comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ acceperat: & tamen adhuc tenebras
De carne tolerabat. Suꝑ se uiderat qͦd lȩt̾
appeter&: in se cernebat qͦd metuens doler&
Iam cȩlestis patriȩ lux in radiauerat : adhuc
temptationis obscuritas animũ confundebat.
Cũ cęlo gͦ infernum ꝑtulit: quia & in lu¬
minatũ securitas erexit. & temptatũ gemitꝰ
strauit. Et sepe contingit. ut fides inm̃te
iã uigeat. sed tam̃ exparte aliqͣntula indu¬
bietate contabescat: quatinꝰ & certa se aui¬
sibilib eleua. & exquibusdã selͤ incerta
ꝑturb&. Nam plerũq ad ȩterna appetenda
se erigit.: & subortis cogitationũ stimulis
mentem & certitudo solidȩ fidei roborat.¬
& tamen ex aliqͣntula mutabilitate ꝑfidiae
aura dubietatis uersat. An non in suo pec¬
tore coartari terram mareq cognouerat.
qui & ꝑfidem sperans: & ꝑ infidelitatem
fluctuans. dicebat. Credo dñe: adiuua in¬
credulitatem meã. Quid itaq est quod se¬

Expanded text:
lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum gemtate. --Et saepe contingit ut fides in mente jam vigeat, sed tamen ex parte aliquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortis cogitationum stimulis mentem, et certitudo solidae fidei roborat, et tamen ex aliquantula 348 mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat. An non in suo pectore coarctari terram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infidelitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam ? Quid itaque est, quod et se
Abbreviated transcription (Latin):
sauciat: quẽ extra carnẽ contẽplatio sc̃a ra¬
piebat. Cȩlũ gͦ simul infernusq coartatur.
cũ unã eãdemq mentem & subleuatio contẽ¬
plationis inluminat. & inportunitas tẽptati.¬
onis obscurat. Et ut uideat intendendo quod
appetat. & succumbendo ĩ cogitatione toler&
quod erubescat. De cȩlo qͥppe lux oritur:
infernus autẽ tenebris possidetur. In unum
gͦ. celum infernusq redigitur: cum mene.
quȩ iã lucẽ patriȩ suꝑnȩ considerat. &iã
de carnis bello tenebras occultȩ temptati¬
onis portat. Certe iam paulus tercii cęli cul¬
men ascenderat. iam paradysi secreta cogno-¬
uerat: & tam̃ adhuc carnis bella tolerans
gemebat dicens. Clideo aliam legem ĩmen¬
bris meis repugnantẽ legi mentis meȩ: &
captiuũ me ducentẽ in lege peccati. quę
est in membris meis. Quid gͦ inhuiꝰ tanti
p̃dicatoris pectore : nisi cȩlũ ds infernũt
coar tauerat. Qui & uisionis intimȩ iam

Expanded text:
sauciat quem extra carnem contemplatio sancta rasauciat quem extra carnem contemplatio sancta rapiebat. Coelum ergo simul infernusque coarctatur cuplationis illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Quid ergo in hujus tanti praedicatoris pectore nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam
Abbreviated transcription (Latin):
uertit dñs cęlũ. cũ terribili & occulta dis¬
pensatione. humanȩ contemplationis celsi.¬
tudinẽ destruit. Subuertit infernũ: cum
cuius lib& mentem in suis tẽptationib pa¬
uidam. cadere &iam ad deteriora ꝑmittit.
Subuertit terram: cũ fructificationẽ boni
oꝑis aduersis inruentib intercidit. Sub¬
uertit mare : cũ fluctuationem nr̃ȩ titu.¬
bationis emergente subito pauore confun-¬
dit. Dubietate qͥppe sua cor anxium. hoc
ipsum quia titubat. ualde formidat. Et
quasi mare subuertitur. cum ipsa in dm
nr̃a trepidatio considerato eiꝰ iudiciĩ ter
uel infernus terra uł mare . subuertit᷑. bre¬
uit̃ diximꝰ : nc̃ aliquantulo laboriosius restat.
ut hȩc qualit᷑ inunũ coartari ualeant de-¬
sũma iam mentẽ sp̃s eleu&: sed tamen hanc
inportunis caro temptationib impugn&.
Cũq ad contẽplanda cȩlestia animus ducit᷑.
obiectis actionis in licitȩ imaginib reuer¬
beratur. Nam carnis repente hunc stimulꝰ

Expanded text:
ertit Dominus coelum cum terribili et occulta dispensatione humanae contemplationis celsitudinem destruit. Subvertit infernum cum cujuslibet mentem in suis tentationibus pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare cum fluctuationem nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus judicii terroomodo coelum vel infernus, terra vel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, desumma jam mentem spiritus elevet, sed tamen hanc importunis caro tentationibus impugnet. Cumque ad contemplanda coelestia animus ducitur, objectis actionis illicitae imaginibus reverberatur. Nam carnis repente hunc stimulus
Abbreviated transcription (Latin):
est inxp̃o cħu dño nr̃o. Cuiꝰ uidelic& forti¬
tudo caritatis uerd scẽ ȩccłȩ uoce laudat᷑:
cũ ꝑ canticoꝵ canticũ dicitur. Ualida est
ut mors dilectio. Uirtuti & enim mortis.
dilectio cõparatur: qͥa nimirũ mentẽ quã
semel cęperit. ã delectatione mundi fun¬
ditꝰ occidit. Et tantõ hanc ualentius in
auctoritate erigit: qͣntõ & insensibilem con¬
difficile est. ut adhoc quod taciti ambiuił
non erũpant. Unde & sophar ꝓtinus ad¬
PLUrioi. Heq enĩ iusti uiri idcirco sẽ ꝑ
innocentiȩ munera arta custodiunt: ut ab
aliis exorentur. Sed siue heretici seu ꝑuer¬
si quilib&. ꝑ hoc quod inter homines quasi
nuant. qͦđ ipsi appetunt. hoc aliis ꝓ magno
pollicentur.Dumq cęlestia p̾dicant. in
suis repente sponsionib ostendunt quod
amant. Sed ne diu terrena pollicendo. pa-¬
tescant quod sunt: ad uerba rectitudinis
cicius recurrunt. Unde mox subditur.

Expanded text:
us videlicet fortitudo charitatis, vera sanctae Ecclesiae voce laudatur, cum per canticorum Canticum dicitur : Valida est ut mors dilectio . Virtuti etenim mortis dilectio comparatur, quia nimirum mentem, quam semel ceperit, a delectatione mundi funditus occidit; et tanto hanc valentius in auctoritatem erigit, quanto et insensibilem condifficile est ut ad hoc quod taciti ambiunt non erumpant. Unde et Sophar protinus adri. --Neque enim justi viri idcirco se per innocentiae itinera arcta custodiunt, ut ab aliis exorentur. Sed sive haeretici, seu perversi quilibet, per hoc quod inter homines quasi insinuant, quod ipsi appetunt, hoc aliis pro magno pollicentur; dumque coelestia praedicant, in suis repente sponsionibus ostendunt quod amant. Sed ne diu terrena pollicendo patescant quod sunt, ad verba rectitudinis citius recurrunt. Unde mox subditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus iudex. Quia enim contra mala transe¬
untia sine defectu certauerat: mansurs
Sepe nãq rebꝰ transitoriis occupari: pen¬
sare negligimus. ꝑ qnta peccamus. Sed si re¬
ducto considerationis oculo. a sinu cordis
terrenȩ cogitationis agger excutit᷑: quic qͥđ
inm̃te latebat inuenitur. Unde scĩ uiri
animoꝵ latebras ꝑscrutari non desinunt: se.¬
se suptiliter indagantes. terrenarũ rerum
curas abiciunt: Et effossis plene cogitationibꝰ.
cũ nullo se reatu criminis morderi dep̃¬
hendunt. uelut instrato cordis apud se
securi requiescunt. Latere quoq ab huius
mundi ac tib appetunt : semꝑ sua conside¬
rant. Et cũ loco regiminis minime con¬
stringunt᷑: iudicare quȩ aliena sunt recu¬
sant. Effossi ergo securi dormiunt: qui dũ
sua uigilant intima penetrant. ã laboriostͤ
se huuis mundi oneribꝰ sub quietis ocio
occultant. Unde & adhuc subditur. Rt¬

Expanded text:
tus judex . Quia enim contra mala transeuntia sine defectu certaverat, de mansuris Saepe namque, rebus transitoriis occupati, pensare negligimus per quanta peccamus; sed si, reducto considerationis oculo, a sinu cordis terrenae cogitationis agger excutitur, quidquid in mente latebat invenitur. Unde sancti viri animorum latebras perscrutari non desinunt, sese subtiliter indagantes, terrenarum rerum curas abjiciunt, et, effossis plene cogitationibus, cum nullo se reatu criminis morderi deprehendunt, velut in strato cordis apud se securi requiescunt. Latere quoque ab hujus mundi actibus appetunt, semper sua considerant, et cum loro regiminis minime constringuntur, judicare quae aliena sunt recusant. Effossi ergo securi dormiunt, quia dum sua intima vigilanter penetrant, a laboriosis se hujus mundi oneribus sub quietis otio occultant. Unde et adhuc subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
culpas ꝑpendimus: ꝓfecto ȩquanimiter
flagella toleramus. Hec ex dolore adimpa¬
cientiam ꝓruit: cũ suo se uiditio conscien¬
tia addicit. Unde sophar quid dicer& sci¬
ens. sed cui dicer& nesciens: post quã p̃misit
dicens. ut ostender& tibi secreta sapientię.
& quod multiplex sit lex eius. ꝓtinus ad

Expanded text:
culpas perpendimus, profecto aequanimiter culpas perpendimus, profecto aequanimiter flagella toleramus; nec ex dolore ad impatientiam proruit, cum suo se judicio conscientia addicit. Unde Sophar, quid diceret sciens, sed cui diceret nesciens, postquam praemisit dicens, Ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex sit lex ejus, protinus a
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit. Non irritatur: qͥa & in iurus
lacessita ad nullos se ultionis suȩ motus
excitat : dum ꝓ magnis laborib maiora
post premia exspectat. Non cogitat malũ:
quia in amore munditiȩ mentem solidanᷤ.
dũ om̃e odium radicitus eruit: uer sare
in animo quod inquinat nescit. Non gaud&
suꝑ iniquitate: qͥa quo sola dilectione
erga om̃s inhiat. nec de ꝑditione aduer¬
santium exultat. Congaud& autẽ ueritati.
qͥa ut se cȩteros diligens. ꝑ hoc quod rec-¬
tũ in aliis conspicit. quasi de augm̃to ꝓpͥii
ꝓuectus hilarescit. Multiplex gͦ ista lex di
est: quȩ contra uniuscuiusq culpȩ iaculũ.
qͦd perimendam mentem impetit. instruc¬
tionis suȩ munimine occurrit: ut quia an-¬
tiquus hostis uaria circum fusione nos obsi¬
d&. ipsa hunc de nobis multipliciter expug.¬
n&. Quã nimirũ legem si sollicita conside.¬
ratione pensamus: auctori nr̃o quantũ co-¬
tidie delinquamus agnoscimus. Si autem

Expanded text:
agnoscit. Non irritatur, quia et injuriis agnoscit. Non irritatur, quia et injuriis lacessita ad nullos se ultionis suae motus excitat, dum pro magnis laboribus majora post praemia exspectat. Non cogitat malum, quia in amore munditiae mentem solidans, dum omne odium radicitus eruit, versare in animo quod inquinat nescit. Non gaudet super iniquitate, quia quo sola dilectione erga omnes inhiat, nec de perditione adversantium exsultat. Congaudet autem veritati, quia ut se caeteros diligens, per hoc quod rectum in aliis conspicit, quasi de augmento proprii provectus hilarescit. Multiplex ergo ista lex Dei est, quae contra uniuscujusque culpae jaculum, quod perimendam mentem impetit, instructionis suae munimine occurrit, ut quia antiquus hostis varia circumfusione nos obsidet, ipsa hunc de nobis multipliciter expugnet. Quam nimirum legem si sollicita consideratione pensamus, auctori nostro quantum quotidie delinquamus agnoscimus. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
enumerat dicens. Caritas paciens est.
benigna est. Non emulatur. non ĩflat᷑.
non agit ꝑperam: non est ambitiosa non¬
 querit quȩ sua sunt. Non irritat᷑. non
cogitat malũ: non gaud& suꝑ iniquitate.
congaud& autẽ ueritati. Paciens qͥppe est
caritas: qͥa in lata mala ȩ̨quanimiter to¬
lerat. Benigna uͦ est: qͥa ꝓ malis bona
largiter ministrat. Non ȩmulat᷑: quia
ꝑ hoc qͦd inp̃senti mundo nil appetit.
inuidere t̾renis successib nescit. Non
inflatur: qͥa cũ p̃miũ aeternȩ retribu¬
tionis anxia desiderat: de bonis se exte¬
riorib non exaltat. Non agit ꝑperam:
qͥa quo se insolum di ac pocimi amorẽ
dilatat: quiequid a rectitudine discrepat
ignorat. Non est ambitiosa. quia quo
ardenter intus ad sua satagit. foris nulla¬
tenus aliena concupiscit. Non quęrit quȩ
sua sunt: qͥa cuncta quȩ hic transitoriae
possid& uelut aliena neglegit: cum nichil
sibi esse ꝓprium. nisi quod secum ꝑ maneat¬

Expanded text:
enumerat, dicens: Charitas patiens est, enumerat, dicens: Charitas patiens est, benigna est: non aemulatur, non inflatur, non agit perperam; non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati. Patiens quippe est charitas, quia illata mala aequanimiter tolerat. Benigna vero est, quia pro malis bona largiter ministrat. Non aemulatur, quia per hoc quod in praesenti mundo nil appetit, invidere terrenis successibus nescit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exterioribus non exaltat. Non agit perperam, quia quo se in solum Dei ac proximi amorem dilatat, quidquid a rectitudine discrepat, ignorat. Non est ambitiosa, ardenter intus ad sua satagit, foras nullatenus aliena concupiscit. Non quaerit quae sua sunt, quia cuncta quae hic transitoria possidet, velut aliena negligit, cum nihil sibi esse
Abbreviated transcription (Latin):
Per hanc hieremias ne in egxptũ popłs
descender& restitit: sed tamen & in obe¬
dientes diligens. quo descendi ꝓhibuit.
& ipse descendit. Hȩc hiezechielem qͥa
pͥus a terrenis desideriis sustulit: post
ꝑ cincinnũ capitis in aere librauit.
Hȩc indanihele qͥa aregiis dapibꝰ gulã
cõpescuit: ei & esurientium ora leonum
clausit. Hȩc trib pueris quia intranqͥl¬
litate positis incendia uitioꝵ subdidit.
tribulationis tẽpore & flãmas infornace
tẽperauit. Hȩc inpetro & minis terrentiũ
principũ fortiter restitit: & incircũcisio¬
ne submouenda. minoꝵ uerba humiliter
audiuit. Hȩc in paulo & manus ꝑsequen¬
tium humiliter ꝑtulit: & tamen incircũ.¬
cisionis negotio longe se imparis prioris
sensum audenter increpauit. Multiplex
ergo ista lexdi est: quȩ singulis rerum
articulis non ꝑmutata congruit: & causis¬
se uariantib non uariata coniungit. Cuiꝰ
nimirũ legis multiplicitatem: bene paulꝰ

Expanded text:
Per hanc Jeremias ne in Aegyptum populus Per hanc Jeremias ne in Aegyptum populus descenderet restitit; sed tamen et inobedientes diligens, quo descendi prohibuit, et ipse descendit . Haec Ezechielem, quia prius a terrenis desideriis sustulit, post per cincinnum capitis in aere libravit . Haec in Daniele, quia a regiis dapibus gulam compescuit, ei et esurientium ora leonum clausit , Haec tribus pueris, quia in tranquillitate positis incendia vitiorum subdidit, tribulationis tempore et flammas in fornace temperavit . Haec in Petro et minis terrentium principum fortiter restitit, et in circumcisione submovenda minorum verba humiliter audivit. Haec in Paulo et manus persequentium humiliter pertulit, et tamen in circumcisionis negotio longe se imparis prioris sensum audenter increpavit . Multiplex ergo ista lex Dei est, quae singulis rerum articulis non se variantibus non variata conjungit. Cujus nimirum legis multipl
Abbreviated transcription (Latin):
modũ gladio contra hostes alsigar&e. Hȩc
samuhel & inprincipatu humilem p̾buit:
& integrũ indeiectione seruauit. Qui cũ
ꝑ sequentẽ se plebem diliger&: ipse sibi
testimonio extitit. quia culmen ex quo
deiectus est non amauit. Hȩc cdauid ante
iniquũ regem & humilitate cõmouit ad
fugã: & pietate repleuit ad ueniam. Qui
ꝑ secutorẽ suũ & timendo fugit ut dnm̃:
& tam̃ cũ potestatem feriendi repperit.
non agnouit inimicũ. Hȩc̃ nathan &e¬
contra peccantẽ rege̾ in auctoritate̾
liberȩ increpationis sustulit: & cũ regis
culpã deess&. inpetitione̾ humiliter
strauit. Hȩc ꝑ isaiam nuditatẽ carnis
in p̃dicatione non erubuit: & subducto
carnali uelamine. misteria suꝑna pene¬
trauit. Hȩc heliam qͥa feruentiori zelo
uiuere sp̾ualiter docuit: ad uitã quoq
&corporalit̾ abstraxit. Hec heliseũ
quia magistrũ diligere simplicit̃ insti¬
tuit: magistri dupliciter spũ impleuit.

Expanded text:
modum gladio contra hostes allegaret . Haec modum gladio contra hostes allegaret . Haec Samuel et in principatu humilem praebuit, et integrum in dejectione servavit, qui cum persequentem se plebem diligeret, ipse sibi testimonio exstitit, quia culmen ex quo dejectus est non amavit . Haec David ante iniquum regem et humilitate commovit ad fugam, et pietate replevit ad veniam; qui persecutorem suum et timendo fugit ut dominum, et tamen cum potestatem feriendi reperit, non agnovit inimicum . Haec Nathan econtra peccantem regem in auctoritatem liberae increpationis sustulit, et cum regis culpa deesset, in petitione humiliter stravit . Haec per Isaiam nuditatem carnis in praedicatione non erubuit, et subducto carnali velamine, superna mysteria penetravit . Haec Eliam, quia fervoris zelo vivere spiritaliter docuit, ad vitam quoque et corporaliter abstraxit . Haec Elisaeum, quia magistrum diligere simpliciter instituit, magistri spiritu dupliciter implevit .
Abbreviated transcription (Latin):
gentium patrẽ fecit. Hȩc isaac mentem
quia sẽꝑ ad mundiciam tenuit: caligantibꝰ
ȩtate oculis. ad uidenda longe post uentu¬
ra dilatauit. Hȩc iacob cõpulit. & amissũ
bonũ filiũ medullitꝰ gemere. & prauoꝵ
filioꝵ p̃sentiã. sub ȩquanimitate tolerare.
Hȩc ioseph docuit ã fratrib uenundatũ.
& libertate animi infracta seruitiũ ꝑpeti:
& eisdẽ post fratribꝰ mente non elata pͥnci¬
pari. Hȩc moysen delinquente populo &
usq ad petitionẽ mortis inp̃cib strauit. &
usq ad interfectionẽ popłi ꝑ zeli studiũ
ererit: ut & ꝓpereunte plebe se se morti
obicer&. & contra peccantem ꝓtinus uice
dñi irascentis sȩuir&. Hȩc finees brachiũ
inultionẽ peccantiũ erexit: ut arepto
glacho coeuntes transfiger&. & ira dñi
iratꝰ placar&e. Hȩc hiesũ ex ploratorẽ do¬
cuit. ut & pͥus contra falsiloquos ciues
ueritatẽ uerbo defender&: & hanc post¬

Expanded text:
gentium patrem fecit . Haec Isaac mentem gentium patrem fecit . Haec Isaac mentem quia semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit . Haec Jacob compulit, et amissum bonum filium medullitus gemere, et pravorum filiorum praesentiam sub aequanimitate tolerare . Haec Joseph docuit a fratribus venundatum, et libertate animi infracta servitium perpeti, et eisdem post fratribus mente non elata principari . Haec Moysen, delinquente populo, et usque ad petitionem mortis in precibus stravit, et usque ad interfectionem populi per zeli studium erexit, ut et pro pereunte plebe sese morti objiceret, et contra peccantem protinus vice Domini irascentis saeviret . Haec Phinees brachium in ultionem peccantium erexit, ut arrepto gladio, coeuntes transfigeret, et iram Domini iratus placaret . Haec Jesum exploratorem docuit, ut et prius contra falsiloquos cives veritatem verbo defenderet, et hanc post
Abbreviated transcription (Latin):
plusquã necesse est inopiam cogit&. & in
oblatione muneris. hilaritatis lum̃ tr is¬
dicitur: quia nimirũ cum una eadem ꝙ
sit caritas. si mentẽ plene cȩperit. hanc
ad innumera oꝑa multi formit accen¬
dit. Cuiꝰ diuersitatẽ breuiter expͥmimꝰ:
si inelectis singulis bona illius ꝑstrin¬
gendo numeremus. Hȩc nãq ꝑ abel &
electa dõ munera optulit: & fratris gla¬
dios non reluctando tolerauit. Hȩc enoc
& int̾ homines uiuere spũaliter docuit:
& ad sublim̃en uitã ab hominib &iam
corporaliter abstrarit. Hȩc noȩ despectis
om̃ibꝰ solũ dõ placabilem ostendit: atq ĩ
arce fabrica studio longi laboris exercu-¬
it. & mundo suꝑstitem pio oꝑe exercen¬
do seruauit. Hȩc ꝑ sem& iaph& humilit̃
uerecunda patris erubuit: & suꝑ iec to
dorsis pallio. quȩ non uidebat abscondit.
Hȩc abraȩ dexteram qͥa ad mortẽ filiĩ
obediendo extulit: hunc ꝓlis innumere

Expanded text:
plus quam necesse est inopiam cogitet, et in plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen trisdicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plene ceperit, hanc ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus. Haec namque per Abel et electa Deo munera obtulit, et fratris gladium non reluctando toleravit. Haec Enoc et inter homines vivere spiritualiter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corpomnibus solum Deo placabilem ostendit, atque in arcae fabrica studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem pio opere exercendo servavit . Haec per Sem et Japhet humiliter verecunda patris erubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit . Haec Abrahae dextram qui ad mortem filii obediendo extulit, hunc prolis innumerae
Abbreviated transcription (Latin):
bus exhibeat cũ pacientia disciplinã. Ait
erga errata subditoꝵ sic mansuetudo zelũ
temper&. quatinus ã iusticiȩ studio non
eneru&: Sic adultionẽ zelus ferueat. ne
tamen pietatis limitẽ feruendo transcen-¬
dat. Ut ingratos beneficiis ad amorem
ꝓuoc&: ut gratos qͦsq ministeriis in amo¬
rẽ seru&. Ut ꝓximoꝵ mala cũ corrigere
non ual& taceat: ut quȩ cum corrigi lo¬
quendo possunt. silentium consensũ esse ꝑ¬
timesca t. Ut sic ea quȩ tac& toler&: ne
tamen in animo uirus doloris occult&. Et
sic maliuolis munus benignitatis exhibeat:
ne tamen ꝑ gram̃ a iure rectitudinis
excedat. Ut cuncta primis quȩ p̃ual&
impendat: sed hȩc impendendo non tu¬
meat. Ut sic in bonis quȩ exhib& tumoris
pͣcipitiũ paueat: ne tamen a boni exerci¬
tio torpescat. Ut sic quȩ possid& tribuat
quatinꝰ quanta sit largitas remunerantiᷤ
adtendat. Ne cũ terrena largitur. suã

Expanded text:
bus exhibeat cum patientia disciplinam; ut bus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet; sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat, utque cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, ne tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis quae praevalet impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat; ne cum terrena largitur, suam
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatib aemula. sua se face consumat
Ne in moderate linguã loquacitas ꝑtra¬
hat. eãq usq ad lasciuiã obtrectationis
extendat. Ne odiũ malicia excit&. & os
usq ad iaculũ maledictionis irrit&. Rur¬
sũ cũ cogitat ut ea alteri fac̾iat. quȩ ipsa
sibi fieri ab altero exspectat: pensat ni¬
mirũ ut malis bona. ut bonis meliora
respondeat: Ut erga ꝓcaces mansuetudi¬
nẽ longanimitatis exhibeat. ut maliciȩ
peste languentib gram̃ benignitatis im¬
pendat. Ut discordes pace uniat. ut con-¬
cordes ad concupiscentiã uerȩ pacis accin-¬
gat. Ut indigentib necessaria tribuat.
ut errantib uiã rectitudinis ostendat.
Ut afflictos uerbo & cõpassione mulceat.
ut accensos in huiꝰ mundi desideriis łcrepa.¬
tione resfinguat. Ut minas potentiũ ra-¬
tiocinatione mitig&. ut oppressoꝵ angusti¬
as qͣnta p̃ual& ope leu&. Ut foris resisten¬
tib opponat pacientiã. ut intꝰ suꝑbienti¬

Expanded text:
felicitatibus aemula, sua se face consumat; felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restinguat; ut minas potentum ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus superbienti
Abbreviated transcription (Latin):
licia cõpescit᷑. ꝑ aliud benignitas prero¬
gatur. St malũ quod pati non uult qͥsq
non faciens. cess& a nocendi oꝑe. Et rur¬
sũ. bonũ quod sibi fieri appetit impen¬
dens. erga utilitatẽ se ꝓrimi exerceat
ex benignitate. Sed hȩc nimirũ duo.
dũ sollicita intentione cogitant᷑. cor ad
innumera uirtutũ ministeria tendit᷑:
ne uel ad inferenda quȩ non habae de¬
sideriis inquieta mens ferueat. uel
erga exhibenda quȩ deb&. otio resolu¬
ta torpescat. Nam cũ cau& alteri fa-¬
cere. qd nequaquã uult ab altero ipsa
tolerare. sollicita se intentione circũspi¬
cit. ne suꝑbia eleu&. & usq ad despec¬
tũ ꝓximi animũ deiciens exalt&. He
ambitio cogitationẽ laniet. cũq hanc
ad appetenda aliena dilatat angust&.
Ne cor lururia polluat. & subiec tũ
desideriis ꝑ inlicita corrũpat. Nẽ ira
exasper&. & usq ad ꝓferendã contumeliã
inflãm&e. He inuidia mordeat. & alienis

Expanded text:
litia compescitur, per aliud benignitas praerolitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult quisque non faciens; cesset a nocendi opere; et rursum bonum quod sibi fieri appetit, 341 impendens, erga utilitatem se proximi exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hȩc eadẽ lex multiplex dicit᷑: quia
studiosa sollicitudine. caritas ad cuncta
uirtutũ facta dilatat᷑. Quȩ a duobus
quidẽ p̃ceptis incipit: sed se ad innume¬
ra extendit. Huiꝰ nãq legis iniciũ di-¬
lectio di est ac dilectio ꝓximi: sed dei
dilectio ꝑ tria distinguitur . Quia ex
toto corde. & ex tota anima. & ex tota for¬
titudine. diligi conditor iubetur. Qu a
inre notandũ est. qͦd diuinꝰ sermo cũ
dm̃ diligi p̃cipit. non solũ narrat ex quo:
sed &iam informat ex qͣnto. cũ subiungit
ex toto. St uidelic& qui ꝑfecte do place¬
re desiderat. sibi de se nichil relinquat.
Praximi autẽ dilectio. ad duo p̃cepta di¬
riuat᷑ Cũ & ꝑquendã iustũ dicitur.
qͦd ab alio tibi odis fieri uide ne tu
alteri facias. Et ꝑsema& ipsã ueritas dicit.
Quȩ uultis ut faciant uobis homines:
ita & uos facite illis. Quib duob scilic&¬
utriꝰ q testamenti mandatis. ꝑ unũ ma.¬

Expanded text:
Sed haec eadem multiplex dicitur, quia Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et tota anima et ex tota fortitudine diligi conditor jubetur. Qua in re notandum, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit ex toto, ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat: proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur, « quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias; » et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis ; quibutriusque Testamenti mandatis, per unum ma
Abbreviated transcription (Latin):
rius humilitas iunxit. Sophar itaq &
ꝑ scientiȩ studium peritus. & ꝑ audatiã
tumidȩ locutionis ignarꝰ. quia ipse
grauitatẽ non hab&. meliori optat qͦd
hab& dicens. Atq utinã ds̃ loqueretur
tecũ. & aperir& labia sua tibi: ut osten¬
 der& tibi secreta sapientiȩ ͭ .:. Qui eam
quoq qua se suꝑ amicũ pollere ȩstimat.
optando scientiam ostentat: cũ ꝓtinus
subdit. Et quod multiplex sit lex eius.
Quid hoc loco dĩ lex accipi: nisi caritas
deb&e. Per quã semꝑ in mente legitur.
p̃cepta uitȩ qualiter inactione teneant᷑.
De hac & enĩ lege: ueritatis uoce dicit᷑.
Noc est p̃ceptũ meũ: ut diligatis in uicẽ.¬
De hac paulus ait. Plenitudo legis dilec-¬
tio. De hac iterũ dicit. Inuicẽ onera
urã portate : & sic ad implebitis legẽ xp̃i.
Lex & enĩ xpi qͥd congruentius intelligi.
quã caritas potest Quã tc̃ uere ꝑficimꝰ.
cũ fraterna onera ex amore toleramus.

Expanded text:
rius humilitas junxit. Sophar itaque et rius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae locutionis ignarus, quia ipse gravitatem non habet, meliori optat quod habet, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis inviceDe hac Paulus ait: Plenitudo legis dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate; et sic adimplebitis legem Christi . Lex enim Christi quid congruquam charitas potest? quam tunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus.
Abbreviated transcription (Latin):
ciendo tamen uerius discimus. quẽ timea¬
mus. Adhȩc se paulus sapientiȩ illius se¬
creta tetenderat: cũ dicebat. O altitu¬
do diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ.
quã incõprehensibilia sunt iudicia eius.
 & inuestigabiles uiȩ eius. Quis enĩ cog¬
nouit sensũ dñi: uel quis consiliarius eiꝰ
fuit. ¶ Qui superius &iam ex ipsa inqͥsiti¬
one lãcassens. sed tam̃ cognitione infir mi¬
tatis ꝓpͥe lascessendo ꝓficiens. p̃mittit di¬
cens. Ghomo tu quis es qui respondeas
đo  Nũquid dicit figmentũ ei qui se finxit.
quare me fecisti sic. Qui igit᷑ ad occul¬
ta di ꝑtingere non ualens. ad infirmita¬
tis suȩ cognitionem rediĩt. atq ad erur¬
ditionẽ se ꝓpͥam deficiendo reuocauit.
ut ita dicam secreta sapientiȩ non inue¬
niens inuenit. qͥa cum ad suꝑna consilia
requirenda lassesser&. didicit ut humi¬
lius timer&. Et quẽ sua infirmitas a
cognitione intima reppulit. hunc ei ue-¬

Expanded text:
ciendo tamen verius discimus quem timeaciendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui igitur ad occulta Dei pertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei ve
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ex munere suȩ benignitatis inchoauit
Secreta uͦ sapientiȩ suꝑnȩ sunt oꝑa. cũ ds̃
quos creauit deserit: cum bona quȩ p̃ueni¬
endo cȩperat. nequaquã ꝓsequendo consũmat.
Cũ claritate nos suȩ in lustrationis
inluminat: & tam̃ ꝑ missis carnis tẽpta¬
tionib tenebris cęcitatis pulsat: cĩdona
quȩ contulit minime custodit: Cđm &
m̃tis nr̃ȩ ad se desideria excitat. & tam̃
occulto iuditio difficultate nos nr̃ȩ in¬
becillitatis angustat. Quȩ nimirũ secre¬
ta eiꝰ sapientię pauci ualent inquirere.
sed nullus inuenire: Quia quod suꝑ noᷤ
de nobis ab inmortali sapientia non in¬
iuste disponitur. iustũ ꝓfecto est. ut a
nobis adhuc mortalib ignoretur. Sed
hȩc ipsa sapientiȩ illius secreta conspice.¬
re. ut cũq iam in comp̃hensibilitatis eiꝰ
est potenciam uidere: Quia & si in ipsa
consilioꝵ eius inquisitionẽ deficimꝰ : defi-¬

Expanded text:
ipse ex munere suae benignitatis inchoavit. ipse ex munere suae benignitatis inchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ihaec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, defi
Abbreviated transcription (Latin):
habentur ignorat dicens. Atq utinã ds̃ lo-¬
queretur tecum : & aperir& labia sua tibi.
Ac si patenter dicat. Imperitię tuȩ potius
quam penȩ compatior: quia sola carnis pru-¬
dentia p̃ditũ. a ueritatis te spũ uacuum
agnosco. Si enĩ d̃i iudicia occulta cognosce¬
res: tam ꝓcaces contra illũ sententias non
sonares. Ꝙ quia omp̃s ds̃ cũ ad consideranda
nos sua iudicia subleuat. ignorantiȩ nr̃ȩ
ꝓtinus cęcitatẽ fugat: quȩ aꝑtis eiꝰ labiis
ad nos eruditio ꝓdeat. ꝓtinus ad iungen.¬
do manifestat dicens. UT OSTENDERET¬
TIBI SECRETA SAPIENTIAE : ET QUOD
MULTIELEX SIT LEX FIUS. Publica sapi¬
entiȩ suꝑnȩ sunt oꝑa. cũ om̃ps d̃s regit
quos creat. ꝑficit bona quȩ inchoat: &¬
aspirando adiuuat. quos uisitationis suȩ lu¬
mine inlustrat. Cunctis & enĩ liqu&. quia
quos gratis condidit. benigne disponit. &
cũ sp̃ualia dona largitur. ipse ꝑficit quod

Expanded text:
habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus lohabentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam procaces contra illum sententias non sonares. Et quia omnipotens Deus cum ad consideranda nos sua judicia sublevat, ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad nos eruditio prodeat, protinus adjungendo manifestat, dicens: CAPUTtibi secreta sapientiae et quod multiplex sit lex ejus. - Publica sapientia superna sunt opera, cum omnipotens Deus regit quos creat, aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis etenim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit q
Abbreviated transcription (Latin):
sibi homo loquitur. cũ ꝑ hoc quod sentit.
nequaquã diuinitatis spũ. a carnalis pruden¬
tiȩ intellecꝰtu separatur. cũ caro sensum exe¬
rit. & mentẽ qͦsi ad intelleͥgentiam ꝓuocanᷤ
foras mittit. Unde & adhuc petro t̃rena
sapienti. ueritas dicit. Non enĩ sapis quae
di sunt: sed quȩ hominũ. Cui tam̃ recta
confitenti dicit᷑: caro & sanguis non reue¬
lauit tibi. sed pater m̃s qui incelis est. Quid
autẽ dĩ labia: nisi iudicia eius accipimus:
Clausis nãq labiis uox p̾̃mitur : & sensus
ds aperit: cũ uoluntatẽ suã hominib ꝑ aꝑta
iudicia ostendit. Quasi enĩ reserato ore lo¬
quitur: cũ remota obscuritate dispositionis in.¬
timȩ. rennuit occultare qd uult. Nã uelut
clausis labi is sensũ nobis suũ non indicat:
cũ ꝑ occulta iuditia cur quid faciat celat.
Sophar itaq beatũ iob ut de carnali intel¬
lectu recdarguat. seq ipsum qͣntȩ sit benig¬
nitatis ostendat: & bona optat. quȩ & cum

Expanded text:
sibi homo loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur: cum caro sensum exerit, et mentem quasi ad intelligentiam provocans foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum . Cui tamen recta confitenti dicitur: Caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Quid autem Dei labia nisi judicia ejus accipimus? Clausis namque labiis vox premitur, et sensus Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum
Abbreviated transcription (Latin):
quo duriora ꝓ ueritate tolerat. eõ ęt̾nita¬
tis p̃mia certius sperat. Vnde apte subdit᷑.
surgit : qͣnto ꝓ illo qͥsq grauiora ꝑtulerit.
Quia neqͦquã retributionis gaudiũ de aet̃¬
nitate colligitur: qͦđ non hic pͥus pia tri¬
bulatione seminat᷑. Hinc enĩ ꝑpsalmistã
dicit᷑. Euntes ibant & flebant: mittentes¬
÷ semina sua. Uenientes autẽ uenient in
exultatione : portantes manipulos suoe.
 Hinc paulus ait. Si cõmorim̾: & conuiue.¬
mus. Si sustinemꝰ: & conregnabimꝰ. Hinc¬
 discipulos ad mon& dicens. Per multas trr¬
 bulationes: oport& nos introire in regnũ
 di. Hinc sc̃oꝵ gla̾m iohanni angłs indicanꝰ.

Expanded text:
quo duriora pro veritate tolerat, eo aeternitaquo duriora pro veritate tolerat, eo aeternitatis praemia certius sperat. Unde et apte subditsurgit, quanto pro illo quisque graviora pertulerit, quia nequaquam retributionis gaudium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. 356 Hinc enim per Psalmistam dicitur: Euntes, ibant et flebant, mittentes semina sua; venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Hinc Paulus ait: Si commorimur, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus . Hinc discipulos admonet, dicens: Per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei . Hinc sanctorum gloriam Joanni angelus indicans,
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ. cũ se consũptũ putauerit ut lucifer
orit᷑: quia foras cadens intus innouatur.
& quo magis exterius aduersa tolerat.
eõ uberius uirtutũ lumine interius co¬
ruscat. Paulo ad testante qͥ ait. Sed licet
is qͥ foris est nr̃ homo corrũpit᷑: tamen is
qui intꝰ est renouat᷑ de die indiem. Id enĩ¬
qͦd inp̃senti est momentaneũ & leue tribu¬
lationis nr̃ȩ : supͣ modũ insublimitate et̃.¬
nũ głȩ pondus oꝑatur innobis. Et notan¬
dũ quod nequaquã cũ consũptꝰ fueris. sed
cũ te consũptũ putaueris dicit: quia & qͦđ
uidemꝰ indubietate est. & qͦd speramꝰ in
certitudine: Vnde & isdẽ paulus non se
consũptũ nouerat. sed putabat: qui & inad¬
uersa tribulationum corruens. ut lucifer
resplendebat dicens. Quasi morientes: &
ecce uiuimus. Quasi tristes: semꝑ autẽ gau¬
dentes. Sicut egentes: multos autẽ locuple¬
tantes. Sciendũ quoq est: qͦđ bonoꝵ mens¬

Expanded text:
situs, cum se consumptum putaverit, ut Lucifer situs, cum se consumptum putaverit, ut Lucifer oritur, qui foris cadens, intus innovatur, et quo magis exterius adversa tolerat, eo verius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: « Sed licet is qui foris est, noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem . st momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis . Et notandum quod nequaquam cum consumptus fueris, sed cum te consumptum putaveris dicit, quia et quod videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum corruens ut lucifer resplendebat, diecce vivimus, quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes . Sciendum vero est quod bono
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ uͦ est. qͦd hȩc quȩ ex temptatio¬
nũ spũaliũ aduersitate discussimus: iuxta
exteriora quoq mala nil obstat intellegi.
Scĩ et̾enĩ uiri qͥa sũma medullitꝰ diligunt.
in infimis dura paciunt᷑: sed infine gaudii
lumen inueniunt. qͦd habere in hoc spatio
ꝑcurrentis uitȩ contempnunt. Unde nẽ
ꝑ sophar dicitur. & qͣsi meridianus fulgor.
consurg& tibi ad uesperũ. Peccatoris & enĩ
lum̃ in die est: obscuritas inuespere. Qͥa
inp̃senti uita felicitate attollitur: sed ad¬
uersitatis tenebris infine deuorat᷑. Iusto
autẽ meridianus fulgor aduesperũ sur.¬
git: qͥa qͣnta sibi claritas maneat cum ĩã
occũbere cȩperit agnoscit. Hinc nãq scrip¬
tũ est. Timenti dm̃: bene erit in extremis.
Hinc ꝑpsalmistã dicit᷑. Cũ dederit dilec¬
tis suis sõnũ. hȩc est hereditas dñi. Qui
in huiꝰ quoq uitȩ adhuc certamine po-¬

Expanded text:
Sciendum vero est quod haec quae ex tentatioSciendum vero est quod haec quae ex tentationum spiritalium adversitate discussimus, juxta exteriora quoque mala nil obstat intelligi. Sancti etenim viri quia summa medullitus diligunt, in infimis dura patiuntur; sed in fine gaudii lumen inveniunt, quod habere in hoc spatio percurrentis vitae contemnunt. Unde nunc per Sophar dicitur: Et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperum. Peccatoris enim lumen in die est obscuritas in vespere, quia in praesenti vita felicitate attollitur, sed adversitatis tenebris in fine devoratur. Justo autem meridianus fulgor ad vesperum surgit, quia quanta sibi claritas maneat cum jam occumbere coeperit agnoscit. Hinc namque scriptum est: Timenti Deum bene erit in extremis . Hinc per Psalmistam dicitur: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Quiin hujus quoque vitae adhuc certamine po
Abbreviated transcription (Latin):
nis sue tenebras erũpit. Mox in gaudio
ꝓuectus attollitur: quȩ inter tẽptam̃ta
peius cadere ex desperatione cogebatur.
Sine cogitationis certamine p̾sentia des-¬
picit: sine dubitationis obstaculo de uen-¬
tura retributione confidit. Iustus gͦ cum
se consũptũ putauerit. ut lucifer oritur.
quiꝰ mox ut tenebrescere tẽptationũ cali¬
gine cȩperit. ad lucẽ gr̃ȩ reformat᷑. &¬
inseipso monstrat diem iusticiȩ. qͥ casurꝰ
paulo ante timuit noctẽ culpe. Recte
Ꝙ quid nobis scoꝵ innocentia: nisi sequen¬
tis iudicis claritatẽ clamat. In eoꝵ nãq
admiratione conspicimꝰ: qđ de maiestate
ueri luminis ȩstimemꝰ. Nec dũ redempto¬
ris nr̃i potenciã uidemus: sed tamen uir-¬
tutẽ illius in electoꝵ suoꝵ moribꝰ admira¬
mur. Quia igit᷑ bonoꝵ uita in considera¬
tione sua oculis nr̃is uim ueritatis obicit.
clarus ad nos lucifer ante solem uenit.

Expanded text:
nis suae tenebras erumpit. Mox in gaudium nis suae tenebras erumpit. Mox in gaudium profectus 355 attollitur, quae inter tentamenta pejus cadere ex desperatione cogebatur. Sine cogitationis certamine praesentia despicit, sine dubitationis obstaculo de ventura retributione confidit. Justus ergo cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia mox ut tenebrescere tentationum caligine coeperit, ad lucem gratiae reformatur, et in se ipso monstrat diem justitiae, qui casurus paulo ante timuit noctem culpae. RecteEt quid nobis sanctorum innocentia nisi sequentis judicis claritatem clamat? In eorum namque admiratione conspicimus quid de majestate veri luminis aestimemus. Necdum Redemptoris nostri potentiam videmus, sed tamen virtutem illius in electorum suorum moribus admiramur. Quia igitur bonorum vita in consideratione sua oculis nostris vim veritatis objicit, clarus ad nos lucifer ante solem venit.
Abbreviated transcription (Latin):
tot tẽptamenta nos obsident: ut ipsa nos
eoꝵ numerositas pęne ad lapsũ desperati¬
onis inclin&. Unde plerũq mens intediũ
uertit᷑: uir ipsa uirtutis sue dampna con¬
siderat. Et tota dolens. sed qͣsi iam & a
sensu doloris aliena frangitur.: & enumera¬
se non ualae. qͣnto cogitationũ tumultu
uastatur. Quiturã se ꝑ momenta conspi¬
cit : eiq ne arma repugnationis arripiat.
grauius meror ipse contra dicit. Circũduc¬
tos quolib& oculos obscuritas obsid&. &
cũ uisũ tenebrȩ sẽꝑ impediant. mesta
mens nil aliud quã tenebras uideo. Sed
apud misericordẽ iudicem sepe hȩc ipsa
quȩ ad nisum quoq orationis ad grauat: ꝓ
nobis subtilius tristicia ex orat. Nam me.
roris nrĩ caliginem conditor conspicit. &
subtracti luminis radios refundit: ita ut
erecta ꝓtinus ꝑdona mens uigeat. quã
paulo ante decertantia  suꝑbiȩ calce depͥ¬
mebant. Mox torporis pondus decutit: atq
ad contẽplationis lumen post ꝑ turbatio¬

Expanded text:
tot tentamenta nos obsident, ut ipsa nos eorum numerositas pene ad lapsum desperationis inclinet. Unde plerumque cum mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae damna considerat; et tota dolens, sed quasi jam et a sensu doloris aliena, frangitur, et enumerare non valet quanto cogitationum tumultu vastatur. Ruituram se per momenta conspicit, eique ne arma repugnationis arripiat gravius moeror ipse contradicit. Circumductos quolibet oculos obscuritas obsidet, et cum visum tenebrae semper impediant, moesta mens nihil aliud quam tenebras videt. Sed apud misericordem judicem saepe haec ipsa, quae adnisum quoque orationis aggravat, pro nobis subtilius tristitia exorat. Nam tunc moeroris nostri caliginem conditor conspicit, et subtracti luminis radios refundit, ita ut erecta protinus per dona mens vigeat, quam paulo ante decertantia vitia superbiae calce deprimebant. Mox torporis pondus discutit, atque ad contemplationis lumen post turbatio
Abbreviated transcription (Latin):
eadem actiua uita suspendunt. eunt & re¬
deunt: qͥa ꝑhoc quod diu ꝑsistere minime
in contẽplatione sufficiunt. se se iterũ ad oꝑa-¬
tionẽ fundunt: ut in his quȩ sibi iuxta
sunt se exercendo refoueant. & suꝑ se rursũ
surgere contẽplando conualescant. Sed dum
hȩc eadẽ contẽplatio more debito ꝑ tẽpoꝵ
interualla repetit᷑. indeficient̃ ꝓcul dubio
i eiꝰ soliditate ꝑsistit᷑. Quia &e si infirmi¬
tatis suȩ pondere suꝑata mens desicit. hanc
tamen iterũ continuis conatib reparata
comp̃hendit. Nec stabilitatẽ suã in ea ꝑdi¬
disse dicenda est: aqua & si semꝑ deficit.
hanc & cũ ꝑdiderit semꝑ inquirit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
eadem activa vita suspendunt, eunt et reeadem activa vita suspendunt, eunt et redeunt, quia per hoc quod diu persistere minime in contemplatione sufficiunt, sese iterum ad operationem fundunt; ut in his quae sibi juxta sunt se exercendo refoveant, et super se rursum surgere contemplando convalescant. Sed dum haec eadem contemplatio more debito per temporum intervalla repetitur, indeficienter procul dubio et in ejus soliditate persistitur, quia etsi infirmitatis suae pondere superata mens deficit, hanc tamen iterum continuis conatibus reparata comprehendit. Nec stabilitatem suam in ea perdidisse dicenda est, a qua etsi semper deficit, hanc et cum perdiderit semper inquirit. Sequit