comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tentecreditores silentio tradid¬
int negocium palamẽ actõez
suam remisisseeos quamipxe
hebant. namfiscalis astefides
facile conuelli non debet.
soccro tuotefenebrem pecuniã
ces oluisseꝓponas curabit prese
prouuntie mrestituenda pecu¬
maquampro ȩo exsoliustinec
nonetiamusims cius indem¬
pritatitue prospicere. namsu
recepta acreditore mancipiaq̃
pignori fuant data hacmente
socero tuo tradidistintpignoi
unculum tuum dissoluature
obligatiosemelextinctain sta¬
uran non põt.¬

Expanded text:
ente creditores silentio tradiderunt negotium, palam est actionem suam amisisse eos, quam in rem habebant. Nam fiscalis hastae fides facile convelli non debet socero tuo te fenebrem pecuniam exsolvisse proponas, curabit praeses provinciae in restituenda pecunia, quam pro eo exsolvisti, nec non etiam usuris eius indemnitati tuae prospicere. Nam si recepta a creditore mancipia, quae pignori fuerant data, hac mente socero tuo tradidisti, ut pignoris vinculum dissolvatur, obligatio semel extincta instaurari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r Hẽquis nclaregia sus¬
pendere ultitulum audeat sinc
prescrptõc idicis opetentis
rebalicnis impcerequasquo¬
cumq mo quauscumq põna
possidcat licet nondominus
nius muasorquipossid⁊ doce¬
aturcumautqui hoc facee an¬
sus fuĩt. sipleberus c̃ultsino.
subdi supplicio. siclarissimus
ulcuralis ulmiles ulclencus
pscriptudeportatũq nõ solũ
cuntate rõana s ⁊̃ liber̾tatecn
priuancensemus exccutores
huius legis om̃suidices esse
tulos uł⁊ conscindendi uclañ
solumcis ad quorum prcuidi¬
tium tale aliquid ꝯtrafas ꝯtq̃
leges ꝯmittitur s om̃ib tamli¬
beris ꝙ serius sincmetu calum¬

Expanded text:
 Ne quis vela regia suspendere vel titulum audeat sine praeceptione iudicis competentis rebus alienis imponere, quas quocumque modo qualiscumque persona possideat, licet non dominus, rius invasor qui possidet doceatur. Eum autem, qui hoc facere ausus fuerit, si plebeius est, ultimo subdi supplicio, si clarissimus vel curialis vel miles vel clericus, proscribendum deportandumque non solum civitate romana, sed etiam libertate privari censemus, exsecutoresque huius legis omnes iudices esse tulos vel etiam conscindendi vela non solum eis, ad quorum praeiudicium tale aliquid contra fas contraque leges committitur, sed omnibus tam liberis quam servis sine metu calum
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Astuis quidem edisi¬
tiatolleresidomus ẜuitrite
beat minime prohibeturin
pancte uero tuo si fenestram
uilianus uiulclam fecissecõ¬
uicatursumptibꝰsius op̃
tollereet in tegrum parietom
restituere eompellitur.

Expanded text:
. Altius quidem aedificia tollere, si domus servitutem ius minime prohibetur. in pariete vero tuo si fenestram Iulianus vi vel clam fecisse convincatur, sumptibus suis opus tollere et integrum parietem restituere compellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem.iabhostibꝰ cũ pat
ac matrecaptus es post his
ibi defunctis legis corneliche
nefitio reuersus successioncs
corumquesistiexemplontil
accionis que mintegrumre¬
stitutis daturcum erceptioĩe
añnucquehuicobici iolet.
obicctures uendicare non

Expanded text:
ab hostibus eum patre ac matre captus, post his ibi defunctis legis Corneliae beneficio reversus successiones eorum quaesisti, exemplo utilis actionis, quae in integrum restitutis datur, cum exceptionis annuae quae huic obici solet obiectu res vindicare non
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. S ilongis aꝑtisq fru¬
strationior partis aduorse re¬
stitutio remota est.
tis afrustratorcextimatiocor
restituondac̃ animalia quoq
cumfetib tibim tcessu presit̃
representabuntur.¬

Expanded text:
. Si longis apertisque frustrationibus partis adversae restitutio remorata esttis a frustratore aestimatio eorum restituenda est. Animalia quoque cum fetubus tibi intercessu praesidis repraesentabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
simusutumiisiidices qui¬
boredoendiuins in prouitus
ꝑmisimus facultatem cog̾¬
tis causis ultiãs diffinitões
descriptirecitatõe pͦroferant.
hiuic addicimus sanctionis
sionem pperam decretorum ap¬
pellationis sollempnitas re¬

Expanded text:
simus, ut universi judices, quibus reddendi juris in provinciis permisimus facultatem, cognitis causis, ultimas definitiones de scripti recitatione proferant. Huic adjicimus sanctioni, sionem perperam decretorum appellationis solennitas re
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r.. Polita pronidẽtianti¬
mur ⁊ depignorib uły poth̾ci
rerum quequibusdam credito¬
rib suppoĩte postea adebitoribꝰ¬
m̃o transferutur ceditoresuũ
consensum cc̃tiiprebenteet qͤ

Expanded text:
. Solita providentia utimur etiam de pignoribus vel hypothecis rerum, quae quibusdam creditoribus suppositae postea a debitorimodo transferuntur creditore suum consensum contractui praebente et q
Abbreviated transcription (Latin):
iamdiffinimus adsuccossionez
patrui sui uocentur.set etiamger¬
manc consanguince ulsororisi
urcrine. filius et filia soli et non
deinceps persone unacum hiisi
aduiri anunculisin ꝑueniant.
comortuo qui patnius quidem
est frissiufiliis auunculus aurẽ
sororis sue soboli similimo exut¬
sunt. hiis et cnuim ꝑsonis pecden¬
tib ethrditatem admitren tib
ccten gradus remanent penitu
semoti allo ꝓculdubio obseruã¬
dout successiononin stipes szin
capita diuidaturais gradus in
ordinem limunatran sferatur.i
cetis omnib successionib ẜm

Expanded text:
iam definivimus ad successionem patrui sui vocentur, sed etiam germanae consanguineae vel sororis uterinae filius et filia soli et non deinceps personae una cum his ad iura avunculi sui perveniant et mortuo eo, qui patruus quidem est fratris sui filiis, avunculus autem sororis suae suboli, simili modo ab utsunt. his etenim personis praecedentibus et hereditatem admittentibus ceteri gradus remanent penitus semoti. Illo procul dubio observando, ut successio non ad stirpes, sed in capita dividatur et is gradus in ordinem legitimum transferatur: ceteris omnibus successionibus
Abbreviated transcription (Latin):
sis filius adsuccessionem patruu
uocatur gͥmana  autem cius abe¬
adem successione reduditur. hui¬
modiitaq legis. antiq̃ reucrenti
amanos anponi nouitatilegisi
scendentes suic masculini siuese¬
minini gnis sunt. similimo. ad
uira successionis lime ab intesta
ñideo excludendas quia consan
puinlcm sexum incorrupta quaẽ
nature offc̃dimus ⁊ luouiri de¬
rogamus. cuma.aliamiaximaz
niuinam resinse continet plisq
quulnus intestinum incognit
cumcrum. ad canim mlrum suc¬
cessionemmasculi iure. agnatõi
uocantur quis  piciatur canmq
dembrditatem ad coslimo iure ḋ¬
masculis posse  codem iure succed
nate sunt ⁊patnouitiosi hoc iiti¬
um ẽprolem innocentemg̃uan
inhiisigitur casiblegem. xii. ta¬
bulanim scq̃ntes ⁊nouumius
nouissimonire cõrigentesctiã
unum gͣclum pictatisintuiru

