comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dosũ ⁊ flludũ eit siue naporalit̃
tenuatũ atq suspensũ ut illud
latilib appareat dist̃butũ. Utr̃
ꝙ dñ hũide nature deputat᷑. Id̾o¬
q sunt qui subtilissima ꝯside¬
nt̾one quinq istos manifesti¬
simos corporis sensus ẜm quã¬
tuor iisitata eiementa ita dis¬
tiagant nt oculos ad ignẽ
amłt ad aero dicant ꝑini̾e.
Olfandi aũt guistandiq su
inatute humide altribuãt
tolfactũ quide̾ istis ex alat̾o¬
miũb huimidis quio cunsa¬
tur hos spaciũ in aus anco
uolitant guisanm uo utis
am̃o blib. ⁊ copulentis hu¬
sapiunt ip̃is oris humori ꝯmiscent᷑
ut sapiant ⁊̃ si arida cũ acciperent
fuisse iudeantur Ignis tñ om̃ia pe¬
necrnt ut motũ ĩ eis fatiat. Nam ⁊
humor pͥuat̾one coloris agelascit
⁊ cũ posłint frigesd̾e̾ cetera eremen
ta ignis fagescere ñ pͥ fatiliꝰ quip¬
pr extinguitur ut ignis ñ sit qmͣ
frigidus maneat aut sit alicꝰ fri¬
gidi ꝯtactu tepidior.¶.tactus ã

Expanded text:
fluidum est, sive vaporaliter tenuatum atque suspensum, ut illud latilibus appareat distributum, utrumque tamen humidae naturae deputatur. Et ideo sunt qui subtilissima consideratione quinque istos manifestissimos corporis sensus secundum quatuor usitata elementa ita distinguant, ut oculos ad ignem, aures ad aerem dicant pertinere. Olfaciendi autem gustandique sensum naturae humidae attribuunt: et olfactum quidem istis exhalationibus humidis, quibus crassatur hoc spatium, in quo aues uolitant, gustatum uero istis fluxibilibus et corpulentis husapiunt, ipsius oris humori commiscentur, ut sapiant, etiamsi arida cum acciperentur fuisse uideantur. ignis tamen omnia penetrat, ut motum in eis faciat. nam et humor priuatione caloris congelascit et, cum possint fta, ignis frigescere non potest: facilius quippe exstinguitur, ut ignis non sit, quam frigidus maneat, aut sit alicujus frigidi contactu tepidior. Tactus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ta i oĩb uoe̾. s unũquodꝙ eoꝵ
exeo ꝙ amplius ħt accepisseͣ uo¬
cabulũ. sd̾o qñ caloris pͥuat̾one c̾
corpꝰ n̾mie frigescũ obtusat. Eñ
qr motus ꝑinguesct qui ex calo¬
re mest corpori dũ ignis aereᷤ ⁊
aer humida ⁊ humor t̾rena q̃ꝙ af¬
ficit subtiliorib. s trassiora pe¬
netrantib. Qnͣto aũt quidꝙ sub¬
tiliꝰ est in nã corporali ⁊ ranto uici
lorige distante genere qnͣto qͥde
ẽẽ distributos am̾ia tũ cui senra¬
endi ius mes cũ corpoa ñ sit ꝑ
subtiliꝰ corpus agitat ingorem
ĩenciend. Inchoat itaqi motũ

Expanded text:
 sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Ideo autem caloris privatione, cum corpus nimie frigescit, obtundi sensum, quia motus pigrescit, qui ex calore inest corpori, dum ignis aerem, et aer humida, et humor terrena quaeque afficit, subtilioribus scilicet crassiora penetrantibus. 7. Quanto autem quidque subtilius est in natura corporali, tanto est longe distante genere, quandoquidem  distributos, anima tamen, cui sentiendi uis inest, cum corporea non sit, per subtilius corpus agitat uigorem sentiendi. inchoat itaque motum
Abbreviated transcription (Latin):
pe tii noĩe tota ꝯmemoratur
pri uis ꝓducerene exaquis aĩa¬
lia pͦ ea u̾o̾ de t̾m qr ita sit aeri aqͥ
simił ut eius ex alatõib pĩgues¬
ciat. id ẽ uentũ ⁊ nebula ꝯtra¬
bat ⁊ possit uolatus auiũ sus¬
tinere. Quapp ⁊̃̾ si uerũ dixit
quid̾a seculariũ poetaꝵ nibes
excedit olimpꝰ.⁊ pace̾ magna
tenẽt qr ꝑhibetur ĩołĩpi u¬
ture aer cẽ tã tenuis ut neq ul¬
bib obumbretur. nec rurbet᷑
uendo nec sustentare glios pos¬
sit. neꝙ ip̃os qui forte o̾sdenderẽ

Expanded text:
e nomine tota commemoratur, prius producerentur ex aquis animalia, postea vero de terra: quod ita sit aeri aqua similis, ut ejus exhalationibus pinguesciat, id est uentum et nubila contrahat, et possit uolatus auium sustinere. quapropter etiamsi uerum dixit quidam saecularium poetarum: nubes excedit Olympus, et: pacem magna tenent, quia perhibetur in Olympi uertice aer esse tam tenuis, ut neque nebulis obumbretur nec turbetur uento nec sustentare alites possit nec ipsos, qui forte ascender
Abbreviated transcription (Latin):
ẜa ꝯsideratõe forͣuit. forͣtã quippe
creauit mat̾iam. S qr illud unde
diuid̾e scriptura loq̃ndi tp̃rib ꝙs
deus faciendi ip̃rib ñ dimisit. Si
eĩ querat᷑ utrũ uocẽ de u̾b̾ aũ u¬

Expanded text:
consideratione formauit; formatam quippe creauit materiam — sed quia illud, undediuidere scriptura loquendi temporibus, quod deus faciendi temporibus non diuisit. si enim quaeratur, utrum uocem de uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
amonemus ut qm̃ forte ñ monet
atasint: accipiat isto die ñ cẽ fc̃m nͥ
feriora. Qm u̾o monet cur in dieb st̃a
sit lux ⁊ celũ. extͣ dies aũt st añ om̃s
dies aqua ⁊ t̃m ⁊ cur ad deiu̾bũ a

Expanded text:
monemus, ut quem forte non movet ata sit, accipiat isto die non esse factumferiora. Quem vero movet cur in diebus facta sit lux et coelum, extra dies autem vel ante omnes dies aqua et terra; et cur ad Dei verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ab istis ꝯp̾hendi ꝯputatõe ñ possit
manus seq̃ntis iacob dũ nasd̾ent᷑
ĩuenta pedem fr̃is p̃cedentis tene̾
usꝙ adeo sit nati sunt ꝙ. unꝰ infãs
nnduplũ ꝓlixior nasci iuderetur
hoꝵ certe ꝯstellationes quas appel¬
lant nullo mͦ dispares ẽẽ potrie¬
rint. quid ergo uariꝰ qmͣ ut iuas
ꝯstelatones intuens mateticus
ad eund̾ heros cõptũ ad eandã lu¬
nã dic̾et imũ eoꝵ a mr̃e dilectũ.

