comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o anno nantildis
regina ẽ defũcta. atq
in ecc̃a scĩ dyonisii in
eodẽ quo dagob̾tus se¬
pulcro posita. Ip̃o q an¬
no clodoneꝰ ab urbe pa¬
risioꝵ cũ erchinoaldo
⁊ flaucato ducib. ac
aliqͣntis francie pͥmati¬
b. m̃se septẽbrio ꝓgres¬
sus. ꝑ senonas ⁊ autis¬
siodoꝵ ad augustidunẽ

Expanded text:
o anno, Nantildis regina est defuncta, atque in ecclesia Sancti Dionysii, in eodem quo Dagobertus, sepulcro posita. Ipsoque anno Clodoveus ab urbe Parisiorum cum Erchinoaldo et Flaucato ducibus, ac nonnullis Franciae primatibus, mense Septembri progressus, per Senonas et Antissiodorum ad Augustodu
Abbreviated transcription (Latin):
uit. affuerũt etiam ĩ
eod̃ sinodo ⁊ legati scẽ
romane ecc̃e. ⁊ heophi¬
uicem tenentes eiꝰ a quo
missi sunt adriam ppͦ.
In quo concilio ⁊ here¬
sis memorata ꝯdẽpna¬
ta est. et liber crͣ eam
ꝓpͥis manib subscͥpser̃t
sinodus etiam que añ
paucos annos cõstanti¬
nopoli sub herena ⁊ cõ¬
stantino filio eiꝰ cõgre¬
gata. ⁊ ab ip̃is non so¬
lum septima. uerum
etiam uniu̾salis est
appellata. ut nec sep¬
tima nec unu̾isalis di¬
ceretur haberetur ue.
qͣiͣ suꝑuacua in totũ
ab omnib abdicata ẽ.
mortua est ibi ⁊ fastͣ¬
da regina ⁊ mogon¬
ciaci apud scm̃ alba¬
num sepulta. Quib
ꝑactis rex biꝑtito exͥ¬
citu saxoniam petere
statuit eo iuidł modo
ut ip̃e cum dunidia par¬
te copiarũ ab austra¬
li ꝑte intraret. Karo

Expanded text:
it. Adfuerunt etiam in eadem synodo et legati sanctae Romanae ecclesiae, Theophyvicem tenentes eius a quo missi sunt, Hadriani papae. In quo concilio et haeresis memorata condemnata est, et liber contra epropriis manibus subscripserunt. Synodus etiam, quae ante paucos annos in Constantinopoli sub Herena et Constantino filio eius congregata, et ab ipis non solum septima, verum etiam universalis est appellata, ut nec septima nec universalis haberetur dicereturve, quasi supervacua in totum, ab omnibus abdicata est. Mortua est ibi et Fastrada regina, et Mogontiaci apud sanctum Albanum sepulta. Quibus peractis, rex bipertito exercitu Saxoniam petere statuit, eo videlicet modo, ut ipse cum dimidia parte copiarum ab australi parte intraret, Kar
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃to olim tͥ fidem
ꝓmisisse recolimꝰ ut q
mortẽ ꝓ corꝑis tui salute
Sane ex hiis spolus. non
ꝑtem s totũ tue potesta¬
ti cedimꝰ ut uolu̾is fac
aut m̃gi fluminib. aut
flãmis iubeas tradi uora¬
cib. nil ad nos attinet.
tm̃ut tuo sat̃ faciat de¬
sid̾io. Tam deuotã tocius
erga se excitus uolũtatẽ
rege ãmirante atq lau¬
dante. Unus ex francis le¬
uitate aĩ ꝯmotꝰ gladio
uiceũ ꝑcutiens ad regẽ
dixit. Tu inqͥens rex hĩc
sors aufr̾e ꝑmiẜit. mi¬
rantib cet̾is simłq au¬
datiã uiri incusantib
rex moleste id se fre dis¬
simulãs uas supͣmemo¬
ratũ legato põtificis red¬
didit. Emenso labentis
anni cͥculo idẽ pͥnceps
e̾ccitũ adimari p̃cepit
in campo qͥ marciꝰ dice¬
bat᷑. gen̾ale ꝓponẽs edi¬
ctũ ut sic adẽent arma¬
ti. ac si cͣcͣ hostes pugna¬
turi. ꝓcedit eo loco quo
uissũ fu̾at ex̾citus gestis
milicie clarus. ac arm¬

Expanded text:
sacramento olim tibi fidem sacramento olim tibi fidem promisisse recolimus, utque mortem pro corporis tui salute Sane ex his spoliis non partem, sed totum tuae potestati cedimus; ut volueris fac. Aut mergi fluminibus aut flammis jubeas tradi voracibus, nil ad nos attinet; tantum ut tuo satisfiat desiderio. » Tam devotam totius erga se exercitus voluntatem rege admirante atque laudante, unus ex Francis, levitate animi commotus, gladio urceum percutiens, ad regem dixit: « Tu, inquiens, rex, hinc sors auferre permiserit. » Mirantibus caeteris, simulque audaciam viri incusantibus, rex moleste id se ferre dissimulans, vas supra memoratum legato pontificis reddidit. Emenso labentis anni circulo, idem princeps exercitum adunari praecepit in campo qui Martius dicebatur, generale proponens edictum ut sic adessent armati ac si contra hostes pugnaturi. Procedit eo loco quo jussum fuerat exercitus, gestis militiae clarus ac arm
Abbreviated transcription (Latin):
eos alloquit᷑ or̃one. Cum
rõnis ordo exposcat pͥn¬
cipem imꝑare pociꝰ sub¬
ditis qd̃ uelit. ꝙͣ p̾ce de¬
posc̾e. Ego tñ fortissu
ꝯmilitones malo cũ gr̃a
cͣꝑͣ cũ aust̾itate quicͣ a
uob̾ exig̾e. ẽ irannoꝵ qͥppe
ẽ leiua queq cũ ui ⁊ feri¬
tate subiectis p̾ciꝑe. bo¬
etiã ac difficilia tolerãda
sola lenitate ĩuitare u̾boꝵ.
Regii itaq dignitas no¬
minis pii patͥs d exẽpla
sectari. ut plus reu̾entie
sͥ ex benignitate. ꝙͣ ti¬
moris exigat ex crudelita¬
te. Rectius gͥ duxi mãsu¬
eti animi beniuolentia
id uos rogare qd̃ possem
regia usus auctoritate in¬
ꝯsultis uob̾ p̾riꝑe. Uñ ora¬
tos uos õs ẽẽ uolo. ut uas
istu urceũ demonstrans.
ur̃a mͥ munificẽtia extͣ
sortis mee portionẽ tͥbu¬
at. deq remun̾atõis pre¬
mio nullus ur̃m ambi¬
gat cũ me retͥbutorẽ
ꝓfitear. si ħ cũ bona qͥ¬
u̾o ĩpetrare gr̃a. Ad ħ frã¬
ci respondentes regi dixe¬
rũt. Nos o inclite ꝑex

Expanded text:
eos alloquitur oratione: « Cum rationis ordo exposcat principem imperare potius subditis quid velit quam prece deposcere, ego tamen, fortissimi commilitones, malo cum gratia quam cum austeritate quidquam a vobis exigere. Tyrannorum quippe est levia quaeque cum vi et feritate subjectis praecipere, boetiam ac difficilia toleranda sola lenitate invitare verborum. Regii itaque dignitas nominis pii patris debet exempla sectari, ut plus reverentiae sibi ex benignitate quam timoris exigat ex crudelitate. Rectius igitur duxi mansueti animi benevolentia id vos rogare quod possem regia usus auctoritate inconsultis vobis praeripere. Unde oratos vos omnes esse volo ut vas istud urceum demonstrans vestra mihi munificentia extra sortis meae portionem tribuat, deque remunerationis praemio nullus vestrum ambigat cum me retributorem profitear, si hoc cum bona quivero impetrare gratia. » Ad haec Franci respondentes regi dixerunt: « Nos, o inclyte rex,
Abbreviated transcription (Latin):
mio .xxii. regnante
guntranno. ita ad ma¬
ne usq ad mediã diem
soliminoratꝰ est. ut t̾cia
pars ex ip̃o iux apperet.

Expanded text:
nno XXXII regnante Guntranno, ita a mane usque ad medium diem sol minoratus est ut tertia pars ex ipso vix appareret.
Abbreviated transcription (Latin):
go rex sepultꝰq ẽ in ba¬
silica b̾i dyonisũ mart̃
parisiꝰ. Em successit Ro¬
simus ⁊ modestus.
uen̾abił segumꝰ archi¬
rare cenobiũ scĩ petͥ mi¬
li dunensis. ⁊ monachos
ibi mittens alb̾em eis pre
n ip̃o anno tradidit

Expanded text:
go rex, sepultusque est in basilica beati Dyonisii martiris Parisius. Cui successit Rosimus et modestus. venerabilis Seguinus archirare coenobium Sancti Petri Milidunensis, et monachos ibi mittens, abbatem Gauterium In ipso anno tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
Er idem aũt tempꝰ
mortuo iãpridẽ pip
manas relinquẽte. spes
uniu̾sitatis potiunde ĩ
eũ assurgebat. Misso eĩ
ꝓ quibdã necessariis pa¬
trem cosulendis gerrico
capis p̾lato. cũ in palatio
moraret᷑ p̾stolans ꝑ la¬
toꝵ responsũ. monitꝰ est
tam a francis ꝙͣq ger¬
manis ut ad patrẽ rex
ueniret eiq ꝓpt̾ assist̾et.
uideri sͥ dicentes. qd̾ pat̃
cũ iam in senilẽ uerge¬
ret etatẽ. ⁊ acerbe ferret
litoꝵ ĩfortunatã defecti¬
onem citam illiꝰ hec por¬
tend̾ent corporeã soluti¬
onẽ. Qd̃ gerricꝰ cũ regi
rex u̾o cõsiliariis retu

Expanded text:
er idem autem tempus mortuo iam pridem Pippmanas relinquente, spes universitatis potiunde in eum adsurgebat. Misso enim pro quibusdam necessariis patrem consulendis Gerrico capis praelato, cum in palatio moraretur prestolans perlatorum responsum, monitus est tam a Francis quamque Germanis, ut ad patrem rex veniret eique propter adsisteret; videri sibi dicentes, quod pater cum iam in senilem vergeret aetatem et acerbe ferret liberorum infortunatam defectionem, citam illius haec portenderent corpoream solutionem. Quod Gerricus cum regi, rex vero consiliariis retu
Abbreviated transcription (Latin):
godefridi ⁊ ut ex̾citus
ĩn saxomã tnͣs albianã
classis eoꝵ ꝑ albiã usq
ad esesfeld̃ castellũ ue¬
nit que totã sturie flu¬
minis ripã deuastauit
⁊ gluomi custos normã¬
nici limitis pedestres co¬
pras ducens simul cũ
abodritis t̾reno itm̾e ad
ip̃m castellũ accessit.
Quib cũ nr̃i fortit̾ re¬
stitissẽt. omissa castel¬
li oppugnatõe discesser̃.
Int̾ea cũ imꝑator ue¬
natõe ꝑacta deuosego
aqͥsgͣni reu̾teret᷑. nũcia¬
tũ est ei b̾nardũ nepo¬

Expanded text:
Godofridi et, ut exercitus in Saxoniam Transalbianam classis eorum per Albiam usque ad Esesfeld castellum venit, quae totam Sturiae fluminis ripam devastavi Gluomi, custos Nordmannici limitis, pedestres copias ducens, simul cum Abodritis terreno itinere ad ipsum castellum accessit. Quibus cum nostri fortiter restitissent, omissa castelli oppugnatione, discesserunt. Interea cum imperator venatione peracta de Vosego Aquasgrani reverteretur, nuntiatum est ei
Abbreviated transcription (Latin):
que se romã ire atq
apłice sedis p̾sulẽ ꝯsu¬
lere deb̾e dix̾unt. Quos
cũ legatõe eoꝵ audita
ac responso reddito ab¬
solu̾et romã ut se uel¬
le dicebant duc̾e iussit.
fortunatũ ⁊ de causa
fuge ip̃ius ꝑcontatus.
ad examinand̾ eũ roma¬
no pontifici direxit. Ip̃e
aquisgͣmi uͥ hiemare sta¬
tuerat ꝓfectus ẽ. Quo
cum ueniss ⁊ ibi natalẽ
dñi celebrass. allatũ ẽ
sent in baioaria. Quibꝰ
obiuã mitens ip̃os qͥdẽ
usq ad tempꝰ ꝯgruum
ibidẽ fecit opperiri. Cete

Expanded text:
quae se Romam ire, atque apostolicae sedis praesulem consulere debere dixerunt. Quos cum, legatione eorum audita ac responso reddito, absolveret, Romam, ut se velle dicebant, ducere iussit. Fortunatum etiam de causa fugae ipsius percontatus, ad examinandum eum Romano pontifici direxit; ipse Aquasgrani, ubi hiemare statuerat, profectus est. Quo cum venisset, et ibi natalem Domini celebrasset, adlatum est sent in Baioaria; quibus obviam mittens ipsos quidem usque ad tempus congruum ibidem fecit operiri. Caete
Abbreviated transcription (Latin):
ad ip̃m fiscũ adiacent
cũ piscatoria q̃ appllant᷑
uenna. cũ piscatoriis oĩ¬
b q̃ sunt in ip̃o alueo
sequane sumũtq mici¬
um a põte cuutatis. ⁊ sor¬
tiunt᷑ finẽ uͥ alueolus
se in flumine. Has om̃s
piscatões q̃ sũt ⁊ fieri
possũt inutͣq ꝑte flumi¬
nis sicut nos tenemꝰ ⁊
nr̃a forestis est. tradimꝰ
ad ip̃m locũ ut hẽant
ibidẽ deo ẜiuẽtes: Uictũ
cotidianũ ꝑ succedẽtia
tp̃ra. Damꝰ aũt hanc po¬
testatẽ ut cuiꝰcũq pote¬
statis littora fu̾int utͥ¬
usq ꝑtis fluminis tene¬
ant unã particã t̾re le¬
galem. sicut mos est ad
ducendas naues.⁊ re¬
ducẽdas. ad mittenda
retia ⁊ reducenda. absq
ulla refragatõe ł ꝯtra

Expanded text:
ad ipsum fiscum adiacent, cum piscatoria que appellatur Bana, cum piscatoriis oo alveo Sequanę sumuntque initium a ponte civitatis et sortiuntur finem ubi alveolus se in flumine. Has omnes piscationes, quę sunt et fieri possunt in utraque parte fluminis, sicut nos tenemus et nostra forestis est, tradimus ad ipsum locum, ut habeant ibidem Deo servientes victum cotidianum per suadentia tempora. Damus autem hanc postestatem, ut cuiuscumque potestatis littora fuerint utriusque partis fluminis, teneant unam perticam terre legalem, sicut mos est, ad ducendas naves et reducendas, ad mittenda retia et retrahenda absque ulla refragatione. De a
Abbreviated transcription (Latin):
requie aĩe moe. qñ deꝰ
de hac clarissima luce
ded̾it discessũ. Ip̃e fisc̾
qui uocat᷑ isciacus cum
ip̃o die ad ip̃m templũ
dñi qd̃ nos edificamus

Expanded text:
requie animae mee, quando Deus de hac clarissima luce dederunt discessum, ipse fiscus, qui vocatur Isciacus, cum ipso die ad ipsum templum Domini, quod nos edificamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtentione. De argumẽ¬
tis u̾o ꝑ que aues posst̃
capi suꝑ aquã p̾cipimꝰ
ut milla poteris ꝑsona
ĩquietare audeat famu¬
los dei. s oĩa secure te¬
neant possĩdeant ꝑ ĩfi¬
nitas tẽpoꝵ successiones.
⁊ cũ arcis ⁊ casis infͣ pa¬
risius cuutate. cũ terra
⁊ uinea ⁊ oratoriũ in ho¬
nore scĩ andeoli marti¬
ris. quẽ de helario ⁊ ce¬
raunio dato p̾cio ꝯꝑa¬

Expanded text:
tione. De argumentis vero, per quę aves possunt capi super aquam, precipimus, ut nulla potens persona inquietare audeat famulos Dei, sed omnia secure teneant, possideant per infinitas temporum successiones ; et cum areis et casis in Parisius civitate, cum terra et vinea et oratorio in honore sancti Andeoli martiris, que de Elario et Ceraunio dato precio
Abbreviated transcription (Latin):
tosq normãnos cũ duce
suo Richardo obsedit ca¬
strũ milidunũ. Capto gͥ
castro suspensꝰ ẽ galt̾uis
⁊ uxor eiꝰ in patibulo. Bur¬
chardꝰ aũt comes recepit
castrũ milidunuĩ sic̃ ante
possid̾at.
gitur Renardꝰ comes
uetulꝰ senoñ pꝰ mlta
ꝑpetrata mala. defũctꝰ ẽ
⁊ sepultꝰ in basilica scẽ
colũbe uirg̃. Cui succes¬
sit fromundꝰ filiꝰ eiꝰ. hñs
in ꝯiugio filiã rainaldi
comitis remoꝵ.

Expanded text:
tosque Nort mannos cum duce suo Richardo, obsedit castrum Milidunum. Capto igitur castro suspensus est Walterius et uxor illius in patibulo. Burchardus autem comes recepit castrum Milidunum sicuti ante possederat. gitur Rainaldus comes Vetulus Senonum post multa perpetrata mala defunctus est , et sepultus in basilica sanctae Columbae virginis. Cui successit Frotmundus, filius ejus, habens in conjugio filiam Rainoldi comitis Remo
Abbreviated transcription (Latin):
oc anno pippinꝰ rex cũ
ex̾citu magno saxoniã
ingressus ẽ. ⁊ ꝙͣpͣuis saxo¬
nes ei obtinatissime re¬
sist̾ent pulsi tñ cesser̃t
at ip̃e usq ad locũ quidr̃
rumi qui ẽ suꝑ fluuium
expeditõe hildegariꝰ archi¬
qui dr᷑ iuburg. Reu̾ten¬
ti u̾o rege de saxonia nũ¬
cuis uenit de morte fũs¬
qualit̾ fuiss int̾emptꝰ.
Eod̃ anno stepħs papa
uenit ad pippinũ regẽ
ia uilla que uocat᷑ carisi¬
acus. sugerens ei ut sefes¬
ad romanã ecc̃am ab int̾¬
fectõe longobardoꝵ defẽ¬
deret.uenit ⁊ karlomã¬
nus frat̾ regis iam mo¬
nachꝰ factus uissu abb̃is
sui ut apud frẽm suum
obsist̾et. Inuitꝰ tñ hoc fe

Expanded text:
oc anno Pippinus rex cum exercitu magno Saxoniam ingressus est; et quamvis Saxones ei obstinatissime resisterent, pulsi tamen cesserunt, et ipse usque ad locum, qui dicitur Rimi, qui est super fluvium expeditione Hiltigarius episcqui dicitur Viburg. Revertenti vero regi de Saxonia nuncius venit de morte fqualiter fuisset interfectus. Eodem anno Stephanus papa venit ad Pippinum regem in villa, quae vocatur Carisiacus, suggerens ei, ut se et Romanam ecclesiam ab infestatione Langobardorum defenderet. Venit et Carlomannus frater regis iam monachus factus iussu abbatis sui, ut apud fratrem suum obsisteret; invitus tamen hoc sui Grifonis et
Abbreviated transcription (Latin):
lanus missi sũt romam
ad zachariam papã. ut
cõsułent pontificẽ de cã
regũ qui in illo tp̃r fuer̃t
in francia. qui nomen
tantũ regis. s millã pote¬
statẽ regiã habebant. ꝑ
quos p̾dictus pontifex
mandauit meliꝰ eẽ illũ uo¬
cari regẽ apud quẽ sũma
potestas ꝯsisteret. Dataq
pippinꝰ rex frãcoꝵ appel¬
latus ẽ.⁊ ad euiꝰ dignita¬
tem honoris unctꝰ sacra
ni suessionis ciuitate xt

Expanded text:
lanus missi sunt Romam ad Zachariam papam, ut consulerent pontificem de causa regum, qui illo tempore fuerunt in Francia, qui nomen tantum regis, sed nullam potestatem regiam habuerunt; per quos praedictus pontifex mandavit, melius esse illum vocari regem, apud quem summa potestatis consisteret; dataquePippinus rex Francorum appellatus est et ad huius dignitatem honoris unctus sacrain Suessionis civitate.
Abbreviated transcription (Latin):
unc tp̃ris huni qui ⁊ a¬
uares dicunt᷑ a panno¬
niã egressi inthoringam
bella gͣuissima cũ frãcis
gesserũt. Qui tñ abruni¬
childe seu ab eiꝰ nepotib ac¬
cepta pecunia redierunt
ad ꝓpria.
causa eoꝵ qui ex castel¬
lis tridentinis captiui a
frãcis ducti fu̾ant agnel¬
lum tridẽtinũ ep̃m ĩ frã¬
ciam misit. Qui exinde re¬
diens aliqͣntos secũ capti¬
uos qͦs brunichildis ex
ꝓpͥo redem̾at reuocauit.
Cuum etiã dux tͥdentinoꝵ
a p̾fato pͥncipe missus ꝓ
obtinenda pace ad gallias
ꝑrexit. Qua ĩpetrata ad
italiã reu̾sus est.

Expanded text:
unc temporis Hunni, qui et Avares dicuntur, a Pannonia egressi, in Thoringam bella gravissima cum Francis gesserunt. Qui tamen a Brunechilde, seu ab ejus nepotibus, accepta pecunia redierunt ad propria. causa eorum qui ex castellis Tridentinis captivi a Francis ducti fuerant, Agnellum Tridentinum episcopum in Franciam misit. Qui exinde rediens, aliquantos secum captivos, quos Brunechildis ex proprio redemerat, revocavit. Evuin etiam dux Tridentinorum a praefato principe missus, pro obtinenda pace ad Gallias perrexit. Qua impetrata, ad Italiam reversus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nostri tñ diumo freti au¬
xilio. licet ĩpares multoq
num̾o inferiores tñ hostes
eaꝵ strage uiã fugienti¬
um repleu̾nt. Et eo usq
manꝰ ab eoꝵ cede ñ ꝯtinue¬
rũt. donec solis dieiq lu¬
mine recedente. ⁊ umbͣ
t̾ram occupante lumina
stellaꝵ noctẽ solatura suc¬
ced̾ent. His gestis fauẽte
xp̃o ad suos sese magno
cũ gaudio ⁊ opib college¬
runt. Dui etiã simul ob¬

Expanded text:
Nostri tamen divino freti auxilio, licet inpares multoque numero inferiores, tamen hostes eorum strage viam fugientium repleverunt, et eo usque manus ab eorum cęde non continuerunt, donec solis dieique lumine recedente et umbra terram occupante, lumina stellarum noctem solatura succederent. His gestis, Christo favente ad suos sese magno cum gaudio et opibus collegerunt. Diu etiam simul ob
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. habens secũ herib̾tũ
luitardũ. hisembardum.
ualidũq frãcie supplemẽ¬
tum. Quo ꝑueniẽs. adeo
illam arietib. mangombꝰ.
uineis. ⁊ cet̾is argum̃tis
lacessiuit ⁊ ꝓtriuit mu¬
ralib. ut cuies illiꝰ a spe
decid̾ent. infractosq suos
adu̾so marte cernentes.
claues ciutatis trad̾ent.
res magnũ sarracenis ⁊
mauris ꝓ talib gestis in¬
cussit metũ. uerentibus
ne singulas cuutates ꝑ ar.
sors ĩuolu̾et. Reu̾sus est
gͥ Rex a ciuitate. post qͥͣ¬
draginta dies inchoate ob¬
sidionis. ⁊ in ꝓpͥum se con¬
tulit regnum.
T post anu ĩstantis
iut. ⁊ oscam cũ misso pa¬
tris herib̾to mitt̾e statuit.
Quo ꝑuenientes qͥ missi
fu̾ant cuutatẽ obseder̃.
obuios quosq aut iiuos
ꝯp̾hender̃. aut in sugam
coactos ꝯpuler̃t. S dum
cͥca urbẽ sedentes ignaui¬
ori se quã decuit studio
resoluunt. ĩprudentes ac
leues aliqui uiuenũ ꝓpius

Expanded text:
tuit, habens secum Heribertum, Liutardum, Isembardum validumque Frantiae supplementum. Quo perveniens, adeo illam arietibus, mangonibus, vineis et ceteris argumentis lacessivit et protrivit muralibus, ut cives illius a spe deciderent, infractosque suos adverso Marte cernentes, claves civitatis traderent, res magnum Saracenis et Mauris pro talibus gestis incussit metum, verentibus ne singulas civitates par sors involveret. Reversus est igitur rex a civitate post quadraginta dies inchoatae obsidionis, et in proprium se contulit regnum. At post anni instantis vit, et Oscam cum misso patris Heriberto mittere statuit. Quo pervenientes qui missi fuerant, civitatem obsederunt, obvios quosque aut vivos conprehenderunt aut in fugam coactos compulerunt. Sed dum circa urbem sedentes, ignaviori se quam decuit studio resolvunt, inprudentes ac leves aliqui iuvenum propius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ carlomãno direxit. ⁊ ip̃e
ut p̾dictũ ẽ apd̃ trientũ
cũ engilb̾ga loq̃ns partẽ
regni lotharii ꝙͣ ccͣ karo¬
lum accepit. neglectis
sacram̃tis int̾ eos pactis
sine ꝯsensu ac ꝯscĩa hõim
qͦndam lotharii qui se illi
ꝯmandau̾nt clam reddi¬
dit. Unde utrĩq sacram¬
ta pͥorib sacram̃tis q̃ cũ
fr̃ẽ suo pepigerat diu̾sa
⁊ adu̾sa int̾ eos st̃ facta.
Quib patratis engibb̾ga
missũ suũ ad karolũ mi¬
ut ad sc̃m mauritiũ illi
occͣreret. Karolꝰ u̾o ꝯꝑtis
his que int̾ eã ⁊ fr̃em suũ
acta fu̾ant uoluit illuc
ire. s missos suos ad eam
duȩxit qui nicħ certi ab
ea ei renũtiauerũt.

Expanded text:
no direxit, et ipse, ut praedictum est, apud Trientum cum Ingelberga loquens, partem regni Lotharii quam contra Carolum accepit, neglectis sacramentis inter eos pactis, sine consensu ac conscientia hominum quondam Lotharii qui se illi commendaverant, clam reddidit: unde utrimque sacramenta, prioribus sacramentis quae cum fratre suo pepigerat diversa et adversa, inter eos sunt facta. Quibus patratis, Ingelberga missum suum ad Karolum diut ad Sanctum Mauricium illi occurreret. Karolus vero, compertis his quae inter eam et fratrem suum acta fuerunt, noluit illuc ire, sed nuncios suos ad eam direxit; qui nihil certi ab ea ei renunciaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Sunul ⁊ luideiunti
ducis pãnonie inferioris
qui res nouas moliens
cadolaum comitẽ ⁊mar¬
che foro uliensis p̾fectũ
crudelitatis atq in solẽ¬
cie acusare conabat᷑. Qͥb
ibi auditis. atq dimissis
ĩꝑator aqͥsgͣni ad hiemã

Expanded text:
rant, simul et Liudewiti, ducis Pannoniae inferioris, qui res novas moliens, Cadolaum comitem et marcae Foroiuliensis praefectum crudelitatis atque insolentiae accusare conabatur. Quibus ibi auditis atque dimissis, imperator Aquasgrani ad hiema
Abbreviated transcription (Latin):
pagis. uł t̾ritorũs theloneus
exigat᷑. nec de nauali. uł de
carrale. neq de saumi. seu
cispitaticũ uł ullã redibi¬
tionẽ qd̃ fiscus nr̃ exinde
possit sperare. nec uos. aut
iumores uł successores ur̃i¬
ip̃e abba. uł successores sui
seu memorata eccłia sc̃i
uincentii. uł domni ger¬
mani habeant indultum
ut ad luminaria ip̃ius sc̃i
loci ꝓficiat. In augm̃tis
adiũgimꝰ etiã theloneum
illũ quẽ gerhardꝰ comes
apud uillã nouã in curte
scĩ g̾mani uisus fuit re¬
ut deinceps ad partẽ sc̃i g̾¬
mani ip̃e theloneꝰ cũ omni
integͥtate in nr̃a elemosina

Expanded text:
pagis vel territuriis Theloneus exigatur, nec de navale, nec de carrale, neque de saumas, neque cispitatico nec ulla reddibucione quod fiscus noster exinde poterit sperare nec vos nec iuniores aut successores vestipse abba vel successores sui, aut memorata ecclesia Sancti Vincenti vel Domni Germani, habeant indultum, vel ad luminaribus ipsius sancti loci proficiat in augmentis. Adjungimus etiam teloneum illum, quem Gaerhardus, comis, ad Villa Nova, curte Sancti Germani, visus fuit reut deinceps pars sancti Germani ipso telloneo, cum omni integritate, i
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ theloneũ uł de sar¬
neq de naiuigio uł de qͣlib
redibitõe ex inde ad pattẽ
fisci nr̃i missi alb̾is discͣ¬
beant. Propt̾ea p̾senti p̾¬
cepto decernimꝰ. qd̃ ꝓpetu¬
alit̾ mansurũ ẽẽ iubemꝰ
ut ñ ꝑ ullos portꝰ neq ꝑ
ciitates tam in rodomo

Expanded text:
nullo toloneo, nec de sauneque de navigio, neque de qualibet redebutione, exinde ad parte fisci nostri missi sui discubeant. Propterea per paeceptum decernimus quod perpetualiter mansurum esse iubemus ut per ullos portos neque per civitates tam in Rodomo
Abbreviated transcription (Latin):
lum cum hunis suscep¬
tum in baioaria sedẽs
pontem naualem quo
in damibio ad id bellũ
uteretur edificauit.
ibiq natalem dñi et

Expanded text:
lum cum Hunis susceptum in Baioaria sedens, pontem navalem, quo in Danubio ad id bellum uteretur, aedificavit, ibique natalem Domini et
Abbreviated transcription (Latin):
male multatũ ꝯq̃rit᷑. ẽ ui
uulpes. Uidend̾ ĩ quid est
ne qd̃ tu ũurie disputas
Ille amoris tui causa fecis¬
se oꝓbet᷑. Namdũ te ut esti¬
mo sͥ simplicẽ ad suũ ele¬
uare uult oscł̾m. Tu forte
putãs morsũ eiꝰ declinasti
ꝯspectũ. at ip̃e te nc̃ absẽ¬
tem ẽẽ dolet. de te absente
ẜmonẽ agitat. inte solo
eiꝰ intentio morat᷑. Quid
plura. suadet ceruo ut
leonẽ adeat. ac eiꝰ seditioni
ꝯmtat. Qui dũ ut añ
indinato capite regẽ adora¬
turꝰ ueniret. ceriucetenꝰ
ungiib infixis aleone
arripit᷑. ⁊ a cꝯstantib fe¬
ris sine mora discerpit᷑.
Uulpes ꝓpe stans furtim
cor eiꝰ auf̾t ⁊ deuorat cor
cerui querẽs ⁊ ñ ĩuemẽs
leo fremit gͣue. Tremefa¬
cte fere. Inquirũt sollici¬
te. q̃ eaꝵ huic fit obnoxta.
culpe. Suspitio erat uulpẽ
sent eã ceruo ꝓximꝰ adhe¬
rentẽ. Inqͥsita uulpes ne¬
gat se fore ꝯsciam huiꝰ cri¬
minis.S dũ ei ñ credit᷑
cruciatib addicta. in hec

Expanded text:
male multatum conqueritur. Cui vulpes: Videndum, inquit, est ne quod tu injuriae deputas, ille amoris tui causa fecisse comprobetur. Nam dum te, ut aestimo, sibi supplicem ad suum elevare vult osculum, tu, forte putans morsum, ejus declinasti conspectum. At ipse nunc te absentem esse dolet, de te absente sermonem agitat, in te solo ejus intentio moratur. Quid plura? suadet cervo ut leonem adeat ac ejus se ditioni committat. Qui dum, ut ante, inclinato capite regem adoraturus veniret, cervice tenus unguibus infixis a leone arripitur et a circumstantibus feris sine mora discerpitur. Vulpes prope stans furtim cor ejus aufert et devorat. Cor cervi quaerens et non inveniens leo fremit grave. Tremefactae ferae inquirunt sollicite quae earum huic sit obnoxia culpae. Suspicio erat vulpem sent eam cervo proximius adhaerentem. Inquisita vulpes negat se consciam hujus criminis. Sed, dum ei non creditur, cruciatibus addicta in haec
Abbreviated transcription (Latin):
gundebaldꝰ iex patrẽ eiꝰ
infandissima ꝑimerat
morte. ut post ĩ seq̃nti¬
b demonstrabit᷑. Porro
rex clodoueꝰ in suessio¬
nis ciuitate nuptias cũ
magna celebnͣs gła. se¬
pedictã chlotildẽ duxit
uxorẽ. Hec fidelis ĩfide¬
li ꝯiũcta iuro eũ ad fi¬
dem ꝑduc̾e conabat᷑ at
ip̃e idẽ ag̾e posse nega¬
bat. ritũq ⁊ morẽ frã¬
cis assuetũ se nolle dese¬
rere testabatur.

Expanded text:
Gundebaldus rex patrem ejus infandissima peremerat morte, ut post in sequentibus demonstrabitur. Porro rex Clodoveus, in Suessionis civitate nuptias cum magna celebrans gloria, saepedictam Clotildem duxit uxorem. Haec fidelis infideli conjuncta viro eum ad fidem perducere conabatur. At ipse id agere posse negabat, ritumque et morem Francis assuetum se nolle deserere testabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpetua est ignominia no¬
minis notatꝰ ut uocetur
campꝰ m̃titꝰ. Quia eĩ hii
qui fidẽ ĩꝑatori ꝓmitte¬
bant m̃titi sunt locus
in quo id ꝯtigit testis ne¬
quitie ĩ suo nõie remã¬
sit. Cũ aũt haud ꝓcul hĩc
inde atieb ordinatis consi¬
sterent iamiãq ruend̾ in

Expanded text:
petua est ignominia nominis notatus, ut vocetur Campus-Mentitus; quia enim hi, qui fidem imperatori promittebant, mentiti sunt, locus in quo id contigit, testis nequitiae in suo nomine remansit. Cum autem haud procul hinc inde atiebus ordinatis consisterent, iamiamque ruendum in
Abbreviated transcription (Latin):
uitates ĩ illiꝰ u̾ba iuras¬
se. Qd̃ ex ꝑte uerũ. ex ꝑ¬
te falsũ erat. Ad quos
motꝰ ꝯpͥmendos cũ ex
tota gallia atq g̾ma¬
nia cõgregato sũma ce¬
leritate magno ex̾titu
ĩꝑator italiã intre fe¬
stinass. Bernardꝰ reb
sius disfidẽs maxĩe qd̾
se a suis cotidie deseri
uidebat. armis depõitis
apud cabillonẽ se ĩꝑa¬
tori tradidit. Quẽ cet̾i
secuti: ñ solũ armis de¬
positis se dedider̃t. uerũ
ultro ⁊ ad pͥmã int̾ro¬
gatõem oĩa uti gesta
erãt aperuert̃. huiꝰ ꝯiu¬
ratõis pͥncipes fuere eg¬
gideo int̾ amicos regis
pͥmꝰ. ⁊ reginhardꝰ cam̾a¬
rius eiꝰ ⁊ regiharius
megiharii comitis filiꝰ
cuiꝰ mat̾nus auus hardͥ¬
dus olim ĩ g̾mania cũ
mł̃tis ex ea ꝓiuncia no¬
bilib cc̃ karolũ ĩꝑatorẽ
ꝯiurauit. Erant p̾t̾ea.
⁊ alii multi p̾clari ⁊ no¬
biles uiri qui ĩ eod̾ scelere

Expanded text:
itates in illius verba iurasse; quod ex parte verum, ex parte falsum erat. Ad quos motus comprimendos cum ex tota Gallia atque Germania congregato summa celeritate magno exercitu, imperator Italiam intrare festinasset, Bernhardus rebus suis diffidens, maxime quod se a suis cotidie deseri videbat, armis depositis, apud Cavillionem imperatori se tradidit; quem caeteri secuti, non solum armis depositis se dediderunt, verum ultro et ad primam interrogationem omnia uti gesta erant aperuerunt. Huius coniurationis principes fuere Eggideo, inter amicos regis primus, et Reginhardus camerarius eius, et Reginharius Meginharii comitis filius, cuius maternus avus Hardradus olim in Germania cum multis ex ea provincia nobilibus contra Karlum imperatorem coniuravit. Erant praeterea et alii multi praeclari et nobiles viri, qui in eodem s
Abbreviated transcription (Latin):
no erãt. uix noctu cũ cor¬
pore sci remigii. ⁊ orna¬
m̃tis rem̃sis ecc̃e sicut
infͬmitas corꝑis eiꝰ posce¬
bat. sella gestatoria depor¬
tatꝰ ⁊ canonicis ac mõa¬
chis atq sc̃imõialib hac
illacq disꝑsis ultͣ matͦ¬
nam ĩ quadã uilla que
sparnacꝰ nõĩatur. iux

Expanded text:
no erant, vix noctu cum corpore sancti Remigii et ornamentis Rhemensis ecclesiae, sicut infirmitas corporis ejus poscebat, sella gestatoria deportatus, et canonicis ac monachis atque sanctimonialibus hac illacque dispersis, ultra Matronam in quadam villa quae Sparnacus nominatu
Abbreviated transcription (Latin):
kł. noub̾. habiturꝰ a nor¬
mãnis recessit. Ad quod
placitũ hugo abbas qͥb¬
dam socus secũ assũptis¬
adiit. ꝓ petitione ꝑtis
regni. ꝙͣ frat̾ suus ludo¬
uicꝰ ĩ locariũ acceꝑat. ut
sic̃ ip̃e karolꝰ olĩ ꝓmise¬
rat carlomãno restitu̾e.
Uñ nil certi obtinuit. s
absentia illiꝰ in isto regno
magnũ det̾m̃tũ fecit.
qr carlomãnꝰ nõ habuit
quibdã regni pͥmorib
ab ip̃iꝰ auxilio se retͣhẽtibꝰ¬
laudunũ castellũ uener̃
⁊ que ĩ gyro ip̃iꝰ castelli
erant dep̾dati st̃. ⁊ ĩcen¬
uenire. indeq ꝑ suessio¬
tes ad p̾fatũ castellum
expugnandũ redire. et
certo audiens hicmarꝰ¬

Expanded text:
 Novembris habiturus, a Nortmannis recessit. Ad quod placitum Hugo abbas, quibusdam sociis secum assumptisadiit pro petitione partis regni, quam frater suus Ludovicus in locarium acceperat, ut sicut ipse Carolus olim promiserat, Carolomanno restitueret. Unde nil certi obtinuit, sed absentia illius in isto regno maximum detrimentum fecit, quia Carolomannus non habuitquibusdam regni primoribus ab ipsius auxilio se retrahentibLaudunum castellum venerunt, et quae in gyro ipsius castelli erant depraedati sunt et incenvenire, indeque per Suessiotes, ad praefatum castellum expugnandum redire, et certo audiens Hincmar
Abbreviated transcription (Latin):
Rgellis ẽ cuutas in
pirinei mõtis iugo
sita. cuius ep̃c nõie fe¬
lix natione hispanus
ab elipando toleti ep̃o
ꝑ litteras cõsultus quid
de humanitate saluato
scd̾m id quod homo ẽ
ꝓprius. an adoptuius d̾i
filius credendus eẽt ac
dicendus. ualde ĩcaute
atq incõsiderate ⁊ ccͣ
antiquã catholice ecce
doctrinam adoptiuum
non solum ꝓnũciauit
set etiam scriptis ad
memoratũ ep̃m libris
qnͣta potuit ꝑtinatia
prauitatẽ intentionis
sue defendere curauit:
Huius rei causa ductus

Expanded text:
rgellis est civitas in Pyrinei montis iugo sita, cuius episcopus nomine Felix, natione Hispanus, ab Elipando Toleti episcopo per litteras consultus, quid de humanitate salvatorsecundum id, quod homo est, proprius an adoptivus Dei filius credendus esset ac dicendus, valde incaute atque inconsiderate et contra antiquam catholicae ecelesiae doctrinam adoptivum non solum pronuntiavit, sed etiam scriptis ad memoratum episcopum libris, quanta potuit pertinacia, pravitatem intentionis suae defendere curavit. Huius rei causa ductus
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽq rebelle̾ntib saxo¬
rub paganissimis qui
cͥca rhenũ fluuiũ con¬
tͣnsmeaint. Maxima ex
ꝑte regionẽ illã dirissi¬
mam strauit. gentẽq
illã seiussimã ex parte
tributarios ẽẽ p̾cepit.
ats quãplures obsides
ab eis accepit. sicq opitu¬
remeauit.

Expanded text:
Itemque rebellantibus Saxonibus paganissimis, qui ultra Rhenum fluvium contransmeavit. Maxima ex parte regionem illam dirissimam stravit, gentemque illam saevissimam ex parte tributarios esse praecepit, atque quamplures obsides ab eis accepit; sicque, opituremeavit
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑtib burgundie di¬
rigit. lugdunũ gallie
urbẽ maiores natu ac
p̾fectos eiusdẽ ꝓuĩcie
suediciom ⁊ rei publi¬
ce subiugauit. ac usq¬
ad masiliensẽ urb̃ẽ uł
arelatũ suos iudices cõ¬
stituit. ⁊ cũ magnis che¬
sauris ⁊ mun̾ib ĩ frã¬

Expanded text:
tibus Burgundie dirigit, Lugdunum Gallie urbem; maiores natu atque praefectus eiusdem provintie sua dicione rei publice subiugavit, usque Marsiliensem urbem vel Arlatum suis iudicibus constituit, cum magnis thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
rexit ut si uellet hicmarꝰ
cecꝰ nussã cantaret ⁊ rex
landunẽsi hr̃et. ĩsperate
sine p̾ceptõe pãpe. hicmaꝵ
uestim̃tis sac̾dotalib in¬
dutũ in p̾sentiã ip̃iꝰ pape
adduxer̃. indeq sũblatũ
cantãtes ĩ ecc̃am illum
duxer̃. ⁊ signũ bñdictõis
suꝑ ppłm dari fecer̃. Sicq

Expanded text:
rit, ut, si vellet, Hincmarus caecus missam cantaret, et rex Laudunensi haberet, insperate sine praeceptione papae, Hincmarum, vestimentis sacerdotalibus indutum, in praesentiam ipsius papae adduxerunt; indeque sublatum cantantes in ecclesiam illum duxerunt et signum benedictionis super populum dari fecerunt. Sicq
Abbreviated transcription (Latin):
tum ep̃oꝵ in exedram uixͣ
mãsionẽ apłici. Et post
excõicatõem hugonis lo¬
tharii filii. ⁊ linmonis
ac ꝯplicũ eoꝵ ium facien¬
tiente rege dixit papa Pħs
missã cantaret. ⁊ ꝑtem
de reb ep̃i laudunensis
hr̃et. Et cũ hedenulfus
apud eundẽ papã petierit
⁊ eũ ab illa sede absolu̾et
dicens se ẽẽ infirmũ et
uelle intͣre monast̾ium

Expanded text:
um in exedram iuxta mansionem apostolici. Et post excommunicationem Hugonis, Lotharii filii, et Iminonis ac complicum eorum, vim facienconsentiente rege, dixit papa Iohannes, missam cantaret, et partem de rebus episcopii Laudunensis haberet. Et cum Hedenulfus apud eundem papam peteret, ut eum ab illa sede absolveret, dicens se esse infirmum et velle intrare in monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
nes sardicensis ꝯcilii. ⁊
decretũ pape leonis de
ep̃is sedes suas mutãtib.
s ⁊ africani canones. ut
sic̃ nec rebaptizatõnes
uł reordĩatões. ꝓ frotha¬
rio burdegalensi ep̃o. qui
a burdegala pictaiis. ind̾¬
q ad biturigensẽ cuutat̃
exiliisse dicebat᷑. Et post¬
ħ coronatꝰ ludouicꝰ a.ppͣ.
uit eundẽ papã in do¬
mũ suã. ⁊ opipare pascẽs
honorauit eũ multis do¬
nis ip̃e ⁊ uxor sua. ⁊ re¬
misit ad trecas cunta¬
tem. ⁊ postea ꝑ missos
suos petiit eund̾ papã ut
uxorẽ illiꝰ ĩ reginã coro¬
naret. s obtinere non
potuit. frothariꝰ aũt ⁊ adal¬
gariꝰ ep̃i attuler̃ ĩ ꝯuẽ¬

Expanded text:
nes Sardicensis concilii et decretum papae Leonis de episcopis sedes suas mutantibus, sed et Affricani canones, ut sicut nec rebaptizationes vel reordinationes, pro Frotario Burdegalensi episcopo, qui de Burdegale Pictavis indeque ad Biturigensem civitatem exilisse dicebatur. Et coronatus Hlodowicus a papa vit eundem papam ad domum suam, et opipare pascens, honoravit eum multis donis ipse et uxor sua, et remisit eum ad Trecas civitatem; postea vero per missos suos petiit eundem papam, ut uxorem illius in reginam coronaret; sed obtinere non potuit. Frotarius autem et Adalgari
Abbreviated transcription (Latin):
co regnũ tradid̾at. peten¬
tes ex ip̃iꝰ parte ut pͥuile¬
gio suo ip̃m p̾ceptũ ꝯfir¬
maret. Tunc pͣp. Ioh̃s ꝓ
tulit exemplar qͣi facti
a płimis credebat᷑. ut agor¬
lino ip̃am abbatiã uelut
set. ⁊ dicente papa ioh̾e
ut si uellet ludouicꝰ rex
ut suꝑ illiꝰ p̾ceptũ pͥui¬
legiũ fac̾e̾t. suo p̾cepto
illud patͥs sui p̾ceptum
firmaret. Qd̃ argum̃tũ
sic̾ factio. ⁊ ñ ratõ ĩꝑfe¬

Expanded text:
co regnum tradiderat, petentes ex ipsius parte, ut privilegio suo ipsum praeceptum confirmaret. Tunc papa Iohannes protulit exemplar quasi facti a plurimis credebatur, ut a Gozleno ipsam abbatiam velut set; et dicente papa Iohanne, ut, si vellet Hlodowicus rex, ut super illius praeceptum privilegium faceret, suo praecepto illud patris sui praeceptum firmaret. Quod argumentum, sicut factio et non ratio, imperfe
Abbreviated transcription (Latin):
sliesthorp. in ꝯfimo reg¬
ni sui ⁊ saxonie. ꝓmisit
enĩ se ad colloqinũ ĩpe¬
ratoris uenturũ. s cõsi¬
lio suoꝵ inhibitꝰ ꝓpus¬
bat in loco qui dr̃ holdim¬
steti. ⁊ missa ad godefu¬
dum legatõe ꝓ ꝑfugis
reddendis medio septẽ¬
brio coloniã misit ue¬
nit. dimissoq ex̾citu. pͥ¬
mo aqͥsgrani. deinde ar¬
duennã uenit. ⁊ uena¬
tionib indulgens aqͥs¬
grani reu̾sus ẽ. Medio
nouenbri allatũ ẽ ei leo¬
nem papã natalẽ dñi
cum eo celebrare uelle.
u̾cunq hoc ꝯting̾e po¬
tiuss. Quẽ statim mis¬
so ad scm̃ mariciũ ka¬
rolo filio suo honorifice
suscipe iussit Ipse obiuã
illi remoꝵ cuutatẽ ꝓfectꝰ
ẽ. ibiq susceptũ pͥmo ca¬
risiacũ uillã uͥ natalem
dñi celebrauit. Demde

Expanded text:
Sliesthorp , in confinio regni sui et Saxoniae. Promisit enim, se ad colloquium imperatoris venturum, sed consilio suorum inhibitusbat, in loco qui dicitur Holdunsteti , et missa ad Godofridum legatione pro perfugis reddendis, medio Septembrio Coloniam venit. Dimissoque exercitu, primo Aquasgrani, deinde Arduennam petit, et venationibus indulgens, Aquasgrani reversus est. Medio Novembrio allatum est ei, Leonem papam natalem Domini cum eo celebrare velle, ubicumque hoc contingere potuisset. Quem statim, misso ad sanctum Mauricium Karlo filio suo, honorifice suscipere iussit. Ipse obviam illi Remorum civitatem profectus est, ibique susceptum, primo Carisiacum villam, ubi natalem Domini celebravit, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Iis ꝑactis succẽdẽte
tp̃re uisũ est regi ⁊
ꝯsiliariis eiꝰ ut ad barci¬
nonã opprignantẽ ire de¬
berent. Dunsoq in tres
ꝑtes ex̾citu. unã quid̃ na¬
ui ruscellioni ip̃e ꝑmanens
secũ retimut. Alteri obsi¬
dionẽ urbis ĩuunx̃ cui
rotstanꝰ comes gerunde
p̾fuit. Terciam aũt̃ ne
forte obsidentes urbẽ se
ea intͣ urbem cordubã
misert. auxiliũ poposce¬
runt. Rex u̾o sarrace¬
noꝵ ꝓtinꝰ auxiliatum
⁊ ex̾titũ direxit. Ueni¬
entib porro his qͥ missi
fu̾ant cesar augustam
relatũ ẽ eis de ex̾citu ĩ
uia sͥ obuiã ꝯstituto.
Erat enĩ ibi willermꝰ
pͥmus signifer hadema¬
rus. Scũ eis ualidũ au¬
xiliũ. Qd̃ illi audiẽtes
in asturas se se u̾terũt
Quib recẽdentib. nr̃i
ad socios urbẽ obsidẽtes
reu̾si st̃. Et illis uĩcti
tam diu urbẽ obambiẽtes
⁊ nullũ ingredi aut egͤ¬
di ꝑmutẽtes uexarunt.
donec famis acerbitate
coacti sunt. etiam ue

Expanded text:
is peractis, succedente tempore visum est regi et consiliariis eius, ut ad Barcinnonam obpugnandam ire deberent; divisoque in tres partes exercitu, unam quidem Ruscellioni ipse permanens secum retinuit, alteri obsidionem urbis iniunxit, cui Rotstagnus comes Gerundę pręfuit, terciam autem, ne forte obsidentes urbem imprea intra urbem Cordubam miserunt, auxilium poposcerunt. Rex vero Sarracenorum protinus auxiliatum et exercitum direxit. Venientibus porro his, qui missi fuerant, Caesarelatum est eis de exercitu in via sibi obviam constituto. Erat autem ibi Willelmus primus signifer, Hademarus, et cum eis validum auxilium. Quod illi audientes, in Astures sese verteruntQuibus recedentibus, nostri ad socios urbem obsidentes reversi sunt, et illis juncti tandiu urbem obambientes, et nullum ingredi aut egredi permittentes, vexarunt, donec famis acerbitate coacti sunt etiam ve
Abbreviated transcription (Latin):
ambianis ciuitatẽ. ⁊ sieit
fideles illoꝵ ĩuener̃. regnũ
pat̾nũ int̾ se diui serunt
id ẽ ut ludouicꝰ ꝙ de frantia
residuũ erat ex pat̾no reg¬
no. s ⁊ neustͥam cũ mai¬
chis suis hr̃et. ⁊ kalomã¬
illi se ꝯm̃darent. Inde ꝯpen¬
tes ad placitũ ꝯdictũ me¬
diante uinio apd̃ gundul¬
fi uillã obiuã suis ꝯsobri¬
infmitate detentꝰ uenire
nõ potuie. s ꝓ se missos
suos direxit. k arolꝰ aũt a
longobardia rediens illuc
uenit. In quo placito cõi
assensu ĩuentũ ẽ ut ip̃i
reges ludouici qͦndã filii
ad attimacũ redirẽt. cũ
scara ludouici g̾manie re¬
gis. ⁊ hugonẽ lotharii iu¬
nioris filiũ. ĩpet̾ent. Quo

Expanded text:
Ambianis civitatem, et sicut fideles illorum invenerunt, regnum paternum inter se diviserunt, id est ut Ludovicus quod de Francia residuum erat ex paterno regno, sed et Niustriam cum marchiis suis habeilli se commendarent. Inde Compentes ad placitum condictum mediante Iunio apud Gundulfi-Villam obviam suis consobriinfirmitate detentus, venire non potuit, sed pro se missos suos direxit. Karolus autem a Longobardia rediens, illuc venit. In quo placito communi consensu inventum est, ut ipsi reges Hludowici quondam filii ad Attiniacum redirent cum scara Hludowici Germaniae regis et Hugonem, Hlotharii iunioris filium, impeterent.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾terũt. Indeq cũ hoste
ex regnis suis una cũ pre¬
dicta scara ludonici regis
gͥmanie p̾dictis reges or¬
dinatis qui regnũ suũ ccͣ
normãnos ĩgento resi¬
dentes custodirẽt. ĩ bur¬
gundiã u̾sus bosonẽ ꝑ
m̃sem iuliũ ad trecas ci¬
uitate ꝑrexer̃. karolo re
turo. In quo itin̾e eiectis
de castro mastifano boso¬
nis hõib ip̃m castellũ
ceperũt. ⁊ eũ comitatũ
b̾nardo cognom̃to plãta¬
pilosa ded̾unt. ⁊ ꝑgẽtẽs¬
lomamiꝰ ad obsidendam
uiennã in qͣ boso uxorẽ
suã cũ filia ⁊ magnam
ꝑtem de suis hõĩb reliqñs
fugam ad montana q̃dam
arripuit.

Expanded text:
verterunt; indeque cum hoste ex regnis suis una cum praedicta scara Ludovici, regis Germaniae, praedicti reges, ordinatis qui regnum suum contra Nortmannos in Ganto residentes custodirent, in Burgundiam versus Bosonem per mensem Julium a Trecas civitate perrexerunt, Carolo reg Bosonem venturo. In quo itinere ejectis de castro Matiscano Bosonis hominibus, ipsum castellum ceperunt, et eum comitatum Bernardo cognomento Planta-pilosa dederunt; etolomannus ad obsidendam Viennam, in qua Boso uxorem suam cum filia et magnam partem de suis hominibus relinquens, fugam ad montana quaedam arripuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quap̃p theod̾icus arriane
existẽs hereseos eũ cũ aliis
catholicis uiris ad ĩꝑatorẽ
direxit. mãdans ꝙ nͥ arri¬
anis ecc̃e uedd̾ent᷑ cũctũ
italie ppłm gladio ꝑcutiẽs
extingũet. Scũs a̾ anti¬
stes ut erat languidꝰ iter
arripiẽs nauigio ꝯstãti¬
nopolĩ est euectꝰ. occͣrit
aũt ei augustꝰ ⁊ oĩs ci¬
uitatis clerus. gaudẽte
pͥncipe suscepisse se ĩ re
gia cuitate põtificẽ se
ip̃i iustino augusto ut
ta remeandi licĩa reuer¬
sus ẽ rauennã. Quẽ teo¬
dicus eo qd̃ audierat eñ
ab augusto honorifice
susceptũ. dutina custo¬
dia maceratũ ^ ĩumiis ac
ultimũ coegit exalare sp̃m.
Qui deficiens aĩam xͦ mar¬
tir reddidit. Alios qͦ qui
cũ eo fu̾ant ꝑtun igne
cremauit. ꝑtun uariis pe¬
nis int̾fecit. Int̾ quos
simachũ patriciũ ⁊ boe

Expanded text:
oricus, Arrianae existens hereseos, eum cum aliis catholicis viris ad imperatorem direxit, mandans, quod nisi Arrianis ecclesiae redderentur, cunctum Italiae populum gladio percutiens extingueret. Secundus autem antistes, ut erat languidus, iter arripiens, navigio Constantinopolim est evectus. Occurrit autem ei augustus et omnis civitatis clerus, gaudente principe, suscepisse se in Regia civitate pontificem sedipsi Iustino augusto, utta remeandi licentia, reversus est Ravennam. Quem Theodoricus, eo quod audierat, eum ab augusto honorifice susceptum, diutina custodia maceratum, ieiuniis ac ultimum coegit exalare spiritum. Qui deficiens, animam Christo martyr reddidit. Alios quoque qui cum eo fuerant partim igne cremavit, partim variis penis interfecit. Inter quos Symmachum patricium et Boe
Abbreviated transcription (Latin):
tica ⁊ dialetica. Ip̃a etiã
õium aĩs gͣtissima mu¬
sica ab eo tͣnslata ⁊ lati¬
noꝵ iam dudũ eã desi¬
derantiũ aurib delecta¬
biłr infusa. Porro enisd̾
de sc̃ẽ tͥnitatis cũsubstã¬
cialitate lib̾ liquido ostẽ¬
dit ꝙͣ eximinus suo si ei

Expanded text:
t dialectica, ipsa etiam omnium animis gratissima musica ab eo translata et Latinorum iam dudum eam desiderantibus auribus delectabiliter infusa. Porro eiusdem de sancte Trinitatis consubstantialitate liber liquido ostendit, quam eximius suo, si ei
Abbreviated transcription (Latin):
obtinu̾it. ip̃e tñ nefa¬
rie tem̾itatis p̾ciũ luit.
Nec tam̃ socii defectõis
re ꝯtumatiã. karolo ita
q a cede reu̾tenti occͣrit
ei herbertꝰ comes uirm̃¬
densis iniqͦꝵ neqͥssimꝰ.
deceptũ in parrona ca¬
stro hospitandi gr̃a cõ¬
micilio reclusit. habe
dictꝰ sororẽ huiꝰ herb̾ti
de qua natꝰ est hugo
magnꝰ. Et qr statꝰ reg¬
ni sine pͥncipe agebat᷑
situs in custodia. rodulfũ

Expanded text:
obtinuerit, ipse tamen nefariae temeritatis pretium luit. Nec tamen socii defectionisre contumaciam; que a cede revertenti, occurrit ei Herbertus comes Virmandensis, iniquorum nequissimus, deceptum in Parrona castro hospitandi gracia commicilio bertus sororem hujus Herberti, de qua natus est Hugo Magnus. Et quia status regni sine principe agebatur us in custodia positus Radulfum,
Abbreviated transcription (Latin):
regine aĩo ccͣ se turbato. par¬
uipendens ãmonitionem
dũ illa in quadã oraret ec¬
clesia ad pedes eiꝰ ꝓuoluit᷑
a qua despectus. dũ oratori¬
um fuiss egressus ⁊ quedã
m̃cimonia emere uellet.
ut mun̾ib sͥ reginam
conciliaret. ab eiꝰ pueris
cꝯuallatur:. E qͥb uũ
gladio ꝑcutiens. A reli¬
quis in fugam actus in
medio ponte parifiace urb
pede int̾ duo ligna lapso
tibiam sͥ fregit. Uñ subla¬
tus. ⁊ in una uilla iussu
regis ad sanandũ deporta¬
tus. a missis regine inter
duos uectes effracto gut¬
ture infelicẽ uitã finiuit.
hoc gͦ exitu periit. qui ut
crimẽ ep̃o suo obic̾et. młtos
in uincla ꝯiecerat. qͦsdam
etiam u̾berib affecerat.
nec in pp̃is q scẽłib dene¬
gauerat. Nam de siscalmis
ortus seruis: pͥmũ culme

Expanded text:
reginae animo contra se turbato, parvipendens admonitionem, dum illa in quadam oraret ecclesia, ad pedes ejus provolvitur. A qua despectus, dum oratorium fuisset egressus et quaedam mercimonia emere vellet, ut muneribus sibi reginam conciliaret, ab ejus pueris circumvallatur. E quibus unum gladio percutiens, a reliquis in fugam actus in medio ponte Parisiacae urbis, pede inter duo ligna lapso tibiam sibi fregit. Unde sublatus, et in unam villam jussu regis ad sanandum deportatus, a missis reginae inter duos vectes effracto gutture, infelicem vitam finivit. Hoc ergo exitu periit, qui ut crimen episcopo suo objiceret, multos in vincula conjecerat, quosdam etiam verberibus affecerat. Nec in ipsis quoque sceleribus degerabat. Nam de fiscalinis ortus servis, primum cul
Abbreviated transcription (Latin):
ome stepħo papa defũ¬
cto adrianꝰ in põtificatu
successit. Rex u̾o karolus
cõgregato apud uuarma¬
ciam gn̾ali cõuentu sa¬
xoniam bello agredi sta¬
tuit. eamq sine mora in¬
gressus fro ⁊ igni cuncta
depopulatꝰ eresburgũ ca¬
strũ cepit. ydolum qd̾ ir¬
minsul a saxonib uoca¬
bat᷑ eu̾tit. In euiꝰ destru¬
ctõne cũ in eod̾ loco ꝑ tri¬
duũ moraret᷑. ꝯtigit ut
pp̃ cõtinuã celi serenita¬
tem. exsicratis oĩb illius
loci riuis ac fontib aqua
ad bibendũ ĩ ueniri ñ pos¬
set. S ne duitius siti cõ¬
fectus laboraret ex̾citus
diuinitꝰ factũ creditur
ut quadã die cũ nixͣ morẽ
tp̃r merediano cũcti quies¬
cerent iuxta montẽ qui ca¬
castͥs erat cõtiguus tanta
uis aquẽ in cõcauo cuiꝰdã
torrẽntis eruꝑit. ut cũcto
ex̾citu suffic̾et. Tunc rex
ydolo destructo ad musurã
fluuiũ accessit. ibiq asa¬
xonib .xii. obsides accep̃.
Inde in franciã reu̾sus in

Expanded text:
omae Stephano papa defuncto, Hadrianus in pontificatu successit. Rex vero Karlus, congregato apud Wormaciam generali conventu, Saxoniam bello adgredi statuit, eamque sine mora ingressus, ferro et igni cuncta depopulatus, Aeresburgum castrum coepit, idolum quod Irminsul a Saxonibus vocabatur evertit. In cuius destructione cum in eodem loco per triduum moraretur, contigit ut, propter continuam caeli serenitatem exsiccatis omnibus illius loci rivis ac fontibus, aqua ad bibendum inveniri non posset. Sed ne diutius siti confectus laboraret exercitus, divinitus factum creditur, ut quadam die, cum iuxta morem tempore meridiano cuncti quiescerent, iuxta montem qui castris erat contiguus, tanta vis aquae in concavo cuiusdam torrentis eruperit, ut cuncto exercitui sufficeret. Tum rex, idolo destructo, ad Wisuram fluvium accessit, ibique a Saxonibus duodecim obsides accepit. Inde in Franciam reversus, in
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝑ hodonẽ belgiuagẽ¬
sem ep̃m. ⁊ albuinũ co¬
mitẽ. coronã ⁊ spatam
ac reliquũ regiũ aꝑꝑatũ
filio suo ludouico misit
mandãs illis qͥ cũ eo erãt
ut eũ in regẽ sacrari ac
coronari fac̾ent. Ip̃e aũ¬
.IIII. idꝰ. apͥł. in die parasce¬
ue iam uesꝑi obiit. ⁊ in
crastina scilic ĩ iugilia
scĩ pasche in ecc̃a scẽ marie
sepultꝰ fuit. Audientes ã

Expanded text:
posse, per Odonem Belgivacensem episcopum et Albuinum comitem coronam et spatam ac reliquum regium apparatum filio suo Hludowico misit, mandans illis qui cum eo erant, ut eum in regem sacrari ac eoronari facerent. Ipse autem 4. Idus Aprilis in die parasceue iam vesperi obiit; et in crastina, scilicet in vigilia sancti paschae, in ecclesia sanctae Mariae sepultus fuit. Audie