comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ exp&enda Odergo istotriũ situeratq sectandũ isto
modo ꝑsuadereconat᷑ Primũ q sũ mũ banũ inphilo¬
sophia ñ arboris ñ pecoris. ñ dĩ sed hom inis q̃ rit᷑ quid
ipsesithomo q̃ rendũ putat. Sentitq ꝓpeinei natura
longeq p̃stabilius õninoñ dubitat. Sedutixanima
solas ithomo ut ita sit ei corpꝰtãquã equus eqͥti. equesit
ñ homo & equus sed solus homo ÷ Id eotam̃ equesdicit᷑
hibensad animã sicut poculũ ad potionẽ Nitcalix& po
ideo tam̃ qđ potioni ẽtinende sit ac cõmodatꝰ An uero
necanim a sola nec solũ corpꝰ sed simuluti&q sit homo :
cuiꝰ sit parsuna. siueanima siue corpꝰ. Illel totꝰ exutroq
c̃fi& ut homositsicutdosequos iunctosbigas uocamꝑ
ũ hocelegitt̃tiũ hominẽq nec animã solã nec solũ corpꝰ.
sed anim ã simul & corpꝰeẽ arbitrat᷑ ꝓinde sũ mũbonũ
hominis qͦ fitbeatꝰ exutriusq reibonis c̃stare dic̃. & ani¬

Expanded text:
andum, isto modo persuadere conatur. Primum, quia summum bonum in philosophia non arboris, non pecoris, non Dei, sed hominis quaeritur, quid sit ipse homo, quaerendum putat. Sentit quippe in eius natura longeque praestabilius omnino non dubitat, sed utrum anima sola sit homo. ut ita sit ei corpus tamquam equus equiti eques enim non homo et equus, sed solus homo est; ideo tamen eques dicituhabens ad animam, sicut poculum ad potionem non enim calideo tamen quod potioni continendae sit adcommodatus, an uero nec anima sola nec solum corpus, sed simul utrumque sit homo, cuius sit pars una siue anima siue corpus, ille autem totus ex utroque constet, ut homo sit sicut duos equos iunctos bigas uocamusum hoc elegit tertium hominemque nec animam solam nec solum corpus, sed animam simul et corpus esse arbitratur. Proinde sumhominis, quo fit beatus, ex utriusque rei bonis constare dicit, et ani
Abbreviated transcription (Latin):
credentes ad iuu& &orantes q& ipsã fidẽ deditqͣ nos ab
noꝵ& malorũ eẽputauer̃. siue incorpores iuemanimo.
siue in utroq ponentes sũ mũbonũ. atq utid explicatius
eloqͣr siue in uoluptate si uemn uistute si ue inutraq: siue
in qͥ & esiue inuistutesi ue in utraq: siue in uoluptate si¬
turȩ si ueinui stutesi uei nutrisq: hicbeatieẽ & aseipsis
beati fierimira uanitate uoluer̃ irrisit hos ueritas ꝑꝓ
ph&ã dicentẽ dñs nouit cogiationes hominũ . ł sicutapłus

Expanded text:
credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab norum et malorum esse putauerunt, siue in corpore siue in animo siue in utroque ponentes summum bonum, adque, ut id explicatius eloquar, siue in uoluptate siue in uirtute siue in utraque; siue in quiete siue in uirtute siue in utraque; siue in uoluptate siturae, sive in virtute, sive in utrisque: hic beati esse, et a se ipsis beati fieri mira vanitate voluerunt. Irrisit hos Veritas per prophetam dicentem, Novit Dominus cogitationes hominum; vel, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Debonoꝵli &l ec̃ trariomaloꝵ finib: negantullom eẽ du¬
bitandũ & hancint̃ se & nouos achademicos affirman
eed istantiã nec eoꝵ int̃ ÷ quicquã siueernicosiuealio
qͣlib& habitu & uictu in his finib: qͦs ueros putantqs¬
q. philosoph& Extrib. porro illis uitȩ generib: otioso
actuoso. & qđ exutroq cõpositũ ÷. hocc̃tiũ sibi placere
as seuerant Hec sensisseatq docuis seachademicos ue¬
teres uarro as serit auctor eanthĩ ochomagistro cicero¬
nis & suo quẽ sanecicero in plurib. fuis sestoicũ quã u&e¬
rẽachademicũ uultui deri: Sed qd ad nosqͥpatius dereb
ipsi siudicared ebemꝰ quã ꝓmagno de hominib qd qͥssen¬
in t̃rogatarespondeat. acpͥmũ definib. bonoꝵ maloꝵq
qͥd sentiat respondeo it & n ãuitã eẽ sũmũ bonũ & nã
uͦ mostẽ sũmũmalũ : ꝓpt̃illã pindeadipiscendã istãq ui¬
tandã rectenob e ẽ uiuen dũ ꝓpt̃ qđ scriptũ ÷ iust exfide

Expanded text:
et e contrario malorum finibus negant ullo modo esse dubitandum, et hanc inter se et novos Academicos affirmant esse distantiam, nec eorum interest quidquam, sive cynico, sive alio quolibet habitu et victu in his finibus, quos veros putant, quisque philosophetur. Ex tribus porro illis vitae generibus, otioso, aetuoso, et quod ex utroque compositum est, hoc tertium sibi placere asseverant. Haec sensisse atque docuisse Academicos veteres, Varro asserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum quam ueterem Academicum I unIt uideri. Sed quid ad nos, qui potius de rebus ipsis iudicare debemus, quam pro magno de hominibus quid quisque seninterrogata respondeat ac primum de finibus bonorum malorumque quid sentiat: respondebit aeternam uitam esse summum bonum, aeternam uero mortem summum malum; propter illam proinde adipiscendam istamque uitandam recte nobis esse uiuendum. Propter quod scriptum est: Iustus ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
app&lenda credant᷑ qͦt nariũ numerx triplũ reddũnte&lad
Quid ergo oipꝰ ÷ ex his duab: tria q̃dã facere .IͦI. scilic& cũ sin¬
gillatĩ app&unt᷑ uoluptas aut qͥes elcc̃tiũ cũ abesimul qͣndo
qͥdẽ pͥma nature & ipsas & p̃t̃ips as alia multa c̃tineant De
trib: ergo secti seiplac& diligentẽẽ tractandũ q̃ nã sitpotius
eligenda NI uerã plus quã unã ueraratio ẽẽ ꝑmittit . si¬
ro eligat qͣntũ breuit̃ aꝑteq possumꝰ disseramꝰ : Istenẽ pe
tris sectȩ itafiunt cũ ł pͥmȩnature ꝓpt̃ uistutẽ ł uist ꝓp̃t

Expanded text:
adpetenda credantur, quaternarium numerum triplum reddunt et ad Quid ergo opus est ex his duabus tria quaedam facere, duo scilicet, cum singillatim adpetuntur uoluptas aut quies, et tertium cum ambae simul, quando quidem prima naturae et ipsas et praeter ipsas alia multa contineant? De tribus ergo sectis ei placet diligenter esse tractandum, quaenam sit potius eligenda. Non enim ueram plus quam unam uera ratio esse permittit, siro eligat, quantum breuiter aperteque possumus, disseramus. Istae nempe tres sectae ita fiunt, cum uel prima naturae propter uirtutem, uel uirt
Abbreviated transcription (Latin):
q đͣ ad aliud aliqͥd referendũ ÷. Scđm hane differentiã
imperite acuulgarit̃ existimant᷑. Eruiergo dicim
eare deqͣ capimꝰ uoluntatẽ uttmꝰ ea quã referimꝰ ad id
qđ &liãuitiũ uocat᷑ fruendi suti uelle atq. ut endisfrui
ttrursus om̃is ordinatioq̃ uistus &iã nominat᷑ fruen¬
minꝰ ꝓpriehonesta appellant᷑ ipsa tam̃ puldiritudo ex

Expanded text:
quod ad aliud aliquid referendum est: secundum hanc differentiam imperite ac vulgariter existimantur. Frui ergo dicimur ea re de qua capimus voluptatem. Utimur ea quam referimus ad id  etiam vitium vocatur, fruendis uti velle, atque utendis frui. Et rursus omnis ordinatio, quae virtus etiam nominatur, fruenminus proprie honesta appellantur; ipsa tamen pulchritudo, ex
Abbreviated transcription (Latin):
staređ om̃i smiles xp̃i qͥtriũ pharecupit superas sesei qstu¬
tẽdiaboli Quest ista iͦi genera armoꝵ: Volupta sati¬
mor
Aiosituoluptatecapitali ostimore fragit : C̃firm& & nra
acies ꝓferant᷑ armas piritalia: Contratimor ediaboli ad seti
ꝑ uoluptatẽ quã ꝑtimorẽ. Nã q recotidiem uscipulã s pecta¬
culoꝵ in saniãstudioꝵ actͥpiũ uoluptatũ ꝓponit. nisiuthis
delectationib capiat qͦsamiserat ac l& & denuose inuenis

Expanded text:
phare cupit et superare virtutem diaboli. Quae sunt ista duo genera armorum? Voluptas et timor. Alios enim voluptate capit, alios timore frangit. Confirmetur et nostra acies, proferantur arma spiritualia. Contra timorem diaboli adsiper voluptatem, quam per timorem. Nam quare quotidie muscipulam spectaculorum, insaniam studiorum ac turpium voluptatum proponit, nisi ut his delectationibus capiat quos amiserat, ac laetetur denuo se invenis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutores uisi impios habereñ possumꝰ: Nũigitdi
ligendi st̃impii pũ impus benifaciendũ ÷ .nũ pimpiis
q igit᷑ ueritas monstrat & qͥd sim̃ dĩbano qͥd huma noui¬
tio Hloc com̃dans. illud em̃dans Merito aitsenec aqͥ
ideo st̃ diligendimali ut ñ sint mali quẽ ad modũ ũut
ꝑ maneant sed utsanent᷑ diligunt᷑ egroti: Quicqͥd hi past
cã q̃ fit inbaptis moab olitionẽ omniũ peccato ꝵ in bacui¬
tam anendo peccamꝰ. &i ã siñ tales it qđ adiuinis remoueri
cõpellat altarib: ñdoloresterili sed misericordiȩsacrifici¬
isexpiat᷑ . Quã uisergo cautes alubrait̃q ꝓuisũ sit utlo¬
cusillius humilli mepenitenti ȩ semel in edesi a ccedat᷑ pe
erit qͣ ntam inꝰ c̃tẽptibił fuerit. qͥ stam̃ audead icereqͣ nehuic
homini qͥ past primã penitentiã rursus selaq̃is iniqtatis ob¬
stringit adhuc iterũ parcis Quis audeit dicese s eartisee¬

Expanded text:
persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis que ueritas monstrat, quid simus dei bono, quid humano uitio, hoc commendans, illud emendans? merito ait Seneca, qui ideo sunt diligendi mali, ut non sint mali, quem ad modum, non ut permaneant. sed ut sanentur, diliguntur aegroti. Quicquid autem post eam, quae fit in baptismo, abolitionem omnium peccatorum in hac uita manendo peccamus, etiam si non tale sit, quod a diuinis remoueri compellat altaribus, non dolore sterili sed misericordiae sacrificientiam! quamuis ergo caute salubriterque prouisum sit, ut locus illius humillimae paenitentiae semel in ecclesia concedatur, ne  quanto minus contemptibilis fuerit: quis tamen audeat Deo dicere: Quare huic homini, qui post primam poenitentiam rursus se laqueis iniquitatis constringit, adhuc iterum parcis? Quis audeat dicere erga is
Abbreviated transcription (Latin):
rigat᷑ experim̃to autalii t̃reant᷑ exemplo Iic&igit᷑accu¬
satoris alia ꝑsonasit. alia defensoris. alia in t̃cessoris alia
re sictam̃ &iã ipsos criminũ ultores atq in hoc officio ũ
irap pria c̃citatos sed legũ ministros. necsuarũ sedalie¬
narũ in uiriarũ examin a tarũ uindices quales iudices
cẽdebentcen sura truit diuina. Vt cogitarent sibi ꝓpt sua
peccata dĩ misericordiã necessariã. Necput arentad cul¬
pã sui officii ꝑtinere siqͥd erga eosmisericordit̃agerqđ
quorũ uite necisq haberent legitimã potestatẽ. Nũ qd¬
quõ iniq insuanequitia ꝑseuerant id eo ds̃ insuapatien¬
tia ñ ꝑ seuerat ꝑ pauca in hoc scło puniens. nediuina
puidenti a ñ eẽ credat᷑ & multa seruans ultimo exami
cȩlestisimpi&atẽ nos diligerep̃cipiti cũ p̃cipit ut nr̃os
micosatq odis ad uersũ nos a cerrimis incitatosac

Expanded text:
rigatur experimento, aut alii terreantur exemplo. Quia igitrigatur experimento, aut alii terreantur exemplo. Quia igitsatoris alia persona sit, alia defensoris, alia intercessoris, alia re, sic tamen etiam ipsos criminum ultores atque in hoc officio non ira propria concitatos sed legum ministros nec suarum sed alienarum iniuriarum examinatarum uindices, quales iudices esse debent, terruit censura diuina, ut cogitarent sibi propter sua peccata dei misericordiam necessariam nec putarent ad culpam sui officii pertinere, si quid erga eos misericorditer agerent, quorum uitae necisque haberent legitimam potestatem. Nam quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examincaelestis impietatem nos diligere praecipit, cum praecipit, ut nostros micos atque odiis aduersum nos acerrimis incitatos ac
Abbreviated transcription (Latin):
ON sane frustra instituta st̃ potestas regis. ius.
gladii cognitoris ungulȩ ungulȩ carnificis arma
milites disciplina dominantisseueritas. hoc&iã bon ipa¬
tres habent. Ista om̃a modossuos causas rationes utilitates
Hȩccũ tim̃t᷑ & c̃uestunt᷑ mali & qui&lius int̃eos uiuent boni:
tilit̃ &liã m&ulegũ humano coherc& audacia ut &tuta
sit interĩ ꝑ principes in nocentia. & in ipsi simꝓbisdũ for¬
midato supplicio frenat᷑ facultas. inuocato dõ san&uo
luptas Si quis ly indorno ꝑ in oboedientiã domesticepaci
aduersato corripit᷑ seu uerboseu uerbere seu qͦ lib& alio gene¬
nerepenȩ iusto atq. licito qͣntũ soci&as hum an ac̃cedit.
&liã eiꝰ qͥ corripit᷑ utilitate . ut qđ paci undedissiluerat
utbonũ qđ maiꝰ ÷ amittat᷑ ita ñ ÷ innotentia parcendo
sinereut inmalũ grauius incidat᷑ ꝑtin& ergo ad inno¬
centis officiũ ñsolũ neminimalũ inferreuerũ &iã co¬
hiberea pectato ł punire peccatũ. ut aut ipseqͥ plectit cor¬

Expanded text:
o sane frustra instituta sunt potestas regis, ius gladii cognitoris, ungulae carnificis, arma militis, disciplina dominantis, seueritas etiam boni patris. habent ista omnia modos suos, causas, rationes, utilitates. haec cum timentur, et cohercentur mali et quietius inter malos uiuunt boni, tiliter etiam metu legum humana cohercetur audacia. ut et tuta sit inter inprobos innocentia et in ipsis inprobis, dum formidato supplicio frenatur facultas. inuocato deo sanetur iunt. Si quis autem in domo per inoboedientiam domesticae paci aduersatur, corripitur seu uerbo seu uerbere seu quolibet alio genere poenae iusto adque licito, quantum societas humana concedit, pro eius qui corripitur utilitate, ut paci unde dissiluerat ut bonum quod maius est amittatur: ita non est innocentiae parcendo sinere. ut in malum grauius incidatur. Pertinet ergo ad innocentis officium, non solum nemini malum inferre, uerum etiam cohibere a peccato uel punire peccatum, ut aut ipse qui plectitur cor
Abbreviated transcription (Latin):
et it aliqͣndomi seri cordiapuniens ita& eruddlitas parcens
stinatissi me deserpentib. ludere Sedñusq ad mostẽpten¬
denda ÷disciplina. ut siteuiꝓ dessepos sit quanquã &iã cũ
homo ab hom ineoccidit᷑ multũdist&utrũfiatnoc ddicupi¬
ditate ł iniuste aliqd auferendisic̃t fit ab inimico łalatro¬
ne apulciscendiłoboedien diordine

Expanded text:
est aliquando misericordia puniens, ita et crudelitas parcens.bstinatissime de serpentibus ludere? quis autem ndenda est disciplina, ut sit, cui prodesse possit. quamquam etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet, utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a corporea c̃tineri Opost&ergo fruipulchrisiniui si¬
bilib id thonestis: Utrũ h omnib alia q̃stio ÷ Quan¬
quã fostas sehon esta ñ nisi qͥb fruendũ ÷ dicidece
ab sur de existim ant᷑ e bestiȩe Vtili aliqͣre ñ potest
nisi animalqđ rationis ÷ particeps Scirenãq quo
q̃ quore ferenda sitnescit : Nec qͥs quã potest scireni¬
si sapiens. Quareabuti retius dici solenti qͥ ñ beneutũp¬

Expanded text:
omnia corporalia contineri. Oportet ergo frui pulchris invisibilibus, id est, honestis: utrum autem omnibus, alia quaestio est; quanquam fortasse honesta non nisi quibus fruendum est, dici deceabsurde existimantur et bestiae: uti autem aliqua re non potest nisi animal quod rationis est particeps. Scire namque quae quo referenda sit nescit; nec quisquam potest scire nisi sapiens. Quare abuti rectius dici solent, qui non bene utu
Abbreviated transcription (Latin):
in imici. quatinꝰ fixas ẽꝑ ad dm̃mens stabili inten¬
tione liberari Initiũ it ꝓuectus ÷ delicta car¬
naliarelinq̃re. & ficcmo suꝑ  plicare Nãqͥ
unũ gradũ ẽscendit t̃rãutiq. relinquit Et
inquodã adhuchumili lotorecipitur. Quiele¬
uatio prima prestat᷑ Sediã ꝓculd ubio habebit
meritũ beati quił inisto gradu poruent inue¬
nire sict̃legitur : Bentiquoꝵ remis sest̃iniqͥta

Expanded text:
inimici, quatenus fixa semper ad Deum mens stabili inteninimici, quatenus fixa semper ad Deum mens stabili intentione liberari. Initium enim provectus est delicta carnalia relinquere, et sic Domino supplicare. Nam qui unum gradum conscendit, terram utique relinquit, et in quodam adhuc humili loco recipitur, cui elevatio prima praestatur. Sed jam proculdubio habebit meritum beati, qui vel in isto gradu potuerit inveniri, sicut legitur: Beati quorum remissae sunt iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
lib clamauerit addnm. Oratio ÷ i q̃ nos aculpisli¬
berat iudicis animũ c̃ciliat. delicta mundat Nec
orantidee ẽ potest miseri cordia qđ nos humilitas
utiugit̃ dep̃cem instigat. Sed hoc totũ fac̃dñs dũ¬
sc̃ȩorationis seruandũ deuotissim xp̃ianꝰ intelle¬
gat utidipsũ cogit& qđ orat Ipsũ respiciat m̃ tecui
supplicat. Om̃s suꝑ fluas cogitationes excludat aliud
p̃ admitcattraneũ. Neut ait qͥdã puris simis fonti
Neuox sola dõ canat sensusq nr̃ alibidutꝰ aberr&
fluctuan suanis p̃uentus casib: Tuncadõ acceptat᷑
oratio canentiũ sipurame nsidem gerat qđex
plicat. Uix itreperies sict̃ qͥdã dix̃ utoranticui quã
p̃ aliqͥd in ane& alienȩ cogitationis incurra tobsta¬
culũ & intention equa in dm̃ mens dirigit᷑ dedi¬
n& acfrangat. Etideo cestam̃ magnũ atq salu¬
berrimũ ÷. orationi coeptȩ iugit̃ imminere : Et
cũ adiutorio dĩ obsistereuiuacit̃ suggestionib

Expanded text:
 satietas. Oratio est enim quae nos a culpis liberat, judicis animum conciliat, delicta mundat; nec oranti deesse potest misericordia, quod nos humilitas, ut jugiter deprecemur, instigat. Sed hoc totum pius sanctae orationis servandum devotissimus Christianus intelligat, ut id ipsum cogitet quod orat, ipsum respiciat mente cui supplicat. Omnes superfluas cogitationes excludat, aliud non admittat extraneum: ne, ut ait quidam, purissimis fontibNe vox Deo sola canat, Sensusque noster alibi Ductus aberret et fluctuans Vanis praeventus casibus. Tunc enim accepta est Oratio canentium, Si pura mens idem gerat Quod enim reperies sicut quidam dixit ut oranti cuiquam non aliquid inane et alienae cogitationis incurrat obstaculum, et intentionem qua in Deum mens dirigitur, declinet ac frangat. Et ideo certamen magnum atque saluberrimum est orationi coeptae jugiter imminere, et cum adjutorio Dei obsistere vivaciter suggestionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tat sed intellectũ scđm eloqͥũdĩ qͥ ꝓficit sẽꝑ ad
uitã cuiꝰ ÷ uera cognitio &aerna sapientiã Est
aũt & intellectus huiꝰ scłi . ut quorundã labor infru¬
ctuosus in anisq: disputatio. Scrutant᷑ i cursus astraꝵ
uitas hominũ in potesta tesiderũ collocantes Qđsiad
admittiliceat autdoces i. ad creatoris potentiã perit
recursus. ad quẽ om̃is sensus ẽfugiens noscit᷑ eẽ ꝑfectꝰ¬
Dominicoꝵdiea labore t̃reno cess andũ ÷ atq omni modo
orationib insistendũ ut siqd negle gentie ꝑsexdies agit᷑ ꝑ
diẽresurrectionis dominicȩp̃cib expi&ur Oreitdm̃¬

Expanded text:
er ad vitam, cujus est vera cognitio et aeterna sapientia. Est autem et intellectus hujus saeculi, ut quorumdam labor infructuosus inanisque disputatio; scrutantur enim cursus astrorum, vitas hominum in potestate siderum collocantes. Quod si admitti liceat aut doceri, ad Creatoris potentiam non erit recursus, ad quem omnis sensus confugiens noscitur esse perfectDominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum; ut quod negligenter per sex dies agitur, per diem resurrectionis Dominicae precibus expiet
Abbreviated transcription (Latin):
itenissi Nũ qͥd sinegenu flectimꝰ: corpꝰ ꝓst̃nimꝰ autmanꝰ leuamꝰ. ut¬
dicatsin ein t̃missioneorate Aut sic̃t̃ dicimꝰ nosorare
hocputosine int̃missione fi possum facere Falia ip¬
terior or atio sineint̃missi oneoratioꝗ̃ ÷ desideriũ
Quicqͥ aliu sagas. sideras illud sabbatũ ñ in t̃mittis
orare Siñuis int̃mittereorare nolint᷑ mitterede¬
siderare C̃tinuuũ desideriũtuũ c̃tinua uoxtua ÷
T acebis si amaredestiteris Quitacuer deqͥb. dictu

Expanded text:
rmissione genu flectimus, corpus prosternimus, aut manus levamus, utdicat, Sine intermissione orate? Aut si sic dicimus nos orare, hoc puto sine intermissione non possumus facere. Est alia interior sine intermissione oratio, quae est desiderium. Quidquid aliud agas, si desideras illud sabbatum, non intermittis orare. Si non vis intermittere orare, noli intermittere desiderare. Continuum desiderium tuum, continua vox tua est. Tacebis, si amare destiteris. Qui tacuerunt? De qu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. ita in qdro st̃ ut una aliã ñexcedat Magnatqͥ ppeprudentia
Sed siminꝰ ÷ a uoluptatib tẽperans minꝰ inpericulis fostis iminl
in operationib iusta ꝑfecto minꝰ ÷ prudens A lagnat᷑ tẽperi¬
tia sed siminꝰ intellegit undesetẽper& si aduers a sustinere ꝑfos¬
tudinẽ minꝰ ual& atq intimoreanimũ deic̃ si ꝑp̃cipitationẽ
suã alicndo ad iniufttiȩ o pera ꝓrupit mii ÷ tẽperans Magni
titiȩo peram in ten&atq aliqͣn do in uistitiȩ o peradominatione
superat᷑ m inꝰ ÷ fostis. Magna ÷ iustitia Eed siminꝰ quã deb̵ in t̃iusta
& iniusta operadiscernit siminꝰ curamundidelectation e tẽperat

Expanded text:
ximus, ita in quadro sunt, ut una aliam non excedat. Magna est quippe prudentia, sed si minus est a voluptatibus temperans, minus in periculis fortis, minus in operationibus justa, profecto minus est prudens. Magna est temperantia, sed si minus intelligit unde se temperet, si adversa sustinere per fortitudinem minus valet atque in timore animum dejicit, si per praecipitationem suam aliquando in justitiae opera prorumpit, minus est temperans. Magna e dominatione superatur, minus est fortis. Magna est justitia; sed si minus quam debet inter justa et injusta opera discernit, si minus cor a mundi delectatione temperat,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã multa hab ean tim pii in hacuita munera& do¬
dicus misc& ad moneceas sia trendet suel int fu¬
gereabirauentura Etcũ inuia st̃iđ ÷ in hacuita
c̃cordarecũ sermonedĩ quẽ sibi ad uersariũ male
nentis dĩ Ediȩ c p̃statut dixi&iã malis Qd p̃parat

Expanded text:
quam multa enim habeant impii in hac uita munera et dodicus miscet. admonet eos, si adtendere uelint, fugere ab ira uentura et, cum in uia sunt, id est in hac uita, concordare cum sermone dei, quem sibi aduersarium male nentis dei. et si haec praestat. ut dixi, etiam malis, quid praeparat
Abbreviated transcription (Latin):
necesse : Pefide&operation eioħ apłus dit̃ : Sui sedic̃ nosse
dm̃ & mandata ei ñ custoditqm̃dax ÷ Notitiaqͥppedĩ ad fidẽ ꝑ¬
operandi supp&it . tanto qͥs operat᷑ qͣnto dm̃ nouerit. & tantũ se
nos sedm̃ in dicat qͣntũ ꝓdõ bona o perat᷑ M&i ant᷑ergo fidelis¬
uersat᷑ tantũ erdit qͣntũ spero÷ amat &openit᷑ Tantũ spc ti
qͣntũ eredit operat& amat Tantũ onat qͣ ntũcredit speitt&
perat᷑ Tantũ operat᷑ qͣntũ redit amat &sperat᷑ Quuic ta in su

Expanded text:
Qui se dicit nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Notitia quippe Dei ad fidem pt locus operandi suppetit, tantum quis operatur, quantum Deum noverit; et tantum se nosse Deum indicat, quantum pro Deo bona operatversatur, tantum credit quantum sperat, amat et operatur, tantum sperat quantum credit, operatur, et amat, tantum amat quantum credit, sperat et operatur, tantum operatur quantum credit, amat, sperat. Quia itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
sitinsubiecto illo corpore. in qͦ ipsa armonia ñmi¬
nus inseparabilit̃ Mutabile ÷ aũt̃ corpꝰ humanũ
& immutabi ł ratio Mutabile:  om̃e qđ sẽꝑ eo¬
nino qđ in eo ÷ inseparabilit̃ ñmutari. N ÷ igit᷑ar¬
monia corporis animꝰ Nec mors potest accidereim¬
seratio sit. siue in eo ratio in sep arabilit̃ q̃ dã c̃stanti¬

Expanded text:
sit in subjecto illo corpore, in quo et ipsa harmonia non minus inseparabiliter. Mutabile est autem corpus humanum, et immutabilis ratio. Mutabile est enim oquod in eo est inseparabiliter non mutari. Non est igitur harmonia corporis animus. Nec mors potest accidere imse ratio sit, sive in eo ratio inseparabiliter. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ÷ Nãq sidiutius fuerit in aliis animꝰ occupatꝰ.
quã ut intentionẽ suã in ante cogitata facilepossit
reflecter eobliui oł imperitia nominat᷑. Sedcũ tnos
ipsi nob̵ cũ ratiocinantes ł ab alio bene in t̃rogatideq¬
b. dã liberalib astib eaq̃ inuenimꝰ ñ alibi quã in nr̃o
ł siqͥdaliud in huiꝰcemodi astib necñ fuissealiquando

Expanded text:
interest. Namque si diutius fuerit in aliis animus occupatus, quam ut intentionem suam in ante cogitata facile possit reflectere, oblivio vel imperitia nominatur. Sed cum vel nos ipsi nobiscum ratiocinantes, vel ab alio bene interrogati de quibusdam liberalibus artibus ea quae invenimus, non alibi qvel si quid aliud in hujuscemodi artibus, nec non fuisse aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
u& corpꝰ. tã &si adunũ finõtendat . tam̃ nec si¬
mul potestom ã facere. nec potest p̃ plura face¬
ro Neq uual& quauis opeagat᷑ aut ꝑfecteunũ
ẽẽ qđ mpastes secari potest. autullũ ÷ sinepastib corp̃
autsmemorarũ in t̃uallo tẽpus: Aut uͦ ł breuissi¬
s masyllabaenunti& cui ñ tunc finẽ audi ascũiãnon
audis in itiũ. Porro qđ sicagit᷑& expectation eopus :
ut ꝑagi & memoria ut cõphendiq̃ atquantũ potest
inis potest sineulla memoria. Quomꝰ  expectat᷑ utdesi¬
nat qđ aut coepisse excidit. automnino motũ ee Rur
Posst̃ simulin agente plura eẽ . cũ eaplura q̃ aguntur
simuleẽ ñ possint. Posst̃ergo &iã in mouente cũ in eo
qđ mou& p̃possint. Atq̃cũq intẽpores imuleẽ m̃ posst̃.¬

Expanded text:
vet corpus, tametsi ad unum finem tendat, tamen nec simul potest omnia facere, nec potest non plura facere: neque enim valet quavis ope agatur, aut perfecte unum esse, quod in partes secari potest, aut ullum est sine partibus corpus, aut sine morarum intervallo tempus, aut vero vel brevissima syllaba enuntietur, cujus non tunc finem audias, cum jam non audis initium. Porro quod sic agitur, et exspectatione opus est ut peragi, et memoria ut comprehendi queat quantum potest. inis potest sine ulla memoria. Quomodo enim exspectatur ut desinat, quod aut coepisse excidit, aut omnino motum esse? RPossunt simul in agente plura esse, cum ea plura quae aguntur simul esse non possint. Possunt ergo etiam in movente, cum in eo quod movetur non possint. At quaecumque in tempore simul
Abbreviated transcription (Latin):
ea łminꝰam a uerit. ł tã quã ñ habens habuerit
Qui uero ꝓpt̃illa ł tenenda ł adipiscenda homi cidiũ
adulteriũ fornicationẽ id olatriã & similiaq̃q
cõmiseritñ ꝓpt̃ fundam̃ tũ ꝑ ignẽ s aluabit᷑ sed a

Expanded text:
ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter illa uel tenenda uel adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia quaeque commiserit, non propter fundamentum per ignem salua
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ modo placer& dõ Et hȩcogitationes st̃ quantum
existimo aurũ argentũ lapides p̃tiosi. Porro sicirca
diuitias suas quad ã carnalitener&ur affectu quã¬
us exeis multas elemosin as facer& necadeas augenr¬
das fraudis aliqd rapineq molir& aut earũ minuei¬
darũ tamittendarũ melu in aliqđ facinꝰ flagitiũ¬
uelaber& Alio qͥniã seistomodo ab illius fundam¬
ti stabilitate substraher&. sed ꝓpt carnalẽ ut dixi
quẽ in eis habebat affectũ quotalib. bonissinedo¬
lorecarereñ poss& edificar& suꝑ fundam̃tũ illud
ligna fenũ stipula maximesi & uxorẽ sichaber&
ut &iã ꝓpt̃ ipsã cogitar& ea q̃ st̃ mundi quomodo
placer& uxori Hecigit᷑ quõ affectu dilecta carna¬
liñ sinedõlore amittunt᷑ ꝓpterea quia ea sicha¬
p̃ponant in eorũ amissionepassi d&rim̃tũ ꝑ ig¬
nẽ quendã doloris ꝑueniuntad salutẽ. Aquodo¬
loreatq d&lrim̃ totanto ÷ qͥsq securior quanto

Expanded text:
quomodo placeret deo. et hae cogitationes sunt, quantum existimo, aurum, argentum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed propter carnalem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam cogitaret ea, quae sunt mundi, quomodo placeret uxori. haec igitur quoniam adfectu dilecta carnali non sine dolore amittuntur, propterea qui ea sic hapraeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ modiit lib& excellantingenio nisi ds̃ as sit humore¬
punt. Tuncaut̃ ad ÷ si soci&ati humane in dm̃tenden¬
tib curesit : Quo gradunihil firmius incȩlũ reperiri
potest Ego quidẽ huicrationiñ possũ resistere : Nam
nihils inecognitione e e creden dũ quipossũ dicerecũ
& amicitianis i aliqͥd credat᷑ qđ cestaratione demonstra¬
riñ potestomnino nulla sit : Et sepedis pensatorib: ser¬
uis sineulla culpadomin oꝵeredat᷑  Quaꝓ pt̃ q̃ rosiqđ¬
nescit᷑ tredendũ ñ ÷ quomodo seruiant parentib. liber
eosq mutua pi& atediligant quos parentes suos eẽ
ñ credant Nͣ it rationeullo pacto scire potest. sed int̃¬
posita matris auctoritatedepatrecredit. dei psau matre
plerũq nec matresed obst&ricib: nutricib famulis
Nã cui furari filius potest aliusq sub poni pne potest dece

Expanded text:
cuiusmodi enim libet excellant ingenio, nisi deus adsit, humo repunt. tunc autem adest, si societas humana in deum tendentibus curae sit. quo gradu nihil firmius in caelum reperiri potest. ego quidem huic rationi non possum resistere; nam nihil sine cognitione esse credendum qui possum dicere? cum et amicitia, nisi aliquid credatur, quod certa ratione demonstrari non potest, omnino nulla sit, et saepe dispensatoribus seruis sine ulla culpa dominorum credatur. in relinescitur, credendum non est, quomodo seruiant parentibus liberi eosque mutua pietate diligant, quos parentes suos esse non credant. non enim ratione ullo pacto sciri potest, sed interposita matris auctoritate de patre creditur; de ipsa uero matre plerumque nec matri, sed obstetricibus, nutricibus, famulis. nam cui furari filius potest aliusque subponi, nonne potest dece
Abbreviated transcription (Latin):
diã si accidat duob. fidelib uniscilic& cogitanti q̃
st̃ds quomodo placeatdõ hoc ÷ ȩdificanti suꝑ xp̃m
id ÷ suꝑ fundam̃tũ xp̃i aurũ argentũ & lapides p̃tio¬
uxori id ÷edificanti suꝑ coem fundam̃tũ. ligna fenũ

Expanded text:
stolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei stolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Christum fundamentum aurum, argentum, lapides pretiouxori, id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ÷̃ xp̃s ñ aurũ argentũ lapides p̃tiosos. sed ligna. fe
manifestis p̃ inueniat᷑ eẽ ẽtrarids. Ligna quippe
& fenũ & stipula ñ ab surdeaccipiposst̃ rerũ sȩculari¬
ũ quãuis licite c̃cessarũ. talescupiditates. ut amit
tis inedolore ñ possint : Cũ aut̃ istedolorurit s ixp̃s
in cordefundam̃tihab& locũ id ÷ ut einihil antepana
porales ac sȩculares. tẽpore tẽptationis maluerit tenere
quã xp̃m eũ in fundam̃toñ habuit qr hec priore loco
dequo eo loco ÷ locut apłus talis deb& intellegiutambo
Cũ hocd ixis s& ad unx̃ uniuscuiq opus qualesit¬
ignis pbabit. sicui opus ꝑmanserit qđ suꝑȩdificauit¬
mercedẽ a ccipi& sicui aũtopus exustũ fueriti dãnũ
patisł ipseaut̃ saluuseritsietam̃ quasiꝑignẽ Nergo
unius enũ sedutriusq opꝰ ignis ꝓbabit : Est quidã ignis
tẽptatio tribulationis. dequo a ꝑtealio lo coscriptũx
Vasa figuli ꝓbat fornax & homines iusta stẽpratiotri¬

Expanded text:
 non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenmanifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, porales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco de quo eo loco est locutus Apostolus, talis debet intelligi, ut ambo Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sitignis probabit. Si cujus opus permansmercedem accipiet. Si cujus autem opus exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. 12. « Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tri
Abbreviated transcription (Latin):
&atib distinguenda beatitudo ꝑp&ua Vt it finis u&e¬
ris hominis mors÷. sic finis noui hominis uita&na illenãq
homo peccati ÷ isteiustitiȩ Sic̃taũt istiambo nullo
dubitanteita st̃ ut unũ eorũ id ÷ u&erẽatq: trenũ
possit in hacto tauitaunꝰ homo agere. nouũ uͦ& oae
lestẽ nemo in hacuita possitnisi cũ u&ere nã & abip¬
so incipiat neces se : &usq ad uisibilẽ mostẽcũ illo quã¬
uis eadeficiente ꝑ dur&. Sic ꝓpostion eun i uersũ gerꝑ¬
humanũ cuitã quã unius hominis uita÷ ab adã¬
usq ad finẽ huꝰ seculi ita subdiuine ꝓuuidentie legib.
administrat᷑ ut in duo genera distributũ appareat

Expanded text:
ibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominis vita aeterna. Ille namque homo peccati est, iste justitiae. CAPUT dubitante ita sunt, ut unum eorum, id est veterem atque terrenum, possit in hac tota vita unus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vita possit nisi cum vetere; nam et ab ipso incipiat necesse est, et usque ad visibilem mortem cum illo, quamvis eo deficientehumanum, cujus tanquam unius hominis vita est ab Adausque ad finem hujus saeculi, ita sub divinae providentiae legibus administratur, ut in duo genera distributum appareat
Abbreviated transcription (Latin):
amittenditalia deseritx p̃m quã uis doleat cũ amittit.
lorrerũ qs dilexerat amissarũ sedñ sub uestitneq õ¬
sumit fundam̃tistabiltateatq: in corruptione mu¬
nitũ Talealiqd &liã posthancuitã fieri incredibi¬
leñ ÷. Etutrũ ita sitq̃ripotest. & aut in ueniri. aut
latere: Nnullos fideles ꝑ ignẽ quendã purgatoriũ
quanto magis minꝰ uebon a pereuntia dilexer̃ tan¬
totardius citiusq saluari. Ñ tam̃ tales dequalib
dictũ ÷ qđ regnũ dĩ ñ possidebt̃. Nisi c̃uenien t̃peni¬
tentib: eadẽ crimin a remittant᷑: Conuenient̃aũt
dixi ut steriles inelemosinis ñ sint quib: tantũ tri¬
buit scriptura diuina ut earũ tantũmͦ fructũ seim¬
putaturũ p̃nunti & dñs dextris & earũ tantũ mͦsteri¬
itatẽ sinistris qͣndo his dicturus ÷ ueniteb enedicti

Expanded text:
amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; lor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
credidi& rłq Ex quo it instituta ÷ circũcisio inpopulo
d̃ qđ erat tuncs ignaculũ iustitiȩ fidei ad significatio¬
nẽ purgationis ualebat. & paruulis originalis u& erisq
peccati sict &baptismꝰ exillo ualereeoep̃ ad innouatio¬
nẽ hominis ex quo ÷ institutus N qđ ante circũ cisio¬
nẽ iustitia fidĩ pulla erat. Nãcũ ad hucẽ & in p̃puti¬
o. exfideiustificatꝰ : a brahã ipsepat̃ gentiũ q̃ fidẽ ipsius
fuerant sectaturi. Sed superiorib tẽporib. omnimodola¬
tuit sacram̃tũ iustificationis exfide eadẽ tam̃ fides media¬
toris saluos iustos faciebat antiqͦs pusillos cũ magnis
Simerces fid eic̃tinored der& iã nec fides ipsa ẽe sq̃ mala
p̃sentia uidens ideo pietolerat. quia quibona ꝑmissañ ui¬
uultq̃ ad seꝑtinent : p̃e tam̃ om̃is quiid agitstudio sus uocan¬
dus ÷ sed is quiea q̃ ad animũ nutriendũ liberalit̃ atq orren¬
dũ ꝑtinent impensissimereqͥrit : Itaq ut in t̃studentẽ¬

Expanded text:
ram. ex quo enim instituta est circumcisio in populo dei, quod erat tunc signaculum iustitiae fidei, ad significationem purgationis ualebat et paruulis originalis ueterisque peccati, sicut et baptismus ex illo ualere coepit ad innouationem hominis, ex quo est institutus, non quod ante circumcisionem iustitia fidei nulla erat — nam cum adhuc esset in praeputio, ex fide iustificatus est ipse Abraham, pater gentium, quae fidem ipsius fuerant sectaturae — sed superioribus temporibus omni modo latuit sacramentum iustificationis ex fide. eadem tamen fides mediatoris saluos iustos faciebat antiquos, pusillos cum magnissi merces fidei continuo redderetur, jam nec fides ipsa esset; quae mala praesentia videns, ideo pie tolerat, quia bona promissa non viuult, quae ad se pertinent, non tamen omnis. qui id agit. studiosus uocandus est, sed is. qui ea, quae ad animum nutriendum liberaliter atque ornandum pertinent, inpensissime requirit: tamen studente
Abbreviated transcription (Latin):
dũ possumꝰ in herere obiurgemꝰ salt̃i nr̃a fantas mata
& tuãnugatorios& deceptorios ludos despectaculom̃tis
eiciamꝰ : Vtam᷑ gradib. qͦsnob̵ diuin aꝓuidentia fabri¬
caredignata ÷. Cũ ifigm̃tis ludieris nimiũ delecta¬
tieuanesceremꝰ incogitationibi nr̃is & totã uitã in ua¬
naq̃ dã sõniuesteremꝰ rationali creatura seruienteda
legib suis ꝑ sonos aclit̃tas ignẽ fum ũ nubẽ colũnã.
qͣ si q̃dã uerba ui sibilia cũ in fantianraparaholis ac
similitudinibi qͦdãmͦ ludere & interioresoculos m̃os
luto huicemodi. curare ñ asꝑnata t in effabił miseri¬
cordiadĩ. Distinguamꝰ ergo quã fidẽ debeamꝰ historiȩ
quã fidẽ debeamꝰ intellegentiȩ ꝗͥd mandemꝰ memorie¬

Expanded text:
dum possumus inhaerere, objurgemus saltem nostra phantasmata, et tam nugatorios et deceptorios ludos de spectaculo mentis ejiciamus. Utamur gradibus quos nobis divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris nimium delectati evanesceremus in cogitationibus nostris, et totam vitam in quaedam vana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per sonos ac litteras, ignem, fumum, nubem, columnam, quasi quaedam verba visibilia, cum infantia nostra parabolis ac similitudinibus quodammodo ludere, et interiores oculos nostros luto hujuscemodi curare non aspernata est ineffabilis misericordia Dei. 99. Distinguamus ergo quam fidem debeamus historiae, quam fide
Abbreviated transcription (Latin):
duas filios&rłqͣ ꝗ̃ in illaratione ẽtexunt᷑ itadicunt
tĩquã uere fuerit qͥsquã homo qͥ hoc infilus suis duob. aut
passus sit autfecerit. Fictast̃ ergo ista ad rẽqͣndã signi¬
candã tã lange alteq maiorẽ. &ctã in cõparabilit̃ diffepen¬
tẽ ut ꝑ illũ fictũ hominẽ . ds̃ uerꝰ intellegat᷑ : Sic̃t autdi

Expanded text:
a, quae in illa narratione contexuntur, ita dicuntur, tamquam uere fuerit quisquam homo, qui hoc in filiis suis duobus aut passus sit aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem quandam significandam tam longe alteque maiorem et tam incomparabiliter differentem, ut per illum fic
Abbreviated transcription (Latin):
rerecner uereor nead intellegendũ difficilior sitipsa ex¬
positio. Enitar tam̃ quantũ dñ sadiuuat & breuit̃ & quantũ
potero dilucide expedireqđ sentio Ecceillequi q̃ siuit a
diuitsi aduitã uenire uell& seruandasi bieẽ mandata Et
cũ quȩrer & q̃ mandata. dictũ ÷ ei ñ occides ñ moechaberis . Ñ
fustũ facies ñ falsũ testimoniũ dices. honora patrẽtuũ¬

Expanded text:
rere coner, uereor, ne ad intellegendum difficilior sit ipsa expositio; enitar tamen, quantum dominus adiuuat, et breuiter et, quantum potero, dilucide expedire quod sentio. ecce ille, qui quaesiuit a diuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata, et cum quaereret, quae mandata, dictum est ei: non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, honora patrem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscat&u dic& Ipsũ deniq p̃stigiatorẽ qͥd alius
quã fallaciã ꝓfitentẽdiligent̃intuent᷑ & cautis simeobse¬
uant Et sieludunt qas uañ pos st̃ illius delectant᷑scient:
aqͥ eo seludit Nãsi& le escir& qͥb causis fallant᷑ :¬
tuentes ł n scire creder& parit̃ : rrant nullus plo¬
der& Siqͥs lideposulo unꝰ eũ dep̃hencerit. maiorelo
nitionidat᷑ elastificio & cõp̃hensioni ueritatis ad quõ
pacẽ sue forme sin eqͣ ꝓrsus nihilẽ& Ergo ille &ar
poris c̃ditor aqͦ pax om̃is ÷ & qͥ forma t in fabricata atq
amniũ formosissima hab aliquã speciẽ si ne qͣ corpꝰ ñ ÷
corp. Si ergo q̃ rit᷑qͥs instituerit corpꝰ. illeq̃ rat᷑qͥ ÷ omni¬

Expanded text:
cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plde populo unus eum deprehenderit, majorem illo nitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam pacem suae formae, sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omni
Abbreviated transcription (Latin):
t̃p̃tand eallegorie q̃ ꝑsapientiãdicta credit᷑ in spũ scõ u¬
trũ uisibilib antiqͥorib. ad uisibili a recentior a eã ꝑdu¬
duceres ufficiat. anusq adanime affectionẽ tq na¬
turã anusq ad in cõmutabilẽ &nitatẽ analiȩ signifi¬
cent gestaui sibilia. aliȩ motanimoꝵ. aliȩlegẽ nitatis
analiq̃ inueniant᷑ inqͥb. hȩ comã uestiganda sint. Et
ꝗ̃ sit stabił fides si ue historica &tẽporał si ues piritat¬

Expanded text:
terpretandae allegoriae, quae per sapientiam dicta creditur in Spiritu sancto: utrum a visibilibus antiquioribus ad visibilia recentiora eam perducere sufficiat; an usque ad animae affectiones atque naturam, an usque ad incommutabilem aeternitatem: an aliae significent gesta visibilia, aliae motus animorum, aliae legem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabilis fides, sive historica et temporalis, sive spirit
Abbreviated transcription (Latin):
absurda Qd ꝓsictantalo qͣndihumilitas. ut ñ solũ iradĩ
& tristitia & a sõno exꝑgefactio & memoria &obliuio &
aliañ nulla q̃ in banas homines cadereñ posst᷑̃. sed &iã peni¬
tentiȩ zeli crapule nomã & aliahui modi in sacris libris
inueniant᷑ Etutrũ oculidĩ & manꝰ & pedes & alia hui gene¬
rism̃braq̃ inscripturis nominant᷑ ad iuisibilẽ formã huma

Expanded text:
ut non solum ira Dei, et tristitia, et a somno expergefactio, et memoria, et oblivio, et alia nonnulla quae in bonos homines cadere possunt, sed etiam poenitentiae, zeli, crapulae nomina, et alia hujusmodi in sacris Libris inveniantur. Et utrum oculi Dei, et manus, et pedes, et alia hujus generis membra, quae in Scripturis nominan
Abbreviated transcription (Latin):
rursus in infinitũ ꝑgereintellego & nulla hic eẽspatia
cuiꝰquãtumoris aut uolubilitatis intellego Intellego
&iã ñ meposse intelle gerenisiuiuã. & meuiuatiorẽ in¬
tellegendo fiericestus intellego A&enattuita. uitã tẽ¬
poralẽ ii uacitate ipsa superat. necqͥd sit &nitas nisi in¬
tellegendo c̃spicio Mtisqͥppeas pectu omnẽ mutabilita¬
tẽ ab anitates eiungo & in ipsa & nitatenullas patiatẽ¬
poriscerno qrspatiatẽ poris p̃teritis & futuris rerũ motib

Expanded text:
in infinitum pergere intelligo, et nulla hic esse spatia cujusquam tumoris aut volubilitatis intelligo: intelligo etiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum motibus
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ inueneris. transcendeteipsũ . Sed mem̃ tocuit tanscor¬
dis ratio cinantẽanimãte transcendere. Illucergoten¬
deunde ipsũ lum̃rationis accendit᷑ . Quo uꝑuenit om̃is
bonꝰ ratiocinatornisi adueritatẽ : Cũ ad sitpsa ueritas
põ utiq ratiocinando ꝑueniat sed qđ raticinantes ap¬
p&unt ipsa sit : Vid eibi c̃uenientiã qͣ superior ẽen᷑
possit &ipse c̃uenicũea c̃fitereceñ eẽ qđ ipsa ÷ Si qͥdõ
sapiensqͥsquã ÷ siñ ueritatẽ m̃ teõtingat. Negare nonu
possumꝰ int̃stultitiã hominis & sincerissimã dĩ uercta

Expanded text:
bilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcenbilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod sapiens quisquam est, si non ueritatem mente contingat —: negare non possumus inter stultitiam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
animamea in lusionib: ubi ÷ uerũ qđ m̃te c̃spicit᷑ Ita
cogitanti iã dicipotest. illa luxuera ÷ qͣ lie o ñ ee uera
oagnoscis. Quisqͥs intꝰ dĩ uerbo pascit᷑ ñ q̃rit in ista he
incõmutabi ł ueritatis adheres c̃ ñ ꝑ fastigiũ huiꝰ corpo¬
ris id t̃ ꝑoculo sp̃cipitat᷑ ut tẽporalia &inferiora cognos
cat Quidigit᷑restat undeñ possitanima recordari
õtexuit. ita illab onitas asũ moad extremũ. Nulli pul¬
chritudini q̃ ab ipso solo eẽ poss& inuidit: ut nemo ab
ipsa ueritat edeiciat᷑. qͥ ñ excipiat᷑ ab aliqͣeffigie uerita¬
tis: Quere i ncorporis uoluptateqd teneat Ni hilaliud̃
inuenies quã c̃uenientiã Nãsi resistentia pariuu
dolorẽ c̃uenientia pariuntuo luptatẽ Recognosceignꝰ
q̃ sit sũ mac̃uenientia poliforasire inteipsũ redi. in ime¬
riore homine habiitatueritas Et situã naturã muta¬

Expanded text:
anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam diam ob rem quisquis intus dei uerbo pascitur, non quaerit in ista herincommutabilis ueritatis adhaerescit, non per fastigium huius corporis, id est per oculos praecipitatur, ut temporalia  Quid igitur restat, unde non possit anima recordari contexuit: ita illa bonitas a summo ad extremum nulli pulchritudini quae ab ipso solo esse posset invidit, ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam muta
Abbreviated transcription (Latin):
resistatsensib carnis & plagis qͥb ꝑ illos inanima
uapulauit qͥ resistatc̃su&ũdini hominũ resistat lau¬
dibi hominũ qͥ c̃pungat᷑ incubilisuo qͥ resculpat spir¬
tũ suũ qͥñ forisdiligat uanitates & ꝗͣ ratm̃dacia
qͥ iãsibinoueritdicere. Siun aromat᷑ quã circatibe¬
agat᷑m. utiq scirẽ Si unꝰ ÷ sol. falsus ÷ istequẽ cogitans
fingo Nã ille curriculas uacestis locis &tẽpcrrib
ꝑagit istũ egoubiuolo & quando uolo c̃stituo Siunp
÷ amicus meus. falsus ÷ quẽ cogitansfingo Nã illeubi
sit nescio isteibi fingit᷑ubiuolo. Ego ipsecesteunꝰ sũ
& hoc loco eẽsentio corpus met̃. & tam̃ figm̃to cogitati¬
misꝑgo qͦ lib& loquorcũ qͦ lib& Falsast hec. Necqsquã
intellegit falsa. Nergo intellego cũ ista c̃tẽpler. &istis
credo ql uerũ eẽo post& qđ intellectuc̃ tẽplor Nũqđ
fosteista st̃ q̃ fantas matadicisolent: Cũergo impl&a ÷

Expanded text:
resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tibeagatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est