comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os reł. Pastor stultꝰ & imꝑitus antixp̃c ẽ: qͥ
in consuminatione scł̃i dr̃ ẽẽ uenturꝰ. ¶asa
pastoris stulti. habitũ ⁊ cet̾a eiꝰ insignia. dic̃:
peram: baculũ : fistulam: & sibilum. Sic̃¬
⁊ ysaias ut captiuitatẽ futurã suo habitu
ostenderet. ambulauit nudus ⁊ discalciatꝰ.
sic ⁊ acharias habitũ stulti pastoris iubet᷑
ostendere: ut eũ quẽ uenturũ nuntiabat:
qualis uenturꝰ ẽẽt ostenderet. Nam quia
ciȩ ut intemplo di sedeat. ostendens se tan-¬
qͣm sit ds̃ : quiq ñ uenit ut sanet: s ut
ꝑdat gregem isrł. Hunc stultũ pastorem
suscipient iudei iusto iudicio: ut qr nolu¬
erunt credere ueritati: credant mendacio.
Qualis aũ futurꝰ sit aꝑtissime ꝓpħa descri¬
bit: ostendens eũ ꝑ omĩa contͣria xͦ agere.
Opastor ⁊ ydolum derelinquens gregem.
idolorum. s ipsum idolũ uocet: dũ se uult
ut dm̃ ab om̃ib adorari. Qui derelinqͥt
gregẽ deuorandũ a bestiis: quẽ dñs tanti

Expanded text:
 » Pastor stultus et imperitus Antichristus est, qui in consummatione saeculi dicitur esse venturus. Vasa pastoris stulti habitum et caetera ejus insignia dicit, peram, baculum, fistulam et sibilum, sicut Isaias, ut captivitatem futuram suo habitu ostenderet, ambulavit nudus et discalceatus, sic Zacharias habitum stulti pastoris jubetur assumere, ut eum quem venturum nuntiabat, quasi venturus esset ostenderet. Nam quia sit, ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus, quique non venit ut sanet, sed ut perdat gregem Israel. Hunc stultum pastorem suscipient Judaei justo Dei judicio, ut quia noluerunt credere veritati, credant mendacio. Qualis autem futurus sit apertissime propheta describit, ostendens eum per omnia contraria Christo agere. « O pastor et idolum derelinquens gregem, idolorum, sed ipsum idolum eum vocet, dum se vult ut Deum ab omnibus adorari, qui derelinquit gregem devorandum a bestiis, quem Dominus tanto
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ onus u̾bi dni int̾ra adrach. id :ͦ inppło iu¬
deorum: suꝑ quẽ ⁊ seueritatẽ dñs exercuit
⁊ dementiã. Seueritatem in illos qͥ credere
noluerunt: dementiã uͦ in eos qͥ ab infideli¬
tase ad fidem conu̾si sunt. Damascus aut̃ reqͥ¬

Expanded text:
i in terra Hadrach, id est populo Judaeorum, super quem et severitatem Dominus exercuit et clementiam, severitatem in illos qui credere noluerunt, clementiam vero in eos qui ab infidelitate ad fidem conversi sunt. Damascus autem requ
Abbreviated transcription (Latin):
ulciscar & tͣdam illos gentib. Qd̃ impletum
÷ quadragesimo scđõ anno pꝰ dnicam pas¬
sionem: qd̃ tempꝰ datũ erat illis ad agendã
penitenciã. Ecce ego tradam homines unũ¬
quemq in manũ ꝓximi sui. & in manũ gre¬
gis sui: & concident t̾ram: & reł. Dimittã
Legamꝰ iosephum: ⁊ inueniemꝰ qd̃ in ipsa
deret᷑: & inuicẽ contͣ se pugnarent. E con¬
regis sui: tunc qͥdem iudei regẽ non habe¬
bant: s regem ꝓ rectore ⁊ pͥncipe posuit.
Ostendit aut̃ qͦd illa desolatio sit ȩt̾na: cum
dic̃. ñ eruam de manib eoꝵ. id ÷ romano¬
rum. Propt᷑ hoc id ÷ quia dei ẽ sentencia
ut ita fiat: o pauꝑes gregis iusti de isrł qͥ
in dñm iħm credidistis. fubaudis audite:
& intelligite q̃ dicunt᷑. Et assumpsi mͥ duas

Expanded text:
tradam illos hostibus. Quod impletum est quadragesimo secundo anno post Dominicam passionem, quod tempus datum fuerat illis ad agendam poenitentiam. « Ecce ego tradam homines, unumquemque in manu proximi sui, et in manu regis sui, et concident terram, et Legamus Josephum, et inveniemus quod in ipsa deretur, et invicem contra se pugnarent. Et con« regis sui, » tunc quidem Judaei regem non habebant, sed regem pro protectore et principe posuit. Ostendit autem quid sit illa desolatio aeterna, cum dicit: « Non eruam de manibus eorum, » id est Romanorum, propterea quia Dei est sententia ut ita fiat. O pauperes gregis, justi de Israel, qui in Dominum Deum credidistis, subaudis audite et intelligite quae dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
syon. Aꝑi libane portas tuas: & deuoret ignis
cedros tuas. Libanꝰ mons ÷ fenicis: ubi t̾minꝰ
iudeȩ contͣ septentrionẽ ÷. S hoc loco tẽplũ
uocat libanũ: qd̃ de lignis libani constructũ
erat. Predicit gͦ ꝓpħa qd̃ templũ qd̃ nouiter
fuerat edificatum. a ⁊ orobabel ⁊ iħu. iterum

Expanded text:
Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. » Libanus mons est Phoenicis, ubi terminus Judaeae contra septentrionem est. Sed hoc loco templum vocat Libanum, quod de lignis Libani constructum erat. Praedixit ergo propheta quod templum, quod noviter fuerat aedificatum a Zorobabel et Jesu,
Abbreviated transcription (Latin):
signant᷑: qr trib de qua fuit semei. doctri
quas familias sine nomine comp̃hendit: q̃
nullũ habent pͥulegium dignitatis. Hec
dicta sunt. scd̃m qͦd ab hebreis exponunt᷑.
Dicendum nunc: quomͦ a doctorib ȩccłȩ ad
angłicis deportatã ab oĩ mundo uidĩ soaerit.
erit planctꝰ in comparabilis: plangentib oĩb
qd̃ adns ⁊ creator suus tanta ⁊ tam indigna
⁊ indignis p̾eccatorib sustinuerit. Er̃t̃ itaq
ii: quatuor ordines plangentiũ. ꝑ familiã
domꝰ dauid designat᷑ ordo regalis: ⁊ omniũ
scuĩ dignitatũ. In hoc ordine qͥdam erunt

Expanded text:
signantur; quia tribus de qua fuit Semei doctrinasignantur; quia tribus de qua fuit Semei doctrinaquas familias συνονυμῶς comprehendit, quae nullum habent privilegium dignitatis. Haec dicta sunt secundum quod ab Hebraeis exponuntur. Dicendum nunc quomodo a doctoribus Ecclesiae ad angelicis deportatam ab omni mundo videri fecerit, erit planctus incomparabilis, plangentibus omnibus quod Dominus et Creator suus tanta et tam indigna pro indignis et peccatoribus sustinuerit. Erunt itaque ibi quatuor ordines plangentium: per familiam domus David, designatur ordo regalis et omnium saeculi dignitatum; in hoc ordine quidam
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta iezrahel: q̃ nunc maxumianopolis
dr̃ E a in campo mageodo. in qͦ occisus:
iosias rex iustissimꝰ a pharaone nechao: sup
qͦ iheremias ꝓpħa luctum maximũ fecit:
cuiꝰ etiã meminit in libro lamentacionũ di
referat᷑ ad dñm saluatorem. Sic̃ gͥ tc̃ mag¬
nus fuit planctꝰ in urbe ad edremmon: ita
⁊ familie seorsum: ac deinde subiungit
tͥbulationis ñ debent qͥuxores habent opi
nuptiarũ seruire. Nam ⁊ ingenesi legitur:
qr impendente diluiio dr̃ ad noe. Ingrede¬
re in archam tu ⁊ filii tui: uxor tua ⁊ uro¬
res filioꝵ tuorũ. Primũ ponens patrẽ cum
filiis: deinde separatim uxorẽ patris: ⁊ uxo
milia dauid. & familia domꝰ nathan.⁊ fa¬
milia domꝰ leui. ⁊ familia domꝰ semei. ut
plangant unigenitũ xp̃m: contͣ quẽ clama¬
uerunt iudei. sangius eiꝰ suꝑ nos. ⁊ suꝑ filios
nrõs. In dauid qͥdem domus regia: hoc ÷
in leui sacerdotalis: qr de leui stirpe ortum
÷ sacerdotiũ illorum. Insemei doctores de¬

Expanded text:
juxta Jezrael, quae nunc Maximianopolis dicitur, sita in campo Mageddo, in quo occisus est Josias rex justissimus a Pharaone Nechao, super quo Jeremias luctum maximum fecit, cujus etiam meminit in libro Lamentationum, direferatur ad Dominum salvatorem. Sicut igitur tunc magnus fuit planctus in urbe Hadremmon, ita et familiae seorsum, » hoc innuit on debent, qui uxores habent, operi nuptiarum servire. Nam et in Genesi legitur, quia impendente diluvio dicitur ad Noe: Ingredere in arcam tu et filii tui, uxor tua et uxores filiorum tuorum; primum ponens patrem cum filiis, deinde separatim uxorem patris et uxormilia David, et familia domus Nathan, et familia domus Levi, et familia domus Semei, ut plangant unigenitum Christum, contra quem clamaverunt, « Sanguis ejus super nos, et super filios nostros. » In David quidem domus regia, hoc est in Levi ordo sacerdotalis, quia de Levi stirpe ortum est sacerdotium illorum; in Semei doctores de
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. Numquid mittes fulgura ⁊ ibt̃:
⁊ reu̾tencia dicent adsumus:S Stabat uir
uit̾ mirteta: uł ut alia translatio dic̃. inter
montes : id ÷ xp̃c discernebat inter utriusq
uocationis populos saluandorum ⁊ dampnan¬
quia iam septu agefimus annus erat: signi¬
ficat quia iherłm. id ÷ ȩccłia nequaqͣm ꝑfec¬
tam consequet᷑ libertatẽ. priusquam uerũ
sabbatum. id ẽ requies impleat᷑: quã. Lxxͫ
tenarium multiplicato ꝑficit᷑. Que pax in
p̃senti inchoat cum a bellis uiciorũ quiesci¬
mus: ꝑficiet᷑ aut̃ in futuro: cum ad usionẽ
qui loquebat᷑ inme. Clama dicens. Hȩc
dicit dns exercituum. Telatꝰ sum iherłm

Expanded text:
ulgura, et ibunt, et revertentia dicent tibi, Adsumus? » Stabat vir inter myrteta, vel ut alia translatio dicit, inter montes, id est Christus discernebat inter utriusque vocationis populos, salvandorum et damnanquia jam septuagesimus annus erat, significat quia Jerusalem, id est Ecclesia nequaquam perfectam consequetur libertatem, priusquam verum sabbatum, id est requies impleatur, quod septutenarium multiplicato perficitur; quae pax in praesenti inchoat, cum a bellis vitiorum quiescimus: perficietur autem in futuro, cum ad visionem qui loquebatur in me: Clama dicens: Haec dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia assur. id÷ diaboli÷ & imꝑium egypti.
Io÷ tenebrarũ ⁊ aeriarũ potestatũ recedet¬
a scĩs. cum nouissima mors destruet᷑: ⁊ ille
qͥ habebat mortis imꝑium daudet᷑ in gehen-¬
ne carcerẽ. Scĩ uͦ confortabunt᷑ in dnõ: &

Expanded text:
superbia Assur, id est diaboli, et imperium Aegypti, id est tenebrarum et aeriarum potestatum, recedet, cum novissima mors destruetur, et ille qui habebat mortis imperium, claudetur in gehennae carcerem. Sancti vero confortabuntur in Do
Abbreviated transcription (Latin):
angulus ⁊⁊ ex illo paxillus: angulum int̾pre¬
tantur regiam potestatẽ. qͦd duos parietes
contineat: paxillum uͦ sacerdotiũ. Ex ipso
exactor. id ÷ om̃s alie minores dignitates: ut
sit sensus. Nulla erit dignitas: q̃ non illius
id ÷ iude machabei disponat᷑ arbitrio. Et
confundent᷑ ascensores equoꝵ: & conforta¬
bo domũ iuda: ⁊ domũ ioseph saluabo.
Hȩc quoq iuxta suꝑiorum accipienda st̃ in¬
tellectũ: qñ in ꝑsecutionib confortabit dñs
martyres suos: & desꝑatis p̾stabit auxilium.
Tunc confundent᷑ ascensores equoꝵ: id ÷ su¬
ꝑbi ꝑsecutores. Tunc confortabit domũ iu¬
da. id÷ confitentes dnm: ⁊ domũ ioseph

Expanded text:
angulus et ex ipso paxillus, angulum interpretantur regiam potestatem, quod duos parietes contineat; paxillum vero, sacerdotium. Ex ipso exactor, id est omnes aliae minores dignitates, ut sit sensus. Nulla erit dignitas, quae non illius, id est Judae Machabaei disponatur arbitrio. « Et confundentur ascensores equorum et confortabo domum Juda, et domum Joseph salvabo.iorem accipienda sunt intellectum, quando et persecutionibus confortabit Dominus martyres suos, et desperatis praestabit auxilium, tunc confundentur ascensores equorum, id est superbi persecutores. Tunc confortabit domum Juda, id est confitentes Dominum, et domum Joseph,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qͦd suꝑatis hostib. domꝰ uida. id ÷ due
tͥb. ⁊ domus ioseph. id ÷ decem tͥb saluabun-¬
tur: & sic gaudebunt qͣsi ebrii uino. Tunc
qͦq sociabunt᷑ due ⁊ decem tͥb q̃ sub iherobo¬
am ab inuicẽ seꝑate fuerant: ⁊ tunc erunt
sic̃ fuerunt anteqͣm eos dñs ꝓiecisset. Filii
quoq eoꝵs uidentes triumphos parentum:
letabunt᷑ in dño. Sibilabo eis ⁊ congregabo
eos: qr redemi illos. Sacratiore sensu sibilat¬
dñs. id ÷ signum facit his qͥ peccatis fuerant
disꝑsi. ut ad ipsum redeant: sic̃ loquit᷑ in
eugłio. Uenite ad me om̃s qͥ laboratis &
gant᷑ aut̃: qr dñs redemit eos p̾cioso san¬
guine suo. Multiplicant᷑ qͦq sicut antea
fuerant. multiplicati: id ⁊ scđm qͦd abra
inqͥt recordabunt᷑ mei. Quib u̾bis gentes
innuunt᷑: q̃ longe erant ꝑ infidelitatẽ a dõ.
De quib psalmista. Reminiscent᷑ ⁊ conuer¬
tui erant peccatis uiuent cũ filiis suis: illis
uidelicet quos p̃dicando genuerunt. xp̃o.

Expanded text:
ur, quod superatis hostibus domus Juda, id est duae tribus, et domus Joseph, id est decem tribus salvabuntur, et sic gaudebunt quasi ebrii vino. Tunc quoque sociabuntur duae et decem tribus, quae sub Hieroboam ab invicem separatae fuerant, et tunc erunt sicut fuerunt antequam eos Dominus projecisset. Filii quoque eorum videntes triumphos parentum, laetabuntur in Domino. « Sibilabo eis, et congregabo illos, quia redemi eos, Dominus, id est signum faciet his qui peccatis fuerant dispersi, ut ad ipsum redeant. Et loquitur in Evangelio: « Venite ad me omnes qui laboratis et gantur autem, quia Dominus redemit eos pretioso sanguine suo. Multiplicantur, quia sicut antea fuerant multiplicati, id est secundum quod ad Alonge recordabuntur mei. » Quibus verbis gentes innuuntur, quae longe erant prae infidelitate a Deo; de quibus Psalmista: « Reminiscentur et convertui erant peccatis. « Et vivent cum filiis suis, » illis videlicet quos praedicando genuerunt Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
iterum repetit de iħu sacerdote: de quo priꝰ
dixerat. Sed & pontifex inquit iħc sedebit
insolio suo hoc ÷ inthrono sacerdotali: &
erit pax inter duos illos: hoc ÷ int̾ roro¬
babel qui de stirpe regia erat. ⁊ iħm qͥ de
leuitica tribu descenderat: ut sacerdocium
⁊ regnum parit̃. dei ppłm regant. Ipsasq
coronas pꝰquam imposite fueruit capiti iħu
filii iosedech. ⁊ capiti zorobabel filii salathiel.
consecrabit intemplo nominib eoꝵ a quib
oblate sunt: id ÷ helem. & tobie. ⁊ idaie. &

Expanded text:
iterum repetit de Jesu sacerdote, de quo prius dixerat. Sed et pontifex inquit Jesus sedebit in solio suo, hoc est, in throno sacerdotali, et erit pax inter duos illos, hoc est, inter Zorobabel, qui de stirpe regia erat, et Jesum qui de Levitica tribu descenderat, ut sacerdotium et regnum pariter Dei populum regant, ipsasque coronas postquam impositae fuerint capiti Jesu filii Josedech, et capiti Zorobabel filii Salathiel, consecrabis in templo nominibus eorum, a quibus oblatae sunt, id est Helem et Tobiae et Idaiae et
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑbo sensu praui dogmatis hereticorũ:
Galaad int̾pretat᷑ testimoniũ tͣnsmigratio¬
nis: libanꝰ dealbatio. Reducunt᷑ gͦ ad t̾ram
galaad. qͥ de carnalib tͣnseunt ad sp̃alia:
de t̾renis ad celestia. Adducunt᷑ ad t̾ram
libani. qͥ deposita nigredine peccatoꝵ. de¬
albant᷑ baptismate: pꝰea quoq educti de
corpore dealbabunt᷑: accipientes candidam¬

Expanded text:
de superbo sensu pravi dogmatis haereticorum. « » Galaad interpretatur testimonium transmigrationis, Libanus dealbatio. Reducuntur ergo ad terram Galaad, qui de carnalibus transeunt ad spiritualia, et de terrenis ad coelestia. Adducuntur ad terram Libani, qui deposita nigredine peccatorum, dealbantur baptismate, postea educti de corpore, dealbabuntur, accipientes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tam̃ cum inpeccantes postea ultionẽ fece¬
rit. uisitabit inbono gregem suũ domũ iu¬
da: i ÷ eos qui uoce ⁊ morib dm̃ confiten¬
tur. Et ponet eos quasi equum głȩ: qr p̃
sidebit eis ⁊ reget illos: ⁊ in illis iirabilis
apparebit. De his equis. ꝓpħa dic̃. Qui ascen¬
dis suꝑ equos tuos: & equitatꝰ tuus sanitas.

Expanded text:
 ultionem fecerit, visitabit in bono gregem suum, domum Juda, id est eos qui Deum voce et moribus confitentur. Et ponet eos quasi equum gloriae, quia praesidebit eis, et reget illos, et in illis mirabilis apparebit. De his equis propheta dicit: Qui ascendit super equos tu
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc sͥ ds̃ pater quasi arcum extendit:
it. Ipse ÷ enim arcus: ipse sagitta: ipse ⁊¬
thoxocoos: id ÷ sagutarius. Arcus qͥdem:
Sagitta uͦ: sic̃ ipse ꝑ iheremiam de deo pa¬
tre loquit᷑. Posuit me sic̃ sagittam electã:
in pharetra sua abscondit me. Sagittariꝰ
ut ipse quoq sagitis dñĩ uuulneretur ad
salutem: & dicat cum ȩccła. Uulnerata
caritate ego sum. E suscitabo filios tuos
sẏon. suꝑ filios tuos grecia: & ponam te qͣsi
gladium fortium. Si ꝑ effraim intelligun¬
tur heretici: iure ꝑfilios greciȩ magustri
mundane philosophie accipiunt᷑. Imple¬

Expanded text:
Hunc Deus Pater sibi quasi arcum extendit, uit. Ipse est enim arcus, ipse sagitta, ipse et τοξότης, id est sagittarius. Arcus quidem sagitta vero, sicut ipse per Jeremiam de Deo Patre loquitur: « Posuit me sicut sagittam electam, in pharetra sua abscondit me: » sagittariut ipse quoque sagittis Domini vulneretur ad salutem, et dicat cum Ecclesia: « Vulnerata charitate ego sum. » « Et suscitabo filios tuos, Sion, super filios tuos, Graecia, et ponam te quasi gladium fortium. » Si per Ephraim intelliguntur haeretici, jure per filios Graeciae magistri mundanae philosophiae accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
s adhuc expectabat. Nam cũ dic̃ dimitte
me ꝓuocat illũ ad se rogandũ: ⁊ ostendit
se posse teneri. Quod moritur moriat᷑. &
qͦo succiditur ꝑ mortem succidat᷑. Omni¬
reliqui uorent uiꝰquisq carnẽ ꝓximi sui.
Uertant᷑ inqͥt insedicionem: ⁊ instar bes¬
tiarum mutius morsib lacerent᷑: nullusq
eoꝵ t̾ram repmissionis introeat. E tuli
uirgam ine̾am q̃ appellabat᷑ decus: ⁊ ab¬
scidi eã pꝰ assumptionẽ isrłis. Hec ÷ enĩ¬

Expanded text:
sed adhuc exspectabat, nam cum dicit, « dimitte sed adhuc exspectabat, nam cum dicit, « dimitte me, » provocat illum ad se rogandum, et ostendit se posse teneri. « Quod moritur, moriatur: et quod succiditur, » per mortem, « succidatrent, unusquisque carnem proximi sui.Vertantur inquit in seditionem, et instar bestiarum mutuis morsibus lacerabuntur, nullusque terram eorum repromissionis introeat. « Et tuli virgam meam quae vocabatur decus, et abscidi eam. » Post assumptionem Israelis, haec eni
Abbreviated transcription (Latin):
Tres pastores. moysen ⁊ aaron. mariamq
sororem eoꝵs: debemꝰ acciꝑe. Quorũ maria
pͥmo mense qͥ apud illos uocat᷑ nisan. apud
romanos aprilis. mortua ẽ: in deserto sin. In
eodem mense atq in eodem loco moyses ⁊
aaron condempnati sunt ne intrarent t̾ram
reꝓmissionis: qr ñ scificauerunt dñm ad
aquas contͣdictionis. Sic qͥdem succisi sunt tres
pastores uno mense: maria p̃senti morte:
moyses ⁊ aaron sentencia future mortis.
Et contracta ẽ anima mea in eis. id ÷ in in¬
dignatione qͣdam tediata suꝑ tres illos pasto¬
res: qͦs p̃posueram gregi meo. Siquidem
anima eoꝵ uariauit inme. dubitando: qr
ñ glificauerunt me coram filiis ifrł: ad aqͣs
contͣdictionis. Si uͦ ad ppłm hoc referre uo¬
luerimus: erit sensus. Iccirco indignatꝰ sum.
qr anima eoꝵ id ÷ ppłi uariauit in me fluc¬
nando modis. Quã ob causam indignatus:
dixi. Non pascam uos. E ad moysen dixit.
Dimitte me: ut deleã eos. Iratꝰ qͥdem erat:

Expanded text:
Tres pastores, Moysen, et Aaron, Mariamque sororem eorum debemus accipere, quorum Maria primo mense, qui apud illos vocatur Nisan, apud Romanos Aprilis, mortua est in deserto Sin. In eodem mense, atque in eodem loco, Moyses et Aaron condemnati sunt, ne intrarent in terram repromissionis, quia non sanctificaverunt Dominum ad Aquas contradictionis. Sicque succisi sunt tres pastores uno mense, Maria praesenti morte, Moyses et Aaron sententia futurae mortis. « Et contracta est anima mea in eis, » id est indignatione quadam taediata est super tres illos pastores, quos praeposueram gregi meo. Siquidem anima illorum variavit in me dubitando, quia non glorificaverunt me coram filiis Israel ad aquas contradictionis. Si vero ad populum hoc referre voluerimus, erit sensus: Idcirco indignatus sum, quia anima eorum, id est populi, variavit in me, fluctra me modis. Quamobrem indignatus dixi: « Non pascam vos; » et ad Moysen dixit: « Dimitte me ut deleam eos. » Iratus quidem erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sanguinem suũ: e potestas eius a mari.
Hinc psalmista. Dominabit᷑ a mari subau¬
re: usq ad t̾̃minos orbis t̾rȩ. Tu quoq in
sanguine testamenti tui emisisti uinctos
tuos de lacu: in quo non ÷ aqͣ. Nunc facit
no uinculis originalis percati tenebant᷑: sur¬
rexerunt cum eo ⁊uenerunt in scãm ciui¬
tatem: & apparuerunt multis. De hoc sangui¬
ꝓ uobis fundet᷑. Conu̾timini ad municionẽ
iuncti spei. Hodie quoq ad nuntians dup¬
plicia reddam tibi. Rursum conu̾sio fit
int̾ribili carcere inferni.⁊ solutionẽ in ad¬
uentu. xͥ sꝑatis: conu̾timini ad municio¬
nem. id ÷ ad fiduciã diuine ꝓtectionis:⁊
dicite cũ psalmista. Esto mͥ in dm̃ ꝓtecto¬
rem. Siue conu̾timini ad municionẽ : id ÷
recordamini paradisi quẽ nunc inspe ha-¬
betis: qr ex tempore hoc anre illũ possidebi
bitis. Hodie quoq adnuntians dupplicia
reddam tibi: io ÷ ex hoc tempore quo ista

Expanded text:
per sanguinem suum. « Et potestas ejus a mari per sanguinem suum. « Et potestas ejus a mari Hinc Psalmista: « Dominabitur a mari, » subaure « usque ad terminos orbis terrae. » « Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua. » Nunc facit rum qui in inferno vinculis originalis peccati tenebantur, surrexerunt cum eo, et venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis. De hoc sanguipro vobis fundetur. » « Convertimici ad munitionem, vincti spei, hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi. » Rursum conversio fit in terribili carcere inferni, et solutionem inti speratis, convertimini ad munitionem, id est ad fiduciam divinae protectionis, et dicite cum Psalmista: « Esto mihi in Deum protectorem. » Sive, convertimini ad munitionem, id est, recordamini paradisi quem nunc in spe habetis, sed ex hoc tempore in re illum possidebitbitis. Hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi, id est ex hoc tempore quod ista
Abbreviated transcription (Latin):
qui exultare iusserat filiam syon. & exulta¬
re filiam iherłm. adhuc loquit᷑: dicens qͥt
facturus sit. Disꝑdam inqͥt quadrigã ex¬
erunt p̾lia. omĩ mundo in aduentu xͥ paci¬
ficato. Allegorice. effraim qͥ int̾pretatur
ubertas. hereticos designat qͥ głabant᷑ in
currib: hoc ÷ in suꝑbia scientiȩ suȩ. De
qͥb psalmista. Hii in currib & bii in equis:
⁊ cet̾a. E alibi. Fili effrem intendentes
ꝙ mutentes arcum. Disꝑdet quoq equum
de iherłm. id ÷ omnẽ carnis suꝑbiã ⁊ uolup¬
tadem: q̃ designat᷑ ꝑ equum. Uñ psalmista.
Nolite fieri sic̃ equiis ⁊ mulus. Tunc qͦq
diusipabitur arcus belli. id ÷ omĩa p̾liorum
instrumenta cessabunt: pace in
tato mundo florente. Uel dissipabit᷑
artus belli. ut iam ñ emittant᷑ ignita ia¬
cula: q̃ carnaliũ possint corda uuln̾are.
Loquetur pacẽ ingentib: de qͥb dictum
ẽ. Ipse erit expectacio gentiũ. His gentib:
loquit᷑ pacem factam inter dm̃ ⁊ homines

Expanded text:
qui exsultare jusserat filiam Sion, et jubilare filiam Hierusalem, adhuc loquitur dicens quid facturus sit. « Disperdam inquit quadrigaerunt praelia omni mundo, in adventu Christi pacificato. Allegorice Ephraim, qui interpretatur ubertas, haereticos designat, qui gloriabantur in curribus, hoc est, in superbia scientiae suae. De quibus Psalmista: « Hi in curribus et hi in equis, » etc. Et alibi: « Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum. » Disperdet quoque equum de Hierusalem, id est omnem carnis superbiam et voluptatem, quae designatur per equum. Unde Psalmista: « Nolite fieri sicut equus et mulus. » Tunc quoque dissipabitur arcus belli, id est omnia praeliorum instrumenta cessabunt, pace in toto mundo florente. Vel dissipabitur arcus belli, ut jam non emittantur ignita jacula, quae carnalium possint corda vulnerare. Loquetur pacem gentibus, de quibus dictum est: « Ipse erit exspectatio gentium. » His gentibus loquetur pacem factam inter Deum et homines
Abbreviated transcription (Latin):
dilecto meo: canticum patruelis mei ui¬
neȩ suȩ. Ibi quoq ignis mammille: hoc
ẽ desiderium ⁊ ardor suggendi lac doctri¬
ne spalis. Nam duo ubera ȩccłẽ duo sunt
testamenta: sic̃ ait sponsa in canticis can¬
ticorum. Sotrus cipri dilectus m̃s michi:
int̃ ubera mea cõmorabit᷑. Et disꝑdam su¬
ꝑbiam philistiim. qui int̾pretant᷑ cadentes
poculo: eoqͦd de calice demoniorũ inebria-¬

Expanded text:
dilecto meo canticum patruelis mei, vidilecto meo canticum patruelis mei, vineae meae. Ibi quoque ignis mamillae, hoc est, desiderium et ardor sugendi lac doctrinae spiritualis. Nam duo ubera Ecclesiae, duo sunt Testamenta, sicut sponsa indicat in Canticis canticorum: « Botrus Cypri dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabit Philistiim, qui interpretantur cadentes poculo, eo quod de calice daemoniorum inebria
Abbreviated transcription (Latin):
geueraus. uł ignis patrui. uł ignis mammil¬
le. Iebuseus: conculcatꝰ. Quȩ urbes: signifi¬
cant gentes diu̾so modo a diabolo deceptas.
Nam abscalon inqua antea erat diabolus.
qͥ ÷ ignis ignobilis: ⁊ ad mensurã uł pondus
ꝑuenerat peccatoꝵ: iudelicet gentiũ ppls.
timuit utili timore cont̾rita. Gara q̃ fortis
fuerat. ⁊ sibi imꝑium ꝓmittebat: doluit¬
inmis. agens penitenciã prioꝵ scelerum.
Accaron quoq sterilis. ⁊ absq dei noticia:
ñ habens spales filios. eradicata ẽ ab errore:
qͦ quasi firma radice tenebat᷑. Cum gͦ he
ciuitates fueruit ꝑterrite qͣs diximꝰ figu¬
rare gentes: & doluerint. eo quod spes ea¬
rum frustata sit: tunc sedebit separator
in azoto id ÷ dñs saluator qui separat fru¬
menta a paleis: malos pisces abonis: qͥq
in iudicio separabit oues abhedis. Sede¬
bit aut̃ in aroto. ubi ignis sp̃c dĩ generat
dignatꝰ ÷. De quo ysaias. Cantabo inqͥt

Expanded text:
generans, vel ignis patrui, vel ignis mamilgenerans, vel ignis patrui, vel ignis mamillae. Jebusaeus conculcatus, significat animas eo modo a diabolo deceptas. Nam Ascalon, in qua antea fuerat diabolus, qui est ignis ignobilis, et ad mensuram vel pondus pervenerat peccatorum, videlicet gentium populus, timuit tali pavore perterrita. Gaza, quae fortis fuerat, et sibi imperium nimis, agens poenitentiam priorum scelerum. Accaron quoque sterilis, et absque Dei notitia, non habens spirituales filios, eradicata est ab errore, quo quasi firma radice tenebatur. Cum ergo hae civitates fuerint perterritae, quas diximus figurare gentes, et doluerint eo quod spes earum frustrata sit, tunc sedebit separator in Azoto, id est, Dominus Salvator, qui separat frumentum a paleis, malos pisces a bonis, quique in judicio separabit oves ab haedis. Sedebit autem in Azoto, ubi ignis spiritus Dei generat dignatus est, et de quo Isaias: Cantabo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ sensuũ moralium. ⁊ allegoriarũ. Ue¬
rum qͣm sint uilia hȩc ⁊ contempnenda.
tearum. Hec aut̃ congregabant ut muni¬
rent regnũ idolatriȩ: ⁊ insuꝑabile facereit.
Dñs gͦ possidebit tẏrum ⁊ sydonẽ: cũ earũ
ꝑcusserit fortitudinẽ qͣm habent inturbu¬
lento mari huiꝰ scłi: ⁊ destruxerit omnẽ sa¬
pientiam scłarem: & aurũ atq argentum
earũ excoxerit: ⁊ purgauerit illo igne de
⁊ timebit: agaza ⁊ dolebit nunis: &. acca
ron qm̃ confusa ẽ spes eius. & cet̾a. Cum
inqͥt uiderit abscalon ⁊ gara. & accaron
q̃ sunt ciuitates philistinorũ qͦt emath fit
in t̾minis damasci: & tyrus ⁊ sydon ad eam
transierunt: easq uiderint possessas a dño:
dolebunt ac timore replebunt᷑: quia uide:¬
bunt spem qͣm in idolis posuerant. ẽẽ. confu¬
sam. Abscalon int̃pretat᷑ ignobilis: siue
ponderata. Gara fortis: aut imꝑium. Acca¬
ronsterilis: siue eradicata. Aotus ignis

Expanded text:
aurum sensuum moralium et allegoriarum. Veaurum sensuum moralium et allegoriarum. Verum quam sint haec vilia et contemnenda otearum. Haec autem congregabant, ut munirent regnum idololatriae, et insuperabile facerent. Dominus ergo possedit Tyrum et Sidonem, cum earum percusserit fortitudinem, quam habent in turbulento mari hujus saeculi, et destruxerit omnem sapientiam saecularem, et aurum atque argentum earum excoxerit et purgaverit illo igne, de « Videbit A Cum inquit viderit Ascalon, et Gaza, et Accaron, quae sunt civitates Philistinorum, quod Emath sit in terminis Damasci, et Tyrus et Sidon ad eam transierint, easque viderint possessas a Domino, dolebunt ac timore replebuntur, quia videbunt spem quam in idolis posuerant, esse confusam. Ascalon interpretatur ignis ignobilis, sive ponderata; Gaza, fortis aut imperium, Accaron autem, sterilis, sive eradicata; Azotus, ignis
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ dabo tibi gentes: & reł. E math. quȩ
indignatio. ⁊ tyrus q̃ angustia. & sydon quȩ
uenatio inutilis int̾pretatur. gentiũ ppłm
designant: q̃ pͥmo ad p̃dicationem nominis
xp̃i indignate sunt. ⁊ in angustia peccato¬
rum erant: ⁊ uenabant᷑ a diabolo. In eius
typum p̃cesserat nembroth: robustus uena¬
tor coram dño. Qd̃ uͦ hee ciuitates uł ma¬
gis gentes quas significabant. ꝓmptissime.
fuerint ad credendũ: dñs ostendit in eugłio:
dicens. Ue tibi corozaim. ue tibi bethsaida:
qr si intyro ⁊ sydone facte fuissent uirtu¬
tes q̃ inte facte sunt: olim penitenciam
egissent. Assumpserunt itaq sapientiam
ualde: id ÷ sophismata ⁊ calliditates artis
diali Tyrus quoq edificauit inunicio¬
ne sas: io ÷ fortia argumenta. qͥb quasi
muro qͦdam munita ge. itilitas: a nullo
poset u̾itatis doctore suꝑari. Coacerua¬
uit argentũ. id÷ rethorice facundiȩ: &

Expanded text:
me et dabo tibi gentes, » etc. Emath quae me et dabo tibi gentes, » etc. Emath quae indignatio, et Tyrus quae angustia, et Sidon quae venatio inutilis interpretatur, gentium populos designant, quae primo ad praedicationem nominis Christi indignatae sunt, et in angustia peccatorum erant, et venabantur a diabolo, in cujus typum praecesserat Nemroth robustus venator coram Domino. Quod vero hae civitates vel magis gentes, quas significabant, promptissimae fuerint ad credendum, Dominus ostendit in Evangelio dicens: « Vae tibi Corozaim, vae tibi Bethsaida, quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae in te factae sunt, olim poenitentiam egissent. » Assumpserunt itaque sapientiam valde, id est sophismata et calliditates artis dialecticae. Tyrus quoque aedificavit munitiones suas, id est fortia argumenta, quibus quasi muro quondam munita gentilitas, a nullo posset veritatis doctore superari. Coacervavit argentum, id est rhetoricae facundiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
uosare. aut matrem suã: accipiet uirtutẽ
damasci. ⁊ spolia samarie. Recte aut̃ da¬
mascus sanguinem bibens uł sangus cilicii
interp̃tatur: qr gentilitas pͥmo ꝑ ydolatri¬
am cruentata sanguine peccatorum sacla¬
batur: pꝰea sanguinem malicie. cilicio peni¬
tencie studuit det̃gere. Quia dñi ẽ oculus
hominis. & omniũ tribuũ ifrł. Idcirco in¬
quit domus dni. id ÷ eccła de utroq ppło
de t̾ra adrach. ⁊ de damasco construitur:
is respicit eum credendo ⁊ sꝑando in illum.
Oculus enĩ: aspectus ÷ contemplationis.
Emath quoq int̾muns eiꝰ. & tẏrus ⁊ sydon.
assumpserunt quippe sapientiam sibi ualde.
ꝙ reł. E math ciuitas syrie coeles. q̃ ab an¬
tiocho epiphanȩ reedificata: epiphania
nuncupata ẽ. Interp̃tatur enĩ emath in¬
dignatio. E hec gͥ & tyrus ⁊ sydon erunt
int̾minis eiꝰ. id ÷ damasci. siue in t̾minis
t̃rȩ adrach: ut ⁊ ipse cũ illis credant in
dñm saluatorem: cui dictũ ÷. Postula a¬

Expanded text:
em suam, accipiet virtutem Damasci et spolia Samariae. Recte autem Damascus sanguinem bibens, vel sanguis cilicii interpretatur, quia gentilitas primo per idololatriam cruentata, sanguine peccatorum sauciabatur, postea sanguinem malitiae cilicio poenitentiae studuit detergere. « Quia Dominus est oculus hominis et omnium tribuum Israel. » Idcirco inquit domus Domini, id est Ecclesia de utroque populo et de terra Hadrach et de Damasco construitur,  vel de Judaeis respicit eum, credendo et sperando in illum. Oculus enim aspectus est contemplationis. « Emath quoque in terminis ejus, et Tyrus et Sidon, assumpserunt quippe sibi sapientiam valde. » Emath civitas est Syriae Coeles, quia ab Antiocho Epiphane reaedificata, Epiphania est nuncupata. Interpretatur enim Emath indignatio. Et haec igitur et Tyrus et Sidon erunt in terminis ejus, id est Damasci, sive in terminis terrae Hadrach, ut et ipsae cum illis credant in Dominum Salvatorem, cui dicit propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ad grãm cuiꝰ sunt poma dulcissima: ut
sub tali umbraculo ȩt̾̃na pace requiescant.
Hoc ipsum ⁊ micheas ꝓpħa: pene ipsis u̾bis
descripsit. In die illa inquiens uocabit unꝰ¬
quisq primum suũ: ⁊ frẽm fubt̃ ficum⁊
sus ẽ angłs qui loquebatur in me: ⁊ susci¬
tauit me quasi urum qͥ suscitat᷑ de som¬
no suo. Quid ÷ quod dic̃ reu̾sus ẽ angelus ⁊
uisionis stupore attonitꝰ torpebat: ⁊ uelut
mente sopitꝰ uerum lum̃ uidere ñ poterat.
Qua ꝓpt̃̾ angłs qͥ eum parumꝑ sibi dimise¬
rat. ⁊ quasi ab eo recesserat. reu̾sus suscitauit
eum: ut uider& quod antea clausis cordis
oculis uidere ñ poterat. Possumus qͦq som¬
num ꝓpħȩ in bonam partẽ acciꝑe: iuxta
qͦd salomon dicit. Si dormieris ñ timebis:
quiesces. ⁊ suauis erit somnꝰ tuus. Qui gͦ a
scłi curis ⁊ ꝑturbationib dormit: ⁊ potest
dicere cum sponsa. ego dormio & cor meũ
iugilat: meret᷑ ab angło fuscitari: ⁊ angłi¬

Expanded text:
ancti, cujus sunt poma dulcissima, ut sub tali umbraculo aeterna pace quiescant. Hoc ipsum et Michaeas propheta pene ipsis verbis praedixit: « In die illa inquiens vocabit unusquisque proximum suum et fratrem subter ficum sus est angelus qui loquebatur in me, et suscitavit me quasi virum qui suscitatur de somno suo. » Quid est quod dicit: « Reversus est angelus? » visionis stupore attonitus, torpebat, et velut mente sopitus, verum lumen videre non poterat. Quapropter angelus qui eum parumper sibi dimiserat, et quasi ab eo recesserat, reversus suscitavit eum, ut videret quod antea clausis cordis oculis videre non poterat. Possumus quoque somnium prophetae in bonam partem accipere, juxta quod Salomon ait: Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Qui ergo a saeculi curis et perturbationibus dormit, et potest dicere cum sponso: « Ego dormio, et cor meum vigilat, » meretur ab angelo suscitari, et angeli
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ asinã & pullum filiũ asine. suꝑ utrũq
uidelicos ppłm. Nam ꝑ asinã synagoga
intelligit᷑: q̃ grauissimum uigũ legis susti¬
nuerat. Pullus aut̃ lasciuus ⁊ liber: gentiũ
designat ppłm. ñ habentem rectorem dm̃:
nec frenũ legis. Suꝑ utrumq ppłm sedens

Expanded text:
m filium asinae, » super utrumque videlicet populum. Nam per asinam synagoga intelligitur, quae gravissimum jugum legis sustinuerat. Pullus autem lascivus et liber gentium designat populum, non habentem rectorem dominum, nec frenum legis. Super utrumque populum sedens
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ꝓrimi sui. Creator ⁊ pastor dñs ds̃
duas sͥ assumpsit uirgas: id ÷ duos ppłos.
Primã uirgam habuit omẽ scilicas hominũ
genꝰ sub noe qͣm uocauit decorem: qr nuꝑ in¬
staurato pꝰ diluuiũ mundo: necdũ homines
scelerib sorduerant. & nichil iustiꝰ qͣm unru̾¬
sitatis creatorem õs equaliter uocare: qͦs ge¬
nerauit equali condicione. Alt̾am uocauit
funiculum. eligendo plebem ifrłiticam sub
abraham: qñ eiũ diuidebat altissimꝰ gentes:¬

Expanded text:
gregem. » Creator et pastor Dominus Deus duas sibi assumpsit virgas, id est duos populos. Primam virgam habuit, omne simul hominum genus sub Noe, quam vocavit decorem, quia nuper instaurato post diluvium mundo, necdum homines sceleribus sorduerant, et nihil justius quam universitatis creatorem omnes aequaliter vocare, quos generavit aequali conditione; alteram vocavit funiculum, eligendo plebem Israeliticam sub Abraham. « Quando enim dividebat Altissimus gentes
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ ẽ: quȩ tam ex iudeis qͣm ex gentib con-¬
stat. Est aut̃ ordo uerborum. Onus. id ÷ pon¬
dus u̾bi diũ: acuti ⁊ mollis. Acuti. uidelic&
contͣ peccatores: mollis erga iustos. Ad enum
hebraice acutũ: rach molle dr̃. Ergo pondꝰ
u̾bi diũ peccatorib grauissimũ: molle iustis.

Expanded text:
Ecclesiae est, quae tam ex Judaeis quam ex gentibus constat. Est autem ordo verborum: Onus enim pondus verbi Domini, acuti et mollis, acuti videlicet contra peccatores, mollis erga justos. Had enim Hebraice acutum, rach molle dicitur, ergo pondus verbi Domini peccatoribus gravissimum, molle justis.
Abbreviated transcription (Latin):
rant occidebant. ⁊ ñ dolebant: & uendebars
ea. Uox diũ ad ꝓpħam. Nunc inqͥt interun
nutriat᷑ grex ⁊ crescat: qͥ postea ab hostib
capiat᷑. Quȩ peccora romani qͥ possidebant
uire uictorum occidebant: ⁊ ñ dolebant nec
miserebant̃. Quȩ seruabant ad uitã uende¬
bant: & letabant᷑. dicentes. Benedictus dñs
diuites facti sumꝰ. Hȩc ita gesta ẽẽ: qui ita le¬
gerit inuenis. Tropologice potest hoc refer
peccus occisionis mali pastores. quors negli¬
gentia ꝑit grex diũ: dũ subiectos uident
ire ꝑ abrupta uicioꝵ ⁊ ñ corrigunt nec em̃¬
dant: dũ metuunt amittere cõmoda tem¬
poralia q̃ diligunt. Sicq pascunt eos. ñ ad
eoꝵ ꝑdicionem: neq possunt dicere cũ apłõ.
Qͥs scandalizat᷑. ⁊ ego non uror: Uendunt
qͦq commissos sͥ ppłos cum ex illoꝵ interitu
Sͥ diuicias parant: fauentes peccantib: lau¬
dantes eos qͥ p̃das agunt de miseris: & mni¬
quos benedicentes. E ego ñ parcam ultra¬

Expanded text:
t non dolebant, et vendebant ea. » Vox Domini ad prophetam. Nunc inquit interim nutriatur grex et crescat, qui postea ab hostibus capiatur. Quae pecora Romani qui possidebant jure victorum, occidebant, et non dolebant, nec miserebantur, quae servabant ad vitam, vendebant, et laetabantur, « dicentes: Benedictus Dominus, divites facti sumus. » Haec ita gesta esse qui historiam legerit, inveniet. Tropologice possunt haec referrpecus occisionis mali pastores, quorum negligentia perit grex Domini, dum subjectos vident ire per abrupta vitiorum, et non corrigunt, nec emendant, dum metuunt amittere commoda temporalia, quae diligunt, sicque pascunt eos non ad onem, neque possunt dicere cum Apostolo: « Quis scandalizatur, et ego non uror? » Vendunt quoque submissos populos, cum ex illorum interitu sibi divitias parant, favent peccantibus, laudantes eos praedas qui agunt de miseris, et iniquos benedicentes. « Et past
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. ꝑ fimbriam enĩ quȩ ÷ minima pars ues¬
tis: humilitas incarnationis eiꝰ innuit᷑. Hanc
tetigit mulier emorrensa: ⁊ sanata ÷. Hanc
itaq app̃hendent: cupientes eiꝰ inherere
uestigiis. Om̃s gͦ qui censent᷑ nomine xpĩ¬
ano ⁊ in menfurã ut dictũ ÷ uiri ꝑfecti ue¬
nerunt. comp̃hendunt᷑ in decẽ hominib:
⁊ hii app̃hendent fibriã uiri iudei: id :
imitatores studebunt ẽẽ E: credendo fideli¬
ter incarnationẽ illius. Possumꝰ quoq ꝑ
fimbriã uiri iudei: paulũ apłm specialit ac¬
ciꝑe. Nam fimbria: minima pars :÷ uestis.
Q ipse de se dic̃. Ego sum minimꝰ apłorum:¬
qͥñ sum dignus uocari apłs. Eimbria itaq
apprehendunt decẽ homines: id ÷ doctrinã
eius secunt᷑ oms in xp̃m credentes. Iuxta
quod ipse dic̃. Imitatores mei estote: & reł.

Expanded text:
er fimbriam, quae est minima pars vestis, humilitas incarnationis ejus innuitur. Hanc tetigit mulier haemorrousa, et sanata est. Hunc itaque apprehendent, cupientes ejus inhaerere vestigiis. Omnes ergo qui censentur nomine Christiano, et in mensuram ut dictum est viri perfecti venerunt, comprehenduntur in decem hominibus, et hi apprehendent fimbriam viri Judaei, id est imitatores student esse Christi credendo fideliter incarnationem illius. Possumus quoque per fimbriam viri Judaei Paulum apostolum specialiter accipere: nam fimbria minima pars est vestis, et ipse de se dicit: « Ego sum minimus apon sum dignus vocari apostolus. » Fimbria itaqueapprehendunt decem homines, id est, doctrinam ejus sequuntur omnes in Christum credentes, juxta quod ipse dicit: « Imitatores mei
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pater agnoscet᷑: sic̃ ipse filius dixit. Ma¬
nifestaui nom̃ tuũ hominib Om̃s gͦ creden¬
tium ppłi confluunt ad ȩcclam: ⁊ ibi dep̃¬
cantur filium dĩ: laudis uictuas deo im
lingius gentiũ: ⁊ app̾hendent fimbriam
iuri iudei dicentes. Ibimꝰ uobiscum: audi¬
iudei hȩc adultima antixͥ tempora refe¬
rant: nos dicimꝰ in aduentu. xͥ ista fuisse¬
impleta: qñ ex maria uirgine natus est.
Decem enĩ isti homines: eccłȩ sunt ꝑ orbem
tera apud grecos. a qua nomen iħ̃u inichoat:
deuariũ expͥmit. Hos decem uiros reqͥsiuit¬
cem. Has ȩcclas q̃ hic denario figurant᷑. io¬
hannes in apochalipsi septenario numero
ostendit: dicens uidisse se filium hominis
inmedio candelabroꝵ aureoꝵ. id ÷ ȩccłarũ:
paulus. ad septem tantũ scribit eccl̃as: ad ro¬
manos uidelic&: ad coruithios: ad galathas:
ad ephesios: ad philippenses: ad colosenses:
ad thessalonicenses. Ecclas gͦ quas illi septe¬
nario numero significauerunt ꝓpt̃ dona

Expanded text:
Deus agnoscitur, sicut ipse Filius dicit: « Manifestavi nomen tuum hominibus. » Omnes ergo credentium populi confluunt ad Ecclesiam, et ibi deprecantur Filium Dei laudis victimas Deo immlinguis gentium, et apprehendent fimbriam viri Judaei, dicentes: Ibimus vobiscum, audiJudaei hoc ad ultima Antichristi tempora referant, nos dicimus in adventu Domini ista fuisse, quando ex Maria virgine natus est. Decem enim isti homines Ecclesiae sunt per orbem tera apud Graecos, a quo nomen Jesu inchoat, denarium exprimit. Hos decem viros requicem. Has Ecclesias quae hic denario figurantur, Joannes in Apocalypsi septenario numero ostendit, dicens vidisse Filium hominis in medio candelabrorum, id est Ecclesiarum, lus quoque Paulus ad septem tantum scribit Ecclesias, ad Romanos videlicet, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses. Ecclesias ergo, quas illi septenario numero signaverunt, propter dona
Abbreviated transcription (Latin):
loquimini ueritatẽ cũ ꝓrimo. Proximũ
omnẽ hominẽ accipiamꝰ: qr ex uno pa¬
rente om̃s generati sumꝰ. Si enĩ solis car¬
Nprimis ueritatẽ loqui p̾cipim᷑: gͦ ꝑe¬
grinis ⁊ alienis licet mentiri: ᷤ U eritatẽ
⁊ iudicium pacis iudicate in portis urĩs:
ut in iudicio pͥmum sit ueritas ⁊ iusticia:
ut is qui iudex ẽ ꝓpositum habeat pacificare
aiscorddiam. Quod uͦ seguit᷑ in portis ur̃is.
consuetudinis illorum fuit. ut in portis ci¬
utatis iudices sederent: ⁊ causas singulo¬
rum discernerent. Unde psalmista: de
coir ipientẽ in porta. Ideo aut̃ in porta hoc
faciebant. ne cogerent᷑ agricole intrare ur¬
hem. ⁊ ꝑ hoc aliquod dispendium sustine.¬
rent: & tam urbani qͣm rustici in introitu
ciuitatis responsa nidicũ audirent: ⁊ sic
ad ꝓpria redirent. Quod uͦ dic̃ unusqͥsq
ꝑ afflictione ⁊ peccato. Ille gͦ qui sc̃s ÷ nec
cogitat ut aliquẽ affligat: nec ut aliquem
peccare faciat. & uramentũ mendax ne

Expanded text:
loquimini veritatem cum proximo. Proximum, omnem hominem accipiamus, quia ex uno parente omnes generati sumus. Si enim solis carne proximis veritatem loqui praecipimur, ergo peregrinis et alienis licet mentiri? Veritatem et judicium judicate in portis vestris, ut in judicio primo sit veritas et jusut is qui judex est, propositum habeat pacificare discordiam. Quod vero sequitur, « In portis, » consuetudinis illorum fuit, ut in portis civitatis judices sederent, et causas singulorum discernerent. Unde Psalmista dicicorripientem in porta. » Ideo autem in porta hoc faciebant, ne cogerentur agricolae intrare urbem, et per hoc aliquod dispendium sustinerent, et tam urbani quam rustici in introitu civitatis responsa judicum audirent, et sic ad propria redirent. Quod vero dicit: « Unusquisque pro afflictione et pro peccato. Ille ergo qui sanctus est, nec cogitet ut aliquem affligat, nec ut eum peccare faciat. « Et juramentum mendax ne
Abbreviated transcription (Latin):
eris ⁊ puellis. Spãliter plateȩ q̃ a latitu¬
dine dicunt᷑. sunt uirtutes in quib sci
spaciant᷑: ⁊ fiducialit̾ agunt. Nam psal¬
mista: latum appellat mandatũ di. In
his plateis sedent senes ⁊ anus: id ÷ ꝑfecti
quiq ⁊ eieriti in uirtutib. Senectꝰ enĩ

Expanded text:
itualiter plateae, quae a latitudine dicuntur, sunt virtutes, in quibus sancti spatiantur et fiducialiter agunt. Nam Psalmista latum appellat mandatum Dei. In his plateis sedent senes et anus, id est perfecti quique et emeriti in virtutibus. Senectus enim
Abbreviated transcription (Latin):
erat merces hominũ. id ÷ eorum qͥ ratio¬
nales sunt. ⁊ iumentorũ. hoc ⁊ irrationa¬
bilium:. apud dm̃. Postqͣm uͦ conu̾si sunt
⁊ ds̃ in illis habitare cepit:
audi¬
unt ab apło. Unꝰquisq ꝓpriam mer¬
cedem accipiet: scdm suũ laborem. Nunc
aut̃ non iuxta dies priores ego faciam
pacis erit. Quia inqͥt ut templum fun-
datum ẽ. nequaquã faciã sic̃ prius feci
huic ppło affligendo illum: s dabo illis pa¬
cem: & famen pͥstini temporis futura ha¬
bundantia compensans. Sic ⁊ modo here¬
ticorum uirgines: philosophorum abstinen¬
tia: iudeorum obseruatio. nullã habet mer¬
cedem: qr quicqͥd boni faciunt. ñ in nomi¬
dm̃. ⁊ eruti de captiuitate diaboli. ⁊ tem¬
plum dño inse edificare ceꝑint: orietur
eis multitudo pacis. Uinea quȩ loquit᷑ in
eugłio. ego sum uitis uera: dabit fructum
suũ. Terra quoq bona. dabit fructum suũ:
centesimũ. sexagesimũ. ⁊ tricesimũ. Celi

Expanded text:
erat merces hominum, id est eorum qui ratioerat merces hominum, id est eorum qui rationales sunt, et jumentorum irrationalium apud Deum. Postquam vero conversi sunt, et Deus in illis habitare coepit, audiunt ab Apostolo: Unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum laborem. « Nunc autem non juxta dies priores ego faciam pacis erit. Vinea datum est, nequaquam faciam sicut prius feci huic populo affligendo illum, sed dabo illis pacem, et famem pristini temporis futura abundantia compensabo. Sic et modo haereticorum virgines, philosophorum abstinentia, Judaeorum observatio, nullam habent mercedem, quia quidquid boni faciunt, non in nomit ad Deum, et eruti de captivitate diaboli templum Domini in se aedificare coeperint, orietur in eis multitudo pacis, vinea quae loquitur in Evangelio, « Ego sum vitis vera, » dabit fructum suum, terra quoque bona dabit fructum suum centesimum, sexagesimum, trigesimum: coeli
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uenient ab oriente ⁊ occidente: &
reł. Quod uͦ dic̃ inueritate ⁊ iusticia:
hoc designat qͦd transeunte umbra ⁊ fi¬
gura legis: succedat ueritas eugłii. Hec
dic̃ dñs exercituum. Confortent᷑ manus
urẽ qui auditis in dieb his sermones istoᷤᷤ¬
tur dñs ppłm ut priorum ꝓmissionum
ueritate. accominodent fidem his q̃ in fu-¬
turo ꝓmittunt᷑: ⁊ confortent manꝰ: noz
timentes eos qͥ ab edificatione impedire
uolebant. Siqͥdem in dieb illis merces ho¬
minum ñ eriͣt. nec merces iumentorum:¬
templũ dnĩ omĩs labor eoꝵ irritus fuit:¬
⁊ tam homines qͣm iumenta in agri cul¬
tura :⁊ in diu̾sis oꝑib casso conatu frus¬
trabant᷑. Nec erat pax introeunti ⁊ egre¬
dienti: cum intus sedicio: foris adu̾sarii
eos conturbarent. Sed & hoc in eccłia fac¬
tum ẽ: qr pͥusqͣm templum dnĩ sp̃aliter
fundaretur in hominib: ⁊ antequã dice¬
retur eis. uos estis templũ diĩ uiui. nulla

Expanded text:
enim venient ab Oriente et Occidente, » etc. Quod vero dicit, « In veritate et justitia, » hoc designat, quod transeunte umbra et figura legis, succedat veritas Evangelii. « Haec dicit Dominus exercituum: Confortentur manus vestrae, qui auditis in diebus his sermones istotur Dominus populum, ut priorum promissionum veritate, accommodent fidem his quae in futurum promittuntur, et confortentur manus, non timentes eos qui illos ab aedificatione impedire volebant. « Siquidem ante dies illos merces hominum non erat, nec merces jumentorumtemplum Domini, omnis labor eorum irritus fuit, et tam homines quam jumenta in agricultura et in diversis operibus casso conatu frustrabantur, nec erat pax introeunti et egredienti, cum intus seditio, foris adversarii, eos conturbarent. Sic et in Ecclesia factum est, quia priusquam templum Domini spiritualiter fundaretur in homnibus, et antequam diceretur eis: « Vos estis templum Dei vivi, » nulla
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ consolatio eoꝵ qui opprimunt᷑: si hostes
suos cito cognouerint ꝑituros. Quidam sp̃a
ꝑequos electos dei: indiu̾sitate cęloꝵ diu̾¬
sas grãs possidentes. Quorum alii sunt ru¬
fi martyrio: alii nigri. squalore penitencie
fuscati: siue illi qͥ obscura .xͥ misteria pene¬
trant. Scriptum ẽ enim. Posuit tenebras la¬
tibulum suũ. Alii albi: uirginitatis cando¬
re fulgentes: sue inbaptismo mundati.
Non nulli uarii fortes: diu̾sarum curatio¬
num ⁊ uirtutũ grãm habentes. Hoc autẽ
quod dr̃ hi qui egrediunt᷑ ad t̾ram aquilo¬
nis requiescere fecerunt sp̃m meũ int̾ra
aquilonis : significat. quia ad p̃dicationẽ
euglicam gentes q̃ erant in aquilone. hoc
÷ infrigore infidelitatis ⁊ sub potestate di¬
aboli qͥ dixit. ponam sedem meã ad aquilonẽ
crediderunt: ⁊ in eis sp̃c dñĩ requieuit. Et

Expanded text:
enim est consolatio eorum qui opprimuntur, si hostes enim est consolatio eorum qui opprimuntur, si hostes suos cito cognoverint perituros. Quidam spiriper equos, electos Dei, in diversitate colorum diversas gratias possidentes. Quorum alii sunt rufi martyrio, alii nigri, squalore poenitentiae fuscati, sive illi qui obscura Christi mysteria penetrant. Scriptum est enim: « Posuit tenebras latibulum suum. » Alii albi, virginitatis candore fulgentes, sive in baptismo mundati. Nonnulli varii fortes diversarum curationum et virtutum gratiam habentes. Hoc autem quod dicitur, « Hi qui egrediuntur in terram aquilonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra aquilonis, » significat quia ad praedicationem evangelicam gentes quae erant in aquilone, hoc est, in frigore infidelitatis, et sub potestate diaboli, qui dixit, « Ponam sedem meam ad aquilonem, » credid