comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia aut̃ acdit ii comedã bucellã panis.
ꝙ̃ ipsũ sacͥs cii genꝰ elegant̃ exp̃ssit: de quo
d c̃ iac̾dos ipse. Panis quẽ ego dabo caro mea
ẽ ꝓmundi uita. Quia enĩ dix̾at suꝑiꝰ de¬
disse si cybos domui aaron de uictimis ue¬
ter s destam̃ti. q̃ fuerant sacͥficia iudeoꝵ
ido hic dix̃ ꝑ ostulandã ad comedendũ bu

Expanded text:
 autem addit: Ut comedam buccellam panis, etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit, de quo dicit sacerdos ipse: Panis quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita . Quia enim dixerat superius, dedisse cibos domui Aaron de victimis Veteris Testamenti, quae fuerant sacrificia Judaeorum, ideo hic dixit: Postulandum ad comeden
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis ꝓsꝑis isrł. Emulus domꝰ heli sadoc sa¬
cerdos extitit. qui eiecto abiatar a salomo¬
ne sac̾dotiũ suscepit. sic̃ in malachim legit᷑:
ꝓiecitq salomon abiathar ne ẽẽt sac̾dos
dnĩ: ut impleret᷑ u̾bum dnĩ qd̾̃ locutus ẽ¬
suꝑ domũ heli. Ueruntam̃ ñ auferã penit᷑
uirũ exte ab altari meo: ut deficiant ocłi
tui. ⁊ tabescat anima tua. Ido dñs se ñ penitꝰ
ablaturũ ex domo heli uirũ ab altari suo
dic̃. ut semꝑ de domo heli ẽẽt in domo dnĩ.
uir qͥ indignitatẽ sac̾dotii aliũ substitutũ
uidẽt: ⁊ se eadẽ dignitate pͥuatũ uidens.
sac̾dotes fuerunt de gen̾e aaron: sic̃ sadoch
⁊ abiathar regnante dauid. ⁊ alii deinceps
anteqͣm tempꝰ uenira: qͦ istud sac̾dotiũ mu¬
tandũ ꝑ xp̃m effici oportebat. Nam cũ dic̾et
loquens locutꝰ sũ ut domꝰ tua ⁊ domꝰ patͥs tui.¬

Expanded text:
is Israel. » Aemulus domus Heli Sadoc sacerdos exstitit, qui ejecto Abiathar a Salomone sacerdotium suscepit, sicut in Malachim legitur: « Projecitque Salomon Abiathar ne esset sacerdos Domini, ut adimpleretur verbum Domini, quod locutus super domum Heli. » « Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tabescat anima tua. » Ideo Dominus se non penitus ablaturum ex domo Heli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Heli esset in domo Domini vir qui in dignitatem sacerdotii alium substitutum videret, et se eadem dignitate psacerdotes fuerunt de genere Aaron, sicut Sadoch et Abiathar, regnante David, et alii deinceps: antequam tempus veniret ex quo ista de sacerdotio mutando, per Christum effici oportebat. Nam cum diceret: « Loquens locutus sum, ut domus tua et domus patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Nullus sac̾dos ẽ scđ̾m ordiuẽ a aron. Et
magnũ ẽẽ subtͣctum: deficiunt ocłi eiꝰ. ⁊de¬
fluit anima eiꝰ. p̃ nimietate meroris. Propͥe
aut̃ ad huiꝰ domũ heli cui hȩc dicebant᷑: qd̃
sequit᷑ ꝑtin&. Et omĩs qͥ suꝑ erit domui tuȩ:
uno morient᷑ ambo. Hoc gͦ signũ factum ẽ
mutandi sac̾docii de domo huiꝰ. qͦ signo sig¬
nificatum ẽ mutandũ sac̾dotiũ domꝰ aaron.
Mors qͥppe filioꝵ. significauit mortẽ ñ homi¬
nũ. s ipsiꝰ sac̾dotii de filiis aaron. Qd̃ aũ seq̃r.
ad illum iã ꝑtin&e sac̾dotem: cuiꝰ figurã ges¬
sit huic succedendo samuel. Prouide q̃ se
dicunt᷑. Et suscitabo mͥ sac̾dotẽ fidelem qͥ
oĩa quȩ incorde meo st̃.⁊ q̃ in anima mea
faciat: ⁊ edificabo ei domũ fidelẽ. Ipsa ȩt̾̃na :¬

Expanded text:
t. Nullus sacerdos est secundum ordinem Aaron; et magnum esse subtractum, deficiunt oculi eius fluit anima ejus prae nimietate moeroris. Proprie autem ad hujus domum Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: « Et omnis qui supererit domui tuae uno morientur ambo. » Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo hujus: quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum significavit mortem, non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur ad illum jam pertinet sacerdotem cujus figuram gessit huic succedendo Samuel. Proinde quae sdicuntur: « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat, et aedificabo ei domum fidelem. » Ipsa aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
toꝑ eisdem si ñ coherceant reputat᷑. Heli¬
ñ tenet disciplinã ⁊ filios ñ corrigit: ut be¬
ne ⁊ caste uiuant. Qͥ aut̃ ñ corripit filios ut
emendent q̃ p̃ua gesserunt ampie ẽ pius qe
indulga uiciss: ⁊ consensum p̃b. e iniqͥs in ma¬
lum suũ. Ophni qͥdẽ. int̾pretat᷑ insarua con-¬
u̾sionis. Et merito ita nuncupat᷑: qͥ differt
conu̾ti inmeliꝰ. ⁊ longe efficit᷑ a uera conu̾si¬
one ad dm̃: ꝗ̃ emendat hominẽ a uiciis ⁊ pec¬
cato. F inees: oris obturatio siue ori parcens
intp̃tat᷑. Duos finees sac̾dotes legimꝰ uscͥptu¬
ra: illũ iustũ filiũ eleazar. ⁊ iniustũ filium
hel. St̃ aũ in sacerdotib hodie: qͥ utriꝰq ti¬
pum tenent. Sac̾dotes gͥ qͥ custodiunt os su¬
cedat. hi fineȩ filio eleazari cõꝑant᷑. Illi aũ
qͥ obturatũ os habent. siue imꝑitia uł uicio.
siue conscientia peccatoꝵ. ut ꝓximis sius
u̾bum salutis rite ñ impendant: ipsi fine ȩ

Expanded text:
torum eisdem, si non coerceant, reputatnon tenet disciplinam, et filios non corrigit ut bene et juste vivant. Qui autem non corripit filios suos, ut emendent quae prave gesserunt, impie est pius, quia indulget vitiis et consensum praebet iniquis in malum suum. Ophni quidem interpretatur insania conversionis; et merito ita nuncupatur, quia differt converti in melius, et longe efficitur a vera conversione ad Dominum quae emendat hominem a vitiis et peccato. Phinees, oris obturatio, sive ori parcens, interpretatur. Duos Phinees sacerdotes legimus in Scriptura : illum justum, filium Eleazar; et injustum, filium Heli. Sunt autem in sacerdotibus hodie, qui utriusque typum tenent. Sacerdotes igitur qui custodiunt os surocedat , hi Phineae filio Eleazari comparantur. Illi autem qui obturatum os habent, sive imperitia, sive vitio, sive conscientia peccatorum, ut proximis suis verbum salutis rite non impendant, ipsi Phineae,
Abbreviated transcription (Latin):
deliqueruit. &̃ si digne penitentiã gerant:
s qd̾ difficilior fit uenia. ⁊ maior agenda pe¬
nitencia. hisqͥ in reb dõ sacratis offendiuit:
qm siqͥs ꝓximũ suũ in u̾bo uł infacto aliqͥd
leserit: qr qͣnto maior gła: tanto gͣuior fit

Expanded text:
digne poenitentiam gerant, sed quod difficilior sit venia et major agenda poenitentia iis qui in rebus Deo sacratis offendunt, quam qui proximum suum in verbo vel in facto aliquid laeserit. Quia quanto major gloria, tanto gravior sit
Abbreviated transcription (Latin):
leniorq ẽ eiꝰ remissio. Indm̃ uͦ peccare. id :
ab eiꝰ cultu recede̾. impietatis pecc̃m ẽ diffi¬
ciliorq remissio. Et qm̃ cũ inuit ũ qͥs peccat:
placato s uiro facit dm̃ sͥ placabilem. In dm̃
aũ cũ qͥs peccat: qͥs orabit ꝓeo: Ac si dicat᷑.¬

Expanded text:
leviorque remissio. In Deum vero peccare, id est, ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, difficiliorque remissio. Et quoniam cum in virum quis peccat, placato sibi viro, facit sibi Deum placabilem. In Deum autem cum quis peccat, quis orabit pro eo? Ac si dicat
Abbreviated transcription (Latin):
neq officiũ sac̾dotũ ad ppłm. Et paulo pꝰ.¬
Grat gͦ inqͥt peccatũ gnde numis puerors
coram dño: qr detrahebant homines sacͥficio
dnĩ. Iosephus hystoricꝰ iudeoꝵ: de his duob
filissita refert. Hely sac̃doti erant filii duo.
ophni ⁊ finees. circa homines iniuriosi. ⁊ cir¬
ca diunitatẽ impii: nulliq in iniqͥtate par¬
cebant. Et alia qͥdem mun̾a ab oblaturis pꝑ
honorem gͥm&. sequestrabant. alia uͦ rapinȩ
mͦ tollebant: mulierib religionis causa con¬
uenientib contumelias inferebant. Aliis qͥ¬
dem uiolentias facientes: aliis uͦ ꝑsuadentes
donis: nichilq eors uita atyrantude pessi¬
ina differebat. Uñ ⁊ heli sac̾dos ꝓ eors iniqͥ¬
tate ddampnatꝰ ẽ: qd̃ eos peccantes minꝰ seue¬
ra animadu̾sione plectebat. Et qͥdem coher¬
cuit. ⁊ qͥtẽ corripuit. s lenitate ⁊ mansuetu¬
dine patͥs: ñ seueritate ⁊ auctoritate ponti

Expanded text:
neque officium sacerdotum ad pneque officium sacerdotum ad ps coram Domino, quia detrahebant homines a sacrificio Domini. » Josephus, historicus Judaeorum, de his duobus filiis ita refert; « Heli sacerdoti erant filii duo, Ophni et Phinees, circa homines injuriosi, et circa Divinitatem impii, nullique iniquitati parcebant; et alia quidem munera ab oblaturis propter honorem sibimet sequestrabant, alia vero rapinae modo tollebant. Mulieribus religionis causa venientibus contumelias inferebant: aliis quidem violentias facientes, aliis vero persuadentes donis; nihilque eorum vita a tyrannide pessium Dei . Unde Heli sacerdos pro eorum iniquitate damnatus est , quod eos peccantes minus severa animadversione plectebat. Et quidem coercuit, et quidem corripuit, sed lenitate, et mansuetudine patris, non severitate, et auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ distat ab illo ephod. qͦ induebat᷑ pontifex:
qr istud tantũmͦ lineũ fuit. ⁊ concessũ mino¬
rib gͣdib ad utendũ: illud uͦ ẽ qd̃ uestiebat
pontificẽ ex qͣtuor colorib: id ÷ iacicto. bis¬
so. cocco. purpura. ⁊ ex auro habebat᷑ contex¬
⁊tum. Et tunicã paruã faciebat ei mat̾ sua:
qͣm afferebat ei statutis dieb ascendens cũ
Suiro suo ut inmolars hostiã sollẽpnẽ dño.
Tunuca hȩc parua qͣm anna mat̾ hoc ẽ grã
formauit. ⁊ puero tͣdidit: significat doctrinã
facilem qͣ imbuendi st̃ rudes aiuimi credenti
Nec ñ ⁊ suꝑhumerale lineũ. significat casti¬
tatẽ ⁊ continentiã cũ bonis oꝑib: qr qͥsqͥs di¬
uino minist̾io fungi appetit. necesse : ut pri¬
mũ caste continent̾q uiniat: ac fic inbonis
oꝑib sema ipsũ exerceat. Porro filii heli di¬
iuna sac̾temerantes. peccabant corã dnõ: uñ
scriptũ ẽ. Filii heli. filii belial nescientes dũm:

Expanded text:
d distat ab illo ephod quo induebatur pontifex, quia istud tantummodo lineum fuit, et concessum minoribus gradibus ad utendum; illud autem quod vestiebat pontificem, ex quatuor coloribus, id est, hyacintho, bysso, cocco, purpura, et ex auro habebatur contextum. « Et tunicam parvam faciebat ei mater sua, quam afferebat statutis diebus, ascendens cum viro suo, ut immolaret hostiam solemnem Domino. » Tunica haec parva, quam Anna mater, hoc est, gratia formavit et puero tradidit, significat doctrinam facilem qua imbuendi sunt rudes animi credentiuNec non et superhumerale lineum significat castitatem et continentiam cum bonis operibus. Quia quisquis divino ministerio fungi appetit, necesse est ut primum caste continenterque vivat, ac sic in bonis operibus semetipsum exerceat. Porro filii Heli divina sacra temerantes peccabant coram Domino. Unde scriptum est: « Filii Heli, filii Belial, nescientes Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ. eosdẽ ipsos uuificat ds̃. S numqͥd eos¬
dem deduxit ad inferos ⁊ reduxit:SHoc utrũq
sine controu̾sia fideliũ in illo potiꝰ uidemꝰ
impletũ capite scilics nr̃o: cũ quo uitã nrãm
indnõ apłs dic̃ absconditã. Nam qͥ ꝓpͥo filio
ñ peꝑcit.s ꝓ nobis omib tradidit eũ: isto mͦ
utiq mortificauit. Et qr resuscitauit a mor¬
tuis: eundẽ rursũ unuficauit. E qr in ꝓ¬
phetia uox eiꝰ agnoscit᷑. ñ derelinques ani¬
mã meã in inferno. eundẽ deduxit ad in¬
feros ⁊ reduxit: ac eiꝰ pauꝑtate ditati sumꝰ.
Oñs enĩ pauꝑes facit. ⁊ dicat. Nam quid
hoc sit ut sciamꝰ. qd sequit᷑ audiamꝰ. humili
at ⁊ exaltat. Utiq suꝑbos humiliat: ⁊ hu¬
miles exaltat. Id̃ enĩ alibi legit᷑. ds̃ suꝑbis
resistit. humilib aut̃ dat grãm: hoc totꝰ eiꝰ

Expanded text:
quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam nostram in Deo apostolus dixit absconditam. Nam cum pnon pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat; utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem d
Abbreviated transcription (Latin):
decuã ꝑ agnũ. Hec uͦ decima pars ephi erat
unde dat᷑ intelligi. qd helcana ñ obtulerit treᷤ
modios farine cũ tͥb uitulis: s nouẽ decimas
qͥb scdm hebraicã mensurã unꝰ efficit᷑ ephi
Qd̃ aut̃ anna nato puero nolũitallũ ducere
ad domũ dĩ anteqͣm ablactaret᷑: significat
excłiam matrẽ quẽliba filioꝵ suoꝵs ñ ante
ad sac̾dotiũ puehere. q̃m illũ alacte infantiȩ
⁊ paruitate sensus educatũ. effecerit capacẽ
spãlis doctrine. Omĩs enĩ ait apłs. qͥ lactis ẽ
particeps. ẽxpers ÷ sermonũ iusticie. Offert
enĩ inuitulis tͥb. ⁊ tͥb modiis farine. siue
modio farinȩ.⁊ amphora uini: hoc : in sacͥ¬
fitio pie confessionis. in exercitio bone oꝑa¬
tionis ⁊ grã sacre eruditionis. ⁊ fide sc̃ẽ tͥm¬
tatis plenit̃ instructũ. qͥ possit dic̾e cũ ꝓpħa.