Expanded text:
is filius ad successionem patrui vocatur, germana autem eius ab eadem successione recluditur? Huiusmodi itaque legis antiquae reverentiam et nos anteponi novitati legis scendentes, sive masculini sive feminini generis sint, simili modo ad iura successionis legitimae ad n ideo excludendas, quia consangper virilem sexum incorrupta, quare naturae offendimus et legitimo iuri derogamus? cum et aliam maximam iniuriam res in se continet plerisque quasi vulnus intestinum incognitum. cum enim ad earum mulierum successionem masculi iure agnationis vocantur, quis patiatur earum quidem hereditatem ad eos legitimo iure demasculis posse eodem iure succedenatae sunt, et paterno vitio  si hoc vitium est prolem innocentem gravari? In his igitur casibus legem duodecim tabularum sequentes et novum ius novissimo iure corrigentes etiam unum gradum pietatis intui
Abbreviated transcription (Latin):
unam consonantiam tamĩma¬
nbus quam infeminislimisci
incorum successionib necnon
libensobseruandam ẽẽ existua¬
uit nullo discimine in successi¬
onibohico cumnatura utrumꝰ
corpus ediditut maneat suisi
uicib inmortale⁊̃ altum altius
auxilio egeat ⁊unosemoto et al¬
terum corrumpatur. s postentas
dum nimiautitur sbalitate nõ
piam indux diffram sicut uiliꝰ
paulus inpo principio libri sin¬
gularisquem adsenatus cõsul¬
cum ttulianum fec̃ aptissumei
docuit. cuicnum ferendumẽ abĩ¬
testatosuccessionib suas quidẽ
filias adsimilicudinem mascu¬
line sobolis in parentis uocare su¬
ccessioncmaucrum germ̃anas
uire consanguinigatis camdem
sibiuendicare ꝑrogatuiam. dem¬
ceps autem lim asseminarump¬
sonassuura consanguitatisnp
sidẽt a successione luma repelliꝙy¬
manbocadem succo patrant. qr̃
crum prĩssororñ. adsucconemi
silii frssui. unacum masculuo
catur.s. aliudius mamitis. alid

Expanded text:
unam consonantiam tam in maribus quam in feminis legitimis et in eorum successionibus nec non libertis observandam esse existimavit, nullo discrimine in successionibus habito, cum natura utrumque corpus edidit, ut maneat suis vicibus immortale et alterum alterius auxilio egeat, ut uno semoto et alterum corrumpatur. Sed posteritas, dum nimia utitur subtilitate, non piam induxit differentiam, sicut Iulius Paulus in ipso principio libri singularis, quem ad senatus consultum Tertullianum fecit, apertissime docuit. Qui enim ferendum est ab intestato successionibus suas quidem filias ad similitudinem masculae subolis in parentis vocari successionem et iterum germanas iure consanguinitatis eandem sibi vindicare praerogativam, deinceps autem legitimas feminarum personas, si iura consanguinitatis non possident, a successione legitima repelliadem successio pateat? Quare enim patris soror non ad successionem filii fratris sui una cum masculis vocatur, sed aliud ius in amita, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
thorum seruaũit. siuc adsc̃as mi¬
grauit nupcias acquin siuc pen
sacnum oraculum omancipatio
pecdat. suic aliolimomo asacris
pacer utiturusu frictranotum ẽ¬
na inalium articulum fiibpro¬
spectumẽ ñ. mnobis in hac sp̃ẽ pleĩ¬
uscis sbucnitur. ut paterbat usũ
fructum. Eres. autemulsorores do¬
ninium itrum relictanim excp¬

Expanded text:
orem servaverit sive ad secundas migraverit nuptias, adquiri, sive per sacrum oraculum emancipatio procedat sive alio legitimo modo a sacris pater utitur usu fructu et votum eina in alium articulum fratribus prospectum est, non a nobis in hac specie plenius eis subvenitur, ut pater habeat usum fructum, fratres autem vel sorores dominium rerum relictarum? Excep
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Rcctores proiũtiaꝵ
conuenin pcipimusut hiiqui
prosuocrimine penam oxilusb̾
cto tp̾ris spatio subi redcc̃ti sũt
exacto p̾finitotp̃re ñclanstris
cartcralib nec in locis quibuᷤ

Expanded text:
. Rectores provinciarum conveniri praecipimus, ut hi, quo pro suo crimine poenam exilii sub certo temporis spatio subire decreti sunt, exacto praefinito tempore nec claustris carceralibus nec in locis quibu
Abbreviated transcription (Latin):
lõgiora oseruet. hocenim ⁊ sc̃is
cͥdimus ec̾cus expedire. scriptũ
c̃cmilabis regis rexetitm cor
regis inmanu dci est. ⁊ubiuoli¬
straregna ꝯseruat nampaxecc̃e
religionis unitas iuctorẽ fc̃i
ublime prouectun grata sibi
tquillitate custodit. neq cn
cipua uicisitudo apotentiadi¬
ninatribuitur perquam nuil¬
nigis eccadiuina scccinturnł
lis insertis maculis uanatur.
scriptumestenim qr cum rexi
rudus sedent supra sedem nor
ad uͥsabitur sibiquicꝙͣ malig̃¬
¶proinde screnitatis ur̃e api

Expanded text:
longiora conseruet: hoc enim et sanctis credimus ecclesiis expedire. scriptum est enim: labiis regit rex, et iterum: cor regis in manu dei et, ubi uolustra regna conseruat. nam pax ecclesiae, religionis unitas auctorem facti in sublime prouectum tranquillitate custodit. Neque enim parva ei vicissitudo a potentia divina tribuitur, per quem nulugis ecclesia divisa secernitur, lis insertis maculis variatur. Scriptum est enim: ' quia cum rex us sederit supra sedem, non adversabitur sibi quicquam maligProinde serenitatis vestrae api
Abbreviated transcription (Latin):
iutatem cucaos nr̃os tributan¬
os rescruan. ¶ sicenimet deus
placatur⁊ ip̃ipossunt celenus
sicutcollatores alunreici pure¬
lcuanatq florcit. ¶ sportulas
aut ⁊̃ ab offitio tam iurimagnĩ¬
ficiprefecti affricani ꝙ̃ reliqu̾or
tem. ¶boc ctiaminpresentisã¬
ct̃oe edidinus ordinandum:
ut non multadispendiapros
ces sustincre uideantur ¶ quia
sup̃is dispendiis lesino fiũnt :
nullamhant ncc̃itatem eiusde
nrcaffrice tributanos pregrauã¬
diaubemus ergout iudiees dy¬
oceseos affricanetam cuules qͣ
militares muro lacculo proco¬
dicillorumatq cartularum pro
motionis sucosuctudinib nic̃
ultraquam. sexsolidos prebeant
at uoinscrinio prefc̃orum. non
ultraxu solidos cogantur in fer¬
ie.quemadmodum siquis occe¬
sit ip̃equidemindex uoc librarũ
iuridi pendio subiacebit offm̃
ũo eiuus ñ solum siłe dispendinz
s et capitalc penculum sustinẽ¬
bit namsialiquis exquacumq̃
ꝑte ansus fucrit iissioes nr̃as
excedere ⁊ nõ festinaiut cumdei

Expanded text:
itatem circa omnes nostros tributarios reservari. sic enim et deus placatur et ipsi possunt celerius, sicut collatores alii . Sportulas etiam ab officio tam viri magnifici praefecti Africani quam reliquorum tem. Hoc etiam praesenti sanctione credimus ordinandum, ut non multa dispendia pro ces sustinere videantur, quia si ipsi dispendiis laesi non fuerint, nullam habebunt necessitatem ejusdem nostrae Africae tributarios praegravandi. Jubemus ergo ut judices dioeceseos Africanae tam civiles quam militares in nostro laterculo pro codicillorum atque cmotionis suae consuetudinibus nihil ultra quam sex solidos praebeant, at vero in scrinio praefectorum non ultra duodecim solidos cogantur inferre. Quem modum si quis excesserit, ipse quidem iudex triginta librarum auri dispendio subiacebit, officium vero eius non solum simile dispendium, sed et capitale periculum sustinebit. nam si aliquis ex quacumque parte ausus fuerit iussiones nostras excedere et non festinaverit cum dei
Abbreviated transcription (Latin):
collatorib inferre ꝑmittat. l cĩ
pomnes pronintias nras dco
adiuuante festinemus. ut ille¬
sos hant collacores. maxime.
tntributanis dyoceseos. affric̃¬
nc ꝯsulimus quipost tantor
q̃rum captiuitatem meruier̃t
deo adinuante ꝓnos lum lib̾ta¬
tis aspicere. ¶ergo uibemus
omnes molentias ⁊ oc̃m aua

Expanded text:
collatoribus inferre permittat. licet enim per omnes provincias nostras deo iuvante festinemus, ut illaesos habeant collatores, maxime tamen tributariis dioeceseos Africanae consulimus, qui post tantorum temporum captivitatem meruerunt deo iuvante per nos lumen libertatis adspicere. Ergo iubemus omnes violen
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. ¶ bhostib redemꝑti
quo ad exsoluatur pcuim ma
gis ĩcapignoris ꝯstitutiquã
cẽ detrusiet idcosinuinmieo
nomine expensidonatioint̃¬
cedat pristineconditionieos
redlimanifestum est prolnde

Expanded text:
. Ab hostibus redempti, quoad exsolvatur pretium, in causam pignoris constituti quam esse detrusi: et ideo si nummi eo nomine expensi donatio intercedat, pristinae condicioni eos reddi manifestum est. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
stium uład quecumq alteru
locumo paturi secte funestissinx
concͥentur. ¶Quod sifecerĩt
⁊ hoc̃ fcm fiusse domino uolente
ꝯstitent. postremo incramine
iudicis approbatam domũucl

Expanded text:
sterium, vel ad quemcunque alterum locum operaturi sectae funestissimae congregentur. Quod si fecerint, et hoc factum fuisse domino volente constiterit, post rem in examine judicis approbatam, domus vel
Abbreviated transcription (Latin):
cessorem sumoblatis possit p̃¬
cib declareet stabilesciateẽ qḋ
fec̾it nccinstitucus heres perti¬
mescat cumoblatas p̃ces scõz
uoluntatem defuncti possit ydo¬
nois testibꝓꝓprobare sicialia
nocore noñ possunt.

Expanded text:
cessorem suum oblatis possit precibus declarare et stabile sciat esse quod fecerit, nec institutus heres pertimescat, cum oblatas preces secundum voluntatem defuncti idoneis possit testibus approbare, si ei alia nocere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
n. P ccomissa professio
probatcem̃gencris excludit.
necfalsa simulaca uita tẽ mĩn¬
unt.cumitaq ad cxaminato¬
nem uoriomnis uire prodita
debeat admitti probatio addit
preses prouintic sollempnib
oroinatis pront ins ratio
patiturcamlibalem interuos
decioi prouidcbit.

Expanded text:
. Nec omissa professio probationem generis excludit nec falsa simulata veritatem minuit. Cum itaque ad examinationem veri omnis iure prodita debeat admitti probatio, aditus praeses provinciae sollemnibus ordinatis, prout iuris ratio patitur, causam liberalem inter vos decidi providebit
Abbreviated transcription (Latin):
ctusomium bonor
testamento uxoris ma¬
nitoiclictus cst quamn
cantõcmate prohibuĩt
nonaliter adebitoribo so¬
lutam pecumam accipere poit¬
ns quamoblacam sccunduz
formamsenatus consulticã¬
dem.  ebis testĩ quepro¬
cib tuis inscriustiusum fru¬
ctumlegatum tibianmadr̃¬
timius que res non impedit

Expanded text:
ctus omnium bonorum testamento uxoris marito relictus est, quamvis cautionem a te prohibuerat non aliter a debitoribus solutam pecuniam accipere poteris quam oblata secundum formam senatus consulti ca. Verbis testamenti, quae precibus inseruisti, usum fructum legatum tibi animadvertimus. quae res non impedit
Abbreviated transcription (Latin):
in genuitatis ab cocontracuĩ
succores postulas fcatibi locati¬
ononsufficit nectamenhocso¬
lumadscrututisuiculumz
augmentum est ydocum
dem. I rncipaliter cameua
dequo supplicas cẽquanituã
ppipicimus nam cumte cum
ad lbertatem produxisse profi¬
tcans  illius  intest magis sol¬
lempnitorsuum tucristatum
et consequentertuactiamage
curcanamsiabeo ꝯtraquem
fundis pces seruus dicaturci¬
qz libertas ex manumissione
tua uendicctur probatioserui¬
tutis origĩs ⁊ bencfitium ma¬
numissionis libertatem illia¬
signans tuumetiam us pac¬
natus tuctursuio consentiat
seruitutitunc iurcconcesso ad¬
dico presideprouintic eumin

Expanded text:
ingenuitatis ab eo, contra cuius successores postulas, facta tibi locatio non sufficit, nec tamen hoc solum ad servitutis vinculum argumentum est idoneum. Principaliter causam eius de quo supplicas esse quam tuam perspicimus. nam cum te eum ad libertatem produxisse profitearis, illius interest magis sollemniter suum tueri statum et consequenter tua etiam agetur causa: nam si ab eo, contra quem fundis preces, servus dicatur eique libertas ex manumissione tua vindicetur, probatio servitutis originis et beneficium manumissionis libertatem illi adsignans tuum etiam ius patronatus tuetur. si vero consentiat servituti, tunc iure concesso adito praeside provinciae eum in
Abbreviated transcription (Latin):
mictere ułquo poterat mo cum
aduinar hunismoiseruus mnli¬
b̾tatclatinaantra morabatur et
qille morictrindercliquitcius
boaitum cũmorcretur accipie¬
bat. talis itaq soruus libertate
nec̃ia  adomino ctiamnolentere
ipa doãtus fiat illico ciuus poar
nce aditus in uirapatronatus
quondãdominoreseructur.qrẽ
enimasuadomosuaq familia
publicc repulit neqz ip̃ceum ꝑ¬
curansnz alucomendans ne¬
qzcuminnencrabilem xenonẽ
temporeuiteliberatiquam cum
moriaturncenon postquam la
frũt in fata suaconcessus. ¶¬
nuliq mosiquis  ancilam suã
subhacconditoc alienaiut nep¬
stituatur nonus aut dominu
impiamercatioẽ cam prostiruẽ¬
dominus manus iniectioem
intalialienatior sibi reseruam̾it
crcum ad cum fucrit reuersa ip̃e
ancillam prostitucrit illico ii
libertatem romanam cripiatu
etquicam prostitiit abomn
patroatus untrepellaturqui e
ita degeneret impins ostitut
est ut talem exerteret mercatẽ¬

Expanded text:
mittere vel quo poterat modo eum adiuvare, huiusmodi servus in libertate Latina antea morabatur et, quem ille moriendum dereliquit, eius bona iterum, cum moreretur, accipiebat. Talis itaque servus libertate necessaria a domino et nolente re ipsa donatus fiat ilico civis Romanus nec aditus in iura patronatus quondam domino reservetur. Quem enim a sua domo suaque familia publice reppulit neque ipse eum procurans neque alii commendans neque in venerabilem Xenonem eum tempore vitae liberti quam cum moriatur nec non postquam iam fuerit in fata sua concessus. Similique modo si quis ancillam suam sub hac condicione alienaverit, ne prostituatur, novus autem dominus impia mercatione eam prostituendominus manus iniectionem in tali alienatione sibi servaverit et, cum ad eum fuerit reversa, ipse ancillam prostituerit, ilico in libertatem Romanam eripiatur et, qui eam prostituerit, ab omni patronatus iure repellatur. Qui enim ita degener et impius constitutus est, ut talem exerceret mercatio
Abbreviated transcription (Latin):
tibuuacum frĩbosus postea ex
hisdem parẽtib forte ꝓgrnitis art
solis sinullus alius sit ꝓc̃atus do¬
tis ⁊ antenupuiasdonatõis ꝓtcõ¬
re legumnec minus pactorimen
cmolum̃tapcipiant. ¶hiiuo qui
tpr̃e hunissacratissime iussionis ⁊¬
necdumprolem auquam exingen¬
arumeccubinarum ꝯsortio meru¬
crunt mininchuismoilegis be¬
nefitio ꝓfruantur cumliceat easdẽ
mulicres sibiprius uue mĩnii co
ptus ꝓcedẽtib ꝓcare nec debeãt qͦs
exingenua ꝯcubinadilato post hõc
legem mnio nasciuoluint ut in¬
stiaclimi posteauideantur magro¬
ꝑere postulare.

Expanded text:
t una cum fratribus suis postea ex isdem parentibus forte progenitis, aut soli, si nullus alius sit procreatus, dotis et ante nuptias donationis pro tenore legum nec minus pactorum emolumenta recipiant. Hi vero, qui tempore huius sacratissimae iussionis necdum prolem aliquam ex ingenuarum concubinarum consortio meruerunt, minime huius legis beneficio perfruantur, cum liceat easdem mulieres sibi prius iure matrimonii copptiis procedentibus procreare, nec debeant, quos ex ingenua concubina dilato post hanc legem matrimonio nasci voluerint, ut iusti ac legitimi postea videantur, magnopere postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
rat quammortis tempore
comunis patris habuit fra¬
tribꝰ incadem familia con¬
sticucis actoes hereditanas
dencg̾an nonambigicurũ¬
de consulte ac prouirs roc
collationem fratrib tais qͦ¬

Expanded text:
rat, quam mortis tempore communis patris habuit, fratribus in eadem familia constitutis, actiones hereditarias negari non ambigitur. Unde consulte ac pro iuris ratione collationem fratribus tuis, q
Abbreviated transcription (Latin):
mpͥr. Nulsumpenitus cu
ing̾ssus amatum fortemili¬
tiam ulquamlibet aliam fori
prescriptoẽmadcuadend idic̃
motumquemul testimonii
u̾borum improbitas ułitiqͣ
litas flgitaucrit possepreten¬
derc pcipimus s onis qui inde¬
uilisciicet cãsnumprebeanti
tostimonium. scpato ⁊ tanqm̃
añ inditiumincerm depoĩto
exceptõis foriprimlio Pnins¬
mõi pr̃esidio denidatos itam
dicantis intraresccrẽtumut ĩ
quocumqz aures cius õffend¬
rnt non dubitent sibi met fõ¬
midandum datacunctis in¬
dicibo absqz ullo prescriptois¬
fori obstaculo sic supͣdictumẽ
testes quorumuoces falsita¬
te ul frandenõ carerc prospexe¬
rint proqualitate indel delicti

Expanded text:
. Nullum penitus, cum ingressus, armatam forte militiam vel quamlibet aliam fori praescriptionem ad evadendum iudicis motum, quem vel testimonii verborum improbitas vel rei qualitas flagitaverit, posse praetendere praecipimus, sed omnes, qui in civili scilicet causa suum praebeant testimonium, separato et tamquam ante iudicium interim deposito exceptionis fori privilegio huiusmodi praesidio denudatos, ita iudicantis intrare secretum, ut, quodcumque aures eius offenderit, non dubitent sibimet formidandum: data cunctis iudicibus absque ullo praescriptionis obstaculo  sicut saepe dictum est testes, quorum voces falsitate vel fraude non carere perspexerint, pro qualitate videlicet delicti
Abbreviated transcription (Latin):
alti corporicum alt̾ius sit corpo¬
ris adcucatur s inusquisq
procriminc inquo fut depre¬
hesus motum congrue seue¬
Intitis excipiat.

Expanded text:
alteri corpori, cum alterius sit corporis, addicatur; sed unusquisque pro crimine, in quo fuerit deprehensus, motum congruae severitatis excipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
furẽ quidem furtiactõe libara
suppoitum aut cẽciquiprore
sibi comodatadomino satisfe¬
nitio dominus accõcm instit¬
tiit comodugnans  remesse
subreptam postea arit hoceico¬
gnito. adũsus furem transiũ
omnimolibancum quurem
ꝯmodata accepit.quonicũq
cacexitum  dominus adusuꝰ
furem hũit. cadem diffintõe

Expanded text:
 quidem furti actione liberari, suppositum autem esse ei qui pro re sibi commodata domino satisfenitio dominus actionem instituit commodati ignarus rem esse subreptam, postea autem, hoc ei cognito, adversus furem transivit, omnimodo liberari eum qui rem commodatam accepit, quemcumque causae exitum dominus adversus furem habuerit: eadem definitione
Abbreviated transcription (Latin):
statiut. minime ad dñm icip
⁊ pũcĩret ubi onimperculũibi
ꝗ⁊ lucrum colloceturnesit dãp¬
no tinmo deditus quiremco¬
modatam accepit.s ⁊ liceate¬

Expanded text:
statuit minime ad dominum rei pervenire: ubi enim periculum, ibi et lucrum collocetur, nec sit damno tantummodo deditus qui rem commodatam accepit, sed liceat
Abbreviated transcription (Latin):
est liccatq hoc fac̾iat datasimili¬
ter facultatemctiam depossoẽ
muros ulctiam permediamci¬
uitatẽ catranferrinecesse sitit
utea solumo queillata fuĩnt
cuitatib exporiontur.

Expanded text:
est, licenter hoc faciat: data similiter facultate etiam de possessmuros vel etiam per mediam civitatem ea transferri necesse sit, ita ut ea solummodo quae illata fuerint civitatibus exportentur.
Abbreviated transcription (Latin):
consistitque ancilla diciturl
scnatoriadignitite actordeco
quis inlibertatem proclamat.i¬
biagio porterestatus cãm ubi
domiciuium constitutum h̃t
quiscdominumdicit non est

Expanded text:
consistit quae ancilla dicitur, licet senatoria dignitate actor decoin libertatem quis proclamat, ibi agi oportere status causam, ubi domicilium constitutum habet qui se dominum dicit, non est
Abbreviated transcription (Latin):
tibiscrunet atefugit ⁊
ialiam prouintiamse
contulit ubertatem sibi
loco litigare ꝯpelleda ẽ im̃
quasi fugitĩa recessit.
deoq remuttere cam inquaser¬
nunt preses prouintiequi eo
loco ius representatcure hebᷤ¬

Expanded text:
tibi serviret, refugit et in aliam provinciam se contulit, libertatem sibi loco litigare compellenda est, unde quasi fugitiva recessit. Ideoque remittere eam in qua serviret praeses provinciae qui eo loco ius repraesentat curae hab
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Occonstitutionedine
recordationis iustim patris
nri suptogatis amplissime tu¬
esedis prolata. illinciamaduo¬
sonis corum tenore ut siquis
sinccomͤcatu ułultra contin¬
umbienium ab fucrint ułcum

Expanded text:
p. De constitutione divinae recordationis Iustini patris nostri super togatis amplissimae tuae sedis prolata Illyriciani advosona eorum tenere, ut, si quis sine commeatu ultra continuum biennium afuerit vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
debitam pensio nunt hoestas
postulat agnoscere moncant
ut ꝑcũctos quiemolumtane
negoatiõib captãt tollerabi¬
lesfiantagnoscode deuotõ¬

Expanded text:
debitam pensionum, ut honestas postulat, agnoscere moneantur, ut per cunctos, qui emolumenta negotiationibus captant, tolerabiles fiant agnoscendae devotio
Abbreviated transcription (Latin):
promancipiis ułquibuscuq
spẽb ad barbancum fĩt tnsla¬
tumamcatoribono iamdam¬
pnis. ssupplituis subiungen¬
dicat tegereutconsciis crimi¬
nosa festinat. ft
et honorumlucecõspicuos et
tiores pnitiosum rarbibome¬
cimoniumerccre prohibemu̾
ut interplebeios ⁊ negõatorez

Expanded text:
ancipiis vel quibuscumque speciebus ad barbaricum fuerit translatum a mercatoribus, non iam damnis, sed suppliciis subiugendicat, tegere ut conscius criminosa festinat. a.et honorum luce conspicuos et tiores perniciosum urbibus mercimonium exercere prohibemus, ut inter plebeium et negotiatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ultro. actõem patns noĩs dirigt̃
mãdatum probare nõ c̃ogitur
filiustuus ꝯpleuat ob hocq¬
dem iepelle aꝓcuratore cum
uidex non imuste potuit. set
multo iustius fuit ul huius¬
modidefensorom audire quã
absentem etquasi congimacẽ
et indefensi grauicondemp¬
matõe afficẽpe.

Expanded text:
ultro actionem patris nomine dirigat, mandatum probare non cogitur. filius tuus compleverat, ob hoc quidem depellere procuratione eum iudex non iniuste potuit. sed multo iustius fuit vel huiusmodi defensorem audire, quam absentem quasi contumacem et indefensum gravi condemnatione adficere.
Abbreviated transcription (Latin):
irdiscedere quodũquis dum
solo commonitorio suffraio
nititur bonaduxcrit occupan¬
darcus tementatis aciioler

Expanded text:
discedere. Quod si quis, dum solo commonitorio suffragio nititur, bona duxerit occupanda, reus temeritatis ac viole
Abbreviated transcription (Latin):
tempam̃tum hocteneatut nõ
prius capitalcminquẽpiam
antc&rteom̃ium qui torm̃tis
uł int̾rogatiomb fuĩnt dedici
munumconspirãtes ccordan¬
tesq̃ rcifinom conmictus sitet
sic mobiecto flagitio deprehen

Expanded text:
temperamentum hoc teneat, ut non prius capitalem in quempiam aut certe omnium, qui tormentis vel interrogationibus fuerint dediti, in unum conspirantem concordantemque rei finem convictus sit et sic in obiecto flagitio deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
em. Quinet postlimimi uiꝰ
et comunis utilicatis nõexigat
ut siquicaptos ab hostibꝰ rede¬
merunt accepto p̾cio redempto
suc ingenuitati restituant ꝓpc̃a¬
qz redemprorem noluisseobla¬
tũp̃tiuz ate ułabaliorecipe pses
prouintieefficacunstantiacon¬
pelleteumlegibo obtempare ⁊
recepto co qd precunominede¬
penditstatus sccuntatemnon
inquictare

Expanded text:
. Cum et postliminii ius et communis utilitatis ratio exigat, ut, si qui captos ab hostibus redemerint, accepto pretio redemptos suae ingenuitati restituant, proponasque redemptorem noluisse oblatum pretium a te vel ab alio recipere, praeses provinciae efficaci instantia compellet eum legibus obtemperare et recepto eo quod pretii nomine dependitur status securitatem non inquietare
Abbreviated transcription (Latin):
ti filius fecus remeante patre
remotis ulpianiatq paulino¬
ut inpatris sit filius potestate
patriaredeũte necorum rescis¬
sio efficiat qdẽ maxime absũ¬
dum codem tp̃renecinpatris
necinsua quem quam fuisse
quicquamagere prohibetin
quib sidampnato patre tutõ
datus est necesscẽntab offito¬
suo recedat regresso coquẽ no
solum nomine redires q̃ offi¬
tium suum nulla prauitater
cortm iuptumlibens p̾bere
oporcet ut eorum bona tucat᷑¬

Expanded text:
ti filius remeante patre fecisset, remotis Ulpiani atque Pauli no sententiam, ut in patris sit filius potestate, patriam redeunte, ne eorum rescissio efficiat, quod est maxime absurdum, eodem tempore nec in patris nec in sua quemquam fuisse quicquam agere prohibentur. Quibus si damnato patre tutor datus est, necesse est, ut ab officio recedat, regresso eo, quem non solum nomine redire, sed etiam officium suum nulla pravitate corruptum liberis praebere oportet, ut eorum bona tueat
Abbreviated transcription (Latin):
ticçaquasut potetestõ existẽte
nonͣcoguntur conferre. Etuc
filius uel filia casdcmres que
ad patrem reuersesunt ułꝑue¬
uenerint bant pcipuas adsiłe
tulucrum computandas ntĩ
quantum cius frẽs expresunt
coñsecutisccũdum eos ꝑiodos
frẽs corumaprecollatum est
neqz ipos sibi precipue hanc pã
sticutonis tenoremdiunidi ⁊ h
quidem sunter fratres patrise¬
logium compoitum sit. ¶sin
Tantem extrancisunt scripcihere¬
deset nich intesto suo neq i
mo precipnum bãt filius uel
filiã qd̃ ad ꝑatrem reucrtatur
ul peruenit. sitamenminus in
crhunismodi cau ad patrem per¬
uenit illo qd ad similemquan¬
citatem concumrit excepto ccte¬
uando quoasiminus sit idqd
pater exhunisnodi ca b̾uit ea
quantitate queinter fres col¬
lata est totahunsmodi portõ
ad cas ꝓsõas pucniat quanm
occ̃oc res ad patrem ituertitur

Expanded text:
tiae causa, quas utpote testamento existente non coguntur conferre, tunc filius vel filia easdem res, quae ad patrem reversae sunt vel pervenerunt, habeant praecipuas, ad simile tamen lucrum computandas, ut iquantum eius fratres ex patre sunt consecuti secundum eos modos fratres eorum a patre collatum est, neque ipsos sibi praecipue hanc partstitutionis tenorem dividi. Et haec quidem, si inter fratres patris elogium compositum sit Sin autem extranei sint scripti heredes et nihil in testamento suo neque in modo praecipuum habeat filius vel filia, quod ad patrem revertitur vel pervenit. Si tamen minus in ex huiusmodi casu ad patrem pervenit, illo quod ad similem quantitatem concurrit excepto ceteervando, quod, si minus sit quod pater ex huiusmodi causa habuit ea quantitate quae in fratres collata est, tota huiusmodi portio ad eas personas perveniat, quarum occasione res ad patrem revertitur
Abbreviated transcription (Latin):
corcabatursisaltempercundem
modum fidcicomiissum põt
rclinquerecumigitur antiqui¬
tasquidem hoc duicrsetracta

Expanded text:
certabatur, si saltem per eundem modum fideicommissum potest relinquere. Cum igitur antiquitas quidem haec diverse tracta
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶c̃qͣr ad exhibẽdu ac¬
tioncq pprictatis uendicatio
simnccompetit ꝓpca pempta
estquod aliquando aducrsuste
ad cxibendumactiõe aliter ꝓnũ¬
tiafumest quia mutatioe litis
aliares cẽ incipit.

Expanded text:
e. Neque ad exhibendum actio neque proprietatis vindicatio, si nunc competit, propterea perempta est, quod aliquando adversus te ad exhibendum actione aliter pronuntiatum est, quia commutatione litis alia res esse incipit.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃r. ¶umclicis iuditiũno.¬
catis pateãt cͣpalis audiẽtiauolẽ¬
tibꝯtnactoribꝰ si actordisceptati¬
tia emiñctissimctue sedis cxamẽ
ꝯtͣcatholicos subiro reuentissio
archep̃o huius urb ep̃os clicos osti¬
tutos ulcõgareuentissimũ ycoro
is sibimet noint expctendũneq
innullo alio foro ulapud quẽq᷑
altm iudicemi cosdem clericos li

Expanded text:
p. Cum clericis in iudicium vocatis pateat episcopalis audientia, volentibus tamen actoribus, si actor disceptatiri, eminentissimae tuae sedis examen contra catholicos sub viro reverentissimo archiepiscopo huius urbis clericos constitutos vel contra reverentissimum oeconois sibimet noverit expetendum neque in ullo alio foro vel apud quemquam alterum iudicem eosdem clericos li
Abbreviated transcription (Latin):
uintiam cuiuslibet sexusꝯ
dictionis ctatis quos barbari
feritas captira nccessitate tñ¬
uex̾at minitos nomoretincat
s ad ppria redirecripientib libe¬
tumncemancat uictualis sũ¬
ptuum iepetitio exceptis his
quos barbasis uendentibem
negãfaciat emptõcingecet redẽ¬
pros anc datumprosep̃cim ẽp¬
toribrestituere. antlaboris ob¬
scquioulo perequinquonii ui¬
com referre boncfitii. hituros in¬
columensimeanatisunt liber¬
tate redoaturagituredib ꝓp̾i¬
submodatoc quam uissimus
quib iire postliminu q neterr̃
responsis columia cunctasor¬
uandasuntsiquis itaq huic
pcepto  fuitconatus obsisterc
anctoroductor pcrratorq da¬
risemetallis cumpenadeporta

Expanded text:
vinciarum cuiuslibet sexus condicionis aetatis, quos barbarica feritas captiva necessitate transduxerat, invitos nemo retineat, sed ad propria redire cupientibus libetum, nec maneat victualis sumptus repetitio: exceptis his, quos barbaris vendentibus negari faciat emptionem, decet redemptos aut datum pro se pretium emptoribus restituere aut labore obsequio vel opere quinquennii vicem referre beneficii, habituros incolumem, si in ea nati sunt, libertatem. Reddantur igitur sedibus psub moderatione qua iussimus, quibus iure postliminii etiam veterum responsis incolumia cuncta servata sunt. Si quis itaque huic praecepto fuerit conatus obsistere actor conductor procuratorque, dari se metallis cum poena deporta
Abbreviated transcription (Latin):
quinquag̃iti libras amiuoluc¬
nt. ul suꝑpedito debito secunta¬
temaccipere cumamplius sit
memorata quantitate sciat r
alicerdebere cyrographuma
debitore uł acreditore ꝑcipere
quamsicestimonium trium
testim probantcoppiniois
pcorum subscriptiones. idẽ

Expanded text:
quinquaginta libras auri voluerit vel super reddito debito securitatem accipere, cum amplius sit memorata quantitate, sciat non aliter debere chirographum a debitore vel creditore percipere, quam si testimonium trium testium probatae opinionis per eorum subscriptiones ide
Abbreviated transcription (Latin):
annis  bercoibꝰ nonorcccrimẽ
multemortis placuit cũmañt
uos ctiam acca toempertulisse
etquosdamex itis pinitos ꝓpõa¬
tslicctis quimandasse ccdem
cationis certamen implerede

Expanded text:
annis heredibus non obesse crimen inultae mortis placuit. Cum autem vos etiam accusationem pertulisse et quosdam ex reis punitos proponatis, licet is qui mandasse caedem ocationis certamen implere de
Abbreviated transcription (Latin):
so prediumcõc citra nramuo¬
luntatem obligancrunt ⁊ hos
adnos sccundumpactum di¬
uisionis nulla pignoris fact̃

Expanded text:
 praedium citra vestram voluntatem obligaverunt et hoc ad vos secundum pactum divisionis nulla pignoris fact
Abbreviated transcription (Latin):
dedicamus sinaut cocubinia li¬
berecoditionis consticuca filiũ
uł filiamexlicitã consuctudĩe
abhominc libero bicaprocrea

Expanded text:
dedicamus. Sin autem concubina liberae condicionis constituta filium vel filiam ex licita consuetudine ad hominem liberum habita procrea
Abbreviated transcription (Latin):
yoc an degentes etiam sieman¬
cipationis libalitate gaudent
siua non conuemiant. ¶Qo
sun condictionis dilectumn
mulieris uoluntas patrirepi¬
p̾lacet ad modumiit inrurgir
conuunctiomboscĩtum est ba¬
bendo exammni auctem quoq
uiditiane cognitionis aduin
guit si pãres sint gñe acmoribus
petitores is pocior estimetur quẽ
sibiconsulens mulierappbane¬
rit. ¶S ne forte hii quipxinx

Expanded text:
annum degentes, etiam si emancipationis libertate gaudent,sententia non conveniant. Quod si in condicionis delectum mulieris voluntas repuplacet admodum, ut in virginum coniunctionibus sanctum est, habendo examini auctoritatem quoque iudiciariae cognitionis adiungi, ut, si pares sunt genere ac moribus petitores, is potior aestimetur, quem sibi consulens mulier adprobaverit. Sed ne forte ii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃s est aliquid furãt᷑am cogno¬
int nõ ignorati q̃druplum
manifestinecmanifestiuodr
ꝓliactõc furtiostituta odemp¬
natoẽ oformare.

Expanded text:
factus est, aliquid furatam cognoverit, non ignorat in quadruplum manifesti, nec manifesti vero dupli actione furti constituta condemnationem formare.
Abbreviated transcription (Latin):
constituere maluint supplicat¬
onib porrectis merer suphoc
diuinumoraculum hocq apd
ꝯpctentem indicomad cuiusur¬
risdcocmactuscmancipationis
ptinet insinuare suꝑq p̾cibrase¬
netoblaris apud cumdepoere
ut hec subscerito et auẽte precedi¬
ie principaliplenissimum rob
emancipationis sortiaturer pc¬
socinquas talis  libalitas coll¬
ta sit dcaliena ptatequasi apare¬
tib cremancipatoe manumisse
subgͥcstorum testificatoe ułap¬

Expanded text:
constituere maluerint, supplicationibus porrectis mereri super hoc divinum oraculum hocque apud competentem iudicem, ad cuius iurisdictionem actus emancipationis pertinet, insinuare superque precibus a semet oblatis apud eum deponere, ut hoc subsecuto et auctoritate praecedente principali plenissimum robur emancipatio sortiatur, et personae, in quas talis liberalitas collata sit, de aliena potestate quasi a parentibus ex emancipatione manumissae sub gestorum testificatione
Abbreviated transcription (Latin):
nam si denuntiasticiquitibi nẽ¬
didit. in telligit sibieuictionis
unsdcõis formaineadempro¬
uncia constitutis tampctitore
quampossessorcobanctoris p̾er¬
sonamq̃malia  prouintiamd¬
cis consistere debet immutan.

Expanded text:
nam si denuntiasti ei qui tibi vendidit, intellegit evictionis iurisdictionis forma in eadem provincia constitutis tam petitore quam possessore ob auctoris personam, quem in alia provincia dicis consistere, debet immutari.
Abbreviated transcription (Latin):
confert debere boa suappetr¬
o edc̃o cucturcumhis cciã
qui futuri suicent siuiuo pa¬
tre nati fiussent confemma
nifeste significatur ⁊ cman¬
cipatis suegidate collatioĩs
nonparcatur denegandas
actocsnon estambigui uiriᷤᷤ

Expanded text:
conferre debere bona sua perpetuo edicto cavetur, cum his etiam, qui sui futuri essent, si vivo patre nati fuissent, conferri manifeste significatur, et emancipatis, si legi datae collationi non pareatur, denegandas actiones non est ambigui iuris.
Abbreviated transcription (Latin):
carucreditoris huquorĩdt
pecuĩa ad c̃ditorẽ transit
hocc̃ĩtunc obseruaturcuz
is qui pecumam postea dit
sb̾hoc pacto credat.ut idempi¬
gnus ciobligetur et in locum
cius succedat qd̃ cumintua p¬
sona fomnnon sit iubicatumest
cnm tepignorano acce̾pisse fir¬
straputas tibiauxilio opus cc̃
constitutõis nĩc ad cam ronꝑ
tinẽtis.

Expanded text:
itoris hi, quorum pecunia ad creditorem transit. hoc enim tunc observatur, cum is, qui pecuniam postea dat, sub hoc pacto credat, ut idem pignus ei obligetur et in locum eius succedat. Quod cum in tua persona factum non sit iudicatum est enim te pignora non accepisse, frustra putas tibi auxilio opus esse constitutionis nostrae ad eam rem pertinentis.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Nemo dedoesticis ducuz
ulcomitum militanum offitu
corum ꝯnuiatis postoplecum sr
itpris actumad cand nrsus sol¬
licitudinc audeat aspirare .xau¬

Expanded text:
e. Nemo de domesticis ducum vel comitum militarium, officiis eorum connumeratus, post completum sui temporis actum ad eandem rursus sollicitudinem audeat adspirare
Abbreviated transcription (Latin):
dem. O mnes quiboulcu¬
ra mandata fueritoperum py¬
blicorum ul pecuma ad extru¬
ctrom solico more creditausq
ad annos. u abopere ꝑfectoe

Expanded text:
. Omnes, quibus vel cura mandata fuerit operum publicorum vel pecunia ad extructionem solito more credita, usque ad annos quindecim ab opere perfe
Abbreviated transcription (Latin):
tocm intra prestitutum tp̃s per¬
uemĩt  decorum patrimonio ex¬
ceptstnhus caibo qui sunti
fortuitireformetirr.

Expanded text:
tione intra praestitutum tempus provenerit, de eorum patrimonio, exceptis tamen his casibus qui sunt fortuiti, reformetur.
Abbreviated transcription (French):
rebomspectis claues tra¬
bitas cohr̃diproficcans
s cumdchis reb exhiben¬
ruit exhibitis enm que deside¬
rantursuis iudicib dircctaqo

Expanded text:
rebus inspectis claves traditas coheredi profitearis. Sed cum de his exhibentuit. Exhibitis enim quae desiderantur suis iudicibus directa
Abbreviated transcription (Latin):
dispendio cae prouocare pmissy
sit iciant igiturcunctisibiab in¬
uinis ⁊ susꝑectis iuidicibo et in
capitalisũpplitio ac fortunar̃
dispcndio pronocatõem ẽcoces
oblatam inquaultuc amplitu¬
dinisulurbanc prefecture sacrũ
anditorium postulatur uidex
nõ suscepit uel suscepta appella¬
tionc aploruz copiam dencga¬
int.ad depocnidam suphac iniq¬
tatequerimoniam nec nocta
quaifenorum uidicum sacra
desideratur auditio ad heceadẽ
facienda sexm̃ses hatlitigator
siuero arbit appellatoem suscipẽ
aut rcloem darecontẽpserit. iiii
mensium tpr̃a obseruenturut
hus questatupnus accitatis.
parcatappella fortp̃ribo que de

