comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia u̾bum carofc̃m est. ⁊ ha¬
bitauit in nobis ⁊ iudimus
glam enis. qͣm priꝰ tenebris ar¬
tentib ꝯprehendere nõ poteramꝰ.
ꝑfabrum ergo xp̃m creatꝰ es: ut
ẽes. ꝑmedicum xp̃m recreatus
es: lit post uulnera sanus ẽes
ab irridentib quidem ciuib se¬
ip̃m curare. hoc est in sua patͥa
uirtutes facere monetur. S nõ
otiose ab euͣngelista alio excusa¬
tur. quia nõ poterat ibi iurtu¬
tem ullam facere. nisi paucos
infirmos impositis manibus
curauit: ⁊ mirabatur propter
incredulitatem illorum. ne for¬
tasse quis uiliorem nobis fie¬
ri debere patrie putaret affectũ.
amabat itaq ciues: s ip̃i se a¬
caritate parria liuore pͥntabãt
Ait autem. Amen dico uobis:
quia nemo proph̃a acceptꝰ est¬
in patria sua. Proph̃am dicit
in scripturis dñm xp̃m ⁊ moy
ses testis est: qui ait. Propham
quam me. Non solum autem
ipse qui caput ⁊ dominꝰ est pro¬
ceteriq prophe minores in pa¬

Expanded text:
quia « Verbum caro factum est, et haquia « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus , » quam prius tenebris arcentibus comprehendere non poteramus. Per fabrum ergo Christum creatus es, ut esses. Per medicum Christum recreatus es, ut post vulnera sanus esses, qui ab irridentibus civibus quidem seipsum curare, hoc est, in sua patria virtutes facere monetur. Sed non otiose ab evangelista alio excusatur, quia non poterat ibi virtutem facere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit. Et mirabatur propter incredulitatem illorum. Ne fortasse quis viliorem nobis fieri debere patriae putaret affectum. Amabat itaque cives, sed ipsi se charitate patria qui livore privabant. Ait autem: Amen dico vobis quia nemo prophin patria sua. Prophetam dici in Scripturis Dominum Christum, et Moyses est, qui ait: Prophetaquam me . Non solum autem ipse qui caput et Dominus est procaeterique prophetae minoris in pa
Abbreviated transcription (Latin):
uirtuns oꝑa prosapie carnal
ꝯtemplatione despiciunt. sicus
nõ solum exprecedentib ip̃oꝵ.
s etiam ex subsequentib dil̃
uerbis apparet cum subdinis.
Et ait illis. Utiq dicitiᷤ nichi
hanc similitidinẽ. Mediss.
cura te ip̃m. Quanta audiui¬
mꝰ facta in capharnaum: fac
⁊ hic in patria tua. Quorum
in sana ꝑfidia sanam licet
⁊ medicum. faber est enun ue
co: s male habentes. Et qͥa
diximꝰ quo inscrumento fa¬
bricandi: dicamꝰ ⁊ quo utat᷑
genere medicandi. Preteriẽs
uidit cetum anatiuitate: ex¬
puit in terra. ⁊ fecit lutum de
sputo: liniuitq super ocłoᷤ
euis ⁊ dixit ei. Uade laua in
natatoria sylce: quod inter¬
pretatur missus. Abiit ergo
⁊ lauit: ⁊ uenit uidens. Ag¬
nosce igit᷑ magnũ modũ me¬
dicine ⁊ gaude. quia ꝑhanc
illuminari meriusti. lutũ
de terra caro xp̃i est. Sputũ
de ore diuinitas eius est. qr
caput xp̃i deus. Sputum
luto inmixtum nos illuĩat
innatatoria sylce baptizatoᷤ.

Expanded text:
virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt, sicut non solum ex praecedentibus ipsorum, sed etiam ex subsequentibus Domini verbis apparet, cum subditur: Et ait illis: Utique dicitis mihi hanc similitudinem, Medice, cura teipsum. Quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua. Quorum insana perfidia sanam licet  medicum. Faber est enim verco, sed male habentes . Et quia diximus quo instrumento fabricandi, dicamus et quo utatur genere medicandi. Praeteriens vidit caecum a nativitate, exspuit in terram, et fecit lutum de sputo, linivitque super oculos ejus, et dixit ei: Vade lava in natatoria Siloe , quod interpretatur missus. Abiiet lavit, et venit videns . » Agnosce igitur magnae modum medicinae, et gaude, quia per hanc illuminare meruisti. Lutum de terra, caro Christi est. Sputum de capite, Divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat in natatoria Siloe baptizatos,
Abbreviated transcription (Latin):
Et apłos ad quosdam contep¬
tores suos. puto autem inq̃t
⁊ ego sp̃m dei habeo. Qui alst
puto dubitare iudetur. s il
increpabat. nõ dubitabas
Ita cigo ⁊ dominꝰ scit quidẽ
omnia per quem facta sĩ
omnia. ⁊ tamen dubitad
increpat insidelium corda

Expanded text:
Et Apostolus ad quosdam contempEt Apostolus ad quosdam contemptores suos: Puto autem inquit et ego spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur. Sed ille increpabat, non dubitabat. Ita ergo et Dominus scit quidem omnia, per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat infidelium corda.
Abbreviated transcription (Latin):
uenire desiderant. qͣmuis pro
inimicis sius orent. tamen
nõ absurde undictam deside¬
rare dicuntur. Uerumptamẽ
filius hominis ueniens. putaᷤᷤ
iueniet fidem in terra: Qm¬
ius omp̃c conditor sempere¬
lectos suos ad seclamantes
sit uindicare ꝑaratus. ĩ die
tamen iudicii qd̃ trementi est
corde retinendum. cum idem cõ¬
ditor in forma filii hominis appa¬
ruerit. tanta erit raritas ele¬
ctorum. ut nõ tam obclamo¬
rem fidelium iuste dampna¬
torum. qͣm ob eorum torporẽ
iuste dampnandoꝵ. totiꝰ iam
mundi sit acceleranda ruina
Quod autem dominꝰ quasi
dubitatiue dicit putas ĩue¬
niet fidem: nõ dubitat s ar¬
guit. Uerbo quippe dubita¬
tionis increpactur infidelitao
nõ opinatur diuinitas. Na
⁊ nos aliquando de rebz qua
certas habemus. increpatiu
uerbum dubitationis pom¬
mus. cum corde nõ dubitemꝰ
Uelut si indign̾is seruo tuo
⁊ dicas. Contempnis me cõ¬
sidera forsitan dominꝰ tuu si.

