comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. frigus orientis. tumor suꝑbie. frigiis occiden¬
tis. cecitas ignorantie. Incalore orientis creatꝰ ẽ
homo: ꝓpt̾ qd̾ & positus ẽ. in hortis eden. ad austra¬
lem orientis. s transiit adfrigus orientis. qnͣ¬
do ad illiꝰ participationẽ se contulit. qͥ pͥmus
adaqͥlonẽ sede̾ se positurũ dixit. Deinde ad ca
lorem occidentis cecidit. quando pꝰpeceat᷑u aliã
lege̾ inmenbris suis repugnantẽ legi mentis
inuenit. Tunc qͦq ad frigus occidentis corruit.
panis esũ obliuisci cepit. In calore orientis pͥn¬
cipiũ bone nature est. Infrigore orientis: in¬
itium culpe. Incalore & frigore orsentis. pena
corporis & anime. Incalore orientis: in alto creatꝰ
fuit homo. Infrigore orientis: suꝑbe se exaltare
uoluit homo. & idcirco incalore & frigore occiden¬
ente ⁊ illi ab occidente: ut recunbant cũ abrabã
ysaac⁊ iacob in regno celori. Iam clamat᷑ aquilo¬

Expanded text:
nis. Frigus orientis tumor superbiae, frigus occidennis. Frigus orientis tumor superbiae, frigus occidentis caecitas ignorantiae. In calore orientis creatus est homo, propter quod et positus est in hortis Eden ad australem orientis, sed transivit ad frigus orientis, quando ad illius participationem se contulit, qui primus ad aquilonem sedem se positurum dixit . Dis cecidit, quando post peccatum aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis invenit . Tunc quoque ad frigus occidentis corruit, panis esum oblivisci coepit. In calore orientis principium est bonae naturae, in frigore orientis initium culpae. In calore, et frigore occidentis poena corporis et animae. In calore orientis in alto creatus fuit homo in frigore orientis, superbe exaltare se voluit homo, et idcirco in calore et frigore occidenniunt ab Oriente, et illi ab Occidente ut recumbant cum Abraham et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Jam clamant aquilo
Abbreviated transcription (Latin):
one ẽ cognitio. Inscda op̃. Int̾cia uirtus. Insup̃
bes inpsalmo ubi dicit. Bonitatẽ & disciplinam
& scientiã. si conũtas scientiã & disciplinã. & boni¬
dinem tͥginta cubitoꝵ. cui uniu̾sa fa¬
brica innitit᷑. cuiꝰ p̾srisio sursũ ꝑ qua¬
dr̃ũ insinglis lat̾ib uniꝰ cubiti men
qͣsi meta itineris. qͣui corona certaminis in com¬
muni om̃ib fidelib ꝓpositus. qui det̾ra ortus ẽ.
& celos penetra uit. qui adima uenit. & sũma nͣde¬
seruit. qui sursũ ẽ. ipse ẽ & deorsũͣ. Sursũ ma¬
iestate: deorsũ cõpassione. Sursũ ut trabat deside¬
riũ: deorsũ ut prestet subsidiũ. Peorsũ int̾ noĩ:
sursũ suꝑͣ nos. deorsũ qd̾ anobis suͣpsit. sũrsũ qd̃
nob̃ ꝓposuit. Iste ẽ mons domꝰ dnͣi p̃paratus inũ¬
ticẽ montiũ. adꝗͣ fluunt om̃s gentes. & de.iiiͬiͬ
lore occidentis. Alii defrigore orientis. alii
defrigore occidentis. Calor orientis ẽ fer¬
uor spͣual: Calor occidentisẽ concupiscentia car¬

Expanded text:
one est cognitio, in secunda opus, in tertia virtus, in suprbes in psalmo ubi dicit: Bonitatem, et disciplinam et scientiam , si convertas scientiam, et disciplinam, et bonidinem triginta cubitorum, cui universa fabrica innititur, cujus praecisio sursum per quadrum in singulis lateribus unius cubiti mensuasi merces operis, quasi meta itineris, quasi corona certaminis in communi omnibus fidelibus propositus, qui de terra ortus est, et coelos penetravit, qui ad ima venit et summa non deseruit, qui sursum ipse est et deorsum, sursum majestate, deorsum compassione. Sursum ut trahat desiderium, deorsum ut praestet subsidium. Deorsum intra nos, sursum supra nos. Deorsum quod a nobis sumpsit, sursum quod nobis proposuit. Iste est mons domus Domini praeparatus in vertice montium, ad quem fluunt omnes gentes , et de quatuor lore occidentis, alii de frigore orientis, alii de frigore occidentis. Calor orientis est fervor spiritualis, calor occidentis est concupiscentia car
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ discipline. & formã recte uiuendi te̾ possũ
dicere qd̾ utił sit cogitatio me .i. cordis. & tcͣ ascen¬
di inscdam mansionẽ. & cor meũ iã magis inu
nuͣ collegi. ut ñ discurrat ꝑea que uana sunt. & adu¬
ẽ. ut qd̃ foris de monstro inoꝑe: intꝰ possideam in uir¬
tute. Alioquin ñ multuͣ mͥ ꝓdest habere oꝑa. nisi
etiam uirtutes oꝑum habeam. Si g ad hanc cogi¬
tationẽ cordis mei instituo. ut qͥcͥd boni in me
foris humanis apparet aspectib: diuinis intus
satagam p̾sentare obtutib. tcͣ ascendi int̾ciam
mansionẽ ubi uirtutes st̃ que st̃ necessarie. S int̾
has om̃s p̾cipue una ẽ. necessaria .i. caritas quenos¬

Expanded text:
tium disciplinae, et formam recte vivendi, tunc possum tium disciplinae, et formam recte vivendi, tunc possum dicere, quod utilis sit cogitatio cordis mei, et tunc ascendi in secundam mansionem, et cor meum in unum, jam magis collegi, ut non discurrat per ea quae vana sunt, et ad uest, ut quod foris demonstro in opere intus possideam in virtute. Alioquin non multum mihi prodest habere opere, nisi etiam virtutes operum habeam. Si ergo ad hoc cogitationem cordis mei instituo, ut quidquid boni in me foris humanis apparet aspectibus, divinis, intus satagam praesentare obtutibus, tunc ascendi in tertiam mansionem, ubi virtutes sunt, quae sunt necessariae. Sed inter has omnes praecipue una necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
res mansiones in intellectuali arca sig¬
nificant ta genera cogitationũ. Rectũ.
utile. necessarium. Si gͦ diligere cepero
meditaonionẽ scͥpturarũ: &libent̃ cogitauero
de uirtutib sc̃oꝵ: & de oꝑib di. & de aliis quecũq
ad emendationẽ moꝵ. siue adexercitationẽ men
sit cogitatio mea & inutił. Qͥa bonũ qͥdemẽ: qd̃
de aliis cogito. qd inaliis agnosco. s inutile ẽ mͥ
si illud ad exemplũ uiuendi nͣ traho. Qͥa aliena
uirtꝰ mͥ ñ ꝑdest: si illam qͣntũ possim imitari ne¬
glexero. Thesaurus absconditus: & scientia abscon¬
dita. que utilitas inutsq  scientiam abscondo:
sibonũ qd noui oꝑe ñ ostendo. & ideo mͥ nͣ potest
ꝓdesse: qd conscientiã habere dissimulo. Si autẽ
oꝑam dedero nͣ tantũ ut sciam s etiã ut agam.¬
ea que bona sunt & utilia . &. in hoc sedulo fuerit
cordis mei cogitatio. qͣtinus uirtutes qͣs in aliis
iam amare & imitari didici meas faciã ꝑexerci¬

Expanded text:
res mansiones in intellectuali arca, quae significant tria genera cogitationum, rectum, utile, necessarium. Si ego diligere coepero meditationem Scripturarum, et libenter cogitavero de virtutibus sanctorum, et de operibus Dei, et de aliis quaecunque ad sit cogitatio mea et inutilis, quia bonum quidem est, quod de aliis cogito, et quod in aliis cognosco, sed inutile mihi, si illud ad exemplum vivendi non traho. Quia aliena virtus mihi non prodest, si illam quantum possum imitari neglexero. Thesaurus absconditus, et scientia abscondita, quae utilitas in utrisque? Scientiam abscondo, si bonum quod novi opere non ostendo, et ideo mihi non potest prodesse, quod cum sciam habere dissimulo. Si autem operam dedero non tantum ut sciam, sed etiam ut agam quae bona sunt et utilia, et in hoc sedula fuerit cogitatio cordis mei, quatenus virtutes, quas in aliis jam amare, et admirari didici, meas faciam per exerci
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunt. Proptꝰ qd̾ etiã dictum ẽ. qd nemine ꝑse¬
quente fugit impus. Qm̃ itaẽ. insecuritate impiꝰ
pauidus. sicut intus insuplicio securus. Quatus
modiis contemplationis ẽ: qͣndo inspicimꝰ creatu¬
ras scdm hoc qd homo eis uti potest. ad explendam
carnalis concupiscentie uoluptatẽ. &. in eis cogita¬
mꝰ ñ naturalis infirmitatis subsidiũ. s libidinis ob¬
lectam̃tum. hoc occło eiia lignũ uidit. qd eẽt pulchru
uisu. &. aduescendũ suaue. & tulit de fructu eiꝰ & co¬
medit. Qͥ hoc mͦ ꝑcogitationẽ exeunt. similes st̃ cor¬
uo qͥreu̾sus ñẽ. qͥa dũ foris qd̃ male delectat inueni¬
unt. ad arcã conscientie ampliꝰ redire nolunt. Reliqua
uͦ tͥa comtemplationũ genera ĩexitũ colibe figura¬
ta sunt. que cũ emissa eẽt. & nͣ inueniret ubi requi¬
esceret pes eiꝰ. reu̾sa ẽ. aduesꝑam portans ramum
oliue uirentis inore suo.

Expanded text:
cognoscunt. Propter quod etiam dictum est, quod nemine persecognoscunt. Propter quod etiam dictum est, quod nemine persequente fugit impius , quoniam ita est in securitate impius pavidus, sicut justus in supplicio securus. Quartus modus contemplationis est, quando inspicimus creaturas, secundum hoc quod homo eis uti potest ad explendam carnalis concupiscentiae voluptatem, et in eis cogitamus non naturalis infirmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo Eva lignum vidit, quam esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus, et comedit . Qui hoc modo per cogitationem exeunt, similes sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata sunt, quae cum emissa esset, et non inveniret ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad vesperum portans ramum olivae virentis in ore suo.
Abbreviated transcription (Latin):
tendo. ut & uarietas tollat fastidium. &ratio pari¬
at oblectamentũ. der dicit. Uitalem tibi p̾beo
flatum. & om̃e genꝰ auiuͣ ad tuũ mitto obsequiũ.
Aqua dicit. Potũ tibi p̾beo. sordes purg̃o. aren¬
tia rigo. & diũsoꝵ generũ pisciũ ad tuuᷤ esum
ministro. Terra dicit. Ego te porto. ego te nutͥo.
sane conforto. Uino letifico. Om̃igenis fructib
oblecto. Puiersis animalib mensas tuas repleo
Uox ad monentis est. Mundus dicit. Uide homo
quomͦ amauit te qui ꝓpt̾ te fecit me. Seruio tͥ.
redde debitu. accipis benignitatẽ: redde caritateͣ.
hoc tribuit.& hoc exigit ds̃. Uox coͣminantis ẽ.
Ignis dicit. A me conbureris. Aqua dicit. In me
sub mñgeris. Terra dicit. ame absorberis. Infernꝰ
dicit. ame deglutieris. Qa om̃is creatura sicut
exconditione sua homini famulatur. sic etiam pec¬
catorib ꝓmalori meritoꝵ conscientia cõminatur.
ut insĩgulis creaturis ꝑpeti timeant. qd̃ se meruisse

Expanded text:
tendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio paritendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto, et diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me. Servio tibiredde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccatoribus pro malorum meritorum conscientia comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant, quod se meruisse
Abbreviated transcription (Latin):
ficis imitat᷑ stabilitatẽ. Terci ͤ modus qͣndo consi¬
dãmꝰ qͦmͦ utatur ds̃ ministĩo creaturarũ adim¬
plemda uidicia sua siue ꝓsua misecordia beneficia
largiendo. siue ꝓnr̃o merito erogando supplicia.
In hac autẽ consideratione inuenimꝰ om̃ia ẽẽ
instrum̃tũ diuine dispensationis. & nr̃e praui¬
tatis augm̃tũ. In hoc genere contẽplationis au¬
dimꝰ omne̾ creaturã t̾rib uocib nobis loquen¬
tem. Prima uox dicit accipe. Scdã dicit redde. Ter¬
tiadicit fuge. Accipe beneficiũ. Redde debitum.
fuge suppliciũ. Prima uorẽ. famulantis. Scda am¬
monentis. Tertia cõminantis. Uox famulantis est.
celum dicit. Ministro tibi lucẽ indie ut uigiles.
tenebras innocte ut pauses. Ego adoblectationẽ
tuam gratas tempori uicissitudines pario. Teporem
ueris & etastis feruiorem. autumni plenitudinem.
& algorem hiemis. Ego alt̾nantib incrementis die¬
rum. &. noctiũ spatia simili ratione dissimiliter ex¬

Expanded text:
 stabilitatem. Tertius modus est, quando consideramus quomodo utatur Deus ministerio creaturarum ad implenda judicia sua, sive pro sua misericordia beneficia largiendo, sive pro nostro merito supplicia. In hac autem consideratione invenimus omnia esse instrumentum divinae dispensationis, et nostrae pravitatis argumentum. In hoc genere contemplationis audimus omnem creaturam tribus vocibus nobis loquentem. Prima vox dicit accipe, secunda dicit redde, tertia dicit fuge: « Accipe beneficium, redde debitum, fuge supplicium. » Prima vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. Vox famulantis est. Coelum dicit: Ministro tibi lucem in die ut vigiles; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem tuam gratas temporum vicissitudines pario, tempore veris, et aestatis fervorem, autumni plenitudinem et algorem hiemis. Ego alternantibus incrementis dierum et noctium spatia simili ratione dissimiliter ex
Abbreviated transcription (Latin):
hanc om̃is scͥptura facta ẽ. Propt̾ hanc mundꝰ
factus ẽ. ꝓpt᷑ hanc ũbũ caro factũ ẽ. Heus hu¬
milis. homo. sublimis. Sihanc gͦ habes. totũ
habes. Sitotũ habes. nichil e̾. ampliꝰ qd expec¬
exemplar dabo tibi archam noe. qua foris uidebit
oculus tuus ut adeiꝰ similitudine̾ intus fabricetur
animꝰ tuꝰ. Uidebis ibi colores qͦsdam. formas. & figu¬
ras qͤdelectent uisũ. S scire debes. ideo hec polita
ẽẽ. ut ineis discas sapientiã disciplinã atq uirtu¬
tem. que exornent animͣu tuuͣ. Et qͥa hec archa
eccłam significat. eccła autẽ corpꝰ xp̃iẽ. & ut eui¬
cũ menbris informa uisibili deptuxi. ut cũ totũ
uideris que deinde de parte dicunt᷑ faciliꝰ intelli¬
gere possis. Talem aut̃ hanc ꝑsonam tͥ expͥmere
cupio. qualẽ ysaias se uidisse testabat᷑. &: idcirco
eiꝰ ipsĩꝰ uerlu inmediu̾ ꝓferam. atq exipsis qd tͥ
demonstrare uolo sumã. ut qd dicit litt̾a ꝓbet

