comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine. nos autem ex uro & femina creati.
mus: sicut ñ ꝑtinet ad ipsius mortis difas¬
tiã. Non enim ꝓpterea illius ñ uera mors fil
qui sine uirili semine natus ẽ: sicut nec ips
primi hominis aliter ex orta caro quã nr̃a
quandoquidem ille sine parentibꝰ de teria
aliter nos. Sicut autem ad mortis:
ii ad resurrectionis differentiam ualet
sunaciuitas: Si ne hoc ipsum qd scrip
si: de primo homine. suniliter infideles
ssint credẽ. querant uł animadu̾tant si uł
ie possunt qd muldors animalium genera
ine parentibꝰ ex terra ꝓcreentur. quȩ tamen
cocundo pariant ȩtiam ipsa sui similẽ. nec
ppter diuersitatem natiuitatis. intersit ali¬
himiliter enum uiuunt. similiterq moriun¬
aus: quamius dissimiliter nata sint. Ita ñ ẽ
iblirdum ut similit̃ resurgant corpora: que
disimiliter orta sunt: Huiusmodi autem ho¬
mines ñ ualentes intueri ad quam rem incer
caliquid diuersum. & ad quam ñ intet sit: uͥ
iduterint aliquam distantiam pͥmordior. eciã

Expanded text:
semine, nos autem ex uiro et femina creati sumus, sicut non pertinet ad ipsius mortis differentiam. non enim propterea illius non uera mors fuit, quia sine uiri semine natus est, sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra — quando quidem ille sine parentibus de terraaliter nos. sicut autem ad mortis, sic nec ad resurrectionis differentiam ualet diuersa natiuitas. Sed ne hoc ipsum quod scriptum est de primo homine similiter infideles nolint credere, quaerahoc possunt, quam multorum animalium genera sine parentibus ex terra procreentur, quae tamen coeundo pariant etiam ipsa sui similem prolem nec propter diuersitatem natiuitatis intersit alisimiliter enim uiuunt similiterque moriuntur, quamuis dissimiliter nata sint. ita non est absurdum, ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter orta sunt. huius modi autem homines non ualentes intueri, ad quam rem intersit aliquid diuersum et ad quam non intersit, ubi aduerterint aliquam distantiam primordiorum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
oUEt quosdam & requir
de duab resurrectionib qu
conueniat ꝓmisse resurret¬
oni: utrumnam xp̃i an lai¬
dopotest hȩc conuenire res¬
rectionĩ natoR ex semine eius: qui nullas¬
nis condicione natus ẽ:Si autem lazari ree¬
rectio in conuenire asseritur: nec hȩc que
congruere uidetur. Siquidem lazari re¬
rectio facta sit de corpore ñdum tabescent
de eo corpore quo lararꝰ dicebatur: nr̃a as
multis sclis post ex confuso eruetur: Dende
si post resurrectionem status beatus futueꝰ
nulla corporis inuiria: nulla necessitates
mis: quid sibi uult cybatum fuisse xp̃m.
uulnera monstrauisse: s siꝓpter incredu
ferit: finxit. Si autem uerum ostendit. gnꝰ
resurrectione. accepta futura sunt uulnen
Qbꝰ respondetur ideo ñ lazari resurrections
si potius xp̃i congruere ꝓmisse resurrecli
ꝯiua lazarus ita resurrexit ut iterum mo¬
surgens a mortus iam ñ moritur᷑ mors cut¬

Expanded text:
ouet quosdam et requirunt de duabus resurrectionibus quae conueniat promissae resurrectioni, utrumnam Christi an Lazodo potest haec conuenire resurrectioni natorum ex semine eius, qui nulla seminis condicione natus est? si autem Lazari resurrectio conuecongruere videtur: siquidem Lazari resurrectio facta sit de corpore nondum tabescente, de eo corpore, quo Lazarus dicebatur; nostra autem multis saeculis post ex confuso eruetur. Deinde si post resurrectionem status beatus futurus est, nulla corporis injuria, nulla necessitate famis, quid sibi vult cibatum Christum fuisse, et vulnera monstravisse? Sed si propter incredulum fecit, finxit: si autem verum ostendit, ergo in resurrectione accepta futura sunt vulnera. 3. Quibus respondetur, ideo non Lazari resurrectionem, sed potius Christi congruere promissae resurrectioni, quia Lazarus ita resurrexit ut iterum mosurgens a mortuis, jam non moritur, et mors
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit. unus panis. unum corpꝰ. multisi¬
mus. Proinde eccłia catholica sola. corpꝰ⁊ ri
cuius illȩ caput ẽ saluator corporis sui. Ee
hoc corpus neminem iuiuificat sp̃s sauctue
quia sicut ipse dicit apłs haritas dei diffusas̃¬

Expanded text:
s dicit, unus panis, unum corpus multi sumus. proinde ecclesia catholica sola corpus est Christi, cuius ille caput est saluator corporis sui. extra hoc corpus neminem uiuificat spiritus sanctus, quia, sicut ipse dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ deum & ds̃ erat u̾bum. siue scđm suscep-
tcurnis humilitatẽ qua uerbum caro factũ :
ehabitauit in nob̃. sic apparet ȩtiam eius ec¬
clia. ũ in sola affrica sicut isti impudentissima
untate delirant: s codo orbe terrarũ diffusa:
lamoni is ȩtiam diuinis lites suas preferũt.
qia in causa ceciliani quondam eccłie car¬
naginensis ep̃i cui crimina obiecerunt. quȩ
necpotuerunt ꝓbare nec possunt. se ab eccłia
utholica hoc ÷ ab unitate omnium gentiũ
diuiserunt: quamuis & si uera eeñt que ab eis
iuiecta sunt ceciliano. & nob̃ possent aliquan

Expanded text:
s erat uerbum, siue secundum susceptae carnis humilitatem, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed toto terrarum orbe diffusa. Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
omino insigni. et merito susci¬
piendo fr̃i augustino ep̃o: nec¬
tarius. Quanta sit haritas pa¬
triȩ: quoniam nosti pretereo:
Sola ÷ enim: quȩ parentũ iure
iuncat affectum. Cui si ullus eẽt consulendi
modus. aut finis bonis: digne iam ab ciꝰ mu¬
nerib meruimus excusari. Sed q̃m crescit in
dies singłos dilectio & gratia ciuicatis. quan
ac florentem relinquere patriam cupit: id¬
circo gaudeo primum. quod apud instructũ
discipunis omnib uirum. michi hic sermo:
inscitutus. In calamensi colonia multa sunt
quȩ merito diligamus: liel quod in ea geniti
sumus: uel quod idem magna contulisse ui¬
demur officia. Hȩc gͦ dñe prestantissune. &
merito suscipiende: non leui popłi sui erra¬
cu ꝓlapsa ẽ. Qd̾ quidem si iuris publiei ri¬
gore inetiamur. debet plecti seueriore censu

