comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deorum. et ñ agnoscis ȩccłiam in eo qd̾ seqͥt᷑. qm̃ ab
ortu solis usq ad occasum glorificatum ẽ. nom̃ me¬
um in gentib. et in omni loco incensum adolebitur
nomini meo.et hostia pura. magnum enim nom̃
meuna in gentib dicit dñs om̃ps. Agnoscis. xp̃m
in eo qd̃ dicit ꝓpha. sicut oins ad immolandum
ductus ẽ: et cęt̾a quȩ ibi de illo tanquam in euan¬
głio leguntur. et ñ agnoscis eccłiam in eo quod pau¬
lo post dicit. Letare sterilisquȩ ñ paris. erumpe
et clama quȩ ñ parturis. qm̃ multi filii deserte. ma¬
gis quam eius que habet uirum. Dixit enim d̾̃ns. di¬
lata locum tabernacłi tui. et aulas tuas confringe: Ñ
est qd̃ parcas porrige longius funculos. palos uali¬
dos confirma. etiam atq etiam in dextram atq si¬
nistram extendes.semen enim tuum hereditabit
gentes. et ciuitates quȩ deserte erant inhabitabis.

Expanded text:
daeorum —, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: quoniam ab daeorum —, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: quoniam ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum admouebitur nomini meo et hostia pura. magnum enim nomen meum in gentibus, dicit dominus omnipotens. agnoscis Christum in eo quod dicit propheta: sicut ouis ad immolandum ductus est et cetera quae ibi de illo tamquam in euangelio leguntur, et non agnoscis ecclesiam in eo quod paulo post dicit: laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis.
Abbreviated transcription (Latin):
merauerunt om̃ia ossa mea. ipsi uͦ considerauer̃t &
conspexerunt me: diuiserunt sibi uestimenta mea
et suꝑ uestem meã miserunt sortem. et ñ agnoscis
bunt᷑ & conuertentur ad dñm uniuersi fines t̾re:
& adorabunt in conspectu eiꝰ uniuerse ꝑatrie gen¬
tium. qm̃ dm̃i est regnum. & ipse dominabitur
gentium. Agnoscis. xp̃m in eo qd̾ scriptum ẽ. d̾s iu¬
dicium tuũ regi da. & iusticiam tuã filio regis. et
ñ agnoscis eccłiam in eo qd̾ psalmꝰ ipse testatur. do¬
ininabitur a mari usq ad mare. et a flumine usq
ad t̃minos orbis t̾rȩ. coram illo decident ethiopes.
et inimici eius t̾ram lingent. reges tharsis et insu¬
le munera offerent. reges arabum et saba dona ad¬
ducent. & adorabunt eum om̃s reges t̾rȩ. om̃s gen¬
tes seruient illi. Agnoscis. xp̃m ubi dicitur ad iude¬
os. ñ ẽ michi uoluntas in uobis dicit dñs omp̃s.
nec accipiam sacrificia de manibus ur̃is. quia uti
q xp̃i aduentus abstulit illa om̃ia sacrificia u¬

Expanded text:
ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me; diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, et nolunt agnosbuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eins uniuersae patritium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium. agnoscis Christum in eo quod scriptum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis, et non agnoscis ecclesiam in eo quod psalmus ipse testatur: dominabitur a mari usque ad mare et a flumideinde sequitur: coram illo decident Aethiopes et inimici eius terram lingent reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent. et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. agnoscis Christum ubi dicitur ad Iudaeos: non est mihi uoluntas in uobis, dicit dominus omnipotens, nec accipiam sacrificia de manibus uestris — quia utique Christi aduentus abstulit illa omnia sacrificia Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ne quia ipse scribis cum de maximianensib dam¬
natis et receptis legisses totum qd̃ inserui litteris
meis. ualde fuisse ꝑmotum. Credo ꝓrsus: uideo cau¬
sam quȩ ualde debuerit ꝑmouerẽ. Nideamꝰ gͦ. tua
ista ꝑmotio qua reddita ratione sedata ẽ. Statim te
dicisa ur̃is ep̃is diligentiꝰ inquisisse. atq ipsis do¬
centib. & decretum concilii. & sententiam in eos
qui damnati sunt dictam: & tocius rei ordinem

Expanded text:
ne quia ipse scribis, cum de Maximianensibus damne quia ipse scribis, cum de Maximianensibus damnatis et receptis legisses totum quod inserui litteris meis, ualde te fuisse permotum. credo: prorsus uideo causam quae ualde debuerit permouere. uideamus ergo, tua ista permotio quanam reddita ratione sedata est. statim te dicis a uestris episcopis diligentius inquisisse atque ipsis docentibus et decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei
Abbreviated transcription (Latin):
rectissime dicit᷑. Quisenim nescit te alienum ẽẽ ab il¬
lius malo. si consensione peccato eius ñ communicas:
S hinc agnoscere cogeris. quanta impietate obicia¬
tis orbi xp̃iano. uł falsa uel certe ignota crimina
afrorum. cum tibi obicis nolis qd̾ de altero scis. qͥa
hoc eis ñ potes ꝑsuadere: a quorum ñ uis societate
discedere: Ita ne deseras quos putas bonos: ferre co¬
geris quos nosti malos. Ac ꝑhoc om̃s conuincit ue¬
ritas malos: qui ꝓpt̃ aliena crimina. seu uera. seu
falsa ceteris tamen incognita. sibi autem ñ offutu¬
ra. dirupta unitate tot gentium deseruerunt bo¬
nos.Hoc tam magnum nefas partis donati. ne a¬
liquo mͦ excusare possetis. causa uob̾ maximianen¬
sium ꝓcurata ẽ: in quo uelut speculo ur̃am praui¬
tatem conspectam si uolueritis corrigatis. si autẽ
nolueritis. nolo quicquã grauius dicere. quando scio
te cor habere. Quid enim contra ista dicturus es: Be¬

Expanded text:
rectissime dicitur. quis enim nescit te alienum esse ab ilrectissime dicitur. quis enim nescit te alienum esse ab illius malo, si consensione peccato eius non communicas? sed hinc agnoscere cogeris. quanta impietate obiciatis orbi christiano uel falsa uel certe ignota crimina Afrorum, cum tibi obici nolis quod de altero scis, quia hoc eis non potes persuadere, a quorum non uis societate discedere. ita, ne deseras quos putas bonos, ferre cogeris quos nosti malos, ac per hoc omnes conuincit ueritas malos, qui propter aliena crimina seu uera seu falsa, ceteris tamen incognita, sibi autem non offutura. disrupta unitate tot gentium deseruerunt bonos. hoc tam magnum nefas partis Donati ne aliquo modo excusare possetis, causa uobis Maximianensium procurata est, in quo uelut speculo uestram prauitatem conspectam, si uolueritis, corrigatis, si autem nolueritis — nolo quicquam grauius dicere, quando scio te cor habere. quid enim contra ista dicturus es? Be
Abbreviated transcription (Latin):
mundata: nec ꝓpt̾ uasa ꝑditionis et contumeliȩ.
de domo magna fugere. Nulla enim causa in utroꝵ¬
q temporali congregatione atq ꝑmixtione lauda¬
bilit̃ tolerant᷑ mali: nisi ne damnabilit deserant᷑
bom. Qd̾ cum et uos in ur̃is tam multis et tam ma¬
nifestis malis eadem necessitate faciatis. potes faci¬
le si uelis aduertere: qͦd ñ nisi animositate sacrilega
uos a xp̃ianis tot actantis gentib seꝑatis. Itaq non
solum optatus in illa gildoniana societate notissi¬
inus. s quilibet obscurus apud uos te sciente mali
aliquid fecerit. cum eum ñ potueris a ur̃a cominu¬
nione seꝑare:quia uł ñ tibi creditur accusanti. uel
accusare: ñ audes ne ñ ualeas comꝓbare:aut dese¬
renda ẽ. tibi pars donati.aut talis eris qualis ille
cuius peccatum ñ ignoras. quanuis dissimilit᷑ uiuaᷤ.
hoc ñ scđm ueram. s scđ̾m ur̃am sententiam uobis

Expanded text:
mundata nec propter uasa perditionis et contumeliae mundata nec propter uasa perditionis et contumeliae de domo magna fugere. nulla enim causa in utrorumque temporali congregatione atque permixtione laudabiliter tolerantur mali, nisi ne damnabiliter deserantur boni. quod cum et uos in uestris tam multis et tam manifestis malis eadem necessitate faciatis, potes facile, si uelis, aduertere, quod non nisi animositate sacrilega uos a christianis tot ac tantis gentibus separatis. Itaque non solum Optatus in illa Gildoniana societate notissimus, sed quilibet obscurus apud uos te sciente . mali aliquid fecerit, cum eum non potueris a uestra communione separare, quia uel non tibi creditur accusanti uel accusare non audes, ne non ualeas conprobare, aut deserenda tibi est pars Donati aut talis eris, qualis ille cuius peccatum non ignoras, quamuis dissimiliter uiuas. hoc non secundum ueram, sed secundum uestram sententiam uobis
Abbreviated transcription (Latin):
rapinis.fenori collegarum ñ communicabat. quo ᷤᷤ
dicebat esurientib in ȩccłia fr̃ib. habere argentum
largit̃ uelle: fundos insidiosis fraudib raꝑe: usu¬
ris multiplicantib fenus augere. Qd̃ malũ. etiã
idolatriȩ comꝑauit. Quorum tam̃ corporalem ion¬
gregationem ñ refugiebat: ad eadem altaria con¬
sistebat. eundem sacratissimum cibum potumq
sumebat. Illi enĩ ñ aliis s sibi. iudicium mandu¬
cabant et bibebant. ille autem cum talib. ñ eoꝵ
peccata s mysteria xp̃i communicabat. conuinc¬
tissimꝰ cȩtib disiunctissimꝰ morib. Ad hoc enim et
ille similitudines in scͥpturis. et illa exempla pre¬
missa sunt. ut disceremꝰ frumentum ẽẽ. nec aream
añicam. ꝓꝑter paleȩ commixtionẽ deserere. pisces
boni ẽẽ. nec ꝓpt̃ commixtionẽ maloꝵ. disruptis re¬
tib foras ire: uasa ẽẽ miscdiȩ in honore facta atq

Expanded text:
rapinis faenori collegarum non communicabat, quos rapinis faenori collegarum non communicabat, quos dicebat e sur i en t i bus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere, quod malum etiam idololatriae conparauit, quorum tamen corporalem congregationem non refugiebat, ad eadem altaria consistebat, eundem sacratissimum cibum potumque sumebat. illi enim non aliis, sed sibi iudicium manducabant et bibebant, ille autem cum talibus non eorum peccata, sed mysteria Christi communicabat, coniunctissimus coetibus, disiunctissimus moribus. ad hoc enim et illae similitudines in scripturis et illa exempla praemissa sunt, ut disceremus frumentum esse nec aream dominicam propter paleae commixtionem deserere, pisces boni esse nec propter commixtionem malorum disruptis retibus foras ire, uasa esse misericordiae in honore facta atque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ñ ab eis corporum segregatione: s uitȩ ac morum
diu̾sitate disiuncti sunt. Sic̃ nec undecim apłi fur¬
tis iude communicabant. et tam̃ cũ illo eidem d̾no
uisibilit̃ coherebant. eundem magistrum audiebãt.
idem credendum eũ agłiũ ꝑcipiebant. eadem sacra¬
m̃ta sumebant. corporali cum illo congregatione ꝑ¬
mixti: spiritali dissimilitudine seꝑati. Sicut apłs
paulus. ñ communicabat contumatiȩ: et iniidiȩ:
hoc ẽ. diabolicis uiciis eorũ. qui ñ caste. xp̃m an¬
nunciabant. et tam̃ cumeis eundẽ. xp̃m p̃dicabat.
eiusdem xp̃i sacramenta participabat. Et de his
dicebat siue occasione: siue ueritate. xp̃c annunci¬
et᷑. Nam hos martyr cyprianus amantissimꝰ uni¬
tatis: ñ in aliquo scismate uł heresi seꝑatos. s fr̃ib
corporali congregatione fuisse commixtos. et intel.¬
lexit et scͥpsit. Sicut idem ipse cyprianꝰ. auariciȩ.

Expanded text:
est, non ab eis corporum segregatione, sed uitae ac morum est, non ab eis corporum segregatione, sed uitae ac morum diuersitate disiuncti sint; sicut nec undecim apostoli furtis Iudae communicabant et tamen cum illo eidem domino uisibiliter cohaerebant, eundem magistrum audiebant, idem credendum euangelium percipiebant, eadem sacramenta sumebant, corporali cum illo congregatione permixti, spiritali dissimilitudine separati; sicut apostolus Paulus non communicabat contumaciae et inuidiae, hoc est diabolicis uitiis eorum, qui non caste Christum adnuntiabant, et tamen cum eis eundem Christum praedicabat, eiusdem Christi sacramenta participabat et de his dicebat: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur - nam hos martyr Cyprianus amantissimus unitatis non aliquo schismate uel haerese separatos, sed fratribus corporali congregatione fuisse commixtos et intellexit et scripsit —; sicut idem ipse Cyprianus auaritiae
Abbreviated transcription (Latin):
in illa etiã publica fama. ubi latentem tibi uisũ
ẽ. attendi posse conscientiam: & accuset᷑ conscientia
tot tantaꝵq gentium xp̃ianaꝵ. quia remotissimas
lites ignorauit afrorum. Nunquid etiam crimi¬
na istorum feliciant scilicet et p̃textati. quos tre¬
centi et decem plenario concilio damnauer̃t. simi¬
lit̃ ignorare potuerunt: Et adhuc obicis unitati
catholice nescioquȩ facta nr̃orum.q̃ aut falsa sũt.
aut peccata ñ sunt. aut etiam si uera atq peccata
sũt. bonorum societatem maculare ñ possũt. Neq
enim communicant bom peccatis alienis.quib
utiq faciendis ñ consentiunt. quanuis cum ipsis
qui ea faciunt. donec de area dñica. sicut palea uen¬
tilabro ultimo separent᷑. ñ eoꝵ peccata. s d̃i sacra¬
m̃ta communicent. Et int eandem sagenam. uelut
pisces bonicum malis. usq ad seꝑationem quȩ in
littore hoc ẽ: in fine scłi. tanꝗͣ infine maris futura

Expanded text:
in illa etiam publica fama, ubi latentem tibi uisum in illa etiam publica fama, ubi latentem tibi uisum est attendi posse conscientiam, et accusetur conscientia tot tantarumque gentium christianarum, quia remotissimas lites ignorauit Afrorum: numquid etiam crimina istorum, Feliciani scilicet et Praetextati, quos trecenti et decem plenario concilio damnauerunt, similiter ignorare potuerunt? Et adhuc obicis unitati catholicae nescio qua facta nostrorum, quae aut falsa sunt aut peccata non sunt aut, etiamsi uera atque peccata sunt, bonorum societatem maculare non possunt. neque enim boni communicant peccatis alienis, quibus utique faciendis non consentiunt, quamuis cum ipsis, qui ea faciunt, donec de area dominica sicut palea uentilabro ultimo separentur, non eorum peccata, sed dei sacramenta communicent et intra eandem sagenam uelut pisces boni cum malis usque ad separationem, quae in litore, hoc est in fine saeculi tamquam in fine maris futura
Abbreviated transcription (Latin):
rem posse nesciri. S licuerit ep̃is ur̃is nescio quo do¬
natiano uł numidico priuilegio de suo ignorare col¬
lega. quicquid tota affrica conclamabat. cum a fris¬
ab afris obiecta crimina nunquam ꝓbata. tociens
absoluta. orientalib & occidentalib t̾rȩ finib igno¬
ta ẽẽ ñ sinant. Ualeat apud uos baptismꝰ ab opta¬
to datus. quem sic damnare noluisti. ut tam̃ ñ
fueris ausus absoluere: et ñ ualeat datus baptis¬
mꝰ in ȩccłiis apłico labore fundatis. corinthiorũ.
galathaꝵ. ephesiorum. colossensium. philippensi¬
um. thessalonicensium. cęt̾arũq in scĩs litteris qͣs
et uos legitis conscͥptaꝵ. ubi ceciliani ñ dico falsum
illud crim̃ s forte nec uerum nom̃ auditum ẽ. Ha¬
buerit conscientiam sc̃e dantis optatus. in illa uita
qũa tu sic̃ scͥpta tua indicant. etiam si ꝓpt̾ nos dã¬
nare erubuisti. tam̃ ꝓpt̾ d̾m absoluere timuisti.

Expanded text:
rem posse nesciri. sed licuerit episcopis uestris nescio quo Dorem posse nesciri. sed licuerit episcopis uestris nescio quo Donatiano uel Numidico priuilegio de suo ignorare collega quidquid tota Africa conclamabat, cum Afrisab Afris obiecta crimina numquam probata, totiens absoluta orientalibus et occidentalibus terrae finibus ignota esse non sinant; ualeat apud uos baptismus ab Optato datus, quem sic damnare noluisti. ut tamen non fueris ausus absoluere, et non ualeat datus baptismus in ecclesiis apostolico labore fundatis Corinthiorum Galatarum Ephesiorum Colossensium Philippensium Thessalonicensium ceterarumque in sanctis litteris quas et uos legitis conscriptarum, ubi Caeciliani non dico falsum illud crimen, sed forte nec uerum nomen auditum est; habuerit conscientiam sancte dantis Optatus in illa uita, quam tu, sicut scripta tua indicant, etiamsi propter nos damnare erubuisti, tamen propter deum absoluere timuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
donianus optatus incedens cum agmine milita¬
ri.tanꝗͣ rabidus fluctꝰ ultra ꝑsiliens felicianum. &
p̃textatum introrsus postea resorberet. Hec uerba
mea cum ibi legeris. eur ñ om̃ia posuisti. cum eis
respondere temptares.cur me ueluti arguus ñ dixiᷤ¬
se quid rabidus fluctus ille sorbuerit. cum ibi scͥptũ
uideas felicianum et p̃textatum introrsus postea
resorberet: Quid enim aliud uelut ad magnam de¬
fensionem suam respondere ur̃i solent. cum eis obi¬
citur p̃textati et feliciani talis receptio damnatoꝵ
nisi optatus hoc uoluit. optatus hoc fecit: Qd̃ et ipse
ciuitates mustitana et adsuritana testantur. quȩ se
dicunt exoptati comminatione gildomianũ militẽ
formidantes. coegisse ep̃os suos ad communionẽ re¬
dire primiani. Uerum tuquia hoc ab illo factum im
pudent̃ negari posse uidisti. hoc a me scͥptum negasti.
magis fortasse existimans litteras meas quam illã

Expanded text:
donianus Optatus incedens cum agmine militadonianus Optatus incedens cum agmine militari tamquam rabidus fluctus ultra prosiliens Felicianum et Praetextatum introrsus postea resorberet. haec uerba mea cum ibi legeris, cur non omnia posuisti, cum eis respondere temptares? cur me ueluti arguis non dixisse quid rabidus fluctus ille sorbuerit, cum ibi scriptum uideas: Felicianum et Praetextatum introrsus postea resorberet? Quid enim aliud uelut ad magnam defensionem suam respondere uestri solent, cum eis obicitur Praetextati et Feliciani talis receptio damnatorum, nisi: \'Optatus hoc uoluit. Optatus hoc fecit\'? quod et ipsae ciuitates Mustitana et Adsuritana testantur, quae se dicunt ex Optati comminatione Gildonianum militem formidantes coegisse episcopos suos ad communionem redire Primiani. uerum tu, quia hoc ab illo factum non inpudenter negari posse uidisti, hoc a me scriptum negasti, magis fortassis existimans litteras meas quam illam
Abbreviated transcription (Latin):
uł quid hinc a te dictum sit. ubi dictũ ẽ. uł a me qͥd
responsum sit. Itaq de optato gildoniano qd obiectis
meis respondisti nolo discutere: nolo in hominis cau¬
sa de cuiꝰ a ur̃is damnatione nichil ego diutiꝰ immo¬
rari facio. certe iactura huiꝰ obiecti. et hoc fortasse a¬
pud posteros cum illiꝰ fuerit oblitteratura memori¬
a. Nunc uͦ quandiusũt homines qui uitã illius
moresq nouer̃t. parũ me de illo dixisse quã falsũ
potiꝰ conquerentur. Neq enim sic legunt litteras
nr̃as ut tu qui ex me queris. ille quẽ tanquã rabi¬
dũ fuictum appellauerim. qͥd absorbuerit cum
illic habeas p̃textatũ et felicianũ. Nam u̾ba mea
illic sic se habent. Ita quidem in quã isti insultant
scismaticis suis. ut eos et mortuos et insepultos uocẽt
S certe optare debuer̃t ut sepelirent᷑: ne de multitu¬
dine iacentium in littore cadauerũ insepultoꝵ. gil¬

Expanded text:
uel quid hinc a te dictum sit ubi dictum est uel a me quid uel quid hinc a te dictum sit ubi dictum est uel a me quid responsum sit. itaque de Optato Gildoniano quod obiectis meis respondisti, nolo discutere, nolo in hominis causa, de cuius a uestris damnatione nihil ago, diutius immorari. facio certe iacturam huius obiecti, et hoc fortasse apud posteros, cum illius fuerit oblitterata memoria. nunc uero, quamdiu sunt homines, qui uitam illius moresque nouerunt, parum me de illo dixisse quam falsum potius conquerentur. neque enim sic legunt litteras nostras ut tu, qui ex me quaeris, ille quem tamquam rabidum fluctum appellauerim quid absorbuerit, cum illic habeas Praetextatum et Felicianum. nam uerba mea illic sic se habent: ita quidem, inquam. isti insultant schismaticis suis, ut eos et mortuos et insepultos uocent. sed certe optare debuerunt ut sepelirentur, ne de multitudine iacentium in litore cadauerum insepultorum Gil
Abbreviated transcription (Latin):
hac causa maximianensiũ ñ ea recte dicta concludo.
quia nec conscientia sc̃e dantiserat in feliciano. qͣn¬
do maximiano coherens cathena sacrilegii traheba¬
tur. et a famosi criminis reo. ac ꝑhoc a manifesto ꝑ¬
fido baptirabant᷑: qui ab illo baptirabant᷑. Aec ori¬
go et radix et caput ad salucem ilł erat homo sacri¬
legꝰ. nec arbor bona erat in sacrilegi scismatis societa¬
te damnatus. et adhuc in eodem sacrilegio constitutꝰ.
Nec bonꝰ erat qui de bono thesauro cordis sui ꝓferret
bona. quando de illo et de alus sociis eiꝰ dicebatur. qͦ¬
rum os maledictione et amaritudine plenum est.
et tam̃ quando cum illo ur̃i concordauert̃. baptismũ
quem talis dederat. ñ ipsiꝰ ẽẽ s: xp̃i. aliquando uiue¬
ritatis t̃riti cognouerunt. Age iam uideamꝰ suo loco
inepła de maximianensiũ causa qͦmͦ te exuas. Om̃s
enim qui haslitteras legunt. expectant ꝓculdubio

Expanded text:
hac causa Maximianensium non ea recte dicta concludo. hac causa Maximianensium non ea recte dicta concludo. quia nec conscientia sancte dantis erat in Feliciano, quando Maximiano cohaerens catena sacrilegii trahebatur, et a famosi criminis reo ac per hoc a manifesto perfido baptizabantur qui ab illo baptizabantur, nec origo et radix et caput ad salutem illis erat homo sacrilegus nec arbor bona erat in sacrilegi schismatis societate damnatus et adhuc in eodem sacrilegio constitutus, nec bonus erat qui de bono thesauro cordis sui proferret bona, quando de illo et de aliis eius sociis dicebatur: quorum 08 maledictione et amaritudine plenum est. et tamen, quando cum illo uestri concordauerunt, baptismum quem talis dederat non ipsius esse, sed Christi aliquando ui ueritatis territi cognouerunt. Age iam uideamus suo loco, in epistula tua de Maximianensium causa quomodo te exuas. omnes enim, qui has litteras legunt, expectant procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
nes nati fuerunt. qͥs ille di famulus maiores eoꝵ ꝑ
rubrũ mare transiecit. Aut si ꝓpterea a moyse bap¬
tismum habebant. quia ex illis ꝓpagati sunt. quoᷤᷤ
in moyse baptiratos apłs dicit. aude dicere om̃s qͥ
baptismum. Qd̃ uides ut arbitror: quanta uanita¬
te dicatur. S: quomͦ se illud habeat. etiam si post
moysen di famulum apłi baptirassent. te urgerem
reddere rationem:cur post felicianum maximia
nensem sacrilegum ur̃i ñ baptirassent. Iam illud qd̾
posui si errabant illi qui uolebant ẽẽ pauli. que
tandem spes eorum ẽ: qui uolunt ẽẽ donati. Priori¬
b partib epłȩ tuȩ ñ te defendisse puto. quod etiam ip¬
se consideras in hisquȩ suꝑiussatis diximꝰ. Nongͦ sic̃
tibi uideris et quasi certus exultas. illa om̃ia quȩ a
petiliano uł quolibet alio dicta sunt: recte dicta con¬
cludis. Ipso quippe ordine quo a te breuit uelut re¬
colends remimiscendo decursa sunt. ego potius in

Expanded text:
nes nati fuerunt quam ille dei famulus maiores eorum per nes nati fuerunt quam ille dei famulus maiores eorum per Rubram Mare transiecit. aut si propterea a Moyse baptismum habebant, quia ex illis propagati sunt quos in Moyse baptizatos dicit apostolus, aude dicere omnes, qbaptismum. quod uides, ut arbitror, quanta uanitate dicatur. sed quomodo se habeat illud, etiamsi post Moysen dei famulum apostoli baptizassent, te urgerem reddere ranensem sacrilegum vestri non baptizassent. 30. Jam illud quod posui, Si errabant illi qui volebant esse Pauli , quae tandem spes eorum est qui volunt esse Donati ? prioribus partibus epistolae tuae non te refellisse, puto quod etiam ipse consideras in his quae superius satis diximus. Non ergo, sicut tibi videris, et quasi certus exsultas, illa omnia quae a Petiliano uel quolibet alio dicta sunt, recte dicta concludis. ipso quippe ordine, quo a te breuiter uelut recolendo reminiscendo decursa sunt, ego potius in
Abbreviated transcription (Latin):
spem et fiduciam ñ hominis s d̃i habes. dĩ autẽ ẽe
fidem atq iusticiã quam semꝑ m eiꝰ ministris ac¬
tendis. Ecce in feliciano quando fuit famosi crimi¬
nis reus nec iusticia nec fides erat. et tam̃ baptismꝰ
erat. et quib ab eo datus ẽ:cum a uob̾ collecti sũt eis
accessisse iusticiam dicitis. baptismum defuisse ñ
dicitis:. Pinde qͦd deinceps a me queris. si a quocũq
et quomͦcũq datum baptisma rescindi ñ debet. cur
post ioħem apłi baptirauerint: tu iam solue ques
anum qͦs in sacrilego scismate baptirauerat ur̃i ñ
baptirauerint. et hinc saltem disce: quicquia illud
est. qd̾ de iohannis baptismo uł legitur uł disserit᷑.
ab hac causa ẽẽ penitus alienum. Quid autem tibi
isũ sit nescio. ut uideos quib ait petrus. baptiret᷑
unusquisq ur̃m in nomine d̾ni iħu xp̃i. iam fuis¬
se a moyse diceres baptiratos. qui post tot generatio¬

