comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m nõis obinbratione fallentia: scias me olim
longe añqmͣ peteres facere cogitasse atq fuisse
fateor nullũ mͥ in te ĩstituisse poscendo. ĩ ip̃a
tñ molesti instantia tua eciã tuũ nomẽ attñ
di dixi. aggredioe et faciam qd̾ nult deus. hoc
.n. dm̃ uelle confido. si me ad huiꝰ oꝑis t̾miñ
miscricordi fauore ꝑduxit ut per m̾ist̾iũ lingͤ
mee tanta huiꝰ rei difficultas aut ostũdat᷑ rm̃¬
m̃o. aut ip̃s eciã plemus adiuuante tollatur.
Quoꝵ duoꝵ qd̾ priore loco posui ĩa dudum ẽ.
ut aĩo uoluo ac reuoluo et quadã meditati¬
ne contucor. Qd̾ aũ postea dixi nõ me accepisse
consiteor. et utt̃ dum hoc ago ut efficiã. dũ peto
dũ quero. dũ pulso. sim fortasse acceptitrꝰ igno¬
ro. Scio me tñ nec petitut̃ nec q̃ siturũ. nec pul¬
saturũ qnͣtũ sat̾ est. nisi et hũc effectũ munete
diuine inspirat̾onis acceꝑo. In hoc gͥ oꝑe quo
te uehem̾̃t᷑ urgente ĩ dei uoluntate suscepine

Expanded text:
minis obumbratione fallentia; scias me olim longe antequam peteres, facere cogitasse, atque fuissfateor nullum mihi, ut te, institisse poscendo; in ipsa tam molesta instantia tua etiam tuum nomen attendi, et dixi: Aggrediar, et faciam quod vult Deus. Hoc enim Deum velle confido, si me ad hujus operis terminum misericordi favore perduxerit, ut per ministerium linguae meae tanta hujus rei difficultas aut ostendatur tantummodo, aut ipso etiam plenius adjuvante tollatur. Quorum duorum, quod priore loco posui, jam diu est ut animo volvo ac revolvo, et quadam meditatione contueor: quod autem postea dixi, non me accepisse confiteor; et utrum dum hoc ago, ut efficiam, dum peto, dum quaero, dum pulso, sim fortasse accepturus ignoro: scio me tamen nec petiturum, nec quaesiturum ac pulsaturum quantum sat est, nisi et hunc affectum munere divinae inspirationis accepero. In hoc igitur opere, quod te vehementer urgente in Dei vo
Abbreviated transcription (Latin):
guit aliꝙꝑ̃. sed tm̃ quid sentiret aꝑuit eabre¬
uitate ẜmonis ut tm̃ adhiberet eloquii qnͣt̃
rei. nec landande nec uituꝑande nec affirm̾a¬
de. ant defendende. s aꝑiende indicandeq suf¬
ficeret cũ ferme centũ philosophos noĩasset. qͦ¬
rum ũ om̃s instituerunt hereses ꝓprias. qm̃
nec illos tacendos putauit qui muos magrõs
sine issla dissentione secuti sunt. Noster u̾o
ns reb exceptus. de .lxx. heresib sex libros¬
ꝯposuit. hystorica narratione ꝯmemorans
om̃ia nulla dispittat̾oe ad u̾sus fłitatem pro
n̾ttate decertans. breues sane sũt libelli et si
ĩ imũ librũ rediguntur. nec ip̃e erio nt̃is uł
anoꝵ quibdam libeis longitudine ꝯ ꝑandus
¶Hũ breuitatem si fu̾o ĩ ꝯmemorandis heres¬
b imuitatus. quid a me breuius postulare ant
expetere debeas ño habebis. Sed ño ibi huiꝰ

Expanded text:
guit aliquem, sed tantum quid sentirent aperuit, ea breguit aliquem, sed tantum quid sentirent aperuit, ea brevitate sermonis, ut tantum adhiberet eloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, nec affirmandae aut defendendae, sed aperiendae indicandaeque sufficeret; cum ferme centum philosophos nominasset: quorum non omnes instituerunt haereses proprias; quoniam nec illos tacendos putavit, qui suos magistros sine ulla dissensione secuti sunt. Noster veronis rebus exemptus, de octoginta haeresibus lopsit, historica narratione memorans omnia, nulla disputatione adversus falsitatem pro veritate decertans. Breves sane sunt hi libelli, et si in unum librum redigantur, nec ipse erit nostris vel aliorum quibusdam libris longitudine comparandus. Hujus brevitatem si fuero in commemorandis haeresibus imitatus, quid a me brevius postulare vel exspectare debeas, non habebis. Sed non ibi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tem et fastidiũ iam timendo: post̾e breuitatem
Sed uidati eciam ip̃e quid hoc loco possem tuehꝰ
tioni mee dicens. Nec me tante b̾itudo tua cre¬
dat inepite ut ño aspiciam qnͣtis et qmͣ ingt̃¬
tib uoluminib opus sit ut possint ista disso¬
luii. u̾ni hoc ego fi̾ no expecto. id .n. multiplicd̃
fcm̃ ẽĩ si dubito. Et tanꝙͣͦꝭ consiliũ sb̾iciens qͦ¬
m̃o possit eo seruari breuitas et uetitas pandi
dici ista breuitꝰ sine nõ ualemt siue ñ debemt. S
qr tam mulia stint. ut qmͣlibes breuitꝰ dicẽda:
multas litcetas slagitent. Tn aũ ut uelud qͦdã
nosse noluit ad opulenta et magnifica uolu¬
mina tnsmitatur quib a diss et p̃cipue
ratum. Q cũ dicis iniqua si ꝯmonitoriũ de
hiis om̃ib te desid̾are significas ¶Audi uñ
ꝯmoneatis quid pcias opiniones om̃iũ philo¬
sophoꝵ qui sestas uarias ꝯdiderunt usq ad tẽ¬
pora sua. neq .n. plus poterant sex ño ꝑuis
uoluminib quidã celsus absoluit nec redar¬

Expanded text:
tem, et fastidium jam timendo poscere brevitatem. Sed vidisti etiam ipse quid hoc loco possem tuae htioni meae, dicens: Nec me tantae Beatitudo tua credat ineptiae, ut non inspiciam quantis et quam ingentibus voluminibus opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc ego fieri non exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam consilium subjiciens, quomodo possit et servari brevitas, et veritas pandi,dici ista breviter sive non valent, sive non debent; sed quia tam multa sunt, ut quamlibet breviter dicenda multas litteras flagitent: tu autem ut velut quodam, magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue, ratum. Quae cum dicis, unum quasi commonitorium de his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde commonearis quid petas. Opiniones omnium philosophorum, qui sectas varias condiderunt, usque ad tempora sua neque enim plus poterat, sex non parvis voluminibus quidam Celsus absolvit. Nec redar
Abbreviated transcription (Latin):
aplis emete ut eciã ꝑ ĩpositionẽ manꝰeiꝰ daret᷑
sp̃t sc̃s. hio magics fallaciis deceperar multos
Oocebat añ derestandam turpitudinẽ ꝑndiffe¬
rent᷑ utendi seiminis. nit mũdũ dm̃ fecisse do¬
ipm̃. It̾q iouem se credi uolebar Nmeruã u̾o
meretͥtem qnͣdam helenam qmͣ sͥ sociam scelo
doꝵ simislacta austorita publica ꝯstitnerat. In
discipulo eius qui mundum asserebar
ñ a deo s ab angeł scm̃¬

Expanded text:
tolis emere, ut etiam per impositionem manuum ei daretur Spiritus sanctus. Hic magicis fallaciis deceperat multos. Docebat autem detestandam turpitudinem indifferenter utendi feminis, nec Deum mundum fecisse ditum. Idemque Jovem se credi volebat; Minervam vero meretricem quamdam Helenen, quam sibi sociam scelerdeorum simulacra auctoritate publica constituerat. In discipulo ejus, qui mundum asserebat non a Deo, sed ab Angelis f
Abbreviated transcription (Latin):
or enambarbortas uotant quas scenosos
pp mimam turpitudinem qm in suis miisti¬
is extere ditur aliqui eos a itholaitis exor¬
tos putant aliqui a carpoctate. de quo pꝰ loc̾i¬
mur. T̃radimt aũ dognata fabulosissimis
plena figmentis eciã ip̃i pͥncipum uł angło¬
p̾ nõib t̾tibilib infmas aĩas capiunt. et de
do resi natura rabulosa et a sannate u̾ita¬
riditũ ad dm̃ end̃q suis fabu longulimis
ates stultusimis s suos erroris inserunt. ex
illos qui illis credunt faciunt ũ multa ut
re. s multa ut uidicant fabulositate ua¬
na scire. Dicuntur quoq dñ bonũ et dñi¬

Expanded text:
os etiam Borboritas vocant, quasi coenosos, propter nimiam turpitudinem quam in suis mysteriis exercere dicuntur. Aliqui eos a Nicolaitis exortos putant: aliqui a Carpocrate, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmata fabulosissimis plena figmentis: etiam ipsi principum vel angelorum nominibus terribilibus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumque natura, fabulosa et a sanitate veritareditum ad Deum iisdem suis fabulis longissimis et stultissimis secundum suos errores inserunt: et illos qui eis credunt faciunt, non multa, ut re, sed multa, ut ita dicam, fabulositate vanescere. Dicuntur quoque bonum d
Abbreviated transcription (Latin):
ta. et unũ et sexagita. fiunt in sũma: trecẽ¬
Osicholatte a nicholao noĩati sunt. uno¬
ut phibetur ex illis septem quos a
gandi secausa ꝑmisisse fertur. uo ea qͥ uel¬
les ut̾etur. Qꝵ eius fcm̃ ĩ sestã turpissimã
u̾summ est. qua placet usus ĩdifferens feiaꝵ. hii
rant et alios ritus gentiliũ suꝑstitonũ ñͥ a¬
u̾santur. Nartant. ⁊̃ q̃dã fabuloss de mũdo
nestio q̃ barbara pͥncipiũ noĩa miscentes d¬
disputationib suis quib t̾reant auditores
q̃ prudentib rissi potiꝰ faciant ꝙx timorem
Intelligũtut aũ et isti ñ do tribuere creatu¬
ram. s quibdã potestatib quas mirabilił
fangut uanttate uł credimt nm.ui.
nostici se pp̃ excellentiam scle sic ap¬

Expanded text:
ta, et unum, et sexaginta; quae fiunt in summa trecenNICOLAITAE a Nicolao nominati sunt, unout perhibetur, ex illis septem quos Apgandi se causa permisisse fertur, ut ea qui vellet uteretur. Quod ejus factum in sectam turpissimam versum est, qua placet usus indifferens feminarum. rant: et alios ritus gentilium superstitionum non aversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa de mundo, nescio quae barbara principum nomina miscentes disputationibus suis, quibus terreant auditores; quae prudentibus risum potius faciunt, quam timorem. Intelliguntur autem etiam isti non Deo tribuere creaturam, sed quibusdam potestatibus, quas mirabili vel fingunt vanitate, vel credunt. VI. GNOSTICI propter excellentiam scientia
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is heresis q̃ inuicio poms᷑ insi etrore aliqͦt
heresis ẽe nõ possio: Quid̾ .ii. faciat herecicũ
regłari quadam desfinitone ꝯp̾hendi sicut ego
rio atq addit qd̃ intendo ꝑduxeris dispositio¬
nẽ intam. Quid aũ ꝑsit ip̃a in quisino eciam¬
si ño potuerimꝰ̃ cõp̾hndere qũo sit deffiniendꝰ¬

Expanded text:
eresis, quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. Quid ergo faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehendi, sicut ego rit, atque ad id quod intendo, perduxerit disputationem meam. Quid autem prosit ipsa inquisitio, etiamsi no
Abbreviated transcription (Latin):
tem putarem qui gentili mͥ et longe alt̾ius
religionis homini de magis dubiis dubia co¬
naretur astruere. Quid gͦ opus erat: nisi ut
aliis ꝓpħis. qui ꝑ istis fac̾ent fidem. Qua pp̃ si ppͣ
phetis. Ita totum nulli alii ꝙͦ sue fidei debeoꝰ:
thezizari gentilem. cui assidentes dicam᷑. Crede
xp̃o qr deus est. Illo uero. unde hoc mͥ ꝑbatis di¬
cat: Et nos respondentes dicamꝰ. Ex ꝓpħis. Rur¬
sus illo q̃rente. quib ꝓpħis: nos respondeamꝰ
hebreis. atꝙ ille sũridens dicat. Sed hiis ego
fmas. Ide uero multomagis uidens dicat. Qͥd
quod ego nec ip̃i credo: Quid fiet hiis ia tls¬
actis. Nõne herebimꝰ. et ille risis nob̾ tancͥx
ĩprudentib remcabit ad sua: Ita mͥ ut dixie
consces ex gentib ꝙͣ ex iudeis. Sane si sunt
aliqua ut faina est sybilie de xp̃o p̾sagia aut¬
hermetis ꝙ̃ dicunt trimegistrũ. aut orphei
aliquoꝵ q in gentilitate uatũ. Hec nos ali¬

Expanded text:
tem putarem. qui gentili mihi et longe alterius tem putarem. qui gentili mihi et longe alterius religionis homini de magis dubiis dubia conaretur astruere. quid ergo opus erat, nisi ut aliis prophetis, qui pro istis facerent fidem. quapropter si tprophetis. ita totum nulli alii quam suae fidei debet. qm nunc a nobis catechizari gentilem. cui adsidentes dicamus: "crede Christo, quia deus est," ille uero "unde hoc mihi probatis" dicat, et nos respondentes dicamus ex prophetis'. rursum illo quaerente "quibus prophetis" ? nos respondeamus Hebraeis. atque ille subridens dicat: sed his ego firmat. idem uero multo magis ridens dicat: quid ? quod ego nec ipsi credo. quid fiet his ita transactis ? nonne haerebimus et ille risis nobis tamquam inprudentibus remeabit ad sua? ita nihil, ut diconstet ex gentibus quam ex ludaeis. sane si sunt aliqua, ut fama est. Sibyllae de ChrisHermetis. quem • dicunt Trismegistum, aut Orphei aliorumque in gentilitate uatum, haec nos ali
Abbreviated transcription (Latin):
et adorabũt in ꝯ̾ eius umuse pr̃ie gentiũ: Qłd
illud in ewuͦ. tͥstis est aĩa mea usq ad mortem
es nũc aĩa mea turbata est: Nonne prius in
ut dormiret: Quoꝵ uocib acclamatũ est. cruci¬
fige. crucifige: Nonne et in psalmo secutꝰ p̾nũ¬
ciat. filii hominũ deutes eoꝵ arma et sagite. et
lingͣ eoꝵ gladius acutus: Quid aũ fecerunt.
quid nocuerunt resurrecturo et suꝑ celos asten¬
suro es totum orbem traꝵ gła sui uõis possessu¬
ro. U̾ide utͦii hoc pralmꝰ añ tacu̾it. Sequitur
in. Exattare suꝑ celos deus. et suꝑ omnẽ terram
gła tua. Quis unꝙͣ de xp̃o dcm̃ dubitauit. Dñs

