comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. hi qui inueniuntur in uiis & ĩ se¬
pib. id÷ in heresib & schismatib coguntur
intrare. ñ quia coguntur reprehendant:
s quo cogantur attendant. Conuiuium
dñi unitas ÷ corporis xp̃i. ñ solũ in sacra¬
mento altaris: s etiam in uincło pacis: De
ipsis sane possumus uerissime dicere: qd̃
neminẽ cogant ad bonum. Quos cumq
enĩ cogunt: ñ cogunt nͥ ad malũ. Uerũtam̃
anteq iste leges quibꝰ ad conuiuium sanctũ
coguntur intrare. in africam mitterentur.
ñnullis frib iudebatur in quib & ego erã.
quamius donatistarum rabies usqueqͣq
seiuret. ñ ẽẽ ꝑetendum ab imꝑatorib ut
ipsam heresim iub̃ent. omĩno ñ eẽ penam
constituendo eis qui in illa eẽ uoluissent:¬
sed hoc pocius constituerent ut eoꝵ furio¬
sas uiolentias ñ paterentur. qui catholicam¬
ueritatem uel predicarent loquendo: ul le¬
gerent constituendo. Qd eo mͦ fieri aliquateñ

Expanded text:
ecclesia, hi, qui inueniuntur in uiis et in saeecclesia, hi, qui inueniuntur in uiis et in saepibus, id est in haeresibus et schismatibus, coguntur intrare, non, quia coguntur, reprehendant, sed, quo cogantur, adtendant. conuiuium domini unitas est corporis Christi non solum in sacramento altaris sed etiam in uinculo pacis. de ipsis sane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissented hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus
Abbreviated transcription (Latin):
iuuas adduci uibet: postea cogi. Nam cum
ei serui respondissent dũe factum ẽ qd ussisti
& adhuc ẽ locus: exite inquit in uias et se¬
pes. & quoscumq inueneritis eogite iuitrare.
In illis gͣ qui leniter primo ad ducti sunt.
completa ÷ prior obedientia. In istis autem
qui coguntur: inobedientia cohercetur Nã
quid ÷ cogite intrare: eum primo dictum
eẽt adducite. & responsum eẽt factũ÷ quod
iussisti. & adhuc locus ẽ:ͤ si miracłors terrori¬
bus cogendos uoluisset intelligi. magis ad
eos qui prius uocati sunt diuina miracła
multa sacta sunt: maxime ad iuideos de qͥb
dictum ÷ udei signa petunt. In ipsis quoq
gentibus talia tẽporib apłors miracła euan¬
glium cõmendarunt. ut si talib cogi ube¬
rentur: priores ut dixi potiꝰ conuiue. coac¬
ti eẽ merito credentur. Quaꝓpter si potes¬
tatem quam ꝑ religionem ac fidem regũ
tempore qͦ debuit diuino munere acepit

Expanded text:
uiuas adduci iubet, postea cogi; nam cum uiuas adduci iubet, postea cogi; nam cum e serui respondissent: Domine, factum est, quod iussisti. et adhuc locus est, Exite, inquit, in uias et saepes et, quoscumque inueneritis, cogite intrare. in illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, completa est prior oboedientia, in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam quid est cogite intrare\', cum primo dictum esset \'adducite\' et responsum esset \'factum est. quod iussisti. et adhuc-est locus\'? si miraculorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime ad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa petunt. in ipsis quoque gentibus talia temporibus apostolorum miracula euangelium commendarunt, ut, si talibus cogi iuberentur, priores, ut dixi, potius conuiuae coacti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem regum tempore, quo debuit, diuino munere accepit
Abbreviated transcription (Latin):
dnũcus caracter agnoscitur. qui in eis quos
iscipimus nec tamen rebaptizamꝰ minue ui¬
r. Sic enim error corrigendus ẽ ouis: ut
ssca corrũpatur signacłm redẽptoris. Neq
tũ si quisquam regio charactere a signato de¬
ertore signetur & accipiãt indulgentiã. atq
redeat ad militiam. illȩ autem ẽẽ in mili-
En qua ñdum erat incipiat. in aliquo eoꝵ
Uacter ille rescinditur: an non potiꝰ in ambo
ate quo coguntur nec ad bonum se cogi opor¬
tere contendunt: s a xp̃o coactum osteridi¬
mus paulum. Imitatur itaq ȩccłia in istis eo¬
gendis dnm suum. quȩ prius ut neminem
cogeret expectauit. ut de fide regum atꝙ
gentium. predicatio ꝓpħica compleret᷑. Etiã
hinc enum ñ absurde intelligit᷑. apłica illa
sencentia. ubi paulus beatus dicit. ꝑaciul¬
cisci omnem iobedientiam uram: cum cõ¬
pleta fuerit prior obedieutia urã. Unde et
ipse dñs ad magnam cȩnam suam priꝰ con¬

Expanded text:
dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambodere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur apostolica illa sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse dominus ad magnam cenam suam prius con
Abbreviated transcription (Latin):
moscant in eo prius cogentem xp̃m & p̾ ea¬
bis qui solo uerbo uocati sunt in euanglio la¬
uiauit: & quem maior cimor compulit ad ha¬
ittem. eiꝰ ꝑfecta h̾aritas foras mittit tunorem.
sirgͦ non cogeret eccłia ꝑditos filios ut redi¬
mcs si ꝑditifilis coegerunt alios ut ꝑirẽt: quã¬
uis eciam illos quos ñ coegerunt s cantũ mo¬
doseduxerunt. si ꝑterribiles s salubres leges
ii cus gremium reuocentur. blandius pia
utr amplectitur: & de illis multo ampliꝰ
nun de his quos nunquam ꝑdidãt gratu¬
uis. aut non quã ꝑtinet ad diligentiã pas-¬
torilemn etiam illas oues quȩ ñ uiolenter erepte.
ulunde leniterq seducte a grege ab errauerit᷑.
lienis ceꝑint possidĩ. inuentas ad ouile
dũcum. si resistere uoluerint. flagelloꝵ cerro¬
rhilȩtiam dolorib reuocare: presertun qͣm
sapud fugitiuos & p̃dones seruos fecundita¬
i nultiplicentur. plus habent iuris qd ui eis

Expanded text:
lum; agnoscant in eo prius cogentem Chlum; agnoscant in eo prius cogentem Chbus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ic tali. ñ solum temporalium penarum. ud
imꝑialium legum. s nec gehenarum timor
ẽ necessariꝰ. Cui tam̃ desidabile bonum ÷ adhe¬
rere deo. ut ñ solum ab illa felicitate alieuari.
tanquam magnũ supplicium ꝑhorrescat: ue¬
rum ȩtiam differri moleste ferat. S tam̃ anctq̃
dicant boni filii. concupiscentiam habemus
dissolui & ẽẽ cum xp̃o. multi priꝰ tanquam
li serui. & quodãmodo imꝓbi fugitiui: ad as
suum temporalium flagelloꝵ uerbe reuocan¬
tur. Qis enum nos potest ampliꝰ amare quam
xp̃s: qui animam suam posuit ꝓ ouibꝰ sus:
& tamen cum petrum & alios apłos solo uerbs
uocasset. paulum priꝰ saulum eccłiȩ suȩ pꝰei
magnum ȩdificatorem. s horrendum antẽa
tissiꝰ ñ sola uoce compescuit. uerũ ecĩ
uando aꝑtis ocłis nichil uidebat. si eos
uos hab̾et: ñ ad impositionem manus aua
quibꝰ elausꝰ fuerat inde cecidisse scriptura nar¬
alet. ubi ÷ qd̾ isti clamare consuerunt: libe¬

Expanded text:
ic tali non solum temporalium poenarum uel ic tali non solum temporalium poenarum uel imperialium legum sed nec gehennarum timor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo, ut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi fugitiui ad dominum suum temporalium flagellorum uerbere reuocantur. Quis enim nos potest amplius amare quam Christus, qui animam suam posuit pro ouibus suis? et tamen cum Petrum et alios apostolos solo uerbo uocasset. Paulum. prius Saulum. ecclesiae suae postea magnum aedificatorem sed horrendum antea uastatorem, non sola uoce compescuit. uerum etiamquando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, quibus clausus fuerat, inde cecidisse Scriptura narraret . Ubi est quod isti clamare consueverunt: Libe
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit timor. Ham ut de ipso auctore ist
respondeatur: apd̃ illum ȩtiam legunt. Tus
malo coactus: recte facere nescis. Porro aut
scriptura diuina. & ꝓpter illos meliores a
timor ñ ẽ in ħaritate᷑. s ꝑfecta haritas forase
tit cimorem: & ꝓpter hos inferiores qui pli
sunt aituerb non emendabitur seruus dur
si enĩ & intellexerit. ñ obediet. Cũ dixit cun
admonuit unde debeat emendari. alioquu
ñ diceret uerb̃ ñ emendabitur: s tantum mͦ
diceret ñ emendabit᷑. Alio quippe loco dicit ã
solum seruum: s etiam filium indisciplinatur
plagis ẽẽ cohercendum. Et magno fructu. ĩ
tu quidẽ inquit ꝑcutis eum uirga: animã iͥ
eius libabis amorce. Et alibi dicit. Qui pari
bacło suo: odit filium suum. Da eiũ qui
ta fide ueroq intellectu. dotis animȩ suȩ iud
dicat. sitiuit anima mea ad dm̃ uiuum. qua¬
do ueniam & apparebo ante faciem dei: & hu¬

Expanded text:
corrigit timor. Nam ut de ipso auctore istis corrigit timor. Nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus, recte facere nescis. Porro autem Scriptura divina, et propter illos meliores dixit, Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem ; et propter hos inferiores, qui plures sunt, ait, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obediet . Cum dixit, admonuit, unde debeat emendari; alioquin non diceret: Verbis non emendabitur, sed tantum modo diceret \'non emendabitur.\' alio quippe loco dicit non solum seruum sed etiam filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu: nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et hu
Abbreviated transcription (Latin):
dicus ẽẽ. quis impudicus: cur enĩ cũ datũ
sit duuuinitus homini lib̾um arbitriũ. adul¬
teria legib puniantur: & sacrilegia ꝑmittan¬
tur : anfidem ñ seruare leuius ẽ animam dõ.
quam feminam uiro : aut si ea quȩ ñ contẽp¬
tu. s ignorantia religionis comitunt᷑ mitiꝰ uin¬
dicauda. nunquid ideo negligenda sunt:
Melius eiũ ẽẽ quis dubitauerit ad dĩ colen¬
dum doctrina homines duci: quam pȩne tin¬
re. uł dolore compelli : S ed nũ quia isti melio¬
res sunt. ideo illi qui tales ñ sunt negligndi
sunt: multis enĩ ꝓfuit qd exꝑimentis ꝓbaus
& ꝓbamus. priꝰ timore uł dolore cogi. ut pot¬
ea possint doceri: aut qd̃ iam u̾b didicerant
oꝑe sectari. Proponunt nob̾ quidam sentr̃
ciuiꝰdam scłaris auctoris. qui dixit pudore
lib̾tate liberos retinere sacius ẽẽ credo. qũ
metu. hoc quidem uerum ẽ. s sicut melior
sunt quos dirigit amor: ita plures sunt qi

Expanded text:
dicus esse. quis inpudicus\'? cur enim, cum datum dicus esse. quis inpudicus\'? cur enim, cum datum sit diuinitus homini liberum arbitrium, adulteria legibus puniantur et sacrilegia permittantur? an fidem non seruare leuius est animam deo quam feminam uiro? aut si ea, quae non contemptu sed ignorantia religionis committuntur, mitius uindicanda, numquid ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem quis dubitauerit ad deum colendum doctrina homines duci quam poenae timore uel dolore compelli? sed non, quia isti meliores sunt, ideo illi. qui tales sunt. Multis enim profuit quod experimentis probavimus et probamus prius timore vel dolore cogi, ut postea possent doceri, aut quod jam verbis didicerant, opere sectari. Proponunt nobis quidam sententiam cujusdam saecularis auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos Retinere, satius esse credo, quam metu. Hoc quidem verum est; sed sicut meliores sunt quos dirigit amor, ita plures sunt quos
Abbreviated transcription (Latin):
ge cerribili ꝓhibendo. In hoc gͦ seruiunt dño
reges. in quantum sunt reges: cum ea faciũt
ad seruiendum illi. quȩ ñ possunt facere nͥ re¬
ges. Cum itaq ũdum reges dño seruirent
uersꝰ eum & adu̾sꝰ. xp̃m eius. ut ꝓpħarũ pre
dicta omĩa complerentur: ñ utiqͦ tunc posset̃
enim ordo tẽpoꝵ uoluebatur. ut & iudei ocei¬
derent predicatores xp̃i. putantes se deo offi¬
cium facere sicut predixerat xp̃c: & gentes
fremerent adu̾sꝰ xpĩanos. & omnes. patien¬
tia marterũ uunceret. Postea uͦ quam cȩpit
impleri qd scriptum ẽ & ad orabunt eũ om̃s
reges terre om̃s gentes seruient illi: quis
mente sobriꝰ regibꝰ dicat. nolite curare ĩ reg
no ur̃o a quo deneatur uł oppugnet᷑ eccłia do¬
mini ur̃i. ñ ad uos ꝑtineat quis uelit ẽẽ siue
religiosꝰ siue sacrilegus: quibus dici ñ pot̾.
ñ ad uos ꝑtineat in regno ur̃o quis uelit pu¬

Expanded text:
ge terribili prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino ge terribili prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, in quantum sunt reges, cum ea faciunt ad seruiendum- mendam illi, quae non possunt facere nisi reges:,. Cum itaque nondum reges domino seruirent uersus eum et aduersus Christum eius, ut prophedicta omnia conplerentur, non utique tunc possent enim ordo temporum volvebatur, ut et Iudei occiderent prędicatores Christi, putantes se officium Deo facere, sicut fremerent adversus christianos et omnes paciencia martyrum vinceret. Postea vero cum cepit impleri, quod scriptum est: Et adorabunt eum omnes reges terre, omnes gentes servient ei, quis mente sobrius ‹regibus› dino uestro, a quo teneatur uel oppugnetur ecclesia domini uestri; non ad uos pertineat. quis uelit esse siue religiosus sine sacrilegus\', quibus dici non potest: \'Non ad uos pertineat, in regno uestro quis uelit pu
Abbreviated transcription (Latin):
qd paulopost in eodem psalmo dr̃ & nunc reges
intelligite. erudimini qui iudicatis cerrã ser¬
uite dño in timore. & exultate ei in tremore.
Quomodo gͥ reges dño seruiunt in tiemore:
nisi ea quȩ contra iussa diũ fiunt. religiosa se¬
ueritate ꝓhibendo atq plectendo: aliter enĩ ser¬
uit quia homo ẽ: aliter quia ȩtiam rex ẽ. Quia
homo ẽ enim seruit uiuendo fideliter. quiauͦ
etiam rex ÷. seruit leges uista precipientes. et
contraria ꝓhibentes. conuenienti uigore sanc¬
diendo. sicut seriuuit ezechias lucos & tẽpla
idolor. &. illa excelsa quȩ contra dei precepta
fuerant constructa destruendo. sicut seruiuit
iosias talia & ipse faciendo. sicut seruirit rex
ninuitarum uniuersam ciuitatẽ ad placandũ
dnm̃ compellendo. sicut seruiuit dariꝰ idolũ
frangendũ in potestatẽ daniheli dando. & ini¬
micos eius leonibꝰ ingerendo: sicut seruiuit
nabucodonosor de quo iam diximus omnes
in regno suo positos ablasphemando deo. le¬

Expanded text:
 nunc, reges, intellegite;erudimini, qui iudicatis terram; seruite domino in timore et exultate ei cum tremore. quo modo ergo reges domino seruiunt in timore nisi ea, quae contra iussa domini fiunt. religiosa seueritate prohibendo atque plectendo? aliter enim seruit, quia homo est, aliter, quia etiam rex est; quia homo est enim, seruit uiuendo fideliter, quia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit Iosias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dominum compellendo. sicut seruiuit Darius idolum frangendum in potestatem Daniheli dando et inimicos eius leonibus ingerendo, sicut seruiuit Nabuchodonosor, de quo iam diximus, omnes in regno suo positos a blasphemando deo le
Abbreviated transcription (Latin):
multi illoꝵ sedit᷑ione ȩtiam ꝑdendi: Si audem
ueritatis predicatione furor eoꝵ ad seuiendũ
ꝓuocaretur: aliquib libatis. nrĩsq firmatis. rur¬
sus ad sequendam ueritatẽ formido impediret
infirios. Cui gͥ his angustiis affligeretur ȩcclia.
quisquis exhistimat omĩa potius sustinenda.
quã dei auxilium. ut ꝑ xp̃ianos imꝑatores fer¬
retur fuisse poscendum: parum attendit ñ bo¬
nam de hac negligentia reddi potuisse rationẽ.
Qd eiũ dicunt qui contra suas impietates leges
iustas institui nolunt. ñ petisse a regibꝰ terre apłos
talia: ñ consid̾ant aliud fuisse tunc tempus. &
omĩa suis temporibꝰ agi. Quis enũ tunc in xp̃m
credidãt imꝑator. qui ei ꝓpietate contra ĩpieta¬
tem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud
ꝓpħicum complebatur. quare fremuerunt gen¬
tes & popłi meditati sunt in ania. astiterunt reges
teͬre. & principes conuenerunt in unum adu̾sus

Expanded text:
multi etiam illorum seductione perdendi; si autem multi etiam illorum seductione perdendi; si autem ueritatis praedicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur, aliquibus liberatis nostrisque firmatis rursus a sequenda ueritate formido impediret infirmos. cum igitur his angustiis affligeretur ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quam, dei auxilium ut per Christianos imperatores ferretur, fuisse poscendum, parum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse rationem. Quod enim dicunt, qui contra suas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc in Christum crediderat imperator, qui ei pro pietate contra impietatem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud propheticum complebatur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
contra pacem xp̃i contaminationem nescio qͦꝵ
obicere peccatoꝵ. & euacuare baptismum in illis
quoq eccłis datum. unde in africam uenit ipsũ
feste ueritati erubescentes. corrigebantur solu¬
to crebrius: & multomagis ubicumq ab eor
seuicia respirabant aliquanta lib̾tas. Tum uero
illi sic exarserunt. & tantis sunt odioꝵ stimuł
incitati. ut contra eoꝵ insidias atq uiolentias.
& aꝑtissima latrocinia. uix ulle nr̃e communi¬
onis ȩccłiȩ possent eẽ secure: ux ulla uia qua
iter agerent. quiciunq adu̾sꝰ eoꝵs rabiem pacẽ
catholicam predicarent: eoꝵq dementiam ꝑ¬
spicua ueritate conuincerent. Usq ad eo preꝰ
ũ solum laicis uł quibꝰ libet clericis: s ip̃sis qͦq
ep̃is catholicis. quod ammodo ꝓponebatur du¬
ra condicio: Aut erũ tacenda erat ueritas: aut
eoꝵs iminanitas ꝑferenda. S si ueritas taceret᷑.
ñ solum nemo fuerat eius silentio lib̾andus: s

Expanded text:
contra pacem Christi contaminationem nescio quorum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis datum, unde in Africam uenit ipsum festae ueritati erubescentes corrigebantur solito crebrius et multo magis, ubicumque ab eorum saeuitia respirabat aliquanta libertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae, uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. quicumque aduersus eorum rabiem pacem catholicam praedicarent eorumque dementiam perspicua ueritate conuincerent. usque adeo prorsus non solum laicis uel quibuslibet clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda erat ueritas aut eorum immanitas perferenda. sed si ueritas taceretur, non solum nemo fuerat eius silentio liberandus sed
Abbreviated transcription (Latin):
u apud cartaginem quendam diaconũ suũ
nomine maximianum contra ep̃m suũ suꝑ
lintem. quidam ep̃ors eiusdem partis facto
bismate. & in plebe carchaginis diuisa par
inum cum aliis duodecim qui eius ordina¬
cioni presentes affuerunt dampnauerunt:
uteris autem ad eandem societatem schisia
iꝑtinentib. die constituto facultatẽ redeundi
ut̃. Sed postea ex ipsis duodecim quosdã.
eex illis quibꝰ dilatio data fuerat. post diem
psitum redeuntes. ꝓpter pacem suam in su
onorib ͣeceꝑunt᷑. & quos c̃q extra ipsors
Munionem dapnati baptizauerant: rebap
re ñ ausi sunt. C epit hoc eoꝵ factum cõ
Dillos ꝑ catholica multum ualere: ut ora
i peni̾tus claułentur. Quȩ res cũ sicut
portebat ad sanandos ab schismate animos
hominum spargeretur instantius. & qͣquau̾sũ
poterat catholicoꝵ sermonib ac disputationibꝰ
ded̾ant. ñ ausos fuisse rescindẽ. & orbi terrarũ

Expanded text:
ut apud Carthaginem quendam diaconum suum ut apud Carthaginem quendam diaconum suum nomine Maximianum contra episcopum suum superbientem quidam episcoporum eiusdem partis facto schismate et in plebe Carthaginis diuisa parte anum cum aliis duodecim, qui eius ordinationi praesentes adfuerunt, damnauerunt, ceteris autem ad eandem societatem schismatis pertinentibus die constituto facultatem redeundi dederunt. sed postea ex ipsis duodecim quosdam et ex illis, quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes propter pacem suam in suis honoribus susceperunt et, quoscumque extra ipsorum communionem damnati baptizauerant. i non ausi sunt, coepit hoc eorum factum contra illos pro catholica multum ualere, ut ora eorum penitus clauderentur. quae res cum, sicut oportebat. ad sanandos ab schismate animos hominum spargeretur instantius et, quaqua uersum poterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus dederant, non ausos fuisse rescindere et orbi terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
nis ferales a se sibi illatis suppliciis ꝑ iciebat
horrebant ista plurimi. in ipsa suꝑsticione he¬
retca constituti. & cum innocentiȩ suȩ suffi¬
cere arbitrarentur qd sibi talia displicerent:
dicebatur eis a catholicis. Si innocentiam ues¬
tram mala ista ñ polluunt: quomͦ dicitis orbẽ
xp̃ianum uł falsis uł certe ignotis cȩciliani
iticatis eẽ pollutum: quomͦ uos nefario scełẽ
ib unitate catholica tanquam ab area dñica
sipatis. quȩ usq ad tempus uentilationis ne¬
usse ẽ ut habeat & frumentum in horreo re¬
ondendum. & paleam ignib consumendã :
atq ita quibꝰ dam ratio reddebatur. ut aliqui
adunitatem catholicam ȩtiam inimicitias ꝑ¬
ditoꝵ ꝑati sustinere transirent. S plures quã¬
ius id uellent: eos camen homines quib tauta
suerat licentia seuiendi: inimicos facere ñ au¬
ebant. Honiuuilli quippe illos cum ad nos trã¬
scut crudelissimos passi sunt: Accidit ȩtiã

Expanded text:
mas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? mas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur, quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: si innocentiam uestram mala ista non polluunt, quo modo dicitis orbem Christianum uel falsis uel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quo modo uos nefario scelere ab unitate catholica tamquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur. ut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnulli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. Accidit etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
gere debitorem. auxilium eoꝵ defensionc̃s
poscentem: timore fustium & incendioꝵ. mor¬
tisq presentis. pessimoꝵ seruoꝵ ut libi absce¬
derẽt tabule frangebantur: extorta debito¬
rib cyrografa reddebantur. Iuicumq diuai¬
lor uerba contẽpserant: duriorib uerbibꝰ d
iubebant facere cogebantur. Innocentium ꝙ
eos offend̾ant domus. aut deponebantur.
solum. aut ignib cremabant᷑: Qͥ dam pase
familias honesto loco nati. & generoso cultid¬
cati. uix uiui post eoꝵ cedes ablati sunt. uel
uincti ad molam. & eam in gyrum ducere tã¬
quam iumenta contẽp̃tibilia uerbe ad acti suis
Qd̾ enim de legib auxilium a ciuilibꝰ potestũis
adus eos aliquit ualuit: quis in presentia
uundis in se. gladiis hominum qͦs ut ab
stirentur morte terrebant. alii ꝑ uaria
scipicia. alii ꝑ aquas. alii ꝑ ignes. se in mor¬
so uoluntarias usquequaq mittebat̃: & ani¬

Expanded text:
gere debitorem auxilium eorum defensionemque gere debitorem auxilium eorum defensionemque poscentem? timore fustium et incendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et eam in gyrum ducere tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentiaprouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant. alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per ignes se in mortes uoluntarias usquequaque mittebant et ani
Abbreviated transcription (Latin):
nem doctrine diabolice. ad eas quȩ in ills
timentur mortes uoluntarias festinare:
tius conseruat quos potest. & si sponte ꝑes
quos conseruare ñ potest:ut enum omnesu¬
uant ardent̃ exoptat: s ne omnes ꝑeant. pla
laborat. Gratias autem dño qd & apđ nos ñ qͥi
in omnib si ualde in plurib locis & ꝑ alias.
ce partes sine ullis istoꝵs insanoꝵ mortib ps
catholica currit. & cuͬrrit. Ibi autem illa funot
contingunt. ubi ÷ tam furiosum & inutile ha¬
num genus: qui & aliis temporib eadem faci
consueuerunt. Et priꝰ quidem quã iste legis
a catholicis imꝑatorib mitterentur. pacis
in eam quisq sicut discebat. & uolebat & por¬
rat. ex ipsa parte transibat. cum tamen apue
illos ꝑditors hominum dementissimi grege
indiuersis causis quietẽ innocentium ꝑturb¬
bant. Qͥs non dñs seruum suum tuere cõ
sori minari saltem audebat: quis consũpto

Expanded text:
dinem doctrinae diabolicae ad eas. quae in illis modo dinem doctrinae diabolicae ad eas. quae in illis modo timentur, mortes uoluntarias festinare? an potius conseruat. quos potest, etsi sponte pereant. quos conseruare non potest? ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. gratias autem domino, quod et apud nos non quidem in omnibus sed ualde in pluribus locis et per alias Africae partes sine ullis istorum insanorum mortibus pax: catholica currit et cucurrit. ibi autem illa funesta contingunt, ubi est tam furiosum et inutile hominum genus, qui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem quam istae leges a catholicis imperatoribus mitterentur, pacis in eam quisque, sicut discebat et nolebat et poterat, ex ipsa parte transibat, cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diuersis causis quietem innocentium perturbabant. quis non dominus seruum suum timere comsori minari saltem audebat aut auctori? qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & eodem timore aut ȩtiam ipsi corrigun¬
tur. aut cerrte cum se correctos ẽẽ confĩgunt
correctis parcunt. a quib antea timebantur:
Si autem se ipsos occide uoluerit. ne illi qui
libandi sunt libentur. & eo modo lib̾antium
terrere pietatem. ut dum tunetur ne quidam
ꝑdici ꝑeant. ñ eruantur ꝑdicioni qͥ uł iam no¬
lebant ꝑire. uł coherciti poterant ñ ꝑire: qͥd
hic agit haritas xp̃iana. presertim cum illi qui
suas mortes uoluntarias & furiosas minant᷑.
in popłoꝵ lib̃andoꝵ comꝑatione ꝑ pauci sĩt:
Qd agit g ft̃na dilectio. utrum dum paucis
transitorios ignes metuit caminors. dimitat
omnes ȩterni s ignibꝰ gehenarum. & tam mulit
uł iam uolentes uł postea ñ ualentes ꝑ cachos¬
cam pacem ad uitam uenire ꝑpetuam reli¬
quit in interitum sempiternum. callendors
quidam uoluntario moriantur interitu. qu
uiuunt ad impedimentum salutis alioꝵ. qͥ

Expanded text:
tur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se correctos esse confingunt! correctis parcunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Christiana, praesertim cum illi, qui suas mortes uoluntarias et furiosas minantur, in populorum liberandorum comparatione perpauci sint? quid agit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit omnes aeternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualentes per catholicam pacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impedimentum salutis aliorum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑators leges ab illa secta ubi ꝑ doctrinas de¬
monioꝵ mendaciloquuoꝵ male ista didicert̃.
prius eripiuntur inuiti: ut in catholica pꝰea
bonis preceptis & maioribꝰ sanentur assueti:
Nam multi eoꝵ quor iam inunitate. xp̃i piũ
fidĩ feruorem karitatemq miramur. cũ mag-¬
na leticiaᷤ gͦrãs agunt: qd illo errore carue¬
runt. ubi mala ista bona putauerunt. Quas
grãs inodo uolentes ñ agerent: nisi priꝰ etiã
nolentes ab illa nefaria societate discederent.
Quid de illis dicamus qui nob̃ quotidie con¬
fitentur qd iam olum uolebant ẽẽ catholici. s
inter eos habitabant inter quos id qd uole¬
bant esse ñ poterant ꝑ infirmitate timoris: u̾
siunum uerbum ꝓ caͬtholica dicerent. & ipsi
et domus eors funditus eu̾terentur: quis est
tã demens qui neget istis debuisse ꝑ iussa im¬
perialia subueniri. ut de tanto eruerentur
malo: dum illi quos timebant timere cogun¬

Expanded text:
imperatorum leges ab illa secta, ubi per doctrinas daeimperatorum leges ab illa secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur adsueti. nam multi eorum, quorum iam in unitate Christi pium fidei feruorem caritatemque miramur. cum magna laetitia deo gratias agunt, quod illo errore caruerunt, ubi mala ista bona putauerunt. quas gratias modo uolentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate discederent. quid de illis dicamus, qui nobis cotidie confitentur, quod iam olim nolebant esse catholici. sed inter eos habitabant, inter quos id, quod uolebant, esse non poterant per infirmitatem timoris, ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere cogun
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos. quotidianus illis ludus fuit. hȩc enim
eos tria mortis genera diabolus docuit: ut
mori uolentes quando ñ inueniebant quẽ
derrerent. ut eius gladio ferirentur: ꝑ saxa
se mitterent. aut ignibꝰ gurgitibq donaret᷑.
Qis autem illos hȩc docuisse credendus ÷ possi¬
dens cor eorgͥ nisi ille qui & saluatori nr̃õ ut
se de pina templi precipitaret. tanquam de
lege suggessit: cuius suggestionem a se utiq
ꝓhibent: si magistrum xp̃m i corde portarẽt.
Si quia in se diabolo potius dedunt locũ. aut
sic ꝑ eunt quemadiodiu grex illȩ porcor.
quem de monte in mare dȩmonum curba de¬
iecit: aut illis mortibꝰ erepti. & pio matris cat᷑o¬
lice gremio collecti. ita libantur quemadmo¬
dum ÷ ad ño lib̾atus. quem pater eius a demo¬
nio sanandum obtulit: dicens qđ aliquando
cade in aquam. aliquando in ignem soleret.
Unde magna in eos fit miscdia. cum etiã ꝑistas

Expanded text:
ipsos cotidianus illis ludus fuit. haec enim ipsos cotidianus illis ludus fuit. haec enim eos tria mortis genera diabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus gurgitibusque donarent. quis autem illos haec docuisse credendus est possidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberent, si magistrum Christum in corde portarent. sed quia in se diabolo potius dederunt locum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in mare daemonum turba deiecit. ant illis mortibus erepti et pio matris catholicae gremio collecti ita liberantur, quem ad modum est a domino liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit dicens, quod aliquando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret. Unde magna in eos fit misericordia, cum etiam per istas
Abbreviated transcription (Latin):
mas sollẽpnitates ingentia tubarum agmi¬
na ueniebant: ñ ut ydola facerent. s ut inter¬
ficerentur a cultorib ydolor. Nam illud si ac¬
cepta legitima potestate facere uellent: si quid
eis accidisset: possent hab̃e qualemẽq umbrã
nominis marcyrum. Sed adhoc solum uenie¬
bant. ut indegris ydoł ipsi ꝑimerentur. Nam
singłi quiq ualentissimi uiuenes cultores
idolor: quis quot occidẽt. ipsis ydoł uouere
consueuerant. Qdam se trucidandos etiam¬
armatis uiatorib ingerebant. ꝑ cussuros eos
se nisi ab eis ꝑimerentur. terribilicer commi¬
nantes. Nonnuinquam & aiudicib cranseun¬
tibꝰ extorquebant iuolenter: ut a carnificibꝰ
uł ab officio ferirentur. Unde quidam illos sic
illusisse ꝑhibetur. ut eos tanquam ꝑcucien¬
dos ligari & dimitti iubet: acq ita eoꝵ impe¬
tum incruentus & illesꝰ euad̾et. Iam uͦ ꝑ abrup¬
ca ꝑrecipicia ꝑ aquas & flammas occidere se

Expanded text:
mas sollemnitates ingentia turbarum agmimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non ut idola frangerent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam illud si accepta legitima potestate facere uellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum: sed ad hoc solum ueniebant, ut integris idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes cultores idolorum. quot quis occideret, ipsis idolis uouere consueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. nonnumquam et a iudicibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur. unde quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et dimitti iuberet atque ita eorum impetum incruentus et inlaesus euaderet. iam uero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere se
Abbreviated transcription (Latin):
deficiant in uanitate. ut inueritate ꝓficiant.
illi autem retribuentes mala ꝓbonis quia eis
consulimus ad ȩternam salutem. ȩciam tem¬
poralem nob̃ conantur aufferre: sic amantes
homicidia ut inse ipsis ea ꝑficiant. quando
in aliis ꝑpetrare ñ possunt. Sicut enĩ haritas
laborat ȩccłiȩ. sic eos ab illa ꝑdicione libare ut
eoꝵ nemo moriatur: sic eors laborat furor aut
nos occidere ut sue crudelitatis pascant li¬
bidinem. aut ȩtiam se ipsos ne ꝑdidisse uide¬
antur. occidendoꝵ hominum potestatem. Qui
audem nesciunt consuetudem illoꝵ. putant
eos modo se ipsos occid̾e. quando ab eoꝵ insa¬
nissima dñatione ꝑ occasionem legum istarũ
quȩ ꝓunitate sunt constitute. canti popłi libe¬
rantur. Qͥ autem sciunt & ante ipsas leges qͥd
facere soleant: ñ eor mirantur mortes.s re¬
cordantur mores:Maxime quando adhuc
cultus fuerat ydolors: ad paganor celebri¬

Expanded text:
deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam temporalem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, quando ab eorum insanissima dominatione per occasionem legum istarum, quae pro unitate sunt constitutae. tanti populi liberantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberri
Abbreviated transcription (Latin):
mhoc ut dixi omitto: illud dico. Si eccłia ue
usa ẽ quȩ ꝑsequutionem patitur ñ quȩ fa
cit querant ab apło quam eccłiam significa¬
irsara. quando ꝑsequutionem faciebat an¬
tratam fuisse. quȩ affligebat ancillam. Si aũ
udius discuciamus magis illa ꝑsequebatur
liram suꝑbiendo: quam illam sara cohercendo:
lla enim dñe faciebat iniuriam: ista imponebat
uꝑbiȩ disciplinam. Deinde quero si boni & sc̃ĩ
emini faciunt ꝑsequtionem si tantum modo
tiunt᷑: cuius putant eẽ in psalmo uocem uͥ
igitur. ꝑsequar inimicos meos & comp̃hendã¬
s. & n conu̾tar donec deficiant: Si gͦ uerũ
dre uel agnoscere uolumus: ẽ ꝑseqͣutio in¬
am paciuntur ꝓpter iniusticiam ꝓ rouide
ista ꝑsequitur diligendo: illi seuiendo. Ista ut
corrigat: illi ut euertant. Ista ut reuocet ab er¬
rore: illi ut precipitent in erorem. Deniq ista
ꝑsequitur inunicos & comprehendit donec

Expanded text:
Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesia uera Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesia uera ipsa est, quae persecutionem patitur, non qucit, querant ab apostolo, quam aecclesiam significabat Sara, quando persecutionem fatiebat anfiguratam, quae affligebat ancillam. Si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Saram superbiendo, quam illam Sara cohercendo. Illa enim dominae faciebat iniuriam, ista imponebat superbae disciplinam. Deinde quero: Si boni et sancti viri nemini faciunt persecutionem, sed tantummodo patiuntur: cuius putant in psalmo vocem, ubi legitur: 'Persequar inimicos meos' et cetera non convertar donec deficiant? Si ergo verum dicere vel agnoscere volumus, est persecutio inonem patiuntur propter injustitiam. Proinde ista persequitur diligendo, illi saeviendo; ista ut corrigat, illi ut evertant; ista ut revocet ab errore, illi ut praecipitent in epersequitur inimicos et comprehendit. donec
Abbreviated transcription (Latin):
ncollatione dixerunt illam ẽẽ ueram eccłiã
quȩ ꝑscquutionem pacitur ñ quȩ facit. omit¬
a dicere quoᷤ suꝑiꝰ cominemoraui: quia si ita
̃ut dicunt: cecilianus ad ueram eccłiam ꝑti¬
nehat: quando eum maiores illors usq ad im¬
tratoris iudicium accusando ꝑsequebant᷑:
uos enum dicimus ideo illum ad ueram excłiã
iiuisse. ñ quia ꝑsequutionem patiebat᷑. s qr
ꝓter iusticiam paciebatur: illos autem idõ fu
alienatos ab eccłia: ñ quia ꝑsequebantur. s
iniuste ꝑsequebantur. Nos itaq hoc dici¬
nus. Illi uͦ si non querunt causas quare quisq
uat ꝑsequutionem. uł quare paciatur. s hoc
uucant ẽẽ signum ueri xpĩani. si ꝑ sequutionẽ
sĩ faciat si paciatur. sine dubio cecilianũ in ea
diffinicione consticuunt qui ñ faciebat si pa-¬
uebatur: maiores autem suos ab ea diffinitiõe
sras mutunt qui faciebant. ñ qui paciebant᷑:

Expanded text:
in conlatione dixerunt illam esse ueram ecclesiam, in conlatione dixerunt illam esse ueram ecclesiam, quae persecutionem patitur, non quae facit, omitto dicere, quod superius commemoraui, quia, si ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam pertinebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando persequebantur. nos enim dicimus ideo illum ad ueram ecclesiam pertinuisse, non quia persecutionem patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur; illos autem ideo fuisse abalienatos ab ecclesia, non quia persequebantur, sed quia iniuste persequebantur. nos itaque hoc dicimus; illi uero si non quaerunt causas, quare quisque faciat persecutionem uel quare patiatur, sed hoc putant esse signum ueri Christiani, si persecutionem non faciat, sed patiatur, sine dubio Caecilianum in ea definitione constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt se iustos eẽ: quia ex lege regis ꝑsequia¬
nẽ paciebantur. Qd̃ utiq dicerent si ita i¬
tione głantur.⁊ quia ꝓhibentur ista facere
quam ñ possunt a dño acciꝑe: ab homiui
quęrunt martyrum głam. Ueri autem:
ueri sunt. Nam &e agar passa ẽ a sara ꝑsaqul¬
tionem. & illa erat scã quȩ faciebat: illa ul¬
qua quȩ patiebatur. Nunquid huic ꝑscque¬
tioni quam passa ÷ agar comꝑandus ÷ sauł̃
dauid. quẽ ꝑsecutus ÷ iniqus saul: ualde uue
in psalmo uex illa intelligenda ẽ ueroꝵ mil¬
rum. uolentium se discerni a martirib fald
udica me deus. & discerne causam mean A
gente ñ sancta. Non dixit discerne penais
meam: si discerne causam meam. Pocest cĩ¬
quiuame. Ideo se dignum existimauit.
quiuaretur iustȩ: quia illi ꝑsequebant᷑
stt. Nlam si iuste illi ꝑsequerentur: ñ fue
sduiuandus s corrigendus. Si autem pu¬
at qd nemo possit iuste aliquem ꝑsequi. sic̃

Expanded text:
dicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutiodicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita insautione gloriantur, quia prohibentur ista facere quam non possunt a domino accipere, ab hominibus quaerunt martyrum gloriam. Yeri autem ueri sunt. nam et Agar passa est a Sarra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, comparandus est sanctus Dauid, quem persecutus est iniquus Saul? ualde utiqideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causam meam. potest eadiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo possit iuste aliquem persequi, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nas leges: terrentur seuientes. & corrigun¬
tur intelligentes Quicumq ergo legib imꝑa¬
toꝵ quȩ cõntra ueritatem dei ferunt obtẽ¬
perare ñ uult: adquirit grande premiun
rit grande supplicium: Nam & temporibu
ꝓpħarum omnes reges qui in popło deĩ
hibuerunt. nec euerterunt quȩ contra lei
ceptum fuerant instituta culpantur: e qu
ꝓhibuerunt & euerterunt. suꝑ alior
laudantur. Et rex nabucodonosor cum se
eẽt idoloꝵ constituit sacri legam legem u
mulacrum adoraretur: s eius impie con¬
tioni qui obedire noluerunt. pie fidelito
fecerunt. Idem autem rex diuino corren
miracło piam & laudabilem legem ꝓ uera
constituit: ut qͥc̃q diceret blasphemiam
deum uerum sydrac. misas. & abdenago
domo sua penitus interiret. Hanc legẽmi
contẽpserunt. & id qd fuerat constitũtum
rito ꝑpessi sunt. debuerunt dicere qd isun

Expanded text:
nas leges, terrentur saevientes, et corrigunnas leges, terrentur saevientes, et corriguntur intelligentes. Quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra veritatem Dei feruntur, obtemperare non vult, acquirit grande praemiumrit grande supplicium. Nam et temporibus Prophetarum omnes reges qui in populo Dei non prohibuerunt nec everterunt quae contra Dei praecepta fuerant instituta, culpantur; et qui prohibuerunt et everterunt, super aliorum merita laudantur. Et rex Nabuchodonozor, cum servus esset idolorum, constituit sacrilegam legem umulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret. hanc legem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti
Abbreviated transcription (Latin):
resistunt hominib a quib eoꝵ curanda uul¬
nera contrectantur. & cum inter dentes
eoꝵ & ungłas sepe homines ꝑiclicentur. &
aliquando uexentur. ñ tamen eos deserut
donec ꝑdolores & molestias medicinales re¬
uocent ad salutem: quantomagis homo ab
deserendus: qui correctus intelligere pot̾
quantum sibi prestabatur beneficium:. q̃n
se ꝑsequutionem ꝑpeti querebatur. Sic̃ gͣ
apłs dicit. infacigabiles cum tempꝰ habemꝰ
oꝑemur bonum ad om̃s qui possunt catho¬
licoꝵ predicators sermonib. qui possunt ca¬
cholicoꝵ principum legib. partim ꝑ eos qͥ
diuinis admonicionib. partim ꝑ eos qͥ ussis
imꝑialib parent: omnes ad salucem uocent᷑.
omnes aꝑniciȩ reuocentur. quia & imꝑato¬
res quando ꝑfalsitate contra ueritatem cõs
tituunt malas leges. ꝓbantur bene creden¬
tes: & coronantur ꝑseuerantes: Q uando aũ
ꝓ ueritate contra falsitatem constituunt bo¬

Expanded text:
resistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulresistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulnera eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab deserendus, qui correctus intellegere potest, quantum sibi praestabatur beneficium, quando se persecutionem perpeti querebatur! Sicut ergo apostolus dicit, infatigabiles, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. qui possunt catholicorum praedicatorum sermonibus, qui possunt catholicorum principum legibus partim per eos, qui diuinis admonitionibus, partim per eos, qui iussis imperialibus parent, omnes ad salutem uocentur, omnes a pernicie reuocentur, quia et imperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes, et coronantur perseverantes: quando autem pro veritate contra falsitatem constituunt bo
Abbreviated transcription (Latin):
onerosꝰ c̃. hoc enim coͣntigit donatistis: quod
accusatorib sc̃i danieł. Sicut enim in illos leo¬
nes. sic in istos conu̾se sunt leges quib inno¬
centem opprimere uoluerunt: nisi qd ꝓpter
illis uidentur adu̾se. quoniam multi ꝑ illas
correcti sunt. et quotidie corriguntur. & se
eẽ correctos acq ab illa furiosa ꝑniciȩ lib̾atos
gratias agunt. et qui oderant diligunt. mo¬
lestasq sibi fuisse salubrimas leges quantũ
in insania detestabantur. tantum recepta sa-¬
nitate gratulantut. &s in residuos cũ qͥb
fuerant ꝑituri. iam simili dilectione nobis-¬
cum ut pariter instemus. ne illi ꝑeant exci¬
teͣntur. Molestus ÷ enim & medicus furenti
frenetico: et pater indisciplinato filio. Ille li¬
gando ille cedendo: si ambo diligendo. Si aũ
illos negligant & ꝑire ꝑmictant: ista potius
falsa mansuetudo. crudeł ẽ. Si enim equus &
mulus quib ñ ÷ intellectus morsib & calcibꝰ

Expanded text:
onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, quod onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, quod accusatoribus sancti Danihelis. sicut enim in illos leones, sic in istos conuersae sunt leges, quibus innocentem opprimere uoluerunt, ni;i quod propillis uidentur aduersae, quoniam multi per illas correcti sunt et cotidie corriguntur et se esse correctos atque all ill\'1 furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. diligunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant. ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus