comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aspiciat ⁊ pͣue p̃uideat: aliud ip̃am custodire atqr firma¬
re sanitatẽ. aliud iã sereñ atq rectũ aspectũ ĩ id qd̾ uidẽ¬
dũ est dirigere. Quod ͤ qͣiͣ pius uolũt facere ꝗͣ mũ¬
dati ⁊ sanati fuerĩt. ita illa luce reu̾berãt᷑ ueritatis.
ut ñ solũ nͭ boni. s ⁊̃ mali plurimũ ĩ ea putãt ec̃. atꝙ
ab ea nomen ueritatis abiudicẽt. Et cũ qͣdã libidine
⁊ uoluptate miserabili ĩ suas teuebras quas eoꝵ mor¬
bus pati pͭ medicine maledicentes refugiant. Uude ⁊ ꝓph̾a¬
est credo. qͦ fit ut aĩa ĩ ueritate q̃renda deuiare atq erra¬
re ñ possit. Qͥ ꝓfecto in ea ñ ĩstaurat᷑ nͥ pͥus cormũdũ fu¬
erit: hoc est nͥ pͥus ip̃a cogitatio ab oĩ cupiditate ⁊ fece re¬
rũ mortaliũ sese cohibuerit. ⁊ eliquauerit. Septimꝰ et
cione ueritatis. quo p̃dc̃is gradibus ꝑuenit᷑. Potũ lactis
paulus apostolus se dedisse p̃dicauit. Qd̾ alim̃tũ accipere

Expanded text:
aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinae maledicentes refugiant. Unde est, credo, quo fit ut anima in veritate quaerenda deviare atque errare non possit. Qui profecto in ea non instauratur, nisi prius cor mundum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitatio ab omni cupiditate ac faece rerum mortalium sese cohibuerit et eliquaverit. Septimus tione parvulis se potum dedisse praedicavit : quod alimentum accipere
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ tẽꝑalis cõmodi ⁊ maxie głe prĩcipatꝰ ꝙ sui
grã: falsas ac nouas opiniones. uel gignit uel sequit᷑.
ac pietatis illusus. Ueritas res est longe remota a uanoꝵ
hõim mentib. qͥ ninus in hec corꝑalia ꝓgressi atq lap¬
si: nichil aliud putãt eẽ ꝗͣ qd̾ istis qͥnq nocissimis

Expanded text:
ius temporalis commodi et maxime gloriae principatusque sui gratia, falsas ac nouas opiniones uel gignit uel sequitur. agrauimus. sed res est longe remota a uanorum hominum mentibus, qui nimis in haec corporalia progressi atque lapsi nihil aliud putant esse quam quod istis quinque notissimis
Abbreviated transcription (Latin):
nã ñ fuisset miseria. ne ista ẽẽt miscd̾ia necessaria. S
ĩiqͥtatẽ peccati tãto gͣuiorẽ ꝗͣto facilius hõ ñ peccaret.
quẽ nulla adhͨ tenebat ĩfirmitas pena iustissima sub¬
secuta est. ut mer cedẽ mutuã peccati sui ĩ semet ip̃o re¬
ciꝑet. amutẽs sub se poĩcã corporis sui qͦdã mͦ ob ediẽtiã¬

Expanded text:
non fuisset miseria, ne ista esset misericordia necessaria. Sed iniquitatem peccati tanto graviorem, quanto facilius homo non peccaret, quem nulla adhuc tenebat infirmitas, poena justissima subsecuta est: ut mercedem mutuam peccati sui in semetipso reciperet, amittens sub se positam sui corporis quodam mo
Abbreviated transcription (Latin):
possĩt. Cũ effecta fuerit aĩa ab oĩ tabe libera maculis¬
qr diluta. tũ se demiq ĩ se ipa letissime tenet. nͭͨ oĩ aliꝗͥ
qͥntꝰ gradꝰ. aliud est enĩ efficere. aliud teuere puri¬
tatẽ. In hoc gradu oĩfarie cõcipit aĩa ꝗͣta sit. Qd̾ eũ¬
cõceperit: tũ ĩgenti qͣdã ⁊ ĩcredibili fiducia ꝑgit ĩ dm̃ idẽ

Expanded text:
it, id est cum fuerit anima ab omni tabe libera, maculisque diluta, tunc se denique in se ipsa laetissime tenet, nec omnino metquintus gradus. Aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem, conceperit, tunc ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
onerosũ est ut õppͥmat fortasse: ne subire aut ĩpouere¬
aut ĩ disputatõnes loqͣ cissimoꝵ hoĩm nimiũ q sensib
hiis corporeis credentiũ te p̃cipites donet corrigas fir¬
mes ꝙ uestigia. q̃ usꝙ ad ip̃m dm̃ aĩam ducũt. Cor
pus hoc t̾reũ atꝙ mortale aĩa p̃sencia sua uiuificat.
colligit ĩ unũ atꝙ ĩ uno tenet. diffluere atq tabesce¬
re ñ sinit. alimẽta ꝑ mẽbra eqͣlit̾ sius euiq reddi¬
tis distribuit. facit cõgruentiã eiꝰ. modũ cõseruat.
⁊ eo calida frigida. asꝑa lenia. dura mollia. leuia gͣuia.
sentit atꝙ disc̾nit. demde ĩnumerabiles differẽtias sa

Expanded text:
onerosum est, ut fortasse opprimat, ne subire aut imponereaut in disputationes loquacissimorum hominum, nimiumque sensibus his corporis credentium te praecipites, donec corrigas firmesque vestigia, quae usque ad ipsum Deum animam ducunt, pus hoc terrenum atque mortale praesentia sua vivificat; colligit in unum, atque in uno tenet, diffluere atque contabescere non sinit; alimenta per membra aequaliter, suis cuique redditis, distribui facit; congruentiam ejus modumque conservat, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias sap
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam qd̾ st̃ lõge p̃stantiora sensib suspendit se a corpore
ꝗͣtũ pͭ: Et ea q̃ intꝰ est libentius fruit᷑ uoluptate. Qm¬
to ꝙ in sensus declinat magis. tãto similiorẽ hoĩem
peccori facit. Inde est ctiã qd̃ pueri uagientes ꝗͣto alie¬
niores a rõne st̃ tanto facilius disc̾nũt sensu. etiã con¬
tactũ cõiũctõnẽ ꝙ nutricũ. nͨ odorẽ aliarũ posst̃ susti
sitas cogit refũdat in sensus. s ab hiis se potiꝰ ad se ip¬
sã colligat ⁊ repuerescat d̾o. qd̾ est nouũ hoiẽm fieri

Expanded text:
sunt ista longe praestantiora sensibus, suspendit se a corpore quantum potest, et ea quae intus est, libentius fruitur voluptate; quantoque in sensus declinat, tanto magis similiorem hominem pecori facit. Inde est quod etiam pueri vagientes, quanto alieniores a ratione sunt, tanto facilius discernunt sensu etiam contactum conjunctionemque nutricum, nec odorem alisitas cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsam colligat, et repuerascat Deo: quod est novum hominem fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
bñ cõpositꝰ utiq pulcher est. ꝗͣuis in eo sillabe atq oẽs¬
qͣta pena cuiq culpe debeat᷑. diuini udicũ est ñ hu-¬
mnani. Que utiq ⁊ cũ cõu̾sis remittit᷑ magna est boni¬
tas apud dm̃. et cũ debita reddit᷑ nulla est iniqͥtas a¬
pud dñi. Qͥa meluis ordinat᷑ natura ut iste doleat
ĩ supplicio. qmͣ ut ĩpugne gaudeat ĩ pectato. Quappt̃¬

Expanded text:
bene compositus utique pulcher est, bene compositus utique pulcher est, nta poena cuique culpae debeatur, divini judicii est, non humani: quae utique et cum conversis remittitur, magna est bonitas apud Deum; et cum debita redditur, nulla est iniquitas apud Deum: quia melius ordinatur natura, ut juste doleat in supplicio, quam ut impune gaudeat i
Abbreviated transcription (Latin):
dũo d̾o suo. ac sic ĩcorruptibili eiꝰ pulchritudini ad he¬
serĩt. Si ã obediẽtiã cõsuare uoluerĩt. qm̃ uolẽtes
corrũpũt᷑ ĩ peccatis. nolentis corrũpẽ t᷑ ĩ penis. Tale
qͥppe boũ est d̾s. ut nemini eũ deserẽti bñ sit. Et in
reb a deo fc̃is tã magũ boñ est creatura rõnalis ut
nullũboñ sit qͦ beata sit nͥ d̾s. Peccantes gͥ ĩ suppli¬
ciis ordinãt᷑. Q ordinatio qr eoꝵ nature ñ cõpetit. ideo
pena est. s q culpe cõpetit id̾o iusticia est. Cetera nͦ q̃
ĩfirmiora firmiorib. ⁊ ĩualidiora ualidiorib ⁊ ĩpotẽ¬
tia potẽtiorib. atq celestib ita t̾rena cõcordẽt tãꝗ
p̃cellẽcib subdita. Fit ã dccedẽtib ⁊ succẽdenb reb
tẽꝑalis q̃dã ĩ suo genere pulchritudo. ut nͨ ip̃a que
moriũt᷑ uel qd̾ erãt rẽ desmũt. curpent aut t᷑bent
modũ aiet spẽm uet ordinẽ uniu̾se creature. Sic̃ sermo

Expanded text:
i pulchritudini eius adhaeserint; si autem oboedientiam conseruare noluerint. quoniam uolentes corrumpuntur in peccatis, nolentes corrumpantur in poenis. tale quippe bonum est deus, ut nemini eum deserenti bene sit; et in rebus a deo factis tam magnum bonum est natura rationalis, ut nullum sit bonum, quo beata sit, nisi deus. peccantes igitur in suppliciis ordinantur: quae ordinatio quia eorum naturae non competit. ideo poena est; sed quia culpae competit, ideo iustitia est. Cetera uero, iora fortioribus, et impotentiora potentioribus, atque ita coelestibus terrena concordent tanquam praecellentibus subdita. Fit autem decedentibus et succedentibus rebus temporalis quaedam in suo genere pulchritudo, ut nec ipsa quae moriuntur, vel quod erant esse desinunt, turpent aut turbent modum et speciem et ordinem universae creaturae: sicut sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Noxiũ ⁊̃ illd̾ genus artiũ. quo aĩ ualitudo sauciat᷑.
Nã ⁊ odore ⁊ sapore mire diuidicare pulmẽta. ⁊ quo
lacu piscis captꝰ sit. nel qd̾ tenue uiñ sit nosse dicere
q̃dam est miserẽda pericia. Et hiis artib cũ qiͣ cir¬
cuisse aĩa udet᷑. qi neglecta mẽte defluxit ĩ sensꝰ
nichil aliud ꝗͣ tumuisse. uł etiã cõcabuisse udicãda
gnitudinẽ. s uodos qͦͣsdam lac̾toꝵ. ⁊ districtos thoros
figurã ꝙ oc̃m corporis sibi cõgruentẽ peritissime ĩspici¬
ũt. ⁊ inde potus argumenta uiriũ colligũt. Que tñ oĩa
parũ ualent nͥ uis artis ⁊ ext̾citationis accedat. Scpe enĩ

Expanded text:
Noxium vero illud est genus artium, quo animi valetudo sauciatur: nam et odore ac sapore mire dijudicare pulmenta, et quo lacu piscis captus sit, vel quotenne vinum sit, nosse dicere, quaedam est miseranda peritia; et his artibus cum quasi crevisse anima videtur, quae neglecta mente defluxit in sensus, nihil aliud quam tumuisse vel etiam contabuisse judicanda gnitudinem, sed nodos quosdam lacertorum, et destrictos toros, figuramque omnem corporis sibi congruentem peritissime inspiciunt, et hinc potius argumenta virium colligunt. Quae tamen omnia parum valent, nisi vis artis et exerc
Abbreviated transcription (Latin):
ouo tñ illa ita subliae uolans ut a nobis ĩ tanta luce.
difficile c̾nat᷑ latẽtẽ sub fructite lepusculũ. et sub flau¬
ctib piscẽ uidere cõꝑtas est. Qd̃ sim ip̃is sensib qͥbus
nͥ corporea sentire datũ est nichilad rẽ .i. ad iũ sentiendi
ualet corporis magnitudo: metuendũ ne est q̃so ne aĩmꝰ
humanꝰ. cꝰ excellentior ⁊ pene solus aspectꝰ est ip̃a ratio.
mͥ crede magna. s sñ ulla mole de aĩo cogitanda st̃. Qd̾
faciliꝰ contingit hiis. qui aut bñ eruditi ad ħ accedũt. ñ
studio inanis głe s diuino amore ueritatis accensi. aut
qͥ iã ĩ hiis q̃rendis uersant᷑. qͣuis minꝰ eruditi ad ĩuesti¬
ganda ea uenerĩt. se patient̃ bonis docibiles p̃bent.
atꝙ ab oĩ corpoꝵ cõsuetudine ꝗͣtũ ĩ hac uita ꝑmittit᷑¬
ligiosis aĩs se ipõs ⁊ dm̃ suũ idẽ ueritatẽ pie. caste. ac di¬
ligent̾ q̃rentib ĩueniendi facultas desit. Res quas o¬

Expanded text:
quo tamen illa sublime ita volans, ut a nobis in tanta luce difficile cernatur, latentem sub frutice lepusculum, et sub fluctibus piscem videre comperta est. Quod si in ipsis sensibus, quibus nisi corporea sentire non datum est, nihil ad rem, id est ad vim sentiendi, valet corporis magnitudo; metuendumne est, quaeso, ne animus humanus, cujus excellentior et pene solus aspectus est ipsa ratio m, crede mihi, magna, sed sine ulla mole de animo cogitanda sunt. Quod facilius contingit iis, qui aut bene eruditi ad haec accedunt, non studio inanis gloriae, sed divino amore veritatis accensi; aut qui jam in his quaerendis versantur, quamvis minus eruditi ad investiganda ea venerint, si patienter bonis se dociles praebent, atque ab omni corporum consuetudine, quantum in hac vita ligiosis animis seipsos et Deum suum, id est veritatem pie, caste ac diligenter quaerentibus, inveniendi facultas desit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uite ratõni undiq cõsentientis. Nã si alius ab alio ĩ
uita discrepes. iagis ni fallor offendim᷑. ꝗͣ si aliqͣ ꝑs
cir culi maiore minore ue ĩtuallo ꝗͣ alie ꝑtes distẽt
neste uiuit. Magnis laudib solemꝰ extollere illũ u̾sũ qͦ
ait oratius. cũ de sapiente ageret. fortis ⁊ ĩ se ip̃o totꝰ. teres.
atq rotũdus. Et recte nã neq ĩ aĩ bonis qͥcꝗͣ ĩuenis. qd̾
magis sibi ex oĩ ꝑte cõsentiat. ꝗͣ uirtutẽ.ni ĩ planis figu¬
ris ꝗͣ circulũ. Quãobrẽ si circulus ñ magnitudine spa-¬
cii. s qͣdam cõformatõe ceteris p̃stat: ꝗͣtomagis de uir-¬
tute existimãdũ est qd̾ ñ maioris loci occupatõe. s di¬
uina quadã cõgruentia rõne atq cõcordia ceteras affe-¬

Expanded text:
vitae, rationi undique consentientis. Nam si aliud ab alio in vita discrepet, magis, ni fallor, offendimur, quam si aliqua pars circuli, majore minoreve intervallo quam aliae partes distet ratium magnis laudibus solemus extollere illum versum, quo ait, cum de sapiente ageret, Fortis et in se ipso totus teres atque rotundus. Et recte: nam neque in animi bonis quidquam invenis, quod magis sibi ex omni parte consentiat quam virtutem; neque in planis figuris quam circulum. Quamobrem si circulus non magnitudine spatii, sed quadam conformatione caeteris praestat; quanto magis de virtute existimandum est, quod non majoris loci occupatione, sed divina quadam congruentia rationum atque concordia caeteras affe
Abbreviated transcription (Latin):
uis. qui tc̃ ĩ xp̃m eredidit qñ defecerũt qͥ futuri erãt¬
martyres. Et hoꝰ ꝗͣ oculis dñi clarũ fuit. qͥ ñ baptizato tã¬
ꝗͣ martyrii sanguine abluto tantã felicitatẽ statĩ cõ¬
tulit. Sed etiã nr̃m qͥs ñ cõsideret ꝗͣta fide. ꝗͣta spe. ꝗͭ¬
ta caritate mortẽ ꝓ xp̃o uiuẽte susciꝑe potuit qui ui¬
tã ĩ moriente q̃ siuit. Huc accedit. qr ñ ĩcredibilit̾ dici
fuisse ꝑfusũ. ut ouuttã qd̾ eũ añꝗͣ dãpnaret᷑ bapti¬
zatũ ñ fuisse qũi nemo nr̃m nouit. nemo cõuĩcit.
Alcrũ ut uolet qͥsq accipiat hec. dũ tñ de baptismo
ñ p̃scribat᷑ saluatoris p̃cepio. hꝰ latronis exẽplo. et ñ

Expanded text:
ris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erantris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erantmartyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem statim contulit. sed etiam nostrum quis non consideret, quanta fide, quanta spe, quanta caritate mortem pro Christo uiuente suscipere potuit, qui uitam in moriente quaesiuit? hue accedit, quia non incredibiliter dicitfuisse perfusum, ut omittam quod eum, antequam damnaretur, baptizatum non fuisse, quoniam nemo nostrum nouit, nemo conuincit. uerum haec ut uolet quisque accipiat, dum tamen de baptismo non praescribatur saluatoris praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
Uude ⁊ latro ille ñ aũ crucẽ dñi sectator. s in cru¬
te confessor: de quo ñ ũꝗͣ p̃iudiciũ captat᷑ siue cẽpta¬
tur cõtra baptismatis sacram̃tũ. A scõ cypriauo ĩter
martyres cõputat᷑. qͥ suo sãguine baptirat᷑. Qd̾ plerisꝙ
ñ baptiratis: feruente ꝑsecutione ꝓuenit. Tauto nã ꝙr
pond̾e appensũ est. tantũ ꝙ ualuit apud eũ qͥ ħ nouit
appendere qd̾ cõfessus est dñm trucifixũ: ꝗͣtũ si fuis¬
set ꝓ dño crucifixꝰ. Tuc enĩ fides eius de ligno floruit.
qũ discipuloꝵ marcuit: nisi cꝰ mortis t̾rore marcue¬
rat: eiꝰ resurretõe reuiresceret. Illi enĩ desꝑauerũt
de moriente: ille sꝑauit in cõmoriente. Re fugerũt
illi auctorem uite. rogauit ille cõsortẽ pene. Dolue¬
rũt illi tãꝗͣ hoĩs mortẽ: credidit ille regnaturũ esse
post mortẽ. Deseruerũt illi sponsorẽ salutis. honora¬
uit ille sociũ crucis. Inuẽta est ĩ eo mensura marty¬

Expanded text:
Unde et latro ille, non ante crucem Domini sectator, sed in cruce confessor, de quo nonnunquam praejudicium captatur, sive tentatur, contra Baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur , qui suo sanguine baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae; doluerunt illi tamquam hominis mortem, credidit ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit ille socium crucis. inuenta est in eo mensura marty
Abbreviated transcription (Latin):
tati credimꝰ. aliud cũ rõni. auctoritati credere magñ
ne uelĩt uerũ cõphẽdere: siłitudinib rõñ facilume de¬
cipiũt᷑. ⁊ ĩ uarias noxias qi opiniones ita labũt᷑. ut e¬
mergi inde ac liberari aut ñ ꝗͣ aut eg̾rime q̃ant. Hiis
gͦ ucilissimũ est excellentissime auctoritati credere.¬

Expanded text:
tati credimus, aliud cum rationi. Auctoritati credere magnum ione velint verum comprehendere, similitudinibus rationum facillime decipiuntur, et in varias noxiasque opiniones ita labuntur, ut emergere inde ac liberari, aut nunquam, aut aegerrime queant. His ergo utilissimum est excellentissimae auctoritati credere
Abbreviated transcription (Latin):
at. ñ unde resiliat. Qd̾ erigat ñ qd̾ depͥmat cũ aꝑtissime
dc̃m sit. Suꝑ quẽ reqͥescet sp̃s meꝰ nͥ sr̃ hũilẽ ⁊ qͥetũ ⁊ tre-¬
mẽtẽ u̾ba mea: Iam uste uiuis. iã pie uiuis. pudice. scẽ.
uirginali castitate uiuis. ad huc tũ hic uiuis ⁊ ñ hũilia¬
ris audiendo. ñ qͥd ñ temptatio est uita humaua sr̃ t̾rã:
Non te a p̃sidẽti elatõne reu̾berat. ue mũdo a scãdalis:

Expanded text:
tissime dictum sit: super quem requiescet spiritus meus? super humilem et quietum et trementem uerba mea? iam iuste uiuis, iam pie uiuis, pudice, sancte, uirginali castitate uiuis; adhuc tamen hic uiuis et non humilaris audiendo: numquid non temptatio est uita humana super terram? non te a praefidenti elatione reuerberat: uae mundo ab s
Abbreviated transcription (Latin):
cõuitiantis uolũtate crediderĩ. s diuersa sentientis
plorata culpare. fortassis enĩ amore mei fecit ⁊ ĩ eis re
Et id̾o debeo etiã hr̃e eiꝰ gratã beniuolentiã: cꝰ me ne¬
est. eiꝙ optãdũ ut recta sentiat. ne faciat ẽẽ delecta¬
bilia q̃ st̃ mutilia. q̃ disca dixerit. uera dixisse uide¬

Expanded text:
conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis plorata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens ad meet ideo debeo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me neest eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uera dixisse uide
Abbreviated transcription (Latin):
ni eũ tendendo ꝑseuerãt᷑ qd̾ uouistis ardent̾. facite cũ po¬
ut redeat. Uidebit uos cetera multitudo fideliũ q̃ agũ
ad hoc seqͥ ñ pͭ. uidebit nec ĩuidebit. Et colletando uobis
qd̾ ñ hũt ĩ se. habebũt ĩ uobis. Nã ilid̾ canticũ nouũ ꝓpͥ
ũ ur̃m dicere ñ poterũt audire ã poterũt. ⁊ delectari ur̃o¬
tã excellenti bono. s uos qͥ ⁊ dicetis ⁊ audiens: felicus
oĩb. ⁊ corã d̾o ĩuenies grãm. Mensura hũilitatis cuiq ex mẽ¬
sura ip̃iꝰ magnitudinis data est. Cui ꝑiculosa ẽ suꝑbia q̃
ãpliꝰ ãpliorib ĩsidiat᷑. hãc sequit᷑ ĩuidẽcia tanꝗͣ filia pedis.¬
sequa. Eam qͥppe suꝑbia cõtinuo parit. Nec ũꝙͣ est sũ ta¬
li ꝓle atq comite. qͥbus duob malis. hoc est suꝑbia et in¬

Expanded text:
ni eum tenendo perseueranter, quod uouistis ardenter. facite cum pout redeat. uidebit uos cetera multitudo fidelium. quae agnum ad hoc sequi non potest, uidebit, nec inuidebit; et conlaetando uobis& illud canticum nouum proprie vestrum dicere non poterit. Audire autem poterit, & delectari tam excellenti bono. Sed vos quæ & dicetis & audietis: quia quomnibus, et coram Deo invenies gratiam . Mensura humilitatis cuique ex mensura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur. Hanc sequitur invidentia, tanquam filia pedissequa: eam quippe superbia continuo parit, nec unquam est sine tali prole atque comite. Quibus duobus malis, hoc est superbia et in
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamꝰ ad te. Qm̃i mitis sũ ĩquit ⁊ hũilis corde. hucci
hoc magno discamꝰ a te qm̃ mitis es ⁊ hũilis corde: Ita¬
ne magñ est ͤ ꝑuulũ. ut nͥ a ce qͥ tã magnꝰ es ficret. disci
oĩo ñ posset. Ita plane. ñ eñ alit̾ ĩueniret᷑ reqͥes aĩe nͥ
ĩ qͥcto tumore digesto. quo magna sibi erat. qñ tͥ sana ñ
erat. Audiant te ⁊ ueniãt ad te. ⁊ nites ati hũiles cẽ dis¬

Expanded text:
uenimus ad te? quoniam mitis sum, inquit, et humilis corde. hucinuenimus ad te? quoniam mitis sum, inquit, et humilis corde. hucin in te, ut hoc pro magno discamus a te, quoniam mitis es et humilis corde? itane magnum est esse paruum, ut nisi a te. qui tam magnus es, fieret, disci omnino non posset? ita plane. non enim aliter inuenitur requies animae nisi inquieto tumore digesto, quo magna sibi erat, quando tibi sana non erat. Audiant te et ueniant ad te et mites atque humiles esse dis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiã cimeo. huic tã magno bono ex delatõis tumore
formido. Qmͣtomagis mest unde sibi placcat: comagis
uereor. ne sibi placendo illi displiceat. qͥ suꝑbis resistit.
hũilib ã dat grãm. Certe p̃cipuũ magisteriũ ⁊ uirgia-¬
lis ĩ tegritatis exemplũ ĩ ip̃o xp̃o cõtuendũ est. Ip̃e enĩ
cui oĩa tradidit pr̃.⁊ quẽ nemo cognoscit nͥ pr̃. ⁊ qͥ patrẽ
solus agnoscit. ⁊ cui uoluerit reuelare: Nõ dicit disci¬
te a me mũdũ fabricare. aut mortuos suscitare. s qr
miris sũ ⁊ hũilis corde. O doctrinã salutarẽ. O magr̃m
fusa ẽ : noluit docere qd̾ ip̃e ñ eẽt. noluit iubere qd̾ ip̃e
ñ faceret. Uideo te bone ih̾u oculis fidi̾ qͦs aperusti mͥ
tãꝗͣ ĩ cõtione gn̾is humani clamãtẽ ac dicẽtẽ uenite ad
me ⁊ discite ad me. Quid: Obsecro te ꝑ quẽ fcã sc̃ oĩa
fili d̾i. ⁊ idẽ qͥ fc̃s es int̾ oĩa fili hõis. Quid: Ut discamꝰ a te.

Expanded text:
superbiam timeo, huic tam magno bono ex elationis tumore formido. quo magis inest unde sibi placeat, eo magis uereor, ne sibi placendo illi displiceat, qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Certe praecipuum magisterium et uirginalis integret quem nemo agnoscit nisi pater et qui patrem solus agnoscit et cui uoluerit reuelare, non dicit: discite a me mundum fabricare aut mortuos suscitare, sed: quia mitis sum et humilis corde. o doctrinam salutarem! o magistrfusa est! noluit docere, quod ipse non esset, noluit iubere, quod ipse non faceret. uideo te, bone Iesu, oculis fidei, quos aperuisti mihi, tamquam in contione generis humani clamantem ac dicentem: uenite ad me et discite a me. quid, obsecro te, per quem facta sunt omnia, fili dei, et idem qui factus es inter omnia, fili hominis, quid ut discamus a te,
Abbreviated transcription (Latin):
na in se cõsideret ue de hũs pr̃i lũinũ gr̃as agat a quo
uitio repbet᷑: si aliis peccatorib maxime ꝙ pͨcaca ĩ or̃o¬
ne cõficentib. uł sola cogitõne q̃ corã d̾o est. suꝑb ĩsul¬
tat: quib nõ exꝓbratõ cũ ĩflatõe. s miseratõ sũ desꝑa
tõe debet᷑. Quia ꝑpetua cõtinẽtia maximeꝙ uirgi¬
nitas magñ boñ est in scĩs d̾i. ugilantissime cauen¬
dũ est ne suꝑbia corrũpat᷑. Nulcas inulieres q̃ uo¬

Expanded text:
na in se consideret et de his patri luminum gratias agat, a quouitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque peccata in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultoinde quia perpetua continentia maximeque uirginitas magnum bonum est in sanctis dei, uigilantissime cauendum est, ne superbia corrumpatur. Curiosas et u
Abbreviated transcription (Latin):
nobiliores ꝙ efficit siccitas calor qr moderatꝰ. Contͣ eos
laxat atq ĩ firmat hũidus rigor. Itaqi sõpno qi eũ frigi¬
dũ ⁊ hũidũ dicũt medici ⁊ ꝓbant mẽbra lauguescũt.
atꝙ ip̃e exꝑgefactoꝵ conatꝰ multo est debilior. Id̾o qr nͥ
est fractius et eneruius lethargicis. At quosdã freneti¬
cos qͥb iugilie. ⁊ uini uis. ⁊ acute febres. idẽ tota calida
plus nimio neruos tendũt atq durãt: maiorib uirib
ꝗͣ ĩ tegra ualitudine reluctari. ⁊ multa facere mani¬
festũ est. cũ coꝵ corpus sit egritudine attenuatius atq
datia. retũdit᷑ ã cimore s multo magis desꝑatõe. Nã
ĩ metu cũ ĩ mnetu aliqͣ spes subest: uehemẽtiores ui-¬
res apparere assolent. machinamentum cõfiguratio
cõfirmat exercitatois industria. pondus dat moles
mẽbroꝵ quã etas ⁊ nutrimẽta cõparãt. instaurant

Expanded text:
mobilioresque efficit siccitas calorque moderatus; contra eos laxat atque infirmat humidus rigor. Itaque somno, quia eum frigidum et humidum dicunt medici et probant, membra languescunt; atque ipse expergefactorum conatus multo est debilior, ideoque nihil est fractius et enervius lethargicis. At quosdam phreneticos, quibus vigiliae et vini vis et acutae febres, id est tot calida plus nimio nervos tendunt atque durant, majoribus viribus quam integra valetudine reluctari et multa facere manifestum est, cum eorum corpus sit aegritudine attenuatius et dacia, retunditur autem timore, sed multo magis desperatione nam in metu cum aliqua spes subest, vehementiores vires apparere assolent; machinamentum configuratio  confirmat exercitationis industria; pondus dat moles membrorum, quam aetas et nutrimenta comparant, instaurant
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. s pulchros mores. qͥbus refrenatis ⁊ carnẽ. Nõ
est gui de uobis ei qͥsꝗͣ mẽtiat᷑. s faciet s̾iure zelancẽ.
uidete cũ ꝗͣta securitate ametis tui displicere falsis

Expanded text:
carnem, sed pulchros mores, quibus refrenatis et carnem. non carnem, sed pulchros mores, quibus refrenatis et carnem. non est cui de uobis quisquam mentiatur et faciat saeuire zelantem. uidete, cum quanta se
Abbreviated transcription (Latin):
tas desit hũilitas. Si gͦ nuptias cõtẽpsistis filioꝵ hõmi
ex qͥb gigneretis filios hoĩm. toto corde amate specio¬
sũ forma p̃ filiis hoĩm. uacat uobis liberũ est cor a cõ¬
uigalib iuĩculis. Inspicite pulchritudinẽ amoris ur̃i.
cogitate eqͣlẽ prĩ. subditũ ⁊ matri. Etiã ĩ celis dñantẽ
et in t̾ris seruientẽ. creaucẽ oĩa. creatũ int̃ oĩa. Id ip̃m
qd̾ ĩ eo deridãt suꝑbi ĩspicite ꝗͣ pulchrũ sic int̾nis liũb
Inspicite uulnera pendentis. cicatrices resurgẽtis. sãgui¬
nẽ morientis. p̃ciũ credentis. cõmertiũ redimẽtis. Hec
ꝗͣti ualeant cogitate. ħ ĩ statera caritatis appendite. et
qͥcꝗ amoris ĩ nuptias ur̃as ĩpẽdẽdũ habebatis illi repẽ¬
dite bene qd̃ interiorẽ uram pulchritudinẽ q̃rit. ubi uo¬
bis dedit potestatẽ filios d̾i fĩ. Nõ q̃rit a uobis pulchro

Expanded text:
tas, desit humilitas.. Si ergo nuptias contempsistis filiorum hominum, tas, desit humilitas.. Si ergo nuptias contempsistis filiorum hominum, ex quibus gigneretis filios hominum, toto corde amate speciosum forma prae filiis hominum: uacat uobis, liberum est cor a coniugalibus uinculis. inspicite pulchritudinem amatoris uestri, cogitate aequalem patri, subditum et matri, etiam in caelis dominantem et in terris squod in eo derident superbi, inspicite quam pulchrum sit; internis luminibus inspicite uulnera pendentis, cicatrices resurgentis, sanguinem morientis, pretium credentis, commercium redimentis. Haec quanti ualeant cogitate, haec in statera caritatis adpendite et quidquid amoris in nuptias uestras inpendendum habebatis, illi rependite. Bene, quod interiorem uestram pulchritudinem quaerit, ubi uobis dedit potestatem filios dei fieri, non quaerit a uobis pulchram
Abbreviated transcription (Latin):
gines iã tales estis. ut ꝓfesse atq suate uirginitati cete¬
ris etiã morib cõgruatis. Ecce iã ñ solũ homicidiis.
sacrificiis diabolicis. ⁊ ab hominatõib. furtis. rapinis.
fraudib. ꝑuiriis ebriositatib. oĩꝙ luxuria ⁊ auari¬
cia. sinuilatõib. emulacõib. ĩpietatib crudelitati¬
bus abstinetis. Uerũ etiã illa q̃ leuio᷑ uł st̃ uł putãtur
ñ ĩueniũt᷑ nͨ uobis orĩt᷑ ĩ uobis. Nõ ĩpbus uultꝰ. ñ
uagi oculi. ñ infrenis lingua. ñ petulans risus. nõ
scurrilis iocus. ñ ĩdecens habitꝰ. ñ tumidus aut ĩflexꝰ
ĩ cessus. Iam ñ redditis malũ ꝓ malo. uͨ maledc̃m pro
miliate uos ĩ oib ut corã d̾o ĩueniatis grãm. ne sr̃bis re¬
sistat. ne se exaltantes hũiliet neĩ flatos ꝑ ãgusba ñ tra¬
iciat. Qmͣiꝗͣ suꝑ flua sit sollicitudo. ne ubi feruet cari¬

Expanded text:
iam tales estis, ut professae atque seruatae uirginitati ceteiam tales estis, ut professae atque seruatae uirginitati ceteris etiam moribus congruatis. ecce iam non solum homicidiis, sacrificiis diabolicis et abominationibus, furtis, rapinis, fraudibus, periuriis, ebriositatibus omnique luxuria et auaritia, simulationibus, aemulationibus, inpietatibus, crudelitatibus abstinetis, uerum etiam illa, quae leuiora uel sunt uel putantur, non inueniuntur nec oriuntur in uobis: non inprobus uultus, non uagi oculi, non infrenis lingua, non petulans risus, non scurrilis iocus, non indecens habitus, non tumidus aut fluxus incessus; iam non redditis malum pro malo nec maledictum pro milate uos in omnibus, ut coram deo inueniatis gratiam, ne superbis resistat, ne se exaltantes humilet, ne inflatos per angusta non traiciat: quamquam superflua sit sollicitudo, ne ubi feruet cari
Abbreviated transcription (Latin):
corde. hũilit̾ ad hũiłẽ uenite si amatis. ⁊ ne discedatis
ab illo ne cadatis. Qͥ ã timet ab illo disced̾e rogat. et
dicit. Nõ ueuiat mͥ pes suꝑbie. pergite uiam subli-¬
mitatis pede hũilitatis. Ip̃e exaltat hũilit̾ seꝗ̾tes.
quẽ descend̾e ñ piguit ad iacentes. Existimate aliqͦs¬
ĩ occulto superiores quib estis ĩ maĩfesto meliores. Cũ
alioꝵ bona fortasse ignota uobis benĩgne credũt᷑ a
nobis. ur̃a uobis nota ñ cõꝑacione minuũt᷑. s dile¬
ctõe furmãt᷑. Et q̃ forte adhuc desũt tanto dãt᷑ faci¬
liꝰ ꝗͣto desiderãt᷑ hũilius. Perscuerãtes ĩ numero ur̃o
p̃beant uobis exẽplũ. cadentes ã augeant timorem
ur̃m. Illd̾ amate ut imitemini. hoc lugete ne ĩfle-¬
mini. Iusticiã ur̃am nolite statuere. d̾o uos iudicãti
subdite. Ueniã peccatis donate alicnis. orate ꝓ ur̃is. fu¬
tura uigilando uitate. p̃t̾i̾ta cõficẽdo delete. Etce uir¬

Expanded text:
corde. humiliter ad humilem uenite, si amatis, et ne discedatis ab illo, ne cadatis. qui enim timet ab illo discedere, rogat et dicit: non mihi ueniat pes superbiae. pergite uiam sublimitatis pede humilitatis. ipse exaltat humiliter sequentes. quem descendere non piguit ad iacentes. in occulto superiores, quibus estis in manifesto meliores. cum aliorum bona forte ignota uobis benigne creduntur a uobis, uestra nobis nota non conparatione minuuntur, sed dilectione firmantur; et quae forte adhuc desunt, tanto dantur facilius, quanto desiderantur humilius. perseuerantes in numero uestro praebeant uobis exemplum; cadentes autem augeant timorem uestrum. illud amate, ut imitemini, hoc lugete, ne inflemini. iustitiam uestram nolite statuere, deo uos iustificanti subdite. ueniam peccatis donate alienis, orate pro uestris; futura uigilando uitate, praeterita confitendo delete. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tan offendatis. Si magñ amorẽ cõuigib deb̾etis. eũ ꝓp quẽ
cõuiges hr̃c noliusti. ꝗͣtũ amare debens: Toto uobis figa¬
tur in corde. qui ꝓ uobis fixꝰ est in cruce. Totũ teneat in
re ñ licet ꝓpquẽ ñ amastis qd̾ liceret. Sic amãtib mitem
⁊ huilẽ corde. nullã uobis suꝑbiã ꝑtimesco augꝰ ĩ libro deͦ¬
ra caritate. Et ea st̃ ĩ nr̃is officus gratiora. cõugiis.¬
q̃ cũ liceret nobis ñ s̃pẽdere. tũ cã dilectõis ĩpendinus. Un¬

Expanded text:
ffendatis. si ergo magnum amorem coniugibus deberetis, eum, propter quem coniuges habere noluistis, quantum amare debetis! toto uobis figatur in corde, qui pro uobis est fixus in cruce; totum teneat in re non licet, propter quem non amastis et quod liceret. sic amantibus mitem et humilem corde nullam uobis superbiam ra charitate, et eadem sunt in nostris officiis gratiora, quae eum liceret nobis non impendere, tamen causa dilectionis impendimus. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ri delectet. Cũ eis qui asserũt hoĩcm posse ĩ hac ui-¬
ta sũ ullo pͤcaco uiuere: ñ cõtendo. ñ cõtradico. for¬
tassis enĩ ex nrã miseria magnos metim᷑ ⁊ cõꝑantes
nos met ip̃os nobismet ip̃is ñ ĩtelligimꝰ. Qmͣto magñ¬
et d̾s caritas ẽ. Custos gͦ uirginitatis caritas. Locꝰ huiꝰ

Expanded text:
 contendo cum eis qui asserunt hominem posse in hac vita sine ullo peccato vivere: non contendo, non contradico. Fortassis enim ex nostra miseria magnos metimur, et comparantes nosmetipsos nobismetipsis , non intelligimus. Unet deus caritas est. custos ergo uirginitatis caritas; locus autem huius
Abbreviated transcription (Latin):
oculos ad celũ leuare ñ audebat onere ĩsqͥcatis. s ad eũ
q de celo descẽdit pondere caritatis. Nõ tͥ ꝓpono imitãdũ¬
publicañ hũilit̾ accusãtẽ delicta sua. s cimeo tͥ phariseum
suꝑbe lactãtẽ merita sua. Nõ dico esto qͣus illa cui dcm̃
est. dimutũt᷑ ei peccata multa qm̃ dilexit młtũ. s metu¬
o ne cũ modicsi t̾ diutti putas. modicũ diligas. Meruo¬

Expanded text:
oculos ad caelum leuare non audebat onere iniquitatis, sed ad eum, qui de caelo descendit pondere caritatis; non ibis adpublicanum humiliter accusantem delicta sua; sed timeo tibi pharisaeum superbe jactantem merita sua . Non dico, Esto qualis illa de qua dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum; sed metuo ne cum tibi modicum dimitti putas, modicum diligas . CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
modata. Si figurarũ oĩũ planarũ illa optima est que
circulo efficit᷑. in qua racio docuit nichil rẽ melius pũcto
atq potẽtius. qd̾ nullo dubitãte ꝑtib caret. Qͥd mirũ si¬
aut longitudine porrecta sit. aut lacitudĩe diffusa. aut
altitudĩe solidata : et tũ tãtũ ualeat ĩ corpore ut penes
eam sit regiaen oĩũ mẽbroꝵ. ⁊ qͣi cardo qͥdã iagẽdo
cũctarũ corꝑaliũ mocion̾  Cũ ã oculi mediũ q̃ pupilla
dicit᷑. nichil aliud sit ꝗͣ qd̾dam pũctũ oculi. ĩ quo tũ tãta
uis est ut eo dinudiũ celũ cꝰ meffabile spaciũ est ex aliquo
emiuẽti loco cerni collustrari ꝙ possit: ñ abhoret aĩmũ
a uero carere aĩmũ oĩ corporea magnitudine q̃ tͥb dcis

Expanded text:
m. Et si figurarum omnium planarum illa optima est quae circulo effingitur, in qua ratio docuit nihil melius esse puncto atque potentius, quod nullo dubitante partibus caret; quid mirum saut longitudine porrecta, aut latitudine diffusa, aut altitudine solidata; et tamen tantum valeat in corpore, ut penes eam sit regimen omnium membrorum, et quasi cardo quidam in agendo, cunctarum corporalium motionum? 24. Cum autem oculi medium, quae pupilla dicitur, nihil aliud sit quam quoddam punctum oculi, in quo tamen tanta vis est, ut eo dimidium coelum, cujus ineffabile spatium est, ex aliquo eminenti loco cerni collustrarique possit; non abhorret a vero animum carere omni corporea magnitudine, quae tribus illis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ loco qͥetissimo breui flabello approbari pͭ. qͦ ⁊̃ muscas
abigentes arrẽ cõmouemꝰ flatũ ꝙ sentimꝰ. Quod cũ
euenerit occultiore qͦdã motu celestiũ uel t̾renoꝵ cor¬
poꝵ ꝑ magñ spaciũ mũdi uentꝰ uocat᷑: ex diu̾sis ꝑtib
celi noĩa etiam diu̾sa sortitꝰ. Sola longitudo ñ nͥ ĩtel

Expanded text:
is quietissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex diversis partibus coeli n
Abbreviated transcription (Latin):
ropriam ꝗͣdam habitatõnẽ aĩe ac patriam dm̃ ip¬
sũ credo ẽẽ. a quo creata est. Sub̾am uͦ aĩe .i. unde¬
consbet noĩare ñ possũ. Nõ ciuĩ eã puto esse ex hiis u¬
sitatis notis q naturis qͣs istis corꝑalib scusib tãgunꝰ.
Nã neq ex t̾ra n ex aqua ueꝙ ex aere. n ex igne. n

Expanded text:
ropriam quamdam habitationem animae ac patriam Deum ipsum credo esse a quo creata est. Substantiam vero ejus nominare non possum: non enim eam puto esse ex iis usitatis notisque naturis, quas istis corporis sensibus tangimus. Nam neque ex terra, neque ex aqua, neque ex aere, neque ex ign
Abbreviated transcription (Latin):
gis hoc eis faciendũ est. qͥ dinussis uxorib adulteris.
cupiũt uiuere cõtinẽt̾. Tanto qͥppe debẽt᷑ et̃ sãctiores
mnisericordiores. ꝗͣto uolũt ẽẽ sanctiores. Ut ⁊ ad castĩ¬
tatẽ ĩ se ip̃is s̾uandã diuinitꝰ adiuuẽt᷑. dũ castitatem
ab uxorib uiolatã: ñ ip̃i humanitꝰ ulciscũt᷑. Et max¬
ime uox illa dnĩca eis ⁊ ĩ memoriã reuocãda. Q sũ
pͤcato est pͥor ĩ illã lapidẽ iaciat. Non aliqͦs t̾reat sar¬
cina cõtinẽtie. leuis erit si xp̃i erit. xp̃i erit si fides ał¬
fuerit. q̃ ĩpetrat a iubente qd̾ iusserit. Nõ eos frãgat
qd̾ uidet᷑ eoꝵ cõtinẽtia necessitatis ẽẽ ñ uolũtatis. faci
boñ cõfidũt. Seͥꝑata cõiugia locũ ducendi alias mori¬
endo aꝑuerĩt. claudat᷑ ex uoto qd̾ patet ex licito: et
qd̾ erat necessitate ceptũ fiat caritate ꝑfc̃m. Quidã¬
uiri ꝓꝓt̾ea se feminis suꝑiores ẽẽ arbitrãt᷑ ne pudicitia

Expanded text:
gis hoc eis faciendum est, qui dimissis uxoribus adulteris cupiunt uiuere continenter. tanto quippe debent esse misericordiores, quanto uolunt esse sanctiores, ut castitate in se ipsis seruanda diuinitus adiuuentur, dum castitatem ab uxoribus uiolatam nec ipsi humanitus ulciscuntur. et maxime uox illa dominica eis est in memoriam reuocanda: qui sine peccato est, prior in illam lapidem iaciat. non qui cina continentiae; lenis erit, si Christi erit; Christi erit, si fides aderit, quae impetrat a iubente quod iusserit. non eos frangat, quod uidetur eorum continentia necessitatis esse, non uoluntatis, quia  etiamsi separata coniugia locum ducendi alias moriendo aperuerint, claudatur ex uoto, quod patet ex licito et quod erat ex necessitate coeptum, fiat caritate perfectum. tapropterea se feminis superiores esse arbitrantur, ne pudicitia
Abbreviated transcription (Latin):
ac femine. celibes ⁊ ĩnupte. ꝑgite ꝑ seuerãt᷑ ĩ finẽ. laudate do¬
miũ dulcius quẽ cogitatis uberiꝰ. Sperate feliciꝰ. cui seruicis
ĩstantiꝰ. aAmate ardẽtiꝰ cui placetis attentius. lũbis accinctis
⁊ luc̾nis ardentib expectate dñm qñ ueniat a nuptiis. Uos
afferetis ad nuptias agni cãticũ notũi qd̾ cautabitis ĩ ey¬
tharis ur̃is. ñ utiq tale quale cãtat uniuersa t̾ra cͥ dr̃¬

Expanded text:
ac feminae, caelibes et innuptae; pergite perseveranter in finem. Laudate Dominum dulcius, quem cogitatis uberius; sperate felicius, cui servitis instantius; amate ardentius, cui placetis attentius. Lumbis accinctis et lucernis ardentibus exspectate Dominum, quando veniat a nuptiis . Vos afferetis ad nuptias Agni canticum novum, quod cantabitis in citharis vestris. Non utique tale quale cantat universa terra, cui d
Abbreviated transcription (Latin):
sos testes susãna defendit᷑. tociens a falso crimine libe¬
rat᷑. et multo maiore negotio. Tũc enĩ uni cõuigate:
nc̃ oĩb. tc̃ de occulto ⁊ falso adulterio nc̃ de uero ⁊ ma¬
nifesto conubio crinen ĩtendit᷑. Tũc una mulier ex
co qd̾ iniqui seniores dicebãt. nc̃ ã oẽs mariti ⁊ uxores ex
co qd apłt dicere uoluit accusat᷑. Dapnatõnẽ dipe urani¬

Expanded text:
sos testes Susanna defenditur, totiens a falso crimine liberatur et multo maiore negotio. tunc enim uni coniugatae, nunc omnibus; tunc de occulto et falso adulterio, nunc de uero et manifesto conubio crimen intenditur; tunc una mulier ex eo quod iniqui seniores dicebant, nunc omnes mariti et uxores ex eo, quod apostolus dicere noluit, accusantur. damnationem quippe u
Abbreviated transcription (Latin):
normã quãdã sacramẽti amisisse. ñ ad uite bone meri¬
tũ. s ad ordinatõis eccͤstice siguaculũ necessariũ. Ac ꝑ
ditas xp̃o. Ica nr̃ autistes unius uxoris uir sigͣt ex oĩb
In nr̃is nuptiis plus ualet scĩtas sacͤmẽti. ꝗͣ fecũditas ute¬
Quisqͥs boñ negat ignorat dm̃ oĩũ bouoꝵ. a celestibus
ad t̾rena. ab ĩmortalib usq ad. mortalia. creatorẽ. Boñ¬
sc̃ nuptie ĩ qͥb tãto meliores st̃ cõiugati ꝗͣto castiores
ac fideliores dñi timet maxie si filios qͦs carnalit̾ desi¬

Expanded text:
amenti amisisse, non ad uitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessarium. ac per ditas Christo, ita noster antistes unius uxoris uir significat ex omnibus ippe nuptiis plus ualet sanctitas sacramenti quam fecunditas utequisquis bonum negat, ignorat Deum omnium bonorum a coelestibus usque ad terrena, ab immortalibus usque ad mortalia creatorem. Ho nuptiae, in quibus tanto meliores sunt conjugati, quanto castiores ac fideliores Deum timent, maxime si filios quos carnaliter desi
Abbreviated transcription (Latin):
habitu habebat. Ab cis qui corrũpũt mores bonos colloqͥis
recusanti. Tu gͦ melior ꝗͣ abraham : Qd̾ ille cũ audierit. ñ
ꝑrurbet᷑. uͭͨ audeat dicere melior. uͭ a ꝓpoĩto dilabat᷑. Iud̾
enĩ ñ uere dicit. hoc ñ recte facit. S dicat. Ego ꝗͣ ñ sũ me¬
lior q abiahani s melioi est castitas celibũ. ¶ castitas nup.¬
tiarũ. quarũ habra hã umnã habebat ĩ usu. ãbas ĩ habitu.
caste qͥppe cõuigalit̾ iuxit. esse ã caste sũ cõuigio potuit. s
ñ oportuit. Ego uͦ ñ utor faciliꝰ ñ utor nuptiis qͥbus est uiꝰ
abraham. ꝗͣ sic utar nuptus ꝗͣadmodũ est usus abrahã. Et
id̾o melior sũ illis qͥ ꝑ aĩ ĩ cõtinẽtiã ñ posst̃ qd̾ ego. ñ uus qͥ

Expanded text:
 hoc ab eis qui corrumpunt bonos mores colloquiis enti et nuptias recusanti, Tu ergo melior quam Abraham? Quod ille cum audierit, non perturbetur; nec audeat dicere, Melior, nec a proposito delabatur: illud enim non vere dicit, hoc non recte facit. Sed dicat, Ego quidem non sum melior quam Abraham, sed melior est castitas caelibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste quippe conjugaliter vixit: esse autem castus sine conjugio potuit, sed tunc non oportuit. Ego vero facilius non utor nuptiis quibus est usus Abraham, quam sic utar nuptiis quemadmodum est usus Abraham: et ideo melior sum illis qui per animi incontinentiam non possunt quod ego
Abbreviated transcription (Latin):
uenialit̃ alias dãpnabilit᷑. Qsquis uͭ eis ꝓp hoc utit᷑ qd̵ data
Propt̃ solos etiã filios cõnubia copulare cupientes: ut ã¬
lent dũtaxat ĩ caritate. de corde puro ⁊ ꝯscĩa bona. ⁊ fi¬
de ũ ficta. multo ciciꝰ ciuitas d̾i cõpleret᷑. ⁊ acceleuat᷑ ⁊̾
ꝓlabit᷑ ultra ꝓpagandi necessitatẽ uenialis fit ĩuxore. in
meretrice dãpnabilis. Iste ã qͥ est ꝯͣ na᷑m execrabilit̾ fit ĩ¬
atoris ⁊ ordo creature. ut ĩ rebus ad utẽdũ cõcessis etiã cũ
modus excedit᷑. longe sit tolerabiliꝰ ꝗͣ ĩ eis q̃ ñ cõcessa sũt
uel unꝰ uel rarꝰ excessus. Et id̾o ĩ re cõcessa ĩmod̾atõ cõui¬
gis ne ĩ rem ĩ cõcessã libido ꝓrũpat toleranda est. Hinc
est eriã ꝗ longe minꝰ peccat qͣlibet assidiuis ad uxorem
quẽ uel rarissimꝰ ad forncatõnẽ. Cũ uͦ uir mẽbro mulie¬
ris ñ ad hoc cõcesso uti uoluerit. turpior est uxor si ĩ se

Expanded text:
uenialiter, alias damnabiliter. quisquis uero eis propter hoc utitur. propter propter solos filios conubia copulare cupientes, ut amlent dumtaxat in caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta! multo citius dei ciuitas conpleretur et adceleraretur t ultra propagandi necessitatem, venialis sit in uxore, in meretrice daatoris et ordo creaturae, ut in rebus ad utendum concessis, etiam cum modus exceditur, longe sit tolerabilius quam in ea, quae concessa non sunt, uel unus uel rarus excessus. et ideo in re concessa inmoderatio coniugis, ne in rem non concessam libido prorumpat, toleranda est. hinc est etiam, quod longe minus peccat quamlibet adsiduus ad uxorem quam uel rarissimus ad fornicationem. cum uero uir membro mulieris non ad hoc concesso uti uoluerit, turpior est uxor, si in se,
Abbreviated transcription (Latin):
icunio. s iusticia sacrilegio. n ħ nuptie uͥgmitati. s fides
ĩpietati p̃fertur. Ad hoc boni ⁊ iusti ieuinãt iusti cũ opꝰ est
prandent. ut tãꝗͣ de bouis dñi qd̾ iustũ est ⁊ eqũ seruis cor¬
porib p̃beant. Ad hoc sacrilegi ieiunãt ut demõib seriui
ministrabãt. S melus qͥ oẽm sub̾am suam dimiserũt ut

Expanded text:
ieiunio, sed iustitia sacrilegio neque hic nuptiae uirginitati, sed fides inpietati praefertur. ad hoc enim iusti, cum opus est, prandent, ut tamquam boni domini quod iustum et aequum est seruis corporibus praebeant; ad hoc autem sacrilegi ieiunant, ut daemonibus seruiministrabant; sed melius qui omnem suam substantiam dimiserunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rebus etiã corporeis ⁊ abiectis magñ aĩ boñ est. Et id̾o salu¬
ti eã qͦꝙ corporali qua uita ista cõtinet᷑ certũ est debere
p̃ponere. Et enĩ si exigua palea ꝓ multo auro nulla res
est penez fides tñ cũ ĩ negotio palee sic̃ ĩ auri sĩcera serua¬
t᷑: ñ id̾o minor est qr ĩ re minore seruat᷑. Cũ ad peccatũ
ad mutẽdũ adhibet᷑ fides. mirũ si fides appellanda est. uerũ¬
tñ qͣliscũꝙ sit si et ꝯͣ ip̃a fit peiꝰ fit. Nisi cũ ꝓꝓca deserit᷑ ut
ad uerã fidẽ ac legitimã redcat᷑ .i. ut peccatũ emẽdet᷑ uolũ

Expanded text:
rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est; et ideo eam saluti quoque corporali, qua etiam uita ista continetur, certum est debere praeponi. etsi enim exigua palea prae multo auro paene res nulla est, fides tamen, cum in negotio paleae sicut in auri sincera seruatur, non ideo minor est, quia in re minore seruatur. cum uero ad peccatum admittendum adhibetur fides, mirum si fides appellanda est; uerumtamen qualiscumque sit, si et contra ipsam fit, peius fit, nisi cum propterea deseritur, ut ad ueram fidem ac legi
Abbreviated transcription (Latin):
iugio. ⁊ si emarcuit ardor ctatis ĩter masculũ ⁊ feminam.
gͦ fides houoris ⁊ obseqͥoꝵ ĩuicẽ debitoꝵ ab alterutro
sexu etiã lãguescẽtib ⁊ ꝓpe cadauerinis utrisq mẽbris.
t᷑ honestatẽ. ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copła¬
tio cõiugalis. Demde qr repͥmit᷑. ⁊ qͦdã mͦ uerecũdius estu¬
at cõcupiscẽcia carnis quã tẽperat parẽtalis affectꝰ. Int̃ ce

Expanded text:
jugio, etsi emarcuit ardor castitatis inter masculum et feminam, atur fides honoris et obsequiorum inuicem debitorum ab alterutro sexu, etiamsi languescentibus et prope cadauerinis utrisque membris,tur honestatem, ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copulatio coniugalis, deinde quia reprimitur et quodam modo uerecundius aestuat concupiscentia carnis, quam te
Abbreviated transcription (Latin):
ymana na᷑ magũ ht̃ ⁊ naͣle boñ. uĩ quoq amicicie. ob
hoc ex yno d̾s uoluit oẽs hores cõdere. ut in ip̃a soci¬
etate ñ sola similitudine generis. s etiã cognatõis iũcu¬
lo cenerẽt᷑. pͥma itaq naturalis huniane societatis copu¬
iuĩ cõiũctõis in latere.yude illa detracta formata est.
ĩtuent᷑. Sñ coeũdi ãplexu alio aliqͦ mͦ si ñ pectassent ha-¬
bituri filios eẽnt ex munere oĩpotẽtissimi creatoris qui

Expanded text:
ale bonum, uim quoque amicitiae, ob hoc ex uno deus uoluit omnes homines condere, ut in sua societate non sola similitudine generis, sed etiam cognationis uinculo tenerentur. prima itaque naturalis humanae societatis copuuim coniunctionis in latere, unde illa detracta formata est. ive ergo sine coeundi complexu alio aliquo modo, si non peccassent, habituri essent filios ex munere omnipotentissimi Creatoris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sanitas. ⁊ nulla indigentia. ⁊ nulla fatigatio aderit corpo¬
lam paceni ⁊ in corpore solam sanitatẽ. hoc enĩ ĩ eis ꝑfi¬
ciet᷑ post hãc uitã. qd̾ ĩ hac uita plus diligũt. Qui ã male
utũtur tanto mentis bono. ut extra eã uisibilia magis
a pace. ⁊ sũmis difficultatib ĩplicabũt᷑. Initiũ enĩ difficul¬
tatis est bellũ acꝙ cõtentio. Et hoc significare arbittor ꝗ
Et qui sitire ⁊ esurire uolũt. ⁊ in libidinẽ ardescere. et
defatigari ut libent̾ edaut ⁊ bibant. ⁊ cõcũbant. ⁊ dor¬
est spectare. contẽdere. mãducare. bibere. cõcũbere dor¬
mire. ⁊ ĩ cogitatione sua ñ aliud ꝗͣ fãtasmata de tali ui
ta ãplexari colligũt ãplexari. Et ex eoꝵ fallatia suꝑsti¬
cionis uł ĩpietatis regulas fingere. qͥbus decipiũt᷑. ⁊ qͥbus
ĩherẽt. qi ñ bñ utũt᷑ talento sibi cõmisso .i. mẽtis acie. qͣ
uident᷑ oẽs qͥ docti aut urbani aut sa faceti noĩant᷑ ex¬

Expanded text:
sanitas et nulla indigentia et nulla fatigatio aderit corpolam pacem, et in corpore solam sanitatem: hoc in eis enim perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. Qui ergo male utuntur tanto mentis bono ut extra eam visibilia magis a pace, et summis difficultatibus implicabuntur: initium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc significare arbitror qu operandi; et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescere, et defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dorest spectare, contendere, manducare, bibere, concumbere, dormire, et in cogitatione sua nihil aliud quam phantasmata quae de tali vita colligunt amplexari, et ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas figere, quibus decipiuntur et quibusia non bene utuntur talento sibi commisso, id est mentis acie, qua videntur omnes qui docti aut urbani aut faceti nominantur, ex