Expanded text:
eius uniuersae patriae gentium? quid illud in euangelio: tristis est anima mea usque ad mortem, et: nunc anima mea turbata est? nonne prius in ctum ' est, ut dormiret? quorum uocibus adclamatum est: crucifige, crucifige, nonne et in psalmo secutus praenuntiat: filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus? quid autem fecerunt, quid nocuerunt resurrecturo et super caelos ascensuro et totum orbem terrarum gloria sui nominis possessuro? uide, utrum hoc psalmus ante tacuerit; sequitur enim: exaltare super caelos. deus, et super omnem terram gloria tua.
Abbreviated transcription (Latin):
uit quoꝵ significatuã unctionẽ cessare fas
non fuit: nisi cum ille uenissen qui in eis pre
nunciabatur. Sic .ni. iudei nouerant illos xp̃os
suos: ut tñ unũ sꝑarent per q̃ domũ lib̾arẽt᷑i
Sed excecati occulta iusticia dei: dũ solam eius
uirtutem cogitant: inf̾iͥitatem in qua ꝑ nob̾
mortuus est nõ intellex̾unt. Hinc illa uerba ĩ
libro sapĩe. de illis p̾dc̃a cognoscimꝰ. Morte tur¬
pissima ꝯdempnemꝰ eũ: erit .n. respectus ĩ ser

Expanded text:
vit, quorum significativam unctionem cessare fas vit, quorum significativam unctionem cessare fas non fuit, nisi cum ille venisset nuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant illos christos suos, ut tamen unum sperarent. per quem demum liberarentur; sed excaecati occulta iustitia dei dum solam eius uirtutem cogitant, infirmitatem, in qua pro nobis mortuus est, non intellexerunt. hinc illa uerba in libro sapientiae de illis praedicta cognoscimus: morte turpissima condemnemus illum; erit enim res
Abbreviated transcription (Latin):
effectib iudcos urgere solgͤimus: cum quib no¬
b̾ nõ utr̃ in xp̃o sit saius nr̃a sed utr̃ iam uenent
passuq fuit disceptatio est Coniũcũtur aũ reb
ipĩs aꝑtissimis. nõ solum de fide om̃iũ gentium
quas ei seruituras ead̾ cui credere coguntur. scͥp¬
tura p̾dixin que ita carescir toto orbe terraꝵ ito
om̃ium tͥguu̾santiũ oculos ferat: uer̃ eciã de
hiis que in ip̃a iud̾oꝵ gente iam fcã sunt. Quod
sa crarium elisum ẽ. qd̃ cessaiit hostia. et sacer¬
eciam unctus scũs sc̃oꝵ. et quid respondeant
ño inuemunt. Quo au̾ nob̾cũ nõ de xp̃o. sedtã¬
tum de aduentu eus disceptarent: insi bñ nos¬
sent eum in sus libris ꝓpħatum. Cur a io hãne
querunt utr̃ ip̃e sit xp̃s: cur ip̃i dno dñte qm̃¬
du aiam̃ nr̃am tollis: si tues xp̃c: dic nob̾ pa¬
lam. cur petrꝰ et andreas eo philippꝰ dicunt na
et sciebatur et expestabatur. Nam nulla alia
gens reges et sacerdotes suos xp̃os hũit et uoca¬

Expanded text:
re soleamus, cum quibus nobis, non. utrum in Christo sit salus nostra, sed utrum iam uenerit passusque fuerit disceptatio est. conuincuntur autem rebus ipsis apertissimis non solum de fide omnium gentium, quas ei seruituras eadem, cui cedere coguntur, scriptura praedixit. quae ita clarescit toto orbe terrarum, ut omnium tergiuersantium oculos feriat, uerum etiam de iis. quae in ipsa Iudaeorum gente iam facta sunt, quod sacrarium euersum est. quod cessauit hostia et sacetiam unctus sanctus sanctorum, et quid respondeant. non inueniunt. quomodo autem nobiscum non de Christo, sed tantum de aduentu eius disceptarent. nisi bene nossent eum in suis libris prophetatum ? cur a Iohanne quaerunt, utrum ipse sit Christus? cur ipsi domino u animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam ? Cur Petrus et Andreas et Philippus dicunt Natet sciebatur, et exspectabatur? Nam nulla alia gens reges et sacerdotes suos christos habuit et voca
Abbreviated transcription (Latin):
existimẽtur ab eis qui illa nõ legũt et ne fidelis
ac diligens lector me rephñdat cũ plura euidũ¬
ciora reperit: ꝙ ista potissimũ posuerim que mͥ
octurrere in p̾sentia potuerint Inuenietis enim
multa q̃ om̃io nec tau saitem indigeant ad mo¬
nitione quali mõ usus sum in u̾bis iacob. Qͥs
.ni. iam querat expõitorem dũ legi uelud ouir
ad uictimam ductus ẽ. Et om̃ia q̃ illic multi

Expanded text:
existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis ac diligens lector me reprehendat, cum plura euidentiora reppererit, quod ista potissimum posuerim, quae mihi occurrere in praesentia potuerunt; inuenietis enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant admonitione, quali modo usus sum in uerbis Iacob. quis enim iam quaerat expositorem, dum legit: uelut ouis ad uictimam ductus est, et omnia, q
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qd̃ pro inultis effundetur in remissionẽ pcc̃o
rũ. Ipẽ. ẽ .n. botrus illo qui pependit in ligno
pp̾ea eo hic uide quid adiungat Et in sangͥne
uue amictũ suũ. Iam uero fulg̾e oculos enis
a umo. illa in corpore eiꝰ m̃bra cognoscunt. qͥbꝰ
donatũ est sc̃a quadã ebrietate alienate m̃tis
ab infra labentib tpr̃alib et̾nam luicem sap̃ie
contueri. Unde quiddã paulo ante ꝯmemora¬
uimꝰ. dicente apło paulo. Siue .n. mente extes¬
simꝰ d̾o. hii sunt fugentes apłt oculi a uino. S
tũ qr sequitut. Siue tẽꝑantes sumꝰ uob̾: nes
ꝓussi relinquũtur ad huo lacte nutriendu qr
eo hie sequitur et dentes candidiores lacte Qd
ad hes respondetis insani: Nemꝑe ista manssta
sunte nempe om̃s ño dico calũpias cõt᷑ͣdc̃onis
sed etiã nebulas dubitationis expellunt. Talia q̃i¬
te primo in illis libris. tanb pͥmo credite: que ñc
a me nec omĩa cõmemorari possunt qr miniũẽ
nec młta qr longũ ẽ. Nec pauca uellem: ne sola

Expanded text:
ultis effundetur in remissionem pecca- , torum? ipse est enim botrus ille, qui pependit in ligno. propterea et hic uide, quid adiungat: et in sanguine uuae amictum suum. iam uero fulgere oculos eius a uino, illa in corpore eius membra cognoscunt, quibus donatum est sancta quadam ebrietate alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contueri. unde quiddam paulo ante commemorauimus dicente Paulo: siue enim mente excessimus, deo. hi sunt fulgentes  sequitur: siue temperantes sumus, uobis, nec paruuli relinquuntur adhuc lacte nutriendi, quia et hic sequitur: et dentes candidiores lacte. Quid ad haec respondetis, insani ? nempe ista manifesta sunt, nempe omnes, non dico calumnias contradictionis sed etiam nebulas dubitationis expellunt. talia quaerite primo in illis libris, talibus primo credite, quae nunc a me nec omnia commemorari possunt, quia nimium est, nec multa, quia longum est, nec pauca uellem. ne sola
Abbreviated transcription (Latin):
ad uineã pillum suũ .i. populũ suũ in cilicio:
cognoscimus pullo asme comꝑatũ. in quo oci¬
am sedit ducens illũ in ierusalem .i. in uisio¬
nem pacis. docens mansuetos uias suas. Si ñ
lauat in uino stolam suã. Ip̃a est .n. głosa ecc̃a:¬

Expanded text:
ad uineam pullum suum, id est populum suum in cilicio ad uineam pullum suum, id est populum suum in cilicio cognoscimus pullo asinae conparatum, in quo etiam sedit ducens eum in Hierusalem, id est in uisionem pacis, docens mansuetos uias suas. si non lauat in uino stolam suam: ipsa est enim gloriosa ecc
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis. Hoc est eciã ꝓriulus fortior maiorib. Si non
ascendio in trutẽ recũbens. cũ inclinato capite red¬
didit spm̃. Siño dormiunt᷑ seo. qr et in ip̃a mor¬
te nõ ẽ uictus. sed uicit. Et ut catulus leonis.
inde .ni. mortuus: uude et natus. Si nõ ille eum
suscitauit a mortius: ꝙ nemo hõm uidit. nec
uidere potess. Eo .n. quod dcm̃ est. quis susctrab̃
eũ: sat̾ exp̾ssa est tanes ignoranti sig̃catõ. Si de¬
fuit pͥnceps ex uida et dux ex femorib euis. donͦ
uenirent oportimo tpe q̃ promissa tanꝙꝙ̃ repõita
fuerant. Sunt .n. litt̾e certissime. hystorie ip̃oꝵ
quoq uideoꝵ quib ostñditur pͥmũ alienigenã
tus. Ita nõ defuit rex de seĩe uida: dones ueni¬
rent que reposita erant illi. Sed qr nõ solio iu¬
deis fidelib ꝑfuit. quod ꝓmissũ est: uide quid se¬
quatur. Et ip̃e expestatio gentiũ. Ap̃e alligauit

Expanded text:
mentis ; hoc est, etiam parvulus fortior majoribus: si non mentis ; hoc est, etiam parvulus fortior majoribus: si non ascendit in cruce recumbens, cum inclinato capite reddidit spiritum: si non dormivit ut leo, quia et in ipsa morte non est victus, sed vicit; et ut catulus leonis, inde enim mortuus unde et natus: si non ille eum suscitavit a mortuis, quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Eo enim quod dictum est, Quis suscitabit eum? satis expressa est tanquam ignoti significatio. Si defuit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec venirent opportuno tempore, quae promissa tanquam reposita fuerant. Sunt enim litterae certissimae historiae ipsorum quoque Judaeorum, quibus ostenditur primut. ita non defuit rex de semine Iuda, donec uenirent, quae reposita erant illi. sed quia non solis Iudaeis fidelibus profuit, quod promissum est, uide. quid sequatur: et ipse expectatio gentium; ipse alligauit
Abbreviated transcription (Latin):
leonis. Quis suscitabit eũ: Nonne erto pͥnceps ex
uida et dux de femorib euis: donoc uemiant q̃ re¬
põita suo ei: eo ip̃e expectatio gentiũ. Alligans
ad inneã piillũ suũ: et calicio pullũ asme. lauab̾
in uino stolam suam: et in sanguine une amictũ
suũ. fulgentes ocłi eius a uino: et deutes candidi¬
ores lacte. fła sunt ista. obscura sunt ista: si nõ ĩ xp̃o
eiudentissima luce claruerunt. Si. ñ eũ laudant
frẽs eius apłi ed om̃s coheredes eius nõ suã głam
q̃rentes sed ip̃ius. Si nõ ssĩt manꝰ eius suꝑ dorsa
mimicoꝵ euis. si no deprimũtut atꝙ trubiantur
ad terrã crescentib populis ꝓpĩanis quicũq il
cob in reliquiis que per electionẽ grẽ calue fc̃e sł
Si non ip̃e est catulus leoms: quĩ nascendo ꝑiui¬
lus fc̃s est pp̃ hoc additũ est. de gͥminatione filsꝰ
m̃s. Causa quippe reddita ẽ quare catulus. In cͦ
laude aubi scptum est. Catulus leonis fortior ui¬

Expanded text:
eps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniant quae reposita sunt ei; et ipse exspectatio gentium, alligans ad vineam pullum suum, et cilicio pullum asinae: lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae amictum suum: fulgentes oculi ejus a vino, et dentes candidiores lacte . Falsa sint ista, obscura sint ista, si non in Christo evidentissima luce claruerunt; si non eum laudant fratres ejus Apostoli, et omnes cohaeredes ejus, non suam gloriam quaerentes, sed ipsius: si non sunt manus ejus super dorsa inimicorum ejus; si non deprimuntur atque curvantur ad terram, ccob in reliquiis, quae per electionem gratiae factae sunt: si non ipse est catulus leonis, qui nascendo parvulus factus est; propter hoc additum, De germinatione filius meus. Causa quippe reddita est quare catulus, in cujus laude alibi scriptum est, Catulus leonis fortior ju
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur om̃s gentes. Hoc dcm̃ est ad abrahã. hoc
ad ysaac hoc ad iacob. Unde nõ ĩm̾ito dicio. Ego
sum abrahã. deus ysaac deus iacob. ꝯpleturꝰ u¬
ti in bñdcõne om̃ĩum gentiũ qd̾ ex scĩe ꝓmi

Expanded text:
dicentur omnes gentes. hoc dictum est ad Abraham. hoc dicentur omnes gentes. hoc dictum est ad Abraham. hoc ad Isaac, hoc ad Iacob. unde non inmerito dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob. conpleturus utique in benedictione omnium gent
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c est. Sic et in cet̾is int̾p̾tationib figuraꝵ ꝑ
uniu̾sũ textũ diuino sc̃ͥpture lices ꝯsiderarẽ¬
tur. ses pagam nob̾ in hoc obstrepunt. Neq em̃
audent contradic̾e. ne illa nõ solũ dc̃a sed eciã fõa
stramꝰ ĩpleta: cũ fabuias suas ut aliquo mõ ꝯm̃e¬
deit ad nestio quas philosogias uł theologias .i. r̃õ¬
nes q natutales uł diuinas int̾ptando referre conẽ¬
tur. ex parte plene sat iuidicantes qualia sint. ex ꝑ¬
te autẽ dissimulantes. dum ea rident in theatris
q uenerant᷑ in tẽplis. In turpitudine miniũ liberi.
insuꝑstitione miniũ seru. ¶Nob̾ aũ quisqͥs dix̾to
nõ de eo uła uł gesta uł scͥpta. ut xp̃o ieis intei¬
ligatur. excepta ip̃a tanta ꝯsonantia rer̃ p̾figura¬
taꝵ et nũc ĩpletaꝵ. aliis p̾sagiis ꝓpħicis aꝑtis ma¬
festisq ferietur. sicuti est illud. In seĩe tuo bene¬

