comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per angustissimos tramites ad immortalitatis praemium
sublime perduceret. Docui ut opinor cur populus noster
apud stultos stultus haberetur. Nam cruciari atq interfi¬
ci malle: ꝗͣ tura tribus digitis comprehensa in focum iacta-¬
re tam ineptum uidetur: ꝗͣ in periculo uitae alterius animã
magis curare ꝗͣ suam. Nesciunt enim quantum sit nefas ado¬
rare aliud praeterꝗͣ deum: qui condidit caelum atq terrã.
qui humanum genus finxit inspirauit luce donauit. oͦd¬
si seruorum nequissimus habetur: qui dominum suum fuga
deserit. isq uerberibus uinculis et ergastulo et cruce et om¬
ni malo dignissimus iudicatur. et si filius eodem modo aeque
impius existimatur : qui patrem suum dereliquerit: ne il¬
li obsequatur: ob eamq causam dignus putatur: quid sit
exheres: et cuius nomen in perpetuum deleatur. Quanto ma¬
gis qui deum deserit: in quem duo uocabula domini et pa¬

Expanded text:
e angustissimus trames ad immortalitatis praemium e angustissimus trames ad immortalitatis praemium sublime perduceret. Docui, ut opinor, cur populus noster aput stultos stultus habeatur. nam cruciari atque interfici malle quam tura tribus digitis conprehensa in focum iacere tam ineptum uidetur quam in periculo uitae alterius animam magis curare quam suam. nesciunt enim quantum sit nefas adorare aliud praeterquam deum, qui condidit caelum atque terram, qui humanum genus finxit inspirauit luce donauit. quodsi seruorum nequissimus habetur qui dominum suum fuga deseruit isque uerberibus et uinculis et ergastulo et cruce et omni malo dignissimus iudicatur, et si filius eodem modo perditus atque inpius existimatur qui patrem suum dereliquit ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur qui sit exheres et cuius nomen in perpetuum de familia deleatur, quanto magis qui deum deserit, in quem duo uocabula domini et pa
Abbreviated transcription (Latin):
decore : cum in crimen saepe ueniat: et in penam decor ille
uertatur : Quid enim si ut furius dicebat rapiatur: uexe¬
tur : exterminetur: egeat: auferantur ei manus: effodian¬
tur oculi : damnetur: uinciatur: uratur. miseris etiam mo¬
dis necetur. perdet ne suum praemium uirtus: An potius
peribit ipsa: Minime. Sed et mercedem suam deo iudice acci-¬
piet: et uiuet: et semper iugebit. Quae si tollas nihil potest
in uita hominum tam inutile tam stultum uideri esse ꝗͣ uirtꝰ
cuius naturalis bonitas et honestas docere nos potest animã
non esse mortalem. diuinumq illi a deo praemium constitu¬
tum. Sed iccirco uirtutem ipsam deus sub persona stulticiae
uoluit esse caelatam. ut mysterium ueritatis ac religionis
suae esset arcanum. ut has religiones sapientiamq terre¬
nam extollentem se altius: sibiq multum placentem: uani¬
tatis errorisq damnaret. ut proposita deniq difficultate¬

Expanded text:
decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille uertatur. quid enim, si, ut Furius dicebat, rapiatur uexetur exterminetur egeat, auferantur ei manus, effodiantur oculi, damnetur uinciatur uratur, miseris etiam modis necetur. perdetne suum praemium uirtus aut potius peribit ipsa? minime, sed et mercedem suam deo iudice accipiet et uiuet ac semper uigebit. quae si tollas, nihil potest in uita hominum tam inutile. tam stultum uideri esse quam uirtus: cuius naturalis bonitas et honestas docere nos potest animam non esse mortalem diuinumque illi a deo praemium constitutum. sed idcirco uirtutem ipsam deus sub persona stultitiae uoluit esse celatam, ut mysterium ueritatis ac religionis suae esset arcanum, ut has religiones sapientiamque terrenam extollentem se altius sibique multum placentem uanitatis errorisque damnaret, ut proposita denique difficultat
Abbreviated transcription (Latin):
exigit non acerbe. Erras uehementer: si putas ab homine prae¬
mium solui posse uirtuti. Cum ipse alio loco uerissime disseras:
huic uiro quas diuitias obiicies: quae imperia: quae Regna:
Qui ista putat humana: sua bona diuina iudicat. Quis ergo te sa¬
pientem Laeli putet: cum ipse tibi loquaris contraria: Et pau¬
lopost adimis uirtuti: quae dedisti. sed uidelicet ignoran¬
tia ueri facit incertam labantemq sententiam. Deinde qͦd
adiungis. Sed si aut ingrati uniuersi: aut inuidi multi. aut
inimici potentes: suis uirtutem premiis spoliant. o ꝗͣ fra¬
gilem ꝗͣ inanem uirtutem induxisti: si spoliari potest suo p̃¬
mio. Quae si bona sua diuina iudicat: ut aiebas: qui pos¬
sunt existere tam ingrati: tam inuidi: tam potentes qui
uirtutem spoliare ualeant: his bonis quae fuerint in eam col¬
lata diuinitus: Ne illa se inquit multis solatiis oblectat.¬
maximeq suo decore seipsam sustentat. Quibus solatiis: qͦ

Expanded text:
exigit non acerbe. erras uehementer, si putas ab homine praeexigit non acerbe. erras uehementer, si putas ab homine praemium solui posse uirtuti, cum ipse alio loco uerissime dixeris: huic tu uiro quas diuitias obicies? quae imperia? quae regna? qui ista putat humana, sua bona diuina iudicat. quis ergo te sapientem, Laeli, putet, cum ipse tibi loquare contraria et paulo post uirtuti adimas quae dedisti? sed uidelicet ignorantia ueri facit incertam labantemque sententiam. deinde quid adiungis? sed si aut ingrati uniuersi aut inuidi multi aut inimici potentes suis uirtutem praemiis spoliant, — o quam fragilem, quam inanem uirtutem induxisti, si spoliari praemio suo potest! quae si bona sua diuina iudicat, ut aiebas, qui possunt existere tam ingrati, tam inuidi, tam potentes, qui uirtutem spoliare ualeant iis bonis quae fuerint in eam conlata diuinitus? — ne illa se inquit multis solaciis oblectatmaximeque suo decore se ipsa sustentat. quibus solaciis? quo
Abbreviated transcription (Latin):
causa efficit: ut stultus esse uideatur qui egere:
aut mori malit: ꝗͣ noceat: uel eripiat aliquid alteri. quod hominẽ
morte deleri putant. ex eaq persuasione omnes tum uulgi: tum
etiam philosophoꝵ nascuntur errores. Si enim post mortem nihil su¬
mus: profecto stultissimi est hominis non huic uit & consulere: ut
sit ꝗͣ diutina et cõmodis omnibus plena. Quod qui faciet a iusticie
regula discedat necesse est. Si autem superest homini uita melior
et longior: quod et philosophoꝵ magnoꝵ argumentis: et uatum
responsis: et prophetarum diuinis uocibus discimus: hanc presen¬
tem cum suis bonis contemnere sapientis est: cuius omnis iactu¬
ra immortalitate pensatur. Apud Ciceronem idem ipse iusticiae
defensor Laelius uult inquit plane uirtus honorem. nec est uir¬
tutis ulla alia merces. Est plane et quidem uirtute dignissima
quam tu laeli nequaquam poteras suspicari. Nihil enim diuina¬
ꝵ noueras litterarum: quam tamen illa inquit accipit facile:

Expanded text:
causa efficit ut stultus esse uideatur qui egere aut mori malit quam noceat uel eripiat aliquid alteri, quod hominem morte deleri putant. ex qua persuasione omnes cum uulgi tum etiam philosophorum nascuntur errores. si enim post mortem nihil sumus, profecto stultissimi est hominis non huic uitae consulere, ut sit quam diutina et commodis omnibus plena. quod qui faciet, a iustitiae regula discedat necesse est. si autem superest homini uita melior et longior, quod et philosophorum magnorum argumentis et uatum responsis et prophetarum diuinis uocibus discimus, hanc praesentem cum bonis suis contemnere sapientis est, cuius omnis iactura inmortalitate pensatur. aput Ciceronem idem ille iustitiae defensor Laelius uult inquit paene uirtus honorem nec est uirtutis ulla alia merces. est plane et quidem uirtute dignissima, quam tu, Laeli, numquam poteras suspicari: nihil enim diuinarum noueras litterarum. quam tamen illa inquit accipit facile,
Abbreviated transcription (Latin):
lut occursu quodam refrenatur: ne aut teneritudinem
domicilii cum impetu ueniens attracta pestilenti aura coͣ¬
rumpat : aut totam nocendi uiolentiam internis receptacu¬
lis perferat. Ideoq etiam nares breuiter sunt apertae: q̃
idcirco sic nominantur: quia per eas uel odor uel spiritus
nare non desinit. Tamen haec fistula spiritalis non tantum
ad nares: uerum ad os quoq iter patet in extremis palati
regionibus: ubi se folles faucium spectantes UUam tollere
incipiunt in tumorem. Cuius rei causa et ratio non obscu-¬
ra est. Loquendi enim facultatem non haberemus: si sicut
gulae iter ad os tantum: ita gurgulio ad nares tantum
pateret. Aperuit igitur viam uoci diuina solertia ex
illa fistula spiritali: ut posset lingua ministerio suo fungi
et uocis ipsius in offensum tenorem: pulsibus suis in uer¬
ba concidere. Qui meatus si ali quo modo interceptꝰ sit:
mutum faciat necesse est. Errat enim profecto quis qͥl¬

Expanded text:
lut occursu quodam refraenatur, ne aut teneritulut occursu quodam refraenatur, ne aut teneritudomicilii cum impetu ueniens attracta pestilenti aura corrumpat aut totam nocendi uiolentiam internis receptaculis perferat. ideoque etiam nares breuiter sunt apertae: quae idcirco sic nominantur. quia per eas uel odor uel spiritus nare non desinit. tamen haec fistula spiritalis non tantum ad nares, uerum ad os quoque interpatet in extremis palati regionibus, ubi se tolles faucium spectantes uuam tollere incipiunt in tumorem. cuius rei causa et ratio non obscura est. loquendi enim facultatem non haberemus, si ut gulae iter ad os tantum, ita gurgulio ad nares tantum pateret. aperuit igitur uiam uoci diuina sollertia ex illa fistula spiritali, ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius inoffensum tenorem pulsibus suis in uerba concidere. qui meatus si aliquo modo intersaeptus sit, mutum faciat necesse est: errat enim profecto quisq
Abbreviated transcription (Latin):
randi respirandiq tractus: uitam sustentat in corpore. oͦ¬
niam ergo duo sunt in homine receptacula. Unum aeris qͦd
alit animam. alterum ciboꝵ quod alit corpus. duas eẽ
superior ab ore ad uentrem ferat. inferior a naribꝰ ad pulmo¬
nem. Quarum ratio et natura diuersa est. Ille enim qui
est ab ore transitus mollis effectus est: et qui semper clau¬
sus cohereat sibi: sicut os ipsum: quoniam potus et cibus
dimota et patefacta gula quia corporales sunt spatium si¬
bi transmeandi faciunt. Spiritus contra qui est incorpo¬
ralis ac tenuis: quia spatium sibi facere non poterat acce¬
pit uiam patentem: qui uocatur gurgulio. Is constat ex
ossibus flexuosis ac mollibus: quasi ex ãnulis in cicute
modum inuicem compactis et coherentibus: patetq sem¬
per hic transitus. Nullam enim requiem meandi habere
spiritus potest: quia is qui semper commeat demissa uti¬
liter de cerebro membri portione cui Uua nomen ẽ: ue¬

Expanded text:
randi, respirandique tractus, vitam sustentat in corpore. Quorandi, respirandique tractus, vitam sustentat in corpore. Quoniam ergo duo sunt in homine receptacula, unum aeris, quod alit animam, alterum ciborum, quod alit corpus, ut flectisuperior ab ore ad ventrem ferat, inferior a naribus ad pulmonem. Quarum ratio, et natura diversa est. Ille enim qui est ab ore transitus, mollis effectus est, et qui semper clausus cohaereat sibi, sicut os ipsum; quoniam potus, et cibus, dimota et patefacta gula, quia corporales sunt, spatium sibi transmeandi faciunt. Spiritus contra, qui est incorporalis, ac tenuis, quia spatium sibi facere non poterat, accepit viam patentem, quae vocatur gurgulio. Is constat ex ossibus flexuosis ac mollibus, quasi ex annulis in cicutae modum invicem compactis et cohaerentibus; patetque semper hic transitus. Nullam enim requiem meandi habere spiritus potest, quia is, qui semper commeat, demissa utiliter de cerebro membri portione, cui uva nomen est, ve
Abbreviated transcription (Latin):
EOUIT UR. necessario ut de internis quoq uisce¬
ribus dicere incipiam. quibus non pulchritudo: qͥa
sunt abdita: sed utilitas incredibilis attributa est. qͦniam
opus fuerat: ut terrenum hoc corpus succo aliquo de cibis
ac potibus aleretur. sicut terra ipsa hymbribus ac prui-¬
nis. Prouidentissimus artifex: in medio eius receptaculũ
cibis fecit: quibus concoctis et liquefactis uitales succos
membris omnibus dispartiret. Sed cum homo constet ex coͣ¬
pore atq anima: illud quod supradixi receptaculum soli cõ¬
pori praestet alimentum. animae uero aliam sedem dedit.
Fecit enim genus quoddam uiscerum molle atq rarum: qͦd
effuderetur simul spiritus: aut inflaret simul. Ideoq ne ple¬
num quidem uiscus effecit: sed inflabile atq aeris capax:
ut paulatim spiritum reciperet: dum uitalis uentus per il¬
lam spargitur raritatem: et eundem rursus paulatim red¬
deret: dum se ex illo explicat. Ipsa enim uicissitudo et spi¬

