comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est.In hac lectione pu¬
eros alloquit᷑. ut festi¬
nent crescere. qr no-¬
uissima hora est. Etas corporis. ñ
est ĩuoluntate. Ita nullus scd̃m
carnẽ crescit qͣudo uult: sicut nuul¬
lus q̃n uult nascit᷑ Ibi aũt na¬
tiuitas ĩuolũtate est. ⁊ crem̾̃tũ ĩ
uoluntate est. Nemo ex aqua ⁊ spi¬
ritu nascitur. nisi uolens. Etgo si
uult crescit. si ñ uult de crescit. Q
est crescere: Proficere. Quid est de¬
crescere: Deficere. Quis quis nouit
natum eẽ se. audiat qͥa puer est
et ĩfans auide inhiet uberib ma-¬
tris: ⁊ cito crescet. Est aũt mat̾ et¬
clia, ⁊ ubera eis. duo testamenta
scripturatũ diuinarũ. Hinc sug¬
gatur lac om̃ium sacrau̾torũ. tẽ¬
rum ut nutritus. atq roboratus.
Lacte te nutrit. ut pane pascat.
Nam corde contingere ih̃m spiri-¬
talit̾. hoc est cognoscere quia equa-¬
lis est patri. Propt̾ea ⁊ mariã ꝓhi¬
bet tangere se: ⁊ dicebat ei Nolime
tangete. ñdum eñi ascendi ad pa-¬

Expanded text:
est. In hac lectione pueros alloquitur; ut festinent crescere, quia novissima hora est. Aetas corporis non est in voluntate. Ita nullus secundum carnem crescit quando vult; sicut nullus quando vult nascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult, crescit: si vult, decrescit. Quid est crescere? Proficere. Quid est decrescere? Deficere. Quisquis novit natum se esse, audiat quia puer est et infans; avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentorum temrum, ut nutritus atque roboratus Lacte te nutrit, ut pane pascat: nam corde contingere Jesum spiritualiter, hoc est cognoscere quia aequalis est Patri. 2. Propterea et Mariam prohibebat se tangere, et dicebat ei: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Pa
Abbreviated transcription (Latin):
centes cuncta que egerant. ad
eius pedes tremefacti ceciderunt.
es se deliquisse confessi sunt. Ip̃e
rent. quem presentem sibi esse ĩ
sp̃u scirent.

Expanded text:
centes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse rent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent.
Abbreviated transcription (Latin):
Os etenim celle fuit. ut qͦci¬
ens ad responsum aliquod
egred̾entur frẽs. cibum potumq
extra cellam minime sumerent.
Cumq hoc de usu regule sollicite
seruaretur. quadam die ad respon¬
sum frẽs egresi sunt: in quotardi¬
ori compulsi sunt hora demorari.
Qui manere iuxta religiosam fe¬
minam nou̾ant: cuius ingressi
habitacłm. sumpserunt cibum.
Cumq iam tardius ad cellam re¬
dissent. benedictionem prĩs ex mo¬
re petierunt. Quos ille ꝓtinus per¬
cunctatus est. dicens. Ubi comedi¬
Quib ille ait. Quare ita menti
atq illoᷤᷤ cibos ñ accepistis: Nũ¬
quid tot calices ñ bibistis: Cũq
eis uen̾abilis pat̾. ⁊ hospicium
mulieris. ⁊ genera ciboꝵ. et nu¬
m̾̃um potionum diceret. recognoᷤᷤ¬

Expanded text:
os etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comediQuibus ille ait: Quare ita mentimatque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recogno
Abbreviated transcription (Latin):
tabernacła sua letantes. ⁊ alacri
corde suꝑ om̃ib bonis. que fec̾at
dominꝰ dauid seruosuo. ⁊ isrł ppło
suo. Dimittet enim ꝑacto resur
Non eos utiq ult̾ius a sua pre¬
tationem prĩe celestis immittẽs:
ut ꝓ suis quiq m̾itis ꝓmissam
regͣni celestis sedem ꝑcipiant.

Expanded text:
tabernacula sua laettabernacula sua laetcorde super omnibus bonis quae fecerat Dominus David puero suo, et Israel populo suo: Dimittet enim Dominus peranon eos utique ulterius a sua praetationem Patriae coelestis immittens, ut pro suis quisque meritis promissam regni coelestis sedem percipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
quos adhuc in t̾ris certare cõspi¬
tiunt: ñ habebunt ultra. quo ĩ¬
tuitum cogitationis sue foras. uł
admodicũ mittant. hẽntes se¬
cum intus dm̃: de cuius uisione
sempiterna gaudeant:hẽntes ⁊
ꝓximos. quoꝵ felicitati sempit̾ne
congaudeant: ubi illud primum
tionem: in hac uita iusti ꝓ suis qͥ¬
q uirib accinguntur. Diliges do¬
minũ dm̃ tuum ex toto corde tuo.
⁊ex tota aĩa tua. ⁊ ex tota m̃te tu
a diliges ꝓximum tuum. sicut
te ip̃m. Quia quo uicinius p̾sentẽ
dñi uultum cernunt: eo se ardenciꝰ¬
eius dilectioni totos impendunt.
et ꝓximos suos om̃s ẽẽ electos. ac
deo dilectos agnoscunt: quo cor¬
da illoꝵ ñ minus qm sua. sincero
amore referta ꝑspiciunt. eo illos
ip̃i ñ minus qͣm se ip̃os amare.
delectant᷑. S ⁊ hoc notandũ. quia
exposita dedicatione. uel festiuita¬
te subsecuta. ita scriptura ꝯclusit.
Et dimisit salomon pplõs. Qui
benedicentes regi. ꝑfecti sunt in

Expanded text:
quos adhuc in terris certare conspiquos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et proximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, ubi illud primum tionem in hac vita justi pro suis quique viribus accinguntur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuum sicut te ipsum . Quia quo vicinius praesentem Dei vultum cernunt, eo se ardentius dilectioni totos impendunt, quo proximos suos omnes esse electos ac Deo dilectos agnoscunt, quo corda illorum non minus quam sua sincero amore referta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam seipsos amare delectantur. Sed et hoc notandum, qui exposita dedicatione ac festivitate subsecuta, ita Scriptura conclusit: Et dimisit populos Salomon, qui benedicentes regi profecti sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est: iustus ꝓ iniustis. ut noᷤ
offeret d̾õ. Nortificatos carne:
uiuificatos aut̃ sp̃u. Ignis aũ
sua alterutrum beatitudine. ⁊
in sui conditoris conspecta clari-¬
tate. semꝑ ardere letantur. Hĩc
est qd̃ quedam celestium uirtitũ
agmina. que ex singulari pro¬
pinquitate conditoris sui. in cõ¬
parabili ardent amore. spetiali
nomine seraphin: id est ardenteᷤ.
uel incendentes uocantur. Com¬
pleta gͦ dedicatione templi. ig¬
nis de celo descendens. oblatas
dño hostias deuoratz quia exple¬
to tẽpore nr̃e resurrectionis. cum
introierint in gaudium dñi sui.
inflammant᷑. eoꝵ quoq m̃tes.
uisa spetie sui redẽptoris absor¬
bet. Qua quidẽ face dilectionis.
etiam nunc. płimos electoꝵ ĩsu
ꝑna illa ciuitate. plene absortoᷤᷤ
esse ñ dubium ẽ. S tunc nimi¬
rum hoc multo ꝑfectius adimple-¬
bitur: cum recepta carne ĩmor¬
tali. receptis in eadem b̃ĩtudĩẽ
conseruis suis. ⁊ frĩb cunctis.

Expanded text:
est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo; mortificatus autem carne, vivificatus quidem spiritu . Ignis autem sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper ardere laetantur. Hinc est enim quod quaedam coelestium virtutum agmina, quae ex singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore speciali nomine Seraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias devorat, quia expleto tempore nostrae resurrectionis, cum introierint in gaudium Domini suiinflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudicium. s sicut dñs his qͥ
bona egerunt ꝓmisit. resurg̾e
mereamur ad uitam. Nec sine di ᷤ¬
cussione p̾tereundũ. qd̃ dedicãs
templum salomon. ubi cõpleuit
preces. descendit ignis de celo, ⁊
deuorauit holocaustum ⁊ uic¬
timas. Hololocausta ⁊ iuictime¬

Expanded text:
ad judicium, sed, sicut Dominus his qui ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta nam
Abbreviated transcription (Latin):
bris. hostis antiqui ꝑiclitatur ĩ¬
sidiis. nũc instante sollertia doc¬
torum fidelium. quos adhoram
ꝑdere uidebatur. ꝑpenitentiam
iam castigatos recipit. Q.d u̾o¬
sex annis edificatum est. adsi¬
gnificationem dñiti corporis. ꝙ
de uirgine assũpsit. spetialit̾
respicit. De quo. ip̃e dicit iudei ᷤ.
Soluite templũ hoc: ⁊ in trib di¬
eb excitabo illud. Quia uidelicz
solutum passione corpus suum:
ip̃e die tercia resuscitauit adiu¬
tam. Ferunt siquidẽ qd̃ corpus
post conceptionis initium. in mẽ¬
broꝵ distinctione formetur: at¬
q ideo ñ casu gestum. s diuinitꝰ
ꝓcuratum est. ut eo annoꝵ nu¬
m̾o tẽplum edificaretur. quodi
erum num̃o. corpus dñicum ꝙ.
uirginali ꝑfici oportebat. Quod
aut̃ encenia ꝑ om̃s annos celebra¬
ri sancitum÷ hoc ꝓfecto nos am¬
monet: ut memoriam dñice re¬
surrectionis. qm iam fcãm sꝑa¬
mus. semꝑ animo retineamus:
Taliterq nos agamus. ut non

Expanded text:
bris hostis antiqui periclitatur inbris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quosex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis quod de Virgine assumpsit spiritaliter respicit; de quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc et in tribus diebus aedificabo illud ; quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem physici quipost conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; atque non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut eo annorum numero templum aedificaretur quo dierum numero corpus Dominicum, virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes annos celebrare sancitum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam Dominicae resurrectionis, quam jam factam cremper in animo retineamus; taliterque nos agamus, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
illum. apparet aut̃ eis qui fidẽ
habent in illo. Dicamꝰ ei sup-¬
plices. quia tu es xpistus. Tefi-¬
lium dei. unigenitum prĩs. ⁊ spi-¬
ritui scõ coeternum ẽẽ. & consub¬
tantialem in diuinitate. te nr̃e
substantie participem extẽpore
factum ẽẽ cognouimus. Da ut
qd̃ interim pia fide uen̾am᷑. ple-¬
na in futuro uisione speculem᷑.
hec est etenim iinica anime nr̃e
salus ⁊ uita. tuũ ppetuo uultũ.
tuam cernere lucem. Nec dubitã¬
dum quia rogantes exaudiet
nos: qͣndo qd̃ ip̃e p̾cepit rogamꝰ.¬
si qd̃ dare ip̃e desiderat intenta
mente poscimus. Quomodo enĩ
pie supplicantib famulis. nega
rebellib ultra qͣm petebant aꝑi¬
re ñ renuit. qui cũ illum an ho
ñ hoĩem tm. sed etiam del̃r xp̃m.
et dei filium se ẽẽ ñ tacuit. Res¬
pondit enĩ eis. dicens. Loquor
uobis. ⁊ ñ creditis. Oꝑa que ego
facio in noĩe patris m̃i. hec testi