Expanded text:
OMINO INSIGNI ET MERITO SUSCIPIENDO FRATRI AUGUSTINO EPISCOPO NECTARIUS. Quanta sit caritas patriae, quoniam nosti, praetereo. sola est enim, quae parentum iure uincat affectum. cui si ullus esset consulendi modus aut finis bonis, digne iam ab eius muneribus meruimus excusari. sed quoniam crescit in dies singulos dilectus et gratia ciuitatis, quantac florentem relinquere patriam cupit, idcirco gaudeo primum, quod apud instructum disciplinis omnibus uirum mihi hic sermo est institutus. in Calamensi colonia multa sunt, quae merito diligamus, uel quod in ea geniti sumus uel quod eidem magna contulisse uidemur officia. haec ergo, domine praestantissime et merito suscipiende, non leui populi sui errato prolapsa est. quod quidem si iuris publici rigore metiamur, debet plecti seueriore
Abbreviated transcription (Latin):
sed ideo cum predississet pastores subuinxisse
tores: ut indelligerent pastores ad officium siu
ꝑtinere doctrinam. Ideo enim non ait quosũ
audem pastores. quosdam uero doctores: so
cum suꝑiora ipso loquutionis genere: distingu¬
ret dicendo quosdam audem apłos. quosdan
autem ꝓpħas. quosdam uero euangłistas hoc
tanquam unum aliquid duob nominib am¬
plexus ẽ: quosdam autem pastores et doctores
Illa plane difficillime discernuntur: ubi ad
timotheum scribens aic. Obsecro itaq primũ
omnium fieri oradiones: obsecraciones inter¬
pellationes: grãrũ actiones. Scđin grecũ en
eloquium: discernenda sunt. Nam nr̃i intei¬
pretes uix reꝑiuntur qui ea diligenter et sa¬
enter transfere curauerint ẜ cce enum sicut
ea ipse posiusti. obsecro fieri obsecrationes. ĩ
eodem uerbo ucrumq dixit apłs:. qui utique
grece illam scripsit epłam: Sed ꝑ eo qđ in laci¬

Expanded text:
sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: Quosdam autem pastores, quosdam uero doctores, sed cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: Quosdam autem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam uero euangelistas, sed hoc tamquam unum aliquid duobus nominibus amplexus est: Quosdam autem pastores et doctores. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait: Obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellatio nes, gratiarum actiones. secundum Graecum enim eloquium discernenda sunt; nam nostri interpretes uix reperiuntur, qui ea diligenter et scienter transferre curauerint. ecce enim sicut ea ipse posuisti: Obsecro fieri obsecrationes, non eodem uerbo utrumque dixit apostolus, qui utique Graece illam scripsit epistulam; sed pro eo, quod in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
trecenti in numero ꝑ crucis litteram sactas¬
mo non eligerentur ad uictoriam faciens̃
qui tanquam canes lamberent aquam: nsi
aliquid significarent. Uigilant enim &e l̃t
ꝓpħia exereretur. lingua canum ẽ commo¬
rata. non dentes. Tuors autem canum dis
ex inimicis. id ÷ ut qui erant inimici cuis
rent canes dui: & latrarent ꝑ te. qui seuiebe
in te. Ad didit autem ab ipso. ut non a scipli
hoc factum intelligererent. sed ab ipso: id:n
dam quidem dedit ds̃ in eccłia apłos. quosũ
autem ꝓpħas. hoc intelligo quod ipse scr¬
sisti: ꝓpͣħas eos dictos isto loco. ex quib gi¬
bus erat. non illos qui uenturum in carne
diũn ꝓpħauerunt. E uangłistas uero inueni¬
mus qͣuos apłos fuisse non legius: sicut fu¬
erunt marcus et lucas. Pastores autẽ & doc¬
tores quos maxime ut discernerem uoluis¬
d. eosdem puto ẽẽ sicut & tibi uisum ẽ: ut
non alios pastores. alios doctores intelligam᷑

Expanded text:
trecenti in numero per crucis litteram sacratissitrecenti in numero per crucis litteram sacratissimo non eligerentur ad uictoriam faciendam, qui tamquam canes lamberent aquam, nisi aliquid magnum significarent. uigilant enim et latrant prophetia exereretur, lingua canum est commemorata, non dentes. tuorum autem canum, dixit, ex inimicis, id est ut, qui erant inimici tui, fierent canes tui et latrarent pro te, qui saeuiebant in te. addidit autem ab ipso\', ut non a se ipsis hoc factum intellegerent sed ab ipso, id esdam quidem dedit deus in ecclesia apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intellego, quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos, qui uenturum in carne dominum prophetauerunt. euangelistas uero inuenimus, quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas. pastores autem et doctores, quos maxime ut discernerem uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores. alios doctores intellegamus;
Abbreviated transcription (Latin):
quem non sequuntur. Neq enim eis aliqͥd
ꝓdẽ: quod eam non obluuiscuntur. Aliud
ẽ. enim legem dei habere in memoria:
aliud in intellectu & effectu. In sexagesimo
audem septimo psalmo. quod queris qͥd sit
uerũtamen ds̃ concassauit capita inimi¬
coꝵ suors. uerticem capilli ꝑ ambulantiũ
in delictis suis. non michi uidetur aliud
dictum. quam deus conquassabit capita ini¬
micoꝵ suoꝵ nimium suꝑbientium: nimniũ
se extollentium in delictis sius. Per hy ꝑbo¬
len quippe signi ficauit suꝑbiam se extollen¬
tem. & canta elatione incedentem: quasi ca¬
pilli uerticem ꝑambulando calcarent. Item
in eodem psalino quod scriptum ẽ. linga ca¬
num tuors ex inimicis ab ipso: non sẽꝑ in
malo accipiendi sunt canes: Alioquin non
reprehenderentur apud ꝓpħam canes nes¬
cientes latrare: et amantes dormitare. Pro¬
fecto enuim laudabiles canes eeñt: si & latra¬
re scirent. & uigilare amarent.Et certe il

