comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ : Nonne aurib pͣuã audiendo suggestionẽ hõ peccauit: Nõ¬
ne occłis indebitum cupide uidentib manib qͦ ⁊ ore. uetitũ p̃su¬
tm̃. corpꝰ enĩ hominis ita peccato factũ ẽ morbidũ totũ: ut apłs dicat
Corpꝰ quid̾ mortuũ ẽ ꝓpt̾ pecc̃m. S maxime uͭ mͥ uidet᷑ in ilł genita¬
lib m̃bris. ultio deseuitiquia ex eism̃bris ꝓpagatio gñ̾is humani de¬
scendit. ꝙͣ originalit̾ lex peccati. uolenta conclusit. ut unꝰqͥsq insemet¬
ipso dm̃ formidet offendẽ. dum tantam in suo corpore portat penã
sub culpe uincło reustenet᷑. Sic filius ille qͥ patris cũ ipse nemi
nuditatẽ risit. ñ solũ in se. s ⁊̃ insuaposteritate dãp d: nari
⁊ ꝙͣ gͣue sit in patrẽ peccare filiũ. dampnatis manifestat ꝑ osteris.
Hinc ẽ qd̾ dñs exqͥrit iniquitatẽ patrũ in filios. sic̃ scͥptũ ẽ it̾tiã ce¬

Expanded text:
uid est? Nonne auribus pravam audiendo suggestionem homo peccavit? Nonne oculis indebitum cupide videntibus, manibus quoque et ore vetitum praesutantum. Corpus enim hominis ita peccato factum est morbidum totum, ut Apostolus dicat: Corpus quidem mortuum est propter peccatum . Sed maxime, ut mihi videtur, in illis genitalibus membris ultio desaevit, quia ex eis membris propagatio generis humani descendit, quam originaliter lex peccati violenta conclusit ut unusquisque in semetipso Deum formidet offendere, dum tantam in suo corpore portat poenam sub culpae vinculo reus tenetur. Sic filius ille qui nuditatem patris sui risit, non solum in se, sed etiam in sua posteritate damnari ium extendit, et quam grave sit in patrem peccare filium damnatis manifestat posteris. Hinc est quod Dominus exquirit iniquitatem patrum in filios, sicut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sñ spũ nullũ ht̃ sensũ: Resꝑ N adam patre nr̃o añꝙͣ peccass
cã legẽ in se suscepit. Ediu enĩ sp̃c dõ subditꝰ obediuit. ⁊ ei caro subdita
temꝑantia carnis sue miser gemit. Uñ gͣuissimã pęnã tolerat. dũ
carnẽ suã sadu̾sariã portat. Caro qiupe sp̃u uiuificata debuit uiui¬
faͣnti se sp̃u ẽẽ subdita. s eiꝰ subiectionẽ spc̃ iuire ꝑdidit. quia dõ sub¬
ẽẽ noluit: qͥ illi uiuificandã carnẽ subiecit. In segͦ de se sp̃e penam

Expanded text:
 spiritu nullum habet sensum? RESP. In Adam patre nostro, antequam peccasset, rocam legem in se suscepit. Quandiu enim spiritus Deo subditus obedivit, et ei caro subdita intemperantia carnis suae miser gemit. Unde gravissimam poenam tolerat dum carnem suam sibi adversariam portat. Caro quippe spiritu vivificata, debuit vivificanti se spiritui esse subdita; sed ejus subjectionem spiritus jure perdidit, quia Deo subesse noluit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑. De his enĩ nescientib eccł̃ia ꝓficit. q̃ temptationib uexata
exercetur utiliꝰ ⁊ crescit ub̾iꝰ. qͦrũ mala uoluntas ustis taudẽ penis
addicitur. Int̾rogati. Cum nr̃ȩ redemptionisgrãm ĩeccłia
p̃sens aspicio. ⁊dũ pect̃a ĩbaptismo dimitti. ⁊ diabolũ a fidelib suꝑari
ad modũ gaudeo. depenis tam̃ bonoꝵ doleo. Si cur remanet pena. uͥ¬

Expanded text:
atur. De his enim nescientibus Ecclesia proficit, quae tentationibus vexata exercetur utilius et crescit uberius quorum mala voluntas justis tandem poenis addicitur. III. INT. Dum nostrae redemptionis gratiam in Ecclesia praesens aspicio, et dum peccata in baptismo dimitti et diabolum a fidelibus superari admodum gaudeo, de poenis tamen bono
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione dum minime contͣdix̃. qd̾ equid̃ fecisse debuit. iniqͥta¬
tem sane uidit ⁊ tacuit. merito secuta ẽ incorde uis p̃ue delectatiõis
qum uidit. dum pulchrum aspectu ⁊ delestabile uidicauit. delecta¬
cioniq consenum aetus pbuiti dum accepit aefructu comedit acuoꝵ

Expanded text:
tentatione, dum minime contradixit, quod equidem fecisse debuit, iniquitatentatione, dum minime contradixit, quod equidem fecisse debuit, iniquitatem sane vidit, et tacuit, merito secuta est in corde ejus vis pravae delectationis. Dum vidit, dum pulchrum aspectu et delectabile judicavit, delectationique consensum actus praebuit, dum accepit de fructu et comedi
Abbreviated transcription (Latin):
abicimꝰ contͣdicimꝰ exscrͣmur. sola tm̃ suggestione peccasse conuincim᷑. qui
iniquitatem sensimꝰ. nec statim restitimus: licet nec delectati fuerimus.
Uerbigr̃a. Si tu ꝑditorem dĩ tui uel amici tecũ loqui de ꝓditione susti¬
nueris nec contͣdixeris. cum tam̃ dñi de malo uł amici tui nec delectatꝰ
nec consentiens fu̾is: quia contradicẽ uł resistẽ ꝙͣ statim sensisti. minime
uoliusti: mox isto qͣntuloqͣ ꝯsensu audiendi. reus ẽe dinosceris. Sic ita¬
q: peccat᷑ sola suggestione. licet delec̾tatus ñ fũis. consensumue actus
minime p̃bueris. Ita ⁊ pͥmus hõ suggestorẽ malum ñ ignorauit. seq
dñi p̃ceptũ suscepisse respondit. Cui male suggerenti. dũ scient̃ audi¬
tum p̃buit. mox ipsa suggestionis susceptione deliquit. qͦ tandẽ de¬
lectatus atq consentiens pleniꝰ peccatum incurrit. Premissa itaq

Expanded text:
abjicimus, contradicimus, exsecramur, sola tantum suggestione peccasse convincimur, qui abjicimus, contradicimus, exsecramur, sola tantum suggestione peccasse convincimur, qui iniquitatem sensimus, nec statim resistimus, licet nec delectati fuerimus. Verbi gratia: Si tu proditorem domini tui vel amici tecum loqui de proditione sustinueris, nec contradixeris, cum tamen de malo domini vel amici tui nec delectatus nec consentiens fueris, quia contradicere vel resistere, quam statim sensisti, minime voluisti, mox isto quantulocunque consensu audiendi reus esse dignosceris. Sic itaque peccatur sola suggestione, licet delectatus non fueris, consensumve actus minime praebueris. Ita et primus homo suggestorem malum non ignoravit, seque Domini praeceptum suscepisse respondit: cui male suggerenti dum scienter auditum praebuit, mox ipsa suggestionis susceptione deliquit, quo tandem delectatus atque consentiens, plenius peccatum incurrit. Praemissa itaque
Abbreviated transcription (Latin):
onuere. ñ temptationẽ illam p̃cessit suꝑbia hominis. s ut altitud¬
Enem ditatis temptatio p̃missa p̃misit. suꝑbia tumuit. qͥ tumorisme¬
rito ds̃ eum deseruit. desertum temptator tenuit. ⁊ ad illicitum ꝑduxit
lemptatio gͦ p̃cessit ⁊ hominẽ sedux̃ quẽ suggestione. delectatione. consensu.
⁊ defensione parit̾ peccare fec. Int̾ingatio Patet q peccauiniꝰ. dum
suggestione mali ꝓposita nob̾ delectam̃. delectati consentimꝰ consentientes
qͣndoq culpã defendimꝰ. Suggestione uͭ dic qñ pecramus. nͥ cũ aliis pecca¬
re suggerimꝰ: Quomͦ dixisti qͦd ad am suggestione peccauit. cũ ipse nenii¬
in suggessit. s ei diabolica suggestio facta peccatum attulit:¬
umuł temptatione homunis. aut concupiscentia carnis seu ambitione
scłi ad peccandum tͣhimur: qͣndoq ꝑdelectionem minime sequimur.
nec ꝑconsensum tencm᷑. nec ꝑtinacia ligam̃. i tñ si mox ut senserimꝰ. ñ statĩ

Expanded text:
tationem illam praecessit superbia hominis; sed ut altitudinem deitatis tentatio praemissa permisit, superbia tumuit: quo tumoris merito Deus eum deseruit, desertum tentator tenuit, et ad illicitum perduxit. Tentatio ergo praecessit, et hominem seduxit, quem suggestione, delectatione, consensu et defensione pariter fecit peccare. XV. INTERR. Patet quia peccamus dum suggestione mali posita nobis delectamur, delectati consentimus, consentientes quandoque culpam defendimus. Suggestione vero dic quando peccamus, nisi cum aliis peccare suggerimus? Quomodo dixisti quod Adam suggestione peccavit, cum ipse nemini suggessit, sed ei diabolica suggestio facta peccatum attulittentatione daemonis aut concupiscentia carnis, seu ambitione saeculi ad peccandum trahimur, quandoque per delectationem minime sequimur, nec per consensum tenemur, nec pertinacia ligamur; et tamen si mox ut senserimus non statim
Abbreviated transcription (Latin):
que cm̃ in dõ ꝓfec̃. uͭ iã ad nullũ illicitũ ualeat inflecti. bona ẽ ⁊illa q̃
sub dño uiuens pͣuũ ĩ se eohibet appetitũ.⁊ de uictoria meret᷑ hab̾e
tͥumphun. De utͣꝙ gͦ m̾ito laudat᷑. qͥ ut᷑nq bonã condidit auctor
bonꝰ. Una ẽ in angł̃is honis altã ẽ in hoĩb sc̃ĩs. Illi ꝯfirmati sunt ĩ bo¬
nũ. isti ꝑ grãm amał hñt reditum.⁊ sc̃ificant᷑ ꝑxͣ ꝓ qͦrũ utilitate.

Expanded text:
um in Deo profecit, ut jam ad nullum illicitum valeat inflecti. Bona est et illa quae sub Domino vivens, pravum in se cohibet appetitum, et de victoria meretur habere triumphum. De utraque ergo merito laudatur, qui utramque bonam condidit, auctor bonus. Una est in angelis bonis, altera in hominibus sanctis. Illi confirmati sunt in bonum, isti per gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita cdix̾i massam ꝯpingi qͦdã mͦ
atq densari cep̃. ipso suo pond̾e d̾cu¬
sum u̾gens in una collapsa at̾ra excep
om̃ib int̾ arueos suos ꝯclusis appare¬
re cepit. ꝓͥmo quid̾ luttiaenta ⁊ lub̾ca
liss quib uestirri sr̃cluci potuiss mͦ

Expanded text:
ut ita dixerim, massam compingi quodammodo atque densari coepit, ipso suo pondere deorsum vergens in ima collapsa a terra exceptomnibus inter alveos suos conclusis apparere coepit. Primo quidem lutulenta et lubrica lisset, quibus vestiri
Abbreviated transcription (Latin):
ebus pͥmis dispõa sunt ẽ uniũsitatis hꝰ
machina ⁊ partib ss̃ clistribitta. firmam̃¬
to defr̃ expanso. Dem̃ t̾riẽ reuelata atq
uno resiclente ⁊ suo poncłe librata collec¬
tis q. aqͣrũ molib intͣ receptacła sua ae¬
sequebat᷑ oruatus eoꝵ. ⁊ hoctͥb se¬
qͣntib item cliebus fcm ẽ. Quarto qͥftut
pͥmꝰ intͥbus ornatum ẽ firm am̃tũ sole
⁊ luna ⁊stellis. Quinto die quifirit.iͦ.¬

Expanded text:
ebus disposita est universitatis hujus machina et partibus suis distributa firmamento desuper expanso. Deinde terra revelata atque in imo residente et suo pondere librata, collectisque aquarum molibus intra receptacula sua aesequebatur ornatus eorum, et hoc tribus sequentibus item diebus factum est. Quarto qui fuit primus in tribus ornatum est firmamentum sole et luna et stellis. Quinto die qui fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilia creans. s manens qud̃e¬
rat fecio qud̃ nõ erat. inse continens
patem faciencli. ñ sumiens ex se
mat̾iã sc̃i. Neq enim degn̾auit ĩ fĩ¬
et̾nitas. sic ĩ fcĩs se ñ aux̃ inm̃sitaᷤ.
sante fc̃a sñ defectu plena ꝯstit̃. ⁊ pꝰ
fcã sñ motu in deficiens ꝑmansit.
nichꝰ nouñ assumens. nicħ antiqm̃

Expanded text:
travit corruptibilia creans; sed manens quod erat, fecit quod non erat, in se continens potestatem faciendi, non sumens ex se materiam facti. Neque enim degeneravit inferiaeternitas; sic in factis se non auxit immensitas. Sed ante facta sine defectu plena consistit; et post facta sine motu indeficiens permansit. Nihil novum assumens, nihil antiquum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quasud erat. ⁊ id̾ ñerat quia id̾ ñe
rat p̃p̃ qͦserat. Ds ꝑfc̾s erat ⁊ plemus
bono ꝯsummato neq opꝰ hu̾it ati¬
und̾ iuuari qm̃ nec minui potuit
egens erat alieni auxilis. qͦ ł consu̾a¬
ret qud̃ mutabile acceꝑat. aug̾et
quõ ñ ꝯssimatũr habeliuat. Itapoitꝰ e
in meclio hõ ut ei s̾iuiretur ⁊ ip̃es

Expanded text:
Et quasi idem erat et idem non erat; quia idem non erat propter quos erat. Deus perfectus erat et plenus bono consummato; neque opus habuit aliunde juvari, quoniam nec minui potuit egens erat alieni auxilii, quo vel conservaret quod mutabile acceperat, vel augeret quod non consummatum habebat. Ita positus est in medio homo, ut et ei serviretur et ips
Abbreviated transcription (Latin):
unclicaret ⁊ reflueret totũ ad bo¬
nũ hominis ⁊ ꝙ accepto obseqinido
⁊ ꝙ impendit. Uoluit enĩd̾s ut ab
homine sibi seriuretur. sic tnut ea
recuf. Et uoluit ut mundus ẜui¬
ret hõi. Et exmñ simił̾r utuaret᷑ h̾o
totum hoc fcm ẽ. Nͣ hoĩs totũ boñ¬

Expanded text:
ndicaret; et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium et quod impendit. Voluit enim Deus ut ab homine sibi serviretur; sic tamen ut ea retur, et voluit ut mundus serviret homini, et exinde similiter juvaretur homo, totum hoc f
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt gn̾a aĩantium sunt¬
Pisces inoriginali secle ꝑmanent. Uola¬
tilia sursũ tollunt᷑ ⁊ fiunt qͣsi srͣ id qd̾
fcã sunt. Sic deuna massa corruptibi
sagn̾is humaniꝓpago tͣhit᷑. s auis de¬
orsum in ea qͣ nati sunt corruptione iꝰ te
relictis. Alii surfum dono gr̃e aclsortẽ
celestis patͥe. eleuantur: Quate oꝑ.a ꝯdĩo¬

Expanded text:
uo sunt genera animantium quPisces in originali sede permanent. Volatilia sursum tolluntur, et fiunt quasi supra id quod facta sunt. Sic de una massa corruptibilrsa generis humani propago trahitur, sed aliis deorsum in ea qua nati sunt conruptione juste derelictis; aliis sursum dono gratiae ad sortem coelestis patriae elevat
Abbreviated transcription (Latin):
a p̾sentia aclb̾uiationi. Ꝙaq̃q̃ sub
celo sunt ꝯg̾gant᷑ inunũlocũ. qud̃
appareat arida ⁊ g̾mina ꝑducit. si¬
młq ip̃a aeris spatia ꝯtractatandẽ
caligine serenantur ⁊ aqͣrũ tͣctus a dir¬
rigandã atq infundendã t̾rã ꝑcorpꝰ

Expanded text:
sub coelo sunt congregantur in unum locum, quod apparet arida et germina producit, simulque ipsa aeris spatia contracta tandem caligine serenantur, et aquarum tractus ad irrigandam atque infundendam terram per corpus
Abbreviated transcription (Latin):
quorum decorẽ ⁊ pulcrituclinẽ. fcĩ ꝑ¬
cummanifeste uolatilia legamꝰ accepiͤ¬
se. ⁊ab aquis originẽ ⁊ maere mansio¬
nem. ꝙ qrͣ fc̃m sit uͥ ñ adsimilituclinẽ
alioꝵ que adornatũ ełoꝵ muncli c̾ata
sortiri debuert̃ forte quis ad ip̃iꝰ ełi m
ñ bu̾it. ut aĩantium cꝑa q̃ solidã mͦ.¬

Expanded text:
quorum decorem vel pulchritudinem facta pcum manifeste volatilia legamus accepisse et ab aquis originem et in aere mansionem. Quod quare factum sit ut non ad similitudinem aliorum quae ad ornatum elementorum mundi creata sortiri debuerunt, forte quis ad ipsius elemenon habuerit, ut animantium corpora quae solidam m
Abbreviated transcription (Latin):
clam mͦ uidemus qr̃ aque ille que srͣ ce¬
lum s̃ ñ clebuerũt colligi ⁊ inunũ co¬
hartari. Qm̃ caritas amplificanda sẽꝑ
orchnatos quacũq cleducantur. ꝯm̃af
fectus anime infi̾or nͥcta lege constrm¬
gatur ñ pͭapparere arida nec gͥmina
inẜuitutem redigit. ne forte cum aliis

Expanded text:
modo videmus quare aquae illae quae supra coelum sunt non debuerunt colligi et in unum coarctari, quoniam charitas amplificanda semper ordinatos, quacunque deducantur. Quoniam affectus animae inferior nisi certa lege constringatur, non potest apparere arida, nec germina in servi utem religit, ne forte cum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
sidebat carni up᷑ͣ caro mĩntum sp̃c
pon ss namin p̾t̾ pabulum ĩ freno
rentẽ ⁊p̃cipitẽ amalo cohibebat.
calcarib añi ut adbonum faciẽdũ
excit⁊ pigrã. Tc̃ gͦ solum pab ulum
ministrans sine freno ⁊ calcarib su¬

Expanded text:
sidebat carni, et ipsa caro jumentum spiritus aeter pabulum, et freno rventem, et praecipitem a malo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus su
Abbreviated transcription (Latin):
illobono frui conueniret agnosceret.
ẽẽt. oĩo q̃rendum ñerat cumsñ dubi¬
tatione cõstaret. qr qnͣto mag̃ illo fru¬
eret᷑ qͥs. tanto utr̃ꝙ felicior eẽt. Illic
aũt sola m̃sura qͣnͣtitatis q̃rẽda ẽ n pa¬
rumaũ miniũ ẽẽ pͭ. Fructus autẽ hꝰ bo¬
ni ita se ht̃ ut ineo qͥminꝰ ht. ⁊ pꝰsich
plenũ sit. ⁊ qͥ ampliꝰ ñsit. ñsit sr̾fluũ
In hgͣ solo m̃sura cõstabat ut agnos¬
ceret᷑ qͣłr illo bonofruidebꝰ ne mordi¬

Expanded text:
illo bono frui conveniret agnosceret. esset omnino quaerendum non erat: cum sine dubitatione constaret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se hplenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura constabat ut agnosceretur qualiter illo bono frui deberet, ne inordi
Abbreviated transcription (Latin):
uia gͥ hõ appetitum i¬
iusti deserens pectanit ⁊ re¬
tento appetitu comodi punit᷑ ⁊
ham ⁊ ille pp̃ea sicdatusẽ ut insẽ¬
neret. Cum utiq penamoĩo pati ñ
potuiss sicomodum nullũ appet̾ ⁊
Inco modum quipe nicħ alnicdẽẽ con¬
stat nͥ ꝙ uoluntati sue siue appetitui
illi adpenam remansit. Inqͦ quid du¬
pliciter punitur. sine cumabhis qͥ
ordinate appetit restringitur sine
cum adalia comoda q̃ ordinate appe
tiñpꝰsunt. appetida relaxatur. In alt̾o
ẽ pena. Inalt̾o ⁊ pena ⁊ culpa. Mensy¬
ra enim sr̾ioris appetit᷑ inlib̾oarb̾. po
sita fu̾at. Mensura uͦ iferioris appetitꝰ
concessa indono. Qͣ pp̃ illam ten̾e uel¬
le iurtitis fuiss Istam aurecin̾e pꝰse
felicitatis. Uñ sicut culpa fint illã ñte

Expanded text:
uia ergo homo appetitum justi deserens peccavit, in retento appetitu commodi punitus est. Nam et ille propterea sic datus est ut insepneret, cum utique poenam omnino pati non posset: si commodum nullum appeteret. Incommodum quippe nihil aliud esse constat, nisi quod voluntati suae sive appetitui illi ad poenam remansit. In quo quidem dupliciter punitur, sive cum ab iis quae ordinate appetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris appetitus in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus concessa in dono. Quapropter illam tenere velle, virtutis fuisset; istam autem retinere posse, felicitatis. Unde sicut culpa fuit illam non t
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ei ⁊ adfom̃tum pauca suffice po¬
tunsent. ⁊ adsacietatẽ modica. Itace
ꝓuidentia carnis ñtamlabor ꝗͣ ob¬
lectam̃tum ⁊ excitio futura foret si
chohib̾e noluit idcͥco ad laborem il
titucarnis sne m̾suram ten̾e ñ pꝰs¬

Expanded text:
sufficere potuissent, et ad satietatem modica. Itaque providentia carnis non tam labor quam oblectamentum et exercitatio futura foret, sicohibere noluit, idcirco ad laborem et titu carnis suae mensuram tenere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
informem ẜ aliquid utramq scdm̃
aliquid formatã. Sicut eninriusibi¬
diosummo illo conditionis pͥma¬
riei ⁊ formam confusionis hũit. ⁊ ñ
hu̾it formam dispõnis donec pꝰea¬
morem ⁊ conu̾sionem ad c̾atorem su¬
um acceptura erat formam ñ ha¬
buerit s erat informis sine illa for¬

Expanded text:
aliquid et utramque secundum aliquid formatam. Sicut enim visibiexordio illo conditionis primariae et formam confusionis habuit et non habuit formam dispositionis donec pmorem et conversionem ad creatorem suum acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sine illa for
Abbreviated transcription (Latin):
S nos uit̾im magis approbamus qud̃
dictum ẽ ꝓcaptu intelligentie nr̃e sat¬
ua reu̾entia sec̾toꝵ inquib nicħ teme
asserendumputamus. Et ad huc̃ mod̾
int̾im diffiminus qm̃ simul factast̃
omĩa ⁊ uisibilia ⁊ inuisibilia sicut scͥp¬
tura dic̃ qui iuuit inet̾nm c̾auit oĩa

Expanded text:
magis approbamus quod dictum est pro captu intelligentiae nostrae salva reverentia secretorum in quibus nihil temere asserendum putamus. Et ad hunc modum interim definivimus, quod simul facta sunt omnia visibilia et invisibilia ; sicut Scriptura dicit: Qui vivit in aeternum creavit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
feĩ sunt ⁊ computant spatia ⁊ annos
⁊ secła quib ante constitutionẽ deoẜ
iuerunt asserunt qm̃m cum mũdo
tp̃s cepit ⁊ nõ fuit cempꝰ ante m̃dũ qm̃
mutabilitas nõ fuit ineo ⁊ tñfuisse

Expanded text:
facta sunt, et computant spatia et annos et saecula quibus ante mundi constitutionem Deo servierunt, asserunt quod cum mundo tempus coepit, et non fuit tempus ante mundum, quoniam mutabilitas non fuit; et tamen fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sccłm cdiscretionem ꝑsoualem ⁊ tͥaiũ
formimi sapi̾e.⁊ intelligentie iõnalẽ
Quartum uo̾: siue adbomim siue ad
malum lib̾am inclinande uoluntits
ielectionis pͥe potestatem. Et sequi᷑¬

Expanded text:
discretionem personalem; et tertium formam sapientiae et intelligentiae rationalem; quartum vero sive ad bonum sive ad malum liberam inclinandae voluntatis et electionis propriae potestatem. Et sequi
Abbreviated transcription (Latin):
futuraꝵ que fatienda fuant. Et cun
factas̃ illa que facti sunt aosintttu¬
dinem horum fcã sunt. que erant in
sed̾o facta. sicut facta sunt ad similtua¬
diuem illoꝵ que inpͥmo erant. ñ fcã.

Expanded text:
futurorum quae facienda fuerant. Et cum facta sunt illa quae facta sunt ad similitudinem horum facta sunt quae erant in secundo facta; sicut facta sunt ad similitudinem illorum quae in primo erant non facta.
Abbreviated transcription (Latin):
inmortales nutis subtilitatis ł pͣtu¬
tatis. siue uigoris eiusdem ł quolib
alio nomine si g̾candũ sit quelib ee̾n¬
tia bona siue aua mellor aut decentior
forma uire appellatur c̾ate sint. Sic
enim corꝑm n. se demostrat ⁊ sunt q̃¬
dam carꝑa solida mag̃ ⁊ firma ⁊ aliapͤi¬
ora apparent. ⁊ ext̾sa magis ⁊ munda
iclara ⁊ quasi meliorem ⁊ dignioremi᷑.
coaptata ⁊ p rompta ⁊ integra ⁊ corrup¬
ta magis ⁊ alia fragilia ⁊ corruptioĩ
ꝓrima ⁊ infirina ⁊ seculenta ⁊ ulia⁊ põ¬
tłosa ⁊ incongrua. Et ẽ pulcratũ uru
uiu̾sitatis compage ⁊ ordine ista diũfi¬

Expanded text:
s subtilitatis vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora apparent et extersa magis et munda et clara et quasi meliorem et digniorem coaptata et prompta et integra et incorrupta magis; et alia fragilia et corruptioni proxima et infirma et feculenta et vilia et ponderosa et incongrua. Et est pulchra tamen in universitatis compage et ordine ista diversi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aliquid ⁊ ñ totum scłm rõnem
continebat maior erat intoto ⁊ qͣisr̃¬
babundabat singuł ⁊ iõ ñ erãt sin¬
gła hoc totum. s intoto erant sm¬
sunt que futura erant inꝑͣ. ⁊ into¬
to ⁊minus futura erant inꝑͣ qmͣito
ñ hu̾it qui intoto totus fuit. ⁊ ꝑfẽs¬
aliquid alit hoc aut uid̾ in rone di¬
uina ꝑ exemplari sufficere potute
ad cuius similitutinem formare¬
tur s quasi totirm assumpsit d̾m

Expanded text:
hoc aliquid et non totum secundum rationem continebat; et major erat in toto et quasi superabundabat singulis. Et ideo non erant singula hoc totum, sed in toto erant sisunt quae futura erant in parte et toto, et minus futura erant in parte quanon habuit, qui in toto totus fuit ealiquid aut hoc aut illud in ratione divina pro exemplari sufficere potuit, ad cujus similitudinem formaretur; sed quasi totum assumpsit Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tiones trhonos cherubin ⁊ seraphind̾
addito hoĩe decimiis consumaret᷑ ꝑfec¬
tionis celestis. Non enimuit quidã putĩt
condĩo hominis ita adrestaitronem
tis nũs qui incadentib diminitus fu¬
erit ꝑhomĩem reꝑatur. Nouẽ gͦ ardi¬
nes angłoꝵ abincio conditisũt ieril¬
lis qui cetidert̃ quia inuna om̃s simił
malicia consenser̃t qͣsi unũ ex seꝑu̾se
societatis adinẽ affecert̃. ħt au̾ tͣlicio

Expanded text:
tiones, thronos, cherubim, et seraphim, ut addito homine denarius consummaretur perfectionis coelestis. Non enim ut quidam putant conditio hominis ita ad restaurationtis numerus qui in cadentibus diminutus fuerat, per hominem reparatur. Novem enim ordines angelorum ab initio conditi sunt, et ex illis qui ceciderunt quia in una simul omnes malitia consenserunt quasi unum ex se perversae societatis ordinem effecerunt. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
s ñpͣ extͣ se ꝑuelle p̃cipitari nͥ qͣei uia
aꝑitur. Et qui p̃cipitari qua uult
adriunam uam aꝑuit quodãmͦ ip̃am
inclinat ñtñ impellenclo s ꝑmittẽ¬
caui ẜuummeum nabugodonosor
lit disꝑdat t̾ram undie illa sibilabit
dñs. mnꝰce qnd̃ ẽ inextremo flumiñ
egypti⁊ apique ẽ int̾ra assur. ⁊ ue¬
nient ⁊ requiescent om̃s intorrenteᷤ
ualliũ ⁊ cau̾ms petͣrũ Inquib oĩbi¬

Expanded text:
se praecipitari nisi qua ei via aperitur. Et qui praecipiti qua vult ad ruinam viam aperit, quodammodo ipsam inclinat; non impellendo sed permittencavi servum meum Nabuchodonosor ut disperdat terram ; et in die illa sibilabit Dominus muscae quae est in extremo flumine Aegypti; et api quae est in terra Assur; et venient et requiescent omnes in torrentibus vallium et cavernis petr
Abbreviated transcription (Latin):
÷ qũidip̃m nͣ le pꝰse sub̾ti ⁊ occułta uͥture di¬
uine p̾sente sñ ext̾iori impedim̃to ꝯpͥmit᷑.
Obstaculum extrinsetꝰ ad hibite difficulta¬
tis :÷ qñnutu diuinoꝑalios potestites. extͥn¬
secꝰ obuiantes aliaꝵ uoluntates. ne adeffec¬
tum uenire possint impediuntur. Intͥn
diuina que abintus omĩ c̾ature p̾sidet¬
illas ⁊̃ uoluntates. q̃ ꝯtͣ suam uoluntatẽ
orte sunt ad ꝑficienclam suamuolun¬
tatem intorquet. his gͦ quatuor modis
pͣuas uoluntates angłoꝵ ⁊ hoiũ d̾s. adim¬
ꝑium sue uoluntatis disponit. ut in eo⁊
inquo displicet id qud̾ ẽ quia malũ ⁊ pla¬

Expanded text:
 id ipsum naturale posse subita et occulta virtute divinae praesentiae sine exteriori impedimento comprimitur. Obstaculum extrinsecus adhibitae difficultatis est quando nutu divino per alias potestates extrinsecus obviantes aliarutum venire possint, impediuntur; quartus Deus, quae ab intus omni creaturae pillas etiam voluntates quae contra suam voluntatem ortae sunt, ad perficiendam suam voluntatem intorquet. His ergo quatuor modis pravas voluntates angelorum et hominum Deus ad imperium suae voluntatis disponit, ut in eo etiam in quo displicet id quod est quia malu
Abbreviated transcription (Latin):
te: hĩc coartam̃ diligentiꝰ inuesti¬
gare qͣmͦ io̾ualem nat᷑am p̃cipuenlã
que uoluntate musta adiuina uo-¬
litutatate discaidat. iusta dei mod̾ã¬
tio gub̾ nat. huc consid̾amꝰ. qͣtuor
gn̾a les modos. gub̃nationis cliru¬
ne imip̃is quib disponuntur. ⁊ or¬
dinantur in omib que agt̃. Ut
ip̃a mala que contͣdĩ uoluntatẽ
sunt qd̾ sunt. Qx ñ apꝑbantura
deo qud̃ mala sunt. extͣ eius dispõ¬
nem. ñ effluunt inqubus ħ bonũ
⁊̃ ⁊ placet qud̃ oidinata sunt. Mo
tuntur ut conducantur ⁊ disponã¬
tur. sccłm ipͣm qui surgunt ꝯtͣip¬
sam adꝑficiendum qiud̃ illifi̾plac
uoluntate que irli displicet: Q. q̃¬

Expanded text:
nvestigere quomodo rationalem naturam praecipue illam quae voluntate injusta a divina voluntate discordat; justa Dei moderatio gubernat. Hinc consideramus quatuor generales modos gubernationis divinae in ipsis quibus disponuntur et ordinantur in omnibus quae agunt, ut et ipsa mala quae contra Dei voluntatem sunt quod sunt quia non approbantur a Deo quod mala sunt extra ejus dispositionem non effluant, in quibus bonum est et placet quod ordinata sunt. Et  ut conducantur et disponantur secundum ipsam qui surgunt contra ipsam ad perficiendum quod illi fieri placet voluntate quae illi displicet.
Abbreviated transcription (Latin):
quia sesentiunt p̃t̾ coactionem ꝓpͥo
appetitu moui. Ꝙ enĩ ñ impellunt᷑¬
neqͣqmͣ intelligt̃. qud̃ diriguntur ⁊
nesciunt sehr̃e coram p̾cecdentem
ut orclinentur qi ñsentiunt retͦr¬
sum impellentẽ ut p̃cipitẽt᷑. de aiis¬

Expanded text:
quia se sentiunt praeter coactionem proprio appetitu moveri. Et quia non impelluntur, non intelligunt, quod diriguntur; et nesciunt se habere coram praecedentem, ut ordinentur; quia non sentiunt retrorsum impellentem ut praecipitentur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
fierent au̾si ab ono inquo erant. si
inilit̾ motuuoliutatis fcm̃ ẽ ut bo¬
ui eẽnt conu̾si. ab ono inꝗtio erãt
antebonum in quo ñclum erant p̃p̃ ei
in motu uoltintatis rõnalis om̃e mu̾¬
tum canstabat quo ł bonił malie¬
rant. Illic gͦ malũ ⁊ bonũ querend̃
ẽ. uͥ iusticia ⁊ culpa ẽ qm̃ usticia bo¬
ña ẽ ⁊ culpanialũ ẽ. Et ip̃a culpa
nec uoluntas erit qm̃ uolutitasma¬
lũ ñ erat. qñi ad eo data erat nec
motus uoluntatis malũ erat. qm̃ex
uoluntate erat. ⁊ noluntatis erit⁊
moiũ uoluntas ad eo acceꝑat nͦ id
ad ꝙ motusuoluntatis erat i alũ
erat. qm̃ aliquiderat ⁊ om̃e qd̾ ali¬
quid erat adeo erat ⁊ bonũ erat qõ¬

Expanded text:
ono in quo erant; et similiter motu voluntatis factum est ut boni essent conversi a bono in quo erant ad bonum in quo nondum erant, propterea in motu rationis voluntatis omne meritum constabat quo vel boni vel mali erant. Illic ergo et malum bonum quaerendum est ubi justitia et culpa est, quoniam justitia bonum et culpa malum est. Et ipsa culpa nec voluntas erat, quoniam voluntas malum non erat; quoniam a Deo data erat; nec motus voluntatis malum erat quoniam ex voluntate erat, et voluntatis erat, et moveri voluntas a Deo acceperat; nec id ad quod motus voluntatis erat malum erat, quoniam aliquid erat, et omne quod aliquid erat a Deo erat, et bonum erat.
Abbreviated transcription (Latin):
aut t̾mitio uat᷑ałr collate potestatis
aut miraculo dꝑalit̾ illate pꝰfibili¬
tatis. aut ob staculo intrinsecꝰ adhi¬
bite difficultatis aut iudicio intͥnse
late. potestatis ÷ qnͣtũ nͣlit̾ pꝰ se ꝯcedr᷑

Expanded text:
Aut termino naturaliter collatae potestatis, aut miraculo temporaliter illatae impossibilitatis, aut obstaculo extrinsecus adhibitae difficultatis, aut judicio intrinsecus lite
Abbreviated transcription (Latin):
ui aut̃ añ bonui conu̾te¬
bantur uoluntarie moue¬
bantur grã cooꝑ¬
ante sñ coactione. quiañ abono
conii̾tebantur: sponte p̃cipitaban¬
tur. grã deserente sine opp̾ssione. ⁊
qui conu̾tebant᷑. id cͥco bñ moue¬
bantur. qi grãm cooꝑantẽ ñ hũe¬

Expanded text:
 ad bonum convertebantur voluntarie movebantur gratia cooperante sine coactione. Qui autem a bono avertebantur sponte praecipitabantur gratia deserente sine oppressione. Et qui convertebantur, idcirco bene movebantur quia gratiam cooperantem habue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non ante quicqmͣ fec̾ant. Ceꝑunt aũ
cliuichabeo qud̃ fcĩerant ut aliucdiã
ẽẽnt ł ꝓficientes supͣillucl ut bom
ẽe̾nt ł subillo deficiunt ut mau
si sunt quiunum erat ⁊ boni n᷑ ut
sint ali supͣ illud boni ꝑiusticiam
alii subillo man ꝑculpam. Conu̾si¬
o enĩ iustos fecit ⁊ aũfio inustos.U¬
tͣq enĩ uoluntitis sint. ⁊ uoluntatis

Expanded text:
 non ante quidquam fecerant. Coeperunt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo deficientes ut mali si sunt qui unum erant et boni natura ut sint alii supra illud boni per justitiam: alii sub illo mali per culpam. Conversio enim justos fecit et aversio injustos. Utraque enim voluntatis fuit, et voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ supm̃ in p̾senti ẽ. s spectait sem¬
ꝑ adfut᷑os euentus. ⁊ eos solum qͥĩ
contingenti ꝯsistunt. Fut᷑a quippe.
que exnecessitate futura sunt. lib̾m
arbitrium non sequuntur s ꝯstãt.
immobilit̾. adunimitmn nec recipiũt
utrumlib contingentis. Sic gͥ lib̾m
ucl. e̾ẽnt qmͣ erant sipotestate qm
habebant in eo qud̾̃ erant ut ħ eẽ
d̾sin̾ent ut alud eẽ inciꝑent qud̃
non erant. Et sic quidem studio¬
siis. inquirentib rõ occurrit desta

Expanded text:
sum in praesenti est; sed spectat semper ad futuros eventus, et solum qui in contingenti consistunt. Futura quippe quae ex necessitate futura sunt, liberum arbitrium non sequuntur; sed constant immobiliter ad unum tantum, nec recipiunt utrumlibet contingentis. Sic igitur liberum ud essent quam erant, sed potestate quam habebant in eo quod erant ut hoc esse desinerent, et aliud esse inciperent quod non erant. Et sic quidem studiosius inquirentibus ratio occurrit de sta
Abbreviated transcription (Latin):
diuine modãtionis quo malas
ĩ uoluntites. p̃sidens occutta ⁊ inuisibi¬
lioꝵatione. ad suũ arbitrium tꝑat ⁊ĩ¬
clinat ħ sentiendũ ÷ ut c̾clat᷑ d̾s malis
uoluntatib ñ dare corruptionẽ s ordi¬
nem. Om̃is enĩ uoluntaspꝰ e qmͣuelie. Et̃
uelle qͥd̾ semꝑ adaliqͥd ÷. qui aom̃is qui

Expanded text:
divinae moderationis, quo malas etiam voluntates praesidens occulta et invisibili operatione ad suum arbitrium temperat et inclinat, hoc sentiendum est, ut credatur Deus malis voluntatibus non dare corruptionem sed ordinem. Omnis enim voluntas prius est quam velle; et velle quidem semper ad aliquid est, quia omnis qu
Abbreviated transcription (Latin):
factum fu̾it. T̃unt etum c̾tum ẽ cũ hoc fe¬
cit d̾s. siue ꝑmiserit ut fiat. ⁊ factum fu¬
erit q̃m inbñ platico et̾no ita fuit ut e̾ẽt
aliquid: nõ dum ꝯstat adhunc qͥd deip̃o
placitum qud̃ futirrsi ẽ atĩqm ẽ. p̃ceptũ¬

Expanded text:
factum fuerit. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod in beneplacito aeterno ita fuit ut esset aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso placitum quod futurum est antequam est. Praeceptu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ tionis
pͥma suscipiebantur ad sc̾ificõnem. Sed̾a
tͣstabantut ad deuotionẽ. t̾cia exercebã¬
tur ad laudationem. It̃n sacͣm̃ta alia
fuerunt in rebus quibdam sc̃ificatis.
alia insacͥficiis ⁊ obłonib alia inmi¬
tust̾ĩs diurnis. Sic res eadem mutiᷤ
modis a deusdentiam distingui p. Sacͥ¬
ficium dicebatur. qñ de aialib fiebat
a enĩ sunt holo cansta alia simplicia sacͥ¬
ficia alia patifica. holo caustum uoca¬
batur qud̃ Bexdebito ł exsponte oblatũ
partim c̾mabatur. parcim reseruaba¬
tur. Pacifica dicebant᷑ que sponte offe¬
tebantur. siue ꝑ grãrũ actione. siue ꝑ
p̃cedentis uoti ad impletione siue ꝑ uo¬
luntaria ⁊spontanea deuotione holo¬
sacrificurma crudũ. aliqñ d̃ libano.
aliqñ de sartagine. anqñ d̾ craticła. ꝙ¬
sucficis coctum uocabat᷑. Sacrificia alia
ꝓpecc̃o erant alia ꝓ delicto. ꝓpecc̾o qͥd̾
bet ⁊ in his quid̃ om̃ib sacͣm̃ta constalãt.

Expanded text:
tionis. Prima suscipiebantur ad sanctificationem; secunda tractabantur ad devotionem; tertia exercebantur ad laudationem. Iterum sacramenta alia erant in rebus quibusdam sanctificatis, alia in sacrificiis et oblationibus, alia in ministeriis divinis. Sic res eadem multis modis ad evidentiam distingui potest. Sacrificium dicebatur, quando de animalibus fiebat a enim sunt holocausta, alia simplicia sacrificia, alia pacifica. Holocaustum vocabatur quod vel ex debito vel sponte oblatum partim cremabatur, partim reservabatur. Pacifica dicebantur quae sponte offerebantur, sive per gratiarum actionem, sive pro praecedentis voti adimpletione, sive pro voluntaria et spontanea devotione. Holosacrificium crudum, aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticsacrificium coctum vocabatur. Sacrificia alia pro peccalo erant: alia pro delicto; pro peccato quidem, bet. Et in his quidem omnibus sacramenta constabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ram̃tum concedit᷑ ut facilꝰ ꝑurit̃ utare¬
tur. Similit̾ ⁊̃ ut nom̃ dm̃ uen̾ari discẽnt
cum illud freqñtius in arsertionem ⁊ testi¬
monisi dictoꝵ suoꝵ. acciꝑent ⁊ ñ cog̾ent᷑
noĩa falsoꝵ deoꝵ ad ꝯfirmanda uiram̃ta
sua assumniere quib ñ solũ ꝑmissum
s p̃ceptum fri̾at ita dum taxat sicã con¬
firmande u̾itatis expostularet nom̃ dñi
ad testimoniũ in uocare. Simile erat ⁊
hoc ꝙ ꝑmissi sunt ꝓ illata inuria tabio¬
nẽ redd̾e nefearte uehem̃tiori furore ex¬
ardescentes maiora illatis conarent᷑ ma¬
la inferre. Muita sũt alia gn̾a p̃ceptoꝵ
que inlege scripta ꝯtinentur. Decentia
quid̃ ad ext̾iorẽ ꝯu̾sationẽ ⁊ simł aptaad

Expanded text:
ramentum conceditur, ut facilius perjurium vitaretur. Simul ut etiam nomen Dei venerari discerent, cum illud frequentius in assertionem et testimonium dictorum suorum acciperent, et non cogerentur nomina falsorum deorum ad confirassumere, quibus non solum permissum sed praeceptum fuerat; ita duntaxat si causa confirmandae veritatis expostularet, nomen Domini ad testimonium invocare. Simile erat et hoc quod permissi sunt pro illata injuria, talionem reddere, ne forte vehementiori furore exardescentes, majora illatis conarentur mala referre. Multa sunt alia genera praeceptorum quae in lege scripta continentur, decentia quidem ad exteriorem conversationem, et simul apta ad
Abbreviated transcription (Latin):
Inexordio sensus ẽ s apletus ñ ẽ. Infmone
t̃ cõmedatis. ħ ÷ elem̃tum subiunnit pꝰea
ñ occides ħ ẽ ex ordiũ pꝰea cõpleuit ⁊̃ iram
phibens. ħ ẽ ẜmo. Item dixit. Carnem porci¬
nam ñ edendã. Inhoc fuit ełm. addidit pꝰh̃.
Non mechab̾is. In hoc fuit exordiũ. Nouissi¬
ta decalogi : ex ordia. p̃cepta. noui .t. ẜmo.¬

Expanded text:
in exordio sensus est, sed completus non est; in sermone non comedetis ; hoc est elementum. Subjunxit postea: Non occides , hoc est exordium. Postea complevit etiam iram prohibens, hoc est sermo . Item dixit carnem porcinam non edendam , in hoc fuit elementum. Addidit post hoc: Non moechaberis , in hoc fuit exordium. Novissita decalogi, exordia. Praecepta Novi Testam
Abbreviated transcription (Latin):
te .iiͦ. u̾cia exꝑfectione gr̃e. p̃cepta inmo¬
bilia sacͣĩta nͣlit̾ pͥora sunt. s p̃cepta mo
mum bonitas format᷑ que pꝰ ea millis incho-¬
atur ⁊ nouissitne ꝑ gram confumat᷑. dep̃cep¬
tis suꝑ ad ditis ⁊ mo bilib quedam ⁊̃ nc̃ in¬

Expanded text:
tertia ex perfectione gratiae. Praecepta immobilia naturaliter priora sunt. Praecepta moba in eis primum bonitas formatur, quae postea in illis inchoatur; et novissime per gratiam consummatur. De praeceptis superadditis et mo
Abbreviated transcription (Latin):
limũ que aci sp̃alis. Etuclũ exctationẽ pec¬
tãt tꝑe gr̾e reseruantur hisque ad carna¬
les obsugntias ꝑtinebant ab oltis Qõ tͥa
lege scͥpta quedam sp̃alit̾ remectiũ q̃dã
u̾o ad obseguiũ q̃dã ad cultũ diinũ. pͥma
ꝑtinent ad peccõꝵ remissionẽ. Sed̾a adex̃¬
cendam deuocionẽ: b̾cia ad colendam pieta¬
tem. pͥma nstituta fuu̾nt qͣsi ad necessitatẽ
utt ineis homosc̃ĩficaretur qualis cͥcum¬

Expanded text:
quae ad spiritualis studii exercitationem spectant, tempore gratiae reservantur: iis quae ad carnales observantias pertinebant abolitis. CAP. X. lege scripta, quaedam specialiter ad remedium, quaedam vero ad obsequium, quaedam ad cultum divinum. Prima pertinent ad peccatorum remissionem; secunda ad exercendam devotionem; tertia ad colendam pietatem. Prima instituta fuerunt quasi ad necessitatem, ut in eis homo sanctificaretur, qualis circum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ concessio nẽ ꝓposuit qm ꝑ p̃ceptionem ł
ꝓhibitionẽ q̃ fortassis ꝑ se mala fuissent fi
ꝯcessa ñ fuissẽt. U̾bi grã. dicit lex ut siqͥst᷑
io illam odio hr̾et seͥberet ei libellum re¬
pudii ⁊ sic eam dimittet quia uidł meliꝰ e

Expanded text:
per concessionem proposuit, quam per praeceptionem vel prohibitionem, quae fortassis per se mala fuissent, si concessa non fuissent. Verbi gratia: Dicit lex ut si quis t, et ob id illam odio haberet, scriberet ei libellum repudii, et sic eam dimitteret ; quia videlice
Abbreviated transcription (Latin):
ratione agnosce fidem. Inoꝑatione in¬
confessio oris pͥmum deuocio ad honam
conscĩam. pꝰ ea exemplum oꝑis adbonã
famã. Nouissime ñbum p̃dicõnis addoct¬
sa lb̾m obserues. hoc ẽ ñtis quietẽ custodi¬
as ut non ꝑturb̾is exadu̾sis foris occur¬
int̾ ilios qui pacem oderunt. p̃dices u̾i¬
tatem ⁊ ñ omittas caritatẽ. ẜ sunt eͥa

Expanded text:
ratione agnosce fidem, in servitute inconfessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam; postea exemplum operis, ad bonam famam. Novissime verbum praedicationis ad doctatum observes; hoc est, mentis quietem custodias, ut non perturberis ex adversis foris occurinter eos qui pacem oderunt. Praedices veritatem, et non omittas charitatem. Haec sunt tria
Abbreviated transcription (Latin):
edientia mandati. ꝓhibuit lex neca¬
to cum sangͥne cõmedẽtur. ñ qr ħ qͣntũ
ad nat᷑am rei malum erat. s qr malũ
erat. ꝙ inisto sig̾cari debuerat. ꝙͣsi uͤi
caro cum sanguine edit᷑ qñ qͥs inoꝑe
furoris ⁊ crudelitatis delectatur. Mã¬
dauit ⁊̃ ead̾ lex a carne porcina absti

Expanded text:
edientia mandati. Prohibuit lex ne caro cum sanguine comederetur; non quia hoc quantum ad naturam rei malum erat, sed quia malum erat, quod in isto significari debuerat. Quasi enim caro cum sanguine editur, quando quis in opere furoris et crudelitatis delectatur. Mandavit etiam eadem lex a carne porcina abstin
Abbreviated transcription (Latin):
suam ab int̃tione ⁊ uoluntate ledñdi
nõ cohib secͥr ⁊ clicit. Nonconcupis cẽ
uxorem ꝓrĩ tui. Nõ concupisces rc̃ ꝑ¬
ximi tui. Ut nõ mecheris. Nõ ꝯcupiꝰ¬
ces uxorem ꝓpr̾i tui. ut furtum ñ fa¬
cias. ñ concupisces rẽ ꝓx̾itui. ħ sũt
.x. p̃cepta que pͥme ꝑfectionis uiã
ꝓrĩ in lat̾̃ expandit. b̾ cia ꝑ caritatẽ
dei. inlatũ extollit. quia denarꝰi pͥ¬
me ꝑfectionis lineam porrigit. Cen¬
tenaruᷤᷤ uo̾ expandit latitudinem.
Millenariꝰ ilatũ sumã tollit. ꝑfecti¬
onẽ. ħ aũ inp̃senti de expositione .x.
p̃ceptoꝵ legis dicta sufficiant: Demo¬

Expanded text:
oluntate laedendi non cohibet, sequitur et dicit: Non concupisces uxorem proximi tui: nec concupisces rem proximi tui . Ut non moecheris, non concupiscas uxorem proximi tui; ut furtum non facias, non concupiscas rem proximi tui. Haec suntcepta, quae primae perfectionis viam, proximi in latum expandit. Tertia per charitatem Dei in altum extollit, quia denarius primae perfectionis lineam porrigit. Centenarius secundae expandit latitudinem. Millenarius in altum summam tollit perfectionem. Haec autem in praesenti, de expositione decem praeceptorum legis dicta sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
na p̾ꝑentur. ⁊ ꝑ ip̃a q̃ corꝑalit̃ agen¬
da p̃cipiebant᷑. que sp̃alit̃ agenda
ł credenda erant demonstrent᷑. ħã
euttabdit̾ debuissent fĩ nec ttama¬
la ut omĩno debuissent ex necessitate

Expanded text:
arentur, et per ipsa quae corporaliter agenda praecipiebantur, quae spiritualiter agenda vel credenda erant demonstrarentur. Hevitabiliter debuissent fieri; nec ita mala ut omnino debuissent ex necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ficõnẽ sc̃ificans. aliud ñ sc̃ificans. s tm̾n sig̾̃
cans. Et d̾ sacͣm̃tis quid̃ scripte legis. hac¬
tenꝰ dixisse sufficiat: deꝓmissionib nͦ
qͣi it̾̃tia parte pͥme distinctionis ꝓposuimꝰ
tͣctare p̾sentis ꝓpositi si fuit. Sut gͥ tͥa.¬

Expanded text:
ione sanctificans; aliud non sanctificans, sed significans tantum. Et de sacramentis quidem scriptae legis hactenus dixisse sufficiat; de promissionibus vero quas in tertia parte primae distinctionis posuimus; tractare p
Abbreviated transcription (Latin):
głica nͥ inuisibilis quid̃ s c̾ita.
b̾cio loco humana iusibilis ⁊ c̾ata
uisibilis. Quarto loco cãtura cor¬
ꝑea in toto uisibilis ⁊ in toto cꝑalis.
pꝰ pͥmasgͦ causas inc̾atas ⁊ inuifibi¬
les ex ibit consid̾atio ⁊ ꝑcedr adan¬
głicam naturã rõnalem ⁊ inuisi¬
bilem. d̾ iñ adhumanam uisibi¬
lem ⁊ rõnalem dequa ꝓpositum pͥ¬
inum fuit ut ꝯsumme̾tur. Nam
d̾iuisibilib quid̃ q̃ pt̾ma sunt id
cognitionem. humanam m̃tẽꝯ

Expanded text:
gelica natura invisibilis quidem sed creata. Tertio loco humana visibilis et creatundum aliquid visibilis. Quarto loco creatura corporea in toto visibilis et in toto temporalis. Post primas ergo causas increatas et invisibiles exibit consideratio, et procedet ad angelicam naturam rationalem et invisibilem. Deinde ad humanam visibilem et rationalem, de qua propositum primum fuit ut consummetur. Nam de visibilibus quidem quae postrema sunt idccognitionem humanam mentem
Abbreviated transcription (Latin):
pm om̃ium ÷ uoluntas c̃atoris
qm̃ ex ipsa sunt omĩa pꝰ ip̃am seqũ¬
tur: que sunt ex ipsa. pͥma sunt q̃
hñt nec successionẽ qm̃ inunitate
consistirut ⁊ in et̾nitate ñ tͣnseunt.
Que exeasunt c̾atasunt ꝑ eam que
cãm sumpserẽ ex ip̃a ñ fubam in
ipsa. Quia diuma natura sub̾alit̾ ex
se ñ genuit que cansilit̾ cãuiit. qr¬

Expanded text:
m rerum est voluntas Creatoris, quoniam ex ipsa sunt omnia. Post ipsam sequuntur quae sunt ex ipsa. Prima sunt quhabent nec successionem, quoniam in unitate consistunt et in aeternitate non transeunt. Quae ex ea sunt creata sunt per eam, quae causam sumpserunt ex ipsa non substantiam in ipsa; quia divina natura substantialiter ex se non genuit quae causaliter creavit; q
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Et bñfecte qm̃utrũq bonñfu¬
it. Et iccͥco utrũq noluit. quia utr̃q
bonũfuit. Et fuerũt boni bona. ⁊
mala mala. nec bona fuerc̃ mala.
nec bona mala bona. s bomĩfuit
eẽ utruniq bona⁊mala. Etuolutt

Expanded text:
fecit. Et bene fecit, quoniam utrumque bonum fuit. Et idcirco utrumque voluit, quia utrumque bonum fuit. Et fuerunt bona bona, et mala mala, nec bona fuerunt mala, nec mala bona; sed bonum fuit esse et bona et mala. Et voluit
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsi effc̃s rerũ nondis cordant abil¬
lo. fit enum om̃e qud uult. ⁊ om̃e qud̾ si
uuit ñ fit. ⁊ om̃e qud̾̃ uutt semꝑ uult
plicinutu iusticͤ sue appͦbat. ut acdef¬
consuminatur ⁊ manifãtur. Duob his

Expanded text:
et ipsi effectus rerum non discordant ab illo. Fit enim omne quod vult, et omne quod non vult non fit, et omne quod vult semper vult plici nutu justitiae suae approbat ut ad efconsummatur, et manifestatur duob
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝙ tñ ñ fecit ineo ꝙ fecit bonum
s ꝑmisit. ut eẽt quia bonũfuit ꝙ. no¬
luit. sleq idbonũ malum fuit. s ex
malobonũ fuit. nec malum bonũ fec̃
nis utinouit ad bonum: Quare d̃s

Expanded text:
amen non fecit in eo quod fecit bonum, sed permisit ut esset, quia bonum fuit quod voluit. Neque id bonum malum fuit, sed ex malo bonum fuit; neque malum bonum fecit, nis uti novit ad bonum. CAP. VI.
Abbreviated transcription (Latin):
ignotum ee ñ potuit omne ꝙ fitm fu¬
it. sic eo et̾ne uoluntati eius cdisplioe̾ ñ
potuit. omẽ qud bonuim fuit. Et uidit
totum qud̃ futm̃ fuit. ⁊ bonũ ẽẽ ħ cot̃
ut eẽt totum ⁊ uoluit ut eẽt totumiꝙ.
bonum fuit. ut eẽt totum. Et uidit
mala int̾ bona que ñ erant bona. qm̃
ex his ornarentur bona ⁊ ꝯm̃clarent᷑
tamplius bonũ acciꝑent ad decorẽ
⁊ꝓulchritudinem uniu̾soꝵ. Et rex¬
pent cuncta mordine suo ⁊ uid̾ ud̃¬

Expanded text:
tuit omne quod futurum fuit, sic coaeternae voluntati ejus displicere non potuit omne quod fuit. Et vidit totum quod futurum fuit, et bonum esse hoc totum ut esset totum, et voluit ut esset totum, quia bonum fuit ut esset totum. Et vidit mala inter bona quae non erant bona. Quoniam ex eis ornarentur bona et commendarentur, et amplius bonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta in ordine suo: et v
Abbreviated transcription (Latin):
illo solo retento umꝰ ⁊ alt̾iꝰ effectum
solũ appetitũ cõmodi ad augiitũ¬
głe infelititatis retinẽs. Sic̃ enim
ueranti ñ pꝰs ab amore ⁊ cdesidio habi¬
tibõi tepescere. ita cumulꝰ miscrit ⁊
ab appetitubõi ñ pse se qm̃uis illcł as¬

Expanded text:
illo solo retento hujus et illius effectum solum appetitum commodi ad augmentum infelicitaveranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
minis illuminaretur ad scriptu
mum ⁊ illud euidentius erat
qm̃ ñ solum clemonstrauit sed
illuminauit. Assumpsit carnẽ
noiramtitens ditinitatem ⁊ po¬
situs est liber scrͥptus unitus et¬
fors. foris in humanitate mri
tis indiuinitate. Ut foris le¬
geretur ꝑ mutationem intus
ꝑ ꝯtemplationem. foris ad sa¬
nitatẽ. intus ad felicitatẽ foris ad
m̾itũ. uitus ad gaudium. Intꝰ
inprincipio erat .i. foris: u̾bũ¬

Expanded text:
minis illuminaretur ad scripturminis illuminaretur ad scripturimum et illud evidentius erat, quoniam non solum demonstravit sed illuminavit. Assumpsit carnem non amittens divinitatem, et positus est liber scriptus intus et foris; in humanitate foris, intus in divinitate, ut foris legeretur per imitationem, intus per contemplationem; foris ad sanitatem, intus ad felicitatem; foris ad meritum, intus ad gaudium. Intus: In principio erat Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
incis uident quia sensus quo
rmiisibisia ꝑ cipiuntur insum¬
inis infima compre hendit s¬
guntur in infimis sumina nõ
capit. Sic itaq una c̾atura e¬
rat cuius sensus totus intus erat
⁊alia c̾at᷑a erat cuius sensus totꝰ
foris erat ⁊ positus ẽ in medio ħo
ut intus ⁊ foris sensum haberet
Intus ad minsibilia foris ad ui¬
sibilia. Intus ꝑsensum rõnis:
foris ꝑ sensum carnis. ut ingre¬
deretur ⁊ contemplaretur ⁊eg
rederetur ⁊ ꝯtemplaret᷑ ⁊ utrimq¬
reficeretur. Uideret ⁊gatideret
amaret ⁊ laudaret. Sapĩa pascu¬
a intus erat. opus sapĩe pascu a
foris erat ⁊ ad missus ẽ sensus
hominis ut ad utrumq iret ⁊ in
utroq refectionem inueniret.
Iret ꝑcognõnem reficeretur ꝑ
dilectionem. Sapiã lib̾ erat scͥp¬
tus erat intus. Opussapĩe liber
erat scriptus foris. Uolunt añ
pꝰ ea adhuc altter foris scribisa¬
pĩa. ut manifestius uid̾etur ⁊ ꝑ¬
fectius cognoscetur. Ut ocłs ho¬

Expanded text:
in eis vident, quia sensus quo in eis vident, quia sensus quo invisibilia percipiuntur in summis infima comprehendit, sguntur in infimis summa non capit. Sic itaque una creatura erat cujus sensus totus intus erat, et alia creatura erat cujus sensus totus foris erat. Et positus est in medio homo ut intus et foris sensum haberet. Intus ad invisibilia, foris ad visibilia. Intus per sensum rationis, foris per sensum carnis, ut ingrederetur et contemplaretur; et egrederetur et contemplareturreficeretur; videret et gauderet, amaret et laudaret. Sapientia, pascua intus erat; opus sapientiae, pascua foris erat. Et admissus est sensus hominis ut ad utrumque iret, et in utroque refectionem inveniret. Iret per cognitionem, reficeretur per dilectionem. Sapientia liber erat scriptus intus, opus sapientiae liber erat scriptus foris. Voluit autem postea adhuc, aliter scribi foris sapientia ut manifestius videretur et perfectius cognosceretur, ut oculus ho