comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam eẽ iustum quam fortem. d nonita in do. Dum enĩ¬
ad dm̃ transferuntur uocabula. nullomͦ statuum discre¬
tiuia eẽ possunt. Si enim status ad dm̃ translata discer ne¬
cent nullomͣ si dds eẽt iustus fortis cdici potuisset. Eum als qͥd¬
cdam simplex sit alium enim statum poneret ustus fortis
aliuum. Dum igitur negauit cdionisus a do precli et don deo¬
cabuorum ꝓptietatem. tatuumq cliseretionem atendens
ergo cum dicitur d̾s est iusticia. uł iustus uł ui̾tas. et cęt̾a
quȩ de dõ dignẽ dici possunt: nulla fit statuum discre¬
tio. nec predicatur qualitas uł quantitas. s substantiã
suppra substantiam .i. yꝑusia. ut idem uoetius est dicturus.
nulli enim status indõ funt. quib discerni possit ab aliis
reb si aliis dicẽ possim. Neq intelligi potest. Unde basilius
suꝑ ierarchiam ubi dicit ds non est uita: dum dm̃ inquit.

Expanded text:
quam esse justum, quam fortem. Sed non est ita in Deo. Dum eniquam esse justum, quam fortem. Sed non est ita in Deo. Dum eniad Deum transferuntur vocabula, nullo modo statuum discretiva esse possunt. Si enim status ad Deum translata discernerent, nullo modo si Deus esset justus, fortis dici potuisset, cum Deus quidem simplex sit: alium enim statum poneret justus, fortis alium. Dum igitur negavit Dionysius a Deo praedictam vocabulorum proprietatem, statuumque discretionem attendens. Ergo cum dicitur, Deus est justitia, vel justus, vel veritas, etc., quae de Deo digne dici possunt, nulla fit aestatuum discretio, nec praedicatur qualitas, vel quantitas, sed substantia supra substantiam, id est, hyperusia, ut idem Boethius est dicturus. Nulli enim status in Deo sunt, quibus discerni possit ab aliis rebus, si aliis dicere possim, neque intelligi potest. Unde Basilius super Hierarchiam ubi dicit: Deus non est vita: « Dum Deum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ritas uirtus. non quod fuit sibi contrarius non quod
quod mͦ affiriat antẽ autem negauerat. Absit. Cume¬
nim affirmat dm̃ eẽ uitam affirmat dm̃ eẽ dm̃. E um̃
uero negat dm̃ eẽ uitam uł alia huiusmodi. non negat
dm̃ eẽ dm̃. immno negat a do uocabulorum ꝓpritatem
ac statuum discretionem. Omina enim uocabula formas
sequuntus: quoniam ã formis reb sunt dataꝰ. Ut hoc nom̃
homo ab humanitate cdatum est. Sic hoc nomen lapis
a lapiclitate. et quia uocabula formas sequntut formiᷤᷤ
autem habent quęq distinguui iccirco sunt statuum dis¬
cretiua. ducdito enim hoc nomine homo nam rem que est
homo intellectu cdiscernimus a lapide: et ab aluis reb nuil¬
lum tamen hominem discrete comptebendentes Sic etiam
quod hoc nomen iustus datum est ã iusticia. hoc nomen
uerõ fortis datum est ab alia qualitate: scił ã fortirudine
dum de homine diuersos status discernunt. diud ẽ enm
hominem eẽ iustum. eẽ fortem. aliud etiam eẽ homtnem.

Expanded text:
ia, virtus; » non quod fuit sibi contrarius, non quod modo affirmat, ante autem negaverat. Absit. Cum enim affirmat Deum esse vitam, affirmat Deum esse Deum; cum vero negat Deum esse vitam, vel alia hujusmodi, non negat Deum esse Deum, imo negat a Deo vocabulorum proprietatem ac statuum discretionem. Omnia enim vocabula formas sequuntur, quoniam a formis rebus sunt data. Ut hoc nomen homo ab humanitate datum est, sic hoc nomen lapis a lapiditate. Et quia vocabula formas sequuntur, formis autem habent quaeque distingui, idcirco sunt statuum discretiva. Audito enim hoc nomine homo, eam rem quae est homo intellectu discernimus a lapide et ab aliis rebus, nullum tamen hominem discrete comprehendentes. Sic etiam quod hoc nomen justus, datum est a justitia, hoc nomen vero fortis datum est ab alia qualitate, scilicet, a fortitudine, dum de homine diversos status discernunt. Aliud est enim hominem esse justum, esse fortem, aliud etiam esse hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
enuntiatiatione magnitudo eiꝰ
nasei ñ potuit iccirco multi¬
plici uocabuloꝵ appellanoe di¬
stinguitur. ũ ex cdũsitate ł qͣli¬
tate nomims. qͣntitas u̾tutis

Expanded text:
enuntiatione magnitudo ejus nosci non potuit, idcirco multiplici vocabulorum appellatione distinguitur, ut ex diversitate vel qualitate nominis, quantitatem virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
uater et filius et spiritus sanctus sunt unus soius deuibi sunt
deus. et ita quod non plures dũ. s unus solus uerum eft
Irem si cdicatur ita ẽ conuerso unus pater est deus soluis eit¬

Expanded text:
Pater et Filius, et Spiritus sanctus sunt unus solus Deus, id est, sunt Pater et Filius, et Spiritus sanctus sunt unus solus Deus, id est, sunt Deus, et ita quod non plures dii, sed unus solus, verum est. Item si dicatur ita, e converso: Unus solus Pater est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
unus: Numquid singu. uãit. uũꝑ iaritate ut sit anuo
deus .i. ingularis. absit hoe. dem ess enim teuet sabelliana
heresis. Sienim est singularis deus. iam una psona est tan¬
tum deus. Contra quod est augustinus in ubro questio¬
num uetĩs et nouȩ legis. Non est inquit. singularis deus s
unus deus. Quomꝰ igitur unus : Ideutitate essentiȩ uł sub¬
stantis Item quȩxenti pater et filius et spiritus sanctius st̃
unus solus cłs. ita est chistinguendum. Si solus remoueat
diftinctĩnem ꝑsonarum: ut hoc totum scił uiis soluis cdeusi
iclest sunt d̃s pater et non deus filius uł deus filius et non
deus spirirituis sanctus. uł sunt deus filius. uł sunt ao spẽ
sc̃i falsum est hoc emm senit sabelliana heresfis. Si autem so¬
sus remoueat pluralitatem deorum. ut d̃o predicetur dle ensi¬
b psonis. unus uero et solus predicetur de d̃o. et sit talis sensus.

