comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scõm retͥbittõem ñ ab hominib. s a deo coram hom̃ib
tabile. Indiciũ scd̾m cãm occultum ⁊ mutabile. Iudiciũ
scd̾m oꝑatõem: manifestum ⁊ mutabile. Indiciũ scd̾ re
quodam mͦ esti ⁊ sacͣmentũ iudicii scd̾m retributõem. Qa
buit in humanitate sua omnis uidicii sententia ꝓfre
solus accepit. ꝓpt̾ea humnanitas que sententiã dictare
ũ ħt qmͣtum ad dictandam sententiam dixit. Ego ñ
nr̃e seriem reuertamur. Cur deus homo. auoco¬
¶ Actus est itaq deus homo. ut hoĩem quẽ fec̾at
lib̾aret. ut idem ẽẽt creator hominis. ⁊ redemptor.
missus est filius. ut in adopt̃one pat̃na ascñsũ suum
demonstraret. Uenit sapĩa ut uinc̾et maliciam uͭ ho¬
stis qui astutia uicerat. prudentia uinceret᷑. Quis
demptõ. quia de nr̃o sũpta erat ĩmolatio Cuiꝰ quidẽ
redemptõnis ꝑticipes efficim᷑. si ip̃i redemptori ꝑ car¬
nem nobis sociato ꝑ fidem unim. Natura quid̾e hu̾a¬

Expanded text:
secundum retributionem, non ab hominibus, sed a Deo coram hominibutabile; judicium secundum causam occultum et mutabile; judicium secundum operationem manifestum quodammodo est, et sacramentum judicii secundum retributionem. Quia buit; in humanitate sua omnis judicii sententiam proferre solus accepit. Propterea humanitas quae sententiam dictare non habet quantum ad dictandam sententiam dixit: Ego nonnostrae seriem revertamur. CAP. VI. Cur Deus homo. Factus est itaque Deus homo ut hominem quem fecerat liberaret, ut idem esset creator hominis et redemptor. Missus itaque Filius, ut in adoptione paterna assensum suum demonstraret. Venit sapientia ut vinceret malitiam, ut hostis qui astutia vicerat, prudentia vinceretur. CAP.demptio; quia de nostro sumpta erat immolatio. Cujus quidem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem huma
Abbreviated transcription (Latin):
dici possunt. qui sola nͣli lege rõne tutam suam
mines scripte legis. hii qui ext̾iorib p̃ceptisad:
bñ tuuendum informant᷑. Hoses gr̃e sunt hii qui¬
ꝑ aspiratõem sp̃c sc̃i asfflati ⁊ illuminantꝰ ud uo¬
num qd̾ faciendũ est agnoscant. ⁊ infłamant᷑ it
diliganti ⁊ corroborant᷑ ut ꝑficiant. ⁊ ut id ma¬
testus ⁊ detectus. ⁊ in ꝑsecutõnẽ ppłi dei uenturi¬

Expanded text:
dici possunt qui sola naturali ratione vitam suam mines scriptae legis sunt ii qui exterioribus praeceptis ad bene vivendum informantur. Homines grper inspirationem Spiritus sancti afflati et illuminantur ut bonum quod faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligunt, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem matectus et delectus. Et in pe
Abbreviated transcription (Latin):
ritualiũ patrũ. ⁊ qͣnto uiciniores aduentui sal¬
uatoris extiter̃: tanto mysfium salutis plenius
ꝑceꝑunt. Non est dubiũ quin hiis qui ⁊ p̃sentes fu¬
erunt. mlto ampliꝰ contusit rerũ ip̃arsi exhibicio
atq p̃sentia exhibentis. denito ⁊ audiũt. Heati
ocłi qui iudent q̃ uos uidetis. Item. Uuosaũt dixi

Expanded text:
ritualium patrum; et quanto viciniores adventui Salvatoris exstiterunt, tanto mysterium salutis plenius perceperunt : non est dubium, quin his qui et praesentes fuerunt, multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt, Beati oculi qui vident quae vos videtis ; item: Vos autem dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ assumptam humanitatẽ cum dẏabolo pugna¬
turꝰ. ⁊ eum exiñ quasi tirannũ. ⁊ uiolent̃ ĩ alio
dñãtem expulsuiꝰ : ⁊ quid om̃s pͥores sc̃os qui
ante incarnatione ab inicio fuert̃ electi applła¬
uerim nisi milites quosdam optimos regem
uent᷑um in acie p̃cedentes. ip̃is quib cunc scĩfi¬
cabant᷑. sacͣmentis quasi qͥbdam arinis muniti
atq p̃cincti: Q uid itẽ eos qui post incarnatio¬
nem usq ad finem secuili electi subseqũr: nͥ mili¬
tes alios ñ tñ alium. s ip̃m regem suũ p̃cedentẽ una¬
nimit̾ atq alacrit̾ sequentes. hũtes ⁊ ip̃i arma no¬
ui. noua tñ aib eodem armati. ⁊ contͣ eund̾ pugna¬
turi : Siue gͥ p̃cedentes siue subseq̃ntes uniꝰ regis
sacm̃ta portantes. uni regi militantes ⁊ unum
tyrannũ suꝑantes. illi uentͣm p̃cedentes. illi p̃ce¬
dentem subseq̃ntes uñ patet quia ab inicio. ⁊ si ñ
noĩe: re tñ xp̃iani fuerunt. Cria enĩ sunt tꝑa ꝑ q̃

Expanded text:
assumptam humanitatem cum diabolo bellaturus, et eum exinde, quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem, expulsurus. Et quid omnes priores sanctos qui ante incarnationem ab initio fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes, ipsis quibus tunc sanctificabantur sacramentis quasi quibus armis muniti atque praecincti. Quid item eos qui post incarnationem usque ad finem electi subsequuntur, nisi milites alios non tamen alium, sed ipsum regem suum praecedentem unanimiter atque alacriter sequentes, habentes et ipsi va, tamen ab eodem armati et contra eumdem pugnaturi? Sive igitur praecedentes sive subsequentes, unius regis sacramenta portantes, uni regi militantes, et unum tyrannum superantes; illi venturum praecedentes, isti praecedentem subsequentes. Unde patet quod ab initio et si non nomine, re tamen Christiani fuerunt. Tria enim sunt tempora
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ⁊ hic est cculus cõtẽplatõnis. hos gͥ ocłos
qͣmdu aĩa aꝑtos. ⁊ reuelatos ħebat: clare iuidebat.¬
⁊ recte disc̾nebat. Postamͣ aũt tenebre pc̃ci ĩ illã
intrauerunt oculus quidẽ contẽplatõnis extĩ¬
ctns est: ut nicħ uideret. Oculus uͦ rõnis lippꝰ
effectus. ut dubie uid̾et. Solus ille ocłs qͥ extinc¬
tus ñ fuit in suia claritate ꝑmanstt̃. qui qͣmdiu
tõnis qm̃diu no lum̃ eius nubilũ est udicium:
certum habe ñ potest. Quiã qd̾ clare non uidete dis¬
ct̃ ambigue. Hinc est qd̾ corda hõium faciliꝰ sĩbi
consentũit in hiis que oculo carnis ꝑcipĩt. qmͣ in
hiis que acie m̃tis ⁊ sensu rationis attingũt. ¶Ua
ubi inuidendo ñ caligant. inudicando ñ disc̃pãt.
Homo gͦ quia ocłm carnis ht̃ mundũ iudẽ potest
⁊ ea queͦ i mundo sunt. It̃ quia ocłm rõnis ex ꝑte¬
uͦ ocłm contẽpłonis ñ ht̃ deum de ⁊ que indo sũt
uidẽ ñ ualet. sides gͦ nccia est qua credant᷑ q̃ ñ iu¬

Expanded text:
t hic est oculus contemplationis. Hos igitur oculos quandiu anima apertos et revelatos habebat, clare videbat et recte discernebat; postquam autem tenebrae peccati in illam intraverunt, oculus quidem contemplationis exstinctus est, ut nihil videret; oculus autem rationis lippus effectus ut dubie videret. Solus ille oculus qui exstinctus non fuit in sua claritate permansit, qui quandiu onis, quandiu lumen ejus nubilum est, judicium certum habere non potest; quia clare non videt, discernit ambigue. Hinc est quod corda hominum facilius sibi consentiunt in his quae oculo carnis percipiunt quam in his quae acie mentis et sensu rationis attingunt, quia ubi in videndo non caligant, in judicando non discrepant. Homo ergo qui oculum carnis habet mundum videre potest et ea quae in mundo sunt. Item quia oculum rationis ex ulum contemplationis non habet, Deum et quae in Deo sunt videre non valet. Fides ergo necessaria est, qua credantur quae non vi
Abbreviated transcription (Latin):
lata minus ẽet. S nec hoĩem ꝓ homĩe reddẽ potuit᷑.
qr iustũ ⁊ io. ĩmosdentem abstułat. ⁊ nemĩem nsi pͤ¬
catorem inuenit. Nichil gͦ hõ ĩuenit uũ deũ sibi pła¬
care posset qr siuie sua siue se ip̃m daret. digna recõ¬
pensatio ñ eẽt. Uidens gͦ deus hoĩem sua uirtute u¬
gum cãpnat̃õnis euadere ñ posse: misertꝰ esteius.

Expanded text:
lata minus esset. Sed nec hominem pro homine reddere potuit; quia justum et innocentem abstulerat, et neminem nisi peccatorem invenit. Nihil ergo homo invenit unde Deum sibi placare posset; quia sive sua sive seipsum daret, digna recompensatio non esset. Videns ergo Deus hominem sua virtute jugum damnationis justae evadere non posse, misertus est ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ plane esfundam. s subtͣham magis de sp̃u meo dixiᷤ¬
s debu̾at. Quid enim : Si filiis enͣgłii om̃s uetes
iustos paret facimus in scĩa. ñ quid ñ ⁊ suꝑiores i¬
om̃s in gr̃a conseqñt᷑ fatĩ nc̃ce est. Ut pote qͦs ñ le¬
cdio sicut nos aut ẜdicatio si ip̃a unctio docu̾it ões
de om̃ib : Esto tñ. Toleremꝰ nos nr̃am iñiuiriam ⁊¬

Expanded text:
n plane, Effundam, sed, Subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? si filiis Evangelii omnes veteres justos pares facimus in scientia, numquid non et superiores in gratia consequenter fateri necesse est! utpote quos non lectio, sicut nos, aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de omnibus. 13. Esto tamen: toleremus nos nostram injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
Um omĩa sacram̃ta post per¬
catum ⁊ propt̾ peccatum sũ¬
pserint exordium solum con-¬
iugii sacramentum. etiamã¬
te peccatum legitur institu¬
tum. non tamen ad remedi¬
um s ad officium. In ringiõ
autem hec pͥmum consid̾an¬
da sunt. ⁊ disc̾nenda. Origo. ⁊ institutio cum mo¬
Oniugii aũctor deus est. Ip̃e enumm ruigium
ẽẽ dec̾nit. qñ mulierem ad ꝓpagatõem gn̾ic
humani homini in aduitoriũ fecit. Adam qͦ ĩ sp̃u
cognoscens ad quem usum mulier facta eẽt. cum
adducta fuisset ad eum. dixit. Hoc nunc os ex ossib
meis. ⁊ caro de carne mea. Opt̃ hoc relinq̃t homo

Expanded text:
um omnia sacramenta post peccatum et propter peccatum sumpserint exordium, solum conjugii sacramentum etiam ante peccatum legitur institutum; non tamen ad remedium sed ad officium. In conjugio autem haec primum consideranda sunt et discernenda, origo et institutio, cum moonjugii. Conjugii auctor Deus est. Ipse enim conjugium esse decrevit, quando mulierem ad propagationem generis humani homini in adjutorium fecit. Adam quoque in spiritum cognoscens ad quem usum mulier facta esset, cum adducta fuisset ad eum meis, et caro de carne mea. Omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
sis ẜpensior enim benignitas debet᷑ in calamitetosos
nui forte calamitate cligni sint. In hiis eñ qui altiorẽ
gradum ascend̾e uolunt. animo restricti ẽẽ ñ debem̃
expectari suspicant᷑. Item Si malo opulentio bñfa¬
cias in uno illo: autꝰ forte in eius familia manet gͣ¬
tia. Si añt mopi ⁊ bond bñfacias: om̃s moret io
bũfacias spectatũ se non suam fortunã putat᷑. do
ait. Malo uiriumn qui pecunia egeat qm̃ pecũam
que uiro. Seneca. Dabimꝰ mun̾a ñ suꝑuacua. Mu¬
lieri non dabit arma militaria. Dabimꝰ mun̾a ñ ex¬

Expanded text:
rsis. Propensior debetur benignitas in calamitosos, nisi forte calamitate sint digni. In iis tamen, qui altiorem gradum ascendere volunt, omnino restricti esse non debemuexspectari suspicantur. Item: Si malo opulento benefacias, in illo uno, aut forte in ejus familia manet gratia. Si autem inopi et bono benefacias, omnes inopes et benefacis se spectari, non suam fortunam arbitranturait: Malo virum qui pecunia egeat, quam pecuniam quae viro. » Dabimus munera non supervacua. Mulieri non dabis arma militaria, nec e
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾ largiaendũ suppetant copie. ¶Qnto caue exꝓ¬
bet obliuisci dati. alt̾ memor ẽẽ accepti. Nunqm¬
data inr bonus cagitat. nisi ad monitꝰ a reddente.
Mititũ obligauit qui acciꝑe se putauit cum daret.
Dedit tanqmͣ receptur᷑. recepit tanqͣm ñ dedisset ⁊
neris sui penitet gr̃am oẽm corrũpunt. quib dͭ.¬

Expanded text:
ad largiendum suppetant copiae. Praetebet oblivisci dati, alter memor esse accepti. Nunquam vir bonus cogitat data, nisi admonitus a reddente. Multum obligavit se, qui accipere se putavit, cum daret; dedit tanquam recipiens, recepit tanquam non dedisset. neficii poenitet; gratiam omnem corru
Abbreviated transcription (Latin):
Sexto caue maliciosam astutiam inficiandi.
Sixit antigonus cinico petendi talentũ plus ẽe
liciose negabat. Nam posset dare talentũ. ꝙ rex erat.
humili fortune suer respondit. Non q̃ro quid opor¬
conuiciantis clarior cupit. Nemo id ẽe qd̾ iam ui¬
est ille qualem sꝑauimꝰ. Scimus qͣles fuimꝰ: ei
in quem magna contuleris. ut ex amico fiat inimi¬
tus: Sit munificꝰ in dando. nori acerb in exigendo.
Nam cum altius minrie qmͣ m̾ita descendant qͥd
expectat qui offendit dum obligat᷑. Officiũ itaq
lib̾alitatis est om̃ipotenti dare. deos imitari. Si d̾os
res ignorantib bñficia dare incipiũtꝰ unam soe
ctat. ingͣtum semel. Non est magni animi bñfi
Malim ñ reciꝑe qm ñ dare. Qui ñ dat: uiciũ ingͣ¬
non uiuit᷑ cum ꝑfectis. s simłacra uirtutis appare¬
ant habentib. Neminẽ puto negligendũ ĩ qͦ

Expanded text:
eas malitiosam astutiam inficiandi. « Dixit Antigonus Cynico petenti talentum, plus esse litiose negabat. Nam poterat dare talentum, quia rex erahumili fortunae suae, respondit: Non quaero quod te oporconviciantis clarior, vincit. Nemo timet id quod jam viest ille qualem speravimus, simus quales fuimus, ei in quem multa contuleris, ut ex amico fiat inimicus? Sis munificus in dando, non acerbus in exigendo. Nam cum altius injuriae quam merita descendant, quid exspectaret qui offendit dum obligat? Officium itaque liberalitatis est dare omni potenti, ac deos imitari. « Si deos res, ignorantibus beneficia dare incipiunt, ingratis cium, ingratum semel. Non est magni animi benefiMalim non accipere, quam non dare; qui non dat qunon vivitur cum perfectis, sed cum simulacra virtutis habentibus, neminem puto negligendum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
est bñficiũ: qd̃ diu int̃ manus dantis hesit. ꝑximuᷤ
est neganti qui dubitauit. Qui tarde fecit᷑: diu i¬
roganti suffundat᷑ rubor: qui hoc emitat: munꝰ
suũ młtiplicat. Optimũ est enĩ anteced̾e desid̾iũ
cuiꝰq ꝓximũ sequi. Non tulit gratis qui tum ro¬
rosum.⁊ demisso uultu dicendũ: rogo. Uicturũ¬
est aũt bñficiũ: qd̃ obuiam uenit. Gratius est
actori  detrahit. qͥsquis post illũ rogandꝰ est. Nichꝰ
eq̃ amarum: qͣm du pend̾e. Tullius Equiore aĩo

Expanded text:
eneficium, quod diu inter dantis manus haesit; proximus enim est neganti, qui diu distulit: qui tarde fecit, diu icis, cum mihi roganti suffundatur rubor. Qui hoc remittit, munus suum multiplicat. Optimum est antecedere desiderium cujusque, proximum sequi. Non tulit gratis, qui cum rorosum et demisso vultu dicendum est: rogo. Omne beneficium victurum, quod obviam venit. Gratius est actori detrahit, quisquis post illum rogandus est. Nihil aeque amarum, quam diu pendere. Aequiori animo
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾minare ex hõim cõmunitate: pestiferũ genus
hõium. ut enim q̃dam m̃bra amputant᷑ sangͥ
figura hominis feritas ⁊ ĩmanitas belue a com¬
muni uita segreganda est. Sunt enim homĩes
ñ re. s nomuĩe. Nam quis int̾est utrum de homĩe¬
tenebit mediocritatem que est int̾ nimiũ ⁊ parũ.

Expanded text:
exterminare ex hominum communitate pestiferum genus hominum. Ut enim quaedam membra amputantur, si sfigura hominis feritas et immanitas belluae a communi vita segreganda est; sunt enim homines non re, sed nomine. » Nam quid refert utrum ex homitenebit illam mediocritatem, quae est inter nimium et parum.
Abbreviated transcription (Latin):
ditabar Dum ꝙ pͥmo conticum
silentio suꝑ hac re scrutabundꝰ
nemoriam considem: repente sompnꝰ obrepsit. Et ecre u¬
i. sobrio decore laudabłis quasdã ꝑsonas ñ minꝰ mafa gra¬
uitate reu̾endas añcedebat. Statimq ut sit̃: solo animi i¬
angario pͥmũ sllum̃ latine eloq̃ntie actorem tulliũ eẽ mo¬
cust᷑. Postꝙͣ ille mortalitatis eruditor elegantissimꝰ sene¬
ca cum qͥbdam aliis quos tͥ eoꝵ u̾ba deraceps sigͥficabt.
se aggebat. una gͥ confentes arbitrabar descͥpitib distbu
emittat. ⁊ antiq̃ recentib obruat. Id̾õ scͥptorem egbie for¬
ut cito dicta: ꝑcipiant animi dociles. teneant ꝙ aideles. sẽ
slꝑuacuũ pleno de pectore manat. Pret̃ ħ tua diligens in¬

Expanded text:
ditabar, dumque primo conticinii silentio super hac re scrutabundus memoriam consulerem, repente somnus obrepsit; et ecce vir sobrio decore laudabilis quasdam personas non minus matura gravitate reverendas antecedebat, statimque, ut fit, solo animi augurio primum illum esse Latinae eloquentiae auctorem Tullium mihi innotuit; post quem ille moralitatis eruditor elegantissimus Seneca cum quibusdam aliis, quos tibi eorum verba deinceps significabunt, se agebat. 2. Una igitur conferentes, arbitrabar descriptionibuemittat recepta, et ne recentibus obruat ut cito dicta Percipiant animi dociles, teneantque fideles. Omne supervacuum pleno de pectore manat. Praeterea haec tua diligens in
Abbreviated transcription (Latin):
tribuendo ⁊ recribuendo tota consistit. In tͥbuendo:
caue ne sis durus. Seneca. Quis enim hõiũ con¬
tẽptus fuit. aut leiit rogari. aut semel: Quiscũ¬
aliquis a se peti suspicat᷑ est. frontẽ nõ abduxit.
uultũ ñ aũtit. occupat᷑oes simulauit: Eodẽ aĩmo¬

Expanded text:
tribuendo et retribuendo consistit. In tribuendo cave ne sis durus. SENECA: « Quis enim homo contentus fuit aut levitaliquid a se peti suspicatus est, frontem abduxit, vultum avertit, occupationes simulavit, longis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tione cruusq ꝑsone ꝓprietas elucescit ⁊ ĩ maĩ¬
festatõem exit. Nam diligent̃ requisita ꝑspicua
rõe clamat. qd̾ in diuinitate sit ꝑsona aliqua q̃
ab alia aliqua ẽẽ ñ hãt. qd̃ ĩbi sit qd̾ a sola una
poscenti rõem redd̾e. S qm̃ ex hiis que iam dixi¬
musad horum indagatõem ꝓnum it̃ extrixi¬
mus: hec diligentiorib ꝑscritatoĩb plenius
discutienda relinquimus.

Expanded text:
tione cujusque personae proprietas elucescit et in manifestationem exit. Nam diligenter requisita perspicua ratione clamat quod in Divinitate sit persona quae ab alia aliqua esse non habeat, quod ibi sit quae a sola una, poscenti rationem reddere. Sed quoniam ex his quae jam diximus ad horum indagationem pervium iter exstruximus, haec diligentioribus perscrutatoribus plenius discutienda relinqui
Abbreviated transcription (Latin):
enim alucis intime ordine cecidit: nunc sem¬
ip̃m uittinces horroris caligine confundit. Sed
post hoc amaritudĩe inuoluit᷑. quia suꝑbie eius¬
supplicia ñ solum oĩmoda. s etiam infinita p̃pa¬
rant᷑. Que uidelic eius pena tunc inicium accip̃.
cum districtus ad extremum iudicium uidex uenit..
Morte aũt carnis alieno. De eodem. cocas¬
dẏabolo unde nimium suꝑb incedit morᷤᷤ
altius gn̾is p̃parat᷑ in et̾no igne tartari. quo nõ
solum cum t̾renis s etiam cũ aeriis corporib ex¬
ncti plenuis cognoscent gratiam dei. caroccoo¬
Emanentib gͥ angłis ⁊ hõib reꝑbis in et̃¬
na pena: tunc sci scient plenius quid bõi
Ite in ignem et̃num: sic uistis. uenite bene¬
dicti patris mei possidete p̃paratũ nob̾ regnum.¬
⁊ sicut ibunt illi in ambustionẽ et̃nam: sic iasti
in uitam et̾nam. Quid est aũt uita et̾na nisi ũ
dicit pat. quã habui apuo te p̾ͥusqͣm mundꝰ.

Expanded text:
enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semeenim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia ex merisupplicia non solum omnimoda, sed etiam infinita praeparantur. Quae videlicet ejus poena tunc initium accipit, cum districtus ad extremum judex venit. morte autem carnis alieno diabolodiabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur; in aeterno igne tartari. Quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aeriis corporibus exlenius cognoscunt gratiam Dei. Remanentibus igitur angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius quid boni ignem aeternum , sic justis: Venite, benedicti Patris mei, possidete ibunt in combustionem aeternam, sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna nisi ut dicit Patri: « Quam habui apud te priusquam mundus
Abbreviated transcription (Latin):
sura est. ut qd̾ ñ p̃stitit ei ñ pr̃et᷑. atq ita qd ip̃e
esse neqͥuent. In eadem gͥ m̃sura qmͣiuis ñ et̾no¬
rum malefr̃oꝵ et̃na supplicia remetiunt᷑. ut qͥa
et̃nam uindicte serenitatem. De eodem. cocio¬
cire uelim quomͦ iustum sit. ut culpa que
cum fine ꝑpetrata est: sine fine puniatur.
6s. hoc recte diceret᷑ si districtus uidex. ñ corda hõi¬
num s facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine
deliq̃runt. quia cumtine uixerunt. Nam uoluis¬
sent si potuissent sine fine niuere ut potussent
sine fine peccare. Ostendunt enim quia in pecc̃o
semꝑ uiu̾e cupiint. quia ñqmͣ desinunt pect̃are
cum uiuunt: Ad magnam gͦ iusticiam udican¬
tis ꝑtinet. ut ñqmͣ careant supplicio qui in hac
uita ñqmͣ uoluer̃t carere peccato. Quom̃ dyabot¬
nequicie sue uincłis astrictus aliud btam.¬
est q̃d̾ nunc patit᷑. aliuo qd̾ in fine patiet᷑. Quiã

Expanded text:
sura est, ut quod praestitit, ei non praestetur. Atque ita quod ipse sura est, ut quod praestitit, ei non praestetur. Atque ita quod ipse esse nequiuerit. in eadem igitur mensura quamuis non aeternorum malefactorum aeterna supplicia remetiuntur, ut, quia inueniat uindictae seueritatem. non autem sicire velim quomodo justum sit ut culpa quae cum fine perpetrata est sine fine puniatur. Gregorius: Hoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique si potuissent sine fine vivere, ut potuissent sine finvivere semper cupiunt, qui nunquam desinunt peccare, dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam judicantis pertinet, ut nunquam careant supplicio qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato. CAP. nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑ uobis .i qd fec̃is patieris. ñ ut si stupͣ
fec̾it stuprum patiat᷑. s qd̾ petc̃o isto facit łe¬
gi. hoc ei lex faciat .i. quia legem talia ꝓhi¬
bentem desua uita abstulit: auferat eũ etiã
ip̃a lex de hõium uita qmͣ regit. Idem. Nolite
iudicare ut ñ udicemini. In quo enim uidici
iudicaũitis: iudicabimini. Nimqͥd si iniquo
uidicio uidicabũt inqͣuo tudicabunt᷑ Abslt
Lala auuipe iniquitas apua ãm.  ita oistum
est in quo iudicio iudicau̾itis: in eo udicabimini.
tanqm lic̾et᷑. In qua uoluntate bñfec̾itis: in ip̃a li¬
berabimini. ut in qua uoluntate male fec̾itis: in
ip̃a pumemini. Ex qualitatib quippe uoluntat̃
non ex temporũ spaciis siue recte facta siue peccata
metimur. Alioquin mauis pecẽm hr̃et᷑ arborem de¬
itere qm hoĩem occidere. Illud enim fit longa mo¬
ra ictib multis. hoc uno ictu breuissimo tempore.
In hac quippe sententia ad hoc solum eadem men¬

Expanded text:
t quod feceris, patieris. Non ut si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto facit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua vita abstulit; auferat eum etiam ipsa lex de hominum vita quam regit. Idem: Nolite judicare et non judicabimini. In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini . Nunquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudicabuntur? absit. nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimini, tamquam diceretur: \'In qua uoluntate benefeceritis, in ipsa liberabimini\', uel: In qua uoluipsa puniemini. Ex qualitatibus quippe voluntatum non ex temporum spatiis sive recte facta sive peccata metientur. Alioquin majus peccatum habetur arborem dejicere, quam hominem occidere. Illud enim fit longa mora, ictibus multis; hoc uno ictu, brevissimo tempore. In hac quippe sententia ad hoc solum eadem men
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnͣ oño stio ñ udente latent᷑ se fecisse putcaũat:
into magis in sslo corpore sp̃uali uideb̾t sc̃i
omria ñ solum si ocislos claudant: uerũ etiã
amitd̾e. ati informit̃ quodam mͦ uoluntari⁊ ⁊
paulo post. Dicunt᷑ quidẽ etiam inscriptis cc̃is
cogitõnes dei. S eo locut᷑onis mͦ. quo ibi ⁊ obliu¬
o dei dicit᷑. quc utiq ad ꝓpͥetatem in deo nlła est.

Expanded text:
quam domino non vidente latenter se fecisse putaverat, quam domino non vidente latenter se fecisse putaverat, quanto magis in illo corpore spirituali videbunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, verum etiam amittere atque informiter quodammodo volutari. Et paulo post: Dicuntur quidem etiam in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis modo quo ira et oblivio Dei dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nonicoꝵ eloqͥorum aucoritatem. sicut adam
fuisse primũ hoĩem. aut xp̃m in carne natum.
passumq resurrexisse didicimꝰ. s aliis referen.¬
tib de quorum testimonio ii hoc duntaxat nr̃
gn̾e ininiie dubitandũ ẽẽ putauimꝰ. Satisut
puto ista mea p̃locutione recognorusti quid sit
uid̾e m̃te utł corpore ⁊ quid ab eis distet credere.
⁊ ab aspectu corporis nr̃i. sicut abest corpꝰ in quõ
xp̃c resurretit. ⁊ ab aspectu m̃tis alt̾uis: sicut ab
ab aspectu m̃tisinõ fides tira. qͣmuis eam eẽ in tẽ
credam. cum eam ñ uideam corpore ad̾ nec tu po¬
tes. nec mente qd̾ tu potes. sicut ego meami qm̃
ut ñ possint oculos daude atq aꝑtre cũ ue¬
luit. Durius aũt qd̾ ibi deum quisquis ocłos cla¬
sert ñ uidebit. Si enim ꝓpħa elyseus puerũ sim
giezi absens corpore uidit accipientẽ muna q̃
dedit ei Naaman syrus. quem ꝓpħa memoratu
a lepre deformitate mundau̾at. qd setius ne¬

Expanded text:
nonicorum eloquiorum auctoritatem, sicut Adam nonicorum eloquiorum auctoritatem, sicut Adam fuisse primum hominem, aut Christum in carne natum, passumque, resurrexisse didicimus; sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc duntaxat rerum genere minime dubitandum esse putavimus. Satis, ut puto, ista mea prolocutione recognovisti, quid sit videre vel mente vel corpore; et quid ab eis distet credere, et ab aspectu corporis nostri, sicut abest corpus in quo  resurrexit, et ab aspectu mentis u alterius, sicut abest ab aspectu mentis meae fides tua, quamuis eam esse in te credam, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut ego meam, quam ut non possint oculos claudere atque aperire cum velint; durius autem quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Eliseus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera quae dedit ei Naaman Syrus , quem propheta memoratus a leprae deformitate mundaverat, quod servus ne
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ uł ñ credat᷑. S si diuinarũ script᷑arũ earũ scit
que canonice in eccła noĩant᷑ ꝑspicua firmat᷑ au¬
ctoritate: sine ulla dubitat̾̃oe credendum est. Ali¬
is uͦ testib uł testimoniis quib aliquid creden¬
dũ ẽẽ suadet᷑ tͥ credere uł ñ cred̾e liceat. qnͣtũ me
eam amonenti ad faciendam fidem. ist hr̃e ut ñ
hr̃e ꝑpenderis. Si enm ea ã nõ uidimus hoc est in
p̃senti apparentia ñ sensimus uł m̃te. ut corꝑe.
neq de scripturis sanctis. uł legendo uł audien¬
ñ qm fuimus. uł a romulo conditam romã.
uł ut de ꝓpiorib loquar constantinopolim a
constantino: Uñ postremo scuemꝰ quinã pa¬
uentes nos ꝓcreauissent quib patrib. auis.
maiorib geniti essemꝰ : Talium quippe cũ plu¬
rua sciamus ñ tam̃ ea uł illo sensu p̃sentia
sicut solem. sicut animi nr̃i uoluntatẽ. uł ca¬

Expanded text:
datur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, datur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, quae canonicae in ecclesia nominantur, perspicua firmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. aliis uero testibus uel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceatea admonenti ad faciendam fidem vel habere vel non habere perpenderis. Si enim ea quae non vidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus vel mente vel corpore, neque de Scripturis sanctis, vel legendo vel audiennunquam fuimus, vel a Romulo conditam Romam, vel ut de propinquioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? Unde postremo sciremus quinam parentes nos procreassent, quibus patribus, avis, majoribus geniti essemus? Talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea vel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi voluntatem, vel ca
Abbreviated transcription (Latin):
ea que uidimus aut uidemus uerum etiam ila
que ydoneis ad quamq̃q rem cõmoti testimoni¬
is ut testib credimꝰ. Porro si scire ñ incongruenter
ctum est ut etiam recte credita. ⁊ si nĩ assint sensi¬
b nr̃is: uid̾e m̃te dicamͣ. Cum itaq d̾r homini.
Crede xp̃m resurrexisse a mortius si credit. attẽ¬
de quid uideat. aitende quid credat. ⁊ utrũq
disc̾ne. bidet hoĩem cuiꝰ audit uocem. ⁊ ip̃a nox
in uisis corꝑalib deputat᷑ scd̾mea que supͣdiximꝰ.
Hec duo sunt testis ⁊ testimoniũ. quoꝵ ad oculos
umĩ. ad aures alt̾m ꝑtinet. S hunc testem fortas¬
se aliorum testimonioꝵ auctoritate confirmat di¬
ninarũ scił script᷑arum uł quoꝵlibet aliorũ qͥb
est motus ad fidem. Scripture ad uisa ꝑtinent.
Qd̾ gͥ ñ sic ostend̾o. ut aut corporis aut animi sen¬
su uisum ꝑceptumq teneat᷑. ⁊ tañ dix̾o aliquid.
nlłorum duorum gn̾e uideat᷑. restat ut tm̃mꝰ cͤ¬

Expanded text:
ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongctum est, ut etiam recte credita et si non adsint sensibus nostris, videre mente dicamur. Cum itaque dicitur homini, crede Christum resurrexisse a mortuis, si credit, attede, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus eit. Quod igitur non sic ostendero ut aut corporis aut animi sensu visum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid  neutro illorum duorum genere videatur; restat ut t
Abbreviated transcription (Latin):
cit ita sit. credunt᷑ gͦ illa q̃ absunt a sensib no¬
stris si uidet᷑ ydoneum qd̾ eis testimoniũ ꝑhi¬
bet᷑. Nec quia dyxi ea crediã absunt a senst no¬
stris sic accipiant᷑. ut int̾ illa deputant᷑ que ali¬
qñ iudimus. ⁊ nos uidisse retinemꝰ. c̾tiq sumuᷤ
qͣmuis tunc ñ p̾sto sint cum recolunt᷑ a nobi
Neq enum int̾ credita. s int̾ uisa deputant᷑. ⁊ id̾
nota sunt. ñ quia fidem hu̾imus aliis testibus.
s quia nos iudisse sine dubio recordam᷑ ⁊ scinꝰ
Constat gͦ nr̃a scientia ex uisis reb ⁊ creditis. s in
hiis que uidimus. uł uidemꝰ nos ip̃i testes simus.
In hiisaũt que credimus aliis testib monem᷑ ads
dem. cum earum rerum quas nec uidisse nosar¬
limus. nec uidemus. dant᷑ signa uł in uocib ul ̃i
litteris. uł in quibq docũtis quib uisis ñ ma
credant᷑. Non aũt in m̃ito scire nos dicimꝰ. ñ solum

Expanded text:
cit ita sit. Creduntur ergo illa quae absunt a sensibus nocit ita sit. Creduntur ergo illa quae absunt a sensibus nostris si videtur idoneum quod eis testimonium perhibetur. Nec quia dixi ea credi quae absunt a sensibus nostris sic accipiantur, ut inter illa deputentur, quae aliquando vidimus et nos vidisse retinemus, certique sumus, quamvis tunc non praesto sint cum recoluntur a nobis. Neque enim inter credita sed inter visa deputantur, et ideo nota sunt; non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos vidisse sine dubio recordamur et scimus. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illam dei formam in qua ñ rapinam arbitiitꝰ
est esse equalis deo. In illa dei tunc uidebt̃ deum.
qui uidebunt sicuti est. Nec idoo uideb̾t quia
pauꝑes sp̃u in hac uita fuerunt. quia mittes
quia lugentes. ⁊ cet̾a. s quia mundo simt cord
Qm̃ mundo corde uidebit᷑. qui nec in loco uid
nec ocuł corꝑalib querit᷑ nec conscribit᷑ iusũ
nec tactu tenet᷑. nec audit᷑ affatu. nec sentit᷑ ĩ
cia uident᷑ credunt᷑ ab sentia. Plane forsitam sa¬
tis est si p̃sentia illa hoc loco intlłigamꝰ dictai
presto sunt sensib siue animi. siue corporis. uñ
etiam ducto uocabulo p̃sentia noĩant᷑. Sicut
enu hanc lucem corporis sensu: sic ⁊ meã uo¬
luntatem plane uideo. quia presto est animim̾
sensib atq intus mͥ p̃sens est. Si quis uͦ mͥ mdi
sensum corporis ⁊ animi m̾i: credo ñ uiceo. Au
si eum m̃tiri existimo: ñ credo. ⁊ si forte ut di¬

Expanded text:
, non illam Dei formam in qua non rapinam arbitratus , non illam Dei formam in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . In illa Dei forma tunc videbunt Deum qui videbunt sicuti est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, etc. Sed quia mundo sunt corde, quoniam mundo corde videbitur, qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur intia videntur, creduntur absentia. Plane forsitan satis est si praesentia illa hoc loco intelligamus dicta, quae praesto sunt sensibus sive animae sive corporis. Unde etiam ducto vocabulo praesentia nominantur. Sicut enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam voluntatem plane video, quia praesto est animi mei sensibus, atque intus mihi praesens est. Si quis vero mihi sensum corporis et animi mei; credo, non video. Aut si eum mentiri existimo, non credo, et si forte ut di
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ possitꝰ inderi. respondeo filiis hoc ẽẽ ꝓmissũ
de quib dc̃m est. Scimus quia cum apparuerit si¬
mles ei erimus. qm̃ uidebuꝰ eum sicuti est. Nũc¬
enim q̃rit᷑ quomͦ uideat᷑ deus. ñ ẽa spẽ qua isto scło
quibdam uoluit apparere: s quomͣ iudeat᷑ ĩ illo
regno ubi eum filii eius uidebunt. sicuti estꝰ
Tunc quippe saciabitur in bonis desid̾ium eorum.
Non enim indigni deũ uideb̃t de quib oictũ est.
Tollat᷑ impius ne uideat claritatem dei. Quib
etiam dicet᷑. Ite in ignem et̃num qui ꝑatꝰ est dẏa¬
rum dilectorib siis cum patre unum deum
ñ quomͦ in hoc scło incorpore uisus est a bonis ⁊¬
a malis. In uidicio enim fut᷑o quo sic uenturꝰ est qͦ¬
mͦ uisus est iens in celum. hoc est in ead̾ forma
filii hominis eandem formam uidebũt quib
dicturus est. Esuriui ⁊ ñ dedistis mͥ manduca¬
re. quia. ⁊ uidei uidebunt in quem pupugert

Expanded text:
aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quo- Diam uidebimus eum, sicuti est. ritur quomodo videatur Deus in ea specie qua in isto saeculo quibusdam voluit apparere; sed quomodo videatur in illo regno ubi eum filii ejus videbunt sicuti est. Tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum. Non enim indigni Deum videbunt, de quibus dictum est: Tollatur impius ne videat gloriam Dei , quibus etiam dicetur. Ite in ignem aeternum etrum dilectoribus suis cum Patre unum Deum non quomodo in hoc saeculo in corpore visus est a bonis et malis. In judicio enim futuro quo sic venturus est quomodo visus est, iens in coelum; hoc est in eadem forma filii hominis, eamdem formam videbunt quibus dicturus est. Esurivi et non dedistis mihi manducare ; quia et Judaei videbunt in quem pupugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam̃ si ens nat᷑am sub̾amq conspic̾et: młto
minus dr̃et ostende mͥ temet ip̃m. Ip̃e gͦ erat ĩ ea
spẽ qua apparere uoluat. ñ aũt ip̃e apparebat
natura ꝓpria quã moyses uid̃e cupiebat. Ea
quippe ꝓmittit᷑ sc̃is in alia uita. unde qd̾ respõ¬
uita uiuens uidere sicuti est. Nam młti ude¬
runt. s qd̾ uoluntas elegit. ñ qd̾ nat᷑a forma¬
qñ de suo scelere ab illo int̃rogatꝰ ⁊ iudicatus
est. uł etiam ip̃e dyabolus qñ uenit cum ange¬
lis ut coram illo assist̾et. si beati mundicordes
qm̃ ip̃i d̾m uidebunt. respondeo ñ quidẽ ẽẽ cõse¬
quens ut etiam uideant deum. qui noces ab eo
factas aliqñ audiunt. Neq enim iudeĩt eum
qui audiert̃ qͣndo dixit ad filium. ⁊ darificaui
⁊ tt̃m clarificabo. Umptũ ñ ẽẽ mirandũ si ali¬
qui etiam ñ mũdicordes uident dm̃ in sp̃e quã
uoluntas eius fec̾it latente inuisibłi ⁊ apud seĩ¬
cõmutabili nat᷑a. Si queris utrum ⁊̃ sicuti est

Expanded text:
 si eius naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responuita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura forma de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam causa est ut ñ orent sc̃i homĩes ꝑ hõio
infidelib impiisq defunctis. nisi quia de eit¬
uerunt ante islum iudicis uisti ⁊spectũ o oniᷤ
sue m̃itum cassari refugiunt. Quod si ninc
quoq uiuentes iusti ⁊ mortius ⁊ dãpnatit m¬
iistis minime cõpatiunt᷑. qͣndo adhuc aliqͥ
iudicabile de sua oausa sese ꝑpeti etiam ip̃i no¬
uerunt: qnͣto districtius tunc iniquoꝵ torm̃¬
ta respiciunt. qñ ab om̃i uicio corruptõnis etu¬
ti. ip̃i iam iusticie uiciniꝰ atq artuis inherebt̃.
Sic quippe eorum m̃tes ꝑ hoc qd̾ iustissimo ĩħ̾ent.
iudiciis districtionis absorbet: ut omĩo eis ñ li¬
beat. quicquid ab illius etne regule subtiita¬
te discordat. De¬
Iqueris utrum possit deus uid̾i: Respondeo

Expanded text:
etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, nisi quia de everunt, ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverunt; quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo inhaerent judici, vis districtionis absorbet ut omnino eis non libeat quidquid ab illius aeternae regulae subtilitate discordat. CAi quaeris utrum possit Deus videri respondeo
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ ip̃i deum uidebunt. ⁊ cet̾a talia. Si queris
quomõ dictus sit inuisibit si uid̾i potest. res¬
pondeo inuisibsem ẽẽ natura. uideriaũt cũ
uult: sicut nult. Płimis enĩ nisus est. ñ sicuti
est. s quasi sp̃e ali placuit apparere. Quid est
mo iiquit hõium uidit. nec uide potest luio¬
moyses. micheas. ysaias. ⁊ siqui alii sunt de
potest: Magna questio est quomͣ ñ sit cont̃¬
rium qiua tot antiqui uiderũt d̾m. si deum
nemo uidit unqm quẽ nemo udit ñ uide:
nec ind̾e potest. Ceite refelli ñ potest ut dic̃¬
si tam̃ est sp̃c sancti uisio. ea specie uideri quã
dm̃ nemo uidit uidit unqͣm qui eam que ĩ do
ħ̾itat plenitudĩem diuinitatis nemo ⁊specit᷑.
nemo mente aut oculis cõprehendit. Unde moy¬
ses ait d̾o cum quo ut amicꝰ amico facie ad fãci¬
em loquebat᷑. Si inueni gr̃am ante te ostende
mͥ cem ip̃m. Quid gͦ. Illeñ erat ip̃e: Si ñ eẽt ip̃e.¬

Expanded text:
m ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali smo, inquit, hominum vidit, nec videre potest Moyses, Michaeas, Isaias, et si qui alii sunt de test. Magna quaestio est, quomodo non sit contrarium quod tot antiqui Deum viderunt, si Deum nemo vidit unquam, quia nemo hominum vidit, nec videre potest. Certe refelli non potest, dicsi tamen est sancti spiritus uisio, ea specie uideri, quam deum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat plenitudinem diuinitatis nemo mente aut oculis comprehendit. Unde Moyses ait Deo cum quo ut amicus amico facie ad faciem loquebatur. Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum . Quid ergo, ille non erat ipse? Si n
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ñ erit falsum. quia neq m̃tiem nec fal̃¬
lemur. fortassis etiam ñ erunt uolubłes nr̃e cogi¬
tationes ał aliis iñ alia euntes. atq redeuittes
s om̃em scĩam uno simul conspectu uidebri.
tñ cum ⁊ hoc fu̾it si ⁊ hoc fu̾it. formata erit cre¬
atura. q̃ formabilis fuit. ut nich iam desit eius
forme ad quam ꝑuenire ceb̾et. S tñ coeqͣnda
ñ erit illi simplicitati: ubi ñ formabłe aliquid

Expanded text:
rum non erit falsum, quia neque mentiemur neque fallemur. Fortassis etiam non erunt volubiles nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes ac redeuntes, sed omnem scientiam, uno simul conspectu videbimus. Tamen cum et hoc fuerit si et hoc fuerit formata erit creatura, quae formabilis fuit ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet; sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
latus confurmaret᷑. Sicut gͦ ĩmortalẽ ñ dm̃s pͥm̃
hoĩem fuisse añ pcc̃m ut omĩo mori ñ posset. sio⁊̃
neq̃qͣn ĩpassibsem fuisse crede debemꝰ. qͣa nicħ oĩo.
No.
peccasset sicut ñ mortuus. ita etiam siue ad molestiã uo¬
luntatis in m̃te siue ad corruptõem integͥtatis ĩ cerpe
passus omĩo aliꝙͥ ñ fuisset. Nam qd̾ pͥmus alle homo
ñ sm qualitatẽ corporis t̾reni. s ex bñficio uitalis e¬
eodem ligno eiectum ne uitam ip̃am ꝑpetuã consertia¬
re posset cestat᷑ dicens. Ecce addam quasi unus ex nob̾
factus est sciens bonũ ⁊ malsi. Nunc gͥ ne forte mit᷑¬
tat manũ suam ⁊ sumat de ligno uite. ⁊̃ nuat ĩ eqi.

Expanded text:
latus confirmaretur. Sicut ergo immortalem non dicimus primum latus confirmaretur. Sicut ergo immortalem non dicimus primum hominem fuisse ante peccatum ut mori omnino non posset; sic etiam nequaquam impassibilem fuisse credere debemus, quasi nihil no  si non peccasset sicut non mortuus, ita etiam sive ad molestiam voluntatis in mente, sive ad corruptionem integritatis in corpore passus omnino aliquid non fuisset. Nam quod primus ille homo non secundum qualitatem corporis terreni, sed ex beneficio vitalis eeodem ligno ejectum ne vitam ipsam perpetuam conservare posset, testatur dicens: Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum. Nunc ergo ne forte mittat manum suam et su
Abbreviated transcription (Latin):
mori. ⁊ ẜm aliꝙͥ mortalis q potuit mori. Sicut .n
in illo p̾mo statu hu̾it posse peccare. ⁊ posse ñ p̾ca¬
re. qm̃ ħ fuit p̾ma arbitrii lib̾tas ita eciam in eodem
⁊ peccandi nc̃citas. Moriendi nccitas: qmͣdui adest
uita. peccandi nc̾citas qͣmdui abest gr̃a. In t̾cio sta¬
tu h̾ebit ñ posse ñ mori ⁊ ñ posse mori. sicut. ⁊̃ p̾se
ñ peccare. ⁊ ñ posse peccare. qm̃ ad hunc statũ ꝑtin
⁊ moriendi ⁊ pͤcandi ĩpossibłitas ittmq tñ ex gr̃a
ñ ex natura qi si grã ñ adẽet in alt̾o moriendi ĩ alt̾o
peccandi nature posũbłitas ñ deẽet. Si gͦ ultima
ĩmortalitas ex gr̃a erit̃. ũ moriendi possibłitas non
eut. qnͣto magis pͥma ĩmortalitas ex nata ñ fuit.
ũ moriendi posubilitas fuit᷑: G̾ pͥmus homo ante
ꝑat. qua eandẽ uitam contͣ mortis defc̃m sanam
atq incorruptam potuti conseruare donec ad uerã
ĩmortalitatẽ uͥ iam mori ñ posset tnsferret᷑ ⁊ tͣns¬

Expanded text:
m aliquid mortalis, quia potuit mori. Sicut enim in illo primo statu habuit posse peccare et posse non peccare, quia haec fuit prima arbitrii libertas, ita etiam in eodem et peccandi necessitas. Moriendi necessitas quandiu adest vita; peccandi necessitas quandiu abest gratia. In tertio statu habebit posse non mori et non posse mori, sicut etiam posse non peccare et non posse peccare; quoniam ad hunc statum pertinet et moriendi et peccandi impossibilitas. Utraque tamen ex gratia non ex natura; quia si gratia non adesset, in altero moriendi, in altero peccandi naturae possibilitas non deesset. Si ergo ultima immortalitas ex gratia erit, ubi moriendi possibilitas non erit; quanto magis prima immortalitas ex natura non fuit ubi moriendi possibilitas fuit? Ergo primus homo ante perat, qua eamdem vitam contra mortis defectum sanam atque incorruptam potuit conservare, donec ad veram immortalitatem ubi jam mori non posset, transferretur, et trans
Abbreviated transcription (Latin):
gno eiect uite eiectus di ne semꝑ nu̾et manifeste
ostend̾r. ex ip̃ius ligni bñficio hoc ħiturus si semꝑ iuiueret
Sic itaq pͥmus homo aute pc̃cm uatura mortalis ⁊ passi¬
bilis fuit. qui tũ ex bñficio creatoris p̃cedente. ⁊ ꝓprio stu¬
dio subseq̃nte facere potuisset. ut nec moreret᷑. nec ĩ uita
corruptõem pat̾et᷑. Quia gͦ nat᷑am homo passibilẽ hu̾it
contͣ passionem ei tum custodia nccͣia fuit. ut udelicet¬

Expanded text:
 ejectus dicitur ne semper viveret, manifeste ostenditur ex ipsius ligni beneficio hoc habiturus, si semper viveret. Sic itaque primus homo ante peccatum natura mortalis et passibilis fuit, qui tamen ex beneficio Creatoris praecedente, et proprio studio subsequente facere potuisset ut nec moreretur, nec in vita corruptionem pateretur. Quia ergo homo naturam passibilem habuit contra passionem cu
Abbreviated transcription (Latin):
potest. S omp̾s possessor nec qlitescẽ potest. nec
in sua ditione decrescẽ. Quid gͥ: S uide ne for¬
te hoc ip̃m. qd̾ actualit̾ est excellentius sit ubi
actualit non est: qm ubi actualit̃ est. Nam
hic est tͣnsitorium: ibi et̃num ⁊ qd̃ fcm est ĩbi

Expanded text:
potest, sed omnipotens possessor nec potest ditescere, nec in sua ditione decrescere. Quid ergo? Sed vide ne forte hoc ipsum quod actualiter est excellentius sit ubi actualiter non est quam ubi actualiter est. Nam hic est transitorium, ibi aeternum; et quod factum est in i
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ sunt: nicħ est ei tͣnsitorium. Est gͥ inomi loco in¬
ꝯprehensibilit̾. ⁊ in om̃i temꝑe innuariabłe Et iuo
modo qui qͣntum ad se semꝑ eit uniformis: in aliis⁊
aliis inuenit᷑ mł̃tiformis. Nam si situm t̃tis eius qͥ
situ caret. qnͣtum ad se uixta simplicitatẽ nature

Expanded text:
ei transitorium. Est igitur in omni loco incomprehensibiliter, et in omni tempore invariabiliter, et miro modo qui quantum ad se semper est uniformis, in aliis et aliis invenitur multiformis. Nam si situm quaeris ejus qui situ caret, quantum ad se, juxta simplicitatem naturae
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qͥcquid sit nsi ad unnciũ eius fieret: ꝓcł dubio
omp̃s nõ esset Eius itaq facẽest: a se fieri uelle. Qiꝰ
aũt pati est: nõ uelle ab alio fieri Et sicut om̃e eius
patiest sine om̃ipassione ⁊ ꝯpati sũ omĩ ꝓpassione:
si om̃e eius agere est sine sui agitatõe ⁊ indeficiens
facere sine fatigatõe S si eius facẽ est idem qd̾ a se
fieri uelle. nũquid qũ aliquid facit qd̃ pͥus ñ fuit.
ñquid inqmͣ aliquid uult qd prius noluit: S qui
uere ĩmutabilis est: uelle suum uariare non potest
Qd̃ gͦ semel uoluit: sꝑ uoluit. Nunquid e que uolẽ¬
do fecit ab et̃no fecit quia ut fierent ab et̃no uolu
it. ⁊ si fecit que futura sunt. Nunqͥd adhuc facit ⁊
faciet que iam p̃t̾ita sunt. ⁊ de cet̃o futura ñ erũt:
Nunquid ꝑseũat faciendosicut ⁊ uolendo. Et cũ a

Expanded text:
Nam quidquid fit, nisi ad nutum ejus fieret procul dubio omnipotens non esset, ejus itaque facere est a se fieri velle, ejus autem pati non velle fieri. Et, sicut omne ejus pati est sine omni passione, et compati sine propassione, sic omne ejus agere est sine sui agitatione, et indeficiens facere sine fatigatione. Sed, si ejus facere est idem quod a se fieri velle, nunquid quando aliquid fecit quod prius non fuit, nunquid, inquam, aliquid vult quod prius noluit? Sed qui vere immutabilis est, velle suum variare non potest. Quod ergo semel voluit, semper voluit. Nunquid ergo quae volendo fecit ab aeterno fecit, quia ut fieret ab aeterno voluit? Et si fecit quae futura sunt, nunquid adhuc facit et faciet quae jam praeterita sunt, et de caetero futura non erunt? Nunquid perseverat faciendo sicut et volen