comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculio Iulio dixert se deũ ẽẽ et quirinũ uocari tẽplũ¬
q sibi dedicare in eo loco uisserit. et uenĩ ne sit athe¬
nis non longe itẽ atua illa antiq̃ domo orthiaiã
qui multa querũt in mario ficta ne an uera sunit et
a nõnullis qd̾ et in uecenti inc̃oria ⁊ m arpmati
poeta s ut aceste ueritatẽ exigãt. Nec dubito qͣn
idem ⁊ cũ egeria collocutũ ruinã ⁊ abaquila tarq̃¬
mo apicem ĩpoĩtum putent. acticꝰ. Intelligo te
frater alias in historia leges obẜuandas putate als
pr̃em historie ⁊ apud theopõpũ sint ĩnu̾abiles
fabule. Accicus. tenco quã optabam occasionẽ
diu uel flagitatur potius hiscoria Sic eĩ putat
te illam tractante effici posse ut in hoc eciã gn̾e
gratie nichil cedamus Al ut audias quid ego
sentiam non solum mͣ uiderit eor scudiis quituis
bicteris delectantur s eciã prĩe debere hoc munꝰ
te ꝑsepe audio. potes autẽ tu profecto sacisfacere

Expanded text:
culo Iulio dixerit se deum esse et Quirinum uocari templumque sibi dedicari in eo loco iusserit, et uerumne sit ‹ut› Athenis non longe item a tua illa antiqua domo Orithyiam qui multa quaeruntur in Mario fictane an uera sint, et a nonnullis quod et in recenti memoria et in Arpinati poeta sed ut a teste ueritatem exigant, nec dubito quin idem et cum Egeria conlocutum Numam et ab aquila Tarquinio apicem impositum putent. 5 Qvintvs: Intellego te, frater, alias in historia leges obseruandas putare, alias patrem historiae et apud Theopompum sunt innumerabiles fabulae. Atticvs: Teneo quam optabam occasionem diu uel flagitatur potius historia. Sic enim putant, te illam tractante effici posse, ut in hoc etiam genere Graeciae nihil cedamus. Atque ut audias quid ego ipse sentiam, non solum mihi uideris eorum studiis qui tuis litteris delectantur, sed etiam patriae debere hoc munusx te persaepe audio. Potes autem tu profecto satis facere
Abbreviated transcription (Latin):
uei fortadiẽ cõsequat᷑. nã qui id ãt laudare
rite aut bicuperare pt̃ si ab eo natura recessẽrit
qd̾ aut laudand̃ aut uituperand̃ putes an corpis
prauitates si erũt ꝑ insignes. habebũt ad offen¬
sionis aĩ difformitas non ab̾it cuiꝰ turpitudo ipp
uiois faciliẽ percipi pt̃. quid enĩ fediꝰ auaricia
quid ĩmamꝰ libidine quid cõtenaꝰ timditate
quid abiectius tarditate ⁊ stulticia dici pt̃. quid gͦ
eos qui singulis uiciis excellũ aut etiã plurib
pp̃ dãpna aut det̾mẽta aut cruciatus aliquos
qd item ad ꝯͣrũ laudem in uirtutem dici pt̃/ post ͤ
mo si pp̃ altas res uirtus expetitur melius eẽ
aliquid qm̃ uirtutem ntẽ est. pettiũam ue igit᷑
an honores ay formã an ealitudiẽm q̃ ⁊cũ¬
dermbir / S uidetur ne qnͣta senes rere sentẽtiare¬

Expanded text:
itudinem consequatur? Nam quid aut laudari rite aut uituperari potest, si ab eius natura recesseris quod aut laudandum aut uituperandum putes? An corporis prauitates, si erunt perinsignes, habebunt aliquid offensionis, animi deformitas non habebit? Cuius turpitudo ex ipsis uitiis facillime perspici potest. Quid enim foedius auaritia, quid immanius libidine, quid contemptius timiditate, quid abiectius tarditate et stultitia dici potest? Quid ergo? Eos qui singulis uitiis excellunt aut etiam pluribus, propter damna aut detrimenta aut cruciatus aliquos Quod item ad contrariam laudem ‹de› uirtute dici m si propter alias res uirtus expetitur, melius esse aliquid quam uirtutem necesse est: pecuniamne igitur an honores an formam an ualetudinem? Qucernitur. Sed uidetisne quanta series rerum sententiaru
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitã intrĩas solercia ꝯsetuta ẽ. Ipm aut̃ horẽm
ead̃ natura non solũ celeritate mẽtꝭ ornauit s
et sensus tãꝙ satellites actribuit ac mĩmos ⁊ rers
dauit quasi sũdamẽta q̃ qued sciencie/ figurãq
corꝑis habilem ⁊ aptam ingemo huãno dedit nã
cum cetã aĩalia abiecisset ad pac̾cũ solũ hoĩe erex ͭ
⁊ ad celi qiͣ cogniooĩs doniol domicilii q pristiui
penitus reconditos mores effingẽt᷑. nã i ecculi
nimis arguti ꝙ̃admodũ aĩo effecti sumꝰ leqũtur.
⁊ his qui appellãtur uultus qui mollo ĩaĩante ẽẽ
preter hoĩem potest iudicat mores quouis uim

Expanded text:
arias sollerter consecuta est. Ipsum autem hominem eadem natura non solum celeritate mentis ornauit sed ‹ei› et sensus tamquam satellites attribuit ac nuntios, et rerum dauit, quasi fundamenta quaedam scientiae, figuramque corporis habilem et aptam ingenio humano dedit. Nam cum ceteras animantes abiecisset ad pastum, solum hominem erexit et ad caeli quasi cognationis domiciliique pristini penitus reconditos mores effingeret. 27 Nam et oculi nimis argute quem ad modum animo affecti simus, loquuntur et is qui appellatur uultus, qui nullo in animante esse praeter hominem potest, indicat mores, quoius uim
Abbreviated transcription (Latin):
uim que ꝯsiliat̾x est hũane maxr̃e societatꝭ ne eñ
omia sũt hꝰ disputatõĩs ac tyrĩs/ Et hũc locũ satis
ut m᷑ detur in hnis libris quos legistis exp̾ssit scipio.
ip̃am ꝑse naturã longiuis ꝓgredi q̃ eciã nuillo docente
ꝓpłr abhis quors est expͥmaret ⁊ nichoata intlĩgencia
ego non modo abilla nõ ꝓperem q̃ expectabã ate de Inte
cuuli. s facile patiar te hũc diem uel totũ in isto ẜuicẽ
ꝯsumere/. Sũt enĩ het maiora q̃ alioꝵ causa fortasse
ꝯplecteris quã ipã illa quoꝵꝭ het cã p̾parãtur. Sũt¬
bet quid magna que nũt brĩter actĩgũtur s om̃i que
in hom̃ doctoꝵ disputacõem uernãtur nichil ẽ ꝓfecto
p̾stablius ꝙ̃ plane mtligi nos ad iustĩã ex̾ mnates neꝙ
qd si depͣuatio ꝯsuetudinẽ si cp̃ionũ uaĩtas nõ ĩ decilli¬
tatẽ aĩoro torqueret ⁊ flecteret ⁊ qcũq oepiss su

Expanded text:
e societatis. Neque enim omnia sunt huius disputationis ac temporis, et hunc locum satis, ut mihi uidetur, in iis libris quos legistis, expressit Scipio. ipsam per se naturam longius progredi, quae etiam nullo docente, profecta ab iis quorum ex prima et inchoata intellegentia ego non modo ad illa non properem, quae exspectabam a te de iure ciuili, sed facile patiar te hunc diem uel totum in isto sermone consumere. Sunt enim haec maiora, quae aliorum causa fortasse conplecteris, quam ipsa illa, quorum haec causa praeparantur. guntur. Sed omnium quae in hominum doctorum disputatione uersantur, nihil est profecto praestabilius, quam plane intellegi, nos ad iustitiam esse natos, neque Quodsi deprauatio consuetudinum, si opinionum ua‹r›i‹e›tas non inbecillita
Abbreviated transcription (Latin):
remi estas uecustas ue ꝯsumpẜit eñ erit hiis in lecꝭ
quercus quã marianam quertũ uocant non duc̾rto u¬
quidem/ O io hec iam exte quĩte quero ueꝵ ex iĩo
porta tui ne uersus hanc quertũ seuent̾. an ita ft̃

Expanded text:
tempestas uetustasue consumpserit, tamen erit his in locis tempestas uetustasue consumpserit, tamen erit his in locis quercus quam Marianam quercum uoca‹bu›nt. quidem. Sed hoc iam non ex te, Quinte, quaero, uerum ex ipso poeta, tuine uersus hanc quercum seuerint, an ita factum
Abbreviated transcription (Latin):
ucus quidem ille et hec arpinatr̃ quertus
agnoscitur sepe ame lectus in mano six ma¬
uet illa quercus. Quĩtus hec est ꝓfecto
manebit sata est enĩ ingemo. mullius autẽ ag̃cole
cultu scirps tam diuturna ꝙ̃ poete uersu semĩari pt̃
Accieus quo tandem qͣnte aut quale est istud quo¬
poete ferũt michi enĩ uideris frẽm laudando suffra¬
gam tibi. Quĩtus si ita sane uerũtĩ dũ latine lo¬
ꝙ̃tu lr̃ẽ quertus huic loco non deerit q̃ mariar a d⁊
eaq. ut ait scenola de frĩs mei mario cauestet sedis
ĩnumeralibus insi forte athene tue sempit̾uam ĩ arce
oleũ tenuere potuerũt aut qd homericus ulines de¬
lisa ꝓceram et tenerã palurã uidisse dixit lodrs mt̃¬
scrant eandem. Multaq alia multis locis diutius cc̃¬
mẽõratõe manent q̃ natura stare potuert̃ qͣre glan¬
difera illa quertus ⁊ que olim euolauit nũcia fielua
Ioius miranda uisa figura nũc sit hec. So cũ eã

Expanded text:
ucus quidem ille et haec Arpinatium quercus agnoscitur, saepe a me lectus in Mario: si enim manet illa quercus, haec est profecto;ter, et semper manebit: sata est enim ingenio. Nullius autem agricolae cultu stirps tam diuturna quam poetae uersu seminari potest. Atticvs: Quo tandem modo, Quinte? Aut quale est istuc qupoetae serunt? Mihi enim uideris fratrem laudando suffragari tibi. 2 Qvintvs: Sit ita sane; uerum tamen dum Latinae loquentur litterae, quercus huic loco non deerit quae Mariana dicatur, eaque, ut ait Scaeuola de fratris mei Mario, canescet saeclis innumerabilibus, nisi forte Athenae tuae sempiternam in arce oleam tenere potuerunt, aut quam Homericus Vlixes Deli se proceram et teneram palmam uidisse dixit, hodie monstrant eandem, multaque alia multis locis diutius commemoratione manent quam natura stare potuerunt. Quare glandifera illa quercus, ex qua olim euolauit nuntia fulua Iouis miranda uisa figura, nunc sit haec. Sed cum eam
Abbreviated transcription (Latin):
repetamus quo ĩliento non erit dubiũ quo sint hec
quã optĩa eẽ docui i illis sex libris scipio teledus ẽ
nob̾is et seruãdus scatus. Omẽs q leges accomodaibe
ad ului cuntatis genus serendi eciã mores net stͥptꝭ
omĩa senciẽda. Repetã scirpẽ iuris anatuta q̃ duce
surie et quid̃ ista duce errare nullo pacto pẽ. Dus

Expanded text:
repetamus? Quo inuento non erit dubium, quo sint haec quam optumam esse docuit in illis sex libris Scipio, tenendus est nobis et seruandus status, omnesque leges adcommodandae ad illud ciuitatis genus, serendi etiam mores nec scriptis omnia sancienda, repetam stirpem iuris a natura, qua duce sime, et quidem ista duce errari nullo pacto potes
Abbreviated transcription (Latin):
est ne tã mãsueta ne tãfera q̃ ał non eil si at ͦ¬
uet quale habere deũ deceat camẽ hendim sciat.
Ex quo efficitur illud ut agnoscat deũ quo uide ortus
sit qͣi uecordetur ⁊ agnoscat Iam nõ uirtus eadem
in homrẽ ac deo est nez alioullo ingemo p̾ter eas ãt¬

Expanded text:
eta neque tam fera, quae non, etiamsi ignoret qualem haberi deum deceat, tamen habendum sciat. 25 Ex quo efficitur illud, ut is agnoscat deum, qui, unde ortus sit, quasi recordetur ‹ac› cognoscat. Iam uero uirtus eadem in homine ac deo est, neque alio ullo in gen‹ere›
Abbreviated transcription (Latin):
firmata ⁊ ꝯfacta lep est/. Itaz arbitrãtur prudẽcia
eẽ legem. cuiꝰ ea uis sit. ut recte face̾ iubeat tetet
tribuendo appellatũ. Ego mõ alicendo. nã ut illi
equitatis sic nos intellectus uim ĩ lege ponimꝰ ⁊ tñ
qui quid plerũꝵ uiden solet alege ducend̃ ẽ iuris
exrordud. Ea ẽ ei nature ius. ea mẽs raͦq prud̾ti
ea iutis at ĩlurie regula. S qm̃ ĩgłaris raccẽ
dĩs nra uersatur or̃o popłarit̾ interdũ loqui itẽ
erit. Et appellare eã legẽ q̃ stripta sanat qd ͥ uult
aut Iubendo Et uulgus appellare ⁊ ꝯstituẽdo uers¬
iuris ab illa sũma lege capianius exordiũ q̃ seclis

Expanded text:
r›fecta, lex est. 19 Itaque arbitrantur prudentiam esse legem, cuius ea uis sit, ut recte facere iubeat, uetet a› suum cuique tribuendo appellatam, ego nostro a legendo. Nam ut illi aequitatis, sic nos delectus uim in lege ponimus, et pihi quidem plerumque uideri solet, a lege ducendum est iuris exordium. Ea est enim naturae uis, ea mens ratioque prudentis, ea iuris atque iniuriae regula. Sed stra uersatur oratio, populariter interdum loqui necesse erit, et appellare eam legem, quae scripta sancit quod uult aut iubendo ndi uero iuris ab illa summa lege capiamus exordium, quae, saeclis
Abbreviated transcription (Latin):
apis mipietacio que nõ tã m molesta sit ꝓpter
laborem ꝙͣ qd dicendi cogitacõem aufferat sine q̃ ad
cempore etatis ius scudere te menũ cũ ip̃ eciam
ad scenolam uentitarem. Ne unꝙ̃ m̃ uisus eo ara
te ad discendũ dedisse ut ius cuule ꝯtempneres. Quĩtꝰ
In longũ sermonẽ me uocas accice quẽ camen nͥ quĩtus

Expanded text:
interpretatio, quae non tam mihi molesta sit propter laborem, quam quod dicendi cogitationem auferat, sine qua ad tempore aetatis iuri studere te memini, quom ipse etiam ad Scaeuolam uentitarem, neque umquam mihi uisus es ita te ad dicendum dedisse, ut ius ciuile contemneres. Marcvs: In longum sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
receptoris aut aliqͣtemus odiosa ñtadies subito a
captacõne benuolũcie conuenit exordi qͣ reddat᷑
agat ꝙ in ip̃o est ut in acceptõm qͦ negocii ꝓballib
difsicultas. l statin a docili ͭ ͤ inciꝑe ul artificiosa
mmuccura docili ͭ ͤ beniuolanaã q mistere aut
omisso pesus exordio ad libertate narratõnis
accrdere .. ¶ De compendio narrationis..
cadit bisuml que debitas c̾tiuiscancias nõ omitat
nã si narrõ iudebit᷑ fli̾tatis interp̾o subito qͥdem
auditoris añi indigͣcoe obẜuet et tocus negocu

Expanded text:
receptoris aut aliquatenus odiosa materies, subito a captatione benivolentie convenit exordiri, qua reddagat quod in ipso est, ut in acceptatione negotii quoque difficultas, licet statim a docilitate incipere vel artificiosa iunctura docilitatem benivolentiamque miscere aut, omisso prorsus exordio, ad libertatem narrationis accedere. 26. 1 DE COMPENDIO NARRATIONIS. cadit, verisimilis que debitas circumstantias non omittit. 4 Nam si narratio videbitur falsitatis interpres, subito quidem et auditoris animum ind
Abbreviated transcription (Latin):
olnĩ prĩ ⁊ dnõ pliuũ ieuẽndo. petrus hm̃il
eus filius cũ subieccõe saluteur cũ sciã sit
nobilis posẜo / iͣ. ẽ mag̃ appetenda que nobili siã
reputa̾/ huic ẽ ꝙ in logũ houorabili facultate
ꝓpono ultlus desudare qr ꝑ illã sui posess ^ iultũ

Expanded text:
ni patri et domino plurimum reverendo Petrus humilis eius filius cum subiectione salutem. 3 Cum scientia sit nobilis possessio illa est maxime appetenda que nobilissima reputatur. Hinc est quod in legum honorabili facultate propono ulterius desudare, quia per illam sui possessores multum
Abbreviated transcription (Latin):
peticiom̃ concliomi u¶ de compendio salutationum.
alutatõ est oro diu̾sarũ pͣrum noĩa cũ offõ
preferens optare salutis / in qua pͦ recipientis
nom̃ max ͤ qñ maioribus bel equalibus p̾mo dirig̃.
acoĩtiuis d cõuenien᷑. ciecunscribiꝰ que illiꝰ meritis
congiiãt ⁊ honori uel si dicatur imꝑ̃ri uel regi
talibus d cõfici adiectiuis que hũilitatẽ sonẽt
obseqͥum spondeant /redole ãt caritatẽ⁊ qͣlia sunt
indignus hm̃ilis deuotissio / affectuosissimꝰ sic̾cussiq¬
est ponondasberba salutatõnis sunt i mittit dingu
¶Quatuor uersiculi gen̾ales ad om̃es salutatoẽs formandas.
racia pꝰ titulus/ ordo deuocio cleri.
laus, locus offin, sit clero qui meraitur
sciat qualit̾ debeat ponẽ nom̃ suũ ⁊ p̾mus
uersiculus ẽ in clero ẜ reliqui eõ clerũ quos

Expanded text:
em. 19. 1 DE COMPENDIO SALUTATIONUM. 2 Salutatio est oratio diversarum personarum nomina cum officio preferens optate salutis 3 in qua primo recipientis nomen, maxime quando maioribus vel equalibus sermo dirigitur, adiectivis debet convenientibus circum scribi, que illius meritis congruant et honori, 4 ut si dicatur imperatori vel regi:talibus debet confici adiectivis que humilitatem sonent, obsequium spondeant, redoleant caritatem, qualia sunt: 'indignus', 'humilis', 'devotissimus', 'affectuosissimus', 'siest ponenda. 8 Verba salutationis sunt: 'mittit', 'dir 20. 1 QUATTUOR VERSICULI GENERALES AD OMNES SALUTATIONES FORMANDAS. 2 "Gratia post titulus, ordo, devotio cleri slaus, locus, officium sit clero qui mereatur sciat qualiter debeat ponere nomen suum et primus versiculus est in clero sed reliquus extra clerum. Eos
Abbreviated transcription (Latin):
sed̃ obꝙ̃dam cautelam ñ siguis omib btuntur
nec actribuũt peticõni signa que norrõm dedert
quod nõ iõ iur aut quia nõ possit de iure fieri
si ut flarii melius cognostãtur. Qrͣ freqũaus
in p̾ncipio narratõĩs dñt hĩc ẽ inde ẽ puide

Expanded text:
s ob quandam cautelam non signis omnibus his utuntur nec attribuunt petitioni signa que narrationi dederunt. Quod non ideo vitant quia non possit de iure fieri sed ut falsarii melius cognoscantur. 7 Quare frequentius in principio narrationis dicunt: 'hinc est', 'inde
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ significañ recipienti ascribi ut .s. in
⁊ hoc ĩ clero sediexͣ clerum / egregio uiro bictoriosisse
pͥncipi/ magnifico dño illustri Regi ⁊ et his sumliã
Reliquis aut̃ ⁊ prudenti nobili sapienti brãto disc̾to¬
potenti/ uel consulibus tal loci/ poĩto dei grã.
qñ sc̾bit᷑ maiorib p̾latis s non seqñte l ĩmĩto¬

Expanded text:
laudem significantia recipienti asscribi, ut scilicet in Et hoc in clero, sed extra clerum: 'egregio viro', 'victoriosissimo principi', 'magnifico domino', 'illustri regi' et his similia. 4 Reliquis autem 'prudenti', 'nobili', 'sapienti', 'lit'potestati' vel 'consulibus talis loci', posito 'Dei gratia' quando scribitur maioribus prelatis sed non sequente 'li
Abbreviated transcription (Latin):
dũas iam audiui. eccͣa quippe Romana om̃es
disenictõnes pronũciat pñcto plano ⁊ utitur pauas
punctis. nec uirgulamꝰ ullam seubit nͥ cũ finem
conclõnis ponit. alii uõ dicũt causa comata eẽ
in fine promicianda ꝑ eleuacom bocis ⁊ pmictũ

Expanded text:
as iam audivi. 3 Ecclesia quippe Romana omnes distinctiones pronuntiat puncto plano et utitur paucis punctis nec virgulam ullam scribit, nisi cum finem conclusionis ponit. 4 Alii vero dicunt omnia comata esse in fine pronuntianda per elevationem vocis et punctum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ore loquos ¶pisologia est sirꝑfluitas iplota
orõne considata ut ibant qua potant ⁊ qua nõ
potañt non ibant ¶ͫ uiciũ ẽ macrologia .s.
prolixitas res ñ ncciͣas comp̾hñdens ut legati
impetc̃a pace rec ͦ unde uen̾at domũ reũsi

Expanded text:
ut: 'Ore loquor'. 6 Parisologia est superfluitas in plena oratione considerata, ut: 'Ibant qua poterant et qua non poterant non ibant'. 7 Quintum est macrologia, scilicet prolixitas res non necessarias comprehendens, ut: 'Legati non impetrata pace retro unde venerant domum reversi
Abbreviated transcription (Latin):
on̾osa multi ͤ in paucitatẽ cã rudiũ ii l libro
statui reducendam ut si cut hus qui plenitudine
gaudent barias ⁊ sufficientes epulas aꝑꝑani sic
mltis debilioris scomachi qui desiderãt esca tenui
dictari. cibũ modicum ⁊ hoẽscum debeam exhibere
de tẽprũs cibũ qiͣ manna qui sapiat dulcr ͤ lociꝰ
dictacorie facltatis in hac quinta ꝑticula nũstiabo
ne pudet medetinus aͦͬ michi mellificare cum
bonos cupiens imutari quis sit dictam̃ more solito
sic oñdo ia Quid̃ sit dietamen ⁊ quib modis acquirati a.

Expanded text:
onerosa, multitudinem in paucitatem causa rudium in hoc libro statui reducendam, 3 ut, sicut his qui plenitudine gaudent varias et sufficientes epulas apparavi, sic multis debilioris stomachi qui desiderant esca tenui dietari cibum modicum et honestum debeam exhiberedecerpturus, cibum, quasi manna, qui sapiat dulcedinem totius dictatorie facultatis in hac quinta particula ministrabo. 5 Nec pudet me de timis aliorum michi mellificare cum bonos cupiens imitari quid sit dictamen more solito sic ostendo. 2. 1 QUID SIT DICTAMEN ET QUIBUS MODIS ACQUIRATUR.
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc mõ rogo uos qͦ miclni bñfaciatis uel suppͭ ͦ.
uobis qt̾ michi auriliũ impendatis uel postulo
q̃t m dignemĩ ꝓuidere ut possumm in seudio ꝯmorari-
¶ Quomodo possit eplã fier ex una parte.
oseromo sciendum est ꝙ eplã ex sola narra ͤ
conscare pͭ ut si dicam rogo te qꝰ domũ regredi nõ
postponas / er salutaicõne uõ ⁊ exordio ⁊ conclõne
uel ex hormu duobus tñ uel ex bno solo nequit

Expanded text:
 modo: 'Rogo vos quatinus michi benefaciatis' vel: 'Supplico vobis quatinus michi auxilium impendatis' vel: 'Postulo quod michi dignemini providere ut possim in studio commorari', 5 1 QUOMODO POSSIT EPISTOLA FIERI EX UNA PARTE. 2 Postremo sciendum est quod epistola ex sola narratione one, ut si dicam : Rogo te quominus domum regredi non postponas. Ex salutatione autem vel exordio vel conclusione vel ex horum duobus terminali ex uno solo nequit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ usitata que in ẜmone ⁊ consue ͥ ͤ cotidiana ũ sãt ᷑
dilucidam oiõm ꝓpria nerba reddunt ꝓpria sunt que
comata ꝑiodos ẽ discincta ⁊ a conscructõis
infi̾ta ot qued̃ cõuictõnes siuit ⁊ alie tm̃ modo
pponende ut cõnĩctões ordiuis subnũtiui ⁊ plã¬

Expanded text:
autem usitata que in sermone et consuetudine cotidiana versantur. 5 Dilucidam orationem propria verba reddunt. Propria sunt que comata periodosque distincta et a constructionis infinita et quedam coniunctiones; 5 sunt et alie tantummodo postponende, ut coniunctiones ordinis subiunctivi et pl
Abbreviated transcription (Latin):
ost uitanda ut si dicam te rogo te quero ꝙ miclii
facias racõnem/.¶ de distinctiõne suis q speciebus
sscinctõnes aut̃ sunt tres coma. colũ / at.
ꝑiodus quibusdam conuemiẽt̃ compõis ordo disciguit
lectõnis sousã aptius aꝑitur ¶distincc̃õ gͥ ẽ unius

Expanded text:
est vitanda, ut si dicam: 'Te rogo, te queso quod michi facias rationem'. 7. 1 DE DISTINCTIONE SUISQUE SPECIEBUS. 2 Distinctiones autem sunt tres: coma, colum atque periodus, quibus dum convenienter compositionis ordo distinguitur lectionis sensus aptius aperitur. 3 Distinctio igitur est unius
Abbreviated transcription (Latin):
ut scio petͣͫ. docere mͣrtinũ. Tullius in huis .ix.
osse tria metricum. Richimicũ ⁊ prosaicum
met̾cũ sub c̾ta pediun ⁊ sillar iñsura consiscit
Richiuicũ ctum num sillãꝵ ⁊ consoñacioon finalt̾
considat̃ ꝓsaicũ a lege met̾ca ⁊ Richimica est
longius prorogari / S prosaici dictamĩs a. est
epłare aliud nõ eplãre. epłare idem ẽ quod epła¬

Expanded text:
ut: 'Scio Petrum docere Martinum'. 13 Tullius ex his decem genera esse tria: metricum, rithmicum et prosaicum. 3 Metricum sub certa pedum et sillabarum mensura consistit; rithmicum certum numerum sillabarum et consonantiam finalem considerat; prosaicum a lege metrica et rithmica est longius prorogari. 4 Sed prosaici dictaminis aliud est epistolare, aliud non epistolare. Epistolare idem est
Abbreviated transcription (Latin):
censimuꝰ ⁊ erubio. ⁊ si narratõ cess eadẽ lege
pͭ exordio copulari/ ex si tam exordio ꝙͣ narra ⁿ ͥ ͤ
sit eplã mutuata peticio tunt uõ ꝑget a ͨ ͦ signs
sicut nec narracõ qnͣ exordium non p̾ceͭ iõqr dius¬
ꝙ sic̃ exordium hs conuenienciam cum edmnis
est in celo pussimꝰ retributor uel si ille tłr̃¬
concludat quidesidat̃ cõuentari si enim ur̃e
bñdictõnis manũ mͥ nũc ad plenũ digͣbimim
apire mampłos plenos cum exultacõe referã
ꝓueniat si posculata impleri contingent.
uel contempni. ¶ De specieb conclisionum.

Expanded text:
censuimus et exordio ; et, si narratio cesset, eadem lege potest exordio copulari. Quod si tam exordio quam narratione sit epistola mutilata, petitio tunc non eget aliquo signo, sicut nec narratio, quando exordium non precedit. I sicut exordium habet convenientiam cum extremis, est in celo piissimus retributor'; 4 vel si taliterludat qui desiderat conventari: 'S; enim vestre benedictionis manum michi nunc ad plenum dignabimini aperire, manipulos plenos cum exultatione reiran  vel mali proveniat si postulata implerii <contigerit> vel contemni. 42.1DE SPECIEBUS CONCLUSIONUM.
Abbreviated transcription (Latin):
clã adhͨ plus intendit aĩꝰ dictatoris Oꝑiodus ẽ
mõ uel ex cis inuicem mixtis recte componi si
aut̃ sit bna tm̃ discinccõ monocolon uocatur.
si ad moͣ. ꝑiodi est ꝓuctanda ut si dicas pauꝑͣ
bñ compoĩta pro diuiciis reputatur
¶ Regule gen̾ales de ulcinus sumliũ distinecionum

Expanded text:
plus adhuc intendit animus dictatoris. 6 Periodus est tummodo vel ex eis invicem mixtis recte componi. 9 Si autem sit una tantum distinctio, monocolon vocatur sed ad modum periodi est puntanda, ut si dicas: 'Paupertas bene composita pro divitiis reputatur'. 8. 1 REGULE GENERALES DE PENULTIMIS SILLABIS DISTINCTIONUM
Abbreviated transcription (Latin):
Tem si ꝓͥ ͦᷤ duabus uel pluribus diu̾sa sunt
negd declanda ⁊ sarus ꝓsonis in eadem oplã
diu̾sa sunt ⁊ uariã iniungẽda tunc si comĩnt est
naerandum e. cõmuũit̾ p̾mittat᷑ s que diuisim
fimiũ declanda discuncte sũt bĩcius xͣ dũda ꝓpd nr̃o¬

Expanded text:
tem si personis duabus vel pluribus diversa sunt negotia declaranda et variis personis in eadem epistola diversa sunt et varia iniungenda, tunc si quid communiter est narrandum, illud communiter premittatur 3 sed que divisim fuerint declaranda, dist
Abbreviated transcription (Latin):
ad candã comꝑacõm saborat auditoie duccꝰ S occuste.
¶ Quando utendum sit principio⁊
Rucpio brimur in redubia uel hũili uel honesta
Res dubia dr̃ que ꝑtem honestatis ⁊ ꝑtem t̾pitudis
in se h̃t ut si pro Iũre agat filius contra prẽm in tali
g re subito ẽ a benuolencio incheandũ ne possit nob
tuepitudĩo paro cbesse ¶ Si aut̃ reo finĩt bñis ii. idͦ.⁊¬
contomxti. ut side bna gallina corã magno Indice a¬
getur statĩ acreutos debemꝰ reddere auditores̃ ipãm iẽ

Expanded text:
ad eandem comparationem laborat auditorem ducere, sed occulte. 9. 1 QUANDO SIT UTENDUM PRINCIPIO. 2 Principio utimur in re dubia vel humili vel honesta. 3 Res dubia dicitur que partem honestatis et partem turpitudinis in se habet, ut si pro matre agat filius contra patrem. 4 In tali ergo re subito est a benivolentia inchoandum, ne possit nobis turpitudinis pars obesse. 5 Si autem res fuerit humilis, idcontemptibilis, ut si de una gallina coram magno iudice ageretur, statim attentos debemus reddere auditores, ipsam rem
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis mntuitu firmit̾ milĩgatis ꝙ p̾bandã meam
mͣ teolo  mͥ scudenti integre pͥbeat anniuatiũi
¶ Quiot modis petimus
Sed nec salutacõ ꝙi semꝑ salutem contineat
sed hoc mõ nõ abusu freꝙ̃ciori Idititur aliia ani

Expanded text:
pietatis intuitu firmiter iniuncgatis quod prebendam meam in theologia michi studenti integre prebeat annuatim'. 36. 1 QUOT MODIS PETAMUS.sicut nec salutatio quia semper salutem contineat, sed hoc nomen ab usu frequentiori sortitur. 3 Ali
Abbreviated transcription (Latin):
consueueras me p̃ om̃ib honãre dum michi.
fortune felicitas rũdebat nũt aut̃ penitus me
dictatori q penuriã ꝙͣdam in suĩa indicant et
ẜmone/ longe uõ sua prolixitate spm̃ dictatoris
fatigant ⁊ tedio quodam aĩõs afficiũt audicor

Expanded text:
'Consueveras me pre omnibus honorare dum michi fortune felicitas respondebat. Nunc autem penitus me dictatori, quia penuriam quandam in sententia indicant et sermone. 6 Longe vero sua prolixitate spiritum dictatoris fatigant et tedio quodam animos afficiunt auditor
Abbreviated transcription (Latin):
deuota uel se ip̃m̃ ad pedum ostula bõrum ⁊ has om̃es
affoctõnes possumꝰ clĩc̃is maid. destinare nͥ pedum
oscula que soli apostolico Impenduntur..
¶ De p̃latis ad subdicos uel ad patret It̃ ad Religiosos.
Relatoꝵ aut ẽ dr̃e paribus bel inferionb salin in
eo qui ẽ salutis apctor bel in bero saluaton salt¬

Expanded text:
 vel: 'Se ipsum ad pedum oscula beatorum'. Et has omnes affectiones possumus clericis maioribus destinare, nisi pedum oscula que soli apostolico impenduntur. 41. 1 DE PRELATIS AD SUBDITOS VEL AD PARES. ITEM AD RELIGIOSOS. 2 Prelatorum autem est dicere paribus vel inferioribus: 'Salutem in eo qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut̃ auditoribus fides ab adusaruis iudebit᷑ ẽstã
insmuabiis pollicẽdo nos dicturos cõtͣ id ꝙ odu̾sariꝰ
putat s firmissimũ adium̃tu aut incipiemiꝰ ab eo
ꝙ mat᷑ adu̾sariuo dioa̾t cc̃ finẽ aut cum admiratõe
uidebimur dubitare qd potissimũ dicamꝰ quia-
mopes nos copia ieodit /⁊ s cũ auditores iã appͣre
dc̃m adlisarii udebunt aut ꝓmissioneaunt anratiua
dubitacione utenuire i. ¶ Qualr̃ sit exordiendum.
I bõ de fessi fuerint audiẽdo tũt insinuatõẽ btenur
incipiendo ab a ͦ uersu uel a prologo uel ab alia
consueti. ¶ Quuid sit necessarium ad bene exordiendum ..

Expanded text:
autem auditoribus fides ab aversariis videbitur esse facta, insinuabimus pollicendo nos dicturos contra id quod adversarius putat sibi firmissimum adiumentum 3 aut incipiemus ab eo quod maxime adversarius dixerat circa finem aut cum amiratione videbimur dubitare quid potissimum dicamus, 4 quia inopes nos copia reddit et sic cum auditores iam approbare dictum adversarii videbuntur aut promissione aut amirativa dubitationuerint audiendo, tunc insinuatione utemur, incipiendo ab aliquo versu vel apologo vel ab alia consueti. 14. 1 QUID SIT NECESSARIUM AD BENE EXORDIENDUM. 2
Abbreviated transcription (Latin):
pũt fiꝰ benuoli auditores s adu̾sarios in odiũ
ducemꝰ uel inuidiam uel contemptũ. in odiũ quis
trahitur si quid ab eo suꝑde oridelẽ malicõse.
suo iure confidẽ dem̃e scͣcur /. In contemptũ rapit᷑
si eius mercia .i. ignania desidia luxi̾a oñdetur ⁊
¶ Quomͦ ab auditoris ꝑsona caꝑtatur beniuolentia
U anditoꝵ ꝑsona capeatur beniuolũc̃ia s. ies.
eꝑ fortit᷑ uapienter mansuete magnifice dixetimus
que sit expectucõ demõseiemꝰ .i
¶Quomodo rebus ipĩe bemuolentia comparetur
Rebus ip̃is efficietur auditor beniuolus qñ cansã
nr̃am laudaudo extollimꝰ aut cam̃ adusariorum

Expanded text:
unt fieri benivoli auditores si adversarios in odium ducemus vel in invidiam vel contemptum. 3 In odium quis trahitur si quid ab eo superbe, crudeliter, malitiose, suo iure confidere demonstratur. 5 In contemptum rapitur si eius inertia, ignavia, desidia, luxuria ostendetur. 6. 1 QUOMODO AB AUDITORUM PERSONA CAPTETUR BENIVOLENTIA auditorum persona captatur benivolentia si res eorum fortiter, sapienter, mansuete, magnifice dixerimus que sit expectatio demostremus. 7. 1 QUOMODO A REBUS IPSIS BENIVOLENTIA COMPARETUR. 2 A rebus ipsis efficietur auditor benivolus quando causam nostram laudando extollimus aut causam adversariorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliam ño fecimꝰ si minis a remoto princliño ĩceꝑiinꝰ¬
debitas ctiniscancias assignemꝰ narrantes ut mos ut
oppino et ut nã iudebit᷑ posculare.
¶ Qualit̾ narratio subiũgatur in exordio⁊
unc bidendũ ẽ quõ exordiũ ⁊ narracõ ꝯuectãt᷑¬

Expanded text:
aliam non fecerimus, si nimis a remoto principio non indebitas circumstantias assignemus, narrantes ut mos, ut opinio et ut natura videbitur postulare. 24. 1 QUALITER NARRATIO SUBIUNGATUR EXORDIO. 2 Nunc videndum est quo modo exordium et narratio connectant
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitas sursum bolat. sicut ait uͭ. Qͥ se hũiliat
exaltabitur et qui se eraltat hũiliabit᷑ Eẜ .ii.
Mago est forme cum forma inxͣ sumlitudiem
laudis ut iste badit inplium impetu leonis
trahat hoc mõ. Iste ꝙͣi camelus dĩciaꝵ pondẽ
on̾atus differt peccuniã. s nõ confert / qu u̾o¬
subscantã se abseondẽs cum toͣ domo tacitus
ffectõ ẽ sorino cor ͣᵒ alicuiꝰ effecc̃o quedã satis

Expanded text:
humilitas sursum volat', sicut ait Christus: "Qui se humiliat exaltabitur et qui se exaltat humiliabitur". 6 EImago est forme cum forma iuxta similitudinlaudis, ut: 'Iste vadit in prelium impetu leonis trahat, hoc modo: 'Iste, quasi camelus divitiarum pondere oneratus, defert pecuniam sed non confert'; 6 qusubstantia se abscondens, cum tota domo tacitus,Effectio est forme corporis alicuius effictio quedam satis
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio nõ suis manibus rudes natẽt sx ł ẽ ꝓpͥũ Rusciai
quod iglãt sed de arte nullum erhibent docum̃tum.
colonbus bt coruiclã exornabitur / nec in aliqͣ saluta ᵈᵉͤ
deffom aliꝙ̃ pacietur/
¶ Seplicit biber stiuo. Inciꝑit quartus. Et ꝓrius qͥd sit exordim
uordiũ ẽ p̃ambulꝰ narratõnis affatꝰ ad audien

Expanded text:
auxilio non suis manibus rudes natent. Sed hoc est proprium quod ignorant sed de arte nullum exhibent documentum.coloribus, ut cornicula, exhornabitur, nec in aliqua salutatione defectum aliquem patietur. 6 EXPLICIT LIBER TERTIUS. 1 INCIPIT QUARTUS. ET PRIUS QUID SIT EXORDIUM. 2 Exordium est preambulus narrationi, affatus ad audien
Abbreviated transcription (Latin):
ut imꝑr̃ Regi rer pͥncipi princeps duci dux marchiom
marchio comiti / comes barom, baro balnasori.
ualnasor militi gregatio. nuiles gregarius m̃caton
⁊ cuil ppłari homi uel plebeio similr̃ ⁊ p̾dc̃e c̾cuscancie
pũt ⁊ in hus ꝑsonis here locũ unde si domiuꝰ impr̃
sc̾ber issustri regi gallorũ cã cuusd̃ familiaris

Expanded text:
tor regi, rex principi, princeps duci, dux marchioni, marchio comiti, comes baroni, baro varvassori vasassor militi gregario, miles gregarius mercatori et cuilibet populari homini vel plebeio. 4 Similiter predicte circumstantie possunt et in his personis habere locum: unde si dominus imperator scriberet illustri regi Gallorum, causa cuiusdam familiaris
Abbreviated transcription (Latin):
Rogo uos quat᷑ michi uignemini talr̃ prouidere
ꝙ ur̃o bñficio fultus thesaurũ sc̃iẽ quem desidero
ualeam adipisci / ecce peticõĩ adiuugͣ affrematiã
ebuatis ne cogar a scuͦ. resilire/ mõ peticionẽ
sequitur negatiã conclusio condõal est que per
signũ condõale conficitur ut si dicam qd si fecens
a tuo ẜuicõ nõ desiscam alie sunt cãles et

Expanded text:
Rogo vos quadnus michi dignemini taliter providere quod vestro beneficio fultus thesaurum scientie quam desidero valeam adipisci0'. Ecce petitioni adiungitur affrmativa tribuatis ne cogar a studio resilire' modo petitionem sequitur negativa. 5 Condictionalis est que per signum condictionale conficitur, ut si dicam: 'Quod si feceris a tuo servitio non desistam'. 6 Alie sunt causales et
Abbreviated transcription (Latin):
panꝑ ⁊ impotens in hac terra ¶de minis oꝑꝑato ⁊
ninis longo eremplan nolumꝰ q patẽt ¶tͣuslatũ
ẽ istud quod exqualitate cause nõ nascit᷑ sicut debet
alia beniuolenꝰ si orator gͦ facit accẽtũ et d facẽ
coguostatis ꝙ imꝑator ẽ Rauenue lombardiã in
docilem nec accentũ effict auditorẽ ut si dicas lig
pudeat me iogare q possem coge̾ si placeiet peto tñ
ad p̃ũs ne sitio ausi michi audienciam denegare
¶ Quanta sit diligentia in exordiis attendenda.

Expanded text:
per et impotens in hac terra'. 7 De nimis apparato et nimis longo exemplare nolumus, quia patent. Translatum est illud quod ex qualitate cause non nascitur sicut debetalia benivolentiam. Si orator ergo facit attentum cum debet facere cognoscatis quia imperator est Ravenne, Lombardiam in ue benivolum neque docilem nec attentum efficit auditorem, ut si dicas: 'Licet pudeat me rogare, quia possem cogere, si placeret, peto tamen ad presens ne sitis ausi michi audientiam denegare'. 16. 1 QUANTA SIT DILIGENTIA IN EXORDIIS ATTENDENDA.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ diaconatu fungũtur sedis ap ᵉ. se dicũt
diaconos cardinales peto sup hus beniam si minus
bñ de consue  curiax dico. qr cũ aula qͥncipũ sit
belua multoꝵ capitũ qmͣuis ab augͨto .f. multũ
honorificebis fiam inuitatus tam̃ ingredi pelagꝰ
nõ temptaui nec sictꝰ adũctũ accede̾ fui ausus. nã
dulcis in exꝑtis cultura potentis amici expertus

Expanded text:
5 Qui autem diaconatu funguntur sedis apostolice se dicunt diaconos cardinales. 6 Peto super his veniam si minus bene de consuetudine curiarum dico, quia cum aula principum sit belua multorum capitum, quamvis ab agusto F. multum honorifice bis fuerim invitatus, tamen ingredi pelagus non temptavi, nec siccus ad unctum accedere fui ausus. "Nam dulcis inexpertis cultura potentis amici Expertus
Abbreviated transcription (Latin):
imiꝑii romanie alius paucioribus titul ẽ contentꝰ
uñ uitalibus nẽõ erit usq ꝙͣ sufficiẽs nͥ consue ͬ . bñ
sciat q multocieus aliquis ilłos s̾ titulos in saluta .
attribuit qui sibi ab aͦ nõ ponũtar / quia forsitã
nesciuntur ue De triplici ordine cardinalium
Cce i romana curia sunt tres curdialia diusi.ᵒ. ma

Expanded text:
 titulis est contentus. Unde in talibus nemo erit usque quaque sufficiens, nisi consuetudinem bene sciat, quia multotiens aliquis illos sibi titulos in salutatione attribuit qui sibi ab alio non ponuntur quia forsitan nesciuntur. 54. 1 DE TRIPLICI ORDINE CARDINALIUM. 2 Ecce in Romana curia sunt tres cardinalium diversitates:
Abbreviated transcription (Latin):
recuriẽ nõ forundo qrͣ sc̃ĩtati ur̃e duxi tenore
michi bnfm qd̃ ad me ꝑtin largiatur lic enĩ scissiẽ
decremĩtis ꝙ cheologiam audientes eccͣaꝵ bñficia in
seoł eciam conseqũtur ip̃e tñ uitã honesto ꝓpoĩto mͥ
debitũ bñficiũ nõ cõcedit ¶ de redemꝑtõe cẽ ad ip̃m exordĩu.¬
niclinare pea subsequat᷑ nacracõ eo mõ qͦ dixims

Expanded text:
duxi tenore michi beneficium quod ad me pertinet largiatur. Licet enim sanctissime decreveritis quod theologiam audientes ecclesiarum beneficia in scolis etiam consequantur, ipse tamen in tam honesto proposito michi debitum beneficium non coinclinare'. Postea sequatur narratio, eo modo quo diximus
Abbreviated transcription (Latin):
mnultũ uctes scuduerũt ssit et derinato in bua
et cad̾ liugua freqñt̃ bñ possiniꝰ nonas acquirẽ
diccõnes ut siab ħ berbo auio nouũ adũbiũ ita
trahas Isti recipiũt se amatiffĩ gura nõ muiꝰ latiuũ
locuplectat/ q cõpõ pulcrã efficit nouitatẽ /⁊ quod
componeo sunt diligentissime indagande ul noue
si expedit faciende et si nouã compom̃ faciẽo ita
dicas Isdi se incipinut exauiare nũꝙ .n. exanio ẽ¬

Expanded text:
um veteres studuerunt. 9 Fit et derivatio in una et eadem lingua frequenter, unde possumus novas acquirere dictiones, ut si ab hoc verbo 'amo' novum adverbium ita trahas: 'Isti respiciunt se amatim'. 10 Figura non minus latinum locuplectat, quia compositio pulcram efficit novitatem et quod compositiones sunt diligentissime indagande vel nove, si expedit, faciende, ut si, novam compositionem faciens, ita dicas: 'Isti se incipiunt examare'. Numquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
ppetͣrum u multũ ꝙ ꝓd̾est in insinuacõe ad a ͫ dig̃di
iudicata de causa consimili uel eadẽ aut de minoii
uel ⁊̃ maion et id paulatĩ reducẽ ad cõmod̾ nr̃e
partis̃ ¶Iusinuat insuꝑ ualde pulcre qui negat se
rep̾hũ  uerborũ quadam int̾ieccõe dicit occulte
hoc inq̃ nõ te dixi adult̾m sͨ quodã modo c̾mõr

Expanded text:
tum quoque prodest in insinuatione ad aliorum digredi iudicata de causa consimili vel eadem aut de minori etiam vel maiori et id paulatim reducere ad commodum nostre partis. 9 Insinuat insuper valde pulcre qui negat se reprehensibile, verborum quadam interiectione, dicit occulte, hoc modo: 'Non dixi te adulterum'. Sic quodam modo criminor
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ met̾cũ fuit cã ꝑ itor ĩuentũ qr tomͣ gmaticam
ualde itificat ⁊ prosaico diccamini ml̃tũ benustatis
contulit s honoris ac riclimicũ nrõi temporis a
potissimũ accedamo ꝙ iscud a cũttis iequiri tui
et multũ cõguostitur expedire facũdiã aug̃ gͣtiã
prouĩetur liorores amplificat ⁊ sepe mopes locupletat.

Expanded text:
 metricum fuit causa peritorum inventum, quod totam gramaticam valde rectificat et prosaico dictamini multum venustatis contulit et honoris. 19 At rithmicum nostri temporis a potissimum accedamus, quia istud a cunctis requiritur et multum cognoscitur expedire: facundiam auget, gratiam promeretur, honores amplificat et sepe inopes locupletat.
Abbreviated transcription (Latin):
Tcentus efficit᷑ utiliͭ. magnͣͫ ͤ uel nouitate negocii
.S. si de nous rebus ⁊ magnis ⁊ imusitatis nos fc̃ũros
berba dicamꝰ, aut de huis que ad coẽm utili ͭ ͤ uel ad cuicũ
enũabimꝰ nos dicturos bieuiter ⁊ lucide prrmiaenus.
¶ Quomodo de beniuolentia acquiratur .
Enuolencia comꝑatur ex circũscaucus ieꝵ et.
pro fuerrinꝯ oñdaꝰ aut quales erga ꝑentes extiterimꝰ
⁊ amicos nel erga cosdem qui tunt adderũt auditoies
offenᵈ ͦ in suꝑ nr̃a incõmoda ⁊ orando ut suit nobis
auxilio ⁊ dicendo ꝙ in aliis noluerimꝰ spem hẽren

Expanded text:
tenctus efficitur utilitate, magnitudine vel novitate negotii, scilicet si de novis rebus et magnis et inusitatis nos facturos verba dicamus 3 aut de his que ad communem utilitatem vel ad cultum enumerabimus, nos dicturos breviter et lucide promitemus. 4. 1 QUOMODO BENIVOLENTIA ACQUIRATUR. 2 Benivolentia comparatur ex circumstantiis rerum et profuerimus ostendamus aut quales erga parentes extiterimus et amicos vel erga eosdem qui tunc aderunt auditoreser nostra incommoda et orando ut sint nobis auxilio et dicendo quod in aliis noluerimus spem habere
Abbreviated transcription (Latin):
nũ Se dĩ grͣa nonuare oum apls qui tãtꝰ erat et
tab᷑ iudigiu Se uocari apłm faceatur.. ¶ Quomͦ
a recipiente in salutẽ beninolentia sit caprenda
adiectiã quoꝵ põnẽ gr̃a comꝑatur cũ debita sbã
Competẽter. caueat tñ iͨ. qui sc̃bit nec adiectiũu usmpet
quod sibi cõuenne ignorat. ut si dileitũ bel intinũ.

Expanded text:
i gratia nominare, cum apostolus, qui tantus erat et talis, indignum se vocari apostolum fateatur 28. 1 QUOMODO A RECIPIENTE IN SALUTATIONE BENIVO LENTIA SIT CAPTANDA.adiectiva quorum positione gratia comparatur cum debita substantiva competenter. 5 Caveat tamen ille qui scribit ne adiectivum usurpet quod sibi convenire ignorat, ut si 'dilectum' vel 'intimum'
Abbreviated transcription (Latin):
alicuius inducai eius amiciciã sunt sequuti felicͭͤ
delapsa om̃es ab es hii deuolant festiãt / Cũ.ii.
omis fortuue impetus cogitãt se fugisse / Sapient̾
faciũt qui temꝑib secũdis adu̾sitatẽ cãuũ ieforundãt
adolescẽciũ pectatis ignosci degitant oꝑtere / falluutur
qr etas illa nͨ boͭ scudia Impedit n uirtutes / at liii
sdpient̾ a gunt qui adolescentes digna correctõne
castigãt ut birtutes quib om̃e uitã tueri possint eas

Expanded text:
alicuius inducti eius amicitiam sunt secuti felicitate delapsa, omnes ab eo hi devolant festinanter. 9 Cuomnes fortune impetus cogitant se fugisse. Sapienter faciunt qui temporibus secundis adversitatem casuum reformidantaddolescentum pecatis ignosci cogitant oportere falluntur, quia etas illa nec bona studia impedit nec virtutes. 14 At hi sapienter agunt qui adolescentes digna correctione gastigant, ut virtutes quibus omnem vitam tueri possint eas
Abbreviated transcription (Latin):
Iuiudiã ꝯͣħunt in uita s nͥ caute dixi̾s iducũt
odiũ in ẜ̾mone / ad inuidiã gͥ uitãdã ⁊ laudem
comꝑaudã ita dñmtõe uteris / locũ init̾ doctores
hẽs nõ postremũ cũ forsitã optiuiũ dr̃e potuissẽm̃
Item de aliquo dicissimo ẽ dicendũ luis a piẽ pnõmiũ

Expanded text:
si caute dixeris, inducunt odium in sermone. 4 Ad invidiam igitur vitandam et laudem comparandam ita diminutione uteris: 'Locum inter doctores abeo non postremum', cum forsitan 'optimum' dicere potuissem. 5 Item de aliquo ditissimo est dicendum: 'Huic a patre patrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
Fteplicit libei primus. Incpit secundus / Et prius unde
ꝓcessert dignitas oiatioius.
A suꝑiori libro ĩ sufficient̾ de hus q̃ ad elegautiã
uas ex auro consiste̾ nͥ p̾ciose celature sit artificio
decoratũ Idcirco de dignitatibus orõius am est
et sibi consinulem ip̃e btitur procreare homo eiũ
contraxit eloganciã ex optima elem̃toꝵ cõnenienͣ carẽ

Expanded text:
22 EXPLICIT LIBER PRIMUS. 1 INCIPIT SECUNDUS. ET PRIUS UNDE 22 EXPLICIT LIBER PRIMUS. 1 INCIPIT SECUNDUS. ET PRIUS UNDE PROCESSERIT DIGNITAS ORATIONIS. 2 In superiori libro sufficienter est de his que ad elegantiam vas ex auro consistere, nisi pretiose celature sit artificio decoratum, idcirco de dignitatibus orationis amodo est et sibi consimilem ipse nititur procreare. 5 Homo enim contraxit elegantiam ex optima elementorum convenientia, carnem
Abbreviated transcription (Latin):
malos extollunt bet̾a obiuut/ noua exoptãt᷑ rdd̾io
suaꝵ rerũ cuncta imitani desidant ¶ Ex membris
uo̾ seo clã ista conficitur ⁊paciã est birtutũ om̃i
cõdr̃tũ ⁊ siue ip̃a uirtus omũo uidua reputat ᷑
q dampͣ rerũ tp̃aliũ bilipendit ignominosam
sit contexes qui efurieił. cibũ douat / et potu reficit
Sicientes, qui uagos benigne reciꝑit ⁊ inf̾mos ꝓperat
uisitaro / qui nudos oꝑit et imẜ̾os consolatur / e quidẽ
mẽbitur a dnõ bñdia / dum modo ħoꝑa fidei suit¬
adiũcta Sunt ⁊ qñq clausule dependẽtrosta ꝙ aliã
desiderant subseqũtem quod facit intencõ dictatorio
cõu̾sabar me qͣi sp̃alem amicũ p̃om̃ibus diligebas/¬
potest gͦ ꝑfici bt si dicam sed p̃t quã bonoĩam
sum ꝑfectus nescio qua maliuolencie nebula tua
audicoꝵ neue aliqui piolixi ͤ. iuducãt Sed tam u bie
tam suuis cõuenielĩ uidiantur ꝓce ͣ om̃ia expedite
ut siuglã queq locũ teneant sortita decent ru

Expanded text:
malos extollunt, vetera odere, nova exoptant et odio suarum rerum cuncta mutari desiderant'. 15 Ex membris vero sex clausula ista conficitur: 'Patientia est virtutum omnium condimentum et sine ipsa virtus omnis vidua reputatur, quia damna rerum temporalium vilipendit, ignominiosam is clausulam sic contexes: 'Qui esurientibus cibum donat et potu reficit sitientes, qui vagos benigne recipit et infirmos properat visitare, qui nudos operit et miseros consolatur, ille quidem merebitur a Doa'. 17 Sunt et quandoque clausule dependentes ita quod aliam desiderant subsequentem: quod facit intentio dictatoris conversabar, me quasi specialem amicum pre omnibus diligebaspotest ergo perfici, ut si dicam: 'Sed post quam Bononiam sum profectus nescio qua malivolentie nebula tua auditorum neve aliquam prolixitatem inducat 21 sed tam vetiis convenientibus videantur procedere omnia expedite ut "singula queque locum teneat sortita decenter".
Abbreviated transcription (Latin):
eis laici sũt iure fideli ͭ ͥ ᷤᷤ astricti. qm̃ filios
esse uocant/ siẽ ppͣ laicos oms qsueuit filios
liis quo possimis atcbuẽ ꝙ ẽ dignũ ut si de illo
magr̃s ⁊ aliis pridentibus ita dicas septifirun
scudioriĩ lampade p̾fuigẽti uel lrãti dogiatis.

Expanded text:
eis laici sunt iure fidelitatis astricti, quandoque 'filios' eos vocant, sicut papa laicos omnes consuevit 'filios' Aliis quoque possumus attribuere quod est dignum, ut si de illo t aliis prudentibus ita dicas: 'Septiformi studiorum lampade prefulgenti' vel: 'Litterati dogmatis
Abbreviated transcription (Latin):
aut tubus ꝑtibus subiciens oĩo ⁊ bieuit᷑ orõnes
Reqũtatõ ẽ cum ies in tota cã dispse coguntur
in bnum locu ut gͣuior aut a ceior aut
criuuõsion sit orõ ut si dicam a quo tande uicio
abest istesue pudicicie proditor ẽ iusediator aliene cupida
intempas, peculans ⁊ suꝑbus impius in pentes
collig̾ argã/ s hic tam firma qmͣ infirma ĩ unũ
omĩa celligunt᷑. concło tendͭ ad memorand̾ s
fieꝙ̃tatõ ad augendimi . ¶ de expolitione.

Expanded text:
aut tribus partibus subiciens rationes, breviter orationem Frequentatio est cum res in tota causa disperse coguntur in unum locum, ut gravior aut acrior aut criminosior sit oratio, 3 ut si dicam: 'A quo tandem vitio abest iste? Sue pudicitie proditor est, insidiator aliene, cupidus, intemperans, petulans et superbus, impius in parentes, colligit argumenta, sed hic tam firma quam in firma in unum omnia colliguntur. 5 Conclusio tendit ad memorandum sed frequentatio ad augendum. 55.
Abbreviated transcription (Latin):
cuius penultiã sit corr̾ta ħ mõ iusti regnũ et̾ue
felicitatis ꝑcipiet / bel saltẽ ex mouosillã ⁊ trisillã fiet
idem ħ mõ deus in pñti quos flagellat ⁊ diligiti si¬

Expanded text:
cuius penultima sit correpta, hoc modo: 'Iusti regnum eterne cuius penultima sit correpta, hoc modo: 'Iusti regnum eterne felicitatis percipient', 10 vel saltem ex monosillaba et trisillaba fiat idem, hoc modo: 'Deus in presenti q
Abbreviated transcription (Latin):
utendum sõd gerundiis infreqñt᷑ qr illa sunt
ꝙͣqm nenuꝙͣ neq̃qm interea loci ⁊ multe cõsiiuiles
diccõnes que maxie in hystoriio ⁊ diffusis oꝑib sũt
ponende. ¶ De finalitate dictionum
unc de finibus discĩctõnũ dicamio in hno ergo
acta sillãꝵ coaugustatꝰ mopia c̾sum dictaminis
renonetur / Io sunt discuictãs polisillabis dictõnib
aiande ut ip̃e cursus diccamũo expedite orõnbus
finibus explicetur claudicat .n. quodã mͦ ⁊ quadã
lentitudie scilus moluit᷑ si contracta ẜmonis auguseia
sit fu̾ntius discinctõmo ex̾iuitas suffocata auguste
Ita dictones ip̃m semꝑ hẽat sua tarditate pͥncipium
et ille dirigancur ad finẽ quẽ marori passu eursitant
scudiosis ut si penultĩe dcõnis in Aliqua discinctone
penultima salaba ꝓducatur./ ad eaudem sequi debeat
diccõ t̾sillã finitiua cuiꝰ penultima sit ꝓducta loc
modo siue fide nulla uirtus retribucõ meretur Idẽ

Expanded text:
utendum, sed gerundiis in frequenter, quia illa sunt neutiquam', 'interea loci' et multe consimiles dictiones que maxime in istoriis et diffusis operibus sunt ponende. 20. 1 DE FINALITATE DISTINCTIONUM. 2 Nunc de finibus distinctionum dicamus. In his ergo arta sillabarum coangustatus inopia, cursum dictaminis remoretur 3 Ideoque sunt distinctiones polisillabis dictionibus terminande, ut ipse cursus dictaminis expedite orationis finibus explicetur. 4 Claudicat enim quodam modo et quadam lentitudine stilus involvitur si contracti sermonis angustia sit finitive distinctionis extremitas suffocata. 5 Anguste itaque dictiones ipsum semper abeant sua tarditate principium et ille dirigantur ad finem que maiori passu cursitant studiosis ut, si penultime dictionis in aliqua distinctione penultima sillaba producatur, ad eandem sequi debeat dictio trisillaba finitiva cuius penultima sit producta, hoc modo: 'Sine fide nulla virtus retributionem meretur'. 8 Item
Abbreviated transcription (Latin):
ignauiã ꝙ deffensores bros patinum ios
uir̃s suffragiis exaltatis bn̾ituĩ cũ a suꝑiori
rephũsione uteuuir ut sepe faciũt predicutores
continuo aliquid est subiũgendũ quo auimos ⁊¬
auditox possit louit̾ mitigre hoc mõm¬

Expanded text:
ignavia quod defensores vestros patimini tris suffragiis exaltatis'. 4 At si asperiori reprehensione utemur, ut sepe faciunt predicatores, continuo est aliquid subiungendum quod animos auditorum possit leviter mitigare