comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uo derelatius Alaxime enũ heoñuident᷑ secundũ sefacer¬
predicationẽ que ꝑspicue ex alieno ad uentu constare ꝑ spiciuntur
Ageenĩ quõ domin acseruus relatiua sunt : Videamus utreneita
sit ut secđm sesit p̃dicitio anminime Atquisi auferas seruũ
abstuleris & dominũ At non & iũ si auferas albedinẽ abstuleris
quoq albũ Sed inter ÷ quod albedo acciditalbo Qua subla¬
taperitnimiix albũ : It indño si seruũ auferas perituo cabu¬
lũ quo dominuo cabatur Sed ñ accidit seruis domino utti¬
bedo albo sed potestis quȩdã qua seruus cohere&iur quȩ quõ sub¬
lato deperitseruo constatñ eã ꝑsed omino accidere sed ꝑseruorũ
quo dã modo extrinsecus accessũ Nonigitur dici potest p̃dicatio
uel mutare : Quȩ to ta ñ in eo qđ ÷ eẽ consistit sed in eo qđ t in cõ¬
parationẽ aliquomodo sehabere : Nec sẽꝑ aliud. sed aliquoties
adidem Ageenĩ st& quisquã eugitur siaccedã dexter eritille

Expanded text:
onem; maxime enim haec non uidentur secundum se facerpraedicationem quae perspicue ex alieno aduentu constare perspiciuntur. Age enim, quoniam dominus ac seruus relatiua sunt, uideamus utrumne ita sit ut secundum se sit praedicatio an minime. Atqui si auferas seruum, abstuleris et dominum j at non etiam si auferas albedinem, abstuleris quoque album, sed interest, quod albedo accidit albo, qua sublata perit nimirum album. At in domino, si seruum auferas, perit uocabulum quo dominus uocabatur; sed non accidit seruus domino ut albedo albo, sed potestas quaedam qua seruus coercetur. Quae quoniam sublato deperit seruo, constat non eam per se domino accidere sed per seruorum quodam modo extrinsecus accessum. Non igitur dici potest praedicatiuel mutare. Quae tota non in eo quod est esse consistit, sed in eo quod est in comparatione aliquo modo se habere, nec semper ad aliud sed aliquotiens ad idem. Age enim stet quisquam. Ei igitur si accedam dexter, erit ille
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ dicit᷑ sapiens. Sed candor corporis ñ teentia. quõ ipsũ corpus
eẽntia ÷. &illa eius qualitas. unde& ab ea dicitur candidũ corpuis.
cui ñ hoc ÷ ẽẽ qđ candidũ eẽ . Aliud enĩ ibi forma & aliud color &
utreꝰq ñ inseipso sed in aliquamole Quȩ molis. nec forma necco¬
lor÷ sed formata atq colerata. Sapientia uero & sapiens ÷ & seipsa
incorpore. qđ exillo candidũ ÷ Cũ enĩ corpus in aliũ colorẽ fuerit
cõmutatũ. non maneb it candorille. atq: omnino eẽ desin& Qđsi
& pat̃ qui genuit sapientiã ex eafit sapiens. neq hoc ÷ illiẽẽ qđ sipere.
qualitas eius : filius ñ pliseius. & ñibieritiã sũ masi plicitas: Sed ab¬

Expanded text:
ipsam dicitur sapiens. Sed candor corporis non est essentia, quoniam ipsum corpus ipsam dicitur sapiens. Sed candor corporis non est essentia, quoniam ipsum corpus essentia est, et illa ejus qualitas: unde et ab ea dicitur candidum corpus, cui non hoc est esse quod candidum esse. Aliud enim ibi forma, et aliud color; et utrumque non in se ipso, sed in aliqua mole, quae moles nec forma, nec color est, sed formata et colorata. Sapientia vera et sapiens est, et se ipsa in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem fuerit mutatum, non manebit candor ille, sed omnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapientiam, ex ea fit sapiens, neque hoc est illi esse quod sapere, qualitas ejus est Filius; non proles ejus, et n
Abbreviated transcription (Latin):
stantia nec arra possit relatiuedici Quapropt̃ si & pater ñ ÷
aliquid ad seipsũ. ñ ÷omnino quire latiuedicat᷑adaliquid N
enĩ sicut ad aliquid coloratũ refestur coloreius. necomni¬
no ad sedicitus color sed sẽꝑ alicuius coloratiẽ. Illud autẽcuiꝰ
color ÷ &iã sieo qđ coloratũ dicitur ad colorẽrefestur. tam̃ id
quod corpusdicitur ad sedicitur ullomodo itaputandũ ÷ patrẽ
ñ dicialiquid id seipsũ. sed quicquid dicit᷑ ad filiũ dici. eundẽuers
filiũ & ad seipsũ dici& ad patrẽ cũ dicitur magnitudomagna &
uistus & potens : Vtiq ad scipsũ magnitudo atq uistus magni
& potentis patris quapat̃ magn & potens : Nergoita sedutmꝰq
substantia &utreq una substantia Sicut autẽ absurdũ :÷ dicere
candidũ non eẽ candorẽ sic absurdũ ÷ dicere. sapientẽ non ẽe sapi¬
entiã Et sicut candor ad seipsũ candiđdicit᷑. ita & sapientia ad se

Expanded text:
tantia, nec arrha posset relative dici. Quapropter si et Pater non est aliquid ad se ipsum, non est omnino qui relative dicatur ad aliquid. Non enim, sicut ad aliquid coloratum refertur color ejus, nec omnino ad se dicitur color, sed semper alicujus colorati est; illud autem cujus color est, etiam si eo quod coloratum dicitur, ad colorem refertur, tamen id quod corpus dicitur, ad se dicitur: ullo modo ita putandum est Patrem non dici aliquid ad se ipsum, sed quidquid dicitur ad Filium dici; eumdem vero Filium et ad se ipsum dici, et ad Patrem, cum dicitur magnitudo magna et virtus potens, utique ad se ipsum, et magnitudo atque virtus magni et potentis Patris, qua Pater magnus et potens est. Non ergo ita, sed utrumque substantia, et utrumque una substantia. Sicut autem absurdum est dicere, candidum non esse candorem; sic absurdum est dicere, sapientem non esse sapientiam: et sicut candor ad se ipsum candidus dicitur, ita et sa
Abbreviated transcription (Latin):
Homo & equus & nũmus ad sedicuntur & substantiȩ sunt uel
ẽentiȩ Domin uero & seruus. &ium̃tũ & arra &nũmꝑ ad ali¬
quid relatiuedicunt᷑: Sed siñ e& homo id ÷ aliqua substantia.

Expanded text:
homo et equus et nummus ad se dicuntur, et substantiae sunt vel homo et equus et nummus ad se dicuntur, et substantiae sunt vel essentiae; dominus vero et servus et jumentum et arrha, ad aliquid relat
Abbreviated transcription (Latin):
tudo Quomo doergo eiudem eẽntiȩ filius cuius pat̃ quan doqui¬
eadẽq ẽentia pat̃ & filius quando quidẽpatriñ ad seipsũ: ipsũ eẽ.
sedad filiũ quã ẽentiã genuit & qua ẽentia ÷ quicquid÷ Neut̃
ergo ad se÷ &uterq ad inuicẽ relatiuedicitur Omã enĩ quȩre¬
latiuedicuntur ad inuicẽdicunt᷑ Restatitaq ut &iã ẽẽntia
filius relatiuedicatur ad patrẽ Ex quo conficitur in opinatis¬
simus sensus. ut ipsa eẽntia ñ sit ẽẽntiã Velcestecũ dicitur essen¬
tia non ẽentia sed relatiuũ indic&ur Quomod ocũ diciturdñs
ñ ẽentia indicatur. sedrelatiuũ quore festur ad seruũ Cũ autẽ
homodicitur. uel aliquidtaleqđ ad señad seipsũ aliuddicitur
domir ad seruũ. Hoc autẽ undeagimus. siẽentia ipsarelati¬
uedicitur. ẽentia ipsa non ÷ ẽẽntia Hucaccedit quia om̃is
ẽentia quȩre latiuedicitur. est&iã aliquid exceptorelatiuo.
sicut homodomine & homoseruus & equusium̃tũ & nũmꝑarra

Expanded text:
Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquieademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patri non ad se ipsum est ipsum esse, sed ad Filium, quam essentiam genuit, et qua essentia est quidquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relativelative dicuntur, ad invicem dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia Filius relative dicatur ad Patrem. Ex quo conficitur inopinatissimus sensus, ut ipsa essentia non sit essentia; vel certe cum dicitur essentia, non essentia, sed relativum indicetur. Quomodo cum dicitur dominus, non essentia indicatur, sed relativum quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliquid tale, quod ad se, non ad aliud dicitur, dominus ad servum; hoc autem unde agimus, si essentia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia. Huc accedit, quia omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo: sicut homo dominus, et homo servus, et equus jumentum, et nummus arrha,
Abbreviated transcription (Latin):
sedessentia sua. neq dono superioris alicuius sed suoꝓprio ser¬
uante s unitatẽ sp̃s inuinculo pacis Qđimitari ꝑgratiã & ad dm̃
& ad nosipsosiubemur inquib. duob. p̃ceptis toralexpend&
& ꝓph&ȩ Ita sunt illatria dsunsolus. magnpsapiens. scs̃ beatꝰ
Nos autẽ exipso & ꝑ ipsũ & in ipsobeati. Quia ipsius munere int̃nos

Expanded text:
sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem spiritus in uinculo pacis. quod imitari per gratiam et ad deum et ad nos ipsos iubemur, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. ita sunt illa tria deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus, nos autem ex ipso et per ipsum et in ipso beati, quia ipsius munere inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
Vnon appellans Ideo autem rNOCΤΛT EC greciindiuidu¬
as substantias uocauerunt . quõ c&eris subsunt. & quib dã
quasi accidentib. subposite subiecteq sunt. Atq id circonos
quoq eas substantias nuncupam quasi subpositasquas rnoc
orciocin qđ subsistentiã idemrnoC tACIN qđ substantiã idem
neo cotion qđ psonã : Ouare autẽ deinrationabilib. animab.
grecus ynoctaiN non dicatsicutnos decisidt̃  añ s. ibstanti e pre¬
dicamꝑ hȩcratio ẽ : Qũ o nom̃ hoc meliorib. applicatũ ẽ. Vtaliqua
id qđ ÷ excellentiustam & si ñ descriptionen aturȩ scđmid quod
stantie uocabilis discernitur Estigitur & hominis quidem es

Expanded text:
 appellans. Ideo autem ὑποστάσεις Graeci indiuiduas substantias vocaverunt, quoniam ceteris subsunt et quibusdam quasi accidentibus subpositae subiectaeque sunt; atque idcirco nos quoque eas substantias nuncupamus quasi subpositas, quas ill substantiam, idem πρόσωπον quod personam. Quare autem de inrationabilibus animalibus Graecus ὑπόστασιν non dicat, sicut nos de eisdem nomen sub- stantiae praedicamus, haec ratio est, quoniam hoc melioribus applicatum est, ut aliqua id quod est excellentius, tametsi non descriptione naturae secundum id quod stant
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃ĩ in eadẽ unitate substantiȩ. & a qualitate consistit. Siue
enĩ sit unita samborũ. siuesc̃ĩtas. siue caritas. siueideo unitas
quia caritas. &ideo caritasquia scĩtas. Manifestũ est qđ ñ ali¬
quis duorũ ẽ quo uterq coniungitur. quo genitu sagignente
diligatur. generatorẽq suũdiligat: Sintq ñ pasticipatione

Expanded text:
s sanctus in eadem unitate substantiae et aequalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quia sanctitas, manifestum est, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione
Abbreviated transcription (Latin):
nec aduersus hominẽ alterũ. dealiquonatural mune¬
reqđ in eẽposs&r & pessimo sed aliq̃obonũ qđ ꝑtiner&
aduitã bonã sibi ñ dõ tribuens in flabat᷑quando audi¬
remeruitqͥs itediscernit Ut nsit naturȩ fidẽ pos

Expanded text:
nec adversus hominem alterum de aliquo naturali munere quod inesse posset et pessimo; sed aliquod bonum quod pertineret ad vitam bonam, sibi non Deo tribuens inflabatur, quando audire meruit, Quis enim te discernit? Quid autem habes
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ uid&  ab oculistollit᷑ si sanita sin ÷oculis. sic illud
qđ ui debat᷑as en suuidentis aufest᷑ ut ipsesensus auiden¬
tenullatenꝰ auferat᷑ . Ita fit ut uidendi sensus in homi¬
nemaneat. quãuis ab eo qđ uidebat᷑ uisus ipsediscedat
Atcũ caritas diligit᷑ q ñ nisi dilectione diligit᷑. ñ potest
homotãquã oculũ corporis aquacũq reui sibi lisicaca¬
ritate intentionẽ auesteredilectionis ut pos sit& cari¬
tatẽñ diligere & dilectionẽ ñ habere Caritasqͥppeid÷

Expanded text:
illud quod videtur ab oculis tollitur, si sanitas inest oculis, sic illud quod videbatur a sensu videntis aufertte nullatenus auferatur: ita fit ut videndi sensus in homine maneat, quamvis ab eo quod videbatur visus ipse discedat. At cum caritas diligitur, quia non nisi dilectione diligitur, non potest homo tanquam oculum corporis a quacunque re visibili, sic a caritate intentionem avertere dilectionis, ut possit et caritatem non diligere, et dilectionem habere. Carita
Abbreviated transcription (Latin):
sict̃ illerh& or nobilis simꝰ cũ int̃rogatꝰ e& qͥd ei primũ ui¬
t̃tio nihi laliudquã ꝓnuntiationẽ dixisse: Siin t̃rogares &
quoties & quetes in t̃rogares dep̃ceptis xp̃ĩ anereligionis.
pihil mealiud respondere nisi humilitatẽ liber& & si

Expanded text:
sicut rhetor ille nobilissimus cum interrogatus esset quid ei primum visicut rhetor ille nobilissimus cum interrogatus esset quid ei primum vionem; quid tertio, nihil aliud quam pronuntiationem dixisse: ita si interrogares, et quoties interrogares de praeceptis christianae religionis, nihil me aliud respondere nisi humilitatem liberet, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ius filiat᷑ om̃iscarna ł cupiditas quã cordis c̃fusioge
os nob̵ ingerit istac̃fusio Exipsa quippec̃fusione
omis praua cogitationascit᷑. quȩ paruu latuncad
p&rã elidit᷑ dũ celeri recordationeatq. opitulatione
xp̃i superata calcat᷑. Igit᷑ lic&habeat undegratias age¬
simꝰ. habemꝰ tam̃ undec̃tinuis p̃cib. diumas aurespul.¬
sared ebeamꝰ r quã diuin hoc mostali corpore sum si
ct̃ ñ possumꝰ sinepeccato ẽẽ sic necdũ ualemꝰ ꝑfectã hu¬
prima humilitas. scđahumilitas. t̃tiabumilitas. &
qͦties in t̃rogares hocdicerẽ . p̃ qͦ alia ñ sintp̃cepta quȩ
dicant᷑ sed nisi humilitas : Omã quȩcũq bene facim
& p̃ces serit. & comitate &c̃ sequuta fuerit & ꝓposita
quã intu eam᷑ & appositacui adhereamꝰ. &imposita¬
quare primam᷑ iã nob̵ dealiqͦ bonifacto gaudentib:
dabilit̃ facta st̃ ipsius laudiscupiditate amiitant᷑ : Itaq

Expanded text:
jus filia est omnis carnalis cupiditas quam cordis confusio gejus filia est omnis carnalis cupiditas quam cordis confusio geos nobis ingerit ista confusio. Ex ipsa quippe confusione omnis prava cogitatio nascitur, quae parvula tunc ad etram eliditur, dum celeri recordatione atque opitulatione Christi superata calcatur. CAP. VII. Et gratias agesimus, habemus tamen unde continuis precibus divinas aures pulsare debeamus; quia quandiu in hoc mortali corpore sumus, sicut non possumus sine peccato esse, sic necdum valemus peprima humilitas, secunda humilitas, tertia humilitas et, quotiens interrogares, hoc dicerem, non quo alia non sint praecepta, quae dicantur, sed nisi humilitas omnia, quaecumque bene facimcesserit, comitata et consecuta fuerit; proposita quam intueamur; apposita cui adhaereamus; iqua reprimamur, jam nobis de aliquo bono facto gaudentibus dabiliter facta sunt, ipsius laudis cupiditate amittantur. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ta die c̃tristatũ ingredi Nisitotius huiꝰ uitȩ tẽporepeccatoꝵ
recordatione tristari:: In qͦit anima illusionib impl& nisi¬
cũ c̃cupiscentiarũ carnaliũ freqnti tẽptationec̃cu¬
tit᷑. Quib & si c̃sensioneñicedit. fatigatorlascescit
Quã uis i sub indesuis dñs incestamin edeficiantadiuto¬
riũ tribuat ꝑmittit᷑ tam̃ fatigari ꝓprie in firmitatis
onere p̃ grauata mostalitas . Vtcũ in seipsa nullũ uistu¬
tis inuenit firmam̃tũ ad poscendũ diuinepi&atisci¬
torecurrat auxiliũ . Hic ergotuncaduersariũ uinci¬
mꝰ si la crimis orationib & c̃tinua cordis humilitate
pugnemꝰ : Scriptũ ÷ h. qr oratio humiliũ nubes pen&brat
& ñ elongatdñ s̃donec exaudiat. Humiliũ ergo fl&lus
magnꝰ ÷ c̃cupiscentiȩ carnalis interitus. Nulla &enĩ¬
semina germinant nisi fuerint irrigata. nec desemi¬
nȩ ꝓcedit fructꝰ si fuerita quariuuami nedestitutus
Pindenosqq̃ si uolumꝰ fructus nr̃oꝵ seminũ capere fide

Expanded text:
ta die contristatum ingredi, nisi totius hujus vitae tempore peccatorum recordatione tristari. In quo enim anima illusionibus impleturcum concupiscentiarum carnalium frequenti tentatione concutitur? Quibus etsi consensione non cedit, fatigatione lassescit. Quamvis enim subinde suis Dominus in certamine, ne deficiant, adjutorium tribuat, permittitur tamen fatigari propriae infirmitatis onere praegravata mortalitas, ut cum in seipsa nullum virtutis invenit firmamentum, ad poscendum divinae pietatis cito recurrat auxilium. 9. Hic ergo tunc adversarium vincimus, si lacrymis, et orationibus, et continua cordis humilitate pugnemus. Scriptum est enim quia Oratio humilium nubes penetrat, et non elongat Dominus, donec exaudiat . Humilium ergo fletus magnus est concupiscentiae carnalis interitus. Lasemina non germinant, nisi fuerint irrigata; nec de semine procedit fructus, si fuerit aquarum juvamine destitutus. Proinde nos quoque, si volumus fructus nostrorum seminum capere,
Abbreviated transcription (Latin):
Sciunt ꝑ patientiã mostisipsius fostia superata. sciunt
tohumilitatesuȩ p&untremedia ꝑ q̃ seno uerant
eẽs aluanda ꝑhancigit᷑fideles supra regnaꝓficiuNt.
ꝑ hancsuꝑbiatrrannicasuperat᷑ ꝑ hanc in &nũ mar¬
tyres uiuunt. Nec potest diciꝑ fectꝰ. qͥ hacuistute

Expanded text:
sciunt per patientiam mortis ipsius fortia superata: sciunt to humilitate sua petunt remedia, per quae se noverant esse salvandos. Per hanc igitur fideles supra regna proficiunt, per hanc superbia tyrannica superatur, per hanc in aeternum martyres vivunt; nec potest dici perfectus qui hac virtute
Abbreviated transcription (Latin):
NSPIRITAUB. DONISPRIMUSERUCTUS
est caritas. Vndeñ in ordinateuaselectionisi taposu¬
ritas quã s p̃s scĩ donocũ in dignieẽmus accepimꝰ. tã
bonatã scã. tã imm̃ sa÷ ut eã &iã qui hab& in corde. nũ¬
quã possit &iã sermonib explicare : O qualis caritas mul¬
tũ miranda multũ laudanda multũq diligenda¬
ligunt caritatẽ. Etideo nisi eã qͥsq diligat. nihilei ꝓ¬
derit qđ eãmirat᷑ &laudat Tunch fructuosat a dmi¬
ratio caritatis & laudatio siñ desit in admiranteatq

Expanded text:
s autem donis primus fructus est caritas. Unde non inordinate eam Vas electionis ita posupimus, tam bona, tam sancta, tam immensa est, ut eam etiam qui habet in corde, nunquam possit sermonibus explicare. O qualis caritas, multum miranda, multum laudanda, multumque diligendaligunt caritatem; et ideo, nisi eam quisque diligat, nihil ei proderit quod eam miratur et laudat. Tunc autem fructuosa est admiratio caritatis, et laudatio, si non desit in admirante atque
Abbreviated transcription (Latin):
grauiori lapsu dealto possit deicere : si qͦr in humilib
uid& gradufirmiore pugnare Nã uerbi gratiacũ
gulȩdelectam̃ta porrigit. si suscipiant᷑. fomite libi di¬
nis subministrat. Si respuant᷑ iactantiã de abstineni¬
a seminat In sinuat dilectionẽ pecuniȩ si tenuerit
as sensũ a uaritiȩ gladio animã c̃foditincautã siaũt
fuerit repulsus in sidias qͣs ꝑtenacitatẽtendereñ po¬
tuit ꝑliberalitatẽ neqͥs simꝰtendit & in operemi seri¬
cordiȩ fac̃ cordis suꝑbiã pullu lare : ut in eo qđ egenti
largit᷑ magna sibi habere merita uideat᷑ In multis hȩc
fac̃. & maxime sicinpugnares piritales dĩ fam ulos&
famulas assueuit. ut siqͥs reb. noxiis mostiferisq: ñ uin¬
cit᷑ uitalib remediis occidat᷑ bonis operat᷑mala sa¬
lubrib noxia iustis in iusta & cõmodis p̃statin cõmo¬
origin ẽ criminis sed exelationeui stutis : Veritatẽ

Expanded text:
am, ut graviori lapsu de alto possit dejicere, si quos in humilibus am, ut graviori lapsu de alto possit dejicere, si quos in humilibus videt gradu firmiore pugnare. Nam verbi gratia cum gulae delectamenta porrigit, si suscipiatur, fomitem libidinis subministrat; si respuatur, jactantiam de abstinentia seminat. Insinuat dilectionem pecuniae: si tenuerit assensum, avaritiae gladio animam confodit incautam; si autem fuerit repulsus, insidias quas per tenacitatem tendere non potuit, per liberalitatem nequissimus tendit; et in opere misericordiae facit cordis superbiam pullulare, ut eo quod egenti largitur, magna sibi habere 172 merita videatur. In multis haec facit, et maxime sic impugnare spiritales Dei famulos et famulas assuevit; ut si quis rebus noxiis mortiferisque non vincitur, vitalibus remediis occidatur. Bonis operatur mala, salubribus noxia, justis injusta, et commodis praestat incommooriginem criminis, sed ex elatione virtutis veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicata si uirgitatẽ ñ serua uerit cordis nihil ꝓde¬
rit incorpore cus todita sispĩtalis castitas fue¬
rit inm̃te corrupta. Utrãq di abolus ꝑsequit᷑¬
utrãq callidis c̃siliis insectat᷑ . Sed uirginitatẽ carnis
ꝑ hominẽnitit᷑ p̃ripere cordisuͦ uirgin itatẽ ꝑscipsũ canat᷑
auferre : Nãplerũq ad hoc carnis uirginitatẽ qͣ inferioꝵ:
p̃ inpugnat ut illius q̃ potior ÷ fundam̃ta suffodiat : & tã¬
quã diuersis machinis sicinnumeris utit᷑argum̃tis Etcũ
cestam inimanifestocedit. ad hoc seuictũ demonstratut
uincat ad hoc fugã simulat ut ꝑseqñ tẽmissis postt̃gũ
tegritatẽ cordis inpugnat. in qͥb. si palã super&᷑ ilico
suꝑ biã ꝑnitiosissimeiaculat᷑. Etuitioꝵ auctor ineo qđ
uincereñ potestuitiis uincatuistutib alienis Armis
qͥb elidit᷑ surgit. & uistuteqͣ deicit᷑ deic̃ Laudat quia
seimmittit superari uistute. utuictus uincentẽpos

Expanded text:
dicata, si virginitatem non servaverit cordis, nihil proderit in corpore custodita, si spiritalis castitas fuerit in mente corrupta. 25. Diabolus ututramque callidis consiliis insectatur. Sed virginitatem carnis per hominem nititur praeripere, cordis vero virginitatem per seipsum conatur auferre. Nam plerumque ad hoc carnis virginitatem, quae inferior est, non impugnat, ut illius quae potior est fundamenta subfodiat; et tanquam diversis machinis, sic innumeris utitur argumentis; et cum certamini manifesto cedit, ad hoc se victum demonstrat, ut vincat; ad hoc fugam simulat, ut persequentem missis post tergum itatem corporis impugnat, in quibus si palam superetur, illico superbiam perniciosissime jaculatur; et vitiorum auctor in eo quod vincere non potest vitiis suis, vincit virtutibus alienis; armis quibus eliditur surgit, et virtute qua dejicitur dejicit. Laudat qua se perspicit superari virtutem, ut victus poss
Abbreviated transcription (Latin):
ccatidr̃ ut omẽ peccatũ deipsa tã quã deradicepullu¬
laremonstr&ł. Quȩ multiplicimodomiseris inferens
mostẽ publico cestaminetarnales deic̃ .spiritales uͦsi
qͦs incautos in uenerit. occultiorec̃flictu ꝓ st̃ñit Ma¬
nifestaigit᷑ suꝑbi adep̃hendit᷑ cũ mani feste peccat᷑¬
Attam̃ cũ fu coiustitiȩ iniqͥtastegit᷑ illa suꝑ biȩ pesti¬
lentia uenenosius serpit. illa periculosius in rep cũ
ab hisqͥ iustitiȩ studiũ ger̃ ł aliorũ uitatã quã in di¬
gna despicit᷑. ł inoperib bonis aliqͥd humanis uirib. li
c̃fessio peccatoꝵ. Illi &iã qͥuistutẽ boneu oluntatis
autboneo perationis suis nitunt᷑ suꝑ beuirib. as signare:
ab aposto lotalit̃ denotant᷑ ql ignor antes dĩ iustitiã & rłq¬
ct̃ custõ dit᷑ in tegritas corporis. multo amplius custodien
operib p̃sũptione ꝓpͥeui stutis extollat: Quic qͥd its pirita¬
liũ donoꝵ plus habuerit quã habentalii. ñ parua ÷ iactu¬

Expanded text:
ccati dicitur, ut omne peccatum de ipsa tanquam de radice pullulare monstretur: quae multiplici modo miseris inferens mortem, publico certamine carnales dejicit; spiritales vero, si quos incautos invenerit, occultiore conflictu prosternithenditur, cum manifeste peccatur; at cum fuco justitiae iniquitas tegitur, illa superbiae pestilentia venenosius serpit, illa periculosius irrepit, cum ab his qui justitiae studium gerunt, vel aliorum vita tanquam indigna despicitur, vel in operibus bonis aliquid humanis viribus confessio peccatorum. Illi etiam qui virtutem bonae voluntatis aut bonae operationis suis nituntur superbe viribus assignare, ab Apostolo taliter denotantur: Quia ignorantes Dei justitiam, cut custoditur integritas corporis, multo amplius custodiendoperibus, praesumptione propriae virtutis extollas. Quidquid enim spiritalium donorum plus habueris quam habent aliae, non parva est jactu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ad iut̃ Ileigit᷑ nob omnẽ boni sufficientiã sub mini¬
strat cuĩ ñ minuit᷑ plenitudo cũdonat. Quiinnob om̃ebo¬
nũbeni gnelargit᷑ ut habeat᷑. & in seips ȩsined iminutione
ꝑman& plenꝰ qđ nec an geli capotest. nechum anap̃stare
uatura Acsic nullalic& spiritał tam̃ creata substantia qr
õe qđ creatũ ÷ sic tantequã crear& ñ fuit si cantequã acqi¬
per& habereñ potuit. Et sicut subsistere ñ potestsi neili¬
us operationeqͥ fec̃. sichonũ ñ potest uelleseufacere. pisi ds̃
tatis. ab ipso facultas bonioperis. ab ipso ꝑseuerantiabone
c̃uersationis Ab ipsodatͥinp̃senti sȩculo ueracordis humili¬
tas. & in futuro r&ributionis & nefelicitas . utipsi sintsine
finefelices qͥ nc̃si ne fictionest̃ humilȩs: Nec se inflatio¬
neuana seducunt. sed pericula p̃sentis qͥcũti more &tre¬
more c̃spiciunt: In qͣsic ñ potesteẽ bonisplena securitas. ut

Expanded text:
t . Ille igitur nobis omnem boni sufficientiam subministrat, cujus non minuitur plenitudo cum donat, qui nobis omne bonum benigne largitur ut habeamus; et in seipso sine diminutione permanet plenus: quod nec angelica potest, nec humana praestare natura; ac sic nulla, licet spiritalis, tamen creata substantia. Quia omne quod creatum est, sicut antequam crearetur non fuit, sic antequam acciperet habere non potuit; et sicut subsistere non potest sine illius operatione qui fecit, sic bonum non potest velle seu facere, nisi Deus tatis; ab ipso facultas boni operis, ab ipso perseverantia bonae conversationis; ab ipso datur in praesenti saeculo vera cordis humilitas, et in futuro retributionis aeternae felicitas: ut ipsi sint sine fine felices qui nunc sine fictione sunt humiles, nec se inflatione vana seducunt, sed pericula praesentis vitae cum timore et tremore conspiciunt, in qua sic non potest esse bonis plena securitas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
neq istenumerꝰ alterius augeat᷑ &iã ipses inedubio qͥcũq e¬
rit anteutiq nũquã fuit: Qui ꝓfecto crescere& ad suequanu¬
tatis t̃minũ ꝑuenire sin ealiqͦ ñ possitinitio. Qđ initiũ eomͦ
anteainũ quã fuit. Hocergo ut ẽ&ereatꝰ : homo antequã
primũ condidit multiplicar& genꝰ humanũ quã siid incho¬

Expanded text:
neque iste numerus ulterius augeatur; etiam ipse sine dubio quicumque eneque iste numerus ulterius augeatur; etiam ipse sine dubio quicumque erit, ante utique nunquam fuit: qui profecto crescere, et ad suae quantitatis terminum pervenire sine aliquo non possit initio; quod initium eo modo antea nunquam fuit. Hoc ergo ut esset, creatus est homo, ante quem primum condidit, multiplicaret genus humanum, quam si id incho
Abbreviated transcription (Latin):
neuanitatis audem negare diumitatẽ facereposseres ñ sibi sed
mundonouas quas neq antea fecerit. Necũ quã habueritinp¬
miserias neces sario putabat᷑ anima reditura quid restat con¬
uenientiis pieati quãet edereñ eẽpossibiledõ & eaque nũ quã
fecerit noua facere & in effabilip̃scientia uolunta tẽ mut abi
leñ habere: Porro aũt̃ utrũ animar liberatar nec ulterius
ad miserias reditura numer pos sit sẽꝑaugeri. ipsi uiderint
qͥdererũ infinitate cohibendatã subtilit̃ disputant : Nos uero
ratiocinationẽ nrãmexutroq lateret̃minamꝰ. Siu potest
qd cause ÷ ut neg& crearipotuisse qđ nũ quã antea creatũ
eẽ siliberatarũ animaranumerꝰ qͥ nũ quã ante fuit ñ solũ fa
S÷ semel sed fierinũ quã desinit: Si aut̃ opost& ut cest sitlibe¬
ratam aliqͥsnumer animarũ quȩ a dmiseriã nũ quã redeant.¬

Expanded text:
e uanitatis audemus negare diuinitatem facere posse res, non sibi, sed e uanitatis audemus negare diuinitatem facere posse res, non sibi, sed mundo nouas, quas neque antea fecerit nec umquam habuerit inpmiserias necessario putabatur anima reditura: quid restat conuenientius pietati quam credere non esse inpossibile Deo et ea, quae numquam fecerit, noua facere et ineffabili praescientia uoluntatem mutabilem non habere? Porro autem utrum animarum liberatarum nec ulterius ad miserias rediturarum numerus possit semper augeri, ipsi uiderint, qui de rerum infinitate cohibenda tam subtiliter disputant; nos uero ratiocinationem nostram ex utroque latere terminamus. Si enim potest, quid causae est, ut negetur creari potuisse quod numquam antea creatum esset, si liberatarum animarum numerus, qui numquam antea fuit, non solum factus est semel, sed fieri numquam desinet? Si autem oportet ut certus sit liberatarum aliquis numerus animarum, quae ad miseriam numqua
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut in mostali fit tanta nouitas nullo rep&ita nullo repe¬
tenda circuitucur in reb. mostalib fieri ñ possec̃tendit᷑ Si
dicunt ñ fieri in anima beatitu dinis nouitatẽ quõ ad eã reuer¬
tit᷑ in qͦ sẽꝑ fuit ipsaceste liberatio. Noua fitcũdemi seria liberat᷑
in qͣnũ quã fuit. Hȩc autẽ nouitas siñ in rerũ quȩ diuina ꝓui¬
dentiagub̵nant᷑ ordineuenit sed casu potius euent. ubi illid &¬
minati dim̃ siq circuitꝰ in qͥb. nulla noua fiunt sed rep&unt᷑
eadẽ quȩ fuer̃ Si aũt̃ & hee nouitas abordinatione ꝓuidentiȩ
ñ exdudit᷑ siuedatas i tanima siue absesit posst̃ fieri noua quȩ
neq antea facta sint. Nec tam̃ areror dinealiena sint : Etsi
patuit anima ꝑinprudentiã facere sibi nouã miseriã que ñ ed
in pui sa diuinȩ pui dentie uthancquoq: in reror dine indude¬
der& & ab haceũ in ꝓuideliberar& q̃ tandẽ temeritatehion a¬

Expanded text:
a immortali fit tanta novitas, nullo repetita, nullo repetenda circuitu, cur in rebus mortalibus fieri non posse contenditur? Si dicunt non fieri in anima beatitudinis novitatem, quoniam ad eam revertitur in qua semper fuit, ipsa certe liberatio nova fit, cum de miseria liberatur quae numquam fuit. Haec autem nouitas si non in rerum, quae diuina prouidentia gubernantur, ordinem uenit, sed casu potius euenit, ubi sunt illi determinati dimensique circuitus, in quibus nulla noua fiunt, sed repetuntur eadem quae fuerunt? Si autem et haec nouitas ab ordinatione prouidentiae non excluditur, siue data sit anima siue lapsa sit: possunt fieri noua, quae neque antea facta sint nec tamen a rerum ordine aliena sint. Et si potuit anima per inprudentiam facere sibi nouam miseriam, quae non esset inprouisa diuinae prouidentiae, ut hanc quoque in rerum ordine includeret et ab hac eam non inprouide liberaret: qua tandem temeritate humana
Abbreviated transcription (Latin):
tã paruã ditauit acieqͣ ꝑ oculos emi cante in ictutẽporis.
cȩlũ ꝓpedimidiũ iustr& qͥ ex puncto & qͣsicentrocere¬
bri sensus om̃es qͥnari a distributione diffundit Qcor¬
dem̃ brotã exiguo ui talẽ matũ ꝑcorporis cuncta dispen¬
uid & an imã ñ eẽ in oorporeuiuentis animantis. qͥnquã
uideat᷑absurdũ ñ tam̃ doctis simi homines qͥb id placue¬
nobis ÷ qđ hȩcres subtilissima sit . & ad quã cernendã
m̃tis acies satis purgandaẽ. N uncillud ad tendendũ¬

Expanded text:
tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri sensus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta dispenst, non esse animam in corpore viventis animantis, quanquam videatur absurdum, non tamen doctissimi homines, quibus id placueligis, res est subtilissima, et ad quam cernendam mentis acies satis purganda est. Nunc attende
Abbreviated transcription (Latin):
suatantũ carneuiuat sentit &iã in his locis q̃ p̃t̃ eiꝰ car¬
nẽ ctinent ea q̃ tangit: As pectu c̃siderandũ ÷ hoc latebro¬
sũ insensutã c̃spicuo quisus dicit᷑ Adtendendũ &iã & au¬
ditũ Nã &ipse sesefiras qͣdamͦ diffundit᷑ ac arne. Vnde
in dicimꝰ foris sonat nisi ibi sentiamꝰ ubi sonat Ergo &illic
micũ sensus si neuita eẽñ possit. C& eritres sensus apud
stipsossentiunt quã uis deolfactupos sit utcũq dubitari
sensus ab hac c̃sid eratione semoueant᷑ . uisus auditꝰq
affer̃mirabi lẽq̃stionẽ Aut qͦm anima sentit ub iñ ui¬
uiti autqͦmͦ uiuat ubiñ ÷ Neq itnisi in carnesua ÷. sentit
i &iã p̃t̃ carnẽ suã. Ibi qͥ ppesentit ubi uid& qr & uidere
noꝵ affirmari sineqͣdã ueluti alisurditate potest. Et de
sensulo qͥm᷑ mosticino. Quid igit᷑ ÷ ipsa anima p̃t̃corpo¬
ris sensũ id ÷ in m̃te qͣ ista c̃siderat Neq it sen sucorpo¬
ris deipsis sensib corporis iudicat Illeergo ÷ds̃ qͥ pupillã¬

Expanded text:
sua tantum carne uiuat, sentit etiam in his locis, quae praeter eius carnem continent ea, quae tangit aspectu? uidesne, quam sit hoc latebrosum in sensu tam conspicuo, qui uisus dicitur? adtende et auditum. nam et ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim dicimus: Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, ubi sonat? ergo et illic n uiuimus, cum sensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. sensus ab hac consideratione semoueantur. uisus auditusque adferunt mirabilem quaestionem, aut quo modo anima sentiat, ubi non uiuit, aut quo modo uiuat, ubi  praeter carnem suam. ibi quippe sentit, ubi uidet, quia et uidere sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corporis sensum, id est in mente, qua ista considerat? neque enim sensu corporis de ipsis sensibus corporis iudicat. et puta
Abbreviated transcription (Latin):
nuonos hocunoita ꝑturbario postere . ut tã multa
q̃ superiusluceclariora nob̵uisast̃ falsa eẽ arbitre¬
m Fieriit potest ut hui rei caus anos lateat q̃ł
numanȩnatur ȩ occultata ÷ ł sit alicui homini cogni¬
ris simũ eẽt̃fitem᷑ lab in ob̵ atq extor queri dec&
At isiillamaneant inte gra q̃ ꝓiposita st̃ cesta & in¬
ꝓbatis planũ cuiq in qͥrenti factũ sit. Ñ locoanimã
c̃tineri atq. ob hocnullius ẽẽ talis qͣntitatis qͣlẽ incor¬

Expanded text:
nuo nos hoc uno ita perturbari oportere, ut tam multa nuo nos hoc uno ita perturbari oportere, ut tam multa quae superius luce clariora tibi visa sunt, falsa esse arbitremur. Fieri enim potest ut hujus rei causa nos lateat, quae vel humanae naturae occultata est; vel sit alicui homini cognirissimum esse confitemur, labi nobis atque extorqueri decet? Atqui si illa maneant integra, quae interrogatus certa et inissime comprobatis, planum tibi factum sit, non loco animam contineri, atque ob hoc nullius esse talis quantitatis, qualem in cor
Abbreviated transcription (Latin):
palpitantes scilic& lacestar caudas ãputatas ac&ero cor¬
qͣndo p̃cidi&iãcũ corpore potest : intellego posseme
tẽperatio dũ pꝰ eiꝰdẽ anime abscessũ ad suꝑnaeu adt̃
ac sese expediunt mouere illa corpuscula tanto c̃ci¬
tatius. qͣnto plaga recentiore subito erũpunt De¬
indeporramatũ languescere postremodes ineredũ
minꝰminꝰq fit qđ effugit ac deinde totũ euolat
corpori. deloco d&lẽpore. demotu. q̃ subtilissime
atq abstrusissimeꝓpt̃ hancipsã qͣstion ẽ disserunt᷑
ad dandã palmã liis qui corp̃ ẽẽ animã dicunt declina
aut in dis putatones loqͣ cissimoꝵ hominũ nimiũq
sensib: hiscorporei scredentiũ credentiũ ses ep̃cipitenl¬
animãducunt neab illo secr&issimo & tranqͥllissimo
m̃tis habitaculo a qqͦ nẽdũ hec incolit peregrina ÷
studiis facilius & laborib quã inercia desidiaq¬
auestant Alud &iã dico simaximecausa lateat
curin c̃cision eqͦ rundã corpoꝵ illa c̃tingant ñ c̃ti¬

Expanded text:
palpitantes lacertarum caudas amputatas a caetero corquando praecidi etiam cum corpore potest, intelligo. A. Possem contemperatio, dum post ejusdem animae abscessum ad superna evadunt, ac sese expediunt, movere illa corpuscula tanto concitatius, quanto plaga recentiore subito erumpunt: deinde porro motum languescere, postremo desinere, dum minus minusque fit quod effugit, ac deinde totum evolat. corpori, de loco, de tempore, de motu, quae subtilissime atque abstrusissime propter hanc ipsam quaestionem disseruntur; ad dandam palmam iis, qui corpus esse animam dicunt, declinaaut in disputationes loquacissimorum hominum, nimiumque sensibus his corporis credentium te praecipited ipsum Deum animam ducunt, ne ab illo secretissimo et tranquillissimo mentis habitaculo, a quo nunc, dum haec incolit, peregrina est, studiis facilius et laboribus, quam inertia desidiaqum illud dico, si maxime causa lateat, cur in concisione quorumdam corporum illa contingant, non conti
Abbreviated transcription (Latin):
Iura sacor dotii lucas ten& ore iuueneraban neon¬
Mortuolans aquile uerbo p&it astra lobannes:
Quat tuor hi proceres unate uoce canenre sn
t oimpora ceutot dem larum spar guntur inor

Expanded text:
Iura sacerdotii Lucas tenet ore iuuenci, More uolans aquilae uerbo petit astra Iohannes. Quatuor hi proceres una te uoce canentes Tempora ceu totidem latum sparguntur in or
Abbreviated transcription (Latin):
Sex quasi lustra gerens placidam iordanis adundam:¬
uenit ut ac ciper& hoc quod dare uenerat ipse :
Hunebaptista potens ut uidit ab amne lo hannes.
quem matris dumuentre lat& nondumq: creatus.
Senserat obstruso iamtunc sermone prophaȩ
Ut muto genitore fluens cui munera linguȩ:
Post noni taciturna diu spiramina mensis.
Parturedduntur nato mox predicat agnus.:
Eccodĩ ueniens peccatum tollene mundi:
Tollere cumdici quod non hab& hoc mihi tollit
Non mala ut ipse gerat sed ut ipse nocentia perdat.
Qualiter in medias dumlux prȩclara tenebras:
punditur & proprio non obsuscata sereno:
Socutit expulsas illȩsis uultibus umbras.
Sic delicta fugins saluator nr̃a gerendo.
Tor sit & atastu procul euanescer iurcau
T uncuada tor rentum simplex ingrossus aquarũ.

Expanded text:
Sex quasi lustra gerens placidam Iordanis ad undaVenit ut acciperet hoc, quod dare uenerat ipse. Hunc Baptista potens ut uidit ab amne Iohannes, Quem matris dum uentre latet nondumque creatus Senserat obstruso iam tunc sermone prophetes Vt muto genitore fluens, cui munera linguae Post noni taciturna diu spiramina mensis Parto redduntur nato, mox praedicat: agnus Ecce Dei ueniens peccatum tollere mundi. Tollere cum dicit quod non habet, hoc mihi tollit: Non mala ut ipse gerat, sed ut ipse nocentia perdat. Qualiter in medias cum lux praeclara tenebras Funditur et proprium non obfuscata serenum Decutit expulsas inlaesis uultibus umbras, Sic delicta fugans Saluator nostra gerendo Tersit et adtactu procul euanescere iussit. Tunc uada torrentum simplex ingressus aquaru
Abbreviated transcription (Latin):
dis cipulos totisq: simul uirtutibus implens.
te ait & tristes morborum excludite pestes.
Sio domus istabel qui a nec dum nominegentes

Expanded text:
Discipulos totisque simul uirtutibus implens: Ite, ait, et tristes morborum excludite pestes, Sed domus Israhel quia necdum nomine gentes
Abbreviated transcription (Latin):
P incipium ac finem hunc alꝓhauioer ies lut
Quem medium tales circum fulsere proph&ȩ:
Altead huc uiuens alter stanslimine uitȩ :¬
Sidereoq sono meus est hic filius aiens..
Ostendit uerbo genitum uox patria xp̃m:¬
.XXIII Post quam corporeos uirtus regres saper artus.
Texit ad oratam carnis uelamine formam:
Seq: palamdñs populis dedit ecce repente:¬
Vir humilis mestodeiectur lumine uultu:
Procedit supplex que manus & brachia tendit¬
Imploratq gemens: unus mihifilius lunus.
Est dñe horrenda lacerat quem sp̃s ira:
Nec linquit nisi mergat aquis aut ignibus atris.
Opprimat atq: animam dubia sub morte fatig&:
Hunc precor expuls o miseratus utrumq furore

Expanded text:
Principium ac finem, hunc a uiderier, hunc Principium ac finem, hunc a uiderier, hunc ω. Quem medium tales circumfulsere prophetae, Alter adhuc uiuens, alter stans limite uitSidereoque sono \'mens est hic Filius\' aiens Ostendit uerbo genitum uox patria Chr. Postquam corporeos uirtus regressa per artus Texit adoratam carnis uelamine formam, ue palam Dominus populis dedit: ecce repenteVir humilis, moesto dejectus lumina vultu, Procedit, supplexque manus, et brachia tenditImploratque gemens: unus mihi filius, unus Est, Domine: horrenda lacerat quem spiritus Nec linquit, nisi mergat aquis, aut ignibus atris 271 Opprimat, atque animam dubia sub morte fatiget. Hunc, precor, expulso miseratus utrumque furore
Abbreviated transcription (Latin):
Sexus a &atis saturauit quat tuor illie
Silia uescentum plus ut mireris & austas
Disce fuis sedapes epulas nutruit edenpo.
Vulgus & at tritȩ creuerunt morsibus ȩscȩ:
Relliquias q suas sportarum culmina septem:
Expauit fugitiua fames ubi fragmine sumpto:
Uidit ab undantem modico desemine messem:¬
XU NNestamen humano quamuis in corpore xp̃mi¬
matris ab oc casumortalia membra gerentem:
Clam fuit ẽẽ dm̃ qui a non abs conditur umquam.¬
Vrbs in monte sedens modio nec subditur ardens
Lichnus anhelantem sed spargens altius ignem:
Cunctis lumen agit radians namtestibus amplo.
Discipulis fulgore tribus uelut igneus ardor:
Solis inaherdam uersus splendore figuram:
Uicerat orediem uestemq tuentibus ipsam:
Candida forma niuis dñi d&egmine fulsit.
Omeritum sublime trium quibus illa uidere.
Contigit inmundo quȩ non sunt creditamundo
Quid quode helian & claruniuisere monson:
Ignotos oculis uiderunt lumine cordis.
Ptmaiorsit nostrafides hunc esse perorbes

Expanded text:
Sexus et aetatis saturavit quattuor illic Millia vescentum; plus ut mireris, et auctas Disce fuisse dapes, epulas nutrivit edendo Vulgus, et attritae creverunt morsibus escae. Relliquiasque suas, sportarum culmina septem, Expavit fugitiva fames, ubi, fragmine sumpto, Vidit abundantem modico de semine messem. Nec tamen humano quamvis in corpore ChriMatris ab occasu mortalia membra gerentem, Clam fuit esse Deum, quia non absVrbs in monte sedens, modio nec subditur ardens Lychnus, anhelantem sed spargens altius ignem Cunctis lumen agit: radians nam testibus amplo Discipulis fulgore tribus uelut igneus ardor Solis, in aetheriam uersus splendore figuram, Vicerat ore diem, uestemque tuentibus ipsam Candida forma niuis Domini de tegmine fulsit. 0 meritum sublime trium, quibus illa uidere Contigit in mundo quae non sunt credita mundo! Quid quod et Heliam et clarum uidere Moysen?\' Ignotos oculis uiderunt lumine cordis, Vt maior sit nostra fides: hunc esse per orbem
Abbreviated transcription (Latin):
aslantum hoc gud&e uiriquod sprater
S ubiacent ueb is quantum quod noguna uestra
S cripsit ingerno cȩlestis lit tera libro¬
Iuisest quippeoĩ uitam prȩponere faltis
Nam merito cessante bono mira cula ml surt

Expanded text:
antum hoc gaudete, uiri, quod spiritus ater Subiaceat uobis, quantum quod nomina uestra Scribat in aeterno caelestis littera libroIus est quippe Dei uitam praeponere factis. Nam merito cessante bono miracula nil sunt
Abbreviated transcription (Latin):
E suriant sitiantq animȩ sine labefideles.
Drotinus inudam seder ubiliuor habebat
Sp̃i intrauit tetetrimurar inaq sumens.
In dñm seruilededit consurgre bellum:
pastus grandenesas parua mercede neq illi:

Expanded text:
Esuriant sitiantque animae sine labe fideles: Protinus in Iudam, sedes ubi liuor habebat, Spiritus intrauit teterrimus armaque sumens In Dominum seruile dedit consurgere bellum, Pactus grande nefas quauis mercede: neque illi
Abbreviated transcription (Latin):
le Numq sui residens media testudi te
onetonans patrio diresti ad peruia callis
Errantem papulum monitis conuertit amicis
quam pharseit maniis placide subiutice ustri
um damnare partplus libuat urnibus illu
Nanisimul e tarbis proprio sinecrimine nullur
Ae curator erat saxum quimisile primus.
Dumer& obseenȩ feriens contagia mechȩ
Decpolerat equis quam festucam uellete paruam
Ex oculo alterius proprio quilumine grandem
Scir& inessa trabem profugursic ille pecrsut
Imp&us & clemens donat sententia culpami
Iam non peccandi sub condicione solutam:
Nam uomitum quicumq: suum canirore relambit
N ec u& erem stud & hic ueniam nec habere fturat

Expanded text:
e sui media residens testudine templi Ore tonans patrio directi ad peruia callis Errantem populum monitis conuertit amicisQuam Pharisaea manus placido sub judice sistens, Cum damnare parat, plus liberat: omnibus illis Nam simul e turbis proprio sine crimine nullus Accusator erat, saxum qui missile primus Sumeret, obscoenae feriens contagia moechae. 301 Nec poterat quisquam festucam vellere parvam Ex oculo alteriSciret inesse trabem. profugus sic ille recessit Impetus et clemens donat sententia culpam,, lam non peccandi sub condicione solutam. Nam uomitum quicumque suum canis ore relambit, Nec ueterem studet hic ueniam nec habere futura
Abbreviated transcription (Latin):
soliss seniuiens uem panem sie ille pesebat omicum
q ui poribus cliusis per opaca silentia nostis
Obnixeq diu confidenterq neginti
Vocibus assiouis precibusq ex torsit anbolis¬
Humana flagrante sitim collagereti psrut
Porsꝗnc elapisquȩ moticam desideret undan
V biber& quacorpuserat tunc ae colag pa
Sͥtans mulier paruum piteo q̃ traxerat l austun
Cumdare cunsatur periturȩ mum paly noba
Agnoscens propriam numeroso coniuge uttaro:
Orit in exhausti triliui sibidona fluenti
V& ernam positura sitim quanemocarere.
Ecce trabebatur magnastipante catirua
urnis adulieri mulier lapidanda per

Expanded text:
stis. Unanimum panem sic ille petebat amicum, Qui foribus clausis per opaca silentia noctis, Obnixeque diu, confidenterque neganti, 299 Vocibus assiduis, precibusque extorsit anhelisHumanam flagrante sitim collegerat aestu, Fonsque perennis aquae, modicam desiderat undam, Ut biberet, qua corpus erat; tunc accola gentis Stans mulier, parvum puteo quae traxerat haustum, Cum dare cunctatur periturae munera lymphae, Agnoscens propriam numeroso conjuge vitam, Orat, inexhausti tribui sibi dona fluenti, Aeternam positura sitim, qua nemo carere Ecce trahebatur, magna stipante caterva, Turpis adulterii mulier lapidanda r
Abbreviated transcription (Latin):
Cum queuiam p&erent subitomundata uicis sim
Mirantur sua membra uiri uariumq tu entes
Es senibil sese pariter speculantur & omnes.
Explorant proprias alternolumine sosmas.
Ex quibus ut grates ager& promunere tanto.
uixunus reduci conuersus tramite pronus.
Si ermitur attir ram dũm uirtutis adorans
Eiq. sacerdeti uero sua protulit dra:
Demiq: porteis icum princeps sum musq sacrdos

Expanded text:
Cumque uiam peterent, subito mundata uicissim Mirantur sua membra uiri uariumque tuentes Esse nihil sese pariter speculantur et omnes Explorant proprias alterno lumine formas. Ex quibus ut grates ageret pro munere tanto, Vix unus reduci conuersus tramite planta Sternitur ad terram Dominum uirtutis adorans Atque sacerdoti uero sua protulit ora. Denique pontificum princeps summusque sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
ex breui & longa tẽporũ triũ ut parens. huic coutra¬
rius trocheus ȩxlonga& breui tẽporũ triũ ut uersus
Trisollibi ostohi sunt: tribrachis extrib briuib. ren¬
porũ triũ ut macula huic contrarius ÷ moloius
tribus longis tẽporũ sex ut aeneas. an ipistiq.
duabus breuibus & longa temporũ quattuor ut pi&as.
quit conor ar ro. dactilus ex lonza eduab brcuib tẽp orũ
queu tuorut regulo  ampbibraclis exbreui & longa
breui teporũ quat tuor ut harena huic contrarius :
imrobomacrus ulongu e breui e longa teporũ quinq ut
impotens biebius eabreu & duabilongis tepo quin q

Expanded text:
ex breui et longa temporum trium, ut parens; huic contrarius est trocheus ex longa et breui temporum trium, ut uersus. trisyllabi octo hi sunt: tribrachus ex tribus breuibus temporum trium, ut macula; huic contrarius est molosus ex tribus longis temporum sex, ut Aeneas; anapestus ex duabus breuibus et longa temporum quattuor, ut pietas; huic contrarius est dactylus ex longa et duabus breuibus temporum quattuor, ut regula; amphibrachus ex breui et longa et breui temporum quattuor, ut harena; huic contrarius est amphimacrus ex longa et breui et longa temporum quinque, ut inpotens; bachius ex breui et duabus long
Abbreviated transcription (Latin):
Iorum dactilicũ examarũ qđ a broicũ uocat eo quod¬
. Ihoc maxime heroum hoc÷ uirorũ fortiũ faeac ant¬
teni easeris omnib pulcbrius celsiurq est unde opusculis
te plixis quã sue cindis tã uilib: quã nobilibus aptu strt
consueuit. Constat aut̃ ex dastilo & spondeo uł trocheo
ga ut recipiat spondeũ locis omnib: pr&er quintũ
datilũ p̃terultimũ trocheũ uero loco tantũ ultimo
uo lut quidã diffiniunt spondeũ ultimolo cosẽꝑ& in
tũ po&arũ qui ut p̃diximus ultimã uersus omnis
sillabẽ in different̃ accipiunt. alio quin legitimũ

Expanded text:
rum dactylicum hexametrum, quod et heroicum vocatur, eo quod hoc maxime heroum, hoc est virorum fortium facta canerent, caeteris omnibus pulchrius celsiusque est; unde opusculis tam prolixis quam succinctis, tam vilibus quam nobilibus aptum esse consuevit. Constat autem ex dactylo et spondeo, vel trocheo, ita ut recipiat spondeum locis omnibus, praeter quintum, dactylum praeter ultimum; trocheum vero loco tantum ultimo, vel ut quidam definiunt spondeum ultimo loco semper, tum poetarum, quia ut praediximus ultimam versus omnes syllabam indifferenter accipiunt, alioquin legitimu