comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
congruat et quo referat᷑ ignorat.
lurib qͣm quinis digitis in
manib et pedib nasci hoĩes
nouimꝰ Et hec leuior qͣm ulla dis¬
tantia: s tñ absit ut qͥs qͥs ita desi¬
piat ut existimet in num̾o huinanoꝵ
digitoꝵ errasse c̾atorem. qͣmius nes¬
cias cur hoc fec̾it. Ita et si maior
di̾sitas oriat᷑ scit ille qͥd egerit: cꝰ
oꝑa iusta nemo rep̃hendit.
pud ypponem ⁊aritũ ẽ hõ.
quasi lunatas habens plantas.
et ĩ eis binos tantũmꝰ digitos: si¬
miles et manꝰ Si aliqua gens talis
ess ali curiose atq mirabili addet̃
historiẽ. Num gͥ istum ꝓpt̾ hoc ne¬
gabimꝰ ex illo uno qui primꝰ c̃atus
e. esse ꝓpagatum: Androgimi qͦs ã
hermafroditos nuncupant. qͣmius
ad modum rari sint. disficile. ẽ tũ¬
ut istis temꝑib desint: in quib sic
uterq sexꝰ apparet. ut ex qͦ potiꝰ de¬
beant acciꝑe nom̃ incertũ sit: a
meliore tam̃ hoc ẽ mascłino ut
appellarent᷑. loquendi ꝯsuetudo p̃¬

Expanded text:
congruat et quo referatur ignorat. Pluribus quam quinis digitis in manibus et pedibus nasci homines nouimus; et haec leuior est quam ulla distantia; sed tamen absit, ut quis ita desipiat, ut existimet in numero humanorum digitorum errasse Creatorem, quamuis nesciens quur hoc fecerit. Ita etsi maior diuersitas oriatur, scit ille quid egerit, cuius opera iuste nemo reprehendit. Aput Hipponem Zaritum est homo quasi lunatas habens plantas et in eis binos tantummodo digitos, similes et manus. Si aliqua gens talis esset, illi curiosae adque mirabili adderetur historiae. Num igitur istum propter hoc negabimus ex illo uno, qui primus creatus est, esse propagatum? Androgyni, quos etiam Hermaphroditos nuncupant, quamuis admodum rari sint, difficile est tamen ut temporibus desint, in quibus sic uterque sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere nomen, incertum sit; a meliore tamen, hoc est a masculino, ut appellarentur, loquendi consuetudo prae
Abbreviated transcription (Latin):
t ᷑ seu ueris seu falsis istis criminib
suis. int̾ theatricos plausꝰ cantant᷑
atq psaltant᷑. Hec uarro ñ c̾dit.
ne deoꝵ nat᷑e seu morib c̾dat in¬
congrua. & tam̃ ñ fabulosam. s his¬
toricam rationẽ de athenaꝵ uoca¬
bulo reddens. tantã neptimi et nui¬
uerue litem suis litis inserit. de
cuiꝰ nomine potiꝰ illa ciitas uoca¬
ret᷑: ut ẽ ꝓdigioꝵ ostentatione con¬
tendent. int̾ eos uidicare nec apol¬
lo consultꝰ auderet. s ad eoꝵ uirgiũ
finiendũ sic̃ memorataꝵ triũ deaꝵ
ad paridẽ iupit̾. ita et iste ad hoies
mnitt̾et. nͥ iinceret minerua suffra¬
giis. et in pena suais suffragatͥcũ
uinc̾et᷑: que in adu̾sariis siuis uiris
optin̾e athenas potuit. et amicas su¬
as feminas athenas hab̃e ñ potuit.
Hic temꝑib ut uarro scͥbit. regnã¬
te atheniensib cranao successore ci¬
cropis: ut autẽ nr̃i ensebiꝰ et ihero¬
nimꝰ adhuc codem cicrope ꝑmanẽte

Expanded text:
tur seu ueris seu falsis istis criminibus tur seu ueris seu falsis istis criminibus suis, inter theatricos plausus cantantur adque saltantur. Haec Varro non credit, ne deorum naturae seu moribus credat incongrua; et tamen non fabulosam, sed historicam rationem de Athenarum uocabulo reddens tantam Neptuni et Mineruae litem suis litteris inserit, de cuius nomine potius illa ciuitas uocaretur, ut, cum prodigiorum ostentatione contenderent, inter eos iudicare nec Apollo consultus auderet, sed deorum iurgium finiendum, sicut memoratarum trium dearum ad Paridem Iuppiter, ita et iste ad homines mitteret, ubi uinceret Minerua suffragiis et in poena suarum suffragatricium uinceretur, quae in aduersariis suis uiris obtinere Athenas potuit, et amicas suas feminas Athenaeas habere non potuit. His temporibus, ut Varro scribit, regnante Atheniensibus Cranao, successore Cecropis, ut autem nostri Eusebius et Hieronymus, adhuc eodem Cecrope permanente,
Abbreviated transcription (Latin):
nec areonpagon uͥ c̃ atheniensib pau¬
lus apłc disputauit. ex qͦ loco areo¬
pagite appellati s̃ curiales urbis eiꝰdẽ
uult inde accepisse nom̃ qͦd mars qui
fieret. iudicãtib .xͦiii. diis in eo pago
ex sentenciis absolutꝰ. ẽ: qͥa uͥ paris
numi sententie fuissent. p̃poni abso¬
lutio dãpnationi solebat: s ꝯtra istã
que multo ampliꝰ ẽ. celebrata opio¬
nẽ. aliã quãdã de obscuraꝵ noticia
littaꝵ causam nominis huiꝰ conatur
astruere: ne areonpagon atheni¬
enses de nomine martis et pagi qͣsi
martis pagum nominasse c̾dant᷑.
in inuiriã indelicet miminũ. aqͥb
litigia uł iudicia ex istimat aliena:
ñ ininꝰ hoc qͦd de marte dicit᷑ falsũ
eẽ. asseuerans. qͣm illud qͦd de trib
deab uinone scilicet et mninerua et
uen̾e. que ꝓ malo aureo adipiscendo
apd̃ iudicem paridẽ. de pulchritu¬
diuis excellentia certasse narrant᷑:
et ad placandos ludis deos qͥ delectã¬

Expanded text:
nec Areon pagon, ubi cum Atheniensibus Paunec Areon pagon, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus disputauit, ex quo loco Areopagitae appellati sunt curiales urbis eiusdem, uult inde accepisse nomen, quod Mars, fieret, iudicantibus duodecim dis in eo pago sex sententiis absolutus est quia ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat; sed contra istam, quae multo amplius est celebrata, opinionem aliam quandam de obscurarum notitia litterarum causam nominis huius conatur adstruere, ne Areon pagon Athenienses de nomine Martis et pagi quasi Martis pagum nominasse credantur, in iniuriam uidelicet numinum, a quibus litigia uel iudicia existimat aliena; non minus hoc, quod de Marte dicitur, falsum esse adseuerans, quam illud quod de tribus deabus, Iunone scilicet et Minerua et Venere, quae pro malo aureo adipiscendo aput iudicem Paridem de pulchritudinis excellentia certasse narrantur et ad placandos ludis deos, qui delectan
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ acciꝑet: ut ne qͥs eas atheneas
uocaret. Ita illa ctuitas mat̾ aut nutͥx
lib̾alium doctrinars. et tot tantoꝵ q
philosophoꝵ qua nichil habuit g̾cia
clariꝰᷤ atq nobiliꝰ. ludificantib demo¬
nib de lite deoꝵ suoꝵ maris et femi¬
ne. et de uictoria ꝑ feminas feminea:
athenas nom̃ accepit. &a uicto lesa ip¬
sam uictricis uictoriam piuure ꝯpul¬
sa.ẽ. plus aquas neptuni: qͣm minerue
arma formidans. Nam in mulierib
que sic punite s̃. et minerua que ui¬
cerat uicta. ẽ: nec affint suffragatͥcib
sus ut suffragioꝵ deinceps ꝑdita po¬
testate. et alienatis filiis a nominib
matrũ atheneas saltẽ uocari lice̾t. et
eiꝰ dee mereri uocabulũ: qͣm uiris deã
uictricem fecerant ferendo suffragiũ.
Que et qͣnta hinc dici possent. nͥ sermo
uult fabulosis adu̾sꝰ deos fidem adhi¬
b̃e sigm̃tis: ne de maiestatis eoꝵ dig¬
nitate indignũ aliqͥd sentiat. Est ideo

Expanded text:
nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater aut nutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, et a uicto laesa ipsam uictricis uictoriam punire conpulsa est, plus aquas Neptuni quam Mineruae arma formidans. Nam in mulieribus, quae sic punitae sunt, et Minerua quae uicerat uicta est; nec adfuit suffragatricibus suis, ut suffragiorum deinceps perdita potestate et alienatis filiis a nominibus matrum Atbenaeas saltem uocari liceret et eius deae mereri uocabulum, quam uiri dei uictricem fecerant ferendo suffragium. Quae et quanta hinc dici possent, nisi sermo uult fabulosis aduersus deos fidem adhibere figmentis, ne de maiestatis eorum dignitate indignum aliquid sentiat. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. qͥd intelligendũ eẽt. qͥd ue facien¬
dt̃. Ille respondit qͦd olea mineruã
significaret. unda neptimũ: et qͦd eẽt
in cuũ potestate ex cuiꝰ potiꝰ nomine
duoꝵ deoꝵ quoꝵ illa signa essent ci¬
uitas uocaret᷑ Isto cicrops oracło ac¬
cepto. cuies om̃s utriq sexus. mos enĩ
tc̃ in eisdem locis erat. ut ẽ femine
publicis ꝯsultationib int̾essent: ad fe¬
rendũ suffragiũ ꝯuocauit. Consulta
gͥ multitudine mares ꝓ neptuno: fe¬
mine ꝓ minerua tulere sententias.
& qͥa una płꝰ inuenta. ẽ. feminaꝵ: mi¬
nerua uic. Tũ neptunꝰ iratꝰ marinis
fluctib estuantib tras atheniensiũ
pͦpłatus. ẽ: qm̃ sparg̾e. latiꝰ quaslibet
aqͣs difficile demonib ñ. ẽ. Cuiꝰ ut ira¬
cundia placcaret᷑ tͥplici supplicio dic̃
idem auctor ab atheniensib affectas
eẽ. mulieres: ut nulla ult̾iꝰ ferrent
suffragia. ut nulł nascentiũ mat̾nũ

Expanded text:
tum quid intellegendum esset quidue facientum quid intellegendum esset quidue faciendum. Ille respondit, quod olea Mineruam significaret, unda Neptunum, et quod esset in ciuium potestate, ex cuius potius nomine duorum deorum, quorum illa signa essent, ciuitas uocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexus mos enim tunc in eisdem locis erat,\' ut etiam feminae publicis consultationibus interessent ad ferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus terras Atheniensium populatus est; quoniam spargere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascentium maternum
Abbreviated transcription (Latin):
xnnũ in qͦ nulli homines euaserũt.
nͥ qui in archa. eẽ. potuert̃. qͦd gen¬
tiũ nec latina nec greta nouit his¬
toria:. s tñ maiꝰ qͣm postea temꝑe de¬
ucalionis fuit. uit̃ scͥptores historiȩ
ñ ꝯuenit. Nam uarro in de exorsꝰ. ẽ.
libr̃. cuiꝰ m̃tionem suꝑiꝰ feci: et ni¬
chil sͥ ex quo ꝑueniat ad res roma¬
nas ꝓponit antiqͥus qͣm ogigy diluui¬
ũ: hoc. ẽ ogigy factum temꝑib
ĩũ autẽ qͥ cronicã scͥpserũt.
pꝰ eusebiꝰ post iheronimꝰ. qui
intiq p̃cedentes aliqͦs historicos in
rege regnante ogigy diluuiũ fuisse
ꝯmemorant. S quolibet tẽꝑe fuerit
iã tñ minerua tãqͣm dea colebat᷑. reg¬
nante atheniensib cichrope. sub quo
rege cẽ ipsam uł instauratã fer̃t uł ꝯ¬
ditam ciuitatẽ. Nam ut athene uoca
ro indicat. Cum apparuiss illie repẽ¬
te oliuȩ arbor: et alio loco aqua eru¬
piss regem ꝓdigia ista ꝓmouer̃t.: et
misit ad apollinem delphicũ sciscita¬

Expanded text:
 in quo nulli homines euaserunt, nisi qui in arca esse potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina nouit historia, sed tamen maius quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non conuenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cuius mentionem superius feci, et nihil sibi, ex quo perueniat ad res Romanas, proponit antiquius quam Ogygi diluuium, hoc est Ogygi factum temporibus. Nostri autem qui chronica scripserunt, prius Eusebius, post Hieronymus, qui utique praecedentes aliquos historicos in rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant. Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua tamquam dea colebatur regnante Atheniensibus Cecrope, sub quo rege etiam ipsam uel instauratam ferunt uel conditam ciuitatem. ro indicat: Cum apparuisset illic repente oliuae arbor et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista mouerunt, et misit ad Apollinem Delphicum sciscita
Abbreviated transcription (Latin):
longe his antiqͥor. Nam temꝑib o¬
gigy ad lacum qui tritonis dicit᷑.
uirginali apparuisse fert᷑ ȩtate: un
et tͥtonia nũcupata. ẽ. multoꝵ sane
oꝑum inuentrix: et tanto ꝓcliuiꝰ de¬
a cͥdita. qͣnto minꝰ origo eiꝰ innotuit.
Qͦd enĩ de capite iouis nata canit᷑:
poetis et fabulis ñ historiȩ reb q
gestis. ẽ. applicandũ. Qͣmͣqͣm ogigus
ipse qͣndo suerit. cuiꝰ temꝑib cẽ di

Expanded text:
longe his antiquior; nam temporibus Olonge his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate, unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iouis nata canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando fueri
Abbreviated transcription (Latin):
nante ds̃ ꝑ moysen eduxit ex egip¬
to pͦpłm suũ relati s̃ in deoꝵ nume¬
rũ aliqͦt mortui ceca et uana consu¬
ecudine ac suꝑsticione g̾ccoꝵs: inqͥb
crisiasi regis ꝯuix melanthomice.
et forbas filiꝰ eoꝵ qͥ post patrẽ rex
arguioꝵ sertus fuit. et septimi re¬
gis triophe filiꝰ iasus. et rex nomus
stenales. siue steneleus. siuie steneus.
uarie qͥppe in diu̾sis auctoritatibus
ia filia: qͦd uulgatiores. cẽ litte ꝑso¬
nant. Multaꝵ autẽ artiũ ꝑituscla¬
ruit: quas et hominib tradidit. Qͦ
merito eũ pꝰ mortẽ dm̃ eẽ. uoluer̃t:
siue &ẽ c̾didunt. Posterior fuisse her
qͣmius ñ nulli eum m̾curio p̃ferant
tẽꝑe. qͦs falli existimo. S quolibet
temꝑe nati sint ꝯstat int̾ historiogͣ
phos qͥ hec antiqͣ litis mandauert̃
ambos homines fuisse: et qͦd morta¬
lib ad istam uitam ꝯmodiꝰ ducendã
bñficia multa contulerint. honores
ab eis merusse diuinos. Omerua uͦ

Expanded text:
nante Deus per Moysen eduxit ex Aegypnante Deus per Moysen eduxit ex Aegypto populum suum, relati sunt in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis coniux Melantomice et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argiuorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus siue Sthenelus, uarie quippe in diuersis auctoribus ia filia: quod vulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus claruit, quas et hominibus tradidit: quo merito eum post mortem deum esse voluerunt, sive etiam crediderunt. Posterior fuisse Hercquamvis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graues, qui haec antiqua litteris mandauerunt, ambos homines fuisse, et quod mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero
Abbreviated transcription (Latin):
um uͦ regnaret assyriis qͣrtꝰ. xꝰ.
safrus. et sicioniis .xiiͦ. ortho¬
polis. et riasus qͥntꝰ argiuis. natꝰ. ẽ.
in egipto moyses: ꝑ quẽ ppłc dĩ de
seruitute egiptia lib̃atus. ẽ In qua eũ
ad desidandũ sui c̾atoris auxilium
sic exerceri oportebat. ẜi egnantibus
memoratis regib fuisse a qͥbdã
c̾dit᷑ ꝓmetheus: quẽ ꝓpterea fert̃
de luto formasse hoiẽs. qͥa optimꝰ
sapientiȩ doctor fuisse ꝑhibet᷑. Nec
tam̃ ostendit᷑. qͥ eiꝰ temꝑib fuerint
sapientes. Frat̾ eiꝰ atlans: magnꝰ fu¬
isse astrologꝰ dicit᷑. Unde occasio¬
nẽ fabula inueint. ut eũ celũ por¬
tare confingeret: qͣmuis mons eiꝰ
nomine ñcupet᷑: cuiꝰ altitudiue po¬
tiꝰ cȩli portacio in oppinione uulgi
uenisse undeat᷑. Multa qͦ alia ex illis
in grecia temporib confingi fabu¬
losa ceꝑunt: s usq ad cicropem re¬
gen atheniensiũ qͦ regnante eadẽ
cuutas cẽ tale nom̃ accepit: et qͦ reg¬

Expanded text:
um ergo regnaret Assyriis quartus decimus Saphrus et Sicyoniis duodecimus Orthopolis et Criasus quintus Argiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est, in qua eum ad desiderandum sui Creatoris auxilium sic exerceri oportebat. Regnantibus memoratis regibus fuisse a quibusdam creditur Prometheus, quem propterea ferunt de luto formasse homines, quia optimus sapientiae doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius temporibus fuerint sapientes. Frater eius Atlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine nuncupetur, cuius altitudine potius caeli portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa quoque alia ex illis in Graecia temporibus confingi fabulosa coeperunt; sed usque ad Cecropem regem Atheniensium, quo regnante eadem ciuitas etiam tale nomen accepit, et quo reg
Abbreviated transcription (Latin):
filiis noe uł pgtiꝰ ex imo illo ho¬
mine unde cẽ ipsi extitert̃ ꝓpagata
eẽ. c̾dendũ sit quedam monstruosa
hominũ gen̾a que gentiũ narrat his¬
toria: sic̃ ꝑhibent᷑ quidã hab̃e unũ o¬
dm in fronte media quib dã plantas
ti̾sas. eẽ post crura. qͥbdã utriꝰq sexͦ
.eẽ. nata᷑m. et dextrã mãmã uirilem.
sinistram muliebrẽ. uicib q int̾ se
coeundo et gign̾e et parere: aliis ora
ñ eẽ eos q ꝑ nares tantũ mͦ halitu ui¬
u̾e: alios statura. eẽ. cubitales. qͦs pig¬
neos a cubito greci uocant: alibi
qͥnqͣnnes ꝯciꝑe feminas. et octauũ
uite annũ ñ excedẽ. tem ferũt
esse gentẽ uͥ singła crũra in pe¬
dib habent. nec poplitem flectũt.
et st̃ mirabilis celeritatis. qͦs scio¬
podas uocant: qͦd ꝑ estum in t̾ra ia¬
centes resupini. umbra se pedũ ꝓ¬
tegant: quosdam sine c̾uice ocłos
habentes in humeris. et cȩt̾a homi¬
nũ uł quasi hominũ gen̾a. que in

Expanded text:
filiis Noe uel potius ex illo uno homine, unde etiam ipsi extiterunt, propagata esse credendum sit quaedam monstrosa hominum genera, quae gentium narrat historia, sicut perhibentur quidam unum habere oculum in fronte media, quibusdam plantas uersas esse post crura, quibusdam utriusque sexus esse naturam et dextram mammam uii-ilem, sinistram muliebrem, uicibusque inter se coeundo et gignere et parere; aliis ora non esse eosque per nares tantummodo halitu uire, alios statura esse cubitales, quos Pygmaeos a cubito Graeci uocant, alibi quinquennes concipere feminas et octauum uitae annum non excedere. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis celeritatis; quos Sciopodas uocant, quod per aestum in terra iacentes resupini umbra se pedum protegant; quosdam sine ceruice oculos habentes in umeris, et cetera hominum uel quasi hominum genera. quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autẽ illam ducẽt qñ ab eiꝰ patre in
mesopotamiã seruꝰ missus. ẽ qͥd aliud
demonstratũ. ẽ c̃ eidem seruo dixit
abrahã. pone manũ tuã sub femore
meo et ad uirabo te ꝑ dñm dm̃ celi et
dñm t̾re. ut ñ sumas uxorem filio meo
re trahebat᷑ fuisse uent᷑um : Nũqͥd ħ
parua s̃. p̃nunciate indicia ueritatis:
nult qͦd abrahã post mortẽ sare cet¬
turã dux̃ uxorem: Uͥ absit ut incon¬
tinentiã suspicem᷑: p̃sertĩ in illa iam
etate et in illa fidi scĩtate. An adhuc
ꝓc̾andi filii querebant᷑. cũ iã deo pro¬
mittente tanta multiplicatio filioꝵ
ex ysaac ꝑ stellas celi et arenã t̾re fi¬
de ꝓbatissima teneret᷑. S ꝓfecto si
agar et hismael doctore apło signi¬
scauert carnales uetis testam̃ti: cͦ ñ
cẽ cecchuira et filii eiꝰ significent carna¬
les. qui se ad testam̃tum nouũ existi

Expanded text:
autem illam duceret, quando ab eius patre in Mesopotamiam seruus missus est, quid aliud demonstratum est, cum eidem seruo dixit Abraham: Pone manum tuam sub femore meo, et adiurabo te per Dominum Deum caeli et Dominum terrae, ut non sumas uxorem filio meo re trahebatur, fuisse uenturum? Numquid haec parua sunt praenuntiatae indicia ueritatis, ost mortem Sarrae Cethuram duxit uxorem? Ubi absit ut incontinentiam suspicemur, praesertim in illa jam aetate, et in illa fidei sanctitate. An adhuc procreandi filii quaerebantur, cum jam Deo promittente tanta multiplicatio filiorum ex Isaac per stellas coeli et arenam terrae fide probatissima teneretur? Sed profecto si Agar et Ismael, doctore Apostolo, significaverunt carnales veteris Testamenti ; cur non etiam Cethura et filii ejus significent carnales, qui se ad Testamentum novum existi
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec sara mortua. ẽ cen¬
tesimo uicesimo septimo
p̃cedebat etate: sic̃ ipse qñ sͥ ex illa ꝓ¬
missus.ẽ. filiꝰ ait. Si mͥ annoꝵ centũ
nascet᷑ filiꝰ et si sara annoꝵ nonagu¬
ta pariet.unc enut agrum
abrahã: in quo sepeliuit uxorẽ. Cũc
post mortẽ scilicet patris sui: qͥ colligi¬
t᷑ ante bienniũ fuisse defunctꝰ. Deinde¬

Expanded text:
ost haec Sarra mortua est, centensimo uicensimo septimo praecedebat aetate; sicut ipse, quando sibi ex illa promissus est filius, ait: Si mihi annorum centum nascetur filius, et si Sarra annorum nonaginta pariet. Tunc emit agrum Abraham, in quo sepeliuit uxorem. Tunc post mortem scilicet patris sui, qui colligitur ante biennium fuisse defunctus.
Abbreviated transcription (Latin):
ec ideo tñ istũ patri eiꝰ p̃ferri
debemꝰ: qͥa iste nullam feminã
p̃ter unam ꝯuigem nou̾at. Erant
enĩ ꝓcul dubio pat̾ne ficd̃i et obedi¬
entiȩ merita potiora: in tantũ ut ꝓp¬
t̾ illũ dicat ds̃ huic se face̾ bona que
ne tuo om̃s gentes t̾re. ꝓ eo qͦd obau¬
diuit abrahan pat̾ tiuis uocẽ meã.
data mea. et iustificationes meas et

Expanded text:
ec ideo tamen istum patri ejus praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam conjugem noverat. Erant enim procul dubio paternae fidei et obedientiae merita potiora, in tantum ut propter illum dicat Deus, huic se facere bona quae ne tuo omnes gentes terrae, pro his quae obaudiuit Abraham pater tuus uocem meam pta mea et iustitias meas et
Abbreviated transcription (Latin):
egnũ autẽ argiuoꝵ simul c̃ abra¬
he nepotib ortũ ẽ: ubi primꝰ
reghauit inachus. Sane qͦd p̃tereun¬
dũ ñ fuit. &ẽ apud sepulchrũ septimi
sui regis thiriachi sacͥficare sicio

Expanded text:
egnum autem Argiuorum simul cum Abrahae nepotibus ortum est, ubi primus regnauit Inachus. Sane, quod praetereundum non fuit, etiam aput sepulcrum septimi sui regis Thuriaci sacrificare Sicyo
Abbreviated transcription (Latin):
demuiciat: magnitudinẽ futẽ cladis
esfat᷑: ñ animantib rationis ex ꝑtib
tãqͣm et ipsa peccau̾int minat᷑ exitiũ
Iam uͭ q̃d noe honuini uisto et sic̃ de
illo scͥptura ueridica loquit᷑ in sua
gen̾atione ꝑfecto: ñ utiq sic̃ ꝑficien¬
di s̃ cuies ciutatis dĩ in illa ĩmorta¬
litate qua equabunt᷑ angłis dĩ: s sic̃
esse possunt in hac ꝑegͥnatione ꝑfec¬
ti. imꝑat ds̃ ut archam faciat: in qͣ
c̃ suis id.ẽ. uxore. et filiis. et mirib
et c̃ animalib que ad illum ex dei
p̃cepto in archam ingressa st̃ libe¬
raret᷑ a diluuii uastitate: ꝓculdu¬
bio figura. ẽ. ꝑegrinantis in hoc se

Expanded text:
denuntiat, magnitudinem futurae cladis denuntiat, magnitudinem futurae cladis effatur, non animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exitium. Iam uero quod Noe, homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, in sua generatione perfecto — non utique sicut perficiendi sunt ciues ciuitatis dei in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti — imperat deus, ut arcam faciat, in qua cum suis, id est uxore et filiis et nuribus, et cum animalibus, quae ad illum ex dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate, procul dubio figura est peregrinantis in hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
et unꝰquisq cogitat in corde suo di¬
ligent̃ suꝑ maligna om̃s dies: et co¬
gitauit ds qͥa sec̃ hominẽ suꝑ tr̾am
et recogitauit: et dix̃ ds̃. deleam ho
minẽ quẽ feci a facie t̾rȩ: ab homine
usq pecꝰ: et a reptilib usq ad uolati¬
lia celi: quia iratꝰ sum: qm̃ feci eos.
Ira cłi ñ ꝑturbatio animi eiꝰ ẽ: s iudi¬
ciũ quo irrogat᷑ pena peccato. Cogi
rerũ ẽ ĩmutabilis ratio. Neq enĩ sic̃
hominẽ ita dm̃ cuiꝰꝗͣm facti sui pe¬
nitet: cuiꝰ ẽ de om̃ib om̃ino reb tã
fixa sententia: ꝙͣm certa p̃scientia. S
si ñ utat᷑ scͥptura talib uerb̾: ñ se qͦ¬
dam mͦ familiariꝰ insinuabit om̃i ge¬
ñi hominũ quib uult eẽ. ꝯsultũ: ut
et p̃cereat suꝑbientes: et excitet ne¬
gligentes: et exerceat querentes. et
alat intelligentes. Qͦd ñ facẽt si ñ
se prius inclinaret: et qͦdã mͦ descen¬
det ad iacentes. Qd autẽ oe int̾itum
om̃iũ animaliũ t̾renoꝵ uolatiliũ q

Expanded text:
et omnis quisque cogitat in corde suo diligenter super maligna omnes dies, et cogitauit Deus, quia fecit hominem super terram, et recogitauit, et dixit Dminem quem feci a facie terrae, ab homine usque ad pecus, et a repentibus usque ad volatilia coeli, quia iratus sum quoniam feci eos. Ira Dei non perturbatio animi ejus est, sed judicium quo irrogatur poena peccato. Cogitrerum est immutabilis ratio. Neque enim sicut hominem, ita Deum cujusquam facti sui poenitet, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia. Sed si non utatur Scriptura talibus verbis, non se quodammodo familiarius insinuabit omni generi hominum, quibus vult esse consultum, ut et perterreat superbientes, et excitet negligentes, et exerceat quaerentes, et alat intelligentes: quod non faceret, si non se prius inclinaret, et quodammodo descenderet ad jacentes. Quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum volatiliumque
Abbreviated transcription (Latin):
nit ut inferis loquat᷑: et spinea co¬
rona coronet᷑. Ad cibum autẽ fel:
et ad sitim acetũ deder̃t. Inhospita¬
litatis hãc monstrabt̃ m̾sam. Ipsa .ii.
insipiens tuũ dm̃ ñ intellexisti. luden¬
tẽ mortalium m̃tib: s spuus corona¬
sti. et horridum fel miscuisti. Templi
uͦ uelum scindet᷑. et medio die nox e¬
rit tenebrosaminis in trib horis. et
morte moriet᷑: tͥb dieb sõpno suscep¬
to. et t̃c ab inferis reg̾ssus ad lucem
ueniet pͥmꝰ resurrectionis pͥncipio
reuocatis ostenso. Ista lactantiꝰ carp¬
tim ꝑ int̾ualla disputatioĩs sue. sic̃ ea
poscẽ uidebant᷑ que ꝓbare intendat
adhibuit testimonia sibyllina: qͤ nos
nichil int̾ponentes. s in unã seriem
conexa ponentes. solis capitib si tam̃
scͥptores deinceps ea seruare ñ negli¬
gant. distinguenda curauimꝰ Non¬
nulli sane erythreã sybillã ñ romu

Expanded text:
nit, ut inferis loquatur et corona spnit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed et spinis coronasti, et horridum fel miscuisti. Templi vero velum scindetur, et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur, tribus diebus somno suscepto, et tunc ab inferis regressus ad lucem veniet primus, resurrectionis principio revocatis ostenso. Ista Lactantius carptim per intervalla disputationis suae, sicut ea poscere videbantur, quae probare intenderat, adhibuit tesnihil interponentes, sed in unam seriem conexa ponentes solis capitibus, si tamen scriptores deinceps ea seruare non neglegant, distinguenda curauimus. Nonnulli sane Erythraeam Si-10 byllam non Romu
Abbreviated transcription (Latin):
saluator: si pͥmas litt̾as iungas erit
Yxtus. id. ẽ. piscis: in qͦ noĩe mistice
intelligit᷑ xp̃c. eo qͦd in huiꝰ mortalita¬
tis abysso uelut in aquaꝵ ꝓfunditate
uuiꝰ hoc. ẽ. sine peccõ. eẽ. potuerit. Hec
mag̃ c̾dunt cumea. ita nichil habet
in toto carmine suo. cꝰ ex igua ista par¬
ticła. ẽ: qͦd ad deoꝵ falsoꝵ siue factoꝵ
cultũ ꝑtineat: qͥn ĩmo ita cẽ contͣ eos
et contͣ cultores eoꝵ loqͥt᷑: ut in eoꝵ
num̃o deputanda uideat᷑ qͥ ꝑtinent
ad cuutatẽ dĩ. Isserit aẽ lactantiꝰ
oꝑi suo quedam de xp̃o uaticinia si¬
bille: qͣmuis ñ expͥmat cuiꝰ S q̃ ipse
sigillatĩ posuit. ego arbitratꝰ sũ ꝯuinc¬
ta. eẽ. ponenda: tãꝗͣm unũ sit ꝓlixũ
qͦ illa plurima ꝯmemoraũ et breuia.
bunt aut̃ do alapas manib incestis.:
et impurato ore expuent uenenatos
sputꝰ. Dabit gͦ ad uerb̾a simplicit̾ scm̃
dorsũ: et colaphos accipiens tacebit.
ne qͥs agnoscat qͦd uerbũ uł unde ue¬

Expanded text:
saluator, si primas litteras iungas, erit ἰχθύς, id est piscis, in quo nomine mystice intellegitur Christus, eo quod in huius mortalitatis abysso uelut in aquarum profunditate uiuus, hoc est sine peccato, esse potuerit. Haec magis credunt, Cumaea ita nihil habet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula est, quod ad deorum falsorum siue factorum cultum pertineat, quin immo ita etiam contra eos et contra cultores eorum loquitur, ut in eorum numero deputanda uideatur, qui pertinent ad ciuitatem Dei. Inserit etiam Lactantius operi suo quaedam de Christo uaticinia Sibyllae, quamuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorauit et breuia. bunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde ue
Abbreviated transcription (Latin):
Sic parit̾ fontes torrẽt᷑ fluminaq igni.
Sed tuba tũ sonitũ tͥstem dimitt& ab alto
Orbe. geñis facinꝰ miserũ uariosq labores
Tharchareũq chaos mõstrabit t̾ra dehisceis.
Et corã hic dño. reges sistent᷑ ad unum.
Recidet e çelo ignisq et sulphuris annis.
N his latinis uersib de g̾co utcũq tus¬
latis ibi ñ potuit ille seusꝰ occurr̾e qͥ¬
fit. cũ litt̾e que s̃ in eoꝵ capitib conec¬
tunt᷑ uͭ y littera in g̾co posita. ẽ: qͥa
ñ potuer̃t latina u̾ba inueniri . q̃ ab e¬
adem litt̾a inciꝑent. et sententie con¬
uenirent. Hi autẽ s̃ uersꝰ tres. Qͥntus
tentes hoꝵ triũ que scͥpte s̃ ñ legamꝰ.
s ꝓ eis .y. lictãm tãqͣm in eiscdem locis
ducta ͣ noͣuẽ: et ipsa nouẽ siter ducã¬
t᷑ ut ex alto in altũ figura consurgat.
ad.xx. et septẽ ꝑueniunt. Hoꝵ autẽ¬

Expanded text:
Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Sed tuba per sonitum tristem dimittet ab alto, Orbe genus facinus miserum variosque labores, Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hoc DRecidet e coelo ignisque et sulphuris amnis. n his latinis versibus, de graeco utcunque translatis, ibi nfit, cum litterae, quae sunt in eorum capitibus, conectuntur, ubi Υ littera in Graeco posita est, quia non potuerunt Latina uerba inueniri, quae ab eadem littera inciperent et sententiae conuenirent. Hi autem sunt uersus tres, quintus tentes horum trium quae scriptae sunt non legamus, sed pro eis Υ litteram, tamquam in eisdem locis ducta fiunt nouem; et ipsa nouem si ter ducantur, ut ex lato in altum figura consurgat, ad uiginti septem perueniunt. Horum aute
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: sic̃ eos quidã latinis et stantib u̾¬
sib ẽ. int̾pretatꝰ. hoc continent.
udicii signũ tellus sudore madescet.
Ecelo rex adueniet ꝑ secla futurus.
Scilicet in carne p̃sensut iudic&e orbẽ.
Unde d̾m cernent inc̾dulꝰ atq fide lis
Cũ iacet incultꝰ densis in ueprib orbis
Reicient simulac᷑ uri. cunctam qͦ gazã.
Exuret t̾ras ignis pontũq polum q
Inqͥrens. tetri portas esfringet aueriii.
Scoꝵ s enim cuncte lux libera carni
Tradet᷑. sontes et̾naq flãma cremabit.
Occultos actꝰ retegens. tc̃ qͥsq loquetur
Secta. atq ds̃ reserabit pectora luci
Tunc erit et luctꝰ stridebunt dentib om̃is
Eripit᷑ solis ubar. et chorus interit astris.
Soluet᷑ celum. lunaris splendor obibit.
Deiciet colles ualles extollet ab imo.
Non erit in reb hominũ sublime uł altũ
Iã eqͣnt᷑ cãpis montes. et cerula ponti.
Omĩa cessabt̃. tellus ꝯfracta ꝑibit.

Expanded text:
dunt, sicut eos quidam Latinis et stantibus uedunt, sicut eos quidam Latinis et stantibus uersibus est interpretatus, hoc continent: Ι Indicii signum tellus sudore E coelo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne praesens, ut judicet orbem: Unde Deum cernent incredulus atque fidelis,Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri cunctam quoque gazam, Exuret terras ignis pontumque polumque: Inquirens tetri portas effringet Averni, Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni, Tradentur fontes, aeternaque flamma cremabit. Occultos actus manifestans quisque loquetur, Secreta atque Deus reserabit pectora lucis; Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis jubar, et chorus interit astris, Volvetur coelum, lunaris splendor obibit, Dejiciet colles, valles extollet ab imo: Non erit in rebus hominum sublime vel altum, Jam aequantur campis montes et caerula ponti, Omnia cessabunt, tellus confracta peribit;
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑe gͥ quo roma ꝯdita. ẽ. ppłc
isrł habebat in tra ꝓmissionis an¬
nos septingentos decem ⁊ octo: ex quib
uł sic̃ alii ꝯputant qͥ ei successit et echi¬
as: quẽ quidẽ ꝯstat optimũ et piissimũ
regem romuli regnasse temꝑib In ea
uͦ hebrei pͦpłi parte qͦ appellabat᷑ isrł
regnare ceꝑat osee. Eodẽ tẽꝑe¬
ferunt. Sybyllas autẽ uarro ꝓdit plu¬
res fuisse: ñ unã. Hec sane erythrea
sybylla quedã de xp̃o manifesta ꝯscͥp¬
sit: qͦd cẽ nos pͥus in latina lingua u̾sib
male latinis et ñ stantib legimꝰ ꝑ nescio
cuiꝰ int̾p̃tis imꝑitiã sic̃ pꝰ cognouimꝰ.
Nã uir clarissimꝰ flactianꝰ qͥ &ẽ ꝓ consul
fuit homo facillimȩ fac̃diȩ multeq
doctrinȩ. c̃ de xp̃o colloquerem᷑. g̾cũ.
nob̾ codicem ꝓtulit carmina. eẽ. di¬
cens sybyue eradree. uͭ ostendit q̃dã
loco in capitib u̾suũ ordinẽ litteraꝵ ita
se habentẽ. ut hec in eo u̾ba legerent᷑

Expanded text:
 quo Roma condita est, populus Israel habebat in terra promissionis annos septingentos decem et octo. Ex quibusuel, sicut alii conputant, qui ei successit Ezechias, quem quidem constat optimum et piissimum regem Romuli regnasse temporibus. In ea uero Hebraei populi parte, quae appellabatur Israel, regnare coeperat Osee. CAPUT XXIIferunt. Sibyllas autem Varro prodit plures fuisse, non unam. Haec sane Erythraea Sibylla quaedam de Christo manifesta conscripsit; quod etiam nos prius in Latina lingua uersibus male Laticuius interpretis inperitiam, sicut post cognouimus. Nam uir clarissimus . Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, homo facillimae facundiae multaeque doctrinae, cum de Christo conloqueremur, Graecum nobis codicem protulit, carmina esse dicens Sibyllae Erythraeae, ubi ostendit quodam loco in capitibus uersuum ordinem litterarum ita se habentem, ut haec in eo uerba legerentur
Abbreviated transcription (Latin):
itaq frustra ipse pͥmꝰ. ẽ nominatꝰ. in ꝓ¬
genie ueniente de sem. et p̃latꝰ. ẽ õe fi¬
liis cũ sit qͥntꝰ nepos: nͥ qͥa uerum est
qͦd tradit᷑ ex illo hebreos. eẽ cognomi¬
natos tanqͣm hebereos. cũ et alia pos¬
sit. eẽ. opinio. ut ex abraham tãꝗͣm a¬
brahei dicti esse uideant᷑. S nimirũ
hoc uerũ ẽ. qͦd ex heber heberei apel¬
lati s̃. ac deinde una decͥta littera he¬
brei quã linguã solus isrł potuit ob¬

Expanded text:
itaque frustra ipse primus est nominatus in proitaque frustra ipse primus est nominatus in progenie ueniente de Sem et praelatus etiam filiis, cum sit quintus nepos, nisi quia uerum est, quod traditur, ex illo Hebraeos esse cognominatos, tamquam Heberaeos; cum et alia possit esse opinio, ut ex Abraham tabrahei dicti esse videantur. Sed nimirum hoc verum est, quod ex Heber Hebrei appellati sunt, ac deinde una detrita littera Hebrei quam ligwam solus Israel popu
Abbreviated transcription (Latin):
xxx .i. geniti referunt᷑.
estat cõmemorare filios sem: ma¬
Ixui filii noe. Ad eum qͥppe gra¬
datim generationit̃ istarũ ꝑuenit a mi¬
nio ȩxorta narratio. S unde incipi¬
unt ꝯmemorari filii sem. habet qͥddam
obscuritatis qͥd expositione illustrandũ
ẽ qͥa et multũ ad rem ꝑtinet quã reqͥ¬
rimꝰ. Sic enĩ legit᷑. Et sem natꝰ
ẽ et ips patri om̃iũ fil̃ioꝵ heber fratri
iasech maiori. Orão uboꝵ ẽ. Et sem
natꝰ ẽ heber cẽ ipsi id. ẽ ipsi sem natꝰ. ẽ.
heber: qͥ sem pat̾. ẽ om̃uun filioꝵ. Sem
gͦ patͥarcham intelligi uoluit om̃ium
qͥ de stirpe eiꝰ ẽorti s̃. quos ꝯmemoratus
est: siue sint filii siue nepotes. et ꝓne¬
potes et deinceps itidem exortĩ. Non
sane istum heber genuit sem. s ab illo
qͥntꝰ in ꝓgenitoꝵ serie repꝑit᷑. Sem qͥp¬
pe int̾ alios filios genuit arphaxat. Ar¬
phaxat genuit chainam. Chamã: ge¬
nuit salam. Sala: genuit heber. Non

Expanded text:
 geniti referuntur. Restat commemorare filios Sem, maximi filii Noe; ad eum quippe gradatim generationum istarum peruenit a minimo exorta narratio. Sed unde incipiunt commemorari filii Sem, habet quiddam obscuritatis, quod expositione inlustrandum est, quia et multum ad rem pertinet, quam requirimus. Sic enim legitur: Et Sem natus est, et ipsi patri omnium filiorum, Heber, fratri Iapheth maiori. Ordo uerborum est: Et Sem natus est Heber, etiam ipsi, id est ipsi Sem, natus est Heber, qui Sem pater est omnium filiorum. Sem ergo patriarcham intellegi uoluit omnium, qui de stirpe eius exorti sunt, quos commemoraturus est, siue sint filii, siue nepotes et pronepotes et deinceps indidem exorti. Non sane istum Heber genuit Sem, sed ab illo quintus in progenitorum serie reperitur. Sem quippe inter alios filios genuit Arphaxat, Arphaxat genuit Cainan, Cainan genuit Sala, Sala genuit Heber. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cabat᷑ mesraim et cõmemorant᷑ qͦs
geiut ñ tamqͣm singł̃i homines s nati¬
ones septẽ. Et de sexta uelut de sextofi¬
lio gens ꝯmemorat᷑ exisse que appellat᷑
philistim: unde funnt uͭii. Inde tterũ
ad chanaan redit᷑. in qͦ filio maledictꝰ. ẽ.
cham: et qͦs genuit xͣi nominant᷑. De¬
inde usq ad qͦs fines ꝑuenerint ꝯmemo

Expanded text:
cabatur Mesraim, et commemorantur quos genuit, non tamquam singuli homines, sed nationes septem. Et de sexta, uelut de sexto filio, gens commemoratur exisse, quae appellatur Philistiim; unde fiunt octo. Inde iterum ad Chanaan reditur, in quo filio maledictus est Cham, et quos genuit undecim nominantur. Deinde usque ad quos fines peruenerin
Abbreviated transcription (Latin):
nullus in mare mittat conatꝰ homi¬
nũ s leuet unda c̃ uen̾it naturali
ordine ponderũ: magisq diuina
currat ubicũq naufragium.

Expanded text:
nullus in mare mittat conatus hominum, sed leuet unda, cum uenerit, naturali ordine ponderum, magisque diuinacurrat ubicumque naufragium.
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͣm eoꝵ in tanta qͣnta ille pace re¬
gnauit: nec uinꝗͣm om̃ino gens illa
ita regnũ tenuit ut sollicita ñ fuerit
ne hostib subderet᷑: qͥa in tanta mu¬
tabilitate rerũ humanaꝵ nulli ali¬
qͣndo p̾pło concessa. ẽ tanta securitas:
ut huic uite hostiles ñ formidaret in¬
curs. Hocꝰ gͦ iste qui ꝓmittit᷑ tã pac¬
cate ac secure habitationis et̾nꝰ ẽ: et̾¬
nisq debet᷑ in matre ierłm libera.

Expanded text:
quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace requisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic uitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo iste, qui promittitur tam pacatae ac securae habitationis, aeternus est aeternisque debetur in mat
Abbreviated transcription (Latin):
putauit in pace regni salomonis id eẽ.
ꝯpletũ : Pacem quippe illã: scriptura
in umbra futuri excellenti p̃dicatioe
ꝯm̃dat. S huic suspitioni iugilanter
occursum. ẽ c̃ postea qͣm dictum. ẽ. et
ñ apponet filiꝰ unquitatis humiliare
eũ ꝯtinuo subuinctũ. ẽ. sic̃ ab iicio
a dieb qͥb ꝯstitiu indices suꝑ pͦpłm meũ
isrł. Iudices nãq priꝰqm regges ibi. eẽ
cepissent. suꝑ illũ popłm fuerant ꝯsti¬
tuti: ex qͦ t̾r̃am ꝓmissionis accepit. Est
utiq humiliabat eũ filiꝰ iniqͥtatis hoc
ẽ. hostis alienigena ꝑ int̾ualla tẽꝑm
quib legunt᷑ paces alt̾nasse cũ bellis.
et inuenuint᷑ illic pacis temꝑa ꝓliri¬
annos. Nam sub ed uidice qui .ẽ. ap¬
pellatꝰ. aod: octoginta anni pacis fu¬
ert. bsit gͦ ut salomonis tẽꝑa: in hac
ꝓmissione p̃dicta eẽ c̾dant᷑. Multo
minꝰ utiq cuiꝰlibet regis alt̾iꝰ. Non .it.

Expanded text:
putabit in pace regni Salomonis id esse putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuo subiunctum esdices super populum meum Israel. Iudices namque, priusquam reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per interualla temporum, quibus leguntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic pacis tempora prolixia regnauit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
de hominib factum ñ de lapidib. uͥ
habitet in ȩtĩum ppłc cũ deo et ind̃o
suo. et ds̃ cum ppło atq in ppło suo: ita
ut ds̃ sit implens ppłm suũ. et ppłc ple¬
nꝰ deo suo: cũ ds̃ erit omĩa in om̃ib
Ipse in pace p̃mium: qui uirt᷑ in bel¬
lo. Ideo cũ in uerbis nathan dictum
ficabis ipsi: postea dictum. ẽ in uerbis
lasti aurem serui ti dicens: domũ
edificabo tͥ. Hanc enĩ doniũ et nos e¬
dificamꝰ bene uiuendo: et ds ut bene
uiuamꝰ opitulando. qͥa nͥ dñs edifica¬
uerit domũ in uanũ laborant qͥ edi¬
ficant eam. Cuiꝰ domꝰ cũ uen̾it ultima
dedicatio: tc̃ fiet illud qͦd hic ꝑ nathan
locutꝰ ẽ. ds̃ dicens. Et ponã loc̃
ppło meo isrł: ae plantabo illũ. et inha¬
bitabit seorsum. et ñ sollicitꝰ erit ultra:
et ñ apponet filiꝰ inquitatis humiliare
eũ. sic̃ ab micio adieb quib ꝯstitui ui¬
nũ bonũ quisqͥs in hoc scł̃o et in hac
tra sꝑat insipient̃ sapit. An quispiam

Expanded text:
factum, non de lapidibus, ubi habitet in aeternum populus cum Deo et in Deo suo, et Deus cum populo adque in populo suo; ita ut Deus sit inplens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus, ipse in pace praemium, qui uirtus in bello. Ideo cum in uerbis Nathan dictum omum aedificabis ipsi, postea dictum est in uerbis us Israel, reuelasti aurem serui tui dicens: Domum aedificabo tibi. Hanc enim domum et nos aedificamus bene uiuendo, et Deus ut bene uiuamus opitulando; quia nisi Dominus aedificauerit domum, in uanum laborant aedificantes eam. Cuius domus cum udedicatio, tunc fiet illud quod hic per Nathan locutus est Deus, dicens: Et imponam locum populo meo Israel, et plantabo illum, et inhabitabit seorsum, et non sollicitus erit ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum, sicut ab initio a diebus, quibus constitui junum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. An quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝗͣ reuelaret᷑ nonũ. fiue in his qͥ iã
testam̃to nouo reuelato manifeste ꝑ¬
tin̾e cernunt᷑ ad xp̃m: satis congrunit.
Benedictio qͥppe dm̃ in semine daiuid
ñ ad aliqͦd tempꝰ quał dieb salomonis
apparuit: s in ȩt̾nũ sꝑanda. ẽ: in qua
certissima spe dicit᷑ fiat fiat. Illiꝰ enĩ
ẽ spei confirmatio: uerbi huiꝰ iteratio.
Hoc gͦ intelligens dauid ait in scł̃o
regnoꝵ libro: unde ad istum psalmũ
digressi sumꝰ Et locutꝰ es pro
domo seriti tui in longinquũ. Ideo
aut̾ꝰ pꝰ paululũ ait. Nc̃ incipe et bñ¬
dic domũ serui tui usq in ęt̾nũ et ce¬
tera. Qͥa tc̃ genitus erat filiũ ex quo
ꝓgenies eiꝰ ducẽt᷑ ad xp̃m. ꝑ quẽ futa¬

Expanded text:
antequam revelaretur novum, sive in his qui jam antequam revelaretur novum, sive in his qui jam Testamento novo revelato manifeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine David, non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spe dicitur, Fiat, fiat. Illius enim spei est confirmatio verbi hujus iteratio. Hoc ergo intelligens David ait in secundo Regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo servi tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe, et benedic domum servi tui usque in aeternum , et caetera; quia tunc geniturus erat filium, ex quo progenies e
Abbreviated transcription (Latin):
rib meis patient᷑ ꝑtuli qͦd ex ꝓbra¬
uer̃t inunici tui dñe. qͦd exꝓbraue¬
r̃t ꝯmutationẽ xp̃i tui: ñ eam pu¬
tantes ꝯmutationẽ. eẽ. s consũp̃tiõẽ.
rearis: et ꝓ tolerata patient᷑ humi¬
litate mea reddas celsitudinẽ quã
uirasti dauid in ueritate tua: Si au̾
iudeis assignemꝰ hec u̾ba. illi serui
d̃i talia dicẽ potuert̃. qui expugna
ti st̾. intelligentes ꝯmutationẽ xp̃i :
qͥa scilicet ñ ꝑ eum t̾rena carnalisq
felicitas qualis paucis annis regis sa
lomonis apparuit. s celestis ac spiritał
eẽt fidelit̃ expectanda: qm tc̃ ignorass
infidelitas gentiũ. cũ di pͦpłm exulta¬
bat atq insultabat. eẽ. captinũ: qͥd a¬
liud qͣm xp̃i ꝯmutationẽ. s scientib
nesciens exꝓbrabat:. Et ideo qͦd se¬
quit᷑ ubi psalmꝰ iste ꝯcludit᷑. benedic¬
tio dñi in et̾num fiat fiat. unui̾so pͦ¬
pło dĩ ad celestem ierłm ꝑtinenti siue
in illis qui latebant in testam̃to uetĩ

Expanded text:
 meis patienter pertuli; quod exprobrauerunt inimici tui. Domine; quod exprobrauerunt, commutationem Christi tui; non eam putantes commutationem sed consumtionem. rearis et pro tolerata patienter humilitate mea reddas celsitudinem. quam iurasti Dauid in ueritate tua? Si autem Iudaeis adsignemus haec uerba, illi serui Dei talia dicere potuerunt, qui expugnatti sunt, intellegentes commutationem Christi, quia scilicet non per eum terrena carnalisque fellomonis apparuit, sed coelestis ac spiritualis esset fideliter exspectanda: quam tunc ignorans infidelitas gentium, cum Dei populum exsultabat atque insultabat esse captivum, quid aliud quam Christi commutationem, sed scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur, Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat ; universo populo Dei ad coelestem Jerusalem pertinenti, sive in illis qui latebant in Testamento vetere,
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ eos a facie deors suoꝵ et fugerũt¬
in mesopotamiã et habitai̾unt ibi
dies multos. Dix̃q illis ds̃ eoꝵ ut exi¬
rent de habitatione sua. et irent in t̾¬
ra chanaan et illic habitau̾unt: et cet̾a
que narrat achior ãmonites. Unde
manifestũ. ẽ. domũ thare ꝑsecutionẽ
passam suisse a chaldeis ꝓ uera pietate:
qua unꝰ et uerꝰ o̾s ab eis colebati.

Expanded text:
runt eos a facie deorum suorum et fugeruntrunt eos a facie deorum suorum et fugerunt Mesopotamiam et habitauerunt ibi dies multos. Dixitque illis Deus eorum, ut exirent de habitatione sua et irent in terram Chanaan, et illic habitauerunt, et cetera, quae narrat Achior Ammanites. Unde manifestum est domum Tharae persecutionem passam fuisse a Chaldaeis pro uera pietate, qua unus et uerus ab eis colebat
Abbreviated transcription (Latin):
Uur gͦ eum scriptura abraham¬
ñ ꝯmemorauit. qñ ex gente
chaldea cũ suis ꝓfectus. ẽ thara. et ha¬
bitauit in mesopotamia uͥ ñ solũ ha¬
braham filiꝰ eiꝰ uerũ ẽ sara nurꝰ et loch
nepos eiꝰ ꝯmemorant᷑ quod eos dux̾it
secũ: Cuir putamꝰ.: nͥ forte qͦd apatna
et frat̾na pietate desciuerat. et suꝑsti¬
cioni adheserat chaldeoꝵ: et postea
inde siue penitendo siue ꝑsecutionẽ
passus qͦd suspectꝰ habet᷑ et ipse enugͣ¬
uit: In libro enĩ qui inscbit᷑ iudith
c̃ quereret holofernes hostis israelitaꝵ
que nã illa gens esset: utrũ adu̾sũ eã
bellandũ fuiss sic ei respondit achior:
dux ãmonitaꝵ. Audiat dñs nr̃ u̾bũ
de oe pueri sui: et referam tͥ u̾itatem
de p̃pło qui habitat uxta te montanã
hanc: et ñ exiet m̃daciũ de ore serui
qͥa noluert sequi deos patrũ suoꝵ qͥ
fuerunt in t̾ra chaldeoꝵ glosi: s decłi¬
nauert̃ de iua patrũ suoꝵ et adora¬
uer̃t dm̃ celi quẽ cognouert et ꝓiete¬

Expanded text:
uur ergo eum scriptura non commemorauit, quando ex gente Chaldaea cum suis profectus est Thara et habitauit in Mesopotamia; ubi non solum Abraham filius eius, uerum etiam Sarra nurus et Loth nepos eius commemorantur, quod eos duxerit secum? Quur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna pietate desciuerat et superstitioni adhaeserat Chaldaeorum et postea inde siue paenitendo siue persecutionem passus, quod suspectus haberetur, et ipse emigrauit? In libro enim qui inscribitur Iudith, cum quaereret Holofernes, hostis Israelitarum, quaenam illa gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, sic ei respondit Achior dux Ammanitarum: Audiat dominus noster uerbum de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui quia noluerunt sequi deos patrum suorum, qui fuerunt in terra Chaldaeorum gloriosi, sed declinauerunt de uia parentum suorum et adorauerunt Deum caeli, quem cognouerunt, et proiece