comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitau̾is atq ꝯceꝑis opere ꝯpleu̾is. uł cõplere
doc̾ueris ĩ quo notat᷑ consensus uiri siue patͣ¬
tio pcc̃i. y ronepotem aut̃ si ñ solũ fec̾is. s si in
eo glorieriꝯ. et hec est qͣrta gen̾atio. si qr tres
p̾cesserint. s qr qͣrta dicit᷑ qr qͣrto loro a pͥmo mo¬
tu qui est qͣn pat̾ enumerat᷑. Deus gͥ ⁊ pͥmos ⁊
scdo̾s stimulos cogitatõnũ quo g̾ci propateos
uocant sine quib nllũs hõim esse põt ñ puni¬
et et̾ ualit̾. S si cogitata quiꝯ facere dec̾uerit
⁊ que fecit corrigere noluerit: que sunt morta¬
lia pcc̃a. et t̾cia et qͣrta generatio. Per quod

Expanded text:
eris, opere compleveris, vel complere decreveris; in quo notatur consensus viri, sive patratio peccati; pronepotem autem, si non solum feceris, sed in eo glorieris: et haec est quarta generatio, non quia tres praecesserint, sed quarta dicitur, quia quarto loco a primo motu, qui est quasi pater, enumeratur. Deus ergo primos et secundos stimulos cogitationum, quos Graeci propatheis vocant, sine quibus nullus hominum esse potest, non puniet aeternaliter; sed si cogitata quis facere decreverit, et quae fecit corrigere noluerit, quae sunt mortalia peccata, et tertia et quarta generatio. 13. Per quid
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ sicut deus. ñ tñ cͥdidit id fieri posse. et iõ flmeẽ
quod dyabolus promittebat. cognouit. et lic di¬
uinitatis eqͣlitatem cõcupiuerit. ñ tñ adco exar¬
sit nͨ tanta est affcus ambitõne sicut mlr̃ q̃ illd̾
fĩ posse putauit ⁊ iõ mag̾ illd̾ ambitiendo super¬
biuit. uirũ aut̃ forte aliqͣ ambitõnis subreptio¬

Expanded text:
e sicut Deus, non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Viru
Abbreviated transcription (Latin):
caro. Significat᷑ corpꝰ xpisti qd̾ est uislbile ⁊ pal¬
pabile ubi iu sua forma apparet. ica et de sangͥne
xpistiaccipi debet. q̃m sensum comfirmat augͥꝰᷤ

Expanded text:
caro, significatur corpus Christi, quod est visibile et palpabile, ubi in sua forma apparet. Ita et de sanguine accipi debet. Quem sensum confirmat Aug
Abbreviated transcription (Latin):
deserente d̾o corrũpit᷑ bona tiat᷑a. Sicut ignis et̾¬
nus dr᷑ pena maloꝵ qr eo crutiant᷑. nͨ tñ ip̃e cru¬
tiatus maloꝵ ignis est s ꝑ igne̾ fit in homine:
ita ꝑ pcc̃m corrũpit᷑ nat᷑a et ĩminuit᷑ ionũ na¬
ture. et est ip̃a ĩminutio ⁊ corruptio boni passõ
deo auctore. slla .n. peua siue passio que est loni
corruptio a deo est. illius tanien ut sic dicam ma¬
teria ⁊ causa eit pct̾m. ꝙ a deo ñ est. qd̾ ur augꝰ no

Expanded text:
gnis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et causa est peccatum, quod a Deo non est. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
et alia multa que ñ inutiliter sciuntur. licz ali¬
qͣndo cͤiositate querant᷑. ¶ Et priꝰqͣm ad aniiie
qͣlitatem ꝑtinentia proseqͣm᷑ de eius qͣlitate scd̃m
corpus et modo ꝓpagatõniꝰ filioꝵ. et de aliis quib¬
daui ĩspitiamuꝰ. ¶ Primꝰ gͥ homo scd̾m nãm
corꝑiꝰ terreni et ĩ mort ał fuit quodanimͦ scd̾m
aliquid qr potuit ñ mori. et mortał quodã mͦ qr po¬
tuit mori In illo nauiq pͥmo statu hu̾it posse me¬
riet posseũ mori. et hac fuit pͥma humani corporio
iinortalitas .s. posse ñ mori / In sddõ uero statupꝰ¬
moriendi est ncc̾itas Int̾cio uero statu habebit
posse ñ mori. et ñ posse mori. qr ad illũ statũ ꝑtinet
moriendi impossoslitas. qd̾ ex gr̃a erit ñ ex natura.
quod egebat cibis. ut ꝑ aĩam uiueret/ fcñs est gͥ
sustentamenta ciloꝵ. et tunc erat corpꝰ morta

Expanded text:
et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiositate quaerantur. At priusquam ad animi qualitatem pertinentia prosequamur, de qualitate ejus secundum corpus et modo propagationis filiorum, et de aliis quibusdam inspiciamus. Primus ergo homo secundum naturam corporis terreni, immortalis fuit quodam modo secundum aliquid, quia potuit non mori; et mortalis quodam modo, quia potuit mori. In illo namque primo statu habuit posse mori, et non posse mori. Et haec fuit prima humani corporis immortalitasmoriendi est necessitas. In tertio statu habebit posse non mori, et non posse mori, quia ad illum statum pertinet moriendi impossibilitas, quod ex gratia erit, non ex natura. quod egebat cibis ut per animam viveret. Factus est ergo sustentamenta cibo
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ ało uesceret᷑. ñ quid posset n̾ mori : si semꝑ ui¬
uer ñ utens eo ligno: ñ erat illi ex illo ligno posse ñ
mori. Si uͦ ñ posset semꝑuiu̾e id erat ei ex illo ligno.
¶Auqui dñt qd̾ si ñ fuiss illi p̾ceptũ uesci de illo
ligno et aliis et ñ illo uesceret᷑. uiuerz semꝑ. Sic de¬
t̾ mantes illud qd̾ supͣ dixit augꝰ .s. crat ei de ligno

Expanded text:
et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret semper; sic determinantes illud quod supra dixit August.: Erat ei de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc augꝰ ĩ .liͫ. de bapt̾o ꝑuuloꝵ. sic ait. tͤte pro¬
fecto intelligunt᷑ pͥmi ꝑenteꝯ añ maligni dia¬
boli ꝑ suasionem abstinuisse. de cilo uecito atq
usi fuisse concessis. hiiꝰ ubis ostendit᷑ quod de lig¬
no uite aute pc̃cm sũpsi̾nt. quil p̃ceptũ erat ut
de oĩ ligno qd̾ erat in ꝑadiso comederent. msi de¬

Expanded text:
in lib. 2 de Baptis. parvul., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno paradisi comederent,
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵq aĩab illabant᷑ anideo initͣre dicant᷑ qr dbi ma¬
litie sue effc̃in eẜcent dei ꝑ missõe. oppͥmendo atq
uexando eas. uel in pcc̃m ꝓ uoluntate sua eas¬
tͣhendo. Iuod in hoĩes intͦeant atq ab eis expul¬
si exeant . ew.ang̾. aperte dẽciarat. cõmemiorãs

Expanded text:
 animabus illabantur? An ideo intrare dicantur, quia malitiae suae effectum ibi exercent Dei permissione, opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atque ab eis expulsi exeant, Evangelium aperte declarat, commemorans
Abbreviated transcription (Latin):
płcritudo agri mecũ est ꝯdeo inquit mecũ est. quia
apd̃ d̾m ncħ p̾terit. nicłs fut᷑m est. cum illo sunt
onĩia fut᷑a. et ei non deut hunt᷑ iam p̃terita. cui
illo sunt om̃ia cognitõne qͣdam ieffabili sapi̾a dei
Etce hic aꝑit augꝰ ex qua intellntia accipiend a sĩt

Expanded text:
pulchritudo agri mecum est: Ideo, inquit, mecum est, quia apud Deum nihil praeteriit, nihil futurum est. Cum illo sunt omnia futura, et ei non detrahuntur jam praeterita, cum illo sunt omnia cognitione quadam ineffabili sapientiae Dei. Ecce hic aperit
Abbreviated transcription (Latin):
tem querit᷑ a quibdam. si paterpotenꝯ sĩt
natura gignere filiũ. et an lec sit aliꝗͣ poten¬
tia que sict in filio. ad quod ditimꝰ qr nͣ est potẽs
ãt inquiunt illi. si potens est gignere. h⁊ ergo
tia est in filio qua potuit gignit que est ⁊ in pr̃e
qua potuit giguere. S contͣhec opponit᷑. aliud
est posre gignere. aliud est posse gigni. qr aliud
gignere⁊ aluid gigni. Hinc distinguend̾ est. Si
.ii. cum dititur. aliud est posse gign̾e. aluid est pꝰ¬
segigni. aliam signiacoꝰ potentiam qͣ pat̾ potenꝰ
est gignere. ⁊ aliam qua filiuꝯ potenꝯ est gigni.
falsus est intellectus. Si aut̃ dicas prẽm posse ha¬
bere aliam ꝓprietatem. siue notionem qͣ genitor
est: ⁊ filiũ aliam qua genitꝰ est: uerꝰ est intlłuꝰ.

Expanded text:
tem quaeritur a quibusdam: Si Pater potens sit natura gignere Filium, et an hoc sit aliqua potentia quae sit in Filio? Ad quod dicimus quia Pater non eAt, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ertia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, qua genitus est, verus est intellectus.
Abbreviated transcription (Latin):
sio a morte aĩam liberat. confessio aperit ꝑadi¬
sum. confessio spem salutis tribuit. qr ñ meret᷑
uera est dolor cordis. et a maritudo anime ꝓ ma¬
lis que quisq cõmisit. Stem iouos osaureũ ñ
potest quisꝙͣ gr̃am dei ꝑcipere. nisi purgatus
in eccłĩa. nemo dicat sibi. occulte ago apud de¬
umago. nouit deus qui micħ iguoscit. qr ĩ corde
ago. Ergo sine causa dcm̃ est. que solu̾tis ĩ terra
soluta erunt in celis. ergo sine causa claue da¬
te sunt. frustͣmus uerbũ xpisti. Soͣb dixit. si eru

Expanded text:
sio a morte animam liberat, confessio aperit paradisum, confessio spem salutis tribuit, quia non meretur  Poenitentia vera est dolor cordis, et amaritudo animae pro malis quae quisque commisit. Item Joan.: Non potest quisquam gratiam Dei accipere, nisi purgatus in Ecclesia. Nemo dicat sibi: Occulte ago, quia apud Deum ago, novit Deus qui mihi ignoscit, quia in corde ago. Ergo sine causa dictum est: Quae solveritis super terram, soluta erunt in coelis? Ergo sine causa claves datae sunt? Frustramus ergo verbum Christi. Job dicit: Si eru
Abbreviated transcription (Latin):
certe est decalogus. qui non dr᷑ littera occidens
eo quod mala sit lex. s quia prohibens pcc̃m auget
cõcupiscentiã. et addit preuaricatõm: nisi lle̾t
cum sit uirtꝰ pcti. que iubet quod sine gr̃a ĩple¬
ri non potest. gratia aut̃ deerat. et ideo littera
occidens erat. ¶Distat aut̃ ewangͥ. lictera
a legis littera. quia diu̾sa sunt promissa. ibi t̃
quia illa tm̃ significabat. hec conferũt gratiã.
p̾cepta ⁊ dui̾sa qͣntũ ad cerimonia lia. nam qͣnt̃
ad moralia sunt eadem. s pleniuis in ewaug̃.
ꝯtiuent᷑. Audistis decem cordas psalterii utͥq
sexui impoñtaꝯ. que caritate tangende sunt:
ut uitioꝵ fere cecidant᷑nu

Expanded text:
certe est Decalogus, qui non dicitur littera occidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet cum sit virtus peccati quae jubet quod sine gratia impleri non potest. Gratia autem deerat, et ideo littera occidens erat. Distat autem Evangelii littera, a legis littera, quia diversa sunt promissa; ibi terquia illa tantum significabant, haec conferunt gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidantu
Abbreviated transcription (Latin):
s pro concessione. pro remissione pro ꝑmissc̃e.
et est ꝑmissio in nouo testamento. de mi̾oribus
bonis. et de nũorib mał de nuĩorib bonis est cõ¬
iugiũ qd̾ ñ meret᷑ palmã. s est in remediũ. de mi
toleratur. ita quod non prohibet᷑.i
Auod nuptie

Expanded text:
 pro concessione, pro remissione, pro permissione. Et est permissio in novo Testamento, de minoribus bonis, et de minoribus malis. De minoribus bonis est conjugium, quod non meretur palmam, sed est in remedium. De mintoleratur, ita quod non prohibetur. 5. Quod nupti
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm filiũ natum esse confiteor. quod reliquũ est
denꝰ. et post me non erit. quis ergo hoc dicit. pater
an filiuꝯꝰͦ si fuius. ante me inquit aluit deus i ͣ¬
pr̃dͣ post me inquit ñ erit. hic p̾oren. ille posterio¬
rem non habet. inuicem .n. in se. et pat̾ in fllio.
et filius in patre cognoscit᷑. cum .n. prẽm dix̃iꝯ.
eiuꝯ ⁊ fliũ designasti. qr nemo: ip̃e sibi pat̾ est. cum
bi filius est. ita nec filius sine patre. nͨ pr̃ potest
esse sine alio. Semꝑ igit᷑ ꝑat̾. Semꝑ ⁊ fluꝰ. ii

Expanded text:
ium esse natum confiteor; quod reliquum est us, et post me non erit. Quis ergo hoc dicit? Pater an Filius? Si Fi Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum bi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio. Semper igitur Pater, semper et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ea dc̃m est ut ht diffõne uolens a nolente dis¬
cerneretur. et sic ad alio refferret᷑ intentio qui
ĩ ꝑadiso fec̾unt origĩem mali. ullõ cogente p̾can
do .i. libera uoluntate. qr et idientes ꝯtͣ precept̃
fec̾unt. et ille temptator sũasit ut hoc fieret ũ
cregit. Nam qui nesciens p̾cauit ñ ĩ congruent̾
uolens peccare dici potest. ꝙͣuis et ip̃e quod ues¬
cat si põt cogenti ad pccͣm suĩ pcc̾o resistere nectñ¬
uti fatit utiz uoleus p̾cat. qr qui põt resistere ñ

Expanded text:
ea dictum est, ut hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat, quoniam qui potest resistere, non
Abbreviated transcription (Latin):
dei inquinet᷑ ⁊ tñ¬
uilem solem radi¬
feces. ⁊ sordes spar¬
totum. et penetrat totũ.
tate diuidi. nͨ pro sui pͦi¬
mensitate. ullo moto cõ¬

Expanded text:
Dei inquinetur, bilem solem radiet sordes spartotum et penetrat totum; tate dividi, nec pro sui pmensitate ullo modo co
Abbreviated transcription (Latin):
nniũ igit᷑ que dca sunt ex quo de reb spe¬
tialit̾ dͣccauimus: hec sũma est. quod alie
sunt quib fruendum. alie quib utendũ. alie q̃
fruunt᷑ et utunt᷑. et int̾ eas quib utendũ este ⁊̃
quedam sunt ꝑ quas fruim᷑ ut uirtutes ⁊ poten¬
tie animi que funt nat᷑alia dona. de quib om̃ib
anteqͣm de signis tetemus: agendũ est. ac pr¬
mũ de rebus quib fruendum est .s. de sancta
atq indiuidua trinitate.

Expanded text:
nium igitur quae dicta sunt, ex quo de rebus specialiter tractavimus, haec summa est: Quod aliae sunt quibus fruendum est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur, et inter eas quibus utendum est, etiam quaedam sunt per quas fruimur, ut virtutes et potentiae animi, quae sunt naturalia bona. De quibus omnibus antequam de signis tractemus, agendum est: ac primum de rebus quibus fruendum est, scilicet de sancta atque individua Trinitate.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥs u̾bis pͥmissis iniui uidet᷑.
qd̃ diuina sub̃a filiũ genuit. ⁊ qd̾ filiuꝯ
sit genitꝰ de suba prĩꝯ. et quod de deo est nat᷑a
coeterna. et quod pr̃ id̾m quod ip̃e est genu¬
it. Id aut̃ qd̾ ip̃e est: essentia diuina est. ⁊ ita
putari potest diuinam essentiã genuisses ue-¬
hement̾ mouent uos hec uerba. que quomͦ

Expanded text:
bis praemissis innui videtur quod divina substantia Filium genuerit, et quod Filius sit genitus de substantia Patris, et quod de Deo est natura coaeterna, et quod Pater id quod ipse est genuit. Id autem quod ipse est, divina essentia est; et ita putari potest divinam essentiam genuisse. Vehementer movent nos haec verba, quae quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
pro semine. ñ .ii. de subã spiritꝰ scĩ semen
sancti de carne uirginis est assũptũ quod
gentiam legit᷑ de maria. qd̾ iniuenta est in
utero hñꝯ de spmtũ salicto. cuiꝰ dcĩ ratõm
ambroꝰ. insimians ĩ .ii. li. de spũ scõ. ait. qd̾¬
qui apatre filioq procedit. ex potestate at̾
sicut ex deo om̃ia. Quomͦ ergo iuutero ha
eius uirgo ꝯcepit: Iuis neg sp̃m sc̃m diu̾¬

Expanded text:
pro semine; non enim de substantia Spiritus sancti semen erationem Spiritus sancti de carne Virginis est assumptum, quod um hanc intelligentiam legitur de Maria quod inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Cujus dicti rationem Amb., t. 2, insinuans iqui a Patre, Filioque procedit: ex potestate autem, sicut ex Deo omnia. Quomodo ergo habejus Virgo concepit; quis neget Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
sit hoĩs filius: augꝰ ostendit in .li. de fide
ad petrũ. ille .s. deus fcũs est naͣlit̾ homi¬
et tũ grã sit filiuꝰ: ex subditis ꝓbat᷑ testimo¬
ihu scͥptũ est qr semꝑ cum patre fuit. et
et iłle quid̾ nat᷑a filius eit. nos uero adop¬
tioue. ille ñ qͣm filius non fuit Qos ante¬
qͣm essemꝰ p̾destinati sumꝰ. et tunc sp̃m ad¬
optionis accepimuꝰ: qũ c̾didimus ĩ filiũ

Expanded text:
sit hominis filius, Aug. ostendit, in lib. de fide ad Petrum: Ille scilicet Deus factus est naturaliter homiet tamen gratia sit Filius, ex subditis probatur testimo scriptum est, quod semper cum Patre fuit, et et ille quidem natura Filius est, nos vero adoptione; ille vero nunquam Filius non fuit, nos, antequam essemus, praedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando credidimus in Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
dũs dicens clarifica filiũ tuũ ñ solo uõie
tuũ: q ⁊̃ ꝓprietate. No filii dei sumꝰ. s ũ
taliꝯ hic est filius. hic .n. uerꝰ et ꝓpriꝰ est si
lius origine non adoptõne. uitate si sicupati¬
one. natiuitate ñ creatione. Augꝰ t̾ super¬
Unigenitꝰ aut̃ na non gratia. An hoc t̾ in
sane. Ambroꝰ. quoq in .i. li. de .tri. ait.¬

Expanded text:
us dicens: Clarifica Filium tuum , non solo nomine t proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis hic Filiuslius est origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione. » AugustinuUnigenitus autem natura, non gratia. An hoc etiam in sane. » Ambrosius quoque in primo libro De Trinit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit alliꝰ grã adoptõnis. illa .ii. gr̃a intel¬
ligit᷑: cum augꝰ euni ñ esse gr̃a filiũ asse¬
rit. gr̃a .ni. s ñ a doptõnis ĩmo unionis
filiꝰ dei est filius hominis. et ecõuerso.¬

Expanded text:
n sit Filius gratia adoptionis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis Filius Dei est filius hominis, et e converso.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ in unuiocũ conggate .ii. sunt om̃s aque celo
ĩfiores ĩ unã matͥcem. ut lux que p̾t̾ito biduo aqͣs¬
luce clara illustͣuerat. ĩ puro aere clarior fulge¬
bat. et aꝑꝑpebat terra que ccoꝑta latebat.et q̃ aqͥs
limosa erat fieret arida. et gͣminib apta. Codem
.n. die ꝓtulit terra herbam uirentẽ. lignũq fa¬
tiens fructũ. ¶Si aut̃ querit᷑ ubi cog̾gate sinit
aque que totũ tex̾ant spatiũ usq ad celũ. po¬
duit fieri ut terra subsidens concauas ꝑtespre¬
ueret. ubi fluctuantes aqͣs reciperet. po̾t ⁊ͥ cre¬
di pͥmarias aqͣs rariores fuisse. que scut nebła
teg̾ent terras. s cõg̾gatõne esse spissatas. ⁊ ido̾
facile in unũ redigi locum pos¶¶ Eumq mlta
constet eẽ maria et flunĩa ĩ unũ tñ locũ dicit
aqͣs cong̾gatas pp̃ continuatõm oĩm aquaꝵ q̃¬

Expanded text:
rum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in unum tamen locum dicit aquas congregatas p
Abbreviated transcription (Latin):
atq p̾cipue de oꝑm sex dieꝵ distinctõe ñ nlła ĩ me¬
diũ proferre. cũ deꝰ in sapĩa sua angelico cõdid̾it
t᷑a. Geñ. que dicit. in pͥncipio deũ creasse celũ idest
angelos. et t̾rani .s. mat̾iam qͣtuor eleuientoꝵ.¬
ad huc cõfusam et informẽ. que a g̾cis dc̃a ẽ cham.
et hoc fuit ande omem diem. deinde elem̾ta dis
scd̾m genꝰ suũ dedit. que ũ simł. ut quil dã sc̃oꝵ
patrũ placuit. s per int᷑ualla tp̃rm ac sexdie¬

Expanded text:
ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in sapientia sua angelicos condidit stura, Gen. 1, quae dicit in principio Deum creasse coelum, id est, angelos, et tadhuc confusam et informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. Deinde elementa dissecundum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla t
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ a ieuis et iciunis tradi delet. sicut et bapt̾s.
nisi alit̾ cogat ncc̃itas. nͨ delet iterari. sicut noc
bapt̃s. uł ordo. nulli .n. sacͣmento fatienda est in¬
iuria. quod fieri putat᷑. qͣndo ñ iterandũ iterat᷑.
S utr̃ aliqua. uł nulla iterari possint: questio est.

Expanded text:
 accipi, et jejunis tradi debet, sicut et Baptismus, nisi aliter cogat necessitas. Nec debet iterari, sicut nec Baptismus, vel Ordo. Nulli enim sacramento facienda est injuria; quod fieri putatur, quando non iterandum iteratur. Sed utrum aliqua vel nulla iterari possint, quaestio est.
Abbreviated transcription (Latin):
unc de sacͣmento ꝯfirmatõis addendũ est.
De cuiꝰ uirtute queri sol. forma .ni. aper¬
ta est .s. u̾ba que dicit episcopus. cũ baptiza¬
tos in frontib sacro signat crismate. Iuod sacͣ¬
mentũ auͭ alus ꝑͥfici nͣ potest: nisi a sũmis sac̾
leͤgitur ꝑactũ. nec ab aliis qͣm ab illis qui locũ
eor tenent: ꝑfici potest. aut debet. Iam si ałr
p̾sumptũ fu̾it: irritũ habeat᷑ et uacuũ. nͭ inter
ecc̃astica reputabit᷑ sacͣmenta. Lĩc aut̃ pbr̾is
baptiratos tangere in poctore. s ñcrismate sig¬
nare in fronte. ¶Intꝰ uero huiꝰ sacͣmenti
este donatio spiritꝰ sancti ad robur. qui ĩ kaptis¬
mo datus est ad renissionem. uUñ rͣabanꝰ. a sum

Expanded text:
unc de sacramento Confirmationis addendum est; de cujus virtute quaeri solet. Forma enim aperta est, scilicet verba quae dicit episcopus, cum baptizatos in frontibus sacro signat chrismate. Hoc sacramentum ab aliis perfici non potest, nisi a summis sacerlegitur peractum, nec ab aliis quam ab illis qui locum eorum tenent, perfici potest aut debet. Nam si aliter praesumptum fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet autem presbyteris baptizatos tangere in pectore, sed non chrismate signare in fronte. Virtus autem sacramenti est donatio Spiritus sancti ad robur, qui in Baptismo datus est ad remissionem. Unde Rabanus: A sum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊. fi . et spi .s. ut subsisteret homo ymago dei.S
qr ñ om̃io eqͣlis fiebat illa ymago tamꝙͣͣ ñ. ab illo
uata. set ab eo creata. ideo ita ymago dicit᷑ quod ⁊
ad ymagĩem quia ñ eqͣlis parilitate. s accedit qͣ¬
dam silĩtudine. filuiꝰ aut̃ est ymago. set ñ ad
ymagĩeni. qr est eqͣlis patri. dictꝰ est gͦ homo ad
ymagĩeni p̃p̃ imparem simũlitudĩem. ⁊ ideo no¬
strai: ut ymago tͥnitatis esse honio ĩtelliga¬
tur. ũ tͥnitati cqͣlis. sicut filius patri. Ecce os¬
tensũ est scd̾m quid homo sĩt simiłꝰ deo .s. scd̾m¬

Expanded text:
ncti, ut subsisteret homo imago Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergo homo ad imaginem, propter imparem similitudinem. Et ideo nostram, ut imago Trinitatis esse homo intelligatur, non Trinitati aequalis sicut Filius Patri. Ecce ostensum est secundum quid sit homo similis Deo, sc
Abbreviated transcription (Latin):
et inquiet ħrticuꝰ. omĩe quod natũ est non
fuit semꝑ. quia in id natum est ut esset. Nẽ¬
hdambigit quin que in reb humanis nata sũte
aliqͣndo ñ fu̾int. S aliud est ex eo nasti qd̃ ñ fuit
nec semꝑ fuit qui pr̾ est. nͨ semꝑ ꝑat᷑ est . ⁊ qui non

Expanded text:
ed inquiet haereticus: Omne quod natum est non semper fuit, quia in id natum est ut esset. Nemo ambigit quin ea quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint. Sed aliud est ex eo nasci quod semper nec semper fuit qui pater est, nec semper pater est; et qui non
Abbreviated transcription (Latin):
de modo alliꝰ consengꝰ. qui int̾ mariã ⁊ iosepb.
int̾cessit. Sane credi potest. ũ solum mariam
s ⁊̃ ioseph apud se disposuusse uirginitatẽ ser
uare. nisi deus aliter iuberet. eosqz sic consen¬
sisse in coniugalem sotietatem. ut ut̾q de
altero reuelante spiritu intelligeret. quod
uirginitatem seruare uellet: nisi deus aliter
inspiraret. S illam uoliuitatem ubis non
exp̃sserant postͣ uero exp̃sserunt. et in uirgini¬
tatem ꝑmanserunt. consensit gͦ maria ĩ ma¬
ritalem societatem. s ñ in carualem copulam.
nisi de eadem spãlit̾ deus p̾ciperet. cuiꝰ ⁊ consilio
ĩ maritatem consensit copłam. qr uirginitatẽ
seruare uolebat. ⁊ ideo ñ alit̾ consensiss ĩ cõiu¬
galem societatem. uisi me famibare dei consi¬
de s ip̃m uotum ñ exp̾ssit in ore. Subiecit se di¬
uine dispositõni. ꝓposuit se ꝑ seuerat᷑am uirgi¬
nem. nisi deus aliter ei reuelaret. cõmittens
gͦ uirgiuitatem suam diuine dispositõni: cõsen¬

Expanded text:
de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virginitatem servare velle, nisi Deus aliter juberet, eosque sic consensisse in conjugalem societatem, ut uterque de altero, revelante Spiritu sancto, intelligeret quod virginitatem servare vellet nisi Deus aliter inspiraret; sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem specialiter Deus praeciperet, cujus etiam consilio in maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei conside, sed ipsum votum non expressit in ore. Subjecit se divinae dispositioni; proposuit se perseveraturam virginem, nisi Deus aliter ei revelaret. Committens ergo virginitatem suam divinae dispositioni, consen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc si dicas ꝑ d̾m iuras. si dicas: destis est deus:¬
non iuras. quid est .n. ꝑ d̾m nisi testis est deug ͤ
aut quid est destis est deus uisi ꝑ d̾ii. quid est
aut̃ iurare mũ ius deo reddere. qnͣ ꝑ d̾m iuras
ꝑ iurꝰ est. quia ñ lapidem qui ñ audit. s eius cre¬
atorem adhibet testem. hec est ergo iurare per
ti gͣuissimũ quod fit ꝑ exsecͣtõm ut cũ homo
dicit si illud focr illud patiar. uł allud contingͥt᷑
filiiꝯ meis. scd̾m q̃m modũ accipit᷑ ⁊ interdũ
cũ aliquis iurando dicit ꝑ salutẽ meam uł per
alios meos et hꝰ modi. oblig᷑᷑ .n. hoc deo. unde
obligat. cuu dicit ꝑ filios meos opignorat cos do̾
ut hoc eueniat in caput coꝵ quod exit de ore ip̃ius.
si un uerũ. si falsum falsum. et sicut ꝑ hoc iurãs
aliqũ hcc deo obligat: ita ꝑ d̾m iuranꝰ: ipsum
ad hibet testeni. In om̃i ergo iuratõne aut deus
testis adħsbet᷑ aut c̾atura deo obligat᷑ ⁊ oppigno
uł deo aliquid oppignorare. hoc est ergo iurare

Expanded text:
hoc: si dicas, per non juras? Quid enim est, per Deum, nisi testis est Deus? Aut quid est, testis est Deus, nisi per Deum? Quid autem est jurare, nisi jus Deo reddere, quando per Deum juras: perjurus est, quia non lapidem qui non audit, sed ejus Creatorem adhibet testem. Hoc est ergo jurare per ti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios meos, et hujusmodi; obligat enim hoc Deo. Unde obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; si falsum, falsum. Et sicut per hoc jurans, aliquando hoc Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppignvel Deo aliquid oppignerare. Hoc est ergo jurare
Abbreviated transcription (Latin):
et ad eum qui dedit refert᷑. et ad eoz quib dedit.
⁊̾ noster dicit᷑ qui accepimꝰ. sp̃s ergo et dei est qͥ
dedit. et nr̃ qui accepimꝰ. Nõnille spiritꝰ noster
quo suimꝰ qr ip̃e spiritꝰ est hominis: qui in ip̃o est.
ꝙͣuis ec illum sp̃m qui ħominis dicit᷑ utiz accepi¬
muꝯ. s alit̾ iste. et alit ille : noster dicit᷑. alius ÷ͥ
enim quod accepimꝰ ut essemꝰ. alud ꝙ accepinus:
helye ue niret᷑. Ẽcce dcũs est helye spiritꝰ .s. spͤs¬
de spũ tͣnoͣ et dabo eis .i. dabo illis de spiritu sanc¬

Expanded text:
et ad eum qui dedit refertur, et ad eos quibus dedit; etiam noster dicitur qui accepimus. Spiritus ergo et Dei est qui dedit, et noster qui accepimus: non ille spiritus noster quo sumus, quia ipse est spiritus hominis qui in ipso est, vis et illum spiritum qui hominis dicitur utique accepimus; sed aliter iste, aliter ille noster dicitur. Aliud est enim quod accepimus ut essemus, aliud quod accepimus uiritu Heliae veniret. Ecce dictus est Eliae Spiritus de spiritu tuo, et dabo eis : hoc est, dabo illis de Spiritu sanc
Abbreviated transcription (Latin):
uidot᷑ obuiare. ait .ii. augꝰ in . li. contͣ maxi¬
suisciperet for᷑m serui ñ erat totꝰ et creuit
cum homo diuinitati eius accessit. Eece
d̾m dicit ñ esse partem allius ꝑsone. Onde
ur᷑ illa ꝑ sona non ꝯstare ex deo et homine.
¶ad qd̾ ⁊̾ illi dñt illam ꝑsonam ñ ita cõ¬
stare ex deo et homine qm̃ ⁊cͥ. qͣn totuinex
ꝑtib. ita .ii. ꝑtes alicꝰ totiꝰ rueniunt ut ex
illis quod non erat ꝯstituat᷑. ñ aut̃ sic hu̾a¬
na et diuina nat᷑a in xp̃o oniunt᷑ In expli¬
cabił .n. est istiꝰ unionis que ñ est partium

Expanded text:
idetur obviare. Ait enim August., in lib. 1 contra Maxisusciperet formam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Ecce Deum dicit non esse partem illius personae. Unde videtur illa persona non constare Deo et homine. Ad quod etiam illi dicunt illam personam non ita constare ex Deo et homine, quasi totum ex partibus. Ita enim partes alicujus totius conveniunt, ut ex illis quod non erat constituatur. Non autem sic humana et divina natura in Christo uniuntur. Inexplicabilis enim est is
Abbreviated transcription (Latin):
sone. P osita est diligent̾ sententia scdat
eius explanatio. cui in ulłõ uł in modico
obuiant auctoritate In t̾cia sententia in¬
ducte que iam consideranda est.

Expanded text:
sonae. Posita est diligenter sententia secunda, et ejus explanatio: cui in nullo vel in modico obviant auctoritates in tertia sententia inductae, quae jam consideranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
bilũ. quid gͥ restat:᷑ ut fateam᷑ loq̃ndi ncc̃itate a gre¬
ciꝯ ꝑ latiniꝰ reperta ħ uocabula ad ilsus insidias uł
errores hẽticoꝵ. cum q conaret᷑ humana inopia lo¬
q̃uto proferre ad hõmi sensnꝰ quod in secretario mẽ¬
tis dedeo tenet. siue ꝑ piam fidem. siue ꝑ qͣleincumq
intllutiam. t imuit dicere tros essentias. ne intelli¬
geret᷑ iu illa sũma eqͣlitate ulla du̾sitaꝯ. 2ͣ sum
ñ poterat dicere non esse tria quedam. Et qͦr dixit

Expanded text:
te a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. qr potuit ꝯsumpta mortalitate ⁊ ĩmor¬
talitatia głi̾a uestiri. S ñ sine młto iusti¬
homo esse potuit in quo plenitudo uirtut
et gratie ñ fu̾it. noc uirtutes ei messe potue¬
runt cilitio mortalitatiꝰ induto: quin ꝑ eas
passosiem ac mortalem: ñ potuit ñ mereri glo¬
riam ĩ mortalitatis. non gͥ potuit ftu̾s morta¬
lis sine nu̾to glĩam ĩpassibilitatiꝯ ⁊ ĩmortalita¬
tis ac mai̾testatõm diuini noĩs comsequi po¬
tuit tũ hoc assequi ĩ merito passioniꝰ. quia¬

Expanded text:
mortalitatis gloria vestiri, sed non sine merito justihomo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi. Potuit t
Abbreviated transcription (Latin):
shec noĩe. apparet aut̾ cum dr᷑ donũ dei. donũ est
.iii. priꝰ. ⁊ filii. qi ⁊ a patre ꝓcedit. et a filio. gͦ
spiritꝰ .s. ĩ effabilip̃ quedam patris filiiq com¬
munio est. et iteo fortasse sic appłłat᷑. ut iã dixi¬
mus. is iterare piget. quia prĩ ⁊ filio pot᷑ ead̾
appłłatio cõuenire. Nam hoc ipse ꝓprie dicitur

Expanded text:
Dei. Donum enim est Patris et Filii, qui a Patre procedit et a Filio; ergo Spiritus sanctus, ineffabilis quaedam Patris Filiique communio est. Et ideo fortasse sic appellatur, ut jam diximus, nec iterare piget, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire, nam hoc ipse proprie dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
donũ spiritꝰ.s. Ecce habo quare spiritꝰ .s. ꝓprie
dicat᷑ donũ. et quod relatiue dicit᷑ siue domini.
siue spiritꝰ .s. et quod nom̃ sibi ꝓpriũ tenet.
quod cõmũit᷑ prĩ ⁊ filio conuenit. S diuisĩ.
et sçiend ũ est qr cum pat̾ et filiꝰ dicit᷑ spirituꝰ.¬

Expanded text:
us sanctus. Ecce habes quare Spiritus sanctus proprie dicatur donum, et quod relative dicitur sive donum sive Spiritus sanctus; et quod nomen sibi proprium tenet quod communiter Patri et Filio convenit, sed divisim. Et est sciendum quod cum Pater vel Filius dicitur spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
la. alii uero quod nec uult mala esse ułꝰ fieri In¬
hoc tñ cõueniunt et hii. ⁊ illi. quod utriq faten¬
tur d̾mi mala ñ uelle. Utriq uero rõnil attpauc¬
zorib tatib innitunt᷑. ad muniendam suam
assertõm.

Expanded text:
la. Alii vero quod nec vult mala esse nec fierihoc tamen conveniunt et hi et illi, quod utique fatentur Deum mala non velle. Utrique vero rationibus et auctoritatibus innituntur ad muniendam suam assertionem.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ gͦ dr᷑ pat̾ mcꝰ usq modo oꝑat᷑ et ego. illud
unulse cͥat᷑e cõtinuã admĩstͣdõm ostendit.
ñ faceret. cuiꝰ mat̾ia uł similitudo antea nͨ¬
ẜcesserit. S usq nũc oꝑat᷑ ut qd̾ condidit cõ¬
tinore et gubernare ñ cesset
Qualit̾ accipi

Expanded text:
llud universae creaturae continuam administrationem ostendit. non faceret, cujus materia vel similitudo non praecesserit; sed usque nunc operatur, ut quod condidit continere et gubernare non cesset . 7. Qualiter accipi
Abbreviated transcription (Latin):
rõm. atq ẜ ꝯlecturas cordis sui. ĩscrutabilem alti¬
uitatis abierunt. dicentes. quia aiẽ sur sum ĩ celo
pectant et scd̃̾ m sua pcc̃a ad corpora pro nĩtis diri¬
giuit᷑. ⁊ dignis ibi quasi carcerib inoludiuit᷑. icrũt
hii tillos post cagitatõnes suas. et uolentes dispu

Expanded text:
m conjecturas cordis sui inscrutabilem altinitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et secundum peccata sua ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes dispu
Abbreviated transcription (Latin):
sct ͦ ⁊ pcand̾ creat᷑e uolunt atẽ qͣ fcm est qd̾ crcͥtor
mał tamꝙͣ sũme lonus. ad eoꝵ dampnatõni qͦs
iuste p̾destinauit ad penam. et ad eoꝵ salutẽ qͦs
benigne p̃destiuauit ad głiam. qͣntũ .i.. ad ipid
attiuet quod d̃s uoluit: fec̾unt. ꝗͣutũ uero ad
oĩpotentiã dei nullo modo id facere pot uerunt. hoc
quippe ip̃o quod contͣ cius uoliuitatem fec̾iuuitt de
ip̃is fcã est uoluntas eius ꝓpterea namq. mag¬

Expanded text:
 per eamdem creaturae voluntatem qua factum est quod Creator malis tanquam summe bonus ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem Dei fecerunt, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque mag
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Ita de homine semꝑ deus suã implet᷑ uolũ¬
tateni. qr ncħ facit homo de quo deus ñ oꝑet᷑
Si aut̃ p̾cau̾it: penitenti nult ꝑ cere ut uiuat.
In pcc̃is uero ꝑseu̾antem punire. ut iustitie
potentiã cõtumax ñ euadat. Sicut alio ab et̾¬
no ppauit ad penam. alios p̾parauit ad głiam.
et ħ sunt magna oꝑa dñi. exqui i .o.ii eiꝰ. ⁊ tã

Expanded text:
e. Ita de homine semper Deus suam implet voluntatem, quia nihil facit homo de quo Deus non operetur Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in peccatis vero perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Sicut alios ab aeterno praeparavit ad poenam, ita alios praeparavit ad gloriam; et haec sunt magna opera Domini, exquisita
Abbreviated transcription (Latin):
s bene intelligentib utrumiq inuenit᷑ in siñgite.
quia qui diligit d̾m non potest eum ꝯ demꝑnere
queni deus p̾cipit diligi. et qui diligit proximũ
quid iu eo diligit nisi deume ip̃a est diloctio ab
omui mũdana dilectione dacreta. qͣm distiugit̃s
dñsait. sicut dilexi uos. quid .n. nist d̾m dilent
in nobiꝯ: ñ quem halebamꝰ. set ut haberemꝰ. sic̃
medicꝰ egros. et quid in eis diligit nist salutemlꝰ
ql cupit reuocare ñ morbum̃ qͣm Genit expelłeᷤ
Sic et nos inuicem diligamꝰ. ut qͣntũ posslunuꝰ
ĩuicen ad habendumꝰ d̾mi in nobis ex dilectõne
atͣhamuꝰ..

Expanded text:
entibus utrumque invenitur in singulis, quia qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem Deus praecepit diligi; et qui diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominus ait: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis non quem habebamus, sed ut haberemus, sicut medicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attrahamus.
Abbreviated transcription (Latin):
potuit iufirmꝰ. si uoluit: inuidꝰ ĩuenit̾. s utr̃q
hec fłuu est. patri gͥ filiꝰ uerꝰ eqͣlis est. genuit gͦ
pat᷑ sibi eqͣ lemͣ filiũ. et ab utroq procedit utriq
cund̾m pat᷑ in uͥnico ᷤ filio plenani gign̾e potuit:
n tm̃ plenã genuit s nuiorem. cogimini patrẽ
ĩuidum dicere. plenũ ergo d̾m et eqͣlemi sibie ge¬
nuit filium.

Expanded text:
potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est; Patri ergo Filius verus aequalis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utroque procedit utrique suam Pater in unico Filio plenam gignere potuit nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum dicere. Plenum ergo Deum, et aequalem sibi genuit Filium.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. gͣgꝰ nisllũ facere subdiaconuĩ ep̃i presu¬
mant. nisi qui se caste uicturũ ꝓmiserit qͥ a
pllus debet ad mlst̾iũ altaris acced̾e. cuius
castitas ante susceptũ mi̾st̾iũ ñ fu̾it ꝑ appro¬
bata..¬

Expanded text:
m: Nullum facere subdiaconum episcopi praesumant, nisi qui se caste victurum promiserit, quia nullus debet ad ministerium altaris accedere, nisi cujus castitas ante susceptum ministerium fuerit approbata.
Abbreviated transcription (Latin):
um. hic udet᷑ nicholaꝰ ꝑmitt̾e maritis pro ad¬
ult̾io uł alio hmoĩ uxoros suas int̾aicere. Set
eccastica disciplina spũali gładio ñ mat̾iali:
cͥminosos feriri iulet. Unde id̾m nicholans.
Int̾ hec sc̃ĩtas nr̃a addere studuit. si cuiꝰ uxor
adult̾ium ꝑpet᷑ueris. utr̃ marito eins liceat ẜ¬

Expanded text:
um. Hic videtur Nicolaus permittere maritis pro adulterio aut alio hujusmodi uxores suas interficere; sed ecclesiastica disciplina spirituali gladio, non materiali, criminosos ferire debet. Unde idem Nicolaus: Inter haec vestra sanctitas addere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit, utrum marito ejus se
Abbreviated transcription (Latin):
uaͣsit̾ est. deitendit q a primo ꝑente lege ꝓpagatõis
et in se auctũ et młtiplicatũ est. nlła ext̾iori suba
ũ idtͣliseunte. et ip̃m in fut᷑o ressirget. fomentũ
quid̾ ht̃ a cibiꝰ. s ñ ꝯu̾tiunt᷑ cibi in hũanã slbam¬
que .s. ꝑ ꝓpagatsm descendit ab adam. tͣnsmisit inr
diuisum est ⁊ in de formatũ corpꝰ filii suiq ml̾ti¬
plicatõne sine rei extͥnsece a di̾tione auctũ est et
de illo it a augm̾tato aliquid ibidem seꝑatur. ũde
geꝓpagatõniꝰ. usq ad finem huiam generiꝰ.
Itaz diligent ac ꝑspicue ĩtelligentib : patet õs¬

Expanded text:
aliter est, descenditque a primo parente lege propagationis, et in se auctum et multiplicatum est, nulla exteriori substantia in id transeunte, et ipsum in futuro resurget. Fomentum quidem habet a cibis, sed non convertuntur cibi in humanam suber propagationem descendit ab Adam. Transmisit enim divisum est, et inde formatum corpus filii, suique multiplicatione sine rei extrinsecae adjectione, auctum est; et de illo ita augmentato aliquid inde separatur, unde propagationis, usque ad finem humani generis. Itaque diligenter ac perspicue intelligentibus patet o
Abbreviated transcription (Latin):
uitas uł gen̾atio. et ꝓprictas qua fils semꝑ est filiꝰ
est. quia semꝑ genitꝰ est a patre. et hec ead̾m dicit᷑.
filiatio. uł gent᷑a. uł natiuitas. uł origo uł nasci¬
cessio. In p̾missis gͥ locutionib. eed̾ui significate sũt
ꝓprietates

Expanded text:
rnitas, vel generatio. Et proprietas qua Filius semper est Filius, est quia semper genitus est a Patre; et haec eadem dicitur filiatio, vel genitura, vel nativitas, vel nascicessio. In praemissis ergo locutionibus eaedem significatae sunt proprietates
Abbreviated transcription (Latin):
cari. Ita ⁊ cum dr᷑ ñ ire ad ecc̃am ͤ snalꝰ ũ eũtis
ꝯtemptꝰ significat᷑ .i. uoluntas mala uł ꝓposi¬
tũ hoc est n declinare a bono ⁊ iõ malũ est. si¬
cut ecomũso dec linare a malo bonũ est. Sicut
gͥ declinat᷑io aliquid ponit .s. uoluntatẽ et ꝓpo¬
sitũ uitandi malũ. ñ .n. põt esse bonũ ꝙ om̃io

Expanded text:
 euntis contemptus significatur, id est, voluntas mala vel propositum; hoc est enim declinare a bono, et ideo malum est; sicut, e converso, declinare a malo, bonum est. Sicut ergo declinatio a malo, aliquid ponit, scilicet, voluntatem et propositum vitandi malum non enim potest esse bonum quod omnino
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt hominea ea que de xp̃o ẜ hoĩem dicta sunt:
ad eiuꝰ sub̾am que sempic̾na estr tͣnsfenteꝰ. Sicut
illd̾ quod ip̃e dñs dicit. paterͦ maior me est. quod ꝓpt̾
forͣm serui u̾itas dicit. Scd̾m q̃m mod̾ ⁊̃ se ip̃o minor
est filuis. quomͦ .n. non etiam se ip̃o minor frũꝯ est.
qui se ip̃m exinamuit formã serui accipienꝰ:. Nõ .n.
sic accepit forͣm serui ut amitteret formã der in qͣ¬
erat eqͣlis deo pri. In for᷑ ergo dei ungenitꝰ prĩs eqͣl
est pri in forma serui: etiam se ipso minor est. Non gͦ
et prẽm maiorem filio. Illud .n. pp̃ formã dei. hoc aut̃¬

Expanded text:
cta sunt, ad ejus substantiam, quae sempiterna est, transferentes. Sicut illud quod Dominus dicit: Pater major me est , quod propter formam servi Veritas dicit, secundum quem modum etiam seipso minor est Filius. Quomodo non etiam seipso minor factus est, qui seipsum exinanivit formam servi accipiens? Non enim sic accepit formam sererat aequalis Patri. In forma ergo Dei, unigenitus Patris aequalis est Patri; in forma servi, etiam seipso minor est. Non ergo et Patrem majorem Filio. Illud enim propter Dei forma
Abbreviated transcription (Latin):
est cum matre. qͣm cum aliena uxore dormi¬
re. s hoꝵ oĩm pessimũ ÷ qd̾ cont nam sit. ut
si uir menbro mlr̃is nͨ ad hoc concesso: utat᷑.
hoc execbilit̾ fit in meretͥte. s execbilius ft
in uxore..¬

Expanded text:
est cum matre, quam cum aliena uxore dormire; sed horum omnium pessimum est quod contra naturam fit; ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utatur; hoc execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius fit in uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
ab sentia qͣlit̾ sup ᷤ accepit augꝰ. uixta ꝙͣ accep¬
tõm ñ sunt aliquid. uł pro aere obscuro. siue¬
ꝓ aeris obscura qͣlitate. et scd̾m hoc aliqͣres
c̾ata est Ideo sic dicit tenebͣ fuisse tunc sr̃
fatiem abyssi. qr ñdũ erat lix que si esset et sr̃¬
osset. et ir̃ funderet ᷑ qͣ ñdũ lucis gr̃a opus suũ
dꝰ uenustau̾at que post cam p̾mo die formata

Expanded text:
absentia, qualiter supra accepit Aug., juxta quam acceptionem non sunt aliquid; vel pro aere obscurato, sive aeris obscura qualitate, et secundum hoc aliquae res creatae sunt. Ideo ergo dicit tenebras tunc fuisse super faciem abyssi quia nondum erat lux; quae si esset, et superesset et superfunderetur; sed nondum lucis gratia opus suum Deus venustaverat, quae postea in primo die f
Abbreviated transcription (Latin):
niauitate. et ferat ip̃e diuine dei u̾biim filia¬
tionis caracteristicũ et det̾minatin ydio¬
na scd̾m ꝙ diuisa est apatre et spiritu sc̃o.
et carnis caracteristica et det̾miuatiua y¬
diomata scd̾m que differat a matre ⁊ reli
dei confitem᷑ in dual nat᷑i ꝑfc̃e se habentib
deitatiꝰ et humanitatis. et iucaruatã camd̾
ypostasim. et has na̾s custodiri et man̾e ĩ ip̃o
post onionem. ñ seorsum et ẜ ꝑtes ponentes

Expanded text:
manitate, ut ferat ipsa divinae Verbi Dei filiationis characteristicum et determinativum idioma; secundum quod divisa est a Patre et Spiritu sancto, et carnis characteristica et determinativa idiomata, secundum quae differat a matre et reliDei confitemur in duabus naturis perfecte se habentibus, deitatis et humanitatis; et incarnatam esse eamdem hypostasim; et has duas naturas custodiri et manere in ipso post unionem, non seorsum et secundum partes
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑am s unitas inuicem in unam yposst asiꝰ
compoitam filii dei. et mane̾ eamdᷤᷤ sbãlem dif¬
fentiam det̾minamꝰ. quod creabile mausit
creabile. et quod increabile increabile. ⁊ mor¬
tale mortaie. et ĩmortale ĩ mortale. et circõ¬
scͥptibile: circõit̾ptibile. et incͥtõsc̾ptibile: ĩ¬
circõscriptiosle. et hoc quid̾ refuls miracuł.

Expanded text:
naturam, sed unitas invicem in unam hypostasim compositam Filii Dei; et manere eamdem substantialem differentiam determinamus. Quod creabile mansit creabile, et quod increabile increabile, et mortale mortale, et immortale immortale, et circumscriptibile circumscriptibile, et incircumscriptibile incircumscriptibile, et hoc quidem refulget miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
una cum filio secum ĩ usibili: enuid̾m filiũ uisibiẽ
fatiendo: misisse eum deũꝯ est. qui si ita uissbis fic¬
uerteret᷑ ita missuꝰ a pre intlłr̾etur :ͥ filiuꝰ. Ut
tm̃ missuꝯ: ñ t̾ cum pr̾e inꝑgtenq inuenirecur.
cum uero sic accepta est forma ferui. ut maneret
ĩcõmutabił forma deiͥ maĩfestum est quod a pr̃e
et filio non a parentib fcm̃ sit. quod appareret in
flio .i. ab ĩuisibili patre. cuminuisibili filions¬

Expanded text:
una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est, qui si ita visibilis fieuerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑire aures p̃cordioꝵ hõim: ad iutellñdũ. et
salomone uidetur descendisse. qui q̃ndam
modum exorcizandi inuenit quo demones
adiurati ex ob sessis corporib pellebantur.
huic officio mancipati exorciste uocati sunt.

Expanded text:
aperire aures praecordiorum hominum ad intelligendum, et Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exorcistae vocati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ alligauit potentiã suam deꝰ homini grãm dona¬
re posset: p̾dcĩs de causis sacͣmenta instituit.
¶Duo aut̃ sunt in quib sacͣmentũ consistit. s.
uerba et res. uerba aut̃: ut inuocatio trinitatis
res ut aqua o leun et ħ moĩ
De diffe̾ntia sacͣmen

Expanded text:
 alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta instituit. Duo autem sunt in quibus sacramentum consistit, scilicet verba et res; verba, ut invocatio Trinitatis; res, ut aqua, oleum et hujusmodi. 5. De differentia sacramen