comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruimus. mutatis ex tẽpore & correctis predictarum intes
ũ inchoantes annum. eode quo romani menses suos dierũ
numero ꝑstringunt. Nil quidẽ romanoꝵ ut p̾fati sumus
hełdis. nonis uł idib curantes. s a primo usq ad extremum
diem augescente paulatĩ numero singulũ quẽq mensẽ
cõputantes. Uocatur autẽ apud eos ipse decẽb apileos.
ianuarius cydẏnios. februarius peritios. martius distros.
aprilis x anthicos. mauis artemiscos. iuntus deseos. iulius
panemos. augustus loos. septẽb gorpieos. octob yꝑbereteo.
noueb dios. Quo illos ordine annũ obseruare uł menses
& nuꝑ transmissus ad nos de roma cõpotus eoꝵs annalis
ostendit & canones qui dicunt᷑ apostoloꝵ idẽ antiquiorib
mensem parit̾ incipere qui ut̾q diem duo decimũ habere
ꝓbatur eundẽ. quib &iam lib̾ scĩ patris anatholii quẽ de
pascha cõposuit astipulat᷑. ubi scriptũ est. Est gͦ in primo

Expanded text:
seruimus, mutatis ex tempore et correctis praedictarum intercseruimus, mutatis ex tempore et correctis praedictarum intercm inchoantes annum, eodem quo Romani menses suos dierum numero perstringunt: nil quidem de Romanorum, ut praefati sumus, Calendis, Nonis, vel Idibus curantes, sed a primo usque ad extremum diem, augescente paulatim numero, singulum quemque mensem computantes. Vocatur autem Januarius Eudynios, Februarius Peritios, Martius Distros, Aprilis Xanthicos, Maius Artemisios, Junius Desios, Julius Panemos, Augustus Loos, September Gorpieos, October Hyperberetheos, er διὸς. Quo illos ordine annum observare, vel menses, et nuper transmissus ad nos de Roma computus eorum annalis ostendit, et canones qui dicuntur Apostolorum idem antiquioribus mensem pariter incipere, qui uterque diem duodecimum habere probatur eumdem. Quibus etiam liber sancti Patris Anatolii, quem de Pascha composuit, astipulatur, ubi scriptum est: « Est ergo in primo
Abbreviated transcription (Latin):
uocare placuit diem qui diuidit mensem. Iduare enĩ etrusca
lingua: diuidere est. Unde uidua quasi ualde idua. id ÷ ual¬
de diuisa. aut uidua id ÷ ã uiro diuisa. Nonnullis plac& idus
dictas uocabulo greco ãspecie quȩ apud illos idea uocatur.
qđ ea die plenam speciem luna dem demonstr&. Notandu
autẽ qđ in scriptura scã halendas cum legintus nil aliud
quã nouȩ ortum lunȩ intelligere debemus. iuxta illud nu¬
meroꝵ. In healendis autẽ idẽ. in mensium exordiis offeretis
holocausta dño. quia nimirũ hebrei ut supradictũ est non
supra diximus nullam in suis mensib halendarum. nonarũ.
iduumq distinctionẽ obseruant. Uerum ab incipiente cuis
mensis exordio usq ad terminũ eiꝰ crescente simplicit & inei¬
rabilit̾ dierũ currentium ordine cõputando ꝑueniunt. Si
quidẽ greti. nam de aegyptiors anno & mensib supra dis¬

Expanded text:
vocari placuit diem, qui dividit mensem. Iduare enim Etrusca vocari placuit diem, qui dividit mensem. Iduare enim Etrusca lingua dividere est; unde vidua, quasi valde idua, id est, valde divisa; aut vidua, id est, a viro divisa. Nonnullis placet Idus dictas vocabulo Graeco, a specie; quae apud illos εἰδέα vocatur, quod ea die plenam speciem luna demonstret. Notandum autem quod in Scriptura sacra Calendas cum legimus, nihil aliud quam novae ortum lunae intelligere debemus, juxta illud Numerorum: In Calendis autem, id est, in mensium exordiis, offeretis holocausta Domino. Quia nimirum Hebraei, ut supra dictum est, non supra diximus, nullam in suis mensibus Calendarum, Nonarum, Iduum distinctionem observant. Verum ab incipiente cujusque mensis exordio usque ad terminum ejus, crescente simpliciter et inenarrabiliter dierum concurrentium ordine, computando perveniunt. Si quidem Graeci nam de Aegyptiorum anno et mensibus supra dis
Abbreviated transcription (Latin):
plebe iuxta curiam calabrã quȩ casȩ romuli ꝓxima est.
quot numero dies ã lalendis ad nonassuꝑessent ꝓnuntiabat¬
& quintanas quidẽ dicto quinquies halo uerbo septimanas
repetito septies predicabat. Uerbũ autẽ halo grecũ est. idi
uoco. & hunc diem qui ex his dieb qui halarent᷑ primus es.¬
s&: placuit halendas uocari. & hinc ipsi curiȩ ad quã uo¬
cabantur calabrȩ nomen datũ est. & classi qđ omis in ea uo¬
caretur om̃is popłs. Ideo autẽ minor pontifex numerũ die¬
rũ qui ad nonas suꝑessent halando ꝓdebat. qđ post nouã
lunam oportebat nonarũ die populares qui in agris essent
confluere in urbem. accepturos causas feriarũ arege sacroꝵs
sciturosq quid ess& eo mense faciendũ. Unde quidã hinc no¬
nas existimant dictas quasi nouȩ initium obseruationis. uł
qđ ab eo die semꝑ ad idus nouẽ dies cõputarent᷑. Porro idus

Expanded text:
plebe, juxta curiam Calabram, quae casae Romuli proxima est, plebe, juxta curiam Calabram, quae casae Romuli proxima est, quot numero dies a Calendis ad Nonas superessent, pronunciabat, et quintanas quidem dicto quinquies verbo καλῶ septimanas repetito seties praedicabat. Verbum autem καλῶ Graecum est, id est, voco; et hunc diem qui ex his diebus qui calarentur primus esset, placuit Calendas vocari; hinc et ipsi curiae ad quam vocabantur Calabrae nomen datum est, et classi, quod omnis in eam vocaretur populus. Ideo autem minor pontifex numerum dierum qui ad Nonas superessent calando prodebat, quod post novam lunam oportebat Nonarum die populares, qui in agris essent, confluere in urbem, accepturos causas feriarum a rege sacrorum, sciturosque quid esset eo mense faciendum. Unde quidam hinc Nonas existimant dictas, quasi novae initium observationis, vel quod ab eo die semper ad Idus novem dies putarentur. Porro Idus
Abbreviated transcription (Latin):
kalarent diem. eo scilic& mense acloco quo etiam apud
ueteres mensis interlcalabatur. ide. ante u. ultimos men¬
ses februarii dies. idq bissextum censuit nominandũ.
Om̃i enĩ interlcalationi mensis februarius deputatus est.
qm is ultimus anni erat. qđ etiam ipsũ de grecoꝵs imitati.¬
one faciebant. Nam illi ultimo anni sui mensi suꝑfluos
interserebant dies. uerũ una re a grecis differebant.
Nam illi confecto ultimo mense. romani non confecto febru¬
ario. s post uicesimũ & tertiũ diem eiꝰ interhalabant. ter.¬
minalib scilic& iam ꝑactis. Deinde reliquos februarii
mensis diesqͥ erant u. post interle alationẽ sub iungebant.
credo ueteri religionis suȩ more. ut februarium omni¬
mͦ martius sequeretur.
gabatur ut nouȩ lunȩ primũ obseruar& aspectũ. uisũq
regi sacrificulo nunciar&. Itaq sacrificio a rege & pontifice¬
minore celebrato. idẽ pontifex halata id÷ uocata in capitoliu

Expanded text:
calarent diem, eo scilicet mense ac loco, quo etiam apud calarent diem, eo scilicet mense ac loco, quo etiam apud veteres mensis intercalabatur, id est, ante quinque ultimos mensis Februarii dies, idque bissextum censuit nominandum. Omni enim intercalationi mensis Februarius deputatus est, quoniam is ultimus anni erat, quod etiam ipsum ex Graecorum imitatione faciebant, nam illi ultimo anni sui mensi superfluos interserebant dies. Verum una re a Graecis differebant, nam illi, confecto ultimo mense, Romani non confecto Februario, sed post vicesimum et tertium diem ejus intercalabant, Terminalibus scilicet jam peractis; deinde reliquos Februarii mensis dies qui erant quinque, post intercalationem subjungebant, credo veteri religionis suae more, ut Februarium omnimodo Martius sequeretur. gabatur, ut novae lunae primum observaret aspectum, visumque regi sacrificulo nunciaret. Itaque sacrificio a rege et minore pontifice celebrato, idem pontifex calata, id est, vocata in Capitolium
Abbreviated transcription (Latin):
IxU. dieb & quadrante ⁊ odiacum conficit. deesse annosuo
xi dies & quadrantẽ int̾halares statuta ratione cõmentati
sunt. ita ut octauo quoq antio nonaginta dies ex quib
tres menses tricenorũ dierum cõputauerunt interlea.¬
larent. hunc gͦ ordinẽ romanis quoq imitari placuit.
sed frustra. quippe fugit eos diem unũ sicut suꝑ ammonui.
re ꝑ octoennium conuenire numerꝰ atq ordo ñ poterat
ed qui exinde sit error genitus qualit̾ eidẽ sit succursũ in
p̃fata chori & pretextati disputatione unde & ista discerp.¬
simus qui scire uult inueniet. Tandem gaus iuliuscesar
imitatus aegẏptios ad numerũ solis annũ sicut hodie ser¬
uatur instituit . x uidelic& dies obseruationi ueteri suꝑ.¬
adiciens. ut annũ . ccclxu dies quib: ipse zodiacũ lustrat
efficerent. Et ne quadrans deess&. statuit ut quarto qͦq
anno sacerdotes qui curabant mensib ac dieb unũ int᷑.¬

Expanded text:
LXV diebus et quadrante zodiacum conficit, deesse anno suo LXV diebus et quadrante zodiacum conficit, deesse anno suo XI dies et quadrantem, intercalares statuta ratione commentati sunt, ita ut octavo quoque anno XC dies, ex quibus tres menses tricenorum dierum computaverunt, intercalarent. Hunc ergo ordinem Romanis quoque imitari placuit, sed frustra, quippe fugit eos diem unum, sicut supra admonure per octennium convenire numerus atque ordo non poterat, sed qui exinde sit error genitus, qualiterque eidem sit succursum, in praefata Hori et Praetextati disputatione, unde et ista decerpsimus, qui scire vult inveniet. Tandem Caius Julius Caesar, imitatus Aegyptios, ad numerum solis annum, sicut hodie servatur, instituit, X videlicet dies observationi veteri superadjiciens, ut annum CCCLXV dies, quibus ipse zodiacum lustrat, efficerent. Et ne quadrans deesset, statuit ut quarto quoque anno sacerdotes, qui curabant, mensibus ac diebus unum inter
Abbreviated transcription (Latin):
teris quoq eiusdem beatȩ matris & ꝑpetuę uirginis festi.¬
uitatib agere didicit. Non utiq in lustrationẽ terrestris
imperii quinquennẽ. s in ꝑennem regni celestis memoria.
quando uixta parabolam uirginũ prudentiũ om̃s electi.
lucentib bonors actuum lampadib obuiam sponso ac re.¬
gi suo uenientes mox cũ eo ad nuptias suꝑnȩ ciuitatis in.¬
trabunt. Paulo post numa in honorẽ inparis numeri. unũ
adiecit diem. quẽ ianuario dedit. ut tam in anno qua in
mensib singulis pret̾ unũ februarium in par numerusser.¬
uaretur. quasi inferis & diminutio & par numerꝰ conuenir&.
Cũ gͦ romani ex hac distributione pompilii ad lunȩ cursũ
sicut greci annũ ꝓpriũ cõputarent. necessario & interlea.¬
larem mensem instituerunt. more grecoꝵ. Nã & greci
cu animaduerterent temere trecentis liui dieb ordina.¬
uisse annũ. qm̃ apparer& de solis cursu qui trecentis¬

Expanded text:
teris quoque ejusdem beatae matris et perpetuae virginis festiteris quoque ejusdem beatae matris et perpetuae virginis festivitatibus agere didicit, non utique in lustrationem terrestris imperii quinquennem, sed in perennem regni coelestis memoriam, quando, juxta parabolam virginum prudentium, omnes electi, lucentibus bonorum actuum lampadibus, obviam sponso ac regi suo venientes, mox cum eo ad nuptias supernae civitatis intrabunt. Paulo post Numa in honorem imparis numeri unum adjecit diem, quem Januario dedit, ut tam in anno quam in mensibus singulis, praeter unum Februarium, impar numerus servaretur, quasi inferis et diminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum, sicut Graeci, annum proprium computarent, necessario et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum. Nam et Graeci cum animadverterent temere se CCCLIIII diebus ordinavisse annum, quoniam appareret de solis cursu, qui CCC
Abbreviated transcription (Latin):
sus confici credidit annus extenderet᷑. atq his l. dieb
a se additis adiecit aliosui retractos illisui mensib qui
priorem ianuarium nuncupauit. primũq anni esse uo.¬
luit tãquã bicipitis dei mensem respicientẽ ac ꝓspicientẽ
transacti anni finẽ futuriq principia. Quidã autumant
ianuariũ nuncupatũ. ex eo qđ limes & ianua sit anni. Sđm
dicauit februo idẽ. plutoni qui lustrationũ potens credebat.
lustrariq eo mense ciuitatẽ necesse erat. quo statuit ut uis¬
ta diis manib soluerentur. Sed hanc lustrandi consuetudi.¬
nem. bene mutauit xp̾iana relligio. cũ in mense eodẽ die
sc̃ȩ mariȩ plebs uniuersa eũ sacerdotib ac ministris hẏm.¬
nis modulatȩ uõeis ꝑ aeccłas ꝑque congrua urbis loca ꝓ¬
cedit. datasq ãpontifice cuncti cereas in manib gestant
ardentes. & augescente bona consuetudine id ipsũ in ce.¬

Expanded text:
sus confici credidit annus extenderetur. Atque his quinquasus confici credidit annus extenderetur. Atque his quinquaginta diebus a se additis adiecit alios sex retractos illis sex mensibus qui priorem Ianuarium nuncupavit primumque anni esse voluit, tamquam bicipitis dei mensem, respicientem ac prospicientem transacti anni finem, futurique principia. Quidam autumant Januarium nuncupatum ex eo quod limes et janua sit anni. Secundum dicavit Februo, id est, Plutoni, qui lustrationum potens credebatur, lustrarique eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut jura diis manibus solverentur. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum in mense eodem die sanctae Mariae plebs universa, cum sacerdotibus ac ministris, hymnis modulatae vocis per ecclesias, perque congrua urbis loca, procedit, datosque a pontifice cuncti cereos in manibus gestant ardentes, et augescente bona consuetudine, id ipsum in cae
Abbreviated transcription (Latin):
martio uł quod imbres in ieis inmineant. Hȩc romuli fuit
annua ordinata dimensio. qui annũ decẽ mensium. dierũ¬
uͦ trecentoꝵ & quattuor habendũ esse constituit. Mensesq
ita disposuit. ut iuii ex his martius. mauis. quintilis. octob̃¬
tricenos singulos. sex uͦ reliqui tricenos haberent dies. qui
hodie quintanas habent nonas. ceteri septimanas. Septi.¬
manas autẽ habentib ab idib reuertebant᷑ halendȩ ad diẽ
septimũ decimũ. uerũ habentib quintanas ad octauum
decimũ remeabat initiũ halendarum. Sed cũ hic numerus
neq solis eursui neq rationib lunȩ conuenir&. non nũꝗͣ
usu ueniebat. ut frigus anni estiuis mensib & contra calor
hiemalib ꝓuenir&. Quod ubi contigiss& tantũ dierum
sine ullo mensis nomine patiebant᷑ ab sumi. quantũ ad id
anni tempus adducer&. qđ cȩli habitus instanti mensi aptꝰ
inueniretur. Sed secutus numa quin quaginta dies addidit

Expanded text:
Martio, vel quod imbres in eis immineant. Haec Romuli fuit Martio, vel quod imbres in eis immineant. Haec Romuli fuit annua ordinata dimensio, qui annum X mensium, dieruvero trecentorum et quatuor, habendum esse constituit, mensesque ita disposuit ut quatuor ex his, Martius, Maius, Quintilis, Octobtricenos singuli, sex vero reliqui tricenos haberent dies, qui hodie quintanas habent nonas, caeteri septimanas. Septimanas autem habentibus, ab Idibus revertebantur Calendae ad diem septimum decimum; verum habentibus quintanas ad octavum decimum remeabat initium Calendarum: sed cum hic numerus neque solis cursui, neque rationibus lunae conveniret, nonnunquam usu veniebat ut frigus anni aestivis mensibus, et contra calor hiemalibus proveniret. Quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi, quantum ad id anni tempus adduceret, quo coeli habitus instanti mensi aptus inveniretur. Sed secutus Numa quinquagi
Abbreviated transcription (Latin):
popłi ut diximus nominatur. aut ut cingius arbitratur
iunonius apud latinos antea uocatꝰ est. & hȩc appellatio
mensi apud maiores diu ꝑmansit. Sed post detritis quibus¬
dam litteris ex iunouio uinius dictus e. Nam & aedes iuno.¬
nis monetȩ hłdis iuniis dedicatȩ sunt. Iulius mensis nom̃
quintilis qđ a numero sũpserat etiam post p̃positos martio
duos mensesseruauit. sed postea in honorẽ iulii cesaris dic.¬
tatoris legem ferente mareo antonino marti filio consule
uilius uocatus est. qđ hoc mense ad quartũ idus quintilis
ꝓcreatus sit. Mugustus mensis sextilis antea uocabatur.
donec augusti honor daret᷑ ex senatus consultu. eo qđ ipse
die primo huiꝰ mensis antoniũ & cleopatrã superauerit.
& imperiũ popłi romani firmauerit. Septẽ ber mensis.
octob̾ nouẽb̾ & decẽber principalẽ sui retinent appella.¬
tionẽ. significantes nomine quoti sint ã uerno mense idẽ

Expanded text:
populi, ut diximus, nominatur, aut, ut Cincius arbitrabatur, populi, ut diximus, nominatur, aut, ut Cincius arbitrabatur, Junonius apud Latinos ante vocatus est: et haec appellatio mensis apud majores diu permansit, sed post, detritis quibusdam litteris, ex Junonio Junius dictus est; nam et aedes Junoni Monetae Calendis Juniis dedicatae sunt. Julius mensis nomen Quintilis, quod a numero sumpserat, etiam post praepositos Martio duos menses servavit, sed postea in honorem Julii Caesaris dictatoris legem ferente Marco Antonio Marci filio consule, Julius vocatus est, quod hoc mense ad III Idus Quintiles Julius procreatus sit. Augustus mensis Sextilis antea vocabatur, donec honor Augusto daretur ex senatusconsulto, eo quod ipse die primo hujus mensis Antonium et Cleopatram superaverit, et imperium populi Romani firmaverit. September mensis, October, November et December, principalem sui retinent appellationem, significantes nomine quoti sint a verno mense, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
marti cuiusse filium credi uoluit dicauit eo qđ hoc mense
const& iunonẽ martẽ peperisse. in frigia. Quẽ mensem
anni primũ aliquando fuisse uł ex hoc maxime ꝓbatur qđ
ex eo septimus octauus. nonus ac decimus inditũ antiquitus
ã numero nomen usq hodie seruant. Secundum mensem
nominant a prilẽ quasi aperilẽ. eo qđ in illo remotis nubib
pruinis ac tẽpestatib hib̾nis. celũ terra & mare nautis agri¬
colis: horoscopis aperiatur. arbores quoq & herbȩ in ger¬
men. s & animantia queq in ꝓlem se aperire incipiant.
Maium tertiũ. quartũ iuniũ posuit in honorẽ uidelic&
maioꝵ ac iunioꝵ in quos diuisit popłm. ut altera pars
armis altera consiliorẽ publicã tueretur. Contendunt
alii maram mercurii matrẽ maio nom̃ dedisse. hitic
maxime ꝓbantes quia hoc mense mercatores om̃s maiȩ pa.¬
rit̾ mercurioq sacrificabant. Iunius mensis aut ex parte

Expanded text:
Marti, cujus se filium credi voluit, dicavit, eo quod hoc mense Marti, cujus se filium credi voluit, dicavit, eo quod hoc mense constet Junonem Martem peperisse in Phrygia, quem mensem anni primum aliquem fuisse, vel ex hoc maxime probatur, quod ex eo septimus, octavus, nonus et decimus inditum antiquitus a numero nomen usque hodie servant. Secundum mensem nominavit Aprilem, quasi aperilem, eo quod in illo, remotis nubibus, pruinis ac tempestatibus hibernis, coelum, terra et mare, nautis, agricolis et horoscopis, aperiatur, arbores quoque et herbae in germen, sed et animantia quaeque in prolem se aperire incipiant. Maium tertium, quartum Junium posuit, in honorem videlicet majorum ac juniorum, in quos divisit populum, ut altera pars armis, altera consilio rempublicam tueretur. Contendunt alii Maiam Mercurii matrem Maio nomen dedisse, hinc maxime probantes, quia hoc mense mercatores omnes Maiae pariter Mercurioque sacrificabant. Junius mensis aut ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
lib annis a tempore interlcalati ab eisquadrantis dicimus ori¬
ri. Non ante nr̃ȩ tempus int̾halationis: quȩ fit ui hłrum
martiarũ diȩ in cõpoto lunȩ uł eoꝵdẽ festiuitate dierũ
potest cũ nr̃i anni circulo recipere concordiam. sed idẽ
dies festus eadem luna uerbi gr̃a septima quȩ apud nos
scda sabbati apud illos tertia sabbati cõputatur & cȩ
hȩc ut indisputatione chori & pretexati legimus causa exti¬
initium mensis ex illo sumebat die quo nouã lunã contigis.¬
s& uideri. quia non continuo euenit ut eo die semꝑ appa.¬
reat. s mͦ tardius mͦ celerius ex certis causis uideri sol&.
Contigit̾ ut cũ tardius apparuit p̾cedenti mensi plures dies
at cum celerius pauciores darentur. & singłis quibusq mei.¬
sib ꝑ petuam numeri lege̾ primus casus adduxit sic factum
est. ut aliixxx & unũ alii xxx sortirent᷑ dies. Primũ mense

Expanded text:
libus annis a tempore intercalati ab eis quadrantis dicimus orilibus annis a tempore intercalati ab eis quadrantis dicimus oriri, non ante nostrae tempus intercalationis, quae fit sexto Cal. Martiarum die, in computo lunae vel earumdem festivitate dierum potest cum nostri anni curriculo recipere concordiam; sed idem dies festus, eadem luna, verbi gratia septima, quae apud nos secunda Sabbati, apud illos tertia Sabbati computantur, et caetehaec, ut in disputatione Hori et Praetextati legimus, causa exstiinitium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri: quia vero non continuo evenit ut eo die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius, ex certis causis, videri solet, contigit ut cum tardius apparuit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus casus adduxit; sic factum est ut alii XXX et alii XXX unum sortirentur dies. Primum mensem
Abbreviated transcription (Latin):
mordio tricenis hos ꝓduntur includere dieb Quoꝵ pri¬
inus mensis toth. iiii. łel septenbrium. scđs faofi. iiii fełrũ
cheac v łłrũ decẽbrium. quintꝰ tẏbi ui bełrũ ianuariarũ.
sextus mechir uii februariarũ. septimꝰ famenoth. ułcłrũ
martiarũ. octauus farmuthi viłcł̃rũ apriliũ. nonus pacho.
Ui Ecłrum maiarũ. decimus pauni uii hđrum iuniarum.
undecimꝰ epifi uii hłrũ iuliarũ. duodecimꝰ mesor uiufdrũ
augustarũ die sumit exordium. Quẽ x hłrum septẽ:¬
briũ die terminantes. residuos quinq dies epagomenas
anno diem sextũ qui ex quadrantib confici sol& ad nec¬
tunt. Unde fit ut eors anni primi a bisexto tertiołcrũ
septẽbrium. çȩteri uͦ quarto hełrũ earundẽ die sortiant᷑
initium. Ipsi autẽ bissextiles anni quarto. cȩteri quinto hełru
memoratarũ die terminent᷑. Porro dissonantia quã bissexti.¬

Expanded text:
mordio, tricenis hos produntur includere diebus, quorum prmordio, tricenis hos produntur includere diebus, quorum primus mensis Thoth IV Cal. Septembrium, secundus Phaofi IV Cal. Choeac V Cal. Decembrium, quintus Tybi VI Cal. Januarium, sextus Mechir VII Cal. Februarium, septimus Phamenoth V Cal. Martiarum, octavus Pharmuthi VI Cal. Aprilium, nonus Pacho VI Cal. Maiarum, decimus Pauni VII Cal. Juniarum, undecimus Epiphi VII Cal. Juliarum, duodecimus Mesor VIII Cal. Augustarum die sumit exordium, quem decimo Cal. Septembrium die terminantes, residuos quinque dies ἐπαναγομένquarto anno diem sextum, qui ex quadrantibus confici solet, adnectunt. Unde fit ut eorum anni primi ab bissexto tertio Cal. Septembrium, caeteri vero IV Cal. earumdem die sortiantur initium, ipsi autem bissextiles anni IV caeteri V Cal. memoratarum die terminentur. Porro dissonantia, quam bissexti
Abbreviated transcription (Latin):
strat. Sed in utroq mense cõputando consuetudo uł aue¬
toritas uł certe cõpendiũ calculandi naturȩ p̃ualuit. Nã
non solũ lunȩ menses qđ calculandi necessitas cogit tri.¬
cenis unde tricenisq dieb ordinant. s & lunã suꝑfluam
quȩ iuxta naturȩ rationẽ in fine anni debuerit int̾hea.¬
lari pleriq ubi lib & interhalant. & qđ est grauius tantũ
int̾ se calculatores dissident:. ut uno nonnũꝗͣ eodẽq die hic
quartã decimã. ille quintã decimã. aliis sextã decima ad¬
seuerent lunã ẽẽ cõputanda. Necñ & solis annuos menses
dissimillima regula diuerso queq gens ordine metitur.
Deniq egẏptii qui primi ꝓpt̃ otiorẽ lunȩ discursũ ne ui.¬
delic& error calculandi eius uel ocitate gigneret᷑. ad solis
cursũ cui motꝰ tardior facilius poterat cõprehendi. suos
menses cõputare ceperunt. supto ab autuni tẽpore pri-¬

Expanded text:
strat. Sed in utroque mense computando, consuetudo, vel aucstrat. Sed in utroque mense computando, consuetudo, vel auctoritas, vel certe compendium calculandi naturae praevaluit; nam non solum lunae menses, quod calculandi necessitas cogit, tricenis undetricenisque diebus ordinant, sed et lunam superfluam, quae juxta naturae rationem in fine anni debuerat intercalari, plerique ubi libet intercalant, et, quod est gravius, tantum inter se calculatores dissident, ut uno nonnunquam eodemque die hic quartam decimam, ille quintam decimam, alius sextam decimam asseverent lunam esse putandam, nec non et solis annuos menses dissimillima regula diverso quaeque gens ordine metitur. Denique Aegyptii, qui primi propter ocyorem lunae discursum, ne videlicet error calculandi ejus velocitate gigneretur, ad solis cursum, cujus motus tardior facilius poterat comprehendi, suos menses putare coeperunt, sumpto ab autumni tempore pri
Abbreviated transcription (Latin):
definitũ autumant. quadiu luna zodiacũ circulũ ꝑagit.
Quȩ nimirũ sicut diligentior inquisitio naturarũ edocuit.
todiacũ quidẽ xxuii dieb & uiii horis. sui uͦ cursus ordinẽ
xxuiiii dieb & xii horis salua sui saltus ratione conficit.
deoq rectius ita definiendum. qđ mensis lunȩ sit luminis
lunaris circuitus ac redintegratio de noua ad nouã. Solaris
autẽ mensis digressio sit solis ꝑ duodecimã partẽ zodiaci
ꝓductior. E quib xi epactarũ dies & quadrans annuati
subcrescere sol&. Duodecies enĩ uiceni & bini . cc lxiiii
quia undecies uiceni & quat̾ni eande sumã conficiunt.
Porro duodecies semis sex faciunt quȩ annuȩ sunt horȩ
quadrantis. Si quidẽ luna xii suos menses undecim dieb
ut dictũ est & quadrante. breuiores totidẽ solis mensib
ageni. In his tandẽ ꝑagendis tredecies ⁊odiaci ambitũ lus.¬

Expanded text:
definitum autumant, quandiu luna zodiacum circulum peragat, definitum autumant, quandiu luna zodiacum circulum peragat, quae nimirum, sicut diligentior inquisitio naturarum edocuit, zodiacum quidem XXVII diebus, et VIII horis, sui vero cursus ordinem XXIX diebus, et XII horis, salva sui saltus ratione, conficit. Ideoque rectius ita definiendum, quod mensis lunae sit luminis lunaris cautem mensis digressio sit solis per duodecimam partem Zodiaci, productior, e quibus undecim epactarum dies et quadrans annuatim succrescere solent. Duodecies enim viceni et bini ducentos sequia undecies viceni et quaterni eamdem summam conficiunt. Porro duodecies semis sex faciunt, quae annuae sunt horae quadrans. Siquidem luna duodecim suos menses undecim diebus ut dictum est, et quadrante, breviores totidem solis mensibus peragens, in iisdem peragendis tredecies zodiaci ambitum lu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ est tertia mensis certii quinqͥ gesima ab agni occisione
cõputent. ponentes uidelic& primi mensis residuos dies &.
& uii. quia tredecĩ priores fuerant ante pascha transacti.
si paschalis mensis &xx dieb cõputatus. xuii sui cursus
tandũ ẽ. sẏnec dochicos. quȩ ẽ regula sc̃ȩ scripturȩ fre¬
quentissima a parte totum cõputari. Uerũ hȩc utrũq
acta uł cõputata fuerint. clar& tam̃ hebrȩos adlunȩ cur.¬
sum suos menses obseruare consueuisse. Nec alit in genesi
sentiendũ recte. ubi noe cũ suis septimo decimo die sđi m̃
um egressus asserit᷑. quã annũ solis integrũ hoc ÷ cc̃c lxu¬
dierũ essȩ descriptũ. quia uidelic& lunaquȩ p̃senti anno
uerbi gra ꝑ nonas maias septima decima existit. anno seqͦn¬
ti uicesima septima pridie nonas maias occurr&. Notandũ
sane qđ nimiũ fallantur qui mensẽ definiendũ uł ab antiqͥs

Expanded text:
quae est tertia mensis tertii, quinquagesimam ab agni occisione quae est tertia mensis tertii, quinquagesimam ab agni occisione computent, ponentes videlicet primi mensis residuos dies numero decem et septem: quia tredecim priores fuerant ante pascha transacti, si paschalis mensis XXX diebus computatus XVII sui cursus tandum est synecdochicos quae est regula sanctae Scripturae frequentissima a parte totum computari. Verum haec utcunque acta vel computata fuerint, claret tamen Hebraeos ad lunae cursum suos menses observare consuesse. Nec aliter in Genesi recte sentiendum, ubi Noe cum suis septimo decimo die secundium egressus asseritur: quam annum solis integrum, hoc est, dierum, esse descriptum, quia videlicet luna, quae praesenti anno, verbi gratia, per Nonas Maias septima decima existit, anno sequente vicesima septima pridie Nonas Maias occurret. Notandum sane quod nimium falluntur qui mensem definiendum vel ab antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
deputatur. quia semꝑ in ipso uł incipit uł desinit uł totꝰ
includit᷑. Ea dũ taxat regula. cuiꝰ & supra meminimꝰ ob¬
seruata. ut quȩ quinta decima post aequinoctiũ luna
extiterit. primũ sequentis anni mensem faciat. Quȩ uͦ an¬
iarus maio. tertius siuan unio. quartus thamul iulio.
quintꝰ abus augusto. sextus elul septẽb̾. Septimꝰ theseri oc-¬
tob̾. quẽ propt̾ collectionẽ frugũ & celeb̾rimas in ipso fes¬
tiuitates nouũ annũ appellant. Octauus maresuan no.¬
ueb̾. nonus casleu deceb̾. decimꝰ teb& ianuario. undecimꝰ
sabat februario. duodecimꝰ ad ar martio simili ratione cõ¬
paratur. Quos uidelic& menses ꝓpt lunȩ circulũ qͥaxuiiii¬
& semis dieb constat. tricenis unde tricenisq dieb alt̾nan.¬
tes scđ̾o demũ uł tertio anno exacto. mensem suꝑfluũ qͥ
moueor scrupulo. quomͦ maiores nr̃i diem qualex data ẽ.

Expanded text:
deputatur: quia semper in ipso vel incipit vel desinit vel totus deputatur: quia semper in ipso vel incipit vel desinit vel totus includitur, ea duntaxat regula, cujus et supra meminimus, observata, ut quae quintadecima post aequinoctium luna exstiterit, primum sequentis anni mensem faciat: quae vero anm mensis Iar Maio, tertius Sivan Junio, quartus Thamul Julio, quintus Aab Augusto, sextus Elul Septembri, septimus Theseri Octobri, quem propter collectionem frugum et celeberrimas in ipso festivitates novum annum appellant: octavus Maresuan Novembri: nonus Casseu Decembri: decimus Tebeth Januario: undecimus Sabat Februario: duodecimus Adar Martio simili ratione comparatur. Quos videlicet menses propter lunae circulum, qui XXIX et semis diebus constat, tricenis undetricenisque diebus alternantes, secundo demum vel tertio anno exacto, mensem superfluum, moveor scrupulo, quomodo majores nostri diem, qua lex data est,
Abbreviated transcription (Latin):
mensuratur. s melius a luna quȩ greco sermone mene¬
uocatur. Nam & apud eos menses uocant᷑ menes. Sed & ap̾
hebreos hieronimo teste luna quã iare nominant mensib
nom̃ dedit. Unde & hiesus filius sirach. qͥutiq hebraice scrip.¬
sit de luna loquens ait. Mensis scđ̾m nom̃ ẽ eiꝰ. Antiqui
enĩ menses suos ñ a solis s alunȩ cursu cõputare solebant.
Unde quotiens in scriptura sacra siue in lege seu ante legẽ
quota die mensis quid factũ dictũue sit indicatur. Non
aliud quã lunȩ ętas significat᷑. ã qua semꝑ hebrei quib cre.¬
dita sunt eloquia di. antiquo patrũ more menses obserua.¬
re non cessant. Primũ mensem nouors qͥ paschȩ cerimoniis
sacratus est. nisan appellantes. qui ꝓpt̃ multiuagũ lunȩ
discursũ nunc in martium mensem nunc incidit in aplẽ.
nunc aliquot dies maii mensis occupat. s rectius aprili

Expanded text:
mensuratur: smensuratur: svocatur; nam et apud eos menses vocantur μηνές. Sed et apud Hebraeos, Hieronymo teste, luna, quam jare nominant, mensibus nomen dedit; unde et Jesus filius Syrach, qui utique Hebraice scripsit, de luna loquens, ait: Mensis secundum nomen est ejus. Antiqui enim menses suos non a solis, sed a lunae cursu computare solebUnde quoties in Scriptura sacra, sive in lege, seu ante legem, quota die mensis quid factum dictumve sit, indicatur, non aliud quam lunae aetas significatur, a qua semper Hebraei, quibus credita sunt eloquia Dei , antiquo patrum more menses observare non cessarunt: primum mensem novorum, qui paschae caeremoniis sacratus est, Nisan appellantes, qui propter multivagum lunae discursum, nunc in Martium mensem, nunc incidit in Aprilem, nunc aliquot dies Maii mensis occupat. Sed rectius Aprili
Abbreviated transcription (Latin):
christi est ꝑsecutione uentura. Septima die consũmatis
operib suis ds̃ requieuit: eamq sc̃ificans sabbatũ nuncu.¬
pari p̃cepit. quȩ uesperã habuisse ñ legit᷑. Septima ȩtate
iustoꝵs animȩ post optimos huius uitȩ labores in alia uita
ꝑpetuo requiescunt. Quȩ nulla umquã tristicia macula.
s maiori insuꝑ resurrectionis gła cumulabitur. Hȩc ȩtas
hominib tune cepit. quando primꝰ marcyr ab el corpore
quidẽ tumulũ spũ autẽ sabbatũ ꝑpetuȩ quietis intrauit
Perficiet᷑ autẽ quando receptis scĩ corporib interra sua
duplicia possidebunt. leticia sempiterna erit eis. & ip¬
sa est octaua: ꝓ qua sextus psalmus inscribitur. Credo
qđ in ui huius scłi aetatib ꝓ septima uł octaua illius
scłi est aetate supplicandũ. in qua qͥa iusti gaudia. sed
reꝓbi sunt supplicia ꝑcepturi. psalmꝰ hic ingenti pauo.¬

Expanded text:
christi est persecutione ventura. Septima die, consummatis christi est persecutione ventura. Septima die, consummatis operibus suis, Deus requievit: eamque sanctificans, Sabbatum nuncupari praecepit, quae vesperam habuisse non legitur: septima enim aetate justorum animae post optimos hujus vitae labores in alia vita perpetuo requiescunt, quae nulla nunquam tristitia maculabitur, sed majori insuper resurrectionis gloria cumulabitur. Haec aetas hominibus tunc coepit, quando primus martyr Abel corpore quidem tumulum, spiritu autem sabbatum perpetuae quietis intravit: perficietur autem, quando receptis sanctis corporibus in terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis: et ipsa est octava, pro qua sextus psalmus inscribitur: credo, quia in sex hujus saeculi aetatibus pro septima vel octava illius saeculi est aetate supplicandum, in qua quia justi gaudia, sed reprobi sunt supplicia percepturi, Psalmus hinc ingenti pavo
Abbreviated transcription (Latin):
deis dissipatũ. tẽplũ dirutũ. & tota gens est babilonam tranꝰ¬
lata. Quinta die pisces auesq de aquis eductȩ. hi patriis
manent in undis. illȩ aera terrãq ꝑuolant. quinta etate
multiplicatus inchaldea popłs isrł: pars cȩlestiũ desiderioꝵs
pennis fulta hierosolima petunt. pars uolatu destituta int̾
inminente iam saluatoris aduentu gens iudea ꝓpt̃ scele¬
rũ magnitudinẽ romanis tributaria facta. insuꝑ & alie¬
nigenis est regib pressa. Sexta die terra suis animantib
inpletur. & homo primus ad imaginẽ dĩ creat᷑. moxq ex
eiꝰ latere dormientis sũpta costa femina fabricat᷑. sexta
aetate p̃conantib ꝓphetis filius dĩ in carne qͥhominem
ad imaginẽ dĩ recrear& apparuit. Qui dormiens incru¬
ce sanguinẽ & aquã de latere unde sibi ȩccłam consecra¬
r& emanauit. Huiꝰ etatis uespera. cȩteris obscuriꝰ in anti.¬

Expanded text:
aeis dissipatum, templum dirutum, et tota gens est Babyloniam transaeis dissipatum, templum dirutum, et tota gens est Babyloniam translata. Quinta die pisces avesque aquis eductae; hi patriis manent undis, illae aera terramque pervolant; quinta aetate multiplicatus in Chaldaea populus Israel, pars coelestium desideriorum pennis fulta Hierosolymam petunt, pars volatu destituta virtuimminente jam Salvatoris adventu, gens Judaea propter scelerum magnitudinem Romanis tributaria facta, insuper et alienigenis est regibus pressa. Sexta die terra suis animantibus impletur, et homo primus ad imaginem Dei creatur, moxque ex ejus latere dormientis sumpta costa femina fabricatur; sexta aetate, praeconantibus prophetis, Filius Dei in carne, qui hominem ad imaginem Dei recrearet, apparuit, qui obdormiens in cruce, sanguinem et aquam de latere, unde sibi Ecclesiam consecraret, emanavit. Hujus aetatis vespera caeteris obscuri
Abbreviated transcription (Latin):
ab oriente mouentes qui in construendã suꝑbiȩ turrẽ con-¬
uenerunt. linguarũ diuisione multati. & ab inuicẽ sunt
separati. Tertia die aqͥs in congregationẽ unam coactis ap.¬
paruit arida. siluis herbisq decora. & tertia aetate firmatis
in cultu demonũ nationib abraham patriarcha. cognatio.¬
nẽ patriamq deserens. scoi semine fecundatur. Aduenit
& uespera quando gens hebrea malis coacta p̃mentib con.¬
tra dĩ uoluntatẽ regem sibi petit. Qui mox ordinatus pͥ¬
mo dñi sacerdotes ꝓphetasq trucidat. postmodũ ipse cũ
tota gente gladio periit allophiloꝵ. Quarta die
luminarib ornatur. quarta ȩtate gens illa celesti fide
inclyta. regno daud & salomonis głosa. tẽpli etiam
scissimi altitudine totũ nobilitatur in orbẽ. Sed accipit &
uesperam. quando crebrescentib peccatis regnũ illud ãchal.¬

Expanded text:
ab Oriente moventes qui in construenda superbiae turre conab Oriente moventes qui in construenda superbiae turre convenerant, linguarum divisione multati, et ab invicem sunt dispersi. Tertia die, aquis in congregationem unam coactis, apparuit arida, sylvis herbisque decora; et tertia aetate firmatis in cultu daemonum nationibus, Abraham patriarcha cognationem patriamque deserens, sanctorumque semine fecundatur. Advenit et vespera quando gens Haebrea, malis coacta prementibus, contra Dei voluntatem regem sibi petit, qui, mox ordinatus, primo Domini sacerdotes prophetasque trucidat, postmodum ipse cum tota gente gladio periit Allophylorum. Quarta die coelum luminaribus ornatur; quarta aetate gens illa coelesti fide inclyta, regno David et Salomonis gloriosa, templi etiam sanctissimi altitudine totum nobilitatur in orbem. Sed accepit et vesperam, quando, crebrescentibus peccatis, regnum illud a Chald
Abbreviated transcription (Latin):
decimũ tiberii cesaris annũ quo dñm passũ credimꝰ iuxta
chronica eusebii ꝑduximus. ab eodẽ quo nos incipiens exor¬¬
dio quintodecimo eiꝰdem imperatoris anno qͦeũ passũ credit
putat esse cõpletum. ponens annos regni ꝑsarũ cxu. mace¬
donũ. cc ᷤ. romanore lx. Sed diligens qđ magis sequendũ
uolutionis extans. ad figurã pͥrimȩ ꝑ om̃ia ebdomadis.
labentib huius scłi conficitur aetatib Prima enĩ die facta
est lux. & pͥma ȩtate homo in paradisi amenitate locatur.
Diuisa luce a tenebris factũ est uespere. & separatis di filiis
ã semine nequa. non longe post natis gygantib corrupta ẽ
om̃is terra. donec creator penitensse hominẽ fecisse mundũ
diluuio ꝑdere disponer&. Secunda die firmamentũ in
medio libratur aquarũ. scda ȩtate arca in medio fert᷑ aqͦ¬
rum. hinc fonte abẏssi subportata. illinc cęli catharactis
cõpluta. Quȩ habuit uesperam. quando filiĩ adam pedes

Expanded text:
m Tiberii Caesaris annum, quo Dominum passum credimus, juxta Chronicam Eusebii perduximus, ab eodem quo nos incipiens exordio, quinto decimo ejusdem imperatoris anno, quo eum passum credit, putat esse completum, ponens annos regni Persarum CXV, Macedonum CCC, Romanorum LX. Sed diligens lector quod magis sequendum volutionis exstans, ad figuram per omnia primae hebdomadis labentibus hujus saeculi conficitur aetatibus. Prima enim die facta est lux, et prima aetate homo in paradisi amoenitate locatur. Divisa luce a tenebris factum est vesperum, et, separatis Dei filiis a semine nequam, non longe post natis gigantibus, corrupta est omnis terra, donec Creator, poenitens se hominem fecisse, mundum diluvio perdere disponeret. Secunda die firmamentum in medio libratur aquarum; secunda aetate arca in medio fertur aquarum, hinc fonte abyssi supportata, illinc coeli cataractis compluta, quae habuit vesperam, quando filii Adam pedes
Abbreviated transcription (Latin):
querentib inuidendo. s ꝓphetiȩ more ipsũ querentium
exercendo ingeniũ. malens utiq suas margaritas ã filiis clau.¬
sas fructuoso sudore uestigari. ꝗͣ ꝓfusas a porcis fastidiosa
despectione calcari. Ueru ut hȩc aꝑtius elucescant. ipsa
iam angłi ad ꝓpħ̃am dicta uideamꝰ: Septuaginta inquit
ebdomades adbreuiatȩ sunt suꝑ popłm tuũ. & suꝑ urbẽ
scam tuam. ut consumet᷑ p̾uaricatio. & finẽ accipiat pecca.

Expanded text:
quaerentibus invidendo: sed prophetiae more ipsum quaerentium quaerentibus invidendo: sed prophetiae more ipsum quaerentium exercendo ingenium, malens utique suas margaritas a filiis clausas fructuoso sudore investigari, quam profusas a porcis fastidiosa despectione calcari. Verum ut haec apertius elucescant, ipsa jam angeli ad prophetam edicta videamus: Septuaginta, inquit, hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum, et super urbem sanctam tuam, ut consummetur praevaricatio, et f
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽpnes. Quinta ebdomada septimi anni quo toto po¬
pulus ab agricolandi opere legis imperio uacabat. dicen-¬
te dño. Sex annisseres agrũ tuũ. septimo cessabis. Sexta
anni iubelei hoc ÷ remissionis ebdomada est. quȩ uii eb.
domadib annors hocẽ xluiiii annis texitur. Qua ex-¬
pleta. hoc ÷ quinqͥgesimo demũ incipiente anno. tubȩ
clarius resonabant. & ad om̃s iuxta legẽ possessio reuei¬
tebatur antiqua.
Ee tioa speties ed omadis est. qua ꝓpheta danihel utit᷑.
more quidẽ legis septenis annis singulas cõplestens
eb domadas. sed noua ratione ipsos annos adbreuians. duo.¬
denis uidelic& mensib lunȩ singłos determinans. Embolis.¬
mos uͦ menses qui de annͦis xi epactarũ dieb ad crescere solent.
ñ lege patria tertio uł altero anno singłos adiciens. s ubi
ad duodecimũ numerũ augescendo ꝑuenirent. ꝓ integro
anno parit᷑ inserens. Hoc autẽ fecit ñ ueritatis cognitionẽ

Expanded text:
solemnes. Quinta hebdomada septimi anni, quo toto posolemnes. Quinta hebdomada septimi anni, quo toto populos ab agricolandi opere legis imperio vacabat, dicente Domino: Sex annis seres agrum tuum, septimo cessabis . Sexta anni jubilaei, hoc est, remissionis hebdomada est, quae septem hebdomadibus annorum, hoc est, XLIX annis texitur: qua expleta, hoc est, quinquagesimo demum anno incipiente, tubae clarius resonabant, et ad omnes juxta legem possessio revertebatur antiqua. Septima species hebdomadis est, qua propheta Daniel utitur, more quidem legis, septenis annis singulas complectens hebdomadas, sed nova ratione ipsos annos abbrevians, duodenis videlicet mensibus lunae singulos determinans, embolismos vero menses, qui de annuis undecim epactarum diebus accrescere solent, in lege patria tertio vel altero anno singulos adjiciens: sed ubi ad duodecimum numerum augescendo pervenirent, pro integro anno pariter inserens. Hoc autem fecit non veritatis cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
nas & idus. ita etiam ferias. plurali tantũ numero ꝓfe-¬
rendas ẽe decernunt. Tertia speties ebdomadis incele-¬
bratione penterostes agitur. uii uidelic& septimanis di.¬
erũ & monade hoc ÷ quinqͥginta dieb impleta. Qua die
& moyses ardentẽ conscendens in montẽ legẽ de celo acce.¬
ta septimi mensis erat ebdomada qui sollẽpnitatib p̃claris
pene totus expendebat᷑. int̾ quas p̃cipue dies ꝓpitiationis
eminebat. qua sola ꝑ annũ pontifex derelicto foris popło
in & olei ex ordine collectis. significans iħim pontificẽ mag.¬
nũ impleta dispensatione carnis ꝑpropͥum sanguinẽ cęles¬
tis regni ianuas ingressurũ. ut appareat nunc uultui dĩ
uentũ eiꝰ. Ubi notandũ quia sicut quidã inmundi ꝑlegẽ
pͥma. tertia & septima die iubebant᷑ lustrari: sic & primꝰ
tertius ac septimꝰ mensis suis quiq cerimoni is extitere

Expanded text:
nas, et Idus, ita etiam ferias plurali tantum numero profenas, et Idus, ita etiam ferias plurali tantum numero proferendas esse decernunt. Tertia species hebdomadis in celebratione Pentecostes agitur, VII videlicet septimanis dierum et monade, hoc est, L diebus impleta. Qua die et Moyses ardentem conscendens in montem, legem de coelo acceta septimi mensis erat hebdomada, qui solemnitatibus praeclaris pene totus expendebatur. Inter quas praecipue dies propitiationis eminebat, qua sola per annum pontifex, derelicto foris populoi, et olei, ex ordine collectis: significans Jesum Pontificem magnum, impleta dispensatione carnis, per proprium sanguinem coelestis regni ventum ejus: ubi notandum, quia sicut quidam immundi per legem prima tertia et septima die videbantur lustrari: sic et primus, tertius ac septimus mensis suis quique caeremoniis extitere
Abbreviated transcription (Latin):
signiferũ conficiens. Hȩc gͥ erat stulticia gentiliũ falsa
ratiocinatione subnixa qui quasi iure primã diem
soli. quia maximũ est luminare. Sdam lunȩ. quia scđm
luminare est se consecrare putabant. Demn ordinata alt̾¬
natione. tertiȩ diei primam a sole stellã. Quartȩ pri¬
mã ãluna. quintȩ scd̾am ãsole. sȩxte scdam aluna. septi¬
mȩ tertiamã sole p̃ponebant. Ferias uͦ habere clerũ pri.¬
mus papa sil uester edoeuit: Cui dõ soliuacanti nũquã
militiam uł negotiationẽ liceat exercere mundanam.
dicente psal migrapho. Uacate & uidete qm̃ ego sũ ds:
temq apło. Nemo militans dõ. implicat se negotiis se.¬
cularib Et primã quidẽ diem qua & lux in principio
testatur iohannes qui dicit in apocalipsi. fui in sp̃u in die
de suo ad nectens. sabbatũ ex ueteri scriptura retinuit.
nil ueritus grãmaticoꝵ ferulas. qui sicut halendas. no¬

Expanded text:
signiferum conficiens. Haec igitur erat stultitia gentilium, falsa signiferum conficiens. Haec igitur erat stultitia gentilium, falsa ratiocinatione subnixa, qui quasi jure primam diem soli, quia maximum est luminare, secundam lunae, quia secundum luminare est, se consecrare putabant; dein ordinata alternatione tertiae diei primam a sole stellam, quartae primam a luna, quintae secundam a sole, sextae secundam a luna, septimae tertiam a sole praeponebant. Ferias vero habere clerum primus papa Sylvester edocuit, cui Deo soli vacanti nunquam militiam vel negociationem liceat exercere mundanam, dicente Psalmographo: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus. Itemque Apostolo: Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus. Et primum quidem diem, qua et lux in principio testatur Joannes, qui dicit in Apocalypsi: Fui in spiritu in dtam, quintam, et sextam de suo adnectens, Sabbatum ex vetere Scriptura retinuit, nihil veritus grammaticorum regulas, qui sicut Calendas, No
Abbreviated transcription (Latin):
instar calefacere & quasi uiuicare uidet᷑. ȩccłiaste adtes.¬
tante: qui de se ipso loquens ait. Gyrans girando uadit
sp̃s. & in circulos suos reuertitur. Luna ꝑ humoris minis.¬
teriũ cunctis incrementũ corporib suggerit. Maris stella
utpote soli ꝓxima calore simul & natura e. feruens.
Mercurius ꝑpetuo circa solẽ discurrendo quasi in exhausta
sapientiȩ luce radiari putabat᷑. Iuppit̾ frigore satur.
ni & ardore martis hinc inde tẽperatur. Uenꝰ luminis
uenustate quã ex solis uicinitate ꝑcipit suo cernentes
allicit aspectu. Saturnus eo tardior cȩteris planetis. qͦ
Inde iuppit̾ xii annis. Tertius mars. duob annis. Quar.
partib sex & xł. longius. Proximũ illi mercurii sidus
UIIII dieb ociore ambitu mͦ ante solis exortus. mͦ post
occasus splendens. Num quã ab eo uiginti duab par¬
tib remotior. Nouissima luna xxuii dieb & uiii horis¬

Expanded text:
instar calefacere et quasi vivificare videtur, Ecclesiaste attesinstar calefacere et quasi vivificare videtur, Ecclesiaste attestante, qui, de ipso loquens, ait: Gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur. Luna per humoris ministerium cunctis incrementum corporibus suggerit. Martis stella, utpote soli proxima, calore simul et natura est fervens. Mercurius perpetuo circa solem discurrendo, quasi inexhausta sapientini et ardore Martis hinc inde temperatur. Venus luminis venustate quam ex solis vicinitate percipit, suo cernentes allicit aspectu. Saturnus eo tardior caeteris planetis, quo inde Jupiter duodecim annis. Tertius Mars duobus annis. Quartupartibus sex et quadraginta, longius proximum illi Mercurii sidus novem diebus ociore ambitu, modo ante solis ortum, modo post ejus occasum splendens, nunquam ab eo viginti duabus partibus remotior. No
Abbreviated transcription (Latin):
sexta sabbati. septima sabbati. uł sabbatũ: non qđ om̃s
sabbatoꝵ hoc : requietionũ dies esse potuerint . s qđ ã re.¬
quietionũ die quȩ suo nomine & cultu singularis excelle.¬
bat. Prima uł scđa uł tertia uł cȩterȩ suo queq censerent᷑.¬
ex ordine. Uerũ gentiles cũ obseruationẽ ã popło isrł
ebdomadis ediscerent. mox hanc in laudẽ suoꝵ flexere
deors. Prima uidelic& diem soli. scdam lunȩ. tertiam mar¬
ti. quartã mercurio. quintã ioui. sexta ueneri. septimã
saturno dicantes. Eisdem utiq monstris suos dies quib
& errantia sidera consecrantes tã & si diuerso ordine pu¬
tantes. Existimabant enĩ se habere ã sole sp̃m. alunacor.¬
pus. ã marte feruorẽ. ã mercurio sapientiã & uerbũ. ã io¬
ue temperantiam. a uenere uoluptatẽ. a saturno tardi¬
¶tatem
Credo qđ sol in medio planetarũ positus totũ mundũ sp̃s

Expanded text:
sexta Sasexta Sasabbatorum, hoc est, requietionum dies esse potuerint; sed quod a requietionum die, quae suo cultu et nomine singularis excellebat, prima vel secunda vel tertia vel caeterae suo quaeque censerentex ordine. Verum gentiles cum observationem a populo Israel hebdomadis addiscerent, mox hanc in laudem suorum deflexere deorum. Primam videlicet diem Soli, secundam Lunae, tertiam Marti, quartam Mercurio, quintam Jovi, sextam Veneri, septimam Saturno dicentes; eisdem utique monstris suos dies, quibus et errantia sidera consecrantes, tametsi diverso ordine putantes. Existimabant enim se habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Marte fervorem, a Mercurio sapientiam et verbum, a Jove temperantiam, a Venere voluptatem, a Saturno tarditatem: credo quia sol in medio planetarum positus totum mundum spiritus