comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cibu illum. si sitit potum da illi: Tertia solet eẽ
carnalium opinio tam absurda ⁊ ridenda: ut nõ
eam cõmemorarem nisi exꝑtus essem. nõ pau¬
cos eos errore retineri. qui dicirat sinstre no¬
mine uxorem significari. ut qd̾ nire familari
tenatiores peni pecuniarum solent femme esse
nis datum sit. Cui ergo sinstre femina iube¬
tur oecultare opus miscd̾ie sue. An etiam uir
sinistra erit femine: qd̾ absurdissime dicitur.
Aut si quispiam putat innicem sibi sunsteeͣ
eẽ. si ab altero ita erogetur aliquid dere famili¬
ari ut sit contra alt̾uis uoluntatem nõ erit
xpĩanum tale coniugium. Sed uoce est ut
quisquis eorum eo elemosinam uolu̾it ex pre¬
cepto dei. quecumq ad u̾sum habuerit inimi¬
cus sit precepto dei ⁊ ideo int̾ infideles depu¬
tetur. Pteceptum est aũt de talib ut bona sua
conilsatione ac moribus lucrifaciat uxorem
maritus fidelis uł maritum mulier fidelis

Expanded text:
ciba illum, si sitierit, potum da illi ? 7. Tertia solet esse ciba illum, si sitierit, potum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opinio, tam absurda et ridenda, ut non eam commemorarem, nisi expertus essem non paucos eo errore detineri, qui dicunt sinistrae nomine uxorem significari: ut quoniam in re familiari tenaciores pecuniarum solent esse feminae, nis datum sit. Cui ergo sinistrae jubetur femina occultare opus misericordiae suae? An etiam vir sinistra erit feminae? quod absurdissime dicitur. Aut si quispiam putat invicem sibi sinistras esse; si ab altero ita erogetur aliquid de re familiari, ut sit contra alterius voluntatem, non erit christianum tale conjugium: sed necesse est ut quisquis eorum eleemosynam facere voluerit ex praecepto Dei, quemcumque adversum habuerit, inimicus sit praecepto Dei, et ideo inter infideles deputetur: praeceptum est autem de talibus, ut bona sua conversatione ac moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel maritum mulier fidelis;
Abbreviated transcription (Latin):
e aũt faciente elemosinam nesciat sinis¬
stra tua quid faciat dextera tua. Si intel¬
lexeris sinistram infideles dici udebitur nulla
eẽ culpa placere uelle fidelib cum prorsus inchil¬
ominus in quorumlibet hominũ laude fructum
⁊ oꝑis boni finem constituere ꝓ hibeamur. Quod
autem ad id ꝑtinet ut te mutentur quib resta
facta tua placuerunt uon tam fidelib sed d nfi¬
delibus exhibendum est. ut laudandis bomil o¬
ꝑibus hontis dñi honorent ⁊ ut ueniant ad
salutem. Si añt suustram inimicum putaue¬
ris ut nesciat inimicuis tuus cum elemosinam
tatis. cur ip̃e dominus inimiciis uideis circum¬
stantibus miscd̾r sanauit hommnes: Cur petrꝰ
apłs sanato eo quem ad portam speciosam debi¬
lem miseratus est etiam iras inimicorum nise
atq in alios xp̃i discipulos ꝑtulit Demde sinõ
oꝑtet scire inimicos cum elemosinam fatrmus.
quo modo cum ip̃o mimico faciemuo ut illud
impleamui ẜceptum. si esurierit inmitꝰ tuiũ

Expanded text:
e autem faciente eleemosynam, non sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Si intellexeris sinistram infideles dici, videbitur nulla esse culpa, placere fidelibus velle: cum prorsus nihilominus in quorumlibet hominum laude fructum et finem boni operis constituere prohibeamur. Quod autem ad id pertinet ut te imitentur, quibus recte facta tua placuerint, non tantum fidelibus, sed etiam infidelibus exhibendum est, ut laudandis bonis operibus nostris Deum honorent, et veniant ad salutem. Si autem sinistram inimicum putaveris, ut nesciat inimicus tuus cum eleemosynam facis; cur ipse Dominus inimicis Judaeis circumstantibus misericorditer sanavit homines? cur apostolus Petrus, sanato eo quem ad portam Speciosam, debilem miseratus est, etiam iras inimicorum in se atque in alios Christi discipulos pertulit ? Deinde si non oportet scire inimicum, cum eleemosynam facimus, quomodo cum ipso inimico faciemus, ut illud impleamus praeceptum, Si esurierit inimicus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
test. Admonentur etiam hic diuites uł genere
nobiles scd̾m scłm. cum xp̃iani fasti fuerint ñ¬
suꝑbure adulsus pauꝑes ⁊ ig̃nolales qm̃ simul
dicunt deo pater noster. Quod non possunt uere
ic pie dicere nisi se fĩs ẽẽ cognoscant.
tanir gͦ uoce noui testamenti ppłs nouus
ad et̾nam hereditatem uocatus est ⁊ dicat.¬

Expanded text:
test. Admonentur etiam hic divites, vel genere test. Admonentur etiam hic divites, vel genere nobiles secundum saeculum, cum christiani facti superbire adversus pauperes et ignobiles, quoniam simul dicunt Deo Pater noster. Quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres esse cognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti populus novus, ad aeternam haereditatem vocatus, et
Abbreviated transcription (Latin):
petnͣdi que petituri lumus cum pͥusqmͣ iliquid
ꝑeteremus tam magnum donum accepimus
ut smamur dicere pater noster deo. Quid eñĩ
non det iam filiis petentib cum hoc ip̃m ante
dedexit. ut filii eẽnt: Postremo qnͣta cura ani¬
mũ tangit ut qui dicit pat̾ nr̃. tanto patre nõ
sit nĩmis idignus: Si enim quisꝙ plepeui
senatorem gnͣdioris etatis ab eo ip̃o ꝑmuta
cile audebit cogitans humilitatem generis sui
⁊ opũ indigentiam ⁊ plebee ꝑsone ulitatẽ. Qnͣ
to magis gͦ trepidandum ⁊ appellare patrem dm̃ si
tanta est labes. tanteꝙ sordes minorib ut multo
ustius eas̃ a sua conunctione ds̃ expellat qmͣ il¬
le senator cuiꝰ uis mendici egestati qnͣdo quidem hi¬
ille hoc contempuit in m̃dico quo ⁊ ip̃e potest hu
manaꝵ rerum fragilitate teuenire. Deus autẽ
in sordidos mores nũqmͣ cadit. Et grãs misdd̾ie
ip̃ius qui hoc a nobis exigit ut pater nr̃ sitad̾
nullo sumptu s sola bona uoluntate comꝑari po¬

Expanded text:
ptio, quae petituri sumus; cum priusquam aliquid peteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatorem grandioris aetatis ab eo ipso patremcile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunquam cadit. Et gratias misericordiae ipsius, qui hoc a nobis exigit, ut Pater noster sit; quod nullo sumptu, sed sola bona voluntate comparari po
Abbreviated transcription (Latin):
ueret s ip̃m solũ manet. ¶Accessio gͦ facit ut ge¬
u̾etur. Ita ⁊ homo fidem ñ ht ĩ natura. si sem̃ fi
fidem ñ ħebit. ¶ Hathematicoꝵ fabulis credẽtes
fidei señ exf̾minãt qd̾ ⁊ creatori ⁊ iusticie euis tes¬
stimoniũ ꝑhibet ¶Opꝰ enĩ opificem agnoscit.
b modis ab hac arte monemꝰ Curiosi eñ eiꝰ ⁊
mimici dei st̃. ⁊ sine sollicitudine nũqmͣ st̾. Sẽ¬
ꝑ enĩ suspensi expestant qd̃ nctũ sciũt Sos
aut̃ qui deo om̃rã ꝓsꝑa credimꝰ. ⁊ si qͣ ad u̾sa exi¬

Expanded text:
nerat, sed ipsum solum manet. Accessio ergo facit ut generet. Ita et homo fidem non habet in natura, sed semen fifidem non habebit. mathematicorum enim fabulis credentes fidei semen exterminant, quod et creatori et iustitiae eius testimonium perhibet. opus enim opificem agnoscit eendum omnibus modis ab hac arte monemus. curiosi enim eius et inimici dei sunt et sine sollicitudine numquam sunt; semper enim suspensi expectant quod incertum sciunt. nos autem, qui de deo omnia prospera credimus et, si qua aduersa ex
Abbreviated transcription (Latin):
lũtate utiq posuit m̾itũ qr fidei bonũ ẽ nõ ne.
fides aũt res accideus ẽ q̃ exeitat ad extitiũ uolũ¬
tatẽ ut quia in nat᷑a ñ est uolũtas q̃ ĩ nat᷑a ÷ sus¬
cepta fidei m̃itũ ei collocet ap̃ dm̃. Ita ẽ enĩ nat᷑a¬

Expanded text:
luntate utique posuit meritum, quia fidei bonum est, non naturae. luntate utique posuit meritum, quia fidei bonum est, non naturae. fides autem res accedens est. quae excitat ad extatem: ut quia in natura non est, voluntas quae in natura est, SUSCEPTA FIDE meritum ei collocet apud Deum. QUAESTION
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. nst puncipes ⁊ potestates hñtes sudo se
uoluptatum petulantiam. Alis iram quidam
auariciam. Aliis lucͣ. Aliis dampna ꝓeurant.
Aliis carisma. ¶Aliis odia nec ñ ⁊ ĩpedim̃ta ⁊ a
aliqnͣdo cͥtis temꝑib saciati quiescũt. motio
qua capiant. Id̾o uoluntatis arbitũ lib̃m ẽ. S
dum qͣdam desid̾ia negnigentes cͥca nos ip̃õs effici¬
m᷑. sollicitãtes suadent nobis adu̾sa. ¶ Maxime
si cogitare nos aliquid qd̾ legis ñ ẽ ĩuenerut ue¬
nient in eo ip̃o aduitantes ut ĩpleamꝰ qd̃ implet
lex. QLam si timor dei ĩ aiõ sit n raro n san¬
guis n pͥncipes ⁊ potestates ẜualent qr dei ãmi¬
niculis cũ ꝑ setuntur ut ũ cũ labore uincantur.¬
¶ Si aũt potestatis nr̃e ñ eẽmꝰ quõ dic̾et dñs¬
a saluatore nicitat᷑ ut petat ⁊ accipiat qd̾ petie
feat ũ iam fati sit qũ fides ꝑcipit bñfm̃. ⁊ it̾m
si credis ait om̃ia possibiliã st credenti.¶In uo¬

Expanded text:
nouit. hi sunt principes et potestates habentes sub se uoluptatum petulantiam, aliis iram, quibusdam auari. tiam, aliis lucra, aliis damna procurant, aliis charisma, aliis odia nec non et impedimenta. et aliquando certis temporibus satiati quiescunt in otioqua capiant. ideo uoluntatis arbitrium liberum est, sed dum quadam desidia neclegentes circa nos ipsos efficimur, sollicitantes suadent nobis aduersa; maxime si cogitare nos aliquid, quod legis non est, inuenerint, uenient in eo ipso adiutantes ut impleamus quod prohibet lex. nam si timor dei in animo sit, neque caro neque sanguis neque principes et potestates praeualent, quia dei amminiculis compescuntur, ut non cum labore uincantur. Si autem potestatis nostrae non essemus, quo modo da saluatore incitatur, ut petat et accipiat quod petierfecit, ut non iam fati sit, quando fides percipit beneficium. et iterum: si credis, ait, omnia possibilia sunt credenti: in uo
Abbreviated transcription (Latin):
ditãt uanitatẽ. In tantũ hebetati ut ipm dim̃m sb
fato egisse ꝯtendant dicentes. Ip̃e dixit nũdũ ue¬
lnt uora mea ut hora hec ñ uoluntatis s fetaus ẽ¬
ditionis fuiss nccͣstas. cũ ille uolũtatis sue horanti

Expanded text:
dicant vanitatem, in tantum hebetati, ut ipsum Deum sub dicant vanitatem, in tantum hebetati, ut ipsum Deum sub fato egisse contendant, dicentes, Ipse dixit, Nondum venit hora mea : ut hora haec non voluntatis, sed fatalis conditionis fuisset necessitas, cum ille voluntatis suae horam
Abbreviated transcription (Latin):
quid patit ẽ cũ fatum honũ ĩ mutari neger. sicut
⁊ malũ ¶erte ħ aͣ iuxͣ fatũ ẽ ne noceat supplicat̃
hubio sine causa supplicatis. idete aũt ner t iod
fati sit nd supplicatis qr sine sale sol et esse quuiequid
fato ad signatis. ¶ Certe ñ mala res est supplicare. ei
ñ fati es dicit ¶Sigͦ fati enit qd̾ supolicat euues
ent supplicare ⁊ ñ ipetrare qr si fati erat ⁊pecrare de¬
eet qͥ suplicat¶ Si aũt fa̾ti ẽ siꝑelicare. cerñ quee¬
trare sustũ est fatũ. qi simplicare facit hoĩem qũe
iat ñ impetr̃¶ Qd si nescit an possit ĩpebre nd̾
¶lũ fate supplicate ĩpiudũ enit fatũ ⁊ carens iõe
qui ontis ignorañ insipientia ẽ Insipien ilo stictiꝰ
est. In hãc ꝑtem cadit om̃is tractatꝰ paganoꝵ ui
terũt pagani quicͥtũfusa caligine ñ uidẽt lumẽ
antiquo eiũ errore cͥcũuenti u̾itati q̃ ẜus satelat.
aures accõmodare detrattant. Quid de x̾anis quib

Expanded text:
quid poterit esse, cum fatum bonum immutari negetur, sicut et malum? Certe hoc quod juxta fatum est, ne noceat supplicatur; dubio, sine causa supplicatis. Videte autem ne hoc fati sit quod supplicatis, quia sine malo solet esse quidquid fato assignatis. Certe non mala res est supplicare: cur ergo non fati esse dicatur? Si ergo fati erit quod supplicat, cujus erit supplicare, et non impetrare? quia si fati erat, impetrare deberet quod supplicat. Si autem fati est supplicare et non impetrare, stultum est fatum; quia supplicare facit hominem, quem scit non impetrare. Quod si nescit an possit impetrare, quod illum facit supplicare; improvidum erit fatum, et carens ratione: quia omnis ignorantia insipientia est, insipientia vero stultitia est. In hanc partem cadit omnis tractatus Paganorum. Viderint Pagani, qui circumfusa caligine non vident lumen. Antiquo enim errore circumventi, veritati quae prius latebat, aures accommodare detrectant. Quid de quibusdam chr
Abbreviated transcription (Latin):
constat undecim maritos hũisse. ⁊ alius uir. qui
cdnodecm hiũt uxores q̃ fata sũt q̃ hiis hoc decre¬
uerũti ¶Lam temꝑe ĩꝑatoris constantini maui:¬
festum est puellam ĩ ꝑte campanie ĩ mutatã mi
masculũ ⁊ romã ꝑdutam q̃ hoc fata fec̾unt alia
ut opmor q̃ uos nescitis .¶ Osi de hoc noĩe tac̾etis ⁊
ailiqͣ euentui ⁊ casib remitteti q̃dam ꝓuidentie
codetis ¶Eam tantũ pot̾ u̾tꝰ ⁊ industria a nimorũ
ut solũ nature resistat u̾m etiam se ppar̃a em̃det.
dũ ĩemĩtet. qr ht iudiciũ sui. Tradunt᷑ enĩ młres
hello longinqͥuo dui abeẽnt pp̃ sobolem serius se
miscusꝰ se ⁊ oẽm marẽ natum nectauisse relidis fe¬
manis. Ita ut ulła lanificio oꝑam Saret.s ab ĩeũ¬
te etate palestra ⁊ armis ĩ huerentꝰ Harũ enĩ tã¬
ta uirtꝰ ⁊ industria in reb gentis fuit ⁊ mltã an¬
noꝵ seriem regnantes ĩ nlłas gentes subigͥent a¬

Expanded text:
constat undecim maritos habuisse, et alius uir, qui constat undecim maritos habuisse, et alius uir, qui duodecim habuit uxores: quae fata sunt, quae his hoc decreuerunt? nam tempore imperatoris Constantii manifestum est puellam in parte Campaniae inmutatam in masculum et Romam perductum: quae hoc fata fecerunt? alia, ut opinor, quae uos nescitis.. 0 si de hoc nomine taceretis et aliqua euentui et casibus remitteretis, quaedam prouidentiae concederetis! nam tantum potest uirtus et industria animorum, ut non solum naturae resistat, uerum etiam se ipsam emendet aut inemendet, quia habet iudicium sui. Traduntur enim mulieres ello longinquo diu abessent, propter sobolem seruis se miscuisse et omnem marem natum necauisse relictis feminis ita, ut nulla lanificio operam daret, sed ab ineunte aetate palestra et armis inbuerentur. harum tanta uirtus et industria in rebus gestis fuit, ut per multam annorum seriem regnantes nonnullas gentes subigerent A
Abbreviated transcription (Latin):
it qd̾ ccͣriũ est. qui uincit enĩ qd̾ natũ in eo est
hic ĩanit fatũ ⁊ instudiis c̾te feꝵ fatoꝵ u̾tit ᷑ cau¬
sa ut sciat quid aliquid aũ ñ poss ꝯp̾hend̾e. Os
g ͤ senatores unũ hñt fatum ⁊Iullus enĩ sena¬
toꝵ sine lit̾is ẽ. ⁊ gentes que sine lut̾is st̃. unũ¬
hñt ⁊ om̃s serui uniꝰ st̾ fat. ¶Nemo enĩ seruoꝵ
ẽ renator. S qd̾ si nascit᷑ dicitis fatũ qͥcquid
accesserit exͣ fatum erit. Aut si qd̃ atcidit ex fa¬
to uenit. ¶Quare ꝑ laborẽ uenit. Tũc enĩ fati
u pensitat ⁊ exiciis mediis acquirit᷑ cur fati ẽẽ
ditatur ¶Euniuichus aliquis natꝰ est alii fiunt.
Uͥ erit fatũ ĩ illo credo qui natꝰ est. qui fũt. qͥd
dicend̾ de hiis ẽ diu̾sũ est enĩ. Aut si hii facto
facti eiuchi st̃ ille ccͣ fatũ natꝰ ẽ ennuchus.
⁊ qre tam rare eunuchus nascit᷑ ut ĩcredulũ ui¬
deatur. Quedam musier fuit in urbe roma qͣm

Expanded text:
it quod contrarium est? qui uincit enim quod natum in eo est, it quod contrarium est? qui uincit enim quod natum in eo est, hic inanit fatum. Et in studiis certe fatorum uertitur causa, ut sciat quis aliquid aut non possit conprehendere. omnes ergo senatores unum habent fatum — nullus enim senatorum sine litteris est — et gentes, quae sine litteris sunt, unut omnes serui unius sunt fati; nemo enim seruorum est senator. Sed si quod nascitur dicitis fatum, quidquid accesserit extra fatum erit. aut si quod accedit ex fato uenit, quare per laborem uenit? tunc enim fati u pensitatur et exercitiis mediis adquiritur, cur fati esse dicatur? Eunuchus aliquis natus est, alii fiunt: ubi erit fatum? in illo, credo, qui natus est; qui fiunt, quid dicendum de his est? diuersum est enim. aut si hi fato facti eunuchi sunt, ille contra fatum natus est eunuchus. et quare tam raro eunuchus nascitur, ut incredulum uideatur? quaedam fuit mulier in urbe Roma, quam
Abbreviated transcription (Latin):
it ut formosus nasc̾etur. fati u̾o ut sp̃es eiꝰ uulne¬
taretur.¶Qd̃ si ita est iam ñ nascit  fatũ. s ac¬
cidens causa est. ⁊ si atridens res ⁊ ñ erit fati s
Sfilii aũ c̾te euentꝰ. ¶Qnͣtũ ad reliqͣs ꝑtinet ꝑ¬
tes. ham quid aliud ẽ uinc̾e fatũ nͥ ĩmutare na¬
turã qd̾ si adeo utiq est. ⁊ is ĩmutari posset nͤ
uinci. legitur namq cautũ ĩ quodã uiris łibel¬
lo alitnͣdo mulierẽ qͥnq peperisse.¶Quõ sub¬
reptũ est fatis ut huic soli hoc natura dec̾neret
qd̾ ñ erat fati. qͥd̾ si fatis fuiss. aliqnͣta hac sor¬
te honorate fuissent. ¶Et cũ quidam ad ꝑegri¬
na loca ꝓfiscit̾etur uxorẽ suã amico quẽ fidelẽ
scit om̃dauit. ñ utiq puero s nature etatis qͥ
⁊ diligentior custos eius eẽt. Absadit se ut cũ ea
sine cuiꝰ qmͣ suspicione caute dormiret Quid
putamꝰ fati fiusse aut osilii. ¶S quõ fati fu¬

Expanded text:
it ut formosus nasceretur, fati uero, ut species eius uulneit ut formosus nasceretur, fati uero, ut species eius uulneraretur. quod si ita est, iam non nascitur fatum, sed accidens causa est; et si accidens res est, non erit fati, sed consilii aut certe euentus, quantum ad reliquas pertinet partes. Nam quid aliud est uincere fatum, nituram? Quod si adeo utique esset, nec immutari posset, nec vinci. Legitur namque cautum in quodam juris libello, aliquando mulierem quinque peperisse: quomodo subreptum est fatis, ut huic soli hoc natura decreverit, quod non erat fati? Quod si fati fuisset, aliquantae hac sorte oneratae fuissent. Et cum quidam ad peregrina loca proficisceretur, uxorem suam amico quem fidelem sciuit, commendauit, non utique puero, sed maturae aetatis, qui, ut diligentior custos eius esset, abscidit se, ut cum ea sine cuiusquam suspicione caute dormiret. quid putamus: fati fuisse aut consilii? sed quo modo fati fu
Abbreviated transcription (Latin):
gusis quõ moriantur aũ fr̾o. aũ saqueo. aut p̾ci¬
pio. aut naufragio. uł alit̾ młtis eadem p̾stant.¬
¶ Nemo enĩ pot̾ solus ab oĩum fatis distrepare. qd̾
si quis inuentus fu̾it discrepare iam ñ ẽ fatis e
uentus ⁊ si ĩ uniꝰ morte euentꝰ ẽ. erit ⁊ ĩmulto
ꝵetiam ñ ent fati. anaxatoras ĩ pilam ꝯiestus
ussu regis ꝯtusus exꝑirauit. qd̾ ꝯtingit ulli hoĩm.
⁊ si sare regi allophiłoꝵ mulier palum in temꝑa
fixit. ⁊ ita redidit spm̃. Uox iͦ nemo ẽ mortuus.
⁊ antea cruci hoĩes figebant᷑ qd̾ postea edicto. ꝓhibi¬
tũ manet ¶Si fati erat quõ defiit Qnͣdo enĩ qd̃
fati ẽ ꝓhibet᷑ ⁊ nõ sit uincit᷑ fatum. Aut si ñ erat
fati ñ fato hoĩes crucifigebantur. s iudicio legis.
⁊ ita ẽ ut fato hoĩes dampuent᷑. s ꝯuicti malis oꝑi¬
b suis ap̃ ⁊ rusticos natos dicitur quidã tam formo¬
sus facie qͣlis nũqmͣ fuit. ⁊ qr uir bonꝰ erat ne tui

Expanded text:
gulis, quo modo moriantur, aut ferro aut laqueo aut praecipitio aut naufragio uel aliter, multis eadem praestant. nemo enim potest solus ab omnium fatis discrepare. quod si quis inuentus fuerit discrepare, iam non est fati, sed euentus; et si in unius morte euentus est, erit et in multorum et iam non erit fati. Anaxagoras in pilam coniectus iussu regis contusus expirauit, quod contigit nulli hominum. et Sisarfixit, et ita reddidit spiritum . Hoc modo nemo est mortuus. Et antea cruci hotum manet. si fati erat, quo modo desiit? quando enim quod fati est prohibetur et non fit, uin. citur fatum. aut si non erat fati, non fato homines cruci fige. bantur, sed iudicio legis. et ita est ut non fato homines damnentur, sed conuicti malis os. :.. Apud Etruscos natus dicitur quidam tam formosus facie, qualis numquam fuit, et quia uir bonus erat, ne cui
Abbreviated transcription (Latin):
gͥet carni deputaret. ¶ Qui uͥ̾o p̾senti fut᷑am añ¬
pon̾et spiritalib dignꝰ hr̃c̃tur. ⁊ qui ĩuiste p̾ssus
potenͣ ĩ iustoꝵ q̃relas deo depon̾et uł reseruaret
in futuro uidicio reuelatꝰ spiritali głia honorare¬
tur. Unde nułtus scõꝵ ĩ mũdo glõsus apparuit.
nͨ p̃sentis dilexit delicias. Hinc apłs. Hñtes in¬
quit uictũ ⁊̃ uestim̃tũ hiis ꝯtenti sumꝰ. S q̃¬
rit᷑ xp̃iamis ⁊ dolet. si quis felix iudeatur ĩ se¬
culo cũ xẜ̃ianoꝵ dignitas ⁊ felicitas ñ int̾ris ꝓ¬
missa sit. s in celis. Quomͦ xͥanũ se dicit qui

Expanded text:
egeret carni deputaretur, qui uero praesenti futuram antegeret carni deputaretur, qui uero praesenti futuram anteponeret spiritalibus dignus haberetur, et qui iniuste pressus potentia iniustorum querellas deo deponeret uel reseruaret in futuro iudicio releuatus spiritali gloria honoraretur. unde nullus sanctorum in mundo gloriosus apparuit neque praesentes dilexit delicias. hinc apostolus: habentes, inquit, uictum et uestimentum his contenti simus. sed queritur Christianus et dolet, si quis felix uideatur in saeculo, cum Christianorum dignitas et felicitas non in terris promissa sit, sed in caelis: qu
Abbreviated transcription (Latin):
B̾e nõ possit. ¶ Oinfirmitas eoꝵ qui fide pendu¬
la xp̃ianos se ꝓfitent᷑. ¶Dũ enĩ de ꝓmissis dubi¬
tant nͣ de hiis q̃ facta st̃ cogitant. Si enĩ ea que
las mathemathicoꝵ admut̾ent. Scirent enĩ omĩa
in dei eẽ potestate is̃ t̾rerentur qnͣdo bonis mala
aceidũt. qr infuturo uidicio remun̾ abũtur. ¶ Me¬
mores apłi dicentis. qi ꝑ tribulatões miit̃ opor¬
tet nos intrare in regnũ dei ¶Contentꝰ enĩ ⁊ dei
siu exp̃tans iudiciũ remun̾atus ⁊̃ iundicabitur.¬
¶ Si enĩ in p̾senti uidicari desid̾at. aũ omĩ auidita¬
te p̾sentib frui copus dubitat de ꝓmissa uita
at ꝑ hoc in futuro int̾ ꝑfidos deputatꝰ pone dig¬
nꝰ habebit᷑. ¶ Mũdum eñi deus pp̃ ex̾citiũ fecit.
⁊ om̃ib copiis honestauit. duas causas ꝓponeus
p̃sentẽ ⁊ futam. celestem ⁊ t̾renam. ut ad ꝓbõnẽ
eẽnt hoĩm. ut qui spreta futura uita p̾sentẽ ek¬

Expanded text:
bere non possit?. 0 infirmitas eorum, qui fide pendubere non possit?. 0 infirmitas eorum, qui fide pendula Christianos se profitentur! dum enim de promissis dubitant, nec de his quae facta sunt cogitant. si enim ea quaelas mathematicorum admitterent. scirent enim omnia in dei esse potestate nec terrerentur, quando bonis mala accidunt, quia in futuro iudicio remunerabuntur, memores apostoli dicentis: quia per tribulationes, inquit, oportet nos intrare in regnum dei. contentus enim et dei sui exspectans iudicium remuneratus etiam uindicabitur. si enim in praesenti uindicari desiderat aut omni auiditate praesentibus frui copiis, dubitat de promissa uita ac per hoc in futuro inter perfidos deputatus poena dignus habebitur. mundum enim deus propter exercitium fecit et omnibus copiis honestauit duas causas proponens, praesentem et futuram, caelestem et terrenam, ut ad probationem essent hominum, ut qui spreta futura uita praesentem el
Abbreviated transcription (Latin):
Sditio seruitutis. Aũ nũquid ex nim temꝑib
ħ facta ceꝑunt qui pͥmꝰ dicit᷑ finitimis bella ĩfre
cepisse ⁊ captos fac̾e seruitun obuoxios. Uides
ꝯͦ post ea ħ inuentũ ⁊ ñ eẽ fati s actꝰ demonũ. qr
antea uita hõim agrestris erat. nͨ diuitiis studels.¬
¶ Quonsꝰ nũc astrologi ꝑ astra dũt diuites ⁊ pan¬
pes fĩ. ⁊Iũquid mutata st̃ astraut u̾sutia. Et
pͥstigiũ est sathane. ut ea ꝑstellas dicat fieri que
angelis suis ministris oꝑatur. Accedente enĩ tem¬
pore quo mt̃itus ei aꝑpmqͣt maiora adĩuenit ꝑq̃
pectet᷑. Etce scimꝰ fame laborasse ytaliam. ⁊ affri¬
cam siciliam ⁊ sadiniam dicant mathemathiti
si om̃s hii unũ fatum hũerũt. cũ int̾ centũ nͨ du¬
oꝵ sibi fata ꝯuenire posse dicant᷑. Erbescãt ⁊ ta¬
ceant ⁊ deos supplices manus tendant in cuiꝰ pote.¬
state st̾ om̃ia. ¶ S in ħ forte subreptũ fatis quid
dicemꝰ. de parmoma q̃ sic erasa est ut remediũ ha¬

Expanded text:
ruitutis. aut numquid ex Nini temporibus haec fata coeperunt, qui primus dicitur finitimis bella inferre coepisse et captos facere seruituti obnoxios P uides ergo postea hoc inuentum et non esse fati, sed actus demonum, quia, antea uita hominum agrestis erat nec diuitiis studebatur: quo modo nunc astrologi per astra dicunt diuites et, pauperes fieri? numquid mutata sunt astra, aut uersutia et praestigium est satanae, ut ea per stellas dicat fieri, quae angelis suis ministris operatur? accedente enim tempore, quo interitus ei adpropinquat, maiora adinuenit, per quae peccetur. Ecce scimus fame laborasse Italiam et Africam, Siciliam et Sardiniam: dicant mathematici, si omnes hi unum fatum habuerunt, cum inter centum nec duorum sibi fata conuenire posse dicantur. erubescant et taceant et deo subplices manus tendant, in cuius potestate sunt omnia. sed in hoc forte subreptum est fatis: quid dicemus de Pannonia, quae sic erasa est, ut remedium ha
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾a ⁊ cui fiat adult̾iũ. Qd̃ si u̾e fati eẽt etiam
ille puniendꝰ erat qui tale ħt fatum ⁊ adult̾ium
paciatꝰ.  Et ip̃ẽ enĩ ꝑticeps t̃uenit᷑ qr fatum eiꝰ ad¬
misit ut fieret adicit̾iũ. Equũ g ͦ erat ut aũ simił
dampnarent᷑ aũ simł absolu̾ent. ¶nt̾ ħ iniusta
lex uidetur. Iõ si adeo st̾ fata lex ũ erit dei. qr hoc
ũ solũ deo s nͨ prudenti ꝯuenit hoĩ id dampnare
qd̾ fecit. S quĩ ne mo unqmͣ ccͣ legem ausus ÷
dit̾e uł adeo hanc ẽẽ negare fata ex deo dici ẽẽ nõ
pot̾unt qr ista deus piunt ꝑ legem Qnͣdo enim
dampnat᷑ qd̾ sit int̾pellentib fatis. sine dubio fa
tes ut ab hiis possent occidi SSi eñ ille male aĩe
ẽẽnt nasci ñ deb̾ent s puuiri ne occid̾ent in no¬
centes. s ñ anime qͣs malas fingũt ĩnocentes
occidunt. S fata q̃ sic faciũt nasci hoĩes ut octi¬

Expanded text:
uae punit adulteros, quod si uere fati esset, etiam uae punit adulteros, quod si uere fati esset, etiam ille puniendus erat, qui tale habet fatum, ut adulterium patiatur. et ipse enim particeps inuenitur, quia fatum eius admisit ut fieret adulterium. aequum ergo erat ut aut simul damnarentur aut simul absoluerentur; inter haec iniusta lex uidetur. Ideoque si a deo sunt fata, lex non erit dei, quia hoc non solum deo, sed nec prudenti conuenit homini id damnare quod fecit. sed quoniam nemo umquam contra legem ausus est dicere uel a deo hanc esse negare, fata ex deo dici esse non poterunt, quia ista deus punit per legem. quando enim damnatur quod fit inpellentibus fatis, sine dubio fattes, ut ab his possent occidi. si enim illae malae animae essent, nasci non deberent, sed puniri, ne occiderent innocentes. sed non animae, quas malas fingunt, innocentes occidunt, sed fata, quae sic faciunt nasci homines, ut occi
Abbreviated transcription (Latin):
fessione dampnãda st̃. N on enĩ negãt eos qͥ ma¬
li sũt fati eẽ qd̾ mali st̃. Lex aũt uss ad eo adu̾sa
est fatis ut neget malos fati ẽẽ qd̾ mali st̃. s uo¬
lũtatis clloꝵ qmͣ obrem reos illos rite ꝯstituet.⁊
¶Dithil gͦ legi ⁊ fatis omime est. qnͣdo a lege
negat᷑ q̃d̾ a fatis asseritur. qui aũt rõe nati dicẽ¬
tur quia mathematicos uibe roma ꝓhibuerũt ꝙ
uis ẜuatum ñ ignorant᷑ ⁊ cte pagani fuerũt. quõ
st̾: S si est. fatum ñ fatit ccͣ se. isti ñ ħnt fatũ
q̃ fatiũt ccͣ fatum.  Et si hii ñ hñt fatũ ñ ẽ fa¬
tum s est inqͥunt fatum unituiq p̾stans qͣ mor¬
te moriatꝰ ¶Qd̾ si ita est ñ ẽ accusandꝰ homici¬
da. Nlam ⁊ duplici gen̾e se defendet qr ⁊ ipẽ
fatis agentib ħ fecit. ⁊ ille agentib fatis octisũ
est. S̾ int̾ hec lex pulsat᷑. quia punit oblatũ ho¬
miecdam simili qͦ mͦ nastitur. qui adult̾ sit. ⁊ que

Expanded text:
one damnanda sunt. non enim negant eos qui mali sunt fati esse quod mali sunt. lex autem usque adeo aduersa est fatis, ut neget malos fati esse quod mali sunt, sed uoluntatis illorum; quam ob rem reos illos rite constituet. nihil ergo legi et fatis commune est, quando a lege negatur quod a fatis adseritur. Qua autem ratione nati dicentur, qui mathematicos urbe Roma prohibuerunt, quod ius seruatum non ignoratur et certe pagani fuerunt? quo modo sed si est fatum, non facit contra se: isti non habent fatum, qui faciunt contra fatum, et si hi non habent fatum, non est fatum. Sed est\', inquiunt, \'fatum uni cuique praestans qua morte moriatur\'. quod si ita est, non est accusandus homicida. nam et duplici genere sfatis agentibus hoc fecit, et ille agentibus fatis occisus est. Sed inter haec lex pulsatur, quia punit oblatum homicidam. Simili quoque modo nascitur qui adulter sit, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris sui est famulus Deniq m̃dꝰ ꝑ legẽ sͥ
traditam occid̾e pot̾ uiuificare ñ p̃t. ꝑ intemꝑan¬
ciam cetũ creare pot̾ cculos illi reformare ñ potꝰ.
ĩbetislem ⁊ egrũ fac̾e pot̾ curare illũ ñ pot̾. Hoc
enĩ deꝰ s̾ reseruauit unde appareat eũ oĩm esse
dirm̃. ¶Eto subruend̾ enĩ fatum ꝑtinet. qi mortui
resurrexͥunt ceco nato oculi reformati st̃ egri et
ꝑalitici confirmati st̃. ⁊ cet̾a que facta st̃ alia ut
confugientib ad dm̃ si quid facti ẽẽ pot̾ ĩpedi¬
m̃tum afferre ñ possit. ¶ DDic̃ enĩ ioħes apłs ma

Expanded text:
creatoris sui est famulus! denique mundus per legem sibi creatoris sui est famulus! denique mundus per legem sibi traditam occidere potest, uiuificare non potest. per intemperantiam caecum creare potest, oculos illi reformare non potest; inbecillem et aegrum facere potest, curare illum non potest, hoc enim deus sibi reseruauit, unde appareat eum omnium esse dominum. ad subruendum enim fatum pertinet, quia mortui resurrexerunt, caeco nato oculi reformati sunt, aegri et paralitici confirmati sunt et cetera, quae facta sunt talia, ut confugientibus ad deum, si quid fati esse potest, inpedimentum adferre non possit. dicit enim Iohannes a
Abbreviated transcription (Latin):
la aũt asserant q̃ iuxͣ m̃di statuta facta dicũt᷑.
ut n uirgo peperisse dicat᷑. n uirga aaron
floruisse ⁊ fructũ attulisse n sarra anus pepe¬
risse. ¶Hec eĩ ñdi ratio ũ ht̃ qi exͣ m̃di ordinẽ
a deo facta seguntꝰ ¶Et quid mirũ si auctor mũdi
rtem qmͣ statoit ut alit̾ ipẽ fecisse dicat᷑ qmͣ nĩdo
decreuit. ¶Ager uo m̃do legem statuit fatiendi.
conditꝰ mĩdꝰ ⁊ unde ab eo factum intłłig̾et᷑. si mũ¬
di lege fetiss qd̾ fecit. ¶Ut aũt intłłig̾etur a dõ
friũ ñ am̃do alio ordine fcm̃ ÷. Certe soli decreu
ut incessabiłr impleat statuta spatia. nͨ ħeat licẽ¬
tiam standi. Nũquid qui. hanc legem ei statuit
nͦ ip̃i licebat statue illũ. Certe iuditib statutum
ẽ ne liceat illis reum datam sñam renotare. ⁊ Iũ¬
quid ⁊ ip̃e impator sub hac erit lege nam ipĩ so¬
li licet reuccare siliam ⁊ reos mortis ignosc̾e qnͣto
mag̾ deo lic̾e d qd̾ m̃do concedi ñ debuit. quia

Expanded text:
la autem asseverant quae juxta mundi statuta facta dicuntur, ut neque virgo peperisse dicatur, neque virga Aaron floruisse et fructum attulisse , neque Sara anus peperisse . Haec enim mundi ratio non habet, quia extra mundi ordinem a Deo facta leguntur. Et quid mirum, si auctor mundi em quam statuit, ut aliter ipse fecisse dicatur, quam mundo decreuit\'. age uero, mundo legem statuit faciendi aconditus mundus. et unde ab eo factum intellegeretur, si mundi lege fecisset quod fecit? ut autem intellegeretur a deo factum, non a mundo, alio ordine factum est. Certe soli decreuit ut incessabiliter impleat statuta spatia nec habeat licentiam standi: numquid, quia hanc legem ei statuit, nec ipsi licebit statuere illum? Certe iudicibus statutum est, ne liceat illis in reum datam sententiam reuocare: numquid et ipse imperator sub hac erit lege? nam ipsi soli licet reuocare sententiam et reo mortis ignoscere: quanto magis deo licere debet, quod mundo concedi non debuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝯstituens eis cursus quib gub̾nat᷑ geuꝰ hoͣ
Nũquid ñ ht potestatem ĩꝑare illis ut aliqndo
ã faciant qmͣ decretum hñt. ¶Dicem̃ ea odidit
Ut uolutati esꝰ sidniateant. ⁊ tũt demũ cursus dec¬
tune sint pluuie aũ nimia sicaitate sfiles frucł
appareant iubeat temꝑari tempꝰ. Aisi forte ut
assolet reato deo uiuant ho  dum ꝑ luxuriã ⁊ ua¬
nitatem oberrantes ñ fatiũt qd̾ placet deo die¬
tusuria suspensa pluuia. ⁊ factum legunꝰ E he¬
lya ⁊ heliseo famẽ excitet suꝑ t̾ram. Satifcone
uacat᷑ꝰ admiat ut ombres irrigent andm. Ea¬
dem em̃ modatio m̃di est. ut impiũ secubare.
m em̃ quidam pͥͤssi a rectorib ꝓ uinciaꝵ ad auxi¬
luĩ mipatorẽ decuresĩt ut erigant ita ⁊ hoes se
adusa qĩbi uiderint temꝑa smpnices. se sbeant de
⁊ tusꝰ potestate st om̃ia. Gi ħ machemat nes
clu pdet mathemathicoꝵ asseueratio ẽ ut dimi

Expanded text:
uit constituens eis cursus, quibus gubernatur genus hominum. numquid non habet potestatem imperare illis. ut aliquando aliud faciant, quam decretum habent? sic enim ea condidit, ut uoluntati eius subiaceant et tunc demum cursus dece sint pluuiae aut nimia siccitate steriles fructus appareant, iubeat temperari tempus aut, si forte, ut adsolet, irato. deo uiuant homines, dum per luxoriam et uanitatem oberrantes non faciunt quod placet deo, diutissime suspensa pluuia, ut factum legimus sub Helia et Heliseo, famem excitet super terram, satisfactione placatus adnuat, ut dem enim modo ratio mundi est, ut imperium saeculare. Quomodo enim quidam pressi a rectoribus provinciarum, ad auxilium Imperatorum recurrunt ut erigantur; ita et homines si adversa sibi viderint tempora, supplices se praebeant Deo, in cujus potestate sunt omnia. Sed hoc mathematicis ia. haec mathematicorum. adseueratio est, ut dicant
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝯpͥssit hus qui ꝑ potentiam ꝯtemybentes
aã ñ credentes futurũ der iudiciũ ĩpunitatẽ ese
celerum athitrati se ¶  fatorũ assertores negãt
fcturũ iadiciũ. Si eñ nascũtur qui boĩ sũt. ⁊
etta tru mali st quid laudas aut atcusare cierds
tmͣ ausi sũt cͥmina sua fatis extusare. E ⁊ senti

Expanded text:
npressis his, qui per potentiam contemnentes aut non credentes futurum dei iudicium inpunitatem esse scelerum arbitrati sunt? Sed fatorum adsertores negant futurum iudicium. si enim nascuntur qui boni sint et e contra qui mali sint, quid laudas aut accusas, quando uam ausi - sunt crimina sua fatis excusare, sed semet
Abbreviated transcription (Latin):
se copulencia sugg̾unt cum Blandiaꝑ cẽna De
sit̃ ⁊ illam filiam abiahe qmͣ dñs curauit. Mec
om̃ia ignorantes pagani fatũ appellant. cũ diu̾se
sut cãe ⁊ ista ab mimicis ꝓturent᷑ ut quacũꝙ ex
causa mritit᷑ hͥomo subiciat᷑ passionib Mi fatũ

Expanded text:
se copulantia suggerunt cum blanditiis contrarse copulantia suggerunt cum blanditiis contrarsicut et illam filiam Abrahae, quam dominus curauit. Haec omnia ignorantes pagani fatum appellant, cum diuersae sint causae et ista ab inimicis procurentur, ut quacumque ex causa inretitus homo subic
Abbreviated transcription (Latin):
u̾timꝰ. Cogitantib ⁊ enĩ uobis ⁊ de aliqͣ re sollicitiᷤᷤ
silent inmiti. ⁊ quiestit libido ¶Non em̃ psũt
siung̾e cccupatas nobis. Nũquid sliquis ad aliari
rem alicui dedito asiud suggit ñ facit. Sciens au
ñ se audiri aũ aporiari ꝙͣ ĩ portune sugg̾entẽ. Ita
⁊ ñmici quos constat eẽ demone. Hi st̃ enĩ dii
paganoꝵ qui si uderint dininis reb nos occupatẽ
ñ se ng̾unt ad ccͣtia sugg̾enda s i msidiis st. q̃¬
rentes occõnem qua se ĩ m̾gant.¶ Munim̃ta gͦ
st̃ animoꝵ meditatio assidua Iegis dei ⁊ opatio qͥa
socios nos uiderint a reb diuinis ex suscitant᷑ ad
qd sollicitaudos nos. Ipĩ sũt enĩ qui ꝑ carnẽ ⁊ san¬
ẜum motũ originis sue qi ñ est cciosa carnalis na¬
tiuitas. tñ in hac re accedit ad netem hõim aduito.¬
riũ demoniũ. Pui̾sa eisi st̾ demonia. ⁊ disparem
aĩos esidunt corpa. g̃dam uero ad mistentia se sã¬
guini gen̾ant animꝰ desidia. Alia aũt corda hõ

Expanded text:
uertimus. cogitantibus etenim nobis et de aliqua re sollicitis silent inimici et conquiescit libido; non enim possunt suggerere occupatis nobis. numquid aliquis ad aliquam rem alicui dedito aliud suggerit? non facit sciens aut non se audiri aut aporiari quasi inportune suggerentem. ita et inimici, quos constat esse demones; hi sunt enim dii paganorum, qui, si uiderint diuinis rebus nos occupatos, non se ingerunt ad contraria suggerenda, sed in insidiis sunt quaerentes occasionem, qua se inmergant. Munimenta ergo sunt animorum meditatio assidua legis dei et operatio, quia, si otiosos nos uiderint a rebus diuinis, exsuscitantur ad sollicitandos nos. ipsi sunt enim qui per carnem et sanroprium motum originis suae, quia non est otiosa carnalis nativitas; tamen in hac re accedit ad necem hominum adjutorium daemonum. Diversa enim sunt daemonia, et disparem animos, elidunt corpora; quaedam uero admiscentia se sanguini generant animis desideria; alia autem cordi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sict fide uł legis ur̃e ẜcepta ne m̃dꝰ diligatur
n ea que ĩ mũdo st¶ Quid ẽ ut quidam nr̃m
q̃ ap̃ dm̃ forte infelicitas est. cũ mas gaud̾e dede¬
rent quia ñ illis m̃tꝰ prestat ꝑ que obligati tene¬
ant᷑ buãnis reb obnoxii Fesicitas em̃ ista seturi¬
tatis fatiatate accepta diumoꝵ caret sollicitudĩe
Indiligens enĩ fit nctͣe ⁊ cͥta diuina oracula qͥ
plifitentur in sclłs ¶ Qd sine pccõ ñ potͥ fł. e ał¬

Expanded text:
i uel legis nostrae praecepta, ne mundus diligatur neque ea, quae in mundo sunt, quid est ut quidam nostrum undo, quae apud deum forte infelicitas est, cum magis gaudere deberent, quia non illis mundus praestat, per quae obligati teneantur humanis rebus obnoxii? Felicitas enim ista securitatis facultate accepta diuinorum caret sollicitudine. indiligens enim sit necesse est circa diuina oracula, quplificentur in saeculo, quod sine peccato non pote
Abbreviated transcription (Latin):
fceptũ ¶ Sub erechia aũt ampliꝰ fcm̃ legr᷑. quia
ut erechias qd̾ s̾ ꝓmissũ erat u̾m eẽ ñ dubita¬
ret. Signũ tale accepit qd̾̃ nouũ eẽt ⁊ hũa¬
uił aurib ĩ auditum ¶NIon enĩ fic̃ pͥns soli ius¬
sum ẽ ut staret s ut reu̾t̾etur retro. qd̃ uidens ere¬
chias c̾tum hrẽt posse sͥ eum qndecim annos ad¬
dere ad uitam qui de noua hora fec̾at sextã Et
qr ccͣ mathemathicos ẽ qd̃ erechie concessũ ẽ ne¬
gant enĩ posse addi ad uitam signũ it̾m inhac
re q̃d̾ ccͣ mat̾hemathicos eẽt accepit. Impossibłe
enĩ assetũt alud astra fac̾e qmͣ ħͣnt Astitutumn¬
¶ Cete fati eẽ dñt seruũ hrẽ añ ñ hrẽ esto ab iui¬

Expanded text:
ceptum. sub Ezechia autem amplius factum legitur, quia, ut Ezechias, quod sibi promissum erat, uerum esse non dubitaret, signum tale accepit, quod nouum esset et humanis auribus inauditum. non enim, sicut prius, soli iussum est ut staret, sed ut reuerteretur retro, quod uidens Ezechias certum haberet posse sibi eum quindecim annos addere ad uitam. qui de nona hora fecerat sextam. et quia contra mathematicos est quod Ezechiae concessum est — negant enim posse addi ad uitam —, signum iterum in hac re, quod contra mathematicos esset, accepit. inpossibile enim asserunt aliud astra facere quam habent constitutum Certe fati esse dicunt seruum habere aut non habere. esto. ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tanĩ recte potꝰ dici ⁊ i eo ipõ ñ ẽẽ qi caret auctoriͤ
qd̾ unatit᷑. ¶ Itaq dei legem qui seqr᷑ ⁊ ꝯsuetudinẽ
tenet hone uite huis cedũt ont̃a q̃ dur̃ fata. T̃ã¬
tum enĩ pot̾ ꝯsuetudo ut ⁊̃ bestias mitiget. lam
male uiu̾e uolente ip̃i sͥ fata ostitũant Pluxi¬
am enĩ ⁊ uoluptatem fit ĩtemꝑantia ⁊ ĩ quietudo
q̃ parit ĩ tmentiam ⁊ iracundiam¶ Et scientes istd̾
pena dignũ ut ĩmunes se faciant pudorẽ passi fatiᷤ
ħ ascribũt. cũ de hac re cegitantib adiutoriũ fati¬
ant demones qui ad ħ stat ut male cogitantib tri¬
buant effcm̃. Istos fata appelsant ñ intsłigentes
quia st̾ hoĩs inimici. Nam si ꝑ sensus ñ sb̃itra¬
rent pcc̃a ad aĩam s deuitꝰ nasc̾ent᷑. rette om̃e qd̃
ꝑ uifũ ⁊ auditũ ⁊ ꝑ reliquos sensus nasci. Scupĩam¬

Expanded text:
 tamen recte potest dici et in eo ipso non esse, quia caret auctoritate quod vincitur. Itaque Dei legem qui sequitur, et consuetudinem tenet bonae vitae, huic cedunt omnia quae dicuntur fata. Tantum enim potest consuetudo, ut etiam bestias mitiget. Nam male vivere volentes, ipsi sibi fata constituunt. Per luxuriam enim et voluptatem fit intemperantia et inquietudo, quae parit incontinentiam et iracundiam. Et scientes istud poena dignum, ut immunes se faciant, pudorem passi fatis adscribunt, cum de hac re cogitantibus adjutorium faciant doemones; quia et hoc statuunt, ut male cogitantibus tribuant effectum: istos fata appellant, non intelligentes quia sunt hominis inimici. Nam si per sensus non subintrarent peccata ad animam, sed de intus nascerentur, recte omne quod per uisum et auditum et per reliquos sensus nasci concupi
Abbreviated transcription (Latin):
tio ad usus carnem ⁊ sangͥnera si a dilsus priuti¬
pes ⁊ potistates quib amotis facile ent carmis: sa¬
gnis motum ꝯpme ¶ Extiguit᷑ enĩ ĩcendiũ. si
enĩ agit subtisitate demonioꝵ ut efficiant quia
antistites illoꝵ dixint futa ne fala detecri qdũ¬
tur. ¶Curta cos uero qui eensum illoꝵiñomodãt¬

Expanded text:
tio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes et potestates —, quibus amotis facile erit carnis et sanguinis motum conprimere. extinguitur, enim incendium, si enim agitur subtilitate demaniorum, ut ea efficiant, quae antestites illorum dixerint futura, ne falsi detecti prodantur. circa eos uero, qui responsis illorum
Abbreviated transcription (Latin):
aũt fatũ eẽ si plus caloris seat aũ humoris. au̾si
ñ sit aspsus grã s mag̃ ad decͥm̃ta ꝑatꝰ quos ifo¬
tunatos uocant. Fac uera eẽ. ¶ Uidemꝰ enĩ hec ⁊̃
⁊̃ antimalib ut plus hrant caloris. ẜ aĩalia ñ st̃
tõnabilia sit̃ homo ut possint adhib̾ita aura cor
suũ temꝑare. Ideo enĩ ĩpator ẽ corpis anmꝰ it
gubnet eũ retmaculis log̃ diuine. Ea enĩ que
ime ⁊ pulsu carnis suĩ ab ũmico sugg̾uut u eẽ u¬
tiia lex ostendit diuina. Qrã ido adiutorio
dedit deus ut dictantẽ ĩicũ mala qͣi boã resꝑi¬
uentes legis fcepta intlligamꝰ illũ et̃ sediustorẽ
qr aliũd suadet qmͣ docet sex Si gͦ fcenatur¬

Expanded text:
autem fatum esse, si plus caloris habeat aut umoris, aut si non sit aspersus gratia, sed magis ad detrimenta paratus, quos infortunatos uocant. Fac uera esse. uidemus enim haec etiam in animalibus, ut plus habeant caloris; sed animalia non sunt rationabilia sicut homo, ut possint adhibita cura corpus suum temperare. ideo enim imperator est corporis animus, ut gubernet eum retinaculis legis diuinae. ea enim, quae siue inpulsu carnis siue ab inimico suggeruntur, non esse utilia lex ostendit diuina, quam ideo adiutorio dedit deus, ut dictantem inimicum mala quasi bona respicientes legis praecepta intellegamus illum esse seductorem, quia aliu
Abbreviated transcription (Latin):
siña qd̾ ne fati dicaptur qi młtoꝵ dulsa asserũt
fata. Hec res ꝓħibet. qi frecrñt̾ mutat᷑ n nob̃
uolũtas ¶ Cid̃ eiũ diu amamꝰ p̾tea despicimꝰ ⁊ di
Ẽ fatoꝵ ut sit quid quib effitiant. temꝑib ꝑ intͥ¬
uellare currentia pristma ut puta qd̾ hodie fatũt
ꝑ disciplinã ⁊ ꝯsuetudinẽ iuncunt᷑ młrib ⁊ em̃¬
comanoꝵ młtis temꝑib uini usus ĩ cegnitꝰ fuit.
¶Ascipsma enĩ faita consuetudine ꝯfirmauit ss
suũ ut retmn̾et qd̾ ꝓdesse didicat. Nũquid sllis
temꝑib hec fata fuerant ⁊ postea mortua st ⁊ ces
uͥ as̃t recessum est a consuetudine ꝑiit disciplina.
Et uet̾es romanoꝵ tante continẽtie fuerũt. ut etã
oblata minia refutarẽt. bonã famã dunitias arbituͣ¬
tes ⁊ uͥtutem uoluptatib pp̃onentes ⁊ hiis fatis suc¬
ĩiuidiam fato fatiant ut in om̃ib gestis ipm̃ dicã
auctorẽ cũ fit ⁊ ñ sit.  uͥ enĩ disciplia ẽ ñ ẽ. ⁊ uͥ

Expanded text:
a adserunt fata — haec res prohibet, quia frequenter mutatur in nobis uoluntas. quod enim diu amamus, postea despicimus et desse fatorum, ut sit quid quibus efficiant temporibus per interualla recurrentia pristina, ut puta quod hodie faciunt, per disciplinam ibus uini usus incognitus fuit. disciplina enim facta consuetudine confirmauit sensum suum, ut retineret quod prodesse didicerat. numquid illis temporibus haec fata fuerunt et postea mortua sunt, ut cessnerat. adubi autem recessum est a consuetudine, periit disciplina. Et ueteres Romanorum tantae continentiae fuerunt, ut etiam oblata munera refutarent bonam famam diuitias arbitrantes et uirtutem uoluptatibus praeponentes. et his fatis sucinuidiam fato faciant, ut in omnibus gestis ipsum dicant auctorem, cum sit et non sit? ubi enim disciplina est, non est et, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ aures etiam ĩ uarib hẽant femine. ñ¬
deri qd̾ illic de quoꝵ putat᷑. Certe ap̃ om̃s gentes
numerꝰ numerꝰ ẽ. ⁊ t̾ra t̾ra est. ⁊ aqͣ aqua est. ⁊ aer
aer est. ⁊ ignis ignis ẽ¶Nñquid pot̾ alicubi reꝑi¬
r t̾ra q̃ ñ arida fit aũ aer. qui palpabilis fit. aũ aqͣ
q̃ fluxa aũ frigida sit. aũ ignis qui frigidꝰ sit: Sic

Expanded text:
ut inaures etiam in naribus habeant feminae. nuderi, quod illic decorum putatur. Certe apud omnes gentes numerus numerus est et terra terra est et aqua aqua esaer est; et ignis, ignis est. Numquid potest alicubi reperiri terra quae non arida sit, aut aer qui palpabilis sit, aut aqua quae non fluxa et frigida sit, vel ignis qui frigidus sit? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
nide qd̾ serius mixte st ꝓpͥis t̾cio ut om̃s nati mas¬
cisti necarent᷑ femĩe uiuificarent. ¶Tanta eas pro
stitutõe indi est umqmͣ nͥ ĩ scitia tũ ¶ De forte
dit̾ent. q cũ mñd̾ m̃ouat᷑ pͥost annos mille qͣdrigẽ¬
tos sexagrita sit ħ ueniũt qͥꝑpe cũ m̃dꝰ iam sexto
filat fatit. am erassis agelatꝰ dictꝰ ẽ qr semił
tradit᷑ ĩ uita risuse ⁊ cͥ umius brutꝰ ẽ signõatꝰ

Expanded text:
inde quod servis mixtae sunt propriis; tertio, ut omnes nati masculi necarentur, feminae vivificarentur. Tanta eas prosstitutione est numquam, nisi in Scytia tantum: ne forte dicerent, quia, cum mundus innouatur post annos mille quadringentos sexaginta, sic haec ueniunt, quippe cum mundus iam sexto fuerit facit. nam M. Crassus Agelatus dictus est, quia semel trad
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fatoꝵ rõne que u̾q una ẽ sic̃ tractãt. S hoĩm
extogitatõeQLuicquid enĩ alicui qͥ pͥmꝰ putatꝰ ẽ
ap̃snos rõe dignũ uisum ẽ. ⁊ aptum decori statuit
si grecis legis more seruarentur q̃ paissatim defitiẽ¬
te regno eoꝵ oblitt̾ata st̃. ⁊Iam regib uideorũ
mule platuerũt adscessũ. romanoꝵ aũt ñ mule
s equi ¶Caramantis aũt qui supͣtripolima froꝵ
st̾ regib tauri placent asscessũ. ¶ Persaꝵ u̾o regis
ĩ lectulis ferũtu ¶t Nam uet̾es reges ꝑsaꝵ ⁊ ui¬
debant᷑ a ppłis. ¶Et reges madyan camelis delec¬
tant᷑ adscessim ita ut colla illoꝵ aureis exhornẽ
tur quib ⁊ ꝑ affricam asinis mag̃ uolũt sed̾e qmͣ
gͣtiosa st̃. quia unꝰquis elegit quid mag̃ ap̃ illũ¬

Expanded text:
ctant, sed hominum excogitatione — quidquid enim alicui, qui primus putatus est apud suos, ratione dignum uisum est et aptum decori, statuit a Graecis legis more seruarentur, quae paulatim deficiente regno eorum oblitterata sunt. Nam regibus Iudaeorum mulae placuerunt ad sessum; Romanorum autem non mulae, sed equi; Garamantis autem, qui supra Tripolim Afrorum sunt, regibus tauri placent ad sessum; Persarum uero reges in lectulis feruntur — nam ueteres reges Persarum nec uidebantur a populis —; et reges Madiam caipelis delectantur ad sessum, ita ut colla illorum aureis exornent torquibus; et per Africam asinis magis uolunt sedere quam gratiosa sunt, quia unus
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ ꝑ quẽ sigͣtum ẽ in nob̾ lumẽ uultus
tui dñe Et qr eloqͥum dm̃ argentũ est il¬
li aũt etiam ipam legem carualit̾ in tellexe¬
runt tanqmͣ in argento imp̾ssam secula¬
ris pͥncipatꝰ ymagniẽ amisso dño tenu

Expanded text:
 quem signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine . Et quia eloquium Domini argentum est , illi autem etiam ipsam legem carnaliter intellexerunt, tanquam in argento impressam saecularis principatus imaginem amisso Domino tenu
Abbreviated transcription (Latin):
aut de hũanitate. aut de utroq fallim t
q̃ in curiositate est: opps tinior mortis situt
em̃ in iua cognoscendaꝵs it ẽ auiditas aa
in ista met᷑ amutende talis noticie ¶ Cupidi
contumeliaꝵ ¶ Cupiditati aũ uoluptatis. oꝑ¬
ut transeat calix iste s ĩ ut poꝰ implere uo
luntas patris.

Expanded text:
aut de humanitate, aut de utroque falluntuquae in curiositate est, opponitur timor mortis: sicut enim in illa cognoscendarum rerum est aviditas, ita in ista metus amittendae talis notitiae. Cupiditcontumeliarum. Cupiditati autem voluptatis, oput transiret calix; sed ita ut potius impleretur voluntas Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem faciebat. uͥ salus est aĩe uł qd̾ ipã sana¬
natio manꝰ dext̾e. salutem aĩe sigͣbat. que
a bonis oꝑib cessans aridam quodãmꝰͦ dext̾am
solet. tot anime ibi fuerunt.

Expanded text:
ebat, ubi salus est animae: vel quod ipsa sanatio manus dexterae, salutem animae significabat, quae a bonis operibus cessans, aridam quodammodo dexteram solet. Tot animae ibi fuerunt.