comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegere me ñ possum. Et parũ ẽ. ind̾m ꝓtec¬
torẽ.ideo addidit: & in locum munitũ. ut sal¬
uũ me facias. & hoc erit in alia uita. Ibi enĩ
in seturitate erimiis: ubi nos aggrẽdi nul¬
lus ualebit inimicꝰ. Prius gͦ oportet ut hic
ꝓtegam᷑ a deo ubi bellum est: quatinꝰ de¬
inde sit lociis munitꝰ in qͦ saluem̃. ubi ȩt̾na
requies est. Quid enĩ munitiꝰ. cum ad illum
locũ confugeris: Quos ibi adu̾sarios formi¬
dabimus: Et ideo saluũ me debes facere :
qm̃ non habeo fortitudinẽ nisi ate. Et hoc
est quod subdit. Qm̃ firmamentũ meũ. &
refugiũ meũ es tu. Ex te &̾ ꝑ te sum firmus.
&̾ sicubi fucro infirmatus in me: refugiam
ãdit. Firmũ & immobilem te facit grã xp̃i.
uat ammã. Ideo quantũlibet ex gr̃a dei
firmꝰ sis: tam̃ adhuc formid andi: ex corrup¬
tione carnis. Ergo firmamentũ meũ es cu:
ut sim firmꝰ in isto scło contͣ temptationis.

Expanded text:
protegere me non possum. Et parum est in protecprotegere me non possum. Et parum est in protectorem, ideo addidit: Et in locum munitum, ut salvum me facias. Et hoc erit in alia vita. Ibi enim in securitate erimus, ubi nos aggredi nullus valebit inimicus. Prius ergo oportet ut hic protegamur a Deo, ubi bellum est: quatenus deinde sit locus munitus in quo salvemur, ubi aeterna requires est. Quid enim munitius, cum ad illum locum confugeris? Quos ibi adversarios formidabimus? Et ideo salvum me debes facere, quoniam non habeo fortitudinem nisi a te. Et hoc est quod subdit: Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu. Ex te 355 et per te sum firmus: et sicubi fuero infirmatus in me, refugiam ad te. Firmum et immobilem te facit gratia Chriavat animam . Ideo quantumlibet et gratia Dei firmus sis, tamen adhuc formidandum est ex corruptione carnis. Ergo firmamentum meum es tu, ut sim firmus in isto saeculo contra tentationes.
Abbreviated transcription (Latin):
Nte dne sꝑaui: & simodo confundor.
uel ñ confundar inȩternũ. Recedendo a deo:
cadit homo in peccatũ. & confundit᷑. Accede¬
do ad dm. corrigit se: & non confundet᷑ in et̾¬
nũ. Et ne confundi ualeat. petit dicens: in
iusticia tua libera me & eripe me. Duo sunt
quȩ in seruitutẽ nos redigunt: peccatũ scili¬
cet. & pena peccati. Unde nunc postulat libe¬
rari a peccato ꝑ iusticiã: atq eripi apena pec¬
cati transeundo a morte ad głam. Et bene
ait inusticia tua: id est a te data. Ds̃ ẽ enĩ
qͥ ꝑ grãm suã oꝑatur iustitiã in hoĩe: sine m̾itis.
Ipse enim dat fide suam. quȩ reputat᷑ nob̾.¬
ad iusticiã: quȩ oꝑante grã facit hominẽ libe¬
rũ qui seruus fuerat ꝑ peccatũ. Et qr merita
mea digna ñ essent ut ad tuã altitudinem
ꝑuenirẽ: id̾o inclina ad me aurem tuã. idẽ
enĩ dicit inclina ad me: confitet᷑ quia iacet
tanqͣm medico stanti. eger ꝓstratus. S alua
ne ad me iacula inmici ꝑueniant. Ego enĩ

Expanded text:
ne, speravi, et si modo confundor: vel non confundar in aeternum. Recedendo a Deo, cadit homo in peccatum, et confunditur. Accedendo ad Dominum. corrigit se, et non confundetur in aeternum. Et ne confundi valeat, petit, dicens: In justitia tua libera me, et eripe me. Duo sunt, quae in servitutem nos redigunt: peccatum scilicet, et poena peccati. Unde nunc postulat liberari a peccato per justitiam, atque eripi a poena peccati, transeundo a morte ad gloriam. Et bene ait, In justitia tua, hoc est a te data. Deus est enim qui per gratiam suam operatur justitiam in homine, sine meritis. Ipse enim dat fidem suam, quad justitiam : quae operante gratia, facit hominem liberum, qui servus fuerat per peccatum . Et quia merita mea digna non essent, ut ad tuam altitudinem pervenirent: ideo, Inclina ad me aurem tuam, id est, enim dicit Inclina ad me, confitetur quia jacet, tamquam medico stanti aeger prostratus. Salva Ne ad me jacula perveniant inimici. Ego enim
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: quod ipse pius dominus discipłis suis
imponere dignatus est. dicens. Iam ñ di¬
cam uos seruos: s amicos meos. Sequitur
cõmendatio ipsus regis: de quo ait. Et
uiuet. ñ enim in morte remanebit sicut
udei putauerunt. s resurget ã mortuis
& uiuet ineternũ: teste apło qui ait. Xp̃c¬

Expanded text:
num, quod ipse pius Dominus Discipulis suis num, quod ipse pius Dominus Discipulis suis imponere dignatus est, dicens: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . Sequitur commendatio ipsius regis de quo ait: 15. Et vivet. Non enim in morte remanebit, sicut Judaei putaverunt: sed resurget a mortuis, Et vivet in aeternum, feste Apostolo, qui ait: Ch
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates amplius exercebunt: Siue
ex usuris & iniquitate diaboli. Hic enĩ pes¬
simus fenerator. aliis luxuriam. aliis auari¬
ciã: aliis uͦ suꝑbiam commodat. In quibus
postqͣm peccatores exercitati fuerint: aĩam
ꝑ usura diabolo reddunt. Pecunia diaboli
est iniquitas: quã nos ab ipso suscepimus.
Suꝑ hanc pecuniã exigit a nob̾ usuras: id¬
est penas quas nos suscepimus ⁊ soluimꝰ.
Ab his usuris & iniquitate redimuntur
animȩ pauꝑum: sanguine illo qui fusus ẽ
in remissionẽ peccatoꝵ. Et sic factum est
ñ memor est nominũ eoꝵ ꝑ labiã sua: quib
antea uocabant᷑ ydolateę siue adulteri.
siue homicidȩ: qm̃ relictis uitiis ꝓ quib si¬
gnabantur talib uocabulis: conu̾si ad xp̃m
susceꝑunt nouũ uocabłm. ut a xp̃o dice¬
rentur xpĩani. Quod utiq nomen coram
illo est honorabile: & si coram inimicis ha¬
beatur despicabibe. Audi & aliud hono¬
rabile nomen atq omĩ iocunditate ple¬

Expanded text:
iniquitates 364 amplius exercebunt. Sive iniquitates 364 amplius exercebunt. Sive ex usuris et iniquitate diaboli. Hic enim pessimus foenerator aliis luxuriam, aliis avaritiam, aliis vero superbiam commodat: in quibus postquam peccatores exercitati fuerunt, animam pro usura diabolo reddunt. Pecunia diaboli est iniquitas, quam nos ab ipso suscepimus. Super hanc pecuniam exigit a nobis usuras, idest, poenas, quas non suscepimus et solvimus. Ab his usuris et iniquitate redimuntur animae pauperum, sanguine illo qui effusus est in remissionem peccatorum. Et sic factum est sua, quibus antea vocabantur idololatrae, sive adulteri, sive homicidae: quoniam relictis vitiis, pro quibus signabantur talibus vocabulis, conversi ad Christum susceperunt novum vocabulum, ut a Christo dicerentur Christiani . Quod utique nomen coram illo est honorabile, etsi coram inimicis habeatur despicabile. Audi et aliud honorabile nomen, atque omni jocunditate ple
Abbreviated transcription (Latin):
qui suꝑius calumniator est appellatus. Quẽ
potentem ad homines sibi subiciendos
atꝙ in seruitute retinendos. ñ uirtus eius
fecit: s humana peccata. S qui humili¬
auit calumniatorẽ. & intrauit in domũ
fortis. ut eo alligato uasa eius diriꝑet ⁊
ipse liberabit pauꝑem a potente: & tam de¬
solatũ & miserum pauꝑem cui ñ erat ad¬
iutor. Non enim hoc efficere potuit uel qͥs¬
qͣm homo iustus: uł aliquis angłs. Non po¬
terant etiam liberari ꝑ liberum arbitriũ:¬
Parcet pauꝑi & inopi. P auꝑest qui nichil
habet : inops qui alt̾uis ope indiget. hunic
pauꝑem uirtutib. & bonis oꝑib uacuum
& desertũ non damnabit rex pius iuxta
ꝓptiũ meritũ: s parcet relaxando penã.
dimittendo culpam. & sic animas pauꝑũ
saluas faciet: diuitũ ammab demoniis
traditis. Et quomͦ saluas faciet animas
pauꝑum: Ex usuris & inquitate redi¬
met animas eoꝵ: Qm̃ neq usuras neq

Expanded text:
qui superius calumniator est appellatus. Quem qui superius calumniator est appellatus. Quem potentem ad homines sibi subjiciendos atque in servitute retinendos, non virtus ejus fecit, sed humana peccata. Sed qui humiliavit calumniatorem, et intravit in domum fortis, ut eo alligato, vasa ejus eriperet , ipse liberavit pauperem a potente, et tam desolatum et miserum pauperem, cui non erat adjutor. Non enim hoc efficere potuit vel quisquam homo justus, vel aliquis angelus. Non poterant etiam per liberum arbitriuParcet pauperi et inopi. Pauper est, qui nihil habet. Inops, qui alterius ope indiget. Hunc pauperum virtutibus et bonis operibus vacuum et desertum, non damnabit rex pius juxta proprium meritum, sed parcet, relaxando poenam, dimittendo culpam. Et sic: Animas pauperum salvas faciet, Divitum animabus daemoniis traditis. Et quomodo salvas faciet animas pauperum? 14. Ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Quoniam neque usuras neque
Abbreviated transcription (Latin):
data mari. accipimꝰ illos qui sunt sicci
a fluctib hinus mundi: cuius tempesta¬
tib nequaqͣm demergant᷑. licet ꝓcellis
eius cirtunquaq tundant᷑. Tales insulȩ
munera offerunt: quia bona quȩ ope¬
rantur domino ascribunt. Arabia in¬
terpretatur humilitas : saba succensio.
Humiles & illi qui in se uitia succendunt.
nichilominus facti reges. semet ipsos
dona gratuita domino adducent. E a
quippe adduci solent: quȩ ambulare
timis hoc dictum est: Absit ut talis ori¬
atur indieb euis iusticia. S ꝑ hec docia
quȩ dño adducenda predicantur. hoĩes
fideles designantur: qͦs in societatem
eccłiȩ xp̃i regum adducit auctoritas.
Et adorabunt eũ om̃s reges. qui pͥus
solebant ad orari: id est aliqui de omĩ
genere regũ. & om̃s gentes que pͥus
solebant seruire terrenis reb seruient ei. nr̃o
uidelicet celesti regi. Et mĩto. Quia libera¬
bit pauꝑem a potente. Ille hic dicitur potẽs:

Expanded text:
data mari accipimus eos, qui sicci sunt data mari accipimus eos, qui sicci sunt a fluctibus hujus mundi: cujus tempestatibus nequaquam demerguntur, licet procellis ejus circumquaque tundantur. Tales insulae munera offerunt, quia bona quae operantur, Domino ascribunt. Arabia interpretatur humilitas. Saba succensio. Humiles, et illi qui in se vitia succendunt, nihilominus facti reges, semetipsos dona gratuita Domino quippe adduci solent, quae ambulare timis hoc dictum est? Absit ut talis oriatur in diebus ejus justitia! Sed per haec dona quae Domino adducenda praedicantur, homines fideles designantur, quos in societatem Ecclesiae Christi regum adducit auctoritas. 11. Et adorabunt eum omnes reges, qui prius solebant adorari, idest, aliqui de omni genere regum: et omnes gentes, quae prius solebant servire terrenis regibus, servient ei, nostro videlicet caelesti regi. Et merito, 12. Quia liberabit pauperem a potente. Ille hic dicitur potens,
Abbreviated transcription (Latin):
ethiopes a parte totum significauit om̃s
gentes: eam eligens gentẽ quã potissimũ
nominaret. quȩ in finib tirrȩ est. Procident
inquit coram illo: idest ad orabunt illum.
Et inmici di terrã lingunt: si qñ iudei
heretici & pagam in apłorum doctrina de¬
lectantur. Sunt enĩ apłi. sal terre. Lingc̃
etiam terrã inimici dĩ: qm̃ fallaciȩ blan¬
dim̃tis uerbis ꝙ adulatoriis scõs deciꝑe
nitunt᷑. Reges tharsis & insulȩ munera
offerent: reges arabum & saba dona ad¬
ducent. Hoc magi stella duce etiam cor¬
poraliter impleuerunt: quos uniiersȩ
t̃rȩ reges & pͥncipes adhuc cotidie imitari¬
spĩtaliter non desistunt. Tharsis inter¬
pretat᷑ exploratio gaudii: uel contempla¬
tio. Auqui uenientes de exploratione
gaudii. exꝑta & despecta inani lecicia
huius mundi. seipsos facientes reges. car¬
nalitatẽ suam rationabilit̾ regendo: se¬
met ipsos offerunt. in munera regi dño.
Per insulas quȩ sunt terta sicca & citcũ¬

Expanded text:
tino , a parte totum significavit omnes gentes: eam eligens gentem quam potissimum nominaret, quae in finibus terrae est. Procident inquit coram illo, idest, adorabunt illum: et inimici Dei terram lingent, si quando Judaei, haeretici et pagani in Apostolorum doctrina delectantur. Sunt enim Apostoli sal terrae . Lingent etiam terram inimici Dei, quando fallaciae blandimentis verbisque adulatoriis sanctos decipere nituntur. 10. Reges Tharsis et insulae munera offerent: reges Arabum et Saba dona adducent. Hoc Magi stella duce , etiam corporaliter impleverunt, quos universae terrae reges et principes adhuc quotidie spiritualiter imitari non desistunt. Tharsis interpretatur exploratio gaudii, vel contemplatio. Aliqui enim venientes de exploratione gaudii, experta et despecta inani laetitia hujus mundi, seipsos facientes reges, carnalitatem suam rationabiliter regendo, semetipsos offerunt in munera regi Domino. Per insulas quae sunt terra sicca et circum
Abbreviated transcription (Latin):
&e pͥmoꝵ captiuoꝵ: qꝙ nunc filii xp̃i. prius filii
qͦd animale. Animales quippe in adam fuimꝰ.
in carne uiuentes: in xp̃o uero spũales. id est
spũ uiuentes. Materia est omis iustus sꝑans
indomino: & describunt᷑ multa beneficia dei
cuta sꝑantẽ in eum. In pͥma parte petit libera¬
ti amalis: ut possit dm̃ laudare. In sccła quȩ
incipit nȩpicias me in tempore senectutis. pe¬
tit ut sicut ds ei obtulit beneficia sua in uinẽ¬
tute. sic faciat in senectute: ubi maximũ opꝰ ẽ.
In tertia quȩ incipit. quȩ fecisti magnalia ds
qͥs similis tͥ: ponit gr̃aꝵ actionem de collatis
beneficiis. Inuitat nos uerus ion adab filios
suos ad sui conformitatẽ. ut ñ bibamꝰ uinũ.
& in tabernacłis morem᷑. sicut suꝑius expo¬
sitũ est: & ut sicut ipse ꝑ obedientiȩ suȩ hu

Expanded text:
et primorum captivorum, quia nunc filii Christi, prius filii et primorum captivorum, quia nunc filii Christi, prius filii tuale est, sed quod animale . Animales quippe in Adam fuimus, in carne viventes: in Christo vero spirituales, id est, spiritu viventes. Materia est justus omnis sperans in Domino. Et describuntur multa beneficia Dei, circa sperantem in eum. In prima parte petit liberari a malis, ut possit Deum laudare. In secunda quae incipit, Ne projicias me in tempore senectutis petit, ut sicut Deus ei obtulit beneficia sua in juventute, sic faciat in senectute, ubi maximum opus est. In tertia quae incipit, Quae fecisti magnalia Deus, quis similis tibi? ponit gratiarum actionem de collatis beneficiis. Invitat nos verus Jonadab filios suos ad sui conformitatem, ut non bibamus vinum, et in tabernaculis moremur, sicut superius expositum est. Et ut, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Dentes in ipso solo confidimus: tunc nos tan¬
qͣm pauꝑes & egenos adiuuat ds. Unde
ad ipsius cuius habet adutoriũ. familiarẽ
se conũtens loquutionẽ: subiung̃. Adiu¬
tor ms̃ in bonis & liberator ms̃ a malis es
tu. & non alius: & hoc tm̃ michi restat pe¬
tere. dñe ne moreris. s fac quod facturus es.
ducendo me in głam tuã. Et hic aperte in¬
nuit se memorem beneficioꝵ dĩ: sicut titu¬
corde dicamus illi. dñe ne moreris:
Salmꝰ qui sequitur. hoc modo intitulat᷑.
In finem psalmus dauid filioꝵ ionadab.
& prioꝵ captiuoꝵ. Hic titulus tangit hẏsto¬
riam: qͦmͦ filii ionadab in prima captiuitate
in babyloniã ducti sunt. Quib pat̾ ionadab
p̃cepit ut non biberent uinũ: s in taberuacłis
idest in militia domini habitare consuescant.
Spontaneꝰ dominus fuit xp̃c: quia dño patͥ
usq ad mortẽ factus est obediens. Exponit᷑
imitatoꝵ xp̃i. quia ad utilitatẽ eoꝵ agit

Expanded text:
dentes, in ipso solo confidimus: tunc nos tamdentes, in ipso solo confidimus: tunc nos tamquam pauperes et egenos adjuvat Deus. Unde ad ipsum, cujus habet adjutorium, familiarem se convertens locutionem subjungit: Adjutor meus, in bonis, et liberator meus, a malis, es tu: et non alius. Et hoc tantum mihi restat petere: Domine, ne moreris: sed fac quod facturus es, ducendo me in gloriam tuam. Et hic aperte innuit, se memorem beneficiorum Dei, sicut titucorde dicamus illi, Domine, ne moreris. s qui sequitur, hoc modo intitulatur: In finem psalmus David, filiorum Jonadab, et priorum captivorum. Hic titulus tangit historiam, quomodo filii Jonadab in prima captivitate in Babyloniam ducti sunt . Quibus pater Jonadab praecepit ut non biberent vinum, et in tabernaculis id est, in militia Domini habitare consuescant. Spontaneus Domini fuit Christus, qui Domino Patri usque ad mortem factus est obediens . Exponituimitatorum Christi, quia ad utilitatem eorum agit:
Abbreviated transcription (Latin):
cet: confiteris. magnificetur ut ignoscat.
lam iuste uiuis. magnificetur ut regat:
ꝑseueras usq in finem. magnificetur ut
głificet. Semꝑ gͦ magnificetur dns. Hoc
dicant iusti: hoc dicant qui querunt eũ.
Quisqͥs hoc ñ dicit: non querit eũ. Dicant
hoc qui diligunt salutare tuũ: id est fi¬
lium tuũ. Ab illo est eram illis salus: ñ
a se. Nec digne possunt laudare dmpa¬
trem: qui non diligunt dm̃ filium ꝑ quem
saluati sunt. Dicant magnificus est dñs.
qui nos tam potent̾ saluauit: de se autẽ
dicat unus quisq quod sequitur. Ego uͦ egenꝰ.
m̃dicans meã salutem uł aliorum: & pau¬
ꝑ sum. id est insufficiens ꝑ me ad eam in qͥ¬
rendam. nec tñ ido diffido: nam ds aduiuat
me. ut possim quã desidero salutẽ posside¬
re. Sic utiq nos dm laudare decet. ut cum
illũ ꝓut possumiis magnificanius: nosmet¬
ipsos infirmos & mutiles uidicemꝰ. Ille enĩ
abundans. nos egeni: ille diues. nos ꝑau¬
ꝑes. Qñ hoc recognoscimus. & de nob̾ diffi¬

Expanded text:
cet. Confiteris? magnificetur, ut ignoscat. Jam juste vivis? magnificetur, ut regat. Perseveras usque in finem? magnificetur, ut glorificet. Semper ergo magnificetur Dominus. Hoc dicant justi: hoc dicant, qui quaerunt eum. Quisquis hoc non dicit, non quaerit eum. Dicant hoc, Qui diligunt salutare tuum, id est, Filium tuum. Ab illo est enim illis salus, non a se. Nec digne possunt laudare Deum Patrem, qui non diligunt Deum Filium, per quem salvati sunt. Dicant, Magnificus est Dominus, qui nos tam potenter salvavit. De se autem dicat unusquisque quod subditur: 6. Ego vero egenus, mendicans meam salutem, vel aliorum: et pauper sum, id est, insufficiens per me ad eam inquirendam. Nec tamen ideo diffido: nam Deus adjuvat me: ut possim quam desidero salutem possidere. Sic utique nos Deum laudare decet, ut cum illum prout possumus magnificamus, nosmetipsos infirmos et inutiles judicemus. Ille enim abundans, nos egeni: ille dives, nos pauperes. Quando haec recognoscimus, et de nobis diffi
Abbreviated transcription (Latin):
quid uocet iusticiã. scilicet salut are tuum
id est filiũ tuũ. qui & saluat sꝑantes in se.
& iustificat: & hoc tota die. id est toto tem¬
pore. Hec est laus quȩ superat omnẽ lau¬
dem di. scilicet iusticiam p̃dicare qͥua ui¬
stificat᷑ impius: & salutare quo saluat᷑
damnatꝰ. Et ꝓpter hoc annuntiaui iusti¬
ciam tuã. Quoniam ñ cognoui ĩd est ñ ap¬
ꝓbaui litteraturã: de qua paulus dicit.
Littera occidit: sp̃c autẽ uiuificat. Quĩd̾a
autẽ non de grã. s de littera głabantur.
eo qͦd legem accepissent: lex autẽ sine grã
sola lutera est: & manet ad conuincencła
iniquitatẽ. non ad danda iusticiã. Si e¬
nim data esset lex quȩ posset iustifica

Expanded text:
iam, scilicet salutare tuum, id est, Filium tuum, qui et salvat sperantes in se, et justificat. Et hoc tota die, id est toto tempore. Haec est laus, quae superat omnem laudem, Dei scilicet justitiam praedicare, qua justificatur impius: et salutare, quo salvatur damnatus. Et propter hoc annuntiavi justitiam tuam: Quoniam non cognovi, id est, non approbavi literaturam. De qua Paulus dicit: Litera occidit, spiritus autem vivificat . Quidam enim non de gratia, sed de litera gloriabantur, eo quod legem accepissent . Lex autem sine gratia, sola litera est, et manet ad convincendam iniquitatem, non ad dandam justitiam. Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
ficie eiꝰ: cum hec ipsa magna dãpnatio. Omniũ
inmnicorũ suoꝵ dñabit᷑. Ita enim tradit᷑ quia om¬
nes reges suꝑaturus sit &e solus regnũ obtentu
intemplo dĩ sedebit: extollens se super om̃e
eupiscentĩã cordis sui ae damꝑnationi ultimȩ desti¬
natm: ꝑ nefarias artes ad illud uanũ &e in ane cul¬
men dñationem ꝙi uenturus est: ꝓpterea sequit᷑.
Dixi enĩ in corde suo: ñ mouebor a generatione
ingenerationẽ sine malo. Id est fama mea ce nom̃
meũ de hac generatione in generationẽ posteroꝵ
ñ transiet: nͥ artib malis adipiscar tam excelsũ
principatũ. de quo posteri tacere ñ possint. Animꝰ
enĩ hominũ ꝑditus. & bonarũ artium expers. atq
a iusticie lumine alienus: malis artib sibi aditũ
molit᷑ aꝑire ad famã tam diuturnã: ut apud poste¬
tes etiam celebret᷑. Et qui ñ possunt bene innotesc̾e.¬
unt uel male de se homines loqui. dum mͦ nom̃

Expanded text:
facie ejus, cum haec ipsa sit magna damnatio. Omnium facie ejus, cum haec ipsa sit magna damnatio. Omnium inimicorum suorum dominabitur. Ita enim traditur, quia omnes reges superaturus sit, et solus regnum obtenturIn templo Dei sedebit, extollens se super omne,cupiscentiam cordis sui, et damnationi ultimae destinatus, per nefarias artes ad illud vanum, et inane culmen damnationemque venturus est: propterea sequitur, Dixit enim in corde suo, Non movebor a generatione in generationem sine malo. Id est, fama mea et nomen meum de hac generatione in generationem posterorum non transiet: nisi artibus malis adipiscar tam excelsum principatum, de quo posteri tacere non possint. Animus enim perditus, et bonarum artium expers, atque a justitiae lumine alienus malis artibus sibi aditum molitur aperire ad famam, tam diuturnam, ut apud posteros etiam celebretur. Et qui non possunt bene innotescunt, vel male de se homines loqui: dummodo nomen
Abbreviated transcription (Latin):
gitant. Nemo gratulet᷑ homini qͥ ꝓsperat᷑ in uia
sua: cuiꝰ peccatis deest ultor. &e ad est adulator.
Maior hec. ira dñi est. Irritauit dñm peccator. ut
ista patiat᷑: &e ut correptionis flagella ñ inferant᷑
Scđ̾m multitudinẽ irȩ suȩ ñ queret. Multũ
irascit᷑ dumt ñ exquirit. dum quasi obliuiscit᷑
&e peccata ñ attendit: & ꝑ fraudes &e scelera ad
diuitias honores ꝙ ꝑuenit᷑. Quod maxime in il¬
lo antixͦ euenturũ est qͥ usq ad eo beatus uidi¬
bit᷑ hominib ut etiã deus putet᷑. S quanta
Sa ita sit dĩ: docent sequentia. Non est deus
magnũ malum homines putent ocłorum corpora¬
uum cecitatẽ. quia lux ista retrahit᷑. Quantã gͦ
Nconspectu eiꝰ. & contaminent᷑ uiȩ eiꝰ omni tẽpore:
Dest cogitationes &e consilia eiꝰ immunda sint : Au¬
unt᷑ iudicia tua a faciȩ eiꝰ. Animus enĩ male si¬
Biconscius dũ sibi uidet᷑ nuliam penã pati: credit
quad non uduet ds̃ &e sic auferunt᷑ iudicia dĩ

Expanded text:
tor. Nemo gratuletur homini qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest laudator: major haec ira Domini est. Irritavit enim Dominum peccator, ut ista patiatur, id est, ut corrSecundum multitudinem irae suae non quaeret. Multum irascitur dum non exquirit, dum quasi obliviscitur, et peccata non attendit, et per fraudes et scelera ad divitias honoresque pervenitur. Quod maxime in illo Antichristo eventurum est, qui usque adeo beatus videbitur hominibus, ut etiam Deus putetur. Sed quanta ista sit ira Dei, docent sequentia. 23. Non est Dmagnum malum homines putent oculorum corporalium caecitatem quia lux ista retrahitur: quantam ergo conspectu ejus, et contaminentur viae ejus in omni tempore, id est, cogitationes et consilia ejus immunda sint! Auferuntur judicia tua a facie ejus. Animus enim male sibi conscius, dum sibi videtur nullam poenam pati, credit quod non judicet Deus, et sic auferuntur judicia Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
bulant: scdm altitudinẽ tuam multiplicasti filios
hominũ. Bene incircuitu impii ambulare dicunt᷑.
qͥa intẽporalium rerũ cupiditate rotant᷑: quȩ septẽ
dierũ repetito eircuitu tanqͣm rota uoluitur. Et
ideo ñ ꝑueniunt in octauũ. id est in et̾nũ ꝓ qͦ iste
psalmꝰ intitulatꝰ ẽ Ita ⁊ apd salomonẽ dicit᷑. Uentilator
est enĩ rex sapiens. impiorũ: & immittet illis rotã
malorũ. Est & in tẽporalib multiplicatio: que auer¬
cit a bonitate dĩ. Unde corpus qd corrumpit᷑ aggra¬
uat animã: & depͥmit t̾rena inhabitatio sensum
multa cogitantẽ. Multiplicant᷑ autẽ iusti scdm¬

Expanded text:
bulant: secundum altitudinem tuam multiplicasti filios bulant: secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Bene in circuitu impii ambulare dicuntur: quia in temporalium rerum cupiditate rotantur, quae septem dierum repetito circuitu, tanquam rota volvitur: et ideo non perveniunt in octavum, id est, in aeternum, pro quo iste Psalmus intitulatus est. Ita et apud Salomonem dicitur: ventilator est enim rex sapiens, impiorum: et immittet illis rotam malorum. Est et in temporalibus multiplicatio, quae avertit a bonitate Dei. Unde corpus quod corrumpitur aggravat 59 animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Multiplicant
Abbreviated transcription (Latin):
entiã. Septẽ st̃ etiã beatitudinis gradus: quos
in eodẽ sermone quẽ habuit in monte dñs exequit᷑.
ati qͥ esuriunt ce sitiunt iusticiã: beati miscd̃es.
beati mundo corde: beati pacifici. De quib senten¬
tiis septem: totũ illum sermonẽ ꝓlixum ꝓductũ
ẽẽ animadũti potest. Nã pꝰt septẽ ubi dictũ est.
beati qͥ ꝑ secutionẽ patiunt᷑ ꝓpter iusticiã: ipsum
ignẽ significat. qͦ septẽpliciter ꝓbat᷑ argentum.
Quid autẽ aduentus xp̃i cum examinato eloquio
ꝓ fecerit: ostendit᷑ cum subinfert᷑. Tu d ñe seruabis
nos: & custodies nos a generatione hac in eternum.
A generatione hac praua ce ꝑuersa nos custodus: ne
uita eorũ & morib corrumpam᷑. Et seruabis ineter¬
num: ut tecũ imꝑpetuũ letemͣ. Hic nos custodies
lentos ce diuitec. Hec ad electos tm̃ uerba ꝑtinent:
nam de reꝑbis subiunctũ est. Incircuitu impiiam¬

Expanded text:
entiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos entiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte Dominus exsequiati qui esuriunt et sitiunt justitiam, beati misericordes, beati mundo corde, beati pacifici : de quibus sententiis septem totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Quid autem adventus Christi cum examinato eloquio perfecerit, ostenditur, cum subinfertur: 8. Tu, Domine, servabis nos, et custodies nos a generatione hac in aeternum. A generatione hac prava et perversa nos custodies, ne vita eorum et moribus corrumpamur: et servabis in aeternum, ut tecum in perpetuum laetemur: hic nos custodies lentos et divites. Haec ad electos verba tantum pertinent. Nam de reprobis subjunctum est, 9. In circuitu impii am
Abbreviated transcription (Latin):
trib & linguȩ seruient ei ÷ & potestas eiꝰ pocestas
et̾na que ñ auferet᷑: ae regnũ eꝰ qd̾ ñ corrũpetur
De cuiꝰ luce ȩloquentiȩ: subiunctũ est. Eloquia
dñi eloquia casta: argentũ igne examitatum:
ꝓbatũ terrȩ purgatũ septuplũ. Casta dicit. sine cor
ñ caste: qͥa uendunt eã precio cõmoditatũ huiꝰ scłi.
De talib dicit apłs: qm̃ xp̃m annuntiarent ñ caste.¬
Bene autẽ argento igne examinato cõparant᷑: quia
sicut argentũ examinat᷑ igne ut purũ & clarum
sio: ita nimirũ diuina eloqua igne scĩ sp̃us st̃
examinata. Unde ipse dñs ait. uerba quȩ ego loquor
uobis: sp̃s a uita sunt. Et idem psalmista alibi
dicit. Ignitũ eloquiũ tuũ nehem̃ter. Recte autẽ
ꝓbatũ terre dicit᷑: quia diuinũ eloquiũ a fidelib
sc̃e eccłe rectum ce uerũ esse comꝓbat᷑. Quod pur-¬
gatũ ẽ septuplum: ꝑtimorẽ dei. ꝑ pietatẽ ꝑ scien¬
tiam. ꝑ fortitudinẽ. ꝑ consiliũ. ꝑ intellectũ. ꝑ sapi¬

Expanded text:
ervient ei. Et potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus quod non corrumpetur . 7. De cujus luce eloquentiae subjunctum est: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septulum. Casta dicit Ex Augustnon caste, quia vendunt illam pretio commoditatum hujus saeculi. De talibus dicit ApBene autem argento igne examinato comparantur, quia sicut argentum examinatur igne, ut purum et clarum sit: ita nimirum divina eloquia igne Sancti Spiritus sunt examinata. Unde ipse Dominus ait, Verba quae ego loquor vobis, spiritus et vita sunt . Et idem Psalmista alibi dixit, Ignitum eloquium tuum vehementer . Recte autem probatum terrae dicitur: quia divinum eloquium a fidelibus sanctae Ecclesiae rectum et verum esse comprobatscientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapi
Abbreviated transcription (Latin):
generat: recte subdit᷑. Ex ultabit eormeũ in saluta¬
ri tuo: cantabo d ño qui bona tribuit mͥ &e psallã
nõi dñi altissimi. Tria hic nob̃ cõm̃dat. Exultat cor¬
de. cantat uoce: psallit oꝑe. Ex quib uerbis nob
innuitͣ ꝑfectio diuine laudis. Si eni̾ dñm deũ
nr̃m pure &e ꝑfecte laudare cupimꝰ: totum qd̃ in
nobis est ad eiꝰ laudem referre debemꝰ: ut cuncta
nr̃a in eiꝰ laude resonent. scilicet uita. lingua. con¬
scientia. tum qͥa ꝑsalutare suũ id est xpm̃ nos
saluat: tũ quia nobis bona tẽporalia ce sp̃ualia
incessanter p̃stat. tum qͥa nomen eiꝰ est altissimũ.
Quia enĩ aitiorem & meliorẽ dñm inuenire ñ pos

Expanded text:
generat, recte subditur: Exultabit cor meum in salutagenerat, recte subditur: Exultabit cor meum in salutari tuo: cantabo Domino, qui bona tribuit mihi, et psallam nomini Domini altissimi. Tria hic nobis commendat: exultat corde: cantat voce: psallit opere. Ex quibus verbis nobis innuitur perfectio divinae laudis. Si enim Dominum Deum nostrum pure et perfecte laudare cupimus, totum quod in nobis est, ad ejus laudem referre debemus, ut cuncta nostra in ejus laude resonent: scilicet vita, lingua, conscientia: tum quia per salutare suum, id est, Christum, nos salvat: tum quia nobis bona temporalia et spiritualia incessanter praestat: tum quia nomen ejus est altissimum. Quia enim altiorem et me
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ peccauerit: ipsa moriet᷑. Ab hoc somno mor¬
tis: nos excitat apłs dicens. Euigilate iusti: & no¬
tite peccare. Orandũ est gͦ nobis ut ab illo qͥ est lux
uera illuminent᷑ ocłi nr̃i cordis: ne unqͣm in mor¬
te peccati ꝑ negligentiã dormiamꝰ. neq̃n nobis
infultet hostis antiquaᷤ: & dicat se nob̃ p̃ualuisse.
dnim pͥnceps tenebrarũ: si in nobis potuerit per¬
itutbare recticudinis statũ. Unde & subiungit.
Qui tribulant me exultabunt si motus fuero:
ego autẽ in miscd̃ia tua sꝑaui. Ad hoc enĩ nos
tribulant: ad hoc innumeris tribulationib fre¬
quenter inqͥetant: ut a statu rectitudinis nos
suis ꝑturbationib amoueant. In huiꝰ modi gͦ ꝑielis
constituti nec debemꝰ desꝑare. nec rurs̃ de nr̃is uirib
p̃sumere: s tota spes nr̃a in ipsiꝰ figenda ẽ miscd̃ia qui
potens est &e nos illuminare ne erremꝰ: ee roborare
ut firmiter strmus. Et qͥa spes in dõ letic iã eoidis

Expanded text:
 peccaverit ipsa morietur. Ab hoc somno mortis excitat Apostolus, dicens, Evigilate, justi, et nolite peccare . Orandum ergo est nobis, ut ab illo, qui est lux vera, illuminentur oculi nostri cordis, ne unquam in morte peccati per negligentiam dormiamus: ne quando nobis insultet hostis antiquus, et dicat se nobis praevaluisse, enim princeps tenebrarum, si in nobis potuerit perturbare rectitudinis statum. Unde et subjungit: 7. Qui tribulant me, exultabunt si motus fuero: ego autem in misericordia tua speravi. Ad hoc enim nos tribulant, ad hoc innumeris tribulationibus frequenter inquietant, ut a statu rectitudinis nos suis perturbationibus amoveant. In hujusmodi ergo periculis constituti, nec debemus desperare, nec rursus de nostris viribus praesumere. Sed tota spes nostra in ipsius figenda est misericordia, qui potest nos et illuminare, ne erremus: et roborare, ut firmiter stemus. 8. Et quia spes in Deo laetitiam cordis
Abbreviated transcription (Latin):
nec faciẽ suam auertit: s more nr̃o scriptura loqͥ¬
tur. Quasinos obliuiseit᷑ deus: cum in hac ꝑegn¬
natione diu nos ꝑmittit laborare. Quasi faciẽ suã
auertit: cũ a nobis manifestationẽ suȩ uisionis ab¬
scondit. In hiis gͦ uerbis duo nobis insinuant᷑ ge¬
nera cõpuntionis: unũ qd̃ deflere debemꝰ mise¬
riam in qua sumꝰ: aliud qd̃ debemꝰ flendo suspira¬
re ad cȩlestis patriȩ głam. in qua ñ sumꝰ Alia
quoꝙ cõpunctionis genera demonstrant᷑: cur
subitingit᷑. Quamdiu ponã consilia in anim
mea: dolorẽ in coide meo per diem: Per diem
continuationẽ significat: consilio autẽ non
opus est nͥ in aduersis. Consiliũ in anima per
diem ponere est: suggestiones &e peccata quib
corrumpit᷑ anima sollicite ce continue p̃uide¬
re atqr cauere. Consiliũ in anima sua ponebat.
qͥ dicebat. In eorde meo abscondi eloquia tua
ñ peccem tibi. Doloiem uͦ in coide ꝑdiem ha¬
ere est: de ꝑpetratis malis continuo dolore cor

Expanded text:
faciem suam avertit. Sed more nostro Scriptura loquitur. Quasi nos obliviscitur Deus, cum in hac peregrinatione diu nos permittit laborare. Quasi faciem suam avertit, cum a nobis manifestationem suae visionis abscondit. In his ergo verbis duo nobis insinuantur genera compunctionis. Unum, quo deflere debemus miseriam in qua sumus. Aliud, quo debemus flendo suspirare ad caelestis patriae gloriam, in qua non sumus. 3. Alia quoque compunctionis genera demonstrantur, cum subjungitur: Quandiu ponam consilia in anima mea, dolorem in corde meo per diem? Per diem, continuationem significat. Consilio autem non opus est, nisi in adversis. Consilium in anima per diem ponere, est suggestiones et peccata quibus corrumpitur anima, sollicite et continue praevidere atque cavere. Consilium in anima sua ponebat, qui dicebat: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Dolorem vero in corde per diem habere est de perpetratis malis continuo dolore cor
Abbreviated transcription (Latin):
in menbris meis repugnantẽ legimentis meȩ:
e captiuũ me ducentẽ in lege peccati quȩ est in
intnbris mexs. hec ad ex altationẽ ꝑtinẽt inimi¬
oi Unde idem gemens adiungit. Infelix ego homoᷤ
qͥo me uberabit de corpore mortis huiꝰ: S quid

Expanded text:
eis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis : haec ad exaltationem pertinent inimici. Unde idem gemens adjungit, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Aplo dicit. Finie legis xp̃ci ad
iusticiã omni credenti. Iui credimus. qñ incipimꝰ
uiam bonã ingredi: ipsũ uidebimꝰ cum ꝑuenerimꝰ
Et ideo ipse finis. Palmus constitutus est ad laud an¬
dumdm̃. Et qͥa in hiis uersib psauit᷑ deo: ideo ñ un¬
merito appellat᷑ psalmus. textus huiꝰ oꝑis. Psalmꝰ
autẽ ex motu digitoꝵ ce consonantia uocis: solebat
fieri. Percutiebat cordas: resonabat organũ: & eũ
organo pariter ipse uerba cantabat: hoc signifi¬
cat: qd̃ in nobis consonare debent bona oꝑatio &
laudatio. Ad hoc nos hortat᷑ iste psalmꝰ qui inscri¬
cõmonere. ut huiꝰ exilii mala suo exẽplo continu
deploremꝰ: &e ad uisionẽ celestis głȩ ardenter anbe¬
lemus: & oiemꝰ ne in mortifera peccata corruamꝰ:
ce ne diabolo nobis insultandi occasionẽ demus:
&e de hac constantia ñ nobis s dõ gr̃as referamus.
In fine qͦq ostendit se in dño coide exultare: & ei
Claudando ce bene uiuendo cantare & psallere.
Orat gͦ sic.¬

Expanded text:
id. Apostolus dicit, Finis legis Christus, ad justitiam omni credenti . Illi credimus, quando incipimus viam ponam ingredi. Ipsum videbimus, cum pervenerimus. Et ideo ipse finis Psalmus constitutus est ad laudandum Deum. Et quia in his versibus psallitur Deo: ideo non immerito appellatur psalmus, textus hujus operis. Psalmus autem. ex motu digitorum et consonantia vocis solebat fieri. Percutiebat chordas, resonabat organum, et cum organo pariter ipse verba cantabat . Hoc significat quod in nobis consonare debent bona operatio, et laudatio. Ad hoc nos hortatur iste psalmus, qui inscricommonere, ut hujus exilii mala suo exemplo continue deploremus, et ad visionem coelestis gloriae ardenter anhelemus: et oremus, ne in mortifera peccata corruamus, et ne diabolo nobis insultandi occasionem demus: et de hac constantia, non nobis, sed Deo gratias referamus. In fine quoque ostendit se in Domino corde exultare, et ei laudando et bene vivendo cantare et psallere. Orat ergo sic
Abbreviated transcription (Latin):
incendit᷑ pauper. Mirum est a uerum. qd̾ studio
bonȩ spei paruuli accendant᷑ ad recte uiuendum:
exercitatione ꝑsequentiũ. Quo min sterio agit᷑ ut ĩ
quȩ lucc̃ facit ce ordinat: tenebras autẽ tantum
ordinat. ut fiat earũ comparatione lux gratior:
sicut hereticorũ comparatione. iocundior inuentio
ueritatis. Parum qͥppe cõparatione ꝓbati manifesti
funt int̾ bomines. qͥ deo noti sunt. Comp̃hendunt᷑
eoiũ. uincula illis fiunt. S quare: Qm̃ laudat᷑
dicit᷑. Adulantiũ lingue: alligant animas in pec¬
catis. Delectat enĩ ea facert. in quib ñ solum non
metuit᷑ reprehensor: s etiam laudat᷑ & benedicit᷑¬

Expanded text:
incenditur pauper. Mirum est, et verum, quod studio incenditur pauper. Mirum est, et verum, quod studio bonae spei parvuli emendantur ad recte vivendum exercitatione persequentium. Quo mysterio agitur, ut equae lucem facit et ordinat, tenebras autem tantum ordinat, ut fiat eorum comparatione lux gratior, sicut haereticorum comparatione jucundior inventio veritatis. Eorum quippe comparatione probati manifiant inter homines, qui Deo noti sunt. Comprehenduntur eorum vincula illis fiunt. Sed quare? VERS. 24.-- tc. Adulantium linguae alligant animas in peccatis: delectat enim ea facere, in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam laudator audit
Abbreviated transcription (Latin):
sciant gentes qm̃ homines sunt. Bene eũ legislato¬
rem nominat: qͥa allaturus est legem suam. qͦ mͦ
in nomine suo p̃dicauit xp̃c. Quod autẽ ait. sciatt̃
gentes qm̃ homines sunt: postulat. ut hii qui
credituri sunt in eũ. recognoseant qm̃ non scd̃m
licebit facere ce in om̃es homines &e scõs dei: ut tune
uere ñnulli infirmi arbitrent᷑ dm̃ res humanas
negligere: int̾posito diapsalmate. subicit tanqͣm
uocẽ gementiũ & querentiũ. cur uidicium differat᷑.
Ut quid dñe in quit recessisti longe: Deuide qͥ sie que¬
siuit. tanquã repente intellexerit aut qͣsi sciens
int̾rogauerit ut doceret: subiecit aicens. Despicis
in oportunitatib in tribulatione: Id est. oportune
despicis: & facis tribulationes ad inflammandos
animos desiderio aduentus tui. hiis enĩ iocundior
est fons ille uitȩ qͥ multũ sitierint. Itaꝙ insinuat
consiliũ dilationis dicens. Dum suꝑbit impius

Expanded text:
sciant gentes quoniam homines sunt. Bene eum legislatosciant gentes quoniam homines sunt. Bene eum legislatorem nominat, quia allaturus est legem suam, quomodin nomine suo praedicavit Christus. Quod autem ait, Sciant gentes quoniam homines sunt, postulat ut hi qui credituri sunt in eum, recognoscant, quoniamlicebit facere et in omnes homines et in sanctos Dei, ut tunc vere nonnulli infirmi arbitrentur Deum res humanas negligere: interposito diapsalmate, subjicit tanquam vocem gementium et quaerentium cur judicium differatur. Ut quid, Domine inquit, recessisti longe? Deinde qui sic quaesivit, tanquam repente intellexerit, aut quasi sciens interrogaverit ut doceret, subjecit dicens: Despicis in opportunitatibus, in tribulatione, idest, opportune despicis, et facis tribulationes, ad inflammandos animos desiderio adventus tui. His enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint. Itaque insinuat consilium dilationis dicens, Dum superbit impius,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeuntib  in obliuionẽ a deo traditis: nunqͥdet
tos obliturus est dc̃ qui cum ꝑ fidem cognoue¬
runt. & ꝓ eiꝰ amore scłm contẽpserunt: ae pres¬
surã in mundo habuerunt: Absit. Nam subdit̾.
tolerant dñs ñ defendit: & eoꝵ patic̃tia qͣsi ꝑirt
cernit᷑: cũ de ea nulla nc̃ gła recõpensat᷑. S in fi¬
nem obliuio pauperũ non erit: nec in finẽ eorum
simul om̃ia laboriosa terminant᷑. Ex uerbis autẽ
que sequunt᷑: mentionẽ facere ae antirp̃o uidet᷑
cũ subiungit. Exurge añe non confortetur homo:
iudicent᷑ gentes in conspectu tuo. In tantũ enim
confortabit᷑ homo. ille peccati. ut in templo dĩ
sedeat: &e etiam am̃ se nominet. atꝙ multos
ad se conuerti faciat Contra hunc gͦ exurgere
dñm ꝓpħa postulat: atꝙ eos qͥ credituri sunt
in eum iudicio suo condẽpnart. De quo ad huc
subiungit. Constitue dñe legislatorẽ suꝑ eos:

Expanded text:
pereuntibus et in oblivionem a Deo traditis, nunquid et pereuntibus et in oblivionem a Deo traditis, nunquid et eos obliturus est Deus, qui eum per fidem cognoverunt, et pro ejus amore saeculum contempserunt, et pressuram in mundo habuerunt? Absit. Nam subditur:tolerant, Dominus non defendit: et eorum patientia quasi perire cernitur, cum de ea nulla nunc gloria recompensatur. Sed in finem oblivio pauperum non erit, nec in finem eorum simul omnia laboriosa terminantur. 19. Ex verbis autem quae sequuntur, mentionem facere de Antichristo videtur, cum subjungit: Exsurge Domine, non confortetur homo: judicentur gentes in conspectu tuo. Intantum enim confortabitur homo ille peccati, ut in templo Dei sedeat, et etiam Deum se nominet, atque multos ad se converti faciat. Contra hunc ergo exsurgere Dominum Propheta postulat, atque eos qui credituri sunt in eum, judicio suo condemnare. De quo adhuc subjungit: Constitue, Domine, legislatorem super eos:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorẽ. Non querit alios testes: nisi uitã &
conscientiã. hoc est autẽ iustum om̃ipotentis
di udicium: ut unusquisq recipiat scđm quod
gessit in corpore. siue bonũ siue malũ. Hic inter
separationis: quȩ ñunc ftt locis s affectionib
anumnciũ inter peccatoier e iustos: sicut granorũ
a palcis adhuc in arta. Ec sequit᷑. Conuertantur
peccatores in infernũ: omnes gentee que oblius¬
cunt᷑ deum. Iui enim qͥ in suis peccatis ꝑseuetart
qͥa nolunt conuerti adm: neccesse est ut conuer¬
tant᷑ in infernũ: & digne ibi sentiant penã. qui
hie negligunt emendare culꝑam. Ee sicut ñ pro¬
bauerunt am̃ habere in noticia: ⁊ radidit eos in
teprobũ sensũ. De talib in quodã loco dicit. Ipsi
me ꝓuocauerunt in eo qui ñ erat ds̃: a irritauet̾t
inuanitatib suis. Et ego irnͥtabo eos in eoqui ñ
est ppłs: & in gente stulta irritabo illos. S illis

Expanded text:
peccatorem. Non quaerit alios testes, nisi vitam et peccatorem. Non quaerit alios testes, nisi vitam et conscientiam. Hoc est autem justum omnipotentis Dei judicium, ut unusquisque recipiat secundum quod gessit in corpore, sive bonum sive malum . Hic Ex Aseparationis, quae nunc fit non locis, sed affectionibus animorum inter peccatores et justos, sicut granorum a paleis adhuc in area . Et sequitur: Convertantur peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum. Illis enim qui in suis peccatis perseverant, quia nolunt converti ad Deum, necesse est ut convertantur in infernum: et digne ibi sentiant poenam, qui hic negligunt emendare culpam. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit eos in reprobum sensum . De talibus in quodam loco: Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis . Et ego irritabo eos in eo qui non est populus, et in gente stulta irritabo illos. Sed illis
Abbreviated transcription (Latin):
comprehensus est pes eoium. Laqueus occultus:
dolosa est cogitatio. Pes animȩ intelligit᷑ amor:
qui cũ prauus est uocat᷑ cupiditas: cum autem
rectus. dilectio uel caritas. Amore enim mouet᷑.
tanquam ad locũ quo tendit. Locus autẽ anime.
ñ in spatio aliquo est qd̾ forma occupet corporis:
s in dilectione quose ꝑuenisse ꝑ amorẽ letatur.
Pes gͦ peccatorũ id est amor cõprehendit᷑ in la-¬
queo quẽ occultat: qr cũ fraudulentã actionem
consecuta fuerit delectatio. cũ eos tradiderit
ds̃ in concupiscentiã cordis eorũ: iam illa delecta¬
tio alligat eos ut inde abrũpere amorẽ. &e ad utilia
conferre ñ possint. Recte gͦ subiunctũ est. Cognos¬
cetur dñs iudicia faciens: in operib manuũ sua
rum cõprehensus ẽ peccator. Hȩc sunt iudicia in
quib cognoscit᷑ dñs: qd ipsasua opera que facit
praua accusant. iudicant: conuincunt: puniuit

Expanded text:
comprehensus est pes eorum. Laqueus occultus comprehensus est pes eorum. Laqueus occultus dolosa est cogitatio: pes animae intelligitur amor, qui cum pravus est, vocatur cupiditas: cum autem rectus, dilectio vel caritas. Amore enim movetur tanquam ad locum quo tendit. Locus autem animae non in spatio aliquo est, quod forma occupet corporis: sed in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur. Pes ergo peccatorum, idest, amor, comprehenditur in laqueo quem occultat: quia cum fraudulentam actionem consecuta fuerit delectatio cum eos tradidit Deus in concupiscentias cordis eorum jam illa delectatio alligat eos, ut inde abrumpere amorem, et ad utilia transferre non possint. Recte ergo subjunctum est: 17. Cognoscetur Dominus judicia peccator. Haec sunt judicia in quibus cognoscetur Dominus, quod ipsa sua opera, quae facit prava, accusam, judicant, convincunt, puniunt
Abbreviated transcription (Latin):
terra: &e ipse clamat ꝓeis in cȩlo. Ipse etiam dicit.
Qui exaltas me de portis mortis: ut annunciem
que sunt porte mortis. quia per illas itur ad mor¬
tem. Sunt autẽ porte filiȩ syon omnia optima
eccła. In huis portis bene annunciẽnt᷑ uniuerlȩ
laudes dei. Deinde sequit᷑. Exultabo in salittari
saluati sumus: qui corda nr̃a de uana ieticia hucꝰ
scłi transtulit: ut in ipso ueraciter gaudeamꝰ S hoc
nrm̃ gaudium adhuc in spe est. ñ in re. Affligim᷑
enĩ a malis hominib: quamdiu hic uiuimus.
De quib subiunctũ est. Infixȩ sunt gentes in in¬
teritu quem fecerunt. Attende quemad modũ
seruet᷑ pena pec̃eori de operib suis: & qui uolueritt
ꝑsequi excłam. in eo interitu sint infixi quẽ se in¬
ferre arbitrabant᷑. Nam cum interficere corpora
cupiebant: ipsi in anima moriebant᷑. De quib
adhuc subdit᷑. In laqueo isto quẽ absconderunt:

Expanded text:
terra, et ipse clamat pro eis in caelo. 15. Ipse etiam dicit, terra, et ipse clamat pro eis in caelo. 15. Ipse etiam dicit, Qui exaltas me de portis mortis, ut annunciem quae sunt portae mortis, quia per illas itur ad mortem. Sunt autem portae filiae Sion, omnia optima . In iis portis bene annunciantur universae laudes Dei. 16. Deinde sequitur: Exultabo in salutari salvati sumus, qui corda nostra de vana laetitia hujus saeculi transtulit, ut in ipso veraciter gaudeamus. Sed hoc nostrum gaudium adhuc in spe est, non in re . Affligimur enim a malis hominibus quandiu hic vivimus : de quibus subjunctum est: In fixae sunt gentes in interitu quem fecerunt. Attende quemadmodum servetur poena peccatori de operibus suis, et qui voluerint persequi Ecclesiam, in eo interitu sunt infixi, quem se inferre arbitrabantur. Nam cum interficere corpora cupiebant, ipsi in anima moriebantur. De quibus adhuc subditur: In laqueo isto, quem absconderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cuta. Propter eos autem qui ꝑsecutionẽ patiuntur
ter uerbum dei qd̾̃ annuntiant: sequit᷑ consola
Ncum subinfert᷑. Qm̃ requirens sanguinẽ eorum¬
& interfectorũ gła. & interficientiũ pęna manifesta
sit. Qd̾ aũ ait recordatus est. nemo ita positũ putet:
quasi obliuio cadat in dm̃. S quia post longum
tempus futurum est iudicium: scd̾m affectum
infirmorũ hominum positum est. qui quasi dm̃¬
oblitum putant: quia ñ tam cito facit uindictã.
quam ipsi uolunt: hiis dicit᷑ etiam quod sequit᷑.
Non est oblitus clamorẽ pauperum. Quis est.
iste clamor pauperum: quem ds̃ non obliuiscit᷑:
Sequit᷑ &e dicit. Miserere mei dñe: uide humili¬
tatem meam de inimicis meis. Quare gͦ non dix̾it
miserere nostri dñe: &e uide humilitatẽ nostram
de inimicis nostris: Non tanquã multi pauperes
ꝓsc̃is: qui primus pauper ꝓ nobis factus est. cum
esset diuee: Affligunt᷑ ab inimicis membra eius in

Expanded text:
vita. Propter eos autem qui persecutionem patiuntur vita. Propter eos autem qui persecutionem patiuntur propter verbum Dei, quod annunciant: sequitur consolatio, cum subinferturet interfectorum gloria, et interficientium poena manifesta sit. Quod autem ait, Recordatus est, nemo ita positum putet, quasi oblivio cadat in Deum. Sed quia post longum tempus futurum est judicium, secundum affectum infirmorum hominum positum est, qui quasi oblitum Deum putant, quia non tam cito facit vindictam, quam ipsi volunt. His dicitur etiam quod sequitur, Non est oblitus clamorem pauperum. 14. Quis est iste clamor pauperum, quem Deus non obliviscitur? sequitur et dicitur: Miserere mei, Domine, vide humilitatem meam de inimicis meis. Quare ergo Ex Augustino non dixit, miserere nostri Domine, et vide humilitatem nostram de inimicis nostris? Non tanquam multi pauperes pellat pro sanctis, qui primus pauper pro nobis factus est, cum esset dives ? Affliguntur ab inimicis membra ejus in