Expanded text:
Christus est. sic et in ceteris interpretationibus figurarum per Christus est. sic et in ceteris interpretationibus figurarum per uniuersum textum diuinae scripturae licet consideraretur. Nec pagani nobis in hoc obstrepunt; neque enim audent contradicere, ne illa non solum dicta sed etiam facta stramus inpleta, cum fabulas suas ut aliquo modo commendent, ad nescio quas physiologias uel theologias, id est rationes naturales uel diuinas interpretando referre conentur ex parte plene satis indicantes, qualia sint; ex parte autem dissimulantes. dum ea rident in theatris, quae uenerantur in templis. in turpitudine nimium liberi. in superstitione nimium serui. Nobis autem quisquis dixerit non ideo alia uel gesta uel scripta, ut Christus in eis intellegatur, excepta ipsa tanta consonantia rerum praefiguratarum et nunc inpletarum aliis praesagiis propheticis apertis manifestisque ferietur, sicuti est illud: in semine tuo bene
Abbreviated transcription (Latin):
telligi tanqm menbratũ omĩa ꝑtctabat. Cui
sb̾tilissime numeroꝵ eciã regulas consulenti:
congruent̾ occurrebant om̃ia q̃ ad intelligen¬
dum xpm̃ nicħ ĩpedirent qm̃ ĩ corpore huma¬
no eciam ille humani gnĩs saluator apparuit:
nec tñ cog̾ent: qr corpꝰ humanũ est utiq et ho¬
minũ cet̾oꝵ. at ubi uentũ est ad ostiũ qd̃ in
arche latere fcm̃ est. om̃is humani gñĩs inge¬
uii corectura defecit.Ut tñ aliquid dic̾et. in¬
fĩores corporis ꝑtes qua urina et fimus egerũt᷑
illo ostio sigc̃ari ausus est cred̾e. ausus et dicere.
ausus et scrib̾e. Non mirum si ostio nõ ĩuento
sic errauit. Quod si ad xpm̃ tnͣssisset: ab lato ue¬
lamine sacramenta ecc̃e manãtia ex lat̾e hõis
illius inuenisser. Nam qr p̾dcm̃ ess. erunt duo
in carne una: pp̃ca in archa quedam ibi ad xp̃m.
quedam uero ad ecc̃am referimt᷑. qd totum

Expanded text:
tellegi tamquam membratim omnia pertractabat. cui tellegi tamquam membratim omnia pertractabat. cui subtilissime numerorum etiam regulas consulenti congruenter occurrebant omnia, quae ad intellegendum Christum nihil inpedirent, quoniam in corpore humano etiam ille humani generis saluator adparuit, nec tamen cogerent, quia corpus humanum est utique et hominum ceterorum. at ubi uentum est ad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio significari ausus est credere, ausus et dicere, ausus et scribere. non mirum. si ostio non inuento sic errauit. quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine sacramenta ecclesiae manantia ex latere hominis illius inuenisset. nam quia praedictum est: erunt duo in carne una, propterea et in arca quaedam ibi ad Christum, quaedam uero ad ecclesiam referuntur, quod totum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ut ille aries in uepre ad herens cornib ap¬
pareret. ad ullum augm̃tũ uictime ꝑtinebat
Si om̃ia con consid̾antur. et quasisuꝑ flua nc̃cii
contexta ĩueniuntur: admonent humanum
nolunt talib rerũ nõ tñi dc̃aꝵ sed eciã gestaꝵ
figuris p̾nunciatũ uidere coguntur a nob̾ dr̃e
quid illa sigc̃ent. Quẽ insi anquid significare
concedant: tam diuine auctoritatis libros ad
meptaꝵ fabulaꝵ ignominia nõ defendũt. Ui¬
dubitant et conatus est aliqua int̾p̾tari. ñ ad
xpm̃i intelligendũ. in ꝙ̃ nõ credid̾at: sed ut in¬
de mag̾ appareret: qnͣtũ int̾sit utr̃ ad xpm re¬
feras. om̃ia pp̃ quẽ uere sic dc̃a sunt: an pret̾ illũ
quasuibet comecturas quolib m̃tis acumiie
ꝑsequaris. quatũq ualeat quod apłs ait. Cum
tnͣsieris ad dũn: auferetur uelamẽ. Ut .ni. qͥddã
eiusdem philonis cõmemorẽ: archam dilimii
ẜm rõm humani corporis sabricatã. uolens in¬

Expanded text:
ne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adne, ut ille aries in uepre adhaerens cornibus adpareret, ad ullum augmentum uictimae pertinebat? sic omnia cum considerantur et quasi superflua necessariis contexta inueniuntur, admonent humanum nolunt talibus rerum non tantum dictarum, sed etiam gestarum figuris praeuntiatum uideri,  coguntur nobis dicere, quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedunt, tam diuinae auctoritatis libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. uidubitant, et conatus est aliqua interpretari non ad Christum intellegendum, in quem non crediderat, sed ut inde magis adpareret, quantum intersit. utrum ad Christum referas omnia, propter quem uere sic dicta sunt, an praeter illum quaslibet coniecturas quolibet mentis acumine persequaris, quantumque ualeat quod apostolus ait: cum transieris ad dominum, auferetur uelamen. ut enim quiddam eiusdem Philonis commemorem, arcam diluuiim humani corporis fabricatam uolens in
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: eciam hoc ncc̃itas illa cogebat. uel ulla
suadebat utilitas. ut de dormientis latere
fieret: Si causa euadendi dilunii opus erat
sab̾cari archam: quid opꝰ erat m̾suras euis
aut ip̃as potissimũ fieri. aut eciam scͥptis
ad religionẽ postitati ꝑpagandis ꝯmemora¬
ri: Si pp̃ genus reꝑandũ aĩalia meludi oꝑ¬
tebat: quid opus erat illo potissimũ num̾o
septena de mũdis bina de ĩmundis: Aditũ
ad archam fieri nccĩtas utiq cogebat: In
lat̾e aũ fieri uel eciã memorie cõmẽdari
ꝑ litt̾as quid cogebat Imniolare firũ iu¬
betur abraham. Iussus hoc fuerit: ut eł obed̾ia
tali eciam examine ꝓbata posteris ĩ notesc̾e̾t. Cõ¬
uenientiꝰ ligna portau̾it filius. nec pr̃ senexq por¬
taret. Non sit postea filiũ ferire ꝑmissus. ne or¬
bitate gͣuissima se feriret. Nũ quid eciã si mlło
effuso sangͥne rediretut. nimis cẽt ꝓbat᷑ abra¬
ham: Aut si iam opus erat ꝑfici sacrificiũ cciã¬

Expanded text:
fieri, etiam hoc necessitas ulla cogebat uel ulla suadebat utilitas. ut de dormientis latere fieret? si causa euadendi diluuii opus erat fabricari arcam, quid opus erat. mensuras eius aut ipsas potissimum fieri aut etiam scriptis ad religionem posteritati propagandis commemorari ? si propter genus reparandum animalia includi oportebat, quid opus erat illo potissimum numero septena de mundis, bina de inmundis? aditum ad arcam fieri necessitas utique cogebat; in latere autem fieri uel etiam memoriae commendari per litteras quid cogebat? immolare filium iubetur Abraham: iussus hoc fuerit, ut eius oboedientia tali etiam examine probata posteris innotesceret; conuenientius ligna portauerit filius, ne pater senexque portaret; non sit postea filium ferire permissus, ne orbitate grauissima se feriret: numquid etiamsi nullo effuso sanguine rediretur, minus esset probatus Abraham? aut si iam opus erat perfici sacrificium, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et sactilega disceres. sed eciam nuitus ne ta¬
et nouo nõ conuenit. ut scͥptura testat᷑
am pannu inquit nouũ nemo assuit uesti¬
mẽto uet̾i. Alioqͥn maior scissura fier. Quiagͦ
maior emo sicuti scissurã facere caueo: xpĩanã
nou̾tatem hebraice uetustati nõ misteo. Qͥs
om̃ nõ etiam cordidũ iudicer. nouis uestib
indutis ñ donare infi̾orib uet̾es. Qũã p̃p ego
ctiã si natus eẽm uideus ut fu̾nt apłi: dig¬
nũ tñ erat me nouo accepto testam̃to uetus
repudiare ut fecerũt ip̃i. Nunc uero et na¬
ture bñficio consecutus ut sb̾ seruitutis iugo
et ĩgratꝰ ero si me ultͦ a dduxero ẜuituti: Qͥppe
paulus in gaiathas arguit: ꝙ ĩ cͥꝯcisionẽ rela¬
bentes ad inf̾ma repedarent et egena elem̃ta
quib denuo ẜuite uellent. Qño gͦ id ego ad¬
mutam ĩ quo aliũ uideã repͥhñdi: Turpe ẽ¬

Expanded text:
et sacrilega disceres, sed etiam mutus, ne taet nouo non conuenit, ut scriptura testatur. nam pannum, inquit, nouum nemo adsuit uestimento ueteri, alioquin maior scissura fiet. quia ergo maiorem sicuti uos scissuram facere caueo, christianam nouitatem Hebraicae uetustati non misceo. quis enim non etiam sordidum iudicet nouis uestibus indutis non donare inferioribus ueteres ? quapropter ego, etiam si natus essem Iudaeus, ut fuerunt apostoli, dignum tamen erat me nouo accepto testamento uetus repudiare, ut fecerunt ipsi. nunc uero et naturae beneficio consecutus, ut sub seruitutis iugo er ingratus ero, si me ultro addixero seruituti ? quippe Paulus inde Galatas arguit, quod in circumcisionem relabentes ad infirma repedarent et egena elementa, quibus denuo seruire uellent. quomodo ergo id ego admittam, in quo alium uideam reprehendi? turpe e
Abbreviated transcription (Latin):
inde uenturã carnem xp̃i. In quo bñdici om̃s
nũc uidemꝰ. ellem scire ĩmo meliꝰ nescierim:
qr cecitate ai legent faustus ubi uocauit iacob
filios suos et dixio/ Cõgregamin ut nũciemuo¬
bis q̃ occursura sum uob̾ in nouissimis diebus.
Congͦganum et audite filii iacob: audite ifraei
prem urm. hic ceite nemo dubitat ꝓpħantis per¬
sonam ẽẽ dilucidatam. audiamꝰ gͦ quid dicat fi¬
lio suo uide: de ciuꝰ tribu xp̃c uenit ex seĩe daiud
ẜm carnem sicut apłica doctna testatur. Iuda
inqunt te laudent frẽc tui: manus tua supet dor¬
sa mimicoꝵ tuoꝵ adorabumt te fili prĩs tui. Ca¬
tulus leonis uida: de g̾minatione fiulius meus.

Expanded text:
arnem Christi, in quo benedici omnes nunc uidemus. Uellem scire, immo melius nescierim, qua caecitate . animi legerit Faustus, ubi uocauit Iacob filios suos et dixit: congregamini, ut nuntiem uobis, quae occursura sunt uobis in nouissimis diebus: congregamini et audite. filii Iacob: audite, Israhel, patrem uestrum. hic certe nemo dubitat prophetantis personam esse dilucidatam. audiamus ergo, quid dicat filio suo Iudae, de cuius tribu Christus. uenit ex semine Dauid secundum carnem. sicut apostolica doctrina testatur. Iuda, inquit, te laudent fratres tui; manus tuae super dorsa inimicorum tuorum, adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda, d
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mit ceruicem apłica auctoritas dicens. õĩa
figure nr̃e fun̾t. Nam si ismael et ysaac ho¬
mines nati duo testam̃ta si g̾cant. quid cred̾e¬
dum est de tot fcĩs que nullo naturali usu
nulla negocii ncc̃ĩtate sunt fc̃a. Nichil ne
sigc̃ant: Si quis nrm̃ qui hebreas littͥas igno¬
ramꝰ .i. ip̃os uotum caracteres iuderet eas in
pariete conscͥptas. honorato aliquo loco: quis
eẽt tam excors ut eo m̃o pictum parietem pu¬
taret. ac non pocius intellig̾et scriptũ ut si le¬
geret nõ ualeret: nõ tñ ilsos apices aliquid
sig̾care dubitaret. Ita prius illa om̃ia q̃ sũt
in uet̾e instrum̃to scͥpturaꝵ sc̃aꝵ. quis nõ¬

Expanded text:
premit ceruicem apostolica auctoritas dicens: omnia premit ceruicem apostolica auctoritas dicens: omnia figurae nostrae fuerunt. nam si Ismahel et Isaac homines nati duo testamenta significant, quid credendum est de tot factis. quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uideret eas in pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret? ac non potius intellegeret scriptum, ut si legere non ualeret, non tamen illos apices aliquid significare dubitaret? ita prius illa omnia. quae sunt in uetere instrumento scripturarum san
Abbreviated transcription (Latin):
Cinꝰ figuram gerebat ille iħc sacerdos magnꝰ
illius tẽporis quo templum edificatũ est post cap¬
tiuitatẽ: Qũe ꝓpħa racharias uidit in sordido
situ. deuictoq dy abolo qui ad eius accusat̾om
stabat. ab latam illi sordidam uestem et datum
indum̃tũ honoris et głe. sicut corpus iħu xp̃i
quod est ect̃a. ad u̾sano i fine tpm̃ per udici¬
um suꝑato. a luctu ꝑegͥnationis in głam sẽpi¬
tͥne salutis assunitur. qd̃ etiam ĩ domo dedi¬
cationis domus aꝑtissime canitur. Conuer¬
tistis luctum meũ in gaudiũ mͥ. cõcidisti sac¬
cum meũ et accinxisti me leticia. ut cantet
tͥ gła mea et nõ ꝯpungar. Quis põt ex occ̃oe
alt̾ius oꝑis. omĩa que in illis uet̾ib legis eo
bet breuitate ꝑstͥng̾e : Nisi forte quis putat ĩ¬
genio fieri: ut ea que terũ ordine ꝑ sua tẽꝑa
cucurrerunt ad xp̃i significationes int̾p̾tan¬
do u̾tantur. Hoc forte iudei possunt dic̾e siue
pagani: Eis aũ qui se xp̃ianos putari uolũt

