comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod positum ẽ: de ꝑcussa maxilla. omĩa
significet quȩ sic ingerunt᷑ ab in ꝓbis. ut
restituinon possint nisi uindicta: scd̾m
quod positum ẽ. de uestim̃to omĩa signifi
auferri. ut uindicta debeatur: t̃ciimua
ex utroq confectum sit. ut et sinc unuies
oy cum umdicta posit resticui. Nans p
indebitam iuolent̾ exig̾e sine ulo indie
acut facit qui angariat hominem inpsi
omib generib inuiriarum: domin dr
patientissimum & misericordissimũ. ea
ra ꝑferenda paratissimum animũ rpũmã
nisi ȩtiã prestes beneficium quantumpts
consequent̾ adiungit et dicit. Omĩ ptai
dã. & qui uoluerit mutuart atẽ: ne ait
fueris. O mĩ petenti inquit. non pmĩa pton
ut io des. quod dare honeste & iuste poces
Quidsi enim peccuniã petat. qua innartn
conet᷑ oppͥmere: Quid si postremo stuprua re¬
tat: S ne multa ꝑsequar. quȩ sunt mage¬

Expanded text:
quod positum est de percussa maxilla, omnia quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic ingeruntur ab improbis, ut restitui non possint nisi vindicta: secundum quod positum est de vestimento omnia significet auferri, cui vindicta debeatur: tertium vero ex utroque confectum sit, ut et sine vindicta et cum vindicta possit restitui. Nam qui operam indebitam violenter exigit sine ullo judicio, sicut facit qui angariat hominem improbomnibus generibus injuriarum Dominus docet patientissimum et misericordissimum, et ad plura perferenda paratissimum animum christianisi etiam praestes beneficium quantum potes, consequenter adjungit, et dicit: Omni petenti te da, et qui voluerit mutuari a te, ne aversatus fueris. Omni petenti, inquit; non, omnia petenti: ut id des quod dare honeste et juste potes. Quid si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur opprimere? quid si postremo stuprum petat? Sed ne multa persequar quae sunt innume
Abbreviated transcription (Latin):
& tanquã incorruptissimã uerissimamq honorant.
qui adũsus corporales uindictas quȩ sũt
in ueteri testam̃to. nescio qua oecitate acer¬
rime seuiunt. quo animo & qua distribu¬
cione demporum factae sint omĩno nesciencẽ.
Tenebitur ergo in hoc inuiriarum gen̾e.
quod ꝑ iundictam luitur. iste ͦ xpĩanis:
modꝰ: ut accepta inuiria non surgat odi¬
um. s infirmitatis miscõia paratꝰ sit animꝰ
plura ꝑpeti. nec correctionem negligat. qua
uł consilio uł auctoritate uł potestate uti
potest. Aliuo iniuriar̃ gͥnus ẽ: qd integrũ
restitui potest. Cuius dnȩ species. una
ad peccuniam: alt̃a ad oꝑam ꝑtinet. Qua¬
ꝓpter illius de tunica uestim̃to. huius de
angaria mille passuũ & duo milium exem¬
pla subiecta sunt: quia et reddi uestim̃tum
potest. & quem adiuuaris oꝑa. potest de
etiam ipse siopus fuerit adiuuare: nͥ forte
ita potuis as distingendumẽ. ut prius

Expanded text:
et tanquam incorruptissimam verissimamque honorant, et tanquam incorruptissimam verissimamque honorant, qui adversus corporales vindictas quae sunt in Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerrime saeviunt, quo animo et qua distributione temporum factae sint omnino nescientes. 66. Tenebitur ergo in hoc injuriarum genere, quod per vindictam luitur, iste a Christianis modus, ut accepta injuria non surgat in odium, sed infirmitatis misericordia paratus sit animus plura perpeti; nec correctionem negligat, qua vel consilio, vel auctoritate, vel potestate uti potest. Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et reddi vestimentum potest; et quem adjuveris opera, potest te etiam ipse, si opus fuerit, adjuvare. Nisi forte ita potius distinguendum est, ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
ubro hetici qui adu̾sint᷑ uet̾i testam̃to. nolẽ
eteoe: paulum apłm quẽ nobcum legunt
intueant᷑ dicentem de quodiã peccatore. quẽ
tãidit rathanȩ in int̾itum carnis. ut anima
saluasit. St si nolunt huic mortẽ intelige
fortine enim incertum ẽ. quamlib iuindie¬
tam psathanam factam ab aplo fateantdir.
quos uon eum hodio s amore fecuse mani¬
sestat. ulud adiectum ut anima sit calua.
Aut in illis ubris quib ipsi magnam
tribuunt auctoritatem animadu̾tunt quod
dicimus: ub scriptum ẽ. apłm thomam
inp̃catum cuidã a quo palma ꝑcussus eẽt atͦ¬
cissimȩ mortis supplicium. animam eiꝰ tam̃
commendat ᷑ ut in futo ei scło parceret᷑: cuius
a leone occisi acet̾o corpore discerptã manũ
canis intulit mensis: in quib conuniabat᷑
apłs. Cui scriptiuȩ licet nob̃non ered̾e. ñ enim
ẽ in catholico canone. illi tamen eam& legxt

Expanded text:
libro haeretici qui adversantur Veteri Testamento, nolunt libro haeretici qui adversantur Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt, intueantur dicentem de quodam peccatore quem tradidit satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere fortasse enim incertum est, quamlibet vindictam per satanam factam ab Apostolo fateantur: quod non eum odio, sed amore fecisse manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut in illis libris quibus ipsi magnam tribuunt auctoritatem, animadvertant quod dicimus, ubi scriptum est apostolum Thomam imprecatum cuidam, a quo palma percussus esset, atrocissimae mortis supplicium, anima tamen ejus commendata, ut in futuro ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi, a caetero corpore discerptam manum canis intulit mensis in quibus convivabatur Apostolus. Cui scripturae licet nobis non credere; non est enim in catholico canone: illi tamen eam et legunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nitus inperato cum et alii multi magni & diuini
temere fecerint. De quo helia cum exemplum
dedissent discipłi domino cõmemorantes quid
ub eo factum sit. ut ȩciam ipsis daret potesta¬
dem petendi de cȩloignem. ad consumend um
eos qui sibi officium non p̃berent: rep̃hendit
in eis dñs. non exemplũ prophe scĩ. s ignoran¬
tiam uindicandi. que adhuc erat in rudibus.
animaũtens eos ñ amore correctionis. s odio
desid̾are uindictam. Itaq postea qͣ. eos docu¬
it quideẽt dilig̾e ꝓximum tanqͣ. se ipsum:
infuso ȩtiã spũ scõ. quem .xͣ. dieb completis.
p̾ ascensionem suã desuꝑ ut ꝓmiserat mint:
ñ defuerut᷑ tales uindictȩ. ꝙͣ uis multo rariꝰ
quã in uet̾i testam̃to. Lbi enim ex maiore.
parte seruientes timore p̃mebant̾: hic autem
maxime dilectione libi nutebant᷑. Nama
ũbis apłi pet̾. ananias &r uxor eiꝰ. sicut m
atib apłorum legimus. ex animes cecidũt:

Expanded text:
nitus impetrato , cum et alii multi, et divini magni nitus impetrato , cum et alii multi, et divini magni temere fecerint. De quo Elia cum exemplum dedissent discipuli Domino, commemorantes quod ab eo factum sit, ut etiam ipsis daret potestatem petendi de coelo ignem, ad consumendos eos qui sibi hospitium non praeberent, reprehendit in eis Dominus, non exemplum prophetae sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus, animadvertens eos non amore correptionem, sed odio desiderare vindictam . Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto, quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper, ut promiserat, misit , non defuerunt tales vindictae, quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes timore premebantur; hic autem maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus, sicut in Actibus Apostolorum legimus
Abbreviated transcription (Latin):
laibit multis. Seruus qui nescit uoluntatem
dñi sui ce non facit digna: plagis uapulabi
que ꝑ etadem odisse nondum potest. Hincã
aptissimum exemplum dat̾. quo satis ap¬
parat posse peccatum amore pot̾iꝰ uindica¬
⁊. quam inpunitum relinqͥ: ut illũ qͣuem
uindicat. ñ pęna miserum. s correctione.
beatum uelit. paratꝰ tam̃ si opus sit. ȩquo
animo plura tolerare ab eo illata quẽ uult
ee correctum: siue in eum habeat potestatem
cercendi. siue ñ. habeat. Magni autem et
sci uiri. qui iam optime scirent mortẽ istam
que animam dissoluit a corpore ñ ẽẽ. for¬
midandã. scđ̾m eorum tam̃ animum qui
ilam timerent ñnulla peccata morte puni
tunt: quo ce uiuentib utił metꝰ incut̾et᷑.
ꝑilis qui morte pumebantur non ipsa¬
mors noceret. sed peccatum quod augeri possoe.
si uiuerent. Non temere illi uidicabant: quib
tale iudicium donau̾at ds̃. Inde ẽ. quod helias
multos morte asficit. & ꝓpria manu et igne diui¬

Expanded text:
us autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit quem per aetatem odisse nondum potest. Hinc enim aptissimum exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correctione beatum velit; paratus tamen, si opus sit, aequo animo plura tolerare ab eo illata, quem vult esse correctum, sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. 64. Magni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore, non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui ierunt, quo et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsmors noceret, sed peccatum, quod augeri posset si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu , et igne divi
Abbreviated transcription (Latin):
es sicuti ẽ. in celestib angłis: ut nulla ao¬
uern tas resustat nẽ beatudini quod ẽ pax.
Item fut uoluntis dui. recte intelligitur.
ebedi ũ preceptiscus ncut incelo et int̾r

Expanded text:
Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adDei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in ter
Abbreviated transcription (Latin):
st quẽquã doceri ꝑ hominem. s sint om̃sut
smptum ẽ. docibiles dĩ: dem̃ beata inta
cȩlestes angłi scĩssimi atq beatissimi solo dõ
illustrante sapientes et beati sunt: quia et
hoc ꝓmisit dñs suis in resurrectione. erunt
inquit sicut angłi in celis. Et idõ post illã
petionem qua dicimus adueniat regnũ tuũ:¬
et in terra: idẽ. sicut in angłis qui sunt in
cęlis sit uoluntas dua. ut omĩno tibi adhe¬
reant. teq ꝑfruantur nullo errore obnu¬
bilante sapientiam corũ. nulla miseria
inpediente beatitudinẽ corũ: ita fiat iN
scĩs tius qui in terra sunt & deterrã ad qd
corpus attinet facti sunt. et qͣmuis in ce¬
lestem habitationẽ atq immutationẽ. tam̃
de terra assumendi sunt. ad hoc respicit
ȩtiã illa angłorum predicatio. gła mexceisis
dõ. et interra pax hominib bone uolunta¬
s: ut cum p̃cesserit bona uoluntas nrã que
uoe intẽ sequitur. ꝑficiatur in nob uotun

Expanded text:
sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles Deo . Deinde beata vita coelestes angeli sanctissimi atque beatissimi solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut angeli in coelis . Et ideo post illam petitionem qua dicimus: Fiat voluntaet in terra. » Id est sicut in angelis qui sunt in coelis voluntas tua est, ut omnino tibi adhaereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum: ita fiat in sanctis tuis, qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facta sunt: et quamvis ad coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Item fiattiam illa Angelorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : ut cum praecesserit bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
tescendo. comendat unius dĩ nom̃ ꝑ admi
diem. cum euangłium p̃dicatum suerit in
omibus gentib : quȩ res ꝑtinet ad sanctisi¬
cationem nominis dĩ. Non enim et hic ita
dicdum ẽ. adueniat regnum tuũ: quasi
nunc ds̃ non regnet. S forte quis dicat ad¬
ueniat dictum eẽ. int̾ra: quasi uero non ȩtiã
ipse nunc regnet interra semꝑq in ea reg¬
nau̾it ã consticutione mundi. adueniat gͦ
accipiendum ẽ. manifestetur hominibus.
Quemadmodũ enim ȩtiã presens iux absẽs
ẽ cecis. et eis qui ocłos daudunt: ita dĩ regnũ
quamuis nũsqͣm discedat de t̃ris. tamen
absens ẽ. ignorantib Nulli autẽ licebit
ignorare dĩ regnum: cum eiꝰ unigedlis non
solum inteilibilit̃ s etiã uisibilit᷑ in homi¬
ne dnĩco de celo uen̾it. uidicaturꝰ uiuos
et mortuos. P ost quod iudicium idẽ cũ dis¬
eredio ꝙ seꝑatio ustorũ ab iniustis facta sue¬
t itamhabitabit iustos deus. ut nõ opus

Expanded text:
tescendo, commendat unius Dei nomen per adtescendo, commendat unius Dei nomen per addiem, cum Evangelium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Adveniat dictum esse in terram. Quasi vero non etiam ipse nunc regnet in terra, semperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam discedat de terris, tamen absens est ignorantibus. Nulli autem licebit ignorare regnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ qui es incęlis. in cordib uistorum esse
dictum tanqͣm in demplo scõ suo: simu
ȩtiam ut qui orat. in se quoq uelit h¬
bitare quem inuocat. et cum hoo asfectat.
teneat iusticiam: quo mun̾e. inuitatur
ad inhabitandũ animum deus. Iam uidi¬
amus quȩ sint pecenda. Dictum enĩ quiss
qui petitur. et ubi habitat. Primum aliꝰ
omĩum quȩ petẽntur. hoc ẽ scĩficetur n
dium. Quod non sic petitur quasi non sit
minib idẽ. ita illis innotescat deus. ut nõ
eristiment. iliquid scĩus: quod magis osfẽ¬
dere timeant. Neq enim quia dictumẽ.
notus in iudea deus. in isrł magnũ nom̃
aꝰ. sic intelligendũ ẽ: quasi alibi minor
sit. alibi maior. S ibi magnum ẽ. nomen
eiꝰ: ubi ꝓ suȩ maiestatis magnitudine no¬
minatur. Ita ibi dr̃. scm̃ nom̃ eius: ubi
cũ uen̾atione & offensionis aimore nomira¬
ur. Et hocẽ. quod nunc agitur: dũ euã¬
gelium adhucusq ꝑ diuersas gentes inno¬

Expanded text:
noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit minibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes inno
Abbreviated transcription (Latin):
partes deseruerit qui ubiq p̃sens ẽ. o
locorum spacus s maiestatis p̃sentia: se
ãmoneatur animus ad naturã excelieto
se conũtere. idẽ. ad deum: cũ ipsum crpx
eius quod trenumẽ. ad corpꝰ excellentur:
ad corpus gȩleste conu̾titur. Conuenit etan
gradib religionis. & plurimũ expedit. ⁊
omĩum sensib et paruulorũ et magnani
bene sentiatur de deo. Et ideo qui uisibie
adhuc pulcritudinib dediti sunt. nͣ poe
aliquid incorporeum cogitare: qm̃ naei
nio eorum. si deum quem adhuc coporet
cogitant in celo potius credant eẽ qui ita
querant in anima qͣm in corpore ȩca
gelesti. & cum cognou̾int quantũ dba
inter peccatoꝵ animas et ustorum sitt
ñ audebant cũ adhuc carnaliter sapent.
eũ interra collocare s incęlo: sic postea
meliori fide uł intelligentia magis eũ man¬
mis iustorũ quã in peocatorum requiant.
Recte gͦ intelligitur quod dictum ẽ. pat̃

Expanded text:
partes deseruerit, qui ubique praesens est, non partes deseruerit, qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia, sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum ipsum corpus ejus quod terrenum est, ad corpus exur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam nnio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam iquaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
iem uocatus et dicat: pater nr̃ qui es inceł.
idẽ. in scĩs et iustis. Non enim patio locorũ
continetur deus. Sunt autem &li excellen¬
cia quidem mundialia corpora: s tamen
corpora quȩ nõ possunt eẽ. nisi in loco hͣ m
cęlis tanqͣm in suꝑiorib mundi parcibus.
locus dĩ cẽ. creditur : melioris miti sunt a¬
ues. quarum uitaẽ. dõ uicinior. Non
autem scriptum ẽ. Prope ẽ dominꝰ excel¬
sis hominib aut eis qui in montib nabitãt.
magis ꝑtinet ad humilitatẽ. S quemad¬
modum terra appellatus ẽ. peccator
cũ ei diccum ẽ. t̾ra es et int̾ram ibis: sic clũ
iustus ẽcontio dici poteit. Iustis eñĩ dr̃
Templum dĩ scanctũ ẽ quod estis uos. Qua¬
ꝓpter si in templo suo habitat ds̃. et scĩ
qui es in sc̃ĩs: et accõmodatissima ista sm
inter tustos et peccatores: quantum corg¬
lit inter celum et inter terrã. Cuiuism
signis indȩ grã. cum ad orationem simnus

Expanded text:
tem vocatus, et dicat: Pater noster, qui es in coelis, tem vocatus, et dicat: Pater noster, qui es in coelis, id est in sanctis et justis; non enim continetur Deus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corpora, sed tamen corpora, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris meriti sunt aves, quarum vita est Deo vicinior. Non autem scriptum est, Prope est Dominus excelsis hominibus, aut eis qui in montibus habitant:magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est, Terra es, et in terram ibis : sic coelum justus e contrario dici potest. Justis enim dicitur, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo habitat Deus, et sancqui es in sanctis. Et accommoe videatur inter justos et peccatores, quantum corporaliter inter coelum et terram; cujus rei significandae gratia cum ad orationem stamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ris ȩtatis. ab eo ipso patrem uocare ꝑmittatur:
sine dubio trepidabit. nec facile audebit cogi¬
tans humilititem gen̾is sui: et opum indi¬
gentiam: et plebeiȩ ꝑsonȩ uilitatẽ. Quanto
ergo magis trepidandum ẽ. appellare deum¬
patrem.sitanta ẽ. labes. tanteq sordes in mori¬
bus. ut multo uistius eas ãsua coniunctione.
deus expellat: quã ille senator cuiussus men¬
dici egestatem: quando quidẽ ille hoc contẽp¬
nit in mendico. quo et ipse potest humanar̃¬
rerum fragilitate deuenire: ds autẽ in sor¬
nullo quod hic sumptu. s bona sola uolun¬
tade comꝑari potest. Ammonent᷑ etiã hic
diuites uł gen̾e nobiles scd̾m scłm. cũ xpĩa
ni faca fuerint. non su̾bire aduersus paupes
et ignobiles: qnĩ simul dicũt dõ pater ñr
quod non possunt uere acpie dicere. nin se
sis̃ eẽ. cognoscant. Utatur ergo uoce noui
testam̃a. popłs nouus. ad ȩtnam heredita¬

Expanded text:
ris aetatis ab eo ipso patrem vocare permittatur; ris aetatis ab eo ipso patrem vocare permittatur; sine dubio trepidabit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sorsit; quod nullo sumptu, sed sola bona voluntate comparari potest. Admonentur etiam hic divitesni facti fuerint, non superbire adversus pauperes et ignobiles, quoniam simul dicunt Deo Pater noster; quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres esse cognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti populus novus ad aeternam haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
filii ẽẽ. peccando noluerũt: exceptis eis quȩ
in propha dicuntur de fut᷑o popło xpĩano
quod patrem deum eẽt habiturus. scđm
ulluo euangłicum. dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri. A płs autẽ paulꝰ dicit. Quamoui
heres paruulus ẽ. nichil differt a seruo: et
sp̃m adoptionis nos accepisse cõmemorat. ain
coheredes. et in adoptionẽ filiorũ ueniamus
dicimus patͣ nrͣ : quo nomine et caritas ex¬
citatur. Quid enim carius filiis debet esse
quã pater. et supplex affectus. Cum hoĩes
dicunt dõ pater nr̃. et quedã impetrandi
presũptio que petituri sumus: cum prius.¬
quam aliquio peteremus. tã magnũ donũ
accepimus. ut sina mur dic̾e pater nr̃ deo
Quid enimiam non det filiis pecentib cum
hoc ipsum ante dedit. ut filii cẽnt: Postre¬
mo quanta cura animum tangit. ut qui
dicit pater nrͣ: tanto patre nõ stͥ dignus:
Si enim quisquam plebei senatorem grandio¬

Expanded text:
filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum illud evangelicum, Dedit eis potestatem filios Dei fieri : apostolus autem Paulus dicit, Quamdiu haeres parvulus est, nihil distat a servo; et spiritum adoptionis nos accepisse commemorat, in qcohaeredes, et in adoptionem filiorum veniamus,dicimus, Pater noster. Quo nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicunt Deo, Pater noster: et quaedam impetrandi praesumptio, quae petituri sumus; cum priusquam aliquid peteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatorem grandio
Abbreviated transcription (Latin):
Cum omĩ deprecatioẽ. benuolẽtia
boncilianda sit eius quem dep̃camur.
deinde dicendum quid dep̃cemur. laude¬
illius ad quem oratio diritur. solet beniuo¬
lentia conciliari : ꝙ hoc morationeͥs pͥnci¬
pio poni solet. in quo dominus nr nichil
aliud nos dicere iussit nisi pat̾᷑ nr̃ quies in
cȩlis. Oulta dicta sunt in laudem dĩ. quȩ ꝑ
om̃s scãs scripturas uarie lateq disfusa: po¬
terit quisq consid̾are cum legit. Nusquam
tam̃ inuenitur preceptum popło isrł ut di
carnem adhuc uiuentib Hoc audem dico.
cum mandata legis acciꝑent: quȩ obserua¬
re uidebantur. Nam propħȩ sepe ostendunt
eundem dnm̃ dm̃ ęciã eo patrem corum esse
potuisse : siab eius mandatis ñ errarent. sic̃ci
ẽ. illud. filios genui et exaltaui: ipsi autem¬
me spreuerunt. Et illud. Ego dixi dii estis:
m̃s : et si pader sum. ubi ẽ. honor m̾s: et
alia ꝑmulta. ubi arguuntur uidei. quod

Expanded text:
Cum in omni deprecatione benevolentia Cum in omni deprecatione benevolentia concilianda sit ejus, quem deprecamur, deinde dicendum quid depillius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poni solet: in quo Dominus noster nihil aliud nos dicere jussit, nisi, Pater noster qui es in coelis. Multa enim dicta sunt in laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum legit: nusquam tamen invenitur praeceptum populo Israel ut diccarnem adhuc viventibus. Hoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe ostendunt eumdem Dominum nostrum etiam Patrem eorum esse potuisse, si ab ejus mandatis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi autem spreverunt me ; et illud, Ego dixi, Dii estis, meus? et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta, ubi arguuntur Judaei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
orandum sit. quid opus sit ipsa oratione :
si deus iam nouit quid nob̃ necessarium sit:
nisi quia ipsa orationis intentio cor nr̃m
serenat et purgat. capatiusq esficit ad exci
duntur. Non enim ambicione pͣcum nos
exaudit deus: qui semꝑ paratusẽ. dare su¬
am lucem nob̾. non uisibilem s intelligi¬
bilem et sp̃alem: s nos non semꝑ parati su¬
mus acciꝑe: cum inclinamur in alia. et rer̃
temꝑalium cupiditate tenebramur. fit gͦ
in oratione conuersio cordis ad deum qui
semꝑ dare paratus ẽ. sinos capiamus quod
ded̾it: et in ipsa conuersioẽ. purgatioin¬
terioris ocłi. cum exduduntur ea quȩ tem¬
poralit̾ cupiebantur : ut acies acies cordis
simplicis. ferre possit simplicem iucem:
diunicus sine ullo occasu aut immutatioẽ
fulgentem: nsolum ferre sed ȩtiam manere
milla. non tantum sine molestia. sed ętiã
cum inesfabili gaudio. quouere ac sinceri
mus quid oremus. et consequimur quod
oramus. Sic inquit orate.

Expanded text:
orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit: nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat et purgat, capaciusque efficit ad excipduntur. Non enim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis, non visibilem, sed intelligibilem et spiritualem: sed nos non semper parati sumus accipere, eum inclinamur in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione conversio cordis ad eum, qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit; et in ipsa conversione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies cordis simplicis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine ullo occasu aut immutatione fulgentem: nec solum ferre, sed etiam manere in illa; non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, quo vere ac sinceritmus quid oremus, et cooramus. Sic itaque orate v
Abbreviated transcription (Latin):
tione. quorũ fructus ẽ. placere hominir ⁊¬
& eni̾icoꝵ io: gentilium. inmultilo qui sa
tare exaudiri. & re uera omẽ multileqtons
gentilib uenit: qui exercendȩ ungue prte
quã mundando animo dant oꝑam: ohe
dum transferre conantur:. arbitraes
truatur & doceatur ignarus: quides qpuse
ad rerum omĩum cognitorem. cui omĩa qus
sunt. eo ipso quo sunt loquunt᷑: seseq mã¬
cant facta: et ea quȩ futura sunt. eꝰ ator
sapientiamq ñ latent: in qua sunt &e qus
sierunt. et quȩ transitura sunt. omĩas
doceat orare: queri potest cur uelhis pꝰ
uerbis opus sit adeum qui scit omĩa os
nõ uerbis nos agere apud deum. ut impetremꝰ
quod uolumus: sed rebus quas animo gerimꝰ
it intentione et cogitatioẽ cum dilectione
pura. & simplici affectu: seo res ipsas uerbis
nos docuisse dominum nr̃m quib memori¬
⁊ mandatis. eas ad tempus orandi recordem᷑.
Sed rursum queri potest. siue reb siue ũb̃

Expanded text:
oratione, quorum fructus est placere hominioratione, quorum fructus est placere homini id est Gentilium, in multiloquio se putare exaudiri. Et revera omne multiloquium a Gentilibus venit, qui exercendae linguae potius quam mundando animo dant operam. Etendum transferre conantur, arbitrantesstruatur et doceatur ignarus, quid eis opus est ad rerum omnium cognitorem, cui omnia quae sunt, eo ipso quo sunt, loquuntur, seseque indicant facta; et ea quae futura sunt ejus artem sapientiamque non latent, in qua sunt et quae transierunt, et quae transitura sunt, omnia pnos doceat orare; quaeri potest cur vel his verbis paucis opus sit ad eum qui scit omnia antnon verbis nos agere debere apud Deum, ut impetremus quod volumus, sed rebus quas animo gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et simplici affectu: sed res ipsas verbis nos docuisse Dominum nostrum, quibus memoriae mandatis eos ad tempus orandi recordemur. 14. Sed rursus quaeri potest, sive rebus, sive verbis
Abbreviated transcription (Latin):
significantur ubi dr̃: quȩ dicitis in cordib
urĩs. & incubilib urĩs compungimini : et
abscondito. Paruum ẽ. intrare ᷤ cͥubicula.
si ostium pateat inportunis. ꝑ qd̾ ostium
ea quȩ foris sunt. improbe se inmergunt. et
interiora nr̃a appetunt. Foris audem diximꝰ
ce. omĩa temporalia o uisibilia: quȩ ꝑ ostium
id: ꝑ carnalem sensum. cogitationes nrãs
penetrant. et turba uanorum fantasmad
orantib obstrepunt. Ciaudendum ẽ eo
um. idẽ. carnali sensui resistendum. at a
sp̃alis dirigatur ad patrem. quȩ fit mios
cordis. ubi oratur pater in abscondito et
uob̾. ꝙ hoc tali daustila derminandum
Non enim hoc monet nunc ut oremus ꝗ
corde mundando precedit: quod ñ munbt
nisi una et simplex intentio in ȩtͣnamada
solo et puro amore sapientiȩ. Orantes atͥ at
nolite multilo qui eẽ. sic̃ ethnici. a rburtar
enim quod in multoloquio suo exaudiat e

Expanded text:
significantur, ubi dicitur: Quae dicitis in cordibus significantur, ubi dicitur: Quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Et abscondito. Parvum est intrare in cubicula, si ostium pateat importunis, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia quae per ostium, id est per carnalem sensum, cogitationes nostras penetrant, et turba vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est carnali sensui resistendum, ut oratio spiritalis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et hoc decuit tali clausula terminandum. Non enim hoc monet nunc ut oremus, sed de corde mundando praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam, solo et puro amore sapientiae? Orantes autem nolite multum loqui, sicut ethnici. Putant enim quod in multiloquio suo exaudiantur
Abbreviated transcription (Latin):
pectas. qui conscientiȩ solus inspector ẽ suf¬
ficiat cibi ad ꝓmerendum p̃mium ipsa cons¬
cientia. Multa latina exemplaria. sic habent.
Et pater tuus qui uidet in abscondito: roddos
tibi palam. Sed quia in grecis quȩ priora sũt
ñ inuenimꝰ palam : ñ putauimus hincaliqͥd
eritis sicut hẏpocritȩ : qui amant et reliqͣ:¬
agere. ut uidearis ab hominib: Et suꝑfluo
totiens eadem dicuntur. cum sitͣ una regula
custodienda: qua cognitum ẽ. non si hȩc sci¬
ant homines formidandum eẽ. aut fugien¬
dum: s si hoc animo fuant. ut fructus ineis
expeccet᷑ placendi hominib Seruat ȩciam
ipse eadẽ uerba: cum agungit similit̃. añ
dico uob̃. ꝑceꝑunt mercedem suam: hinc
ostendens io se ꝓhibere. ut ea merces appe¬
tatur qua stulti gaudent. ut laudentur
ab hominib Wos autem cum oratis inquit:¬
introide in cubicula urã. Quȩ sunt ista cu¬
bicula. nisi ipsa corda quȩ in psalmo ȩtiam

Expanded text:
pectas qui conscientiae solus inspector est, sufpectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. Multa latina exemplaria sic habent, Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi palam: sed quia in graecis, quae priora sunt, non invenimus, palam, non putavimus hinc esse aliquid eritis sicut hypocritae, qui amant iagere, ut videaris ab hominibus. Et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit una jam regula custodienda, qua cognitum est, non sibi ut haec sciant homines formidandum, aut fugiendum esse, sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis exspectetur placendi hominibus. Servat etiam ipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter: Amen dico vobis receperunt mercedem suam. Hinc ostendens ipse prohibere, ut ea merces appetatur, qua stulti gaudent, ut laudentur ab hominibintroite in cubicula vestra . Quae sunt ista cubicula? nisi ipsa corda, quae in Psalmo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uidĩ: in quib sola sinistra oꝑari existimã¬
da ẽ. Item alii quasimedium inter utrosq.
locum tenent: ut et intentioẽ quȩ in deo est
elemosinã faciant: ꝙ tam̃ in seͣ huic optime¬
opinioni bonȩ uoluntati. nõnulla ȩtiã laudis
uel alicuiu scũq rei fragił et cemꝑalis cupiditas.
Sed dominus nr̃ multo uehementiꝰ phibet
solam sinstram in nob̾ oꝑari. quando ȩtiam
misceri eamuetat oꝑibus dextrȩ. ut scilicet
non modo sola temꝑaltum rerum cupiditate.
caueamus elemosinam facere: s nec ita in hoc
ope attendamus deum. ut sese misceat uel
adiungat extͣiorum appeticio comodorum.
agitur enim de corde mundo. quod nisi
fuerit simplex : mundum non erit. Simplex
autem quomͦ erit. si duob dominis seruit.
nec una intentiõe rerum eternarum purifi¬
cet aciem suam. s ȩtiam mortalium quoq
fragium q rerum amore obnubilet: Sit gͦ
clemosina tua in absconso: et reliqͣ. Rectissime

Expanded text:
uideri: in quibus sola sinistra operari existimanuideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elemosynam . faciant et tamen inserat se huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. sed dominus noster multo uehementius prohibet solam sinistram operari in nobis, quando etiam misceri eam uetat operibus dexterae, ut scilicet non modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus deum, ut sese misceat uel adiungat exteriorum appetitio commodorum. agitur enim de corde mundato, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. simplex autem quomodo erit, si duobus dominis seruiet nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore obnubilat? sit ergo elemosyna tua in abscondito, et pater tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
delectationem laudis. Oextra autem signifi¬
cat intentionem: implendi p̃cepta duna.
Cum itaq conscientiȩ facientis elemosinam.
miscet se appeticio laudis humanȩ: sit sinis¬
tra conscia: oꝑis dextrȩ. Nesciat ergo sinist᷑
dis humanȩ appeticio: cum in elemosina faci¬
enda. diuinum pͣceptum contendis implere
ut sit elemosina tua inabsconso. Quid ẽ in
abscondito. nisi in ipsa bona conscientia. quȩ
humanis ocłis demonstrari᷑ potest. nec uerbis
aꝑiri. quando quidẽ multi multa mentiuntur.
Quaꝑpter sidext̾a intrinsecus agit in abscondi¬
to: ad sinistram ꝑtinent omĩa ext̾iora. que
sunt uisibilia ꝙ temꝑalia. Sit ergo elemosi¬
na tua in ipsa conscientia ubi multi elemosi¬
nam faciunt bona uoluntate: ȩtiam si peccuni¬
am ułsiquid aliud ẽ. quod inopi largiendũ
ẽ. non habent Multi autẽ foris factunt. et
intus non faciunt: quiuel ambicioẽ. ut al¬
cuius rei temporał grã uolunt misericordes

Expanded text:
delectationem laudis. Dextera autem signifidelectationem laudis. Dextera autem significat intentionem implendi praecepta divina. Cum itaque conscientiae facientis eleemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dexterae: Nesciat ergo sinistradis humanae appetitio, cum in eleemosyna facienda divinum praeceptum contendis implere. 9. Ut sit eleemosyna tua in abscondito. Quid est, in abscondito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest, nec verbis aperiri? Quandoquidem multi multa mentiuntur. Quapropter si dextera intrinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent omnia exteriora, quae sunt visibilia et temporalia. Sit ergo eleemosna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunt et intus non faciunt, qui uel ambitione uel alicuius temporalis rei gratia uolunt misericordes
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt ut ꝓmereat᷑ deus. Quodsi occultandũ
c̃ aliquid quamdui alt̾ius imfirmitas ȩquo
ammo io non potest sustinẽ. qđ tam̃ non in¬
uiste neq illicite fit: non tam̃ ipsã nunc si¬
nistram significari. toctus capituli consid̾ati¬
one facile apparet: in qua simul inuenietur
quam sinistram uocet. Cauete inqͥt facere
elemosinã. noli tuba canere. et reliqͣ. Ad hoc
respicit quod suꝑius ait. Cauiete facere iusti
dico uob̃. ꝑceꝑunt mercedem suam: adul¬
lud respicit quod supra ꝓposuit alioquin
iam cum dicit te autẽ. quiđ altuidic.
Quam non quomͦ illi: Quid g̾ mubet
sinistra tua quid faciat dextera tua. Ergo
illi sic faciunt. ꝙͦ sciat sinstra corũ: quid fa¬
ciat dextͣa eorum. Quod igitur in illisculpa¬
tum ẽ: hoc tu facere uetaris. In alis autẽ hoc
culcatum ẽ: iquod ita faciunt ut laudes
hominum querant. Quaꝓpt̾ nichil consequẽ¬
tius sinist̃ uidetur significare: quam ipsam

Expanded text:
da sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum da sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid, quamdiu alterius infirmitas aequo animo id non potest sustinere, quod tamen non injuste atque illicite fit; non tamen ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, facere eleemosynam, noli tuba canere ante te. Ad hoc respicit quod superius ait, Cavete fdico vobis, perceperunt mercedem suam; ad illud respicit quod supra posuit, Alioquinsynam. Cum dicit, Te autem, quid aliud dicit, quam, Non quomodo, illi? Quid ergo mihi sinistra tua quid faciat dextera tua. Ergo illi sic faciunt, ut sciat sinistra eorum quid faciat dextera eorum. Quod igitur in illis culpatum est, hoc tu facere vetaris. In illis autem hoc culpatum est, quod ita faciunt ut laudes hominum quaerant. Quapropter nihil consequentius sinistra videtur significare, quam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
uiri earum egenis impendunt proptas
domesticas lites: quasi uero soli uiri xpĩani.
sint .&. non hoc preceptum etam feminis
aatum sit. Cui ergo sinistrȩ iubetur femina
acultare opus miscđiȩ suȩ. an etiã uir sinist᷑
ant feminȩ. quod absurdissime dr̃: aut si
quispiam putet ininuicem sinists sibi ẽẽ. si ab
at̾o ita erogetur aliquid de re familiari. ut
sit contra altͣius uoluntatem : non erit xp̃ĩa¬
num tale conuigium. Sed necesse ẽ. ut qͥsquis
eorum elemosinã facere uoluent ex precepto
dĩ.: quemcũq au̾sum habuerit. inimicus sit
p̃cepto dei et ideo infidelis deputetur
Receptum ẽ. autem de talib ut bona
sua conuersatione ac morib lucͥfaciat
uxorem maritus infideł: uł maritum
mulier fidelis. Quapropt̾ nõ sibi debent oc¬
cultare bona oꝑa sua. quib inuitandi sunt
abinuicem. ut alt̾ alt̾um possit ad xp̃ianȩ
fidei cõmunionem inuitare: nec fuita facien¬

Expanded text:
viri earum egenis impendunt propter viri earum egenis impendunt propter domesticas lites. Quasi vero soli viri christiani sint, et non hoc praeceptum etiam feminis datum sit. Cui ergo sinistrae jubetur femina occultare opus misericordiae suae? An etiam vir sinistra erit feminae? quod absurdissime dicitur. Aut si quispiam putat invicem sibi sinistras esse; si ab altero ita erogetur aliquid de re familiari, ut sit contra alterius voluntatem, non erit christianum tale conjugium: sed necesse est ut quisquis eorum eleemosynam facere voluerit ex praecepto Dei, quemcumque adversum habuerit, inimicus sit praecepto Dei, et ideo inter infideles deputetur: praeceptum est autem de talibus, ut bona sua conversatione ac moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel maritum mulier fidelis; quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facien
Abbreviated transcription (Latin):
quõd eos sibi prodesse quẽ laudan seo
fructum et finẽ boni oꝑis constituor gea¬
mur. Qd̾ autẽ ad io ꝑtinet ut de imtonur
quib recte facta tua placuerint. noncmi
fidelib sed ȩtiã infidelib exibendunt.
ut laudatis bonis oꝑibus nris. aeunsn¬
rent. et ueniant ad salutẽ. Si autẽ sins
inimicum putau̾is. ut nesciat inimesiũ
cum helemosinã facis. cur ipse dñs intid
iudeis circun̾tantib misericordit᷑ sanaut
homines. curapłs petrus sanaton quna
portam speciosam debilem miseratus ẽ caĩ
micum cũ helemosinã facimꝰ. quom̃ cos
ipso inimico faciemꝰ ⁊ ut illuo impleans
preceptũ. si esurierit mimicꝰ tuuꝰ ciba ilia
si sitierit potum da illi: T̃ercia solet ẽs
nalium opinio. dam absurda et ridos
ut non eam cõmemore̾m. nͥ expertuss
non paucos eo errore detineri. qui doss
sinistrȩ nomine uxorem significan. cqͥl
ẽẽ.feminȩ : lateat eas cum aliquid misedlis

Expanded text:
aliquid eos sibi prodesse quem laudant. Te autem fructum et finem boni operis constituere prohibeamur. Quod autem ad id pertinet ut te imitentur, quibus recte facta tua placuerint, non tantum fidelibus, sed etiam infidelibus exhibendum est, ut laudandis bonis operibus nostris Deum honorent, et veniant ad salutem. Si autem sinistram inimicum putaveris, ut nesciat inimicus tuus cum eleemosynam facis; cur ipse Dominus inimicis Judaeis circumstantibus misericorditer sanavit homines? cur apostolus Petrus, sanato eo quem ad portam Speciosam, debilem miseratus est, etinimicum, cum eleemosynam facimus, quomodo cum ipso inimico faciemus, ut illud impleamus praeceptum, Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, si sitierit, potum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opinio, tam absurda et ridenda, ut non eam commemorarem, nisi expertus essem non paucos eo errore detineri, qui dicunt sinistrae nomine uxorem significari: ut qesse feminae, lateat eas cum aliquid misericorditer
Abbreviated transcription (Latin):
tum ibi pottus qͣm illius utilitatẽ attenlin.
et idõ nob nõ uideam̃ peccare: quia ñsꝗ¬
flua s necessaria sunt quȩ cõsequi uolimus
Dominus aũ admonet ut meminĩmusdes
Nonne anima inquit plus ẽ. qͣm escaeate
intesligas eũ qui dedit animã: multo fei
escam eẽ. daturũ. et corpꝰ qͣm uestimentins
id÷ plus ẽ: ut similit̾ intelligas eũ quics
iste ꝑtineat : cũ anima incorporea sit. istã
cẏb corporeus sit.S animam hocloco ꝑiti
uita positã nou̾imus: cuiꝰ retinaculũ ẽ ati

Expanded text:
tum ibi potius, quam illius utilitatem attendamus: et ideo nobis non videamur peccare, quia non superflua, sed necessaria sunt quae consequi volumus. Dominus autem admonet ut meminerimus multo Nonne anima inquit plus est quam esca? Ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Et corpus quam vestimentum, id est, plus est: ut similiter intelligas, eum qui corpus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est ali
Abbreviated transcription (Latin):
inferend̾a: illam uero mulierem dominam in
eam terram. uñ ꝑ auro t̾ram accepisset induci
Nichil hic in aliquã partem disputo: liceat
cuiq estimare quoduelit. Non enim de di¬
ums auctoritatib deprompta istoria ẽ: sed
tamen narrato facto. non ita respuit hoc sens
humanus quod in illa muliere iuro iubente.
commissum ẽ: quemadmodũ antea cum sine
ullo exemplo res ipsa poneretur horruimus
S in hoc euangłi capitulo nichil fortuis con¬
sid̾andum ẽ : quã tantum malũ ẽẽ. fornica-¬
tionis: ut cũ tanto uinculo sibi conuigia
constrinsguant᷑. he c una causa solutionis
excepta sit. Quȩ sit autem fornicatio iam
dictum ẽ. antiquis. ñ peierabis: reddes autẽ
domino iusuirandũ tuũ. Ego autem dico
uob̾ non uirare omĩno neq ꝑ celum quia sca¬

Expanded text:
inferendam; illam vero mulierem dominam in inferendam; illam vero mulierem dominam in eam terram, unde pro auro terram accepisset, induci. Nihil hinc in aliquam partem disputo; liceat cuique aestimare quod velit: non enim de divinis auctoritatibus deprompta historia est: sed tamen narrato facto, non ita respuit hoc sensus humanus, quod in illa muliere viro jubente commissum est, quemadmodum antea, cum sine ullo exemplo res ipsa poneretur, horruimus. Sed in hoc Evangelii capitulo nihil fortius considerandum est, quam tantum malum esse fornicationis, ut cum tanto vinculo sibi conjugia constringantur, haec una causa solutionis excepta sit: quae sit autem fornicatio, jamdictum est antiquis, Non pejerabis, reddes autem Domino jusjurandum tuum. Ego autem dico vobis, non jurare omnino, neque per coelum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ipse conuigał corporis dñs. cuitot
illa castitas deb̾etur. tanꝗͣ. de re sua ꝓui
sua uellet id fieri. Egit ille grãs. & ut il
fieret imꝑauit: nullom᷑ uidicans ad ultͥs
eẽ. concubitũ. qd̾ et libido nulla et¬
nuasta et magna mariti karitas seiuibente &
uolente flagitaret. Uenit mulier ad uillam
iius duntis. fecit quod uoluit inpudicus: s
iu corpus non nisi marito dedit: non coN¬
aumb̾e ut solet. s uiuere cupienti: Accipit. au¬
num. s ille qui dedit fraude subtrarit quod
diderat: &e subposuit simile ligam̃tum cum
terra. Qͦd ubi mulier iam domui pͤosita in¬
uenit: ꝓsiliuit in publicum. eadem mariti
caritate clamatura quod fecerat. qua facere
coacta ẽ. Interpellat prefectum. fatet᷑ omĩa:
quam fraudẽ passa ẽẽt ostendit. Tunc uero
piefectus pͥmo sibi reus quod suis minis ad id
uentũ eẽt. ꝓnuntiat tanꝗͣ in aliũ sententiã
diceret. de accindini bonis auri libram fisco

Expanded text:
tamen ipse conjugalis corporis dominus, cui tota tamen ipse conjugalis corporis dominus, cui tota illa castitas deberetur, tanquam de re sua pro vita sua vellet id fieri. Egit ille gratias, et ut id fieret imperavit, nullo modo judicans adulterinum esse concubitum, quod et libido nulla et magna mariti charitas se jubente et volente flagitaret. Venit mulier ad villam illius divitis, fecit quod voluit impudicus: sed illa corpus nonnisi marito dedit, non concumbere, ut solet, sed vivere cupienti. Accepit aurum: sed ille qui dedit, fraude subtraxit quod dederat, et supposuit simile ligamentum cum terra. Quod ubi mulier jam domi suae posita invenit, prosiluit in publicum eadem mariti charitate clamatura quod fecerat, qua facere coacta est: interpellat praefectum, fatetur omnia, quam fraudem passa esset ostendit. Tum vero praefectus primo se reum, quod suis minis ad id ventum esset, pronuntiat, tanquam in alium sententiam dicens, de Acyndini bonis auri libram fisco
Abbreviated transcription (Latin):
temporib Nam acindinus cunc preficus
qui ȩtiam consul fuit. cum quendã libr
ri debitorem ficierigeret: nescio unllen
motus quod plerumq in istis potestatiba
ꝑiculosum ẽ. quibꝰ quod libet licet. aut pa
putatur licere: cõminatus ẽ. uirans et u¬
hement̃ adsirmans. quod si certo die quen
constituerat memoratũ aurum non exol¬
ueret: occid̾etur. Itaq cum ille tenertur
iminani custodia. nec se posset debito illo
expedire: dies metuendꝰ inminere ꝙppnq̃¬
re cepit: et forte habebat uxorem pischier¬
rimam .s. nullius peccuniȩ qua subitin¬
posset uiro. Cunis mulieris puleritita
cũ quidã diues eẽt accensus. et cognorda
maritum eiꝰ m illo ducrimine consitadb.
misit ad ͫ pollicens pro una nocte sin.
misceri uellet: se auri libram daturum:
Tum illa que sciret non se habere suicor¬
ris potestatem s uirũ suũ: ꝑtulit adi
dicens paratam se cẽ. ꝓmarito id facer

Expanded text:
temporibus. Nam Acyndinus tunc praefectus, temporibus. Nam Acyndinus tunc praefectus, qui etiam consul fuit, cum quemdam librae auri debitorem fisci exigeret, nescio unde commotus, quod plerumque in istis potestatibus periculosum est, quibus quodlibet licet, aut potius putatur licere, comminatus est jurans et vehementer affirmans, quod si certo die quem constituerat, memoratum aurum non exsolveret, occideretur. Itaque cum ille teneretur immani custodia, nec se posset debito illo expedire, dies metuendus imminere et propinquare coepit. Et forte habebat uxorem pulcherrimam, sed nullius pecuniae qua subveniret viro: cujus mulieris pulchritudine cum quidam dives esset accensus, et cognovisset maritum ejus in illo discrimine constitutum, misit ad eam pollicens pro una nocte, si ei misceri vellet, se auri libram daturum. Tum illa quae se sciret non habere sui corporis potestatem, sed virum suum, pertulit ad eum dicens paratam se esse pro marito id facere, si