Expanded text:
unus? Nunquid singularitate? ut sit unus unus? Nunquid singularitate? ut sit unus Deus, id est singularis. Absit, hoc enim tenet Sabelliana haeresis. Si enim est singularis Deus, jam una persona est tantum Deus. Contra quod ait Augustinus in libro Quaestionum veteris et novae legis: Non est, inquit, singularis Deus, sed unus Deus. Quomodo igitur unus? Identitate essentiae vel substantiae. Item quaerenti: Pater et Filius et Spiritus sanctus sunt unus solus Deus? ita est distinguendum: Si solus removeat distinctionem personarum, ut hoc totum, scilicet, Unus solus Deus, id est, sunt Deus Pater, et non Deus Filius, vel Deus Filius, et non Deus Spiritus sanctus; vel sunt Deus Filius, vel sunt Deus Spiritus sanctus, falsum est, hoc namque sentit Sabelliana haeresis. Si autem solus removeat pluralitatem deorum, ut Deus praedicetur de tribus personis, unus vero et solus praedicentur de Deo, et sit talis sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
patrem aut etiam genitum eẽ aut genituram eẽ : Uidetur nã-¬
q idem eẽ hab̾e filium: et ẽẽ hab̃e patrem s forsitan non pror-¬
sus idem. Licet sit utrum quisquis est pater. habet filium.
uł genuit. non tamen quicquid xit scit ꝑ neutrum fiat com-¬
prehensio. uniuersitati enim ꝑsonȩ conuenit gingnere. non
naturȩ tamen non assertiuẽ ꝓtuli. s sub quęstione. sub dicio¬
ne tamen omnia predicta concederem. ue enim qui est na-¬
tura uł ꝑsona genuit illum qui est uel natura uł ꝑsona.
Item quęritur quomͦ tres ꝑsonȩ dicuntur unus deus scͥit
unus ab unione. an unus ab unitate. sic enim dicitur
unus in logica. Ad hoc dicimus quõd non unus ab u¬
nione. sicut species uł genus dicitur. non enim ds unĩt
plura que participant substantialiter: uł accidentaliter. ñ
enim tres psonȩ sunt unus d̃s participatione s qͦmͦ

Expanded text:
Patrem, aut etiam genitum esse, aut genituram esse? Videtur namqPatrem, aut etiam genitum esse, aut genituram esse? Videtur namque idem esse habere filium, et esse habere patrem, sed forsitan non prorsus idem. Licet sit verum: Quisquis est pater habet filium, vel genuit, non tamen quidquid, ut, scilicet, per neutrum fiat comprehensio. Universitati namque personae convenit gignere, non naturae, tamen non assertive protuli, sed sub quaestione, sub conditione tamen omnia praedicta concederem. Ille namque qui est natura persona genuit illum qui est vel natura vel persona. Item quaeritur quomodo tres personae dicuntur unus Deus an, scilicet, unus ab unione, an unus ab unitate. Sic namque dicitur unus in logica. Ad hoc dicimus quod non unus ab unione, sicut species vel genus dicitur; non enim Deus unit plura, quae eo participant substantialiter, vel accidentaliter; non enim tres personae sunt unus Deus participatione; sed quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
natura gemuant naturam. it uatura psonam ut esona iolis¬
natara dahoc eico auonmiam mullum storum asit mo ul
nego. quia errorem posiu ussllł i sent hec uerba inducere.
iam enim uideretur qͦd iritus s idem genuerunt seꝰ. Utrumq
enim eẽt natura nomen essentiȩ. quare enim eẽt magis nom̃
ꝑsonȩ cum dicitur: natura genuit. quam cum dicitur. na-¬
tura est pater. S nullus catholicus negat quin de eodem
loquar: cum dico diuinitas est pater: diuinitas est filius. de
nullo autem hoc uerum est: nisi de diuina essentia. Quare
non posset falsificari illud argumentum etiam d̃s genuit
deum hic enim deus ꝑsonam notat non nego ne uidear diũ¬
sificari naturam in trib ꝑsonis sonate: scił quod alia sit natu¬
ra filii alia natura patris. S cum dico diuinitas est pater: per
hoc nomen loquor de diuina natura. S etiam cum dico. diui-¬
nitas est filius. cum diuinȩ naturȩ ergo attribuam eẽ patrem
et ẽẽ filium quare eidem non attribuam habere filium ut

Expanded text:
genuit naturam, vel natura personam, vel persona naturam. Ad hoc dico quoniam nullum istorum affirmo vel nego, quia errorem possent haec verba inducere. Jam enim videretur quod iidem genuerunt se. Utrumque enim esset natura nomen essentiae; quare enim esset magis nomen personae cum dicitur, Natura genuit, quam cum dicitur, Natura est Pater. Sed nullus catholicus negat quin de eodem loquar cum dico: Divinitas est Pater, Divinitas est Filius; de nullo autem hoc verum est, nisi de divina essentia. Quare non posset falsificari illud argumentum etiam: Deus genuit Deum, hic enim Deus personam notat. Non nego, ne videar diversificare naturam in tribus personis sonare, scilicet, quod alia sit natura Filii, alia natura Patris. Sed cum dico Divinitas est Pater, per hoc nomen loquor de divina natura. Sed etiam, cum dico Divinitas est Filius; cum divinae naturae ergo attribuam esse Patrem et esse Filium, quare eidem non attribuam habere Filium vel
Abbreviated transcription (Latin):
nquorũ figura illi ostendunt᷑. qui de mundo ad eccłam uementeᷤ.
ient fidem ãdeo. & inclinant caput suum sacerdotib. sc̃i qiuoꝙy
mistrant & seruiunt: ut aliquid utilitatis impẽdant. Adorna¬
um etiam eccłȩ uł ministeriũ ꝓiti sunt. Inmorib uerosiris &
ntonuersatione pͥstina detinent᷑ur. induentes ueterem hominẽ
ium actib suis. & inuoluti uetustis uitiis sicut & isti pannis ue¬
ent em̃dationes. uł innouationis. inmorib. Tales gͥ tantũmodo
nasi quoddam salutis signũ intra eccłam temporaliter p̃ferunt᷑.
nter spũales autem id ÷ inter scõs di. regnũ ȩt̾nũ uł lib̾tatem.
minime consequuntur.
ueit stetie sol inquit suꝑ gabaon ⁊ luna suꝑ uallẽ elom. Q adiecit
nr solem stare fecit. non tunc solum: s multocoagis modo
naduoceti srs durm nos belum gerimus aduerlus uitiorũ
nad iencolluatamur ad uersus principes npotelates nrestrteb

Expanded text:
In quorum figura illi ostenduntur, qui de mundo ad Ecclesiam venientes, In quorum figura illi ostenduntur, qui de mundo ad Ecclesiam venientes, habent fidem in Deo, et inclinant caput suum sacerdotibus, sanctis quoque ministrant et serviunt, ut aliquid utilitatis impendant; ad ornatum etiam Ecclesiae vel ministerium prompti sunt; in moribus vero suis et conversatione pristina detinentur, induentes veterem hominem cum actibus suis, et involuti vetustis vitiis, sicut et isti pannis ebent emendationis vel innovationis in moribus. Tales igitur tantummodo quasi quoddam salutis signum intra Ecclesiam temporaliter praeferunt, inter spiritales autem, id est, inter sanctos Dei, regnum aeternum vel libertatem minime consequuntur. ura: Stetit sol super Gabaon, et luna super vallem Ajalon; et adjecit  Jesus igitur noster solem stare fecit, non tunc solum, sed multo magis modo in adventu suo, dum nos bellum gerimus adversus vitiorum gentes, et colluctamur adversus principes et potestates,
Abbreviated transcription (Latin):
amore complent que in lege scripta sunt: ut ꝑ ueniant ad salutem.
dnmes autem circa archam incedunt: qui ab eccłȩ sinu non dis¬
edunt. S nobiliores esfe illos dicimus: qui boni ipsius desiderio
eernȩ benedictionis amore quod bonum ÷ agunt. quam illos qͥ
mali metu bona sectantur. Solus gͦ iħs potens exomnib popłis.
huiusmodi mentes anmiosq condicere: & alios quidem statuere
nmonte garizim ad benedicendum: alios uero statuere in monte
nbal: ad maledicendum. Non ut maledictiones accipiant. s ut in¬
antes prescriptas maledictiones & penas peccatoꝵ constitutas in¬
urere caueant: ac semet ipsos timoris supplicio corrigant.
ruerunt ad iħm: pannis calciamentisq ueterib induti. deprecan¬
sut saluarentur. Statimq abiħu salutem suscipiunt. Quorũ tam̃
blum ut agnouit: ligni cesores. uł aquȩ gestatores. eos constituit.

