comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nabis pcc̃a nr̃a qui sicut miset  pto filias di
nuse̾t᷑ tim̃tes se Qui dt̃. Nolo martẽ pccõris
qͣnͣtum ut reu̾tat᷑ ⁊̃ uiuat. Non ille qui p̃p̃ lu¬
cium auariciam etiam eum ẜuũ qui nõ ꝑdidit᷑
talentum quod acceꝑat s tant̃ quia. ãplius
acquistuit ligatis mamibꝰ ⁊ pedibis ici uissit
in teneb̾s exti̾oros nͥ eẽt ei fletus ⁊ stridor den¬
tiũ Et qui hoĩem non hñtem uestẽ nuptialõ
de ꝯuiuio suo tollit Et slr̃ alligat̃ smuli sup¬
plicio punit Et qui uementibꝰ ad se ⁊ pulsan¬
tibꝰ ⁊̃ dñtibus Domine aꝑi nob̾. Rind sion
us noui tm̃ qr oleũ secum quo nifund̾e̾nt slus
lampadibus suis nõ tulerũt. Et qui pp unũ
ꝯtumelio sũ ubum mit̾tit̃ in gehẽnam Et qui
cprali abo nõ accepto igne dampnat ecͥuo s¬

Expanded text:
cut miseratur pater filios, sic miseratur timentes se ; qui dicit, Nolo mortem peccatoris, quantum ut revertatur et vivat . Non ille qui propter lucrorum avaritiam, etiam eum servum qui non perdidit talentum quod acceperat, tantum quia non amplius acquisivit, ligatis manibus et pedibus projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium : et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit, et similiter alligatum simili supplicio punit : et qui venientibus ad se, et pulsantibus, et dicentibus, Domine, aperi nobis; responquia oleum secum, quod infunderent suis lampadibus, non tulerunt : et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam : et qui pro temporali cibo non accepto, igne damnat aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
gite d nõ saciabunt᷑ ã m̃bris oĩbus flãme
Nec carnes Gladius manducabit leusũ doloris
citius aufe̾ns mortus qͣm infe̾ns uulnatis &
nemo cruciatibus daltẽi moriendo subtͣhes ne
in moriente dił etiam ip̃a pena moriat᷑ Cur
nõ hic dt̃ colendum ne istum sin potius excitã¬
dum. fugiend̾ eẽ dice̾t antimet de xpõ
ista dicere ne ipĩs ignis et̾m ouppliciũ non
euadat quo ille impios ꝑ̃ꝑat mitt̾e ⁊ igno¬

Expanded text:
ed non satiabuntur membris omnibus flammae; nec carnes gladius manducabit, sensum doloris citius auferens mortuis quam inferens vulneratis; sed nemo cruciatibus saltem moriendo subtrahitur, ne in moriente simul etiam ipsa poena moriatur. Cur non hic dicit: colendum ne istum, an potius exsecrandum fugiendumque esse dicemus? An timet de Christo ista dicere, ne ipsius ignis aeterni supplicium non evadat, quo ille impios praeparat mittere? Et igno
Abbreviated transcription (Latin):
te sac̃dotibus et offer minus quad p̃cepit᷑
moyses in testimonũ illis stondũ enĩ dederat
pro Sac̾ ficiis illis om̃ibus siliscorꝑis sac̾ficũ
Nondum sustitauerat corꝑas sui templũ ssec
de illo templo eiticiens eos qui bones ⁊ colũ¬
bas uendebant diceret domus mã domus or õis
uocat᷑ uos ait̃ fecistis illam speluntam łat̾utĩ

Expanded text:
te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis . Nondum enim dederat pro sacrificiis illis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecis
Abbreviated transcription (Latin):
fructuo soꝵ ignis et̾m suppliciũ p̃ꝑat᷑. Si aut̃
Illam quippe nou uidet m̃te caruali hanc exhor¬
ret carne mortali talis est iste in om̃im hõmi
qui ꝑumũt᷑ uł cornpiũt᷑ in ueti testam̃to lõge
mitioribus auam segunt᷑ in euuanꝰ corꝑalaꝰ¬

Expanded text:
rum, ignis aeterni supplicium praeparatur. Si autem illam quippe non videt mente carnali, hanc exhorret carne mortali. Talis est iste in omnium hominum qui puniuntur vel corripiuntur in Veteri Testamento, longe mitioribus quam leguntur in Evangel
Abbreviated transcription (Latin):
Non occides Qui aut̃ occid̾i̾t i2eus erit idiꝰ
Qui aut̃ cixĩt Racha reus erit consitio Qm
aut̃ dixit fatue Reus erit gehonnie ignis
Quid̾ tam ꝑuum in pccĩs quam fr̃i dic̃e pa¬
tue. Qmid tam magnũ in supplicũs quani gchẽ¬
ne ignis si in lege̾ uł ꝓphĩs iste ĩuemiss ałi¬
quẽ aui dixiss fr̃i suo fatue lapidari ussi
fuisse dĩnitus quante dñ crudelitatis angẽt Qͥs
g̾eheie ignibus mancipari ab̾sit tũ ut crii¬
deliorem quisꝙͣ dicat euuãgłii dm̃ quam le¬
lege t̾re trentẽ carnalibus in euuãͦ spĩtalibꝰ
penis ⁊ ibi ⁊ hic fidelem nusꝙ̃ crudelem quid
illud Nonne si a xp̃o suiguam reꝑiret alienã
i eam que blaspħemit equalis est hiꝰ impia
garrulitate dampnabilẽ aob̾ius ⁊̃ amarnis ex
agitaret᷑ ꝙͣ ꝙ sic̃ indignat᷑ gestam a̾i uenturũ
se dñs ⁊ ad siistrã poĩtis gentibus ⁊ minat᷑
eẽ dcũrũ Ite in ignem etͥnũ aui ꝑatus est dyalͤ

Expanded text:
 reus erit judicio; qui autem dixerit Racha, reus erit consilio: qui autem dixerit Fatue, reus erit gehennae ignis . Quid tam parvum in peccatis, quam fratri dicere Fatue? quid tam magnum in suppliciis, quam gehenna ignis? Si in lege vel prophetis iste invenisset aliquem, quoniam dixisset fratri suo Fatue, lapidare jussum fuisse divinitus, quantae Deum crudelitatis argueret? Quis gehennae ignibus mancipari? Absit tamen ut crudeliorem quisquam dicat Evangelii Deum quam LeLege terrentem poenis, et ibi et hic fidelem, nusquam crudelem. Quid illud? nonne si a Christo linguam reperiret alienam, in eumque blasphemam, et qualis est hujus impia garrulitate damnabilem, acerbius et amarius exgio sic indignatur ingestam; ubi venturum se Dominus, et ad sinistram positis gentibus minatur esse dicturum, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
accelerat nultitudine inflatus flec dico sihos
hely fuisse infantes ut iste loquit᷑ nesciens
quid loquat᷑ s eius etatis qua possent ⁊ de¬
ben̾t pro sacrlego ausu quo se domino dõn
tueficus p̃ferebant digna cobeitione cohibĩ
ꝓnecglectum deus non dibi consulens d ppło
cur religio pietas ÷ ꝓ fuiss ẜenlo enam und ici¬
uit abi dei timorẽ potuer̃t angere uicti.
peorũ mortes am fuerant ⁊ ei senescent post
non longa tempor opacia moriti m ortibus
quippre corꝑm legibus alios etiam mortuos
dis plaga uinẽtiũ quam in resolutõe carins pẽ¬
nam morientiũ cobi amme de cdrpibus eẽ pm¬
gͣuate quia exute miãrũ uoͦ morte alius ꝓ
aliquo petit᷑ nemo S hoc dico qntũ existi¬

Expanded text:
erat multitudine inflatus. Nec dico filios Heli non fuisse infantes, ut iste loquitur, nesciens quid loquatur; sed ejus aetatis, qua possent et deberent, pro sacrilego ausu quo se Domino Deo in sacrificiis praeferebant, digna coercitione cohiberi: quod neglectum Deus, non sibi consulens, sed populo cui religio pietasque profuisset, bello etiam vindicavit: ubi Dei timorem potuerunt augere victuri, per eorum mortes, qui fuerant, etsi senescerent, post non longa temporum spatia morituri. Mortibus quippe corporum legimus alios etiam mortuos,dis plaga viventium, quam in resolutione carnis poena morientium; ubi animae de corporibus exeungravatae, quia exutae: animarum vero morte alius pro alio plectitur nemo. Sed hoc dico, quantum existi
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmõĩ t̾ror uirilis fuerat flagellab̾at herro¬
rem incutit mortalibus sensibus ⁊ aliquid
be ag̃e putat calces adu̾sus stimulũ uaciẽdo
ut cum de morte carus accusat dei ꝓuidentiã
morte cordis mitrat᷑ in gehenuam Quis aut̃
ut̾uil sexusi homo non mallet gladio truada¬
ri eciam illo modo quo trucidauit sacerdos
finees forncarios in ꝯplexu nepharie uo¬
iuptatis tortibile contituens ad asus excec¬
dõ placuit. Quis inꝙͣ nõ mallet tali gn̾e mor¬
tis int̾fici Qins nõ postremo igne cõsium
uł feriĩns morsibus ꝑ ip̃a stupenda samars ꝙͣ
mitti in gebennam ignis etm Cur g deus xͥa¬
norum p̾cantes talibus mortibus pumat ut
post corꝑis int̾itum tͥnsitoriũ senuat᷑ in gehĩ¬
na fine fine suppliciũ insi quia testam̃ti utus
unus est deus siam possent iudĩ dice̾ adu̾sus hꝰ
ĩpietatẽ quantlib exaggat Bella codes inil¬

Expanded text:
hujusmodi terror utilis fuerat flagellabat; horrohujusmodi terror utilis fuerat flagellabat; horrorem incutit mortalibus sensibus, et aliquid se agere putat calces adversus stimulum jaciendo, ut, cum de morte carnis accusat Dei providentiam, in morte cordis intratur in gehennam. Quis autem utriuslibet sexus homo non mallet gladio trucidari, etiam illo modo quo trucidavit Sacerdos Phinees fornicarios in ipso complexu nefariae voluptatis, terribile constituens adversus exsec placuit: quis, inquam, non mallet tali genere mortis interfici, quis non postremo igne consumi, vel ferinis morsibus per ipsa pudenda laniari, quam mitti in gehennam ignis aeterni? Cur norum peccantes talibus mortibus puniat, ut post corporis interitum transitorium, sequatur in gehenna sine fine supplicium, nisi quia Testamenti utriusque unus est Deus? Nam possent Judaei dicere adversus hujus impietatem, quantumlibet exaggeret bella, c
Abbreviated transcription (Latin):
roris ut credant m̃datio ⁊̃ iudicent̃ om̃s
am non crediderunt ui̾tati s ꝯsenser̃t ũsq̃¬
tati hoo de fcõ ꝑ moysen cui deus dixit acti¬
pe om̃s duces ppħ̃ ⁊ uictia illos domino
contͣ solem hoc ⁊̃ in mantõ ꝑ diem. uł quod
Eciũ ydolũ moysos ita uindicau̾it ut nec pxĩo
suo quis ꝑce̾t ferro ꝑimens ipios. s et̃
⁊̃ dñs ihc̃ nõ dixit Eos aut̃ qui uoluerũt᷑
ut fidelibꝰ horenda illa ⁊̃ metuenda quam
corꝑm unde idem dñs dt̃ siolite time eõs
aui occidt̃ corpus aiãm aut̃ nõ possunt oc¬
odere s potius illũ timere qui pt̃ ⁊ corpꝰᷤ
⁊ aĩam ꝑ dere in gehennam huiꝰ gnis morte
ꝑ quas anime nittũt᷑ in gebennam nõ quis
fideli m̃te ut dignũ est cogit̃ait cuaĩe uos¬
lit̾ estimabit quãlib ingentissimam stragẽ
⁊ sanguĩs fluuios mortaliũ corꝑm d̃ ꝯꝯ
aggerans ⁊ scolastica uanitate descbens ao
blasphemandum qui talibus mortibꝰ eos quibꝰ

Expanded text:
credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit, Accipe omnes duces populi, et victima illos Domino contra solem : hoc est, in manifesto per diem. Vel quod factum idolum Moyses ita vindicavit, ut nec proximo suo qDominus Jesus non dixit: Eos autem qui noluerunt utique illa fidelibus horrenda et metuenda quam corporum. Unde idem Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere; sed potius eum times perdere in gehennam . Hujus generis mortes, per quas animae mittuntur in gehennam, si quis fideli mente ut dignum est cogitaverit, valde viliter aestimabit quamlibet ingentissimam stragem, et sanguinis fluvios mortalium corporum, etaggerans et scholastica vanitate describens, ad blasphemandum Deum, qui talibus mortibus eos quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ua magnat̾ signa sunt rr̃ sic gͦ ⁊ sac̾fica uisi¬
bilia cũm sint in t̾renis rebus exigua magnar̃
lia  In auibus filii sac̾dotis se ip̃i dõ Ouiꝰ honor ĩ
Sacͥficiis attendit᷑ p̃ferebant. Nion ant̃ ille ꝯuiua se
p̃tulit sponso s tam̃ o tñ nõ congruit qui nup¬
est de misticis significatõibus tucficioꝵ uostis
miptialis iꝯͥentem carualibus ssibus uelle t̃culca¬
re s̾monem. Ecce quod ÷ maĩ fostius ꝓfa̾mus

Expanded text:
arva magnarum signa sunt rerum. Sic ergo et sacrificia visibilia, cum sint in terrenis rebus exigua, magnarum, rum, in quibus filii Sacerdotis se ipsos Deo, cujus honor in sacrificiis attenditur, praeferebant. Non autem ille conviva se praetulit sponso, sed tantum non congruit, quia nupest de mysticis significationibus sacrificiorum vestisque nuptialis inconvenientem carnalibus sensibus velle inculcare sermonem? Ecce q
Abbreviated transcription (Latin):
et pccãti młto dampnatore Quos t̃o and
dice do hõĩs redomptore Et ei postea p̃cep¬
ta ꝯtempsit pone et̃ne mortis ultore. eder
maledcã nestions iste iaculat᷑ qũ quidem ille
ait Si crede̾tis moysi credetis ⁊ michi De

Expanded text:
ito damnatore, quod non audet dicere de hominis redemptore, et si ejus praecepta contempserit, poena aeternae mortis ultore, eodem maledicta nesciens iste jaculatur? quandoquidem ille ait, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid est quod nla siginficat᷑ sͥ quod ꝯti¬
git ut ille sua pigricia nicha acqu uoret h
hoc nõ p̃sciuit᷑ uie aii dedit. Dicere uampt᷑
nõn implesse. De hoc sucro xpm quod i nagno o¬
ꝑ e cogitant pt̃ etiam illud t̾cũ ad mnale ᷤ¬
dciũ de conu̾tuse suꝑatum quando dix ligate
illi mamis ⁊ pedes ⁊ proicite eum in renebs̃
ext̾iores sicut de adam dctñ est ot a. ligno
uite seꝑatus morte etiam corꝑis plecti ti hĩ
enĩ honti deẜto insipientis maledcm̃ aai potẽtis

Expanded text:
quidquid est quod illa significat. Ergo quia contigit ut ille sua pigritia nihil acquireret, hoc non praescivit ille qui dedit? dicere etiam potest, non implesse de hoc lucro Christum quod magnopere cogitavit. Potest et illud tertium, ad maledictum se convertisse superatum, quoniam dixit, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores : sicut de Adam dictum est, ut a ligno vitae separatus morte etiam corporis plecteretur . Huic enim homini diserto, deficientis maledictum, videtur potentis
Abbreviated transcription (Latin):
tebrat᷑ ne scit auid sequat᷑ qm̃ nõ a se ip̃o
liuim̃ est. d ab illo illm̃at᷑ Ꝙ gͣ deus sꝑ iminic̃
sit ⁊̃ homo uictus: oñdit Qluia uictus nõ fins¬
s di ab micio non recessiss. Quoniõ aut̃ est
uirbor hoĩs Deceptor cñ a sem ip̃o sit̃ ⁊̃ ipẽ de¬
ceptus unde ⁊ ile au decepit ⁊ ale quem dece¬
atur Qua tanto est nfior quanto decior Et idõ¬

Expanded text:
tenebratur, nescit quid sequatur: quoniam non a se ipso tenebratur, nescit quid sequatur: quoniam non a se ipso lumen est, sed ab ilomo victus ostendit: quia victus non fuisset, si ab invicto non recessisset. Quomodo est autem victor hominis deceptor, cum a semetipso sit etiam ipse deceptus? Unde et ille qui decepit, et ille quem deceitur; quia tanto est inferior, quanto deterior. Et id
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ꝙ homo nõ fuerat su̾aturus iube̾ qr pe¬
ua cõ temptoris docuit alios ob̾edire nec in hom̃e ꝑs
dei restitut᷑ deo Quia s. ħom̃is anima ꝑo dei eẽt
nec.a. seipã nec ab aliquo decipi nec ad aniqd
matłe faciendum siue paciend uua ncãtate o¬
pelli nec in melius uel detius mutari om̃inoꝰ
potuiss. flatus aut̃ ille et qui honunẽ aĩauit fac¬
tus est ab ip̃o nõ de ip̃o quia nec ħote flatus
hõis ꝑs est nec homo eum facit de se ip̃o d
ex aerio alitu sup̃to ⁊ effuso Deus uõ potuit᷑
homo qͣnuis nõnulli existiment slon tunt aĩat᷑
pͥm hõiem quando deus ii eus faciem sufflauit
⁊ scũs est aĩam uiuam s tunc accepisse spm
loco meliore quam deus qr p̃ualuit decꝑe horem
quem fecerat deus. sullo enim modo decipot¬
homo si non in d̾e exaltato cordo recessiss a dõ
uera quippe qm̃ diuina est illa sm̃a añ ruinam

Expanded text:
voluit, quod homo non fuerat servaturus, jubere: quia poevoluit, quod homo non fuerat servaturus, jubere: quia poena contemptoris docuit alios obedire. Nec in homine pars Dei restitit Deo: quia si hominis anima pars Dei esset, nec a se ipsa, nec ab aliquo decipi, nec ad aliquid male faciendum, sive patiendum, ulla necessitate compelli, nec in melius vel deterius mutari omnino potuisset. 22. Flatus autem ille Dei qui hominem animavit , factus est ab ipso, non de ipso. Quia nec hominis flatus, hominis pars est; nec homo eum facit de se ipso, sed ex aerio halitu sumpto et effuso: Deus vero potuit homo. Quamvis nonnulli existiment non tunc animatum primum hominem, quando Deus in ejus faciem sufflavit, et factus est in animam vivam; sed tunc accepisse Spirin loco meliore quam Deus, quia praevaluit decipere hominem quem fecerat Deus . Nullo enim modo homo deciperetur, si non in se exaltato corde recessisset a Deo. Vera quippe, quoniam divina est, illa sententia: Ante ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
ex ħoo dimimit̃ sapientissimis dispõnibus dĩ
qui malis bñ ⁊ ꝑu̾sis recte utit᷑. Et de huão
gene̾ iuste mi̾to dampnato scãm familiam at¬
deus occultare debuit lignũ quod pp̃ cõsecu¬
turam homĩs miẜiam si ex illo contͣ ꝓbibi¬
tõem usurpato d̾mostẽt a. quo bono cecidiss ł
in quod malum icidiss appellauit dinoscẽtie
boni ⁊ mali. Cur em̃ occultaret de auomandat̃
dabat et ꝑ quod obedĩam ꝯm̃dabat. Nec ignar
fuit hosem pec̾catur̃ s simł etiam quid̃ uisti ⁊
tate p̃sciuit siec instituit ꝙ obeẽt si homo sͥ
obeẽ uoluuss s potius instituit quod ꝓdess ꝙ
homo non sine bona m̾cede abedĩam custodiss ⁊
nõ fine utili ex ͦ ut eam dcĩ eius posti custodĩ¬
ront penas mobediẽ ꝑsoluisset at uoluit᷑ qd̾
non potuit. hoc eñ uoluit ut aut obedieus hõ
eẽt aut mobediens ĩpune nõ eet̃. sec inftuctuose

Expanded text:
ex hoc diminutum sapientissimis dispositionibus Dei, ex hoc diminutum sapientissimis dispositionibus Dei, qui et malis bene et perversis recte utitur, et de humano genere juste meritoque damnato familiam Deus occultare debuit lignum, quod propter consecuturam hominis miseriam, si ex illo contra prohibitionem usurpato dignosceret a quo bono decidisset, et in quod malum incidisset, appellavit lignum dignoscentiae boni et mali. Cur enim occultaret de quo mandatum dabat, et per quod obedientiam commendabat? Nec ignarus fuit hominem peccaturum: sed simul etiam, quid justi et nitate praescivit. Nec instituit quod obesset, si homo sibi obesse noluisset: sed potius instituit quod prodesset; quia homo non sine bona mercede obedientiam custodisset, et non sine utili exemplo, ut eam sancti ejus posteri custodirent, poenas inobedientiae persolvisset. Nec voluit quod non potuit: hoc eut inobediens impune non esset. Nec infructuose
Abbreviated transcription (Latin):
in xinĩ uͦ de c dĩ. disputauimus. suuic autẽ
breuit᷑ i̾nderim ad id auod ait̃ iste hom̃s insti¬
tutorem a maguo Bono fusse ꝓhibiuisse quem
fecerat Dum eiĩ pecori sule̾m sine dinosten¬
est Bom hom̃is dapĩa s miserie exꝑientia uñ
liguum nom̃ accepit a cnius cibo est homo ꝓhi¬
quibus uisum eist illam dinoscentiam bom ⁊ pali
magñantuod boni fuisse Cuiꝰ capaces nundum
eis displiceat sic fcm̃ eẽ ut nõ possec peccare si
nollec. Nonquid enii si melior ess aui nõ poss
peccare ideo non bñ stũs est qui posset ⁊ non
peccare. Aut u̾o us adeo dosipiend̃ est ut homo
uideat melius aliquid fi̾ debuisse ⁊ hoc deum ui¬
disse non puret aut putat uidisse et credat fa¬
c̾e uoluisse aut uoluisse quid s mĩme potuisse
que ita deẜuit sciat aiusquis hoc sapit̃ nec
illa deẽe celestibus rebus que mĩꝙͣ deserit dm̃
Sec istam ita eẽ fcam̃ cot aliqua ncc̃ĩtate dese̾re
coget᷑ dnĩ Et quia uoluntate deseruit inch̃

Expanded text:
 Civitate Dei disputavimus. 19. Nunc autem breviter responderim ad id quod ait iste, hominis institutorem a magno bono prohibuisse quem fecerat, dum eum pecori similem sine dignoscenest beati hominis sapientia, sed miseri experientia: unde lignum nomen accepit, a cujus cibo est homo prohiquibus visum est illam dignoscentiam boni et mali magnum aliquod bonum fuisse: cujus capaces nondum eis displiceat sic esse factum, ut non posset peccare si nollet. Numquid enim, si melior esset qui non posset peccare, ideo non bene factus est qui posset et non peccare? Aut vero usque adeo desipiendum est, ut homo videat melius aliquid fieri debuisse, et hoc Deum vidisse non putet; aut putet vidisse, et credat facere noluisse; aut voluisse quidem, sed minime potuisse? quae ita deseruit: sciat quisquis hoc sapit, nec illam deesse coelestibus rebus quae nunquam deserit Deum, nec istam ita esse factam ut aliqua necessitate deserere cogeretur Deum; et quia voluntate deseruit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
lc̃ssim fugite ab ydoloꝵ custurd deinde
secutus oudit ad quod sacficiũ uni debet
ꝑtinere dicens quasi prudentibus dito iudicate uos
quod dico calix bñdc̃onis quem bñdm̃s Nonne
coĩcatio est sangũts xp̃i panis quem frangimꝰ
nõne ꝯͥcatio est corꝑtã domim quia unus panis
unũ corpus multi sumus Om̃s enĩde uno pane

Expanded text:
i, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio est sanguinis Christi? Panis quem frangimus, nonne communicatio est corporis Domini? Quia unus panis et unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane
Abbreviated transcription (Latin):
deus unus deus legis ⁊ ꝓpħarim qui unusᷤ
⁊ uerus deus est crimĩe crudelicatis arguendꝰ
quia pp̃ leuissimas cãs uł etiam erubestẽdas
penam mortis uł corꝑalis int̾lixit quod deis
lii hely sacerdotis de ollis cł cacabis deo p̃pa¬
tis aliquid degustassent qua in re nõ disputato
quant̃ ⁊ quam ꝑniciosum elatõnis uitiũ tam

Expanded text:
egis et prophetarum, qui unus et verus est Deus, crimine crudelitatis arguendus, quia propter levissimas causas vel etiam erubescendas poenam mortis vel corporalis inflixit, quod Davilii Heli sacerdotis de ollis vel cacabis Deo praeparatis aliquid degustassent: qua in re non disputo quantum et quam perniciosum elationis vitium tam
Abbreviated transcription (Latin):
teduit qui u alũ non fuit. nec cossando corpunt
noc oꝑando iaborant siec sine celo sedis indignit
nec sc̃o celo sedem tanqiuam sitis erroribꝰ ꝑeg̾¬
mis nuenit potũs enĩ bñssime mane̾ in seuet᷑¬
ip̃o templo antẽ suo quod st̃ om̃s sc̃i ⁊ anglĩ ⁊

Expanded text:
neque aliquando non fuit, nec cessando torpuit, nec operando laboravit: nec sine coelo sedis indiguit, nec facto coelo sedem tanquam finitis erroribus peregrinus invenit. Potens est enim beatissime manere in semetipso; templo autem suo qu
Abbreviated transcription (Latin):
la est putanda quia informis s bona est intllũda
est forma nõ nicħ̃ est boni eẽ capacẽ boni sicut
uox confusa est clamor sine u̾bis uox aõ articu¬
lata fit cum format᷑ in u̾ba. Est gͦ formabilis i
formata illa ã formã capit ista ã ht̃ siam quidhoꝵ
uude fiat in ꝓmptu. est si emĩ quis de xbis pr
sonũ uocis s potiuis de noce fł uͥ̾ba. sonãtia quis
fecisse matiam. ⁊ in t̾uallo aliquo int̾posito tpr̃is
formasse quod informe pͥus fecerat s sicut .a. loqũ¬
te ful̾it u̾ba conantia uͥ nõ pͥus uox õforms
post accipit forͣm s formata piof̾t Intellndꝰ ⁊¬

Expanded text:
la est putanda, quia informis: sed bona est intelligenest forma, nonnihil est boni esse capacem boni. Sicut vox confusa est clamor sine verbis, vox vero articulata fit cum formatur in verba: est ergo illa formabilis, ista formata; illa quae formam capit, ista quae habet: nam quid horum unde fiat, in promptu est. Neque enim quisquam dixersonum vocis: sed potius de voce fieri verba sonantia quis fecisse materiam, et intervallo aliquo interposito temporis formasse quod informe prius fecerat: sed sicut a loquente fiunt verba sonantia, ubi non prius vox informis post accipit formam, sed formata profertur;
Abbreviated transcription (Latin):
dere Rephendit etiam ꝙ penas impiorinu
Sigͣtas ꝑ uam fellis ⁊ botrũ amatitudius ⁊
furorem draconũ at aspid̃ collcã dit eẽ deus
apud se ⁊ signata in thesauris siis reddenda
in tempore Cum sapsus fuit pes eorũ ignoris

Expanded text:
Reprehendit etiam, quod poenas impiorum significatas per uvam fellis et botrum amaritudinis, et furorem draconum atque aspidum, collectas dicit esse Deus apud se, et signatas in thesauris suis, reddendas in tempore, cum lapsu
Abbreviated transcription (Latin):
cõphensibilis lucis non credit eẽ opificem mũdi ĩ¬
ꝓbo ⁊ culpo Dum ibi segat mundus ꝑ ipm scĩs
cit mag̾ imꝓbo at decestor si scio ⁊ insidiat᷑
ut decipiat nestientes in abis uetibus pͥus
doms sitt̾is scͥpt̃ atcendite ad ei ⁊ilłuian
oculos mõs ne tiꝙͣ obdormiam in morte. A eni h
orabat homo uti mortalis ue õꝙ̃ corpore mor̾et
aut corporalibus oculis sompinis ne uemiret op¬
tabat o eos uti oculos iluiari sibi petebas de
hoc Sicat aui soribens ad fideles ait fiustis a
lue ⁊ fcã est lux Quod aꝑtius idem a płs alio lo¬

Expanded text:
comprehensibilis lucis, non credit esse opificem mundi, improbo et culpo: cum ibi legat, Mundus per eum factus cit; magisque improbo atque detestor, si scit, et insidiatur ut decipiat nescientes in veteribus prius divinis Litteris scriptum, Accedite ad eum, oculos meos, ne unquam obdormiam in mortem . Neque enim hoc orabat homo utique mortalis, ne unquam corpore moreretur, aut corporalibus oculis somnus ne veniret optabat: sed eos utique oculos sibi illuminari petebat, de hoc dicat, qui scribens ad fideles ait: Fuistis alux; et facta est lux ? Quod apertius alio lo
Abbreviated transcription (Latin):
neo fł pt̃ ut ei sit locus melior Tum causncat᷑
peior ⁊ ꝙ ad tempus p̃ualunse coisus est dy¬
abolus homĩe suꝑato etiam sic met̾inĩ uictus
est hoĩe roꝑato. sec dei confitentis dba sinit
o̾ potius exꝓbantis Ecce adam fcũs est cãꝙͣ u

Expanded text:
est ut ei sit locus melior, cum causa sit pejor. Et quod ad tempus praevaluisse visus est diabolus homine superato, etiam sic in aeternum victus est homine reparato. Nec Dei confitentis verba sunt, sed potius exprobrantis: Ecce Adam factus est tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
adiũ sibi petit᷑ ⁊ uema delicti ut quia deo
Sue debita dñs appellat sicut in euuã ͦ suo dt̃
Dimisi tibi om̃e debitum qr iogasti mo quam
eatores sumꝰ qui pro pccis ragare ꝯpellinĩ art
dum indulgentiam de dõ petimus indulxentie¬
Costĩe si amimus recordet᷑ Ne quis ent sibr qua¬
si ĩnoceus placeat ⁊ oe ẽtollendo plus purer
cotidie iubem᷑ orare sicut deni ⁊ ihoes i epli

Expanded text:
idium cibi petitur et uenia delicti, ut qui a Deo quae debita Dominus appellat, sicut in euangelio suo dicit: dimisi tibi omne debitum, quia me rogasti. quam peccatores sumus, qui pro peccatis rogare compellimur, ut, dum indulgentiam a Deo petimus, conscientiae animus recordetur, ne quis vel sibi innocens placeat et se extollendo plus pereat. catis jubetur orare; sicut denique et Joannes in epi
Abbreviated transcription (Latin):
sine ĩicio semꝑ fuisse lucem uo̾ micrũ sũpsise de
tenebris Qͥs legit in eo libro cui calũpniat᷑
tenebras sempit̾nas ꝯ scͥpt̃ sit In pͥncipio fe¬
cit celũ ⁊̃ t̾ram. t̾ra aut̃ erat inusibilis ⁊̃ ĩ ꝯpo¬
sita ⁊ tenebre erant suꝑ abyssum. Ex alo gͦ te
ac t̾re añquam fc̃a lux. eẽt qua illudarot᷑ quod
sine luce fuerat tenebrosum. Quid autẽ in ꝯuemẽs

Expanded text:
sine initio semper fuisse, lucem vero initium sumpsisse de sine initio semper fuisse, lucem vero initium sumpsisse de tenebris: quasi legerit in eo libro, cui calumniatur, tenebras sempiternas; cum scriptum sit, In principio fecit Deus coelum et terram: terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenac terrae, antequam facta esset lux, qua illuminaretur quod sine luce fuerat tenebrosum. Quid autem inconvenien
Abbreviated transcription (Latin):
spicatius ista rimari mueniet fortasse in creatura
que ita fcã narrat᷑ sine uit̾uallis tpr̃aliũ morar̃
distinctum mirabilit̾ ordinem rr̃ si enĩ mat̾i̾es
omĩno inch est de aua in sibro capiẽ legitur
Qui fecisti mund̃ de mat̾ia informi sion gͦ qma
informis dca est omino nich est siec ideo fuit n ͨ
ip̃a coet̾na tanꝙͣ a millo scã nec alius eam fe¬

Expanded text:
spicacius ista rimari, inveniet fortasse in creatura, quae ita facta narratur sine intervallis temporalium morarum, distinctum mirabiliter ordinem rerum. Neque enim materies omnino nihil est, de qua in libro Sapientiae legitur, Qui fecisti mundum de materia informi . Non ergo quia informis dicta est, omnino nihil est: nec Deo fuit vel ipsa co
Abbreviated transcription (Latin):
creandi p̃uidit enũ ubi st̃ ordinandi ⁊ sic̃ eos
ei ⁊ non putaret quia bomĩ est o ude̾t quia ma¬
lũ est uidete quid dixit adeo aũa. slestiuit inquit
lux quid ess ut modo eam pͥmo uidens optiã
siõ ĩuem tantã fidem in irł siescuit aña fiderilla
est. uide possint blasphemare insipientes sinsi¬
p̃sciebat. quod mirand̾ aliis ꝯm̃dabat mirã¬
do laudabat Quid̃ aũ deus uidit a se fcm̃ ad̾
nõ in luce q̃ ipẽ est pͥus coidit ẽẽ faciendum

Expanded text:
creandi; praevidit enim ubi sint ordinandi: et sic eos ei, et non putaret quia bonum est, sed videret quia malum est, videte quid dixerit: Adeo antea nescivit, inquit, lux quid esset, ut modo eam primum videns optimam non inveni tantam fidem in Israel , nescivit antea fides illa est unde possint blasphemare insipientes et infimnia praesciebat, quod mirandum aliis commendabat, mirando laudabat. Quid autem Deus vidit a se factum, quod non in luce, quod ipse est, prius vidit esse faciendum?
Abbreviated transcription (Latin):
quid orit᷑ ⁊ morit᷑ bouũ eẽ nõ posse msi oriẽ¬
tibus ⁊ morientibꝰ silłis nõ potuit explica¬
re O. iid gͦ mir̃ si in tam magna umu̾sitate
ne est aliquod infim̃ bonũ in ordimbꝰ tprm̃ qd̾
nõ ꝑ mausione rr̃ sicut nõmala sblimia spi¬
ritalia s pro decore sui gn̾is ĩmo atz treno

Expanded text:
moritur bonum esse non posse, nisi orientibus et morientibus syllabis non potuit explicare. Quid ergo mirum si in tam magna universitate naturae est aliquod infimum bonum in ordinibus temporum, quod non permansione rerum, sicut nonnulla sublimia spiritualia, sed pro decore sui generis, imo atque terreno
Abbreviated transcription (Latin):
aliaua natura hoc est sb̾a pioesus ad inchilum
regat᷑ disputatio subtilissima est s fides ua¬
cissiie dõ cautat mutabis ea ⁊ mirtabunt᷑
num quod est dous porro bona mutabilia ppͣ
mutabilia quia nõ de ip̃o s de nichilo fc̃a st
Qũi orbem et ip̃a mortabia auanius ex alia ꝑte
penalia sunt eis quibus sola ĩmortalitas p̃t
ior quã humanus est sensus quo talis pislcri¬
amore uiuendi conditõem mortis exhorreat
laudat siam iste he̾ticus ipe qui rep̃hendit ñ
dñi eẽ credit cinꝰ t̾rena oꝑa uidet eẽ morta¬
lia euudem s̾monẽ suũ qui ul ac̃eo illi platuit
ut eum littis memorie ÷ maudaret nisi uocibꝰ
ad sua q̃ tun oba ꝑtinẽtib̾ ⁊ incipientibus
cant̃ s deficientibus implere nõ poss Ita płꝰ

Expanded text:
aliqua natura, hoc est, substantia prorsus ad nihilum redigatur, disputatio subtilissima est. Sed fides veracissima Deo cantat: Mutabis ea, et mutabuntur; num, quod est Deus. Porro bona mutabilia propterea mutabilia, quia non de ipso, sed de nihilo facta sunt. Quamobrem et ipsa mortalia, quamvis ex aliqua parte poenalia sint eis quibus sola immortalitas potejor quam humanus est sensus, quo talis pulchriamore vivendi conditionem mortis exhorreat, laudat. Nam iste ipse qui reprehendit, nec Deum esse credit, cujus terrena opera videt esse mortalia, eumdem sermonem suum, qui usque adeo illi placuit, ut eum litteris memoriaeque mandaret, nisi vocibus ad sua quaeque verba pertinentibus, et incipientibus tamen et deficient
Abbreviated transcription (Latin):
de apimus euiꝰ aduentus ut aco nob repsentet
muts dis ⁊ regnum dei pt̃ ip̃e intelligi. qr misso
reematuro sumũs ba aut̃ regnũ dei petimus q log
num celeste qr est ⁊ trestre regum. sn quiaan re¬
nũcat sclo maior est honoribus dius ⁊ manoe
ses i deo auide do ⁊ xpõ dicat nontrena eence¬
lestia regnat desid̾it Continua aut̃ orõne ⁊ pͣ¬
ce opus est nec excidamus: a regno celesti sicdic
iudei quibꝰ pͥus ꝓmissũ fuerat excider̃t dĩo iñ¬
festante ⁊ ꝓbante multi inquit uenient ab oriẽ¬
te ⁊ ocadente ⁊ accũbent cũ abraham ⁊ umac
⁊ uicobin regno celoꝵ filiiꝰ aut̃ regni eicienit᷑
in teuebras exlores illic erit ploratio ⁊ sti
sauot et̃ ulos nom̃ patnum cesant t regis ct
ideo xpiam niu in orõne appellamus Rexmor¬
tremue cepmnuo nosse ut regollamun Beuonut

Expanded text:
die cupimus, cujus adventus ut cito nobis repraesentetur mus, sic et regnum Dei potest ipse intelligi, quia in ipso regnaturi sumus. Bene regnum Dei petimus, id est regnum coeleste, quia est et terrestre regnum; sed qui renuntiat saeculo major est honoribus ejus et regno, et ideo qui se Deo et Christo dicat, non terrena, sed coelestia regna desiderat. Continua autem oratione et prece opus est, ne excidamus a regno coelesti, sicut Judaei, quibus prius promissum fuerat, exciderunt Domino manifestante et probante: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente et accumbent cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum. filii autem regni expellen tur in tene bras exteriores: illic erit ploratio et strsauit circa illos nomen paternum, cessauit et regnum. et ideo christiani qui in oratione appellare patr
Abbreviated transcription (Latin):
est in p̾nciͦ euit u̾bum Cur enĩ non s ħio istedi
Et quia deus erat ͦbum pt̃ etiam siõ dice̾ ꝙ̃ad¬
modum in ħoc libro dixit eiusne quo idem deus
eẽ cepit Dicat hic si placet eciam illam diffĩtam̃
suam ubi audit In pͥnꝰ erat u̾bũ dicat ⁊̃ hic si an¬
det nullũ est pͥncipiũ sine fine insi ab ip̃is etiã
uo displicet ei deus qũ fecit mund̃ cur nõ displicer
ꝑ quem fcsis est mundus Ne xp̃o enĩ scͥpt̃ est in hͨ
mundo erat ⁊ mundꝰ ꝑ eum fcũs est: In telligat ita¬
deũ face̾ bona posse bonis aut̃ .a. se fcĩs eg̃e isõ
posse cunde nec faciendis eguit qui fãs nõ eget
male sentit aui ppͣ bonit eẽ aliquid negat quia e¬
quale deo nd ẽẽ cognoscit Ita enĩ uõ orit ille sũm̃
S infiñ bonũ. s quicquid eo minus est iam nõ
qui talibus nõ eguit ad augendam hĩtudinẽ suã
multo minus infioribꝰ ac ouiiio infimis eguisse
Si gͦ fenũ agri quod hodie est ⁊ cras in diba¬

Expanded text:
est: In principio erat Verbum. Cur enim non etiam hic iste diEt quia Deus erat Verbum, potest etiam sic dicere, quemadmodum in hoc libro dixit: Ejusne quo idem Deus esse coepit? Dicat hic, si placet, etiam illam definitivam suam, ubi audit, In principio erat Verbum: dicat etiam hic, si audet, Nullum est principium sine fine; ut ab ipsis etiam anus. Quia vero displicet ei Deus qui fecit mundum, cur non displicet per quem factus est mundus? De Christo enim scriptum est: In hoc mundo eratDeum facere bona posse, bonis autem a se factis egere non posse: unde nec faciendis eguit, qui factis non eget. male sentit, qui propterea bonum esse aliquid negat, quia aequale Deo non esse cognoscit. Ita enim non erit ille summum, sed infimum bonum, si quidquid eo minus est, jam non qui talibus non eguit ad augendam beatitudinem suam, multo minus inferioribus atque omnino infimis eguisse Si ergo fenum agri quod hodie est, et cras in cliba
Abbreviated transcription (Latin):
li ⁊ t̾re stellãit ⁊ ħbar̃ quicquid̾ m̃sura foria
ordine suo coustat ni celo ⁊ in t̾ra quicquid intel¬
ligit in celo ⁊ in t̾ra. quicquid sentit ĩ ce ⁊ ĩt᷑
tͥ se oportebat eẽ equalia ⁊ ideo sunt oiĩa pã
si eeũt equalia uiut genus bonoꝵ et̃ nõ omĩa sic̃
u̾o ideo sint omñia bona quia st̃ aliĩs alia meliora
Et bonitas infłoꝵ addit laudibus melioꝵ ⁊ in
rer̃ b̾orar̃ in equalitate ip̃a est iocunda grada¬
tio ubi imuoꝵ cõꝑatio amplioꝵ est ꝯm̃ dacio
aut uitia st rr̃ bonast q̃ omĩno cetͣ ros boãs

Expanded text:
uid mensura, forma, ordine suo constat in coelo et in terra, quidquid vivit in coelo et in terra, quidquid sentit in coelo et ise esse oportebat aequalia: et ideo sunt omnia. Nam si essent aequalia, unum genus bonorum esset, non omnia. Nunc vero ideo sunt omnia bona, quia sunt aliis alia meliora, et bonitas inferiorum addit laudibus meliorum: et in rerum bonarum inaequalitate ipsa est jucunda gradatio, ubi minorum comparatio ampliorum est commendatio. aut vitia sunt rerum bonarum, quae omnino extr
Abbreviated transcription (Latin):
eum pecoribus ꝑem. eẽ uoluiss nescientibus
quedam infelicit᷑ disci ⁊ felicius nõ nlła nes¬
ciri morbos em ⁊ dolores quanto felicius nes¬
ciremus si gͦ medicus nos ab aliquo cibo ꝓhi¬
beret quo accepto egrotaturos eẽ p̃stiret ⁊ ob hoc
appellaret enudem cibum dinostit᷑m sanitatis. ⁊̃
te mãsiss credens medico ꝑ obedĩam nõ morbo
pccĩn ⁊ tand cum saude d̾tiñ est de domino ihũ
at ideo illam uñ adam ꝓ hr̃tus est bomi ⁊ uosli
dinoscentiam nõ habebat Hic si q̃rat᷑. Quomͦ
ꝙ non nouerat arguebat n enĩ pcc̃a non
guebant᷑ ignorabat᷑. Nonne rectissime iꝵude¬
bit᷑ Et nou̾at ⁊ non nouerat irectissime oĩo
hinc Ita diuine sapiẽ credere debuit adam ut
ab ala mali sciã que fit ꝑ exꝑientiam p̃cepto
dĩ ob̾ediens temꝑaret sic enim malum nestis¬
S iusi feciss. fecit autem sibi non deo. suich em̃

Expanded text:
eum pecoribus parem esse voluisset nescientibus eum pecoribus parem esse voluisset nescientibus quaedam infeliciter disci, et felicius nonnulla nesciri? Morbos enim et dolores quanto felicius nesciremus? Si ergo medicus nos ab aliquo cibo prohiberet, quo accepto aegrotaturos esse praesciret, et ob hoc appellaret eumdem cibum dignoscentiae sanitatis et te mansisset, credens medico per obedientiam, non morbo peccatum? Et tamen cum laude dictum est de Domino Jesu atque ideo illam unde Adam prohibitus est, boni et mali dignoscentiam non habebat. Hic si quaeratur, Quomodo quod non noverat, arguebat? neque enim peccata non guebantur, ignorabantur? Nonne rectissime respondebitur, et noverat, et non noverat? Rectissime omnino: Huic itaque divinae sapientiae credere debuit Adam, ut ab illa mali scientia quae fit per experientiam, praecepto Dei obediens temperaret. Sic enim malum nescisset, nisi fecisset. Fecit autem sibi, non Deo. Nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
mati̾es a que uł abyisi uocabulo nisimiata sit ⁊ͥ
spõs acceꝑit duũ istoꝵ graunã ełor um. hamoss ⁊¬
bilid ÷ mobilis ei spẽc data est appeat ant᷑
hurida auia ⁊̃inobilis fixa est esam uus quod
mag ꝓpħã ribri ħuiꝰ moyses quctoꝵ intenditꝰ et
eius narratio rr̃ fcdrum eet̃ etiam pfigumatõ
futurar̃ non est contentõsis. ⁊ infidelibꝰ ing̾end̃¬
Cum gͦ tot exitus pie q̃rentibus pateant s
temere tanta rep̃hendat᷑ auctoritas unde ie
quas non est ydoneus ꝑscrutari: Quod uoͦ in ho¬
aud dic̾e ei qui so fiuxit. Quare sio me fecisti
Cũ oto quomodo sit sc̃us ignoret᷑ mult p̃cipitis
m̃tis audacia est s xasa ite ꝑmittinit᷑ ista gar¬
rire ut tanꝙͣ de necgłie sompno excitent᷑ uasa
hibeant curam salubris dc̃is Ecte em̃ in eo qd̾
rep̃hendit iste hom̃ĩs conditorem quia ꝓhibuit
eum. sume̾ cibum dinoscentie boni ⁊ mali tãquã

Expanded text:
materies aquae vel abyssi vocabulo insinuata sit, et materies aquae vel abyssi vocabulo insinuata sit, et species acceperit duorum istot mobilis ei species data est; Appareat autem arida, quia immobilis fixa est. Nam illud quod magis Propheta libri hujus auctor intendit, ut ejus narratio rerum factarum esset etiam praefiguratio futurarum, non est contentiosis et infidelibus senCum ergo tot exitus pie quaerentibus pateant, ne temere tanta reprehendatur auctoritas; unde isquas non est idoneus perscrutari? CAPUT audet dicere ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? cum omnino quomodo sit factus ignoret, multum praecipitis mentis audacia est. Sed vasa irae permittuntur ista garrire, ut tanquam de negligentiae somno excitentur vasahibeant curam salubribus dictis. Ecce enim in eo quod reprehendit iste hominis Conditorem, quia prohibuerit eum sumere cibum dignoscentiae boni et mali , tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
istius audiendum et ꝓponat᷑ eis̃ quid oit cre¬
dibilius utͫ istum nescisse quandam lucem. ⁊ qnͣ¬
dam diem quam sciebat moyses an moyse nestis¬
se illam sucem ac diem quem nõ coliste uisie
nste dtm̃. S conggent᷑ aque in cong̾gatõem unã
⁊ appeat arida eõ ꝙ aquis om̃a tenebant᷑ i gno¬
rans qm̃admod̾ açiua in aerios uapores temu¬
tã arescat ⁊ tenebrosa oaligme mułt octũpet
sipaciũ exignũ uo̾ si cong̾gata dñet᷑ siet iã
leuis uolitet s grauis fłnctet Quid gͥ mũ
Si rara terram intexerat spissata nudauit Cond
Si etiam diuino nutu. in magnos sinus t̾ra subse¬
dit at ita quicquid nat᷑e hiũde ꝑ tot̃ eusli¬
tebat in ꝑtes ꝯcauas confluens recessit a ce¬
tĩs Et quod oꝑiebat aꝑuit congͣgata in ħiĩ¬
liora duccũbentia qua mare int̾fluet ⁊ dꝯfłuee
pt̃ ħũit intlligi significat᷑ eẽ ꝙ infarmis al

Expanded text:
istius audiendum, et proponatur eis quid sit creistius audiendum, et proponatur eis quid sit credibilius, utrum istum nescire quamdam lucem et quemdam diem, quem sciebat Moyses; an Moysen nescisse istam lucem ac diem, quem non solum isterecte dictum sit, Congregentur aquae in congregationem unam, et appareat arida ; eo quod aquis omnia tenebantur: ignorans quemadmodum aqua in aerios vapores tenuata rarescat, et nebulosa caligine multum occupet spatii, exiguum vero si congregata densetur, nec jam levis volitet, sed gravis fluitet. Quid ergo mirum, si rara terram texerat, spissata nudavit? Quid, si etiam divino nutu in magnos sinus terrae subsedit, atque ita quidquid naturae humidae per totum ejus jacebat, in partes concavas confluens, recessit a caeteris, et quod operiebat aperuit, congregata in humiliora succumbentia qua mare interflueret et circpotest hic intelligi significatum esse, quod informis illa
Abbreviated transcription (Latin):
quasemo infimam lucem bonam tam̃ Demde onde
sunit in coerpare ꝑ egͥnant᷑ .a. dĩo possunt iam into
pus fidei lux uocan ⁊̃ angłi non possinit qui
semꝑ uident faciem prĩs unde gͦ sat utrum
talis lux pͥmitus scã sit̃ unde scit qomodo in ill
luce uespe ⁊ mane possit intelligi. Quomodo d¬
in senario nũo p̃sentata fait opibus deids in
ea septima requieuit᷑ dens unde ad istos diesno¬
bis nobis notissimos qui solis cͥcuitu reuolĩt᷑
septẽnarii ip̃ius muͣ q̃dam forma tͥnłita est
ribus ꝑtibus mudi ut solus deus int̾ illam
tenebras ÷ diuide̾t slam int̾ istas tenebras que
nab̾ faciũt notissimã nectem ⁊ łucem q̃ nab̾is fa¬
cit notissimam d̾ieui luĩaria nob̃ uisibilia ut di¬
inde̾t imꝑauit. Quis aut̃ fecit᷑ quãius nõ sit̃
indignand̃ poturs quam ridend iudicaro istit̃
nobͭ ꝙ diem hore designent horas autem dol dis¬
cernat᷑ ac det̾minet Et uelle ut crodamus ꝙ
moyses ista nestierit Et ideo diem anꝙ sol fi

Expanded text:
cumque infimam lucem, bonam tamen. Deinde, unde sunt in corpore, peregrinantur a Domino , possunt jam merito ipsius fidei lux vocari, et Angeli non possunt, qui semper vident faciem Patris ? Unde ergo scit utrum talis lux primitus facta sit? Unde scit quomodo in illa luce vespere et mane possit intelligi? Quomodo denique senario numero praesentata fuerit operibus Dei, et in ea septima requieverit Deus, unde ad istos dies nobis notissimos, qui solis circuitu revolvuntur, septenarii ipsius numeri quaedam forma translata est? ribus partibus mundi, ut solus Deus inter illam tenebrasque divideret? Nam inter istas tenebras quae nobis faciunt notissimam noctem, et lucem quae nobis facit notissimum diem, luminaria nobis visibilia, ut dividerent, imperavit. Quis autem ferat, quamvis non sit indignandum potius quam ridendum, indicare istum nobis quod diem horae designent, horas autem sol discernat atque disterminet, et velle ut credamus quod Moyses ista nescierit, et ideo diem antequam sol fie
Abbreviated transcription (Latin):
lim ex m̃icio dei ab eo fcm̃ est quod molius
fuit auasi se ip̃o aliquid deus melius fecĩt inĩ¬
dum. Aut ideo nd debuit hoc bonũ fiere quia
nõ est equale facienti. ꝙ aut̃ q̃rit Enr non
istud olim ex imcio fciũ sit iꝵ nsum habeat. Ĩme
uo̾ olim ex imcio fcĩ est Ex nncio uti suo nõ
dei cui millũ est iniciũ. Sĩ añ hoc miciũ sigm¬
ficari potuit eo ꝙ dcm̃. est. In pͥncipio fecit de¬
us celũ. Quid est quod calũp̃mat᷑ uelut int̾¬
rogans In. quo pͥncinio fecĩt. Cum ipe rursus
q̃rat cur nõ olim ex nicio stm̃ sit̃. ꝓmde sua
uba illi replicanda st̃. Nam sicut ip̃e pp̃ iõ qued

Expanded text:
lim ex initio ab eo factum est, quod melius fuit? Quasi se ipso aliquid melius Deus fecerit mundum: aut ideo non debuerit hoc bonum fieri, quia non est aequale facienti. Quod autem quaerit, cur non istud olim ex initio factum sit; responsum habeat, Imo vero olim ex initio factum est: ex initio utique suo, non Dei, cui nullum est initium. Si autem hoc initium significari potuit, eo quod dictum est, In principio fecit Deus: quid est quod calumniatur velut interrogans, in quo principio fecerit; cum ipse rursus quaerat, cur non olim ex initio factum sit? Proinde sua verba illi replicanda sunt. Nam sicut ipse propter id quod
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnis p̃t̾ dampna suilla orõmim pigra ⁊ iguaua dis¬
pendia ꝑ dei indulgentiam ret̾ati spũalit̾ ⁊ re¬
nati yiuitem̾ quod̾ futuri sumus hĩturi in regno
sine int̾ueutu noctis solem diem siue nocte.q ĩ
lũie uigilemus oraturi semꝑ s acturi ds gñs¬

Expanded text:
turnis precum damna, nulla orationum pigra et ignaua disturnis precum damna, nulla orationum pigra et ignaua dispendia. per Dei indulgentiam recreati spiritaliter et renati imitemur quod futuri sumus: habituri in regno sine interuentu noctis solum diem sic nocte quasi in luce uigilemus, oraturi semper et acturi g
Abbreviated transcription (Latin):
mirabile in oculis nr̃iss Ista est dies quam fecit̃
dñs exultem̃us ⁊̃ iocũdem᷑ in ea Item ꝙ sol ap¬
pellatus sit malacħ ꝓpha teestat᷑ dicens uo¬
bis aut̃ qui timetis nom̃ domini oriet᷑ scł iustic
ao sꝑ deus dobeat adorari ut qui in xpõ hoc
sole ⁊ in die uo̾ sumꝰ instemꝰ ꝑ totã diem p̃ci¬
bus ⁊ oremiis ut quando mũdi legis dec̃sus
uicibus alt̾nis nox resoluta succedit uullt̃ de
liũe est cui lum̃ in corde est sut quando cołr̃
dies non est cui sol ⁊ dies xp̃c̃ est. Qui aut̃ ĩ
xp̃o hoc est in łaĩe somꝑ sumus nec noctibꝰ
ab orõne cessemus si anna uidua sine int̾mis¬
sione rogans semꝑ ⁊ uigilans ꝑ seuerabat in
ꝓm̾endo deo scut in ouuangłio scͥptũ est Non
remanserunt. Nos frẽs dilcĩssimi qui in domĩ luce
Semꝑ sumus qui meninimꝰ ⁊̃ tenemꝰ quid eẽ ac¬
cepta grã ceꝑimus computemꝰ noctẽ ꝓ die ambu¬
nr .a tenebris quas euasims malli fuit horis uoc¬

Expanded text:
ris, et rursus: Ista est dies quam fecit Dominus, exultemus et jucundemur in ea. Item quod sol appellatus sit, Malachias propheta testatur dicens: Vobis autem qui timetis nomen Domini orietur sol justitac semper Deus debeat adorari; ut qui in Christo hoc est sole et in die vero sumus, instemus per totam diem precibus et oremus, ut quando mundi et legis decursis vicibus alternis nox resoluta succedit, nullum de nim sine lumine est, cui lumen in corde est? aut quando sol et dies non est, cui sol et dies Christus est? Qui autem in Christo, hoc est in lumine semper fuimus, nec noctibus ab oratione cessemus, sicut Anna vidua sine intermissione rogans semper et vigilans perseverabat in promerendo Deo, sicut in Evangelio scriptum est: Nonremanserunt. Nos, fratres dilectissimi, qui in Domini luce semper sumus, qui meruimus et tenemus quid esse accepta gratia coeperimus, computemus noctem pro die, ambumur a tenebris quas euasimus, nulla sint horis noc
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ secte nõ itã motuerint ppłis xp̃ianis
tste aut̃ Cuiꝰ uom̃ in eodem sibro nõ comꝑi de¬
tostat᷑ deum mundi fabiicatorem Cuiꝰ m a mohĩ
quanus librum geneseos nõ accipiant. at blas¬
phemaut deuni tam̃ bomĩ fabͥcusse mundum
et di exalia natura sic matra conficent᷑. Ses ꝙ̃¬
qutmn on nichi apꝑuit Tuiꝰ secte sio iste blasdhe
defendenda est adlisuis eiis singuam seͥpturade¬
uina qͥuam maledicis disputatõmbuts inspttaris

Expanded text:
um sectae non ita innotuerunt populis christianis. Iste autem, cujus nomen in eodem libro non comperi, detestatur Deum mundi fabricatorem: cum Manichaei, quamvis librum Geneseos non accipiant, atque blasphement, Deum tamen bonum fabricasse mundum, etsi ex aliena natura atque materia, confiteantur. Sed quanquam non mihi apparuerit, cujus sectae sit iste blasphemus, defendenda est adversus ejus linguam Scriptura divina, quam maledicis disputationibus insectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tañ ad illam insormitatem quantulaq uł uisibilis re¬
manens ueł intllĩglbił sp̃es siue ꝑ celum ⁊ erã
gnꝰalr̃ p̾us insimuata sit spiritalis corporalis na
biue aliquid aliud quod hio salua fidei regula ĩ tel
hax pt̃ Dum tam̃ umꝰ ẽ sũmũ ẜonĩ fecisse cũtta
que d̾nimus ⁊ que meliora non cͦminus quauius
modus quo ea fecit᷑ comp̃hendi humana m̃te nõ p̾¬
sit dubitãre fas non est s cum istis indoctioblis¬
phematoribus ltct̾arum sacratum non ea rõne s¬
tilitate agendum est qua ista q̃renda sunt. Sintꝰ pa¬
aficos dt̃ filios disputanda. D si putat iste adĩlrꝰ
libros legis ⁊ ꝓphĩtum se nõsse quod dt̃ se sdri
fĩimĩ deum toꝑabilem splendarem mꝯp̃hensibilis

Expanded text:
tamen ad illam informitatem quantulacumque vel visibilis remanens vel intelligibilis species: sive per coelum et terram generaliter prius insinuata sit spiritualis corporalisque natura; sive aliquid aliud, quod hic salva fidei regula intelligi potest: Deum tamen verum et summum et bonum fecisse cuncta quae cernimus, et quae meliora non cernimus, quamvis modus quo ea fecerit comprehendi humana mente non possit, dubitare fas non est. Sed cum istis indoctis blasphematoribus Litterarum sacrarum non ea rationum subtilitate agendum est, qua ista quaerenda sunt et inter pacificos Dei filios disputanda. CAPUT XI. 14. Sed si putat iste adversus libros Legis et Prophetarum se nosse, quod dicit se scire, summum Deum incomparabilem splendorem incomprehensibilis
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dei discordiam non uenire Quand̾o at̃
stamus ad orõem fr̃es dilcĩssum uigalare ⁊ in¬
cumbe̾ ad p̃ces debemus cogitatõ omis car¬
nalis ⁊ scłaris absced̾at ne auoꝙͣ tino aĩs
aliud auam id soliẽ cogitet auod ẜ̃cat᷑ Idõ

Expanded text:
regnum Dei discordiam non venire. Quando autem stamus ad orationem, fratres dilectissimi, vigilare et incumbere ad preces debemus; cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec quidquam animus quam id solum cogitet quod