comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uales debent filiis sp̃ualib thesaurizare di¬
uicias eterne uite. ⁊ etiam temporalia ĩpende
sicut carnales patres carnalib filiis faciune
Carnales utiq patres filiis congregant. Nam ⁊
sp̃uales dignum ẽ ut a filiis sumptus accipi¬
ant ad sustentandam urtam. hic aũt in tantũ¬
ꝓbat se nolle acciꝑe ut transferat cãm carnalis
pr̃is ad sp̃ualem ⁊ dicit ñ solum se ꝓsalute eoꝵ
uelle impende sua: sed ⁊̃ mori ꝑatum. uñ subd̃.
Ego autẽ li

Expanded text:
spirituales debent filiis spiritualibus thesaurizare dispirituales debent filiis spiritualibus thesaurizare divitias vitae aeternae, et etiam temporalia impendere, sicut carnales patres carnalibus filiis faciunt. Ambrosius Carnales utique patres filiis congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem, et dicit non solum se pro salute eorum velle impendere sua, sed etiam mori paratum. Unde subdit: Ego aute
Abbreviated transcription (Latin):
que ur̃a sunt. s. diuitias ĩ auro ⁊ argento ⁊ c̃.
S quero salu̾are uos. qd̾ alrter ñ fieret nisi a
sumptib abstinerem. Ostendit se id̾o acciꝑe
nolle ab eis ut eos lucraretur. ut ĩtelligentes
quia pecunie p̃ponit eos. tandem cognoscerẽt
affectum illius erga se. Non q̃rebat apłs datũ
s fructum ne q̃i uenditor eiingelii putaret᷑.
Est tam̃ uere mercator dñi sui. Nam ꝓrsuguẽ¬
dit. dat enĩ sp̃ualia ⁊ q̃rit ñ quid̃ carnalia. S¬
que ñ uendidit: uendidit. uenditõem ergo is¬
tam ĩtellige gratuitam.⁊ aliquis ennt gra¬
tis. Unde dictum ẽ. Sicientes ite ad aquam. ⁊ e¬
mite uob sine argento. Qñ enus: ñ argentũ¬
ñ q̃ro ur̃a. quia sicut carnales non thesauriz¬
ant carnalib parentib : tta nec debent filiii
sp̃uales thesaurizare .i. diuuitias ꝯgregare. ⁊¬
si nectrias prebere parentib sp̃ualib ⁊uosaũ
thesaurzatis pseudo apłis. S porł parentes.

Expanded text:
vestra sunt, scilicet divitias in auro et argento, etc., sed quaero salvare vos, quod aliter non fieret nisi a sumptibus abstinerem. Ostendit ideo accipere nolle ab eis, ut eos lucraretur, ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga eos. Non quaerebat Apostolus datum, sed fructum, ne quasi venditor Evangelii putaretur. Est tamen vere mercator Domini sui, nam prorsus vendit. Dat enim spiritualia, et quaerit non quidem carnalia, squae non vendidit, vendidit. Venditionem ergo istam intelligite gratuitam, et aliquis emit gratis. Unde dictum est: Sitientes, venite ad aquam, et emite vobis sine argento . Quando emis, non argentu vestra, quia sicut carnales filii non thesaurizant parentibus carnalibus, ita: Nec debent filii spirituales thesaurizare, id est divitias congregare, etsi necessaria praebere, parentibus spiritualibus. Vos autem thesaurizatis pseudoapostolis, sed potius parentes
Abbreviated transcription (Latin):
uamius ĩ unitate fidei sine ulla distantia.⁊ a
lia ĩ ordine uite huiꝰ. tanquã in uia. ne nomen
dñi ⁊ doctrina blasphemetur. ¶ deo enĩ. hecẽ¬
id̾o .i. ad ostendendam subiectionẽ prestatis
tributa qd̾ est signum subiectionis. ñ ait sol¬
uitis sed prestatis. qi reddituris. qr reddent ser¬
uendo. dum in defensionẽ pugnent ꝓ patria
⁊ dumagunt iudicia prestatis tributa. uo di¬
deo. quia illis tributa datis. uere ꝑ hoc serurtis d̾o
Diiustri enim dei sunt. ad hoc enim ĩstituti ft̃
ut bomi laudentur. mali uero primantiur. uel
muustri dei sunt. ip̃i dico serinentes nobis dñ
patriam deferdunt in hoc ip̃m .i. p̃p hoc .s. ꝓpter¬

Expanded text:
vamus in unitate fidei sine ulla distantia, et alia in ordine vitae hujus tanquam in via, ne nomen Dei et doctrina blasphemetur. Et hoc ostendendam subjectionem, praestatis tributa, quod est signum subjectionis, non ait solvitis, sed praestatis, quasi reddituris, quia reddunt serviendo in defensionem, dum pugnant pro patria, et dum agunt judicia; praestatis tributa, voDeo, quod illis tributa datis. Vere per hoc servitis Deo; ministri enim Dei sunt. Ad hoc enim instituti sunt, ut boni laudentur, mali puniantur. Vel ministri Dei sunt. Ipsi dico servientes vobis, dum patriam defendunt, in hoc ipsum, id est propter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ueritate dictoꝵ ad¬
uo instruendo .i. ad
irtilitatẽ ur̃am. quia
oĩa illa ample ⁊ diffu
dimisistis. Nota ꝙ hic¬
libere loqurtur apłs
eium ꝯscĩe mens loqͥ
trepidat. sensũ ꝑdit.
erubescit dicere ꝙ in
b uris .i. si qͥs angustias
⁊ inopiam sc̃ĩe. uł boni oꝑis habetis non ẽ hox
a nobis ut putatis uos. qui psendo nob̾ p̃fertis
seda uob̾ qui dura corda hẽtis ad ĩtelligendum

Expanded text:
eritate dictovos instruendos, id est ad utilitatem vestram, quia illa omnia ample et diffusdimisistis. Nota libere loquitur Aposenim conscia mens loqui trepidat, sensum perditerubescit dicere quae ris, id est si quas angustias et inopiam scientiae vel boni operis habetis, non est hoc a nobis, ut vos putatis, qui nobis pseudo praefertis, sed a vobis, qui pura corda habetis ad intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
non est futura .i. esse¬
.i. resurrõ mortuoꝵ ñ
est futura. dicendũ est
pseudo apłi tradid̾ant
nec resurrexisse. Si aũ
ne quis neget resurrõ
ñ resurrexit. predi. est¬

Expanded text:
non esse futuram, sesi resurrectio mortuorum non est futura, dicendum est pseudoapostoli tradiderant,nec resurrexisse. Si autem. Ne quis neget resurrectnon surrexit, praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
etur. scimus enĩ illum
tens ẽ ille qui dix̃. mi¬
tribuam.si alienas uin
do a malis ꝓpłm suũ.
qͣntomagis punier⁊
imico: horrendũ. qͣi¬
dei. Incidit ille: qui ñ
ꝑuidet. s subito depre¬
henditur. dei dico: in
mini aũt. Sicut opti¬
mi medicoꝵ cum ali¬
q secuerint. ⁊ ꝑ ĩtisio¬
ne doloris augm̃tum
fecerurt. solatium mi
⁊ ꝑturbatam refouẽt

Expanded text:
etur. Scimus enim qui ditens est ille qui dixit: Mitribudo a malis populum suum, quanto magis puniet inimicos. Horrendum. Qest, incidit ille qui non providet, sed subito deprehenditur. Dei dico vivemini, sicut optimi medicorum cum alios secuerint, et per incisionem doloris augmentum fecerint, solatium mitet perturbatam refovent
Abbreviated transcription (Latin):
tam ⁊ ego retri¬
buam. Et it̾m.
Quia iudica¬
bit dominus
ppłm suum:
horrendum ẽ
incidere ĩ mari
dei uiuentis.
Lememora¬
mini aũt pri¬
stinos dies in
quib illumĩa¬
ti magnum

Expanded text:
tam, et ego retribuam. Et iterum: Quia judicabit Dominus populum suum. Horrendum est incidere in manus Dei viventis. Rememoramini autem pristinos dies, in quibus illuminati, magnu
Abbreviated transcription (Latin):
o tibi. precepta dat re¬
ctori eccłie magna ui¬
quasi non solũ exhor¬
tor: sed ⁊̃ precipio tibi
coram d̾o patre qui ui¬
uificat omnia .i. ĩqui
teris qui cum ẽet sub
pontio pylato reddidit
non negauit u̾itatẽ.¬
fuit bona ⁊ honesta ⁊¬
fessio. p̾cipio in quam
ut serues mandatum
mini est ĩmacrilata
nec ⁊̃ habilis est repri

Expanded text:
o tibi. Praecepta dat rectori Ecclesiae magna vidicat: Non solum exhortor, sed etiam praecipio tibi coram Deo Patre, qui vivificavit omnia, in quiteris, qui cum esset sub Pontio Pilato reddidit non negavit veritatefuit bona et honesta confessio. Praecipio, inquam, ut serves mandatum,mini est immaculata, nec etiam habilis est repreh
Abbreviated transcription (Latin):
meritis illd̃ dictum fuisse. Item dico. qd̾ nõ ex
operib futuris bonis. uel m̾alis. quia bona . uel
mala non erant futura. insi apposita gr̃a. uł sp̃¬
tracta. sed ex uocante. uel uocatione .i. ex gr̃a i
uocationis dei dictum est ei .i. rebecte ingenesi
hoc .s. maior seruiet minori. qd̾ ad litteram de
ctionib maloꝵ ꝓficiunt. dũ eoꝵ pacĩa exercẽ¬
tur. uel ad litt̾am. hoc ⁊̃ alit̾ pot̾ dici qr ydumei
qui de esau descenderunt qui ⁊ edom dicctur fõ¬

Expanded text:
meritis, illud dictum esse. Item, dico quod, non ex operibus, bonis futuris, vel malis, quae bona vel mala non erant futura, nisi apposita gratia, vel subtracta, sed ex vocante, vel ex vocatione, id est ex gratia vocantis Dei, dictum est ei, id est Rebeccae in Genesi, hoc scilicet, major serviet minori. Quod ad litteram de ctionibus malorum proficiunt, dum eorum patientia exercetur. Vel ad litteram, hoc etiam aliter potest dici, quia Idumaei qui de Esau descenderunt, qui etiam Edom dicitur, sub
Abbreviated transcription (Latin):
est.⁊ qui. ascen .i. idem
est qui descendit adin
feroz. ⁊ qui ascendit fr̃
om̃s celo. Uł tta ab il¬
lo loco. quod aũt. qͣi
d̾rtas pͥmũ descendit
que sunt inferiores

Expanded text:
et qui ascendit, id est idem est qui descendit ad et qui ascendit super omnes coelos. Vel ita ab lo loco. Quod autem. Quadeitas primum descendit quae sunt inferiores
Abbreviated transcription (Latin):
portamus. dũ leuitate iram alteriꝰ sustinemꝰ.⁊ dñ
telligitur bonũ opus. In scripturis enim onus .⁊¬
qr onuis. su. por .i. offeret d̾o in die uidicii mani
bonis ⁊ malis ita pot̾ intelligi. Unusquisq bonꝰ
uł malus. portabit omis suum .i. mercedem̃ ope

Expanded text:
portamus, dum lenitate iram alterius sustineamus, et dum portamus, dum lenitate iram alterius sustineamus, et dum n. Vel per onus intelligitur bonum opus. In Scripturis enim onus ortabit, id est offeret Deo in die judicii manipbonis et malis ita potest dici. Unusquisque, bonus vel malus, portabit onus suum, id est mercedem ope
Abbreviated transcription (Latin):
cedentib ubi ait. alter atranum iurtlis pos¬
est qd̾ nomen oneris diu̾sis modis accipiturꝰ
multa enĩ sunt u̾ba que diu̾sis locis ꝯuemen¬
ter posita uarie ĩtelliguntur. Sicut hoc. Noneĩ
om̃s nomen sub diu̾sis sig̾cationib acceperis
quisq .o.s. por. S alia sunt onera participan¬
de infirmitatis. de quib supra egit. alia red¬
dende d̾orationis de actib nĩs de quib hicagit
ab imo quoq portantur. hec onera pecc̃a sunt.
alia ergo sunt: ĩ quib quisq ꝓpͥum petcatum
portat. nec portat tum alio. nec ꝑicit ĩ alt̾um.
alia sunt que cumatiis ⁊ ꝑ aliis portantur. It̃
pp̃ diu̾so hoĩes hic dicit. ꝯtra eos enim qui pu¬
tant hoĩem alienis ĩ quinari peccatis dicit . unꝰ.
nisi ꝯsentiendo. uł mirtando fecerit suum. It
ꝯtra negligentes qui nullum curant corrigere
securi qd̾ alienis ñ ꝯtaminẽtur pectĩs dicit in¬
uicẽ onera portare. Quera ĩtirmitatis uucem

Expanded text:
cedentibus, ubi ait, alter alterius onus suum porest, quia nomen oneris diversis modis accipitur. Multa enim sunt verba quae diversis locis congruenter posita varie intelliguntus nomen sub diversis significationibus acceperis, suum portabit. Sed alia sunt onera participandae infirmitatis, de quibus supra egit; alia reddendae Deo rationis de actibus nostris, de quibus hic agitab unoquoque portantur. Haec onera, peccata sunt; alia ergo sunt in quibus quisque proprium portat, nec portat cum alio, nec projicit in alterum; alia quae cum aliis et pro aliis portantur. Item, propter diversos homines haec dicit. Contra eos enim qui putant hominem alienis inquinari peccatis, dicit, unusqnisi consentiendo vel imitando fecerit suum. Item, contra negligentes qui nullum curant corrigere securi, quod alienis non contaminentur peccatis, dicit, invicem onera portate. Onera infirmitatis invicem
Abbreviated transcription (Latin):
helye ñ dicetisp̃t qui est in te duplo sit in int¬
lis patri non est gr̃e sed nature. qd aũt ĩuni¬
tatem ꝑsone unĩgeniti assumptus ẽ hõ gr̃e
est non nature. ceteris aut om̃ib ad mensu¬
ram datur. ⁊ datus additur. donec uincuir
ꝑ modo sue ꝑfectionis ꝓpͥa m̃sura cõpleatur
Unde ioħes de xp̃o loq̃ns ait. Non em̃ ad m̃surã
d dat sp̃m. ceteris u̾o diuiditur. non quid̾ ip̃e
sp̃c sed dona eius.s̃ Et sciend̾ qd̾ obtemꝑand̾
est apło precipienti iunicuiq saꝑe scd̾m men¬

Expanded text:
Eliae non diceret: Spiritus qui est in te duplo sit in mEliae non diceret: Spiritus qui est in te duplo sit in maequalis Patri, non est gratiae sed naturae; quod autem in unitatem personae unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae. Caeteris autem ad mensuram datur, pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde Joannes de Christo loquens ait: Non enim ad mensuram Deus dat spiritum . Caeteris vero dividitur, non quidem ipse spiritus, sed dona ejus. Et sciendum quod obtemperandum est Apostolo praecipienti unicuique s
Abbreviated transcription (Latin):
mensura plus lapere quã opor¬
iori. uel minori saꝑe. sicut de diui
sit m̃suram fidei .i. ea rõne qͥua d̾s dedit umi¬
cuiq diuisim dona mensurata. q̃ fides mere¬
turꝰ qd ido fecit ut nec eccłia indigeat. ⁊ sit
sub seruendi materia. ut ita sit mutua di
debere nq sapere. qd̾ iusticie terminos ñ egre¬
diati. ut ñ uobis solis itile sit. s ⁊ nulli ob
partitur ds unicuiqͦ. hec est fides oꝑans ꝑ di¬
lectionẽ sine qua nulla cuiꝰquam oꝑa bona exi¬
stimanda sunt. ex qua omĩs iusticia sumit
inicium. que non est tribuenda libero arbib¬
o. nec ullis p̾cedentib meritis quia inde inci¬
puunit bona quetũq sunt merita. oꝑa quippe
bona fuint ab hoĩe. fides aut fit in hominesũ
qua illa a nullo fiunt hoĩe. fides ergo donũ
non hĩcti. uerum ⁊̃ hĩti. ñ incassum ꝑmicti¬
turꝰ. ñ hĩcti quid ut habeatur. hñti autẽ ut
amplius hãtur. Nam si abalio minus. aba¬
lio amplus ñ habereturꝰ. Sanctus helysers sc̃o

Expanded text:
non plus sapere quam oporjori vel minori sapere, sicut divisit Deus mensuram fidei, id est ea ratione qua Deus dedit unicuique divisim dona mensurata, quae fides meretur. Quod ideo fecit, ut nec indigeat, et sit subserviendi materia, ut ita sit mutua dildebere nos sapere quod justitiae terminos non egrediatur, ut non nobis solis utile sit, sed et nulli obspartitur Deus unicuique, et haec est operans per dilectionem sine qua nulla cujusque bona opera existimanda sunt; ex qua omnis justitia sumit initium; quae non est tribuenda libero arbitrio, nec illis praecedentibus meritis, quia inde incipiunt omnia bona quaecunque merita. Opera quippe bona fiunt ab homine, fides autem fit in homine, sine qua illa a nullo fiunt homine. Fides ergo donum non habenti, verum etiam habenti non incassum promittitur; non habenti quidem ut habeatur; habenti autem ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus, ab alio non plus haberetur, sanctus Eliseus sancto
Abbreviated transcription (Latin):
non didici ab homine
nec post qd̾ non ante
uo ip̃i scccis ex factis
illius tẽporis. audistẽ
enĩ ꝯu̾satõem meam
modũ. alioꝵ ꝑseque¬
corpore. ⁊ ꝑficiebam ĩ
uidaismo implendo
legem.⁊ deferendo eã
ꝓficiebam dico: supea

Expanded text:
non didici ab homine, neque post: quod non ante, vos ipsi scitis ex factis illius temporis. Audistis enim conversationem meam modum aliorum, prosequecorpore, et proficiebam in Judaismo, implendo legem et defendendo eam. Proficiebam dico supra
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i uideri ab eis. Nolite hic facere finẽ ultra por¬
rigite intentionem.
dixit suam ꝑsonam cõ¬
non est ab homine. n
enĩ ego accepi illd̃ ab
homine ut homo me
eligeret ad eũngelizã¬
dum.uł michi inum¬
geret. neq didici ab

Expanded text:
ri videri ab eis: nolite hic facere finem, ultra porrigite intentionem. dixit, suam personam comneque ego accepi illud ab homine, ut nemo me eligeret ad evangelizandum, vel mihi injungeret. Neque didici ab
Abbreviated transcription (Latin):
quib mitt̾etur pecuma a fidelib data uictu
necͣcria: quo cõmendauit uide. ut ⁊̃ fures si ñ
possemus uitare disceremus ĩ eccłia tołare. Et
mulieres mĩstraturas sequise uoluit osten¬
dens quid a plebib debetur euͣngelistis. Id̾o ⁊̃¬
derentur aliene a salute que ⁊ mistrabant ei.
ego solus ⁊ barnabas
habemus po

Expanded text:
ur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et mulieres ministraturas sequi se voluit, ostendens quid a plebibus deberetur evangelistis. derentur alienae a salute, quae et ministrabant ei sego solus et Barnabas habemus
Abbreviated transcription (Latin):
que sic ñ arguuntur¬
sed ĩ suo errore firmã¬
tur.⁊ eccłie dei. qͣntũ¬
ad infirmos qui sũt
ĩ eccłia quib funid of

Expanded text:
quae sic non arguuntursed in suo errore firmantur; et Ecclesiae Dei, quantuad infirmos qui sunt in Ecclesia, quibus fiunt of
Abbreviated transcription (Latin):
le ht possidentes. ⁊ u̾e
ge sunt .i. ẽẽ dicũtur
heredes. hec ĩeuenien
est exinanita .i. frn
strata qua estat ius¬
tum fuisse abraham.
heredes. lex enim non
iram .i. penam. ad hoc̾
enim data est ut reos
faceret delinq̃ndes ñ
efficienti cã. sed nõ ad¬
pena. iram operatur
qualiter dictum sit a¬
perit dicens. ubi enĩ
ex lege ẽẽ iram ⁊ p̾na¬
ricationẽ quia sine ea
⁊ iustificatis nulla ẽ¬
tori. Solis enĩ imitatorib firma ẽ ꝓmissio.¬
dei ñ scd̃m oꝑin mercta legalium. seu quorũ¬
libet fidem precedentiũ. firma enĩ ꝓmissio ẽẽ
ñ pot̃ om̃i semini. nisi ex fide. quia origo pro¬
missionis ex fide est. ꝑ quam purificandi sunt
ut digni fiant dici filii dei. Sequitur. Non ei.

Expanded text:
et possidentes. Et vere, ge sunt, id est, esse dicuntur haeredes, haec inconvenest exinanita, id est frustrata, qua constat justum fuisse Abraham. haeredes. Lex enim, noniram, id est poenam. Ad hoc enim data est ut reos faceret delinquentes, non efficienti causa, sed non adenis, iram operatur,qualiter dictum sit, aperit dicens: Ubi enim ex lege esse iram et praevaricationem, quia sine ea ; justificatis, nulla etori. Solis enim imitantibus firma est promissiodei, non secundum merita legalium operum, seu quorumlibet fidem praecedentium. Firma enim promissio esse non potest omni semini, nisi ex fide, quia origo promissionis ex fide est, per quam purgandi sunt ut digni sint dici filii Dei. Non ei, etc.. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
stus. uł ita firma ẽ ꝓmissio om̃i semini. ⁊ nõ
tm̃ ei qui solũmodo est exlege .i. qui de operib
legis presumit quia hic talis a grã dei excidit
est ut sit firma ꝓmissio. Lex enĩ sine gr̃a pro¬
missionũ ñ solum ñ aufert. uerum. ⁊̃ auget
peccatũ. ñ qd sit efficiens cã pecrati cũ frt scã ⁊
bona. s quia ea data augm̃rtũ peccati accessit
qd̾ sine ea ñ accessiss. Multa enĩ sunt q̃ dñr
efficere aliqua ñ qd̾ ip̃a efficiant. sed quia sñ
ip̃is u fierent ea quefiunt. Sequitur. Qui a¬
braham est pater .i. institutor ꝑ exemplum
fidei oĩum nostrum .s. credentium ꝑater est.

Expanded text:
s. Vel ita, firma est promissio omni semini et non tantum ei, qui solus est ex lege, id est qui de operibus legis praesumit, quia hic talis a gratia Dei excidit;est, ut firma promissio. Lex enim sine gratia promissionis non solum non aufert, verum etiam auget peccatum; non quia fit efficiens causa peccati, cum sit sancta et bona; sed quia ea data, augmentum peccati accessit, quod sine ea non accessisset. Multa enim sunt quae dicuntur efficere aliqua, non quod ipsa efficiant, sed quia sine ipsis non fierent illa quae fiunt. Qui, Abraham, est pater, id est institutor per exemplum fidei, omnium nostrum, scilicet credentium pater est,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uaricatio. Iustificati enim sunt qui ꝑ pua¬
ricatõem legis fuerant pecc̃ores. Nota qd non
ait ybi non est lex ñ est iniquitas. sed ait nõ
est puaricatio. Omĩs enĩ legem preteriens in¬
iquus est. sed non om̃is iniquus: legẽ p̾terit.
Qui enĩ legẽ ñ acceperũt: iniqui dici possũt.
p̾uaritatores aũt dici ñ possunt. In hoo ergo
ostendit qd̾ p̾uaritatio oĩo ẽẽ ñ poi̾sit. nisi lex
si ex lege eẽnt heredes. ⁊deo ex toto patet qd̾ sñt

Expanded text:
ustinus. Justificati enim sunt qui per praevaricationem legis fuerant peccatores. Nota quod non ait ubi non est lex, non est iniquitas; sed ait, non est praevaricatio. Omnis enim legem praeteriens iniquus est, sed non omnis iniquus est legem praeteriens. Qui enim legem non acceperunt, iniqui dici possunt, praevaricatores autem dici non possunt. In hoc ergo ostendit quod praevaricatio omnino esse non possisi ex lege essent haeredes, ideo, ex toto patet quod sunt
Abbreviated transcription (Latin):
horꝯ est. Siquis ergo
ab istis que sunt in ⁊¬
tumeliam emundaue¬
rit se. recedendo ab ini¬
quitate eoꝵ nõ ab eis
erit uas in honorem.¬

Expanded text:
horum est, si quis ergo ab istis, qui sunt in contumeliam, emundavit se, recedendo ab iniquitate eorum, non ab eis, erit vas in honorem
Abbreviated transcription (Latin):
bap̃mo. sed d̾s. noñ
noz incrementũ de¬
dit mimeris ⁊ quia
d̾ tantũ dat ĩcremẽ¬
secus incrementum¬
Qui aũt plantat ⁊ qͥ¬
ditferentes extrinsetꝰ
enĩ tm̃ oꝑalrtur. nisi
ergo reuelet ille qui
moliretur extͥnsetus
nisi creator inrtͥnsetuᷤ
latenter oparetur.ĩo
art. Unũ suirt. sicut

Expanded text:
baptismo; sed Deus, non nos, incrementum dedit muneris. Et quia Deus tantum dat incremensecus incrementumQuasi dicat: Plantat differentes. Extrinsecus enim tantum operantur. Nisi ergo revelet ille qui moliretur extrinsecus, nisi Creator intrinsecus latenter operaretur. Ideo ait, unum sunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
paulus qui maior ẽ :
Sunt ne ip̃i gr̃e queĩ
sacramentis dantur
auctores: non utiq s
tm̃ modo inmistri dei
cui credidistis. qi nõ
nec magis ꝑ meliores

Expanded text:
aulus, qui major est? Suntne ipsi gratiae quae in sacramentis datur auctores? non utique, sed tantummodo ministri Dei cui credidistis. Quasi dnec magis per meliores
Abbreviated transcription (Latin):
eius sinceritatẽ fidei
memorat. irt fortiorẽ
sum aũt qd̾ unrte ha¬
bitat eadem fides. ⁊¬
id̾o ferueat. P roꝑ¬

Expanded text:
ejus sinceritatem fidei memorat, ut fortiorem sum autem quod et in te habitat eadem fides, ideo ferveat. VER
Abbreviated transcription (Latin):
moriam tui in or̃ombꝰ
semꝑ sum memor. ħ
est sapiens exhortatio
sequere. Seriuo dico: e
meis .i. ab antiquis pã¬
⁊ iacob. ⁊ aliis qui unũ
sit ⁊ pura. ego dico noc
te acdie. Desiderans
bono implere gaudio
ꝑfecto. Unde subdit. ut
dico accipieng .i. habẽs

Expanded text:
moriam tui in orationisemper sim memor. Haec est sapiens exhortatio sequere. Servio, dico, eest ab antiquis paet Jacob, et aliis qui unum sit et tua. Ego, dico, nocte ac die desiderans bono, implerer gaudio de te perfecto. Unde subdit: Ut dico, accipiens, id es
Abbreviated transcription (Latin):
peccõ desipuit ĩ eadem
renouatur. ut ĩcipi¬
at illa ymago ab illo¬
reformari a quo for¬
mata est. Non emm
one dei creata est ante¬
quam delicto uetasce¬
ret. sed post lapsum

Expanded text:
peccato desipuit in eadem renovatur, ut incipi illa imago ab illreformari, a quo formata est. Non enimone Dei creata est antequam delicto veterasceret, sed post lapsum
Abbreviated transcription (Latin):
ui accipiens
stipendium
ad ministeri¬
um ur̃m. Et
cum ẽem apd̃
uos. ⁊ egerem
nulli oneros
fui. Nam qd̃

Expanded text:
i accipiens stipendium ad ministerium vestrum et cum essem apud vos et egerem nulli onerosus fui nam q
Abbreviated transcription (Latin):
ii. neq aliquid fa¬
cere in quo frat̾ tius.
offendit. ꝑturbatus¬
nesciens quid teneat
.i. inquo est ei c̃a dam¬
pnationis. Offeridit
enĩ quia a fide rectai¬
discedit. aut scandali
dit sed dubitare inci¬
pit. Tu fidem. Qiͣ¬
hec bene põtes facere
quia de tuo bono nich¬
ꝑdis. ⁊ hoc est. Tu hs̃
fidem qua credis oĩa
auferat. habetantũ¬
coram deo non coram
abstinente ne ei no¬
ceas ut ita pacem ser

Expanded text:
 neque aliquid fcere, in quo frater tuus offenditur, perturbatusnesciens quid teneat, id est in quo esset ei causamnationis. Offenditur enim, quia a fide rectdiscedit. Aut scandalizdit, sed dubitare incipit. Tu fidem. QHoc bene potes facere, quia de tuo bono nirdis, et hoc est, tu habes fidem, qua credis omnia auferat. Habe, tcoram Deo, non coram abstinente ne ei noceas, ut ita pacem ser
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quia iam .s. ex quo dilectionẽ hũimus
est nobis hora .i. oportumtas. sed breis. surg̾e
de sompno .i. de torpore bñ oꝑandi.⁊ negligẽ¬
tia. uł ignorantia que ꝑ sompnũ sig̾catur. ħͥ
⁊ debemius surgere. I¬

Expanded text:
mus, quia jam, scilicet ex quo dilectionem habuimus, est nobis hora, id est opportunitas, sed brevis, surgere de somno, id est de torpore bene operandi et negligentia vel ignorantia quae per somnum significatur hic, et debemus surgere n
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis sue .i. potentie ⁊ bonitatis fue. que non
minor apparet gub̾naudo: qͣm crrando. Omĩa enĩ¬
tinendi uoluit designare ꝑ metaphoram illoꝵ qͥ
sunt sinc ullo labore. sibo ut digito mouent ali¬
quid uł efficiunt. ita xp̃c molem creature magni¬
tudinẽq sine labore ⁊tinet.⁊gub̾nat. Itẽ attende
Tanquam facere ip̃e ñ possi si ei non porrexisset:
pater dextam. uł tanquã aliquid instrumtum
s̾it patris oꝑantis. sed si ab eo gub̾nantur omĩa
nõne ab ip̃o fcã sunt : Non ergo ut tn heretice in¬
eñ ⁊stat opificem genuisse. Si enim cã eius pat̾
est. scd̾m qd̾ pater est. młto ampliꝰ eoꝵ cã est. q̃
ꝑ filium fc̃a declarantu. purgatõm ⁊ c̃. pꝰt¬
creauit ⁊ gubnatiltuilitatis eius benignita
tẽ cõmendat. hic cõmonet enĩ no crucis mox t
resurrõnis ⁊ ascensionis ubi ait. Sedet. ⁊c̃. hoo
au̾t qd̾ hic dicit iam ad nos ꝑtiriet quos a pec¬
nitatẽ faciens purgatõem peccõꝵ .i. scdm hu¬

Expanded text:
tutis suae, id est potentiae et bonitatis suae quae non minor apparet gubernando quam creando; omnia eniontinendi voluit designare, per metaphoram illorum qui sine ullo labore verbo vel digito movent aliquid vel efficiunt, ita Christus molem creaturae magnitudinemque sine labore continet et gubernat. Item, attende tPater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis; sed si ab eo gubernantur omnia, nonne ab ipso facta sunt? Non ergo ut tu, haereticeeum constat opificem genuisse. Si enim causa ejus Pater est, secundum quod Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta declarantur. Purgationem peccatat, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, etc. Hoc autem quod hic dicit jam ad nos pertinet quos a pecnitatem faciens purgationem peccatorum, id
Abbreviated transcription (Latin):
lem mouet.⁊̃ ꝑ tẽpus ⁊ locum. creaturam cor¬
poralem ut eo motu naturas qͣs ꝯdidit admi¬
instret. Cũ ergo tale aliquid agit ñ debemꝰ opi¬
nari eus sub̾am qua d̾̃ est temporib locis q m¬
tabilem. siue ꝑ tempora ⁊ loca mobilẽ. cũ sit ip̃e

Expanded text:
m per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam qua Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobil
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩ quẽ .s. mirtari debemus si uolumus ẽẽ filii
dei.s et nota qd̾ ꝓmissio fc̃a sare ostendit qd̾
p̃p̃ genus nullus saluatur. cum ysmael deabra¬
ham natus reꝑbatus sit. de quo eodem ysait
uatus sola gr̃a est saluatus. Ista u̾o ꝓmissio fa

Expanded text:
et imitari debemus, si volumus esse filii Dei. Et nota quod promissio facta Sarae ostendit quod propter genus nullus salvabitur, cum Ismael de Abraham natus reprobatus sit, de quo eodem Isaac natus sola gratia est salvatus. Ista vero promissio fa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ femineus positus ẽ pp̃ infirmitatẽ carna¬
lem. Rufa est quia passione xp̃i caro cruenta¬
ta ẽ. hant accipunt a moyse qui ẽ figuraleg̃
quia scd̃m legẽ uisi sunt occid̾e xp̃m. quia scd¬

Expanded text:
enim sexus positus est propter infirmitatem carnaenim sexus positus est propter infirmitatem carnalem. Rufa est, quia passione caro Christi cruentata est. Hanc accipiunt a Moyse qui est figura legis, quia secundum legem sibi visi sunt occidere Christum, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
nib uentilat inimico. De uiuenca ã ruffa
cuꝰ tinerẽ adaqͣm asꝑsionis eoꝵq mundatio¬
nẽ qui mortũ tetigerint: ꝓficere lex mãda
dominus dixisse moysi. loq̃re filiis isrł. ⁊ acci
bis eam ad eleazar sacerdotẽ. ⁊ eicient eã extra
castra ĩ locũ mundũ. ⁊ occident eam ĩ espestu
get etra faciẽ testimonii septies. ⁊ cremabut
gis cum stercore eius comburetur. ⁊ accipiet
sacerdo lignum cedrinũ. ⁊ ysopũ. ⁊ coccinum
⁊ mittet in mediũ combustionis uiuence. ⁊
congregabit hõ mundus ciñem iuuence. ⁊ po
nĩ. exͣ isto cinere fiebat aqua asꝑsionis. undẽ
mundabantur a ꝯtactu mortuoꝵ. Ait enĩ
tercio ⁊ septimo ⁊ minidus erit. Si u̾o ñ pu¬
reficatus fu̾it: ñ erit mundus. Omĩs qui te¬
tigerit mortuũ. ⁊ mortuus fi̾t ñpuriticatꝰ
tab̾nacłm domini polluit. ⁊ ext̾retur aĩa illa
ex ifrł. Itẽ ait. ⁊ accipiet ysopum tinget ĩ aqͣ¬
⁊ suꝑ aĩas. uitula rufa caro xp̃i ẽ ĩ firma. Sexus

Expanded text:
imicos. De juvenca autem rufa, cujus cinerem ad aquam aspersionis eorumque mundationem quia mortuum tetigerunt perficere lex mandavDominus dixisse Moysi: Loquere filiis Israel; Et accibis eam ad Eleazar sacerdotem, et ejicient eam extra castra in locum mundum, et occident eam in conspectutra faciem testimonii septies, et cremabunt guis cum stercore ejus comburetur, et accipiet sacerdos lignum cedrinum, et hyssopum, et coccinum, et mittet in medium combustionis juvencae, et congregabit homo mundus cinerem juvencae, et pom ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum: quod tertio et septimo, et mundus erit; si vero non purificatus fuit, non erit mundus. Omnis qui tetigerit mortuum, et mortuus fuerit non purificatus, tabernaculum Domini polluit, et exercetur anima illa ex Israel. Item ait: Et accipiens hyssopum tinget in aq super animas . Vitula rufa est caro Christi infirma. Femineus
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. C uomam qͥd̃.
Sicut ip̃e art. pater ĩ¬
me est. ⁊ ego in patre.
ꝑ hoc aĩre ĩtelligitur¬
paterꝰ ẽẽ in filio. ⁊ filiꝰ
go ⁊ słitudo eoꝵ una
reconciliatõis¬
tans illis .i. ñ puniẽs
eternaliter in illis de¬
licta ip̃oꝵ. tam origi

Expanded text:
tuit; quoniam quidem sicut ipse ait: Pater ime est, et ego in Patre . Per hoc autem intelligiturPater esse in Filio, et Filius militudo eorum una reconcilianstans illis, id est non puniens aeternaliter in illis delicta ipsorum, tam origi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾signantib. ⁊ qm̃ exemplar aliqñ est ueritas
non figura addit.⁊ umbre. quia illa non erant
nisi umbre sutatis leuiter abitura ueniẽte xp̃o
deseruiunt dico: sicut. res. ẽ. moysi. a dño cum
Quia iam młta figuris exp̃sserat. s cum ꝑse
ñ posset ꝯsũmare ꝯsuluit dñm qui ⁊ defiguriᷤ
sicut de u̾itate eũ docuit. Quid est ei rensum

Expanded text:
praesignantibus, et quoniam exemplar aliquando est veritas non figura, addit, et umbrae, quia illa non erant nisi umbra veritatis leviter abitura veniente. Deserviunt, dico, sicut responsum est Moysi a Domino, cum quia jam multa figuris expresserat, sed cum per se non posset consummare, consulit Dominum, qui de figuris, sicut et de veritate eum docuit. VERS. 6.-- Et m
Abbreviated transcription (Latin):
qui. of .m. scd̾. le. Restat ergo ut ip̃e se offerat. ⁊
sic introcat ĩ inrteriora celi. Sequitur. qui ⁊c̃. Es¬
sent qui offerrent mimera dico: qui tales. deser
.i. plene seruiunt exemplari .i. figure ⁊. pro .i. umi
bre celestium misterioꝵ. Celestia dicit eccłiam c̾
pars est incelis regnans. pars secutura ꝑegrinat
int̾ris. Exemplar aũt ⁊ umbram dicit fĩguras
plum qd̾ uide trahitur d̾ in monte u̾itatẽ moy
d̾o̾ obediant. laudent. ⁊ diligant. seq ĩuicem ⁊
no diligant. nr̃isq ꝓfectib studeant. ⁊ alia hiꝰ
ĩ quib a nobis imitandi sunt. S quia carnab̾
ppłs ueritatẽ cape ñ poss: p̾cepit d moysi ut fi¬
guris eam ymaginaretur in quib puerilis po¬
pulus emitritus aliq̃n ueniret ad u̾itatẽ. ⁊ ita

Expanded text:
um legem. Restat ergo ut ipse se offerat, et sic introeat in interiora coeli. Qui, etc., essent qui offerrent munera, dico, quid tales desert plene serviunt, exemplari, id est figurae, et, pro id est, umbrae coelestium mysteriorum. Coelestia dicit Ecclesiam, cujus pars in coelis regnans, pars secutura peregrinatur in terris. Exemplar autem et umbras dicit figuras plum quod inde trahitur. Deus in monte veritatem MoyDeo obediant, laudent, et diligant, seque invicem et nos diligant, nostrisque profectibus studeant, et alia hujusmodi. In quibus a nobis imitandi sunt. Sed quia carnalis propter veritatem capere non posset, praecepit Deus Moysi ut figuris eam imaginaretur, in quibus puerilis populus enutritus aliquando veniret ad veritatem: et ita
Abbreviated transcription (Latin):
nũ mundũ ꝓ mundanis
uiciis mortaliũ qͣm sine ulla ꝯtagͥione carnalis
ꝯcupiscentie caro nata ĩ utero. ⁊ ex utero uirgi¬
nali: ⁊ quid tam graue offerri ⁊ suscipi posset
quam caro sacrificii nr̃i. ut quia qͣtuor ꝯsiderã¬
tur ĩ omĩ sacrificio .s. cui offeratur. a quo offe¬
bat. unum ĩ se faceret ꝓ quib offerebat. Unus
ip̃e ẽẽt qui offerebat. ⁊ qd̾ offerebat. uł ita. si gͦ.¬
q̃i⁊ quia oĩs sacerdo offert. ergosi ẽet aliquis.
suꝑ t̾ram .i. si eẽt aliquis t̾renus sacerdo qui po

Expanded text:
 mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero, et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii vestri? Ut quia quatuor considerantur in omni sacrificio, scibat, unum in se faceret, pro quibus offerebat, unus ipse esset, qui offerebat et quod offerebat. » Nonne  quia omnis sacerdos offert; ergo si esset aliquis super terram, id est si esset aliquis terrenus sacerdos, qui po
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin. ⁊ tribus lem: q̃ erat sacerdõtalis: re¬
manserunt sumul: ñ recedentes a ierłm ⁊ a tẽ¬
plo. ⁊ ego natus exhebreis parentib sũ hebrens
curitur ꝓ abrahei. mutata lit̾tera ab abraham
Unde origo trahitur. ñ ab heber. hoc aũd augꝰ. re¬
tractat ita dicens qd dixi ex abraham cepissegẽ¬
tem hebreoꝵ. Est quid̃ ⁊ hoc credibile ut hebrei
uelut abrahei dicti ẽẽ uideantur. s ex illo ueriꝰ
ĩtelliguntur appellati. qui uocabatur heber. tan¬

Expanded text:
Benjamin, et tribus Levi quae erat sacerdotalis remanserunt simul non recedentes a Jerusalem et a templo; et ego natus ex hebraeis parentibus sum Hebraeuscuntur pro Abrahaei mutata littera ab Abraham, unde origo trahitur, non ab Heber. Hoc autem Augustinus retractat ita, dicens: Quod dixi ex Abraham coepisse gentem eorum, est quidem et hoc credibile, ut Hebraei velut Abrahaei dicti esse videantur. Sed ex illo verius intelligantur appellari qui vocabatur Heber, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfideritia głia nr̃a tantum xp̃c est. ⁊ ñ sumus
hñtes fiduciam .i. spem salirtis ĩ carne .i. ĩ carꝰ¬
nali circuncisione. uł in genere. respexit qͥs¬
cumcisione. ⁊ aliis carnalib obseruantiis. nͨ
ñ ⁊ de genere głiabantur. ⁊ ne uideatur apłs
carne: si qua ẽet. ⁊ uere possum. quia ⁊̃ plus a¬
liis. ⁊ hoc est qd̃ subdit. Siquis alius a mequi
pseudo. quia ego sum circũcisus octaua die: a
natiurtate mea. qi ñ maior circumcisus sum
s habeo circucisionẽ octaue diei. ut lex moysi
petrino. ĩnuens qd̃ pt tempus .uii. dieꝵ in
demurꝰ ab oĩ corruptione pene ⁊ culpe. ⁊ sum ex
seda parentib natus iudeus. ⁊ sum non de ui¬
liori tribu. s de tribu beniamin. que ñ fuit de
ꝯcubinis que tribus adhesit iude. ñ recedens a

Expanded text:
 est. Et nos sumus habentes fiduciam, id est spem salutis, in carne, id est in carnali circumcisione, vel in genere. Respexit quoscarnis et aliis carnalibus observantiis, nec non etiam de genere gloriabantur. Et ne videatur Aposcarne, si qua esset. Et vere possim, quia plus aliis, et hoc est quod subdit: Si quis alius a me quipseudo, quia ego sum circumcisus octava die, a nativitate mea. Quasi dicat: Non major circumcisus sum, sed habeo circumcisionem octava die, ut lex Moysi petrino. Innuens quod post tempus, VII dierum indemur ab omni corruptione poenae et culpae. Et sum ex sed a parentibus natus Judaeis; et sum non de minori tribu, sed de tribu Benjamin, quae non fuit de concubinis, quae tri
Abbreviated transcription (Latin):
lestis ianius. nec dum ĩtrare pot̾ant tantũ
ĩ sumi abrale post mortẽ beata requie cõsolati
suꝑne pacis ingressum spe felici expectabant
Item qd̾ apud no ualet aqua baptisimi. hoc egit
pud ueteres. uł ꝑ paruulis sola fides uel pro¬
maiorib uirtis sacrificii. uł ꝓhis qui de abra¬

Expanded text:
lestis januam, necdum intrare poterant, tantum lestis januam, necdum intrare poterant, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. Item, quod apud nos valet aqua baptismi, hoc egit apud veteres, vel pro parvulis sola fidesmaioribus virtus sacrificii, vel pro hiis qui de Abra
Abbreviated transcription (Latin):
teris nationib ille p̃płs. Quarto ut circum¬
cisio fcã ĩ uirili m̃bro per qd̾ generatur creatu¬
ra mortalium.⁊ in quo libido solet dñari. ca
xp̃m. Tolli originale peccatũ cũ p̾pucio quip¬
pe omĩs homo nascitur ꝙ̃ ad mod̾ ⁊ cũ origi¬
nali pect̃o ⁊ circucisus p̾putiatũ gignit. tra¬
hiciens in illum quo ip̃e iam caruit. sic̃ bap
post septenariũ uite huiꝰ in octaua etate
que erit resurgentiũ omĩs ab electis ꝑ petrã
rp̃m abscidetur corruptio carnis ⁊ sp̃c. qͣnli
berabimur a serintute corruptionis.⁊ per
peccatis in p̾senti. ⁊ cirtumcisio ab oĩ corrui¬
tione in futuro. Conferebat aut circucisio
suo tp̃re remissionẽ peccõꝵ sicut ⁊ nũc bap¬
tismus. Idem enĩ salutifere creationis auxili¬
um circumcisio ĩ lege ⁊tra originalis peccĩ
uulnus p̾mebat. qd̾ baptismus agere reue¬
lante tẽpore gr̃e ꝯsueuit. excepto ꝙ regni ce¬

Expanded text:
teris nationibus ille populus. Quarto, ut circumteris nationibus ille populus. Quarto, ut circumcisio facta in virili membro per quod generatur creatura mortalium, et in quo libido solet dominari, cper Christum tolli originale peccatum: cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum et cum originali peccato: et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum quo ipse jam caruit, sicut bappost septenarium vitae hujus in octava aetate, quae erit resurgentium, omnis ab electis per petram Christum abscidetur corruptio carnis et spiritus, quando liberabimur a servitute corruptionis: et pepeccatis in hoc praesenti, et circumcisio ab omni corruptione in futuro. Conferebat autem circumcisio suo tempore remissionem peccatorum, sicut et nunc baptismus. Bed. Idem enim salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus praebebat, quod baptismus agere revelatae tempore gratiae consuevit, excepto quod regni coe
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisio aliquid ma¬
gne dignitatis habe¬
bat s signum erat ei
tm̃. Circumcisio enim
exterior dicitur sigñ
interioris circumcisio
hñs similitudinẽ sig¬
nate rei. Ut sic̃ carne
libidinis hõ incircũ¬
cisione spoliatur. sic
aĩa spolietur omĩb
uł alio modo.⁊ alia rõne dicitur signacłm
num est signadm .i. celans qd̾dam misteri¬
um qd̾ celatur inimicis .i. infidelib.⁊ serue¬
tur amicis .i. fidelib ad similitudinẽ sigil¬
li qd̾ impͥmitur. ut qd occultum uolummus
tate post finem.uii.dier seculi auferetur
Sic adam mandatũ accepit ne de ligno mã¬
ducaret ad ꝓbationẽ obedie. ⁊ sicut precepta
fuit circumicisio abrahe ita ⁊ semini eius .i.
hebreis ex eo nascituris.⁊ fiebat octaua die la¬
pideo cultro ĩ carne p̾pucii. Situt p̾ceptume
placeret d̾o. cui ꝑ p̾uaritatõem adam displi¬
cuerat. Scd̾o insignũ magne fidei abrahe.
cirtumcisio impleretur. Sicut iͦtificatus est
⁊ ip̃e. Tercio ut hoc signo discerneretur a ce-¬

Expanded text:
cumcisio aliquid magnae dignitatis habebat, sed signum erat ei tantum. Circumcisio enim exterior dicitur signum interioris circumcisionest habens similitudinem signatae rei. Ut sicut carne libidinis homo in circumcisione spoliatur, sic anima spolietur omnibusl alio modo, et alia ratione dicitur signaculunum est signaculum, id est celans quoddam mysterium quod celatur inimicis, id est infidelibus, et servatur amicis, id est fidelibus ad similitudinem sigilli quod imprimitur, ut quod occultum volumus tate post finem septem dierum saeculi, auferetur Sicut Adam mandatum accepit, ne de ligno manducaret, ad probationem obedientiae, et sicut percepta fuit circumcisio Abrahae, ita et semini ejus, id est Hebraeis ex eo nascituris. Et fiebat octava die, lapiplaceret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat. Secundo, in signum magnae fidei Abrahae. em spiritualis circumcisio impleretur, sicut justificatus est et ipse. Tertio, ut hoc signo discerneretur a cae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ⁊sũmetur in me.
alio. sed etiam place¬
riis nectrioꝵ. in pse¬
cutionib que fuint
de loco ad locum. inan
ceo. ¶um emĩ infir¬
mor exterius tũc põ

Expanded text:
irmetur in me. alios, sed etiam placeriis necessariorum; in persecutionibus quae fiunt de loco ad locum; in anceo. Cum enim infirmor, exterius, tunc sum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tũc ꝑdit ꝑfidia cũ
se uicisse gratulatur.
plaudit ergo xanus
cum illi insultatim
⁊ surgit cum p̾mitꝰ
deor factus infipiens
cõmendare me. unde
subdit. Ego enĩ debui
a uob̾ cõmendari qd̾
uo non fecistis ⁊ sc̾o
coãctus ĩ laudem me

Expanded text:
 tunc perdit perfidia, cum se vicisse gratulatur. Plaudit ergo Christianus cum illi insultatur, et surgit cum premitudeor factus insipiens commendare me. Unde subdit: Ego enim debui a vobis commendari; quod vos non fecistis. Et ideo coactus in laudem me
Abbreviated transcription (Latin):
ceteri uidei qui erat¬
antyochie ꝯsenserũt
tanqͣm discernerent¬
cibo ita ut et barna¬
tractus in illã simul¬
mestionis. Ut quãius
recte cred̾et de legis in
qua petrus sea genti¬
infirmis idem senti¬
re se simularet. ħ aũt¬

Expanded text:
i, qui erantiochiae, consenserunt, tanquam discerneretcibos, ita ut et Barnatractus in illam simulmestionis, ut quamvis recte crederet de legis in ne qua Petrus, se a gentiinfirmis idem sentire se simularet. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
uel ita. anignoratiᷤᷤ
agit de lege naturã¬
li. ut enim firmet
animos eoꝵ ĩ doctri¬
na euͣngelii ⁊ retra¬
hat eo a lege moysi¬
utitur exemplo hu
romani quia non
sunt barbari. s na

Expanded text:
el ita, an ignoratis? Agit de lege naturaus Ut enim firmet animos eorum in doctna Evangelii, et retrahat a lege Mosutitur exemplo humomani, quia non sunt barbari, sed na
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitatẽ ꝓfectũ hr̃e.
Non ergo de potestate se
tam dicit. ut dñi pre¬
terrtis scłis ignotum
asserat sibi ꝯcessum i¬

Expanded text:
humilitatem profectum habere. Non ergo de potestate mintam dicit, ut donum praeteritis saeculis ignotum asserat sibi concessum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d̾ ait. q̃i quia ex uno d̾o est ip̃e ⁊ cum scifica¬
tis est. ⁊ quia pueri qui scificandi erant. coĩta
ꝯstantes ex corpore ⁊aĩa que ꝑ sanguinẽ in tel¬
participauit eisd̾ .i. carne ⁊ sanguine .i. aĩa ⁊ hoc
similiter qd̾ fuit homo pafsibilis. ⁊ mortał ut
poss mori. Ecce uera in xp̃o fraternitas ⁊ ñ ficta
humanitas. Ut ꝑmortẽ suam. destru. eum. qͥ¬

Expanded text:
d ait, quasi dicat: Ex uno Deo est ipse cum sanctificatis, et quia pueri, qui sanctificandi erant; communiconstantes ex corpore et anima, quae per sanguinem accipiparticipavit eisdst ita quod fuit homo passibilis et mortalis ut posset mori. Ecce vera in Christo fraternitas, et non ficta humanitas, ut per mortem suam destrueret
Abbreviated transcription (Latin):
teret quid bonum uł
lum adiacet .i. ꝓpe est insidians michi rationi
in carne enim est qͣi ad ianuas aĩe. ⁊ id̾o aliud
cogit facere qͣm uult homo ⁊ lex. Condelector
legi dei. uolens qd̃ ip̃a iubet ⁊ gaudens iuua-¬
ri ab ea. ꝯdelector dico: scd̃m int̾iorem hoĩem
Int̾ior homo animus est quẽ dicit oblestari
his que a lege traduntur. quia in aĩo non ha
caris peccati. ⁊ ꝑ traducẽ omnis caro fit pec
⁊ ip̃a hr̃et quia aĩa ade peccauit. Si uo pect̃m
in se hr̃et homo non se cognosceret. Nunc aũ
cognoscit se ⁊ ꝯdelestatur legi dei. U ideo aũt.¬

Expanded text:
cet quid bonum vel quid lum adjacet, id est prope est insidians, mihi, rationi. In carne enim est quasi ad januam animae, et ideo cogit aliud facere, quam vult homo et lex. Condelectorlegi Dei, volens quod ipsa jubet, et gaudens juvari ab ea. Condelector, dico, secundum interiorem hominem. Interior homo animus est, quem dicit oblectari his quae a lege traduntur, quia in anima non habcarnis peccatricis, et per traducem omnis caro fit peccet ipsa haberet, quia anima Adae peccavit; si vero peccatum in se haberet homo, non se cognosceret; nunc autem cognoscit se, et condelectatur legi Dei. Video aut
Abbreviated transcription (Latin):
abiit thessalo¬
nicam crescẽs
ĩ galathian
tytus ĩdalma¬
tiam. Iucas
ẽ mecũ solus
marcum assu¬
cũ. Est enĩ m̃
utilis ĩmini¬
steriũ. Tyticũ
autẽ misi eplx

Expanded text:
abiit Thessalonicam, Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam, Lucas est mecum solus. Marcum assucum: est enim mihi utilis in ministerio. Tychicum autem misi Ep
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis angelis adorari: dicens
adorent eũ om̃s. an. dei. Quia uissioni eius obtẽ¬
ꝑant. ⁊ iterum dicit pader de filio hoc quidẽ ad
angelos ꝑtinens qui filius facit sp̃o celestesan¬
gelos .i. legales suo. ⁊ etiam flãmam ignis .i.
nem angeloꝵ abscondita est enĩ ab oculis nr̃is
⁊ est inquadam re publica magna imꝑatoris¬
magni dei. tñ ẽẽ angelos nouimus ex fide ⁊ int̾¬
tis apparuisse legimus ⁊ tenemus. Sp̃c aũt sũt
angeli. nec eo sp̃c sunt quo angeli. cũ mritũtur
ex eo qd̾ agit: angelus ẽ. Sicut nomen nature ẽ
homo nomen officii miles. homo enĩ fit miles. ñ
miles hõ. Sic eos qui erant sp̃c ꝯditi a creatore deo
facit angelos mittendo eo nunciare qd̾ uisserit
⁊ utitur om̃ib ad incõmutabile arbitrium sẽ¬

Expanded text:
unctis angelis adorari, dicens: Adorent eum omnes angeli Dei, quod jussioni ejus obtemperant. Et iterum dicit, Pater de Filio, hoc quidem ad angelos, pertinens: qui, Filius, facit spiritus, coelestes angelos, id est legatos suos, et etiam flammam ignis, id nem angelorum, abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse angelos novimus ex fide, et multis apparuisse legimus et tenemus. Spiritus autem sunt angeli, nec eo spiritus sunt quo angeli, cum mittuntur,ex eo quod agit, angelus est: sic nomen naturae est homo, nomen officii miles. Homo ergo fit miles, non miles homo: sic eos qui erant spiritus conditi a Creatore Deo facit angelos mittendo nuntiare quod jusserit. Et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium se
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi imꝑatoris aut iubeatur. aut ꝑmittatur
utangeli dicantur q̃n leuia nunciare intctun¬
tur. Qñ u̾o mrituntur ad iudictam: dicun¬
tur ignis ardens .i. seraphyn.⁊ hoc est qd̾ att. fa¬
cit sp̃c angelo suo. cumleta ⁊ leuia nunciant
plurib locis. ⁊ sicud scd̾m lit̾tam fit ĩ creaturis
Sic in eccłia figurate sit. ubi sp̃c .i. sp̃uales fac̃¬

Expanded text:
summi imperatoris, aut jubeatur, aut promittatuut angeli dicantur quando levia nuntiare mittantur, quando vero mittuntur ad vindictam, dicuntur ignis ardens, id est seraphin, et hoc est quod ait, facit spiritus angelos suos, cum laeta et laevia nuntiant, pluribus locis. Et sicut secundum litteram fit in creaturis, sic in Ecclesia figurate fit: ubi spiritus, id es
Abbreviated transcription (Latin):
Uel uoz reseruate ⁊ ego
retribuam dicit dñs
non facit deum ⁊temp¬
si esurierit. Nota inso
utraq ꝯunctio. ac si
diceret sine. sed si esuri¬
erit. ⁊ õ . uel tra potest
legi ut nentra suꝑflu
hoc faciens conge.car.¬
Doli iunci a malo.
sed uince uoalũ in bo.
.i. inpaciendo. quia si
li. si tu iam ñ es malꝰ
opta malo ut sit bonꝰ
displiceat tibi qd̾ ma¬
lus est. placeat iresit
bonus. ne sint duo ⁊¬
aĩa. Et hic ad hũlita¬
tem ĩuitat. Uidebat᷑
li din ⁊ maxie infide¬
sunt a deo Mr les non debent fideli¬
b dñari. ⁊ si boni ⁊¬

Expanded text:
el vos reservate, et ego retribuam dicit Dominus, non facit Deum cosi esurierit. Nota insolutraque conjunctio. Ac si diceret sine sed, si osurierit, etc. Vel ita potest legi ut neutra superflhoc faciens, congernoli vinci a malo, sed vince malum in bono, id est in patiendo, quia si li; si tu jam non es malus, opta malo ut sit bonus, displiceat tibi quod malus est, placeat ut fiat bonus, ne sint duo anima. Et hic ad humilitatem invitat, videbatur li domini, et maxime infideles, non debent fidelibus dominari; etsi boni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra iudeos. hoo ã fuit
ex dilectione non ex ĩ¬
uicitia. ⁊ ueritatem
enim dico ⁊ non men¬
tior ĩ aliqua parte posi

Expanded text:
tra Judaeos, hoc autem fuit ex dilectione, non ex iitia. Veritatem enim dico, et non metior, in aliqua parte posit