Expanded text:
hanc omnis Scriptura factus est. Propter hanc mundus factus est. Propter hanc verbum caro factum est. Deus humilis, homo sublimis. Si hanc ergo habes, totum habes, si totum habes, nihil est amplius, quod exspecexemplar tibi dabo arcam Noe, quam foris videbit oculus tuus, ut ad ejus similitudinem intus fabricetur animus tuus. Videbis ibi colores quosdam, formas et figuras, quae delectent visum. Sed scire debes, ideo haec posita esse, ut in eis discas sapientiam, disciplinam atque virtutem, quae exornent animum tuum. Et quia haec arca Ecclesiam significat, ecclesia autem corpus Christi est, ut evist caput cum membris in forma visibili depinxi, ut cum totum videris, quae deinde de parte dicuntur facilius intelligere possis. Talem autem personam hanc exprimere tibi cupio qualem Isaias so vidisse testabatur, et idcirco ejus ipsius verba in medium proferam, atque ex ipsis quod tibi dem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis gen̾at contͣeptum mundi. In scđo simulacrũ
rationis laudẽ dĩ. Int̾cio instrumentuĩ dispensati¬
onis timorẽ & amorem dei. Inqͣrto formes cupidita¬
tis. incentiuũ libidinis. hunc gͦ exitũ caueam. nec
egrediamͣ tem̃e. Nemo de conscientia sua confidat.
Dina int̾ꝰ uirgo. intꝰ casta. intꝰ colunba fuit. s colunqͥa
ba fuit seducta ñ habens cor. egͣssa foras colore̾ parit̃
cũ nomine mutauit. Sic eniͣ scͥptũ ẽ. Egͣssa ẽ dina
ut uideret mulieres regionis illiꝰ. Quã cũ uidisset

Expanded text:
nobis generat contemptum mundi, in secundo simulacrum nobis generat contemptum mundi, in secundo simulacrum rationis, laudem Dei, in tertio instrumentum dispensationis timorem et amorem Dei, in quarto fomes cupiditatis incentivum libidinis. Hunc igitur exitum caveamus, ne egrediamur temere. Nemo de conscientia sua confidat. Dina intus virgo, intus casta, intus columba fuit, sed quia columba seducta fuit non habens cor, egressa foras colorem pariter cum nomine mutavit. Sic enim scriptum est: Egressa est Dina, ut videret mulieres regionis il
Abbreviated transcription (Latin):
amore conditoris uiridescunt. Dũ enĩ rerũ p̃sen¬
tiũ mutabilitatẽ aspiciunt. continuo om̃ia qͥ in hoc
mundo pulcͣ uidentur eis incogitatione uilescunt.
& quasi reuertentes oliuã inore deferunt. qmͣ tan
to ardentius conditoris sui spẽm concupiscunt: qͦ
in reb conditis nichil qd̾ delectet inuenerunt.
Delectabitit̾ intus mens paicit᷑. quia delectabilit̾
foris ñtenetur. & quasi ad arce sue portũ reducta
iam secura tͥpudiat. qͦ in mundi fluctib pͥus nau¬
fraga erat. Similit̾ inscđo genere comtẽplationis.
quotiens in reb uisibilib inuisibilem dei uirtutẽ.
& sapientiam ãmirari discimꝰ: qͥsi ramũ oliue ab a¬
quis ad arcã reportamus. qͥa inreb mutabilib ex¬
tra nos illũ agnoscimꝰ. quẽ in nobis in mutabiliter
diliganius. Int̾tio itidẽ gen̾e contemplationis. dũ
udicia eiꝰ foris attendimꝰ. intimore eiꝰ ⁊ amore int̾
renouamꝰ. In pͥmo gͦ mat̾ia uanitatis inspecta. in

Expanded text:
re Conditoris inardescunt. Dum enim rerum praesentium mutabilitatem aspiciunt, continuo omnia quae in hoc mundo pulchra videntur, eis in cogitatione vilescunt, et quasi revertentes olivam in ore deferunt, quoniam eo ardentius Conditoris sui speciem concupiscunt, quo in rebus conditis quod delectaret minus invenerunt. Delectabiliter intus mens pascitur, quia delectabiliter foris non tenetur, et quasi ad arcae suae portum reducta jam secura tripudiat, quae in mundi fluctibus prius naufraga erat. Similiter in secundo genere contemplationis quoties in rebus visibilibus invisibilem Dei virtutem et sapientiam admirari discimus, quasi ramus olivae ab aquis ad arcam reportamus, quia in rebus mutabilibus extra nos illum agnoscimus, quem in nobis immutabiliter diligamus. In tertio itidem contemplationis genere dum judicia ejus foris attendimus, in timore ejus, et amore intus renovamur. In primo ergo materia vanitatis inspecta, in
Abbreviated transcription (Latin):
cuit scͥptuta. qͥa & si ꝑcogitationẽ aliqͣndo uo¬
luntate exire liceat: nuquã tam̃ poꝑationẽ
foras ꝓdire debemꝰ nisi exnecessitate. Qo etiam
ꝑ hoc conuenient᷑ innuitur qd homo ipse qͣndo uolit
tenestram aꝑuit. ut aues emiteret. Hostiũ uͦ¬

Expanded text:
cuit Scriptura; quia, etsi per cogitationem aliquando vocuit Scriptura; quia, etsi per cogitationem aliquando voluntate exire liceat, nunquam tamen per operationem foras prodire debemus, nisi ex necessitate. Quod etiam per hoc convenienter innuitur, quod homo ipse quando voluit fenestram aperuit, ut aves emitteret. Ostiu
Abbreviated transcription (Latin):
rea diliuu sicut iam dictũ ẽ cordis nrͣi se¬
eretũ ẽ. in quo lat̾ere debeniꝰ astrepitu huiꝰ
mundi. S qͥa ipsa nr̃e conditionis infir¬
mitas duinos insilentio intime contem¬
plationis pausare ñ patit̾: exitũ habemꝰ hostiu̾
& fenestr̃a. Hostiũ significat exitũ ꝑoꝑationem.
fenestra exitũ qui fit ꝑ cogitationẽ. hostiũ deorsũ
est fenestra sursu. qͥa actiones adeorp̃ ꝑtinent. sen¬
pauẽ anima significet᷑. & ꝑhominẽ corp̃. habemꝰ
ex libro iob ubi dicit᷑. homo ad laborẽ nascit᷑. auis
aduolatũ. qm̃ sic nati inhac uita sumꝰ ut si uo¬
lumꝰ animã ꝑconpemplationẽ leuare. necesse
sic corpꝰ ꝑ exercicia laboris atere. Qđ uͦ hostiũ
in latere positũ dicit᷑. hoc significat qd̾ nũqm
a secreto cordis nrĩ ꝑ oꝑationem exire debemꝰ
exꝓposito intentionis. s accidenti occasione neces¬
sitatis .&. fortassis ñ sine causa hoc defenestra ta¬

Expanded text:
rca diluvii, sicut jam dictum est, cordis nostri serca diluvii, sicut jam dictum est, cordis nostri secretum est, in quo latere debemus a strepitu hujus mundi. Sed quia ipsa nostrae conditionis infirmitas diu nos in silentio intimae contemplationis pausare non patitur, exitum habemus per ostium et fenestram. Ostium significat exitum per operationem, fenestra exitum qui fit per cogitationem. Ostium deorsum est, fenestra sursum, quia actiones ad corpus pertinent, per avem anima significetur, et per hominem corpus, habemus ex libro Job ubi dicitur: Homo ad laborem nascitur, avis ad volatum . Quoniam sic nati in hac vita sumus, ut si volumus animam per contemplationem sublevare, necesse sit corpus per exercitia laboris atterere. Quod vero ostium in latere positum dicitur, hoc significat quod nunquam a secreto cordis nostri per operationem exire debemus ex proposito intentionis, sed ex accidenti occasione necessitatis. Et fortassis non sine causa hoc de fenestra ta
Abbreviated transcription (Latin):
adexempłũ ꝓponis. in latitudine̾ qͥn quaginta cu¬
bitori cor ertendis Si diuine pagine que tͥginta
iͥginta cubitoꝵ cor tuũ erigis. Hec ẽ arca quã edi¬
ficare debes. Isti sunt t̾mini patrũ tuoꝵ qͦs tibi
transgredi ñ licet. qͦs altisimꝰ instituit. uirta nu¬
merũ filiort isrł. quando separabat filiosadam &
gentes diuidebat. hec ẽ t̾ra quã inhabitare debes
e paui indiuiitiis eiꝰ. Requuesce gͦ infra hos parietes.
sub hoc tecto mane. habita inhac domo. ꝓcella & tẽ¬
Sisupbe ꝑsapientiam diumã secreta rimari cona¬
ris. que nobis ds̃ ꝑscͥpturã suã aꝑire uoluit. altitudi¬
nem tͥginta cubitoꝵ transcendis. Si usq infinẽ
Nli ñ credis eccłam dĩ duraturã. & ali quando dei
destituendam auxilio fͤcentori cubitoꝵ longitu¬
dinem transis. Si frequent̾ de amatorib huiꝰ mun¬
di & deuana conũ satione illori cogitare delectaris.

Expanded text:
ad exemplum proponis, et in latitudinem quinquaginta cuad exemplum proponis, et in latitudinem quinquaginta cubitorum cor extendis. Si vero divinae paginae, quae triginta triginta cubitorum cor tuum erigis. Haec est arca, quam aedificare debes. Isti sunt termini patrum tuorum, quos tibi transgredi non licet, quos Altissimus constituit juxta numerum filiorum Israel, quando separabat filios Adam, et gentes dividebat. Haec est terra, quam inhabitare debes, et pasci in divitiis ejus. Requiesce ergo intra hos parietes, sub hoc tecto mane, habita in domo hac, procella et temSi superbe per sapientiam tuam divina secreta rimari conaris, quae nobis Deus per scripturam suam aperire noluit, altitudinem triginta cubitorum transcendis. Si usque in finem saeculi non credis Ecclesiam duraturam, sed aliquando Dei destituendam auxilio, tunc centum cubitorum longitudinem transis. Si frequenter de amatoribus hujus mundi, et de vana conversatione illorum cogitare delectaris
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ sinꝰ arserit exeo tab̃̾nacłm tuuͣ. Postea bitumina¬
bis arcam tuaͬ intus & extra. Extra ut mansuetudi¬
nem eribeas. Intus. ut caritatem ñ amittas. Nulla¬
tenꝰ it insecͤto conscientie tue suauit̾ pausare pot̾is
nͥ pꝰ malos ⁊ extra ꝑmansuetudinẽ tołare . & intus
didic̃is ꝑcaritatem ñ odisse. Bitumen calide nature
est.& nascit᷑ det̾ra fluminata. & caritas ꝓcreatur in
anima timore diuini iudicii ꝑcussa. Deinceps uide¬
amꝰ de m̃sura arce. qualttͣ fieri possit in nobis. Dixi¬
mꝰ supra tͤcentos cubitos p̾sens scłm significare. Sigͦ
tucogitationem tuam duxeris abexordio mundi
usq aidfinem. & ꝑtransiens considaueris. que &
quanta ds̃ mirabilia ꝓpt̾ electos suos. & ꝑelectos su¬
os oꝑatꝰ sit uel adhuc oꝑatur. tͤcentoꝵi cubitoꝵ lon¬
gitudinẽ incorde tuo metiris. Si autẽ cogitatione
ꝑcurris ecclam. & uitã fideliũ cõtemplatus eamtͥ

Expanded text:
tibi si non arserit ex eo tabernaculum tuum. Postea bituminatibi si non arserit ex eo tabernaculum tuum. Postea bituminabis arcam tuam intus et extra. Extra ut mansuetudinem exhibeas, intus ut charitatem non amittas. Nullatenus enim in secreto conscientiae tuae suaviter pausare poteris, nisi prius malos, et extra per mansuetudinem tolerare, et intus didiceris per charitatem non odisse. Bitumen calidae naturae est, et nascitur de terra fulminata, et charitas procreatur in anima timore divini judicii percussa. Deinceps videamus de mensura arcae, qualiter fieri possit in nobis diximus supra trecentos cabitos praesens saeculum designare. Si ergo tu cogitationem tuam duxeris ab exordio mundi usque ad finem, et pertransiens consideraveris quae, et quanta Deus mirabilia propter electos suos operatus sit, vel adhuc operaturus, trecentorum cubitorum longitudinem in corde tuo metieris. Si cogitatione percurris Ecclesiam, et vitam fidelium contemplatus eam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mente hominis. ubi illa etiã qͣ inse ipsis uel ia p̾te¬
rierunt. uel ad huc futura sunt: simul subsistẽ
possunt. & in hoc quodamͦ rational anima simi¬
litudinẽ habet creatoris sui. qͥa ut iumente diui¬
na om̃iũ rerũ cause et̃nalit̾ sine mutabilitate
& distinctione temporali substiterunt. ita& inm̃
simul subsistunt. Si gͦ ꝑstudiũ meditationis as¬
sidue cor nrͣm in habitare ceꝑimꝰ. iam quodãm
temporales ẽẽ destitimꝰ. & quasi mortui mundo
facti. intus cũ deo uiuimꝰ. tc̃ qͥcqͥd fortuna extra
molit᷑ facile contempnimꝰ. si ibi fixũ ẽ. desiderium
cogitationes. qͥa detali mat̾ia fabricaliꝰ mꝰ arcam nrͣam.
Ista sunt ligna que in aqua missa natant. iigne
posita ardent. quia tales cogitationes ftuxꝰ canali¬
um delectationũ deorsum ñp̾mit. s flãma carita¬
tis accendit. Nec timeas hunc igne̾ intectis tuis. ue

Expanded text:
mente hominis, ubi illa etiam, quae in seipsis vel jam praetemente hominis, ubi illa etiam, quae in seipsis vel jam praeterierunt, vel adhuc futura sunt, simul subsistere possunt. Et in hoc quodammodo rationalis anima similitudinem sui Creatoris habet, quia sicut in mente divina omnium rerum causae aeternaliter sine mutabilitate, et distinctione temporali substiterunt, ita etiam simul subsistunt. Si ergo per studium meditationis assidue cor nostrum inhabitare coeperimus, jam quodammodo temporales esse desistimus, et quasi mortui mundo facti intus cum Deo vivimus. Tunc quidquid fortuna extra molitur facile contemnimus, si ibi fixum est desiderium cogitationes, quia de tali materia fabricabimus arcam nostram. Ista sunt ligna, quae in aquam missa natant, in igne posita ardent, quia tales cogitationes fluxus carnalium delectationum deorsum non premit. sed flamma charitatis incendit. Nec timeas hunc ignem in tectis tuis. Vae
Abbreviated transcription (Latin):
di delectatione seꝑare. & uirtutib op̃am clare con¬
tentit. coopante gra dĩ edificare debet int edisf¬
cin uirtutũ. cuiꝰ songitudo infide trinitatis łs¬
centos cubitos habeat. inlatitudine caritati. qͥn¬
quaginta in altitudine spei que in xp̃o est .łri¬
gnita. ut fit inbona oꝑatione sogus. indilectione
amplus. indesiderio altus. ut cor sursũ habeat ubi
xp̃e ẽ indextera dĩ sedens. Unde⁊ ipsiꝰ crucifixi
capud in altitudine crucis positũ ẽ. mauꝰ autẽ
in latitudine expanse sunt. ut affectus cordis nr̃i
usq adiligendos inuicos extendatur. Iu longi¬
tudine crucis corpiñ. xp̃i positũ ẽ. ut ñ sit remis¬
sa oꝑatio nr̃a. sed extensa ut ꝑseueret usq afinẽ.
Uod dicere uolumꝰ dearca sapientie
ita dist ingͣnctũ ẽ abhis qui scdm̃n alle¬
goriam suꝑiꝰ assignata st̃ eccłẽ. ut qͦd
ibi depionstratũ ẽ. inre. hoc hic qͤrat᷑
incogitatione. Habent enĩ qͦddam eẽ suuͣ res in

Expanded text:
 virtutibus operam dare contendit, cooperante Dei gratia, aedificare debet intus aedificium virtutum, cujus longitudo in fide Trinitatis trecentos cubitos habeat, in latitudine charitatis quinquaginta, in altitudine spei quae in Christo est triginta, ut sit in bona operatione longus, in dilectione amplus, in desiderio altus, ut cor suum habeat ubi Christus est in dextera Dei sedens. Unde et ipsius crucifixi caput in altitudine crucis positum est, manus autem in latitudine expansae sunt, ut affectus cordis nostri usque ad inimicos diligendos extendatur. In longitudine crucis corpus crucifixi positum est, ut non sit remissa operatio nostra, sed extensa, ut perseveret usque in finem.uod dicere volumus de arca sapientiae ita distinguendum est ab iis quae secundum allegoriam superius assignata sunt Ecclesiae, ut quod ibi demonstratum est in re, hoc hic quaeratur in cogitatione. Habent enim quoddam esse suum res in
Abbreviated transcription (Latin):
taris ꝑstringimꝰ. Bigitus ẽ minima pars aggͤstium
mensurarũ. ꝓpͥam appellationẽ habentuim. Qͥcqͥd
enĩ digico minus ẽ. a partib respondemꝰ. ut ẽ scda
teia uel quarta pars. ꝑ quã uidel digitũ sic mensu¬
ramꝰ. ut ꝑtransũsũ pollice̾ pollici. lat̾alit̾ coniungen¬
tes. radices unguiu̾ recta linea respondẽ faciamus.
& hacratione quatuor digiti faciunt palmũ unũ.
uui palmi faciunt pedem unũ. Pes & dimidiꝰ cu¬
bitũ paruũ. Sex parui cubiti. cubitũ magnũ
& sic magnꝰ cubitiis habebit noue̾ pedes. Paruus
Ui. qͥ pedem. longitudo uͦ trescentoꝵ cubitor mag¬

Expanded text:
tatis perstringimus. Digitus est pars minima agrestium tatis perstringimus. Digitus est pars minima agrestium mensurarum propriam appellationem habentium. Quidquid enim digito minus est a partibus respondemus, ut est secunda, tertia vel quarta pars. Per quem videlicet digitum sic mensuramus, ut per transversum pollicem pollici lateraliter conjungentes radices unguium recta linea respondere faciamus. Et haec ratione quatuor digiti faciunt palmum unum, quatuor palmi faciunt pedem unum. Pes et dimidius cubitum parvum, sex parvi cubiti cubitum magnum, et sic magnus cubitus habebit novem pedes. Parvus sesqui pedem. Longitudo ergo trecentorum cubitorum mag
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm questionẽ doctores hac ratione soliunt. Aiunt
sapientia egiptioꝵ fuerat eruditꝰ. scd̃m artẽ geome¬
tricam quũ p̃cipue egiptii callent cubitori nume¬
rum inhoc loco posuit. qua insex cubitis iuius depu¬
tatur. que utiq ratio si obseruetur in huiꝰ arce men¬
sura inueniunt᷑: tanta spatia longitudinis ⁊ latitu¬
dimis ⁊ altitudinis. que ũe totiꝰ miundi repanda ger¬
mina & umuersoꝵ anmantiũ cape potuerit redi¬
iuua seminaria. Seiendum qͦq e. qd illa animalia
ex cõmumgone diũsi gen̾is nascuntur ut mull&
bir cdones necesse ñ fuit marca contineri exqͥb col¬
uigit᷑ ñ fuisse impossibile ut reliquoꝵ omͣiũ anima¬
lium semmnaria repanda tante capacitatis locus
contin̾et. Si autẽ libet diligentiꝰ inqͥrere ea que ad
eometcaliũ dim̃sionũ rationẽ ꝑtiuet. magna hic
noꝵ elucet disciplina. exqͥb nos pauca causa breui¬

Expanded text:
Quam quaestionem doctores hac ratione solvunt. Aiunt Quam quaestionem doctores hac ratione solvunt. Aiunt sapientia Aegyptiorum fuerat eruditus, secundum autem geometricam, quam praecipue Aegyptii callent, cubitorum numerum in hoc loco posuit, qua in sex cubitis unus deputatur. Quae utique ratio si observetur in hujus arcae mensura, invenientur tanta spatia longitudinis, et latitudinis, et altitudinis, quae vere totius mundi reparanda germina, et universorum animantium capere potuerint re divina seminaria. Sciendum quoque est, quod illa animalia, ex commistione diversi generis nascuntur, ut muli et burdones, necesse non fuit in arca contineri. Ex quibus colligitur non fuisse impossibile, ut reliquorum omnium animantium seminaria reparanda tantae capacitatis locus contineret. Si autem libet diligentius inquirere ea, quae ad geometricalium dimensionum rationem pertinent, magna hic horum elucet disciplina, ex quibus nos pauca causa brevi
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritati contͣrium nͣsit. nobis concedi postu¬
lamꝰ. Uolumꝰ etiã sic distinguere. ut pͥme mansi¬
oni demus in altitudinẽ qͣtuor cubitos. Scđẽ qͥnq
Tercie sex. Orte septẽ. Ente octo. & sic altitudo
parietũ. qͥndeci habebit cubitos. & qͥndeci altitu¬
do tecti. Inparietib autẽ arce foris. facti erant uidi
siue mansuncule. quasi ad ipsos affixi parietes. ita ut
iutroitus eorum extrinsecus pat̾et. ipso pariete intrinse
cus ꝑmanente integro & hos nidos dicunt factos ẽẽ.¬
ꝓpt̾ illa anmalia que nec semꝑ maqua. nec semꝑin
arido degere possunt. sic̃ ẽ. lut̃. & uituli marimr. Hec
deforma arce dicta & scͥpta st̃. Dequͣatitate dicttur.
Trescentoꝵ cubitoꝵ erit longitudo. qͥnqͣginta lati¬
tudo. tͥginta altitudo. S st̃ qͥdicunt qd hec mag¬
nitudo ad tot genera am̃maliũ : adeoꝵ cibos qͥb
ꝑ annũ integrũ uescerentur capiendos ñ suffecerit.

Expanded text:
auctoritati contrarium non sit, nobis concedi postuauctoritati contrarium non sit, nobis concedi postulamus. Volumus enim sic distinguere, ut primae mansioni demus in altitudine, quatuor cubitos, secundae quinque, tertiae sex, quartae septem, quintae octo, et sic altitudo parietum quindecim habebit cubitos, et quindecim altitudo tecti. In parietibus hujus arcae foris facti erant nidi sive mansiunculae quasi ad ipsos parietes affixi, ita ut introitus eorum extrinsecus pateret, ipso pariete integro permanente intrinsecus. Et hos nidos dicunt factos esse propter illa animalia, quae nec semper in aqua nec semper in arida degere possunt, sicut est lutra et vituli marini. Haec de forma arcae dicta sunt. De quantitate dicitur: Trecentorum cubitorum erit longitudo, quinquaginta latitudo, tringinta altitudo . Sed sunt qui dicant, quod haec magnitudo ad tot genera animalium, et ad eorum cibos, quibus per annum integrum vescerentur, capiendos non sufficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
excisus. ita ut abhostio due qͥdẽ mansiones de or¬
sum essent. ts uͦ sursũ. & unã dicunt ad fimum
animaliũ recipiendũ ordinatã. scdam ad cibaria
eoꝵ. Int̾cia fuisse indomita animalia. inqͣrta mi¬
tia animalia. inqͥnta que sup̾ma erat homines
&. uolantia. & inde fimile ẽ. qđ due ille inferio¬
res mansiones natante archa deorsuͣ intra aquas
p̾merentur. Tercia uͦ inqua animalia erant. que
spiram̃to aꝑti aeris eriguer̃t. Prima suꝑ aquas
emineret. ita ut foris ꝑaqũa ad areham accedentib
hostiũ fere ꝑplanu occurreret. & scđm hc̃ modũ
fortassis dictũ ẽ ponẽ hostiũ deorsum. Wel deorsũ
quia inquacuq mansione poneretur. deorsuͣ po¬
nendũ erat. ut area intͣnͣtium pedes exciperet.
Siuͦ queritur uttu equalis fiterit altitudo singłã
mansionũ. nec ne nos qd exauctoritate ꝓbare non
possumꝰ qͥd inde sentiendũ sit. Iuterim autẽ qͦd

Expanded text:
excisus, ita ut ab ostio duae quidem mansiones deorexcisus, ita ut ab ostio duae quidem mansiones deorsum essent, tres vero sursum. Et unam dicunt ad fimum animalium recipiendum ordinatam, secundam ad cibaria eorum. In tertia fuisse indomita animilia, in quarta mitia animalia, in quinta quae suprema erat homines et volatilia. Et verisimile est, quod duae illae inferiores mansiones natante arca deorsum inter aquas premerentur. Tertia vero, in qua animalia erant, quae spiramento aperti aeris eguerunt, prima supra aquas emineret, ita ut foris per aquam ad arcam ascendentibus ostium fere per planum occurreret. Et secundum hunc modum fortassis dictum est: Pones ostium deorsum. Vel deorsum ideo quia in quacunque mansione poneretur, deorsum erat, ut arca intrantium pedes exciperet. Si vero quaeritur utrum aequalis fuerit altitudo singularum mansionum necne, nos quidem ex auctoritate probare non possumus, quid inde sentiendum sit. Interim tantum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sum cũ dicit. pones hostiũ inlat̾e deorsũ. ꝑlatus
de osum uidet᷑ significare parietẽ lateralem
addifferentiã lateris qͦd sursũ erat intecto. in quo
fortassis fenestra erat posita. & cũ iterũ dicit aꝑu¬
it noe tectũ arche. satis consequent̾ innuit ipsã
arcã deorsũ habuisse parietes qͥb suꝑ positũ fuit
tectũ qd erat sup̃me mansioni inqua homo mo¬
inquatuor partib fuerint erecti. qͥb tectũ suꝑ¬
positu incacumine suo ad mensurã uniꝰ cubiti
contͣheret᷑. Cuiꝰ autẽ altitudinis fuerint parietes
ipsi hoc auctoritas ũdicit. s tamͣ qͣntũ conicimꝰ
altitudo parietũ usq adfiundũ qͦrte mansionis
extendebat᷑. Affirmant nãq doctores hostium
arce inter scdam : t̾ciam mansionẽ locatũ. ita
ut lim̃ eiꝰ fundo t̾cie mansionis eẽt contiguum
Introitus autẽ eiꝰ sursũ inlat̾e eiꝰde̾ mansionis

Expanded text:
sum cum dicit. Pones ostium in latere deorsum . Per latus sum cum dicit. Pones ostium in latere deorsum . Per latus deorsum videtur significare parietem lateralem ad differentiam lateris, quod sursum erat in tecto, in quo fortassis fenestra posita fuit. Et iterum dicit: Aperiens Noe tectum arcae , satis consequenter innuit ipsam arcam deorsum habuisse parietes, quibus superpositum fuit tectum, quod erat supremae mansioni, in qua homo moin quatuor partibus fuerint erecti quibus tectum superpositum in cacumine suo ad mensuram unius cubiti contraheretur. Cujus autem altitudinis fuerint parietes ipsi, hoc auctoritas non dicit, sed tamen quantum conjicimus altitudo parietum usque ad fundum quartae mansionis extendebatur. Affirmant namque doctores ostium arcae inter secundam et tertiam mansionem locatum, ita ut lumen ejus fundo tertiae mansionis esset contiguum. Introitus autem ejus sursum in latere ejusdem mansionis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ que de archa noe scd̾m lit̾am referunt᷑ duo
p̾cipue inqͥre ⁊ debent. uidel formã. & qͣntitatẽ
arche. &. deforma qͥd sic dicit origenes. Ego puto
qͣntũ ex his que descͥbunt᷑ apparet. quatuor angu¬
los eximo consurgentes eisde paulati usq ad sum¬
mu inangͦ tũ actractatis. inspatiũ uniꝰ cubiti
fuisse collectã. Cui sententie: lura refragare uiden¬
tur. pͥmũ qͦd hec forma ad natandũ ñuidet᷑ ẽẽ
idonea. Constat nãq tante molis machinã tot
⁊ tantis honustã animalib atq cibariis nequa¬
qua ita potuisse suꝑ enatare uenientib aquis.
ut nͦ ex magna parte sui. deorsũ premeretur.
Cuiꝰ rei exꝑimentũ adhuc. caꝑe possumꝰ innauib
magna gestantib onera.
ig ut dicit᷑ statiͣ ab uno contrahicepit.¬
ita ut intumescentes fluctus latera hinc
inde inclinantia nͣ repellerent s exciꝑent
& ñ tã aque archã qu̾a archa aqͣs portaret. quo¬
mͦ fieri possit ut ñ tota adimũ descenderet: Nur¬

Expanded text:
dum litteram referuntur, duo praecipue inquirere debent, videlicet formam et quantitatem arcae. Et de forma quidem sic dicit Origenes: « Ego puto quantum ex his quae describuntur apparet, quatuor angulis ex imo consurgentem eisdemque paulatim usque ad summum in augustum attractis in spatium unius cubiti fuisse collectam. » Cui sententiae plura refragari videntur, primum quod haec forma ad natandum non videtur esse idonea. Constat namque tantae molis machinam, tot et tantis onustam animalibus, atque cibariis, nequaquam ita potuisse supernatare venientibus aquis, ut non ex magna parte sui deorsum premeretur; cujus rei experimentum adhuc capere possumus in navibus magna gestantibus onera. Si ergo, ut dicitur, statim ab imo contrahi coepit, ut intumescentes fluctus latera hinc inde inclinantia non repellerent, sed exciperent, et non tam aquae arcam, quam arca aquas portaret? quomodo fieri poterat, ut non tota statim ad ima descenderet; rur
Abbreviated transcription (Latin):
tuͣ annis fabricata ẽ. quia eccła qͦ abinitio scłi fu¬
it. infine scłi redempta ẽ. Qͦ d uͦ hec arca sexies
longa est ad latitudinͣe suã. & decies ad altitudi¬
nem suã humani corporis instar ostendit. in quo
xp̃c apparuit. naͣ & ipsa corpꝰ eiꝰ ẽ. Corporis em̃ lon¬
gitudo aũtice usq ad uestigiuͣ sexies tantuͣ ha

Expanded text:
tum annis fabricata est, quia Ecclesia, quae ab initio saeculi futum annis fabricata est, quia Ecclesia, quae ab initio saeculi fuit, in fine saeculi redempta est. Quod vero sexies longa est ad latitudinem suam haec arca, et decies ad altitudinem, suam, humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit; nam et ipsa corpus ejus est. Corporis enim longitudo a avertice usque ad vestigi
Abbreviated transcription (Latin):
itio occis ẽ: pͥus occisus ẽ quͣa incarnatus ẽ. Si ab
itio occis ẽ. ñ iã semel s sepe. ĩmo semꝑ occisꝰ ẽ.
Nam qd abintio fuit semꝑ fuit. & qͦd ab initioẽ sẽꝑ
est. Sed fortasse sidixeris occisusẽ. abiuitio .i. his
qui fuerunt abintio. hoc ẽ. ad redemptionẽ ad sa¬
iutem. adreconciliation̾e eoꝵ qui fuerunt ab ini¬
tio. ita ut ꝑhoc qd̃ dicitur abintio det̾mines ñtem¬
pus occisionis. s salutis. iam in conueniens nullũ
erit. si ⁊ semel & abinitio occisꝰ ẽẽ dicat᷑. Priꝰ enim¬
erunt ꝓ qͥb infine scłi occisusẽ. S tam̃ qͦndo in¬
duit decorẽ .i. carne̾ inmaculatã. carne̾ inpollu¬
tam. carnͣe spetiosã. deuitgneis menbris assũp¬
sit. & p̾cinxit se fortitudine .i. ꝑcrucis trophea ae
perierat: ex tc̃ celestis regni aditus patefactuꝰ est.
qͥ pͥus clausus fuerat. Uides gͦ nc̃ quomͦ arca. &
fscentoꝵ cubitoꝵ longa ẽ. & tam̃ ñ fͤscentis. s cen¬

Expanded text:
s est quam incarnatus est. Si ab initio occisus est, non jam semel, sed saepe, imo semper occisus est. Nam quod ab initio fuit, semper fuit; et quod ab initio. est, semper est. Sed fortasse si dixeris, occisus est ab initio, id est, iis qui fuerunt ab initio, hoc est ad redemptionem, ad salutem, ad reconciliationem eorum, qui fuerunt ab initio, ita ut per hoc quod dicitur ab initio determines non tempus occisionis sed salutis, jam inconveniens nullum erit, si et semel, et ab initio dicatur esse occisus. Prius etierunt, pro quibus in fine saeculi occisus est. Sed tamen quando induit decorem, id est carnem immaculatam, carnem impollutam, carnem speciosam de virgineis membris assumpsit, et praecinxit se fortitudine, id est per crucis trophaea aerovis, quae perierat, extunc coelestis regni aditus patefactus est, qui prius clausus fuerat. Vides ergo nunc quomodo arca et trecentorum cubitorum longa est, et tamen non trecentis, sed cen
Abbreviated transcription (Latin):
Uatuor modis eximꝰ ꝑactionem.
Actiones nomq alie sunt carnales.
i que adsensũ corporis ꝑtinent. Alie
spuales que ꝑtinent ad instrutionẽ
mentis. ad utrasq boni & mali exe¬
unt. Qͥ ad explendam uoluntatẽ t̾renis actionib
forisiseruiunt similes sunt inmundis anim̾ab qͣ
de arca exierunt. Qui autẽ eas ad usũ necessita¬
tis administrant. animalia qͥdem sunt s munda.
Qui uͦ ecclastici regiminis curã que uideł actio
spualis ẽ. agendã suscipiunt. & asecreto interne
quietis. ñ ex ambitione. s exp̃cepto obedientie
ad publicũ ꝓdeunt: similes sunt noe qͥ eriensde
arca sacrifitiũ obtulit. quia sepetales eo magis
ꝑ abstinentiam om̃s inse motus carnis occidunt.
quo gͣuiora int̾ne quietis dampna ꝑoccupatio¬
nem se ꝑtulisse cognoscunt. Illi autẽ qͥ ꝓpt̾ głam
ꝓpͥam honores in eccła suscipiunt. & cuse insubli¬
mi positos uidint ceteros despiciunt &. infirmio¬
rib qͥbq in eccłã positis exxompassione condescen¬

Expanded text:
 actionem. Actiones namque aliae sunt carnales, id est quae ad usum corporis pertinent; aliae spirituales, qua pertinent ad instructionem mentis. Ad utrasque boni et mali exeunt. Qui ad explendam voluptatem terrenis actionibus foris inserviunt, similes sunt immundis animalibus, quae de arca exierunt. Qui autem eas ad usum necessitatis administrant, animalia quidem sunt, sed munda. Qui vero ecclesiastici regiminis curam, quae videlicet actio spiritualis est, agendam suscipiunt, et a secreto internae quietis, non ex ambitione, sed ex praecepto obedientiae ad publicum prodeunt; similes sunt Noe, qui exiens de arca sacrificium obtulit, quia saepe tales eo magis per abstinentiam omnes in se carnis motus occidunt, quo graviora internae quietis damna per occupationem se pertulisse cognoscunt. Illi autem qui propter gloriam propriam honores in Ecclesia suscipiunt, et cum se in sublimi positos vident, caeteros despiciunt, et infirmioribus quibusque in Ecclesia positis ex compassione condescen
Abbreviated transcription (Latin):
latiis . & decies tantuͣ qͣntũ. ialtitudo. Cuiꝰ altitu¬
dinis mensura ẽ. in lat̾e adorso inu̾ticẽ. Uelut
suacentẽ hominẽ metiaris supinu. siue ꝓnum
series tantũ longitudinis ẽ. acapite usq ad pedes.
qͦm latus adextera insinistra. uel asinistra inder¬
tera. & decies qͦm latus at̾ra. Sexies est longitudo
tau qͦd inuum̃is tͤscentos seg̃cat.&. ad huc apud si¬
ros formã retinet crucis. Qͥnqͣguita: remissionẽ
peccatoꝵ designant. Triginta: m̾surã etatis pleni¬
tudinis xp̃i. scd̾m illam sententiã qua intrinsec̾
altitudinẽ arce distinguimꝰ. inqͥnq mansiones
arca ẽ. eccłã. & qͥnq mansiones st̃. qͥnq status. tres
presentis uite. & duo future. Primꝰ status ẽ. hominu¬

Expanded text:
t altitudo, cujus altitudinis mensura est in latere a dorso in ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum sive pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quantum latus a dextra in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quantum latus a terra. Sexies est numerus quTau, quod in numeris trecentos significat, et adhuc apud suos formam retinet crucis. Quinquaginta remissionem peccatorum designant, triginta mensuram aetatis plenitudinis Christi. Secundum illam sententiam, qua intrinsecus altitudinem arcae distinguimus in quinque mansiones, arca est Ecclesia, et quinque mansiones sunt quinque status, tres praesentis vitae, et duo futurae. Primus status e
Abbreviated transcription (Latin):
licite tam̃. Sedi fugiunt & obliuiscunt᷑ mundũ.
Tercii iã obliti ft̃ mundum. & hift̃ ꝓpinqͥ deo. Qͦ d̾
insuꝑiorib arca contͣbit᷑. ininferiorib dilatatur.
hoc significat qͦd inscã eccłia maior ẽ numerus. car¬
nalem uitã ducentiũ qu̾a sp̃ualiuͣ. ita ut semꝑ
qͦnto st̃ ꝑfectiores. tanto st̃ pauciores. In sup̃mo ad
uniꝰ cubiti mensurã arca contrahit᷑. qͥa rp̃c capud

Expanded text:
. Tertii jam obliti sunt mundum, et ii sunt propinqui Deo. Quod in superioribus arca contrahitur, in inferioribus dilatatur, hoc significat, quod in sancta Ecclesia major est numerus carnalem vitam ducentium quam spiritualium, ita ut semper quanto perfectiores, tanto sint pauciores. In supremo ad unius cubiti mensuram arca contrahitur, quia Christus caput
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ contemplationẽ. uolabimͦ corpore ꝑincorruptio¬
nem. Biscernemꝰ mente. & ut ita dicã discernemꝰ &.
corpore. quando ipsi sensus nr̃i corporei u̾tentur
in ratione. ratio in intellectũ. Intellectꝰ transibit ĩ. łni
cui nos conuingimͣ ꝑunũ mediatorẽ di & homi¬

Expanded text:
ionem, volabimus corpore per incorruptionem. Discernemus mente, et, ut ita dicam, discernemus et corpore, quando ipsi sensus nostri corporei vertentur in rationem, ratio in intellectum, intellectus transibit in Deum, cui nos conjungemur per unum mediatorem Dei, et homi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfrui. hoc ẽ enĩ adipsũ tendẽ.⁊ ad ipsũ ꝑtingere
semꝑ eũ & ꝑ desideriũ querere & ꝑ cognitionem
inuenire .& ꝑgustũ tangere. In illa mansione qͦͤ
fundo erat contigua deputatꝰ erat fimꝰ ani mali¬
ũ qͥ recte uitã carnaliũ exprimit. qm̃ qui carnis
desideriis inseruuint. qͥd aliud quã putredofrunt:
Scda ab hinc mansio continet cibaria animali¬
ũs ꝑ que conuenient̾ designant᷑ hii qͥ in scã ecclĩa
qͣndam mediũ statũ tenent. qͥ neq ꝓrsꝰ pillicita
desideria carni suc cunbunt. neq ꝑcontͣeptum¬
pr mundi ad dignitatẽ sp̃ualiũ ꝑtingere possunt.

Expanded text:
perfrui. Hoc est enim ad ipsum tendere, et ad ipsum pertingere, perfrui. Hoc est enim ad ipsum tendere, et ad ipsum pertingere, semper eum et per desiderium quaerere, et per cognitionem invenire, et per gustum tangere. Illi mansioni, quae fundo erat contigua, deputatus erat fimus animalium, qui recte vitam carnalium exprimit, quoniam ii qui carnis desideriis inserviunt, quid aliud quam putredo fiunt? Secunda abhinc mansio continet cibaria animalium, per quae convenienter designantur ii, qui in sancta Ecclesia quemdam medium statum tenent, qui neque prorsus per illicita desideria carni succumbunt, neque per contemptum mundi ad dignitatem spiritualium pertingere possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uita ꝓficimꝰ. adhuc tam̃ a facle contutoris nr̃i qͦsi
sentiam contẽplationis ad ipsũ ñ inclinamur
Unde recte incanticis canticoꝵ. sponsa di¬
lectum suũ pꝰ parietẽ stare cõmemorat. quia
qͣdiu huiꝰ corrutionis tegmine cir cũdatu᷑: qͣst
quodã pariete int̾ posito ab eiꝰ facie ꝓhibem᷑.
Qrta autẽ & qͥnta mansio uascensri suo adunũ
nis onere inconte̾platione sui conditoris let̾at᷑.
& cũ iterũ corpora sua inmortalia. & impassibi¬
lia receꝑuit. tẽ pleniꝰ & uicimꝰ ei ꝑ contemplati¬
onis p̾sentiã adherebunt. Qͦd enĩ arca intecto
suo sursũ in uno colligit᷑. qͥd aluid significat. ni¬
si qd cũ ab huiꝰ uite tenebris educti fuerimꝰ. tẽ
om̃iũ desidegioꝵ nr̃or fine̾ adunũ referimus.
qͣndo sicutiẽ. dm̃ uidere cxperimꝰ. ut iã nicbil li¬
beat nisi eiꝰ faciem sine int̾missione intueri. eiꝰ dul¬
cedine sine fastidio satiari. eł amore sine defectu

Expanded text:
facie conditoris nostri quasi sentiam contemplationis ad ipsum non inclinamur. Unde recte in Canticis canticorum sponsa dilectum suum post parietem stare commemorat, quia quandiu hujus corruptionis tegmine circumdamur, quasi quodam pariete interposito ab ejus facie prohibemur. Quarta autem et quinta mansio in ascensu nis onere in contemplatione sui conditoris laetantur, et cum iterum corpora sua immortalia et impassibilia receperint, tunc plenius et vicinius ei per contemplationis praesentiam adhaerebunt. Quod enim arca in tecto suo sursum in unum colligitur, quid aliud significat, nisi quod cum ab hujus vitae tenebris educti fuerimus, tunc omnium desideriorum nostrorum finem ad unum referemus, quoniam sicuti est, Deum videre coepimus, ut jam nil libeat, nisi ejus faciem sine intermissione intueri, ejus dulcedine sine fastidio satiari, ejus amore sine defectu