Expanded text:
ab istis conprehendi conputatione non possit. manus sequentis Iacob, dum nascerentur, inuenta est pedem fratris praecedentis tenens; usque adeo sic nati sunt, quasi unus infans in duplum prolixior nasci uideretur. horum certe constellationes, quas appellant, nullo modo dispares esse potuerunt. quid ergo uanius, quam ut illas constellationes intuens mathematicus ad eundem horoscopum, ad eandem lunam diceret unum eorum a matre dilectum,
Abbreviated transcription (Latin):
nis gnuior ⁊ ĩferior sũmo celo sub¬
iaceat proculdubio leuior est aquis.
Etñ ut sr̃ illũ sunt uapores illi nec¬
ullo pond̾e ꝓhibent᷑ sic gͦ ⁊ sr̃ illud
celũ pot̃ minit̾orib guitis lemior ali¬
tus humoris extendi qui pond̾e cad̾e ñ¬
in quo diuisio fimiat᷑ s infinire oĩa
daudi. qr oĩs ꝑs corpis corꝰ. est ⁊ om̃e
ac ꝑ ħ si pot̃ aqͣ sic̃ uidemꝰ ad tantas
guitaꝵ minueias ꝑuinire ut suꝑ
istũ aerẽ uaportid̾ ferat᷑. qui nã lemor
est a quis. curũ posĩt ⁊ st᷑ illud leuiꝰ
celũ minut̾orib guctis. ⁊leuiexib
Nam sol eũde̾ ciculũ ꝑ annũ ꝯplet
ꝯgruat. Querct᷑ itaq ab eis mĩde
stela illa sit frigida que tanto ar¬
dencior ẽẽ deb̾e̾t. qnͣto sublimiore
telo rapit. Nam ꝓcul dubio cũ ro¬
tunda moles circulari motu agit᷑
int̾iora euit tardiꝰ sũt ext̾iora celerꝰ
ut maiora sparia cũ bremorib ad
eosd̃ giros ꝑtc̃ occurrant. ꝓinde me¬

Expanded text:
mvis gravior et inferior summo coelo subjaceat, procul dubio levior est aquis, et tamen ut super eum sint vapores illi, nullo pondere prohibentur. Sic ergo et super illud coelum potest minutioribus guttis levior halitus humoris extendi, qui pondere cadepusculum, in quo diuisio finiatur. sed infinite omnia diuidi, quia omnis pars corporis corpus est, et omne Ac per hoc si potest aqua, sicut videmus, ad tantas guttarum minutias pervenire, ut super istum aerem vaporaliter feratur, qui natura levior est aquis; cur non possit et super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus Nam sol eumdem circulum per annum complet, congruat. Quaeritur itaque ab eis, unde illa stella sit frigida, quae tanto ardentior esse deberet, quanto sublimiore coelo rapitur. Nam procul dubio cum rotunda moles circulari motu agitur, interiora ejus tardius eunt, exteriora celerius, ut majora spatia cum brevioribus ad eosdem gyros
Abbreviated transcription (Latin):
nũo ⁊ pond̾e disposiusti atq ita cogitet
tiente acq inspirante uires utr̃ ħ tri
bi añꝙͣ crearentur. Unulsa c̾atura. an
⁊̃ ip̃a creata sunt ⁊ sierant aña uͥ erãt
n eĩ dñ creaturam erat ad nͥ creator

Expanded text:
numero et pondere disposuisti, atque ita cogitet tiente atque. inspirante uires, utrum haecbi, antequam crearetur uniuersa natura, an etiam ipsa creata sunt. et, si erant antea, ubi erant. neque enim ante creaturam erat aliquid nisi creator.
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ ꝓbasset ⁊ hũc aerẽ celũdici. Nui¬
ia ⁊̃ aua cã firmamĩtũ applłatũ nolui¬
it extimari. nͥ qr int̾uallũ eius diui¬
dit int̾ quoidã uapores aquaꝵ ⁊ istas
aquas que corpulenciꝰ nnt̾ris fluitãt.
Et nubes quippe sic̾ experri sunt qui mi
eas in montib ambulau̾it ꝯgͣgatõe
⁊ ꝯglobatõe minuitissimaꝵ guttaꝵ ta¬
lem spẽm reddunt que si spissant᷑ am¬
plius ut ꝯuĩgantur inunã gnͣdem
plures gute nĩme: ñ eã patit᷑ aer a¬
pud se teneri. s citiꝰ ponderi ad ima.
dat locũ ⁊ ħ eit pluuia. gͦ ex aere qͥ
est int̃ uapores humidos. Unde sr̃ius
nubila aglolunt᷑. ⁊ maria subr̃susa
ostend̾e ille uoluit ẽẽ celũ int̾ aꝙͣ ⁊ aꝙ¬

Expanded text:
 hunc aerem caelum dici, nulla alia causa etiam firmamentum appellatum uoluit existimari, nisi quia interuallum eius diuidit inter quosdam uapores aquarum et istas aquas, quae corpulentius in terris fluitant. et nubes quippe, sicut experti sunt qui inter eas in montibus ambularunt, congreglobatione minutissimarum guttarum talem speciem reddunt: quae si spissantur amplius, ut conjungantur in unam grandem plures guttae minimae, non eam patitur aer apud se teneri, sed ejus ponderi ad ima dat locum; et haec est pluvia. Ergo ex aere, qui est inter vapores humidos, unde snubila conglobantur, et maria subterfusa, ostendere ille uoluit esse caelum inter a
Abbreviated transcription (Latin):
aturam ex ordione quo ꝯditãdi¬
tit respicit ad dei u̾b̾ pͥus ponens ⁊
dexit deus fiat illud. Nõ deus tones
dixit fiat illa uł aia creatã quoci¬
ens inh ligoͣ reperitur ⁊ dixͣ de̾us
unũ quippe u̾bũ ille genuit : inqͦ
dixit om̃ia ĩn quo fcã sunt singula
Seloqͥũ scribentis descendens ad ꝑ¬
uuloꝵ capacitatẽ dũ ĩsimat sigil¬
lidtĩ gn̾a ciraturaꝵ ꝑ singula res

Expanded text:
aturam, ex ordine, quo conditam dicit, respicit ad dei uerbum, prius ponens: et dixit deus: fiat illud. non endixit, Fiat illa vel illa creatura, quoties in hoc libro repetitur, Et dixit Deus. Unum quippe Verbum ille genuit, in quo dixit omnia, priusquam facta sunt singula: sed eloquium scribentis descendens ad parvulorum capacitatem, dum insinuat singulatim genera creaturarum, per singula resp
Abbreviated transcription (Latin):
aere qui est oculis ur̃is ꝓximus intu¬
emur ⁊emitt cũ ad qnͣdã rectitu¬
ꝯinẽ q̃ sunt longe poĩta accendimmꝰ
nꝰ qm cũ in ea obtuitus emittit᷑
s tñ ea lux que in easensuuiden¬
tis est tam exigua docetur: ut nͥ
adsimem᷑ extranea luce uͥ iud̾e¬

Expanded text:
aerem, qui est oculis nostris proximus, intuemur; et emitti, cum ad eamdem rectitudinem, quae sunt longe posita attendimus:rius, quam cum in ea obtutus emittitur. Sed tamen ea lux quae in sensu videntis est, tam exigua docetur, ut nisi adjuvemur extranea luce,
Abbreviated transcription (Latin):
bñ alia forrent᷑ s spatiũ loci pienũ
acce carens lũe d̾mo. Cus utiq noc
ti nͥ addend̾ erat in gen̾e suo quo eẽt
speciosior siue distinctior. uespora
aũt in toto illo triduo añqmͣ fierẽt
liũaria ꝯsũmatĩ oꝑis t̃minꝰ ñ absur¬
de fortaisis intelugatur. Mane u̾o
remotissimis. si qua in de scripta ⁊
diuma leg̾imus q̃ possĩnt salua fide

Expanded text:
patium loci plenum aere, carens lumine diurno: cui utique nocti iam nihil addendum esset in genere suo, quo esset speciosior siue distinctior. uespera autem in toto illo triduo, antequam fierent luminaria, consummati operis terminus non absurde fortasse intellegitur; mane uero remotissimis, si qua inde scripta etiam diuina legerimus, quae possint salua fide
Abbreviated transcription (Latin):
sis erecti os parcat in celũ: cũ ĩ fundt̃
aꝙͥ euadit aer sursiĩ u̾sus ex alus ꝑ¬
tib quib ñ infundis ⁊ fit locꝰ aq̃ de¬
disrũpit eas aer sursũ nt̃cens ut eis
ad una iocũ fatiat. ⁊ ip̃a disruptio
singuttꝰ uasoꝵ eit dũ partio fugit.
qr totus taincito ñ pot̾: pp̃ illiꝰ oris an¬

Expanded text:
sis erecti os pateat in caelum, cum infundis aquam, euadit aer sursum uersus ex aliis partibus, qua non infundis, et fit locus aquae dedisrumpit eas aer sursum nitens, ut eis ad ima locum faciat; at ipsa disruptio singultus uasorum est, dum partibus fugit, quia totus tam cito non potest propter illius oris an
Abbreviated transcription (Latin):
hoc distincta est illa ĩformitas ut
ñ ũel finis dẽt. s adħ formanda
restaret ꝑ c̾aturas dederas ia corͣ¬
les qta ꝙ li pꝰea ꝙͦ distincta essent
bonũ est: ħ sc̃a atciperemꝰ sigri: qͥbus
lucẽ q̃ bona est ⁊ dĩone ⁊ nõĩb discre¬
uĩt atenebris. Neꝙ tũc dixit iudit d̾s¬

Expanded text:
hoc distincta est illa informitas, ut non in ea finis esset, sed adhuc formanda restaret per creaturas caeteras jam corporales. Itaque si posteaquam distincta essentbonum est, haec facta acciperemus significari, quibus lucem quia bona est et diuisione ac nominibus discreuit a tenebris. neque tunc dixit: uidit d
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ⁊ aqua ad ad fatiendũ operã¬
ciũ manib tractabiliora sũt cet̾is
lux ex una parde illustrans ex al¬
tem faceret tenebras. uñ posset
nox descendente die succedere. Em¬
siuelimꝰ diẽ noctẽ q ulłigere : nͨ
cãm uidemꝰ cur ꝓra fieret. Nõ enĩ
iam ernit aĩa Ia quib ħ uicissi¬
tudo salubrit᷑ exhiberet᷑ ex quib
postmnod̾ ex ortis : ꝑ circuitũ sol
cernimus ex hiberi. Nec ullũ exͫ¬

Expanded text:
aqua, ad aliquid faciendum operantium manibus tractabiliora sunt ceteris, lux ex una parte inlustrans ex altera faceret tenebras, unde nox posset die discedente succedere. Emsi uelimus diem noctemque intellegere, nec causam uidemus, cur ita fjam erant animalia, quibus haec vicissitudo salubriter exhiberetur, et quibus postmodum exortis per circuitum solis cernimus exhiberi. Nec ullum
Abbreviated transcription (Latin):
in uens mꝰ uespens ⁊ mane inluce
spiritali an diuisio quid̃ lucis a
tenebris distinctio est reitam for¬
te ab infornir̃. Applło u̾o̾ diei ⁊
noctis insinuato distinctõis est qͣ

Expanded text:
inuenimus uesperam et mane in luce spiritali? an diuisio quidem lucis a tenebris distinctio est iam rei formatae ab informi, appellatio uero diei et noctis insinuatio distributionis est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ mũdi ħꝰ q̃onib subtilit̾ ⁊ copiose
disserere audiunt euanescunt. Et e¬
os sĩbi cũ suspirio p̃ponentes ⁊ mag¬
nos putantes: pietatis libros cũ fasti¬
dio repetiuit ⁊ quos dulcit̾ audire de¬
berent iux patiemt̾ anĩgunt a sege¬
tis asperitate abhorrentes: ⁊ spinaꝵ
florib inhiantes. Nõ eĩ uacant ui¬
dere qmͣ suauis est dñs. si in sact̾o eĩu¬

Expanded text:
 quaestionibus subtiliter et copiose disserere audiunt, euanescunt et eos sibi cum suspirio praeponentes et magnos putantes saluberrimae pietatis libros cum fastidio repetunt et quos dulciter haurire deberent uix patienter adtingunt, a segetis asperitate abhorrentes et spinarum floribus inhiantes. non enim uacant uidere. quam suauis est dominus, nec in sabbato esu
Abbreviated transcription (Latin):
iores annos nã ꝯplectis alioꝵ side¬
nemo dub itet ħ sid̾io ⁊ luĩarib
fi. Ita enĩ poĩtũ ẽ ut ĩc̾tũ sit utr̃
ad om̃ia sidera ꝑtineat ꝙ dcm est¬
sic̃ mn signa ⁊ tp̃ ad cet̾a dies u̾o
⁊ anni ad solẽ cm̃ modo. Qualis
⁊̃ luna fc̃a sit multi loquatissime

Expanded text:
iores annos; nam conpletis aliorum sidenemo dubitat haec sideribus et luminaribus fieri. ita enim positum est, ut incertum sit, utrum ad omnia sidera pertineat, s. an signa et tempora ad cetera, dies uero et anni ad solem tantummodo. Qualis etiam luna facta sit, multi loquacissime
Abbreviated transcription (Latin):
tũ faceret mn siderib quo seriptũ
est ⁊ fc̃a sir̃c sidera. Qui ã dñt resas¬
tunt dñt ip̃a gͦ debuit pͥma lua
dici. ñ .xiiii. quis eĩ mcipit ita enu¬
merare : Ego aũt medius int̾ istos
ita sũ ut neutrũ assem̃ s plane di¬
cam siue pͥmã siue plenam. luna
deus fec̾it. ferisse ꝑfecłã ip̃ꝵ eĩ naꝵ¬

Expanded text:
 quo scriptum est, quod facta sunt sydera. Qui autem resistunt, dicunt: Ipsa ergo debuit prima ‹luna› dici, non XIIII. Quis enim incipit ita numerare? 131. Ego autem medius inter istos ita sum, ut neutrum asseram, sed plane dicam, sive primam sive plenam lunam Deus fecerit, fecisse perfectam. Ipsarum enim na
Abbreviated transcription (Latin):
possit desuceps adñti ue uina ura
naisꝰ sidis ab oriente statĩ pͣt ocea
indicet. tũc . s. occasũ cũ sole rede¬
inie fic mane. dies aũt totos solis
ab oriente ĩ occidenteᷤ circuitus. a¬
nos uo istos usitatos soł anfractus

Expanded text:
possit deinceps adverti vel luna vel aliquod sidus ab oriente statim post occaindicet, tunc scilicet occasurum cum sole redeunte fit mane: dies autem totos solis ab oriente usque ad orientem circuitus: annos vero vel istos usitatos solis anfractus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ credendũ de ponderib elem̃toꝵ
argum̃tant᷑ negantes ulio mͦ ita
de sr̃ .q. quodã pauim̃to solidatũ
eẽ celũ ut possit aquaꝵ pondera
sustinere. eo ꝙ tał soliditas nͥ t̾ris

Expanded text:
esse credendum, de ponderibus elementorum argumentantur, negantes ullo modo ita desuper quasi quodam pavimento solidatum esse coelum, ut possit aquarum pondera sustinere; quod talis soliditas nisi terris
Abbreviated transcription (Latin):
cauas quib ꝯfluentes t̃ corruenteᷤᷤ
aq̃ retiperentur ⁊ appareret arida
ex hui partib. Uñ humor ab sced̾et.
Non est aũ ĩformis om̃imodo ma¬
teries nͥ ⁊̃ nẽbulosa sp̾ee apparu̾it

Expanded text:
cavas, quibus confluentes et corruentes aquae reciperentur, et appareret arida ex his partibus, unde humor abscederet. 27. Non est autem informis omni modo materies, ubi etiam nebulosa species apparet
Abbreviated transcription (Latin):
S miror si ñ ht̃ quo crestat cũ
de mortali exterit uita.Ubicũ
eiñ sit qd̃ adiciatur. ñ tñ diffũ¬
dit᷑ in cordib nr̃is uł nature
uł uoliuitatis opib q̃ sunt ĩ

Expanded text:
sed miror si non habet quo crescat, cum de mortali excesserit uita. ubicumqei non sit quod adiciatur, non tamen diffunditur in cordibus nostris uel naturac ucl uoluntatis opibus quae sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
aie uoces. ñ enĩ qd̾ uolo faciobo¬
nũ. s qd̾ odimalũ hoc ago . atẜ
alis i hac sñia ꝯmenioratis testi
ia mortis dap̾natione uenienci¬
ũ. siam si ñ est ifa ista pena hoĩs
s natura. nulla ista peccata sĩt
demde paulo post. feliquitur
gͦ inquã ut hec pena iuxta de
dampnatione hõis ueniat. Nec
mirmdũ est qd̃ uł ignorando ñ
ht̃ arbitriũ ulxyũ uoluntatis
ad eligendũ qͥd recte faciat ure
sutente carnali ꝯsuetudine que
molentia mortał successionis.
quodã mͦ naturlit̾ moleuie.
iudeat quid recte faciendũ sit

Expanded text:
ae uoces: \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimla mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faci
Abbreviated transcription (Latin):
b aũt modis ⁊̃ in corꝑe cauetur
morbimalũ. Et ut ñ accidat ⁊¬
ut si acciderit cito saneturdot ũ
accidat caueamꝰ dicendo. Ne nos¬
inferas intep̃tatonẽ̾ ut cito sane¬
tur caueamus dicendo dimicte

Expanded text:
bus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueaminferas in tentationem; ut cito sanetur, caveamus dicendo, Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
dat quisꝙ quo bene uti uoluit
cũ sine ulla posset difficultate
siuellet d est ut qui sciens rͨ¬
te ñ facit ainitiat scire quidrͦ¬
tũ sit. Et qui recte facere ꝯ
posset noluit: amttat posse
de houestat error ex difficur¬
tate cruciatꝰ affligit. S apporo¬
uare falsa ꝓ ucris ut erret in¬
te dolore carnał uniculi. nõ
posse aubidmosis operib tẽ¬
ꝑare ñ est natura iustituti¬
de libera uolintate recte faci¬
tui. ⁊ grãm dei ñ enaeuaui sene
qua natura hũana ianiꝯtene
de qua natum. It paulo post
cũ ꝓpͥe loquimur namhossĩ¬

Expanded text:
tat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inte dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare nde libera uoluntate recte facitiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebde qua natura item paulo post cum proprie loquimur na
Abbreviated transcription (Latin):
quippe facilia fiunt carrtati.
Cui uni xp̃i sartina leuis ẽ.
aut ea uma est sarcina ip̃a q̃
lenis est. Sed̾m hoc dc̃m est ⁊
precepta eius graiua nõ sunt.
p̃cipitur ad dñmn deũ suũ ex
toto corde suo ex tota aĩa sua
mandatũ dei nõ habebit gra¬
ue. Qũo est enĩ graue cũ sit
dilestionis mandatũ. aut eĩ
quisꝙ nõ diligit. ⁊ id̾o graue
est aut diligit ⁊ graue ẽẽ nõ
pot̾ diligit aũt si qd̾ illic am¬
monetur isrł ꝯuersus fu̾it
ad dñm deũ suũ ex toto cor¬
de suo ex tota aĩa sua. Qũo¬

Expanded text:
quippe fiunt facilia caritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, praecipitur, ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua mandatum dei non habebit graue. quomodo est enim graue, cum sit dilectionis mandatum? aut enim quisque non diligit, et ideo graue est, aut diligit, et graue esse non potest. diligit autem, si, quod illic ammonetur Israhel, conuersus fuerit ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i audire. Potuit iustus fie¬
rs ꝑ naturã ⁊ liberũ arbitri¬
ũ an ñ potuit. Si po tuisse
sũ illa quẽquã ꝑ naturcalẽ
legem ⁊ uoluntatis arbitri¬
ũ iustificari posse ꝯdendere
re ad marcellianũ scripii sic̃
debet peccare. ñ inprobanda
michi uidetur hi assertio. Trac¬
ne ignoret. id̾oq ẽẽ culpandam
ignoranciã qr id homo nescit su¬
a negligencia qd̃ adh̾ita dilige̾¬
tur expiari. aliud intelligere
uelle nec posse ⁊ facere ꝯͣ legẽ
ñ intelligendo auid fieri uelit

Expanded text:
 audire. potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium au non potuit? si potuisse d\'sinc illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere\'. re ad Marcellinum scripsi, sicut debet peccare\' non inprobanda mihi uidetur huius assertio. ne ignoret: ideoque culpanda est ignorantia, quia id homo nescit negligentia sua, quod adhibita diligendam legis uidebantur expiari. aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quid fieri uelit.
Abbreviated transcription (Latin):
cerpsit. uł plusculo cibo cru¬
dior fuit uł cũ oraret cogita¬
uit ad unde eius maluid uo¬
caretur iudentio. ⁊ quocieus
illi ista ac smulia multa sub¬
repserint. an forte petetta nõ
sunt de quib generalit̾ canẽ¬
dis atq cho hibendis admone¬
mur p̃cepto apłico u̾ dicit. Id

Expanded text:
cerpsit uel plusculo cibo crucerpsit uel plusculo cibo crudior fuit uel cum oraret cogitauit aliquid unde eius in aliud auocaretur intentio. et quotiens illi ista ac similia multa subrepserint! an forte peccata non sunt, de quibus generaliter cauendis atque cohibendis admonemur praecepto apostolico, ubi dicit: non
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ utr̃ eeñt sñ pccõ. quid luise
se muros putamiis. utrũ hoc qd̾
quantalib fuerint in hoc corpore
excoslencia sc̃ĩtatis si hoc nit̾roga¬
ri potuissent. una uoce clamas¬
sent. si dix̾mus qr poc̃m ñ habe¬
mus nos ip̃os decipinuis ⁊ u̾ttas
in nobis nõ est. an id hũaiꝰ Q̾n¬
t̾ent fortasse qũã u̾ius. S huic
iam placet ⁊ recte platet ialudẽ
huilitatis in partẽ ponere fal¬
sitatis. Ita hoc si uerũ drẽnt ha¬
tes qua multa s criptum tacite
p̃tereat. ip̃m caym cũ macre
ꝯcubiusse putauerunt. Unde
prolõ q̃ amunerata est procu¬
uret putantes itus filus adã
sorores nõ suisse. qr eas scriptit¬
i tunc tacurt. postea retapitu¬
lando intons qd̃ p̃t̾miserat adã
quo natisunt nec numerũ nec
nocabisla ostendens ita nec ꝯme¬
morandũ suit. Si abel qũauis
m̃ito iustus appellatꝰ est paulo
ĩ mo deraciꝰ aliqnͣ rssit uł auinii
remissione iocatꝰ est. uł uidit
aliqnͣto ĩ modenitiꝰ pomia de¬

Expanded text:
re, utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? utrum hoc quod quantalibet fuerint in hoc corpore excellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, una uoce clamassent: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. an id humilius responderent fortasse quam uerius? sed huic iam placet et recte placet \'laudem humilitatis in parte noti ponere falsitatis\'. ita hoc si uerum dicerent, hates quam multa scriptura tacite praetereat ipsum Cain cum matre concubuisse putauerunt, unde prolem quae commemorata est procrearet, putantes illis filiis Adam sorores non fuisse, quia eas scriptura tunc tacuit, postea recapitulando inferens quod praetermiserat Adam quo nati sunt nec numerum nec uocabula ostendens —ita non commemorandum fuit, si Abel, quamuis merito iustus appellatus est, paulo inmoderatius aliquando risit uel animi remissione iocatus est uel uidit aliquanto inmoderatius poma de
Abbreviated transcription (Latin):
uerid qr sepe in leuissimis ⁊ali¬
qñ incantis obreppit pcc̃m ⁊
iusi fuerunt ⁊ sine poc̃o nõ
fuerunt. postromo si mabel
iusto caritas dei qua una n̾e
uistus est. quicũ ꝙ iustus est.
adhuc erat qd̾ posset ⁊ debe¬
ret angeri. quicquid minus
erat ex uicio orat. Et qu no
minꝰ sit don᷑ ad illam eiꝰ forti¬
tud̾iem ueniatur ubitota
hõis ab sorbet᷑ infirmitas.
Magua plane sñĩa oõ gelusi
ħunc locũ cũ ait. Credanis

Expanded text:
imis et aliquando incautis obrepit peccatum, et iusti fuerunt et sine peccato non fuerunt. postremo si in Abel insto caritas dei, qua una uere iustus est quicumque iustus est, adhue erat quo posset et deberet augeri, quicquid minus erat ex uitio erat. ut cui non miuus sit, donec ad illam eius fortitudinem ueniatur, ubi tota hominis absorbeatur infirmitas? Magna plane sententia conclusit hunc locum cum ait: credamus
Abbreviated transcription (Latin):
to. reclissime ditimꝰ om̃s iste
hic lñas docet. ñ qr om̃s ciues lit¬
tras discunt. s qr nemo discit
nͥ qũe ille docuerit sic nemo iꝰ¬
tificatur: nͥ quẽ xp̃c iustifica¬
uerit. Ea quippe fides iustos
sanauit antiquos: que sanat
nis enis. fides crucis eius. fides
mortis ⁊ resurrectionis euis.
shoĩ sp̃m. Et Respondet sibi.
Sine dubio deus. Et trẽ ĩt̾rogat

Expanded text:
to rectissime dicimus: \'omnes iste hic litteras docet\', non quia omnes ciues litteras discunt, sed quia nemo discit, nisi quem ille docuerit, sic nemo iustificatur, nisi quem Christus iustificauerit. sanavit antiquos, quae sanatnis ejus, fides crucis ejus, fides mortis et resurrectionis ejus. homini spiritum? » et respondet sibi, « Sine dubio Deus. » Et item interrogat,
Abbreviated transcription (Latin):
bora ut a bono actore ꝯdita qui
fi̾ pot̾ ut duo bona possintsͥ eẽ
natio turbaretur. Si quis ab eo
quer̾et estus ⁊ frigus quis fecit
Rndet enĩ sine dubio deus. Nõ
ego multa int̾rogo ip̃e ꝯcludit
uttũ aut ista possĩt dici ñ bona
aut ñ appãreant int̾ se ẽẽ ꝯͣria
est. s qualitates nͣles ⁊ ad dei cre¬
aturã sine dubio ꝑtinentes. Sb̾e
quippe ñ ꝑ se ip̃as s ꝑsuas quali¬
tates sic̃ aqͣ ⁊ ignis dicũt᷑ sibi ẽẽ¬

Expanded text:
bona ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint sibi enatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: \'aestus et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa interrogo, ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona aut non appareant inter se esse contraria.est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
lapsi sunt. Deide ꝯmemorat
eos qui ñ modo peccasse. uerũ
t̾ iuste iuxisse referuntur. abel
enoch. melchisedech. abraham.
ysaat. ia cob. loseph iesu naue.
finces. samuhel. nathan. eliam
u̾go maria. Iohannẽ. ad iũgit ⁊̃
femiuas delborã ãuã samuheł
matrẽ iudith. hest̾. alterã ãnã
filiam phanueł elysabech ip̃am

Expanded text:
itur. Deinde commemorat eos, \'qui non modo non peccasse, uerum etiam iuste uixisse referuntur: Abel, Enoch, Melchisedech, Abraham, Isaac, lacob, Ioseph, Iesu Xaue, Finees. Samuhel, Nathan. Heliasuirgo Maria. Iohannes\'. adiungit etiam feminas: \'Debboram, Annam Samuhelis matrem, Iudith, Hester, alteram Annam filiam Fan
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sapit. Nam ꝓcliuiores summꝰ
d̾e quã sic̃ salubria ut careanius
errore. unde cũ istis ñ tã dispu¬
tationib quã ꝓeis sic̃ ꝙ nobis
or̃oib est agendũ. Non enĩ hoc
eis dicimꝰ qd̃ sibi ip̃e opposuit
qnͣto faciliꝰ homo ñ peccaret
quã nulla ad huc tenebat in¬
firmitas pena iustissima sb̃¬
secuta est ut m̃cedem mutuã
pcc̃i sui in sem ip̃m reciperet
anuitens sub se põitã sui cor¬
cipuã sub dño suo ip̃e ꝯtep̃se¬
nire node est. ñ qr deus cãmhꝰ¬

Expanded text:
nouit. nam procliuiores sumus dere quam sint salubria, ut eareamus errore. unde cum istis non tam disputationibus quam pro eis sicut pro nobis orationibus est agendum. non enim hoc eis dicimus, quod sibi iste opposuit,quanto facilius homo non peccaret, quem nulla adhuc tenebat infirmitas. poena iustissima subsecuta est, ut mercedem mutuam peccati sui in semet ipso reciperet amittens sub se positam sui coraecipuam sub domino suo ipse contempsenire necesse est, non quia deus ca
Abbreviated transcription (Latin):
sũt enĩ ⁊ ꝯͣria ñ inuicẽ adu̾sa¬
ri. s qd̃ alt̾utro tꝑari ⁊ bonã ua¬
litud̾iem redd̾e. sic̾ in corpore sic¬
citas ⁊ hũiditas frigus ⁊ calor.
Quoꝵ om̃iũ tp̃at̾onẽ bona cor¬
porał ualitudo ꝯsistit. S qd̃ ꝯͣ¬
ria est caro sp̃m ut ñ ea que uo¬
Iuiꝰ faciamꝰ uiciũ est ñ nacura
bra medicinalis querat᷑ ⁊ ꝯͣu̾sia¬

Expanded text:
sunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratu
Abbreviated transcription (Latin):
morat. qr libortatẽ arbitrii siuꝑ
misit hõib dous. it pure ⁊ siue
pcc̃o uuientes similes fgant dos
S ad ip̃m arbitriũ ꝑtinet uo¬
cantẽ audire ⁊ credere.⁊ ab eo
inqm credit ñ peccandi aduito¬
riũ postulare. Nam utiq ꝯdicit
similes fiant d̾o ꝑ caritatẽ dei futi
sunt similes id̾o que diffusa ẽ m
cordib ur̃is ñ nature possibilitate

Expanded text:
itrii sui permisit hominibus deus, ut pure et sine, peccato uiuentes similes fiant deo\'? sed ad ipsum arbitrium pertinet uocantem audire et credere et ab eo in quem credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit \'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuamꝰ qr sine illo uł fac̾e possu¬
mus utrũq enĩ scriptũ est. Et¬
que sanat: ñ diumo operi s hu¬
mane uoluntati iuste ꝙ illiꝰ uĩ¬
dicte tribuamꝰ. S ut in nr̃a po¬
testate fuisse ne acced̾ent ꝯfite¬
Quoꝵdã sane exempla quos pec¬
casso leginus. ñ id̾o scripta dicit
qͥ sanũ : sapit ut ad desperatione
nõ percandi ualeant. ⁊ securi¬
tate̾ peccandi nobis quodã mͦ
p̃bere uidcantur: s ut discerẽ¬
mus uł penitendi hũilitatẽ. uł
⁊̃ intalib lapsib ñ desperandã
salutẽ. Quidã cnĩ ĩ poc̃a prolap¬
si desperatone plus ꝑeunt. ad u̾¬

Expanded text:
vivamus; quia sine illo nihil facere possuvivamus; quia sine illo nihil facere possumus. Utrumque enim scriptum est, etquae sanat, non diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae tribuamus; sed ut in nostra potestate fuisse ne acciderent confite» sane « exempla, quos peccasse legimus, » non « ideo scripta » dicit, qui sanum sapit, « ut ad desperationem non peccandi valeant, et securitatem peccandi nobis quodam modo praebere videantur: » sed ut disceremus, vel poenitendi humilitatem, vel etiam in talibus lapsibus non desperandam salutem. Quidam enim in peccata prolapsi desperatione plus pereunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tib. S id̾o uerissime dcm est
qd̾ iste alit̾ a irdellexit. Inicĩ¬
um om̃is poc̃i superbia. qm̃ di¬
abłm a quo getsite origo pecca¬
ti ip̃a deiecit. Et subsequente
inuidencia hoĩem stantem.
inde ip̃e cecidit inde subu̾tit
sam utiq iactancia. Ianuam
qua intraret serpens ille que¬
sinit qñ ait eritis sic̾ diu. Id̾o
dcm est nciũ om̃is peccatisr̃¬
m aliquo bono opere. se ⁊̃ su¬
passe suꝑbiã ex ip̃a leticia cap̃
erigit. et dicit ecce ego uus
quid trumphas ⁊ id̾o unio
qr trum phas. ante tp̃c enĩ for¬
tasse de illa qrͣ uicta triũphare
delectat. Cũ extrema eius un¬
bra illo m̾idie qnͣtũ arbitror
absorbetur. qui nũdies scrip¬
tura dicente ꝓmittitur. Et
educet sic̾ lumen iusticiam tu¬
am ⁊ iudiciũ tuũ sic̃ meridi¬
em si fiat ꝙ suprascriptũ est
⁊ subsequet᷑ ut ⁊̃ sanati uege¬
cemur subseq̃tur ut głifice¬
nur. preuenit ut pie niua¬
mꝰ. subsequetur ut cũ illo sꝑ¬

Expanded text:
t. Sed ideo verissime dictum est, quod iste aliter intellexit, Initium omnis peccati superbia: quoniam diabolum, a quo exstitit origo peccati, ipsa dejecit, et subsequente invidentia hominem stantem, unde ipse cecidit, inde subvertit. Nam utique jactantiae januam, qua intraret, serpens ille quaesivit, quando ait, Eritis sicut dii . Ideo dictum est, Initium omnis peccati supin aliquo bono opere se etiam superasse superbiam, ex ipsa laetitia caput erigit, et dicit: Ecce ego vivo, quid triumphas? et ideo vivo, quia triumphas. Ante tempus enim fortasse de illa quasi victa triumphare delectat, cum extrema ejus umbra illo meridie, quantum arbitror, absorbebitur: qui meridies Scriptura dicente promittitur, Et educet sicut lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem: si fiat quod supra scriptum est, et subsequetur ut etiam sanati vegecemur, subsequetur ut glorificemur. Praevenit ut pie vivamus, subsequetur ut cum illo se
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m est fad̾e̾ infectũ multũ
ab isto laudata potencia illa
nature ⁊ uolinitas hõis ⁊̃ ip̃o
faciente nõ potͥ. Quare has nec¬
cessitate restat ut oret iguos
cĩ. Cũ or̃o dũica utrũq pepen¬
dũ eẽ ꝯmoneat t̃ut dimittan¬
tur nobis debita nr̃a Ditinã
inducamur in tep̃toronẽul¬
lud ut p̃terita expientiur hoc
ut futura uitenti Qd̾ licet
ñ fiat uͥ uoluntas assiti tñait
tiat uoluntis solañ suffint¬
perã facti actus exp̾mitur dem¬
te aduugit. credo ita est. Et si
ita est inquit quõ potuit hũa¬
nã delibilitare uł mutare na¬
turã qd̃ sub̾a caret. uidete queso
qũo nesciens uitatur eu̾tere
medicinaliũ eloquioꝵ saluber¬
rimas uoces. Ego dixi dñe mi
sanet᷑. unde uiciatũm 2. Ab illo¬
quere unde uiciatũ sit qd̾ sana¬
ri rogat ⁊ audi qd̃ sequit᷑. Qm̃
peccaui tͥ. hũc iste int̾roget. ab
isto querat qd quenand̾ putat¬
⁊ dicat.o tu quion. clamas sa¬
ui tͥ quid est peccatũ: Substen¬

Expanded text:
m est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa naturae et voluntas hominis, etiam ipso fatente, non potest. Quare hac necessitate restat ut oret ignos cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non suffiperam facti actus exprimitur. deinde adiungit: credo, ita est. et si ita est, inquit. quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam, quod substantia caret ? uidete, quaeso, quomodo nesciens nitatur euertere medicinalium eloquiorum saluberrimas uoces: ego dixi: domine,sanetur, unde uitiatum est quaere, unde vitiatum sit, quod sanari rogat: et audi quod sequitur, Quoniam peccavi tibi. Hunc iste interroget, ab isto quaerat quod quaerendum putat, et dicat: O tu qui clamas, Satibi, quid est peccatum? « substan
Abbreviated transcription (Latin):
equi dixit ñ est opꝰ sanis medicus
s egrotantib. Non uemi noca¬
reruutos s pecoatores. ubi ius¬
osutiq sauos pecratores aũt
apppllauit egrotos. Cernitis¬
ne quo tendat ⁊ quo manus
porrigat. ħ disputatio : ut oĩo
frustra dcm putetur. uocabis
dicit euͣngeliũ saluũ fatien
est ut memineris te ẽẽ xp̃ia¬
nũ. Cred̾e ista fortasse suffice
ĩmo ⁊̃ ꝓdest si firmissimã pro¬
potu̾it inquiramꝰ. Qm̃ pc̃cm
tur a cibo ita langͥuescit ita ua¬
litudinis ĩ equalitate corrim¬
pitur ita ut exauritir nurib
ita lassitud̾ie debilitat᷑ ⁊ fran¬
gitur. ut si aliquo modo per¬
duret inuita uix possit adii
cibũ reuocari unde labstins¬
re cib a quo ꝑ ĩ obedienciam
re cedendo ⁊ ꝑ ĩfirmita¬
tem nõ ualendo caꝑe

Expanded text:
qui dixit: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. non ueni uocare iustos, sed p c catores, ubi iustos utique sanos, peccatores autem appellauit aegrotos. Cernitisne quo tendat ot quo manus porrigat haec disputatio ? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis dicit euangelium saluum faciendest ut memineris te esse Christianum. credere ista fortasse suffecerimmo etiam prodest, si firmissima prapotuerit inquiramus. quoniamtur a cibo, ita languescit, ita ualitudinis inaequalitate corrumpitur, ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinerae cibus. a quo per inoboedientiam recedendo et per infirmitatem non ualendo cape
Abbreviated transcription (Latin):
pluis dicam inquit nͥ qi ceredi
por̃ qd̾ ignes ignib extinguiͤ
si credi pot̾ qd̾ pcc̃a pcc̃is cureᷤ¬
tur. Qd si ignis quisqmͣ ext̃¬
ut dociu dolores curari dolor¬
b. possunt ⁊ si querat ⁊ dis¬
cat uenenis uenena depelle
Iam si au̾cit aliqũ calores fe¬
briũ auibdã calorib medici¬
nalib frangi ⁊̃ ignes fortas¬

Expanded text:
plius dicam, inquit. nisi quia credi potest quod ignes ignibus extinguntur, si credi potest quod peccatis peccata curentur? quid si ignes quisquam extiut docui, dolores curari doloribus? possunt etiam, si quaerat et discat, uenenis uenena pelli. nam si et aduertit aliquando calores febrium quibusdam caloribus medicinalibus frangi, ctiam ignes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe moriendo. s ad pecm ualet
mors aĩe quã deserurt uira su¬
a hoc est deus euis. Que ncce
⁊ ceteras molegias corporales
absit ut dicamꝰ e ncc̃itatẽ hr̃e
aciã pcc̃i reatu ad ex̃citationẽ
fidei mors corꝑis mancat ꝙͣ¬
ius uen̾it de pcc̃o. iam ⁊ hoc ĩ
illis ad sc̃e meniorie marcelli¬
nũ libris ut ualui disserui.

Expanded text:
pore moriendo —, sed ad peccatum ualet mors animae, quam deseruit uita sua, hoc est deus eius, quae neceem et sitim et ceteras molestias corporales absit ut dicamus necessitatem habere gratiam peceati reatu ad exercitationem fidei mors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam et hoc in illis ad sanctae memoriae Marcellinum libris, ut ualui, disserui.
Abbreviated transcription (Latin):
nitud̾ie reuelationũ extolłe¬
tur. Cetera eñ uicia tm̃ in ma¬
lefc̃is ualent. Sola aũt sr̃bia ⁊
in recte fc̃is cauenda est unde
ãmonent᷑ illi ne dona dei sue
potostati tribuendo. se seq ex¬
tollendo grauiꝰ ptreant qũasi
uirtante. aũitit paululũ faciẽ
suam. ut qui hoc oicerat fie¬
ret ꝯturbatus. qm̃ ip̃e est ille
tumor sanandus dolorib. Nori
tũ deus unde sr̃bis. ut scias
ñ tuũ. s eius eẽ ⁊ disoat suꝑ¬

Expanded text:
nitudine reuelationum extollenitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si uirtutem, auertit paululum faciem suam, ut qui hoc dixerat fieret conturbatus, quoniam ipse est ille tumor sanandus doloribus. Xon ntum deus, unde superbis, ut scias non tuum, sed eius esse et discas su
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ gͦ uuln̾e u̾bi gr̃a claudicãs
id̾o curatur lit sanato malo p̃¬
t̾ito futurꝰ dirigetur in incest᷑ͦ
sic mala nr̃a nõ ad hoc solũ sp̾nꝰ
meditus saut illa iam ñ sitis
nt de cetero recte ambulare pos¬
simꝰ qd  quidẽ ⁊ sani nõ uͥ ilload¬
sanitatẽ hoc est ad ꝑfeãm iurã
iisticiam ꝙ ꝑdux̾iti nõ desert
siñ deseratur. ut pie sꝑ iuste ꝙ
iiuatur: Sic̃ enĩ ociulus corpo¬
ris ⁊̃ plenissime sanꝰ. nͥ candore
lucis aduitꝰ ñ pot̾ cern̾e sic ⁊ hõ
⁊̃ perfectissime iustificatus. nͥ
et̾naluce iusticie diuiniꝰ adui¬
uetur. ño poĩ recte uiu̾e. Sanat
gͦ deus ñ solũ ut deleat qd̾ pet¬
mꝰ. hoc utiq agit deus ut sa¬
net om̃ia s agit iudicio suo. ni
ord̾ieni sanandi accipit ab egro¬
to. Procul dubio quiꝑꝑe firmi¬
simũ apłm uolebat efficere cͥ
tñ dicit. uirtus ĩ infirmitate
ꝑficitur ⁊ ñ ei tociens oranti
aufert nescio quẽ stiniulũ car¬
nis: que s dstit datũ. ne mag̾¬

Expanded text:
sicut ergo uulnere uerbi gratia claudicans ideo curatur, ut sanato malo praeterito futurus dirigatur incessus, sic mala nostra non ad hoc solum supernus medicus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte ambulare possimus; quod quidem etiam sani non nisi illo adsanitatem, hoc est ad perfectam uitam iustitiamque, perduxerit, non deserit, si non deseratur, ut pie semper iusteque uiuatur. sicut enim oculus corporis etiam plenissime sanus nisi candore lucis adiutus non potest cernere, sic homo etiam perfectissime iustificatus, nisi aeterna luce iustitiae diuinitus adiuuetur, recte non potest uiuere. sanat ergo deus non solum ut deleat quod pec hoc utique agit, ut sanet omnia, sed agit iudicio sno nec ordinem sanandi accipit ab aegroto. procul dubio quippe firmissimum apostolum nolebat efficere, cui tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in mag
Abbreviated transcription (Latin):
iacobe int̾missis paululũs
que in manib erant. Cur sim
quide̾ s ñ mediocri irtencione
ꝑlegi ⁊ uidi hoĩem zelo ardẽ¬
tissimo accensũ adu̾sus eos qͥ
cũ in suis pec̃is hũanã uolim¬
tatẽ debeant accusare naturã
pociꝰ accusantes hominiũ ꝑ il¬
iam se excusare conantur. fal¬
iusticiam ⁊ suã uolentes sta¬
tuere: iusticie dei ñ sunt sub¬
iecti. Que sit añt iusticia dei
de qua hic loquit᷑. ꝯsequent̃ a¬
perit adiũgens. finis enĩ legis
xp̃s ad iusticiã om̃i credenti hãc
itaꝙ iusticiam dei ñ in p̃cepto
denti meũ qui iustificat ĩꝑi¬
um deputat᷑ fides ad iustici¬
quippe hõis pͥmitus ineulpa¬
ta ⁊ sñ ullo uicio creata est sa
adam nascitur iam medico
indiget. qr saua ñ cib om̃ia
quidẽ bona q̃ hab ĩ formaũe
uita sensib mente a sũmo
do hr̃ creadore ⁊ artifice suo
uiciũ uero qd̾ ista naturalia
ꝯtenebrat ⁊ infirmat ut il¬
iummat̾one ⁊ curatõe opus
hãt. ñ ab inculpabili artifi

Expanded text:
Jacobe, intermissis paululum quae in manibus erant, cursim quidem, sed non mediocri intentione perlegi: et vidi hominem zelo ardentissimo accensum adversus eos, qui cum in suis peccatis humanam voluntatem debeant accusare, naturam potius accusantes hominum, per illam se excusare conantur. Nimiustitiae et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quae sit autem iustitia dei de qua hic loquitur consequenter aperit adiungens: finis enim legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc itaque iustitiae dei non in praecepto denti in cum qui iustificat impium deputatur fides ad iustiquippe hominis primitus inculpata et sine ullo uitio creata est; natura que que ex Adam nascitur, iam medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona. quae habet in formatione,, uita. sensibus, menti, a summo deo habet creatore et artifice suo. uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artific
Abbreviated transcription (Latin):
ni dr̃e de re tanta. qr meliꝰ
eam ꝯmuto fideliũ genutib
qmͣ sermonib meis. Uidete tũ
obsecro quale sit id̾o uolenti ⁊
qr de quodã ait apłs. Qd̃ uult
faciat. ibi ut arbitror uͥ seqͣ
⁊ dicit. ñ peccat nubat qiͣ ꝓ
magno habendũ sit uelle nu¬
bere. Ubi de adiutorio diume
mĩe operosius disputatur. Po¬
siris ante hommẽ igne quide̾
⁊ aqͣ quo uult quide̾ manũ
porrigat. S alcior est qui uo¬
cat alciꝰ qmͣ om̃is humana co¬
gitatio. Quando quidẽ miciũ¬
corngendi cor fides est siẽ script̃
est. uenies ⁊ pertransies ab ini¬

Expanded text:
dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et quia de quodam ait apostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nubere, ubi de adiutorio diuinae misericordiae operosius disputatur, sitis ante hominem igne et aqua, quo uult quidem porrigit manum, sed altior est qui uocat altius quam omnis humana cogitatio, quandoquidem inicorrigendi cor fides est, sicut scriptum est: uenies et pertransies ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
tuntert uere bona sub̾a .i.
ert oñuis infirnittas. Nũc uero
autat se ħo a delicto cũ ꝓficiẽ¬
tomde̾ oiscedit ⁊ renouatur
de die mdiem ⁊ dirigat mauꝰ¬

Expanded text:
erit uere bona substantiaerit omnis infirmitas. nunc uero auertat se homo a delicto, cum proficiendo inde discedit et renouatur de die in diem, et dirigat ma
Abbreviated transcription (Latin):
treno si excepto illo capite nr̃o
sui corporis saluatore asserunt᷑
uł fuisse in hac urta uł eẽ ali¬
qui hoĩes uuisti sñ aliqͦ pc̃co. sũ mĩ¬
qm̃ ꝯsentiendo desiderus eius. siue
qr pro nullo peccato habondũ ẽ
qd̾ tantũ est ut hoc pietati ñ ĩpb¬
tet deus. qũanis alit sit beatꝰ sñ
pcc̃o alit̾ aũt boatꝰ cui ñ ĩputat
deus peccatũ: ñ nimis existimo
reluctandũ. Scio enĩ quibdã
eẽ uisũ. quoꝵ de hac re sñiam ñ
audeo rep̾hend̾e. qmͣꝙͣ nec deffẽ¬
dere ualeam. S plane quisqͥs

Expanded text:
tremo, si excepto illo capite nostro, sui corporis saluatore, asseruntur uel fuisse in hac uita uel esse aliqui homines iusti sine aliquo peccato, siue numquam consentiendo desideriis eius siue quia pro nullo peccato habendum est, quod tantum est, ut hoc pietati non imputet deus — quamuis aliter sit beatus sine peccato, aliter autem beatus cui non imputat dominus peccatum — non nimis existimo reluctandum. scio enim quibusdam esse uisum, quorum de hac re sententiam non audeo reprehendere, quamquam nec defendere
Abbreviated transcription (Latin):
serentis est dei. Quib R̾ndend̾
ẽẽ dicit. qd̾ idẽ apłs alibi de quo¬
dam ait. Qd̃ uult faciat. It̃ inquit
ad philenonẽ de onesimo. Qũẽ
ego uoluem̃ ap̃ me detinere: ut
ꝓte mͥ m̾istraret s sine ꝯsilio
tuo n uolui facere. ut ñ qiͣ ex
ncc̃itate bonũ tuũ eẽt. s uolũ¬

Expanded text:
serentis est dei\'. quibus respondendum esse dicit, quod idem apostolus alibi de quodam ait: quod uult faciat. \'item\', inquit, \'ad Philemonem de Onesimo: quem ego uolueram apud me detinere, ut pro te mihi ministraret; sed sine consilio tuo nihil uolui facere, ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, s
Abbreviated transcription (Latin):
seluit quo ⁊ isti boni sint ut
neuio sit bonus nͥ unꝰ deus. un.¬
de est ille admonitus qui int̾ro:¬
gãuerat quid homi fac̾e̾t ut illũ
quereret aiꝰ grã bonus eẽt. Cui
bonũ eẽ. hoc est ip̃m ẽẽ qr ĩ ꝯmu¬

Expanded text:
soluit, quomodo et isti boni sint et nemo sit bonus nisi unus deus. unde est ille ammonitus, qui interrogauerat quid boni faceret, ut illum quaereret, cuius gratia bonus esset, cui bonum esse hoc est ipsum esse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc dici ĩpiũ est: ꝯfiteri nõce
est. poc̃m õe actũ ẽẽ ñ re̾. Si gͥ
actus est ĩmo q uere actus est.
pore claudicatio. eadẽ ratione
actus est ñ res. Qm̃ res. pes ip̃e
uł corꝰ. uł ħo ẽ: qui pede uiciatocl
claudicat. Nec tũ iutarepot̾ homo
claudicationẽ. nͥ hũit sanatũ pedẽ.
ꝑ ih̾m xp̃m. Querat gͦ qd eidẽ ui¬
cio nom̃ ĩ ponat. utr̃ rem uelit dr̃e
an actũ an rei pociꝰ qualitatẽ
malam qua de formis actus existit
Sic ⁊ in hoĩe int̾iore aĩmꝰ res est.
rapina actus est. Auaricia iuciũ

Expanded text:
si hoc dici impium est, confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. Si igitur actus est, imo quia vere actus est, pore claudicatio eadem ratione actus est, non res: quoniam res, pes ipse el corpus vel homo est, qui pede vitiato claudicat; nec tamen vitare potest homo claudicationem, nisi habeat sanatum pedem. . quaerat ergo, quod eidem uitio nomen imponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus exsistit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium