comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recedat: Quis est cuius ad eum acies
mentis ascencdat: Quis est qui eum¬
eẽ trinitatem scisset. nisi ipse sic se ĩno¬
descere uoluisset : Et quis hominum
iam istam sileat trinitatem᷑. Et tam̃
quis hominum sicut angeli sapiat tri¬
nitatem: Ea ipsa ergo que de dei eter¬
nitate ueritate scĩtate. in promptu.
et palam sine cessatione dicuntur.
ab aliis bene. ab aliis male intelligun¬
tur: imino ab aliis intelligunt᷑. ab a¬
liis non intelligunt᷑. Qui enim male
intelligit: non intelligit. Ab eis ipsis au
a quib bene intelligunt᷑. ab aliis mi¬
nus. ab aliis amplius mentis uiuacita¬
de cernuntur: et a nullo hominum
sicut ab angelis capiunt᷑. In ipsa ergo
mente hoc est in interiore hominẽ
quodam modo crescitur. non solũ
ut ad cibum a lacte transeat᷑. uerũ
etiam ut amplius ampliusq cibus
ipse sumatur. Non autem crescitur
spatiosa mole. ẜ intelligentia lumi¬
nosa: quia et ipse cibus intelligibilis lux

Expanded text:
recedat? Quis est cujus acies ad eum recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse sic innotescere voluisset? Et quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa ergo quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa; quia et ipse cibus intelligibilis lux
Abbreviated transcription (Latin):
uobis dicere s non potestis portare mo¬
do. non ut in his dni uerbis. nescio que
secreta nimis abdita suspicemur. que cũ
dicia docente possint. portari a discente
non possint: s ea ipsa que in doctrina
religionis in quorum libet hominum
noticia legimus. et scribimus audimꝰ
et dicimus. si uellet eo modo nobis
lpe dicere. sicut ea dicit angelis suis
in se ipso unigenito patris uerbo. patriq
coeterno quinam portare homines pos¬
sent. etiam si iam eẽnt spiritales quales adhuc
apłi nonfuerunt. adhuc quando eis ista
quid de creatura sciri potest. minus
est ipso creatore: qui summus et uerus
et immutabił deus est. Et quis eum ta¬
cet ubi non alegentib disputantib
querentibus respondentib laudan¬
tibus. cantantib quoquomodo sermo¬
cinantib postremo ab ipsis etiam blas¬
phemantibus nominatur: Et cum
eum nemo taceat. quis est qui eum
sicut intelligendus est capiatꝰ cum
de oribus et aurib hominum non

Expanded text:
vobis dicere, sed non potestis portare movobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis quid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c sanctus quem ꝓmisit
dñsse discipłissus eẽ missurũ.
qui eos doceret omnẽ ueri¬
tatem. quam tunc quando
cum eis loquebatur. portare non pote¬
rant. de quo spũ scõ sicut dicit apłs nuc̃
pignus accepimus. quo uerbo intellige¬
remus eius nob̾ plenitudinẽ in uita alia
reseruari. ipse ergo spẽ sõs et nunc docet
fideles quanta quisq pot̾ caꝑe spiritalia.
et in eoꝵ pectora desiderium maius accen¬
dit si quisq mea karitate ꝓficiat qua et
diligat cognita. et cognoscenda desideret.
ita ut ea quoq ipsa que nunc quomodo¬
cumq cognoscit. non dum se scire sciat.
sicut scienda sunt in ea uita quam nec
oculus uidit. nec auris audiuit nec in
cor hominis ascendit. Quo sciendi modo
sinunc ea uellet interior magister dicere.
id est nr̃e menti aperire atq monstrare:
humana infirmitas portare non posset.
Unde me uestra dilectio meminit iam
loquutum. cum scĩ euangelii uerba trac¬
tarem ubi dñs ait. adhuc multa habeo

Expanded text:
 sanctus quem promisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: de quo Spiritu sancto, sicut dicit Apostolus, nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia reservari: ipse ergo Spiritus sanctus et nunc docet fideles, quanta quisque potest capere spiritualia; et eorum pectora desiderio majore succendit, si quisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritalib spiritalia comꝑantes. Ani¬
homo non ꝑcipit eaq̃ sunt spc̃ dei: stul¬
ticia est ẽnim illi. hoc totum quale sit.
ne rursus ꝓpter hec uerba apłi. ꝓfanis
uocum nouitatib secreta querantur.
et ea que debet castyoꝵ spc̃ corpusq ui¬
tare. dicatur carnales sustinere non pos¬
se. sermone alio si dns donauerit. dis¬
putandum est. ut iam istum aliquando
claudamus.
XLIII.

Expanded text:
Spiritualibus spiritualia comparantes: aniSpiritualibus spiritualia comparantes: anion percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi » . Hoc totum quale sit, ne rursus propter haec verba Apostoli profanis vocum novitatibus secreta quaerantur, et ea quae debet castorum spiritus corpusque vitare, dicatur carnales sustinere non posse, sermone alio si Dominus donaverit, disputandum est, ut jam istum aliquando claudamus. XCVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
ter attingite. et aque furtiue dulcedinẽ.
Abhac pollicitatione false scientie. ꝓhi¬
bet q̃ illo loco apłs uͥ dicit: o thimothee de¬
positum custodi. deuitans ꝓfanas uocũ
nouitates. et contradictiones falsi no¬
minis scientie: quam quidam ꝓmit¬
tentes circa fidem exciderunt. Nichil
enim sic amant isti quomodo scientiã
ꝓmittere. et fidem rerum uerarum:
quas credere paruuli p̃cipiunt᷑. uelut
imꝑiciam deridere: dicit aliquis. Nichil¬
ne spiritales uiri habent. in doctrina
quod carnalib taceant. et spiritalib
eloquantur: Si respondero non habet̃.
continuo michi dicetur ex epła ad cho¬
rintios apłi pauli: non potui uobis loqͥ
quasi spiritalib s quasi carnalib qua¬
si paruulis in xp̃o lac uobis potum de
di non escam. Nondum enim potera¬
tis: s nec adhuc quidem potestis. adhuc
enim estis carnales. Et illud. Sapien¬
tiam loquimur. inter ꝑfectos. Et illud.

