comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ id ꝙ muto est int̾ sũoi hrdes
futurum erit. ¶S ⁊ si inc̾tu
sit. aliquo tũ cãũ possit existe
quo qui editur sinis fiitur
sit uentrem mittethus. eqͥui¬
est enini ẽ uł frustra nõ nũꝙͣ
ĩpendia fi̾. qmͣ denegari aliq̾n
cau futurus est. ¶Grẽ⁊si itai
ex hrdatio fc̃a sit si mͥ filus iñ
nascetur exhr̾s esto quia filia
tetur. sanctius est enim sub
incto enis qui editur ali ⁊̃
eumq exhr̾datus sit qmͣ eũꝙ
non sit exhrdatut fame neca
repellitur idem erit dicend⁊̃
si mulr que fuit inpossone
abortum feciss. S si sub co̾di¬
tione postumiis sit exh̾rdatus
pendñte conditione pedii se¬
tenciam admittinꝰ estimã¬
ti posse uentrem in ponẽ mit¬

Expanded text:
 in utero erit inter suos heredes futurum erit. sed et si incertum sit, aliquo tamen casu possit existere, quo qui editur suus futurus sit, uentrem mittemus: aequius enim est uel frustra nonnumquam impendia fieri quam denegari aliquando casu futurus est. Quare et si ita exheredatio facta sit: 'si mihi filius unus nascetur, exheres esto', quia filia tetur: satius est enim sub incerto eius qui edetur ali etiam eum qui exheredatus sit, quam eum qui non sit exheredatus fame necarrepellitur. Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset. Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicione Pedii sententiam admittimus existimantis posse uentrem in possessi
Abbreviated transcription (Latin):
ssõnem ꝙ si non unuant negat
mittnd̃ quia ad eum gͣdum
deuoluta hr̾oitas ẽ aquo exhr¬
datuse. ¶ Si filius abhosib
captui uxor enis p̃gnani in

Expanded text:
ssessionem: quod si non uiuant, negat mittendum, quia ad eum gradum deuoluta hereditas est, a quo exheredatus est. Si filius ab hostibus captus sit, uxor eius praegnas in
Abbreviated transcription (Latin):
som. s ipõ inire ᷤ accrescet. hr̾di em̾̃
scripcosic porto̾ hrditatis. ita⁊ bo̾ru̾
possõ acͣcͣrescit. ¶ Si ꝟuiuis hrsscrip¬
tus sit eiꝰ dn̾o cefertur bo̾ꝵ possõ ad
ꝙ̃ hr̃ditas ꝑtinebit ambulat eni̾¬

Expanded text:
crescet: heredi enim scripto sicut portio hereditatis, ita et bonorum possessio adcrescit. Si seruus heres scriptus sit, ei domino defertur bonorum possessio, hereditas pertinebit: ambulat eni
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾corum ꝑtensuam acqui¬
rat alt̾ repudiet. ¶Si legatũ
nob̾ relictum constitinius
nec legãtum qud̾ hit ⁊iodici¬
mus nec cõni fusasẜuitutes. si
forte p̾oninun legatum p̃dio
mes debũrt ẜuitutes⁊ s ⁊ inte¬
gra furti actõ manebit siser¬
imslegatus sit ei cunis furtino

Expanded text:
alter eorum partem suam adquirat, alter repudiet. Si legatum nobis relictum constituerimus nec legatum quidem sit: et ideo dicimus nec confusas servitutes, si forte praedium mihi legatum praedio meo debuerit servitutes, et integra furti actio manebit, si servus legatus sit ei, cuius nomine
Abbreviated transcription (Latin):
senatiis. s hanc rem nͥ face p̾iu¬
nunciante custodes⁊ infit mi¬
llum p̾iudicium sibi facit. li¬
cebit gͥ eiꝑtũ editum exsene¬
gare. nec einocebit ꝙ uentrez
custodierit. ⁊ ita marcellꝰ l.uii.¬

Expanded text:
senatus.Sed hanc rem non facere praeiununtiante custodes miserit, nullum praeiudicium sibi facit. licebit igitur ei partum editum ex se negare nec ei nocebit, quod uentrem custodierit: et ita Marcellus li
Abbreviated transcription (Latin):
mͣde debebitur. ¶ S i rẽpeci¬
erit legatum cum alum for¬
tefundum michi legaiat. ab
t̾pud̾e̾ repecut hunc ab ĩpub̾i
hr̾de michi et seio repetito ħ ef
ficietut ꝑi michi debeatumr.
¶Siqs ouos hr̾des icripsit ⁊ dam¬
pnai̾t innĩquemiq soligam
rem legatario prare. Id estat

Expanded text:
nde debebitur.Sed si repeerit legatum cum alio, forte fundum mihi legauerat ab impubere, repetiit hunc ab impuberis herede mihi et Seio, repetitio haec efficiet, ut pars mihi debeatur.Si quis duos heredes scripserit et damnauerit unumquemque solidam re
Abbreviated transcription (Latin):
cum prare. ꝙ si sua mala mẽte
adħ pcclłt cessabit extimatio¬
¶ Ser legatus si. ab hosib ĩ
captus sit sine dõlo .m. hr̾disn̾
magislegatarii grã ascribunt̃¬
ꝗͣodioscribentis ꝓnon scrĩptis
b̾ntur. ¶ Siticie̾ legatum reli¬
ccum est si arbitͣtu sei impsiss
⁊ inno testatore seni decessiss
⁊ camipsiss legatum ei cẽberi¬
g ⁊ si ẜui mors ĩpediss man¬
uissione cumtibi legatũ c̾et
si eum manumisisses inchoꝰ
ta sit inlegãdo inriles ꝑtesh̾rd¬

Expanded text:
um praestare: quod si sua mala mente ad hoc processit, cessabit aestimatio.Seruus legatus si ab hostibus captus sit sine dolo heredis, non magis legatarii gratia scribuntur, odio scribentis pro non scriptis habentur.Si Titiae legatum relictum est, si arbitratu Seii nupsisset, et uiuo testatore Seius decessisset et ea nupsisset, legatum ei deberi.Sed et si serui mors impedisset manumissionem, cum tibi legatum esset, si eum manumisisses, nihilo minus ta sit in legando, uiriles partes hered
Abbreviated transcription (Latin):
q iocum religiosum legatum
alio inferre non poss. urtam¬
oportune non hat extestõ nõ
tenebitur. ann̾o tencatirrut
pat̾.fa. illo inferri uoluit extesto̾¬
non cencbrtim. ꝙ si hr̃s nitulit¬
suo. arbitrio dexebit pͣrãre p̃¬
nñ p̾stetur. testator eĩ q lega¬
uit uł. alio inferri uoluit. ur¬
p̃tium loci legatario offerri.
ẜpulit.ad maleficium ut ab
aliout occidẽturur supplitio
afficetur eqssimũ eritptium

Expanded text:
um locum alio inferre non posset uoportune non haberet, ex tenebitur: an uero teneatur, ut as illo inferri uoluit, ex testanon tenebitur: quod si heres intulitsuo arbitrio, debebit praeststetur: testator enim qui legauit uel alio inferri uoluit uetium loci legatario offerri. compulit ad maleficium, ut ab alio occideretur uel supplicio adficeretur, aequissimum erit pretium
Abbreviated transcription (Latin):
Uconfirmabitur ad emptõ atͦ qdo
mas. aut proꝑte lib̾um cẽre
iursui sit atestatore non debetꝰ
iegatario oppoia exceptoneton
mali .s. mesi prob iegatariui no¬
uam uoiuntatem testatoris
non submonebitur. ¶dem.¬

Expanded text:
o mas aut pro parte liberum esse us sit a testatore, non debetur legatario opposita exceptione doli mali. sane si probet legatarius novam voluntatem testatoris, non submovebitur. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ciciis gͣisimus ꝑseartus cum te¬
accones non denegabunt᷑.s le¬
gatum si petat exceptone doli
mali submouebitur.¶dem
filiam exrõne pͥmipili ꝯmodo¬
rum. ece. aureos acciꝑt uoluit
ac postea de pecuma cõmodoꝵ
unt non enim ab sumptum
sum est. cum aut̾ int̾ fiuos dise

Expanded text:
micitiis gravissimis persecutus, cum teactiones ei non denegabuntur, sed legatum si petat, exceptione doli mali submouebitur. 23 Ifiliam ex ratione primipili commodorum trecentos aureos accipere uoluit ac postea de pecunia commodorunt: non enim absumptum rsum est. cum autem inter filios diuiso
Abbreviated transcription (Latin):
mios denarios.xxu. quo legato
contenti eẽ debetis qm̃ tutelai
ura non mininio dampno rõ¬
nem meam afflix̾it. auob aut̃
hrdes mei peto riequid exrõne
tutele  Abhiis exig̾e̾ uł ob hoc le¬
gatum eorum retin̾e ũelitis. qͥ¬
situm ẽ si hr̃i eu ex causa fidem¬
ssionis aliquid p̾st̾it an ab hr̾¬
de finorum enisꝓ quo fidenisse

Expanded text:
legato contenti esse debetis, quando tutela vestra non minimo damno rationem meam adflixerit. a vobis autem, heredes mei, peto, ne quid ex ratione tutelae ab his exigere vel ab hoc legato eorum retinere velitis". quaesitum est, si heres eius ex causa fideiussionis aliquid praestiterit, an herede filiorum ei
Abbreviated transcription (Latin):
to ut in primis semꝑniam so¬
rorem tuam ꝓtua pictate et
ad bonam uite consuetudine
tere cum morieris int̾im. tñ re¬
dditus eiusa. usirras semules
ci prares. postea codicilł atm̃e¬
uiumi legatarium easdem.xx¬

Expanded text:
to, ut in primis Semproniam sororem tuam pro tua pietate et ad bonam vitae consuetudinem dere, cum morieris. interim tamen reditus eius, id est usuras semisses ei praestes". postea codicillis ad Maevium legatarium easdem
Abbreviated transcription (Latin):
non posse nec enm catur ĩqͥt
conditio. s ascribitur.q. aut̃. a¬
scribitur non pot̾ admi.S qd̃
Datur. S melius est sens̾ mag
zqmͣ u̾bã amplecti ⁊ conditios
sicut asscribiita ⁊ admuu posse.

Expanded text:
non posse: nec enim datur, inquit, condicio, sed adscribitur: quod autem adscribitur, non potest adimi, sed quod datur. sed melius est sensum magis quam verba amplecti et condiciones sicut adscribi, ita et adimi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ħmͦ ꝙ ticio legaui id seio do lego
que reimn ꝑsona ticutacitam ad
ut alius det. aut cum res ꝓreda
purc dctum est tnͣsfertur sub
conico̾ne. s si io q᷑ ticio dediͣ me¬
mo dem. qmͣius solcant eẽ du¬
ociuscem rei tebitores tũ ueriꝰ
ẽ s caũ ademptum eẽ logatu
Nam cuͣm dico ꝙ ticium dare
dampnani senis dampnas esto
tare indeor dr̃e neticus det.it̾
si profundo .x. legentur quidã
putant non eẽ ad emptum pͥꝰ
legatum. s uius est adempt̾
cc̃. nõissima enĩ uoluntas ser
sub condconeꝰ alii pure datum
est. nonͣ p̃lene recessum indetꝰ
aprimo. s ita demũ si conditio¬
seqñtis extitit. cet̾i si ħ aio fue¬
rit testator ut om̃rmꝰ recessum
apͦ putau̾it dicend̾ erit apͥmo¬
ademptum legatum. Nuł.¬

Expanded text:
 Titio legaui, id Seio do lego': quae res in personam Titii tacitam adeupure datum est, transfertur sub condicione. Sed si id, quod a Titio dedi, a Maevio dem, quamvis soleant esse duo eiusdem rei debitores, tamen verius est hoc casu ademptum esse legatum: nam cum dico: "quod Titium dare damnavi, Seius damnas esto dare", videor dicere, ne Titius det. Item si pro fundo decem legentur, quidam putant non esse ademptum prius legatum: sed verius est ademptum esse: novissima enim voluntas sersub condicione, quod alii pure datum est, non plene recessum videtur a primo, sed ita demum, si condiciouentis exstiterit: ceterum si hoc animo fuerit testator, ut omnimodo recessum mo putaverit, dicendum erit a pademptum legatum. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
puõ data ut si. añ restitutam
decessiss ⁊ mr̃i enis relicta ut si
puerante diem legati cedntẽ
cecessiss mri debeatur. si postra
ad pupilli hrdes fidei cõmissũtnͣs¬
mittatu. ut pote re ip̃a mora
subiccuta. ¶S⁊ cum quis ita
legass hr̃s meusticio dato siñ
dedit sempmo dato. ita demũ
Sempnio deletur si dies eius
mꝑsona ticii non cessiss.
sSiquis ita legau̾t. hrs meuꝰ
eum fundum alienauit. hr̃s
meus eum finroum seio da¬
to. honãtus est hr̃s. non em̾a
ticio fidei cõmissum relictũẽ
si alienass fundum. s ab hr̾¬
de ciiis legatum est. hr̃s gͥ de¬
bebit doli mau exceptione o¬
poia prospicr̾ sibi cautione
aticio defunto non auenado
loci usn̾t. leget testator. testa¬
tor ⁊ it̾ adimiat non u adem¬
ptio nec inciatur legatum.
Sicuti qui ꝓprictatem fundili

Expanded text:
puero data aut, si ante restitutam decessisset, matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heredes fideicommissum transmittatur utpote re ipsa mora subsecuta. Sed et cum quis ita legasset: "heres meus Titio dato: si non dederit, Sempronio dato", ita demum Sempronio debetur, si dies eius in persona Titii non cessisset. Si quis ita legaverit: "heres meus eum fundum alienaverit, heres meus eundem fundum Seio dato", oneratus est heres: non enim a Titio fideicommissum relictum est, si alienasset fundum, sed ab herede ei legatum est. heres igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando. loci usum fructum leget testator et iter adimat, non ualet ademptio ne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo eocin legatum erat cas¬
dem restriͣstuł̾it sem̃promio debe¬
betir. ¶Si quisticio legam̾t sic
tum indĩ hr̃dem. id est ⁊ sempro¬
Edtmo ⁊ hrcliticii. s si q̃uidem mo¬
raticio ab hr̃de fca est adhrdes
enis legati exactõ m̃imittitur
sempromo repeliendo. su autͥ
milla mora int̾cesit. tuc sẽꝑ¬
mus legatum accipit ⁊ nonͣti

Expanded text:
ortuo eo, cui legatum erat, easdem res transtulerit, Sempronio debetur. Si quis Titio legaverit sic: tum videri heredem, id est et Sempronio et heredi Titii. sed si quidem mora Titio ab herede facta est, ad heredes eius legati exactio transmittitur Sempronio repellendo: sin autem nulla mora intercesserit, tunc Sempronius legatum accipit, et no
Abbreviated transcription (Latin):
mit. nec appeat cui ademptu
ent utriq legatum detetur. qm̃¬
adin ⁊ indando si ñ appeat ciida¬
Itum sit. dicemus neutri legat̾.
Siticio fundui pure eid̃q sur
conditione legatus sit dem̃ pꝰea
hademptus sit sic ticio fund̾ ꝙͥ sb̃
conditione logaui hrs meusne
nenc accipe. ¶Conditio legati
aadinu possit urhrclitatis
statu libi in dñdum ⁊ iilianus
scribit instatu libo̾ detͣctam cõ

Expanded text:
erit nec appareat, cui ademptum sit, utrique legatum debetur, quemadmodum et in dando, si non appareat cui datum sit, dicemus neutri legatum. Si Titio fundus pure eidemque sub condicione legatus sit, deinde postea ademptum sit sic: "Titio fundum, quem sub condicione legavi, heres meus nevelle accipere. Condicio legati an adimi possit vel hereditatis vel statuliberi, videndum. et Iulianus s
Abbreviated transcription (Latin):
toni legauit itagaio seio quic¬
quid michi subpignore ortoꝵ
suorum debuit abh̾rdib mis
dan uolo. quero cum testator
imuus a seio aliquid acceꝑit an
id exc̃a legatipeti possit Rndi.
ssdem repeciit. ⁊ ait testatorem
añ fcõs codicillos quib leg̾auit
pene omem pecumam sortis
tusurarum se recepisse itaut
comodum sortis seu nsurarũ
estimandum ut ispice̾t ob¬
linonem pecume solute ant
q eo inicio ninĩata eẽt id fecii¬
s anconsulto ꝙ qnͣtitatem qͦn¬
tãm cebitam non iustip̾atõis
dare darc nolunss ¶Int̾ cetera
lib̾to ita leganit. ⁊ siquid me
iio gesẜit rones abeo exigibe¬
to qritur an artas ĩ quiorpo¬
nes conscripte sunt. Item reu

Expanded text:
tori legauit ita: 'Gaio Seio, quidquid mihi sub pignore hortorum suorum debuit, ab heredibus meis dari uolo': quaero, cum testator uiuus a Seio aliquid recepit, an id ex causa legati peti possit. it item testatorem ante factos codicillos, quibus legavit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum aestimandum, ut inspiceret, oblivione pecuniae solutae, aut quod eo inscio numerata esset, id fecisset, an consulto, quod quantitatem quondam debitam, non ius liberationis dare voluisset. Inter cetera liberto ita legavit: "et si quid me vivo gessit, rationes ab eo exigi veto". quaeritur, an chartas, in quibus rationes conscriptae sunt, item reli
Abbreviated transcription (Latin):
ro. anꝑom̾a requirend̾ putes
an debitum ⁊ plemus rogo que
ad hoc spͤtant attingas cotidia
crit nch̾ int̾ee. si hr̾dem sium
nis̾it ut eum lib̾aret. an ꝓhibe¬
at eum cxigere. utro emimmꝰ
lib̾m diis est cebitor ⁊ utro ca̾u
competit ultro ad lib̾andum:
debitori accio. Gd̾ si etiam .c. an
reoru uł fundi aebiti menti¬
onem feciss siquid̾ debitor fuis¬
cebeat pot̾i̾t dici qͣi fła demonit᷑¬
tione adiecta etiam petiq ꝯpre¬
hensum est posse. S pot̾i̾t ħ adi¬
reos quos michi ticius ddam
pnas esto dare ei illud prius cͣc̃¬
tari pot̾it ut pete̾ possit. qi fła

Expanded text:
r omnia requirendum putes, an debitum sit. et plenius rogo quae ad haec spectant attingas: cottidiit, nihil interest, heredem suum iussit ut eum liberaret an prohibeat eum exigere: utroque enim modo liberandus est debitor et utroque casu competit ultro ad liberandum debitori actio. quod si etiam centum aureorum vel fundi debiti mentionem fecit, si quidem debitor fuisebeat, poterit dici quasi falsa demonstratione adiecta etiam peti quod comprehensum est posse. sed poterit hoc direos, quos mihi Titius debet, damnas esto ei dare", etiam illud temptari poterit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Iteamus si ei cum qͦ T Ripħ
teto legita est. ansi dis quole¬
g̾ata cedere sole̾nt nich̾ in pe¬
culio sit legatarii loco hętur
at ꝗ ñdum̃ debitor fuit nͨ ꝓce¬
dit ut emoluitum aliq er

Expanded text:
ideamus, si ei, cum quo de mento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex
Abbreviated transcription (Latin):
solui noliusse. ¶Ticho testo̾ ma
mimisso fundum maructum
adiecit quem rõnem redd̾e
ucto quia m̃str̾a penesse hat.
q̃situm est anstichus reliqua
q̃ ex admimiitͣcone accus debi¬
erat redde debint. Rndi stichu
nomine co non cem. claudi
memo enim exẜuitutis accu
post lib̾tatem tenẽtur ⁊ cosu¬
tato̾ ad nis cebiti relata fu̾it. re¬
tmeri gͦreliqua possunt cum
poculio aut ex eo deduci ꝙ sibile¬
gatum est. ¶Centum que ap̾
aꝓmanum depoita he̾o apd̾
ipm ẽẽ uolo donec filius me
tatore p̾scriptum ea sũma en
scripẜat quarum fideicõmisit
mee gesta est exigatis eoq noĩe
eum lib̾etis. q̾situm est cumu¬
mu̾sas rones in die mortisiste

Expanded text:
solvi voluisse. Sticho testamento manumisso fundum instructum adiecit: "quem rationem reddere veto, quia instrumenta penes se habet": quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratione actus debuerat, reddere debuerit. respondi Stichunomine non teneri. Claudius: nemo enim ex servitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum est. "Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse volo, donec filius meus tatore praescriptum ea summa ab scripserat, quarum fidei commisit meae gesta est, exigatis eoque nomine eum liberetis". quaesitum est, cum universas rationes in diem mortis iste
Abbreviated transcription (Latin):
pmittũdi hu̾it dampnau̾it
hr̾dem ut utroiq lib̾et si al t̾
ex hiis cape noñ possit. nec socu
fuit delegari debebit is qui nich
capit ei cui hoc cõmod̾ competit¬
lege cͣiiis petitionis utrũq ac¬
cidit ut exhoc cõmod̾ ad eum
ꝑuemat ⁊ is qui capit lir̾etur
ꝙ si socii sint pꝑ eum qui cãp¬
ax est ⁊ ille qui capit ꝑconseq̃¬
tias lib̾ato illo ꝑ. icceptilatione
id enim euenĩt etiam si solu̾¬

Expanded text:
omittendi habet, damnaverit heredem, ut utrosque liberet, si alter ex his capere non possit nec socii sint, delegari debebit is qui nihil capit ei cui hoc commodum lege competit: cuius petitione utrumque accidit, ut et hoc commodum ad eum perveniat et is qui capit liberetur. quod si socii sint, propter eum qui capax est et ille capit per consequentias liberato illo per acceptilationem: id enim eveniret, etiamsi solu
Abbreviated transcription (Latin):
morum qnͣtitas similis est sticho
aniihr̃dib scriptis ⁊ pupilio su¬
o cuis tutelam gessit t̾riamꝑ
tem bonoꝵ dari noluit si hrcũ
b tutele cã controu̾siana non

Expanded text:
m quantitas similis est Sticho heredibus scriptis pupillo suo, cuius tutelam gessit, tertiam partem bonorum dari voluit, si heredibus suis tutelae causa controversiam no
Abbreviated transcription (Latin):
triuis contendat exu̾rdatũ ẽẽ
⁊ sehr̾dem eẽscriptum. emnie
alium tutorem pupillo dari
recepta patrin excutatione ł
si nolit ercusationem pet̾e̾ re¬
moto eo acutela italitem de
nisi forte deom̾b bonis aut
płima ꝑte coꝵ conͣtrou̾sia sit
¶inse nunt ercusare. si plureᷤᷤ
Mat excuiationes ⁊ dequibda
non pͣrobau̾t aliis un intra
tutor ad imisũ prinomu̾̃da¬

Expanded text:
truus contendat exheredatum esse et se heredem scriptum, aequum est tutorem pupillo dari recepta patrui excusatione vel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de nisi forte de omnibus bonis aut plurima parte eorum controversia sit. Qui se vult excusare, si plures habet excusationes et de quibusdam non probaverit, aliis uti intra tutor ad universum patrimonium da
Abbreviated transcription (Latin):
ins filnis fa. sit ydoneus tutor
eẽ indebitur. pat̾ aut̾ enis idcͥ¬
fraudi recte occursurũ ut et
filius ⁊ ip̃e aͦtutelam libo̾rum
dem̾tis g̾endam ꝯpellatur.

Expanded text:
ius familias sit, idoneus tutor esse uidebitur, pater autem eius idcifraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerendam compellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
obaricta nͥsint. nͥ noĩatimid
prnmiegiũ en m oultũ sit. ¶ Ie
qͥ edilitate fungitꝰ pot̾ tutorda
ri nam cdilitas int̾ eos magi¬
excusati st̃ ẜmoni marci it pt̾.¬

Expanded text:
obstricta non sint, nisi nominatim id privilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potest tutor ri: nam aedilitas inter eos magexcusati s
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt tutores ĩꝑm̾cia p̾fidẽ
enis. nͨ senatoros ultͣ centesim̃
iapitem urb̾ tutelam ge̾re co¬
guntur. ¶Hñti gͦtutore da¬
eaꝵdem datur. Een̾¬
Com̃etri a tutel nonuacaae
huuo quib pͥnceps curã alicꝰᷤ
reimumxit excusant᷑ atute¬
ia conec curam gert. Lꝑ.
tutele excusatone nͥhre.R.¬

Expanded text:
dabunt tutores in provincia praesides eius. Nec senatores ultra centensimum lapidem urbis tutelam gerere coguntur. Habenti ergo tutorem tuearundem datur. ometrae a tutelis non vacant. Hi vero, quibus princeps curam alicuius rei iunxit, excusantur a tutela, donec curam gerunt. Vltutelae excusationem n
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ posẜo petenda erit ancon¬
ferre cogatur. cum̃aũ uendi¬
care id p̾rĩ ñ sit nccẽ dici opor¬
tebit confendum. non emi
minc acquiritur. s ñ admit¬
titur. ampluis dico etiamsi
institutus fu̾it a filio h̾ri et

Expanded text:
ossessio petenda est: an conferre cogatur? cum autem uindicari id patri non sit necesse, dici oportebit conferendum: non enim nunc adquiritur, sed non adimitur. amplius dico, et si institutus fuerit a filio her
Abbreviated transcription (Latin):
rescriptum quarta dereatur.
requartam debeat q̾o meo est
Anhr̾di suo relinquat qͣrceac¬
tionem annon.⁊ mag̾ est ut
adh̾rdem tnͣsferat. qr ꝑsonał
actio est gͥ eciam dequarta cõ¬
fenda caue̾ eum oportebit.S
ħ̾itademũ si iam nata eit qͣrte
pecitõ cet̾um si adhuc pat̾ ado¬
ptiinis inuat qui eum emnan¬
apanit dicendum est cantio¬
nem quo çessare. ¶Premata
est enĩ ħ spes colłomi cum ad¬
huc iuat iscuius de bonis qͣrta
debetur.¶Susqui bona coll¬
aturus est ħat filium peculiũ
castrensem ħntem non cogł¬
tur ntiq peculium enĩ cõfer¬
re. s si iam̃ tr̾ mortiuis erat fi¬
lus enis ⁊ castrense peculium

Expanded text:
rescriptum quarta debetur, ure quartam debeat. quaestio in eo est, an heredi suo relinquat quartae actionem an non. et magis est, ut ad heredem transferat, quia actio est: igitur etiam de quarta conferenda cavere eum oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptivus vivat, qui eum emancipavit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enim spes collationis, cum adhuc vivadebetur.Si is qui bona collaturus est habeat filium peculium castrense habentem, non cogetur utique peculium eius conferre. sed si iam tunc mortuus erat filius eius et castrense peculium
Abbreviated transcription (Latin):
n̾tiani lego cums ꝓprietadem
puto tefelicer consecuturũ si
non contencłis cum hr̃de meo. s
portius concord. aũis. s cu ⁊hr̾s
omĩa facito ut amnicisitis. ħ em̾
te hr̃de exige̾ possit felre fu diꝓ

Expanded text:
stigiani lego: cuius proprietatem puto te consecuturum, si non contenderis cum herede meo, sed potius concordaueris: sed et tu, heres, omnia fac, ut amici sitis: hoc enim te herede
Abbreviated transcription (Latin):
sempniam erꝑte decina ⁊ine¬
mam exꝑtedecima alimmpnui
ex reliquis ꝑtib institũat hr̃dei
curatorem alũpno dedit cum
nire face̾ put.n. ⁊ aratoris fi¬
dei cõmisit ne patẽtur fimori
uenire. s cum sempia ⁊ meui¬
amitricib sini frueretꝰ redoi

Expanded text:
Semproniam ex parte decima et Maeuiam ex parte decima, alumnum ex reliquis partibus instituerat heredes, curatorem alumno dedit, cum iure facere putaret: et curatoris fidei commisit, ne pateretur fundum uenire, sed cum Sempronia et Maeuia nutricibus suis frueretur reditu
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut post obitum enisadlibo
meos aut ad eum qui exhiis ui¬
uet ꝑtineat filuͣpostadit.am
hr̾ditatem decessunt qͥsitume
mortua mr̃e̾ suꝑstitefiia testa¬
tricis ususf̾.utrum adioiam fi
num hr̃ditariarum pꝰ mortẽ
ameint̾ ip̃os datum eo mag̾ qd̾
equis ꝑtib h̾r̾des erant icript i.

Expanded text:
ita ut post obitum eius ad liberos meos aut ad eum, qui ex his uiuet, pertineat'. filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia testatricis usus fructus utrum ad solam filnum hereditariarum post mortem auiae inter ipsos datum, eo magis, quod aequis partibus heredes erant scripti.
Abbreviated transcription (Latin):
alias cepentas q ł defendas proeo
ꝓquo tibi usumfr. portõme enus
relqui donec mentis compos
fiat ⁊ conuialescat. q̃situm ẽcum
funis meodem furore in die mo¬

Expanded text:
alas tuearis dependas pro eo: pro quo tibi usum fructum portionis eius reliqui, donec mentis compos fiat et conualescat'. quaesitum est, cum filius in eodem furore in diem mo
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃. tñs tcͣtare bona ad septine¬
tia ut insi subueniat᷑ hus de¬
ducantur negestatem elig¬
enons itaq erit᷑ ꝗ eos consilo
regat. nam quid ecnium est

Expanded text:
c tractare bona ad se pertinentia, ut, nisi subueniatur is, deducantur in egestatem. eligendus itaque erit, qui eos consilio regat: nam aequum est
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tas ⁊hrditas ꝑfid̾i co̾missu
datãsit ⁊ mstitutus adireno¬
lit. senatuĩ censint eum siĩ¬
pupis nois desidetir adireco¬
gendimr attn pupillo pupi¬
ue netutor abeocui midãdi
erit tẽtur qii pupi tutelam
retineat quo adrestituat̃ hr¬

Expanded text:
 fideicommissum data sit et institutus adire nolit, senatus censuit eum, si impuberis nomine desideretur, adire cogendum, ut tamen pupillo pupillae tutor ab eo, cui ius dandi erit, detur, qui tutelam retineat, quoad restituatur h
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nec pecianeus mͣdernͨ ꝯpro¬
abientem mp̾sentem ettã
p̾senti qmͣ ab senti. U Lp̃.¬
ce quo dotis gr̃a curator dari
infurore. aut dementia consti¬
tutus deo̾it tutorem ñ putoi
ual̾e ꝙͣuis enĩ p̃tor uł p̾sessit
nec furor ei magrãtum abto¬
get. attñ datio nulliꝰ erit mo¬
nĩti. ¶ Dari tutor onñ die potĩ¬
¶Furioso ⁊ furiose. ⁊ muto.⁊
surdo tuͣtor uł curator ap̃to¬
inĩti datus sit. datio milla c̾.
nam ⁊ quoqͦmͦ in petitione
tutorissi erratũ fu̾t infrĩca

Expanded text:
sicut nec pedaneus iudex nec comproabsentem quam praesentem et tam praesenti quam absenti. Vlpdae quoque dotis gratia curator dari in furore aut dementia constitutus dederit tutorem, non puto ualere: quamuis enim praetor uel praeses sit nec furor ei magistratum abroget, attamen datio nullius erit momenti.Dari tutor omni die poterit.Furioso et furiosae et muto et surdo tutor uel curator a praetohabenti datus sit, datio nulla est: nam et quoquo modo in petitione tutoris si erratum fuerit in fa
Abbreviated transcription (Latin):
qn̾ incta sĩra est fidĩconin¬
si qui cognoscit taxatione ẽqͦr
fidenissores petunitur. ¶ Adm¬
onenm aut sunius reb publi¬
genda es uolunti defimccista¬
tum iri. P auł.¬

Expanded text:
 incerta summa est fideicommissi, qui cognoscit taxationem quoque fideiussores petuntur. Admonendi autem sumus rebus publigenda est voluntati defuncti statu iri. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ntͣq ꝑte eligendum ap̾queni
et seqnͣtes fructus depõnantur
quiq utiles acciones aptoreda¬
tas ex̾ceat posso̾ a̾ ex rescriptosu¬
pͣ relato non alit̾ adeum qui fi¬
deicõmissum pecit tnͣsfertur.
qm si cauit᷑ tn ⁊ si maxime ad¬
tinnaciam caue̾ nolũit. s si is
quiincit non possit cau̾e̾. ł res
deponenda ux niris dictio resti¬
tuenda erit. ¶Si dies aut con¬
ditio ad logati urfideicomissipe¬
ticionem actionem ue differ¬
ri dicatur ⁊ io satisdatio desid̾et̾
lari contendat ⁊ relictum neg
non altt audiendiis erit qui ca¬
ns postuiat qmͣ si scripturam
qm reliccam affirinat exhibu¬
erit. ¶ Cum quercbat᷑ ubifi¬
deicomissi ẜuandi causa cam̾
hret hr̃s ⁊ oũ hrditas inꝑincia
eẽt ad satudationem fidi cõmi¬
ssi noĩe inprom̾cia fidicõmis¬
sarium remittnd̃ eẽ. qͣre si ĩeu̾
locum hr̃s cauendi grã remit¬
ti desidet ubi domicilium ht̃ le¬

Expanded text:
te eligendum, apud quem ut sequestrem fructus deponantur quique utiles actiones a praetore datas exerceat. possessio autem ex rescripto supra relato non aliter ad eum, qui fideicommissum petit, transfertur, quam si cauerit, tame‹t›si maxime adtumaciam cavere noluerit: sed si is qui vicit non possit cavere, vel res deponenda vel iurisdictio restituenda erit. Si dies aut condicio legati fidei commissi petitionem actionemve differre dicatur et ideo satlari contendat et relictum neget, non aliter audiendus erit qui cauere postulat, quam si scripturam, qua relict‹u›m adfirmet, exhibuerit.Cum quaerebatur, ubi fideicommissi seruandi causa caueri ret heres et omnis hereditas in prouincia esset, ad satisdationem fideicommissi nomine in prouincia‹m› fideicommissarium remittendum esse. quare si heres in eum locum cauendi gratia remitti desideret, ubi domicillium habet, le
Abbreviated transcription (Latin):
i mi aquo res fir̾ comisse pete
placuit principi probo post
reretur fĩ debuit amit post
inctoriam dilata pecitione
ñoportiit. s qͣre non caueat᷑
cefidĩ cõmisso qui prouocau¬
erit si canet. idu̾sarius ad eu̾
possit. cumi ali a sit ecci̾ condi¬
tio. nõn nm exigitur ale¬
gatario inte nutua cantũ

Expanded text:
um, a quo res fideicommissae petebplacuit principi post prouocraretur, fieri debuit, amitti post uictoriam dilata petitione non oportuit. sed quare non cauerat de fideicommisso qui prouocauerit, si caueret aduersarius, ad eum ripsit, cum alia sit edicti condicio? non enim exigitur a legat
Abbreviated transcription (Latin):
indentir hon̾ari qui po nirc
proea ꝑtelegata debent ꝓqua
hr̃des sint᷑. s enim eꝗssmm̃iu̾e
non maiore ꝑtem legatari
hr̾ditas proaliqͣ ꝑte extrebei¬
liano rest̃tint᷑namprata ex¬
hon̾andi st̃ hr̾des enis ꝑtis no¬
nimecuiꝰ emolum̃tũ sibi
ablatum e̾. SSi ei qui ĩ alti
fu̾it cauebitur. ei quiht eu̾
ipotãte non p̾cise. s subcõ¬
ditione si cum dies eius lega
ti redit in pot̾ate sit. cecm si su¬

Expanded text:
onerari, quia ipso iure pro ea parte legata debent, pro qua heredes sint. sed enim aequissimum est non maiorem partem legatariihereditas pro aliqua parte ex Trebelliano restituitur: nam pro rata exonerandi sunt heredes eius partis nomine, cuius emolumentum sibi ablatum est.Si ei, qui in alterfuerit, cauebitur ei, qui habet eum in potestate, non praecise, sed sub condicione 's‹i›, cum eius legati dies cedit, in potestate sit'. ce
Abbreviated transcription (Latin):
co̾sułe debere. ¶ Brescriptũ mit̾i
continz. nam ei non partit qui
ineodem conclani fint ⁊ eiquiti¬
mint mori non ignoscit. ⁊ ꝙ uł
lioce oporteat ẜuosd iñs auxili¬
um ferre ostũdit. ¶ Siquism
uilla agens occsus fit piusqmͣ
niqͣuum ẽ si forte diffiisa latep̾¬
cria hãt de omib qui mea regiõe

Expanded text:
consulere debere". Hoc rescriptum multa continet: nam ei non parcit, qui eodem conclavi fuit: et ei, qui timuit mori, non ignoscit: et quod vel voce oporteat servos dominis auxilium ferre, ostendit. Si quis in villa agens occisus sit, plus quam iniquum est, si forte diffusa late praedia habeat, de omnibus qui in ea regione
Abbreviated transcription (Latin):
qo suppliciumq dehiis qui sub
eod tecco fu̾nt heatur. tñsi quĩꝯ¬
scũ ui fautores scełis fu̾int.hii
demum supplicio afficiuntur
consp̃tu suoꝵ. hoc feci̾t. pot̾i̾nt¬
q eum insc sementem prohite
pena afficiantur. si uo ñ pot̾unt
lir̾entur. ¶ Siquis non metu
cruins ĩmmentis s tedioute
uł ĩpacientia coloris sibi manꝰ
ri mortisc̾ns non ĩpedit. ¶Item
illus sciend̾ ẽ insi consret. aniq
ec̃ occisum non hr̃i defamilia qõ¬

Expanded text:
o suppliciumque de his qui sub eodem tecto fuerunt habeatur, tamen si qui conscii uel factores sceleris fuerunt, hi demum supplicio adficiuntur:conspectu seruorum hoc fecit potueruntque eum in se saeuientem prohibere, poena adficiantur, si uero non potuerunt, liberentur. Si quis non metu criminis inminentis, sed taedio uitae uel inpatientia doloris sibi manusri mortis casus non impedit. Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisum, non haberi de familia q
Abbreviated transcription (Latin):
cum comma sua fu̾at auxiliũ
⁊ei ferre sine corpe suo aut uoce
certe plorantem ut hii quiĩdos¬
mofu̾ant aut ucin audire̾t
hoc ip̃m manifestum e̾ qͥ dix̃it
ꝑcussorem sibi mortez minat᷑
si proclamass uitimũ itaq sup¬
plicrum patidr. ur ħoc necetis¬

Expanded text:
cum domina sua fuerat, auxilium rei ferre, si non corpore suo, at certe uoce plorantem, ut hi, qui in domo fuerant aut uicini audirent, hoc ips‹o› manifestum est, quod dixit percussorem sibi mortem minatum, si proclamasset. ultimum itaque supplicium pati debet uel hoc, ne cet
Abbreviated transcription (Latin):
tus.ꝯ. eosquid̃ qui sub eod̃ tecto
fu̾nt omͦ punit. eos nõ qui nõ
sub eodemtecto funt. s meacem
regione non alit̾ msi conscufu¬
issent. ¶Codem aut̾ tecco qͣlit᷑
accipiatur in deamiis utrũ int̾
cosdem parietes. anz ult intra
eandem dietam ur cubiciuu
uł eandem comum. uł eosder
ortos uł totam iuam ⁊.at ser¬

Expanded text:
tum eos quidem, qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub eodem tecto, sed in eadem regione, non aliter, nisi conscii fuissent. 'Eodem' autem 'tecto' qualiter accipiatur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sex
Abbreviated transcription (Latin):
mĩchi datus est ad me solum ꝑti¬
nec. ¶Item si tu sextantis exquo
onem. non quid dubitas quin
ne adeundo hriee põssim in po¬
tate mea sit qmͣ ꝑtem hr̃oita

Expanded text:
 est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo onem, numquid dubitas, quinne adeundo heres esse possim, in potestate mea sit, quam partem heredita
Abbreviated transcription (Latin):
oitione mstitutus fuisses hrs et
oniittite ꝑtem suam ticio cui
subsitutus eras exsubstitutio¬
ne adisses. cem̃ conditio nire
sertantis extitiss qͥro in adars

Expanded text:
dicione institutus fuisses heres et omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisset, quaero, an adire
Abbreviated transcription (Latin):
ubã ẽcci ad ꝑ eum ꝑtinent qã
tr aliquid amouit cem̃ se abit¬
nec. cetm̃ si anͥ se abstinuit de¬
an edco̾ locussit. magisq e̾ ut pi¬
ditorib teneatur. ⁊ enm qui
celicto obligͣitur. Pauł.¬

Expanded text:
uerba edicti ad eum pertinent, qui ante quid amouit, deinde se abstinet: ceterum si ante se abstinuit, dean edicto locus sit. magisque est, ut pureditoribus teneatur: etenim qui delicto obligatur?
Abbreviated transcription (Latin):
sit᷑. si qͣ nissu comini adierit
non obligabitur. silis est hinc
statu lib̾ quinissus ad ħrde adi¬
rehrditatem post conditione
libtatis crism̾tem cum hoc ig¬
noraret adint ¶De eo quiht̾ł
mstitutus ab aliquo dubitat
an lib̾tas ei extesro dmĩ obtign

Expanded text:
su domini adierit, non obligabitur. Similis est huic statuliber, qui iussus ab herede adireditatem post condicionem libertatis existentem, cum hoc ignoraret, adiit. De eo, qui heres institutus ab aliquo dubitat, an libertas ei ex testamento domin
Abbreviated transcription (Latin):
sntuatur. pͥor aut̾ hrs anqmͣ ad¬
rret decetrit. nemo dubitet qnͣ
supstitutuis ultimũ diem adi¬
tionis erpectare non solet Id
lt proculdubio hoc exͣ cai est
ĩmscendi se bonis pat̾ins. ⁊ itar
eundo at si .u. putet se nisum
cure cum .x. dare nissus ẽ. ⁊dat

Expanded text:
tur, prior autem heres antequam adiret decesserit: nemo dubitat, quin substitutus ultimum diem aditionis exspectare non solet. Idlit, procul dubio hoc extra causam est immiscendi se bonis paternis, et itaeundo. At si quinque putet se iussum dare, cum decem dare iussus est
Abbreviated transcription (Latin):
modo ẽc sucrnrend̾. ¶Pretor
ait. si ꝑeum eam uefcm erit
quoquid exca hr̃ditate amõue¬
tur ¶ Si quis luus sediat reti¬
nẽ hr̃ditatem nolle aliquid
aut̾ ex h̾rditate ãmõnit abit¬
nendibnfm non hebit. non
dixit p̾tor si quid amou̾it.s n¬
eam̃ locum h̾ebita amonisse¬
audem eum acopus qͥcqͥd
edco̾ locus est siue exea hrdita¬
te sint. siuc ad cam h̾rditate¬

Expanded text:
tor ait: 'si per eum eamue factum erit, quo quid ex ea hereditate amoueretur'. Si quis suus se dicit retinere hereditatem nolle, aliquid autem ex hereditate amouerit, abstinendi beneficium non habebit. Non dixit praetor 'si quid amouerit', m locum habebit. Amouisse eum accipimus, qui quid ae, edicto locus est, siue ex ea hereditate sint siue ad eam hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtũieant. ¶Am̃ oue non uitet᷑
qui non calito aĩo nec maligno
errauit dum putat non eẽ hr̃di¬
ftanam. Sigͥ non auinio amou¬
cnoi. nec ut hr̾ditati dampii
ẽdet remabmiłit. s dumpitat

Expanded text:
tineant. Amouere non uidetur, qui non callido animo nec maligno errauit, dum putat non esse hereditariam. si igitur non animo amouendi, nec ut hereditati damnum det, rem abstulit,
Abbreviated transcription (Latin):
suo resolut. ⁊ ihoc solum reo¬
it nire postlimimi.aut non itm
ẜuus enisfiat cunis erat. a̾qmͣ
capecur. hoc enim satisĩpium
ationem om̃imodo offa̾t uel
maneat obligatus ei donec p̾ci¬
umsoluat ꝙ lib̾tatis fauore m¬
troduecum est. ¶ Siqun Ecle¬
geemptunsit ut intͣ c̾cum di
te hr̃i mititiuennt an ei succu¬
rrend̾ sit ut se abstineat uidea¬
mus mag̾q est ut don ec dies
non extitit possit ei nccͣuis hr̃i
effici ⁊ non possit se abmn̾e. s i
autem dies p̾titus fu̾it tuncnꝰ

Expanded text:
suo resoluit. et in hoc solum redit iure postliminii, ut non iterum seruus eius fiat, cuius erat antequam caperetur hoc enim satis impium ationem omnimodo offerat uel maneat ei obligatus, donec pretium soluat: quod libertatis fauore introductum est. Si quis hac lege emptus sit, ut te heres institutus sit, an ei succurrendum sit, ut se abstineat, videamus. magisque est, ut, donec dies non exstiterit, possit ei necessarius heres effici et non possit sese abstinere: sin autem dies praeteritus fuerit, tunc non
Abbreviated transcription (Latin):
Dpluim hroum gdib hoc ser¬
nand̾ est ut si teqmi proferatur
prim ascriptis mõpiatur deinde
tnͣsitus fiat ad eos ad quos hm̃a
hr̾ditas ꝑtinet. etiam si idem sit
adquem utro mõdo ꝑtineat.
Nam hoc gͣdatim ꝯsequit᷑ ut pri
extestõ delatam. denĩ repudiet

Expanded text:
plurium heredum gradibus hoc seruandum est, ut, si testamentum proferatur, prius a scriptis incipiatur, deinde transitus fiat ad eos ad quos legitima hereditas pertinet, etiamsi idem sit, ad quem utroque modo pertineat: nam hoc gradatim consequitur, ut prius ex testamento delatam, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
pius adit non extestõ. s ex nire
commor uenire utilitatis cã
Sindetur. ne alt̾iui festinatione
Wamdiu mititutui admitti pot
subintuto locus non estrnec an̾
remednim p̾toris ⁊ cirea denegã¬
das primo actiones⁊ arcap̾aitu¬
qui t̾rio gͣdu scriptunest si primo
de libante scd̾̃s decedat ip̃e pot̾ suc¬
cede̾. gͦ exp̾tamus in singłiueide

Expanded text:
pius adit, non ex testamento, sed ex iure dominorum venire utilitatis causa videtur, ne alterius festinatione uamdiu institutus admitti potest, substituto locus non est nec anteremedium praetoris et circa denegandas primo actiones et ciqui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipse potest succedere. ergo exspectamus in singulis,
Abbreviated transcription (Latin):
mirib que dotis nõie iegatũ
p̾cor excepit. nec gdns lib̾orũ¬
nnitum igitur eis p̃stibitur.
s nec ꝑ sonas ꝑsecutus est utr̃
exiuirili sexu. an ex fenimino¬

Expanded text:
ique dotis nomine legatum. or excepit nec gradus liberonitum igitur eis praestabitur. c personas prosecutus est, ex uirili sexu an ex femin
Abbreviated transcription (Latin):
ta ficħ̾itue filia cõmitto ut cũ
infamilia nibei ⁊ quociens¬
cumq nubes piciars er dote
tua qm dabis ꝑtem dinidia
stipulari fre̾m tuum ⁊ seiam
dari sibi. si m minio eius cui
fc̃o priusqmͣ doctua reddatur
coue noĩe satisfr̃m erit mori¬
eris nullo filio filia ue exeore¬
licto. ¶Pat̾ uirginem filiã
nptin conocanit. eidem nõĩe
dotem dẽd̾it. ⁊ post clmortumi
rectli manente fuia in ẜonia¬
trimonio testator mortinis
ẽ eod̾ testõ relicco eiq h̾rdes ex¬

Expanded text:
 committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam dari sibi, si in matrimonio eius cui facto, priusquam dos tua reddatur eove nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiave ex eo relicto". pater virginem filiam nuptum collocavit eiusque nomine dotem dedit et post divortium reddi: manente filia in matrimonio secundo mortuus est eodem testamento relicto eique h
Abbreviated transcription (Latin):
b̾et non mandato mułris dotẽ
mando enis dedit ⁊ sibi eami
huiss cotem datam suꝑ esse
fid̾iꝯmissi petitionem. ¶Ite.
q̃situmest ansi pat̾ accepto
face̾stipiłonem uelit. mmuli¬
eri ꝑsecutio fid̾iꝯmissoꝵ dene¬

Expanded text:
n mandatu mulieris dotem marito eius dedit et sibi reddi habuisset dotem datam, superesse fideicommissi petitionem. idem quaesiit, an, si pater accepto facere stipulationem uelit, mulieri persecutio fideicommissorum dene
Abbreviated transcription (Latin):
⁊demonimito ꝙ sibi exstriauo¬
lebat itacaint corpus meu
infundo illo⁊ moniim̃tum
exstrui usq ad quadringe̾tos
nis mariti aduxorem ꝑueniãt
amac scriptura ab ea sola mo¬
nimitum sibi restator extriu

Expanded text:
de monumento quod sibi exstrui volebat, ita cavit: "corpus meum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quadringentos nis mariti ad uxorem perveniant, an hac scriptura ab ea sola monumentum sibi testator exstrui
Abbreviated transcription (Latin):
d̾io. p̃seatur. ¶ Sorori legauit
honim̃es quosnoi̾ant testo
erusq fid̾i ꝯmisit ut eade mã¬
cipia filiis suis ami obiret resti¬
fimcti filiis an hr̃dib restituẽ¬
da sint post mortẽ logat.ariean
remaneant ap̾ hrdem eis. R

Expanded text:
o praestatur. Sorori legauit homines quos nominauit testamento eiusque fidei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restifuncti filii heredibus restitueda sint post mortem legatariae an remaneant apud heredes eius. r
Abbreviated transcription (Latin):
tibi supͣ legani rel. quimi oe
reddas restituas merie infan¬
ti diucssime. aci a leͫ a satis
erigi uecocum sciam ermpo¬
ciusrem accuram qmͣͣ cet̾me¬
tofuturam. qͥitum ẽ aristati

Expanded text:
ibi supra legavi, reliquum omne reddas restituas Maeviae infanti dulcissimae. a qua Seia satis exigi veto, cum sciam eam potius rem aucturam quam detrimento futuram". quaesitum est, an statim
Abbreviated transcription (Latin):
tum. labo̾ qirit qu̾iad̾m app¬
aret qnͣt. ini dodem cuiusq
filie mriboni arbitͣtu consti¬
tu oportet. ⁊ ait non ee dif¬
acae exdigmtate exfacul¬
tatib et nuimo liborumm testa¬
m̾tum facientis estuare.

Expanded text:
t. Labeo quaerit, quemadmodum apparet, quantam dotem cuiusque filiae boni viri arbitratu constitui oportet: ait id non esse difficile ex dignitate, ex facultatibus, ex numero liberorum testamentum facientis aestimare.
Abbreviated transcription (Latin):
eiq subintint.apiam alimp¬
nam suam fidĩq hrdis comsit
ur post mortem suam hrdit
atem alupne eid̾ restituet
aut si quid an̾ contigiss alu̾¬
pnetunc ualeriano fr̃ĩt filio
restitiset candem hr̾litatem.
adenm exhrditate ꝑuenissec

Expanded text:
it Appiam alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si quid ante contigisset alumnae, tunc Valeriano fratris filio restitueret eandem hereditatem. ad eum ex hereditate pervenisse
Abbreviated transcription (Latin):
assidue proficiscatur. anlib̾ti cũ
ea proficisci debeant. Ĩndi. nõpos¬
Esc ab solute. iri. cum nulta ori¬
Lripossunt que ꝓbono sint estim
bitrio dirim̃da est. Item qͣrͣ cum
proficiscens eis nicħ amplius ob¬
tulit. ac ꝑ hoc eam secuti uonsĩt
an legatum debeatur. R. ⁊ hoc ex
eciammodumm legati extimand̃¬
gatum sine adiectõne sũme nͥ
indi hinc ascriptum mela ait.
ne statiu oportebit.Ab̾.¬

Expanded text:
adsidue proficiscatur, an liberti cum ea proficisci debeant. respondi non posse absolute responderi, cum multa oriri possint, quae pro bono sint aestimabitrio dirimenda est. item quaeritur, cum proficiscens eis nihil amplius optulerit ac per hoc eam secuti non sint, an legatum debeatur. respondit et hoc ex et modo legati aestimandctum sine adiectione summae, nihil videri huic adscriptum Mela ait: nae statui oportebit. Val
Abbreviated transcription (Latin):
bat quin quaginta dampnase¬
sto hrsmi dare. neq ascriptu e
manos singulos labo treb̾. p̾se̾s
legatum debi pͥntãt. s rectius
dicetirr id logatum ma̾nossm¬
guios debi. ¶Uii pralenia.q

Expanded text:
bat, quinquaginta damnas esto heres meus dare" neque adscriptum est "in annos singulos". Labeo Trebatius praesens legatum deberi putat, sed rectius dicetur id legatum in annos singulos deberi. "Vini Fal
Abbreviated transcription (Latin):
clicendun est hoc si sun
mͦrismułr est. ¶Quodsi
in patris potãte est ⁊ cõsab
coꝓfecta sit ip̾iu̾s et fiui᷑e
quam ex uoluntate filie
petẽ dotem nec ꝑse nec ꝑꝓ
curatorem pot̾. sic gͦ⁊ pio¬

Expanded text:
dicendum est. haec si sui iuris mulier est.Quod si in patris potestate est et dos ab eo profecta sit, ipsius et filiae quam ex uoluntate filiae petere dotem nec per se nec per procuratorem potest. sic ergo et pro
Abbreviated transcription (Latin):
it t̾cia i quim adoptionẽm
ditus est. ⁊ filii enis sĩm heb¬
unt. ita ut sextans pris sertã
nepotib cedat¶ Si pat̾ ex ono¬
b filus alt̾um ħ̾ntem filios
emancipauit ⁊ unum exne¬
potib queman̾ emancipa¬
u̾at in locum fulii adoptau¬
erit. p̾tito demĩ emancipato
decesẜit equnis erit nepotiq
miocum filii uemĩt sucturri
⁊ intres ꝑtes hrditatem dedu

Expanded text:
parte tertia qui in adoptionem datus est et filii eius simul habebunt, ita ut sextans patri, sextans nepotibus cedat. Si pater ex duobus filiis alterum habentem filios emancipaverit et unum ex nepotibus, quem ante emancipauerat, in locum filii adoptauerit, praeterito deinde emancipato decesserit, aequius erit nepoti, qui in locum filii uenerit, succurri et in tres partes hereditatem didu
Abbreviated transcription (Latin):
nis recipitur q. iusẜuatur ⁊ si inme¬
tallum promis uł ub̾tus dampnat᷑
restituatur. ¶ Ex cluditur accͣ tabul¬
as bonoꝵ possone pro̾mis ⁊ siexim̃ci.
Ahr̃s maituatur.⁊ id ꝙ de est. ad sup

Expanded text:
s recipitur: quod ius servatur et si in metallum patronus vel libertus damnatus restituatur. Excluditur contra tabulas bonorum possessione patronus et si ex uncia heres instituatur et id, quod deest ad sup
Abbreviated transcription (Latin):
uł alienum lognũt ⁊ u fũgi¬
ss cantõnes int̾ponende ft̃
de relucendo eo. s ⁊ siquidẽ
niuo testatore fug̾e̾t expen¬
sis legat.arii reducitur.si pꝰ
mortem sumptu hr̃dis. ¶ Si
ita legetur semꝑnio .x. nit si
nolint. hõiem stichimi dole¬
go. hoc cãu duo legata siit.
cuslegauit ex illo dolio am¬
resmueniri possint non ex¬
tingintur legatu. S hoc tm̃¬
m̾odo accipitur ꝙ inuenitur¬
¶ Si it̾ono̾dubitetur de eode
legato cu pocnis dari oport
ut putasiticio relictum e̾ ⁊
duo enudem nominis ami¬
ci testatoris ueniant ⁊ lega

Expanded text:
uel alienum legauerit et is fugisset, cautiones interponendae sunt de reducendo eo: sed si quidem uiuo testatore fugerit, expensis legatarii reducitur, si post mortem sumptibus heredis.Si ita legetur: 'Sempronio decem aut, si noluerit, hominem Stichum lego', hoc casu duo legata sunt, quis legauerit ex illo dolio amres inueniri possint, non exstinguitur legatum, sed hoc tantummodo accipit, quod inuenitur.Si inter duos dubitetur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris
Abbreviated transcription (Latin):
t cluiob legatis relictis imũ
Pquidem repũdiare. altinuͦ ĩ
plecci posse rdetis si iniu
ex legatis honus ħt ⁊ ħ repell¬
atur non idem dicendum est
pone eum cuꝵx. ⁊stichiui legꝰ¬
mitte̾ si falcidia locum ht̃ ex
.x.utriusq legati quarta cle¬
ducetur. igitur ẜ ũo repudi
ato non eintabit᷑ honis ded¬
nctonis. s legitarius expecu¬
ma duas qͣrcas relinqt..D̾.¬
Regr antem legato non pot̾
dicari. quia non pła. s unũ
legatum ẽ. Idemhicemus pe¬
culio legato. aut ueste aut.n¬
gentõsumilib.¶Dem.

Expanded text:
 duobus legatis relictis unum quidem repudiare, alterum uero amplecti posse respondetur.Sed si unum ex legatis onus habet et hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legamittere: si Falcidia locum habet, ex decem utriusque legati quarta deducetur. igitur repudiato seruo non euitabitur onus deductionis, sed legatarius ex pecunia duas quartas relinqrege autem legato non potest ndicari, quia non plura, sed unum legatum est. idemque dicemus peculio legato aut ueste aut argento et similibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Pociens nominatĩ pluresres
n legato exprimuntur płã
legͣata sunt. Sm aut̃ suppel¬
ler. uit argentum aut pecu¬
luum aut instrum̃tum lega¬

Expanded text:
otiens nominatim plures n legato exprimuntur, legata sunt: si autem supellex aut argentum aut pecum aut instrumentum leg