comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enerabilili ac desiderabili et
toto sinu haritatis amplecten¬
do ep̃o augustino: seuer. Deo
gratias frater augustine. cuiꝰ
donum est quicquid in nobis
est: multum te lego. Mirum dicam: si uerũ
plane. Quam michi absens solet ce presentua:
tam presens facta ẽ absentia cui. H ulle se no¬
bis interponunt curbulente actiones tẽꝑaliy
rerum: ago quantum possum. & si ñ tantum
possum quantum uolo. Quid ego dicam quĩ¬
cũ uolo: nosti optime quam auarus su tui:
nec damen murmuro. quia non tantum ago qni
uolo: quoniam rurs non minus ago quan¬
cum possum. Deo ergo gratias fr̃ dulcissime.
bene michi decum est. Gaudeo tecum arcurs
conuctus. ut ita dicam unissime quantũ
potest adherens cibi. redundantiam uberũ
tuoꝵ suscipiens. uires comparo. si possun
idoneus effici ad ea concucienda & expri¬
menda: ut quicquid secretius & interius
clausum custodiunt. remotis pellib quas
adhuc lactenti suggendas inserunt. ipsa m

Expanded text:
ENERABILI AC DESIDERABILI ET TOTO SINU CARITATIS AM- 20 PLECTENDO EPISCOPO AUGUSTINO SEVERUS. Deo gratias, frater Augustine, cuius donum est, quicquid in nobis est, multum te lego; mirum dicam sed uerum plane: quam mihi absens solet esse praesentia, tam praesens facta est absentia tui. nullae se nobis interponunt turbulentae actiones temporalium rerum. ago, quantum possum, etsi non tantum possum, quantum uolo. quid ergo dicam, quantum uolo? nosti optime, quam auarus sim tui, nec tamen murmuro, quia non tantum ago, quantum uolo, quoniam rursus non minus ago, quantum possum. deo ergo gratias, frater dulcissime, bene mihi tecum est, gaudeo tecum artius coniunctus et, ut ita dicam, unissime, quantum potest, adhaerens tibi redundantiam uberum tuorum suscipiens uires comparo, si possim idoneus effici ad ea concutienda et exprimenda, ut, quicquid secretius et interius clausum custodiunt, remotis pellibus, quas adhuc lactanti sugendas inserunt, ipsa mihi
Abbreviated transcription (Latin):
y ppone regio. & cotis parrochiis tuis. acꝙ om¬
nib cognitis tibi ꝑ africam locis. dũo catholice
seruientes: multo affectu & obsequio salutari
gamus. Si ipsam memabranã scĩ domiuonis ac¬
ceꝑis: transcriptam nobis remittere dignabis:
& hoc rogo scribas mͥ quem hẏmnum meui
agnoueris. Panem unum scĩtatis tue unita¬
cis gratia misimus: in quo ȩtiam trinitatis so¬
liditas continetur. Hunc panem eulogiam eẽ
tu facies: dignatione sumendi: Explicit epła¬

Expanded text:
Hippone Regio et totis paroeciis tuis atque omHippone Regio et totis paroeciis tuis atque omnibus cognitis tibi per Africam locis domino catholice seruientes multo affectu et obsequio salutari rogamus. si ipsam membranam sancti Domnionis acceperis, transcriptam nobis remittere dignaberis. et hoc rogo scribas mihi, quem hymnum meum agnoueris. panem unum sanctitati tuae unitatis gratia misimus, in quo etiam trinitatis soliditas continetur. hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi. XXV.
Abbreviated transcription (Latin):
uuiemur. accumulabitur hȩc meritis cuis
merces: si interuentu tuo onera nr̃a releuaue¬
ris. Sanctus enim laborantem adiuuans. quia
fratrem ñ audemus dicere: exalcabitur sicut
ciuitas magna. & tu quidem suꝑ montẽ ȩdi¬
ficata ciuitas es: uel accensa suꝑ candelabrum
lucerna. inseptiformi claritate colluces. Sub
modio peccator delitescimus: uisita litteris
tuis & ꝓfer in lucem: in qua ipse uersaris. suꝑ
aurea candelabra conspicuus. E loquia tua
luinen semitis nrĩs erunt: & oleo lucerne tue
inpingabit᷑ caput nr̃m: & accendetur fides:
cum de sp̃u oris tui cybum mentis. & lumer
animȩ sũpserimus. Pax et grã dei tecum. & co¬
rona iusticie tibi maneat in die illo dñe pater:
merico dilectissune. uenerabił. & exoptatissune.
Heuedictos sanctitatis tue comites. & emula¬
tores in dño fr̃s. si dignantur nrõs. Eam in ec¬
cłiis quam in monasteriis. carthagini. tagaste.

Expanded text:
iuuemur. accumulabitur haec meritis tuis iuuemur. accumulabitur haec meritis tuis merces, si interuentu tuo onera nostra releuaueris. sanctus enim laborantem adiuuans, quia fratrem non audemus dicere, exaltabitur sicut ciuitas magna. et tu quidem super montem aedificata ciuitas es uel accensa super candelabrum lucerna in septiformi claritate conluces, nos sub modio peccatorum delitescimus. uisita litteris tuis et profer in lucem, in qua ipse uersaris super aurea candelabra conspicuus; eloquia tua lumen semitis nostris erunt et oleo lucernae tuae inpinguabitur caput nostrum; et accendetur fides, cum de spiritu oris tui cibum mentis et lumen animae sumpserimus. Pax et gratia dei tecum et corona iustitiae tibi maneat in die illo, domine pater merito dilectissime, uenerabilis et exoptatissime. benedictos sanctitatis tuae comites et aemulatores, in domino fratres, si dignantur, nostros tam in ecclesiis quam in monasteriis Carthagini, Tagastae,
Abbreviated transcription (Latin):
tauslatus edisseras. Q uod eium indic asti iam
De humilitatis nr̃e nomine apud mediolanũ
te didicisse cum illic ituciareris. fateor curiostꝰ
me uelle condiscere. ut omui parte te nouerim:
quo magis gratuler si a suscipiendo mͥ patre.
nrd̃ ambrosio uł ad fidem inuitatus es. uł ad
sacerdotium consecratus: ut eundem ambo ui¬
deamur habere auctorem. Nam ego et si a
delfino burdegale baptitatus. a lampio apud
barcilonem in his pania ꝑium inflammate
subito plebis sacratus sim: tamen ambrosi sẽ¬
ꝑ et dilectione ad fidem innutritus sum. & nẽ
in sacerdoti ordine confoueor. Deniq suo
me clero uoluit uendicare: ut & si diu̾sis locis
degam. ipsius pbr censear. Seci d me ue qͥd
ignores scias antiquissimum peccatorem. nõ
ita olim de tenebris & umbra mortis eductũ
sp̃m aure uitał hausisse: nec ita alim posuisse
ina ratro manum. & crucem diu sustulisse.ua
utͣ finem ꝑferie ualeamus: orationib tuis ad¬

Expanded text:
translatus, edisseras. quod enim indicasti iam translatus, edisseras. quod enim indicasti iam de humilitatis nostrae nomine apud Mediolanium te didicisse, cum illic initiareris, fateor curiosius me uelle condiscere, ut omni parte te nouerim, quo magis gratuler, si a suscipiendo mihi patre nostro Ambrosio uel ad fidem inuitatus es uel ad sacerdotium consecratus, ut. eundem ambo habere uideamur auctorem. nam ego etsi a Delphino Burdigalae baptizatus, a Lampio apud Barcilonem in Hispania per uim inflammatae subito plebis sacratus sim, tamen Ambrosii semper et dilectione ad fidem innutritus sum et nunc in sacerdotii ordinatione confoueor. denique suo me clero uoluit uindicare, ut, etsi diuersis locis degam, ipsius presbyter censear. Sed de me ne quid ignores, scias antiquissimum peccatorem non ita olim de tenebris et umbra mortis eductum spiritum aurae uitalis hausisse nec ita olim posuisse in aratro manum et crucem domini sustulisse, quam ut in finem perferre ualeamus, orationibus tuis ad
Abbreviated transcription (Latin):
nunptamen quia & loca tua mͥ significare dig¬
natus es. ut ipse moniusti ad uenerabile so¬
cium corone tue patrem ur̃m aurelium ita
sripsimus: ut si nunc yppone regio degeres.
I tibi licteras nras & transcriptam cartagine
ten branam mitdere dignaretur. Q uod ⁊ scõs
uiros quos i dices haritatis ipsor tuo sermone
cognouimus. comitem & euodium rogauimus.
ut hex scribere ipsi curarent. ue uł parenti dom¬
nioni diueius codex suus deforet. & tibi cians¬
missus siue necessitate redhibendi maneret. Spe¬
cialiter autem hoc ate peto. quoniam me ine¬
tentem & in opinantem magno tui amore com¬
lem. ut ꝑhachy̧ storia tempoꝵ referas mͥ omne
tue sanctitatis hẏstoriam. ut qui genus unde sis
lomo. tanto uocatus a dũo. quib ex ordiis segre¬
gitus ab utero matris tue. ad matrem filioꝵ dei ꝓ¬
lelitantem. abiurata carius & sanguinis styr¬
pe transieris: & in genus regale sacerdotale. sis

Expanded text:
rumtamen quia et loca tua mihi significare digrumtamen quia et loca tua mihi significare dignatus es, ut ipse monuisti, ad uenerabilem socium coronae tuae, patrem nostrum Aurelium ita scripsimus, ut si nunc Hippone regio degeres, illo tibi litteras nostras et transcriptam Carthagine membranam mittere dignaretur. quod et sanctos uiros, quos indice caritatis ipsorum tuo sermone cognouimus, Comitem et Euodium rogauimus, ut nioni diutius codex suus deforet, et tibi transmissus sine necessitate redhibendi maneret. 4. Specialiter autem hoc a te peto, quoniam me immerentem et inopinantem magno tui amore complesti, ut pro hac historia temporum referas mihi omnem tuae sanctitatis historiam, ut qui genus, unde sis domo tanto uocatus a domino, quibus exordiis segregatus ab utero matris tuae ad matrem filiorum dei prole laetantem abiurata carnis et sanguinis stirpe transieris et in genus regale ac sacerdotale sis
Abbreviated transcription (Latin):
ut u omiubus sanctis quor nos & absentiũ
us sospitire dignatus es. pari ꝓculdubio
unturus affectu. ut ꝑ sauctitatem tuam nrĩs
nuuicem salutentur obsequiis: &. in clero scĩta¬
stue comaites. & in monasteriis fidei ac uirtu
etue cinuilatores. Namet si in popłis ac suꝑ
psm agas. oues pascue dñi regens sollicitis
iigil pastor excubiis: tamen abdicatione seli.
repulsa carnus ac sanguiras. desertum cibi
fcisti: secietus a mulcis. uocatus in pau¬
i. Sane uicario aliquatenus munere: li
pomiua tibi impar. ut usseras ꝓuidi il¬
n cusebii uenerabilis ep̃i constantinopo¬
utam de ciuictis temporib hystoriam: seo
inhoc fuit obtemꝑandi inora. quod iustrue¬
ui uo quia ipse i haberem hunc codiex.
rome reꝑi apud parentem nrm̃ uere scĩssi¬
num domiionẽ. qͥ pculdubio ꝑintꝰ mͥ apparuit ĩ
hoc bñficio qd tibi deferendum indicaui. ue¬

Expanded text:
icut et omnibus sanctis, quorum nos et absentium icut et omnibus sanctis, quorum nos et absentium officiis sospitare dignatus es, pari procul dubio curaturus affectu, ut per sanctitatem tuam nostris inuicem salutentur obsequiis et in clero sanctitatis tuae comites et in monasteriis fidei ac uirtutis tuae aemulatores. nam etsi in populis ac super populum agas oues pascuae domini regens sollicitis uigil pastor excubiis, tamen abdicatione saeculi et repulsa carnis ac sanguinis desertum tibi ipse fecisti secretus a multis, uocatus in paucis. Sane uicario aliquatenus munere, licet omnia tibi inpar, ut iusseras, prouidi illam Eusebii uenerabilis episcopi Constantinopolitani de cunctis temporibus historiam. sed in hoc fuit obtemperandi mora, quod instructu tuo, quia ipse non haberem hunc codicem, Romae repperi apud parentem nostrum uere sanctissimum Domnionem, qui procul dubio promptius mihi paruit in hoc beneficio, quod tibi deferendum indicaui. ue
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem suam sp̃u scõ. quem suꝑ omne car¬
nem effudit: fluminis impetu letificans ciui¬
tadem suam: in cuius de cuuib principalem
cum principib popłi sui sede aplica merito
collocauit: nosq etiam quos erexit elisos.
& de terra inopes suscitauit. in ura uoluit
sorte numetari: s magis graculamur in eo
dñi munere. quo nos in pectoris dui habita¬
one consticuit. quoq: ita uiscerib tuis in sinua¬
re dignatus ẽ. ut peculiarem nob caritatis tue fl
uendicemus: his officiis atq muncrib ꝓuo¬
cati: ut nos diffidenter auc leuiter &e amare
non liceat. Accepimus erum insigne g̃cipuũ
dilectionis &. sollieitu lins dic. ꝯpus
uinq confectum: quod ita miramur.atq
sinus ait dictata diuinitus uerba creda
Itaq sic fiducia suspiciende nobis. unani¬
aus cue. & ad ipsum scribere ausi sumus.
nos illi ꝑte &. de imꝑitia excusandos.
Mritatem cominendandos presumumus .¬

Expanded text:
lectionem suam spiritu sancto, quem super omnem carlectionem suam spiritu sancto, quem super omnem carnem effudit fluminis impetu laetificans ciuitatem suam, in cuius te ciuibus principalem cum principibus populi sui sede apostolica merito conlocauit nosque etiam, quos erexit elisos et de terra inopes suscitauit, in uestra uoluit sorte numerari. sed magis gratulamur in eo domini munere, quo nos in pectoris tui habitatione constituit quoque ita uisceribus tuis insinuare dignatus est, ut peculiarem nobis caritatis tuae fiduciam uindicemus his officiis atque muneribus prouocati, ut nos diffidenter aut leuiter te amare non liceat. Accepimus enim insigne praecipuum dilectionis et sollicitudinis tuae opusquinque confectum, quod ita miramur atque suspicimus, ut dictata diuinitus uerba credamus. itaque fiducia suspiciendae nobis unanimitatis tuae et ad ipsum scribere ausi sumus, dum nos illi per te et de inperitia excusandos et ad caritatem commendandos praesumimus s
Abbreviated transcription (Latin):
omino merito honorabili & be¬
atissimo patri alypio: paulinꝰ
& cherasia peccatores. Hȩc est
uera li aritas. hȩc ꝑfecta dilecta
quam tibi circa humilitatẽ nis¬
tramineẽ docusti: dñe uerȩ scẽ. & meritob¬
atissime ac desiderabilis. Accepimus enum
hominem nr̃m uilianum de carthaginere¬
uertentem licteras. tantam nob̃ scĩtatis tue
lucem afferentes: ut nobis haritatem tuam ñ
agnoscere si recognoscere uideremur. quia
uidelicet ex illo qui nos ab origine mundi
predestinauit sibi karitas ista manauit. in
quo factisumus antequam natiꝰ quia ipse fe¬
cit nos & non ipsi nos: qui fecit que futura
sunt. Huius gͥ prescientia & oꝑe formati. in
similicudinem uoluntatum. & unitatẽ fidei
uel unitatis fidem. preueniente noticia han¬
tade conexi sumus: ut nos inuicem ante cor¬
porales conspectus. reuelante sp̃u noscerem:
Gratulamur itaq & głamur in dño. qui uiꝰ
atq idem ubiq terrarum oꝑatur in suis di¬

Expanded text:
OMINO MERITO HONORABILI ET BEATISSIMO PATRI ALVPIO PAVLINVS ET THERASIA PECCATORES. Haec est uera caritas, haec perfecta dilectio, quam tibi circa humilitatem nostram inesse docuisti, domine uere sancte et merito beatissime ac desiderabilis. accepimus enim per hominem nostrum Iulianum de Carthagine reuertentem litteras tantam nobis sanctitatis tuae lucem adferentes, ut nobis caritatem tuam non agnoscere, sed recognoscere uideremur. quia uidelicet ex illo, qui nos ab origine mundi praedestinauit sibi, caritas ista manauit, in quo facti sumus antequam nati, quia ipse fecit nos et non ipsi nos, qui fecit quae futura sunt. huius igitur praescientia et opere formati in similitudinem uoluntatum et unitatem fidei uel unitatis fidem praeueniente notitiam caritate conexi sumus, ut nos inuicem ante corporales conspectus reuelante spiritu nosceremus. gratulamur itaque et gloriamur in domino, qui unus atque idem ubique terrarum operatur in suis di
Abbreviated transcription (Latin):
gratia temporalis in spĩtalib dici debeat:
quib ȩtiam corpoꝵ ȩternitadem resurrectio
largietur: ut audemus in uirtute xp̃i &e bo¬
nicatis dei patris uł indigni presumere.Qua¬
re utinam hoc quoq nobis munus annue¬
ut ętiam in carne faciem tuam uideremus:
Non solum desideruis ur̃is magnum confer¬
retur gaudium. sed ętiam mentib lumen ad¬
cresceret: & ex tua copia. locupletaretur ino¬
pia nr̃a. Quod quidem & absentib largiripo¬
tes hac presercim occasione. qua filii nr̃i uni¬
animes. & Harissimi nobis in dño romanus
& agilis. quos ut nos alios tibi comendamꝰ.
in nomine dñi reuertentur opere harita¬
tis impleto: in quo tue haritatis affectu spe¬
cialiter utantur. rogamus. Nosti enim quã
celsa ꝓmittat altissimus. frĩ. fratrem adiuuã¬
u. Per hos si quo me grẽ quȩ tibi data ẽ. do¬
no remunerari uales: tuto facies. Sunt enĩ¬
uelim credas. unum cor. & una in dño aĩa

Expanded text:
gratia temporalis in spiritalibus dici debeat, gratia temporalis in spiritalibus dici debeat, quibus etiam corporum aeternitatem resurrectio largietur, ut audebimus in uirtute Christi et bonitatis dei patris uel indigni praesumere. quare utinam hoc quoque nobis munus adnueristum, ut etiam in carne faciem tuam uideremus! non solum desideriis nostris magnum conferretur gaudium, sed etiam mentibus lumen adcresceret et ex tua copia locupletaretur inopia nostra. quod quidem et absentibus largiri potes hac praesertim occasione, qua filii nostri unanimes et carissimi nobis in domino, Romanus et Agilis, quos ut nos alios tibi commendamus, in nomine domini reuertentur opere caritatis impleto. in quo tuae caritatis affectu specialiter utantur, rogamus. nosti enim, quam celsa promittat altissimus fratri fratrem adiuuanti. per hos, si quo me gratiae, quae tibi data est, dono remunerari uvelim credas, unum cor et una nobiscum in D
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilium beneficioꝵ ep̃oꝵ aureli & alypis.
ꝑ tua in manicheos oꝑa cognouimus. ita in¬
ditam dilectionem cuam: ut nobis ñ nouã
aliquando amicitiam sumere. s quasi ueterẽ
haritatem resumere uideremur. Deniq nẽ
& si sermone. non tamen tamquam & affec¬
tu rudes scribimus: teq uicissim sp̃u ꝑ inte¬
riorem hominem quasi recognoscimus. Nec
mirum si & absentes assumus nobis. & ignoti
nosmet nouimus: cum unius corꝑis membra
simus. unum habeamus caput. una ꝑfunda¬
mur grã. uno pane iuuamus. una incedamus
uia: eadem habitemꝰ domo. Deniq in om̃e qd
sumus. tota spe ac fide qua stamus in presenti
nitimur in futurum.tam spu quam in corꝑe
dñi unum sumus: ne simus nichil si ab uno
excidamus. Quantulũ ergo ẽ quod absentia
corporalis nobis inuidet nr̃i. nisi sane fructũ
istum quo pascuntur ocłi temporalium ex¬
pectatores: quamuis ne corporalis quidem

Expanded text:
nerabilium episcoporum Aurelii et Alypii nerabilium episcoporum Aurelii et Alypii per tua in Manichaeos opera cognouimus, ita inditam dilectionem tuam, ut nobis non nouam aliquam amicitiam sumere, sed quasi ueterem caritatem resumere uideremur. denique nunc etsi sermone, non tamen tamquam et affectu rudes scribimus teque uicissim in spiritu per interiorem hominem quasi recognoscimus. nec mirum si et absentes adsumus nobis et ignoti nosmet nouimus, cum unius corporis membra simus, unum habeamus caput, una perfundamur gratia, uno pane uiuamus, una incedamus uia, eadem habitemus domo. denique in omne, quod sumus, tota spe ac fide, qua stamus in praesenti, nitimur in futurum, tam in spiritu quam in corpore domini unum sumus, ne simus nihil; si ab uno excidamus. Quantulum ergo est, quod absentia corporalis nobis inuidet nostri, nisi sane fructum istum, quo pascuntur oculi temporalium expectatores? quamuis ne corporalis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
omino fr̃i sancto suo. & unianimo
augustino: paulinus & therasia
peccatores. Iam dudum fr̃ in xp̃o
domino mi uiuanime. ut de in scĩs
& piis laborib cuis nescientẽ agnoui. absentẽ¬
q uidi. tota mente complexꝰ: alloquio quoq
familiari atq fr̃no ꝑ licteras audire ꝓꝑaui.
Et credo in manu & in gratia dĩi sermonẽ
meum ad te fuisse ꝑlatum: sed morante adhuc
puero quem ad te aliosq dilectos eque deo sa¬
lutandos ante hiemem miseramus. non potu¬
imus ultra & officium nr̃m suspendere. & desi¬
derium sermonis tui cupidissimum cemꝑare:
Scripsimus itaq nunc iterato si priores ad te
lictere nr̃e ꝑuenire meruerunt: aut primo
si illis in manus cuas ꝑueniendi facultas nõ
fuit. Sed tu fr̃ sp̃italis omnia iudicans: amo¬
rem in te nr̃m ne pendas officio solo. aut tem¬
pore litterarum. Dñs enim testis ẽ: qui unus
atq idem oꝑatur in suis ubiq haricatem su¬
am. iam abinde nob̃. ex quo de beneficio ue¬

Expanded text:
OMINO FRATRI SANCTO ET UNANIMO AUGUSTINO PAULINUS ET THERASIA PECCATORES. Iam dudum, frater in Christo domino mi unanime, ut te in sanctis et piis laboribus tuis nescientem agnoui absentemque uidi, tota mente complexus alloquio quoque familiari atque fraterno per litteras adire properaui. et credo in manu et in gratia domini sermonem meum ad te fuisse perlatum; sed morante adhuc puero, quem ad te aliosque dilectos aeque deo salutandos ante hiemem miseramus, non potuimus ultra et officium nostrum suspendere et desiderium sermonis tui cupidissimum temperare. scripsimus itaque iterato nunc, si priores ad te litterae nostrae peruenire meruerunt, aut primo, si illis in manus tuas perueniendi felicitas non fuit. Sed tu, frater spiritalis omnia iudicans, amorem in te nostrum ne pendas officio solo aut tempore litterarum. dominus enim testis est, qui unus atque idem operatur in suis ubique caritatem suam, iam abinde nobis, ex quo te beneficio ue
Abbreviated transcription (Latin):
sono quam exemplo roboris tui. Ardeo qͥppe
ut dum adhuc etas eius in uiridi feno ẽ. etas¬
cius tirania conuertatur in frugem: & cre¬
dat exꝑtis. quod exꝑiri ꝑicłose desidãt. Nuue
gͦ ex eius carmine. et ex epła quam ad eũ mi¬
si intelligit beniuolentissima & mansuetissi¬
ma prudentia tua quid de illo doleam: quid
timeam. quid cupiam. Nec desꝑo affuturum
dnm: ut ꝑ te ministrum eius antis curarum
estib liberer. Sane quia multa scripta nr̃a lec¬
turus es: mulco mͥ erit gratior dilectio tua. si ex
his quȩ tibi displicuerint. emendaueris ine
iustus in miscdia. & argueris me. Hon eium
tał es: cuius oleo timeam impingari caput me¬
um. Fr̃s non solum qui nobeum habitant. et
qui ubilibet habitantes deo pariter seruiunt.
iutant. uenerantur. desidãt. germanitatem. be¬
atitudinem. humanitatem tuam. Non audeo
petere: s si tibi ab eccłiasticis munerib uacat.
uides quid mecum sentiat africa. Explicit epła¬

Expanded text:
sono quam exemplo roboris tui. ardeo quippe, sono quam exemplo roboris tui. ardeo quippe, ut, dum adhuc aetas eius in uiridi faeno est, zizania conuertat in frugem et credat expertis, quod experiri periculose desiderat. nunc ergo ex eius carmine et ex epistula, quam ad eum misi, intellegit beniuolentissima et mansuetissima prudentia tua, quid de illo doleam, quid timeam, quid cupiam. nec despero adfuturum dominum, ut per te ministrum eius tantis curarum aestibus liberer. sane quia multa scripta nostra lecturus es, multo mihi erit gratior dilectio tua, si ex his, quae tibi displicuerint, emendaueris me iustus in misericordia et argueris me. non enim talis es, cuius oleo timeam inpinguari caput meum. fratres non solum qui nobiscum habitant et qui habitantes ubi libet deo pariter seruiunt, lutant, uenerantur, desiderant germanitatem, beatitatem, humanitatem tuam. non audeo petere, sed si tibi ab ecclesiasticis muneribus uacat, uides, quid mecum sitiat Africa. + XXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
tue omnia. que in eum dominu contulit:
calicui ininus intelligenti. ñ enim absce
oilla legerentur. ñ diuina munera conces¬
siominib. si se ipsum predicare uideretur:
ini qui nosti quomodo hec legas. ꝓpter aliors
auendam infirmitatem. fraterne notie debi
dfraudareris. Quod iam fecissem. iamq illu
igeres nisi ꝑfectio frĩs inꝓuisa repente placu¬
isst. Quem sic cominendo cordi & lingu tus
ut ita comitem rei te prebeas: quasin nunc il¬
ium. s mecum ante didiceris. Si erũ cordi
uio ñ dubitauerit aꝑire se ipsum: aut ex om
uaut ex magna parte sanabitur ꝑ linguã
tuam Uolo erum aim numerosius contundi
cor uocib: qui amicum ñ sclariter diligẽ
ilium autem eius filium nrm cuius etiam
nomen in aliquib nrĩs libris inuenies. & si ad
ue haritatis presentiam ipse non ꝑgeret. sta¬
terat litteris in manum tuam tradere cõso¬
lindum. exortandum. instruendum: ñ cã orrꝰ

Expanded text:
perire omnia, quae in eum dominus contulit, perire omnia, quae in eum dominus contulit, ne alicui minus intellegenti — non enim abs te solo illa legerentur — non diuina munera concessa hominibus, sed se ipsum praedicare uideretur et tu, qui nosti, quo modo haec legas, propter aliorum cauendam infirmitatem fraternae notitiae debito fraudareris. quod iam fecissem iamque illum legeres, nisi profectio fratris inprouisa repente placuisset, quem sic commendo cordi et linguae tuae, ut ita comiter ei te praebeas, quasi non nunc illum, sed mecum ante didiceris. si enim cordi tuo non dubitauerit aperire se ipsum, aut ex omni aut ex magna parte sanabitur per linguam tuam. uolo enim eum numerosius contundi eorum uocibus, qui amicum non saeculariter diligunt. Filium autem eius, filium nostrum, cuius etiam nomen in aliquibus nostris libris inuenies, etsi ad tuae caritatis praesentiam ipse non pergeret, statueram litteris in manum tuam tradere consolandum, exhortandum, instruendum non tam oris
Abbreviated transcription (Latin):
S rursꝰ melius ẽ uł de paruo dei dono grãs¬
agere: quam sibi agi uelle de magno. hȩc
ut ex animo semꝑ confitear. meiunq cor a
lingua inea ñ dissonet. ota ꝓ me fr̃. ora obse¬
cro: ut ñ laudari uolens. sed laudans inuo¬
cem dñm. & ab inimicis meis saluus ero. Est
etiam aliud quo istum fratrem ampliꝰ diligas
pas q aly pii quem coto pectore amplecteris.
. Nam quis qs de illo uiro benigie
de magna dei miscđia. & de mirabilib
isierib cogitat. Itaq eum legisset petici
Ntuam qua desiderare de indicasti. ut his¬
un suam tibi scribat: & uolebat facere ꝓpt
suolentiam tuam: & nolebat ꝓpter ueretũ¬
un suam. Quem cum uiderem inter amorẽ
udoremq fluctuantem. onus ab illo in hu¬
ncios ineoᷤ transtuli: nam hoc michi ȩtiam per
qlim iussit. Cito ergo si dñs adiuuerit: totũ
ipium inseram precordus cuis. Ham hoc
in ego maxime ueritus ne ille uereretur a¬

Expanded text:
sed rursus melius est uel de paruo dei dono grased rursus melius est uel de paruo dei dono graagere quam sibi agi uelle de magno. haec ut ex animo semper confitear meumque cor a lingua mea non dissonet, ora pro me, frater; ora, obsecro, ut non laudari uolens, sed laudans inuocem dominum, et ab inimicis meis saluus ero. Est etiam aliud, quo istum fratrem amplius diligasepiscopi Alypii, quem toto pectore amplecteris et merito. nam quisquis de illo uiro benigne cogitat, de magna dei misericordia et de mirabilibus dei muneribus cogitat. itaque cum legisset petitionem tuam, qua desiderare te indicasti, ut historiam suam tibi scribat, et uolebat facere propter beniuolentiam tuam et nolebat propter uerecundiam suam. quem cum uiderem inter amorem pudoremque fluctuantem, onus ab illo in umeros meos transtuli; nam hoc mihi etiam per epistulam iussit. cito ergo, si dominus adiuuerit, totum Alypium inseram praecordiis tuis; nam hoc sum ego maxime ueritus, ne ille uereretur a
Abbreviated transcription (Latin):
legis mi sc̃e pauline. ñ te ita rapiant quȩ ꝑ
nrãm infirmitatem ueritas loquitur: ut ea
quȩ ipse loquor minꝰ diligenter aduertas. ne
dum auidus hauris bona. et recta quȩ data
ministro: ñ ores ꝓpeccatis & erratis quȩ ipse
committo. In his enim quȩ tibi recte si adu̾te¬
ris displicebunt. ego ipse conspicior: in his
autem quȩ ꝑ donum sp̃s quod accepisti rec¬
te tibi placent in libris meis. ille amandus
ille predicandus ẽ. apud quem ẽ fons uite.
in eiuius lumine uidebimus lumen. sine ens¬
mate. s facie ad faciem: nunc autem in enig¬
mate uidemus. In his ergo que ipse de uete¬
ri fermento eructuaui cum ea legens agnos¬
co. me iudico cum dolore: in his uero que de
dearimo sinceritatis & ueritatis douo dei
dixi. exulto cum tremore. Quid enim habe¬
mus. quod ñ accepimus: at enun meliorẽ
qui maiorib & plurib quam qui minorib
& pauciorib donis dei diues ẽ. quiꝰ negat:

Expanded text:
legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant, quae per legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant, quae per nostram infirmitatem ueritas loquitur, ut ea, quae ipse loquor, minus diligenter aduertas, ne, dum auidus hauris bona et recta, quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis, quae ipse committo. in his enim, quae tibi recte, si aduerteris, displicebunt, ego ipse conspicior, in his autem, quae per donum spiritus, quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimus lumen sine aenigmate et facie ad faciem, nunc autem in aenigmate uidemus. in his ergo, quae ipse de ueteri fermento eructaui, cum ea legens agnosco, me iudico cum dolore; in his uero, quae de azymo sinceritatis et ueritatis dono dei dixi, exulto cum tremore. quid enim habemus, quod non accepimus? at enim melior est, qui maioribus et pluribus quam qui minoribus et paucioribus donis dei diues est. quis negat?
Abbreviated transcription (Latin):
sum. E cee karissinus meus ẽ. & ab ineunte
adolescentia michi familiariter amicissunꝰ.
qui hanc eximietati tue &  prestantissime iu¬
ritati epłam asportat. huius nomen ẽ uili¬
bro de religione. quem tua scĩtas quantũ lit¬
teris indicas libentissune legit: factus enim
tibi ÷ ętiam tanti uiri qui tibi eum misit con¬
mendatione iocundior. Neq huic tamen ã
familiari amico meo uelim credas: quȩ de
me forte laudans dixerit. sensi enim eciã
ipsum sepe ñ mentiendi studio. s amandi p¬
pensione falli udicandem: & arbitrari iam
me accepisse quedam. quib accipiendis a ddo¬
mino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc
in os meum. quis ũ coniciat. quanta de me ab¬
sente mneliora. quam ueriora letus effundac
Libroꝵ autem nrõrs copiam faciet uenerit¬
li studio tuo. Nam nescio me aliquid siues
eor qui extra ȩccłiam dei sunt. siue ad aures
fr̃m scripsisse: quod ipse ñ habeat. Sed tu cũ

Expanded text:
sum. Ecce carissimus meus est et ab ineunte sum. Ecce carissimus meus est et ab ineunte adulescentia mihi familiariter amicissimus, qui hanc eximietati tuae ac praestantissimae caritati epistulam adportat. huius nomen est in libro de religione\', quem tua sanctitas, quantum litteris indicas, libentissime legit; factus enim tibi etiam tanti uiri, qui tibi eum misit, commendatione iucundior. neque huic tamen tam familiari amico meo uelim credas, quae de me forte laudans dixerit. sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli iudicantem et arbitrari iam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a domino patente ore cordis inhiarem. et si hoc in os meum, quis non coniciat, quanta de me absente meliora quam ueriora laetus effundat? librorum autem nostrorum copiam faciet uenerabili studio suo; nam nescio me aliquid siue ad eorum, qui extra ecclesiam dei sunt, siue ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. sed tu cum
Abbreviated transcription (Latin):
nos mulcent. ita acendunt. ita compluunt.
& ita serene sunt: quid ÷ queso te aut quid
tibi ꝑ eis rependam. nisi quia totus sum tuus.
in eo cuius totus es tu: Si parum ẽ: plus cer¬
te non habeo. Tu autem fecisti ut ñ mͥ uide¬
acur parum. qui me in illa epła cantis laudi¬
b honorare dignatus es. ut cum tibi me re¬
fundo si parum hoc putem: tibi ñ credidisse
conuincar. Pudet me quidem de me tantũ
boni credere: s plus piget tibi ñ credẽ. Est
quod faciam: ñ me credam talem qualẽ pu¬
tas. quoniam ñ agnosco: & crecdam me abste
diligi.qm̃ sentio. & plane ꝑcipio. Ita nec in
ine temerarius. nec in te ingratus extitero.
& cum me cibi totum offero parum ñ est. Of¬
fero enim quem uehementissime diligis.&
offero si ñ qualem me ẽẽ arbitraris: eũ tam̃.
ꝓ quo ut tał eẽ merear deprecaris. hoc enim
iam peto facias. ne minus optes mͥ adici. ad
id quod sum : dum me existimas iam ẽẽ qđ ñ

Expanded text:
nos mulcent, ita accendunt, ita compluunt nos mulcent, ita accendunt, ita compluunt et ita serenae sunt? quid est, quaeso te, aut quid tibi pro eis rependam, nisi quia totus sum tuus in eo, cuius totus es tu? si parum est, plus certe non habeo; tu autem fecisti, ut non mihi uideatur parum, qui me in illa epistula tantis laudibus honorare dignatus es, ut, cum tibi me refundo, si parum hoc putem, tibi non credidisse conuincar. pudet me quidem tantum boni de me credere, sed plus piget tibi non credere. est, quod faciam. non me credam talem, qualem putas, quoniam non agnosco, et credam me abs te diligi, quoniam sentio et plane percipio. ita nec in me temerarius nec in te ingratus extitero. et cum me tibi totum offero, parum non est; offero enim, quem uehementissime diligis, et offero, si non qualem me esse arbitraris, eum tamen, pro quo, ut talis esse merear, deprecaris. hoc enim magis iam peto facias, ne minus optes mihi adici ad id, quod sum, dum me existimas iam esse, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
castiorib nexib copulatam. officiis urẽ scĩ¬
tatis debitis in te uno ore salutamus. Ibi ce¬
dri libani ad terram deposite. & in arche fa¬
bricam compage karitatis erecte: mundi hu¬
ius fluctus imputribiliter secant. Ibi głia ut
acqͥrat᷑ cõtẽpnit᷑. ⁊ mundus ut optineatur relin¬
quitur. ibi paruuli siue ętiam grandiuscłi
filis babilonis eliduntur ad petram: uitia sci¬
licet confusionis. suꝑbieq scłaris. Hȩc acq:
huius modi suauissima & sacratissima specta¬
cula. littere tue prebent legentib. Littere il¬
le littere fidei ñficte. littere spei bone. lictere
pure haritatis. quomodo nob̃ anhelant situn
tuam. & desidium. defectumq aiumȩ tuȩ in
atria dũi: quid amoris scĩssimi spirant. quan¬
tam opulentiam sinceri cordis ex estuant. qͣs
agunt gratias deo: quas unpetrant adeo:
Blandiores sunt. an ardentiores: luminosio¬
res. an facundiores: quid ẽ enim quod ita

Expanded text:
castioribus nexibus copulatam officiis uestrae sancticastioribus nexibus copulatam officiis uestrae sanctitati debitis in te uno resalutamus. ibi cedri Libani ad terram depositae et in arcae fabricam compagine caritatis erectae mundi huius fluctus inputribiliter secant; ibi gloria, ut adquiratur, contemnitur et mundus, ut obtineatur, relinquitur; ibi paruuli siue etiam grandiusculi filii Babylonis eliduntur ad petram, uitia scilicet confusionis superbiaeque saecularis. Haec atque huius modi suauissima et sacratissima spectacula litterae tuae praebent legentibus, litterae illae, litterae fidei non fictae, litterae spei bonae, litterae purae caritatis. quo modo nobis anhelant sitim tuam et desiderium defectumque animae tuae in atria domini! quid amoris sanctissimi spirant! quantam opulentiam sinceri cordis exaestuant! quas agunt gratias deo! quas impetrant a deo! blandiores sunt, an ardentiores? luminosiores, an fecundiores? quid est enim, quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
cuas legi. fluentes lac & mel. preferentes simpli¬
citatẽ cordis tui. in qua queris dñm sentiens
de illo in bonitate: & afferentes ei claritatem
& honorem. Legerunt fr̃s. & gauden infatiga¬
biliter. & ineffabiliter cam uberib & cam ex¬
cellentib donis dei bonis cutͦ. quotquot eas
legerunt rapiunt: quia rapiuntur cũ legut̃.
Quam suauis odor xp̃i: & quam fraglat ex eis:
dici non potest. ille littere cum te offerunt ut
uidearis: quantum nos excitent ut queraris.
Nam & ꝑspicabilem faciunt: & desiderabilẽ.
Quanto enim presentiam tuam nob̃ quoda
modo exibent: tanto absentiam nos ferre ñ
sinunt. amant te omnes in eis: & amari abste
cupiunt. Laudatur & benedicitur ds: cuiꝰ grã
calis es. Ibi excitatur.xp̃s: ut uentoͦ & maria
tibi placare dignetur. tendenti ad stabilitatẽ
suam. Uidetur alegentib ibi conuix. ñ dux
tam & sp̃italib tibi tanto firmiorib quanto

Expanded text:
litteras tuas fluentes lac et mel, praeferentes simplilitteras tuas fluentes lac et mel, praeferentes simplicitatem cordis tui, in qua quaeris dominum sentiens de illo in bonitate, et adferentes ei claritatem et honorem. legerunt fratres et gaudent infatigabiliter et ineffabiliter tam uberibus et tam excellentibus donis dei, bonis tuis. quotquot eas legerunt, rapiunt, quia rapiuntur, cum legunt. quam suauis odor Christi et quam fraglat ex eis, dici non potest. illae litterae cum te offerunt, ut uidearis, quantum nos excitant, ut quaeraris! nam et perspicabilem faciunt et desiderabilem. quanto enim praesentiam tuam nobis quodam modo exhibent, tanto absentiam nos ferre non sinunt. amant te omnes in eis et amari abs te cupiunt. laudatur et benedicitur deus, cuius gratia talis es. ibi excitatur Christus, ut uentos et maria tibi placare dignetur tendenti ad stabilitatem suam. uidetur a legentibus ibi coniunx tam, et spiritalibus tibi tanto firmioribu
Abbreviated transcription (Latin):
& quanto inpacientiꝰ desideramus ipsam: tã¬
to patientius sustinemus omĩa ꝓpter ipsam:
Quisgͥ potest ñ gaudere te uiso: ut possit quã¬
dui de non uidet ñdolere: E rgo neutrum pos¬
sum. Et quoniam si possem unmaniter possẽ.
ñposse delector: atq in eo quod delector. non¬
nullum solatium ẽ. Dolentem itaq me. non se¬
datus sed consideratus consolatur dolor.Ile re¬
prehendas queso sanctiori grauitate qua p¬
uales. & ddicas iĩ recte me dolere. quod adhuc
te ñ nouerim: cum animũ michi tuum hoc ẽ
te ipsũ intĩorẽ aspiciẽdũ patefeceris. Qͥdenĩ si
uspiam te uł in c̾rena tua ciuitate didicissẽ
fracrem et dilectorem meum. & tantum in do¬
mino ac talem uirum. nullum ne me dolorẽ
sensurum fuisse arbitrareris: si ñ sinerꝰ nosse
domum tuam: quomodo ergo ũ doleam. quod
nondũ faciem tuam noui. hoc ẽ domum ani¬
inçtuȩ: quam sicut meam noui: Litteras enĩ

Expanded text:
et, quanto inpatientius desideramus ipsam, tanet, quanto inpatientius desideramus ipsam, tanto patientius sustinemus omnia propter ipsam. quis igitur potest non gaudere te uiso, ut posset, quamdiu te non uidet, non dolere? ergo neutrum possum et, quoniam, si possem, immaniter possem, non posse delector atque in eo, quod delector, nonnullum solatium est. dolentem itaque me non sedatus, sed consideratus consolatur dolor. ne reprehendas, quaeso, sanctiore grauitate, qua praeuales, et dicas non recte me dolere, quod adhuc te non nouerim, cum animum mihi tuum, hoc est te ipsum interiorem aspiciendum patefeceris. quid enim? si uspiam te uel in terrena tua ciuitate didicissem fratrem et dilectorem meum et tantum in domino ac talem uirum, nullumne me dolorem sensurum fuisse arbitrareris, si non sinerer nosse domum tuam? quo modo ergo non doleam, quod nondum faciem tuam noui, hoc est domum animae tuae, quam sicut meam noui? Legi enim
Abbreviated transcription (Latin):
omino uere scõ. & uenerabili.
& eximia in xp̃o laude predicã¬
dofr̃i paulino: augustinus ĩ dño
salutem. S bone uir & bone frãt.
latebas animam meam. & ei dico ut toleret
quod adhuc lates ocłos meos: et uix mͥ obtẽ¬
perat: immo ñ obtemꝑat: anuero tolerat:
cur ergo me excruciat desiderium tui. apd
ipsam intus animam: nam si molestias corpo¬
nis paterer: et si nseurbarent equitatem ani¬
mi mei: recte illas tolerare dicerer. Cũ aut̃
non equo animo fero. quod ce non uideo:
intolerabile est istam appellare tolerantiam.
S ed quando tu talis es: esse sine te fortasse
intolerabilius toleraretur. Bene ẽ ergo quia
equo animo ferre non possum. quod si equo
animo ferrem: equo animo ferendus ñ esse.
Mirum ẽ. sed tamen uerum quod in accidit.
Doleo quod te ñ uideo: & me ipse consolat᷑
dolor. Ita michi displicet fortitudo qua pa¬
cienter fertur absentia bonoꝵ: sicuti es. Nã
& iherusalem futuram desideramus.utiq:

Expanded text:
OMINO VERE SANCTO ET VENERABILI ET EXIMIA IN CHRISTO LAUDE PRAEDICANDO FRATRI PAULINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. O bone uir et bone frater, latebas animam meam. et ei dico, ut toleret, quod adhuc lates oculos meos; et uix mihi obtemperat, immo non obtemperat. an uero tolerat? cur ergo me excruciat desiderium tui apud ipsam intus animam? nam si molestias corporis paterer et si non perturbarent aequitatem animi mei, recte illas tolerare dicerer; cum autem non aequo animo fero, quod te non uideo, intolerabile est istam appellare tolerantiam. sed quando tu talis es, esse sine te fortasse intolerabilius toleraretur. bene est ergo, quia aequo animo ferre non possum, quod si aequo animo ferrem, aequo animo ferendus non essem. mirum est, sed tamen uerum, quod mihi accidit: doleo, quod te non uideo, et me ipse consolatur dolor. ita mihi displicet fortitudo, qua patienter fertur absentia bonorum, sicuti es. nam et Hierusalem futuram desideramus utique
Abbreviated transcription (Latin):
quandui ñ potest ualebit sacramentum ad eiꝰ
tutelam. aduersꝰ contrarias potestates: & tantũ
ualebit ut si ante maioris ȩtatis usum ex hac ui¬
ta einigrauerit. ꝑ ipsum sacramentum cõmen¬
dante excłie karitate ab illa condempnatiõe
quȩ ꝑ unum hominem intrauit in mundum.
xp̃iano adiutorio lib̾etur. Hoc qui non credit
& fieri arbitrasse ñ posse arbitratur. ꝓfecto in¬
fidelis est. & si habeat fidei sacramentum. longe
q melior ẽ ille paruulus qui ȩtiam si fidem ũ¬
dum habet in cogitatione. ñ ei tamen obicẽrem
contrarie cogitationis opponit: unde sacramñ¬
tum eius salubriter ꝑcipit. Respondi sic̃ existi¬
mo questionib tuis. quantum attinet ad minꝰ
capaces. & contentiosos ñ satis: quantum aũ
ad pacatos & intelligentes. plus forte quã sot ẽ
Ner tibi ad excusationem meam obieci firmissi¬
mam consuetudinem: s salubrime consuetu¬
duus reddidi quam potui rationem: Explicit¬

Expanded text:
quandiu non potest, valebit sacramentum ad ejus quandiu non potest, valebit sacramentum ad ejus tutelam adversus contrarias potestates, et tantum valebit, ut si ante majoris usum aetatis ex hac vita emigraverit, per ipsum sacramentum, commendante Ecclesiae charitate, ab illa condemnatione quae per unum hominem intravit in mundum, Christiano adjutorio liberetur. Hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacque melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter percipit. respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum adtinet ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intellegentes, plus forte quam satis. nec tibi ad excusationem meam obieci firmissimam consuetudinem, sed saluberrimae consuetudinis reddidi, quam potui, rationem. XCI
Abbreviated transcription (Latin):
sirum rerum nomina accipiunt. Sicut ergo
eđin quendam modum sacramentum corpo
nsxp̃i corpus xp̃i est. sacramentum sangͥnas
rp̃i sangius xp̃i est: ita sacramentum fidei
sides ẽ. Nichil est audem aliud credere: quam
sidem habe. Ac ꝑhoc cum respondetur paruu
lus credere qͥ fidei nondũ habet affectũ. responde¬
tur fidem hab̾e ꝓpt̃ fidei sacram̃tũ. qe & ipsa res¬
mortem: non ait sepulturam significauimꝰ.
s ꝓrs ait consepulti sumus. Sacramentum
eigo cante rei non nisi eiusdem uocabulo nũ¬
cupauit. Itaq paruulum & si nondum fides
illa quȩ in credentium uoluntate consistit.
untamen ipsius fidei sacramentum fidelem
acit. Nam sicut credẽ respondetur. ita ętiã
peles uocantur. ñ rem ipsa mente antiuen¬
do. sed ipsius rei sacramentum ꝑcipiendo.
Cum autem saꝑe homo ceꝑit. non illud sacra¬
mentum repecet. sed intelligit: eiusq uerita¬
ti consona etiam uoluntate coaptabitur. Hoc

Expanded text:
sarum rerum nomina accipiunt. sicut ergo sarum rerum nomina accipiunt. sicut ergo secundum quendam modum sacramentum corporis Christi corpus Christi est, sacramentum sanguinis Christi sanguis Christi est, ita sacramentum fidei fides est. nihil est autem aliud credere quam fidem habere. ac per hoc cum reslus credere, qui fidei nondum habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum, et convemortem. » Non ait, sepulturam significavimus, sed prorsus ait, « Consepulti sumus. » Sacramentum ergo tantae rei, non nisi ejusdem rei vocabulo nuncupavit. Itaque parvulum, etsi nondum fides illa quae in credentium voluntate consistit, jam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. Nam sicut credere respondetur, ita etiam fidelis vocatur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. Cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed intelliget, ejusque veritati consona etiam voluntate coaptabitur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ristinam uł ꝑendinam diũ passionem. cum
ile ante tam multos annos passus sit: nec om¬
mno nisi semel illa passio facta sit. Nempe ip¬
sodie diũco dicimus hodie dñs resurrexit:
cum ex quo resurrexit cot auni transierut.
cur nemotam ineptus ẽ. ut nos ita loquentes
aguat ẽẽ mentitos. nisi quia istos dies seđm
ilors quib hec gesta sunt similitudinem nũ¬
cupamus ut dicatur ipse dies qui non: ipse.
s rtuolutione temꝑis similis eius. & dicatur il
hdle ficri ꝓpter sacramenti cęlebrationem. qd
non illo die. s iam olim factum ẽ: nonne se¬
mel immolatus ẽ xp̃c in se ipso. & tamen in sa¬
cramento non solum ꝑ omnes paschȩ sollẽpni¬
tates. s omni die poplis immolatur. nec utiq
mentitur. qui interrogatus. eum responderit
iminolari: si cium sacramenta quandam simi¬
utudinem rerum earum quarum sacram̃ta
sunt ũ habent: omnino sacramenta ñ essent.
Ex hac audem similitudine plerumq iam ip¬

Expanded text:
crastinam vel perendinam Domini passionem, cum crastinam vel perendinam Domini passionem, cum ille ante tam multos annos passus sit, nec omnino nisi semel illa passio facta sit. Nempe ipso die dominico dicimus, Hodie Dominus resurrexit; cum ex quo resurrexit tot anni transierint. Cur nemo tam ineptus est, ut nos ita loquentes arguat esse mentitos, nisi quia istos dies secundum illorum, quibus haec gesta sunt, similitudinem nuncupamus, ut dicatur ipse dies qui non est ipse, sed reuolutione temporis similis eius, et dicatur illo die fieri propter sacramenti celebrationem, quod non illo die sed iam olim factum est? nonne semel immolatus est Christus in se ipso et tamen in sacramento non solum per omnes paschae sollemnitates sed omni die populis immolatur nec utique mentitur, qui interrogatus eum responderit immolari? si enim sacramenta quandam similitudinem rerum earum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. ex hac autem similitudine plerumque iam ip
Abbreviated transcription (Latin):
cum meum. qui cum eẽt rerum obscurarum
ad doctrinam pietatis maxime ꝑtinentium
diligentissimus & accerrimus in quisidoꝵ ual¬
de oderat de questione magna responsionẽ
breuem: & quisquis idpoposcisset egerri¬
me ferebat. eumq si eius ꝑsona paceretur
uultu indignabundus & uoce cohibebat:
indignum deputans qui talia querẽt. qui
cum de re tanta quam multa dici possẽt. d¬
berencq nescirit. S ed ego tibi ñ similit ul
solebat ille succenseo. Es enim ep̃s mulcis
curis occupatus ut ego. Unde nec tibi facile
uacat plixum aliquid legere: nec michi seri¬
bere. Nam ille cunc ad olescens qui talia bie¬
uiter nolebat audire. et de multa in nr̃a ser¬
mocishone querebat: & ab otioso querebat oti¬
osus ium uero cogitans nunc quis & a quo
in fugites: breuiter de re tanta respondere
c iubes. E cce facio quantum possum: dñs ad¬
inut ut quod postulas possim. Nempe sepe
loquimur. ut pascha ꝓpinquante dicamꝰ

Expanded text:
cum meum, qui cum esset rerum obscurarum cum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione magna responsionem breuem. et quisquis id poposcissetme ferebat, eumque, si ejus persona pateretur, vultu indignabundus et voce cohibebat, indignum deputans qui talia quaereret, cum de re tanta quam multa dici possent deberentque nesciret. Sed ego tibi non similiter, ut solebat ille, succenseo: es enim episcopus multis curis occupatus, ut ego; unde nec tibi facile vacat prolixum aliquid legere, nec mihi scribere. Nam ille tunc adolescens, qui talia breviter nolebat audire, et de multis in nostra sermocinatione quaerebat, ab otioso quaerebat otiosus: tu vero cogitans nunc quis et a quo ista flagites, breviter de re tanta respondere me jubes. Ecce facio quantum possum; Dominus adjuvet ut quod postulas possim. 9. Nempe saepe ita loquimur, ut Pascha propinquante dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
potest: aut si potest occultum ẽ: interroga¬
mus enu eos a quib offeruntur. et dicimus
credit in deum: de illa ȩtate quȩ utrũ sit
deus ignorat. R espondent. credit: & ad ee¬
ra sic respondetur singła. que geruntur. uii
miror parentes in istis rebus tam fidenter
paruulo respondẽ: ut dicant eum facere ca¬
ta bona. quȩ ad horam qua baptizatur bapti¬
racor interrogat. Tamen eadem hora si subiti¬
am erit castus qui baptiratur. aut ñ erit fur.
nescio utrum audet aliquis dicere aliquid
hors. erit aut ñ erit. sicut michi sine dubi¬
tacione respondet quod credat in deum. et
quod se conuertat ad deum. Deinde tua seͥp¬
ca concludens: adiungis & dicis. Ad istas eigo
questiones peto breuiter respondere dignens
ita ut ñ michi de consuetudine pre scribas.
s rationem reddas. his litteris tuis lectis. et
relłctis. & quantum sinebant temꝑis angustie
consideratis: recordatus sum nebridium. ami¬

Expanded text:
potest, aut, si potest, occultum est? Interrogapotest, aut, si potest, occultum est? Interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in Deum? de illa aetate, quae utrum sit Deus ignorat. Respondent: Credit; et ad cetera sic respmiror parentes in istis rebus tam fidenter pro paruulo respondere, ut dicant eum facere tanta bona, quae ad horam, qua baptizatur, baptizator interrogat; tamen eadem hora si subiciam: Erit castus, qui baptizatur, aut non erit fur? nescio utrum audet aliquis dicere, aliquid horum erit aut non erit, sicut mihi sine dubitatione respondet, quod credat in deum et quod se conuertat ad deum.\' deinde tua scripta concludens adiungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breuiter respondere digneris, ita ut non. mihi de consuetudine praescribas, sed rationem reddas.\' His litteris tuis lectis et relectis et, quantum sinebant temporis angustiae, consideratis recordatus sum Nebridium ami