comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me ħ est in carne mea bonum. In qnͣtum quiꝑ¬
pe n illo uiuit xp̃e in tantum expugnat ⁊ supe¬
tat qͥd̃ non hitat honum in eius carue. S ma¬
lum. ⁊ Ieq enĩ recte cuius qmͣ spc̃ contupiscet
adusus carnem suam insi br̃taret in illo sp̃c xp̃i
Absit ergo ut dicamus ꝗd̾ nos dicere insimulas
apłm. sic ista dixisse qͣi qui se uellet nitelligi
renitentem in scorta aliqͣ manu pestifere uolup¬
itis adduci cum dicat. non ego oꝑor illud ostẽ¬
dens concupĩas cariis solum impulsum libi¬
dmis oꝑari sine consentione pcc̃i. Quid est qd̾
min deorum suꝑbiam frustra conaris ista uerla
tͣnffi̾e tanqmͣ ipõs in se tͣnsfiguraret aplus qͥ con¬
tempnebant dona xpi uelud s̾ non nccͣia: Sic
eum concupiscaris. Atq utmam ip̃a dona ꝑcc̃t¬
ep̃i saltem ita saꝑes: ut ad uincendam ꝯcupĩam
ualere aliquid crederes. S idõ dicis a uideis fuisse

Expanded text:
me, hoc est in carne mea bonum . In quantum quipme, hoc est in carne mea bonum . In quantum quippe in illo vivit Christus, in tantum expugnat et superat quod non habitat bonum in ejus carne, sed malum. Neque enim recte cujusquam spiritus concupisceret adversus carnem suam, nisi habitaret in illo spiritus Christi. Absit ergo ut dicamus, quod nos dicere insimulas, « Apostolum sic ista dixisse, quasi qui se vellet intelligi renitentem, in scorta aliqua manu pestiferae voluptatis abduci: » cum dicat, Non ego operor illud , ostendens concupiscentias carnis solum impulsum libidinis operari, sine consensione peccati. 72. Quid est, quod « in Judaeorum superbiam » frustra conaris « ista verba transferre, tanquam ipsos in se transfiguraverit Apostolus, qui contemnebant dona Christi, velut sibi non necessaria? » Sic enim suspicaris: atque utinam ipsa dona Christi saltem ita saperes, ut ad vincendam concupiscentiam valere aliquid crederes. Sed ideo dicis a Judaeis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ale: ⁊ recte adhuc intelliguntur. ea ꝑte captiui
sub lege pec̃i que desid̾iorum quibus uon cõsen¬
tiunt motibus subiacet. Hinc fcm̃ ⁊ ut sic ista
intellig̾em quemad̾m intellexit hysarius. gte¬
gorius. ambiosius: ⁊ ceti eccl̃ie sancti notiq dec
flixisse eundemq confictum suum illis suis u̾¬
bis contestatum fuisse senserunt. Cont᷑ quos mo¬
tus pͥus utiq debellandos ne dominentur. ⁊ post¬
sa ctamina ⁊ sanctos exͥcere confessus es.
imus ttaqragnosçamus uerba pugnãtiũ¬
si pugnamus. ħ enim non uiuimus noᷤ
S uiuit xp̃c in nobis. Si ⁊ ad pugnꝰm contia
concupiscencias ex̾cendam ⁊̃ ad iuctoriam usq ad
ꝯsũmatõnem eorumdem hostium capescendam
m illo fidimus non in nobis. Ip̃e quippe fcũs est
nobis sapientia a dõ ⁊ iusticia ⁊ sandificatio ⁊
tedemptio ut quemad̾m scͥptum est. qui głiatist.
in domino głietur. non est ergo contͣrium sic̃

Expanded text:
ituale : et recte adhuc intelliguntur ea parte captivi ituale : et recte adhuc intelliguntur ea parte captivi sub lege peccati, quae desideriorum, quibus non consentiunt, motibus subjacet. Hinc factum est ut sic ista intelligerem, quemadmodum intellexit Hilarius, Gregorius, Ambrosius, et caeteri Ecclesiae sancti notique docflixisse, eumdemque conflictum suum illis suis verbis contestatum fuisse senserunt . Contra quos motus, prius utique debellandos ne dominentur, et poste gloriosa certamina sanctos exercere confessus es . Simul itaque cognoscamus verba pugnantiusi pugnamus. Hoc enim modo non vivimus nos, sed vivit Christus in nobis, si et ad pugnam contra concupiscentias exercendam, et ad victoriam usque ad consumptionem eorumdem hostium capessendam, in illo fidimus, non in nobis. Ipse quippe factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemain Domino glorietur . Non est ergo contrarium, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tellexam qd̾ in ea q̃dam allus tempis etiam scp¬
testantur. Non enim uidebatur apłus ar ⁊ de se
ipõ dic̾e potiusse. ego autem carnalis sum: cum
eẽt spũałis. ⁊ qd̾ captiius ducetur sub lege pcci
que i menbris erat euis. Ego enĩ putabam dici
ista non posse nͥon de hiis quos ita hrẽt carius
concupĩa concupĩa subiigatos: ut fac̾ent quic¬
quid ila compesłet: qd̾ de apło dementis est cre¬
dere cum etiam ĩnum̾abilis multitudo scõrum
ne concupĩas carnis ꝑficiat contͣ carnem spũ cõ¬
cupiscat. S post meliorib ⁊ intelligentiorib
cessi. uł pp̃i pocuis qd̃ faciendum ẽ u̾itati. ut ui¬
derem millis apłi uocibus genitum eẽ scõrum
cont᷑ caruales concupĩas dimicantiumn qui crm
mente sint spũales adhuc tam̃ isto corruptibi¬
li corpore qͥd agͣguat aĩam recte intelliguntur ẽ
carnales. quia erunt ⁊ corpore spũales. qnͣdo se¬
minatum corpus animale resurget corpus spũ¬

Expanded text:
lius temporis etiam sctestantur. Non mihi enim videbatur Apostolus et de se ipso dicere potuisse, Ego autem carnalis sum, cum esset spiritualis: et quod captivus duceretur sub lege peccati, quae in membris erat ejus . Ego enim putabam dici ista non posse, nisi de iis quos ita haberet carnis concupiscentia subjugatos, ut facerent quidquid illa compelleret; quod de Apostolo dementis est credere: cum etiam innumerabilis multitudo sanctorum, ne concupiscentias carnis perficiat, contra carnem spiritu concupiscat. Sed postea melioribus et intelligentioribus cessi, derem in illis Apostoli vocibus gemitum esse sanctorum contra carnales concupiscentias dimicantium. Qui cum mente sint spirituales, adhuc tamen isto corruptibili corpore quod aggravat animam , recte intelliguntur esse carnales; quia erunt et corpore spirituales, quando seminatum corpus animale, resurget corpus spir
Abbreviated transcription (Latin):
ne poius laborare.
xasꝑat inquis apłlis uim consuetudiniꝰ.
Tu ergo responde utrum contͣ istam um
non dimicet baptizatus. Quod si negas: om̃ibͥ
xp̃ianis sensibus contͣdicis. Siautem dimitat
tur non mulbis apłi uocem dimicantis agnoscĩ.
P legem inquis bonam. ⁊ ꝑ mandatum sanctum:
situm intellectorem. o diuinoꝵ eloquioꝵ egregi¬
um tͣctatorem. Quid ais de u̾bis dicentis. Non
qd̾ uolo ago. et uelle adiacet mͥ. ⁊ qd̃ uolo ħ ago
⁊ con delettor legi dei scd̾m int̾iorem hoĩem: Audiᷤ
ħ ⁊ dicis. quia uoluntas defuit: id̾o defuisse u̾tu¬
tem. Quid qd̾ non solum uosuritas. U̾m etiã
u̾ͥtus affuit ne ꝯsentiret concupĩe crͣns. que legi
pcc̃i pͣuis ip̃is motib seriuebat: QLuib ille nõ
cedens uͨ arma iniquitatis exhibens m̃bra pcc̃o
⁊ tanĩ qͥd̾ nollet sentiens in carne contͣ spm̃ cõ¬
cupiscente. ⁊ adusus eam uicissim sꝑũ concupiᷤᷤ¬
cens u̾issima castitatis uoce dicebat. Igit᷑ ip̃e ego

Expanded text:
 potius laborare. Exasperat, inquis, Apostolus vim consuetudinis. Tu ergo responde, utrum contra istam vim non dimicet baptizatus? Quod si negas, omnibus Christianis sensibus contradicis: si autem dimicat, cur non in verbis Apostoli vocem dimicantis agnoscis? Per legem, inquis, bonam, et per mandatum sanctum cutum intellectorem! o divinorum eloquiorum egregium tractatorem! quid agis de verbis dicentis: Non quod volo ago; et: Velle adjacet mihi; et: Quod noet, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem? Audis haec, et dicis, quia voluntas defuit, ideo defuisse virtutem. Quid, quod non solum voluntas, verum etiam virtus adfuit, ne consentiret concupiscentiae carnis, quae legi peccati pravis ipsis motibus serviebat? Quibus ille non cedens, nec arma iniquitatis exhibens membra peccato , et tamen quod nollet sentiens in carne contra spiritum concupiscente, et adversus eam vicissim spiritu concupiscens, verissima castitatis voce dice
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Si multitudo cathosicorum ep̃orum ꝑ pau¬
ci sunt. Ex quib papani innocentis̃ ⁊ piefbrm ie¬
ronimũ retrahe fortasse temptabis. Istum: quia
pelagium celestimimq dampuauit. Illura: qr
moriente contͣ pesaguun cathosicam fidem piam
tentione defendit. S lege que dicat in saude
beatissini pape inuocentii. pelagus. ⁊ uide utrũ
tases facise possis uidices muenire. De islo autẽ

Expanded text:
sunt: si multitudo catholicorum episcoporum, perpausunt: si multitudo catholicorum episcoporum, perpauci sunt. Ex quibus papam Innocentium et presbyterum Hieronymum retrahere fortasse tentabis: istum, quia Pelagium Coelestiumque damnavit; illum, quia in Oriente contra Pelagium catholicam fidem pia intentione defendit. Sed lege quae dicat in laudem beatissimi papae Innocentii Pelagius, et vide utrum tales facile possis judices invenire. De illo autem
Abbreviated transcription (Latin):
dinis nuositate ꝑturbo. qmͣuis apicio deo de
hac fide cui coutͣdicitis tathosica sanũ sapiat
ista qm̃ m a obicis arregantia. ut me istam cau¬
sam contͣ uos unũ pro om̃ib ag̾e poslicerer.
¶d̾ cum tuint᷑ pelagianos facis non erubescẽs
dic̾e ⁊ scrib̾e maioris tibi ẽẽ apud diũ głie di¬
stictam uitatem tueri: mustumi abiesti ⁊ ue
distitut sunt. multumq abste pendent: s. hãs
intolerabilem ar rogantiam ẽẽ nõ uidicant. qua
p̾remans eris qui destitutam tuearis qmͣ i̾tatem
putatis.
erum quia delectat non num̾are multi¬
tudinem. s appendere paucitatem: excep¬
tis iudicib pasestinis qui hesim urãm in absolu¬
to pesagio dampuau̾ũt quẽ timore ꝯpressum ꝑe¬
lagiana ipa dogmata dampnare coegerunt. de¬
cem epõs iam defunctos ⁊ unum presb̾rm tͥ huiꝰ
cause opposui indices qui deilla cum h uiuerent
uidicauerunt. si urã consid̾etur paucitas. inulti

Expanded text:
dinis numerositate perturbo; quamvis propitio Deo, de dinis numerositate perturbo; quamvis propitio Deo, de hac fide, cui contradicitis, catholica sanum sapiat ista, quam mihi objicis, arrogantia, « ut me istam causam contra vos, unum pro omnibus agere pollicerer. » Quod cum tu inter Pelagianos facis, non erubescens dicere et scribere, « majoris tibi esse apud Deum gloriae, destitutam veritatem tueri; » multum abjecti et vere destituti sunt, multumque abs te pendent, si hanc intolerabilem arrogantiam esse non judicant, qua remanseris, qui destitutam tuearis, quam veritatem putatis. Verum quia te delectat, non numerare multitudinem, sed appendere paucitatem; exceptis judicibus Palaestinis, qui haeresim vestram in absoluto Pelagio damnaverunt, quem timore compressum Pelagiana ipsa dogmata damnare coegerunt, decem episcopos jam defunctos et unum presbyterum tibi hujus causae opposui judices, qui de illa cum hic viverent judicaverunt. Si vestra consideretur paucitas, multi
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius: S quiliscnmq homo sis ł tam̃ quia ho¬
mo es ⁊ uidere michi uideor uerecundiam tuem. Si
tam̃ non inte spes est omĩs emortua sanitatis. ⁊ quodã
modo audio uocem meam. respondes. Absit. ut audiam
cecos istos iuros uł cogitare uł dice̾. Cormi gͦ appen¬
De sententias. Nolo cẽ płres ut easte pigeat num̾a¬
re S non sunt seues ut eas dedigñs appendere: lin¬
nmo tam sunt gͣues : ut te uideam sub earum hon̾e¬
laborare. Nirquid ⁊ de huis dicturus es. me ĩbel¬
lem tibi opimonem consortis oppon̾e ⁊ uelutẽ¬
uidicandi a moto strepitu turbarũ de om̃ĩ or¬
dme ꝯusationis. hominũ uł sac̾dotum. suie
ad minustnͣtium sui priuatorum ad discusio¬
nem tasium rerum nõ solum not̃a s eligen¬
dam eẽ prudentiamr ⁊ honorandam ẽẽ potesta¬
tem. quiͣ ratio erud̃itio lib̾tasq sublimat. Ita
u̾o est ut dicis. S nec ego te ullius mustitu¬

Expanded text:
Ambrosius? Sed qualiscumque homo sis, tamen quia hoAmbrosius? Sed qualiscumque homo sis, tamen quia homo es, videre mihi videor verecundiam tuam si tamen non in te spes est omnis emortua sanitatis, et quodam modo audio vocem tuam. Respondes, Absit ut audeam caecos istos viros vel cogitare, vel dicere. Eorum ergo appende sententias. Nolo esse plures, ut eas te pigeat numerare: sed non sunt leves, ut eas dedigneris appendere; imo tam sunt graves, ut te videam sub earum onelaborare. Numquid et de istis dicturus es, « me imbellem tibi opinionem consortis opponere, et velut c « in causa judicandi, amoto strepitu turbarum, de omni ordine conversationis hominum, sive sacerdotum, sive administrantium, sive praefectorum, ad discussionem talium rerum non sola nomina, sed eligendam esse prudentiam, et honorandam esse paucitatem, quam ratio, eruditio, libertasque sublimat. » Ita vero est, ut dicis: sed nec ego te ullius mutitu
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ⁊ eorum pro nob̃ satas contͣuos sentencias re¬
citanius. suundum uobiscum c̾tabbimus. ⁊ eis pranuĩ¬
ciantib uicinius.
tisme si sub potestate uiditum prem̾erctiles
t̾ ip̃e compors: nou ħ̾rturum fuisse quid fa¬
cem. quo confug̾em cum tuis argum̃tationib unde
actrrerem reꝑire non possem. Eg o ꝑsane herem ed̾
fac̾em. hẽrem quo confug̾em: a pesagianis em̃ tene¬
bris ad ħ tam predara cathołica sumina prouocarẽ
Odd ⁊ nunc ram facio. Cu ergo rende quid facias
die quo confugias. Ego peligianis at istos tu abis¬
stis ad quos: An quia non mim̾andas S pondem¬
das censes eẽ sentencias. et atdis qd quidem ⁊ egodm
eẽ consentio ad ałiquid inueniendum in ltdtudmem
nnchil prodesse cecorum. etiam cecos dic̾e audebis ⁊ us
ad eo ꝓmiscuit imis lon̾gus. sũma dies us adeo te¬
nebre lux ⁊ lux. tenebre dicuntur ẽẽ ut uideat pela¬
guis celestus. uliamis ⁊ ceti sit. hysarus gregoꝰ.

Expanded text:
tas contra vos sententias recitamus. Nondum vobiscum certabamus, et eis pronuntiantibus vicimus. 35. Dicis, « me, si sub potestate judicum premerer, » quales ibi ipse componis, « non habiturum fuisse quid facerem, quo confugerem; cum tuis argumentationibus unde occurrerem reperire non possem. » Ego plane haberem quid facerem, haberem quo confugerem: a Pelagianis enim tenebris ad haec tam praeclara catholica lumina provocarem; quod et nunc jam facio. Tu ergo responde quid facias, dic quo confugias. Ego a Pelagianis ad istos: tu ab istis ad quos? An quia « non numerandas, sed ponderandas » censes « esse sententias, » et addis quod quidem et ego verum esse consentio, « ad aliquid inveniendum multitudinem nihil prodesse caecorum, » etiam istos caecos dicere audebis? Et usque adeo permiscuit imis longus summa dies usque adeo tenebrae lux, et lux tenebrae esse dicuntur, ut videant Pelagius, Coelestius, Julianus, et caeci sint Hilarius, Gregorius,
Abbreviated transcription (Latin):
ir de potestate tenebraꝵ ⁊ tͣnsft̾ ad regnum filu da¬
ntaris sue: Si hoc confit̾is: quero utrum in tali bo¬
mine in potestate ad huc posito tenebraꝵ. h̃eat de
asiqmͣ potestatem. Si dix̾is. nõ ht̃: Eꝓndebitur tͥ
io deꝰ de sua posẜone a dynbolo exclusus ẽ. Si dixe¬
iis habet: Rndebitur t̾. Ergo deus ⁊ dẏabolus in
semisiuciis hoĩem possident. Et tibi ab imꝑitis
tałis muidia contitabitur talem qui michi qui
ius ꝑrtus putari de ꝑiuilis ab̾ ortu recentib con¬
aitare uolusti. Etce primum argum̃tum tiuim
hłta faciłitate destructum ẽ dum attend̾e negłi¬
gis sic eẽ homines sub diubosi potestate añem̃ re

Expanded text:
it de potestate tenebrarum, et transfert ad regnum Filii chait de potestate tenebrarum, et transfert ad regnum Filii charitatis suae? Si autem confiteris, quaero utrum in tali homine in potestate adhuc posito tenebrarum habeat Deus aliquam potestatem. Si dixeris, Non habet: respondebitur tibi, Ergo Deus de sua possessione a diabolo exclusus est. Si dixeris, Habet: respondebitur tibi, Ergo Deus et diabolus in semis unciis hominem possident; et tibi ab imperitis talis invidia concitabitur, qualem tu mihi, qui vis peritus putari, de parvulis ab ortu recentibus concitare voluisti. Ecce primum argumentum tuum quanta facilitate destructum est, dum attendere negligis, sic esse homines sub diaboli potesta
Abbreviated transcription (Latin):
me sicut ꝙ mittis ostendas homines ⁊ nuptiaᷤᷤ
Nlylo auitori tribuere.
ꝓpositis: uelud respondens ꝑsuade conariᷤ
cont me ipm̃ me locutum fuisse. qui cum ꝓp̾ meã
Sefensionem dixͥim ab ħrticis nouis dici nos dõp¬
natores ẽẽ nuptiarumoꝑis q diuini. Postea id ab¬
stulerim dc̾o in semis uiciis possid̾i hominem nas
i deo ⁊ adeabolo. puel pociuis solum a dẏabolo possi¬
Rii prorsus excluso deo uelud ab uniu̾sa sua possõ¬
ne qd̾ ẽ homo. Ubi est acumen tuum quo tibi uide¬
li ⁊ cathegorias aristotisicas assecutus ⁊ aliam dya¬
ltce artis astuciam: Ita ne non attendis hoc qd̾ mͥ
hus ictriq nr̃m obici posse ab asiquo adu̾sario u̾ita¬
tis. Int̾rogo emm te quid de nondum regñat o
homnne pessimo quocumq ꝑendeas. saltem istum
unsitis eẽ sub dẏaboło: nisi renascatur ixpo. An
ihoc uegas: Si negas: qui sunt gͦ quos deus erui¬

Expanded text:
me, sicut promittis, ostendas homines et nuptias me, sicut promittis, ostendas homines et nuptias diabolo auctori tribuere. propositis velut respondens, persuadere conaris, « contra me ipsum locutum me fuisse: qui cum propter meam defensionem dixerim, ab haereticis novis dici nos damnatores esse nuptiarum, operisque divini, postea id abstulerim, dicendo in semis unciis possideri hominem nascentem a Deo et a diabolo, vel potius totum a diabolo possideri, prorsus excluso Deo velut ab universa sua possessione, quod est homo. » Ubi est acumen tuum, quo tibi videris et categorias Aristotelicas assecutus, et aliam dialecticae artis astutiam? Itane non attendis hoc, quod mibus utrique nostrum objici posse ab aliquo adversario veritatis? Interrogo enim te, quid de nondum regenerato homine pessimo quocumque respondeas. Saltem istum confiteris esse sub diabolo, nisi renascatur in Christo: an et hoc negas? Si negas, qui sunt ergo quos Deus eru
Abbreviated transcription (Latin):
iuitores quia non uobis dat̾ est. quale desid̾ii
examen: maximianiste nos ad ista uaniloquia
p̾cesserunt. Qmͣuis ded̾it uobis eccł̃ia catholica iu¬
dicium quale deburt ubi cã ur̃a finita est: Illis
autem nullum dare dignata esti quia nõ a no¬
bis. Sicut uos: s a donatistis fuerant segregati
Si autem in maximianistis uid̾is non eẽ conseqũs
ant de uitate confid̾e: nosite ult̾uis ħ uana iactare
uobisq sufficiat qd̾ uos eccłia catholica ⁊ mat̾na le¬
nitate sustimuut ⁊ uidiciaria seu̾tate uł pocius me¬
dicinali nccͣitate dampnauit. S ne insuꝑfluis ĩ¬
memoremur. omitto tumultus maledrõrum ⁊ cõ¬
uitioꝵ tuoꝵ. siue que in principio congessistr oꝑiᷤᷤ
tui siũ que ꝑ om̃s eofdem quatuor libros pene
uusqmͣ sꝑg̾e destitisti: ne gͣuib hominib ueut̾
nr̃m disputator grauis. s leuis ut̾q sitigator ap¬
pareat. uideamus iam pocuis quid afferat unde

Expanded text:
victores, quia non vobis datum est quale desideratis victores, quia non vobis datum est quale desideratis examen; Maximianistae vos ad ista vaniloquia praecesserunt: quamvis dederit vobis Ecclesia catholica judicium, quale debuit, ubi causa vestra finita est: illis autem nullum dare dignata est; quia non a nobis sicut vos, sed a Donatistis fuerant segregati. Si autem in Maximianistis videtis non esse consequens,ant de veritate confidere: nolite ulterius haec vana jactare; vobisque sufficiat, quod vos Ecclesia catholica et materna lenitate sustinuit, et judiciaria severitate, vel potius medicinali necessitate damnavit. 6. Sed ne superfluis immoremur, omitto tumultus maledictorum et conviciorum tuorum, sive quae in principio congessisti operis tui, sive quae per omnes eosdem quatuor libros pene nusquam spargere destitisti; ne gravibus hominibus neuter nostrum disputator gravis, sed levis uterque litigator appareat. Videamus jam potius quid afferas, unde
Abbreviated transcription (Latin):
suum patiebantur errorem: iuolentis aggͥssiõ
maiores nr̃i cum eis eg̾ant iam ppłorum imemo¬
ria non tenebat. Higͤ ncͣcitas compulit. ut saltẽ
gestis nr̃a collocatõne confectis: eorum contunde¬
ius in u̾ecundiam ⁊ repͥm̾emus audaciam urã
tum ad ius examinis ꝑtinet: insi ut ꝓlatam de
hac re srĩam cum pace seqͣmini. Ctõ si uolu̾tis:.
a turbulenta uł insidiosa inquietudine cohibea¬
mini. Similes autem pocius estis maxinuaui¬
stis qui cupientes exiguitatem suam nomine
saltem c̾taminis consolari ⁊ ideo uideri aliqͥd
apud eos qͦ ꝯtemptibiles erant qma mire uobis¬
cum su̾entur. examen: int̾pellantes eos. ⁊ libe¬
lum dantes ꝓuocantes contempsinrus. Mag
emm c̾tamine nominari desid̾abaant: qmͣ formi¬
dabant in ctamine suꝑari. Nec sꝑabant uido¬
rie głam s famam requireãt collationis. quia
multitudinis non h̾ebunt. Si gͦ putatis id̾o uosaẽ

Expanded text:
suum patiebantur errorem, violentis aggressionsuum patiebantur errorem, violentis aggressionmajores nostri cum eis egerant, jam populorum memoria non tenebat. Haec igitur necessitas compulit, ut saltem gestis nostra Collatione confectis, eorum contunderemus inverecundiam, et reprimeremus audaciam. Vestra ntum ad jus examinis pertinet, nisi ut prolatam de hac re sententiam cum pace sequamini: quod si nolueritis, a turbulenta vel insidiosa inquietudine cohibeamini. Similes autem potius estis Maximianistis, qui cupientes exiguitatem suam nomine saltem certaminis consolari, et ideo videri aliquid apud eos, quibus contemptibiles erant, quia inire nobiscum sinerentur examen; interpellantes eos et libellum dantes provocantesque contempsimus. Magis enim de certamine nominari desiderabant, quam formidabant in certamine superari: nec sperabant victoriae gloriam, sed famam requierebant Collationis, quia multitudinis non habebant. Si ergo putatis ideo vos esse
Abbreviated transcription (Latin):
um non hebitis uitam i uobis. Dicturus fue¬
tam puulum ħiturum uitant qui sme isto sacͤ¬
Dmento finisset hanc uitam. puto nos maledixis.¬
se homini penitebit.
Am uos engo tocuis peniteat huiꝰ erroris. nec ar¬
gum̃to miserimo utamini: quo uniu̾si utuntur
Betiei. quos aꝑnitiosa licencia leges imꝑatorum
cathasicorum p̾munt. Om̃s quippe huimõi dũt
qd ip̃e dixisti. Laborate illam ꝑtem rõnis iuopi¬
ar que in disse̾ndo cum t̾rore subrogat. Nullur
a prudentib mipenat. S cetum a meticłosis ex¬
torquet assensum. Nomi quidem h̾rtici uos estes
S istam pene oĩum ħeticorum uef̾em uocem eum
cet̾is agnouistis atq tenustis. net uos nec ali¬
ꝯꝯ decipiatis. uelud talem uocem hñtes ad ilsuꝰ
nos: qualem uos adu̾sum douasticas. quos adta¬
lationem uobiscum uenire ꝑ imꝑiakiarassa cõ¬
pulimus. Illorum enĩ furor occupau̾at affricã
totam. nec p̃dicari a cathosicis n̾tatem. cortra

Expanded text:
m, non habebitis vitam in vobis ; dicturus fuem, non habebitis vitam in vobis ; dicturus fueram parvulum habiturum vitam, qui sine isto Sacramento finisset hanc vitam? puto quod vos maledixisse homini poenitebit. Jam vos ergo totius poeniteat hujus erroris. 5. Ne argumento miserrimo utamini, quo universi utuntur haeretici, quos a perniciosa licentia leges imperatorum catholicorum premunt. Omnes quippe hujusmodi dicunt, quod ipse dixisti, « Laborare illam partem rationis inopia, quae in disserendo cum terrorem subrogat, nullum a prudentibus impetrat, sed caecum a meticulosis extorquet assensum. » Novi quidem haeretici vos estis, sed istam pene omnium haereticorum veterem vocem cum caeteris agnovistis atque tenuistis. Nec vos nec alios decipiatis, venos, qualem nos adversum Donatistas, quos ad Collationem nobiscum venire per imperiala jussa compulimus illorum enim furor occupaverat Africam totam, nec praedicari a Catholicis veritatem contra
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ debellat ex̾citus. qui debellauit apd̾ cartagi¬
uem celestium qnͣdo illic ip̃e non eram. et rursus
constantino polym tam longe a regionib affrica¬
nis qui debellauit in palestia pelagium. uͥ cãm
uram suse dampnationis timore dampnauit.
Ibi enim omĩino cecidit ħesis ur̃a. Et quia ille cꝰ
figura erat dauid. contͣ suos adu̾sarios in suis
om̃ibus militib pugnat errorem nr̃m etiam pe¬
Pagii Pingua prostrati ⁊ iacentis gladio detruca¬
uit. Nam eid̾ tu dedignaris: pp̃ea uos nouos
h̾rticos diti. quia om̃e malum qd̾ pcc̃m diffinitur
asseritis uon innatura. S insola uoluntate con¬
sist̾e iam uobis pelaguis. mimo ꝑ linguam pelagii.
eẽ ꝑuulis malum quod baptismate diluatur:
dicite quo m̾ito ꝑuulus non baptizatus uita et̾¬
tamen si uobis male dicentib dicat.⁊ quid uel¬
Petis qd̾ fac̾em. an dicente xp̃o. Si non mandu¬
cau̾itis meam carnem ⁊ biberitis sangumẽ me¬