Expanded text:
. Haec vero decima decima pars ephi erat, unde datur intelligi quod Elcana non obtulerit tres modios farinae cum tribus vitulis, sed novem decimas, quibus secundum Hebraicam mensuram unus efficitur ephi. Quod autem Anna, nato puero, noluit illum ducere ad domum Dei antequam ablactaretur, significat Ecclesiam matrem quemlibet filiorum suorum non ante ad sacerdotium provehere quam illum a lacte infantiae et parvitate sensus educatum effecerit capacem spiritalis doctrinae: « Omnis enim, ait Apostolus, qui lactis est particeps, expers est sermonum justitiae . » Offert eum in vitulis tribus; et tribus modiis farinae sive modio farinae, et amphora vini, hoc est, in sacrificio piae confessionis, in exercitio bonae operationis, et gratia sacrae eruditionis, et fide sanctae Trinitatis pleniter instructum, qui poss
Abbreviated transcription (Latin):
nos pauꝑ factꝰ ẽ cũ diues ẽẽt: ut eiꝰ pauꝑta¬
te sic̃ paulo ante dictũ ẽ ditarem. Ipsum
eiũ de t̾ra suscitauit tã cito: ut caro eiꝰ ñ
uidẽt corruptionẽ. Dec illd̃ ab illo alienabo.
qd̾ dictũ ẽ: ⁊ de stercore erigens inopem.
Inopis quippe.ĩdẽ qͥ pauꝑ. Stercꝰ uͦ unde
erectꝰ ẽ: rectissime intelligunt᷑ ꝑsecutores¬

Expanded text:
pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem. Inops quippe idem, qui pauper; stercus uero, unde erectus e
Abbreviated transcription (Latin):
sterilem agar concipiens despexit: ita ⁊ au¬
illa flebat: ⁊ ñ capiebat cybũ. & cet̾a. Irrita¬
eiꝰ panes die ac nocte:⁊ potũ suũ cũ fletu
temꝑabat. Surrexit aut̃ anna pꝰ qͣm ederat
insylo ⁊ biberat: ⁊ heli sac̾dote sedente suꝑ
sellam ante postes tẽpli diũ. Heli iste sũmꝰ
sac̾dos erat. ⁊ pꝰ sanson ppłm ifrł regebat:
ut in hebreoꝵ libro inuenit᷑ annis. xl: scdin

Expanded text:
sterilem Agar concipiens despexit: ita et Anilla flebat, et non capiebat cibum laeta corejus panes die ac nocte, et potum suum cum fletu temperabat . « Surrexit autem Anna, postquam ederat in Silo et biberat, et Heli sacerdote sedente super sellam ante postes templisacerdos erat, et post Samson populum Israel regebat ut in Hebraeorum libro invenitur annis quadragin
Abbreviated transcription (Latin):
tes. animȩ nrẽ insidiantes. Dilatatũ ẽ os
meũ suꝑ inimicos meos: qr ⁊ in angustiis
p̃ssurarũ sermo dĩ ñ ẽ alligatꝰ nec in p̃conib
alligatis. Quia letata sũ insalutari tuo. Sa¬
in eugłio legit᷑. senex amplectens paruum.
agnoscens magnũ: nc̃ dunitis inqͥt dñe seruũ¬

Expanded text:
tes animae nostrae insidiantes. « Dilatatum est os tes animae nostrae insidiantes. « Dilatatum est os meum super inimicos meos. » Quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alligatis. « Quia laetata sum in salutari tuo. » Sain Evangelio legitur , senex amplectens parvum, agnoscens magnum: « Nunc dimittis, inquit, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ mearũ: sacͥfitiũ uesꝑtinũ. Eleuat
manꝰ ille. qͥ eleuat actꝰ suos. Alit̾. Moyse ele¬
uante manꝰ uincebat isrł. dimittente uͦ uin¬
cebat amalech: qr donec famulus dĩ eleuat
actꝰ suos ad dñm. uincit plebs dĩ: cũ autẽ
dimiserit actꝰ suos: uncit amalech inimicꝰ¬
dei. Exultauit inqͥt anna cor meũ: ⁊ necessa¬
rie addidit ᷑ dnõ. ut paulus dixit. gaudete in
s gaudeo inuanitate. Hinc conpungar ꝓpt̃
u̾bũ dĩ cum dic̃᷑ exultauit cor meũ indnõ.
Dicat gͦ eccłia. xp̃i ciuitas regis magni. grã
plena. ꝓle fecunda: dicat qd̃ tanto ante de
se. ꝓpħatũ. ꝑ os huiꝰ pie matris agnoscit. Exul¬
um in dõ meo. Uere exultauit cor: qr in dnõ.
Ꝙ uere exaltatũ cormu. qr ñ inse. s in dño
do suo exaltatũ ẽ. Et in alio loco dic̃. Exal¬
tabunt᷑ cornua iusti. Quia de crucis xͥ api¬
cib iustis conferunt᷑ hȩc cornua: inhis uen¬
tilabimꝰ atq destruemꝰ adu̾sarias potesta¬

Expanded text:
at manus ille, qui elevat actus suos. Aliter, Moyse elevante manus, vincebat Israel, dimittente vero, vincebat Amalech; quia donec famulus Dei elevat actus suos ad Dominum, vincit plebs Dei, cum autem dimiserit actus suos, vincit Amalech, inimicDei. « Exsultavit, » inquit Anna, « cor meum » et necessarie addidit, « in Domino, » ut Paulus dixit: « Gaudete ised gaudeo in vanitate: hinc compungar propter verbum Dei, cum dicit: « Exsultavit cor meuDicat Ecclesia Christi, civitas regis magni, gratia plena, prole fecunda, dicat quod tanto ante, de se prophetatum per os hujus piae matris agnoscit. Exsulum in Deo meo. » Vere exsultavit cor, quia in Domino, et vere exaltatum cornu, quia non ex se, sed in Domino Deo suo exaltatum est. Et in alio loco dicit: « Exaltabuntur cornua justi , » quia de crucis Christi apicibus, justis conferuntur haec cornua, in his ventilabimus atque destruemus adversarias potesta
Abbreviated transcription (Latin):
uxor id ÷ agar egiptia: s ignobilior. Et effec¬
tus ẽ abraham pͥmũ pat̾ de ignobili: pꝰea de
nobili conugio. Ita helcana qͥ possessio dei
ẽ. pͥmũ de scdđa uxore esficit᷑ pat̾: qr conclu¬
serat ds uuluã annȩ. ut pͥmũ uuluã sare.
Post partũ fenenne: aꝑuit uuluam annȩ.
fenenna int̾p̃tat᷑ conu̾sio. Anna. grã uit¬

Expanded text:
uxor, id est, Agar Aegyptia, sed ignobilior. Et effecuxor, id est, Agar Aegyptia, sed ignobilior. Et effectus est Abraham primum pater de ignobili, postea de nobili conjugio. Ita Elcana, qui possessio Dei est, primum de secunda uxore efficitur pater, quia concluserat Dominus vulvam Annae, ut primum vulvam Sarae, post partum Phenennae aperuit vulvam Annae. Phenenna interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
sema ipso alt̃ efficit᷑ꝰ ido numqͣm mutat᷑.
Qt ẽ illo. Tu aut̃ idem ipse es: ⁊ anni tui ñ
deficient. F uit inqͥt uir unꝰ de ramatha
sothim. de monte effraim. Ramatha siue
armathaut ĩaliqͥb exemplarib habet᷑: alti¬
tudo eoꝵ int̾p̃tat᷑. Sothim specła uł scopu¬
lus. effraim fructificatio. Qui in monte ef¬
fraim ⁊ in ramatha sothim cõmorasse. dr̃.
in alta scilic& contẽplatione uirtutũ: ut a
nullis subiacentib ⁊ circũlat᷑ntib uicioꝵs
cogitacionib mentis eiꝰ sublimitas deiceret᷑.
uł unitas scinderet᷑: ⁊ iccirco ũ de uallib.
neq de cãpis. ñ de collib. s de monte effraim
ẽt̃ dr̃. hoc ẽ de monte fructifero. in qͦ nobili¬
tas omniũ uirtutũ fructificare dinoscit᷑.
Habuit uir ille duas uxores: q̃rum pͥma ut
p̃diximꝰ nobilior anna sterilis erat: ut fuit
pͥma uror abrahȩ sara nobilior. Scdã qͥdẽ
hoc ẽ fenenna fecunda fuit. sic̃ abrahȩ scda

Expanded text:
semetipso alter efficitur, ideo nunquam mutatur, ut est illud. « Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . » « Fuit, inquit, vir unus de Ramatha Sophim, de monte Ephraim. » Ramatha, sive Armatha, ut in aliquibus exemplaribus habetur, altitudo eorum interpretatur; Sophim, specula sive scopulus: Ephraim, fructificatio. Qui in monte Ephraim et in Ramatha Sophim commorasse dicitur, in alta scilicet contemplatione virtutum, ut a nullis subjacentibus et circumlatrantibus vitiorum cogitationibus mentis ejus sublimitas dejiceretur vel unitas scinderetur; et idcirco non de vallibus, neque de campis, non de collibus, sed de monte Ephraim esse dicitur, hoc est, de monte frugifero, in quo nobilitas omnium virtutum fructificare dignoscitur. Habuit vir ille duas uxores. Quarum prima, ut praediximus, nobilior, Anna, sterilis erat, ut fuit prima uxor Abrahae Sara nobilior , secunda quidem, hoc est, Phenenna, fecunda fuit, sicut Abrahae secunda
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine doloris mei locuta sũ usq in
p̃sens. Belial int̾p̃tat᷑ absq iugo. Nota qd̃
ni qͥ ebrietatẽ sectant᷑. filii belial uocitent᷑.
Hoc loco. implet᷑ illd̾ qd̃ scriptum ẽ. Homo
uids infacie. as̃ aut̃ uituet cor. Qͥa heli tan¬
tum os dep̃cantis annȩ intuebat᷑: ⁊ uocem
ei penit᷑ ñ audiebat. nec motũ labioꝵs cerne¬
bat. estunabat ebriã eẽ. Illa aũ qr sursum
eleuabat cor. ⁊ confitebat᷑ dnõ in toto cor¬
de suo. respexit dñs ad orationẽ eiꝰ.: ⁊ ñ sp̃uit
p̃ces illiꝰ Nobisq optimꝰ modus orandi ad

Expanded text:
moeroris mei locuta sum usque in praesens. » Belial interpretatur absque jugo. Nota quod hi qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocitentur: hoc loco impletur illud quod scriptum est, « Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor , » quia Heli tantum os deprecantis Annae intuebatur, et vocem ejus penitus non audiebat, sed motum labiorum cernebat, aestimabat ebriam esse. Illa autem, quia sursum elevabat cor et confitebatur Domino in toto corde suo, respexit Dominus ad orationem ejus, et non sprevit preces illius. Nobisque optimus modus orandi ad
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ domũ: ⁊ suffulsit columnas septẽ. Sterił
enĩ erat in omĩb gentib d̃ĩ ciuitas: ante¬
qͣm iste fetꝰ quẽ cernimꝰ oriret᷑. Cernimꝰ
ꝙ̃ q̃ multa infiliis. nunc infirmatã iherłm
mortificat ⁊ uiuificat. Mortificat illã quȩ
multa erat infiliis: ⁊ uiuificat hanc sterilẽ
q̃ peꝑit septẽ. Quamuis cõmodiꝰ possit in¬
telligi. eosdẽ iuiuficare: qͦs mortificauerit.
a drõ. qͣb ad iungit. Quȩ sursũ sunt sapite.
ñ quȩ suꝑ t̾ram: ut ipsi suit illi qͥ esurientes

Expanded text:
sibi domum et subfulsit columnas septem. Sterilis sibi domum et subfulsit columnas septem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filiis erat, nunc infirmatam Hierusamortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuiquae peperit septem, quamvis commodius possit intelligi eosdem vivificare, quos mortificaverit, a Domino: quibus adjungit, « quae sursum sunt sapite, non quae super terram, » ut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
gentib acceꝑunt. t̾rena tantũ sapiunt.
Gentes aut̃ quib lex illa ñerat data: pꝰea¬
qͣm ꝑ nouũ testam̃tũ ad eloqͥa illa uenert̃.
multũ esuriendo t̾ram tͣnsierunt: qr in eiᷤᷤ
ñ t̃rena s celestia sapuerunt. Et hoc uelut
quereret᷑ causa cur factũ sit: donec sterilis
us sit filiꝰ primogenitꝰ fenennȩ: ⁊ sugłis
anne filiis nascentib. singłi fenenne mor¬
tui sunt filii. S querendũ ẽ quomͦ stare. pos¬
sit cũ fenenna septẽ: anna aut̃ ñ plusqͣm
qͥnq filios habuerit. Quã questionẽ ebrei
soluentes: duos filios samuhelis cũ filiis an¬
nȩ annumerant. Quia sterilis inqͥt peꝑit.
septẽ. ⁊ multa infilii sinfirmata ẽ. Hic to¬
tum qd̃ ꝓpħabat᷑ eluxit. agnoscentib nu¬
merũ septenariũ. qͦ uniu̾se ẽ eccłiȩ signifi¬
nitudinẽ scribere. Et in ꝓu̾biis salomoniᷤ
hoc antea p̃figurans: sapientia edificauit

