comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in effabili beneficienti a gerit᷑ gradatĩ distincteq pus¬
cherrima ÷ Distribuit᷑ it in auctoritatẽatq rationẽ
Auctoritas fidẽ flagitat. &rationi p̃parat hominẽ
Ratio ad intellectũ cognitionẽq ꝑ duc̃ quanquã neq au¬
ctoritatẽratio penitꝰ deserit cũ c̃siderat᷑ cui creden sit
& cestesũmatipsius iã cogniteatq ꝑ spicuȩ ueritatis
sed credentes ad salutẽ uocat Ñnaturȩ & excellentiȩ
sed ipsius tẽporis ordineprior: Tẽporaliũ aũtrerũ fi¬

Expanded text:
icentia geritur, gradatim distincteque pulcherrima est. Distribuitur enim in auctoritatem atque rationem. Auctoritas fidem flagitat, et rationi praeparat hominem. Ratio ad intellectum cognitionemque perducit. Quanquam neque auctoritatem ratio penitus deserit, cum consideratur cui sit credendum; et certe summa est ipsius jam cognitae atque perspicuae veritatis sed credentes ad salutem vocat, non naturae et excellentiae, sed ipsius temporis ordine prior est. Nam in quem
Abbreviated transcription (Latin):
noui gratiatestam̃ti q̃ non ad tẽporalẽ sed ad & nãuitã
ptin& ñ utiq t̃rena felicitate com̃danđ fuit. In de
qualepi &atis p̃miũ ab illo cui filii factiẽent p&ereatq
speraredeberent Nead hoc ꝓmagno seruir& dõ ut t̃¬
renã felicitatẽ a dipisciq̃ rerent qͥ serui rentipsi. abicien¬
tes & c̃culcantes fidẽ suã estim ando eã mercedeui lissima
Indebeneficentis sima ꝓuidentia om̃psds̃t̃renã felicita¬

Expanded text:
i gratia testamenti, quae non ad temporalem sed ad aeternam uitam pertinet, non utique terrena felicitate commendandus fuit. inde quale pietatis praemium ab illo. cuius filii facti essent, petere atque sperare deberent, ne ad hoc pro magno seruiretur deo, ut terrenam felicitatem adipisci quaererent, qui seruirent ipsi, abicientes et conculcantes fidem suam aestimando eam mercede uilissima. unde beneficentissima prouidentia omnipotens deus t
Abbreviated transcription (Latin):
pl&a hoc ÷ ꝓost sabbatũ resurrex̃. parentũ mutont᷑
nouũ nisi u&leris reuelatio Qđ aũt malachias¬
tũ nouũ debemꝰ accipere ubi s ẽpit̃na Nu&us ubi
tẽporaliast̃ꝓmissa. Quȩ ꝓmagno habentes plurimi
infirmi. & dõuͦtaliũ rerũ mercede seruientes quan¬
bit᷑ nisibonis distinguer& au&eris t̃renafelicitate
ut hicpignor eaccepto illociũ hocpignꝰ ÷ suo tẽpore
fideinisi admm onens &iã antiquos iustos ipsũ habius
p̃nuntiabat᷑ q̃ iã facta nob̵ annuntiat᷑ & tẽporeue&e¬
ris testam̃ti uel abat᷑. quȩ tẽpore noui testam̃ti reuela¬
bit᷑ Ideo eiꝰ sacram̃ta uariata st̃ ut alia ẽent in u&ers
testam̃to alia in nouo. cũ fides ipsa uariansit Dĩ iꝑ¬

Expanded text:
pleta. hoc est post sabbatum, resurrexit? Parentum mutantur nouum nisi ueteris reuelatio? Risus Abrahaentum debemus accipere, ubi sempiterna, non uetus, ubi temporalia sunt promissa; quae pro magno habentes plurimi infirmi et Deo uero talium rerum mercede seruientes, quanbitur nisi bonis, distingueret a ueteris terrena felicitate, ut hic pignore accepto illud cuius hoc pignus est suo tempore fidei, nisi admonens etiam antiquos iustos ipsum habuisspraenuntiabatur, quae iam facta nobis annuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti reuelatur, ideo eius sacramenta uariata sunt, ut alia essent in uetere testamento alia in nouo, cum fides ipsa uaria non sit
Abbreviated transcription (Latin):
priorib seculitẽ porib dispens andũ iudicauit testa
neces se: incipiat. Sed ille felicitates patrũ dĩbene¬
ficio c̃ces sep̃dicant᷑ quãuis ad istãuitã transitoriã
ꝑtinentes : Illa qͥppȩ t̃renam unera in manifesto ꝓ¬
mitteb ant᷑& tribuebant᷑ in occulto aũtillis omnib
reb nouũ testam̃tũ figurate p̃nuntiabat᷑ : Et capieba¬
t᷑intelle gentia paucoꝵ qͦs eadẽ gratia ꝓf&licomunere
dignos fecerat. Dispens ab antego illi scĩꝑc̃gruentia
tẽporis testam̃tũ u&us ꝑtinebant uͦ ad testam̃tũ no¬
uũ Nã & quan do tẽporalẽ felicitatẽ agebant & nam¬

Expanded text:
prioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamprioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamnecesse est incipiat. sed illae felicitates patrum dei beneficio concessae praedicantur quamuis ad istam uitam transitoriam pertinentes. illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus nonum testamentum figurate praenuntiabatur et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere dignos fecerat. dispensabant ergo illi sancti pro congruentia temporis testamentum uetus, pertinebant uero ad testamentum nouum. nam et quando temporalem felicitatem agebant, a
Abbreviated transcription (Latin):
saration ali creatura qil ad in fimũ corp̃ꝰ ita bene in his agit
animarationalis si ordinẽseru& & distinguendo eli¬
gendo pendendo subdatminoramaiorib. corpora¬
liaspiritalib inferiora superiorib tẽporalia sẽpit̃nis
Nesuperiorũ neglectu & app&litu in feriorũ. quo hinc
fit ipsa d&erior & se&corpꝰ suũ mittat in penis. sed
potius ordinata caritate . se& corpꝰsuũ c̃uestatin
melius : Cũ i sintoms substantiȩn aturalit̃ bone or¬
do in eis laudatꝰ honorat᷑ ꝑ uersitas culpatadã nat᷑
Nec effic̃anim a ꝑuerseutens creaturis. ut ordinationẽ
effugiat creatoris Quõ si illa maleutit᷑ bonis. illebene
utit᷑ &iã malis. Aꝑ hoc illa ꝑuerse bonis utendo fit
mala ille ordinate&iã malis utendo ꝑman& honꝰ. Quitt
in iustes eordinat in peccatis iusteordinat᷑ in poenis
Uolens itaq ds̃ osten dere&iã t̃renãtẽporalẽq felicitatẽ
suũ donũ ẽe. nec aliundenisi ab ipso sperariopostere

Expanded text:
sa rationali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neglectu et appetitu inferiorum, quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint omnes substantiae naturaliter bonae, ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bonis, ille bene utitur etiam malis ac per hoc illa peruerse bonis utendo fit mala, ille ordinate etiam malis utendo permanet bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, iuste ordinatur in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque felicitatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere
Abbreviated transcription (Latin):
aũtñ om̃s eodẽmodo Sed alios ꝑ informationẽs piri¬
t̃ eoundẽ hominũ ubi rerẽ demonstrant᷑ imagi¬
nes alios ꝑfructũm̃tis ad intellegentiã. aliosutraq
inspiratione. alio s&iã nescientes : Sed ꝑ informa¬
tionẽ sps duob modis : Aut ꝑsõnia sic̃t̃ ñ solũ pleriq¬
scĩ. sed& phrao & nabugodonosor uidit qđ nemo eor
intellegere ualebat. sed tam̃ uiderent̃q poterat
nospũ as sũptꝰ. capiendis atq intuendis imaginib ua¬
sequid illa demonstratio sigurar& postea cognouit
ẜ fructũ aũt m̃tis ad intellegentiã. un omodo cum
hec ipsa q̃ demonstrant᷑i maginili qͥd significent &
le gereqđ pharao ri nisiuidere & danihel exponit
regi qđ ille cernit &nes c̃. Cũ uͦitamens afficit᷑ ut
urerũ imagines c̃iecturali examinatione intelle¬
gat sed res ipsa intueat᷑. sic t̃intellegit᷑ sapientia &
iustitia om̃isq immutabił & diuinaspecies ad ꝓph&iã¬

Expanded text:
n omnes eodem modo, sed alios per informationem spiritus eorumdem hominum, ubi rerum demonstrantur imagines; alios per fructum mentis ad intelligentiam; alios utraque inspiratione; alios etiam nescientes. Sed per informationem spiritus duobus modis: aut per somnium, sicut nao, et Nabuchodonosor rex vidit, quod nemo eorum intelligere valuit, sed tamen videre utique potuerant: no spiritu assumptus, capiendis atque intuendis imaginibus vase, quid illa demonstratio figuraret, postea cognovit. Per fructum autem mentis ad intelligentiam uno modo cum haec ipsa, ligere, quod Pharao non nisi videre; et Daniel exponit regi, quod ille cernit et nescit. Cum vero ita mens afficitur, ut non rerum imagines conjecturali examinatione intelligat, sed res ipsas intueatur, sicut intelligitur sapientia et justitia omnisque incommutabilis et divina species, ad p
Abbreviated transcription (Latin):
uitios a credulitas C&ã uͦ imꝓbanda generan a ni¬
hilcredunt Et illi qͥ uerũ q̃r̃ cũ desperatione in ueni¬
endi &illiqͥ omnino ñ q̃ rt̃ Et hocdũ taxatin reb ad
aliquã ꝑtinentib disciplinã : Cũ uͦ dereligoneid ÷ colen
credereu&ant rationẽ ꝓmtissime pollicentes. Nã
nemini dubiũ ÷ om̃s homines aut stultos aut sapien¬
tes eẽ. Nundysapientes uoco &rłq¬

Expanded text:
uitiosa credulitas. cetera duo inprobanda genera nihil credunt: et illi qui uerum quaerunt cum desperatione inueniendi, et illi qui omnino non quaerunt. et hoc dumtaxat in rebus ad aliquam pertinentibus disciplinam. nam in alio uitae credere uetant, rationem promptissime pollicentes. nam nemini dubium est omnes homines aut stultos aut sapientes esse. nunc autem sapientes uoco
Abbreviated transcription (Latin):
tespiritalitantũmꝰ legit᷑ &tractat᷑. Ome aũts a cra¬
m̃tũ. cũ intellegit᷑ aut ad c̃tẽplationẽ ueritatis re¬
fest᷑ autad bonosmores . Contẽ platio ueritatis
insolius dĩdilectione fundata ÷ Bonimores
indilectionedĩ & ꝓximi In qͥb. duob. p̃ceptis

Expanded text:
 et tractatur. Omne autem sacramentum cum intelligitur, aut ad contemplationem veritatis refertur, aut ad bonos mores. Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione fundata est: boni mores in dilectione Dei et proximi, in quibus duobus praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
existimanti nec ꝗ̃rere uolunt Tria st̃ itẽ uelut finiti¬
masibim& in animis hominũ distinctione dignis si
diuin abeatissimũ ÷ Intelle gereaũt suꝑ fluanihilno¬
c& sed fostas sed iscerenocuit. cũ tẽpꝰ necessarioꝵ occupa¬
rent ipsa &iã noxia ñ intellegere sed facere&tq patimi¬
serũ ÷ Opinari aũt̃ duas obrest᷑pissimũ ÷ : Qđ ediscereñ po¬
test quisibiiã scire ꝑsuas itsimodo illud discipotest. Etꝑse
ipsate meritas ñ beneaffecqanimi signũ ÷ Nã qđ scire
seqͥsquã arbitrat᷑ quan quã nihileũ impediat ad iscendo
qr resipsa nulla scientia teneri pot est & qđ ñ intellegit
multũ in t̃eẽ utrũ aliqͥdm̃tiscestarationeuideat᷑ q̃ d in¬
tellegere dicimꝰ an fam e ł lit̃tis credendũ posteris utilit̃
cõm̃ d& ꝓfecto errat : Neq qͥsquã error tpitudineca¬

Expanded text:
existimant nec quaerere uolunt. tria sunt item uelut finitima sibimet in animis hominum distinctione dignissimadiuina, beatissimum est; intellegere autem superflua, nihil nocet, sed fortasse discere nocuit, cum tempus necessariorum occuparent. ipsa etiam noxia non intellegere, sed facere aut pati miserum test, qui sibi iam se scire persuasit, si modo illud disci potest,' et per se ipsa temeritas non bene adfecti animi signum est. nam ese quisquam arbitratur, quamquam nihil eum inpediat a discendo, quia res ipsa nulla scientia teneri potest, tamen quod non intellegit multum interesse, utrum aliquid mentis certa ratione uideatur, quod intellegere dicimus, an famae uel litteris credendum posteris utiliter commendetur, profecto errat. neque quisquam error turpitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ut breuit explicẽ amorquarũ lib& rerũ p̃t animũ & dñ
A qͥb sordib q̃nto ÷ qͥs purgatior tanto uerũ faciliu s in
tu& Homin iergo p̃ualenti uerũ intueri utadio
aptius & omninostultis hominib: quã id qđ sensib al¬

Expanded text:
ut brevi explicem, amor quarumlibet rerum, praeter animum et Deum: ut brevi explicem, amor quarumlibet rerum, praeter animum et Deum: a quibus sordibus quanto est quis purgatior, tantt. Homini ergo non valenti verum intueri, ut ad id aptius et omnino stultis hominibus, quam id quod sensib
Abbreviated transcription (Latin):
Sola ÷ auctoritas ꝗ̃ cõmou& stultos ut ad sapientiã
festin&᷑. Quã diu intelle geres incera ñ possumꝰ. aucto¬
ritateqͥdẽ decipimiserũ ÷ sed cestemiserius ñ mouers
Si n dĩꝓuidentia ñp̃si d& reb humanis. nihil÷ dere¬
ligione satagendũ. Sin uͦ &species rerũ omniũ quã
ꝓfecto exaliqͦ uerissi mepulchritudinis fontem ana-¬
recredendũ ÷ & interiornescio q̃ c̃scientia dm̃ q̃rendũ
dõq seruiendũ meliores qͦsq. animos quasi publicȩ pri¬
uatĩq hostat᷑ Ñ ÷ desperandũ ab eodẽ ipso dõ auctori¬
tatẽ aliquã c̃stitutã quauelut graducesto innitentes
attollam̃ indm̃. Hȩcaũt̃ sepositaratione quã sincerã
intellegere ut sȩpediximꝰ difficillimũ ÷ duplicit̃nos
mou& Pastĩ miraculis pastĩ seq̃ntiũ multitudine
Nihilhoꝵ ÷ necessariũ sapienti qͥs negat Sedid nc̃
agit᷑ ut sapientes eẽpossimꝰ id ÷ in herere ueritati qđ
ꝓfecto sordid animꝰ ñ potest: St̃ aãt sordes anims

Expanded text:
sola est auctoritas, quae commouet stultos, ut ad sapientiam festinent. quamdiu intellegere sincera non possumus, auctoritate quidem decipi miserum est; sed certe miserius non moueri. si enim dei prouidentia non praesidet rebus humanis, nihil est de religione satagendum. sin uero et species rerum omnium, quam profecto ex aliquo uerissimae pulchritudinis fonte manare credendum est, et interior nescio qua conscientia deum quaerendum deoque seruiendum meliores quosque animos quasi publice priuatimque cohortatur: non est desperandum ab eodem ipso deo auctoritatem aliquam constitutam, quo uelut gradu certo innitentes adtollamur in deum. haec autem seposita ratione, quam sinceram intellegere, ut saepe diximus, difficillimum stultismovet; partim miraculis, partim sequentium multitudine. Nihil horum est necessarium sapienti; quis negat? Sed id nunc agitur, ut sapientes esse possimus, id est, inhaerere veritati: quod profecto sordidus animus non potest. Sunt autem sordes animi,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ inscripturis diuinis. altu & diuinũ ÷ In tomni¬
noueritas. & reficiendis instaurandisq animis
accõmodatissimadisciplina & planei tamodifim¬
cata ut nemo in dehaurirepossit qđ sibi satis ÷ꝓ
simodo adhauriendũ de uoteacpieut uerareliuo¬

Expanded text:
 in scripturis illis altum et diuinum est: inest omnino ueritas et reficiendis instaurandisque animis adcomodatissima disciplina et plane ita modificata, ut nemo inde haurire non possit. quod sibi satis est. si modo ad hauriendum deuote ac pie, ut uera reli
Abbreviated transcription (Latin):
eẽdixi Operalegis biꝑtita ÷ Nã pastĩ ins acram̃tis
pastĩuͦ inmorib accipiunt᷑ Adsac ram̃ta ꝑtin& circũ¬
cisio carnis. sabbatũ tẽporale neo meniȩ sacrificia
atq om̃s huiꝰ modi innumerabi les obseruationes Ad
mores aut̃ ñ occides ñ moechaberis. Ñ falsũ testimo¬

Expanded text:
Legis bipartita esse. Nam partim in sacramentis, partim vero in moribus accipiuntur. Ad sacramenta pertinent, circumcisio carnis, sabbatum temporale, neomeniae, sacrificia, atque omnes hujusmodi innumerae observationes. Ad mores autem, Non occides, Non moechaberis, Non falsum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ta ÷ quasiiã ñ sit nec futura quasi ñdũ sit. tam̃eoꝵ motꝰ quib
tẽpora ꝑagant᷑ exfuturo in p̃teritũ transeunt Etideocrentor
incuiꝰ motudicendũ ñ ÷ ł fuis se qđ iã ñ sit ł futun eẽ qđ ñdũ
turã suã suo dominatui seruientẽ : Verũ tam̃ non deipsoge¬
nitã. sed ab ipso denihilo factã. Nec ei co&nã eratquippeante
illã quã uisnullo tẽ poresineilla . ñ eãs patiotrans currente
sed manente ꝑ p&uitate p̃cedens. Sed hocsirespondero eis qui
uereorne facilius iudicer affirmare qđ nescio quã docere
qđ scio. Redeo igit᷑ adid qđ creatornr̃ scirenos uoluit. illa
uͦ quȩ ł sapientiorib: in hacuita scire ꝑmisit . ł omnino ꝑfe¬
ctis in aliauita scienda seruauit. ultrauires meas eẽ confi¬
teor. Sed id eo putaui ista in assestione tractanda. ut qͥhȩcle¬
gunt uideant a qͥb. q̃stionũ periculis debeant tẽperare : Nec

Expanded text:
ta est quasi iam non sit, nec futura quasi nondum sit: tamen eorum motus, quibus ta est quasi iam non sit, nec futura quasi nondum sit: tamen eorum motus, quibus tempora peraguntur, ex futuro in praeteritum transeunt, et ideo Creatori, in cuius motu dicendum non est uel fuisse quod iam non sit, uel futurum turam suo dominatui servientem, veruntamen non de ipso genitam, sed ab ipso de nihilo factam, nec ei coaeternam. Erat quippe ante illam, quamvis nullo tempore sine illa, non eam spatio transcurrente, sed manente perpetuitate praecedens. Sed si respondero eis, quiuereor ne facilius iudicer adfirmare quod nescio, quam docere quod scio. Redeo igitur ad id, quod creator noster scire nos uoluit; illa uero, quae uel sapientioribus in hac uita scire permisit uel omnino perfectis in alia uita scienda seruauit, ultra uires meas esse\' confiteor. Sed ideo putaui sine adfirmatione tractanda, ut qui haec legunt uideant, a quibus quaestionum periculis debeant temperare, nec
Abbreviated transcription (Latin):
lũ erattẽ pꝰtã in c̃uenient̃ dicimꝰ acsiquis quã dicat erathomo quã¬
donullu serathomo: auterat istemunđ quando iste ñ erat munđ
us homo quando ñ erat istehomo. Si cergo erat aliud tẽpꝰ quan
cimꝰ creatũ tẽpꝰ cũ ideo sẽꝑ fuis sedicat᷑ qđ omnitẽporetẽp̃ fuit.
itañ ÷ c̃seq̃ns ut si sẽꝑ fuer̃ angeliideo ñ sintreati. ut ꝓpterea
sẽꝑ fuis sedicant᷑ ꝗr omni tẽporefuer̃ & ꝓpterea omnitẽpore
fuer̃ qđ nullomͦ sinehis ipsatẽ pora ẽẽ potuer̃ Vbitnulla
creatura ÷ cuiꝰ mutabilib motib tẽpora ꝑagant᷑ tẽpora
omnino eẽ ñ posst̃. Ac ꝑ hoc&sis ẽꝑ fuer̃ creatist̃. necsi sẽꝑ¬
bili. isti autẽ factis. sed ideo sẽ ꝑ fuis sedicunt᷑ qđ omni tẽpore
fuer̃ sin e qͥb tẽpora nullomꝰ ẽẽpotuer̃. Tẽpꝰ autẽ quõ muta¬
bilitate transcurrit. & nitatiimmutabili ñ potest ẽẽ co&nũ
Ac ꝑ hoc siimostalitas angeloꝵ ñ transit intẽpore. Nec pr&eri¬

Expanded text:
lum erat tempus, tam inconuenienter dicimus, ac si quisquam dicat: Erat homo, quando nullus erat homo, aut: Erat iste mundus, quando iste non erat mundus. us homo, quando non erat iste homo; sic ergo: Erat aliud tempus, quando cimus creatum tempus, cum ideo semper fuisse dicatur, quia omni tempore tempus fuit: ita non est consequens, ut, si semper fuerunt angeli, ideo non sint creati, ut propterea semper fuisse dicantur, quia omni tempore fuerunt, et propterea omni tempore fuerunt, quia nullo modo sine his ipsa tempora esse potuerunt. Ubi enim nulla creatura est, cuius mutabilibus motibus tempora peragantur, tempora omnino ebili: isti autem facti sunt; sed ideo semper fuisse dicuntur, quia omni tempore fuerunt, sine quibus tempora nullo modo esse potuerunt: tempus autem quoniam mutabilitate transcurrit, aeternitati immutabili non potest esse coaeternum. amsi inmortalitas angelorum non transit in tempore, nec praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
omã bona sed ñ simplicia & ob hoc mutabilia Creatasa nenqm̃
qđ illud de quogentũ ÷ ue duo patrẽ & filiũ dicim &utirq:¬
notionehuius nominis insacris litteris nuncupatur Alius taũt
quã pat̃ olfilius quia nec pat̃ ÷ nec filius : sed alius dixim̃ aliud :
quia & hoe parit̃ simplex parit̃q in cõmutabi lebomĩ ÷ & &nũ
em̃ ꝓpt hoc naturãi stãbonisimplicẽ dicim qui a patinea solus aut
solis filius autsolus sp̃s sc̃s. autuero sola ÷ ista nominis trinitas sine
utiq uitã & eadẽuita ipse : Propt̃ hocitaq naturadicitur sim¬
plexcuiñ sitaliquid habere qđ uel possitamitere ul aliud sit
habens aliud qđ hab& Sicut uas aliquẽ liquorẽ auttorpus co¬
lorẽ aut uerlucẽ si ue feruorẽ aut anima s apientiã . Nihilenĩ
horũ ÷ id qđ hab& Nãneq uas liquor÷ nec corpuscolor

Expanded text:
a bona, sed non simplicia, et ob hoc mutabilia. Creata sane, inqet hoc est quod illud de quo genitum est; quae duo Patrem et Filium dicimunotione huius nominis in sacris litteris nuncupatur. Alius est autem quam Pater et Filius, quia nec Pater est nec Filius; sed \'alius\' dixi, non ‛aliud\', quia et hoc pariter simplex pariterque incommutabile bonum enim propter hoc naturam istam boni simplicem dicimus, quia Pater in ea solus aut solus Filius aut solus Spiritus sanctus, aut uero sola est ista nominis trinitas sine utique uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue feruorem aut anima sapientiam. Nihil enim horum est id quod habet; nam neque uas liquor est, nec corpus color
Abbreviated transcription (Latin):
litatis eius H autẽ circuitib. euacuatis atq. frustratis nul¬
la necessitas nos cõpellitideoputare ñ habereinitiũ tẽporis
exqͦ ee coeperitgenꝰ humanũ qr ꝑnescio quos circuitꝰ nihili n reb.
noui qđ ñ & anteacestis int̃uallis tẽporũ fuerit & postea sit fu¬
turũ Si it liberat᷑ anim a ñ reditura ad miserias sicut nũ quã
antea liberata ÷ fit in illa aliqd qđ antea nũ quã factũ ÷ Et

Expanded text:
 His autem circuitibus euacuatis __ adque frustratis nulla necessitas nos conpellit ideo putare non habere initium temporis ex quo esse coeperit genus humanum, quia per nescio quos circuitus nihil sit in rebus noui, quod non et antea certis interuallis temporum fuerit et postea sit futurum. Si enim liberatur anima non reditura ad miserias, sicut numquam antea liberata est, fit in illa aliquid, quod antea numquam factum est
Abbreviated transcription (Latin):
animã ut corpꝰ moueat ꝑtẽpꝰ & locũ. Istareuͦ in seipso łm̃
qͥmoueatanimã ꝑtẽpꝰ. corpꝰ uͦ ꝑ locũ parit̃ & ꝑtẽpꝰ Et quõ pͥnci

Expanded text:
animam ut corpus moueat per tempus et locum, stare uero in se ipso deum, animam ut corpus moueat per tempus et locum, stare uero in se ipso deum, qui mourat animam pe
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ &ingressa ÷mens hum an adiuinitatis abditese
c&uni uersi tatis uidit ẽecreatorẽ qͥ ñ solũ corporea uni¬
uers a p̃ir&l sicut irration alis anima. Necq̃ hanc&iã
sicutration alis anteceller& sed qͥ his õnib: simul lon¬
geincõparabili potentia p̃star&. Videbat it mouericor
pꝰꝑlocos & tẽpora. cũ H loco in locũ cederit. ł &atẽ tẽporis
transcursionemutar& Apud seitaq paululũ c̃stitit
potentiãq sui ñ sinehorrore suscipiens . q̃rendũ nesupꝰ
sealiqͥd an insee & c̃sistendũ sibi dubitauit. Sed dubitan¬
tẽ se ñ eẽdm̃ dubitareñ potuit . quia caus adubi&atis igno
neces sario &c̃seqn t̃amligere: Adiecto eo qđ & siñ subder&
monitioi ꝑlocũ mouer& tẽpore ꝑ affectũ. Nec pͥncipale
rerastabilim̃tũ for&. qđ ł loco ł tẽporemoueripossit. ql nisi
ꝑ aliudmouerin il possit In qͣ hȩc uniuersũ star& idiseit¬
soc̃ sister& Sic in auetoresuo ratio cinata cognouit. uidit

Expanded text:
nt, et ingressa est diuinitatis abditae mcet uniuersitatis uidit esse creatorem, qui non solum corporea uniuersa praeiret sicut inrationalis anima, neque hanc etiam sicut rationalis antecelleret, sed qui his simul omnibus longe inconparabili potentia praestaret. uidebat enim moueri corpus per loca et tempora, cum uel loco in locum cederet uel aetatem temporis transcursione mutaret. apud se itaque paululum constitit potentiamque sui non sine horrore suspiciens quaerendumne supra se aliquid, an in se esset consistendum sibi dubitauit. sed dubitantem se non esse deum dubitare non potuit, quia causa dubietatis ignonecessario et consequenter ambigere adiecto eo quod, etsi non subderetur motioni per locum, moueretur tempore per adfectum, nec principale rerum stabilimentum foret, quod uel loco uel tempore moueri posset, quia nisi per aliud moueri nihil posset, in quo autem uniuersum staret, id in se ipso consisteret. sic in auctore suo altius ratiocinata cognouit illud,
Abbreviated transcription (Latin):
duas possenisi una sit hreuior uid & mihi sicut superius d&rigo¬
napatuit isticqq̃ circuliratio in solubilib atq & nis manere
ut mihi aliqd rotundũ trigonũ it&ragonũ in occidentedecor¬
porib. formaremolienti. eadẽ sine tum ore ł moturatiorotun¬
dã ł q̃dri ñ desit cũ eodẽtẽporis punctũ scđm eandẽ rotundi & qͣd¬
rati legẽ inoriente. alius pariȩdecor poribi ualeat fa bricare
Vides neł dehis q̃ c̃spicait᷑anima qd situisus animi. intel¬
lege s ne intelligibile& intelligens neqͣ quã posseseiungi
Anĩ ad uestis ne&iã ꝗd int̃sitint᷑illas formas qͥs corpore
cernimꝰ & istas qͣsm̃ tec̃ spicim Ista s ẽẽ sẽpit̃nũ mundũ
tudo & sublimitas & ꝓfundũ. Quid i mihi ꝓderit uspiã alti¬
tudinẽ corporei cȩliq̃ rere planoꝵ siderxdiastemata ł circu¬
loꝵuias ł singuloꝵ nt̃uallarimari: Quidispatia t̃rȩ

Expanded text:
duas posse nisi una sit breuior? uidetur mihi, sicut superius de trigoduas posse nisi una sit breuior? uidetur mihi, sicut superius de trigona patuit, istic quoque circuli ratio insolubilibus atque aeternis manere ut mihi aliquid rotundum, trigonum uel tetragonum in occidente de corporibus formare molienti eadem sine tumore uel motu ratio rotundi uel quadri non desit, cum eodem temporis puncto secundum eandem rotundi et quadrati legem in oriente alius paria de corporibus ualeat fabricare? uidesne uel de his, quae conspicatur anima, quid sit uisus animi? intellegisne intellegibile et intellegens nequaquam posse seiungi? animaduertisne etiam quid intersit inter illas formas, quas corpore cernimus, et istas, quas mente conspicimus? istas esse sempiternum mundum, tudo, sublimitas et profundum? quid enim mihi proderit uspiam altitudinem corporei caeli quaerere, planorum siderum diastemata uel circulorum uias uel singulorum interualla rimari, quid spatia terrae
Abbreviated transcription (Latin):
potest sed sinepuncto ẽẽ ñ potest: Sinehis uͦ punctũ sẽꝑ ÷
Neccuiꝰ piã ut sitindig& ql umꝰus nullũ potestõe principiũ
Circulu sigit᷑ un a eadẽq circũ flexa fit linea. Sed sicut in tri¬
gonis t&lragonis ꝑangulos puncta st̃ qͥb figurarũ ratio c̃¬
sistit. sic in circulo eiꝰ mediũ puncto possidebit᷑ ut tirculus
ratadim̃ sione form & Nãcũ unũ circ iniradiũ fixeris
atq aliũ acentro extrinsecus circũ duxeris. attendeqͣntũ
potes centripotentiã abstabiliradio illũ qͥ circũ agitradiũ
regere. &illic ubi localit̃ ñ ÷ potentialit̃ ciroulũ figurare Q
Nic si purgatam̃tis intendas aciȩ. subruti lar& libi iã deb&
ꝗd sit anima. Ullud &iã qͣle ÷ qđ si sensũ corporis c̃sulamꝰ ꝑ me
diũ circulũ duepares lineȩ iuxta in ducipos secredant᷑
cũ ratiomanifesta c̃uincat neqͣ quã ꝑeundẽ mediũ duci

Expanded text:
potest, sed sine puncto esse non. potest. sine his uero punctum semper est potest, sed sine puncto esse non. potest. sine his uero punctum semper est nec cuiuspiam ut sit indiget, quia unius nullum potest esse principium. circulus igitur una eademque circumflexa fit linea, sed sicut in trigonis et tetragonis per angulos puncta sunt, quibus figurarum ratio consistit, sic in circulo eius medium puncto possidebitur, ut circulus rata dimensione formetur. nam cum unum circini radium fixeris atque alium a centro extrinsecus circumflexa, adtende quantum potes centri potentiam ab stabili radio illum qui circumagitur radium regere et illic, ubi localiter non est, potentialiter circulum figurare. Hic si purgata mentis intendas acie, subrutilare tibi iam debet quid sit anima. illud etiam quale est quod, si sensum corporis consulamus, per medium circulum duae pares lineae iuxtim duci posse credantur, cum ratio manifesta conuincat nequaquam per eundem medium duci
Abbreviated transcription (Latin):
unatantũ figura ut adhuc fecimꝰ breuit᷑ colloqm᷑ Cir¬
culus firgexun alin ea. Sed iurenc̃illud admaneheris qđ
lineas inel atitudineatq altitudine ꝑfectior ÷ Qđ tam̃
lineȩ abipso incipit᷑ ipsa finit᷑ cũ punctũ necorm a qͦ quã
pateat nee finiri Hacnãq: c̃t in & in figurispuncaũ qđ unꝰ
innumeris Ista ergo linea q̃ transuersĩ secari potest. Iscin¬
di ꝑlongũ ñ potest : Qui autiq si scindit᷑ hablatitudinẽ
cũ secanda ÷ punctocedit᷑ cũ punctũ scilic& ñcedat᷑ ꝑife¬
ctiorergo langitudo latitudine qr latitudo &transuer¬
sĩ & direet̃ recip̃fectionẽ ꝑ fectior latitudo altitudi¬
ni qr latitudo ñ solũ findi acsecare. uerũ &iã & a latere
caedipotest Ergo altitudos inelantu dine& longitu dine
ẽẽñ potest. Etubi hextria st̃ haud dubie corpꝰ ÷ Latitudo
sine longitu din eẽe ñ potest Longitudo sinehi somnibeis ẽẽ

Expanded text:
una tantum figura, ut adhuc fecimus, breuiter conloquamur. Ciruna tantum figura, ut adhuc fecimus, breuiter conloquamur. Circulus fit ex una linea. sed iure nunc illud admoneberis, quod linea sine latitudine atque altitudine perfectior est, quae tamen lineae, ab ipso incipitur ipsoque finitur, cum punctum nec oriri a quoquam pateat nec finiri. hoc namque continet in figuris punctum, quod unus in numeris. ista ergo linea, quae transuersim secari potest, scindi per longum. non potest, quia utique si scinditur, habet latitudinem, cum secanda est, puncto caeditur, cum punctum scilicet non caedatur. perfectior ergo longitudo latitudine, quia latitudo et transuersim et directim recipit sectionem. perfectior latitudo altitudine, quia altitudo non solum findi ac secari, uerum et a latere caedi potest. ergo altitudo sine latitudine et longitudine esse non potest, et ubi haec tria sunt, haud dubie corpus est. latitudo sine longitudine esse non potest, longitudo sine his omnibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
antistatas eregion e c̃stitue Qđ cũ feceris intelleg&e figurã
duab lineis pastib ñ fecisse. Figura i dr̃ cũ parib ĩ parib. ue¬
imparibi qͣlin eis capitib. eẽ ctingentib ita ambitur A
Suab ergo parib lineis siueaduers ĩ positis siuea capite
ẽtingentib figurañ daudit᷑ Trib uͦȩqͣlib lineis figurasit
trigona Et hoc& naatq indemutab đratio ÷ om̃i hu mane
m̃tiłñ admoniteclarens liqͥdo Nũ qͥdergo trib: lineispari¬
b q. sem& mutuo capitib. tangant fieriũ quã nisi trigona
poterit Aut stud magis nc̃uerũ :÷ quã fuit. autẽe hocuerũ
aliqͣndo coep̃. autaliqͣndodes init  Autñ ÷ facilius ooape eũ
intercremundũ cuiꝰ uttq tum idelocalesq formȩ ftarũ
in localiũ in corporaliũq st̃imago formarx : quã ut aliq̃
ex hisłuaricoris pecieł trans mouerilo coł senio u& eres¬
ceret qͦ qͦ pacto mutariq̃at᷑ Neergo te ꝑ om̃s disciplinȩ
istius minutias trahã neue in tentionẽtuã in aspectandis

Expanded text:
 regione constitue, quod cum feceris, intellege te figuram duabus lineis paribus non fecisse. figura enim dicitur, cum paribus inparibusue lineis capitibus sese contingentibus locus ambitur. duabus ergo paribus lineis sine auersim positis sine capite contingentitrigona, et hoc aeterna atque indemutabilis ratio est omni humanae menti uel non admonitae clarens liquido. numquid ergo tribus lineis paribus quae semet mutuo capitibus tangunt fieri umquam nisi trigona poterit? aut istud magis nunc uerum est, quam fuit, aut esse hoc uerum aliquando coepit aut aliquando desinet, aut non est facilius corporeum interire mundum, cuius utique tumidae localesque formae istarum inlocalium incorporaliumque sunt imago formarum, quam ut aliquid ex his uel uariari specie uel transmoueri loco uel senio ueterescere uel quoquo pacto mutari queat? ne ergo per omnes te disciplinae istius minutias traham neue intentionem tuam in adspectandis
Abbreviated transcription (Latin):
Eaquȩ sensu capiunt᷑ extra&iã nos ẽesentiuntus
& locis c̃iment᷑. undenec ꝑ cipi quidẽ posseaffir¬
mant᷑ Eauꝰ q̃ intellegunt᷑ p̃quasi alibi posita
intellegunt᷑ quã ipseqͥ intellegit animꝰ : simul
&iã intellegunt᷑ ñ õtineri loco quareista c̃iun¬
aut ẽtra aurẽtra subiectũ uerũ & insubiecto xo¬
animꝰ : Aututraq substantia: Nãuerũ illudq ł¬

Expanded text:
 nos esse sentiuntur, et locis continentur, unde nec percipi quidem posse affirmantur. Ea vero quae intelliguntur, non quasi alibi posita intelliguntur, quam ipse qui intelligit animus: simul enim etiam intelliguntur non contineri loco. 11. Quare ista conjunaut contra subjectum verum, et in subjecto animus; aut utrumque substantia. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽatq im̃peritiã satis notũ ÷ ÷ nihilad eiꝰimmosta¬
litatẽ affest Argum̃tũ hui conexionis negat᷑ante¬

Expanded text:
e imperitiam satis notum est; nihil ad ejus immortalitatem affert argumenti hujus connexio, nisi negetur ante
Abbreviated transcription (Latin):
Quatinꝰ ergo accipiendasitanimi mutatio ui¬
deaonꝰ Siis ubiectũ ÷ animꝰ aste in subiecto
existente peq subiectũ immutari potest qͥn
id qđ in subiecto immut& qui passumꝰ obtine¬
reimmutabilẽ eẽastẽ Nuis uautrationẽnu¬
merairũ mutabi lẽe ẽ aut deat dicere. autastẽ qu¬
lib& p̃ istaratione c̃stare. aut astẽ ñ eẽ in astifice
unamultarũ quasi quidã co&us rationũ eẽdicat᷑
tam̃ ars &liã unaratio diciueris simeatq. intelleg
idq. inseparabilit̃ Nãsi ars ab animo sepccrabit᷑
mo in animũ transibit Atut sedes astinulla ÷ si¬
mũ transit. in illo mansura deserensistũ. Nemo
astẽdo c& nisi amittendo: Aut&iã ñpisi docentis
obliui onefit alidͥs peritus. simosteqͣ absurdissi

Expanded text:
quatenus accipienda sit animi mutatio videamus. Si enim subjectum est animus arte in subjecto existente, neque subjectum immutari potest quin et id quod in subjecto est immutetur; qui possumus obtinere immutabilem esse artem atque rationeem quamlibet non ista ratione constare; aut artem non esse in artifice, una multarum quasi quidam coetus rationum esse dicatur, tamen ars etiam una ratio dici verissime atque intelligi idque inseparabiliter. Nam si ars ab animo separabitur;mo in animum continuo transibit. At ut sedes arti nulla simum transit, in illo mansura deserens istum; nemo artem docet nisi amittendo, aut etiam non nisi docentis oblivione fit aliquis peritus, sive morte. Quae si
Abbreviated transcription (Latin):
muleẽ ñ poss̃. Siergo antecȩlũ angelicis matibus talealiqđ
fuit &ideo tẽ pꝰiã fuit. atq angeliẽt uo factistẽ poralit̃ mo¬
uebant᷑ &iã si comnitẽ pore fuer̃ quando qͥdẽcũ illis factas
tẽpora. Quis autẽdicat ñ sẽꝑ fuit qđ omni tẽporefuit Sed si

Expanded text:
mul esse non possunt; — si ergo ante caelum in angelicis motibus tale aliquid mul esse non possunt; — si ergo ante caelum in angelicis motibus tale aliquid fuit et ideo tempus iam fuit adque angeli, ex quo facti sunt, temporaliter mouebantur: etiam sic omni tempore fuerunt, quando quidem cum illis facta sunt tempora. Quis autem dicat: Non semper fuit, quod omni tempore fuit? Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
&iã istomꝰ dicipotest uitiũ eẽ nec in sũmopossebono necnis un
aliquobono Solaergo bona alicubi eẽ poss̃ sola malanus quã
primũ facta significat autillũ potius cȩlũ de quodictã ÷
in principio fec̃ds celũ & t̃rã cũ tam̃ ñ fuerint ante quã fierent
neimmostales si sẽꝑ fuissedicant᷑ dõ co& nieẽ credant᷑. Siaũt
dixerimꝰ ñ intẽporecreatos angelos sed ante o mã tẽpora &ip¬
c̃uenient̃ sẽ ꝑ ẽẽdicat᷑. Vsq ad eo autẽ istiom ni tẽpore fue¬
runt . aut &iã ante omã tẽpora factis. sitam̃ a cȩlo coepta stẽ
pora & illiiã erant antecȩlũ. aut sitẽpꝰ ñ acȩlo uer & ante
celũ fuit : p̃qͥdẽ in horis & dieb & m̃sib & annis Nã istedi¬
m̃sionestẽporaliũ spatioꝵ quȩ usitateacꝓpriedicunt᷑ tẽpora
manifestũ ÷ qđ amotus iderx coeperint : Sed hec in aliquo¬
motii mutabili cui aliud prius. aliud posterius p̃terite qđ si¬

Expanded text:
iam isto modo dici potest, uitium esse nec in summo posse bono nec nisi in aliquo bono. Sola ergo bona alicubi esse possunt, sola mala nusquam; primum facta significat, aut illud potius coelum de quo dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram : cum tamen non fuerint, antequam fierent, ne, immortales si semper fuisse dicantur, Deo coaeterni esse credantur. Si autem dixero, non in tempore creatos Angelos, sed ante omnia tempora et ipconuenienter semper esse dicatur? Usque adeo autem isti omni tempore fuerunt. ut etiam ante omnia tempora facti sint; si tamen a caelo coepta sunt tempora, et illi iam erant ante caelum. At si tempus non a caelo, uerum et ante caelum fuit; non quidem in horis et diebus et mensibus et annis nam istae dimensiones temporalium spatiorum, quae usitate ac proprie dicuntur tempora, manifestum est quod a motu siderum coeperint; unde et Deumutabili motu, cuius aliud prius, aliud posterius praeterit, eo quod si
Abbreviated transcription (Latin):
neabdita cunctarimata ÷ : Vt quid & qͥ modo qͥb. lociscuran¬
dũ e& ad discer&. Numerostam̃ deqͥb. loquor qͥb. coapta
atq intrinsestotius corporis c̃stat : Quid dicã nemoualuitinuenire qͦs ne¬
mo ausus ÷ quȩrere: qͥs in otiẽẽ potuis sent in interiorib:
q̃ qui scerib q̃ nullũ ostendũnt decus. itadelectar& puldmi

Expanded text:
ne abdita cuncta rimata est, ut quid et quo modo quibus locis curanne abdita cuncta rimata est, ut quid et quo modo quibus locis curandum esset addisceret: numeros tamen de quibus loquor, quibus coaptatadque intrinsecus totius corporis constat, quid dicam, nemo ualuit inuenire, quos nemo ausus est quaerere? qui si noti esse potuissent, in interioribus quoque uisceribus, quae nullum ostentant decus, ita delectaret pul
Abbreviated transcription (Latin):
buta ÷ ad loqͥndũ & scribendũ aptaatq c̃ueniens. & ad ope¬
raastiũ plurimarx officioꝵq. cõplenda. ñ satis ostendit qua¬
lianimȩ ut seruirent tales itcorpus ad iunctũ: Quanquã & ei
d&ractis necessitatib. operandi. ita omniũ pastiũ c̃gruentia
numero sa sit & pulchra sibi parilitateres pondeat. ut nesci¬
asutrũ in eo c̃dendomaiorsitutilitatis habitaratio quã de co¬
ris Cestenihil creatũ uidemꝰ in corporeutilitatis causa qđ ñ
habeat &iã decoris locũ Plus autẽ nobis ⁊d aparer& sinu¬
merosm̃surare qͥb int̃secunta conexast & coaptata nosse¬
mꝰ. quos forsitandataoperain his q̃ foris eminent humana
spectib. sicuti ÷ tanta ꝑ plexitas uenart atq neruoꝵ & uisce¬
rũ secr&lauitaliũ inuenirenullus potest : Qui a & sime¬
dicorũd ligentiã ñ nulla crudeł quosan atꝰ mos appellant
laniauit corpor amostuoꝵ siue &i ãint̃manꝰ secantiss pscru¬
tantisq morentiũ atq in carnib: humanis satis in huma¬

Expanded text:
 scribendum apta adque conueniens et ad opera artium plurimarum officiorumque conplenda, nonne satis ostendit, quali animae ut seruiret tale sit corpus adiunctum? quamquam et detractis necessitatibus operandi ita omnium. partium congruentia numerosa sit et pulchra sibi parilitate respondeat, ut nescias utrum in eo condendo maior sit utilitatis habita ratio quam decoris. Certe enim nihil creatum uidemus in corpore utilitatis causa, quod non habeat etiam decoris locum. Plus autem nobis id appareret, si numeros mensurarum, quibus inter se cuncta conexa sunt et coaptata, nossemus; quos forsitan data opera in his, quae foris eminent, humaua nspectibus, sicuti est tanta perplexitas uenarum adque neruorum et uiscerum, secreta uitalium, inuenire nullus potest. Quia etsi medicorum diligentia nonnulla crudelis, quos anatomicos appellant, laniauit corpora mortuorum siue etiam inter manus secantis perscrutantisque morientium adque in carnibus humanis satis inhuma
Abbreviated transcription (Latin):
fuit &ideo tẽ pꝰiã fuit. atq angeliẽt uo factistẽ poralit̃ mo¬
uebant᷑ &iã si comnitẽ pore fuer̃ quando qͥdẽcũ illis factas
tẽpora. Quis autẽdicat ñ sẽꝑ fuit qđ omni tẽporefuit Sed si

Expanded text:
fuit, et ideo tempus jam fuit, atque Angeli ex quo facti sunt, temporaliter mofuit, et ideo tempus jam fuit, atque Angeli ex quo facti sunt, temporaliter mouebantur: etiam sic omni tempore fuerunt, quando quidem cum illis facta sunt tempora. Quis autem dicat: Non semper fuit, quod omni tempore fuit? Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
&iã istomꝰ dicipotest uitiũ eẽ nec in sũmopossebono necnis un
aliquobono Solaergo bona alicubi eẽ poss̃ sola malanus quã
primũ facta significat autillũ potius cȩlũ de quodictã ÷
in principio fec̃ds celũ & t̃rã cũ tam̃ ñ fuerint ante quã fierent
neimmostales si sẽꝑ fuissedicant᷑ dõ co& nieẽ credant᷑. Siaũt
dixerimꝰ ñ intẽporecreatos angelos sed ante o mã tẽpora &ip¬
c̃uenient̃ sẽ ꝑ ẽẽdicat᷑. Vsq ad eo autẽ istiom ni tẽpore fue¬
runt . aut &iã ante omã tẽpora factis. sitam̃ a cȩlo coepta stẽ
pora & illiiã erant antecȩlũ. aut sitẽpꝰ ñ acȩlo uer & ante
celũ fuit : p̃qͥdẽ in horis & dieb & m̃sib & annis Nã istedi
m̃sionestẽporaliũ spatioꝵ quȩ usitateacꝓpriedicunt᷑ tẽpora
manifestũ ÷ qđ amotus iderx coeperint : Sed hec in aliquo¬
motii mutabili cui aliud prius. aliud posterius p̃terite qđ si

Expanded text:
iam isto modo dici potest, uitium esse nec in summo posse bono nec nisi in aliquo bono. Sola ergo bona alicubi esse possunt, sola mala nusquam; primum facta significat, aut illud potius coelum de quo dictum est, In principio fecit Deus coelum et terram : cum tamen non fuerint, antequam fierent, ne, immortales si semper fuisse dicantur, Deo coaeterni esse credantur. Si autem dixero, non in tempore creatos Angelos, sed ante omnia tempora et ipconvenienter semper esse dicatur? Usque adeo autem isti omni tempore fuerunt, ut etiam ante omnia tempora facti sint: si tamen a coelo coepta sunt tempora, et illi jam erant ante coelum. At si tempus non a coelo, verum et ante coelum fuit; non quidem in hormensiones temporalium spatiorum, quae usitate ac proprie dicuntur tempora, manifestum est quod a motu siderum coeperint; unde et Deumutabili motu, cujus aliud prius, aliud posterius praeterierit ,
Abbreviated transcription (Latin):
luftã quã peccatũ ñ creauit tã quã naturã. Sed pla¬
nenaturã ꝑsuas it quia homonatꝰ ÷. &ideo eã ꝑsua¬
dendouitiauit . Quittuulnerat ñ creatm̃ bra sed
uexat Sed uulnera quȩcorporib infligunt᷑ m̃ brafa¬
ciunt claudicare ł egremoueri. ñeãui stutẽquaiust
÷ homo Ipselanguor quobeneui uendi uistperit.
ñ tutiq natura seduitiũ sicut celera in corpore¬
mala: Valitudo p̃tulla substantia ł natura sed
fec̃ qͥ legis p̃ceptatrans gressus. postusurpationẽ
int̃dicte arporis sententiã qͦdã modo penecapitał ex¬
cepit Hi cad eũ statũ a qͦ lapsus÷ ũnisi auctoris sui
gratia reformat᷑ postliminuqdã modo iire potu it
remeare. sic̃t qͥ sede excelso in p̃ceps uoluntatere¬
miserit. In suaqͥdẽ habuit potestate qđ fecit sed
suo arbi triocestũ ÷ p̃subi acere qđ cadit Surgit
itaq beneficio alieno. qͥcecidit ꝓprio. Nec ideo
ñsua dicenđ ÷ cecidisse qͥalieno noscit᷑ pe surgere

Expanded text:
lus tamquam peccatum, non creauit tamquam naturam. sed plane naturae persuasit, quia homo natura est, et ideo eam persuadendo uitiauit. qui enim uulnerat, non creat membra, sed uexat. sed uulnera, quae corporibus infliguntur, membra faciunt claudicare uel aegre moueri, non eam uirtutem qua iust tamen ipse languor, quo bene uiuendi uirtus periit, non est utique natura, sed uitium, sicut certe mala in corpore ualitudo non est ulla substantia uel natura, sed fecit: qui legis praecepta transgressus, post usurpationem interdictae arboris, sententiam quodam modo poenae capitalis excepit. Hic ad eum statum a quo lapsus est, non nisi auctoris sui gratia reformatus, postliminii quodam modo jure potuit remeare: sicut qui se de excelso in praeceps voluntate demiserit, in sua quidem habuit potestate quod fecit, sed jam suo arbitrio certum est non subjacere quod cadit. Surgit itaque beneficio alieno, qui cecidit vitio proprio. Nec ideo non suo dicendus est cecidisse, quia alieno noscitur surgere;
Abbreviated transcription (Latin):
ex affectionib ato. passi onib. animi e ueniri
homines affection alẽ qͣ litatẽ . atq ita in heres¬
cere. ut aut magnis molitionib autnullis omni
q̃ ab illo ñ potest separari qͥd aliud quã necessita¬
tepeccabit Sed illi ista peocata exillis uen ire pec¬
catis q̃ nulla necessitate cõmissas. in illosaltẽ c̃ce
dunt qͥ dic̃ qđ nolomalũ hocago Quittut i stã patiat᷑
nec es sitatẽ ninisipeccandi c̃su&ud in ep̃mit᷑ . ꝓcul
dubio priuscũ peccar& ñdũ necessitate c̃su&udin is
p̃mebat᷑. Ac ꝑ hoc&iã scđm ipsos peccandinecessitas
unde abstinere liberũ ñ ÷ illius peccati poena taqͦ
abstinereliberũ fuit quandonullũ panđ necessi¬
tatis urgebat Curergo ñ credt̃ tantũ salt̃ ualuis¬
se illud primihominis in effabilit̃ grande pecca¬
tũ. ut eouitiar& huma nauni uers a natura
tunt᷑ ñ necessitates ed uoluntate q̃ tantũ mõdo pecca¬
ta st̃ unde ab eis liberũ ÷ abstinere & peccatis deigno

Expanded text:
ex affectionibus atque passionibus animi dicis « evenire hominibus affectionalem qualitatem atque ita inhaerescere, ut aut magnis molitionibus, aut nullis squae ab illo non potest separari, quid aliud quam necessitate peccabit? Sed vos ista peccata ex illis venire peccatis, quae nulla necessitate commissa sunt, in illo saltem conce Quod nolo malum, hoc ago. Qui enim, ut istam patiatur necessitatem, non nisi peccandi consuetudine premitur; procul dubio priusquam peccaret, nondum necessitate consuetudinis premebatur. Ac per hoc, etiam secundum vos, peccandi necessitas unde abstinere liberum non est, illius peccati poena est, a quo abstinere liberum fuit, quando nullum pondus necessitatis urgebat. Cur ergo non creditis tantum saltem valuisse illud primi hominis ineffabiliter grande peccatum, ut eo vitiaretur humana natura universa, tuntur, non necessitate, sed voluntate, quae tantummodo peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tatustrans grediendo peccauit : totusq peccati sui
uitio. tunc periit Si aut̃ totus perut. totus benefi¬
ciosaluatoris indiguit. Et sitotus beneficio s aluato¬
ris indiguit. totũ xp̃sueniendosaluauit . Et si totũ
ueniendos aluauit ñ corpꝰ autanimã sed corpꝰ &ani
Nãsi toto homin epeccantesolãhuiꝰ carnẽxp̃s as sũ psit
anima poenȩ primȩ illiustrans gressionis. sinealiqͣ
spe&iã nc̃ ad dicta ꝑmansit
quid inquantũ ds̃donauerit disputandũ. ut in presenti
uita ipsa sit omniũ perfectioculmenq uistutum. Sic¬
dexterã ł sinistrã . Sinis trãquippe obsid& carnaliũt᷑ baui¬
tiorũ dexterã ten& sp̃ĩtaliũ iactatiosuꝑba uirtutũ. Illa
enĩ publicis delectam̃tis oblectare c̃tendit. hȩc m̃ti laudẽ
ꝓpriȩ uistutis in murmurare ñ desint. Illa nãq blandiens fi

Expanded text:
totus transgrediendo peccavit, totus peccati sui vitio tunc periit. Si autem totus periit, totus beneficio Salvatoris indiguit: et si totus beneficio Salvatoris indiguit, totum Christus veniendo salvavit: et si totum veniendo salvavit, non corpus absque anima; sed corpus et aniNam si toto homine peccante, solam ejus carnem Christus assumpsit, anima poenae primae illius transgressionis sine aliqua spe etiam nunc addicta permansitquid, in quantum Deus donaverit, disputandum, ut in praesenti vita ipsa sit omnium perfectio culmenque virtutum: dexteram vel sinistram. Sinistram quippe obsidet carnalium turba vitiorum, dexteram tenet spiritalium jactatio superba virtutum. Illa carnem publicis delectamentis oblectare contendit, haec menti laudem propriae virtutis immurmurare non desinit. Illa namque bla
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptas. omnino refugiat. Igit᷑ si uisibilis cupiditas
uincat᷑ incorpore inimica. inuisibilis potestas ñ domi¬
nat᷑ incorde Illã felicit̃ uincimꝰsi fortit̃ cũista cer
temꝰ Porroieiunis sic adhibenda tẽperies. ut corp
nr̃m nec saturitas excit&. nec in edia immoderata
ut nec suauitate corpꝰ illiciat. necsaturitate succen¬
dat. Suauitate quippe minuit᷑ elemosina pauper&
saturitate corpꝰefficit᷑ bellicosũ Illic fratrib debitũ
inuadit᷑ hic hosti auxiliũ subrogat᷑. Pro inde
facit ut in anit̃ ieiunemꝰ. debilitas facit neieiu¬

Expanded text:
ue submovit. Igitur si visibilis cupiditas vincatur in corpore, inimica invisibilis potestas non dominatur in corde. Illam feliciter vincimus, si fortiter cum ista cer Porro jejuniis sic est adhibenda temperies, ut corpus nostrum nec saturitas excitet, nec inedia immoderata ut nec suavitate corpus illiciat, nec saturitate succendat. Suavitate quippe minuitur eleemosyna pauperum, saturitate corpus efficitur bellicosum. Illic fratribus debitum invaditur, hic hosti auxilium subrogatur. Volefacit ut inaniter jejunemus, debilitas facit ne jeju