inimica ÷ aiȩ. Adhȩc fortasse dicturȩ estis. q̃
dirert̃ qͥdam ad nõ recedentes: & pꝰsathanan
abeuntes. Durꝰ ÷ hic sermo. ñ potest talia pati nr̃a
ȩtas. ñ pot÷ ferre nrã ingenuitas Quib res-¬
pondeo Quȩ urm̃ nobilior beata ceuilia. quȩ
cilitio m̃bra domabat: quȩ urm̃ agnete bea¬
tissima tenerior.q ñ solũ c̃iugiũ nobiliũ sp̃int
s sic̃ ipsa de se dicit. carnis purcitias in macu¬
lato calle transiuit: plena sunt exẽplis reli¬
giosarũ & religiosoꝵ scła. qͥ in omĩ conditioẽ.
in omĩ sexii. in omĩ ȩtate. supͣdictis modis dnõ
placuert. Quare gͦ uos ñ pot̾itis in patre lu¬
minũ. qđ isti & istę potuer̃.: Est aliud. qđ
fortasse ł tacita cogitacione ꝓponeris. Si fa¬
miliarib nrĩs denegauerimꝰ c̃sueta colloqͥa
& ipsi denegabt̃ nob̃ solita obseqͥa. subtͣhent
nobis necessaria subsidia. Ad qđ ego uob̾ ex
apłica uoce ꝓmitto. qđ fideł ds̃ qui ñ patie¬

Expanded text:
 inimica est animae. Ad haec fortasse dicturae estis, quod dixerunt quidam a Domino recedentes, et post Satanam abeuntes: Durus est hic sermo . Non potest talia pati nostra aetas, non potest ferre nostra ingenuitas. Quibus respondeo: Quae vestrum nobilior beata Caecilia, quae cilicio membra domabat? Quae vestrum Agnete beatissima tenerior, quae non solum conjugium nobilium sprevit, sed sicut ipsa de se dicit, carnis spurcitias immaculato calle transivit? Plena sunt exemplis religiosarum et religiosorum saecula, qui in omni conditione, in omni sexu, in omni aetate supra dictis modis Domino placuerunt. Quare ergo vos non poteritis in Patre luminum, quod isti et istae potuerunt? Est aliud quod fortasse vel tacita cogitatione proponetis: si familiaribus nostris denegaverimus consueta colloquia, et ipsi denegabunt nobis solita obsequia, subtrahent nobis necessaria subsidia. Ad quod ego vobis ex apostolica voce promitto, quod fidelis Deus, qui non patie
Abbreviated transcription (Latin):
alia mͥ uidet᷑ eẽ.distancia. nisi ea quã int̾se
habent iudiciũ & miscđia. quȩ qͦtieris in
unũ negociũ conueniunt. indiscreciorie
rectoꝵ ita consistunt ut habita c̃sidatione sa¬
lutis animarũ ꝓ qualitate ꝑsonarũ. ꝓ opor¬
tuinitate locoꝵ & tẽpors. nc̃ seueritas canonũ
possit exerceri. Nic̃ indulgentia qͥb oporte¬
bit impendi: Dehis actenꝰ. De eo qđ monetis
ut ꝓpace uob̾ impetranda dnm̃ regẽ suo
tẽpore conueniã. scđ̾m comici sentenciã uob̾
respondeo. qr opꝰ ẽ. huic patrono quẽ defensorẽ
paras. Hoc uͦ uob̾ consulo ut c̃iugim eiꝰ qd
ante factũ ratione resistente ñ laudastis. pꝰ
factũ nec dictonec facto in consulte apꝓ
nimit̃ exꝑectetis & siqͥd adu̾si ꝑ amore iusticie
uob̾ accidit ȩquanimit̃ supportetis. hocat

Expanded text:
alia mihi videtur esse distantia, nisi ea quam inter se alia mihi videtur esse distantia, nisi ea quam inter se habent, judicium et misericordia, quae toties in unum negotium conveniunt, in discretione rectorum ita consistunt, ut habita consideratione salutis animarum pro qualitate personarum, pro opportunitate locorum et temporum, nunc severitas canonum possit exerceri, nunc indulgentiam, quibus oportebit, impendi . De his hactenus. De eo quod monetis, ut pro pace vobis impetranda, dominum regem suo tempore conveniam, secundum comici sententiam vobis respondeo: « Quia opus est huic patrono, quem defensorem paras. » Hoc vero vobis consulo, ut conjugium ejus quod ante factum ratione resistente non laudastis , post factum nec dico nec facto inconsulte apprnimiter exspectetis, et si quid adversi pro amore justitiae vobis acciderit, aequanimiter supportetis, ho
Abbreviated transcription (Latin):
Et papa euaristꝰ. contub̾nia non coniugia dic̃
esse illarũ mulierũ quȩ ñ sunt aparentibus
tradite. & legib dotatȩ. & a sacerdotib solẽnit̃
benedictȩ. Habet᷑ & inconcilio aqͥs grani habito.
mulierẽ rapuerit oł futatꝰ fuerit. aut sedure¬
rit. nũꝗ eam uxorẽ habeat. Et in hunc modũ
plurima reꝑiri possunt. Ediu̾so uͦ legimꝰ in de¬
cretis eusebii papę. saip̃.u. Uirgines quȩ uir¬
ginitatẽ non custodierint. si eosdẽ qͥ eas uiola¬
coniunctis. honesto postea placito conseq̃nte
manifestũ est. Quantũ gͦ mͥ uidet᷑. qđ quidã
patres concubinas. urores fieri uetuer̃t. ho¬
nestatẽ coniugii cõmendantes. & fẽdã concu¬
binat᷑ c̃suetudinẽ cohercere cupientes: rigo¬
rem iusticiȩ teneri decreuer̃. Qđ uͦ alii alit̃
scripserunt: hoc intelligo qr intuitu miscđiȩ
quorundã imbecillitati occurrentes. rigorẽ
canonũ tẽꝑara maluer̃. In qͥb sentenciis non

Expanded text:
Et papa Evaristus contubernia non conjugia dicit Et papa Evaristus contubernia non conjugia dicit esse illarum mulierum, quae non sunt a parentibus traditae, et legibus dotatae, et a sacerdotibus solemniter benedictae. Habetur et in concilio Aquisgrani habito : « Qui mulierem rapuerit, vel furatus fuerit, aut seduxerit, nunquam eam uxorem habeat. » Et in hunc modum plurima reperiri possunt. E diverso vero legimus in decretis Eusebii papae capitulo 5: « Virgines quae virginitatem non custodierint, si eosdem, qui eas violaconjunctis, honesto postea placito consequente, manifestum est. » Quantum ergo mihi videtur quod quidam Patres concubinas uxores fieri vetuerunt, honestatem conjugii commendantes, et fedam concubinatus consuetudinem coercere cupientes, rigorem justitiae teneri decreverunt. Quod vero alii aliter scripserunt, hoc intelligo, quia intuitu misericordiae quorumdam imbecillitati occurrentes, rigorem canonum temperare maluerunt. In quibus sententiis non
Abbreviated transcription (Latin):
sium epõ. uirilit̾ stare in agone xp̃iano Litt̃is
urĩs ꝑ portitorẽ p̃sentiũ nuꝑ ad me directis.
humilitatẽ meã consuluit urã fr̃nitas. utrũ
quis hab̾e possit eã mulierẽ in coniugẽ: quã pͥ¬
habuit pelicẽ. Qđ iccirco uobis illicitũ uidetur.:
qr apud uos hactenꝰ fuit insolitũ Nẽ uͦ dicitis
hoc ipsũ iccirco uenisse indubiũ. qđ Rogerius
romanȩ eccłȩ legat᷑. romȩ anc consuetudinem
silua nectis asseruit. & hoc posse fieri beati augͦ.¬
tini sentencia confirmauit. Deqͥre ħ uob̃ res¬
pondemꝰ. qͥa suꝑ hoc diu̾sas habemꝰ sententias.
alias ꝓhibentes. alias remittentes. Dicit enim
beatꝰ aregoriꝰ in epła ad felicẽ siciliȩ ep̃m Fam
quã aliquis aliqͣ illicita pollutioẽ maculaũ.
licebit: Legit᷑ quoq in c̃cilio cabilonensi cap̃¬
.xxiiii. qr iuxta canonicã auctoritatẽ rapto¬
res ad coniugia legitima raptas. sibi iure uen¬
de papę. nuptias occulte factas ñ eẽ legitimas

Expanded text:
sium episcopo, viriliter stare in agone Christiano. Litteris vestris per portitorem praesentium nuper ad me directis, humilitatem meam consuluit vestra fraternitas, utrum quis habere possit eam mulierem in conjugem, quam phabuit pellicem. Quod idcirco vobis videtur illicitum, quia apud vos hactenus fuit insolitum. Nunc vero dicitis hoc ipsum idcirco venisse in dubium, quod Rogerius Romanae Ecclesiae legatus Romae hanc consuetudinem Silvanectis asseruit, et hoc posse fieri beati Augustini sententia confirmavit. De qua re vobis respondemus quia super hoc diversas habemus sententias, abeatus Gregorius in epistola ad Felicem Siciliae episcopum: « Eam quam aliquis aliqua illicita pollutione maculavit, licet licebit. » Legitur quoque in concilio Cabilonensi capitulo 24, quia juxta canonicam auctoritatem raptores ad conjugia legitima raptas sibi jure vinto Hormisdae papae, nuptias occulte factas non esse legitimas.
Abbreviated transcription (Latin):
bis p̃ficeretis militare. Q qͦmͦ cũq resse habe¬
at uiuens uellẽ de urã conuersatioẽ exꝑim̃¬
to cognoscere quid boni post mortẽ meaͬ de
uobis sꝑare audeam. Decet̾o orate pro me.
& qͦmͦ res ur̃ȩ̃ se habeant int̾iores & ext̾iores.
et de incolumitate frm̃ mͥ rescribite Uał.¬

Expanded text:
c.  militare. Et quomodocunque res se habeat, vivens vellem de vestra conversatione experimento cognoscere quid boni post mortem meam de vobis sperare audeam. De caetero orate pro me, et quomodo res vestrae se habeant interiores et exteriores, et de incolumitate fratrum mihi rescribite. Va
Abbreviated transcription (Latin):
uictualiũ suoꝵ ab ipso abbate quȩ molism̃ses
repetebant. iurgia quȩ int̾ eos erant ꝓ ipsius
abbatis caritate mitigaui Qua dere ñdecuit
humilitati meȩ succensere sullimitatẽ uram.
qr si ipsos spoliatores etiã ab in ordinata inuasi¬
one desistere coegissẽ. maiestatẽ tam̃ regiam
nullatenꝰ offendissẽ. Sic̃ enĩ est regiȩ potesta¬
tis ciuilia iura seruare. & eoꝵ transgressores
cas instituciones subditis seruandas impone
& tͣnsgressores eoꝵ pat̾na seueritate ad debitũ
ordinẽ reuocare. Abscidant᷑ itaq qͥ serenitatẽ¬
urãm conturbant. quoꝵ ꝑsuasionib si ad qͥe¬
ueritis: nec ꝑuias iusticiȩ incedetis. nec
ad gaudia patͥȩ cȩlestis ꝑ uenire ualebitis.
Qcũq aut̃ illi st̃. si conductũ bonũ mͥ & his qui
mecũ sunt miseritis. ut securi simꝰ in eundo
& redeundo. ⁊ ap̃uos morando: paratꝰ sũ
quantus inimicos habeã ꝓiusticia maxime

Expanded text:
victualium suorum ab ipso abbate, quae Molismenses victualium suorum ab ipso abbate, quae Molismenses repetebant, jurgia quae inter eos erant, pro ipsius abbatis charitate mitigavi. Qua de re non decuit humilitati meae succensere sublimitatem vestram, quia si ipsos spoliatores etiam ab inordinata invasione desistere coegissem, majestatem tamen regiamnullatenus offendissem. Sicut enim est regiae potestatis civilia jura servare, et eorum transgressores cas institutiones subditis servandas imponere, et transgressores earum paterna severitate ad debitum ordinem revocare. Abscindantur  vettvestram conturbant, quorum persuasionibus si acquieveritis, nec per vias justitiae incedetis, nec ad gaudia patriae coelestis pervenire valebitis. Quicunque autem illi sunt, si conductum bonum mihi et his qui mecum sunt miseritis, ut securi simus in eundo et redeundo, et apud vos morando, paratus sumquantos inimicos habeam pro justitia maxime
Abbreviated transcription (Latin):
cos habuero: parat᷑ in ꝗͣ ero uobis occurrere et
quantũ salua reuerentia sedis apłicȩ licuerit
nos uob̾ obȩdientes exhibeat ⁊ deuore subiectos
magnifico francoꝵ regi dnõ suo: Iyo chor .ui.
lutẽ regib. Conteste factoꝵ meoꝵ circ̃spicio con¬
scientiã meã. uehem̃t᷑ ad miror qr nichil in me
repio cur pia lenitas urã atq regia mansuetu¬
do intantã adu̾sũme conu̾sa sit amaricudinẽ.
taurã serenitate nullũ audiã nũciũ bonũ.
nihil audiã nisi u̾bum aꝑũ. Qđ enĩ int̾ bec¬
censes ⁊ molismenses monacos ꝗͣtulã cũq pacẽ
ꝓtẽpĩ feci: nullã beccensib in ħ uiolentiam
utili s abbas beccensis cognoscens & erubes¬
cens in ordinatã pͥoliationẽ factã molism̃sib:
a t dã neophitis monachis suis multũ me
rogauit ut ł pacẽ in cẽos cõponerẽ ł iuste
int̃ eos decernerẽ. S ego propt̃ reuerentiã urãm
iudiciũ int̾im distuli. & gratis oblata portione

Expanded text:
cos habuero: paratus, inquam ero, vobis occurrere, et quantum salva reverentia sedis apostolicae licuerit,nos vobis obedientes exhibeat et devote subjectos. magnifilutem regibus, Cum testem factorum meorum circumspicio conscientiam meam, vehementer admiror, quia nihil in me reperio cur pia lenitas vestra atque regia mansuetudo in tantam adversum me conversa sit amaritudinem ut a vestra serenitate nullum audiam nuntium bonum, nihil audiam nisi verbum asperum. Quod enim inter Beccenses et Molismenses monachos quantulamcunque pacem pro tempore feci, nullam Beccensibus in hoc violentiam intuli. Sed abbas Beccensis cognoscens et erubescens inordinatam spoliationem factam Molismensibus a quibusdam neophytis monachis suis, multum me rogavit, ut vel pacem inter eos componerem, vel juste inter eos decernerem. Sed ego propter reverentiam vestram judicium interim distuli, et gratis oblata portione