comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guis agninus in me dio egoptiorum & intanta de¬
uastatione in lesos seruabat iudeos multo ampli¬
us saluabisnos nom postes sed animas nrasxpi
gelus sciebatenim cuius erat typus diriguit domini¬
cam mortem intellegens propterea nontetigit postes
ficat ex infirmitateenm hocesseputo idestex
captiuitate quando indisperatione erant iuda

Expanded text:
guis agninus in medio Aegyptiorum, et in tanta devastatione illaesos servavit Judaeos , multo amplius salvabit nos; non postes, sed animas nostras. gelus: sciebat enim cujus erat typus; pertimuit, Dominicam mortem intelligens: propterea non tetigit postesait, ex infirmitate, hoc esse puto ex captivitate, quando jam in disperatione eran
Abbreviated transcription (Latin):
beamus gratiam hoc est gratias a gamus dõ
non solum non debemus in aequanimiter ferre
prae sontia mala sed etiam gratias illi profutu¬
ris bonis offerre perquam inquid seruim
bene placentes dõ hocẽ sic quippe placenterdo
seruitur cumei peromnia gratia e differunt᷑¬
Quidest latuerunt hocest nescientes in hospicio
reciperunt proptere a multa mercis est quia
nescienteos angelos esse in hospicio recipit
namsi sciret nihilmirumes set quidam dicuñ
quomam in hodoco etiam loth significat ⁊hs̃¬
praeteritum significat tempus. hodie praesens
sidiceret audisti pontificem sed non pontificem
desinat essesemper idemipseẽ ueluti siessent
quidam qui dicerent qm̃nonẽ sed alteruentu¬
rus ẽ ad hoc respondit quoniã qui fuit heri ipse¬

Expanded text:
beamus gratiam, hoc est gratias agamus Deo, non solum debemus aequanimiter ferre praesentia mala, sed etiam gratias illi pro futuris bonis offerre. Per quam, inquit, serviamus bene placentes Deo. Hoc est, sic quippe placentes, Deo servimus cum ei per omnia gratiae deferuntquidam latuerunt, hoc est, nescientes, in hospitio receperunt, propterea et multa merces ejus, qui nesciens eos angelos esse in hospitio recepit. Nam si sciret, nihil mirum esset. Quidam dicunt quod in hoc loco etiam Loth significatpraeteritum significat tempus, hodie praesens si diceret, Audistis pontificem, sed non pontificem qui desinat esse, semper idem ipse est. Veluti si essent quidam qui dicerent, quod non est, sed alter venturus est. Ad hoc respondit, quod qui fuit heri ips
Abbreviated transcription (Latin):
culturae som̃ saecularedicit quoniã omnib lice¬
bat intrare & manifestus eratille locus inillata¬
agentiles & natarei stabant qre ai gentibus acces¬
sibileorat sacculareillud appellat: Inpratũ¬
illis quibus propbetabantur: In secundũ uutem
semel in anno solus pontife non sine sanguine non

Expanded text:
ctum saeculare dicit, quoniam omnibus licebat intrare; et manifestus erat ille locus in illo taet gentiles, et Nazaraei, quoniam ergo et gentibus accessibile erat, saeculare illud appellat. illis, quibus prophetabantur. « In secundo autem semel in anno solus pontifex, non si
Abbreviated transcription (Latin):
si ne matre quomodoneque initium dierum
que finemuitae habuit quomodo in illononest
us ueque initium neque finem propt quod
sit soriptum sic& nescimus filii uelinitiũ
nim inpos sibile est habetnam que patrem
quin quẽ modo filius sed quia non habebat ini

Expanded text:
iae. Quomodo initium dierum neque finem vitae habuit, quomodo in eo non est cimus neque initium dierum neque finem vitae, quod non sit scriptum, sic et nescimus Filii vel initiumenim impossibile est: habet namque Patrem, alioquin quomodo Filius? Sed, quia non habebat initium
Abbreviated transcription (Latin):
luce at digenus ingenere humano sicut sol& luna
inluminat mundum Verbum uite tenentes. vo
peruos inluminentur & exemplo confirmentur¬
& uerbo Dogloriam meam gloria patris filiorum
utait salomon indiexp̃i indie iudicirep̃i Quianon
inuacuum cucurr neque inuacuum laboraui. qui
talem dõ populum atquesiui sed & summolor¬
quia sacrificium & obsequium fidei uestre obtu¬
lidõ uinct prosectus uestrigaudium tristiuam
pene uel mortis siue nontimȩ omoris acrisicio fidei¬
uestre consummato siuȩ quia uestrae fideiminis¬

Expanded text:
genere humano, sicut sol et luna illuminant mundum. Verbum vitae continentes. Ut per vos illuminentur, et exemplo confirmentur. Ad gloriam meam. Gloria patris filiorum est, ut ait Salomon. In die Christi. In die judicii. Quia non in vacuum cucurri, neque in vacuum laboravi. Qui talem Deo populum acququia sacrificium et obsequium fidei vestrae obtuli Deo. Vincit profectus vestri gaudium tristitiam poenae vel mortis, sive jam non timeo mori sacrificio vestrae fidei consummato, sive quia vestrae fidei minis
Abbreviated transcription (Latin):
nostrasunt sicut multi pontifices qui ignor anteos
qui in tribulationibus confttuti sunt & neque que
tribulatio in hominibus sciunt impossibilequippe
est scire adflictiones ad flictorum ei qui expori¬
mentum adflictionis non habuit & sensibiliter
omnia sustenuit pontifex autem noster compe¬
tentor primũ omnia sustenure & tunca scendit

Expanded text:
t quidquam . » Multi pontifices ignorant eos qui in tribulationibus constituti sunt, neque quae sit tribulatio in quolibet sciunt: impossibile quippe est scire afflictiones afflictorum, ei, qui experimentum afflictionis non habuit, et sensibiliter omnia non sustinuit. Pontifex autem noster competenter primum omnia sustinuit, quae fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt seducti uel moti hocquia dĩ essent ha¬
bentes iudicium sicut moser tempore hii quia
datam & habiron subuersi non sunt nonsi¬
mul cumimpiis perierunt dõ illoses se obti¬
honeratas peccatis ⁊llas capiunt quȩ sunt ho¬
rerate in peccatis inpunita temillis hacue¬
niam promittentes siue infirmasmentes
quae feminis comparantes Quaeducuntur
uarus desideriis. Noua semper discere cupi¬
entes Semper discemes & numquam ad sci¬
entiam ueritatis perueniunt qui anihildi¬
finitum tenent quisque traditiones uultte¬
nere diuersa senim non probatas ab uno enĩ
dicta ab alio distruuntur testificor corã¬

Expanded text:
non sunt seducti, vel moti: et hoc quia Dei essent hanon sunt seducti, vel moti: et hoc quia Dei essent habentes judicium, sicut Moysi tempore fuit, in quo Dathan et Abiron subversi sunt: non simul cum impiis perierunt, Deo illos esse optioneratas peccatis. Illas capiunt, quae sunt oneratae peccatis: impunitatem illis ac veniam promittentes: sive infirmas mentes, quae feminis comparantur. Quae ducuntur variis desideriis. Nova semper discere cupientes. Semper discentes, et numquam ad scientiam veritatis pervenientes. Quia nihil definitum tenent, quisque traditiones vult tenere diversas, non probatas. Ab uno enim dicta, ab alio destruuntur. Quemadmodum a
Abbreviated transcription (Latin):
empla sua dicita confirmator namentumenim
uitedoctrina firmamentum uerbiopus pro¬
phana enim & inaniloquia deuita multum
enim proficient adimpietatem ⁊ nrelegiosa
hereticorum fabolas quinegant resurrecti¬
onem perquodutique & iudicitimore subla¬
io ad omnem impietatem & acunc ta crimina
peruenitur etsermoeorum ut cancerser¬
pit. carcores sedicitur uulnus quod in ma¬
millis nascitur feminarum quibus nisicito
subuentum fuerit cumuirus adcor serpendo
peruenerit nullum ultraremedium estita
& hereticorum suntuitanda colloquia ne
peraures inremediabiliter uulnerent men¬
tes. Ex quibus est hymineus & phyletus quia
ueritate ceciderunt nomina signa ut noue¬
rit quos debeat prȩcauere. Dicentes resur¬
rectionem iam factam & subuertunt quo¬
rundam fidem infilus siueos sauiuificata
ine techihel hisrahelis imer pretantibus
decaptiuitate collectum quasi resurrexisse
hoc inquorum cordefides xp̃ierat fundatae

Expanded text:
exemplis sua dicta confirmat. Ornamentum enim exemplis sua dicta confirmat. Ornamentum enim vitae, doctrina: firmamentum verbi, opus. Profana autem et vaniloquia devita. Multum enim proficiunt ad impietatem. Irreligiosas haereticorum fabulas, qui negant resurrectionem, per quas, utique judicis timore sublato, ad omnem impietatem et ad cuncta crimina pervenitur. Sermo eorum ut cancer serpit. Cancer dicitur vulnus, quod in mamillis nascitur feminarum: cui nisi cito subventum fuerit, cum virus ad cor serpendo pervenerit, nullum remedium est. Ita et haereticorum sunt vitanda colloquia, ne per aures irremediabiliter vulnerent mentes. Ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui a veritate exciderunt. Nomina signat, ut noverit, quos debeat praecavere. Dicentes resurrectionem jam factam, et subverterunt quorumdam fidem. In filiis, sive ossa vivificata in Ezechiele Israelis, interpretabantur de captivitate collecta, quasi resurrexisse.gnaculum hoc. In quorum corde fides Christi erat fundata,
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum meam formam uide& doce quaman
a mebreuiter accepisti quomodo integrecrede¬
re & alterutrum diligere debeamus ÷ deo
omnia sustineo propterelectos. ⁊ deo tribum
auxilium peti ac postea cesarem appellaui ut
perme confirmentur cum haspassiones potue¬
ti. Quaes alus in xpoest non nuda sedgloria
uestita necterrenagloria sed caelestia fide¬
lis sermonam sicommorimur & conuiuemus
ueritatis ratione subnixus sienimauitis & uo¬
lum tatibus sumus cummortuixp̃ouiuimus
cumillo alioquinquomodo sperare poterimus
hoc si sustinemus & conregnabimus. Sustinu¬
erimus cum ne ces sefuerit quod ille sustinuit
tuncdemum regnare poterimussimul
Sinegauimus & illenegauitnos siue ñ eredamꝰ¬
siue credamus non aliud potest exhibere singu¬
lis quam promisit qui a ueritas contrase non fa¬
cieo nesenegare uideaiur: tauiue nedicta¬
factis difficientibus erubescant. Uoritatis rec

Expanded text:
risto Jesu. Secundum meam formam vide et doce, quam risto Jesu. Secundum meam formam vide et doce, quam a me breviter accepisti, quomodo integre credere et alterutrum diligere debeamus. Boomnia sastineo propter electos. Ideo tribuni auxilium petivi, ac postea Caesarem appellavi, ut per me confirmentur, cum has passiones potueti. Quae salus in Christo est, non nuda, sed gloria vestita: nec terrena gloria, sed coelesti. Fidelis sermo: nam si commortui sumus, et convivemus. Veritatis ratione subnixus. Si enim a vitiis et voluptatibus sumus commortui Christo, vivemus cum illo. Alioquin quomodo sperare poterimus hoc? Si sustinemus, et conregnabimus. Si sustinuerimus cum necesse fuerit, quod ille sustinuit, tunc demum regnare poterimus simul. Si negaverimus, et ille negabit nos: si non credimsive non credamus: non aliud potest exhibere singulis, quam promisit. Quia veritas contra se non faciet, ne se negare videatur. Hafactis deficientibus erubescant. Recte tractant
Abbreviated transcription (Latin):
iħu G. ratias agodõ dõquinostalem in alteru¬
trum docuit caritatem. Cui seruio a progenitori
bus in conscientia pura. omnis origo meaunum
uastabam P ropterquam causam admoneo utre
tantem Quȩ estnte perinpositionem manuum
mearum. ad episcopatum scilicet Non enim dedit
nobis ds̃ spm̃timoris seduirtutis. contempnendi
poena silli merito humana supplicia uidentur
formidare qui peccantuta libi dicit siautem mo¬
ante latebat perinluma nationem saluatoris¬
dñi nostriihĩ exp̃i. uerbis scilicet at que exemplis
Qui distruxitquidem mortem inlixitautemui¬
tam & incorruptionem . doctrina sua & con¬
uersatione distruxit peccata quaemortem ho¬
minis generabant & ostendit quomodo uita &
in corruptio quȩratiur. Scio enim cui credidi¬
& cestus sum quia potensest. scio eum fidelem
& potentem Depositum meum seruare ⁊nil¬
lumdiem. Apud meipsede posuit conseruabit
siue quod a puo illum ego commendorestituetin
futuro Normam habes annorum uerborum

Expanded text:
 Gratias ago Deo meo. Deo qui nos talem in alterutrum docuit charitatem. Cui servio a progenitoribus meis in conscientia pura. Omnis origo mea te. Propter quam causam admoneo te. Qtantem. Quae est in te per impositionem manuum mearum. Ad episcopatum scilicet. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis. Contemnendi poenas. Illi merito humana supplicia videntur formidare qui peccant: ut alibi dicit: Si autem maante latebat. Per illuminationem Salvatoris nostri Jesu Christi. Verbis scilicet et exemplis. Qui destruxit quidem mortem: illuminavit autem vitam et incorruptionem. Doctrina sua, et conversatione destruxit peccata, quae mortem hominis generabant: et ostendit quomodo vita, et incorruptio quaeratet certus sum, quia potens est. Scio enim eum fidelem et potentem. Depositum meum servare in illum diem. Apud me ipse, quod deposuit, conservabit: sive quod ego apud illum commendo, restituet in futuro. Formam habe sanorum verborum,
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam quido cebat mittere scandalum ante faciẽ
dedit regimo abitarum & sic scandali ⁊ auerat populũ
candidum calculus genuse lapidis duris sum & ro¬
tundi & om̃miparteleuis simi ita sermodiuinus qui
neque heretcorum ominiũque aduersariorum
potest contradictionibu scedere. Nomen nouu¬

Expanded text:
doctrina docebat Balab mittere scandalum ante oculos dedit regi Moabitarum, et scandalizaverunt populum. enim calculus genus est lapidis durissimi et rotundi et omni puritate leuissimi, ita sermo dei, qui neque hereticorum neque omnium aduersariorum potest contradictionibus cedere, calcu
Abbreviated transcription (Latin):
in faciemei rertiti quia re prehensibilis erat prius
enim cumuenirent quidam allia coba cumgentibus
edebat cum autemuenisset subtraebatse timens
bilis erat quiacum illis edebat sed quia sepostea prop¬
ter hominem subtraebat. E goenim perlegem legi
mortuus sum. Hoc est quod dicit perlegem xp̃i lege mo¬
si mortuus sum autcerte peripsam moysi legem legis
eius dem sum obseruationibus liberatus qm̃ scriptumẽ
in eadem lege quia abraham exfideiustificatus est
& non exoperibus legis i temperlegem xp̃i legemlicte¬
re peripsam mosi legem ueterẽ ipsi sum mortuus
quia ipsa seces saturam eẽ prȩdexit Ut dõuiuam qui
nibus peccatis quibus lex osidata summortuus.
ergolex mihiminime est necessaria Uiuo autem iam¬
nonego uetus homo Uiuituero in mexp̃s ⁊nillouiuit

Expanded text:
in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat. Prius enim quam venirent quidam ab Jacobo, cum gentibus edebat; cum autem venissent, subtrahebat se, timens bilis erat, quia cum illis edebat: sed quia postea propter homines se subtrahebat. mortuus sum. Hoc est, quod dicit, per legem Christi, legi Moysi mortuus sum. Aut certe per ipsam Moysi legem, legis ejusdem sum observationibus liberatus: quoniam scriptum est in eadem lege: Quia Abraham ex fide justificatus est, et non ex operibus legis. Item per legem Christi, legi litterae, et Moysi legi veteri sum mortuus: quia ipsa se cessaturam esse praedixit. Ut Deo vivam. Quia nibus peccatis, quibus lex est data, sum mortuus: ergo lex minime est necessaria. Vivo autem non ego. Vetus homo. Vivit vero in me Christ
Abbreviated transcription (Latin):
acceperunt mulieres ex resurrectione mortuos
suos eaque circa prophetas prouenerunt dicit
heli seum & heliam significans quimor tuos
suscitabunt. Aluuere inquid decentisunt
non suscipientes redem ptionem ut meliorem re¬
quia ut meliorem resurrectionem adepiscerent
nononim talem qualemresurr ectionem acci¬
perunt filii illarum mulierum in hoc loco uide¬
tur mihi quia iohannem significat & ia cobdis¬
tentio quippedicitur decollato. Ecelegerum
niagis mori cumipsialios suscitarent ut melior
resurrectionem ad episcerentur. Aluiaut̃ ludi¬

Expanded text:
Acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos. Ea quae circa Prophetas provenerunt dicit, Eliseum et Eliam significans, qui mortuos suscitabant. Alii autem distenti sunt non suscipientes redemptionem, ut meliorem inquia ut meliorem resurrectionem adipiscerentur, non enim talem, qualem resurrectionem acceperunt filii illarum mulierum. In hoc loco videtur mihi, quia Joannem significat et Jacobum. Distentio quippe dicitur decollatio, elegerunt enim magis mori, cum ipsi alios suscitarent, ut meliorem resurrectionem adipiscerentur. Alii ludi
Abbreviated transcription (Latin):
one & cumgaudio exorat G ratias ago dõmeo
semper memoriam ⁊ui faciens inorationibus
meis audiens caritatemtuam & fidem quae nob
in operibus bonis in notescit quam habens indño
boni nostrorũ in xp̃o euidenter & fidelemesse
ospiuo recipiens refecisti tafrater egotefruar
a scripsi tbi sciens qm̃& superid quod dico facies
simulautem & paramihi hospitium nam spero
perorationes urãs donarime uobis hicostenditur¬
a dabo tibigentes hereditatemtuam Noniam portio dm̃ tip¬
tum la cob & sorscius isrł sedomnes protinus nationes boc
est bunc filiu mdnm conflituit uniuersorum sedetiam
in actibus petrus loquitur dicens & dñmeum & xp̃m ds̃
a struat & ostendat hocest quod proprius sitfilius & quod
dominationis illi nulla contiguat amisio Heredem hao

Expanded text:
one et cum gaudio exorat. Gratias ago Deo meo, semper memoriam tui faciens in orationibus meis, audiens charitatem tuam et fidem. Quae nobis in bonis operibus innotescit. Quam habes in Domino boni nostrorum in Christo evidenter te fidelem esse hospitio recipiens refecista scripsi tibi sciens quoniam et super id quod dico facies simul autem et para mihi hospitium nam spero per orationes vestras donari me vobis salu dabo tibi gentes haereditatem tuam. Non jam portio Domini tantum Jacob, et pars ejus Israel, sed omnes protinus nationes, hoc est, Filium Dominum constituit universorum. Sed etiam et in Actibus Pastruat, et ostendat qudominationis illi nulla contingat amissio. Haeredem a
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s inministerium missi proptereosqui
ditatem percepturi sunt salutis quidmi¬
s inquid si filio suum ministerium ex¬
ibent ange li cũ etiamꝓnrã saliteministros ros consta
effactos

Expanded text:
s, in ministerio missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? « Quidmiraris si Filio suo ministerium exhibent angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos
Abbreviated transcription (Latin):
preni simulomnes adorent Itaa xp̃m secundum car¬
nem ius sit acunctis angelis adoraredicens & ad oreñ
cum omnes angelidĩ. Et ad angelos quideidicit qui fe¬
cit angelos suos sps & ministrossuos plammam ignis
ferentia quia illiquidem creatisunt hichaec increatus
inturis quomodo diuidit & cum quanta daritato creatu¬
rus acreatore discernit ministros uocans & dñm seruos
& lieredem ac proprium filium Ad filium haecdicit
uirga aoquitadis inquiduirga regnitui ecce habes & ali¬

Expanded text:
proni simul omnes adorent. Ita et Christum secundum carproni simul omnes adorent. Ita et Christum secundum carnem jussit a cunctis angelis adorari, dicens: Et adorent eum omnes angeli Dei. Et ad angelos quidem dicit: Qui facit angelos suosferentia, quia illi quidem creati sunt, hic autem increatus. Intueris quomodo dividit, et cum quanta claritate creaturas a creatore discernit, ministros vocans, et Dominum: servos et haeredem. Ad proprium Filium dicit:virga aequitatis, inquit, virga regni tui. Ecce habes et ali
Abbreviated transcription (Latin):
sed simili tudinem demonstr auit honoris in excol¬
sis ergodicens non eum in loco condudit sedoftendit
paternae claritatis sicutergopater in excelsis est
nisi honoris aequalitatem Tanto inquid melio¬
factus ẽ angelis quantom differentius niomen he¬
reditauit In hoc quoddeit factus prosusceptus in¬
tellige tamquam si diceret meliusesi susceptus ab
angolis : Etcumiterum introducit primogenitũ
in orbemterrae dicit. Intecrtum ergo as sumptionẽ¬
carnis appellat oris emimeramus idõ sicut qui sunt
extrarogalos aulas inuincuus copligati. Sicetiam
xp̃s effacit egros sus quippe ad nos hocestear nem sumens
& collutus nobiscumpraecepta regis innocuit& sic nos
apeccatis emundans & addm̃ conuertens i naulam rega¬
lomuelut mediator optimus introduxit prepterea ergo
exitum uocat suae in carnationis aduentum. tuncenim
totum orbem possedit cumabuniuersis estagnitus Quo¬
modi siquis inquandam domum introducat aliquem
& confestim omnes illius domus principes iubeatutillũ

Expanded text:
sed similitudinem demonstravit honoris. In excelsis ergo dicens, non eum loco concludit, sed ostendit paternae claritatis. Sicut ergo Pater in excelsis est, nisi honoris aequalitatem. Et adhuc efactus est angelis, quanto differentius nomen haereditavit . In hoc quod dixit factus, pro susceptus intellige, tanquam si diceret, melius est susceptus ab angelibem terrae, dicit: Etcarnis appellat, foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati. Sic etiam Christus effecit, egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens et collocatus nobiscum, praecepta Regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens, in aulam regalem, velut mediator optimus, introduxit. Propterea ergo exitum vocat suae incarnationis adventum. Tunc enim totum orbem possedit, cum ab universis est agnitus, quomodo si quis in quamdam domum introducat aliquem, et confestim omnes illius domus principes jubeat, ut illum
Abbreviated transcription (Latin):
uolum tatem ueluti sidiceret ipse nouit quid cuiq:
prosit uelcui quid sit accomodũ & ipsegratia quȩ
conducat uni tuique distribuit Nonenim ange¬
rtur Numquidnam dealtor o orbedisputat non¬
itaet sed de hoc propt̃ bocotiam addidit de quo
enim & alibi dixit quiẽ forma futuri deadam & do¬
porum adam futurum secundum carnẽ uocans¬
huncergo orbem futurum non angelis subdidit

Expanded text:
consilio, velut si diceret: Ipse novit quid cuique prosit, vel cui quid sit ad commodum, quapropter ipse gratiam unicuique distribuit. Quod etiam amur. » Nunquid nam de altero orbe disputat? Non. Sed de hoc. Propter hoc etiam addidit, « de q alibi dixit: Qui cum forma futuri : de Adam et Chporum Adae futurum secundum carnem ChrisHunc ergo orbem futurum, non angelis subdit
Abbreviated transcription (Latin):
taestmihi secundum praeceptum saluatoris dĩ
Quo paulum & barnaban segregari praecipit ut
gentibus praedi carent. titodilecto filio secundũ
communem fidem gracia& pax adõ patre & xp̃o
ihũ saluatorenr̃o secundum fidem filius nonna¬
hominibus nullam conditionem excipiens. Erudi¬
ens nos ut abnegantes impietatem & saecularia desi¬
deria. Saeculareest omne desiderium carnale&om
nis ambitio temporalis. Sobrie perfecte dño ipsodi¬
cente ad tendite negrauentur cordauestra incra¬
pula & ebrietate &curis huiusuite Iuste & pieui¬

Expanded text:
ta est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei. ta est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei. Quo Paulum et Barnabam segregare praecepit, ut gentibus praedicarent. Tito dilecto filio, secundum communem fidem: Gratia et pax, a Deo Patre et Christo Jesu Salvatore nostro. Secundum fidem filius, non nahominibus. Nullam conditionem excipit. Erudiens nos, ut abnegantes impietatem et saecularia desideria. Saeculare est omne desiderium carnale, et omnis habitatio temporalis. Sobrie. Perfecte, Domino dicente: Attendite, ne graventur corda vestra in crapula, et ebrietate, et curis hujus vit
Abbreviated transcription (Latin):
titus indal mauam lucas solus mecum ⁊ stimis¬
si sunt non de seruerunt miarcumad sum me¬
nulam quam reliquitroade apud carpum ue
enim conuersus aliquis ad pedeseius intercete¬
ra in posuissuisse uendendam adtirumi¬
ab ipsomissus fuerat praedicare secundum
fidem electorum dis & agnitionem ueritatis
quae secundum pietatem ẽ inspemuitae aecer¬
nae secundum eam sidem quia credentes electi
sunt ut cognoscerent ueriatm que agnitione
exmerctorum sed ex domini caueritate quam
promis itqui non mentitur ds̃ si non mentitur
non aliud exibet quam quod promisit iustis scili¬
cet non inlytis quamuis hominibus durumesse
uideatur ante tempora saecularia. aneom¬
matempora saecularia. anteomnia tempora¬
apud seproposuit perfilium saluare credentes
ornifestabi tautem temporibus suis uerbum suũ
cunomani festabit consilium sum quando pre¬
scierat factumest omnem scilicet mundum
aiustrua diuersum in praedicatione quae credi¬

Expanded text:
Titus in Dalmatiam: Lucas est mecum solus. Isti misTitus in Dalmatiam: Lucas est mecum solus. Isti missi sunt, non deseruerunt. Marcum assume, enulam quam reliqui Troade apud Carpum, veenim conversus aliquis ad pedes ejus, inter caetera imposuisse vendendam. Aab ipso missus fuerat praedicare. Secundum fidem electorum Dei, et agnitionem veritatis: quae secundum pietatem est in spem vitae aeternae. Secundum eam fidem, qua credentes electi sunt, cum cognoscerent veritatem: quae agnitio non ex merito est, sed ex Dominica veritate. Quam promisit, qui non mentitur, Deus. Si non mentitur, non exhibet aliud, quam quod promisit, justis, scilicet, et injustis: quamvis hominibus durum esse videatur. Ante tempora saecularia. Ante omnia tempora aapud se proposuit per Filium salvare credentesManifestavit autem temporibus suis verbum suum. Tunc manifestavit consilium suum, quando praescierat factum esse, omnem scilicet mundum a justitia diversum. In praedicatione, quae credi
Abbreviated transcription (Latin):
religioxp̃iana ut uerbum dĩ instanter ad¬
nunti&. Quiiudi caturus estuiuos & mor¬
uos. qui auiuos inueni& mortuos suscita¬
bit praedica uerbum insta oportune
inportune. oportunumest libenter
audire inpor tunumet inuitu praedica¬
uentia & doctrina. argue peccantes cons¬
ta rene peccent increparesistemes sed
hae comnia cum patientia & socundum
doctrinam erittempus cum sanam doc¬
trinam non sustinobunt ueram& perfactam
sicut isrł audirenoluit a prophetis. sed ad sua
desideria coaceruabunt sibi magistros. talessi¬
bi magistros inquirunt quiea dicunt quae ipsi
audiredesirant ut securi de linquant pruri¬
entes auribus quae dilectari desiderant non
compungant uerita te quidem auditum a uer¬
tunt ad fabolas aitem conuertentur a ueri¬
tate legis qua euitia dampnat ad rationes hu¬
nas quadm̃ ut pium nonuindicaturum esse
concinnant tuuero uigila in omnibus labora
quae adutilitatem pertinent audientum .o.¬
patus sciliceo non enim semper ero incorpore

Expanded text:
ut verbum Dei instanter annuntiet. Qui judicaturus est vivos et mortuos: quia vivos inveniet, mortuos suscitabit. Praedica verbum: insta opportune, importune. Opportunum est, libenter audire. Importunum est, invito praedicatientia et doctrina. Argue peccantes, contestare ne peccent. Increpa resistentes; sed haec omnia cum patientia et secundum doctrinam. Erit enim tempus cum sanam doctrinam non sustinebunt. Veram et perfectam: sicut Israel audire noluit prophetas. Sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros. Tales magistros inquirent, qui ea dicunt, quae ipsi audire desiderant, ut securi delinquant. Prurientes auribus. Qui delectare desiderant, non compungere. Et a veritate quidem auditum avertent: ad fabulas autem convertentur. A veritate legis, quae vitia damnat, ad rationes humanas, quae Deum ut pium non vindicaturum esse, concinnant. Tu vero vigila: in omnibus labora. Quae ad utilitatem pertinent audientium. Opatus scilicet. Non enim semper ero in corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
lutis. Quienim sc̃ificat & qui sc̃i ficatur exuno
omnos ecceltorum quomodo coniungit honor anseos¬
& consulans & xp̃i fratres eos efficiens secundum
quod exuno eos essedicit deinde muniens sermo¬
nen suum & ostendens quoni am de eo qui secundũ
carnemi est dixit intulit quienim sc̃ĩficat¬

Expanded text:
t. « Qui enim sanctificat et qui sanctificantur, ex uno omnes. » Ecce iterum quomodo conjungit, honorans et consolans, et Christi fratres eos nominans, secundum quod ex uno eos esse dicit. Deinde muniens sermonem suum et ostendens, quoniam de eo, qui secundum carnem est, dixit, intulit: « Qui enim sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
inultam non esse iniuriam apuddm̃. homini
tres magis uos sentiredebent quam dñs unde
& patres familias appellantur. gcientes qm̃
dnm uultis esse tales & uosstote conseruis ger
mouester ingratia In nouoscilicet testamento
uelcerte gratum profertis sermoneme alesit
conditus Sapientiȩ & rationis nestultã nostra
religio aphilo sophis & gentibus aestimetur
Et sciatis quo modo uoso porteat unicuique respon¬
dere alitor paganis aliter iuda eis aliterhereti¬
cis contradicentbus ueritati unde & petrus ait
parati semper ad satis factionem & cetera Dici¬

Expanded text:
inultam non esse injuriam apud Deum. CAPUTinultam non esse injuriam apud Deum. CAPUTtres magis vos sentire debent, quam dominos. Unde et patresfamilias appellantur. Scientes quonDominum vultis esse, tales et vos estote cum servis. Orsemper in gratia. In novo scilicet Testamento: vel certe gratum proferatis sermonem. Sale sit conditus. Sapientiae et rationis, ne stulta nostra religio a philosophis et gentibus existimetur. Ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere. Aliter paganis, aliter Judaeis, aliter haereticis contradicentibus veritati. Unde et Petrus ait: Parati semper ad satisfactionem, etc
Abbreviated transcription (Latin):
feratur serui obedite peromnia dominis
carnalibus qui carnis solam dominationem ex¬
ercent Non a doculum seruientes qua si bomini¬
bus placentes. Non ad hoctantum ut ab omnibus
uideamini carnalibus laborantes s ed insimpli¬
citate cordis time todm̃. Quiubique semperuidec
&ecustoditomne quod fictum est. Q uod cum que
facrus ex animo operamini sicut dño & non hom¬
nibus necessitate conditionis religionis saciie
uoluntatem ut peropera uestra dñogratiȩ
refferantur cumex tempore credulitatis
uiderint proficisse . Scientes quod ad nõ accipi¬
etis recributionem hereditatis. noliteputare
uestrum infructuo sum esseseruitium quod ꝓp̃e
dm̃ exibitum caelestiremuratione pensabitur
no ibuxp̃o seruite. ⁊psioniin seruit qui propter
ipsum hominiseruit. Quienim iniuriam facit
recipiet id quod inique gessit & non est persona¬
rum accepto a putdm̃. Si seruus qui dnm con¬
tempserit siue dñs quiseruum inique tractaue

Expanded text:
sent. Servi, obedite per omnia dominis carnalibus. Qui carnis solam dominationem exercent. Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes. Non ad hoc tantum, ut hominibus videamini carnalibus laborantes. Sed in simplicitate cordis timentes Dominum. Qui ubique semper videt, et custodit omne quod factum est. Quodcumque facitis, ex animo operamini sicut Domino, et non hominibus. Non necessitate conditionis, sed religionis facite voluntate: ut per opera vestra Domino gratiae referantur, cum ex tempore credulitatis talia viderint proficisci. Scientes, quod a Domino accipietis retributionem haereditatis. Nolite putare vestrum infructuosum esse servitium: quod propter Deum exhibitum, coelesti remuneratione pensabitur. Domino Christo servite. Ipse enim servit Deo, qui propter ipsum homini servit. Qui enim injuriam facit, recipiet id quod inique gessit. Et non est personarum acceptio apud Deum. Sive servus, qui dominum contempserit: sive donus, qui servum inique tractaver
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem genuit sicetiam dicitur operariper
filium quiagum constat opificem genuisse te¬
rens inquid omnia uerbo uirtutis suae solã
arriani proponere quiacum dixis setds̃ fie
lux pater praeceperit filius obedierit sedee
ostendimus quia suo uerbo cuncta perfecit
serens omnia inquid hocestgubegnans siqu¬
dem cadentia & adnihilum tendentia qonau¬
net Non enim minus ẽ continere mundũ qũ
fecisse sed sioportetali quidaud a tiaselicere ao¬
huc ampliusẽ Nam in faciendo quidenr ex
nullis extintibus rerumessentiae producte
In conti nendo uero quae facta sunt pend orbulo
sedeant continentur Inicergo dumregurtu
& ad inu cem sibi repugnantia eoaptensur quo¬

Expanded text:
judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse ns omnia verbo virtutis suae. Solent Ariani proponere: Quia cum dixisset Deus: Fiat lux , Pater praeceperit, Filius obedierit. Sed ecce ostendimus quia suo verbo cuncta perfecit: Ferens omnia, inquit, hoc est, gubernans, siquidem cadentia et ad nihilum tendentia continet. Non enim minus est, continere mundum quam fecisse. Sed si oportet aliquid audacius dicere, adhuc amplius est. Nam in faciendo quidem ex nullis existentibus rerum essentiae productae sunt; in continendo vero, quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Hic ergo dum reguntur, et ad invicem sibi repugnantia coaptantur
Abbreviated transcription (Latin):
generatio ipsa saluabitur non eua sedcredens
mulier quia eua ad exemplum adductaest
creationis non de ipsius salute propriȩ ⁊ racta¬
batur ceterum quomodo iustitia iusti super
ipsumerit & quomodo noe iob & daniel fili¬
os suos liberabunt siperfilios eua saluabi

Expanded text:
generatio, ipsa salvabitur: non Eva, sed credens generatio, ipsa salvabitur: non Eva, sed credens mulier. Quia Eva ad exemplum adducta est creationis: non de ipsius salute proprie tractabatur. Caeterum, quomodo justitia justi super ipsum erit, et quomodo Noe, Job, et Daniel filios suos liberabunt: sic per filios Eva salvabi
Abbreviated transcription (Latin):
uim inferre nec tollere arbitrii libertau
sed ex illud hoclo co soluitur de induratione fara¬
onis &cetera huius modi obiectio questionum
& adagnitionem uerita us uenire: Si ipsitamen
uocantidõ consentire uoluerint Vnus enim ds̃
tribus per sonis natura est deitatis: Homoxp̃s
dm̃ & homines uniuersos hocestnullus alius
talis necut moses necutaliquis propetae quia
his & homo erat & ds̃ sed quiadetradictione
erat dicturus id eohominem solum modo no¬
te & caritate. Docere autem mulieri non per¬
mitio publice non permittit namfilium aut
fratrem debecdocere priuati Neque dominari
superuirum suum sed esseinsilentio nemagis¬
terium sibiu surpando superbiat sed taceat᷑ in
ecclesia Adam autem primus formatus deinde
quia & posteriores in factura sunt & priores
inculpa ⁊n prȩuaricatione fuit saluabitur
autem perfiliorum generationem in prȩua¬
ricatione fuit mandati sed nonideo disperet
mulier quia perbaptismum quod est filiorum

Expanded text:
vim inferre, nec tollere arbitrii libertatem. Sed et illud hoc loco solvitur de induratione Pharaonis, et caeterae hujusmodi objectionis quaestiones. Et ad agnitionem veritatis venire. Si ipsi tamen vocanti Deo consentire voluerint. Unum enim Deus. tribus personis natura est deitatis. Unus et mDeum et homines universos: hoc est, nullus alius talis, nec Moyses, nec aliquis propheta, quia hic et homo erat, et Deus. Sed quia de traditione erat dicturus, ideo hominem solummodo note et charitate. Docere autem mulieri non permitto. Publice non permittit: nam filium aut fratrem debet docere privatim. Neque dominari in virum, sed esse in silentio. Ne magisterium sibi usurpando superbiat, sed taceat in Ecclesia. Adam enim primus formatus est, dequia et posteriores in factura sunt, et priores in culpa. In praevaricatione fuit. Salvabitur autem per filiorum generationem. In praevaricatione fuit mandati. Sed non ideo desperet mulier: quia per baptismum, quod est filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ritis ⁊llotactu agustu & contrectatione quo
hu qui in consi cupiscentiis abutuntur & dili¬
gunt proaeternis. Qui suntomnia ininteri¬
tu ipsousu. expartibus mundi conditionem
ipsius aduertimus cuius enim membra con¬
pununtur atque soluuntur necesseestut
totus aliquando compositus fuerit & quan
nom habentia sapientiae in supor fuaoner
& humilitate & non ad parcendum corpori
non in honore aliquo ad saturitatem cornis
secundum quod multi &iam homines natu¬
ra docente tradiderunt quod munduses se¬
quam que soluendus & id eodm̃quem solum a cẽ¬
num intellexerunt licet superstiuose tamen
humiliter uenerati sunt & non parcendum
dixerunt corpori nec carnem insaturitatem
honorandam ut pute morituram altier non
uos seducat philosophia adhumanam doctri¬
nam que sapientiae & abstinentiae specie sub¬
ornantur inquotam uana est corporis ad flic¬
tio tamstulta meditationis intentio cuius

Expanded text:
ritis. Illo tactu, et gustu, et contrectatione, quo ritis. Illo tactu, et gustu, et contrectatione, quo hi, qui concupiscentiis abutuntur, et terrena diligunt pro aeternis. Quae sunt omnia in interitu ipso usu. Ex partibus mundi, conditionem ipsius advertimus: cui enim membra componuntur atque solvuntur, necesse est ut totus aliquando compositus fuerit, et quaquidem habentia sapientiae, in superstitione et humilitate: et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis. Secundum quod multi homines, natura docente, tradiderunt, quod mundus esset aliquando solvendus: et ideo Deum, quem solum aeternum intellexerunt, licet superstitiose, tamen humiliter venerati sunt: et non parcendum duxerunt corpori: nec carnem in saturitate honorandam, utpote morituram. Aliter: Non vos seducat philosophia ad humanam doctrinam, quae sapientiae et abstinentiae specie subornatur. In qua tam vana est corporis afflictio, tam stulta meditationis intentio: cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sauit corpore ueniente quia imagine opus
non est ueritate presente quȩ sunt umbra
futurorum corpus autemxp̃i tuncenim fu¬
tura erant quae modo sunt nemouos seducat
derementiens frustrase superhomines iac¬
tet quiuisiones a suocorde loquitur siue quia
tam humilis sibi acreligiosus uideatur ut an
t non tenens caputx p̃ononeredens qui omniũ
scõrum caput est ex quo totum corpus per
erescit quia membris pertotum corpus mem¬
bra iunguntur quicum que igitur extraboc
corpus est quantum libet seiactecillenon
quodunicum estdõ gimortuiestis cum xp̃o ab
climentismundi possunt intelligi etiam
a uaritiae luxoriae &cetera hissimilia euid
adhue: tamquam uiuentes in mundo decer¬
intis uesimilitudinem quidem̃ quide mullã
uiuentium inmundo uoluit nos habere hoc
est illorum qui futura non credunt. eteti¬
geriuis nequegusta ueritis neque contrectaue¬

Expanded text:
savit, corpore veniente: quia imagine opus savit, corpore veniente: quia imagine opus non est, veritate praesente. Quae sunt umbra futurorum, corpus autem Christi. Tunc enim futura erant, quae modo sunt. Nemo vos seducadere mentiens, frustra se super homines jactet, qui visiones a suo corde loquitur: sive nemo tam humilis sibi et religiosus videatur, ut anur. Et non tenens caput. Christo non credens, qui omnium sanctorum caput est. Ex quo totum corpus per  et constructum crescit. Quia membris per totum corpus membra junguntur. Quicumque igitur extra hoc corpus est, quantumlibet se jactet, quod unitum est Deo. Si ergo mortui estis cum Christo ab elementis hujus mundi. Possunt intelligi etiam avaritia, luxuria, et caetera his similia. Quid adhuc tamquam viventes mundo decernitis? Ne similitudinem quidem ullam viventium in mundo voluit nos habere: hoc est, illorum, qui futura non credunt. Ne tetigeritis, neque gustaveritis, neque contrectave
Abbreviated transcription (Latin):
uec passisunt Viuens enimest sermodĩ&effi¬
caox & pene trabilior suꝑomnem gladium anci¬
pitem & ꝑtingueris usque addiuisionem animae
& sp̃s compaginum quoque & medullarum adis¬
cretor cogitationum & in tensionem cordis. Quid

Expanded text:
ens: Unius enim est sermo Dei, et efficax et acutior super omnem gladium ancipitem et pertingens usque ad divisionem animae et spiritus, compagum quoque, et medullarum, et discretor
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ cumipsis pariter rapienter qui noniudi¬
cabuntur fed potius iudicabunt. Et sic sem¬
percum dño erimus ineadeigloria a et̃¬
nitatis. Itaque consolamini inuicem in
uerbis istis. notandum quod laicis hoc prae¬
upit ut alterutrum sed octrinis instituant

Expanded text:
sancti, cum ipsis pariter rapientur: qui non judisancti, cum ipsis pariter rapientur: qui non judicabuntur, sed potius judicabunt. Et sic semper cum Domino erimus. In eadem gloria aeternitatis. Itaque consolamini invicem in verbis istis. Notandum quod laetis hoc praecipit, ut alterutrum se doctrinis instruant
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam fratrisuo aliquam circumuentione uim
circum forrenitatur siue in quolibet negotione
tudine sed etiam decrans gressione propositiquis¬
que enimcontinentiam dõ uouerit fecit sibi inlicitũ
tos quos que diligatis. hoc enim uobis dicimus in uer¬
residiu sumus in aduentum dñi gempera pos¬
tolus diem dñi fecit habere sus pectum quasi eos
incorpore inueniretu on praeueniemus eos
qui dormierunt. tam uel oxerit eorum resur¬
rectio quam nostra ad sumptio. Quoniam &ip¬
sedñs inius su inuoce arcangeli terrore milli¬
us diei demonstrat quodomnis tunopotestas
caeli & elimenta moueantur ut nos sciamus
quali constientia diem dñi expectemus. In cuba
dñ descendet de caelo si adomnes tubam terra
uidetur permoueri quantomagis addĩ sicut
heliasquoque terribilem inmontem dnĩ ui¬
dic aduentum et mortui qui inxp̃o sunt
resurgent primi deinde nos quiuiuimus
simul rapiemur cumillis innubibus in ob¬
resurgent primo & quiuiui inuentifuerint

Expanded text:
consensum, fratri suo aliquam circumventionem vi circumferre nitatur: sive in quolibet negotio, ne tudine, sed etiam de transgressione propositi. Quisquis enim continentiam Deo voverit, fecit sibi illicitum, tos quosque diligatis. Ut quieti sitis, eresidui sumus in adventu Domini. Semper Apostolus diem Domini fecit habere suspectum, quasi eos in corpore inveniret. Non praeveniemus eos, qui dormierunt. Tam velox erit eorum resurrectio, quam nostra assumptio. Quoniam ipse Dominus in jussu, et in voce archangeli. Terrorem illius dici monstrat, quo omnis potestas coeli, et elementa movenda sunt: ut nos sciamus, quali conscientia diem Domini exspectemus. Et in tuba Dei descendet de coelo. Si ad hominis tubam terra videtur permoveri, quanto magis ad Dei! sicut Elias quoque terribilem in monte Domini vidit adventum. Et mortui qui in Christo sunt, resurgent primi: deinde nos qui uiuimus simul cum illis rapiemur in nubibus in obresurgent primo: et qui vivi inventi fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentes inuicem sicut i n omnibus xp̃s indulsit ẽtiã
propersecutoribus orans ut & nobis a patrecelesti debi¬
ta remittantur neim pleatur in nobis illa sententia homo
homini reseruat iram & adño querit medella mecera
iquis aduersus alterum habequerellam unus quis que
malitiȩ proximisui ne meminerit neforte exigentes

Expanded text:
Indulgentes alterutrum, sicut omnibus Christus indulsit, etiam pro persecutoribus orans, ut et nobis a Patre coelesti debita remittantur: ne impleatur in vobis illa sententia: Homo homini reservat iram, et a Domino quaerit medelam, etc. Si quis adversus aliquem habet querelam. Unusquisque malitiae proximi sui non meminerit: ne forte exigentes a
Abbreviated transcription (Latin):
ordinemuestrum habebanthane gratiam
a postoli ut alibi positi quidalibi ageretus
noscerent sicuthelisen sp̃s cumge⁊ ei fut
uia supplens ioquod deutilitate uestras
fides uellitterisimpleo quod presen
xp̃i in uobis sufficit aduitam etiams ial
interimminus scentiae babetis Rad
super aedificati in ipso. gecundum rubo
fundamenti ualidum edificium supe

Expanded text:
i vestrae. Habebant hanc gratiam apostoli, ut alibi positi, quid alibi ageretur, agnoscerent: sicut Elisaei spiritus cum Giezi fuit in via. Supplens id quod est de utilitate vestrae fidei: vel impleo, quod praesentia Christi in vobis sufficit ad vitam, etiamsi aliquid interim minus scientiae habetis. Radicati et superaedificati in ipso. Secundum robur fundamenti, validum supe
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerat semper carnales homines eos quispitales
sunt persecuntur yndemirum nonest sia modo car¬
nei & sacculares hominos scõs tribulent &a deli¬
gane inimode cognoscendi sunt iustierse sia talibus
opprimantur erse quebatur eum qui secundum
spm̃ ingenesi quidem hoc scriptum est qui aluserit
cumisa achismahel seda postolus ostendit xonsimpli¬
com lusum fuisse quempersecutionem appellat unde
intelligitur quia scurellem eum & leuem sicutipseerat
facerecupiebat meillipos sit inhereditate preferri ideo
abrabam deiciendo eo uocem sarre iubetur audire Ita
& nuncita & istiseruus uos sibi similes facerenituntur¬
ingenesi  ed quiddicit scriptura eiceancilla & filiũ
eius non enimereseris filius ancille cumfilio libere

Expanded text:
tus fuerat. Semper carnales homines, eos qui spiritualiter tus fuerat. Semper carnales homines, eos qui spiritualiter sunt persequuntur. Unde mirum non est, si modo carnei et saeculares homines sanctos tribulent, et affligant; immo inde cognoscendi sunt justi esse, si a talibus opprimantur. Persequebatur eum, qui secundum spiritum. In Genesi quidem hoc scriptum est. Quia illuserat Isaac Ismael: sed Apostolus ostendit non simplicem lusum fuisse, quem persecutionem appellat. Quia scurrilem eum, et levem, sicut ipse erat, facere cupiebat: ne illi possit in haereditate praeferri. Ideo Abraham dejiciendo eum, vocem Sarae jubet audire. Ita et nunc. Ita et isti servos suos sibi similes facere nituntur. Sed quid dicit Scriptura? Ejice ancillam et filium ejus: non enim haeres erit filius ancillae, cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
tem regulã hoc loco a postolus intellegendi alle¬
gorias rationes scilicet ut manenti historie ue¬
ritatem figuras testamenti ueteris punamus
aecenim sunt duo testamenta. Uetus a nouum
singulos populos generantia unum quidem
amontesina in seruitutẽ generans. ⁊udei mecu
entiam presenti rogebantur ut feras nosuero
prȩmus inuitamur ut liberi & illiqua si ser¬
ui priȩtermortalia precepta etiamdiuersis
operibus prȩmebantur nobis autem quasi fi¬
lus moralibus monitis adimpletis seruilia
onera auferuntur & illis a cerdotibus suis ex
debito seruientes tributa etiam reddere coge¬
bantur nos uero prȩter acritatem nibildeben¬
tes antestites nostros uoluitariȩ honora¬
mus Quȩ est agar cuiustipum habuit sina
Sina enim mons est inarabia qui coniunotusest & quȩ
nuncest hierus alem. dequalitatibus locorum uult
intelligi diuersi tatem iosamentorum Et seruit
cum filiis eius cumfiliis iuerusalem gentibus seruit
Ded quomodo tuncqui s ecundum carnem carnemna¬

Expanded text:
tem regulam ex hoc loco Apostolus, intelligendi allegoricas rationes, scilicet ut manente historiae veritate, figuras Testamenti Veteris exponamusaec enim sunt duo Testamenta: Vetus et novum, singulos populos generantia. Unum quidem in monte Sina, in servitutem generans. Judaei metu praesentium cogebantur, ut ferae: nos vero praemiis invitamur ut liberi, et illi quasi servi praeter moralia praecepta, etiam diversis operibus premebantur: nobis autem quasi filiis, moralibus monitis adimpletis, servilia onera auferuntur. Sed illi sacerdotibus suis ex debito servientes, tributa etiam reddere cogebantur: nos praeter charitatem nihil debentes, antistites nostros voluntarie honoramus. Quae est Agar. Cujus typum habuit synagoga. Sina enim mons est in Arabia, qui conjunctus est ei, quae nunc est Jerusalem. Ex qualitatibus locorum vult intelligi diversitatem Testamentorum. Et servit cum filiis suis. Cum filiis Jerusalem, gentibus servited quomodo tunc is, qui secundum carnem na
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis dignitate Sine in termissione
ate siiugiter nom potis lingua uel corde
sicut mosi tacente dicitur quidelamas ad me
siueomnis actus uester talis sit u prouobis semper
dm̃ exoret I nomnibus gratia sagite ⁊ nomnibusquȩ
acciderint sicutiobsiue nomni conuersatione ues¬
tra dñoglorie referantur Hocestenim uoluntas
ta est itaa in uobis omnibus impleatur. Ep̃m noli¬
to extinguere spm̃exortationis que stionibus nolite
ex tinguere siue spm̃ progratia linguarum posuit
sicutait sior auero lingua sp̃s meus orat quomo
do ad corintinos dicit & loqui linguis nolite prohibe¬
re ita & bic spm̃ non extinguendum esse testatur
ropbetias autem noli tespernere omnia autem
probate quod bonum est tenete ab omnispeciema¬
la abstine ceuos siue futura praedicantes siue prȩ¬
terita deserentes tantum ut probetis silege non¬
sunt contraria quaedicuntur siqui demtale

Expanded text:
iae puritate. Sine intermissione orate. Si jugiter non potes lingua, saltem corde, sicut Moysi tacenti dicitur: Quid clamas ad me? Sive omnis actus vester talis sit, ut pro vobis semper Deum oret. In omnibus gratias agite. In omnibus, quae acciderint, sicut Job: sive, in omni conversatione vestra Domino gratiae referantur. Haec est enim voluntas ta est, ita et in vobis omnibus impleatur. Spiritum nolite exstinguere. Spiritum exhortationis, quaestionibus nolite exstinguere. Sive spiritum pro gratia linguarum posuit, sicut ait: Si oravero lingua, spiritus meus orat. Quomodo etiam ad Corinthios dicit: Et loqui linguis nolite prohibere: ita et hic spiritum non exstinguendum esse testatur. Prophetias nolite spernere. Omnia autem probate: quod bonum est, tenete: ab omni specie mala abstinete vos. Sive futura praedicantes, sive praeterita dsunt contraria quae dicuntur, et si quid tale