Expanded text:
timore, complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. timore, complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Omnes autem circa arcam incedunt, qui ab Ecclesiae sinu non discedunt; sed nobiliores illos esse dicimus, qui boni ipsius desiderio, aeternae benedictionis amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus potest ex omnibus populis hujusmodi mentes animosque concidere, et alios quidem statuere in monte Garizim ad benedicendum, alios vero statuere in monte Hebal, ad maledictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, ac semetipsos timoris supplicio corrigant. venerunt ad Jesum, pannis calceamentisque veteribus induti, deprecantes ut salvarentur, statimque a Jesu salutem suscipiunt; quorum tamen dolum ut agnovit, ligni caesores vel aquae gestatores eos constituit. »
Abbreviated transcription (Latin):
sextrib inmonte garitim: ut benedicerent popłm. & ipsȩ trib quȩ
nobiliores sunt: id ÷ simeon leui. Iudas. Isachar. Ioseph:⁊ beniamin
Aliȩ uͦ sex ignobiliores: steter̃ e: regione in monte gebal: ut mele¬
dicerent. Int̾ quos ⁊ ruben qui macłauerat choꝵ parentis. ⁊ ⁊ abu¬
lon ultimꝰ filius lie: ⁊ ancillarũ filiĩ. & hec quidẽ uet̾is historis
referunt gesta. S inspiciendũ ÷: quid innarratione misticȩ intdl¬
ligentiȩ referat᷑. Qui sunt isti qui incedũnt iuxta monts garii
n qui sunt qͥ incedt̃ iuxta montẽ gebal: Illi itaq auiinhoe loc
uixta montẽ gariam incecdunt. electi ad benedictione: eos fo¬
ralit indicant. qui non metu penȩ. l celestis repmissiorrs ami¬
re luccensi. meniuint ad salutẽ. Ili uͦ dimidĩi qͥ uyxta montẽ g¬
bal incedunt in quo maledictiones ꝓlate sunt: illos indicanio.
qui non amore benedictionũ ⁊ ꝓmissionũ. s futuroꝵ supplicas

Expanded text:
m, et ipsae tribus quae nobiliores sunt, id est, Simeon, Levi, Juda, Issachar, Joseph et Benjamin. Alii vero sex ignobiliores steterunt e regione in monte Hebal, ut maledicerent, inter quos et Ruben, qui maculaverat torum parentis, et Zabulon ultimus Liae filius, et ancillarum filii. » Et haec quidem veteres historiae referunt gesta; sed inspiciendum est quid in narrationem mysticae intelligentiae referatur. Qui sunt ergo isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta montem Hebal? Illi itaque qui hoc in loco juxta montem Garizim incedunt electi ad benedictionem, eos figuraliter indicant qui non metu poenae, sed coelestis promissionis amore succensi veniunt ad salutem. Illi vero dimidii, qui juxta montem Hebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, illos indicant qui non amore benedictionum vel promissionum, sed futurorum suppliciorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħm. Sed morses tnͣs iordanen duab tantũ ⁊ semis tribuberi¬
ben scilicet gad & dimidie tribui. manasse possessionẽ dare de¬
fidem iħu xp̃i celestia ꝓmissa eẽnt ꝑcepturi. quã qui ꝑlegẽ adep¬
ti sunt. Nã duȩ ille sem̃is trib: ꝓcul dubio pͥorẽ popłm adũbrale
S ido duȩ semis dicunt᷑ qr hi qui inlege agebant. cognitionẽ t¬

Expanded text:
Jesum. Sed Moyses trans Jordanem duabus tantum semis tribubus, Ruben scilicet, Gad, et dimidiae tribui Manasse possessionem dare demissa coelestia essent percepturi quam qui per legem adepti sunt. Nam illae duae semis tribus procul dubio priorem populum adumbrabant; sed ideo duae semis dicuntur, quia hi qui in lege agebant contige
Abbreviated transcription (Latin):
que sub iħu hereditat᷑e potiunt᷑: ⁊ ñ integre dicimꝰ numerꝰ ꝯsũm¬
tꝰ dicit᷑ & ꝑfectus: qr nec in ipso aduentu dm̃i uł incarnatione
cuncta nobis ꝑsemet ipsum ꝑfectȩ annuntiata sunt. Unde ui
se dicit discipłis. Nulta ad huc habeo quȩ uob̃ loquar: s non po¬
testis illa mͦ audire. Ueniet aut̃ sp̃s ueritatis qui a patre ꝓcedit
ille demeo accipiet.⁊ annuntiabit uob̃ omiã ꝑ fectio itaq ad sũm

Expanded text:
quae sub Jesu haereditate potiuntur, et non integre decimus numerus consummatus dicitur et perfectus, quia nec in ipso adventu Domini vel incarnatione ejus cuncta nobis per semetipsum perfecte annuntiata sunt. Unde et ipse dicit discipulis: Multa adhuc habeo quae vobis loquar, sed non potestis illa audire modo, Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, ille de meo accipiet, et annuntiabit vobis omnia . Perfectio itaque ac summ
Abbreviated transcription (Latin):
dñi : ita ut aliĩ młti ꝑderent᷑ ꝑ eos. Id̾oq ab iecti ꝓ anathemate. qͣsi ace¬
uus lapidũ: ita młtitudine peccatoꝵ suoꝵ oppssi atq extincti sunt.
so. exlapidib integris: inqͥb ñ erat iniectũ ferrũ sic̃ p̃ceꝑat morses¬
iħu naue. ⁊ immolauit sacrificiũ: ⁊scͥpsit in lapidib deutõnomiũ le¬
gis morsi. Uideamꝰ itaq qͥ st̃ isti lapides: exqͥb edificat᷑ altare. Om̃s

Expanded text:
te, quasi acervo lapidum, ita multitudine peccatorum suorum oppressi atque exstincti sunt, so ex lapidibus integris, in quibus non erat injectum ferrum, sicut praeceperat Moyses; et immolavit sacrificium, et scripsit in lapidibus Deuteronomium legis Moysi. » Videamus itaque qui sint isti lapides, ex quibus aedificabatur altare. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Sorat᷑ int̾ea de anathemate urb̃ hiericõ achar palliũ. ⁊ regłam.
aureã: ꝓ qͦ irascente dõ ꝑier̃ qͥdã manu hostili expopło. hierico
taq ut dictũ ÷ mundi gerit figurã. De anathemate gͦ eiꝰ fraudans inta¬
mnacło suo abꝯdit: qͥ scłares mores insecretis eccłȩ inserit. Qsub cͣltu
si maneis. solennitates scłi uł spectacła diligit. qͥ sortilogos arꝰpices.
bat᷑. Iste gͦ qr pꝰ fidẽ ĩdum̃tũ ꝯu̾satiois scłaris occłtũ ĩduc̃. qͣsi palli¬
ũ de anathemate tollit.S ⁊ ille de anathemate hierico fraudat. qͥ ĩ
teła hereticoꝵ infert dogma: ł suꝑsticiosa scłariũ litterarũ studia.
nane em̃ regłã aureã luculento sermoẽ aptatã.: fraudati sc̃ arriꝰ.
martion. ⁊ basilides. fraudati sunt enĩ isti regłas aureas de hierico: i phi