Expanded text:
dispendio causae provocare permissum sit. Sciant igitur cuncti sibi ab iniuriis et suspectis iudicibus et a capitali supplicio ac fortunarum dispendio provocationem esoblatam, in qua vel tuae amplitudinis vel urbanae praefecturae sacrum auditorium postulatur, iudex non susceperit vel suscepta appellatione apostolorum copiam denegaverit, ad deponendam super hac iniquitate querimoniam nec non etiqua inferiorum iudicum sacra desideratur auditio, ad haec eadem facienda sex menses habeat litigator. Si vero arbiter appellationem suscipere aut relationem dare contempserit, quattuor mensum tempora observentur. Vt his quae statuimus actitatis pareat appellator temporibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quorum regimps ptimescat
pulsata. ¶Sinant minime
quidem post snĩam subscripse¬
rint abitri formã amplecti. s

Expanded text:
quorum regimen pars pertimescat pulsata. Sin autem minime quidem post sententiam subscripserint arbitri formam amplecti, s
Abbreviated transcription (Latin):
calumpnia tibuurantipretor
partonquamaperin defunctus
uetuit. utad ignominiam alicu¬
ius pertincre dicitprinspicien¬
diac describendi prẽter diem et
consulem tibi rector prouintie
facultatem fieri ubebit.
mpr. Codicillos scuscriptu¬
ram quoliber tenore formatã
cio portebit obseruatõe in pu¬
blicumproferri quatestamẽ¬

Expanded text:
calumnia tibi iuranti praeter partem, quam aperiri defunctus vetuit vel ad ignominiam alicuius pertinere dicitur, inspiciendi ac describendi praeter diem et consulem tibi rector provinciae facultatem fieri iubebit.. Codicillos seu scripturam quolibet tenore formatam ea oportebit observatione in publicum proferri, qua testamen
Abbreviated transcription (Latin):
remuins tuisi consensum ñ¬
ciaccomodastilisigillo tuouẽ
cutaul logi tp̃ris prescriptõeñ
munito nullã prestitisse põt
sccuntatẽ

Expanded text:
ris tui, si consensum non accommodasti, licet sigillo tuo vencuta vel longi temporis praescriptione non munito nullam praestitisse potest securitate
Abbreviated transcription (Latin):
nuilouire munitums¬
uos tuos scientibemp
toribuendidisserestitus¬
retibiemptores seruos iu̾¬
bebit qd sugnͣorauint ⁊ cor¬
tibisoluere itbebit¬

Expanded text:
nullo iure munitum servos tuos scientibus vendidisse, restituere tibi emptores servos iubebit. quod si ignoraverint et eortibi solvere Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
lireferctis ꝯtc̃pnatõcii scilic¬
et reddito anobis p̾ciopost ã¬
numũo cacognita cadem acti¬
oinsimpluꝑmittitur queca¬
nsc cognitio coptim ut itade¬
mum discuaturn aliã actior̃¬
reeptõe . ib̾alio ut̃ mietuue p̃ses¬
sioẽm uendẽ cogentur namsi
probe fcm̃ c̃ in priorom statu

Expanded text:
li referetis condemnationem, scilicet reddito a vobis pretio: post annum vero causa cognita eadem actio in simplum permittitur: quae causae cognitio eo pertinet, ut ita demum decernatur, si alia actiote emptore ab alio, ut vi metuve possessionem vendere cogerentur. nam siprobe factum est in priorem statu
Abbreviated transcription (Latin):
federe fulcirentur. sitq omnib
cquaconditio capescendi quod
nidampnanon occantquam
remetcrcatominas estimam
impitianclutqueda miuga sol¬
uimus promiscucomibo.

Expanded text:
foedere fulcirentur, sitque omnibus aequa condicio capessendi quod ni damna non noceant. Quam rem et circa feminas aestimamus imperia velut quaedam iuga solvimus promiscue omnib
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Simandatum soliue
mantisccutus tãm ipius qua
uxoris eius negecia gessistia
tamtibi quam miilic̾ri inuicẽ
negorum gestorum competit
actio ip̃isanc qui mandanit.
adusus te mandatiactio ests
et tibiaducrsus cum contraia
siquid forte super erogasti

Expanded text:
. Si mandatum solius mariti secutus tam ipsius quam uxoris eius negotia gessisti, tam tibi quam mulieri invicem negotiorum gestorum competit actio. ipsi sane qui mandavit adversus te mandati actio est: sed et tibi adversus eum contraria, si quid forte supererogasti
Abbreviated transcription (Latin):
adhibers itares procedatut si
quinq testib presentibꝰ ułin
scriptis ul sinc utterarum suppo¬
sitre aliquis uoluenit mortis
cãdoãtoem faccre ⁊ sincmonu¬
mentorumaccessice res gesta
maneat fumitate uallata ⁊ nl

Expanded text:
adhiberi. sed ita res procedat, ut, si quinque testibus praesentibus vel in scriptis vel sine litterarum suppositione aliquis voluerit mortis causa donationem facere, et sine monumentorum accessione res gesta maneat fi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ncc priornec inmorullo heat
discrimine.s: quicxhiisdem maio¬
rib ꝓereatisunt ⁊ similiꝑfruant
fortuna.

Expanded text:
ut nec prior nec iunior ullo habeatur discrimine, sed ii, qui ex isdem maioribus procreati sunt, et simili perfruantur fortuna.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Matris pictas instrue
te potquos tutores filio tuo petẽ
debes ictobsernare nequid secus
quemo mre fili pupilli agatũ
petedi aut filii curatores nc̃citas
matribuimpõita nonẽcum pu¬
ca petere negleritquomaturius
possis rocmredoere ad mistratõis
additococunus supeare notio ẽ
petere curatores nonuetabers.
petendi tutoris offitiuexigatur
ñ fortuicaus impedimtis ad sc̃¬
bantur ꝓpõasq ꝓcuratorẽquiad
petend pͥupillo tutorẽ amatrefu¬
crat costitutus alatronib int̾fec¬
tum peritõemq exneccitãtedeno¬
ratãcẽ abhrditaria  succõe matrẽ
repelli cuius nullumnitiuntce¬
sisse asseris perꝙͣdunĩẽ.¬

Expanded text:
e. Matris pietas instruere te potest, quos tutores filio tuo petere debes, sed et observare, ne quid secus quam oportet in re filii pupilli agatur. petendi autem filiis curatores necessitas matribus imposita non est, cum puea petere neglexerit, quo maturius possis rationes reddere administrationis, adito eo cuius super ea re notio est petere curatorem non vetaris. petendi tutoris officium exigatur, non fortuiti casus impedimentis adscribantur, proponasque procuratorem, qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate demoratam esse, ab hereditatis successione matrem repelli, cuius nullum vitium intercessisse adseris, perqu