comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tristesq lupmi. qr uultũ gu¬
stantis amaritudine ꝯtristant.
uude ⁊ eos ꝓ amaritudie. nec
u̾inis is ullum aĩal comedit.
Medica uitia ⁊ erbum. Nabu¬
loꝵ optima st̃. Medica dicta
qr a medis tͣnslata est ingre¬
ciam temꝑe quo eam xerxes
rex ꝑsaꝵ iuasit. Hec semł
seritur ⁊decem ams ꝑma¬
net ita ut qͣter uł sexies pos¬
sit ꝑ annũ recidi. Uitia dcã
qd̃ iux ad tͥplicem ꝑueniat
fructum. qr alia legumina
ꝓuentum ħ̾eant fertilẽ. Uñ
Disa qd̃ ea pensabat᷑ aliquid
auri minutũ. Nam pis aurũ
dr̃. Erbum agreco tͣhit uoca¬
bulum. Hoc enĩ illi orabum
dñt. Qͦddum sit quibdã peco¬
plantationẽ pͥmꝰ Noe in¬
stituit. Rudi ad huc scł̃o. ap̃
gͣtos as̃ constat muentorẽ ui¬
tu lib̾um appeliari. Unde ⁊ e¬
ũ gentiles post mortẽ dñ eẽ
noluerũt. Ditis dicta qd̾ uim
hẽat citius radicandi. Alii pu¬
do religent᷑. Est enĩ eaꝵ natura
flexibilis. qr qiͣ brachiis qͥbdã

Expanded text:
Tritesque lupini, quia vultum gustantis amaritudine contristant; unde eos prae amaritudine nec vermis nec ullum animal comedit. Medica, vicia, ervum pabulorum optima sunt. Medica dicta, quia a Medis translata est in Graeciam tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habeant fertilem: undePisum, quod eo pensabatur aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. Ervum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibusdam pecoplantationem primus Noe instituit rudi adhuc saeculo. Apud Graecos autem constat inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post mortem Deum esse voluerunt. Vitis dicta, quod vim habeat citius radicandi. Alii pudo religentur: est enim earum natura flexibilis, quod, quasi brachiis quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
ere ñ sinat: ad eo calida ut ma¬
turesc̾e ponia ꝯpellat. De legit
gendo dicta qͣiͣ electa. ue¬
t̾es enĩ meliora queq legebãt
siue qd̾ manu legant᷑ nec sec¬
tionẽ requirant. Leguminũ
płima gen̾a ex quib faba len¬
ticula. pisũ. faselũ. cicer. lu¬
pinũ. gͣciora musu oĩũ uidẽ¬
tur. Saba greca ethinisᷤ aues¬
aendo uocabulũ sumplit. ꝙ fa

Expanded text:
ere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. De leguminibus . gendo dicta, quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum gratiora in usum hominum videntur. Faba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tunũ aũ inqꝰ nullũ refugium
qiͣ nullꝰ portus. Portus aũ locus
est ab accessu uentoꝵ ubi hiber¬
na oppon̾e solent. Et portꝰ dc̃us
a deportandis cõmerciis. hũc ue¬
t̾es ⁊ bauilandis m̾cib baias uo¬
cabant. illa declinatione a baia
baias. ut familia familias. Lt
ẽ t̾ra aciͤ ⁊ mari uicina. Et dcm̃
litꝰ qͥn fluctu elidit᷑ uł qd̾ aqͣ al¬
luit. Cicero in topicis. Litus est
qͣ fluictus eludit. Circũliuuũ lo

Expanded text:
tunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus est terra aquae et mari vicina: et dictum litus quia fluctu eliditur, vel quod aqua adluitur. Cicero in Topicis32: 'Litus est qua fluctus eludit.' Circumluvium lo
Abbreviated transcription (Latin):
Ronica grece dr̃ q̃
latme temꝑm se¬
ries appellat᷑ qua¬
lem ap̃ grecos eu¬
sebius cesarien¬
sis epẽ edidit. ⁊
tinam linguam ꝯu̾tit. Chronoᷤᷤ
enĩ grece latine. tempꝰ int̾p̃tat᷑.¬

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̾dũ ut inseqnͣt᷑ eos qͥ fuguĩt.
ĩt̾dũ receptui. Nam receptꝰ dr̃
ci se exͥcitꝰ recipit᷑. Uñ ⁊ signa
receptui can̾e dñr. Classica st̃ cor¬
nua cͤ ꝯuocandi cã erant fcã.
⁊a calando classica dicebantur.
sonant. Ap̃ amazones aũt ñ tu¬
ba sic̃ a regib. f a reginia sistro
uocabatur feminaꝵ ex̾citus. De
A
rerũ ĩstrum̃ta st̃: unde ⁊ uͥ
seponũt᷑ armaria dicta st̃. Item
arma ⁊ tela oĩum geners. Sed
arma st̃ quib ip̃i tuemꝰ tela
qͦ emittimꝰ. Nam arma dupli
uł latos huic hasta ꝑ armos ac

Expanded text:
interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dnua quae convocandi causa erant facta, et a calando classica dicebantur. sonant. Apud Amazonas autem non tuba, sicut a regibus, sed a regina sistro vocabatur feminarum exercitus. De arerum instrumenta sunt, unde et ubi reponuntur armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum, sed arma sunt quibus ipsi tuemur tela quae emittimus. Nam arma duplicut: Latos huic hasta per armos ac
Abbreviated transcription (Latin):
nũ datur in hoste dcã a uo¬
ce qiͣ ua̾cina. Nlam pagani agͤs¬
tes ad omnẽ usum bucina ad cõ
cina cogebat pͥscos ad arma qui¬
rites. Huiꝰ clangor bucinũ dr̃.
Tubã tirreni pͥm̃ ĩuenerũt. Uñ¬
Ugiliꝰ. Tirrenꝰ q tube mugire ꝑ
ethera clangor. Hanc enĩ a tirre¬
nis p̾donib excogitatam cũ dis¬
ꝑsi cuta maritimas oras ñ faci¬
le ad qmͣcpͣ p̾de octasionẽ uoce aũ
q ostrepente. Hinc postea belli¬
cis c̾taminib adhibita ẽ ad de¬
nũtianda signa belloꝵ ut uͥ exau¬
diri p̾co ꝓ tumultu ñ pot̾at. so¬
nitꝰ tube clangentis atting̾et.
Tubam aũ dictam qrͣ tofani. ꝓ ca¬
uam. It̾um tubam qͣiͣ tibiam. Int̾
tubam aũ ⁊ bucinã uet̾es disc̾ne¬
baut. ⁊Iam butina insonãs sol¬
licitudinẽ ad bella denũtiabat.
dit. tuba aũ p̾liũ indicabat. ut¬
eumiꝰ. At tuba t̾ribilem sonitũ
ere canoro. Cuiꝰ sonꝰ uariꝰ ẽ.Nã
int̾dum canit᷑ ut bella ꝯmͥtant᷑.

Expanded text:
num datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpcina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrheni primi invenerunt; un Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut mque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. dit. Tuba autem praelium indicabat, ut: At tuba terribilem sonitum dedit aere canoro Cujus sonitus varius est. Nam interdum canit, ut bella committantur;
Abbreviated transcription (Latin):
git qd̾ iatebat. Delator qr difft̃
ad ꝓfendum. Desidiosus tard̾
piger.a desidendo uocatus .i. ual¬
de sedendo. Idem ⁊ residens a re¬
sidendo. De. enĩ hic augentis ẽ
⁊ qͣi alira aberret. Lira ẽ enĩ
arationis genꝰ. cũ agricole fiã
sem̃te dirigñt filos sulcos ĩ qͦs¬
oĩs sulci seges decurrit. Demẽs
solebat. Dampnatꝰ ⁊ dampnabi¬
lis quoꝵ pͥor iam addictus ẽ se¬
quẽs potest addici. Degulator
quasi gule sit deditꝰ.

Expanded text:
git quod latebat. Dilator, quia differt git quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est valde sedendo. Idem et resides a residendo. 'De' enim hic augentis estet quasi a lira aberret. Lira est enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens,solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit dedit
Abbreviated transcription (Latin):
bditꝰ. nͨ iam ulliꝰ ꝓsperei spei
Saͥ affert̾i ⁊ sine sꝑe deponũ
Consuetudo aũ erat ap̃ ue¬
teres ut desꝑati añ ianuas
suas consolarent᷑. uł ut extre¬
possent a tͣnseuntib forte cu¬
rari qui aliqnͣdo simili labora¬
uerant morbo. Degener aut
ignobilis aut qd̾ sit impari ge¬
nere. aut si dũ sit gen̾e opti¬
mo natꝰ. inhoneste tam̃ uiuit.
Decrepitꝰ qd̾ morti ꝓp̾ior qͣsi
ad mortis tenebras uertit: si¬
cut crepusculũ tempꝰ noctis.
Alii dicũt decrepitũ ñ qͥ sen ͤ¬
tute auulsus ẽ. s qui iam cͤ¬
pare desierit .i. loqui cessaue¬
rit. Dep̾ciatus ab eo qd̾ sit ui¬
lis nͨ alici  p̾cio dignꝰ. Dirꝰ p̃¬
parcus ⁊ teter . q. diuma ira
n id actus. Nam durũ dr̃ qd̃
diuina infertur ira. Alias di¬
rus magnꝰ. Desciens ualde¬
diosus uł malignꝰ ab eo qd̃ de¬
ludat. Nt enĩ decipiat occultam
malitiam blandis sermonib
ornat. Dubus. inc̾tus qiͣ duaꝵ¬
uiaꝵ delator dutus eo qd̃ dete¬

Expanded text:
sperae spei. qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extrepossent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere optimo natus, inhoneste tamen vivit. Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute avulsus est, sed qui iam crepare desierit, id est loqui cessaverit. Depretiatus, ab eo quod sit vilis nec aliquo pretio dignus. Dirus, praeparcus et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias dirus, magnus. Dehiscens, valddiosus vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. Dubius, incertus; quaum. Delator dictus eo quod dete
Abbreviated transcription (Latin):
ratus. Consiliat̾x ob sccietañ
flagitiose ꝯsensionis dicta:
qd̾ int̾turrat alienũq nũd¬
net corpus. Hanc etiam ⁊
nonem uocant. Circũ foran
qͥ aduocationũ causa cͥcũ for
p̾sit. Disertꝰ doctus. a disseren
dc̃s. Disposite enĩ disserit. A¬
tus a dcendo. Inde ⁊ doctor. do¬
cilis ñ qd̃ sit doctus. s qr doce¬
ri pot̾. Est enĩ ĩgeniosus. ⁊ ad
discendũ aptꝰ. Discipłs a dsti¬
plina dictꝰ. Disciplina aũ a
discendo uocata. Dispensate
uocat᷑ cui credit᷑ ad ministn
pecuniaꝵ. Et idõ dispensator
qr pͥus qui dabant pecuniam
nõ numerabãt eam s appen¬
dabant. Diues ab ere uocatꝰ.
Decorus ꝑfcũs. a decem. Dul¬
cis. Decens ꝯpositꝰ. a num̾o dec
dictus. Unic ⁊ decorꝰ ⁊ decibił̃
Directus. eo qd̾ in rectũ uadit.
Dilectus a diligentia. Hec st̃
enĩ signa diligendi. Delibu¬
tus de oleo unctꝰ. ut athlete
solent. uł incereumate pu̾¬

Expanded text:
ratus. Conciliatrix ob societatem ratus. Conciliatrix ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora sit. Disertus, doctus, a disserendo dictus: disposite enim disserit. Doctus, a dicendo. Inde et dictor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest: est enim ingeniosus et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus: disciplina autem a discendo vocata. Dispensator vocatur, cui creditur administratio pecuniarum. Et ideo dispensator quia prius qui dabant pecuniam non numerabant eam, sed adpendebant. Dives ab aere vocatus. Decorus, perfectus, a decem. Dulcis. Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decorus et decibilis. Directus, eo quod in rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, vel in cereumate pu
Abbreviated transcription (Latin):
a colendis patronis. Captꝰ. cap
excidit. Unde ⁊ a uris ꝑitis ca¬
sus capillis uł qr comã nut̾x.
Calamistͣcus a calamistro .i. acu
f̾bea in calami siłitudine fcã
in qͣ cnes obtorqñt᷑. ut crispi sĩt
ꝙͣ in cinere calefac̾e̾ solent qͥ ca¬
pillos cͥspant. ut calamistͣti
sint. Corpulentꝰ qd̾ sit corͤ uali¬
Dꝰ ⁊ lentis carmb. Crassus a sa¬
gnia corꝑis uł a creando carnes
Comesor a comedendo. Satis
ẽ eiũ gule ac uentͥ ĩmoderate
deditus. Caupo pessimꝰ deuino
aqmͣ uł adetum faciens. Candidꝰ.
dit candor. Nam alhũ uocare
nate ẽ. Caspus. Clodus. Cur¬
uus. Cecꝰ appellatꝰ qd̾ careat ui¬
su Est .n. luminib amissis. Ce¬
cus est qui utroq oculosũ uidet
Caducꝰ a cadendo dictꝰ. Idem lu
sceleris appellatꝰ. Inde ⁊ ꝯfusio.
Cõmilsus dr̃ cui sua maliqua
adimunt᷑. Unde ⁊ ꝯuuls nauis
cuiꝰ emmentia in temꝑestates
ꝯuulse undis qͣrͣ mutisate.s.¬
sumptꝰ totus sumptꝰ ⁊ deno¬

Expanded text:
a colendis patronis. 54. Captus excidit, unde, et a jurisperitis casus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri inmoderate deditus. Caupo, pessimus de vino aquam faciens. Candidus dit candor. Nam album vocari natura est. Crispus. Clodus. Curvus. Caecus appellatus, quod careat visum. Est enim luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cadendo dictus. Idem lunonfessione sceleris appellatus. Inde et confusio. Convulsus dicitur, cui sua vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cui eminentia vi tempestatis ulsae undis, quasi mutilatae. Consumptus, totus sumptus et devo
Abbreviated transcription (Latin):
nes delutorem est. Fiducia
cũ res aliqͣ sumende mutuo
m uire credit᷑. ypoteta ẽ cum
res ꝯmodat᷑ sine dĩspositione
pigneris. paucto uł cautione
sola int̾ueniente. somĩtũ dit¬
tum a temꝑis breuitate. ut
qmͣcito qm statim saluo ne¬
gotio reformet᷑. ne ĩ ullam
moram ꝓduci debeat qd̾ repeti

Expanded text:
nes debitorem est. Fiducia est, nes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repeti
Abbreviated transcription (Latin):
carium est dũ p̾ce creditor ro¬
gatus ꝑmittit debitorẽ ĩ pos¬
sessione fundi s̾ obligati de¬
morari ⁊ ex ea fructus caꝑe.
Et dcm̃ p̾carium quia prece
aditur. quasi ꝑce ad iuim .r. ꝓ
.d. litt̾a ꝯmutata. Mutuũ ap¬
pellatum est. quia id qd̾ ame
tͥ dat᷑ tͥ dat᷑ ex meo tuũ sit.
Wepositum est pignꝰ cõmẽda¬
tum ad tempꝰ qiͣ diu positũ.
Depon̾e aũ quis uidetur cum
aliquid metu furti. incendii.
naufragii. apud aliũ custodie
causa deponit. Int̾est aũ m
loqũdi usu int̾ pignꝰ ⁊ arram
Nam pignꝰ est qd̾ dat᷑ apter
rem creditam. que dum reddi¬
tur statim pignus aufertur.
arra complenda ñ aufenda.
Unde qui ħt arram ñ reddit. si¬
cut pignꝰ. s desiderat plenitu¬
dinem. Et dicta arra a re.pro
ꝙͣ traditꝰ. Itẽ int̾ pignꝰ ⁊ fidu¬
ciam ⁊ ypotetam hoc int̾ est.
Dignus enĩ est ad̾ ꝓpt̾ rem cre¬
ditam obligat cuiꝰ rer posses¬
sionem solam ad tempꝰ ꝯsequi¬
tur creditor. Cet̾um dñm pe¬

Expanded text:
carium est, dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium, quia prece additur, quasi prece adium, r pro d littera commutata. 18. Mutuum appellatum est, quia id quod a me tibi datur ex meo tuum fit. 19. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. 20. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arrham. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. arrha complenda, non aufunde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem. Est dicta arra, a re pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium pe
Abbreviated transcription (Latin):
Bonoꝵ possessio est ius posse¬
ssionis c̾co ordine ctoq titu¬
lo eid quisita. Intestata ħedi¬
tas est que testam̃to scͥpta
ñ est: aut si scͥpta sit.iutre tũ
neqͣqmͣ est edita Caduca m¬
diuisio hereditatis int̾ here¬
des. Ereuscundia .n. ap̃ uetes
diusio nũcupabat᷑. Cõmimni
oundendo est it̾ eos quib ꝰ¬
mun res est q̃ actio ⁊moet
postulantib his arbitumda¬
r quoꝵ arbitratu res diuida¬
tur. Enuũ regendoꝵ est actio
dicta: eo qd̾ ꝑeam regantur
fines utriq ne dissent᷑. dum¬
mꝰ ñ angustiore qͥnq pedũ
locti ea ꝯtron̾sia sit. Locatio
est res ad usum data cum dif¬
finitione m̾cedis. Condutõ
est res in usum accepta cũ cõ¬
stituta m̾cede. Res credita ẽ
que in obligationẽ ita dedus¬
ta est ut ex temꝑe quo credi¬
ta habeatur c̾tum sit eam de¬
ferri. Usura est icrem̃tum
fenoris ab usu eris crediti ñ¬
cupata Cominodũ est id qd̾
nr̃i iuris est. ⁊ ad alios tem¬

Expanded text:
Bonorum possessio est ius posseBonorum possessio est ius possessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca iciscunda est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim apud veteres divisio nuncupabatur. Communi dividendo est inter eos quibus communis res est, quae actio iubet postulantibus his arbitrum dari, cuius arbitratu res dividatur. Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod nostri iuris est et ad alterum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ereditas est res q̃ morte
alicuiꝰ ad quẽ piam ꝑue¬
nit: uł legato testam̃to uel
possessione redempta. Dicta
aũ b̾editas a reb additis. sui
ab ere. quia qui possidet agͣ
⁊censum soluit. Inde ⁊ res. Re
st̃ que in nrõ iuire ꝯsistunt. Iu¬
ra aũt st̃. que a nob̾ iuste pos¬
sident᷑. nec aliena st̃. Dicta
aũ res a recte hñdo. uis a iuiste
possidendo. Hoc enĩiure pos¬
iuste. hoc iuste qd̃ bene. Qͦs
aũ male possidet᷑ alienũ ẽ.
Male aũt possidet. qui uł su¬
is maleutit᷑ uł aliena p̾sui
Possidet aũt̃ iuste qui ñ irri¬
tatur cupiditate. Qui aũt cu¬
piditate tenet᷑. possessus est
ñ possessor. Bona st̃ honesto¬
rum seu nobilium que ꝓ in
bona dur᷑. ut ñ heant turpẽ
usum. S ea hoĩes adres bo¬
nas utant᷑. Peculiũ ꝓprie
minoꝵ est ꝑsonaꝵ. sue ser¬
uoꝵ. Nam peculiũ est qd̃ p̃r
ꝓ suo tractare patit᷑. Deculiũ
aũt a pecudib dcm̃: in qͥb
uet̾um testabat iniu̾sa suĩ¬

Expanded text:
es quae morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. Hoc enim iure posiuste, hoc iuste quod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. Peculium proprie minorum est personarum sive servorum. Nam peculium est quod pat servum pro suo tractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum, in quibus veterum constabat universa su
Abbreviated transcription (Latin):
etiam que ñ de crurib ossib¬
q eẽnt. Hinc ⁊ tibucen qͣi ti¬
biarum cantꝰ. Casamꝰ nom̃
est arboris. ꝓpriũ a calendo id
est fundendo. uoces uocata
Listulam qͥdam putãt a mer¬
curio nuentam. Alii a fau¬
no quẽt greci uocant p̾an: ñ¬
nulli eam ab ide pastore a gͥ¬
gentino ex sccilia. Eistuia
aũt dicta. qd̾ uocem enuttat.
Nam grece phos. uox: stolia
missa appellat᷑.. Sambuca ĩ
musicis spẽs est simphoni¬
arum. Est enĩ genꝰ ligni
fragilis. unde tibie compo¬
nũtur. Pandorins ab ĩuen¬
Sun. pͥmꝰ calamos cera ꝯurng̾e
plres instituit. pan curat o¬
ues ouiũq magistros. Fuit
n. pam ap̃ genciles deus pasto¬
ralis qui pmꝰ dispares calamoᷤ
ad cantum aptauit: ⁊ studio¬
sa arte composuit.uiii. detͥha
rarum. Timpanum quo cĩ¬
nea ⁊ argentea. uł alia que
metallico rigore ꝑcussa cum
ꝑtor tubał. ut p̾dutum ẽ phi¬
se ab appollme creditur. Forma
eythare initio similis fuisse

Expanded text:
etiam quae non de cruribus ossibuetiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Aggentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam Graece PHOS vox, STOLA missa appellatur. 7. Sambuca in Musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae componuntur. 8. Pandura ab invenPan primus calamos cera conjungere plures Instituit, Pan curat oves, oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte composuit. 139 CAPUT sarum, tympanum et cimnea et argentea, vel alia que metallico rigore percussa, rpertor Tubal, ut predictum est, perhise ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
erit uox ꝑfcã ñ erit .uii. De¬
in his que spũ reflã dicitur¬
te completa in sonũ uocis a¬
nimant᷑: ut st̃ tube. calami
fistule. organa.pandoria. et
his siłia instrum̃ta. Orgaũ
uocabulum est gen̾ale uaso¬
rũ oĩum musicoꝵ. Soc aũ
cui folles ad hebent᷑. Alio gͤ¬
a noĩe appellant. Ut aũ or¬
ganũ dicat᷑ magis ea uulga¬
ris est grecoꝵ ꝯsuetudo. Tu
ra clangor. Adhibebat᷑ aũt
ñ solum in preliis. S ĩ oĩb
festis dieb. ꝓpt̾ laudes. uł
gaudii claritatem. Unde et
in psalt̾io dr̃. Cante minitõ
mensis tuba. in insigni die
sollempuitatis urẽ. Precep¬
tum em̃ fu̾at iudeis ut ĩmi¬
tio noue lune tuba clange¬
rent. qd̾ etiam hũc us fati¬
unt. Tibias excogitatas m
frigia ferunt. Has du qͥdẽ
funerib tantũ ad hibitas mox
ut sacris gentilium. Uibias
aut̃ appellatas putant qd̾ pͥ¬
mũ de ceruiis tibiis crurib¬
q hinuloꝵ fierent: Deinde ꝑ
abusionẽ ita ceptas uocari

Expanded text:
erit, vox perfecta non fuerit. Sein his, quae spiritu reflante completa in sonum nimantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tub per aethera clangor. Adhibebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatem. Unde et imensis tuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Possis clam me sutelis tu¬
is p̾ciꝑe cassinam uxorem ꝓmde
ut postulas. Qͥd sit friguitipre.
Riguttire dr̃ sb̾tilit̾ ad gar¬
rire. Ande ⁊ plautꝰ ĩ cassi¬
iã ait. Qͥdnam friguttis: Et
enniꝰ. Inte lestide comedia fic
ait. Hec anꝰ ad modũ friguitit
nimirũ sauciauit se flore lib̾i.¬
¶ ittiuilitiũ. Quid sit tittiuili

Expanded text:
ait: ‘Possis clam me sutelis tuait: ‘Possis clam me sutelis tuis praeripere Cassinam uxorem, proinde ut postulas’. Quid sit friguttire. Friguttire dicitur subtiliter adgarrire; unde et Plautus in Cassina ait: ‘Quidnam friguttis?’ et Ennius in Telestide comedia sic ait: ‘Haec anus admodum friguttit; nimirum sauciauit se flore Liberi’. Quid sit tittiuili
Abbreviated transcription (Latin):
breuiũ deoꝵ. Numa uͦ pompi¬
luis ⁊ ipẽ de pontificalib scͥbens
titulum dici ait. Palliũ qͦ sacͥ¬
dotes caput tutabant cũ ad sacͥ¬
ficiũ accessissent: sic̃ ⁊ urgiliꝰ.
Et capita ante aras frigio uela¬
mur amicti. Quid sit oria.
Riam dñt nauicellã modicã
pistatoriam. Unde ⁊ plautꝰ
ĩ cacisto ait. Malo hũc alligari
ad oriam: ut semꝑ piscet᷑. ⁊ si s
tempestas maxima. Quid sit pro
sitio in capite lib questio¬
nalit̾ posita unde ⁊ de mosteneᷤᷤ
ꝓ philippo ait. S ne qͥdte gͣcũ
turbet exemplũ. ego ꝓ hoc tͥ la¬
tinũ feram. Ait enĩ. ꝓblematis
autentiũ gradũ tradamꝰ astãti
cui nr̃a sb̃segͦns eccurset orõ. Nlã
⁊ tertullianꝰ in libͦ quẽ de fato scͥp¬
sit ita ait. Redde huic frĩ pri¬
mũ ꝓblematis mancipatum. Qͥd¬
sorores psice maritis detͣhẽ brio¬
tes dic̾e. Qͦ uis pu̾o pumiliorẽ
⁊ cucurbita glabriorem. Pumi¬
lios enĩ dicũt molles ⁊ enerues.
tela Ande ⁊ plautꝰ in cassma

Expanded text:
breuium deorum. Numa ueropse de pontificalibus scribens tutulum dici ait pallium quo sacerdotes caput tutabant, cum sacrificium accessissent, sicut et Virgilius: ‘Et capita ante aras Frigio uelamur amictu’. Quid sit oria. Oriam dicunt nauicellam modicam piscatoriam; unde et Plautus in Cacisto ait: ‘Malo hunc alligari ad oriam, ut semper piscetur, etsi sit tempestas maxima’. Quid sit problema. sitio in capite libri quaestionaliter posita; unde et Demostenes pro Philippo ait — sed ne quid te Grecum turbet exemplum, ego pro hoc tibi Latinum feram — ait enim: ‘Problematis autenticum gradum tradamus astanti, cui nostra subsequens occurset oratio’. Nam et Tertullianus in libro quem de fato scripsit ita ait: ‘Redde huic fratri primum problematis mancipatum’. Qsorores Psicae maritis detrahentis; dicit: ‘quouis puero pumiliorem et cucurbita glabriorem’; pumilios enim dicunt molles atque enerues, tela; unde et Plautus in Cassina
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lardi. Eicinꝰ u̾mis ẽ canisucca¬
tꝰ eo qd̾ heret in aurib canum.
Cenos enĩ grece canis latmnez.
Nsia ẽ u̾mis porci appellata qͥã
uris. Nam uͥ momorderit ad¬
eo locus ardet ut ibi uesice fi¬
ant. Cimex de siłitudine cꝰtã
herbe uocatꝰ. cuiꝰ fetorem ht̃.

Expanded text:
 lardi. Ricinus vermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem h
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia q̃ mũdau̾it deleat.
Prim̃ diluuiũ extitit sb̃ noe
qñ hoĩb scelerib osfensus
op̃s toto orbe ꝯtecto deletis cũt¬
tis unũ spatiũ celi fuit ac pe¬
lagi cuiꝰ indiciũ hactenꝰ uide¬
m᷑ in lapidib qͦs ĩ remotis
montib concis ⁊ ostreis ꝯcre¬
tos sepe etiam cauatos aqui
uisere solemꝰ. Scd̾m diliuuũ
fuit ĩ achaia iacob pat̾arche
ditor ⁊ rex fuit. nom̃q loro
ptemꝑi dedit. Terciũ diluui¬
ũ inthessalia moysi uł am¬
fitioni temꝑib fuit qͥ t̾rius
st cicropem regnauit. Quiꝰ
cemꝑib aqͣrũ illuines maio¬
tem ꝑtem ppłoꝵ thessalie ab¬
sumpsit paucis ꝑ refugia mõ¬
tiũ lib̾atis. maxĩe ĩmonte par¬
naso in cuiꝰ cͥruitu deucalion
ut̃ regno potiebat᷑. Qͥ tc̃ ase
ritib confugientes ꝑ gemi¬

Expanded text:
omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempore dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphyctionis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cujus temporibus aquarum illuvies majorem partem populorum Thessaliae absumpsit, paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnassio, in cujus circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ multũ auri decorem tribuũt
uenustate colorũ. Primordia s
a rupe caucaso. sabule ferũt.
metheũ pͥmũ fragm̃tum saxi
esꝰ melusisse fr̾o ac digitto c̾cũ¬
dasse hisq initiis cepisse anu

Expanded text:
quae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initi
Abbreviated transcription (Latin):
ni est siłis. Hieracitis anci¬
pitris coloris. Etites aquile
Egoptalmꝰ capͥno eculo siłis
Nicoptalmꝰ qͣtuor coloꝵ. ex ru¬
tibo sanguincũ in medio. ni¬
grum candido cingit. ut lu¬
poꝵ oculos Meconites papan̾
expͥmit. Sũt ⁊ qͤdam gẽme
quib dã utuntur. Lipperia
sufita õs bestias euocare tra¬
dũt. Anãcitide in ydro man¬
tia demonũ ymagines euoca

Expanded text:
ni est similis. Hieracites accini est similis. Hieracites accipitris coloris. Aetites aquilae. Aegopthalmos caprino oculo similis. 20. Lycopthalmus quatuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculus. Meconites papaver exprimit. 21. Sunt et quaedam gemmae quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evoca
Abbreviated transcription (Latin):
cͥus in eufrate alueo legit᷑ ꝓ
dio colore glanco ueluti cculi
pupilla int̾nitens. Arabica ex
patria dicta aspectu eburnea.
Eferstitis speculi nat᷑am h̃t̃ in
reddendis ymaginib ꝙͣꝙͣ ru¬
tilet. Exꝑim̃tũ eiꝰ qõ si seruẽ¬
te aqͣ tiũ statim addita refrig̾et¬
aut si soli opposita aridam ma¬
t̾iam accendat. Nascitꝰ in corico
Ostracites lapidosus colore testa¬
cio durior alt̾a achate siłis. ũ qd̾
achates politura pinguescit. du¬
riori tanta mest uis ut alie gẽ¬
me sculpent᷑es fragm̃tis eiꝰ. Go
losa pet̾ra siłis ẽ lingͤ hũane.
unde ⁊ nom̃ sumpsit. Certur
aũ deficiente luna celo cade̾ cͥ
nõ modicam magi tribuũt po¬
testatem. Nam eo lunares mo¬
tus excitari putant. Sũt ⁊ qͤ¬
dam gẽmaꝵ gn̾a cognoĩata
ab aĩab. Ecctes uiꝑeas macu¬
las expͥmit. Cacme marmi
cancri coloris ẽ. Scorpitis scor¬
pionẽ ⁊ colore ⁊ esfigie reft̾.
Mirraitidis formicȩ reptãtis
effigiem mutatꝰ. Gaos pauo¬

Expanded text:
this in Euphrate alveo legitur dio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigaut si soli opposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. 16. Ostracites lapidosus, colore testaceo, durior. Altera achati similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duriori tanta inest vis, ut aliae gemmae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopetra similis est linguae humanae, unde et nomen sumpsit. Fertur autem, deficiente luna, e coelo cadere, cui non modicam magi tribuunt potestatem. Nam ex eo lunares motus excitari putant. 18. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus. Echites vipereas maculas exprimit. Carcinias marini cancri coloris est. 19. Scorpitis scorpionem et colore et effigie refert. Myrmicites formicae reptantis effigiem imitatur. Taos pavo
Abbreviated transcription (Latin):
palus ẽ ex qͣ nascit᷑ belus amniᷤ
aͥnq milium passuũ spacio i
mare fluens iuxͣ ꝑtolomendẽ
cuiꝰ harene decurrente fluctu¬
a sordib eluunt᷑. Hinc fama ⁊
pulsa uane m̾catoꝵ intri cum
sꝑsim ꝑ litꝰ epulas pararẽt nͦ
eẽnt ꝓ attollendis uasis lapideᷤ
xisse riuos. ⁊ hanc fuisse origi¬
nẽ uitri. Mox aũ ingeniosa sol¬
lertia ñ fuit ꝯtenta solo intro
s ⁊ aliis mixtͣis hanc artem
studuit. Leuib enĩ aridisq.
lignis concoquit᷑ adiecto cu¬
pro ⁊ intro. ꝯtimusq forna¬
cib ut es liqͣtur masseq fũit
postea ex massis rursus fim¬
ditur in osfmis ⁊ aliud fla¬
tu figuratur. alud torno t̾itꝰ

Expanded text:
palus est ex qua nascitur Belus amnis, palus est ex qua nascitur Belus amnis, quinque millium passuum spatio in mare fluens juxta Ptolemaidem, cujus arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. 2. Hic fama est, appulsa nave merca torum nitri, cum sparsim per littus epulas pararent, nec essent pro attollendis vasis lapides,xisse rivos, et hanc fuisse originem vitri 3. Mox, ut est ingeniosa solertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis misturis hanc artem studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adjecto cyprio ac nitro, continuisque fornacibus, ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno terit
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾e dñt. S ⁊ corallus tempe¬
tati ⁊ grandini resist̾e fertur.
Pontica ẽ gẽma qͤdam liuore
ꝑlucida hñs stellas rubeas in¬
t̾dũ ⁊ aureas. Dicũt ꝑ eã int̾¬
rogari demones ⁊ fugari. In qͥ¬
b dam gẽmaꝵ gen̾ib ueras
a falsis disc̾uere magna diffi¬
cũltas ẽ: quippe cũ ĩuentũ sit
ex uͦ gen̾e alt̾ius in alia falsa
transduce. ut sardonices que
t̾ms glutinant᷑ gẽmis. ita ut
depͥhendi ñ possint. Fingũt
enĩ eas ex diu̾so gen̾e. nigͦ. can¬
dido. nueoq colore. Nam ⁊
ꝓ lapide p̾ciosissimo smaragdo
quidã iutrũ arte infitiũt. ⁊ fal¬
lit oculos sb̾dole. qͤdam falsa ui¬
riditas qͦadus ñ ẽ qui ꝓbet si¬
mulatum ⁊ arguat. Sic ⁊ alia
de ulla uita mortalrũ. Om̃s aũt
ñ tnͣslucidas gẽmas cecas appel¬
lari. eo qd̾ densitate sua obscura
tallis qͥtqͥd intͥnsecus ꝯtinetur
absconditur. ĩ iutro u̾o quilibet
patet. Cuiꝰ origo ħ fuit. In ꝑte sy¬
dee cͥca radicem montis carmeli

Expanded text:
dicunt. Sed et corallium tempestati et grandini resistere fertur. 26. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogari daemones, et fugari. 27. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe cum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia de ulla vita mortalium. 28. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellant, eo quod densitate sua obscurentallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet patet. Cujus origo haec fuit. In parte Sydaeae, circa radicem montis Carmeli,
Abbreviated transcription (Latin):
idõ suꝑ se met᷑politanũ hrẽ nõ
pot̾ cardmales ep̃i ꝓculdubio
metͦpolitam uice fungunt᷑ qui
uidel elcm̃ antistitem ad apłici
culminis apicẽ ꝓuehũt. Erigãt
aũ de ipiũs eccłie gremio si reꝑi¬

Expanded text:
metropolitanum habere non potest, cardinales episcopi procul dubio metropolitani vice fungantur, qui electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehant. Eligant autem de ipsius Ecclesiae gremio, si re
Abbreviated transcription (Latin):
rum noĩnũ int̾p̃tationem
p̾mus in latmam linguam
ꝯu̾tit. Ex quib ꝓ breuita¬
te p̾t̾missis multis q̃ dã huic
oꝑi adiectis int̾p̾tatiomb
int̾ponenda studui. Nocabu¬
lorum enĩ expositio satis indi¬
cat. quid uelint intelligo.
hñt enĩ qdam ex ꝓpriis cãis
noĩm. rationem. In pͥncipio
aũ decem noĩa poniniꝰ. quibꝰ
mũ ap̃ hebreos dei nom . el.
mitur. s fortis est ⁊ susfia¬
ens ad omĩa ꝑpetnͣda. Se¬
eloe. qd̃ ntrũq in latinũ
dr deus. Est aũt nom̃ in
latinũ ex greca applłone
translatum. Nam deus g¬
Unde tractum est qd̾ deus
qd̾ eum colentib sit timor
Deus aũt ꝓprie nomĩ ẽ trin¬
tatis ꝑtinens ad patrem

Expanded text:
rum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decemum apud Hebreos Dei nomen, sicimitur, sed fortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. SeELOE. Quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem in Latinum ex Graeca appellatione translatum, nam Deus GraeUnde tractum est Deus, quod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitatis pertinens ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ ⁊ oculoꝵ quibꝰ secũ taciti
ꝓculq distantes collocũt᷑ sic̃ moᷤᷤ
est militaris. ut quotiens ꝯsen
gladioꝵ motu salutat᷑. Ens
de qͣdam ĩpe̾adiica qiͣ in choro
pila ludens. donatim dat se se
⁊ ꝯmunẽ facit. Aliũ tenet. alii
admittat. Alii manꝰ ẽ occupa¬
ta. Alii ꝑuellit pedem. alii dat
anulũ expectandũ a labris. Ali¬
ũ ĩuocat. cũ alio cantat. Attam̃
aliis dat digita litt̾as. ⁊ saloms̃.

Expanded text:
sunt et oculorum, quibus secum taciti proculque distantes colloquuntur, sicut mos est militaris, ut quoties consengladiorum nutu salutant. 2. Ennius de quadam impudica: Quasi in choro pila ludens 42 datatim dat sese et communem facit. Alium tenet, alii adnudat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat annulum spectandum a labris, alium invocat, cum alio cantat, attamen aliis dat digito litteras. Et Salom
Abbreviated transcription (Latin):
ta greta q̃  latinis utimur.
Martyrum pͥmꝰ in nouo testõ ste¬
phanꝰ fuit: qui hebreo sermõe
int̾pr̃ norma qd̾ pͥor fuit ĩ mar¬
lyrio ad imitatõem fideliũ. Idẽ
aũ ⁊ greco sermoẽ in latinũ ñti¬
tur coronatꝰ. Et hoc ꝓpħice ut
qd̃ seq̃ret᷑ in re uaticinio qͦdam
futuri p̾us inuocabulo resona¬
ret. Passus est . n. ⁊ qd̃ uocabat᷑
accepit. Sdephanꝰ .n. corona dr̃.
hũilit̾ lapidat᷑. s sblmnt̾ coro¬
natꝰ. Duo aũt st̃ martyrii ge¬
nera. Unũ ĩ aꝑta passione. Alte¬
rũ in occulta aĩ uirtute. Nam
młti hostis insidias tolerantes
⁊ cũctis carnalib desideriis resis¬
tentes. ꝑ ħ qd̾ se oĩpotenti dõ ĩ
corde mastauerũt etiã patis tẽ¬
pore martyres fcĩ st̃ qui etiam
si ꝑsecutionis tempꝰ exist̾et mł

Expanded text:
ae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem et Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc prophetice: ut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stephanus enim, corona, dicitur: humiliter lapidatus: sed sublimiter coronatus. Duo autem sunt martyrii genera: unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias diaboli tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt: qui etiam, si persecutionis tempus existeret, m
Abbreviated transcription (Latin):
mone aũt syro Mharia dña nũ¬
cupat᷑. ⁊ pulchre qr dnm̃ geni¬
it. Glizabech dei mei saturitas
uł dm̃ mei uiram̃tũ. Magdale¬
ne curris. Martha irpitãs uł ꝓ
uocans. Sermone aũt syro mt¬
p̃tat᷑ꝰ dñans. Nathanael donũ
mens orei In qͦ enĩ ore suo iꝰtũ
ꝯdempnauit. ꝙͣuis hoc mpst̾io
ꝓpħali annũtiasset. Pontius de¬
cmans conciliũ utiq iudõrũ
Accepta enĩ aqͣ lauit manꝰ suaᷤ

Expanded text:
mone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro interpretatur dominans. Nathanael donum mens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta enim aqua lavit manus suas
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ ⁊ ebeder sic̃ iste filiꝰ appi
Cognomĩtũ gͥ ambo a patre
sumpserũt. Iste ẽ iacob ii
gentilitate familie aut qͣn¬
q alia causa ei nom̃ ĩponen
Alpheus aũ hebreo sermone
ĩlatinũ expͥmit᷑ mullesmiꝰ
siue doctꝰ. E hilippꝰ os lampi¬
darum uł os manuũ. C ho
mas abyssus uł genimꝰ. Uñ
⁊ gce didimꝰ appenat᷑. Bar¬
tholomeꝰ filius suipendentꝰ
aqͣs. uł filiꝰ suspendentis me
ortus fuit. In latmno aũt ex
oꝑe publicam nom̃ accepit.
qi ex publicanis fuit electꝰ
moĩs petri. de uico galdee

Expanded text:
filius Zebedaei, sic iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Jacobus mingentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus sive doctus. Philippus, os lampad abyssus, vel geminus, unde Graece Didymus appellatur. BARTHOLOMAEUS, filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me.ortus fuit. In Latino autem ex opere Publicam nomen accepit, quia ex Publicanis fuit electusSimonis Petri, de vico Galilaeae
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Saulus hebreo sermone
temptatio dictus. eo qd̾ pͥus
intemptatiõe eccłie sit uersat᷑ꝰ.
fcũs est paulus. qd̾ int̾pr̃ mi¬
rabilis atq siue electus. Miraͭ¬

Expanded text:
na. Saulus Hebraeo sermone tentatio dictus est, eo quod prius in tentatione Ecclesiae sit versatus. factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mira
Abbreviated transcription (Latin):
Diastema est uocis spatiĩ ex
duod uł plurib sonis aptatũ
Diesis est spacia quedam ⁊ de¬
ductiones modulandi atq uer¬
gentes de uno in alt̾o sono.Co¬
nuis est acuta enũtiatio ueris.
Est enĩ armonie diffr̃a ⁊ qnͣti¬
tas qui i uocis accentu uł te¬
nore ꝯsistit. Cuiꝰ gña ĩ qͥnde¬
cim ꝑtib musici diuiserunt.¬
Ex quib yperlidias noiuissi¬
niꝰ ⁊ acutissimꝰ: ypodorius oĩ¬

Expanded text:
Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cuius genera in quindecim partibus musici diex quibus hyperlydius novissimus et acutissimus, hypodorius omn
Abbreviated transcription (Latin):
arsis est uocũ eleuatio id in
itiũ. Thesis uocis positio hoc
est fiis. ꝯuaues uoces st̃: sb̾¬
tiles ⁊ sp̃isse. clare ⁊ acute.
Persꝑicue ueces st̃ que longiꝰ
ꝓtrahunt᷑. ita ut omnẽ im¬
pleant ꝯtmuo locum. sicut
clangor tubarũ. Subtiles
uoces st̾ quib nõ ẽ sp̃s spis¬
lierũ. uł egrotantium. sic̃ ⁊
in nerius. Qͤ enĩ subtilissi¬
me corde sint subtiles ac te¬
nues sonos emittũt. Pingues
est. tenuis. alga sicut incorᷤ¬
dis iudemꝰ. Dura uox est
q̃ iuolent̾ emittit souos. sicut
tomiruũ. sicut incudis sonus.
quoriens in durum malleus
ca uox est. q̃ mox ut emissa
fu̾it ꝯticescit. atq suffocata
est in fictilib. Ummnolata uox¬
est. leuis. mollis. atq flexibi¬
lis. Et uninołata dicta a uin¬
no. hoc est cincumo molliter¬
flexo. Perfecta aũt uox ẽ alta.
fuauis ⁊ clara. Alta ut ĩ sb̾¬
limi sufficiat: clara ut au¬
res ad impleat: suauis ut
animos audientiũ blandia¬
tar. Si ex bis aliquid defu

Expanded text:
s est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius protrahuntur, ita ut omnem impleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus non est spirlierum, vel egin nervis. Quae enim subtilissimae chordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. 12. Pingest tenuis, et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quoties in durum malleus ca vox est quae mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata est in fictilibus. Vinnola vox, est mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincflexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara: alta, ut in sublime sufficiat; clara, ut aures adinpleat; suavis, ut animos audientium blandiat. Si ex his aliquid defu
Abbreviated transcription (Latin):
nica dr̃. idest modiuatio uoris
ꝓt̾met ad comedos tragoedos
sił choros uł ad om̃s qui uoce
ꝓpria canũt. Pec ex aĩo ⁊cor¬
pore motum facit: ⁊ ex motu
sonũ. ex quo colligit᷑ musica
que in hoĩe. uox appellat᷑. Nox
est aer spũ u̾b̾atus unde ⁊ uer¬
ba stͥ nũcupata. ꝓPrie aũ uox
hoĩm est. seu mrationabiliũ
usiue ñ ꝓprie sonitũ uocẽ uo¬
cari. ut uox tube ĩfremuit
frastasꝙ ad littora uoces. Nã¬
ꝓpriũ est ut litorei resonant
ca est modulatio uocis ⁊ ꝯsonã
temꝑamĩtũ at ex gͣui ⁊ acuto
ꝯcordantib sonis. siue ĩ uoce.
siue in flatu. siue in pulsi ꝑ
hanc quippe uoces acutiores
gͣmoresq ꝯcordant. ita ut qͥs¬
quis ab ea dissonuerit: sensũ
auditꝰ offendat. Cuiꝰ ꝯtͣria ẽ
diaphonia idest d ucces discre¬
pantes uł dissone. Enfonia
est suauitas uocis. Sec etiam
melos. a suauitate. ⁊ melle deã.¬

Expanded text:
dicitur, id est modulatio vocis, pertinet ad comoedos, tragoedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Haec ex animo et corpore motum facit, et ex motu sonum, ex quo colligitur musica, quae in homine vox appellatur. 2. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu irrationabilium usive non proprie sonitus vox vocatur: ut, Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. proprium est ut litorei sonent scca est modulatio vocis et concortemperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulhanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle d
Abbreviated transcription (Latin):
cantilenaꝵ est: tͥformẽ sione.¬
constat eẽ nat᷑am. Prima ẽ
armonisa. que ex uocs̃ canti¬
b constat. Sod̾a organicai q̃
ex flatu ꝯsistit. Tercia rithmi¬
ca. que impulsu digitoꝵ mi
meros recipit. Nam aũ uo¬
ce editur sonꝰ sic̃ q fauces:
aut flatu sic ꝑ tubam uł tiba¬
an: Aut puisu Nic̾ ꝑ cocharam

Expanded text:
ilenarum est, triformem constat esse natura. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat: secunda organica, quae ex flatu consistit: tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces: aut flatu, sicut per tubam aut tibiam: aut pulsu, sicut per citharam
Abbreviated transcription (Latin):
Us gentum est sedium occu¬
patio. edificatio. munitio. bel¬
la captiuitates. seruitutes ptꝰ¬
liminia. federa pacis. inducie.
legatorũ. ñ iuolandaꝵ religio
conubia int̾ alienigenas ꝓ¬
hibita: ⁊ inde ius gentiũ quod
eo ure om̃s fere gentes utũ
federis faciendi nexus. signo
dato egressio in hostem uł cõ¬
missio. item signo dato recep¬
tio. Item flagitii militaris dis¬
ciplina si locus deserat. Item
stipendioꝵ modꝰ. dignitatũ
gradꝰ. p̾mioꝵ honor. ueluti
cum corona uł torq̃s donant᷑.
qualitatib ⁊ laborib iusta
diuisio ac pͥncipis portio. un
noꝵ qd̃ nullitenent nͥ quiri¬
tes id est romani. tanqͣm de
legittimis bereditatib. de dec̾¬
tionib. de tutelis. de usu. de
constituta. Constat aũ ius qͥr¬
tum ex legib. ex plebis sci¬
tis. ꝯstitutionib pͥncipum
⁊ editis suie prudentiũ res¬
ponsis. A

Expanded text:
Ius gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntfoederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. § 8norum, quo nulli tenentur nisi Quirites, id est Romani, tamquam de legitimis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapioconstituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plebiscitis, constitutionibus principum et edictis, sive prudentium responsis.