Expanded text:
quem non sequuntur. neque enim eis aliquid quem non sequuntur. neque enim eis aliquid prodest, quod eam non obliuiscuntur; aliud est enim legem dei habere in memoria, aliud in intellectu et effectu. In sexagesimo autem et septimo psalmo quod quaeris quid sit: Verum tamen deus conquassabit capita inimicorum suorum, uerticem capilli perambulantium . in delictis suis, non mihi uidetur aliud dictum quam deus conquassabit capita inimicorum suorum nimium superbientium, nimium se extollentium in delictis suis\'. per hyperbolen quippe significauit superbiam tantum se extollentem et tanta elatione incedentem, quasi capilli uerticem perambulando calcarent. item in eodem psalmo quod scriptum est: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, non semper in malo accipiendi sunt canes. alioquin non reprehenderentur apud prophetam canes nescientes latrare et amantes do.rmitare; profecto enim laudabiles canes essent, si et latrare scirent et uigilare amarent. et certe illi
Abbreviated transcription (Latin):
extinxeris nequando obluuiscantur legis
tue: quod utiq fieret si ritus et sacra gen¬
dium colere compulsi. penitus qualicumq
nom̃ suȩ religionis minime recinerẽt Quod in
cors figura ęciam de cain scriptum ẽ. qđ
constituit in eo dñs signum: ne quis occi¬
deret eum. Deniq cum dixisset ne occidłis
eos ne quando obliuiscantur legis duȩ: ue¬
lut quereretur quid de illis esset faciendũ
ut in aliquos usus testimoni ueritatis nõ
occidantur. id÷ non consumantur. neq
obliuiscantur legis diũ: continuo subiũ¬
xit. Disꝑge illos in uircude tua. Si enĩ uno
in loco eẽnt terrarum. non aduiuarẽt tes¬
timonio predicationem euangłis: quȩ fruc¬
tificat toto orbe terrarum. Ideo disꝑge il¬
los in uirtute tua. ut eius ipsius cuius
fuerunt negatores. ꝑ sequudores. unterfec¬
tores. ubiq sint testes ꝑ ipsam legẽ quã
non obliuiscantur: in qua ẽ ille ꝓpħatꝰ

Expanded text:
extinxeris, ne quando obliuiscantur legis extinxeris, ne quando obliuiscantur legis tuae, quod utique fieret. si ritus et sacra gentium colere compulsi penitus qualecumque nomen suae religionis minime retinerent. quod in eorum figura etiam de Cain scriptum est, quod constituit eo dominus signum, ne quis occideret eum. denique cum dixisset: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legis tuae, uelut quaereretur, quid de illis esset faciendum, ut in aliquos usus testimonii ueritatis non occidantur. id est non consumantur neque obliuiscantur legis dei, continuo subiunxit: Disperge illos in uirtute tua. si enim uno in loco essent terrarum, non adiuuarent testimonio praedicationem euangelii, quae fructificat toto orbe terrarum. ideo: Disperge illos in uirtute tua, ut eius ipsius, cuius fuerunt negatores, persecutores, interfectores, ubique sint testes per ipsam legem, quam non obliuiscuntur, in qua est ille prophetatus,
Abbreviated transcription (Latin):
tissime et filius eas potest dicere uoluntates
suas. Quod uero in psalmo quinquagesimo
octauo de iudeis intelligitur dicente ne oc¬
cideris eos. nequando obliuiscantur legis
tuȩ. conuenienter mͥ uidetur ita ẽẽ intelligi
prenunciatum. eandem gentem ȩtiam debel¬
latam atq subuersam. in poli uictoris suꝑstici¬
ones non fuisse cessuram. s in ueteri lege mã¬
suram. ut aput eam eẽt testimonium scriptu¬
rarum toto orbe terrarum: unde ȩccłia fue¬
rat euocanda. Nullo enim euidendiore docu¬
mento ostenditur gentib quod salubrime
aduercitur. non inopinatum &. repentinum
aliquid insticutum sp̃u presuptionis huma¬
ne. ut. xp̃i nomen in spe salutis ȩternȩ tanta
auctoritate prepolleat: sed olim fuisse ꝓpħa¬
tum atq conscriptum. Nam ipsa ꝓpħetia
quid aliud nisi a nrĩs putaretur eẽ confie¬
tan si non de inimicors codicib ꝓbaretur:
Ideo ne occideris eos. ne ipsius gentis nom̃

Expanded text:
tissime et Filius eas potest dicere voluntates tissime et Filius eas potest dicere voluntates suas. 9. Quod vero in psalmo quinquagesimo octavo de Judaeis intelligitur, dicente, Ne occideris eos, nequando obtiviscantur Legis tuae, conuenienter mihi uidetur intellegi ita esse praenuntiatum: eandem gentem etiam debellatam atque subuersam in populi uictoris superstitiones non fuisse cessuram, sed in ueteri lege mansuram, ut apud eam esset testimonium scripturarum toto orbe terrarum, unde ecclesia fuerat euocanda. nullo enim euidentiore documento ostenditur gentibus, quod saluberrime aduertitur, non inopinatum et repentinum aliquid institutum spiritu praesumptionis humanae, ut Christi nomen in spe salutis aeternae tanta auctoritate praepolleat. sed olim fuisse prophetatum atque conscriptum. nam ipsa prophetia quid aliud nisi a nostris putaretur esse conficta, si non de inimicorum codicibus probaretur? ideo: Ne occideris eos, ne ipsius gentis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
rum quȩ immolabantur in figura sangui¬
ius xp̃i: nec memor ero nominum eor per¬
labia mea. Nomina quippe illors erant in
multiplicatione infirmitatum. fornicatores.
ydolis seruientes. adulteri. molles. mascłors
concubitores. fures. auari. raptores. ebriosi
maledici: & quicumq alii. regnum dei non
possidebunt. s ed ubi habundauit peccatũ.
suꝑ habundauit grã. Et postea accelerauer̃.
hȩc quidem fuerunt: s abluti sunt. s scĩfica
ci sunt. s iustificati sunt in nomine dñi dei
ur̃i iħu xp̃i: et in sp̃u dei nrĩ. Ideo non memor
erit nominum eoꝵ ꝑ labia sua. Sane codices
emendatiores et electiores auctoritatis: non
habent uoluntates suas sed meas. Quod tan¬
tum ualet: quia ex ꝑsona filii dĩ dicitur. Ipse
quippe loquitur quem uerba illa eiudenter
ostendunt. quib et apłi usi sunt. non derelin¬
ques animam ieam in inferno: nec dab̾ scĩn
tuum uidere corruptionem. E adem sũt utiq

Expanded text:
rum, quae immolabantur in figura sanguirum, quae immolabantur in figura sanguinis Christi, nec memor ero nominum illorum perlabia mea. nomina quippe illorum erant in multiplicatione infirmitatum fornicatores, idolis seruientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, auari, raptores, ebriosi, maledici et quicumque alii regnum dei non possidebunt. sed ubi abundante peccato superabundauit gratia et postea accelerauerunt, haec quidem fuerunt, sed ati sunt, sed justificati sunt in nomine Domini Jesu Christi, et in Spiritu Dei nostri : ideo non memor erit nominum illorum per labia sua. Sane codices emendatiores et electioris auctoritatis, non habent, voluntates suas, sed, voluntates meas; quod tantumdem valet, quia ex persona Filii dicitur. Ipse quippe loquitur, quem verba illa evidenter ostendunt, quibus et Apostoli usi sunt: Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Eadem sunt utique
Abbreviated transcription (Latin):
pra ostendunus potest accipi in bono. et ubi
non addicum ÷ eius. ꝑotest quantomagis ubi
licitur terra eius: Miras ergo fecit omnes
loluntates suas in illis: miras omnino fec̃:
Ila eos ex desꝑatione mirabiliter lib̾auit:
Exhac admiratione exclamat apl̃s. O altitu
xerat. Conclusit enum ds̃ omĩs in infidelitate:
ut omnium misereatur. Nam hoc etiã hic se¬
quuitur. Multiplicate sunt infirmitates eoꝵ:
postea accelerauerunt. Non enim uenit ille¬
uocare uistos sed peccatores: quia non est
opus sanus medicus si egrotantibus. quor
scilicet multiplicate sunt infirmitates: ut.
eis sanandis eẽt necessaria tante gr̃ȩ medi¬
cina: et cui dimittuntur peccã multa: dilige¬
ret multum. hoc cinis uacce. et asꝑsio san¬
guinis. et cruentarum multiplicatio uic¬
timarum significabat: non efficiebat. Idõ de¬
inceps dixit. Non congregabo conuenticu¬
la eor de sanguinibus. id÷ illorꝙ sacrificio¬

