comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum proficimus. per int ellectum ad maturitatem sapientiş
enimus septemgra dibus ad portam ascendimus perquam nobis adtus ui¬
te spiritalis a peritur
anus in positionir i praueritas quepet seuiam ad reuit amuocit perrededt
ex emplum: Nandicente marto cumofferrent ei paruulos ut illos tanger&
illc conplexans eos & in ponens manus supereor benedice batillos: Cuiur rei
actio haecest ut quum uerbis benedicitur sp̃r in funditur cummaniburtan¬
qitur sp̃alir uirtutis operatio dengnetur : Itamanus in positioms for¬
mainsacris officus ex hacdiuna imitatione proces sit ut om̃is par¬
uulus id est fide & rp̃ab obedientia humilis persacerdotẽ đ percipiat
uirtutem sc̃ificationis: bene dicit Itaque iħs ꝙ potestate diunitatis in¬
ponit manus ut ad sumt a humanitas opere tur effectum salitis: Benedi¬

Expanded text:
intellectum proficimus, per intellectum ad maturitatem sapientiae intellectum proficimus, per intellectum ad maturitatem sapientiae venimus, septem gradibus ad portam ascendimus, per quam nobis aditus vitae spiritalis aperituranus impositionis ipsa veritas, quae per se viam ad se vitam vocat, per se dedit exemplum. Nam dicente Marco: Cum offerrent ei parvulos, ut illos tangeret, ille complexans eos, et imponens manus super eos, benedicebat illos . Cujus rei actio haec est, ut cum verbis benedicitur, spiritus infundatur; cum manibus tangitur, spiritalis virtutis operatio designetur. Ita manus impositionis forma in sacris officiis ex hac divina imitatione processit, ut omnis parvulus, id est, fide et spiritali obedientia humilis, per sacerdotem a Deo percipiat virtutem sanctificationis. Benedicit itaque Jesus ex potestate divinitatis; imponit manus, ut assumpta humanitas operetur effectum salutis. Benedi
Abbreviated transcription (Latin):
nemporrit netimore trepid& & pauore conlapra non ualeat bonade¬
fendere quȩsentit : sed repe fortitudo sim prouida fuerit & minus
contrauitia circums pecta ipsa sui presumptione in casum ruit: As¬
cendit ergo ad consilium ut prouidendo prȩmuniat omne quod agere
fortiter potest: Sedesre consilium non potest sintellectus deest qui¬
a quinon intellegit malum quod a gentem grauat. quomo dopotest bo¬
num solidare quod a diubat : It aque a consilo ascendamus ad intellec¬
tum sed quid s iintellectus magno quidem a cumine uigil& & modera¬
rise nesciat permaturi tatem : Ab intellectu ergo ascendatur adra¬
pientiam ut hoc quod acute intellectus inuenit sapientia mature
bisponat : Quia igitur pertimore insurgimus adpietatem perpie¬
tatem adscientiam ducimuri perscientiam adfortitu dinem robo¬
ramurperfortitudinem ad consilium tendimus: perconsilium ac

Expanded text:
nem possit; ne timore trepidet, et pavore collapsa non valeat bona denem possit; ne timore trepidet, et pavore collapsa non valeat bona defendere quae sentit. Sed saepe fortitudo, si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione incassum ruit. Ascendat ergo ad consilium, ut providendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potest, si intellectus deest, quia qui non intelligit malum, quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare, quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum. Sed quid, si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per maturitatem? Ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus invenit, sapientia mature disponat. Quia igitur per timorem surgimus ad pietatem, per pietatem ad scientiam ducimur, per scientiam ad fortitudinem roboramur, per fortitudinem ad consilium tendimus, per consilium ad
Abbreviated transcription (Latin):
timor dñi inmente sed qualis iste timor est sicumeo pietas non est
qui enim mis ereri proximo ignorat qui compatieius tribulatiom dis¬
simulat huius timor ante omni potentis dioculos nullus est quino
subleuat ur adpietatem: Sedrepe pietas perinordinatum im¬
rericor diamerrare sol& nfortassȩ pepercerit que parcenda non
sunt : peccat aenim que feriri gehenne Ignibus possunt discipb¬
nerunt uerbere corrigenda : Sedinordinata pietas quum tempo¬
rabtet parcit ad &ernum supplicium pertra hit : Vt er gouera aor¬
dinata sitpietas ad gradum est alium subleuanda Idest ad scin¬
tiam ut sciat uelquid &misericordia puniat uelquid e misericor¬
dia dimittat: Nedquids isciat quidagere quisquo debeat uito¬
tem uero agendi non habeat : scientia ergo nostra crescat ad fortito¬
dinem ut cum uid& quid agendum sit hoc agere permentis fortitudi¬

Expanded text:
timor Domini in mente. Sed qualis iste timor est, si cum eo pietas non est? timor Domini in mente. Sed qualis iste timor est, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati ejus tribulationi dissimulat, hujus timor ante omnipotentis Dei oculos nullus est, qui non sublevatur ad pietatem. Sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pepercerit quae parcenda non sunt. Peccata enim quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietas, cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est, ad scientiam, ut sciat vel quid ex misericordia puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed quid, si sciat quid agere quisque debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
supientiae & intellectus. spr̃ consilii & fortiudinis spr̃ scientiae & pietatis &
repleuiteum sp̃r timoris dñi. Quos scilic& gradur ut sc̃ gregorius refest decae¬
lestibus loquenr descendendo magis quum ascendendo proph&ũ Numerauit uide¬
lic& sapientium intellectum consilium fortitudinem scientium pi&atem timori
Etcum scriptum sit Inuitium supientiȩ timordnĩ. constat proculdubio quia atimo¬
re ad supientiam ascenditur. Non autem a sapientiu adtimorem reditur quiu
nimirum perfectam hub& sapientia caritatom Et scriptum est perfecta cari¬
tas foras mitut timorem. Groph&u ergo quiadec aelestibus adhimalo queba
tur coepit magis a supientiũ & descendit adtimorem Secdos quiu aterre¬
nis ad caelestiutendimus: eos demgradus ascendendo numeremur ut atimore ad
sapientiam peruenire ualȩamur Inmente &enim nostra primus a scensionis gric
dus est timordũ. secundus pietas tertius scientiu. quurtus fortitudo quitis
consilium sextus intellectus septimus sapientia : estenim

Expanded text:
et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis; et replevit eum spiritus timoris Domini . Quos scilicet gradus, ut sanctus Gregorius refert de coelestibus loquens, descendendo magis quam ascendendo propheta numeravit, videlicet sapientiam, intellectum, consilium, fortitudinem, scientiam, pietatem, timorem. Et cum scriptum sit: Initium sapientiae timor Domini , constat procul dubio quia a timore ad sapientiam ascenditur, non autem a sapientia ad timorem reditur; quia nimirum perfectam habet sapientia charitatem, et scriptum est: Perfecta charitas foras mittit timoretur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem. Sed nos qui a terrenis ad coelestia tendimus, eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamus. In mente etenim nostra primus ascensionis est gradus timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapient
Abbreviated transcription (Latin):
tũgͦ non st̃ ouo xp̃i nec duȩ ꝑsonȩ. ut eutices unã credat ec̃ naturã. Rursus in
gi xp̃m : illo utit̾ apłi testimonio. adhȩbreos itascribentis. Nampaulominusq

Expanded text:
tum ergo non sunt duo Christi, nec duae personae, ut Eutyches unam credat esse naturam. Rursus in tum ergo non sunt duo Christi, nec duae personae, ut Eutyches unam credat esse naturam. Rursus in gi Christum, illo utitur Apostoli testimonio, ad Hebraeos ita scribentis: Nam paulo minus quam
Abbreviated transcription (Latin):
utnusq formȩ. iđ utniusq nturȩ mysteriũ continert. Porna scriu inderora & des¬
pecta : for mad̃ speciosa ineo: & pulerrima p̃dicat᷑. Hȩc alius quomodolib& acci¬
unc uid eamꝰ quofuer nestorius ⁊ eutices errore decepti. Nestorius duas inducen¬
do nituras : dias putauit eẽ ꝑsonas. Et obhoo arbitratus ÷ sacrilego dogmate:
duos xpos introducere. Eutices respitiens unã ꝑsonã. unã aũt nanct̾ ÷ et̃ niturã
& obhoc humnã ausus÷ denegire. & qͥa est & inxp̃o & naturarũ ꝓpͥetas & ꝑ¬
sonȩ unio. Nestorius propͥaactẽ aotendendo naturarũ aꝑsonȩ excidit unione:
et duos putauit xpõs. unũpas sibilẽ alterũ in passibilẽ ec̃. ł utices unã intuen¬
dũ ꝑsonã. anaturarũ ꝓpͥaate desciuit : & ipsã diuinitatẽ asseruit passam. in tan¬

Expanded text:
utriusque formae, id est utriusque naturae mysterium contineri? Forma servi indecora et desutriusque formae, id est utriusque naturae mysterium contineri? Forma servi indecora et despecta: forma Dei speciosa in eo et pulcherrima praedicatur. Haec alius quomodolibet acciV. Nunc videamus quo fuerint Nestorius et Eutyches errore decepti. Nestorius duas inducendo naturas, duas putavit 17 esse personas; et ob hoc arbitratus est sacrilego dogmate duos Christos inducere: Eutyches respiciens unam personam, unam censuit esse naturam, et ob hoc humanam ausus est denegare. Et quia est in Christo et naturarum proprietas et personae unio, Nestorius proprietatem attendendo naturarum, a personae excidit unione; et duos putavit Christos, unum passibilem, alterum impassibilem esse. Eutyches unam intendendo personam, a naturarum proprietate descivit, et ipsam divinitatem asseruit passam. In tan
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qͥdis ÷ depatre. idẽ & homo ÷ dematre. Hisitaq naturas quas ex utreq hab&
parente. apłs duas nominat formas dics̃ deipso. Qcũ informadĩ e& : ñrapina arb¬
tratus : eẽ se equalẽ dõ. sed sem& ipsũ ex inaniuit formã serui accipiens. Dequis
formis siue quã ex dõ patre hab&. siue qua homine matre: accepit: ꝓpħali uatia
natione clarius constat expressũ. Csua deseruili forma: eiꝰq passionis uilitate qudđ¬
ta. etoeficiens suꝑ filios hominũ. Et hȩc qͥde descruiliforma inqͣ uni uersas passio¬
nis iniurias ꝑtulit: esaias locutꝰ ÷. Dediunitatis aut̃ forma quȩdecorẽ suũ ꝑsuili¬
passibilitatẽ r&inens. li& passionis pulsata Iniuriis. fȩdariñ potuit : dauid eu¬
dentiũ cequit dics̃. Specios foria p̃filiuis hominũ. Cernis in unã xp̃ĩꝑsor̃

Expanded text:
dum qui Deus est de Patre, idem et homo est de matre. Ilas itaque naturas, quas ex utroque habet dum qui Deus est de Patre, idem et homo est de matre. Ilas itaque naturas, quas ex utroque habet parente, Apostolus duas nominat formas, dicens de ipso: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . De quibus formis, sive quam ex Deo Patre habet, sive quam ex homine matre accepit, prophetali vaticinio clarius constat expressum; Isaia de servili forma ejus, quae passionis vilitate quocta et deficiens super filios hominum . Et haec quidem de servili forma in qua universas passionis injurias pertulit, Isaias locutus est. De divinitatis autem forma, quae decorem suum per sui impassibilitatem retinens, licet passionis pulsata injuriis, foedari non potuit, David evidentius cecinit, dicens: Speciosus forma prae filiis hominum . Cernis
Abbreviated transcription (Latin):
tudm̃ eẽ noncredas. Cũ igitur ambo uob̾cũ contrarii Sitis. ambo nob̾cũ facitis.
Longe separati estis. In medio ẽ uia. quã rdiquistis. Unus hinc. alius inde. huc
adnos uenite. & uos inuicẽ inuenitis. Transeat unꝰ in ilterius sententiã : ut ñ relin¬
quat sua. Sit uob̾ cõmune. qđ priuatũ hab&is. Fateat᷑ ille homi nẽ. confitere tudm̃¬
Etlic& scderata doctrinacũ sis fuerit auctorib refutata: eiꝰ tam̃ sectatores ne¬
fandi amplatẽpris occasione nanct eousq ꝑnitiose & letalia seui dogmatis uenena
diffundunt. Utqd auctor grassatio ꝑpaerare ñualuit. hor pestifere. aosertions
late scuiens morb. totãpene ȩcłam sauciarit. Quib qm̃ cõp&ent̃ unoiã resp̃di
libello: nunc striotĩ breuit̃q cassas eoꝵ sollicitudines. & in anes timores ostendã.

Expanded text:
Deum esse non credas. Cum igitur ambo vobis contrarii sitis, ambo nobiscum facitis: Deum esse non credas. Cum igitur ambo vobis contrarii sitis, ambo nobiscum facitis: longe separati estis, in medio est via quam reliquistis: unus hinc, alius inde, huc ad nos venite, et vos invicem invenitis: transeat unus in alterius sententiam, ita ut non relinquat suam: sit vobis commune quod privatum habetis: fateatur ille hominem, confitere tuEt licet scelerata doctrina cum suis fuerit auctoribus refutata, eorum tamen sectatores nefandi, amplam temporis occasionem nacti, eo usque perniciosa et lethalia saevi dogmatis venena diffundunt, ut quod auctorum grassatio perpetrare non valuit, horum pestiferae assertionis late saeviens morbus totam pene Ecclesiam sauciarit. Quibus quoniam competenter uno jam respondi libello, nunc strictim, breviterque cassas eorum sollicitudines 16 et inanes timores ostendam.
Abbreviated transcription (Latin):
arum iustutũ miracula respic̃ quedĩ filiuꝰ oꝑatus ẽ: ñuult eũ hominẽ c̃fiteri. Fotinus
uineũ naturã nr̃i corꝑis adtendit : om̃eẽ ñiudicat. Ille ut se muniat uistutes. iste infir¬
ntates repleat. Elle d̃itatis p̃conia. iste humainititis alligit. Iilũ maiestas tinti luminis
ohuminitatis ꝓfessione reuocat: istũ humilitas inuriariĩ quas decernit indignitas in
ominis tantã c̃fessionẽ retentat. Illũ mairacula auocant: istũ passionis r&ardint
e ditite fallit᷑: iste hima nitate offendit᷑. Ille dic̃ ds ÷. iste dic̃ homoẽ. Grande mira¬
plu utexpugnationẽ Sui ueritas efirmẽ & uerũ uerĩ ut̃q dicat. dũ ut̃q¬
dicat. oũutq m̃tiatur. Audigꝰ manidiee. Sõd̾̃ sit uerũ dicis: qd & homo ñ sit falles
Audifotine. Uere homo ẽ itasscris lic& nonsicut asseris. Sedidẽ a ds̃e qd impie re¬
fugis. Intantũ refugis. Intintũ ds ut manicheus hominẽ neg&. Intintũ homo ut &

Expanded text:
us operatus est, non vult eum hominem confiteri. Photinus dum in eo naturam nostri corporis attendit, Deum esse non judicat. Ille ut se muniat, virtutes, iste infirmitates replicat. Ille deitatis praeconia, iste humanitatis allegat. Illum majestas tanti nominis ab humanitatis professione revocat; istum humilitas injuriarum quas Deo cernit indignas, in hominis tantum confessione retentat. Illum miracula avocant, istum passiones retardant. Ille deitate fallitur, iste humanitate offenditur. Ille dicit Deus est, iste dicit homo est. Grande miraculum, ut impugnatione sui veritas confirmetur; et verum uterque dicat, dum uterque mentiatur. Audi ergo, Manichaee: Quod Deus sit, verum dicis; quod et homo non sit, falleris. Audi, Photine: Vere homo est, ut asseris, licet non sicut asseris; sed idem et Deus est, quod impie refugis. In tantum Deus, ut Manichaeus hominem neget; in tantum homo, ut tu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtestante. multo fidentius qua &e hoc p̃dictũ ÷ arternã frlicitatẽ cȩlestis ciuitatis
exspectant : atq int̃ hacc om̃a contra ȩccłam xp̃i impiarũ gentiũ infidelitas fremit
& iuncitilla patiendo. & inconcussa fidẽ int̾ obsistentiũ seuitiã ꝓfitendo. Arue¬
latȩ ueritatis quȩ diu ꝓmissis misticis uelabat᷑ sacrificio succedente. illa sacrificia¬

Expanded text:
protestante, multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam civitatis coelestis felicitatem protestante, multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam civitatis coelestis felicitatem exspectant. Atque inter haec omnia, contra Ecclesiam Christi impiarum gentium infidelitas fremit: evincit illa patiendo, et inconcussam fidem inter obsistentium saevitiam profitendo. Revelatae veritatis, quae diu promissis m
Abbreviated transcription (Latin):
tiam preteritt culpabilis uite. indulgentiã de diuna gra pollicent᷑. p̃dicationẽ
pictatis uereq religionissigna congruentia & muracula consequunt᷑. Excitat᷑ ad¬
uersus cossrua infidelitas. tolerant p̃dicta. sperant ꝓmissi. docent p̃cepta numero
xigui ꝑ mundũ disseminant᷑. popłos mirabili facilitate conuertunt. Int̃ inunicos
augrnt᷑. ꝑsecutionib erescunt. Perafflictionũ angustias : usq in t̾rarũ extrema
dilitant᷑. Ex impertissimis. ex abirctissimis. & paucisimis illuminant᷑. nobilitant᷑
multiplicant᷑. Preclarissima ingenia. cultissima cloquia. mirabilesq prritias. auc¬
toꝵ facundoꝵ atq doctoꝵ subiugant xp̃o. & ad p̃dicandã uiã praeatis salutisq
conurrtunt. Alterius aduersitatib & ꝓsperitatib rerũ. patientiã & tẽ perantiã
iugilant᷑ exercent. Mundo dedinante in extrema. fessisq reb artatẽ ultimã

Expanded text:
tiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem tiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque religionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutconvertunt. Alternis adversitatibus et prosperitatibus rerum, patientiam et temperantiam vigilanter exercent: mundo declinante in extrema, fessisque rebus aetatem ultimam
Abbreviated transcription (Latin):
rat sepissime offendens uarusq flagellata cladib. & ꝓsperitatib conrolata. usq
ad xp̃i incarnationt̃ declarationemq ꝑducit᷑. Qut̃ xp̃m di uerbũ dĩfiliũ. dm̃¬
in carue uenturũ. moriturũ. resurrecturũ. in celũ ascensurũ. p̃pollentissimo suo
nomine in om̃ib gentib dicatos sibi popłos habiturũ. inq illo peccatoꝵ remissi¬
onem salutemq arternã futurã eẽ credentib. omnia gentis illius ꝓmissa. om̃s
ꝓphaiȩ. sacerdotia. sacrificia. templũ. & cuncta omnino sacramenta sonue¬
runt. Uenit & xp̃s. complentur in rius ortu. uita. factis. dictis. passionib.
plae fideles una in domo congregatos. & hocipsũ ꝓmissum orando ac deside¬
rando expectantes. Impleti aut̃ sc̃o spũ. lo quunt᷑ repente lingiuis omniũ
grntiũ. arguunt fident᷑ errores. predicant salubrinã ueritatẽ. exortant᷑ ad porniten¬

Expanded text:
rat, saepissime offendens uariisque flagellata cladibus et prosperitatibus consolata usque rat, saepissime offendens uariisque flagellata cladibus et prosperitatibus consolata usque ad Christi incarnationem declarationemque perducitur. quem Chrin carne uenturum, moriturum, resurrecturum, in caelum ascensurum, praepollentissimo suo nomine in omnibus gentibus dicatos sibi populos habiturum inque illo peccatorum remissionem salutemque aeternam futuram esse credentibus omnia gentis illius promissa, omnes prophetiae, sacerdotia, sacrificia, templum et cuncta omnino sacramenta sonuerunt. Venit et Christus, complentur in eius ortu, uita, factis, dictis, passionibus,  sanctum, implet fideles una in domo congregatos et hoc ipsum promissum orando ac desiderando expectantes. impleti autem sancto spiritu loquuntur repente linguis omnium gentium, arguunt fidenter errores, praedicant saluberrimam ueritatem, exhortantur ad paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
droꝵ piaate fidelissima prȩditꝰ. cui ꝓmissa diuina pꝰtantã seriẽ scła noiussi¬
mis temporib complenda ꝓdantur: atq in eius semine om̃s gentes habituras
benedictionẽ ꝓnuntiant᷑. Sic unũ uerũ dm̃ colens uniuersitatis creatorem
gignuit filiũ senex de coniugr quã spr pariendi poenitꝰ destitutã sterilitas aetasq
iam fecerat. Propagat᷑ exillo numerosissimus populus. multiplicatꝰ in egypto
quo illã stirpẽ exorientalib partib ꝓmissis effectis quȩ crebresoeno dispositio diuina
transmiserat. Educit᷑ ex egypti seruitute gens ualida horrendis signus atq miraculis
pulsisq impiis gentib in terrã ꝓmissionis ꝑducta & c̃stituta. regnoceiã sublimat᷑.
Deinde p̃ualescentt precato. sacrilegis ausib dm̃ uerũ qui ei beneficia tanta contube¬

Expanded text:
daeorum pietate fidelissima praeditus, cui promissa diuina post tantam seriem saeculorum nouissidaeorum pietate fidelissima praeditus, cui promissa diuina post tantam seriem saeculorum nouissimis temporibus complenda prodantur, atque in eius semine omnes gentes habiturae benedictionem praenuntiantur. sic unum deum uerum colens uniuersitatis creatorem gignit filium senex de coniuge, quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque iam fecerat. propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex orientalibus partibus promissis effectisque crebrescens dispositio diuina transmiserat. educitur ex Aegypti seruitute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque impiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei beneficia tanta contule
Abbreviated transcription (Latin):
Hic forte respondent se factũ hoc et̃ non credrre. Quid gͦ fiat hominib qui minora
contempnunt. maiora non credunt. Reddita uita defunctis idõ credit᷑ qua fece¬
runt alii: & parũ c̃dõ. Caro ꝓpria de iurgine creata. & amorte in ȩt̃nã uitã
suꝑ cdũ leuata idõ non credit᷑ quia nemo fecit: & cõp&itdõ. Ac ꝑ hoc quȩ sibi
quisq facilia ñ factu sed captu putat. arquo animo accipit: supra ea ueluti ficta
ꝓ falsis ducit. Noli eẽ similis obsecrote. Disputant᷑ hact latius. & om̃s questionũ
necessariarũ sinus ꝑscrutati discussiq pandunt᷑. sed intellectui fides aditum
aperit. infidelitas claudit. Qut̃ ñ mourat ad credendũ tantꝰ ab initio ipse
rerum ordo gestarũ. & ipsa conexio tempoꝵ p̃teritis fidẽ de p̾sentib faciens.
priora posteriorib & recensiorib: antiqua confirmans. Eligit᷑ unꝰ exgente chal¬

Expanded text:
hic forte respondent se factum hoc esse non credere. quid ergo fiat hominibus, qui minora hic forte respondent se factum hoc esse non credere. quid ergo fiat hominibus, qui minora contemnunt, maiora non credunt? reddita uita defunctis ideo creditur, quia fecerunt alii, et parum est deo; caro propria de uirgine creata et a morte in aeternam uitam super caelum leuata ideo non creditur, quia nemo fecit, et competit deo. ac per hoc, quae sibi quisque facilia non \'factu sed captu \'putat, aequo animo accipit, supra ea ueluti ficta pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro te. Disputantur haec latius et omnes quaestionum necessariarum sinus perscrutati discussique panduntur. sed intellectui fides aditum aperit, infidelitas claudit. quem non moueat ad credendum- . dum tantus ab initio ipse rerum ordo gestarum et ipsa conexio temporum praeteritis fidem de praesentibus faciens, priora posterioribus et recentioribus antiqua confirmans? eligitur unus ex gente Chal
Abbreviated transcription (Latin):
Quiꝓpterea & ipse talia facere uoluit: ne ess&r absurdũ qui ꝑ illos fecerat si
ipse non facer&. Sed tam̃ & aliquid ꝓpriũ facere debuit. nascide iurgine
a mortuis resurgere. in celum ascendere. Hocdõ qui parum putat. quid plus
expeciae ignoro. Arbitror enim talia flagitari. qualia gerens hominẽ facere
debuit. Nam in principio erat uerbũ & uerbũ erat apud dm̃ & dserat uerbũ
& om̃a ꝑipsum facta sunt. Num homine ad sumpto aliũ mundũ facere debuit
ut cũ cẽ crederemus ꝑquẽ factusẽ mundus: Sed nec maior mundus. sed necisti
arqualis in hoc mundo fieri poss&e. Si aut̃ minorẽ facerae infra istũ. similiter
hoc quoq paruũ putaret᷑. Quia gͦ non oportebat ut nouũ facerae mundũ.
noua facit in mundo. Homo eium de urgine ꝓcreat᷑. & a mortius in ȩt̃nã
uitã resuscitatus. & suꝑ celos exaltat᷑. potentius opus ẽ fortasse quã mundus

Expanded text:
qui propterea et ipse talia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per illos fecerat, si qui propterea et ipse talia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per illos fecerat, si ipse non faceret. sed tamen et aliquid proprium facere debuit, nasci de uirgine, a mortuis resurgere, in caelum ascendere. hoc deo qui parum putat, quid plus expectet, ignoro. Arbitror enim talia flagitari, qualia gerens hominem facere debuit. nam in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum et omnia per ipsum facta sunt. num homine adsumpto alium mundum facere debuit, ut eum esse crederemus, per quem factus est mundus? sed nec maior mundus nec isti aequalis in hoc mundo fieri posset. si autem minorem faceret infra istum, similiter hoc quoque parum putaretur. quia ergo non oportebat, ut nouum faceret mundum, noua fecit in mundo. homo enim de uirgine procreatus et a mortuis in aeternam uitam resuscitatus et super caelos exaltatus potentius opus est fortasse quam mundus.
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis indicia daruerunt. Quia larualis illa purgatio debiliũ curȩ. reddita
uita defunctis. si & alii considerent᷑ dõ parua sunt. Patemur quidẽ &o nostalia
quedã fecisse ꝓphaeas. Nam in his signuis quid ẽ excellentius quã mortuos reuixisse:
Eccit hoc helyseus. Nam de magoꝵ miraculis utrum & iam mortuos suscitaur¬
rit. illi uiderint qui &e apuleiũ se contramagicarũ artiũ crimina copiosissime
defentẽ conantur non accusando sedlaudando conuincere. Nos legimus ma¬
gos egyptioꝵ istarũ artiũ peritissimos. a moyse famulo dĩ fiusse superatos.
cũ illa quȩdã mira nefandis artibus agerent. ille dõ simplicit̃ inuocato
cuncta eoꝵ machinamenta subuertera. Sed & ipse moyses & cȩteri ꝓphax
non tanquã parem sibi. nec in cadem miraculoꝵ potentia superiorẽ. sed pla¬
nt dum omiũ & hominẽ ꝓpt̾ homines factũ. uenturũ p̃nuntiauerunt.

Expanded text:
maiestatis indicia claruerunt, quia larualis illa purgatio, debilium curae. reddita maiestatis indicia claruerunt, quia larualis illa purgatio, debilium curae. reddita uita defunctis, si et alii considerentur, deo parua sunt\\ fatemur quidem et nos talia quaedam fecisse prophetas. nam in his signis quid est excellentius quam mortuos reuixisse? fecit hoc Helias, fecit hoc Helisaeus; nam de magorum miraculis, utrum etiam mortuos suscitauerint, illi uiderint, qui et Apuleium se contra magicarum artium crimina copiosissime defendentem conantur non accusando sed laudando conuincere. nos legimus magos Aegyptiorum istarum artium peritissimos a Moyse, famulo dei, fuisse superatos, cum illi quaedam mira nefandis artibus agerent, ille deo simpliciter inuocato cuncta eorum machinamenta subuerteret. sed et ipse Moyses et ceteri prophetae non tamquam parem sibi, nec in eadem miraculorum potentia superiorem, sed pla deum omnium et hominem propter homines factum uenturum praenuntiauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mine susciptre dignara᷑ &ȩ cum illo uniri quodãmodo. ut er sie aas¬
tarae ur homo totꝰ quẽ admodũ animȩ corpꝰ. excepta coneretioni
mutabili in quam non conuertit᷑ os. & quã iudemus qđ habeat &s cos
ar animus. Adiutoriũ aut̃ quod sine grã fidei quȩ ab illo ẽ nemo poresꝰ
uincere concupiscentias uiciosas. & siqua carũ residua non uicert u¬
ali stemissions purgari. Quod gͦ ad migisteriũ eius attn&e. qus ues
extirm̃ idiota uel quȩ abieta muliereila nonoredit: a nimiȩ iminies¬
litatẽ. iutamq post mortẽ futurã: Qđ apud grecos olim primꝰ fere quidem
scyrius cum disputauissae. pytagorã samiã disputationis illius nouitate ꝑ¬
motũ ex athlrta inphilosophum uertit. Nunc gͦ quod maro ait & om̃s ui¬
tua soluent formidine terras. Sed nulla inquiunt cõpetentib signis tantȩ

Expanded text:
minem suscipere dignaretur, et cum illo uniri quodam modo ut ei sic coapminem suscipere dignaretur, et cum illo uniri quodam modo ut ei sic coaptaretur homo totus, quemadmodum animae corpus; excepta concretione mutabili, in quam non convertitur Deus, et quam videmus quod habeat et corpus et anima; adiutorium autem, quod sine gratia fidei, quae ab illo est, nemo potest uincere concupiscentias uitiosas et, si qua earum residua non uicerit, ueniali remissione purgari. quod ergo ad magisterium eius adtinet, quis nunc extremus idiota uel quae abiecta muliercula non credit animae inmortalitatem uitamque post mortem futuram? quod apud Graecos olim primus Pherecydes Syrius cum disputauisset, Pythagoram Samium disputationis illius nouitate permotum ex athleta in philosophum uertit. nunc ergo, quod Maro ait et omnes uitua soluent formidine terras. \'Sed nulla\', inquiunt, competentibus signis tantae
Abbreviated transcription (Latin):
disposurrat: uenit hominuib magsteriũ & aduitoriũ ad capestendã sempes
salutẽ. mnagisterui quidt̃ ut ea quehic antedicta sunt utliter uera ñ solui a q¬
phetis scis quiomũ uera dixerunt. uerum aeuam a philosopiiis atq ipfis poeeo
&e huiuscemadi auctorib littrrarũ quos multa urra falsis miscuisst̃ quisor¬
bigit ilius coumnin carne presentata consirmare aucteritao. ꝓpueos q
illa non possint impsa intima ueritate cerntre atq discernen: queuer
turrunt. Alaxunt uero sut in cariationis excẽplo iad salubrit per siub¬
ut qñ homines diunitats auidi ꝑ potestates cclestes quas dios prutarent
tusq uarios illicntoꝵ ñ sacioꝵ sed sacrilrgioꝵ ambiendũ sibi arbitiareñ
ad am̃ magis supbe quã pie. qua inre ꝓangis scis eisse demones supbre
nttione supponunt scirent homines tam xinũ eẽ dñ praeait homu
ad quiẽ uehuit longe positũ ꝑ interpositas potestates ambiebant ut lo¬

Expanded text:
 uenit hominibus magisterium et adiutorium ad capessendam sempiternam salutem: magisterium quidem, ut ea, quae hic ante dicta sunt utiliter uera non solum a prophetis sanctis, qui omnia uera dixerunt, uerum etiam a philosophis atque ipsis poetis et cuiusce modi auctoribus litterarum, quos multa uera falsis miscuisse quis ambigat, illius etiam in carne praesentata confirmaret auctoritas propter eos, qui illa non possent in ipsa intima ueritate cernere atque discernere, quae tuerunt, maxime uero suae incarnationis exemplo id salubriter persuue divinitatis avidi, per potestates coelestes quas deos putarent, ritusque varios illicitorum, non sacrorum, sed sacrilegiorum, ambiendum sibi arbitrarentur ad Deum, magis superbe quam pie, qua in re pro Angelis sanctis eis se daemones superbiae cognatione supponunt, scirent homines tam proximum esse Deum pietati hominum, ad quem velut longe positum per interpositas potestates ambiebant, ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem. Nouit ubiq tot̾ eẽ &e nullo contintri loco. Nouit uenire. ñ
recedendo ubierat. Nouit abire. non deserendo quo uenerat. inumaas. ho
mtns humaia: & qua non capit fortasse non credit. Scipsã primitus ns¬
rata miret᷑: sc ipsam paulilũ si potest a corpore attollat. e abes rebul
quas solco sentire ꝑcorp᷑. ecudtat ipsa quid sit qui̧ utit᷑ corpore. ses fer¬
trnon potest Magu quppe ingenu ẽ ut ait quidã reuocare iientẽ a sensb

Expanded text:
maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non recedendo, ubi erat; nouit abire non deserendo, quo uenerat. Miratur hoc mens humana et, quia non capit, fortasse nec credit. se ipsam primitus scrutata miretur, se ipsam paululum, si potest, a corpore attollat et ab eis rebus, quas solet sentire per corpus, et uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' quippe \'ingenii est\', ut ait quidam, \'seuocare mentem a sen
Abbreviated transcription (Latin):
pabere doctrinã qđ ita sit ds̃ infusus carni quȩ ex iurgine nascerae:. ut curã gub¬
uandȩ uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit. uel ad illud corpusculũ quasi
ontractã collectãq transtulerit. Hominũ iste sensus ẽ nihl nisi corpora ua¬
entiũ cogitare. siue ista crassiora sicut humor atq humꝰ. siue subtiliora sicut
uerabiles partes aliud alibi hab& necesse ẽ. & quantũ cumq sit corpus. seu
untuluĩ cumq corpusculũ loci oceupae spatuĩ. eundemq locũ sic impleat
ut unulla cuis parte sit totum. Ac ꝑ hoc drnsari atq rarescere. congradi
& dilatartin munucias deteri do grandescert in molt ñ nisi corpoꝵ ẽ lon¬
ge aliud ẽanimt natura quã corporis quantmagis ti qui creutor ẽ anmi
& corporis : Nonsicdsimplere dicit᷑ mundũ. utlud aqua utlud aer. urlis
ipsa lix ut minore sui parte minoit̃ mundi partt̃ impleatit ae ninorẽ

Expanded text:
habere doctrinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubhabere doctrinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubernandae uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit uel ad illud corpusculum quasi contractam collectamque transtulerit. hominum iste sensus est nihil nisi corpora ualentium cogitare siue ista crassiora, sicut sunt humor atque humus, siue subtiliora sicut m per innumerabiles partes aliud alibi habeat necesse est et, quantumcumque sit corpus seu quantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri et grandescere in molem non nisi corporum est. longe aliud est animae natura quam corporis; quanto magis dei, qui creator est et animae et corporis! non sic deus implere dicitur mundum uelut aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui parte minorem mundi partem impleat et maiore
Abbreviated transcription (Latin):
reddis . Tanta c̃ enĩ xpi anarũ ꝓfunditas litterarũ. ut in cis cotidir ꝓficeit̃ si cas
solas ab ineunte puericia usq. ad decrepitã senectutẽ maximo ocio summo stu¬
dio meliore ingenio conarer ad discere : non qđ ea quȩ necessaria sunt saluti
tanta in cis ꝑuenuat᷑ difficultatt. sed cum quisq ibi fidt tenuerit sine qua pue rectec
ñ uiuit᷑. tam multa tamq multiplicib mȩsterioꝵ umbraculis opacate intelle¬
genda ꝓficientib restant. tantaq non solum in uerbis quib ita dicta sunt. urrũ
ceim in reb quȩ intelegende sunt latae altitudo sapientit. ut a nouissimuis. acutis¬
sunis. Flagrantosimis. cupiditate discendi hoc contingat qđ eadr̃ scribtura qͦdã
eco hab&e. Cum consumauerit homo. tunc incipit. Sed quid hinc plura:
emendũ ad rem potius quã requiris. Ubi primũ scire te uolo. non hoc xp̃ianã

Expanded text:
reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plura? ueniendum ad rem potius, quam requiris. ubi primum scire te uolo non hoc Christianam
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc scribis in quodam conuentu amicoꝵ ab uno ex multis qͥ aderant in latã eẽ
questionr̃. uos aut̃ int̾iuenisse ulterius inquirenti. solutũq conuentũ adpotio¬
ris pericie merita distulisse: nedum in cautius secreta temerant᷑. in culpã
deflectera error innociios Orinde ad mȩ litterarũ tuarũ dirigis intentionẽ.
& post hunc imprriciȩ confessionem admones. ut a partib nris quid desidenxur
gnoscã. Id ungisccium interec̃ sunţ mrȩ ut quesita nourrius. qđ ut cumq absq
detrunento cultus diuni in alis sacerdotib toberat᷑ inscitia. at cum admt antistitẽ
uenit᷑ logi de est quicquid contgerto ignorart. Primũ igit᷑ hanc drnit opinionẽ
facile presimptã queso deponas. cumq animũ quamius ergane beniuolentissimũ
soluas atq. exuas: ac deme muhi magis quam ulli altericredas. simihi dilectionis iucẽ

Expanded text:
hanc scribis in quodam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse hanc scribis in quodam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse quaestionem, uos autem interuenisse ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulisse, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Deinde ad me litterarum tuarum dirigis intentionem et post hanc inperitiae confessionem admones, ut, a partibus nostris quid desideretur, agnoscam. adiungis etiam interesse famae meae, ut quaesita noueritis, quod utcumque absque detrimentnitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. primum igitur hanc de me opinionem facile praesumptam quaeso deponas eumque animum quamuis erga me beniuolentissimum soluas atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas, si mihi dilectionis uicem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbȩ animulȩ nichili pendunt. quȩ minus adfectant plurimũ posse: & ad
sua uicia sananda uel &iã frenanda nichil possunt. Queris iguur utrum
mundi dñs & rector intemeratȩ feminei corpus impleuerit. ꝑ tuberit ec̃ẽ
mensiũ fastidia mat̃ &e tamen uirgo. enixa sit sollempnitate pariend os
post hoc iurginitas iniuolata ꝑmanferit. utrũ infra corpusculũ uagentis
infantiȩ latuerit cui par ux ptat᷑ uniuerfitas . passus fuerit picerditatis
annos. ad oleuerit. uiuentute soladatussit. tamdiu a sedib sius a fuerit ille
regnator. atq in unũ corpusculũ. tocius mundi cura translata sit. Oeide
in somnos resolutus sit. cibo alitus. onĩs affectus mortaliũ senserit. nec ulls
comprtentib signisclaruerint tantȩ maicstatis indicia. Qm̃ larualis illa purgi¬
no debiliũ curȩ reddita uita dcfunctis. si&e alios cogitemus dõ parua sunt.

Expanded text:
superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensipost haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis, si et alios cogitemus, deo parua sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
EUESTANTISSIMO FILIO UOLUSVNO: AUSI¬
TIMUS in dño salutẽ. Legilitteras tuas in quibus
uidi cuiusdã magni dialogi specimen laudabili breuitat
comp̃hensũ. Respondere igit᷑ debui. nec pro dilatione aliqͥ
excusationis opponere. Oc currit enĩ oportunt. ut ab alienis negocus mihi
aliquantũ uacaree. Quib aut̃ dictandis hoc ociũ staturrã impendere paulub
tua uerba legerit itate uelit doctrina instrui xp̃iana. ut tibi tantũ sufic
ad salutr̃ non huius uite quã uaporis eẽ simillimã tantillũ apparentis &
ilico uantscentis atq pereuntis sermo diuinꝰ ad monere curauit. sed illã sa¬
luit̃ ꝓpt̃ quã adipiscendã & inȩternũ obtinendũ xp̃iani sum̃us: Parumẽ
gͦ nobis sic trinstrui. ut tibi sit liberando satis. Ingeniũ quppr &e eloquiũ tui
tam excellens tãq luculentũ. ꝓdesse deb& &iã cȩteris: contra quoꝵ tardita¬
tẽ feu ꝑuersitatẽ conuenientissime drfendenda ÷ tantȩ gr̃ȩ dispensitio. quã

Expanded text:
PRAESTANTISSIMO FILIO VOLUSIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi litteras tuas, in quibus uidi magni cuiusdam dialogi specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis hoc otium statueram inpendere, paululum tua uerba legerit, ita te uelit doctrina instrui Christiana, ut tibi tantum sufficiat ad salutem non huius uitae, quam uaporis esse simillimam tantillum apparentis et ilico uanescentis atque pereuntis sermo diuinus admonere curauit, sed illam salutem, propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam Chriergo nobis sic te instrui, ut tibi sit liberando satis. Ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam caeteris, contra quorum tarditatem seu peruersitatem conuenientissime defendenda est tantae gratiae dispensatio, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pemꝰ tacentes: Tuncin hȩc sponte ꝓrumpit. Miror utrũ mundi dñs &
rector intemiratȩ feminȩ corpꝰ impleuerit. ꝑtultrit decẽ mensũ lonģa
illa fastidia mat᷑ & tamen uirgo. enixa c̃ sollrmutate pariendi: & post
huec iurginitas putat᷑ intacta. His &e alia subietit. Intra corpuseulũ ua¬
gintis infantiȩ lata cui par uix putit᷑ unuuersitas. patit᷑ puerilitatis an

Expanded text:
pemus tacentes. Tunc in haec sponte prorumpit: Miror utrum mundi Dominus et pemus tacentes. Tunc in haec sponte prorumpit: Miror utrum mundi Dominus et rector intemeratae feminae corpus impleverit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, pat
Abbreviated transcription (Latin):
ui quȩ oceo nisimatũ. pulchrtado & ꝓ ingenio natura que materie
ad posta ooum dicendi facultas. Alurursu poeticã detuabant. fauentes
ne hanc quid̃ clo quentiȩ partẽ tacitã aut in hora relimqui. ut conugenuent᷑
aesq uersus atq ut ita dixtrim cacsirarũ modulita uariatio. Tunc adfamili¬
ust tiuã phylosophia sermo dessecttur. quã pso a ristoteleo more tamqua sort¬
feã foutrt consitutras. Qurrbum̃ ae quid egerit p̃ceptor ex licio. quid a chade¬
nie multiplex & continuata cunctatio. Quidille dspictator ex porticus.
qud pͥhisicore pericia quid epicureoꝵ uoluptas. qud oit̃omies ifinda dispu¬
tandi libido. Tuncq magis ignorata ueritas. postquã p̃sumptũ ẽ quod posst
agnosci. Pum in his confabulationt̃a remorat᷑ : unus emultuis : & quisinquit
aperire. dubiosq ad sensus mneos ueri simili credulitate sormare Stu¬

Expanded text:
ia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae ia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut conuenienter desque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, aperire, dubiosque assensus meos vera vel verisimili credulitate firmare? Stu
Abbreviated transcription (Latin):
ac merito uenerabili patri Augustino ep̃o. Tolufiani
cus me uir ꝓbitatis iusticiȩq documentũ. ut
Saliqua ex ambiguis lectionis periti&e discenda ꝑcontes
Amplector gram muneris imperati. mrq libens in dis¬
ciplinas tuas offero. ux teris sententiȩ auctoritatẽ secut᷑. quȩ nullĩ ad
ꝑ discendũ ab undare credit actatẽ: Neq in merito sapiens prudentie
studia nullis terminis neq fine conclusit. quando primordus suis re¬
mota uirtꝰ nunquã ad eo reseratꝰ᷑ adruntib. ut om̃is ꝓtinꝰ ad agnitionẽ
patescat. Pnr uere sõc Ac merito uenerabilis pat. e opere p̃ciũ cog¬
noscere habitã int̃ nos ꝓxime confabulationẽ. Quibusdĩ amicoꝵ c̃¬
uentib adrramus frequentes. Pyoferebant᷑ illic ꝓ ingenus studusq sen¬
tentiȩ. Erat tañ sermo rethorica particio. Apud cognoscentem
loquor. &iam ista paulo ante docusti. Adstruebat᷑ quid essos in uen¬
tionis acrimonia. quantꝰ disponendi labor quȩ trs translationis grã¬

Expanded text:
AC MERITO VENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. est operae pretium cognoscere habitam inter nos proxime confabulationem. quibusdam amicorum conuentibus aderamus, frequentes proferebantur illic pro ingeniis studiisque sententiae. erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem loquor; etiam ista paulo ante docuisti. adstruebatur, quid esset inuentionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae translationis grat
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃isfactus. In complensibilis : uoluit cõp̃hendi. Ante tẽpora manens.
ẽẽ coepit ex tempore. Unuuersitatis dñs: seriult̃ formã obumbrata ma¬
iestatis suȩ imim̃sitate suscepit. In passibilis ds. ñ dedignatus ẽ homo esse
passibilis : & immortalis mortis legib subiacert. Noua aut̃ natutate gene¬
ratus: quia inuiolata iurginitas concupiscentiã nesciuit. carnis materi¬
am ministrauit. Ad sumpta c̃ dematre dñi natura: non culpa. Nec in
ra dissimilis. Qui enimuerus ds idemuerus ẽ bomo Ds. quia nullũ ẽ
in hac unitate mendatiũ : dũ inuicẽ sunt & humilitas hominis. & alti¬
tudo dĩtatis. Sicut enuim ds non mutat᷑ miseratione : ita homo ñ c̃sumit᷑
diuinitate. Igit enĩ utraq formacũ alterius cõmixtiont qđ ꝓpriũ ẽ.
uerbo scilic& operantt qđ uerbi ẽ. & carne exequente qđ carnis ẽ. Unus
hoꝵ choruscat muraculis. alius succumbit iniurus. Et sicut uerbũ ab equalitate

Expanded text:
in nostris: incomprehensibilis, voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore; universitatis Dominus, servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit: impassibilis is legibus subjacere. Nova autem nativitate generatus, quia inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, carnis materiam ministravit: assumpta est de matre Domini natura, non culpa: nec in ra dissimilis. Qui enim verus est Deus, idem verus est homo: et nullum est in hac unitate mendacium, dum invicem sunt, et humilitas hominis, et altitudo deitatis. Sicut enim Deus non mutatur miserAgit enim utraque forma cum alterius communione quod proprium est, Verbo scilicet operante quod Verbi est, et carne exequente quod carnis est. Unum horum coruscat miraculis, aliud succumbit injuriis. Et sicut Verbum ab aequalitate
Abbreviated transcription (Latin):
arternũ ꝓ utroq p̃miuĩ recepturi in ciuitate suꝑna atq diuma. ubi iã non set
molestt toleranda calamitas. nec laboriose frenanda cupiditas. sed sola sine ulla
difficultatr & cũ ꝑfrcta libertate retinenda xp̃i & ꝓximi caritas. amnen.¬

Expanded text:
aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose frenanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retinenda dei et proximi caritas. in