comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia alibi epĩ consticui nõ possunt uisi in ciitatib nõ minimis et alios in eis uuen
cari et in regerrime restirii debere. Illos qui adulterina feditate suas sponsas quas et
uxores corum p̃fixo tenore esse uitelligunꝰ tenent eici et adulteros atq in fames fieri
cosq ab eccĩastias honorib arceri iubennis. Si curtẽ acluersus eos aliquã q̃relam
habueritis. his ꝑactis in quirẽdũ erit. et auctoritate huiꝰ saucte sedis terminandum
Et ne omia nunc singillarĩ dicam. onme bonũ si ipã ꝑ se in uob fuerit caritas facẽ
uos docebir sicur econtrario eos qui a salute alienati sũt omẽ malũ facere odium
ordias et animorum dissensionis ex quib omẽ opus malũ ꝓcedit et benignitatem
ac simplicitatẽ tota mente seruate. Uerumptamẽ scitote cuncti qđ supra omes uos la
rum. Et ideo sicur ille ꝓ uob̾ omĩb ira et uos omẽs ꝓ eo sũmope laborare debetis. In

Expanded text:
quia alibi episcopi constitui non possunt, nisi in civitatibus non minimis, et alios in eis ipsiscari et integerrime restitui debere, illos vero qui adulterina feditate sponsas suas quas et uxores eorum praefixo tenore esse intelligimus, tenent, ejici ut adulteros atque infames fieri, eosque ab ecclesiasticis honoribus arceri jubemus. Si autem adversus eos aliquam querelam habueritis, his peractis, inquirendum erit et auctoritate hujus sanctae Sedis terminandum. Et, ne omnia nunc sigillatim dicam, omne bonum si ipsa per se in vobis fuerit charitas facere vos docebit, sicut et econtrario / eos, qui a salute alieni sunt et omne malum facere odium ordias et animorum dissensiones, ex quibus omne opus malum procedit, et benignitatem ac simplicitatem tota mente servate. Veruntamen scitote cuncti, quod supra omnes vosrum. Et ideo sicut ille pro vobis omnibus, ita et vos omnes pro eo summopere laborare debetis, in
Abbreviated transcription (Latin):
nõ licuit. sed nob̾ loqui uecessitas imperaiuit dicente ꝓphera ꝯxalta ut
tuba uocem tuam er cui oĩum ecciãrum cura ẽ si dissimulẽ. audiã dnõ hicente
reiecistis mandatum dei ut rraditiones ur̃as statuatis quid enã aliued ẽ reicere
mandatum dei quã pͥuato consilio idtie humano nonis rebus constituendis
liberius delectari Ande ot alibi sçptũ ẽ ne trensgcediaris terminos antiquos qͦs
posuetunt partes tui. Terniunos indubirunter nausgreditur qui statica partã psost

Expanded text:
nder: « Nobis loqui necessitas imperavit dicente Propheta: “Exalta ut tuba vocem tuam”. et cui omnium ecclesiarum cura est si dissimulem audiam, Domino dicente: “Reiecistis mandatum Dei ut traditiones vestras statuatis”. quid enim aliud est reicere mandatum Dei quam privato consilio iudicio humano novis rebus constituendis liberius delectari ? unde et alibi scriptum est: “Ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui”. Te
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ eam in corde suo. Epum uero oportet oportune er ĩportune atq sine in termissio¬
ne cctiãm su̾am dotere eamq prudeater regero et amare ur a iitiis se abstineat er sa¬
lutem consequi possit crernã et illa cum tanta reuertatia cus doctrinã deber susciꝑ
eumq amare et diligere ut legatum dei et p̃conẽ ueritats. quia testante ueritute.
Qđ cũq ligauerit super terrã erit ligatum et in celo. et qđ cumq soluerit suꝑ rra¬
cric solutũ et in celis. Nimis timẽda ẽ frẽs hec sententia et p̃idindũ uob̾ ne offen¬
datis eos qui tantam a dño hñr porestatẽ et ideo potius obecdiendi diligendi et sũmo
sunt uenerandi nõ detrahendi uel bacerandi aut eitiendi. sed portandi er amandi ipõ
dicente dño. Qui uos audir me audit. Et qui uos speruit me sperint Ideo et hec uob̾

Expanded text:
e et inportune atque sine intermissione ecclesiam suam docere eamque prudenter regere et admonere, ut a vitiis se abstineat et salutem consequi possit aeternam. Et illa cum tanta reverentia eius doctrinam debet suscipere eumque amare et diligere ut legatum Dei et praeconem veritatis; quia, testante Veritate, quaecumque ligaverit super terram, erunt ligata et in coeloerunt soluta et in coelo. Nimis timenda est haec sententia et providenduum vobis, ne offendatis eos qui tantam a Domino habent potestatem. Et ideo potius oboediendi, diligendi et summopere sunt venerandi; non detrahendi vel lacerandi aut eiciendi, sed portandi et amandi, ipso dicente Domino: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Ideo haec
Abbreviated transcription (Latin):
tor suis aur discipuł. Qui maior ẽ urũm erit nunister ut̃ et xł. E licer super als
aliqua dicta sinr reperentes tamẽ sepius aminocierus ut semꝑ ui om̃b er abo¬
nibus intentur elationes monus et corporis. Et quantũ maior unas quisq iudde¬
nue eẽ fantũ sitꝰ humibor Sicut dominus saluator nr̃ nõ nemt anuistrari sed
minuis fiure. S si frater aliquis poccupatus fuerit in quodã dilicto uos qui spole
es tis instruite eum in spũ lemtota. Si que uero cause diffiçiliores inter uos orte
ueriur achuiꝰ sancte sedis apicẽ cas quasi ad capur referte ur aplico rluruer

Expanded text:
cet super his aliqua dicta fuerint, repetentes tamen saepius, admonemus ut semper in omnibus, et ab omnibus vitentur elationes mentis et corporis. Et quanto major unusquisque videtur esse, tanto sit humilior, sicut Dominus Salvator noster non venit ministrari, sed ministrare. Et, si frater aliquis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite eum in spiritu lenitatis. Si quae vero aliae causae difficiliores inter vos ortae fuerint, ad hujus sanctae Sedis apicem eas
Abbreviated transcription (Latin):
mntiate. Uos uero inuicem exhortamini ꝑfecti estote semꝑq gaudete. Pacem cutẽ sec¬
tamini in omẽs ec deus pacis. et clilectionis erir nobiscum. Deo aũt et patri nr̃o gloria
in secula scculoꝵ. Amen.
in cdomino salutem. Unum nos frẽs sentire oꝑrer et agere ue sicur legimus
ur nob̾ uñ tor et una anima es ꝓberur. Scimus nãq sicut er a patrib
accepinus xpũ eẽ caput auꝰ et mẽbra sumus. Ipẽ enĩ ẽ sponsus et ecciã sponsa cu¬
ius filius nos sumus et icleo unũ patrem hẽmus deũ in celis Scicerdotes uero uic
xp̃i legacione fuuguntur in ecciã. Et sicur ei sua ẽ cõiuncta sponsa ⁊ ecciã sic exis̃ iũ
s⁊ ciligere et caste custodire. sic epus et diligere et caste custodire et amare arq prudẽ
ligete ur animã suã deber quia illud fir carnaliter istud spãliter. Et sicur iuir non
debrs aclulterare uxorem suã. ita nec epũs ecciãm suam i ut illam cdnnittar ad qu¬

