comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
otꝰ pat̃ ur atq nr̃: auotore deo ad altiorem gradum assumptꝰ
qñe sit o. quicũꝙ elegumnus abiecti eẽ indomo dĩ nr̃i. mag̃ ꝗͣ habitare
nt ab̾nacuł peccoꝵ. Ordo nr̃ abiectio ẽ. humilitas ẽ. uoluaitaria pau¬
tis ẽ. obȩdientia. pax gaudium inspũ scõ. Ordo nr ẽ ẽẽ sub magistro.
ib abbate. subregula. subdisciplina. Ordo ñr ẽ studere silentio. exerteri
miniis. uigiliis. orationib oꝑe manuũ. ⁊ suꝑ omnia excellentior ẽ¬
ũ tenere usq adultimũ diẽ. Et ħ qͥdẽ assidue uos confidimus actitare.
iterum unum opꝰ fecistis.⁊ om̃s mirantur. quod cum sc̃i eẽtis ñ repu¬
nnites urãm scĩtatẽ alienã participare curastis. ut eẽtis sanctiores. Im¬
letum ẽ quod legit᷑ in euangelio. Cum feceritis omnia quȩ mandata
uerint uob̃. dicite. serui inutiles sumus. Inutiles uos reputatis.⁊ hu¬
mles inuenti estis. Recta facere. ⁊ inutilẽ se reputare ap̃ paucos in ue¬

Expanded text:
 atque noster, auctore Deo, ad altiorem gradum assumptusam habitare in tabernaculis peccatorum. Ordo noster abjecto est, humilitas est, voluntaria paupertas est, obœdientia, pax, gaudium in Spiritu Sancto. Ordo noster est esse sub magistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum, et, super omnia, excellentioreerare usque ad ultimum diem. Et hæc quidem assidue vos confidimus actitare. Ceterum unum opus fecistis, et omnes mirantur, quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut essetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio : CUM FECERITIS OMNIA QUÆ MANDATA FUERINT VOBIS, DICITE : SERVI INUTILES SUMUS. Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos inve
Abbreviated transcription (Latin):
demani inimicoꝵ ur̃oꝵ lib̾ati seriuatis illi. Seruite inspe: qñ
⁊ si cȩtera taceam. hoc solo certe ñ immnerito uitã sibi uendicat nrn¬
nod pea p̃buit suam. Nomo gͥ sibi uiuat: s ei qui ꝓse mortuus est.
sui enim ustius uiuam̃ quam ei. qui siñ moreret᷑ ego ñ uiuerem:
u cõmodius. quam ꝓmittenti uitam et̾nam: Cui magis ex necessitate.
quam flãmas ꝑpetuas minitanti : S seruͥo uoluntarie: quia
aritas lib̾tatem donat. Huc ꝓuoco uiscera mea. Serinte inca¬
itate illa quȩ timorẽ ꝑellit. Labores ñ sentit. meritũ ñ in tu
p̾miũ ñ requirit. Et tñ plus omnib urget. Nullus t̾ror sic
titat. nulla p̾mia sic in uitant: nulla iusticia sic ex ig

Expanded text:
de manu inimicorum vestrorum liberati serviatis illi. Servite in spe, quode manu inimicorum vestrorum liberati serviatis illi. Servite in spe, quoetsi caetera taceam, hoc solo certe non immerito vitam sibi vindicat nea praebuit suam. Nemo igitur sibi vivat, sed ei qui pro se mortuus est . Cui enim justius vivam, quam ei, qui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, quam promittenti vitam aeternam? cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit
Abbreviated transcription (Latin):
tur : qm̃ d̾s in causa ẽ. Qui cum sit benignus ⁊ omnia possit. fu¬
le dampna resarciet. ñ solum integre. s ⁊̃ cumulate. ꝓpterea bono
animo simus dm̃ habentes nob̾cum. in quo ⁊ nob̃ p̃sentes sumꝰ. qnꝰ¬
tis libet t̾rarum spatiis diuisi a nob̃ uideam᷑. Quic̃q in uob̃ bñ ofi¬
ciosum se ip̃m exhib. humilẽ. timoratũ. studiosum lectionis. oraniẽ
ugilem. fr̃nȩ caritatis sollicitũ. ñ me putz ab sentẽ s. Nam quomͦ e
ro quod absit existit int̾ uos aut bilinguis. aut murmurans. aute
tĩmax.⁊ impatiens discipline aut in quietus ⁊ uagus. ⁊ qͥ panẽ ocioss
comedere ñ erubescat. Huic ⁊̃ si corpore p̾sems eẽm. longe eẽt abeo a
mea eo quod ip̃e longe fecerit ã se dm̃: morum ñ lotoꝵ distantia i
terim fr̃s dum uenio seruitute dño in timore. ut sine timore qͣno

Expanded text:
entur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, faentur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, facile damna resarciet, non solum integre, sed etiam cumulate. Propterea bono animo simus, Deum habentes nobiscum, in quo et vobis praesentes sumus, quantislibet terrarum spatiis divisi a vobis videamur. Quicumque in vobis bene officiosum se ipsum exhibet, humilem, timoratum, studiosum lectionis, orationibus vigilem, fraternae charitatis sollicitum, non me putet absentem sibi. Nam quomodo ro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit a se Deum, morum, non locorum distantia. 3. Interim, fratres, dum venio, servite Domino in timore, ut sine timore quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ molesta ẽ absentia mea. nemo dubitet mͥ molestiorem. Non enĩpus
iacturȩ. nec eiusdem grauaminis ẽ me uno carere uos. ieq ur̃a umul
te destitui. Tot me necesse ẽ affici curis quot uos estis: ⁊ ad singulos quo
urm̃ dolere absentiã. timere ꝑicula. Duplex contͥcio ista ñ me deseret
usq meis uiscerib ego reddar. Quod quidem ⁊uos sentire ꝓme
ambigo. s ego unus sum. Uob̃ gͦ una. mͥ multiplex in cumbit nͥ¬
di ratio. ut pote ꝓominib uob̃. Nec solum cruciat. quod absꝙ
seruitutẽ. s ⁊̃ quod u̾sari compellor in his quȩ amicam quiȩtẽ omĩn
ꝑ turbant. ⁊ meo ꝓposito minꝰ fortasse conueniunt. Hȩc scientes mou
meȩ quȩ meȩ ñ ẽ uoluntatis. s eccłasticȩ necessitatis: ñ oportet n
indignari s cõpati. Sꝑo aut̃ quod non erit longua: uosorate ut ñ
infructuosa. De tͥm̃ta q̃ int̾im forte contingent. emolum̃ta repit¬

