comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sepultus: Sed qm̃ dĩ operosaquies est. ipsa requies ociosa eẽ
non potuit: Nam corpore insepulchro deposito. diuinitas
cum anima hominis ad inferna descendens. euocauit delo¬
cis suis animasscõrũ. quorum corpora surrexisse matheus
cuangelista testaturdicens: Et multa corpora scõrum
dormientium surrexcrunt. & exeuntes inquit demonum̃¬
tis postresurrectionem ipsius. intrauerunt in scãmciuitatẽ
et multis apparuerunt: Descendisse autem saluatoris
animam adinferosuisitandos. Non solumbeati p&riepła
uerum &iam beatidauid ꝓph&ia testatur cumdicit
Om̃ non derelinques animam meã in inferno: necdabis
sc̃m̃tuum uidere corruptionem. F ilius enimdĩ non id¬
aorporibus animas reciocar&: Obhocnamq: isquunforma di semꝑ
erat formam serui suscipiens suscepit & crucem utdic testia re¬
surgendo. exceptamtriumphar&e mostem quamꝑp&ciomnino

Expanded text:
sepultus. Sed quoniam Dei operosa quies est, ipsa requies otiosa esse sepultus. Sed quoniam Dei operosa quies est, ipsa requies otiosa esse non potuit. Nam corpore in sepulcro seposito, divinitas cum anima hominis ad inferna descendens, vocavit de locis suis animas sanctorum, quorum corpora surrexisse Matthaeus evangelista testatur dicens: Et multa corpora sanctorum dormientium surrexerunt; et exeuntes, inquit, de monumentis post resurrectionem ipsius, intraverunt in sanctam civitatem, et multis apparuerunt . Descendisse autem Salvatoris animam ad inferos visitandos, non solum beati Petri Epistola , verum etiam beati Davidis prophetia testatur, cum dicit: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Filius enim Dei non idcorporibus animas revocaret. Ob hoc namque is qui in forma Dei semper erat, formam servi suscipiens, suscepit et crucem; ut die tertia resurgendo exceptam triumpharet mortem, quam perpeti omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserat iudei s ingratis: & contulit ad fidem suam prumpto
seruitio exomninatione conuersis: Quandore qui euitls
cimus Nam quodelementa tamcelestia quam terrena hu¬
mano generi seruiunt ipsiusopusest Quando enimnon con¬
tempnerent exiguum terrenumq hominem. nisi creatoris sui
imperio oloedirent nosipsi&iam quod nascimur quod renascim᷑¬
quod haccipsa operadĩ ex paste nouimus. qđ uiuendo uitam
quacrimus. quod futurorum s pemgerentes pic conuersamur
ed oquimurdĩ inquamdi sunt opera : Euiuspt&atis & hoc in¬
gensopusest quod &iammalos atq incredulos patienter sust¬
n&: dementer expectat: It sipenituerint. ut miscricors
pacienter amplectatur: Requieuit planc tunc &iam difi¬
lius a bomnibus operibussuis quae coeperatds̃ facere. quan¬
do consummatis mirabilib uniuersis & impleto sextodie
omni opere passionis. die septimo id est die sabbati requieuit

Expanded text:
promiserat Judaeis ingratis; et contulit ad fidem suam prompto promiserat Judaeis ingratis; et contulit ad fidem suam prompto servitio ex omni natione conversis. Quando ergo requievicimus? Nam quod elementa tam coelestia, quam terrena, humano generi serviunt, ipsius opus est. Quomodo enim non contemnerent exiguum terrenumque hominem, nisi Creatoris sui imperio obedirent? Nos ipsi etiam quod nascimur, quod haec ipsa opera Domini ex parte novimus, quod vivendo vitam quaerimus, quod futurorum spem gerentes pie conversamur et loquimur; Dei, inquam, Dei sunt opera. Cujus pietatis et hoc ingens opus est, quod etiam malos atque incredulos patienter sustineat, clementer exspectet, et, si poenituerint, sicut misericors pater amplectatur. Requievit plane tunc etiam Dei Filius ab omnibus operibus suis quae coeperat Deus facere, quando consummatis mirabilibus universis, et impleto sexto die omni opere Passionis, die septima, id est die sabbati, requievit
Abbreviated transcription (Latin):
in hominem dĩ filius. ꝑquem haccomnia facta sunt & sinequo
factum estnihil. ab ipsissuis quondam filiis quosptexerat
Et ex altauerat: Non solum repulsus est. uerum&iam crucifexus
Glamat utiq ꝑ ꝓph&am. filios genui & ex altaui. ipsi autem
mespreuerunt.Agnouit bospossessorem suũ & asinus prȩ¬
sepedm̃isui Israheluero me non cognouit. & populus ine
uonintellexit. tamquamsi dicer&: Oñi cognouerunt olim
bnita animalia gentilium populorum regnatorem ecli. suũq
poscsorem acdnm Humanorum peccaminum pannis iN¬
duum. & in angusto iudeae presepio cohlocatum: israheliti¬
cu suero populus liberatorem suum contempsit agnoscere :
Auferam sicut p̃dictũ est abiudea & abhierusalem ualidũ
&ualidam. uerbumutiq in carnatum. uistutem panis & uistu
ficem ecclesiam nouam exgentibus: Abstulit enim dñs
cuneta salutariummanerum dona. uelquaetribuerat uel quȩ

Expanded text:
in hominem Dei Filius, per quem haec omnia facta sunt, et sine quo in hominem Dei Filius, per quem haec omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil , ab ipsis suis quondam filiis quos protexerat, et exaltaverat, non solum repulsus est, verum etiam crucifixus, clamat utique per Prophetam: Filios genui, et exaltavi, ime spreuerunt. agnouit bos possessorem suum et asinus praesepium domini sui: Israel uero me non cognouit et populus me non intbruta animalia Gentilium populorum regnatorem coeli, suumque possessorem, ac Dominum, humanorum peccaminum pannis indutum, et in angusto Judaeae praesepio collocatum, Israeliticus vero 296 populus liberatorem suum non voluit agnoscere: Auferam, sicut praedictum est, ab Judaea, et ab Jerusalem, validum et validam. Verbum utique incarnatum; virtutem panis, et virtficem Ecclesiam novam ex Gentibus. Ab tulit enim Dominus cuncta salutarium munera dona, vel quae tribuerat, vel quae
Abbreviated transcription (Latin):
rat nefando sacrilegiocrimonosis. Ipse pluit manna placidus qui
flammam pluerat indignatus: Sed qm̃ singula ꝑ ordinemie¬
plicare propositus primi ac septimi dicrum tractatus non capit.
Necessaria breuitate practeriens pauca ꝑstringam. Ipsedis rupr
p&ram & fluxerunt aquȩ : totmilibus hominum sitientib IN
desesto. Prostrauit infinitos aduersariorumpopulos. plurima
inimicarum gentium regnadeleuit: Iordanem quoq siccauit
fluuium: ut credentem populum in terram rȩꝓmissionis indu¬
cer&: Ipse iordanem siccauit fluuium : qui a rentem p&ram.
fluminis uesterat inliquorem.facie enim dñi mota est terra
a faciedĩiacob Quiconuestit solidam p&ram instignuaquę
& rupem in fontes aquarum. De indelegemquam dederat in
sina constituit insion. auxit in hierusalem. & post offensam
delictipopuli candem prex̃ ad gentes: Nam postquam ueniens

Expanded text:
rat nefando sacrilegio criminosis: ipse pluit manna placidus, qui rat nefando sacrilegio criminosis: ipse pluit manna placidus, qui flammam pluerat indignatus. Sed quoniam singula per ordinem replicare propositus primi, ac septimi dierum tractatus non capit, necessaria brevitate praeteriens, pauca perstringam Ipse disrupit petram, et fluxerunt aquae tot millibus hominum sitientibus in deserto , prostravit infinitos adversariorum populos, plurima inimicarum gentium regna delevit. Jordanem quoque siccavit fluvium, ut credentem populum in terram repromissionis induceret. Ipse Jordanem siccavit fluvium , qui arentem petram, fluminis verterat in liquorem: A facie enim Domini mota est terra, a facie Dei Jacob. Qui convertit solidam petram in stagnum aquae, et rupem in fontes aquarum . Deinde Legem quam dederat in Sina, constituit in Sion, auxit in Jerusadem; et post offensam dilecti populi, eamdem porrexit ad Gentes. Nam postquam veniens
Abbreviated transcription (Latin):
delegit exgentib: populum scilic& hebreorum. ꝓcuius libesta¬
te egrpti regnum nouem plagis ad flictum decima interemit:
Ipsediuisit rubrummare. quando inmurorum firmitatem
liquentis elementi unda diriguit: Eclauerunt enim tãquã
murus aque : gelauerunt fluctus inmediomaris. sicut testatur
in exodo fides illius canticitriumphalis: Ipseergo inquam
diuisit rubrummare quod a grecis nuncupatur. erythreum
ut & plebisuae transitum & ꝑsequentib foucam prepara r&:
Egressisnamq israhelitis ꝑ funda mentamaris siccouestigio.
& aegrptiis omnib: codem meatu post illos pperanter in gres¬
sis. confestim ꝓprium liquorem stupentib: aquisdsqui abstu¬
lerat reddidit. & armata sacies equitum ipsumq faraonem
paritercum quad ragis curruum. totoq eius exercituundis ob¬
ruentib enecauit: aquarum muri quicredentem populum
tuiti fuerant hostilem manum ꝓpriaruina ꝓsternunt:

Expanded text:
delegit ex Gentibus, populum scilicet Hebraeorum; pro cujus libertadelegit ex Gentibus, populum scilicet Hebraeorum; pro cujus libertate, Aegypti regnum novem plagis afflictum, decima interemit . Ipse divisit Rubrum mare; quando in murorum firmitatem liquentis elementi unda diriguit, gelaverunt enim, tamquam murus, aquae: gelaverunt fluctus in medio maris, sicut testatur in Exodo fides illius Cantici triumphalis. Ipse ergo, inquam, divisit mare Rubrum, quod a Graecis nuncupatur Erythraeum; ut et plebi suae transitum, et persequentibus foveam praepararet. Egressis namque Israelitis per fundamentum maris sicco vestigio, et Aegyptiis omnibus eodem meatu post illos properanter ingressis, confestim proprium liquorem stupentibus aquis, Deus qui abstulerat, reddidit, et armatas acies equitum, ipsumque Pharaonem pariter cum quadrigis curruum, totoque exercitu, undis obruentibus, enecavit. Aquarum muri, qui credentem populum tuiti fuerant, hostilem manum propria ruina prosternunt.
Abbreviated transcription (Latin):
entemlboras se ex istimes cumre quicuisse audis, sedut intelle¬
gas qđ ꝑfecti som̃nib huius mundi reb a quibus requieuisse id
est cessasse describitur: ia uoluntati suaeplacita operari
Non desinat sicut testatur in euangelio dñ sihsdicens: Pater
meususque modo operatur &egooperor: Requies igitur
dĩ non laboris remedium. sed coeptorum finis est operum
Siquidem postquam ꝑ fecit mundum. opussuum regere
non desistit: Ipsius enimnutu omniumrerumnatura
cursumsuum ueliussaꝑ agit. uel prohibita subtrahit: Nam
indiebusscĩnoc. ipsius ꝓuidentia pollutum uariis iniquitatib
mundum. uel cataclis modeleuit uel postdiluuium reparauit
Ipse suꝑquattuor urbessodomorum ubimasculi in masculos
turpitudines exercebant. Sulfur &ignem decelo contramorẽ
cenderat igneus ymber extinguerãt: Ipsegenus patriarcharũ

Expanded text:
entem, laborasse existimes, cum requievisse audis; sed ut intellientem, laborasse existimes, cum requievisse audis; sed ut intelligas quod perfectis omnibus hujus mundi rebus, a quibus requievisse, id est cessasse, describitur, alia voluntati suae placita operari non desinat: sicut testatur in Evangelio Dominus Jesus dicens: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Requies igitur Dei, non laboris remedium, sed coeptorum finis est operum; siquidem postquam perfecit mundum, opus suum regere non desistit. Ipsius enim nutu omnium rerum natura cursum suum vel jussa peragit, vel prohibita subtrahit. Nam in diebus sancti Noe , ipsius providentia pollutum variis iniquitatibus mundum vel cataclysmo delevit, vel post diluvium reparavit. Ipse super quatuor urbes Sodomorum, ubi masculi in masculos turpitudines exercebant, sulphur et ignem de coelo contra morem e morem succenderat, igneus imber exstingueret. Ipse genus patriarchicum
Abbreviated transcription (Latin):
XPLICITISITIS QUATPAOPOSUIRAM DISSIRIN¬
da tam de ex odiquamde euangelii lectione.
congruens aliquid dieidominico reseruaui. quod
ds̃ in postrema paste illius lectionis ubi primum legẽ
paschȩ adnuntiat. scribitur preepisse: Nampost interminatio¬
nem quad ixerat omnisqui manducauerit fermentatum apri¬
modie usq: in septimum diem disperi& anima illa exirł: ad
iecitdicens & primus dies uocabitur sc̃s. & diesseptimus uocatus
sc̃serit uobis: omne opusseruile non faci&is. practerquam qđ
faciendum erit omni animȩ: Primumdiem sacculi eẽdominicũ
diem. diessabbati septimus ꝓbat. inquorequieuisse ꝑhibet᷑ ds̃:
Dicente scriptura. Et benedix̃ ds̃diem septimum & scĩficauit eũ.
quia in eorequieuit ab omnib: operib suis quae coeperat ds̃ face¬
re : Cauteloquitur scripturadiuina. Non absolutedicens
requieuis sedm̃ ab operibussuis. sed ab operib quae coeperat
dĩ facere : Ne omni potentem &imperio sermoniscunota saci¬

Expanded text:
Explicitis hic quae proposueram disserenda, tam de Exodi quam de Evangelii lectione, congruens aliquid diei Dominico reservavi, quod Deus in postrema parte illius lectionis ubi primum legem paschae annuntiat, scribitur praecepisse. Nam post interminationem quam dixerat: Omnis qui manducaverit fermentatum a primo die usque in septimum diem, disperiet aies vocatus sanctus erit vobis: omne opus servile non facietis, praeterquam quod faciendum erit omni animae . Primum diem saeculi esse Dominicum diem, dies sabbati septimus probat, in quo requievisse perhibetur Deus, dicente Scriptura: 294 Et benedixit Deus diem septimum, et sanctificavit eum, quia in eo requievit ab omnibus operibus suis, quae caeperat Deus facere . Caute loquitur Scriptura divina, non absolute dicens, requievisse Deum ab operibus suis, sed ab operibus quae coeperat Deus facere, ne omnipotentem, et imperio sermonis cuncta faci
Abbreviated transcription (Latin):
quibus completis requies erit uera sc̃ĩ & fideliter credentibus
inresurnttione xp̃i : Namnulla eritibi pugna contradiabo¬
lum. quituncutiq tenebitur suppliciis religatus. nullũ
cestameꝵ contrauicia corporis quodiam concupiscenciis
noxium nonerit: Namspĩtaleresurg& ut apłsait. Semi

Expanded text:
quibus eompletis requies erit vere sanctis, et fideliter credentibus quibus eompletis requies erit vere sanctis, et fideliter credentibus in resurrectione Christi. Nam nulla erit ibi pugna contra diabolum, qui tunc utique detinebitur suppliciis religatus; nullum certamen contra vitia corporis, quod jam concupiscentiis obnoxium non erit. Nam 298 spiritale resurget corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
tellegit: Vnde in excussabilis est omnis homo. qui uel aucto.¬
rem suũ negat. ł facitmalum. qđ ꝑlegemnature nonignorat ẽẽ
malũ: Iterumlex mandatiest. ab omnifructuligni quod est in
paradyso adescamedes. abisto autem nonedes: It quaecumq ante
morsen uerbo tantum ds̃ p̃cepisse cognoscitur: Lexlitaeriest.
uonoccides non moechaberis. Non falsum testimonium dices.
& cetera quaetransacto iamdimidio numero annorũ sacculis
id eo ꝑlegemlitterȩ ꝓhibent᷑: ut neglegenti hom ini ł naturalẽ
legem uel mandatilegem scriptum legis commonitorium tra¬
deretur. &haberet obaiui opedagogũ. Dissim alatio cõnpul¬
dominabitur hominiquando & ascius capax eẽ coeperitlegis:
łthinc est illud quod apostoluspaulus exiudeis parentib na¬
tus hebreusquippe exhebreisait: Egoautẽ uiuebam sinelege.
aliq ando. ut ostender& solaminfantiȩ &atem. si nelege uiuiere

Expanded text:
telligit; unde inexcusabilis est omnis homo qui vel auctotelligit; unde inexcusabilis est omnis homo qui vel auctorem suum negat; vel facit malum quod per legem naturae non ignorat esse malum. Iterum lex mandati est: Ab omni fructu ligni quod est in paradiso ad escam, edes: ab isto autem non edas ; et quaecumque ante Moysen verbo tantum Dominus praecepisse cognoscitur. Lex litterae est: Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices , et caetera quae transacto jam dimidio numero annorum saeculi, ideo per Legem litterae prohibentur, ut negligenti homini vel 299 naturalem legem, vel mandati legem, scriptum Legis commonitorium traderetur, et haberet oblivio paedagogum, dissimulatio compuldominatur homini, quando aetas ejus capax esse coeperit Legis. Et hinc est illud quod apostolus Paulus ex Judaeis parentibus natus, Hebraeus quippe ex Hebraeis, ait: Ego autem vivebam sine Lege aliquando, ut ostenderet solam infantiae aetatem sine Lege vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
lehoc induere in mostalitatm. Tunc fi& inquit sermoqui
scriptusest: Absosta estmors inuictoria. ubi est morsuictoria
tua. ubiest mors aculeustuus Etquisi stent mostis acule¬
us ipsius beatipauli coherens aperit sermo: Aculeus autẽ
mostis petcatum : uistus autẽ petcatilex : Aculeus quidem
mostis peccatũ carissime. qui a ꝑpeccatummors. uistus uero
peccatilex. qm̃sinelegepeccatum mostuũ ẽ: Peccatũ enĩ
non imͣputatur cumlex nonest: Namneq adam fuiss&
mosturis quod defructu illius arboris manducauit. Nisi con¬
tra uetitum manducass&. legem mandati contempnens.
Neq hodicaliquis reatum peccatiincurrit. Sicum non
adstringat. autnaturalis lex. autmandaulex. aiidlitterȩlex
Maturalislex est illaquaegentes legemlitterȩ pon abentes:
naturilit̃ ea quaclegissunt faciunt. quia rationabilis animȩ
hamanȩ natura. utereatorem suum sentiat. ut ꝓximum non lȩ:¬
dat. ut non faciat qđ patinonuult. Naturaliquadamlege in¬

Expanded text:
le hoc induerit immortalitatem, tunc fiet, inquit, sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoria. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Et quis iste sit mortis aculeus, ipsius beati Apostoli cohaerens aperit sermo: Aculeus autem mortis peccatum: virtus autem peccati lex est . Aculeus quidem mortis peccatum, charissimi, quia per peccatum mors: virtus vero peccati Lex, quoniam sine Lege peccatum mortuum est. Peccatum enim non imputatur cum Lex non est. Nam neque Adam fuisset mortuus, quod de fructu illius arboris manducavit, nisi contra vetitum manducasset, legem mandati contemnens: neque hodie aliquis reatum peccati incurrit, si eum non adstringat aut naturalis lex, aut mandati lex, aut litterae Lex. Naturalis lex est illa qua Gentes Legem litterae non habentes, naturaliter ea quae Legis sunt , faciunt; quia rationabilis animae humanae natura, ut Creatorem suum sentiat, ut proximum non laedat, ut non faciat quod pati non vult, naturali quadam lege in
Abbreviated transcription (Latin):
gratiarum praedi cauit apłsdicens. Haec omnia operatur
unusatq idem sp̃s diuidens unicuiq ꝓutuult. Et nom ꝓut iubet᷑
Nequis inimicaꝑsuasione deceptus suspicari audeat in illa trini¬
tatis adorandę substantia aliquid eẽ subiectum. uelminus po¬
tens. uel sibim& ipsi contrarium. cum sit patris & filii & sp̃sscĩ una
inomnibus & uoluntas parit̃ & potestas ꝑomnia siccula ha

Expanded text:
gratiarum praedicavit Apostolus dicens: Haec omnia operatur gratiarum praedicavit Apostolus dicens: Haec omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens unicuique prout vult, et non prout jubetur ; ne quis inimica persuasione suspicari audeat in illa Trinitatis adorandae substantia aliquid esse subjectum, vel minus potens, vel sibimetipsi contrarium; cum sit Patris, et Filii, et Spiritus sancti, una in omnibus et voluntas pariter, et potestas per omnia saecula. A
Abbreviated transcription (Latin):
rum ihs̃ inchanagalileae. idest in possessione gentium: &
manifestauit gloriam suã & crediderunt in eum discipuli eĩ
Nechoc otiosum quod discipuli ait Non a postoli namutmul¬
titudinem credentium declarar& discipulorum nom̃ posuit.
Non apłorum: sunt enim omnes quicredunt eius discipuli. sed
ut aitbeatus paulus Numquid omnes apłi studeamus Nunc
& precemur carissimi ut posthocinitium signorum qđ fecitdñs
signauistutum : Alu enimdatur ꝑspm̃sermosapientiȩ. Alii
uerbumscientiae secundum eundem sp̃m. alii fides in codem
spũ. Aliigatia sanitatum in unospũ. alii operatiouistutis. alii
intptatio sermonum: Haec autem omnia operatur unus atq
idem sp̃s diuidens unicui putuult: Hasigitur habentes pro¬
missiones carissimi mundemus nos abomni inquinam̃to carnis
ꝑficientes scĩficationem sp̃s intimore dĩ : scm̃ uero spm̃ idcirco
exproprie auctoritatis arbitriodistribuere munera cȩlestium

Expanded text:
ilaeae, id est in possessione Gentium; et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus . Nec hoc otiosum est, quod discipuli ait, non Apostoli. Nam ut multitudinem credentium declaret, discipulorum nomen posuit, non Apostolorum. Sunt enim omnes qui credunt, ejus discipuli; sed, ut ait beatus Paulus, numquid omnes Apostoli ? Studeamus nunc, et precemur, charissimi, ut post hoc initium signorum quod fecit Dosigna virtutum; alii datur enim sermo sapientiae, alii verbum scientiae secundum eumdem Spiritum: alii fides in eodem Spiritu: alii sanitas in uno Spiritu: alii operatio virtinterpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus et idem Spiritus, dividens unicuique prout vult . Has igitur habentes promissiones, charissimi, mundemus nos ab omni inquinamento carnis, perficientes sanctificationem spiritus in timore Dei . Sanctum vero Spiritum idcirco ex propriae auctoritatis arbitrio distribuere munera coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
ad corum comparationem quun herescon caligine acnocte
luxuriae demorantur. Nosuidemur cẽ &planc sumus in
luce: Sed ipsidie s nr̃i quibusdam nebulis praecexuntur.
Etnonhabent serenitatis la&itiam. Dicentȩꝓph&a. Dies
mei sicut umbra declinauerunt: Ibi erit nobis ipsedñs lum̃
acternum. Vtiam non tantum inumbracius saluemur.
seduiuamus semꝑ insplendore claritatiscius: Cuiomnis ho

Expanded text:
ad eorum comparationem qui in haereseon caligine, ac nocte ad eorum comparationem qui in haereseon caligine, ac nocte luxuriae demorantur, nos videmur esse, et plane sumus in luce: sed ipsi dies nostri quibusdam nebulis praetexuntur, et non habent serenitatis laetitiam, dicente Propheta: Dies mei sicut umbra declinaverunt . Ibi vero erit nobis ipse Dominus lumen aeternum; ut jam non tantum in umbra ejus salvemur, sed vivamus semper in splendore claritati
Abbreviated transcription (Latin):
acgypti tenebrarum fuisse intellegit: cuma dlucem ue¬
ritatis regreditur atq iustitiae: Potest & iampio sen¬
su haec eã demratio accipide illaluce ꝑpetua quae post
consummationem sacculi iustis acfidelibus tribuctur.
quando paenitus fuerit deuicta mosti snoxa sole iustitię:
uttunc audiant. Mensis hic uobis initiummens iũ
primus est in mensib anni: Tunc utiq quando interi¬
rit totapotestas aegyptiorum et liberati dehac cgrpto
Uerum manna cõmedimus & depetra ipsox pobibemus
adherentes agnunmaculaq uestigiis acdicentes: adhesit
animamea postit. incuero suscepit dexteratua : Et icico
sc̃s quisq adhuc in sacculo constitutus suspirat illã quam
modo capere non potest futura lucẽdicens. Sitiuit¬
animamea addm̃ uiuum quando ueniam et parebo
Et modo quidem adcomparationem iud eorũ atq gentiliũ
qui in profunda nocte inciedulitatis dimersi noscuntur: et

Expanded text:
Aegypti tenebrarum fuisse intelligit, cum ad lucem veAegypti tenebrarum fuisse intelligit, cum ad lucem veritatis regreditur, atque justitiae. Potest etiam pio sensu haec eadem oratio accipi de illa luce perpetua, quae post consummationem saeculi, justis, ac fidelibus tribuetur; quando penitus fuerit devicta mortis nox a Sole justitiae, ut tunc audiant: Mensis hic vobis initium mensium, primus est in mensibus anni : tunc utique quando interibit tota potestas Aegyptiorum, et liberati de hac Aegypto, verum manna comedemus, et de petra ipso Christo bibemus adhaerentes Agni immaculati vestigiis, ac dicentes: Adhaesit anima mea post te, me vero suscepit dextera tua . Et ideo sanctus quisque adhuc in saeculo constitutus suspirat ad illam quam mundus modo capere non potest, futuram luceanima mea ad deum uiuum, quando ueniam, et parebo Et modo quidem ad comparationem Judaeorum, atque Gentilium qui in profunda nocte incredulitatis demersi noscuntur, et
Abbreviated transcription (Latin):
s iũ primus est inmensib: anni: quando nouus nobis
inluxit dies illequem fecitdñs. Quando cognouimus
mensem nouorum scm. Et annumdĩ acceptũ. etdiem retribu¬
tionis: Opostunius autẽ congruit expositio ista fidelib
Namcaticuminis adhuctantum primitiua dȩ monũ sunt
interfecta : Hisueroqui ad gratiam merentur baptismi
caclestis accedere totus exercitus diaboli sum mergitur
acnecatur : Vt uere acmerito audiant inxp̃o renati
Mensis hic uobis initium mens iũ primus est in mensibus
anni: Congruit & paenitentib haec explanatio: quos
iterum tenebiȩ & criminum & egypti huius caligo posse¬
derat Nam singemescant ad dnm̃resi piscentes & fugi¬
entes ab operib nequissimi tenebrarũ lumeꝵ caclestis
indulgentiac consequentur. Et ad eternam lucem redient
ac salutem. Scriptum est enim: Etm conuersus ingemue¬
Scies inquit ubieras: Tunc enimschomo inerroribus

Expanded text:
sium, primus est in mensibus anni . Quando novus nobis sium, primus est in mensibus anni . Quando novus nobis illuxit dies ille quem fecit Dominus , quando cognovimus mensem novorum sanctum, et annum Domini acceptum, et diem retributionis. Opportunius autem congruit expositio ista fidelibus: nam catechumenis adhuc tantum primitiva daemonum sunt interfecta; his vero qui ad gratiam merentur Baptismi coelestis accedere, totus exercitus diaboli submergitur, ac necatur, ut vere ac merito audiant in Christo renati: Mensis hic vobis initium mensium, primus est in mensibus anni . Congruit et poenitentibus haec explanatio, quos iterum tenebrae criminum, et Aegypti hujus caligo possederat. Nam si ingemiscant ad Dominum resipiscentes et fugientes ab operibus nequissimis tenebrarum, lumen coelestis indulgentiae consequentur, et ad aeternam lucem redibunt, et salutem. Scriptum est enim: Cum conversus ingemueScies, inquit, ubi eras. Tunc enim se homo in erroribus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quando ingemuerunt addm̃ conuersi aboperib: du¬
ris. Et dñsꝑcussit primitiua egyptiorum qui eosseruire
dño nonsinebant: Tunc audiunt. Mensis hic uobis
in itium mens iuĩ primus est uobis inmensib anni: Sunt
enimquidam suꝑstitionum dies et menses et anni: quos
abradit cumrep̃hendit apłs: Sunt aliiquos precipit ds̃
et inputat. Eramus et nosaliquando inegypto nescien¬
tesdm̃. eduminis eͣtueritatis ignari. quos urgebant
Immundi sp̃s. ueri egyptii laterem facere terrenis uidelic&
inseruire figmentis : Sed a dubi conuersi addm̃sumus. re¬
clamantes aboperib: duris. uerberati sunt egrptii multi¬
plicibus plagis. et primitiua eorum ꝑcussa sunt: salus
enimnr̃a de monum poenaest. Nosautem respirauimus
et uiuificati sumus: Neq enimui uebamus prius illis
diebus quib mostui mostuos colebamus : Tunc igitur
opostune audiuimus Mensis hic uobis initium men¬

Expanded text:
sed quando ingemuerunt ad Dominum conversi ab operibus dused quando ingemuerunt ad Dominum conversi ab operibus duris, et Dominus percussit primogenita Aegyptiorum qui eos servire Domino non sinebant, tunc audierunt: Mensis hic vobis initium mensium, primus est vobis in mensibus anni . Sunt enim quidam superstitionum dies, et menses, et anni, quos abrogat cum reprehendit Apostolus . Sunt alii, quos praecepit Deus, et imputat. Eramus et nos aliquando in Aegypto nescientes Deum, ac luminis et veritatis ignari, quos urgebant immundi spiritus, veri Aegyptii, laterem facere, terrenis videlicet inservire figmentis: at ubi conversi ad Deum sumus reclamantes ab operibus duris, verberati sunt Aegyptii multiplicibus plagis, et primitiva eorum percussa sunt. Salus enim nostra daemonum poena est. Nos autem respiravimus, et vivificati sumus; neque enim vivebamus prius in illis diebus quibus mortui mortuos colebamus. 236 Tunc igitur opportune audivimus: Mensis hic vobis initium men
Abbreviated transcription (Latin):
uident et auresquac audiunt: Fxodusergo beata atq ꝑfecta
consummatur in nobis quando uerus mox ses de iordanis aqua
ꝑaquam nos bapti smi decaptiuitat pharaonis educit diaboli.
acdeomni tenebrarũ cius acgypto eripit. Cuocansnos in
lucis opera. de tenebris actuum mundanorũ: ubiali quos
adhuc positos increpat beatissimus paulus. debueratis inquit
dehoc mundo exisse. Nunc autẽ scripsi uobis non commisceri:
Consideremus nuncquidaudiant adõ quieducuntur ex
cgypto Mensis hic uobis initium mensium primus ẽ.
ai tuobis inmensib: anni: Legimus innumerorũ libro. qđ
quicumq uouerit uotum. ut abstincat se aut abusu coniuga¬
li. aut adelicus cuius lib& uel cibi uel potus. usq ad p̃finitũ
tempus: Et uiolauerit illud quocumq lapsu dies pixteri¬
toscinoninputandos sedut adinitium redeat: Sic nons̃
imputati is rahelitis illidies. quos consumpserunt inegrpto:

Expanded text:
vident; et aures, quae audiunt . Exodus ergo beate atque perfecte vident; et aures, quae audiunt . Exodus ergo beate atque perfecte consummatur in nobis quando verus Moyses de Jordanis aqua per aquam Baptismi de captivitate Pharaonis diaboli educit, ac de omni tenebrarum ejus Aegypto eripit, evocans nos in lucis opera de tenebris actuum 235 mundanorum, ubi aliquos adhuc positos increpat beatissimus Paulus: Debueratis, inquiens, de hoc mundo exisse; nunc autem scripsi vobis non commisceri . Consideremus nunc quid audiant a Deo qui educuntur ex Aegypto: Mensis hic vobis initium mensium, primus est, ait, vobis in mensibus anni . Legimus in Numerorum libro quod quicumque voverit votum, ut abstineat se aut ab usu conjugali, aut a deliciis quibuslibet vel cibi, vel potus, usque ad praefinitum tempus, et violaverit quocumque lapsu, dies praeteritos ei non imputandos; sed ut ab initium redeat. Sic non sunt imputati Israelitis illi dies quos consumpserunt in Aegypto:
Abbreviated transcription (Latin):
prima etiamdie omnẽ reparar& hominem ꝓpt̃quẽ fecerat
mundum : Haecbreuiterdixerim deratione paschali. sed
iam tempusest. ut eorum uistutẽ quae in libro exodi audiui¬
mus disseramus: Ac primum quid sit exodus aduestamus:
Exodus egressio appellatur Egressio autẽ fuit decaptiuita¬
te faraonis et ȩgyptiorum populi tunc israhel non nr̃i: tibi
ergo utquidlegitur : Si aliis tantũ ꝓfuit quid adte quod non
pte Sediam disce ab apostolo magis uniuersa prote.
quam ꝓillis eẽ quaescripta sunt: Lex inquit umbra crat
futurorum bonorum: eorumquippebonorũ quac in nobis
completasunt: Ueritas enim xp̃sadueniens bona quȩ ante
iudeis fecit umbralit̃. Nobis nunc inueritate largitus est cũ
dicit ad discipulos. Amendico uobis multi proph&ȩ &iusti
desiderauerunt uidere quaeui distis & nonuiderunt. et audi¬
requacauditis et nonaudierunt: Vr̃ autẽbeatioculi qui

Expanded text:
prima etiam die omnem repararet hominem, propter quem fecerat prima etiam die omnem repararet hominem, propter quem fecerat mundum. Haec breviter dixerim de ratione Paschali. Sed jam tempus est, ut virtutem eorum quae in libro Exodi audivimus, edisseramus. Ac primum, quid sit Exodus, advertamus. Exodus egressio appellatur. Egressio autem fuit de captivitate Pharaonis, et Aegyptiorum, populi tunc Israel, non nostri. Tibi ergo ut quid legitur, si aliis tantum profuit? Quid ad te, quod non pro te? Sed jam disce ab Apostolo magis universa pro te, quam pro illis esse quae scripta sunt. Lex, inquit, umbra erat futurorum bonorum ; eorum quippe bonorum quae in nobis completa sunt. Veritas enim Christus adveniens, bona quae ante Judaeis fecit umbratiliter, nobis nunc in veritate largitus est, cum dicit ad discipulos: Amen dico vobis, multi Prophetae, et justi desideraverunt videre quae videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt. Vestri autem beati oculi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
non potuerit celebrare. secundomense celebr&. Prae¬
uidens quippeds̃ gentium populos tunc adhuchominũ
mostuorum simulachris inmundos & extra scm̃ locum
ecclesiae in longinquo positosutiq nosquieramuslonge
et facti sumus ꝓp̃e insanguine xp̃i. datlicentiam. ut sipri¬
momense nobis nonoccurrit. Et diesdominicus et congru¬
uslunae numerus sccundomense celebremus : Et ideo neo
intraquastam decimamlunam. nec ultra uicesimã primã
celebrare possumus. quia septem tantum diessunt atimo¬
rum paschalium. in quib: dominicum quȩrimus diem:
timos iuxtalunac cursum computatos prȩcerire dies neq
diem suȩ resurrectioni otio ingratos transcendere.
Nam sexta feria qua hominem fecerat ꝓeodẽp assus est
Et diedominica quaedicitur incripturis prima sabbati. in
qua sumpserat mundus exordium resurrexit : Vt qui prima
die creauit cȩlum et terram. unde postea hominẽ figurauit.

Expanded text:
non potuit celebrare, secundo mense celebret. Praenon potuit celebrare, secundo mense celebret. Praevidens quippe Deus Gentium populos tunc adhuc hominum mortuorum simulacris immundos, et extra sanctum locum Ecclesiae in longinquo positos, utique nos qui eramus longe, et facti sumus prope in sanguine Christi ; dat licentiam, ut si primo mense nobis non occurrit et dies Dominicus, et congruus lunae numerus, secundo mense celebremus. Et ideo nec intra quartamdecimam lunam, nec ultra vicesimam primam celebrare possumus, quia septem tantum dies sunt azymorum paschalium, in quibus Dominicum quaerimus diem. timos juxta lunae cursum computatos praeterire dies, neque diem suae Resurrectionis otio ingrato transcendere. Nam sexta feria qua hominem fecerat, pro eodem passus est; et die Dominica quae dicitur in Scripturis prima sabbati , in qua sumpserat mundus exordium, resurrexit; ut qui prima die 234 creavit coelum, et terram unde postea hominem faciens figuravit,
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum lunae enim cursumnume rantur inscriptu¬
ris diuinis dies: Ceterum kalendas. et idus. & nonas.
et mensum nomina acdierum. gentiles posuerunt.
ut putaquem uetustas humanae memoriae primum men¬
sem tenebat: Paganus hunc amaste mastium nuncupa¬
r&. et diem sabbati quem septimum rationabiliũ corda
seruabant. ille saturnidiem statuer& appellandum:
Scripturae autẽ sacre cumdetemporib aliquid uelreferiNt
ueliubent. ita loquuntur: Decimadie mensissecundi¬
id est luna decima. aut quintadie mensis septimi. aut uice¬
simadie mensisnoni. autquastadecima die mensis primi.
ut in exodo libro pariter nunc audiuimus ubi obseruatio
pasche describitur . It septem diebus ciusdem sollem nita¬
tis arima comedenda mandantur: Praccepit tam̃ ds̃
et hocut siquisprimomense uel in mundus in anima hominis.
id est mostui addtactri pollutus. uel extra electũ sacrificiis hie¬
rosolimaelocum. in longinquoitinere constitutus pascha

Expanded text:
Secundum lunae enim cursum numerantur in ScriptuSecundum lunae enim cursum numerantur in Scripturis divinis dies. Caeterum Calendas, et Idus, et Nonas, et mensium nomina ac dierum Gentiles posuerunt, ut puta, quem vetustas humanae memoriae primum mensem tenebat, Paganus hunc a Marte Martium 233 nuncuparet: et diem sabbati, quem septimum rationabilium corda servabant, ille Saturni diem statueret appellandum. Scripturae autem sanctae cum de temporibus aliquid vel referunt, vel jubent, ita loquuntur: Decima die mensis secundi, et luna decima, aut quinta die mensis septimi; aut vicesima die mensis noni, aut quartadecima die mensis primi, ut in Exodi libro pariter nunc audivimus ; ubi observatio Paschae describitur, et septem diebus ejusdem solemnitatis azyma comedenda mandantur. Praecipit tamen Deus et hoc, ut si quis primo mense, vel immundus in anima hominis, id est mortui attactu pollutus, vel extra electum sacrificii Hierosolymae locum, in longinquo itinere constitutus Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
portuno tempore dñsiħs beatissimã festiuita¬
tem paschȩ uoluit celebrare postautumni iec¬
nebulampost horrorem hiemis. ante ęstatis ardorem:
Opostebat enimsolem iustitiae xp̃m. Et iudeorum caliginem.
et rigoremgentilium. ante ardorem futuri iudicii placido re¬
surrectionissuae luminedimouere. cunctaq instatum tran¬
quilliprimordii reuocare. quaefuerant uelamine t&ro
confusa ab illo principe tenebrarum: Namueris temperie
dscondidit mundum: Mastio enimmense dix̃ ꝑmox seNi
ds̃. Mensis hic uobis in itium mensium primus est in mensib
anni: Quemmensem uerax utiq: ds̃ primum non dicer&:
Nisi primus e&. sicuti septimum nondicer& diem sabbatũ.
nisidominicus primus eẽt. Filiusergodĩ ꝑquem factas
omnia. eodemdie eodemq temp̃re prostratum mundum
ꝓpria resurrectione resuscitat. quoeum prius ipse crearat
quam nrm̃ deb&. si int̃dum secundo mense idest a preli
pascham noscelebrare . liin aris ratio et diescogitdominicus.

Expanded text:
portuno tempore Dominus Jesus beatissimam festivitatem Paschae voluit celebrari, post autumni nebulam, post horrorem hiemis, ante aestatis ardorem. Oportebat enim Solem Justitiae Christum, et Judaeorum caliginem, et rigorem Gentilium, ante ardorem futuri judicii, placido Resurrectionis suae lumine dimovere, cunctaque in statum tranquilli 232 primordii revocare, quae fuerant velamine tetro confusa ab illo principe tenebrarum. Nam veris tempore Deus condidit mundum. Martio enim mense dixit per Moysen Deus: Mensis hic vobis initium mensium, primus est in mensibus anni . Quem mensem verax utique Deus primum non diceret, nisi primus esset; sicut septimum diem non diceret sabbatum, nisi Dominicus primus esset. Filius ergo Dei, per quem facta sunt omnia , eodem die, eodemque tempore, prostratum mundum propria Resurrectione resuscitat, quo eum prius ipse creaverat quam nostrum debet, si interdum secundo mense, id est Aprili, Pascha nos celebrare lunaris ratio, et dies cogit Dominicus.
Abbreviated transcription (Latin):
inquitigni idest spiritu diumo solidata atq tostata.
Ignis enim sursum uersus tendit: unde dicebat dñs iude¬
Isͦ. Vos de inferiorib estis. egodesuꝑnissum: Ergo
qm̃ membra agnidĩ scripturas cius diximus. uideamus
quidest caput cumpedib eius & interaneis. Uidelic&
ut incapite diuinitatem accipias. Inquattuor euangelista¬
rũ testimonio: pedes ad incorporationem sumas circa
finem sacculi celebratam: Pedesenim extremȩ pastess̃
corporis: In interaneis autẽ ꝑcipias occulta mysteria:
Et non relinqu&is inquit exeo usq: in mane. &os non con¬
fringetis exeo: Quacautt̃ suꝑ fuerint exeo usq in ma¬
ne ignicremabitis : Hoc est siquamysteriorum supera

Expanded text:
inquit, igni, id est spiritu divino solidata atque tosta. inquit, igni, id est spiritu divino solidata atque tosta. Ignis enim sursum versum tendit. Unde dicebat Dominus Judaeis: Vos de inferioribus estis, ego de supernis sum . Ergo quoniam membra Agni Dei Scripturas ejus diximus, videamus quid est caput cum pedibus, et interaneis, videlicet ut in capite divinitatem accipias in quatuor Evangelistarum testimonio: pedes ad incorporationem sumimus, circa finem saeculi celebratam. Pedes enim extremae partes sunt corporis: in interaneis autem percipias occulta mysteria. Et non relinquetis, inquit, ex eo usque in mane, et os non confringetis ex eo. Quae autem superfuerunt ex eo usque in mane, igne cremabitis : hoc est, si qua mysteriorum supera
Abbreviated transcription (Latin):
tellegentiac in hisdictis: Quarumsiunam sequaris ambas
noueris: Omnccorpusdiuinȩ scripturae tamu&eris quã
noui testamenq: filium dicontin& ueluenturum ꝓmitteis
in hominẽ ueliam uenisse declarans: Vndebeatus philippus
inuentus axp̃o. Inuenit nathanahel & dicitei: Quẽseri¬
sit morses in lege & proph&e. inuenimusiħm filium ioseps
anatar&h. Et quid plura carissimi impsocontin& ur
omnislex etuetus & noua: łtut ita dixerim ipse est ani¬
malegis: Ipse enim ꝑmorsen locutus est cum dicitila
Ego aperiam ostuum & inspirabo quaedebeas loqui.
Ipse & ꝓp̃h& as cumdicit quiloquebar in ꝓph&is eecc adsũ
Ipse ctiam ꝑ apostolos cum dicit paulus. A nexperim̃tũ
culatiagnicarnes. id est doctrine eius uiscera neq erudi
sine int̃ptatione sumiopost& Neq cocta in aqua idet
eorum di sestionc dissoluta atq decocta. quiuelut aqua
deor sum fluunt. Nihil supernum sentientes: sedas sataa

Expanded text:
telligentiae in his dictis, quarum si unam sequaris, ambas telligentiae in his dictis, quarum si unam sequaris, ambas noveris. Omne corpus divinae Scripturae tam veteris quam novi Tastamenti, Filium Dei continet; vel venturum promittens in hominen, vel jam venisse declarenit Nathanael, et dicit ei: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth . Et quid plura, charissimi? In ipso continetur omnis Lex et vetus, et nova: et ut sic dixerim, ipse est anima Legis. Ipse enim per Moysen locutus est, cum dixit illi: Ego aperiam os tuum, et inspirabo quae debeas loqui . Ipse et per Prophetas, cum dicit, Qui loquebar in Prophetis, ecce adsum . Ipse etiam per Apostolos, cum dicit Paulus apostolus: An experimentumculati Agni carnes, id est doctrinae ejus viscera, neque cruda sine interpretatione sumi oportet, neque cocta in aqua, id est eorum dissertione dissoluta, atque decocta, qui velut aqua deorsum fluunt, nihil supernum sentientes; sed assata,
Abbreviated transcription (Latin):
gulas ecclesiarum domos in mysterio panis acuini reficit
immolatus uiuificat creditus consecrantes sc̃i ficat conseera¬
tus : Haccagnicaro. hic sanguis est. Panisenim quide
celo descendit ait Panisquemego dabo caromea est pro
sacculiuita. Recte &iam inspecie uini sanguis eius ex¬
primitur. quiacum ipse in euangelio dicit Egosum uitis
uera. satis declarat sanguinem suum cẽ omne uinum: qđ in
quippe nr̃icorporis indumentum suũ ꝓprio erat sanguine
deleturus: Ipse igicurnaturam creator & dñs. quipꝰducit
deterra panem. Depanerursus quia & potest & ꝓmisit.
efficit propriumcorpus. et quideaquauinum fecit. fecit
et deuino sanguinem suum: Qualit̃ itaq manducaridebeat
agnusiste. exipsalcctione debemus adustore: Nonedetis
inquit abeo crudum neq coctum in aqua sedassata igni:
Caput cum pedib et interaneis: Duae sunt spiritales in¬

Expanded text:
et idem per singulas ecclesiarum domos, in mysterio panis ac vini, reficit et idem per singulas ecclesiarum domos, in mysterio panis ac vini, reficit immolatus, vivificat creditus, consecrantes sanctificat consecratus. Haec Agni caro, hic sanguis est. Panis enim qui de coelo descendit, ait: Panis quem ego dabo, caro mea est pro saeculi vita . Recte etiam vini specie sanguis ejus exprimitur, quia cum ipse in Evangelio dicit: Ego sum vitis vera , satis declarat sanguinem suum esse omne vinum quod in quippe nostri corporis indumentum suum, proprio erat sanguine abluturus. Ipse igitur naturarum creator et Dominus, qui producit de terra panem, de pane rursus quia et potest, et promisit efficit proprium corpus: et qui de aqua vinum fecit, facit et de vino sanguinem suum. Qualiter itaque manducari debeat Agnus iste, ex ipsa lectione debemus advertere. Non edetis quid ab eo crudum, neque coctum in aqua, sed assatum igni: caput cum pedibus, et interaneis . Duae sunt spirituales in
Abbreviated transcription (Latin):
eninipintalis est . uc ait apostolus : Cenascha nrmim mo
tops nemasculi anniculi agni aduesperumas quisan¬
guislinendus in postib: quac conuocatio uicinorum
quaecalei amenta. quibaculi. quodͥfermtũ. quac ari¬
mmi cier sse est utadiuu antadnõ. adiccraftina incpi¬
amusexponere Modo autẽ casolum deipsal anꝙi¬
ne car penda sunt. quacp̃sentib: caticuminis explana¬
ophoripossiuniti et necessario tam̃ sunt aperenda ara¬
ophitis. Iin umbra ilius legalis puschat Nonunus
agrꝰ  occidebatur. sedplures singuli enimooci¬
bantur ꝑdomos: Nam sufficere imnus
nonpoterat uniuersis. qm̃ figinaerat non ppri& as dominicȩ
passionis. Figura enim nonest ueritas. sedimitatioueritatis
Name homo adimaginemdĩ factus est. noctam̃ id circods̃
est: Tame & sica rationequa imago didicitur. dicatur &
ds̃ qm̃natura unusds̃ est. positioneplures: Ergoin hac ue¬

Expanded text:
enim spiritualis est , ut ait Apostolus, et Pascha enim spiritualis est , ut ait Apostolus, et Pascha latio perfecti, masculi, anniculi agni ad vesperam, qui sanguis liniendus in postibus, quae convocatio vicinorum, quae calciamenta, qui baculi, quod fermentum, quae azyma, necesse est ut adjuvante Domino a die crastina incipiamus exponere. Modo autem ea solum de ipsa lectione carpenda sunt, quae praesentibus catechumenis explanari non possunt, et tamen necessario sunt aperienda neophytis. In umbra illius legalis paschae non unus us occidebatur, sed plures; singuli enim occidebantur per domos, nam sufficere unus non poterat universis, quoniam figura erat, non proprietas Dominicae Passionis. Figura etenim non est veritas, sed imitatio veritatis; nam et homo ad imaginem Dei factus est, nec tamen idcirco Deus est: tametsi ea ratione qua imago Dei dicitur, dicatur et Deus; quomodo natura unus Deus est, positione plures. Ergo in hac ve
Abbreviated transcription (Latin):
ab aquilone & mari : qm̃bonus qm̃ insȩculum misericordiaei :
Namin exituillius irł deegrpto. domus iacob depopulo
barbaro. Iudea tantum facta est scĩ ficatio cius: Nunc
autẽbeatiomnes quitiment dñm. quiambulant inuiis cus
Beati quorum remisse sunt iniquitates. & quorum tectar̃
peccata: Nonenim est distinctio iudaei & greci: Idem
Quotquot igitur inuocantes dñm salutem iecipimus Ex¬
tinctis egrptiis : discamus manducare pascha. Non sicut
insipientes iudei qui post aduentum ueritatis adhuc ũbrã
sequuntur: Ouem quisq punã quãq domũ  quasta¬
quasta¬
decima dic mensisprimi occidens et comedens. ex quo
eimienit cuius umbra fuerat ista ouis Verisille
uisimanduc aueritis carnemmeã etbiberitis incum
sangiunem non habebitis uitam in uobis ipsis Frustra
rati iuidei eamaliter excrent. Quo inisi nobiscum spi¬
rnaliter feaennit. habere inseuitam nom poterunt x

Expanded text:
ab aquilone ab aquilone Nam in exitu illius Israel de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro, Judaea tantum facta est sanctificatio ejus ; nunc autem Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus . Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim est distinctio Judaei, et Graeci: idem vus erit Ibid. Quotquot igitur invocantes Dominum salutem recipimus exstinctis Aegyptiis, discamus manducare pascha, non sicut insipientes Judaei, qui post adventum veritatis adhuc umbram sequuntur, ovem quisque per unamquamque domum quartadecima die mensis primi occidens, et comedens. 239 Ex quo enim venit, cujus umbra fuerat ista ovis , verus ille Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis ipsis; frustra jam Judaei carnaliter exercent, quod nisi nobiscum spiritualiter fecerint, habere in se vitam non poterunt. Lex
Abbreviated transcription (Latin):
SC̃D REGRESSISAFONTE NEOPHITIS. DERA¬
TIONESACRAMENTORUM QUA ECATI¬
CUM INOS AUDIRE NONCONCRUIT LICCT
EA DẼSCIPTA INEUAXGELIISPUERE OM¬
NIBUS UIDEAXTUR
esurgente xp̃o amostuis ultio inegrptios per
sacramentum baptismi facta ẽ pauescentib in¬
feris ipso adsuscitationem sui corporis reuesten¬
te. in imicidĩ. Hostes quippepopuli eius
extinctisunt: Clamat enim sp̃sꝓph&alis. Ex surgatdĩ
et dissipentur inimicicius. etfugiantquioderunt eũ a facie
cius. Sicut deficit fumus deficiant. sicueliquescit cera afa¬
cieignis. sic percant peccatores a faciedĩ Et iusti epulentur
Redemptionemmisit piuspat̾ populosuo. Memor
testam̃tiscĩsui quod disposuit patrib nr̃is abrahȩ. & semini
eius insaccula. Potensenim ds̃suscitauit del apidib istis
quondam durissimisgentib filios abrahae. Nunc dicant
omnes quiredimuntur adño. quos redemit demanu inimico¬
rũ derogionib congregauit cosAsolisostu & occasu.

Expanded text:
S. Egressis a fonte neophtyis. De ratione Sacramentorum quae catechumenos audire non congruit, licet eadem scripta in Evangeliis patere omnibus videantur. Resurgente Christo a mortuis, ultio in Aegyptios per Sacramentum Baptismi facta est; pavescentibus inferis, ipso ad suscitationem sui corporis revertente; inimici Dei, hostes quippe populi ejus, exstincti 238 sunt. Clamat enim spiritus Prophetalis: Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus; et fugiant qui oderunt eum a facie ejus; sicut deficit fumus, deficiant; sicut liquescit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei, et justi epulentur . Redemptionem misit pius Pater populo suo, memor testamenti sancti sui , quod disposuit patribus nostris Abrahae et semini ejus in saecula . Potens enim Deus suscitavit de lapidibus istis quondam durissimis Gentibus filios Abrahae . Nunc dicant omnes qui redimuntur a Domino, quos redemit de manu inimicorum, et de regionibus congregavit eos a solis ortu, et occasu,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ placer& nihilpene qđ non penitus displicer&. aqua uis
damnandũ atq: calcandiĩ m. icia Nisiqui ista scripserat:
Nemo alt̃ inm̃tẽ reciper& atq sentir&: Nam hocloco la
tius delegedisputare uelut corãrepugnanti quaeposito pe¬
lagio necessariũ eẽ nonduximus. cumuobiscũ totũ scientib
pariq nobis cũ ad sentione gaudentib: conloquatur. Tunc
enimmelius hec exempla ponuntur quando cũhis quosh arũ
constatrerũ in prudentes tractamus. Namdenature possi¬
bilitate delibero arbitrio. Ctde omnidĩgratia & cõtidiana
gratiaci nom possit recte sentienti uberrimum disputare
matim& er goistequȩ sensit ut illiquicius sermonib fuerant
prabepti sq conlapsi quid t andem habeat fidẽs urã cognoscant
faciliu s enimpoterant cumistaa suo senserint auctor edamnari.

Expanded text:
quod placeret, nihil pene quod non penitus displiceret, a quovis quod placeret, nihil pene quod non penitus displiceret, a quovis damnandum atque calcandum, cujus similia, nisi qui ista scripserat, nemo alter in mentem reciperet atque sentiret. Nam hoc loco de lege latius disputare, velut coram posito repugnanteque Pelagio necessarium esse non duximus; cum vobiscum totam scientibus, parique nobiscum assensione gaudentibus colloquamur. Tunc enim melius haec exempla ponuntur, quando cum iis, quos harum constat rerum imprudentes esse, tractamus. Nam de naturae possibilitate, de libero arbitrio, et de omni Dei gratia, et quotidiana gratia, cui non sit recte sentienti uberrimum disputare? Anathemet ergo iste quae sensit: ut illi, qui ejus sermonibus fuerant praeceptisque collapsi, quid tandem habeat fides vera cognoscant. Facilius enim revocari poterunt, cum ista a suo senserint auctore damnari.