Expanded text:
nuntiate; vos vero invicem exhorta mini, perfecti estote, semperque gaudete, pacem autem sectamini in omnes, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum; Deo autem et Patri nostro gloria in saecula saeculorum. Amen. s in Domino salutem. Unum nos, fratres, sentire oportet et agere, ut sicut legimus in nobis unum cor et una anima esse probetur. Scimus namque, sicut a Patribus accepimus, Christum esse caput, cujus et membra sumus. Ipse enim est sponsus, et Ecclesia sponsa, cujus filii nos sumus. Et ideo unum Patrem habemus in coelis Dominum. SacChristi legatione funguntur in Ecclesia, et sicut ei sua est conjuncta sponsa, id est, Ecclesia, sic sed diligere et caste cusamare, ut animam suam debet, quia illud fit carnaliter, istud spiritualiter; et, sicut vir non debet adulterare uxorem suam, ita nec episcopus Ecclesiam suam, id est, ut illam d
Abbreviated transcription (Latin):
ordines sacerdotũ nec nob̾ a deo collan sunc nec apli docuerunt. Epõrum uero ort
unus ẽ licer sinr primates illi qui primas ciuitates tenent qui et in quibdã locis
Patuiarche a nõ nullis uocantur. Illi aũt qui metropoli a beato petro ordinante
dnõ et a precessore nro p̃dicto sancro clemente seu a nob constituti sunt nõ omẽs
primates uł parriarche esse possiur sed ille urbes que p̃fatis et priscis temꝑtbo
primarẽ renuere epĩ eorum patriarchatũ aut pͥmatũ nomine fruantur. Relique u
merropoles archiepõꝵ aut metropoliranoꝵ et nõ patriarchaꝵ aur pͥmatũ utantur
ominib.quia hec eaclem er leges seculi in suis continentur pnicipib.. alie autẽ pͥme

Expanded text:
ordines sacerdotum, nec nobis a Deo collati sunt, nec apostoli docuerunt. Episcoporum vero ordo ordines sacerdotum, nec nobis a Deo collati sunt, nec apostoli docuerunt. Episcoporum vero ordo unus est, licet sint primates illi qui primas civitates tenent, qui et in quibusdam locis patriarchae a nonnullis vocantur. Illi autem qui in metropoli a beato Petro, ordinante Domino, et praedecessore nostro praedicto sancto Clemente, seu a nobis constituti sunt, non omnes primates vel patriarchae esse possunt. Sed illae urbes quae praefatis et priscis temporibus primatum tenuere, archiepiscoporum, Patriarcharum, aut primatum nomine fruantur: reliquae vero metropoles archiepiscoporum, aut metropolitanorum, et non patriarcharum aut primatum utantur nominibus, quia haec eadem et leges saec
Abbreviated transcription (Latin):
uib me quidã urũm cõsuluerũt cut si eẽ deberent an nõ. quantũ hactenus de his
re nouunus statutũ. denegare uob̾ minuree possumus. Et quis ẽ qui q̃rentib fii
et sicur dñs illũ coastituit a millo cdeber ꝑturbari. Scitis aũt a domino aplõs eẽ dec¬
os et consticutos et postea ꝑ diuersas ꝓuinnas ad p̾dicandũ dispersos. Cũ uero
nõ in castellis aut modicis auitatib debent constitui. std pbri ꝑ castella et mo¬
cas ciuitates atq uillas debetit ab epĩs orlinari et poni singuli tamẽ ꝑ singu¬
los nitulos suos et epũs nõ ab uno sod a pluribus deber epĩs ordinari et ut dictu
est nõ ad modicã ciuitatẽ ne uilescas nomẽ epĩ aut alicubi. sed ab honorabilem ur¬
bem titulandus er denominadus ẽ. Pb̃e uero ad qualemcũq locũ uł ecciam̃ in eo cõ¬
stirutum ẽ p̃ficiendus atq in ea diebus iute sue ꝑdurandus. Amplius ꝙͣ isti duo¬

Expanded text:
quibus me quidam vestrum consuluerunt, aut si esse deberent, an non, quantum hactenus de his re novimus statutum, denegare vobis minime possumus. Et quis est, qui quaerentibuset sicut Dominus illum constituit, a nullo debet perturbari. Scitis autem a Domino apostolos esse electos et constitutos, et postea per diversas provincias ad praedicandum dispersos. Cum vero non in castellis, aut modicis civitatibus debent constitui, sed presbyteri per castella, et modicas civitates atque villas debent ab episcopis ordinari et poni, singuli tamen per singulos titulos suos. Et episcopus non ab uno, sed a pluribus debet episcopis ordinari, et, ut dictum est, non ad modicam civitatem, ne vilescat nomen episcopi, aut alicubi, sed ad honorabilem 17 urbem titulandus et denominandus est. Presbyter vero ad quemcunque locum vel ecclesiam in eo constitutam est praeficiendus, atq
Abbreviated transcription (Latin):
des apur annochiam icd̃ e beati petci apłi habetur honorabił quia illic prius quam
roiam uenirer habitauit et ignatiũ epũm constituit et illic nomẽ pͥmũ xpĩanorũ
nouelle gentis exortũ ẽ. Reliquas uero ur p̃diximus in quodã thomo ꝓlixitatem¬
untet se statuetunt ut ep̃i singularũ sarent gentiũ quis inter eos ꝑͥmus tẽt quarius
adium potior corum sollicitudo ꝑrinerer. Nłam et uiter beatos apłos quedã fuis lis¬
cterio Q licet omrẽs cet̃it apłi perro tamẽ a cdnõ ẽ concossum et ipĩ uites se iel ipsum
uolurrins ut reliquis om̃ib pessec apłis et cephas i capur et principiũ teueren ar¬
nus Qui er rande formam suis successorib et reliquis epĩs renendã gadiderun
E no solũ hoc m nono tostemecito eẽ constitutũ. sed et iam inueteri fũit. Ande scptũ

Expanded text:
des apud Antiochiam, id est, beati Petri apostoli habetur honorabilis, quia illic priusquam des apud Antiochiam, id est, beati Petri apostoli habetur honorabilis, quia illic priusquam Romam veniret habitavit, et Ignatium episcopum constituit, et illic primum nomen Christianorum novellae gentis exortum est. Reliquas vero, ut pinter se statuerunt ut episcopi singularum scirent gentium quis inter eos primus esset, quatenus ad eum potior eorum sollicitudo pertineret. Nam et inter beatos apostolos quaedam fuit discretio, et licet omnes essent apostoli, Petro tamen a Domino est concessum, et ipsi ivoluerunt, ut reliquis omnibus praeesset apostolis, et Cephas, id est caput et principium teneret apostolatus; qui et eamdem formam suis successoribus et reliquis episcopis tenendam tradiderunt. Et non solum hoc in novo testamento est constitutum, s
Abbreviated transcription (Latin):
lei eccĩam uolunt et reł. his aliisq ꝙͣ plurunis documẽtis faale unusquisq
aduertere potest qualiter obedire et obtemperare deber pp̃ositis suis er qualiter
circa eos agendum sit quibus ipsi aur amici sunt aut inunici. Si quis enĩ hec p̃¬
epta nõ obseruauerit hostis ẽ anime sue et uõ tantũ instimis sed ex comunitatꝰ
atq alienus aib iccĩa efficiatur. Quĩ necesse ẽ ea iutia forro abscdere q̃ aliis me
licaminib nõ sanantur. Parcar unusquisque a laceratione uł detroctione lin
gue cauearq ne aut linguã aut cunes habear pririenies ⁊ed ẽ ne aut aliis dero¬
ger detrahatq quoscunq aut alios audiar derogantes uł derrahentes. Custo¬
latq quisquis sermones suos et sciat quia q̃cumq de aliis loquitur sua sentẽ¬
na iudicabitur. Ccuear et iam om̃is fideł ne derogando ꝙ in domo cuiusꝙ̃ agi¬
ur alia donius ꝑ eum cognoscut. secl ominũ xp̃ĩanoꝵ domos quasi ꝓprias am

Expanded text:
iam volunt, et reliqua. His aliisque quamplurimis documentis facile unusquisque advertere potest, qualiter obedire, et obtemperare debet praepositis suis, et qualiter circa eos agendum sit, quibus ipsi aut amici sunt aut inimici. Si quis enim haec praecepta non observaverit, hostis est animae suae, et non tantum infamis, sed et excommunicatus atqdicaminibus non sanantur. Parcat unusquisque a laceratione, vel detractione linguae suae, caveatque ne aut linguam, aut aures habeat prurientes, id est, ne aut aliis deroget, detrahatque quoscunque, aut alios audiat derogantes vel detrahentes, custodiatque quisque sermones suos, et sciat quia quicunque de aliis loquitur, sua sententia judicabitur. Caveat etiam omnis fidelis, ne derogando quod in domo cujusquam agitur, alia domus per eum cognoscat, sed omnium Christianorum domos quasi proprias am
Abbreviated transcription (Latin):
modo nuĩ hoc mortali corpore constitutus potest aliquarinus cõtueri. Sed dum
ppatiũt tunc illum uidebit licuti ẽ qui iuis cõspegtib dignus coaptari. Et non
sicut moyles tereriq ꝓphete ꝑ eniginata er figurã sed ipsam uerater in filio Iecun¬
cdum apłum cõtuebitur dĩturis ymagiiẽ. Nam si hoc idẽq ꝓphete testimoniũ sbse
quente sereno mentis intuitu ĩuestigare uolueris uruenies filiũ nõ posse ab ha
luce patris penitus separari. Qñ cũ solum filiũ dixerit interra cũ homĩbus cõ¬
uersatũ patrẽ ab illo nõ fieri ailienũ Si testimoniũ enĩ hoĩnũ accepimus testum¬

Expanded text:
modo nostrum in hoc mortali corpore constitutus potest aliquatenus contueri. Sed dum modo nostrum in hoc mortali corpore constitutus potest aliquatenus contueri. Sed dum apparuerit, tunc vere illum videbit sicuti est, qui ejus conspectibus fuerit dignus coaptari, et non sicut Moyses caeterique prophetae per aenigmata et figuram, sed ipsam veraciter in Filio, secundum Apostolum, contuebiturquente sereno mentis intuitu, investigare volueris, invenies Filium non posse ab hac luce Patris penitus separari, quoniam cum solum Filium dixerit in terra cum hominibus conversatum, Patrem ab illo non e
Abbreviated transcription (Latin):
iterum in luminc tuo uidebunus lumen In huius igitur luminis claritatẽ filius
scipsum in mente tribus discipulis p̃ostendit. qui metu mortis ꝓterriti ꝓstratique
fatiera finem fibi uite ad eẽ senserunt. haue in quã lucẽ in se fuisse demonstrãs
filius ꝓclamabar et ut in eadem incedereur discipulos p̃monebat. Dum lucẽ habe¬
tis inquit ambulate in lucem. Et iterum Ego sum lux huius muncli gui sequit
non ambulabit in renebris. sed habebit luinen uite eterue. Et euangelista. Erat lex
uera air que illuminat omẽ hoiẽm uenientem in hunc mundũ ħ si hec lux qu
credentib ꝓnutticur in filio eẽ ꝓbatur et cum eterno eterna ẽẽ dicitut quomodo a
uobis in accessibili luce patris filius sepanitur. si enĩ filius deus uerus er iuta
terna. sine dubio in hac luce sinul cum patre habitare ardendus ẽ et quã nllꝰ

Expanded text:
et iterum: « In lumine tuo videbimus lumen . » In hujus igitur luminis claritate Filius et iterum: « In lumine tuo videbimus lumen . » In hujus igitur luminis claritate Filius seipsum in monte tribus discipulis praeostendit, qui metu mortis perterriti, prostratique in faciem, sibi vitae finem adesse senserunt: hanc, inquam, lucem in se fuisse demonstrans Filius proclamabat, et ut in eadem incederent, discipulos praemonebat: « Dum lucem habetis inquit, ambulate in lucem ; » et iterum: « Ego sum lux mundi. Qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae aeternae ; » et evangelivera, ait, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Si haec lux, quae credentibus promittitur, in Filio esse probatur, et cum aeterno aeterna esse dicitur, quomodo a vobis inaccessibili luce Patris Filius separatur. Si enim Filius Deus verus et vita aeterna est, sine dubio in hac luce simul cum Patre habitare credendus est, quam nullus
Abbreviated transcription (Latin):
genito mansisse ac requieuisse mostratur. ipso filio in ꝓpheta loquente ꝗxa genuit¬
ie requieuir in tabernaculo meo. Et in euangelio. Pater ui me manens facit operai
hec et deum nemo uidit uiquam rusi unigenitus filius qui ẽ in sinu patris Si in
sinu parris erar filius ab intio et ex corde patris uerbum bonum erucruatũ es
quõ nõ in corde paterno consistens. lucem cun eodem in accessibilem habitasse cre¬
indꝯ ẽ. Nũquidd pater absq ulla luce in filio potuit cõmanere aut in tabernacubo
filii sine eadera potuit iquiescar cum idem filius candor sir ererne luçis er specu¬
liun sine matula dicatis. quam salomon super salutem suani dilexisse se dicit ia i¬
cuuis specien semper delectare ges tiuut. super salutem et spetiem inquit dilexi illan
er ꝓ luce ꝓposu habere eam quĩ in extingiubile ẽ lumẽ eius. Hanc igirur lucem qđ ꝓ¬

Expanded text:
genito mansisse ac requievisse monstratur, ipso Filio in propheta loquente: « Qui me genuitgenito mansisse ac requievisse monstratur, ipso Filio in propheta loquente: « Qui me genuit, requievit in tabernaculo meo ; » et in Evangelio: « Pater in me manens facit opera haec , » et, « Deum nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris ; » si enim in sinu Patris erat Filius ab initio, et ex corde Patris verbum bonum eructatum est, quomodo non in corde paterno consistens lucem cum eodem inaccessibilem habitasse credendus est? Nunquid Pater absque ulla luce in Filio potuit commanere, aut in tabernaculo Filii sine eadem potuit requiescere, cum idem Filius candor sit aeternae lucis, et speculum sine macula deitatis, quam Salomon super salutem suam dilexisse se dicit, in cujus spem semper delectari gestivit: super salutem et spem inquit dilexi illam, et pro luce proposui habere eam, quoniam inexstinguibile est lumen ejus Hanc ergo David
Abbreviated transcription (Latin):
aga s u eure a spa aieurls ctastam de hio ato ue es
qui arbitrantur de patte solo dictum ẽ quia ipẽ solus haber ĩmortalitatẽ et lucẽ hĩtat
in accessibilem ita eos aplĩcis reꝑcucite feculis et diuinis redarginte p̃ceptis. Nõ enĩ
solus pater sinc filio bacem in accessibilem habitar. quia ubi ꝑater ẽ. ibi er iam filiar
rẽ indubitabili fide credendum ẽ. Nam si solus pacer sine filio qđ dicere noephas ẽ
lucem hĩtat in accessibilem. necesse ẽ ut seques tratam pater a filio habeat mansior
tire stephano dicitur conspici. Si pater secundũ hos solus dicitur Iedibo contineri
aibsir hoc a sensu fidelum icͦ in unitate fidei adherentium. Qñ sicur nõ ob ẽ fili
cum solus pater dicitur lucem in accessibilem habitare. ita non obsit pcati cum sa¬
pientia que est filius girum cili sola dicitur corcũ ire Pater itaq cam sit inuisibi
et ingenitus. in filio uisus apłi testimonio cõꝓbatur et in filio a se in enerrabiliter

Expanded text:
e et qui arbitrantur de Patre solo dictum esse, quia ipse solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, ita eos apostolicis percutite ferulis, et divinis redarguite praeceptis: Non enim solum Pater sine Filio lucem inaccessibilem habitat, quia ubi Pater est, ibi etiam Filium esse indubitabili fide credendum est. Nam si solus Pater sine Filio, quod dici nefas est, lucem habitat inaccessibilem, necesse est ut sequestratam Pater habeat a Filio mansionetyre Stephano potuit conspici , si Pater secundum vos aliis dicitur sedibus contineri? Absit hoc a sensu fidelium, Christo in unitate fidei adhaerentium? Quoniam sicut non est in Filio cum solus Pater dicitur lucem inaccessibilem habitare, ita non sufficit Patri, cum Sapientia, quae est Filius, gyrum coeli sola dicitur circuire . Quod itaque cum sit invisibilis et ingenitus, in Filio visus Apostoli testimonio comprobatur, et in Filio, a se ineffabil
Abbreviated transcription (Latin):
putuintur exclucdi res ciuinc enĩ qnͣta sic in hoꝵ ꝑmutatione duersitas. Epter qdł con¬
ilñ do uncuiq discentiũ libenter p̃bete antẽ uerbo dei et cũ amote ueritatis audire
que dicinms ut mens oprimo semine suscepto ꝑ bonos actus letos efferat fructu s alã
sime dotence ca que acl salutẽ ꝑtinẽt recipe ꝗs abrunt et animo prtuis opimora busto
occupato obsistere nintur nõ ex nob sea ex semecip̃o hebit ꝑeñdi cam̃. Deber enĩ iusto
uiditio exe aminare que dicimus et incelligere que uerba loguimur uentatis us sogri

Expanded text:
patiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod conpatiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare quae di
Abbreviated transcription (Latin):
tius et discere nõ desinat usque quo cognoscar si ẽuere aluid scđm scłm i qͦ boĩs
p̃mia p̃pata sunt. Et cum certus de hoc fuerit grãs agat deo qd sibi ueritatis lu¬
mẽ ostenderit. De cerero dirigar actus suos in omibus operibus fuis bonis quoru
sibi in futuro mercedẽ certus ẽ pp̃atã demirãs ꝑ omĩa et stupens ceteroꝵ homimĩ
errores et ꝙ ante oculos positã ueritatẽ nemo iudebat ipẽ tamen gaudens suꝑ diu¬
tos sapientie quos muenit insatiabiliter his ꝓfiuatur et excerticio bonoꝵ operum
dolecterur festinans ad seculũ fucurũ mũdo corde et pura conscientio ꝓuenite ubi et iã
uidera cdeuiti regem om̃ũ possit hiis aũc om̃bus catete nos et fonudari sola facii igno¬
rantia. Dum enĩ ignorãt hoĩnes quãtũ boni habeat scentia ignorantie malũ de se non

Expanded text:
tius et discere non desinat usquequo cognoscat, si est vere aliud saeculum in quo bonis tius et discere non desinat usquequo cognoscat, si est vere aliud saeculum in quo bonis praemia praeparata sint, et cum certus de hoc fuerit, gratias agat Deo. Quod si veritatis lumen ostenderit de caetero dirigat actus suos in omnibus operibus bonis, quorum sibi in futuro mercedem certus est praeparatam demirans per omnia, et stupens caeterorum hominum errores, et quod ante oculos positam veritatem nemo videbat. Ipse tantum gaudens super divitiis sapientiae quas invenit satiabiliter his perfruatur, et exercitio bonorum operum delectetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum enim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non
Abbreviated transcription (Latin):
entib nullus omĩno teciꝑet et hoc nature uis erat q̃ unũ aliquid fieri cogeres. et clte¬
ri ꝑti nõ cdarer locũ. Nuc̃ aur̃ quia liberum ẽ animo in quã uelit ꝑtẽ declinare u¬
ditiũ suũ et ꝙ̃ ꝓbauerit eligere uiam constat eiudenter in eẽ homibus arbitri lib̾¬
tatẽ. Igirur pͥus ꝙ̃ audiar quid qđ ei expelit certũ e quia ignoret er ignorãs nul
et desiderar qđ nõ expedit agere ꝓpter qđ ꝓ hoc nõ uidicatur. Cum uero audiecis
cãs erroris sui et rationẽ ueritatis acceperit. tunc si ꝑmanserit in hiis ecorib ꝗb
dudũ fuerat p̃uentus recte iã uocabitur ad iuditiũ daturꝯ penis. quia uite huius
spariũ qđd ad bene iuuedũ accopit in ludibriis consup̃sit erroꝵ. quia uero ciudiens
Hec libenter accepit et gratulãtur bonoꝵ sibi doct̾nã fuisse delatã requirat inten¬

Expanded text:
entibus nullo omnino reciperet, et hoc naturae vis erat, quae aliquid unum cogeret fieri, et alteentibus nullo omnino reciperet, et hoc naturae vis erat, quae aliquid unum cogeret fieri, et alteri parti non daret locum, nunc autem quia liberum est animo in quam velit partem declinare judicium suum, et quam probaverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his erroribus quibus dudum fuerat praeventus, recte jam vocabitur ad judicium daturus poenas, quia vitae hujus spatium quod ad bene vivendum accipit, in ludibriis consumpserit errorum. Qui vero audiens haec libenter accepit, et gratulanter bonorum sibi doctrinam fuisse delatam requirat inten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter qđ aute omiã ꝓperand̾ ẽ ad agnitionẽ ueritutis ut possimus quasi lumino
ob̾ de succenso exrorum tenebras depellere. Grande enĩ malũ ẽ ut diximus igno¬
rantia. s̃ quia substantiã nõ habec facile ab his qui stucliosi sunt effugatur.
õ emĩ aliud ẽ ignorantia nisi nõ agnouisse ꝗđ expedit. Ubi ciũt agnoueris perit
ignorautia. Quen ergo magnopere deber ueritans agnitio ꝙ̃ nemo alius assignare
porest nisi uerus ꝓpheta. hec enĩ porta ẽ inte uoleunibus ingrediet semita opeꝵ bono
⁊ꝑgenbus ad cuntatẽ salucis. Si quis sane audiens sermonẽ ueri ꝓphete uelit reciꝑ
bitrii. Nã si hoc ẽ ut audientes eum iã nõ haberẽt in prãte aliudd fãcere ꝙͣ audierãt
uis orar q̃dã nature ꝑ ꝙͣ libeꝵ nõ eẽt ad oliã migrare ientẽtiã. Aut si rursus exandi¬

Expanded text:
propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine propter quod ante omnia properandum est ad agnitionem veritatis, ut possimus quasi lumine nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit ignorantia, quaeri ergo in agone debet veritatis agnitio, quam nemo alius assignare potest nisi verus Propheta. Haec enim via est vitam volentibus ingredi, et summum iter bonogentibus ad civitatem salutis. Si quis sane audiens sermonem veri Prophetae velit recipere bitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, aut si rursus ex audi
Abbreviated transcription (Latin):
licatur diĩ amatur. Quã si quis forte docear effugondã iułt antiquis et hereditari¬
is seclib moleste et indignanter auellitur Et ideo paululũ laboranł nob̾ ẽ ur ĩdig¬
nantes ignorantie p̾sup̃cionis sciencie ratione recesemus in his p̃cipue qui ui aliquibꝰ
mins rectis opinionib p̃uenti sunt. ꝑ quas quasi sub spetie ciuusdam scientie igno¬
rancia ab utił ut his uehemẽnus radicata ẽ. Nichil cuĩ grauius quã si id quod ig¬
norar quis sare si credar et defendar uerũ ce qđ falsum ẽ. qđ tale ẽ quale si qui
ebrius Iobrĩ sõ putet et agat quidẽ cucta ut ebriuis sobruĩ se tamẽ ex ipẽ puter et
dici & ceteris uelit. Ita sunt ergo et hi qui ignorantes qđ uerum ẽ spetiẽ tamẽ alicu
scientie tenent et mala quasi bona getunr atq ad ꝑniciẽ quasi acl salutẽ festinãt

Expanded text:
dicatur, dum amatur: quam si quis forte doceat effugandam, velut antiquis et haereditaridicatur, dum amatur: quam si quis forte doceat effugandam, velut antiquis et haereditariis sedibus moleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum laborandum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae ratione resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeventi sunt, per quas quasi sub specie alicujus scientiae ignorantia in his vehementius radicata est. Nihil enim est gravius quam si id quod ignorat quis, scire se credat et defendat verum esse quod falsum est, quod tale est, quale si quis ebrius sobrium se putet, et agat quidam cuncta ut ebrius, sobrium se tamen et ipse putet, et dici a caeteris velit: ita sunt ergo et hi ignorantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et mala quasi bona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant,
Abbreviated transcription (Latin):
apłos non ignoratis quia astantibus nob̾ eorum meritis demonos cõpassionib quas
minub inuexergur transierunt et fugan sunr. Quia ergo alii quidẽ honunes patiũtur
oli panentes sanant causa sine cdubio uł patiendi uł curandi nosceuda ẽ oue nõ aꝰ
ẽ quã ponentibus quidẽ infidelitatis curantibus uore fidei demõstratur Inficlelitos
enĩ dĩ nõ ttedit fũturũ dei uidituĩ pectandi licentiã preber peccatũ uero homnẽ pos¬
ionibus obnoxiũ facit.fides aũt fururũ eẽ da iuditiũ credeas continer homines a p¬
cato nõ peccontes uero nõ solũ liberi sũt a demonib et passionib uerũ et aliorium
cdemones et passiones fugare possunr. Se his rigo orrãb colligitur ꝙ origo tonus
nali ab ignorantia destendit et ipã sit inaloꝵ omĩũ mater que icuria quidem
et ignania gignitur. Negligentia uero eliter adaugetur atq in sensibus hoĩmĩ ra¬

Expanded text:
os, non ignoratis, quia astantibus nobis eorum meritis daemones cum passionibus quas hominibus invexerant transierunt, et fugati sunt. Quia ergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non credit futurum Domini judicium, peccandi licentiam praebet, peccatum vero hominem passionibus obnoxium facit. Fides autem futurum Dei judicium esse credens, continet homines a peccato. Non peccantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibus, verum et aliorum daemones et passiones fugare possunt. Ex his ergo omnibus colligitur quod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Negligentia vero alitur et augetur atque in sensibus hominum ra
Abbreviated transcription (Latin):
suũ tumescere cut clerum derroctionib uactre hoc uituĩ ꝓ uirib extirpare pru¬
cdeniterq corrigere satagar nec eis in quibuscumq negotiis misceri si incorrigibiles
pparuerinr anteꝙͣ suo recõsilientur doctori p̃sumar. Om̃ tam scicerdores ꝙͣ reliq
fideles omẽs sũmã debent habere curã de his qui pereunr. quatinꝰ eorũ redar

Expanded text:
suum tumescere, aut clerum detractionibus vacare, hoc vitium pro viribus exstirpare, prusuum tumescere, aut clerum detractionibus vacare, hoc vitium pro viribus exstirpare, prudenterque corrigere satagat, nec eis in quibuscunque negotiis misceri si incorrigibiles apparuerint, antequam suo reconcilientur doctori, praesumat: quoniam tam sacerdotes quam reliqui fideles omnes summam debent habere curam de his qui pereunt,
Abbreviated transcription (Latin):
capur languidum et ome cor merens a planta pedis usq ad uerticẽ nõ ẜ in eo sauitus
qua ꝓprer manifestum ẽ diabolum qui sicur leo rugieus arcur q̃rens quẽ possir de¬
orare cordibus plebiũ ꝑsuadere ur doctorib er pastorib suis detractiones urogẽt
lascuuant ia una ruant ut salrẽ sic periclitari possint. Nultũ uero distant dãp¬
na moꝵ a. clap̃ius rerum tempalĩ cũ ista eerca nos sint illa uero in nob ¶Senten¬
tia quoq cham filii noe dampnantur qui suorum doctoru uł ꝓpositorum culpas
dunt seu cham qui patris pubeucla nõ operuir. s deridendo mostrauat. Doctor
aur̃ uel pastor eccłie si a fide ex orbitauerit erit a fidelibus corngendus. sed ꝓ repro¬
s moribus magis ẽ tollerandus ꝙͣ distringendus quia rectores ectĩe a deo sunr iu¬
dicandi. sicur ait ꝓpheta. Reus stetir in sinagoga doꝵ. in modio aũt deos iscernit.
Unde o unũqueq fidelem si uiderit aur regnouenit plebes suas aduersus pasto

Expanded text:
um, et omne cor moerens; a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Quapropter manifestum est, diabolum qui sicut leo rugiens circuit, quaerens quem possit devorare cordibus plebium suadere ut doctoribus atque pastoribus suis detractiones irrogent, nt, atque in ima ruant, ut saltem sic periclitari possint. Multum na morum a damnis rerum temporalium, cum ista extra nos sint, illa vero in nobis. Sententia quoque Cham filii Noe damnantur, qui suorum doctorum vel praepositorum culpam produnt, sicut Cham qui patris pudenda non operuit, sed magis deridenda monstravit. Doctor autem vel pastor Ecclesiae, si a fide exorbitaverit, erit a fidelibus corrigendus, sed pro reprobis moribus magis est tolerandus quam distringendus, quia rectores Ecclesiae a Deo judicandicandi, sicut ait Propheta: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Unde oportet unumquemque fidelem, si viderit aut cognoverit plebes suas adversus pastorem
Abbreviated transcription (Latin):
ab angelis gła et honore coronasti eum. Et ut uerbum dei patris breuiatũ nõ ẽe infi¬
lio doceamus hanc ex ysaue ꝓphete uolumine sententiam apꝓbamus. Numꝗd abbr¬
uiatus factus e sermo meus aut puus ut nõ possum redntere cur nõ ẽ in me uirtus
tritorum er ut brachiũ patris que manus est filiũ eẽ doterer iatulit dicens. Parauir i¬
dñs brachium saũ suum in ocuł omĩum gentiũ et uidebunt om̃es fines terre alut

Expanded text:
ab angelis, gloria et honore coronasti eum. Et ut Verbum Dei Patris breviatum non esse in Filio doceamus, ex Isaiae prophetae volumine sententiam approbamus: Nunquid abbreviatus factus est sermo meus, aut parvus, ut non possim redimere? aut non est in me virtus tritorum. Et ut brachium Patris quae manus est, Filium esse doceret, intulit dicens: Paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium, et videbu
Abbreviated transcription (Latin):
quia omĩs sanctificatio constant in spũ sancto cuꝰ uirrus : uisibił scõ ẽ crismati pet¬
nuxta et hoc ritu solẽnem celebrent ordinatiõe. qđ si omẽs simul cõuerare minime
poruerint ossensum tamẽ suis p̾cibus p̾beant ut ab ipã ordinatione animo nõ desi
Porto et ierosolimituꝵ pͥimis archiepũs beatus iacobus qui iustus dicebatur. et secũ¬
clum carnẽ dñ niuncupatus ẽ fr̾ a petro iacobo et iohanne aplis ẽ ordinatus sutt¬
soribus uidelicet dantes formam eotum ut minus ꝙͣ a tribus epĩs reliquisq orũb¬
assensum p̃bentib nullatenus epũs ordinetur et cõmuni noto ordinatio celebretur
Reliqui uero sacerdotes a ꝓprio ordinentur ep̃o ita ut cuies et alii sacerdores assensum
p̃beant et iriunantes ordinationẽ celebent. Similiter es diaconi ordinentur Cereroru

Expanded text:
quia omnis sanctificatio constat in Spiritu sancto, cujus virtus invisibilis sancto est chrismate proquia omnis sanctificatio constat in Spiritu sancto, cujus virtus invisibilis sancto est chrismate promulgata, et hoc ritu solemnem celebrent ordinationem. Quod si omnes simul convenire minime potuerint, assensum tamen suis precibus praebeant, ut ab ipsa ordinatione animo non desint. Porro et Hierosolymitarum primus archiepiscopus beatus Jacobus, qui Justus dicebatur, et secundum carnem Domini nuncupatus est frater, a Petro, Jacobo, et Joanne apostolis est ordinatus: successoribus assensum praebentibus ullatenus episcopus ordinetur, et communi voto ordinatio celebretur. Reliqui vero sacerdotes a ppraebeant, et jejunantes ordinationem celebrent. Similiter et diaconi ordinentur. Ceterorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliũ uenclences et emenres eiecit de templo et mensas nũmulanoꝵ et cathedr
uendentiũ ꝓpuo euertit flagello et eiecir de templo. Et sicus alibi ait deus sterit in
sinogoga dõrũ in medio aũt deus discernir et alibi. Ego dixi dii estis et filii excil¬
si om̃es. Nullus ecũ ut reor inuenitur inter nos qui uelit suum seruũ ab alio qu
a sc iudicari qđ si p̃sumptã ficerit aut młtu ipẽ indignatione irascitur cuit potuas
ultionẽ querit super eo. Si uero hoc inter homines agitur quid putatis fãcier deu
deotum et dns̃ cominancuĩ qui ulnionẽ suotũ ꝓmisit nõ difforre sctuorũ. Unde eti

Expanded text:
mplo, et mensas nummulariorum et cathedras vendentium proprio evertit flagello, et ejecit de templo » Et sicut alibi ait: « Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat . » Et alibi: « Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . » Nullus enim, ut reor, invenitur inter nos, qui velit suum servum ab alio quam a se judicari. Quod si praesumptum fuerit, aut multa ipse indignatione irascitur, aut potius ultionem quaerit super eum. Si vero hoc inter homines agitur, quid putatis faciet Deus deorum, et Dominus dominantium, qui ultionem suorum promisit non differre servorum? Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
aron uestimentis suis id e lineam er tunicã suꝑhumerali et rationali qđ constrĩ¬
ges balteo er pones niaram in capite euis er laĩnã scam̃ suꝑ narã et oleran uncriois
fundes super caput euis arq hoc ritu consea aibitur dño. filies quoq illuis appli¬
cabis et inlues muiçis liners cinges q bolteo aaron salices er liberos eius et ĩpones
eis mitras crunrq sacerdotes mei religione ꝑꝑetua. Quo loco contẽplari oꝑter acron¬
enĩ fuit inrtr aron sũmũ sacerdotem et filios euis qui sacerdoces eranr ꝗd aroni
super tunicã acrpiebat pondeca in stolam scam̃ et coronã auriã mitrã et zonã aui¬
itam et suꝑ humerale et rł. que p̃fixa sunt. filii aut̃ aaron suꝑ tunicas lineas cic̃¬
meam et porte inferi nõ p̃nalebunt aduersus eam et ribi clabo claues regni celoru

Expanded text:
Aaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali, et rationali quod constrinAaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali, et rationali quod constringes balteo, et pones tiaram in capite ejus, et laminam sanctam super tiaram, et oleum unctionis fundes super caput ejus, atque hoc ritu consecrabitur: filios quoque illius applicabis, et indues tunicis lineis, cingesque balteo Aaron scilicet et liberos ejus, et impones eis mitras, eruntque sacerdotes mei religione perpetua . Quo loco contemplari oportet Aaronenim fuit inter Aaron summum sacerdotem et filios ejus qui sacerdotes erant, quod Aaron super tunicam accipiebat poderem, stolam sanctam, et coronam auream, mitram et zonam auream, et superhumerale, et reliqua quae praefixa sunt: filii autem Aaron super tunicas lineas cincmeam, et portae inferi non praevalebunt adversus
Abbreviated transcription (Latin):
dotes iubentur. Forro et moysi p̃apitur ut eligar pb̃ros. Unde et in ꝓũbiis dicit¬
ła senĩ ccuties hec uero camties. hec uero canties sapientiã designar de quai
scriptum ẽ Caniues hoĩnũ prudintia ẽ Cumq nõ gentos et omplius annos abada
seuior insi abraham qui mlto pautiorib iuxisse annis cõiincitur tlõ ergo propter
decrepitã senectutẽ. sed ꝓpter sapientiam pbri nominantur qmtiũ enĩ sacerdomi aarõ
ut licet melchisedech pͥor obrulerir sacrificiũ et post hunc abraham usaac et iacob. S
hi spontanea uoluntate nõ sacerdotali anctoritate ista fecerunt. Cererum aaron pri¬
mus in lege sacerdotale nomen accepit primꝰꝙ pontificali stola induras mc̃timas
btulit uibente dño ac loquente ad moysen. Accipe inquir aron et filios erus et appli¬
cabis ad hostiũ tabenaculi testimonii. Cumq laueris patrem cũ filiis aqua indues

Expanded text:
cerdotes jubentur. Porro et Moysi praecipitur ut eligat presbyteros, unde et in Proverbiis dicitcerdotes jubentur. Porro et Moysi praecipitur ut eligat presbyteros, unde et in Proverbiis dicitur, gloria senum canities. Haec vero canities sapientiam designat, de qua scriptum est. Canities hominum prudentia est, cumque nongentos et amplius annos ab Adam yter, id est senior, nisi Abraham qui multo paucioribus vixisse annis convincitur: non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam presbyteri nominantur. Initium enim sacerdotii Aaron fuit, licet Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed hi spontanea voluntate non sacerdotali auctoritate, ista fecerunt. Caeterum Aaron primus in lege sacerdotale nomen accepit primusque pontificali stola indutus, victimas obtulit, jubente Domino ac loquente ad Moysen: « Accipe inquit Aaron et filios ejus, et applicabis ad ostium tabernaculi testimonii. Cumque laveris patrem cum fil
Abbreviated transcription (Latin):
eis quis stabit et quis resistit mira furoris eius. Indignatio eius effusa ẽ sicut
nis et petre dissoluce siuir ab eo. bonus ẽ dñs er confortans in die tribulationis er sciẽs
eplicanda quotiens fueruir necessaria Fiectionẽ quoq ur supra memoratũ ẽ sũmorũ
sacerdorũ sibi dñs reseruauir licer electionẽ eorum bomis sacerdocib er spãlibus conces¬
et. Cectionẽ enĩ illorum taliter apłils fieri iuber. Si quis sine rimine ẽ unius uxoĩs
siae crimine sacerdos eligi p̃cipitur nullatenus ab hominib criminib irretitis ac¬
cusare aut calup̃mari ꝑmittitur Nec ab aliis ꝙ ab his qui sine crimine sunt et iu¬
sta lectione si necessitas fuerit aut ip̃i uoluntas dno seruire elegerunt sacerdotes¬
q sine crimine fieri et orclinan possinr er tales ꝑ omĩa fueruir quales eligi sa¬

Expanded text:
ejus quis stabit, et quis resistet in ira furoris ejus? Indignatio ejus effusa est sicut ejus quis stabit, et quis resistet in ira furoris ejus? Indignatio ejus effusa est sicut ignis et petrae dissolutae sunt ab eo. Bonus est Dominus et confortans in die tribulationis et sciens replicanda quotiens fuerint necessaria. Ejectionem quoque ut supra memoratum est summorum sacerdotum sibi Dominus reseret. Electionem enim illorum taliter apostolus fieri jubet: « Si quis sine crimine est, unius uxoris iqua. Si enim sine crimine sacerdos eligi praecipitur, nullatenus ab hominibus criminibus irretitus accusari aut calumniari permittitur, nec ab aliis quam ab his qui sine crimine sunt, et justa electione, si necessitas fuerit, aut ipsi volendo Domino servire elegerint, sacerdotesque sine crimine fieri et ordinari possint, et tales per omnia fuerint quales eligi sa
Abbreviated transcription (Latin):
tatis studio ut familiari colloquio cõmoniti ea sanent que sananda sunr et carita¬
tiue emendent que uste emiendanda agnouerunt.Si aũt aliqui eos pius ꝙͣ hec eg¬
rint lacerare accusare aur infestare p̾sup̃seruit ex cõmunitentur et minime absoluã¬
ad xpũm ꝑtiuet cuius legatione funguntur. Nec hoc miꝵ quia si quis ꝙͣ nrm̃ cui¬
dam suorum legationem inuĩgerer et a quoꝙͣ in uingeretur pedirenur aur ab aliqͦ
subdiroꝵ suorum despiceretur mox indignatus irusceretur aut ralia ꝓ ut potuẽit
iundicuret et ad inuiriã ac cõtumeliã su hoc factum reputaret et tulionẽ si ĩ pñ¬
ti nõ poterit fucuris temporib redderet. Nam si in hominũ cã hec fiunt quid pu¬
tatis deus faciat de suis. qui nec capillũ capitis eorũ perire dixerit. Unde er dñs
Uascers cdñs in hostes suos et irascens ipe inimias suis Ante faciem indignanotus

Expanded text:
tatis studio, ut familiari colloquio admoniti, ea sanent quae sananda sunt, et charitatatis studio, ut familiari colloquio admoniti, ea sanent quae sananda sunt, et charitate emendent quae juste emendanda cognoverint. Si autem aliqui eos, priusquam hoc egerint, lacerare, accusare, infestare praesumpserint, excommunicentur, et minime absolvan pertinet, cujus legatione funguntur. Nec hoc mirum: quia si quisque nostrum cuidam suorum legationem injungeret, et a quoquam impediretur, aut ab aliquo subditorum suorum despiceretur, mox indignatus irasceretur, aut talia prout posset vindicaret, et ad injuriam et contumeliam sui hoc factum reputaret, et talionem, si in praesentia non posset, futuris temporibus redderet. Nam si in hominum catatis Deus faciet de suis qui nec capillum capitis eorum perire dixerit? unde et Dominciscens Dominus in hostes suos, et irascens ipse inimicis suis; ante faciem indignationis
Abbreviated transcription (Latin):
Sabitat dñs nec ipi manent in eo et salomon loquitur diceus. Qui fodit foueã ĩcid
m ec̃. et qui uoluit lapidem reuertetur ad eum. lingua fallax nõ amat ueritatem
et os lubricum operatur ruinas Graue ẽ saxum et onerosa arena. s ira stulti utroq
grauior hominẽ qui calumniatut anime sanguinẽ suis q ad lacum fugerir nemo
susturer qua se iactar et cilatat uirgia concitat. qui sperat in cleo saluabitur. qui cõ¬
fidir in corde suo stultus ẽ. qui au̾t gracditur sapienter ipẽ soluabitur. Qui fortiter
p̃mir ubera ad eliciendum lac exprimit butirũ. Qui uchemẽter emulgetur. elicit san¬
guinẽ et qui ꝓuocar iras ꝓducit discordias. Hes et alia ꝑ periculosa consiclerantes
apli staruerunt ne facile cõmouerentiar aut lacerarent᷑ uł accusarent᷑ colũne sancte
os uł ecciãs eorum cõmotus fuerit aur causas habuerit pͥus ad eos recurrat cari¬

Expanded text:
habitat Dominus, nec ipsi manent in eo; et Salomon loquitur dicens: « Qui fodit foveam, incidet habitat Dominus, nec ipsi manent in eo; et Salomon loquitur dicens: « Qui fodit foveam, incidet in eam, et qui volvit lapidem revertetur ad eum. Lingua fallax non amat veritatem, et os lubricum operatur ruinas . » Grave est saxum et onerosa arena, sed ira stulti utroque gravior, hominem qui calumniatur animae sanguinem, si usque ad lacum fugerit, nemo sustinet; qui se jactat et dilatat, jurgia concitat; qui sperat in Domino, sanabitur; qui confidit in corde suo stultus est, qui autem graditur sapienter, ipse salvabitur; qui fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum; qui vehementer emungit, elicit sanguinem, et qui provocat iras, producit discordias. apostoli statuerunt, ne facile commoverentur, aut lacerarentur, vel accusarentur columnae sanctae s et Ecclesias eorum commotus fuerit, aut causas habuerit, prius ad eos recurrat chari
Abbreviated transcription (Latin):
potuit homini eẽ quã ut ad silitudinẽ sui factoris conderetur et eisdem uirttum
uestimentis ornaretur quibus er conditor de quo legitur. dñs regnauit decotẽ in¬
cdurus ẽ. id ẽ omĩũ uirtutũ splendore et tonius bonitans decore ornatus. Uel quoci
maguis honui potest eẽ dedecus aut infelitior misena quã ut hac silitudinis gla
siu conditoris amissa ad uiformẽ et irrationabilẽ brutoꝵ umetoꝵ delabatur sili¬
ne ad quẽ creatus est nobilitarẽ moꝵ exeraitationẽ uirtutũ dignitatẽ moricorum
habere contendat ut quancdo apparuerit qualis sit tunc similis ei cipparear qui se
mirabiliter ud silitudinẽ suam in primo adam condidir mirabiluisq in seculo refo¬
mauit. Omĩs igitur homo qui ad ymaginẽ dei factus ẽ illum debet imiitari caus

Expanded text:
potuit homini esse, quam ut ad similitudinem sui factoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur, quibus et conditor, de quo legitur: Dominus regnavit, decore indutus majus ei potest esse dedecus, aut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui conditoris amissa, ad informem et irrationabilium brutorum jumentorum delabatur similius est nobilitatem morum, exsecutionem virtutum, dignitatem meritorum habere contendat, ut quando apparuerit qualis sit, tunc similis ei appareat qui se mirabiliter ad similitudinem suam in primo Adam condidit, mirabiliusque in secundo reformavit. Omnis ergo homo qui ad imaginem Dei factus est, illum debet im
Abbreviated transcription (Latin):
nerandam scẽ trinitatis in se ipõ ymaginẽ agnoscat honorẽq similitudinis du¬
ne ad quẽ crectus est nobilitats̃ moꝵ exercitationẽ uirtutũ dignitatẽ moritorum
habere contendat ut quando apparuerit quolis sit tunc similis ei apparear qui se
mirabiliter ud silitudinẽ suam in primo adom condidit mirabiliusq in seculo refor¬
mauir. Omĩs igitur homo qui ad ymaginẽ dei factus ẽ illum debet imitari ciuus
cid ymaginẽ conditus ẽ. Illuis debet sequi uestigia qui eum ad ymagmẽ suã cõd
Consiliariũ uero ac ꝓtectorem melius reperire nõ poterit quã illũ qui eã ad ymagine

Expanded text:
oremque similitudinis divinae ad quam creatus est nobilitatem morum, exsecutionem virtutum, dignitatem meritorum habere contendat, ut quando apparuerit qualis sit, tunc similis ei appareat qui se mirabiliter ad similitudinem suam in primo Adam condidit, mirabiliusque in secundo reformavit. Omnis ergo homo qui ad imaginem Dei factus est, illum debet imitari, cujus ad imaginem conditus est, illius debet sequi vestigia, qui eum ad imaginem sui condidit. Consiliari