comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos inuicem exortamur. Uolantes autẽ. Sc̃s
sed patris nr̃i qui in celis ẽ gloriam amplificare sat.¬
atoris gloriam quam agnouimus intus in aꝑto
p̃dicare: bis breuiter explanatis. ea que secuntur
deinceps tractare incipiamus. Restat enim ut pꝰ.¬
quamostendimus. quid sͥ uuit quod caput dm̃
et pedes eius nobis abscondita ẽẽ legnntur: etiã
quid de reliquo corpore cogitandum ste. demonstie¬
mus. Siergocaput dei dicimus ẽe quod fuit ante
constitutionem huius mundi. et pedes eius qd̃
futurum ẽ post consũmationem scti: recte longi.¬
tudinem corporis eius accipimus quod inter pͥn¬
cipium et finem medium ẽ spacium temporis ca-¬
put ergo et pedes reguntur. quia penna ee nouis¬
sima inuestigare non possumus. Corpus apparit.
quia ea que media in hoc p̃senti seculo gerutur
undemus. hoc corpus ẽ eccła quecepit aprincipi¬
o mundi mundi et usq ad finem seculi durabit.

Expanded text:
nos invicem exhortamur. Volantes autem Sanctunos invicem exhortamur. Volantes autem Sanctused Patris nostri, qui in coelis est, gloriam amplificare satatoris gloriam, quam agnovimus intus, in aperto praedicare? His breviter explanatis ea, quae sequuntur, deinceps tractare incipiamus. Restat enim ut postquam ostendimus quid sibi vult, quod caput Domini, et pedes ejus nobis abscondita esse leguntur, etiam quid de reliquo corpore cogitandum sit demonstremus. Si ergo caput Dei dicimus esse quod fuit ante constitutionem hujus mundi, et pedes ejus quod futurum est post consummationem saeculi, recte longitudinem corporis ejus accipimus, quod inter principium et finem medium est spatium temporis. Caput ergo et pedes teguntur, quia prima et novissima investigare non possumus. Corpus apparet, quia ea quae media in hoc praesenti saeculo geruntur, videmus. Hoc corpus est Ecclesia, quae coepit a principio mundi, et usque ad finem saeculi durabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad faciem. et rursus. tunc cognoscam sict̃ &e
cognitus sum. in hac adhuc mortalitate degen¬
tib uelatã et abscondita. In iua autem uita e¬
terna non uelata. sed reuelata est. et manifesta¬
ta sicut dominus in euuangelio de beatis angłs
testatur:. angeli eorum semꝑuident faciem patriᷤ.
Quia gͦad presentem tractatum magis ꝑtinebat ut
facies nuda remaneree. uerba ꝓphetie non mutã¬
tes. sed pretermittentes ut uerum sit. quia nullũ
in deo principium comp̃hendit᷑. ca pue desuper
uelamus. et ut stare possit quod dicitur. angłi
eorum semꝑ uident in celis faciem patris. faci-¬
em aꝑtam relinquimus. Cetera quoq que hic
aliter dicunt᷑ non ad ꝓphetiam sed ad picturã
referenda sunt. Duabus alis uolabant. Iste du¬
e alȩ quib uolabant seraphintropologiam
significant: quia dum ꝑ lectionem diuine scͥpto¬
re ad bona opera instrumur. quasi quibꝰdam
alis ad alta subleuamur. Quib ce uolamus al¬
ter ad alterum. dum ꝑ studium bonȩ oꝑationiᷤ

Expanded text:
ad faciem , et rursus: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum . In hac adhuc mortalitate degentibus velata est, et abscondita. In illa autem vita aeterna non velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis testatur: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Quia ergo ad praesentem tractatum magis pertinebat, ut facies nuda remaneret, verba prophetiae non mutantes, sed praetermittentes ut verum sit, quod nullum in Deo principium comprehenditur, caput desuper velamus, et ut stare possit quod dicitur: Angeli eorum semper vident in coelis faciem Patris, faciem apertam relinquimus; caetera quoque, quae hic aliter dicuntur, non ad prophetiam, sed ad picturam referenda sunt. Duabus alis volabant . Istae duae alae, quibus volabant seraphim, tropologiam significant, quia dum per lectionem divinae Scripturae ad bona opera instruimur, quasi quibusdam alis ad alta sublevamur. Quibus etiam volamus alter ad alterum, dum per studium bonae operationis
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti. fac archam diluini. Uel quocumq
nomine appelles. una est domus dei. Intẽplo
adoret plasma creatorem. In domo ueneretur fi¬
lius patrem. In tabernaculo honoret miles re¬
gem. Intestamento ascuttet assecla pceptorem.
In diluuio imploret naufragus gubernatorem. To¬
tumtibi factus ẽ deus. et totum tibi fecit deus. fe.¬
cit habitacłin. factus est patrocinium. hoc unũ
totum ẽ. &e totum boc unum ẽ. Domus dei ẽ. Cun¬
tas regis ẽ. Corpus xp̃i est. Sponsa agni ẽ. Celum
est. Soi ẽ. luna ẽ. Stella matutina ẽ. Aurora ẽ. Lu¬
na ẽ. Tuba ẽ. Mons est. Deseitum ẽ. Terra ꝓmissi¬
onis ẽ. Nauis est. Uia in mariẽ. Sagena est. Uine.¬
a est. Ager est. Area est. horreum ẽ. presepe ẽ. Sub¬
iugale ẽ. Equus ẽ. Apotheca ẽ. Aula ẽ. Thalamus
ẽ. Turris ẽ. Castra ẽ. Acies ẽ. Populus ẽ. Regnum¬

Expanded text:
testamenti, fac arcam diluvii, vel quocunque testamenti, fac arcam diluvii, vel quocunque nomine appelles, una est domus Dei. In templo adoret psalma Creatorem, in domo veneretur filius patrem, in tabernaculo honoret miles regem, in testamento auscultet assecla praeceptorem, in diluvio imploret naufragus gubernatorem. Totum tibi factus est Deus, et totum tibi fecit Deus. Fecit habitaculum, factus est patrocinium; hoc unum totum est, et totum hoc unum est, domus Dei est, civitas regis est, corpus Christi est, sponsa Agni est. Coelum est, sol est, luna est, stella matutina est, aurora est, tuba est, mons est, desertum est, terra promissionis est, navis est, via in mari est, sagena est, vinea est, ager est, arca est, horreum est, praesepe est, subjugale est, equus est, apotheca est, aula est, thalamus est, turris est, castra e
Abbreviated transcription (Latin):
nem optauit. Cuius desiderio flagrauit. Si gͦ
hec mansio in nolus esse cepit. intremus &e ha¬
bitemus cum eo. ibi pacem inueniemus. et requi¬
em uibi ille habitare dignatur. cuius locus in
pace factus ẽ. Biuero nec dum in nobis ẽẽ cepit
edificemus eam. quia silocum ei p̃paraĩumus
libenter ad nos ueniet. qui idcirro fecit nos ue
in nobis habitaree iħc xp̃c dominꝰ noster ꝓduob¬
humanim in habitat ꝑcognitõnem uide¬
licet et amorem una tamen mansio est.quia et
omnis qui nouit eum diligit. et nemo diligere
potest qui non nouit. In hoc tam̃ differre uidet᷑
quia scientia ꝑcognitionem fidei fabricam erigit.
Dilectio autem ꝑ urtutem qͣsi colore suꝑducto e¬
dificium pingit. Si autem̃ utrum libet nec̾em ẽe
ꝑspicitur: quia nec splendere potest si non fuerit.
nec placere si non splenduerit. Ingredere ergo nc̃
in secretum cordis tui. et fac habitaculum deo. fac
templum. fac domum. fac tabernadm. fac archã

Expanded text:
nem optavit, cujus desiderio flagravit. Si ergo nem optavit, cujus desiderio flagravit. Si ergo haec mansio in nobis esse coepit, intremus et habitemus cum eo. Ibi pacem inveniemus et requiem ubi ille habitare dignatur, cujus locus in pace factus est. Si vero necdum in nobis esse coepit aedificemus eam, quia si locum ei praeparaverimus ad nos libenter veniet, qui idcirco fecit nos, ut in nobis habitet Jesus Christus Dominus nosterumanum inhabitat, per cognitionem videlicet et amorem, una tamen mansio est, quia et omnis qui novit cum diligit, et nemo diligere potest qui non novit. In hoc tamen differre videtur, quod scientia per cognitionem fidei fabricam erigit, dilectio autem per virtutem quasi colore superducto aedificium pingit. Sic autem utrum libet necessarium perspicitur, quia nec splendere potest si non fuerit, nec placere si non splenduerit. Ingredere ergo nunc si secretum cordis tui, et fac habitaculum Deo, fac templum, fac domum, fac tabernaculum, fac arcam
Abbreviated transcription (Latin):
ut sponsus inthalamo. Pagam et infideles qͥq
in domo eius sunt idesti in regno. quia ipse om¬
ne qd̾ condidit ꝑ diumnitatis suȩ potentiam
tenet &e regit. falsi fideles in domo eius sunt idest
in eccła quia ipse omnib quos ad fidem uocauit.
sacramentoꝵ suoꝵ participationẽ credit. sidele̾ uͦ ĩ
in habitans pꝰsidet et regit. Omnes in domo eiꝰ
sumus ꝑ conditionem qua creauit nos. in domo ei
sumus per fidem qua uocauit nos. in domo eius
sumus perdilectionem. qua iustificauit nos. Si
est. Si in domo dei es ꝑ fidem ce palea cum gra¬
nis in area ẽ. Si autem indomo dei fueris ꝑcarita¬
tem beatus es.quia non solum tu in domo dei. sed
tu domus ẽẽ cepisti ut ipse tecum habitet inte qui
fecit te. hec est salutaris mansio. hec sunt taber.¬
nacula iustorum. in quib uox leticie & exultaci¬
onis semꝑ ꝑsonat. ubi habitant beati.Cuius de¬
corem ꝓpheta concupiuit. Cuius inhabitatio¬

Expanded text:
ut sponsus in thalamo. Pagani et infideles quique ut sponsus in thalamo. Pagani et infideles quique in domo ejus sunt, id est in regno quia ipse omne quod condidit per divinitatis suae potentiam tenet et regit; falsi fideles in domo ejus sunt, id est in ecclesia quia ipse omnibus quos ad fidem vocavit, sacramentorum suorum participationem credit; fideles vero in inhabitans possidet et regit. Omnes in domo ejus sumus per conditionem, qua creavit nos; in domo ejus sumus per fidem qua vocavit nos in domo ejus; sumus per dilectionem, qua justificavit nos. Si est. Si in domo Dei es tantum per fidem, etiam palea cum granis in area tua est. Si autem in domo Dei fueris per charitatem, beatus es, quia non solum tu in domo Dei, sed tu domus Dei esse coepisti, ut ipse tecum habitet in te, qui fecit te. Haec est salutaris mansio, haec sunt tabernacula justorum, in quibus vox laetitiae et exsultationis semper personat, ubi habitant beati, cujus decorem, propheta concupivit, cujus inhabitatio
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter in domo eiꝰ cõuersatur: et cumhis qͥ all
familiares sunt. Et si uiderit ea que cuta ip̃m
sunt honeste et prudenter dispom. cercior iã
de uirtute ipsius efficitur. et amore iam dignũ
iudicat cinus ꝓbitatis tam aperta se maitiai¬
ditia inuenisse cognoscit. Et nos igitur in qui¬
ramus ubi habitet deus. ubi domus enis sit ant¬
dens est. Si seruientes sͥ fraudare non nouit. fide¬
lis ẽ. Si peccantib libenter parcit puis ẽ. Si affii¬
ctis compatit᷑ misericors ẽ. Si subiectos non pre¬
mendo sed iuuando regit. humitis ẽ. Sed fortas.¬
sis interrogas ubi ista domus dei queranda sit
ubi inueniri possit. Domus der totus ẽ mund̃.
Domus dei ȩccła catholica ẽ. Domus dei etiã ẽ
quelibet fidelis anima. Sed alter mundũ in ha-¬
bitat. alter eccłam. alter unamqͣmq fidelema¬
nimã. In mundo ẽ. ut imperator in regno. In ex¬
cͥlesia ẽ. ut paterfamilias in domo. In anima ẽ

Expanded text:
frequenter in domo ejus conversatur, et cum iis, qui illi frequenter in domo ejus conversatur, et cum iis, qui illi familiares sunt. Et si viderit ea, quae circa ipsum sunt, honeste et prudenter disponi certior jam de virtute ipsius efficitur, et amore jam dignum judicat, cujus probitatis tam aperta se indicia invenisse cognoscit. Et nos igitur inquiramus ubi habitet Deus, ubi domus ejus sit, interdens est. Si servientes sibi fraudare non novit, fidelis est. Si peccantibus libenter parcit, pius est. Si afflictis compatitur, misericors est. Si subjectos non premendo, sed juvando regit, humilis est. Sed fortassis interrogas ubi ista domus Dei quaerenda sit, ubi inveniri possit? Domus Dei totus est mundus, domus Dei Ecclesia catholica est, domus Dei etiam est quaelibet fidelis anima. Sed Deus aliter mundum inhabitat, aliter Ecclesiam, aliter unamquamque fidelem animam; in mundo est, ut imperator in regno; in Ecclesia est, ut paterfamilias in domo; in anima est,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ quam sin dulcedine amoris replere disponit.
quadam prius tribulationum compunctione
amaricarisinit. ut post gustum amaritudinis
auidius bibatur suauissimũ poculum caritati.
Et hoc est primũ signum qđ iho fecit coram disci¬
pulis suis. et crediderunt in eum quia inde pec¬
cator et penitens primũ de miscdia dei fidutiã
habere incipit. quod post longa meroris tedia:
sancti sp̃c consolatione cor suum releuari sentit.
Queramus ergo quomodo ad amorem dei ꝑting̃e
possimus. quia ipse colliget et stabiliet corda ña.
ipse pacem restituet. & continuã prestabit leci-¬
ciam. Nemo autẽ amare potest qd nescit. ⁊ ideo
si deum amare cupimus. primũ enim cognosdẽ
satagimus. p̃cipue cum ipsetalis sit qui neq̃at
scui et non amari. Tanta ẽ enim species pul¬
critudinis eius. ut qui potuerit eum uidere non
possit non diligere. homo qui uult alterius hõis
mores et secreta agnoscere. facit se ei familiarẽ.

Expanded text:
tem, quam sui dulcedine amoris replere disponit, tem, quam sui dulcedine amoris replere disponit, quadam prius tribulationum compunctione amaricari sinit, ut post gustum amaritudinis avidius bibatur suavissimum poculum charitatis. Et hoc est primum signum quod Jesus fecit coram discipulis suis, et crediderunt in eum . Quia inde peccator et poenitens primum de misericordia Dei fiduciam habere incipit, quod est post longa moeroris taedia sancti Spiritus consolatione cor suum sentit revelari. Quaeramus ergo quo ad amorem Dei pertingere possimus, quia ipse colliget, et stabilitet corda nostra, ipse pacem restituet, et continuam praestabit laetitiam. Nemo autem amare potest quod nescit, et ideo si Deum amare cupimus primum eum cognoscere satagamus, praecipue cum ipse talis sit, qui nequeat sciri, et non amari. Tanta est enim species pulchritudinis ejus, ut qui eum potuerit videre, non possit non diligere. Homo qui vult alterius hominis mores et secreta agnoscere, facit se ei familiarem,
Abbreviated transcription (Latin):
simus ꝑtingere ad amorẽ dci. sine quo cetera ag-¬
nouisse aut parum aut nichil ꝓderit Que dif¬
mundi et amorẽ dei. hec ẽ differentia. qd̃ huiꝰ mũ¬
di amor in principio dulcis ẽẽ uidetur. sed fĩnem
habet amarum. Imor uero dei ab amaritudine ĩ¬
cipte. sed ultima cuis dulcedine plena farit. Qd pul.¬
chirrima similitudine euuangłicus sermo nobis¬
ostendit. cum de sponsi nr̃i nuptiis decantaret¬
dicens. Oĩs hõ pͥmũ ponum uinum ponit. et cũ
inebriati fuerit. tunc io qd̃ decerius ẽ. Tn autẽ¬
seruasti bonũ uinum usq adhuc. Omnis nãq ho
idest carnalis primũ bonum uinum ponit qͥa
in sua delectatione falsam qͣndam duicedinem
sentit. Sed postqͣm furor mali desiderii mentẽ ĩ¬
ebriauerit. tunc quod deterius ẽ ꝓpinat. quia spi¬
na conscientiȩ suꝑueniens. mentẽ quam prius
falso delectabat grauiter cruciat. Sed sponsus
ñr postremo uinum bonum porrigit dum mẽ¬

Expanded text:
ssimus pertingere ad amorem Dei, sine quo caetera agssimus pertingere ad amorem Dei, sine quo caetera agnovisse aut parum, aut nihil proderit. LImundi et amorem Dei haec est differentia, quod hujus mundi amor in principio esse dulcis videtur, sed finem habet amarum; amor vero Dei ab amaritudine incipit, sed ultima ejus dulcedine plena sunt. Quod pulcherrima similitudine evangelicus sermo nobisostendit, dicens cum de Sponsi nostri nuptiis decantaret: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tservasti bonum vinum usque adhuc . Omnis namque homo, id est carnalis primum vinum bonum ponit, quia in sua delectatione falsam quamdam dulcedinem sentit, sed postquam furor mali desiderii mentem inebriaverit, tunc quod deterius est propinat, quia spina conscientiae superveniens mentem, quam prius falso delectabat, graviter cruciat. Sed sponsus noster postremo vinum bonum porrigit, dum men
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio quecumq temptatio impecierit subũtit.
Tor ergo hominis qui prius diumo amori affixum
stabile ꝑsticit. et unum amando unum ꝑmãsit.
Postquãmp desideria terrena diffluere cepit quasi
ĩ tot diuisum est quot ea sunt que concupiscit.
Sieq fit ut mens que uerum bonum amare nes¬
cit. numqͣm ualeat eẽ stabilis. quia desiderii sui
finem inhis que amplectitut non inueniens
dum semꝑ se desiderio extendit sequens qd̃ conse-¬
qui non ualee numqͣm requiescit. Hinc igit᷑ naᷤ¬
citur motus sine stabilitate. labor sine requie.
cursus sine ꝑuentione. itaut semꝑ sit inquietũ
cor nr̃m donec illi adherere ceperit ubiet desi.¬
derio suo nich decose gaudeat. et ea que diligit
semꝑ mansura confid̾at. Ecce ostendimts mor-¬
bum. corfluctuans. cor instabile. corinquietum.
et causam morbi. amorem scilicet mundi. et re-¬
mediũ morbi. amorẽ dei quib neccio quartum
adiungitur ad eptio remedii. scilicet qualiter pꝰ¬

Expanded text:
auxilio quaecunque tentatio impetierit, subvertit. Cor ergo hominis, quod prius divino amori affixum stabile praestitit, et unum amando unum permansit, postquam per desideria terrena difluere coepit; quasi in tot divisum est, quod ea sunt quae concupiscit. Sicque fit, ut mens quae verum bonum amare nescit, nunquam valeat esse stabilis, quia desiderii sui finem in his quae amplectitur non inveniens, dum semper se desiderio extendit sequens quod consequi non valet, nunquam requiescit; hinc igitur nascitur motus sine stabilitate, labor sine requie, cursus sine perventione, ita ut semper sit inquietum cor nostrum, donec illi adhaerere coeperit; ubi et desiderio suo nihil deesse gaudeat, et ea quae diligit semper mansura confidat. Ecce ostendimus morbum cor fluctuans, cor instabile, cor inquietum. Et causam morbi, amorem videlicet mundi, et remedium morbi amorem Dei, quibus necessario quartum adjungitur, adeptio remedii, scilicet qualiter po
Abbreviated transcription (Latin):
pides teginius dum in eo finem non inuemmus
langendo ergo caput eius et pedes tegimtis: quia
qͣnto magis eius exernitatem mens humana in¬
uestigare nititur. tantomagis incomprehensibi¬
lem esse miratur. Quod autem inysaia scriptũ
non est uelabant capud eius sed scriptumẽ. ue¬
labant faciem eius. eo modo intelligi debet qͦ
dictum ẽ ad moysen. non poteris uidere faciẽ
meam. non enim uidebit me ħo et uiuec. Illa¬

Expanded text:
pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. Tangendo ergo caput ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus aeternitatem mens humana investigare nititur, tanto magis incomprehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scriptum non est velabant caput ejus, sed scriptum est: Velabant faciem ejus , eo modo intelligi debet, quo dictum est ad Moysem: Non poteris videre faciem meam. Non enim videbit me homo,
Abbreviated transcription (Latin):
idcirco bina sunt. quia singuia ad dilectionem
dei et ꝓrimi legentium ammos accendt̃. Iue als
que corpus seraphintegunt. hystoria ẽ. quȩ per
uelamen litterȩ misticos tegit intellectus. Sus
ale quȩ usq ad caput et pedes domim extendunt᷑.
allegoria est: quiacum misteria dunine scripture
discimus. usq ad iplius diumitatis agnitionẽ
que anteomina et post ommia est. ꝓ iumina¬
tionem mentis penecramus. Sed sciendum est
qd̃ ale extense usq ad caput. et pedes attingunt.
sed utrumq tangentes tegunt: quia quotiens¬
ad tius eternitatem cogitandam. ꝑ excessum m̃¬
tis rapimur. nullum ineo principium aut finẽ
inuemimus. alam ad caput extendimus dumeũ
ante omnia fuisse cogitamus. Sed hac eadem
ala nobis caput eius uelamus: quia qualiter in
comillum sit principium comp̃hendere ñ ualemꝰ.
Alam ad pedes extendimus. dumeum post omĩ
ẽẽ. non tempore. sed ȩcernitate consideramꝰ. Bed

Expanded text:
idcirco bina sunt, quia singula ad dilectionem idcirco bina sunt, quia singula ad dilectionem Dei et proximi legentium animos accendunt. Duae alae, quae corpus seraphim tegunt, historia est, quae per velamen litterae mysticos tegit intellectus. Duae alae, quae usque ad caput et pedes Domini extenduntur, allegoria est; quia cum mystica divinae Scripturae discimus, usque ad ipsius divinitatis agnitionem, quae ante omnia, et post omnia est, per illuminationem mentis penetramus. Sed sciendum est quod alae extensae usque ad caput, et pedes attinguntur, sed utrumqad ejus aeternitatem cogitandam, per excessum mentis rapimur, nullum in eo principium aut finem invenimus. Alas ad corpus extendimus, dum eum ante omnia fuisse cogitamus; sed his eisdem ala nobis caput ejus velamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere non valeamus. Alam ad pedes extendimus, dum eum post omnia esse non tempore, sed aeternitate consideramus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sedere quiescentis. et ideo suꝑ solium nos stamus. de¬
us sedet. quia ẽẽ incipimus. ꝑgr̃am ubi ipse est
ꝑ naturam. Similiter si per solium eternitatẽ
dei intelligimus. nos super solium stamus. quia¬
ad eius ĩmortalitatem non nisi ꝑ mortis laborẽ
peruenire possumus. et qui ex conditione fim ob¬
noxii sumus. ex adoptione ecernitatis heredes ef¬
ficimur. Sex aic uni. et sex ale alteri. idest utrũq
sex alas habebat. que iuncte b̾ine ec binȩ tria paria
alarum faciunt. Utrumq duab alis corpus suũ
tegit non domini. hoc est primũ par: Utrumq
duas extendit. atteram ad tegendum caput non
suum. sed domini alteram ad tegendos pedes nõ
suos sed dñi. hoc est scđm par. Utrumq duabus
uolat alter ad alterum. hoc est tercium par. di
engo seraphin scripturam sacram significat. trra
paria alarum tres sunt intellectus eiusdem scrip¬
turȩ .i. hystoria allegoria. tropologra. que singula

Expanded text:
sedere quiescentis, et ideo super solium nos stamus. Desedere quiescentis, et ideo super solium nos stamus. Deus sedet, quia esse incipimus per gratiam, ubi ipse est per naturam. Similiter si per solium aeternitatem Dei intelligimus nos super solium stamus, quia ejus immortalitatem non nisi per mortis laborem pervenire possumus, et qui ex conditione fine obnoxii sumus, ex adoptione aeternitatis haeredes efficimur. Sex alae uni, et sex alae alteri , id est utrumque sex alas habebat, quae juncta binae et binae tria paria alarum faciunt. Utrumque duabus corpus suum tegit non domini, hoc est primum par. Utrumque duas extendit, alteram ad tegendum caput non suum sed Domini, alteram ad tegendos pedes non suos sed Domini, hoc est secundum par. Utrumque duabus volat alter ad alterum, hoc est tertium par. Si ergo seraphim Scripturam sacram significat, tria paria alarum tres sunt intellectus ejusdem Scripturae, id est historia, allegoria, tropologia, quae singula
Abbreviated transcription (Latin):
nun cum nos erigre. ambulat. cum nos ꝓficere
facit. Stat cum nos in bono ꝓposito figit. Ded inqͥ¬
rendum ẽ quare suꝑ solium d̾s sedere dicitur. &
seraphin super soliuim non sedere sed stare ꝑhibẽ¬
tur. Et quia superius duobz modis noc soliu
interptati sumus. scđm uttumq modũ expositi¬
onem adaptare debemus. Si ergo ꝑsolium dei spi
rituales creaturras accipimus. recte suꝑ soluum d̾s¬
sedens describitur. quia diumitas deitatis ut sit
suꝑ omnia nec uircute ꝓficit. nec sapientia crescit.
cum nec plenitudo augeri possit. nec edernitas na¬
scͥpte illuminata ad celestia contemplanda suble¬
uatur. si psos quoqz angelorum choros transcen-¬
dens usq ad presentiam conditoris su ꝓfecerit.
super solunĩ quidem ascendit. sed tam̃ stat nonse¬
dee. quia illic ꝓficiendo ꝑ laborem uenit. ubi ꝑ nato¬
ram manere non habuit. Stare namq laborantis ẽ.

Expanded text:
nim cum nos erigit, ambulat cum nos perficere nim cum nos erigit, ambulat cum nos perficere facit, stat cum nos in bono proposito figit. Sed inquirendum est quare super solium Deus sedere dicitur, et seraphim super solium non sedere, sed stare perhibentur. Et quia superius duobus modis hoc solium interpretati sumus, secundum utrumque modum expositionem adaptare debemus. Si ergo per solium Dei spirituales creaturas accipimus, recte super solium sedens Deus describitur, quia divinitas deitatis cum sit super omnia, nec virtute proficit, nec sapientia crescit; cum nec plenitudo augeri possit, nec aeternitas vacripturae fuerit illuminata, ad coelestia contemplanda sublevatur; si ipsos quoque angelorum choros transcendens usque ad praesentiam conditoris sui profecerit, super solium quidem ascendit, sed tamen stat non sedet, quia illuc proficiendo per laborem venit, ubi per naturam manere non habuit. Stare namque laborantis est,
Abbreviated transcription (Latin):
quam cepit. &e posterius tempore qd̃ finem nescit.¬
& supra tempus est quod inut abilitatem non re¬
cipit. Seraphin stabant suꝑ illud. Duo seraphin
duo sunt testamenta. Et puichre scraphin qd̃
intrrp̃tatur ardens diuinam scripturã signifi.¬
cat. que eos quos percognitionem prius prius¬
illuminauerit ꝑ amorẽ post modũ fortiter ar¬
dere facit. Dum enĩmentinr̃e quid desidcrare debeat
ostendit. prius eam illuminat. ac deinde aulentẽ
facit. Ardet ergo quia aulentes facit. Bicut atibi
lucere dicit᷑ quia illuminat. De hac enim petrus
apls ait. habemus firmiorẽ ꝓphecicum sermonem
cui benefacitis attendentes tamquã iucernȩ iucen-¬
ti in catigmoso loco. donec dies illuscescat. et luci.¬
fer oriatur incordib urĩs. Et fortassis secundum
hanc similitudinẽ qua ipsi scripturȩ attribui so¬
let quod ipsa incordib efficit audientium. hoc
dictum ẽ seraphin stabant super illud. Surgie e¬

Expanded text:
quam coepit, et posterius tempore, quod finem nescit. Etquam coepit, et posterius tempore, quod finem nescit. Et supra tempus est, quod mutabilitatem non recepit. Seraphim stabant super illud , Duo seraphim duo sun. Testamenta. Et pulchre seraphim, quod interpretatur ardens, divinam Scripturam significat, quae eos quos per cognitionem prius illuminaverit per amorem postmodum fortiter ardere facit. Dum enim menti nostrae quod desiderare debeat ostendit, prius eam illuminat, ac deinde ardentem facit. Ardet ergo quia ardentes facit, sicut alibi lucere dicitur quia illuminat, de hac enim, Petrus apostolus ait: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui benefacitis attendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, donec dies illucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Et fortassis secundum hanc similitudinem qua ipsi Scripturae attribui solet quod ipsa in cordibus efficit audientium, hoc dictum est: Seraphim stabant super illud. Surgit e
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ inse. et a se plenus et ꝑfectus fuit. nec ta-¬
men redundait. Sicat ergo uidi dominum
sedentem super solium excelsum et eleuatum.
quia irtus diuinitatis omnẽ creaturam ce eter¬
nitate precedit. et dignitate transcendit. ce po¬
testate disponit. Sequit᷑. et ea que sub ipsoerãt
implebant templũ. Templum in hoc loco intel¬
ligi potest circuitus tempoꝵ et ambitus scłoꝵ.
Tempora namq dum cursũ suo in se ipsa redeũt.
q̃si quendam templi ambitum girando currum¬
scribunt. Quod ergo dicit ea que sub ipso erant
implebant templum.Sic intelligendum est.
quia omnia secuioꝵ tempora plena sunt oꝑibꝰ
dei et omnis generatio narrat mirabitia eius.
Uel sic legi potest. ea que sub ipso erant imple-¬
bant templum. Hoc ẽ. ea que implebant tem¬
plum sub ipsoerant. quia quicquid tempora
sitas enim eternitatis temporales angustias in¬
fra se claudit. quia et prius tempore est qd̾ num¬

Expanded text:
semper in se, et a se plenus, et perfectus fuit, nec tasemper in se, et a se plenus, et perfectus fuit, nec tamen redundans. Dicat ergo: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, quia virtus divinitatis omnem creaturam et aeternitate praecedit, et dignitate transcendit, et potestate disponit. Sequitur: Et ea, quae sub ipso erant, replebant templum. Templum in hoc loco intelligi potest circuitus temporum et ambitus saeculorum. Tempora namque dum cursu suo in seipsa redeunt, quasi quemdam templi ambitum gyrando circumscribunt. Quid ergo dicit: Ea, quae sub ipso erant replebant templum, sic intelligendum est, quod omnia saeculorum tempora plena sunt operibus Dei, et omnis generatio narrat mirabilia ejus. Vel sic legi potest. Ea, quae sub ipso erant, implebant templum, id est ea, quae implebant templum sub ipso erant, quia quidquid temporalsitas enim aeternitatis temporales angustias intra se claudit, quia et prius tempore est, quod nun
Abbreviated transcription (Latin):
excelsum et eleuatum. ce demde plena ẽ omĩs
terra maiestate eius.et ea que sub ipso erant
replebant templum. Templum ẽ angelici si¬
ue humani intellectus capacitas quod iudelicet
templum implitur abbis que sub eosunt. qr
tanta ẽ diuinorum operum inmensitas ut ad
ea perfecte comprehendenda nullius creature
intelligentia sufficiat. Implet cor nr̃m consi¬
deratio eorum. non comprehenditur acorde
nr̃o inmensitas eoꝵ. Quando gͥ factorem oꝑis
conp̃hendere ualebimus qui ipsum opus factoris
ad plenũ capere non ualemus: Possumus etram
dicere qd̾ solum hoc excelsum et eleuatum in qͦ
sedet deus et̾nitas sit deitatis. quia de ipso solo
dr quihabitat et̃nitatem non quod aliud sit
d̾s. et aliud eternitas eius. Sed quia solium reg¬
nantium est. et ideo recte in solio eternitatis
sedere ꝑhibetur: quia sicut eẽntie eius ita õẽ
onmpotentie ipsius nec principium nec finis
inuenitur. Semꝑ fuit: semꝑ omnipotens fuit

Expanded text:
a est omnis terra majestate ejus, et ea quae sub ipso erant replebant templum . Templum est angelici sive humani intellectus capacitas, quod scilicet templum impletur ab his quae sub eo sunt. Quia tanta est divinorum operum immensitas, ut ad ea perfecte comprehendenda nullius creaturae intelligentia sufficiat. Implet cor nostrum consideratio eorum non comprehenditur a corde nostro immensitas eorum. Quomodo ergo factorem operis comprehendere valebimus, qui ipsum opus factoris ad plenum capere non valemus? Possumus etiam dicere quod solium hoc excelsum et elevatum, in quo sedet Deus, aeternitas sit deitatis, quia de ipso solo dicitur: Qui habitat aeternitatem , non quod aliud sit Deus, et aliud aeternitas ejus, sed quia solium regnantium est, et ideo recte in solio aeternitatis sedere perhibetur, quia sicut essentiae ejus, ita etiam omnipotentiae ipsius nec principium nec finis invenitur. Semper fuit, semper omnipotens fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ra significatur que plena ẽ maiestate dei qͥa
diuina eẽntia sicut sp̃uali creature ꝑcognitio.¬
nem presidet. ita corpoream creaturam regendo
atq disponendo implet. Quod ergo alibr dicitur
celum et terram ego impleo. & rursum. celum
michi sedes ẽ. &e terra scabellum pedum meoꝵ

Expanded text:
ra significatur, quae plena est majestate Dei. Quia ra significatur, quae plena est majestate Dei. Quia divina essentia sicut spirituali creaturae per cognitionem praesidet, ita corpoream creaturam regendo atque disponendo implet. Quod ergo alibi dicitur: « Coelum et terram ego impleo. » Et rursum: Coelum mihi sedes est, et terra scabellum pedum meo
Abbreviated transcription (Latin):
tibi fiat. totam ꝑsonam xp̃i idesti capud cũ men¬
bris informa uisibili depinxi. ut cum totum ui¬
deris que deinde de parte dicuntur: facilius ĩtel¬
ligere possis. Talem autem ꝑsonam hanc expͥmere
tibi cupio qualem ysaisas se uidisse testabatur
et idcirco eius ipsius uerba in medium ꝓferam.
atq ex ipsis quod tibi demonstrare uolo sũmã
ut quod dicit littera probet ꝓpha. ait ergo.ui.¬
di dominũ sedentem suꝑ solium excelsum ee ele-¬
uatum. Excelsum ẽ quod situm est in sublimi. E¬
leuatum ẽ quod de inferiorib transiatum ẽi ad
superiora. Boliumergo excelsum sunt angelici
sp̃c. Solium eleuatum animȩ scõrum de huius
mundi uoragine translate ad gaudia suꝑnȩ ꝑa¬
cis. Et quia utrisq presidet deus ideo sedere ꝑ¬
hibetur suꝑ solium excelsum et eleuatum. Quod
uero in sequentib dicitur plena ẽ omnis terra.
maiestate eius. ꝑ terram omnis corporea creatu¬

Expanded text:
tibi fiat, totam personam Christi, id est caput cum memtibi fiat, totam personam Christi, id est caput cum membris in forma visibili depinxi, ut cum totum videris, quae deinde de parte dicuntur facilius intelligere possis. Talem autem personam hanc exprimere tibi cupio qualem Isaias so vidisse testabatur, et idcirco ejus ipsius verba in medium proferam, atque ex ipsis quod tibi demonstrare volo sumam, ut quod dicit littera probet propheta. Ait ergo: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum . Excelsum est quod situm est in sublimi, elevatum est quod de inferioribus translatum est ad superiora. Solium ergo excelsum sunt angelici spiritus, solium elevatum animae sanctorum de hujus mundi voragine translatae ad gaudia supernae pacis. Et quia utrisque praesidet Deus, ideo sedere perhibetur super solium excelsum et elevatum. Quod vero in sequentibus dicitur: Plena est omnis terra majestate ejus , per terram omnis corporea creatu
Abbreviated transcription (Latin):
Paradisus ẽ. Ortus ẽ. Palma ẽ. Rosa. ẽ. Lilium ẽ
fons ẽ. Nuuius ẽ. porticus ẽ. Columba ẽ. Uestis ẽ
Margaritũ est. Corona ẽ. Sceptrum ẽ. Thronus
ẽ. Mensa ẽ. panis ẽ. Conuinx est. Mater ẽ. filia
ẽ.Soror ẽ. Et ut breuius concludam de hac ⁊ ad
hanc. et ꝓpter hanc omnis scriptura facta ẽ.
Propter hanc mundus factus ẽ. ꝓpter hanc ũ¬
bum caro factum ẽ. Deus humilis. hõ subhiꝰ
Sihãc gͦ habes totũ habes. Si totum habes nicħ
ẽ amplius quod expectes. et requiescit cortuũ.
huius uero spũalis edificii exemplar tibi dabo
artham noe quam foris iudebit oculus tuus. ut
ad eius similitudinem intus fabricetur animꝰ
tuus. Iidebis ibi colores quosdam formas ce fi¬
guras que delectent insum. Sed scire debes sde¬
o hec posita ẽẽ. ut in eis discas sapientiam. dis¬
ciplinam. atq untutem que exornent animũ
tuum. Et quia hec archa ecclesiam significat. ec¬
clesia autem corpus xp̃i ẽ. ut euidentius exemplar

Expanded text:
 palma est, rosa est, lilium est, fons est, fluvius est, porticus est, columba est, vestis est, margaritum est, corona est, sceptrum est, thronus est, mensa est, panis est, conjux est, mater est, filia est, soror est. Et ut brevius concludam de hac, et ad hanc, et propter hanc omnis Scriptura factus est. Propter hanc mundus factus est. Propter hanc verbum caro factum est. Deus humilis, homo sublimis. Si hanc ergo habes, totum habes, si totum habes, nihil est amplius, quod exspectes, et requiescit cor tuum. Hujus vero spiritualis aedificii exemplar tibi dabo arcam Noe, quam foris videbit oculus tuus, ut ad ejus similitudinem intus fabricetur animus tuus. Videbis ibi colores quosdam, formas et figuras, quae delectent visum. Sed scire debes, ideo haec posita esse, ut in eis discas sapientiam, disciplinam atque virtutem, quae exornent animum tuum. Et quia haec arca Ecclesiam significat, ecclesia autem corpus Christi est, ut evidentius exemplar
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r ꝑcaritatẽ roborat᷑. S iam dum incidentium
rõnum expositionam ꝓsequimur longuis a ꝓpo¬
sito nr̃o digress i sumus. Unde et dehoc quoq
ueniam postulamus. quia ut uerum fatear sepiꝰ
in hoc tractatu scribenda inuenimus quã inuẽ¬
ta scriberemus. Neq enĩ uel in hoc meã insipi¬
entiam fateri erubesco. Nunc ergo ad ꝓpositũ
reuertentes de fabricatione arche sapientiȩ ꝓ¬

Expanded text:
r charitatem roboratur. Sed jam, dum incidentium rationum expositionem prosequimur, longius a proposito nostro digressi sumus. Unde et de hoc quoque veniam postulamus, quia ut verum fatear, saepius in hoc tractatu scribenda plura invenimus, quam inventa scribemus. Neque enim vel in hoc meam insipientiam fateri erubesco. Nunc ergo ad propositum revertentes de fabricatione arcae sapientiae p
Abbreviated transcription (Latin):
ad ulud futurum sabbatũ ueniat. multa in hoc
mundo aduensa patiat᷑. et ideo in arbore sapĩe
octauo gradu inter septem &e septem. qͣsi inter
sabbatum et sabb̃m tolerantia laboris figitur
in centro mediȩ unitatis cum d̃r ꝑ caritatẽ ro¬
boratur. Contra magnas enĩ tribulationes neces¬
saria ẽ uel robusta caritas. Et hoc ẽ qd̾ d̃ns ie.
uuangelio cum septem beatitudines enumeras¬
set. in octaua ad tolerantiã passionis ãmonuit
dicens. Deati qui ꝑsecutionem paciunt᷑ propt᷑
iusticiam q̃m ipsorum ẽ regnum cȩloꝵ. Nam¬

Expanded text:
ad illud futurum Sabbatum veniat, multa in hoc ad illud futurum Sabbatum veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore sapientiae octavo gradu inter septem et septem, quasi inter Sabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur in centro mediae unitatis, cum dicitur per charitatem roboratur. Contra enim magnas tribulationes necessaria est vel robusta charitas. Et hoc est quod Dominus in Evangelio, cum septem beatitudines enumerasset, in octava ad tolerantiam passionis admonuit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓ duectionem dei et ꝓruni geminet᷑. usq ad
conformitatẽ etatis plenitudinis xp̃i nos ꝑducit.
Itẽ ĩ qͥndecim medius idem ẽ. qui octauuꝰ hĩc inde
habens septenariũ. Et satis claret qd̾ septenariꝰ
ad requiem ꝑtinet. Hinc maxime qd̃ septima
die requieuit dñs ab omni opere quod patra.
est requiem ꝓ requie. ꝑfectionem ꝓ ꝑfectione. ꝓ
requie mentis. requiem mentis et corporis ꝓ re¬
quie qua ñ consentiunt malis. requiem qua nł¬
la ientiunt mala. Item ꝓ ꝑfectione operis. ꝑfec¬
tionem retributionis. Idem est enĩ qd̾ dicit fab.¬
batum ꝓsabbato. ac si diceret requiẽ ꝓ requie. ce
qd̾ licit mensẽ. ꝓmense: ac si diceret ꝑfectionẽ
ꝑ ꝑfectione. Orima igit᷑ requies pͥmum sabb̃m
nobis esse debet. in presentiuita cessare ama.¬
lo ut scd̾m sabb̃m adipisci mereamur. ut iet̾¬
num reqͥescamus cum xp̃o.Sedquisquis hoc mo.¬
do a malis s abbatirare ꝓponit. necc̃e est priusqͣm

Expanded text:
er dilectionem Dei et proximi geminetur, usque ad conformitatem aetatis plenitudinis Christi nos perducit. Item in quindecim medius idem est qui octavus, hinc inde habens septenarium. Et satis claret, quod septenarius ad requiem pertinet, hinc maxime quod septima die requievit Dominus ab omni opere quod patraraest requiem pro requie, perfectionem pro perfectione; pro requie mentis requiem mentis et corporis, pro requie qua non consentiunt malis, requiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfectione operis perfectionem retributionis. Idem est enim quod dicis Sabbatum pro Sabbato, ac si diceret requiem pro requie; et quod dicit mensem pro mense, ac si diceret perfectionem pro perfectione. Prima igitur requies primum Sabbatum nobis esse debet in praesenti vita cessare a malo, ut secundum Sabbatum adipisci mereamur, ut in aeternum requiescamus cum Christo. Sed quisquis hoc modo a malis sabbatizare proponit, necesse est priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
Um sederem aliquando inconuentu
 sĩm et illis interrogantib meq respõ.¬
dente mutta in medium ꝓlata fui̾sẽt.:
Adhoctandem deducta sunt ũba ut de
humam potissimum cordis instabili.¬
cate et inquiccutine ammirariomnes simul & srᷤ¬
pirare inciperemtis. Cũmq magno qͥdem defiderio
exposcerent demonstrari sibi que causi incorde ho¬
minstantas cogitatõnim siuctuatõnes agerct.
Acdem de si qua arte sinc raboris tmustibet exticita¬
tione hiictanto malo obinari poss et. summoꝑe
doceri flagitarent. nos quantũ deo inspirante u̾a¬
luimus. iutroq caritati fr̃m satisfacere uolen¬
tes. utriusq questionis ⁊ odum ducdis tam ex
anctoritate quam exratione firmamentis solui¬
mus. Inqua collatione quia quedam specialiter
placuisse fratib scio. ea potissimũ stilo cõmendare
uolui. non tantum ideo qd̃ ea digna scribi existimẽ.
Sed quia quedam ibi prius inaudita quodam mͦ
magis grata ẽẽ cognoui. Primo igitur demõstañ¬

Expanded text:
aliquando in conventu fratrum, et illis interrogantibus, meque respondente, multa in medium prolata fuissent, ad hoc tandem deducta sunt verba, ut de humani potissimum cordis instabilitate et inquietudine admirari omnes simul, et suspirare inciperemus; cumque magno quidem desiderio exposcerent, demonstrari sibi quae causa in corde hominis tantas cogitationum fluctuationes ageret, ac deinde si qua arte, sive laboris cujuslibet exercitatione huic tanto malo obviam iri posset, summopere doceri flagitarent; nos quantum Deo inspirante valuimus, in utroque charitati fratrum satisfacere volentes, utriusque quaestionis nodum ductis tam ex auctoritate quam ex ratione firmamentis solvimus. In collatione autem, quia quaedam specialiter placuisse fratribus scio, ea potissimum stylo commendare volui, non tantum ideo quod ea digna scribi existimem, sed quia quaedam ibi prius inaudita quodammodo magis grata esse cognovi. Primo igitur demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
trunco infigunt᷑. ut eum uestiant. quia sepe om.¬
npotens deus. quos in otio suo tepidos. et qͣsi
nudos a bonis oꝑibus ẽẽ conspicit. illicitis desi¬
deriis ad tempꝰ uulnerari ꝑmittit. ut timorati. &
circumspecti fiant. Qualit̃ autem isti affectus cõ
sint mali hominẽ exerceant. difficile ẽ agnosc̾e.
tria sunt. Spes. Species.odor. que omnia
ꝑsimilitudinẽ in bono opere inuenimꝰ. Sicut
enĩ inflore fuiurꝰ fructꝰ ꝓmittit᷑. ita in bono oꝑe
futurȩ retributionis p̃mium expectatur. &e eoᷤ
in quib bona oꝑa cernimus ad sortem suꝑne
recributionis ꝓtinere speramus. Item sic̃t flos
ꝑ speciem fulget et ꝑ odorem demulcet: ita bo¬
num opus ꝑexemplum quidẽ fuiget. qͣndo pre¬
sentib laudabile apparet. eosq ad imitationẽ
accendit. ꝑodorem autẽ demulcet. qͣndo ab sen¬
tib et longe positis ꝑoyinionem bone fame in

Expanded text:
trunco infiguntur, ut eum vestiant, quia saepe omntrunco infiguntur, ut eum vestiant, quia saepe omnipotens Deus quos in otio suo tepidos, et quasi nudos a bonis operibus esse conspicit, illicitis desideriis ad tempus vulnerari permittit, ut timorati et circumspecti fiant. Qualiter autem isti affectus cum sint mali hominem exerceant, difficile est agnoscere, tria sunt: spes, species, odor, quae omnia per similitudinem in bono opere invenimus. Sicut enim in flore futurus fructus promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium exspectatur. Et eos, in quibus bona opera cernimus, ad sortem supernae retributionis pertinere speramus. Item sicut flos per speciem fulget et per odorem demulcet, ita bonum opus per exemplum quidem fulget, quando praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et longe positis per opinionem bonae famae in
Abbreviated transcription (Latin):
draconũ uinum eoꝵ et uenenum aspidum in¬
sanabie. quod exprimit᷑ de botro amarissimo.
Qd̾ ꝓpinat babuon de calice aureo fornicationum
suaꝵ de quo inebriant᷑ omẽs gentes. De hoc dẽ ui
uinum ponit. et cum inebeiati fuerint. tc̃ id qd̾
deterius ẽ. De illo autẽ uino dictum ẽ. Tu senia¬
sti uinum bonũ usq adhuc. hoc carnale deside¬
rium qͣs. pegnnus surculus infixus mentie
grauiter eam uulnerat. Et hic est pegrinus ce
poris ouib: unam ouiculam pauꝑis auferebat.
bosidium enĩ carnalis concupiscentiȩ quasi
hospes ꝑegrinus ad dauid uenerat. qͣndo de¬
ambulans in solario domus sue bersabeȩ uxorẽ urie.
se lauantẽ consyexit et adamaint. Tunc autẽ in pa-¬
stu ꝑ egrini relictis centum ouib suis. unam ouicu-¬
lam pauꝑis occidit: qͣndo relictis multis uxorib
siuis ad explendam uoluptatẽ suam unicam u¬
rie uxorem abstulit. Peregrim gͥ surculi nudo

Expanded text:
draconum vinum eorum, et venenum aspidum indraconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile , quod exprimitur de botro amarissimo, quod propinat Babylon de calice aureo fornicationum suarum, de quo inebriantur omnes gentes. De hoc etiam vvinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . De illo autem vino dictum est: Tu servasti vinum bonum usque adhuc . Hoc carnale desiderium quasi peregrinus surculus infixus menti graviter eam vulnerat. Et hic est peregrinus, propriis ovibus unam oviculam pauperis auferebat . Desiderium enim carnalis concupiscentiae quasi hospes peregrinus ad David venerat, quando deambulans in solario domus suae Bersabee uxorem Uriae se lavantem conspexit, et adamavit . Tunc autem in pastu peregrini relictis centum ovibus suis unam oviculam pauperis occidit, quando relictis multis uxoribus suis ad implendam voluptatem suam unicam Uriae uxorem abstulit. Peregrini igitur surculi nudo
Abbreviated transcription (Latin):
bus caritatem fraternam. debent sapientes in¬
sipientib doctrinam. Debent diuites pauꝑibꝰ
alimoniam. Sed quia sine prudentia.et cir¬
cumspectione nec iuste ꝑsoluere possumus
qd̾ debemꝰ. nec petendo ĩmpecrate id qd̃ indi.¬
gemus. Dum istis neccitatib subicimur: qͥd a¬
liud quam ad prudentiam. &e ad cirrui specti¬
onem erudimur: Et sicut de timorib dictumẽ.¬
sic etiam singulȩ necc̃itates generant curas sua.
Affectus ẽ desiderium ꝑfruendi. Desideria alia
sunt bona alia sunt mala. Et bona desidera ꝯt̃
spiritalia. Mala desideria carnalia. Spiitale
desiderium qͣi uinum dusce suauiter mebriat
carnale desiderium qͣsi uinum acidum et in¬
toxicatum bibentes aut infurorem uertit. aut
necat. De illo uino dr:. quia calix in manu do¬
mini uini meri plenus nni uidelicet qd̾ ie¬
tificat corhominis et alibi. Caur dñi iebrrãs
tura dicuntur. De hoc autẽ iuno dictum ẽ. fel

Expanded text:
bus charitatem fraternam, debent sapientes inbus charitatem fraternam, debent sapientes insipientibus doctrinam, debent divites pauperibus alimoniam. Sed quia sine prudentia et circumspectione, nec juste persolvere possumus quod debemus, nec petendo impetrare id quo indigemus, dum istis necessitatibus subjicimur, quid aliud quam ad prudentiam, et ad circumspectionem erudimur? Et sicut de timoribus dictum est, etiam singulae necessitates generant curas suas. Affectus est desiderium perfruendi. Desideriorum alia sunt bona, alia sunt mala. Et bona desideria sunt spiritulia, mala desideria carnalia. Spiritale desiderium quasi vinum dulce suaviter inebriat, carnale desiderium quasi vinum acidum, et intoxicatum bibentes aut in furorem vertit, aut necat. De illo vino dicitur, quod calix in manu Domini vini meri plenus misto , videlicet quod laetificat cor hominis . Et alibi: Calix Domini inebrians tura dicuntur. De hoc autem vino dictum est: Fel
Abbreviated transcription (Latin):
cesari. quia dare debes: ideo necce est ut escas des
uentri. quia indiget accipere.Uterq tamen exac¬
tor est. & cesar et uenter. utrumq tributum ẽ oe es¬
ca et pecuma. Sed si ꝓprus considerare uolumꝰ.
minus nocet cesar tollendo pecuniam . qͣm uent̃
accipiendo escam. Cesar enim semel auferendo
pecuniam sollicitudinem tollit. uenter autẽ sine
intermissione escam exigendo numquã nos sine
sollicitudine ẽẽ ꝑmittit. Cesar auferendo pecu¬
niam magis nos alleuiat. uenter accipiendo es¬
sam. ꝑhabundantiã ad uitia nos inflaminat. oe
tit breuit̃ concludam ego ꝑomnia miserabilio¬
rem uideo eum qui seruit uentri qͣm illum qͥ ser¬
uit cesari. Necc̃itas ergo alia est.indebito dandi.
alia in indigentia accipiendi. Et illa quidẽ que
indebito dandi ẽ: multis modis accipit᷑. Debẽt
enim p̾lati subiectis ꝓuidentiam. debent sub¬
iecti prelatiꝰ obedientiam. debent equales eqͣli-¬

Expanded text:
Caesari, quia tu dare debes, imo necesse est, ut escas des Caesari, quia tu dare debes, imo necesse est, ut escas des ventri, quia indiget accipere. Uterque tamen exactor est, et Caesar, et venter. Utrumque tributum est et esca et pecunia. Sed si propius considerare volumus, minus nocet Caesar tollendo pecuniam, quam venter accipiendo escam. Caesar enim semel auferendo pecuniam sollicitudinem tollit, venter autem sine intermissione escam exigendo nunquam nos sine sollicitudine esse permittit. Caesar auferendo pecuniam magis nos allevat, venter accipiendo escam per abundantiam ad vilia nos inflammat. Et ut breviter concludam ego per omnia miserabiliorem video eum qui servit ventri, quam illum qui servit Caesari. Necessitas ergo alia est in debito dandi, alia in indigentia accipiendi. Et illa quidem, quae in debito dandi est, multis modis accipitur. Debent enim praelati subjectis providentiam, debent subjecti praelatis obedientiam, debent aequales aequali
Abbreviated transcription (Latin):
rantum opere sed et mente uagantur. & dum
perpimenta rerũ multa discunt. qͣsi ex ipsa
oceupatione sua prudentiores fiunt. De quibꝰ
dominus in euuangelio dicit. filii huius scłi
piuddentiores sunt filiis lucis in generatione
lua. Sedbuitaies aliq̃n miseratione diuina ab
sriore suo conuensi praua studia deserunt. s
prudentiã quam in prauis studiis didicerunt
non amittunt. et inbonis agendis tanto cau¬
tioreo siunt. qnto in malis ꝑpetrandis priussto¬
diosiores exciterit. Unde manifeste ostendit᷑
c̃ẽ hoc eis ꝓfuiese᷑ ad tempus derelicti uideban¬
ture. propter qd supius dictum ẽ quatuor ẽẽ qͣ
exercent curiumspectionẽ timorẽ indelicet cũ¬
ram neccitatẽ afectum. Tres autẽ sunt timoreᷤ
mumdani uel carnales timor uilitatis. timor pe¬
ns timor mortis quoꝵ singuli suas curas gene¬
uant. Necidas autẽ duplex ẽ. alia in debito du¬
dralia mindigentia accipiendi. dut̃ eñ dicit᷑. ixe¬

Expanded text:
tantum opere, sed et mente vagantur. Et dum tantum opere, sed et mente vagantur. Et dum per experimenta rerum multa discunt, quasi ex ipsa occupatione sui prudentiores fiunt. De quibus Dominus in Evangelio dicit: Filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Sed hi tales alioquin miseratione divina ab errore suo conversi, prava studia deserunt, sed prudentia quam in pravis studiis didicerunt, non amittunt, et in bonis agendis tanto cautiores fiunt, quanto in malis perpetrandis prius studiosiores exstiterint. Unde manifeste ostenditur etiam hoc eis profuisse, quod ad tempus derelicti videbantur. Propter hoc superius dictum est quatuor esse quae exercent circum spectionem, timorem videlicet, curam, necessitatem, affectum. Tres autem sunt timores mundani vel carnales, timor vilitatis, timor poenae, timor mortis, quorum singuli suas curas generant. Necessitas autem duplex, alia indebito dandi, alia indigentia accipiendi. Aliter enim dicitur. Ne