Expanded text:
cuius figuram gerebat ille Iesus sacerdos magnus illius temporis, quo templum aedificatum est post captiuitatem ? quem propheta Zacharias uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat. ablatam illi sordidam uestem et datum indumentum honoris et gloriae: sicut corpus Iesu Christi, quod est ecclesia. aduersario in fine temporum per iudicium superato a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis adsumitur. quod etiam in psalmo dedicationis domus apertissime canitur: conuertisti luctum meum in gaudium mihi. conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia, ut, cantet tibi gloria mea et non conpungar. Quis potest ex occasione alterius operis omnia, quae in illis ueteribus legis et bet breuitate perstringere ? nisi forte quis putat ingenio fieri, ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt, ad Christi significationes interpretando uertantur. hoc forte Iudaei possunt dicere siue pagani; eis autem, qui se christianos putari uolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dats̃ nõ ꝯcupistes auena: iudeis bona fua hr̃ẽ. li¬
bens uolensq ꝓmisi. solo .s. euugłio. qd̾ regni
celoꝵ splendida heditate cõtentꝰ. Nam ut ui

Expanded text:
datum: non concupisces aliena, Iudaeis bona sua habere libens uolensque permisi solo scilicet euangelio et regni caelorum splendida hereditate contentus. nam ut I
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide est: isrs aũ ꝑsequens legem uistĩe: in legem¬
iustĩe non ꝑuenit. Quare: Quia nõ ex fide. sed qͣi
ex oꝑib. Offenderunt .ii. in lapidem ossensionis
Item. ad uuł aut̃e quid dicit. Tota die expandima¬
nus meas ad populum non credentem: et ꝯͣdicẽ¬
tem mͥ. Et secutus adiũxit. Dico ergo. Nunquid¬
deus reppulit plebem suam. Absio. Namet egois
raelita sumi ex semine abrabã. de tribu bonianũ

Expanded text:
egem non peruenit. quare? quia non ex fide sed quasi ex operibus; offenderunt enim in lapidem offensionis. item: Ad Israhel autem quid dicit? \'tota die extendi manus meas ad populum non credentem et contradicentem\'. et secutus adiunxit: Dico ergo: Numquid reppulit deus plebem suam? absit. nam et ego I srahelita sum ex semine Abraham, tribu B
Abbreviated transcription (Latin):
milia uidet modo oculus carins. que tñ omĩa i̾a uid
qnͣtum potest oculus mentis tanto purius qnͣto puiꝰ¬
tior. ut sine dubitatione dm̃ nos nisuros ẽẽ credamꝰ
sie inueniamus. siue nõ mueniamus quod de quali¬
date fim corporis querimus. cum tam̃ corpus resur¬
resfurum et ĩmortale ate incorruptibile futurũ
mas firmissimas q retinemus. Si autem iste frater
quod de spũali corpore ad huc requiro iam ꝯͥ firma õe
ut de ilia asperitate litt̾aꝵ meaꝵ qua cũ ñõ inm̃ito
offensum ẽẽ didici ueniam mͥ ab illo impetres. et
me rescriptis adiuuante dño letifices. ocrooodomn¬

Expanded text:
milia uidet modo ullus oculus carnis; quae tamen omnia iam uidet, milia uidet modo ullus oculus carnis; quae tamen omnia iam uidet, quantum potest, oculus mentis tanto purius quanto purior, ut sine dubitatione deum nos uisuros esse credamus, siue inueniamus siue non inueniamus, quod de qualitate futuri corporis quaerimus, cum tamen corpus resurrecturum et inmortale atque incorruptibile futurum mas firmissimasque retinemus. si autem iste frater, quod de spiritali corpore adhuc requiro, iam sibi firmat esse ut de illa asperitate litterarum mearum, qua eum non inmerito offensum esse didici, ueniam mihi ab illo impetres et me rescriptis domino adiuuante laetifices. C
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit intus ilłe. qui sine ullis locoꝵ spatiis ubiq to¬
tus est. ut foris tm̃ uder ab ext̾iore homine possit
niꝰ aũ ab int̾iore nõ possit. Q si absur dissime sen¬
tiuntur. magis .n. scĩplemi erunt d̾o. nõ manes in¬
tͥnsctus ab illo curedabuntur extͥnsetus. nec ceci ĩ¬
tͥnsetus. cum quo plem erunt nõ uidebunt. et tm̃
forisecus osculati eum quo cucũdabuntir uide¬
bunt. restat ut int̾im de uisione dei ẜm nit̾iorem
hoiẽm certissimi sumus. Si aũt eciam corpus mi¬
ta ꝯmutatione hoc ualuerit: aliud accedet. ñõ illd̾
abstedet. Melius ergo id affirmamus unde mini¬
me dubitamus quod homo mt̾ior indebi deum
qui mado solus potest indere caritatẽ. qͥ cs̃i lali¬
daretur dcmñ est. deus cantas est. solus potest indere pa¬
cem et sẽlficationem. sine qua nemo pot̾it uid̾e dm̃
Ner .n. caritatem. pacem. sclficationem. et siquasi¬

Expanded text:
ita sit intus ille, qui sine ullis locorum spatiis ubique toita sit intus ille, qui sine ullis locorum spatiis ubique totus est, ut foris tantum uideri ab exteriore homine possit, intus autem ab interiore non possit. quae si absurdissime sentiuntur — magis enim sancti pleni erunt deo, non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extrinsecus nec caeci intrinsecus eum, quo pleni erunt, non uidebunt et tantum forinsecus oculati eum, quo circumdabuntur, uidebunt —, restat, ut interim de uisione dei secundum interiorem hominem certissimi simus. si autem etiam corpus mira commutatione hoc ualuerit, aliud accedet, non illud abscedet. Melius ergo id adfirmamus, unde minime dubitamus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere caritatem, quae cum laudaretur, dictum est: Deus caritas est, solus potest uidere pacem et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. neque enim caritatem, pacem, sanctificationem et si qua si
Abbreviated transcription (Latin):
gano corporis ualear tunc sp̃c nr̃ nosse corporalia.
neq .ii. et deus talia per sensus corporis nouit. et
multa aba que in hac q̃one mouere possunt fã¬
teor me ñdum alicubi legisse ꝙꝓ mͥ sufficere ex isti¬
marem. sine ad discendũ. siue ad docendũ. Ac per
hoo si uõ displicer huic fri mea qualiscũq caute¬
nem ip̃o adiuuante ĩ paremus. De corpore autem
spiritali pacatus et diligentiꝰ inquiramus. ne for¬
te aliqind certum ac liquidum si nobis hoc uti¬
le eẽ nouit scd̾m scͥpturas suas deuo demõstrare
dignetur. Si .n. hoc iuenerit inquisitio diligen¬
t ior tantam futurã corporis mutationẽ. ut possit
uidere iuisibilia: ñõ ut opinor tał potentia cor¬
poris menti auferet uisionem. ut ext̾ior homo de¬
um indere tũt possiti nõ possit int̾ior: quasi tm̃
foris sio ad hominẽ. et intus ño sit in homine. cũ
aꝑtissime scriptũ sit ut deus sit om̃ia iomĩib. ali

Expanded text:
gano corporis ualeat tunc spiritus noster nosse corporalia — gano corporis ualeat tunc spiritus noster nosse corporalia — neque enim et deus talia per sensus corporis nouit — et multa alia, quae in hac quaestione mouere possunt, fateor me nondum alicubi legisse, quod mihi sufficere existimarem sine ad discendum sine ad docendum. Ac per hoc, si non displicet huic fratri mea qualiscumque cautenem ipso adiuuante praeparemus. de corpore autem spiritali pacatius et diligentius inquiramus, ne forte aliquid certum ac liquidum, si nobis hoc utile esse nouit, secundum scripturas suas deus demonstrare dignetur. si enim hoc inuenerit inquisitio diligentior, tantam futuram corporis mutationem, ut possit uidere inuisibilia, non, ut opinor, talis potentia corporis menti auferet uisionem, ut exterior homo deum uidere tunc possit, non possit interior, quasi tantum foris sit deus ad hominem et intus non sit in homine, cum apertissime scriptum sit: Ut sit deus omnia in omnibus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uolui apparuisse quib apparuit qñ per corporis
otulos in scripturis scĩs uisus ẽẽ narratur in ad¬
intorio dñ inconcusse credo eo quantumipẽ don¬
at intelligas. De spũali aũ corpore quod inresu¬
rrestione habebimus quantam capiat inielius
ꝯmutationẽ. utrum in simplicitate sp̃c redati ut
totut homoiam sp̃c sit: an qd̾ mag̾ prto. sed nõ¬
dum plena fidutia confirmo. ita futinaũ sit spiti¬
tille corpus. ut pp̃ quandam messabilem facaitatẽ
sputtale dicatur. seruet tam̃ sb̾am corporalem. que
ꝑ ip̃am uiuere ac sentire non possit. s ꝑ illum qui
ininale. eadem ẽ. natura q̃ corporis et ntr̃ si corꝑis
quauis am ĩmortał atq ĩ corruptibił natura ẜua¬
bitur. adiuuet tunt aliquid spm̃ ad indenda ip̃a ui¬
sibilia. idẽ corporalia. sicut nñc tale aliquid nisi ꝑ
corpus uidere ño possimius. An uero eciã sine or¬

Expanded text:
uoluit, apparuisse, quibus apparuit, quando per corporis uoluit, apparuisse, quibus apparuit, quando per corporis oculos in scripturis sanctis uisus esse narratur, in adiutorio domini inconcusse credo et, quantum ipse donat, intellego. De spiritali autem corpore, quod in resurrectione habebimus, quantam capiat in melius commutationem, utrum in simplicitatem spiritus cedat, ut totus homo iam spiritus sit, an, quod magis puto, sed nondum plena fiducia confirmo, ita futurum sit spiritale corpus, ut propter quandam ineffabilem facilitatem spiritale dicatur, seruet tamen substantiam corporalem, quae per se ipsam uiuere ac sentire non possit sed per illum, qui  animae natura quae corporis —, et utrum, si corporis quamuis iam inmortalis atque incorruptibilis natura seruabitur, adiuuet tunc aliquid spiritum ad uidenda ipsa uisibilia, id est corporalia, sicut nunc tale aliquid nisi per corpus uidere non possumus, an uero etiam sine or
Abbreviated transcription (Latin):
et frat̾ne caritatis suauitate in integrum restitu¬
ta atq ẜuata. diligenti et tnͣsquilla consid̾at̾oe
q̃rendum uł discendum. uł docendum. Neq .n.
quoꝵ libet disputationes qu̾aiuis catholicoꝵ et
laudatoꝵ hominũ. uelut scͥpturas canonicas ha¬
bere debemus. ut nob̾ nõ liceat salua honorific̃e¬
tia que illis debetut hom̃ib aliquid in eoꝵ scͥp¬
tis imꝑbare atq respuere. si forte inuenerimus
quod aliter senseruit qmͣ ueritas ħt: diuino ad¬
uitoꝵ uł ab aliis intellecta. uł a nobis. Quał ego
sum in scriptis alioꝵ. tales uolo ẽe intellectores
nasii. Gregorii et si qua alioꝵ talia legere potiu
que ꝯmemorare longum est putam. dm̃ ñ ẽẽ
corpus. nec forme humaue hr̃e menbra. uec e¬
um c̃e per locoꝵ spacia diusibilem. et et̃ natiua
inconmutabiliter inuisibilem. nec per candem na¬
turam atq sb̾am. sed assumpta uisibili specie. sicut

Expanded text:
et fraternae caritatis suauitate in integrum restituet fraternae caritatis suauitate in integrum restituta atque seruata diligenti et tranquilla consideratione quaerendum uel discendum uel docendum. neque enim quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honorificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis inprobare atque respuere, si forte inueuerimus, quod aliter senserint, quam ueritas habet diuino adiutorio uel ab aliis intellecta uel a nobis. talis ego sum in scriptis aliorum, tales uolo esse intellectores nasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui, quae commemorare longum putaui, deum non esse corpus nec formae humanae habere membra nec eum esse per locorum spatia diuisibilem et esse natura incommutabiliter inuisibilem nec per eandem naturam atque substantiam sed adsumpta uisibili specie, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qi oculi dñi respiciunt omia: manus dni facit oĩa
Et audiuit inquit adam sonũ pedum dñ deam¬
błantis in paradyso. H simplicit̾ audiunt et hũas
imbecillitates ad dei magnificentiã referunt. Ego
aũ dico quod deus totus oculus ẽ: totus manus ẽ
totus pes est. Totus oculus ẽ: qr totum uider. Cotꝰ
manus ẽ: qr totum oꝑatur. Totus pes ẽ: qr ubiz
totus est. Ergo uidete quid dicat. qui plantauit
aurem non audiet: Et non dixit. qui plantauit.gͦ
ip̃e aurẽ nõ ht̃. non dixit gͦ ip̃e oculos nõ ht̃. S qͦd
dixit. Qui plantauit aurẽ nõ audͥet. qui fixit
oculos non consid̾at. Menbra tulit. efficientias
dedit. Hec omĩa de litt̾is eoꝵ et latinoꝵ et gre¬
coꝵ qui priores nob̃ in catholica ecc̃a unuentes
diuina eloquia tractauerunt ĩo ꝯmemoranda
arbitratus sum: ut sciat frater iste si quis alitet
qũa ip̃e sentit. depõita disensionis amaritudine

Expanded text:
: oculi domini respiciunt omnia; manus domini facit omnia; : oculi domini respiciunt omnia; manus domini facit omnia; et audiuit, inquit, Adam sonum pedum domini deambulantis in paradiso. haec simpliciter audiunt et humanas inbecillitates ad dei magnificentiam referunt. ego autem dico, quod deus totus oculus est, totus manus est, totus pes est. totus oculus est, quia omnia uidet; totus manus est, quia omnia operatur; totus pes est, quia ubique est ergo uidete, quid dicat: Qui plantauit aurem, non audiet? et non dixit qui plantauit, ergo ipse aurem non habet\'; non dixit \'ergo ipse oculos non habet\'; sed quid dixit? qui plantauit aurem, non audiet? qui finxit oculum, non considerat? membra tulit, efficientias dedit. Haec omnia de litteris eorum et Latinorum et Graecorum, qui priores nobis in catholica ecclesia uiuentes diuina eloquia tractauerunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine