comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sciens qͥa in ebrians atq lȩtificans
istius modi cogitatꝰ. quomͦ autẽ calix dñ
in ebrians quã obtimꝰ ẽ. sic ubera spon¬
si om̃i meliora s̃ umo qͥa meliora ube¬
ra tua suꝑ uinũ. In medus p̃aib: ads¬
ponsũ ũba c̃ũtit. Et odor unguentoꝵ
tuoꝵ suꝑ om̃ia a romata. Non uno sed
tis Si autẽ & mea animã factã sponsã¬
ne dignabit᷑. quã oportet eã eẽ formosa u
illũ de ceł ad se trahat ut descende faciatu
tras ut ueniat ad amatã. quali pulchritids
decoranda est quali debet amore feruere ia
ea loquatur ad illũ quȩ ad ꝑfectã locutus et
sponsã. quia cerux tua qͥa oculitui qͥa gor
sae membra uariet᷑. & singularũ partũ lou
diuersa dicat᷑. ut possit dispensationẽ etu
ad nrãm dicat animã similit̃ laborem o

Expanded text:
inebriant atque laetificant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non uno, sed tis. Si autem et ad meam animam factam sponsa dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui, quia gsae membra varientur, et singularum partium laus diversa dicatur, ut post disputationem, etiam ad nostram dici anim
Abbreviated transcription (Latin):
me qͥa sũ demgrata ne qͥd ad miremin
coloris eẽ me tetri. sol dispexit me:
pleno qͥppe radio in me lu minis sui ful
eñĩ ita ut decuerat & solis dignitas ex¬
petebat illiꝰ in me lum̃ excepi Delictũ
illoꝵ salits gentib facta est. Et rursũ
in credulitate gentiũ scientia isrł. Habes

Expanded text:
me, quia ego sum denigrata. Ne, inquit, admiremini coloris esse me tetri: sol despexit me, pleno quippe radio in me luminis sui fulgenim, ut decuerat, ut solis dignitas expetebat, illius in me lumen accepi. Delicto eorum salus gentibus facta est, et rursum incredulitate gentium, scientia Israel. Habes
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ficet᷑ Et nc̃ in p̃senti Osculet᷑ me ab os¬
cuł oris sui. ꝓ eo qđ ẽ utinã oscularet᷑ me
Deniq conicit sponsus. Uenit delibut
unguentis Nec alit̃ ad sponsã poterat ue¬
nuptias destinare. Uariis eũ uncõc̃ unguen¬
tis fecit illũ xp̃m uenit diuersis odorib
spirans . & audunt qͥa bona ubera tua
suꝑ uinũ. Congrue sermo diuinꝰ eandẽrẽ
pat quando  offert᷑ in lege & uult in¬
tellectus ostende: pectusculũ seꝑationis of¬
fert᷑. Quando uͦ recũbit aliqͥs cũ iħu &
sensu eiꝰ cõmune ꝑfruit᷑ pectusculũ ut su

Expanded text:
sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam eamdpat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus commun
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ caritas dĩ effusa est incorda nr̃a. con¬
grue nom̃ effusionis inserit᷑ Vnguentũ
effusũ nom̃ tuũ. Hȩc dicens sponsa adoles¬
centulas conspicit quando illã sponsi pa¬
ter rogabat. & ad ipsũ sponsũ cõminus
loquebat᷑. Necdũ adolescentulȩ erant
in mediis uero p̃cib in gredit᷑ uuencularũ

Expanded text:
m, charitas Dei diffusa est in corda nostra , congrue nomen effusionis infertur: Unguentum effusum nomen tuum. Haec dicens sponsa adolescentulas conspicit. Quando illa sponsi Patrem rogabat, et ad ipsum sponsum cominus loquebatur, necdum adolescentulae aderant. In mediis vero p
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ dñs m̃s: Unguentũ er̃a effusuẽ. nom̃
aus Nuncꝰ morsi nom̃ audit᷑ qđ priꝰ inde¬
ac tantũ claudebatur angustiis neq: em̃ gre¬
corꝓ qͥspiã meminit eiꝰ neq in ulla genti¬
lũ litterarũ historia de illo sed ut cȩteris
scriptũ aliqͥd inuenimꝰ: statim iħc radiauit
inmundo eduxc̃ secũ legẽ & ꝓpħas & uere¬

Expanded text:
atur Dominus. Unguentum enim effusum est nomen ejus. Nunc Moysi nomen auditur, quod prius Judaeae tantum claudebatur angustiis. Neque enim Graecorum quispiam meminit ejus, neque in ulla gentilium litterarum historia de illo seu caeteris scriptum aliquid invenimus. Statim ut Jesus radiavit in mundo, eduxit secum Legem et Pr
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ & nobilior erat Similia inuenies
etiã in genesi Cognata qͥppe sibi ẽ scrip¬
tura duuna Inuenies ibi pͥmã ucorem
habrahȩ nobiliorẽ sarrã Secundã uͦ ȩgrp¬
tiã agar ignobiliorẽ fuisse: Et ante p̃a¬
trẽ effectum abraam de ignobili: quã
de nobili. Fit tam̃ post modũ etiã de no¬
bili c̃iuge pat̃. lta gͦ etiã nunç helcha¬
na hic qui est possessio dĩ priꝰ descđa
ipcore efficit᷑ pat̃ qm̃ quidẽ c̃duse¬
rat dñs uulua annȩ sicut & priꝰ con¬
cluserat ds̃ sarrȩ Post plurimos uͦ
partus fenennȩ etiã annȩ uulua orati¬
onib & p̃cib aꝑit᷑. & efficit᷑ etiã ipsa
mat᷑ fili i eiꝰ quȩ obtulit deo. Quid gͦ
hȩc inse sacram̃ti c̃tineant : udeamꝰ Fȩ¬
possessio dĩ istas sibi duas uingat uxores
& cũ iosis sibi nuptias celebret Primã
sibi iungat quȩ nobilior est & genero¬
sior gram. hȩc eñi nob̵ ꝑ fidẽ pͥma c̃un

Expanded text:
quae et nobilior erat. Similia invenies etiam in Genesi: cognata quippe sibi est Scriptura divina. Invenies ibi primam uxorem Abrahae Saram nobiliorem; secundam vero Aegyptiam Agar, ignobilem fuisse; et ante patrem effectum Abraham de ignobili quam de nobili. Fuit tamen postmodum etiam de nobili conjuge pater. Ita ergo etiam nunc Helchana hic qui est possessio Dei, prius de secunda uxore efficitur pater: quoniam quidem concluserat Deus vulvam Annae, sicut et prius concenennae, etiam Annae vulva orationibus et precibus aperitur, et efficitur etiam ipsa mater filii ejus, obtulit Deo. Quid ergo haec in se sacramenti contineant videamus. Phepossessio Dei, istas sibi duas jungat uxores, et cum ipsis sibi nuptias celebret. Primam sibi jungat, quae nobilior est et generosior, gratiam: haec enim nobis per fidem prima con
Abbreviated transcription (Latin):
est conũsiona qͥa post grãm credulitactis
iste sit ordo nuptiarũ aliꝰ ordo ꝓcrea¬
tionis efficit᷑
ma nanq: nob̵ filios parit fenenna qͥa
primos fructꝰ de cusione ꝓferimꝰ Et
prima iustitiȩ germina deactib &
& dedinemꝰ amalo ñ poterimꝰ de anna
effici patres nec de grã filios generare
Videamꝰ gͦ nunc unius cinusq differenti¬
as tenenna filios habet sed qͥ ñ assi
ũsionis ut adsistant & ad hereant dõ
Nec tam̃ in anes & penitus aliem s̃ areb
di : accipiunt nãq partes de sacrifici is
diuimis & edunt de hostiis dĩ Unus qͥsq¬

Expanded text:
est conversioni, quia per gratiam credulitatis ed cum iste sit ordo nuptiarum, alius ordo procreationis efficitur. Prima namque nobis filios parit Phennena, quia primos fructus de conversione proferimus, et prima justitiae germina de actibus,et declinemus a malo, non poterimus de Anna effici patres, nec de gratia filios generare. « Videamus ergo uniuscujusque differentias. Fennena filios habet, sed qui non assistversionis, ut adsistant, et adhaereant Deo, nec tamen inanes et penitus alieni sunt a rebus Dei. Accipiunt namque partes de sacrificiis divinis, et edunt de hostiis Dei. Unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
potio & alia sp̃s : Sic ẽ qͥdã amor
carnis a satana ueniens. & aliꝰ amor
sp̃s adõ exhordiũ habens. et nemo po¬
test duob amorib possidĩ. Si carnas
amator es: amorẽ sp̃s ñ capis S¬
om̃ia carnalia despexisti : ñ dico carnẽ & san¬
guinẽ sed argentũ & possessiones & ipsã trã
ipsũ cęlũ hȩ ͥppe ꝑtransibunt si ista om̃ia
contepsisti ad nullũ hoꝵ tua anima conliga¬
ta est neq quoꝗ uitii amore retineris potes
amorẽ cape sp̃italẽ Itaq euenit occasio ut
de amore sp̃itali aliqͣ dicerem  Expedit autẽ
nob salomonis custodire p̃ceptũ & magis
illiꝰ qͥ ꝑ salomonẽ loquebat᷑ de sapientia ita
dicens Ama illã & seruabit te & circunda
illã & ex altabit te & ora illã ut eã am¬

Expanded text:
potio, alia spiritus: sic est quidam amor carnalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capisomnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: honora illam, ut te am
Abbreviated transcription (Latin):
gat. se quȩdã sponsi ornam̃ta facturos
Uerũ ĩã ipsa uerba ponenda s̃ : in qͥb:
primũ uox sponsȩ dep̃cantis auditur
Osculet᷑ me ab oscuł oris sui: quoꝵ iste sen
sus ẽ. quousq mͥ sponsus m̃s mittit oscu¬
la ꝑ morsen. mittit oscula ꝑ ꝓpħas. iam
ipsius cupio ora contingere Ipse ueniat
ipse descendat. Orat igit᷑ sponsa patre &
dic̃ ad eñ Osculet᷑ me ab oscuł oris sui et

Expanded text:
gat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. gat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quousque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dines unũ & unã duos choros int̃se con¬
anentes: Sponsã canere cũ uiuencuł. spon¬
su canere cũ sociis: Et cũ hȩc intellexeris
audi canticũ canticoꝵ & festina in tellu¬
gere illud et cũ sponso dicere quȩ sponsa
dic̃ ut audias quȩ audiuit sponsa: Si aũt
ñ potueris dicere cũ sponso que dyẽ sponsa
ut audias ea quȩ dicta s̃ sponsȩ : festina
ut cũ sponsi possis sodalib: fieri Porro
si illis inferior es esto cũ adolescentuł
quȩ in sponsȩ deliciis cõmorant᷑ Hlȩc qͥp¬
pe & in hoc libro fabula parit̃: & epi
epithalamiũ uindicar̃ : & istius generis car¬
men as sumptũ ẽ Epithalamiũ siqͥdẽ ẽ:
canticũ canticoꝵ Primũ sponsa orat statĩ
in mediis p̃cib audit᷑. Uidit p̃sentẽ spon¬
sũ uidit adolescentulas suo comitatia co¬
pulatas De inde respondit ei sponsus łt
post sponsi eloqͥa : dũ ille ꝓ eius patit᷑
salute  respondent sodales. donec spon¬
sus sit in recubitu & a passione consur¬

Expanded text:
dines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere illud, et cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epiepithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consur
Abbreviated transcription (Latin):
od aliũ greges. alia dicunt᷑ abspunsa. alia
dosponso Nonnulla auiuenculis : quȩdã
sodalib sponsi congruũ qͥppe ẽ : ut in
urouis ad lescentularũ sit multitudo
usponsa. Iluuenũ turba cũ sponso blȩc
om̃ia noli foras querere noli extra cos

Expanded text:
sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec o
Abbreviated transcription (Latin):
teũ quẽ foder̃ reges ut ibi scđm canti
canas Post hȩc ueni ad uncinã sc̃e t̃rȩ
ut suꝑ iordanis ripa constitutꝰ cantes
canticũ morsi dicens Ad tende cęlum
& loquar & audiat tra uerba oris
mei. Rursus habes necessariũ : ut
iudicet. debbora quppe apis in t̃p̃tat᷑
ut possis & illud carmen qđ iniudicũ
libro continet᷑ edicere. Ad regnoꝵ de¬
in ceps uolumen ascendens : ueni ad can¬
ticum quando dauid fugit de manu¬
dixit Dñs firmamtũ meũ & fortitu¬
do mea & refugiũ meũ & libator m̃s
Perueniendũ tibi ẽ. ad isaiã: ut cũ illo
dicas Cantabo canticũ dilectũ uineȩ
meȩ Et cũ uniũsa transieris : ad al¬
tiora conscende. ut possis anima de¬
cora cũ sponso & hoc canere canticũ
certus sũ. Orationib autẽ ur̃is &
reuelante dõ: quatuor in his mͥ uide¬
or inuenire ꝑsonas Uerũ in hoc spon¬
s& &cũ ipsa ad olescentulas &cũ sponso