Expanded text:
Christi debellat exercitus; qui debellavit apud CarthagiChristi debellat exercitus; qui debellavit apud Carthaginem Coelestium, quando illic ipse non eram; et rursus Constantinopoli tam longe a regionibus Africanis: qui debellavit in Palaestina Pelagium, ubi causam vestram suae damnationis timore damnavit: ibi enim omnino cecidit haeresis vestra. Et quia ille, cujus figura erat David, contra suos adversarios in suis omnibus militibus pugnat, errorem vestrum etiam Pelagii lingua tanquam prostrati et jacentis gladio detruncavit. Nam quod tu dedignaris, « propterea vos novos haereticos dici, quia omne malum quod peccatum definitur, asseritis non in natura, sed in sola voluntate consistere, » jam vobis Pelagius, imo per linguam Pelagii Desse in parvulo malum, quod Baptismate diluatur; dicite quo merito parvulus non baptizatus aetertamen si vobis maledicentibus dicat, Et quid velletis ut facerem? an dicente Christo, Si non manducaveritis meam carnem, et biberitis meum sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
ris accipit nomen qr errore ꝯmuuicat. crimen.
opris ẽ hic dic̾e̾. Hane ut dicił. Si ꝓ uobis po¬
cius ab imꝑatore responsum est: Cur non in me¬
dumm ꝓsiłitis ⁊ ħ ultro pubsicis potestatib allega¬
tis. uos ẽẽ monstrantes quoꝵ xp̃iamis pͥndeps ap¬
ꝓbauit fĩdem : U̾m si dei legem nõ sit̃ sese habet
S sicut uobis placet intelligitis quid mirum
si ⁊ de lege imꝑatoris ħ facitis: Q ħ te alias ex¬
secirura plenus polic̾is. Qd̃ si feceris: aut̃¬
redarguetur sicut insidiosum aut ꝯtempnet᷑ sicut
mane quod feceris:
uam uero Pauta ⁊ sepida est gratulatio tu¬
a qd̾̃ unum dicis egressum qui in sũmã
prelii sitam optat intelligi. uidelic ut pesagia¬
nus tuuidearis dauid: ego autem golyas. uide¬
ris situ hoc induxisti. pactum ⁊ placitum cum pes¬
lagianis. ut si uictus fu̾is: nichil ult̾us illi audi¬
ant. Ego autem absit ut ad monomachiam uoᷤ
ꝓuocemr. quod uͥcimiq apparueritis uͥq diffufus

Expanded text:
ris accipit nomen, quia errore communicat crimen. 3. opus est hic dicere. Sane, ut dicis, si « pro vobis potius ab Imperatore responsum est, » cur non in medium prosilitis, et hoc ultro publicis potestatibus allegatis, vos esse monstrantes, quorum christianus princeps approbavit fidem? Verum si Dei legem non sicut sese habet, sed sicut vobis placet, intelligitis; quid mirum si et de lege Imperatoris hoc facitis? Sed haec te alias exsecuturum plenius polliceris. Quod si feceris, autredarguetur sicut insidiosum; aut contemnetur sicut inane, quod feceris. 4. Quam vero lauta et lepida est gratulatio tua, quod « unum » dicis « egressum, qui in se summam praelii sitam optat intelligi; » videlicet ut Pelagianis tu videaris David, ego autem Golias. Videris, si tu hoc induxisti pactum et placitum cum Pelagianis, ut si victus fueris, nihil ulterius illi audeant. Ego autem absit ut ad monomachiam vos provocem, quos ubicumque apparueritis, ubique diffusus
Abbreviated transcription (Latin):
uantur. Sed non ab luuntur. exor hantur ⁊
ex suftłantur S apotestate dyaboli non enũ¬
tur. Sic etram dicite funditur pro eo sanguis mi re¬
iussione petõrum: S nusluis poc̃i remissione mñ¬
damur Mira sunt que dicitis. noua sunt que
dicitis: falsa sunt que dicitis Mira stupemus.
noua cauemius. falsa ꝯumcimus.

Expanded text:
vantur, sed non abluuntur; exorcizantur et vantur, sed non abluuntur; exorcizantur et exsufflantur, sed a potestate diaboli non eruuntur; sic etiam dicite: Funditur pro eis sanguis in remissionem peccatorum, sed nullius peccati remissione mundantur. Mira sunt quae dicitis; nova sunt quae dicitis; falsa sunt quae dicitis. Mira stupemus, nova cavemus, falsa convincimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ti t̾muntur ab om̃ib nob̃: tu ẜ̃termitis oĩno nͨ
respicis. S spaciaris tibi iur dissertassimus ⁊ etͥ¬
ces ngeniuim ac łinguam in laude nature. S sa¬
tura ista intantas. ⁊ tam manifestas collapsas mi¬
serias. saluatorem lib̾atorem. mundatorem. re
quidem redimi non fateris in ꝑuiilis uisi quia
Hec cesestus apud carthagnem gestis eccasticis
ora xp̃iana non sustmens fassus ẽ. Ceterum uo¬
go te quomodo potest intesligi ista redemꝑtio
a malo redimente illo qui redimit istł ab oñt̃ib
iniquitatib eus: Ubi enim redemptio sonat
intestigitur ⁊ scium. Et qd̾ ẽ hoc msł p̃ciosus sau¬
guis apgui inmaculati xp̃i ihũs De cihoc aũt fclo
qͥuare sit fusum quid int̾rgamus aliumꝰ Redẽp¬
tor ip̃e ꝑendeat. dicat ip̃e m̾cator. Hic est inquid
sanguis mens qui pro multis effundetur ĩ re¬
missione pecõꝵ. Pergite ad huc ꝑgite. ⁊ sicut
diaitis in sacͣmento saluatoris laptizantur s
non saluant. redimuntur s hon lib̾ant᷑: la

Expanded text:
 tu praetermittis omnino, nec respicis: sed spatiaris tibi vir disertissimus, et exerces ingenium ac linguam tuam in laude naturae. Natura ista in tantas et tam manifestas collapsa miserias, salvatorem, liberatorem, mundatorem, redquidem redimi non fatereris in parvulis, nisi quia hoc Coelestius apud Carthaginem gestis ecclesiasticis, ora christiana non sustinens, fassus est. Caeterum, rogo te, quomodo potest intelligi ista redemptio, nisi a malo, redimente illo qui redimit Israel ab omnibus iniquitatibus ejus ? Ubi enim redemptio sonat, intelligitur et pretium: et quod est hoc, nisi pretiosus sanguis agni immaculati Jesu Christi ? De hoc autem pretio quare sit fusum, quid interrogamus alium? Redemptor ipse respondeat, dicat ipse mereator. Hic est, inquit, sanguis meus qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum . Pergite adhuc, pergite, et sicut dicitis, In Sacramento Salvatoris baptizantur, sed non salvantur
Abbreviated transcription (Latin):
si ab eis uos correctos nou̾int ⁊ amabũt. Qm̃ si
situt dicis. Eñ quis aũt sib̃m ain hominib ꝯxbi¬
t̾um aut deum eẽ nascentium conditorem die̾it
pelagiamus ⁊ celestianus uocatur. D qui siber¬
tatem in qua uorati sumus uon grẽ dei tribuit.

Expanded text:
ue ab eis vos correctos noverint, et amabunt. Quoniam non ue ab eis vos correctos noverint, et amabunt. Quoniam non sicut dicis, « Si quis aut liberum in hominibus arbitrium, aut Deum esse nascentium conditorem dixerit, Pelagianus et Coelestianus vocatur: » sed qui libertatem in quam vocat
Abbreviated transcription (Latin):
cdisse qmͣ nosse. Iam quidem suꝑiore libellõ retͥ¬
pondi. quia si tales indices quales definiuit unde
hoc dixisti salustus. mĩa querens: scõ ambrosio
⁊ coepĩs euis. qui de hac re odio urĩ uł ainicitia .ł
ira. uł qd̾ tunon posuistr s salustius posuit. mĩa
qñ de hac re ueras tͣnsquillas q sentencias pro¬
tulerunt. utiq crederetis. Quos nunc uobis paꝵ
est uidices nolle: insi etiam reos face in suꝑ aude¬
atis. ¶ obsecro te quomodo cam̃ ur̃am qui
dampnauerunt ante cepunt odisse qmͣ uosse. qͥ
eam ꝓculdubio quia nouerant oderant Noue¬
rant enim uos dic̾e̾ inchil masi ꝑuulos hc̃e nas¬
stra dari. ut iam gr̃a non eẽt grã quia non gratis
daretur: q scd̾m debitum redd̾etur. N Iouerant
uos dic̾e hominem ĩ hac uita posse nullum ħiẽ
dicit eccł̃ia. dimitte nobis debita nr̃a. Bec i
uobis nouerunt ⁊ rectissime oderunt. Derq¬

Expanded text:
odisse quam nosse, » jam quidem superiore libro resodisse quam nosse, » jam quidem superiore libro respondi : Quia si tales judices, quales definivit, unde hoc dixisti, Sallustius, quaereretis; sancto Ambrosio et coepiscopis ejus, qui de hac re ab odio vestri vel amicitia, vel ira, vel quod tu non posuisti, sed Sallustius posuit  De Cquando de hac re veras tranquillasque sententias protulerunt, utique cederetis. Quos nunc vobis parum est judices nolle, nisi etiam reos facere insuper audeatis. Sed, obsecro te, quomodo causam vestram qui damnaverunt ante coeperunt odisse quam nosse? Qui eam procul dubio quia noverant, oderant. Noverant enim vos dicere, nihil mali parvulos habere nasstra dari: ut jam gratia non esset gratia , quia non gratia daretur, sed secundum debitum redderetur. Noverant vos dicere, hominem in hac vita posse nullum haberdicit Ecclesia, Dimitte nobis debita nostra . Haec in vobis noverant, et rectissime oderant. Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
laptõms tue. non tantum tͥ tua correctione⁊ e¬
rnm etiam płib pro futura cognoscentib nob̃
atq fatentib qmͣ nou inait̾ qmͣ u̾acit̾ tot ⁊
santtis psasmis u̾tas notat dicens. uoluit ĩ tel¬
lig̾e ut bene ageret. uł ex eo de qͣlib item scͥp¬
tum est. u̾bis. non emendabit᷑ seruꝰ. durus. Si
enim ⁊ intellex̾it nou obaudiet. nec sic erit iste
fidem. mułto ampłius enĩ erunt qd̾ antiͭ ͣ iu̾taᷤᷤ
ił instrnat defensa uł corrigat. Si nõ defuerũt
qd̾ irrepens error insolutus aut sbu̾t̾it aũ mo¬
ueret. Ac ne sougum faciam: non om̃ia uerba
tua ponam. S si dommusꝰ adiuueritetua ꝵ ue¬
sud acutarum argumentationũ nicħ non solutũ
destructum q dimittam.
ne ꝑconsultat. nisi qui abodio ⁊ ira ⁊ ainicitia ua¬
cuum pestus amuilerit. quales non fuisse dixis q̃
de causa urã iudicauerũt. quia pͥus eam ceꝑunt

Expanded text:
rolapsionis tuae, non tantum tibi tua correctione, verolapsionis tuae, non tantum tibi tua correctione, verum etiam pluribus profutura, cognoscentibus vobis atque fatentibus quam non inaniter quamque veraciter tot et sanctis Psalmis veritas notat dicens, Noluit intelligere, ut bene ageret ; vel ex eo, de qualibus item scriptum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim et intellexerit, non obaudiet : nec sic erit iste fidem. Multo amplius enim erunt quos antiqua veritas vel instruat defensa, vel corrigat, si non defuerunt quos irrepens error insolitus aut subverteret, aut moveret. Ac ne longum faciam, non omnia verba tua ponam; sed si Dominus adjuverit, tuarum velut acutarum argumentationum nihil non solutum destructumque dimittam. ne consultat, nisi qui ab odio, ira et amicitia vacuum pectus attulerit; quales non fuisse » dicis, « qui de causa vestra judicaverunt, quia prius eam coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
at̾iam tui diuine famisie dnͣc cibaria fidesitꝰ mi¬
nstnͣtes ingenti in domino głia claruerunt. Ato¬
ssus hanc aũt miẜabilem qmͣ deus a te au̾tat in¬
samiam. sic respondendum eẽ indeo lib̾ris tius:
ut fides quo adu̾sus te defendatur istorum sic̃
cnt᷑ impios ⁊ xp̃i professos inimicos ⁊̃ ipm̃ de¬
fenditur euu̾głm¬
cot tantorumd ⁊ in sacris fut̾is eruditorum cõtͣ
⁊ meccłie regimine tam precdara memoͣ laueũde¬
de połlentium auctoritati si non cesseris n quielie¬
nt sine contumesiosissime sicut me. siue illos ue¬
rtindius siũ traciꝰ cum aliqͣ ꝑsonaꝵ acceptõne
itau̾is: tamen etiam ipõs eirasse disturꝰ es: ita tͥ
diecte fili nifiane domino donante responde de¬
beo ⁊ sic tuos lidros atq aigumenta refellere ut
si possis intessigas male t̾ fuisse ꝑ suasum qd̃ ali¬
i psuadere mosiris. Teq salubriter peniteat
incaute ac tem̾arie uiuemilis progressionis ⁊ ꝓ¬

Expanded text:
iam, cui divinae familiae dominica cibaria fideliter ministrantes, ingenti in Domino gloria claruerunt. Adversus hanc autem miserabilem, quam Deus a te avertat, insaniam, sic respondendum esse video libris tuis, ut fides quoque adversus te defendatur istorum; sicut contra impios et Christi professos inimicos etiam ipsum defenditur Evangque sanctorum, et in sacris Litteris eruditorum, et in Ecclesiae regimine tam clara memoria et laude pollentium auctoritati si non cesseris, nec acquieveris, sive contumeliosissime sicut me, sive illos verecundius et mitius cum aliqua personarum acceptione tractaveris, tamen etiam ipsos errasse dicturus es: ita tibi, dilecte fili Juliane, Domino donante respondere debeo, et sic tuos libros atque argumenta refellere, ut si possis, intelligas, male tibi fuisse persuasum, quod aliis persuadere moliris; teque salubriter poeniteat incautae ac temerariae juvenilis progressionis et p
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ filios adam a die exitus de uentre matris
eoꝵ us in diem sepulture in nir̃e oĩum:. Que
utiq mala sb̾ iusto ⁊ omĩpotente deo ñ irrogarẽ¬
tur. eius ymagini quibus malis in iuirtute ex̾te¬
ri mfantusis etas non pot̾ dici: S uullla ex pen¬
tib mala nu̾ta trah̾entur. Haut̃ mala ꝑuiloꝵ¬

Expanded text:
exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . Quae utique mala sub justo et omnipotente Deo non irrogarentur ejus imagini, quibus malis in virtute exerceri infantilis aetas non potest dici, si nulla ex parentibus mala merita traherentur. Haec au
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. qsido eos nemo potest dice̾ ꝑperam cinqmͣ
uł adu̾sari uł fau̾e pptuisse. Nondimm enim exti¬
teratis contͣquos susciꝑemus. de hac qõne confłictũ¬
⁊ Nondun eratis qui dicetis qd̾ in fibris tus poniꝰ.
quia de uobis multitudini mentiti fuermnus. ⁊ ꝙ
celestianorum uł pelagianoꝵ nomine homines
t̾reamus ⁊ qd̾ t̾rore ab hominib extorqueamus.
assensum. Certe ip̃ẽ dixisti qd̾ om̃s uidices. ab odio.
inueniri. S ambrosium aliosq collegas eius quos
cum illo cõmemoraui tales fuisse credendum ẽ. Uan¬
⁊ si non tales fuerumt in hiis causis qͣs ad se dilatas
⁊ int̾ ꝑtes cognitas cum hic uiuerent suo i deo finiẽ¬
tunt. ad hanc tar̃ cam̃ tases erant qnͣdo de alla sen¬
sentias protulerunt. Nullas nobis cum attende
uati sunt n nos neq uos mis̾ati funt. Qd iuene¬
runt in eccł̾ia tennerũt qd̾ didic̾unt. docuerunt. qd̾

Expanded text:
verunt, quando eos nemo potest dicere perperam cuiquam verunt, quando eos nemo potest dicere perperam cuiquam vel adversari vel favere potuisse. Nondum enim exstiteratis, contra quos susciperemus de hac quaestione conflictum: nondum eratis, qui diceretis quod in libris tuis ponis, Quia de vobis multitudini mentiti fuerimus, et quod Coelestianorum vel Pelagianorum nomine homines terreamus, et quod terrore ab hominibus extorqueamus assensum. Certe ipse dixisti, quod omnes judices ab odio, inveniri: sed Ambrosium aliosque collegas ejus, quos cum illo commemoravi, tales fuisse credendum est. Verum et si tales non fuerunt in his causis, quas ad delatas et inter partes cognitas, cum hic viverent, suo judicio finierunt; ad hanc tamen causam tales erant, quando de illa sententias protulerunt: nullas nobiscum vel vobisirati sunt, neque nos neque vos miserati sunt. Quod invenerunt in Ecclesia, tenuerunt; quod didicerunt, docuerunt; quod
Abbreviated transcription (Latin):
te egressus est. At ego ubicumq sis ubicuniq leg̾e
ista potiu̾s: te añ istos uidices nntus in corde tuo cori¬
stituo. quos non amicos meos ⁊ mimitos tuos qͣsi¬
alꝗͣ mmeam: ꝑtem gr̃a ꝓpendentes. aliquo abste
uto tue offensioiuis aduersos. ⁊ ob hoc tͥ adu̾sos:
n hac nr̃a disceptatõne constitui cognitores. ñ eos
qui nũemͣ fu̾unt aut nõ sunt. aut quoꝵ sentencie
de hoc qd̾ int̃ nos disputatur incerte sũt. mamꝰ cogi¬
tatione confinxi. S sanctos ⁊ in sancta eccł̃ia ilu¬
stres antistites dei. non platonicis. ⁊ arist tilicis. ⁊
qmͣnꝙͣ ⁊ istis aliquos eorũ um om̃s satris sitt̾is
eruditos nominatim sicut oꝑtet expressi eor ĩq
sentenţias qnͣtum suffic̾e uidebatur sine usla edi¬
tas ambiguitate digessi: ut in eis timeas nou ip̃oᷤ
S ipm̃ qui sibi eos utilia uasa formauit ⁊ sancta
templa destuxit. Qui tunc de ista causa iudica¬

Expanded text:
te, egressus est. At ego, ubicumque sis, ubicumque legere te, egressus est. At ego, ubicumque sis, ubicumque legere ista potueris, te ante istos judices intus in corde tuo constituo; quos non amicos meos et inimicos tuos, aliqua in meam partem gratia propendentes, aliquo abs te merito tuae offensionis aversos, et ob hoc tibi adversos, in hac nostra disceptatione constitui cognitores. Nec eos qui nunquam fuerunt aut non sunt, aut quorum sententiae de hoc quod inter nos disputatur incertae sunt, inani cogitatione confinxi: sed sanctos et in sancta Ecclesia illustres antistites Dei, non Platonicis et Aristotelicis et nquam et istis aliquos eorum, verum omnes sacris Litteris eruditos, nominatim sicut oportebat expressi; eorumque sententias, quantum sufficere videbatur, sine ulla editas ambiguitate digessi, ut in eis timeas, non ipsos, sed illum qui sibi eos utilia vasa formavit, et sancta templa construxit; qui tunc de ista causa judica
Abbreviated transcription (Latin):
stem quid fac̾em. quoꝰ fug̾era. si uidicũ premerer
ptestate. si in mẽdio eruditorum consist̾em tecũ
ꝯi u̾e qmͣ dicis rõnis tuba ate scil magno tubici¬
ne inflata. Si auditorum arma cͥcumstantiũ ⁊ tͥ
fuientium ꝯcreparent: Ita enim tͥ ponis ante ccu¬
bs nr̃m in disputatõne c̾tamen: ⁊ te argumẽ tan¬
te me quid respondeam non hñtem fuigis ut pla¬
cet. Sic te cum uana ⁊ in sana tui cordis ymagina¬
tio fabulatur: quasi me ante pelagianos uidices
tetum constituas quibus plaudentib tibi liceat ex¬
stare. tanqmͣ tubam uocem tuam. ⁊ p̾dicare contra
atholicam fidem ⁊ contͣ gr̃am xp̃i qua pusilli cum
magnis lib̾antur a malo: ꝯmunem tibi. ⁊ illis no¬
uicie huius impietatis errorem. Tales uidices in
eccłia dei nec sine adu̾sario ex ꝑte alt̾a stante potu¬
it eruditor uest̾ pelaguis muenire. Ne quo udicio
ip̃ẽ quidem qnͣtum ad hominũ conspectum aitinet
uelut absolutus: urõ tam̃ palam dempnato dogma¬

Expanded text:
nirem quid facerem, quo confugerem, si judicum premerer potestate, si in medio eruditorum consisterem tecum, si verae, quam dicis, rationis tuba, a te scilicet magno tubicine inflata, si auditorum arma circumstantium et tibi faventium concreparent? Ita enim tibi ponis ante oculos nostrum in disputatione certamen, et te argumentante, me quid respondeam non habentem, fingis ut placet. Sic tecum vana et insana tui cordis imaginatio fabulatur, quasi me ante Pelagianos judices tecum constituas, quibus plaudentibus tibi liceat exaltare tanquam tubam vocem tuam, et praedicare contra catholicam fidem et contra gratiam Christi, qua pusilli cum magnis liberantur a malo, communem tibi et illis novitiae hujus impietatis errorem. Tales judices in Ecclesia Dei, nec sine adversario ex parte altera stante potuit eruditor vester Pelagius invenire. De quo judicio, ipse quidem quantum ad hominum conspectum attinet, velut absolutus, vestro tamen palam damnato dogma
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊ mens eius corrumꝑetur a castitate que ẽ mxpõ
qnͣitum tibi opten uidet qui faciat: aut si qd̾ ab¬
sominor mneadem que tibi uidetur sapientia
⁊ est magna stusticia ꝑdurau̾is: non tu uidiceᷤᷤ
quesiturus es uͥ cam̃ tuam purges: S ubi tot
sanctos doctores egregios atq memorabiles catho¬
fice u̾tatis accuses. Hyreneum cypͥanum reti¬
tium. ołyupium. Hylarium. gregorium. Basiliũ.
ambrosium. Iohannem. innocentium eronim̃

Expanded text:
sic et mens ejus corrumperetur a castitate quae est in Csic et mens ejus corrumperetur a castitate quae est in Cdonante, quod quantum tibi optem, videt qui faciat: aut si, quod abominor, in eadem quae tibi videtur sapientia, et est magna stultitia, perduraveris; non tu judices quaesiturus es, ubi causam tuam purges; sed ubi tot sanctos doctores egregios atque memorabiles catholicae veritatis accuses, Irenaeum, Cyprianum, Reticium, Olympium, Hilarium, Gregorium, Basilium, Ambrosium, Joannem, Innoce
Abbreviated transcription (Latin):
uno temꝑe fuerunt. s fideles ⁊ mustis excellens̃.¬
res paucos dispensatores. suos deus ꝑ dulsas etare
temporum locorumq distantias sicut ei placero
q expedire uidicat: ipẽ dispensat. Hos itaq de
aliis atq ałiis temꝑib atq regionib ab oriente
⁊ accidente ꝯgͥgatos uides nõ n łocum in tuo uar¬
gare cogantur homines : S in fibrum qui nausi¬
re possit ad hoĩes: Qnͣto tͥ eẽnt isti udices eta¬
Biliores: si ten̾es cathosicam fidem. Quͣ in sate
magniq ministrauerint. qmͣ tontͣ mĩmitos eti am
uoł tunc mundum natos unde nũc reuesamini
aꝑtissime ac fortissime defenderunt. T̃asibus pͥmo
apłos sancta eccłia płantatorib rigatorib. edificatõ¬
rib. pastorib nutritorib trenit: iõ ꝓfanas uoces
urẽ nouitatis expauit. ⁊ cauta ac sobria ex admotõe
apłita. Ne sicut serpens euam seduxit astucia sua

Expanded text:
uno tempore fuerunt: sed fideles et multis excellentiouno tempore fuerunt: sed fideles et multis excellentiores paucos dispensatores suos Deus per diversas aetates temporum, locorumque distantias, sicut ei placet atque expedire judicat, ipse dispensat. Hos itaque de aliis atque aliis temporibus atque regionibus ab Oriente et Occidente congregatos vides, non in locum quo navigare cogantur homines, sed in librum qui navigare possit ad homines. Quanto tibi essent isti judices optabiliores, si teneres catholicam fidem; tanto tibi magnisque ministraverunt, quam contra inimicos etiam vos tunc nondum natos, unde nunc revelamini, apertissime ac fortissime defenderunt. Talibus post Apostolos sancta Ecclesia plantatoribus, rigatoribus, aedificatoribus, pastoribus, nutritoribus crevit. Ideo profanas voces vestrae novitatis expavit; et cauta ac sobria ex admonitione apostolica, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ basisius. ⁊ ambrosuis. ⁊ iohannes de ꝑsebtia fece
cellusariorum sidut tusliane iecaris ĩ ur̃am iriuidũ
concitati suntã un quid misites: Nunguid sco¬
Pastiti auditoriales: Nunquid naute. tab̃nari.
cetarii. coquilanii: Numꝙͥ adosestentes ex induichs
Dissosuti uncy postremo de qualiũtumq cłico¬
rum. turba isti suntꝰ Quos urb̾ana exeegitatos de¬
catitate uł pocius benitate contemꝑtus. quia uõ
possunt scd̾m cathegorias aristo telis dogmatibis
uidicare qiͣ tu qui maxmie quereris examen. bo¬
bis ⁊ epãle nidicium deuegari. ꝑipateticorum pos¬
sis inuenire consisiũ u̾ de fubiecto ⁊ hus que suit
tis acerrimi defensores. adusus garrułas uanta¬
tes meoꝵ ratione eruditione sib̾tate que malo
no uidici tribustiꝰ non potes iuenire qd sꝑnas.
si ep̃ałis sẏnodus ex toto orbe congregaretur mtͤ
si tasos possent illic fatiłe tot sedere quia net ili

Expanded text:
us, et Ambrosius, et Joannes, « de plebeia faece sellulariorum, » sicut Tulliane jocaris, « in vostram invidiam concitati sunt? » Numquid « milites? » numquid « scholastici auditoriales? » numquid « nautae, tabernarii, cetarii, coqui, lanii? » numquid « adolescentes ex monachis dissoluti? » Numquid postremo « de qualiumcumque clericorum turba » isti sunt, quos urbana exagitatos dicacitate, vel potius vanitate contemnis, « quia non possunt secundum categorias Aristotelis de dogmatibus judicare? » Quasi tu, qui maxime quereris « examen vobis et episcopale judicium denegari, » Peripateticorum possis invenire concilium, ubi de subjecto et his quae sunt cti, veritatis acerrimi defensores adversus garrulas vanitates, in quorum ratione, eruditione, libertate, quae tria bona judici tribuisti, non potes invenire quod spernas. Si episcopalis synodus ex toto orbe congregaretur, mirum si tales possent illic facile tot sedere. Quia nec isti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝑuami saltem penam fatemini eẽ que magna
est ut ymago dei non sinat᷑ intrare in regniut
dei : obsecro aꝑite qualescuraq orilos ⁊ uidete qs
uisticia pena ista meligenda sit ꝑuulo git̃e rn. qͥñ¬
Naufis cculis originali obnoxium negatis eẽ s¬
cato. Omuto cõmemorare que mala i hac ipsa
tͣnsitoria uita pene oñs paciant᷑ infantes: ⁊ ał¬

Expanded text:
causae, parvam saltem poenam fatemini esse, quae magna causae, parvam saltem poenam fatemini esse, quae magna est, ut imago Dei non sinatur intrare in regnum Dei; obsecro, aperite qualescumque oculos, et videte qua justitia poena ista infligenda sit parvulo, quem clausis oculis originali obnoxium negatis esse peccato. Omitto commemorare quae mala in hac ipsa transitoria vita pene omnes patiantur infantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ta misłia. doginatum nouoꝵ. B paraxoda pelagia¬
noꝵ heticorum mirabiliora qm̃ stoicoꝵ philoso¬
phorum ait eim ħ dicatis. timens audroe. Si sal¬
uantur quid in eis egrotabat: Si lib̾ant᷑ quid in
eis seruitutis urnculo tenebatur Si abliuntur
nõ erant rei nisi quia trahint qd̾ negatis origi¬
nale pc̃cm: Et ad hoc uegatis ut non eos saluos
lib̾os mudos. mulli hosti subditos asseratis. non
enmmaliriud eis oprtusatur ur̃m testimoĩum fłm
ante udicem bm. S ut islis in mala uetustate re¬
manẽtib uos nouam sestemini uanitatem. ⁊õ
enim nr̃a S illius est isa sententia. qui dixit. Ni
te que futuram est et̾ua tum xpõ nullam penã
putatis ẽẽ ymaginis dei m et̾num exulare a reg¬
no dei cum si ꝑuam penam eẽ dic̾etis. Non eẽt
uox bet beati amatoris illius regni. S miseriil.¬
luis contemptoris: Porro aũt si qd̾ huic suffic

Expanded text:
ta mysteria dogmatum novorum, haec paradoxa Pelagiata mysteria dogmatum novorum, haec paradoxa Pelagianorum haereticorum, mirabiliora quam Stoicorum philosophorum. Ut enim haec dicatis, timetis audire, Si salvantur, quid in eis aegrotabat? si liberantur, quid in eis servitutis vinculo tenebatur? si abluunturia iniquitate non erant rei, nisi quia trahunt, quod negatis, originale peccatum? Et ad hoc negatis, non ut eos salvos, liberos, mundos, nulli hosti subditos asseratis; non enim aliquid eis opitulatur vestrum testimonium falsum, ante judicem verum: sed ut illis in mala vetustate remanentibus, vos novam sectemini vanitatem. Non enim vestra, sed illius est vera sententia, qui dixit, Nistae, quae futura est aeterna cum Christo, nullam poenam putatis esse imaginis Dei, in aeternum exsulare a regno Dei: cum si parvam poenam esse diceretis, non esset haec vox beati amatoris illius regni, sed miseri contemptoris. Porro autem, si quod huic sufficit