Expanded text:
gentibus acceperunt, terrena tantum sapiunt. gentibus acceperunt, terrena tantum sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, posteaquam per Novum Testamentum ad eloquia illa venerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis non terrena, sed coelestia sapuerunt. Et hoc, velut quaereretur causa cur factum sit: « donec sterilis,us sit filius primogenitus Phenennae, et singulis Annae filiis nascentibus singuli Phenennae mortui sint filii. Sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Phenenna septem, Anna autem non plus quam quinque filios habuerit. Quam quaestionem Hebraei solventes, duos filios Samuelis cum filiis Annae annumeranseptem, et multa in filiis infirmata est. Hic totum quod propbetabatur eluxit agnoscentibus numerum septenarium, quo est uniuersae ecclesiae signifinitudinem scribere; et in prouerbiis Salomonis hoc antea praefigurans Sapientia aedificauit
Abbreviated transcription (Latin):
minũ sunt: ⁊ ab illo ñ sunt a qͦ ipsi homines
sunt : ᷤ Arcus fortiũ suꝑatꝰ ẽ: ⁊ infirmi accui¬
ctist̃ robore. Infirmatꝰ ẽ arcus. id ÷ itentio
eoꝵ qͥ tã potentes sͥ uident᷑ ẽẽ: ut sine dei
dono atq adiutorio. humana sufficientia.
diuina possint implere mandata. Et infir¬
mi accincti st̃ robore. Q tantũ indei pietate
confidunt: ⁊ ab illo solatia qͣrunt. dicentes
Infirmꝰ erat ppłs gentilis. qñ alienꝰ a testa
mento dĩ fuerat. Nc̃ gͦ p̾cictꝰ ẽ robore. cũ
indutꝰ ẽ scuto fidĩ. ⁊ galea salutis. ⁊ gladio
sp̃c̃ hostis antiqͥ tela ignita ꝓterit. Satura¬
ti pͥus ꝓ pane se locauerunt: ⁊ famelici sa¬
turati sunt. Qi sunt intelligendi saturati
panib: nͥ idẽ ipsi qͣsi potentes. id ÷ isrłite.
qͥb credita sunt eloqͥa diũ: S in eo ppło
ancille filii minorati sunt. cũ se subtͣheren
nec crederent insaluatbrẽ: ⁊ in ipsis panib
io ÷ diuinis eloquiis. q̃ illi soli tunc ex omĩb

Expanded text:
minum sunt, et ab illo non sunt a quo ipsi homines sunt? « Arcus fortium superatus est et infirmi accincti sunt robore. » Infirmatus est arcus, id est, intentio eorum qui tam potentes sibi videntur esse, ut sine Dei dono atque adjutorio, humana sufficientia, divina possint implere mandata. « Et infirmi accincti sunt robore. » Qui tantum in Dei pietate confidunt, et ab illo solatia quaerunt, dicentes » Infirmus erat populus gentilis, quant robore, cum indutus est scuto fidei, et galea salutis, et gladio Spiritus hostis antiqui tela ignea proterit . « Saturati prius pro pane se locaverunt, et famelici saturati sunt, » etc. Qui sunt intelligendi « saturati panibus, » nisi iidem ipsi quasi potentes, id est, Israelitae, quibus credita sunt eloquia Domini? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt , cum se subtraxerunt ne crederent in Salvatorem et in ipsis panibus, id est, divinis eloquiis quae illi soli tunc ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
trimenta: uerũ &̃ stercora existimaui eẽ.
ut xp̃m lucrifacerẽ. De t̾ra gͦ suscitatꝰ est
ille: supͣ om̃s diuites pauꝑ erectꝰ ẽ. Et de
illo stercore supͣ oms̃ opulentos ille in obs:
ut sedeat cũ potentib ppłi qͥb ait. Sedebi¬

Expanded text:
trimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem . » De terra ergo suscitatus est ille, supra omnes divites pauper erectus est, et de illo stercore supra omnes opulentos ille inops, ut sedeat cum potentibus populi, quibus ait: « Sedebi
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ uł indet̾ius medio tprẽ cõmutant᷑: s
in qͥb extremis inuentꝰ fuerit qͥ iudicabitur.
illo qͥ ꝑꝑ eos fudit sanguinẽ suũ mundũ uin¬
laudati: in qͦ qͥdem tc̃ figurata ẽ mutacio ue¬
t̾is sac̾dotii: ⁊ ñc impleta qn̾ infirmata ẽ q̃

Expanded text:
melius, vel in deterius medio tempore commutantur, sed in quibus extremis inventus fuerat qui judicabitur. illo, qui propter eos fudit sanguinem suum, mundum vinlaudati, in quo quidem tunc figurata est mutatio veteris sacerdotii, et nunc impleta, quando infirmata est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
te dñe: qr nemo fit nͥ abste. Et sist̃ qͥ di¬
cunt᷑ dii multi ⁊ diũ multi: nullus tam̃ eoꝵ
naturalit̾ ẽ id qd̃ ds̃ ẽ. qr ipse solus ẽ qui
dirit ad moysen seruũ suũ. ego sũ qͥ sum.
Nam umbra ad corꝑationẽ corporis ñ est:
⁊ fumꝰ ad comparationẽ ignis ñ ẽ. Nolite
multiplicare loqͥ sublimia głantes. Et
salomon dixit. Altiora te ne quesieris. Et
alibi. Dñs incȩlo. ⁊ tu suꝑ t̾ram: ido sint pau¬
ci sermones tui. Recedant uec̾a de ore urõ.
hoc ẽ inaniloqͥũ ñ exeat de ore urõ. Omĩs ser¬
Quia ds̃ scientiarũ dñs ẽ: ⁊ ipsi p̃parant᷑
cogitaciones. Ipse uosscit.⁊ uͥ nemo scit. spc̃
enĩ omĩa scrutat᷑. etiã ꝓfunda dĩ. Uñ qui
putat se. aliqͥd ẽẽ cũ nichil sit: ipse se ipsũ
seducit. Hec dicunt᷑ adu̾sariis ciuitatis di.
ad babiloniã ꝑtinentib de sua uirtute con

Expanded text:
ne, quia nemo fit, nisi abs te, etsi sunt, qui dicuntur dii multi, et domini multi, nullus tamen eorum naturaliter est id quod Deus est, quia ipse solus est, qui dixit ad Moysen servum suum: « Ego sum qui srationem corporis non est, et fumus ad comparationem ignis non est. « Nolite multiplicare loqui sublimia gloriantes. » Et Salomon dicit: « Altiora te ne quaesieris . » Et alibi: « Dominus in coelo et tu super terram, ideo sint pauci sermones tui . » « Recedant vetera de ore vestro. » Hoc est, magniloquium non exeat de ore vestro. « Omnis serQuia Deus scientiarum Dominus est, et ipsi praeparantur cogitationes. » Ipse vos scit et ubi nemo scit: Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Unde qui putat se aliquid esse, cum nihil sit, seipsum seducit. Haec dicuntur adversariis civitatis Dei ad Babylon
Abbreviated transcription (Latin):
uitio constat ẽẽ depͣuatũ. Si enĩ cũ uitulis
tͥb tres modios farine obtulit: cont᷑ legis pre¬
ceptũ fecit. In lege itaq ita p̃cipit᷑. Mensis
septumni pͥma dies: uen̾abilis ⁊ scã erit uob̃.
Omẽ opꝰ seruile ñ facietis: dies clangoris ẽ ⁊

Expanded text:
vitio constat esse depravatum. Si enim cum tribus vitulis tres modios farinae obtulit, contra legis praeceptum fecit. In lege itaque ita praecipitur: « Mensis septimi prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servile non faciet
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ fructus ꝓferimꝰ ꝑ conu̾sionẽ. Nisi enĩ con¬
u̾tamur amalo. ñ pot̾imꝰ effici patres de anna.
fenenna filios hab&: s qͥ ñ assistunt semꝑ al¬
tari. Nec tam̃ inanes fiunt. nã de sacͥficiis
diuinis edunt. Unꝰqͥsq gͦ qͥ conu̾tit᷑ a peccato.
ex conu̾sione gen̾at oꝑa iusticiȩ: ⁊ p̾ea excita¬
ta anna. id: anua fidelis ꝑ zelum bonum.
p̃cem fundit dnõ: ut ipsa filios gen̾et qͥ assis¬
tant do. hoc ÷ filios grẽ. Qui enĩ dõ uacat.
⁊ semꝑ legẽ di die ac nocte meditat᷑: hic ẽ
filiꝰ grẽ. Ineugłio huiꝰ hystoriȩ forma osten¬
dit᷑. unde marcha satages circa frequens mi¬
nisteriũ. explet oꝑa iusticie: ⁊ ꝑhec uelut
filios conu̾sionis gen̾at. Et maria sedens sec
pedes dnĩ audiens u̾bũ illiꝰ. optimã partem
dr̃ elegisse: ⁊ intelligit᷑ uelut grẽ sobolem ꝓ

Expanded text:
nobis fructus proferimus per conversionem. Nisi enim convertamur a malo, non poterimus effici patres de Anna. Phenenna filios habet, sed qui non assistunt altari semper, nec tamen inanes fiunt, nam de sacrificiis divinis edunt. Unusquisque ergo qui convertitur a peccato, ex conversione generat opera justitiae, et postea excitata Anna, id est, anima fidelis, per zelum bonam precem fundit Domino, ut ipsa filios generet qui assistant Deo, hoc est, filios gratiae. Qui enim Deo vacat, et semper « legem Domini die ac nocte meditatIn Evangelio hujus historiae forma ostenditur, unde « Martha satagit circa frequens ministerium , » explet opera justitiae, et per haec velut filios conversionis generat; et Maria sedens secus pedes Domini, audiens verbum illius, optimam partem dicitur elegisse, et intelligitur velut gratiae sobo
Abbreviated transcription (Latin):
tab̃nacłoꝵ. Uñ dñs in exodo p̃cepit dicens.
Trib uicib ꝑ singłos annos mͥ festa celebra¬
bitis. Q item. Ter inqͥt in anno apparebit
omẽ masculinũ tuũ coram dnõ dõ. in loco
quẽ elegerit dñs ds̃ tuus. Ergo in sylo cũ
ẽẽt eo tp̃re archa diũ: ibi hic helcana cũ ẽẽt
ipse leuita. pꝰ oblatas uictimas. cũ uxorib ⁊

Expanded text:
nde Dominus in Exodo praecepit, dicens: Tribus vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis . Et item: Ter, inquit, in anno apparebit omne masculinum tuum coram Domino Deo tuo in loco quem elegerit Dominus Deus tuus . Ergo in Silo cum esset eo tempore arca Domini, ibi hic Elcana, cum esset ipse levita, post oblatas victimas, c
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ eiꝰ samuel. qͥ int̃p̃tat᷑ postulatio dĩ. si¬
qͥ ab sterili exoratꝰ concessit hab̾e filiũ qͥ dig¬
nus hab̾et᷑ intemplo dĩ cunctis dieb adsis¬
tere ad seruitiũ eiꝰ. Mistice aũ helcana
pat̾ uen̾abilissamueł. qͥ erat possessio dĩ.
helchana qͥ ppe inpossessionẽ di t̃nsfert᷑.
animi uirtute uir dr̃. ⁊ ñ solũ uir: uerum
q̃ uir unꝰ appellat᷑. Non enĩ indiu̾sa uaga

Expanded text:
nomen ejus Samuel, qui interpretatur postulatio Dei, si erat, qui ab sterili exoratus, concessit habere filium, qui dignus haberetur in templo Dei cunctis diebus assistere ad servitium ejus. Mystice autem Elcana, pater venerabilis Samuelis, qui erat « possessio Dei » Elcana quippe in possessionem Dei transfertur animi virtute vir dicitur. Et non solum vir, verum etiam vir unus appellatur. Non enim in
Abbreviated transcription (Latin):
cituũ in sylo. Icet̾a. Sylo ciuitas ÷ in tͥbu
effraun: inqͦ loco archa testam̃ti mansit.⁊
testamentũ dnĩ. a temporib iosue filii nun.
pꝰ qͣm uicerat gentes q̃ t̾ram ꝓmissionis pos¬
sedant usq ad tp̃ra samuhelis. Narrat᷑ enĩ
in libro ib̾unaue. qd̃ p̃dictꝰ dux sorte ibi miᷤ¬
sa coram dnõ. t̾ram reꝓinissionis singłis tri¬
bub distribuerit. Est aut̃ sylo in nonagesi¬
mo millario neapoleos in regione acrabite¬
na: s ⁊ ude patͥarchȩ filiũ. selon appellatũ
legimꝰ. Ad hanc gͦ urbem ascendit helcana
cũ domo sua statutis dieb scdin legẽ: ut ad¬
orart ⁊ sacͥficara dnõ exercituũ. Qd̃ aut̃
dic̃ statutis dieb. hoc ẽ tͥb festiuitatib. pas

Expanded text:
lo civitas est in tribu lo civitas est in tribu Ephraim, in quo loco arca testamenti mansit ac tabernaculum Domini a temporibus Josue filii Nun, postquam vicerat gentes quae terram promissionis possederant, usque ad tempora Samuelis. Narratur enim in libro Jesu Nave quod praedictus dux sorte ibi missa coram Domino terram repromissionis in singulis tribubus distribuerit. Est autem Silo in nonagesimo milliario Neapoleos, in regione Acrabitena. Sed et Judae patriarchae filium Seloh appellatum legimus. Ad hanc ergo urbem ascendit Elcana cum domo sua statutis diebus secundum legem, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum. Quod autem dicit, « statutis diebus » hoc
Abbreviated transcription (Latin):
se. q ꝓbet eundẽ helcanan effrateũ. ab effra¬
ta ñ abeffraun dici. Hic it̃ medios ciues effrẽ
fortis existens. ramath sothim ciuitatẽ inha¬
bitabat. Est enĩ ipsa ciuitas in regione than¬
nitica iuxta diospolim: uñ fuit ioseph qͥ in
eugłiis de arunathia ẽẽ scribit᷑. E habuit
nenna. Euert̃q fenenne filii: anne aut̃ ñ erars
lib̃i. Conuenient̃ gͥ anne sterilitas cõmemora¬
tur. cuiꝰ partꝰ celebrior futurꝰ erat. ad instar
pͥoꝵs patrũ: ut maiꝰ gaudiũ pꝰ longũ labo¬
rem de ꝑcepta fecunditate parentũ insi¬
nuet᷑. Sicut eñ abraham patͥarche legituna
uxor qͣm pͥmitꝰ duxit. sara uideł. pͥmũ steri¬
lis fuit. agar egyptia gen̾ante filiũ: ⁊ sicut
iacob seruiente socero suo ꝓ rachel uxore. ip¬
sa rachel sterilis fuit sorore eiꝰ lia lib̃os gig¬
nente: ita ⁊ helcane melior uxor q̃ ꝓpħam
fecunda. Et ascendebat uir ille de ciuita¬
te sua statutis dieb: ut adorars dnm exer¬

Expanded text:
probet eumdem Elcanam Ephrathaeum ab Ephratha, non ab Ephraim dici. Hic inter medios cives Ephraim fortis existens, Ramatha Sophim civitatem inhabitabat. Est enim ipsa civitas in regione Thamnitica juxta Diospolim, unde fuit Joseph, qui in Evangeliis de Arimathia esse scribitur Matnenna. Fueruntque Phenennae filii, Annae autem non erant liberi. » Convenienter igitur Annae sterilitas commemoratur, cujus partus celebrior futurus erat instar priorum patrum, ut majus gaudium post longum moerorem de percepta fecunditate parentum insinuetur. Sicut enim Abraham patriarchae legitima uxor, quam primitus duxit, Sara videlicet, primum sterilis fuit, Agar Aegyptia generante filium , et sicut, Jacob serviente socero suo pro Rachel uxore , ipsa Rachel sterilis fuit, sorore ejus Lia liberos gignente: ita et Elcanae melior uxor, quae prophetam fecunda. « Et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus, ut adoraret e
Abbreviated transcription (Latin):
toriã. ut p̾ea continuatĩ
allegoriam eiꝰ inseramꝰ.
Helcana qͥppe pat̾ samu¬
helis ꝓpħȩ de stirpe leui fuit. s ñ de gen̾ati¬
one aaron sac̾dotis. Fuit enĩ ut u̾ba dierũ
narrant. ide helcana filiꝰ iheroam: filii heli¬
el. filii thori. filii suph. filii helcana. filii ma¬
ath. filii amasai. filii elchiana. filii iohel. filii¬
azariȩ. filii sophoniȩ. filii thaath. filii asir.
filii abiasaph. filii chore. filii saar: filii chaath.

Expanded text:
toriam, ut postea continuatim allegoriam ejus inseramus. Elcana quippe, pater Samuelis prophetae, de stirpe Levi fuit, sed non de generatione Aaron sacerdotis: fuit enim, ut Verba dierum narrant, idem « Elcana filius Jeroboam, filii Eliel, filii Thahu, filii Suph, filii Elcana, filii Mahath, filii Amasai, filii Azoel, filii Azariae, filii Sophoniae, filii Thahat, filii Asir, filii Abihasaph, filii Chore, filii Saar, filii Caath,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ forsitan u̾borum beati iob. qͥbi dixit.
Qui deridet᷑ ab amico suo sic̃ ego: inuocabit
diũ ⁊ exaudi& eũ: qr ipse laborem ⁊ dolo¬
rem suoꝵ considat. De qͦ scriptũ ẽ. Tibi
dnẽ derelictꝰ ÷ pauꝑ: pupillo tueris ad¬
uitor. Ciu uota iustors sunt placabilia:¬

Expanded text:
batur forsan verborum beati Job, quibus dixit: « Qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Dominum et exaudiet eum, quia ipse laborem et dolorem suorum considerat . » De quo scriptum est: « Tibi, Domine, derelictus est pauper pupillo tu eris adjutor . » Cui vota just
Abbreviated transcription (Latin):
mur dicente apło. U nus dñs. una fides. unũ
baptisma. unꝰ ds̃ ⁊ pat̾ oĩũ. Es ip̃m os in capitiᷤ
erat sũmitate: ut ad cȩlestia nob̾ regna ꝑ bap¬
tisma iter ẽẽ patefactũ doc̾et. Ipse uͦ luter
onẽ bone designat actionis: ꝗͣ absq ulla du¬
bietate habebat ille. de qͦ tẽptatori antiqͦ dñs
aiebat. Nũ qͥd consid̾asti seruũ meũ iob. qd̾ ñ
sit ei simił suꝑ t̾rã: hõ simplex ⁊ rectꝰ ac ti¬
mens dm̃ ⁊ recedens a malo: ᷤ Est uͦ alt̾ cubitꝰ
diuine uisionis. qͥ ex parte ñ nulla &̃ in hac
adhuc uita retentis fidelib donari consueuit:
ut idẽ iob deuicto adu̾sario cũ dño loqͣns ait.
Auditu auris audiui te: nc̃ aũ ocłs m̃s iud&s

Expanded text:
mur, dicente Apostolo: Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium. Et ipsum os in capitis erat summitate , ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter onem bonae designat actionis. Quod absque ulla dubietate habebat ille, de quo tentatori antiquo Dominus aiebat: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, homo simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo ? Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job, devicto adversario, cum Domino loquens ait: Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt
Abbreviated transcription (Latin):
humili sẽꝑ intencione supponunt. Qͥsqͥs in nul¬
lo ꝓpͥam seqͥ curat uoluntatẽ: uerũ in oĩb q̃
script᷑a scã dicat attendit: eiꝰq se subic̾e man¬
datis. eiꝰ satagit auscultare ꝓmissis: qͣsi can¬
delabrũ domus dnĩ aureũ. aureas eiꝰ gestat
lucernas: qr casta corꝑis sui m̃bra. castas m̃tis
cogitaciones. ad facienda q̃ ds̃ iub& suppon̾e
contendit. E hoc tã fixa intencione. ꝗͣ can¬
delabrũ necesse ẽ firmit̾ ad suꝑna erectum.¬

Expanded text:
humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nulhumili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in omnibus quae Scriptura sancta dicat attendit, ejusque se subjicere mandatis, ejus satagit auscultare promissis quasi candelabrum domus Dei aureum aureas ejus gestat lucernas: quia casta corporis sui membra, castas mentis cogitationes, ad facienda quae Deus jubet supponere contendit, et hoc tam fixa intentione quam candelabrum. Necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
dextͥs. ⁊ .u. a sinistris. conuenient̾ addidit. contͣ
oracłm. Oracłm nãq uͥ erat archa ut sepe dic¬
candelabra aurea tẽpli cont̃ oracłm sunt posi¬
ta: qr diuina eloqͥa sẽꝑ ad habitacionẽ suꝑne
ciuitatis aspectant: ut hꝰ agnitionẽ ac desid̾iũ
nrĩs cordib infundant: ut eos qͥ originẽ carniᷤᷤ
e t̾ra hñt. ad appetendã ꝓmerendãq in celes¬
tib sedẽ ꝑpetue mansionis accendant. Si aũ
q̃ris qͥd int̃ candelabra ⁊ lucernas eoꝵ tipice
distat: possumꝰ recte intellig̾e lucernas ẽẽ ui
in corde ardent: ⁊ꝓximis lucẽ scientie p̃fe¬
runt inlingua. Candelabra aũ q̃ has luc̾nas
insublime tollant: ut longe lateq uid̃i possunt
& doctrinã sua lcõne demonstrat. Cu uideli
&̃ ita aptissime dic̾e: qr lucerne diuina sunt
eloqͥa: iuxta illd̃ psalmiste qd̃ ⁊ supͣ exposui¬
Candelabra aũ harũ lucernarũ scĩ sunt om̃s:
qͥ sua ⁊ corda ⁊ corꝑa ferendis diũ mandatis.

Expanded text:
inistris, convenienter additur: Contra oraculum. Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe diccandelabra templi aurea contra oraculum sunt posita, quia divina eloqcivitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant, ut eos qui originem carnis aeternam habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet, possumus recte intelligere lucernas esse virin corde, et proximis lucem scientiae praeferunt in lingua; candelabra autem quae has lucernas in sublime tollant, ut longe lateque videri possint et doctrinam sua le ita aptissime dicere, quia lucernae divina sunt eloquia, juxta illud Psalmistae, quod et supra posui» Candelabra autem harum lucernarum sancti sunt omnes, qui sua et corda et corpora ferendis Domini mandatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositionis aureã. Mensa aũ aurea scͥpt᷑a
ẽ sac spalis intelligentiȩ cdaritate fecunda: de qͣ
errirẽ inflectant. m̃sã nob conditor nr̃ scientiȩ
telestis ꝑ ꝗͣ infide ueritatis confortem᷑ ꝑauit.
Panes nãq ꝓpositionis scĩsunt doctores: q̃rũ uel
oꝑa nob̾ uł u̾ba salutaria. ad exemplũ uitȩ ꝓposi¬
ta̾seꝑ indiuinis paginis qͥsqͥs bñ qͦrit inuenit.
Uñ apte idẽ panes in exodo .xii. fieri p̃cepti st̃. uide¬

