comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
medici: Noluert̃ sanari qr cognouert̃ se labora¬
re: qđ non cognoscerẽt. nisi datãlegẽ implere
nõ possent: Innocẽs enĩhomosibi uidebat᷑. et ex
ex ipsa suꝑbia innocetie false. insanior fiebat:
ad domandã gͦ suꝑbiã et ad desudandã. data
ẽlex: ñ ad lib̾andos egͦtos. s ad cõuincendos suꝑ¬
bos: Ergo attendat karitas ur̃a: Ad hoc data ẽ.
lex. que ꝓdet morbos: ñ que tolłet: Ideo gͦ. egͦti
illi quim domib suis secretiꝰ egͦ tare possent. si

Expanded text:
edici: voluerunt sanari, quia cognoverunt se laborare; quod non cognoscerent, nisi datam Legem implere non possent. Innocens enim homo sibi videbatur, et ex ipsa superbia innocentiae falsae insanior fiebat. Ad domandam ergo superbiam, et ad denudandam, data est Lex; non ad liberandos aegrotos, sed ad convincendos superbos. Ergo attendat Charitas vestra: ad hoc data est Lex, quae proderet morbos, non quae tolleret. Ideo ergo aegroti illi, qui in domibus suis secretius aegrotare
Abbreviated transcription (Latin):
tanĩ: ut qui obliti st̃ cõmemorent᷑: Nel qͥfor¬
te ñ audiert̃ audiant: et qͥ tenẽt qđ audire
c̃sueuert̃. repetendofiat ut obliuisci ñ possit
Meminimꝰ enĩ dehoc capło eu̾głii iã uos lo-¬
quutos karitatiurẽ: nec piget tam̃ eadẽ uob̃
cõmemorare. sic̃ ñ piguit eandẽ lectionẽ uob¬
repetere Apłis paulus dicit qͦdãm in epła.
eadẽ scrib̾e uob̾. mͥ qͥdẽ ñpigrũ: uob̃ autẽ¬

Expanded text:
t qui obliti sunt commemorentur, vel qui forte non audierunt, audiant; et qui tenent quod audire consueverunt, repetendo fiat ut oblivisci non possint. Meminimus enim de hoc capitulo Evangelii jam nos locutos Charitati vestrae. Nec piget tamen eadem vobis commemorare, sicut non piguit eamdem vobis lectionem repetere. Apostolus Paulus dicit quadam in Epistola: Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis aute
Abbreviated transcription (Latin):
cat in te et ꝑficiat᷑ in te. et capias hoc non
ame. s ab illo qui et me fecit et te. Tamen
non utcũq nos dimisit dñs. qui uoluit in¬
telligi. quia in eo qđ dixit non potest fili¬
us a se facere quicquã nisi quod uiderit pa

Expanded text:
cat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non cat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intelligi quia in eo quod dixit, Non potest Filius a se facere qu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit scđm spm̃: angelis sociatur. Quan
angłica uita utrũ paruusan grandis sis
Si enim adhuc paruus es: dicunt tibi an-¬
geli cresce: Nos panẽ manducamus. tu lac¬
te nutrire. Lacte fidei: ut ꝑuenias ad ci¬
bum spei. Si auẽ adhuc inhiatur sordidis
uoluptatib si adhuc fraudes cogitantur.
simendatia non uitant᷑. si mendatia ꝑiu-¬
riis cumulant᷑: tam inmundũ cor au¬
det dicere. explica michi quomodo uidet
uerbum: etiam si possimt etiam si ego iã
uideam: Porid autẽ si forte ego non sum¬
in istis morib et tamen ab ista uisione longe
sum quantum ille qui non dum isto suꝑ¬
no desiderio rapitur. terrenis desideriis pre¬
grauatus. Multum interest. inter aduer-¬
santem et desiderantẽ. Et iter̃ multum in¬
terest: int̾ desiderantẽ et fruentem. Uiuis
ut pecora: auersaris. angłi ꝑfruuntur. Tu
autem si non uiuis ut pecora: iam non auer¬
saris: desideras aliquid et non capis. Incho¬
asti ipso desiderio uitam angłorum: cres¬

Expanded text:
iritum, Angelis sociatur. Quandangelica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet dicere, Explica mihi quomodo videt Verbum; etiam si possim, etiam si ego jam videam? Porro autem si forte ego non sumin his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegravatus? Multum interest inter aversantem et desiderantem: et iterum multum interest inter desiderantem et fruentem. Vivis ut pecora, aversaris: Angeli perfruuntur. Tu autem si non vivis ut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Cres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ filium: non singula oꝑa faciente patre
et filio.s quodlibet opus patrẽ ꝑfilium
ut nulla oꝑa fiant uel a patre sine filio.
uel a filio sine patre: quia omĩa ꝑ ipsum
facta sunt et sine ipso factum est nichil
Quib in fundamẽto fidei firmissime ans¬
titutis. iam quale est uidere quia non
potest filius a se facere qͥcꝗͣ. nͥ qđ uidit patrẽ

Expanded text:
r Filium, non singula opera facientem Patrem r Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uerbũ facta sunt. rursus carnali sa¬
pore et puerili motu facis tibi in animo
deum facientem et uerbum attenden¬
tem. ut cũ fecerit deus faciat et uerbi
Quid enim facit deus pret̾ uerbum.
Si enim facit: non omnia ꝑ uerbum
facta sunt. ꝑdidisti quod tenebas. si
autem omĩa ꝑ uerbum facta sunt. co¬
rige quod male intelligebas. Fecit patr
et non fecit nisi ꝑ uerbum. Quomodeg
tendit uerbum ut uideat patrẽ facti¬
tem sine uerbo: quod similiter faciat
uerbum: Quicquid fecit pater. ꝑ uerbũ
fecit: aut falsum est. omĩa ꝑ ipsum facta
sunt. S uerum est. omĩa ꝑ ipsum facta
sunt. Parum fortasse tibi uidebatur: et
sine ipso factum est nichil. Recede ergo
ab ista carnis prudentia: et queram̃ quẽ¬
admodũ dictum sit. nõ potest filius a se
facere quicquã nisi qđ uiderit patremfi¬
cientem. Queramus si digni sumus qui
app̾hendamus. Fateor enĩ magna resdł
et ardua omĩno uidere facientẽ patrẽ¬

Expanded text:
r Verbum facta sunt omnia; rursum carnali sar Verbum facta sunt omnia; rursum carnali sapore et puerili motu facis tibi in animo Deum facientem, et Verbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem pe
Abbreviated transcription (Latin):
ita patrem et filium. ut etiam magistrũ
et discipulum: quomodo solent patres
ce descendo ad carnalem sensum tuum:
Ita interĩ cogito. ut tu. Widcamus si cogi¬
tatio hec nrã inueniet exitum scdđm illa
que iam de uerbo pariter locuti sumus.
pariterq sentim̃: quia deus uerbum et
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Pone gͥ patrẽ
tamquam fabrum quedam oꝑa facientẽ:
filium autẽ tamquã discipulum qui nõ
potest facere quicꝗͣ nisi quod uiderit pa¬
trem facientem Intendit enĩ quodã modo
in manus patris: ut quomodo cum uide
rit fabricare. sic et ipse tale aliquid fabri¬
cet in oꝑib suis: S pater iste onia ila q̃
facit. uult ut attendat eum filius:
talia et ipse faciat ꝑ quem facit. heia nẽ
est ut a ssis sententie priori quam mecui
recensiusti. mecũq denusti: quia mnpͥi¬
pioerat uerbũ et apud deũ uerbum. eu
uerbum. et omĩa ꝑ ipsum facta sum
Tu ergo cum mecũ tenueris quia omia¬

Expanded text:
ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres ce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus pariterque sentimus, quia Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Pone igitur Patrem tanquam fabrum, quaedam opera facientem, Filium autem tanquam discipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenuisti, quia in principio Verbum, et apud Deum Verbum, et Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Tu ergo cum mecum tenueris quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
diligimus fit anima una: quantomagis
pater deus et filius deus. in fonte dilectio¬
nis deus unus est: Uerum ad hec uerba
quib cõmotum est cor tuum: intende
et recole mecum. Quod de uerbo requi¬
rebamusiam tenemus: deus erat uerbũ
Adiungo aliud. quia cũ dixisset hoc e¬
rat in principio apud deum. continuo
subiecit euangłista omnia ꝑ ipsum fac¬
ta sunt. Nunc te querendo exagito:
nunc te contͣ te moueo. et te contra te
int̃pello: Tene tantũ memorit̃ ista de u¬
bo. quia deus erat uerbum: et omnia ꝑ
ipsum facta sunt. Audiamus uerba
quib cõmotus es: ut minorẽ diceres fili-¬
um. Nempe quia dixit: non potest fili¬
us a se quicꝗͣ facere. nisi quod uiderit
patrẽ facientẽ. Ita inquit expone hoc
mͥ paululũ. Sic quantũ opinor intelli¬
gis: qm̃ quedam facit pater filius aut̃
attendit quẽ ad mod facit pater: ut pos¬
sit et ipse ea facere. que uiderit patrem
facientem: Duos quasi fabros constituisti.

Expanded text:
diligimus, fit anima una: quanto magis diligimus, fit anima una: quanto magis Pater Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quibus commotus es, ut minorem diceres Filium, nempe quia dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ita, inquit. Expone hoc mihi paululum: sic, quantum opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti:
Abbreviated transcription (Latin):
cum tamquam adeẽ presentem: Tenes
nobiscum quia in principio erat uerbũ:
Teneo inquit: et quia uerbum erat apd
deum: Ethoc inquit teneo. Sequere ergo
et hoc fortius tene: quia deus erat uer¬
bum. & hoc inquit teneo ẜ ille deus ma¬
ior: ille minor. Iam nescio quid paganũ
redolet: cum xp̃iano me loqui arbitra¬
bar. Si est deus maior et deus minor.
duos deos colimus. non unum deum. Qͣ¬
re inquit et tu. non duos deos dicis equa¬
les sibi: hoc egonon dico. Ad equalitatẽ
enim istam sic intelligo: ut ibi intelligam
etiam non diuiduam caritatem. Et si in¬
diuiduam caritatem: ꝑfectam unitatẽ.
Si enim caritas quam misit hominib
deus. de multis hominum cordib facit
cor unum⁊ et multas hominum animas
facit animam unam. sicut de credentib
seseq inuicem diligentib scriptum est
in actibus apłorum. erat illis anima una
et cor unum in deum: si ergo anima mea
et anima tua cum idem sapimus nosq

Expanded text:
eum tanquam praesentem adesse, tenes eum tanquam praesentem adesse, tenes nobiscum quia in principio erat Verbum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Et hoc, inquit, teneo. Sequere ergo, et hoc fortius tene, quia Deus erat Verbum. Et hoc, inquit, teneo: sed ille Deus major, ille Deus minor. Jam nescio quid paganum redolet: cum christiano me loqui arbitrabar. Si est Deus major, et est Deus minor; duos deos colimus, non unum Deum. Quare, inquit? et tu non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligo, ut ibi intelligam etiam individuam charitatem; et si individuam charitatem, perfectam unitatem. Si enim charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus Apostolorum, Erat illis anima una, et cor unum in Deum : si ergo anima mea et anima tua, cum idem sapimus nosque
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. minorem eẽ quam pater est. et.
non eẽ ciusdem substantie cuius pater
est: capiunt ex his uerbis lansam calump̃¬
nie. et respondent nobis. Uidetis quia
dls he cum animaduerteret iudeos.
ex hoc moueri quod patri deo equalem
se faceret: talia uerba subiungit. ut se
equalem non eẽ monstraret. Mouebat
cnim iudeu̾s aiunt aduersus xp̃m: quia
equalem se faciebat deo. et uolens cos
corrigere ab hoc motu xpc̃. et eis demõs¬
trare filium non eẽ equalem patri. id ẽ
equalem deo: ait. quasi dicens. Quid i¬
rascimini quid indignaminr Non sum
equalis: quia non potest filius a se facere
quicquam nisi quod uiderit patrem fa-¬
cientem. Qui enim non potest inquiunt
a se facere quicquam nisi quod uiderit
patrem facientem: utiq minor est non
equalis. In hac regula cordis sui distor¬
ta et praua hereticus audiat nos: non¬
rentes. et explicet nobis quod sentit. Pu¬
to enim oquiquis ille es: faciamus enĩ

Expanded text:
carnem, minorem esse quam Pater est, et carnem, minorem esse quam Pater est, et non esse ejusdem substantiae cujus Pater est, capiunt ex his verbis ansam calumniae, et respondent nobis: Videtis quia Dominus Jesus, cum animadverteret Judaeos ex hoc moveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia verba subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret. Movebat enim Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat Deo; et volens eos corrigere ab hoc motu Christus, et eis demonstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Qui enim non potest, inquiunt, facere a se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nonrentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faciamus enim
Abbreviated transcription (Latin):
uimus in principio deum uerbum. Quid
ergo uolebant cum iudei interficere: Quia
non solum soluebat sabbatum. s pͣatrem
suum dicebat deum: equalem se faciens
deo. Widentes carnem: non uidentes uer¬
bum. Loquatur ergo et contra eos uer¬
bum ꝑ carnem. et interior habitator so¬
net ꝑhabitaculum suum: ut qui podest.
nouerit quiᷤ intus habitet. Quid ergo eis
dicit: Respondit itaq iħc: et dixit eis cõ¬
motis. quod equalem se faceret deo. Am̃
amen dico uobis: non potest filius a se fa¬
cere quicquam. nisi quod uiderit patrẽ
facientem. Ad hec quid responderint iu¬
dei scriptum non est: et fortasse tacue¬
runt. Quidam tamen qui xp̃ianos se hab̃i¬
riuolunt. non tacent: et quodam modo
ex his uerbis concipiunt. quedam dicenda
contra nos: que contempnenda non sunt.
et ꝓpter ipsos. et ꝓpter nos. Arriani quip¬
pe heretici dicentes. non ꝑ carnem. s ꝑ
ante carnem filium ipsum qui suscepit

Expanded text:
vimus in principio Deum Verbum. Quid vimus in principio Deum Verbum. Quid ergo Judaei volebant eum interficere? Quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui christianos se haberi volunt, non tacent, et quodammodo ex his verbis concipiunt quaedam dicenda contra nos: quae contemnenda non sunt, et propter ipsos et propter nos. Ariani quippe haeretici dicentes, non per carnem, sed ante carnem, Filium ipsum qui suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
tatorem ignorabant: Caro enim illa temp¬
lum erat: ds̃ inhabitabat intus: Non er¬
go iħc carnem equabat patri: non formã
serui dnõ comparabat. NoN quod fac¬
tum est. ꝓpter nos: s quod erat quando
nostis: quia bene credidistis: Non uerbum
uerbum: et uerbum et erat apud deũꝰ
et deus erat uerbum: hic equalitas.
cum pat re Sed uerbum caro fac¬
tum est: et habitauit ini nobies
hac carne maior ed pater. Ita pater. et e¬
qualis. et maior e qualis uerbor maior
carne. Equals ci ꝑ quem fecie nos. mai¬
or co qui faccus est ꝓpter nos. Ad hanc re.¬
gulam sanam catholicam quam precipue
nosse debetis quam tenere qui nostis. a qͣ
prorsus fides urã labi non debet. que nul¬
us hominum argumentis extorquenda
est. cordi urõ. dirigamus ea que intelligi¬
mus: et que forte non intelligimus diri¬
genda ad hanc regulam quandoq diffe¬
ramus cum idonei fuerimus. Nouimus
ergo equalem patri filium dei: quia no¬

Expanded text:
tatorem ignorabant. Caro enim illa temptatorem ignorabant. Caro enim illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat: non quod factum est propter nos, sed quod erat quando nostis, quia bene credidistis: non Verbum Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hic aequalitas cum Patre. Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis, et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum argumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
sumus intelligere ualuerimus. tanquãde
cibo gaudeamus. Quod autẽ scđm sani
fidei regulam intelligere non potueris
dubitationẽ auferamus. indelligentiam
differamus: hoc est. ut etiã si quid sit nes¬
cimus. bonum tamen et uerum eẽ mini¬
ine dubitemus Et ego frs qui suscepi lo¬
qui uobis. cogitandus sum a uobis. qui
susceperim. et que susceperim: Suscepi
enim tractanda diuina homo: spãlia
carnalis: eterna mortalis Etiam a me
Riñi longe sit uana presup̃tio: si uolosa¬
nus in domo dei conuersari. que ester¬
cłia dei uiui: colup̃na et firmamentum
ueritatis: ꝓ modulo meo capio: quod
uobis appono Ubi apꝑitur pascor uobẽ
ubi clauditur pulso uobiscum Cõmoti
sunt ergo iudei: et indignati sunt: Mleri
to quidem quod audebat homo equalẽ se
facere deo: et ideo inmerito. quia in homi¬
ne non intelligebat̃ deum: Carnẽ uidebat̃.
deũ nesciebat̃: habitaculũ cernebãt: habi¬

Expanded text:
sumus, intelligere valuerimus, tanquam de sumus, intelligere valuerimus, tanquam de cibo gaudeamus: quod autem secundum sanam fidei regulam intelligere nondum potuerimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus; hoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bonum tamen et verum esse minime dubitemus. Et ego, fratres, qui suscepi loqui vobis, cogitandus sum a vobis qui susceperim, et quae susceperim: suscepi enim tractanda divina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, charissimi, longe sit vana praesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis : pro modulo meo capio quod vobis appono; ubi aperitur, pascor vobiscum; ubi clauditur, pulso vobiscum. 2. Commoti sunt ergo Judaei, et indito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo; sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant; habitaculum cernebant, habi
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ erit maior quia placet tibi: sed tu minor
si displicet tibi: Aduersus hanc aũ eorum
calumpniã. uenientem uel de ignorantia
uel de malicia: loquitur dominus. non
omnino quod capiant. sed unde agitent᷑
et conturbentur: et fortasse uel contur¬
b̾ati medicum querant:. dicebat autem
que scriberentur: ut etiam nobis pꝰea le¬
gerentur: Hiderimus ergo quid in iudeoꝵ
cordibus factum sit. cum hec audirent:
quid in nobis fiat cum hec audimus am¬
plius cogitemus Neq enim nate sunt he¬
reses. et quedam dogmata ꝑuersitatis
illa queantia animas. et in ꝓfundum p̃¬
cipitantia: nisi dum scripture bone
intelliguntur non bene: Et quod in
eis non bene intelligit᷑: etiam temere et
audacter asseritur: Itaq Rmĩ ualde caute
hec audire debemus: ad que capienda par¬
uuli sumus: et corde pio et eum cum tremo¬
re sicut scriptũ est hanc tenentes regulam
sanitatis: ut quod scđm fidem qua imbuta

Expanded text:
Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur, et fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in Judaeorum cordibus factum sit, cum haec audirent: quid in nobis fiat cum haec audimus, amplius cogitemus. Neque enim natae sunt haereses, et quaedam dogmata perversitatis illaqueantia animas et in profundum praecipitantia, nisi dum Scripturae bonae intelliguntur non bene; et quod in eis non bene intelligitur, etiam temere et audacter asseritur. Itaque, charissimi, valde caute haec audire debemus, ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis, ut quod secundum fidem qua imbuti
Abbreviated transcription (Latin):
OHAN N E Seuanglista inter consor¬
tes et conparticipessuos alios euangelis¬
tas. hoc p̃cipuũ et ꝓpriũ donũ accepit
adnõ. suꝑ cuius pectus in conuiuo dis-¬
cũbebat: ut ꝑ hoc significaret quia secre¬
ta etaltiora de intimo eius corde pota¬
bat: ut ea diceret de filio dr̃ que paruu¬
lorũ mentes fortassis intentas ercitare¬
I possunt. implere aũ nondũ capaces non pos¬
sunt: Grandiusculis aũ quibusq mentib et
ad etatem quandã interius uirilẽ ꝑuenien¬
tibus: cdat aliquid uerbis his. quo et exerce¬
antur et pascantur.: Audistis cũ legeret᷑. et
uñ sermo iste uenerit meministis: hesterno
enĩ die lectum ẽ. quod ꝓpt̾ea uolebant iħm
iudei int̾ficere: quia non solum soluebat
sabbatum. s etiam patrem suum dicebat
deum. equalem se faciens deo: Quod iude¬
is displicebat: hoc ipsi patri placebat hoc
sine dubio placet etiam eis qui honorificãt
filium sicut honorificant patrem: quia
suillis non placeat. displicebunt: Non enim

Expanded text:
oannes evangelista inter consortes et comparticipes suos alios evangelistas, hoc praecipuum et proprium donum accepit a Domino super cujus pectus in convivio discumbebat , ut per hoc significaret quia secreta altiora de intimo ejus corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exerceantur, et pascantur. Audistis cum legeretur, et unde sermo iste venerit meministis. Hesterno enim die lectum est, quod propterea volebant Jesum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ mitł dieb Quia et reuerap̾ omiã q̃ fecit in
mundo. nch̾ fecit p̾ea nouũ mereatura. Ipsecrea¬
ture cõuertunt᷑: et cõmutabunt᷑. ħam ex quo
institute sũt creature. nicħampliꝰ addicũẽ. S
tam̃ nisi ille qͥ fecit mundũ regeret: caderet qd̃
factũ ẽ. Non pot̾̃ nisi administrare illud qd̾ fec̃.
Quia gͦ nicħ. additũ ẽ creature. reqͥeuisse dic¬
tꝰ ẽ ab omĩb oꝑib suis Quia uͦ qł fecit gub̾nare
ñ cessat: recte dixit dñs. pat̃ meus usq mͦ oꝑat᷑.
Intendat karitas ur̃a ꝑfecit. requieuisse dictꝰ
ẽ. ꝑfecit enĩ oꝑa: et nicħ addidit ẜub̃uat qđ
fecit gͦ nõ cessat: S quanta facilitate fecit:
tanta facilitate gub̾nat: Nolite enĩputare
frs quia nõ laborabat cũ conderet. et laborat
quia regit: qͦmͦ uiuaui laborant qui fabricãt
nauẽ. laborant qui gub̃nant: homines enĩ

Expanded text:
ae fecit in ae fecit in mundo, nihil fecit postea novum in creatura. Ipsae creaturae convertentur et commutabuntur. Nam ex quo institutae sunt creaturae, nihil amplius additum est. Sed tamen, nisi ille qui fecit, mundum regeret, caderet quod factum est; non potest nisi administrare illud quod fecit. Quia ergo nihil additum est creaturae, requievisse dictus est ab omnibus operibus suis: quia vero quod fecit gubernare non cessat, recte dixit Dominus, Pater meus usque nunc operatur. Intendat Charitas vestra. Perfecit, requievisse dictus est: perfecit enim opera, et nihil addidit. Gubernat quod fecit: ergo non cessat. Sed quanta facilitate fecit, tanta facilitate gubernat. Nolite enim putare, fratres, quia non laborabat cum conderet, et laborat quia regit; quomodo in navi laborant qui fabricant navem, laborant qui gubernant; homines enim
Abbreviated transcription (Latin):
requiescit s in illo sabb̃o uͥ reqͥesce̾ dictũ ẽ dm̃
ab omib oꝑib suis. in requie dĩ requies nr̃a sig¬
nificata ẽ: qr erit sabb̃m huius scłi. cũ transie¬
rint sex etates. quasi ser dies scłi transeut̃: Iñ
dies ab adam usq ad noe transiit: Alius a dilu¬
uio usq ad abraham transiit: Tercius ab abra¬
ham usq ad cdauid transiit. Quartꝰ ad auidusq
ad tͣnsinigͣtionẽ babilonie tͣnsiit. Quintꝰ a. tnͣs¬
migͣtione babilonie: transiit: usq ad aduentũ¬
dnĩ nr̃i iħr xp̃i. Modosert᷑ dies agit᷑. In serta¬
etate. in sexto die sumus: Ergo reformet᷑n ad
ĩmaginẽ dĩ: qr sexto die factꝰ ẽ homo ad ĩma¬
ginẽ dei Qł ibifecit formatio. hocin nob̾ re¬
formatio Et qd̾ ibifecit creatio: hoc in nob̾ re¬
creatio. Post istũ diẽ in quo mͦ sumꝰ. p̾istã eta¬
tẽuentura ẽ requiesque ꝓmittit᷑ seis.:q̃ p̃figura

Expanded text:
requiescit? Sed in illo sabbato, ubi requiescere dictum est Deum requiescit? Sed in illo sabbato, ubi requiescere dictum est Deum ab omnibus operibus suis, in requie Dei requies nostra significata est: quia erit sabbatum hujus saeculi, cum transierint sex aetates. Quasi sex dies saeculi transeunt. Unus dies ab Adam usque ad Noe transiit; alius a diluvio usque ad Abraham transiit; tertius ab Abraham usque ad David transiit; quartus a David usque ad transmigrationem Babyloniae transiit; quintus a transmigratione Babyloniae usque ad adventui Jesu Christi. Modo sextus dies agitur. In sexta aetate, in sexto die sumus. Ergo reformemur ad imaginem Dei, quia sexto die factus est homo ad imaginem Dei . Quod ibi fecit formatio, hoc in nobis reformatio: et quod ibi fecit creatio, hoc in nobis recreatio. Post istum diem in quo modo sumus, post istam aetatem, ventura est requies quae promittitur sanctis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ iudei: Quid ẽ hoc: Ista facit sabb̃is. et maxi¬
me ad ipsa uerba dñi pat᷑ meus usq nuc̃ oꝑat᷑
et ego oꝑor turbauit ilos qđ carnalit̾ intellige¬
bant. quia septimodie requieuit ds̃ ab omĩb
oꝑib suis: Scriptũ ẽ enĩ ingenesi: et obtime
scriptũ ẽ. & ratio quare scriptũ ẽ. Illi aũ putã¬
tes qͣsi diñ fatigatũ p̾oĩa requieuisse septimo
die: et ideo benedirisse eũ. qr in eo alassicudi-¬
ne refectꝰ ẽ: nõ intelligebat stultiq qui uer¬
bofecit omiã: fatigari nõ potuit: legat̃. et
dicant mͥ qͦmͦ posset facigari ds̃ dicens. fiat.
et factum ẽ. hodie si sic faciat homo quomͦ fac̃
ds̃. quis fatigat᷑: dixit fiat lux: et factaẽ lur:
Item. Fi at firmam̃tũ: et factũ ẽ Aut si dixitet
factũnõ ẽ: fatigatꝰ ẽ Aliolocobreuit̃. ipse dix̃
et facta sut̃. ipse mandauit et creatasut: Quigͦ
sic facit q̾mͦ laborat: Si aũ ñ laborat: quomͦꝰ ĩt

Expanded text:
ergo Judaei. Quid est hoc? Utquid ista facit sabbatis? Et maxime ad ipsa verba Domini: Pater meus usque nunc operatur, et ego operor. Turbavit illos quod carnaliter intelligebant, quia septimo die requievit Deus ab omnibus operibus suis . Scriptum est enim in Genesi, et optime scriptum est, et rationabile quare scriptum est. Illi autem putantes quasi Deum fatigatum post omnia requievisse septimo die, et ideo benedixisse eum, quia in eo a lassitudine refectus est, non intelligebant stulti, quia qui verbo fecit omnia, fatigari non potuit. Legant, et dicant mihi quomodo posset fatigari Deus dicens: Fiat; et factum est. Hodie si sic faciat homo, quomodo fecit Deus, quis fatigatur? Dixit: Fiat lux; et facta est lux. Item, Fiat firmamentum; et factum est : aut si dixit, et factum non est, fatigatus est. Alio loco breviter: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Qui ergo sic facit, quomodo laborat? Si autem non laborat, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ deisi ꝑuersus eẽ uolueris: Quia ertade o
nouerat: ordinare te ñ nouit: Bonũẽt ut
illuc coneris: ut bono locoponaris. Quidele¬
diuina prudentia: qr ꝑmalã uoluntatẽq
uoluit. s passus ẽ qd̾ noluit: In eo qđ fecitã
uoluit. peccatũ eiꝰ dep̾hendit᷑: ineo qd̾ pass
ẽ qd̾ noluit ordo deilaudat᷑: hoc quare dip¬

Expanded text:
silium Dei, si perversus esse volueris. Qui creare te noverat, ordinare te non novit? Bonum est ibi ut illuc coneris, ut bono loco ponaris. Quiddivina providentia, quia per malam voluntatem voluit, sed passus est quod noluit. In eo quod fecit quod voluit, peccatum ejus deprehenditur: in eo quod passus est quod noluit, ordo Dei laudatur. 6. Judaeor
Abbreviated transcription (Latin):
raro audiunt: Intendat gͦ paululũ kari¬
tas urã. In q̃dragenario numero: cõpleas
nisticie figurat᷑. cõplecio nistice. qhic ieiumi¬
uiguos tribul atio ipsa c̃ erercitatio iusticie.
terre desiuy hoc et ab hoc sel̃o quodãmi ieiuuia¬
mare qł etnu ẽ. nisi destituerit amare qđ
tepale e  Intendite amorẽ hoĩs. sic putate qͣsi
mami aie. si aliqͥd tenet. tenere aliqͥd ñ pot̃
It aũ posset tenere qđ dat᷑: dimittat qđ te¬
net: hoc dico. uidete qr aꝑte dico: qui amat
sclin amare dm̃ ñ pot̾: Occupatã ht manũ:
dicit illi ds̃. tene qđ do: nõ uult dimitt̾e qđ
tenebat: ñ pot̃ acciꝑe qđ offertͣ Numqͥd dix̃.

Expanded text:
raro audiunt? Intendat ergo paululum Chariraro audiunt? Intendat ergo paululum Charitas vestra. In quadragenario numero completio justitiae figuratur. Completio justiin tribulationibus; ipsa est exercitatio justitiae, ferre tempus hoc, et ab hoc saeculo quodam modo jejunaamare quod aeternum est, nisi destiterit amare quod temporale est. Intendite amorem hominis: sic putate quasi manum animae. Si aliquid tenet, tenere aliud non potest. Ut autem possit tenere quod datur, dimittat quod tenet. Hoc dico, videte quia aperte dico: Qui amat saeculum, amare Deum non potest; occupatam habet manum. Dicit illi Deus: Tene quod do. Non vult dimittere quod ten
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ oꝑat᷑: Turbant᷑ et ego oꝑor: fecit se equ¬
lem dõ. Turbant᷑. S nolite iã expaliesm
Turbat᷑ aqua: sanari habet egrotos: Qux
hoc: Ideo turbant᷑ illi: ut patiat᷑ dns. Patĩ
dñs fundit᷑ p̃ciosus sanguis. redimit᷑ pecca¬
tor donatur grã peccanti et dicenti Mser
egohomo: Quis me lib̾abit de corꝑe mortis
la piscina. quo descendẽt᷑: ñ quo ascendet᷑.
Possent enĩeẽ et tales piscine sic instruete.
ut ascend̾et᷑ ad illas Quare aũ illa talis facti
quo descend̾etur.. Quia passio dni humit
querit: descendat humilis: non sit suꝑb
si uult sanari: Quare aũ unus: Quia unica
ẽ eccłia ꝑtotũ orbem t̾rarũ. unitas saluatͦ
hbi gͦ saluatur unus: unitas significatur.
ꝑ unũ: unitatẽ intellige: Ab unitate gͦ uol
recedere. si uismnimunis eẽ ab ista salute
Quid sͥ gͦ uult. qđ triginta ⁊ ocdo. aunosi¬
firmus erat scio fr̃s mei. ista dixissel
et qui legunt obliuiscunt᷑: quantomag

Expanded text:
operatur: turbantur. Et ego operor: fecit se aequalem Deo, turbantur. Sed nolite jam expavescere. Turbatur aqua, sanari habet aegrotus. Quid est hoc? Ideo turbantur illi, ut patiatur Dominus. Patitur Dominus, funditur pretiosus sanguis, redimitur peccator, donatur gratia peccanti, et dicenti, Miser ego homo, quis me liberavit de corpore mortis la piscina, quo descenderetur, non quo ascenderetur. Possent enim esse et tales piscinae, sic instructae, ut ascenderetur ad illas. Quare autem illa talis facta est, quo descenderetur? Quia passio Domini humilem quaerit. Descendat humilis, non sit superbus, si vult sanari. Quare autem unus? Quia unica est Ecclesia per totum orbem terrarum, unitas salvatur. Ubi ergo salvatur unus, unitas significatur. Per unum unitatem intellige. Ab unitate ergo noli recedere, si non vis immunis esse ab ista salQuid sibi ergo vult quod triginta et octo annos infirmus erat? Scio, fratres, me ista jam dixisse: sed et qui legunt obliviscuntur, quanto magis qui
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enĩ hoĩes in locis suis ordinant᷑. s unicuiq
uidet᷑ qr ordinẽ ñ habet᷑. Tutantũ uide: qd uelis
eẽ: Nani qͦmͦ eẽ uolueris: nouit artifex ubite
ponat: Pictorẽ attende Ponunt᷑ añ illũ uarii
colores. et nouit uͥponat quemq colorẽ: Certe
peccator inger color eẽ uoluit: ideo nescit ordo
artificis ubi eũ ponat: Quanta ordinat denigͦ
colore: quanta ornam̃ta fac̃ pictor: Facit inde
capillos facit barbã. facit suꝑcilia: non facit
frontẽ. nisi de albo: Tuuide qͥd uelis eẽ. Noncu¬
res ubi te ordinet: qui ñ nouit errare. Si enĩ
eẽ uoluit nescio quis. Nouit lex iudicis: qr contͣ
legẽ fecit: Nouit lex iudicis ubi illũ ponat: ordinat
illũ optime: Ille quid̃ male uixit: s ñ male or¬
dinauit lex: Ex effractore: erit metallicus:
de oꝑe metallici: quanta oꝑa cõstruunt᷑. Illiꝰ
pena dapnati: ornamĩta sut̃ ciuitatis Sicgͦ ds̃
nouit. ubi te ponat. Holi putare q turbas cõ

Expanded text:
 sed unicuique videtur quia ordinem non habent. Tu tantum vide quid velis esse: nam quomodo volueris esse, novit artifex ubi te ponat. Pictorem attende. Ponuntur ante illum varii colores, et novit ubi ponat quemque colorem. Certe peccator niger color esse voluit: ideo nescit ordo artificis ubi eum ponat? Quanta ordinat de nigro colore? quanta ornamenta facit pictor? Facit inde capillos, facit barbam, facit supercilia: non facit frontem, nisi de albo. Tu vide quid velis esse: non cures ubi te ordinet qui non novit errare, scit ubiesse voluit nescio quis: novit lex judicis quia contra legem fecit; novit lex judicis ubi illum ponat: ordinat illum optime. Ille quidem male vixit: sed non male ordinavit lex. Ex effractore erit metallicus: de opere metallici quanta opera construuntur? Illius poena damnati ornamenta sunt civitatis. Sic ergo Deus novit ubi te ponat. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
in illis porticibus: s aporticib ñ sanabant᷑:
Utił gͦ. eratlex. ad ꝓponenda peccata: qr reus
homo habundatĩ factus. exp̃uaricatioẽ legis.
posset edomita suꝑbia . ĩplorare auxiliũ mise¬
rantis: attendite apłm: ler subintrauit: ut
habundaret delictũ: ubi aũ suꝑhabundauit
delictũ. suꝑhabundauit & grã: Quid ẽ lex sub¬
intrauit: ut habundaret delictũ: Sic̃ alio loco
dicit: llbienĩ non ẽlex: nec p̃uaricatio: Peccator
homopot̃ diciaũ legẽ. p̃uaricator ñ pot̾. Cũ aũ
accepta lege peccauit: ñsolũ peceator. s etiam
p̃uaricator inuenit᷑ Cũ gͦ p̃uaricatio adiunc¬
ta sit peccato: ideo habundauit delictũ: habũ¬
dante aũ delicto. discit humana suꝑbia tãd̾
suhici et confiterideo  et dicẽ infirm̃ sum:
dicere etiã uerba illa psalmi. que nõ dicit nͥ
ta. s demonstrata plegẽ. Audi et ipsũ paulĩs¬

Expanded text:
n sanabantur. Utilis ergo erat Lex ad prodenda peccata, quia reus homo abundantius factus ex praevaricatione Legis, posset edomata superbia implorare auxilium miserantis. Attendite Apostolum: Lex subintravit, ut abundaret delictum; ubi autem abundavit delictum, superabundavit et graintravit, ut abundaret delictum? Sicut alio loco dicit, Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Peccator homo potest dici ante legem, praevaricator non potest Cum autem accepta lege peccaverit, non solum peccator, sed etiam praevaricator invenitur. Cum ergo praevaricatio adjuncta sit peccato, ideo abundavit delictum. Abundante autem delicto, discit humana superbia tandem subjici, et confiteri Deo, et dicere, Infirmus sum . Dicere etiam verba illa Psalmi, quae non dicit nisanata, sed demonstrata per Legem. Audi et ipsum Paulum os
Abbreviated transcription (Latin):
apłs quicũ informa dĩ eẽt. non rapinã arbit᷑
Eẽ. eẽ seequalẽ deo: uidebant hominẽ et iras¬
cebant᷑. quia ȩqualẽ se dõ faciebat. Ille aut̃
nouerat seequalẽ. s ubi illi nõuidebat̃: Qd̃
eniilli uidebat᷑. crucifigere uolebat̃: Quod

Expanded text:
 Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo : videbant hominem, et irascebantur, quia aequalem se Deo faciebat. Ille autem noverat se aequalem, sed ubi illi non videbant. Quod enim illi videbant, crucifigere volebant: quod
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ legi dei scđm interiorẽ hominẽ: Hue
liã legem in membris meis repugnãti
legi mentis mee: et captiuãtẽ me sublea
cati: Hoc ex pena peccati . ex trãduce ma
ex pdap̃natione adã repugnat legi mer
et captiuat legipeccati q̃ ẽ. inmembris
uictꝰ ẽ iste: accepit legẽ ut conunceret᷑ In

Expanded text:
riorem hominem. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me sub lege peccati. Hoc ex poena peccati, ex traduce mortis, ex damnatione Adam, repugnat legi mentis, et captivat legi peccati, quae est in membris. Convictus est iste; accepit legem ut convinceretur;
Abbreviated transcription (Latin):
febris: Itaq fr̃s dilectio mundi et amicitia
mundi inimicũ deo facit: et ipse non exhi-¬
bet quod ꝓmisit. mendax est. fallit. Ideo
homines non cessant sperare in isto scło:
et quis ꝑuenit ad omĩa que sperat: s ad q̃¬
cũq ꝑuenerit. continuo hoc uilescit ei qui
ꝑuenit. Incipiunt alia desid̾ari. cara sꝑant᷑:.
quia dũ uenerit᷑. quicqͥd tibiuenit. uilescit:
Tene gͦ deum quia nũquã uilescit: quia
pulchrius nichil ẽ ꝓpt̾ea enim uilescunt
ista. quia non possunt stare: quia nõ sunt.
qđ ipse: Tibi enĩ omiã non sufficiunt: nisi qͥ
te creauit: Quicqͥd aliud app̃hendis. miserũ
ẽ: quia tibi solus pot̃ sufficere. qui ad simili¬
tudinẽ suam te fecit: Ex ipsa uoce dictũ ẽ:
duẽ ostende nobis patrem: et sufficit nobis:
Ibi tantũ pot̾ eẽ securitas Ubi pot̃ eẽ securi¬
tas: Quodammͦ ibi erit sacietas insaciabilis:
Nam neq saciaberis ut uelis discedẽ: neq

Expanded text:
febris. Itaque, fratres, dilectio mundi, et amicitia febris. Itaque, fratres, dilectio mundi, et amicitia mundi inimicos Deo facit. Et ipse non exhibet quod promisit, mendax est, et fallit. Ideo homines non cessant sperare in isto saeculo, et quis pervenit ad omnia quae sperat? Sed ad quaecumque pervenerit, continuo hoc vilescit ei quo pervenit. Incipiunt alia desiderari, alia cara sperantur: quae dum venerint, quidquid tibi venit, vilescit. Tene ergo Deum, quia nunquam vilescit, quia pulchrius nihil est. Proptera enim vilescunt ista, quia non possunt stare, quia non sunt quod ipse. Tibi enim, o anima, non sufficit, nisi qui te creavit. Quidquid aliud apprehendis, miserum est: quia tibi solus ille potest sufficere qui ad similitudinem suam te fecit. Ex ipsa voce dictum est, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Ibi tantum potest esse scuritas: et ubi potest esse securitas, quodam modo ibi erit satietas insatiabilis. Nam neque satiaberis, ut velis discedere; neque
Abbreviated transcription (Latin):
discite dimittere: añquã dimittamini: Quid
ẽ dimittere: Animo amare. cũ adhuc tec̃ ẽ qđ
amissurꝰ es. aut uiuus aut moriens. illud di
in deũ: Tene te ad illũ quẽ nõ amittis inuit᷑.
ut sicontigerit ut amittas ista tẽpalia: dicas:
dns dedit. dns abstulit: sic̃ anõ placuit ita fac-¬
tuẽ. sit nom̃ dnĩ benedictũ: Si aũ contigerit
et hoc uult ds̃: ut illa que habes. tecũ sint usq
infinem: solutus ab hac uita. accipis dena¬
rium qͣdragenariũ: et fit inte ꝑfectio beati¬
tudinis. cum cantas alleluia: hec habentes
in memoria que cõmemoraui: ualeant ut ñ
diligatis scłm: Illala ẽ amicitia ipsius. fallax
ẽ. Inimicũ facit deo: Cito inuna temptatione
offendit deũ homo: et fit inimicus: Immo
non fit inimicus. s tẽ ꝓditur mnimicus fuis¬
se: Nam quando diligebat et laudabat mi-¬
micus erat: s nec ipse sciebat nec alii Acce¬
dit temptatio: tangitur lena:. et ꝓditur

Expanded text:
discite dimittere, antequam dimittamini. Quid discite dimittere, antequam dimittamini. Quid est dimittere? Animo non amare. Cum adhuc tecum est quod amissurus es, aut vivus, aut moriens illud dimin Deum. Tene te ad illum quem non amittis invitus; ut si contigerit ut amittas ista temporalia, dicas: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Si autem contigerit, et hoc vult Deus, ut illa quae habes tecum sint usque in finem; solutus ab hac vita, accipis denarium quinquagenerium, et fit in te perfectio beatitudinis, cum cantas Alleluia. Haec habentes in memoria quae commemoravi, valeant ut non diligatis saeculum. Mala est amicitia ipsius, fallax est, inimicum facit Deum. Cito in una tentatione offendit Deum homo, et fit inimicus. Imo non tunc fit inimicus; sed tunc proditur inimicus fuisse. Nam quando diligebat et laudabat, inimicus erat; sed nec ipse sciebat, nec alii. Accedit tentatio, tangitur vena, et proditur
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa que dixit: quasi triginta octo anni sut̃:
s qr karitas ibi non erat: infirmitas ibterat:
Quis gͦ ab ista infirmitate sanauit. nisi qͥuenit
dare haritatẽ: Mandatũ nouũ do uob̃: ut uos
inuicẽ diligatis Et qr uenit dare karitatẽ. et
karitas ꝑfecit legẽ: merito dixit: Hon ueni
legẽsoluere:s implere: Sanauit egrotũ: et
dixit illi ut ferret gͣbatũ suũ: et iret in domũ
suã: hoc et ꝑalitico quẽ sanauit dixit: Quid.
ẽ ferre gͣbatum nr̃m: Noluntatẽ carnis ure.
ubi infirmi iacemus: quasi lectus nr̃ ẽ: S qui
sanati fuerit̃. continẽt et ferunt eã: non ab
ipsa carne continent᷑. Ergo sanus contine fra¬
gilitatẽ carnis tue: ut signo qͣdragenarii ieiu¬
nii. abisto scło. ut impleas qͣdragenariũ nume¬
rum: Quis sanauit illũ egrotum: Qui nõ ueñ
corur̃m in deũ: nolite uos falłe: Tunc uos int̾¬
rogate: quado bene ẽ. in scło: Tunc uos int̾roga¬
te. siamatis hunc mundũ aut sinõ amatis:

Expanded text:
omnia quae dixit, quasi triginta octo anni sunt: sed quia charitas ibi non erat, infirmitas erat. Quis ergo ab ista infirmitate sanabit, nisi qui venit dare charitatem? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Et quia venit dare charitatem, et charitas perficit Legem; merito dixit, Non veni Legem solvere, sed implere . Sanavit aegrotum, et dixit illi ut ferret grabatum suum, et iret in domum suam. Hoc et paralytico, quem sanavit, dixit . Quid est ferre grabatum nostrum? Voluptatem carnis nostrae. Ubi infirmi jacemus, quasi lectus noster est. Sed qui sanati fuerint, continent et ferunt eam, non ab ipsa carne continentur. Ergo sanus contine fragilitatem carnis tuae, ut signo quadragenarii jejunii ab isto saeculo, impleas quadragenarium numerum, qui sanavit illum aegrotum, qui non venit cor vestrum in Deum. Nolite vos fallere. Tunc vos interrogate, quando bene est in saeculo; tunc vos interrogate, si amatis hunc mundum, aut si non amatis;
Abbreviated transcription (Latin):
& filiꝰ similit̃ facit Sihec fac̃ filiꝰ q̃ fec̾it pat̾.: ꝑ fili¬
ũfacit pater: Si ꝑ filium facit que facit pa¬
ter: non alia pater. nõ alia filius facit. s
cadem oꝑa sunt patris et filii. & quomodo
cadem facit et filius: et cadem  similiter.
ne. forte eadẽ s dissimilit᷑ eadẽ inquit et
similit̃: Et quomodo posset ead̾nõ similit̾:
Accipite cxemplum: quod puto ad uos non
sit grande. Cum scribimus litteras. facit
eas primo cor nrm: et deinde manus nr̃ã.
Certe unde oms acclamastis nisi quia cog¬
nouistis: Certũ est qđ dixi: et manifestum¬
est omĩb nobis. Littere fiunt pͥmo a corde
nrõ: deinde a corpore nrõ. Manus seruit im¬
peranti cordi: easdem litteras facit et cor et
liter. Cor enim nrm̃ facit eas intelligibilit̃:
manuss aũ uisibiliter. Ecce quomodo fiut̃
tadem dissimilit̾. Unde parum fuit dnõ¬

Expanded text:
et Filius similiter facit. Sed haec facit Filius quae fecerit Pater, per Filium facit Pater. Si per Filium facit, quae facit Pater, non alia Pater, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo ea facit et Filius et eadem et similiter? Ne forte eadem, sed dicis « similiter. » Eadem, inquit, et similiter: et quomoAccipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae fiunt primo a corde nostro, deinde a corpore nostro: manus servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et liter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Do
Abbreviated transcription (Latin):
oper feorat᷑ꝰe cũ fecit mundũ et usꝙ nuẽo¬
pat cu egt mundũ. Ergo et ꝑmefecit cũfe¬
e ẽ s ꝑͥme regit eũ regit: dixit hec S quib:
secis surdis. claudis. languidis. medicũ nõ
agnoscentibꝰ et tanquã in frenesi mente ꝑ¬

Expanded text:
 cum fecit mundum, et usque nunc operatur cum regit mundum; ergo et per me fecit cum fecit, et per me regit cum regit. Dixit haec, sed quibus? Surdis, caecis, claudis, languidis, medicum non agnoscentibus, et tanquam in phrenesi mente per
Abbreviated transcription (Latin):
tes: portantes egros ñ sanantes: ꝓdentesi
curantes S qͥd curabat egrotos: Quodl¬
cendebãt in piscmã: Quando aũ desceni
eger in piscina: sũ angłs signũ dabaa
aque motu: Sicenĩ erat scĩficata illa pl¬
na: ut angłs ueniret et moueret aqua
homines angelũ nõ uidebat̃: s ex mnotius
turbate. intelligebat̃ p̃sentiã angłi: siͥ
inqͥt ñ habeo: ut cũ mota fuerit aqua depor
me inpiscinã: Cũ enĩuenio: descendit alis
Ergo tuñ potes pꝰea descend̾e: si alter ant
descendat: Significatũ ẽ hic: quia non ce¬
bant᷑ nisi unus ad motũ aque: Quisqͥs p
descendisset: ipse solus curabat᷑. Quic

Expanded text:
sanantes; prodentes, non curantes. Sed quis curabat aegrotos? Qui descendebat in piscinam. Quando autem descendebat aeger in piscinam? Cum angelus signum dabat de aquae motu. Sic enim erat sanctificata illa piscina, ut angelus veniret, et moveret aquam. Homines aquam videbant: sed ex motu aquae turbatae intelligebant praesentiam angeli. Si quis inquit, non habeo, ut cum mota fuerit aqua, deponat me in piscinam: cum enim venio, descendit alius. Ergo tu non potes postea descendere, si alter ante te descendat? Significatum est hic, quia non curabatur nisi unus ad motum aquae. Quisquis prior descendisset, ipse solus curabatur: quic