Expanded text:
ratur interea de anathemate urbis Jericho Achan pallium, et linguam auream, pro quo, irascente Deo, perierunt quidam manu hostili ex populo. Jericho itaque, ut dictum est, mundi gerit figuram. De anathemate ergo ejus fraudans in tabernaculo suo abscondit, qui saeculares mores in secretis Ecclesiae inserit; qui, sub cultu Dei manens, solemnitates saeculi vel spectacula diligit; qui sortilegos, haruspices bantur. Iste ergo, quia post fidei indumentum, conversationis saecularis cultum inducit, quasi pallium de anathemate tollit. Sed et ille de anathemate Jericho fraudat, qui in ecclesiam haereticorum infert dogmata, et superstitiosa saecularium litterarum studia. Haec enim est regula aurea, luculento sermone aptata: hanc fraudati sunt Arius, Marcion et Basilides; furati sunt enim isti regulas aurea
Abbreviated transcription (Latin):
isũ uiticũ qđ sub iugare ñ possumꝰ: adusũ nrȩ ucilitatis humi¬
lĩ recorquemꝰ. ut eode se mens. ⁊ insuis uilia sentiat: qd̃ suis rͣibus
atiã pͣraua quȩ appetit non expugnat. Unde bene rursũ scͥptũ e hȩ
sunt gentes quas dñs dereliquit: ut erudiret in eis isrł. Ad huc nanq
quȩdã minima nra uͥtia retinent᷑. ut sensũ intentio sollicitum
icertamine semꝑ exerceat: & eo deuictoria non suꝑbiat qͦuiuere
inse hostes conspicit: aqͥb ad huc uinci formidat. Isrł gͦ reserua¬
ts gentib erudit᷑. qnͣdo inquib dã minimis uitiis elatio uirtu
u nre cõpͥmit᷑: ⁊ ĩparuis sͥ resistentib dicit. qd ex se maiora ñ subiciat.¬

Expanded text:
ipsum vitium quod subjugare non possumus, ad usum nostrae utilitatis humiipsum vitium quod subjugare non possumus, ad usum nostrae utilitatis humiliter retorquemus, ut eo de se mens et in summis vilia sentiat, quod suis viribus etiam parva quae appetit non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israelem . 3. Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut se nostra intentio sollicitam in certamine semper exerceat, et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo reservatis gentilibus eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit quod ex se majora non subigit
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas ⁊ possessio. ob hoc se dici uoluit ds̃. qr ministri altaris
dicere possit. Dñs pars hereditatis meȩ: ⁊ calicis mei.
ł uͦͣ habitacło leuitis ab iħu ꝑ om̃s trib dicernunt᷑ signi¬
ficat: ut hi qui ineccła di scientiȩ oꝑam dantes. doctrius
gi̾am administrant. rursus ab omnib quib dispensant diuina t̾re¬
na subsidia que non habent recipiant: ut impleat᷑ illud quod
nala urã metamꝰ: E merito isti incunctis tͥbub diuisi dicunt᷑. q
ndubitant᷑ ipsa p̃dicatio sco̾r signat᷑. Ipsi enĩ possident docliquania
ne donitat legis decalogo: ⁊ quadrifido euanglũ numero quasi qua
qirbes habentes. Quib etiã duȩ ad iciunt᷑ q nimirũ cuncta q̃
fraim tam̃ tribui chananeꝰ omĩs id ÷ gentł popłs non occisus. s¬
at tbutariꝰ dicit᷑. sic̃ scͥptũ ÷ in iudicũ libro: habitauit chananeꝰ in
neũ uiuere int̾ra nr̃a concedimꝰ. Qui tamen tͥbutariꝰ efficit᷑. qr hoc

Expanded text:
lericorum enim haereditas et possessio ob hoc se dici voluit Deus, quia ministri altaris dicere possit: « Dominus pars haereditatis meae et calicis mei .  habitacula Levitis a Jesu per omnes tribus decernuntur, significat ut hi qui in Ecclesia Dei, scientiae operam dantes, doctrinae gratiam administrant, rursus ab omnibus quibus dispensant divina, terrena subsidia, quae non habent, recipiant, ut impleatur illud quodnalia vestra metamus . Et merito isti per cunctas tribus divisi dicuntur, quia indubitanter ipsa praedicatio sanctorum signatur. Ipsi enim possident doctrinam, quae constat legis Decalogo, et quadrifido Evangelii numero, quasi quarbes habentes. Quibus etiam duae adjiciuntur, quia nimirum cuncta quae Ephraim tamen tribui Chananaeus gentilis popfactus tributarius dicitur, sicut scriptum est in Judicum libro: Habitavit Chananaeus in efficitur, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
trã qͥ ÷ xp̃s. Sicq tali circuncisione purgatꝰ. caret egẏpti obꝓbrio:
.i. illecebra corporaliũ uitioꝵ. Nom̃ aũ loci galgalã qd̾ int̾p̃tatur re¬
uelatio: ostendit qr dũ inp̃putio infeͥdelitatis ambulauerit qͥsq
ꝑhuiꝰ uite desertũ. ocłos ei eẽ. cecatos. Uideamꝰ ⁊ ꝯseqͤntia. Post cu
angłii enĩ circuncisionẽ. statim in loco reuelationis pascha ce¬
lebrat᷑. immolat᷑q agnꝰ ille ꝓmundi salute occisꝰ. Ac deficiente
cri fluenta tnͣsimꝰ. ac ꝑfidẽ sꝑũali circuncisione signam᷑: tẽ h
gradib ꝑ uenientes. celebramꝰ pascha. Id ÷ cũ immolatũ xpm̃ ꝓ
mundi salute credimꝰ: ac deiñ credentes. statim pane illo
nre pollutionẽ. ꝑcunctatio aut̃ iosue dicentis ad angłm. nr̃ es an
adu̾sarioꝵ: discretionẽ eoꝵ insinuat. qͥ ĩt bonũ ⁊ malũ ꝑ discretionẽ
diiudicant: ne eos adu̾sariꝰ ꝑspeciẽ boni fallat. Unde ⁊ hieremie dicit᷑.¬

Expanded text:
t Christus, sicque tali circumcisione purgatus, caret Aegypti opprobio, id est, illecebra corporalium vitiorum. Nomen autem loci Galgala, quod interpretatur revelatio, ostendit dum in praeputio infidelitatis ambulaverit quisque per hujus vitae desertum, oculos ei esse caecatos. angelii enim circumcisionem statim in loco revelationis pascha celebratur, immolaturque agnus ille pro mundi salute occisus. Ac, deficiente cri fluenta transimus, ac per fidem spirituali circumcisione signamur, tunc his gradibus pervenientes, celebramus pascha, id est, immolatum Christum pro mundi salute credimus, ac deinde credentes, statim illo pane nostrae pollutionem. Percunctatio autem Josue dicentis ad angelum: Noster es, an adversariorum? discretionem sanctorum insinuat, qui inter bonum et malum per discretionem dijudica
Abbreviated transcription (Latin):
aridam: popłm scilicet fontem fidi fitientẽ. Rixitq de hinc suꝑboꝵ limites. ⁊a¬
ꝯ cohercuit eos. ne turbulentis iniquitatum suarũ fluctib aridam id ẽ.
animam sitientẽ dm̃ conturbent: liceatq eis germinare bonorũ oꝑum fructꝰ.
scłm genus suum. diligens proximum insubsidiis necessitatũ carualium:
habens in se semen scdm similitudinẽ suam. ut ex sua ufirmitate compa-¬
tiat᷑ ad subueniendum indigentib Producens & lignum forti robore & fructi
ferum: idẽ. beneficum aderpiendum eum qui iniuriam patit᷑ de manu
potentis: & prebendum ꝑtectionis specim̃ umbraculũ robore iusti iorriii

Expanded text:
aridam. Populum scilicet fontem fidei sitientem; fixitque dehinc superborum limites, earidam. Populum scilicet fontem fidei sitientem; fixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus, aridam, id est, animam sitientem Deum conturbent: liceatque ei germinare bonorum operum fructus, secundum genus suum. Diligens proximum, in subsidiis necessitatum carnalium, habens in se semen, secundum similitudinem, ut ex sua infirmitate compatiatur, ad subveniendum indigentibus. Producens, et lignum ferum, id est beneficium ad eripiendum eum, qui iniuriam patitur, de manu potentis et praebendo protectionis umbraculum ualido robore iusti indici
Abbreviated transcription (Latin):
apparere uoluit. Iam tunc ds̃ iuxta p̃scientiȩ suȩ grãm diuisit iustos .i. filios
dei & lucis. a peccatorib tanqm a tenebris: iustos uocans diem & illos noctem.
do tenebre: nunc autẽ lux indño..oeudaCa
do tenebrȩ: nunc autẽ lux in dño.
einde sccda die disposuit dõ firmamentũ id. ẽ. solidamentũ scãrum scͥp¬
celum plicabitur sicut liber. Discreuitq suꝑ hoc firmamentũ aquas. id .ẽ.
cȩlestes popłos angłorum: qui opus non habent hoc susciꝑe firmamentum
ut legentes audiant uerbum. dei. Uident enim semper eum. & diligunt. S suꝑ¬
posuit ipsum firmamentũ legis suȩ suꝑ infirmitatem inferiorum popłorum
ut ibi aspicientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia & spũalia
quasi inter aquas suꝑiores et itferioresu Ridu frrta. Cap¬
Dost hec die tertia collegit inunum aquas inferiores falsas hoc .ẽ. homines infideles c¬
quatiunt᷑: & in se ipsis qͣsi amaritudo includunt᷑. Segregauitq ab eis

Expanded text:
apparere voluit. Jam tunc Deus juxta praesentiae suae gratiam divisit justos, id est, filios Dei et lucis, a peccatoribus, tanquam a tenebris: istos vocans diem, illos do tenebrae, nunc autem lux in Domino do tenebrae, nunc autem lux in Domino . 6. Deinde secunda die disponit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum Scripur, sicut scriptum est: Coelum plicabitur, sicut liber . Discrevitque super hoc firmamentum aquas, id est, coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suspicere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei. 7. Vident enim eum semper, et diligunt, sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super infirmitatem inferiorum populorum, ut ibi suspicientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores. 8. Post haec die tertio collegit in unum aquas inferiores salsas: hoc est, homines infidelesquatiuntur, et in seipsis, quasi amaritudo, includuntur. Segregavitque ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
saseroinu ⁊ nolite peccare. Ac si dicer& Qͣ c̃tenentes rationẽ. s̃¬
upiscentiã sasubrẽ. nã excessꝰ illicitos pumentẽ sp̃iustis rrascumi¬
n uobmi& ipsis÷ expellentes ab antro corcdis irascendo. qł in gres¬
t s odan deietando ¶eiceps cauete ne eãde rumã incurietis
itendentes illud qd dñs inuanglio cuidã inquit. Uace: i ãp lꝰ nõ
hpercare: Postremnõ quȩ sunt duo q̃ tͥb p̾fatis resistunt diligent̃
iomirs agit᷑ A qcẽ fucas euangłista quinario numero diuisit

Expanded text:
ascimini, et nolite peccare . Ac si diceret, Quia contemnentes rationem, concupiscentiam salubrem, iram, excessus illicitos punientem sprevistis: irascimini vobismetipsis, expellentes ab antro cordis irascendo quod ingessistis male delectando. Deinceps cavete ne eamdem ruinam incurratis, attendentes illud quod Dominus in Evangelio cuidam inquit, Vade, et amplius noli peccare . Postremo quae sunt duo quae tribus praefatis resistunt, diligentehominis agitur: et quod Lucas evangelista quinario numero divisit,
Abbreviated transcription (Latin):
penul umancat ħ sanȩ nom̃ negotũ sonare uidet᷑. ⁊ egitiũ eñĩ qͣsi n¬
xans otiũ auĩ. Dmis itaq qͥ diabolicã ĩ pugnationẽ ꝑpetit᷑ ad utrũ lib&
uarillans efficaciã negotĩ sortit᷑. Hulla nanq sͥ requies concedit᷑: do¬
nec bptio ꝑ seuerantie: seu ruinȩ tminet᷑. Sũꝙ circa ħ inefficax plerũ
repiat utipote uictꝰ totas uires suas adu̾sꝰ agomĩthetã huꝰ modi exer

Expanded text:
tium enim quasi ntium enim quasi negans otium dicitur. Omnis itaque qui diabolicam impugnationem perpetitur, ad utrumlibet vacillans efficaciam negotii sortitur. Nulla namque sibi requies conceditur, donec optio perseverantiae seu ruinae terminetur: cumque circa haec inefficax plerumque reperiatur, utpote victus totas vires suas adversus agonothetam hujusmodi exer
Abbreviated transcription (Latin):
lacie. mis nanq amator iticiȩ assertor eẽ u̾tatis ꝓbat᷑. Porro ĩticiã ã¬
pleccendo utatẽ conat᷑ tueri. Aqͥnq ꝑtito nimirũ assultu animȩ in¬
fia sc̃pto mens fideł eruit᷑ siscuto ueritatis p̃munit᷑. Inpͥmis atimore
noctio liber euadit. Timor qͥppe noctnꝰ p̃sens ẽ uita cuiꝰ caligine ten¬
dentes adpat᷑a circundam Interim it̃ ags sine ĩt̃missiõe bellũ clan¬
destinu ato forense qd hostis antiquꝰ administrat doleramꝰ Ueruntam̃
qna parte ictꝰ dirigunt᷑ otͣ nosuelut cẽtͣ caligine noctis cirtũ septi ne¬
qs discnere sepi̾cule adpurũ possum̃ & siqͣndo sagitta arcu dolosita¬
tił emissa te ipsũ appetierit qr sũmi regis p̃ceptis temilitaturũ man¬
pastir ett scutũ enꝰ arripuisti exple ꝓmissũ caueto m̃tiri: ne sis que
retro gia. Sic ce ea issa uulnere: ꝑspicies sagittã malignitatis atẽ ipĩe
lo pcipit qͥ ceptat᷑ id eẽ ꝓculdubio peccatũ qđ uirtutes anumi molit᷑ ex¬

Expanded text:
 assertor esse veritatis probatur. Porro justitiam amplectendo, veritatem conatur tueri. A quinque, percito nimirum assultu animae infra scripto, mens fidelis eruitur, si scuto veritatis praemunitur. In primis a timore nocturno liber evadit. Timor quippe nocturnus praesens est vita, cujus caligine tendentes ad patriam, circumdamur; interim iter agentes sine intermissione bellum clandestinum atque forense, quod hostis antiquus administrat, toleramus. Verumtamen quanam parte ictus diriguntur contra nos, velut caeca caligine noctis circumsepti, nequaquam discernere saepiuscule ad purum possumus. Qui si quando sagitta arcu dolositatis emissa, teipsum appetierit: quia summi regis praeceptis te militaturum mancipasti, ex tunc scutum ejus arripuisti: exple promissum, caveto mentiri, ne sis, quaeso, retrograda. Sic certe casso vulnere perspicies sagittam malignitatis a teipso deilo, percipit qui tentatur, id esse proculdubio peccatum quod virtutes animi molitur ex
Abbreviated transcription (Latin):
ir repe haul qqͣ iuenit S apientia attingit afine usq ad siẽ
fortit᷑: ⁊ disponit omĩa suauĩt. & st̃ isti fines ⁊ qd mediũ utrorũq
q ista cõphenddit ł^ ouumꝰ qͥpre scͥpt᷑a narrante: qđ fabrica mundi
enario numero insipecies ꝓpͥas distbuta sapientia sũma ab orm̃
oe quod patͣrat septima dͥe reqͥeuit. hic : pͥmꝰ finis c̃sũmaios rerã¬

Expanded text:
 VIII SAPIENTIAE. Sapientia attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Qui sunt isti fines, et quod medium utrorumque quos ista comprehendit? Novimus quippe Scriptura narrante , quod fabrica mundi senario numero in species proprias distributa, Sapientia summa ab omni opere quod patrarat septima die requievit. Hic est primus finis, consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
ilimtionẽ ꝑficiat. Qdeñ aliud÷ linitio ꝙͣ uasis c̃sũmatio: Qeñ cũ hͦ
st cȩlestif ab iect̾a contagione pͥmi parentis: tc̃ resplend& forma ineo
acte lintionis. P ostremo ÷ ad modũ sͥ uigilia necessaria ut fornacẽ
inqua uas cõqt᷑ mundare p̃ualeat. Post ꝑactũ officiũ p̾dicatiens:
restat labor uigiliarũ p̃dicatori ut si qͥcꝙͣ sordiũ sͥ inhȩserit: sollerti mani
let̃gat. Qd gͥ ÷ fornax q̃ sufflatorio suꝑno succendit᷑ nͥ mens pastoris q̃
suꝑ ꝑdicione mẽbroꝵ suoꝵ inurit᷑. hec itaq mundanda ⁊̃ qm̃ raro
mnuenies qͣmpiã p̃dicationis officio fungentẽ: qͣm ł fauorał aura ñ
pulsauerit: ł inclementia iudicii ñ redarguerit. seu remissior cen¬
sura ñ u̾b̾arit. Qfit uti necessarie uigilandũ ÷ in p̃dicationis ad¬
ministratioẽ. Similit̾ expleto negotio adbibenda ÷ oꝑa uestigatiõi:
necid lateat admixtũ ꝑ qđ offuscȩt᷑ merces strenuȩ oꝑationis

Expanded text:
initionem perficiat. Quid enim aliud est linitio quam vasis consummatio? Etenim cum homo fit coelestis abjecta contagione primi parentis, tunc resplendet forma in eo peractae linitionis. Postremo est admodum sibi vigilia necessaria, ut fornacem, in qua vas coquitur, mundare praevaleat. Post peractum officium praedicationis, restat labor vigiliarum praedicatori, ut si quidquam sordium sibi inhaeserit, solerti manu detergat. Quid igitur est fornax, quae sufflatorio superno succenditur, nisi mens pastoris quae super perditione membrorum suorum inuritur? Haec itaque mundanda est, quoniam raro invenies quempiam praedicationis officio fungentem, quem vel favoralis aura non pulsaverit, vel inclementia judicii non redarguerit, seu remissior censura non verberarit; quo fit uti necessarie vigilandum est in praedicationis administratione. Similiter expleto negotio adhibenda est opera vestigationis, ne quid lateat admistum, per quod offuscetur merces strenuae operationis.
Abbreviated transcription (Latin):
cor eccłe m̃tes trems negociis incũbentes c̃formare molit᷑ ut fiant ua¬
sa cdi ñ inc̃tumeliã s inhonorẽ assignanda. Rotam pedib suis clitit
cũ manffestis oꝑib corda subditor suȩ uoluntati connecdit. Qd eñi hu¬
mani cordis uolubilitas nͥ rota circũ acta: hanc nimirũ nullo ma apt̃
trena paulatĩ effigiata ⁊ facib suꝑni amoris ad purũ excocta inuas elecdiois
pgrediat᷑. lliꝰ qͥppe oꝑatio panes młtitudinẽ hominũ ignota ẽ: ꝙ nulli¬

Expanded text:
tor Ecclesiae mentes terrenis negotiis incumbentes conformare molitur, ut fiant vator Ecclesiae mentes terrenis negotiis incumbentes conformare molitur, ut fiant vasa Dei non in contumeliam, sed in honorem assignanda. Rotam pedibus suis convertit, cum manifestis operibus corda subditorum suae voluntati connectit. Quid enim humani cordis volubilitas, nisi rota circumacta? Hanc nimirum nullo modo aptterrena paulatim effigiata, et facibus superni amoris ad purum excocta, in vas electionis progrediatur. Illius quippe operatio penes multitudinem hominum ignota est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nens. ex delib̾atioẽ se peccaturũ decerit: s soliꝰ timore penȩ cõercet᷑.
Ueliũ aut̃ : silentiũ qd̵ ÷ gͣuiꝰ atq nefandiꝰ cȩt̾is. hominẽ uelle
peccare: ⁊ ea que male ueat implere posse: nec timore diuini respe¬
liniturã figuli supposuit dicens. Sic figulꝰ sedens ad opꝰ suũ:
cu̾cens pedib suis rotã. Qin sollitudine positꝰ ÷ semꝑ ꝓpt̾ opꝰ suũ¬
i inmunera ÷ omĩs oꝑatio eiꝰ. Inbrachio suo formauit lutũ: i andẽ
pedes suos curuabit uͥitutẽ suã. Cor suũ dabit ut c̃sũma linitis¬
ne ⁊ engilia mundauit fornacẽ. Post hȩc artifices quorũ p̃rogatiuã descͥp¬
sei̾at cõp̃hencdens inquit Sine his omĩb ñ edificat᷑ ciuitas: iũ habitabt̃
posse ciuitatẽ construi sine oꝑe figuli: Es uł demens inquis. hoc ar¬
bitrabit᷑ luo fit ut gia hiniꝰ artificis uti ceterorũ uñ ineodẽ loco tractat.
mistico sensu intelligenda sit. figulꝰ gͥ ad opꝰ suũ sed&e: cũ qͥlibae dor̾¬

Expanded text:
solius timore poenae coercetur. Medium autem est silentium, quod est gravius atque nefandius caeteris, hominem velle peccare, et ea quae male vult implere posse, nec timore divini respelinituram figuli supposuit, dicens: Sic figulus sedens ad opus suum, convertens pedibus suis rotam, qui in sollicitudine positus est sformavit lutum, et ante pedes suos curvabit virtutem suam. Cor suum dabit, ut consummet linitionem, et vigilia mundabit fornacem. Post haec artifices, quorum praerogativam descripserat, comprehendens, inquit: Sine his omnibus non aedificatur civitas, et non inhabitabunt, posse civitatem construi sine opere figuli? Quis vel demens, inquis, hoc arbitrabitur? Quo fit ut gratia hujus artificis, uti caeterorum, unde in eodem loco tractat, mystico sensu intelligenda sit. Figulus igitur ad opus suum sedet, cum quilibet doc
Abbreviated transcription (Latin):
cunq hab& ipse. hab& ⁊ filiꝰ eiꝰ. Qd ÷ insimulatũ imꝑiũ portare: n isionẽ
sine simulatione equali iure hominib p̃dicare: Ipse : enĩ nunciꝰ pat̾nȩ
uoluntatis ipse fert imꝑiũ illiꝰ: ipse ꝑcutit: uulnerat. ⁊ medet᷑. ꝓuehit᷑.
coronat. głificat. Eꝓpe pat̾ ñ iudicat qͤmq̃ s omẽ iudiciũ dedit filios ũ
om̃s honorificent filiũ: sic̃ honorificãt prem. Qenĩ dẽrogat᷑ similit̃ de

Expanded text:
 habet ipse, habet et Filius ejus. Quid est insimulatum imperium portare, nisi jussionem sine simulatione aequali jure hominibus praedicare? Ipse est enim nuntius paternae voluntatis, ipse fert imperium illius; ipse percutit, vulnerat et medetur: provehit, coronat, glorificat. Quippe Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
rexerat: dictũ: de eo. Stecit iłis inlitore ñ tam̃ cognouer᷑ discipłi: qi ihs
: Post̾modũ missis discipłis adp̾dicandũ euangłiũ omĩ create. reple¬
ta st᷑ omĩa morte: dũ ⁊ anima originali tnͣsgressione astricta eẽ de¬
monstiat᷑ ⁊ carnis illecebris ext̾ior homo sũmersꝰ eẽ c̃uincit᷑. Ꝙͥppe
om̃s peccauer̃ ⁊ egent gła cłĩ. & usq ad celũ inqͥt attingebat: stans in
tit: ꝯ cȩlũ ñ deseruit. Stabat itẽ int̾ra cũ corda t̾rena ad suã disciplinã
ꝑseqndã conu̾tebat. Stabat in celo. cũ eosdẽ qui t̾renis desidus impli¬
citi tenebant᷑ ad consortiũ suꝑnoꝵ ciuiũ posse conscendẽ asserebat
Celis sursũ ad herebat cũ eos quoꝵ conu̾satio incelis eratne lab̾ent᷑¬

Expanded text:
rrexerrexe. Postmodum missis discipulis ad praedicandum Evangelium omni creaturae, repleta sunt omnia morte, dum et anima originali transgressione astricta esse demonstratur, et carnis illecebris exterior homo submersus esse convincitur: quippe omnes peccaverunt, et egent gloria Dei. Et usque ad coelum, inquit, attingebat, stans in tit, et coelum non deseruit. Stabat item in terra, cum corda terrena ad suam disciplinam persequendam convertebat. Stabat in coelo, cum eosdem qui terrenis desideriis impliciti tenebantur, ad consortium supernorum civium posse conscendere asserebat. Coelis sursum adhaerebat, cum eos quorum con
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ: cũ eiꝰ mandatis paremꝰ. Ipse enĩ dic̃. Uos amici mei estis si feceri¬
tis q̃ ego p̃cipio uob̃. & stans inqͥt repleuit omĩa morte. Cum filiꝰ
dĩ carnẽ nram induit quasi surgens alecto legis inqua dui la¬
tu erat int̾ homines apparuit. Omĩa deniq repleuit morte di¬
cens una om̃ib Hisi qͥs renatꝰ fuerit eãqua i spũ scõ ñ potest in¬
troire in regnũ dĩ. Repleuit omĩa morte: cũ ñ solũ actu ue¬
rũ cogitatione: regnũ cȩloꝵ amitti posse. stans extͣ ct̃agionẽ to¬
ciꝰ macłe uc pote uirgo natꝰ deuirgine: mundꝰ de munda as
seruit. Ait enĩ. Quidit mulierẽ adconcupiscendũ eã: iam metatꝰ ÷ eã
incorde suo. Es gͥͣ liber mortisinꝑio. Istud nempe pͥusꝙͣ steciss nullꝰ fer¬
to amortuis resurrex̃ Qmdiu enĩ passiones carnis humane Sꝰtinuit.
tãdru qͣsi nobi̾cũ iacuit: sic̃ participes nr̃ȩ corruptionis. Uerũ ubi resu¬

Expanded text:
. Ipse enim dicit, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis . Et stans, inquit, replevit omnia morte. Cum Filius Dei carnem nostram induit, quasi surgens a lecto legis, in qua diu latuerat, inter homines apparuit. Omnia denique replevit morte, dicens una omnibus, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei . Replevit omnia morte, cum non solum actu, verum cogitatione, regnum coelorum amitti posse, stans extra contagionem totius maculae, utpote virgo natus de virgine, mundus de munda, seruit. Ait enim, Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . to, a mortuis resurrexit. Quandiu enim passiones carnis humanae sustinuit, tandiu quasi nobiscum jacuit, sicut particeps nostrae corruptionis; verum ubi resu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ numerũ mprudentiũ qͥ recte lapides uocitant᷑: dando sͥ honorẽ
augm̾tare conant᷑. forsitan si c̃uentꝰ popłi sr̃ eos qͥ cathedra pastorali
tȩ pestilentiȩ aliqntisꝑ torpescerent. Ad eñi: Putasne qm sapientĩã
ñ ꝓ mouit posse aliis ꝓdesse. cũ normã disciplinȩ penitꝰ nescierit: nec
datͥã adcuiꝰ gaudia plebs sͥ subiecta inuitat᷑ nouerit: Miimẽ inqͥs.

Expanded text:
qui numerum imprudentium, qui recte lapides vocitantur, dando sibi honorem qui numerum imprudentium, qui recte lapides vocitantur, dando sibi honorem augmentare conantur. Forsitan si conventus populi super eos qui cathedra pastorali tae pestilentiae aliquantisper torpescerent. Quid enim? Putasne quem sapientia non promovit, posse aliis prodesse, cum normam disciplinae penitus nescierit, nec patriam, ad cujus gaudia plebs sibi subjecta invitatur, noverit? Minime, inquis.
Abbreviated transcription (Latin):
s e tͣrorẽ gentiliũ. mercuriũ eẽ dm̃ eoꝵ qͥ mercib mutuandis ĩstare
c̃suescunt. & qr ĩstitores plurimũ opib c̃gregandis uñ formes auari¬
ciȩ pullulat om̃s ferme̾ ĩu̾gilant ÷ ꝯuenient̃ ꝑuocabulũ pͥmatis no¬
m̃ eiꝰ qͥ sͥ famulat᷑: designari uidet᷑. Itaq ꝑnom̃ mercurii qͥuis auarꝰ expͥ¬
mit᷑. Ed sit gͥ mittere lapidẽ in aceruũ illiꝰ c̃sid̾andũ ÷ fuit c̃suetudo apd̃
antiqͦs ut si qmpiã insua affinitate auarũ repꝑissent: repentẽ ad re¬
giã uiã currerent: ⁊ unꝰqͥsq eoꝵ lapidẽ gestans: acertuĩunde ob dedecꝰ
auari c̃gregar&. Postinodũ omĩs it̃ agens cũ alonge aceruũ lapide¬
ũ cerner& patrio more lapidẽ sumens inateruũ ꝓruebat. Sic̃ gͦ in¬
sipientes reputant᷑ isti qͥ magis dabant oꝑã incollectione lapidũ
qͣm in auari morbũ sanandũ: sic ꝓcul dubio exꝑtes intellectꝰ ꝑhibens

Expanded text:
 errorem gentilium, Mercurium esse deum eorum qui mercibus mutandis instare consuescunt; et quia institores plurimum opibus congregandis, unde fomes avaritiae pullulat, omnes ferme invigilant, convenienter per vocabulum primatis nomen ejus qui sibi famulatur designari videtur. Itaque per nomen Mercurii quivis avarus exprimitur. Quid sit igitur mittere lapidem in acervum illius considerandum est. Fuit consuetudo apud antiquos ut si quempiam in sua affinitate avarum reperissent, repente ad regiam viam currerent, et unusquisque eorum lapidem gestans, acervum inde ob dedecus avari congregaret. Postmodum omnis iter agens, cum a longe acervum lapideum cerneret, patrio more lapidem sumens, in acervum proruebat. Sicut ergo insipientes reputantur isti qui magis dabant operam in collectione lapidum quam in avari morbo sanando, sic proculdubio expertes intellectus perhibentur
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾̃miniũ emictẽ dãnatiois manifesta ratioẽ demonstrat᷑. Qm̃ uincło
dilectiõis suꝑnȩ retineri neq̃unt : ł timore genenali ꝑt̾riti adcultũ sui
creatoris reuocandi stͣ. Statĩ cũ t̾rã dñs adit subseqͥt᷑ exc̃miniũ uitioꝵ
ñ possunt tenebre pati lucẽ uid& homo ubi iacuit: cernit funes pec¬
catoꝵ uñ tͣctꝰ extorris factꝰ: Saliat ⁊ ipse intrã nr̃am extͣ t̃minũ potenti
uͥtute pellat hostilẽ cuneu̾ qͥ conat᷑ antiqͦ more possidẽ denuo nr̃i peccatore ᷤᷤ
domiciliũ. Iste sermo gladiꝰ ÷ acutꝰ. ꝑtingens usq ad diuisionẽ animȩ ac sp̃s:
discretor cogitationũ. Qd plura: Nulla creat᷑a impenetͣbił : añ aciẽ illiꝰ.
Iste: qͥdẽ cuiꝰ ictu filiꝰ apatre mat̾ afilia: & q d est difficiliꝰ ãuoluntatib

Expanded text:
exterminium emittere damnationis manifesta ratione demonstratur; quoniam vinculo exterminium emittere damnationis manifesta ratione demonstratur; quoniam vinculo dilectionis supernae retineri nequeunt; vel timore gehennali perterriti, ad cultum sui Creatoris revocandi sunt. Statim cum terram Dominus adit, subsequitur exterminium vitiorum: non possunt tenebrae pati lucem; videt homo ubi jacuit, cernit funes peccatorum, unde tractus extorris factus est. Saliat et ipse in terram nostram extra terminum potenti virtute, pellat hostilem cuneum, qui conatur antiquo more possidere denuo nostri pectoris domicilium. Iste sermo gladius est acutus, pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, discretor cogitationum. Quid plura? Nulla creatura impenetrabilis est ante aciem illius. Iste est quidem cujus ictu filius a patre, mater a filia, et quod est di
Abbreviated transcription (Latin):
durꝰ debellator apparuit qi fortẽ armatũ qui suũ atriũ ctodiebas
inpace cõp̃hendit. ligauit spolia sͥ diripuit antiqͥ iuris mpotẽ re¬
didit infernũ spoliauit: uictor uñ uenerat᷑ rediit Inmediã trã
ext̾minii saliens uenit. Qd erat aliud genꝰ humanũ nͥ t̾ra extra
metã iꝰticiȩ tñslata: Ad hanc reuocandã intͣ limitẽ pietatis
sermo pats descendit: uͭ sem& illã excoler&: serera. Fruges.
parturientẽ cͣtodimne. Uel t̾rã ext̾minii iudaicũ popłm qͣm aꝑdesilua ex¬
t̾minauit. c̃gruent᷑ appellauit. Inmedio eoꝵ factꝰ ÷ homo exsemine dd̾ ⁊
scdm carne siliens apparuit. Siue mediã t̾rã ext̾minĩ adiit cũ cor hu¬
manũ qđ plurib decausis mediũ nuncupat᷑. dignũ eẽ diuina ext̾mina¬
tione cõꝑbauit. Sic enĩ imꝓbi ñ nunꝗͣ ad uiã ĩticiȩ reu̾tunt᷑: cũ eis pͥus

Expanded text:
durus debellator apparuit, quia fortem armatum, qui suum atrium custodiebat durus debellator apparuit, quia fortem armatum, qui suum atrium custodiebat in pace, comprehendit, ligavit, spolia sibi diripuit, antiqui juris impotem reddidit, infernum spoliavit, victor unde venerat rediit. In mediam terram exterminii saliens venit. Quid erat aliud genus humanum, nisi terra extra metam justitiae translata? Ad hanc revocandam intra limitem pietatis sermo Patris descendit, ut ipsemet illam excoleret, sereret fruges, parturientem custodiret; vel terram exterminii Judaicum populum, quem aper de silva exterminavit, congruenter appellavit. In medio eorum factus est homo ex semine David secundum carnem, prosiliens apparuit. Sive mediam terram exterminii adiit, cum cor humanum, quod pluribus de causis medium nuncupatur, dignum esse divina exterminatione comprobavit. Sic enim improbi nonnunquam ad viam justitiae r
Abbreviated transcription (Latin):
specie laudat. Cȩterũ nullꝰ fermẽ tunc cẽporis circa pulchritudi¬
nẽ mundanȩ moł laudẽ creatoris ꝯsidare nouerat. Ac ꝑ ħ ñ solũ hͦ
uerũ cȩt̾a creatuarȩ mediũ silentieũ colebat. homo c̃tẽnens uti
ratioẽ inferior aut̃ factura: qr nemo sciebat eiꝰ ordinẽ decentissimo
plasmatori cunctoꝵr referre. Itaq nox insuo cursu mediũ it᷑ ha¬
bebat. Qd ꝑ noctis uocabulũ aliud qͣm ignorantia dĩ: qͥd uͦ ꝑcur
sũ nͥ ꝑseuerantia eiꝰdẽ cecitatis figurat᷑: Nex siquidẽ mediũ it so¬
lito cursu ꝑagit. cũ nusꝙͣ recedens ꝯpͣuitatis ꝓposito deflectit. Me¬
diũ itẽ ic̃ fuerat: qm incõmune om̃iũ error p̃fatꝰ currebat. Tuẽ
omp̃s decelo aregalib sedib ꝓ siliit: ut pote durꝰ debellator. ꝑreg¬
les qͥdẽ sedes angłicȩ uͥtutes inqͥb dñs sed& ex pͥmunt᷑. Qd̃ autẽ
dic̃ eũ ꝓsiluisse mopinatũ aduentũ eiꝰ designauit. Ipse reuera

Expanded text:
specie laudat. Caeterum nullus ferme tunc temporis circa pulchritudinem mundanae molis laudem Creatoris considerare noverat. Ac per hoc non solum homo, verum caeterae creaturae medium silentium colebant. Homo contemnens uti ratione, inferior autem factura, quia nemo sciebat ejus ordinem decentissimum plasmatori cunctorum referre, itaque nox in suo cursu medium iter habebat. Quid per noctis vocabulum aliud quam ignorantia Dei, quid versi perseverantia ejusdem caecitatis figuratur? Nox siquidem medium iter solito cursu peragit, cum nusquam recedens a pravitatis proposito deflectit. Medium item iter fuerat, quoniam in commune omnium error praefatus currebat. Tunc omnipotens de coelo a regalibus sedibus prosiliit, utpote durus debellator. Per regales quidem sedes angelicae virtutes, in quibus Dominus sedet, exprimuntur. Quod autem dicit eum prosiluisse, inopinatum adventum ejus designavit. Ipse revera