comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intrat affectt̃: qͣ etiã iudeus er¬
rauit. qͥ a uero bono ȩuangłicȩ
disciplina de uia legis emulati¬
one deflexit. sicͣ de se apłs ait. qͦd¬
ingͣtis iudeoꝵ offenderet᷑ freqͣnt̾
affectib & querelis : tamͣ assũp¬
tum semel ce electũ sibi ppłm. mini¬
me relinquebat: s sinagoga tan¬
tum meretrixe ꝓcax irritare euͣ fec̃
in emulationis amaritudine̾. pre¬
uaricationis se miscendo sacrilegiis.
Deniq dixit ad sacerdotẽ a aron:
fac nob̾ deos quos adoremꝰ. & uitu¬
ore ip̃sius resultauit dicens: Ipsi ex¬
citauerunt me in emulatione̾ in
nͣ deo: irritauerunt me in simu¬
lacris suis. Ego autẽ excitabo
eos in emulationẽ in nͣ gente̾. in
nationẽ insipientẽ irritabo eos.
Quomͦ dominꝰ c̃dempnauit sy¬
nagoge meretricios mores. quo
ipsoꝵ in eos uersutiã retorqͣret :¬
& suo afficerent᷑ ingenio. qͥ dnͣm
đm suuͣ a quo assumpti fuerãt
guib sacrilegiis refutaiͣt. deos sͥ

Expanded text:
intrat affectum, qua etiam Iudaeus erintrat affectum, qua etiam Iudaeus errauit, qui a uero et bono euangelicae disciplinae deuius legis aemulatione deflexit, sicut de se apostingratis Judaeorum offenderetur frequenter affectibus et querelis; tamen assumptum semel et electum sibi populum minime relinquebat; sed Synagoga tantum meretrix procax irritare eum coepit in aemulationis amaritudinem, praevaricationis se miscendo sacrilegiis. Denique dixit ad sacerdotem Aaron: Fac nobis deos quos adoremus ; et vituore ipsius resultavit dicens: Ipsi excitaverunt me in aemulationem in non Deo, irritaverunt me in simulacris suis; ego autem excitabo eos in aemulationem in non gente, in natione insipiente irratabo eos . En quomodo Dominus condemnavit Synagogae meretricios mores, quo ipsorum in eos versutiam retorqueret; et suo afficerentur ingenio, qui Dominum Deum suum a quo assumpti fuerant, gravibus sacrilegiis refutarunt, deos sibi
Abbreviated transcription (Latin):
i malignos in emulationẽ ex¬
re: qͣm illi ñ de bono s dema¬
lo certant. Quid ẽ in emulationẽ
excitare: Eaemplo si possumus
aꝑiamꝰ. In temꝑantes mulieres qͣ¬
dam stͣ: qͣ alioꝵ coniugũ corda
sollicitant. Quos cum ronsuetudi¬
ni suȩ ꝓbroq subdiderint. nͣ con¬
tentȩ erroris sui habere secretuͣ stu¬
dent corã iugalib eoꝵ suuͣ iacca¬
re flagiciũ. ut eas in zelum sui
excitent & inflaminent: triũphũ
quẽdam de dolore ꝓbrarũ menti¬
um & coͣmotione captantes. Que
enulatiõe feminea. thori ꝓpͥi ꝯtumeliã ñ
ferentes: soluunt complaciti uin¬
cla coniugii. aut cotidiana uita
decertant: fitq ex emulatione dis¬
cordia: ex dissensione discidiũ: qͦ
domꝰ tota turbet᷑. Caemplo igit᷑
ꝓteruȩ mulieris cognoscet q̃ legit.
partes ẽe nequissimȩ detestabilis¬
q uersutiȩ inpͣuam emulationẽ
alt̾ius animũ cõmouere. Aliud¬
q ẽẽ zelum. aliud pararelũ. hȩc
ẽ eniͣ pͣua emulatio qͣ bonoꝵ sub¬

Expanded text:
i malignos in aemulationem excitare; quoniam illi non de bono, sed de malo certant. 5. Quid est, in aemulationem excitare? Exemplo si possumus aperiamus. Intemperantes mulieres quaedam sunt, quae aliorum conjugum corda sollicitant: quos cum consuetudini suae probroque subdiderint, non contentae erroris sui habere secretum, student coram jugalibus eorum suum jactare flagitium; ut eas in zelum sui excitent et inflamment, triumphum quemdam de dolore probarum mentium et commotione captantes. Quae aemulatione feminea thori proprii contumeliam non ferentes, solvunt complaciti vincla conjugii, aut quotidiana rixa decertant; fitque ex aemulatione discordia, ex dissensione dissidium, quo domus tota turbetur. Exemplo igitur protervae mulieris cognosce qui legis, partes esse nequissimae detestabilisque uersutiae inproba aemulatione alterius animam commouere aliudque esse zelum, aliud parazelum. haec est enim praua aemulatio quae bonorum sub
Abbreviated transcription (Latin):
tas. gaudiuͣ. pax. patientia. beni¬
gnitas. bonitas. fides. modestia.
continentia. hii sunt fructꝰ qͦꝵ
diuitiis pascim̃: oe ubertate sacd¬
Mur. In hac terra uitem illam fruc¬
feram iustus noe plantauit. &
e fructu eius bibit: atq intimo
Orde solutus ẽ: q̃ndo cum lauda¬
li pietatis amictu. induitur uir¬
itum suarũ geminata posteri¬
s. Alio qͦ loco nobis istas ꝓpb̃a
s diuitias demonstrauit. quib
d uitam eternã conducerent
bundabat. & reuera quis diti
.qͣm qui diues in dño est: Ut
ossit dicere. In uia testimonioꝵ
ioꝵ delectatus sum: quasi in
mnib diuituĩs. Quid enim pote¬
Et deesse uiro: qui celestib
itabatur oraculis: & ido suadet
oc psalmout thesaurũ illum no¬
s queramꝰ ȩt̾num: & delectatioͬomn
us adquisitiõe capiamꝰ. Idoq
t. Delectare in dño: & dabit tibi

Expanded text:
 gaudium, pax, patientia, benignitas, bonitas, fides, modestia, continentia. hi sunt fructus, quorum diuitiis pascimur et ubertate samur. in hac terra uitem illam fructiferam iustus Noe plantauit et de fructu eius bibit atque intimo corde solutus est, quando eum laudabili pietatis amictu induit uirtutum suarum geminata posteritas. alio quoque loco nobis istas propheta sanctus diuitias demonstrauit, quibus ad uitam aeternam conducerent, abundauit. et re uera quis ditior quam qui diues in domino est, ut possit dicere: in uia testimoniorum tuorum delectatus sum quasi in omnibus diuitiis? quid enim poterat deesse uiro qui caelestibus ditabatur oraculis ? et ideo suadet hoc psalmo, ut thesaurum illum nobis quaeramus aeternum et delectationem eius adquisitione capiamus. Ideoque ait: delectare e in do
Abbreviated transcription (Latin):
sas. uide ne cadas. Ciutiq dixit:
qui nͣ corpore s fide stabat. Pos¬
Simus & in futurũ intellig̾e ibi:
Test. ibi erit fletus & stridor den¬
um. Q nudus ibi ꝑgam. Quam
cuis in exitu: & quanta con¬
usio. Non sim inquit suꝑb ut
eccem. nͣ peccem ut mouear. noͣ
ouear ne cadam. nͣ cadam ne
pellar sicut adam de paradi
expulsus e quia in ipso pes suꝑ
ꝑbia: & si ceciderit: nͣ nouit re¬
rgere. & ideo pulcre ante I¬
bimur. hoc enim stabile: illud
idum. & subiecit. Ipsi obligati
t&e ceciderunt: nos uero surrȩxi
gaudere mͥ inimica mea. quia
cecidi: s resurgam. Cecidimus
enim in hoc mundo. s in xp̃o re¬
surreximus: cui est bonor & gla¬

Expanded text:
uide ne cadas, et utique ei dixit qui non corpore, sed fide dabat. possumus et in futurum intellegere \'ibi\', ut est: ibi erit fletus et stridor dentium et: nudus ibi pergam. quam breuis autem in exitu et quanta conclusio! \'non sim\', inquit, \'superbus, ut peccem; non peccem, ne mouear; non mouear, ne cadam; non cadam, ne expellar, sicut Adam de paradiso expulsus est, quia in ipso primum psuperbia et, si ceciderit, non nouit resurgere. et ideo pulchre iste nostri magnificabimur ; hoc enim stabile, illud infidum. Et subjecit: Ipsi obligati sunt et ceciderunt; nos vero surreximugaudere mihi, inimica mea, quia cecidi; sed resurgam . Cecidimus enim in hoc mundo, sed in Christo resurreximus: cui est honor, gl
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciũ sanguis ẽ xp̃i. qͦ nos redemit
dñs iħc. qͥ solus patrẽ reconciliauit.
& laborauit usq infinẽ: da nr̃mla¬
borem ipse suscepit: dicens. Uenite
ad me om̃s qui laboratis: & ego
reficiã uos. Side laborantẽ. Labo¬
raui damans: rauce facte sunt fau¬
ces mee. Q alibi. Isachar qͦd bonum
ẽ concupiuit: requiescens inter sor¬
tes. & infra. Subposuit humerum
suũ ad laborandũ: & factꝰ ẽ uir agͥ¬
cola. Ergo homo ñ dabit iam ꝓpi¬
tiationẽ suã nec redẽptionẽ: quia
semel ablutꝰ ẽ a peccato ꝑ sangui¬
nem xp̃i. Laborabit tam̃ ut ser¬
uet p̃cepta uiuendi: & a mandatis
celestib ñ recedat. Dum uiuit in
labore sit. & ꝑseueret in eo ut uiuat
in finem: ne &e ipse morte moriatur.
cum sit iam redemptꝰ a morte. Qui
autẽ seruauerit mandata uite. ñ
uidebit int̾itum: cum uiderit mo¬
ri eos. qui sibi sapientissimi & pru¬
dentissimi in hoc scł̃o uidebantur.

Expanded text:
pretium sanguis est Christi, quo nos redemit pretium sanguis est Christi, quo nos redemit Dominus Jesus, qui solus Patrem reconciliavit: et laboravit usque in finem; quia nostrum laborem ipse suscepit dicens: Venite ad me, omnes qui laboratis . . . et ego reficiam vos . Vide laborantem: Laboravi olamans, raucae factae sunt fauces meae . Et alibi: Issachar quod bonum est, concupivit requiescens inter fortes. Et infra: Supposuit humerum suum ad laborandum, et factus est vir agricola . Ergo homo non dabit jam propitiationem suam, nec redemptionem; quia semel ablutus est a peccato per sanguinem Christi. Laborabit tamen, ut servet praecepta vivendi, et a mandatis coelestibus non recedat. Dum vivit, in labore sit, et perseveret in eo; ut vivat in finem, ne et ipse morte mocum sit iam redemptus a morte. Qui autem seruauerit mandata uitae, non uidebit interitum, cum uiderit mori eos qui sibi sapientissimi et prudentissyni in hoc saeculo uidebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta te cecitate ꝑcuteret: & tantam anime
tuȩ faceret obliuionem: Nones reme
Intanto tamq sollemni conuentu
eccł̃ie dei. inter lumina illa splendi¬
da. inter candidatos regni celestis:
quasi regina regi nuptura ꝓcesseraᷤ.
Non es memorata qualis illa die fac¬
ta est allocutio: Aspice filia & intu
ere. & obliuiscere populum tuum
&e domum patris tui: & concupis¬
cet rex decorem tuum. quia ipse ẽ
sponsi tui & dñi głam conuen̾it
popłs. Seruare te oportuit fidẽ.
qͣm sub tantis testib pollicita es:
semꝑ cogitare cui uirginitatem
spoponderis. Facilius te oportuit
sanguinem cum sp̃u fundere: ꝗͣ
ꝑdere castitatem tuam. His tunc

Expanded text:
ta te caecitate percuteret, tantam animae ta te caecitate percuteret, tantam animae tuae faceret oblivionem? In memIn tanto, tamque solemni conventu Ecclesiae Dei, inter lumina neophytorum splendida, inter candidatos regni coelestis quasi Regi nuptura processeras. Non es memorata qualis ad te die illo facta est allocutio: Aspice, filia, intuere, virgo, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui, et concupiscet Rex decorem tuum; quia ipse estSponsi tui et Domini nuptias convenerit populus. Servare te oportuit fidem, quam sub tantis testibus pollicita es, semper cogitare cui virginitatem spoponderis. Facilius te oportuit sanguinem cum spiritu fundere, quam perdere castitatem tuam. His tunc
Abbreviated transcription (Latin):
culatam p̾remiserãt uirginem
hostiam uiuam dño: ꝓpiciatricem
uidelicet suoꝵ delictors. At nũc
plangunt mortuam & n mor¬
tuam: lugent uiuam. &e ñ uiuã.
Mortuam utiq gła uirginitatiᷤ.
uuam dedecore turpitudinis.
Ingratus est pater suis uiscerib ⁊
e quib sa ta es: maledicit mater¬
suum uterum ex quo in hanc lu¬
cem infeliciter ꝓcessisti: nec tamen
modum suo dolori repꝑiunt. nisi
solatium: quia te nec pater com¬
pulit nec mater coegit ut uirgi¬
nitatem ꝓficereris: qͣm ultro oe
ꝓpria uoluntate cõfessa es. Nam
scio cum multas difficultates tͥ¬
duumꝰ ẽẽ iter seruandȩ uirgini¬
dixisti terribiles. In qͣntum gͦ merce¬
dem sibi sꝑabant: ex eo qͦd ñ tuo ꝓpo¬
sito restiterunt: intantum tͥ intelli¬
ge misera pondus iudicii crescere.
quia ñ seruasti qͦd ultro ꝓmisisti.
Quib te spiris serpens ille nequis¬
simus obligauit: Quib te uenenis
infecit ille qui euam decepit. ut tan¬

