comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. destrusto nectẽ est ut ⁊ legis fiat trans .i. ut
sacerdotii p̾ figurata fuit in samnele. Qui cũ
ñ ẽet subtribu leurtica. S de tribu effraym elec¬
tus ẽ sacerdo a domino. repbatis filiis hely do-¬
mino dicente. Qui honorait me honorabo eñ
⁊ qui ĩ honorau̾it me ĩ honorius erit. ¶N quo

Expanded text:
est destructo, necesse est ut et legis fiat translatio, id est ut sacerdotii praefigurata fuit in Samuele, qui 247 cum non esset de tribu Levitica, sed de tribu Ephraim, electus est sacerdos a Domino, reprobatis filiis Heli, Domino dicente: Qui honoraverit me, honorabo eum; et qui me inhonoraverit, inhonorus erit. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
tium.de sacerdotaliad
regalem. ut eadem sit
galis.pꝰea fc̃a est sa¬
cerdotalis. Sic xp̃o erat
exsemꝑ.sacerdos aũt fa¬
ctus est: qn carnẽ sus¬
cepit. q̃n sacrificiũ ob¬
tulit. in qua tribum
chil de sacerdotibꝰ . mo.
lo. est. ut de ea aliqͥs
ẽẽt sacerdo.⁊ ampluis
stertur sacerdotium ⁊
surgit alius. hec enĩ ẽ
firmior ꝓbatio ꝑ ritũ
quia si tͣribus ĩ samui¬
ele mutata erat: ñ tñ

Expanded text:
tium de saceregalem, ut eadem ipsagalis; postea facta est sacerdotalis. Sic etsemper. Sacerdos autem factus est quando carnem suscepit, quando sacrificium obtulit. In qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est, ut de ea aliquis esset sacerdos. Et amplius sfertur sacerdotium, et surgit alius. Haec est enim firmior probatio per ritum, quia si tribus in Samuele mutata erat, non
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ⁊ tymo¬
theus. hance¬
pistolam scri¬
bit apostolus phy¬
lippensib. ꝑ hylip¬
penses aũt sũt ma
ubo pdicationis ab
apło firmi ĩ fide futr̃t.
nec ꝑseudo apłos rece-¬
perunt. unde eor lau
et
cum p̾sens ñ potest¬
munit eos ꝯtra dup¬
plex bellum .s. tribu¬

Expanded text:
aulus et Timotheus. Hanc Epistolam scribit Apostolus Philippensibus. Philippenses autem sunt Mabo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos laudat cum praesens non potestmunit eos contra duplex bellum, sci
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ip̃m. ut cognosca¬
tis ꝑ eum que circa nõ
⁊ ꝯsoletur corda ur̃a. ⁊
ut p̾dicta sicut dociũ
fiant: Dax sit fr̃ib
⁊ caritas cum fide. pa¬
cem optat eis que est
ianua dilectionis. qr¬

Expanded text:
hoc ipsum ut cognoscatis per eum quae circa nos onsoletur corda vestra. Et ut praedicta sicut docui fiant, pax sit fratribus et charitas cum fide. Pacem optat eis quae est janua dilectionis, q
Abbreviated transcription (Latin):
uere non estis in te¬
nebris. Om̃s enĩ uo
estis filii lucis .i. fidei
diem .i. habrtum uirtu¬
tũ. Econtra tenebre fr̃
in fidelitas. nox est ha

Expanded text:
ere non estis in tenebris, omnes enim vos estis filii lucis, id est fidiem, id est habitum virtutum: contra, tenebrae sunt infidelitatis; nox est ha
Abbreviated transcription (Latin):
secreto expbatur. In altero aũt .i. in altera ꝑte
certamis. sed in dolore quẽ habetis ꝓ aliis es¬
tis effecti socii taliter eu̾santium .i. assidue paci¬
entium. quoꝵ exemplo pati debetis .i. cõpassi
alioꝵ.⁊ hee sunt due partes certantiũ etra uo
passionũ. ⁊ uere socii facti estis. Ham ⁊ uinctis¬

Expanded text:
secreto exprobratur. In altero autem, id est in altera parte certaminis, scilicet in dolore quem habetis pro aliis, estis effecti socii taliter conversantium, id est assidue patientium, quo exemplo pati debetis, id est assiEt hae sunt duae partes certantium contra vos passionum, et vere socii facti estis. VERS. 34-39
Abbreviated transcription (Latin):
liberans gr̃a qd̾ sig̾catum ẽ in duob filiis a¬
brahe. quoꝵ unus de ancilla scdm carnẽ natꝰ
ẽ. alter de libera ñ scd̃m naturam.s ꝑ repmis
qualis poterat ẽe abrahe ⁊ sare in illa etate⁊̃
mulieris accedente steriitate. que nec tunt
parere potuit. qn tũc ñ etas feciuditati. sed
etati fecunditas defuit. Qd uero nature sic af¬
fecte fructus posteritatis ñ debebatur sig̃cat ꝙ
natura humam gn̾is pecc̃o uiciata. ⁊ id̾o uire
socios patis eterne. ⁊ quia hoc ñ ꝑ generatõem. s
ꝑ regeneratõem futirũ erat. ideo tũt imꝑata
est circũtisio. qñ de sara ꝑmislus ẽ filius. circũ¬
cisio enĩ si gc̃at naturam: exuta natustate nõ¬

Expanded text:
liberans gratia, quod significatum est in duobus filiis Aliberans gratia, quod significatum est in duobus filiis Abrahae, quorum unus de ancilla secundum carnem natus est; alter de libera, non secundum naturam, sed per repromisqualis esse poterat Abrahae et Sarae in illa aetate, etiam mulieris accedente sterilitate, quae nec tunc parere potuit, quando non aetas fecunditati, sed aetati fecunditas defuit. Quod vero nec sic affectae fructus posteritatis non debebatur, significat quod natura humani generis peccato vitiata, et ideo jure lios gratiae: et quia hoc non per regenerationem, sed per generationem futurum erat, ideo tunc imperata est circumcisio, quando Sarae promissus est filius. Circumcisio enim significat naturam exuta vetustate no
Abbreviated transcription (Latin):
referunt. hoc aũt de antiqua sara suꝑfine di¬
ceret ysaias. que młto ante tpr̃e obierat. uel ꝑ
ierłm hic ĩtelligitur suꝑna ciuitas celestis cu¬
ria. Suꝑna est enim scõꝵ cuutas licet ĩ quibͥdã
quos hic parit adhuc peregrinetur. donet regni-
eius tempus adueniat. qñ eongregatura est õ
ĩ suis corporib resurgẽtes. de hac ergo dicit. Il
lirera est a peccõ. ⁊ pena peccati que est mat̾i no.
Cuutas celestis mater nr̃a d̾r. qma ad eam uo¬
camur. ⁊ ido celestis d̾r. q celum sedes eius est ⁊¬
quos generat ibi erunt cum ea. uere mater est
s generat sp̃ualiter sine passione clamans ⁊̃
quia magis multi sunt filii tui deserte. a qͦ
gressi sunt muerũ iudeoꝵ. sterilis ergo dic
net parturire dicitur. que enim parturit. do¬
lores patitur. hec exclamat ĩ leticia salutis
ciues t̾rene ciuitatis: peccato uiciata natura
celestis u̾o ciuitatis eiues parit a pecc̃o naturã

Expanded text:
referunt. Hoc autem de antiqua Sara superflue direferunt. Hoc autem de antiqua Sara superflue diceret Isaias, quae multo ante tempore obierat. Vel per Jerusalem intelligitur hic superna civitas, coelestis curia. Superna est enim sanctorum civitas licet, in quibusdam quos hic parit, adhuc peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat, quando congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes. De hac ergo dicit: Illlibera est a peccato et poena peccati, quae est mater nostra. Civitas coelestis mater nostra dicitur, quia ad eam vocamur. Et ideo coelestis dicitur, quia coelum sedes ejus est; et quos generat, ibi erunt cum ea. Vere mater est,sed generat spiritualiter sine passione, clamans inquia magis multi sunt filii tui desertae. A quo? gressi sunt numerum Judaeorum. Sterilis ergo dictnec parturire dicitur. Quae enim parturit, dolores patitur. Haec exclamat in laetitia salutiscives terrenae civitatis peccato vitiata natura; coelestis vero civitatis cives parit a peccato, naturam
Abbreviated transcription (Latin):
quitur dicens. o eccłia gentium sterilis q̃ tp̃re
legis non uirtirte miratuli paris quia illo tẽ¬
pore q̃i nullo genuit. que etiam non ꝑturis
quia neq tũt conatum huit. letare in corde. e¬
rumꝑe .i. leticiam m̃rtis extra ostende.⁊ clamã
.i. gaudĩ tuum aliis p̾dica. quia magis młu
que ħ̃t uirum .i. legem ad generandũ .i. que
Sterilis emm eccłia sine uiro xp̃o. sine ullo spon¬
si sermonis alloquio. di iacuit ĩ deserto. S pt᷑¬
qͣm accepit illa librum repudii.⁊ oĩa ornamẽ
pͥore curgulo putrescente alium lumbis suis
balteuin. aluid de gentib lumbare ꝯtexuit. q̃¬
ĩ ysaia dominus exclamat. dilata locũ tab̾na¬
culi tui. ⁊ ꝑtende fimiculos tuos. ⁊ c̃. ⁊ item si ẽ
gens nata simul. Synagoga ergo est que h̃t
uirũ .i. legẽ. deserta u̾o ⁊ uaga.⁊ sine ulla legis
potestate uiuens gentiũ multrtudo ẽ. que et
sterilis erat. nullius legittimi u̾bi ꝓferens
hoc aũt quidam iudaizantes ad antiꝙͣ saram

Expanded text:
quitur, dicens: O Ecclesia gentium sterilis quae, tempore legis, non virtute miraculi paris, qui illo tempore quasi nullos genuit; quae etiam non parturis, quia neque tunc conatus habuit, laetare in corde, erumpe, id est laetitiam mentis extra ostende, et clama, id est gaudium tuum aliis praedica, quia magis multquae habet virum, id est legem, ad generandum, id est quae fuit: sterilis vero Ecclesia sine viro Christo, sine ullo sponsi sermonis alloquio diu jacuit in deserto. Sed postquam accepit illa librum repudii in manus suas,  tunc maritus priori singulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliud de gentibus lumbare contexit. in Isaia Dominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata simul. Synagoga ergo quae habet virum, id est legem, deserta vero et vaga, et sine ulla legis potestate vivens, gentium multitudo est, quae et sterilis erat nullius legitimi verbi proferenHoc autem quidam judaizantes ad antiquam Saram
Abbreviated transcription (Latin):
tate seruunt. Qd̃ aũ¬
toritate ysaie probat¬
subdens. S criptum
est ⁊ mater. qr scrip¬
tum est ĩ ysaia. letare

Expanded text:
tate serviunt. Quod auttoritate Isaiae probasubdens: Scriptum est et mater, quia scritum est, in Isai
Abbreviated transcription (Latin):
quia non orno uerba
non sum imperctus¬
scientia. qr scio quicqͥd
magni. hoc aũt ꝙ art
Imperitus. ser. Non ad
apłos ꝑtinet quia nõ
crant eloq̃ntes. sed ad¬
pseudo qui compone
uocis. Imperitus enĩ sermone: ñ est reus apd̾
deum. sed qui ñ h̃t scĩam dei. maxime que ꝑti¬
accurati sermonis cũ
religione uis sermonis necͣcria sit:non sonus

Expanded text:
quia non orno verba,non sum imperituscientia, quia scio quidquid magni. Hoc autem quod ait, imperitus sermone, tolos pertinet, quia non erant eloquentes, sed adpseudo qui componevocis. Imperitus enim sermone non est reus apud Deum, sed qui non habet scientiam Dei maxime quae peaccurati sermonis, cum in religione vis sermonis necessaria sit, non sonus
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝯsentiret hĩtare. nec ꝓhiberi a dño deburt
fidelis infidelem dumiiͣtere. nec iuberi. id̾o non
phiberi: quia iͨticia ꝓmittit a forncante disce-¬
dere. ⁊ ĩfidelis hõĩs fornicatio est maror ẽ in cor¬
gentiles fuerunt ambo ꝯiuncti. Licitũ ergo erat
ꝑ iusticiam: sed licrtum ñ erat faciend̃ ꝓꝑter
liberam beniuolentiam. Qd̾ aũt dix̾atꝰ de in¬
ro: subdit de muliere. Et si qua mulier ht̃

Expanded text:
li consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo scilicet non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corgentiles fuerunt ambo conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam, sed licitum non erat faciendum propter liberam benevolentiam; quod dixerat de viro subdit de muliere. Et si qua mulier habet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibentur fideles reced̾e. Nam si iubentur dimi¬
nertis apłi ne hoc fieret. Legitur tamen quod
ꝑ quas ibant ad deo alienos. ñ ille ꝑ maritos
acquirebantur d̾o. Recte ita hoc preceprt quia
ñdum tanta gr̃a saluatoris illuxerat. ⁊ ꝑ moy
est. s cũ cognosciturus est emendand̃. Cum u̾o¬

Expanded text:
prohibentur fideles recedere. Nam si dimiprohibentur fideles recedere. Nam si diminentis Apostoli, ne hoc fieret. Legitur tamen quod  quas ibant ad deos alienos ; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, quia nondum tanta gratia Salvatoris illuxerat. Et per Mest, sed cum cognoscitur emendandum
Abbreviated transcription (Latin):
Monet ergo qd̾ est lucrandi occ̃o cum possee li¬
cite relinquere: sed ñ expedit. Tunc enum nõ
expedit id qd̾ licitum est: qñ ꝑmrttitur quid
s usus ip̃us potestatis: aliis affert impedim̃
ꝓhibet dominus. quia coram illo ñ est ĩ uista.
S apłs ne fiat: suadet ꝯsilio caritatis. ut ne¬
mo in ea reus uissionis nectitate teneatur. s¬
michi apłm monendo dixisse. Qunx enĩ fidelis
licite pot̾ relinq̃re infidelem. ydolatria enim et
quelibet noxia suꝑsticio: fornicatio est. ⁊ dñs
c̃a fornicationis ꝑmisit quid̃ uxorẽ dimitti: s
non uissit. ⁊ sic dedit apło locum monendi. ut̃
Qui enim fidelis infidelem relinq̃re licite pot̾¬
oĩo non licet. hoc autẽ fieri licet. Nam si fornica¬
tio carnis detestanda est ĩ ꝯiuge. qntomag̾ for¬
nicatio mentis .i. infidelitas: s quia ita lici¬
tum ẽ: ut ñ expediat. ne p̃p ꝯiugii seꝑationes¬
ergo ab infidelib nec iubentur a domino: net-

Expanded text:
Monet ergo quod est lucrandi occasio, cum possecite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis affert impedimenprohibet Dominus, quia coram illo non est injusta. Sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea remissionis necessitate teneatur, sm monendo dixisse. Conjux enim fidelis licite potest relinquere infidelem. Idololatria enim et quaelibet noxia superstitio fornicatio est, et Dominus causa fornicationis permisit quidem uxorem dimitti, sed non jussit: et siQuia enim fidelis infidelem relinquere licite poteomnino non licet: hoc autem fieri licet. Nam si fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est infidelitas. Sed quia ita licitum est, ut non expediat, ne propter conjugum sepaergo ab infidelibus nec jubentur a Domino, nec
Abbreviated transcription (Latin):
detur merces. ⁊ ꝓ leui
pensabiturꝰ. ꝑpetue ĩ
tib .i. non appetenti¬
si diceret id̾o oꝑatur
in nob̾ pondus glie¬
quia ñ appetimus u̾¬
rena. s celestia. id̾o q̃¬
ñ uidentur appetimus

Expanded text:
ddetur merces; et pleni pensabitur perpetuae, in id est non appetentisi diceret: Ideo operatur in nobis pondus glquia non appetimus terrena, sed coelestia. Ideo qun videntur appetimus;
Abbreviated transcription (Latin):
mensam głiam. No¬
ta qd̾ singula singu¬
lis opponit. ponit enĩ¬
głie dontra tribula¬
tionis pondus dico

Expanded text:
mensam gloriam. Nota quod singula singulis opponit. Ponit enigloriae contra tribulationis. Pondus dico
Abbreviated transcription (Latin):
longe est a natura aĩoꝵ ⁊ loq̃ridi rõne quod
ẽe in ore tuo. ad ꝯfitendum.⁊ ĩ corde tuo. ad
ponit dicens. hoc est u̾bum fidei qd̾ p̾dicamꝰ
quo ⁊ baptisma ⁊secratur. de hoc uerbo dñs
art. Iam uo mundi estis p̃p u̾bum quodlo¬
cutus sum uobis. Non ait ꝑ bap̃m. Quare:¬
est ista tanta uirtus aque ut corpus tãgat
⁊ cor abluat nisi faciente ubo: Non quia d̾r
sed quia creditur. Nam ⁊ in ip̃o u̾boalind est
sonus transiens. Aliud est uirtus ĩmanens
Ouia si con

Expanded text:
longe est a natura animorum et loquendi ratione. Prope est in ore tuo ad confitendum, et in corde tuo ad ponit, dicens: Hoc est verbum fidei quod praedicamus, quo et baptisma consecratur. De hoc verbo Dominus ait: Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis . Non ait propter baptest ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quia creditur! Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus immanens. Quia si con
Abbreviated transcription (Latin):
fideles quib ꝓpensius
p̃p timorẽ dei obsequi
debent. ⁊ ꝯgaudere ut
hoc uidentes ñ blasphe¬
ment nomen dei .uł
se hãnt ut dixi quod de¬
bent facere. id̾o ut nõ
ad sapsum. id̾o salubri¬
b retinaculis ꝯtineri
iubetur. ut infrenata

Expanded text:
fideles quibus propensius propter timorem Dei obsequi debent, et congaudere, ut hoc videntes non blasphement nomen Domini. se habeant ut dixi. Quod debent facere, ideo ut non ad lapsum: ideo salubrius retinaculis contineri jubetur, ut infrenata
Abbreviated transcription (Latin):
mliter diliguntiamẽt
⁊̃ pudica dilectione. ut
.s. cum pudore uiris de¬
bitum pociꝰ reddant:
qͣm exigant. ⁊ filiq sũ¬
oz diligant ñ modoi
carnali. S ⁊̃ sp̃uali a¬
more.doceant ⁊̃ eas eẽ
prudentes mentis in
bo ⁊ potu. domus sue¬

Expanded text:
liter diligunt, ament, etiam pudica dilectione, ut scilicet cum pudore viris debitum potius reddant quam exigant, et filios suos diligant non modo carnali, sed etiam spirituali amore. Doceant etiam eas esse prudentes mentis intcibo et potu, domus su
Abbreviated transcription (Latin):
bit sine fine. hoc id̾o
telligeretur. quam
ĩ p̾serti habetur. In
presenti enĩ honor ⁊¬
głia freq̃nter amit¬
titur. quia corrupti¬
dat.⁊ qui accipit. In¬
futuro aũt ĩcorrup¬
tibilis datur honor ⁊¬
głia his qui scd̃. ꝑaci.¬

Expanded text:
anebit sine fine. Hoc ideo telligeretur, quam senti habetur. In praesenti enim honor oria frequenter amittitur, quia corruptidat, et qui accipit. Ifuturo autem incorruptibilis datur honor gloria. His qui sunt sec
Abbreviated transcription (Latin):
noleutes penitere. cum ipe mltis modis ad pe¬
nitentiam uocet.⁊ qui ñ acquiescunt u̾itati
cum eis d̾r. credunt aũt iniquitati .i. impi¬
nitati diffidentes de iudicio futuro. his in qͣ
quia sibiipsis indignabuntur. ⁊ intẽrim añ
iudicium p̾t carnis absolutõem erit eis. ¶ri¬
Tribulatio

Expanded text:
nolentes poenitere, cum ipse multis modis ad poenitentiam vocet. Et qui non acquiescunt veritati, cum eis dicitur: Credunt autem iniquitati, id est impunitati diffidentes de Dei judicio futuro. His, inquamquia sibi ipsis indignabuntur; et interim ante judicium post carnis absolutionem erit eis tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
cisione. hiso¬
li sunt adiu¬
tores mei in
regno dei qui
michi sunt
solatio. Sa¬
lutat uos e¬
pafras qui ex

Expanded text:
cisione. Hi soli sunt adjutores mei in regno Dei, qui mihi fuerunt solatio. Salutat vos Epaphras, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
Omis namq pontifex scd̾m legẽ ex hõib .i. ex
numero hõium assumptus ad ałiquid digniꝰ

Expanded text:
Omnis namque pontifex, secundum legem, ex hominibus, id est ex numero hominum, assumptus ad aliquod dignius
Abbreviated transcription (Latin):
gl̾iam. ⁊ igno¬
bilitatem. ꝑ¬
si sumus apud hõies
uł̾ ignobiles ⁊ ꝯtenti
ut nec inde ĩflemu
głia ⁊ ignobilitas par¬
tes sunt ꝓsperoꝵ. uel¬

Expanded text:
gloriam et ignobilitatem, si simus apud homines vel ignobiles et contempti, ut nec inde inflemurgloria et ignobilitas partes sunt prosperorum vel
Abbreviated transcription (Latin):
seab illicitis .i. ab irã
suꝑbia ⁊ ceteris ãplec¬
tentẽ amore eum ser¬
monẽ qui scd̃m dectri¬
nam fidelem ueracem
ꝯtradicunt uerctati
obloq̃ndo uł male u¬
uendo. ꝯtradicentes eĩ
non uno modo ĩtelligẽ
audet aꝑtissime loq̃n¬
do ⁊tradicere ueritati:

Expanded text:
se ab illicitis, id est ab ira, superbia, et caeteris, amplectentem amore eum sermonem qui est secundum doctrinam fidelem, id est veracem.contradicunt, veritati obloquendo, vel male vivendo. Contradicentes enim non uno modo intelligendaudet apertissime loquendo contradicere veritati?
Abbreviated transcription (Latin):
dei est scd̃m u̾itatẽ. qr unicinq reddet scd̾ mẽ¬
suram bom. uł mali. Ueritas quippe iudicii
hoc postulat ut malus mala ⁊ bonus recipi¬
at bona. S ills̾ in hoc loco uidetur ostendi. q d̾
solus dei sit scd̾m u̾tatem uidiciũ. qr corda
hõium nosse. Solius dei est ⁊ m̃rtis secreta di
oꝑe quid̃ malo. aĩo aũt ñ malo. ut siquis u̾¬
bi cã hoĩem ñ uoluntate occiderit. alia uero
fiunt oꝑe quid̃ bono. s aĩo ñ bono. Ut siquis
miscd̃̾ie opus ñ ꝓ mandato dei. s ut laudet᷑
ab hom̃ib faciat. Sequitur. Existimans

Expanded text:
Dei est secundum veritatem, quia unicuique reddet secundum mensuram boni vel mali. Veritas quippe judicii hoc postulat, ut malus mala, bonus recipiat bona. Sed illud in hoc loco videtur ostendi, quod solius Dei sit secundum veritatem judicium, quia corda hominum e quidem malo, animo autem non malo, ut si quis verbi causa hominem non voluntate occiderit. Alia vero sunt opere quidem bono, sed animo non bono, ut si quis misericordiae opus non pro mandato Dei, sed ut laudetur ab hominibus faciat. VERS. 3-6.-- « Existimas
Abbreviated transcription (Latin):
poss enĩ in excusatio
nẽ peccati sui dicere i¬
deus ⁊ si eadem ago q̃
iudico me tñ uideum
defendit genus. ⁊ lex.
defendit ignorantia. ꝯtra qd̃
sari ꝑ legem. uel genus. nec illo ꝑ ignoran¬

Expanded text:
Posset enim in excusationem sui peccati dicere eus: et si eadem ago quae judico, me tamen Judaeum defendit genus et lex; defendit ignorantia. Contra qusari per legem vel genus, nec illos per ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fracti sunt.
suo uicio. Unde tͥ oportimitas salutis fuit. non
intrarent. sed ip̃i se ip̃o reꝑbo fecerunt. sper
mult ut magis salitti congaudeatur. non in
¶uautẽ fide

Expanded text:
ed fracti sunt, suo vitio. Unde tibi, opportunitas salutis fuit non intrarent, sed ipsi seipsos reprobos fecerunt spernevult, ut magis saluti congaudeatur, non infautem fide
Abbreviated transcription (Latin):
munsteriũ. qd̾ acce
istoꝵ cessauit: ita ꝑ
correctione accinga¬
tur. Et nota qd̾ p̃po¬
situm eoꝵ ꝑ eo ip̃o
cõmonet. ut qui re
de eis. ⁊ quia plebis cã
scribitur epła ado non
ad rectorem destinatur
ponat: p̾mittit exhor¬
tationẽ dicens. memo
fidem predico. hoc diit
ut tales se prebeant ꝓ
quib ñegre ferat se
addens. Grã dommni
iħ̾u sit uob̾cũ amen.

Expanded text:
e istorum cessavit, ita per correctionem accingatur. Et nota quod praepositum eorum per eos ipsos commonet, ut qui regde eis, et quia plebis causa scribitur Epistola, ideo non ad rectorem destinatur,ponat, praemittit exhortationem dicens: Memorfidem praedico. Hoc dicit ut tales se praebeant, pro quibus non aegre ferat se addens: Gratia Domini Jesu sit vobiscum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
do uenerunt ad somp
tauit. sed. ⁊̃ adducet. ⁊ si ĩcinerati sint. tam̃ ad¬
ducet ut sint cumeo ĩmortales.⁊ inead̾ beatitu¬
dicit mortuũ.⁊ electos mortuos: dicit doriiẽ¬
tis xp̃m ergo appellat mnortuũ. ut dum audi¬
iuius illum mortuũ fiusse. ⁊ resurrexisse:
nos quo sꝑemnus resurrecturos ꝑ uirtuctẽ diui¬
nitatis eius. Electos aũt ido dicit dormientes:

Expanded text:
ndo venerunt ad somnuabit, sed etiam adducet: et si incinerati sunt, tamen adducet, ut sint cum eo, immortales, et in eadem beatitudicit mortuum; et electos mortuos dicit dormientes. Christum ergo appellat mortuum, ut dum audimus illum mortuum fuisse, et resurrexisse, nos quoque speremus resurrecturos per virtutem divinitatis ejus. Electos autem ideo dicit dormientes,
Abbreviated transcription (Latin):
manus .i. affectum ca¬
ritatis quo deũ olim
elemosinas.⁊ genua¬
qua firmit̾ statim¬
ut genib que soluta
nec debilitate hesitetiᷤ
⁊ facite pedib uris.l.
fidei ur̃e. recto gressꝰ
nt.s. fides ur̃a recte in¬
cedat ꝯfitendo qd̾ cre¬
dit. ⁊ si opus ẽ pacien¬
do que fides recte dicit᷑
pes quia totũ portat.¬
Ita rectos factte. ut ñ¬

Expanded text:
manus, id est affectum critatis quo Deum olim eleemosynas, et genuqua firmiter statn genibus quae soluta ec debilitate haesitetis. Et facite pedibus vestris, fidei vestrae, rectot fides vestra recte incidat, confitendo quod cret, si opus est, patienae fides recte dicitur pes, quia totum portat.Ita rectos facite ut n
Abbreviated transcription (Latin):
lutio ifirmitatis accusatio. ñ uirttis osten¬
sio. pp̃ infirmitatẽ ergo ostendendam ⁊ ut me¬
cotidie offeramus ad recordatõem mortis eius
facumis. ⁊ una hec hostta est. non multequia
hominib młti xp̃i offerinitur. s nns ubiq
est xp̃c. ⁊ hic plenus existens. ⁊ illuc plemis. u¬
biq unũ est corpus qd̃ offertur. ita ⁊ inũ sa¬
crificiũ ñ multa pontifex nr̃ hostiam mũdã¬
tẽ nos obtulit. ip̃am no offerimus. ⁊ nuric. ⁊
repetitim. quia ꝑficit hoĩem s nr̃e qd̃ cotidie

Expanded text:
irmitatis; accusatio non virtutis ostensio. Propter infirmitatem ergo ostendendam, et ut meerum, et si nos quotidie offeramus ad recordationem mortis ejus faciamus; et una haec hostia est, non multae, quia hominibus multi Christi offeruntur, sed unus ubique est Christus. Et hic plenus existens, et illic plenus. Ubique unum est corpus quod offertur, ita et unum sacrificium non multa, pontifex noster hostiam mundantem, nos obtulit; ipsam nos offerimus, et nunc et repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
iterari. sicut medicam̃tũ cum fu̾it forte. ⁊ sa¬
lutis efficax. ⁊ ualens cunctam ualitudinem
replere semel impositũ totũ oꝑatur. Si uero
semꝑ apponitur: manifestum ĩdiciͣ est nõ
ꝯtulisse salitẽ. sic q illis sacrificiis nemo cu¬
rabatur freq̃nter offerebantur. Quia enim
pͥma hostia ulualebat. id̾o ⁊̃ scd̾a offerebatur
que quia nil ꝓficiebat offerebatur ⁊ alia. erat
ibi hostiaꝵ freq̃ntatio ñ culpaꝵ ꝯsumptõ. sed

Expanded text:
us non esset opus iterari. Sicut medicamentum cum fuerit forte, et salutis efficax, et valens cunctam valetudinem replere semel impositum totum operatur; si vero semper apponitur manifestum judicium est non contulisse: sic, quia illis sacrificiis nemo curabatur frequenter offerebantur, quia enim prima hostia nil valebat, ideo etiam secundo offerebatur quae quia nil proficiebat offerebatur et alia. Erat enim hostiarum frequentatio non culparum consumptio. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ĩn sub lege sunt .s. sa¬
maritanis qui .u. li¬
bros tm̃ moysi recip
dum non negat le
docta dixit. scio quia
messyas uenit. cum
tanien ego ip̃e ñ ẽẽm
sub lege seruilrter. ⁊
quare ita eis factus
Qui sub lege erant¬

Expanded text:
i sub lege sunt, scilicet Samaritanis, qui quinque libros tantum Moysi recipidum non negat legdocta, dixit: Scio quia Messias venit. Cum tamen ego ipse non essem sub lege serviliter. Et quare eis ita factus qui sub lege erant
Abbreviated transcription (Latin):
samaritani ĩtelliguntur. Sunt autẽ ex origi¬
ne ꝑsaꝵ ⁊ assyrioꝵ. quo rex assyrioꝵ subla¬
tis filiis isra el posurt ad ĩcolenda loca sama
hoc utiq qd̾ dixi faci
obnoxius. fecime ser¬
uum õium. ut cõmo¬
dis õium seruirem.
Seruum õuimi se fac¬
tum dicit dum se ꝑ
hũilitatem similem
õium ĩ becillium exhi¬

Expanded text:
Samaritani intelliguntur. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel, ad incolenda loca SamaHoc utique quod dixi faciaobnoxius, feci me servum omnium, ut commodis omnium deservirem. Servum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhi
Abbreviated transcription (Latin):
mur. quia oportet ꝓ
o qd̾ bene seruimmus. uł
qr nob ꝓmissũ est hoccor¬
iuptibile corpus induere ut ornam̃tum in cor¬
ruptionem. ut ultra non esuriat. uł aliquatẽ¬
nus ledatur. ⁊ oportet mortale hoc .i. hoc cor

Expanded text:
mur, quia oportet pro eo quod bene servivimus, vel quia nobis promissum est, hoc corruptibile corpus induere, ut ornamentum, incorruptionem, ut ultra non esuriat, vel aliquatenus laedatur. Et oportet mortale hoc, id est cor
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp̃a ꝯuersio sine d̾i ad
ficit. nisi ꝑ gr̃am d̾ opituletur. unde ip̃eait.
ait. testimoniũ enĩ. ego qui olim similis tuiᷤᷤ
lectionẽ dei non hñt. ⁊ id̾o necc̃e est ꝓeisorare
de his aũt dicit qui non ĩuidia ⁊ maliuolen¬
perunt. quib petrus ait. Sco fratres quia ꝑ

Expanded text:
ipsa conversio sine Dei adjcit, nisi per gratiam Deus opituletur. Unde ipse ait:ait, testimonium enim, ego qui olim similis illis fui, dilectionem non habent, et ideo necesse est pro eis orareDe his autem hoc dicit, qui non invidia et malevolenderunt. Quibus Petrus ait: Scio, fratres, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
irtiq uides cãm p̃p quam traditi sunt sine ul¬
la ambiguitate monstratam. Dixit enĩ quid
mali ante fecissent. ⁊ pꝰtea adiunxit. p̃pea. tra.¬
⁊c̃. ꝓinde pcederites est hec pena peccati. ⁊ tam̃¬
⁊̃ ip̃a: pectatũ est. Iudicio enim iustissimi dei:
traditi sunt. sine deserendo. siue alio modo ex
supplicia peccantiũ ñ tm̃ sint torm̃ta. sed et
multa que pecc̃a surit. ⁊ pene peccati. Int̾ pri¬
mũ enĩ peccatũ apostasie. ⁊ ultimã penã ig¬
nis et̾ni media que sinit: ⁊ pectata sunt. ⁊ pe

Expanded text:
tique vides causam propter quam traditi sunt, sine ulla ambiguitate monstratam. Dixit quippe quid mali ante fecissent, et adjunxit, PrProinde praecedentis haec est poena peccati, et tamen ipsa peccatum est. Judicio enim justissimo Dei traditi sunt, sive deserendo, sive alio modo expsupplicia peccantium non tamen sint tormenta, sed etiam multa quae peccata sunt, et poenae peccati. Inter primum enim peccatum apostasiae, et ultimam poenam ignis
Abbreviated transcription (Latin):
tas o uiliane apsin ex
hoc laudasse libidinẽ
quia usñ femine dix̃¬
ẽẽ naturalem. ominẽ
ꝓfecto usũ femine lau¬
dare compellaris. ac ꝑ hoc. ⁊ ea que cõmittunt᷑
cũ feminis stupra laudabis. qr ⁊ illic utiq usꝰ
naturalis est quãius dampnandus. qr legit¬
timus non ẽ. unde ⁊ filii ñ legritimi. s natu¬
rales uocantur. qui inde nascuntur. Non ergo
ꝯcupiscĩam carins ĩ illo u̾bo landauit apłs. s
naturalem usum appellauit illũ usum. Unͣde
natura hũana pot̾ nascendo subsistere. nec di
possit ad generand̃ sexls ut᷑q misceri. ac ꝑ hoc
lis. ab ea uͥo ꝑte corporis que ñ ad generand est

Expanded text:
tas, o Juliane, Apostolum ex hoc laudasse libidinem, quia usum feminae dixse naturalem, omnem profecto usum feminae laudare compellis. At per hoc, et ea quae committuntur cum feminis stupra laudabis, quia et illic utique usus naturalis est, quamvis damnandus, quia legitimus non est. Unde et filii non legitimi, sed naturales vocantur, qui inde nascuntur. Non ergo concupiscentiam carnis in illo verbo laudavit Apostolus, sed naturalem usum appellavit illum usum, unde natura humana potest nascendo subsistere. Nec dixpossit ad generandum sexus uterque misceri. Ac per hoc lis, ab ea vero parte corporis quae non ad generandum
Abbreviated transcription (Latin):
surget in corruptõe .i. ĩmortale. ⁊ impassibile.
.i. quãius homo ex quo ꝯcipitur usq ad dissolu¬
tionẽ. sic ĩ corruptõe. ⁊ pꝰt uerinib scateat. tñ
resurget inĩcorruptione. Item. Seminatuꝵ.
.i. moritur. ⁊ sepelitur¬
sum. Item. semina

Expanded text:
surget in incorruptione, id est immortale et impassibile, id est quamvis homo ex quo concipitur usque ad dissolutionem sit in corruptione, et post vermibus scateat, tamen resurget in incorruptione. Item: seminatur, id est moritur et sepelitusum; item, seminat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ crederet. s anathematizaret. attende ⁊̃ qd̾ ñ
ait plus qͣm accepistis. sed p̾terqͣm accepistis.
Nam si illud diceret sibi ip̃e p̾udicaret qui cu¬
piebat uenire ad quasdam quib scribebat. Sit
gulam ñ accedit ĩuia. s recedit a uia. sequit.¬
angelum excõicarem magis pseudo excõicandi
sunt. ⁊ hoes ẽ. Sicut modo pͥdixi .i. de nobis u de¬
angelo. ⁊ nũc iterum
olim p̾sens uobis p̾¬
dixi ⁊ nuĩc absens itẽ¬
rum dico qd̃ siquis
a me anathema sit. qͣ¬
re hoc: quia aliud euͣn¬
gelizans de priuato
uult pluere ñ de medi¬
o.⁊ hoc forte homo car¬
nali nebula p̃peditus
reductus possit facere
nũquid ⁊ angelus

Expanded text:
non crederet sed anathematizaret. Attende etiam quod non ait plusquam accepistis, sed praeter quam accepistis. Nam, si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad quosdam quibus scribebat, sicut gulam, non accedit in via, sed recedit a via. quidem vos vel angelum excommunicarem, magis pseudo excommunicandi sunt: et hoc est, sicut modo praedixi, de vobis veangelo, et nunc iterum olim praesens vobis praedixi, et nunc absens itrum dico, quod si quisa me, anathema sit. Quare hoc? Quia aliud egelizans de privato vult pluere, non de medt hoc forte homo carnali nebula praepeditureductus, possit facere, nunquam et angelus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ modo hominũ. s ⁊̃
legis recipiant. qĩ estis repleti m illo in quo non
solum donis repleti estis. S ⁊̃ estis circumcisi. ĩ.
purificati ab errore.⁊ mundo. circumcisi dico: tir
manentes ĩ expoliatõe corporis carmis .i. expolia¬
ti a corpore. scõm qd̾ erat carnis .i. carius subiec¬
tum. carnis seruiens desideriis. sed modo fc̃m est¬
cutis. alia liitera carnis. quia ibi .s. incarnali
tircuncisione nichil sit. nisi qd̾ cutis aufertiu.
igitur duas res intelligi uoluit. qͣi aliud sit caro
caro est. Noninqͣm tali circũ cisione cutũcisi estis

Expanded text:
n modo hominum, sed etlegis recipiant. Quasi dicat, Estis repleti in illo, in quo, non solum donis repleti estis, sed etiam estis circumcisi, id est purificati ab errore et mundo. Circumcisi, dico, cirmanentes, in exspoliatione corporis carnis id est exspoliati a corpore secundum quod erat carnis, id est carni subjectum, carnis serviens desideriis; sed modo scutis, alia littera, carnis, quia ibi, scilicet in carnali circumcisione nihil fit nisi quod cutis aufertur. igitur duas res intelligi voluit, quasi aliud sit caro,caro est. Non inquam tali circumcisione circumcisi estis,
Abbreviated transcription (Latin):
siluanus
epłam scribit item apłs thessalonicensibus
orta enim apud eos grauiori tribulatõe. Itẽ
monet eos ad pacĩam ostendens uistum iudi¬
cium dei ut bomi głiam ꝯseqͣntur. ⁊ mali pe¬
nam. ⁊ quia in prima epła quedam dixit de
aduentu dũ. ⁊ de resurcone mortuoꝵ. Unde
putabatur dies dñi
I
aꝑte pot̾ de abolitiõe
tixp̃i apparentia. et

Expanded text:
Silvanus Epistolam scribit Apostolus Thessalonicensibus. Orta enim apud eos graviori tribulatione monet eos ad patientiam, ostendens justum Dei judicium, ut boni gloriam consequantur, mali poenam. Et quia in prima epistola quaedam dicit de Adventu Domini et de resurrectione mortuorum, unde putabatur dies Domini aperte potest, de abolitione risti apparentia, et
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ad uoz. hoc de illo
scitis: quia non fuit
secuilari quẽ in anis ẽ
Sed furt ĩ młta solli¬
cctudine pro adusis¬
pp̃ea hũimus fiduci¬
am non in nob̾ qui

Expanded text:
a non. Hoc de illo scitis, quia non fuit saeculari, quae inanis, sed in multa sollicitudine pro adpropterea habuimus fiduciam non in nobis qui
Abbreviated transcription (Latin):
.i. a malis corde semꝑ
disiungamini. ad tẽ¬
pus cauete. copulami
sit pars maloꝵ magis a ũt redarguite .i. non¬
utalibi art apłs. hoc agite ut foris t̾ribiliter ꝑ¬
sonet ĩcrepatio: ⁊ intus lenitatis teneatur di

Expanded text:
 a malis corde semper disjungamini. Ad tempus cavete, copulaminsit pars malorum. Magis autem redarguite, id ut ait alibi Apostolus, hoc agite ut foris terribiliter personet interpretatio, et intus lenitatis teneatur di
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur non sꝑatur. s
potiꝰ qd̾ non uidetur. si aũt. hoc est .i. si speramus
qd̾ non uidemus. Crescit hoc meritum dum ꝑ
ꝑacĩam que est adu̾soꝵ diu expestamus adhuc
in uanis agertes que sub celo sunt. ⁊ id̾o gemi¬
mus quia pacientes adu̾sa expectamus qd̃ non

Expanded text:
videtur non speratur, sed potius quod non videtur; si autem hoc est, id est si speramus quod non videmus, crescit hoc meritum, dum per patientiam, quae est adversorum, diu exspectamus, adhuc in vanis agentes quae sub sole sunt. Et ideo gemimus quia patientes adversa exspectamus quod non
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. Quia enĩ ut superius dictum ẽ ĩge¬
mistimus ⁊ ĩ dolore postti libati sumus. ⁊ q̃
longe futura sunt mox fieri uolumus. aut ci¬
to tolli ea ꝑ que ad merctũ ꝑueniamis. id̾o sp̃o
adniuat infirmitatẽ nr̃am. ne uł ante tempꝰ
Uł ꝯtrarie petamus. Infuma enĩ or̃o est que
contra iõnem postulat. id̾o oportet infirim¬
tatẽ ilr̃ant a sp̃u sc̃o aduiuari. adiunat autẽ
quia non sinit ułante peti quam debeat. uel
⁊traria. Et nota quia non solum qd̃ or̃o impe
Qincquid enim or̃o impetrat cuident̾ osten¬
ditur donum dei ẽẽ. ne homo estimet a se ipso
cẽ qd si in potestate hr̃et non utiq posceret. S¬
⁊ ip̃m orare ex gr̃a est. Nulla em̃ or̃onis prece¬
dunt ⁊ merita quib non graturta debetur
Ecc̾e infirmitas. quid¬
oremus sicut oportet
orari. Ecce infirmita¬
tem oronis nr̃e igno¬
rantiam ẽẽ declarat.

Expanded text:
osius. Quia enim, ut superius dictum est, ingemiscimus, et in dolore positi liberari petimus, et quae longe futura sunt mox fieri volumus, aut cito tolli ea per quae ad interitum perveniamus, ideo spiritus adjuvat infirmitatem nostram, ne vel ante tempus, vel contraria petamus. Infirma enim est oratio, quae contra rationem postulat, ideoque oportet infirmitatem hanc a Spiritu sancto adjuvari. Adjuvat autem quia non sinit vel ante peti quam debeat, vel contraria. Et nota quia non solum illud quod oraQuidquid enim oratio impetrat, evidenter ostenditur donum Dei esse, ne homo existimet a seipso esse: quod si in potestate haberet, non utique posceret, sed ipsum orare ex gratia est. Nulla enim orationis praecedunt merita, quibus non gratuita dentur, Ecce infirmitas, quidoremus, sicut oportet orari. Ecce infirmitationis nostrae ignorantiam esse declarat.
Abbreviated transcription (Latin):
de re menarrabili. Quomodo enĩ narretur
q̃reretur. ¶ Et sciendum est qd scd̃m eandem
digeat. aut angustias paciatur. s quia ip̃e
nos monet ad orand̾ cum gemimus. ⁊ quod
rei sp̃c sc̃s sit indigene. s quia nos postulare
facit nobisq interpellandi ⁊ gemerdi ĩspirat

Expanded text:
de re inenarrabili. Quomodo enim narretur quaereretur. Et sciendum quod secundum eamdem digeat, aut angustias patiatur, sed quia ipse nos movet ad orandum cum gemimus; et quodrei Spiritus sanctus sit indigens, sed quia nos postulare facit, nobis
Abbreviated transcription (Latin):
at sidiligitis eum .i. ut scire uos faciat. hoc locu¬
tionis tropo d̾r frigus pigrum. quia pigros fa¬
cit. ⁊ dies letus. uł tristis. quia leto uel tristes fa
cognoscentes deum. ĩmo cogniti a deo. rra dictũ ẽ
ut ĩtelligamus ĩ nob̃ deum fecisse cognitionem
cognoscere se Unde ditimur. cognrti ab eo. que
omĩa sic deberi urtelligi docet apłs.qui cum in
quodam loco dicat. Misit sp̃m clamantẽ abba
pat̾ alibi qͣi hoc exponins ait. In quo claman
abba pater. Sic itaq ⁊ hic apetiens qualiter ad
¶ Et sciend̾ quia aliter adiuuat nondum in¬
habitans. aliter inh̃itans. Nam ñdum in ha¬
bitans adiuuat ut sint fideles. inhabitans

Expanded text:
at si diligitis eum , id est ut scire vos faciat. Hoc locutionis tropo dicitur frigus pigrum, quia pigros facit; et dies laetus vel tristis, quia laetos vel tristes faccognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, ita dictum est ut intelligamus Deum in nobis fecisse cognitionem cognoscere se, unde dicimur cogniti ab eo. Quae omnia sic debere intelligi, docet Apostolus, qui cum in loco quodam dicat: Misit spiritum clamantem, Abba, Pater , alibi, quasi hoc exponens ait: In quo clamamus Abba, Pater. Sic itaque et hic aperiens qualiter adfatendum est. aliter adiuuat nondum inhabitans aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adiuuat. ut sint fideles, inhabitans
Abbreviated transcription (Latin):
simplicis doctrine. Omnis enĩ qui ẽ. par. lac.¬
tis ꝯuenit. ⁊ hoc id̾o enim .i. quia paruulus est
ut uo infide tenelli estis. ⁊ est apta comꝑatio
Ut enim paruulus ñ discernit cibos ⁊ perit sum̃¬
do noxio. Sic indoctus qui nec ⁊̃ minoꝵ. nͨ dũ
maioꝵ ualet app̾hendere rõnem. Qui enĩ non
lacte nrtriendis. ꝑcipere talia ñ ualentib omĩs
de hat re sermo quo agitur ut non solũ credatur
uerũ. ⁊̃ intelligatur. sciaturq qd̾ dicitur onero¬
sus ẽ. facilius illo p̾mit. qͣm pascit ex quo fit
ut sp̃uales ista carnalib ñ oĩo taceant p̃p̃ catholi
serant ut uolentes ea ꝑducere ad intelligentiam ñ
capatẽ facilius fastidiri faciant ĩ u̾itate sermonẽ
qͣm in sermone ꝑcipi sutatem. P erfectoꝵ. qͣi

Expanded text:
simplicis doctrinae: Omnis enim qui est particsimplicis doctrinae: Omnis enim qui est partictis convenit. Et hoc ideo, enim, id est quia, parvulus est, ut vos in fide tenelli estis, et est apta comparatio. Ut enim parvulus non discernit cibos, et perit sumendo noxio, sic indoctus qui nec etiam minorum nedum majorum valet apprehendere rationem, qui enim non lacte nutriendis percipere talia non valentibus, omnis de hac re sermo quo agitur, ut non solum credatur, verum etiam intelligatur, sciatur quod dicitur, onerosus est. Facilius illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnino taceant, propter Catholiserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea di
Abbreviated transcription (Latin):
tribus mutatione.⁊ de sacrificii eiꝰ. ⁊ testam̃ti
excellentia ⁊ nouitate. ⁊ de legis atq sacrificioꝵ
illius temporis reꝓbatõe. ⁊ dealiis multis. de
⁊ int̾pre. ad. di .i. non habilis ad int̾ptandũ
uobis. non id̾o hoc dico quin ego possim int̾pre¬
tari. sed qm̃ uo fc̃i estis imbeailles .i. debiles sensu
ad audiendum .i. ad inrtelligendum ꝓ funda
misteria. uel tta ꝯtinua. ido dico grandis. qm̃
increpatõem de ĩfirꝰ¬
mitate eoꝵ ut alta de
xp̃o laborent intelli
gistri alioꝵ pp̃ tempꝰ¬
.s. quia pͥus uobis an¬
⁊ quia exercitati estis
zizationis ur̃e ut uoᷤ
doceamim sic̃ ⁊ pueri
quib prima elem̃ta
lriteraꝵ dantur ad
elementa exordii ser̃¬
monũ dei. Exordiũ
sunt materia quam
ꝯtinet. ut natuirtas
passio. ⁊ facti estis .⁊.
ad hoc redacti quib
opus sit lacte ad siłi
non etiam solido cibo
ctrma que est de archa¬
nis dei. Omnisem̃
opus solido cibo. quia estis participes lastis .i.

Expanded text:
m tribus mutatione, et de sacrificii ejus et testamenti excellentia et novitate, et de legis atque sacrificiorum illius temporis reprobatione, et de aliis multis, de id est non habilis ad interpretandum vobis. Non ideo hoc dico quin ego hoc possim interpretari, sed quoniam vos facti estis imbecilles, id est debiles sensu ad audiendum, id est intelligendum profunda mysteria. Vel ita continua, jam dico grandis, quoniam increpationem de infirmitate eorum, ut alta de Christo laborent intelliggistri aliorum propter tempus, quia prius vobis anet quia exercitati estis hizationis vestrae, ut vos doceamini, sicut pueri quibus prima elementa litterelementa exordii sermonum Dei. Exordium sunt materia quam continet, ut nativitas, passio. Et facti estis, id est ad hoc redacti, quibus opus sit lacte, ad siminon etiam solido cibo, doctrina quae deest arcanis Dei. Omnis eniopus solido cibo, quia estis participes lactis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solido cibo.
Omnis enĩ
qui lactis est
particeps: ex¬
pers est sermo¬
nis iticie par¬
uulus enĩ est.¬

Expanded text:
n solido cibo. Omnis enim, qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiae: parvulus enim est
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. illos accusabunt. iste ho defend¬
enti uł sint hic genitiui: ꝓ ab lati¬
ius. More grecoꝵ qui ablatiuis careñt. unde
ĩlibris quoꝵdam ꝑ ab latiuos scriptũ reperit᷑
sic. ⁊ inter se cogitationib ĩ uicẽ accusantib
aut. ⁊̃ defendentib. Reddet aut eis testimoni¬
um ꝯscĩa. ⁊ hoc in dic uidicii futuri. cum iudi

Expanded text:
 illos accusabunt, istae hos defendent. Vel sunt hic genitivi pro ablativis more Graecorum, qui ablativis carent. Unde in libris quorumdam per ablativos scriptum reperitur, sic: Et inter se cogitationibus invicem accusantibus, aut etiam defendentibus. Reddet autem eis testimonium conscientia in die, judicii futuri, cum judi
Abbreviated transcription (Latin):
est agnitio pecrati nõ
ꝯsumptio. Si ergo cog¬
.i. pena debetur. Cauere
aũit ñ pot̾ homo pecca¬
tum. si nõ adiuuet
gr̃a ut cognitũ cauca

Expanded text:
est cognitio peccati, non consumptio. Si ergo cogest poena debetur. Cavere autem non potest homo peccatum, si non adjuvet gratia, ut cognitum cavea
Abbreviated transcription (Latin):
ritatores ip̃ius legis ĩuenti sunt: ñ ad ꝑnitiem
s adutilitatẽ ualurt eis: qui crediderunt. cogni¬
tio enĩ maioris egritudinis. ⁊ desid̾ari medicum
uehementiꝰ fecit: ⁊ diligi arderctiꝰ. Custodiebamur
fuit fides in antiquis que fides donum dei ẽ. Sic̃
⁊ gr̃a. In quo enĩ nr̃m pͥus erat fides quã ueni¬
ret grã. Nemo penitus głietur se fidem ex ꝓprio
sensu genuisse. ꝑ quam poss cred̾e d̾o. s agnosc¬
hũit. Quid ergo utilitatis pt fidem hũit: nicħ.

Expanded text:
ricatores ipsius legis inventi sunt, non ad perniciem, sed ad utilitatem valuit eis, qui crediderunt. Cognitio enim majoris aegritudinis, et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Cui enim plurfuit fides in antiquis, quae fides donum est Dei, sicut et gratia. In quo enim nostrum prius erat fides, quam veniret gratia? Nemo penitus glorietur se fidem ex proprio sensu genuisse, per quem posset credere Deo, sed agnoschabuit, quid ergo utilitatis post fidem habuit? Nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
notum erit om̃ib. nichil hoꝵ aliquo t̾reno. ł
celestes hũisse ex se. S ab illo ex quo sunt omĩa
Oportet aitẽ

Expanded text:
notum erit omnibus, nihil horum aliquos terrenos vel coelestes habuisse ex se, sed ab illo, ex quo sunt omnia. Oportet aunotum erit omnibus, nihil horum aliquos terrenos vel
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ qñ monar¬
chiam tociꝰ orbis sibi
acquirebant quec̃q
gens cum pace ⁊ coron¬
is eis occurriss darent
rentur. dabantq po¬
testatẽ edificandi cu¬
riam ⁊ hñdi ꝯsules
sicut ⁊ ip̃i hẽbant. pater igitur pauli degisca¬
lo oppido uide ubi natus fuerat translatus
sib ut pote nobilis exceperintq eo cum pace
tũc romam ꝯcesserunt eis p̾dicta. ibiq pater
pauli penulam accepit. post cuiꝰ mortẽ obrecor¬
datõem eius hanc uestem paulus sibi retinu¬
it. uł penula huiꝰ dicitur uolum̃ legis. uñ Ieꝵꝰ
quosdam penulam uocat. Alexander. qͣi illi
reliquerunt me. ale
stendit .i. fecit athemᷤ
est alexander ꝙ̃ supra¬
dixit reu̾sum ad apos¬
tasiam qui fabricabat
ciantis ẽ. non impre¬
cantis. Indicat enim

Expanded text:
suetudinem quando monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens cum pace et coronis eis occurrisset, darent rentur, dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de Giscalo oppido Judaeae ubi natus fuerat translatus sibus, utpote nobilis, exceperuntque eos cum pace. Tunc Romani concesserunt eis praedicta, ibique pater Pauli penulam accepit, post cujus mortem ob recordationem ejus hanc vestem sibi Paulus retinuit. Vel penula hic dicitur volumen lum. Amen. » Alexander. Quasi dicat: Illi reliquerunt me. Alexostendit, id est fecit Athenis. Iste Alexander quem supradixit reversum ad apostasiam, qui fabricabat untiantis est, non imprecantis. Indicat enim
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m u̾o p̾scĩam in numero erant maloꝵ. de
apud deum uita. Unde moysi dicit. Si quis pec¬
cau̾it aute me delebo eun de libro uite. ut scd̃m¬
iusticiam uidicis uideatur deleri cum peccat. iuix᷑
p̾scĩam tamer ĩ libro uide nunꝙͣ fu̾at. uĩ iohes
ait. ex nob̾ exierunt sed ex nobis non erant. eꝗͣ

Expanded text:
scientiam vero in numero erant malorum. De scientiam vero in numero erant malorum. De , unde et Mosi dicit: Si quis peccaverit ajustitiam judicis videatur deleri cum peccat, juxta praescientiam tamen in libro vitae nunquam fuerat. Unde Joannes ait: Ex nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Eco
Abbreviated transcription (Latin):
illi quo deseruit penam hñt qui parit̾ oĩb
debebatur.s Nota quia ex u̾bis apłi quibus
usus est inyoo sermone dicens iacob gratis di¬
lestum ⁊ electuma d̾o. esauaũt iudicio repba¬
tum sicut ⁊ pħaonẽ ⁊ alio quo uolintate
sua d̾ obdurat. ostenditur qd̾ quidam sunt
quib nec gr̃am apponit d̾ ut esau ⁊ pharao
cum aliis infert eam qiͣ coactis. ut apło pau
quia non aliter euenit quam futurũ nouit
Prescĩa enim dei est qua diffinitum h̃t qͣlis
uniꝰ cuiꝰq futura erit uoluntas ꝑ quam aut
dampnetur. aut coronetur. p̾sciens itaq d̾s¬
dampnand̃ censuit. sciens eum non ẽẽ corre¬
lo.⁊ pꝰt abierunt retro. S hoc de eis dñs dixit pꝰ
iusticiam cui deseriebant. quia hoc est uistum
ut unicuiq R̾endeat ꝓ merito. ac si diceret. dig
quociens pͥus surit boni qui futuri sunt. ⁊ ꝑ¬
mansurt mali. tales erant illi ⁊ id̾o noĩa eoꝵe
erant scripta ĩ celo. p̃p̃ iusticiam cui deseruiebãt

Expanded text:
illi quos deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo; Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Pharaoni, cum aliis infert eam quasi coactis ut apostolo Pquia non aliter evenit quam futurum novit. Praescientia enim Dei est qua diffinitum habet, qualis uniuscujusque futura erit voluntas, per quam aut damnetur aut coronetur. Praesciens itaque Ddamnandum censuit, sciens eum non se corre, et post abierunt retro. Sed hoc de eis Dominus dixit, propter justitiam cui deserviebant, quia hoc est justum ut unicuique respondeat pro merito. Ac si diceret: Dignquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et permansuri mali. Tales erant illi, et ideo nomina eorum erant scripta in coelo propter justitiam, cui deserviebant