comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. cara calla quã uestiebat᷑ indutus militib
exhibuit : atq ad uidicẽ uinctus ꝑductus est
Contigit autẽ iu dicẽ eahora quã ad eũ albanus
adducebat᷑ aris assistere : ac de monibus hostias
offerre. Cũq uidisset albunũ : mox ira succensus
nimia qđ se ille ultro ꝓ hospite quẽ susceperat
pulitibus offerre. ac discriminidare presumpsũ¬
set : ad sĩmula chra dȩmonũ quib: assistebut eum
uissit ꝑtrahi. Quia rebellem inquiens ac sacrilegũ
celare quã militibus reddere maluisti: ut contem¬
ptor diuum meritã blasphemiae suae pęnã lue
quȩcũq illi debebant᷑ supplicia tu soluere habes.
si a cultu nr̃ȩ religionis discedere temptas: At scs̃
albanus qui sẽ ultro ꝑsecutorib fidei xpianũ esse
ꝓdiderat: nequaquã minas principis metuit. sed¬
sed accinctus armis militie spiritalis. palã seiuis¬
ĩs illius parere nolle ꝓnuntiabat. Tunc iude

Expanded text:
id est, caracalla qua vestiebatur indutus, militibus id est, caracalla qua vestiebatur indutus, militibus exhibuit, atque ad judicem vinctus perductus est. Contigit autem judicem ea hora qua ad eum Albanus adducebatur, aris adsistere ac daemonibus hostias offerre, numque vidisset Albanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospite quem susceperat militibus offerre ac discrimini dare praesumpsisset, ad simulacra daemonum quibus adsistebat eum jussit pertrahi: Quia rebellem, inquiens, ac sacrilegum celare quam militibus reddere maluisti, ut contemptor divum meritam blasphemiae suae poenam lueret, quaecumque illi debebantur supplicia tu solvere habes, si a cultu nostrae religionis discedere tentas. At sanctus Albanus qui se ultro persecutoribus fidei Christianum esse prodiderat, nequaquam minas principis metuit; sed accinctus armis militiae spiritalis, palam jussis illius parere nolle pronunciabat. Tum judex:
Abbreviated transcription (Latin):
presbiter fortunatus in laude rurginũ cum
beatoꝵ martrrũ qui de toto orbe ad d̃m ue
fecunda brutannia profert. Qui uidelicẽt alba¬
nus paganus ad huc cũ ꝑfidorũ principũ mandata
aduersũ xp̃ĩanos sẽuirent : clericũ quendã ꝑsecu¬
tores fugientẽ hospitio recepit. Quẽ dũ orationib
continuis ac uigiliis die noctuq studere conspi¬
cer& : subito diuina grã respectus. exemplũ fider
ac pietatis illius cȩpit emulari. ac saluta ribus
eus exortationib paulatĩ edoctus: relictis idoladiȩ
tenebris. xp̃i anus in tegro excorde factus .ẽ. Cumq
prȩfatus clericus aliquot diebus hospitaretur
apud eũ : ꝑuenit ad aures nefandi principis con¬
fessorẽ xp̃i cui necdũ fuerat: locus martrrii de¬
puta tus penes albanũ latere. Unde statĩ ius¬
sit militibus eũ diligentius inquirere. Qui dũ
ad tuguriũ martyris ꝑuenissent: mox se sc̃s al¬
banus ꝓhospite ac magis tro suo ipsius habitu

Expanded text:
presbyter Fortunatus in Laude virginum, cum beatorum martyrum qui de toto orbe ad Dominumfecunda Britania profert. Qui videlicet Albanus paganus adhuc, cum perfidorum principum mandata adversum Christianos saevirent, clericum quemdam persecutores fugientem hospitio recepit: quem dum orationibus continuis ac vigiliis die  Al., diu noctuque studere conspiceret, subito divina gratia respectus exemplum fidei ac pietatis illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatriae tenebris Christianus integro ex corde factus est. Cumque praefatus clericus aliquot diebus apud eum hospitaretur, pervenit ad aures nefandi principis confessorem Christi cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere. Qui cum ad tugurium martyris pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habitu,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ reliquias amortis articulo reuocatꝰ. x¬
Ut defuncto paulino
itamar ꝓ eo hrofensis ecłȩ p̃sulatũ susceperit & dehumilitate mirabili
regis osuini qui abosuiu crudeli ꝑemptus : X U.¬
X U. Ut epm̃ aidan nautis
& tẽpestatẽ futurã p̃dixerit. & oleũ scm̃ quo hanc sedarent dederit

Expanded text:
per reliquias ejus a mortis articulo revocatus. Ut, defuncto Paulino, Ithamar pro eo Hrofensis Ecclesiae praesulatum susceperit; et de humilitate mirabili regis Osuini, qui ab Osuiu crudeli caede t episcopus Aidan nautis et tempestatem futuram praedixerit, et oleum sanctum quo hanc sedarent, dederit
Abbreviated transcription (Latin):
Ostenditur autẽ locus ille quondã idolorũ non longe abebu¬
raco ad orientẽ ultra amnẽ doruuentionẽ. & uocatur hodie
godmund dingahã. ubi pontifex ipse inspirante dõ uero
polluit ac destruxit eas quas ipse sacrauerat aras

Expanded text:
Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab EbuOstenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras
Abbreviated transcription (Latin):
dona ual& tribuere. Vnde suggero rex. ut tẽpla & altaria quȩ
sine fructu utilitatis sacrauimus. otius anathemati & igni con
pauli no rex : & abrenuntiata idolatria. fidẽ se xpĩ suscipere conn¬
fessus ẽ. Cũq ap̃fato pontifice sacrorũ suorũ quȩrer& quis ara et
fana idolorũ cũ septis quib erant circũdata priꝰ ꝓphanare de¬
ber&. ille respondit. Ego. Quis enĩ ea quȩ ꝑstultitiã colui nunc
ad exemplũ omniũ aptius quã ipse ꝑsapientiã mihi adõ uero
donatã destruã: Statimq abiecta suꝑstitione uanitatis: roga¬
uit sibi regẽ arma dare. & equũ emissariũ. quẽ ascendens adido
accepit lanceã inmanu. & ascendens emissariũ regis. ꝑgens ad
idola. Qđ aspiciens uulgus: aestimabat in sanire. Nec distulit.
lancea quã tenebat. Multũq gauisus de agnitione ueri dĩ cult̃
sit sociis destruere ac succenđe phanũ cũ om̃ib septis sui

Expanded text:
dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati et igni contPaulino rex, et abrenunciata idolatria, fidem se Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum cum septis quibus erant circumdata, primus profanare deberet; ille respondit: « Ego. Quis enim ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissarium, quem ascendens, ad idoaccepit lanceam in manu, et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum insanire. Nec distulit ilancea quam tenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
pore qͦ intus ẽ. hiemis tẽpestate ñ tangitur. sed tam̃ paruiss
spatio serenitatis ad mom̃tũ excurso. mox de hieme in hiemẽ
regrediens. tuis oculis elabitur: ita hȩc uita hominũ ad modicũ
appar&: quid autẽ sequatur quid ue. p̃cesserit. prorsus ignoramꝰ
Vnde sihȩc noua doctrina certius aliqͥlattulit. merito esse se¬
quenda uideretur. Hissimilia & cȩteri maiores natu. ac regis con¬
siliarii diuinitus ad moniti ꝓsequebant᷑: Adiecit autẽ coifi. qͥa
uell& ipsũ paulinũ diligentius audire dedõ quẽ p̃dicabat uer¬
bũ facientẽ. Qđcũ iubente rege facer&. exclamauit auditis eius
sermonib dic̃s. Iam olim intellexerã nihil esse qđ colebamus.
a uidelic& qͣnto studiosior in eo cultu ueritatẽ quęrebã. tas
minꝰ inueniebã. Nunc autẽ aꝑte ꝓfiteor. quia in hac p̃dicatione
ueritas clar& illa quȩ nob uitȩ salutis & beatitudinis aeternȩ

Expanded text:
tempore quo intus est, hiemis tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo  Al., minimo spatio serenitatis ad momentum excurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova doctrina certius aliquid attulit  Al., attulerit, merito esse sequenda videtur. » His similia et caeteri majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia videlicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus ut diximꝰ horis cõpetentib solitariꝰ seder&. quid agendũ
suess&: ingrediens adeũ quadã die uirdĩ. inposuit dexterã
capiti eius. & an hoc signũ agnoscer& requisiuit. Quicũ tremens
adpedes eius ꝓcide uell& leuciuit eũ & quasi stimiliari uoce
affatus Ecce inqͥt hostiũ manus qͦs timuisti dnõdonante
euasisti. ecce regnũ qđ desid̾asti. ipso largiente ꝑcepisti. Mem̃to
ut certiũ qđ ꝓmisisti facere nedifferas suscipiendo fidẽ eius
et p̃cepta seruando quite & atẽporalib aduersis eripiens. tẽpo¬
ralis regni honore sublimauit . & de inceps uoluntati eius qua
ꝑme tibi p̃dicat obsecundare uolueris & iã aꝑpoeuis malorũ¬

Expanded text:
tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum suesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a pe
Abbreviated transcription (Latin):
tanto regi amicũ suũ optimũ innecessitate positũ auro uendere
immo fidẽ suã quȩ om̃ib ornam̃tis p̃ciosior ẽ. amore peccu¬
tiis hostilibus nontradidit: sed etiã eũ ut in regnũ ꝑuenir& ad¬
iuuit. Nam mox redeuntib domũ nuntiis. exercitũ ad debellan¬
dũ aedilfridũ colligit copiosũ. eũq sibi occurrentẽ cũ exercitu
multũ impari. Nonenĩ dederat illi spatium qͦ totũ suũ congre¬
gar& atq ad unaret exercitũ. occidit infinib gentis merciorũ
ad orientalem plagã amnis qui uocat᷑ idlȩ. In quo certamine
& filiꝰ redualdi uocabulo ragenheriꝰ occisus ẽ. ac sic eduini iun¬
xit oraculũ qđ acceꝑat. Non tantũ regis sibi infesti insidias
uitauit: uerũ etiã eidẽ ꝑempto. in regnigłam surcessit. Cũ gͦ
p̃dicante uerbũ dĩ paulino rex credere differr&. et ꝑ aliquod

Expanded text:
tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuciis hostilibus  Al., hostibus non tradidit, sed etiam eum ut in regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu
p̃dixerit. etiã consilium tibi tuȩ salutis acuitȩ melius atque
utilius quã aliqͥs detuis parentib aut cognatis umquã au¬
dunt ostende potuerit. ñ ei obtẽperare & monita eiꝰ saluta¬
ria suscipere consentis: Nec distulit aeduinꝰ. quin continuo
polliceretur in omĩb: secuturũ doctrinã illiꝰ qui se tot actantis
calamitatib ereptũ. ad regni apicẽ ꝓueher&. Quo acceptore¬
differas. & his dictis ut ferunt repente disparuit. ut intellige¬
r& non eẽ. hominẽ qui sibi apparuiss& sed sp̃m. Et cũ regius
amicus illiꝰ. lȩtoq uultu salutans eũ. surge in qͥt intra. & sopitis
acrelictis curarũ anxietatib quiete m̃bra simul& animũ cõ
pone. qͥa mutatũ ẽ cor regis:. nec tibi aliquid mali facere. sed
fidẽ potius pollicitã seruare disponit. Postquã enĩ cogitationẽ
suã dequa tibi ante dixi reginȩ insecreto reuelauit: reuocauit
eũ illa ab intentione. ammonens qͥa nulla ratione conueniat

Expanded text:
adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto redifferas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum. Et cum regius amicus illius, laetoque vultu salutans eum: « Surge, inquit, intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra simul et animum compone, quia mutatum  Al., immutatum est cor regis, nec tibi aliquid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
seriure curaui. Unde restat ut si ea quȩ nunc nob̵ noua pͥdicant᷑
meliora esse & forciora habita examincitione ꝓspexeris absq
ullo contamine susciꝑe illa festinemꝰ. Cuiꝰ suasioni uerbisq
prudentib alius optimatũ regis tribuens assensũ. continuo sub¬
dit . Talis inquiens mihi uidet᷑ rexuita hominũ p̃sens int̃ro
ad comparationẽ eiꝰ qđ nob̵ incertũ ẽ tẽporis qualeꝰ cũ teresi¬
dente ad cenã cũ ducib ac ministristuis tẽpore brumalis
accenso quidẽ foco inmedio & calido effecto coenaculo fu¬
rentib autẽ foris ꝑomic̃ turbinib: hiemaliũ pluuiarũ¬

Expanded text:
servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviaru
Abbreviated transcription (Latin):
uibus auditis rex. suscipere quidem fidẽ quãxIII.
docebat. & uelle & debere respondebat. Uerũ ad huc cũ
cebat. ut si & illi eadẽ sentire cũ eo uellent: om̃s parit̃ in fontẽ
uite xpõ consecrarent᷑. & annuente paulino. fecit ut dixerat
abito enĩ cũ sapientib consilio : sciscitabat᷑ singillatim ab omnib
qualis sibi doctrina hȩc eatenus in audita & nouus diuinitatis
qui p̃dicabat᷑ cultus uidetur. Cui pͥmus pontificũ ipsius coifi
continuo respondit. Tuuide rex quale sit hoc qđ nob̵modo p̃di¬
hil omĩno uirtutis hab&. nihil utilitatis religio illa quã huc¬
usq tenuimꝰ. Nullus enĩ tuorũ studiosius quã ego culturȩ dõn
niõꝵ se subdidit: & nihilominus multi sunt qͥ ampliora a tebe¬
neficia quã ego. & incuores accipiunt dignitates incigisq ꝓspe¬
rant᷑ in om̃ib quȩ agenda uł ad quirenda disponunt. Si autẽ
dii aliqͥd uclerent. me potius iuuare uellent : qui illis impensius

Expanded text:
uibus auditis, rex suscipere quidem se fidem quam docebat, et velle et debere respondebat. Verum adhuc cum cebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur. Cui primus pontificum ipsius Coifi  Al., Coefi; al. Cyfi continuo respondit: « Tu, vide, rex, quale sit hoc quod nobis modo praediuam hucusque tenuimus: nullus enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius
Abbreviated transcription (Latin):
uelis es . Quihis te meroribus absoluat. & redualdo suadeat. ut
nec ipse tibi aliquid mali faciat. nec tuis te hostibus ꝑimen¬
dũ tradat. Quicũ se omĩt quȩ poss& huic tali ꝓmercede
beneficia daturũ esse responder&: adiecit ille. Qđsi etiã
regẽ te futurũ extinctis hostibus inueritate ꝓmitat. ita
ut non solũ om̃s tuos ꝓgenitores. sed & om̃s qui antete reges
ingente anglorũ fuerant potestate transcendas. At ae¬
duinꝰ constantior int̾rogando factus. non dubitauit pro¬
mittere . quin ei qͥtanta sibi beneficia donar& dignisi¬
pse grãrũ actionib responder&. Tum ille tertio. Si autẽ
inquit his qui tibi tanta taliaq dona ueraciter aduentu

Expanded text:
ui sit, qui his te moeroribus absolvat, et Redualdo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit. &si illic ubi dñs ꝑcreaturã subditã hominib loque¬
batur : tanta ꝓuisione est̃ munditia corporis requisita. ut
qui uerba dĩ ꝑciperent. mulierib mixti non essent : quan¬
tomagis mulieres quȩ corpus dnĩ omĩpotentis accipiunt.
custodire inse munditiã carnis debent. ne ipsa in estima
uid depueris suis ꝑ sacerdotẽ dicit᷑. ut si amulierib mundi
essent : panes ꝓpositionis acciꝑent. quos omĩno non accipe¬
rent : nisi priꝰ mundos eos dauid amulierib fateretur.
Tunc autẽ uir qui post ammixtionẽ coniugis. lotus a qͣ
fuerit. etiã sacrȩ cõmunionis mỹsteriũ ual& accipere : cũ ei p̃
finita sententia. etiã ecđam licuerit intrare:

Expanded text:
praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquepraecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei perciperent mulieribus mixti non essent; quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt, custodire in se munditiam carnis debent, ne ipsa inaestimabtenim ad David de pueris suis per sacerdotem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent, quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur? Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacrae communionis mysterium valet accipere, cum ei juxta praefinitam sententiam, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
igitur:
non ẽ tam̃ adꝓbabile. qđ in eo animꝰ ꝑturbatur. Contra uitia
qͥope delinquentiũ iratus fuerat: qui dicebat. Turbatus ẽ.
in contẽplationis se lucẽ suspende : in ira suũ oculũ turbatũ
dolebat quicdũ male acta deorsũ insequitur : confundi
atq turbari a summorũ cõtẽplatione cogebat᷑. & lauda¬
ptatis raptus. sed solũ modo creandorũ liberorũ grat utitur:
a nob ꝓhiberi non deb& accipere : qui inigne positus. ne¬
tas dominat᷑ in opere cõmixtionis: habent coniuges etiã
desua cõmixtione qđ defleant. Hoc enĩ eis concedit scã p̃¬
dicatio. & tam̃ de ipsa concessione metu. animũ concutit
at uxorẽ suã : statim subiungere curauit. Hoc autẽ dico
scđm indulgentiã. ñ scđm imꝑiũ. Non enĩ indulgetur qđ
lico quici iustũ ẽ. Qđigitur indulgere dixit : culpã eẽ mon¬
strauit. Uigilanti uͦ m̃te pensandũ ẽ : qđ insyna monte dñs
ad popłm locuturꝰ. prius eundẽ popłm abstinere amulierib

Expanded text:
gitur, non est tamen adprobabile quod in eo animus perturbatur. Contra vitia quippe delinquentium iratus fuerat qui dicebat: Turbatus est in contemplationis se lucem suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male acta deorsum insequitur, confundi atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudaptatis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitura nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus netas dominatur in opere commixtionis: habent conjuges etiam de sua commixtione quod defleant. Hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit.at uxorem suam, statim subjungere curavit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Non enim indulgetur quod licet, quia justum est. Quod igitur indulgere dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem populum abstinere a mulieribus
Abbreviated transcription (Latin):
adulterio uł fornicatione. sed delegitimo coniugio natus
se natũ gemebat. quia portabat in ramo humorẽ uitii :
nẽ coniugum : iniquitatẽ nominat. sed ipsã uidelicoe i¬
legitima sunt : & tam̃ in eoꝵ actu. aliqͥtenus fedamur.
sicut sȩpe i rascendo culpas insequimur. & tranquillita¬
tẽ in nob̵ animi ꝑturbamus : &cũ rectũ sic qđ agitur:

Expanded text:
adulterio, sive fornicatione, sed de legitimo conjugio natus adulterio, sive fornicatione, sed de legitimo conjugio natus se natum gemebat: quia portat  Al. add. arbor in ramo humorem vitii, nem conjugum iniquitatem nominat, sed ipsam videlicet vlegitima, et tamen in eorum actu aliquatenus foedamur; sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus: et cum rectum sit quod agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Lex autẽ ueteri popło p̃cepit : ut mixtus uir mulieri. & la¬
uari aqua debeat. & ante solis occasũ ecđam non intrare.
Qđtam̃ intelligi spiritalit̃ potest: quia mulieri uir miscet᷑.
qͣndo in licitȩ concupiscentiȩ animus incogitatione ꝑde
ctationẽ coniungitur. quia nisi priꝰ ignis concupiscentiȩ a
m̃te deferueat : dignũ se congregationi frm̃ ȩstimare ñ deb&
qui se grauari ꝑnequitiã prauȩ uoluntatis uid&. Quãuis
dehacre diuersȩ hominũ nationes diuersa sentiant. atq a¬
lia custodire uideant᷑ . Romanorũ tam̃ semꝑ ab antiqͥorib:
usus fuit : post ammixtionẽ ꝓpriȩ coniugis. & lauacripuri¬
ficationẽ quȩrere. & ab ingressu eccłiȩ paululum reuerent᷑
abstinere Nec hȩc dicentes culpã deputamus esse coniugiũ.
nis fieri non potest: a sacri loci ingressũ abstinendũ ẽ. quia
uoluntas ipsa esse sine culpa nullatenꝰ potest . Nonenĩ:

Expanded text:
Lex autem veteri populo praecepit, ut mixtus vir mulieri, et laLex autem veteri populo praecepit, ut mixtus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare: quod tamen intellegi spiritaliter potest. Quia mulieri vir miscetur, quando inlicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur; quia nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregationi fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluntatis videt. Quamvis de hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur, Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu Ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec dicentes, culpam deputamus esse conjugium; nis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est; quia voluntas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uero delectare caro coeperit: tunc pecccitũ incipit nasci
Si autẽ &iã ex delib̾atione consentit: tune peccatũ co¬
scitur ꝑfici. Insuggestione igitur peccati initium ẽ: inde¬
lectatione fit nutrim̃tũ. in consensũ ꝑfectio. Et sȩpe con¬
tingit: ut hoc qđ maligni sp̃s seminant incogitatione.
caro indelectationẽ trahat. Nec tam̃ animã eidẽ delecta¬
tioni consentiat. Et cũ caro delectare sine animo nequeat.
ipse tam̃ animus carnis uoluptatib reluctans indelecta¬
tione carnali aliquomꝰ ligatur inuitus: ut ei exratione
inmenbris meis repugnantẽ legi mentis meȩ & captiuũ
me ducentẽ in lege peccciti. quȩ ẽ. in menbris meis: Si autẽ
captiuus erat: minime pugnabat. Sed et pugnabat : qua¬
lex quȩ inmenbris ẽ. repugnabat. Si autẽ pugnabat : ca¬
ptiuus nonerat. Ecce itaq homo est ut ita dixerim : ca¬

Expanded text:
cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat: nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et cum caro delectare  Al., delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex rationein membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Si autem captivus erat, minime pugnabat; sed et pugnabat: qualex quae membris est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, ca
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑
ipsa mens rea : non tam̃ suo udicio libera. cũ se & si dormienti
corpore nichil meminit uidisse : tam̃ inuigiliis corporis me¬
minit in ingluuiem cecidisse. Sinuͦ exturpi cogitatione iugi¬
lantis oritur illusio dormientis. patet animo reatus suus
Uid& enĩ aqua radice inquinatio illa ꝓcesserit. qͥa qđ cogi¬
tauit sciens : hoc ꝑtulit nesciens. Sed pensandũ ẽ. ipsa cogi¬
tatio utrũ suggestione. andelectatione. uł qđ mauis ẽ. pec¬
cati consensu acciđit. Tribus enĩ modis. impleturomẽ pec¬
catũ. uidelic& suggestione. delectatione. consensu. Sugge¬
stio quippe fit ꝑ diabolũ. delectatio ꝑcarnẽ: consensus
ꝑspm̃ : quic & pͥmã culpã serpens suggessit. eua uelut
caro delectata ẽ: adam uero uelut sp̃s consensit. Et neces¬
saria ẽ magna discretio : ut inter suggestionẽ atq delo
maalignus sp̃s peccatũ suggerit inmente. si nulla pecca¬
ti desectatio sequatur : peccatũ omĩmodo ꝑpetratũ nonẽ.

Expanded text:
ostenditur, ipsa mens rea, non tamen vel suo judicio libera, cum se, etsi dormienti corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis, meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensusm: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delemalignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est;
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo excogitatione contingit. Et quidẽ cũ ex na¬
turȩ suꝑ fluitate uł infirmitate euenerit. omĩ modo
hȩc illusio non ẽ. timenda : quici hanc animus nesciens
ꝑtulisse magis dolendũ ẽ. quã fecisse Cũ uero ultra
modũ appetitus gulȩ insumendis alim̃tis rapitur. atq
id circo humorũ receptacula grauantur : hab& ex in¬
de animus aliquẽ reatũ. non tam̃ usq ad phibition
ꝑcipiendi scĩ mysterii. uł missarũ sollẽpnia cele
brandi. cũ fortasse aut festus dies exigit. aut exhiberi mi¬
steriũ ꝓeo qđ sacerdos alius in loco de ẽ. ipsa necesi¬
tas conpellit. Namsi ad sunt aliqui implere ministeriũ
sterii ꝓhiberi non deb&. sed abimmolatione sacri m¬
sterii abstinere ut arbitror humiliter deb&. si tam̃
dormientis m̃tẽ turpi imaginatione non concusserit:
Nam sunt quib: ita plerũq illusio nascitur : ut eorũ
animus etiã in somno corporis positus turpibus ima¬

Expanded text:
aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem cum ex naaliquando ex cogitatione contingit. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sacri mysterii, vel missarum solemnia celebrandi: cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministerium sterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet: si tamen dormientis mentem turpi imaginatione  Al., suggestione non concusserit. Nam sunt quibus ita plerumque inlusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus ima
Abbreviated transcription (Latin):
nterrogatio augustini si post illusionẽ quȩ ꝑ somniũ sol& ac¬
cidẽ uł corpus dnĩ quis lib& acciꝑeualeat: uł si sacerdossit
sacra mysteria celebrare: Responsio gregorii. Hunc quidẽ
destam̃tũ ueteris legis sicut insuperiori capitulo iã diximꝰ
pollutũ dicit. & nisi lotũ aqua: usq ad uesperũ intra¬
re eccłtim non concedit. Qđ tam̃ aliter popłs spĩtalis in¬
telligens: sub eodẽ intellectu accipi& quo p̃fati sumus. qͥa
quasi ꝑ sominiũ illuditur : qui tẽptatur. Immunditia
ueris imciginib: incogitatione inquinatur. sed lauanđ
ẽ. aqua ut culpas cogitationis lacrimis abluat: & nisi
prius ignis tẽptationis recederit: reum se quasi usq ad
uesperũ cognoscat. Sed est in eadẽ in lusione ualde ne¬
cessaria discretio : quȩ subtiliter pensari debeat. exqua
rẽ accidat m̃ti dormientis. Aliquando enĩ excrapu¬
la. aliquando exnaturȩ suꝑ fluitate. uł infirmitate.

Expanded text:
nterrogatio Augustini, et responsio Gregorii. Si post illusionem quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quislibet accipere valeat, vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Responsio Gregorii. Et quidem hunc Testamentum Veteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi lotum aqua. Ei usque ad vesperum intrare ecclesiam non conceditur: quod tamen aliter populus spiritualis intelligens sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et 1162 nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione valde necessaria discretio, quia valde subtiliter pensari debet ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate vel infirmitate,
Abbreviated transcription (Latin):
iurib: in sucdandũ edocuit :i taetiã descriptis seorn nirdbusis que
uirtutẽ e rũdẽ si daritas oscenđoe Prima quoq rraculis qui¬
et eahiel is ꝓrbes que uidebant᷑ obscuriores ꝓomelias xx & cduas
pomõ lucis intus habeant de monstrauit. excepto sibellore¬
seonssonũ quẽ adinc̃rogationẽ sc̃i augustini primi anglorũ
hesitis ereĩser psit. &ut supra docuimus totũ ipsũ libellũ
hesionserentes hr̃storis libello qͦq sy nodico quẽ ep̃isicaliȩ

Expanded text:
tutibus insudandum, edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae tutibus insudandum, edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque em lucis intus habeant, demonstravit. Excepto libello Responsionum quem ad interrogationes S. Augustini, primi Anglorum episcopi, scripsit, ut supra docuimus, totum ipsum libellum his inferentes historiis; libello quoque synodico, quem cum episcopis
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatis głai sublimatũ. subtile quidẽ ꝑ effectũ spiritał
potentiȩ : sed palpabile ꝑueritatẽ naturȩ. iuxta exẽplũ domici
corporis. dequo amortuis suscitato. dicit ipse discipłis. Palpate
& uidete : qr sp̃s carnẽ & ossa non hab& sicut me uidetis hab̾e.
Incuius assertione fidei uenerabilis pat̾ gregorius intantũ con
tra nascentẽ heresim nouã laborare contendit. tanta hanc in¬
stantia quuanit eciã prissimo imꝑatore tiberio constantino cõmi¬
nuit. ut nullus exinde sit inuentus qui eus resuscitator ex istene
seliã qoq librũ cõposut egregiũ quiuocatur pastoralis: inqͥman¬
festa luse pate fecit. quales ad eccłiȩ regimen. ut suũ qualite ipsi
peoraes uuere qua discretione singulas quasq audientũ inftruer
psonas & qͥnta consicdcitione ꝓpriã quotidie debeant frgilitatem
duob: eodicib aequa sorte distimxit. Libros tompasuit qunsa
steris college ut sicuc in libros expositionũ suarũ quibus si cuir¬

Expanded text:
immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae: juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis suscitato, dicit ipse discipulis: Palpate  videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum tra nascentem haeresim novam laborare contendit, tanta hanc instantia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, quales ad Ecclesiae regimen adsumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium instruere personas, et quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatemduobus codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorumsteris collegit: ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit vir
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ uocati. Rex prouintiȩ illiꝰ quomodo appellatur : respon¬
sũ ẽ. qđ aelli diceretur : Atille adludens ad nom̃: dit. Alle¬
luia laudẽ dĩ creatoris illis in partibus oport& cantari. Acce¬
densq ad pontificẽ romanȩ & apłicȩ sedis. nondũ enĩ erat ipse
pontifex factus rogauit ut genti anglorũ inbriatanniã aliqͦs
uerbi ministros ꝑ quos ad xp̃m conuerteret᷑ mitter&. se ipsũ
paratũ esse. in hoc opus dnõ cooperante ꝑficiendũ. sitamen
apłico papȩ hocut fieret placer&. Qđ dũ ꝑficere non possoe
quici & si pontifex conceđe illi qđ petierat uoluit : nonta
ciues romani ut tam longe aburbe seceder& potuere ꝑmit¬
tere. Mox ut ipse pontificatus officio functus ẽ. ꝑficit opꝰ
di desid̾citũ. alios quidẽ p̃dicatores mittens. sed ipse p̃dica¬
tionẽ ut fructificar& suis exortationib ac p̃cibus adiuuans

Expanded text:
rdiam Christi vocati. Rex provinciae illius quomodo vocatur? Responrdiam Christi vocati. Rex provinciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Aelle diceretur. At ille alludens ad nomen, ait: Alleia laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. Porro accedens ad pontificem Romanae et apostolicae sedis nondum enim erat ipse pontifex factus rogavit ut genti Anglorum in Britanniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converterentur, mitteret; seipsum paratum esse in hoc opus, Domino cooperante, perficiendum, si tamen apostolico papae hoc ut fieret placeret. Quod dum perficere non posset quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen cives Romani, ut tam longe ab Urbe secederet, potuerunt permittere, mox ut ipse pontificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus adjuvans.
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ alios aduenisse. ac uidisse inter alia pueros uenales posi¬
tos candidi corporis ac uenusti uultus. Capillorũ qͦq formȩ
egregia. Quoscũ aspicer&: int̾rogauit ut aiunt dequa regio¬
cuiꝰ in colȩ talis essent aspectus. Rursũ interrogauit utrũ idẽ
insulani xpĩani anpaganis ad huc errorib essent implicati.
Dictũq ẽ. qđ essent pagani. Atille exintimo corde longa trahens
suspiria. Heu prodolor inquit. qđ tã lucidi uultus homines te¬
nebrarũ auctor possid&. tantaq grã fronti spicii mentẽ ab incer¬
na grt̃i uacuam gestat. Rursus ergo int̾rogauit qđ essa uoca¬
bulũ gentis illiꝰ. Responsũ est qđ angli uocarent᷑. At ille. Bene
inqt. Nam & angelicã habent faciem & tales angłorũ inceł
isti sunt allati : Res ponsũ ẽ quia de iri uocarentur id ÷ pro¬
uintiales. Atille. Bene inquit de iri deira ẽruti & ad miscđicĩ¬

Expanded text:
inter alios advenisse, ac vidisse inter alia pueros venales posiinter alios advenisse, ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regiocujus incolae talis essent aspectus Rursus interrogavit utrum iidem insulani, Christiani, an paganis adhuc erroribus essent implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria: « Heu, proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontispicii mentem ab interna gratia vacuam gestat! » Rursus ergo interrogavit, quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uia ẽ Pontificis summi hoc claudunt᷑ menbra sepulchnos
Sii innumeris sempuuit ubiq bonis ł suriem dapibus suꝑauit
fngora ueste . Atq animcis monitis : texit ab hoste sacris imple¬
bata. aetu. quicquid sermone docebat. ł sio ut exemplũ : mi¬
stica uerba loquens Ad xp̃m anglos conuercit : pietate magi¬
stra. Ad quirens fidei agmini gente noua hic labor hoc scũ¬
diũ hȩc tibi cura. hoc pastor agebas ut d nõ offerres plurima
luera gregis hisq dĩ consul factus lȩtare triumphis e ssauts mea¬
cedẽ operũ. lam sine fine tenes. Nec silentio p̃tereunda opi¬
nio ẽ: quȩ debeato gregorio traditione maiorũ ad nosusq
ꝑlata est: quici uidelic& excausa ad monitus: tam sedulam
erga salutẽ nrȩ̃ gentis curã gesserit. Dicunt quia die quadã cũ
aduenientib nuꝑ mercatorib multa uenalia in forũ fuissent
collata : multi ademendũ confluxissent. & ipsũ gregorium

Expanded text:
ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum, mystica verba loquens. Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Ut Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. Nec silentio praetereunda opinio quae de beato Gregorio, traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt, quia die quadam cum advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum fuissent conlata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium
Abbreviated transcription (Latin):
& sotii eiꝰ non sola p̃dicatione uerborũ. sed etiã cęlestiũ ostensi¬
one signoꝵ gentẽ anglorũ ad agnitionẽ ueritatis ꝑducebant.
Fecit inter alia beatus papa gregorius. ut in eccłiis scõꝵ apłoꝵ
missarũ celebratione tria uerba maxime ꝑ fectionis plena
suꝑ adiecit. Diesq nr̃os intua pace disponas. atq ab aeterna
dãpnatione nos eripi. & inter electoꝵ tuoꝵ iubeas gregẽ numerari.
Rexit autẽ eccłcim tẽporib imꝑatorũ mauricii & focatis.
Scd̃o autẽ eiusdẽ focatis anno transiens ex hac uita : migrauit
aduerã quȩ incęlis ẽ. uitã. Sepultus ẽ. corpore in eccłicibeati pe¬
tri apłi ante secretariũ diẽ quarto iduũ mcrtiarũ quandoq¬
l tũba ipsius epita phium hui modi. Suscipe tratuo corpus
decorpore sũptũ reddere quod ualeas uiuificante dõ. Spsa
sora pecit. loetinil iura nocebunt. Cui uitȩ alteriꝰ mors magis

Expanded text:
et socii ejus non solum praedicatione verborum, sed etiam coelestium ostensiet socii ejus non solum praedicatione verborum, sed etiam coelestium ostensione signorum gentem Anglorum ad agnitionem veritatis perducebant. Fecit inter alia beatus papa Gregorius, ut in ecclesiis apostolorumissarum celesuperadjecit: « Diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos eripi et in electorum tuorum jubeas grege numerari. Rexit autem Ecclesiam temporibus imperatorum Mauricii et Phocatis. Secundo autem ejusdem Phocatis anno transiens ex hac vita, migravit ad veram, quae in coelis est, vitam. Sepultus vero est corpore in ecclesia beatri Petri apostoli ante secretarium, die quarto Iduum Martiarum, quandoquin tumba ipsius epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis
Abbreviated transcription (Latin):
tis & iustitiȩ opus ꝑtin& etiã hoc: qđ nrãm gentẽ ꝑp̃dicatores quos
huc direxit dedentib antiqui hostis eripiens aeternȩ libertatis fe¬
cit esse participem. Cuius fidei & saluti congtuidens quãq digna
laude cõmendans : ipse dicit in expositione beati iob. Ecce lingua
brittanniȩ. quȩ nihil aliud nouerat quã barbarũ frendere : iam
dã tumidus iam substratus scõꝵ pedib seruit oceanus. eiusq barba¬
ros motus quos terreni pncipes edomare ferro nequiuerant: hos
ꝓdiuina formidine sacerdotũ ora simplicib uerbis ligant. Etqui
humiliũ linguas tim&. Quia enĩ ꝑceptis cȩlestibus uerb clarescen¬
tib qͦq miraculis uirtus ei diuinȩ cognitionis infunditur : eius¬
dẽ diuinitatis trore refrenatur ut praua metuat agere. acto¬
tis desiđĩ is ad ȩternitatis grcũm uenire concupiscat. Quibus
uerbis beatus goregorius hoc quoq declarat : qđ scs augustinꝰ

Expanded text:
s pertinet etiam hoc, quod nostram gentem per praedicatores quos huc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participem: cujus fidei et saluti congaudens, quamque digna laude commendans, ipse dixit in Expositione beati Job: « Ecce lingua Brittaniae, quae nil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant, et quihumilium linguas timet. Quia enim perceptis  Al., praeceptibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur, ut grave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. » Quibus verbis beatus Gregorius hoc quoque declarat, quod S. Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus pensarae quic scriptura teste omis fileꝰqui recipit᷑
flagellatur quo malis p̃sentib: durius deprimebatur : code
eterna certius p̃sũptione respirabat. Hȩc quidẽ de inmorta¬
lieius sint dicta ingenio qđ nec tanto corporis potuit dolore
restingui. Nam alii quidã pontifices construendis ornandisq
duro uł argento eccłiis oꝑam dabant. Hic autẽ totus erga ani¬
marũ lucrã uacabat. Quic qͥd peccuniȩ habuerat: sẽdulus hoc
ue iasiter dicere posse. Auris audiens beatificabat me &o
culus uidens testimoniũ mihi reddebat : quod liberasiem

Expanded text:
sollicitus pensaret quia Scriptura teste: Omnis filius qui recipitur, flagellatur; quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Haec quidem de immortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restingui  Al., restringi. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium redd
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ instigante omniũ bonorũ inimico ꝓpinquorũ suorũ
manu intfici. Erant autẽ duo germani fr̃s. qui hoc facinꝰ
patrarunt. Quicũ in terrogarentur quare hoc facerent.
& facta ab eis inurias mox obsecrantib placida m̃te dimit¬
ter&. Talis erat culpa regis proqua occidetur. qđ euangelica
p̾cepta deuoto corde seruar&. Inqua tam̃ eiꝰ morte in no¬
xia iuxta p̃dictũ uiri dĩ. uera ẽ. eius culpa punita. habuerat
Qui cũ abiss&. obuiauit ei antistes. At rex intuens eũ. mox
reatus postulans. Nam & ep̃s parit̃ desiliuit. sederat enĩ & i¬
pse in equo. Iratus autẽ tetigit regẽ iacentẽ uirga quã tenebat
quia noliusti te continere adomo ꝑditi & damnati illiꝰ.
tu in ipsa domo mori habes: Sed credendũ ẽ. quia ta
mors uiri religiosi nonsolũ talẽ culpã diluerit. sed etiã
helmꝰ filius sexbaldi qui baptitatus ẽ. ab ipso cedda in proum¬
tia orientaliũ anglorũ inuico regio qui dicitur rendlesham

Expanded text:
regem instigante omnium honorum inimico, propinquorum suorum manu interfici DCLX. Etant autem duo germani fratres qui hoc facinus patrarunt; qui cum interrogarentur quare hoc facerent et factas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox reatus postulans. Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virga quam tenebat quia noluisti te continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed etiam helm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham,
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicant. Parua autẽ exenia transmisi. quȩ uob parua
non erunt: cũ a uob exbeati petri apłi fuerint benedictio¬
ne suscepta. Omp̃s itaq ds̃ in uob grãm suã quã coepit per
extendat: & post longa tẽpora incȩlestis uos patriȩ congregati¬
one recipiat. In colum̃ excellentiã urcĩm : grc̃i suꝑna custodiat.
domine fili

Expanded text:
ultiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva ultiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli fuerint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in vobis gratiam suam quam coepit, perfextendat, et post longa tempora in caelestis vos patriae congregatione recipiat. Incolumen excellentiam vestram gratia superna custodiat, domine fili