Expanded text:
vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi esse molestiorem. Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, meque vestra universitate destitui. Tot me necesse est affici curis, quot vos estis; et ad singulos quosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo una, mihi multiplex incumbit tristandi ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec solum cruciat, quod absqueservitutem: sed etiam quod versari compellor in his quae amicam quietem omnino perturbant, et meo proposito minus fortasse conveniunt. 2. Haec scientes, morae meae, quae meae non est voluntatis, sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. Detrimenta quae interim forte contingent, emolumenta reput
Abbreviated transcription (Latin):
tem. fr̾ adiuuans fre̾m. anibo consolabunt᷑. Adu̾tit᷑ ⁊̃ hoc factum
umilitatẽ redolere. quȩ quam accepta sit diuinȩ maiestati. docet ille
qui dicit. Suꝑbis ds resistit. hunrilib aut̃ dat grãm. Ostendit
ipse humilitatis magist̾. ꝑ semet ip̃m dicens. Discite a me quia miti
um ⁊ humilis corde. Quid dicam de nr̃o pusillo grege clareual¬
bicui specialius adhesistis. qrͣto uos ⁊ quam speciali compsectat᷑ affactu:
on pot̾ dici u̾bo. quod demutua caritate int̾ nos ⁊ uos sp̃uał infusi
nirabilit̾ operatur. Suꝑ ẽ fr̃s ut inuocato spũ scõ. maturetis uob̃ elige¬
re patrẽ. Nam si me expectaretis. uereor ne aduentꝰ nr̃ differat᷑
inlongum. ⁊ illa dilatio eẽt ꝑiculosa. S uocate ad uos frem̃ nostrũ
carissimũ Godefridum priorem clareuallis. qui ⁊ in hoc sicut ina
impleat uicem nr̃am. ut consilio eiꝰ uł forte illoꝵ quos ipse ꝓse mlt
si uenire ñ poterit. necñ ⁊ patͥs ur̃i Guarini. talem ꝑsonã eligatis. de

Expanded text:
EM ADJUVANS, AMBO CONSOLABUNTUR. Advertitur etiam hoc factum humilitatem redolore, quæ quam accepta sit divinæ majestati, docet ille qui dicit : SUPERBIS DEUS RESISTIT, HUMILIBUS AUTEM DAT GRATIAM. Ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens : DISCITE A ME, QUIA MITIS SUM ET HUMILIS CORDE. Quid dicam de nostro pusillo grege Clarævallis, cui specialus adhæsistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu ? Non potest dici verbo quod de mutua caritate inter nos et vos spiritualis infusio mirabiliter operatur. Superest, fratres, ut, invocato Spre patrem. Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate ad vos fratrem nostrum charissimum Godefridum priorem Clarae-Vallis, qui et in hoc, sicut in aliis, impleat vicem nostram: ut consilio ejus, vel forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ds tͥ innob̾. ñ nos deficimus. Nunc u̾o si talia placent
qualia mͦ nugatus sum : mandato.⁊ adiciam : ut oum obedi¬
uo. p̾sumptionis ñ timeam notam. Prefaciuntulã qͣm
nitti usisti: ñ habui mͦ ad manũ. Neq enĩ adhuc dic¬
aiueram: quia nec necessariam ẽe putabam. Quicquid
ił t uł amicis tuis recte uis: qui dedit uelle. det ⁊ꝑ
i ac reuerentissime pat̃.¬

Expanded text:
ris, Deus tibi in nobis, non nos deficimus. Nunc vero si talia placent, ris, Deus tibi in nobis, non nos deficimus. Nunc vero si talia placent, qualia modo nugatus sum, mandato, et adjiciam: ut cum obediero, praesumptionis non timeam notam. Praefatiunculam quam tibi mitti jussisti, non habui modo ad manum: neque enim adhuc dictaveram, quia nec necessariam esse putabam. Quidquid vel tibi, vel amicis tuis recte vis; qui dedit velle, det et pie ac reverendissime pat
Abbreviated transcription (Latin):
meliores qui magis diligunt: quid aliud dixerim quam illum plꝰ
ne diligere quam meliorem ẽẽ ñ dubito. me u̾minus illum quam
lebeo. quia minꝰ ualeo: S qͣnto in te tͥ pat̃ dico maior ẽ caritas. tanto
minus contẽpuenda ẽ a te nr̃a possibilitas.qr ⁊ si plus diligis. qm̃
osus uales: ñ tñ plus diligis quã uales. Nos aut̃ ⁊ siminꝰ diligimꝰ
quam debenius: diligimus tam̃ quantum ualemꝰ. Tantum autẽ
ualemus: quantũ accepimꝰ. Trahe nos pꝰte ut te app̾hendamꝰ. ⁊ tec̃
impliꝰ accipiamꝰ. uñ largus diliganuis. Quid ergotu niteris
nos app̃hendere ⁊ quereris ñ posse quos iam app̾hendisti si at¬
tenditi. ⁊ adhuc facere poteris cum uolueris. quales quidẽ
simus. ñ quales sperabas: Nescio quippe quio aluid intueris
in nob quod ñ habemus.⁊ sequeris ꝓ nob̃ quod ñ sumus. Iõꝙ ñ con¬
sequeris quia ñ sufficimꝰ: ⁊ut deniq in epła tua iuste causa¬

Expanded text:
meliores, qui magis diligunt: quid aliud dixerim, quam illum plus meliores, qui magis diligunt: quid aliud dixerim, quam illum plus me diligere, quem meliorem esse non dubito; me vero minus illum quam debeo, quia minus valeo? 4. Sed quanto in te tibi, pater, dico major est charitas, tanto minus contemnenda est a te nostra possibilitas, quia, etsi plus diligis, quoniam plus vales; non tamen plus diligis quam vales. Nos autem, etsi minus diligimus quam debemus, diligimus tamen quantum valemus: tantum autem valemus, quantum accepimus. Trahe nos post te, ut te apprehendamus et tecum amplius accipiamus, unde largius diligamus. Quid ergo tu niteris nos apprehendere, et 89 quereris non posse? quos apprehendisti, si attendisti; et adhuc facere poteris, cum volueris, quales quidem sumus, non quales sperabas. Nescio quippe quid aliud intueris in nobis, quod non habemus; et sequeris pro nobis, quod non sumus. Ideoque non consequeris, quia non sufficimus: et ut denique in epistola tua juste causa
Abbreviated transcription (Latin):
nebras meas. quo adusq uisites sedentẽ in tenebris ⁊ u̾bra morti
⁊ ꝑte reuelent᷑ cogitationes cordiũ.⁊ manifesta fiant abscondint
nebraꝵ. fugatisq tenebris iam ñ uideatur in lumine tuo nͥl
sentio quidem de munere tuo quod eum diligam: s necdum uil
in lumine tuo. si uł satis diligam. Neꝙ enim scio si iam ꝑi¬
rim ad illam qua nemo maiorẽ ht̃ dilectionẽ. ut animamꝰ su
ponat quis ꝓ amicis sius. N am quis głabitur castũ se hr̃e cor¬
fictum: Odñe qͥ illuminas lucernam meã qua iam uideo. ⁊
preo tenebras meas. d̾s ms̃ illumina ipsas quoq tenebras meas.
t udeam ⁊ gaudeã ordinatam in me caritatẽ sciens ⁊ diligens quȩ
siligasda sunt. ⁊ quantum ⁊ ad quod diligenda sunt. me qͣuoꝙ nolen̾
ligi nisi in te:⁊ quantũ diligendꝰ sũ. Ue ⁊ enĩ mͥ si quod ual de
ereor. aut ego plus ab illo qͣm merui. aut ille a me minꝰ qͣm dignꝰ
t: diligat᷑. Uerũtam̃ simeliores magis diligendi sunt. st̃ autem

Expanded text:
ras meas, quoadusque visites sedentem in tenebris et umbra mortis, et per te revelentur cogitationes cordium, et manifesta fiant abscondita tenebrarum, fugatisque tenebris jam non videatur in lumine tuo nisi lumen: sentio quidem de munere tuo quod eum diligam; sed necdum video in lumine tuo, si vel satis diligam. Neque enim scio si jam pervenerim ad illam, qua nemo majorem habet, dilectionem, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Nam quis gloriabitur castum se habefectum? O Domine, qui illuminas lucernam meam, qua jam video et horreo tenebras meas; Deus meus, illumina ipsas quoque tenebras meas, ut videam et gaudeam ordinatam in me charitatem, sciens et diligens quae diligenda sunt; et quantum, et ad quid diligenda sunt; me quoque nolens diligi nisi in te, et quantum diligendus sum. Vae etenim mihi, si quod valde vereor aut ego plus ab illo quam merui, aut ille a me minus quam dignus sit, diligatur. Verumtamen si meliores magis diligendi sunt sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut plus amans inquiens minus diligar: Hȩc quippe suni
tua. quȩ nollem fuisse tua: qr nescio si sunt uera.S ⁊ tu si scis iũ
scis: Uñ inquam ꝓbasti magis nos a te diligi. quam te a nob̃:
ex hoc quod in tius litteris subumx isti: quia uidelicet qui uadie
⁊ ueniunt ꝑte de ur̃is. nullum tĩbi a nob̃ deferunt monim̃tin
gr̃e uł amoris: Quod u̾o monim̃tum. quod amoris exꝑimentu
a nob requiris: Nũquid forte scrupulum mout tͥ. quod ad plei
iam tua ad nos scͥpta. necdum uł semel rescͥpsi: S qñ egon
turitatẽ sapientię tuȩ delectari posse putarem scͥptitano
lingua. s oꝑe ⁊ ueritate. Qñ u̾o unquam oꝑe meo opꝰ tͥ futt.
fuit: Oscrutans renes ⁊ corda ds̃. qui unꝰ sol iusticie diu̾sa ser
tuoꝵ corda diu̾sis gͣtiis uelut radiis illustras. quod diligã illu

Expanded text:
« Ut plus amans, » inquiens, « minus diligar. » 2. Haec quippe sunt verba « Ut plus amans, » inquiens, « minus diligar. » 2. Haec quippe sunt verba tua, quae nollem fuisse tua, quia nescio si sunt vera. Sed et tu, si scis, unde scis? unde, inquam, probasti magis nos a te diligi, quam te a nobis? An ex hoc quod in tuis litteris subjunxisti, quia videlicet qui vadunt et veniunt per te de nostris, nullum tibi a nobis deferunt monimentum gratiae vel amoris? Quod vero monimentum, quod amoris experimentum a nobis requiris Nunquid forte scrupulum movet tibi, quod ad plura jam tua ad nos scripta, necdum vel semel rescripsi? Sed quando ego maturitatem sapientiae tuae delectari posse putarem scriptitatilingua, sed opere et veritate Quando vero unquam opere meo opus tfuit? O scrutans renes et corda Deus! qui unus sol justitiae diversa servorum tuorum corda diversis gratiis, velut radiis, illustras; quod diligam illum
Abbreviated transcription (Latin):
i nemo scit quȩ sunt in homine nͥ sp̃s hominis qui in¬
ipso ẽ: si sola infacie uidet homo. quia solus as in tuet᷑
nmiror neo satis mirari possum. quomodo qua ratione
botuã atq meã ad inuicẽ dilectionẽ pensare ⁊ distingue¬
epotiusti. quatenus ñ solum de ꝓpͥo. s ⁊ de alieno sententiã
de ꝓferres. Error ẽ quidem humanȩ m̃tis. ñ mͦ bonũ
s ⁊̃ certa recipere ꝓdubiis : dubia ꝓcertis. forte
urum ẽ quod dicis. iinus scilicet ame amari te qmͣ
me diligis: s certe certus sum. certum ñ eẽ tͥ. Quomͦ gͦ affirmo
dicens. ⁊ si oportuerit me mori tecũ: ñ te negabo. Discipłi de ꝓadn¬
one dnĩ neo in suis fidentes conscientiis: singuli respondebant.
quid ego sum dñe: Dauid suam de se ignorantiã fatet᷑ oras
⁊ clamans. ⁊ ignorantias meas ne memineris. Tu uͦ nescio quis
aucia non solum de tuo. s ⁊ de meo corde tam aꝑte declamus

Expanded text:
i nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui ipso est ; si sola in facie videt homo, quia solus Deus intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, quave ratione sic tuam atque meam ad invicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferres. Error siquidem est humanae mentis, non modo bonum erso: sed etiam certa recipere pro dubiis, dubia pro certis. Forte verum est quod dicis, minus scilicet a me amari 88 te, quam me diligis: sed certe certus sum, certum non esse tibi. Quomodo ergo dicens: Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . Discipuli de proditione Domini, nec in suis fidentes conscientiis, singuli respondebant: Nunquid ego sum, Domine? David suam de se ignorantiam fatetur orans et clamans: Et ignorantias meas ne memineris Tu vero nescio qua fiducia, non solum de tuo, sed et de meo corde tam aperte declamas:
Abbreviated transcription (Latin):
nos ailectionis affectum. O bona domina: quid tͥ ⁊ nob̃: uñ
nta tibi sollicitudo de nob̾: Si filii. si nepotes. si uł aliqua extrema
nquitatis linea tͥ iuncti eẽmus. tua crebra beneficia. frequente
utationes. in numera deniq tui amoris in signia. quȩ cotidie ex¬
mur. non tam nob̃ miranda uid̾ent᷑: quam ex debito suscipien
Nunc aut̃ cum genere tantum dñãm. ñ matrem te cognoscamꝰ.
uirum simiramur. s mirum si satis mirari possimus. Quis
o sollicitus. s uł memor nr̃i ẽ inscło: Amicis. ꝓpinquis. uicinis
i facti sumus tã quam uas ꝑditum: sola nos obliuisci ñ potes.
monachis quos ad aliũ locum tͣnstulimꝰ. Dequib primum bre-¬
t̃ respondeo. quod de t̾ra de serta.⁊ de loco horroris ⁊ uaste solitu¬
nis intͦducti st̃ in habundantiã rer̃. ediũ. ⁊ amicoꝵ. int̾ram deni
fertilem.⁊ locum amgne habitationis. Lȩtos itaq ⁊ in pace re¬
uimus. lȩti nos ⁊ in pace reu̾si sumus. pret̾ quod ego paucis

Expanded text:
nos dilectionis affectum. O bona domina, quid tibi et nobis? unde tanta tibi sollicitudo de nobis? Si filii, si nepotes, si vel aliqua extrema propinquitatis linea tibi juncti essemus, tua crebra beneficia, frequentes salutationes, innumera denique tui amoris insignia, quae quotidie experimur, non tam nobis miranda viderentur, quam ex debito suscipienda. Nunc autem cum genere tantum dominam, non matrem te cognoscamus, non mirum si miramur, sed mirum si satis mirari possumus. Quis dico sollicitus, sed vel memor nostri est in saeculo? Amicis, propinquis, vicinis nostris facti sumus tanquam vas perditum: sola nos oblivisci non potes. egimus, de monachis, quos ad alium locum transtulimus. De quibus breviter respondeo quod de terra deserta et de loco horroris et vastae solitudinis introducti sunt in abundantiam rerum, aedium et amicorum; in terram denique fertilemliquimus, laeti nos et in pace reversi sumus; praeter quod ego paucis
Abbreviated transcription (Latin):
rem eẽ delectat : ñ p̾mium s p̃cipitiũ expectamus. Optamꝰ ⁊oramꝰ
ne hoc contingat. parati si opus ẽ obuias manus apponere. ⁊ pronĩo
eriguo posse uiuare ad id potiꝰ quod decet ⁊ expedit.

Expanded text:
rem esse delectat, non praemium, sed praecipitium exspectamus. Optamus et oramus rem esse delectat, non praemium, sed praecipitium exspectamus. Optamus et oramus ne hoc contingat: parati, si opus est, obvias manus apponere, et pro nostro exiguo posse, juvare ad id potius quod decet et expedit.
Abbreviated transcription (Latin):
anum urãm misistis ad fortia: opus ẽ episcop um:¬
fortitudine.Speculator domui isrł factus estis: opꝰ ẽ pru¬
dentia. Sapientib & insipientib debitor estis. opꝰ ẽ iusticia.
Postremo temꝑantia maxime opus ẽ. ne qui aliis p̾dicat. ipse
płiꝙ consensu fuisse celebratam audiuimꝰ. Gratulam᷑
gratiȩ eus ne dicam meritis tus qm̃ ne tͥ plusquam oportet
hoc fecit tͥ. Si secus tu quod absit sapis ÷ erit exaltatio inrumam
Si aut̃ cognoscis grãm. uide ne in uacuum acceꝑis. Bonas fac de cȩt̾o
uias tuas. ⁊ studia tua. ⁊minist̾ium scm̃. si uitȩ sc̃ĩtas ñ p̾cessit: seqͣt᷑
saltem. Tunc sie fatebim᷑ te p̃uentum in bñdictionib dulcedinis.
t dobonis meliora sꝑantes. Exultabimus ⁊ letabimͣ. quod fideł seruus
prudens constitutus sit suꝑ familiã dm̃. futurꝰ ex hoc filius felix ⁊ po¬
tens suꝑ omnia bona patͥs constituendꝰ. Alioquin si altiorẽ quã in elio¬

Expanded text:
anum vestram misistis ad fortia, opus est fortitudine. Speculator domui Israel factus estis; opus est prudentia. Sapientibus et insipientibus debitor estis, opus est justitia. Postremo maxime temperantia opus est: ne qui aliis praedicat, ipse pulique consensu fuisse celebratam accepimus. Gratulamur gratiae ejus, ne dicam meritis tuis, quoniam ne tibi plusquam oportet, hoc fecit tibi. Si secus tu quod absit sapis, erit exaltatio in ruinam. Si 43 autem cognoscis gratiam, vide ne in vacuum acceperis. Bonas fac de caetero vias tuas, et studia tua, et ministerium sanctum: si vitae sanctitas non praecessit, sequatur saltem. Tutibi de bonis meliora sperantes. Exsultabimus et laetabimur, quod fidelis servus et prudens constitutus sit super familiam Domini: futurus ex hoc filius felix et potens, super omnia bona Patris constituendus. Alioquin si altiorem quam melio
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc parua sunt g̾mina de agro dñico excirpari queañ.
na fec̃ in isrł ⁊ uictoriã dedit ȩccłȩ suȩ in multis ꝑ illũ dñs
omp̃s. Tua in t̾ẽ uir in clite honorifice susciꝑe illũ. ⁊ eos
qui cum eosunt. ac ne tantꝰ labor tantoꝵ uiroꝵ. ꝓtua po¬
tissimũ tuoꝵꝙ salute susceptꝰ in efficax sit: scd̾m potestatẽ

Expanded text:
adhuc parva sunt germina, de agro dominico exstirpari queant, adhuc parva sunt germina, de agro dominico exstirpari queant, na fecit in Israel, et victoriam dedit Ecclesiae suae in multis per illum Dominus omnipotens. Tua interest, vir inclyte, honorifice suscipere illum, et eos qui cum ipso sunt; ac ne tantus labor tantorum virorum, pro tua potissimum tuorumque salute susceptus, inefficax sit, secundum potestat
Abbreviated transcription (Latin):
dii. euangłi zabat ut manducaret. Si quid supͣ uictũ elicere
poterat. a simpliciorib ppłi uł ab aliqua matronaꝵ. id ludendo aleᷤᷤ
aut certe inusus turpiores turpit̾ effundebat. fr̃equent̃ siqui-¬
dem pꝰ duurnũ ppłi plausum. nocte in secuta cũ meretͥcib in uen-¬
tus ẽ p̾dicator insignis. ⁊ int̾dum ⁊̃ cũ coniugatis. In quire si
placet uir no bilis. quomͦ de lusana ciuitate exierit. quomͦ de
cenomannis. qͦm de pictaui. qͦm de burdegali. nec patet ei uspiã
reu̾sionis ad itꝰ. ut pote qui feda pꝰse ubiꝙ reliquerit uestigia.
su de tali arbore tandẽ bonos sꝑabas fructus: Terre ꝓfec̾to
inqua ẽ.fecit fetere odorem in uniu̾sa t̾ra: quia ñ pot̃ uixta
sermonẽ dñi. arbor mala fructus bonos facere. Hec ergo ut
dixi: causa aduentꝰ mei. Nec ame ipso uenio. s uocationẽ parit̃
imiseratione ȩccłe tralior si forte spina illa ⁊ parua ipsiꝰ. dum

Expanded text:
Dei, evangelizabat ut manducaret. Si quid supra victum elicere Dei, evangelizabat ut manducaret. Si quid supra victum elicere poterat a simplicioribus populi, vel ab aliqua matronarum, id ludendo aleis, aut certe in usus turpiores turpiter effundebat. Frequenter siquidem post diurnum populi plausum, nocte insecuta cum meretricibus inventus est praedicator insignis, et interdum etiam cum conjugatis. Inquire, si placet, vir nobilis, quomodo de Lausana civitate exierit; quomodo de Cenomannis; quomodo de Pictavi; quomodo de Burdegali: nec patet ei uspiam reversionis aditus, utpote qui foeda post se ubique reliquerit vestigia. Tu de tali arbore tandem bonos sperabas fructus? Terrae profecto in qua est, fecit fetere odorem in universa terra: quia non potest, juxta sermonem Domini, arbor mala fructus bonos facere . 4. Haec ergo, ut dixi, causa adventus mei. Nec a me ipso nunc venio, sed vocatione pariter et miseratione Ecclesiae trahor: si forte spina illa, et prava ipsius, dum
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate it̾ arripui adhas partes. quas potissimũ su¬
gularis ferꝰ depascitur. dum ñ ẽ qui resistat: neq qui sals
faciat. Quippe de tota frantia ꝓsimili effugatꝰ malitia. hi
solas sibi inuenit expositas in quib fiducialit̾ sub tuo di¬
tu in gregem xͥ tõto furore baccatur. Ꝙ tuo ne honori ꝯgͥil
pͥnceps illustͥs ip̃e iudicato. Nec mirũ tam̃ si serpens illeq
lidꝰ decepit te: quippe spẽm pietatis habens. ouiꝰ uirts
penitꝰ ab negauit. S nc̃ audi quis ille sit. Homo apostata ẽ qui re¬
ucto religionis habitu. nam monachꝰ extitit. ad spurcitias carnᷤᷤ
at̃ cognatos ⁊ notos ñ sustinens. uł potiꝰ ñ ꝑmissus obmagnitudinẽ
minis sucemxit lumbos suos. ⁊ it̃ qua nesciebat arripuit. factꝰ giro¬
uatꝰ ⁊ ꝓfugus suꝑ t̾ram. Cumq m̃dicare cȩpisset. posuit in sump¬
tum euangłiũ. nam litt̾atus ert. Et uenale distrahens u̾bum

Expanded text:
infirmitate, iter arripui ad has partes, quas potissimum siinfirmitate, iter arripui ad has partes, quas potissimum singularis ferus 238 depascitur, dum non est qui resistat, neque qui salvum faciat. Quippe de tota Francia pro simili effugatus malitia, has solas sibi invenit expositas; in quibus fiducialiter sub tuo dominatu in gregem Christi toto furore bacchatur, quod tuone honori congruat, princeps illustris, ipse judicato. Nec mirum tamen, si serpens ille callidus decepit te, quippe speciem pietatis habens, cujus virtutem penitus abnegavit. 3. Sed nunc audi quis ille sit. Homo apostata est: qui relicto religionis habitu nam monachus exstitit , ad spurcitias carnis inter cognatos et notos non sustinens, vel potius non permissus ob magnitudinem criminis, succinxit lumbos suos, et iter qua nesciebat, arribuit, factus gyrovagus et profugus super terram. Cumque mendicare coepisset, posuit in sumptu Evangelium nam litteratus erat, et venale distrahens verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs factus ẽ paruus. ut omittam quod flagellatꝰ ẽ. quod spi¬
tis sllitꝰ. quod cruci affixꝰ. quod deniq mortuus ẽ. Non ẽ hu
homo a deo. qui sio contraria deo ⁊ facit ⁊ loquit᷑. En dolor a¬
dit᷑ tam̃ ã płib. ⁊ ppłm qui sͥ credat habet. O infelicissimũ ppͥa
Aduocem uniꝰ heretici siluert̃ in eo õs ꝓphetice ⁊ apłicȩ uoces. qus
spũ cecinerunt. Ergo fefellert̃ diuina oracula. fallurit᷑ omĩum
oculi ⁊ animi. qui qd̾ legunt p̾dictũ. in tuent᷑ impletũ: Quan
certe manifestã om̃ib u̾itatẽ. solus iste stupenda. ⁊ ꝓrsus uidi¬
ca cecitate aut ñ uidens aut inuidens adimpletã. nͥmul nescu
qua arte diabolica ꝑsuasit popło stulto ⁊insipienti de te mar¬
fosta nec sius credere oculis. fefellisse pͥores. errare postiros
ad solos quos aecipit. totas miserationũ dĩ diuitias. ⁊ iniu̾sa

Expanded text:
Dominus factus est parvus: ut omittam, quod flagellatus est, quod spuDominus factus est parvus: ut omittam, quod flagellatus est, quod sputis illitus, quod cruci affixus, quod denique mortuus est. 2. Non est hic homo a Deo, qui sic contrario Deo et facit, et loquitur. Proh dolor! auditur tamen a pluribus; et populum qui sibi credat, habet. O infelicissimum populum! Ad vocem unius haeretici siluerunt in eo omnes propheticae et apostolicae voces, quae  veritatis spiritu cecinerunt. Ergo fefellerunt divina oracula, falluntur omnium oculi et animi; qui quod legunt praedictum, intuentur impletum. Quam certe manifestam omnibus veritatem solus iste stupenda, et prorsus Judaica caecitate, aut non videns, aut invidens adimpletam, simul nescio qua arte diabolica persuasit populo stulto et insipienti, de re manifesta nec suis credere oculis: fefellisse priores, errare posteros: tum iri: et ad solos, quos decipit, totas miserationum Dei divitias, et univers
Abbreviated transcription (Latin):
ersatur in t̾ra subuestim̃tis ouiũ lupus rapax. s ad
anĩ designationẽ afructib eiꝰ cognoscimꝰ illũ. Dasilicȩ
sine plebib. plebes sine sac̾dotib. sac̾dotes sine debita
ge reputant᷑. scũarium dei sõm eẽ negat᷑. sacͣm̃ta
ñ sao censent᷑. dies festifestuis frustrant᷑ sollempniis. Mori¬
untur homines in peccatis suis. rapiuntur passim animȩ a
tbunal sinim t̾rificũ. heu nec pęnitentia reconciliati. nec scã
baptismi negat᷑ gr̾a. nec saluti ꝓpinquare sinunt᷑. saluatore
or pie clamitante ꝓ eis. Sinite in quit paruulos uenire ad me
Ergo ne qui homines ⁊ iumenta saluauit. qͦmadmod̾ multip¬
cauit miscłiam suam ds. ad solos tam̃ in nocentes ñ patit᷑ ea
tam multam miscdłiam ꝑuenire: Qd q̃so quid in uidet parie¬
lis saluatorem paruulũ qui natꝰ ẽ eis: Inuidia hȩc diabolical
in uidia hac mors in tͣuit in orbem t̾raꝵ. An putat parunla
saluatore ñ egere qr paruuili st̃: Si ita ẽ: ergo gratis magiꝰ

Expanded text:
ra sub vestimentis ovium lupus rapax: sed ad Domini designationem, a fructibus ejus cognoscimus illum . Basilicae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, sacerdotes sine debita gae reputantur; sanctuarium Dei sanctum esse negatur: Sacramenta non sacra censentur: dies festivis frustrantur solemniis. Moriuntur homines in peccatis suis: rapiuntur animae passim ad tribunal terrificum, heu! nec poenitentia reconciliati, nec sanctr vita, dum Baptismi negatur gratia: nec saluti propinquare sinuntur, Salvatore licet pie clamante pro eis: Sinite, inquit, parvulos venire ad me . Ergone qui homines et jumenta salvavit, quemadmodum multiplicavit misericordiam suam Deus, ad solos tamen innocentes non patitur eamdem tam multam misericordiam pervenire? Quid, quaeso, quid invidet parvulis Salvatorem parvulum, qui natus est eis! Invidia haec diabolica est: invidia hac mors intravit in orbem terrarum. An putat parvulos Salvatore non egere, quia parvuli sunt? Si ita est, ergo gratis magnus
Abbreviated transcription (Latin):
istꝰ nec possit qñq dic̾e̾ anima tua. qr uulnerata caritate
ud sum. tu de te uid̃is. nã ñ solũ iam u̾r̾tas. s ⁊ caritas libabit
nos ͦ quid dixi: Q modo miser. quomodo lib̾abor. effusis uisceri¬
b filio ꝑeunte: Non quiescet affectꝰ. ⁊ siñ sequat᷑ effectꝰ. ñ sed abit᷑
iolor. non cessabunt lacͥmȩ. Exhibebo tͥ quam dui uixero alterũ
m: tu utinã ñ alterum saulem mͥ. Rogabo te roga
uita: in morte s̃ĩ separemira¬

Expanded text:
aritate ego sum; tu de te videris: nam non solum jam veritas, sed et charitas liberabit nos. Sed quid dixi? Quomodo, miser, quomodo liberabor, effusis visceribus, filio pereunte? Non quiescet affectus, etsi non sequatur effectus: non sedabitur dolor, non cessabunt lacrymae. Exhibebo tibi, quamdiu vixero, alterum Samuelem: tu utinam non alterum Saulem mihi Rogabo te, rogavita, in morte non separemur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spatioso manib. illic reptilia quoꝵ ñ ẽ numerꝰ. Qls se iactet ĩa
assiduis ñ impelli uentis. ñ iactari fluctib : Noueris te nu¬
fragasse in eis. ꝑ ioulũ in falsis fr̃ib incidisse. Itm dico. hec u̾ta
Deceptus fuisti .⁊ sp̃s m̃dax inore pseudo ꝓpħaꝵ supplantis
te. S ecce euanuit falsitas luce u̾itatis oborta Si adhub
absit ꝑgis in tua obstinatione ꝑsistere. ego te in terie
ñ udicabo. est qui querat ⁊ iudicr. Ego a̾ parco tͥ. dissimu¬
lans ⁊ differens in terim inuirga uienire ad te. Porro in mised̾ia
⁊ sp̃u mansuetudinis allicere te nob̃ curabo si pot̾o. Nã id mͥ sen¬
tio familiarius ẽẽ. ⁊ tͥ ꝑsuasibilius fore ñ dubito. Illum sane
iuaginare suꝑ te glalium ñ cunctabor qui in mat̾no meo
pectore iacet reconditꝰ. ꝯtinins utiq dolor cordi meo. ⁊ creb̃¬

Expanded text:
et spatioso manibus, ubi reptilia, quorum non est numerus. Quis se jactet in eo et spatioso manibus, ubi reptilia, quorum non est numerus. Quis se jactet in eo assiduis non impelli ventis, non jactari fluctibus? Noveris te naufragasse in eis, periculum in falsis fratribus incidisse. Iterum dico: haec veritas. Deceptus fuisti, et spiritus mendax in ore pseudoprophetarum supplantavit te. 3. Sed ecce evanuit falsitas, luce veritatis oborta. Si adhuc quod absit! pergis in tua obstinatione persistere; ego te interim non judicabo, est qui quaerat et judicet. Ego autem parco tibi, dissimulans et differens interim in virga venire ad te. Porro in misericordia et spiritu mansuetudinis allicere te nobis curabo, si potero: nam id mihi sentio familiarius esse, et tibi persuasibilius fore non dubito. Illum sane evaginare super te gladium non cunctabor, qui in materno meo pectore jacet reconditus; continuus utique dolor cordi meo, et creb
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ animaꝵ qd̾ tͥ crediderã sũmou̾e. Non ẽ ħ uerũ. s audi potꝰ
fuit quod au̾tit cor tuum u̾itate comꝑta quid restat nisi ut resipisde
redeas ad te. redeas ad nos. arguas insuꝑ te ip̃m leuitatis ⁊ cri¬
dulitatis in cautȩ : Si enĩ tantũ potuit una maledicta suspitus
adte alienandum ⁊ p̾̃cipitand̾. qnͣtomagis nc̃ absoluta certitida
ualere deb ad erigend̾. ⁊ reuocand̾ te: Turpe ẽ tͥ falsitate pli
seduci. ⁊ u̾tate reduci ñ posse. Habeat sane ueniã acquieuis
ad tempꝰ palliatȩ falsitati. ad uͦ dep̾hensȩ iã ⁊nudatȩ ac quiesa
ad huc ĩmo ⁊̃ ñ multũ irasci quantum ꝯfusionis habet: Quã obnꝰ
irascere ⁊ noli peccare si uis nos uł dm potiꝰ irasci. slam quod suri¬
tum ẽ tͥ miserationẽ magisquã indignationẽ meretur. Nimird
homo es naiuigans sĩc̃ ⁊ omne humanũ genꝰ in ħ mari ma

Expanded text:
nimarum, quod tibi credideram, submovere. Non est hoc verum: sed audi potius nimarum, quod tibi credideram, submovere. Non est hoc verum: sed audi potius fuit quod avertit cor tuum; veritate comperta quid restat, nisi ut resipiscas, redeas ad te, redeas ad nos, arguas insuper te ipsum levitatis et credulitatis incautae? Si enim tantum potuit una maledicta suspicio ad te alienandum et praecipitandum; quanto magis nunc absoluta certitudo valere debet ad erigendum et revocandum te! Turpe est tibi falsitate posse seduci, et veritate reduci non posse. Habeat sane veniam acquievisse ad tempus palliatae falsitati: at vero deprehensae jam et nudatae acquiescere adhuc, imo etiam non multum irasci, quantum confusionis habet? Quamobrem irascere et noli peccare, si vis nos vel Deum potius non irasci. Nam quod subreptum est tibi, miserationem magis quam indignationem meretur. Nimirum homo es, navigans, sicut et omne humanum genus, in hoc mari magno
Abbreviated transcription (Latin):
io quod me udeo uñ tot̾ scͥptitationib meis ꝓfice̾ nichil. qr
ñ capit inte sermo m̃s. Scͥpsi semel ⁊ denuo nͥ fallor. ⁊ exigentib
peccatis meis in nullo ad huc respondet mͥ labor meus. Ecce t̾cio iasͥ
semen dm̃ omĩpotentẽ dep̃cans. ut ñ reu̾tat᷑ ad me uacuũ. s ꝓhr¬
retur ⁊ faciat ad quod alud mitto. Lȩtificans nos tandem alio¬
do de fructu tuȩ obȩdientiȩ ⁊ salutis. SSi audieris me. immosi
audierit me ds: lucratus sum filium meũ.Si non: conu̾tam m
denuo ad arma ꝯfueta. orationes uidelicet ⁊ lacͥmas. ñ quidẽ contui
te s ꝓte. Luxi ⁊ lugebo.⁊ anxia traham suspiria. ex imis uiscerib: ꝓn
uiscerib. Qͥs det te mͥ frẽm meum suggentẽ ubera matris mex
ex me detͥmentum in aliquo patiaris seu impedim̃tũ illud fal
eẽ ñ dubites. quod tͥ anescio quo uł quib falsiloqͥs ꝑ suasum audin¬
mus. quia ego uidelicet cogitarẽ sine ratione ⁊ uiditio a regininess¬

Expanded text:
o quod me video in tot scriptitationibus meis proficere nihil, quia non capit in te sermo meus. Scripsi semel et denuo, nisi fallor: et exigentibus peccatis meis in nullo adhuc respondet mihi labor meus. Ecce tertio jacto semen, Deum omnipotentem deprecans ut non revertatur ad me vacuum, sed prosperetur, et faciat ad quod illud mitto, laetificans nos tandem aliquando de fructu tuae obedientiae et salutis. Si audieris me, imo si exaudierit me Deus, lucratus sum filium meum: si non, convertam me denuo ad arma consueta, orationes videlicet et lacrymas, non quidem contra te, sed pro te. Luxi, et lugebo, et anxia traham suspiria ex imis visceribus pro meis visceribus. Quis det te mihi fratrem meum sugentem ubera matris meae? ex me detrimentum in aliquo patiaris seu impedimentum, illud falsum esse non dubites, quod tibi a nescio quo vel quibus falsiloquis persuasum audivimus, quia ego videlicet cogitarem sine ratione et judicio te a regimine
Abbreviated transcription (Latin):
quã modicꝰ sũ ad illa. Modicꝰ dixerim dignitate. s ñ deuoti¬
e. Querimoniȩ regis nr̃ȩ sunt̃.⁊ maxime illa quam dignant
pͥmitis de in uasione imperii. Regis dedecꝰ. regni diminutionẽ.
ũquam uolui: uolentes odit anima mea. Legi quippe. Om̃is aĩa
testatib sullumorib subdita sit: ⁊ qui potestati resistit. dei
dinationi resistit. Quam tam̃ sententiam cupio uos ⁊ omĩmo¬

Expanded text:
quam modicus sum ad illa. Modicus dixerim dignitate, sed non devotione. Querimoniae Regis nostrae sunt, et maxime illa, quam dignanter exprimitis de invasione Imperii. Regis dedecus, regni diminutionem nunquam volui: volentes odit anima mea. Legi quippe: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: et, Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . Quam tamen sententiam cupio vos, et omnim
Abbreviated transcription (Latin):
W. cuuis ꝓfecto nos ñ minꝰ uͭb. quam nr̃is credimꝰ ocłis de ur̃a sospitate.
spitite ac pace ꝑ uos ȩcłȩ reddita. Congratulam̃ uob̃. s damꝰ głam deo.
scientes quodestis ⁊ quod potestis. ipsius ñ urm̃ eẽ. Quod ⁊ uos semꝑꝰ sentire
in uoł amicabilit̾ admonemꝰ. ne nicħ ⁊ẽẽ ⁊ posse incipiatis.si quidalit̾ sa¬
pitis. ⁊ ur̃is quodabsit meritis uł uirib quippiam hoꝵ ascbitis. Alioquin
uerendum ne conu̾tatur pax ur̃a in ꝑturbationẽ. ⁊ꝓsperitas in adu̾si-¬
tatem. sic nimir̃ illo iuste iudicante. qui ut humilib grãm dare. ita
Ad alberonẽ pruniceriũ metensem.

Expanded text:
fecto nos non minus verbis, quam nostris credimus oculis de vestra sospitate et prosperitate ac pace per vos Ecclesiae reddita. Congratulamur vobis; sed damus gloriam Deo: scientes quod estis et quod potestis, ipsius, non vestrum esse. Quod et vos semper sentire in vobis amicabiliter admonemus: ne nihil et esse, et posse incipiatis, si quid aliter sapitis, et vestris quod absit meritis vel viribus quidpiam horum adscribitis. Alioquin verendum, ne convertatur pax vestra in perturbationem, et prosperitas in adversitatem; sic nimirum illo juste judicante, qui ut humilibus gratiam dare, ita AD ALBERONEM PRIMICERIUM METENSEM.
Abbreviated transcription (Latin):
puatim. nunc palam suggessissem nec ꝓfecissem: quoꝵdam tandẽ
scpientium uiroꝵ consilio fretus. fugi̾o meã damptionem. ñ con¬
gregationẽ: ꝑ aitionẽ ñ religionẽ. Consulite salutẽ quęrenti. aꝑite
nullã contra eam calũpniã: aninumꝰ introitũ. ꝓ bauimꝰ suscep¬
tum. astͥnximꝰ ꝓbatũ: tenemꝰ ꝓfessũ. Neo intrare cõpulimꝰ.
nes exire cogemus. Quãuis si eũ eiceremꝰ. ad uos ut ipse asserit
nrediret : s magis se ad huc a uob̃ elongaret. Desinite gͦ fr̃s
desinite.tam udebitis umoxios latessere in uiriis. ⁊cassis scͥpti¬
itionib inquietare: qr nec cumulatis ⁊̃ contumeliis ꝓuoca¬
ri pot̾imus. ut uob nisi quod reuerentiȩ ẽ respondeamus.
neo minis ex terreri. quominꝰ monachũ teneamꝰ. quẽ re¬
gulartt̃ suscepisse nos credimus.

Expanded text:
privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio fretus, fugio meam damnationem, non congregationem, perditionem, non religionem. Consulite salutem quaerenti, aperite imus introitum, probavimus susceptum, adstrinximus probatum, tenemus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum ejiceremns, ad vos ut ipse asserit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jurgiis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis provocari poterimus ut vobis, nisi quod reverentiae est, respondeamus, nec minis exterreri quominus monachum teneamus, quem regulariter suscepisse nos credimus.
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ distamꝰ. Nec solum episcopatib ꝓpͥis absumꝰ: s etiam in eodẽ
eohiepis copatu ñ degimꝰ. Putamꝰ aut̃ quod ñ deciuoũꝙ notis s tem¬
tum de nob̃ notis monast̾iis monachos susciꝑe ꝓhibem᷑. Alio quin
tum nullum monast̾iũ sit. quod alicui notum ñ sit : nullum nobis
polinquit᷑. de quo quis regularit̾ suscipiat᷑. Quomͦ gͦ ulud implebit᷑.
inob̃ humilit̾ postularet: pͥmo quidem repulsus. deinde ad monitꝰ
sut admonast̾ium suũ rediret. S ille ñ acquiescens in uicinã nobis
hiremũ se contulit. ibiꝙ xii. ferme m̃ses nullam interĩ passus calũpmã:
quete habitauit. S cum sibi tutum ñ cred̾et quod solꝰ dege̾t. pꝰpͥmam
repulsam id ipsum qd̾ pͥus. a nob requirere ñ erubuit. Rursum noᷤ
idmonentes eũ de reditu. cum causam suȩ ab eo discessionis inquire¬
remus: abbas inquit m̃s habebat me ñ monachũ s medicũ. Cogebat
raptorib excõmunicatis. Quod animȩ meȩ ꝑiculum. cũ ei nc̃

Expanded text:
 etiam in eodem archiopiscopatu non degimus. Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum nobis relinquitur de quo quis regulariter suscipiatur. Quomodo ergo illud implebitur a nobis humiliter postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicinam nobis eremum se contulit, ibique septem ferme menses, nullam interim calumniam passus, quiete habitavit. Sed cum sibi tutum non crederet quod solus degeret, post primam repulsam, idipsum quod prius a nobis requirere non erubuit. Rursus nos admonentes eum de reditu, cum causam suae ab eo discessionis inquireremus: « Abbas, inquit, meus habebat me non monachum, sed medicum. Cogebat raptoribus, excommunicatis. Quod animae meae periculum cum ei nunc
Abbreviated transcription (Latin):
si placet amicos. qͦs necdũ uł p̾sentes u̾bo conueneratis. uł ab sentes
pto p̾monueratis: hac pͥma uice tam subito tã acr
cito restituerimus. Proponitis nob̃ deregula de noto monast̾io mor¬
chũ ñ suscipiendum. ꝓ ꝯstanti scilic habentes. urm̃ ñ eẽ ignotum
atur notitia. nos tam̃ qui utiq multum oitra romã positi sumꝰ. nel
qͦ pacto ita p̃teriit. ut ne uniꝰ quidem ur̃m abbatis sciliee uł monl¬
choꝵ. ñ ipsius ur̾ȩ habitationis. ñ religionis ac conu̾sationis usqꝰ
hoc tempꝰ uł tenuẽ noticiã habuerimꝰ: s nec aliqmͣ aliqñ m̃tis¬
nem nob̃ de uob̃ factam fuisse meminimꝰ. Nec tam̃ mir̃. Qa

Expanded text:
si placet amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam acrcito restituerimus. Proponitis nobis de Regula, de noto monasterio monachum non suscipiendum , pro constanti scilicet habentes vestrum non esse ignotum. ae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne uniusquidem vestrum, abbatis scilicet vel monachorum, non ipsius vestrae habitationis, non religionis ac conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vo
Abbreviated transcription (Latin):
dite. qr ipse uicit mundũ. Ipse scit int̾ quos habitatis. ⁊ in conspan
eiꝰ st̃ õs qui tͥbulant uos. Ipse exaudiet uos in abscondito tẽ pa¬
tis: qui nunc ꝓbat ad aquas contͣdictiõis. Uał. Ad monachs¬

Expanded text:
dite, quia ipse vicit mundum. Ipse scit inter quos habitatis, et in conspectu dite, quia ipse vicit mundum. Ipse scit inter quos habitatis, et in conspectu ejus sunt omnes qui tribulant vos. Ipse exaudiet vos in abscondito tempestatis, qui nunc probat ad aquas contradictionis. Valete. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
&io p̾cor. ut p̾sentes litteras dõno abbati aquaouicti mo¬
nastis dirigere ñ graueris. Dein de ut ad id quod portant
ꝓ absente amico p̃sens satagas: cum uenit locꝰ. ⁊ seq enĩ cuiꝰ libet ir.
tanti patͥs. iustum in iustum ue ad u̾sum me debeo scandalũ dissim.¬
lare. Quod quam ñ faciam: loquens potiꝰ quam scͥbens ei aꝑir¬
sitan potuissem. Nam solet in talib acceptior eẽ sermo unins quan
scͥptus. ⁊ efficatior lingua quam littera. Oculi quippe loquentiss
dem faciunt dictis: nec ita pot̾ affectum ex pͥmere digitus qͦm in
lum auferas dum salubrit̾ potes. ne si quod absit usq ad angłos qu
utiq infine scłi in id ministii deputandi st̃ ꝑ durauerit rancor. m¬
cesse sit irreuocabilit̾. aut ambos aut alt̾m e nob̃ emedio tolli. Uñ
aut̃ ad me tu iam dudum scͥpsisti conquerendo suꝑ tͥbulationib
ur̃is. scis quia uixta ẽ dñs his qui tͥbulato sunt corde. De ipso conti¬

Expanded text:
o precor ut praesentes litteras domno abbati Aquiscincti monasterii dirigere non graveris. Deinde ut, ad id quod portant, pro absente amico praesens satagas cum venerit locus. Neque enim cujuslibet, nedum tanti patris, justum injustumve adversum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in talibus acceptior esse sermo vivus quam scriptus: efficacior lingua, quam litera. Oculi quippe loquentis fidem flum auferas, dum salubriter potes; ne si quod absit! usque ad angelos, qui utique in fine saeculi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem ad me tu jamdudum scripsisti, conquerendo super tribulationibus vestris, scitis quia juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde. De ipso confi
Abbreviated transcription (Latin):
mo atius fac̾e pot̃. Quod si ita ẽ: adñe ds̃ m̃s quomͦ tuum deme solo fru¬
stratum ẽ iudicium. ponens submodio luõnam quȩ pot̾at lucẽ suꝑ cande¬
labrum: Et ut aꝑtuis loquar. tẽptans me fac̾e monachũ. ⁊ uolens abscon¬
dere intab̃naculo tuo in die maloꝵ. hominẽ necessarlum mundo sine
quo ep̃i non possunt sua ꝑtractare negocia: S ⁊hoc mei mͥ necessarii p̾sti¬
terunt. ut nc̃ quoq uidear loqui turbatus homini. cuniꝰ minquam
nͥ serenus ⁊ cum omni iocunditate soleo recordari. Uos tam̃ uob̃ dico
pat̾ nou̾itis: quia paratꝰ sum ⁊ ñ sum turbatꝰ ut custodiam mandata
ur̃a. Ur̃e aut̃ in dulgentie erit pard̾e mͥ uͥ parcendũ decreueritis:

Expanded text:
mo alius facere potest. Quod si ita est, Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo frumo alius facere potest. Quod si ita est, Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo frustratum est judicium, ponens sub modio lucernam, quae poterat lucere super candelabrum; et, ut apertius loquar, tentans me facere monachum, et volens 39 abscondere in tabernaculo tuo in die malorum, hominem necessarium mundo, sine quo episcopi non possunt sua pertractare negotia? Sed et hoc mei mihi necessarii praestiterunt, ut nunc quoque videar loqui turbatus homini, cujus nunquam nisi serenus et cum omni jucunditate soleo recordari. Vos tamen vobis dico, pater noveritis quia paratus sum, et non sum perturbatus, ut custodiam mandata vestra. Vestrae autem indulgentiae erit parcere mihi, ubi parce
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quȩ an usta sit ipsi uidit
amici ur̃i. qui me omni ex clusa ex cusatione. obȩdientiȩ retibꝰ arti
tendant istam me occasionẽ ñ fallacit̾ in uenisse. s gͣuit̾ ꝑtulisse uni
nunc exꝑiant᷑. quia ñ ẽ consilium contͣ consiliũ dñi. Quib si egor¬
dissem. exui tuncam meam quomͦ induã illam. laui pedes meos
in quinabo illosi ꝓfecto indignarent᷑. Nunc aut̃ diuino aut sucs¬
ant aut ad quiescant uidicio: quo factum ẽ. ut ⁊ si uelim ñ ualem
ꝓficisci. S grandis inquiunt fint causa gͣuisq necessitas. Qa
ergo fuerat. qui grandib diffimendis fuisset idoneꝰ. S mei
Q uero siquidem. facilia sunt an difficilia. quȩ ad ꝑturbandum ami¬
cum silentium tantoꝑe imponere curatis arco: Si facilia: absꝙ me
possunt fieri: si difficilia. ꝑme ñ possunt effici. Nisi forte tanti estimor
tui gnͣdia ⁊ impossibilia reseruent᷑ tamquam ea ego possim quȩ ne¬

Expanded text:
oluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quae an justa sit, ipsi judicent amici nostri, qui me omni exclusa excusatione, obedientiae retibus circuattendant istam me occasionem non fallaciter adinvenisse, sed graviter pertulisse: ut vel nunc experiantur, quia non est consilium contra consilium Domini. Quibus si ego respondissem, Exui tunicam meam, quomodo induam illam? lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? profecto indignarentur. Nunc autem divino aut succenseant, aut acquiescant judicio, quo factum est ut etsi velim, non valeam proficisci. 2. Sed grandis, inquiunt, fuit causa, gravisque necessitas. Quaerendus ergo fuerat qui grandibus definiendis fuisset idoneus. Si me talem Quaero siquidem: Facilia sunt an difficilia, quae ad perturbandum amicum silentium tantopere imponere curatis amico? Si facilia, absque me possunt fieri; si difficilia, per me non possunt effici, nisi forte tanti aestimor, cui grandia et impossibilia reserventur, tanquam ea ego possim, quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ coronã. Q ipse au̾tat ate fili dilectissime. qͥ ĩ uidicio de his meis lti
maiorẽ tͥ hab inferre damꝑnationẽ: si nullã ex eis ĩte reppererit em̃dĩ¬

Expanded text:
et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre damnationem, si nullam ex eis in te repererit em