Expanded text:
spem et fiduciam dei, non hominis habes, dei esse autem spem et fiduciam dei, non hominis habes, dei esse autem fidem atque iustitiam, quam semper in eius ministris adtendis. ecce in Feliciano, quando fuit famosi criminis reus, nec iustitia nec fides erat, et tamen baptismus erat et quibus ab eo datus est, cum a uobis collecti sunt, eis accessisse iustitiam dicitis, baptismum defuisse non dicitis. Proinde quod deinceps a me quaeris: si a quo, cumque et quomodocumque datum baptisma rescindi non debet, cur post Iohannem apostoli baptizauerint, tu iam solue quaesanum quos in sacrilego schismate baptizauerat uestri non baptizauerint, et hinc saltem disce, quidquid illud est quod de Iohannis baptismo uel legitur uel disseritur, ab hac causa esse penitus alienum. quid autem tibi uisum sit nescio, ut Iudaeos, quibus ait Petrus: bapti?etur unusquisque uestrum in nomine domini Iesu Christi, iam fuisse a Moyse diceres baptizatos, qui post tot generatio
Abbreviated transcription (Latin):
nec diligẽs
nec fidelis nec iustissimus.s ponius salutis suȩ
negligens. et infidelꝰ et iniustissimꝰ felicianꝰ fuit.
qͣndo maxuniano sociatus. et sicut trecenti et de¬
cem ur̃i. uniꝰ ore disertissimo ꝑsonant. in cathena
sacrilegii constitutus. baptismum quẽ ñ ausi estis
rescindere ministrauit. Certe ad hanc causam cer¬
nis ñ ꝑtinere testimoniũ qd̾ ex ꝓpħa posuisti. Dabo
uob pastores scđm cor meum. et pascent uos pascen¬
tes cum disciplina. felicianꝰ enim nec scđm cor di sa¬
crilegꝰ erat. nec oueseiꝰ in sacrilego scismate pascebat
cum disciplina. et tam̃ baptirabat eos in quib re¬
ceptis cognouistis ñ ipsiꝰ. s di fuisse qd̾ dabat. serte ꝑ¬
spicis quomͦ a me de scͥptura sc̃a commemoratum
ẽ. bonum ẽe confidere in dño. quam confidere. in
homine:teq inamit̃ quantũ ad hanc causam ꝑtinet
respondisse. qd̃ ideo magis ut iustus et fidelis sit. ꝑ
quem hoc sacramentum celebrat᷑ inquiras. quia

Expanded text:
nec diligens nec fidelis nec iustissimus, sed potius salutis suae neglegens et infidelis et iniustissimus Felicianus fuit, quando Maximiano sociatus et, sicut trecenti et decem uestri unius ore disertissimo personant, in catena sacrilegii constitutus baptismum, quem non ausi estis rescindere, ministrauit. Certe ad hanc causam cernis non pertinere testimonium, quod ex propheta posuisti: dabo uobis pastores secundum cor meum, et pascent uos pascentes cum disciplina. Felicianus enim nec secundum cor dei sacrilegus erat nec oues eius in sacrilego schismate pascebat cum disciplina, et tamen baptizabat eos, in quibus receptis cognouistis non ipsius, sed dei fuisse quod dabat. certe perspicis, quomodo a me de scriptura sancta commemoratum est bonum esse confidere in domino quam confidere in homine, teque inaniter, quantum ad hanc causam pertinet, respondisse, quod ideo magis ut iustus et fidelis sit per quem hoc sacramentum celebretur inquiras, quia
Abbreviated transcription (Latin):
disti. reus es cum ipsis quos accusaui: Et hoc tam̃
orbi xp̃iano dicitur. Qd̾ si unt homini diceretur. ñ
dico iniquissimũ s insanissimum ideretur. O
rem mirabilit̃ indignam. Accusarunt afri afros.
crimine traditionis. Accusatos transmarini iudi¬
ces absoluerunt. & traditores facti sunt populi gen¬
tium. quia iudicibus absoluentib potius quam
accusatorib criminantibus crediderunt. Merito
tibi ẽ. pars donati. maximianensiũ causa ꝓpina¬
ta. Bibe calicem de manu dñi corripientis et ad¬
monentis. Si intelligis et adquiescis. miscđia ẽ. ista
emendantis. ne incidas in iudicium punientis.
Tibi dicitur. Suꝑba et dura ceruice: reconciliare
xp̃ianis. usquequaq populis a te inique accusatis.
saltem iam tiuis reconciliata dãmnatis. Qa resci¬
dis baꝑtisma xp̃i in illis uł ex illis eccłus quas apłi
fundauerunt: Iam baptisma recepisti. quod tui

Expanded text:
disti, reus es cum ipsis quos accusaui\'? et hoc tamen disti, reus es cum ipsis quos accusaui\'? et hoc tamen orbi christiano dicitur, quod si uni homini diceretur, non dico iniquissimum, sed insanissimum uideretur. o rem mirabiliter indignam! accusarunt Afri Afros crimine traditionis, accusatos transmarini iudices absoluerunt, et traditores facti sunt populi gentium, quia iudicibus absoluentibus potius quam accusatoribus criminantibus crediderunt. Merito tibi est, pars Donati. Maximianensium causa propinata: bibe calicem de manu domini corripientis et admonentis. si intellegis et adquiescis, misericordia est ista emendantis, ne incidas in iudicium punientis. tibi dicitur: superba et dura ceruice, reconciliare christianis usque quaque populis a te inique accusatis, saltem iam tuis reconciliata damnatis. quid rescindis baptisma Christi in illis uel ex illis ecclesiis quas apostoli fundauerunt? iam baptisma recepisti, quod tui
Abbreviated transcription (Latin):
solutus est. uerum etiam om̃s. xpianos catholicos
in quibussibet gentibus constitutos. qui uł illam
dissensionem afrorũ penitus nescierunt. uł in ea
iudicib sicut eis uisum ẽ: suo ꝑiculo ꝓnuncianti¬
antibus quã uictis accusatoribus credere malue¬
runt ceciliam criminib. uł fictis. uł certe ñ ꝓbatis.
ꝑfundere audacissima imꝓbitate conati sunt. &
om̃s negare ẽẽ.xp̃ianos. Missa est uob tandem ali¬
quando maximianensium causa. inqua ipsidã¬
narent ipsi damnatos ꝑsequerentur. ipsi ꝑsequu¬
tos in eodem honore reciꝑent. ipsi baptismum dã¬
natorum acceptarent. ut qui innocentes ausi sũt
accusare: nocentes cogerentur absoluere: ñ quos in¬
nocentes ẽẽ crediderant. s. quos ut dicunt. di p̃sen¬
tis arbitrio. ueridico plenarii concilii sui ore dam¬
nauerant. Quis cuiquam dix aliquando. qm̃ iudi¬
ci absoluenti potius quam michi accusanti credi¬

Expanded text:
solutus est, uerum etiam omnes christianos catholicos solutus est, uerum etiam omnes christianos catholicos in quibuslibet gentibus constitutos, qui uel illam dissensionem Afrorum penitus nescierunt uel in ea iudicibus, sicut eis uisum est. suo periculo pronuntiantibus quam uictis accusatoribus credere maluerunt, Caeciliani criminibus uel fictis uel certe non probatis perfundere audacissima inprobitate conati sunt et omnes negare esse christianos, missa est uobis tandem aliquando Maximianensium causa, in qua ipsi damnarent, ipsi damnatos persequerentur, ipsi persecutos in eodem honore reciperent, ipsi baptismum damnatorum acceptarent, ut, qui innocentes ausi sunt accusare, nocentes cogerentur absoluere, non quos innocentes esse crediderant, sed quos. ut dicunt, dei praesidentis arbitrio ueridico plenarii concilii sui ore damnauerant. quis cuiquam dixit aliquando: \'quoniam indici absoluenti potius quam mihi accusanti credi
Abbreviated transcription (Latin):
a quib eum ꝑ calumniam consumi uoluerunt.
Optinemꝰ etiam quodlibet de iudicib. p̃sens iudicio
transmarmo absolutus ẽ.cecilianus. Quodlibet de
ipso apudquem maiores ur̃i cecilianũ accusaue¬
runt. cuius postremo iudicium ep̃ali p̾latum iudi¬
cio delegerunt. constantinum imꝑatorem tanꝗͣ
corruptum gr̃a. siue sentiatis. siue fingatis. om̃s
tamen qui tunc erant. uel in ꝓpinquis uł in re¬
motis t̾ris tam longe lateq diffusi catholici xp̃ia¬
ni. ad quos fama de ceciliano et collegis eius potu¬
it ꝑuenire: ñ debuisse accusatorib uictis s eccłasti¬
cis iudicib credere. Ubi enim iudices om̃s ẽe non
possumꝰ. meliꝰ his qui ẽẽ potuerint iudicibꝰ credimꝰ
quam credendo litigatorib uictis. quorum ẽẽ iu¬
dices ñ potuimus de ipsis iudicare iudicibus au¬
deamus. Pinde qm̃ illi quibus accusantib p̃sens
absolutus est cecilianus. ñ solum eos a quibus ab¬

Expanded text:
a quibus eum per calumniam consumi uoluerunt. a quibus eum per calumniam consumi uoluerunt. optinemus etiam, quodlibet de iudicibus, a quibus praesens iudicio transmarino absolutus est Caecilianus, quodlibet de ipso, apud quem maiores uestri Caecilianum accusauerunt, cuius postremo iudicium episcopali praelatum iudicio delegerunt, Constantino imperatore tamquam corrupto gratia siue sentiatis siue fingatis, omnes tamen, qui tunc erant uel in propinquis uel in remotis terris tam longe lateque diffusi catholici christiani, ad quos fama de Caeciliano et collegis eius potuit peruenire, non debuisse accusatoribus uictis, sed ecclesiasticis iudicibus credere. ubi enim iudices omnes esse non possumus, melius his qui esse potuerint credimus quam credendo litigatoribus uictis, quorum esse iudices non potuimus, de ipsis iudicare iudicibus audeamus. Proinde quoniam illi, quibus accusantibus praesens , absolutus est Caecilianus, non solum eos a quibus ab
Abbreviated transcription (Latin):
lio carthaginensi malorum om̃ium fontem dixe¬
runt. et apud eundem constantinum sicut scrip¬
tis suis ipse indicat assiduis int̃pellationib accusa¬
runt. ꝓconsularia testantur archiua. Resistitis. re¬
clamatis. repugnatis aꝑtissime ueritati. Dicitis eti¬
am transmarinos uidices a ceciliano ẽẽ corruptos.
ipsum imꝑatorem nescio qua gr̃a deprauatum. Co
quippe est impudentior uictus accusator. quo fit eti¬
am iudicis calumniator. Ueruntam̃ int̾ om̃ia illa
ur̃a mendatia quib transmarinis iudicibus calũ¬
niamini.saltem hoc optinemus qd̃ primi maiores
ur̃i ad imꝑatorem causam istam deculerunt. Pri¬
mi apud imꝑatorem. cecilianum et eius ordinato¬
rem accusauerunt: pͥmi apud imꝑatorem. cecili¬
anum et socios eius ꝑsequuti sunt. Unde nobis
sicut uob idetur grauissimam concitatis inui¬
Uelut si danihelem criminari uellent. qui illo in¬
nocente liberato ipsi ab eis leonibus consumptist̃.

Expanded text:
lio Carthaginiensi \'malorum omnium fontem\' dixelio Carthaginiensi \'malorum omnium fontem\' dixerunt et apud eundem Constantinum, sicut scriptis suis ipse indicat, adsiduis interpellationibus accusarunt, proconsularia testantur archiua. resistitis reclamatis repugnatis apertissimae ueritati, dicitis etiam transmarinos iudices a Caeciliano esse corruptos, ipsum imperatorem nescio qua gratia deprauatum; eo quippe est inpudentior uictus accusator quo fit etiam iudicis calumniator. uerumtamen inter omnia illa uestra mendacia, quibus transmarinis iudicibus calumniamini, saltem hoc optinemus, quod primi maiores uestri ad imperatorem causam istam detulerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius ordinatorem accusauerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius socios persecuti sunt. unde nobis, sicut uobis uidetur, grauissimam concitatis inuiuelut si Danihelem criminari uellent, qui illo innocente liberato ipsi ab eis leonibus consumpti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
morati a ur̃is ut locis cederent urgebantur. Non
culpamꝰ. ñ inuidemus. Non frustra laborastis. non
incassum t̾ruistis. ñ inanit agitastis. Displicuit
eis afflictis animositas sua. fracti sunt. emendati
sunt. correcti ac recepti sunt. post suam damnati¬
onem. post aliorum dilationem. post ur̃am perse¬
quutionẽ. Recepti sunt aut̃ sicut fuerant hono¬
rati. nulla penitentiȩ grauioris humiliatione. uł
expiati. uł degradati. nec ipsi nec illi cum quibus
recepti sunt. quos secum seꝑauerant contra uos.
baptitauerant extra uos. quos rebaptirauerant for¬
rasse post uos. Nichil habetis iam unde caligino¬
sa mendatia hominibus ignaris. de rebus longe
p̃teritis ingeratis. Qd̾ ur̃i apud constantinum tũc
imꝑatorem accusauerunt cecilianum. publica mo¬
nimenta ꝓclamant dictam ẽẽ causam. et ad debi¬
tum finem ẽẽ ꝑductam. usq ad purgationẽ felicis
aptugnensis. ordinatoris ceciliam. quem in conci¬

Expanded text:
morati a uestris ut locis cederent urgebantur. non morati a uestris ut locis cederent urgebantur. non culpamus, non inuidemus: non frustra laborastis, non in cassum terruistis, non inaniter agitastis. displicuit eis adflictis animositas sua, fracti sunt, emendati sunt, correcti ac recepti sunt post suam damnationem, post aliorum dilationem, post uestram persecutionem. recepti sunt autem sicut fuerant honorati, nulla paenitentiae grauioris humiliatione uel expiati uel degradati nec ipsi nec illi, cum quibus recepti sunt, quos secum separauerant contra uos, baptizauerant extra uos, quos rebaptizauerant fortasse post uos. Nihil habetis iam unde caliginosa mendacia hominibus ignaris de rebus longe praeteritis ingeratis. quod uestri apud Conatantinum tunc imperatorem accusauerunt Caecilianum, publica monumenta proclamant. dictam esse causam et ad debitum finem esse perductam usque ad purgationem Felicis Aptugnensis ordinatoris Caeciliani, quem in conci
Abbreviated transcription (Latin):
ne qui facit consequent̃ iniustus ẽ. Tu rursus ar¬
tes dialecticas accusabis. me tam̃ uerum dicere sal¬
tim tacitus approbabis. et eliges tuam sententiam
potius corrigere: qua nullam iustam ꝑsequutionẽ
ẽẽ dixisti. quã maximianensiũ ꝑsequutores dicere
iniustos. quos ur̃os ẽẽ tandem gestis ꝓconsularib
agnoiusti. Non sine fructu scismaticorum ur̃oꝵ ꝑ
sequuti estis errorem. Nam felicianũ. et p̃textatum.
eodem conflictu et molestus correxistis. Et optatũ
quidem dildomianum grauiora exitia comminan¬
tem. mustitani et assuritani. sicut ab eis quoq pre¬
sens audiui timuisse dicunt᷑. et suos ep̃os coegisse: ut
ad primiani cõmunionẽ reu̾terent᷑.S: cum hoc op¬
tatus nullis gestis publicis exegerit. ut quid agã ta¬
lib aduersum uos paratos negare quicquid nega¬
re potueritis: Acta extant ꝓconsularia et muni¬
cipalia quibus recitatis ostendimꝰ quantaui me¬

Expanded text:
nec qui facit consequenter iniustus est. Tu rursus arnec qui facit consequenter iniustus est. Tu rursus art-es dialecticas accusabis: me tamen uerum dicere saltem tacitus adprobabis et eliges tuam sententiam potius corrigere, qua nullam iustam persecutionem esse dixisti, quam Maximianensium persecutores dicere iniustos, quos uestros esse tandem gestis proconsularibus agnouisti. non sane sine fructu schismaticorum uestrorum persecuti estis errorem; nam Felicianum et Praetextatum eodem conflictu et molestiis correxistis. et Optatum quidem Gildonianum grauiora exitia comminantem Mustitani et Adsuritani, sicut ab eis quoque praesens audiui, timuisse dicuntur et suos episcopos coegisse, ut ad Primiani communionem reuerterentur. sed cum hoc Optatus nullis gestis publicis exegerit, ut quid agam talibus aduersus uos, paratos negare quidquid negare potueritis? acta extant proconsularia et municipalia, quibus recitatis ostendimus, quanta ui me
Abbreviated transcription (Latin):
illa fuerit inquiratur. ñ a ur̃is credantur immissi
ipsi repperientur forsitan ur̃i. aut certe ur̃is adiuuan¬
do ꝑmixti.S: quid ad nosꝰ. Respondes enim. N fe¬
cimus. ñ immisimꝰ. qui nam illi fuerunt ignora¬
mꝰ. ꝑsequutionem tam̃ a quibus cũq passum eum
quem fateris inustum qͣm clara res est.ea que pa¬
timini uos iustos demonstrare ñ possunt. S: a quib
etiam maximianenses ꝑsequutionem passi sunt ꝑ¬
consularia gesta testantur. Instructi sunt aduocati
adita iudicia. et tanquã in hereticos excitata. Illi si¬
bi tuicionem possidentibus postulabant. allegabãt
ur̃i bagaiense concilium. et damnatos flagitabant
sacris sedibus pelli. Instabatur. dicta causa ẽ: cum
p̃sente saliio membresitano. hereticum ostendistis.
uicistis. expulistis. ꝑsequutionẽ gͥ illos passos eẽ. uos
fecisse uideo. Iustos quero. uos ẽẽ ꝑhibebis. Ego con¬
cludo. Nigͦ qui eam patitur consequenter iustus.

Expanded text:
illa fuerit inquiratur — non a uestris credantur inmissi illa fuerit inquiratur — non a uestris credantur inmissi —, ipsi repperientur forsitan uestri aut certe uestris adiuuando permixti. sed quid ad nos? respondes enim: non feci-mus, non inmisimus, quinam illi fuerunt ignoramus. persecutionem tamen a quibuscumque passum eum, quem fateris iniustum, quoniam clara res est, ea quae patimini uos iustos demonstrare non possunt. sed a quibus etiam Maximianenses persecutionem passi sunt, proconsularia gesta testantur. instructi sunt aduocati, adita iudicia et tamquam in haereticos excitata, illi sibi tuitionem possidentibus postulabant, allegabant uestri Bagaiense concilium et damnatos flagitabant sacris sedibus pelli, instabatur, dicta causa est, cum eos praesente Saluio Membresitano haereticos ostendistis uicistis expulistis. persecutionem igitur illos - passos esse, uos fecisse uideo; iustos quaero, uos esse perhibebis; ego concludo: non ergo qui eam patitur consequenter iustus
Abbreviated transcription (Latin):
do sedib expulistis. qͥd uos ꝑ imꝑatores qui eosdem
iudices mittunt indigna patiquerimini. qui uos
ab eius eccłia de quo scriptum ẽ. qđ adorabunt eũ
om̃s reges t̾rȩ: om̃s gentes seruient illi. et qđ domina¬
bitur a mari usq ad mare: et a flumine usq ad ter¬
minos orb̾ t̾re: nefario scismate discidistis: Ecce iam
ñ dico si ꝑsequutionem facere licet. ñ fecit optatus ne
adhuc dicas ñ ꝑtinere ad ur̃os quicquid oꝑtatus eis
ignorantib fecit. cum ipsi dicere ñ ꝑmittant t̾ras
erint. quid mali afri ep̃i fecerint ignoramꝰ.S. plane
dico. si ꝑsequutionem facere ñ licet. ur̃i maximinen¬
sib ita ut ñ possitis negare fecerunt. Si ꝑsequutionẽ
qui patiuntur innocentes sunt: passi sunt maxi¬
mianenses. Nunquid et nunc dicturus es. basilica
uł speluncam. maximiani popłs nullo nr̃oꝵ auc¬
tore destruxit: Quanꝗͣ. sicuiꝰ communionis turba

Expanded text:
do sedibus expulistis, quid uos per imperatores, qui eosdem do sedibus expulistis, quid uos per imperatores, qui eosdem iudices mittunt, indigna pati querimini, qui uos ab eius ecclesia, de quo scriptum est, quod adorabunt eum omnes reges terrae. omnes gentes seruient illi, et quod dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, nefario schismate discidistis? Ecce iam non dico: \'si persecutionem facere non licet, fecit Optatus\', ne adhuc dicas non pertinere ad uestros quidquid Optatus eis ignorantibus fecit, cum ipsi dicere non permittant terras erint, quid mali Afri episcopi fecerint ignoramus; sed plane dico, si persecutionem facere non licet, uestri Maximianensibus ita ut non possitis negare fecerunt. si persecutionem qui patiuntur innocentes sunt, passi sunt Maximianenses. numquid et nunc dicturus es: basilicam uel speluncam Ma.cimiani populus nullo nostrorum auctore destruxit? quamquam si cuius communionis turba
Abbreviated transcription (Latin):
testis. Si enim baptismꝰ xp̃i ẽ. et ideo nullomͦ destru¬
endus. qui datus ẽ. ꝑ felicianum et p̃textatum. cum
seꝑati a uobis maximiano coniungerentur. cũ illo
a uob ꝓ nefarii scismatis crimine condemnati. qͦmͦ
ñ ẽ. baptismꝰ xp̃i. uł quomͦ destruendus ẽ. qui dat᷑
inȩccłia quȩ ramos suos ut uerbis cypriam utar.
ꝑ uniu̾sam t̾ram copia ubertatis extendit. qͥdat᷑
postremo in illis ȩccłus quas nunquã in litteris apłi¬
cis recitare cessastis. nunquã ullo concilio. sicut feli¬
cianum p̃textatumq damnastis: Si damnatos in
integrũ restituere placuit. ꝑ resarcienda parte do¬
nati. quid uos offendit toto orbe diffusa unitas
xp̃i. quȩ uł damnare ñ potuit inauditos. uł om¬
nino nec damnauit nec absoluit incognitos. uel
innocentes credidit. qͦs didicit absolutos : Si discis¬
sos a uob̾ maximianenses ꝑiussa iudicum ꝑsequen¬

Expanded text:
testis. si enim baptismus Christi est et ideo nullo modo destrutestis. si enim baptismus Christi est et ideo nullo modo destruendus, qui datus est per Felici anum et Praetextatum, cum separati a uobis Maximiano coniungerentur, cum illo a nobis pro nefarii schismatis crimine condemnati, quomodo non est baptismus Christi uel quomodo destruendus est, qui datur in ecclesia, quae ramos suos, ut uerbis Cypriani utar, per uniuersam terram copia ubertatis extendit, qui datur postremo in illis ecclesiis, quas numquam in litteris apostolicis recitare cessastis, numquam ullo concilio sicut Felicianum Praetextatumque damnastis? si damnatos in integrum restituere placuit pro resareienda parte Donati, quid uos offendit toto orbe diffusa unitas Christi, quae uel damnare non potuit inauditos uel omnino nec damnauit nec absoluit incognitos uel innocentes credidit quos didicit absolutos? si discissos a uobis Maximianenses per iussa iudicum persequen
Abbreviated transcription (Latin):
aluis constitutum. tamen ꝓpter populos infirmos
qui eis adheserunt. recordantes credo patrisfami¬
lias sollicitudinẽ: ne simulcum nranus eradica¬
retur et triticum. sine aliqua detractione colligen¬
dos. et ipsa abundantia caritatis expiandos ẽe cre¬
didistis. Aec illud rep̃hendimus. qd̾ eos cum adhuc
famaso scismatis sacrilegio tenerentur. etiam ꝑter¬
renas potestates ꝑsequuti estis. fiebat enim hoc
quantũ res ipsa consequuta indicauit. corrigen¬
distudio ñ nocendi. ut ilł molestus agitati. suum
scelus cogitare cogerentur.et repressis animosita¬
tis furus emendare:S: quia ista ñ rep̃hendimus.
ideo ur̃i scismatis crimen iure culpamꝰ. merito de¬
testamur. om̃i ratione conuincimꝰ. quo uos a no¬
bis imino ab orb̾ t̾rarum catholica communione
sepatis. talia nob obiciendo. qualia uos in causa
marimianensium fecisse. negare ut arbitror ñ po¬

Expanded text:
aliis constitutum tamen propter populos infirmos, aliis constitutum tamen propter populos infirmos, qui eis adhaeserunt, recordantes credo patris familias sollicitudinem, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, sine aliqua degradatione colligendos et ipsa abundantia caritatis expiandos esse credidistis. nec illud reprehendimus, quod eos, eum adhuc famoso schismatis sacrilegio tenerentur, etiam per terrenas potestates persecuti estis. fiebat enim hoc, quantum res ipsa consecuta indicauit, corrigendi studio, non nocendi, ut illis molestiis agitati suum scelus cogitare cogerentur et repressis animositatis furiis emendare. sed quia ista non reprehendimus, ideo uestri schismatis crimen iure culpamus, merito detestamur, omni ratione conuincimus, quo uos a nobis. immo ab orbis terrarum catholica communione separatis, talia nobis obiciendo, qualia uos in causa Maximianensium fecisse negare, ut arbitror, non po
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegi ꝑetebantur. Ex quolibet gͦ numero fuerĩt
quanquã satis appareat ex quo fuerint. qui intͣ
constitutum dilationis diem communioni ur̃e
ñ se reddiderunt. quomͦ toto illo temꝑore a uobis
alienati baptizare potuerunt: Quomͦ cum his
quos extra communionẽ ur̃am baptirauerunt
ñ erpiatis alio baptismate redierunt: In qͦ facto
ñ uos rep̃hendimus. qđ baptismum xp̃i nequa¬
quam sacrilegum etiam in scismate sacrilego cog¬
nouistis. qd̃ hominũ ꝑu̾sitate correcta. illud qd̾ eti¬
am in ꝑuersis rectum fuerat approbastis. qđ hu¬
mana uicia cũ diuinis signaculis ñ confudistis.
qđ dona ȩccłie: quȩ pret̃ ȩccłiam quoq haberi et da¬
ri ad habentium et accipientium suppliciũ potu¬
erunt. nec in damnatis damnanda. nec in receptis
mutanda censuistis. Nec illud rep̃hendimus. qd̃
eosdem ipsos famosi criminis reos. & post sententi¬
am damnationis ipsorum.et post dilationis diẽ

Expanded text:
sacrilegi petebantur. Ex quolibet ergo numero fuerint sacrilegi petebantur. Ex quolibet ergo numero fuerint — quamquam satis appareat ex quo fuerint —, qui intra constitutum dilationis diem communioni uestrae non se reddiderunt, quomodo toto illo tempore a uobis alienati baptizare potuerunt? quomodo cum his. quos extra communionem uestram baptizauerunt, non expiatis alio baptismate redierunt? in quo facto non uos reprehendimus, quod baptismum Christi nequaquam sacrilegum etiam in schismate sacrilego cognouistis, quod hominum peruersitate correcta illud, quod etiam in peruersis rectum fuerat, adprobastis, quod humana uitia cum diuinis signaculis non confudistis, quod dona ecclesiae, quae praeter ecclesiam quoque haberi et dari ad habentium et accipientium supplicium potuerunt, nec in damnatis damnanda nec in receptis mutanda censuistis. Nec illud reprehendimus, quod eosdem ipsos famosi criminis reos et post sententiam damnationis ipsorum et post dilationis diem