Expanded text:
venire desiderant, quamvis pro venire desiderant, quamvis pro inimicis suis orent, tamen non absurde vindictam desiderare dicuntur. Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Quamvis omnipotens Conditor semper electos suos ad se clamantes sit vindicare paratus, in die tamen judicii, quod trementi est corde retinendum, cum idem Conditor in forma Filii hominis apparuerit, tanta erit raritas electorum, ut non tam ob clamorem fidelium injuste damnatorum, quam ob eorum torporem juste damnatorum totius jam mundi sit acceleranda ruina. Quod autem Dominus quasi dubitative dicit: Putas, inveniet fidem? non dubitat, sed arguit. Verbo quippe dubitationis increpatur infidelitas, non opinatur divinitas. Nam et nos aliquando de rebus, quas certas habemus, increpative verbum dubitationis ponimus, cum corde non dubitemus. Velut si indigneris servo tuo, et dicas: Contemnis me, considera forsitan, dominus tuus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
tandum potest contempnere.
Nam hoc est quod ait. ne ueniẽs
suggillet me. Ip̃a uero iudua
potest habere similitudinẽ ecclẽ:
⁊quod desolata uidetur donec
ueniat dominus: qui tamen
insecreto etiam ñc curam eis
gent. Ait autem dominꝰ Audi-¬
te quid iudex iniquitatis
dicit. Peus autemi faciet nõ uin¬
dictam electorum suoꝵ. claman
tium ad se die ac nocte.⁊ pacien¬
tiam habebit in illis. Dico uob̃:
quia cito faciet uindictam illoꝵ.
Si quem mouet cur electi dei se
uindicari deprecentur. quod eti¬
am in apocalipsi ioh̃is de mar-¬
tirib dicitur: cum apertissime
moueamur. ut pro nrĩs inimi-¬
cis ⁊ persecutorib oremꝰ. intelli¬
gendum est eam uindictamẽe
iustorum. ut omnes mali pe¬
reant. ꝑeunt autem duobz mo¬
dis. aut conuersione ad iusti¬
ciam. aut amissa per suppsiciũ
potestate. qua nũc aduersuᷤ
bonos qͣm diu hoc ip̃m bonis ex¬
pedit uel temporaliter aliqͥd
ualent. Quem finem iusti cũ

Expanded text:
tandum potest contemnere. tandum potest contemnere. Nam hoc est quod ait: Ne veniens suggillet me. Ipsa vero vidua potest habere similitudinem Ecclesiae, quod desolata videtur donec veniat Dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam ejus gerit. Ait autem Dominus: Audite quid judex iniquitatis dicit. Deus autem non faciet vindictam electorum suorum cie ac nocte? et patientiam habebit in illis? Dico vobis, quia cito faciet vindictam illorum? Si quem movet cur electi Dei se vindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Joannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus, intelligendum est eam vindictam esse justorum, ut omnes mali pereant. Pereunt autem duobus modis, aut conversatione ad justitiam, aut amissa per supplicium potestate, qua nunc adversus bonos, quandiu hoc ipsum bonis expedit, vel temporaliter aliquid valent. Quem finem justi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
anec. nec homiem reuereor ta¬
men quia molesta est michi
hec uidua uindicabo illam.
ne innouissimo ueniens sug¬
gilet me. Parabolas dominꝰ
aut scłm similitudinẽ aliꝙͣ
ponit. sicite de homine quui ha¬
hebat duos filios maiorem ĩ
agro sibi propinquantem. mi¬
nõrem autem in longinquo lu¬
xitriantem: aut exipsa similitu¬
dine aliquid probat. ueluti est
illud qd̃ si fenum agri qd̃ hodie
est ⁊ cras inclibanũ mittitur. d̾s
sic uestit. qͣntomagis uos modi¬
ce fidei: Itaq illud suꝑuis genꝰ:
hiis uerbis adiungi potest.
quantominꝰ illud: S alicubi
obicure alicubi aperte ista po-¬
nuntur. Hic ergo iniquus iu¬
dex nõ ex similitudine: s ex dis¬
similitudine adhibitus est.
Nõ enum ullo modo ille iniustꝰ
uidex. personam dei allegorice
sustinet. S tamen qͣntum d̾s
qui bonus ⁊ iustus est curet de¬
precantes se hinc conici dñs uo¬
luit. qd̃ nec inuistus homo tos
quu llum assidius precib tun¬
dunt. uel propter tedium deui

Expanded text:
minem revereor, tamen quia molesta est mihi haec vidua, vindicabo illam, ne in novissimo veniens, suggillet me. Parabolas Dominus aut secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de homine, qui habebat duos filios, majorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem, aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat, veluti est illud: Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mihitur, Deus sic vestit, quanto magis vos modicae fidei . Itaque illud superius genus, his verbis adjungi potest: quanto minus illud? Sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. Hic ergo iniquus judex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est. Non enim ullo modo ille injustus judex personam Dei allegorice sustinet, sed tamen quantum Deus, qui bonus et justus est, curet deprecantes se, hinc conjici Dominus voluit, quod nec injustus homo eos, qui illum assiduis precibus tundunt, vel propter taediu
Abbreviated transcription (Latin):
tet semper orare. ⁊ nõ dificil
Dicit ⁊ apls̃ Semper gaull
sine irtmissione orate. Qul
autem potest ita semper oall.
⁊ sine defecturel int̾missibul
precib insisdere. ut nec alie¬
tum sumencli aut dormiada
tempis habeat: Aut ego dl¬
cendum est. eura semper ora¬
ie ⁊ nõ deficere. qui canonicis
horis cotidie uixta ritum eccli¬
astice traditionis psalmodiiᷤ
pretib consuetis. dñm landare
⁊rogare nõ desisdit.⁊ hoc ẽẽ qd̃
psalmista dicebat. benedicam
dr̃m in omnitempore. semꝑ
laus eius more meo: autcer
nomnia que iustus sccl̃m de¬
um gerit ⁊ dicit. ad oraticẽm
cẽreputanda. Quia enĩ iustꝰ
sine intermissiõe que uista
sunt agit. ꝑ hoc sine int̾mis¬
sione uistus orabit. nec unqͣ.
aboratione cessabit. nisi uistꝰ
se desistcit.
udex quidam erat in quadã
mitate qui deum nõ tunebat:
thomiẽm nõ renerebatur.
uilua autem quedam erat
in ciuitate illa: ⁊ueniebat ad
um dicens.Uindica me de

Expanded text:
tet semper orare, et non deficere. Dicit et Apostolus: Semper gaudete, sine intermissione orate. Quis autem potest ita semper orare, et sine defectu vel intermissione precibus insistere, ut nec alimentum sumendi, aut dormiendi tempus habeat? Aut ergo dicendum est eum semper orare, et non deficere, qui canonicis horis quotidie juxta ritum Ecclesiasticae traditionis psalmodiis precibusque consuetis Dominum laudare et rogare non desistit, et hoc esse quod Psalmista dicebat: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Aut certe omnia, quae justus secundum Deum gerit et dicit, ad orationem esse reputanda. Quia enim justus sine intermissione quae justa sunt agit, per hoc sine intermissione justus orabit, nec unquam ab oratione cessabit, nisi justus esse desistat. Judex quidam erat in quadam civitate, qui Deum non timebat, et hominem non reverebatur. Vidua autem quaedam erat in civitate illa, et veniebat ad eum, di
Abbreviated transcription (Latin):
te ompo deus duo uidicia exhi-¬
hutt. dum lazarum pauperem
ante ianuam diuitis iacere ꝑ¬
ausit ut diues impius damp¬
nationis sibi augeret ultiõem.
⁊⁊ ummptatus pauper cresceret
ad renuneratiõem. Factum ẽ
autẽ ut moreretur mendicus.
i portaretur ab angelis in sinũ
abalx. Mortuus est autem di
irs: ⁊ sepultus est ininferno.
Sinus abrahe. requies est bra¬
orum pauperum. quoꝵ est
regnum celoꝵ. quo post hanc
uiam recipiunturꝰ Sepult̾a
inferni penaꝵ ꝓfunditas: q̃¬

Expanded text:
re omnipotens Deus duo judicia exhire omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Sinus Abraham requies est beatorum pauperum, quorum est regnum coelorum, quo post hanc vitam recipiuntur. Sepultura inferni, poenarum profunditas, q
Abbreviated transcription (Latin):
excrisatic̃em diues. si lazarus
pauper ⁊ ulcerosus ante eius
ianuam nõ iacuiss. si remons
fuisset. si euis inopia nõ ẽẽt ceu¬
lis importuna. Ruisus silonge
ẽet diues ab oculis ulcerosi pau¬
peris: minorem tolerassz temp¬
tatiõem pauper in animo Sed
dum egenum ⁊ ulceratum ante
ianuam diuitis ⁊ deliciis af¬
fluentis posuit. inuna eadẽq
re ⁊ exuisione pauperis nõ in¬
serenti diuiti cumulum damp¬
nationis intulit. ⁊ ruisum ex
uisione diuitis temptatum co¬
tidie pauperem probauit. Cui
certe poterat ad penam sufficen
paupertas ⁊ iamsi sanus fiish.
Ruisum suffeciss egritudo tã¬
si subsidiũ adeẽt. S ut prolart᷑
amplius pauper: simul hunc
⁊ paupertas ⁊ egritudo talefect
atq insuper uidebat ꝓcedentem
diuitem. obsequentib cuneis
fulsciri. ⁊ se minfirmitate ⁊ in¬
opia a nullo usitari. Nam qͥa
nemo ei ad insitandum aderal.
testantur canes. qui licenter
nuilnera lingebant. Ex una sͦ

Expanded text:
excusationem dives, si Lazarus excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset in oculis importuna; rursus si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis minorem tolerasset tentationem pauper in animo. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis non miserentis divitis cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis, tentatum quotidie pauperem probavit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiam si sanus fuisset, rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset; sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo labefecit, atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis fulciri et se in infirmitate et inopia a nullo visitari: Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes qui licenter vulnera lingebant, ex una ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uitum: qm pauperum sciri Qͥd
est ergo qd̃ dominus de paupere
⁊ diuite uerbum faciens. nomẽ
pauperis dicit.⁊ nomen duutiˢ
nõ dicit. nisi qd̃ deus humiles
nouit. atq approbat. ⁊ suꝑbos
ignorat. Unde ⁊ quibusdam de
miraculoꝵ iurtute suꝑbientib
in fine dicturus est. Nescio uos
unde sitis: discedite a me om̃s
oꝑarii iniquitatis. At cont᷑ moy¬
si dr̃. noui te ex nomĩe tuo. ilit g
de diuite. Homo quidam. dit de
paupere. Egenus nomine lazarꝰ
Ac si aperte dicat. pauperem hũi-¬
lem dicoscio suꝑbum fliuitem
nescio. Illum cognitum per appro¬
baticem habeo. hunc per iuditiũ
reprobationis ignoro. Qui iace¬
bat ad ianuam eius ulceribus
plenus. cupiens saturari de mi-¬
cis que cadebant de mensa diui
tis. S ⁊ canes ueniebant ⁊ lin¬
gebant ulccraeius. Plemis ulce¬
ribz mendicus lczarus. ante
ianuas diuitis iacet: quade ro
una dominꝰ duo uiditia exple¬
uit. habuiss enim fortasse aliqͥ

Expanded text:
vitum quam pauperum sciri. Quid vitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit, atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis; discedite a me, omnes operarii inquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine tuo . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro. Qui jacebat ad januam ejus ulceribus plenus, cupiens saturari de micis quae cadebant de mensa dcanes veniebant et lingebant ulcera ejus. Plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januas divitis jacet, qua de re una, Dominus duo judicia explevit: habuisset enim fortasse aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
taridus sit qui aliena deripit. si
inferni dampnatione percutitur.
qui propria nõ largitur.Et sũt
nõnulli qui cultum subtilium
preciosaꝑeꝙ uestitum nõ putãt
ẽe pacc̃m. Quod si indelicet culpa
nõ eet. nequaqm sermo dei tam
nigilanter exprimeret. quod di¬
ues qui torquetur apud inferos.
bisso ⁊ purpura indutus fuiss.
Nemo quippe uestimenta pretipua
nisi ad inanem głam querit uide¬
licet ut honorabilior ceteris ẽe uide-¬
atur. Quam culpam possumus
melius etiam ex diuerso collige¬
re. quia si abietio uilis indumẽ¬
ti uirtus nõ ẽẽt euͣnglista iugi¬
lanter de ioharne non dlicefet.
erat indutus pilis cameloꝵ S no¬
tandum nobis magnopere est: in
ore iutatis de suꝑbo diuite. ⁊ dehu¬
mili paupere quantus sit ordo
natrationis. Ecce enim dicitur. ho¬
mo quidam erat diues ⁊ protinꝰ
subuingitur. Et erat quidam mẽ¬
dicus nomine lazarus. Certe mn
populo plus solent nomina cdli¬

Expanded text:
tandus sit, qui aliena diripit, si tandus sit, qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur, qui propria non largitur. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium, non putant esse peccatum; quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod dives qui torquetur apud inferos, bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua, nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet ut honorabilior caeteris esse videatur. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis magnopere est, in ore Veritatis de superbo divite, et de humili paupere, quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives. Et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina di
Abbreviated transcription (Latin):
di ⁊ mollissimi: qd̃ greci pa¬
patent uocant. Ammonuerat
engo domunꝰ supra facere amiesᷤ
de mamona iniquitatis: qui
cum ab hac iuta defecerimus
recipiant nos in eterna taber¬
nacula. Quod audientes phi¬
ser: deridebant. Uerum ille qui
proposuerat exemplis astruẽs.
oscendit ideo diuitem purpu¬
latum. in remediabiliter apd̃
inferos tortum: quia pauperẽ
lazarum aquo inuite taber¬
nacula recipi poss amicum sibi
facere neglexerat. Nõnulli autẽ
putant precepta ueteris tessam̃¬
ti distrittiora ẽẽ qͣm noui S hii
nimirũ improuida consideratẽe
falluntur. In illo autem nõ tena¬
tia s rapina multatur ibi res ĩ¬
iuste sublata rescitutĩce quadru¬
plipunitur. Hic autem diuesiste
nõ abstulisse aliena reprelendit᷑
s propria nõ dedisse. Nec dicitur
quia unum quempiam obpres¬
sit. s quia in acceptis reb se extu¬
lit. Hinc ergo hinc sumopere col¬
ligendum est: qu a pena mul¬

Expanded text:
di et nobilissimi, quod Graeci πdi et nobilissimi, quod Graeci παπατὴν vocant. Admonuerat ergo Dominus supra facere amicos de mammona iniquitatis, qui cum ab hac vita defecerimus, recipiant nos in aeterna tabernacula, quod audientes Pharisaei deridebant. Verum ille quae proposuerat, exemplis astruens, ostendit ideo divitem purpuratum irremediabiliter apud inferos tortum, quia pauperem Lazarum, a quo in vitae tabernacula recipi posset, amicum sibi facere neglexerat. Nonnulli autem putant praecepta veteris Testamenti districtiora esse quam Novi, sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur, hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse; nec dicitur quod ut quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo, hinc summopere colligendum est qua poena mul
Abbreviated transcription (Latin):
suam ⁊ ducit alteram: mechat.
Et qui dimissam ducit auiro
mechatur. Quod de lege impr¬
petuum nõ uolanda predixe¬
rat: uno exempli gr̃a de illa
sumpto tescimonio confirmat.
ut ex uno discerent. etiamin
ceteris eum nõ ad soluenda. s
ad implenda legis decreta ue-¬
nisse. cuiꝰ expositiõem testimo¬
nii siquis pleniꝰ uidere deside¬
menta scrutetur. Beatissimiet¬
aum patres. augustinus inli¬
beo de sermone domani in mõte
humo iheronimꝰ ⁊ ambrosius
incõmentariis enngelistaye
mathei ⁊ luce: s ⁊ alii qͣr plĩ¬
m insuis quiq opusculis de
illo satis suꝑq dicerunt.
omo quidam erat hxu¬
diues: ⁊ induebatur
purpura ⁊ bysso:⁊ e
pulabatur cotidie splendide.
Surpuram regii hahitus eẽ
colorem. marinis ẽconculis
tinctam nemo qui fere qui
dubitet. Nam concilia ferro
curcumcisa latͥmas purpurei
coloris. quib lana tinguat᷑
emitunt. Bissum uero genꝰ
est quoddam lini nuniũ candi-¬

Expanded text:
suam, et ducit alteram, moechatur, suam, et ducit alteram, moechatur, et qui dimissam a viro ducit, moechatur. Quod de lege in perpetuum non violanda praedixerat, uno exempli gratia de illa sumpto testimonio confirmat, ut ex hoc uno discerent, etiam in caeteris eum non ad solvenda, sed ad implenda legis decreta venisse. Cujus expositionem testimonii, si qui plenius videre desidementa scrutetur. Beatissimi etenim patres, Augustinus in libro de Sermone Domini in monte primo. Hieronymus, et Ambrosius in commentariis evangelistarum, Matthaei et Lucae, sed et alii quam plurimi in suis quisque opusculis de illo satis superque dixerunt. Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendPurpuram regii habitus esse colorem marinis e conchyliis tinctam, nemo fere qui dubitet. Nam conchylia ferro circumcisa lacrymas purpurei coloris quibus lana tingatur emittunt. Byssum vero genus est quoddam lini nimium candi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nõ potuimus denere per na¬
turam. Nec solum terrena cõ¬
tempnere: s ⁊linguas denden¬
tium nos talia ꝯtempnentes.
Hec enim subdidit cum desper¬
nendis diitiis locutus. apħi¬
ses eẽt densus. facilius est aut̃
celum ⁊ tetram preterire: qͣmde
lege unum apicem cadere. Ne
putarent meo qd̃ dixielex et
prophaꝵ ab eo destructicẽm
predicari manifeste protesta¬
tur facilius maxima mundi
elementa qm minima legis
dicta transire. Et reuera. Pre¬
terit enir figura huiꝰ mũdi.
Et alibi. Celos autẽ nouos ⁊
t̾ram nouam. ⁊ promissa ĩpiꝰ
expectamus. in quib iusdicia
habitat. Delege autem uriꝰ qui¬
dem lutere sũmitas:. hoc est ne
minima queq ⁊ leuia uel su¬
ꝑstitiosa uidentur. a sacmẽtis
sp̃italib uacant. quin omĩa
recapitularentur in eungłio
Et tamen lex ⁊ prophe usq: ad
iohem. quia nõ potuit ultra
uenturũ prophari qd̃ ioh̃is
preconio iam uenisse clarebat.
Omnis qui dimitcit uxorem

Expanded text:
quod non potuimus tenere per naquod non potuimus tenere per naturam, nec solum terrena contemnere, sed et linguas deridentium nos talia contemnentes. Hoc enim subdidit, cum de spernendis divitiis locutus a Pharisaeis esset derisus. Facilius est autem coelum et terram praeterire quam de lege unum apicem cadere. Ne putarent in eo quod dixit: Lex et prophetarum ab eo destructionem praedicari, manifeste protestatur, facilius maxima mundi elementa quam minima legis dicta transire. Et revera: praeterit enim figura hujus mundi . Et alibi: Coelos autem novos, et terram novam, et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . De longe autem ne unius quidem litterae summitas, hoc est nec minima quaeque et quae levia vel superstitiosa videntur, a sacramentis spiritalibus vacant, quin omnia recapitulentur in Evangelio. Et tamen lex et prophetae usque ad Joannem, quia non potuit ultra venturum prophetari quod Joannis praeconio jam venisse clarebat. Omnis qui dimittit uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Disputantem cortra philar¬
giriam saluatorem phariseide¬
ridebant quasi contraria legip¬
phis ꝙ preciperet. ubi multi ⁊ di¬
tissimi fusse. ⁊ tamen deo placu¬
isł legerentus S ⁊ipse moyses
pplmn quem regebat si legem seque¬
retur. omnibz que terra gignit bo¬
nis habundatuꝵ. sin autem ne¬
gligeret. peste. fame. mopia. cunctis¬
q malis prediceret ẽẽ feriendũ
Quib ille occurrens oscenctitĩ¬
ter legem ⁊ in euͣngłium sicut ꝓ¬
missionum ita ⁊ preceptorum.
nõ minimam debere ẽe clistan¬
tiam Et maiora quidem propter
regnum celoꝵ minora uero ꝓpt̾
regnum terrasꝵ imperari abecdẽ
uno deo. qui fecit celum ⁊ t̾ram.
Ibi namq dictum est. si uoluerttĩ
⁊ audieritis me. bonaterre come¬
Ideoq recte cum diceret regnum
dei eunͣgelizar acddidit ⁊ om̃is
m illud ium facit. Magna em̃
uis ⁊ uiolentia grandis est noˢ
terra genitos celoꝵ sedem quere¬
re. possidere uelle per uurtutem.

Expanded text:
cit. Disputantem contra philarcit. Disputantem contra philargyriam Salvatorem Pharisaei deridebant, quasi contraria legi prophetisque praeciperet, ubi multi et ditissimi fuisse, et tamen Deo placuisse legerentur; sed et ipse Moyses populum quem regebat, si legem sequeretur, omnibus quae terra gignit, bonis abundaturum, si autem negligeret, peste, fame, inopia, cunctisque malis praediceret esse feriendum. Quibus ille occurrens, ostendit inter legem et Evangelium, sicut promissionum, ita et praeceptorum non minimam debere esse distantiam, et majora quidem propter regnum coelorum, minora vero propter regnum terrarum imperari ab eodem uno Deo qui coelum fecit et terram. Ibi namque dictum est: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comeIdeoque recte cum diceret regnum Dei evangelizari, addidit: Et omnis in illud vim facit. Magna enim vis et violentia grandis est nos terra genitos, coelorum sedem quaerere, possidere velle per virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
patoẽes ⁊ publicnos q retipe¬
re penitentes. ⁊ sua que forte inci¬
derent elemosinis peccata dimit¬
tere. S illi preceptorem miscclie hu¬
rralitatis ⁊ parsymonie duaᷤ ma¬
xime dendebant obcausas. quial
scilicet uel minus utilia neq un¬
qͣm facienda quasi noxi impera¬
ret. uel certe ritilia. s ase iam fc̃a
suꝑfluus ingereret. Et ait illis.
Uos estis qui iustificatis uos co¬
ram hominib. deus autẽ nouit¬
corda ur̃a. quia quod hominib
altũ est. abhominatio est apud
deum. Iustificarit se coram hõibꝰ.
qui peccores quidem quasi infir¬
mos desperatosq contemprunt.
se antem ip̃os quasi perfectos in
hominib cuncteq fragilitati ex¬
pertes. elemosinaꝵ remedio opꝰ
habere nõ credunt S hec noxii
tumoris alntudo qͣm sit iustedãp¬
nanda uidet ille qui illum̃ĩa¬
bit abscondita tenebraꝵꝵ ⁊ mani¬
festabit consilia cordium.
ex es regnum dei eunge¬
lizãtur. ⁊ omnis in illud uim fa¬

Expanded text:
peccatores publicanosque recipepeccatores publicanosque recipere poenitentes, et sua quae forte inciderent eleemosynis peccata redimere; sed illi praeceptorem misericordiae, humilitatis et parcimoniae, duas maxime deridebant ob causas. Quia scilicet vel minus utilia, neque unquam facienda quasi noxius imperaret, vel certe utilia, sed a se jam facta superfluus ingereret. Et ait illis: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus. Deus autem corda vestra, quia quod hominibus altum est, abominatio est apud Deum. Justificant se coram hominibus, qui peccatores quidem quasi infirmos desperatosque contemnunt, se autem ipsos quasi perfectos in omnibus cunctaeque fragilitatis expertes eleemosynarum remedio opus habere non credunt. Sed haec noxii tumoris altitudo quam sit juste damnanda, videt ille qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. ex eo regnum Dei evangelizatur, et omnis in illud vim fa
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Non potestis deoser¬
uire ⁊ mammone Audiar
hoc auarus. audiat quicei¬
setur nocabulo xpiano ns
posse simul mãmone. loe ss
qui seruit dinitiis. Qui enim
initiaꝵ seriuis est diuitias
custodit ut seruris. Qui autem
sinututis excussit ingum: di¬
atibuit eas ut dominus Sed
qui seruit mamone illi uticꝑ
sruit quib reb istis terrenis
tetum diligit ut fieri debet
Odiet scilicet diabolum: dili
¶t deum. Ant uni adherebit:
⁊ alterum ꝯtempnet. Adhere-¬
bit scilicet diabolo. cum qua¬
si euis premia temporalia se¬
statur. contempnet autẽ d̃m.
mõ dixit ocliet. s sicue solent mi¬
nas etus postponere cupiclitatib
sius. qui debonitate eius ad
impunitatẽ sibi blandiunt᷑.
quib ꝑ salomonem d̾r. fili ne
adicias pect̃in super pect̃m. ⁊ cli¬
as miseratio dei magna est.
udiebanit autem
omnia lec ph̾isei qͥ erãt
auari. ⁊ deridebant illum cip¬
nebat quidem dñs scribas ⁊
pħiseos. nõ superbe sapere. nõ
de sua iusticia presumere. s ⁊

Expanded text:
cens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc esqui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas ut Dominus. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis teterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet dget Deum. Aut uni adhaerebit, et alterum contemnet: adhaerebit, scilicet, diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas: MiserAudiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari et deridebant illum. Monebat quidem Dominus scribas et Pharisaeos, qui non superbe sapere, non de sua justitia praesumere, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
cies petranti in se fri ddimittat.
ant usq septies: respondit do¬
minus. Non dico tibi septies:
s usq septuaginta septies. id
est quadrigentis nonaginta
nicib ut tocies peccanti fratri
dimitteret in die. quocies ille
pecrare nõ posset. Peccariti igit᷑
inte fr̃i penitentiam si egerit.
dimitendi habes potestatem:
ignoscat. at si increpatus con¬
uerti ⁊ penitentiam agere ne¬
glexerit. quid suꝑ hoc i̾tatis
sententia decernat intuere Si
peccau̾it inte frat̃ tuus. uãde
⁊ corripe eum et cetera usey quo
ait. Si autem ⁊ eccl̃iam nõ au¬
dierit: sit tibi sicut ethnicus
⁊ publicanus. Et merito qͥa
sub nomine fidelis. egitopera
infidelium. aliter sane uem¬
am fratri petenti: aliter ini¬
mies ꝑsequenti deare pretipim̃.
Huit indelicet ut accepta remisioẽ
pectan quo nos insontes nocuit:
socia nobis caritate ꝯmũicet.
Iluitro ut cum nobis malum
uult. post ⁊ si potest facit. noᷤ sem
ꝑbonum uelumus. faciamusq

Expanded text:
ties peccanti in se fratri dimittat, ties peccanti in se fratri dimittat, an usque septies, respondit Dominus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , id est, quadringentis nonaginta vicibus. Ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non posset. Peccanti igitur in te fratri, si poenitentiam egerit, dimittendi habes potestatem, ignoscat. At si increpatus converti et poenitentiam agere neglexerit, quid super hoc veritatis sententia decernat, intuere. Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum, et caetera, usque quo ait: Si autem et Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et merito, quia sub nomine fidelis egit opera infidelium. Aliter sane veniam fratri petenti, aliter inimico persequenti dare praecipimur. Hunc videlicet, ut, accepta remissione peccati, quo nos insontes nocuit, socia nobis charitate communicet, illi vero, ut cum nobis malum vult, et, si potest, facit, nos semper bonum velimus, faciamusque
Abbreviated transcription (Latin):
uibemur:. Et primo quidem
pxccantem miscdit̾ increpa¬
re ut sit cui postmodura ha¬
beamus iuste dimittere. Qui
ergo fr̃em uidens peccare tacu-¬
erit. nõ minꝰ dñici precepti
transgressor est qͣm is qui ei¬
rem penitenti uenam dare
roluerit quia quicdixit si
penituerit dimitte. premisit
si pecau̾it increpa. Itaq ue¬
sa fr̃i post intrepatiõem lar¬
gitnda est sz illi utiq qui se
penitendo ab errore conu̾tit.
ne uel difficilis uenia uel di¬
iussa sit indulgentia. Et si
septies in die peccauit in te.
⁊ septies conuersus fu̾it ad
de dicens penicet me. climute
¶l Septenario numero nõ
uenie dande terminus ponit᷑.
uel omĩa peccata lumittẽ¬
Auel semper penitenti di-¬
mittenclum precipitur. Solet
enim sepe per septem ciuiꝰcumq
rei aut temporis uni̾sitas
indicari. Unde qsd̃ in psalmo
canitur. septies in die laudem
dixi tibi. nil est aliud: qͣm sẽ¬
per laus ens inore meo. Nam
⁊ alibi petro interroganti quo¬

Expanded text:
jubemur, et primo quidem jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Quia qui dixit: si poenituerit, dimitte: praemisit, si peccaverit, increpa. Itaque venia fratri post increpationem largienda est, sed illi utique qui se poenitendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia, vel remissa sit indulgentia. Et si septies in die peccaverit in te, et septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda, vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nil est aliud quam semper laus ejus in ore meo . Nam et alibi Petro interroganti quo
Abbreviated transcription (Latin):
parui sunt in fide. ne occasio¬
ne nr̃i offendantur ⁊ recedãt
a fide. ac decidant a salute. fro¬
tandum sane. quia innr̃o
bono opere aliquando cauen¬
dum est. scandalum proximi.
aliqͣndo uero ꝓ nichilo contẽp¬
nendum. In quantũ enim
sine pec̃co possumus. uitare
ꝓximorum scandalum debenꝰ.
Si autem de u̾itate scandalũ
sumitur. utilius permitittꝰ
scandalum nasci. quam u̾ia
relinquatur: attendite uobis
Si peccauuĩt frater tuus: incil¬
pa illum. Et si penitentiã ege¬
rit: dimitte illi. Tale quid ⁊ il
deris frẽm tuum in corde tus.
sz publice argue euma ne hale¬
as super illo peccatum. Qud
igiur ordine standela dell¬
nare. ⁊ ue perpetuum uitare
possimus insinuat. si nos uide¬
uet ip̃os ne quem ledamus
tendimus. si peccantem ⁊ elo
nscicie corripimus. si ex corde
pnitenti miscd̃ie pietatiscꝑ
iuscera pandimus. Ubi cau¬
te intuendum est. quia nõ
passim peccanti dimittere. sed
pnatentiam agenti dimitẽ

Expanded text:
parvuli sunt in fide, ne occasioparvuli sunt in fide, ne occasione nostri offendantur, et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Attendite vobis, si peccaverit frater tuus, increpa illum, et si poenitentiam egerit, dimitte illi. Tale quid et in deris fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum . Quo igitur ordine scandala declinare, et vae perpetuum vitare possimus, insinuat. Si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, attendimus. Si peccantem zelo justitiae corripimus. Si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Ubi caute intuendum est quia non passim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
preparabat irtelligi queat. ta¬
men iuxta ꝯsequentiam sermo¬
nis hic locus ad suꝑiora respicit.
ubi dominꝰ de elemosina danda
locutus a phiseis irudetur. Qͥ
enim recta loquentẽ uituꝑat:
scandalum profecto. id est offẽ¬
dicł̃m ⁊ ruinam auditorib
prebet infirmis. Maxime si ⁊¬
ipse cum ph̾iseis legis uideat᷑
habere scientiam. quem incre¬
pans apłs ait. Et peribit infir
est illi si lapis molaris impona¬
tur cura collum enus.: ⁊ peoiciat᷑
in mare: qm ut scandalitet u¬
num depusillis istis Scdm mo
rem prouintie loquitur: quo
maioꝵ criminũ ista apudue¬
teres uideos pena fuerit. ut in
profundũ ligato saxo demer
petuam. Recte autem qui scau¬
dalizari potest pusillus appel
latur. Qui enim magnus est.
quodcumq uiderit. quodcũq
passus fũit. nõ declinata fide
Qui autem pusillus est aĩo
⁊ pariuis: occasiones quent
quomodo scandalizetur. Sp¬
terea deniq oportet nos maxi¬
me illis hiis consulere qui

Expanded text:
praeparabat, intelligi queat; tapraeparabat, intelligi queat; tamen juxta consequentiam sermonis hic locus ad superiora respicit, ubi Dominus de eleemosyna danda locutus a Pharisaeis irridetur. Qui enim recta loquentem vituperat, scandalum profecto, id est, offendiculum et ruinam auditoribus praebet infirmis, maxime si et Pharisaeis legis videatur habere scientiam. Quem increpans Apostolus ait: Et peribit infirmest illi si lapis molaris imponatur circa collum ejus et projiciatur in mare, quam ut scandalizet unm provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum lpetuam. Recte autem qui scandalizari potest pusillus appellatur. Qui enim magnus est, quodcunque viderit, quodcunque passus fuerit, non declinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere qui
Abbreviated transcription (Latin):
auliunt. neq siquis ex mortuiᷤ
resurrexerit: tredent ei. Certe de
moyse u̾itas dicit. Si crederetiᷤ
moysi: trederetis utiq ⁊ michi.
De me enim ille scripsit. Imple¬
tur ergo: qd̃ per abrale repromiˢ¬
sicẽm dicitur: Ex mortuis enim
cominus resurrexit. s indaicus
populus quia moysi credere no¬
luit. ei etiam qui resurrexit ex
mortuis credere contempsit.
Cumq moysi uerba spalit
intelligere renuit ad eum de qͦ
moyses locutus fuerat nõ per¬
d ad discipulos suos
ait: impossibile est ut
nõ uemiant scandala. Ue autẽ
illi: ꝑ quera ueniunt. Dicit ⁊
apłs. Oportet autem ⁊ heres eẽ:
ut qui probati sunt manifesti
fiant in nobis. Impossibile est
ergo in bos mundo erroribus
erumpris q plenissimo scanda¬
la sepissime nõ uenire. s ue illi
quod impossibile est nõ uenire
suo uitio facit ut per se ueniat.
ubi qͣmius generali sententia.
uel aliquis falsus frater uelip̃e
uidas qui ꝓditioni animũ

Expanded text:
audiunt, neque si quis a mortuis audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit; cumque Moysi verba spiritaliter intelligere renuit, ad eum de quo Moyses locutus fuerat non perEt ad discipulos suos ait: Impossibile est ut non veniant scandala. Vae auniunt. Dicit et Apostolus: Oportet autem et haereses esse, ut qui probati sunt, manifesti fiant in vobis. Impossibile est ergo in hoc mundo erroribus aerumnisque plenissimo, scandala saepissime non venire; sed vae illi qui quod impossibile est non venire, suo vitio facit ut per se veniat. Ubi quamvis generali sententia vel aliquis falsus frater, vel ipse Judas qui proditioni animum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ desideriis estuant. bona
minime uidentur. Inter hec
uero notandum est. qd̃ ei d̃r.
Memento fili. Ecce enimabra¬
ham filum uocat. quema tñ
atormento nõ liberat. q̃m huiꝰ
iifidelis populi precedentes pa¬
tres fideles quia multos a su¬
a fide deuiasse considerant eoᷤ
nla compassione atormen¬
tis eripuint. quos tamen per
carnem filios recognoscũt.
Intormentis autem diuespo-¬
situs quinq frẽs habere per¬
hibet. quia suꝑb hiisdem
indaicus populus. qui ex
magna iam parte dampna¬
uis est sequaces suos quos
lu per terram reliquit. quiq
lnsibz corporis de litos nouit
Quinario ergo numero frẽs
quos reliquerat exprimit. quia
eos ad specialem intelligentiam
nõ assurgere in inferno positus
gemit. Petit ut adeos lazarus
mittatur. cui quia moysen ⁊ ꝑ¬
ph̾as habeant d̃r. sz aut. quia
nõ credunt. nisi quis ex mortuiᷤᷤ
resurrexerit. Cui protinus respõ¬
decur. Si moysen ⁊ prophas nõ

Expanded text:
sanctis desideriis aestuant, bona sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait quod non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non
Abbreviated transcription (Latin):
supplitia infideles in uno sĩn
fideles quosq ante diem ex¬
tremi iudicii super se in reqͥẽ
attendunt. quorum post gau¬
dia contemplari nullatenꝰ
possunt. Longe uero est qd̃ c̃¬
spicuint: quia illuc per mei¬
tum nõ attingunt. In linglã
autem amplius ardere ostẽ¬
diturꝰ cum dicit. Mitte laza¬
rum ut intinguat extremũ
digiti sui in aquam. ut refti¬
geret linguam meam: quia
crucior in hac flamma Infi¬
delis populus uerba legis in
ore tenuit: que opere seruaie
ꝯtempsit. Ibi ergo amplius
ardebit: ubi seostendit scire
qd̃ facere noluit. abextmo
digit se tangi desiderat. cu
arstus suppliciis datus. oprat
opatione iustorũ uel ultima
arcipan. Cui respondetur
qd̾ in bac uita bonareceperit:
quia om̃e suum gaudium
felicitatem transitoriam pu¬
tanit. Habere hic etenim pos¬
sunt ⁊iusti bona: nec tamen
he in recompensatiõe recipere.
Qui dum meliora id est eter¬
na appetunt. eorum uiditio
quelibet bona affuerint. cũ

Expanded text:
supplicia infideles in imo sunt, supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur, quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ canes: predicatores intelligi.
Canum etenim lingua nulmis
dum lingit curat. quia ⁊ docto¬
res sc̃i dum in confessiõe pecrati
nr̃i nos instruunt: quasi nuluꝰ
mentis ꝑlinguam tangunt.
Et quia nos loquendo apecc̃is
corripiunt. quasi tangendo
uulnera ad salutem reclucunt
Unde ⁊ bene lazarus adiutus
interpretatur. quia ip̃i hunc
ad erepticẽm iuuant qui eius
uulnera per lingue correptiõem
curant. Contigit uero ut uterꝙ
moreretur. Diues qui induebat᷑
purpura ⁊ bysso sepustius est in
inserno: in sinu uero abrahe la¬
rarus ab angelis ductus Et.
Quid abralx sinus: nisi secre¬
tam requiem significat pũs
De qua m̾tas. multi inquit
uenient aboriente ⁊ octidente:
⁊ recumbent cum abraham y
saat ⁊ iacob in regno celorũ.
filii autem regni huiꝰ eicient᷑
intenebras exteriores. Quie¬
nim purpura indutus dicit᷑
recte filius regniuocatur. Q
de longinquo ad uidendum
lazarum oculos leuat: quia
dum ꝑ dampnationis sue

Expanded text:
per canes praedicatores intelligi. per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Unde et bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives qui induebatur purpura et bysso, sepultus in inferno; in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum. Filii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, recte filius regni vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
buit. qui accepte legis deliciis
ad nitoremusus est nõ ad uti¬
litatem. Quem autẽ lazarus
ulcerib plenus. nisi gerctilẽ
popłm figuralit̾ exꝑeimit.
Qui dum ꝯn̾sus ad deum por¬
sata sua ꝯfiteri nõ erubuit.
huc nulnus in cute fuit. In
cutis quippe nulnere uirus
a uiscerib trahitur ⁊ foras
erumpit. Quid est ergo pecĩoꝵ
ꝯfessio. nisi quedam uulneꝵe
ruptio: Quia pacti uirus sa¬
lubrit̾ aꝑitur in confessic̃e. qd̃ pe¬
stifere latebat in mente. S laza¬
rus uulneratus cupiebat satu¬
rari de micis que cadebant de mẽ¬
sa diuitis. ⁊ nemo illi dabat. qͥa
gentilem quemq ad cognitio¬
nem legis admittere supb ille
populus despiciebat: qui doct᷑¬
nam legis nõ ad caritatem ha¬
buit. s ad elatiõem quasi de as¬
ceptis oꝑib tumnt. Et quia
ei uerba defluebant. de scientia
quasi mice cadebant de mesa.
at contra iacentis pauperis nul-¬
neta: lingebant canes. Nõ nũ¬
qͣm solebant in satro eloquio

Expanded text:
buit, qui acceptae legis deliciis buit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, qstifere latebat in mente. Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio