comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norantibus p̃dicar&ur.oꝑ hoc
ipsum dignitatẽ nob quȩ sit a
IQui enim mortui sumus pecca¬
to quomodo ad huc uiuemus
in illo Hoc dicit: qm̃ uiuentes
peccatq mortui eramus apud
dm̃: qui peccat enim uiuit per¬
cato qui non peccat uiuit dõ
Suꝑ ueniente enim gratia di
spiritali regerterante. coepinx
uiuereidõ. Mortua autẽ esse
peccato qui est diabolus
tamen¬
hoc est᷑ mori peccato liberari
apacato fieri autem ser uũdĩ.
Itaque mortui iam peccato: non
rede amus ad mala pristina: Ne
iterum uiuamus peccato &mori¬
entes dõ. amissa dignitate p̾ȩnã
quam euasimus incurramus
An ignoratis quia qui cũ¬
que babtizati sumus in xp̃o
ihũ in morte ipsicis babti tati su¬
mus: hoc dicit. ut sciamus bap¬
tizatos nos ĩã non debere peccare
quia cumbabtitamur commori¬
mur xp̃o. hoc est in morte eius
babtitari. Illic enim omnia
peccata nostra moriuntur. ut in¬
nouati deposita morte. resurge¬
re ualeamus aduitã renatiꝰ ut

Expanded text:
norantibus praedicaretur, per hoc norantibus praedicaretur, per hoc ipsum dignitate nobis quaesita. Qui enim mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in illo? Hoc dicit, quoniam viventes peccato, mortui eramus apud Deum; qui peccat enim, vivit peccato, sicut qui non peccat, vivit Deo. Superveniente enim gratia Deispiritali regenerante, coepimus vivere Deo, mortui autem esse peccato, qui est diabolus; tamen mori peccato, liberari a peccato, fieri autem servum Dei. Itaque mortui jam peccato, non redeamus ad mala pristina; ne iterum vivamus peccato, et morientes Deo, amissa dignitate, poenam quam evasimus, incurramus. An ignoratis quia quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ejus baptizati sumus? Hoc dicit, ut sciamus baptizatos nos jam non debere peccare; quia cum baptizamur, commorimur Christo. Hoc est in morte ejus baptizari; illic enim omnia peccata nostra moriuntur, ut innovati deposita morte, resurgere videamur ad vitam renati: ut
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatum regnauit uiden¬
do opus suum peccantibus
in mortem ꝑficere. inqua
gloriabatura si mili modo
ut & gratia regn& ꝑ iustitiã
dñm nostrum Vt sicut ꝑ
adam coeptum peccatum
tia sic autem regnat igratia
uidens gratia fructũ se ha¬
bere inbonis quos redemit.
regn& inuita &erna sciens
nos futuros &ernos Suꝑa¬
habundat ergo gratia. quia
peccatum adtempus regna¬
uit. gratia autem in &ernũ
Dĩ enim regnum est regi
regnumꝰ erat. peccato regnan¬
te: Totum tamen. ad xpm̃
refert ut omnis gratia di
axp̃o discatur Adđ su petiorẽ
cato ut gratia habund& Ab sit¬
ł locest numquid semꝑ peccan¬
dum est. ut donum di habund&
tegens nr̃a peccata. ut semper
remissionem peccatorum spe¬
rantes quia ds̃ pius est. xp̃i gra¬
tiam ꝓferamus: non utique
innos regnare facia mus
Aufert enim regnum dĩ grauę̧
& tradit peccato: qui rur sus
redit adu&erem hominẽ. hoc
duabus enim ex causis miseri¬
cordiam acapimus. ut & diabo¬
li regnum & di imperium ig¬

Expanded text:
Peccatum regnavit, videndo opus suum peccantibus in mortem proficere, in qua gloriabatur simili modo, ut et gratia regnet per justitiam num nostrum; ut sicut per Adam coeptum peccatum tia. Sic autem regnat gratia pquimur; ut videns gratia fructum se habere in bonis, quos redemit, regnet in vitam aeternam, sciens nos futuros aeternos. Superabundat ergo gratia, quia peccatum ad tempus regnavit, gratia autem in aeternum. Dei enim regnum est, gratia regnum erat, peccato regnante. Totum tamen ad Christum refert, ut omnis gratia Dei a Christo discatur. Ad superiorem us in peccato, ut gratia abundet? Absit. Hoc est, numquid semper peccandum est, ut donum Dei abundet, tegens nostra peccata; ut semper remissionem peccatorum sperantes, quia Deus pius est, Christi gratiam praeferamus? Non utique.in nos regnare faciamus. Aufert enim regnum gratiae Dei, et tradit peccato, qui rursus redit ad veterem hominem, id Duabus enim ex causis misericordiam accepimus; ut et diaboli regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nonsicut delictum.
ita & donum. Quia meo
tantum formaadam xp̃i
est. quia quod unus pecca¬
uit. unus emendauit. Sienĩ
Sinunius delicto multi
mortui sunt multo magis grata
đi & donum ingratia unius ho¬
minis ihũ xp̃i inplures abunda¬
inihoc est. si delicto unius mul¬
tsmortui sunt imitantes prȩua¬
ricationem eius. magis grauadĩ
& donum inplures abunda uit
confugientes ad sẽ Plures enim
gratiam consequuntur. quam
mortui sunt delicto ade Unde
manifestum est non de hac mor¬
te quȩ omnibus com munis est
signifi casse. quia omnes omnino
moriuntur. & non tamen omnes
gratiam consequuntur. Neque
mortem i n om̃s regnas se. sed ineos
quidelicto ade mortui sunt sig¬
nificantur. quos insimilitudi nẽ
prȩua ricationis ade dicit pec¬
casse hi sunt quos dicit unius
delicto multos mortuos. gratia
tui dicuntur similiter peccan¬
tes. & in his qui non peccauer.
to exdĩ sententia erant apud
inferos. Cratia dĩ h abundauit

Expanded text:
Sed non sicut delictum, Sed non sicut delictum, ita et donum; quia in eo tantum forma Adam Christi est, quia quod unus peccavit, unus emendavit. Si enim unius delicto multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in plures abundavit: hoc est, si unius delicto multi mortui sunt, imitantes praevaricationem ejus; magis gratia Dei et donum in plures abundavit confugientes ad se. Plures enim gratiam consequuntur, quam mormanifestum est non de hac morte, quae omnibus communis est, significasse; quia omnes omnino moriuntur, et non tamen omnes gratiam consequuntur: neque mortem in omnes regnasse, sed in eos qui delicto Adae mortui sunt, significatur, quos in similitudinem praevaricationis Adae dicit peccasse. Hi sunt quos dicit in unius delicto multos mortuos, gratiam tui dicuntur similiter peccantes, et in his qui non peccaverunto ex sententia Dei erant apud inferos, gratia Dei abundavit
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus & her&icis pturban¬
tibus tor queri questones coe¬
perunt. Multa immutata s
ad sensum humanum. ut hoc
contine r&ur in litteris qđ
homini uider&ur. Unde
& ipsi greci diuersos codices
habent. hoc autem uerum
arbittor. quando & rauo &
historia & auctoritas obser¬
uatur Nam hodie que in
posita tertulliano uictorino
& cypriano. Primum erum
Iniudea coepit destrui regnũ
mortis. quia notis iniudȩ&
ds̃. Nunc autẽ inomnibus
gentibus cottidie destra¬
itur. dum magna ex par¬
te exfiliis diaboli fiunt
filiidi It aque non in om̃s
regnauit mors. sed in eos
qui peccauerunt insimilitu¬
dine preuaricationis ade.
sicut supra memoraui
Adam autem ideoque for¬
ma futuri est. quia iã tunc
in misterio decreuit ds̃
quod ꝑunum adam peccatũ
erat Sicut dicit in apo¬
calipsi iobannis apostoli
Agnus inquit qui occisus.ẽ
a constitutione mundi
SDenique subiecit Sedñ
ssicut delictum. ita &donũ
propter quod enim formã

Expanded text:
dentibus, et haereticis perturbandentibus, et haereticis perturbantibus torqueri quaestionibus coeperunt, multa immutata sunt ad sensum humanum; ut hoc contineretur 57 in litteris, quod homini videretur: unde etiam ipsi Graeci diversos codices habent. Hoc autem verum arbitror, quando et ratio et historia et auctoritas observatur: nam hodieque in bus posita, Tertulliano, Victorino et Cypriano. Primum igitur in Judaea coepit destrui regnum mortis, quia notus in Judaea Deus ; nunc autem in omnibus gentibus quotidie destruitur, dum magna ex parte ex filiis diaboli fiunt filii Dei. Itaque non in omnes regnavit mors, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sicut supra memoravi. Adam autem ideo forma futuri est, quia jam tum in mysterio decrevit Deusquod per unum Adam peccatum erat, sicut dicitur in Apocalypsi Joannis apostoli: Agnus, inquit, qui occisus est a constitutione mundi . Denique subjecit: Sed non sicut delictum, ita et donum. Propter quod enim formam
Abbreviated transcription (Latin):
dedomo seruitutis. Nonerunt
tibi dii alui prȩterme. & non
facies tibi idolum neque ullam
similitudinẽ data igitur lex ẽ
ne mors regnar&. ut abolitis pec¬
catis prioribus unidõ obsecunda¬
r&ur genus humanum Vnde
alio loco dicit idem a postolus.
Non regn& peccatum lnuestra
mortali corpore. ut obadiatis ei
Quo dicto. ostendit &̾iam nunc
regnare mortem silex contẽp¬
natur. Quid enim regnũ mor¬
tis est. nisi cum fit uoluntas eius
dum imperat ad ꝑnitiem oboe¬
dientis Cuius imperii uoluntas
caput est ido latriȩ & tamenst
ꝑscribitur nobis degrecis codicu.
quasi non ipsi ab inuicem disce¬
pent. quod facit studium conten¬
tionis Quia enim propria quis
auctoritate uti non potest ad
uictoriã. uerha legis adulterat
ut sensum suum quasi uerba
legis ad serat. utmonratio sed auo
porro olim deueribus grecis
trans latos codicibus. quos in¬
corruptos simplicitas tẽporũ
seruauit & ꝓbat Post quam
autem a concordia animis dissi¬

Expanded text:
de domo servitutis: non erunt de domo servitutis: non erunt tibi dii alii praeter me; et non facies tibi idolum, neque ullam similitudinem . Data igitur Lex est, ne mors regnaret; ut abolitis peccatis prioribus, uni Deo obsecundaret genus humanum. Unde alio loco dicit idem Apostolus: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis ei . Quo dicto ostendit etiam nunc regnare mortem, si Lex contemnatur. Quod enim regnum mortis est, nisi cum fit voluntas ejus, dum imperat, ad perniciem obedientis, cujus imperii voluntas caput est idololatriae? Et tamen sic praescribitur nobis de Graecis codicibus, quasi non ipsi ab invicem discrepent; quod facit studium contentionis. Quia enim propria quis auctoritate uti non potest ad victoriam, verba legis adulterat; ut sensum suum quasi verba legis asserat, ut non ratio, sed auc de veteribus graecis translatos codicibus, quos incorruptos simplicitas temporum servavit et probat: postquam autem a concordia animis disce
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut data lege sub auctori¬
tate eius uiuerent. scientes
quoͥd cauerent ne regna r&
in eos mors Igitur qui an¬
te legem hoc seruauit natu¬
ra duce quod postea lex man¬
dauit. Num quid potest dici
qui a mors regnauit in cumꝰ
Nã uide quid deeo scriptũ
sit Peccatum in quit nonim¬
putabatur cum lex non eẽt.
&adiecit Sed regnauit
mors abadam usque ad mo¬
Ysen Eo utique tempore
quõlex non erat. & conuenit
ut quia ante lex dar&ur
mors regnauit n eos regnas se
dicatur. qui peccauerunt in simi¬
litudine prȩuaricationis adae
Sicut supra memorauimuf dicut
enim post datam legem qui for¬
nicationi aut idolis seruierur
contempnentes legis latorem
regnauit in eosmors. Ita &ante
legem qui sensũ legis senser
honorificantes auctorẽ eius. non
utique regnauit In eos mors
Propterea enim regnas se dicitur
quia cognitio unius dĩ euanue¬
rat interris Denique sic coepit.
data lex Egosum inquid dñs
ds̃ tuus. qui eduxite deegypto

Expanded text:
ta, ut data lege sub auctorita, ut data lege sub auctoritate ejus viverent, scientes quid caverent, ne regnaret in eos mors. Igitur qui ante legem hoc servavit natura duce quod postea lex mandavit, nunquid potest dici quia mors regnavit in eum? nam vide quid de eo scriptum sit: Peccatum, inquit, non imputabatur cum lex non esset, et adjecit,: sed regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, eo utique tempore, quo lex non erat: et convenit, ut quia antequam lex daretur, mors regnavit, in eos regnasse dicatur, qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sicut supra memoravimus. Sicut enim post datam legem qui fornicationi, aut idolis servierunt, contemnentes legislatorem, regnavit in eos mors; ita et ante legem qui sensum legis praesenserunt honorificantes auctorem ejus, non utique regnavit in eos mors: propterea enim regnasse dicitur, quia cognitio unius Dei evanuerat in terris. Denique sic coepit data Lex: Ego sum, inquit, Dominus Deus tuus, qui eduxi te de Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt non later&. Ac ꝑ hoc reg¬
nabat in eos mors. quia uide¬
bat opera sublitatis suȩ pro¬
fecisse eis ad poenã quasi
Inimicis Non enim latuit illũ
ad hoc factum hominẽ inmun¬
do. ut imperium unius dĩ p̃¬
dicar&. quod prȩuaricatus . ẽ
satanas. Ac si ingreco nonita
cautum dicat Sic enim dicit
scriptum . &iam in eos regnas¬
se mortem qui non peccaue¬
runt insimilitudine prȩua¬
ricationis adȩ Iotum enĩ
hic complexus uid&ur ut
quia mors̃ id est dis solutio
ꝑ inuidiã factaẽ diaboli. & meos
quiñ peccauer̃ regnas se motrẽ
Moriuntur enim. quod uo¬
ti est satane quod siuerũ eẽt.
non oportuit dici regnauit
mors ab adãusquẽ ad mo¬
ysen Si ab initio usque ad
finem regnat in omnes Aut
forte gradus fecit ut ab adã
usque ad moy sen regnaue¬
finem Ut ad quã utilitatẽ
hȩc locutio proficer& cum
nec sic locutus ꝑb&ur. Dixit
enĩ ab adã regnauit mors
us que ad moysen. Propter
quod lex nonerat manifesta¬

Expanded text:
esset non lateret? Ac per hoc regesset non lateret? Ac per hoc regnabat in eos mors, quia videbat opera subtilitatis suae profecisse eis ad poenam quasi inimicis. Non enim tatuit illum ad hoc factum hominem in mundo, ut imperium unius Dei praedicaret, quod praevaricatus est Satanas. Ac si in Graeco non ita cautum dicatur: sic enim dicitur scriptum, etiam in eos regnasse mortem, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Totum enim hic complexus videtur, ut quia mors, id est dissolutio, per invidiam facta est diaboli, et in eos qui non peccaverunt regnasse mortem dicat, moriuntur enim, quod voti est Satanae. Quod si verum esset, non oportuit dici: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, si ab initio usque ad finem regnat in omnes: aut forte gradus fecit, ut ab Adam usque ad Moysen regnavefinem, ut ad quam utilitatem haec locutio proficeret, cum nec sic locutus probetur. Dixit enim: Ab Adam regnavit mors usque ad Moysen, propter quod lex non erat manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis eius inpertiens si pecca¬
uit quia in possibile est non
peccare. subdo peccauit non
indm quem iudicem sensit
Ideo que in huius modi mors
non regnauit In hos autem
sicut dixi regnauit. qui subspecie
idolorum seruierunt di abolo
propierea quod lex in auctori¬
tate non erat ꝓmul gata iudicẽ
dm̃ presentare nequiuerunt.
Maxima pars mundi dm̃ fo¬
re idicem ignorabat ꝑ¬
pauci autem. in quos non reg¬
nauit mors. In quos aũt regna¬
uit. post istam mortẽ quȩ
prima dicitur a secunda ex¬
ceptisunt ad poenã & perditi¬
onẽ futurã INquos aut̃ non
regnauit . quia non peccauer̃
in similitudinẽ preuaricatio¬
nis adȩ. subspe reseruati sum
aduentuis aluatoris in libera
sicut legitur de abrahã Quia
quam uis apud inferos fuftit
discr&us. tamen longo inter¬
uallo est. ita ut chaos ess&
ingens inter iustos & peccato¬
peccator ibus estus. Impus¬
uero ardor ut ante iuditiũ
quid unus quis que dignus

Expanded text:
jestatis ejus impertiens; si peccajestatis ejus impertiens; si peccavit, quia impossibile est non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum, quem judicem sensit: ideoque in hujusmodi mors non regnavit. In hos autem, 56 sicut dixi, regnavit, qui sub specie idolorum servierunt diabolo. Propterea quod lex in auctoritate non erat promulgata, judicem Deum praesentire nequiverunt. Maxima enim pars mundi Deum fore judicem ignorabat: perpauci autem in quos non regnavit mors; in quos autem regnavit, post istam mortem, quae prima dicitur, a secunda excepti sunt ad poenam et perditionem futuram. In quos autem non regnavit, quia non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sub spe reservati sunt adventui Salvatoris in libera: sicut legitur de Abraham, quia quamvis apud inferos fuerit; discretus tamen longo intervallo est; ita ut chaos esset ingens inter justos et peccatopeccatorvero ardor, ut ante judicium quid unicuique dignum
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ est. qui a non pecca¬
uerunt om̃s insimilitudinem
prȩ uaricationis adȩ. Id est
non omnes contempto dõ pec¬
cauerunt. Qui autem sunt qui
contẽpto dõ peccauerunt: Nisi
qui ne glecto creatore ser uier̃
creaturȩ deos sibi constituentes
quos colerent ad iniuriam dĩr¬
Nã & thare pater abrahae.
& nachor & laban. ꝓprios de¬
os sibi uindicabant: & peccatũ
ade non longe ẽ abido latria
Pre uaricauit enim. putans se
hominẽ futurum dm̃ Aestima¬
uit enim hoc magis ꝓfuturum
quod di abolus ꝑsua sit. quã qđ ds̃
iussit. In loco dĩ diabolũ statuens
Vnde & subiectus est diabolo
Similte ahitrans gresso dõ dum creaturȩ
seruiunt. peccant simili modo
non eedem quia si mili modo
sol& habere ali quid dissimi¬
le Nec enim potest dici quia
& hi prȩceptum ac ceperunt
non edendi de arbore. sicut
adam fuerunt qui peccauer̃
non prȩterito do. sed in lege
naturali. Qui enim intellex̃
norificentiã no minis ac ma¬

Expanded text:
manifestum est, quia non peccamanifestum est, quia non peccaverunt omnes in similitudinem praevaricationis Adae, id est, non omnes, contempto Deo, peccaverunt. Qui autem sunt qui, contempto Deo, peccaverunt; nisi qui neglecto Creatore servierunt creaturae, deos sibi constituentes quos colerent, ad injuriam DNam et Thare pater Abrahae, et Nachor et Laban proprios Deos sibi vindicabant. Et peccatum Adae non longe est ab idololatria; praevaricavit enim, putans se hominem futurum Deum. Aestimavit enim hoc magis profuturum, quod diabolus suasit, quam quod Deus jussit, in loco Dei diabolum statuens; unde et subjectus est diabolo. Similiter et hi, transgresso Deo, dum creaturae serviunt, peccant simili modo, non eodem; quia similitudo solet habere aliquid dissimile. Nec enim potest dici quia et hi qui praeceptum acceperunt non edendi de arbore sicut Adam fuerunt , qui peccaverunt, non praevaricato Deo, sed in lege naturali. Qui enim intellexitnorificentiam nominis ac ma
Abbreviated transcription (Latin):
docilis: ut notitia creatoris dĩ
& exemplum morum c&eris
tradatur. ut discant quẽ ad¬
modum apud creatorẽ me¬
ritum conlocatur: Haccẽ
uera & xp̃iana prudentia
ed regnauit mors ab adã
us que ad moysen. Qm̃
non inputabatur peccatum
ante quã lex dar&ur ꝑ mo¬
ysemsicut dixi ipsa usur¬
pationis inpunitate regna¬
bat mors. sciens sibi illos de¬
uotos. Regnabat ergo mors
securitate dominationis suȩ
tam in hos qui ad tempus
euadebant. quã in istos qui&iã
hic pͦenas dabant ꝓmalis
operibus suis. Om nes enim
suos eẽ uidebat. quia qui facit
magis delinquebant. cir cahȩc
peccata promptiores quȩ mun¬
dus quasi licita nutriebat
Quo facto gaudebat fatanas se¬
curus quod causa adȩ relictũ
adõ hominẽ in possessionem
habebat: Regnabat ergo mors
in eos qui non peccauer̃ in simi¬
slitudine prȩuaricationis ade
squi est forma futuri quod in
sub iectis monstrauimus. Itaq
non momnes mortẽ regnasse

Expanded text:
docibilis, ut notitia creatoris Dei, docibilis, ut notitia creatoris Dei, et exemplum morum caeteris tradatur; ut discant quemadmodum apud Creatorem meritum collocatur. Haec est vera et Christiana prudentia. Sed regnavit mors ab Adam usque ad Moysen. Quoniam non imputabatur peccatum, antequam lex daretur per Moysen, sicut dixi; ipsa usurpationis impunitate regnabat mors, sciens sibi illos devotos. Regnabat ergo mors securitate dominationis suae tam in hos, qui ad tempus evadebant, quam in illos qui etiam hic poenas dabant pro malis suis operibus. Omnes enim suos esse videbat; quia qui facit magis delinquebant: circa haec tamen peccata promptiores, quae mundus quasi licita nutriebat. Quo facto gaudebat Satanas, securus quod causa Adae relictum a Deo hominem in possessionem habebat. Regnabat ergo mors in eos, qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri: quod in subjectis monstrabimus. Itaque non in omnes mortem regnasse
Abbreviated transcription (Latin):
incurio sum dm̃ as serentes :
At uibi autem lex data est
per mos sen manifestumẽ
curare dm̃ res humanas.
& non inpune futurum his¬
qui male facientes quacũ¬
que excausa in prȩsenti e¬
uadunt: Nam utique qui
bant: quanto magis dm̃ hȩc
quem mundi sciebant opi¬
ficẽ requisiturum non de¬
buerant ignorarer Quip¬
pecum sodõma & gomorra
ꝑ ignem adiudicata sit depe¬
rire: quod obliuio quidem
texerat: moyses autem ut
firmar& dm̃ iudicem fore.
scribendũ maniNestauit.
dedcum pr&er misso dõ
figmenta coeperunt in ho¬
norẽrecipere. de prauati
mente partẽ legis natura¬
lis quȩ prima ost calcauer̃ ⁊
Quia lex naturalis tres ha¬
b& partes cuius prima hec ẽ
ut agnitus honor&ur crea¬
tor nec eius daritas &ma¬
iestas alicui decreaturis. de¬
put&ur: Secunda autem
pars est moralis: hoc est
ut bene uiuatur. modestia
gubernante. Con gruit enĩ
homini habenti notitiam
creatoris uitam suam lege
frenare nefrustetur agni¬
tio : Tertia uero pars est

Expanded text:
incuriosum Deum asserentes. At ubi autem lex data est per Moysen, manifestatum est curare Deum res humanas, et non impune iis futurum qui malefacientes, quacumque ex causa in praesenti evadunt. Nam utique si bant; quanto magis Deum, quem mundi sciebant opificem, haec requisiturum non debuerant ignorare? Quippe cum Sodoma et Gomorrha per ignem adjudicatae sint deperire , quod oblivio quidem texerat; Moyses autem ut firmaret Deum judicem fore, scribendo manifestavit. Sed cum praetermisso Deo, figmenta coeperunt in honorem Dei recipere, depravati mente, partem legis naturalis, quae prima est, calcaverunt. Quia lex naturalis tres habet partes, cujus prima haec est, ut agnitus honoretur Creator, nec ejus claritas et majestas alicui de creaturis deputetur: secunda autem pars est moralis, hoc est, ut bene vivatur, modestia gubernante; congruit enim homini habenti notitiam Creatoris vitam suam lege refraenare, ne frustretur agnitio: tertia vero pars est
Abbreviated transcription (Latin):
Ut non utilitas ex lege cõm̃
aduindictam proceder&
lunc iustus atque misericors
ds̃ ut gloriã diaboli quam
d&rium phato homine quȩ¬
sierati exinanir&. filium suu
uenturum decreuita qui oni¬
nia peccata donar& :ut maior
fier& litia. exdonegratiȩ
quam fuerat iustus ex pactato:
Qaudium enim donidi & iã
his ꝓficit: dequibus tric¬
umꝰ phare non potuit. satanas
Idcirco suꝑ habundauit
gratia suꝑ peccatũ quad¬
suasit satanas. Vt quem ad¬
modum regnauit peccatum
inmoriemi ita & graua reg¬
In& ꝑ iustitiam inuitã &er¬

Expanded text:
ut non utilitas ex lege, sed ut non utilitas ex lege, sed vindictam procederet: tunc justus atque misericors Deus, ut gloriam diaboli, quam de triumphato homine quaesierat, exinaniret, Filium suum venturum decrevit, qui omnia peccata donaret, ut major fieret laetitia ex dono gratiae, quam fuerat luctus ex peccato. Gaudium enim doni Dei etiam his proficit, de quibus triumphare non potuit Satanas; idcirco superabundavit gratia super peccatum quodsuasit Satanas. Ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, ita et gratia regnet per justitiam in vitam ae
Abbreviated transcription (Latin):
in habundar& peccatum: Uerũ
est qui a quasi profutura intra¬
uit. & cum humilitate: postea aũt
coepit dominari eis quibus p̃¬
ceperat nepeccarent: & peccabuN:
Ostendere enim lex coepit ha
bundantiã peccatorum: Cũ que
interdixerat plus fiebant quã
facta erant: Igitur hac modo
ut habundar& delictum dataest
lex Commendans enĩ a poslalus
fidẽ ꝑ quam utique peccata de
lentur: legem dixit fecis sei
ut habundarent peccata sicut supra
dixi: quia nondata est ut abole¬
rentur peccata sed ut h abun¬
darent. Dum & ante legem
peccato res ostendit: & post
legẽ reos omnes tenuit: Vbi¬
s cutem habundauit peccarũ.
suꝑ habundauit gratia Ds̃¬
donum di uenit ex promissio¬
ne & omnium peccata conte¬
xit. ut di aboli inuidia nihil
se ꝓfecisse doceat: Quia enĩ
cumdata ess& lex adutilita¬
tẽ humanã: id egit diabolus.
ut suadendo In inlicita uerte¬
r&. ut quodsfuturum datum
erat in contrarium ꝓficer&
dum mandata contempta sunt :

Expanded text:
ut abundaret peccatum? Verum ut abundaret peccatum? Verum est, quia quasi profutura intravit, et cum humilitate: postea autem coepit dominari eis, quibus praeceperat ne peccarent, et peccabant. Ostendere enim coepit lex abundantiam peccatorum; cum quae interdixerat, plus fiebant quam facta erant. Igitur hoc modo ut abundaret delictum, data est lex; commendans enim Apostolus fidem, per quam utique peccatlentur, legem dixit fecisse, ut abundarent peccata, sicut supra dixi, quia non data est, ut abolerentur peccata, sed ut abundarent; dum et ante legem peccatores ostendit, et post legem reos omnes tenuit. Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia. donum Dei venit ex promissione, et omnium peccata contexit, ut diaboli invidia nihil se profecisse doleat. Quia enim cum data esset lex ad utilitatem humanam, id egit diabolus, ut suadendo illicita, inverteret, ut quod profuturum datum erat, in contrarium proficeret, dum mandata contempta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ta quȩ inpune fieri credeban¬
tur. ut dec&ero scirent qued
euitare deberent: Vnde eͥsaras
ꝓph&a: lex inquit ad uitoris
data est ut quia ipsi naturę
quodam modo inserta sunt ius¬
tiuȩ semina addita lex est
cuius auctoritate & magisterio
ingenium natura ꝑficer& ad fri¬
tũiusttię faciendum: Sicut enĩ
natiitas inierit nisi nutri m̃ia
habeat quibus fota adolescat.
ita & naturale iustitis ingeniũ
nisi habeat quod respiciat &
uene r&ur. non facile ꝓficit
sedegrotat: & suꝑ uenientibus
cedit peccatis: Consu&udine
onim delinquendi premitur
necrescat infractu & per hoc
extinguitur: ꝓuidenter ergo
cauit peccata: Ipso enimplus
coepit peccare: quam antea ꝓec¬
cauerat: Et sic factum et
ut data lege non minuerentur.
sed habundar& peccata: A posto¬
lus enim ostendit quid ꝓuenerit
data lege : non quid lexꝰ fecerit :
Quo modo autem legis uicio cres¬
cebant peccata. quȩ comminat
ne pecc& urc sed sub intras se dicit᷑

Expanded text:
ta, quae impune fieri credebanta, quae impune fieri credebantur; ut de caetero scirent quid evitare deberent. Unde Esaias propheta: Lex, inquit, in adjutorium data est : ut quia ipsi naturae quodammodo inserta sunt justitiae semina, addita Lex est, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fructum justitiae faciendum. Sicut enim nativitas interit, nisi nutrimenta habeat, quibus fota adolescat; ita et naturale justitiae ingenium, nisi habeat quod respiciat et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis. Consuetudine enim delinquendi premitur, ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ergo cavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare, quam antea peccaverat: et sic factum est, ut data Lege non minuerentur, sed abundarent peccata: Apostolus enim ostendit quid provenerit data Lege, non quid Lex fecerit. Quomodo autem Legis vitio crescebant peccata, quae comminabatur, ne peccetur: sed subintrasse dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tionem: sic & ꝑ unius iustitiã
in omnes homines iniustificati¬
onem uitȩ. Hoc est sicut ꝑuni¬
us delictum omnes condemna¬
tionem meruerunt si militer
peccantes. ita & iustitia unius.
omnes iustificabuntur creden¬
tes: Si qui autem condẽpnatio¬
nem hanc generalem eẽ putant
simili modo & iustificationẽ
ge neralem accipiant : sed non
est uerum. quia non om̃s cre¬
dunt: Si enim ꝑ in obȩdientiã
unius hominis peccato res
confltuti sunt plurimi. Ita
& ꝑunius obedientiã iusti con¬
stituentur multi. Quos supra
omnes dixit hic plures & multos
significat: Plures enĩ delictum
adȩ secutisunt prȩuaricando nor
omnes Et multi iusti constitu
insimilitudine prȩuaricationis¬
sadae: Lex autem sub intrauit¬
s ut habundar& delictum: Potest
dici econtra: nonergo oportuit
dari legem: nepeccata increscerent:
Sienim Antelegem minus pecca¬
tum est: nonopus fuit lex: pla¬
ne neces saria fuit lex. ut osten¬
der& imputari apud dm̃ pecca¬

Expanded text:
tionem, sic et per unius justitiam in omnes homines in justificationem vitae. Hoc est, sicut per unius delictum omnes condemnationem meruerunt similiter peccantes, ita et in justitia unius omnes justificabuntur credentes. Si qui autem condemnationem hanc generalem esse putant, simili modo et justificationem generalem accipient. Sed non est verum, quia non omnes credunt. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt plures: ita et per unius obedientiam justi constituentur multi. Quos supra omnes dixit, hic plures et multos significat; plures enim delictum Adae secuti sunt praevaricando, non omnes: et multi justi constituein similitudinem praevaricationis Adae. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Potest dici e contra: Non ergo oportuit dari Legem, ne peccata increscerent; si enim ante Legem minus peccatum est, non opus fuit lege. Plane necessaria fuit Lex, ut ostenderet imputari apud Deum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Nam iudicium quidem ex uno
incondempnationẽ donum aut̃
Sex multis delictis iniustificatio¬
nẽ uitae Manifeste diuersũ
est. quia uno adȩ peccato condẽp¬
natisunt qui insimilitudine
prȩuaricationis ade peccauer̃
Gratia uero dĩ ꝑ xp̃m nonex
uno delicto sed exmultis iustifi¬
cauit homines. dando illis re¬
missio nem omnium peccatorũ
Hoc & magnificentiam pi&atis
dĩ & xp̃i loquitur. Vt cum do¬
licto adę multi tenent᷑ amorte
secunda in inferno inferiori
donum tamen gratiȩ di cum
iustum ess&. plecti illos non so¬
lum ignoscit illis sed & iustificat¬
S Si enim in unius delicto mors.
Smulto magis habundanti ae

Expanded text:
ex uno in condemnationem, donum autem ex multis delictis in justificationem. Manifeste diversum est, quia uno Adae peccato condemnati sunt, qui in similitudinem praevaricationis ejus peccaverunt: gratia vero Dei per Christum non ex uno delicto, sed ex multis justificavit homines, dando illis remissionem peccatorum. Hoc ad magnificentiam pietatis Dei et Christi loquitur; ut cum delicto Adae multi tenentur a morte secunda in inferno inferiori; donum tamen gratiae Dei, cum justum esset plecti illos, non solum ignoscit illis, sed justificat. Si enim unius delicto mors multo magis abund
Abbreviated transcription (Latin):
dum est unum eẽ sensum &in
nullo differri Mor tẽ enim
dicit regnasse non regnare :
Quia qui intellexerunt ꝑlegẽ
iudicium dĩ. sublatisunt de eius
imperio. Regnauit aũt qui at
sine manifeftatione legis timoa
dĩ interris nonerat. Superioe¬
ergo sensus est. ut quia mors
regnauit ab adam us que ad
mox sen in eos qui: s peccauer̃
insimilitudine preuarica adȩ
multo magis gratia regn& ha¬
bundantia doni dĩ inuitarꝑ
regnauit quare non magis
gratia regn&ꝵ quȩ multo plures
iustificat quam bi sunt in quos
regnauit mors. quanto magis
gratia regnare credenda est
quia confert uitam ꝑ xpm¬

Expanded text:
dum est unum esse sensum, et in nullo differre: mortem enim dicit regnasse, non regnare; quia qui intellexerunt per Legem judicium Dei, sublati sunt de ejus imperio. Regnavit autem, quia sine manifestatione legis timor Dei in terris non erat. Superioergo sensus est, ut quia mors regnavit ab Adam usque ad Moysen in eos, qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis multo magis gratia regnet abundantia doni Dei in vitam regnavit, quare non magis gratia regnet, quae multo plures justificat, quam hi sunt in quos regnavit mors: quanto magis gratia regnare credenda est, quae confert vitam p
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit ut sciant quo adõ ad hos
dinectus est. ac perhocob audire illos
deberemonitaeius nec ontẽpnentes
laboribus hicmanifestius apparet
quoddicit quia ipse illos fun dauerat
ideo tanta fiducia ad hos loquitur
non enim labore alterius ad quisti
fuerant adfidem sicut in alia epistola
uos genui non ergo extra mensũram
gloriatur qui in labore suo gloriatus
Spemuero habentes crescentis fidei
urae in uobis magnificari: quia fruc¬
tum laboris sperat quaesita est deicoꝵ
idcircononne glegenter hocagerese
profitetur. netedus et molestiis
cederet quia magnificari secredidit
apud dm̃ siaugeantur infide audi¬
tores eius. Sicut dicit dñs. pater
sicut misistime in huncmundum et
egomisicis in huncmundũ. et proeis
scĩfico me ipsum. Hoc dicit quiates¬
timonium magistriest indiscipulis
obaudientibus unde in uobis magni

Expanded text:
ostendit, ut sciant quoniam a Deo ad hos ostendit, ut sciant quoniam a Deo ad hos directus est; ac per hoc obaudire illos debere monita ejus; ne contemnentes, laboribus. Hic manifestius apparet, quod dicit, quia ipse illos fundaverat. Ideo tanta fiducia ad hos loquitur; nec enim labore alterius acquisiti fuerant ad fidem, sicut in alia epistola ium ego vos genui Non ergo extra mensuram gloriatur, qui in labore suo gloriatur. Spem vero habentes crescentis fidei vestrae in vobis magnificari. Quia fructum laboris sperat quaesitae fidei eorum, idcirco non negligenter hoc agere se profitetur, ne taediis et molestiis cederet; quia magnificari se credidit apud Deum, si augeantur in fide auditores ejus, sicut dicit Dominus: Pater sicut misisti me in hunc mundum, et ego misi eos in hunc mundum, et pro eis sanctifico me ipsum Hoc dicit, quia testimonium magistri est in discipulis obaudientibus; unde ait: In vobis magni
Abbreviated transcription (Latin):
ut potestas data saluti proficiet non
elationi Duplicienim genere non se
inmensum gloriari testatur. et scđm
datam potẽs tatem sicut dixit
Et quia non ultra quam predicatio
eius personabat uindicabat sibi
autcoritatem. Dehis enim confide¬
bat quos ipse fundauerat infidexpi
Partitum enim dicit unicuique
ad quos inp̃dicatione dirigeretur
ut singuli aliquas ciuitates proprias¬
haberent De quorum fide gloria¬
rentur. Dĩ enim nutu macedonib¬
predicare aduocatus est hicapostolꝰ
Ietut corinthiis euan geli raret ad nõ
monitus est. hisergo audenter
loquitur quos ipse fundauit et ad
quos dĩnutu peruenit caeteris . non
talifiducia quia in aliena regula¬
gelistaei Non enim quasi non pertin¬
gentes usque aduos superex tendimꝰ
destinatia dõ mittente nos aduos
quam conceditur Sed non ultra.
quia mensuram dedit ds̃ quã serua¬
rent euangelistae eius quam hic se
cus todire testatur udeo enim hoc

Expanded text:
ut potestas data saluti proficiat, non ut potestas data saluti proficiat, non elationi. Duplici ergo genere non se in immensum gloriari testatur; et quia secundum datam potestatem, sicut dixit, et quia non ultra quod praedicatio ejus personet, vindicabat sibi auctoritatem. De his enim confidebat, quos ipse fundaverat in fide Christi. Partitum enim dicit unicuique, ad quos in praedicatione dirigeretur; ut singuli proprias aliquas civitates haberent, de quorum fide gloriarentur. Dei enim nutu Macedonibpraedicare advocatus est hic Apostolus: et ut Corinthiis evangelizaret, a Domino admonitus est. Iis ergo audenter loquitur, quos ipse fundavit, et ad quos Dei nutu pervenit: caeteris non tali fiducia; quia in aliena regulagelistae. Non enim quasi non pertingentes usque ad vos, superextendimus destinati, Deo mittente nos, ad voquam conceditur, sed non ultra; quia mensuram dedit Deus, quam servarent evangelistae ejus, quam hic se custodire testatur. Ideo enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non accepta potes tate dominari
uolunt. nomini suo uindicantes auc¬
toritatem. Qui enim mictitur
non sibi sed ei a quomittitur uindi¬
cat potestatem. per quodetiam
ostendit se ad nõ dispensatorem
electum. Sicergo non seconiungit
aut cõparat his qui non missi p̃dican
dumnihil ultra concessum p̃sumit
Sed ipsi in nos met ipsos mensuran¬
tes et cõparantes nos metipsos nob
non in mensum gloriabimur sed
quã partituresi nobis dĩ¬
mensurã pertingendi¬
gendi
usq: aduos Tanta seutiꝰ
dicit potestate quanta c̃cessaẽ
abauctore nec mensuram egredi.
qua utebatur incorruptionibus
peccatorum. ut saluos eos faceret.
nectamensegloriaridicit in extol¬
lentia potestatis. sed ad aedificatio¬
nem illorum. Ostendit enim po¬
testatem de qua sigloriari uellet
non illum puderet qui adata est
illiadño Sed hic sic illa utitur
ut non glorietur nisi in profectũ
credentium. Corripiens constant̃
uitiosos ut glorietur insalute illorum

Expanded text:
non accepta potestate, dominari non accepta potestate, dominari volunt, nomini suo vindicantes auctoritatem. Qui enim mittitur, non sibi, sed ei a quo mittitur, vindicat potestatem: per quod etiam ostendit se a Domino dispensatorem electum. Sic ergo non conjungit se, aut comparat iis, qui non missi praedicant, dum nihil ultra concessum praesumit. Sed ipsi in nobis nosmetipsos mensurantes, et comparantes nosmetipsos nobis, non immensum gloriabimur: sedquam partitus est nobis Dmensuram pertingendi usque ad vos. Tanta se uti dicit potestate, quanta concessa est ab Auctore, nec mensuram egredi. qua utebatur in correptionibus 197 peccatorum; ut salvos eos faceret. Nec tamen gloriari se dicit in extollentia potestatis, sed ad aedificationem illorum. Ostendit enim potestatem, de qua si gloriari vellet, non illum puderet; quia data est illi a Domino. Sed hic sic illa utitur, ut non glorietur, nisi in profectu credentium, corripiens constanter vitiosos; ut glorietur in salute illorum,
Abbreviated transcription (Latin):
maioribus ut non existimemur
squasi terrentes uos per epłas
Ipse potestiuderi terreri per epłas
quineq auctoritatis alicuius est.
neque presens fiduciam habet
arguendi. Ab sens autem ideo audet.
quia presens timet. Quia epistolȩ
quidem graues et fortes
presentia aut̃
corporis
infirma
etsermo contẽp¬
tibilis. hocaes timet. qui huiꝰ¬
modi est quia quales sumus uerbo
perepistolas ab entes tales sumus et
presentes in opere. Ideo non se alium
esse absentem quam presens est ꝓbat
quia non erat presũptor. Ad nõ enĩ
non est data potestas absens potest
audere. Presensaut̃ pudorẽ patit᷑.
ideo apłs nonerubescit dum corripit
quia fiducia potestatis hocagit
hȩc propter hosloquitur quinon
missi predicabant ado lantes quia
seipsos commendareuolebant
Non enim audemus conuingere aut
comparare nos met ipsos quibus dã
quiseipsos commendant. hisunt
quise met ipsos commendant qui

Expanded text:
majoribus? Ut autem non existimemur majoribus? Ut autem non existimemur quasi terrere vos per epistolas. Ille potest videri terrere per epistolas, qui neque auctoritatis alicujus est, neque praesens fiduciam habet arguendi: absens autem ideo audet, quia praesens timet. Quia epistolae quidem graves et fortes sunt, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis. Hoc aestimet qui ejusmodi est, quia quales sumus verbo per epistolas absentes, tales sumus et praesentes in opere. Ideo non se alium esse absentem, quam praesens est, probat; quia non erat praesumptor. A Domino enim non est data potestas, absens potest audere, praesens autem pudorem patitur. Ideo Apostolus non erubescit, dum corripit; quia fiducia potestatis hoc agit. Haec propter hos loquitur, qui non missi praedicabant adulantes; quia se ipsos commendare volebant. Non enim audemus conjungere aut comparare nos ipsos quibusdam, qui se ipsos commendant. Hi sunt, qui se ipsos commendant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sentire. cum utique magis preferre
sibi deberent magistrum gentium
Sed hic humilitatem illos insedocet
aequansse illis cumesset uocselectionis
te. hocergo uult illos considerare
quod utique clara luceuidetur
quia de apło nemo credentium non
plus aestimet quam dese. quanto
magis nemominus quam desedebe¬
at aestimare hocergo contestatur
acdocet. ne elationementis bonae
uitȩ meritum perderent. qui enĩ
scit sealiquid esse humili etse ut
amplior fiat. Nam siali quid glori¬
Satus amplius fuero de potestate
In ostra quam dedit nobis dñs inaedi¬
ficatione non in distructionem ur̃ĩ
non erubescam. Nuncsignificat
qui a superius sehumiliauit. ipsi se
cõnparando cumsiseerigat non eru¬
bescat. Quia ad eo accipit potesta¬
tem predicandi ut saluet nut ꝑdat
oboedientes. Siergo hic qui ad nõ
missusest inclinatse et comparat se
inferioribus. quanto magis hi quinul¬
lius erant testimonii comparare se
non deberent nondicam preferre

Expanded text:
sentire; cum utique magis praeferre sentire; cum utique magis praeferre sibi deberent magistrum gentium. Sed hic illos humilitataequans se illis, cum esset vas electionis . Hoc ergo vult illos considquod utique clara luce videtur; quia de Apostolo nemo credentium non plus aestimet, quam de se: quanto magis nemo minus quam de se debeat aestimare? Hoc ergo contestatur et docet; ne elatione mentis bonae vitae meritum perderent. Qui enim scit se aliquid esse, humiliet se, ut amplior fiat. Nam etsi aliquid amplius gloriatus fuero de potestate nostra, quam dedit nobis Dominus in aedificationem, non in destructionem-vestri, non erubescam. Nunc significat, quia superius se humiliavit, ipsis se comparando; cum si se erigat, non erubescat; quia a Domino accepit potestatem praedicandi, ut salvet, non ut perdat obaudientes. Si ergo hic qui a Domino missus est, inclinat se, comparat se inferioribus; quanto magis ii, qui nullius erant testimonii, comparare se non deberent, non dicam praeferre,
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum dum contradicen tem
rationeuincit. et ad fidem xp̃i ciuprius
repugnauerat humilem et mansue¬
tum inducit. Et parat uindicare
pletafuerit obauditionostra
Manifestum est quia uindicat in¬
oboedientiam cum illã condempnat
peroboedientiam. Tunc illam des¬
truens quando eos qui resistunt per¬
ducit ad fidem. ut perfidia ab his
quibus defende batur dãpnetur.
Quȩ secundum faciem sunt uidete
Nuncuult eos quaepalam sunt con¬
siderare idẽ. eaquȩ dicturus est quia
sunt a perte diudiuidicare Dicergo
Siquis confidit eẽ seseruum xp̃i hoc
cogitet it erum apudse quia sicut ipse
xp̃i est itaet nos. hislo quitur quo¬
rum tangit superbiam. quidese pre¬
sumentes inflatione animiminus
quam dignum erat de apło sentieban
quasi non egerent preceptis eius
quos commonet ut sidese confide¬
rent quierant serui xp̃i. non utique
deberent de apło dubitare. Sed et
de eo quamuis imparsit uelsimiliter

Expanded text:
vat intellectum, dum contradicentem vat intellectum, dum contradicentem ratione vincit; et ad fidem Christi, cui prius repugnaverat, humilem et mansuetum inducit. Et parati in omnibupleta fuerit obauditio vestra. Manifestum est quia vindicat inobedentiam; cum illam condemnat per obedientiam, tunc illam destruens, quando eos qui resistunt, perducit ad fidem; ut perfidia ab iis a quibus defendebatur, damnetur. Quae secundum faciem sunt, videte. Nunc vult eos quae palam sunt, considerare, id est, ea quae dicturus est; quia sunt aperta dijudicare. Dicit ergo: Si quis confidit se esse servum Christi, hoc cogitet iterum apud se, quia sicut ipse Christi est, ita et nos. Iis loquitur, quorum tangit superbiam, qui de se praesumentes inflatione animi, minus quam dignum erat, de Apostolo sentiebant, quasi non egerent praeceptis ejus. Quos commonet; ut si de se confidederent, quia erant servi Christi, non utique deberent de Apostolo dubitare; sed et de eo, quamvis impar sit, vel similiter
Abbreviated transcription (Latin):
Idea fortia quia in corrupta. omnia
enim carnalia corrupta sunt
Arma enim ideo. quia repugnant
uitus Si gnum habentia imperato¬
rissui xp̃i: quiostis est uitiorum
Sicut enim impͦr permilites uindi¬
cat suum regnum. ita et saluator
pernos seruos suos defendit unius dĩ
professionem et disciplinam
Addestructionem munitionum
cogitationes destruentes. etomnem
altitudinem extollentem se aduer¬
sus cogitationem dĩ. Arma sp̃italia
fides est incorruptȩ prȩdicationis
Perhaec uincit ds̃ principes et potes¬
tates. quos constat ut sibi usurpent
imperium extolli contrafidem xp̃i
cogitationibus sehominum inseren¬
tes ut auocenteos adĩ dominio
Quas cogitationes destruit ueritas
fidei munitionesergo principes dic̃
et potestates et sp̃italia nequitiae
qui se extoͥlant et armant infideliũ
animos ad contradicendũi xp̃o contra
quos pugnat dĩ lex dissipans consilia
seorum: Incaptiuitaten redigentes

Expanded text:
Ideo fortia, quia incorrupta; omnia Ideo fortia, quia incorrupta; omnia enim carnalia corrupta sunt. Arma ergo ideo, quia repugnant vitiis, signum habentia imperatoris sui Christi, qui hostis est vitiorum; sicut enim imperator per milites suos vindicat suum regnum: ita et Salvator per nos servos suos defendit unius Dei professionem et disciplinam. Ad destructionem munitionum, cogitationes destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus cognitionem Dei. Arma spiritalia fides est incorruptae praedicationis. Per haec Deus vincit principes et potestates, quos constat ut sibi usurpent imperium, extolli contra fidem Christi, cogitationibus se hominum inserentes, ut avocent eos a Dei 196 dominio, quas cogitationes destruit veritas fidei. Munitiones ergo principes dicit et potestates, et spiritalia nequitiae, qui se extollunt, et armant infidelium animos ad contradicendum Christo: contra quos pugnat Dei lex, dissipans consilia eorum. Et captivitatem redigentes
Abbreviated transcription (Latin):
quam ut dilucidet repetit. Orat
enim ut tales illos inueniat neco¬
gatur irasci. sed ut requi escat cũ
eis. Hic ergo aperuit. quod supra
significauit. etad huc in subiectis
pleniꝰ manifestat. hanc eẽ confi¬
dentiam quã hic fiduciam dixit
datȩ sibi potestatis axp̃o. cuuis
uicarius est ut uindicet in eos qui
sub nomin exp̃i agentes non ob au¬
diunt ut corrigant in quibus rep̃¬
hendunt᷑ hos dicit quinonreci¬
piendo spiritalia quae ab apostolo
dicebantur sic eum estimabant
quasi carnalia loqueretur quae
recipiendanon essent. Ideo dicit
quinos arbitrantur scđm carnem
ambulare. Quia qui spernit sp̃ita¬
lia putat illa carnalia Nam in car¬
ne ambulantes. non scđm carnem
militarous. Hoc est incorporepo¬
siti sp̃italiter uiuimus Sp̃italit̾
enimuiuit. qui facit quoddõplac&
hic ergo scđm carnemmilitãt qui
desideriis carnis obtemperat
omnis error carodicitur: xp̃o aũt
ipsemilitat qui obaudit eum in fide

Expanded text:
quem ut dilucidet, repetit; orat quem ut dilucidet, repetit; orat enim ut tales illos inveniat, ne cogatur irasci, sed ut requiescat cum eis. Hic ergo aperuit, quod supra significavit et adhuc in subjectis plenius manifestat, hanc esse confidentiam, quam hic fiduciam dixit, datae sibi potestatis a Christo, cujus vicarius est; ut vindicet in eos, qui sub nomine Christi agentes, non obaudiunt, ut corrigant in quibus reprehenduntur. Hos dicit qui non recipiendo spiritalia, quae ab Apostolo dicebantur, sic eum existimabant, quasi carnalia loqueretur, quae recipienda non essent. Ideo dicit: Qui arbitrantur nos secundum carnem ambulare; quia qui spernit spiritalia, putat illa carnalia. Nam in carne ambulantes, non secundum carnem militamus. Hoc est, in corpore positi spiritaliter vivimus; spiritaliter enim vivit, qui facit quod placet Deo. Hic ergo secundum carnem militat, qui desideriis carnis obtemperat; omnis enim error caro dicitur. Christo autem ipse militat, qui obaudit ei in fide e
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis absens autem confido in uob
Hoc est quodnunc dicit. quiatalis:
absens qualis et presens. nec enim
sic zelabatur ut aliquando etiam
alicitis temperaret ne indinaretur.
unde dicit in alia epła. Omniam
ideo ergo absens obsecratur. et
modestiam xp̃i interponit. ne pre¬
sens durior inueniatur causauitioꝵ
eorum quae est inepła ut cõpo¬
nentesse quia ad huc non em̃ daue¬
rant. mollirent sibi rigorem a płi.
ut moderatos eos inueniens ꝓraessa
seueritate letaretur in eis: Confi¬
dentiam itaque fiduciam seueritatis
significauit quã forte in epła tantum
habere putabatur non tam̃ p̃sens facie
Quia in prima epła seuerus. et nimis
rigidus uidetur. et ideo commonet
ne eadem seueritate presens ut at.
sicut non sperabant Rogo autem
sut non p̃sens audeam perfiduciam
squa a estimor audere in aliquos
qui arbitrantur nosse. secundum¬
s carnem ambulare Idem sensus ẽ.

Expanded text:
in vobis: absens vero confido in vobis. in vobis: absens vero confido in vobis. Hoc est, quod nunc dicit, quia talis est absens, qualis et praesens. Nec enim sic zelabatur, ut aliquando etiam a licitis temperaret, ne inclinaretur. Unde dicit in alia epistola: Omnt has destruet . Ideo ergo absens obsecratur, et modestiam Christi interponit; ne praesens durior inveniatur causa virorum eorum, quam est in epistola; ut componentes se, qui adhuc non emandaverant, mollirent sibi rigorem Apostoli; ut moderatos eos inveniens, pressa severitate laetaretur in eis. Confidentiam itaque fiduciam severitatis significavit, quam forte in epistola tantum habere putabatur, non tamen praesens facie; quia in prima epistola severus, et nimis rigidus videtur: et ideo commonet ne eadem severitate praesens utatur, sicut non sperabant. Rogo autem ut non praesens audeam per eam fiduciam, qua existimor audere in quosdam, qui arbitrantur nos secundum carnem ambulare. Idem sensus est,