Expanded text:
equitur necessario, ut de internis quoque visceribus dicere incipiam: quibus non pulchritudo, quia sunt abdita, sed utilitas incredibilis attributa est, quoniam opus fuerat, ut terrenum hoc corpus succo aliquo de cibis ac potibus aleretur, sicut terra ipsa imbribus ac pruinis. Providentissimus artifex in medio ejus receptaculum cibis fecit, quibus concoctis et liquefactis, vitales succos membris omnibus dispertiret. Sed cum homo constet ex corpore atque anima, illud quod supra dixi receptaculum, soli corpori praestat alimentum: animae vero aliam sedem dedit. Fecit enim genus quoddam viscerum molle atque rarum, quoeffunderetur simul spiritus, aut inflaret simul. Ideoque ne plenum quidem viscus effecit, sed inflabile, atque aeris capax; ut paulatim spiritum reciperet, dum vitalis ventus per illam spargitur raritatem, et eumdem rursus paulatim redderet, dum se ex illo explicat. Ipsa enim vicissitudo flandi et spi
Abbreviated transcription (Latin):
Si domibus carent: ergo et concubitu. si concubitus ab
his abest et sexus femineus. In diis autem uidemus
et feminas esse: ergo dii non sunt. Dissoluat hoc argumẽ¬
tum: siquis potest. Ita enim res rem sequitur: ut haec ul¬
tima necesse sit confiteri. Sed ne illud quidem dissoluet
aliquis ex duobus sexibus: alter fortior est: alter in¬
firmior. Robustiores enim mares sunt: feminae imbe¬
cilliores. Imbecillitas autem non cadit in deum: er¬
go nec femineus sexus. Huic additur superioris argu¬
menti conclusio. ut dii non sint. qͦniã in diis et femĩȩ st.¬

Expanded text:
si domibus carent, ergo et concubitu, si concubitus ab si domibus carent, ergo et concubitu, si concubitus ab iis abest, et sexus igitur femininus. in diis autem uidemus et feminas esse: ergo dii non sunt. dissoluat hoc argumentum si quis potest. ita enim res rem sequitur, ut haec ultima necesse sit confiteri. sed ne illud quidem dissoluet aliquis: ex duobus sexibus alter fortior est, alter infirmior; robustiores enim mares sunt, feminae inbecilliores. inbecillitas autem non cadit in deum, ergo nec feminae sexus. huic additur superioris argumenti extrema illa conclusio, ut dii non sint, quoniam in diis et feminae s
Abbreviated transcription (Latin):
liberoꝵ: An tandem illi uenit in mentem ab alio expec¬
tes: alteri quod feceris. Et timet ne quis sibi faciat: qͦd
ipse saturno: At isti qui deos asserunt: uideant quomo¬
do respondeant huic argumento: quod inferemus. Si
duo sunt sexus deoꝵ: sequitur concubitus si coeunt:
et domos habeant necesse ẽ. Nec enim carent uirtu¬
te ac pudore: ut hoc promiscue: aut in propatulo faci¬
ant: sicut multa uidemus facere animalia. Si domos ha¬
bent: consequens est ut et urbes habeant. et quidem au¬
tore Nasone qui ait. Plebs habitat diuersa locis: hac frõ¬
te potentes Caelicolae clariq suos posuere penates. Si ha¬
bent urbes et agros igitur habebunt. lam quis non ui¬
det: quae sequantur: arare illos et colere quod quidẽ
uictus causa fit. ergo mortales sunt: quod argumentũ
retrouersum idem ualet. Si enim agros non habent: ne
urbes quidem. Si urbes non habent ne domos quidẽ.

Expanded text:
liberorum? an tandem illi venit in mentem: Ab alio expecliberorum? an tandem illi venit in mentem: Ab alio expectes, alteri quod feceris, et timet, ne quis sibi faciat, quod ipse Saturno? » At isti, qui deos asserunt, videant quomodo respondeant huic argumento quod inferemus: Si duo sunt sexus deorum, sequitur concubitus; et si coeunt, et domos habeant necesse est, nec enim carent virtute ac pudore, ut hoc promiscue aut in propatulo faciant, sicut muta videmus facere animalia. Si domos habent, consequens est ut et urbes habeant, et quidem auctore Nasone qui ait: Plebs habitat diversa locis; hac fronte potentes Coelicolae clarique suos posuere penates. Si habent urbes, et agros igitur habebunt. Jam, quis non videat quae sequantur? arare illos, et colere: quod quidem victus causa fit. Ergo mortales retrouersus idem ualet. si enim agros non habent, ne urbes quidem, si urbes non habent, ne domos quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
nec enim uincuntur ab hominibus fecunditate. Igitur de¬
orum innumerabilium plena sunt omnia nullo scilicet mo¬
riente. Nam cum hominum uis incredibilis numerus sit
in estimabilis: quos tamen sicuti nascuntur: mori necesse
esse: quid deorum esse tandem putemus qui tot saecu¬
lis nati sunt: immortalesq manserunt: Cur ergo tam
pauei coluntur: nisi forte arbitramur non generandi
causa: sed tantũmodo capiendae uoluptatis duos esse
sexus deorum: et ea exercere quae homunculos et
facere et pati pudet. Cum uero dicantur aliqui ex ali¬
quibus nati. Consequens est ut semꝑ nascantur: siqͥdẽ
aliquando sunt nati: uel si aliquando nasci desierunt.
scire non conuenit cur aut quando desierĩt. Non ille¬
pide Seneca in librio moralis philosophiae. ouid ergo c̃ in¬
quit quare apud poetas fallacissimus iupiter desierit li¬
beros tollere : Utrum sexagenarius factus est: et illi
Lex Pappia fabulam imposuit: An impetrauit ius trium

Expanded text:
nec enim vincuntur ab hominibus fecunditate. Igitur denec enim vincuntur ab hominibus fecunditate. Igitur deorum innumerabilium plena sunt omnia, nullo scilicet moriente. Nam cum hominum vis incredibilis, numerus sit inaestimabilis, quos tamen, sicuti nascuntur, mori necesse est; quid deorum esse tandem putemus, qui tot saeculis nati sunt, immortalesque manserunt? Cur ergo tam pauci coluntur? nisi forte arbitramur, non generandi causa, sed tantummodo capiendae voluptatis duos esse sexus deorum; et ea exercere, quae homunculos et facere et pati pudet. Cum vero dicantur aliqui ex aliquibus nati, consequens est, ut semper nascantur; siquidem aliquando sunt nati: vel, si aliquando nasci desierunt, scire nos convenit, cur aut quando desierint. Non illepide Seneca in libris moralis Philosophiae: « Quid ergo est, inquit, quare apud poetas salacissimus Jupiter desierit liberos tollere? Utrum sexagenarius factus est, et illi lex Papia fibulam imposuit? an impetravit jus trium
Abbreviated transcription (Latin):
tentus: sed supersunt adhuc multa suscepto operi necessaria
Nam quanuis ipso religionum capite destructo uniuersa su¬
stulerim: libet tamen persequi caetera et redarguere ple¬
nius inueteratam persuasionem: ut tandem homines pude¬
at suoꝵ ac peniteat errorum. Magnum hoc opus et hoĩe
dignum Religionum animos nodis exoluere pergo. Ut ait
Lucretius. qui quidem hoc efficere non poterat: quia ni¬
hil ueri afferebat. Nostrum est hoc officium: qui et ueꝵ
deum asserimus: et falsos refutamus. Illi ergo qui poetas
finxisse de diis fabulas opinantur: et deas feminas esse
credunt: et colunt. reuoluuntur imprudentes ad id quod
negauerant: coire illos ac parere. Nec enim fieri potest
quin duo sexus generandi causa sint instituti. Recep¬
ta uero sexuum diuersitate: non intelligunt consequẽs
esse: ut concipiant quod in deum cadere non põt. sed
ut isti putant. nam et iouis ẽẽ filios dicunt et caeteroꝵ
deoꝵ. Nascuntur ergo et quotidie quidem dii noui:

Expanded text:
tentus; sed supersunt adhuc multa suscepto operi necessaria. Nam quam vis ipso religionum capite destructo, universa sustulerim, libet tamen prosequi caetera, et redarguere plenius inveteratam persuasionem, ut tandem homines suorum pudeat ac poeniteat errorum. Magnum hoc opus, et homine dignum. Relligionum animos nodis exsolvere pergo, ut ait Lucretius, qui quidem hoc efficere non poterat, quia nihil veri afferebat. Nostrum est hoc officium, qui et verum Deum asserimus, et falsos refutamus. Illi ergo, qui poetas finxisse de diis fabulas opinantur, et deas feminas et esse credunt et colunt, revolvuntur imprudentes ad id quod negaverant, coire illos, ac parere. Nec enim fieri potest, quin duo sexus generandi causa sint instituti. Recepta vero sexuum diversitate, non intelligunt consequens esse, ut concipiant: quod in Deum cadere non potest. Sed sit ut isti putant; nam et Jovis esse filios dicunt, et caeterorum deorum. Nascuntur ergo et quotidie quidem dii novi,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ipsa nuditas hominis mire ad pulchritudinem ua¬
leat: non tamen etiam capiti congruebat. Texit ergo illud
pilo. Et quia in summo futurum erat quasi summum aedifi
cii culmen ornauit. Qui ornatus non est in orbem coactus:
aut in figuram pilei teres factus: ne quibusdam partibus
nudis esset informis: sed alibi infusus: alibi retractus pro
cuius libet Loci decentia. Frons ergo uallata per circuitũ:
et a temporibus effusi ante aures capilli: et earum sum¬
mae partes in coronae modum cinctae: et occipitium om¬
ne contectum: speciem miri decoris ostentat. lam barbae
ratio incredibile est: ꝗͣtum conferat ad dinoscendam corpo¬
ꝵ maturitatem: uel ad differentiam sexus: uel ad decorem
uirilitatis ac roboris. ut uideatur omnino non constatura
fuisse totius corporis ratio: si quicꝗͣ aliter esset effectum.

Expanded text:
tamen cum ipsa nuditas hominis mire ad pulchritudinem uatamen cum ipsa nuditas hominis mire ad pulchritudinem ualeat, non tamen etiam capiti congruebat. texit ergo illud pilo et quia in summo futurum ecii culmen ornavit: qui ornatus non est in orbem coactus, aut in figuram pilei teres factus, ne quibusdam partibus nudis esset informis, sed alicubi effusus, alicubi retractus pro cujuslibet loci decentia. Frons ergo vallata per circuitum, et a temporibus effusi ante aures capilli, et earum summae partes in coronae modum cinctae, et occipitium omne contectum, speciem miri decoris ostentant. Jam barbae ratio incredibile est quantum conferat, vel ad dignoscendam corporum maturitatem, vel ad differentiam sexus, vel ad decorem virilitatis ac roboris; ut videatur omnino non constatura fuisse totius operis ratio, si quidquam aliter esset effectum.
Abbreviated transcription (Latin):
uideri necesse sit. Ut si elephanto ceruicem prolixam
tribuas: aut camelo breuem. Uel si serpentibus pedes:
aut pilos addas. in quibus porrecti aequaliter corporis
longitudo nibil aluid exhibeat: nisi maculio terga distic̃ti.
et squamaꝵ leuitate suffulti: in lubricos tractus sinuosis
fexibus Laberentur. In quadrupedibus autem idem opi¬
fex contextum spin&e. a summo capite deductum longi
extra corpus eduxit et acuminauit in caudam: ut ob
scen& corporis partes: uel propter feditatem tegeretur.
uel propter teneritudinem munirentur. ut animalia q̃¬
dam minuta et nocentia: motu eius arcerentur a corpo¬
re. Quod membrum si detrahas: imperfectum fit animal
ac debile. Ubi autem ratio et manus est: tam non est id
necessarium: ꝗͣ indumentum piloꝵ. Adeo in suo quaęq ge¬
nere aptissime congruunt: ut neq: nudo quadrupede.
neq homine tecto excogitari quicquam turpius possit. Cũ

Expanded text:
uideri necesse sit? ut si elephanto ceruicem prolixam uideri necesse sit? ut si elephanto ceruicem prolixam tribuas aut camelo breuem uel si serpentibus pedes aut pilos addas, in quibus porrecti aequaliter corporis longitudo nihil aliud exigebat nisi ut maculis terga distincti et squamarum leuitate suffulti in lubricos tractus sinuosis flexibus laberentur. in quadrupedibus autem idem opifex contextum spinae a summo capite deductum longius extra corpus eduxit et acuminauit in caudam, aut ut obscenae corporis partes uel propter foeditatem tegerentur uel propter teneritudinem munirentur aut ut animalia quaedam minuta et nocentia motu eius arcerentur a corpore: quod membrum si detrahas, inperfectum fit animal ac debile. ubi autem ratio et manus est, tam non est id necessarium quam indumentum pilorum: adeo in suo quaeque genere aptissime congruunt, ut neque nudo quadrupede neque homine tecto excogitari quicquam turpius possit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
quae spirant eadem series et ordo membroꝵ est. Primũ
enim caput et huic annexa ceruix. Item collo pectus ad¬
iunctum: et ex eo prominentes armi: adherens pectori
uenter. item uentri subnexa genitalia. Ultimo loco foe¬
mora pedesq. Nec solum membra suum tenorem: ac sitũ
in omnibus seruant: sed etiam partes membroꝵ. Nam in u-¬
no capite ipso certam sedem possident aures: certam oculi:
nares item: os quoq et in eo dentes et lingua. Quae om¬
nia cum sint eadem in omnibus animantibus: tamen infi-¬
nita et multiplex diuersitas figuratoꝵ est. ꝙ ea quae di¬
xi aut productiora: aut contractiora liniamentis uarie
differentibus compr aehensa sunt. Quid illud nonne diui¬
num : quod in tanta uiuentium multitudine: unũ quodq
animal in sui genere et specie pulcherrimum ẽ: Ut si
quid uicissim de altero in alterum transferatur. nihil
impeditius ad utilitatem: nihil deformius ad aspectum

Expanded text:
quae spirant eadem series et ordo membrorum est: primum quae spirant eadem series et ordo membrorum est: primum enim caput et huic adnexa ceruix, item collo pectus adiunctum et ex eo prominentes anni, adhaerens pectori uenter, item uentri subnexa genitalia, ultimo loco femina pedesque. nec solum membra suum tenorem ac situm in omnibus seruant, sed etiam partes membrorum. nam in uno capite ipso certam sedem possident aures, certam oculi, nares item, os quoque et in eo dentes et lingua. quae omnia cum sint eadem in cunctis animantibus, tamen infinita et multiplex diuersitas figurarum est, quod ea quae dixi aut productiora aut contractiora liniamentis uarie differentibus conprehensa sunt. quid ? illud nonne diuinum, quod in tanta uiuentium multitudine unum quodque animal in sui generis specie pulcherrimum est, ut si quid uicissim de altero in alterum transferatur, nihil inpeditius ad utilitatem, nihil deformius ad aspectum
Abbreviated transcription (Latin):
EUS. igitur solidamenta corporis: quae ossa di¬
cuntur: nodata et adiuncta inuicem neruis alli-¬
gauit: atq constrinxit. quibus mens si excurrere aut re¬
sistere uelit: tanꝗͣ retinaculis uteretur: et quidem nullo
labore: nulloq conatu. sed minimo nutu totius corpo¬
ris molem temperaret ac flecteret. haec autem uisceri-¬
bus operuit: ut quem cunq locum decebat: ut q soli¬
da ossa conclusa tegerentur. Item uisceribus ipsis ue¬
nas admiscuit: quasi riuos per corpus omne diuisos:
per quae discurrens humor et sanguis uniuersa mẽbra
succis uitalibus irrigaret. et ea uiscera formata in eũ
modum qui unicuiq generi ac loco aptus fuit: suꝑ iec¬
ta pelle contexit. Quam uel sola pulchritudine deco¬
rauit: uel setis adoperuit: uel squamis muniuit: uel plu¬
mis insignibus adornauit. Ilud uero commentum dei
mirabile ꝙ una dispositio et unus habitus innumerabiles
animantium perferat uarietates. Nam in omnibus fere

Expanded text:
eus igitur solidamenta corporis quae ossa dicuntur nodata et adiuncta inuicem neruis adligauit atque constrinxit, quibus mens, si aut excurrere aut resistere uellet, tamquam retinaculis uteretur et quidem nullo labore nulloque conatu, sed uel minimo motu totius corporis molem temperaret ac flecteret. haec autem uisceribus operuit ut quemque locum decebat, ut quae solida essent, conclusa tegerentur. item uisceribus ipsis uenas admiscuit quasi riuos per corpus omne diuisos, per quas discurrens umor et sanguis uniuersa membra sucis uitalibus inrigaret, et ea uiscera formata in eum modum qui uni cuique generi ac loco aptus fuit, superiecta pelle contexit: quam uel sola pulchritudine decorauit uel setis adoperuit uel squamis muniuit uel plumis insignibus adornauit. illud uero commentum dei mirabile, quod una dispositio et unus habitus innumerabiles imaginum praeferat uarietates. nam in omnibus fere
Abbreviated transcription (Latin):
nocere possunt: nisi iis quos habent in sua potestate: Deni¬
q affirmat eos Hermes: qui cognouerunt deum non tan¬
tum ab incursibus demonum tutos esse: uerunetiam ne fa¬
to quidem teneri. Mi& inquit ΦUAXΚΝEUCΕΡEΙΑ. EΥ¬

Expanded text:
nocere possunt, nisi iis, quos habent in sua potestate? Deninocere possunt, nisi iis, quos habent in sua potestate? Denique affirmat eos Hermes, qui cognoverint Deum, non tantum ab incursibus daemonum tutos esse, verum etiam ne fato quidem teneri. Μία inquit, φυλακὴ εὐσέβεια·
Abbreviated transcription (Latin):
UARUM. omnium fallaciarum ratio expertibus ue¬
ritatis obscura est. Prodesse enim eos putant: cum no¬
cere desinunt: qui nibil aliud possunt ꝗͣ nocere. Dicat fortas¬
se aliquis colendos esse ergo ne noceant: siquidem possunt
nocere. Nocent illi quidem: sed iis a quibus timentur: qͦs
manus dei potens et excelsa non protegit: qui prophani sunt
a sacramento ueritatis. lustos autem idest cultores dei metu¬
unt: cuius nomine adiurati de corporibus excedunt: quoꝵ
uerbis tanꝗͣ flagris uerberati: non modo demonas esse se cõ¬
fitentur : sed etiam nomina sua edunt: illa quae in templis
adorantur. quod plerunq coram cultoribus suis faciunt.
non utiq in opprobrium religionis: sed honoris sui: quia
nec deo per quem adiurantur: nec iustis quoꝵ uoce tor¬
quentur.: mentiri possunt. ltaq maximis saepe ululatibꝰ
editis: uerberari se et ardere: et iam iamq exire proclamãt
antum habet dei cognitio ac iusticia potestatis. Cui ergo

Expanded text:
uarum omnium fallaciarum ratio expertibus veritatis obscura est. Prodesse enim eos putant, cum nocere desinunt, qui nihil aliud possunt quam nocere. Dicat fortasse aliquis, colendos esse ergo, ne noceant, siquidem possunt nocere. Nocent illi quidem, sed iis, a quibus timentur, quos manus Dei potens et excelsa non protegit, qui profani sunt a sacramento veritatis. Justos autem, id est cultores Dei, metuunt, cujus nomine adjurati de corporibus excedunt: quorum verbis, tanquam flagris verberati, non modo daemonas se esse confitentur, sed etiam nomina sua edunt, illa, quae in templis adorantur, et quod plerumque coram cultoribus suis faciunt; non utique in opprobrium religionis et honoris sui, quia nec Deo per quem adjurantur, nec justis, quorum voce torquentur, mentiri possunt. Itaque maximis, saepe ululatibus editis, verberari se et ardere, et jam jamque exire proclamant: tantum habet Dei cognitio ac justitia potestatis! Cui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
est dei. Asclepius autem auditor eius eandem sententiam
latius explicauit in illo sermone profecto quem scripsit ad Re¬
gem. Uterq uero demonas esse affirmat inimicos et Uexa¬
tores hominum. quos ideo Trimegistus &EΛΟUO TOΡupo
lestibus deprauatos terrenos esse cepisse. Capitulum.x¬

Expanded text:
. Asclepius quoque auditor eius eandem sententiam latius explicauit in illo sermone perfecto quem scripsit ad regem. uterque uero daemonas esse adfirmat inimicos et uexatores hominum, quos ideo Trismegistus ἀγγέλους lestibus deprauatos terrenos esse coepisse. Eorum
Abbreviated transcription (Latin):
UID. ergo: Nibilne illi simile praeconditio naturae.¬
cipiunt : lmmo permulta: et ad uerum frequẽter
accedunt. sed nihil ponderis habent illa praecepta: quia sũt
humana: et autoritate maiori idest diuina illa carent. Ne¬
mo igitur credit: quia tam se hominem putat esse qui au¬
dit: ꝗͣ est ille qui praecipit. Praeterea nibil apud eos certi
est: nibil qđ a scientia ueniat. Sed cum omnia coniecturis
agantur: multa etiam diuersa et uaria proferantur. stultis¬
simi est hominis praeceptis eoꝵ uelle parere. quae utrum
uera sint an falsa: dubitatur. et ideo nemo paret: quia nemo
uult ad incertum Laborare. Uirtutem ẽẽ Stoici aiunt: quȩ
sola efficiat uitam beatam. Nihil potest uerius dici. Sed ꝗd
si cruciabitur: aut dolore afficietur: Poterit ne quisꝗͣ in

Expanded text:
uid ergo? nihilne illi simile praecipiunt? immo permulta, et ad uerum frequenter accedunt, sed nihil ponderis habent illa praecepta, quia sunt humana et auctoritate maiore id est diuina carent. nemo igitur credit, quia tam se hominem putat esse qui audit, quam est ille qui praecipit. praeterea nihil aput eos certi est, nihil quod a scientia ueniat, sed cum omnia coniecturis agantur, multa etiam diuersa et uaria proferantur, stultissimi est hominis praeceptis eorum uelle parere, quae utrum uera sint an falsa dubitatur: et ideo nemo paret, quia nemo uult ad incertum laborare. uirtutem esse Stoici aiunt, qusola efficiat vitam beatam. Nihil potest verius dici. Sed quid, si cruciabitur aut dolore afficietur? Poteritne quisquam in
Abbreviated transcription (Latin):
q peruersae potestatis cum uim sentirent uirtuti repugnã¬
tem: nomen ignorarent: fortun&e uocabulum sibi in ane
finxerunt. Quod ꝗͣlonge a sapientia sit remotum: decla¬
rat iuuenalis hĩs uersibus. Nullum numen abest si sit
prudentia: sed nos. Te facimus fortuna deam: caeloq loca¬
mus. Stulticia igitur et error et caecitas. et ut Cicero
ait ignoratio rerum atq causarum: natur&e ac fortunae
nomina induxit. Sed ut aduersarium suum nesciunt:
sic nec uirtutem quidem sciunt: cuius scientia ab aduẽ¬
sarii notione descendit: quae sic conuineta ẽ cum sapi-¬
entia: ut uel ipsi aiunt eadem ipsa sapientia ẽ: ignorẽt
necesse est in quibus rebus sita sit. Nemo enim potest
ueris armis instrui: si hostem contra quem fuerit armã¬
dus: ignorat. nec aduersarium uincere: qui in dimicã¬
do non hostem uerum: sed umbram petit. Prosternetur
enim qui alio intentus: uenientem uitalibus suis ictum

Expanded text:
que perversae potestatis cum vim sentirent virtuti repugnanque perversae potestatis cum vim sentirent virtuti repugnantem, nomenque ignorarent, fortunae vocabulum sibi inane finxerunt. Quod quam longe a sapientia sit remotum, declarat Juvenalis his versibus: Nullum numen abest, si sit prudentia: sed nos Te facimus, Fortuna, deam, coeloque locamus. Stultitia igitur, et error, et caecitas, et, ut Cicero ait, ignoratio rerum atque causarum, Naturae ac Fortunae nomina induxit. Sed ut adversarium suum nesciunt: sic nec virtutem quidem sciunt, cujus scientia ab adversarii notione descendit. Quae si conjuncta est cum sapientia, vel, ut ipsi dicunt, eadem ipsa sapientia est, ignorent necesse est in quibus rebus sita sit. Nemo enueris armis instrui, si hostem contra quem fuerit armandus ignorat, nec aduersarium uincere qui in dimicando non hostem uerum, sed umbram petit. prosternetur enim qui alio intentus uenientem uitalibus suis ictum
Abbreviated transcription (Latin):
qui sit inimicus bonis: hostisq iusticiae. qui contraria
faciat ꝗͣ deus: cuius inuidiae causam in secundo libro
explicamus. Hic ergo insidiatur uniuersis: sed eos qui
nesciunt deum: errore impedit: stultia obruit: tenebriᷤ
circunfudit: ne quis possit ad diuini nominis ꝑuenire
noticiam. in quo uno et sapientia continetur: et uita ꝑ¬
petua. Eos autem qui deum sciunt: dolis et astutia ag¬
greditur: ut cupiditate ac libidine irreuat: aut pecca-¬
tis blandientibus deprauatos impellat ad mortem: uel
si dolo nihil profecerit: uiolentia deiicere conatur. Idcir¬
co enim in primordiis transgressionis non statim ad pe¬
nam detrusus a deo est: ut hominem malicia sua exerce¬
at ad uirtutem. quae nisi agitetur: nisi assidua uexa¬
tione roboretur: nõ potest esse perfecta. Siquidẽ uir¬
tus est perferendoꝵ maloꝵ fortis ac inuicta patientia.
Ex quo fit: ut uirtus nulla sit: si aduersarius desit. Nuius ita¬

Expanded text:
qui sit inimicus bonis hostisque iustitiae, qui contqui sit inimicus bonis hostisque iustitiae, qui contfaciat, quam Deus, cujus invidiae causam in secundo libro explicavimus. Hic ergo insidiatur universis; sed eos, qui nesciunt Deum, errore impedit, stultitia obruit, tenebris circumfundit, ne quis possit ad divini nominis pervenire notitiam, in quo uno et sapientia continetur, et vita perpetua. Eos autem, qui Deum sciunt, dolis et astu aggreditur, ut cupiditate ac libidine irretiat, ac peccatis blandientibus depravatos impellat ad mortem; vel, si dolo nihil profecerit, vi et violentia dejicere conatur. Idcirco enim in primordiis transgressionis non statim ad poenam detrusus a Deo est, ut hominem malitia sua exerceat ad virtutem: quae nisi agitetur, ni assidua vexatione roboretur, non potest esse perfecta; siquidem virtus est perferendorum malorum fortis ac invicta patientia. Ex quo fit, ut virtus nulla sit, si adversarius desit. Hujus ita
Abbreviated transcription (Latin):
omnia uel si tantum mala immittit: Aliquid causae
proferant: cur si dea sit hominibus inuideat. eosq ꝑdi¬
tos cupiat: cum abiis religiose colatur. Cur aequior sit
malis: iniquior autem bonis: cur insidietur. affligat: de¬
cipiat: decipiat: et exterminet. Quis illam generis homi
malam sortita sit potestatem: ut res cunctas ex libidine
magis ꝗͣ ex uero celebret obscuretq. Haec inꝗͣ philosophos
inquirere oportuit: potius ꝗͣ temere innocentem accu¬
sare fortunam: quae etiam si sit aliqua: nihil tamen af¬
ferri ab iis potest: cum hominibus tam inimica sit: ꝗͣ pu¬
tatur. Itaq illae omnes orationes quibus iniquitatem
fortunae Lacerant: suasq uirtutes contra fortunam su¬
perbissime iactant. nihil sunt alud: ꝗͣ delyramẽta incõ¬
sideratae Leuitatis. Quare non inuideant nobis quibꝰ
aperuit ueritatem deus: qui sicut scimus nihil ẽẽ for¬
tunam: ita scimus esse prauum ac subdolum spiritu:

Expanded text:
omnia? Vel, si tantum mala immittit, aliquid causae omnia? Vel, si tantum mala immittit, aliquid causae proferant, cur, si dea sit, hominibus invideat, eosque petos cupiat, cum ab his religiose colatur: cur aequior sit malis, iniquior autem bonis: cur insidietur, affligat, decipiat et exterminet: quis illam generi hominumalam sortita sit potmagis quam ex uero celebret obscuretque. haec, inquam, philosophos inquirere oportuit potius quam temere innocentem accusare fortunam: quae etiamsi sit aliqua, nihil tamen adferri ab iis potest, cur hominibus tam inimica sit quam putatur. itaque illae omnes orationes quibus iniquitatem fortunae lacerant suasque uirtutes contra fortunam superbissime iactant, nihil sunt aliut quam deliramenta inconsideratae leuitatis. quare non inuideant nobis, quibus aperuit ueritatem deus: qui sicut scimus nihil esse fortunam, ita scimus esse prauum ac subdolum spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
conatur efficere. hoc putauit esse clarum quod illi eẽ
debuit uelmaxime dubium. nam sapienti omnino falsũ
ẽ. Ouis inquit nescit : Ego uero nescio. Doceat me: si po¬
test: quãe sit illa uis: qui flatus iste: et qui reflatus. Tur¬
pe igitur est hominem ingeniosum id dicere. quod si ne¬
ges: probare non possit. Postremo qđ is qui dicit assensus
esse retinendos: ꝙ stulti sit hominis rebus incognitis te¬
mere assentire. is inꝗͣ plane uulgi et imperitoꝵ opinio¬
nibus credidit. qui fortunam putant esse: quae tribuit¬
hominibus bona et mala. Nam simula crum eius cum copia
et gubernaculo fingunt: tanꝗͣ haec et opes tribuat: et hu¬
manaꝵ rerum regimen obtineat. Cui opinioni et Uir-¬
gilius assensit: qui fortunam omnipotentem uocat. Et
Nistoricus qui ait. sed profecto fortuna in omni re domi¬
natur. Quid ergo caeteris diis loci superest: Cur non aut
ipsa regnare dicitur: si plus potest: aut sola colitur: si

Expanded text:
conatur efficere, hoc putavit esse clarum, quod illi esse conatur efficere, hoc putavit esse clarum, quod illi esse debuit vel maxime dubium; nam sapienti omnino falsum est. Quis, inquit, nescit? Ego vero nescio. Doceat me, si potest, quae sit illa vis, qui flatus iste, et qui reflatus. Turpe igitur est, hominem ingeniosum dicere id, quod, si neges, probare non possit. Postremo, quod is, qui dicit assensus esse retinendos, quod stulti sit hominis, rebus incognitis temere assentiri, is plane vulgi et imperitorum opinionibus credidit, qui fortunam putant esse, quae hominibus tribuat bona et mala. Nam simulacrum ejus cum copia et gubernaculo fingunt, tamquam haec et opes tribuat, et humanarum rerum regimen obtineat. Cui opinioni et Virgilius assentit, qui fortunam omnipotentem vocat; et historicus, qui ait: Sed profecto fortuna in omni re dominatur. Quid ergo caeteris diis loci superest? Cur non aut ipsa regnare dicitur, si plus potest; aut sola colitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
tuna ergo perse nihil est: nec sic habendum ẽ: tan¬
ꝗͣ sit in aliquo sensu. Siquidem fortuna est accidentium
rerum subitus atq inopinatus euentus. Uerum philosophi ne
aliquando non errent: in re stulta uolunt esse sapientes:
qui fortune sexum mutant. eamq non deam sicut uul-¬
gus: sed deum esse dicunt. Eundem tamen interdum natu¬
ram: interdum fortunam uocant. Quid multa inquit idẽ
Cicero: efficiat in opinata nobis propter obscuritatem igno¬
rationemq causaꝵ: Cur igitur causas ignorent: propter
quas fiat aliquid: et ipsum qui faciat ignorent. necesse
est. Idem in opere ualde serio: in quo praecepta uitae de¬
prompta exphilosophia filio dabat. Magnam inquit eẽ
fortun e uim in utranq partem quis nesciat: Nam et
cum prospero flatu eius utimur: ad exitus peruenimꝰ¬
optatos. Et cum reflauerit: affligimur. Primum qui ne¬
gat sciri posse quicꝗͣ. sic hoc dixit: tanquam et ipse et
omnes sciant.Deinde qui etiam quae clara sunt: dubia

Expanded text:
tuna ergo per se nihil est: nec sic habendum est, tamquam sit in aliquo sensu, siquidem fortuna est accidentium rerum subitus atque inopinatus euentus. uerum philosophi, ne aliquando non errent, in re stulta uolunt esse sapientes: qui fortunae sexum mutant eamque non deam sicut uulgus, sed deum esse dicunt. eundem tamen interdum naturam, interdum fortunam uocant, quod multa inquit idem Cicero efficiat inopinata nobis propter obscuritatem ignorationemque causarum. cum igitur causas ignorent propter quas fiat aliquid, et ipsum qui faciat ignorent necesse est. idem in opere ualde serio, in quo pritecepta uitae deprompta ex philosophia filio dabat, magnam inquit esse fortunae uim in utramque partem quis nescit? nam et cum prospero flatu eius utimur, ad exitus peruenimoptatos; et, cum reflaverit, affligimur. » Primum, qui negat sciri posse quidquam, sic hoc dixit, tamquam et ipse, et omnes sciant. Deinde, qui, etiam quae clara sunt, dubia
Abbreviated transcription (Latin):
stea ueniet: dabunt deo alapas manibus incestis: et oribus
immundis: expuent saliuas uenenosas: dabit autem in uer-¬
bera omnino innocens dorsum. Item de silentio eius quodus-
q ad mortem pertinaciter tenuit. Esaias sic loquutus est. Si¬
cut ouis ad immolandum ductus est: et sicut agnus coram
tondentibus sine uoce: sic non aperuit os suum. Et Sibylla su¬

Expanded text:
stea veniet. Dabunt Deo alapas manibus incestis. Et oribus immundis exspuent salivas venenosas. Dabit autem in verbera omnino innocens dorsum. ue ad mortem pertinaciter tenuit, Esaias iterum sic locutus est: sicut ouis ad immolandum adductus est et sicut agnus coram tondentibus sine uoce, sic non aperuit os suum. et Sibylla su
Abbreviated transcription (Latin):
minus terrae huic et domui huic haec mala : Et dicet quia
reliquerunt dominum deum suum: et persecuti sunt Regẽ
suum dilectissimum deum: et cruciauerunt illum in humilita¬
te magna: propter hoc importauit illis deus mala haec. Capͫ.
sepultura et resurrectione. Et a quibus testimoniis propheta¬

Expanded text:
minus terrae huic et huic domui haec mala? Et dicent: Quia minus terrae huic et huic domui haec mala? Et dicent: Quia reliquerunt Dominum Deum suum, et persecuti sunt regem suum dilectissimum Deo, et cruciaverunt illum in humilitate magna, propter hoc importavit illis Deus mala haec. CAPUT sepultura et resurrectione; atqu
Abbreviated transcription (Latin):
titur. Ta charias etiam sic tradidit. Et intuebuntur
quem transfixerunt. Item Dauid in psalmo. xxi. Effode¬
runt manus meas et pedes meos: dinumerauerũt omnia
ossa mea. Ipsi autem contemplati sunt: et uiderunt me: et di-¬
uiserunt sibi uestimenta mea: et super uestem meam miserũt
sortem. Quae utiq propheta non deseloquutus ẽ. fuit .N.
Rex: et nunquam illa perpessus est. Spiritus dei pet illum lo¬
quebatur: qui fuerat illa passurus post annos mille et quinqua¬
ginta. Tot enim colliguntur anni a Regno Dauid usq ad cru¬
cem cbristi. Sed et Salomon filius eius qui Hierosolimam cõ¬
didit: eam ipsam perituram esse in ulctionem sancte crucis
prophetauit: quod si auertimini a me dicit dominus: et non
custodieritis ueritatem meam: reiiciam istael a terra: quam
dedi illis: et domus haec erit deserta: et omnis qui transibit
per illam admirabitur: et dicet. propter quam rem fecit do¬

Expanded text:
titur. Zacharias etiam sic tradidit: et intuebunturtitur. Zacharias etiam sic tradidit: et intuebunturquem transfixerunt. item Dauid in psalmo XXI: effoderunt manus meas et pedes meos, di-numerauerunt omnia ossa mea: ipsi autem contemplati sunt et uiderunt me et diuiserunt uestimenta mea sibi et super uestem meam sortem miserunt. quae utique propheta non de se locutus est. fuit enim rex et numquam illa perpessus est, sed spiritus dei per eum loquebatur, qui fuerat illa passurus post annos mille et quinquaginta, tot enim colliguntur anni a regno Dauid usque ad crucem Christi. sed et Solomon filius eius, qui Hierosolymam condidit, eam ipsam perituram esse in ultionem sanctae crucis prophetauit: quodsi auertimini a me, dicit dominus, et non custodieritis ueritatem meam, reiciam Israhel a terra quam dedi illis, per illam, admirabitur, et dicet: Propter quam rem fecit Do
Abbreviated transcription (Latin):
propter facinora illorum traditus est. Dauid quoq in psal
mo.xiiii.Captabunt in animam iusti: et sanguinem inno¬
centem condemnabunt. et factus est mihi dominus in refu¬
gium. Et Hieremia. Domine significa mihi et cognoscam
tunc uidi meditationes eorum. ego sicut agnus sine ma¬
cula perductus sum ad uictimam in me cogitauerunt
cogitationem dicentes.Uenite mittamus lignum in pa-¬
nem eius: et eradamus e terra uitam eius: et nomen eus
non erit in memoria amplius. Lignum autem crucem
significat: et panem corpus eius: quia ipse est cibus et
uita omnium qui credunt in carnem quam portauit: et
in crucem qua pependit. De qua tamen apertius ipse Moy¬
ses in Deuteronomio ita praedicauit. Et erit pendens ui¬
ta tua ante oculos tuos: et timebis die ac nocte: et nõ cre¬
des uitae tuae. Idem rursus in numeris. Non quasi homo
dominus suspendetur. neq quasi filius hominis minas pa¬

Expanded text:
propter facinora illorum trapropter facinora illorum tramo XCIII: captabunt in animam iusti et sanguinem innocentem condemnabunt, et factus est mihi dominus in refugium. item Hieremias: domine, significa mihi, et cognoscam. tunc uidi meditationes eorum: ego sicut agnus sine malitia perductus sum ad uictimam: in me cogitauerunt cogitationem dicentes: uenite, mittamus lignum in panem eius et eradamus a terra uitam eius et nomen eius non erit in memoria amplius. lignum autem crucem significat et panem corpus eius, quia ipse est cibus ac uita omnium qui credunt in carnem quam portauit et in crucem qua pependit. de qua tamen apertius ipse Moyses in Deuteronomio ita praedicauit: et erit pendens uita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte et non credes uitae tuae, idem rursus in Numeris: non quasi homo dominus suspenditur neque quasi filius hominis minas pa
Abbreviated transcription (Latin):
dest tu enim stulta deum tuum non cognouisti: ludentem
mortalium mentibus: sed et spinis coronasti corona: horri¬
dumq fel miscuisti. Fore autem ut iudei manus inferrẽt
deo suo eumq interficerent. testimonia prophetaꝵ haec
antecesserunt. Apud Nesdram ita scriptum est. Et dixit
Esdras adpopulum. Hoc pasca saluator noster est:et refu¬¬
gium nostrum cogitate: et ascendat in cor uestrum: quoniã
habemus humiliare eum in signo: et posthaec sperabimus in eum.
ne deseratur hic locus in aeternum tempus dicit dominus deus
uirtutum. Si non credideritis in eum neq exaudieritis annũ¬
tiationem eius: eritis derisio in gentibus. Unde apparet iude¬
os nullam aliam spem habere: nisi se abluerint a sanguine: ac
sperauerint in eum ipsum: quem negauerunt. Esaias cum fa¬
cinus eoꝵ designat: dicit. In humilitate eius iudicium subla¬
tum est. Natiuitatem eius quis enarrabit: quoniam auferet᷑
a terra uita eius: et ipse peccatum multorum pertulit: et¬

Expanded text:
sa enim stulta, Deum tuum non cognovisti Ludentem mortalibus mentibus, sed et spinis Coronasti corona, horridumque fel miscuisti. deo suo eumque interficerent, testimonia prophetarum haec antecesserunt. aput Hesdram ita scriptum est: et dixit Hesdras ad populum: hoc pascha saluator noster est et refugium nostrum. cogitate et ascendat in cor uestrum, quoniam habemus humiliare eum in signo: et post haec sperabimus in eum, ne deseratur hic locus in aeternum tempus, dicit dominus deus uirtutum. si non credideritis ei neque exaudieritis adnuntia tionem eius, eritis derisio in gentibus. unde apparet Iudaeos nullam aliam spem habere nisi se abluerint a sanguine ac sperauerint in eum ipsum quem necauerunt. Esaias quoque facinus eorum designat et dicit: in humilitate iudicium eius sublatam est. natiuitatem eius quis enarrabit? quoniam auferetur a terra uita eius, a fac