comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis natuntas soluit. esdͥ eredunt credo ad̾ tenẽt
teneo: qͥd̵ derent doceo. qͥd̃ ẜ̾dicant sdico. Ieis ce det
tmidi cedes . Adquieste istis ⁊ quesces a me. Postͤ¬
mo li michi ꝑ eos fi non uis amicus. saltem peto non
ꝑ me illorum esficiaris intrucus. S quomodo non
efficiers: sĩ m isto errore ꝑ mansiẜ : Qnͣto ergo mele
ut hic accedas ab illo recedas. Tantum ne cpud tepoᷤᷤ¬
sunt pelaguis ⁊ celestus: ut ab ortu solis us ad ata¬
sum tot ac tantos catholice fidei dectores ⁊ defensoreᷤᷤ
antiquos. ⁊ nr̃e etati contiguos dormieutes ⁊ manen¬
tes non solum deserere Um etiam manutheos aude¬
as appellare: Miror si ħ alã ex tuo pot̾it ore ꝓded̾e.
asd̾ te tam̃ clamare prauitaᷤ tui dompellit erroris̃.
Si mirũ si in facie homims tautum int̾uallum est
int̾ fro item ⁊ lingũa ut i hͣ causa frons ñ ꝯp̾ͥrnat
deanus mn extremo tiu oꝑis de qio nũc agimꝰ i ĩ atͣ

Expanded text:
tenent teneo, quod docent doceo, qnod praedicant praedico. Istis cede, et non me caedes: acquiesce istis, et quiesces a me. Postremo, si mihi per eos fieri non vis amicus, saltem peto, ne per me illorum efficiaris inimicus. Sed quomodo non efficieris, si in isto errore permanseris? Quanto ergo melius, ut his accedas, ab illo recedes. Tantumno apud te possunt Pelagius et Coelestius, ut a solis ortu usque ad occasum tot ac tantos catholicae fidei doctores et defensores, antiquos et nostrae aetati contiguos, dormientes et manentes, non solum deserere, verum etiam Manichaeos audeas appellare? Miror si hoc aliquando ex tuo poterit ore procedere, quod te tamen clamare pravitas tui compellit erroris. Sed mirum si in facie hominis tantum intervallum est inter frontem et linguam, ut in hac causa frons non comprimadiamus. In extremo tui operis de quo nunc agimus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
nabuntur ⁊ illi om̃s a quib timuit ip̃e dampnia.¬
ri. Si autem dix̾is non habebuit: quero qͣ causa in¬
ticteris ymago dei uite ꝑriuatõe prinietur. Si nłlm̃¬
dicuntur. qui hoc consentiunt a quib pelagius dap̃¬
natus fisset nisi ħ sesentire fixisset. Qu int̾im
hẽs inconspectu non solum ectidentis. uerum etiam
orientił epo̾s. ¶amqui nobis deeẽ uidebant᷑ plu¬
res orientis muenimus. om̃s uno eodem mͦ credũt
P unum hoĩem pec̃m inntrasse i mundum. ⁊ itã¬
om̃s homines ꝑtnͣsisse niquo onĩs percaueruat. Qͥ
modiis hic est ut pcc̃o illuis unius homnuis primi
om̃s nasci tredantur obnoxii. Si hoc qui dicit ma¬
mtheus abste dicitur nstos atpice istis erubesce. istiᷤᷤ
ꝑce uł tibi pirius ne rector ⁊t hĩtato illoriui tͥ forte
non pareat. Il autem istos maruicheos eẽ non dicis.
net me potit muenire eur ditas. NIeq emm obali¬

Expanded text:
nabunt, et illi omnes a quibus timuit ipse damnanabunt, et illi omnes a quibus timuit ipse damnari. Si autem dixeris, Non habebunt: quaero qua causa innocens imago Dei vitae privatione punietur, si nuldicuntur, qui hoc sentiunt, a quibus Pelagius damnatus fuisset, nisi hoc se sentire finxisset? 20. Tu interim babes in conspectu, non solum Occidentis, verum etiam Orientis episcopos. Nam qui nobis deesse videbantur, plures Orientis invenimus. Omnes uno eodemque modo credunt, per unum hominem peccatum intrasse iomnes homines pertransisse, in quo omnes peccaverunt : qui modus hic est, ut peccato illius unius hominis primi omnes nasci credantur obnoxii. Si hoc qui dicit, Manichaeus abs te dicitur: istos aspice, istis erubesce, istis parce, vel tibi potius, ne rector et habitator illorum tibi forte non parcat. Si autem istos Manichaeos esse non dicis, nec me poteris invenire cur dicas. Neque enim me ob ali
Abbreviated transcription (Latin):
num ⁊ infantes nuꝑ nãtos nõ m eo statu ẽẽ nque
fuiti a dam ante petm: qͥd̾ ille ꝓrecepti carrxe fũi t
¶Qi adhus non sint hiis nebulis illud iudicium tu
tat se usrisisse pelagius uos c ad hoc nefas tota ca¬
¶Lam st hoc non sentitis: nobis utiq conseititisee
quia nobys non consentitis: istud simne dubitatione
sentitis. ¶c ꝑ hoc orientales uos iudices dampriãt.
a quib pesaguis dampnaritunens eos qui sen¬
suat ista dampnauit cum eis quos dampnauit ꝓ¬
fecto dampnandꝰ. quia id quidem negauit ores cor¬
de serauit. Nam qd uͥbis enis anathematizatur¬
m euiꝰ sut̾is inuenitur. S nĩc cum illo t̾snmon
tot uidices orientales leguntur gesta eccł̃iastica q̃
apud eos sꝑ hĩta. legiur obiectum ẽẽ pelagio quod
dicat infantes etiam non baptizatos hiẽ uitam etͦ¬
nam. legitur pelagus eos dampnasse qui ħ ditunt.
u enim illos indices aliter potuisset enadere. Nlc̃
bunt:. Si dix̾is hẽbunt: pelagii tui te uba damp¬

Expanded text:
 eo statu esse, in quo fuit Adam ante peccatum, quod ille praecepti capax fuerit, isti adhuc non sint. » His nebulis illud judicium se putat illusisse Pelagius, vosque ad hoc nefas toto caNam si hoc non sentitis, nobis utique consentitis. Sed quia nobis non consentitis, illud sine dubitatione sentitis. Ac per hoc orientales vos judices damnant, a quibus Pelagius damnari timens, eos qui sentiunt ista damnavit, cum eis quos damnavit profecto damnandus, quia id quod negavit ore, corde servavit. Nam quod verbis ejus anathematurtteris ejus invenitur. Sed nunc cum illo non ce adsunt tot judices orientales: leguntur gesta ecclesiastica, quae apud eos sunt habita. Legitur objectum esse Pelagio, « quod dicat infantes etiam non baptizatos habere vitam aeternam. » Legitur Pelagius eos damnasse, qui hoc dicunt: neque enim illos judices aliter potuisset evadere. Nunc bunt? Si dixeris, Habebunt: Pelagii tui te verba dam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯusationem exaccidentem nenientem facillime d̾
posse ab egrotantium uoluntate seꝑari. Dicitetam
ut seꝑari ultius a uoluntate non ualeret: m̾ito
dici posset sub̾ale quidem malum nou ẽẽ s ipãm
sub̾am sine malicia que acciditiam ẽẽ non posse.

Expanded text:
sationem ex accidenti venientem facillime » dicit « posse ab aegrotantium voluntate separari. » Dicit etiam, ut separari ulterius a voluntate non valeret; merito dici posset, substantiale quidem malum non esse, sed ipsam substantiam sine malitia quae accidit, jam esse non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
distribuam disputatõem meam ut ostendam pͥus
qnͣtis ⁊ qualib eccł̃ie catholice doctoribus nomine
manicheoꝵ intollerabisem fac̾e nõ cimit̾is inuiriã.
⁊ cum me appetis: in quos tela sacrilega iaculeris.
Deinde demonstrabo qd̾ tu ip̃e sic adiuuas. mani¬
cheorum dampnabisem ⁊ nefande mmpietatis errerẽ.
ut ⁊ nullum talem patronũ nͨ in suis dilestorib ra¬
leant muenire: Tercio loco qnͣtum breuit potu̾o
sententiis non meis. S eoꝵ qui fuerunt añ nos ⁊
adu̾sus impios fidem catholicam defenderunt: in¬
Anes argutias tuas. ⁊ elaboratas argumenta cõũ¬
cam. Postremo qm̃ si te non cortexis. ncc̃e tibi er̃
etiam illos eccłie catholice oppugnare doctores.
atq contende nec ipõs in hac qõne cathosicam
tenuisse u̾tatem. defendam contͣ te deo adiuuante
⁊ pporen ⁊ nĩam fidem. Ubi etiam id uot̾it apar̾e
non solum tu albis tuis qd scdo loco me demonstratu¬

Expanded text:
distribuam disputationem meam, ut ostendam prius distribuam disputationem meam, ut ostendam prius quantis et qualibus Ecclesiae catholicae doctoribus nomine Manichaeorum intolerabilem facere non cuncteris injuriam, et cum me appetis, in quos tela sacrilega jaculeris. Deinde monstrabo, quod tu ipse sic adjuvas Manichaeorum damnabilem et nefandae impietatis errorem, ut nullum talem patronum nec in suis dilectoribus valeant invenire. Tertio loco, quantum breviter potuero, sententiis non meis, sed eorum qui fuerunt ante nos, et adversus impios fidem catholicam defenderunt, inanes argutias tuas et elaborata argumenta convincam. Postremo, quoniam si te non correxeris, necesse tibi erit etiam illos Ecclesiae catholicae oppugnare doctores, atque contendere nec ipsos in hac quaestione catholicam tenuisse veritatem, defendam contra te, Deo adjuvante, et ipsorum et nostram fidem: ubi etiam id poterit apparere, non solum tu verbis tuis, quod secundo loco me demonstratu
Abbreviated transcription (Latin):
cum tuis libris qͣtior imius mei ꝑtem nec qͣrͣtam re¬
p̃hendo terig̾is eosq saltus in p̾t̾eundis disputa¬
tionib meis feceris quasi oĩno desꝑares utͥus ope¬
ris ⁊ mei scilic ⁊ tuiquẽqmͣ esse posse lectorem qͥ
ista rep̾hende̾t. Deniq etiam pauca ipã in quib
uix est ut dixi qrͣta pars uoluminis mei uelud̾ in¬
firmiora eximans quatuor tuorum gnͣdium uolu¬
minum strepitu quasi quadrigarum impetu ꝓ¬
stern̾e. ⁊ conculcare mołitus es consid̾atõne multo
płium cet̾orumq atting̾e timuisti: inconcussa
man̾e monstrantur. qd ostendere pene suꝑfluum
est. admonendi enim sunt potiuis qui hoc nosse de¬
sidant: ut non eos pigeat utrumq leg̾e ⁊ quod
scͥpsi ⁊ qd̾ respondere uoluisti. ita emm se res ip̃a
decłarat atq indicat. ut nimnium tradi sint qui ħ
a nob̾is postulant demonstrari. Nunc gͦ qr iuidõ
te u̾tate desertum ad maledicta esse conu̾sum: ita

Expanded text:
cum tuis libris quatuor unius mei partem nec quartam recum tuis libris quatuor unius mei partem nec quartam reprehendendo tetigeris, eosque saltus in praetereundis meis disputationibus feceris, quasi omnino desperares utriusque operis, et mei scilicet et tui quemquam esse posse lectorem, qui ista deprehenderet. Denique etiam pauca ipsa, in quibus vix est, ut dixi, quarta pars voluminis mei, quae velut infirmiora existimans, quatuor tuorum grandiorum voluminum strepitu, quasi quadrigarum impetu prosternere et conculcare molitus es, consideratione multo plurium caeterorum, quae attingere timuisti, inconcussa manere monstrantur: quod ostendere pene superfluum est. Admonendi enim sunt potius qui hoc nosse desiderant, ut non eos pigeat utrumque legere, et quod scripsi, et quod respondere voluisti. Ita enim se res ipsa declarat atque indicat, ut nimium tardi sint, qui hoc a nobis postulent demonstrari. 3. Nunc ergo quia video te veritate desertum, ad maledicta esse conversum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
que ardens iracundia .iiiiͦ. libris
auesasti. si me contempn̾e dixero:
mentiar. Quomodo enim possum
ista contempn̾e ubi testionium conscĩe mee
cagitans uł gaudere me uideo deb̃e ꝓ me ulł dolere
pro te. ⁊ pro eis qui decipiuntur abste. Quis aũ
contempuat siue exultatõnis sue mat̾am siuie
memoris. Nam unde ꝑtim unletariur. ꝑtim
contristamur: nulla rõne contempnimꝰ Meorũ
quippe cã gaudiorum est ꝓmisso dei dicentis. Cũ
dicunt omne malum adu̾sus uos metuentes ꝓpter
est in celis. Et rursus mei causa. meroris ẽ apłi asf¬
tus. ubi lego. Quis infirmatur ⁊ ego non infirmor
quis scandasizatur ⁊ ego nou uror S hec pro tuo
dognnate qd u̾itatem putas. etiam tu potes dice aufe¬
ramusꝰ itaq de medio si placet ista cõmunnia que
d̾iti ex utraq ꝑte possunt. qmͣius u̾aciter dici ex u¬
traq ꝑte non possint. ¶ Primũ abste quero cur
libro meo saltem spẽtenus te respondisse głieris.

Expanded text:
quae ardens iracundia libris quatuor quae ardens iracundia libris quatuor anhelasti, si me contemnere dixero, mentiar. Quomodo enim possum ista contemnere, ubi testimonium conscientiae cogitans, vel gaudere me video debere pro me, vel dolere pro te, et pro eis qui decipiuntur abs te? Quis autem contemnat sive exsultationis suae materiam, sive moeroris? Nam unde partim laetamur, partim contristamur, nulla ratione contemnimus. Meorum quippe causa gaudiorum est promissio Domini dicentis: Cum dicunt omne malum adversum vos, mentientes, propter est in coelis . Et rursus mei causa moeroris est Apostoli affectus, ubi lego: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Sed haec pro tuo dogmate, quod veritatem putas, etiam tu potes dicere. Auferamus itaque de medio, si placet, ista communia, quae dici ex utraque parte possunt: quamvis veraciter dici ex utraque parte non possunt. 2. Primum abs te quaero, cur libro meo saltem specie tenus te respondisse glorieris,
Abbreviated transcription (Latin):
ti missa sunt: inotesc̾e potuerunt. Quisquis gͦ
⁊ illum scd̃m librum meum ad comitẽ stentid̾.
ualerium ficut pͥmum conscͥptum legit: nou̾it
me in quib dam non respondisse uibiano. Sed ei
pocius qui de libris eus illa se legit ⁊ non ita posuit.
ut inuenit. S aluinͣta putauit ẽẽ mutanda. for¬
tasse ut eo mꝰ quasi sua fac̾et que aliena esse con¬
staret. Nunc autem u̾ora credens exgempsaria
que tua sanctitas misit. ipĩ auctori uideo respondẽ¬
dum qui unum meum quatuor libris suis refelliᷤ¬
se se iactat. ⁊ usq quaq sparg̾e fidei uenena non
cssat. Aggressus sum gͥ hoc opus madiutorio sal¬
uatoris pusilloꝵ atq magnorum. Et sꝰcio te ut ĩd
impserem orasse ꝓ me ⁊ pro hiis quib huiꝰdemõi
labores ur̃os proficturos credimus ⁊ optamus. At¬
tende ergo iam responsionem meam cuiꝰ principiũ
hanc epistosam subsequetur. Hale in d̾nõ memor
uerba tua maledica uiliane.

Expanded text:
ti missa sunt, innotescere potuerunt. Quisquis ergo ti missa sunt, innotescere potuerunt. Quisquis ergo et illum secundum librum meum ad comitem identidem Valerium, sicut primum conscriptum legit, noverit me in quibusdam non respondisse Juliano; sed ei potius qui de libris ejus illa selegit, et non ita posuit ut invenit, sed aliquantum putavit esse mutanda; fortasse ut eo modo quasi sua faceret quae aliena esse constaret. Nunc autem veriora credens exemplaria, quae tua Sanctitas misit, ipsi auctori video respondendum, qui unum meum quatuor libris suis refellisse se jactat, et usquequaque spargere fidei venena non cessat. Aggressus sum igitur hoc opus in adjutorio Salvatoris pusillorum atque magnorum; et scio te, ut id implerem orasse pro me, et pro iis quibus hujuscemodi labores nostros profuturos credimus et optamus. Attende ergo jam responsionem meam, cujus principium hanc epistolam subsequetur. Vale in Domino memor verba maledica, Juliane,
Abbreviated transcription (Latin):
claudio augusti tractatioñ
Qm̃ michi fraterno. G¬
exitatus asfecfu uiliani quatuor libros.
quos adu̾sus unum meum scͥpsit. Oriusqmͣ pe¬
ttrem ip̃ẽ misisti: uichil ꝯuenientius putaui
eẽ fatiendum. qmͣ ut ea que respondebo. tu potis¬
simum legens iudices utrum recte congruenter¬
q respond̾im. ⁊am de huis .ii. libris non nulla
decerpta scripserat nescio quis ad illustrem ⁊ re¬
ligiosum uirum comit̾e ualerium adu̾sus eund̃
libꝵ meum quem me ad illum scͥpsisse cognoue¬
rat. Que cum in manus meas ecdem sb̃limi ui¬
io curante uenissent: ii pͥmo non distuli scd̾m uo¬
lumen ꝗdiung̾e in quo illa omĩa sicut potiu refu¬
taui. Sed nunc eofdem libros cum diligentius in¬
pitem: comꝑi illum qui non nulla inde se leg̾at
non omnia posuisse ut in hiis sibris legitur. Un¬
de potest uderi uiliane uł cuilib illorum me po¬
tus fuisse mentitum. quia utiq non sic̃ hii .iiiiͦ.
libri ita illa que de hiis scͥpta ⁊ memorato cõmit

Expanded text:
CLAUDIO AUGUSTINUS IN m mihi fraterno excitatus affectu Iuliani quattuor libros, quos aduersus unum meum scripsit, priusquam peterem, ipse misisti, nihil conuenientius putaui esse faciendum, quam ut ea, quae respondeo, tu potissimum legens iudices, utrum recte congruenterque responderim. nam de his quattuor libris nonnulla decerpta scripserat nescio quis ad inlustrem et religiosum uirum comitem Valerium aduersus eundem librum meum, quem me ad illum scripsisse cognouerat. quae cum in manus meas eodem sublimi uiro curante uenissent, illi primo non distuli secundum uolumen adiungere, in quo illa omnia, sicut potui, refutaui. sed nunc eosdem libros cum diligentius inspicerem, comperi illum, qui nonnulla inde selegerat, non omnia ita posuisse, ut in his libris legitur. unde poterit uideri Iuliano uel cuilibet illorum me potius fuisse mentitum, quia utique non sicut hi quattuor libri ita illa, quae de his excerpta et memorato comit
Abbreviated transcription (Latin):
illo dicta ex regusa notissime u̾itatis agnosc̾ent. S
siuis addimus huic ⁊ sañ basilium. imino uen̾s no¬
lis addendus est: maxime quia ⁊ tu de libro euis q
scͥpfit adu̾sus manicheos inquerto uolunaie huĩ
oꝑis tiu aliquid putasti eẽ ponendum. ⁊d̾ ad cam̃ s
cati origialis. Per unum intnͣtis ni mundum ⁊ ꝑ
oñis homines transeuntes. omĩno non ꝑtinz. Ibi qͥb¬
pe agit ne malum subale credatur hñs suani qnͣdam

Expanded text:
illo dicta ex regula notissimae veritatis agnoscerent. Sed illo dicta ex regula notissimae veritatis agnoscerent. Sed si vis addimus huic et sanctum Basilium, imo velis nolis addendus est, maxime quia et tu de libro ejus, quem scripsit adversus Manichaeos, in quarto volumine hujus operis tui aliquid putasti esse ponendum, quod ad causam peccati originalis per unum intrantis in mundum, et per omnes homines transeuntis omnino non pertinet. Ibi quippe agit, ne malum substantiale credatur, habens suam quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
grã ut quos gustus ligni uettti condempnauit xͥ
crux gr̃a langiore iustificet. Idem rursus. uen̾are in¬
liberatus es. Honora b̾echleem pusillam ⁊ minimã
ꝑ qm̃ tibi regressus ad ꝑidysum patefactus est. Iteme
asibi de baptimo soquens: ꝑsuadeat inquid tibi de
hoc quo sermo xpĩ dicentis neminem posse nitra¬
re in regnum celorum nisi renatus fuit exaqua ⁊
spũ. Pex hunc prime natiuitatis macule purgant
ꝑ quas in miquitatibus concipimur ⁊ in delicdis ge¬
nierint nos matres nr̃e. Nunqurt ⁊ istum manidhei
saꝑe uł iacere uenena dicturus es Audis om̃s uno cor¬
de. uno ore una fide. ad ipm̃ dice. ad banc eẽ catholi¬
cam fidem non dissonante contestatione firmatam:
tortas: Est quidem tanta ꝑsona ut neq ille hoc
uisi ex fide xp̃iana om̃ib notissima dic̾e̾t: nec illi
dum tam darum hrẽnt. atꝙ nen̾and̾um insi bec ab

Expanded text:
gratia: ut quos gustus ligni vetiti condemnavit, Christi gratia: ut quos gustus ligni vetiti condemnavit, Christi crux gratia largiore justificet »  Oratione inliberatus es. Honora Bethlehem pusillam et minimam, per quam tibi regressus ad paradisum patefactus est » . Itemque alibi de Baptismo loquens: « Persuadeat, » inquit, « tibi de hoc quoque sermo Christi dicentis, neminem posse introire in regnum coelorum, nisi renatus fuerit ex aqua et spiritu » . Per hunc primae nativitatis maculae purgantur, per quas in iniquitatibus concipimur, et in delictis genuerunt nos matres nostrae. » Numquid et istum Manichaei sapere vel jacere venena dicturus es? Audis omnes uno corde, uno ore, una fide idipsum dicere, et hanc esse catholicam fidem non dissonante contestatione firmatam. toritas? Est quidem tanta persona, ut neque ille hoc nisi ex fide christiana omnibus notissima diceret, nec illi eum tam clarum haberent atque venerandum, nisi haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
quaq claruerunt: Sedeat gͦ cum istis ꝑtibus eti¬
am scũs gregorius. ⁊ cum eis tue triminatõms m¬
anem paciatur muidiam dum tam̃ cum eis cont
nouitatetiam pestem ur̃am medicinalem ꝓferat
⁊ ipẽ sm̃am. Audi gͦ quid dicat. ymago in quid
dei labem corporee mundationis expurget. ⁊ ꝯuie¬
tam sibi caruem uͥbi dei subleuet pennis. Et qmͣ¬
uis melius fuisset non egere nuide̾m huiꝰtemodi
expurgatõne: S milsa prima dignitate ꝑmansis¬
head qmͣ̃. ⁊ refestmamus post presentem emenda¬
tionem ⁊ melius fuisset non extidere a ligno uite
gustu a marisimo poc̾i tamen iled̃o loto expedit
emendari ⁊ corrigi post sapsum: qmͣ innequiciis
⁊ cõsepeliamur ei in mortem. ut cum xõ etiam pesur¬
gameis ad uitam. Necẽ ẽ emim nos perpeti utisem
uant ⁊ ncc̃iam uicissitũd̾inem ut s̾at ex bonis ad t¬
stia deuoluti sumus: ita ex tristibus ad meliora re¬
paremui. U̾bi emm hũn dauit ꝑit̃m sup huñ dauit

Expanded text:
nt. Sedeat ergo cum istis patribus etiam sanctus Gregorius, et cum eis tuae criminationis inanem patiatur invidiam: dum tamen cum eis contra novitiam pestem vestram, medicinalem proferat et ipse sententiam. Audi ergo quid dicat: « Imago, » inquit, « Dei labem corporeae inundationis expurget, et conjunctam sibi carnem verbi Dei sublevet pennis. Et quamvis melius fuisset, ne egere quidem hujuscemodi expurgatione, sed in illa prima dignitate permansisse, ad quam et refestinamus, post praesentem emendationem, et melius fuisset non excidere a ligno vitae gustu amarissimo peccati; tamen in secundo loco expedit emendari et corrigi post lapsum, quam in nequitiiet consepeliamur ei in mortem, ut cum ipso etiam resurgamus ad vitam. Necesse est enim nos perpeti utilem hanc et necessariam vicissitudinem: ut sicut ex bonis ad tristia devoluti sumus, ita ex tristibus ad meliora reparemur. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit
Abbreviated transcription (Latin):
hit decdarauit utrum m delicdis suis mat̾ pariat
an ia sint alitͣ delita nascentis. S uide nentẽ¬
q inteligendum sit nes conceptus exors miquitati
est qm̃ ⁊ pentes non carent lapsu. Et si nec unius
dieiꝰ mfans sine peccato: multo magis net issemat¬
ni conceptus dies siñ pecõ sunt. Concipmiur gͦ mn
pecõ parentum. ⁊ ini delictis eorum nascimur. Sed
⁊ ip̃e ꝑtus ht̃ contagia sua. net unum testimo tm̃¬
modo habet ipã natura contagium. Idem ip̃e m ex

Expanded text:
hic declarauit utrum in delictis suis mater pariat an iam sint aliqua delicta nascentis. sed uide ne utrumque intellegendum sit. nec conceptus exors iniquitatis est, quoniam et parentes non carent lapsu. et. ei nec unius diei infans sine peccato, multo magis nec illi materni conceptus dies sine peccato sunt. concipimur ergo in peccato parentum et in delictis eorum nascimur. sed et ipse partus habet contagia sua, nec unum tantummodo habet ipsa natura
Abbreviated transcription (Latin):
manicheum.⁊ Mon gͦ est cur ꝓuoces ad orientis
trarum fides ista una ẽ. quia ⁊ fides ista xp̃ĩana ẽ.
Et te ista certe cccidentalis t̾ra gn̾auit. Otaidental
reigñauit eccł̃ia. Quid ei queris inferre qd̾ mea fĩ
inuenisti qnͣdo in euis menbra uenisti. Iimo qͥd
xpĩ. ¶ fili male ex adam nate. S bene ixp̃õ rena¬
te. sacͣmenta quib te peꝑit. tue matri conaris au¬
ferre: Numquid manichea fuit qͣnͣdo isto mͦ te pe¬
ꝑit quomodo iam non uis ut pariat. ⁊ iugeris er ra¬
nitatis obꝑbria ut in ea cet̾is claudas ex quibus

Expanded text:
Manichaeum? 14. Non est ergo cur provoces ad Orientis sque partis terrarum fides ista una est; quia et fides ista christiana est: et te certe occidentalis terra generavit, occidentalis regeneravit Ecclesia. Quid ei quaeris inferre, quod in ea non invenisti, quando in ejus membra venisti? Imo quid Christi . O fili male ex Adam nate, sed bene in Christo renate, Sacramenta quibus te peperit, tuae matri conaris auferre. Numquid Manichaea fuit, quando isto modo te peperit, quo modo jam non vis ut pariat, et ingeris ei nativitatis opprobria, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ trmine faciebat etiam iqͣuianus negans ma¬
rie sancte iurginitatem que fu̾at dum concipet
is fantasma credemus: Si nu̾is incerripta uingi¬
intate dicemus exortum. Sed madiuitorio ipũᷤ
saluatoris satut spreuerunt cathõlia uelud acr¬
aissimum. qd io uinianꝰ exeruerat argumentumm
⁊ nec scam̃ mariam pariendo fuisse corruptam
nͣ dominũ fantasma fuisse credid̾unt. Sed fil¬
lamunrginem mansisse post ꝑtum. ⁊ ex illa tam̃
um xp̃i corpus exortum: sic sꝑnent ur̃a calumꝑ¬
mosa uamiłoquia. ut n cum manicheis astruãt
mali naturale pͥncipium ⁊ scd̃̾m antiom̃ ⁊ ilam
catholitam fidem nullo mddo dubitent. xpm̃ me
uacuando qragipho patrem debiti lbatoreme¬

Expanded text:
et crimine faciebat etiam Jovinianus, negans Maet crimine faciebat etiam Jovinianus, negans Mariae sanctae virginitatem, quae fuerat dum conciperet, is phantasma crederemus, si matris incorrupta virginitate diceremus exortum. Sed in adjutorio ipsius Salvatoris, sicut spreverunt Catholici velut acutissimum quod Jovinianus exseruerat argumentum, et nec sanctam Mariam pariendo fuisse corruptam, nec Dominum phantasma fuisse crediderunt, sed et illam virginem mansisse post partum, et ex illa tamen verum Christi corpus exortum: sic spernent vestra calumniosa vaniloquia, ut neque cum Manichaeis astruant mali naturale principium, et secundum antiquam et veram catholicam fidem nullo modo dubitent Christum in evacuando chirographo paterni debiti liberatorem
Abbreviated transcription (Latin):
patoemꝙ ptiueat ad̾ om̃s homines pͥmor a illoꝵ
hominum ꝑcc̃o nascunt᷑ obnoxii. ħ enm quine¬
gatiipa ⁊ pĩane fidei sb̾uerterẽ fir mam̃ta conat᷑.
hinc quippe faitum est ut de miptuis ⁊ concupis¬
centia lirum scriberem nuptiarũ s. bonũ disc̃¬
Dnaut dicis nuptias sme dubitatõne dampnari
nisi qd ex eis nascitur ab om̃i fit lib̃m obligõne
pectati ꝓͥpt᷑ qd hbris quatuor unu meume re¬
futasse graris. In quib libris uolens homimesa¬
uert̾e a fide catholica fundatissima ⁊ adnouitatẽ
nr̃i erroris adducẽ sepe meutis legentium sensib
maniche osimpestis ertorem ꝙͣ masum nͣale cũ mai¬
micheis sapiat. qui dicit infantes scd̾m adam carna¬
liter natos contagium mortis antique pͥma na¬
tiuitate contra here ⁊ ob scd̾a indigere ut ꝑ la¬
uatrum regũationis prius pcti orisł remissi one
purggentur ⁊ in dei filios adoptati in regnum uone¬
geniti tafferantur. ¶ Hoc de maicheorũ noĩe

Expanded text:
pertineat, quod omnes homines primorum illorum hominum peccato nascuntur obnoxii. Hoc enim qui negat, ipsa christianae fidei subvertere firmamenta conatur. Hinc quippe factum est ut de nuptiis et concupiscentia librum scriberem: nuptiarum scilicet bonum discerum. Tu autem dicis nuptias sine dubitatione damnari, nisi quod ex eis nascitur, ab omni sit liberum obligatione peccati: propter quod libris quatuor te unum meum refutasse gloriaris. In quibus libris volens homines avertere a fide catholica fundatissima, et ad novitatem vestri erroris adducere, saepe incutis legentium sensibus Manichaeae pestis horrorem: quasi malum naturale cum Manichaeis sapiat, qui dicit infantes secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere, vacrum regenerationis prius peccati originalis remissione purgentur, et in Dei filios adoptati in regnum Unigeniti transferantur. Hoc de Manichaeorum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
securo ⁊ simplici corde uiuat ñ potest tam̃ cor altiꝰ
nitueri. quecumq in factis uł in dictis aꝑire non
potuerint temptationib aꝑiunt᷑. Temptatõ aũt
fauplex ẽ. aut in spe adipiscendũ aliqͥd cõmodũ
temꝑale. aut t̾rore aut uittendi. Et maxime ca¬
uendum est ne tendentes ad sapĩam que in solo
xpõ iueriri potest in quo st̃ om̃s thesauri sapiẽ¬
tie ⁊ scientie absconditi. cauendum ẽ gͦ ne ip̃o ⁊¬

Expanded text:
 sincero corde vivat, non potest tamen cor alterius intueri; quaecumque in factis vel dictis apparere non potuerint, tentationibus aperiuntur. Tentatio autem duplex est; aut in spe adipiscendi aliquod commodum temporale, aut in terrore amittendi. Et maxime cavendum est ne tendentes ad sapientiam, quae in solo Christo inveniri potest, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi ; ca
Abbreviated transcription (Latin):
significauit salutaris lauacri fatura mist̾ia. ꝑ que
in pramordia nature sue qui baptiandi fu̾at ꝓuii¬
guialis. secieta reseraint: S inmaculatum semẽ
muiosaibiłi ut̾o sp̾c sanctus ifndit. Solus enĩ per
omĩa. ex natis de femina sanctus dõmenus ib̾e. qui
trene contagia corruptele ĩmaculati ꝑtus nouitate
non sensit. ⁊ celesti maiestate depulerit. Item i ĩ

Expanded text:
significat salutaris lauacri futura mysteria, per quae in primordia naturae suae qui baptizati fuerint paruginalis secreta reseravit; sed immaculatum semen inviolabili utero Spiritus sanctus infudit. Solus est enim per omnia ex natis de femina sanctus Dominus Jesus, qui terrenae contagia corruptelae immaculati partus novitate non senserit, et coelesti majestate depulerit » . Itemque in
Abbreviated transcription (Latin):
mine ratrab it in regi cełorum. Uidetur enui dr̃ẽ
etiara ⁊ ille qui nec uul̾t n intesligit qd̾ dit. sedille
ꝓprie dicit. qui uosuntatem ac mentem suam sone
Dicit idem apło. Mon gaudeo suꝑ miquitatẽ aͣsi
quisq possit suꝑ miquitate gaud̾e. quia illa elatio
est amme turbide gestientis non gaudiũ. Namħ
soli bom habent Etgo dicere uident .⁊ illi qui nõ
hoc. s sonant ⁊ intellectu c̾nut ⁊ uoluntate agũt

Expanded text:
m. Videtur enim dicere etiam ille qui nec vult, nec intelligit quod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono dicit idem apostolus, Non gaudet super iniquitatem : quasi quisquam possit super iniquitatem gaudere: quia illa elatio est animi turbide gestientis, non gaudium; nam hoc soli boni habent. Ergo dicere videntur etiam illi qui non hoc quod sonant et intellectu cernunt et vo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊landabit te uiui̾e se inquid mhac iuta nõ re¬
puitat quippe qui dix̃at. Ette nmnĩ quitatib con¬
ceptus sum. ⁊ uidelictis concepit me mat̾ mea
Sait sub peccati origie ⁊ sb̾ petĩ łege eẽ se natum¬
Sentis ne quid audeas: Queris ne auid dicas
Dntrt iũ nura tanta i ep̃is cathosicis lande pcla¬
rum tanta fama notitiaq conspicuum de pccõ
origniali aude si quid frontis tibi est criminari
Sed ad huc audi alium exceslentem difputato
toum regen̾ationis accepi. Beatuni soquor am¬
brosium cuiꝰ pro fide catholica graciam. conitan¬
tiam Pasores. ꝑicula siue oꝑib siue ẜmonib.

Expanded text:
iuuabunt me. uiuere se in hac uita non reputat, quippe qui dixerit: ecce in iniquitatibus conceptus sum et delictis peperit me mater mea. scit sub peccati origine et sub peccati lege » Sentisne quid audias? Quaerisne quid dicas? Hunc virum tanta in episcopis catholicis laude praeclarum, tanta notitia famaque conspicuum, de peccato originali aude, si quid tibi frontis est, criminari. 10. Sed adhuc audi alium excellentem Dei dispencrum regenerationis accepi. Beatum loquor Ambrosium, cujus pro catholica fide gratiam, constantiam, labores, pericula, sive operibus sive
Abbreviated transcription (Latin):
ditor occufrere ⁊ dic̾e conscius ignorantie atq infur-¬
mitatis sue. ⁊ audiens p̃cipi sͥ ne daret qd̾ se ipm̃ nũ¬
dum accepisse seutiełat. Potuit gͦ crcurr̾e ac dicere.¬

Expanded text:
ditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentie
Abbreviated transcription (Latin):
xndit. Si aũt dic̾e uoluit ñ uidetur his qui assunt
miustum. si ⁊ ipẽ qͥd̾ int̾rogauit ñ audiat. Nam ⁊ il¬
si qui int̾rogau̾nt temptantes utrũ reddendum esset
rigati erant id⁊ cesaris ẏmaginẽ hrẽ nũmũ. ip̃i sibi
quodam mͦ respond̾unt id qd̾ dum̃ int̾rogauerũt Itaq
ille ex eoꝵ responsione ita conclusit. Reddite gͦ que st̃
trogauit eos de baptismate ioh̃is. Et cum nolebant
dicere qd̾ contͣ se uidebant dici. de Ioħe aũt nichil ma-¬
li dice̾ auderent. ꝓpt̾ cͥcum stantes. nͨ ego inquit uo
bis dicam in qua potestate hec facio. qd̾ iustissimũ
apparuit cͥcum stautib. hoc enim se dix̾unt nescire ꝙ
sciebant scil dic̾e nolebant. Et reuera stustum erat
ut qui s̾ͥ nolebant respond̾i qd̾ int̾rogarierũt pͥus
pĩ fac̾ent qd̾ erga se fieri postulabant. Qd̃ si fetissẽt
ipi sͥ utiq respondissent. Ipĩ enim miserant ad io
margarite ne ante porcos mittant᷑. potuit au¬

Expanded text:
ndeat: si autem dicere noluerit, non videatur iis qui adsunt injustum, si et ipse quod interrogavit, non audiat. Nam et illi qui interrogaverunt tentantes, utrum reddendum esset rrogati erant, id est, Caesaris imaginem habere nummum, ipsi sibi quodammodo responderunt id quod Dominum interrogaverant: itaque ille ex eorum responsione ita conclusit, Reddite ergo terrogavit eos de baptismate Joannis; et cum nollent dicere, quod contra se videbant dici, de Joanne autem nihil mali dicere auderent propter circumstantes; Nec ego vobis dicam, inquit, in qua potestate haec facio : quod justissimum apparuit circumstantibus. Hoc enim se dixerunt nescire quod non nesciebant, sed dicere nolebant. Et revera justum erat ut qui sibi volebant responderi quod interrogaverant, prius ipsi facerent quod erga se fieri postulabant: quod si fecissent, ipsi sibi utique respondissent. Ipsi enim miserant ad Joamargaritae ante porcos mittantur, potuit au
Abbreviated transcription (Latin):
bitõne Pargiunt᷑. Et młti orant. uł pocuis uident᷑
orare non ntuentes dm̃ s honũb placere cupi¬
entes. Et młti ieuinant ⁊ mirabilem abstinen¬
tiam p̾tendunt. eis quib ista difficilia uidentur ⁊
honore. digna existimant ⁊ huiꝰmõi dolis eos ca¬
piũt dumasuid ostendũt. ad decipiendũ asiud
exierũt ad p̾dicandũ. uł int̾cipiendũ eos quibꝰ isto

Expanded text:
orant, vel potius videntur orare, non intuentes Deum, sed hominibus placere cupientes; et multi jejunant, et mirabilem abstinentiam praetendunt eis quibus ista difficilia videntur, et honore digna existimantur: et hujuscemodi dolis eos capiunt, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exserunt ad depraedandum vel interficiendum eos qui s
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ fac̾e ⁊ dd̾o putant neq aĩam masam fi̾ pos
Dictum sit nõ potestarbor bona fĩ mala. s n ar.¬
bona malos fuictus face. in arbor mala honos
frutus fac̾e. Arbor ẽ quippe ip̃e anma. id ipẽ
homo. Fructus uͦ oꝑa hominis. Non gͦ pot̾
malus homo bona oꝑari. n homs mala. Erͣ
go si uułt masus bona oꝑari. pͥus bomus fiat.
fic alio loco euidentius dicit ip̃e dñs. Nut faci¬
te arborem bonam. aut facite arborem masam.
Quod si d̾uas naturas istoꝵ his duab arborib
siguraret. ñ dicit facite. Quid em̃ hoĩm pot̾ fa¬
ee naturam : Demde etiam cum ipũis duaꝵ ar¬

Expanded text:
facere, » et ideo putant neque animam malam fieri possdictum sit, Non potest arbor bona mala fieri, neque arbona malos fructus facere; neque arbor mala bonos fructus facere. » Arbor est quippe ipsa anima, id est, ipse homo, fructus vero opera hominis: non ergo potest malus homo bona operari, neque bonus mala. Malus ergo si vult bona operari, bonus primo fiat. Sic alio loco evidentius dicit ipse Dominus: « Aut facite arborem bonam, aut facite arborem malam. » Quod si duas naturas istorum his duabus arboribus figuraret, non diceret, Facite: quis enim hominum potest facere naturam? Deinde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Multi enĩ quedam infructib deputãt que
ad uestitũ ouiũ ꝑtinent. ⁊ hoc mͦ a lupis decipi¬
unt᷑ sic uti sũt uł ieiunia uł orationes. uł elemo¬
sine. Que om̃ia nͥ fieri ab ypocritis possint nou
suꝑiꝰ dic̾et. cauete ne iusticiam ur̃am faciatis co¬
ram hominib ut uideamini ab eis. Qua suĩa ꝓpo¬

Expanded text:
mus. Multi enim quaedam in fructibus deputant, quae mus. Multi enim quaedam in fructibus deputant, quae ad vestitum ovium pertinent, et hoc modo a lupis decipiuntur: sicuti sunt vel jejunia, vel orationes, vel eleemosynae; quae omnia nisi fieri etiam ab hypocritis possent, non superius diceret, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus, ut videamini ab eis. Qua senten
Abbreviated transcription (Latin):
calida. cũ em̃m calida eẽ ceꝑit ñ iam eam niuem
s aqm̃ uocamus. Potest enim fieri ut que nix fu
it nõ sit ñ pot̾ fieri ut nix calida sit. sic potest
fieri ut qui malus fuit nõ sit małus ñ tam̃ fĩ
pot᷑. ut maliis bene faciat. Qui etiam si aliqñ
utilis ẽ nõ ħ ipe facit s fit de illo diuma ꝓcuran
qd̾ bona dicebant. ⁊ ea que dicebant utilit̾ audie¬
baut᷑ ⁊ fiebant ñ erat illorum. Suꝑ cathedmͣ in
i quit. moysi sederunt. Per diuinam enĩ ꝓuidenti¬
am segeni dei p̃dicantes possint eẽ audatia utiles.
Qui bona pcipiunt. ⁊ mala faciut. ⁊ Ion gͦqui
eos audiebant ⁊ faciebant que ab eis dicebant᷑. de
spinis colligebant uuas. sed ꝑ spmas de uite lege¬
bant uuas. tanqmͣ si manũ aliquis ꝑ sepem mit¬
tat. Aut terte de uite que sepi fu̾at inuoluta uiã
legat. ⁊on spinaꝵ ẽ fructꝰ ille. s uitis.
ectissime sane queritur. quos fructꝰ nos at¬
tend̾e uoluerit. quib agnosc̾e̾ arb̾orẽ possi¬

Expanded text:
calida: cum enim calida esse coeperit, non jam eam nivem, sed aquam vocamus. Potest ergo fieri ut quae nix fuit, non sit; non autem potest fieri ut nix calida sit. Sic potest fieri ut qui malus fuit, non sit malus; non tamen fieri potest ut malus bene faciat. Qui etiamsi aliquando utilis est, non hoc ipse facit, sed fit de illo, divina quod bona dicebant, et ea quae dicebant, utiliter audiebantur et fiebant, non erat illorum: Super cathedram enim, inquit, Moysi sedent . Per divinam ergo providentiam legem Dei praedicantes, possent esse audientibus utiles, quia bona praecipiunt, et mala faciunt. Non ergo qui eos audiebant et faciebant quae ab eis dicebantur, de spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam si manum aliquis per sepem mittat, aut certe de vite, quae sepi fuerit involuta, uvam legat, non spinarum est fructus iste, sed vitis. 80. Rectissime sane quaeritur quos fructus nos attendere voluerit, quibus cognoscere arborem possi
Abbreviated transcription (Latin):
metuendum ẽ. ne hẽat quisq dupħe. quib occusta¬
i cor potest. id erga hoĩes ipm̃ p̾cipiendũ fuit. Ne¬
mo enĩ fere ÷ qui uelit qũeꝙͣ duplici corde secũ ag̾ẽ
pndatus gͦ cculus simplex q̃ redditꝰ aptꝰ est ⁊¬
ydoneus erit ad intuend̾am ⁊ ꝯt̾płndam lu¬
en̾am si ꝓuen̾it ut eis placeat ad eoꝵ salutẽ prcius
hoc refect. ⁊ ad głam dei ñ ad ĩanem iastantiam suam
n ꝓptea boni aliquid ad salutem ꝓximi oꝑat᷑. ut
ex es comꝑaret ea qͣ̃ huic uite tħisigenda st̾ nctͣa m¬
teme animum hoĩs uoluntatemq ꝯdempnat. meo
facto in quo nõ apparet quo año ⁊ uoluntate sit baũi.
⁊ quitquit ofitioꝵ exhidemus hõi hat intentõne
Dum cor in quo queritur deus. Beati gͦ mundicor¬

Expanded text:
metuendum est ne habeat quisque duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde secum agere.Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit ad intuendam et contempletiam si provenerit ut eis placeat, ad eorum salutem potius hoc refert et ad gloriam Dei, non ad inanem jactantiam suam; neque propterea boni aliquid ad salutem proximi operatur, ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt ere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factum; et quidquid officiorum exhibet homini, hac intentione dum in quo quaeritur Deus. « Beati ergo mundi cor
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ reliqͣ S ad manifestatõem sentencie puto a lati¬
nusꝰ addituni bona. Occurrebat eiĩ qͥd si quisꝙͣ flagi¬
tio se aliquid erga se uelit. ⁊ ad hoc referat istã sen¬
tentiam. ueluti si uelit alliquis ꝓuocari ut ĩmod̾ate
bibat. ⁊ se ingurgitet pocusis. ⁊ hec pͥor illi faciat a
quo sibi fieri cupit. Eidicłm ẽ huic putare istam ĩ¬
pleuisse suĩam. Cum ħ ergo mou̾it ut aibitior ad¬
ditum ẽ ad manifestatio unum u̾bum. ut postea
etiam illa em̃tanda sunt s quis hoc audeat intel¬
pot. Soluntas nãq ñ est nisi i bonis. ⁊Iam ĩmał
flagitiosisq factis cupiditas ꝓp̃e dicitur nõ uols̃tas
nõ quia sic semꝑ lꝰocunt᷑ scͥpture. s ubi oꝑtet ita oĩo
ꝓpͥum ubum retment ut ũ aliud sinant intelligi
uidetur as̃t hoc p̾ceptum ad dilcõem ꝓximi ꝑtin̾e.
ñ atiam ad dei cum alio soco duo p̾cepta ẽẽ dicat.ĩ
quib totasex pendet ⁊ ꝓphete. ⁊am si dixisset i

Expanded text:
te illis. Sed ad manifestationem sententiae puto a latinis additum bona. Occurrebat enim quod si quisquam flagitiose aliquid erga se fieri velit, et ad hoc referat istam sententiam, veluti si velit aliquis provocari ut immoderate bibat et se ingurgitet poculis, et hoc prior illi faciat a quo sibi fieri cupit, ridiculum est hunc putare istam implevisse sententiam. Cum ergo hoc moveret, ut arbitror, additum est ad manifestationem rei unum verbum, ut posteaqetiam illa emendanda sunt: sed quis hoc audeat? Inteloportet. Voluntas namque non est nisi in bonis: nam in malis flagitiosisque foprie loquuntur Scripturae, sed ubi oportet ita omnino proprium verbum tenent, ut non aliud sinant intelligi. 75. Videtur autem hoc praeceptum ad dilectionem proximi pertinere, non etiam ad Dei, cum alio loco duo praecepta esse dicat, in quibus tota Lex pendet et Prophetae. Nam si dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
iueniamur qd̾ q̃yimus. ⁊ quo pulsamꝰ aꝑiat᷑. Quẽ¬
admod̾ enĩ egit de uolatilib celi. ⁊ siliis agri. ne iuc
spes a minorib ad maiora ꝯsing̾et. ita ⁊ ħ soco inquit.
quis ea malus dat ñ de suo dat. Dñ est enĩ t̾ra ⁊ ple¬
intudo euis qui fecit celum ⁊ t̾ram. mare ⁊ om̃ia q̃ ĩ
eis stͥ. Qntũ gͦ sꝑaudum ẽ daturum dnĩ nob bona
petentib nͨ nos posse decipi ut accipiamus aliud ꝓ
ałio cum ab ipõ petinus. Qnͣto nos etiam cũ srmus
mali nouimus id dare qd̵ petinus. Non enim deci¬
ꝓmius filios nr̃õs. ⁊ qualiacumq bona damus. nĩ de
pientie uiam in bonis morib constituta ẽ qͥ ꝑ¬
ducunt᷑ us ad mũdatõem simpłicitatemq cordis. De
qua iam diu loquens ita conludit. Omĩa quetũq uiñ¬

Expanded text:
inveniamus quod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Quemadmodum autem egit de volatilibus coeli et de liliis agri, ne victspes a minoribus ad majora consurgeret; ita et hoc loco, « ntia: et quisquis ea malus dat, non de suo dat; Domini est enim terra et plenitudo ejus qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt . Quantum petentibus, nec nos posse decipi ut accipiamus aliud pro alio cum ab ipso petimus, quando nos etiam, cum simus mali, novimus id dare quod petimus. Non enim decimus filios nostros; et qualiacumque bona damus, non de pientiae viam, in bonis moribus constituta est, qui perducuntur usque ad mundationem simplicitatemque cordis, de qua jam diu loquens ita concludit: Omnia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Tunt illa ait. Angłm dei habeo amatorem qui
niio ⁊eło custodit corpus meum. hic si uł le¬
uiter senserit qd̾ tu pne polluto amore contĩgas.
statumn cirta te fuũ furorem exagitat. ⁊ auitres
florem gratissime uiuentutis Smaũt cgnor̾it

Expanded text:
untiat: Angelum Dei habeo amatorem, qui nimio zelo custodit corpus meum; hic, si vel leviter senserit quod tu me polluto amore contingas, statim circa te furorem suum exagitat et amittes florem gratissimae tuae juventutis. Ista vero
Abbreviated transcription (Latin):
facere. Igit᷑ ex fructib eoꝵ cognoscetis eos. Quo
loco illoꝵ error maxime cauendus ẽ qui de ip̃is his
duab arborib duas naturas opinant᷑ esse. quaꝵ
⁊ malus libris disputatum est uberius. ⁊ si adh
ꝑuũ ẽ disputabitur. Nunc aut̃ nõ eos adiuuare
istas duas arbores docendum ẽ. Primo quia delo¬
minib eum dic̾e tã clarum ẽ. ut quisquis p̾ceden¬
tia ⁊ consequentia leg̾it misceretur eoꝵ centatẽ.

Expanded text:
r. Igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. » 79. Quo loco illorum error maxime cavendus est, qui de his ipsis duabus arboribus duas naturas opinantur esse, quarin aliis libris et jam disputatum est uberius, et si adhuc parum est, disputabitur: nunc autem, non eos adjuvare duas istas arbores, docendum est. Primum, quia de hominibus eum dicere tam clarum est, ut quisquis praecedentia et consequentia legerit, m
Abbreviated transcription (Latin):
ic gꝰ illiqui ꝑmutunt sapĩam cegͥtõemq ue¬
ritatis qm nõ hñt p̾cipue cauendi st̾. ut sunt
ħrtici qui se płerumq paucitate ꝯm̃dant. ⁊ sdeo c̃
Dixisset paucos eẽ qui mueniũt angustam portam ⁊
uos in uestimẽtis ouium intͥnsecus aũt st supi rapa¬
ces. S isti ñ falłunt ocułum supłicẽ qui arhorem

Expanded text:
go illi qui promittunt sapientiam cognitionemque veritatis quam non habent, praecipue cavendi sunt; sicut sunt haeretici, qui se plerumque paucitate commendant. Et ideo cum dixisset paucos esse qui inveniunt angustam portam et vos in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. » Sed isti non fallun
Abbreviated transcription (Latin):
bulationem nimissiones ꝑangłos malos. lauda
etiam istos. lauda eorum principem sathanati q
⁊ ipẽ umndex pcc̃i fuit. qñ ei tradidit apłus hosem¬
⁊ angłis eius ꝑ quos multorum deus uidex atꝙ
ultor est pcc̃orum retribuens eis scd̾m oꝑa sua e¬
os ip̃os pessimos ⁊ dampnabiles sp̃ẽ puniendo¬
rum supplicia faciens qui bene uisteq utitur.
⁊ bonis ⁊ malis. Predica igitur inquissimas
potestates quia ꝑ ip̃as mala retͥbiuntur malis
qui pp̃ea concupiscentiam predicas carnis quia
mobedientia retributa est mobedientie pcc̃oris.
lauda miqum regem saulem qi ⁊ ip̃e fuit f̾ran
tĩum pena. domino dicente. ⁊ Dedi tibi regem
nra mea. Lauda demonium qd̾ rex idẽ pa¬
hebatur. quia ⁊ ħ pena fu̾it pcc̃oris. Lauda
cettatem cordis que ex ꝑte ni isrł facta est nͭ
tatetur qͣre dones plenitudo maid gentios
intraret N isi forte ⁊ istam penam negabis ẽẽ

Expanded text:
tribulationem, immissionem per angelos malos . Lauda tribulationem, immissionem per angelos malos . Lauda etiam istos, lauda eorum principem satanam, quia et ipse vindex peccati fuit, quando ei tradidit Aposet angelis ejus, per quos multorum Deus judex atque ultor est peccatorum, retribuens eis secundum opera sua, eos ipsos pessimos et damnabiles spiritus puniendorum supplicia faciens, qui bene justeque utitur et bonis et malis. Praedica igitur iniquissimas potestates, quia per ipsas mala retribuuntur malis, qui propterea concupiscentiam praedicas carnis: quia inobedientia retributa est inobedientiae peccatoris. Lauda iniquum regem Saulem, quia et ipse fuit poena peccantium; Domino dicente: Dedi tibi regem ira mea . Lauda daemonium quod rex ipse patiebatur , quia et hoc poena fuerat peccatoris. Lauda caecitatem cordis quae ex parte Israel facta est. Nec tacetur quare: Donec plenitudo, inquit, Gentium intraret . Nisi forte et istam poenam negabis esse, quam,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidenus quid tex̾iat nimie insipientie ẽ ad¬
hut querere. nimie impudentie ad huc negait
quid senserint. Nam tu quo tum obstinacal¬
sine contradicas. usq ad̾o iudicasti nithil ali¬
ud bumanis cecurt̾e sensibus nuchil contupiscẽ¬
tialem mnotum erubescentes illos homines n
genitalib teg̾e uoluisse ut ꝑuromata enige
ad lata conareris: aut oꝑiens latus ubi ptmres
rathil mali sensisse tontendis. aut deformit̾ nu¬
dans qd̾ magis tegendum ẽẽ consentis
mobedientiam mobedienti homini dignastẽ
scient᷑ asfligͣt sic eam uelud ultricem scełis ⁊ ĩ
ħ dei ministram. tanqmͣ magnum aliquod bo¬
nũ coturno sermonis exoruas. Nec cogitas
posse te ip̃o modo laudare angelos malos qui
utiq non sunt nisi p̾uaricatores atq impu ⁊
quos tamĩ taĩ dm̃ m̾itas penas nrogare pestã¬
tibus sancta testatur dicens. Miit i eos irã
indignationis sue indignationem ⁊ iram ⁊b

Expanded text:
Videmus quid texerint: nimiae insipientiae est adVidemus quid texerint: nimiae insipientiae est adhuc quaerere, nimiae impudentiae adhuc negare quid senserint. Nam tu quoque cum obstinatissime contradicas, usque adeo judicasti nihil aliud humanis occurrere sensibus, nisi concupiscentialem motum erubescentes illos homines in genitalibus tegere voluisse; ut perizomata erigere ad latera conareris, aut operiens latus ubi peccatores nihil mali sensisse contendis, aut deformiter nudans, quod magis tegendum esse consentis.inobedientiam inobedienti homini dignissime scienter affligat, sic eam « velut ultricem sceleris, et in hoc Dei ministram, » tanquam magnum aliquod bonum cothurno sermonis exornas. Nec cogitas posse te isto modo laudare angelos malos, qui utique non sunt nisi praevaricatores atque impii, per quos tamen Deum meritas poenas irrogare peccantibus, saindignationis suae, indignationem et iram et
Abbreviated transcription (Latin):
usum meum usum qui est contͣ naturam. Si¬
milit̾ ⁊ masculi relinquentes naturalem usum
femine exarserunt inappetitum suum in ĩuitẽ
masculi in masculos deformitatem oꝑantes. et
m̾cedem mutuam qmͣ oꝑtuit erroris sui in sem¬
ip̃is recipientes. ¶ Luid ħ enidentius quid aꝑ¬
tuis. quid expssius: a̾xedem nuituam recepis¬
se dicit utiq dampuatos ut tanta oparentur
mala. ⁊ tamen rpã dampnatio etiam reatus est
quo grauius implicantur. Ita ⁊ pcc̃a sunt ista
⁊ pene p̾cedentiaũ pccõrum. ⁊ qd̾ est mirabiluis
etiam oꝑtiusse dicit eos istam mutuam m̾cedẽ
retiꝑe. Ita se hñt etiam suꝑiora u̾ba apłi q̃¬

Expanded text:
usum in eum usum qui est contra naturam: siusum in eum usum qui est contra naturam: similiter autem et masculi, relinquentes naturalem usum feminae, exarserunt in appetitum suum in invicem, masculi in masculos, deformitatem operantes, et mercedem mutuam, quam oportuit erroris sui, in semetipsis recipientes ; quid hoc evidentius, quid apertius, quid expressius? Mercedem mutuam recepisse dicit utique damnatos, ut tanta operarentur mala: et tamen ista damnatio etiam reatus est quo gravius implicantur. Ita et peccata sunt ista et poenae praecedentium peccatorum: et quod est mirabilius, etiam oportuisse dicit eos istam mutuam mercedem recipere. Ita se habent etiam superiora verba Ap