comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bricam mundi. ne illa sequantur absurda. quoa
necesse si plurimum sp̃uum ꝑ liberum arbitrium
tanta culꝑa p̃cederet. quanta illos insimilib corpo¬
rũ celestium globis oporteret includi: s factum ẽẽ
mundũ c̃i bonitate magnum. bonũ a summo et
ñ facto bono. inquo fierent omnia bona ualde le¬
cundum naturã. et alus alia meliora. a suminis ere¬
aturis. usq ad infima distinctis gradib ordinata.
ut eo modo eẽnt om̃ia. dum ñ eẽnt sola potiora. et
haberent eius numeri t̾minũ quẽ constituendum
apud se uidit omniũ naturarum creatarũ condi¬
tor ads̾. qui ea ñ facta didicit: s nouerat ẽẽ facienda.
Unde illu qͦd aiunt in eiꝰ sapientia iam fuisse: fac¬
ta omnia. antequã in istas formas et modos ꝓpͥos
ꝓferrentur: atq in suis ordinibus apparerent. ũ
sobrie dr̃. facta enĩ quando eẽnt. antequã facta es¬
sent: S in cdi sapientia omnium faciendarum re¬

Expanded text:
bricam mundi, ne illa sequantur absurda, quod bricam mundi, ne illa sequantur absurda, quod necesse, si plurimum spirituum per liberum arbitrium tanta culpa praecederet, quanta illos in similibus corporum coelestium globis oporteret includi: sed factum esse mundum Dei bonitate, magnum, bonum, a summo et non facto bono; in quo fierent omnia bona valde secundum naturam, et aliis alia meliora, a summis creaturis usque ad infima distinctis gradibus ordinata, ut eo modo essent omnia, dum non essent sola potiora, et haberent ejus numeri terminum, quem constituendum apud se vidit omnium naturarum creaturarum conditor Deus, qui ea non facta didicit, sed noverat esse facienda. Unde illud quod aiunt, in ejus sapientia jam fuisse facta omnia, antequam in istas formas et modos proprios proferrentur, atque in suis ordinibus apparerent, non sobrie dicitur. Facta enim quando essent, antequam facta essent? Sed in Dei sapientia omnium faciendarum re
Abbreviated transcription (Latin):
est regnũ eius: De qͦ etiam dicit apłs. Euum trades¬
derit regnum dõ et patri. Idest cum ꝑduxerit sc̃õs
suos ad contemplationem pat̾s utiq et ad suami se¬
cundum id qͦd łs est. equalis pater anon eoi insetra¬
dit. ut ipse amittat. quia et pat̾ dedit filio habere
uitam in semet ipso. nec utiq amisit ipse. Aeꝑ hoc
si regni eius ñ erit finis. ꝓfecto sc̃i eius qui sunt reg¬
num eiꝰ. cum illo sine fine regnabunt. Qd autẽ illo
loco dicit apłs. deinde finis cum tradiderit regnũ
o et patri. ibi finem ñ consum̃tẽ s. ꝑficientẽ significat
sic̃ dictũ ẽ. finis enim legis xp̃c ad iusticiam omni
crecienti. quo lex ꝑficiatur: ñ quo aboleatur. Quod
aturis. id est sc̃is angłis. et immundis demonibus
et ipsis animis hominum. qͦd maiorẽ locũ minor
culpa ꝓmeruit. qua impudentia conentur ecclie
peccatis rationalium sp̃uum adductum ẽẽ adfa¬

Expanded text:
est regnum ejus? de quo etiam dicit Apostolus, Cum tradiest regnum ejus? de quo etiam dicit Apostolus, Cum tradiderit regnum Deo et Patri , id est, cum perduxerit sanctos suos ad contemplationem Patris, utique et ad suam, secundum id quod Deus est aequalis Patri. Non enim sic tradit, ut ipse amittat: quia et Pater dedit Filio habere vitam in semetipso , nec utique amisit ipse. Ac per hoc si regni ejus non erit finis, profecto sancti ejus qui sunt regnum ejus, cum illo sine fine regnabunt. Quod autem illo loco dicit Apostolus, Deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri; ibi finem, non consumentem, sed perficientem significat: sicut dictum est, Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti ; quo lex perficiatur, non quo aboleatur. Quod aturis, id est, sanctis Angelis et immundis daemonibus, et ipsis animabus hominum, quod majorem locum minor culpa promeruerit, qua impudentia conentur Ecclesipeccatis rationalium spirituum adductum esse ad fa
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine p̃dicta ẽ. Nec aluid agebat ꝓpħa cum hoc
pud dm. nam illinc nemo unqũa dubitauit. quod
sit rex om̃ium scłorum. s scd̾m hominis susceptionẽ
et mediatoris sacramentũ. et ex uirgine incarnati¬
onem aꝑtissime dictum ẽ. qͦd finem ñ sit habitu¬
rum. ubi angłs loquens ad mariam matrem fu¬
turam. uirginemq mansuram: ait int̾ cȩtera. Hic
erit magnus: et filius altissimi uocabit᷑. Et dabit il¬
li dns łs sedem aauid patͥs eius. et regnabit indo¬
mo iacob in et̾num. et regni eius ñ erit finis. Scd̾m
qͥd regni eiꝰ ñ erit finis. nisi scđd̾m id qͦd regnabit in
domo iacob: Nam hoc quod ait in ȩt̾num. ꝓpter
ipsam ambiguitatem exposuit addendo regni eiꝰ
ñ erit finis. ne quisquã et̾num hie sic acciꝑer qũe¬
acimodum scłm. finem quandolibet habiturum.
Nunqͥd autem regnũ in domo iacob. et insede da¬
uid intelligi potest. nisi in ȩccłia. et in populo qui

Expanded text:
sine fine praedicta est: nec aliud agebat Propheta, cum hoc sine fine praedicta est: nec aliud agebat Propheta, cum hoc pud Deum ; nam illinc nemo unquam dubitavit, quod sit rex omnium saeculorum: sed secundum hominis susceptionem et mediatoris sacramentum et ex virgine incarnationem, apertissime dictum est quod finem non sit habiturum, ubi angelus loquens ad Mariam matrem futuram virginemque mansuram, ait inter caetera: Hic erit Magnus, et filius Altissimi vocabitur; et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis . Secundum quid regni ejus non erit finis, nisi secundum id quod regnabit in domo Jacob? Nam hoc quod ait, in aeternum; propter ipsam ambiguitatem exposuit addendo, regni ejus non erit finis: ne quisquam aeternum hic sic acciperet, quemadmodum saeculum finem quandolibet habiturum. Numquid autem regnum in domo Jacob et in sede David intelligi potest, nisi in Ecclesia et in eo populo qui
Abbreviated transcription (Latin):
grecus aeomon. Si miscdia nos ꝓuocat credere nͥ
futurum impioꝵ sine fine supplicium. qͥd de pͥmi¬
o iustorum credituri sumus. cum in utraq parte eo¬
dem loco.eadem sententia. eodem u̾bo p̃nuncietur
et̾nitas: An iterum etiam iustos ex illa sanctione &
uita et̃na. in peccatorum immunditiam atꝙ in mor¬
tem relapsuros ẽẽ dicemus: Absit hoc a xp̃ianȩ ficdi
sanitate. Utrunq igitur sine fine dictum ẽ. etnũ
hoc ẽ. aeonion. ne cum diaboli penas dolemus.de
regno xp̃i dubitemꝰ. Postremo si ẽt̾num et et̾nale. hoc
est aeon. et aeomon. sub utroq intellectu in scͥpturis
poni solet. aliquando sine fine: aliquando cumfi¬
ne:quid de illis ꝓphete u̾bis responsuri sumꝰ ubi
scriptum ẽ. umis eoꝵ ñ moriet᷑. et ignis eorũ ñ extin¬
gueture Qualiscunq pena significata sit nomine:
umis atq ignis: certe si ñ morietur. nec extinguet᷑.

Expanded text:
graecus αἰωνίων.si misericordia nos prouocat credere non graecus αἰωνίων.si misericordia nos prouocat credere non futurum impiorum sine fine supplicium, quid de praemio iusterum credituri sumus, cum in utraque . parte eodem loco eadem sententia, - eodem uerbo praenuntietur aeternitas ? an iterum etiam iustos ex illa sanctificatione et uita aeterna in peccatorum immunditiam atque in mortem relapsuros esse dicemus? absit hoc a christianae fidei sanitate. utrumque igitur sine fine dictum est aeternum, hoc est αἰώνιον, ne, cum diaboli poenas dolemus, et de. regno Christi dubitemus postremo si aeternum et aeternale hoc est αἰvὼν et αἰώνιον sub utroque intellectu in scripturis poni solet, aliquando sine fine, aliquando cum fine, quid de illis prophetae uerbis responsuri sumus ubi scriptum est: uermis eorum non morietur et ignis eorum non extinguetur?qualiscumque poena signivermis atque ignis; certe si non morietur nec exstinguetur,
Abbreviated transcription (Latin):
assidue dicit. Hoc uobis erit legittimum et̾num.
qͦd grecus habet aeonion. cum de talib sacram̃tis
eo modo sepe p̃ciꝑet quȩ finem fuerant habitura.
Que si diligentius dicta intelligantur. ea fortasse
quȩ ilissacramentis significabantur finem ñ erãt
habitura. Ita enim ne longius abeam dicimus et̃¬
nũ dm̃. ñ utiq istas duas breuissimas syllabas.
priora et antiqua. quod in greco legitur. pro chro¬
non. a conion. Ad tytum enim scribens ait. Spem
uite et̃nȩ. quam ꝓmisit ñ mendaxa̾s: ante tempo¬
ra ȩtna. Cum autem retrorsum tempora a constitu¬
tione mundi habe uideant᷑ initium. quomͦ sunt e¬
ite in igne ȩt̾num. illud ẽe dictum qͦd ñ habet finẽ.
a contrario ꝓbat eo ipso loco euanglico de uita et̃na.
quam iusti accepturi sunt. Non enim et ipsa habet
finem. Ita enim conclusit. Sic ibunt illi in ambusti¬
onemetnam: iusti autem in uitam et̾nam.In utq

Expanded text:
assidue dicit; Hoc vobis erit legitimum aeternum ; assidue dicit; Hoc vobis erit legitimum aeternum ; quod graecus habet αἰώνιον: cum de talibus sacramentis eo modo saepe praeciperet, quae finem fuerant habitura; quanquam si diligentius dicta intelligantur, ea fortasse quae illis sacramentis significabantur, finem non erant habitura. Ita enim, ne longius abeam, dicimus aeternum Deum, non utique istas duas brevissimas syllabas, priora et antiqua , quod in graeco legitur πρὸ χρόνων αἰωνίων. Ad Titum enim scribens ait: Spem vitae aeternae quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna . Cum autem retrorsum tempora a constitutione mundi habere videantur initium, quomodo sunt aeIte in ignem aeternum, illud esse dictum quod non habet finem, a contrario probat eo ipso loco evangelico de vita aeterna quam justi accepturi sunt: non enim et finem. ita enim conclusit: sic ibunt illi in ambustionem aeternam iusti autem in uitam aeternam: in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ dictũ ẽ: ubi dictum ẽ. ite in ignem ȩt̾num. Non
enim dictum est. aeona. s aeonion. Quod si a scło de¬
clinatum ẽẽt. scłare latine diceretur. ñ et̃num. quod
nemo unquam int̃pres ausus est dicere.Quaꝑpter
licet latine scłm cum aliquo fine intelligatur. ȩter¬
num uͦ nisi ul quod sine fine ẽ. non soleat appella¬
telligatur: tamen qͦd ex hoc nomine deriuatur. et
appellatur aeonion: nec ipsi greci quantum existi¬
mo solent intelligere: nisi quod ñ habet finem.
Nos autem siue aeona. siue aeonion. ñ solemus
dicere nisi ȩt̃num: si aeona dicimus et scłm. aeoni¬
on autem ñ nisi ȩt̃num. Quamins quidam inter¬
dum etiam et̾nale audent dicere: ne latinȩ linguȩ
deesse uideatur ab eodem nomine diriuatio. Et
fortasse quidem scđm morem scripturarum in¬
ueniant isti aliquid etiam a eomon dictum. quod
sine fine ñ sit. sicut d̾s in libris ueteris testamenti

Expanded text:
um est ubi dictum est, Ite in ignem aeternum. Non enim dictum est αἰῶνα, sed αἰώνιον: quod si a saeculo declinatum esset, saeculare latine diceretur, non aeternum, quod nemo interpres unqua mausus est dicere. Quapropter licet latine saeculum cum aliquo fine intelligatur, aeternum vero nisi id quod sine fine est, non soleat appellaaeculum significare intelligatur: tamen quod ex hoc nomine derivatur et appellatur αἰώνιον, nec ipsi Graeci, quantum existimo, solent intelligere, nisi id quod non habet finem. Nos autem sive αἰῶνα sive αἰώνιον non solemus dicere nisi aeternum; sed αἰῶνα dicimus et saeculum, αἰώνιον autem non nisi aeternum. Quamvis quidam interdum etiam aeternale audeant dicere, ne latinae linguae deesse videatur ab eodem nomine derivatio. 6. Et fortasse quidem secundum morem Scripturarum inveniant isti aliquid etiam αἰώνιον dictum, quod sine fine non sit, sicut Deus in libris Veteris Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi etiam duos libros ad prb̃rm ihe
de origine anime hominis. altum de
sententia iacobi apłi ubi ait. qucunq
totam legẽ seruauerit. offendat autem
sulens eum. S: in illo priore. questionẽ quã ꝓposui¬
ipse ñ solui. in posteriore autem qͥd mͥ de illa soluen¬
da uideretur ñ tacui. s. utrũ hoc approbaret: etiam
illũ consului. Rescͥpsit aut̃ laudans eandẽ consultaro¬
ne meã. sibi tam̃ ad respondendũ ociũ ñ ẽẽ respondit
Ego uͦ quo usq eẽt in corpore hos libros edere nolui: ne
forte responderet aliquando. et cum ipsa responsione
eiꝰ potius ederent᷑. Illo aut̃ defuncto ad hoc edidi pͥorẽ.
ut qui legit admoneat᷑. aut ñ querere omnino quom
detur anima nascentib. aut certe de re obscurissima
eã solutionẽ questionis huiꝰ admittere. quȩ contraria
ñ sit aꝑtissimis reb. quas de originali peccato fides
catholica nouit in paruulis. nisi regenerentur in
xp̃o sine dubitatione damnandis. Posteriorem uͦ ad

Expanded text:
cripsi etiam duos libros ad Hieronymum de Origine Animae hominis; alterum de Sententia Jacobi apostoli, ubi ait, « Quicumque totam legem sersulens eum. sed in illo priore quaestionem, quam exposun solui; in posteriore autem, quid mihi de illa soluenda uideretur, ipse non tacui, sed utrum hoc annueret etiam ille consului. rescripsit autem laudans eandem consultationem meam, sibi tamen ad id respondendum non esse respondit. ego uero, quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando et cum ipsa responsione eius potius ederentur, illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut, qui legit, admoneatur aut non quaerere omnino, quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quaestionis huius admittere, quae contraria non sit apertissimis rebus, quamuis de originali peccato fides catholica nouit in paruulis, nisi regenerentur in Christo, sine dubitatione damnatis, posteriorem uero ad
Abbreviated transcription (Latin):
et eo mͦ quasi uicem maliuolentiȩ rependimꝰ: cum
illi ñ ob aliud nisi inuidentię stimulis agitati. nr̃a
itinera quib in dm tendimus ꝑturbare conentur.
s. quia ultime sententiȩ summi et ueracissimi iu¬
dicis ex nr̃a p̃sumptione nichil addere debemus.
Ipse enim se similibus eoꝵ dicturum ẽẽ p̃dixit: ite
in ignem ȩt̾num qui paratus est diabolo et angłis
eius. Nec mouere debet ut hoc loco et̃num ꝓ diut᷑¬
no accipiamus. qd alibi scriptum est: in et̾num et
in scłm scłi. latinus quippe int̾pres noluit dicere
ce dicitur. et scłm. et et̃num incerp̃tari potest cõmodiꝰ.

Expanded text:
et eo modo quasi uicem maliuolentiae rependimus, cum et eo modo quasi uicem maliuolentiae rependimus, cum illi non ob aliud nisi inuidentiae stimulis agitati nostra itinera quibus in deum tendimus perturbare conentur; sed quia ultimae sententiae summi et ueracissimi iudicis ex nostra praesumtione nihil addere debemus. ipse enim se similibus eorum esse dicturum praedixit: ite in igne aeterno, qui paratus est diabolo et angelis eius; nec mouere debet ut hoc loco aeternum pro diuturno accipiamus quod alibi scriptum est: in aeternum et in saeculum saeculi. latinus quippe interpres noluit dicere: ce dicitur et saeculum et aeternum inte
Abbreviated transcription (Latin):
nima ita sentit. ut ñ eam ꝓpriam uelit habere na¬
turam.si de ipso do tanquam particulam deflue¬
re:. et tam deformit̃ inquinari. atq indeterius q̃¬
mutari. cum manicheis audeat affirmare. non
parum boni ex libris illis ꝓuincia ur̃a ꝑcepit. in ea
re maxime in qua capitalit̃ erratur. De creatore
quippe. ñ de creatura. tam falsa et tam nefaria
sentiuntur. Siue gͦ in hanc fidem qui deuiauerant
restituti sunt. siue qui eam nondum nouerant. illaꝵ
disputationum lectione didicerunt. hoc se gaudeãt
didicisse quod sanum ẽ: Quod autem et in eis erro¬
ris est. quanquam te cognouisse iam uideam. tam̃
quemadmodum contra talia disseratur. ibi meliuꝰ
discere poteris. ubi error ipse et olim exortus est: &
ñ olim ꝓditus. Quantum possum tam̃ etiam ego cõ¬
moneo. ut de diaboli angeloꝵq eius correctione:. et
in pristinum statum reparatione sapere nichil
audeas. Non quia diabolo & demonib inuidemꝰ

Expanded text:
nima sentit, ut non eam propriam uelit habere nanima sentit, ut non eam propriam uelit habere naturam, sed de ipso deo tamquam particulam defluere et tam deformiter inquinari atque in deterius commutari cum Manichaeis audeat affirmare: non parum boni ex libris illis prouincia uestra percepit in ea re maxime, in qua capitaliter erratur: de creatore quippe, non de creatura tam falsa et tam nefaria sentiuntur. siue ergo in hanc fidem qui deuiauerant restituti sunt siue qui eam nondum nouerant illarum disputationum lectione didicerunt, hoc se gaudeant didicisse quod sanum est. quod autem et in eis erroris est quamquam te cognouisse iam uideam, tamen quemadmodum contra talia disseratur ibi melius discere poteris, ubi error ipse et olim exortus est et non olim proditus. Quantum possum tamen etiam ego commoneo ut de diaboli angelorumque eius correptione et in pristinum statum reparatione sapere nihil audeas; non quia diabolo et daemoniis inuidemus
Abbreviated transcription (Latin):
luntate fecit. Nec tam̃ uoluntas dĩ puluis. aut li¬
mꝰ ẽ. Sicut gͦ in eo quod ex limo factum est. quamuis
uoluntate sit factũ. ñ ẽ uoluntas limꝰ. ita in eo qͦd
ex nichilo factum ẽ. quãuis uoluntate sit factum:
ñ ẽ uoluntas nichil.am uͦ quod dolendum addi¬
disti ex priscilliani heresi ad errorem origenis apud
uos homines fuisse delapsos. nec ab illa peste potu¬
isse sanari. nisi et ipsa medicina morbidum aliqͥd
intulisset. ñ ẽ quidem dolor iste culpandus. Ueri¬
ritas enim debuit: ñ falsitas pellere falsitatem.
Nam hoc mutare ẽ: malum: ñ euitare. Uerunta¬
men quia de ipso do creaturarum om̃ium condi-¬
tore. hocẽ. de ipsa coet̾na. & incommutabili trini¬
tate abeis qui ad uos libros orgenis atulerunt.
id traditum ẽẽ commemoras qͦd ueritas habet.con¬
tra quam ueritatem pͥscillianꝰ sabellianum anti¬
quum dogia restituit. ubi ipse pat̾ qui filius. qͥ

Expanded text:
luntate fecit. Nec tamen voluntas Dei pulvis aut liluntate fecit. Nec tamen voluntas Dei pulvis aut limus est. Sicut ergo in eo quod ex limo factum est, quamvis voluntate sit factum, non est voluntas limus, ita in eo quod ex nihilo factum est, quamuis uoluntate sit factum, non est uoluntas nihil.iam uero quod dolendum addidisti, ex Priscilliani haeresi ad errorem Origenis\' apud uos homines fuisse delapsos nec ab illa peste potuisse sanari, nisi et ipsa medicina morbidum aliquid intulisset, non est quidem dolor iste culpandus; ueritas enim debuit, non falsitas pellere falsitatem; nam hoc mutare est malum, non euitare. uerum tamen quia de ipso deo, creaturarum omnium conditore, hoc est de ipsa coaeterna et incommutabili trinitate ab eis qui ad uos libros Origenis attulerant id traditum esse commemoras quod ueritas habet; contra quam ueritatem Priscillianus Sabellianum antiquum dogma restituit — ibi ipse pater, qui filius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
te fecisse contendunt. quid absurdius. quid insa¬
nius dici potest: Quod si omnia quȩ fecit. uolun¬
tate utiq fecit. nec tamen cum hoc dicimꝰ. eandem
uoluntatem nichil ẽe dicimus: hoc et de anima
chil aliud dicitur. nisi ñ erat unde faceret: et tam̃
quia uoluit fecit. Usq adeo igitur. in eo qͦd ex nichi¬
lo fecit. uoluntas ñ nichil dicitur: ut ipsa p̃cipue
commendetur. Nam cui dicitur. subest enim tibi
cum uoles posse: siue adsit unde fiat. siue ñ adsit.
sat ẽ uoluntas: ubi summa ẽ. potestas. Quomͦ gͦ in
eo qͦd de nichilo creatur. uoluntas creantis nichil
ẽẽ ꝑhibetur. cum ꝓpterea de nichilo creari aliquid
possit. quia uoluntas creantis etiam sine materia
sibi sufficit: Quod si forte ñ solum animã. s nullã
omnino creaturam uolunt fateri ex nichilo factã.
sit homo. Certe enim sicut scriptura testatur. eum
de limo. uł de puluere t̾rȩ ds fecit: et ꝓculdubio uo¬

Expanded text:
te fecisse contendunt; quid absurdius, quid insate fecisse contendunt; quid absurdius, quid insanius dici potest? Quod si omnia quae fecit, voluntate utique fecit; nec tamen, cum hoc dicimus, eamdem voluntatem nihil esse dicimus: hoc et de anima hil aliud dicitur, nisi, Non erat unde faceret, et tamen quia voluit fecit. Usque adeo igitur in eo quod ex nihilo fecit, voluntas non nihil dicitur, ut ipsa praecipue commendetur. Nam cui dicitur, Subest enim tibi cum voles posse : sive adsit unde fiat, sive non adsit; sat est voluntas, ubi summa est potestas. Quomodo ergo in eo quod de nihilo creatur, voluntas creantis nihil esse perhibetur; cum propterea de nihilo creari aliquid possit, quia voluntas creantis etiam sine materia sibi suffiomnino creaturam volunt fateri ex nihilo factam, isit homo. Certe enim, sicut Scriptura testatur, eum de limo vel de pulvere terrae Deus fecit, et proculdubio vo
Abbreviated transcription (Latin):
acere que¬
ab eius arte expetuntur. omnino ñ poterit.Cum
gͦ respondetur ex nichilo. quid respondetur. nsi
nullam ei subiectam fuisse materiam. quam ip¬
se ñ fecerat. ut haberet unde faceret. si quid uellet.
et quam nisi haberet. facere ñ ualeret: Materies
quippe mundi quȩ in rebus mutabilib utcunq
dinoscitur. ab ipso constituta ẽ: a quo constitutus ẽ
mundus. Quaꝓpt̾ et si fecit aliquid ds. aut facit
ex alia quacunq re: ñ tam̃ ex ea re fecitaut facit ꝗͣ
ipse ñ fecerit. Quam obrem sequestrata paululum
animȩ natura. si fatentur đm aliquid fecisse de ni¬
chilo.attendant et uideant quicquid illud est eũ
uoluntate fecisse: Non enim aliquid fecisset inuitꝰ
nec tam̃ ideo eandem uoluntatem nichil ẽẽ: quia
uoluntate ab illo aliquid ex nichilo factum ẽ. Cur
gͦ de anima timent dicere. qͦd de alus quibusubet
reb ñ dubitant dicere: Aut si animã tantũmͦ uo¬
luntate di ꝑhibent factam. cȩtera eum ñ uolunta¬

Expanded text:
acere quab ejus arte expetuntur, omnino non poterit. Cum ergo respondetur, Ex nihilo; quid respondetur, nisi nullam ei subjectam fuisse materiam, quam ipse non fecerat, ut haberet unde faceret, si quid vellet, et quam nisi haberet, facere non valeret? Materies quippe mundi, quae in rebus mutabilibus utcumque dignoscitur, ab ipso constituta est, a quo constitutus est mundus. Quapropter etsi fecit aliquid Deus aut facit ex alia quacumque re; non tamen ex ea re fecit aut facit, quam ipse non fecerit. Quamobrem sequestrata paululum animae natura, si fatentur Deum aliquid fecisse de nihilo, attendant et videant, quidquid illud est, eum voluntate fecisse; non enim aliquid fecisset invitus: nec tamen ideo eamdem voluntatem nihil esse, quia voluntate ab illo aliquid ex nihilo factum est. Cur ergo de anima timent dicere, quod de aliis quibuslibet rebus non dubitant dicere? Aut si animam tantummodo voluntate Dei perhibent factam, caetera eum non volunta
Abbreviated transcription (Latin):
cebant solem. et lunam. et stellas. et hec ñ elementari¬
os ẽẽ fulgores.s: rationales potestates. Prebere autem
seruitium corruptioni. ꝓpt̾ eum qui subiecit in spe.
hec sicut retinere potui. breuiter expositum ẽ: ut per¬
spectis om̃ib morbis: medicinam adhibere festines.
Est ueritas xp̃i in me: quia ꝓpt̾ uenerabilem reueren¬
tiam sc̃itatis tuȩ ẽẽ impudens ñ auderem. nisi eui-¬
denti iudicio et ordinatione d̃i ad illius tanti et talis
popłi. cui sicut peccatum plaga imposita ẽ. sic post
plagam cura debetur remedu ꝓferenda. te electum.
me missum ẽẽ cognoscerem. Memor mei beatissime
pat̃. multorumq mecum. qui uelut ros eloquium
tuum ut suꝑ eos descendat expectant ẽẽ dignare.

Expanded text:
cebant solem et lunam et stellas; et haec non elementaricebant solem et lunam et stellas; et haec non elementarios esse fulgores, sed rationales potestates, praebere autem seruitium corruptioni propter eum qui subiecit in spe. 4. Haec sicut retinere potui, breuiter expositum est, ut perspectis omnibus morbis medicinam adhibere festines. Est ueritas Christi in me, quia propter uenerabilem reuerentiam sanctitatis tuae esse inpudens non auderem, nisi euidenti iudicio et ordinatione dei ad illius tanti et talis populi, cui sicut peccanti plaga inposita est, sic post plagam cura debetur, remedia proferenda te electum, me missum esse cognoscerem. Memor mei, beatissime pater, multorumque, qui mecum uelut ros eloquium tuum ut super eos descendat exspectant, esse dignare.
Abbreviated transcription (Latin):
sic om̃s peccatoꝵ animas. post purgationem conscientie
in unitatem corporis. xp̃i ẽe redituras. Uoluerunt eti¬
am de diabolo asserere. s: ñ preualuerunt: eo quod cũ
substantia in eobona facta ꝑire ñ possit. exusta in to¬
tum malicia. diaboli aliquando saluandam ẽẽ sub¬
stantiã. De corpore uͦ d̾ni sic tradiderunt. quia cum
usq ad nos ueniens filius di. post tot milia annorũ
otio sus eo usq ñ fuerit. si p̃dicans remissionem an¬
głis. potestatib atq uniu̾sis suꝑiorib. cũ qualitatẽ
forme eorum quos uisitaret assumeret. et usq ad pal¬
pabilitatẽ carnis assumptionis specie transiuisse: hoc
passione et resurrectione det̾minans.rursus donec
usq ad patrem ueniret ascendendo tenuasse. Ita neq:
depositum usquam fuisse corpus nec in ullo corpore
regnantem circumscribi dm. creaturam quoq sub¬
iectam corruptioni ñ uolentem. intelligendam ẽẽ di¬

Expanded text:
sic omnes peccatorum animas post purgationem conscientiae sic omnes peccatorum animas post purgationem conscientiae in unitatem corporis Christi esse redituras. Uoluerunt etiam de diabolo adserere, sed non praeualuerunt: eo quod, cum substantia in eo bona facta perire non possit, exusta in totum malitia diaboli aliquando saluandam esse substantiam. De corpore uero domini sic tradiderunt quia, cum usque ad nos ueniens filius dei post tot milia annorum otiosus eo usque non fuerit, sed praedicans remissionem angelis potestatibus atque uniuersis superioribus, cum qualitatem formae eorum quos uisitaret adsumeret, usque ad palpabilitatem carnis adsumptionis specie crassuisse: hoc passione et resurrectione determinans, rursus donec usque ad patrem ueniret ascendendo tenuasse; ita neque depositum usquam fuisse corpus nec in corpore ullo regnantem circumscribi deum. Creaturam quoque subiectam corruptioni non uolentem intellegendam esse di
Abbreviated transcription (Latin):
pene usq ad nunc manet. Isti uͦ auiti duo. et cum his
sẽs basilius grecus. qui hec beatissima edocebant. que¬
tradiderunt. Primum om̃ium antequam facta appa¬
rerent. semꝑ in di sapientia facta mansisse dicentes.
hoc u̾bo. Ds̃ enim quecunq fecit: faciendo ñ cepit. De¬
inde dixerunt angłorum principatuum. potestatũ.
animarum. ac demonũ unũ principium. et unam
ẽẽ substantiam. et uł archangło. uł anime: uł demoni
locum ꝓ meritorum qualitate datum ẽẽ: utentes hoc
uerbo. Maiorem locũ minor culpa ꝓmeruit. Mundum
nouissime ideo ẽẽ factum. ut in eo animȩ purgarent᷑:
quȩ ante peccauerunt. Ignem sane et̃num quo pecca¬
tores puniantur. neq ignem ẽẽ uerum. neq et̃num p̃¬
dicauerunt. dicentes. dictum ẽẽ ignem ꝓpͥe conscientie
punitionem. Et̃num autẽ iuxta ethimologiam greca
ñ ẽẽ ꝑpetuum. etiam latino testimonio adiecto. quia

Expanded text:
paene usque nunc manet. Isti uero Auiti duo et cum his paene usque nunc manet. Isti uero Auiti duo et cum his sanctus Basilius Graecus, qui haec, beatissime, docebant, quae tradiderunt: primum omnia antequam facta apparerent semper in dei sapientia facta mansisse, dicentes hoc uerbo: <deus enim quaecumque fecit, faciendo non coepit\'; deinde dixerunt angelorum principatuum potestatum animarum ac daemonum unum principium et unam esse substantiam et uel archangelo uel animae uel daemoni locum pro meritorum qualitate datum esse, utentes hoc uerbo: \'maiorem locum minor culpa promeruit\'. Mundum nouissime ideo esse factum, ut in eo animae purgarentur quae ante peccarunt; ignem sane aeternum quo peccatores puniantur neque esse ignem uerum neque aeternum praedicauerunt, dicentes dictum esse ignem propriae conscientiae punitionem, aeternum autem iuxta etymologiam graecam non esse perpetuum, etiam latino testimonio adiecto, quia
Abbreviated transcription (Latin):
turpem confusionem ꝑ se ipsam ueritas sola nudaret:
ꝑegrina petierunt. Nam unꝰ iherosolimam. aliꝰ romã
ꝓfectus est. Reu̾si. unus retulit origenem: aliꝰ uictorinũ.
Ex his duob alt̃ alteri cessit: priscillianum tam̃ ambo
damnarunt. Uictorinum parũ nouimꝰ. quia adhuc
pene ante editiones suas. uictorini sectator. cessit orige¬
ni. Ceꝑunt gͦ ex origene magnifica plura ꝓponi: que ex
modica occasione ueritas ipsa p̃cederet. Didicimus
enim de trinitate doctrinam satis sanam. om̃ia quȩ
facta eẽnt. a do facta ẽẽ: et omnia bona ualde: et fac¬
ta de nichilo. Tunc deinde scripturarum solutiones
satis sobrias. Omnia hec statim a sapientibus fideli
pͥstinoꝵ expurgatione suscepta sunt: remansit sola of¬
fensa de nichilo. Credere enim ꝑsuasum erat ẽẽ anim̃a.
ñ tam̃ ꝑsuaderi potuerat factam ẽẽ de nichilo. argu¬
mentantes. quia uoluntas de nichilo ẽẽ ñ possit. Hoc

Expanded text:
turpem confusionem per se ipsam ueritas sola nudaret, turpem confusionem per se ipsam ueritas sola nudaret, peregrina petierunt. Nam unus Hierosolymam, alius Romam profectus est; reuersi unus rettulit Origenem alius Uictorinum; ex his duobus alter alteri cessit: Priscillianum tamen ambo damnarunt. Uictorinum parum nouimus, quia adhuc paene ante editiones suas Uictorini sectator cessit Origeni. Coeperunt ergo ex Origene magnifica plura proponi quae ex modica occasione ueritas ipsa praecideret. Didicimus enim de trinitate doctrinam satis sanam, omnia quae facta essent a deo facta esse et omnia bona ualde et facta de nihilo: tunc deinde scripturarum solutiones satis sobrias. Omnia haec statim a sapientibus fideli pristinorum expurgatione suscepta sunt; remansit sola offensa de nihilo. Credere enim persuasum erat esse animam, non tamen persuaderi poterat factam esse de nihilo, argumentantes quia uoluntas dei nihil esse non possit. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pulis uidetur de patre ostendendo.quia de parabola
euangłica que habet. exut seminans seminare ñ fue¬
rit seminator bonꝰ asserens quia si bonus fuisset. et ñ
negligens ñ ł secus uiam. uł in petrosis. uł mincultis
iaceret sem̃. Nolens intelligi hunc ẽẽ seminantem qui
animas captas spargeret in corpora diu̾sa que uellet.
In quo etiã libro de principe humidoꝵ. et de princi¬
pe ignis plurima dicta sunt. uolens intelligi arte non
potentia d̃ĩ omnia bona agi in hoc mundo. Dicit enĩ
ẽẽ uirginem quanda lucem quam ds uolens dare plu¬
uiam hominib principi humidorũ ostendat. Qui
dum eam app̃hensam cupit. cõmotus consudet. et plu¬
uiã faciat destitutꝰ ab ea mugitu suo tonitrua concitet.
Trinitatem autẽ solo u̾bo loquebatur. Nam unionem
absq ulla existentia aut ꝓpͥetate asserens. sublato et pa
unc duo ciues mei auitꝰ. et alius auitus. cum ĩa tam

Expanded text:
pulis uidetur secreto et ostendere de parabola pulis uidetur secreto et ostendere de parabola euangelica quae habet exiit seminans seminare quia non fuerit seminator bonus, adserens quia si bonus fuisset, non fuisset neglegens uel secus uiam uel in petrosis uel in incultis iaceret semen, uolens intellegi hunc esse seminantem qui animas captas spargeret in corpora diuersa quae uellet. In quo etiam libro de principe humidorum et de principe ignis plurima dicta sunt, uolens intellegi arte, non potentia dei omnia bona agi in hoc mundo. Dicit enim esse uirginem quandam lucem, quam deus uolens dare pluuiam hominibus principi humidorum ostendat, qui, dum eam adprehendere cupit, commotus consudet et pluuiam faciat et destitutus ab eo mugitu suo tonitrua concitet. Trinitatem autem solo uerbo loquebatur, nam unionem absque ulla exsistentia ant proprietate adserens sublato \'et\'unc duo ciues mei Auitus et alius Auitus, cum iam tam
Abbreviated transcription (Latin):
trudi. eisq ascribi cyrographum. unde et mathesim
p̃ualere firmabat. asserens quia hoc cyrographum sol¬
marum typis diuinarum uirtutum intelligere natu¬
ras. et corporis dispositionem. in qua obligatum celum
darum in carne animarum. diuinũ cyrographum
angłoꝵ et di & omniũ animarũ consensib fabricarũ
patriarche tenent. qui contra formalis milicie opꝰ pos¬
sident. et reliqua. Tradidit autem nomina patriarcha¬
rum membra ẽẽ anime: eoqͦd eẽt ruben in capite: iudas
in pectore. leui in corde: beniamin in femorib. et similia.
Contra autẽ in membris corporis cęli. signa ẽẽ disposita.
id est arietem in capite. taurum in ceruice. geminos in
brachus. canchrum in pectore. et cetera. uolens subin¬
telligi tenebras ȩt̾nas. et ex his principem mundi ꝓces¬
sisse: Et hoc ipsum confirmans ex libro quodam qui sc̃¬
bitur memoria apłorum. ubi saluator int̾rogari a disci¬

Expanded text:
trudi eisque adscribi chirographum. Unde et mathesim trudi eisque adscribi chirographum. Unde et mathesim praeualere firmabat, adserens quia hoc chirographum solmarum typis diuinarum uirtutum intellegere naturas et corporis dispositionem, in qua obligatum caelum darum in carne animarum diuinum chirographum, angelorum et dei et omnium animarum consensibus fabricatum patriarchae tenent; qui contra formalis militiae opus possident, et reliqua. Tradidit autem nomina patriarcharum membra esse animae, eo quod esset Ruben in capite, Iuda in pectore, Leui in corde, Beniamin in femoribus, et similia; contra autem in membris corporis caeli signa esse disposita idest arietem in capite, taurum in ceruice, geminos in brachiis, cancrum in pectore et cetera, uolens subintellegi tenebras aeternas et ex his principem mundi processisse, et hoc ipsum confirmans ex libro quodam qui inscribitur \'memoria apostolorum\', ubi saluator interrogari a disci
Abbreviated transcription (Latin):
t̃re litus allatus sum. Hic demũ in eum resipui intel¬
lectum: qͦd ad te uenire mandabar. Imprudentem ñ
iudices: si accipis confitentem. fa̾c me ad dilectam do¬
minã meã idoneũ negociatorẽ inuenta margarita:
ñ fugitiũu seruũ eu̾sa substantia reu̾ti. Dilacerati gra¬
uiꝰa doctorib prauis: qu̾a a cruentissimis hostibus su¬
i. Dos confitemur offensam. tu ꝑuides plagam:
qa solum suꝑest adiuuante dno sargire medicinã.
Brouit̃ gͦ et quid ante male plantatum conualuit.
et q̃a postea peius insertum preualuit. ostendam.
riscillianus. pͥmum in eo manicheis miserior. qͦd
ex ueteri quoq testamento heresim conformauit. do¬
cens animam quȩ a do nata sit. de quodam ꝓmptu¬
ario ꝓcedere: ꝓfiteri ante dm se pugnaturam. instrui
adhortatu angłorum. de hinc descendentem ꝑ quos¬
dam circulos a principatib malignis capi. et scđ̾m
uoluntatem uictoris principis in corpora diu̾sa con¬

Expanded text:
terrae litus adlatus sum; hic demum in eum resipiui intelterrae litus adlatus sum; hic demum in eum resipiui intellectum quod ad te uenire mandabar. Inpudentem non iudices, si accipis confitentem. Fac me ad dilectam dominam meam idoneum negotiatorem, inuenta margarita, non fugitiuum seruum euersa substantia reuerti. Dilacerati grauius a doctoribus prauis quam a cruentissimis hostibus sumus. Nos confitemur offensam: tu peruides plagam; quod solum superest: adiuuante domino largire medicinam! Breuiter ergo et quid - ante male plantatum conualuit et quid postea peius insertum praeualuit, ostendam. 2. Priscillianus primum in eo Manichaeis miserior, quod ex ueteri quoque testamento haeresim confirmauit, docens animam quae a deo nata sit de quodam promptuario procedere, profiteri ante deum se pugnaturam et instrui adoratu angelorum: dehinc descendentem per quosdam circulos a principatibus malignis capi et secundum uoluntatem uictoris principis in corpora diuersa con
Abbreviated transcription (Latin):
ignienti sp̃ui tuo. ut tu uiso agmine ꝑspectaq nequi¬
cia ꝑmetiaris quam possis dispositionem adhibere
uirtutis. Tu tantum beatissime pat̾ malignas alioꝵ
plantationes. uł insertiones erue:atq succide. et ue¬
ram sparge sementem nobis. de tuis fontib rigat᷑is.
Ego testem dm spondeo. et incrementum oꝑis tui sꝑo.
quia t̾ra illa que nunc ingratos fructus insincere cul¬
ta exhibet.si eam de manna illo recondito tu apud
me mandando et replendo uisitaueris: usq in cen¬
tesimum fructum ꝑfusa aliquando uberius uberta¬
te ꝓficiet. ꝑ te inquam d̾ns ds nr. ꝑ te inquam beate
pat̾.quos castigauit in gladio: emendet in u̾bo. Aa
te ꝑ d̃m missus sum. de te ꝑ eum spero. dum considero
qualit̾ actum ẽ. quod huc ueni. Agnosco cur uenerim.
Sine uoluntate: sine. necessitate: sine consensu de patͥa
egressus sum. occulta quadam ui actus. donec in istiꝰ

Expanded text:
ignienti spiritui tuo, ut tu uiso agmine perspectaque nequiignienti spiritui tuo, ut tu uiso agmine perspectaque nequitia permetiaris, quam possis dispositionem adhibere uirtutis. Tu tantum, beatissime pater, malignas aliorum plantationes uel insertiones erue atque succide et ueram sparge sementem nobis de tuis fontibus rigaturis. Ego deum testem spondeo et incrementum operis tui spero, quia terra illa quae nunc ingratos fructus insincera cultura exhibet, si eam de manna illo recondito apud te mandando et replendo uisitaueris, usque in centesimum fructum profusa aliquando liberius ubertate proficiet. Per te dominus deus noster, per te, inquam, beate pater, quos castigauit in gladio, emendet in uerbo. Ad te per deum missus sum; de te per eum spero, dum considero qualiter actum est quod huc ueni. Agnosco, cur uenerim: sine uoluntate, sine necessitate, sine consensu de patria egressus sum, occulta quadam ui actus, donec in istius
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdam hispani prb̃ri consultationi de priscillia¬
nistis. et de quibusdam origenis sensib quos catholi¬
ca fides imꝑbat. quanta potui breuitate ac ꝑspicui¬
tate respondi. Cuius opusculi titulus ẽ. ad orosium
contra priscillianistas et origenistas. Et ipsa enim
consultatio responsioni mee a capite adiuncta ẽ. Hic
liber sic incipit. Respondere tibi querenti dilectissi¬
me fili orosi.
eatissimo patri augustino
epo: orosius. Iam quidem suggesseram sc̃i¬
tati tue. s cominonitorium suggeste rei.
tunc offerre meditabar: cum te expedi¬
tum animo ab alus dictandi necessitatib
ẽẽ sensissem. S q̃m d̾ni mei filu tui eutropius et paulꝰ
epi. eadem qua et ego puer u̾r salutis omniũ utilitate
ꝑmoti. commonitorium iam dederunt de aliquantis
heresib. nec tam̃ om̃s significarunt. necesse fuit me¬
festinato edere: et coaceruare in unum om̃s ꝑdicio¬
num arbores. cum radicib et ramis suis. et offerre

Expanded text:
cuiusdam Hispani presbyteri consultationi de Priscilianistis et de quibusdam Origenis sensibus, quos catholica fides inprobat, quanta potui breuitate ac perspicuitate respondi. cuius opusculi titulus est: ad Orosium contra Priscilianistas et Origenistas. et ipsa enim consultatio responsioni meae a capite adiuncta est. Hic liber sic incipit: Respondere tibi quaerenti, dilectissime fili Orosi.EATISSIMO PATRI AUGUSTINO EPISCOPO OROSIUS. 1. Iam quidem suggesseram sanctitati tuae, sed commonitorium suggestae rei tunc offerre meditabar, cum te expeditum animo ab aliis dictandi necessitatibus esse sensissem. Sed quoniam domini mei, filii tui, Eutropius et Paulus episcopi eadem qua et ego puer uester salutis omnium utilitate permoti commonitorium iam dederunt de aliquantis haeresibus nec tamen omnes significarunt, necesse me fuit festinato edere et coaceruare in unum omnes perditionum arbores cum radicibus et ramis suis et offerre
Abbreviated transcription (Latin):
litatem scͥꝑturarũ sc̃arum testimonus et diligentia su¬
e disputationis asseruit. instantissime suadens d̃m
ñ ẽẽ uisum nisi assumptione creature. scđm autẽ dita
trem et filiũ et sp̃m sc̃m. nisi quantum mente ac sp̃u
uisus est. sicut moysi cum qͦ facie ad faciem loqueba¬
tur. alicuius conspicabilis materiȩ dispositione assũp¬
ta. salua sua inuisibilitate uideri potuisse. Hoc ẽ qd̵
scm̃ ea specie uideri quam uoluntas elegerit. ñ na¬
tura formau̾it. ut et illud uerũ sit qͦd d̾m nemo ui¬
dit unqũa. que uox ipsius dm̃i. xp̃i ẽ. et quẽ nemo¬

Expanded text:
litatem scripturarum sanctarum testimoniis et diligentia sulitatem scripturarum sanctarum testimoniis et diligentia suae disputationis adseruit instantissime suadens deum non esse uisum nisi adsumptione creaturae, secundum deitattrem et filium et spiritum sanctum, nisi quantum mente ac spiritu uisus est sicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicuius conspicabilis materiae dispositione adsumpta salua sua inuisibilitate uideri potuisse. hoc est, quod tum sanctum ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formauerit, ut et illud uerum sit, quod deum nemo uidit u
Abbreviated transcription (Latin):
corde qͣm ipsi d̾m uidebunt. Quid hac manifestatione
lucidius: Si enim tantummꝰ dixisset. nec patrisnec filii
nec sp̃c sc̃i diuinitatem posse oculos carnis aspicere. nec
deinceps addidisset. s oculos mentis. forte diceretur
carnem iam ñ ẽẽ appellandam. cum corpꝰ fuerit spiri¬
tale. Adddendo gͦ atq dicendo s oculis mentis: ab om̃i
genere corporis alienauit huimodi uisionem. Neqͥs
autem putaret eũ tantum de p̃senti tempore loquu¬
tũ. subiecit etiam dñi testimonium. uolens ostendere
quos dixerat oculos mentis. quo testimonio ñ p̃sentis
s: futurȩ uisionis ꝓmissio declaratur. Beati mundo cor¬
de: qm̃ ipsi d̾m uiderunt. Beatissimus quoq athana¬
sius alexandrinus ep̃c cum ageret adu̾sus arrianos qͥ
tantũmͦꝰ d̾m patrem inuisibilem dicunt. filium uͦ et
sp̃m sc̃m uisibiles putant. equalem trinitatis inuisibi¬

Expanded text:
corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte diceretur carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret aduersus Arrianos, qui tantum modo deum patrem inuisibilem dicunt, filium uero et spiritum sanctum uisibiles putant. aequalem trinitatis inuisibi
Abbreviated transcription (Latin):
bilem d̃m uł angłis. uł hominib cum ȩquales angłis
facti fuerimus. siue nunc ẽẽ. siue futurum ẽẽ crederet.
euidentissime: quid sentiret expressit dicens. quod faci¬
em dĩ iuxta nature sue ꝓpͥetatem nulla uideat creatu¬
ra. et tunc mente cernatur: quando inuisibilis credit᷑.
Unde sufficienter significauit. quando uisus ẽ. ab homi¬
nib ꝑ oculos corporis. tanquã ipse corporeus. ñ eũ scđm
nature suȩ ꝓpͥetatem fuisse uisum. in qua tunc mente
cernitur. quando inuisibilis credit᷑. Quib inuisibilis. nͥ
aspectib corporalib. etiam celestibus. sicut supra de an¬
głis & potestatib et dominationib dixit: Quantomag̃
trestribus: Unde alio loco euidentius dixit. ñ solum pa¬
tris diuinitatẽ. s ne filii quidem et sp̃c sc̃i. quȩ una in
trinitate natura est posse oculos carnis aspicere:s ocu¬
los mentis: de quibus ipse saluator ait. Beati mundo

Expanded text:
bilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis bilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatur, quando inuisibilis creditur\'. unde sufficienter significauit, quando uisus est ab hominibus per oculos corporis tamquam ipse. corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse uisum, in qua tunc mente cernitur, quando inuisibilis creditur. quibus inuisibilis nisi aspectibus corporalibus etiam caelestibus, sicut supra de angelis et Potestatibus et Dominationibus dixit, quanto magis terrestribus? Unde alio loco euidentius dicit: cNon solum patris diuinitatem sed ne filii quidem et spiritus sancti, quae una in trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere sed oculos mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo
Abbreviated transcription (Latin):
fecerimus. id est equales angłis facti fuerimus: quod
erit utiq in resurrectione mortuorum. Deinde apli¬
co testimonio satis aꝑuit. ñ exterioris s interioris ho¬
minis faciem intelligendam. cũ uidebimꝰ facie adfa¬
ciem. De facie quippe cordis loquebatur apłs. cũ
diceret quod hinc commemorauit. Nos autem reuela¬
ta facie głam d̾ni speculantes: in eandem imagine
transformam᷑. Qd̾ si quisqu̾a dubitat recenseat eund̾e
locũ: et attendat unde apłs loquebatur. De uelamine
scilicet qͦd manet in lectione ueteris testamenti: donec
quisq transeat ad xp̃m ut auferat᷑ uelamen. Ibi qͥppe
ait. Nos autem reuelata facie glam d̾ni speculantes.
Quȩ facies in iudeis ñ erat reuelata de quib dicit. uela¬
men suꝑ cor eorum positum est:ut ostendat cordis faci¬
em nobis ẽẽ reuelatam. uelamine ablato. Postremo ne
quisquam ista minꝰ intuens minusq discernens. uisi¬

Expanded text:
rofecerimus, id est aequales aequales facti fuerimus, quod rofecerimus, id est aequales aequales facti fuerimus, quod erit utique in resurrectione mortuorum. deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intellegendam. cum uidebimus facie ad faciem; de facie quippe cordis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. ibi quippe dicit: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes, quae facies in Iudaeis non erat reuelata, de quibus dicit: Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse reuelatam uelamine ablato. postremo, ue quisquam ista minus intuens minusque discernens uisi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ creatoris. Aut si & hinc fit questio. et infertur ulla
dubitatio. utrum ñ simus futuri angłis potiores. ip¬
sius d̾ñi est hinc aꝑta sententia. ubi ait de resurrec
sc̃s iheronimus alibi dicit. Homo igitur dĩ faciem
uidere ñ potest. Angłi autem etiam minimorum in
eccłia. semꝑ uident faciem di. et nunc inspeculo uide¬
mus in enigiate: tunc autem facie ad faciem. quan¬
do de hominibus in angłos ꝓfecerimꝰ. et poterimꝰ cum
apło dicere. Nos autem om̃s reuelata facie głam d̾ni
speculantes. in eandem imaginem transformamur a
gła ingłam.tanquam a dni sp̃u. licet faciem dĩ uix¬
ta nature sue ꝓprietatem.nulla uideat creatura:
& tunc mente cernatur: quando inuisibilis creditur.
In his uerbis hominis dĩ: multa consideranda sunt. Pri¬
mum quia scđm aꝑtissimam d̾ni sententiam. etiam ip¬
se sentit tunc nos unisuros faciem dĩ. cum in angłos ꝓ¬

Expanded text:
esse creatoris. aut si et hinc fit quaestio et infertur ulla esse creatoris. aut si et hinc fit quaestio et infertur ulla dubitatio, utrum non simus futuri angelis potiores, ipsius domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrectsanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apostolo dicere: Nos autem omnes reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur a asi Al. tamquam a Domini spiritu . Licet faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis crIn his uerbis hominis dei multa consideranda sunt: primum quia secundum apertissimam domini sententiam etiam ipse sentit tunc nos uisuros faciem dei, cum in angelos p
Abbreviated transcription (Latin):
strauit. q̃m in diuinitatis substantia ñ uidetur. Nidi¬
mus sp̃m. s in specie corporali: uideamꝰ et patrem. S
quia uidere ñ possumus: audiamus. Et paulopost.
Audiamus gͦ inquit patrem. Inuisibilis enim pater:
s. et filius inuisibilis scđm diuinitatem. Dm̃ enĩ nemo
uidit unquam. Cum gͦ filius sit ds. in eo utiq quod ds
ẽ. ñ iudetur. Sc̃s autẽ iheronimꝰ ait. Uidere d̾m sicuti
ẽ in natura sua oculus hominis ñ potest. Non solum
homo. nec angłi. nec throni. nec potestates.nec domi¬
nationes. nec om̃e nomen quod nominatur. Xeq e¬
nim creatura potest aspicere creatorem suum. his u̾
bis doctissimus uir satis ostendit. quid etiam de futu¬
ro scło senserit: qͦd ad hanc rem attinet. Quantũlibet
enim oculi corporis nr̃i mutentur in melius: angłoꝵ
oculis equabuntur. Hic autem et ipsis et uniuersȩ
omnino creaturȩ celesti. inuisibilem naturam dixit

Expanded text:
strauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidistrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimus spiritum sed in specie corporali; uideamus et patrem, sed, quia uidere non possumus, audiamus\'. et paulo post: \'Audiamus ergo\', inquit, \'patrem, inuisibilis enim pater; sed et filius inuisibilis secundum diuinitatem, deum enim nemo uidit umquam; cum ergo filius deus, in uidetur\'. Sanctas autem Hieronymus ait: \'Videre deum, sicuti est, in natura sua oculus hominis non potest, non solum homo nec angeli nec Throni nec Potestates nec Dominationes nec omne nomen, quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere creatorem suum\'. his uerbis uir doctissimus satis ostendit, quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem adtinet. quantum libet enim oculi corporis nostri mutentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autem et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae inuisibilem naturam dixit