Expanded text:
ter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. ter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistola ad Corinthios apostoli Pauli: « Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Quasi pardi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ; et illud, « Sapientiam loquimur inter perfectos; » et illud «
Abbreviated transcription (Latin):
et doctrine religionis. congruentes
uerboꝵ nouitates. sicut ipsum nom̃
xpianoꝵ quando dici cepit sicut scrip¬
tum est in anthiochia. enim primum
post ascensionem dnĩ appellati sunt
discipuli xpĩani. sicut legitur in actib
apłorum: et renodochia. monasteria
postea sunt appellata. Houis nominib:
res tamen ipse et ante nomina sua erant.
et religionis ueritate firmant᷑. qua etiã
contra imꝓbos defendunt᷑. Aduersus im¬
petatem quoq arrianoꝵ hereticorum.
nouum uerbum patres homousion
condiderunt. s non rem nouam. tali
nomine significauerunt. hoc enim uo¬
catur homousion quod est ego et pat̃
unum sumus: unius uidelicet eiusdẽ¬
ꝙ substantie. Nam si omnis nouitas
ꝓfana eẽt nec adnõ diceretur. mandatũ
nouum do uobis nec testamentum up-¬
pellaretur nouum. nec cantaret uniu̾¬
sa terra canticum nouum.s ꝓfane sut̃.
uerborum nouitates ubi dicit mulier
insipiens et audax panes occultos liben¬

Expanded text:
et doctrinae religionis congruentes et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochia et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos liben
Abbreviated transcription (Latin):
euangelice sententie colorare conant᷑.
ubi dns dicit: adhuc multa habeo uob̃
dicere s non potestis portare modo. qu¬
si hec ipsa sint que tunc discipuli por¬
tare non poterant. et ea docueri so
ũ que palam docere atq predicare. quan-¬
aubet fratur audatia. spritus erubescit
trinam non sustinebunt: s ad sua desi-
rieis aurib Et a ueritate quidem audi¬
ti siis auertent: ad fabulas autem con¬
untentur. Illa enim secreti furtiq cõ-¬
memoratio qua dicitur panes occultos
libenter attinginte et aque furtiue
dulcedinem: pruritum facit audientib
in aurib spiritaliter fornicantib sicut
quodam pruritu libidinis. etiam in
carne corrumpitur integritas castita¬
tis. Audite itaq apłm talia p̃uiden¬
tem. et ea uitanda salubrit̾ ammonẽ¬
tem. Profanas inquit uerborum no-¬
uitates. euita. Oultum enim ꝓficiut̃
adimpietatem: et sermo eorum sicut
cancer serpit. Lon ait uerborũ tantũ¬
nouitates: s ad didit ꝓfanas. Sunt enĩ

Expanded text:
colorare conantur, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo: quasi haec ipsa sint quae tunc discipuli portare non poterant, et ea docuerit Spanctus, quae palam docere atque praedicare, quantalibet feratur audacia, spiritus erubescit trinam non sustinebunt, sed secundum rientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu quodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
inalum sit eoꝵ qui non credunt: non
solum ꝑ se ipsum uerum etiam ex bo¬
no eoꝵ potest apparere quicredunt.
Et quoniam ista uox infidelium ẽẽ con¬
sueuit quomodo credimus quod non
uidemus. ⁊deo credentium iusticiam
sic oportuit definiri. quia ad patrem
uado: et iam non uidebitis me. Beati e¬
nim qui non uident et credunt. Nã
dade est ti des eore quia credebant qua
uidebant ⁊a est filium homiba.. dun
credebant quod non uidebant io qui
filum dei. Cum uero et ipsa formaser
epła que ad hebreos est defiutur iu¬
darũ substãtia conictiorerique uos ui¬
dentur.S. quid est iam non us lloni
me: non enim ait ad patren uadort
non uidebitis me. ut tempis inesiat¬
lum quo non uidebitur sienlcastni¬
telligeretur. siue breue si ue lononem
tamen utiq terminatum .s. dendo
iam non uidebitis me. uelut uumõ.
eos de cetero uisuros xp̃mustasonucaũ

Expanded text:
malum sit eorum qui non credunt, non malum sit eorum qui non credunt, non solum per seipsum, verum etiam ex bono potest eorum apparere qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit, Quomodo credimus quod non videmus? ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non vident, et credunt . Nam data est fides eorum, quia credebant quod videbant, id est Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est Filium Dei. Cum vero et ipsa forma serEpistola quae ad Hebraeos est definitur, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur. 3. Sed quid est, Jam non vime? Non enim ait: Ad Patrem vado, et non videbitis me, ut temporis intervallum, quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum; sed dicendo Jam non videbitis, velut nunquam eos de caetero visuros Christum
Abbreviated transcription (Latin):
inflatus putando se eẽ quod non est.
Quo pacto igitur mundus arguendꝰ
est de iusticia. nisi de iusticia creden¬
tium: Arguitur itaq de peccato. quia
in xp̃m non credit. et arguitur de
iusticia eorum qui credunt. Ipsa qͥp¬
pe fidelium comꝑatio. infidelium
est uituꝑatio. hoc & ipsa expositio. sa¬
tis indicat. Uolens enim apꝑire quid
dixerit: de iusticia uero inquit quia
ad patrem uado: et iam non uidebitis
me. Non ait et iam non uidebunt me
de quib dixeratqr ñ credidert̃ in me :
s peccatum quid uocaret exponens
de illis loquutus est dicens. quia non
credunt in me. ẜxponens autem quã
diceret iusticiam de qua dixit mun¬
dus arguitur. ad ipsos quib loque¬
batur se conuerait atq ait: quia ad
patrem uado. et iam non uidebitis me.
Quappt̾ mundus de peccato quidem
suo de iusticia uero arguitur aliena:
arguuntur sicut de lumine tenebre.
Omnia enim que arguuntur ait apłs.
Alumine manifestant᷑. Quantũ enim

