comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sideat omĩa. Nihil enim spectat
uir iustus nisi quod constans & ho¬
nestum sit Etidõ &iam si alu
uideatur pauper. sibi diuesest. qui non
corũ quȩ caduca sedeorum que
eterna sunt estimatione censetur¬
tractauimus. se quitur utturio
honestatem &utilitatẽ interse
conparare debeamus & querere
quidsit sequendum Dicut etimi
supra tractauimus utrũ bonetũ
illuo. antur pe eet & secun doloco
utrũ utile an inutile similiter¬
in hoc loco utrũ honestum sit anutile
non nulli requirendum putant
Uos autem monemur. ne hec interse
uelut conpugnantia induceru
uide amur: quȩ supra iam unum
et ostendimus. Nec honestumesse
posse nisi quod utile. Nec utile nisi
quod honestum. Quia non sequimur
sapientiam carnis. apud quam
utilitas pecuniariae istius com¬
moditatis pluris habetur. seo sa¬
pientiã quȩ exdõ est Apud quẽ
oaquȩ in hoc scło magna estimantur.
prodetrimento habentur. Noc est¬
& ab solutum offitium auero iur¬

Expanded text:
sideat omnia . Nihil enim spectat sideat omnia . Nihil enim spectat vir justus, nisi quod constans et honestum est. Et ideo etiamsi alii videatur pauper, sibi dives est: qui non eorum quae caduca, sed eorum quae aeterna sunt, aestimatione censeturtractavimus, sequitur utrum honestatem et utilitatem inter se comparare debeamus, et quaerere quid sit sequendum. Sicut enim supra 110 tractavimus, utrum honestum illud an turpe esset; et secundo loco, utrum utile an inutile: similiter hoc loco, utrum honestum sit an utile nonnulli requirendum putant. 9. Nos autem movemur, ne haec inter se velut compugnantia inducere videamur, quae jam supra unum esse ostendimus: nec honestum esse posse, nisi quod utile: nec utile, nisi quod honestum; quia non sequimur sapientiam carnis, apud quam utilitas pecuniariae istius commoditatis pluris habetur, sed sapientiam quae ex Deo est, apud quam ea quae in hoc saeculo magna aestimantur, pro detrimento habentur. 10. Hoc etet absolutum officium est, a vero vir
Abbreviated transcription (Latin):
infontẽ recurrat. aut incarme lo
resoluta difficultate generandę.
inopiͣsterilem conceptione fecundat.
aut resuscitat mortuos. aut eborũ
temperat amaritudines. & facit
farine ammixtione dulcescere. aut
detẽ panibus distributis. reliquias
collegit plebesaturata. aut ferrum
securis excusum & influui iordanis
mersum profundom misso in aquã
ligno facit suꝑ natare. aut emunda¬
tione leprosum. aut siccitatẽ
ymbribus aut famen mutat fecun¬
ditate. Quando ergo iustus solus est
quicũ dõ semper est. Quando solita¬
uita. neq angelus. Quando autem
feriatur a negotio. quinũ quan feriat᷑
amerito. quo consũ matur negotiũ.
Quibus autem locis circũ scribitur.
cuitotus mundus diuitiarum posses¬
sio est. Qua estimatione diffinitur.
qui nec opinione conp̾henditur .Ø
Et enĩ quasi ignoratur & cognoscitur.
qua simoritur & ecce uiuit. Quasi
tristis & semper letior. ut egenius
& largus. ut qui nihil habeat & pos¬

Expanded text:
in fontem recurrat: aut in Carmelo in fontem recurrat: aut in Carmelo resoluta difficultate generandi, inopina sterilem conceptione fecundat: aut resuscitat mortuos: aut ciborum temperat amaritudines, et facit farinae admixtione dulcescere: aut decem panibus distributis, reliquias colligit, plebe saturata: aut ferrum securis excussum, et in fluvii Jordanis mersum profundum, misso in aquas ligno, facit supernatare: aut emundatione leprosum, aut siccitatem imbribus, aut famem mutat fecunditate 7. Quando ergo justus solus est, qui cum Deo semper est? Quando solitavita, neque angelus . Quando autem feriatur a negotio, qui numquam feriatur a merito, quo consummatur negotium? Quibus autem locis circumscribitur, cui totus mundus divitiarum possessio est? Qua aestimatione definitur, qui numquam opinione comprehenditur? Etenim quasi ignoratur et cognoscitur: quasi moritur, et ecce vivit: quasi tristis, et semper laetior: ut egenus, et largus: ut qui nihil habeat, et pos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exercituꝰf lacertis. ansolis meritis con¬
fecisse proelium: Sedebat he liseus
inunoloco. & rexsyriȩ magnã belli
molem inferebat populo patrum.
diuersisq consiliorum a cerbabat
faaudibus & circũ uenire insidis
moliebatur. Sed omnes eius appara¬
tus propheta dep̃hendebat & iugore
mentis ꝑ gratiam dĩ ubiq p̾sens cogita¬
tiones hostium suis adnuntiabat. & mo¬
nebat quibus cauerent locis. Quodubi
regi syriȩ manifestum est misso exer¬
citu clau̾sit ꝓphetam. Orauit helyseus.
& omnes eosꝰ cecitate ꝑcutifecit. &cap¬
tiuos intrare insamariam quiuene¬
rant obsidere eum. Conferamus hoc
otium cum aliorum otio. Alii enim
requi escendi causa obducere animũ
anegotiis solent. & econuentu coetuq
hominũ subtrahere sese. & aut ruris
petere secretum. captare agrorum
solitudines. aut itra urbem uacare
animo. indulgere quieti & tranque¬
tati. Helẏseus autẽ aut insolitudine
iordanem transitu suo diuidit. ut pars
defluat posterior. superior autem

Expanded text:
 exercitus magni lacertis, an solis meritis confecisse praelium? Sedebat Elisaeus in uno loco, et rex Syriae magnam belli molem inferebat populo patrum, diversisque consiliorum acervabat fraudibus, et circumvenire insidiis moliebatur: sed omnes ejus apparatus propheta deprehendebat, et vigore mentis per gratiam Dei ubique praesens, cogitationes hostium suis annuntiabat, et monebat quibus 109 caverent locis. Quod ubi regi Syriae manifestatum est, misso exercitu, clausit prophetam. Oravit Elisaeus, et omnes illos caecitate percuti fecit, et captivos intrare in Samariam, qui venerant obsidere eum . 6. Conferamus hoc otium cum aliorum otio. Alii enim requiescendi causa abducere animum a negotiis solent, et a conventu coetuque hominum subtrahere sese; et aut ruris petere secretum, captare agrorum solitudines, aut intra urbem vacare animo, indulgere quieti et tranquillitati: Elisaeus autem aut in solitudine Jordanem transitu suo dividit ; ut pars defluat posterior, superior autem
Abbreviated transcription (Latin):
q pliruia cadat suꝑ uos. exntes mortis qm ibi
sublata ÷ ꝓtec̾tio potñciũ. ꝓtectio salil Non ÷ une¬
tus ĩ oleo.⁊ sangͥne uuln̾atoꝵ. ⁊ ex adipe bellige.¬
saud ⁊̃ ẽ reuersꝰ uaciꝰ. Saul ⁊ ionathas speci
potenciores. Filie isrł plorate supͣ saul. qͥ uesti¬
qͥ ĩponebat aurũ suꝑ uestim̃ta ur̃a. Qmi cecide¬
runt potentes ĩ media pugna. Ionatha ĩ mor¬
osus ii ualde. secid̾at amor tuꝰ ĩ me. sic̃ amor
muulierũ. Emͦ cecidũnt potñtes. ꝑiert̃ ar ma con

