comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd quisq excepent eius cẽst¬
tim eum dominum efficũt
Qua rõe uenus ẽc̃ uidetur. et
sirem ꝓderclicto adominoe
babitam ocupauerit quissta¬
tin cum dominum effici.põ
derelicto aũt hetur qd dom¬
nus camente abiecent. ut io
renim suarum cẽ nouet. Ide¬
o statim dominus ce desi¬
nit. Aua sanc causa ẽcanm
itium que intempestatema¬
hce enim dominorum niory¬
pmanent.quia palam est cas
nonco animocici quo quis
cum ip̃anam perculum ma¬
ns effugiat. Qua  decausa siq̃
cas  flictib expulsas uletiã
impoman nactus luctandi.
animo abstulenit. furcum cõ¬
mittitince longediscedẽ ui¬
denturabhiis que deitda cr¬
rente nõ intelligentib diũs
corpalibꝰ¬

Expanded text:
quod quisque exceperit eius esse, statim eum dominum efficiunt. Qua ratione verius esse videtur et si rem pro derelicto a domino habitam occupaverit quis, statim eum dominium effici. pro derelicto autem habetur quod dominus ea mente abiecerit ut id rerum suaram esse nollet, ideoque statim dominus esse desinit. Alia causa est earum rerum quae in tempestate mahae enim dominorum permanent, quia palam est, eas non eo animo eici quo quis cum ipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtum committit. nec longe discedere videntur ab his quae de rheda currente, non intellegentibus dominis, CORPORALIB
Abbreviated transcription (Latin):
Ecxii. tabulanmi
ca stricto nire uteoi¬
cur:⁊p̃ponebat mas¬
culorum ꝓgenicini
succ̃one⁊cos qui ꝑfemĩni sex
neccĩtudinem sibi uunguntur
ad coexpellebat.utnec quidem
int̾ miem. ⁊ filium filiamq ul¬
tro citroq brlitatis capiende i
te sunt. primus quidem chur
claudius matradsolatium li¬
borum ammissorum limam
corum deculit brditatem. Pos¬
nissime detristi succonematri
nõ⁊ auic deferenda eautum ẽ
ut mat ingennatrrum liborn
ius hñs libtina quatuor adbo¬
na filiorum.filianimue adini¬
cunturintestatorum mortuo
c mortue filius ulfilia oppoĩt

Expanded text:
ecim tabularum ita stricto iure utebatur et praeponebat masculorum progeniem, et eos qui per feminini sexus necessitudinem sibi iunguntur adeo expellebat, ut ne quidem inter matrem et filium filiamve ultro citroque hereditatis capiendae ius tae sunt. et primus quidem divus Claudius matri ad solatium liberorum amissorum legitimam eorum detulit hereditatem. Posnissime de tristi successione matri, non etiam aviae deferenda cautum est: ut mater ingenua trium liberorum ius habens, libertina quattuor ad bona filiorum filiarumve admittatur intestatorum mortuorae mortuae filius
Abbreviated transcription (Latin):
nutio intueniat manet ciu
cognatio.nam sunaxina ca¬
pitis  dimmutio incurrat i
quor cognationis pent u po
ce fuitute alicuius cognati.
Et nec quidem simanumiss

Expanded text:
nutio interveniat: manet enim cognatio. nam si maxima capitis deminutio incurrat, ius quoque cognationis perit, ut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumiss
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmoi obligatiombe
etstipulatiomibꝰ solidum
singulis debetur⁊ ꝓmutẽtẽ
singuli insolidum tenentr
mutraq tamen obligatde
una resuertitur. ⁊ ulast dei¬
bitum accipiendo ulalter
soluendo ommium penmit
obligatõem et om̃sreslib̾¬
rat. ¶ Er duobo reis prom¬
mittendi. alius pure alius
indicmulsub conditionẽ
obligar potest. nccmpedi¬
mento entdies aut condi¬
tioquo minus abeo quipy¬
re obligatus est petatur. De
stipuatione seruorum.

Expanded text:
huiusmodi obligationibus et stipulantibus solidum singulis debetur et promittentes singuli in solidum tenentur. in utraque tamen obligatione una res vertitur: et vel alter debitum accipiendo vel alter solvendo omnium perimit obligationem et omnes liberat. Ex duobus reis promittendi alius pure, alius in diem vel sub condicione obligari potest: nec impedimento erit dies aut condicio, quo minus ab eo qui pure obligatus est petatur. TIT. 17 DE STIPULATIONE SERVORUM
Abbreviated transcription (Latin):
dstipulanditẽti
ꝓmittendiduo
plures ue reific¬
n possunt.scips¬
landuta si postomium int¬
rogationem ꝓmissor respon¬
deat.spondeo. ut puta cum
duobo scparatim stipulanti¬
bus ita promissor sponde¬
ataitriq uestrum dare spõ¬
deo. nam sipriuscito spopõ¬
derit. deinde auointerrogan

Expanded text:
stipulandi et promittendi duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique vestrum dare spondeo ’: nam si prius Titio spoponderit, deinde alio interrogan
Abbreviated transcription (Latin):
uiusc̃q adnotatõisł orã¬
culiduduz ĩperrati ułprca
ellictendi aucte summota om̃s
quos pr̃imomalium agrorum
subqniblib gradib miutares

Expanded text:
uiuscumque adnotationis vel oraculi dudum impetrati vel postea eliciendi auctoritate submota omnes, quos patrimonialium agrorum sub quibuslibet gradibus militantes
Abbreviated transcription (Latin):
onsusonus
rei publicene¬
cc̃ariumagno¬
seat quodcumq igitur nauigi
competentib ⁊ solitis obsequii
mancipeturita utnmuladigni¬

Expanded text:
ostensus, onus rei publicae necessarium agnoscat. quaecumque igitur navigia competentibus et solitis obsequiis mancipentur, ita ut nullius digni
Abbreviated transcription (French):
ces seireuoliminsnequis hu¬
iccolliomnuriis corporalib
temptet notam atterrere. neq
abbis commnodis queratio¬
mbrapprobanturandeat sepa
hicenimcollionolumns
antiquam prilliorum pre¬

Expanded text:
ices scire volumus, ne quis huic collegio iniuriis corporalibus temptet notam atterere neque ab his commodis, quae rationibus approbantur, audeat separare. huic enim collegio volumus antiquam privi
Abbreviated transcription (Latin):
sibilocum usurp¬
nũt nulla seigyo¬
rantia defendat
sintqz planesacrilegiireus qri
diuma pcepra neglexenit. Ip̃r¬
Mnes prunilia dignira¬
cum hoc ordineseruanda¬
eẽ cognoscantut ṗmoloco ha¬
benitur hiiquimactupõiti
ustres pegerint administrari¬
onessedouonient nacantes
quipresentes in committatr
illustris dignitatis cingulu
menunt tcium ordinẽ corum
prospitimus quib. ibsentibi¬

Expanded text:
sibi locum usurpaverit, nulla se ignoratione defendat sitque plane sacrilegii reus, qui divina praecepta neglexerit. mnes privilegia dignitatum hoc ordine servanda cognoscant, ut primo loco habeantur ii, qui in actu positi illustres peregerint administrationes: secundo venient vacantes, qui praesentes in comitatu illustris dignitatis cingulum meruerint : tertium ordinem eorum prospicimus, quibus absentib
Abbreviated transcription (Latin):
brnõeẽ cis denegandar. Cumsa¬
tis absurdum erat ius cognatẽ¬
tum est. hagnatis ec̃ reclusum
Maxime cum monere quidem
tutellarum⁊ primo gradu defi¬
ciente sequens succedit ⁊ quod

Expanded text:
n esse eis denegandam, cum satis absurdum erat quod cognattum est hoc adgnatis esse reclusum, maxime cum in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
it phcp̃c requintur quo mortu
c̃is euius debrditate quertiu
Qd si fc̃o testõ quisquam decess¬
it ph̾cempus requintur quoce¬
quis que intelligiturmntestatus
decesisse. quodquidem aliqua¬
do longotp̃rdeciatur in quospa¬
cio tp̃ris sepeacciditat pximio¬
re mortuo primus ec̃incipiat
quimoriente testatore nõ erat
primus. ¶ Diacebat aut ĩeoge¬
nere pcipiendanim hrditatum
pximusquiscom ea que cuxm
uocaturad brdicatem an speue¬
nt brclicatem. auan quam ade¬
at decessent anchio magis licti¬
mo uiresequentes admittũtu
qditum pretores in ꝑfecto uire
corngentes nõintotum sinca¬
miniculorelinq̃bant. s excogã¬
torum ordine eos uocabant nt¬
pote agnatonis uuire eis  reclusc
S nos nch deẽe ꝑfectissimou
ncupientes nr̃acostitutõe scĩm
quam deuire patronatus huia¬

Expanded text:
tempus requiritur quo mortuus est is cuius de hereditate quaeritur. quodsi facto testamento quisquam decesserit, per hoc tempus requiritur quo cequisque intellegitur intestatus decessisse. quod quidem aliquando longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum ximus, qui secundum ea quae diximus vocatur ad hereditatem, aut spreverit hereditatem aut antequam adeat decesserit, nihilo magis legitimo iure sequentes admittuntur. quod iterum praetores imperfecto iure corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos nihil deesse perfectissimo iuri cupientes, nostra constitutione sanximus quam de iure patronatus, huma
Abbreviated transcription (Latin):
renteos iñdicimusquinoerlon¬
go prolixoq: tp̃ruserlonginq̃ ⁊ in¬
susccptione sufficentemhntean
quidem lina colonisrcquitur
iongitpris presenpnone ulredoi¬
tuum frequentissima conseqntia
colonorum impetus excludenre.
maincensenusairsitales colom
quales supradiximnsrdoneum fi¬
demssorẽstotius  summequeabi
hiisdependicurp̃stirint odom̃ sred¬
ditus snulla procrastinationesin
melior cadominorum iudicenir
cis restitũẽt.ax.ał fidenissorptrienni¬
um accipiatrcoq impleto u̾mre
suꝑ reddirib adominisin quicre¬

Expanded text:
men dicimus, qui non ex longo prolixoque tempore vel longinqua et insusceptione sufficientem habent quidem licentia colonis relinquitur, longi temporis praescriptione vel redituum frequentissima consequentia colonorum impetus excludente:mam censemus, ut, si tales coloni, quales supra diximus, idoneum fideiussorem totius summae quae ab his dependitur praestiterint, quod omnes reditus sine ulla procrastinatione, si melior causa dominorum iudicetur, eis restituent, et talis fideiussor per triennium accipiatur eoque impleto iterum super reditibus a dominis inquiete
Abbreviated transcription (Latin):
consulti placint explososecõ.
omnem auctem trebelliano. se
hrditates restituantur. siuc b̃t
brs exuoluntate testatoris qr

Expanded text:
consulti, placuit exploso senatuomnem auctoritatem Trebelliano senahereditates restituantur, sive habeat heres ex voluntate testatoris q
Abbreviated transcription (Latin):
utiq dehus ueruim c̃ quiam
aliquem in teuectum bntna
nnfans et quim fantidixim
primus eno multum a funo¬
sodistat. quia hunus etatis

Expanded text:
utique de his verum est, qui iam aliquem intellectum habent: nam infans et qui infanti proximus est non multum a furioso distant, quia huius aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
dumtusculanum epcum se¬
ius hret .c. auitorum. deinde
enin teor ut discedẽt ab ea cp̃¬
idemẽ ui conditõe ⁊ in locatõ

Expanded text:
dum Tusculanum emptum Seius haberet centum aureorum, deinde uerit inter eos ut discederetur ab emptidem est et in conductione et locat
Abbreviated transcription (Latin):
torum efficumtur.at quipa¬
trono legittimo cutore mor¬
tuo. liben quo cius łgitum
sint tutores. qm filius quid
defuncti sinocet auiuo patit
cmancipatus. postobitum.

Expanded text:
terorum efficiuntur. atqui patrono legitimo tutore mortuo, liberi quoque eius legitimi sunt tutores: quoniam filius quidem defuncti, si non esset a vivo patre emancipatus, post obitum
Abbreviated transcription (Latin):
eeis  priuilium suphne cogantrr
aut secunde cum idicib cumin¬
dicantautstart nrsustamq̃m
pcedente. post magnificentissimo
igitur illustres omibr lnia situo¬
lentibr ꝓcuratores oromare et ꝑ
selites exercere. nulla exhoc nz pr
ferenda cis. ¶ tuaigitur cmi

Expanded text:
 privilegium, ne cogantur aut sedere cum iudicibus cum iudicant aut stare rursus tamquam procedente. Post magnificentissimos igitur illustres omnibus licentia sit volentibus procuratores ordinare et per se lites exercere, nulla ex hoc nequeferenda eis. Tua igitur emi
Abbreviated transcription (French):
quidem. qi honori¬
cã⁊scematis melio
ferturenim qbadamostitutonibꝰ
ut nulli clarissimorumliceat pse
tum honore scͥpsit multos antem
ospicimsdignitates qdem.tor¬
cptos ⁊mit̾clarissimos inscriptos
aut comites ant rribunos. uel si

Expanded text:
quidem quasi honoris causa et schematis meliorFertur enim quibusdam constitutionibus, ut nulli clarissimorum liceat pertum honore scripsit, multos autem conspicimus dignitates quidem adeptos et inter clarissimos inscriptos aut comites aut tribunos vel si
Abbreviated transcription (Latin):
cis⁊ un adquos femi ap¬
amccisitudicm q̃m adglo¬
cumhiiqui exsacro quitem epi¬
scolarum scrimo sunt spectabi¬
lium iuidicumuendicarents
appellonis  mistium quo exsed¬
tuestcelsitudis marime dice¬
rent selcdi simutatoscemate
neq̃qmsoli appellonibo mistra¬
rent hiisq̾aclanssimis ꝓuinti¬
lum iditium sicutprius erat. d¬
dum indiumoquidem⁊ ipẽ au¬
scema mordine sacri audirori
negõ motoet parit̾ audic̾te tra
celsitudie cũglissio qde moqͥstr̃e¬

Expanded text:
 unde ad quos ferri apam celsitudinem quam ad glocum ii, qui ex sacro quidem epistolarum scrinio sunt, spectabilium iudicum vindicarent sibi appellationis ministerium, qui vet celsitudinis, maxime dicerent se laedi, si mutato schemate nequaquam soli appellationibus ministrarent his quae a clarissimis provincituum iudicium sicut prius erat, dum in divino quidem et ipse auschema in ordine sacri auditorii negotio moto et pariter audiente tua celsitudine cum gloriosissimo nostr
Abbreviated transcription (Latin):
cum ñ ledere ius suum ciiq
cribuere. ¶Uuistudii duc
sunt poĩtoes publicum ⁊ p̃¬
uatum. publicum ius ẽ. qd̃
ad statum reudane spectat pͥ¬
uatum qdad singuloru uti¬
litatemptinet. Dicendum ẽ

Expanded text:
um non laedere, suum cuique tribuere. Huius studii duae sunt positiones, publicum et privatum. publicum ius est quod ad statum rei Romanae spectat, privatum quod ad singulorum utilitatem pertinet. dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
titudine. ac uanetate rerum
honcrauimus duorum alt̾¬
umaut dertorem studiorũ
efficiemus autcum magr
labore cius sepe⁊ cum diffi¬
cemus.ad qdlemioruuad
tus sine magno eius labore
⁊ sii ulla diffidentia maturi¬

Expanded text:
titudine ac varietate rerum oneraverimus, duorum alterum aut desertorem studiorum efficiemus aut cum magno labore eius, saepe etiam cum difficemus ad quod leniore via ductus sine magno labore et sine ulla diffidentia maturi
Abbreviated transcription (Latin):
pre sicutidictume filios ꝓprios
cos euccante. ex bocenim ⁊ cum
corum matit manifestatur le¬
gictimum buisse matmonium.
ut neqab capronuptiarum fi¬
dealia probatio requiratur
¶Si autem patccipa muliere
mulcos filios habens uniercis
testimonium quolib erp̃dcis
ut siquis ex non senpto paffec¬
cumnuptialem uxorem accep¬
it.eterea filios pro creaiur solu¬
to  autem matumonio contin¬
gat cumctiam aliamducere cõ¬
ingere cum dotalib in strumẽ¬
tis eterca similiterfilios ꝓc̃are.
nullumeuta prnam brditate¬
cum filus aliis exindotata cor¬
iige natis p̾iuditium ficii. s cr
aliis filus ex secunda natis u¬
xore que cumdotalibo insoum¬
tis copulata c̃ad patris. et illos
hrdicatem uocari cum etiamex
solo affectupossit consistere ar¬
matrimonium.qd similit na¬
lere uolumus etiam siprius q¬
dem cumdotalib instrumenti
iungatur aliquis uxori p̾tilla
uero alt̾am ducatsolo nuptia
ꝓtulimus iubentem aut dota¬
lia fien documenta. aut aliapro¬

Expanded text:
dictum est, filios proprios eos vocante. Ex hoc enim et cum eorum matre monstratur legitimum habuisse matrimonium, ut neque ab ea pro nuptiarum fide alia probatio requiratur. Si autem pater ex ipsa muliere multos filios habens uni ex eis testimonium quolibet ex praedut si quis ex non scripto per affectum nuptialem uxorem acceperit et ex ea filios procreaverit, soluto autem matrimonio contingat eum etiam aliam ducere coniugem cum dotalibus instrumentis et ex ea similiter filios procreare, nullum circa paternam hereditatem aliis filiis ex indotata coniuge natis praeiudicium fieri, sed cum aliis filiis ex secunda natis uxore, quae cum dotalibus instrumentis copulata est, ad patris et illos hereditatem vocari, cum etiam ex solo affectu possit consistere matrimonium. Quod similiter valere volumus, etiamsi prius quidem cum dotalibus instrumentis iungatur aliquis uxori, post illam vero alteram ducat solo nuptialegem dudum protulimus iubentem aut dotalia fieri documenta aut alias pro
Abbreviated transcription (Latin):
stium fide dignorum siue sb̾ tẽ¬
stamento siue sub gestis monr¬
mentorum hunc aut bancfili¬
um suum eẽ autfiliam ꝯnadic¬
cent naturalem huius filios le¬
gictim os ec̃. et nullam aliamp¬
fiui eos rureqd legittmis filus

Expanded text:
stium fide dignorum, sive in testamento sive sub gestis monumentorum, hunc aut hanc filium suum esse aut filiam, et non adiecerit naturalem, huiusmodi filios legitimos esse et nullam aliam pfrui eos iure quod legitimis fil
Abbreviated transcription (Latin):
ẽsucsubstantic suic insoliduz
uolucrint siuc imptem filio uł
filie ncpoti ulncpoti ⁊ deinceps
desendentib doare aurctiam ꝑ
ultimam reliquert noluntatem
sub bacdiffinitione atq cõdic¬
tionc siuoluerintut pater aut
henimctertiancis  reliquẽ. po¬
tat.Ende nulla parentib utili¬
tas nascerctur hocitaq ñsoluz
parentib s etiam ominpsone
liccre prccipimus.Res aut ita
relictas  suicdonatas positis sḃ
horum quibres collecit sunt
iparum rerum si uoluerit gubẽ¬
natoem committe licet maritis
iunctesint memorate muliere
moisuscipere uolucunt. ¶Sic
ro forsamis qui reliquid aut do¬
nat nullum hus dispensatoẽm
moigubnationcm subut uole¬
cem competentem cura torem
fide dignumcum legictima fid̃
stantiam gubnart atq custodi¬
ie donec ili ad pfectam sicutdic¬
tum ẽctatem pueniant. In illis
enimcaĩbꝰ legemqueusumpa¬
remtib prebet uolumus custo¬
dircquibus non mest spaliter
buius. condictitio. ¶Adbant¬

Expanded text:
lidum voluerunt sive in partem, filio vel filiae, nepoti vel nepti et deinceps descendentibus donare aut etiam per ultimam relinquere voluntatem sub hac definitione atque condicione. si voluerint, ut pater aut Hoc enim et extraneis relinquere poterant, unde nulla parentibus utilitas nasceretur. Hoc itaque non solum parentibus, sed etiam omni personae licere praecipimus. Res autem ita relictas sive donatas positis sub horum quibus res collatae sunt ipsarum rerum si voluerit gubernationem committere, licet maritis iunctae sint memoratae mulieres, m suscipere voluerint. Si vero forsan is qui relinquit aut donat nullum his dispensatorem smodi gubernationem subire nolucem competentem curatorem fide dignum cum legitima fideionis substantiam gubernare atque custodire, donec illi ad perfectam, sicut dictum est, aetatem perveniant. In illis enim casibus legem quae usum parentibus praebet volumus custodiri, quibus non inest specialiter huiusmodi condicio.
Abbreviated transcription (Latin):
tionemmurorum tñstulisse di¬
retracrabiturꝯsollempne craĩ¬
nis spetaculum postrestitutam
murorum fabricamnix̃ ueteris
consuctudinis legem celebrabr
ira emmꝰ tutele ciuitatis instri¬
cte murorum presidio prouide

Expanded text:
tionem murorum transtulisse direvocabitur et sollemne certaminis spectaculum post restitutam murorum fabricam iuxta veteris consuetudinis legem celebrabitur. Ita enim et tutelae civitatis instructae murorum praesidio provide
Abbreviated transcription (Latin):
us argentire
duntur.statim utexactõfũit
celebrata adthesauros unui
referri sb̾obsignaõc tabulãii.
cetorumqz quos solicitos ẽe
derẽ precedẽtia uissa decreue¬
rant ⁊thesaurorum ppoĩtõi
consignan p̾cipimus. ut cxĩ¬
de adsacrum comitatĩ nte¬
geroium titulorum nũsd

Expanded text:
 argenti rex more penduntur, statim ut exactio fuerit celebrata, ad thesauros uniusreferri sub obsignatione tabularii ceterorumque, quos sollicitos esse debere praecedentia iussa decreverant, et thesaurorum praepositis consignari praecipimus, ut exinde ad sacrum comitatum integer omnium titulorum numerus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ illicite apuir¬
cialib hactenũ
expetita ẽ. since¬
ritas tua cessa¬
re precipiat. deĩmunitate ne¬

Expanded text:
quae illicite a provincialibus hactenus expetita est, sinceritas tua cessare praecipiat. D. X k. Mart.
Abbreviated transcription (Latin):
Adonamq huiusmodi hoc¬
ra cunctis ꝑq̃singulis portõc
conting̃. uolumus irrogari.
ut abhiisdem compatõiõrec
sacratissimam nrc pietatis.
nec screnissime nr̃e coniugi
domum pateremursb̃trabẽ¬
decollone donatorum. nel
relcuatorum. aut translar¬
torum. seuaderatorum .R.¬

Expanded text:
Adeo namque huiusmodi onera cunctis, pro qua singulos portione contingit, volumus inrogari, ut ab isdem comparationibus nec sacratissimam nostrae pietatis nec serenissimae nostrae coniugis domum pateremur subtraheDe collatione donatorum vel relevatorum aut translatorum seu adaeratorum. I
Abbreviated transcription (Latin):
ishabenturerpẽ¬
di uolumus ita
ut nõprius ad
frum̃tum exten¬
datur expensa. q̃ sub prestura
tua urbis horitis infertur.q̃s
si forte uetustatespes ita cor¬
risincquerela nopossit cidem
exnoua portõc misceatur cur
adicctionc corruptõuellata
dampnum fiscononfaciat.
Ad istud aũt negocium. abi¬
tratu.⁊ uiditio tuo nobił pru¬
dens fidelis optime sibiꝯ scui
prointegntate mẽtis appõat
custos acm̃sor qui frumta mo

Expanded text:
is habentur expendi volumus, ita ut non prius ad frumentum tendatur expensio, quod sub praefectura tua urbis horreis infertur, quasi forte vetustate species ita corri sine querella non possit, eidem ex nova portione misceatur, cuius adiectione corruptio velata damnum fisco non faciat. Ad istud autem negotium arbitratu ac iudicio tuo nobilis prudens fidelis optime sibi conscius pro integritatis meritis adponatur custos ac mensor, qui vel frumenta mo
Abbreviated transcription (Latin):
sine p̾ntis cp̃ris cributa solui
ꝙ̃ter adeundocomoneat cor¬
q offiĩs in cũbat. Q si rectõ ꝑ¬
runtie ĩminentẽ sibi incora¬
toꝵ declinaẽ molestia. q̃reres

Expanded text:
seu praesentis temporis tributo solvi quenter adeundo commoneant eorumque officiis incumbant. Quod si rector provinciae imminentem sibi memoratorum declinare molestiam
Abbreviated transcription (Latin):
ganturostendere. neq dep̃¬
terito adillatioem functoĩ
tributane coarcentur. nisi
forte autcunals autquiẽz
ui quilibet publici debiti ex¬
actor.siuc compulsorp̃oꝵ.
sibimanifeste gõrum asẜtõ¬

Expanded text:
gatur ostendere, neque de praeterito ad illationem functionis tributariae coartetur, nisi forte aut curialis aut quicumque vel quilibet publici debiti exactor sive compulsor possesibi manifesta gestorum adsertio
Abbreviated transcription (Latin):
cesẜisꝓtinus horrea inspicẽ¬
te uolumus. ut deuotissimi
militib.destorate⁊ incõmup¬
tespẽs prebeantur.naz siꝑin¬
curiam offĩtii grauitatis tuic
sartorum tectorum negłcta
procuratoc. aliqua pluiiis ĩ¬
fecta pierint. ad dampnum
tuum referentur. Impcra
Ulli posthac horreati
qsibi expredictis audeat. ali¬
qd usipare hanc penaz sciat
nr̃o. arbitrio diffinitam ut d¬
porcationis pẽne subicct̾. to¬
tius sbe̾ cogatur subire iactu

Expanded text:
rrea inspicete volumus, ut devotissimis militibus effloratae et incorruptae species praebeantur. Nam si per incuriam officii gravitatis tuae sartorum tectorum neglecta procuratione aliqua pluviis infecta perierint, iam ad damnum tuum referentur D. ulli posthac horreaticqui sibi ex praedictis aliquid audeat usurpare, hanc poenam sciat nostro arbitrio definitam, ut deportationis poenae subiectus totius substantiae cogatur subire iactu
Abbreviated transcription (French):
Lis nr̃e serenita¬
tis cdlictis ciu¬
tatum tabula
cẽturimmunitatẽ.ac noso¬
cundum pcedentem diffini¬
tocm omius om̃io abolita
sp̃alium imunitatũ gratia
ncc̃citas tributane functõi.
fumata censitorum ꝑequa

Expanded text:
strae serenitatis edictis civitatum tabularteretur immunitas, ac non secundum praecedentem definitionem omnes omnino abolita specialium immunitatum gratia necessitas tributariae functionis firmata censitorum pera
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt autinopes ⁊ locup¬
lectes fructu prouisiois sili
ꝑfruantur. Quam dispõitõez
siquis uidicum numerario¬
rum. ulcuri auum mutilan¬
damẽẽ crediderit int̾minati¬
oni qͣm nr̃a sedes statuorit sb̾¬
emissam ab aliouidice non
liceat refrican ⁊iospectabiri¬
tas cua saluberime aciustissi¬
me p̾ceptionis formam secu¬
ta prohibebit impostum eos
addiscusionem transactimy¬
nens constringiquos clanit
accepta securitatis prospeita
uicum deprouintia¬
libo⁊ collatoribo de¬
cursopt hac quantoubet ã¬
norum nũo.cum probatõa¬
liqua abeocuibutane solois
exposcitur. sitrium corerẽtir̃
sibi annorum apochas secun¬
tetesq pertuierit superioꝵ
temporum apochas non co

Expanded text:
et inopes et locupletes fructu provisionis simillimae potiantur. Quam dispositionem si quis iudicum numerariorum vel curialium mutilandam esse crediderit, interminationi quam vestra sedes statuerit subemissam ab alio iudice non liceat refricari. et ideo spectabilitas tua saluberrimae ac iustissimae praeceptionis formam secuta prohibebit in posterum eos ad discussionem transacti muneris constringi, quos claruit accepta securitatis prosperitauicumque de provincialibus et collatoribus decurso posthac quantolibet annorum numero, cum probatio aliqua ab eo tributariae solutionis exposcitur, trium cohaerentium sibi annorum apochas securitatesque protulerit, superiorum temporum apochas non co
Abbreviated transcription (Latin):
cunalium re¬
leuandas for.¬
sionem pocen¬
tum etitidem curialum co¬
hibendam. placuitat desep̃¬
tiones.sique persingulos o¬
dines cogentibus dinersis.
negocus agitencur.non sum¬
mant ante principium quã
apud acta. prouintiarũ. rec¬
toribus intimentur. et exco¬
rum fucrint recepte sentẽtii.
Sedet aurum quod ex hui¬
modi contributione redigit.
ita debet susceptori.auranoi
consignarut sccuritatibus
nomen inferentis dies cosu

Expanded text:
curialium relevandas forssionem potentium itidem curialium cohibendam placuit, ut descriptiones, si quae per singulos ordines cogentibus diversis negotiis agitantur, non sumant ante principium, quam apud acta provinciarum rectoribus intimentur et ex eorum fuerint receptae sententiis. Sed et aurum, quod ex huiusmodi contributione redigitur, ita debet susceptori aurario consignari, ut securitatibus nomen inferentis, dies consu
Abbreviated transcription (Latin):
optauit filiam non uideĩs
impeam uxorem ducere
quia neq naturali neq ci¬
iuliure tibi comungitur.
¶Duorumaut fratrum
ui sororum liben uifratris
ul sororis iungipossint. It
amitam licet adoptiuamy
xorem ducere nonlicet. It
materteram que parentu
loco babetur. Qua ronc ue¬
num est magnam quoq a¬
prohibenducere uxorem.
¶Affinitatis quoq uene¬
ratione quanmdam nup¬
tiis abstinere nec̃ce ẽ. ⁊ itec¬
numuxorem ducere nõuez
quia utreq fiuc loco sunt
quod scilicet ita accipide¬
bet si fuit nurus aut prim¬
gna tua.nam siadhucnu¬
rus est. id est si ad buc nup¬
tacst filio tuo. alia ratione
uxorem eam ducere nõ poᷤ¬
sis quia candem duobus
nupta cẽ non potest. Item
si ad huc priigna tua est
idest simater cuis cibͥnup¬
ta est.et ideo eam uxorem
ducere non potens quia
duas uxores eodem temi
pore non licet bre.

Expanded text:
optavit filiam non videris impediri uxorem ducere, quia neque naturali neque civili iure tibi coniungitur. Duorum autem fratrumvel sororum liberi, vel fratris et sororis jungi non possunt. Item amitam licet adoptivam, uxorem ducere non licet nec materteram, quia parentum loco habentur; qua ratione verum est, magnam quoque aprohiberi ducere uxorem. Affinitatis quoque veneratione a quorumdam nuptiis abstinere necesse est, ut ecrum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. quod scilicet ita accipi debet, si fuit nurus aut privigna: nam si adhuc nurus est, id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxorem eam ducere non poteris, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc privigna tua est, id est si mater eius tibi nupta est, ideo eam uxorem ducere non poteris, quia duas uxores eodem tempore habere non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
mindicegouos munum ende¬
q reducte sunt ptoris nomẽ su¬
scipientem hindubitate placri
deratore fẽo et decoratoctiapo
spectabilium dignitate iisu

Expanded text:
iudices duos, in unum eundemque reductae sunt praetoris nomen suscipientem, hoc indubitate placuitderatore facto et decorato etiam ipso spectabilium dignitate, ru
Abbreviated transcription (Latin):
militarmmindicim uinsditiom
subiaccanthincsciomaddendum
eẽ censemus utsiquis prefeenian
batur nullisq abmtestatosucc̃o¬
nb derelictis fatimimus imple¬
uit.omes eins primoni facul¬
tates prouisione magnificentie
tue sedis nofisei imribꝰ s arcenuc¬

Expanded text:
militarium iurisdictioni subiaceant. Huic sanctioni addendum esse censemus, ut, si quis praefectianus batur nullisque ab intestato successoribus derelictis fati munus impleverit, omnes eius patrimonii facultates provisione magnificae tuae sedis non fisci viribus,
Abbreviated transcription (Latin):
cumpat.fa.sese inairogatoem
dat.omsres cius corpales⁊ in¬
corpales queq ei debite sunt.
arrogatoriante quid plenoi
uireacquirebantur exceptis
bus queꝑ capitis diminuto¬
nempereunt. quales suntopi¬
rum obligationes⁊ ius agna¬
toem que panogatõem ficbt
corrtammus ad similitudic̃
nãlium pentum. nich.⁊eialid.¬

Expanded text:
as sese in adrogationem dat, omnes res eius corporales et incorporales quaeque ei debitae sunt adrogatori ante quidem pleno iure adquirebantur. exceptis his quae per capitis deminutionem pereunt, quales sunt operarum obligationes et ius adgnationem, quae per adrogationem fiebat, coartavimus ad similitudinem naturalium parentum: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
namnauesulangarie confestiz
depublico prebeanturqḋsi ali q̃
tarditasulnegligentia ptdata
a sublimitatetua ademmnentissi¬
mam p̃ fec turam literas indesti¬
nandis auctib amplissime tue
sedismtcesserit⁊ erhoc armoruz

Expanded text:
am naves vel angariae confestim de publico praebeantur. Quod si aliqua tarditas vel neglegentia post datas a sublimitate tua ad eminentissimam praefecturam litteras in destinandis auctoritatibus amplissimae sedis intercesserit et ex hoc armorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipserunt. Sitam̃ defunctus
uoluit legatanum lucit.⁊ he¬
¶Sires auena legata fuerit
ꝯciusrei uiuo cestatore lega¬
tanus dominus fes fucrit
siquidem excãemptionisi
extestamenti actor precium
cratina uelutiex donatoe uł
exalia similicauia agere ñ pͥ
nam tradicum e duas luciti¬
uas causas incundemhom¬
nem ameandem rem cocurẽ
non posse hacionc siexcuo¬
b testam̃tis cadem res cidez
debeatur.intest utrumiem ã
erstimatoem extestamento
conseeurus estnam sirem ha¬

Expanded text:
ipserunt. si tamen defunctus voluit legatarium luere et hoSi res aliena legata fuerit et eius, vivo testatore, legatarius dominus factus fuerit, si quidem ex causa emptionis, ex testamento accrativa, veluti ex donatione vel ex alia simili causa, agere non potest. nam traditum est, duas lucrativas causas in eundem hominem et in eandem rem concurrere non posse. hac ratione si ex duobus testamentis eadem res eidem debeatur, interest utrum rem an aestimationem ex testamento consecutus est: nam si rem, a
Abbreviated transcription (Latin):
in rerum natura nonẽsim̃ol
futura ẽ rectelegatur. uelutiꝰ
fructus qui mllotundonati
crunt.ant qd erilla  ancillana¬
tument. ¶Sicademres duo¬
bolegatasit. sinc coniunctur
siuc disiunctim siambopue¬
niant ad legatum scinditur

Expanded text:
rerum natura non est, si modo futura est, recte legatur, veluti fructus, qui in illo fundo nati erunt, aut quod ex illa ancilla natum erit. Si eadem res duobus legata sit sive coniunctim sive disiunctim, si ambo perveniant ad legatum, scinditur
Abbreviated transcription (Latin):
uit cos legatum Sialt defici¬
at quia.an spreinit legatum
autumotestatore decesseĩt
aut auoquolib mo defece¬
rit totum adcollegatanum
ꝑtinct.Comuntimaũt lega¬
turueluti si quis dicat tito
et seio bominem stichuz do

Expanded text:
 eos legatum: si alter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet modo defecerit, totum ad collegatarium pertinet. coniunctim autem legatur, veluti si quis dicat ‘ Titio et Seio hominem Stichum do
Abbreviated transcription (Latin):
tum quidemnegotium exquo
hec nobnun tiata sunt niledier
uidice autno mote aliqui eilig
uationis iidices litem decide
rursus reũtaturiterum adindi¬
ces appellationis cãm aliis qui¬
demom̃ib liceatuniptib cam¬
quamsieos nõ contingiss dese¬
rere quidem appellationis indiri¬
irnam quisemel uidices alos
nicatẽ culper eius qui ppalesus
uione idicum ẽdidit⁊ ideonõ
ẽcrecutus n compleiit lirem
uuceoqd apudutdices illosi
sit ex̃ciratum negonum. ¶Hec¬
minstec̾camros subiectos aga

Expanded text:
tum quidem negotium, ex quo haec nobis nuntiata sunt, nihil laedi ex iudicem aut non motae aliqui eligallationis iudices litem deciderrursus revertatur iterum ad iudices appellationis causa, aliis quidem omnibus liceat uti partibus, tamquam si eos non contigisset deserere quidem appellationis iudiciiit. Nam qui semel iudices alios nitatem culpet eius qui proptereatione iudicem credidit et ideo non est executes neque complevit litem illic, eo quod apud iudices illos sit exiniuste circa nostros subiectos agat
Abbreviated transcription (Latin):
tatem coiere sol¬
mus aut totorũ
bonorum quam
nappellant. aut unius alicu¬
is negociationis uelutima¬
cipiorum emendorum uedẽ¬
dorumq. aut olciaum. frum̃¬
ci emendi. uendendiq Et qͥ¬
dampni nominatn conue¬
nent. cquales scilieet partesi
et intucroet indam pnospec¬
tantur. Quodsier pressefuc¬
nut ꝑtes hec seruan debent.
Nec cͥnim unquam dubium
fuit quim ualeat conuentio
si duo interse pacti sut ut
ad unum quidem dueptes

Expanded text:
tatem coire solemus aut totorum bonorum, quam appellant, aut unius alicuius negotiationis, veluti mancipiorum emendorum vendendorumque, aut olei, vini, frumenti emendi vendendique. Et qudamni nominatim convenerit, aequales scilicet partes et in lucro et in damno spectantur. quodsi expressae fuerint partes, hae servari debent: nec enim umquam dubium fuit, quin valeat conventio, si duo inter se pacti sunt ut ad unum quidem duae
Abbreviated transcription (Latin):
inusufucrunt. postea autem
lcomina consticutiolata ẽ que
sollempnitate uborum subi¬
iata sensum. ⁊ consonantemĩ¬
iatio ant purc ant indicm aũ
subconcitoe fit. pure fit. ueui
ti quinqz auieos daic spondes
idq confestim pecipot. In dic̃
cum adiecto dic quo pecunia
betur. s petiprius quam dies

Expanded text:
usu fuerunt: postea autem Leoniana constitutio lata est, quae, sollemnitate verborum sublata, sensum et consonantem inlatio aut pure aut in diem aut sub condicione fit. pure veluti ‘ quinque aureos dare spondes? ’ idque confestim peti potest. in diem, cum adiecto die, quo pecunia betur, sed peti prius quam dies
Abbreviated transcription (Latin):
plius ut si⁊ b̃rdes ciextitirt
et adbucimpubes mortin
fuennt. sit ci aliquis h̃rs ue¬
lutisiquis dicat hoc m̃oSi
cius  filius meus brsmichi
esto⁊sifilius meus bromic¬
et priusmoriatur quamin
suam tutelam uenerta.añ
quam pubes fẽs sit. tuncse¬
iusbrs esto. quocau siquro
non extitit brs filiustunc
substitutus patrisit. beres
Siuocxtitit. hrs filius ⁊ ant
pubtatem decesserit ipsi fi¬
lio sitb̃rs substitutus. nam
moribinstitutum ẽ. uteti¬

Expanded text:
plius ut et si heredes ei extiterint et adhuc impuberes mortui fuerint, sit eis aliquis heres. veluti si quis dicat hoc modo: ‘ Titius filius meus heres mihi esto: si filius meus heres met prius moriatur quam in suam tutelam venerit id est pubes factus sit, tunc Seius heres esto.’ quo casu si quidem non extiterit heres filius, tunc substitutus patri fit heres: si vero extiterit heres filius et ante pubertatem decesserit, ipsi filio fit heres substitutus. nam moribus institutum est, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
tis cõr fuissent. sui soli sit siue
cum siuishrdibo cõcurrat.Ita¬
q duob libis extantibo uo
cmancipato ⁊ coqui mortiste
inptem admittatur encit. ut
suus hr̃s ꝓpte hrs fiat ¶At
hii qui emancipati a pirente
inadoptõem se dederunt no
admictunturabonanãt pris

Expanded text:
uissent, sive soli sint sive cum suis heredibus concurrant. itaque duobus liberis extantibus, emancipato et qui mortis tein partem admittitur, evenit ut suus heres pro parte heres fiat. At hi, qui emancipati a parente in adoptionem se dederunt, non admittuntur ad bona natur
Abbreviated transcription (Latin):
pre suo destoq postea aui test̃¬
mĩto suus br̃s auonõ eristitq¬
Anullo uire cognatois patrez
sui patus tetigit. Sic inccille
suusc int libos. auoquem fili
emancipatus adoptauent l
i aut cumnosunt sui quãtur

Expanded text:
suo desertoque postea avi testamento, suus heres avo non existit, quia nullo iure cognationis patrem sui patris tetigit. sic nec ille est inter liberos avo quem filius emancipatus adoptaverat. hi autem cum non sunt quantum
Abbreviated transcription (Latin):
gradum. Siuero nfratres n: fi¬
uos fiatrum sicutidiximus de¬
functus relinquid oes deinceps
alaterecognatos. ad brditatem
gradus prerogatuam ut iuci¬
mores graduipi reliquis p̾pora¬
tur.Si autem plurmi cuisdem
gradus inuemantursecundu
psonarum numumintercos i¬
bereditas  diuidatur qd incapi¬
ta nie leges appellant. ¶Aullaz¬

Expanded text:
gradum. Si vero neque fratres neque filios fratrum, sicuti diximus, defunctus reliquerit, omnes deinceps a latere cognatos ad hereditatem gradus praerogativam, ut viciniores gradu ipsi reliquis praeponantur. Si autem plurimi eiusdem gradus inveniantur, secundum personarum numerum inter eos hereditas dividitur, quod in capita nostrae leges appellant. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
filios uocan pmitimus.n sier
utroq parente eorum pateraut
materde functo uingebatur qn¬
quidem fris et sororis filius ta¬
le primlium dederimus ut in pͥ¬
orum parentum succecentes lo¬
cumsoluntcio constituti graiu.
cum hiis qui in scd̾o gradu sunt
ad brditatem uocentur lluo pa¬
lamẽ quiathus defunctis mas¬
culis et feminis siue apatresiue
amatit pponuntur sictiam illu

Expanded text:
filios vocari permittimus, neque si ex filios vocari permittimus, neque si ex utroque parente eorum pater aut mater defuncto iungebatur. Quandoquidem fratris et sororis filiis tale privilegium dederimus, ut in propriorum parentum succedentes locum soli in tertio constituti gradu cum his qui in secundo gradu sunt ad hereditatem vocentur, illud palam est quia thiis defuncti masculis et feminis sive a patre sive a matre p
Abbreviated transcription (Latin):
tuorum filii uocabunturad b̃r¬
ditatemisticum depatre et mie
thus masculis et feminis etq̃n¬
ticumq fiunt tantam exbrdi¬
corum parens futurus cẽtaccipe
sisupstes eẽt.xndeconsequens ẽ
defuncte psone uin grbantur sỹ¬
stes  autem fres ꝑ patiemsolum
forsam aut matrem iungebant
pponaturistius  filu ꝓprus thus
licet t̾cio sint gradii siuc apatre
pre mortuus autem punump¬
entemungebatur huius filios
ad brditatẽ excludimus. sic ipe
siueret excludebatur. ¶ Huui¬
moicnim priuilium in hoc ordi¬
nocognationis soł prebemus
fim masculorum autfeminaꝵ
filus aut filiabo ut insuoruz pa¬
rentum uirc succedant. nulli ali
filus cunc hoc bñfitum confer¬
nnus qncum ꝓpriis uocantur
thus masculis et feminis siue
pati sinc mati sint siantem cũ
fr̃ib defuncti etia mascendentes
sicut iam dicimus ad brditatez
uocanturnullo moad successio¬
nem ab intestato fis aut sorori

Expanded text:
tuorum filii, vocabuntur ad hereditatem isti cum de patre et matre thiis masculis et feminis, et quanticumque fuerint, tantam ex heredieorum parens futurus esset accipere si superstes esset. Vnde consequens defunctae personae iungebatur, superstites autem fratres per patrem solum forsan aut matrem ei iungebantur, praeponantur istius filii propriis thiis, licet tertio sint gradu sive a patre praemortuus autem per unum parentem iungebatur, huius filios ab hereditate excludimus, sicut ipse si viveret excludebatur. Huiusmodi vero privilegium in hoc ordine cognationis solis praebemus fratrum masculorum aut feminarum filiis aut filiabus, ut in suorum parentum iura succedant; nulli autefiliis tunc hoc beneficium conferimus, quando cum propriis iudicantur thiis masculis et feminis, sive paterni sive materni sint. Si autem cum fratribus defuncti etiam ascendentes, sicut iam diximus, ad hereditatem vocantur, nullo modo ad successionem ab intestato fratris aut sororis
Abbreviated transcription (Latin):
quis rem pium occupam̃t. si
quideminbonis eius ẽ diĩo
cius priuatur. sialiena postci
restitutionem etiam extima¬
toẽmreidare inpasso cõpellit̾.
inprinata. ant dempublica. s
inpriuata. sisincarmis ium fe¬
cenc.sinañt cum armis cum
depõne expulent. dem public̃
lumscuta et gladios⁊ galeas
plicia. simplicia sunt. ucluti
inquib. ateractoralt̾ rensẽ
qualia sunt omina restituto¬
na aut exbitoria. namqato
ẽ quidesiderat an cribenaure¬
stiti reusẽ is. iquo desidert¬
uri¬

Expanded text:
quis rem per vim occupaverit, si quidem in bonis eius est. dominio eius privatur, si aliena, post eius restitutionem etiam aestimationem rei dare vim passo compellitur. vi privata aut de vi publica: sed de vi privata, si sine armis vim fecerit, sin autem cum armis eum de possessione expulerit, de vi publica. lum scuta et gladios et galeas plicia. Simplicia sunt, uelut in quibus alter actor, alter reus est, qualia sunt omnia restitutoria aut exhibitoria. namque actor est, qui desiderat aut exhiberi aut restitui, reus is est, a quo desideratur
Abbreviated transcription (Latin):
tire proinsum ẽfabricẽ¬
ses artibr propriis inser¬
ize uteranstis laborib mmo¬
renturcumsobole prosessioni
ciunatisuntdemq qd̃ abuno
commitritur totius delinqui¬
turpiculo muninutconstrie¬
tinominatioibsius sotioruz
actibz quandam speculam ge¬
rant⁊unius dampnum ad oĩ¬
um urnsitdispendium iminẽ¬
sutaq ueludincorpore unur
formeunus decotionis sura

Expanded text:
re provisum est fabricenses artibus propriis inservire, ut exhaustis laboribus immorentur cum subole professioni, cui nati sunt. Denique quod ab uno committitur, totius delinquitur periculo numeri, ut constricti nominationibus suis sociorum actibus quandam speculam gerant, et unius damnum ad omnium transit dispendium. Universi itaque, velut in corpore unius formae, unius decoctionis, s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.peregrececum ferre malue¬
ns ui incursu bostiumne pre¬
donumueailnaufragio ami¬
seris dubium nõẽ. quin dere¬
stituenda ea restencans. Cõ
modata aũt res cunc ppriem
tclugitur sinulla m̃cede acce¬
pta uicostitutaaestibuitẽda
ditac̃. Alioquin incede int̾ue¬
mente.locatus tibiusus Rei
uidetur gͣtuitum ẽim cẽdeb
comodatum: ¶Pretea etis
apud quemres auqua depo¬
nitur re obligat᷑⁊ tnetar actõe
cepõiti. qr ⁊ip̃e decare qi acce¬
pit restituendatenetu Si isi
exeosolotenetur siquiddolo
comisent. cupeaut nomine.
id ẽ desidic.atq negligentie
nõtenctur. Itaq securus ẽ qi
parum diligenter custoditã
rem furto amusit.qr qui neg¬
ligentiamico rem custodien¬
damtradit suc facultatudiz
putared. ¶Creditorquoq.
actione pignoraticia. S qa
pignus utrusq gr̃a datiur

Expanded text:
peregre tecum ferre malueris et incursu hostium predonumve vel naufragio amiseris, dubium non est quin de restmodata autem res tunc proprie intellegitur, si nulla mercede accepta vel constituta res tibi utenda data est. alioquin mercede interveniente locatus tibi usus rei videtur: gratuitum enim debet esse commodatum. Praeterea et is, apud quem res anitur, re obligatur ex actione depositi quia et ipse de ea re quam acceperit restituenda tenetur. Sed is ex eo solo tenetur, si quid dolo commiserit. Culpe autem nomine, id est desidie ac negligentie non tenetur. Itaque securus est, qui parum diligenter custoditam rem furto amisit, quia, qui neglegenti amico rem custodiendam tradidit, suae facilitati id imputare debet. Creditor quoque actione pigneraticia. sed quia pignus utriusque gratia datur,
Abbreviated transcription (Latin):
recuma c̃deretur ⁊ c̾ditoris qͥ
magis ci intrito sit creditum
placuit sufficere quo adeam
rem custodiendam exactam
diligentiam adhiberet quar
siprestitit: exaliquo fotinto
caĩ iem amiscrit securm eẽ
nccimpecdin credicum petẽ.¬

Expanded text:
ecunia creditur et creditoris quo magis ei in tuto sit creditum, placuit sufficere quod ad eam rem custodiendam, exactam diligentiam adhiberet; quam si prestiterit et si ex aliquo fortuito casu rem amiserit, securum esse nec impediri credi
Abbreviated transcription (Latin):
ca sup leges⁊ hanim celebrario¬
neaꝯtinue maneat in mõtal
dum memoria imperii om̃ib
quitempus mnindiciis design¬
iditio nt postillas lras antiq¬
tatis. alias subdanta has cõe
tempusutñ fatigentu ieqre¬
tes id tempns deinde crrante

Expanded text:
a super leges et harum celebrationem continue maneat immortalis, dum memoria imperii omnibusqui tempus in iudiciis designiudicio, ut post illas litteras antiquitatis alias subdant, id est hatempus: ut non fatigentur requirentes id tempus, deinde errante
Abbreviated transcription (Latin):
iugemĩ⁊ inchoetur mox anctõe
deoprocedete prima indictone
ita quodam modocis scribẽtib
impri iustitiam sac̃tissimi ange¬
ti⁊ impatoris announdecimor
ri clanssimi annoẜononoklda¬
deus clongauit ⁊ ceccto impera¬
torum palam namqz ẽqr nunc
quidem annum  decimum nr̃i
scribunt imperii.Inchoante uo
aprile menseaapͥma die inq̃⁊
nos deus romanorum suppo¬
sint reb duodecimũ. anu scbrt

Expanded text:
augemus. Et incohetur mox auctore deo a procedente prima indictione, ita quodammodo eis scribentibus: "Imperii Iustiniani sacratissimi Augusti et imperatoris anno undecimo ri clarissimi anno secunddeus elongaverit, et de cetero imperatorum. Palam namque est quia nunc quidem annum undecimum nostri scribunt imperii, incohante vero Aprile mense et prima die, in qua nos deus Romanorum superposuit rebus, duodecimum annum scribent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpom. ¶Unde scimus eos qui¬
cuꝙ gestis ministrant sucir
rumrũacta⁊ tabelliones qui
ominoq̃libet forma docume¬
taconscrbunt ihac magnac¬

Expanded text:
 Vnde sancimus et eos quicumque gestis ministrant, sive in iuntur acta, et tabelliones qui omnino qualibet forma documenta conscribunt sive in hac magna c
Abbreviated transcription (Latin):
forsan hsignificatiua horun
queuolunt notunos aliquro
horumpimimus. s maiorem
adicctormcis imponimus nt
designetur cuisus. ¶Siquis
cnim respex̾it. tonctustissima
romanorumnomaphomiẽs
cõruscanitaeges cam ꝯstitue¬
nintadmolus⁊ nũmaille q¬
dem ciuitatemcoificans ille
autem camlegibz ordinans
et erornans  suicctiam ttiapn¬
cipia sumat q̃mlib impeii ce¬
sarcm maximum.⁊angustum

Expanded text:
 significativa horum quae volunt, non tamen nos aliquid horum perimimus, sed maiorem adiectionem eis inponimus, ut is temporum designetur cursus. Si quis enim respexerit ad vetustissima Romanorum nomen apud homines coruscavit, reges eam constituerunt Romulus et Numa, ille quidem civitatem aedificans, ille autem eam legibus ordinans et exornans; sive etiam tertia principia sumat quilibet imperii, Caesarem maximum et Augustum
Abbreviated transcription (Latin):
cerdiu desideratam⁊antea
indicimus Qualiterañt ead̾
pax tenendasit a ẜu ãda in sb̾se¬
quẽtib eudent̾ declarabit᷑
¶Siquis hoiez infrapacezo¬
stitutã occidĩt capitalem sub

Expanded text:
cem diu desideratam et antea indicimus. Qualiter autem eadem pax tenenda sit et servanda, in subsequentibus evidenter declarabitur. 1. Si quis hominem infra pacem constitutam occiderit, capit
Abbreviated transcription (Latin):
otest Aũtquis in
testamento suoi
plures gradus b¬
redum facere. ut
puta sulle brs noerit. ille hr
esto. Et dcincops inquantuz
uelit testator substitucre ꝑt
Et umouissimolocoinsubsi¬
dem inscitucrept. Et plures ĩ
unius locum possunt substi¬
qui hrdes institutisunt. Et si
tos inmcem substitmũt ⁊ muil¬
iammtionem in substõnefe
insubstirutiõe dedisse. quas
institutõe expressent.⁊ita
diuus pius repsit. ¶Sysun
stituto ḣrdi⁊ cobrci suo sub¬
stituto dato alius substitut
qr ꝑtem sb̃stiturum admitti
¶Sisuum alicnum quisi
prem.fa arbitratus brde scp¬

Expanded text:
Potest autem quis in testamento suo plures gradus heredum facere, ut puta ‘ si ille heres non erit, ille heres esto ’; et deinceps, in quantum velit, testator substituere potest et novissimo loco in subsidem instituere. Et plures in unius locum possunt substiqui heredes instituti sunt. Et si tos invicem substituerit et nullam mentionem in substitutionin substitutione dedisse quas in institutione expressit: et ita divus Pius rescripsit. Sed si instituto heredi et coheredi suo substituto dato alius substitutuue partem substitutum admitti. Si servum alienum quis patremfamilias arbitratus, heredem sc