comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to nuda et in humata. In talib se¬
pulchris noluit mortuum suum
sepelire scĩssimꝰ patriarcha. S ubi:
In spelunca duplici ubi spes bonoꝵ
opum et amor contemplatiue re¬
quiescit. Ibi enim et lia condita ia¬
cet. Ergo sara et lia in spelunca
duplici simul abscondite sunt. Illa
prius sterił. pꝰmodum iam senex fi¬
lium gaudii unũ tantummͦ peꝑit.
ħ pꝰ sex filios parere cessauit. nͥ quod
nouissime filiã sacͥ gen̾is ignominiã
peꝑit. Mira res. Hec que sex habuit
filios parere cessare dr̃. illa que unũ
tantummͦ. parere cessasse ñ memo
ratur. S actiua finem ht̃: contẽ¬
platiua semꝑ parit. Illa in dolore.
ista in gaudio parturit. Et tamen
utraq in eodem agro sepulta ẽ. Nã
rachel iuxta bethleem: subt̾ ilicem
crucis posita ẽ. Nimirum sedet ad
pedes iħu: ut de domo panis semper
fecunda pariat. E rgo sara et lia ñꝙͣ
parere cessabunt. lia uͦ pꝰ sex filios aut

Expanded text:
to nuda et inhumata. In talibus seto nuda et inhumata. In talibus sepulcris noluit mortuum suum sepelire sanctissimus patriarcha, sed ubi? in spelunca duplici; ubi spes bonorum operum, et amor contemplativae requiescit; ibi enim et Lia condita jacet: ergo Sara et Lia in spelunca duplici, simul absconditae sunt. Illa prius sterilis, postmodum jam senex, filium gaudii unum tantummodo peperit; haec post sex filios parere cessavit, nisi quod novissime filiam sacri generis ignominiam peperit. Mira res! haec quae sex habuit filios, parere cessare dicitur ; illa quae unum tantummodo, parere cessare ratur. Sed activa finem habet, contemplativa semper parit. Illa in dolore, ista in gaudio parturit. Et tamen utraque in eodem agro sepulta est. Nam Rachel juxta Bethlehem subter ilicem crucis posita est. Nimirum sedet ad pedes Jesu, ut de domo panis semper fecunda pariat. Ergo Sara et Rachel nunquam parere cessabunt. Lia vero post sex filios aut
Abbreviated transcription (Latin):
a mͥ dñẽ portionẽ in t̾ra uiuẽ¬
tium in sepultura ꝑegrinoꝵ
in agro acheldemach: qͥ p̾cio magno
sanguinis tui emptꝰ ẽ. Ibi enim se¬
pulti sunt õs patres nrĩ. qui suꝑ t̾rã
hanc aduena fuerunt et ꝑegͥni. Ibi
abraham pulcherrimã coniugem
suã saram in spelunca duplici sepe¬
liuit. S quid ẽ qd̾ nec gratis agrum
ipsum accipere noluit. nec in electis
eoꝵ sepulchris mortuũ suũ sepelire:
Quia nec sine p̾cio sanguinis. xp̃i gͣ¬
tis se ꝑseipsum saluandũ credidit.
nec bonum sibi estimauit ẽẽ si infe¬
tentib mundi sepulchris habitaret.
In electis ait sepulchris nr̃is sepeli
mortuũ tuũ. Habet mundus electa
sepulchra illos utiq quos elationis
fastigiũ uł suꝑstitionis oꝑositas ꝑ¬
spicuos reddit. Tota egiptus sepulchri
plena ẽ. Neq enĩ erat domꝰ in qua
non iaceret mortuus. Illa sepulchra
in deserto desid̾abant filii isrł. Deerãt
nob̾ inquiunt in egipto sepulchra.
ut cadauera nr̃a iaceant in deser¬

Expanded text:
mine, portionem in terra viventium, in sepultura peregrinorum in agro Aceldama , qui pretio magno sanguinis tui emptus est; ibi enim sepulti sunt omnes Patres nostri, qui super terram hanc advenae fuerunt et peregrini; ibi Abraham, pulcherrimam conjugem suam Saram in spelunca duplici sepelivit . Sed quid est quod nec gratis agrum ipsum accipere voluit, nec in electis eorum sepulcris mortuum sepelire? Quia nec sine pretio sanguinis Christi, gratis se per seipsum salvandum credidit, nec bonum sibi aestimavit esse, si in fetentibus mundi sepulcris habitaret. In electis, ait, sepulcris nostris sepeli mortuum tuum . Habet mundus electa sepulcra; illos utique quos elationis fastigium, vel superstitionis operositas perspicuos reddit. Tota Aegyptus sepulcris plena est, neque enim erat domus in qua non jaceret mortuus . Illa sepulcra in deserto desiderabant filii Israel: Deerant nobis, inquiunt, in Aegypto sepulcra , ut cadavera nostra jaceant in deser
Abbreviated transcription (Latin):
creatio: ut nicħ aliud sint uirtudes.
ubi ñ erat timor. Timor fuit. s in or¬
dinatꝰ. Ordinare illum uolebat dñs
Item de amore in ordinato arguebat
homines qui dicebat. Elgo lux ueni
in hunc mundũ. & dilexert̾ homineᷤ
magis tenebras qͣm lucẽ. Iccuro postu¬
lat sponsa incanticis dicens. Ordinate
inme caritatẽ. Similit̾ qͦ de iordi¬
nata uoluntate arguebant᷑ qͥb dicebat᷑.
Nescitis quid petatis. S̃ ad lineam recti¬
tudinis edocti sunt distortã reducere
uoluntatẽ: cum audier̃. Potestis bibere
calicẽ que ego bibiturꝰ sum: Et tunc
qͥddem uerbo s pꝰmodũ &̃ exemplo uo¬
luntatẽ ordinare docebat: cũ orans in¬
stante passione ut tͦnsferret᷑ ab eo calix

Expanded text:
int virtutes nint virtutes nimore, ubi non erat timor . Timor fuit, sed inordinatus. Ordinare illum volebat DominItem de amore inordinato arguebat homines qui dicebat: Ego lux veni in hunc mundum; et dilexerunt homines magis tenebras, quam lucem . Idcirco postulat sponsa in Canticis, dicens: Ordinate in me charitatem . Similiter quoque de inordinata voluntate arguebantur, quibus dicebatur: Nescitis quid petatis. Sed ad lineam rectitudinis edocti sunt distortam reducere voluntatem, cum audierunt: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Et tunc quidem verbo, sed postmodum etiam exemplo voluntatem ordinare docebat, cum orans instante passione ut transferretur ab eo calix,
Abbreviated transcription (Latin):
quod hec ipsa tamen libtas tamdiu
quodãm captiua tenet᷑ qͣndiu illam
due alie lib̃tates minime aut minꝰ
plene comitant᷑: nec aliunde nost̾
ille defectus uenit de quo apłs ut ñ
quecũq uultis. ait illa faciatis. Uelle
si qͥd ẽ in est nob̃. ex libo arbitͥo ñ oẽ
posse qd uolumus. Hon dico uelle
bonum aut uelle malum: s tantum
uelle. Uelle enim bonũ ꝑfectus ẽ. uelle
malum defectꝰ. uelle uͭ simplicit̾. ipsũ ẽ
qd uel deficit. uel ꝓficit. Porro ut esset
ipsum. creans gr̃a fecit. ut ꝓficiat sal¬
uans gr̃a fac̃: ut deficiat ipsũ sedeficit.
Itaq lib̾um arbitum nos fac̃ uolentes:
gr̃a beniuolos. Exipso nob̃ ⁊ uelle: ex
ipsa bonũ uelle. Quẽadmodũ namq
aliud ẽ timere simplicit̾ aliud timere
timere quipꝑe & amare. simplicit̾ qͥdẽ
ꝓlata affectiones. cũ additam̃to uir
tutes significant. ita qͦ aliud ẽ uelle¬
affectiones in sunt naturalit̾ nob̃ tãꝙͣ
ex nob̃: additam̃ta ex gr̃a. Hec aliud

Expanded text:
quod haec ipsa tamen libertas tamdiu quodammodo captiva tenetur, quamdiu illam duae aliae libertates minime, aut minus plene comitantur; neille defectus venit, de quo Apostolus: ut non quaecunque vultis, ait, illa faciatis . Velle siquidem est nobis ex libero arbitrio, non etiam posse, quod volumus. Non dico velle bonum, aut velle malum, sed velle tantum. Velle etenim bonum profectus est, velle malum defectus. Velle vero simpliciter ipsum est, quod vel proficit, vel deficit. Porro ipsum, ut esset, creans gratia fecit; ut proficiat, salvans gratia facit, ut deficiat, ipsum se dejicit. Itaque liberum arbitrium nos facit volentes, gratia benevolos. Ex ipso nobis est velle, ex ipsa bonum velle. Quemadmodum namque aliud est timere simpliciter, aliud timere timere quippe et amare simpliciter quidem prolatae affectiones, cum additamento autem virtutes significant, ita quoque aliud est velleaffectiones insunt naturaliter nobis tanquam ex nobis; additamenta ex gratia. Nec aliud
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui ꝑ excessum contẽ gunt᷑.¬
plationis rapti qͣndoq in spu. qͣntulũ¬
cumq de suꝑne dulcedine felicitatis de
gustare sufficiunt. dotiens ẽẽ liberos.
amiseria quotiens sic excedunt: Hi
plane quod negandum ñ ẽ &̃ in hac
carne raro licet. raptimq complaciti li¬
bertate fruunt᷑. qui cũ maria optimã
partẽ elegerunt. quȩ ñ auferet᷑ ab eis.
Qd̾ enim iam tenent qd̾ auferendum
felicitas & miseria: eodem tẽꝑe simul
participant: totiens istam ñ sentiunt.
Itaq in hac uita soli contẽplatiui pos
rissima. Qd̃ lib̾tate consilii fruunt̃
lib̃tate consilii fruunt᷑ etiã qui¬
libet iusti: ex parte quidẽ. s ñ modica.
Ceterum lib̾tas arbitrii. ut supͣ liqͥdo
apparuit. cunctis parit̾ ratione utẽtibꝰ
conuenit. ñ minor qͣntum in se ẽ in mał¬

Expanded text:
os, qui per excessum contemplationis rapti quandoque in spiritu, quantulumcunque de supernae felicitatis dulcedine gustare sufficiunt, toties esse liberos a miseria, quoties sic excedunt. Hi plane quod negandum non est etiam in hac carne, raro licet raptimque, complaciti libertate fruuntur, qui cum Maria optimam partem elegerunt, quae non auferetur ab eis . Qui enim jam tenent quod auferendum felicitas et miseria eodem tempore simul tum illam participant, toties istam non sentiunt. Itaque in hac vita soli contemplativi possrissima. Porro libertate consilii fruuntur libertate consilii fruuntur etiam quilibet justi ex parte quidem, sed non modica. Caeterum libertas arbitrii, ut supra liquido apparuit, cunctis pariter ratione utentibus convenit non minor, quantum in se est, in ma
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ. ꝑfectũ habeamꝰ. duplici gr̃e
munere in digemꝰ. & uͦ uidelicẽt
saꝑe. quod÷ uoluntatis adbonũ conu̾¬
sio: & pleno &̃ posse qd̃ ÷ eiꝰdem in bono

Expanded text:
habemus, perfectum habeamus; duplici gratiae munere indigemus, et vero videlicet Sapere, quod est voluntatis ad bonum conversio; et pleno etiam Posse, quod est ejusdem in bono
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas qd̃ fatendũ ẽ a bono deo cre¬
ata: ꝑfecta tam̃ ñ erit. quousq suo
creatori ꝑfecte subiecta sit. Absit aũ
ut ipsi sui ipsius ꝑfectionẽ deo autẽ
tantum creationem tribuam᷑. cũ lon¬
ge nimirũ melius sit ẽẽ ꝑfectã qͣm
factã: & dictu ipso nefas uideat᷑. deo
qd̾ minꝰ nob̃ qd̾ excellentiꝰ sit attri¬
buere. Sentiens deniq apłs quid ex
nat᷑a eẽt. qͥd ex gr̃a expectass aiebat.
Uelle adiacet michi: ꝑficere ñ inue¬
mo. Sciebat ꝓfecto uelle sͥ quidẽ in¬

Expanded text:
voluntas bona quod fatendum est a bono Deo crevoluntas bona quod fatendum est a bono Deo creata, perfecta tamen non erit, quousque suo Creatori perfecte subjecta sit. Absit autem, ut ipsi sui ipsius perfectionem, Deo autem tantum creationem tribuamus; cum longe nimirum melius sit esse perfectam, quam factam: et dictu ipso nefas videatur, Deo quod minus, nobis quod excellentius sit attribuere. Sentiens denique Apostolus quid ex natura esset, quid ex gratia exspectaret, aiebat: 611 Velle adjacet mihi, perficere non invenio . Sciebat profecto
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino ñ fuisse qͣm nr̃os ꝑmanere. Nã
qui uoluert᷑ sui ẽẽ utiq sicut dii scien¬
tes bonũ : ⁊ malum: facti sunt ñ tantũ
iam sui s &̃ cliaboli. Itaq lib̾a uolũtas
nos fac̃ nr̃os. mala diaboli bona dei.
Ad hoc ꝑtinet qd̾ dicit᷑. Nouit dñs qͥ st̾
eiꝰ. Ham ilł qui eiꝰ non st̃: am̃ dico uob̾
inquid nescio uos. Dũ gͦ ꝑ malã uo
luntatẽ sumꝰ ddiabłi. quodammͦ inte¬
rim ñ sumꝰ dei: sicut cum ꝑ bonã uo¬
luntatẽ efficim̃ dei. desimmꝰ iam ẽe¬
¶ diaboli
Hemo siqͥdem potest duob dñis seruire.
Cet̾um siue dei simus siue diaboli: ñ
quippe utrobiq lib̃tas arbitrii. ꝑ quã
maneat & causa meriti. quatinus m̾ito
uel puniam᷑ mali qd̃ tanqͣm lib̃i ex ꝓpͥa
uoluntate efficim᷑: uel głificem᷑ boni.
qd̃ nͥ eque uoluntarii eẽ ñ possumus.
Sane diabolo nr̃a nos mancipat uo¬
luntas. ñ ipsius podestas: deo subicit
eiꝰ gr̃a ñ nr̃a uoluntas. Nr̃a quippe

Expanded text:
omnino non fuisse, quam nostros permanere. Nam, qui voluerunt sui esse, utique sicut dii, scientes bonum et malum; facti sunt, non tantum jam sui, sed et diaboli. Itaque libera voluntas nos facit nostros; mala, diaboli; bona, Dei. Ad hoc pertinet quod dicitur: Novit Dominus qui sunt ejus . Nam illis qui ejus non sunt, Amen dico vobis, inquit, nescio luntatem sumus diaboli, quodammodo interim non sumus Dei, sicut cum per bonam voluntatem efficimur Dei, desinimus jam esse diaboli. Nemo siquidem potest duobus dominis servire . Caeterum sive Dei sumus, sive diaboli, non quippe utrobique libertas arbitrii, per quam maneat et causa meriti: quatenus merito vel puniamur mali, quod tanquam liberi ex propria voluntate efficimur: vel glorificemur boni, quod nisi aeque voluntarii esse non possumus. Sane diabolo nostra nos mancipat voluntas, non ipsius potestas: Deo subjicit ejus gratia, non nostra voluntas. Nostra quippe
Abbreviated transcription (Latin):
qui loquebat᷑ in me: & cet̾a. & in psalmo
didicimꝰ fieri ĩmissiones etiam ꝑ angłos
malos. Uñ & timet apłs ne sic̃ serpens
decepit euam astucia sua. sic ⁊ discpłoꝵ
quib loqͣr corda decipiant᷑. ab illo utiq:
cuiꝰ paulus astucias ñ ignorat: uñ ⁊ dic̃.
Non÷ nob̾ colluctatio adu̾sus carnem
⁊ sanguinẽ: s adu̾sꝰ pͥncipatꝰ & potesta¬
des. adu̾sus mundi rectores. tenebrarũ
harũ. Elsse t̾n sp̃m carnis inbonum
manifeste idem apłs indicat. uͥ infla¬
tos sp̃u carnis sue quosdã ẽẽ testat᷑. &
eẽ etiam sp̃m huiꝰ mundi declarat. uͥ¬

Expanded text:
qui loquebatur in me , etc. Et in psalmo didicimus fieri immissiones etiam per angelos malos . Unde et timet Apostolus, ne, sicut serpens decepit Evam astutia sua, sic et discipulorum quibus loquitur corda decipiantur , ab eo utique, cujus ipse Paulus astutias non ignorat: unde et dicit: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum . Esse autem spiritum carnis non bonum, manifeste idem Apostolus indicat, ubi inflatos spiritu carnis suae quosdam esse testatur . Et esse etiam spiritum hujus mundi declarat, u
Abbreviated transcription (Latin):
pit insilentio. freq̾nt̾ iterans illd̾ samu¬
elis: loquere dñe quia audit seruꝰ tuuᷤ.
Hic gͦ hodiernꝰ sermo finem accipiat:
ut etiam tacentib nob̃. dm̃ intꝰ audiam
loquentẽ ⁊ suadentẽ de regno suo. tanto
dñi uoce ipse suggesserit: alio sermo¬
ne tractabimꝰ. ne presertim in tam
utili ac spũali mat̾ia m̃tes nr̃as longi

Expanded text:
pit in silentio, frequenter iterans illud Samuelis: Loquere, Domine, quia audit servus tuus . Hic ergo hodiernus sermo finem accipiat, ut etiam tacentibus nobis Deum intus audiamus loquentem et suadentem de regno suo, tanto Domini voce ipse suggesserit, alio sermone tractabimus, ne 1133 praesertim in tam utili ac spirituali materia, mentes vestras longi
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiã ad amaritudinẽ animi ꝓuo¬
camͦ. importune ingerendo. si qͥd minꝰ
amicabilit̾ minꝰue discrete factũ uidet᷑
aut dictũ. si qua deniq aut in signo.
auc in oꝑe quolib& data uidet᷑ in dig¬
nationis occasio mat̾ia suspitionis. hĩc
gͦ cogitatiõi ñ aliter. qͣm ip̃i diabolo
resistendũ est: nec aliter ab ea ꝗͣ abip̃a
ꝑdicione cauendũ. Scͥptũ ÷ enĩ. In pa¬

Expanded text:
invidiam, ad amaritudinem animi proinvidiam, ad amaritudinem animi provocamur: importune ingerendo, si quid minus amicabiliter, minusve discrete factum videtur aut dictum; si qua denique aut in signo, aut in opere quolibet data videtur indignationis occasio, materia suspicionis. Huic ergo cogitationi non aliter, quam ipsi diabolo resistendum est: nec aliter ab ea, quam ab ipsa perditione cavendum. Scriptum est enim: In pa
Abbreviated transcription (Latin):
S qm̃ sp̃alis om̃ium natura ẽ. a sermo¬
nib eoꝵ cognoscemꝰ eos: & qͥs sp̃c sit
qui loquat᷑ ipsa suggestio declarabit.
Semꝑ enim sp̃c carnis mollia. sp̃c mundi
uana. sp̃c malidie semꝑ amara loquet᷑.
Quotiẽs gͦ importune ut assolet carnał
cogitatio m̃tem pulsat. u̾bi gr̃a cum de
cibo. de potu. de somno. cet̾isq similib
ad carnis curã ꝑtinentib cogitantes. hu¬
mano qͦdãmͦ in ardescimꝰ desidio. certũ
sit nobis sp̃m carnis eẽ qui loquit᷑. ⁊ tãꝙͣ
autẽ non de illecebris carnis. s de ambi¬
tione scłi. de iactantia. de arrogantia
cet̾isq similib cogitatio uana uersat᷑ in
cordib nr̃is. sp̾̃c mundi ẽ. qui loquitur
longe ꝑnitiosior hostis. ⁊ maiori sollicitu¬
dine repellendꝰ. Int̾dum uͦ satellitib ip̃is
t̾ga u̾tentib pͥnceps ipse hñs irã ingentẽ
tanꝗͣ: leo rugiens in surgit adu̾sum nos.
cum uidł non ad uoluptatẽ carnis aut
scłi uanitatẽ. s ad iram ĩ patientiã ad

Expanded text:
 spiritualis omnium natura est, a sermonibus eorum cognoscemus eos: et quis spiritus sit qui loquatur, ipsa suggestio declarabit. Semper enim spiritus carnis mollia, spiritus mundi vana, spiritus malitiae semper amara loquitur. Quoties ergo importune ut assolet, carnalis cogitatio mentem pulsat: verbi gratia, cum de cibo, de potu, de somno, caeterisque similibus ad carnis curam pertinentibus cogitantes, humano quodam modo inardescimus desiderio, certum sit nobis spiritum carnis esse qui loquitur, et tanquam autem non de illecebris carnis, sed de ambitione saeculi, de jactantia et arrogantia, caeterisque similibus cogitatio vana versatur in cordibus nostris, spiritus mundi est qui loquitur, longe perniciosior hostis, et majori sollicitudine repellendus. Interdum vero satellitibus istis terga vertentibus, princeps ipse habens iram magnam, tanquam leo rugiens, insurgit adversus nos; cum videlicet non ad voluptatem carnis, aut saeculi vanitatem, sed ad iram, ad impatientiam, 1132 ad
Abbreviated transcription (Latin):
audire. mmo qͣnta indignatione a¬
bicere debeam. au̾tentes aures nr̃as
ne audiamꝰ sanguinẽ ⁊ sapientiam
qͣm reuelat caro & sanguis. paruulꝰ
petram. ip̃m &̃ malignũ cõntẽptati¬
onib suis a conspectu cord̃ nr̃i abi¬
cientes & deducentes in nichilũ. Eas
uͦ cogitationes que iusticie & u̾itatis
ãmonent. toca deuotione suscipientes
diuine dignationi grãm habeamꝰ. nec
tante aliq̃n benignitati inueniam᷑ in¬
grati. scientes qm̃ ipse ẽ qui loquit᷑
iusticiã. ipse cuiꝰ sermo ueritas est.
Quante enim ꝑu̾sitatis. immo qͣnte¬
insanie ẽ. si forte dũ alloquit᷑ nos
dũs maiestatis: insensati auertamus
aurẽ. ⁊ ad nescio qͣs animũ ineptias
gͣuit̾ uindicanda. cũ uilissimꝰ u̾mis
clamantẽ ad se audire de dignatur¬
creatorẽ umiu̾sitatis: Quanta uͦ ⁊ ꝗͣ.
in effabił diuine dignadio bonitatis.
que cotidie conspicit nos infelices. au¬
tentes aures. obdurantes corda:⁊ nichi¬

Expanded text:
audire, imo quanta indignatione aaudire, imo quanta indignatione abjicere debeamus, avertentes aures nostras ne audiamus sanguinem, et sapientiam quam revelat caro et sanguis: parvulos petram: ipsum etiam malignum cum tentationibus suis a conspectu cordis nostri abjicientes, et deducentes ad nihilum. Eas vero cogitationes, quae justitiae et veritatis nos admonent, tota devotione suscipientes, divinae dignationi gratiam habeamus: nec aliquando tantae benignitati inveniamur ingrati, scientes quoniam ipse est qui loquitur justitiam; ipse cujus sermo veritas est. Quantae enim temeritatis insaniae est, si forte, dum alloquitur nos Dominus majestatis, nos insensati avertamus aurem, et ad nescio quas animum ineptias graviter vindicanda, cum vilissimus vermis clamantem ad se audire decreatorem universitatis? Quanta vero, et quam ineffabilis divinae dignatio bonitatis, quae quotidie conspicit nos infelices, avertentes aures, obdurantes corda, et nihi
Abbreviated transcription (Latin):
illius ꝑniciẽ uices illiꝰ agat. ut iam sine
õĩ alteriꝰ sp̃c suggestione. ipsa ex se aĩa
aut uoluptuosas. aut uanas. aut amaraᷤ
pariat cogitationes. Iam uͦ ñ facile ar¬
bet ex trib ilł. S quid refert quicũq
loquat᷑ dum unum ⁊ idem sit qd̾cũq
loquunt᷑: Qd refert loquentis nosse
ꝑsonam. dum constet ꝑniciosũ ẽẽ qd
loquit᷑: Si inimicꝰ ẽ: resiste uiriliter
inimico. Si tuus ipse sp̃c ẽ argue eũ
& miserabilit̾ plange: qd̾ in tantam
miseriã ⁊ tam miserabilem deuen̾it
seruitutẽ. Quotiens uͦ suꝑ castigando
corpore humiliando corde. seruanda
ceteris uirtutib acquirendis. ꝯseruãdis.
amplificandis. salubris cogitatio inm̃te
ligno sp̃u dictum ẽ. sic de angłico atq
diuino. nec facile ẽ quis loquat᷑ dis¬
cernere. nec ignorare ꝑicłosum. p̃sertĩ
cũ certũ sit angłm bonũ nunqͣm loqͥ
diosius gͥ deinceps considẽmꝰ quonãm᷑
malignoꝵ illor spũum suggestioneᷤ

Expanded text:
ipsius perniciem, heu! vices illius agat, ut jam sine omni alterius spiritus suggestione ipsa ex se anima aut voluptuosas, aut vanas, aut amaras pariat cogitationes. Jam vero non facile arbet e tribus illis. Sed quid refert quicunque loquatur, dum unum et idem sit quod loquuntur? Quid refert loquentis nosse personam, dum constat perniciosum esse quod loquitur? Si inimicus est, resiste viriliter inimico: si tuus ipse spiritus est, argue eum, et miserabiliter plange, quod in tantam miseriam et tam miserabilem devenerit servitutem. 5. Quoties vero super castigando corpore, humiliando corde, servanda caeteris virtutibus acquirendis, conservandis, amplificandis, salubris cogitatio in mentligno spiritu dictum est, sic de angelico, et de divino: nec facile est quis loquatur discernere, nec ignorare periculosum; praesertim, cum certum sit, angelum bonum nunquam loqui diosius igitur deinceps consideremus, quonam modo malignorum illorum spirituum suggestiones
Abbreviated transcription (Latin):
Separare oporcet p̾ciosum a uili. ⁊ dig¬
niorẽ p̃ponere partẽ: ut scdm sp̃m¬
deb& ẽẽ conu̾sio carnis. ut seruiar ip̃a
⁊ ñ seruiat᷑ ei: ut dicat sp̃c seruo suo
ueni.:⁊ ueniat. fac hoc ⁊ faciat illud.
Sic enim erit uxor nr̃a tanꝗͣ. uitis ha¬
bundans: & saluabit᷑ ꝑ gn̾ationẽ filioꝵ
qui sunt oꝑa bona. Si fuerit ip̃a qͥdẽ
ui laterib domꝰ nr̃e. id: in abscondito¬
⁊ in humili loco. aĩa uͦ resideat in me¬
dio tanqͣ dña. tanqͣm pat̾ familias.
Tanqͣm iudex: ut fiat qd̾ scͥptum est.
Anima mea in manib meis semper.
Maledictꝰ enĩ sp̃c ille. qui partẽ suã
det̾iorẽ facit: maledictꝰ hõ qui pascit
pascit sterilem: & uidue ñ bñfacit.
Deniq ut testat᷑ idem apls. si scdm car¬
nem uixerimꝰ moriem̃: qm̃ qui ĩ carne
ambulant. deo placere ñ posst̃: & qͥ
seminant incarne: de carne metent
corruptionẽ. Si aut̃ sp̾u facta carnis

Expanded text:
separare oportet pretiosum a vili, et digniorem praeponere partem, ut secundum spdebet fieri conversio carnis, ut serviat ipsa, et non serviatur ei, ut dicat spiritus servo suo: Veni, et veniat: Fac hoc, et faciat illud. Sic enim erit uxor nostra sicut vitis abundans, et salvabitur per generationem filiorum, qui sunt opera bona, si fuerit ipsa quidem in lateribus domus nostrae, id est in abscondito et humili loco; anima vero resideat in medio tanquam domina, tanquam paterfamilias, tanquam judex; ut fiat quod scriptum est: Anima mea in manibus meis semper . Maledictus enim spiritus ille, qui partem suam deteriorem facit. Maledictus homo, qui pascit sterilem, et viduae non benefacit. Denique, ut testatur idem Apostolus, si secundum carnem vixerimus, moriemur; quoniam, qui in carne ambulant, Deo placere non possunt ; et qui seminant in carne de carne metent corruptionem . Si autem spiritu facta carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ed iam ad pilatum catur. Ma¬
ne autẽ facto: uinctus addu¬
citur ad pilatum. Quandiu cul¬
ꝑa latet. nox ẽ. At ubi ceꝑit in¬
notescere: mane fit. Tc̃ iam liga¬
tur a pͥncipib sacerdotũ et tra¬
ditur pilato hoc ẽ p̾ncipi tene
modi tradere sathane in int̾itum
carnis. E ffertur adolescens de
domo ad portam ciuitatis. ubi sedet
pilatus ꝓtribunali. In porta enim

Expanded text:
ed jam ad Pilatum eatur: mane autem facto, vinctus adducitur ad Pilatum. Quandiu culpa latet, nox est: at ubi coepit innotescere, mane fit. Tunc jam ligatur a principibus sacerdotum, et traditur Pilato, hoc est principi tenebhujusmodi tradere Satanae in interitum carnis. Effertur adolescens de domo ad portam civitatis, ubi sedet Pilatus pro tribunali: in porta enim
Abbreviated transcription (Latin):
tis si oꝑa mansuetudimiꝰ. side¬
sideria pietatis habetiᷤ. facile
ẽ. ut detali hostia cor eleue¬
ho. Ac si aꝑte dicat. Inuirtutũ
agitis eiꝰ laudẽ ñ ur̃am desi¬
derate. Ad hoc agite. in eo stude
ant obtulistis dño głam et
honorẽ. Si uidentes mirant᷑.
si mirantes imitant᷑ absq do¬
bio obtulistis dño głam et
honorẽ. Propt̾ bonos affeite
glam et honorẽ ꝓpt̾ malos uͦ¬

Expanded text:
tis, si opera mansuetudinis, si desideria pietatis habetis, facile est ut de tali hostia cor eleve. Ac si aperte dicat: In virtutum agitis, ejus laudem, non vestram desiderate. At hoc agite, in eo studetant, obtulistis Domino gloriam et honorem. Si videntes mirantur, si mirantes imitantur, absque dubio obtulistis Domino gloriam et honorem. Propter bonos afferte gloriam et honorem, propter malos
Abbreviated transcription (Latin):
gas. sed uox dñi suꝑ aqͣs. Sitre¬
pidas de infirmitate siue pusil¬
lanumnitate tua cogita qͥa uox
dñi iniurtute. uox dñi magni¬
ficentia. bimes elationẽ ĩntis
& fastus tumidos. sed uox dñi
libidinis maxĩe autẽ sp̃m for¬
nicõnis: agnosce qͥa uox dm̃ in¬
t̃cidentis flãmã ignis. Ista co¬
gita. ista ꝑtracta sed nc̃ rede¬
amꝰ ad singła. Ecce dicis qͥamẽs
tua ualde leiuis. multũ insta¬
bilis uaga et ꝓfuga. ubiq se
uariat. undiq fluctuat. quia
uult & ñ uult piger. consilia
mutat. uoluntates att̃nat. si¬
milis fluctui mariᷤᷤ qͥ auẽto
mouet᷑ et cͥcumfert᷑. s qͥ conũ¬
tit mare inaridã. facile põt
p̃cipere ut cong̃gent᷑ aque q̃
subcelo st̃ in locum unũ. & a¬
pareat arrida. Quia sepe ad
uocem iubentiᷤᷤ dñi. hꝰ mͦi car¬

Expanded text:
let. Sed vox Domini super aquas. Si trepidas de infirmitate, sive pusillanimitate tua, cogita quia vox Domini in virtute: vox Domini in magnificentia. Times elationem mentis et fastus tumidos, sed vox Dominbidinis, maxime autem spiritum fornicationis, agnosce quia vox Domini intercidentis flammam ignis. Ista cogita, ista pertracta. Sed nunc redeamus ad singula. Ecce dicis quia mens tua valde levis, multum instabilis, vaga et profuga ubique se variat, undique fluctuat; quia vult et non vult piger, consilia mutat, voluntates alternat, similis fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur. Sed qui convertit mare in aridam, facile potest praecipere ut congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, et appareat arida. Quia saepe ad vocem jubentis Domini h
Abbreviated transcription (Latin):
ad nouissima eiꝰ m̃bra uos spõ¬
te humiliari. Subiecti estote
& absq dubio adorastis dñm.
Itaq cumbostiis intrate. ĩ greᷤ¬
si adorate. Arpite artam uiã.
intrate ang̾tam portã in habi¬
tu religionis. in uoto ꝓfeegio¬
nis. manete indomo discipline.
tenete instituta regłȩ. Si enim
intra claustralẽ disciplinam
uos coartastis. inatriũ dñi abͦ¬
q dubio intrastis. Si uotũ ꝓ¬
fessionis facitis. Si instituta
regłȩ seruatis. hostias dño ad¬
modũ gratas obtulistis. Si .N. ĩ
claustro uiuentes ꝑomĩa humi¬
lit̾ obeditiᷤᷤ omĩb. uere adoras¬
liqͥs. Ecce unã aliqͥm cong̃ga¬
tionem eceteriᷤ eligens ꝓpono
ꝓmitt̾e stabilitatẽ corꝑis mei.
sed timeonimiũ nimiã leui¬
tatẽ cordis mei. ecce ꝓmittoe¬
mendatonem moꝵ meoꝵ sed
dura s̃ instituta canonicoꝵ ꝓ
pono tam̃ mores emendare.p̃¬
cipue incastitate. in cõmuni¬
one. inobedientia si ñ de sit
gr̃a. Sed ꝓmittens castitatẽ qͦ¬

Expanded text:
d novissima ejus membra vos sponte humiliari. Subjecti estote et absque dubio adorastis Dominum. Itaque cum hostiis intrate, ingressi adorate. Arripite arctam viam, intrate angustam portam, in habitu religionis, in voto professionis; manete in domo disciplinae, tenete instituta regulae. Si enim intra claustralem disciplinam vos coarctastis, in atrium Domini absque dubio intrastis. Si vero votum professionis facitis, si instituta regulae servatis, hostias Domino admodum gratas obtulistis. Si enim in claustro viventes per omnia humiliter obeditis omnibus, vere adorasliquis: Ecce unamaliquam congregationem e caeteris eligens, propono promittere stabilitatem corporis mei, sed timeo nimium nimiam levitatem cordis mei. Ecce promitto emendationem morum meorum, sed dura sunt instituta canonicorum. Propono tamen mores emendare, praecipue in castitate, in communione, in obedientia, si non desit gratia. Sed promittens castitatem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ disciplinã laudant qͥmius
eam cͦtodire ñ studeant. Ad ora¬
re hostias p̃cipimur: hic intꝰ
adorare iubem̃. priꝰ ne intremꝰ
uacui. scđo ne stemꝰ ociosi. Ne
inatͥo scõ eiꝰ. Qd ẽ adorare. nͥ to¬
tum corpꝰ nr̃m adpedes ꝓster¬
nere. & sũmũ nr̃m ad eiꝰ ima¬

Expanded text:
 disciplinam laudant, quamvis eam custodire non studeant: Adorare hostiam praecipimur, hic intus adorare jubemur. Prius ne intremus vacui, secundo ne stemus otiosi: ne in atrio sancto ejus. Quid est adorare, nisi totum corpus nostrum ad pedes prosternere, et summum nostrum ad e
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾hendãt. Ne forte contͣdo¬
mini p̃ceptũ ꝑuos nom̃ dei
blasphemet᷑ ingentib. Uide¬
ant gͦ inuobis q̃ iure lauda¬
re possint. & si bonaur̃a imi¬
tari nolint. Si ꝑuos disciplina
bonam uoluntatẽ ipẽ ñ recipit᷑.
obtulistis dño głam noi eiꝰ. Inbo

Expanded text:
endant, ne forte contra Domini praeceptum per vos nomen Dei blasphemetur in gentibus. Videant ergo in vobis quae jure laudare possint, etsi bona vestra imitari nolint. Si per vos disciplina bonam voluntatem ipse non recipitur, obtulisti
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ gen̾at: si amorẽ leticia dissolutionẽ.
Sequat᷑ gͦ timorẽ leticia. quia timor futa
cauet. leticia de p̃senti gaudet: prudentiᷤ
cautele. finẽ lecicia possidet. Probat gͦ le¬
ticia timorẽ. ꝓbatꝰ timor nicħ aliud qͣm
prudentia ẽ. Comitet᷑ leticiã tristicia: qr
modãte leta cõplectit᷑. qui tristia reminis¬
cit᷑. Temꝑat gͦ leticiã tristicia. tẽꝑata le¬
ticia. nich aliud ꝗͣ tẽꝑantia ẽ. Iungatur
amor tristicie: qi fortit̾ sustinet tristia.
qͥ ꝑ amorẽ quȩ stͥ amauda desidat. Con¬
fortat gͦ amor tristiciã: ꝯfortata uͦ tͥsticia.
nich aliud ÷ ꝗͣ fortitudo. Iungat᷑ amor
timori: qr ordinate amandis inheret.
qͥ tim̃da ñ negligit. Ordinat gͦ qͣmor
timorẽ. Ordinatꝰ amor. nicħ aliud qͣm
iusticia ẽ. Due affectiones. leticia ⁊ tͥsticia.
ñ se extendt̾ ad alia. In nob̃ enĩ letam̃: ⁊
in nob̾ tristam᷑. Amor ⁊ timor. ad alia

Expanded text:
nem generat; si amorem laetitia, dissolutionem. nem generat; si amorem laetitia, dissolutionem. Sequatur ergo timorem laetitia, quia timor futura cavet, laetitia de praesenti gaudet, prudentis cautelae finem laetitia possidet. Probet ergo laetitia timorem. Probatus timor nihil aliud quam prudentia est. Comitetur laetitiam tristitia, quia moderate laeta amplectitur, qui tristia reminiscitur. Temperet ergo laetitiam tristitia. Temperata laetitia nihil aliud quam temperantia est. Jungatur amor tristitiae, quia fortiter sustinet tristia, qui per amorem quae sunt amanda desiderat. Confortet ergo amor tristitiam. Confortata vero tristitia nihil aliud quam fortitudo est. Jungatur amor timori, quia ordinate amandis inhaeret, qui timenda non negligit. Ordinet ergo amor timorem. Ordinatus timor nihil aliud quam justitia est. Duae affectiones, laetitia et tristitia, non se extendunt ad alia: in nobis enim laetamur, et in nobis tristamur. Amor et timor ad alia
Abbreviated transcription (Latin):
humana aĩa: s quibdã sc̃ incorona
quibdam in ꝯfusionẽ. Purgate enĩ
⁊mordinate. gloriosã in uirtutum
corona reddunt aiãm. inordinate
ꝑ ꝯfusionẽ. deiectã ⁊ ignominiosã.
Purgant᷑ aut̃ anime sic. Si amant̃
que amanda st̾. si magis amantur
que mag̾ amanda sunt: si ñ amant̃
que amanda ñ st̾: amor purgatꝰ erit.
Sic ⁊ de cet̾is. Ordinant᷑ autem sic.
Ininicio timor deiñ leticia. pꝰ hane
tristiciã. in ꝯsũmatiõe amor: cõpo¬
sicd̃ quarũ tał est. De timore ⁊ leticia
nascit᷑ prudentia. ⁊ ẽ timor causa prudẽtie
leticia fructꝰ. De leticia ⁊ tristicia nascit᷑ tẽ¬
ꝑantia: & ẽ tristicia causa tẽꝑantiȩ leticia
fructꝰ. De tͥsticia ⁊ amore. nascit᷑ fortitudo:
⁊ tristicia causa fortitudinis amor fructꝰ.
Claudit᷑ circułꝰ corone. De amore ⁊ timore.
nascit᷑ iusticia: ⁊ ẽ timor causa iusticie
tiones. Si timorẽ sequat᷑ iuisticia. desꝑatio¬

Expanded text:
umana anima; sed quibusdam sunt in coronam, quibusdam in confusionem. Purgatae enim et ordinatae gloriosam in virtutum corona reddunt animam; inordinatae per confusionem dejectam et ignominiosam. Purgantur autem sic. Si amantur quae amanda sunt, si magis amantur quae magis amanda sunt, si non amantur quae amanda non sunt, amor purgatus erit. Sic et de caeteris. Ordinantur autem sic. In initio timor, deinde laetitia, post tristitia, in consummatione amor. Compositio quarum talis est. De timore et laetitia nascitur prudentia, et est timor causa prudentiae, laetitia fructus. De laetitia et tristitia nascitur temperantia, cujus est tristitia causa, laetitia fructus. De tristitia et amore nascitur fortitudo, et est tristitia causa fortitudinis, amor fructus. Clauditur circulus coronae. De amore et timore nascitur justitia, et est timor causa justitiae,tiones. Si timorem sequatur tristitia, desperatio
Abbreviated transcription (Latin):
cretor meritor in regno distributor
p̃mioꝵ. In exilio mansuetꝰ. in iudicio
iustus. in regno głos. In exilio amabił.
iniudicio t̾ribilis. in regno ãmirabit.
Indiademate qͦ coronauit eũ mat̾ sua.
Est aut̃ hec corona mĩe: ⁊ in hac imi¬
tabił. Coronaũ eũ ⁊ nou̾ca sua coro¬
na miserie: ⁊ in hac ꝯtẽptibił. Syna¬
gogã loquor que ei ñ matrẽ exhibu¬
it. s̃ nou̾cam. Coronabit eũ familia
sua corona iusticiȩ: ⁊ in hac t̾ribilis.
Coronaũ eũ pat suus corona głȩ. a
in hac desidabilis. Uideant gͦ eũ pecca¬
tores incorona miserie: id: spinea. &
cõpungant᷑: uideant eũ filie syon. aĩe
affectuose. in corona mĩe ⁊ imitentur.
m̃tis. de seruitute carnał ꝯcupiscẽtie.
ad lib̾tatẽ spũał intelligentie. ⁊ uidece
regẽ salomonẽ in diademate qͦ coro¬
nãuit eũ mat̾ sua. Coronant᷑ quidẽ
& alii imitatores ipsiꝰ: s hoc ex indus.¬
tria adiuci ꝑ grãm. Solꝰ iste amat᷑

Expanded text:
cretor meritorum, in regno distributor praemiorum. In exsilio mansuetus, in judicio justus, in regno gloriosus. In exsilio amabilis, in judicio terribilis, in regno admirabilis. In diademate quo coronavit eum mater sua . Est autem haec corona misericordiae, et in hac imitabilis. Coronavit eum et noverca sua corona miseriae, et in hac contemptibilis. Synagogam loquor, quae se ei non matrem exhibuit, sed novercam. Coronabit eum familia sua corona justitiae, et in hac terribilis; coronat eum Pater suus corona gloriae, et in hac desiderabilis. Videant ergo eum peccatores in corona miseriae, id est spinea, et compungantur; videant eum filiae Sion, animae affectuosae, in corona misericordiae, et mentis; de servitute carnalis concupiscentiae ad libertatem spiritualis intelligentiae; et videte regem Salomonem in diademate, quo coronavit eum mater sua. Coronantur quidem et alii imitatores ipsius, sed hoc ex industria adjuti per gratiam. Solus iste a matre
Abbreviated transcription (Latin):
tia tua illa cotidiana: ab urbe.
a curia. a domestica eccłia tua.
Hec in quam circa te sunt. clerꝰ
et popłs tuus. cui specialit̾ ep̾ariͦ.
ac ꝑ hoc speciał cure teneris debi¬
tor. hii quoq qͥ tͥ cotidie assistuđ
seniores popłi orbis udices: et qͥ
item de domo et mensa tua sũt.
capellani. cubicularii. ministri
quiq diu̾sis deputati officiis in
obsequiũ tui. Hii te familiarius
uisitant. frequentiꝰ pulsant: mole¬
stiusq sollicitant. hii sunt qͥ ñ ue¬
rent᷑ suscitare dilectã: et anteqꝙͣ ue¬
t primo quidem derum illũ
ordinatissum eẽ decet: ex
quo p̾cipue in omnẽ ecclesiam.
cderi forma ꝓcessit. Deinde quod ꝑ¬
ꝑam agit te p̾sente: id tͥ turpius.
Interest głe scitatis tue. ut quos p̃
ocłis habes. ita ordinati. ita sint ĩ¬
formati: quatinus totiꝰ honestatiᷤ
et ordinis. ipsi specłm. ipsi sint for¬
ma. Inueniant᷑ p̾cet̾is oportet
expediti ad officia: idonei ad sa¬

Expanded text:
tia illa tua quotidiana, ab urbe, tia illa tua quotidiana, ab urbe, a curia, a domestica ecclesia tua. Haec, inquam, circa te sunt, clerus et populus tuus, cui specialiter episcoparis, ac per hoc specialis curae teneris debitor. Hi quoque qui tibi quotidie assistunt seniores populi, orbis judices; et qui item de domo et mensa tua sunt, capellani, cubicularii, ministri quique diversis deputati officiis in obsequium visitant, frequencius pulsant, molestius sollicitant. Hii sunt, qui non verentur suscitare dilectam et antequam veEt primo quidem clerum illum ordinatissimum esse decet, ex quo precipue in omnem ecclesiam clori forma processit. Deinde quod perperam agitatur te presente, id tibi turpius. Interest glorie sanctitatis tue, ut quos pre oculis habes, ita ordinati, ita sint informati, quatenus tocius honestatis et ordinis ipsi speculum, ipsi sint forma. Inveniantur pre ceteris oportet expediti ad officia, ydonei ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
innotuisset amantissime
euaeni. pͥora qualit̾ accep¬
taris ⁊ scdm hoc uł fidentiꝰ in reli¬
quum ꝓcessissem uel cautiꝰ: aut
certe substitissem omnino. Hunc
uͦ quia ob locorum distantiam id
minime datur: ñ mireris si ꝓdit ex¬
ilior sermo anceps. uerecunde fateor
ad medium ueniens Primus itaq
considerationis partib. libris pͥorib
ꝑtractatis: in manib ẽ de his adde¬
re que cirea te sunt. Et ipsa quidẽ
sub te: s quo pͥora co inportumora
tͥ. Nempe coram posita incuriam
non admittunt. ñ dissimulationem.
non obliuionem. Uehementiꝰ urgẽt
turbulentiꝰ irruunt: uerendum
ne obruant. Circa eiusmodi quã
sobria et intenta consideratione
opus sit: ꝓpͥo te exꝑimento edo¬
ctum satis ñ ambigo. Alioquin
si ñ cauta oportunaq interueni¬
at consideratio. occupatio conti¬
nuabitur: et uexatione̾s ñ erit
modus. et sollicitudinis ñ erit
finis. Non tempus uacuum. ñ
liberum cor: plus laboris. et mi¬
nus utilitatiss dico autẽ instan¬

Expanded text:
innotuisset, amantissime Eugeni, priora qualiter acceptaris, secundum hoc vel fidentius in reliquum processissem, vel cautius, aut certe substitissem omnino. Nunc vero quia ob locorum distantiam id minime datur, non mireris si prodit exilior sermo anceps, verecunde, fateor, ad medium veniens. Primis itaque considerationis partibus libris prioribus pertractatis, in manibus est de his addere, quae circa te sunt. Et ipsa quidem sub te, sed quod propiora, eo importuniora tibi. Nempe coram posita incuriam non admittunt, non dissimulationem, non oblivionem. Vehementius urgent, turbulentius irruunt: verendum ne obruant. Circa ejusmodi quam sobria et intenta consideratione opus sit, proprio te experimento edoctum satis non ambigo. Alioquin si non cauta opportunaque interveniat consideratio, occupatio continuabitur, et vexationis non erit modus, et sollicitudinis non erit finis. Non tempus vacuum, non liberum cor: plus laboris, et minus utilitatis. Dico autem, instan
Abbreviated transcription (Latin):
re dñm suũ. & ꝑseueret obtem¬
ꝑare ad omne eiꝰ imꝑium. Pꝰ
hane geminã pacem q̃ ñ pot̃
ꝑtuibari amundo. uł corrũpi
acorpore suo. qͥa sp̃ui diaboluꝰ
iuolentiã aliqͣm inferre ulteriꝰ
ñ ꝑmittit᷑ ad callida argum̃ta
conũtit᷑. et dolis eumatq insi¬
diis cͥcumuenire nitit᷑. Sed de¬

Expanded text:
re Dominum suum, et perseveret obtemre Dominum suum, et perseveret obtemperare ad omne ejus imperium. Post hanc geminam pacem, quae non potest perturbari a mundo, vel corrumpi a corpore suo, quia spiritui diabolus violentiam aliquam inferre ulterius non permittitur, ad callida argumenta convertitur, et dolis eum atque insidiis circumvenire nititur. Sed de
Abbreviated transcription (Latin):
aneutro qͥdem iccͥco omĩo fie¬
ri pot̃. qͥa qͣlem diabolꝰ fieri
uolet: numqͣm sp̃c tali consen¬
tire debet. & qͥlem sp̃m appro¬
bare decet diabolꝰ absq dubi¬
o tali usq inet̾num ñ consen¬
ciet. Mundo autẽ debet sp̃s
ut dictum ẽ pacemexhib̾e ñ
ab ip̃o exigere. ĩmo &̃. sponte
oblatam despicere. Numqͣm
debet q̃rere numꝗͣ debet uel¬
le. ut mundꝰ ei insuis oblecta¬
mentis deseruiat. ut eum suo
obseqͥo demulceat. Debeegͥ sp̃s
illi ꝓic̃e. seq ip̃m post modũ.
mundo adoẽm iniuriã gra¬
tant̾ exponere. cui ẽ plenapax
inhac parte nulla eiꝰ ꝓspacere
concupiscere. nulla eiꝰ adũsa
ꝑtimescere. Econt᷑io aũ nũꝗͥ
debet sp̃s carnis sue contume¬
liis se ip̃m subd̾e. numqͥm eiꝰ
uoluntati deseruire. qͥnĩmo
iugi labore fatiganda. conti¬
nua abstinentia domanda do¬
nec suplex pacem poscat. pacẽ
ꝓmittat. pacem custodiat de¬
sinat deniq concupisc̃ẽ adũsꝰ
sp̃m. incipiat tand̾ recognoᷤce¬

Expanded text:
ino fieri potest, quia qualem diabolus fieri volet, nunquam spiritus tali consentire debet, et qualem spiritum approbare decet, diabolus absque dubio tali usque in aeternum non consentiet. Mundo autem debet spiritus, ut dictum est, pacem exhibere, non ab ipso exigere, imo etiam sponte oblatam despicere. Nunquam debet quaerere, nunquam debet velle, ut mundus ei suis oblectamentis deserviat, ut eum suo obsequio demulceat. Debet igitur illi projicere, seque ipsum postmodum mundo ad omnem injuriam gratanter exponere, cui est plena pax in hac parte, nulla ejus prospera concupiscere, nulla ejus adversa pertimescere. E contrario autem nunquam debet spiritus carnis suae contumeliis seipsum subdere, nunquam ejus voluntati deservire, quinimo jugi labore fatiganda, continua abstinentia domanda, donec supplex pacem poscat, pacem promittat, pacem custodiat. Desinat denique concupiscere adversus spiritum, incipiat tandem recognosce
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta q̃ est dediabolo obti¬
nenda ẽ ꝑ prudentiã. et maxi
me ꝑor̃onis instanciam. quȩ
qͥdem ad õẽm pacẽ necc̃ia ĩue¬
nitur. sine qua nulla adqͥrit᷑.
nulla possidet᷑. De prima pace
canitur. Gła in excelsis deo. ⁊ ĩt

Expanded text:
obtinenda est per prudentiam, et maxime per orationis instantiam: quae quidem ad omnem pacem necessaria invenitur, sine qua nulla acquiritur, nulla possidetur. De prima pace canitur: Gloria in excelsis Deo, et
Abbreviated transcription (Latin):
clinare. dicens c̃ adam. Muli¬
er qͣm dedistim̃ decepit me. pu¬
tans totũ qͦd peccat decarniꝰ ui¬
cio ꝓcedere. et idcͥco autorẽ eiuᷤ
culpã qͥ eam talẽ fecit respicere.
Econt᷑ autẽ dona dei suis mitis
ascͥbit. et exeis ñ illius cuiꝰ dona
q̃so tamimpiũ: Mala sua sciło
deo uelle imputari. dona dei
sͥ uelle ascͥbi. qͥs non uideat ħ
qͣm sit impiũ et qͣm sccłatum:
Qmobrẽ amͦ cũ impiis ñ sedebo
sed eoꝵ consilia declinabo. &. u¬
tinã tam odissem oẽm impiũ
cogitatũ qͣm odiui eccłam ma¬
lignantiũ. Utinã tam ñ affec¬
⁊ arẽ umqͣm usurpare mͥ głã
dei qͣm me ñ delectat malũ ꝓxi¬
mi. U̾mptam̃. et si ñ dũ ab af¬
fectu meo eradicare neqͣuerĩ
amorẽ uane saudis qͦmad̾mme
ꝓfecisse credo adodiũ malignã¬
tium faciam qͦd pot̾o ẽ impiᷤ
ñ sedebo. sedillis conuenienti¬
b admentẽ ꝓtinus illos ex¬
pugnatur᷑ exsurgo. & amari¬

Expanded text:
clinare, dicens cum Adam: Muliclinare, dicens cum Adam: Mulier quam dedisti mihi decepit me , putans totum quod peccat de carnis vitio procedere et idcirco in auctorem ejus culpam qui eam talem fecit respicere. Econtra autem dona Dei suis meritis ascribit, et ex eis non illius cujus dona quaeso, tam impium? Mala sua scilicet Deo velle imputari, dona Dei sibi velle ascribi, quis non videat hoc quam sit impium, et quam sceleratum? Quamobrem amodo cum impiis non sedebo, sed eorum consilia declinabo, et utinam tam odissem omnem impium cogitatum, quam odivi ecclesiam malignantium! Utinam tam non affectarem unquam usurpare mihi gloriam Dei, quam me non delectat malum proximi! Verumtamen et si nondum ab effectu meo eradicare nequiverim amorem vanae laudis, quemadmodum me profecisse credo ad odium malignantium, faciam quod potero, cum impiis non sedebo. Sed illis convenientibus ad mentem, protinus illos expugnaturus exsurgo, et amari
Abbreviated transcription (Latin):
malignȩ cogitatõnes admẽ¬
tẽ. & putant eccłam face ñ
ex̾citum cõg̃gare. fing̃t enĩ se
adobseqͥum dei conuenire ñ
autẽ suũ odium excere uelle.
Quasi enĩ excitum cog̃gat qͥ se
ad sui ultionem parat. Sed̃
eccłam qͦdãmͦ cogitatõnum
multitudo facit q̃ in obseqͥũ
dei conuenire se fingit. Ue¬
rũptñ iam facile illudo talẽ
or ñ dum ꝓfeci usq ad eoꝵ
odium qͦmad̾m testatꝰ sũ
de eccl̃a malignãtium. faci
otñ qͦd possum. declino eoꝵ
consorcium. et amͦ cũ impiiᷤ
ñ sedebo. Nescio quo pacto
nicħ sic animũ delectat qͦmͦ
ut głari q̃at cũ tam̃ scͥptũ
sit głam meã alt̾i ñ dabo
Illud gͦ solum p̃ceteris sibi
mens humana usurpat. qͦd
att̃i ciuiqͣm ds̃ dare nolenᷤ
s soli reseruat. Nec suffici¬
unt hominitot bona nat᷑e tot
dona gr̃ȩ. nͥ addat &̃ rapinã
facere. et ut se induat. suum
dñm gła sua spoliare. hinc ẽ
qͦd semꝑ ẽ paratꝰ sua peccata
excusare. et indm suũ illa de¬

Expanded text:
malignae cogitationes ad mentem, et putant Ecclesiam facere, non exercitum congregare. Figunt enim se ad obsequium Dei convenire, non autem suum odium exercere velle. Quasi enim exercitum congregat qui se ad sui ultionem parat. Sed ecclesiam quodammodo cogitationum multitudo facit, quae in obsequium Dei convenire se fingit, verumtamen jam facile illudo talem or, nondum profeci usque ad eorum odium quemadmodum testatus sum de ecclesia malignantium. Facio tamen quod possum: declino eorum consortium, et amodo cum impiis non sedebo Nescio quo pacto nihil sic animum delectat, quomodo ut gloriari queat, cum tamen scriptum: Et gloriam meam alteri non dabo . Illud ergo solum prae caeteris sibi mens humana usurpat, quod alteri cuiquam Deus dare nolens sibi soli reservat. Nec sufficiunt homini tot bona naturae, tot dona gratiae, nisi addat etiam rapinam facere, et ut se induat, suum Dominum gloria sua spoliare. Hinc est quod semper est paratus sua peccata excusare, et in Deum suum illa de
Abbreviated transcription (Latin):
suã hic duplicare dedignat᷑. du¬
plici contrit᷑one cont̾etur. ꝓge¬
mina hostia dupplex dabit᷑ sto¬
la. ꝓ stola corporis. offerte hosti¬
ambonȩ actionis ꝓstola m̃ntiᷤᷤ
date. hostiam piȩ deuotoniᷤ. No¬
lite tim̃e eos qͥ occidt̃ corpꝰ. aĩe
hii qͥdem dñari corpori. sed nõ
mete. illi mun̾a offerte. qͥ pꝰqͣm
abstulerit uitã. pot̃ et aĩammit¬
tere ingehennã. Afferte gͦ dño
qͥa pͥncipat᷑ in et̾nitate. dño. qͥa
cui uult donat temꝑalia bona.
ferte dño. Sid̾s bonitatẽ sonat.
dño potestatẽ designat: satiꝰex¬
hac distinctõne ĩnuit. qͥa qͦd fi¬
tiũ exhibemꝰ debitũ ñ benefici¬
um. Afferte dño glam et boadig.¬
nit᷑. in scdo itembis positsi inue¬
nit᷑. Primo d̾r afferte afferte ꝓꝓ¬
ter nosmet ipõs. scdo afferte af¬
ferte ꝓpt̾ ꝓximos. Pͥmo afferte
filios arietum admeritũ. scdo
incelis ẽ. Si filios arietum offer

Expanded text:
suam hic duplicare dedignatur, dusuam hic duplicare dedignatur, duplici contritione conteretur. Pro gemina hostia duplex dabitur stola. Pro stola corporis offerte hostiam bonae actionis, pro stola mentis, date hostiam piae devotionis. Nolite timere eos qui occidunt corpus, animae hi quidem dominari corpori, sed non mete; illi munera offerte, qui postquam abstulit vitam, potest et animam mittere in gehennam. Afferte ergo quia principatur in aeternitate. Domino, quia cui vult donat temporalia bona, ferte Domino. Si Deus bonitatem sonat, Dominus potestatem designat; satihac distinctione innuit quod fitum exhibemus, debitum est beneficium. Afferte Domino gloriam et honitur, in secundo item bis positum invenitur. Primo dicitur: Afferte, afferte propter nosmetipsos; secundo afferte, afferte propter proximos: primo afferte filios arietum ad meritum; secundo era. Si filios arietum offer
Abbreviated transcription (Latin):
dei uocabunt᷑. licet gͦ ni fallor
ꝑsonaꝵ dignitatẽ exeoꝵ hostis
ꝑpende seruo siqͥdẽ sufficit. ꝓ
frore gehennȩ de malis penit̃e.
mercennario mñcedis causa a
malis abstiñe. filio parũ ẽ ꝓdno.
animã in morte poñe. Ad seruoᷤ
itaq ꝑtinet penitentia. m̃cẽna¬
riis conuenit abstinentia. filiis
congruit patientia. Pacientiȩ
itaq et mansuetudinis agnos
afferte uob̾cũ qͥ sꝑatis. uł suspi¬
ratis adoptionem filioꝵ. Affer
it dic̃e filios arietum cũ compen¬
dio dici potuisset agnos. neq N.
arietes poss t̃ alios gñare filios:
Sed forte uoluit nos qͦciens nos¬
et exeoꝵ factis uł dictis. qͥd fa¬
cere. qͥa desic̾are debeamꝰ agnoᷤ¬
cere. Qualia ex se desidia genu¬
& nos in nob genñe & nutrire.
studeamꝰ &. tc̃ nos absq dubio
dño filios arietum ĩmolamꝰus.
afferte dño dño. Utrumq bispo¬
nit᷑. utrũq repetit᷑. Si uultiꝰ ha¬
b̾e geminã stolam duplicate
hic hostiã ur̃ãm. Qui hostiam

Expanded text:
i vocabuntur . Licet ergo, ni fallor, personarum dignitatem ex eorum hostiis perpendere. Servo siquidem sufficit pro terrore gehennae de malis poenitere, mercenario mercedis causa a malis abstinere, filio parum est pro Domino animam in morte ponere. Ad servos itaque pertinet poenitentia, mercenariis convenit abstinentia, filiis congruit patientia. Patientiae itaque et mansuetudinis agnos afferte vobiscum, qui speratis vel suspiratis adoptionem filiorum. Affeit dicere filios arietum, cum compendiosius dici potuisset agnos, neque enim arietes possunt alios generare filios? Sed forte voluit nos, quoties et ex eorum factis vel dictis quid facere, quid desiderare debeamus agnoscere. Qualia ex se desideria genuet nos in nobis gignere et nutrire studeamus, et tunc nos absque dubio Domino filios arietum immolamus. Aafferte Domino, Domino; utrumque bis ponitur, utrumque repetitur. Si vultis habere geminam stolam, duplicate hic hostiam vestram. Qui hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
tiumodiui. qͦd c̃ iniq̃ gerentib
ñ int̾ibo. ꝙ cũ impiis ñ sedebo.
qͥa totũ hoc ẽ t̾m declinare a
malo. sedut placeam ꝑfecte ĩ
conspectu tuo. studebo deser
mino oꝑe. ut habeam qͣs poᷤ¬
sim manꝰ ad te ꝑbonã inten¬
tõnem leuare. & si forte hĩma¬
nib infagendum aliqͣ ut as¬
solet macula inheserit. & eas

Expanded text:
tium odivi, quod cum iniqua agentibus non introibo, quod cum impiis non sedebo, quia totum hoc est tantum declinare a malo. Sed ut placeam perfecte in conspectu tuo, studebo deservmino opere, ut habeam quas possim manus ad te per bonam intentionem levare. Et si forte his manibus inter agendum aliqua, ut ass