Expanded text:
que pluvia cadat super vos. Montes mortis, quoniam ibi que pluvia cadat super vos. Montes mortis, quoniam ibi sublata est protectio potentium, protectio Saul. Non est unctus in oleo et sanguine vulneratorum, et ex adipe belligeaudaret propheta dicens: Saul et Ionathas speciopotentiores. Filiae Israel, plorate super Saul, qui vestiqui imponebat aurum super vestimenta vestra. Quomodo ceciderunt potentes in media pugna? Jonathas in morosus mihi valde. Ceciderat amor tuus in me, sicut amor mulierum. Quomodo ceciderunt potentes, et perierunt arma con
Abbreviated transcription (Latin):
ris bñficio se uic̾tũ arbitratur.
acerdotis gͥ est nulli nocere. ꝓ desse uelle õĩ¬
R ⁊ posse autẽ soliꝰ est d̾i. Nã in causa capi¬
tis nocere ei quẽ iuuare debeas ꝑiclitantem.
ñ sine peccato ÷ graui. In causa autẽ peegainie
odia q̃rere ĩ sipientie ⁊. eũ ꝓ salute hominis
graues freqñter fiant molestie. inquo etiã
perictitari głosũ sit. Proposita s forrera ⁊̃ so¬
cerdotis officio teneatur. ut nulli nosen. ne
ladessit ꝰ quide aut aliqua ĩ iuria offensysoi
nus enum est uir quidixit. Si reddidi retri¬
buentib michi mala. que enĩ est gła. sieũ t̃
ledimꝰ qui nos non leserit: S illauarte
est flesus remitas. Quã honestũ. qd̾ eine
tuisset regi inimico nocere analuit parcere.
Quã etiã utile. qͥa successori hoc ꝓfuit. ut discerẽt
om̃s fidẽ regi seruare ꝓprio. nec usurpare ĩꝑium.
sed uereri. Itaq ⁊ honestas utilitati p̃lata ⁊ nu
rauit dicens. Montes qͥ estis ĩ gelboe. neq rosne¬

Expanded text:
bitratur. Sacerdotis est igitur nulli nocere, prodesse velle omnibus: posse autem solius est Dei. Nam in causa capitis nocere ei quem juvare debeas periclitantem, non sine peccato est gravi: in causa autem pecuniae odia quaerere, insipientiae est; cum pro salute hominis graves frequenter fiant molestiae: in quo etiam periclitari gloriosum sit. Proposita igitur forma in sacerdotis officio teneatur; ut nulli noceat, ne lacessitus quidem, et aliqua injuria offensus. Bonus enim est vir qui dixit: Si reddidi retribuentibus mihi mala . Quae enim est gloria, si eum non laedimus, qui nos non laeserit? Sed illa virtus est, si laesus remittas. 60. Quam honestum, quod cum potuisset regi inimico nocere, maluit parcere ! Quam etiam utile, quia successori hoc profuit, ut discerent omnes fidem regi proprio servare, nec usurpare imperium, sed vereri! Itaque et honestas utilitati praelata est, et ravit dicens: Montes qui estis in Gelbeal, neque ros, ne
Abbreviated transcription (Latin):
& notus meus qui sempermecũ dulces
capiebas cibos Hocest non potest
sustineri istuo. quia unanimis apetisti
eum quitibi donauerat gratiam
Namsi inimicus meus maledixiss& mihi
sustinuissem utique. & abeo quime
oderat absconderemine. Inimicus
uitari potest. amicus non potest si in¬
sidiari uelit. Illũ cauemus. cui non
committimus consilia nr̃a. hunc cauere
non possumus cui cõmissimus Ita que
ad aceruandam peccati inuidiam
non dixit. tu uero seruus meus. apłs
meus. sed unanimis meus Hoc est non
meus. sed &iam tuus proditor es. quia
unanimũ prodidisti Dñs ipse cũ atrib
regibus offensus ess&. quod scõ iob non
detulissent. ignoscere his ꝑ amicũ maluit.
ut amicitiae suffragium remissio fier&
peccatorũ Itaq rogauit iob & dñs
ignouit. Frofuit illis amicitia: quib
offuerat insolentia
diatis in animis uris. quȩ utrum
aliquio profectus habeant uospro¬
babitis. Interim multã copiã exem¬

Expanded text:
et notus meus, qui semper mecum dulces et notus meus, qui semper mecum dulces capiebas cibos ! Hoc est, non potest sustineri istud, quia unanimis appetisti eum, qui tibi donaverat gratiam: Nam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique ; et ab eo 142 qui me oderat, absconderem me. Inimicus vitari potest, amicus non potest, si insidiari velit. Illum cavemus cui non committimus consilia nostra: hunc cavere non possumus, cui commisimus. Itaque ad acervandam peccati invidiam non dixit: Tu vero servus meus, apostolus meus; sed: Unanimis meus; hoc est, non meus, sed etiam tuus proditor es, qui unanimem prodidisti. 137. Dominus ipse cum a tribus regibus offensus esset, qui sancto Job non detulissent, ignoscere his per amicum maluit, ut amicitiae suffragium remissio fieret peccatorum. Itaque rogavit Job, et Dominus ignovit. Profuit illis amicitia, quibus obfuerat insolentia diatis in animis vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam exem
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Uos amicimei estis. sifeceritis
que ego p̃cipio uobis Dedit formã
amicitĩe quam sequamur ut faciamus
amici uoluntatẽ ut aperiamus secreta
nr̃a amico quȩcũq in pectore habemius
&̃ illius archana nonignoremus:
Ostendamus illi nos pectunr̃m. & ille
nobis apperiat suum. Ideo inquit uos
dixiamicos quia omnia quȩcũq
audiui a patremeo. nota fẽci uobis
Nihil ergo occultat amicus. siuerus est
Effundit̾ animũ suũ. sicut effundebat
mysteria patris dñs ihc Eꝑgo qui facit
mandata dĩ. amicus est. Hoc honoratur
nomine qui est unanimis ipse amicus
est Quod unitas animorum in
amicis sit. nec quisquã detestabilior.
quã quiamicitiã leserit Unde in pro¬
ditore dñs hoc grauissimũ inuenit.
quo eius condempnar& ꝑfidiam.
quod gratie uicem non re̾presenta¬
uerit̃. & conuiuiis amicitię uenenũ
malitię miscuerit. Itaq sic ait
Tuuero homo unanimis. duxmeus

Expanded text:
141 ait: Jam vos amici mei estis, si feceritis 141 ait: Jam vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Dedit formam amicitiae quam sequamur, ut faciamus amici voluntatem, utaperiamus secreta nostra amico quaecumque in pectore habemus, et illius arcana non ignoremus. Ostendamus illi nos pectus nostrum, et ille nobis aperiat suum. Ideo, inquit, vos dixi amicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Nihil ergo occultat amicus, si verus est: effundit animum suum, sicut effundebat mysteria Patris Dominus Jesus. 136. Ergo qui facit mandata Dei, amicus est; et hoc honoratur nomine. Qui est unanimis, ipse amicus est: quod unitas animorum in amicis sit: neque quisquam detestabilior, quam qui amicitiam laeserit. Unde in proditore Dominus hoc gravissimum invenit, quod ejus condemnaret perfidiam, quod gratiae vicem non repraesentaverit, et conviviis amicitiae venenum malitiae miscuerit. Itaque sic ait: Tu vero homo unanimis, dux meus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi consors amoris. adquẽ animũ
tuũ adiungas atq applices. & ita
misceas. ut unũ uelis fieri exduobus
cuite tãquã alteritibi cõmittas.
a quo nihil timeas. nihil ipse cõmodi
tui causa inhonestũ petas. Nonenĩ
uectigalis amicitia est. sed plena
decoris plenagratiȩ. uirtuf est
enĩ amicitia. non questus. quia non
pecunia paritur. sed gratia. Nec
licitatione pretiorum. sed concer¬
tatione beni uolentiae. Wenique
meliores amicitię sunt inopum.
plerũq quam diuitum Et frequen¬
ter diuites sine amicis sunt. quib
abundant pauperes. Non est enĩ
uera amicitia. ubi est fallax adu¬
latio Diuitibus itaq pleriq assen¬
tatoriae gratificantur. Erga pau¬
perem nemo simulator est: Uerũ
est quicquid defertur pauperibus.
huius amicitia inuidia uacat
Quid amicitia pretiosius. quȩ angelis
cõmunis & hominibus est : Unde
ineterna tabernacula sua. Ipse nr
ds amicos exseruulis facit. sicut ipse

Expanded text:
nisi consors amoris, ad quem animum nisi consors amoris, ad quem animum tuum adjungas atque applices, et ita misceas, ut unum velis fieri ex duobus, cui te tamquam alteri tibi committas, a quo nihil timeas, nihil ipse commodi tui causa inhonestum petas? Non enim vectigalis amicitia est, sed plena decoris, plena gratiae. Virtus est enim amicitia, non quaestus; quia non pecunia paritur, sed gratia: nec licitatione pretiorum, sed concertatione benevolentiae. 134. Denique meliores amicitiae sunt inopum plerumque quam divitum: et frequenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, ubi est fallax adulatio. Divitibus itaque plerique assentatorie gratificantur: erga pauperem nemo simulator est. Verum est quidquid defertur pauperi, hujus amicitia invidia vacat. 135. Quid amicitia pretiosius, quae angelis communis et hominibus est? Unde ein aeterna tabernacula sua . Ipse nos Deus amicos ex servulis facit, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
amici hebrei pueri. quos a suiamore
necfor nacis ardentis flamma diuisit.
De quo loco ut supra diximus. bene ait
sc̃s dauid Saul & ionatha spetiosi
& carissimi. in se parabiles inuita sua.
& ut morte non sunt separati. Hicest
amicitiȩ fructus. non ut fides propt̃
amicitiam deseratur. Non potest enĩ
homini amicus esse quideo fuerit
infidus. SPictatis custos
amicitia est. & equitatis magistra.
ut superior inferiorise exhibeat
equalem inferior superiori. Inter
dispares enĩmores. Non potest esse
amicitia. Et ideo conuenire sibi
utriꝰsq deb& gratia. nec auctoritas
desit inferiorĩ. si respoposcerit. nec
humilitas superiori. Audiat quasiparẽ.
quasi ęqualem Et ille quasi amicus
moneat. ob iurg&. non iactantiae
studio sed affectu caritatis. Neq
monitio asperasit. neq obiurgatio
contumeliosa. Sicut enĩ addlationis
fugitans amicitia deb& esse ita &iam
aliena insolentia& Qquid est enĩamicus

Expanded text:
amici Hebraei pueri, quos a sui amore amici Hebraei pueri, quos a sui amore nec fornacis ardentis flamma divisit ! De quo supra diximus . Bene ait sanctus David: Saul et Jonathas speciosi et charissimi, inseparabiles in vita sua, et in morte non sunt separati . 132. Hic est amicitiae fructus, ut non fides propter amicitiam destruatur. Non potest enim homini amicus esse, qui Deo fuerit infidus. Pietatis custos amicitia est, et aequalitatis magistra; ut superior inferiori se exhibeat aequalem, inferior superiori. Inter dispares enim mores non potest esse amicitia; et ideo convenire sibi utriusque debet gratia. Nec auctoritas desit inferiori, si res poposcerit, nec humilitas superiori. Audiat quasi parem, quasi aequalem: et ille quasi amicus moneat, objurget, non jactantiae studio, sed affectu charitatis. 133. Neque monitio aspera sit, neque objurgatio contumeliosa; sicut enim adulationis fugitans amicitia debet esse, ita etiam aliena insolentiae. Quid est enim amicus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑillũ sustineo. In aduersis enĩ. amicus
probatur Nam in prosperis amici
omnes uidentur. Sedut in aduersis
amici patientia & tolerantia neces¬
saria. sic in prosperis auctoritas
con io gruaest. ut insolentiam
extollentis se amici reprimat are¬
darguat. Quam pulchrȩ in aduersis
positus iob dicitMisere̾minimei amici
miseremini: Non quasi abiecta uox
ista est. sed quasi censoria. Namcũ iniustę
argueretur ab amicis respondit
Mliseremini mei amici. Nocest qui misericor¬
hominẽ cuius erumnis conpati pro
amicitia uos oportera& ¶Seruate igitur
filui mitam cũ fratrib amicitiam. quia
nihil est in rebus hum anis pulchrius
Solatiũ quippe uitȩ huius est. ut habeas
cui pectus aperias tuum. cũ quo
archana participes. cui ͦͫ cõmittas
secrega pectoris. ut colloces tibi fidelem
uirum qui in prosperis congratuletur
tibi. intristibus compatiatur. inper¬
secutionibus adhortetur. Quã boni

Expanded text:
ropter amicum, sustineo . In adversis enim amicus ropter amicum, sustineo . In adversis enim amicus probatur; nam in prosperis amici omnes videntur. Sed ut in adversis amici patientia et tolerantia necessaria, sic in prosperis auctoritas congrua est; ut insolentiam extollentis se amici reprimat et redarguat. 130. Quam pulchre in adversis positus Job dicit: Miseremini mei, amici, miseremini . Non quasi abjecta vox ista est, sed quasi censoria. Nam cum injuste argueretur ab amicis, respondit: Miseremini mei, amici; hoc est, misericorhominem, cujus aerumnis compati 140 pro amicitia vos oportebat. 131. Servate igitur, filii, initam cum fratribus amicitiam, qua nihil est in rebus humanis pulchrius. Solatium quippe vitae hujus est, ut habeas cui pectus aperias tuum, cum quo arcana participes, cui committas secretum pectoris tui; ut colloces tibi fidelem virum, qui in prosperis gratuletur tibi, in tristibus compatiatur, in persecutionibus adhortetur. Quam boni
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditatẽ E ĩdelis enĩ amicus.
medicamentũ est uitȩ : Et in mor¬
talitatis gratia: defer amico
ut equali: Necte pudeat ut p̃¬
uenias amicũ offitio. Amicitia
enĩ. nescit suꝑbiam. Ideo sapiens dicit:
Amicos salutare nonerubescam : Nec
deseras amicũ in necessitate. nec dere¬
linquas eũ neq destituas. qm̃ amicitia
uitȩ. ad iumentũ est Ideo onera nr̃a
portemus sicut apostolus docuit. Dicit
enĩ his quos eiusdem corporis cõplexaest
caritas. Et enĩ siamici secundaeresamicos
aduiuant: curnon & in aduersis amici
rebus amicorũ ad iumenta subpetant.
uuemusn consilio. conferamus studia.
conpatiamur affectu. Sinecesse est
toleremus propt̾ amicum & lam aspera
Plerũq inimicitię sub eundȩ sunt. propt̃
amici in nocentiã Sȩpe obtrectatio¬
nes si re stiteris uel responderis cum
amicus arguitur & accusatur. necte
peniteat. huiusmodi offensionis
Iusti enĩ uox est Et simala mihi euenerunt.

Expanded text:
jucunditatem. Fidelis enim amicus jucunditatem. Fidelis enim amicus medicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeat ut praevenias amicum officio; amicitia enim nescit superbiam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amicum in necessitate, nec derelinquas eum, neque destituas; quoniam amicitia vitae adjumentum est. Ideo onera nostra portemus, sicut Apostolus docuit ; dicit enim his quos ejusdem corporis complexa est charitas. Etenim si amici secundae res amicos adjuvant, cur non et in adversis amici rebus amicorum adjumentum suppetat? Juvemus consilio, conferamus studia, compatiamur affectu. 129. Si necesse est, toleremus propter amicum etiam aspera. Plerumque inimicitiae subeundae sunt propter amici innocentiam, saepe obtrectationes, si restiteris vel responderis, cum amicus arguitur et accusatur. Nec te poeniteat ejusmodi offensionis; justi enim vox est: Etsi mala mihi evenerint p
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ Nũ quid pre¬
ponderare deb& amicitia religioni
preponderare caritate ciuiumt
hbs tamen ipsis requirendas st
ueritas testimonu neamicus appetat᷑
amici perfidia. cuiufide ab solut
debeat.SAmicus itaq neq noxio grati¬
ficari deb&. neq in nocenti insidiari:
Sane necessesit dicere testimonium.
siquid in amico uiti cognouerit cor¬
ripere occulte. sinon audierit cor¬
ripere palam. Sunt enĩbonȩ correp¬
tiones. & ꝑlerũq meliores quãntacita
amicitia. Et siledise putat amicus.
tutamen corripe. Et si amaritudo
correptionis animũ eius uulneret.
tutamen corripe. nequerearis. Tole.¬
rabilia sunt enim amici uulnera.
quã adulantũ oscula. Errantem igitꝰ
amicũ corripe. in nocentẽ amicũ nede¬
seras. Constans enĩ eẽ. deb& amicitia.
ꝑseuerare in affectu. non puerilimodo:
Amicos mutare. uaga quadã debemus
sentent̾ia. Apperĩ pectus tuum amico.
ut fidelis sit tibi. &e capias ex eo uitȩ tuȩ

Expanded text:
testimonium? Numquid praetestimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, praeponderare charitati civium? 139 In his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus appetatur amici perfidia, cujus fide absolvi debeat. Amicus itaque neque noxio gratificari debet, neque innocenti insidiari. 127. Sane si necesse sit dicere testimonium, si quid in amico vitii cognoverit, corripere occulte; si non audierit, corripere palam. Sunt enim bonae correptiones, et plerumque meliores quam tacita amicitia. Et si laedi se putat amicus, tu tamen corripe; et si amaritudo correctionis animum ejus vulneret, tu tamen corripe, ne verearis: Tolerabilia sunt enim amici vulnera, quam adulantium oscula . Errantem igitur amicum corripe, innocentem amicum ne deseras. Constans enim debet esse amicitia, perseverare in affectu; non puerili modo amicos mutare vaga quadam debemus sententia. 128. Aperi pectus tuum amico, ut fidelis sit tibi et capias ex eo vitae tua
Abbreviated transcription (Latin):
terat: Ea enĩ amicitia probabilis
quę honestatẽ tuetur. Preferen¬
das aneopibus. honoribus. potestibus
Honestati uero proferri nonsol&. sed
honestatem sequi. Qualis fuit ionathȩ.
qui propi etate nec offensã patris. nec
salitis periculũ refugiebat. Qualis
fuit abimelech. qui pro hospitalis gratiȩ
offitiis necẽ potius sui. quã proditionẽ
fugientis amici sub eundã arbitrabat᷑¬
tamen ne amicitie studio. pretereat᷑.¬
&iam hoc scriptura admon& Sunt enĩ
utrum amiei causa quisquã contra
patriã sentire nec ne debeat. ut amico
oboediat. utrũ oporteat ut fidem
deserat. dũ indulga ato terdur
amici cõmo ditatĩbus Et seriptura
quidemait. Claua. & gladius & sagitta
ferrata. sic homo est. testimonium
dans falsũ aduersus amicũ suum
Sed considera quid astruat. Montesti¬
moniũ reprehendit dictũ inamicũ.
sed fulsum testimoniũ. quidenĩ
sidĩ ocusa: Quid sipatriȩ
cogatur aliquis dicere

Expanded text:
. 124. Ea enim amicitia probabilis, . 124. Ea enim amicitia probabilis, quae honestatem tuetur, praeferenda sane opibus, honoribus, potestatibus: honestati vero praeferri non solet, sed honestatem sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, quam proditionem fugientis amici, subeundam arbitrabattamen ne amicitiae studio praetereatur, etiam hoc Scriptura admonet de amicitutrum amici causa quisquam contra patriam sentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. Et Scriptura quidem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est testimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehendit dictum in amicum, sed falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur aliquis dicere
Abbreviated transcription (Latin):
represso inditio fouere fraudis rapinã
Quo inditio egressusest populus.
diripuit castrasyriȩ & cõmeatꝰum
hostium habundantiã fecit. Annone
&uilitatem red didit. ut securidũ
propheticum dictũ mensurara
similaginis siclo. & due mensure
hor dei pari pretio constarent
Inlac letita plebis nuntius illem
quo rẽquiescebat .rex contritus¬
in porta inter exauttiũ festinationẽ
xremeantiũ exultationem coti¬
ratus aplebemortuus est . QQuid hester¬
regina Nonne ut populũ suum
peniculo exuera quod erat decorũ
atq bonestũ mortise obtulit. nec
uimitis regis trepidauit furorem ÷
pse quoq rexpsarũ ferox atq in tu¬
mido corde tameri decorũ udicauit
indici insidiarum quȩ sibi panite
sorentgratiã rep̃sentare. populũq
liberũ seruitute eripere. eruere
neci nec parcere ei quitã indecora
suasiss& Deniq que secundũ ase
p̃cipuũ inter omnes amicos htt
fraudolentis consiliis anim aduer

Expanded text:
represso indicio fovere fraudis rapinam. 122. represso indicio fovere fraudis rapinam. 122. Quo indicio egressus est populus, et diripuit castra Syriae, et commeatus hostium abundantiam fecit, annonae vilitatem reddidit secundum propheticum dictum; ut mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei pari pretio constarent. In hac laetitia plebis nuntius ille in quo requiescebat rex, contritus inter exeuntium festinationem et remeantium exsultationem, conculcatus a plebe, mortuus est . 138 regina, nonne ut populum suum periculo exueret, quod erat decorum atque honestum, morti se obtulit, nec immitis regis trepidavit furorem ? Ipse quoque rex Persarum ferox, atque tumido corde, tamen decorum judicavit indici insidiarum quae sibi paratae forent, gratiam repraesentare, populumque liberum a servitute eripere, eruere neci, nec parcere ei, qui tam indecora suasisset . Denique quem secundum a se, ac praecipuum inter omnes amicos habefraudulentis consiliis animadvertisset
Abbreviated transcription (Latin):
syri quod rex ifrael in sotietatẽ aduocassa
prelii regem ȩgrpti. & regemamor reaũ
& fugerunt diluculo resinquentes
taber nacula sua. qm̃uerebantum ne
inprouiso aduentu nouorum oppraeũ¬
merentur hostium. & uoniunetis regũ
uiribus non possent resistere: Id incos¬
nitum samariae erat iqunet or
uictimetu & fame gabidi necp tepsi¬
dere audebant Erant autem lepsi
quat tuor ad portã ciuitatis quibus
uita erat supplicium: & moriluchrũ
Et dnerunt ad se inuiaem Ecce nos
sedemus &morimur. singrediamur
urbem moriemur fame. simaneamus
hic nullum subsidium uiuendi suppetit
Camus in castra syriȩ aut conpendium
poene erit. aut salutis remedium
Perrexerunt itaq & intrauerunt
in castra syriȩ. & ece omnia nuda
N ostium in gressi tabernacula primo
repertis alimentis leuarunt famem.
deinde auriatq argenti quantum
tamen nuntiare regifugisse syros
quia idhonestũ arbitrabantur. quã

Expanded text:
Syri quod rex Israel in societatem advocasset Syri quod rex Israel in societatem advocasset praelii regem Aegypti, et regem Amorrhaeorum: et fugerunt diluculo relinquentes tabernacula sua; quoniam verebantur ne improviso adventu novorum opprimerentur hostium, et conjunctis regum viribus non possent resistere. Id incognitum Samariae erat, quoniam victi metu, et fame tabidi, nec praetendere audebant . 121. Erant autem leprosi quatuor ad portam civitatis, quibus vita erat supplicium, et mori lucrum; et dixerunt ad se invicem: Ecce nos hic sedemus, et morimur. Si ingredimur urbem, moriemur fame; si manemus hic, nullum subsidium vivendi suppetit nobis: eamus in castra Syriae, aut compendium mortis erit, aut salutis remedium. Perrexerunt itaque, et intraverunt in castra: et ecce omnia nuda hostium. Ingressi tabernacula, primum repertis alimentis fugaverunt famem, deinde auri et argenti quantum tamen nuntiare regi fugisse Syros; quia id honestum arbitrabantur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
eum Motus rex quod non solum humanis
sed &iam parricidalibus cada ueribus
calamitatis exemplo ꝑcitus. helyseo
pophete denuntiauit necẽ cuius
in potestate fore creder& ut obsidionẽ
soluer&. propulsar& famẽ. uel quia
non permiserat regi ut ꝑcutera syros
quos cecitate ꝑfuderat. Sedebat helyseus
cũ senioribus in bethel. & priusquam
intro ir& ad eum regis nuntius. ait ad se¬
niores uiros. Siui distis qm̃filius homi¬
cidȩ illius misit auferre caput meum:
Et introiuit nuntius & mandata regis
ꝑtulit. denuntiantis p̃sens capitis peri¬
culum Cui respondit propheta. Hac
hora die crastina erit mensura simi laginis
sielo &duȩ mensunt ordei siclo in porta
samariae Et cũmissus arege nuntius
non eredidisset dicens qua sipluer&
dñs decęlo abundantiam frumentorũ.
nesic quidem poss& effici. dix̃ hel seus¬
syriȩ uelut quadrigarũ sonus. & uox
multaequitũ. & uox magnȩ uirtutis
atq ingens bellitumultus. & arbitrati sunt

Expanded text:
e. Motus rex quod non solum humanis, sed etiam parricidalibus 137 cadaveribcalamitatis exemplo percitus, Elisaeo prophetae denuntiavit necem, cujus in potestate fore crederet, ut obsidionem solveret, propulsaret famem: vel quia non permiserat regi ut percuteret Syros, quos caecitate perfuderat. 119. Sedebat Elisaeus cum senioribus in Bethel, et priusquam introiret ad eum regis nuntius, ait ad seniores viros: Si vidistis quoniam filius homicidae illius misit auferre caput meum? Et introivit nuntius, et mandatum regis pertulit, denuntiantis praesens capitis periculum . Cui respondit propheta: Hac hora die crastina mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei siclo in porta Samariae. Et cum missus a rege nuntius non credidisset, dicens: si pluerit Dominus de coelo abundantiam frumenti, nec sic quidem id posset effici; dixit ad euSyriae velut quadrigarum sonus, et vox multa equitum, et vox magnae virtutis, atque ingens belli tumultus: et arbitrati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rependis gratiam. Quam deforme
hoc quã inutile. Quomodo enim
potest utile esse qd ñ decit÷ Quantis corpaton
subsiduis. dudũ roma fraudata est . i potuutre
illos non amuittere. & euadere famem. expe¬
elatis uentoꝵ oportunis flatib ⁊ sꝑataꝵ to¬
rrcalt. qad eñi tam decorũ ate honestũr. qũo
collatione iocupletũ iuuari egentes ministra
rludĩ esurientib. nulli cibũ defere :ołditae p¬
tiluiqua cuitores agro reseruari. ñ interire ple¬

Expanded text:
rependis gratiam? 50. Quam deforme rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? enim potest utile esse quod non decet? 121 Quantis corporatorum subsidiis dudum Roma fraudata est? Potuit et illos non amittere, et evadere famem, exspectatis ventorum opportunis flatibus, et utile! Quid enim tam decorum atque honestum, quam collatione locupletum juvari egentes, ministrari victum es urientibus; nulli cibum defore? Quid tam utile, quam cultores agro reservari, non interire ple
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cõmendationis apud dm̃ fuit.
scĩssimoseni. Quante apud homines
gloriae . Nic magnus uere probatus
quiuere potuit imperatori dicere
demonstrans prouinciae totius
populos Hostibi omnes reseruaui:
iuiuunt bene fitio tui senatus. hostua
curia morti abstulit. ¶Quantum ho
utilius quã illud quod ꝓxime romȩ
factumest. eiectos eẽ. urbẽ amplis¬
sima quiiam plurimam illic trans¬
egerant. etatẽ. flentes cũ filiis abisse
quibus uelut cãciuibus amouendũ
exiliũ deplorarent: Inter ruptas
conplurium necessitudines. direp¬
tas ad finitates Et certe arriserat
anni fecunditatif. Inuectio. urbs sola
egebat frumento ut potuiss& uiuari
Pẽtebatur abitalis frumentum quorũ
filii expellebantur: nihil hoc turpius
exludere quasi alienũ. &txgere
quasi suũ quid illũ eicis quide suo
pascitur Qubd illũ eicis. quit epascit
Seruũ retines. trudis parentẽ
Frumentum suscipis. Nec affectum
inpertis Uictũ ex torques. nec

Expanded text:
hoc commendationis apud Deum fuit hoc commendationis apud Deum fuit sanctissimo seni, quantae apud homines gloriae! Hic magnus vere probatus, qui vere potuit imperatori dicere, demonstrans provinciae totius populos: Hos tibi omnes reservavi, hi vivunt beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstulit. 49. Quanto hoc utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos esse urbe amplissima, qui jam plurimam illic aetatem transegerant, flentes cum filiis abiisse, quibus velut civibus amoliendum exsilium deplorarent, interruptas complurium necessitudines, diremptas affinitates! Et certe arriserat anni fecunditas, invectitio urbs sola egebat frumento: potuisset juvari, si peteretur ab Italis frumentum, quorum filii expellebantur. Nihil hoc turpius, excludere quasi alienum, et exigere quasi suum. Quid illum ejicis, qui de suo pascitur? Quid illum ejicis, qui te pascit? Servum retines, trudis parentem? Frumentum suscipis, nec affectum impertis? Victum extorques, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Neminem famẽ alienã uiuare.
pro trahere ut plurimũ diem posse
non inopiam repellere. immotot
cultoribus extinctis. tot agricolis.
occidentibus occasura inꝑpetuum
subsidia frumentaria: Hosigitur
excludimus quiuictum. nobis con¬
ferre consuerunt. Hos nolumus
intẽpore necessitatis pascere. qui
familia pleriq &iam nr̃i parentes
sunt Red damus quod accepimus.
sedueremur ne cumulemus in opiã
Primũ omniũ misericordia. nũquã
destituitur sed adiuuatur. Heinde
subsidia annonę quȩ his inꝑtienda
sunt. conlatione redimamus.¬
reparemus. reparemus auro.
Ndn quod his defitientibus. non alii
nobis redimendi cultores uidentur
Quantoutilius est pascere quã emere
cultorem : ubi & iam repares. ubi
inuenies quẽ reformes. Ad de
simuenias quod ignarũ & alieni usus
numero possis subsifituere non cul¬
tui. Quid plura: Conlato auro
coacta frumenta sunt. Itanec
abundantiã urbis minuit. & peregrinis
alimoniam subministrauit. Quante

Expanded text:
neminem famem alienam juvare: neminem famem alienam juvare: protrahere ut plurimum diem posse, non inopiam repellere; immo tot cultoribus exstinctis, tot agricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumentaria. Hos igitur excludimus, qui victum nobis inferre consuerunt: hos nolumus in tempore necessitatis pascere, qui familia, plerique etiam nostri parentes sunt. Reddamus quod accepimus. 47. Sed veremur ne cumulemus inopiam. Primum omnium misericordia numquam destituitur, sed adjuvatur. Deinde subsidia annonae, quae his impartienda sunt, collatione redimamus, reparemus auro. Numquid his deficientibus, non alii nobis redimendi cultores videntur? Quanto vilius est pascere, quam emere cultorem! Ubi etiam repares, ubi invenias quem reformes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni usus, numero possis substituere, non cultui. 48. Quid plura? Collato auro, coacta frumenta sunt. Ita nec abundantiam urbis minuit, et peregrinis alimoniam subministravit. Quantae
Abbreviated transcription (Latin):
intempore necessitatis subsidia partiri
Fere non expellunt feras. & homo excludit
hominem: Fere acbestię cõmunem
putant omnibus uictum. quẽ terrę
ministrant. Illȩ &iam conformem
generis sui aduiuant Homo inpugnat
quinihil ase alienũ deb& credere
quicquit humani est. ¶ Quanto ille
rectius quicũ iam prouecta proces¬
siss& ȩ̨tate & famem tolerar& ciui¬
tas. atq ut intalibus sol& peterent
uulgo ut peregrini urbe prohiberentur.
prefecturȩ urbanae curã ceteris maiorẽ
sustinens. conuocauit honoratos & locu¬
pletiores uiros. poposcit ut in medium
consuler& dicens. quã in mane esset
peregrinos eici. quã hominem ex homine
exuer&. quieybum morienti negara&
Canes ante mensã inpastos esse non pa¬
timur. & homines excludimus.
Quã inutile quoq tot populas mundo
perire. quos dira confitiebat tabes
Quantos urbi suȩ perire. quisolerent
ad iumento esse uel in conferendis
sub sidiis. uel incelebrandis cõmertus.

Expanded text:
in tempore necessitatis subsidia partiri. in tempore necessitatis subsidia partiri. Ferae non expellunt feras, et homo excludit hominem. Fere ac bestiae communem putant omnibus victum, quem terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, homo impugnat, qui nihil a se alienum debet credere quidquid humani est. 46. Quanto ille rectius, qui cum jam provecta processisset aetate, et famen toleraret civitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut peregrini urbe prohiberentur, praefecturae urbanae curam caeteris majorem sustinens, convocavit honoratos et locupletiores viros, poposcit ut in medium consulerent, dicens quam immane esse peregrinos ejici, quam hominem ab homine exui, qui cibum morienti negaret. Canes ante mensam impastos esse non patimur, et homines excludimus: quam inutile quoque tot populos mundo perire, quos dira conficiebat tabes: quantos urbi suae perire, qui solerent adjumento esse, 120 vel in conferendis subsidiis, vel in celebrandis commerciis:
Abbreviated transcription (Latin):
cum scire non poss& utrum sequenti
nocte anima sua ab eodem repos¬
ceretur. nesciebat quod facera. quasi
ei alimenta deessent. Nerebat
ambiguo non capiebant annonã
horrea. &ille se egere credebat
Recte igitur salomon. Qui contino
inquit frumentũ. relinqu& illud
rationibus non heredibus. qm̃ ad
auaritiȩ emolumentũ & sueces¬
sorum iura non ꝑuenit. quod non
legitimȩ adquiritur: Quasiuentis
quibusdã: ita extraneis diripien¬
tibus dissipatur. Et addidit. Cap¬
tans annonam. maledictus inplebe
est: Benedictio autẽ in capite eius.
qui participat. Cides ergo quod
largitorem frumenti esse deceat.
non preti captatorem.¶Nonestu
igitur ita utilitas inquaplus hones¬
tati detrahitur. quã utilitati ad¬
urbe prohibent nequaquam
probandi expellere eotẽpore
quo deberent uiuare separarea
cõmertiis. cõmunis parentis fusos
omnibus partus negare. init a iã
consortia uiuendi a uocare. cũ quib
fuerint cõmunia iura cũhis nolbe

Expanded text:
cum scire non posset, utrum sequenti cum scire non posset, utrum sequenti nocte anima sua ab eo reposceretur. Nesciebat quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant horrea annonam, et ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, inquit, frumentum, relinquet illud nationibus , non haeredibus, quoniam avaritiae emolumentum ad successorum jura non pervenit. Quod non legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictio autem ejus qui participat . Vides ergo quod largitorem frumenti esse deceat, non pretii captatorem. Non est igitur ista utilitas, in qua plus honestati detrahitur, quam utilitati adurbe prohibent, nequaquam probandi: expellere eo tempore quo debent juvare, separare a commerciis communis parentis, fusos omnibus partus negare, inita jam consortia vivendi averruncare: cum quibus fuerint communia jura, cum his nolle
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ astutia fraudis est & hoc ture¬
medium uocas. quod est comientũ
nequitiȩ Latrociniũ hoc anfoenus
appellem  Captantur tam quara
latrocini tempora. quibus inuiscera
hominũ durus insidiator obrepas
Augetur pretiũ tam quã pera
cumulatum foenoris. quoperaculuoi
capitis a ceruatur libi condite siigis
multiplicatur usura tufrumentũm
quasi foenerator occultas. quasi
uenditor auctionaris: Quid inp̃ca¬
ris male omnibus quia maior futura
sit fames. quia sinihil frugum sitper¬
sit quiasi infecundior annus sequatur
non clausit. nec pretia captauit
annone. sed perhenne subsidium
collocauit. Nihil sibi ad quisiuit.
sed quem ad modum fames &iam in
posterũ uinceretur. prouida ordi¬
natione disposuit Legisti quem¬
ammodum hunc frumentarium
pretii captatorem exponat dñs
sio diuites fruct̾us adtulit. eille
quasi egens dicebat. Quid faciam:
Non habeo quo congregem Destruã
horrea mea. & maiora faciam

Expanded text:
quae astutia fraudis est; et hoc tu requae astutia fraudis est; et hoc tu remedium vocas, quod est commentum nequitiae. Latrocinium hoc, an fenus appellem? Captantur tamquam latrocinii tempora, quibus in viscera hominum durus insidiator obrepas. Augetur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. Quid imprecaris male omnibus, quia major futura sit fames, quasi nihil frugum supersit, quasi infecundior annus sequatur? non clausit: nec pretia captavit annonae, sed perenne subsidium collocavit: nihil sibi acquisivit, sed quemadmodum fames etiam in posterum vinceretur, provida ordinatione disposuit . 43. Legisti quemadmodum hunc frumentarium pretii captatorem exponat in Evssio divites fructus attulit, et ille quasi egens dicebat: Quid faciam? Non habeo quo congregem, destruam horrea, et majora faciam ; 119
Abbreviated transcription (Latin):
restituere prouentus. Dereditibus igitꝰ
uberis glebe expectare debestui
mercedem laboris. defertilitate
pinguis soli iustasperare compendia
Curad fraudem conuertis nature in¬
dulgentiamCur in uides usibus
hominũ publicos partus Curpopulis
minuis abundantiam Cur affectus
in opiam: Cur. optari facis apauperib
sterilitatem: Cumenĩ consentiunt
benefitia fecunditatis. te auctionante
pretium tecondente frumentum.
optant potius nihil nasci. quã te defame
publica negotiari. Ambis frumentorũ
indigentiam. alimentorũ penuriam.
uberessoli partus ingemescis Fles
publicam fertilitatem. horrea frugũ
plena deploras. exploras quandosterilio
ꝓuentussit. quando exilior partus.
uotis tuis gaudes arrisisse maledictũ.
ut nihil usquã nasceretur. Tunc nessẽ
tuã uenisse letaris. tunc tibi deomniũ
miseria congeris opes. & hanc tu
industriam uocas. hanc diligentiã¬
Nominas. quȩ calliditatis uersutiaest.

Expanded text:
restituere proventus. 41. De reditibus igitur restituere proventus. 41. De reditibus igitur uberis glebae exspectare debes tui mercedem laboris, de fertilitate pinguis soli justa sperare compendia. Cur ad fraudem convertis naturae industriam? Cur invides usibus hominum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? Cur affectas inopiam? Cur optari facis a pauperibus sterilitatem? Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te condente frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum plena deploras, exploras quando sterilior proventus sit, quando exilior partus. Votis tuis gaudes arrisisse maledictum, ut nihil cuiquam nasceretur. Tunc messem tuam venisse laetaris, tunc tibi de omnium miseria congeris opes: et hanc tu industriam vocas, hanc diligentianominas, quae calliditatis versutia,
Abbreviated transcription (Latin):
alienum sedmeũ. Nonpluris quã ceteris:
u &iam minore p̃tio. Quidhic fraudiest.
cũ multi possent periclitari sinonhaberent
quod emerent Nunc in dustria in
crimen uocatur. Nunc diligentia depre¬
henditur. Nunc prouidentia uituperatꝰ
Fortasse dicat. Et ioseph frumenta in
abundantia collegit. incaritate uendidit:
Nũne carius emere aliquis conpellitur:
nũneuis adhibetur emptori: omnibus
defertur emendi copia. nulli in rogat᷑
iniuria. ¶Itis igitur quantum cuiusq
fert ingeniũ disputatis. exsurgit alius
dicens. Bona est quidem agrĩ cultura
quȩ fructus ministrat omnibus quȩ
simplici in dustria accumulat t̾rarũ
fecunditatẽ. nihil doli. nihil fraudis
interserens. Deniq siquia uitifuerit.
plus dispendii est: Quia sibene aliquis
seminauerit. melius metet. Sisincerum
tritici granũ seuerit. puriorem acsin¬
ceram messem collig&: Fecunda est¬
terra. multiplicatum reddit quod acce¬
perit. Fidelis est ager. feneratos sol&

Expanded text:
alienum, sed meum; non pluris quam caeteri, alienum, sed meum; non pluris quam caeteri, immo etiam minori pretio. Quid hic fraudi est, cum multi possent periclitari, si non haberent quod emerent? Num industria in crimen vocatur? Num diligentia reprehenditur? Num providentia vituperatur? Fortasse dicat: Et Joseph 118 frumenta in abundantia collegit, in charitate vendidit. Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? Omnibus defertur emendi copia, nulli irrogatur injuria. 40. His igitur quantum cujusque fert ingenium disputatis, exsurgit alius, dicens: Bona quidem agricultura, quae fructus ministrat omnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, melius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac sinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet
Abbreviated transcription (Latin):
igitur honestatẽ utilitas. sed hones¬
tas utilitatẽ Hac dico utilitatem.
quȩ estimatur scđm uulgi oppini¬
ones. Mortificetur auaritia.
moriatur concupiscentia. Sẽs inne¬
gotiationẽ introisse senegat. quia
pretiorum captare merementa
non sim plicitatis seduersutiae est
Et alias dicitur. Captans p̃tia
frumenti. maledictus inplebe est
diffinita est sententia. nihil dispu¬
tationi relinquens Quale contro¬
uersiarũ genus solet dicendiesse
cũ alius allegat agriculturã lauda¬
bilem apud omnes haberẽ. fructus
terraes simplices esse. quoplus quisemina¬
uerit. eo probatiorem fore. uberiores
reditus industriȩ. non fraudidari. negli¬
gentiam magis &incuriam ruris inculti
reprehendi solere. Araui inquit studiosius
uberius seminaui. diligentius excolui.
bono collegi prouentu. sollicitius recondidi.
seruaui fideliter. prouide custodiui
Nunc intempore famis uendo. subuenio
esurientibus Uendo frumentũ. non

Expanded text:
igitur honestatem utilitas, sed honesigitur honestatem utilitas, sed honestas utilitatem: hanc dico utilitatem, quae aestimatur secundum vulgi opinionem. Mortificetur avaritia, moriatur concupiscentia. Sanctus in negotiationem introisse se negat; quia pretiorum captare incrementa non simplicitatis, sed versutiae est. Et alius ait: Captans pretia frumenti, maledictus in plebe est . 38. Definita est sententia, nihil disputationi relinquens, quale controversum genus solet dicendi esse, cum alius allegat agriculturam laudabilem apud omnes haberi, fructus terrae simplices esse, plus qui seminaverit eo probatiorem fore, uberiores reditus industriae non fraudari, negligentiam magis et incuriam ruris inculti reprehendi solere. 39. Aravi, inquit, studiosius, uberius seminavi, diligentius excolui, bonos collegi proventus, sollicitius recondidi, servavi fideliter, provide custodivi. Nunc in tempore famis vendo, subvenio esurientibus: vendo frumentum non
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ quidem peccatum ferre ac
ꝑpeti potuit: Id eo inse causam necis
excitauit. Certe hoc negare non pos¬
sunt. potuisse fieri ut tacer&. quide
illo grge negant potuisse fieri. ut
anulibenefitio absconderetur.
Sed fabula &siuim non hab&
ueritatis. hanc tamen rationem
haba& : ut si possit celarese uir iustus.
tamen ita peccatum declinat. quasi
celari non possit. nec ꝑsonã suam
indutus anulo sed uitam suã xp̃m
indutus abscondat. sicut apostolusait
Quia uita nr̃a abscondita est cũ xp̃o
indeo. ¶Nemo ergo hic fulgere quęrat.
ne mosibi arrog&: nemose lact&.
Nolebat se xp̃c hic cognosei. nolebat
predicari in euuan gelio nomeit suũ.
cũ interris uersaretur: Uenit ut
later& seculũ hoc. Et nos ergo
similimodo. abscondamus uitam
nr̃am xp̃i exemplo. fugiamus
iactantiã. p̃dicari non expetamus
Uelius est hic esse inhumilitate. ibi in
gloria. Cum xp̃c inquit apparue¬
apparebitis ingloria. Non uincat¬

Expanded text:
alienum quidem peccatum ferre ac alienum quidem peccatum ferre ac perpeti potuit; ideo in se causam necis excitavit. Certe hoc negare non possunt potuisse fieri ut taceret, qui de illo Gyge negant potuisse fieri ut annuli beneficio absconderetur. 36. Sed fabula, etsi vim non habet veritatis, hanc tamen rationem habet, ut si possit celare se vir justus; tamen ita peccatum declinet, quasi celare non possit: nec personam suam indutus annulum, sed vitam suam Christum indutus abscondat, sicut Apostolus ait: Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Nemo ergo hic fulgere quaerat, nemo sibi arroget, nemo se jactet . Nolebat se Christus hic cognosci, nolebat praedicari in Evangelio nomen suum, cum in terris versaretur: venit ut lateret saeculum hoc. Et nos ergo simili modo abscondamus vitam nostram Christi exemplo, fugiamus jactantiam, praedicari non exspectemus. Melius est hic esse in humilitate, ibi in gloria. Cum Christus, inquit, apparueapparebitis in gloria . CA