Expanded text:
teum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum teum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necessarium, ut mjudicet, Debbora apis interpretatur: ut possis et illud carmen, quod in libro Judicum continetur , ediscere. Ad Regnorum deinceps volumen ascendens , veni ad canticum, quando David liberaturmamentum meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticum certus sum. Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso
Abbreviated transcription (Latin):
scors It alia ñ tantũ sabbata
sed & sabbata sabbators
sic Nunc quoq docem scribente salomone
eẽ. quȩdã ñ solũ cantica sed & cantica
canticoꝵ. Beatꝰ qͥdẽ ẽ qͥ ingredit᷑ in sc̃a
sed multo ille beatior qͥ ingredit᷑ in scã
scoꝵ Beatꝰ qͥs abbata sabbatirat sed a¬
beatior qͥ sabbatizat sabbata sabbator
mo quippe nisi in solemnitatib canet. sed
multo beatior qͥ canit cantica canticoꝵ
batũ celebrat qđ adõ popło c̃ftitutũ ẽ
multa adhuc necessaria habet ut a¬
gat sabbata sabbatoꝵ. Eodẽ modo di¬
ficile reperit᷑ qͥ om̃ia quȩ inscripturis
continent᷑ cantica ꝑ agrans ⁊ ualeat as¬
cenđe ad cantica canticoꝵ. Egredi opor¬
tet ex ȩgrpto. & egressũ de t̾ra aegrpa
ꝑtransire mare rubrũ : ut possis pri¬
mũ canticũ cantare dicens Cantemꝰ dño
głose enĩ magnificatꝰ est Licet autẽ
primũ dixeris canticũ: ad huc longe e
a cantico canticoꝵ Per ambula tram
de serti spiritalit̃ donec uenias ad pu¬

Expanded text:
 et alia non tantum sabbata, sed et sabbata sabbatorum; sic nunc docemur, scribente Salomone, esse quaedam non solum Cantica, sed et Cantica Canticorum. Beatus quidem is, qui ingreditur sancta, sed  Beatus qui sabbata sabbatizat, sed beatior qui sabbatizat sabbatorum sabbatNemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorubatum celebrat, quod a Domino populo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad pu
Abbreviated transcription (Latin):
ten onichen galbanũ & reliqua. Hȩc
quidẽ in incensũ deinde ad opus unguen¬
tarii uaria sumunt᷑ unguenta in quib ẽ.
sp̃u sapientiȩ & intellectus. ut fadã
oꝑa artis unguentariȩ & unguentarios
ds docet. Hȩc siñ sp̃italit̃ intelligant᷑
nonne fabulosas : Nisi aliqͥd habeant
secreti nonne indigna s̃ dõ Necesse ẽ
igit᷑ eũ qͥ audire scripturas nouit sp̃ita

Expanded text:
ten, onycha, galbanen, et reliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus esspiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia a romata : multi abuer̃ aromata. rei¬
na austri detulit aromata salomoni &i
res alii aromata posseder̃: Sed habuernt
quis quantalibet ñ poss̃ xp̃i odorib: cõpa¬
rari. De quo nunc sponsa ait odor un¬
guentoꝵ tuoꝵ suꝑ om̃ia aromata ego
arbitror quod morses habuerit a romati
& aaron & singuli ꝓpħarũ. Uerũ siude¬

Expanded text:
omnia aromata. Multi habuerunt aromata. Regina austri detulit aromata Salomoni, et plures alii aromata possederunt: sed habuerit quis quantalibet, non possunt Christi odoribus comparari, de quibus nunc sponsa ait: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Ego arbitror, quia et Moyses habuit aromata, et Aaron, et singuli prophetarum. Verum si
Abbreviated transcription (Latin):
est Sed & singula queq membrorũ in officiis mandatoꝵ dĩ de seruien¬
tia: circũ cisa dicenda sunt. Si uero ultra pscriptas sibi diuinitus luxurian
leges: in circũcisa reputanda sunt. Et hoc puto eẽ. qđ apłs dixit. Sicut enĩ¬

Expanded text:
est. Sed et singula quaeque membrorum si in officiis mandatorum Dei deservianest. Sed et singula quaeque membrorum si in officiis mandatorum Dei deserviant, circumcisa dicenda sunt. Si vero ultra praescriptas sibi divinitus luxuriantur leges, incircumcisa reputanda sunt. CAPUT XXI. Ubi tres viri apparue
Abbreviated transcription (Latin):
sus & odoratus & tactus t enĩ ꝑfectus sit homo dĩ in om̃ibus. cuncta circum¬
cidenda sunc membra Manus quidẽ arapinis a furtis acedibus & ad sola
di oꝑa pandenda Circũcidendi sunt pedes: ne ueloces sint ad effundendũ
sangͥuinẽ & ne intrent in consiliũ malignantiũ. sed ut tantũ ꝓmanda¬
tis dĩ circũ eant. Circũcidat᷑ & oculus: neꝰ concupiscat alienũ. ne uideat
ad concupiscendũ mulierẽ. Cui enĩ erga feminarũ formas. lasciuus & curi¬
osus oberrat aspectus: iste in circũcisus. ẽ. oculis. Sed & siquis. ẽ. qui siue
manducet. siue bibat. sicut apłs p̃cipit. ad głam di manducat & bibit:
huius in circũcisũ dixerĩ gustũ: Siquis xp̃i odorẽ bonũ capit. & in oꝑib mi¬
sericordiȩ odorẽ suauitatis requiric hnuus circũcisa .ẽ. odoratio. Qui uero
primis unguentis delibutus incedit: iste in circũcisus odoratu dicendus

Expanded text:
sus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumsus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in concilium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quis est, qui sive manducet, sive bibat, sicut Apostolus praecepit, ad gloriam Dei i odorem bonum capit, et in operibus misericordiae odorem suavitatis requirit, hujus circumcisa est odoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, iste incircumcisus odoratu dicendus
Abbreviated transcription (Latin):
cisio carnis p̃putii facta .ẽ. & uere testamtũ di & testam̃tũ aeternũ
in eoꝵ carne seruat᷑. Suꝑ .ẽ. nobis de signare etia circũeisione corddis Siquis ẽ
qem obscenis desideris & fedis cupiditatib estuat: ee utibreiis elicũ quu
morhiat scccarde : hic in circũcisus .e. corde. Sed & qui hereticos sensus muente
conetinet ablasphemas assertiones contra scientiã xp̃i disporut in corde : Ine
ecirtueisus e corde. Qui uero purã fidẽ in conscientiȩ sinceritate custodu
Me circucisus eꝰ corde. Dequo dici potest. Beati mundo corde . qm̃ ipsi dm̃ uu¬
debur Egouero audeo exsimili etiã haec ꝓphecies uocib ad dere : quia sic
oportet aurib & labiis. & corde & carnis p̃putio scđm ea quȩ supra dixi¬
mus circucidi : ita fortassis & manus nr̃ae indigent circũcisione : pedes & ui¬

Expanded text:
cisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum cisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eorum carne servatur. Superest designare etiam circumcisionem cordis. Si quis est qui obscenis desideriis et foedis cupiditatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones contra scientiam Christi disponit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus. Membrũ hoc in quo p̃putiũ uidet᷑ eẽ offitiis naturalib cortꝰ
& generationis de seruire. nemo qui dubitet. Siquis igit᷑ erga huiusce¬
modi motus non in portunus existat. nec statutos legĩb terminos supi¬
ret nec aliã femina qũa conuigẽ legitimã nouerit. & in ea quoq ipsa
posteritatis tantũ modo causa. certis & legitimis tẽporib agat: iste cir¬
cũcisus p̃putio carnis suȩ dicendus est Qui uero in om̃em lãscuuiã pruit
& ꝓdiuersos & in licitos passim pendet amplexus. atq: in omẽm libi dinu
gurgitẽ fertur in frenis: iste in circũcisus ẽ. p̃putio carnis suȩ. Uerũ
eccłiã xp̃i. grã eius qui ꝓse crucifixus est roborata. non solũ ab illicitis
nefandisq cubilibis uerũ etiã a concessis & licitis tẽperat: Et tanquã
uirgo sponsa xp̃i castis & pudicis uirginita  floret: in quib uera circũ¬

Expanded text:
videamus. Membrum hoc in quo praeputium videtur esse, officiis naturalibus coitus videamus. Membrum hoc in quo praeputium videtur esse, officiis naturalibus coitus et generationis deservire, nemo est qui dubitet. Si quis igitur erga hujuscemodi motus non importunus existat, nec statutos legibus terminos superet, nec aliam feminam quam conjugem legitimam noverit, et nec quoque ipsa nisi posteritatis tantummodo causa certis et legitimis temporibus agat, iste circumcisus praeputio carnis suae dicendus est. Qui vero in omnem lasciviam proruit, et per diversos et illicitos passim pendet amplexus, atque in omnem libidinis gurgitem fertur infrenis, iste incircumcisus est praeputio carnis suae. Verum Ecclesia Christi gratia ejus qui pro se crucifixus est roborata, non solum ab illicitis nefandisque cubilibus, verum etiam a concessis et licitis temperat, et tanquam virgo sponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circum
Abbreviated transcription (Latin):
rogat: qui criminat᷑ ꝓximos qui instigat lites: qui calũnias mouit :
qui fr̃s int̃ se falso loquendo cõmittit: qui uana. in epta. secularia. in pu¬
dica turpia. in uiriosa ꝓterua blasphemia. & cȩtera quȩ indigna sunt
xp̃iano ꝓloquit᷑. Si qui uero ab his om̃ib continet ossuũ & disponit sermo¬
nes suos inuidicio uerbositatẽ reprimit. linguã tẽperat uerba modera¬
tur : istȩ merito circũcisus labiis dicit᷑. Sed & qui iniquitatẽ in excel sũ
locunt᷑. & ex tendunt in caelũ lingua suã sicut heretici facuint: incircũ¬
cisi & inmundi labiis dicendi suñt. Circũcisus uͦ & mundus quis est: qui
uerbũ dĩ loquit᷑. & sanã doctrinã ȩuangelicis & apostolicis munita re¬
gulis ꝓfert : Hoc ergo modo & circũcisio labioꝵdat᷑ in ȩccłia di Nunc
u̾ero scđm pollicitationẽ nrãm. qualit̃ etiã carnis circlicisio suscipi debeat

Expanded text:
rogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, rogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo committit, qui dica, turpia et injuriosa, proterva, blasphema, et caetera quae indigna sunt Christiano, proloquitur. Si quis vero ab his omnibus continet os suum, et disponit sermones suos in judicio, verbositatem reprimit, linguam temperat, verba moderatur, iste merito circumcisus labiis dicitur. Sed et qui iniquitatem in excelsum loquuntur, et extendunt in coelum linguam suam sicut haeretici faciunt, incircumcisi et immundi labiis dicendi sunt. Circumcisus vero et mundus, qui semper verbum Dei loquitur, et sanam doctrinam evangelicis et apostolicis munitam regulis profert. Hoc ergo modo et circumcisio labiorum datur in Ecclesia Dei. Nunc vero secundum pollicitationem nostram, qualiter etiam carnis circumcisio suscipi debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
aurib: ur̃is & in labi is & incorde & in p̃putio carnis ur̃ae. & in om̃ib:
om̃ino mẽbris ur̃is. Circũcisȩ nãq sint aures ur̃ȩ scđm uerbũ dĩ. ut uocẽ
non recipiant obtrectantis. ut maledici & blasphemi. uerba non audiant:
ut falsis criminationib: mendatio irritationi non pateant. Oppilenter
& clausȩ sint : ne uidiciũ sanguinis audiant. aut impudicis canticis &
theatralib sonis pateant. Nichil obscenũ recipiant: sed ab om̃i obscena
corruptione auersȩ sint. Haec ẽ circũcisio : quȩ eccłia xp̃i aures suorum
circũcidit in fantũ. Istȩ credo sunt aures quas in auditorib suis dñs re¬
qui rebat dicens. Qui habet aures audiendi: audiat. Nemo enĩ potest in¬
circũcisis aurib & in mundis. munda uerba sapientiȩ & ueritatis audire.
Ueniamus siuultis & ad labioꝵ circũcisionẽ Ego puto qđ in circũ cisus sit
labi is: qui nondũ cessauit abstulti loquio. ab scurrilitate. Qui bonis de¬

Expanded text:
 in omnibus omnino membris vestris. Circumcisae namque sint aures vestrae secundum verbum Dei, ut vocem non recipiant obtrectantis, ut maledici et blasphemi verba non audiant, vel falsis criminationibus mentem non patefaciant. Oppilentur et clausae sint, ne judicium sanguinis audiant, aut impudicis canticis et theatralibus sonis pateant. Nihil obscenum recipiant; sed ab omni scena corruptionis aversae sint. Haec est circumcisio qua Ecclesia Christi aures suorum circumcidit infantum. Istae, credo, sunt aures quas in auditoribus suis Dominus requirebat dicens: Qui habet aures audiendi, audiat . Nemo enim potest incircumcisis auribus et immundis munda verba sapientiae et veritatis audire. Veniamus, si vultis, et ad labiorum circumcisionem. Ego puto quod incircumcisus sit labiis, qui nondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis de
Abbreviated transcription (Latin):
ceptiorub agat is̃ delectationib in liciat. uoluntatib molliat : huiusce¬
mode iucdus carnis cũ spũ sarrã maxime quȩ ẽ. uirtus offendit : cebuus¬
cemodi blandim̃ta aceruissimã ꝑsecutionẽ indicat paulus. Et tu ergo
ad imadandũ idolis cogeris: sed si forte te uoluptas carnis in liciat. si
tibi libidinis adludat in lecebra haec : si uirtutis es filius. tam quã ꝑ¬
secutionẽ maximã fuge. ld circo enĩ & apłs dicit. Iugite fornicationẽ
Sed & si in uistitia tibi blandiat᷑ ut ꝑsonã potentis accipias & grã euis
flexus non rectũ uidiciũ feras: intelligere debes quia sub specie ludi
blandã ꝑ secutionẽ ab in ustitia pateris: uerũ & ꝑ singulas maliciae
species etiã si moͥles & delicatȩ sint & ludo similes. ꝑsecutionẽ sp̃s dicito:
quia in his om̃ib uirtus offenditur. Duo sunt ergo filii abraham. Vnus¬
de ancilla : & unus de libera. Uterq tam̃ filius abrahȩ. licet non ut̃q & li¬

Expanded text:
ibus molliat, hujuscemodi ludis carnis spiritum, Saram maxime, quae est virtus, offendit; et hujusmodi blandimenta acerbissimam persecutionem judicat Paulus. Et tu igituad immolandum idolis cogeris; sed si forte voluptas carnis te illiciat, si tibi libidinis illudat illecebra, haec, si virtutis es filius, tanquam persecutionem maximam fuge, idcirco enim dicitur: « Fugite fornicationem . » Sed et si injustitia blandiatur, ut personam potentis accipias, et gratia ejus flexus non recte judicium feras, intelligere debes quia sub specie ludi blandam persecutionem ab injustitia pateris. Verum et per singulas malitiae species, etiam si molles et delicatae sint et ludo similes, persecutionum species dicito, quia in his omnibus virtus offenditur. Ita ergo filius ancillae de ancilla, et alter de libera: uterque tamen filius Abraham, licet non uterque li
Abbreviated transcription (Latin):
sed magne. Ascendit ergo post haec loch inmonte & ibi habita ÷ in spͥe¬
domus dĩ domus orationis: Mali aut habitatores fecerunt eã spelunca latro
dent̃ ꝓpħa de scribit dicens oolam & olibã duas sorores esse et esse quidẽ
cit filias legis. Istȩ carnalẽ cupidȩ ꝓgeniẽ ꝓpagari. & uires regni t̾restris
numerosa posteritate muniri sopientes patrẽ. & somniũ ei inducentes. id .ẽ.
trahunt. inde concipiunt. inde generant filios. tales quos nec sentiret.

Expanded text:
Lot post haec in montem, et habitabat in spedomus Dei domus orationis; mali autem habitatores fecerunt eam speluncam latroropterea describit dicens, Ollam et Olibam duas sorores esse: quidam Ollam Scit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnum trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis uxore ulũ popłm ponimus qui de egrpto ꝓfectus & demar
rubro ac ꝑseutione pharaonis tanquã de sodomiticis ignib: liberatꝰ
rusper carnes aollas aegrpti&e cepas cucumeresq desiderans retro
respexit ae eecidit in deserto factus etiã ipse concupiscentue memo¬
pd du heraio lbi ergolex primũ illũ popłm tamqua lothrespicientẽ
Gilidus. Ac reliqut uporẽ Inde ueniens loch babitarqise ot ⁊esequient¬

Expanded text:
us uxorem illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, factusque est etiam concupiscentiae memoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat
Abbreviated transcription (Latin):
in telligi quã ego puto quantũ ex bis quȩ describuntur apparet: quattuor
angulis̃ ex imo consurgentẽ eisdẽqͥpͣ aulatim usq ad summũ in angustũ ad¬
mertis i spatuĩ unus cubit funsse collectã. Sic̃ enĩ refertur : quod infunda¬
suentos setuis trecenti cubit in longitudine in latitudine uero : quinquaginta
sunt pesit utr ug nta aute inaltitudinẽ aedificati Sed collerca Eun cacumeni

Expanded text:
vitae. Arca autem, quantum ex his quae distribuuntur apparet, quatuor angulis, ex uno consurgens, eisdem paulatim usque ad summum in angustum attractis, in spatium unius cubiti fuit collecta. Sic enim refertur quod in fundamentis illius trecenti cubiti in longitudine, in latitudine vero quinquaginta sunt positi, triginta autem in altitudine, sed
Abbreviated transcription (Latin):
constructionis numerũ summa reuocatur: quia unus ds̃ pater ex quo
om̃ia. & unꝰ dñs & una eccłiae fides ẽ unũ baptisma. unũ corpus & unꝰ¬

Expanded text:
constructionis numerum summa vocatur, quia unus Deus Pater, ex quo constructionis numerum summa vocatur, quia unus Deus Pater, ex quo omnia, et unus Dominus, et una Ecclesiae fides, et unum baptisma. Multa de his
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. sicut in euangeli is legimus ubi dicit. Qiua habens quis centũ oues.
ex quib cũ perisset una. relictis non aginta & nouẽ in montib descendit
totius creaturȩ rationabilis numerus. qm̃ non ex semet ipso subsistit. sed extri
lapsus. ꝑ agnitionẽ trinitatis restituatur intrecentis. Latitudo quinquage¬
nariuĩ numerũ tenet : qui numerus remissioni & indulgentiȩ consecratus
est. Scđm legẽ eniquinqua gesimo anno remissio erat : Id .ẽ. ut siquis dis¬
bertatẽ. indulgentiã debitor acciperet. exul rediret ad patriam. Spiri¬
id ẽ. in ȩccłia sua: hunc quinquagenariũ rem̾issionis numerũ. in lati¬
tudine conlocauit. Nisi eñi remissionẽ peccatoꝵ donasset credentibus:
non fuisset ꝑ orbem terrae eccłiae latitudo diffusa. Triginta autẽ alti¬
tudinis numerus: simile ut trecenti continet sacramentũ. Quod eni
ibi centeni: hoc hic deni tercio multiplicati faciunt: Ad unũ autẽ toti

Expanded text:
Et sicut in Evangelio legimus, ubi dicit: Quia habens quis centum oves, ex quibus cum periisset una, relictis nonaginta novem in montibus, descendit turae rationabilis numerus, quando non ex semetipso subsistit, sed ex trisumus, per agnitionem trinitatis restituamur in trecentos. Latitudo quinquagenarium numerum tenet, qui numerus remissioni et indulgentiae consecratus est. Secundum legem enim quinquagesimo anno remissio fuit. Spiriit. Spiriid est in Ecclesia sua, hunc quinquagenarium numerum collocavit. Nisi enim remissionem peccatorum donasset credentibus, non fuisset per orbem terrarum Ecclesiae latitudo diffusa. Triginta autem altitudinis numerus simile ut CCC continet sacramentum. Quod autem ibi centeni, hoc hic deni tertio multiplicati faciunt. Ad unum autem totius
Abbreviated transcription (Latin):
¶Audite ergo quomodo paulus doctor gentiũ in fide & ueritate.
de circũcisionis mi.sterio. xp̃i ȩccłiam docet. Uidete inquit concisionẽ de uidȩis lo¬
quens : qui concidunt᷑ in carne. Nos enĩ sumus ait circũcisio qui spu dõ seruimus.
& non in carne fiduciã habemus. Haec una pauli de circũcisione sententia. Audi
& aliã. Non enĩ qui inmanifesto uid eus est inquit. neq que manifeste in carne
est circũ cisio : sed qui in occulto uid ȩus circũcisione cordis in sp̃u non littera.
Noͥmtibi dignius uidet᷑ talis circũ cisio dicenda in scis & amicis dĩ. quã carnis ob¬
truncatio sed sermonis nouitas. fortasse non solũ uidȩos. sed etiã aliquos fr̃m
nr̃oꝵ de terreat. Impossibilia enĩ uidet᷑ paulus p̾sumere: qui circũ cisionem
cordis inducit. Quomodõ enĩ fieri poterit ut circũcidat᷑ membrũ. quod int̾nis
iuscerib ob tectũ etiã a conspectib ipsuis hominis latet: Red eamus ergo ad

Expanded text:
Audite ergo quomodo Paulus doctor gentium in fide et veritate de circumcisionis mysterio, Christi Ecclesiam docet. Videte, inquit, concisionem, de Judaeis loquens, qui conciduntur in carne. Nos enim sumus, ait, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et non in carne fiduciam habemus . Haec una Pauli de circumcisione sententia. Audi et aliam. Non enim qui in manifesto Judaeus est, inquit, neque quae manifeste in carne est circumcisio, sed qui in occulto Judaeus est, circumcisione cordis in spiritu non littera . Non tibi dignius videtur talis circumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, quam earnis obtruncatio? Sed sermonis novitas fortasse non solum Judaeos, sed etiam aliquos fratrum nostrorum deterreat. Impossibilia enim videtur Paulus praesumere, qui circumcisionem cordis inducit. Quomodo enim fieri potuerit ut circumcidatur membrum quod internis visceribus obtectum, etiam a conspectibus ipsis hominum latet? Vos a
Abbreviated transcription (Latin):
tuit tam conueniens & congrua arcȩ species dari. quã ut esummo.
uelut etecto quodam in angustũ culmen educto. diffunderet imbru
ruinas. & ima in aquis quãdrata stabilitate consistens. nec inpulsu
uentoꝵ. nec impetu fluctuũ. nec inquietudine animaliũ quȩ intri¬
secus erant: aut inclinari possit aut mergi. Sed his om̃ib tantȩ¬

Expanded text:
tuit tam conveniens et congruens arcae species dari, quam ut summo velut e tecto quodam angusto culmine diffuruinas, et ima in aquis quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium quae intrinsecus erant, aut inclinari possit aut mergi. VERS. 16.-- Coe
Abbreviated transcription (Latin):
centib malis & inundantib uitiis conuertere se potest arebus fluxis. ac pere¬
untib & caducis. & audire uerbũ dĩ ac p̃cepta cȩlestia: hic in tracorsuũ arcã sa¬
lutis edificat & bibliohecã ut ita dicã intra se diuni conseerat uerbi: longitudi¬
nẽ in ea & lacitudinẽ & alacudinẽ. fidẽ caritatẽ & sp̃ẽ collocat. fidẽ trinitacis
ad longitudinẽ uitae in mortalitatemq descendit. Latitudinẽ caritatis: indul¬
gentiȩ o&r benignitacis. fundãt affectus Al titudinẽ spei ad cȩlestia erigit &
suoꝵ.: refert ad unũ. Scit eñi : quia om̃s quid ẽ currunt. sed unus accipie pal¬
multiplex. Sed hanc bibliothecã non ex agrestib & in politis sed exquadratis.¬
sed ex propheticis atq apostolicis uoluminibus : Ipsi eñi sunt qui diuersis tẽptatio¬
nib: edolati. resecatis om̃ib uiti is & excisis: quad ratã continent uitã. & ex om̃i
parte librata. Nã auctores seculariũ librorũ. possunt quidẽ dici ligna excelsa.¬

Expanded text:
si quis inundantibus malis convertere se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam intra se divini conferat verbi. Longitudinem in illa, et latitudinem, et altitudinem, et fidem, et charitatem, et spem collocat. Fidem trinitas, et longitudinem vitae, et immortalitatem ostendit, latitudinem charitatis indulgentisuorum refert ad unum. Scit enim quia omnes quidem currunt, sed unus accipit bravmultiplex; sed hanc bibliothecam non ex agrestibus et impolitis, sed ex quadratissed ex propheticis et apostolicis voluminibus. Ipsi enim sunt qui, resecatint qui, resecatis universis vitiis et excisis, quadratam continent vitam, ex omnique parte libratam. Nam auctores saecularium voluminum possunt quidem dici ligna excelsa
Abbreviated transcription (Latin):
in sultans & ostende.is ea q̃ ipse cͤseripsit. P ͥb indi¬
mantes trs qͥmi palestma st miser̃ ad me achoi a
hoĩem qͥ acciꝑet a me auteritica exemplaria. Idrelec
ut ux inueniri potuerit. Misi tñ & sub deo teste loqͦr.
qm cũ uenissem illũ ipsũ qͥ adulterauerat librum
quare hoc faceret uelut satisfacies m respondit. qm̃
magis ornare uoluit disputatiõem illã atq purgare:

Expanded text:
ripsit pro quibus indignantes fratres qui in Palestina sunt miserunt ad me Athenas hominem qui acciperet a me ipsa autentica exemplaria quod ne rut vix inveniri potuerit, misi tamen et sub Deo teste loquor, quoniam cum convenissem illum ipsum qui adulteraverat librum, quare hoc fecisset velut satisfaciens mihi respondit «Quoniam magis ornare volui disputationem atque purgare ipsam».
Abbreviated transcription (Latin):
rim tanto infirm cor in ualidus erit pharao:. Si autẽ nos uł infirmi ceperimꝰ ee
uel dubii: ille aduersũ nos ualidior & constantior fiȩt. Et uere illud implet᷑ in no¬
in quo morses dedit figurã Cũ enĩ ipse eleuaret manꝰ uncebat᷑ amalech Si uͦ uelut
lassas eas deiceret: & brachia infirma deponer&: inualescebata malech star enu
etĩa nos inuirtute crucis ap̃i extollamꝰ bracha & leuemꝰ inoratione scas manus

Expanded text:
er steterimus, tanto infirmior et invalidior erit diabolus. Si autem nos vel infirmi ceperimus esse et diabolus ille adversus nos validior et constantior fit et vere illud impletur in nobis, quo Moyses dedit figuram. Cum enim ipse elevaret manus, vincebatur Amalech, si vero velut lassas eas deiceret et brachia infirma deponeret, invalescebat Amalech. Ita ergo etiam nos in virtute crucis Christi extollamus brachia et elevemus in oratione sanctas manus
Abbreviated transcription (Latin):
piũ &e iniquũ ħabeat patrẽ: tam̃ dr̃ ad eã ꝑ propħam. Audi filia & uide. & inclina aurẽ tuã : & obliuiscere
popłm tuuĩ & domũ patris tui: qͥa concupiuit rex spetiẽ tuã. Hȩc gͦ ÷ quȩ exxiuit de domo patris & uenit ad
aquas ut lauet᷑ a peccatis : quȩ contraxerat in domo patris sui. Deniq statim uiscera misediȩ suscepit: o mase¬
nutriri. Nutrit᷑ apud suos: ibi agit in fantiã. Cũ aut̃ fortior factꝰ ẽ: tunc inducit᷑ ad eã ea doptap anfiliuo
tib & assumeret eã de luteis & palustrib locis. atq intra sapientiȩ aulas & regalia tecta conscisceret. Hec tan¬

Expanded text:
Obliviscere populum tuum, et domum patris tui, quia concupivit rex speciem tuam . Haec est ergo quae exivit de domo patris, et venit ad aquas, ut lavaretur a peccatis quae contraxerat in domo patris: et statim viscera misericordiae suscepit, et misenutriri. Nutritur apud suos, ibi agit infantiam; fortior factus ducitur ad eam, adoptatur in filium. tibus, et assumeret eam de luteis et palustribus locis, intra sapientiae aulas et regalia tecta. Infantiam ta
Abbreviated transcription (Latin):
nes eẽ sibi aliq̃ ex parte uicinos : uult nos a sius finib ñ longe disceđe. Sed nos
nisi ab eo longiꝰ recedamꝰ & transeamꝰ mare & dicamꝰ qͣntũ intiacet ortꝰ aboccasu
plubũ demergat in aqua ualidissima. Nos autẽ libati cũ gaudio & exultatione

Expanded text:
nos enim esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nos enim esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nisi ab eo longius recedamus et transeamus mare, et dicamus: Quantum interjacet ortus ab occasu, plumbum demergat in aqua vehementissima. Nos autem liberati cum gaudio et exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣs suas  eaquȩ eni suȩ : sunt auctores gentilũ phrlosophoꝵ Ibi gͦ nob pͥmo disputare uo¬
lentib occurrendũ e ut ipsos arguamꝰ & ipsos errasse doceamꝰ : Post hoc iã in grediendũ
nob ẽ & ad intiora certaminis dic̃ em̃ & dñs Nisi qͥs pͥus alligauerit forestiom̃ potestu¬
troire in domũ eiꝰ. & uasa eiꝰ diriꝑe. Eriꝰ gͦ nob̵ alligandus ẽ fertis. &t quȩstionis uncul
estringendu  ta introeundũ ad diripienda uasa eiꝰ & libandas animas quas de¬
ceptionis fraude posseddat:. Qd cũ sȩpiꝰ fecerimꝰ & steterimꝰ c̃tra ipsũ i stecerimus
cemirisit agite. Cũ gͦ hoc modo stecerimꝰ adũsũ ipsũ: ille artifex antiquuts & callidꝰ
umci se simulabit unci & deceđe : si forte ꝑhoc negligentiores nos efficiat ad certam
ded & penitentẽ simulabit & dep̾cabit᷑ nos discede qͥdẽ. sed ñ longe disceđe Uult

Expanded text:
aquas suas. Aquae enim suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis primo disputare voaquas suas. Aquae enim suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis primo disputare volentibus occurrendum est ut ipsos arguamus, et ipsos errare doceamus; post hoc jam ingrediendum est nobis ad interiora certaminis. Dicit enim Dintroire in domum ejus, et vasa ejus diripere . Prius ergo nobis alligandus est fortis, et quaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas quas deceptionis fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, steterimus iriliter agite ; cum ergo hoc modo steterimus adversus ipsum, ille artifex antiquus et callidus etiam vinci se simulavit et cedere; si forte per hoc negligentiores nos efficiat ad certamen. Sed et poenitentiam simulabit et deprecabitur nos discedere quidem, sed non longe discedere. Vult
Abbreviated transcription (Latin):
eatenus possunt ut agnoscamꝰ in qͥbidã ꝑ sacrificia sac̃dotũ & obsecratio¬
nes pontificũ nos eẽ purgandos: qđ a aron ꝑsona designat: In qͥbusdã ue
ꝓscientia duinȩ legis em̃dandos : ut morsi designat officiũ in aliis autẽ
fine dubioque difficiliora s: ipsiꝰ dñi egere uirttẽ Sed ne illud qͥdẽ pur¬
tandũ ẽ nobis in anit̃ obseruandũ: qdđ pͥmo qͥdẽ morses ñ intrat ad phara¬
oñẽ. sed occurrit ei exeunti ad aqͣs: pꝰmodũ uͦ intrat ad eũ. Post hoc intrat
sed accersitꝰ accedit & ihoc ita arbitror n telligi posse: Qa siue nob in
uerbo dĩ & religionis assertione certamen ẽ adũsũ pharaonẽ : suie etĩa obsessas abeo an¬
mas. de potestate eiꝰ conam̃ eriꝑe. & ẽ nob̵ in disputatione luctam̃ : ñ statĩ pͥma fronte in¬
gredi debems. adultima quȩstionũ loca sed occurrendũ nob̵ ẽ adũsario : & occurrendũ ad

Expanded text:
eatenus possunt ut agnoscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et observationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat; in quibusdam vero per scientiam divinae legis emendandos, quod Moysi designat officdem putandum est nobis inaniter observatum quod primo quidem Moyses non int at ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas, postmodum vero intrat ad eum. Post haec nec intrat, sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen, non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum nobis est adversario, et occurrendum ad
Abbreviated transcription (Latin):
raeliticȩ plebi : ut exeat deꝓfundo & euadat mn columis i sed in igͥtate
pmaneat & descendat tãꝗ plũbũ in aquã ualidissima Inqͥtas em̃ scđn

Expanded text:
raeliticae plebi, ut exeat de profundo, et vadat incolumis, sed in iniquitate raeliticae plebi, ut exeat de profundo, et vadat incolumis, sed in iniquitate permaneat, et descendat tanquam plumbum in aquam validissi
Abbreviated transcription (Latin):
pti Inquo tale aliqͥd intelligis arbitror: om̃is anima cũ ad supplem̃tũ aetati
aduenerit. & uelut naturalis in ea quȩdã lex cȩꝑit sua uira defende. pͥmo
sine dubio motus. scđm desidiũ carnis ꝓducit. quos ex concupiscentie uel
ire fomite . uis incentuia cõmouerit. Onde qͣsi p̃cipuũ & qđ ñ sit cõmune cũ
quã faciat aut ꝓferat maligna elegit bonũ q̃m prusꝗ sciat puer bonũ
aut malũ : resistit maliciȩ ut eligat qđ bonũ est Aliꝰ autẽ ꝓpħa : tanꝗ de se¬
met ipso loqͥens dicebat. Delicta uiuentutis meȩ : & ignorantiȩ ne memine¬
ris Quia gͦ pͥmi isti animȩ motꝰ scđ̾m carnẽ ꝓlati in peccatũ ruunt : merit
rorib susceptã castigat & corrigit. etĩa pͥmogenita egrptioꝵ in telligu¬
tur ẽẽ deleta : nisi post hȩc om̃ia in infidelitate ꝑduret & nolit uingios¬

Expanded text:
pti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis pti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut natsine dubio motus secundum desiderium carnis producit: quos ex concupiscentiae vel irae fomite vis incentiva commoverit. Unde quasi praecipuum, et quod non sit commune cum quam faciat aut proferat maligna, eliget bonum: quam priusquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitiae ut eligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolati, in peccatum ruunt, merito roribus susceptam castigat et corrigit, etiam primogenita Aegyptiorum intelliguntur esse deleta; nisi post haec omnia, in infidelitate perduret, et nolit jungi Is
Abbreviated transcription (Latin):
illis Arguit eiꝰ & ulcera pecoꝵ. atq arrogantiȩ tumorẽ. feruoreq in ea
furorts extinguit Ad hbet post hȩc etiã uoces filioꝵ tonitrin. id est euar¬
glicas apłicasq doctnas sed & castigationẽ grandinis amouet : ut luxurio
nonne cor nr̃m erat ardens intranos  Nec locustarũ ab ea subduc̃ exem¬
pla qͥb mordeant᷑ & depascant᷑ om̃s inqͥeti motus eiꝰ & turbidi: quo. & ipsa
discat qđ apłs docet ut om̃ia sua scđm ordinẽ fiant Ubi uͦ sufficient̃ fui¬
rit castigata ꝓmorib & pemendatione uitȩ correptione cohercita : cũ aue¬
tore uerberum senserit. & confiteri ĩa cȩꝑit. qͥa digitꝰ dĩ ẽ. & parũ qͥd agnt¬
onis acceꝑit : tunc p̃cipue gestoꝵ suoꝵ tenebras uidet tunc erroꝵ suoꝵ caliginẽ
sentit: Cũnq in hoc uenerit : tunc merebit᷑ ut extinguant᷑ in ea pͥmogenita egr¬

Expanded text:
illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque arrogantiae tumorem fervoremque in ea illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque arrogantiae tumorem fervoremque in ea furoris exstinguit. Adhibet post haec etiam voces filiorum tonitrui, id est, evangelicas apostolicasque doctrinas. Sed et castigationem grandinis admovet, ut luxuriam Nonne cor nostrum erat ardens intra nos ? Nec locustarum ab ea subduxit exempla, quibus mordeantur et depascantur omnes inquieti motus ejus et turbidi: quo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua secundum ordinem fiant . Ubi vero sufficienter fuerit castigata pro moribus et pro emendatioris vitae correctione coercita, cum auctorem verberum senserit, et confiteri jam coeperit quia digitus Dei est, et parum quid agnitionis acceperit, tunc praecipue gestorum suorum tenebras videt; tunc errorum suorum caliginem sentit. Cumque in hoc venerit, tunc merebitur, ut exstinguantur in ea primogenita Aegy