comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di. et tempꝰ quando aliquid. qi tempꝰ
loquendi. tempus uͦ quando omnia o
nuinqͣm. qr sicut idem salomon ait. ma¬
la aurea in lectis argenteis. qui loqui¬
tur u̾bum in temꝑe suo. Habet igit᷑
omne u̾bum tempus suum quando
proferri debeat. et tempus quando tace¬
ri. Quando aut̃ loquendum sit meliꝰ
ostendimus. si prius qñ tacendum
sit demonstremus: Tempus enĩ tacendi.
tempus loquendi debet p̾cedere. qr pri
ꝑ silentium temꝑe tacendi discitur. ꝙ
postea ꝑ u̾bum temꝑe loquendi ꝓfera¬
tur. Propterea ñ ait salomon. tempus
loquendi et tempus tacendi. s tempus
tacendi et tempus loquendi. qr prius
sicut dictum ẽ in silentio forma loquẽ¬
di sumitur. que post modum temꝑe
loquendi in uoce teneatur. Aliquan¬
do tacere debemus ꝓpterea ꝙ alter pͥor
loqui cepit. ne forte si sermonem eius
et eim qui loquitur. ⁊ eos qui audiũt
pariter offendamus. Ali qͣndo tacen¬
dum est. ꝓpterea qr ad id quod dicere

Expanded text:
di; et tempus quando aliquid, quia tempus di; et tempus quando aliquid, quia tempus loquendi, tempus vero quando omnia, nunquam, quia sicut idem Salomon ait: Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo . Habet igitur omne verbum tempus suum quando proferri debeat, tempus quando taceri. Quando autem loquendum sit, melius ostendemus, si prius quando tacendum sit demonstremus. Tempus enim tacendi tempus loquendi debet praecedere, quia prius per silentium tempore tacendi discitur, quod postea per verbum tempore loquendi proferatur. Propterea non ait Salomon: Tempus loquendi et tempus tacendi, sed tempus tacendi et tempus loquendi , quia prius, sicut dictum est, in silentio forma loquendi sumitur, quae postmodum tempore loquendi in voce teneatur. Aliquando tacere debemus propterea quod alter prior loqui coepit, ne forte si sermonem ejus et eum qui loquitur, et eos qui audiunt pariter offendamus. Aliquando tacendum est propterea, quia ad id quod dicere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ expositione scripturaꝵ collationes cũ
disciplina tam̃ et reuerentia hoc ẽ sine
contentione ⁊ clamore. et qualibet tͤpi¬
tudine u̾boꝵ haberi possunt. Postre¬
mo sunt alia loca in quib magis loq̃n¬
di licentia laxatur: ita ut ñ solum de
spũalib reb. s etiam de ext̾iorum dis¬
positione et ꝓuisione sermones ad mit¬
tantur. Loca in quib uana ⁊ suꝑflua
dici debeant inuenire ñ possum. Necꝑ
gͥ in diuinis et sacratis locis confabula¬
tiones inducere. neq in illis locis ubi
de disciplina agendum ẽ questiones
aut contentiones u̾boꝵ uentilare. necꝙ
in illis uͥ de intelligentia diuinaꝵ scͥp¬
turaꝵ tractandum ẽ exteriora negõcia
ad miscere debemus. nec ea que sunt plu¬
quid dicendum sit attendere. Est tempꝰ
qñ nichil. et est tempus quando aliqͥd
dicendum ẽ. Nullum uͦ tempus est. qñ
dicenda sunt omĩa. Tempus est quan¬
do nich dicendum est. qr tempus tacen

Expanded text:
et expositione Scripturarum collationes cum et expositione Scripturarum collationes cum disciplina tamen et reverentia, hoc est sine contentione et clamore et qualibet turpitudine verborum haberi possunt. Postremo sunt alia loca in quibus magis loquendi licentia laxatur, ita ut non solum de spiritualibus rebus, sed etiam de exteriorum dispositione et provisione sermones admittantur. Loca in quibus vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere debemus, nec ea qquid dicendum sit attendere. Est tempus quando nihil, et est tempus quando aliquid dicendum est, nullum vero tempus est quando dicenda sunt omnia. Tempus est quando nih
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentiam crudeles. ad uerecundiã
procaces. adquietem p̾cipites. ad prudẽ¬
tiam incautos. ad sollicitudinem obliui¬
osos. ⁊ ad modestiam in uerecundos. et
omnino quiqͥd dicere uolumus cui di¬
cendum sit. ex ip̃a prius nr̃i sermonis
qualitate colligamus. Sequitur tercia
discretio loquendi. ut cum aliquid dicere
uolumus. prius uͥ illud dici conueniat
consideremus. Nam q̃dam sunt loca. ĩ
quib ꝑpetuum silentium seruandũ
est. Quedam uͦ in quib humanos ser¬
mones .i. confabulationes ad alterutr̃
edere non licet. exceptis his u̾bis quib
homo cum deo ⁊ ad d̃m loquit᷑ quando
uel in orationib uł in lectionib. siue
in hymnis ⁊ canticis. manifeste uł oc¬
culte prolatis. deo famulat᷑ Unde ⁊ be¬
atus aus̃. moratorio nichil agendum
ẽẽ dicit. pret̾ id ad ꝙ factum est. Sunt
item alia loca in quib ꝓ disciplina ⁊
instructione moꝵ uerba habenda sunt.
q̃dam iterum in quib de intelligentia

Expanded text:
indulgentiam crudeles, ad verecundiam indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum sit, ex ipsa prius nostri sermonis qualitate colligamus. CAP. XV. Ubi loquendum. Sequitur tertia discretio loquendi, ut cum aliquid dicere volumus, prius ubi illud dici conveniat consideremus. Nam quaedam sunt loca, in quibus perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos sermones, id est confabulationes ad alterutrum edere non licet, exceptis iis verbis quibus homo cum Deo et ad Deum loquitur, quando vel in orationibus vel in lectionibus sive in hymnis et canticis manifeste vel occulte prolatis Deo famulatur. Unde et beatus Augustinus in oratorio nihil agendum esse dicit, praeter id ad quod factum est. Sunt item alia loca in quibus pro disciplina et instructione morum verba habenda sunt; quaedam iterum in quibus de intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
ta oꝑatione loquendum eẽ. Facile gͦ¬
cui sit loquendum agnoscimus si id qd̾
dicitur quale sit diligenter consideremus.
qr uł ꝓfecto unicuiq magis dici conue¬
nit. ꝙ ad illud in quo ip̃e plus laborat
malum sanandum. consilio cõmodiori
occurrit. uerbi gr̃a. quando constantiã
laudare uolumus ad pusillanimes nõ
ad suꝑbos. sermonem nr̃m diligere de¬
bemus. qr cum uicium suꝑbie sub pre¬
textu constantie ñ numqͣm se contegat.
si ceꝑimus suꝑbis laudare constantiam.
dum eos ad uirtutem hortari credimꝰ
amplius in suo uicio confirmamus.
Exhortaͬm ur gͦ ad constantiam timidos
ad timorem suꝑbos. ad frugalitatem pro¬
digos. ad liberalitatem auaros. ad hũa¬
nitatem parcos. ad parcitatem gulosos.
ad consilium temeratios. ad feruorẽ re¬
li tepidos. ad silentium u̾bosos. ad uer¬
bum exhortationis nimis tacitos. ad ala¬
ctitatem segnes. ad mansuetudinẽ im¬
pacientes. ad iusticiam negligentes. ad

