comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genter inquireret. Qui ueniens: eodem
die eademq hora manifestissime cognouit.
transisse beatum uirum: quo sc̃s seuerinus
audiuit psallentium chorum. Sed et si ad
seueri recurramus hẏstoriam: ipsa hora eum
sibi scripsit cum libro uite sue frisse reuelatũ.¬
beatus ambrosius cuius hodie flores
eloquii ꝑ totam eccl̃iam redolent: me¬
diolanensi ciitati preerat ep̃c. Qui celebranti
festa dominice diei ista erat consuetudo: ut¬
ueniens lector cum libro. non ante legere pre¬
sumeret. qm sc̃s nutu iussisset. Factum est autẽ
ut illa die dominica ꝓph̃ica lectione iam lecta.
ante altare stante qui lectionem beati pauli
ꝓferret: beatissimus antistes amb Erosius
suꝑ sc̃m altare obdormiret. Quod uidentes mul¬
ti: cum nullus eum penitus excitare presumeret:
transactis fere duarum aut trium horarum spa¬
beat domnus lectorem lectionem legere: expectat
enim populus ualde iam lassus. Respondens

Expanded text:
genter inquireret. Qui veniens, eum genter inquireret. Qui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum.beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altproferret, beatissimus antistes Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spabeat domnus lectori lectionem legere; exspectat enim populus valde jam lassus. Respondens
Abbreviated transcription (Latin):
um in sublimi. Uocatoq archidiacono. interro¬
gat si aures eius ꝑcuterent uoces. quas ille atten¬
tius audiret. Respondit. Nequaqmͣ. Tunc ille.
Diligenter inquit ausculra. Archidiaconus au¬
tem cepit sursum collum extendere. aures eri¬
gere: & suꝑ summis articulis baculo sustentante
stare. Sed credo eum non fuisse equalis meriti:
a quo hec non merebantur audiri. Tunc pro¬
ꝑmitteret. E rectis autem: rursum interrogat
senex. Quid audis. Qui ait. U oces psallentiũ
tanqm in celo audio: sed quid sit prorsus ig¬
noro. Qui ille. Ego tibi quid sit narrabo.
excelsum. Et ut parumꝑ mora esset ut hec
audirentur: diabolus eum tum iniquis an¬
głis retinere temptauit. Nichilq suum in
eo reperiens: confusus abscesfit. Quid ergo
de nobis peccatorib erit: si tantum sacerdo¬
tem uoluit pars imqua nocere.Hec sacer¬
dote loquente. notatum tempus. archidia¬
conus turonis misit uelociter: qui hec dili¬

Expanded text:
um in sublimi. Vocatumque archidiaconum interroum in sublimi. Vocatumque archidiaconum interrogavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc propermitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. excelsum. Et ut parumper mora esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retenere temptavit, nihilque suum in eundem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para iniqua nocere?' Haec sacerdote loquente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec dili
Abbreviated transcription (Latin):
fluiuium descendunt. Ingressiq ligeris alue¬
um: ad urbem turonicam cum magnis lau¬
dib psallentium dirigunt copiosum. De
quorum uocib pictaui exꝑgefacti: nchil de
thesauro quem custodiebant habentes: cum
magna confusione ad ꝓpria sunt reuersi. Et¬
siquis requirit. cur post transitum Gratiam ep̃i
unus tantum. id est lidorius. usq ad scm marti
diu ciuitas turonica sine benedictione sacerdota¬
li fuit. Nam xp̃iani qui eo tempore uidebantur:
occulte ꝑ latebras diumum offitium celebrabañ.
Nam siqui a paganis reꝑti fuissent. xp̃iam. aut
afficiebantur uerberib: aut gladio trucidabant᷑.
Apassione ergo dñi usq ad transitum sc̃i martini.
anni quadringenti duodecim compitantur.
Seuerinus coloniensis ciuitatis ep̃c. iur
honeste uite & ꝑ cuncta laudabilis.
dum die dñico loca sc̃a ex consuetudine post
matutinos cum suis clericis circiuret: illa hora
qua uir beatus obiit audiuit chorum canenti¬

Expanded text:
fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alvefluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Martindiu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani eo tempore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Martini, anni Severinus Coloniensis civitatis episcopus, vir honestae vitae, et per cuncta laudabilis, dum die Dominica loca sancta ex consuetudine post matutinos hymnos cum suis clericis circumiret, illa hora qua Beatus obiit, audivit chorum canenti
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Si uirtutum nobis facta sufficere diciũ:
scitote quia uobiscum positus: amplius est qm
hic operatus. Nam ut pretermittamus pluri¬
ma: uobis suscitauit duos mortuos: nobis
unum. Et ut ipse sepe dicebat: maior ei uirtꝰ
uiuus: expleat uel defunctus. Uobis est enim
ablatus: nobis a deo donatus. Uerum si mos
antiquitus institutus seruatur: inurbe qua
ordinatus est habebit deo iubente sepulchrum:
Ceite si pro monasteru pͥuilegio cupitis uendi¬
care: scitote quia primum ei monasterium cũ
mediolanensib fuit. His ergo litigantib sole
ut mane facto a pictauis ꝑ iuolentiam auferre¬
tur. Sed ds̃ omps noluit urbem turonicam
a ꝓprio frustrari patrono. Demq media nocte
omnes pictaui a sompno fallatie compͥmunt᷑
nec ullus suꝑfuit qui ex hac multitudine ui¬
gilaret. Igitur ubi turonici eos conspiciunt
alii ꝑ fenestram eitiunt: alii aforis suscipiunt:
positamq in naui cum omni ppło ꝑ uiennam

Expanded text:
bant: Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, bant: Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Virum si mus antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordenatus est habebit Deo iubente sepulchrum. Cecare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, solut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt alii per fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam
Abbreviated transcription (Latin):
turonorum ep̃c plenus uututibus. ins
&e sc̃itate plenus prebens infirmis multa bene E¬
ficia. octogesimo primo etatissue anno. episco. s¬
patus autem ugesimo sexto. apud condatensẽ
diocesis sue uicum excedens a seculo: feliciter.
migrauit ad xp̃m. Transnt autem media no¬
cte que dominica habebatur: attico cesareͥoq
consulib. Multi enim in eius transitu psallen¬
tium uoces audierunt in excelso: quod in libro
uirtutum eius primo plenius exposumius. Nã
cum primum sc̃s dei apud condatensem ut dixi¬
mus uicum egrotare cepisset: pictaui populi
ad eius transitum sicut turonici conueneruñ.
Quo migrante. grandis altercatio in utrumq sur¬
rexit populum. Dicebant enim pictaui. Noster
est monachus: nobis abba extitit: nos requiri¬
mus commendatum. Sufficiat uobis quia
participastis conuiuiõ. firmati fiustis benedic¬
tionib: insuꝑ & uirtutib iocundati. Suffici¬
ant uobis ista omnia: nobis liceat auferre uel
cadauer examime. Ad hec turonici responde¬

Expanded text:
Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo aetatis suae anno, episcopatum autem vicissimo sexto, apud Condatinsem diccisis suae vicum excedens a saeculo, filiciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae dominica habebatur , Attico Caesarioque consolibus. Multi enim in eius transitum psallentium audierunt in caelum, quod in libro virtutum eius primo plenius exposuemus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatinsem, ut dixemus, vicum aegrotare coepisset, Pectavi populi ad eius transQuo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat vobis, quod participastis convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. Ad haec Turonici responde
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illud inserere lectioni: qualiter
scm eius corpusculum in loco ubi nunc
adoratur fuerit angło annuente translatum.
Anno seragesimo quarto post transitum glorio¬
si domni martin. beatus perpetuus turomice
cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusq
hunc apicem cum magno uotorum consensu.
fundamenta templi ampliora qmͣ fuerant suꝑ
beata menbra locare disposuit: quod sagaci insi¬
stens studio. mirifice mancipauit effectui. De
qua fabrica multum quod loqueremur erat:
sed quia presens est. conticere exinde melius puta¬
uimus. Adueniente ergo optato tempore sacer¬
doti. ut templum dedicaretur. & scm̃ corpusculũ
a loco ubi sepultum fuerat transferretur: conuo¬
cauit beatus perpetuus ad diem festum uicinos
pontifices: sed et abbatum ac diuersorum cleri¬
corum non minimam multitudinem. Et quia
hoc in kalendas iulii agere uolebat: iugilata una
nocte. facto mane accepto sarculo. terram que

Expanded text:
etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum eius corpusculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed, quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore sacerdoti, ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram qu
Abbreviated transcription (Latin):
mus emicare: ita ut in sublime contendens:
longius collum crinemq flamma ꝓduceres
Hoc licet celeberrimo factum die inmagna po-¬
puli multitudine uiderimus: una tantum
de uirginib. & unus de prb̃ris: tres tantum
uidere de monachis. Ceteri cur non uideruł:
non potest nr̃i esse iudicii.

Expanded text:
mus emicare, ita ut in sublime contendens mus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri esse iudicii.
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam non posse procedere: nisi uestem pauꝑ
acciꝑet. Diaconus uero nichil intelligens. quia
extrinsecus indutum amphibalo. ueste nudũ
interius non uidebat: postremo pauꝑemnon
comparere causatur. Michi inquit uestisque
parata est deferatur: pauꝑ nondeerit uestien¬
dus. Artatus demum clericus. necessitate
compulsus. iamq felle commoto: e proximis
tabernis nigerrimam uestem breuemq ato
hispidam. quinq comparatam argenteis ra¬
pit: atq ante martim pedes iratus exponit.
En inquit uestem: sed pauꝑhic non est. Ille n¬
chil motus. iubet eum paululum stare ꝓforib:
secreto utiq procurans. dum sibi uestem nudus
imponeret. totis uirib elaborans: ut possit oc¬
cultum esse quod fecerat. Sed quando insc̃is la¬
tent ista querentib . uelint nolit cuncta
produntur.
um hac igitur oblaturus sacrificium dõ
ueste procedit. Quo quidem die. mira
dicturus sum: cum iam altare sicut est sollẽpne
benediceret: globum ignis de capite illius uidi¬

Expanded text:
clesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidi
Abbreviated transcription (Latin):
humore grauata: et quod penuis est errore
cultus fanatici inuoluta. beati sepuilchrum
tati: rursumq ad ydolatrie uomitum reuo¬
cata: languorem quo obtentu pontificis caru¬
Serat: iterato incurrit
hunus quidam rabidus instinctu de¬
monis actus: coronam sepulchri que scĩ meri¬
tum declarabat uiolenter arripuit: mox
lumine priuatus predam cogente dolore re¬
stituit: lumenq recepio

Expanded text:
humore gravata et, quod peius est, errore cultus fanatici involuta, beati sepulchrum dita. Rursumque ad idolatriae vomitum revocata, languorem, quem obtentu pontificis caruerat, iteratis incurrit. Chunus quidam rapidus instinctu daemonis actus, coronam sepulchri, quae sancti meritum declarabat, violenter eripuit. Mox lumine privatus, praedam, cogente dolore, restituit lumenque recepi
Abbreviated transcription (Latin):
gidius quoq cum obsideretur ab hostib¬
tus impugnaretur:ꝑ inuocationem beati
uiri fugatis hostib liberatus est. Idq demomi¬
acus in medio basilice ipsa hora qua gestum
fuerat est ꝓfessus sc̃i marum obtentu fuisse

Expanded text:
 cum obsederetur ab hostibtus inpugnaretur, per invocationem beati viri, fugatis hostibus, liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae ipsa hora qua gestum fuerat est professus sancti Martini obtentu fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
perituro beati confessoris auxilium. Nam
ingressus in flumine. et ulteriorem ripam pe¬
tens: nichil nocuus. siccis etiam est uestimen¬
tis egressus. Cumq ad cellulam maioris
monasterii petuenisset: muncdatus apparu¬
it̃. Hunc etiam testantur multi multas uo¬
ces emittere solitum: ac linguam gentium
incognitarum sepissime loqui. uenturaq

Expanded text:
perituro beati confessoris auxilium. Nam ingressus in flumene et ulteriorem ripam petens, nihil nocitus, siccis est etiam vestimentis egressus. Cumque ad cellulam Maioris monasterii pervenisset, mundatus apparuit'. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitam ac linguam gentium incognitarum saepissime loqui venturaq
Abbreviated transcription (Latin):
nabatur: pro eo quod solatium aliquot ad
plaustra petentib preberet. Qumq suꝑbus
equum feriret. in paruulo fluuiolo precipi

Expanded text:
nabatur, pro eo quod solatium aliquod ad plaustra petentibus non praeberet. Cumque superbus equum feriret, in parvo fluviolo praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mysterium simplex sit. professio. ut funda
destinatio: sequens presumat dicendo. De cete¬
io nemo michi michi molestus sit: ego credo
in xp̃o: et hunc crucifixum: quia cum confi¬
tetur filium hominis: confitetur et sc̃m sp̃m:
quia e scõ sp̃u & maria uirgine mecdiator na¬
scitur. Qum confitetur primogenitum: neces¬
se est de iungentto qui testimonium dicat
unum et solum sine origine esse intercia ꝑso¬
na patrem. Confitetur existentis diume na¬
ture lucis sp̃s ut dixi. qui secundum diuinã
naturam ut supra dixi est unus induob et
uterq in idipsum. pater infilio. filius in patre
in scõ spũ. in sc̃a eccłia: nunc et immortalia scłã¬

Expanded text:
per mysterium simplex sit professio, ut fundamper mysterium simplex sit professio, ut fundamtate, praedestinatio sequens praesumat, dicendo. De caetero nemo mihi molestus sit, ego credo in Christum, et hunc crucifixum. Quia cum confitetur filium hominis, confitetur et sanctum Spiritum: quia e sancto Spiritu, et Maria virgine mediator nascitur: cum confitetur primogenitum, necesse est de unigenito, qui testimonium dicat, unum et solum sine origine esse: tertiam personam patrem confitetur, exsistentem divinae naturae, lucis. Spiritus ut dixi, qui secundum divinam naturam, ut supra dixi, est unus in duobus, et uterque in id ipsum; pater in filio, filius in patre, in sancto Spiritu in sancta Ecclesia. Nunc et i
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis. uirtutis. diuine lucis sp̃s. unus in
cuncta concludit. In hoc misterium ergo ere¬
dimus esse ex nullis extantib cuncta orta.
uod misterium mens humana concipere
non potest: nec oratoria lingua enarrare.
neq diffusi sermonis bibliotecarum uolum¬
na si totum mundum libri repleant. cdiuimi
scientia: non possit mnenarrabilis enarrabi
qui est indicibilis. nullo modo possit describi.
neq concludi aut uerbum aut substantia
ꝓpria diuinitatis sue qui est fons ddiuine lu¬
tis luminis sue substantie natͣa. Sileat
lingua oratorra. quia defecit sermo de idlici¬
bili. Qum consummauerit mens humana
de diuina maiestate dicere: tunc incipit.
Quanta sit autem diuina clementia: nemo
seit nisi quigenuit. Et nemo comperit secre¬
ta patris: nisi is quiper naturam nascendi
initium amisit. Omnis ergo mansuetudo et
modestia peritorum conuertatur ad ꝓpħam:
dominca auctoritate presumat dicendo. Ore¬
dĩdi ꝓpter quod locutus sum. Quod autem

Expanded text:
us in cuncta concludit. In hoc mysterium ergo credimus, esse ex nullis exstantibus cuncta orta, quod mysterium mens humana concipere non potest, nec oratoria lingua enarrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina, si totum mundum libri repleant, divina scientia non possit inenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, nullo modo possit describi, neque concludi aut verbum aut substantia propria divinitatis suae. Qui est fons divinae lucis, luminis, suae substantiae, naturae. Sileat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis ergo mansuetudo et modestia peritorum, convertatur ad prophetam: et dominica auctoritate praesumat, dicendo: Credidi, propter quod locutus sum . Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
uidam uero atemptatore commotus
prolato gladio cum quendam ferire
conaretur matrio confessoris: protinus tra
inse retorta ueloci dei uidicio prosequente¬
E
ipso se mucrone confodit.

Expanded text:
uidam vero a temptatore commotus, prolato gladio, cum quendam ferire conaretur in atrium confessoris, protinus iram in se retortam, veloci Dei iudicio prosequente, ipso se mucrone confodit.
Abbreviated transcription (Latin):
gos influmine conspicatur. piscium predam
sequi: &e rapacem ingluuiem assiduis urgere cap¬
turis. Forma inquit hec demonum est. Insidi¬
antur incautis. capiunt nescientes: captos de¬
uorant: exsaturariq non queunt deuoratis.
Imꝑat deinde potenti uirtute uerborum. ut
eum cui innatabant gurgitem relinquentes:

Expanded text:
gos in flumine conspicatur piscium praedam gos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem missa iuidetur ediderim: aut ego tanto
sim oꝑi destinatus. ut omma que de martino
cognosci oportet. me potissimum scribente notes¬
cant. Itaq si qua de obitu scĩ ep̃i audire desideraᷤ
ab illis potius qui interfuere cognosce: Ego tibi sta¬
tui nichil scribere: ne ubiq me publices. Tamen
sidas fidem nulli te esse lecturam: paucis tue sa¬
tisfaciam uoluntati. Itaq prestabo te his que
michi sunt compta participem. Explicit epła¬
obitum suum longe ante
presciuit: dixitq fratribus
dissolutionem sui corꝑis immi¬
nere. Interea causa extitit. qua
condatensem diocesim uisitaret. Nam clericis
licet finem dierum suorum non ignoraret: ꝓfici¬
sci tamen ob istiusmodi causam non recusauit:
bonam hanc untutum suarum consummatio¬
nem existimans: si pacem eccł̃ie redditam reli-¬
quissec. Itasꝓfectus cum suo illo ut semꝑ frequen¬
tissimo discipulorum sc̃issimoq comitatu: mer¬

Expanded text:
ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt conperta, participem. Martinus obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mer
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nr̃e ineptie publicantur. Nec tamen ad¬
uersum eos possum moueri. si tibi parent: qui
in ius nrͣm ex tua potissimum liberalitate ue¬
nerunt. seq adhuc tuos qmͣ meos esse memine¬
runt. Tu sola es rea. tu sola culpabilis: que ce
michi insidiaris. & illos fraude circumuenis:
ut sine delicto ullo familiariter scripta. atͣq ne¬
gligenter emissa. illucubrata tibi penitus atq mi¬
polita tradantur. Nam ut de reliquis taceam:
rogo quemadmodum tam cito ad te epła illa po¬
tuit ꝑuenire: quam nuꝑ ad auelium diaconem
scripseramus. dEgo tolose positus: tutreueris con¬
situta. Et tam longe apatria filio inquietante
diuulsa: qua tandem familiarem illam epłam
occasione furata es. Namq accepi litteras tuas
quib scribis in eadem epła qua de obitu domni
orartini fecerim mentionem: ipsum beati uiri
transitum exponere debuissem. Quasi uero ego
illam epłam aut legendam alni preter qm ipsi

Expanded text:
tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen adtibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi,
Abbreviated transcription (Latin):
saltim pro nobis orante martino mereamur.
Sed quid te fr̃ duutius occupo epłã tam loquaci
demororq uenturum a Simul impleta iam¬
pagina non recipit. Michi tamen hec fuit ratio.
sermonem istum longius ꝓferendi: ut quia
doloris nuntium epła deferebat: eadem tibi ex
quadã nr̃i confabulatione prestaret carta solatiũ.
ulpicius seuerus. crum siam bassulam.¬
Bassule parenti uenerabili salutem.
Si parentes uocari in ius liceret:te pla¬
ne expnlationis fuitiq ream. ad pretoris tribu¬
nal iusto loro traheremꝰ. Quid enima Non con¬
querar quam a te patior iniuriam. Nullam
michi domi cartulam. nullum libellum. nullã
epłãm reliquisti. ita furaris omnia. ita uniu̾sa
diuulgas. si quid ad amicum familiariter scrip¬
si: siquid forte dum ludimus quod uelim ta¬
men occuttum esse dictuͣm. omnia ad te prius
pene qmͣfuerint scripta aut dictata ꝑueniunt.
Mimirum obe ratos habes notarios meos: ꝑ qͦs

Expanded text:
saltim pro nobis orante Martino mereamur. saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium. ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
sine fletu. Aut umqm loquens apud te. aliud qmͣ
de illo loqui potero.S qͥd te in lacrimas fletusq
commoueo.Ecce munc consolatum ẽẽ te cupio:
qui me consolari ipse non possum. Nondeerit
nobis ille. michi crede non deent. Intererit de
se sermocinantib: adstabit orantib.Quodq
iam hodie prestare dignatus est: uidendum se
ingła sua sepe prebebit: & assidua sicut ante
paululum fecit. benedictione nos ꝓteget. Inde
scd̃m ordinem iusionis qua celum sequentib¬
se p̾etere monstrauit. quo sequendus esset edocu¬
it: quo spes nr̃a tenenda: quo animus dirigen¬
dus instruxit. Quid tamen fiet fr̃. Quo̾ michi
ipse sum conscius Conscendere callem arduuĩ
illum ac penetrare non potero Ita sarcina mo¬
lesta me pregrauat: & peccati mole depressum
negato in astra conscensu: seua miserabilem du¬
cit in tartara. Spes tamen suꝑest illa sola: illa
postrema: ut quod ꝑ nos obtinere non possumꝰ.

Expanded text:
sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non deerit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sum conscius, conscendere arduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
dorum. insectationib improborum. cura pro
infirmantib. sollicitudine pro ꝑiclitantib a
Quo enim ille dolente non doluit.Quo scandali¬
zalt non ustus est.Quo ꝑeunte non gemuit.d
Preter illa cotidiana illius aduersum humane
spiritalisq nequitie diuersa certamina: dum in
e uarus temptionib appetitio. semꝑ exuꝑat
fortitudo uincendi: patientia expectandi: equa¬
uiris seculo frigente frigescit: in illo tamen usq
ad finem aucta in dies ꝑseuerauit. Quo ego iuuiꝰ
bono uel specialiter fruitus sum: cum me indig¬
num & non merentem unice diligebat. En rur¬
sus lacrime fluunt: nnoq de pectore gemitus
erumpit. In quo michi post hec homine similis
requies.In cuis erit caritate solatium.Me
miserum. me infelicem: poterone umqͣm si
diutius iuxero non dolere: quod mrartino su¬
perstes suma Erit post hac uita iocunda.Ert
dies aut hora sine lacrimis a aut tecum frater
dilectissime potero illius mentionem habere

Expanded text:
dorum, insectationibus inproborum, cura pro dorum, insectationibus inproborum, cura pro infirmantibus, sollicitudine pro periclitantibus? quo enim ille dolente non doluit? quo scandalizante non ustus est? quo pereunte non gemuit? praeter illa cotidiana illius aduersum uim humanae spiritalisque nequitiae diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequauiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, quod Martino superstes sum? erit post haec uita iucunda, erit dies aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere
Abbreviated transcription (Latin):
dus. inter flammarũ globos medialicet hymnũ dñ
in fornace cantasset. Quod si ẽsaianum illud
supplicium ꝑsecutori forte placuisset: numqm
ꝓfecto impar ꝓphe serris & lamminis desecati
membra timuisset. At si precisis rupib ab rup¬
tisq montib agere felicem furor impius malu¬
isset: ꝑhibeo confisus testimonium ueritatis:
sponte cecidisset. Si uero gentium doctoris exem¬
plo gladio deputatus inter alias ut sepe ꝓuenit
uictimas duceretur: primus omnium carnfice
compulso palmam sangumis occupasset. Iam
uero aduersus omnes penas atq supplicia. quib
plerumq humana cessit infirmitas. ita a confes¬
sione dñi non recedens. immobilis extitisset :
ut letus ulcerib. congaudensq cruciatib. queli¬
bet inter tormenta risisset. Sed quamqͣm ista
non tulerit:impleuit tamenetiam sine cruore
martẏrium. Nam quas ille ꝓ spe eternitatis
humanorum dolorum non ꝑtuuit passiones.

Expanded text:
dus inter flammarum globos media licet hymnum Domini dus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouenit, uictimas duceretur, primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a confessione Domini non recedens, inmobilis obstitisset, ut laetus ulceribus congaudensque cruciatibus quaelibet inter tormenta risisset. Sed quamquam ista non pertulerit, inpleuit tamen sine cruore martyrium. nam quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones,
Abbreviated transcription (Latin):
Qmqm sciam uirum ilum non esse lugendum:
cui post euictum triumphatumq seculum:
nunc demum reddita est corona iusticie Sed
tamen ego non possum michi imꝑare quindole¬
am. Premisi quidem patronum: sed solatium
uite presentis amisi. Et si rationem ullam
dolor admitteret: gaudere deberem. Est enim
scõrum omnium dixerim. in illo iustorum gre¬
ge nulli secundus: ut spero. credo. confidõ. Illi
potissimum qui stolas suas in sanguine agni¬
lauerunt aggregatus: agnum ducem ab omni
integer labe comitatur. Nam licet ei ratio
temporis non potuerit prestare martyrium:
gła tamen martyris non carebit:quia uoto
atq uirtute & potuit esse martyr & uoluit.
Quod si ei neronianis d itianisq temporibus
in illa que tunc extitit dimicare congressione
licuisset: testor d̃m celi atq terre. sponte eculeũ
ascendisset: ultro se ignib intulisset: hebreisq pueris equan¬

Expanded text:
quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim od pace sanctorum omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequan
Abbreviated transcription (Latin):
in eum luminib intentis cum exsatiari uul¬
tu eius conspectuq non possem: subito micbi
in sublime sublatus eripitur: donec immensa
aeris istius uastitate. cum tamen rapida nube
subuectum acie sequerer oculorum: patenti
celo receptus: uideri ultra non potuit. Mec mul
nuꝑ excesserat. iudeo eandem quam magistrum
uiam scandere. Ego impudens sequi cupiens
dum altos gressus molior & cogor euigilo: somp¬
ad me puer famibaris ingreditur: solito tristi¬
or uultu loquentis pariter & dolentis.Quid
tu aio tam tristis loqui gestis. Duo inquit
monachi a turone affuerunt: domnum
martinum obisse nuntiant. Concidi fateor:
obortisq lacrimis fleui uberrime. Quinetiã
dum hec ad te fr̃ scribimus fluunt lacrime:
nec ullum impatientissimi doloris admitco
solatium.Te uero ubi hoc nuntiatum est
participem esse uolui luctus mei: qui eras
socius amoris. Nem ergo statim ad me: ut
pariter lugeamus quem pariter amamus.

Expanded text:
in eum luminibus intentis, cum exsatiari uulin eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec multnuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somad me puer familiaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loqui gestis? at ille duo' inquit cmonachi modo a Turonis adfuerunt: domnum Martinum obisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus:
Abbreviated transcription (Latin):
meorum recordatio. tristem me confectumq red¬
diderat. deinde cum fatigata angore animi
in lectulo menbra posuissem: ut plerumq ex
mestitudine solet sompnus obrepsit. Qui ut
semꝑ matutinis horis leiuor incertusq & ita sus¬
pensus ac dubius ꝑ menbra effunditur: ut qd̃
in alio sopore non euenit. pene uigilans dormire
mrichi uideor pretextum toga candida: uultu
igneo. stellantib oculis. crine purpureo.atq
michi in ea habitudine corꝑis formaq quam no¬
ueram cernebatur: ut quod eloqui nobis pene
difficile est non posset aspici. cum posset agnosci.
Arridensq michi paululum: libellum quem
de uita illius scripseram dextera preferebat.
Ego scã genua eius complexus: benedictionem ꝓ
consuetudine flagitabam. Suppositamq ca¬
piti meo manum: tactu blandissimo sentiebã.
Cum inter benedictionis uerba sollempnia fa¬
miliare ori suo crucis nomen iteraret: mox

Expanded text:
meorum recordatio tristem me confectumque redmeorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire piscopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox
Abbreviated transcription (Latin):
mediis flammis martinum auferunt: cum iã
penitus esse consumptus tam duturno incen¬
dio putaretur. Qeterum ut uerbis meis dñs
est testis. michi ipse referebat. & non sine gemitu
fatebatur. in hoc se diaboli arte deceptum: ut ex¬
cussus e sompno consilium non haberet: quo ꝑ
fidem & orationem ꝑiculo repugnaret. Deniq
tamdiu circa se seuisse ignem: qmͣdui erumꝑe
ostium turbatus mente temptauerit. Tbi uero
auxilium crucis. & orationis arma repetisset:
medias cessisse flammas: seq tum sensisse ro-¬
rantes: quas male exꝑtus esset urentes. Unde
intelligat quisquis hec legerit. temptatum qͥdẽ
martinum illo esse ꝑiculo: sed probatum. Expli¬
ostea qma me mane digressus diaconem.¬
es: eram residens solus in cellula: subieratq
me illa que sepius occupat cogitatio: Spes futu¬
rorum. presentium fastidium: iudicii metus.
formido penarum: & quod consequens erat.
atq unde cogitatio tota descenderat: peccatorũ

Expanded text:
mediis flammis Martinum auferunt, cum iam mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, sed uere probatum. EPIPosteaquam a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
partem palee illuis quam amouerat aggessit:
ipse ut erat moris nuda humo lassitudine iti¬
neris urgente requieuit. Ad mediam fere noctẽ
ꝑ interruptum ut supra diximus pauimentũ:
ignis estu. Sans. arentes paleas apprehendit
Martinus sompno excitꝰatus: re inopmnata. ancipiti
ꝑiculo. & maxime ut referebat diabobo instigan¬
te atq urgente preuentus: tardius qmͣ debuit
ad orationis confugit auxilium. Nam erumꝑe
foras cupiens: cumpessulo quem ostio obdide¬
rat diu multumq luctatus. grauissimum cirra
se sensit incendium: adeo ut uestem qua indu¬
tus erat assumpserit. Tandem in se reuersus
non in fuga. sed in dño esse presidium: scutum
fidei & orationis arripiens: mediis flammis
totus ad dñm conuersus incubuit. Tum uero
diuinitus igne submoto: innoxio sibi orbe
tlammarum orabat. Monachi autem qui pro
forib erant. crepitante &e colluctante incendii
sono. obseratas effringunt fores: dimotoq igni

Expanded text:
partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, non in fuga, sed in Domino sciens esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de
Abbreviated transcription (Latin):
illius scripsimus nemo miretur: cum ibidem
sim professus me non illius omnia facta com¬
plexum. Quia si ꝑsequi uoluissem: ũniuersa
immensum uolumen legentib edidissem. Neq
sunt tamparua que gessit: ut omnla potuerint
comprehendi. Sed tamenhocde quo¬
de quo
questio incidit latere non patiar: & rem ominẽ
ut gestum est referam: ne forte inconsultum hoc
quod ad iutuꝑationem beati iuiri poterat oppo¬
ni. preteriuisisse uideamur.
um ad diocesim quandam ꝓ sollempni
consuetudine sicut epĩs iusitare eccłias
suas moris est. media fere martinus hieme uenis¬
set: mansionem ei in secretario eccłie clerici pa¬
mento subdiderunt: lectum ei plurimo strami¬
ne extruxerunt. Dem cum se Martinus cubi¬
tum collocasset: insuetam mollitiem strati male
blandientis horrescit: quippe qui nuda humo
uno tantum cilitio suꝑiecto occubare consue¬
uerat. Itaq quasi accepta ꝑmotus iniuria: stra¬
mentum omne proiecit. Qasu suꝑ fornaculã

Expanded text:
illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici pamento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam
Abbreviated transcription (Latin):
quem fluctus absorbuit: & post triduum toti¬
dem noctes emergẽte ex prosundo unda restitu¬
it. atq nescio an pene plus fuerit uixisse inpro¬
fundo:an supra maris profunda transisse. Sec
hec ut arbitror stulte non legeras: aut lecta non
audieras. Neq enim absq diuino consilio isti¬
usmodi exemplum beatus euuingłista sacris lit¬
teris protulisset:nisi ut ex his humana mens eru¬
diretur. naufragiorum atq serpentium casibus.
Et sicut apłs refert qui nuditate. fame.latronũq
ꝑiculis głatur. omnia hec scĩs hominib ad ipeti¬
endum quidem esse commuma: s his tolerandis
atq uincendis. precipuam semꝑ iustorum fuisse
uirtutem: dum ꝑomnia temptamenta patienteᷤ.
semꝑ inuicti. tanto fortius uincerent: quanto
grauius ꝑtulissent. Unde hoc quodͣ martimi
infirmitatem uocatur plemum est dignitatis
&e gle: siquidem ꝑiculosissimo casu e iicerit Oe¬
terum omissum  a me in libello illo quem de uita

Expanded text:
quem fluctus absorbuit et post triduum totiquem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus ad perpetiendum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita
Abbreviated transcription (Latin):
set: sensisse referuntur. Hic homo debet homici¬
da esse: quem saluum factum de mari. fata uiue¬
re non sinunt. At ille excussa uiꝑa in ignem:
nichil mali patiebatur. Illi autem subito casu¬
rum & repente moriturum eum putabant. Sed
cum uiderent nichil mali contingere ei: conuer¬
tentes se dicebant eum dm̃ esse. Alioqui uel
horum exemplo omnium mortalium infelicissi¬
me ꝑfidiam tuam coarguere ipse debueras: ut
si tibi scandalum mouerat. quod martinus flam¬
ma ignis uidebatur attactus: hunc rursum ad¬
tactim ad merita illius uirtutemq referres. quod
circum septus ignib non ꝑisset. Agnosce enim
miser agnosce quod nescis: omnes fere scõs ma¬
gis insignes ꝑiculorum suorum fuisse uirtutib.
Uideo quidem petrum fide potentem. rerum ob¬
stante natura mare pedib suꝑgressum: & insta¬
biles aquas corporeo pressisse uestigio. Sed non
ideo minor michi uidetur gentium predicator.

Expanded text:
set, sensisse referuntur : hic homo debet homiciset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse uirtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator,