comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sunt: ut pecunia. honor: aurum :¬
argentũ : possessiones: eadem nichil ꝓdẽẽ
possunt de functis: hic omĩa relinqu̾iutt᷑.
Quin etiã maiore dolore quis moritur.
eum se his fraudari. copiis iungemiseit.
Non ẽ gͦ iocunditas uera. nisi illa que se¬
ciuidum ẽ u̾bum dĩ: ut quis bonorum
meritorũ. atq uirtutũ subsidiis gaude¬
at se ẽẽ munitũ. Hac dauid iocunditate
di uel bonitate lecat᷑: qr uigũ graue a
uiuentute portauit & sustinuit: atq ex¬
pectauit dm̃ in se grãm ñ p̃ripuit. qui
sepe occidendi regis saul tributa sibi co¬
pia: maluit tam̃ expectare a dũo diffe¬
rendi tempus imꝑiz quã occiso rege p̃ri¬
pere. Semꝑ enĩ ds bonus ẽ: ideoq &
paulus att. Uide gͦ bonitatẽ & seuerita¬
tem di. Bonitas eiũ in om̃s ẽ: seuerttas
in paucos. Deniq subdidit idem paulus.
In eos quidem qui ceciderunt seueritatẽ:
in te aut̃t bonitatẽ. Si enĩ ñ cecidissent.

Expanded text:
nobis sunt, ut pecunia honor aurum nobis sunt, ut pecunia honor aurum argentum possessiones: eadem nihil possunt prodesse defunctis, hic omnia relinquuntur, quin etiam maiore dolore quis moritur, cum se his fraudari copiis ingemescit. non est ergo iucunditas uera nisi illa. quae secundum uerbum est dei, ut quis bonorum meritorum atque uirtutum subsidiis gaudeat se esse munitum. Hac Dauid iucunditate dei uel bonitate laetatur, quia iugum graue a iuuentute portauit et sustinuit atque expectauit domini in se gratiam, non praeripuit, qui saepe occidendi regis Saul tributa sibi copia maluit tamen expectare a domino deferendi tempus imperii quam occiso rege praeripere. semper deus bonus est, ideoque et Paulus ait: uide ergo bonitatem e t seueritatem dei; bonitas in paucos. Denique subdidit idem Apostolus: In eos quidem qui ceciderunt, severitatem: in te autem bonitatem . Si enim non cecidissent,
Abbreviated transcription (Latin):
agimus penttentiã delictorum: cõpungi¬
mur etiã recordatione dictoꝵ Unde
ait ꝓpħa dauid. Que dieitis: in corcdib
ur̃is & in cubilib uris cõpungimini. Qui
aũt conpungit᷑. itiq aillectionẽ exeludit
erroris: & qui agit penitentiã exeludit pu¬
dorem: sequestrat uerecundiam flagitii
confitendi: ut recuꝑande spẽ salutis inue¬
iuat. Meritoq & ipse dauid ubi agnouit
errorem: peccaui inquit dño. Tantus rex.
tantus ꝓpha. ñ erubuit peccatũ ꝓprium
ceonfiteri. Et ideo dictum ẽ ei. Et dñs ab¬
stulit peccatũ tuũ. Sublato gͥ peccato: att.
Loc Uti ditat e m fecisti eum seruo tuo
dñe seđm u̾bum tuũ. Multa uidentur
in hoc scło iocunda ẽẽ quȩ ñ sunt: multa
suaua: bona pluruna. Luxuries uidet᷑
eẽ iocunda: s ex hausto fit amara patrimo¬
no. Dulcis libido cum feruet: s eadem
horrida & execrauda cum ꝓditur. Suaueᷤᷤ
epulȩ cũ sumunt᷑: fetide cũ digeruntur.

Expanded text:
agimus paenitentiam delictorum, conpungiagimus paenitentiam delictorum, conpungimur etiam recordatione dictorum. unde ait propheta Dauid: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini. qui autem conpungitur, utique delectationem excludit erroris et qui agit paenitentiam, excludit pudorem, sequestrat uerecundiam flagitii confitendi, ut recuperandae spem salutis inueniat. meritoque et ipse Dauid, ubi agnouit errorem: peccaui, inquit, domino. tantus rex, tantus propheta non erubuit peccatum proprium confiteri et ideo dictum est ei: et dominus abstulit peccatum tuum. Sublato igitur peccato ait: iucunditatem fecistidum um uerbum tuum. multa uidentur in hoc saeculo iucunda esse quae non sunt, multa suauia, bona plurima. luxuries uidetur esse iucunda, sed exhausto fit amara patrimonio; dulcis libido cum feruet, sed eadem horrida et execranda cum proditur: suaues epulae cum sumuntur, sed faetidae cum digeruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
malum opus fecit: traditur in carnis
interitũ. ut eius sp̃s saluaret᷑. Ex quo
intelligimus qr in bono excluditur:
qui uibetur agere penttentiã. ut humi¬
lietur & conpungatur corde. Hȩc enim
reconciliationis solent ẽẽ suffragia. De¬
niq etiã in hieremia seripta sub hac litt̾a.
id uidentur significare. Sic enĩ legimus:
de iherłm illa t̃rena. In mundicia enun
ante pedes eius: ñ fuit memor nouissi¬
morum suoꝵ. & cecidit inualide: ñ est
qui consoletur eam. Uide dñe humilita¬
taem euis: qr magnificatus ẽ iumieus.
Ft̃ qr sic huiniliata ẽ ierłm: merito ei post
ea diettur. De fecit iniquitas tua filia sion.
Et omui qui penttentiã egerit: lacrimis
q ꝓpriis peccata defleuerit: bene dicit᷑.
defecit inquitas tua. Alibi quoq sub
hac littera dieit hieremias. Boni erant
uulnerati gladio. quã uulnerati fame.
abierunt conpuncti a natiuitate agroꝵ.
Conpungimur gͥ etiã quando nr̃orum

Expanded text:
malum opus fecit, traditus in carnis malum opus fecit, traditus in carnis interitum, ut eius spiritus saluaretur. ex quo intellegimus, quia in bono excluditur qui iubetur agere paenitentiam, ut humilietur et conpungatur corde; haec enim reconciliationis solent esse suffragia. Denique etiam in Hieremia scripta sub hac littera id uidentur significare; sic enim legimus de Hierusalem illa terrena: in munditia eius ante pedes eius, non fuit memor nouissimorum suorum et cecidit inualide: non est qui consoletur eam. uide, domine, humilitatem eius, quia magnificatus est inimicus. et quia humiliata est Hierusalem, merito postea ei dicitur: defecit iniquitas tua, filia Sion. et omni qui paenitentiam egerit, lacrimis propriis peccata defleuerit, bene dicitur: defecit iniquitas tua. alibi quoque sub hac littera dicit Hieremias: boni erant uulnerati gladio quam uulnerati fame; abierunt conpuncti a natiuitate agrorum. conpungimur igitur, quando nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
sustinentib eum: animȩ qui querit eum.
Honũ ẽ sustinere: & sꝑare in salutare clei.
Bonum ẽ uiro cũ portauerit ugũ graue a
iuuentitte sua: sedebit singularĩt. & sile¬
bit: quia tulit uigum graue. Hȩc utiq
quid aluid astruunt: nisi bone exclusio¬
nis utt̃pretationẽ uidĩ: Quis enĩ sustinet
dñm: nisi studio caritatis: Quis ẽ qui
sꝑat: uisi quod sꝑat & optat & diligit:
Qd enĩ sꝑamus : ꝑpatientiam expectamꝰ.
Ergo qui sꝑat sustinet. Qui sustinet. impa¬
tientie utiq excludit affectum. Quis est
qui portat uigũ graue a uiuentitte sua.
nisi qui deliciis renuntiat: qui luxuriã
fugit: Quis ẽ qui singularit sedet: nͥ
qui scłarib uoluptatib abdicatis. molesti¬
arumomniũ excludit tumultus: It e
gͦ tunere nichil poterit: qr caritatĩ gr̃a
ium timoris absorbuit. Est & alius qui
excludatur in bono: ut ille qui apłica aue¬
toritate sublatus emnedio plebis ẽ. quia

Expanded text:
sustinentibus eum, animae quae quaerit eum; sustinentibus eum, animae quae quaerit eum; bonum est sustinere p t sperare in salutare dei. bonum est u i ro cum portauerit iugum graue a iuuent tute sua, se debit singulariter et silebit, quia tulit iugum graue. haec utique quid aliud adstruunt nisi bonae exclusionis hanc interpretationem uideri? quis enim sustinet dominum nisi studio caritatis? quis est qui sperat nisi qui quod sperat optat et diligit: quod enim speramus, per patientiam expectamus. ergo qui sperat sustinet, qui sustinet inpatientiae utique excludit affectum. quis est qui portat iugum graue a iuuentute sua nisi qui deliciis renuntiat, luxuriam fugit? quis est qui singulariter sedet nisi qui saecularibus uoluptatibus abdicatis molestiarum omnium excludit tumultus? iste ergo timere nil poterit qui caritatis gratia uim timoris absorbuit. Est et alius qui excludatur in bono, ut ille qui apostolica auctoritate sublatus e medio plebis est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ritas foras excludit timorẽ. Et generalit᷑
quidem caritas excludit tunorẽ: ut miles
qui imꝑatorẽ diligit : bella ꝓ unꝑatore
suscepta ñ metuit: ut seruus amans dnm.
quãius ꝑ deuia & p̃rupta mittat᷑. tamen
omĩa ꝑicula dñi amore contẽpnit: ac si
quis dũm petat. se ipsum offerre ñ tre¬
picdat: ut si quis trans mare positos fi¬
lios uidere desiderat: ñ metuit naufra¬
gia. liberorum caritate: ingreditur ma¬
ris fluctus: subit incerta nauigii: sed
metum diseriminis leuant desideria
filiorum. Quã pulchre etiã de martirib
dicitur: qui uere militant xp̃o: qui ꝑse¬
citiones. ungulas. gladios. incencdia ñ
timentes: infestis se regib obtulerunt.
Timorẽ etenĩ quẽ poterant habere penarũ:
exeluserunt amore martirii. Hunc sensum
aũt eẽ uit̃pretationis huius: etiã de threni
Ihieremiȩ possumus ap ꝓbare. Nam et
ibi. sub hac littera sc̃ͥptum ẽ. Honus ẽ dñs

Expanded text:
ritas timorem excludit foris. et generaliter ritas timorem excludit foris. et generaliter quidem caritas excludit timorem, ut miles, qui imperatorem diligit, bella pro imperatore suscepta non metuit, ut seruus amans dominum, quamuis per deuia et praerupta mittatur, tamen omnia pericula domini amore contemnit ac. si quis dominum petat, se ipsum offerre non trepidat: ut, qui trans mare positos filios uidere desiderat, non metuit naufragia, liberorum caritate ingreditur maris fluctus, subit incerta nauigii, sed metum discriminis leuant desideria filiorum. quam pulchre etiam de martyribus dicitur, qui uere militant Christo, qui persecutiones ungulas gladios incendia non timentes infestis se regibus obtulerunt! timorem etenim quem poterant habere poenarum excluserunt amore martyrii. Hunc sensum autem esse interpretationis huius etiam de Threnis Hieremiae possumus adprobare. nam et ibi sub hac littera scriptum est: bonus est dominus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uirgines quȩ secum oleũ ñ tule¬
rutt: & dum ueuit sponsus extunctȩ
sunt faces ekum. atq emendo oleo inflã¬
mandisq facib occupate fecerunt morã:
& ingrest̃o iam sponso introire cupienteᷤᷤ
leguntur exeluse: Non arbitror. Nam
quomͦ diceret si a bonis sẽs eẽt ꝓpha deiec
ritum huiꝰmodi intellectũ uidetur ãmit¬
tere: nec series subditoꝵ. Audis dicentẽ.
Suauis es dñe: & in iocunditate tua do¬
ce me. iustificationes tuas. Audis dicentẽ.
Bonummͥ lex oris tui: suꝑ milia auri&
argenti. Et potest dicere quod sit exclu¬
sus a regno: qui ñ ẽ exclusus a lege: Qͥaͥ
gͦ uitelligimus: Heret utpretatio: &¬
obscuritatẽ sensus sermonib uidet᷑ offun¬
dere. Yocant merita ꝓpħȩ: uocant eius
gr̃a: uocat subiectoꝵs series: ut altioris¬
utellectus aliquid debeamus eruere. Et
occurrit in tẽpore: qđ int̃dum exeluda¬
mur in bono. Scͥptum ẽ enĩ. serfecta ca¬

Expanded text:
sunt virgines, quae secum oleum non tulesunt virgines, quae secum oleum non tulerunt; et dum venit Sponsus, exstinctae sunt faces earum, atque in emendo oleo, inflammandisque facibus occupatae fecerunt moram, et ingresso jam Sponso, introire cupientes leguntur exclusae ? Non arbitror. Nam quomodo diceret si a bonis sanctus Prophritum huiusmodi intellectum uidetur admittere nec series subditorum. audis dicentem : suauises, domine, et in iucunditate tua doce me iustificationes tuas; audis dicentem: bonum mihi lex oris tui super milia auri et argenti: et potes dicere quod sit exclusus a regno, qui non est exclusus a lege? quid ergo intellegemus? haeret interpretatio: obscuritatem sensui sui sermonis uidetur offundere. Uocant merita prophetae, uocat eius gratia, uocat subiectointellectus aliquid debeamus eruere; et occurrit in tempore quod interdum excludamur in bono. Scriptum est enim: Perfecta cha
Abbreviated transcription (Latin):
bere clauem scientiȩ: s ñ habent. Nam si
haberent: ipsi ingrederentur: ipsi agnos¬
cerent penetralia scͥpturarum. Nunc aũt
ue uobis seribȩ & pharisei: qui abstulistĩ
clauem scientiȩ & ipsi ñ uttroistis: & ali¬
os introeuntes ꝓhibustis. Quomͦ enun
elauem potestis habere seientiȩ: qui sei¬
entiȩ negastis auctorẽ: Et ideo adͥ ip¬
sum conuersus ait dauid. Tu me inquit
doce iustificationes tuas: qr tu es uera
iusticia. Tu doce que sapient̃ dicta sũt.
qr tu es sapientia. Tu aꝑi eor meum: qui
aꝑusti librũ. Tu aꝑi illud hostium qđ
in celo ẽ: qr ipse es ianua. Per te si quis
introierit : regnũ illud possidebit et̾num.
Per te si quis intrauerit ñ decipietur: qr
falli ñ potest. quicũq domiciliũ ueritatis
fuerit ingressus.
ẽ exclusio. Q. uid ẽ exelusio: Humquid
sieut domo aliquis exeluditur. hospicioq
deicitur. tta qui exeluditur a di regno
bonisue fraudatur sieut ille exclusȩ

Expanded text:
bere clauem scientiae, sed non habent; nam si bere clauem scientiae, sed non habent; nam si haberent, ipsi ingrederentur, ipsi agnoscerent penetralia scripturarum. nunc autem uae uobis, scribae et Pharisaei, qui abstulistis clauem scientiae et ipsi non introistis et introeuntes prohibuistis! quomodo enim clauem potestis habere scientiae qui scientiae negatis auctorem? et ideo ad ipsum conuersus Dauid ait: t u me, inquit, doce iustifica tiones tuas, quia tu es uera iustitia, tu doce quae sapienter dicta sunt, quia tu es sapientia, tu aperi cor meum, qui aperuisti librum, tu aperi illud ostium quod in caelo est, quia ipse es ianua. per te si quis introierit, regnum illud possidebit aeternum, per te si quis intrauerit, non decipietur, quia falli non potest quicumque domicilium fuerit ueritatis ingressus. est, exclusio. Quid est exclusio? Numquid sicut domo aliquis excluditur, hospitioque dejicitur: ita qui excluditur a Dei regno, bonis illius fraudatur; sicut illae exclusae
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ quã magittrum: qr unus ẽ in agister
omiuũ. Et quomͦ possit dauid aliũ doc¬
torem querere: eũ ipse de do dixerit qui
docet hominẽ seientiã: Hocet aũt as
& mentes illuminat singłorum: clari¬
tatẽ cogni tionis infundit: si tu aꝑias
hostia eorelis tui. & cȩlestis gr̃ȩ recipias
claritatẽ: quando dubitas diligent̃ ini¬
quiras. Qui enĩ querit uiuenit: & qui
pulsat aꝑttur ei. Multa obseurttas est¬
in seͥpturis ꝓpħicis: s si manu quadam
meittis tuę seͥpturarum ianuam pulses:ͥ¬
& ea quȩ sunt occulta diligent̃ examines:
paulatim incipies rationẽ colligere dictoꝵ:
& apietur tibi ñ ab alio s a di u̾bo. de quo
legisti in apocalipsin qđ agnus librũ sig¬
natum aꝑuerit. quẽ nullus ante aꝑire po¬
terat: qr solus dñs iħs in euuangłio suo
ꝓpharum enignata. & legis misteria re¬
uelauit: solus scientie elauem detulit.
& dedit aꝑire nobis. Dicunt se uidei ha¬

Expanded text:
quem quam magistrum, quia unus est magister quem quam magistrum, quia unus est magister omnium. et quomodo posset Dauid alium doctorem quaerere, cum ipse de deo dixerit: qui docet hominem scientiam? docet autem deus et mentes inluminat singulorum et claritatem cognitionis infundit, si tu aperias ostia cordis tui et caelestis gratiae recipias claritatem. quando dubitas, diligenter inquiras; qui enim quaerit inuenit, e t qui pulsat aperitur ei. multa obscuritas in scripturis propheticis. sed si manu quadam mentis tuae scripturarum ianuam pulses et ea quae sunt occulta diligenter examines, paulatim incipies rationem colligere dictorum et aperietur tibi non ab alio, sed a dei uerbo, de quo legisti in Apocalypsi, quod agnus lib rum signatum aperuit, quem nullus ante aperire poterat, quia solus dominus Iesus in euangelio suo prophetarum aenigmata et legis mysteria reuelauit, solus scientiae clauem detulit et dedit aperire nobis. Dicunt se Iudaei ha
Abbreviated transcription (Latin):
minib. Icleoq dñs in euuangłio suo ait::
fiat uoluntas tua. sicut in cȩlo & ui t̾ra:
ñ eadem illic iniquitas uiciũ possessioĩs
functimo rure depellere: uduam heredi¬
tatis fraudare cõpendiis: minores cõsor¬
eii ure detrudere: uttra lignũ deniq
& qđ eumq argenti atq auri uel eris me¬
tallum ueliit effigiem quandam cȩlestiͤᷤ
ineludere potestatis: hec cum sint maxi¬
mi plena sacrilegii: in cȩlo uacant. in
t̃ra frequentantur. Uerbo enĩ dñi cȩli
firmati sunt: ñ tr̃a firmata ẽ. Et ideo
iustificationes dĩ ab ipsodño uult doce¬
ri: qr difficile ẽ in t̾ra magistrũ huiꝰ mo¬
di reꝑire. qui ea doceat quȩ ipse ñ uiderit.
Ad illum gͥ doctorem intimo ꝓpħa conten¬
dit affectu: qui solus magister ẽ uerus.
Quom̃ enĩ potest homo quasi uericin docẽ
qđ uesciat: eũ ipse sit mendax: Meri¬
toq ait dũs. ut nemo suꝑ t̾ram uocet sibi

Expanded text:
minibus. ideoque dominus in euangelo suo mt: minibus. ideoque dominus in euangelo suo mt: fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra. 25 non eadem illic iniquitas uicinum possession is finitimo rure depellere, uiduam hereditatis fraudare conpendiis, minores consortii iure detrudere, intra lignum denique et quodcumque argenti atque auri uel aeris metallum uelut effigiem quandam caelestis includere potestatis. haec cum sint maximi plena sacrilegii, in caelis uacant, in terris frequentantur; uerbo enim domini caeli firmati sunt t, non terra firmata est. Et ideo iustificationes dei ab ipso domino uult doceri, quia difficile est in terra magistrum huiusmodi repperire, qui ea doceat quae ipse non uiderit. ad illum igitur doctorem intimo propheta contendit affectu, qui solus magister est uerus. quomodo enim potest homo quasi uerum docere quod nesciat, cum ipse sit mendax? merito- que ait dominus, ut nemo super terram uocet sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ sunt inferiora atq t̾rena. Non
enim illa carnis in uoluero uestiuttur:
in qua ẽ frequentis erroris illecebra. Icło¬
q in suꝑiorib ait idem ppħa: quia ds
dedit cȩlum cȩli dũo: t̾ram aũt dedit
filiis hominũ. Unde celum purius & de¬
fecatius ab omĩ labe peccati ẽ: longeq se¬
motius ab illo. de quo scͥptum ẽ. sicut
uolatilia cȩli. Hoc enĩ celum uelut me¬
dius quidam utt̃ cȩlum & t̾ram aeruis
locus dr̃: in quo sunt etiã sp̃ales nequi¬
tiȩ in cęlestib. Nam in illo ñ appellatiuo
s uero celo etiã si diabolum legerimus
in conspectu di. & angłorum ñ de fuisse
concilio: puto tamen nulla oꝑari tẽpta¬
menta nequitiȩ. Deniq scͥptum ẽ. quia
angłi amauerunt filias hominũ: eo qđ
t̃renis capti detineantur illecebris. pͥn¬
ceps muncdi istius ac muustri eiꝰ uiqͥb
nequitia sp̃alis ẽ: uenenis quibdam car¬
nis huiꝰ imbitta. & humanis infecta cri-¬

Expanded text:
ea quae sunt inferiora atque terrena; non ea quae sunt inferiora atque terrena; non enim illa carnis inuolucro uestiuntur: in qua est frequentis erroris inlecebra. ideoque in superioribus ait idem propheta, quia deus dedit caelum caeli domino, terram autem filiis hominum. unde et caelum purius et defaecatius ab omni labe peccati est longeque semotius ab illo de quo scriptum est: sicut uolatilia caeli. hoc enim caelum uelut medius quidam inter caelum terram aerius locus dicitur, in quo sunt etiam spiritales nequitiae in caelestibus. nam in illo non appellatiuo, sed uero caelo, etiamsi diabolum egerimus in conspectu dei angelorum non defuisse concilio, puto tamen nulla operari temptamenta nequitiae. denique scriptum est, quia angeli amauerunt filias hominum, eo quod terrenis capti detineantur inlecebris princeps mundi istius ac ministri eius, in quibus nequitia spiritalis uenenis quibusdam carnis huius inbuta et humanis sit infecta cri
Abbreviated transcription (Latin):
qr omnib data remissio peccatoꝵ : suꝑ
om̃s sol oriri uibet᷑. Et hic quidem sol
cottidie suꝑ om̃s orttur: misticus autẽ
sol ille iusticie omnib ortus ẽ. omnib
uenit: omnib passus ẽ. & omĩb resur¬
rexit. Ideo aũt passus ẽ: ut tolleret
peccatỹ mundi. Si quis aũt ñ credit
in xp̃m : generali beneficio ipse se frau¬
dat: ut si quis clausis fenestris radios
solis excludat: ñ id̾eo sol ñ ortus ẽ om
nib quia calore eius se ipse fraudauit.
s quod solis ẽ p̃rogatuiã suam seruat:
quod imprudentis ẽ cõmunis a se gr̃ã
ria fundauit eã. & suꝑ flumina p̃parauit
illam. &enĩ ꝑ eccłam in om̃s gentes diffusa est
miscd̾ia dñi: in omnes gentes diffusa est
fides. Fortasse dicas. Qua ratone
missionẽq ꝑtinent peccatoꝵ: quib ig¬
nis seruatur et̃nus. Et illa quȩ cȩlesti¬
um uel potestatum uel ministeriorum
sunt. licet auxilio dñi fulciant᷑: tainen
ñ tanta eius indigent miscdia: quanta

Expanded text:
 omnibus data est re- missio peccatorum, super omnes sol oriri iubetur. et hic quidem sol cotidie super omnes oritur, mysticus autem sol ille iustitiae omnibus ortus est: omnibus uenit, omnibus passus est et omnibus resurrexit, ideo autem passus est, ut tolleret peccatum mundi. si quis autem non credit in Christum, generali beneficio ipse se fraudat, ut, si quis clausis fenestris radios solis excludat, non ideo sol non ortus est om nibus, quia calore eius se ipse fraudauit, sed quod solis est, praerogatiuam suam seruat, quod inprudentis. est, communis a se gratiaria fundauit eam et super flumina praeparauit illam. etenim per ecclesiam in omnes gentes diffusa est misericordia domini, in omnes gentes diffusa est fides. Fortasse dicas: \'qua ratioremissionemque pertinent peccatorum, quibus ignis seruatur aeternus, et illa, quae caelestium uel potestatum uel ministeriorum sunt, licet auxilio domini fulciantur, tamen non tanta eius indigent misericordia, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
qr amiseras qđ accepisti. Insufflauerit enĩ
tibi d̾s.: ut inspirationis suȩ dono haberes
gr̃am: quã tibi tua eulꝑpa sustulerat. factus
eras in animã uuentẽ. Audi quid dicat.
Non in carnẽ s in animã uiuentẽ. S quia
peccator signaculũ tenere ñ potuit: & in
crunine positus ñ habebat quȩ d̃i suit. s
que homuiũ: ꝓptẽa uenit dñs nr̃ iħe xp̃s¬
ut legisti in euuagłio: & a mortius surgens.
cum clausos disciplõs reꝑisset. claustris
ingressus ẽ manentib & dixit. Pax uobis.
Sicut gͦ misit me pater: & ego mitto uos
Et cum hoc dixisset: insufflauit eis & dix̃.
Accipite sp̃m sem̃. Uides ne gͦ quȩ manus
feceruit hominẽ: aut quẽ hominẽ fecerĩt:
llum utiq: quẽ scdm xp̃m indiunius.

Expanded text:
quia amisisti. quod accepisti. insufflauerat enim quia amisisti. quod accepisti. insufflauerat enim tibi deus, ut inspirationis suae dono haberes gratiam, quam tibi tua culpa sustulerat. factus eras in animam uiuentem; audi quid dicat: non in carnem, sed in animam uiuentem. sed quia peccator signaculum tenere non potuit ex III crmine positus non habebat quae dei sunt sed quae hominum, propterea uenit dut legisti in Evangelio, et a mortuis resurgens cum clausos discipulos reperisset, claustris ingressus est manentibus, et dixit: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Cumque hoc dixisseurgens ingressus est manentibus, et dixit: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Cumque hoc dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
uit hominem. Ubi pulius: ibi plasmatio.
Ubi aũt ñ puluis: ibi ñ terra: ñ inateria.
s in eorporeum. s ad mirabile: ibi ñ materia
s in materiale. Qđ enĩ scdm imaginẽ ẽ:
ñ ui corpore. nee in materia: s in anima ra¬
tionabili. Ibi oꝑatur: ibi oftendatur ho¬
mo ad sunilitudinẽ & unaginẽ dĩ : ubi
usticiȩ. ubi sapientiȩ. ubi omnis forma
uirtictis assumctur. Si intelligas imagi¬
nem: uidebis ad imagnẽ. Homo enim ñ
ẽ imago dĩ: s ad similitudinẽ factus ẽ.
Alius ẽ imago ci uisibilis: primogenttꝰ
uniuersȩ ereaturȩ. ꝑ quẽ faeta sunt om¬
nia. Ille ñ ad imaginẽ: s unago. Tu non
imago: s ad inagiuẽ. Habes gͦ in tua sub¬
stantia aliquid d̃e unagine & similitudi¬
ne dĩ. qđ sit diuine sunile unagini. Propt̾ea
imago ad eum qui ẽ. ad imaginẽ uenit: &
querit imago eum qui ẽ ad similituͥ inẽ
sui. ut iterum signet: iterum conformet:

Expanded text:
uit hominem. ubi puluis, ibi plasmatio, uit hominem. ubi puluis, ibi plasmatio, ubi autem non puluis, ibi non terra, non materia, sed incorporeum, sed admirabile; ibi non materia, sed inmateriale. quod enim secundum imaginem est, non est in corpore nec in materia, sed in anima rationabili. ibi operatur, ibi ostenditur homo ad similitudinem et imaginem dei, ubi iustitiae, ubi sapientiae, ubi omnis forma uirtutis adsumitur. Si intellegas imaginem, uidebis ad imaginem; homo enim non est imago dei, sed ad similitudinem factus est. alius est imago dei inuisibilis, primogenitus uniuersae creaturae, per quem facta sunt omnia. ille non ad imaginem, sed imago; tu non imago, sed ad imaginem. habes ergo in tua substantia aliquid de imagine et similitudine dei, quod sit diuinae simile imaginis. propterea imago ad eum, qui est ad imaginem, uenit et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui, ut iterum signet, ut iterum conformet,
Abbreviated transcription (Latin):
filius gͦ hominis ad dexterã di: ñ angłs.
ñ archangłs: ñ cherubin & seraphin. Illa
laudant: filius hominis sedet filus homi¬
nis anglorum ore laudatur. quod auglos
malos uicerit: de nequitiis sp̃ãlib que
sunt in eelestib triumphauerit: quod
fecerit similes angłor um homines. in quib
aute erant contagia mortuorũ Nerho inqͥt
dñi cȩli firmati sunt: & spu oris eius omĩs
Inspirauit in eum ds sp̃m uite: & fictus ẽ
homo in animã uiuentẽ. Uita gͦ nr̃a. cepit
ex inspiratione diuina. S uita hȩc secessio¬
ne anumȩ corporisq dissoluitur: inspirati¬
o aũt diuina ñ soluitur. Et ideo uttelligi¬
te alud ẽẽ qđ figuratum ẽ: aliud qđ factũ
ẽ. uel paratum. Meritoꝙ dupliciter habes
scͥptum de homine. Primũ enĩ scͥptumẽ. Faci¬
amus hominẽ: ad iaginẽ & similitudinẽ
nram. Et dñabuntur iquit: uel principa¬
tum habebunt. Et fecit ds̃ hominẽ: ad una¬
accepit d puluerem de terra. &e plasma¬

Expanded text:
Filius ergo hominis ad dexteram Dei, non Angelus, non Archangelus, nec Cherubim et Seraphim. Illa laudant: Filius hominis sedet. Filius hominis angelorum ore laudatur, quod angelos malos vicerit, de nequitiis spiritalibus quae sunt in coelestibus, triumphaverit: quod fecerit similes angelorum homines, in quibus ante erant contagia mortuorum. 15. Verbo, inquit, Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis Inspiravit in eum Deus spiritum vitae, et factus est homo in animam viventem . Vita ergo nostra coepit ex inspiratione divina: sed vita haec secessione animae, corporisque dissolvitur, inspiratio autem divina non solvitur. Et ideo intellige aliud esse quod figuratum est, aliud quod factum est, vel paratum. Meritoque dupliciter habes scriptum de homine. primum enim scriptum est: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram et: dominabuntur, inquit, uel principatum habebunt et: fecit deus hominem ad imaaccepit deus puluerem de terra et plasma
Abbreviated transcription (Latin):
portea sequeret᷑ confessio. Castigat enun
dñs omnẽ filiũ quẽ recipit. Recepturus
gͥ ierlm̃: ante captiuitatis flagellauit erũp¬
nis. Hiiũ enĩ in soluerat & inflato cor
de se iaclauerat : ut caput tenere ñ posset
dũm iħm: id ẽ humilitatẽ : grãni:̃ iusticiã:
sapientiã: hoc ẽ uere fidei magisteriũ ñ
teneret. Et ideo dñs castigauit eam: qui
moderator omniũ nouit quẽ admodum
unũ quẽq castiget. Ut enĩ medicus gra¬
uiora uulnera asꝑiorib medicam̃tis eura¬
stigoi: s ipsa castigatio ad salutem ꝓfi¬
eit. Dixit enĩ d̃s. Percutiã: & ego sana¬
bo. Deniq de ierłm specie: ceptt iheremiã
ꝓpħ̃i ꝓmittere. ham in posteriorib: sub
hac littera ait. Dabit ꝑeutienti maxillã
suana. & saciabitur in obpbriis. dabit in
sipultura os suũ: si tam en ẽ spes pacienti.

Expanded text:
postea sequeretur confessio; castigat enim postea sequeretur confessio; castigat enim dominus omnem filium quem recipit. -recepturus igitur Hierusalem ante captiuitatis flagellauit aerumnis. nimium enim insoluerat et inflato se corde iactauerat, ut caput tenere non posset dominum Iesum, id est humilitatem gratiam iustit am sapientiam, hoc est uerae fidei magisterium non teneret. et ideo dominus castigauit eam, qui moderator omnium nouit quemadmodum unumquemque castiget. ut enim medicus grauiora uulnera asperioribus medicamentis curastigat, sed ipsa castigatio ad salutem proficit; dixit enim dominus: percutiam, et ego sanabo. Denique de Hierusalem spem coepit Hieremias propheta promittere; nam in posterioribus sub hac littera ait: dabit percutienti maxillam suam et satiabitur in obprobriis. dabit in sepultura os suum, si tamen est spe
Abbreviated transcription (Latin):
lex oris dĩ potest dici ꝑ quẽ locutus ẽ dñs.
et dedit legem.
Ne I PIc littera apud hebeos decina. ioth.
quȩ latina significantione confessio dicit᷑.
uel certe de solatio. Nec discors ae dissonãs
uidetur intpretatio. Si quidem qui de¬
solati sunt: etto confitentur. Mlagis enĩ
scdis reb animus extolli solet: cum autẽ
urgetur adusis: tunc diuinũ implorat
auxilium. Ham & his que humana sunt
hunc usum ẽẽ cognoscunus : ut cui succe¬
dunt ꝓsꝑa animus elatior sit: eui mundi
huius infesta sunt & potentia alicuuis ad¬
uersa : tunc confugiat. tunc opem querat:
ut uel rogando suꝑioris mitiget potestatẽ:
uel se uirĩb armet adiunctis: ne quasi in¬
ferior potentioris uirib opprimat᷑. Peuiq
hieremias sub hac littera sic ait. Manus
suas extendit qui tribulat᷑: in omĩa de¬
sideria eius. Uidit enungentes introeun¬
tes iu seĩficationẽ suã: quib mandasti ne

Expanded text:
lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus et dedit legem.ncipit littera apud Hebraeos decima \'Ioth\', quae Latina significatione confessio\' dicitur uel certe \'desolatio\'. nec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris mitiget potestatem uel se uiribus armet adiunctis, ne quasi inferior potentioribus uiribus obprimatur. Denique Hieremias sub hac littera sic ait: manus suas extendit qui tribulat in omnia desideria eius; uidit enim gentes introeuntes in sanctificationem suam, quibus mandasti ne
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: uumo rarus hoc dicit: id ẽ quileg̃
dĩ auro atq argento p̃ferat: qui potest̃
ꝓpter u̾bum dĩ omĩa sua reluiquere. S
nec xp̃c hunc reꝑit. niside his quos ipse
docere dignatus ẽ. Petrus hoc dixit: &
ꝓbauit affectu. qr pluris legem quã aurũ
habuit. Ideoq ait. Argentum & aurum ũ
habeo. Non auarus hoc dieit: qui de fosso au¬
ro incubat. Non dieit pecuniosus: qui co¬
tidiana emolum̃ta sollicito runat᷑ affec¬
tu: qui eotidie opes aggerat: qui heredi¬
tatis tendit aucupia: qui circa egrotantis
lectulum indefessas exereet excubias. Hie
aliqui legem oris di tamquã legem uerbi
di accipiunt. ut si dicas legẽ dextere dei.
Bene gͦ & hoc conuenit petro dicenti. Uer¬
ba uite etnę habes:. ẜ noᷤᷤ reliquimus te:
hoc ẽ. Lex tui oris suꝑ milia auri & argenti.
ẽ: & possumus tantũ deserere bonũ: et
scłi huiꝰ emolum̃ta captare: S & moyses

Expanded text:
dicit, immo rarus hoc dicit, id est: qui legem dicit, immo rarus hoc dicit, id est: qui legem dei auro atque argento praeferat, qui potest propter legem dei omnia relinquere. sed nec Christus hunc repperit nisi de his quos ipse docere dignatus est. probavit effectu: quia pluris legem, quam aurum habuit. Ideoque ait: Aurum et argentum non habeo . Non avarus hoc dicit, qui defosso auro incubat. Non ditidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas \'legem dexterae dei\'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: Lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
discam iustificationes tuas. hoc secittus
in iniuriis: in necessitatib: in ꝑsecutio¬
nib: in angustiis. Cum enĩ complacet in
infirmitatib & ñ frangitur anuo. nee
cedit iniuriȩ. discere iuttificationes dđi os
meruit & impleuit. Ergo hic humiliasti me:
hoc ẽ diu̾sis tẽptationib & in cõmodis exer¬
euisti dicit. Qd aꝑuit & syminacus seri¬
bens. Profuit qͥt hiuiniliatus sum: ut dis¬
cam iustifieationes tuas. Ergo qui huini¬
latur ñ deiciat auimũ neq fraugat: s
magis hum iliando ꝓficiat: ut suꝑbum bu¬
mlitate sua mitigee: insolentes morum
tumeliosos patientia sua frangat. auaros
tortiꝯne deducat. Sic enuĩ legitt. qr iustifi¬
eata ẽ sapientia a filiis siuis: dum xp̃c se
offert supplicio: dedit inuriis: ñ subducit
obpariis: nee a confusione spntorum auer¬
tit faciem suam: & ideo om̃s patientia sua
instruxit. & liuore sanauit. Sequitur
uersus .xiii. Bonum mͥ lex oris tui: suꝑ
milia auri & argenti. Non quicũq hoc

Expanded text:
dis c am iustif icationes tuas. hoc secutus ain iniuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis. cum enim conplacet in infirmitatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustificationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiliasti me, hoc est: diuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scribens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua mitiget, insolentes morum tumeliosos patientia sua frangat, auaros  iurgii intentione deducat. sic enim legisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, dum Christus se offert supplicio, dedit iniuriis, non subducit obprobriis nec a confusione sputorum auertit faciem suam; et ideo omnes patientia sua instruxit et liuore sanauit. Sequitur uersus octauus: bonum mihi lex oris tui super milia auri et argenti. non quicumque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ri impbi rapti sunt: ne mittaret malitia
cor eorum. Similit̃ & de patrimonio. qua¬
si ñ uideamus plurimos ꝓpter opes patri-¬
mouii. in ꝑiculum salutis eẽ deductos:
plurimds ex diuitiarum abundantia cau¬
sam ortam ẽẽ. peccandi. Qui enĩ ñ habet
qđ donet: ascribi ei ñ potest quod ñ do
lac natura sui purũ. speciosum. atq since¬
rum ẽ. s corruptione coaeceseit. sie m̃tis
& cordis humana natura: pura. sineera.
ꝑspieua ẽ. priusquã uiciorum ammixtio¬
ne eoaccescat. Coagulato enĩ lacte sit que¬
dam coneretio: nec suauttatẽ habens eindẽ :¬
nec gr̃am. Itaq homines qui ante seduli¬
tate gr̃ã. suauitate u̾borum lactis speciẽ
ꝓferebant. uulla inuidia corruptã. hi cum
ceꝑuit inuidere coagulatur in uiciũ cor
corum: & fit de suauitate anuertie ama¬
ritudo maliuolentiȩ: & insuauis quidã
horror inudiȩ. Ergo coagulatũ ẽ cor ꝑ su¬
ꝑbiam: ꝑ inuidiam: quȩ lenitatẽ naturȩ

Expanded text:
ri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia ri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest quod non donalac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio nec suauitatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sedulitate gratia suauitate uerborum lactis speciem praeferebant nulla inuidia corruptam, hi si coeperint inuidere, coagulatur in uitium cor eorum et fit de suauitate amicitiae amaritudo maliuolentiae et insuauis quidam horror inuidiae. ergo coagulatum est cor per superbiam, per inuidiam, quae lenitatem naturae
Abbreviated transcription (Latin):
rent. tamen impuguandi studiũ ñ depo¬
neliut. Ita gͦ multiplicant᷑ siue ne quitię
patrunoniũ uel diu̾sis afficiatur in cõmo¬
dis rerũ. uel corporis infirmitatib: tuuc
dieunt suꝑbi. Ubi ẽ iusticia eius: ubi mi¬
serieordia: Cece qr humiliatus ẽ: ecce qr
ei unocentia sua nichil ꝓdest. Ieleoq ad
uite huius specim̃ extrahende.tres illi
sc̃õ iob specie amici. obtrectatione aũt ini¬
brantes grauia obpbria congerebant: et
qui uenerant ad conso landum insultare
ceꝑunt. S iustus hic ñ mouetur: ideoq
nec iob frangebatur. Deniq iamissionib
filiorum uel patrimonii dicebat. Dñs dedit:
dũs abstulit: sit nomen dñi benedictum.
Deniq & in adu̾sis positi: dicamus. Bo¬
uitatem fecisti cũ seruo tuo. Potest enĩ
dñs in meluis mutare quȩ facta sunt: ut
meliores. Niunqͥd do ẽ difficile meliora
donare: Potest etiã si nichil donet. hoc
ipsi tam̃ iusto ẽẽ ꝓspectum: si forte futu¬

Expanded text:
rent, tamen inpugnandi studium non deporent, tamen inpugnandi studium non deponebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spatrimonium uel diuersis adficiatur incommodis rerum uel corporis infirmitatibus, tunc dicunt superbi: \'ubi est iustitia eius, ubi misericordia? ecce quia sic multatus est, ecce quia ei innocentia sua nihil prodest ideoque ad uitae huius specimen extrahendum tres illi sancto specie amici, obtrectatione autem inibrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimonii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum seruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futu
Abbreviated transcription (Latin):
laptirati baptismo iohannis. In eo enĩ ui¬
stificationẽ ñ feceruit : qr uoluerunt age̾
penitentiã delictorum. Quã ꝓpb̃a inbonita¬
te uult agere: ut ei fiat peccatoꝵ remissio
sine atrocitate dampnationis: eum remis¬
sionis grã. Sequitur uersus. quintus.
Multiplicata ẽ suꝑ me iniquitas suꝑboꝵ.¬
ego aũt in toto corde serutabor mandata
tua. Quantomagis quis deo seruire de si¬
derat : tantomagis in se exeitat aduer¬
sarios: & tamquã ad leta fortis coronam
uitticiȩ reportare desideraus: irritat
in se plur nnos & lacessit. qui inuident
nr̃o ꝓfectui. Quod etiã in posteriorib eui¬
denter ostendit. Cum hodio habentib pa¬
cem. erã inquit pacificus. Nichil tamen
tranquillitas eius ꝓficiebat: ut eos qui pa¬
cem oderãt sua tranquillitate cõponeret:¬
& eorum studia compͥmeret. Cum loquebar
illis inquit: impugnabant me gratis. Hoc
ẽ eum causam impugnandi studiũ ñ habe¬

Expanded text:
baptizati baptismo Iohannis. in eo enim iubaptizati baptismo Iohannis. in eo enim iustificationem non fecerunt, quia noluerunt agere paenitentiam delictorum, quam propheta in bonitate uult agere, ut ei fiat peccatorum remissio sine atrocitate damnationis cum remissionis gratia. Sequitur uersus quintus: multiplicata est super er me ini quit a s suego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua. Quanto magis quis Deo servire desiderat, tanto magis in se excitat adversarios: et tamquam athleta fortis coronam justitiae reportare desiderans, irritat in se plurimos et lacessit, qui invident nostro profectui. Quod etiam in posterioribus evidenter ostendit. Cum odio habentibus pacem, eram, inquit, pacificus . Nihil tamen tranquillitas ejus proficiebat; ut eos qui pacem oderant, sua tranquillitate componeret, et eorum studia comprimeret. Cum loquebar illis, impugnabant me gratis , hoc est: cum causas inpugnandi non habe
Abbreviated transcription (Latin):
ra plus ꝓsunt: ñ enim inferunt᷑ ut no¬
ceant. s ut corrigant. rogatur tamen
ut iu bonitate sua doceat nos iusticias suaᷤᷤ
Considera medicũ utilia apponentẽ medi¬
camenta uuluerib: ea tam̃ quȩ morde¬
ant ulceris uirus: ac certe ferro putre¬
facta resecantem. Cum in eo ipse sit boniᷤᷤ
medieus qr utilitatẽ oꝑatur egroti. & fa¬
ciat qdđ ꝑdesse nouerit. tamen qr eger
dolorẽ aut ñ uult aut ñ potest sustine
ꝓpter infirmitatẽ affectus sui:̃ rogat ut
medicus eũ quadam bonitate & suauita¬
te sua curet: ñ asꝑitatẽ adhibeat medi¬
camentorũ: ñ ferro incidat uulnerum
fibras: aut si aliter ñ potest. ut cũ mo¬
deratione faciat: & quadam subtilitate
mitiget ium doloris. Et ideo in euuã¬
gelii bonitate melius locent᷑ iustifica¬
tiones dei: quam in legis seueritate.
Opus aũt uisticiȩ. scĩficatio ẽ. Unde scptũ
ẽ. qr pharisei iustificare se nolueriut: ñ

Expanded text:
ra plus prosunt —non enim inferuntur ut nora plus prosunt —non enim inferuntur ut noceant, sed ut corrigant —, rogatur tamen, ut in bonitate sua doceat nos iustitias suas. considera medicum utilia adponentem medicamenta uulneribus, ea tamen, quae mordeant ulceris uirus, aut certe ferro putrefacta resecantem. cum m eo ipso sit bonus medicus, quia utilitatem operatur aegroti, et faciat quod prodesse nouerit, tamen, quia aeger dolorem aut non uult aut non potest sustinere propter infirmitatem affectus sui, rogat ut medicus eum quadam bonitate et suauitate sua curet, non asperitatem adhibeat medicamentorum, non ferro incidat uulnerum fibras aut, si aliter non potest, ut cum moderatione faciat et quadam subtilitate mitiget uim doloris. et ideo in euangelii bonitate melius docentur iustificationes dei quam in legis seueritate. opus autem iustitiae iustificatio est. unde scriptum est, quia Pharisaei se iustificare noluerunt non
Abbreviated transcription (Latin):
nes. in quib plerũq aliena laudantur:
quantomagis unusquisq dĩ sibi concili¬
arẜ̃ grãm debet. ut dicat bonis es dñe.:
Nam si hoc dicat homini. ut ẽẽ ammone¬
atur qđ forsitan ñ sit & bonitatis etiã
ipse p̾dicatione mitescit.terroremq¬
iminitis deponit affectus: quanto magis
dõ laus sua ẽ. deferenda. qui nisi bonus
eẽt suꝑ t̾ram stare quis posset: Propriũ
aũt dei ẽ: ut bonus sit. Deniq in euuan¬
geliis habes: qr arbor bona fructus bonoᷤᷤ
facit. Fructus enĩ eius: agłi sunt. fructꝰ
eius homines sunt. hoc ẽ rationabiles sc̃i.
si dñi p̃cepta eustodiuit. Fructus eius
sunt hi qui nascunt᷑ in t̾ris: fructus eius
sunt uͥtites hominũ. Merito gͦ arbor
bona. bouos fructus facit. Pr̾ius gͦ radix
laudetur: ut fructus possit ꝓbari. S &
alibratt idem dñs iħs & pater ur̃ qui
bouus ẽ: dabit bona clata petentib se.
S quãuis ds̃ honus sit. cuius etiã ama¬

Expanded text:
nes, m quibus plerumque aliena laudantur, nes, m quibus plerumque aliena laudantur, quanto magis unusquisque dei sibi conciliare gratiam debet, ut dicat: bonus es, domine! nam si hoc dicat homini, ut esse admoneatur quod forsitan non sit, et bonitatis etiam ipse praedicatione mitescit terroremque inmitis deponit affectus; quanto magis deo laus sua est deferenda, qui nisi bonus esset, super terram stare quis posset ? proprium est autem dei ut bonus sit. denique in euangelio habes, quia arbor bona fructus bonos facit. fructus eius angeli sunt, fructus eius homines sunt, hoc est rationabiles, sancti, si domini praecepta custodiunt, fructus eius sunt hi qui nascuntur in terris, fructus eius sunt uirtutes hominum. merito ergo arbor bona bonos fructus facit. prius igitur radix laudetur, ut fructus possit probari. sed et alibi ait idem dominus Iesus: et pater uester qui bonus est dabit bona data petentibus se Sed quamuis bonus deus sit, cuius etiam ama
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ seruasti eloquia dĩ. Unde serua diligen¬
tuis ne pecces: ne iterum qr deiectus es
tristicia absorbearis: & fiat tibi deiectioꝰ
incrementũ iniquitatis: quȩ debet ẽẽ
correctionis occasio. & enĩ in temptatio¬
nib homo: sicut aurũ in conflatorio cõ ꝑ¬
batur. Uides ꝓpha quid dicat. Priusquã
humiliarer inquit deliqui. Iure gͦ tẽp¬
tationib traditus ẽ: qm̃ delinquebat.
Delinquebat aũt: qr dĩ eloquiũ ñ tenebat.
Uerũ inde ordinẽ emendationis inuenit.
unde culꝑa ꝓcesserat. Cepit ẽẽ subiectꝰ
eloquio diuino: & culpa desuitt. Se qui¬
tate tua doce me uistificationes tuas.
Etiam usus disciplinȩ scłaris accepit: ut
unusquisq uidicẽ suũ laudet. Uncle apłs
diceret causam. ita ceꝑit: de omnib qͥb
accusor rex agrippa. a iudeis estimo me
felicem aput te: incipiens rationẽ red¬
dere. Et infra. Credis rex agrippa ꝓpħis.
scio qr credis. Ergo si laudantur homi¬

Expanded text:
deliquisti et non seruasti eloquia dei. unde serua diligendeliquisti et non seruasti eloquia dei. unde serua diligentius, ne pecces, ne iterum, quia deiectus es, tristitia absorbearis et fiat tibi deiectio tua incrementum iniquitatis, quae debet esse correctionis occasio. etenim in temptationibus homo sicut aurum in conflatorio conprobatur. uides propheta quid dicat: priusquam humiliarer, inquit, deliqui. iure ergo temptationibus traditus est, quoniam delinquebat, delinquebat autem, quia dei eloquium non tenebat. uerum inde ordinem emendationis inuenit, unde culpa processerat; coepit esse subiectus eloquio diuino et culpa desiuit. Sequitate tua d o ce m e iustif icationes tuas. etiam usus disciplinae saecularis accepit, ut unusquisque iudicem suum laudet. unde apostolus  diceret causam, ita coepit: d e omnibus quibus accusor, rex Agrippa, a Iudaeis, aestimo me felicem apud te incipiens rationem reddere, et infra: credis, rex Agrippa, prophetis? scio quia credis. ergo si laudantur homi
Abbreviated transcription (Latin):
lex tua meditatio mea eẽt. tunc forte
ꝑissem in humilitate mea. Et humiliatus
sum ualde. Hic gͦ ostendit: humnilitatem
ortã eẽ de culpa. Et q culpa p̃cessit ideo
humiliatũ ostendit: hoc ẽ atritum tẽp¬
tationib & adu̾sis. & traditum anxieta¬
tib: quẽadiodũ & ille qui traditus ẽ
a paulo in utterttũ carnis. Humiliatus
utiq ẽ: ut postea possit reconciliationẽ
mereri. S quãuis humilitas ista hoc ẽ
uelut quedam deiectio ꝑtur bationis
ñ uirtutis sit: generat tamen sepe uir¬
tutem: & fit ñ pena s remediũ delin¬
quentis. Nam si peccatis tuis tribuas
qđ humiliatus es. & quieqͥdͥ acciderit
in te retorques: ex reo incipies ẽẽ ui¬
stus. qui te ipse condempnas. Iustus
enĩ accusator ẽ sui: in ex ordio sermonis.
Nec putes iudignũ te uidicare humilitate
qui ꝓpria errata cognoseis: in quib eru¬
bescendo ñ utiq extolleris. s humiliaris.

Expanded text:
lex tua meditatio mea sit, tunc forsitan lex tua meditatio mea sit, tunc forsitan perissem in humilitate mea, et: humiliatus sum ualde. hic ergo ostendit humilitatem ortam esse de culpa. et quia culpa praecessit, ideo humiliatum ostendit, hoc est adtritum temptationibus et aduersis et traditum anxietatibus, quemadmodum et ille, qui traditus est a Paulo in interitum carnis, humiliatus utique est, ut postea posset reconciliationem mereri. Sed quamuis humilitas ista, hoc est uelut quaedam deiectio, perturbationis, non uirtutis sit, generat tamen saepe uirtutem et fit non poena, sed remedium delinquentis. nam si peccatis tuis tribuas quod humiliatus es, quicquid acciderit in te retorques et ex reo incipies esse iustus qui te ipse condemnas; iustus enim accusator est sui in exordio sermonis. nec potes indignum te iudicare humilitate qui propria errata cognoscis, in quibus erubescendo non utique extolleris, sed humiliaris.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ mandata d̃ĩ docemur habere ñ
poteris. Sequitur uersus.iu. Pruisquã
humiliarer ego deliqui: ꝓpter hoc u̾bum
tuum ego eustodiui. Alia traditiohabet.
priusquã humiliarer ego neseus. nde
putant aliqui: qd anuna hominis hoc dicat.
Pruis quã humiliarer ego ut in hoc lutũ
corporis introirem: tua quȩ ñ legeram
manclata nescuui S qr septuaginta uiro¬
rum sententias magis sequitur eccłia:
& hic sensus ẽ planior & nichil offensioĩs
admittit. quod possit aliquib scrupulũ
cõmouere: ideo ita accipiamus ut humi-¬
liarer ita dictum. eo qđ peccato uiciatur
huiniliatus. Propter peccatum enĩ temp¬
tationes sepe naseuitur. Deniq adam &
eua: post culꝑam utiq deiecti sunt. Ergo
humilitatis nr̃e causa peccatũ ẽ: uel
hummiliationis. Non enĩ hoc fugio. Potest
enĩ de adũsis. plerũq intelligi humilita̾:
ut ẽ illud. Bonum mͥ qđ humniliasti me:
ut discam iustificationes tuas. Et nisi

Expanded text:
quae per mandata dei docemur habere non quae per mandata dei docemur habere non poteris. Sequitur uersus tertius: priusquam humiliarer ego deliqui, propter hoc uerbum tuum eg o custodiui . alia traditio habet: priusquam humiliarer ego nesciui. unde putant aliqui, quod anima hominis hoc dicat: \'priusquam humiliarer, ut in hoc lutum corporis introirem, tua quae non legeram mandata nesciui. sed quia Septuaginta uirorum sententias magis sequitur ecclesia et hic sensus est planior et nihil offensionis admittit, quod possit aliquibus scrupulum commouere, ideo ita accipiamus, ut \'humiliarer\' sit dictum, eo quod peccato.uideatur humiliatus. propter peccatum enim temptationes saepe nascuntur; denique Adam et Eua post culpam utique deiecti sunt. ergo humilitatis nostrae causa peccatum est uel humiliationis; non enim hoc fugio. potest enim de aduersis plerumque intellegi humilitas, ut est: bonum mihi quod humiliasti me, ut discam iustificationes tuas, et: nisi