Expanded text:
ta operatione loquendum esse. Facile erta operatione loquendum esse. Facile ercui sit loquendum agnoscimus, si id quod dicitur quale sit diligenter consideremus, quia id profecto unicuique magis dici convenit, quod ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum consilio commodiori occurrit. Verbi gratia, quando constantiam laudare volumus, ad pusillanimes non ad superbos sermonem nostrum dirigere debemus, quia cum vitium superbiae sub praetextu constantiae nonnunquam se contegat, si coeperimus superbis laudare constantiam, dum eos ad virtutem hortari credimus, amplius in suo vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ꝓpter se an ꝓpt̾ illum loqͣtur.
Si ꝓpter suam utilitatem loquit uide¬
at ut ille talis sit de cꝰ colloqͥo ucilitas ei
ꝓuenire possit. Si ꝓpter illum loquit᷑
caueat ne talis sit ille. qui uel sua exhor¬
tatione ñ indigeat. uel ita in malo ob¬
stinatus. ut exhortatione alt̾ius corrigi
se non ꝑmittat. Si gͦ sic est numqͣm
nisi uł ad nr̃am uel ad alioꝵ eruditio¬
nem loqui debemus. et in ip̃a nostra
locutione talem discretionem seruare.
ut semꝑ studeamus et a sapientiorib
discere.⁊ minus doctos ita dum taxat.
si se doceri paciunt. studeamus erudire.
Et sicut int̾rogando de illo potissimũ
ꝙ nos magis urget u̾ba facimus. sic
docendo illud ꝙͦ magis ꝑsone audito¬
ris congruit ꝓferre debemus. ut contͣ
uicium ꝙ in eo sanare cupimus. cõpe¬
tens nr̃i sermonis remedium oppona¬
mus. quemadinodũ supra dictum est.
cum irreligioso de sanctitate. cum in¬
uisto de iusticia. cum pigro de mul¬

Expanded text:
utrum propter se an propter illum loquatur. utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi se non permittat. Si ergo sic est, nunquam nisi vel ad nostri vel ad aliorum eruditionem loqui debemus, et in ipsa nostra locutione talem discretionem servare, ut semper studeamus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur studeamus erudire. Et sicut interrogando, de illo potissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, illud quod magis personae auditoris congruit proferre debemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupimus, competens nostri sermonis remedium opponamus, quemadmodum supradictum est: Cum irreligioso de sanctitate, cum injusto de justitia, cum pigro de mul
Abbreviated transcription (Latin):
bent boni prauoꝵ colloquia. qñ ⁊ sua
exhortatione illos sꝑant posse corrigi.
et tm̃ de sua stabilitate confidunt. ut
ñ timeant ex illoꝵ praua suggestione
corrumpi. Quando uͦ et illoꝵ duritiã.
et suam infirmitatẽ considerant. expe¬
dit eis ut fugiant. ne dum illos non
ualent ammonitionib suis corrigere.
paulatim incipiant ip̃i ad prauitatẽ
illoꝵ declinare. Cum ergo ꝓpter nr̃am
edificationem loquimur. cum illis loqͣ¬
mur. quoꝵ doctrina possimus ad uirtu¬
tem instrui. Cum aut̃ ꝓpter edificatio¬
nem ꝓximi loquimur cum illis loqua¬
mur. quos sꝑamus ꝑ nr̃am exhortatio¬
nem a prauitate sua posse emendari.
Alioquin ⁊ sapientes uelle docere. suꝑ¬
bia est. et obstinatos corriꝑe insipientia.
Qͥa ⁊ iniuriosus ꝓximo est. qui meli¬
ori non exhibet reu̾entiam. ⁊ iniurio¬
sus sibi est. qui ñ emendat. s ꝓuocat
erga se insipientis uesaniam. Ergo qͥ
cum alio loquit᷑. primum considerat

Expanded text:
bent boni pravorum colloquia, quando et sua bent boni pravorum colloquia, quando et sua exhortatione illos sperant posse corrigi, et tantum de sua stabilitate confidunt, ut non timeant ex illorum prava suggestione corrumpi. Quando vero et illorum duritiam et suam infirmitatem considerant, expedit eis ut fugiant, ne dum illos non valent admonitionibus suis corrigere, paulatim incipiant ipsi ad pravitatem illorum declinare. Cum ergo propter nostri aedificationem loquimur, cum illis loquamur quorum doctrina possimus ad virtutem instrui. Cum autem propter aedificationem proximi loquimur, cum illis loquamur quos speramus per nostram exhortationem a pravitate sua posse emendari. Alioquin et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi qui excitat dormientẽ de graui sõp¬
no. Et iterum. cum stulto ne multum
loquaris. et cum insensato ne abieris.
Et salomon dicit. Qui arguit impium:
gn̾at macłam sibi. Noli arguere deriso¬
rem: ne oderit te. Argue sapientem: et
diliget te. Da sapienti occasionem: ⁊ ad¬
ditur ei sapientia. Doce iustum et fes¬
tinabit acciꝑe. S rursum in libro eccle¬
siastico. de discretione loquendi dictum
ẽ. Cum uiro irreligioso: tãcta de sanc¬
titate. ⁊ cum in iusto: de iusticia.⁊ cũ
muliere: de his que emulat᷑. cum timi¬
do de bello. Cum negociatore. decraier¬
tione cum emptore: de uenditione. Cũ
uiro liuido: de gratiis agendis. Cum
impio: de pietate. cum in honesto: de
honestate. cum oꝑario agrario: de oĩ
oꝑe. cum oꝑario annuali: de consum¬
matione anni. Cum seruo pigro: de
multa oꝑatione. ubi intelligi datur.
ꝙ boni prauoꝵ colloquia aliqñ appe¬
tere aliqñ uitare debent. Appetere de¬

Expanded text:
quasi qui excitat dormientem de gravi somquasi qui excitat dormientem de gravi somno . Et iterum: Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris . Et Salomon dicit: Qui arguit impium, generat maculam sibi. Noli arguere derisorem, ne oderit. Argue sapientem, et diliget te. Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere . Sed rursum in libro Ecclesiastico de discretione loquendi dictum est: Cum viro irreligioso tracta de sanctitate et cum injusto de justitia, et cum muliere de iis quae aemulatur, cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agrario de omni opere, cum operario annuali de consummatione anni, cum servo pigro de multa operatione . Ubi intelligi datur quod boni pravorum colloquia aliquando appetere, aliquando vitare debent. Appetere de
Abbreviated transcription (Latin):
sideratur.i. scdm etatem. scd̃m scienti¬
am. scdm officium. scd̃m conditionem.
Scdm etatem. qr aliud conuenit locuti¬
onib senum: aliud locutionib iuue¬
bus sapientiũ. aliud locutionib sim¬
plicium. Scd̃m officium. qr aliud con¬
uenit locutionib eoꝵ qui negocia ex¬
teriora tractant. aliud locutionib eoꝵ
qui secretioris uite quieti. et studio cõ
eoꝵ qui sunt subditi. Senes loqui de¬
bent de discretione bene consulendi.
iuuenes de instantia benefaciendi. Sa¬
pientes de misteriis scripturaꝵ. simpli¬
ces de exemplis bonoꝵ oꝑm. Hii qui
ext̾iora tractant negocia de sollertia ac¬
quirendi. Hii qui quietã uitam duc̃c
de disciplina uiuendi. Prelati de ꝓui¬
sione rerum. subiecti de obedientia pre¬
ceptoꝵ. Et unusquisq qui loquitur.
scdm qualitatem ꝑsone sue. qualitatẽ
mat̾ie inquirat congruam. de qua lo
mo. quid dicat etiam cui dicat: diligen¬
ter attendat. qr sicut ait quidam sapi¬
ens. qui narrat u̾bum non audienti.

Expanded text:
em, secundum scientiam, secundum officium, secundum conditionem. Secundum aetatem, quia aliud convenit locutionibus senum, aliud locutionibus juvebus sapientium, aliud locutionibus simplicium. Secundum officium, quia aliud convenit locutionibus eorum qui negotia exteriora tractant, aliud locutionibus eorum qui secretioris vitae quieti et studio conteorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione rerum, subjecti de obedientia praeceptorum. Et unusquisque qui loquitur secundum qualitatem personae suae, qualitatem materiae inquirat congruam de qua loqmo quid dicat, etiam cui dicat diligenter attendat. Quia sicut ait quidam sapiens: Qui narrat verbum non audienti,
Abbreviated transcription (Latin):
nes et desideria tenebrosa in occulto flui¬
tancia respondent sͥ. qr iuistum indici¬
um sic̃ ꝑ sapientiam cuncta intelligit.
ita ꝑ equitatem nicħ sine retributione
relinquit.¬
patitur uicissitudinem quod in
mutatur ut alius sit. ñ patitur uicissitu¬
dinem ut aliter sit.

Expanded text:
nes et desideria tenebrosa in occulto fluines et desideria tenebrosa in occulto fluitantia respondent sibi, quia justum judicium sicut per sapientiam cuncta intelligit, ita per aequitatem nihil sine retributione relinquit.itur vicissitudinem quod in mutatur ut alius sit, non patitur vicissitudinem ut aliter sit.
Abbreviated transcription (Latin):
riplex est origo aspirationum a deo
adiabolo a natura. Que a uat᷑a sũt
precedentem hñt causam necessitatis. Que
a deo sunt aut diabolo subito eueniunt.
et imꝓuisa a deo bona adiabolo mala.
Aliq̃n ueniunt que bona udentur. et
ñ sunt. et hec similiter a diabolo sunt.
quoꝵ origo exitu ꝓbatur. Hoc est ꝓbate
sp̃c si ex deo sunt.¬
Suinq sunt iuga. Iugum iniqͥtatis.
A babylone non reqͥrit
unus alteꝵ s respondent ulule sibi inde¬
lubris eius. Parum ẽ ut in celo ordina¬
sa sint omnia. s hoc mirum ẽ quod eti¬
am confusionem mundanam mordina¬
tam ñ relinquit sapĩa diuina. Respõ¬
dent enĩ ibi eciam oꝑa tenebraꝵ. ⁊ non
ẽ quod requirat alteꝵ. qr usta ordina¬
tio nicħ relinquit in ordinatum.⁊ uni¬
cuiq ꝙ suum ẽ tribuit. et quod sibi
confusum est illi sine ordine et disposi¬
tione ẽẽ non potest. S et illa confusio
int̾na cordium maloꝵ ñ effugit. dispo¬
sitionem illiuis. ubi luci fuge cogitatio¬

Expanded text:
riplex est origo aspirationum, a Deo, a diabolo, a natura. Quae a natura sunt, praecedentem habent causam necessitatis. Quae a Deo sunt aut diabolo, subito eveniunt et improvisa; a Deo bona, a diabolo mala. Aliquando veniunt quae bona videntur et non sunt, et haec similiter a diabolo sunt, quorum origo exitu probatur. Hoc est: Probate spiritus si ex Deo sunt jugum charitatis. In Babylone non requirit unus alterum; sed respondent ululae sibi in delubris ejus . Parum est ut in coelo ordinata sint omnia, sed hoc mirum est quod etiam confusionem mundanam inordinatam non relinquit Sapientia divina. Respondent enim ibi etiam opera tenebrarum, et non est quod requirat alterum, quia justa ordinatio nihil relinquit inordinatum, et unicuique quod suum est tribuit, et quod sibi confusum est, illi sine ordine et dispositione esse non potest. Sed et illa confusio interna cordium malorum non effugit dispositionem illius, ubi lucifugae cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
dm lasciuia et ꝓcacitas: ex hoc patent̾
ostenditur ꝙ scriptura tam districta ani¬
madu̾sione et deiectionem arrogantib.
et asꝑitatem mollib. suꝑ uenturam cõ¬
minatur. Hinc ẽ rursum. ꝙ ꝑ eundem
ysaiam contͣ lasciuos et ꝓcaces dr. Et

Expanded text:
Deum lascivia et procacitas, ex hoc patenter Deum lascivia et procacitas, ex hoc patenter ostenditur, quod Scriptura tam districta animadversione et dejectionem arrogantibus, et asperitatem mollibus superventuram comminatur. Hinc est rursum quod per eumdem Isaiam contra lascivos et procaces dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ultra domina regnoꝵ. Que gͦ descen¬
dere p̾cipitur: deꝓcaci gestu et tỹpo ar-¬
rogantie increpatur. Unde: ⁊ bene sub¬
iungit᷑ non est solium filie chaldeoꝵ:
qr sepe homo apud alios. tanto magis
despectus habetur. qͣntoniagis apud se¬
ip̃m ꝑ tumorem arrogantie extollitur.
ut impleatur illa sententia u̾itatis qua
dr. Omnis qui se exaltat humiliabit᷑.
et om̃is qui se humiliat exalt̾. De quo
adhuc sub infert̾ cum dicitur. Sede ta¬
ce intra tenebras filia chaldeoꝵ. qr non
uocabis ultra domina regnoꝵ. Mag
na et enim tunc hominem confusio se¬
quitur: qͣndo se ab aliis despici uidet.
etiam ꝓ eo in quo ip̃e gloriatur. S qr
lasciuia et mollicies amica est ꝓcacib
⁊ suꝑbis. increpata arrogantia lasciuiã
etiam arguit. cum subiungit. Tolle mo¬
lam. mole farinam. denuda turpitudi¬
nem. discooꝑi humerum. reuela crura.
transi flumina. qr ultͣ non uocaberis
mollis et tenera. Qm sit ergo odibił ap̃

Expanded text:
ultra domina regnorum . Quae ergo descenultra domina regnorum . Quae ergo descendere praecipitur, de procaci gestu et typo arrogantiae increpatur. Unde et bene subjungitur, non est solium filiae Chaldaeorum; quia saepe homo apud alios tanto magis despectus habetur, quanto magis apud seipsum per tumorem arrogantiae extollitur, ut impleatur illa sententia Veritatis qua dicitur: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . De quo adhuc subinfertur cum dicitur: Sede, tace, intra tenebras, filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra domina regnorum . na etenim tunc hominem confusio sequitur, quando se ab aliis despici videt, etiam pro eo in quo ipse gloriatur. Sed quia lascivia et mollities amica est procacibus et superbis, increpata arrogantia, lasciviam etiam arguit cum subjungit: Tolle molam, mole farinam, denuda turpitudinem, discooperi humerum, revela crura, transi flumina, quia ultra non vocaberis mollis et tenera . Quam sit ergo odibilis apud
Abbreviated transcription (Latin):
les sunt gestus mollis et procax. dissolu¬
tus et tardus citatus et curbidus. qr et
uicia ip̃a inter se similia sunt. sicut est
lasciia et iactantia. negligentia et pigͥ¬
cia. inquietudo et impacientia. Propte¬
rea om̃s isti inordinati gestus. qr de in¬
teriorib anime prodeunt corruptioni¬
bus in multis scripturarũ locis. graui¬
ter argui et repͥhendi inueniunt. que
⁊ si ꝑ singula enumerare ñ possumꝰ.
ne tam̃ ꝓ nichilo rem tm̃ ex aggera¬
re uideamur: quedam ex his exempli
causa reuoluemus. Demolli et ꝓcaci
gestu lasciuiam et arrogantẽ animã.
dñs ꝑ ysaiam ꝓpħ̾am arguit dicens.
Descende sede in puluere uirgo filia
babylonis. sede in t̾ra. nonͤ solum filie
chaldeoꝵ. qr ultra non uocabis mollis
et tenera. tolle molam mole farinam.
denuda turpitudinem tuã. discooperi
humerum. reuela crura. transi flumi
na. ⁊ post pauca. Sede tace. intra in te¬
nebras filia chaldeoꝵ. qr ñ uocaberis

Expanded text:
les sunt gestus mollis et procax, dissolules sunt gestus mollis et procax, dissolutus et tardus, citatus et turbidus, quia et vitia ipsa inter se similia sunt, sicut et lascivia, et jactantia, negligentia et pigritia, inquietudo et impatientia. Propterea omnes isti inordinati gestus, quia de interioribus animae prodeunt corruptionibus, in multis Scripturarum locis graviter argui et reprehendi, inveniuntur; quae, etsi per singula enumerare non possumus, ne tamen pro nihilo rem in tantum exaggerare videamur, quaedam ex his exempli causa revolvemus. De molli et procaci gestu lasciviam et arrogantem animam Dominus per Isaim prophetam arguit, dicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylon, sede in terra: non est solium filiae Chaldaeorum, quia ultra non vocaberis mollis et tenera. Tolle molam, et mole farinam: denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumiin tenebras, filia Chaldaeorum, quia non vocaberis
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutionem indicent mentis: suꝑiꝰ
iam demonstratum ẽ. ubi salomonis
cestimonio uirum apostatam exteri¬
orib indiciis auersionẽ animi sui pro¬
mentẽ ostendimus. Ait enim. Homo
apostata. uir inutił. graditur ore ꝑuer¬
so. annuit oculis. terit pede. digito lo¬
quit᷑ qr uidelicet cum mens int̾iuis a
custodia sua soluitur. m̃bra foris ad
ominem actum in ordinate commouẽ¬
tur. ⁊ uelut corpus paralitici motum
quidem ht̃. s officia m̃broꝵ in suis
actionib seruare ñ ualet. sic iste in pa¬
cientia quidẽ et fluctuatione m̃tis ad
quelibet p̾ceps impellit. s in omnib
q̃ agit. nullo rõnis moderamine gub̾¬
natur. S sciendum est ꝙ in his uicio¬
sis gestib quidam ad inuicẽ similes
qͦdam modo ẽẽ uidentur. et quemadmno¬
dum uicia de quib nascunt᷑ intra se
multum ñ disccepant. Ita ip̃i quoꝙ
motus exteriores qͣndam adinuicem con¬
cordiam ꝑu̾sitatis obseruant. sicut simi¬

Expanded text:
dissolutionem indicent mentis superius dissolutionem indicent mentis superius jam demonstratum est; ubi Salomonis testimonio virum apostatam exterioribus indiciis aversionem animi sui promentem ostendimus. Ait enim: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur , quia videlicet cum mens interius a custodia sui solvitur, membra foris ad omnem actum inordinate commoventur. Et velut corpus paralytici modum quidem habet, sed officia membrorum in suis actionibus servare non valet, sic iste impatientia quidem et fluctuatione mentis ad quaelibet praeceps impellitur, sed in omnibus quae agit nullo rationis moderamine gubernatur. Sed sciendum est quod in his vitiosis gestibus quidam inter se similes quodammodo esse videntur, et quemadmodum vitia de quibus nascuntur, inter se non multum discrepant, ita ipsi quoque motus exteriores quamdam inter se concordiam perversitatis observant; sicut simi
Abbreviated transcription (Latin):
glecte qͣm acurate composita uł ad ap¬
tata amare: quatinus si ñ possint in
uestimentis suis ꝑ om̃ĩa commodita¬
tem abcidere. numqͣm tamen p̾sumãt
eis uti ad ostentationem. Poterant hec
fortassis beniuolentib. ad eruditionẽ
modestie et humilitatis sufficere. S
scio duros et rebelles animos. nisi adhͤ
mordatiorib lupatis frenati fuerint.
ñ facile auia pristini erroris declina¬
re. Quos quidem oportet in cunctis ob¬
seruantiis usq ad unguem stringe¬
re: et ut nullus deuiandi locus ter¬
gi uersationi relinqͣntur. ad singula
broꝵ corporis ad omnem agen¬
di et habendi modum.
ic sex modis repre¬
hensibilis inuenitur
scilicet si est aut mollis aut dissolutꝰ.
aut tardus. aut citatus. aut procax aut
turbidus. Mollis significat lasciuiam.
dissolutus negligentiam. tardus pigri¬
tiam. citatus in constantiã. procax suꝑ¬
biam. turbidus iracundiam. Nam quod
in ordinati motus corꝑis corruptionẽ ⁊

Expanded text:
glecte quam accurate composita vel adapglecte quam accurate composita vel adaptata amare, quatenus si non possint in vestimentis suis per omnia commoditatem abscindere, nunquam tamen praesumant eis uti ad ostentationem. Poterant haec fortassis benevolis ad eruditionem modestiae et humilitatis sufficere, sed scio duros et rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis frenati fuerint, non facile a via pristini erroris declinare. Quos quidem oportet in cunctis observationibus usque ad unguem stringere, et ut nullus deviandi locus tergiversationi relinquatur, ad singula brorum corporis, ad omnem agendi et habendi modum; hic sex modis reprehensibilis invenitur, scilicet, si est aut mollis, aut dissolutus, aut tardus, aut citatus, aut procax, aut turbidus. Mollis significat lasciviam, dissolutus negligentiam, tardus pigritiam, citatus inconstantiam, procax superbiam, turbidus iracundiam. Nam quod inordinati motus corporis, corruptionem et
Abbreviated transcription (Latin):
flos: qr sp̃c iracundie dñi ex sufflaũ
in illud. Exsiccatum ẽ flos fenum et
cecidit flos: uerbum aut̃ dñi manet
inet̾num. Quid gͥ suꝑbit cinis et pul¬
uis. fumus euanescens. ⁊ uapor ad mo¬
dicum parens. quid ẽ homo putredo. ⁊
filius hominis uermis: uermis ip̃e et
u̾mis hereditas eius. hereditabit enim
homo. uermes. bestias. serpentes. Quan¬
tuncũq excolatur ⁊ ornetur. quid est
aliud caro qͣm caro: Quid gͥ prodest in
habitu qui foris ad tempus adheret glo¬
riam querere et corruptionis putredinẽ
q̃ in nobis est ⁊ semꝑ ꝑmanet ñ consi¬
derare: Propterea debent amatores religi¬
onis oꝑe demonstrare. qͣntum ip̃i terrena
despiciant. nec carnem que moritura est
cultu suꝑsticioso excolere. s pompe indu¬
mentoꝵ moꝵ ornamenta anteferre. ues¬
timenta plus uilia qͣm preciosa. plus
grossa: quam subtilia. plus aspera ꝙͣ
mollia. plus fusca qͣm nitida. plus ne¬

Expanded text:
flos, quia spiritus iracundiae Domini exsufflavit flos, quia spiritus iracundiae Domini exsufflavit in illud. Exsiccatum est fenum et cecidit flos, verbum autem Domini manet in aeternum . Quid igitur superbit cinis et pulvis , fumus evanescens et vapor ad modicum parens? . Quid est homo nisi putredo, et filius hominis nisi vermis? Vermis ipse, et vermis haereditas ejus, haereditabit enim homo vermes, bestias, serpentes . Quantumcunque excolatur et ornetur, quid est aliud caro quam caro? Quid igitur prodest in habitu qui foris ad tempus adhaeret, gloriam quaerere, et corruptionis putredinem, quae in nobis est et semper permanet, non considerare? Propterea debent amatores religionis opere demonstrare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso excolere, sed pompae indumentorum, morum ornamenta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus ne
Abbreviated transcription (Latin):
pura nisi color et p̾cium et quid in bys¬
so nisi mollicies rep̾henditur: Cum gͦ
carni sue et in purpura decorẽ. ⁊ in bys¬
so molliciem adhibuisse d̃r: proculdubio
suꝑb simul et luxuriosus fuisse comꝑ¬
batur. Qui gͦ corꝑi suo prius illicite fo¬
menta uicioꝵ exhibuit. uire postmod̾
hunc cruciandũ flamma tormentoꝵ ac¬
cepit. Et tam̃ diues iste non dum ꝓpriis
reb abrenunciauerat. s qr in his que
possidebat temꝑantiam seruare noluit.
post illicitum usum rerum temꝑaliũ.
ad penam sempit̾nam ꝑuenit. Si gͥ ille
qr ꝓpriis ab usus est. tantam dampnati¬
onem meruit. quid putamus isti faci
q quod alii pro redemptione animaꝵ
suaꝵ offerunt hoc ip̃i accipientes per
illicitum usum ad dampnationem aus¬
maꝵ suaꝵ conu̾tunt. ue corone suꝑbi
effraim et floridecidenti: qr omnis caro
fenum. ⁊ om̃is gła eius tamqͣm flos
agͣri. Ex siccatum est fenum ⁊ cecidit

Expanded text:
pura nisi color et pretium, et. quid in byspura nisi color et pretium, et. quid in bysso nisi mollities reprehenditur? Cum ergo carni suae et in purpura decorem, et in bysso mollitiem adhibuisse dicitur, procul dubio superbus simul et luxuriosus fuisse comprobatur. Qui ergo corpori suo prius illicite fomenta vitiorum exhibuit, jure postmodum hoc cruciandum flamma tormentorum accepit. Et tamen dives iste nondum propriis rebus abrenuntiaverat, sed quia in iis quae possidebat temperantiam servare noluit, post illicitum usum rerum temporalium ad poenam sempiternam pervenit. Si igitur ille quia propriis abusus est tantam damnationem meruit, quid putamus isti faciequia quod alii pro redemptione animarum suarum offerunt, hoc ipsi accipientes per illicitum usum ad damnationem animarum suarum convertunt. Vae coronae superbiae Ephraim et flori decidenti , quia omnis caro fenum et omnis gloria ejus quasi flos agri. Exsiccatum est fenum et cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
tia despicere: cum uideat nullos nͥ stul¬
cos et irrisione dignissimos studiis ta¬
lib deseruire. Hec enĩ omnia uere re¬
ligioni contraria sunt: et om̃s qui cu¬
ram et studium hiis adhibent. quan¬
tum a religione alieni sint patenter
ostendunt. S gr̃a dei omnes qui mͦ
in religione constitun talib student.
et ꝑ hec hominib place cupiint oĩb
et honorabiliores existunt. Cant gͦ nũc
miseri et stulti. ac om̃is honestatis ig¬
nari. eaut et comant pannos suos. qui
ñ intelligunt qͣm uste in uiris religio¬
sam uitam ꝓfessis. cultus p̾ciosarum
in ueste p̾ciosa. uideant gͦ quanta non
dico reprehensione s confusione. imnmo
pocius qͣnta dampnatione digni sunt.
qui in ꝓposito religionis cultui p̾ciosa¬
rum uestium student. qr diues ille qui
in eungelio purpura et bysso induit᷑.
postea in tormentis inferni et̾naliter cro¬
ciandus sepelitur. Quid aut̃ in pur¬

Expanded text:
tia despicere, cum videat nullos nisi stultia despicere, cum videat nullos nisi stultos et irrisione dignissimos studiis talibus deservire. Haec enim omnia verae religioni contrariae sunt et omnes qui studium et curam his adhibeant, quantum a religione alieni sint, patenter ostendunt. Sed gratia Dei omnes qui modo in religione constituti talibus student, et per haec hominibus placere cupiunt, omnibus et honorabiliores existunt. Eant ergo nunc miseri et stulti ac omnis honestatis ignari, eant et comant pannos suos, qui non intelligunt quam juste in viris religiosam vitam professis cultus pretiosarum in veste pretiosa . Videant ergo quanta non dico reprehensione sed confusione, imo potius quanta damnatione digni sunt, qui in propositio religionis, cultui pretiosarum vestium student, quia dives ille qui in Evangelio purpura et bysso induitur, postea in tormentis inferni aeternaliter cruciandus sepelitur . Quid autem in pur
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ se ẽẽ de quib psalmista dic̃. Non
sic impii ñ sic s tamqͣm .p. q .p. uentꝰ¬
a.f. terre. quacũq ꝑrexerint. quasi tur¬
bo tempestatis puluerem concitant et
ip̃i filii tenebraꝵ illud lumen foris a¬
ocłis hominum subtrahunt ꝙ intus
cecata mente ꝑdiderunt. Est tam̃ in qͦ
de eis etiam in p̾senti uita uindictam
capimus qr hisdem suis pannis qͥb
nebulam pulu̾is. luminib nr̃is mi¬
ciunt. ad complanandã uiam pedib
nr̃is lutum plateaꝵ abstergunt. Qͥ d
amplius dicam: Tedet me omnia ua¬
nitatis ocilla munerare. in quib stul¬
ti et uecordes mulierib immo meretͥci¬
bus studia sua auferunt: ⁊ tanto de¬
decore qͣnta suꝑsticione cum habitu pe¬
ne sexum mutauerunt. Alii sunt mil¬
le modi quib homines uanissimi. et
suꝑsticiosissimi spectaculum de se in¬
tuentib prebere concupiscunt. S hec
omia seruus dei. magna debet constã¬

Expanded text:
lorum se esse, de quibus Psalmista dicit: Non lorum se esse, de quibus Psalmista dicit: Non sic impii non sic, sed tanquam pulvis queacie terrae , quacunque perrexerint, quasi turbo tempestatis pulverem concitant, et ipsi filii tenebrarum illud lumen foris oculis hominum subtrahunt, quod intus caecata mente perdiderunt. Est tamen in quo de eis etiam in praesenti vita vindictam capimus, quia iisdem suis pannis quibus nebulam pulveris luminibus nostris injiciunt, ad complanandam viam pedibus nostris, lutum platearum abstergunt. Quid amplius dicam? Taedet me omnia vanitatis ostentamenta numerare, in quibus stulti et vecordes, mulieribus, imo meretricibus studia sua auferunt, et tanto dedecore quanta superstitione cum habitu pene sexum mutaverunt. Alii sunt mille modi quibus homines vanissimi et superstitiosissimi spectaculum de se intuentibus praebere concupiscunt. Sed haec omnia servus Dei magna debet constan
Abbreviated transcription (Latin):
stulti. qui stultis placere cupientes. qͦ¬
dam artificio uestimenta sua circa se
componunt. Alii uͦ maiori scurilita¬
te. ridiculose tͣnsuertunt. Alii autem
ut pompam de se faciant: explicant ea
et qͣntum possunt laciuis distendunt.
Alii tenere corrugata in unum corri¬
gunt. alii contorqñtes et complecten¬
tes in uoluunt. Alii toto conamine o¬
stringentes. et findentes ea. omĩa corpo¬
ris sui liniamenta in uerecundissima
qͣdam turpitudine aspicientib nume¬
randa exponunt. Alii iactando ⁊ uẽ¬
tilando pannos suos leuitatẽ mentis
sue ex ip̃a habitus sui mobilitate ostẽ¬
dunt. Alii incedentes sinuoso sirma¬
te t̾ram uerrunt. ⁊ limbis dependenti¬
bus immo reteo consequentib caudis
in similitudinem uulpium uestigia sua
obducunt. bene ꝓfecto ut postqͣm per¬
tͣnsierint pereat memoria eoꝵ. ne sint
amplius in recordatione in t̾ra uiuen¬
tium. Qui ut ostendant de numero il¬

Expanded text:
stulti qui stultis placere cupientes, qustulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua circa se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto conamine stringentes et findentes ea, omnia corporis sui lineamenta, inverecundissima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jactando et ventilando pannos suos, levitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunt. Alii incedentes sinuoso syrmate terram verrunt et limbis dependentibus, imo retro consequentibus caudis in similitudinem vulpium vestigia sua obducunt. Bene profecto, ut postquam pertransierint, pereat memoria illorum, ne sint amplius in recordatione in terra viventium. Qui ut ostendant de numero il
Abbreviated transcription (Latin):
paulatimq eadem uͥtutis forma ꝑ con¬
suecudinẽ menti imprimit᷑. que forie
ꝑ disciplinam in habitu corꝑis conser¬
uatur. Ecce uidimus qͣntum ualeat dis¬
ciplina: nunc qualiter custodiri debe¬
at consideremus. Quattuor sunt pre¬
cipue in quib conseruanda ẽ discipli¬
Ena. in habitu. in gestu. in locutione.
custoditur in genere et qualitate. in
colore ⁊ formatione: et coaptatione ues¬
timentoꝵ. In geuere scił ne sint uesti¬
menta nr̃a nimis p̾ciosa. In quali¬
tate ne nimis sint subtilia. uel mollia.
In colore ne nimis sint nitida. siue qͦli¬
bet alio modo supra qͣm disciplina et¬
ppositum religiose conu̾sationis expecit
fuscatã. In formatione: ut sint decent̾
⁊ religiose composita. ⁊ humilitatis sig¬
num hũtia .i. non nimis magna aut
dependentia. aut fluxa. nec nimis stͥc¬
ta: siue quolibet alio mͦ. scd̃m seculi
uatinitatẽ detorta. Coaptatio ad mod̾
portandi ꝑtinet. Nam sunt quidam

Expanded text:
Paulatimque eadem virtutis forma per conPaulatimque eadem virtutis forma per consuetudinem menti imprimitur, quae foris per disciplinam in habitu corporis conservatur. Ecce vidimus quantum valeat disciplina, nunc qualiter custodiri debeat consideremus. Quatuor sunt praecipue in quibus servanda est disciplina, in habitu, in gestu, in locutione, custoditur, in genere et qualitate, in colore et formatione et coaptatione vestimentorum. In genere, scilicet ne sint vestimenta nostra nimis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, sive quolibet alio modo supra quam proposito religiosae conversationis expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humilitatis signum habentia, id est non nimis magna aut dependentia, aut fluxa, nec nimis stricta, sive quolibet alio modo secundum saeculi vanitatem detorta. Coaptatio ad modum portandi pertinet, nam sunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾iori mobilitate indicat. ꝙ nulla inte¬
rius radice subsistat. Unde ꝑ salomonẽ
dr. Homo apostata. uir inutił gradit᷑
ore ꝑu̾so. annuit ocłis. terit pede digito
loquitur. prauo corde machinat malũ
et in om̃i temꝑe uirgia seminat. Prop¬
terea enĩ hunc talem. quem de in dis¬
ciplina et discordia parit̾ notare uolu¬
it: pͥus apostatam nõminauit: qr nisi
prius intus a conspectu conditoris auer¬
sione mentis caderet. foris post modum
ad inconstantiam ⁊ seminanda uirgia
ñ ueniret. Liganda sunt gͦ foris ꝑ disci¬
plinam m̃bra corꝑis ut intrinsecus so¬
lidecur status mentis: quatinꝰ dum un¬
diq ext̾ior custodia. interiori mobilita¬
ti coercende opponit᷑: tandem mens ad
pacem stabilem in semeip̃a colligatur.
Omniũ namq uicioꝵ motus discipli¬
na coercet: ⁊ qͣntum mala desideria fo¬
ris coercendo compͥmit. tantum ꝑ eam
bonum desiderium int̾ius conualescit.

Expanded text:
exteriori mobilitate indicat quod nulla inteexteriori mobilitate indicat quod nulla interius radice subsistat. Unde per Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat . Propterea enim hunc talem quem de indisciplina et discordia pariter notare voluit prius apostatam nominavit, quia nisi prius intus a conspectu Conditoris aversione mentis caderet, foris postmodum ad inconstantiam et seminanda jurgia non veniret. Liganda ergo sunt foris per disciplinam membra corporis, ut intrinsecus solidetur status mentis, quatenus dum undique exterior custodia interiori mobilitati coercendae opponitur, tandem mens ad pacem in semetipsa colligatur. Omnium namque vitiorum motus disciplina coercet, et quantum mala desideria foris coercendo comprimit, tantum per eam bonum desiderium interius convalescit.
Abbreviated transcription (Latin):
et dispositio decens. in om̃i habitu ⁊ ac¬
tione. Audistis quid sit disciplina. nc̃
attendite qm utilis et qͣm necessaria
sit. Disciplina est compes cupiditatis.
maloꝵ desiderioꝵ catcer. frenum lasciuie.
elationis iuigum. uinculum iracũdie:
q̃ domat in temꝑantiã. leuitatem ligat.
et om̃s in ordinatos motus mentis atq
illicitos appetitus suffocat. Sic̃ enim
de inconstantia mentis nascit in ordi¬
nata motio corꝑis: ita quoq dum
corpꝰ ꝑ disciplinãstringitur. animus ad
constantiam solidat᷑. Et paulatim intͥn¬
secus mens ad quietẽ componitur: cũ
ꝑ disciplinem custodiam. mali motus
eiꝰ foras fluere ñ sinuuntur. In tegritas
ergo uirtutis est. qñ ꝑ internam m̃tis
custodiam ordinate regunt᷑ membra cor¬
poris. Interior namq ẽ custodia que or¬
dinata seruat ext̾ius corꝑis m̃bra. S
qui statum mentis ꝑdit. subsequent̾ foras
in inconstantiã motionis defluit: att

Expanded text:
et dispositio decens in omni habitu et acet dispositio decens in omni habitu et actione. Audistis quid sit disciplina, nunc attendite quam utilis et quam necessaria sit. Disciplina est compes cupiditatis, malorum desideriorum carcer, frenum lasciviae, elationis jugum, vinculum iracundiae, quae domat intemperantiam, levitatem ligat, et omnes inordinatos motus mentis atque illicitos appetitus suffocat. Sicut enim de inconstantia mentis nascitur inordinata motio corporis, ita quoque dum corpus per disciplinam stringitur, animus ad constantiam solidatur. Et paulatim intrinsecus mens ad quietem componitur, cum per disciplinae custodiam mali motus ejus foras fluere non sinuntur. Integritas ergo virtutis est, quando per internam mentis custodiam ordinate reguntur membra corporis. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius corporis membra. Sed qui statum mentis perdit, subsequenter foras in inconstantiam motionis defluit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ntior quantum ad mala uincenda soli¬
to constantior si quid ex his que agen¬
oꝑe suo insidiis inimici supplantatus
sit qualiter demum ꝑ indicium trans¬
acte deceptionis. futuram illius fraudẽ
cauere possit. qͣtinus eum nec suꝑue¬
niens temptatio imꝓuidum ad ma¬
lum opꝰ deiciat. neqͣ indiscretum in
bono oꝑe p̾sens negligentia fallat. Qͥs¬
quis cor suum in eiusmodi studio exer¬
cet. existimo ꝙ cito ad illam bonam ⁊
salubrem sciam ꝑueniat. qͣm sicut supͣ
diximus. ad seruandam disciplinam ⁊
bonitatem psalmista dari sͥ postulabat.
Restat gͥ nunc ut ea quoq que de dis¬
ciplina uob̾ demonstranda sunt ꝓfera¬
mus. Socebimus gͦ uos pͥmum quid
sit disciplina. de iñ quid ualeat. post̾mo
quom obseruari debeat.
conu̾satio bona et honesta. cui
parum ẽ malum ñ facere. s studet eti¬
am in his que bene agit. ꝑ cuncta irte¬
pͥhensibilis apparere. Item. disciplina
est m̃broꝵ omnium motus ordinatus.

Expanded text:
crior, quantum ad mala vincenda solicrior, quantum ad mala vincenda solito constantior. Si quid ex iis quae agenere suo insidiis inimici supplantatus sit, qualiter demum per indicium transactae deceptionis futuram illius fraudem cavere possit, quatenus eum nec superveniens tentatio improvidum ad malum opus dejiciat, neque indiscretum in bono opere praesens negligentia fallat. Quisquis cor suum in ejusmodi studio exercet, existimo quod cito ad illam bonam et salubrem scientiam perveniat, quam, sicut supra diximus, ad servandam disciplinam et bonitatem psalmista dari sibi postulabat. Restat igitur nunc ut ea quoque, quae de disciplina nobis demonstranda sunt, proferamus. Docebimus ergo vos primum quid sit disciplina, deinde quid valeat, postremo quomodo observari debeat. conversatio bona et honesta, cui parum est mala non facere, sed studet etiam in iis quae bene agit per cuncta irreprehensibilis apparere. Item disciplina est membrorum omnium motus ordinatus,
Abbreviated transcription (Latin):
finem tendat mentis affectio: tunc iã
plane uicium ẽẽ cognoscitur. in quo
priꝰ sibi animus falso de uͥtute blan¬
diebatur. Et rursum inueniunt ali¬
ud ad huc ẽẽ. ꝓpter ꝙ cirtum spectio ho¬
mini ubiq necessatia ẽ. qm̃ ad id eti¬
am ꝙ bonum ẽ agendum. tanto ma¬
gis homo ꝑitus efficitur. qͣnto diligẽ¬
tius facta sua curumspiciens. se ip̃m
cotidie in ꝓficiendo suꝑare conat᷑. Cũ
sollicite attendit qͥd agat quid agere
debeat si id ꝙ faciendum ẽ faciat. si¬
bons qͣntum et qualit̾ faciendum ẽ
faciat. si bono oꝑi malum aliꝙ nõ
admisceat. si bonum ꝙ agit qͣnta
oportet deuotione impleat si alteriꝰ
ut suũ bonum diligat. si suũ ut
alteriꝰ malum repͥhendat. Per sin¬
gulos dies uitam suam ad uidiciũ
uocat. mane qñ surgete dẽbet consi¬
derat quid egerit ꝑ noctẽ. in uesꝑa
qͣndo cubitum uadit considerat qͥd
quantum ad bona agenda solito ala¬

Expanded text:
finem tendat mentis affectio, tunc jam finem tendat mentis affectio, tunc jam plane vitium esse dignoscitur, in quo prius sibi animus falso de virtute blandiebatur. Et rursum invenitur aliud adhuc esse propter quod circumspectio homini ubique necessaria est, quoniam ad id etiam quod bonum est, agendum tanto magis homo peritus efficitur, quanto diligentius facta sua circumspiciens, seipsum quotidie in proficiendo superare conatur, cum sollicite attendit quid agat, quid agere debeat, utrum id quod faciendum est, faciat; utrum quantum et qualiter faciendum est faciat; utrum bono operi malum aliquod non admisceat; utrum bonum, quod agit quanta oportet devotione impleat; utrum alterius ut suum bonum diligat; utrum suum ut alterius malum reprehendat. Per singulos dies vitam suam ad judicium vocat, mane quando surgere debet considerat quid egerit per noctem; in vespere quando cubitum vadit, considerat quid quantum ad bona agenda solito ala
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib oꝑib suis circum spectꝰ et ꝓ¬
uidus. ⁊ qͦtidiana discussione. cogita¬
tiones. locutiones parit̾ et facta sua ap̃
semetip̃m examinet. Sapientes quippe
semꝑ agendo discunt: et ꝑ exercitium
bonoꝵ oꝑm cotidianis ꝓfectib in ma¬
iorem uͥtutis agnitionẽ excrescunt. ꝑ
exꝑientiam namq eoꝵ que faciunt ad
ea que postmodum agenda fuerint
cautiores fiunt. uident enim qr sepe
opus ꝙ bona intentione inchoari cte¬
ditur. tanto citus hominẽ in decep¬
tionis laqueum p̾cipitat. quanto de
intentionis sue pͥncipio securus. finẽ
actionis ñ obseruat. ⁊ imprudens qͣsi
uia plana ad foueam currit: qr uidet
quid faciat. s quid fc̃m suum sequi
debeat ñ attendit. Item non consi¬
derant ꝙ non numqͣm euenire so¬
let. ut affectus animi ita ambiguus
sit: ut nisi ex fine oꝑis discernere nõ
possit homo qͣlitatem sue intentioni
Si uͦ diligenter consideret. ad quem

Expanded text:
in omnibus operibus suis sit circumspectus et pin omnibus operibus suis sit circumspectus et providus, quotidiana discussione cogitationes, locutiones pariter et facta sua apud semetipsum examinet. Sapientes quippe semper agendo discunt, et per exercitium bonorum operum quotidianis profectibus in majorem virtutis agnitionem excrescunt. Per experientiam namque eorum quae faciunt, ad ea quae postmodum agenda erunt, cautiores fiunt. Videt enim quod saepe opus quod bona intentione inchoari creditur, tanto citius hominem in deceptionis laqueum praecipitat, quanto de intentionis suae principio securus finem actionis minus observat, et imprudens quasi via plana ad foveam currit, quia videt quid faciat, sed quid factum suum sequi debeat, non attendit. Item non considerat quod nonnunquam evenire solet, ut affectus animi ita ambiguus sit, ut nisi ex fine operis discernere non possit homo qualitatem suae intentionis. Si vero diligenter consideret ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
os autem fũs qui
scolam discipine iam intrastis:
in lectione diuina pͥus debetis q̃ rere
qͣm ꝙ sensum acuat ad subtilitatem.
magisq uelle informari p̾ceptis scrip¬
curarum. qͣm questionib impediri.
Cum gͥ diuinas scripturas legitis sol¬
lerter ꝑpendite. quid ibi dictum sit
ad excitandum in nob̾ amorẽ dei. qͥd
ad contemptũ seculi. quid ad cauen¬
das insidias inimici. quid ad bonos
affectus nutendos.⁊ praua desideria
extinguenda ualeat. et quid cituis cor
ꝑ compunctionis ardorẽ accendant. qͥd
disciplinam in oꝑe. quid humilitatẽ
ceptis. quid patientiã in adu̾sis hr̃e
doceat. quid deniq ad agenda bona
sedulum. et ad mala cauenda doceat eẽ
çircum spectũ. Hoc modo lecta script᷑a.
intelligentiam confert salutarẽ: ⁊ hãc
ip̃am sapientiam qͣm ꝓ uirtute liben¬
ter despicitis. melius postmodũ ꝑ uir¬
tutem inuenicis.
estat hoc no¬
uissimũ. ⁊ maxime fortassis pre
ceceris necessariũ. ut sit scilicet homo

Expanded text:
os autem fratres, qui scholam disciplinae jam intrastis, in lectione divina prius debetis quaerereuam quod sensum acuat ad subtilitatem, magisque velle informari praeceptis Scripturarum, quam quaestionibus impediri. Cum igitur divinas Scripturas legitis, solerter perpendite quid ibi dictum sit ad excitandum in vobis amorem Dei, quid ad contemptum saeculi, quid ad cavendas insidias inimici, quid ad bonos affectus nutriendos et parva desideria exstinguenda valeat, et quid citius cor per compunctionis ardorem accendat. Quid disciplinam in opere, quid humilitatem  quid patientiam in adversis habere doceat, quid denique ad agenda bona securum, et ad mala cavenda doceat esse circumspectum. Hoc modo lecta scriptura intelligentiam confert salutarem, et hanc ipsam sapientiam quam pro virtute libenter despicitis melius postmodum per virtutem invenitis. Restat hoc novissimum et maxime fortassis prae caeteris necessarium, ut videlicet homo