comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
groti renouata cotidie sue salutis ꝯmemora¬
antiquũ et eternũ principium qͣi solidũ cibum
rutninare non pot̾at hoc dulcissimo con¬
fecto liqͣmine in panis ⁊ uini sacramento con
Apiencia dei que se ꝑ iuisibilia cucõnis.¬
manifestat uolens euidenter ostend̾e ꝙ
p̃a cibus est animarũ carnem assumptam ꝓpo¬
suit ĩ eduliumut ꝑ cibũ humanitatis ĩui¬
taret ad gustum diuinitatis. De quo dic̃. pͣs.
medimus. ut ita de uisibilib ad inuisibilia. de
temporalib ad eterna.de terrenis ad celestia
de humanis ad diuina: nos tranfferat. Ego sũ
inquit panis unus qui de ce. de. Ecce cibus di

Expanded text:
groti renovata quotidie suae salutis commemoragroti renovata quotidie suae salutis commemoraantiquum et aeternum principium, quasi solidum cibum ruminare non poterat hoc dulcissimo confecto liquamine in panis et vini sacramento consSapientia Dei, qua per visibilia manifestat, volens evidenter ostendere quod ipsa cibus est animarum quod carnem assumptam proposuit in edulium, ut per cibum humanitatis invitaret ad gustum divinitatis, de quo dicit Psalmmedimus, ut ita de visibilibus ad invisibilia, de temporalibus ad aeterna, de terrenis ad coelestia, de humanis ad divina nos transferat. Ego sum, inquit, panis vivus qui de coelo descendi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dñs dereliquit. Quẽadmodũ siquis ꝑegre
ꝓficiscens aliquod pignus ei quem dilexit.
derelinquat. ut quociens illud aspex̾it: ip̃ius de¬
pic̾ẽ. Ideoq saluator hoc instituit sacramentũ
ut qr uenerat eius hora qua de mundo tran¬
Quo ego uado meꝰ sequi non poces. competen¬
tem ilł hereditatem conscribens uisibilem sui
memoriam ꝯmendauit. Hoc inquit facite in
meam cõmemoratõnem. Non .n. solam scͥp¬
turarũ ꝯmemoratõnem ad hoc suffic̾e iudica¬
bat qui litargicum uenerat egrotum sanare.
Quota namq pars nr̃i capit illud quod in esuͦ¬
tam optimis unguentis flagrat antidotũ: U̾bũ
quod erat in p̾ncipio apud deũ per quod omĩa f¬
illud quidem ruminare medela salub̾s ẽ suꝑ mel¬
tantus cibus ualde paucoꝵ est. ⁊ solius mentis
pabulũ quo tunc aĩa plenissime satiabitur cum
uerbum illud in eterna felicitate gustabit. At
saluaret ⁊ corpus pigm̃ta sua prouida caritatiꝰ
arte composuit. quib litargicam mentem e¬

Expanded text:
Dominus nobis dereliquit, quemadmodum si quis peregre proficiscens aliquod pignus ei quem diligit derelinquat, ut quoties tunc illud aspexerit, ipsius depicere. Ideoque hoc Salvator instituit sacramentum, ut quia venerat ejus hora qua de mundo tranQuo ego vado, me sequi non potes ibid.. Competentem illis haereditatem proscribens, visibilem sui memoriam commendarat. Hoc, inquit, facite in meam commemorationem. Non enim solum Scripturarum commemorationem ad hoc sufficere judicabat, qui letargicum venerat aegrotum sanare. Quanta namque pars nostri capit illud quod in Evangelio optimis unguentis fragrat, antidotum Verbum, quod erat in principio apud Deum, per quem omnia fillud quidem ruminare, medela est probatissimatantus cibus valde paucorum, et solius mentis pabulum, quo tunc anima plenissime satiabitur, cum Verbum ipsum in aeterna felicitate gustabit. At et et animam et corpus, pigmenta sua provida charitatis arte composuit, quibus letargicam mentem ae
Abbreviated transcription (Latin):
unus est xp̃c. ⁊ qr per gustum hõ incurrit mor
tem ꝑgustum quoq uitam acquirit. quatenͦ
unde mors oriebatur. in de uita resurg̾e̾t. Dic¬
cum est quippe de illo. Quacũq die comed̾is
ducau̾it ex hoc pane: uiuec in eternũ. Cibus
ille mortał pependit in ligno scĩe boni ⁊ mali.
Cibus iste uitalis pependit in ligno uite. qd̾ ẽ
in medio ꝑadysi. Illud fuit lignũ mobedĩe.
ad qd̾ homo manus extendit. ut fieret sic̃ d̾s
Iuxta quod serpens illi promiserat. Eritis sic̃
dii scientes bonum ⁊ malum. Istud autem ẽ¬

Expanded text:
stus. Et quia homo per gustum mortem incurrit, per gustum quoque vitam acquirit, quatenus unde mors oriebatur inde vita resurgeret. Dictum est quippe de illo: Quacunque die comederiducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Cibus ille mortalis pependit in ligno scientiae boni et mali; cibus iste vitalis pependit in ligno vitae, quod est in medio paradisi. Illud fuit lignum inobedientiae ad quod homo manus extendit, ut fieret sicut Deus, juxta quod illi serpens promiserat: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum ; istud autem
Abbreviated transcription (Latin):
biꝑro multis effundetur in remissionẽ
ꝓcc̃õrum. pro soł predestinatis effusus.
est qͣntum ad efficienciam. s pro cunctis ho¬
minib est effusus. qnͣtum ad sufficienciam.
Effusio quippe sanguinis iusti pro iniustis
tam fuit diues ad precium. ut si uniu̾sitas
cred̾et in redemptorem. nullũ oĩo dỹaboli
uincula tenerent. pecratum autem duob
modis remitcitur. quo ad meritũ culpe. ⁊
quo ad debitũ pene. Meritũ culpe remittit᷑
ꝑ sanguinis fidem. qua iustificamur a cłpa.
Debitũ pene remittitur per sangninis p̾ciũ
quo redempti sumus apena. Omẽs .n. quasi
oues errauimus. unusquisq in uiam suam

Expanded text:
ro multis effundetur in remissionem peccatorum. Pro solis praedestinatis effusus est, quantum ad efficientiam. Sed pro cunctis hominibus est effusus quantum ad sufficientiam. Effusio quippe sanguinis justi pro injustis tam fuit dives ad pretium ut, si universitas crederet in redemptionem, nullum omnino diaboli vincula retinerent. Peccatum autem duobus modis remittitur, quoad meritum culpae, et quoad debitum poenae. Meritum culpae remittitur per sanguinis fidem, quia justificamur a culpa; debitum poenae remittitur per sanguinis pretium, quo redempti sumus a poena. Omnes enim quasi oves e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiuste punitus est. Iniusti iuste sunt lib̾ati.
assũpsit .n. ip̃e in se penam pro om̃ib. ut daret
per se gloriam uniuersis. Quod sumptio eu¬
charistie non est nimium differenda.
Oc quocienscũq fec̾itis. Imꝑceptõne cor¬
poris ⁊ sanguinis xp̃i magn̾a nob̾ est ad¬
hibenda discretõ. Cauendũ est .n. ne si nimiũ
differatur mortis ꝑiculum incurratur dño ꝓ
ñ ha .ii .e. Si uero quis indigne suscipiat udi¬
cium dampnacõnis incurrit. apło testante..
se ip̃m homo. ⁊ sic de pane edat ⁊ de calice bibat.
sitas. ne corpus dñi uel indigne sumẽdo su¬
mamus iudicium: uel sum̃e cessando nich̾oꝰ
ĩcurramus ꝑiculum. Necessario quippe sum̃d
est agnus. ut a uastante angło ꝓtegamu r.
Nec exire possumus de egipto nͥ celebrando pha¬
se paschalem agnũ edamus. Dicit gͦ quispiã
candũ non esse cotidie. faciat unusqͥsq ꝙ pie¬
centurio cũ alter eorum gaudens in domo sua
dominicis hortor. si cũ mens in affcũ peccãdi

Expanded text:
tus injuste punitus, injusti juste sunt liberati. Assumpsit enim poenam in se pro omnibus, ut daret per se gratiam universis. CAPUT XLII. Quod sumptio eucharistiae non est nimium differenda. Haec quotiescunque feceritis. In perceptione corporis et sanguinis Christi, magna est nobis adhibenda discretio. Cavendum est enim, ne si nimium differatur, mortis periculum incurratur, Domino Joan. VI. Si vero quis indigne suscipiat, judicium damnationis incurrat, Apostolo testante: Qseipsum homo, et sic de pane illo edat et de calice bibat ibid. sitas, ne corpus Domini vel indigne sumendo sumamus judicium, vel sumere cessando nihilominus incurramus periculum. Necessario quippe sumendus est Agnus, ut a vastante angelo protegamur, nec exire possumus de Aegypto nisi celebrando phase paschalem agnum edamus Exod. XII. candum esse quotidie, centurio, cum alter eorum gaudens in domum suaebus tamen Dominicis hortor. Si tamen mens in affectu peccandi
Abbreviated transcription (Latin):
unione. uerbum cum patre unũ est in na¬
cura. homo cũ uerbo unũ est in persona. m̃¬
bra sunt unũ cum capite. pͥmũ in iusticia.
num sint cognoscat mundus qr tu me mi¬
sisti. Ut autem in głia unũ sint: uolo ego
ritatem meam. quã dedisti mͥ. qr dilexisti¬

Expanded text:
unione, Verbum cum Patre unum est in natura, homo cum Verbo unum est in persona, membra sunt unum cum capite. Primum est in justitia, num sint, cognoscat mundus quia tu me misisti, ut autem et gloria unum sint, volo ut ritatem qua
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ibi pecramus uͥ cupiditatem uł uolunta¬
tem deflectimus. Ubi uero uiolent adducimu̾
⁊ si facinus aut flagicium non est miseria tũ
pro flagicio et facinore est. s qui deum pro
irrogat᷑ laudat miseria cõmisso proculdubio
caret facinor

Expanded text:
Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntaNam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinor
Abbreviated transcription (Latin):
datus est mͥ stimulus carnis angelus satane
qui me colafizet Sepe iusti mentem uariis
uexatõnim dolorib uis demonum cruciat.
Unde interdũ usq ad desꝑatõnis angustiam
coartatur. ꝑmanenti aucem in dei amore aĩe
⁊ ip̃a tał angustia ad meritum proficit. Nã
siue in animo seu in corpore periustinctũ
ĩmuudoꝵ spũũ qualibet aduersa iustus ꝑa¬
tiatur: ex dei utiq permissu id pacitur. qd̾ si
hoc ip̃m ad dei gloriam hũilis referat ⁊ dicat.
ꝙ pro corporis passione iob dixit. si bona su¬
cepimus de manu doͥ mala quare non sus¬
cipiamus: Iste non seꝑatur a deo. s coniun¬
gitur quamlib atroci angustia torqueat᷑.
Multa iustus adu̾sa in anima pacit᷑ instiga¬
cõne demonum. s talib temptamentis ꝑire
uite eterne non potest. quia pius doninus
ad dampnationem culpe non reputat ꝙ de
sue maiestatis ꝑmisso nolens qui pacit᷑ portaᷤ

Expanded text:
« Datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, « Datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, ut me colaphizet . » Saepe justi mentem variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat.
Abbreviated transcription (Latin):
non habet perrandi perfectõnem q̃ degluciat᷑.
num alloquens occulti urit cupiditatib. Qui¬
dam ob incorruptibilem iniquitatem quia
sponce non corrigantur inmundis spiritib
uexandi traduntur ut arripiendi eos demone᷑
corporaliter habeant potestatem. terroribusq
eorum afflicti humilientur peniteant ⁊ sal¬
uentur. sicut ⁊ apostolus corithiis scriben.
dicit. crad̾e huiꝰmodi sachane in inceritũ cariuꝰ
ut sp̃c saluus sit. Ucile est .n. quosdam pecrantẽ¬
ut in anima saluentur sachane corporaliter de¬
putari. quatinus ex presenti correptõne fu tu¬
rum iudicium timeant. ⁊ decet̾o delinquere
caueant. Quidam autem potestati demonũ
ad emendationem deputantur. Quidam uo
despecti ad solam ꝑdicõnem traduntur. Nũ ꝙͣ
diabolus aduersus hominem iustum tem ꝑ¬
enĩ cribulatõnes cordis illi exaggerat. aut do¬
lores corporis suscitat. hinc est quod apłs ait.

Expanded text:
non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. num alloquens occultis urit cupiditatibus. 34. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enut animae salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. Nonnunquam diabolus adversus hominem justum ibulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est quod Apostolus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipĩsunt templum eius. ⁊ si subrepat mentil
electorũ diabolus. Non autem in eis requiescit
sic̃ incordib reproboꝵ Nam calore fideimox ex¬
citatur ut exeat abelectis. nõnulli quosam a¬
indo ore diabolus deuorauerat. rursus diumi
iudicii occulta miseratõne ab eius ore eripiũt᷑
et saluti restituuntur. Nam sepe multos quos
antiquuis hostis luxurie uoraginem miersos¬
tenuit. potencia diuina ꝑ pnĩam ab eiꝰfiuci
traxit. Qomͦ de bonorum intuitu int̾itu
ꝓpħa eiectã dicit esse diaboli escam dũ alibi
scriptũ sit de illo. fenũ sicut bos comedet nisi
quod in ocłis dei fenũsunt. qui electi cibi scd̾m
homines sunt ẽẽ uidentur. ac per hoc qui de bo¬
norũ numero pereunt apud homines electi a¬
pud deum fenum existunt. Cum diabolus iam
s temptatõnum illecebris mordet ut deuor.
adhuc quasi in maxillam mandit. Unde et
paulus habet stimulos carnis quib hũiliet᷑

Expanded text:
quia ipsi sunt templum ejus. Et si subrepat mentibus quia ipsi sunt templum ejus. Et si subrepat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum; nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. 30. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquutenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus traxit. Quomodo de bonorum interitu propheta dicit electos esse diaboli escam , dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur,
Abbreviated transcription (Latin):
qr in huiꝰ scłi mare uolubili uersatur astucia.
Auis uero propt̾ea nominatur quia per su¬
perbiam ad alta sustollitur. & recte hiis tͥbus
uocabulis appellatur qr pro suo merito aerem
quasi auis pro carc̾e meruit. terrã qr ut animal
scłĩ mare insana iactetur fluctuatõne Ex eo .ii.
cabula ita ut quod singłi agunt incitante illo
ip̃e nominetur ex eo quemlibet .n. inde decipit
diabolus unde animal est hoc est ꝑ carnis luxu¬
riam temptat. Unde serpens est. hoc est cupidi¬
tatis ac nocendi malicia. quem autem nec sic de¬
cipit insidiatur Unde auis est hoc est suꝑbie
ruina. undiq .n. dolos p̾parat. quousq ĩueniat
uiam ꝑ quam incautum decipiat. Aliud est in¬
trare in mentem cuiqmͣ diabolum. aluid uero
inhĩtare Nam ⁊ in cordib sauctoꝵ ingredit᷑.
dum malas suggestiones insinuat. s nõ ha¬
bitat in eis. quia in suo corpore non eos trans¬
ducit. Qui uero in corpore ens sunt ipos in hĩtat

Expanded text:
quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal saeculi mari insana jactetur fluctuatione. 273 28. Excabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec sic decipit, insidiatur ei; unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat,
Abbreviated transcription (Latin):
genda sunt qͣm minor a ut maiora uitentur.
Dyabolus qñ deciꝑe quemqͣm querit prius
naturam uniuscuiusq intendit. ꝙ in de se ap¬
plicat unde aptum hoĩem ad peccand̾ inspe¬
xerit. Ex ea parte homines diabolus temptat
qua eõs per excrescentem humorem facile in¬
clinare ad uicia conspicit ut scd̾m humoriꝰ
consparsionem adhileat et temptatõnem.
lege balaam qui in figlira diaboli contͣ ppłm
dc̃i ex ea parte precepit pemiciosos pretendẽ
laqueos. ex qua sensit eos facilius esse lapsuro.
Nam ⁊ qui aquam alicubi deducit non eam ꝑ
aliquam partem mittit. Nisi ubi impetũ eius
intendit. Nullus culpam nonexistimet quam
ex consparsione propͥa sustin. s quantũ ual
contra id quo tolerat pugnet. Namsi conspar¬
sioni cedatur temptatõni uel uicio neq̃ qm
resistitur. Ideo diabolus in sacris eloquiis behe¬
moth .i. animal dicitur. qui de celis lapsus ad
terras cecidit. Ideo leuiathan .i. serpens deaqͥs.

Expanded text:
genda sunt, ut majora vitentur. genda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea parte diabolus homines tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius esse lapsuros. Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan, id est, serpens de aquis,
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt indesinent̾ oꝑib scĩs exauriũt ut de in¬
cimis puri inueniantur. Codem blandimenta
decipiunt᷑ Aũc per diabolũ hoĩes quo procoplau¬
sti in paradiso sunt decepti. Multis. uiciorũ
prestigiis mentes reproborum ꝑtem̾ptando
deludit Nũc .n. promissis decip̃: ñc reb tran¬
sitoriis qͣi necessariis illicit. nũc etiam ipsa
inferni supplicia quasi leuia ⁊ transitoria sug¬
gerit: quatenus miseroꝵ corda in cupiditatẽ
lasciuiamq dissoluat. secũq ad tartara du¬
cat Argum̃ta machinatõnum malarũq co¬
gitationũ semina: que in cordib hommũ
diabolus fundit. Ita sepe undiq captam impli¬
cantmentem. ut ex qua parte euade quisq te
tẽptau̾̃t sine periculo exire non possit. usuci
si uites hoc facere ꝙ si feceris pecces. si nõ fec̾is
reus periurii sis. In tanto ergo malodiscrimĩe
ũ euadendi aditus paceat miliora potius eli¬

Expanded text:
tiunt, indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intiunt, indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. 22. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines, quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum Satanas praetentando deludit. Nunc enim promissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eli
Abbreviated transcription (Latin):
timescat. Byabolus sius fautorib blanditur.
dei uero seruis molitur temptamenta contͣria.
exemplo domini qui se post baptisiũ passus
adiabolo ꝑtemptari. Diabolus sanctos õs
non tenendo possidet s temptando ꝑseqͥt᷑.
Nam qi non in eis incrinsecus regnat: contͣ eos
extrinsecus pugnat & qui interius amisit do¬
minũ. exterius cõmouet bellum. Tunc contra
eum quem possid diabolus acrius senit qnͣdo
se uirtute diuina ab eo expellend̾ cognoscit.
Unde inniũdus sp̃c cunc decerpit grauius pue
coactus est qd̾ fcm ⁊ ad icib uerba respicit ubi ĩ
nouissimis behemoth caudam suam qͣͣ cẽdruꝰ
astringit. Plus contra eos diabolum diuersis
temptationib insist̾e. qui possintez aliis sua
utilitate prodesse. Ut dum illi impediuntuꝵ
non proficiant qui docendi sunt. Maligni sp̃c
ħ ꝙ intra nos mundare cupimus sine inter¬
missione temptant iterum sordidare. Sancti

Expanded text:
timescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, timescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puercoactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sordidare. Sancti
Abbreviated transcription (Latin):
non recipit: in eius in sidias minime transit.
nan facile in consequenti oꝑe repellit᷑. si pͥma
delectamenta illiꝰ respiciantur. Dyabolus enĩ
semꝑ est lubricus. cuius si capiti .i. prime sug¬
gestioni non resisticur. dotus in interna cordi
bolicarum initia fragilia sunt. que si nõ ca¬
ueantur s perusum inconsuecudinem tran¬
seant. In nouissimis fortit̾ conualescunt: ita
utant nũqͣm aut cum difficultate uincant᷑.
Uum in tata uita dẏabolus p̃uaricari hoĩem
cupiat. amplius tñ in finem molicur deciꝑe. hic
est quod in principio contra ꝓtoplaustum ser¬
pentis est dc̃m. ꝓ tu insidiaberis calcaneo eius.
qr nimirum hoĩem quẽ diabolusin cursu p̃t̾ite
uite nõ decip̃: in nouissimis supplantare dispo¬
nit Proinde qͣmuis quisq sit iustus nũqͣm ue¬
cesse ÷ ut sit in hac uita securus s semꝑ hũilis
caueat. semꝑq ne in finẽ corruat sollicitus per¬

Expanded text:
non recipit iniquus, inon recipit iniquus, iNam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in interna cordis, bolicarum initia fragilia sunt, quae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. 16. Dum in tota vita diabolus hominem cupiat, amplius tamen in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus per
Abbreviated transcription (Latin):
catio iosue dicentis. noster es an aduersarioꝵ:
Propt̃ ħ et ieremie dicitur. Si separau̾is pre¬
ciosum a uili quasi os meum eris. Gonc enim
adiabolo et ignorant se esse deceptos ꝓphece
osee cestimonio declarante. Comederunt ĩqͥt
alieni robur eius.⁊ ip̃e ignorauit. Alieni nãq
maligni sp̃c significantur: qui uͥtutes mentis
comedunt. s hoc corda negligentiũ non iu¬
telligunt. Tamqͣm iuermis diabolus uincitur
q̃n deaperta iniquitate hominẽ deprauare co¬
natur. Armatus uero tunc incedit: dum per
spẽm sanctitatis ⁊ uirtutis ea que sancta sũt
destruit. qñ ⁊ qui decipitur sua detrimenta non
sencit. s tamqͣm sint uirtutes que sunt uicia
sectatur ⁊ diligit. In ocłis carnalium dỹabolꝰ
terribil est. In ocłis electorum terror eius uił
ab incredulis ut leo timetur a fortib in fide
ut uermis contempnitur. atq ad momentũ
ostensus repellitur Qͥ suggestiones dỹaboli

Expanded text:
tatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? tatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; stellexerunt. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando de aperta iniquitate hominem depravare conatur. Armatus verbo tunc incedit, dum per spem sanctitatis et virtutis, ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed tanquam sint virtutes quae sunt vitia sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a fortibus in fide ut vermis contemnitur, ad momentum ostensus repellitur. Qui suggestiones diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis spernim᷑ sine dubio ille confusus absoe¬
dit.statimq franguntur iacula concupĩe etꝰ
licite hostis insidias intellig̾e pariter ⁊ cauere
dei seruũ oportet. Sicq in innocencia uite exis¬
tere simplicem. ut tñ oporteat cum simplicita¬
te esse prudentem. Qui prudenciam simplici¬
tati non miscet: iuxͣ ꝓphetam columba ẽ seduc¬
ta. non hñs cor s ideo columba quia simplex.
Ideo autem cor non hñs: qr ignara prudencie
est. Sepe fraus sathane sauctorũ cordib aꝑitͦ.
qñ per spẽm boni angelũ se simulans lucis di
mittitur electos decipere. decegitur acq cont¬
tempnitur. sic et uerba fallacis doctrine scõs
suos deus facit intellig̾e: qͣtinus diabolicũ er¬
rorem iuterius cognoscant. ac sollicite caueant
Discretio sanctoꝵ tanta esse debet ũ int̾ bonũ
⁊ malum preditiratione diuidicent. ne eos
diabolus per spẽm boni fallat. Hec est .n. percunc¬

Expanded text:
a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscea nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentialicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunc
Abbreviated transcription (Latin):
fundantur: a potestate cñ diuina non egre¬
diuntur. ne tantum noceant qͣnͣtum mali¬
ciose contendunt Nam qͦmscõrum uirtus tã¬
ta colerare potuiss. si suꝑna dispensacõ pio
moderamine nequiciam demonũ non fre¬
naret. Ee licet diabolus temptatõnẽ iustoꝵ
semꝑ inferre cupiat tamen si a deo potest̾a¬
tem non accipit: nullatenus adipisci potest
ꝙ appetit. Unde et om̃is uoluntas diaboli ĩius
ex se .ii. temptare quoslib iniuste appetir. s
mala malus irruebat in saul. ubi iuste qu eri¬
tur si dñi: cur malus: si malus cur dñi: S duobꝰ
uerb̾ comp̃bensa est et dei potestas iustas ⁊ dła
uoluntas iniusta. Nam sp̃c malus ꝑ nequissi¬
mam uoluntatem. ⁊ idem sp̃c do̾ per acreptã
iustissimam potestatem. Diabolus non est
ĩmissor s incensor potiꝰ utõrũ. Neq enim alibi
concupĩe fomenta succendit Nisi ubiprius pra¬
ue cogitatõnis delectatõnes aspexerit. quas si

Expanded text:
fundantur , a potestate tamen divina non egrefundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injustEx se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed tus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Dverbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si
Abbreviated transcription (Latin):
patitur laudet deum potius non accuset Ad
magnam utilicatem diuino iudicio mens
iusti diuersis passionũ temptatõnib agitat᷑¬
pro quibus si deo gracias eg̾it sueq culpe qd̾
calia dignus sit reputau̾it. Hoc ꝙ ex passione
colerat ei pro uirtutib reputabatur quia ⁊
iusti in bac uita pulsatur. Unde ⁊ optat
ab boc scło funditus euelli quo et erumpnis
careat. et fyxam illuc securitatem inueniat.
Incerxas penas quas iustus in corpore pacit᷑.
atq eas quas mente per fraudem diaboli to¬
lerat multum interest. Nam grauius fert qͣs
interius luget. qͣm in eas quas excerius susti¬
net. Has .n. et loco euitat ⁊ tempore. Illas nec
loco potest euitare nec tempore. Non ampliͦ
diabolus. qñ eos temptacõnib suis non deci¬
pit s potius erudit Nlam temptatõnes quaꝰ
ille ad humanũ interitum mouet. Interdũ
conuertit. Insidie diaboli atq astucie ꝙͣ uiꝰ
huc atq illuc querentes quem deuorent dif¬

Expanded text:
patitur, laudet Deum potius, non accuset. 5. Ad patitur, laudet Deum potius, non accuset. 5. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatpro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae, quod talibus dignus sit, deputaverit, hoc, quod ex passione tolerat, ei pro virtutibus reputabitur, quia et justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius diabolus, quando eos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interitum movet, interdum convertit. 5. Insidiae diaboli, atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent dif
Abbreviated transcription (Latin):
non debet. qi maxime per hoc quod corripic᷑
smendatur. Unusquisq aucem tunc leuius
portat ꝙ patitur si sua discusserit mala ꝓ
quib illi infertur retributio iusta. Disca̾t
non murmurare qui male pacitur ⁊̃ si ignoraͤ
cur mala paciatur. Eẜ per hoc iuste se pati arbi¬
tretur per quod ab illo iudicatur. Cuiꝰ nũqm
iniusta iudicia sunt. Qui flagella sustĩnet
et contra deum murmurat: Iustĩam iudicã¬
dice pati quod sustinet: etiam si pro quo pa¬
titur ignoret per boc iam iustificatur ꝑ qd̾
et se ip̃m acrusat ⁊ dei iustĩam laudat. Dũ
ex reb prosꝑis utilia iustus exempla p̃stat.
hominib: necesse÷. Iterũ eum ⁊ aduersitatib
tangi quatenus eius paciencia comprobetur
ut denuo forcitudinis documenta ex eo sumãt.
qui prosꝑitatis eius temperanciam cogno¬
uerunt. qui passionib anime insidiante
aduersario cruciatur. Non idcirco se credat
alienari a xp̃o qr talia patitur. s magis ꝑ h
deo cõmendabilem se ẽẽ existimet. Si dum hec

Expanded text:
non debet, quia maxime per hoc quod corripitur, emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala, pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur, etiamsi ignorat cur mala patitur; et per hoc juste se pati arbitretur, pro eo quod ab illo judicatur cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella suet contra Deum murmurat, justitiam judicandice pati quae sustinet, etiam si hoc pro quo patitur ignoret, pro hoc tamen justificatur per quod et seipsum accusat et Dei justitiam laudat. Dum ex rebus prosperis justus exempla praestet hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortiqui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec
Abbreviated transcription (Latin):
celligend̾ que legit sequenter ydoneus ad ꝓ¬
ferend̾ que didicit. Lector strenuus potius ad
implend̾ que legit: qmͣ ad sciend̾ erit ꝓmp¬
tissimus. Miuor .n. pena est nescire quid appe¬
tas. qͣm ea que noueris non implere. Sicut
enim legendo scire concupiscimus: sic sciendo
recta que didicimus implere debemus. Lex dĩ
⁊ premiũ habec. ⁊ penam legentib eam. p̾miñ:¬
in eis qui eam bene uiuendo custodiunt. penam
uero qui eam male uiuendo contempnunt.
Omĩs qui a preceptis dei discedit oꝑe quociẽs
eadem dei precepta leg̾e̾ uel audire ppͥtuerit. cord̾
suo reprehensus consunditur qui aid quod uõ
agit memoratur. et ceste conscĩa interius ac¬
data tua. Grauiter namq unusquisq con¬
funditur: qͣnͣdo mandata dei uel legendo uel
audiendo respicit que uiuendo contempnit.
Corde .n. reprehenditur dũ mandatorum
meditatõne docetur: qr non impleuit oꝑe
quod diuina didicit uissione.

Expanded text:
telligendum quae legit, sequenter idoneus ad ptelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius acdata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non implevit opere quod divina didicit jussione.
Abbreviated transcription (Latin):
rationibus mundam᷑ꝰ. lectionibus in¬
struimur. Utrũq bonũ si liceat. si non
liceat melius ẽ orare qm leg̃e. Qui uult cũ
deo semꝑ esse: frequent̾ debet orare sreqñt̾
leg̾e. Nam cum oramus ip̃i cum deo loquim᷑.
Cum uero legimꝰ deus nobiscũ legitur loquit᷑
Om̃ĩs profectus ex lectõne ⁊ meditacõne p¬
cedit. Que enu nescimus lectione discim᷑ꝰ
que autẽ didicimus meditacõnib cõsuamꝰ.
Geminũ confert donũ lectõ sc̃arũ script᷑aꝵ
siue quia intellectum mentis erudit seu qd̃
a mundi uanitatib abstractũ hominem a¬
ad amorem dei ꝑducit. Eecitati .i. sepe illius
sermone subtrahimur a desiderio uice mũda¬
ne atq accensi in amore sapiencie. tãto uana
spes mortalitatis huiꝰ nob̾ uilestit: quanto am¬
plius legendo spes eterna claruerit. Gemiñ ẽ
lectõnis studium. primũ: quõ scripture intel¬
ligantur. Scdm qua utilitate uel dignitate
dicantur. Erit .i. autea quisq promptus ad in¬

Expanded text:
rationibus mundamur, lectionibus instruimur. Utrumque bonum, si liceat: si non liceat, melius orare quam legere. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Omnis profectus, ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad in
Abbreviated transcription (Latin):
extitit ꝙ ad priscilliaas hereticos inuestigã¬
dos qui hesem suam noplum negando atq m̃
sum quibdam cathos p̾scillianistas se de¬
bere simulare ut eoꝵ ebras penetrarent qd
ego fieri ꝓhibens hunbrum condidi. Blib̾

Expanded text:
exstitit, quod ad Priscillianistas haereticos vestigandos, qui haeresim suam non solum negando atque mesum est quibusdam catholicis Priscillianistas se debere simulare, ut eorum latebras penetrarent. Quod ego fieri prohibens, hunc librum condidi. Hic li
Abbreviated transcription (Latin):
Orro cũ ep̃c celebrat omnia oscłatur.¬
sollempnius ꝑaguntur. Diaconus .n.
cextera pontificis oscłata codicem ewangłii
suscipiens de altari bñdictõnem postulat ab
epõ. Qua data ꝓcedit ad pulpitũ. preceden¬
tib ceroferariis qui faculas ferunt accensaᷤ.
⁊ thuribulũ cum incenso. Iam figura mucat᷑.
Nam diaconus qui prius rep̾sentabat ꝓpħam
modo rep̾sentat ewangłistam. Quid ii: Lex¬
⁊ ꝓpħe usq ad iohem. ⁊ ex eo regnũ celorum
ewangelizacur. puteus altus est. ⁊ si fuerit
diligenter eruderatus. hauriemus aquas in
poncificis oscłatur qr predicator ewangeli¬
zare debet ꝓ głia sempicerna. de qua sponsus
dicit in cantias. Dextera illius amplexabit᷑¬
me. Nam ⁊ angłs qui resurrectõnis xpĩ głam
uenerat nũciare: sedebat in dextera stola
s pro spũalib ⁊ eternis. Nam qui seminat in
M̾cennarius .n. est qui de p̾dicatõnis officio
mi pontificis debeant oscłari. Ubi docetur

Expanded text:
orro cum episcopus celebrat, omnia solemnius peraguntur. Diaconus enim dextra pontificis osculata, codicem Evangelii suscipiens de altari, benedictionem postulat ab episcopo, qua data, procedit ad pulpitum praecedentibus ceroferariis, qui faculas ferunt accensas et thuribulum cum incenso Jam figura mutatur; nam diaconus, qui prius repraesentabat prophetam, modo repraesentat evangelistam. Lex enim prophetae usque ad Joannem, ex eo autem regnum coelorum evangelizatur . Puteus hic altus est, sed si fuerit diligenter eruderatus, hauriemus aquam in pontificis osculatur, quia praedicator evangelizare debet pro gloria sempiterna, de qua sponsa dicit in Canticis: Dextra illius amplexabit nam et angelus, qui resurrectionis Christi gloriam venerat nuntiare, sedebat ad dextram, stolased pro spiritualibus et aeternis; nam qui seminat in cenarius enim est, qui de praedicationis officio mi pontificis debeant osculari. Caeter
Abbreviated transcription (Latin):
oppͥmitur. Cito ⁊ tolatur auro iustĩa nullamq
reus ꝑtimescit culpam: quã redim̾e nũmis exis¬
timat. Plus enĩ obtinet mentem censoris amor lucͥ.
quã equitas iudicii. Tressunt munerũ acceptõnes.
quib contra iustĩam humana uanitas militat.
idest fauor amiciciarũ. adulatio laudis. ⁊ coͣrlis
acceptõ mun̾is. facilius autem ꝑuertitur animꝰ
rei corporeo mun̾e: qͣm gracie laudisq fauoro.
No Quatuor modis peruertit᷑ humanũ iudicium. ti¬
more cupiditate. odio. amore: Timore: dũ metu
potestatis alicuiꝰ ueritatem loqui pauescimus.
Cupiditate dum p̾mio mim̾is alicuius corrũpim᷑ͦ
Odio: dũ contra quemlibet aduersa remolimur.
Amore: dũ amico uel ꝓpinqͥs p̃stare contendimꝰ.
hiis .n. qͣtuor modis causis sepe equitas uiolatur.
sepe ĩnocentia leditur.

Expanded text:
opprimitur. 5. Cito violatur auro justitia, nullamque opprimitur. 5. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri quam aequitas judicii. 6. Tres sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est favor amicitiarum, adulatio laudis et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus rei corporeae munere quam gratiae laudisque favore. 7. Quatuor modis pervertitur humanum judicium, timore, cupiditate, odio et amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur. Odio, dum contra quemlibet adversari molimur. Amore, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
reberis pauꝑi in iudicio. Qͥ enĩ consangͥnitatis uł
amicicie fauore siue inimiciciarũ odio iudicium
ꝑuertunt sine dubio in xp̃m qui est ueritasius
cicia percare noscuntur. Iniqͥ iudices errant ĩ ueri¬
tate siũe dum intendũt in qualitate ꝑsone. et
exulcerant sepe iustos dũ improbe defendunt ini¬
quos. Qui aut̃e recte presidere studet: nec partem
ꝑalpare nouit nͨ cohileri a iustĩa didicit. De¬
remunerationis expectat. fraudem in deo ꝑpe¬
trat. qr iustĩam quam gratis impertiri debuit.
acreptione pecunie uendit. Bona male utuntir
qui iuste pro temporali lucpo iudicant. ẽales qͥpe
ad ueritateni nõ iusticie defensio s amor p̾mii ꝓ¬
uocat. quib si spes nũmi subtrabit᷑. confestim a
iusticie defensione recedunt. Acceptio inunerũ.
p̾uaricatõ ueritatis ÷. Unde ⁊ pro iusto dicitur.
Qui excutit manus suas ab omĩ mun̾e. iste in
solum audiri contempnitur. s ⁊̃ et contͣ ueritatẽ

Expanded text:
ris pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit. remunerationis expectat, fraudem in Deo perpetrat: quia justitiam quam gratis impartiri debet, acceptione pecuniae vendit. Bona male utuntur, quia juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe ad veritatem non iustitie defensio, sed amor premii provocat quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a iustitie confessione recedunt. Acceptio nummorum prevaricatio veritatis est. Unde et pro iusto dicitur: Qui excutit manus suas ab omni munere, iste in solum audiri contemnitur, sed etiam contra veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
citas uocispro ueritatis libertate accipit᷑. ⁊ uiciũ
pigricie quietis uirtutem imitatur. Porro uiciũ
inquietudinis uirtutem se uult uocare sollicitu¬
dinis et precipitatõnis facilitas feruor boni stu¬
dii creditur. ⁊ bene agendi tarditas consilii mo¬
ra esse uidetur. dum cũ ita sit uirtus illa uiciũ:
Tali igitur exemplo uicia uirtutum speciesimi¬
tantur. ⁊ inde se non ulłi esse iustos confidunt.
Unde maxime reprobantꝰ Aptum exemplum
uicioꝵ de latronis spẽ sumitur. Nam sicut ex insi¬
diis latro prodit. seq iter agentib iungit fingẽ᷑
se sociũ. donec decipiat in pronisum. ⁊ dũ subito
eruꝑit ad exitium latro manifestus ostenditur
Ita semiscent iuterdũ pericłose uirtutib uicia
quousq omnem boni oꝑis efficaciam in suis
usib rapiant. ut aninia que sibi erat placens
deuirtutib. deceptam se conspiciac uiciis dãp¬
nabilib.¬

Expanded text:
citas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium citas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilib
Abbreviated transcription (Latin):
que statim uirtuti concraria apparent cito dũ¬
in palam uenerint emendantur. propter quod
sequaces eorum de talib crim̃ib erubescunt. .
Carnales autem plerumq per insensibilitatem
mentis non agnoscunt uicium esse culpabile. ꝙ
dignũ uidetur dampnacõne Item quedam uicia
spẽs uirtutum esse uidentur. S tñ uirtutes nõ
sunt. Nam interdum sub pretextu iustĩe crude¬
litas agitur ⁊ putatur ẽẽ uirtus. quod nimirũ
est uicium. Sicut ⁊ remissa segnicies mansuetu¬
do esse creditur. ⁊ quod agit turpis uel torpens¬
negłia: putatur ag̾e indulgencia pietatis Non¬
nũqͣm etiam uirtus largitatis imitatur uiciũ
prodige effusionis. et uirtutem parcitatis tͥs¬
cis cenacitas imitatur. ꝙ uicium pertinacie ab¬
sconditur sub uirtute conscĩe. Item timor sb̾ uir¬
tute obediencie occultatur. ⁊ dicitur uirtus hu¬
militatis. quod tñ uicium est cimoris s ⁊ proca¬

Expanded text:
quae statim virtutibus contraria apparent, cito, duquae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et proca
Abbreviated transcription (Latin):
& zeli studium dum plus est qmͣ oportet in ira¬
cundie uiciũ transit. & multa mansuetudo cor¬
poris signiciam gignit. Prudentis autem uirid
discretio sollerter prospicit ne bonũ intemꝑã¬
ter agat et de uirtuce in uiciũ transeat. Item
apud quosde ex uircute uiciũ gignitur
dum quisq de castitatis et abstinencie m̾itis
gloriatur. Nam et qui elemosinam uane głe
causa impertit. ex uirtute uiciũ facit. Sed et
hiis qui de sapĩa arroganciam ht̃. et qui pro
iustĩa premium appetit. et qui ab quod donũ
dei qd̃ meruit in suam laudem conuertit aut
in malosusus assiumt proculdubio uͥtutem
in uiciũ transfert homines deuirtutib uicia
nutriunt ex quib pereant. Iterũ deus arte poten¬
tissima ex nr̃o uicio uirtutes format quib nos
ab iniquitate reformet. De simulatis uirtuti
deoq perniciosius suos sectatores decipiũt.
p se sub uelamine uirtutum cegunt. Nam uicia

Expanded text:
 zeli studium, dum plus est quam oportet, in ira zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem ium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet. CAPUT XXXV. deoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia,