comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laborat. Apte autem subditur.
Sic & ego habui menses uacuos:
& noctes laboriosas enumeraui
michi. Electi quippe condito¬
ri rerum seruiunt: & sepe re¬
rum in opia coangustantur.
Pamorem deo inherent: & tam̃
subsidiis uite presentis egent.
.Qui igitur ꝑ actiones suas p̃¬
sentia non querunt: amundi cõ¬
pendiis uacuos menses ducunt.
Noctes quoq laboriosas tolerant.
quia aduersitatum tenebras. ñ
solum usq ad inopiam. sed sepe
usq ad corporis cruciatum por¬
tant. Despectum namq egestatẽ¬
q ꝑ peti laboriosum bonis menti¬
bus non est: sed cum usq ad af¬
flictionem carnis aduersitas uer¬
titur. labor ꝓculdubio ex dolore
sentitur. Potest etiam non incon¬
uenientur intelligi quod sc̃s qͥsꝙ
menses uacuos sicut mercennarius
ducit. quia laborem iam sustinet:
sed premium nec dum tenet. hoc
tolerat: illud expectat. Noctes uero¬
laboriosas enumerat: quia ad uer¬
sitates sibi presentis temporis. se¬

Expanded text:
laborat. Apte autem sulaborat. Apte autem suSic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi Electi quippe Conditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur. Per amorem Deo inhaerent, et tamen subsidio vitae praesentis egent. Qui igitur per actiones suas praesentia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti, laboriosum bonis mentibus non est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, labor procul dubio ex dolore sentitur. Potest etiam non inconvenienter intelligi, quod sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis se
Abbreviated transcription (Latin):
plagis supra modum. inmortibꝰ
frequenter se fuisse testatur: qͥ
a iudeis quinquies quadrage¬
nas una minus accepit. qui ter
uirgis cesus. semel lapidatus ẽ:
ter naufragium passus. nocte
e die in profundum maris fuit.
qui ꝑicula fluminum. latronũ.
ex geuere. exgentibus. inciuita¬
te. in solitudine. in mari. infal-¬
sis fratribus ꝑtulit: qui in labo¬
re & erumna. in ieiuniis multis.
infame & siti. infrigore & nudi¬
tate. laborauit. qui foris pug¬
nas. intus timores sustinuit:
qui ultra uires grauatum se as¬
serit dicens. supra modum gra-¬
uati sumus. supra uirtutem.
ita ut tederet. nos etiam uiuere.
sed quomodo remuneratoĩs lin-¬
teo sudorem tanti laboris tergat:
ipse denuntiat dicens. Non sunt
condigne passiones huius tem¬
poris : ad futuram glam que
reuelabitur in nobis. finem ita¬
q oꝑis quasi mercennarius p̾s¬
tolatur: qui dum ꝓuectum re¬
munerationis considerat. uile
existimat quod pene deficiẽs

Expanded text:
plagis supra modum, in mortibus plagis supra modum, in mortibus frequenter se fuisse testatur; qui a Judaeis quinquies quadragenas unam minus accepit; qui ter virgis caesus, semel lapidatus est, ter naufragium passus, nocte et die in profundum maris fuit . qui pericula fluminum, latronum, ex genere, ex gentibus, in civitate, in solitudine, in mari, in falsis fratribus pertulit; qui in labore et aerumna, in jejuniis multis, in fame et siti, in frigore et nuditate laboravit; qui foris pugnas, intus timores sustinuit; qui ultra vires gravatum se asserit, dicens: Supra modum gravati sumus, supra virtutem, ita ut taederet nos etiam vivere . Sed quomodo remunerationis linteo sudores tanti laboris tergat, ipse denuntiat, dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Finem itaque operis quasi mercenarius praestolatur qui, dum provectum remunerationis considerat, vile existimat quod pene deficiens
Abbreviated transcription (Latin):
ris addicit. Cum uero lassescen¬
tem animum ad considerandum
oꝑis p̾mium reuocat. iugorem
mox animi ad exercitium labo¬
ris reformat. Et quod graue ꝑ¬
pendit exoꝑet leue existimat
ex remuneratione. Sic sic electi
quiq cum mundi huius aduer¬
sa patiuntur. cum honestatis con¬
tumelias. rerum dampna. cruci¬
atus torporis tolerant: esse gra¬
uia quib exercentur pensant.
Sed cum mentis oculum ad eter¬
ne patrie considerationem tendũt:
ex comparatione premii quam
sit leue quod patiuntur inue¬
niunt. Quod enim ualde esse
inportabile ex dolore ostenditur:
consideratione ꝓuida. ex remu-¬
neratione leuigatur. hinc est
qd̃ paulus semꝑ ĩ ipso robustior
contra aduersa erigitur: auia ni¬
mirum finem oꝑis sui sicut mer¬
cennarius p̃stolatur. Graue nam¬
q quod sustinet. estimat: sed
leue hoc per premii consideratio¬
uem pensat. Ipse quippe quã
sit graue quod patitur indicat.
qui incarcerib abundantius. in

Expanded text:
ris abducit. Cum vero lassescenris abducit. Cum vero lassescentem animum ad desiderandum operis praemium revocat, vigorem mox animae ad exercitium laboris reformat, et quod grave perpendit ex opere leve aestimat ex remuneratione. Sic electi quique, cum mundi hujus adversa patiuntur, cum honestatis contumelias, rerum damna, cruciatus corporis tolerant, esse gravia, quibus exercentur, pensant, sed cum mentis oculum ad aeternae patriae considerationem tendunt, ex consideratione praemii, quam sit leve quod patiuntur inveniunt. Quod enim valde esse importabile ex dolore ostenditur, consideratione provida ex renumeratione levigatur. Hinc est quod Paulus semper semetipso robustior contra adversa erigitur, quia nimirum finem sui operis sicut mercenarius praestolatur. Grave namque quod sustinet aestimat, sed leve quippe hoc per praemii considerationem pensat. Ipse quippe quam sit grave quod patitur, indicat, qui in carceribus abundantius, in
Abbreviated transcription (Latin):
suerit: tunc sibimet ipsi libere tran¬
quillus innotescit. Unde & recte etiam
ꝑpaulum dicitur. Ipsa creatura libe¬
rabitur aseruitute corruptionis: in
libertatem głe filiorum dei. Electos
enim u̾c pena corruptionis adgrauat.
sed tunc incorruptionis gła exaltat:
e quantum ad p̃sentis uecessitatis põ¬
dera nunc indei filiis de libertate ni¬
chil ostenditur. tantum ad subseq̃n¬
tis libertatis głam tunc in dei famu¬
lis deseruitute nichil apparebit. Cre¬
atura ergo aseruitute corruptionis
exita. & clignitate libertatis accep¬
ta. infiliorum dei głam uertitur:
quia uinta deo ꝑ sp̃m. quasi hoc ip¬
sum quod creatura est transis¬
se ac subegisse declaratur. Sed
quia adhuc umbram desicderat
seruus est: quia quousq estum
sere conditionis portat. Ubi apte
subditur. Et sicut mercennarius
prestolatur finem oꝑis sui. Mer¬
cennarius & enim cum facienda
opera conspicit: mentem protinus
ex longinquitate & pondere labo¬

Expanded text:
fuerit, tunc sibimetipsi liber et tranfuerit, tunc sibimetipsi liber et tranquillus innotescit. Unde et recte etiam per Paulum dicitur: Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Electos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria exaltat; et quantum ad praesentis necessitatis pondera nunc in Dei filiis de libertate nihil ostenditur, tantum vero ad subsequentis libertatis gloriam, tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo, servitute corruptionis exuta, et dignitate libertatis accepta, in filiorum Dei gloriam vertitur, quia, unita Deo per spiritum, quasi hoc ipsum quod creatura est transisse ac subegisse declaratur. Sed qcervus est; quia quousque aestuserae conditionis portat. Ubi apte subditur: Et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui. Mercenarius etenim cum faciendo opera conspicit, mentem protinus ex longinquitate et pondere labo
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Umbram quippe seruo deside¬
rare est: post temptationis estum su¬
doresq operis. eterni refrigerii reqͥ¬
em querere. hanc namq umbram
seruus ille desiderauerat: qui dice¬
bat. Sitiuit anima mea ad deũ
uiuum: quando ueniam e pare¬
bo aute faciem dñi: Et rursum.
heu me quod incolatus meus pro lon¬
gatus est. Qui quasi alabore agri
estum fugiens. atq ad optinendam
requiem refrigerii teginen querẽs:
iterum dicit. In grediar in locum
tabernaculi ammirabilis: usq ad
domum dei. Hanc umbram comp̃-¬
hendere paulꝰ auhelabat: desideri-¬
um habens dissolui ae cum xp̃o es¬
se. Adhanc umbram exdesiderii iã
ꝑfectione ꝑuenerant: qui dicebãt.
slos qui portauimus pondus diei
& estus. Sene autem qui desiderare
umbram cdicitur seruus uocatur:
quia electus quisq quousq infir¬
mitatis conditione constringitur.
sub dominantis corruptionis iugo. qͣ¬
si subestus anxietate retinetur. Qui
nimirum cum corruptione exuitus

Expanded text:
cet. --Umbram quippe servo desiderare est post tentationis aestum, sudoremque operis, aeterni refrigerii requiem quaerere. Hanc namque umbram servus ille desideraverat qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei ? Et rursum: Heu me! quod incolatus meus prolongatus est . Qui quasi a labore acri aestum fugiens, atque ad obtinendam requiem refrigerii tegmen quaerens, iterum dicit: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domum Dei . Hanc umbram comprehendere Paulus anhelabat, desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Ad hanc umbram ex desiderii jam perfectione pervenerant qui dicebant: Nos qui portavimus pondus diei et aestus . Bene autem qui desiderare umbram dicitur, servus vocatur, quia electus quisque quousque infirmitatis conditione constringitur, sub dominantis corruptionis jugo, quasi sub aestus anxietate retinetur. Qui nimirum cum corruptione exutus
Abbreviated transcription (Latin):
riis comunguntur. Rursum nisi
aliquando ex cogitatione siul &
illusione ꝓcederent: salomon mi¬
nime dixisset. Multas curas sequũ¬
tur somnia. Et nisi aliquando som¬
nia ex misterio reuelationis oriren¬
tur. iosepħ preferendum se fr̃ibus
somnia non uideret: nec marie spon¬
sum ut ablato puero in egyptum fu¬
neret. Rursum nisi aliquando som¬
nia cogitatione simuł & reuela¬
tione procederent: nequaquam
claniel ꝓpheta nabuchodonosor
uisionem disserens. a radice cogita¬
tionis inchoasset dicens. Tu rex
cepisti cogitare instratu tuo. quid
esset futurum post hec: & qui re¬
uelat mysteria. ostendit tibi que
bas & ecce quasi statua una grã¬
dis. Statua illa magna. & statu¬

Expanded text:
riis conjunguntur. Rursum nisi riis conjunguntur. Rursum nisi aliquando ex cogitatione simul et illusione procederent, Salomon minime dixisset: Multas curas sequuntur somnia . Et nisi aliquando somnia ex mysterio revelationis orirentur, Joseph praeferendum se fsomnio non videret : nec Mariae sponsum ut ablato puero in Aegyptum funeret . Rursum nisi aliquando somnia cogitatione simul et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta Nabuchodonosor visionem disserens, a radice cogitationis inchoasset, dicens: Tu rex cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec; et qui revelat mysteria, ostendit tibi quaebas, et ecce quasi statua una grandis; statua illa magna, et statu
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum cum admentis nostre
silentium fessi reuertimur. quasi in-
stratu conloquentes. occilta intra nos
cogitationum uerba uersamus. Sed
hec ipsa nostra collocutio in pauorem
uertitur: auia exilla uehementius ⁊̃¬
tellectus nobis. qui terrorem districti¬
ro hec stucleat uixta litteram ꝑscru¬
tari. ex quirendum magnopere est:
quot modis tangant animum una¬
gines somniorum. Aliquando namq
somnia uentris plenitudine uel ina-¬
nitate. aliquando uero illusione: ali¬
quando cogitatione simul & illusione.
aliquando reuelatione: aliquando au¬
tem cogitatione simul & reuelatione
generantur. Sed duo que prima di¬
ximus om̃s exꝑimento cognouimus:
subiuncta autem quatuor in sacre
scripture paginis inuenimus. Som¬
nia & enim nisi plerumq ab occul¬
to hoste ꝑillusionem fierent: nequa-¬
quam hoc uir sapiens indicaret di¬
cens. Multos errare fecerunt somĩa.
& illusiones uane: uel certe non au
detestationis ostenditur: que augu¬

Expanded text:
quia nimir um cum ad mentis nostrae quia nimir um cum ad mentis nostrae silentium fessi revertimur, quasi in stratu colloquentes, occulta intra nos cogitationum verba versamus. Sed haec ipsa nostra collocutio in pavorem vertitur, quia ex illa vehementius intellectus nobis, qui terrorem ro haec studeat juxta litteram perscrutari, exquirendum magnopere est quot modis tangant animum imagines somniorum. Aliquando namque somnia ventris plenitudine, vel inanitate, aliquando vero illusione, aliquando cogitatione simul et illusione, aliquando revelatione, aliquando autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus omnes experimento cognoscimus, subjuncta autem quatuor in sacrae Scripturae paginis invenimus. Somnia etenim nisi plerumque ab occulto hoste per illusionem fierent, nequaquam hoc vir sapiens indicaret dicens: Multos errare fecerunt somnia, et illusiones vanae . Vel certe: Non audetestationis ostenditur quae augu
Abbreviated transcription (Latin):
tus iudex ueniat: qui dum ui inmẽ¬
se magnitudinis. cordium secreta in¬
luminat. om̃s ante oculos culpas
reuocat. Pensant quanta illa sit
uerecunclia inconspectu tunc totius
humani generis. angłorum omĩũ.
archangelorumq confundi: ꝑpen¬
dunt aui post confusionem cruciat᷑¬
maneat. cum reatus animum in¬
mortaliter morientem. & indefici-¬
enter deficientem carnem. gehen-¬
na cum sumat. Cum itaq tam paui-¬
da imaginatione mens quatitur. qͥd
aliud quam instratu triste somni¬
um uidetur: Dicat ergo. Si dixero
consolabitur me lectulus meus. & re-¬
leuabor loquens mecum instratu me¬
o. terrebis me ꝑsomnia: & per uisio
fateatur dicens. Si exteriora fugiens
introrsus redeo. & ut cumq requies¬
cere incordis cubili concupisco: ibi
michi dum districtionis tue contẽ¬
plationem subicis. uehementer me¬
ꝑ ipsas mee proudentie imaginatõ¬
nes terres. Bene autem dicitur. & rele¬
uabor loquens mecum instratu meo:

Expanded text:
tus judex veniat, qui, dum vi immentus judex veniat, qui, dum vi immensae magnitudinis cordium secreta illuminat, omnes ante oculos culpas reducat. Pensant quanta illa sit verecundia, in conspectu tunc totius humani generis, angelorum omnium, archangelorumque confundi. Perpendunt qui post confusionem cruciatmaneat, cum et reatus animum immortaliter morientem et indeficienter deficientem carnem gehenna consumat. Cum itaque tam pavida imaginatione mens quatitur, quid aliud quam in stratu triste somnium videtur? Dicat ergo: Si dixero Consolabitur me lectulus meus, et relevabor loquens mecum in stratu meo, terrebis me per somnia, aperte diceret: Si exteriora fugiens introrsus redeo, et utcunque requiescere in cordis cubili concupisco, ibi mihi dum districtionis contemplationi objicis, vehementer per ipsas meae providentiae imaginationes terres. Bene autem dicitur: Et relevabor, loquens mecum in stratu meo, 262
Abbreviated transcription (Latin):
pugna non fuerit. Nam quousq
caro illicita agit. quia quasi domus
nostre paries quatitur: & iam cubile
turbatur. Unde &e recte ꝑeundem psal¬
mistam dicit᷑. uniuersum stratum eiꝰ
uersasti in infirmitate etus: quia dũ
nos temptatio carnis concutit. treme¬
facta nr̃a infirmitas. etiam mentis
cubile confundit. Quid uero hoc loco
somnia uel uisiones accipimtis. nisi
imaginationes ultimi districtiq ex¬
aminis: Quod iam ut cumq pertimo¬
rem cernimus: secd tamen ut est uera-¬
citer non uidemus. Sc̃i itaq uiri ut
diximus adcordis semꝑ secreta redeũt.
cum ab hoc mundo uel ultra uotum
prospera. uel ultra uires aduersa pa-¬
tiuntur: atq externis laboribus fes¬
si. quasi stratum uel lectulum cubi¬
lia mentis petunt. Sed dum quib¬
dam imaginationibus cogitationũ.
quam sint subtilia iudicia diuina
conspiciunt: quasi in ipsa strati sui
requie somnii uisione turbantur.
Contemplantur enim quam distric¬

Expanded text:
pugna non fuerit. Nam quousque pugna non fuerit. Nam quousque caro illicit, quia quasi domus nostrae paries quatitur, etiam cubile turbatur. Unde et recte per eumdem Psalmistam dicitur: Universum stratum ejus versasti in infirmitate ejus , quia dum nos tentatio carnis concutit, tremefacta nostra infirmitas etiam mentis cubile confundit. Quid vero hoc loco somnia vel visiones accipimus, nisi imaginationes ultimi districtique examinis? quod jam utcunque per timorem cernimus, sed tamen ut est veraciter non videmus. Sancti itaque viri, ut diximus, ad cordis semper secreta redeunt, cum ab hoc mundo vel ultra votum prospera, vel ultra vires adversa patiuntur; atque, externis laboribus fessi, quasi stratum vel lectulum, cubilia mentis petunt. Sed dum quibusdam imaginationibus cogitationum quam sint subtilia divina judicia conspiciunt, quasi in ipsa strati sui requie somnii visione turbantur. Contemplantur enim quam distric
Abbreviated transcription (Latin):
namq eloquio. lectus. cubile. uel
stratum: secretum cordis solet ĩ¬
telligi. Hinc est enim quod sub
unius cuiusq anime spetie spon¬
sa occuttis stimulis scĩ amoris ex¬
citata: incanticis canticorum dicit.
In lectulo meo ꝑ noctes. quesiui
auem diligit anima mea. In lec¬
to quippe & ꝑnoctem dilectus q̃ri¬
tur : quia nimirum inuisibilis
conditoris species. repressa omni
corporee uisionis imagine. incubi¬
li cordis inuenitur. Unde & eius¬
dem suis dilectoribus ueritas dicit.
Regͥnũ dei interra uos est. Et rur¬
sum. Si ego non abiero: paraclitꝰ
non ueniet. Ac si aꝑte diceret.
Si ab intentionis ur̃e oculis. corpꝰ
non sub traho: ad intellectum uos
inuisibilem ꝑ consolatorem sp̃m
non ꝑduco.Hinc de iustis ꝑ psal¬
mistam dicitur. exultabunt sc̃i in
gła. letabuntur incubilibus suis:
quia scilicet cum mala ab exteriorib
fugiunt. securi intra mentium secre¬
ta głantur. Sed tunc leticia cordinĩ
ꝑfecta erit: cum carnis exterius

Expanded text:
namque eloquio lectulus, cubile, vel stratum, secretum solet cordis intelligi. Hinc est enim quod sub uniuscujusque animae specie sponsa, occultis stimulis sancti amoris excitata, in Canticis canticorum dicit: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea . In lectulo quippe et per noctem dilectus quaeritur, quia nimirum invisibilis conditoris species, repressa omni corporeae visionis imagine, in cubili cordis invenitur. Unde et eisdem suis dilectoribus Veritas dicit: Regnum Dei intra vos est . Et rursum: Si ego non abiero, Paraclitus non veniet . Ac si aperte diceret: Si ab intentionis vestrae oculis corpus non subtraho, ad intellectum vos invisibilem per consolatorem Spiritum non perduco. Hinc de justis per Psalmistam dicitur: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis , quia scilicet cum mala ab exterioribus fugiunt, securi intra mentium secreta gloriantur. Sed tunc laetitia cordium erit perfecta cum carnis exterius
Abbreviated transcription (Latin):
tis uite p̃miis. tanto se remunerari
largius conspicit. quanto pro amo¬
re illius cotidianis se mortibus ue¬
rius impendit. Hinc namq est
quod ciues suꝑne patrie. condito¬
ri eius psalmiste uocibus dicunt.
propter te morte affimur tota die.
hinc paulus ait. Cotidie monor. pro¬
pter ur̃am głam fratres. Hinc tterũ
dicit. Ob quam causam hec patior:
sed non confundor. Scio enim cui
credidi. & certus sum: quia potens
est de positum meum seruare millũ
diem. Sc̃i igitur uiri quot labores
nunc ueritati cõmendantes exhibẽt:
tot iam remitnerationis sue pignora.
intra spei cubiculum clausa tenent.
Sed grauis nunc sentitur estus in
opere: ut quandoq refrigerium ꝑci¬
piatur ex quiete. Unde & apte subdi¬

Expanded text:
tis vitae praemiis tanto se remunerari tis vitae praemiis tanto se remunerari largius conspicit, quanto pro amore illius quotidianis se mortibus verius impendit. Hinc namque est quod cives supernae patriae conditori ejus Psalmistae vocibus dicunt: Propter te morte afficimur tota die . Hinc Paulus ait: Quotidie morior propter vestram gloriam, fratres . Hinc iterum dicit: Ob quam causam haec patior, sed non confundor; scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum servare in illum diem . Sancti igitur viri quot labores nunc veritati commendantes exhibent, tot jam remunerationis suae pignora intra spei cubiculum clausa tenent. Sed gravis nunc sentitur aestus in opere, ut quandoque refrigerium percipiatur ex quiete. Unde et apte mox subdi
Abbreviated transcription (Latin):
premia nr̃a ꝑcipimus: & ꝑ hoc
ꝑuenimus ad propria. quod pu¬
re ministramus aliena. Quo
contra quibdam ueritas dicit.
Si inalieno fideles non fuistis.
quod ur̃m est quis dabit uo¬
bis: Sciendum quoq est: qd̾
mercennarius sollicite curat ĩ
spicere. ne unquam dies uacu¬
us labatur ab opere: & expecta¬
tur finis temporis. ne manis ue¬
niat adremunerationem. in la¬
boris namq studio conspicit:
quid perciꝑe intempore remu¬
nerationis possit. Nam cum o¬
pus crescit : premii fidutia pro¬
ficit. Cum uero opus torpuerit:
spes a remuneratione lassessit.
unde & electus quisq uitam su¬
am quasi mercennarii dies pen¬
sans tanto fidentius sepe tendit.
adp̃mium: quanto nunc robu¬
stius ꝑdurat ad laboris in cremẽ¬
tum. Qui sit decursus presentis
temporis pensat: dies cum operi¬
bus numerat. ne alabore uacuitrã¬
seant. uite momenta formidat.
Aduersis gaudet. passione reficit᷑.
merore refouetur: quia subsequen¬

Expanded text:
praemia nostra percipimus, et per hoc praemia nostra percipimus, et per hoc pervenimus ad propria, quod pure administramus aliena. Quo contra quibusdam Veritas dicit: « Si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? » Sciendum quoque est quod mercenarius sollispicere ne unquam dies vacuus labatur ab opere, et exspectatus finis temporis ne inanis veniat ad remunerationem. In laboris namque studio conspicit quid percipere in tempore remunerationis possit. Nam cum opus crescit, praemii fiducia proficit; cum vero opus torpuerit, spes a remuneratione 247 lassescit. Unde et electus quisque vitam suam quasi mercenarii dies pensans, tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto nunc robustius perdurat ad laboris incrementum; qui sit decursus praesentis temporis pensat, dies cum operibus numerat, ne a labore vacua transeant vitae momenta formidat; adversis gaudet, passione reficitur, moerore refovetur, quia subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum ꝑ spatia temporum
crescere appetit. ab eodem spa¬
tio quod ꝑdendo colligit cres¬
ceudo ꝑtransit. Unde apte quo¬
q ipse militie cursus exprimit᷑:
cum ꝑtinus sub infertur. Et sicut
os mercennarius euolui citius ex¬
optat: ut ad laboris sui premiũ
sine tarditate ꝑueniat. Bies itaꝙ
hominis uera ce eterna sapientis.
recte diebus mercennarii com¬
parantur : quia presentem ui¬
tam. uiam non patriam. militi¬
am non palmam deputat. & eo
se abesse longuis apremio con¬
spicit: quo tardius adfinem ue¬
nit. Considerandum quoq est
quod mercennarius in alienis
laboribus ex sudat: secd tamen
sibi premium propͥum prepa¬
rat. uoce autem redemporis di
citur. Regnum meum non est
de hoc mundo. Om̃s ergo qui
spe celestium p̃diti. exercitio ui¬
te p̃sentis atterimur: malie¬
no laboramus. Nlam sepe & re¬
probis seruire cogimur. mun¬
do que mundi sunt reddere
coartamur: & alieno quidem
labore fatigamur. sed tamen

Expanded text:
quia dum per spatia temporum quia dum per spatia temporum crescere appetit, ab eodem spatio, quod perdendo colligit, crescendo pertransit. Unde apte quoque ipse militiae cursus exprimitur, cum protinus subinfertur: CAPUTos mercenarius evolvi citius exoptat, ut ad laboris sui praemium sine tarditate perveniat. Dies itaque hominis vera et aeterna sapientis recte mercenarii diebus comparantur, quia praesentem vitam, viam non patriam, militiam non palmam deputat; et eo se abesse longius a praemio conspicit, quo tardius ad finem venit. Considerandum quoque est quod mercenarius in alienis laboribus exsudat, sed tamen sibi praemium proprium praeparat. Voce autem Redemptoris nostri dicitur: Regnum meum non est de hoc mundo . Omnes ergo qui, spe coelestium praediti, exercitio vitae praesentis atterimur, in alieno laboramus. Nam saepe et reprobis servire cogimur, mundo quae mundi sunt reddere coarctamur; et alilabore fatigamur, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
spritualibus aliquando deterius exoc¬
autem paulo suꝑius hoc esse
temptationem quod militiam
diximus : sciendum sũmoꝑe ẽ
quod quiddã nobis appellatione
militie. amplius quam nomĩe
temptationis innuitur. Hoc nã
ꝙ nr̃o intellectui expressione
militie augecur: qd̃ nimirum
ꝑmilitiam ad finẽ cotidie ten¬
ditur. Cumq ꝑ ordinem militie
locus crescit: tota simul homini
militia deficit. Militia ergo ẽ
uita hominis suꝑ terram: quia
& sicut sr̃ius diximus. unus¬
quisq dum cotidie aduite ter¬
minum ꝑtemporum augnen¬
tum tendit. augendo uitam
uiuere desinit. Sies quippe ex¬
pectat ut ueniant. sed cum ad
augmentum uite ueniunt.
iam ab augnento uite subtra-¬
huntur: quia & itinerãtis gres¬
sus dum manteriora ꝓficit. qd̾
restat iter decrescit. U̾ita ergo
nr̃a militia est: que quo ad au¬
gmentum ducitur. eo ut non sit
finitur. Bene ergo dicitur. mili¬
tia est uita hominis suꝑ terram:

Expanded text:
spiritalibus aliquando deterius ex ocspiritalibus aliquando deterius ex ocautem paulo superius hoc esse tentationem quod militiam diximus, sciendum summopere est quod quiddam nobis appellatione militiae amplius quam nomine tentationis innuitur. Hoc namque nostro intellectui expressione militiae augetur, quod nimirum per militiam ad finem quotidie tenditur; cumque per ordinem militiae locus crescit, tota simul hominum militia deficit. Militia ergo est vita hominis super terram, quia et, sicut superius diximus , unusquisque dum quotidie ad vitae terminum per temporum augmenta tendit, augendo vitam, vivere desinit. Dies quippe exspectat ut veniant; sed cum ad augmentum vitae veniunt, jam ab augmento vitae subtrahuntur, quia et itinerantis gressus dum in anteriora proficit, quod restat iter decrescit. Vita ergo nostra militia est, quae quo ad augmentum ducitur, eo ut non sit finitur. Bene igitur dicitur: Militia est vita hominis super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
terior exhibetur unde clarior ceteris
ad tempus ostenditur. Hunc quia uir¬
tutum dona non subleuant. etiam ui-¬
am simplicem rectitudinis dedinat:
e uelut extraneum se acelesti mun̾e
deputans. quasi eo securius praua a¬
git. quo suꝑni doni sublimia mune¬
ra non ꝑcepit. Ilum prophetie sp̃s
replet. ad prescientiam sub leuat. eiq
uentura queq iam p̃sentia ostentat:
sed dum sepe & inmultis suꝑsemet¬
ipum tollitur. ut futura ueraciter
contempletur. mens insui confidenti¬
am decducta. eum qui haberi semꝑ
non potest. semꝑ sibi ad esse ꝓphetie
sp̃m estimat. Cumq om̃e quod sen¬
serit prophetiam putat: quia sibi hãc
e cum non habet tribuit. & inquan¬
tum habere potuit amittit. Sicq fit
ut inde post aliorum merita tri¬
stis redeat: unde inestimationem om¬
nium letus p̾ibat. Temptatio ergo est
uita hominis suꝑ terram: que aut
aliena auirtutib ad celeste premium
surgere non ualet. aut ditata donis

Expanded text:
terior exhibetur, unde clarior caeteris terior exhibetur, unde clarior caeteris ad tempus ostenditur. Hunc quia virtutum dona non sublevant, etiam viam simplicem rectitudinis declinat; et velut extraneum se a coelesti munere deputans, quasi eo securius prava agit, quo superni doni sublimia munera non percepit. Illum prophetiae spiritus replet, ad praescientiam sublevat, eique ventura quaeque jam praesentia ostentat. Sed dum saepe et 246 in multis super semetipsum tollitur, ut futura veraciter contempletur, mens, in sui confidentiam deducta, eum qui haberi semper non potest semper sibi adesse prophetiae spiritum aestimat; cumque omne quod senserit prophetiam putat, quia sibi hanc et cum non habet tribuit, et in quantum habere potuit amittit. Sicque fit ut inde post aliorum merita tristis redeat, unde aestimatione omnium laetus praeibat. Tentatio est ergo vita hominis super terram, quae aut aliena a virtutibus ad coeleste praemium surgere non valet, aut ditata donis
Abbreviated transcription (Latin):
tuendam lucem mentis oculus tendi¬
tur: sed ex corporeo usu surgentib¬
terrenarum rerum imaginibus obscu¬
ratur. Unde fit plerumq ut inten-¬
dentibus animus. ipsa sua infirmi¬
tate fatigatus. aut orationem deserẽs
desidia torpeat : aut si duiciꝰ inora¬
tione ꝑmanserit. ante euis oculos
obortarum nimaginum caligo den¬
quando ibi quoq reatum descensi¬
onis inuenit. ubi se ꝓuectum com¬
prehendere ascensionis pritauit. Et¬
inde mens confunditur. unde sur¬
gere a confusione nitebatur: ut ꝑ
hoc ad semet ipsam diuerberata re-¬
deat. ꝑ quod semetipsam iam collec¬
ta ce coadunata transibat. Iste abe¬
iuditione diuine legis alienus. ig¬
norantia sua deprimitur. nequid
obtinende salutis operetur. ille di¬
uine legis scientia p̃ditus. dum si¬
bi p̃ceteris gaudet intellectum sup¬
petere. quia priuato gaudio exultat.
ꝑcepti intellectus inse munera dissi¬
pat: &e inde indei iudicio ceteris de¬

Expanded text:
tuendam lucem mentis oculus tendituendam lucem mentis oculus tenditur, sed ex corporeo usu, surgentibus rerum terrenarum imaginibus, obscuratur. Unde fit plerumque ut intendentis animus, ipsa sua infirmitate fatigatus, aut, orationem deserens, desidia torpeat, aut, si diu in oratione permanserit, ante oculos ejus obortarum imaginum caligo denquando ibi quoque reatum descensionis invenit, ubi se provectum comprehendere ascensionis putavit; etinde mens confunditur, unde surgere a confusione nitebatur, ut per hoc ad semetipsam diverberata redeat, per quod semetipsam jam collecta et coadunata transibat. Iste, ab eruditione divinae legis alienus, ignorantia sua deprimitur, ne quid obtinendae salutis operetur. Ille divinae legis scientia praeditus, dum sibi prae caeteris gaudet intellectum suppetere, quia privato gaudio exsultat, percepti intellectus in se munera dissipat; et inde in judicio caeteris de
Abbreviated transcription (Latin):
Dt humilitatem fingat. Alitis quan¬
ta sit fallacie culpa considerans mu¬
niri arce ueritatis decernit. ut exore
iam falsus sermo non ꝓdeat seseq fũ¬
ditus a mendatii transgressione disiũ¬
gat. Sed fit plerumq ut cum uerum
dicitur: uita ꝓximi grauetur. Cũq
ingerere alteri lesionem metuit: ad
hoc quod diidum p̾sserat fallacie ui¬
tium. quasi exstudio pietatis redit.
Sicq fit: ut ce si malicia mentem nõ
tenet. ĩea tamen ueritatis radium um¬
bra mendatii obscuret. Unde ce sepe qͥa
ꝑcunctatus quisq conticescere non ua¬
let : aut falsum dicens suam mettem
triicidat. aut uera loquens ꝓximi ui¬
tam grauat. Alius amore conditoris
sui excitatus. a terrenis cogitationib
mentem curat assidua oratione sus¬
pendere. atq hanc insecreta quietis ĩ¬
tuie securitate collocare: sed in ipso
sue orationis ascensum. dum eleua-¬
re ab infimis nititur: infimorum
fanrasmate reuerberatur. atq adin-¬

Expanded text:
 humilitatem fingat. Alius, quan humilitatem fingat. Alius, quanta sit fallaciae culpa considerans, munire se arce veritatis decernit, ut ex ore jam falsus sermo non prodeat, seseque funditus a mendacii transgressione disjungat. Sed fit plerumque ut cum verum dicitur, vita proximi gravetur; cumque ingerere alteri laesionem metuit, ad hoc quod dudum presserat fallaciae vitium, quasi ex studio pietatis redit; sicque fit ut etsi malitia mentem non teneat, in ea tamen veritatis radium umbra mendacii obscuret. Unde et saepe quia percontatus quisque conticescere non valet, aut, falsum dicens, suam mentem trucidat, aut, vera loquens, proximi vitam gravat. Alius, amore conditoris sui excitatus, a terrenis cogitationibus mentem curat assidua oratione suspendere, atque hanc in secreta quietis intimae securitate collocare; sed in ipso suae orationis ascensu, dum clevari ab infimis nititur, infimorum phantasmate reverberatur; atque ad in
Abbreviated transcription (Latin):
fit. ut infirmitatis nexib ligata.
aut pallorem abstinentie fugiens
iterum ꝑalimenta subdi luxurie
metuat: aut impulsum luxurie
ꝑ abstinentiam suꝑans. pallorem
suum inani głe militare ꝑtimescat.
Aliꝰ iapsum suꝑbie suꝑans: toto
iam desiderio statum humilitatis
apprehendit. Cumq suꝑbientes
quosdam usq ad oppressiones ĩno¬
centum erumpere conspicit. zeli
excitatione succensus post ponere
aliquatenus cogitur qd̵ decieuit:
uim rectitudinis exerit: prauisq
non cum mansuetudine sed aue¬
toritate contradicit. Unde plerum¬
q fit: ut aut humilitatis studio
zelum rectitudinis deserat. aut
rursum zelo rectitudinis turbet
humilitatis studium qd̵ tenebat.
Ccmq seruari simul & zeli aucto¬
ritas &e propositionis humilitas
uix possit. sibimet ipsi ħo ex per¬
turbatione incognitus redditur:
ita ut uehementer ambigat. ne a¬
pud seductum animum. aut
suꝑbia se auctorttatem ⁊ eli ĩsinuet.¬
uras aut torpor pauidus.¬

Expanded text:
fit ut, infirmitatis nexibus ligata, fit ut, infirmitatis nexibus ligata, aut pallorem abstinentiae fugiens, iterum per alimenta subdi luxuriae 245 metuat, aut, impulsum luxuriae per abstinentiam superans, pallorem suum inani gloriae militare pertimescat. Alius, lapsum superbiae superans, toto jam desiderio statum humilitatis apprehendit; cumque superbientes quosdam usque ad oppressionem innocentium erumpere conspicit, zeli excitatione succensus, postponere aliquatenus cogitur quod decrevit, vim rectitudinis exerit, pravisque non mansuetudine, sed auctoritate contradicit. Unde plerumque fit ut aut humilitatis studio zelum rectitudinis deserat, aut rursum zelo rectitudinis turbet humilitatis studium quod tenebat. Cumque servari simul et zeli auctoritas, et propositionis humilitas vix possit, sibimetipsi homo ex perturbatione incognitus redditur, ita ut vehementer ambigat, ne apud seductum animum aut superbia se auctoritatem zeli insinuet, aut torpor pavidus
Abbreviated transcription (Latin):
cui exsemet ipso nascitur. un¬
de ꝑimatur. Que & si semper
ex uirtute succidit quod exĩ¬
firmitate generat: semꝑ tam̃
ex infirmitate generat. qd̾ ex
uirtute succidat. Sic itaq hu¬
mana uita temptatio est: ut
ce si iam ab iniquitatis ꝑpetratio¬
ne compescitur. in ipsis tam̃ bonis
oꝑib modo maloꝵ memoria. modo
sedu ctionis caligine. modo inten¬
tionis sue interruptione fuscetur.
Alius namq aluxuria iam car
nem refrenat. sed tamen adhuc
luxurie fantasmata tolerat: quia
que uolens fecit. horum inuitus
neminit. & penam sustinet qd̾
uoluptatem putauit. Quia ue¬
ro ad deuittam culpam retrahi
netuit. uentrem mire abstinen¬
tie uigore restringit: uultꝰq et
abstinentia pallescit. Cumq ĩfa¬
cie pallor aspicitur. reuerenda
ab omnib uita laudatur. moxq
inanis gła ad abstinentis animũ
cum uerbis fauoris uenit: quam
concussa mens dum subigere non
ualet. eum per quẽ uenerat terge¬
re a faue pallorem querit. Sicq

Expanded text:
cui ex semetipsa nascitur uncui ex semetipsa nascitur unde perimatur; quae etsi semper ex virtute succiderit quod ex infirmitate generat, semper tamen ex infirmitate generat quod ex virtute succidat; sic itaque humana vita tentatio est, ut etsi jam ab iniquitatis perpetratione compescitur, in ipsis tamen bonis operibus, modo malorum memoria, modo seductionis caligine, modo intentionis suae interruptione fuscetur.Alius namque a luxuria carnem jam refrenat, sed tamen adhuc luxuriae phantasmata tolerat, quia quae volens fecit, horum invitus meminit, et poenam sustinet, quod voluptatem putavit. Quia vero ad devictam culpam retrahi metuit, ventrem mirae abstinentiae vigore restringit, vultusque ex abstinentia pallescit; cumque in facie pallor aspicitur, reverenda ab hominibus vita laudatur; moxque inanis gloria ad abstinentis animum cum verbis favoris venit, quam concussa mens dum subjicere non valet, eum per quem venerat tergere a facie pallorem quaerit; sicque
Abbreviated transcription (Latin):
tu conditionis lapsa. & corruptio¬
nis sue putredim subdita. dum
sibi ex semet ipsa molestias gignit:
hoc est iam facta quod tolerat. Qͥa
enim statum mentis incdinata de¬
seruit. quid inse nisi mortum ua-¬
rietatis inuenit: Unde nunc &e si
adsumma appetenda se eri¬
git : mutabilitatis lubrice im¬
pulsu. ꝓtinus ad semet ipsam ca-¬
dit. uult in contemplatione sta¬
re: sed non ualet. Cogitationis
gressum figere nititur : sed in¬
firmitatis sue lapsibus enerua¬
tur. Que nimirum mutabilita¬
tis sue onera: quia uolens ex¬
petiit. nolens portat. Quietus
ho possidere carnem potuit: si
bene ab auctore conditus possi¬
deri uoluisset. Cumq se erige¬
re contra conditorem studuit:
insemetipso protinus carnis cõ¬
tumeliam muenit. Sed quia cũ
culpa simul aborigine & pena¬
propagatur. inserto infirmita¬
tis uitio nascimur: &r quasi no¬
biscum hostem dediicimus: quẽ
cum labore suꝑamus. Ipsa ergo
hominis uita temptatio est:

Expanded text:
tu conditionis lapsa, et corruptiotu conditionis lapsa, et corruptionis suae putredini subdita, dum sibi ex semetipsa molestias gignit, hoc est jam facta quod tolerat. Quia enim statum mentis inclinata deseruit, quid in se nisi motum varietatis invenit? Unde nunc etsi ad summa appetenda se erigit, mutabilitatis lubricae impulsu protinus ad semetipsam cadit. Vult in contemplatione stare, sed non valet. Cogitationis gressum figere nititur, sed infirmitatis suae lapsibus enervatur. Quae nimirum mutabilitatis suae onera quia volens expetiit, nolens portat. Quietus homo possidere carnem potuit, si bene ab auctore conditus, possideri voluisset. Cumque se erigere contra conditorem studuit, in semetipso protinus carnis contumeliam invenit. Sed quia cum culpa simul ab origine propagatur, incerto infirmitatis vitio nascimur, et quasi nobiscum hostem deducimus, quem cum labore superemus. Ipsa ergo hominis vita tentatio est,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis emanat. hoc ꝑfauces tacite ex-¬
pectationis degustat. Sed beatus iob
unum seilicet membrum uniuersa-¬
lis eccłie. sua insinuans. atq electoꝵ
omĩum corda manifestans. om̃e
quod sentit aperiat: ut mentis eiꝰ
reclitudinem. attestatio locutionis
in notescat. Sequitur. Militia est¬
co translatione ueteri. nequaquã
militia uita hominis: sed tempta¬
tio uocatur. Sed si utriusq uerbi
sensus aspicitur. diuersum quidẽ
est quod exterus resonat: sed
corditer format. Quid enĩ nisi pu¬
gna contra malignos sp̃s. nomine
temptationis exprimitur. Et qͥd
appellatione militie. nisi contra
hostes exercitium designatur: Tem-¬
ptatio itaq ipsa militia est: que
dum contra malignorum sp̃num
insidias uigilat. inbellorum pro¬
cinctu ꝓculdubio exsudat. Notã¬
dum uero qd̃ hec eadem uita ho¬
minis. non temptationem habe¬
re dicitur. sed ipsa temptatio es¬
se ꝑhibetur. Sponte quippe absta¬

Expanded text:
tionis emanat, hoc per fauces tacitae exstionis emanat, hoc per fauces tacitae exspectationis degustat. Sed beatus Job unum scilicet membrum universalis Ecclesiae, sua insinuans, atque electorum omnium corda manifestans, omne quod sentit aperiat, ut mentis ejus rectitudinem attestatio locutionis innotescat. Sequitur: CAPUT co translatione veteri nequaquam militia vita hominis, sed tentatio vocatur. Sed si utriusque verbi sensus aspicitur, diversum quidem est quod exterius resonat, sed llectum format. Quid enim nisi pugna contra malignos spiritus, nomine tentationis exprimitur? Et quid appellatione militiae, nisi contra hostes exercitium designatur? Tentatio itaque ipsa militia est, quia dum contra malignorum spirituum insidias vigilat, in bellorum procinctu procul dubio exsudat. Notandum vero, quod haec eadem vita hominis non tentationem habere dicitur, sed ipsa tentatio esse perhibetur. Sponte quippe a sta
Abbreviated transcription (Latin):
tumaciter impugnant. Ante ergo neces¬
se est ut errorem suum heretici sentiãt.
ne audite ueritati contra dicant: qͥa
& campoꝵ sentes. si arator. uiomeris scis¬
sione non eruit. terra accepta semina
insegetem non ꝓducit. Et cum putredi¬
nem medicus uulneris aꝑtione non ei¬
cit: nequaquam in loco putredinis sa¬
na caro coalescit. prius ergo ꝑuersa des¬
truens dicat. loquentes id quod iustum
est. iudicate. post autem recta insinu-
lingua mea iniquitatem : nec infauci
autem heretici alia aꝑte dicere: alia
in occultis tenere. Per linguam quippe
aꝑta locutio: ꝑ fauces uero occulta trac
in lingua iniquitas. nec infaucibus
stulticia resonat. quia ea que per pu¬
blicam locutionem predicat. etiam
per intimam fidem seruat. Nec in
aꝑto aliud docet. ato inoccultis aliud
retinet: sed & quod sentit loquẽdo
eicit. & quod loquitur uiuendo cu¬
stodit: ac desapientie suꝑne conui¬
uio. quicquid perlinguam predica-¬

Expanded text:
tumaciter impugnant. Ante ergo necestumaciter impugnant. Ante ergo necesse est ut errorem suum haeretici sentiant, ne auditae veritati contradicant, quia et camporum sentes si arator vomeris scissione non eruit, terra accepta semina in segetem non producit; et cum putredinem medicus vulneris apertione non ejicit, nequaquam in loco putredinis sana caro coalescit. Prius ergo perversa destruens, dicat: Loquentes id quod justum est judicate; post autem recta insinuanlingua mea iniquitatem, nec in faucibautem haeretici alia aperte dicere, alia in occultis tenere. Per linguam quippe aperta locutio, per fauces vero occulta tractin lingua iniquitas, nec stultitia in faucibus resonat, quia ea quae per publicam locutionem praedicat, etiam per intimam fidem servat; nec in aperto aliud docet, atque in occultis aliud retinet, sed et quod sentit 244 loquendo ejicit, et quod loquitur vivendo custodit; ac de sapientiae supernae convivio quidquid per linguam praedica
Abbreviated transcription (Latin):
hendat: atq ad eorum mentẽ.
uerba recolligat dicens. Loquen¬
tes id quod iustum est iudica¬
te. ac si aperte diceret. Si in eo
quod ad nos ꝑ egressum locuti¬
onis exitis. reprehndi non nul¬
tis. intus iusticie libram te¬
nete : ut tanto foris quod dr̃.
ex ueritatis pondere placeat.
quanto hoc interius trutina
discretionis pensat. Et quia hi
erga aliena dicta rectum iu-¬
dicium exerunt. qui iudicare prins
propria sciunt. post quam dixit loquẽ¬
tes id quod iustum est iudicate: apte
stulticia ꝑsonabit. ac si aꝑte diceret. Si
subtilius ur̃a perpenditis: uerius alie¬
na pensatis. Et cum rectum ceperit esse
quod dicitis: iustum cognoscetis qd̃
audistis. Nequaquam quippe a mea
uobis lingua stulticia resonat: si a
ur̃a conscientia non procedat. Sic sic¬
sca eccł̃ia studet prius assertiones ho¬
stium falsas ostendere. & tunc predicamẽ¬
ta ueritatis aꝑire : quia cum recta se te¬
nere estimant. recta que audiunt con¬

Expanded text:
hendat, atque ad eorum mentem hendat, atque ad eorum mentem verba colligat, dicens: Loquentes id quod justum est, judicate. Ac si aperte diceret: Si in eo quod ad nos egressum locutionis exitis, reprehendi non vultis, intus justitiae libram tenete, ut tanto foris quod dicitur ex veritatis pondere placeat, quanto hoc interius trutina discretionis pensat. Et quia hi erga aliena dicta rectum judicium exerunt, qui judicare prius propria sciunt, postquam dixit, Loquentes id quod justum est, judicate, apte stultitia non personabit. - Ac si aperte diceret: Si subtilius vestra perpenditis, na pensatis, et cum rectum coeperit esse quod dicitis, justum cognoscetis quod auditis. Nequaquam quippe mea vobis lingua stultitiam resonat, si a vestra conscientia non procedat. Sic sancta Ecclesia studet prius assertiones hostium falsas ostendere, et tunc praedicamenta veritatis aperire, quia cum recta se tenere aestimant, recta quae audiunt con
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Neq enim heretici inquisitioni¬
bus suis. ueritatem conantur as¬
sequi: sed uictores uideri. Cumq
foris ostendi sapientes appetunt:
intus ꝑstulticiam. elationis sue
uinculis ligantur. Unde fit ut cõ¬
tentionum certamina exquirant.¬
& de deo qui pax nr̃a est loqui pa-
tifice nesciant: atq expacis nego¬
tio rixe inuentores fiant. Quib
bene ꝑpaulum dicitur. Siquis
autem uidetur contentiosus esse:
nos talem consuetudinem non
quod iustum est udicate. Is nãq¬
qui loquitur. dum de uerbis suis
autoris sententiam expectat: qͣsi
eiꝰ iudicio supponitur aquo au¬
ditur. Qui igitur indictis suis re
ꝓbari metuit. ipse prius debet
examinare quod dicit: qͣtimis
inter cor & linguam. equus qui¬
dam discretusq arbiter sẽdeat.
subtiliter pensans si recta uerba
cor offerat: que utiliter suscipiẽs
ad auditorum iudicium. lingua
ꝑducat. Beatus igitur iob sua
contra amicos agens. sed contra
hereticos nr̃a denuntians. preci¬
pitationem loquentium repre¬

Expanded text:
Neque enim haeretici inquisitionibus suis veritatem conantur assequi, sed victores videri. Cumque foris ostendi sapientes appetunt, intus per stultitiam elationis suae vinculis ligantur. Unde fit ut contentionum certamina exquirant, et de Deo, qui pax nifice nesciant, atque ex pacis negotio, rixae inventores fiant. Quibus bene per Paulum dicitur: « Si quis autem videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non quod justum est, judicate. - Is namqqui loquitur, dum vel in sui auditoris sententiam exspectat quasi ejus judicio supponitur, a quo auditur. Qui igituprobari metuit, ipse prius debet examinare quod dicit, quatenus inter cor et linguam aequus quidam discretusque arbiter sedeat, subtiliter pensans, si recta verba cor offerat, quae, utiliter suscipiens, ad auditorum judicium lingua perducat. Beatus igitur Job sua contra amicos agens, sed contra haereticos nostra denuntians, praecipitationem loquentium repre
Abbreviated transcription (Latin):
te preditus adiungat. p̃bete aurẽ
& uidete anmentiar. Quia uero¬
scã eccłia ex magisterio humilitatis
instituta. rectã que errantibus ddi
cit. non quasi exauctoritatẽ preci¬
pit. sed ex ratione ꝑsuadet: bene
nunc dicitui. uidete an mentiar.
ac si aꝑte dicat. Ea que assero ne¬
quaꝙͣ mͥ exauctoritate credite : sed
an uera sint ex ratione pensate. Que
& si quando dicit quod ratione com¬
prehendi non ualet: ne de occuttis
huinana ratio aueri debeat. rationa-¬
biliter  det. Sed sepe heretici dũ
occasionem ratiocinationis accipi¬
unt: ad iurgia contentionis effre¬
nantui. Unde & apte mox subditur.¬

Expanded text:
te praeditus adjungat: Praebete aurem, te praeditus adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. 3. Esancta Ecclesia ex magisterio humilitatis instituta recta quae errantibus dicit, non quasi ex auctoritate praecipit, sed ex ratione persuadet, bene nunc dicitur: Videte, an mentiar. Ac si aperte dicat: Ea quae assero nequaquam mihi ex auctoritate credite, sed an vera sint ex ratione pensate. Quae et si quando dicit quod ratione comprehendi non valet, ne de occultis humana ratio quaeri debeat, rationabiliter suadet. Sed saepe haeretici, dum occasionem ratiocinationis accipiunt, ad jurgia contentionis effrenantur. Unde et apte mox subditur
Abbreviated transcription (Latin):
quam quippe adbella armatus ꝑgit.
qui aut cdipeum sumens gladiis nõ
utitur: aut utens gladiis clipeo nõ
munitur. Unde & miles di. tux. aduer¬
sitatis bello depressus. & scutum pa¬
tientie debet anteferre ne pereat: c
ferre iacula ut uincat. Cuius arma-¬
ture summam breuiter paulus insi¬
nuat dicens. Caritas patiens est: beni-¬
gna est. Cum uero unum ex utro¬
q defuerit. caritas non est: si
uidelicet malos aut absq benigni¬
tate tolerans non amat. aut rur-¬
sum sese sine patientia exhibens
negligit tolerare quos amat. Ut
ergo a nobis caritas uera teneatur.
necesse est. quatinus & benignita¬
ti patientia. & rursum patientie
benignitas suffragetur: ut mag¬
num quoddam incorde nr̃o edifi¬
cium c̃struens. & benignitatis ar-¬
cem patientia solidet. & patientie
fundata edificia. benignitas exor-¬
net. Beatus ignur iob promptus
ad patientiam dicat: ueruntam̃ẽ
quod cepistis explete: benignita¬

Expanded text:
quam quippe ad bella armatus pergit quam quippe ad bella armatus pergit qui aut clypeum sumens, gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non munitur. Unde et miles Dei, adversitatis bello deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre, ne pereat; et ferre jacula ut vincat. Cujus armaturae summa breviter Paulus insinuat, dicens: Charitas patiens est, bengna est. Cum vero unum ex utroque defuerit, charitas non est: si videlicet malos, aut absque benignitate tolerans non amat, aut rursum sese sine patientia exhibens, negligit tolerare quos amat. Ut ergo a nobis charitas vera teneatur, necesse est quatenus et benignitati patientia, et rursum patientiae benignitas suffragetur; ut magnum quoddam in corde nostro aedificium construens, et benignitatis arcem patientia solidet, et patientiae fundata aedificia benignitas exornet. Beatus igitur Job promptus ad patientiam dicat: Verumtamen quod coepistis, explete; benignita