Expanded text:
culatam praemisissent virginem, culatam praemisissent virginem, hostiam vivam Domino, propitiatricem videlicet delictorum. At nunc plangunt mortuam, et non mortuam: lugent vivam, et non vivam: mortuam utique gloria virginitatis, vivam dedecore turpitudinis. Iratus est pater suis visceribus, de quibus seminata es: maledicit suo utero mater, ex quo in hanc lucem infeliciter processisti. Nec tamen modum sui doloris reperiunt, nisi solatium, quia te nec pater compulit, nec mater coegit ut virginitatem profitereris, quam ultro et propria voluntate professa es. Nam scio, cum multas tibi difficultates duum esse iter servandae virginidixisti terribiles. In quantum ergo sibi mercedem sperabant ex eo quod tuo proposito non restiterunt, in tantum tibi intellige, misera, pondus judicii crescere; quia non servasti quod ultro promisisti. Quibus te spiris serpens ille nequissimus obligavit? Quibus te venenis infecit ille, qui Evam decepit; ut tan
Abbreviated transcription (Latin):
Quid de frequenti commnertio fe¬
ditatis: Lesset cesset iam uiolen¬
tie figmentum: cesset ruboris ar¬
gumentum ubi totiens membra
Horret horret animus. mens tabeᷤᷤ¬
cit. cum ad additum sceleris ꝑue¬
uitur. Nam & medicus qͣmuis for¬
secat uulnus puto ex parte aliqͣ
sustinebit horrorem. In eu ꝑdita
iam ne intelligis omnes uias ex¬
cusationis omnimodis clausas:
Iam ne sentis qͣntum tͥ inali &
ĩcarne & in anima nefaria libido
contulerit: Non istam confusionẽ¬
de te tuus expectauerat pater. qui
te sibi singularem głam compu¬
tabat. Non hunc luctum & has la¬
crimas ex te sibi nasci. tua credide¬
rat mater: que partus sui gemitũ
ꝑtuam uirginitatem solabatur.
Non fr̃s tui. ñ sorores. boc ex te de¬
decus expectabant: quos omnes qͣ¬
si uno gladio tui sceleris grauit᷑
sauciasti. Si fuisses cominuni sor¬
te defuncta. flessent te modicum
ꝓpter desiderium parentes. s ex¬
ultassent granditer. quia imma¬

Expanded text:
quid de frequenti commercio foequid de frequenti commercio foeditatis? Cesset, cesset jam violentiae figmentum, cesset ruboris argumentum; ubi toties membra Horret, horret animus, mens tabescit, cum ad aditum sceleris pervenitur. Nam et medicus quamvis forsecat vulnus, puto ex parte aliqua sustinebit horrorem. Heu perdita, jamne intelligis omnes tibi vias excusationis omnimodis clausas? Jamne sentis quantum tibi mali et in carne, et in anima nefaria libido contulerit? Non istam de te confusionem tuus exspectaverat pater, qui te sibi singularem gloriam computabat. Non hunc luctum, et has lacrymas ex te sibi nasci tua crededirat mater, quae partus sui gemitum per tuam virginitatem consolabatur. Non fratres tui, non sorores hoc ex te dedecus exspectabant, quos omnes quasi uno gladio tui sceleris graviter sauciasti. Si fuisses communi sorte defuncta, deflessent te modicum propter desiderium parentes: sed exsultassent granditer, quia imma
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. s uiolentiam passa sum. Res¬
pondebit tibi fortissima illa susã¬
na: cuiꝰ tunomen fallaciter baui¬
las. Ego inter duos prb̃os posita.
inter duos utiq udices populi:
sola inter siluas paradisi.
constituta. uinci ñ potui. quia
nec uolui. Tu ab uno ineptisimo
adolescente. & inmedia ciuitate
quomͦ ium potuisti ꝑferre: nisi
quia ultro uoliusti uitiari: Quis de¬
niq tuas uoces audunit: Quis obluc¬
tationem sensit: Ut autem hec omit¬
tam. certe post illatam uiolentiam
ꝓdere scelus. si ñ aliis uel parentib
uel tuis sororib debiusti. E sset e¬
nu excusatio infelicitatis. ẽẽt con¬
scientie plena purgatio. si hostem
pudicitie tue deduxisses in publi¬
cum: s crubuisti forsitan. ne te uio¬
latam multi cognoscerent. Q̃ quid
timuisti ubi ñ erat timor: nisi ͭ a¬
cendo crimen cum adultero se¬
pius sociares: Esto autem. pudor
prohibuit confiteri: qͥd de scđa
commixtione dicis: Quid de t̾cia:

Expanded text:
malum, violentiam passa sum. Resmalum, violentiam passa sum. Respondebit tibi fortissima illa Susanna, cujus tu nomen fallaciter bajulas: Ego inter duos presbyteros posita, inter duos utique judices populi, sola inter silvas paradisi constituta vinci non potui; quia nec volui. Tu ab uno ineptissimo adolescente, et in media civitate, quomodo vim potuisti perferre, nisi quia ultro vitiari voluisti? Quis denique tuas voces audivit? Quis obluctationes sensit? Ut autem haec omittam, certe post illatam violentiam prodere scelus si non aliis, vel parentibus, vel tuis sororibus debuisti; esset enim excusatio infelicitatis, esset conscientiae plena purgatio, si hostem pudicitiae tuae deduxisses in publicum. Sed erubuisti forsitan, ne te violatam multi cognoscerent. Et quid timuisti ubi non erat timor, nisi ut tacendo crimen cum adultero saepius sociareris? Esto autem, pudor prohibuit confiteri; quid de secunda commixtione dicis, quid de tertia,
Abbreviated transcription (Latin):
animam tuam & membra quas¬
sabit: Sigͣ homines in carne con¬
stitutos. & alicuius delicti obnoxios
ñ potes intueri tam graui confu¬
sione sepulta: qͥs facies coram sc̃is
apłis: Quid facies coram helia.
damele. & tantorum exercitu ꝓ¬
pharum: Quid facies coram ioħe:
Quid facies coram maria. tecla.
& agne & immaculato choro pu¬
ritatis: Quid facies deniq coram
sẽis angłis: Nonne splendore &
claritate immaculatoꝵ quasi
fulminib ꝑcussa combureris:S
dictura es forsitan. Non potui sus¬
tinere: quia carnem fragilem cir¬
cumftrebam. Respondebit tͥ bea¬
ta teda cum suis innumerabilib
socũs. & nos eadem carne amicte
fiumus. nec tamen plenum ꝓpo¬
situm castitatis nr̃e. aut fragilitaᷤ
carnis potuit maculare: aut se¬
uitia tyrannors potuit ꝑ uaria
tormenta deicere. Reuera ñ potest
caro ante corrumpi: nisi mens fue¬
rit ante corrupta. Remanebit gͥ
in crimine anima: que carnemp᷑¬
cedit in uoluptate. S dicis. Nolui hoc

Expanded text:
animam tuam et membra quasanimam tuam et membra quassabit? Si ergo homines in carne constitutos, et alicujus delicti obnoxios non potes intueri, tam gravi confusione sepulta; quid facies coram castis apostolis? Quid facies coram Elia, Daniele, et tantorum exercitu prophetarum? Quid facies coram Joanne? Quid facies coram Maria, Thecla et Agne, et immaculato choro puritatis? Quid denique coram angelis sanctis? Nonne splendore et claritate immaculatorum quasi fulminibus percussa combureris? dictura es forsitan: Non potui sustinere; quia carnem fragilem circumferebam. Respondebit tibi beata Thecla cum suis innumerabilibus sociis: Et nos eadem carne amictae fuimus, nec tamen plenum propositum castitatis nostrae, aut fragilitas carnis potuit mutilare, aut saevitia tyrannorum potuit per varia tormenta dejicere. Revera non potest caro corrumpi, nisi mens fuerit ante corrupta. Remanebit ergo in crimine anima, quae carnem praecedit in voluptate. Sed dices: Nolui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
incedebas cum fiducia ut columba:
nunc lates intenebris sicut stilio.
Quȩ fulgebas ut aurum ꝓpter uir¬
ginitatis honorem: nunc uilior fa.¬
cta es luto placearum: ut etiam
indignoꝵ pedib conculceris Que
fueras stella radians in manu
dñi. ueluti de alto ruens celo: lu¬
men tuum extinctum ẽ. & conuer¬
sa es in carbonem. Ne tͥ misera &¬
iterum uẽ : que tanta bona ꝑdidisti.¬
ꝓpter parui temporis luxuriam.
cisti membra meretricis: Quis te
sp̃s sc̃s uisitabit: cum eum repudias¬
ti. qui se a contagionib qͦq sordidis
longefacit: S ueniamꝰ adhumana:
ut illa diuina noscantur. Aspice
quis scõrum aut que scãrum tͥ ap¬
ꝓrimare ñ horreat: Aꝑi oculos tu¬
os. si potes erige frontem: ualens
aliquem scõrum fiducialiter intu¬
eri. Nonne faciem tuam conscien¬
tie cõminissum tanqͣm plumbu
iuclinat & premit: Nonne tene¬
bre ante ocłostuos. & dura caligo u̾¬
satur: Nonne timor & tremor

Expanded text:
incedebas cum fiducia ut columba, incedebas cum fiducia ut columba, nunc lates in tenebris sicut stellio. Quae fulgebas ut aurum propter virginitatis honorem, nunc vilior facta es luto platearum; ut etiam indignorum pedibus conculceris. Quae fueras stella radians in manu Domini, veluti de alto ruens coelo, lumen tuum exstinctum est, et conversa es in carbonem. Quam sit misera iterum vae, quae tanta bona propter parvi temporis luxuriam pcisti membra meretricis ? Quid te Spiritus sanctus visitabit, cum eum re pudiaveris, qui se a cogitationibus quoque sordidis longe facit? Sed veniamus ad humana, ut per illa divina noscantur. Aspice quis sanctorum, aut quae sanctarum tibi approximare non horreat: aperi oculos tuos, si potes; erige frontem, si audes: aliquem sanctorum fiducialiter intuere. Nonne tuam faciem conscientia commissi tamquam plumbum inclinat et premit? Nonne tenebrae ante oculos tuos et dira caligo versabitur? Nonne timor et tremor
Abbreviated transcription (Latin):
g mnͥ sermo nunc sit que caput
horum & causa malorum es. qͣ
multipliciter misera. cum gloria
uirginitatis nomen etiam ꝑdi¬
disti. Nefas est enim susannam
uocari ñ castam: ñ lilium nomi¬
nari quod ñ es. Unde incipiam:
Quid primum. qͥd ultimum
dicam: Bona commemorem q̃
ꝑdidisti: aut mala defleam q̃
inuenisti: Eras uirgo in paradi¬
so dei. utiq inter flores ȩccłiȩ:
eras sponsa xp̃i. eras templum
dei. habitaculum sp̃s sancti. &
cum dico tociens eras. necesse est
totiens ingemiscas: quia ñ es qͦd
fiusti. Incedebas in eccł̃ia tanqͣm
columba illa de qua scriptum est.
penne columbe deargentate:
&e posteriora dorsi eius in specie
auri.Splendebas ut argentum.
fulgebas ut aurum: qͣndo cum
ꝑtimescebas. Que ista subitanea
conuersio: Que ista repentina
mutatio: De dei uirgine. facta¬
es corruptio sathane. De sponsa xp̃i.¬
facta es scortum execrabile: de templo
dei. fanum immunditie: de habita¬
culo sp̃s sc̃i: tugurium diaboli. Que

Expanded text:
 mihi sermo sit, quae caput horum et causa malorum es, quae multipliciter misera cum gloria virginitatis nomen etiam perdidisti; nefas est enim Susannam vocari non castam, non licet lilium nominari quod non es. Unde incipiam? quid primum, quid ultimum dicam? Bona commemorem, quae perdidisti; an mala defleam, quae invenisti? Eras virgo in paradiso Dei, utique inter flores Ecclesiae: eras sponsa Christi, eras templum Dei, eras habitaculum Spiritus sancti. Et cum dico toties eras, necesse est toties ingemiscas; quia non es quod fuisti. Incedebas in Ecclesia tanquam columba illa, de qua scriptum est: Pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in specie auri . Splendebas ut argentum, fulgebas ut aurum, quando cum pertimescebas. Quae ista subitanea conversio? Quae ista repentina mutatio? De Dei virgine faces corruptio Satanae, de sponsa Christi scortum exsecrabile, de templo Dei fanum immunditiae, de habitaculo Spiritus sancti tugurium diaboli. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. Uere templũ dei caro illa
in qua nullũ potuit peccati ẽẽ con¬
tagiũ: s ꝓ delicco mundi totiꝰ fuit
ipsa sacrificiũ. Uere templũ dei caro
illa. ĩ qͣ di im ago fulgebat. &e corpora¬
liter plenitudo diuinitatis habita¬
tuã inmedio dempli cui. Qͦd qͥd ẽ
nͥ qͦd ait. mediũ ur̃m stat qͣm uos
ñ scitis: Hoc ẽ in medio ur̃i ẽ. &
ñ uidetur. Si autẽ ad patrẽ refert᷑.
qͥd ẽ inmedio templi tui: nͥ qͥa deus
erat inxp̃o. mundũ reconcilians sibi :
In illo ergo templo suscepimꝰ in qͥt
miscdiam cuã. hoc ẽ u̾bum qͦd caro
factũ ẽ: & habitauit in nobis. Sic̃
enĩ redemptio xp̃c: ita & miscłia.

Expanded text:
peccatorum. Vere templum Dei caro illa peccatorum. Vere templum Dei caro illa in qua nullum peccati potuit esse contagium; sed pro delicto mundi totius fuit ipsa sacrificium. Vere templum Dei caro illa, in qua Dei imago fulgebat, et corporaliter plenitudo divinitatis habitatuam in medio templi t u i. quod quid est, nisi quod ait: medius uestrum stat quem uos nescitis, hoc est: in medio uestri est et non uidetur? si autem ad patrem refertur, quid est \'in medio templi tui\', nisi quia deus erat in Christo mundum reconcilians sibi? In illo ergo templo suscepimus, inquit, misericordiam tuam, hoc est uerbum quod caro factum est et habitauit in nobis. sicut enim redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
sacre negotiationis sp̃itale cõmerti¬
um: & mutue grẽ concertantis ef¬
fectum. Has gͦ naues huĩ gui rega¬
li in se auccoritate potiunt᷑ ad co¬
hercendam ferociam corporalem.
uidentes ex corruptibilib incorrup¬
tas: ex mnaculosis summa gr̃e lu¬
ce fulgentes. ex dissolutis atq det¬
Tis ẽẽ renouatas: uiuere ex mor¬
tuis. ex sepultis resurgere. celebri
sermone commemorant.Sicut
audiuimꝰ ita & uidimꝰ in ciuuitate
dñi uirtutũ: in ciuitate dei nr̃i
ds fundauit eam in et̾num. Audi¬
uimꝰ extra ciuitatẽ. uidimꝰ inciui¬
tate : cui ds̃ ẽ lum̃ ęternũ. Fulget
dies sine sole mundano: luna ñ
querit᷑: fundam̃tum eiꝰ ñ tem¬
porale s eternũ ẽ. Suscepimꝰ in¬
quit ds misccłiam tuam. in medio
templi tui. Si ad filium dicit᷑ dei
templũ: ita intelligimꝰ scdm qͦd
ipse de corpore suo dix̾. Soluite
templũ hoc: & in triduo resuscita¬
bo illud. Uere templum dei corpꝰ ẽ

Expanded text:
sacrae negotiationis spiritale commercisacrae negotiationis spiritale commercium et mutuae gratiae concertantis affectum. has ergo naues hi, qui regali in se auctoritate potiuntur ad cohercendam ferociam corporalem, uidentes ex corruptibilibus incorruptas, ex maculosis summa gratiae luce fulgentes, ex dissolutis atque detritis esse renouatas, uiuere ex mortuis, ex sepultis resurgere celebri sermone commemorant. S icut audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri; deus f undauit eam in aeternum. audiuimus extra ciuitatem, uidimus in ciuitate, cui deus est lumen aeternum, fulget dies sine sole mundan?;, luna non quaeritur; fundamentum eius non temporale, sed aeternum est. Suscepimus, inquit, deus, misericordiam ttempli tui. Si ad Filium Dei dicitur, templum ita intelligimus, secundum quod ipse de corpore suo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . Vere templum Dei corpus est
Abbreviated transcription (Latin):
ant corpora nr̃a naues tharsis.
Tunc cnĩ caro ad seruitutẽ redigi¬
tur. cum ad dei intendimus grãm:¬
ut id qͦd amarum ad tempꝰ sit.¬
sicut ẽ ieiuniũ. ñ qͦd dulce & uo¬
luntarium sequam᷑. Tharsis gͦ est
speculatoriũ grẽ. intelligibilis ciui¬
tas: ut syon suꝑior. Ad eam festi¬
nabat ionas. De ea dix̃ scͥptura.
quia sociatus ẽ iosaphat. orie regi:
&e sic placuit ut facerent & irent
ad cum nauesitharsis. S qͥa i¬
pio se coniunxit: ideo missus est
ad eum ꝓpħa qui diceret ei. Bestrux̃
dñs opus tuũ. & contrite sunt
naues tue: & ñ potuerunt ire in
tharsis. Q uo significat᷑: qͦo p̃ua¬
ricantium mandatũ dei corpora ad
consũmationẽ grẽ ꝑuenire ñ pos¬
sint. Ad salomonẽ autẽ ut pote
sapientẽ & pacificũ uirũ. nauesde
tharsis cum auro &e argento & der¬
tib eburneis. sine ulla offensione
ueniebant : & eo ipse mittebat.
Habebat enĩ cum rege chyram

Expanded text:
ant corpora nostra naues Tharsis. ant corpora nostra naues Tharsis. tunc enim caro ad seruitutem redigitur, cum ad dei intendimus gratiamut id quod amarum ad tempus sitsicut est ieluniurn, non quod dulce et uoluptarium sequamur. Tharsis ergo est speculatorium gratiae, intellegibilis ciuitas, ut Sion superior. ad eam festinabat Ionas. de ea dixit scriptura, quia sociatus est Iosaphat Oziae regi et sic placuit, ut facerent et irent ad eum naues in Tharsis. sed quia impio se coniunxit, ideo missus e?t ad eum propheta, qui diceret ei: destruxit dominus opus tuum et contritae sunt naues tuae et non potuerunt ire in Tharsis. quo significatur, quod praeuaricantium mandatum dei corpora ad consummationem gratiae peruenire non possint. ad Salomonem autem, utpote sapientem et pacificum uirum, naues de Tharsis cum auro et argento et dentibus eburneis sine ulla offensione ueniebant et eo ipse mittebat. habebat enim cum rege Hiram
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cum xp̃o. Ꝙ alibi. Tempꝰ mee re¬
solutionis instat. Qui gͦ meditatꝰ
fu̾it scipsum dissoluere. ꝑ abstinen¬
tiam: diem passionis sue timere
ñ pot̾it. Q bene ait. Sp̃m uehemen¬
tem naues dicturꝰ. Naues autem
de corporib dix̾. que uago diuersa¬
rum passionũ fluctu mouentur:
&e cito mergunt᷑ nͥ habeant guberna¬
torẽ. Unde & alibi ait. Qui descendũt
in mare in nauib. Bene autẽ nauigãt
qui in nauib xp̃i crucem sic̃ arborẽ
p̃ftrunt: atq inde explorãt flabra
uentoꝵ. ut corpora sua dirigant ad
q securi. Nec ꝑmittunt naues suaᷤ
uago fluctu errare ꝑ maria: s ad
portum salutis. & ad consuminati¬
onem grẽ cursus sui directione con¬
tendunt. ut fida statione potiant᷑:
quo dissolute cursus suos possint
in resurrectione reparare: uͥ naufra¬
gium timere ñ possint. & nos gͥcir
cunspectemꝰ hanc gr̃am: speculato¬
res eius simꝰ. exploremꝰ eam ut fi¬

Expanded text:
esse cum Christo — et alibi: tempus meae reesse cum Christo — et alibi: tempus meae resolutionis instat. qui ergo meditatus fuerit se ipsum dissoluere per abstinentiam, diem passionis suae timere non poterit. Et bene ait spiritum uehementem, naues dicturus. naues autem de corporibus dixit, quae uago diuersarum passionum fluctu mouentur et cito merguntur, nisi habeant gubernatorem. unde et alibi ait:qui descendunt in mare in nauibus. bene autem nauigant, qui in nauibus Christi crucem sicut arborem praeferunt atque inde explorant flabra uentorum, ut corpora sua dirigant ad que securi, nec permittunt naues suas uago fluctu errare per maria, sed ad portum salutis et ad consummationem gratiae cursus sui directione contendunt, ut fida statione potiantur, quo dissolutae cursus suos possint in resurrectione reparare, ubi naufragium timere non possint. Et nos igitur circumspectemus hanc gratiam, speculatores eius simus, exploremus eam, ut fi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipsa testatur dicens. Magnificat
cut parturientis. Dolor ẽ ut parturi¬
as: dolor ẽ ut enutrias: qͣm in pͥnci-¬
pio debes habere ꝑfectũ. Ideoq ple¬
riq gͣuit̾ conteruntur: sicut uersi¬
culus significat qui secutꝰ ẽ. In sp̃u
uehementi conteres naues tharsis.
Nam dum ad ꝑfectionẽ fidei deside¬
rant dei famuli ꝑuenire ⁊ cõmacerãt
corpꝰ suũ castigando scueriꝰ. & redi¬
gendo inminist̾iũ seruitutis: ne re¬
ꝓbent᷑ qui fuerant iam ꝓbati. Hoc
autẽ faciunt in sp̃u scõ: ualido atq
uehementi. Est enĩ sp̃s consilii atq
uirtutis : ut nimia abstinentia dis¬
soluant corpꝰ suũ. quo om̃s eiꝰ euacu¬
ent uoluptates : ut dicat᷑ illis con¬
ualescite manus remisse. & genua
dissoluta. Cum enĩ solutꝰ quis fu̾it
ab ista compage terrena: tunc
fortior ad uitam resurgit et̾nam.
Mentior nͥ astipulat᷑ scͥptura: q̃
to melius. Qui dissoluit᷑: incipit

Expanded text:
sicut ipsa testatur dicens: Magnificat sicut ipsa testatur dicens: Magnificat cut parturientis. Dolor est ut parturias, dolor est ut enutrias, quem in principio debes habere perfectum. 12. Ideoque plerique graviter conteruntur, sicut versiculus signifuehementi conteres naues Thar sis. nam dum ad perfectionem fidei desiderant dei famuli peruenire, commacerant corpus suum castigando seuerius et redigendo in ministerium seruitutis, ne reprobentur qui fuerant iam probati. hoc autem faciunt in spiritu sancto ualido atque uehementi. est enim spiritus consilii atque uirtutis, ut nimia abstinentia dissoluant corpus suum, quo omnes eius euacuent uoluptates, ut dicatur illis : conualescite, manus remissae et genua dissoluta. cum enim solutus quis fuerit ab ista compage terrena, tunc fortior ad uitam resurgit aeternam. mentior , nisi adstipulatur scriptura, quae sse multo melius — qui dissoluitur, incipit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ad patrem rediturum eẽ memo¬
raret: qͦd absente rectore destitui se
putarent. Gaudium xp̃c ẽ Ipse est:
puer : quem parturit. qui in utero m̃
tis sue accepit sp̃m salutis. Qui pe¬
ꝑerit & enucrierit: exultat. Qui par¬
turit: quatit᷑ atq compungitur.
Bonum ẽ ut & parias & nutrias cũ.
Nec coquas agnũ in lacte matris sue:
ne dicat tͥ. Ue in utero habentib &
maria: ut agnoscas cum. sicut bos
agnouit possessorem suum: & scias
quia ipse te creauit: & maiores tuos
ipse possedit. Non enim quasi par¬
uulum nutrias. s quasi uerũ atq
ꝑfectum dm̃: exucro & ꝑfecto deo
noueris adorandum Sic eum magꝰ
adorauit. ut ñ in lacte matris agnũ
coqueret: s qͣsi dm̃ ueneraret᷑ eter¬
num. Beniq ut eum inueniret:
celum aspiciebat. Non gͦ querebat in
terris: quem de celo fulgens stella
monstrabat. Ideo eum maria ñ par¬
turiuit s peꝑit: quia & dñm &
salutare sciebat ex se ẽẽ gen̾andum.

Expanded text:
Christus ad Patrem rediturum esse memoChristus ad Patrem rediturum esse memoraret, quod absente rectore destitui se putarent. Gaudium Christus espuer, quem parturit . qui in utero suae mentis accepit spiritum salutis. qui pepererit et enutrierit exultat, qui parturit quatitur atque compungitur. Bonum est ut et parias et enutrias eum. ne coquas agnum in lacte matris suae, ne dicatur tibi: uae in utero habentibus eMaria, ut agnoscas eum, sicut bos agnouit possessorem suum, et scias quia ipse te creauit et maiores tuos ipse possedit. non eum quasi paruulum nutrias, sed quasi uerum atque perfectum deum ex uero et perfecto deo noueris adorandum. sic enim magus adorauit, ut coqueret; sed quasi Deum veneraretur aeternum. Denique ut eum inveniret, 941 coelum aspiciebat. Non ergo quaerebat in terris, quem de coelo fulgens stella monstrabat. Ideo eum Maria non parturivit, sed peperit, quia et Dominum et salutare sciebat ex se esse generandum,
Abbreviated transcription (Latin):
tentio. qͣnte a maritudines p̃positit̃¬
roris: que uincula continentie. que
conscientie uerb̾a. ñ mediocriter con¬
turbabant᷑: Ne quis tantis uel labo¬
rib uite austerioris cederet: uel dolo¬
rib. Sunt enĩ ibi dolores acerbi &
gͣues. id ẽ in eccłia in illa ciuitate
regis magni: Sunt dolores sicut
parturientis. donec formet᷑ xp̃c in
nobis. Neq enim sine dolore pauluᷤ
erat. cum uideret in galathis insi¬
pientib doctͥne sue Tardiorem ꝓ¬
fectum: ideoq dicebat. Filioli mei qͦs
iterũ parturio: donec formet᷑ xp̃c
in uobis. Testificatur & dñs in eun¬
glio gͣues ẽe parturientis dolores:
cum dicit. Mulier cum parit tristitiã
habet: quia ueuit dies eiꝰ. Cum autẽ
gaudiũ: quia natꝰ ẽ puer in hoc mun¬
do. Magnus gͦ labor ut aliquis sibi
xp̃m acquirat: ne sine gubernatore
quasi nauis in scl̃i istuis salo fluctu¬
et. Deniq apł̃i tristes erant. cum se

Expanded text:
tentio, quantae amaritudines propositi stentio, quantae amaritudines propositi seuerioris, quae uincula continentiae, quae conscientiae uerbera, non mediocriter conturbabantur, ne quis tantis uel laboribus uitae austerioris cederet uel doloribus. sunt enim ibi dolores acerbi et graues, id est in ecclesia, in illa ciuitate regis magni sunt dolores sicut parturientis, donec formetur Christus in nobis. neque enim sine dolore Paulus erat, cum uideret in Galatis insipientibus doctrinae suae tardiorem profectum, ideoque dicebat: filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in uobis. testificatur et dominus in euangelio graues esse parturientis dolores, cum dicit: mulier cum parturit tristitiam habet, quia uenit dies eius; cum autem gaudium; quia natus est homo in hoc mundo . Magnus ergo labor, ut aliquis sibi Christum acquirat; ne sine gubernatore quasi navis in saeculi istius salo fluctuet. Denique apostoli tristes erant, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
considerantes illud qͦd scͥptum ẽ:
quia in locis impioꝵ ingemiscent
iusti. Deniq uide mͥ petrũ amaris¬
sime flentẽ. qͦd ei error obrepserit:
&e uirtutẽ sue mentis plapsione cor¬
porce fragilitatis inflexerit: merito¬
q a xp̃o supp̃sse rep̃hensum. qͦd
ausus sit usurpate constantiam: nec
obnoxiam considerare naturam. Q
hic quidem ꝑ grãm emendauit erro¬
rem: s udas mansit in crimine. ꝑse¬
uerauit in gemitu. Iustus erat cum a¬
płoꝵ num̃o necceret᷑. s quia supplan¬
tat᷑ a diabolo ẽ: in lociꝰ nc̃ deplorat ⁊ gemit
impioꝵ. qͦd de grã sit relapsus ad
penam. Ergo cadentibus huiusmo¬
di uiris. qualis fuit ꝓdicor uidas ue
saul a dño deo suo adscitus ad reg¬
num: etiam fortes iure trepidabant.
Conferentes deinde qͣnto certamine
ꝑueniret᷑ ad finem: qͣnte contͥtioneᷤ
iustoꝵ: qͣnte sollicitudines. Qualis ad¬
uersarius: qͣnta dicit᷑ in labore con¬

Expanded text:
considerantes illud quod scriptum est, considerantes illud quod scriptum est, quia in locis impiorum ingemescunt iusti. denique uide mihi Petrum amarissime flentem, quod ei error obrepserit et uirtutem suae mentis prolapsione corporeae fragilitatis inflexerit, meritoque a Christo suppresse reprehensum, quod ausus sit usurpare constantiam nec obnoxiam considerarit naturam. et hic quidem per gratiam emendauit errorem, sed ludas mansit in crimine, perseuerauit in gemitu. iustus erat, cum apostolorum numero necteretUl; sed quia subplantatus a diabolo est, in locis nunc deplorat et ingemit impiorum, quod de gratia sit relapsus ad poenam. ergo cadentibus huiusmodi uiris, qualis fuit proditor ludas uel Saul a domino deo suo adscitus ad regnum, etiam fortes uiri trepidabant. Conferentes deinde, quanto certamine perueniretur ad finem, quantae contritiones iustorum, quantae sollicitudines, qualis aduersarius, quanta diuturno labore con
Abbreviated transcription (Latin):
citias in carne sua medii parietis
destructione dissoluit: ammiratist̃
uel eum qui in gradib suis dinos¬
citur. uel homines ita ẽẽ conuersos.
ut qui ante diabolo seruiebant. nc̃
dño ihu iusti pietate seruitii man¬
cipati sint. & quia reges sui corpo
ris in scmetipsis uĩ ñ mediocris la¬
boris exꝑti: neq cium facile atq
mediocre amiium uincere: resecare
cupiditates. edomare carnis lascun¬
am. auerrucare luxurie que repug¬
nabat & paulo: ut captiuum sibi
peccati lege constringeret: sicut
gr̃am in his qui uirtute p̃cesserant
mirabant᷑: ita etiam ne quis rela¬
beretur in uitia. de suꝑiore uirtu¬
tum deioctus fastigio. commoue¬
bantur ꝓcliue. Ettnĩ mutabilis in
utrunq ẽ humana conditio. Utqͦ¬
cunq intenderit. eo ꝓpeudat &e uer¬
gat: uel ad studia uirtutum. uel
ad illecebram delictoꝵ. & ideo ñ me¬
diocri quatiebant᷑ affectu: ita ut ex
formidine tremor app̃henderet eos.

Expanded text:
citias in carne sua medii parietis citias in carne sua medii parietis destructione dissoluit, admirati sunt uel eum, qui in gradibus suis dinoscitur, uel ho- mines ita esse copuersos, ut, qui ante diabolo seruiebant, nunc dommo Iesu iusti pietate seruitii mancipati sinris, in semet ipsis non mediocris laboris experti — neque enim facile atque mediocre est animum uincere, resecare cupiditates, edomare carnis lasciuiam, auerruncare luxufiam, quae repugnabat et Paulo, ut captiuum sibi peccati lege constringeret —, sicut gratiam ip his qui uirtute processerant mirabantur, ita etiam, ne quis relaberetur in uitia de superiore uirtutum deiectus fastigio, commouebantur. procliuis enim et mutabilis in utrumque est humana condicio, ut quocumque intenderit eo propendat et uergat uel ad studia uirtutum uel ad inleccbram delictorum. Et ideo non mediocri quatiebantur affectu, ita ut ex formidine tremor adprehender et eos,
Abbreviated transcription (Latin):
in quo culpa &e erroris illecebra reg¬
nare ñ potuit. Unde & dictum est
ad huiꝰmodi uirumafiliis sech. Rex
adeo tues nobis. Tales gͥ reges terre
qui carni imꝑitarẽt. congregati sunt:
Sicut legimus quia multitudo cre¬
dentium habebat unam animam
& cor unum: & ñ erat in hũs aliqͣ
separatio. hii sunt qui tͣnsierunt in
unum: ñ tam locum qͣm in eandem
affectum atq ppositum. Probato e¬
nim dicitur: tnͣsi. recumbe. Neq
enim mediocris uirtutis ẽ. ab imꝓbiᷤ
ad honesta. a temporalib ad eter¬
na tͣnͣsire: & carnalis uite consuetu¬
dinem cominutare. omnẽq ciꝰ abole¬
re usum. nouos mores assumere.
cotumq statum conuersationis ue¬
teris decorquere. Meritoq dicitur
ei si tͣnseas ꝑ aqͣm tecum sum. Cum
tnͣseunte ẽ deus: ñ cum desistente.¬
hii ergo qui intra semetipsos erãt
ante discordes: ubi in unum m̃te
& studio conuenerunt. recepta pa¬
ce que fecit utraq unũ. & inimi¬

Expanded text:
in quo culpae et erroris inlecebra regin quo culpae et erroris inlecebra regnare non potuit. unde et dictum est ad huiusmodi uirum afiliisHet: rex a deo tu es no b is. tales ergo reges terrae, qui carni imperitarent, congregati sunt, sicut legimus, quia multitudo credentium habebat unam animam et cor unum et non erat in his aliqua separatio. hi sunt qui transierunt in unum non tam locum quam in eundem affectum atque propositum; probato enim dicitur: transi, recumbe. neque enim mediocris uirtutis est ab improbis ad honesta, a terrenis ad aeterna transire et carnalis uitae consuetudinem commutare omnemque eius abolere usum, nouos mores assumere totumque statum conuersationis ueteris detorquere, meritoque dicitur ei: si transeas per aquam, tecum s u m. cum transeunte est deus, non cum desistenteHi ergo, qui intra semet ipsos erant ante discordes, ubi in unum mente et studio conuenerunt, recepta pace, quae fecit utraque unum et inimi
Abbreviated transcription (Latin):
das. & quid mirum de humanis: cum
ipsius creatoris eterni qui ñ uidetur
a nobis. inuisibilia tamen ꝑ eiu̾s q̃
facca sunt intelligamꝰ: Ita in excelsis
& magnis domibus. que domus nos
sumus. si libertatis & głe fundam̃tũ
usq ad finem firmum tenuerimus.
ds habitator agnoscit᷑. Ut ds̃ abra¬
ham. ds ysaac: ds iacob. Ipse enim
uerus ds: qui tales uiros p̃ceptorum
suoꝵ institutione fundauit. Ergo in
illis sicut se d̾m demonstrauit eter¬
num. ita inquit cum regis magni
suscipiet ciuitatem. gradib eiꝰ recep¬
tionem sue cognitionis infundet:
ut fiant docibiles dei qui mandatũ
eius & audierint & putauerint exse¬
quendum: ne ab illius domus edifi
& transierunt in unum Ipsi uidenteᷤ
tunc ammirati sunt. Boni reges: qui
sui corporis possunt se prebere recto¬
res: ab ipsa patriarche abrahe origi¬
ne & institutione manantes. qui do¬
cuit peccatum posse suꝑari. Ideo uerꝰ
rex qui flagitiis nesciuit ẽẽ obnoxius:¬

Expanded text:
das et quid mirum de humanis, cum das et quid mirum de humanis, cum ipsius Creatoris aeterni, qui non videtur a nobis, invisibilia tamen ejus per ea quae facta sunt, intelligamus, ita in excelsis et magnis domibus quae domus nos sumus, si libertatis et gloriae fundamentum usque ad finem firmum tenuerimus Deus habitator agnoscitur, ut Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob. Ipse enim verus Deus, qui tales viros praeceptorum suorum institutione fundavit. Ergo sicut in illis se Deum demonstravit aeternum; ita, inquit, cum Regis magni suscipiet civitatem, gradibus ejus receptionem suae cognitionis infundet: ut fiant docibiles Dei, qui mandatum ejus et audierint, et putaverint exsequendum; ne ab illius domus aedifiet transierunt in unum. Ipsi videntes tunc admirati sunt. Boni reges qui sui corporis possunt se praebere rectores, ab ipsa patriarchae Abrahae origine et institutione manantes, qui docuit peccatum posse superari. Ideo verus rex, qui flagitiis esse
Abbreviated transcription (Latin):
serui xp̃i montes sint. Montes
in circuitu eiꝰ: in quib ẽ eccłia dm̃i
que ẽ ciuitas regis magni. Simul
passus ẽ : qui erat locus in latere
aquilonis. Ibi autem & mons sy¬
on: ibi ierłm que in terris. Uidẽ
ne id qͦ uideatur expressum. quia cõ¬
gregatio plebis dei que erat aquilomi
comunita ꝑculpam. eccł̃ia . xp̃i ẽ facta
ꝑ grãm: ut iam ñ synagoga. s xp̃i ec¬
clesia nuncupetur. & quia reliquie
iudeoꝵ ꝑelectionem gr̃e salue fac¬
te sunt: inipsis ds cognoscit᷑. In petro
paulo. iohanne. iacobo. qui gͣues & ex¬
celsi uiri: uelut fundamenta. & cul¬
mina sunt eccłie. Qsi fundamenta
gͣues. qͦs nulla gͣuis aquilonis flabra
concusserint: s immobile fidei fun¬
ta nutaret. Precelsi qͣsi culmina. qui ũ¬
ticem eiꝰ. turrib sue uirtutis erexerint.
Qenim sicut in oꝑib suis conditor.
& in edificationib suis edificator ag¬
noscitur: ut etiam si nomen si audias:
tamen ex oꝑũ qͣlitate artificẽ dep̃hen¬

Expanded text:
risti montes. sint, montes in circuitu eius, in quibus est ecclesia domini quae est ciuitas regis magni. simul passus est, qui erat locus in latere aquilonis. ibi autem e1 mons Sion, ibi Hierusalem quae in terris. Uide ne id quoque uideatur expressum, quia congregatio plebis dei, quae erat aquiloni coniuncta per culpam, ecclesia Christi est facta per gratiam, ut iam non synagoga, sed Christi ecclesia nuncupetur. et quia reliquiae Iudaeorum per electionem gratiae saluae factae sunt, in ipsis deus cognoscitur, in Petro Paulo Iohanne Iacobo, qui graues et excelsi uiri uelut fundamenta et culmina sunt ecclesiae, quasi fundamenta grauia, quos nulla grauis aquilonis flabra concusserint, sed immobiles fidei serta nutaret, praecelsi quasi culmina, qui uerticem eius turribus suae uirtutis erexerint. etenim sicut m operibus suis conditor et in aedificationibus suis aedificator agnotamen ex operum 939 qualitate artificem deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
unus mediator dei & hominum.
redimet hominẽ. uincens pietate
germanos: quia ꝓ aliis sanguinẽ su¬
um fudit. qͣm nemo potest offerre
nos redimeret a peccato: & dedit semet¬
ipsum redẽptionẽ ꝓ omnib. sicut uerꝰ
hic redimet: Quia nemo potest eũ
equare pietate. ut ꝓ seruulis suis
animã suã ponat: nemo integrita¬
te. Omnes enĩ sub peccato: om̃s ade
illiꝰ subiacent ꝓlapsioni. Solus re¬
dẽptor eligit᷑: qui peccato ueteri ob¬
noxius eẽ ñ possit. Ergo ꝑ hominẽ
d̾m iħm intelligamꝰ. qui suscepit
hominis conditionẽ. ut in carne sua
peccatũ omniũ crucifig̾et: & cyrogͣ¬
phum uniu̾soꝵ suo cruore deleret.
S forte dicas. qͦmͦ redempturꝰ fr̃ ne¬
gat᷑ : cum ipse dix̾it. narrabo nomen

Expanded text:
unus mediator Dei et hominum unus mediator Dei et hominum redimet hominem, vincens pietate germanos; quia pro alienis sanguinem suum fudit, quem nemo potest offerre nos redimeret a peccato: et dedit semetipsum redemptionem pro omnibus; sicut verus hic redimet? Quia neaequare pietate, ut pro seruulis suis animam suam ponat, nemo integritate; omnes enim sub peccato, omnes Adae illius subiacent prolapsioni, solus redemptor eligitur qui peccato ueteri obnoxius esse non possit. ergo per hominem dominum Iesum intellegamus, qui suscepit hominis condicionem, ut in carne sua peccatum omnium crucifigeret et chirographum uniuersorum suo cruore deleret. Sed forte dicas: \'quomodo redempturus frater negatur, cum ipse dixerit: narrabo nomen
Abbreviated transcription (Latin):
patent. Ceterũ specialit̾ de uda lo¬
cutꝰ ẽ ꝓditore: qui sibi ualidus &
diues apłatꝰ gła uidebat᷑. Deniq
de passione dñi sermo contexitur.
frater ñ redimet. redimet homo: ñ
dabit deo ꝓpitiationẽ suã: & p̾ciũ re¬
demptionis anime sue. Hoc ẽ utqͥd
timebo indie mala: Quid enĩ potest
menocere: qui ñ solũ ñ indigeo re
dẽptore. s ipse omniũ sum redẽptor
alios liberos faciam: & ꝓmeipsotre
pidabo: ł cce faciã noua omĩa. que
supͣ ipsum gͥmanitatis affectũ sint
atq pietatẽ. Quem frͣ eodẽ matris
utero effusus in lucẽ. redimere ñ
potest: quia parilis nature infirmi¬
tate retinet᷑. Redimet homo. s ille
homo de quo scͥptũ ẽ: qͥa mittet
illis dñs hominẽ. qui saluabit eos.
Qui de se ipso dixit. Queritis me oc¬
cidere: hominẽ qui ueritatẽ locutꝰ
sum uob̾. S qͣmuis homo sit. quis
cognoscit eum: Quare nemo cog¬
noscat : Quia sicut unꝰ dđs. ita &ꝰ

Expanded text:
patent; ceterum specialiter de Iuda lopatent; ceterum specialiter de Iuda locutus est proditore, qui sibi ualidus et diues apostolatus gloria uidebatur. Denique de passione domini sermo contexitur: frater non r redimet , r edimet homo. nec dabit deo pr opitiationem suam et pretium redemptionis dnimae suae. hoc timebo in die mala? Quid enim potest mihi nocere, qui non solum non indigeo 949 redemptore, sed ipse omnium sum redemptor? Alios liberos faciam, et pro me Ecce faciam nova omnia, quae supra ipsum germanitatis affectum sint atque pietatem. Quem frater eodem matris utero effusus in lucem redimere non potest, quia parilis naturae infirmitate retinetur, redimet homo: sed ille homo de quo scriptum est: quia mittet illis Dominus hominem, qui salvabit eos ; qui de se ipso dixit: Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem locutus sum vobis . Sed quamvis homo sit, quis cognoscet eum? Quare nemo cognoscet? Quia sicut unus Deus, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
dam xp̃c appellat: cuiꝰ nos sumꝰ cor¬
pus & membra. Apłi p̃stantiora &
accuosa m̃bia sunt xp̃i: Iudas calca¬
neum qͣsi extrema pars corporis ser¬
penti obnoxia. & patens uulneri.
Primũ gͦ calcancũ adam: scđm cal¬
caneũ iudas. Ille lapsus totiꝰ heredita¬
tis: hic soliꝰ ꝓditoris. Qui heredita¬
tem implicare ñ potuit. qͥa iam ñ
carnales sumꝰ. s redẽptoris heredi¬
tas: scͥptura dicente. Est hereditas
credentib in dño. Est & illa iniqui¬
tas calcanei sui: que circũdedit. xp̃m.
Circundantes inqͥt circũdedert̃ me: ⁊
in nomine dñi ultus sum in eos.
Calcaneũ eiꝰ sẏnagoga ẽ: decor &
regnauit: decorẽ induit. Illi gͦ sunt¬
calcaneum de quib dicit. Qui con
s fidunt inuirtute sua: quiq in abun¬
s dantia diuitiarũ suarũ głant᷑. Di¬
uites eguerunt & esuriert̃. Qͦd de
iudeis dictũ ẽ. S & om̃s qui luxu¬
riose uiuunt. & ñ tenent caput: cal¬
caneũ xp̃i sunt. S hec gen̾a aliaq e.

Expanded text:
lat, cuius nos sumus corpus et membra. apostoli praestantiora et actuoca membra sunt Christi, ludas calcaneum, quasi extrema pars corporis serpenti obnoxia et patens uulneri. primum ergo calcaneum Adam, secundum calcaneum ludas; ille lapsus totius hereditatis, hic solius proditoris, qui hereditatem implicare non potuit, quia iam non carnales sumus, sed redemptoris hereditas scriptura dicente: est hereditas credentibus in domino. Est et illa iniquitas calcanei sui quae circumdedit Christum: circumdantes, inquit, circumdederunt me et in nomine domini ultus sum eos. calcaneum eius synagoga est, decor et regnauit, decorem induit. Illiergosuntcalcaneumdequibusdicit: qui con f idunt in uirtute sua quique in abundantia diuitiarum suarum gloriantur; diuites enim eguerunt et esurierunt. quod de Iudaeis dictum est; sed et omnes, qui luxuriose uiuunt et non tenent caput, calcaneum Christi sunt. sed haec generalia, quae late