Expanded text:
inflatus, putando se esse quod non est. inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur itaque de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit, De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non ait, Et jam non videbunt me; de quibus dixerat, quia non crediderunt in me. Sed peccatum quid vocaret exponens, de illis locutus est dicens, quia non crediderunt in me: exponens autem quam diceret justitiam, de qua mundus arguitur, ad ipsos quibus loquebatur, se convertit, atque ait, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena, sicut arguuntur de lumine tenebrae: Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur . Quantum enim
Abbreviated transcription (Latin):
detinentur. et hoc discedente cetera
remittuntur. De iusticia uero inquit
quia ad patrem uado: et iam non ui-¬
debitis me. Hic primo uidendum est.
si recte quisq̃ arguitur de pecca¬
to: quomodo recte arguꝰ tur et de iusti¬
cia. Numquid enim si arguendus est
peccator ꝓpt̾ea quia peccãtor est: argu
quia iustus est: Absit. Nam et si aliqͣn¬
do iustus arguitur. ideo recte arguit᷑:
qr sic̃ scriptum est. non est iustus in
terra qui faciat bonum et non peccet.
Quo circa etiam cum iustus arguitur.
de peccato arguitur non de iusticia:
quoniam et in illo quod legimus diui-¬
nitus dictum. noli effici iustus mul-¬
tum. non est notata iusticia sapien¬
tis. s suꝑbia presumentis. Qui ergo
fite multum iustus: ipso
niinio fit iniustus. Multum enim se
facit iustum. qui dicit se non habere
peccatum: aut qui se putat non gr̃a dei
s. sua uoluntate sufficiente effici iustũ.
Nec recte uidendo iustus est: s potiu

Expanded text:
detinentur, et hoc discedente caetera detinentur, et hoc discedente caetera remittuntur. De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo videndum est, si recte quisque arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Numquid enim si arguendus est peccator propterea quia peccator est, arguea quia justus est? Absit. Nam et si aliquando justus arguitur, ideo recte arguitur, quia, sicut scriptum est, Non est justus in terra qui faciet bonum, et non peccabit. Quocirca etiam cum justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia. Quoniam et in illo quod legimus divinitus dictum, Noli effici justus multum ; non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit multum justus, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate sufficiente effici justum; nec recte vivendo justus est, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
scim uo s. et eritis michi testes in iherłm.
et in tota iudea et samaria et usq infi¬
nes terre. hoc est arguere mundum.
s quis audeat dicere quod ꝑ discipu¬
los xp̃i arguat mundum spc̃ sc̃s. et
non arguat ipse xp̃c. cum clamat apłs
erat caritas in cordib eoꝵ. que foras mit¬
tit timorem quo impediri possent ne ar-¬
guerent mundum qui ꝓsequutionib
fremebat auddent. ꝓptẽa dix̃. Ille arguet mũ¬
dũtãquãdiceret ille infundet in ur̃is cor¬
dibus. caritatem. Sic enim timore depul¬
so: arguendi habebitis libertatem. Se-¬
pe autem diximus inseꝑabilia eẽ oꝑa
trinitatis.s singillatim comendã a
fuisse ꝑsonas. ut non solum sine seꝑatio¬
ne. uerum etiam sine confusione et u¬
nitas intelligatur et trnitas. Exposuit
deinde quid dixerit: de peccato et de
iusticia et de iudicio. De peccato quidẽ
inquit: quia ñ crediderũt in me. Hoc
enim peccatum quasi solum sit p̃cete¬
ris posuit: quia hoc manente. cetera

Expanded text:
s in vos, et eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et in Samaria, et usque in fines terrae . Hoc est arguere mundum. Sed quis audeat dicere quod per discipulos Christi arguit mundum Spiritus sanctus, et non arguat ipse Christus; cum clamet Apostolus, erat charitas in cordibus eorum, quae foras mittit timorem, quo impediri possent, ne arguere mundum, qui persecutionibus fremebat, auderent, propterea dixit: Ille arguet mundum: tanquam diceret, Ille diffundet in cordibus vestris charitatem; sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia opera esse Trinitatis ; sed singillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc manente caetera
Abbreviated transcription (Latin):
de nunc pignus accepimus. ut ad ipsan
quoq plenitudinem ueniamus de qui
dicit idem apłs tunc autem facie ati
uos omnem ueritatem. uel deduce uos
n omni ueritate:. Que cum ita sint dilec¬
tissimi moneo uos in caritate xpiut
seductores caueatis impuros. et obse¬
ne turpitudinis sectas. de quib ata
pe est etiam dicere. ne cum horrendas
inmunditias docere ceꝑint. que aures
humane qualescumq sint portare uõ
possunt. dicant ipsa eẽ que dñ ait. ad¬
huc multa habeo uobis dicere ẜ non po¬
rant fieri. ut possint illa minunda por¬
et nefanda portari. Alia sunt mala q̃
portare non potest qualiscũq pudor
humanus: et alia sunt bona que por¬
tare non potest paruus sensus human
Ista fiunt in corꝑib iupudicis. Illa re¬
mota sunt a corꝑib uniueriis. Hoc inpi¬
ra carne comittit᷑ illud pura mente uix
cernitur. Renouamini ergo spũ ments
quod bonũ et bene placitũ et ꝑfectum.
ut in haritate radicati et fundati posli¬