Expanded text:
pra ostendimus, potest accipi in bono et ubi pra ostendimus, potest accipi in bono et ubi non additum est \'eius\', quanto magis ubi dicitur \'terra eius\'! miras ergo fecit omnes uoluntates suas in illis, miras omnino fecit, quia eos ex desperatione mirabiliter liberauit. Ex hac admiratione exclamat apostolus: 0 altxerat: Conclusit enim deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. nam hoc etiam hic sequitur: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea accelerauerunt. inuocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus sed aegrotantibus, quorum scilicet multiplicatae sunt infirmitates, ut eis sanandis esset necessaria tantae gratiae medicina et, cui dimittuntur peccata multa, diligeret multum. Hoc cinis uaccae et aspersio sanguinis et cruentarum multiplicatio uictimarum significabat, non efficiebat. ideo deinceps dicit: Non congregabo conuenticula eorum de sanguinibus, id est illorum sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
uis. In quinto autem decimo psamo quod
eriptum ẽ mirificauit uel mirificet omnes
uoluntates suas inder illos: nichil ꝓhibet in¬
telligi. unmo et conuenientius uidetur non¬
inter illos sed in illis. Sic enim & greci codices
nbent. Sepe autem qd̾ habet illa linga i il¬
lis. nr̃i interpretantur inter illos: ubi uide¬
tir sententiȩ conueiure. accipiamus gͦ scĩs qͥ
interra sunt eius. mirificauit om̃s uolunta¬
tes suas in illis. quod pleriq codices habẽt: et
intelligamus uoluntates eius munera gr̃ȩ
iue gratis data ẽ. id ÷ quia uoluit. non quia de¬
hebatur. Unde ÷ scuco bone uoluntatis coronaᷤ¬
uios. et in uoluntate tua deduxistiꝰ & uolũ¬
arie genuit nos uerbo ueritatis: et pluui.am
uoluntariam segregans ds̃ hereditati tue:
et diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult: et alia
innumerabilia. Proinde mirificauit omnes
uoluntates suas in illis. In quibus nisi in scĩs
qui in terra eius sunt:si enim terra sicut su¬

Expanded text:
uis. In quinto decimo autem psalmo quod uis. In quinto decimo autem psalmo quod scriptum est: Mirificauit uel: Mirificet omnes uoluntates suas inter illos, nihil prohibet intellegi, immo et conuenientius uidetur non\'inter illossed in illis\'.sic enim et Graeci codices habent; saepe autem, quod habet illa lingua in illis, nostri interpretantur inter illos, ubi uidetur sententiae conuenire. accipiamus ergo: Sanctis, qui in terra sunt eius, mirificauit omnes uoluntates suas illis, quodplerique codices habent, et intellegamus uoluntates eius munera gratiae, quae gratis data est, id est quia. uoluit, non quia debebatur. unde est: Scuto bonae uoluntatis coronasti nos et: In uoluntate tua deduxisti et: Voluntarie genuit nos uerbo ueritatis et: Pluuiam uoluntariam segregans, deus, hereditati tuae et: Diuidens propria unicuique, prout uult, et alia innumerabilia. proinde: Mirificauit omnes uoluntates suas in illis; in quibus nisi in sanctis, qui in terra sunt eius? si enim terra, sicut su
Abbreviated transcription (Latin):
opus dilectionis agnoscitur. drũ dei scilicet
& ꝓximi: in quib duob preceptis tota lex pen¬
det et ꝓpħe. Iste autem sensus quo ita exponi¬
tur quod scriptum ẽ saturati sunt filiis non
michi occurrerat cum ante rescriberem: sed
sisi breiussimam quandam eiusdem
uni erpositionem quam iam olim dicta¬
Sin et hoc satis breuiter a me positũ rep
snspexi ȩtiam codices grecos utrũ da¬
iuis casus eẽt quod dictum ẽ filiis. an geni¬
nuis qd illa linga utitur ꝓ ablatiuo: et in¬
imi genitiuum. Quod si aduerbium int̾¬
isetaret᷑ scͥptũ eẽt sacͤatist̃ fili eor. Sed recte
incerpres sententiam sequutus ẽ: et latino
more: dixit saturati sunt filiis. Quod uero
sequitur & reliquerune reliquias paruulis
sus existimo paruos accipiendos manifestos
uẽ manet illa sententia quia dixerunt: sang̃s
huius suꝑ nos et suꝑ filios nrõs. Ita enim re¬
iquerunt oꝑum suors reliquias paruulis¬

Expanded text:
opus dilectionis agnoscitur, domini dei scilicet opus dilectionis agnoscitur, domini dei scilicet et proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. Iste autem sensus, quo ita exponitur, quod scriptum est: Saturati sunt filiis, non mihi occurrerat, cum ante rescriberem; sed recensui breuissimam quandam eiusdem psalmi expositionem, quam iam olim dictaueram, et hoc satis breuiter a me positum repperi. inspexi etiam codices Graecos, utrum datiuus casus esset, quod dictum est \'filiis\', an genetiuus, quo illa lingua utitur pro ablatiuo, et inueni genetiuum. quod si ad uerbum interpretaretur, scriptum esset: Saturati sunt filiorum; sed recte interpres sententiam secutus est et Latino more dixit: Saturati sunt filiis. quod uero sequitur: Et reliquerunt reliquias paruulis suis, existimo paruulos accipiendos manifestos sitionem manet illa sententia. qua dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros; ita enim reliquerunt operum suorum reliquias paruulis s
Abbreviated transcription (Latin):
impletus ẽ uenter eors: quibus uerb occus¬
ta dei iudicia significata sunt: occulce qͥpy
sunt miseriͦ ȩtiam qui gaudent in malis.
tradidit ds̃ in concupiscentias cordis eoꝵ
uelut quereretur unde possuit cognoscii
in abscondito ira dei adinpleti sunc. & res¬
ponderetur quod in euangłio dictũ est. e
fructib eor cognoscetis eos: continuo sub
uinctum est. Saturati sunt filiis hoc ÷ fructi¬
bus: quod euidentius dicitur oꝑibus suis:
Unde alibi legitur. Ecce parturuuit iuis¬
ticiam: concepit dolorem et peꝑit iniqui¬
tatem. Et alibi. Dein concupiscentia cũ con¬
ceꝑit: parit peccatum. Mali gͦ filis. mala oꝑu
quibus cognoscuntur: et qui de abscondiis
dei iudicus internis. cogitationum suarum
tanquam inuentrem adimpleti sunt: Boni
oꝑa boni filii suntꝰ. Unde ad sponsam eccłiamẽ
lauacro que omnes geminos creant: & strilis
non ẽ ineis. In quo gemino fȩtu. geminum

Expanded text:
dimpletus est uenter eorum, quibus uerbis occuldimpletus est uenter eorum, quibus uerbis occulta dei iudicia significata sunt — occulta quippe sunt miseris, etiam qui gaudent in malis, quos tradidit deus in concupiscentias cordis eorum —, uelut quae. reretur, unde possint cognosci, qui in abscondito ira dei adimpleti sunt, et responderetur, quod in euangelio dictum est: Ei fructibus eorum cognoscetis eos, continuo sub. iunctum est: Saturati sunt filiis, hoc est fructibus, quod euidentius dicitur operibus suis\'. unde alibi legitur: Ecce parturiuit iniustitiam, concepit dolorem et peperit iniquitatem et alibi: Dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. mali ergo filii mala opera, quibus cognoscuntur et qui de absconditis dei iudiciis internis cogitationum suarum tamquam in uentrem adimpleti sunt; bona opera boni filii sunt, unde ad sponsam ecclesiam lauacro, quae omnes geminos creant et sterilis non est in illis. in quo gemino fetu geminum
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium atq scõꝵ quȩ dicitur & terra uiuen¬
tium: & quȩ illo ȩtiam loco recte intelligi po¬
test. beati mites qm̃ ipsi heredicate possidebt̃ c̾rã
Cum autem dictum cẽt apaucis de terra di¬
to futurum incelligeretur: dum hic iuuis
Sepantur erum multi ab ȩccłia. sed tam̃ hss¬
untut: qui tamen cum uiuũt ꝑ communs
qui ex illis crediderunt de terra: quam so
agrum suum ex colit pader agriola. Duus
tem in uita sua. idest hic in manifesto sicir
demus. Sequitur aucem: et de abscondit
tius adimpletus est uenter eoꝵs. Uentrẽ¬
uero sequitur saturati sunt porcina. iamo
michi ex hoc uideretur aꝑui: s quod ali ui¬
dices habent et uerius habe ꝑhibentur qui
diligentiora exemplaria ꝑ accentus notã en¬
dem uerbi greci ambiguitatem. greco senbt¬
di more dissoluunt. obscurius ẽ quidem: sed
electiori sententiȩ. uidetur aptius conuenire.
Quia enim dixerat et de absconditis tius a¬

Expanded text:
fidelium. atque sanctorum, quae dicitur et terra uiuenfidelium. atque sanctorum, quae dicitur et terra uiuentium et quae illo etiam loco recte intellegi potest: Beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. cum autem dictum esset: A paucis de terra diut in manifesto futurum intellegeretur, dum hic uiuunt. separantur enim multi ab ecclesia, sed cum moriuntur, qui tamen cum uiuunt, per commuqui ex illis crediderunt, de terra, quam sicut agrum suum excolit pater agricola, diuisi autem in uita sua, id est hic in manifesto, sicut uidemus. sequitur autem: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, id euero sequitur: Saturati sunt porcina, iam, quid mihi ei hoc uideretur, aperui. sed quod alii codices habent et uerius habere perhibentur, quia diligentiora exemplaria per accentus notam eandem uerbi Graeci ambiguitatem Graeco scribendi more dissoluunt, obscurius est quidem, sed electiori sententiae uidetur aptius conuenire. quia enim dixerat: Et de absconditis tuis a
Abbreviated transcription (Latin):
apud sc̃m fratrem et coep̃m nrm̃ bonifacium.
Nam eors ꝑlacorem non uidi: & continuo
rescripta non distuli. Quia ergo cune sicut
scripsi. non pocueram inspicere codices gre¬
cos ꝓpter quedam psalmi sexti decimi. inspe¬
xi postea quos inueni: et unus habebat qd
alius sicut ipse posuisti. apaucis de terra. Et
illud quidem aꝑcum habens sensum ꝑdens
de derra quam eis dedisti. disꝑtire eos in gẽ¬
tibus: quod et factum est eis. cum graui bel¬
lo expugnati atq subuersi sunt. Illud autẽ
alterum quomͦ accipiendum sit non mͥ occur¬
rit: nisi quia in comꝑatione ꝑdite mulcitu¬
dinis eors reliquiȩ salue facte sunt: utiq in
paucis a quib eos disꝑciendos . acqͤ diuiden¬
dos. atoy seꝑandos: scriptura prenuncia uit¬
dicens. Oñe apaucis id ÷ areliquiis quas ex
illa gente saluas fecisti de terra disꝑtire eos:
ue terram indelligamus eccłiam. hereditatẽq

Expanded text:
apud sanctum fratrem et coepiscopum nostrum Bonifatium, — apud sanctum fratrem et coepiscopum nostrum Bonifatium, — nam eorum perlatorem non uidi — et continuo rescripta non distuli. Quia ergo tunc, sicut scripsi, non potueram inspicere codices Graecos propter quaedam psalmi sexti decimi, inspexi postea, quos inueni. et unus habebat, qualius, sicut ipse posuisti: A paucis de terra. et illud quidem apertum habet sensum, perdens de terra, quam eis dedisti, dispertire eos in gentibus, quod et factum est eis, cum graui bello expugnati atque subuersi sunt. illud autem alterum quo modo accipiendum sit, non mihi occurrit, nisi quia in comparatione perditae multitudinis eorum reliquiae saluae factae sunt utique in paucis, a quibus eos dispertiendos, hoc est diuidendos atque sedicens, Domine, a paucis, id est, a reliquiis quas ex illa gente salvas fecisti, de terra dispertire eos: ut terram intelligamus Ecclesiam haereditatemque
Abbreviated transcription (Latin):
solaciors nrõꝵ. sicut his recentiorib comꝑi:
non sunt reddite uenerationi tue. In quib
quidem quatinus ad interrogata responde¬
run. recolere non eualui: nec earum exẽplũ
cum requisissem. ubi hoc possem recognosce¬
re inueni. Ad nonnulla me tamen respondisse
certus omnino sum: & ideo non ad omnia. qe
ut cito finirem. festinatio ꝑlatoris urgebat.
Simul ȩtiam miseram sicut iusseras et illius
epłe exemplum. quam tuȩ haritati apd carcha¬
ginem de corpor resurrectione rescripserã:
ubi de usu inembroꝵ exorta erat questio:
Nunc gͦ & hoc misi. et alterum alterius. quia
nec ipsam in manus tuas ꝑuenis e conieciꝰ eo
qd iterum interrogasti quedam quȩ iam me
in ea respondisse lego et agnosco: sed ista per
quem direxerim nescio. Scripta quippe ha¬
ritatis tuȩ quib eam reddidi. sicuc ȩtiã ipsa in¬
dicat. missa sunt mͥ ab ypone a nrĩs. cum esset

Expanded text:
solaciorum nostrorum, sicut his tuis recentioribus comperi, solaciorum nostrorum, sicut his tuis recentioribus comperi, non sunt redditae uenerationi tuae. in quibus quidem quatenus ad interrogata responderim, recolere non eualui nec earum exemplum cum requisissem, ubi hoc possem recognoscere, inueni. ad nonnulla me tamen respondisse certus omnino sum et ideo non ad omnia, quia, ut cito flnirem, festinatio perlatoris urgebat. simul etiam miseram, sicut iusseras, et illius epistulae exemplum, quae tuae caritati apud Carthaginem de corporum resurrectione rescripseram, ubi de usu membrorum exorta erat quaestio. nunc ergo et hoc misi et alterum alterius; quia nec ipsam in manus tuas peruenisse conieci eo, quod iterum interrogasti quaedam, quae iam me in . ea respondisse lego et agnosco. sed istam per quem direxerim, nescio. scripta quippe caritatis tuae, quibus eam reddidi, sicut etiam ipsa indicat, missa sunt mihi ab Hippone a nostris, cum essem
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo et uenerabiliter de¬
siderabili desiderabiliter ue¬
uerabili. sancto. sancteq ha¬
rissimo frĩ & coep̃o paulino:
augustinus in dũo salutem:
ti. et qui cum eo nauigauerunt. cito nos dñs
exhilarauit. nunciantib litteris scĩtatis cuȩ.
grãs agens ei qui recreat afflictos. & humi¬
les consolatur: & sinceritate cordis tui occa¬
sione filis et condiaconi nr̃i rufini quȩ pro¬
maxima occurrit. nunc rescripta ꝑsoluo:
delittore ypponiensi. Namq ꝓfectus est.
et approbo miscdiȩ consilium quod cibi dñs
inspirauit. michiq insinuare dignatus est:
Ipse & hoc adiuiuet. ipse ꝓsꝑet. qui iam curã
nrãm ex magna parte leniuit⁊ quia ꝑuectꝰ
et cõmendatus est s̃arissimus homo: non so¬
lum bonis oꝑib sed ȩtiam scĩs orationib
cius. Littere sane uenerationis tuȩ u multa
quesisti. et querenda ad monusti. et queren¬
do dociusti: ad me ꝑuenerunt. Sed quas ipse
continuo rescripsi. ꝑ homines eordem scõr

Expanded text:
EATISSIMO ET VENERABILITER DESIDERARILI ET DESIDERA- BILITER VENERABILI SANCTO SANCTEQVE CARISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO PAULINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. nostri Quinti et qui cum eo nauigauerunt cito nos dominus exhilarauit nuntiantibus litteris sanctitatis tuae, gratias agens ei, qui recreat afflictos et humiles consolatur, et sinceritati cordis tui occasione filii et condiaconi nostri Rufini, quae proxima occurrit, nunc rescripta persoluo; de litore Hipponiensi namque profectus est. et adprobo misericordiae consilium, quod tibi dominus inspirauit mihique insinuare dignatus es. ipse et hoc adiuuet, ipse prosperet, qui iam curam nostram ex magna parte leniuit, quia peruectus et commendatus est cai-issimus homo non solum bonis operibus sed etiam sanctis orationibus tuis.. Litterae sane uenerationis tuae, ubi multa quaesisti et quaerenda admonuisti et quaerendo docuisti, ad me peruenerunt. sed quas ipse continuo rescripsi per homines eorundem sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
uidctur: quamquam ex ipsis inimicis qui cru¬
ifpeerunt dñm. pleriq conuersi sunt et appa¬
mierunt electi. Tunc electi quando conuersi. qͦu¬
um ad salutis inicium. quantum uero ad dei
pesentiam non tunc electi sed ante consticu¬
itaq modis ipsi inimici qͥ dilecti: siue quia¬
inunopło utriq fuerunt. siue quia ex inimi¬
cis seuientib usq ad sanguinem. xp̃i. qui clã
coꝵs dilecti facti erant scđm electionem quȩ la¬
cebat in preseͣntia dei. Adhoc enim addidit
ipter patres. quia id qd pacrib ꝓmissum ẽ opor¬
cebat impleri: sicut circa finem epłȩ ad roma¬
nos aic: dico enim xp̃m ministrum fuisse cir¬
cumcisionis ꝓpter ueritatem dei. ad confirmã

Expanded text:
uidetur. quamquam et ex ipsis inimicis, qui cruuidetur. quamquam et ex ipsis inimicis, qui crucifixerunt dominum, plerique conuersi sunt et apparuerunt electi, tunc electi, quando conuersi, quantum ad salutis initium, quantum uero ad dei praescientiam, non tunc electi sed ante constituitaqin uno populo utrique fuerant; sive quia ex inimicis saevientibus usque ad sanguinem Christi, quidam eorum dilecti facti erant secundum electionem quae latebat in praescientia Dei. Ad hoc enim addidit, propter patres; quia id quod patribus promissum est oportebat impleri, sicut circa finem Epistolae ad Romanos ait: Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confi
Abbreviated transcription (Latin):
cum abstulero peccata eor: non utiq iuds¬
ors: si dilector. hic adiungit ea quȩ inds¬
renda posuisti: scd̾m euangłium quidẽ ii¬
mici ꝓpter uos. Precium quippe redẽptiõs
niȩ sanguis ẽ xp̃i: qui utiq non nisi ab inl¬
micis pocuit occidi. hic ẽ ille usus malors.
in ꝓuectum bonors. Qd̃ uero adiungit. se¬
cundum electionem autem dilecti ꝓpt̾ pa¬
cres: hinc ostendit ñ illos inimicos. sed eles¬
tos ẽẽ dilectos. Sed seripture mos ẽ ita los¬
ss tanquam de toto. sicut corinthios
sales sint. cum eeñt laudabiles quidã
psendit tanquam omnes culpabiles essent.
ꝗter quosdam qui tales erant. Istam diuina¬
m seripcurarum consuetudinem. ꝑomne.
corpus litterarum eius creberrue sparsam.
quisquis diligenter aduercit: multa dissol¬
uit quȩ inter se uidentur ẽẽ contraria. Ini¬
nicos gͦ alios dicit: alios dilectos: sed quia in
mo popło erant. uelut eosdem ipsos dicere

Expanded text:
cum abstulero peccata illorum non utiqucum abstulero peccata illorum non utiquorum sed electorum. Hinc adiungit ea, quae inquirenda posuisti: Secundum euangelium quidem inimici propter uos. pretium quippe redemptionis nostrae sanguis est Christi, qui utique non nisi ab inimicis potuit occidi. hic est ille usus malorum in prouectum bonorum. quod uero adiungit: Secundum electionem autem dilecti propter patres, hinc ostendit non illos inimicos sed electos esse dilectos. sed scripturae mos est ita loparte tamquam de toto, sicut Corinthios tales sint, cum essent laudabiles quidam reprehendit. tamquam omnes culpabiles essent, propter quosdam, qui tales erant. istam diuinarum scripturarum consuetudinem per omne corpus litterarum eius creberrime sparsam quisquis diligenter aduerterit, multa dissoluit, quae inter se uidentur esse contraria. inimicos ergo alios dicit, alios dilectos; sed quia in uno populo erant, uelut eosdem ipsos dicere
Abbreviated transcription (Latin):
uectum bonors. etiam in hoc mirificans omĩ¬
potenciam bonitatis suȩ. quia sicut illoꝵ ne¬
quitiȩ est male uci bonis oꝑib eius. sic illius
sapientiȩ ẽ bene uti malis oꝑib eor. Hanc gͥ
altitudinem sacramenti: sic cominendat a
Nolo uos ignorare fr̃s sacramentum hocu
non sitis uob̃ sapientes. quia cecitas ex pis¬
de ͥ facta ẽ. donec plenicudo gentium intrais
& sic omnis isrł saluus fieret. Ex parte dixt
quia non om̃s excecati sunt. E rant enum ei
illis: qui xp̃m cognouerunt. Plenitudo auc̃
gentium in his intrat. qui scdm ꝓpositum
uocatisunt. et sic omnis isrł saluus fit: qua
ex iudeis et ex gentibus qui scđm ꝓpositũ uo¬
cati sunt. ipsi uerius sunt isrł. De quo dics
isrł sccłm carnem. Uidete inquit isrł scđm
carnem. Deinde interponit testimoniũ ꝓphe:
Ueniat ex syon qui eripiat et auertat impie¬
tatem a iacob & hoc illis ame testamentim

Expanded text:
ouectum bonorum etiam in hoc mirificans omniouectum bonorum etiam in hoc mirificans omnipotentiam bonitatis suae, quia, sicut illorum nequitiae est male uti bonis operibus eius, sic illius sapientiae est bene uti malis operibus eorum. Hanc igitur altitudinem sacramenti sic commendat apostolus: Nolo uos ignorare, fratres, sacra-mentum hoc, ut non sitis uobis sapientes, quia caecitas ex pel facta est, donec plenitudo gentium intraret et sic omnis Israhel saluus fieret. ex parte\' dixit. quia non omnes excaecati sunt; erant enim ex illis, qui Christum cognouerunt. plenitudo autem gentium in his intrat, qui secundum propositum uocati sunt. et sic omnis Israhel saluus fiet, quia et ex Iudaeis et ex gentibus, qui secundum propositum uocati sunt, ipsi uerius sunt Israhel, de quo diIsrahel secundum carnem: Videte, inquit, Israhel secundum carnem. deinde interponit testimonium prophetae: Veniet ex Sion, qui eripiat et auertat impietatem ab Iacob; et hoc illis a me testamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne quisquam diceret posse eẽ salutis uiã in
bona conuersatione. et unius dei omĩpo¬
tentis cultu. sine participatione corporis &
sanguinis xp̃i. Unus enĩ ds̃ inquit. et unꝰ
inediacor dei et hominum homo. xp̃c iħs: ut
illud qd dixerat omnes homines uult saluos
fieri. nullo alio modo intelligatur prestari.
nisi ꝑ mediatorem non dm̃ qd semꝑ erat uer-¬
uerbum caro factumẽ & habitauit in nobbi
de neͤ illud te moueat. quod de uideis iden
sapientiȩ & scientiȩ dei. et illa inscrutabili
iudicia eius. et inuestigabiles uiȩ eius. han
fidelib cordib magnam ingerunt ad mire¬
onem. qui de illius sapientia ꝑtendente af
usq ad finem fortiter. & omnia suauiter dis¬
nente. non dubitant quid sit qd ei placet
nascantur. crescant. ac mulciplicentur. qͥ
et si malos ipse non fecit: tamen malos fitui¬
ros ẽẽ presciuit. Nimis enim consiiu eus i
abdito ẽ. quo etiam malis bene utitur ad pu¬

Expanded text:
ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum homo Christus Iesus, ut illud, quod dixerat omnes homines uult saluos fieri\', nullo alio modo intellegatur praestari nisi per mediatorem non deum, quod semper erat ueruerbum caro factum est et habitauit in nobis. Unde nec illud te moueat, quod de Iudaeis idemsapientiae et scientiae dei et illa inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiae eius hanc fidelibus cordibus magnam ingerunt admirationem, qui de illius sapientia pertendente a fine usque in finem fortiter et omnia suauiter disponente non dubitant, quid sit, quod ei placet, ut nascantur, crescant ac multiplicentur hi, quos etsi malos ipse non fecit, tamen malos futuros esse praesciuit. nimis enim consilium eius in abdito est, quo etiam malis bene utitur ad: pr
Abbreviated transcription (Latin):
patur ẽuche. Inderpellationes autem siue
ut urĩ codices habent postulationes fiunt:
cum popłs benedicitur. Tunc au enĩan¬
tistites uelut aduocati. susceptos suos per
manus impositionem: misericordissime of¬
ferunt pocestati. Quib ꝑ actis & participa¬
to tanto sac ramento gratiarum actio cunc¬
ta concludit: quam in his etiam uerb ulti
precipua fuit ista dicendi. ut his breuiter
ꝑscriptis atq significatis non putaretur
negligendum ẽẽ quod sequitur ꝓ omnib
hominib. ꝓ regib. & his qui in sublimitate
sunt. ut quietam & tranquillam uitã aga¬
mus. in onuĩ pietate & haritate. ne quisquã
sicut se habet humane cogitationis infir¬
mitas existimaret non ẽẽ ista facienda. ꝓ
his a quibus ꝑsequtionẽ paciebatur eccłia.
genere colligenda. Unde adiungit. & dicit.
hoc enim bonum ẽ & acceptum coram salua¬
tore deo nr̃o. qui om̃s homines uult saluos
fieri: & in agnitionem ueritatis uenire. Et

Expanded text:
patur εὐχή. Interpellationes autem, sive, patur εὐχή. Interpellationes autem, sive, ut vestri codices habent, postulationes, fiunt cum populus benedicitur: tunc enim antistites, velut advocati, susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potestati. Quibus peractis, et participato tanto Sacramento, gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam verbis ultimpraecipua fuit ista dicendi, ut his breviter perstrictis atque significatis, non putaretur negligendum esse quod sequitur, pro omnibus hominibus, pro regibus, et his qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate et caritate, ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, existimaret non esse ista facienda pro his, a quibus persecutionem patiebatur ecclesia, genere colligenda. unde adiungit et dicit: Hoc enim bonum est et acceptum coram saluatore deo nostro, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et
Abbreviated transcription (Latin):
nulli minus erudite intuentes: p̃roseuchen
non orationem s adorationem dicere uolue¬
runt: quȩ potius procynesĩs dicitur. s quia
oratio interdum uocatur ẽuchẽ: adoratio pu¬
tata ÷ ꝑ̃seuche. Porrosi usitatius ut dixi in
scripturis uotum appellatur eũchẽ: excepto
nomine generali orationis. ea ꝓptie intelli¬
genda ẽ oratio. quam facimus aduotum: id:
ꝓseucheñ. Uouentur autem omnia quȩ offe¬
runcur dõ. maximȩ scĩs altaris oblatio. quo
sacramento predicatur orationr̃m. illd̃ ma-¬
ximum uotum quo nos uouimus in xp̃o
ẽẽ mansuros: utiq in compage corporis. xp̃i:
Cuius rei sacramentum ẽ: quod unus panis.
unum corpus multi sumus. Ideo in huius
scĩficatione. & distributionis preꝑatione. ex¬
istimo apłm uississe ꝓprie fieri ꝓseuchãs id ẽ
orationes: uł ut nonnulli minus ꝑice inter¬
precatisunt. ad orationes. hoc ÷ enim ad uo
cum: quod usitatius in scripturis nuncu¬

Expanded text:
nulli minus erudite intuentes irpoaeoxav nulli minus erudite intuentes irpoaeoxav non orationem sed adorationem dicere uoluerunt, quae potius jrpoaxuvraat? dicitur; sed quia oratio interdum uocatur eua, adoratio putata est TtpoaeoxVj. porro si usitatius, ut dixi, in scripturis uotum appellatur εὐκή, excepto nomine generali orationis ea proprie intellegenda est oratio, quam facimus ad uotum, id est rcpoc εὐκήν. uouentur autem omnia, quae offeruntur deo, maxime sancti altaris oblatio, quo sacramento praedicatur nostrum illud maximum uotum, quo nos uouimus in Christo esse mansuros, utique in compage corporis Christi. cuius rei sacramentum est, quod unus panis, unum corpus multi sumus. ideo in huius sanctificatione et distributionis praeparatione existimo apostolum iussisse proprie fieri rcpossoxa. id est orationes uel, ut nonnulli minus perite interpretatitum, quod usitatius in Scripturis nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
eademq res intelligitur. aliqua ȩtiã singło¬
rum istors ꝓprietas inquirenda ẽ. Sed eam liqui¬
do inuenire difficile ẽ. Multa quippe hinc dici
possunt quȩ imꝑbanda non suit. Sed eligo in
his uerbis hoc intelligere. quod omnis ulpene
omnis frequentat eccłia. ut precationes acci¬
piamus dictas quas facimus in celebratioue
sacram̃toꝵ antequam illud quod ẽ in dñi m̃sa
incipiat benedici: orationes cum benedicitur
& scĩficatur. & ad distribuendum comminuit᷑.
Quam totam peticionem fere omnis eccłia.
dnĩca oratione concludit. Ad quem intellec¬
tũ ȩtiam uerbi greci origo nos adiuuat. Nã
eam quam dicunt eũchen. raro ita scriptura
ponit. ut intelligatur oratio: sed plerũq ut
multo usitatius uotum appellatur eũche Pr̃o¬
seuchen uero quod uerbum ita positum est
unde tractamꝰ: semꝑ orationẽ uiꝰcant. Unde
hanc uerbi originem sicut suꝑius dixi. non¬

Expanded text:
eademque res intellegitur, aliqua etiam singuloeademque res intellegitur, aliqua etiam singulorum istorum proprietas inquirenda est, sed ad eam liquido peruenire difficile est; multa quippe hinc dici possunt, quae inprobanda non sint. Sed eligo in his uerbis hoc intellegere, quod omnis uel paene omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud, quod est in domini mensa, incipiat benedici, orationes. cum benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum comminuitur, quam totam petitionem fere omnis ecclesia dominica oratione concludit. ad quem intellectum etiam uerbi Graeci origo nos adiuuat; nam eam quam dicunt εὐκήν raro ita scriptura ponit, ut intellegatur oratio; sed plerumque et multo usitatius uotum appellatur εὐκή, 7rpoaeoav uero, quod uerbum ita positum est, unde tractamus, semper orationem uocat. unde hanc uerbi originem, sicut superius dixi, non
Abbreviated transcription (Latin):
eꝓnob. Nunquidnam interpellat. ie nõ¬
ĩ non
etiam postulat : imino uero quia postulat:
ꝓ eo positum ẽ interpellat. E uidenter quip¬
pe de illo alibi dicitur. & si quis peccauerit
aduocatum habemus apud patrem itĩm. xp̃m
iuistum: ipse ẽ exoratio ꝓpeccatis nr̃is: quã¬
quam fortassis codices apud uos ȩtiã in eo
loco de dño iħu non habent. interpellat ꝓ
nob̾: sed postulat ꝓ nobis. In greco eñ quo
uerbo hic posite sunt interpellationes. qͣs
ipse posuisti postulationes: ipsum et illic
uerbum ẽ ubi scriptũ est interpellat ꝓ nob̃.
Cum gͥ et quip̃catur & qui orat precetur.
& qui interpellat dm̃ ad hoc interpellat.
ut oret & precetur. quid sibi uult quod ista
ita posuit apłs. ut non sit eors negligen¬
da distinccio: excepto itaq nomine genera¬
li. & salua loquendi consuetudine. scđm qͣ.
siue dicas precationem siue oracionẽ. siue
interpellacionem uel postulationem una

Expanded text:
pro nobis. numquidnam interpellat pro nobis. numquidnam interpellat  non etiam postulat? immo uero, quia postulat, pro eo positum est \'interpellat\'. euidenter quippe alibi de illo dicitur: Et si quis peccauerit, aduocatum habemus ad patrem Iesum Christum iustum; ipse est exoratio pro peccatis nostris. quamquam fortassis codices apud uos etiam in eo loco de domino Iesu non habent interpellat pro nobis\' sed \'postulat pro nobis\'; in Graeco enim, quo uerbo hic positae sunt interpellationes, quas ipse posuisti postulationes, ipsum et illic uerbum est, ubi scriptum est: Interpellat pro nobis. Cum igitur, et qui precatur et qui orat, precetur et, qui interpellat deum, ad hoc interpellet, ut oret et precetur, quid sibi uult, quod ista ita posuit apostolus, ut non sit eorum neglegenda distinctio? excepto itaque nomine generali et salua loquendi consuetudine, secundum quam, siue dicas precationem siue orationem siue interpellationem uel postulationem, una