comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noi nonlucebimus intellectaueritate doctrinc male scis rebus
pre iudicatur Si qui a nonscẽ a quibusdam habcantut
cẽ uondebent  Nonergogloriemur in cruce xp̃iquia scan¬
dalum mundo est. Neq inuiuentedõ mostẽ pdicemus nc ab
quid adinebene intellegentẽ male omo uision samorate n is
ueritate purgasse: Quis confidit nouitq non se nr̃a dignum ẽe
damnatiene qđ dicat autiam hoctotũ se refutasse quod dixe¬
rat. Non a nobis accersitus ipsedeb& potius festinare ut poss&
absolui Namsi adhuctalit̃ sentit quando se nr̃o iudicioquib uis
accitus litteris cum scitdamnandũ ec̃ committit : Qdsi accer¬
siendus c&̃. ab his melius fier& qui a magis poximi & non longo
terrarum spatiouidentur eẽ disiuncti sed nonde erit cura
simedicinae p̃beat ille materiam: Potest enimdam nare
quae senserat editis litteris erroris sui. & regressum ad nosde
nobis aur̃ã caritate transmissum euoluimus in quomulta
contradĩ gratiam legimus eẽ conscripta. multablasphemanihil

Expanded text:
nos non lucebimus intellecta veritate doctrinae? Male sanctis rebus praejudicatur, si quia non sanctae a quibusdam habeantur, esse non debent. Non ergo gloriemur cruce Christi, quia scandalum mundo est: neque in vivente Deo mortem praedicemus, ne ab quia aueritate purgasse. qui si confidit nouitque non nostra dignum esse damnatione, quod dicat, aut iam hoc totum se refutasse, quod dixerat, non a nobis accersiri, sed ipse debet potius festinare, ut possit absolui. nam si adhuc taliter sentit, quando se nostro iudicio quibusuis accitus litteris, cum sciat damnandum esse, committit? quod si accersiendus esset, ab his melius fieret, qui magis proximi et non longo terrarum spatio uidentur esse disiuncti. sed non deerit cura, si medicinae praebeat ille materiam. potest enim damnare, quae senserat, ac datis litteris erroris sui, ut regressum ad nos denobis a uestra caritate transmissum euoluicontra Dei gratiam legimus esse conscripta, multa blasphema, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
positiquantitate reliquiarum cumulus inuenitur. totpopu¬
lorum famidis cohostis saciatis. Iammarẽ pedib: ambula¬
uerat. itaut plantas gradientis tumepsunda nontanger&
Sed incatalogo istouistutum. adhucuñum fecerat opus
quod frementi contra se imperito popubo iudeorum quasi
uerisimilem seuiendiaditũ dedisscuidebatur qđ scilic&
paraliticum curass& in sabbato. cuml exotium sabbatiimperas

Expanded text:
positi quantitate reliquiarum cumulus invenitur, tot popupositi quantitate reliquiarum cumulus invenitur, tot populorum famelicis cohortibus satiatis. Jam mare pedibus ambulaverat , ita ut plantas gradientis tumens unda non tangeret. Sed in catalogo isto virtutum, adhuc unum fecerat opus, quo frementi contra se imperito populo Judaeorum, quasi verisimilem saeviendi aditum dedisse videbatur, quod scilicet paralyticum curasset in sab
Abbreviated transcription (Latin):
pastib: euangelii loquitur dñsunumopus feci: & omnes
miramini insubsequentib: illeuistutum cum uluscȩlebratur
Et ideir conihilquestionis suꝑhoc uidetur eẽ relietũ Verũ
ego abisto sermone superiora libri huiusdicta recensens
miranda opera confecisse iamnathaelum uiderat priusquã
sub ficulnea constitutus a filippouocaretur: Iam̃liquorem
simplicissimum ꝑlucene.s aquae in colorem sapoicmq: uini
sua potestate conuesterat. Iam reguli filium morientemceles¬
tis medicus priusquamuisi tar& dumrogaretur uerbo san auerat
Iamsamaritane illius mulieris uitia occulta ꝓdiderat & con¬
fessã spiritali fonte mandauerat: Iampatalitici membra:
ꝑtriginta & octo annos & mostua unius uocisprecepto cura:¬
uerat uel potius reformarat. Iamquinq milium hominũ
famemquinq: panib: ordeaciis & duob: piscib saciauerat᷑.
maiore miraculo conuiuium soluens ãm̃plior enimcibi ad¬

Expanded text:
partibus Evangelii loquitur Dominus, Unum opus feci, et omnes partibus Evangelii loquitur Dominus, Unum opus feci, et omnes miramini : in subsequentibus ille virtutum cumulus celebratur, et idcirco nihil quaestionis super hoc videtur esse relietum. Verum ego ab isto sermone superiora libri hujus 302 dicta recensens, miranda opera confecisse. Jam Nathanaelem viderat, priusquam sub ficulnea constitutus a Philippo vocaretur: jam liquorem simplicissimum perlucentis aquae in colorem saporemque vini, sua potestate converterat: jam reguli filium morientem coelestis medicus, prius quam visitaret, dum rogaretur, verbo sanaverat. Jam Samaritanae illius mulieris vitia occulta prodiderat, et confessam spirituali fonte mundaverat : jam paralytici membra per triginta et octo annos emortua, unius vocis praecepto curaverat , vel potius reformaverat. Jam quinque millium hominum famem quinque panibus hordeaceis, et duobus piscibus, satiaverat , majore miraculo convivium solvens. Amplior enim cibi ap
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantiam ueteris legis. ꝓgratiam filudĩ inueritate noui
testamti cognouimus. eẽ. completam. probantesqm̃ paschae
est. Cuiomnis honor uistus &gloria cum patrẽ & cum spũ scõ¬
CAPIIULIS QUORŨPRIMUS EST DEPANALITICO
eminime superiore tractatu scãe dilectioni uestrę
pollicitũ quod adiuuantedño plenius explanatu¬
rus essem. quam obcausam unum scopus fecisse
dñs testaretur. Vndeplebsignauissima iudeorũ scrupulum
passa & iniquissimo furore succensa benedictionis datorem
re supplicio cogitar&. Probauimus quidem ipsius euange¬
liste testimonio nonunum sed multa & innumerabilia uxp̃o
fuisse opera celebrata. sic enimin finelibri conscribit. Sunt
autẽ & aliamulta quaefecit iħs. quae siscribantur ꝑ singula
arbitror. Nec ipsum mundum capere eos libros quiscribe¬
rentur: Sed fostasse dicat studiosus auditor in primis

Expanded text:
observantiae veteris Legem, per gratiam Filii Dei, in veritate novi observantiae veteris Legem, per gratiam Filii Dei, in veritate novi Testamenti cognovimus esse completam, probantes, quomodo paschae est ; cui omni honor, virtus, et gloria cum Patre, et cum SpCAPITULIS PRIMUS. De Paralytico. 301 Memini, me superiore tractatu sanctae dilectioni vestrae pollicitum, quod, adjuvante Domino, plenius explanaturus essem, quam ob causam unum se opus fecisse Dominus testaretur: unde plebs ignavissima Judaeorum scrupulum passa , et iniquissimo furore succensa, benedictionis datorem re supplicio cogitaret. Probavimus quidem istius Evangelistae testimonio, non unum, sed multa, et innumerabilia a Christo fuisse opera celebrata. Sic enim in fine libri conscribit: Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, arbitror nec ipsum mundum capere eos libros qui scriberentur, posse . Sed fortasse dicat studiosus auditor: In primis
Abbreviated transcription (Latin):
mone appellantur ꝓseliti. Nosutiq eramusgentes: ut ait
apłs peregriniatq: hospites testamentorum & ꝓmissionis eorũ
spemnon habentes. & sinedõ in hocmundo. Sed postquam
credidimus dicit nobi sidembeatissimus paulus Iam non estis
hospites & aduenȩ. sedestisciuesscõrum &domesticidĩ: Vna
ergo nobis cumiudeis est lex : Sed illicam carnali sensu ex¬
cipiunt. Nihil ibi spĩcalis intellegentiae requirentes : Nos
uero incaxp̃m repperimus. inquosunt omnes thesauri sapi¬
entiae & scientiae celestis absconditi: Deniq in hac&iam
lectione exodi. quae or dinem cȩlebrandȩ paschȩ disponit.
uerum dĩ agnum cumomnib: mysteriis uitae nr̃ae inuenimus
ipsum cognoscentes dm̃uerum & hominem. d nm̃gregis &
ouempastorem simul & pascua: Mi sericorsenim & mise¬
rator dñs. sem& ipsũ dedit ȩscãtimtib se : Nam totius

Expanded text:
mone appellantur προσήλυτοι; nos utique eramus Gentes, ut ait mone appellantur προσήλυτοι; nos utique eramus Gentes, ut ait Apostolus, peregrini, atque hospites Testamentorum, et promissionis eorum, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo . Sed postquam credidimus, dicit nobis idem beatus Paulus: Jam non estis hospites, et advenae, sed estis cives sanctorum, et domestici Dei . Una ergo nobis cum Judaeis est Lex; sed illi eam carnali sensu excipiunt, nihil ibi spiritalis intelligentiae requirentes; nos vero in ea Christum reperimus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae coelestis absconditi . Denique in hac etiam lectione Exodi quae ordinem celebrandae paschae disponit, verum Dei Agnum cum omnibus mysteriis vitae nostrae invenimus, ipsum cognoscentes Deum verum, et hominem, Dominum gregis, et ovem, pastorem simul, et pascua. Misericors enim, et miserator Dominus semetipsum dedit escam timentibus . Nam totius
Abbreviated transcription (Latin):
hoc plane solum facient quod faciendumerit omnianimȩ soȩ̃
scilic& utcopulati agminib angelorum ꝑp&uos hymnos
& gratiarum actiones dõ nr̃o referant in&ernum. Sane
uxta historie rationem p̃ceptum iudȩis fuerat ut uel sab¬
batis ab opere peccati quiescerent. Et ea solumquȩ animȩ
congruunt exercerent Sed quomodolac salutari obser¬
uatione peglecta omnem sabbatilegem adotium luxuriãq
ta contestatur. in euangelicis lectionib frat̾nitati ur̃ae
frequenter exposui ubi s aluatorem sabbatum uiolasse iudȩi
ue cordes incusant: quemnosimplesse magis legem sabbati.
Ipsorum operum quae sabbatis celebrauit: euidenti ꝓbatione
docuimus: Non aliunde instructinisi exipsa lege: quam pa¬
riterlegimus cum iudȩis. Scriptumestenim: Vn alexerit
indigene & aduenȩ: Indigͥnȩ ꝓculdubio iudeierant patri¬
archarum ciues & ꝓphetarum: aduene autem qui greco ser¬

Expanded text:
hoc plane solum facient quod faciendum erit omni animae sanctae, hoc plane solum facient quod faciendum erit omni animae sanctae, scilicet ut copulati agminibus Angelorum, perpetuos hymnos et gratiarum actiones Domino nostro referant in aeternum. Sane juxta historiae rationem, praeceptum Judaeis fuerat, ut diebus sabbati ab omni opere peccati quiescerent, et ea solum quae animae congruebant, exercerent: sed quoniam, hac salutari observatione neglecta, omnem sabbati legem ad otium, luxuriamqta contestatur. In evangelicis lectionibus fraternitati vestrae frequenter exposui, ubi 300 Salvatorem sabbatum violasse, Judaei vecordes incusant, quem nos implevisse magis legem sabbati, ipsorum operum quae sabbatis celebravit, evidenti probatione docuimus, non aliunde instructi, nisi ex ipsa Lege, quam pariter legimus cum Judaeis. Scriptum est enim: Una Lex erit indigenae, et advenae . Indigenae procul dubio Judaei erant, patriarcharum cives, et Prophetarum: advenae autem, qui graeco ser
Abbreviated transcription (Latin):
dominabitur hominiquando & as eius capax eẽ coeperitlegis:
Ethincest illud quod apostolus paulus ex iudeis parentib: na¬
tus. hebreusquippe exhebreisait: Ego autẽ uiuebam si nelege
aliquando ut ostender& solam infantiȩ &atem. sinelege uiuere.
quaenondum capiat legem Sed adubiuenitlex inquit. pec¬
catum reuixit. Ego autem mostuussum. Hoc est dixisse pec¬
catũ quode rat ignoranti mostuũ. uiuere in tellegenti coepit.
et egoquiui uebam prius sinelege. factussum morti obnoxius.
Nisideclinauero peccatum. qđ iam mihi intellegenti mostem
generat. & incipi ⁊mandatũ quod aduitam mihidatũ est
hoc esse ad mostem: Illeergo septimus milesimus annus ut ad
ꝓpositum caput redeam: Ipse erit uerebeatissimusdies quan¬
do agoniscius quemnuncpatimur desinente conflictu opta¬
tamꝰ uictores requiem capient acfeliciotio ꝑfruentur.
Nullum seruile opus ibi idest. nullum peccati opus facientes.
quiaqui facit peccatum seruusest peccati. ut ait saluator. Sed

Expanded text:
oeperit Legis. Et hinc est illud quod apostolus Paulus ex Judaeis parentibus natus, Hebraeus quippe ex Hebraeis, ait: Ego autem vivebam sine Lege aliquando, ut ostenderet solam infantiae aetatem sine Lege vivere, quae nondum capiat Legem; sed mox ubi venit Lex, inquit, peccatum revixit: ego autem mortuus sum ; hoc est dixisse, peccatum, quod erat ignoranti mortuum, vivere intelligenti coepit: et ego qui vivebam prius sine Lege, factus sum morti obnoxius, nisi declinavero peccatum, quod jam mihi intelligenti mortem generat: et incipit mandatum quod mihi ad vitam datum est, hoc esse ad mortem. Ille ergo septimus millesimus annus ut ad propositum caput redeam ipse erit vere beatissimus dies, quando agonis hujus quem nunc patimur, desinente conflictu, optatam victores requiem capient, ac felici otio perfruentur, nullum servile opus ibi, id est nullum peccati opus facientes; quia qui facit peccatum, servus est peccati, ut ait Salvator ; sed
Abbreviated transcription (Latin):
s&. Itaq xp̃squilegem ueterem non soluere uenerat sed
implere tamquam ui olatisabbati reus insectationem ꝑp&it᷑
fuisse contraiustum ꝑsecutio iniquorum: Namparaliti¬
cusille quidie sabbati axp̃õcuratus eẽ memoratur. Id eo
calumniam patitur aiudeis quod ipsadie quasanatus fuerat
lectum suum postare uideretur: sabbatum est inquiunt &
non lic& tibi postare grabatum tuũ responditcuratus qui

Expanded text:
Christus, qui Legem veterem non solvere venerat, sed implere , tamquam violati sabbati reus, insectationem perpetitur uisse contra justum persecutio iniquorum. Nam paralyticus ille qui die sabbati a Christo curatus esse memoratur, ideo calumniam patitur a Judaeis, quod ipsa die qua sanatus fuerat, lectum suum portare videretur. Sabbatum est, inquiunt, et non licet tibi portare grabatum tuum . Respondit curat
Abbreviated transcription (Latin):
quibus completis requies erit uera sc̃ĩs & fideliter credentibus
in resurmetione xp̃i : Namnulla eritibi pugna contradiabo¬
lum. quituncutiq tenebitur suppliciis religatus. nullũ
cestameꝵ contrauicia corporis quodiam concupiscenciis
noxium nonerit: Namspĩtale resurg& ut apłsait. Semi
natur incorruptione. surgit in in corruptione: Seminat᷑
in contumelia. surgit ingloria. Seminatur in infirmitate.
surgit inuistute. Seminatur corpusanimale. surgit corpis

Expanded text:
quibus eompletis requies erit vere sanctis, et fideliter credentibus in resurrectione Christi. Nam nulla erit ibi pugna contra diabolum, qui tunc utique detinebitur suppliciis religatus; nullum certamen contra vitia corporis, quod jam concupiscentiis obnoxium non erit. Nam 298 spiritale resurget corpus, natur in corruptione, resurgit in incorruptione; seminatur in contumelia, sur git in gloria; seminatur in infirmitate, surgit in uirtute ; seminatur corpus animale, surgit, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
metipsos in desinenter uiolati sabbati reos cẽdecernitis:
Nolite iudicare secundum faciem. sediustum iudicium iudica¬
te: Tum iationabili patientia uincit inimicos dñs nr̃ ihs. quicteq
in hunc mundum ut patiendo uincer& apatre descender& . Sed
consideremus breuiter postremihuiusdiet uistutem: Nolite ait¬

Expanded text:
metipsos indesinenter violati sabbati reos esse decernitis. metipsos indesinenter violati sabbati reos esse decernitis. Nolite judicare secundum faciem, sed justum judicium judicate . Tam rationabili patientia vincit inimicos Dominus noster Jesus, qui utique in hunc mundum, ut patiendo vinceret, a Patre descenderat. Sed consideremus breviter postremi hujus dicti virtutem. Nolite, ait
Abbreviated transcription (Latin):
Propterta morses dedit uobis circumcisionem. Nonquia ex
mor se est inquit circumcisio sedex patrib id est ex abraham
qui primuscircumcisus est. Et exc&eris patriarchis. & insabba¬
to inquitcirtum ciditis hominẽ. si circumcisionem inquit acci¬
pithomodic sabbati ut non soluatur lexmorsi: Mihi indig¬
naminiquia totũ hominẽ sanum feci insabbato: Nolite iuci¬
care secundum faciem. sediustũ iudiciũ iudiant. tamquã
si dicer& precepitlex hociolum quod panima est opus faci¬
endum insabbato. & decircumcisione cadem lege p̃cipitur
Quodquicumq non circumciderit octauodie natiuita¬
tis omnemmasculũ. disperi& anima illa depopulosuo:
Ergo panima est quod sabbatis circumciditis hominem.
Proanim a est itidem qđ & cgohominẽ totũ sanaui in sab¬
bato. Lic& ergopanima opusficribonum in sabbato.
Quod sime inistõ opere uiolasse sabbatum iudicatis uos¬

Expanded text:
Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem, non quia ex Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem, non quia ex Moyse, inquit, circumcisio, sed ex Patribus: id est ex Abraham, qui primus circumcisus est , et ex caeteris Patriarchis. Et in sabbato, inquit, circumciditis hominem. Si circumcisionem, inquit, accipit homo die sabbati, ut non solvatur lex Moysi, mihi indignamini quia totum hominem sanum feci in sabbato? Nolite judicare secundum faciem, sed justum judicium judicate ; tamquam si diceret: Praecepit Lex hoc solum quod pro anima est, opus faciendum in sabbato. Et de circumcisione eadem Lege praecipitur, quod quicumque non circumciderit octava die nativitatis omne masculum, eradicabitur anima illa de populo suo. Ergo pro anima est quod sabbatis circumciditis hominem: pro anima est itidem quod et ego hominem totum sanavi in sabbato: licet ergo pro anima opus fieri in 306 sabbato bonum. Quod si me in isto opere violasse sabbatum judicatis vos
Abbreviated transcription (Latin):
presidia omnianimȩ credentilargitus opera debita sabbati
reddidit: ut autemostender& iudȩis eundem se semꝑ opera¬
tũ fuisse cum patrequitunc&iam operaretur in carne ait
illis patermeus usq modo operatur. &ego operor. & ꝓpterea
inquit magis ꝑsequebantur cũ iudei qui a nonsolum solue¬
bat sab̃bt. sed quia & patrem suũ dicebatdm̃ aequalem se¬
quit faciensdõ: euidenter docuit bcatus euangelista. acqualẽ
dõ patri cẽ eumquiuerus filiuseiussit ꝓpri&ate naturȩ: Li¬
c& ergouecerum documenta precesserint nihiltam̃ huius modi
ad sestioni dnigestiuit opponere.: Netñm rara sunt & antiqua
uel incesta apud quosdam ł fostuit a crederentur sed coridia¬
nis &usitatis exemplis cosreꝑcutere magis uoluit. unde se
iustissime uel refutatos ł &iam confutatos negare omnino non
possent: Vnumopus feciinquit &om nes miramini: quod
illud opusqui a paralyticum curaui insabbato. & adiecit:

Expanded text:
praesidia omni animae credenti largitus, opera debita sabbato praesidia omni animae credenti largitus, opera debita sabbato reddidit. Ut autem ostenderet Judaeis, eumdem se semper operatum fuisse cum Patre, qui tunc etiam operaretur in carne, ait illis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Et propterea inique magis persequebantur eum Judaei, quia non solum solvebat sabbatum, sed quia et Patrem suum dicebat Deum, aequalem sebeatus Evangelista, aequalem Deo Patri esse eum qui verus Filius ejus sit proprietate naturae. Licet ergo veterum documenta praecesserint, nihil tamen hujusmodi assertionis Dominus gestivit opponere: ne, quoniam rara sunt et antiqua; vel incerta apud quosdam, vel fortuita crederentur: sed quotidianis, et usitatis exemplis eos repercutere magis voluit, unde se justissime vel refutatos negare omnino non possent. Unum opus feci, inquit, et omnes miramini . Quod illud opus? quia paralyticum curavi in sabbato. Et adjecit:
Abbreviated transcription (Latin):
hendes itaq: cumdicitur ih sest qui fecitmesanum. admonen¬
tur iudei ex nominis communione opera condempnare si¬
milia. Id eoq xp̃idñscum autaridammanum aut ydropẽ
aut paralisin curar& insabbatis. tamquam uere dñs sabbati
remsuam legissuae testimonus tuebatur dicens adiudeos lic&
sabbatis benefacere anmale animam saluã facere anperdere
in hunc sensum legis ut arbitror quemsupra exposuimus eos
introducere uolenssimulq: ex probrans quod non intellege¬
rent quid e& opustuum & nisiquod fit ꝓomni animaseta:
Operatur ergo ꝓsalute anime xp̃sinsabbato: operatur insab¬
bato & impl& legem dum conditionem incp̃tatur legis. Dum
operum differentias inluminat. dumfacit quadex desabbati
feriis excepit dumipsum sabbati diem benedictionesua scĩ fi¬
catum benedictisuisefficit sanctiorem: Nam diuina in co

Expanded text:
hendes. Itaque cum dicitur, Jesus est qui fecit me sanum , admonenhendes. Itaque cum dicitur, Jesus est qui fecit me sanum , admonentur Judaei ex nominis communione, opera non condemnare similia. Ideoque Christus Dominus, cum aut aridam manum, aut hydropem, aut paralysim curaret in sabbatis, tamquam vere Dominus sabbati, rem suam Legis suae testimoniis tuebatur, dicens ad Judaeos: Licet sabbatis benefacere animali; animam salvam facere, an perdere ? In hunc sensum Legis, ut arbitror, quem supra exposuimus, eos introducere volens; simulque exprobrans quod non intelligerent quid esset opus suum, et, nisi quod fit pro omni anima . Operatur ergo pro salute animae Christus in sabbato; et operatur in sabbato, et implet Legem, dum conditionem interpretatur Legis, dum operum 305 differentias illuminat, dum facit, quae Lex de sabbati feriis excepit, dum ipsum sabbati diem benedictione sua sanctificatum, beneficiis suis efficit sanctiorem. Nam divina in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tima sabbat ad otium luxuriamq contulerant. clamat
ad eos continuo dñs ꝑ proph&am. Nã menias ur̃as & sabbata
uestra et diemmagnum non sustineo. iciunium & feria suras et
dies festosurõs odit animamea. Sabbata inquit ur̃a non mea
Non sunt enimmea quaegeritis meum ieiunium & mea sabbata
quaecgo seruanda p̃cepiiciunare. iubent. auiciis tessare ab ope
pseergolegisdator in hominem ueniens cumoperaretur ꝓomni
anima opera salutis insabbato. exemplisdocebat qđ ꝓuida rati¬
one preceperat nec destruebat legem sed potius adimplebat:
quit opusid esthumanum & adicitur nisi quod fit ꝓomni anima¬
siue omni animȩ. id est adsaluandton animã. Ideoq legims
priores iustos in legepsalute animarum sabbatis operatos.
etcadunthostiles murinutudiuino. ut animae iudeorum
debelli discrimincliberentur: Inseptem uerodieb &iam
sabbatum numerari a quolib& die conputare incipias depre¬

Expanded text:
d otium, luxuriamque contulerant, clamat ad eos continuo Dominus per Prophetam: Neomenias vestras, et sabbata vestra, et diem magnum non sustineo: jejunium, et ferias vestras, et dies festos vestros odit anima mea . Sabbata, inquit, vestra, non mea; non enim sunt mea quae geritis. Meum jejunium, et mea sabbata, quae ego servanda praecepi, jejunare jubent a vitiis, cessare ab operluxuriis plena. Ipse ergo Legis dator in homine veniens, cum operaretur pro omni anima opera salutis in sabbato enim docebat quod provida ratione praeceperat, nec destruebat Legem, sed potius adimplebat Lquit, opus, id est humanum . Et adjicitur, nisi quod fit pro omni anima, id est ad salvandam animam. Ideoque legimus priores justos in Lege, pro salute animarum sabbatis operatos. et cadunt hostiles muri nutu divino, ut animae Judaeorum de belli discrimine liberentur . In septem vero diebus etiam sabbatum numerari, a quolibet die computare incipiens, depre
Abbreviated transcription (Latin):
lehoc induere inmostalitatem: Tunc fi& inquit sermoqui
scriptus est: Absosta estmors inuictoria. ubi est mors uictoria
tua. ubiest mors aculeustuus Et quisistesit mostis acule¬
us. ipsius beatipauli coherens aperit sermo: Aculeus autẽ
mostispeccatum: uistus autẽ peccatilex: Aculeus quidem
mostis peccatũ carissime. quia ꝑ peccatum mors: uistus uero

Expanded text:
i scriptus est: Absorpta est mors in victoria. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Et quis iste sit mortis aculeus, ipsius beati Apostoli cohaerens aperit sermo: Aculeus autem mortis peccatum: virtus autem peccati lex est . Aculeus quidem mortis peccatum, charissimi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
simedicinae p̾beat ille materiam: Potest enimdam nare
quae senserat editis litteris errorissui. & regressum ad nosde
nobis a ur̃a caritate transmissum euoluimus in quomulta
contradĩ gratiam legimus eẽ conscripta. multablasphemanihil
qđ placer& nihilpene qđ non penitus displicer&. aquauis
Nemo alt̃ inm̃tẽ reciper& atq sentir&: Nam hoc loco la¬
lagio necessariũ eẽ nonduximus. cum uobiscũ totũ scientib
pariq nobis cũ adsentione gaudentib conloquatur: Tunc
enimmelius hec exempla ponuntur quando cũ his quosharũ
constatrerũ in prudentes tractamus. Namdenature possi¬
bilitate delibero arbitrio. Etde omnidĩgratia & cotidiana
gratiacui non possit recte sentienti uberrimum disputare.
matim& ergoistequȩ sensit ut illiquicus sermonib fuerant
prauept str conlapsi quid t andem habeat fidesurã cognoscant

Expanded text:
si medicinae praebeat ille materiam. potest enim damnare, si medicinae praebeat ille materiam. potest enim damnare, quae senserat, ac datis litteris erroris sui, ut regressum ad nos denobis a uestra caritate transmissum euoluicontra Dei gratiam legimus esse conscripta multa blasphema, nihil quod placeret, nihil quod non penitus displiceret, a quovis nemo alter in mentem reciperet atque sentiret. Nam hoc loco lalagio, necessarium esse non duximus; cum vobiscum totam scientibus, parique nobiscum assensione gaudentibus colloquamur: tunc enim melius hconstat rerum prudentes esse tractamus. Nam de naturae possibilitate, ac de libero arbitrio, et de omni Dei gratia, et quotidiana gratia, cui non sit recte sentienti uberrimum disputare. Anathematizet ergo ista quae sensit, ut illi qui ejus sermonibus fuerant, praeceptisque collapsi, quid tandem habeat fides vera cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
rã catholioę fideiuiam ab illo suitramites errore conuestat ut
cupiat uellitq purgari. considerans cotidianãdĩ gratiã adiu¬
torium que cognoscens ut uideatur uerum & adꝓbetur ab omnib
manifesta ratione correctus non gestorum indicio sedad catho¬
licam fidem corde conuerso unde non possumus illorum nec
adꝓbare necculpare iudicium cumnesciamus utrũ uera gesta¬
aut siuera sint illum const& magis subter fugisse quã setota
ueritate purgasse: Quis confidit nouitq non se nr̃a dignum ẽe
damnatione qđ dicat autiam hoctotũ serefutasse quod dixe¬
rat. Non a nobis accersitus i psed eb& potius festinare ut poss&
ab solui Namsi adhuctalit̃ sentit quandose nr̃o iudicio quib: uis
accitus litteriscumscitdamnandũ ec̃committit : Qđsi accer¬
siendus c&̃. ab his melius fier& qui a magis pximi & non longo
terrarum spatiouidentur eẽ disiuncti sed nondeerit cura

Expanded text:
ram catholicae fidei uiam ab illo sui tramitis errore conuertat, ut ram catholicae fidei uiam ab illo sui tramitis errore conuertat, ut cupiat uelitque purgari, considerans cottidianam dei gratiam adiutoriumque cogmanifesta ratione correctus non gestorum indicio sed ad catholicam fidem corde conuerso! unde non possumus illorum nec adprobare nec culpare iudicium, cum nesciamus, utrum uera sint gesta, ut, si uera sunt, illum constet magis subterfugisse, quam se tota ueritate purgasse. qui si confidit nouitque non nostra dignum esse damnatione, quod dicat, aut iam hoc totum se refutasse, quod dixerat, non a nobis accersiri, sed ipse debet potius festinare, ut possit absolui. nam si adhuc taliter sentit, quando se nostro iudicio quibusuis accitus litteris, cum sciat damnandum esse, committit? quod si accersiendus esset, ab his melius fieret, qui magis proximi et non longo terrarum spatio uidentur esse disiuncti. sed non deerit cura,
Abbreviated transcription (Latin):
dogmatis auctor inuentus. nec int̾ est ubiisti fuerint. dũ ubicũq
yiucniri potuerint sint sanandi nobtam̃ nec ꝑ suaderipotest cũ c̃e
purgatũ quamuis ad nosnescioquib laicis siȩ̃ gestaplata quib
ille auditũ secreder& absolutũ. quacutrumuera sint dubitamis
qđ subnulla illius concilii ꝑsecutione uenerunt. Nec eorũ ali¬
quas accepimus dehacrẽ litteras apud quosistius rei iste p̾stitit
causa sqđ side sua ille potuiss& purgatione confidere hocmagis
credimus qđ egiss& cummulto uerius eẽ potuerat ut illos conger&
epistolissuis quidiudicauẽrant indicare uerum cumsint aliqua
in ipsis posita gestis quacobiecta pastemille uitando suppresit
pastimmulta in seuerba retorquendo tota obscuritate confundit.
aliquamagis falsis argum̃tis quamuera ratione ut ad tẽpus pote¬
tit uderi purgauit negando alia alia falsa intp̃tacione

Expanded text:
dogmatis auctor inuentus, nec interest, ubi isti fuerint, dum, ubicumque dogmatis auctor inuentus, nec interest, ubi isti fuerint, dum, ubicumque inueniri potuerint, sint sanandi. Nobis tamen nec persuaderi potest eum esse purgatum, 15 quamuis ad nos a nescio quibus laicis sint gesta perlata, quibus ille auditum se et crederet absolutum. quae utrum uera sint, dubitamus, quod sub nulla illius concilii prosecutione uenerunt nec eorum aliquas accepimus de hac re litteras, apud quos istius rei iste praestitit causas. quod si de sua ille potuisset purgatione confidere, hoc magis credimus, quod egisset, quod multo uerius esse potuerat, ut illos cogeret epistulis suis, quid iudicauerant, indicare. uerum cum sint aliqua in ipsis posita gestis, quae obiecta partim ille uitando suppressit partim multa in se uerba retorquendo tota obscuritate confudit, aliqua magis falsis argumrat uideri, purgauit negando alia, alia falsa interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
rantes hoc ad catholicam ꝑtinere doctrinam. qđ ab horrentilon¬
gius & penitus adꝓbatur aduersum in fieti illorũ monitis & uerbis
utlabentur inducti quatinus adrectũ uiae tramitẽ redeant
Festin abant nediutiusmentẽ obsidens uelut eorũ sensib pastus
error inuadat: Namsipelagius quocũq restit loco eorum
animtis qui facile uel simpliciter crederentdisputant hio ad¬
firmatione decipit seulao illuuobesunt. quos nescientes
Nec manifestare possumus nec negare. cum & si sintlateant.
nec aliquando audeant uel illum p̃dicantẽ ista defendere.
ł talia aliquonr̃orũ p̃sente iactare. Et in tanta populimul¬
titudine pec dep̃hendi aliquis facile nec alicubiposs& ag¬
nosci siue in quouis terrarum loco degant. dĩ nr̃i misericõi¬
dia gratia quaecredimus Quod facile corrigantur audi¬
ta eiusdamnatione qui fueritꝑtinax & resistens huius

Expanded text:
rantes hoc ad catholicam pertinere doctrinam, quod abhorrens lonrantes hoc ad catholicam pertinere doctrinam, quod abhorrens longius et penitus adprobatur aduersum, infecti illorum et monitis et uerbis ut laberentur inducti, quatenus ad rectum uiae tramitem redeant, festinabunt, ne diutius mentem obsidens uelut eorum sensibus pastus error inuadat. nam si Pelagius. quocumque restitit loco, eorum animos, qui facile uel simpliciter crederent disputanti, hac adfirmatione decepit, seu hic illi in urbe sunt, quod nescientes nec manifestare possumus nec negare, cum, etsi sunt, lateant nec aliquando audeant uel illum praedicantem ista defendere uel talia aliquo nostrorum praesente iactare et in tanta populi multitudine nec deprehendi aliquis facile nec alicubi possit agnosci, siue in quouis terrarum loco degant, dei nostri misericordia gratiaque credimus quod facile corrigantur audita eius damnatione, qui fuerit pertinax et resistens huius
Abbreviated transcription (Latin):
poneto su scepimusanimo: Quod carũ tenor omnisq u
conteptuor in consideratione cotidiana gratiaedĩ E in corũ
con eptionẽ qui contra sentiunt integraratione consistico s ũ
illis omnẽ tollere possit errorẽ &i doncumdatoquouis nr̃e
legis exemploquem se qui debeant dignũ possint pbere cos¬
torem seddehis iam Sati sut opinor supradiximus cũ ur̃ is
relationib respondentis scripsimus Quid uelde illorum
subuenit & suopeditat qđ dicatur. pecpotest ali quando cẽ
qđ uincat cumtammiserũ impiumq sit qđ nrãe fidei uistutẽ ipsa
plenius uistute uincatur: Quidenĩ omnẽ uitã & spemrespuit
atq contẽpsit in imica damnabiliq: corsuũ disputatione confun¬
denscũ creditnihil eẽ qđ adõ accipiat. Nec aliquid suꝑ esse
qđ p&at ad sanandumse qui sibi hoc abstulit ulterius quid reli¬
quit. Siergo sunt aliqui quosinsui defensione ꝑuersitastanta
deuinxit. Quihuic sedogmati dedantatq coniungant. spe¬

Expanded text:
strum Iulium pergrato suscepimus animo, quod earum tenor omnisque contextio in consideratione cotidianae gratiae dei et in eorum correctione, qui contra sentiunt, integra ratione consistit, ut et illis omnem tollere possit errorem et idoneum dato quouis nostrae legis exemplo, quem sequi debeant, dignum possint praebere doctorem. sed de his iam satis, ut opinor, supra diximus, cum uestris relationibus respondentes rescripsimus. quid uel de illorumsubuenit et suppeditat, quod dicatur, nec potest aliquando deesse, quod uincat, cum tam miserum impiumque sit, quod nostrae fidei uirtute et ipsa plenius ueritate uincatur. qui enim omnem uitae spem respuit atque contempsit inimica damnabilique cor suum disputatione confundens, cum credit nihil esse. quod a deo accipiat. nec aliquid superesse, quod petat ad sanandum se, — qui sibi hoc abstulit. ulterius quid reliquit? Si ergo sunt aliqui, quos in sui defensionem peruersitas tanta deuinxit, qui huic se dogmati dedant atque coniungant spe
Abbreviated transcription (Latin):
fere mixtionis inuitat. cum sublimiuocchostatur. Acdicit
Quisquis est insipiens diuestat adme. & egentib sensu ait:
Venite edite de meis panib: etbibiteuinum qđ miscui uobis.
Obhoc autẽ inuitatur inuitatur insipiens a sapientia dĩ ut
fiat sapiens & peccator ut conuestatur &uiuat: Adistud
poculum diuinȩ misericordiȩ uniuersi generalit̃ conuocam᷑
Omne s enimpeccauerunt ut ait apostolus. & egentgloriadĩ.
Quodsi om nespeccauerunt etegentgloria dĩmaiestatis quip¬
peeius medela: Quostandẽ dicimus sanosquib medi ci
officium necessariũ nonsinnis . s.rt iuosqui abipsocurati
cut scripta testatur Epistola paulibeatissimi adhebreos.
&idcircogratias referens Idemp̃dicabat apłs: Fidelisser¬

Expanded text:
ferae mixtionis invitat, cum sublimi voce hortatur, ac dicit: ferae mixtionis invitat, cum sublimi voce hortatur, ac dicit: Quisquis est insipiens, divertat ad me. Et egentibus sensu ait: Venite, edite de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis . Ob hoc autem invitatur insipiens a sapientia Dei, ut fiat sapiens; et peccator, ut convertatur ac vivat. Ad istud poculum divinae misericordiae universi generaliter convocamur: Omnes enim peccaverunt, ut ait Apostolus, et egent gloria Dei. Quod si omnes peccaverunt, et egent gloria Dei majestatis quippe ejus medela, quos tandem dicemus sanos, quibus medici officium necessarium non sit, nisi forte illos qui ab ipso jam curati, cut scriptura testatur in epistola Pauli beatissimi ad Hebraeos . Et idcirco gratias referens idem praedicabat Apostolus: Fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
Atq idexꝓph&caait. Onm̃ calix inmanud ni uinimcriplenus ÷
mixto. Et inclinauit ex hoc in illud utrumtam̃ fexeius non ẽ
exmanita: Vinunquit meriplenu sest mixto. & mixtũphi¬
b& uinum. Et illud ipsummerũ cestat᷑ ec̃ ut cundem credamus
plenusds̃eẽ nondesinat. Habuaunt animina p̃oomnisplenitudo
diuinitatis corporalit. Et deplenitudinc eius nosom ne s accepim:
graciamꝓgracia: Huncuero calicẽ bibent inquit omnes
peccatoresterrȩ : Recteiuxtahunc intellectũ bibent ait¬
& peccatoresterre. Quia peccatoresceli & angelisdemones
factis alut is poculũ bibere Non merentur: Terrẽ autẽpec¬
catores contrauenenademonũ morbosq uitiorum. calicem
salutari saccipient. & nom̃ dñimnuocabunt: Omns quicũq
in uocauent nom̃ dñi saluuserit: Ideouero calixistepeocatorib
bibendus tribuitur. Quia non est opussanis medicus sed malȩ
habentibus: Nonueniinquit uocare iustos. se peccatores
inpenitentiã. Tale s enimsapientia dĩ adistũ crętera saluti¬

Expanded text:
ni vini meri plenus est mixti: et inclinavit ex hoc in illud: verumtamen faex ejus non est exinanita. Vini, inquit, meri plenus est mixti . Et mixtum perhibet vinum, et illud ipsum merum testatur esse, ut eumdem credamus plenus Deus esse non desinat. Habitavit enim in Christo omnis plenitudo divinitatis corporaliter , et de plenitudine ejus nos omnes accepimus, gratiam pro gratia . Hunc vero calicem bibent, inquit, et peccatores terrae . Recte juxta hunc intellectum ait: bibent et peccatores terrae; quia peccatores coeli ex Angelis daemones facti, salutis poculum bibere non merentur: terrae autem peccatores contra venena daemonum, morbosque vitiorum, calicem salutis accipient, et nomen Domini invocabunt . Omnis enim quicumque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ideo vero calix iste peccatoribus bibendus tribuitur, quia non est opus sanis medico, sed male habentibus. Non veni, inquit, vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam : tales enim sapientia Dei ad istum cratera saluti
Abbreviated transcription (Latin):
Quandouas clationis priorem se fatctur cẽ omniũ peccatorum
quot quotigitur expeccatorib: congregatibibere fidẽ xp̃i
meruimus pasticipes altaris effecti. Eedonũ chrismatis conse¬
cuti cum uoec ex ultationis et confessionisdĩ muncra p̃dicemis
dicentes. Parasti in conspettum comensã aduersus cosqui
tribulantme. Ipinguastimoleo caputmeũ. & poculũtuũ
in ebrians quã p̃clarũ ẽ: Vt possimus miseri cordiadñi sbse

Expanded text:
quando Vas electionis priorem se fatetur esse omnium peccatorum. Quotquot igitur ex peccatoribus 367 congregati, bibere fidem Christi meruimus, participes altaris effecti, et donum charismatis consecuti, cum voce exsultationis et confessionis, Dei munera praedicemus dicentes: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me. Impinguasti in oleo caput meum: et poculum tuum ineb
Abbreviated transcription (Latin):
intioir& ingloriam suam non in merito min orem se eẽ testa¬
tusest. Sedin eolo coubirationem passionis & resurrectio¬
nis etascensionis suȩ ꝓpriis insinuabat apłs Netuarriane
sententia secius quasd ep fecta diuinitatis suȩ substantia ane
passionẽ locutus est. Euacuari posse existimes incredulita

Expanded text:
introire in gloriam suam ? Non immerito minorem se esse testatus est, sed in eo loco ubi rationem Passionis, et resurrectionis, et ascensionis suae propriis insinuabat Apostolis. Ne tu, Ariane, sententias ejus quas de perfecta divinitatis substantia ante Passionem loc
Abbreviated transcription (Latin):
indipatris dextera constitutus Qm̃calix inmanudñiuini
meriplenus est mixto. et inclinauit ex hoc in illud. uerũ tam̃
fex cius nonest exinanita: It quanquã sciam am̃e. psalmi
huiuscextũ alio sensu. et quidemrationabili fuissc apriorib: expla¬
natũ : ł gotam̃ plibtate fidei opostunitatẽ dictorum securus trax.
ad in carnatione dominicẽ sacram̃tũ: Mamsic inclinatus ł hu¬
miliatus eftds in hominẽꝑ manensels̃ ẽt̃ qđ fuerat homin ẽ ꝓpter

Expanded text:
in Dei Patris dextera constitutus, quoniam calix in manu Domini vini in Dei Patris dextera constitutus, quoniam calix in manu Domini vini meri plenus est mixti. Et inclinavit ex hoc in illud: verumtamen faex ejus non est exinanita . Et quamquam sciam, charissime, psalmi hujus textum alio sensu, et quidem rationabili, fuisse a prioribus explanatum; ego tamen pro libertate fidei, opportunitatem dictorum secutus, traxi ad incarnationis Dominicae sacramentum. Nam sic vel inclinatus, vel hum
Abbreviated transcription (Latin):
crȩ in carnationis aquauinum fier& deitatis: Quodher&iciadd¬
ulterantes uerbumdĩ. adhucuelut aquam uin oꝑmiscent cũtotus
d ñ sihs et quod ex dõ patre est. et qđ ex uirgine matre est. dssit uni¬
genitus ingloriadipatris : Qm̃ quidem ds̃ deminutis non est in
homine. sed homo ꝑficit indm̃. Vt sicut uerbũ caro factũ ẽ & habi¬
tauit in nobis itacarods̃ fier&. echabitar& inclis: Vnde conse¬
quent̃ addidit: It nunc in quitdixiuobis antequã fiat. utcũ fac¬
tũ fueritcredatis : Id est id eodixi uobis sidiliger& is me lȩcare uos opor¬
tere t̃ quod ad patremꝑgerem. qui a pat̾ maior meest: ut cũ factum
fuerit credatis. aequalem euĩ factũ fuerit. Quidilludutiq cum
post passionem meã cęlos ascendero in illagloria quã cũ patre
et apud patrẽ semꝑ habui ꝑmansurus: Ideo postoni ameosarex̃
amortuisquidam duhitantos iincrepantur abipso. & audiunt
opostuisse hecomnia patixp̃m. Et ita introire ingloriam suam.

Expanded text:
ieret Deitatis; quod haeretici adulterantes verbum, Dei, adhuc velut aquam vino permiscent, cum totus Dominus Jesus, et quod ex Deo Patre est, et quod ex Virgine matre est, Deus sit unigenitus 365 in gloria Dei Patris: quoniam quidem Deus diminutus non est in homine, sed homo proficit in Deum; ut sicut Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ita caro Deus fieret, et habitaret in coelis. Unde consequenter addidit: Et nunc, inquit, dixi vobis antequam fiat, ut cum factum fuerit, credatis : id est, ideo dixi, si diligeretis me, laetari vos oporteret quod ad Patrem pergerem, quia pater major me est, ut cum factum fuerit, credatis aequalem. Cum factum fuerit: quid? illud utique; cum post passionem meam coelos ascendero, in illa gloria quam cum Patre, et apud Patrem semper habui permansurus. Ideo postquam resurrexit a mortuis, quidam dubitantes increpantur ab ipso; et audiunt, oportuisse haec omnia pati Christum, et ita introire in gloriam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
quisit oborrorem turpis auaritiae camelo in firmior.
grauis pecuniarum sarcinaest. quae tenatium suorum
mentes auaritiae pondere ad terram deprimit.¬
uirginenatus fuerat substantia remear&. Priusquã
ab omnicreatura rationabili celestium terrestrium & in¬
fernorum agnoscer&ur atq ad oraretur dñsiħhs ingloria
dĩpatris: Merito dicebat discipulis Sidiligeretis
me gauderetis utiq quoduado ad patrẽ quia pater
maior meest: Erat enimminor adhuc in carne natusfilius
dĩ. donec inantiquam gloriamsuam suscepti hominismate¬
riam conlocar& : Et ideo alibiex ꝑsonacius dicit ad patrem:
Pater glorificame eagloria quam habui apudte prius¬
quam hic mundus e& utiq ut gloriam diuinitatis quã
ds̃ apud dm̃patiem filius ante mundi constitutionem
semꝑhabuerat cumtotanauitatis corporeae substantia
possider&. Propterhocita & postresurrectionem suam

Expanded text:
qui sit ob horrorem turpis avaritiae camelo infirmior. qui sit ob horrorem turpis avaritiae camelo infirmior. Gravis pecuniarum sarcina est, quae tenacium sui mentes avaritiae pondere ad terram deprimitVirgine natus fuerat, substantia remearet; priusquam ab omni creatura rationabili coelestium, terrestrium, et infernorum agnosceretur, atque adoraretur Dominus Jesus in gloria Dei Patris, merito discipulis dicebat: Si diligeretis me, gauderetis utique, quod vado 363 ad Patrem: quia Pater major me est . Erat enim minor adhuc in carne natus Filius Dei, donec in antiquam gloriam suam suscepti hominis naturam collocaret. Et ideo alibi ex persona ejus dicit ad Patrem: Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te priusquam hic mundus esset . Utique ut gloriam divinitatis, quam Deus apud Deum Patrem Filius ante mundi constitutionem semper habuerat, cum tota nativitatis corporea substantia possideret. Propter hoc ita et post resurrectionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationr̃a incelis est. Nr̃ mest igitur celorũ regnũ.
Sipollicentidnõ inhumilitate cordis ac sp̃smansuetudi¬
omnis qui in alienohuius sae culi patrimonio temporarie
sibi credito idoncus acfidelis dispensator non fuerit. unde
abio in loco dicebat dñs: Quam difficile quipecunias ha¬
oent intrabunt in regnumdi & infine lectionis huius ait:
atq: discipulos. imperare opost& pecuniae Nonseruire
nedum cupiditati eius oboedimus. a caritate seruitutis dĩ
dominante pecunia separemur. Disꝑgende sunt ergo
pecuniae indigentib scđm preceptum creatoris omniũ
dĩ . qnm̃neq nrãe sunt. neq illas sine iniquitate ac suiꝑ
nitiae auarus quisquam detin&, Namiuxta sententiam
saluatoris. ad itum regnicelorũ suis retentatorib: interclu¬
dunt: Et facilius est camelum ꝑforamen acus transire.
quam diuitem intrare inregnum dĩ illumnempediuitem.

Expanded text:
conversatio nostra in coelis est . Nostrum est igitur coelorum regnum, conversatio nostra in coelis est . Nostrum est igitur coelorum regnum, si pollicenti Domino, in humilitate cordis, et spiritus mansuetudiomnis qui in alieno hujus saeculi patrimonio temporarie sibi credito, idoneus, ac fidelis dispensator non fuerit; unde alio in loco dicebat Dominus: Quam difficile qui pecunias habent, intrabunt in regnum Dei ! Et in fine lectionis hujus ait:  servos, atque discipulos, imperare oportet pecuniae, non servire; ne, dum cupiditati ejus obedimus, a charitate servitutis ejus, dominante pecunia, separemur. Dispergendae sunt ergo pecuniae indigentibus, secundum praeceptum Creatoris omnium Dei; quoniam neque nostrae sunt, neque illas sine 350 iniquitate, ac sui pernicie, avarus quisquam detinet. Nam juxta sententiam Salvatoris aditum regni coelorum suis retentoribus intercludunt, et facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei : illum nempe divitem,
Abbreviated transcription (Latin):
tates iniquitatiplerũq materiam suggerentes dispensare fide¬
liter nesciat cõmitendas put& eẽ ueras celestium rerũdiuitias
quib: fidelis distributor aciustus rite meritoq p̃ficitur
uam gloria & diuitiae indomocius. et iustitiacius man&
insacculũ seculi: Statimdeniq: sermo illic dominicus ita
coniungit & simalieno fideles fuistis. quodur mest quisda¬
bit uobis: profecto enim quicquid in hoc seculo est alienũ¬
a nobis qui retributionem futurã sperantes uelut hospites
et peregrini in hocmundo conuersari iubemur. ut unus¬
quisq: nr̃m securus dño aud eat confiteri. aduena egosum
et peregrinus sicut omnes patresmei: Propriauero creden¬
tib & & ternapossessio ẽ illacdestis. ubi eẽ &cor & thesau¬
rum nr̃m nouimus. ubiiam toto affectu mentis ꝑfidemnos
habitare presumimus: Qnm̃ iux tabeatipaulidoctrinã

Expanded text:
tates, iniquitatis plerumque materiam suggerentes, dispensare fidetates, iniquitatis plerumque materiam suggerentes, dispensare fideliter nesciat, committendas putet esse veras coelestium rerum divitias, quibus fidelis distributor, ac justus, rite, meritoque perfruitur? Nam gloria et divitiae in domo ejus, et justitia ejus manet in saeculum saeculi . Statim denique sermo ille Dominicus ita conjungitur: Et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis ? Profecto enim quidquid in hoc saeculo est, alienum nobis est; qui retributionem futuram sperantes, velut hospites et peregrini in hoc mundo conversari jubemur, ut unusquisque nostrum securus Domino audeat confiteri: Advena ego sum, et peregrinus, sicut omnes patres mei . Propria vero credentibus, et aeterna possessio est illa coelestis, ubi esse cor, et thesaurum nostrum novimus : ubi jam toto affectu mentis, per fidem nos habitare praesumimus; quoniam juxta beati Pauli doctrinam,
Abbreviated transcription (Latin):
possidea regnũ qđ uobis paratũ ẽ ab origine mundi:
Esuriuienim et dedistismihi manducare. sitiui& dedis¬
tismihibibere. Peregrinus eram etcollegistisme. nudis
etcooperuistisme. Infirmus & uisi castisme. Incarce erã
et uenistis ad me quib: uereunde acreuerenter excusantib
Dñe quandoteuidimus in hisnecessitatib & ministrauimus
tibi: respondebitdicens: Amen dicouobis. cũ fecistis uni
exminimisistis mihi fecistis: Nulliitaq: ab surdum uidea¬
tur qđ illinosdicantur suscipere. quorũ causa suscipimis :
non subiac& se in illis esurisse & sitisse et peregrinũ &
nudum & infirmum & in carceratũ fuis se ꝑhibeat: Faci¬
te ergo uobait amicos de mammona iniquitatis. ut dim
defecerit recipiant uos in ȩc̃na t̃abnacula. Et postpauca
sii in quo mammona in quit fideles non fuistis. qđ uerũ ẽquis
credit uobis Enim uero dilectissime quiei quiterrenas facul¬

Expanded text:
possidete regnum quod vobis paratum est ab origine mundi: possidete regnum quod vobis paratum est ab origine mundi: esurivi enim, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere: peregrinus eram, et collegistis me: nudus, et cooperuistis me: infirmus, et visitastis me: in carcere eram, et venistis ad me . Quibus verecunde, ac reverenter excusantibus: Domine, quando te vidimus in his necessitatibus, et ministravimus tibi ? respondebit dicens: Amen dico vobis, cum fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Nulli itaque absurdum videatur quod illi nos dicantur suscipere quorum causa suscipimur; cnon subjacet, se in illis esurisse, et sitisse, et peregrinum, et nudum, et infirmum, et carceratum fuisse, perhibeat. Facite ergo vobis, ait, amicos de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, 349 recipiant vos in aeterna tabernacula. Et post pauca: Si in iniquo mammona fideles non fuistis, quod verum est, quis credet vobis? Enimvero, dilectissime, quis ei qui terrenas facul