Expanded text:
de nunc pignus accepimus , ut ad ipsam quoque plenitudinem veniamus: de qua idem dicit apostolus, Tunc autem facie ad vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus aitpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere coeperint, quas humanae aures qualescumque sint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non porant fieri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renovamini ergo spiritu menquod bonum est et beneplacitum et perfectum » : « ut in charitate radicati et fundati, possi
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit: s carcerib caliginis inferi re¬
trudens. tradidit in iudicio punen¬
dos seruari: quomodo non ascõ spũ
de hoc iudicio mundus arguitur. qͣn¬
do in sancto sp̃u hec apłs loquitur.
sredant itaq homines in xp̃m̃ ne ar¬
guantur de peccato infidelitatis sue.
quo peccato omnia detinent᷑ Transe¬
ant in numero fidelium ne arguant᷑
de iusticia eorum. quos iustificatos
non imitantur. Caueant futurũ iudiciũ.
ne cum mundi principe iudicentur
quem iudicatum imitantur: ł tenĩne
sibi existimet parci. suꝑbia dura mor¬
talium: de suꝑboꝵ supplicio terren¬
da est angelorum..XI.¬

Expanded text:
pepercit, sed carceribus caliginis inferi repepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos servari , quomodo non a sancto Spiritu de hoc judicio mundus arguitur, quando in sancto Spiritu haec Apostolus loquitur? Credant itaque homines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est homines infideles. quib toto
oibe terrarum plenus est mundus.
inter quos gemit fidelis mundus:
quem de mundo elegit ꝑ quem fac¬
tus est mundus. de quo ipse dicit. Nõ
uenit filius hominis ut iudicet mun¬
dum. s ut saluetur mundus ꝑ ipsum
Mundus eo iudicante dampnatur.
mundus eo sub ueniente saluatur:
quoniam sieut arbor foliis et pomis.
sicut area paleis et frumentisita. infide
libus et fidelib plenus est mundus. Prin¬
eruitur mundus quib dicitur fuistis
aliquando tenebre nunc autem lux
in dño. princeps mundi huius de quo
alibi dixit. nunc princeps huius mun
di missus est foras. utiq nidicatus est.
quoniam iudicio ignis eterni in reuo¬
cabiliter idem destinatus est. Et de
hoc itaq iudicio quo princeps iudica¬
tus est mundi. arguitura scõ spũ mũ
dus: quoniam cum suo principe iu¬
dicatur quem suꝑbus atq impiuc
imitatur. Si enim deus sicut dicit
apłs petrus peccantib angelis non

Expanded text:
hoc est homines infideles, quibus toto hoc est homines infideles, quibus toto orbe terrarum mundus est plenus: inter quos gemit fidelis mundus, quem de mundo elegit, per quem factus est mundus; de quo ipse dicit, Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infilibus et fidelibus plenus est mundus. Prineruitur mundus, de quibus dicitur: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , princeps mundi hujus, de quo alibi dixus missus est foras , utique judicatus est; quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. Et de hoc itaque judicio quo princeps judicatudus, quoniam cum suo principe judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non
Abbreviated transcription (Latin):
noimundus arguetur. quia uado
adidum et iam nõn uidebitis me:
alun in eum quem non uidebi
pradetis in me. Et quando me ui¬
ibas quod tunc ero non uidebitis
neuod sum uobiscum modo. Non
nednitis humilem s excelsum: non
indebitis mortalem s sempiternũ:
Non uidebitis iudicandum s iudica¬
tuirum: et de hac fide ur̃a id est iusti
ca ura. arguet spc̃ sanctus incredulũ
mundum. Arguet etiam de iudicio.
quia princeps huns mundi iudicat᷑ꝰ
est. Quis est iste nisi de quo ait alio loco
ccce uenit princeps mundi & nichil
in me inueniec: Id est nichil iuris sui.
nichil quod ad eum ꝑtineat: nullum
scilicet omnino peccatum. ꝑhoc enim
est diabolus princeps mundi Hõ enĩ cęli
et terre. et omnium que in eis sunt
est diabolus princeps. qua significatio¬
ne intelligitur mundus ubi dictum
est. et mundus ꝑ eum factus est. Sed
mundi est diabolus princeps. de que
mundo ibi continuo subiunxit atq
ait. et mundus eum non cognouit.

Expanded text:
mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide vestra, id est justitia vestra, arguet Spiritus sanctus incredulum mundum. 4. Arguet etiam de judicio, quia princeps hujus mundi judicatus est. Quis est iste, nisi de quo ait alio loco, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet ; id est, nihil juris sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum? Per hoc enim est diabolus princeps mundi. Non enim coeli et terrae et omnium quae in eis sunt, est diabolus princeps, qua significatione intelligitur mundus, ubi dictum est, Et mundus per eum factus est: sed mundi est diabolus princeps, de quo mundo ibi continuo subjungit atque ait, Et mundus eum non cognovit ,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. et in eum tamen credere eum
ꝓpt̾ea laudetur fides ex qua ustuc.
inuit. quoniam credit quem modoñ
uidet scilicet. Xp̃m se aliquando ẽẽ usu¬
rum: Postremo scđm hanc iusticiam
numquid dicturi sumus paulum ap¬
łm non fuisse iustum confitentem se
uidisse xp̃m post ascensionẽ eius in ee¬
lum de quo utiq iam temꝑe dixerat
iam non uidebitis me: Numquid
scđm hanc iusticiam iustus non erat
głosissimus stephanus. qui cum la¬
pidaretur ait. ecce uideo celum aꝑtũ.
et filium hominis stantem a dextͥs¬
uado & iam non uidebitis me. nisi
quo modo sum cũ nc̃ uobiscum sũ:
Tunc enim erat adhuc mortalis in
similitudine carnis peccati: qui esu¬
rire poterat acsitire. fatigari atq dor¬
mire. hunc ergo xp̃m id est talem
xp̃m cum transisset de hoc mundo
ad patre ion erant iam unsuri: et ipsa ẽ¬

Expanded text:
 et in eum tamen credere? cum propterea laudetur fides, ex qua justus vivit, quoniam credit, quem modo non videt, Christum se aliquando esse visurum? Postremo secundum justitiam, nunquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitentem se vidisse Christum post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat: Jam non videbitis me? Nunquid secundum justitiam hanc justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dextcit: Etiam non videbitis me, nisi quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati, qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormire. Hunc ergo Christum, id est, talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri: Non v
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑabilem fuisse: Quid est ergo sinon
abiero ꝑaclytus non ueniet ad uos. nisi
xp̃i. non scđin carnem nouit: quiã uer¬
bum carnem factum. spiritalit̾ nouit.
hoce iinurum significare uoluit madi¬
ter bonus dicendo. Sienimo lon ahen
pacdlytus non ueniet aduos. holtceoer
biero mittam eum ad uos. P soautem
liter.Nam si ab eis sic abscesit rpcꝰ nras
ꝓ illo non cum illo in eis eẽt speses uisi¬
sum usq in consummationẽ scli etue¬
niemus ad eum ego et pater ⁊ mnanio¬
nem apud eum faciemus. cum spm ibo¬

Expanded text:
separabilem fuisse? Quid est ergo, Si non separabilem fuisse? Quid est ergo, Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos; nisi,Christi non secundum carnem novit, qui Verbum carnem factum spiritualiter novit. Hoc nimirum significare voluit magister bonus dicendo, Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam eum ad vos. 5. Christo autemliter. Nam si ab eis sic abscessit Christus, ut pro illo, non cum illo in eis esset Spisum usque in consummationem saeculi ? et: Veniemus ad eum ego et Pater, et mansionem apud eum faciemus ? cum Spi
Abbreviated transcription (Latin):
clitus non ueniet ad uos. Si autem abie¬
ero: mittam eum ad uos. Tamquam di¬
ceret: Expedit uob̾ ut hec formaserui quã ac¬
cepiꝓuob̾ auferat᷑a uob saro quidem factum
uerbum habito in uobis. s nolo adhuc
me carnaliter diligatis. et isto lacte con¬
temꝑti. semꝑ infantes eẽ cupiatis. Ex¬
pedit uobis ut ego uadam. Sienim nõ
abiero: paraclytus non ueniet ad uos.¬
Si alimenta tenera quib uos alu nõ
subtraxero: solidum cibum non esu¬
rietis. Si carni carnaliter heseritis: ca¬
paces sp̃c non eritis. Nam quid est si
non abiero paraclytus non ueniet ad
uos. si autem abiero mittam eũ ad uos :
Humquid hic positus eum non pote¬
rat mittere: Quis hoc dixerit: Heq eniu
ille erat. iste inde recesserat: et sic uene¬
rat apatre ut non remaneret in patre
Postremo quomodo eum etiamhie consti¬
tutus. non poterat mittere. quem scimꝰ
suꝑ eum baptizatum uenisse atq man¬
sisse. immo uero a. quo eum scimus nũꝗͣ.

Expanded text:
cletus non veniet ad vos. Si autem abicletus non veniet ad vos. Si autem abiero, mittam eum ad vos. Tanquam diceret: Expedit vobis ut haec forma servi auferatur a vobis. Caro quidem factum Verbum habito in vobis, sed nolo adhuc me carnaliter diligatis, et isto lacte contenti, semper infantes esse cupiatis. Expedit vobis ut ego vadam; si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos.Si alimenta tenera quibus vos alui, non subtraxero, solidum cibum non esurietis; si carni carnaliter haeseritis, capaces Spiritus non eritis. Nam quid est, Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam eum ad vos? Numquid hic positus, eum non poterat mittere? Quis hoc dixerit? Neque enim ubi ille erat, iste inde recesserat; et sic venerat a Patre, ut non maneret in Patre. Postremo, quomodo eum etiam hic constitutus non poterat mittere, quem scimus super eum baptizatum venisse atque mansisse ; imo vero a quo scimus eum nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
rat eis eo se iturum quo ipsi tunc ue¬
nire non possent. Nunc uero ita se ꝓmit¬
tit iturum: ut nullus eorum quo uadit
int̾rogaret:. Nubes enim suscepit eum
quando ascendit ab eis: & euntem in
deduxerunt: S quia hec loquutus
sum uobis inquit: tristicia impleuit
cor ur̃m. Udebat utiq quid illa sua
uerba in eorum cordib agerent. Spiri¬
fuerant habituri. id quod exterius in
xp̃o uidebant. amittere metuebant.
Et qr eũ se amissuros eẽ illo uera denun¬
tiante dubitare non poterant: contris¬
tabatur humanus affectꝰ. quia carnał
desolabatur aspectus. Nouerat autem il¬
le quid eis potius expediret: quia uisus
interior ipse est utiq melior. quo eos con¬
solaturus fuerat spc̃ ses: non cernenti¬
um corꝑib ingesturus corpus huma¬
num. s seipsum credentium pectorib
infusurus. deniq adiungit. S ego ue¬
ritatem uobis dico: expedit uobis ut
ego uadam. Sienim non abiero: para¬

Expanded text:
rat eis eo se iturum quo ipsi tunc verat eis eo se iturum quo ipsi tunc venire non possent. Nunc vero ita ipse promittit iturum, ut nullus eorum quo vadit interroget. Nubes enim suscquando ascendit ab eis, et cum euntededuxerunt. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Videbat utique quid illa sua verba in eorum cordibus agerent, spirifuerant Christo videbant, amittere metuebant; et quia se amissuros esse, illo vera denuntiante, dubitare non poterant, contristabatur humanus affectus, quia carnis desolabatur aspectus. Noverat autem ille quid eis potius expediret, quia visus interior ipse est utique melior, quo eos consolaturus fuerat Spiritus sanctus, non cernentium corporibus ingesturus corpus humanum, sed seipsum credentium pectoribus infusurus. Denique adjungit: Sed ego veritatem dico vobis: Expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Para
Abbreviated transcription (Latin):
deo. quoniam learitas omnia tolerat.
que diffundenda erat in cordib eor
sensus. quia facturus eos erat mr̃es su¬
la asꝑa tolerarent. ne frigescerent aleari¬
tate predicandi. illo diuino igne succen¬
si. hec ergo inquit loquutus sum uob̾:
ut cum uenerit hora eoꝵ reminiscami¬
ni quia ego dixi uobis. Hec scilicet loqu¬
tus sum uob non tantum quia passu¬
riestis ista.s quia cum uenerit paradytꝰ
ille testimonium ꝑhibebit de me: ne ista
timendo taceatis. unde fiet ut etiã uos
testimonium ꝑhibeatis. Hec autem uo¬
bis ab mitio non dixi. quia uobiscum
eram: et ego uos consolabar mea p̾sen
tia corꝑali exhibita humanis sensibus
ur̃is. quam paruuli caꝑe poteratis: nuc̃
autem uado ad eum qui me misit et ne¬
moexinqͥt uobis interrogat me quo ua¬
dis. Significat sic se iturum: ut nullus
interrogaret quod palam fieri uisu cor¬
ꝑis cernerent. Nam suꝑiꝰ interrogaue¬
rant eum quo eet iturus: et responde¬

Expanded text:
Deo: quoniam charitas omnia tolerat , Deo: quoniam charitas omnia tolerat , quae diffundenda erat in cordibus eorsensus, quia facturus eos erat martyres suumque aspera tolerarent, nec frigescerent a charitate praedicandi, illo divino igne succensi. Haec ergo, inquit, locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis . Haec scilicet locutus sum vobis, non tantum quia passuri estis ista; sed quia cum venerit paracletus ille, testimonium perhibebit de me, ne ista timendo taceatis, unde fiet ut etiam vos testimonium perhibeatis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram, et ego vos consolabar mea corporali praesentia, exhibita humanis sensibus vestris, quam parvuli capautem vado ad eum qui me misit, et nemo, inquit, ex vobis interrogat me: Quo vadis? Significat sic se iturum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cerneret. Nam superius interrogaverant eum quo esset iturus, et responde
Abbreviated transcription (Latin):
e ens adnõ non solum cum iam eẽt
asq cum discipulis cenaturus. immi¬
ent passione. uerum et ab initio denũ¬
cuta ce cõmemorat. ubi primum nomi¬
uatm duodecim expͥmuntur apłi. et ad
oꝑa diuna mittuntur: Quid sibi ergo
uult quod hic ait. hec autem uobis ab
intio non dixi. quia uobiscum eram:
nisiquia ea que hic dicit de spũ scõ. qđ
sr uenturus ad eos et testimonium ꝑhi-¬
bituris. quando mala illa passuri sunt
hec eis ab initio non dixit. quia cumipsis
cessarius: et ideo de illo non dixerat abi¬
nitio quando cum illis erat quia eiu
p̃sentiã solabant᷑. Abscessurus autem
oportebat ut diceret illum eẽ uenturũ.
ꝑquem futurum erat ut caritate dif¬
fusa incordibus suis uerbum dei cum
fiducia predicarent: et illo intrinsecus
apud illos testimonium ꝑhibente de
ꝓpõ. ipsi quoq testimoniũ ꝑhiberent:
neq scandalitarent᷑. cum inimici iudei
absq sinagogis facerent eos. et interfice
rent arbitrantes se obsequiũ prestare

Expanded text:
 eis a Domino non solum cum jam esset Pascha, cum discipulis coenaturus imminente passione, verum et ab initio denuntiata esse commemorat, ubi primum nominatim duodecim exprimuntur apostoli, et ad opera divina mittuntur? Quid sibi ergo vult, quod hic ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram? nisi quia et ea quae hic dicit de Spiritu sancto, quod sit venturus ad eos, et testimonium perhibiturus, quando illi mala passuri sunt, haec eis ab initio non dixit, quia cum ipsis cessarius; et ideo de illo non dixerat ab initio, quando cum illis erat, quia ejus praesentia consolabantur. Abscessurus autem oportebat ut diceret illum esse venturum, per quem futurum erat ut, charitate diffusa in cordibus suis, verbum Dei cum fiducia praedicarent; et illo intrinsecus apud eos testimonium perhibente de Christo, ipsi quoque testimonium perhiberent, neque scandalizarentur, cum inimici Judaei absque synagogis facerent eos, et interrent arbitrantes obsequium se praestare
Abbreviated transcription (Latin):
romittens dñs missurum
se sp̃m scm̃. cum uenerit
inquit ille arguet mundũ
de peccato et de iusticia
et de iudicio. Quid est hoc:
risem et loquutus eis fuissem. pec¬
acum non haberent. nunc autem ex¬
usationem non habent de peccato suo:
S ne forte quis dicat hoc ad iudeos
yprie ptinere. non ad mundum. nonne
uralio loco si demundo eẽtis mundus
quod suum erat diligeret: Numquid
ion arguit de iusticia ubi ait. pater iuste
mundus te non cognouit: Numquid nõ
arruit de iudicio ubi se ait sinistris eẽ
dicturum ite in ignem eternum qui
patus est diabolo et angelis eius: Et mul¬
taalia repꝑiuntur in scõ euangelio:
ubi dehis ⁊pc̃ arguit mundum. Quid
esterto quod tam ꝓprie tribuithoc spũiscõ:
Anforte quia xpc̃ in iudeorum tantum
gente loquutus est. mundum non uide¬
turarguisse. ut ille intelligatur argui
qui audit arguentem. spiritus autem
sos in discipulis eius toto orbe diffusim.
non unam gentem intelligitur arguis¬

Expanded text:
romittens Dominus missurum se Spiritum sanctum, Cum venerit, inquit, ille arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Quid est hoc? venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo? Sed ne quis forte dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum; nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Numquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit ? Numquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguit mundum. Quid est ergo quod tanquam proprie tribuit hoc Spiritui sancto? An forte, quia Christus in Judaeorum tantum gente locutus est, mundum non videtur arguisse, ut ille intelligatur argui qui audit arguentem? Spiritus autem sanctus in discipulis ejus toto orbe diffusis, non unam gentem intelligitur arguis
Abbreviated transcription (Latin):
bulationẽ suꝑ tͥbulationẽ. ñ consolationẽ pꝰ
tͥbulationẽ uenturã ilłeẽ p̃dic̾et: Anforte sie
eosilla de sinagogis seꝑatiofuerat tͥbatura
uoss uenit hora: cũ potiꝰ dic̃e debuisse uideat᷑.
et uenithora ut oĩs qͥnit̾ficit uos arbitret᷑ obse¬
qͥũ sep̃stare deo: neq enĩ saltĩ dictũ ẽ s uenit
hora ut int̾ficiat uos. qͣsi ut eismors ꝑ consola¬
tione illiꝰ seꝑationis accide̾t: s uenit inqͥt hora
ut omĩs qͥ int̾ficit uos. arbitret᷑ obseqͥũse prãre

Expanded text:
ibulationem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam illis esse praediceret? An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ora, cum potius dicere debuisse videatur, Et venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo? Neque enim saltem dictum est, Sed venit hora ut interficiant vos, quasi ut eis mors pro consolatione illius separationis accideret: sed venit, inquit, hora, ut omnis qui interficit vos arbitre
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ patrẽ neq me hoc ẽ ñ cognouert̃ deũ nec
eiꝰ filiũ. cuise in uob̾occidendis p̃stare arbi¬
trant᷑ obseqͥũ Que uerba dñsita subiec̃: tanꝙͣ.
ex hoc consolaret᷑ suos. qͥ de sinagogis iudai¬
cis pellerent᷑ P̃nũcians enĩ q̃mala eẽnt ꝓ
eiꝰ testimonio ꝑpessuri: extͣsin agogas inqͥt
facient uos: Hec ait et uenit hora ut ois qͥm
t̃ficit uos. arbitret᷑ obseqͥũ se p̃stare deo: Qd

Expanded text:
runt Patrem neque me. Hoc est, non cognoverunt Deum nec runt Patrem neque me. Hoc est, non cognoverunt Deum nec ejus Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Q
Abbreviated transcription (Latin):
rũtgͦmeum. s ñsic qͦmͦ eos uolebat credẽ qͥ di¬
cebat: Quomͦ potestis credẽ głam abinuicẽex¬
pectantes. et głam q̃ a solodõ ẽ ñquerentes:
discipłis gͦ sicm eũ credentib ut impletispũ
scõhoc ẽ dono gre dei. ñ sint denumero eors
qͥignorantes dĩ iusticiã et suã uolentescõsti¬
tuere. iusticie dĩñ sut subiecti. nec de illoꝵ
de qͥb dictũ ẽ. dilexert̃ głam hominũ mag̃¬
ꝙͣ. głam dĩ. illa congruit ꝓpħia q̃ de ipsis in¬
uenit᷑ impleta dnẽ in lumine uultꝰ tui am¬
bulabũt et in noĩe tuo exultabut totadie.
tis eoꝵ tues: Merito eis dr̃. Cxtͣ sinagogas fa¬
cient uos. illi scilicet qͥ zelũ deihabent s nõ
scdm scientiã: ꝓpt̃ qđ ignorantes dĩiusticiã
et suã uolentes constituere. et eos expellut̃
qͥñ in sua s deniusticia exaltabint᷑. necex
S uenit hora ut omĩs qͥ int̃ficit uos. arbitret᷑¬
se obseqͥũ p̃stare dõ: Et hec faciẽt. qr ñ cognoue

Expanded text:
rgo in eum, sed non sic quomodo eos volebat credere, qui dicebat: Quomodo potestis credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes ? Discipulis ergo sic in eum credentibus, ut impleti Spiritu sancto, hoc est dono gratiae Dei, non sint de numero eorum qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; nec de illorum de quibus dictum est, Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei: illa congruit prophetia, quae de ipsis invenitur impleta, Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabutis eorum tu es . Merito eis dicitur: Extra synagogas facient vos, illi scilicet, qui zelum Dei habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , eos expellunt qui non in sua, sed in Dei justitia exaltantur, nec exSed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo: et haec fa
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligerẽt atq gaudent tã multos se xp̃o
acqͥsituros cũ de iudõꝵ cong̾gationib pellerent᷑.
ut eosũ sufficeret pelłe. s ñsinerent uiuere.
ne os ad nonĩ xp̃i sua p̃dicatiõe conu̾terent. et ab
obseruatioẽ iudaismi tanꝗͣ diuine uĩtatis au̾¬
terẽt hec enĩ de iudis dictũ debemꝰ acciꝑe. deqͥb
dixerat extͣsinagogas facient uos: Nã testes

Expanded text:
ent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficeret pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerat, Extra synagogas facient vos. Nam testes
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. occidebat̃ eos. s ꝓitł occisus oligebat
ne ignaros atq inꝑatos animos. mala inopi¬
nata et in ꝑuisa ꝗͣuiscito tͣnsitura turbaret᷑.
s et p̃cognita et pacient̃ accepta adbona sẽ¬
pit̾na ꝑducent hãc enĩ fuisse causã ut heceis
p̃nũciaret: &̃ ipse demõstu̾it. aidiungẽs. shec

Expanded text:
dentes, occidebant eos. Sed pro illis occisus colligebat ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demonstravit adjungens:
Abbreviated transcription (Latin):
multa diligentib legem dei. ut ñ sit eis scan¬
aui:. deiñ q̃ passuri eẽnt iã expͥmẽs: ut: Ertͣ
smagogas facient uos Quidaũmali erat.
apis expelli deiudaicis sin agogis. qͣsiñ iñ
sefuerãt seꝑaturi. etiã sinullus ẽos expelłet:
suri. t ideofuturũ erat. ut foras mitterent᷑
cũillo abeisqui eẽ nollet᷑ in illo: hiiqͥet̃ ñ pos¬
sent sine illo: Nam ꝑfecto qr ñerat ullus altꝰ
ppłs dei .ꝙͣ. illud sẽm̃ abrahe. si agnoscerẽt
olea ꝑmanerẽt. nec alie fierent eccłie xp̃i.¬
lie eesinagoge iudeorũ: Cadẽ qͥppe eent.
sineodem eẽ uoluisset̃: Qd̾ qr noluert̃ qͥd
gogas facẽnt eos qͥ ñ relinquerẽt. xp̃m: Accep¬

Expanded text:
ut non sit scandalum eis. Deinde quae passuri essent jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat apostolis expelli de Judaicis synagogis, quasi non inde se fuerant separaturi, etiamsi nullus eos expelleret?suri, et ideo futurum cum illo ab eis qui esse nollent in illo hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia non erat ullus alius populus Dei, quam illud semen Abrahae, si agnoscerent olea permanerent , nec aliae fierent Ecclesiliae synagogae Judaeorum; eaedem quippe essent, si in eodem esse voluissent: quod quia noluerunt, quid gogas facerent eos qui non relinquerent Christum? Accep
Abbreviated transcription (Latin):
ni et tollet̃ nob̾ et locũ et gentẽ: Et qd̾ cayphas¬
a dixit: expedit ut unꝰ hͦ ꝓpopło moriat᷑. et ñ co¬
ta gens ꝑeat Et in hocgͦ suos discipłos suo ere¬
xit eremplo. qͥb dixerat sime ꝑsequuti st̃ et
uos ꝑsequẽt᷑ ut quẽ admod̾ illũ occidendo. deo
se p̃stitisse obseqͥũ putauert̃. sic etiã illos: Iste
itaq sens ẽ in his uerb̃ Extͣsinagogas faciet̃
uos: s nolite solitudinẽ formidare: Seꝑatiqͥp¬
pea conggatioe eoꝵ. tã multos in meo noĩe cõ¬
gͣgabitis. ut illi metuentes netẽplũ qł erat
apd̾ eos. et oĩa legis uet̾is sacram̃ta deserant᷑.
int̾ficiat᷑ uos: sic fundentes sanguinẽ ur̃m
ut dõ se prãre arbitrent᷑ obseqͥũ: oce ẽ illud:
endo famulos dei: Oerror horrend⁊tane ut

Expanded text:
obis et locum, et gentem , et quod Caiphas dixit: Expedit ut unus homo pro populo moriatur, et non tota gens pereat . Et in hoc ergo suo discipulos exerit exemplo, quibus dixerat: Si me persecuti sunt, et vos persequentur, ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestare obsequium putaverunt, sic etiam illos. Iste itaque sensus est in his verbis, Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum, tam multos in meo nomine congregabitis, ut illi metuentes ne templum quod erat apud eos, et omnia Legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos; sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud endo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut
Abbreviated transcription (Latin):
quam solum sit peccatum non credẽ
in xp̃m. et tamquã ipsa sit iusticia
non uidere. xpm̃: et tam quam ipsũ
sit iudicium quod princeps huius mun¬
di hoc est diabolus iudicatus est. ualde
latebrosum ẽ. nec isto sermone coartandũ.
ne fiat obscurꝰ breuitate: sed alio potiꝰ quan¬
tum dñs adiuuerit explicandum:¬

Expanded text:
on credere in Christum, et tanquam ipsa sit justitia non videre Christum, et tanquam ipsum sit judicium quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum