comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod loqui debeat. abipsa refectione suȩ
scientiȩ. mente uacua ieiunat. Ab extre¬
mo digiti se tangi desiderat. qui eternis
Suppliciis datus optat oꝑatione ius tors
uel ultima participari. Cui respondet᷑.
quod in hac uita bona receꝑit: quia om̃e
uuo gaudiuor.felicitateor transitoriaor
Nauit. Habere hic cẽ enim possunt
& iusti bona. nec tamen hẽc in reconpensatio¬
ne recipere, quiadum meliora id ẽ eterna
appetunt. eoꝵ iudicio. quelib& bona affu̾int
cum sc̃is desidris estuant bona minime
uident᷑. Unde dauid propħa qui regni di¬
uiciis multisq obs equiis fulciebatur quã¬
uis & hec ad necess itateo bona ẽẽ conspicer&e.
uni tamen singlariter bono inhyanter estu-¬
abat. dicens Inichi autem adherere dõ bonũ
est. Inter hec uero notandũ ẽ qđd̃ eid̃r mem̃¬
to fili. Ecce enim abraham filium uocat quẽ
tam̃ a tormento non liberat: quoniao huius
infidelis populi precedentes patres fideles

Expanded text:
quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt t justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles,
Abbreviated transcription (Latin):
cum abraham &e Ysaac &e iacob in regnoce¬
lorum: filii autem regni eicient᷑ intenebͣs
irete regni filius uocatur. Qui delongin¬
quo aduidenduos lazaruo oclos leuat.
quia dum ꝑdampnationis sue supplicia
infideles inimo sunt fideles quosq ante
diem extremi iudicii. Suꝑse inrequie at-¬
cendunt: quore post gaudia contemplari
nullatenus possunt. Longe uero est quod
conspiciunt: quia illuc ꝑmerituo non at-¬
cingunt. Inlingua autem amplius ar-¬
dere ostenditur cum dicit᷑ Mmitte lazar̃
ut inting. at extremum digiti sui in aqͣm.
ut refriger&e linguaor meã. quia crucior in
hac flamma. Infidelis populus uerba legiꝰ
inore tenuit. quȩ oꝑe seruare contemps it.
bi ergo amplius ardebit. ubi se ostendit
Scire quod facere noluit. Qua propter bñ
de doctis & negligentibus. ꝑsalomoneo
dicitur. Omnis labor hominis inore eiꝰ
s: anima illius non implebitira. Quia
quisquis hoc solũmodo laborat ut sciat

Expanded text:
cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coecum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras dutus dicitur recte regni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
lentes latrare. Quia igitur predicatorẽ
sc̃i peccata dampnant. confessionẽ uero
peccatoꝵ approbant. dicentes. confitemi¬
ni alterutruo peccata ur̃a. & orate ꝓ inu¬
cem ut saluemini. ulcera lazari. canes lin¬
gunt. Scĩ et enim doctores dum gent¬
lium confessiones accipiunt. mentiuos
uulnera saluti restituunt: Unde & bn
lazarus interpretatur adiutus: quia ip¬
Si hunc adereptionem iuuant. qui eis
uulnera ꝑlingue correptionem curant.
Potest eciao ꝑlinctionem canum las
adulantiuo lingua signari. Adulantb
& enim uulnera nr̃a lingere ẽ. quod le¬
tumnq solent eciam ipsa mala quȩ nos in
nobis reprehendimus. improbo fauore lau¬
daie. Contigit uero. ut uterq moreretuR.
diues qui induebat᷑ purpura & bysso se-¬
pultus est in inferno. insinũ uero abrahe.
lazarus abanglis ductus est. Quid abrahe
sinus. nisi secretao requiem significat
patris: De qua ueritas dicit fmulti ueni¬

Expanded text:
lentes latrare . Quia ergo praedicatores lentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inq
Abbreviated transcription (Latin):
piciebat. Quidum doctrinam legis. non
ad karitatem habuit sed adelationeo.
quasi de acceptis opibus tumuit: Se quia
ei uerba defluebant d escientia. quasi mice
cadebant demenza. At contra. iacentis
pauꝑis uulnera lingebant canes. Non¬
numquam solent insacro eloquio. per
canes predicatores intelligi. Canũ et enĩ
lingua. uulnus dum lingit curatz quia
& doctores sc̃i dum in confessione peccati
nr̃i nos instruunt. quasi uulnus m̃tis
ꝑlinguam tangunt. Et quia nos loq̃n.¬
do apeccatis eripiunt. quasi tangendo
uulnera. ad salutem reducunt. Quia eñ
canum nomine. predicatorum lingna sig.¬
natur. domino ꝑ psalmistao dicitun.
lingua canuor tuor exinimicis abips.
Ex iudeis quippe infidelibus. sc̃i prrdi¬
catores electisunt: qui inassertione ue.¬
ritatis contra fures latronesq uenien¬
tes magnos ꝓdño ut ita dicam latratꝰ
dederunt. Quo contra.de quorumdao
reprobatione dicit᷑ Sanes muti non ua¬

Expanded text:
piciebat. Qui dum doctrinam legis non piciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non va
Abbreviated transcription (Latin):
& bysso. & epulabatur cotidie splendide.
nisi uidaicum populuo signat. qui cultũ
uite exterius habuit. qui acceptas legis de¬
licias. ad nit̾orem usus est non adutilitatẽ:
Quem uero lazarus ulceribus plenus. nisi
gentilem populum figuraliter ex primit.
qui dum conuersus addm̃n peccata sua con¬
fiteri non erubuit. huic uulnus inciite
fuit: Incutis quippe uulnere uirus asius¬
ceribus trahitura. & foas erumpit. Quid ẽ
ergo peccatoruor confessio. nisi quedã uul-¬
nerum ruptio: Quia peccati uirus salu¬
briter aperitur inconfessione. quod pes¬
tifere latebat inmente. Uulnera &e enĩ
cutis insuꝑficiem trahunt humorem
putredinis. Et confitendo peccata quio
aliud agimus. nisi malum quod in nob̃
latebat aperimus : S et lazarus uulne¬
ratus cupiebat saturari demicis quȩ cade¬
bant de mensa diuitis. & nemo illi dabat
quia gentilem quemq ad cognitionem
legis admittere Suꝑbus ille populus des¬

Expanded text:
et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nvitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit: qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus des
Abbreviated transcription (Latin):
N uerbis sacri eloquii fratres Rm̃i. prius
seruanda est ueritas hystorie. & p̾modũ
requirenda ẽ. spĩialis intelligentia allegorie.
Tuncnamq allegoriȩ fructus suauiter
carpitur. cum prius ꝑ hystoriaor ueritatis
radice solidatur.S: quia non numquam
allegoria fidem ȩdificat. & hystoria morali¬
tatem. nos quia auctore deo iamfidelib
loquimirr. non abrre credimus.si ipsũ lo-¬
quendi ordinem postponamus: quatinus
qui fidem iam firmaos tenetis. prius de al¬
legoria aliquid breuiter audire debeatis.
Et quod uobis de moralitate hystorie
ualde est necess drquos hoc inexpositi¬
onis nr̃ȩ ordine seruetun extremuo. qͥ a
ca pleriioyq solent melius recoli: que con¬
tingit postmoduo audiri: Sensum eigo
allegoricuo subbreuitate transcurrimus:
ut admoralitatis latitudinem citius ue-¬
nire ualeamus. Homo quidam erat diue̾.
& in duebatur purpura & bẏsso & epulaba-¬
tur cotidie splendide. Quem fratres lm̃i.
quem diues iste qui in duebatirr purpura

Expanded text:
n verbis sacri eloquii, fratres charissimi, prius servanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quem, fratres charissimi, quem dives iste qui induebatur purpura
Abbreviated transcription (Latin):
norate quos pauperes cernitis: & quos foriᷤ
conspicitis despectos scłi intus arbitrami¬
ni amicos dei. Cũ his participamini quod
habetis: ut quandoq dignent᷑ uobis cuo
participari quod habent. Pensate quod
ore magistri gentium dicit᷑. In hoc tem¬
pore ur̃a abundantia. illor in opiam sup¬
pleat ut & illoꝵ abundantia: ur̃ȩ in opię
sit supplementũ. Pensate quod ipsa ꝑse ue-
ritas dicit. Quaindiu fecistis uni dehis fra¬
tribus meis minimis. mͥ fecistis: Ad tribuen
dum ergo pigri cur estis quandohoc qđ
iacenti interra porrigitis sedenti incęlo

Expanded text:
norate quos pauperes videtis, et quos foris norate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini amicos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur: In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Pensate quod ipsa per se Veritas dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Ad trdum ergo cur pigri estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigitis, sedenti in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ad illã accedere. quis illam uidere digna¬
retͣ: S iacebat insterquilinio margarita
dei. Sterquiliniũ fratres hanc ipsam cor-¬
ruptibilitatẽ corporis appello: sterquiliniu
abiectionem pauꝑtatis nomino. Assump¬
ta est ergo margarita quȩ iacebat insterqui¬
linio: & posita incelestis regis ornamento:
Iam inter suꝑnos ẽmicat: iam inter igni¬¬
tos illos lapides ȩterni diadematis chorus¬
cat. Ouos. qui in hoc mundo uos diuites
aut ẽẽ creditis aut estis. conferte si potestis
falsas diuicias ur̃as ueris diuitiis rõmule.
Uos in huiꝰ mundiuia omnia amissuri pos¬
Sidetis: illa nichil quesiuit initinere. & oĩa
inuenit inꝑuentione Uos letã uitam
ducitis. tristem mortem timetis illa tristẽ
uitã ꝑtulit: adletã mortẽ ꝑuenit. Uos
ad tempꝰ queritis obs equia hominũ: illa
despecta abhominib inuenit socios
despicere, discite honorem trans euntem
contempnere:eternã gloriam amare. Ho¬

Expanded text:
Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaQuis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divites aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis, tristem mortem timetis; illa tristem vitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios ralia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
subtracta ẽ : s is qui subsecutus ẽ odor
remansit. Sicq dies scds & terciꝰ transiit.
ut as ꝑsa fraglantia odoris remanerte. Noc¬
te igit᷑ quarta eandem magistram suam
iterum uocauit. Qua ueniente uiaticũ
petiĩt. & accepit. Nec dũ uͦ eadem redemp¬
ta uel alia eiꝰ dis cipula: alectulo iacentis
abscesserant: x ecce subito inplatea ante
eiꝰdem cellule ostiũ. duo chori psallentiũ
conftiterunt. Et sicut se dicebant sexus
eruocib discreuisse. ps almodie cantus
dicebant uiri & femine respondebant:
Cumq ante fores cellulȩ exhiberentur
colestes exsequiȩ. sc̃a illa anima carne so¬
uita ẽ. Qua ad celũ ducta: quanto chori
fellentius ascendebant. tanto cepit psal.¬
modia leniꝰ audiri: quousq & eiusdem
psalmodie sonitꝰ. & odoris suauitas elon-¬
gata finiret᷑. Hȩc igit᷑ quãdiu uixit incor¬
pore quis illam haberet inhonore:In¬
digna cunctis. omnib despecta uidebat᷑:

Expanded text:
subtracta est, sed is qui subsecutus est odor subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta et alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut ipsae se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
celitꝰ lux emissa. omne illiꝰ cellulȩ s paciũ
impleuit: & splendor tante claritatis emi¬
cuit ut corda assistentium in estimabili
pauore ꝑstringeire:atq ut pꝰ ipse referebãt
omne ineis corpus obrigescere. & insubito
stupore remanerent.Cepit nãq quasi cuiꝰ¬
dam magne multitudinis ingredientis
sonitꝰ audiri. ostiũ cellule concuti acsi in-¬
gredientium turba premeret᷑: atq ut dice-¬
bant intrantiũ multitudinẽ sentiebant.
sed nimietate timoris & luminis nil uide
poterant: quia earũ ocłos ce pauor dep̃ss e¬
rat. & ipsa tanti luminis claritas reuerberaͣ
sequuta: ita ut earum animum quia lux
emissa terruerat: od oris su auitas refou̾ce.
S cuium claritatis illiꝰ ferre non possent.
cepit eadem romula assistentẽ & tremen¬
tem redemptã suoruo moruor magistrã.
blanda uoce cons olari.dicens. Noli timere
mater: non morior modo.Cũq hoc crebro
dicerre paulatĩ lux quȩ fuerat emissa

Expanded text:
coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabasecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa
Abbreviated transcription (Latin):
etsiam quas i ꝑfecta laudamus. quȩ adiue
artifex considat & limat. laudari iam au¬
ait. &e tam̃ ea tundere meliorando non de¬
Sinit. hec quã p̃diximus romula ea quã
greco uocabulo medici paralysin uocant
molestia corporali ꝑcussa ẽ: multisq al¬
nis in lectulo decubans pene omni iac.¬
bat menbror officio destituta: nec tamen
hec eadẽ eiꝰ mentem adimpatientia flagil¬
la ꝑduxant. Nam ips a ei detrimenta m¬
broruo facta fuerant in crem̃ta uirtuti
quia tanto sollicitius adusum oratioll
excreuerat: quanto & aliud quod liba a¬
re nequa quã ualebat. Nocte gͥ quadao
candem redemptam quam p̃fatus sũ qus
utrasq discipulas suas filiarum loco ni¬
triebat uocauit dicens. Mater uensil
ter ueni. Que mox cum alia eiꝰ condisel¬
pula surrexit: Sicut utrisq referentibis.
& multis res eadem claruit et ego qub¬
ineodem tempore agnoui.Cumq noctis¬
medio. lectulo iacentis assisterent subito

Expanded text:
et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans pene omnium jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis succreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctismedio, lectulo jacentis assisterent, subito
Abbreviated transcription (Latin):
tuta. in urbe hac iuxta beate Mariae
semꝑ uinginis ȩccłam manebat Hec
illius erumdinis discipula fuerat. quȩ
magnis iurtutib pollens. suꝑ prenesti¬
nos montes uitã heremĩticaos duxisse
ferebat᷑. Huic due in eodem habitu disci¬
pulȩ aderant: una nomine romula &
altera que nunc ad huc suꝑ ẽ. quã quidẽ
faciescio s nomine nescio. Tres itaq
he in uno habitaculo cõmanentes. moꝵ
quidem diuitiis plenã. s tamen rebus
pauꝑem uitã ducebant. Hec autẽ quã
prefatus sũ romula: aliã quã p̃dixi con-¬
discipulam suã magnis uite meritis
anteibat. Erat quippe mire patientiȩ.
sũme obedientie,. custos oris sui ad silen¬
tium: studiosa ualde ad continue oratio¬
nis usum: Sed quia plumq hi quos ĩa
ꝑfectos homines estimant. adhuc ino¬
culis sũmi opificis aliquid inꝑfections
habent. sicut sepe imperiti homine
nẽc dũ ꝑfecte sculpta sigilla conspicin.

Expanded text:
tuta, in urbe hac juxta beatae Mariae tuta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. 1660 Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam perfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia eorum ẽẽ uideant᷑ nolite des picere:
quia fortasse quos morũ infirmitas uulne¬
rat medicina pauꝑtatis curat. Quoruos
siqua sunt talia quȩ debeant iure rep̃hen¬
di hec siiuiltis adusum ur̃e mercedis in¬
flectite. ut exips is eoꝵs uituis. cumulent᷑
uobis incrementa pietatis: quatinus eis
panem pariter detis & uerbum: panem re¬
fectionis cum uerbo correctionis. Et duo
dum exteriꝰ cybo ⁊ interiꝰ satiat᷑ eloquio:
Pauꝑ ergo cum reprehensibilis cernitur.
moneri deb&.& despici non deb&e.Si uͦ repre¬
hensionis nil hab&e. uenerari summoꝑe¬
deb&r sicut intercess or. Sed ecce multos cer¬
nimus. quis cuiꝰ sit meriti nescimus. Dm̃s
gͦ uenerandisunt: tantoq necesse ẽ. ut om¬
nib te humiliare debeas. quanto quissit
bene is qui presto ẽ frat̃ & comp̃soiter m̃s
speciosus. nouit. Eodem tempore qͦ mo¬
nas terium petii. anus quedam redemp-¬
ta nomine. inscĩmoniali habitu consti¬

Expanded text:
sibilia eorum esse videantur, nolite despicere, sibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Quorum si qua sunt talia quae debeant jure reprehendi, haec, si vultis, ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus panem pariter detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis; et duo dum et exterius cibo, et interius satiantur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet, despici non debet. Si vero reprehensionis nihil habet, venerari summopere sicut intercessor debet. Sed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, quanto quis eorbene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu consti
Abbreviated transcription (Latin):
uos fratres lem̃i & requiem lazari. & penam
diuitis cognoscentes sollerter agite. culpa¬
rum urãrum intercessores querite: atq ad¬
uocatos uobis indie uditii habere pauꝑes.¬
ꝓcurate. M ultos et enim nunc lazaros
habetis ante ianuas uĩas iacent: atq his
indigent. quȩ uobis iamsatiatis. cotidie
de mensa cadunt. Uerba sacrȩ lectionis.
debent nos instiuere adimplenda manda-¬
ta pietatis. Cotidie lazarum Si querimus
in uenimus: cotidie latarum & si non q̃ri:¬
mus cernimus. Ecce importune se pau¬
peres offerunt: rogant nos qui tunc ꝓ nob̾
intercessores ueniant. Certe nos omnino
rogare debiumus: & tam̃ rogamur. Uidete
Sinegare debemus quod petimur. quando
patronisunt quipetunt. Nolite ergo mi¬
Sericordie temꝑa ꝑdere: nolite accepta re-¬
media dissimulare: ante suppliciuo cogi¬
tate desupplicio. Cumqͦrlib&e in hoc mun¬
do abiectos aspicitis. etiao siqua reprehen¬

Expanded text:
vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, solerter agite, culparum vestrarum intercessores quaerite atque advocatos vobis in die judicii pauperes procurate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda mandata pietatis. Quotidie Lazarum, si quaerimus, invenimus; quotidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debuimus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod petimur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, nolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uerba despererat. hec audire non posse su¬
os sequaces estimabat. Unde & respondit di¬
ierit. credent. Ciii mox ueracis entencia dr̃:
Si moysen & propħas non audiunt. neq: siqͥs
ex mortuis resurrexerit. credent. Quia nimi¬
rum qui uerba legis des piciunt. redemptoris
precepta qui ex mortius resurrexit. quanto
Subtilioras unt tanto difficilius implebur:
M inus ẽ enĩ quicquid ꝑlegem dicitur. quã
cipit redemptor uͦ nr̃ ab his qui ꝑfectionem
sequunt᷑ omnia dimitti iubet. Illa pecca¬
ta carnis resecat: redemptor uͦ nr̃ illicitas¬
etiao cogitationes dampnat.Si ergo mo¬¬
ysen & prophas non audiunt neq siquis
ex mortius resurrexerit credent ei, quia hi
qui uiliora legis precepta implere negligt̃
saluatoris nr̃i mandatis altiorib obedire.
quando conualescunt: Et nimirũ cons¬
tat. quia cuiꝰ implere dicta renuunt ei pro¬
culdubio credere recusant. Hȩc nos de ipsa
rei ges te considatione dixisse. sufficiat.S

Expanded text:
Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces aestimabat; unde respondit ditentiam agent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Mosen et Prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis surrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem dicitur , 1659cipit, Redemptor vero noster ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat. 10. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
hannes. qui dilexit nos. & lauit nos apec¬
nis: quia ubi uult spirat. & ubicumq
spirat. continuo flammam eiusdem di¬
uine dilectionis accendit. Credamus ip¬
sum patrem & filium & sp̃m sc̃m unuor
esse dĩn &e dominum nostrum: ac debitis
laudibus exaltemus nomen eius ininui¬
cem: cui est gloria. imꝑium. & potestas. an¬

Expanded text:
stolus: Qui dilexit nos, et lavit nos a pecstolus: Qui dilexit nos, et lavit nos a pecnis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem, et Filium et Spiritum sanctum unum esse Deum et Dominum nostrum, ac debitis laudibus exaltemus nomen ejus invicem, cui est gloria, imperium et potestas,
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ut filiuo suum unigenituor darce
ut omnis qui credit in eum non pereat:
e habeat uitaor ȩternao. Unde nota.¬
lum quod eadem de filio dei unigenito
plcat. quȩ defilio hominis incruce
crltato premiserat. dicens ut omnis
qui credit ineum non pereat. sed habeat uitã
eternam: quia profecto idem redemptor nr̃
factus est infine scłoꝵ: ut qui ꝑdiuinita¬
tis suȩ potentiao nos creauerat. ad ꝑfruen¬
dum uite beatitudinem ꝑennis ipse per
fragilitatem humanitatis nr̃e nos restau¬
raret. ad recipiendam quam ꝑdidimus ui-¬
tam. Unde nobis satagendum ẽ fratres
Km̃̃i ut diuinis beneficris uicem repen¬
dentes. diligamus toto corde.tota anima.
tota uirtute. dĩn patrem: qui nos tanto
amore prior dilexit. ut proprio filio su¬
o non parceret.sed pronobis omnibus
traderet illuor. Diligamus ipsum filiũ.
qui cum informa dĩ ẽẽt nr̃e libertatis &
uitȩ gratia.formam serui accẽpit: factus

Expanded text:
dum, ut Filium suum unigenitum daret, dum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Unde notandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem redemptor et cfactus est in fine saeculorum, ut, qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat, ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiendam quam perdidimus vitam, unde nobis satagendum est, fratres charissimi, ut divinis beneficiis vicem rependentes, diligamus toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi accepit, factusq
Abbreviated transcription (Latin):
iungitur: fut omnis qui credit inipsuor ñ¬
perat soe habeat uitam eternaoi. Cuius qͥdẽ
uerbi patet sensus: quia qui credit in xp̃os
nonsolum perditionem euadit penarum. s
et utam percipit eternao. Et hoc inter figã
distat & ueritatem. quia ꝑ illaoꝰ uita prote-¬
labatur temporis: ꝑhanc uita donatur si¬
ne fine mansura.s: curandum sollerter ẽ
ut quod intellectus bene sentit. oꝑatio con¬
digna ꝑficiat: quatenus confessio recte nr̃ȩ
fidei. pie & sobrie conuerzando. adꝑceptionẽ
promisse nobis uitȩ mereatur attingere:
Uerum quia hec defilio hominis dicuntur:
qui exaltari incruce & mortem potuit pati.
ne putaret nichodemus filium tantum
hominis esse eum. a quõ uita ess et ex pec¬
tanda perpetua. curauit eipa dñs eciam
diuinitatis sue patefacere sacramentuos:
unumq & eumaem filium dei & filiuo
hominis mundi ostendere saluatoreor:
lam sequitur. Sic enim dilexit d̃s mun¬

Expanded text:
jungitur: Ut omnis qui credit in ipsum jungitur: Ut omnis qui credit in ipsum pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus, quia qui credit in Jesum non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et hoc inter figuram distat et veritatem: quia per illam vita protelabatur temporalis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit: operatio condigna perficiat: quatenus confessio recte nostrae fidei, pic et sobrie conversando ad perfectionem promissae nobis vitae mereatur attingere, verum quia haec de filio hqui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim dilexit Deus mun
Abbreviated transcription (Latin):
nostri ad peccandum ꝑsuasi. acde in-¬
mortalib sunt peccando mortales
effecti. Recte ꝑserpentem eneum do
ignitis serpentib similem. s nullũ
prorsus insius menbris habuit ar¬
dorem ueneni nocentis. quinpociꝰ
ꝑcussos aserpentib sua exaltatione
sanabat. sic nimirum sic redemptor
humani generis. non carnem pecca¬
ti s similitudinem in duit carins¬
peccati: in qua mortem crucis paciendo.
credentes inse abomni peccato. & ab ipsd eci¬
am morte liberaret. Sicut ergo moys es exal.¬
tauit serpentem indeserto.ita inquit exalta¬
n oportet filium hominis: quias ieut illi
qui exaltatum prosigno serpentem eneum
as piciebant. sanabantur adtempus a corpo¬
rali morte et plaga. quamserpentiuo morsꝰ
intulerat. ita et qui mysteriuo dominie e
posionis credendo. confitendo. sinceriter
imitando aspiciunt. saluantur inꝑpetuũ
ibomni morte. quam peccando inanima pa-¬
nter &e carne contraxerant. Unde recte sub¬

Expanded text:
nostri ad peccandum persuasi, ac de imnostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Domignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnpeccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit exaltari oportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
dominum & moysen:idõq dõminus
inmiserit ineum ignitos serpentes ad
quorum plagas & mortes plurimorum.
cum clamarent ad moysen & ille oraite
pro eis. iussit eum dr̃is facere serpentem
eneum. & ponere prosigno. Qui ꝑcussꝰ
iiiquit aspererit eum. uiuet. Et ita fac¬
uenena sunt & incentiua uitiorum: q̃e
animam quam tangunt. sp̃uali morte
ꝑͥinunt. Et bene murmurans contra
dominum populus. serpentium moi¬
sibus sternebat᷑ ut exordine flagelli ex¬
terioris agnosceret quantam intus
ꝑniciem murmurando pateret᷑. E xal¬
tatio autem serpentis ẽnei. quem dum
ꝑcussi aspicerent sanabant᷑. passio est
nr̃i redemptoris incruce: in euius solũ
fide. regnum mortis & peccati suꝑat᷑.
Recte & enim ꝑserpentes. peccata que
animam simul & corpꝰ ad interitum
trahunt. exprimuntur: non solum
quia igniti quia uirulenti. quia adꝑi¬
mendum sunt astuti uerumeciam
quia ꝑserpentem. primi parentes

Expanded text:
Dominum et Moysen; ideoque Dominus Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et ita facvenena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte intelligens quia nullo allo ordine
nisi ꝑ eum qui descendit de celo. potest as¬
cendere incelum. Unde alias ipse dicit.
Nemo uenit ad patrem. insiꝑme. Hec
ideo nichodemo. ideo cunctis micuntur
catsciiminis. ut discant eiꝰ menbris re-¬
nascentib incorporari. ꝑ quem possint
ascendere inregnu dei. Et quia ascensio
uel in gressus regni.fieri non potest absq
fide & sacram̃tis dominicȩ passionis. recte
subinfert. Et sicut moyses exaltauit serpen¬
tem indeserto ita exaltari oportet filiũ
hominis: ut omnis qui credit imꝑso. nou
ꝑeat: s habeat uitam eternam. Mira ma¬
gifterui celestis arte.dominus magistru
legis mopsaycȩ. ad spũalem legis eiusdem
sensum inducit: recordans hystorie uete¬
ris & hanc infigiiram suȩ passionis. atq
humanȩ saluationis factam edisserens:
arrat quippe liber numerorum: quia
ꝑtesus in heremo populus isrł itineris
lengi ac laboris. murmurauerit contra

Expanded text:
Aperte intelligens quia nullo alio ordine, Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut opereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut supra omnem eccłam. Et rurfum.
Uos enim estis corpꝰ xp̃i. & menbra
de menbro. Nemo ergo asceudit ince¬
lũ nisi quidescendit de cęlo. filius
hominis qui est incelo. Q uod est
dicere aꝑte. Nemo ascendit incelum.
nisi xp̃c incorpore suo quod est ȩcclesia.
Quiinse ip so quidem primum cernẽ¬
tib apłis. eminentiorib nimirum men¬
bris suis ascendit: & exinde inmenbris
sius cotidie ascendens. se colligit incęlũ
Hinc est enuim quod ipsum corpꝰ eiꝰ. inter
aduersa presentis scłi deprehensum glo¬
riat᷑ & dicit. Nunc autem exaltauit ca¬
put meum suꝑ inimicos meos. Acsi pa
caput iuidelicet meum suscitauit amortu¬
is. ac trustratis omnib inimcoꝵ insidi¬
is subleuauit incęlum. spero. me eciam de
presentib ꝑiełis eruens. meo capiti iungoꝵ
in regno. Quia gͦ nemo ascendit in celũ nisi
qui descendit de cęlo et ẽ in celo. se uera fi¬
dei et dilectionis unitate coniungat:

Expanded text:
upra omnem Ecclesiam ; et rursum: upra omnem Ecclesiam ; et rursum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si atum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat.
Abbreviated transcription (Latin):
descendisse de cęlo. & ante passionem fuis-¬
se incelo: quia quod insua natura ha¬
bere non potuit. hoc infilio dei aquo
assumptꝰ est habuit: sicut propter ean¬
dem uniꝰ xp̃i ꝑsonam. que exduabus ex¬
substantia s in homine assumpto. san¬
guinem quem pro ȩccła funderoe habu¬
it. Hinc eciam ꝑ psalmistam dicit. Ascen¬
dit ds̃ in iubilatione. Quomodo enim
ds̃ nisi in homine ascenderte. qui insu¬
e natura maiestatis. semꝑ ubiq p̃sens
adest: S & hoc querendum quomͦ
dictum sit. & nemo ascendit incȩlum
nisi qui descendit decęlo.cum oins elec
ti se ueracit confidant ascens uros in
celum: ꝓmittente sibi domino. quia
ubi sum ego illic & minister m̃s erit:
Cuiꝰ tamen nodum questionis.aꝑ¬
tissima ratio soluit: quia uidelicet me¬
diator dei & hominum homo xp̃c
iħc. electorũ omniũ caput est: itemq
omnes electi. eiusdem capitis menbra st̃.
dicente apło. Et ipsum deit caput s¬

Expanded text:
descendisse de coelo, et ante passionem fuisdescendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus exsubstantia, sed in homine assumpto sanguinem, quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etenim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus, nisi in homine, ascenderet, qui in suae naturae majestate semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes ti veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo Christus Jesus electorum omnium caput est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput s
Abbreviated transcription (Latin):
stis namq est ascensio eiꝰ. aduitã sempiternã:
terrena uero exaltatio eiꝰ admortem tem¬
poralem. Dicit ergo de celestib Et nemo
ascendit incelum nisi qui descenait de¬
celo. filius hominis qui est incelo. Subiũ¬
git uͦ de terrenis. Et sicut moyses exaltaũ
serpentem indeserto. ita exaltari oportet
filium hominis. Merito autem queritur.
quomodo dicatur filius hominis uel des-
descendisse de celo. uel eo tempore quo h ec
in terra loquebat᷑ iam fuisse incelo. Nota ÷
namꝙx onfessio fidei catholice. quia descendenꝰ
decelo filius dei. filium hominis mitero
iiginali suscepit. eumq completa dispensa¬
tione passionis suȩ resuscitauit
amortuis: & assumpsit incelum. Non
ergo caro xp̃i descendit de celo: Neq ante
tempꝰ ascensionis erat incelo. Et quarati¬
one dicit᷑. nisi qui descendit de celo filius
hominis qui est incęlo. nisi quia una
sitq idõ filius hominis rectȩ dicitur &

Expanded text:
stis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, stis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est ingit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia Chriatque ideo Filius hominis recte dicitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
cens: Tues magister inisrahel. & hec ignõ¬
ras: Non quasi insultare uolens ei qui
magister uocet᷑. cum sit ignarus sacram̃toꝵ
celestium: s adhumilitatis eum uiam ꝓuo¬
cans sine qua. ianua celestis non potest in¬
ueniri. Si terrena dixi uob̃ & non creditis.
quomodo sidixero uob̃ celestra credetis:
Terrena illis dixit. ut insuꝑiore lectione
inuenimus. cum de passione ac resurrecti¬
one sui corporis. quod de terra assumpserat
loqueret. dicens. Soluite templũ hoc: &
intribus dieb excitabo illud. Nontamen
credebant ubo quod dixit: s ne hoc quidẽ
intelligere ualebant quia non de alio quã
de templo corporis sui dicere. Quiergo terre¬
na audientes non capiebant. quantominꝰ
ad celestia. idẽ diuinȩ generationis capien¬
da mysteria. sufficiunt: Addit autem ad
huc dñs & decelestib sacram̃tis & de terrẽ¬
nis instriiere eum. quem uidet sapienter
ac diligenter his quȩ audit intendere. Cele¬

Expanded text:
cens: Tu es magister in Israel, et haec ignocens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur, dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant verbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est divinae generationis capienda mysteria suffihuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coele
Abbreviated transcription (Latin):
solum spiialis.s ec iam spiritus uocat᷑. qui
sicut substantia sp̃s inuisibilis est aspectib¬
nr̃is. ita is qui ꝑ grãm dei renouat᷑ inuisi¬
quit᷑. Nonmireris quiadixi tibi. oportet
uos nasci denuo. Sp̃s ubiuult spirat. & uo¬
cem eiꝰ audis: s nescis unde ueniat. & quo
Sp̃s ubi uult spirat: quia ipse habet inpo¬
testate. cuiꝰ cor gratia suȩ insitationis illuftire.
Et uocem eiꝰ audis: cum te p̃sente loquit᷑
is. qui spũ scõ repletus est. S non seis unde
ueniat & quo uadat: quia eciam site pre¬
sente quempiã sp̃s adhoram impleuerit:
uerit. uel quomodo redierit. qui natura ẽ
inuisibilis. Sic ẽ omnis qui natus est ex
spũ. Et ipse enim inuisibilit agente spũ.
incipit eẽ quod nonerat: ita ut infideleᷤ nes¬
ciars unde ueniat & quouadat. id est. quia
gratia regenerationis uenit in adoptionem
filiorum dei. & uadit ꝑceptionem regni cele¬
stis. Querente autem adhuc nichodemo qͦ¬
modo possint hec fieri. subiungit dñs di¬

Expanded text:
quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur invisiquitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: stus, ubi vult, spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et quo vadat, quia etiamsi te praesente quempiam Spiritus ad horam impleverit, verit, vel quomodo redierit: quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant, unde veniat et quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei; et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo qomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, di
Abbreviated transcription (Latin):
agminib foras ad explendũ ministeriũ.
uel uisibilit uel inuisibilit̃ mittunt᷑. sci¬
licet quia adhumana s olatia aut angli
aut archangłi uenuth nã uͣni suꝑiora illa
aginina abintimis numquam recedunt:
qm̃ ea q̃preminent: usum exterioris mi¬
nisterii nequaquã habent. Ciu rei illud

Expanded text:
agminibus foras ad explendum ministerium agminibus foras ad explendum ministerium vel visibiliter vel invisibiliter mittuntur, scilicet quia ad humana solatia ut angeli aut archangeli veniunt. Nam superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud