comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi plurima ufr̃ba: ibi freqͥter egestas. Ex in psal¬
mis ita legit᷑. ¶ir lingosus. ñ diriget᷑ sr̃ t̾rã. Nã
de sapientia ita scͥptũ ẽ. Sapĩa p̃ciosior ẽ cunctiᷤ
opib ⁊ omĩa q̃ desidant᷑ huic ñualent cõꝑari.
Longitudo dierũ in dext̾a eiꝰ: insinistra illi diui¬
tie⁊ gła. Quͦ oportunã defensionẽ eccłiȩ exib̾e
uu̾t contͣ hereticos. ⁊ cont᷑ om̃s immicos: sapĩe
utiq adminicłõ hoc deb& ꝑfic̾e. Nec eloqͤntia
aliqͥs ad hoc sine sapĩa ꝓficit: umino płimũ no¬
ca. Porro qd̃ legit᷑ insubseqͤtib. qd̾ bellũ fuerit
int̾ roboã ⁊ ieroboã. ⁊ asa regẽ iuda. atq basaa
regẽ ifrł. cunctis dieb eoꝵ: ñ aliud significare
lum habeat sẽꝑ cũ hereticis ⁊ scismaticis: ⁊ oĩb
qͣuiolare contendunt fidẽ catholicã. Om̃s enĩ
u ait apłs qͥ pie uolunt uiu̾e in .xͦ: ꝑsecutio

Expanded text:
Ubi plurima verba, ibi frequenter egestas: et in PsalUbi plurima verba, ibi frequenter egestas: et in Psalmis ita legitur: Vir linguosus non dirigetur in terra . Nam de sapientia ita scriptum est: Sapientia pretiesior est cunctis operibus, et omnia quae desiderantur, huic non valent comparari. Longitudvero opportunam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra haereticos et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec eloquentia aliquid ad hoc sine sapientia proficit, imo plurimum nocet. Porro quod legitur in subsequentibus, quod bellum fuerit inter Roboam et Jeroboam et Asa, regem Juda, atque Baasa, regem Israel, cunctis diebus eorum, non aliud significare lum habeat semper cum haereticis et schismaticis, et omnibus qui violare contendunt fidem catholicam. « Omnes enim ut ait Apostolus qui pie volunt vivere in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ñ ⁊ illd̃ qd̾ idem rex scuta aurea q̃ fecerat sa¬
lomon abstulit: ꝓ qͥb fecit rex roboã scuta erea:
⁊ tͣdit ea in manu ducũ scutarioꝵ: ad eundẽ
senfũ respic̃. Salomon enĩ scuta aurea condenᷤ.¬
scientiã ꝑ duo testam̃ta doctorib ȩccłiȩ. ad tu¬
endũ plebẽ suã cõm̃dauit. Hanc antiqꝰ hostis
ꝑ incuriã rectoꝵ abstrahit: qr cũ intenti sunt
reb t̾renis. minꝰq curant de celestib: in offi¬
cio pͥstino scientia denudatos: qͣsi in domo ꝓpͥa
opib spoliatos derelinqͥt. Deniq tales cũ se sen¬
su sp̾ali pͥuatos conspicuiit: ꝑ eloqͤntiã u̾boꝵ
copiã querunt: qͣtitꝰ eoꝵ sonoritate uelut
scutorum ereoꝵ firmitate. tutam̃ contͣ hostes
psubiectis ÷ͥ opponant. S qͣnto esẽ uliꝰ auri
metallo. tanto inferior ẽ uana eloqͤntia. uere
sapĩe fructu. Uñ ꝑ qͦdã sapientẽ de eloqͣtia dr̃.

Expanded text:
Nec non et illud, quod idem rex scuta aurea, quae fecerat SaNec non et illud, quod idem rex scuta aurea, quae fecerat Salomon, abstulit, pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea, et tradidit ea in manu ducum scutariorum, ad eumdem sensum respicscientiam per duo Testamenta doctoribus Ecclesiae ad tuendam plebem suam commendavit. Hanc antiquus hostis per incuriam rectorum abstrahit, quia cum intenti sunt rebus terrenis, minusque curant de coelestibus, officio pristino et scientia denudatos, quasi in domo propria opibus spoliatos relinquit. Denique tales cum se sensu spirituali privatos conspiciunt, per eloquentiam verborum copiam quaerunt, quatenus eorum sonoritate, velut scutorum aereorum firmitate, tutamen contra hostes pro subjectis sibi opponant. Sed quanto aes est vilius auri metallo, tanto inferior est vana eloquentia verae sapientiae fructu. Unde per quemdam sapientem de eloquentia dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
cipib scutarioꝵ: qͥ custodiebant uestibulũ pala¬
tii. Qͥd gͦ ꝑ figurã hoc insinuat. qd̾ ꝑꝑ peccatã
roboam sesac rex egipti de domo dnĩ thesau¬
ros abstulit. ⁊ thesauros regios: nͥ qd̾ mali rec¬
tores ꝑꝑ negligentiã suã. regẽ egipti hoc ẽ pͥnci¬
pem tenebrarũ in iherłm typicã ꝓuocant. in
eccłiam uidelic& sͥ cõmissã: uͥ ipi ad tẽpꝰ dnã¬
ri uident᷑:Q thesauros domꝰ diũ ⁊ thesauros
strahit. Sesac gͦ bissus cilicii: siue gaudiũ cilic̃
ciliciũ uͦ qd̃ de capͣrũ setis conficit᷑ peccata. qꝙͥ
meliꝰ inbisso cilicii. ꝗͣ uersucia fraudis diabolicȩ.
inꝑsuasione peccatoꝵ accipi potest:Sesac eñ
iherosolimitanas opes aufert. cũ diabolus qui
callide decipit ⁊ gaudet inmultitudine pecca¬
toꝵ. eccłasticos qͦsscientia sp̃ãli ⁊ oꝑe uirtutũ
dep̃dat: eosq qͥ uidebant᷑ in ȩccłia decori eẽ. spo¬
liatos secũ inbaratrũ ꝑditionis suȩ demergit.

Expanded text:
pibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . » Quid ergo per figuram hoc insinuat, quod propter peccatum Roboam Sesac, rex Aegypti, de domo Domini thesauros abstulit, et thesauros regios, nisi quod mali rectores propter negligentiam suam regem Aegypti, hoc est, principem tenebrarum in Jerusalem typicam provocant, in Ecclesiam videlicet sibi commissam, ubi ipsi ad tempus dominari videntur? Qui thesauros domus Domini, et thesauros strahit: Sesac ergo byssus cilicii, sive gaudium cilicii, cilicium vero, quod de caprarum setis conficitur, peccata, quid melius in bysso cilicii quam versutia fraudis diabolicae in persuasione peccatorum accipi potest? Sesac enim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus, qui callide decipit, et gaudet in multitudine peccatorum, ecclesiasticos quosque scientia spirituali et opere virtutum depraedat, eosque qui videbantur in Ecclesia decori esse spoliatos secum in barathrum perditionis suae demergit.
Abbreviated transcription (Latin):
metent᷑. cũ capite suo diabolo: qñ iudex iuuo¬
rũ ⁊ mortuoꝵ in fine scłi dicturꝰ ẽ. his qͥ ad
sinist̾m eiꝰ stabunt. Discedite a me maledicti
inignẽ et̾nũ: qͥ p̃ꝑatꝰ ẽ diabolo ⁊ angłis enis.
Eꝑ ibt̃ hi in suppliciũ et̾nũ: iusti aũ inuitã et̾nã.

Expanded text:
metentur, cum capite suo diabolo, quando Judex vivometentur, cum capite suo diabolo, quando Judex vivorum et mortuorum in fine saeculi dicturus est his qui ad sinistram ejus stabunt: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et ibunt hi in supplicium aet
Abbreviated transcription (Latin):
depͣuati. siuis scelerib peiores fiunt. Demetã
inqͥt posteriora baasa. ⁊ posteriora domꝰ illiꝰ.
& faciã domũ eiꝰ. sic̃ domũ iheroboã filii na¬
bath. Demetit dñs post̾iora baasa: cũ peccata
iniqͦrũ pꝰ finẽ uite ulciscit᷑. Demetit ⁊ posteri¬
ora domꝰ eiꝰ. cũ imitatores illoꝵ et̾nis cruciatib
dãpnat. Et facia domũ baasa. sic̃ fecit domũ
ieroboã filii nabath: cũ peccatores in iniqͥtate
sua ꝑseuerantes: simul cũ diabolo ⁊ angłis
eiꝰ inferni cruciatib t̾d&. Baasa enĩ ut dixi¬
mus: confusio uł siccitas int̾pr̃. Iheroboã uͦ
dnudicans ppłm. E nabath spontanieũ reso¬
peccõꝵ usq ad finẽ uitȩ ꝑseuerat. post̾iora eiꝰ
uelut diaboli demetent᷑. qr ꝓpͥa uoluntate
suꝑbiendo sͥ mortẽ generauit: s tñ ppłm ꝑ¬
ditoꝵ uelut driudicare uidet᷑. cũ iudicium
eqͥtatis. s dãpnationis in eis exercere dinoscit᷑.
Tc̃ enĩ peccõꝵ atq omniũ iniqͦrũ post̾iora de¬

Expanded text:
Demetam, inquit, posteriora Baasa, et posteriora domus illius, et faciam domum ejus sicut domum Jeroboam filii Nabath. » Demetit Dominus posteriora Baasa, cum peccata iniquorum post finem vitae ulciscitur. Demetit et posteriora domus ejus, cum civitatores illorum aeternis cruciatidamnat. « Et faciam domum Baasa sicut feci domum Jeroboam filii Nabath, » cum peccatores in iniquitate sua perseverantes, simul cum diabolo et angelis ejus, inferni cruciatibus tradet. Baasa enim ut diximus confusio vel siccitas interpretatur. Jeroboam vero dijudicans populum: et Nabath, spontaneum resopeccatorum usque ad finem vitae perseverat, posteriora ejus velut diaboli demetuntur, qui propria voluntate superbiendo sibi mortem generat. Et tunc ditorum velut dijudicare videtur, cum non judicium aequitatis, sed damnationis in eis exercere dignoscitur. Tunc enim peccatorum atque omnium iniquorum posteriora de
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenito suo fundauit eã: ⁊ in selgub nouis¬
simo suo posuit portas eĩpates sensus: qr cũ p̃sa¬
te oncitor urbis fundam̃ta illiꝰ pon̾e inciꝑet:
pͥmogenitꝰ eiꝰ qͥ uocabat᷑ abyiã mortiuus ẽ. E cũ
urbe edificata portas munire tẽptare: nouissi¬
mũ filioꝵ suoꝵ cognom̃to selgub amisit. Qd ita
futurũ iosue cũ eã destructã anathemati t̃de¬
ris: in p̃cando p̃dixit. Maledictꝰ inqͥens uir co

Expanded text:
enito suo fundavit eam, et in Segub novissimo suo posuit portas ejus. » Patet sensus, quia cum praefatae conditor urbis fundamenta illius ponere inciperet, primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram mortuus est. Et cum urbe aedificata portas munire tentaret, novissimum filiorum suorum cognomento Segub amisit. Quod ita futurum Josue cum eam destructam anathemati traderet imprecando praedixit. « Maledictus, inquiens
Abbreviated transcription (Latin):
ta qͦ aurea q̃ fecerat salomon: ꝓ qͥb fec̃ rex ro¬
boam scuta erea: & tͣdidit ea in manu ducum
scutarioꝵ ⁊ eoꝵ qͥ excubabant añ ostiũ domus
regis. Cũq ing̃de̾t᷑ rex in domũ dnĩ porta¬
bant ea qͥ p̃eundi habebant officia. ⁊ p̾ea re
uͥ hoc mͦ legit᷑. Anno aũ qͥnto regni roboã: as¬
cendit sesac rex egypti in iherłm qr peccauerar
dno. cũ mille ducentis currib: ⁊ sexaginta mi¬
lib eqͥtũ. Nec erat numerꝰ uulgi qd̾ uenerat
cũ eo ex egypto: libiesscilics ⁊ trochoditȩ ⁊ ethi¬
opes. Cepitq ciuitates munitissimas in iuda:
⁊ uenit usq iherłm. Semeias aũ ꝓpħa ingres¬
susẽ ad roboã: ⁊ pͥncipes iuda qͥ cong̃gati fue¬
rant in iherłm. fugientes sesac. Dix̃q ad eos.
H dic̃ dñs. Uos reliqͥstis me: & ego reliqͥuos in
manu sesac. Consternatiq pͥncipes ifrł. rex
dixert̃. Iustꝰ ẽ dñs. Cumq uidisset dñs qd̾ hu¬
miliati ẽẽnt. factꝰ ẽ sermo dnĩ ad semeiã di¬

Expanded text:
fecit rex Roboam scuta aerea, et tradidit ea in manu ducum scutariorum, et eorum qui excubabant ante ostium domus regis. Cumque ingrederetur rex in domum Domini, portabant ea qui praeeundi habebant officium, et posteaubi hoc modo legitur: « Anno autem quinto regni Roboam ascendit Sesac rex Aegypti in Hierusalem quia peccaverunt Domino cum mille ducentis curribus et sexaginta milibus equitum nec erat numerus vulgi quod venerat cum eo ex Aegypto Lybies scilicet et Trogoditae et Aethiopes cepitque civitates munitissimas in Iuda et venit usque Hierusalem Semeias autem propheta ingressus est ad Roboam et principes Iuda qui congregati fuerant in Hierusalem fugientes Sesac dixitque ad eos haec dicit Dominus vos reliquistis me et ego reliqui vos in manu Sesac consternatique principes Israhel et rex dixerunt iustus est Dominus cumque vidisset Dominus quod humiliati essent fact
Abbreviated transcription (Latin):
tione deserat᷑. Quȩ nimirũ ꝓtectio minꝰ neces¬
saria credit᷑. si sẽꝑ habeat᷑. s utilit̾ plerũq sub¬
trahit᷑: ut cͥma ip̃i hõ qͣm sine illa nichil sit
ostendat᷑. Manꝰ gͥd̃i aliqͣndo nos nobis ꝑ adu̾¬
sa insinuat. q̃ nescientes nos i ꝑsꝑis portat:
qr destituti dũ cade incipimꝰ. ⁊ tñ adiuti re¬
tinemur: & doctͥna sit qd in lapsu trepidaui¬
mus.: ss custodia qd instatu ꝑmanemꝰ. Nemo
gͦ se alicꝰ uirtutis estim&: &̃ cũ qͥd fortiter
pot̾it: qr si diuina ꝓtectio deserat: ibi repente
eneruit᷑ obruit᷑ uͭ se ualent̾ stare głabat᷑. Qͥd
ẽ enĩ qd̃ iuir dĩ cont᷑ altare samariȩ ad ꝓpb̾an¬
dũ directꝰ p̃sente rege auctoritatẽ libere uo¬
cis exercuit. eiꝰdẽq regis extensũ brachium
in rigore mirabilit̾ adstruycit. qd̾ tam̃ mox
miscditer saluti restituit: cꝰ in domo inuita¬
tus comede noluit. qr ne inuia comeder&s ꝓ¬
hibitionis dnĩcȩ p̃cepta seruauit: Q tñ in

Expanded text:
ctio minus necessaria creditur, si semper habeatur: sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimetipsi homo, quam sine illa nihil scit, ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae nescientes nos in prosperis portat, quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur, et doctrina fit, quod in lapsu trepidamus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, quia si divina eum protectio deserat, ibi repente enervatus obruitur, ubi se valenter stare gloriatur. Quid est enim quod vir Dei, contra altare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit; cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit; qui tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝓpħa qͥ ieroboam increpau̾at ob idolatriã. le
ductꝰ a pseudo ꝓpħa cont̾ p̃ceptũ dnĩ comedit.
⁊ob hoc a leone in uia occisus ẽ.. xli.
It ecce uir di uenit de uidea insermone
dnĩ in bethel: ieroboã stante suꝑ altare
boam suꝑ idolatͥa ꝗͣ gessit: & a falso ꝓpħa seduc¬
tus. comedit ibi ⁊ bibit contͣ p̃ceptũ dnĩ.⁊ ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
eta qui Jeroboam increpaverat ob idololatriam, et seductus ab pseudopropheta contra praeceptum Domini comedit, et ob hoc a leone in via occisus est. « Et ecce vir Dei venit de Juda in sermone Domini in Bethel, Jeroboam stante super altare, boam super idololatria quam gessit, et a falso propheta seductus comedit ibi et bibit contra praeceptum Domini, e
Abbreviated transcription (Latin):
occulto iudicio uindicat ꝑ reges ⁊ duces. undi¬
cat ꝑ ꝓpħias ⁊ sac̾dotes: cũ alios nocentes fac̾ plec¬
ti mucrone: alios tnsu̾berat gladio linguȩ. Uñ
dđ ⁊ salomon ⁊ cet̾i reges penã areis exigeban.
cũ eos trucidare iubebant. E itẽ alibi scͥptũ ẽ.
de suꝑboꝵ ⁊ inobedientiũ pena. Dolam inqͥt¬

Expanded text:
occulto judicio, vindicat per reges et duces, vindicat per prophetas et sacerdotes, cum alios nocentes facit plecti mucrone, alios transverberat gladio linguae. Unde David et Salomon et caeteri reges poenam a reis exigebant, cum eos trucidare jubebant. Et item alibi scriptum est de superborum inobedientium poena: « Dolavi
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃ in t̾ra. Feceruntis õs ab hominationes gen¬
tiũ q̃s attriuit dñs añ faciẽ filioꝵ ifrł. Signifi¬
car gͦ malos rectores in ȩccłia: qͥt̾renis cupidita¬
tib dediti. negligunt curã hab̾e subditoꝵ: ⁊ de¬
lectantesinmultitudine sͥ obsequentiũ: nec tũ
condignã brit̃ sollicitudinẽ sͥ cõmissoꝵ. Int̾pr̃¬
aũ roboam. latitudo ppłi. Et bñ latitudo ppł̃i no¬
minari posst̃. qͥ latã ⁊ spatiosam uiã gͣdientes.
ꝑ ꝗͣ multi uadunt ad mortẽ: angustã uiã quȩ
Relictoq scõꝵ patrũ consilio. qͦrũ dicta ⁊ exẽpla
ad celsitudinẽ tendunt ꝑfectionis. eligunt iu¬
uenũ obtẽꝑare p̃ceptis: hoc ẽ eoꝵ qͥ iuuenilib
desidiis mancipati: laudib iniqͥs ⁊ adulationibꝰ

Expanded text:
a, feceruntque omnes abominationes gentium, quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. Significat ergo malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti, negligunt curam habere subditorum, et delectantes in multitudine sibi obsequentium, nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Inter Roboam latitudo populi, et bene latitudo populi nominari possunt, qui latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam, quaerelictoque sanctorum Patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est, eorum qui, juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
mane. A bscessit aũ dd̃ nocte ⁊ fugit: atq
saluatꝰ ẽ. Cumq uenissent nuntii saul: in¬
uenert̃ statuã in lecto positã: ⁊ pellẽ pilo¬
sam caprarũ ad caput eiꝰ. Audiamꝰ gͦ qͥd
hoc signific&: qd̃ miserit saul ad cus todi¬
endã domũ d̃. ut int̾ficeret᷑. Hoc ñ ad
crucẽ dnĩ. s tam̃ ad passionẽ eiꝰ ꝑtinet.
diendã misit regnũ iudeoꝵs: qñ custodes

Expanded text:
mane. Abscessit autem David nocte, et fugit, atque salvatus est. Cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto positam, et pellem pilosam caprarum ad caput ejus. « Audiamus ergo quid hoc significet, quod miserit Saul ad custodiendam domum David, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus pertinet: diendam misit regnum Judaeorum, quando custodes
Abbreviated transcription (Latin):
dñs de manu inimicoꝵ dd̃: ꝑ anticipationẽ
utiq fecit. pͥus hystoriȩ int̾serendo. qd mul¬
to pꝰ tpr̃e factũ ẽ. cũ int̾fecto saule regnũ
ad domũ dd̃ tͣnslatũ ẽ.⁊ qͥ in nocentẽ eum
iniuste ꝑ sequebant᷑. iusta sunt diuinitꝰ
ultione multati. Tc̃ enĩ reqͥsiuit dũs de ma¬
nu inmicoꝵ dd̃: q̃re uirũ scm̃ afflixerunt
Tc̃ cogebant᷑ rationẽ edere: & odiors in qͥb
contͣ illũ tanto tprẽ seuierant. Qd̃ ⁊ de
absalon ⁊ de siba filio bocri.⁊ de
cet̾is hostib dd̃ eque pot̃ intelligi. Alit̃. Si
scire ius qͥd de manu inimicoꝵ dd̃ regͥsierit
diñs: pot̾ nͥ fallor a suꝑiore sententia q̃ dictũ
ẽ. qd̃ fedꝰ pepigerit ionathan cũ domo ađ̃.¬

Expanded text:
 anticipationem utique fecit, prius historiae interserendo, quod multo post tempore factum est, cum interfecto Saule, regnum ad Dominum David translatum est, et qui innocentem eum injuste persequebantur, justa sunt divinitus ultione multati. Tunc enim requisivit Dominus de manu inimicorum David, quare virum sanctum afflixerunt. Tunc cogebantur rationem reddere odiorum, quibus contra illum tanto tempore saevierant. Quod et de Absacaeteris hostibus David potest intelligi. Aliter: Si scire vis quod de manu inimicorum David requisierit Dominus, potest nisi fallor a superiori sententia, qua dictum est, quia foedus pepigerit
Abbreviated transcription (Latin):
derunt ñ agnouert̃ : coram qͥb mutauit
os suũ ⁊ abiit. Erant enĩ ibi p̃cepta legis car¬
se de corpore ⁊ sanguine suo instituit sacri¬
ficiũ. scd̾m ordinẽ melchisedech. Mutauit
ossuũ in sac̾dotio: mutauit in p̃ceptis. danꝰ
aliud testam̃tum euacuata carnali oꝑatio¬
ne: atq collapsus ẽ in manib eoꝵs: qñ eum
comp̃ hetdentes crucifixerunt. Et ꝓcedebat
ad ostiũ porte: idẽ humiliabat se. Noc ẽ etũ
ꝓcedẽ: usq ad ostiũ fidĩ nrẽ. Ostium enĩ por¬
te: initiũ fidĩ. Iñ incipit eccłia: & ꝑuenit usq
ad spẽm. E cũ credit ea q̃ ñuidet: merebit᷑

Expanded text:
non agnoverunt: coram quibus mutavit os suum, et abiit. Erant enim ibi praecepta legis carse de corpore et sanguine suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit ergo os suum in sacerdotio, mutavit in praeceptis, dans aliud testamentum, evacuata carnali operatione, atque inde collapsus est in manibus eorum, quando eum comprehendentes crucifixerunt. Et procedebat ad stium enim portae, initium est fidei. Inde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem. Et cum credit ea quae non videt, merebitur
Abbreviated transcription (Latin):
gat: utrũ dd̃ ⁊ puerisui qͦs in illũ ⁊ illũ locũ
conduxisse se dix̾at mundi eẽnt. Dauid uͦ: enig¬
matice pluralit̾ de se ip̃so respondit dicens.
Et fuert̃ uasa pueroꝵs sc̃ã: scilic& a concubi¬
tu coniugali. Qd̃ uͦ ait porro hȩc uia polluta
intelligendũ. Uia hȩc laica ẽ: ac si dic̾et.
In lege p̾ceptum ẽ ut extraneus ñ comedat
ex eis. Et tu int̾rogas utrũ mundi sint pue¬
ri: qͥ ꝙ̃ si mundi ẽẽnt nequaꝗͣ eis uesci debe¬

Expanded text:
gat utrum David et pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. David vero aenigmatice pluraliter de seipso respondit, dicens: Et fuerunt vasa puerorum sancta, a concubitu conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta intelligendum: « Via haec laica est. » ac si diceret: In lege praeceptum est ut extraneus non comedat ex eis, et tu interrogas utrum mundi sint pueri, qui etiam si mundi essent, nequaquam vesci debe
Abbreviated transcription (Latin):
ut mendatiũ eugłio p̃ferret᷑. S sic̃ illd̃ ñ
ualuit saul ut int̾fic̾et dd̃. sic nec hoc potu¬
it regnũ iudeoꝵ effic̾e. ut memoriã. xͥ de¬
ler&s. Isti aũ qͥ de saul uirtute id ÷ de regno
dert̃ in lapidẽ offensionis tanqͣm in statuã:
& hedꝰ eis uisus erat agn᷑. Qͥa in qͦ peccatum
ñ inuenert. qͣsi peccatorem ꝑsecuti sunt.
De eo qd̃ saul misit nuntios ad querendũ dđ.
necũ ⁊ pꝰea saul illuc ueniens totadie nudꝰ¬

Expanded text:
ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed sicut illud non valuit Saul, ut interficeret David, sic nec hoc potuit regnum Judaeorum efficere, ut memoriam Christi deleret. Isti autem qui de Saul virtute, id est de regno derunt in lapidem offensionis, tanquam in statuam: et haedus ejus visus erat agnus, quia in quem peccatum non invenerunt, quasi peccatorem persecuti sunt.De eo quod Saul misit nuntios ad quaerenaum David, nec non et Saul postea illuc veniens tota die nud
Abbreviated transcription (Latin):
s attende qr suꝑ barbã decurrunt. Quomͦ
enĩ insaliuis infirmitas: sic in barba uirtꝰ
ostendit᷑. Texit gͦ uirtutẽ suã: corpore in¬
firmitatis sue. Et qr forinsecus infirmaba¬
tur: tanqͣm in saliua apparebat. Intꝰ aut̃
diuina uirtꝰ. tanꝗͣ barba tegebat᷑. De eo qd̃¬

Expanded text:
sed attende quod super barbam decurrunt. Quomodo enim in salivis infirmitas, sic in barba virtus ostenditur. Texit ergo virtutem suam corpore infirmitatis suae, et quod forinsecus infirmabatur, tanquam in saliva apparebat: intus autem divina virtus, tanquam barba tegebatur. . « D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpħabat. Questio magna hic orit᷑: cũ in
p̃cedentib legat᷑ : q ñ uidit samuel saulem
usq indiẽ inortis sue: qͦmͦ hic ꝓpħasse corã
samuele dicat᷑. Quã questionẽ hebrei du¬
ob modis soluunt. Nut ñ uidit eũ: qr qñ
iunctꝰ ẽ saul cuneo ꝓpħarum: ab condit
se samuel ne uidẽt᷑ ab eo. Aut ñ uidit eũ
indutũ habitu regio. qͦ indut᷑ erat qñ dic¬
tum ẽ ñ uidit eũ usq indiẽ mortis suȩ.sub¬
audit᷑ indutũ habitu regio. E xpoliasse uͦ
se. ñ omĩb uestim̃tis. s regalib tantũ in¬
tii qͥ missi eẽnt ad tenendũ hominẽ. ⁊ ad
& ipse sanguinẽ innocentẽ querens effun¬
dere. acciꝑe meruit sp̃m illũ ⁊ ꝓpħare.¬

Expanded text:
 » Quaestio magna hic oritur, cum in  » Quaestio magna hic oritur, cum in praecedentibus legatur: Et non vidit Samuel Saulem, usque in diem mortis suae, et hic prophetasse coram Samuele dicatur. Quam quaestionem duduobus modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo Prophetarum, abscondit se Samuel, ne videretur ab eo. Aut non vidit eum indutum habitu regio, quo indutus erat quando dictum est: Non vidit eum usque in diem mortis suae, subauditur indutum habitu regio. Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus tantum, intii qui missi essent ad tenendum hominem et ad et ipse sanguinem innocentem quaerens effundere, accipere meruit spiritum illum et pr
Abbreviated transcription (Latin):
rama. Nachioth locꝰ ẽ in rama. uͥ dd̃ sedit.
Rama uͦ: in tͥbu beniamin ẽ ciuitas saulis
insexto miliario abhelia ad septẽtriona¬
lem plagã: contͣ bethel. Meminit huiꝰ: &
ieremias. Alia aũ rama: ẽ in tͥbu aser.
Nachioth pulchritudo int̾p̃tat᷑: & rama
excelsũ. Bene gͦ conueniunt ħ noĩa locoꝵ.
reb in his expletis: qr ꝓpħarum dicta⁊
celsitudinẽ hñt scientiȩ. ac uenustatẽ lo¬
cutionis. Misit gͦ saul lictores: ut caꝑent
dd. Qͥ cũ uidissent cuneũ ꝓpħarũ uatici¬
nantiũ. ⁊ samuel stantẽ suꝑ eos: factꝰ ẽ &̃¬
& cet̾. Igͥ dd̃ regie manꝰ ictũ deuitans eiꝰq
ꝑsecutiones declinanᷤ. fugit uenitq ad
samuelem: ⁊ misit saul nuntios qͥ app̃hen¬
derent dit. Qd̃ cum uidissent samuel int̾ ꝓpħ̃aᷤ
runt. Missis aliis hoc contigit: & t̃ciis nichi¬
lominꝰ. Postea uͦ cũ ⁊ ip̃e saul ueniss&: factꝰ
ẽ suꝑ eũ spc̃ dnĩ: &. ambulabat egrediens

Expanded text:
. Najoth locus est in Ramatha, ubi David sedit. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis in sexto milliario ab Helia, ad septentrionalem plagam contra Bethel. Meminit hujus et Jeremias. Alia autem Rama est in tribu Aser, Najoth, pulchritudo interpretatur; et Rama, excelsum. Bene ergo conveniunt haec nomina locorum rebus in his expletis, quia prophetarum dicta et celsitudinem habent scientiae ac venustatem locutionis. « Misit ergo Saul lictores, ut caperent David. Qui cum vidissent cuneum prophetarum vaticinantium, et Samuel stantem super eos, factus etur David regiae manus ictum devitans, ejusque persecutiones declinans, fugit venitque ad Samuelem, et misit Saul nuntios, qui apprehenderent David. Qui cum vidissent Samuel inter prophephetaverunt. Missisque aliis hoc contigit, et tertiis nihilominus. Postea vero cum et ipse Saul venisset, factus est super eum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ne aũ subiungit: & addidit ionathande ierare
dđ̃ eoqd̃ dilig̾et eũ: sic̃ animã enĩ suã. ita di¬
ligebat eũ: ut ille nimirũ qͥ tam ꝑfecto iuxta
legẽ di amore coplect ebat᷑ dd: a ꝑditione ini¬
micorũ eiꝰ ostende̾t᷑ immunis. Qͥ ⁊ si cito mor¬
te p̃reptꝰ regnũ cũ eo ut sꝑabat t̾renũ habere

Expanded text:
gitur: et addidit Jonathan dejerare David eo quod diligeret illum: sicut animam suam ita diligebat eum. Ut ille nimirum, qui tam perfecto juxta legem Domini amore complectebatur David, a perditione inimicorum ejus ostenderetur immunis, qui et si subita morte praereptus, regnum cum eo, ut sperabat, terrenum habere
Abbreviated transcription (Latin):
iacio. & cet̾. Qid ẽ qd ionathan dd̃ seruare
uolens.cũ ille laters in agro iuxta lapidẽ ad
signũ duas iecit sagittas : q̃ puer paruulus
ignorans qͥd fecerit collegit. & in ciuitate
retulit: nͥ qd̃ ds̃ pat̾ filiũ suũ unigenitũ qͤ
ad salutẽ humani gen̾is mittendũ decreue¬
rat. in litt̾a legis iudeis nescientib abscondi¬

Expanded text:
. Quid est quod Jonathas David servare volens, cum ille lateret in agro, juxta lapidem ad signum duas jecit sagittas, quas puer parvulus, ignorans quid fecerit, collegit, et in civitatem retulit, nisi quod Deus Pater Filium suum unigenitum, quem ad salutem humani generis mittendum decreverat, in littera legis, Judaeis nescientibus abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
byloniis ati letatus es: sic om̃s gentes
te bibent & letabuntur: nec solum bibent
s & absorbent: ut sint idumei quasi non
sint. Uel certe ipse gentes cũ biberut &¬
absorbuerint. absorbebunt᷑ a medis: undico¬

Expanded text:
byloniis, atque laetatus es: sic omnes genteste bibent: et laetabuntur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, e
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat salomon in domo dnĩ. ꝑfec̃ salomon
opꝰ qd̵ faciebat indomo dnũ:cũ rex pacificus
nr̃ in die nouissima õs electos resurrectioniᷤᷤ
imnortalitate głificat. Alioqͥn ꝗͣ dui statꝰ huiꝰ
scłi gerit᷑. fac̃ qͥdem opꝰ domꝰ diũ salomon. sed
ñdũ ꝑficit: qr corda electoꝵ dñs ut bona oꝑen¬
tur inspirat ⁊ adiuuat: nullũ tñ in hac dũ¬
taxat uita cõmorantẽ. absq peccato ẽẽ tͥbuit.
Namq hoc donũ future uitȩ beatitudini reser¬
uat. ꝑficit uͦ omẽ opꝰ tẽpli sui:⁊ hoc dedicatio¬
ni aptũ reddit: cũ tͣnslatos de hac uita elec¬
tos suos. ȩt̾rũ ꝑducit ad regnũ. Qd̃ bñ signi¬
ficat᷑ ꝙ̃ in eo qd̃ templũ septẽ annis edifica

Expanded text:
n domo Domini. » Perfecit Salmon opus quod faciebat in domo Domini, cum rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, fecit quidem opus domus Domini Salomon, sed nondum perficit, quia corda electorum Dominus ut bona operentur inspirat et adjuvat. Nullum tamen in hac dunta dumtaxat commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatitudini reservat. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum. Quod bene significatur in eo quod templum septem an
Abbreviated transcription (Latin):
parebant añ ⁊ oracłm: ñ tñ fieri pot̾at. ut
ipã eoꝵ capita añ oracłm emin̾ent: qr nimi¬
rũ necesse erat ut clauso oracło. ⁊ adpenso añ
ostia uelo. ip̃i qͦ uectes toti cũ archa ⁊ cheru¬
bin abderent᷑ interiꝰ: qd̾ fieri ñ pot̾at si ꝓmi¬
nentes ult̾iꝰ uectes ꝓducendis ad claudendũ
ostiis locũ ñ darent. Quoꝵ positionẽ uectiũ.
scͥpt᷑a ñsine causa s magni intuitu sacͣm̃ti.
tã diligent̃ expedire curauit. Constat. enĩ
qr doniꝰ tẽpli ext̾ior. ꝑegrinantẽ int̃ris eccłiã:

Expanded text:
arebant ante oraculum, non tamen fieri poterat ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent, quia nimirum necesse erat ut, clauso oraculo et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et Cherubin abderentur interius; quod fieri non poterat si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent; quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti tam diligenter expedire curavit: constat enim quia domus templi exterior peregrinantem in terris E
Abbreviated transcription (Latin):
qñ eos qͥ multitudine dulcedinis eiꝰ frui me¬
ruerunt abscondit in abdito uultꝰ sui a contur¬
batione hom̃. E apte multi sunt thesauri in
qͥb uasa electionis recondant᷑: s una domus
diũ in qͣ idẽ sunt facti thesauri: qr ⁊ una est
eccł̃ia inqͣ om̃s continent᷑ electi. qͣntũlib& me¬
ritis distent: & una ac ñ diu̾sa ẽ patͥa. illa ce¬

Expanded text:
quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui mequando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum. Et apte multi sunt thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini in qua iidem sunt facti thesauri, quia et una est Ecclesia, in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent: et una es
Abbreviated transcription (Latin):
fprĩ cõnuenit apte qd̃ seqͥt᷑. Et intulit q̃ scĩfi¬
cauerat dđ pat̾ suus. argentũ ⁊ aurũ ⁊ uasa:
reposiuitq inthesauris domꝰ dnĩ. Argentum
nãq ad nitorem eloquentiȩ: aurũ ad splendo¬
rem sapientiȩ: uasa gen̾alit̾ ad rationabilem
ptinent creaturã. Scificatq dđ pat̾ salomo¬
nis argentũ: cũ ds̃ pat̾ eloquentes qͦsq grã¬
aurũ. cũ naturali ingenio p̃ditos suo replens
spũ ad considanda in lege sua mirabilia illu¬
minat. Scificat ⁊ uasa: cũ oĩb gen̾alit᷑ eccłie
filiss eiꝰdem sp̃c grãm largitꝰ: ad amanda il¬
los ⁊ appetenda dona ꝑpetuȩ salutis inflam¬
mat. Hoc aũ argentũ hoc uͦ aurũ ħ scĩficata
uasa salomon infert intẽplũ. cũ dñs nr̃ ꝑ ac¬
to uniu̾sali iudicio. õs electos. ⁊ doctoꝵ uide¬
lic& ⁊ cet̾oꝵ fideliũ cȩtũ in gaudiũ regni ce¬
lestis introducit. Reponitq uasa diu̾si gen̾is
argentea siue aurea inthesauris domꝰ dnĩ:

Expanded text:
intulit quae sanctificaverat David pater ejus argentum et aurum, et vasa reposuit in thesauris domus Domini. Argentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus pater eloquentes quosque graaurum, cum naturali ingenio praeditos, suo replens spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia, illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus generaliter Ecclesiae filiis ejusdem spiritus gratiam largitlos et appetenda dona perpetuae salutis inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa, Salomon infert in templum, cum Dominus sali judicio omnes electos, et doctores videlicet, et caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit: reponitque vasa diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. s cũ ostia eiꝰdem oracłi aꝑiri contuigerae:
attenciꝰᷤ ea quȩ intꝰ erant satagebart intuer.
Ipã aũ archa qͣlis ⁊ qͦmͦ eẽt posita solis eis qͥ ora¬
culũ intͣssent uidẽ licebat: qr nullus scẽ ⁊ in
tudine se m̃tis attollens. s soli illiꝰ patȩ ciues
głam inibi sui redẽptoris plene contuent᷑. St̃
&̃ nc̃ ꝑfecti qͥq electi qͥ nos p̃cesserunt de mũ¬
do: in abdito uultꝰ dĩ a contͣbatione hom̃.
Quoꝵ tñ sũmitates uectiũ ñ nũꝗͣ aꝑto oracło
his qͥ appropiant uisunt᷑. cũ ꝑfectioribus
qͥbq atq oracłm sui cordis tota intentione
purificantib. diuina grã aliqͥd extremũ de
suꝑnoꝵ ciuiũ gaudio contẽplandũ donau̾it.
Quȩ nimirũ contẽplatio hisqͥ paulo longiꝰ re¬
cesserint minime concedit᷑: qr qͣnto ext̾iꝰ m̃te
uaga remanent: tanto minꝰ q̃ sint int̾na

Expanded text:
dem oraculi aperiri contingeret. attentius ea quae intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arca qualis et quomodo esset posita, solis eis qui oraculum intrassent, videre licebat. Quia nullus sanctorum in tudine se mentis attollens, sed soli illius patriae cives gloriam inibi sui Redemptoris plene contuentur. Sunnunc perfecti quique electi, qui nos processerunt de mundo, in abdito vultus Dei a conturbatione hominum. Quorum tamen summitates vectium nonnumquam aperto oraculo his qui appropiant visuntur, cum perfectioribus quibusque, atque oculum sui cordis tota intentione purificantibus, divina gratia aliquid extremum de supernorum civium gaudio contemplandum donaverit, quae nimirucesserint minime conceditur. Quia quanto exterius mente vaga remanent, tanto minus quae sint interna
Abbreviated transcription (Latin):
milib annoꝵ ad bella exercitatũ. carnus fra¬
gilitas pugnat. Recte gͦ. ccͣ. hastȩ de sũma
sexcentoꝵ sicloꝵ facte st̾. qi patres utͥusq¬
testam̃ti doctͥna ⁊ oꝑatione ꝑfecti er̃ noscunt᷑:
cũ qͥcqͥt sermone docuert̃. bonis exẽplis ꝓbauer̃¬
N ec ñ ⁊ trecenta scuta. qͦrũ singła trecentis au¬
reis uestiebant᷑. ꝑfectã eoꝵ fidẽ significant. qͣm
inscẽ tͥuitatis confessione habebant. Bene gͦ cus
todes domꝰ dĩ hastas ⁊ scuta aurea portant. ꝙ
scĩ p̃dicatores qͥ sunt eccłie scẽ custodes clarita¬
te suꝑne sapĩȩ splendentes. ⁊ u̾boꝵ iacłis inimi¬
cos confodiunt: & scuto sacre fidi tela neqͥssi¬
mi ignea repellentes extingunt. Qd̾ aũ adiun¬
git᷑. posuit ea rex in domo silue libani: apte
huc mist̾i̾o congruit. Qd gͦ sil ualiba¬
tu nͥ gentiũ ȩccłiã significat: q̃ de fastu suꝑbiȩ

Expanded text:
millibus annorum ad bella exercitatum, carnis framillibus annorum ad bella exercitatum, carnis fragilitas pugnat. Recte ergo ducentae hastae de summa sexcentorum siclorum factae sunt, quia patres utriusqTestamenti doctrina et operatione perfecti esse noscuntur, cum quidquid sermone docuerunt, bonis exemplis probaverunt. Nec non et trecenta scuta, quorum singula trecenti aurei vestiebant, perfectam fidem eorum significant, quam in sanctae Trinitatis cotodes domus Dei hastas et scuta aurea portant, quia sancti praedicatores, qui sunt Ecclesiae sanctae custodes, claritate supernae sapientiae splendentes, et verborum jaculis inimicos confodiunt, et scuto sacrae fidei tela nequissimi ignea repellentes exstinguunt. Quod autem adjungitur, « posuit ea rex in domo silvae Libani, » apte huic mysterio congruit. Quid ergo silva Libani, nisi gentium Ecclesiam significat, quae de factu superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimis isrł. Isrł qͥppe uir uidens dm̃ int̾¬
p̃tat᷑. Om̃s qͥdẽ qͥ ad diuine uisionũ iudia
tendunt: recte isrł noĩe censent᷑: s fortissimi
in eis st̃.: utiq illi qͥsiue celestis dono specłationiˢ
sublimant᷑. seu p̃dicationis ministeriũ rite
ꝑagendũ suscipiunt. Qͥ ⁊ apte sexagenario
st̃ num̾o designati: qr talesnimirũ denariũ
ȩt̾nȩ retͥbutionis ꝓꝑfectione bone oꝑationiᷤ
expectant. Os̃ tenentes gladios. ⁊ ad bella
doctissimi. Illos tenentes gladios de qͥb dic̃
idẽ ãmona dicens. Induite uos armatura
dĩ ut possitisstare adu̾sus insidias diaboli: qr
ñ ẽ nob colluctacio. adu̾sus carnẽ ⁊ sangunẽ:
s adu̾sus pͥncipes ⁊ potestates. ⁊ cet̾a. Qt recte
doctissimi: qr magna bellandi arte indiger :
qͥ carne inclusi. int̾ris positi. contͣ spãlia neqͥ¬
tiȩ incelestib certant. Magna arte. ĩmo grã
d̾i magna indigent. cũ cont᷑ archangłm tot

Expanded text:
fortissimis Israel. » Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Omnes quidem, qui ad divinae visionis gaudia tendunt recte Israel nomine censentur. Sed fortissimi in eis sunt utrique illi, qui sive coelestis dono speculationis sublimantur, seu praedicationis ministerium rite peragendum suscipiunt. Qui et apte sexagenario sunt numero designati, quia tales nimirum denarium aeternae retributionis pro perfectione bonae operationis exspectant. « Omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi. » Illos tenentes gladios, de quibus diidem admonet, dicens: « Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias dian est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates , etc. » Et recte, doctissimi, quia magna bellandi arte indigent, qui carne inclusi, in terris positi, contra spiritualia nequitiae in coelestibus certant; magna arte imo magna Dei gratia indigent, cum contra archangelum, tot
Abbreviated transcription (Latin):
scuta singła : posuitq ea rex in armentario
qd̃ erat consitũ nemore. Scuta gͦ simul. haste
aureȩ. qͥb utebant᷑ sic̃ in sequentib ostendit᷑
duces qͥ excubabant añ ostiũ domꝰ regis: qͥd¬
tores scĩ qͥ custodiunt domudi. ⁊ excubant ad
ostiũ eiꝰ: ut callidis insidiatorib int̾cludant
aditũ ne decipiant in nocentes:.De qͥb in can¬
tico canticoꝵ scͥptũ ẽ. Lectulũ salomonis sexa¬
ginta fortes ambiunt ex fortissumis isrł. om̃s

Expanded text:
scuta singula. Posuitque ea rex in armentarium quod erat consitum nemore. » Scuta ergo simul et hastae aureae quibus utebantur, sicut in sequentibus ostenditur, duces qui excubabant ante ostiutores cuncti, qui custodiunt domum Dei, et excubant ad ostium ejus? ut callidis insidiatoribus intercludant aditum, ne decipiant innocentes. De quibus in Canticis canticorum scriptum est: Lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis
Abbreviated transcription (Latin):
Et singłi deferunt ei mun̾a: dũ unꝰqͥsq scdin id qd̃
iures sͥ suppetunt. in u̾bo seu factis obseqͥũ studer

Expanded text:
Et singuli deferunt ei munera. » Dum unusquisque secundum id quod vires sibi suppetunt, in verbo seu factis obsequium studet
Abbreviated transcription (Latin):
reo cȩlo expulsi sint: adhuc tñ in aerio cȩlo de¬
monstͣnt᷑. sic̃ paulus ait. Cont̃ sp̃alia neqͥtiȩ in
expositionis eiꝰdẽ hoc in loco finiamꝰ. ut de seqͦn¬
tib reb simul cũ hystoria aliud sumamꝰ exor¬
e ochoria rege qͥ cecidit ꝑ cancellos domꝰ sue.⁊ ꝓ hac
turbinẽ incelũ: ⁊ de postulatione helisci qͣ postulauit dupli¬
cẽ spm̃ heliȩ inse fieri.IIi.Miracłm helisei in iherico uͥ
inuocauit dnm̃ ⁊ conu̾tit aqs indulcedinẽ ⁊ de pueris
nentib laceratist̃. iii. De bello tͥũ regũ id ẽ iudȩ ⁊ ist ł
atq edom cont̃ regẽ moab: ⁊ de uictoria collata eis a dño.¬

Expanded text:
reo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo dereo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: « Contra spiritalia nequitia in expositionis ejusdem hoc in loco finiamus, ut de sequentibus rebus simul cum historia aliud sumamus exore Ochozia rege, qui cecidit per cancellturbinem in coelum, et de postulatione Elisei qua postulavit duplicem spiritum Eliae in se fieri. Miraculum Elisei in Jericho, ubi invocavit Dominum et convertit aquas in dulcedinem; et de pueris nt. CAPUT III. De bello trium regum, id est, Judae et Israel atque Edom, contra regem Moab, et de victoria collata eis a Do
Abbreviated transcription (Latin):
publice fatet᷑: subdi lignis ⁊ lapidib uł cuilib&
creat᷑ȩ in aboratione renuit. Securꝰ gͦ iã ꝓpb̃am
qͥlibas infide positꝰ consulet. qr hoc auditurꝰ ẽ¬
qd̾ audire fidelẽ deces. Fident̃ dicã. si ab ĩmun¬
diciis aliis atq ap̃uis actib recessissae. securꝰ eẽt.
N am cũ pandus ec̃ giꝰ p̃ilicator clam&. ⁊ auaritia
anhelat. infide qͥdẽ positꝰ ẽẽ uidet᷑. si aliena am¬
bit acciꝑe: honores mundi desid̾at cõp̃hendere.
sui ore audiat. uñ ampliꝰ obligatꝰ cadat᷑. dũ spe
semꝑ ducat᷑. Neq aũ botiꝰ fuit ille sp̃c: qͥ m̃dax
citꝰ celi stecit adextͥs ⁊ a sinistͥs eiꝰ. Ds̃ enĩ qͥ in¬
pliceat pot̾. S qr simul oĩa contuet᷑.simul cunc
exercitꝰ cȩli a dextris ⁊ sinistͥs hab̾e descbit᷑: ut
ꝑdext̾am intelligamꝰ anglos electos: ꝑ sinist̃m
ꝙ̃ repulsi angłi uocant᷑: qr ⁊ ipsi qͣmiuis ab ethe¬

Expanded text:
publice fatetur, subdi lignis et lapidibus vel cuilibet publice fatetur, subdi lignis et lapidibus vel cuilibet creaturae in adoratione renuit. Securus ergo jam prophetam quilibet in fide positus consulat, quia hoc auditurus ed audire fidelem decet. Fidenter dicam, si ab immunditiis aliis atque pravis actibus recessisset, securus esset. Nam Paulus egregius praedicator clamat: Et avaritia anhelat, in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores mundi desiderat comprehendere, sui ore audiat, unde amplius obligatus cadat, dum spe secitus coeli stetit a dextris et sinistris ejus. » Deus enim, qui inpliceat potest. Sed quia simul omnia contuetur, simul cunctexercitus coeli a dextris et sinistris habere describitur, ut per dexteram intelligamus angelos electos, per sinistram etiam repulsi angeli vocantur, quia et ipsi, quamvis ab aethe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsepe uolens cecid̾at inculpã. qͣndoq nolens ca¬
ꝑet᷑ ad penã: occulta iusticia licentia malignis
spĩb dat᷑: ut qͦs uolentes in peccati laqͣo st̃ngu
lant: inpeccati penã &̃ nolentes trahant. Deniq
is qͥ uitã repbam ñ mutat: a ꝑpetͣndis peccatis
animũ ñ au̾tit: cũ a ꝓpħa aliqͥd reqͥrit: illa au¬
dit do disponente q̃ meret᷑ audire dãpnandus.
Ecce enĩ ut unũ uł duo ex multis loqͣm᷑: ab oĩpo¬
tentis dĩ cultu domꝰ isrł sub idoloꝵ seruitute
suꝑna iudicia agebant. nͥ ut peccator ppłs in suo
corde caꝑet᷑: q̃tinꝰ qui ꝑfidiã seqͦndo deliquerat.
sic ꝓpħarũ suoꝵ blandis sermonib deciꝑet᷑. ut iã
nec ꝑtimescerae qi deliqͥss&s: ⁊ tanto pꝰ duriꝰ ra
ꝑet᷑ ad penã: qͣnto nc̃ securiꝰ uiuere inculpa:
S ecce iã largiente dõ oĩpotenti ab idoloꝵ cultu
remotũ ẽ ꝗͣ płimũ genꝰ humanũ: uerã fidem

Expanded text:
qui saepe volens ceciderat in culpa, quandoque nolens caqui saepe volens ceciderat in culpa, quandoque nolens caperetur ad poenam, occulta justitia, licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes lant, in peccati poenam etiam nolentes trahant. Denique is qui vitam reprobam non mutat, et a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit Deo disponente, quae merebatur audire damnandus. Ecce enim, ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute superna judicia agebant, nisi ut peccator populus in suo corde caperetur, quatenus qui perfidiam sequendo deliquerat, sic prophetarum suorum blandis sermonibus deciperetur, ut jam nec pertimesceret, quia deliquisset: et tanto post durius retur ad poenam, quanto nunc securius viveret in culpa. Sed ecce jam, largiente omnipotente Deo, ab idolorum cultu remotum est quamplurimum genus humanum, veram fidem
Abbreviated transcription (Latin):
exercitꝰ celi a dextͥs ⁊ a sinist̾seiꝰ stare ꝑhibet᷑:
Ds̃ enĩ qͥ ita ẽ int᷑ omĩa. ut ꝙ̃ sit extͥ omia. nec dex¬
t̾a nec sinistra concludit᷑. S dext̾a dĩ. angłoꝵ
parselecta. Sinistra aũ di. pars arigłoꝵ repba
aesignat᷑ Non enĩ ministrant dõ solũmꝰ boni qͥ
uimꝰ aues cȩli nominamꝰ. E de eisdẽ spĩb pau¬
caput enumerans. ait. Scđm pͥncipẽ potestatis¬
qr ⁊ uoluntas electoꝵ spũũ diuine pietati con¬
cordat: ⁊ reꝓboꝵ sensus suȩ malitiȩ seruiens: iu¬
dicio districtionis eiꝰ obtẽꝑat. Uñ ⁊ mox fallax
spc̃ inmediũ ꝓsilisse descͥbit᷑: ꝑ quẽ achab rex
exigentib siuis meritis decipiat᷑. Neq enĩ fas¬
ẽ crede bonũ spm̃ fallatiȩ deseriuire uoluisse.
⁊ dic̾et. eg̾diar s ero m̃dax sp̃c̃ in ore omiũ ꝓpħa
rũ eiꝰ: s qr achab rex peccatis p̃cedentib dignꝰ
erat. ut tali debuissa deceptione dãpnari: qͣtinꝰ

Expanded text:
dextris et a sinistris ejus stare perhibetur? Deus enim, qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra nec sinistra concluditur, sed dextra Dei angelorum pars electa, sinistra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui vimus, aves coeli nominamus. Et de eisdem spiritibus Paucaput enuntians, aituia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus, suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prosiluisse describitur, per quem Achab rex, exigentibus suis meritis, decipiatur. Neque enim fas credere bonum Spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: « Egrediar et ero mendarum ejus; sed quia Achab rex peccatis praecedentibus dignus erat, ut tali debuisset deceptione damnari, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rorem legis ꝓtulit. qͣsi ꝑ puerũ uirgã misit.
ꝑ legẽ qͥppe uirgã ds̃ tenuerat: cũ dicebat. Si
qͥs hec uł illa fecerit: morte moriat᷑. A peccuati
gͥ morte timor nos suscitare ñ ualuit: s ad
statũ uite aspirata mansuetudinis grã erexit.
S puer cũ bacło mortuũ suscitare ñ ualuit. qr
paulo attestante nichil ad ꝑfectũ adduxit lex.
liter sternens: ad exeqͣnda sͥ mortui m̃bra se

Expanded text:
terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. » A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia, Paulo attestante: Nihil ad perfectum adduxit lex .liter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se
Abbreviated transcription (Latin):
isrłiticꝰ pꝰ ꝗͣ in egipto excreuit. ⁊ ꝑ moysen in de¬
sertũ eductꝰ. dnĩ uocẽ audierat in igne ⁊ in cali¬
gine. qn̾ lumine scientiȩ debuit illustrariꝰ mox
animo ad idolatͥã recurrens mortuꝰ ẽ. Et ait
heliseus ad giezi puerũ suũ. Accinge lumbos
tuos ⁊ tolle bacłm meũ in manu tua: ⁊ uade.
Si occurrerit tͥ hõ: ñ salutes eũ. E si salutauerit
te qͥspiã: ñ respondeas illi: & pones bacłm meũ
suꝑ faciẽ pueri. Iret. Ed aũ significat qd puer
ab heliseo missus cũ bacło ñ resuscitat: ꝑ semos¬
ipsũ uͦ heliseus ueniens seq suꝑ incrtuũ ster¬
nens. atq ad eiꝰ menbra se colligens. huc illucꝙ
deambulans. ⁊ in ore mortui septies aspirans:
hc̃ ad rediuiuã lucẽ ꝓtinꝰ ꝑ minist̾iũ cõpassio¬
nis animauit: nͥ qd̾ auctor humani gen̾is ds̃
qͣsi mortuũ puerũ doluit: cũ extinctos nos ii¬
qͥtatis aculeo miseratꝰ aspexit: Et qi ꝑ moysen

Expanded text:
Israeliticus postquam in Aegypto excrevit, et per Moysen in deserto eductus Domini vocem audierat in igne et caligine, quando lumine scientiae debuit illustrari, mox animo ad idololatriam recurrens mortuus est. « Et ait Eliseus ad Giezi puerum suum: Accinge lumbos tuos, et tolle baculum meum in manu tua, et vade. Si occurrit tibi homo, non sspiam, non respondeas illi, et pones baculum super faciem pueri. » Quid autem significat, quod puer ab Eliseo missus cum baculo non resuscitat per semetipsum, verum Eliseus veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit, nisi quod auctor humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit? et quia per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ĩ abdita mist̾ia scire.: qͥn s̃ debent ea aliis
p̃dicare & contͣilicentes redarguere. qͥb ꝓmiᷤ¬
sa ẽ certa de hoste uictoria: ut ꝑcutiant oẽm
Ciuitates munitas ⁊ urbes electas possumꝰ scła¬
rem prudentiã intellig̾e: in qͣ maxime pbilo¬
sophi ⁊ heretici confidunt. He gͦ ꝑ p̃dicatores

Expanded text:
Dei abdita mysteria scire: quin etiam debent ea aliis praedicare, et contradicentes redarguere, quibus promissa est certa de hoste victoria, ut percutiant omnem Civitatem. Civitasrem prudentiam intelligere, in quam maxime philosophi et haeretici confidunt. Hae ergo per praedicatorem
Abbreviated transcription (Latin):
redebuit. ibi fragilia qͦq dogmata ꝑ pharisai¬
cã suꝑsticionẽ tnsplantarts. S naboch hanc
goga iudeoꝵ machinata ẽ mortẽ. Int̾pr̃ enĩ ie¬
rabel cohabitatrix: siue fluxꝰ uanꝰ. Qd̾ bñ conue¬
nit synagoge: ꝗ̃ habitare uidebat᷑ indomo diñ:
s ꝑ uaria desidia uanitatis deflucebat. Misit
gͦ ierabel litt̾as ad maiores natu: ⁊ ad optimates
qͥ erant inciitate. ut subintroductis falsis testi¬
b testimoniũ falsũ contͣ naboth pon̾ent: qd bñ¬
dixissis dm̃ ⁊ regẽ: ꝙ sic eductũ de ciuitate lapi¬
darent ut moreret᷑:. cũ synagoga ꝑ pontifices.
scͥbas ⁊ phariseos. meditata ẽ mortẽ .xͥ. De q̃ ita scͥp¬

Expanded text:
re debuit, ibi fragilia quaeque dogmata per Pharisaicam superstitionem transplantaret. Sed Naboth hanc goga Judaeorum machinata est mortem. Interpretatur enim Jezabel cohabitatrix, sive fluxus vanus, quod bene convenit Synagogae, quae habitare videbatur in domo Domini, sed per varia desideria vaergo Jezabel litteras ad majores natu, et ad optimates qui erant in civitate, ut, subintroductis falsis testibus, testimonium falsum contra Naboth ponerent, quod benedixisset Deum et regem, et sic eductum de civitate lapidarent ut moreretur. » Cum Synagoga per pontifices, scribas, et pharisaeos meditata est mortem Christi, de qua scrip