Expanded text:
opositionis, auream. Mensa autem aurea Scriptura est sacra spiritualis intelligentiae claritate fecunda; de qua errorem inflectant, mensam nobis Conditor noster scientiae coelestis, per quam in fide veritatis confortemur, paravit. Panes namque proposi vel verba salutaria, ad exemplum vitae proposita, semper in divinis paginis quisquis bene quaerit invenit. Unde et apte iidem panes in Exodo duodecim fieri praecepti sunt, vide
Abbreviated transcription (Latin):
dirimunt᷑ : qr corꝑe tm̃ t̾rã incolunt: ceterũ
scdm int̾iorem hõem. totã hñt conu̾sationẽ
in cęł. Ascenditq fumꝰ incensoꝵ ab hmodi al
sc̃oꝵ flãma caritatis excitate. ad cȩlũ usq ꝑue¬
hoc altari sanguis hostiarũs thimiama tm̃
incendr̾: qr tales uiri ñ hñt oꝑ̃a carnis ⁊ san¬
guinis. ꝗ̃ in ara sui cordis ĩmolantes dnõ mac¬
tent: s solũmͦ lacͥmarũ ⁊ orõnis ei uota ꝓ desi¬
derio regni cȩlestis offerunt. Fecit qͦ altare
latitudinis. & .x. cubitoꝵ altitudinis. E thi¬

Expanded text:
olunt, caeterum secundum interiorem hominem totam habent conversationem in coelis. Ascenditque ab hujusmodi altsanctorum flamma charitatis excitatae, ad coelum usque perveltari sanguis hostiarum, sed thymiama tantum incenditur, quia tales viri non habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes Domino mactent. sed solummodo lacrymarum et orationis ei vota, pro desiderio regni coelestis offerunt. « Fecit quoque altare latitudinis, et decem cubitorum altitudini
Abbreviated transcription (Latin):
tamenti auctore⁊⁊ ꝑseuerantiã boni oꝑis ꝙ̃
in ꝑsecutionib seruant: ⁊hilaritatẽ dilectio¬
nis etiã in eos qͥ ꝑsecunt᷑ exibent. Denario aũ
num̾o spes celestiũ p̃mioꝵ solq designari dño
affirmante: cũ eos qͥ iniunea magni patͥs fa¬
milias laborant denario remunerandos ẽt
testat᷑. E t ͥͣ udẽ altare qd̾ infigura factũ ẽ elec¬
toꝵ obsignificandã eoꝵ uitã ꝑpetuã: x. erar
cubitis altũ. Cum uͦ dictum ẽ qi fec̃ salomon al

Expanded text:
erantiam boni operis etiam in persecutionibus servant, et hilaritatem dilectionis etiam in eos qui persequuntur exhibent. Denario autem numero spes coelestium praemiorum solet designari, Domino affirmante, cum eos qui in vinea magni patrisfamilias laborant denario remunerandos esse testatur . Et idem altare, quod in figura factum est electorum, ob significandam eorum vitam perpetuam, decem erat cubitis altum. Cum vero dictum est quia fecit Sa
Abbreviated transcription (Latin):
capitella insũmitate colũpnarũ desuꝑ iuxta¬
narrat᷑. Hȩc aũ capitella qͣliac̾q ⁊ qͣntac̃q fue¬
rint. ñ enĩ mensurã eoꝵ aꝑte scͥptura designat.
more lilioꝵ uident᷑ eẽ apposita. De qͦrũ factinra
siqͥd misticũ inqͥrere delectat: illã regni ꝑhen¬
nis sublimitatẽ pot̾̃ ñ in congrue designare: q̃

Expanded text:
capitella in summitate columnarum desunarratur. Haec autem capitella qualiacunque et quantacunque fuerit non enim mensuram eorum aperte Scriptura designat more liliorum videntur esse apposita. De quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illa regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam «
Abbreviated transcription (Latin):
Insuminitate aũ basis erat q̃dã rotunditas uniꝰ
⁊ dimidii cubiti.: ita fabrefacta ut luter desuꝑ
possit imponi. Latitudo gͦ fundi in luterib
uniꝰerat cubiti ac dimidii: ip̃a uͦ capacitas lu¬
terũ . iinͣ. habebat cubitos. s utrũ in altitudi¬
ne an in ãplitudine. aninutͦq dicat qͥ nouerit.

Expanded text:
summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabricata, ut luter desuper possit imponi. Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti ac dimidii; ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos; sed utrum in altitudine, an in amplitudine, an in utroque dicat, quis noverit?
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝓpositionis aureã. Altare aureũ corda sig¬
nificat ꝑfectoꝵ iustoꝵ. int̾nȩ claritatis ⁊ casti¬
tatis luce chorusca. qͦrũ sublimitati significan¬
de &̃ locꝰ conuenit eidẽ altaris. Stabat enĩ añ
ostiũ scĩ scõꝵ: ut infactura tabernadi manifes¬
te legimꝰ. In qͦ uidelic&e altari. ñ hostiarũ san¬
gius neq libamina: s thimianata tm̃ incen¬
debant᷑. Quorũ fumꝰ adsuꝑiora ascendens oꝑie

Expanded text:
aureum corda significat perfectorum justorum, internae charitatis et castitatis luce corusca, quorum sublimitati significandae etiam locus convenit ejusdem altaris. Stabat enim ante ostium Sancti sanctorum, ut in factura tabernaculi manifeste legimus. In quo videlicet altari non hostiarum sanguis neque libamina, sed thymiamata tantum incendebantur, q
Abbreviated transcription (Latin):
formas ing̃dit᷑. qͦ uas possit aptũ ministeriis
cȩlestib effici. cũ ipĩ salubrit̾ humiliati .⁊ flã
ma diuine caritatis. siue &̃ humanȩ adu̾sita¬
tis emolliti. uiã patrũ bñ oꝑando int̾mꝰ: ut ad
p̃mia patrũ bene currendo ꝑueniamꝰ. De alta¬

Expanded text:
is coelestibus effici, ita et ipsi salubriter humiliati, et flamma sive divinae charitatis, seu etiam humanae adversitatis emolliti, viam patrum bonum operando intramus, ut ad praemia patrum bene currendo perveniamus. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
corda doctoꝵ Quȩ dũ p̃ceptis eugłicis sedulo
intendentia. eos ab infimoꝵ appetitu sustol¬
lunt: uelut inmissis rotis axes altiꝰ basim a t̾ra
subleuant. Porro humeruli qͥ rotis añ positi.
cui legentiũ indubiũ forte ueniat confirmat᷑
respectantes: qr nimirũ oĩs sc̃pta ꝓpħica
sͥmae inuicẽ consentanea ẽ. ut pote uno spũ¬
di condita. Qtuor aũ fuere ꝑbases singłas
bumeruli. uidelica iuixta numerũ rotarum.
tarũ testimoniũ p̃buere: ut ex consensu utriq
testam̃ti una fides ⁊ dilectio .xͥ. nrã omniũ
corda firmara. Os qͦ luteris intͥnsecus erat
in capitis sũmitate: ⁊ qd forinsecꝰ apparebat
uniꝰ cubiti erat totũ rotundũ: parit̃q habe

Expanded text:
corda doctorum, quae dum, praeceptis evangelicis sedulo corda doctorum, quae dum, praeceptis evangelicis sedulo intendentia, eos ab infirmorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant? Porro humeruli, qui rotis antepositi, cui legentium in dubium forte veniat, confirmaturespectantes, quia nimirum oa est: ut pote uno Dei spiritu condita. Quatuor fuere per bases singulas humeruli videlicet juxta numerum rotarum. tarum testimonium praebuere: ut ex consensu utriusque Testamenti, una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat, unius cubiti erat t