Expanded text:
illum; apparet autem eis qui fidem illum; apparet autem eis qui fidem habent in illo. Dicamus ei supplices quia tu es Christus Filius Dei unigenitus, Patri et Spiritui sancto et coaeternum esse et consubstantialem in divinitate; te nostrae substantiae participem ex tempore factum esse cognovimus. Da ut quod interim pia fide veneramur plena in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae nostrae salus et vita. Tuum perpetuo vultum, tuam cernere lucem; nec dubitadum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat, intenta mente poscimus. Quomodo enim pie supplicantibus famulis negarrebellibus ultra quam petebant, aperire non renuit? Qui cum illum an homn hominem tantum, sed etiam Deum Christum, et Dei Filium se esse non tacuit. Respondit enim eis, dicens: Loquor vobis, et non creditis. Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter quos hec scribenda erant.⁊
ita responsum temꝑauit suũ.
ut et calumpniatorum ora cõ-¬
clideret: et quia xp̃c est. fidelib
aꝑta uoce panderet. Illi enĩ de
homine xp̃o querebant. Ip̃e aũ
diuinitatis sue qua equalis ẽ
pr̃i. palam misteria narrat. Cir-¬
cundemus gͦ et nos eum km̃i.
ñ sicut iudei insidiis appetendo.
sed ut fidelissima domus eius.
rando. de quib m̾ito dicatur.
Scĩficauit tab̃nacłm suũ altiͤ¬
simus: d̾̃s in medio eius ñ com¬
mouebitur. Petamus eũ. nõ
ut illi uesaniendo. quousq aĩ¬
mam nrãm tollis. Si tu ẽs xp̃e.¬
dic nobis palam. Quid enim
uesanius. quam ut magrm̃¬
ut magrma u̾itatis. ideo sibi aĩ¬
mam tollere q̃rantur.quia ñ
eis incredulis et contradicenti¬
b aꝑte sue maiestatis archa¬
na reserauit: S ut scriptura
ammonet. sentiendo de illo ĩ
bonitate. ⁊ in simplicitate cor-¬
dis querendo illum. Qm̃ ĩue
nietur abhis qui ñ temptant

Expanded text:
propter quos haec scribenda erant, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus fidelibus aperta voce procederet; illi enim de homine Christo quaerebant; ipse autem divinitatis suae, quae aequalis est Patri, palam mysteria narrabat. Circumdemus ergo et nos eum, carissimi; non sicut Judaei insidiis appetendo, sed ut fidelissima domus ejus rando; de quibus merito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque animam nostram tollis? si tu es Chrisdic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incredulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana reseraverit? Sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate, et simplicitate cordis quaerendo illum. Quoniam invenitur ab iis qui non tentant
Abbreviated transcription (Latin):
tatem aurarum uoluit designa-¬
re brumalium: Et quia pluri¬
mis eoꝵ. quos tunc in templo in¬
uenit. congruebat sermo quem
etiam subseq̃nter aꝑte denunti-¬
at dicens. Circundederunt ergo
eum iudei. et dicebant. Quousq
aĩam nrãm tollis: Si tu es xp̃c.
dic nobis palam. Non enim hec
ueritatem fidei querendo. sedilli
quem interrogabant insidiando.
os calũpniam astruendo. dicebãt.
xp̃m̃ namq quem fides orthodo¬
xa uerum cdm. uerum confitetur
⁊hominem. illi purum tm̃modo
hominẽ futurum. ñ aut̃ ⁊ dñmẽe
credebant: Memores uidelicet. qr
de humanitate illius. iurauit do¬
minus dauid. defructu uentris
eius sedere suꝑ sedem suam: Sed
obliti qd̃ ip̃e desua diuinitate. ꝑ
eundẽ dauid canit. Dñs dixit ad
suscipiant. errare non cessant.
ret. cogitabant eum trade potes¬
tati presidis puniendum: qͣsi
contra augustum repugnãs.
illicitum sibi usurparet imꝑi-¬
um. S ip̃e nr̃e saluti ꝯsulens.

Expanded text:
tatem aurarum voluit designatatem aurarum voluit designare brumalium; et quia plurimis eorum quos tunc in templo invenit, congruebat sermo quem etiam subsequenter aperte denuntiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum, non autem et Deum esse credebant: memores, videlicet, quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus se sedere super sedem suam; sed obliti quod ipsi de sua divinitate per eumdem David cecinit: Dominus dixit ad  Christo suscipiant, errare non cessant. ret, cogitabant eum tradere potestati praesidis puniendum; quasi contra Augustum repugnans illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens,
Abbreviated transcription (Latin):
talis ac terrenus. quamuis potẽ¬
tissimus ac sapientissimꝰ. ad ad
orandum stare solebat. qͣntoma-¬
gis penetralia cordium nr̃oꝵ in¬
uisere. atq illustrare desiderat.
si tñ ea porticum ẽẽ salomonis.
hoc est si ea timorem suum est
initium sapientie. habere ꝑspexe¬
rit: Neq enim putandum est.
quia domnus solummodo in qͣ ad
adorandum. uel ad misteria cele-¬
branda conuenimus. templũ sit
nimus. multo amplius tẽplum
eius appellemur et simus: cũ ma¬
inter illos ambulabo. Si ergo tẽ¬
plum dei sumus. curemus soller¬
ter. ⁊ bonis satagamus actib.ut
in eodem suo templo.sepius ip̃e
⁊ uenire. ⁊ mansionem facere di¬
gnetur. Caueamꝰ. hyemis exẽplũ.¬
ne uidelicet corda nr̃a dñs adue¬
niens. a caritatis ardore torpẽtia
repperiat: ideoq ea citius aduer-¬
satus relinquat. Quid enimꝑ-¬
tinuit ad euugłistam hyemis
tempus commemorare. nisiqr
duritiam ꝑfidie iudeoꝵ. ꝑ asꝑi-¬

Expanded text:
talis ac terrenus, quamvis potentalis ac terrenus, quamvis potentissimus, ac sapientissimus ad orandum stare solebat, quanto magis penetralia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est, si ea timorem suum, quod est initium sapientiae, habere perspexerit: neque enim putandum est quia domus solummodo in qua ad orandum vel ad mysteria celebranda convenimus, templum sit nimus, multo amplius templum ejus appellemur et simus; cum maitabo in eis, et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exene videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adsatus relinquat. Quid enim pertinuit ad Evangelistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae Judaeorum per asperi
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimis. Encenia aut̃ uoca¬
bantur solempnia dedicatiõis
templi. que ppls di ex antiqua
patrum traditione. ꝑ annos sin¬
gulos celebrare consueuerat. Qͦ¬
rum uestigia. nos hodie iuxta ⁊¬
morem xp̃iani ordinis sequen¬
tes. annuam dedicationis eccłie
nr̃e diem. diuinis laudib et ui-¬
giliis. studuimus agere sollem¬
pnem. Et hanc nos festiuitatẽ
eo maiorideuotione celebrare op¬
portet. quo etiam redemptori nr̃o
gratissimam ẽẽ cognouimus: ad¬
eo ut in illa ip̃e templũ ingredi.
et sermonem facere ad ppłm. ac
diuinitatis sue sacram̃ta pand̾e
dignatus sit. Facta sunt in qͥt
encenia in iherosolimis. ⁊ hyẽps
erat. Et ambulabat ilx in tem¬
plum. in porticum salomonis.
Si ergo ambulare uoluit ĩtem¬
plum. in quo caro ⁊ sanguis bru¬
torum animalium offerebatur.
multomagis nr̃am orõnis domũ.
ubi carnis ipiꝰ ac sanguinis sacͣ¬
m̃ta celebrant᷑ uisitare gaudebit.
Si ꝑambulare ñ despepexit porti¬
cum. in qua rex quondam mor¬

Expanded text:
set . Encaenia autem vocabantur solemnia dedicationis templi, quae populus Dei, ex antiqua patrum traditione, per annos singulos celebrare consueverat: quorum vestigia nos hodie juxta morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationis ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem: et hanc nobis festivitatem eo majore devotione celebrare oportet, quo etiam Redemptori nostro gratissimum esse cognovimus; adeo ut in illa ipse templum ingredi et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta sunt, inquit, Encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Si ergo voluit ambulare in templo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambulare non despexit porticum, in qua rex quondam mor
Abbreviated transcription (Latin):
tudine finitur. Unde oportet ka¬
rissimi. ut inedificatione domus
dei. unus quisq nr̃m. exhortan¬
do. obsecrando. increpando.ipse
piis actib desudando: qͣntũ ua¬
let insistat. Ne si quẽpiam rex
celestis nunc desidem. in oꝑe sui
templi conspexerit. hunc ĩ tp̃re
nitatis. reddat exortem. Sata¬
gamus mutuo caritatis auxilio.
ut om̃s nos alacri corde. ⁊ in defeᷤ¬
fessos in oꝑib q̃ ip̃e precepit ĩue
ꝓpetue uisionis introducat. ih̾c¬

Expanded text:
tudine finitur. Unde oportet, catudine finitur. Unde oportet, carissimi, ut in aedificatione domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi conspexerit, hunc in temporuae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, unde omnes nos alacri corde et indefessos in operibus quae ipse praecepit, uae visionis introducat
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Hene aut̃ dicitur qd̃ benedi-¬
centes regi. ꝓfecti sunt in tab̃na¬
cula sua: quia hec ẽ nimirum so-¬
la actio quietissima. ac felicissi¬
ma ciuium suꝑnoꝵ. ymnos gr̃ã¬
rum suo dicere conditori. Hinc e¬
nim dcm̃ est. Beati qui habitãt
in domotua: in scl̃m scł̃i lauda¬
bunt te. Hinc idem ꝓph̃a. ultimoᷤᷤ
septem psalmos: in laudis diui¬
ne suauitate compleuit. Porro oc¬
tauo ante finem psalterii. de uie¬
torie pungna. qua gygantẽ stra¬
uerat. dñm benedicendo confecit.
Ubi aꝑte indicat. quia om̃s qui
hic malignoꝵ certamina suꝑant.
illic in requie uera. laudem sui
redemptoris ⁊ adiutoris decantãt.
Benedicentes inquit regi. ꝓfec¬
ti sunt in tabernacła sua letan¬
tes ⁊ alacri corde. suꝑ om̃ib boniᷤ
que fecerat dñs dauid seruo suo.
⁊ isrł ppło suo. Letantes quippe iꝰ
sti suꝑbonis: q̃ a domino accipiũt.
tabernacula introeunt celestiũ
labores. breue nimirum uidet᷑.⁊
leue totum. quicqͥd et̾na beati¬

Expanded text:
mei . Bene autem dicitur, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo suo. Laetantes quippe 100 justi super bonis quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium labores, breve nimirum videtur et leve totum quidquid aeterna beati
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃tis ad sacrificandũ ydolis co¬
gens. Qua ꝑsecutione. multi de
ppło. ꝓ diuine legis custodia tru¬
cidati sunt. Inter quos ⁊ mater
illa. septem filioꝵ. merito famosa.
nobilissimam ꝓ dño cum sobole
machabeus cum eẽt de genere sa
cerdotali. collecto exercitu iustoꝵ.
adu̾sus antiochi duces arma cor¬
lens. ꝑsecutioni seuissime finem
imposuit. ac templum ydoloꝵ i
maginib emundans. noua rurs

Expanded text:
tormentis ad sacrificandum idolis cotormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt, inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa nobilissimam pro Domino cum sobole Machabaeus cum de genere esset sacerdotali , collecto exercitu Justorum adversus Antiochi duces, arma arlens persecutioni gravissimae finem imposuit, ac templum ab idolorum imaginibus emundans, nova rurs
Abbreviated transcription (Latin):
caldei. ⁊ iherosolimoꝵ urbe destͥc¬
ta. ppłm isrł in babiloniam ad-¬
duxere captiuum. Qui post
annos septuaginta regnanti-¬
b persis. patriam remissus. rur-¬
susq edifficatum ẽ templum.
ꝑ annos quadraginta sex. Et
tercia die mensis duodecimi. quẽ
nos uocamus martium. opus¬
usq ad finem ꝑductum. Qui ui-¬
delicet tunc oper. p̾fuerunt du¬
ces plebrs strenuissimi ut dixi¬
mus. zorcbabel de regio genere.⁊
ih̾s sacerdos magnus. s ⁊ ꝓphete
ageus ⁊ zacharias adiuuantes
eos. atq adu̾sus insidias impe-¬
dientium opus hostium. corpplĩ
roborantes. Inde post annos fer¬
me trecentos. ⁊ quinquaginta.
sex. Rex nefandissimus grecorũ
anthiocus. fraude capta iherłm.
templum idem sordib ydoloꝵ pro¬
phanauit auferens inde ⁊ confrĩ¬
gens altare dñi aureum. mensã
ꝓpositionis. candelabrũ luminis.¬
re potuit. Sz et in templo. iouis
simulachrum statuens. ppłmq

Expanded text:
Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destrucChaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivuannos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam est remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum. Cum videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio genere, et Jesus, sacerdos magnus; sed et prophetae Aggaeus et Zacharias adjuvantes eos atque adversus insidias impedientium opus nostium cor populi roborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex rex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis,re potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Prima sĩquidẽ eius dedica
tio a salomone. temptore au¬
tumpni. Mdia. a zorobabel ⁊
ih̃u sacerdote tẽpore ueris. Altĩa
a iuida machabeo: tẽpore hyemis
est frã. qnͣdo sp̃aliter ꝯstitutũ
eẽ legitur. ut eadẽ dedicatio. per
om̃s annos in memoriam sollẽp¬
nib reuocaret᷑ officiis: iuxta qd̃
ad tẽpus usq dñice incarnatio¬
nis obseruatum fuisse. modocũ
euugłium segeret᷑ audiuimꝰ.
hec aut̃ fuit causa scd̾e ⁊ t̾cie de¬
dicationis: quia salomon quidẽ
tẽpli opus qd̃ dño condidit. sep
quia nob october appellat᷑. in
rat statura sollempnis. ita ut
in ea tabernacłm om̃e ꝑ singu-¬
los annos maiorib hostiis. expi¬
ari deberet. Deniq zacharias pa¬
ter beati baptiste iohannis.exis¬
dem expiationib ad altare de¬
seruiens. adueniente angło. de
dñice misterio natiuitatis. gau¬
dioq humane salutis instruit᷑.
S hoc templum post annos qͣdrĩ¬
gentos triginta. incenderunt

Expanded text:
tur. Prima quidem ejus detur. Prima quidem ejus detio a Salomone, tempore autumni; media a Zorobabel, et a Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo tempore hiemis, est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis, juxta quod ad tempus usque dominicae incarnationis observatum fuisse, modo, Evangelium legeretur, audivimus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicatitempli opus, quod Domino Deo condidit, septqui a nobis October appellatur, inrat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae mysterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
enim ñ facile uiderit. quia nul¬
la creatura. unum cum illo qͥ.
om̃ia creauit naturalit̾ existere
possit: Et quia xp̃c naturaliter
unum cum pr̃e est: dampnan¬
da est arriiper eficatia. que illũ¬
ẽẽ creaturam affirmat. Porrro
sabellius ñ sunt inquit due ꝑ¬
memorata sententia. filius ip̃e
ꝯdempnat. Constat namq. qr
ego ⁊ pater. de una ꝑsona dici¬
nõ potuit. Sumus. de uno dici
ñ congruit. Quaꝓpter etiam
sabellii errore. cum cet̾is abiec-¬
to. sequenda est nobis apłica
beati petri fides. qua dñm con-¬
fessus ait. Tu es xp̃c filius dei
uiui. Hec de lectione eunͣglica.
nioꝵ sollempnitate. quã ⁊ tũc
iherosolimite.⁊nos hodie celebra¬
quid disserere. Hoc aũ ĩ primis
notandum ẽ: qd̾ hec encenia.
que in lectione fcã euuͣgł̃ica co¬
gnouimus. ñ ad primam tem¬
pli dedicationem. s adultimã
ꝑtinent. Qd̃ ex eo facile colli-¬
gitur. quia hyeme fcã referun-¬

Expanded text:
enim non facile viderit quia nulenim non facile viderit quia nulla ccuncta creavit, naturaliter existere possit? Et quia Christus naturaliter unum cum Patre est, damnanda est Arii perfidia, quae illum creaturam esse affirmat. PorSabellius: Non sunt, inquit, duae p unus est. Quem memorata sententia Filius ipse condemnat. Constat enim quia ego et Pater de una non potuit; sumus, de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es Christus Filius Dei viri . Haec de lectione evangelica niorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebraus disserere. Hoc autem imprimis notandum est, quod Encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referun
Abbreviated transcription (Latin):
equalitatem. ip̃e in diuinitate¬
dñs habuit. priusqͣm mundus
ẽẽt apud patrem. ip̃e in humili-¬
tate ex tempore incarnationis
accepit. Et nemo potest raꝑe de
manu prĩs met. Aꝑte dans in¬
telligi. unam atq indissimilẽ
ẽẽ manum: hoc ẽ uirtutem suã
dendum. qui ñ sicut ceteri scĩfi
catus ꝑ grãm in tẽporez s ueruᷤ
semꝑ extiterit filius dei. Qd̃ eti¬
am sequenti sententia. luce cla¬
rius aꝑit dicens. Ego ⁊ pater u¬
num sumus. Uinum inquit su¬
mus. una nob̃ substantia. una
est diuinitas. una eternitas: ꝑ¬
fecta equalitas. dissimilitudo
nulla. Quib ꝓfecto uerbis. ñ
presentem solum modoiudeoꝵ¬
interrogabant explicauit. sed
etiam hereticoꝵ ꝑfidiam. qm fu-¬
turam preuidet. quantũ sit exe-¬
cranda monstauit. Fotinus e
patet. quia unum cum deo pr̃e-
substantialit̃. homo purus ẽẽ ñ
est: cauenda ẽ heresis fotini. que
dus. Cui contradicens ip̃e. ego
inquit ⁊ pat̾ unum sumus. Qͥs

Expanded text:
aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit, priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humilitate ex tempore incarnationis accepit. « Et nemo potest rapere de manu Patris mei. » Aperte dat intelligi unam atque indissimilem esse manum, hoc est virtutem suam dendum, qui non sicut caeteri sancti factus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei , quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit dicens « Ego et Pater unum sumus. » Unum, inquit, sumus, una nobis substantia, una est divinitas, una est aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis non praesentem solummodo Judaeorinterrogabant, explicavit, sed etiam haereticorum perfidiam, quam futuram praevidit, quantum sit exsecranda, monstravit. Conticepatet quia unum cum Deo Patre substantialiter homo purus esse nonest, cavenda haeresis Fotini, qui dus est. Cui contradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
altaria ⁊ cetera uasa. uł orna¬
m̃ta faciens. atq in tẽplo repo¬
nens. dedicauit ea simul cum tẽ¬
plo. Qd̃ purificauit ⁊ renoua¬
uit uicesima quinta die m̃sis
noni. qui apud nos appellatur
december: ⁊ ad hyemem ꝑtinere
nulli dubium constat. Statuit¬
q decretum ut prediximꝰ. annis
om̃ib diem encenioꝵ. idest inuo¬
iͥationis. ac dedicationis templi.
festa deuotione celebrari. Qͤ ꝓfecto
fẽa sunt in illis. EEt ꝓpt̾ nos utiq
scripta: ideoq nobis sollertius spi-¬
ritali ratione discutienda. Salo¬
mon quippe rex qui int̾pretat᷑ pa¬
cificus. ip̃m redemptorem nr̃m. ty¬
pice designat: de quo ysaias ait.
Multiplicabitur eius imꝑium
⁊ pacis ñ erit finis. Templũ qd̃ e-¬
dificauit. catholica eius eccł̃ia ẽ:
quã de uniuersis ꝑ orbem credenti¬
bus. quasi de uiuis lapidib. ĩ unã
sue fidei. ⁊ caritatis compagẽ ad¬
gregat. Qd̃ aut̃ septẽ annis edi-

Expanded text:
altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea simul cum templo. Quod purificavit et renovavit vicesima quinta die mensis noni, qui apud nos appellatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuitque decretum, ut praediximus, omnibus annis diem Encaeniorum, id est, innovationis et dedicationis templi, festa devotione celebrari, sicut locucta sunt nostri, et propter nos utique scripta, imoque nobis solertius spiritali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus, in unam suae fidei et charitatis compagem aggregat. Quod autem septem
Abbreviated transcription (Latin):
nubrium reuerso.
quoq tempore. gothus qͥdã
pauꝑ spiritu. ad conũsionem ue¬
nit. quem uir dñi benedictus. li¬
bentissime suscepit. Quadã u̾o
die. ei dari ferram̃tum iussit. quod
ad falcis similitudinem falcas¬
trum uocatur: ut de loco quodam
uepres abscideret: quatinus illic
fieri hortus deberet. Locus autẽ
ip̃e quem mundandum gothus
susceꝑat. suꝑ ipsam laci ripam
iacebat. ¶Iumq gothus idem.
densitatem ueprium tocius uir¬
tutis annisu succideret. ferrũ de
manubrio ꝓsiliens. in lacum ceci¬
dit: ubi scilicet tanta erat aqua¬
rum ꝓfunditas. ut spes requiren¬
di ferram̃ti nulla iam ẽẽt. Itaq
ferro ꝑdito. tremebundus ad mau¬
rum monachum cucurrit gothus:
dampnum qd̃ fecerat nuntiauit:
et reatus sui egit penitentiam. Qd̃
maurus quoq monachus. mox
benedicto dei famulo curauit in¬
dicare. Nur gͥ dñi benedictꝰ ħ au¬
diens. accessit ad lacum tulit de
manugochi manubrium. et mi¬
sit in lacum: et mox fe̾rum de

Expanded text:
nubrium reverso. Alio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de
Abbreviated transcription (Latin):
E cedente igit᷑ temptatione.
uir dei quasi spinis erutis . ex¬
culta terra. de uirtutum segete fe¬
ratius fructum dedit. Preconio ita¬
q eximie conuersationis. celebrre
nomen eius habebatur. Non lõge
aut̃ monasterium fuit: cuius cõ-¬
gregationis pater defunctus est.
Omnisq ex illo congregatio. ad e¬
undem uen̾abilem bñdictum ue¬
nit: et magnis precibz ut ei p̾esse
deberet peciit.Qui diu negando
distulit. suis illoꝵq fratrum mori
b conuenire ñ posse predixit: sed
uictus qͣndoq precib. assensum de¬
dit. Cumq in eodem monasterio.
regularis uite custodiam teneret.
nulliq ut prius ꝑ actus illicitos.
in dextram leuamq partem deflec¬
tere. a conuersationis itinere lice¬
ret. suscepti frẽs insane seuientes.
semetip̃os prius accusare ceperũt:
quia hunc sibi preesse poposcerant.
quoꝵ scilicet tortitudo. in norma
eius rectitudinis offendebat. Nũ¬
q sibi sub eo conspicerent illicita
ñ licere. ⁊ se dolerent assueta relinq̃¬

Expanded text:
ecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
dum solus eẽt. temptatoꝵ
adfuit. Nam nigra paruaq auis.
que uulgo merula uocatur. circa
eius faciem uoli tare cepit. eiusq
uultui importune insistere. itaut
capi manu posset. si hanc uir sõs
tenere uoluisset: sed signo crucis e
dito. recessit auis. Tanta autẽ car¬
nis temptatio. aui eadem receden
malignus sp̃c ante eius mẽtis
oculos reduxit. Lantoq igne ser¬
ui dei animum in spetie illius ac¬
cendit. ut se in eius pectore. flã¬
pene deserere heremum. uolup¬
tate uictus deliberaret. cum subi
to suꝑna gr̃a respectus. ad sem⁊¬
ip̃m reuersus est: atq urticaꝵ
et ueprium iuxta densa succres¬
cere frutecta conspiciens. exiitus
uestũto. nudum se in illis spina¬
rum aculeis. et urticaꝵ incendiis
proiecit. Ibiq diu uolutatus. to¬
to ex eis corpore uulñatus exiit:
et ꝑ cutis uuln̾a. eduxit a corpo¬
re uulnus mentis: quia uolup¬
tatem traxit in dolorem. Cumq
cit itaq peccatum: quia muta¬
uit incendium. Ex quo uideliez

Expanded text:
dum solus esset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucdito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedentmalignus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amorpene deserere eremum voluptate victus delibto superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumquecit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i dñi opitulatione cons¬
trueret. In quib statiitis patri-¬
bus. duodenos monachos depu¬
tauit. paucos uero secum retinu¬
it: quos adhuc in sua presentia
aptius erudiri iudicauit. Cepere
etiam tunc ad eum romane urbi
nobiles. & religiosi concurrerez su¬
osq ei filios om̃ipotenti dño nu¬
triendos dare. Tunc quoqz bone
spei suas soboles. euĩtius maurũ.
tertullius ũo patͥcius placidumtͣ¬
didit. Equib maurus iunior. cũ
bonis polleret morib. magistri
adiutor cepit existere: placidus
uero. puerilis adhuc indolis an¬

Expanded text:
Jesu Christi Domini opitulatione consJesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ. tractare de eius aliquid
morte conati sunt. Qui mito cõ¬
silio. uenenum uino miscuerũt.
Et cum uas uitreum in quoille
pestifer potus habebatur. recum¬
benti patri ex more monasteriiad
benedicendum fuisset oblatĩt Be¬
crucis edidit. et uas qd̃ longius
tenebatur. eodem signo rupit: sic¬
q confractum est. ac si m illo uase
mortis. pro cruce lapidem dedisset.
Intellexit protinus uir dĩ. quia po¬
tum mortis habuerat: qd̃ portare
non potuit signum uite. Atq ili¬
cosurrexit: et uultu placido. m̃te
tranquilla. conuocatos frẽs allo¬
minime conueniret: Itaq iuxta
mores ur̃os. uobis patrem querite:
quia me post hec habere minime
potestis. Tunc ad locum dilecte
solitudimis rediit: et solus in suꝑ¬
ni spectatoris ocłis habitauit se¬
uir diu in eadem solitudi¬
ne uirtutib signisq succresce¬
ret. multi ab eo in loco eodẽ ad
om̃ipotentis di sunt seruitium
congregati: ita ut illic duodecĩ
monasteria. cum om̃ipotentis

Expanded text:
ctare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, excrucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla convocatos fratres allonon conveniremus? Ite et iuxta mores vestros patrem vobis querite, quia me post hoc minime habere potestis'. De solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit sevir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
est filius dei. ut soluat oꝑa diaboli
Cetera cõmendo caritati ur̃e: ne uos
grauẽ Ip̃a em̃ questio ẽ. in qua sol¬
uenda laboram᷑: quia pecc̃ores nos dici¬
mus. Si em̃ quis dyxerit se esse sine
pecc̃o. mendax est. Et ĩ ip̃ius epła ioh̾is
ĩuenimus. Si dix̾imus quia pecc̃m
il habemus. nos ip̃os seducimus: ⁊ ue¬
tis pͥoꝵ. Si dixerimus quia pecc̃m non
habemus. nos ip̃os seducim̃. ⁊ u̾itas ĩ
nobis ñ est. Et ruisusĩ sequentibzau¬
dis. Qui natus est ex deo. ñ peccat. Qui
facit pect̃m non uidit eum: neq cog¬
nouit eum. Om̃is qui facit pecc̃m. de
diabolo est. Ex deo non est peccatũ Ite¬
rum terret nos. qͦmodo sumus nati
ex deo ⁊ quom uos fatemur pect̃ores
Andi turi sumus. qr de d̾o natinon
sumus: Et qͥd faciunt ista sacram̃ta.
ĩ infantib: Quid dixit iohẽs: Qui
natus est ex deo. ñ peccat. Ip̃e ioh̃es ite¬
rum dicit Ii dixerimus. quia pecc̃m
ñ habemus. nosmet ip̃os sedutimus:

Expanded text:
t solvat opera diaboli. 12. Caetera commendo Charitati vestrae, ne vos gravem. Ipsa enim quaestio est, in qua solvenda laboramus, quia peccatores nos dicimus: si enim quis dixerit se esse sine peccato, mendax est. Et in ipsius Epistola Joannis invenimus, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus. Meerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Et rursus in consequentibus audis, Qui natus est ex Deo, non peccat: Qui facit peccatum, non vidit eum, neque cognovit eum: Omnis qui facit peccatum, de diabolo est. Ex Deo non est peccatum. Iterum terret nos. Quomodo nati sumus ex Deo, et quomodo nos fatemur peccatores? An dicturi sumus, quia de Deo nati non sumus? Et quid faciunt ista Sacramenta in infantibus? Quid dixit Joannes? Qui natus est ex Deo, non peccat. Ipse Joannes iterum dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sũt. ⁊ reficienda sunt. Mens nr̃a
pascatur: ñ quia dui dicturus sum
dico. nam ecce iã finitur lectio: sed
ne forte ex tedio minus adtente au¬
diamus. qd̃ maxĩe necessariũ est.
Qui diligit frẽm suum. ĩ lumine
manetz ⁊ scandalũ in eo ñ est. Quisũt
qui patiunt᷑ scandalũ. aut faciũt:
Qui scãdalizant᷑ in xp̃o. ⁊ in ecclesia.
Qui in xp̃o scandalizant᷑. tanqͣm a
sole uruntur: qui ĩ eccl̃ia. tanqͣm a
luna. Dicit aũt psalmus ꝑdiem
sol ñ uret te: neq luna ꝑ noctẽ Idest
si tenueris caritatem. nec ĩxp̃o scanda¬
lũ patieris. nec ĩeccłia. Nec xp̃m relĩ¬
ques. nec eccl̃iam. Qui eñi eccl̃iam relĩ-¬

Expanded text:
ta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod maxime necessarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Qui sunt qui patiuntur scandalum, aut faciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim Ecclesiam relin
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ erit lectio ista. tanqͣmoleũ
ĩflãma. si est ibi qd̾ nutriat᷑. nutri¬
tuiz ⁊ crescit ⁊ ꝑmanet. Icẽ quibs¬
dam sic ẽẽ debet. tanqͣm flãma ad
fomitemz ut si non ardebat accedẽ¬
te sermone accendat᷑ In quibdam
eñi nutritur qd̃ est: in quibdam
accendit᷑ si deestz ut om̃s ĩ una ca¬
ritate gaudeamus Sbi aũt ca-¬
ritas. ibi pax. Et ubi humilitas. i¬
bi caritas. Iam ip̃m audianꝰ: et
ad eius u̾ba que dñs suggerit. eti¬
am uobis ut bñ ĩtelligatis loqͣ¬
mur. Quod erat abinitio. qd̃ audi¬
et manus nr̃e tractauerũt de u̾bo

Expanded text:
Sic enim illi erit lectio ista, tanquam oleum Sic enim illi erit lectio ista, tanquam oleum in flamma; si est ibi quod nutriatur, nutritur, et crescit, et permanet. Item quibusdam sic esse debet, tanquam flamma ad fomitem; ut si non ardebat, accedente sermone accendatur. In quibusdam enim nutritur quod est, in quibusdam accenditur si deest; ut omnes in una charitate gaudeamus. Ubi autem charitas, ibi pax; et ubi humilitas, ibi charitas. Jam ipsum audiamus; et ad ejus verba, quae Dominus suggerit, etiam vobis ut bene intelligatis, loquamur. et manus nostrae contrectaverunt de Verbo
Abbreviated transcription (Latin):
uangeliũ scd̃m iohã¬
nem ex ordine lectio¬
num. nos solete trac¬
tare sedqr nũc int̾posita est sollẽp¬
nitas scõꝵ dierũ. quib certas ex enã¬
geliolectiones oportet ĩ eccłia reci¬
tari. que ita sũt annue ut alie esse
non possint. ordo ille quẽ susceꝑa¬
mus. necessitate paululũ int̾mis-¬
sus ẽ. non amissus. Cum aũt cogi¬
tarem qͥd scd̃m hilaritatẽ presenti¬
um dierũ. ꝑ hãc ebdomadã uobiscũ
de scͥpturis agetem. qͣntum dñs do¬
nare dignat᷑. qd̾ possit ũstis septẽ
beati ioh̃is ut cuiꝰ euãgeliũ pau-¬
lulũ int̾misimꝰ. eius epłam trac-¬
tando ab eo ñ recedamus: p̾sertim. qi
ĩ ip̃a epła satis dulci oĩb quib sa¬
num est palatũ cordis. ubi sapiat
panis dei. ⁊ satis memorabili ĩ sc̃ã ec-¬
clesia dei. maxime caritas cõmendat᷑.
Locutus est eñi multa. ⁊ ꝓpe oĩa
de caritate.Qui ht ĩse unde audi-¬
at. necesse ẽ gaudeat ad qd̃ audit.

Expanded text:
vangelium secundum Joannem ex ordine lectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secundum hilaritatem praesentium dierum per hanc hebdomadam vobiscum de Scripturis agerem, quantum Dominus donare dignatur, quod posset in istis septem beati Joannis: ut cujus Evangelium paululum intermisimus, ejus Epistolam tractando ab eo non recedamus; praesertim quia in ipsa Epistola satis dulci omnibus quibus sanum est palatum cordis, ubi sapiat panis Dei, et satis memorabili in sancta Ecclesia Dei, maxime Charitas commendatur. Locutus est multa, et prope omnia de Charitate. Qui habet in se unde audiat, necesse est gaudeat ad quod audit.
Abbreviated transcription (Latin):
bemus uistũ. ⁊ ip̃e ꝓpitiatio ẽ pec¬
catoꝵ nr̃oꝵ. Propter illos qui sedi¬
usuri erant. ⁊ dicturi ecce hic est
xp̃c. ecte illic. ⁊ uellent ostendete in
parte eũ qui emit totum. ⁊ possi¬
det totum. continuo secutus adiũ¬
xit. Non tantum nr̃oꝵ sed ⁊ totiꝰ
mundi. Quid est hoc fr̃es: Certe ĩ¬
uenimus eam ĩ campis saltuũ In¬
uenimus eccłiam in om̃ib gentib.
rum: non tantũ nostroꝵ. sed ⁊ to¬
tius mũdi. Etce habes eccl̃iam ꝑto
tum mũdumz noli sequi falsos ius¬
tificatores.⁊ ueros p̾cisores. In il¬
lo monte esto qui ĩpleuit orbemter¬

Expanded text:
bemus justum, et ipse propitiatio est peccatorum nostrorum: propter illos qui se divisuri erant, et dicturi, Ecce hic est Christus, ecce illic ; et vellent ostendere eum in parte qui emit totum, et possidet totum; continuo secutus est, Non tantum nostrorum, sed et totius mundi. Quid est hoc, fratres? Certe invenimus eam in campis saltuum , invenimus Ecclesiam in omnibus gentibus. rum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi. Ecce habes Ecclesiam per totum mundum; noli sequi falsos justificatores, et veros praecisores. In illo monte esto qui implevit orbem ter