comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sario sarciatitr.uł ap̾tore hõnꝰ
ait si duofu̾int apre minituti
cum filio enis ĩpult̾ ⁊id̾ sũbͣsti¬
tuti filio sufficr eiqu fid̃icom¬
missum isctñs tabiił accxp̃
ini ex hrđib institutis cogere
adirepris hrditatem.ħ enm
fco confirmatiopris taͣbul
potunt ersubintũtione ãto
cogiadire ⁊ restitue̾ hr̾ditͣatẽ
Utrum autem p̾senti an eti¬
am absenti restiti possit pro¬
curatore ad eunte p̾torem nn¬
dendum ẽ ego puto ab senti qͦ
fidi cõmissario cogi posse hr̃de
institutum adire ⁊ restĩtuere
nec ueri h̾rdem oport̾e̾ ne forte
indampno moretur pot̾ ⁊ ei¬
ꝑp̾torem succurri sũ ei caut̾
fiat suĩ non ⁊si añ dẽcessi̾t fidĩ¬
cõmissarius qmͣ ei restituatur
ut filiam manuittẽtis et
ticium rogauit ut manimi¬
isse albine filie restitu̾et hr̃¬
ditatem. cumgͥticius susp̾tã
dicet hr̃ditatem rescriptum
est admopio compellend̾ eu̾
adirehrditatem. quo adeu̾ti
albine ꝯpetituram lib̾tatr.

Expanded text:
sario sarciatur uel a praetore onus ait, si duo fuerint a patre instituti cum filio eius impubere et idem substituti filio, sufficere ei, qui fideicommissum in secundis tabulis accepit, unum ex heredibus institutis cogere adire patris hereditatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem. Utrum autem praesenti an etiam absent‹i› restitui possit procuratore adeunte praetorem, uidendum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec uereri heredem oportere, ne forte in damno moretur: potest etorem succurri, siue cautum ei fiat, siue non et ante decesserit fideicommissarius, quam ei restituatur ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceret hereditatem, rescriptum est a diuo Pio compellendum eum adire hereditatem: quo adeunte Albinae competituram libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
accõ non deneͣgabr᷑ ideoq in
testõ cocei cassiarii clarissim
um qui nufinam ingenua
honore pleno dilex̾at. optumi
maximiq uiri p̾ncipes nrĩ ni
testo cassianus nepti cohrder
datam appłau̾at nulgo qͥli¬
tam apꝑint . cumi hrdis nomi
mutata noluntate pat̾fa si¬
iõ fisco portõmis emolumtũ
adiudicatum fũiss eani rem
legatarns non ob eẽ qui reti¬
nuant uoluntatem diuor
anarco placint.⁊ io cum suo
honore fiscum succede̾.de̾.
bint fructus om̃s restitu̾e co¬
gendum eristimam. nec ꝓbẽ
desid̾atinimi accõm confusã
restitui. decept̾. uit̾ ignorãca
fr̾i bone fid̾i possõru defẽnsion¬
em h̾iturum an̾ motã.s. con¬
trou̾siam.si rõ fructuum su̾.¬
ducaturnoc ĩprole confusam
actionem reddi postuiãturũ.

Expanded text:
o non denegabitur. idque in testamento Coccei Cassiani clarissimi uiri, qui Rufinam ingenuam honore pleno dilexerat, optimi maximique principes nostri testamento Cassianus nepti coheredem datam appellauerat, uulgo quaesit‹a›m apparuit. Cum heredis nomen mutata uoluntate pater famiideo fisco portionis emolumentum adiudicatum fuisset, eam rem legatariis non obesse, qui retinuerant uoluntatem, diuo Marco placuit, et ideo cum suo onere fiscum succedere. 17 buit, fructus omnes restituere cogendum existimaui nec probe desideraturum actionem confusam restitui: deceptum autem ignoratione facti bonae fidei possessoris defensionem habiturum ante motam scilicet controuersiam, si ratio fructuum subducatur, nec improbe confusam actionem reddi postulaturum.
Abbreviated transcription (Latin):
sua legata si non optͣimñit op¬
tima rone defenditur et siub¬
tum pris pupini suo nõime.
capitis accusauit non repelli a
bonoriun possone contra tab¬
uias quia officui neͣtitas ⁊ tuto¬
riifides excusata eẽ d nec quis¬
qmͣ moitum calumpnia no¬
cabit tutorem qui non sins si¬
mine pupilli mintuit. s coge̾¬
te forte nire̾ pupilli uł lib̾tis pa¬
tris instantib. ⁊ si tutor reum
alquem postuai̾t pupilli
nomine ⁊ io̾ nonsit erecutus
ꝙ int̾mi apud pub̾tatem pu¬
turpituanm eui ienatuso¬
suitum mͣcidisse. discreta st̃ eni
deuenint. aliud tutorĩ. ad and̾
iegatari ⁊ cum non suc ꝑions
nire s pũpilui accusauĩt poria
penam meri nond.demꝙ pii¬

Expanded text:
ta, si non optinuerit, optima ratione defenditur et, si libertum patris pupilli su‹i› nomine capitis accusauerit, non repelli a bonorum possessione contra tabulas, quia officii necessitas et tutoris fides excusata esse debet. nec quisquam iudicum calumnia notabit tutorem, qui non suis simine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli uel libertis patris instantibus. et si tutor reum aliqut exsecutus, quod interim ad pubertatem puT‹ur›pillianum eum senatus consultum incidisse. discreta sunt enim deuenerint, aliud tutoris, ali‹ud› legatarii: et cum non suae personae iure, sed pupilli accusauerit, propriam poenam mereri non de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepit restitue cogendum. R¬
di. quia bone fidei possor fiiile
fiscouendicatorum poit mo¬
tam detacito fideico̾ninso con¬
trou̾siam anͥ pcia fructinm̃
enba pnoi. s oñim fructuum
quorum p̾cia ꝑcepta fuant.
scũ.bonoru tacite relictorũ
arrca distinctionem tempris
fructus dumtarat debͥi nõt
niuras eorum benigne dec̾uit
monire utimur. EBomi um¬
uns excã taciti fidicomissi fisco
restitutis ad hrde̾m homis er¬
is alieninon id spͨtare comie̾r
noc aliud euatur morte nonde¬
fenia. ¶Si quid tũ ob aditam
mrditatem accõmor aut ser¬
intutib confusis anutit ari¬
ilium restitutioiis non nebi

Expanded text:
cepit, restituere cogendum respondi, quod bonae fidei possessor fuisse fisco uindicatorum. post motam de tacito fideicommisso controuersiam ante pretia fructuum enda respondi, sed omnium fructuum, quorum pretia percepta fuerant: erus bonorum tacite relictorum citra distinctionem temporis fructus dumtaxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decreuit: quo iure utimur. Bonis uniuersis ex causa taciti fideicommissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare conuenit: nec aliud seruatur morte non defensa. si quid tamen ob aditam hereditatem actionibus aut seruitutibus confusis amiserit, auxilio restituti
Abbreviated transcription (Latin):
sistr̾ non potuit tenebit. set
falcidie bnficio non utrtm.
si tm mamissis portõnib er̃
ꝙ faicidiam equitatena cõ¬
peniatõmi recuiaret.d.¬

Expanded text:
sistere non potuit, tenebit, sed Falcidiae beneficio non utetur, si tantum in amissis portionibus erit, quod Falcidiam aequitate compensationis recusaret.
Abbreviated transcription (Latin):
que stupro cognrtam contu¬
b̾mo miitis funit. ⁊ Si sacmn̾to
mues solutus intͣanirũ mor¬
tem obierit non admitti
ad testmn mr̾ miliciẽ fcm ⁊ id
q relictum est ad fiscum ꝑti¬
nc prorimetibi indi. Io

Expanded text:
ae stupro cognita in contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscum pertinere proxime tibi respo
Abbreviated transcription (Latin):
cit netenm̃ mutaretur quoẜmis
enis hr̃s scriptus erat qmͣuis mami¬
missus adierit hr̾ditatem eideñe¬
gari. cumeciam emancipato filio
denegetur si pr̾ dolo feci̾t netem̾¬

Expanded text:
ntum mutaretur, quo seruus eius heres scriptus erat, quamuis manumissus adierit hereditatem, ei denegari, cum etiam emancipato filio denegetur, si pater dolo fecerit, ne te
Abbreviated transcription (Latin):
cogendiss es. pani .R. cĩrpieni¬
ta sit detͣctis mulierib. ⁊ ei assig¬
natis cui sp̾ałr legata sunt reli¬
quum alti cebetur. Idem᷑ est cum
alti mundus rmilicoris att̾i ar¬
gentum ome legatum ee̾t de
argento ꝙ minundo eet. ⁊demẽ¬
⁊ si due sratue marͣmoree tioit
tem onĩe marnior legatum ce̾t
pt duas milla sratua mario¬
rea legata est tibi. ¶dem urba¬
mi ẜiis tibi legatis si michi disp¬
ensator legatus st. ¶ Em cercũ
pondus argenti anre hris nissu

Expanded text:
cogendus es. Paulus: cur plenia sit, detractis muliebribus et ei adsignatis, cui specialiter legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit. Cui certum pondus argenti dare heres iussus
Abbreviated transcription (Latin):
ante omĩa inspiciend̾ est que defitꝰ
solitus fu̾at ei prare dem̃ quid cetis
tum erit modus statui debebit.
¶ Uin frissui hb̃tis alim̾ita debeb¬
at. is testõ uneas. cum hac adiec¬
tione reliqrat. ut hant un̾ sepa¬
scant. si proalm̾itis ꝓpp eas reliq¬

Expanded text:
ante omnia inspiciendum est, quae defunctus solitus fuerat ei praestare, deinde quid ceteris tum erit, modus statui debebit. Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento uineas cum hac adiectione reliquerat 'ut habeant, unde se pascant'. si pro alimentis uineas reliq
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ate exͣnenm nnepotis lo¬
cumiqͣi ex eo filio natum ad op¬
tet mox finum emancipet. ñ
ningetur. hic nepos filio eniã¬
cipato quia desut eẽ emancipa¬
tus exlib̾is. TRip̃.¬
Ipost emancipatõnem fiuisus¬
ceptus exeofuit nepos coͣnͣẜuã¬
mus. finge enĩ patruo scripto
hr̾di cohrdem datum hũc nepo
tinet semisses bonoꝵ fient. Nc
uo post comntutonem diui
pu sic conẜuatur. pars nepoti
utrum iurił. anquarta debeat

Expanded text:
potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo filio natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex liberis. Tryppost emancipationem filii susceptus ex eo fuerit nepos, conservanmus. finge enim patruo scripto heredi coheredem datum hunc nepottinet, semisses bonorum fient: nunc vero post constitutionem divi Pii si conservatur pars nepoti, utrum virilis an quarta debeat
Abbreviated transcription (Latin):
fecit si en ishr̾ditas adita nonẽx Rͥ
ruptum ł irritum ẽ testm̃ intesta
testari non potuit ꝓprienon e̾ites¬
tatus puta ĩpubes furiosuiuł cui
intestatis acciꝑe debemus. eum quoꝙ
qui ab hostib captus est. qm̃ ꝑlege¬

Expanded text:
fecit, si eius hereditas adita non est uel ruptum uel irritum est testamentum, intestattestari non potuit proprie non est intestatus, puta impubes furiosus uel cui intestatis accipere debemus: eum quoque, qui ab hostibus captus est, q
Abbreviated transcription (Latin):
pr̾eita absente ut cerciorare eu
non possit. ł⁊ fuiente pete̾ neglex̾it.
an peti amplius ñ poss. squiꝰ noce
mino diesbõꝵ possonis petrĩde r̃pu¬
tari oꝑtet. ⁊ plac qnͣtum priorido¬
mino suꝑ fu̾itei ĩputari. desinret

Expanded text:
re ita absente, ut certiorare eum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amplius non possit. sed quid noceamino dies bonorum possessionis petendae imputari oporteret. et placet, quantum priori domino superfuerit, ei imputari. DE SUIS ET
Abbreviated transcription (Latin):
moreretur hr̃sẜuus lib̾ esse
misussit rocte sñ lib̾tate ⁊ ab
hrde lega. ⁊ posse constitit. qͥa fr̃¬
maarm sit e liu̾tatem dare
ant pamphilii utrumhrs
mens nolec ticiodato dum
utrumuelit dare eodie quo

Expanded text:
s liber esse iussus esset, recte sine libertate ei ab herede legari posse constitit, quia superuacuum sit ei libertatem dare,aut Pamphilum, utrum heres meus uolet, Titio dato, dum, utrum uelit dare, eo die, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ut abeo defendatinGertampe¬
cuam legatam si ⁊ legatariꝰ
⁊ subintir legatarii pecierit
⁊ hr̾i solue̾ ꝑatus sit si ambo ce¬
fend̾e hr̃dem ꝑati sunt elige̾
d hr̃scinsoluat ut ab eo defe¬
batur. ⁊ si nentrius manifesta
calumpma indeatur ei potius
soluend cuprimũ legatũ ẽ.
tis leg. nio dnius adriamis res¬
cripsit ut n p̾cia maniinsso¬

Expanded text:
ut ab eo defendatur. Certam pecuniam legatam si et legatarius et substituti legatarii peterent et heres soluere paratus sit, si ambo defendere heredem parati sint, eligere debet heres cui soluat, ut ab eo defendatur: et, si neutrius manifesta calumnia uideatur, ei potius soluendum, cui primum legatum est. tis legauero, diuus Hadrianus rescripsit, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
iecta non sint qui mens eritz
simodo testator eamꝑtenñ
seꝑatim possedit. s imu̾̃sita¬
ti pͥoris fundi adiuuxit. Op
excestõ lib̾tas legatim sũ lib¬

Expanded text:
iecta non sint 'qui meus erit', si modo testator eam partem non separatim possedit, sed uniuersitati prioris fundi adiunxit. 11 ex testamento libertas, legatum sine lib
Abbreviated transcription (Latin):
adire. s uł decessit ł ⁊ eũ alienait
⁊ cepit ẽẽ septicii. euenit ut si septi¬
cius eum mẜ̾it. sep̃ticio deferatur
bonoꝵ possõ. ad huc enĩ ħ̾rditas ꝑ¬
tinet. Uñ si ꝑmulcos dños tnͣsierit
suus tres uł ple̾s nouissimo dabimꝰ¬

Expanded text:
adire, sed uel decessit uel etiam eum alienauit coepit esse Septicii: euenit, ut, si Septicius ‹e›um iusserit, Septicio deferatur bonorum possessio: ad hunc enim hereditas pertinet. unde si per multos dominos transierit seruus tres uel pl
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ urbanos annumãre solit᷑
sit.ꝙ marnne ex litelł familie
Item exubarus cep̾hndi pot᷑.¬
Uenatores ⁊ aucupes utr̃ iurł st¬
anis. an inrusticis ꝯtineãt᷑ pot̾
dubitari. s dicend̾ ẽ ubi pat̃
fa. moraretur ⁊ hos alebat iͥ
eos mim̾ari. ¶Muliones deur
rurestre testator eos destinato
habebat. ¶Enmquinatus
minllam nitriẽdꝰ intim inne¬
utris eẽ quidam pͣutãt. uidramꝰ
nemurbanis ẽẽ intelligatur
legatis sudem lecticarius fint.
⁊ docus accedet legato Ei aniu̾¬
ne alii cursores legati st̃. siqͥdã
et uerne ⁊ cursores sint cirso¬
neri derõgat. si insp̾e aut ĩgn̾e

Expanded text:
 urbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit.Uenatores et aucupes utrum in urbanis an in rusticis contineantur, potest dubitari: sed dicendum est, ubi pater familias moraretur et hos alebat, ibi eos numerari.Muliones de urrurestre testator eos destinatos habebat.Eum, qui natus uillam nutriendus, interim in neutris esse quidam putant: uideamus, ne in urbanis esse intellegatur, legatis si idem lecticarius sit et cocus, accedet legato.Si alii uernae, alii cursores legati sunt, si quidam et uernae ‹e›t cursores sint, cursogeneri derogat. si in specie aut in genere
Abbreviated transcription (Latin):
nec sicuti ħ u̾ba quisquismi¬
chi hr̃serit. Itaq siquis uelit¬
non om̃s hr̃des legatorum p̃¬
statione honare.s auquoser
hiis nominatim dampnare
gatis cndam urlua mancip¬
mp̃diisrusticissint. tñsi opus
ruscum nͥ faciu̾t urbani uidẽ¬

Expanded text:
 sicuti haec uerba 'quisquishi heres erit'. itaque si quis uelinon omnes heredes legatorum pstatione onerare, sed aliquos ex his, nominatim damnare dgatis quidam urbana mancippraediis rusticis sint, tamen si opus cum non faciant, urbani uide
Abbreviated transcription (Latin):
gestate est non pot̾ muitum hr̃¬
ditati obligare eum incinus po
testate est neeri alieno pat̾ obli¬
getur. ¶ S in bonoꝵ possonem
placuit ratam hr̃i posse eam ꝙͣ
citra uoluntatem agnouit.is
qui potestati subiectus est. S et
si logittima h̾rditat filio dela¬
ta sit exsenatiis cõnsulto orphi¬
ciano mris idem erit ꝓbantͥ. sr
qͥuiste hr̾ditatem constat ꝙͣ ꝙͣ¬
adierit iam mortuo prẽ obli

Expanded text:
testate, non potest inuitum hereditati obligare eum in cuius est potestate, ne aeri alieno pater obligaretur. Sed in bonorum possessione placuit ratam haberi posse eam, quam citra uoluntatem adgnouit is qui potestati subiectus est. Sed et si legitima hereditas filio delata sit ex senatus consulto Orfitiano matris, idem erit probandum. Sed quaesisse hereditatem constat: qadir
Abbreviated transcription (Latin):
tibi hr̃ditas fũ̾it delata an spalit̾.
cet magis placet.ut ganis cassius
scripsit sp̃alr debe mandare.an
nominatun denm hr̾ditatei
mandari possit. qrͣ s ego non pu¬
to recipiendum ut deumi h̾rdi¬
tate mandetur. planc si rum̃or
fu̾it lucium ticium decessissepe
umadeat. aut si clause ad huc
tabule suit ⁊ sit in c̾cum an
filius scriptussit hr̃s s quid si¬
mandaui̾t ut hr̃ditatem colli¬
gat an urͣ mandasse ut ad eat.
quid si ut petat bonoꝵ possõm¬
uł ut rem hrditariam distra¬
hat.aut qund si pẽtitam bonor
possonem ratam hu̾it moxfi¬
lius ad eat hr̃ditatem. uł quid
si prohr̃de ge̾rẽmandauit et.
filius adnt h̾rditate an issu
indeatur adisse dubitari potꝰ
ĩmo ui̾us est exhns om̃ib a¬
ditionem eẽ introdũcendã
Pat̾ filio ptascripsit scio fili
ꝙ protua prudntia mingila¬
bis hr̃ditati delate tibi lucuti¬
cu puto iussu patris adisse.

Expanded text:
tibi hereditas fuerit delata', an specialiter? et magis placet, ut Gaius Cassius scribit, specialiter debere mandare. An nominatim de uiui hereditate mandari possit, quaeritur: sed ego non puto recipiendum, ut de uiui hereditate mandetur. plane si rumor fuit Lucium Titium decessisse, um, adeat: aut si clusae adhuc tabulae sunt et sit incertum, an filius scriptus sit heres. Sed quid simandavit, ut hereditatem colligat, an videtur mandasse, ut adeat? quid si ut petat bonorum possessut ut rem hereditariam distrahat? aut quid si petitam bonorum possessionem ratam habuit, mox filius adeat hereditatem? vel quid si pro herede gerere mandavit, filius adiit hereditatem? an iussu videatur adisse, dubitari potest. immo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Iqui se non imicuit h̾rditat̾i
pit̾ue siue maior sit. siue mm¬
or non ce̾ ncce p̾torem adire .s
sufficit senon ĩmiscuisse hr̾di¬
tati. ⁊ est insemestrib inctori

Expanded text:
qui se non miscuit hereditati paternae, siue maior sit siue minor, non esse necesse praetorem adire, sed sufficit se non miscuisse hereditati. et est in semenstribus Ui
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ p̃gnans sic accipiend̾ e si dicat
sepgnantem. quid gͦ si ip̃a non
dicat s neget alii dĩcant p̃gn¬
antem eẽ adhuc adiri hr̾ditas
non pot̾ tinge obsretrices dacẽ

Expanded text:
esse praegnas', sic accipiendum est, si dicat se praegnatem. quid ergo, si ipsa non dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
bule proferantur cum exism¬
aret abintesto patrem fa. mor¬
tuum qmͣui omĩa prodom¬
no feci̾t. hr̃s tñ non erit ⁊idem
niris erit si non nĩsto testo scͥp¬
tushr̾s prolatis tabuł compi¬
taret instum eẽ qmͣus omñap
comino adminiftͣin̾t. hrdita¬
tem tñ non acqmret. lp̃.¬
H repudienda hrditate urle¬
deatur qui p̾cium hiditatiso¬
uit. himc prohrde quidem nͥ
ge̾re. qͣmi io accepit nehr̾isit.¬

Expanded text:
bulae proferantur, cum existimaret intestato patrem familias mortuum, quamuis omnia pro domino fecerit, heres tamen non erit. et idem iuris erit, si non iusto testamento scriptus heres prolatis tabulis, cum p‹uta›ret iustum esse, quamuis omnia pro domino administrauerit, hereditatem tamen non adquiret.  repudianda hereditate uel ledeatur, qui pretium hereditatis ouit hunc pro herede quidem non gerere, qui ideo accepit, ne heres sit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e mortuo filio eoqd̾ rei pironce
ciusa abẽrat ¶ dr᷑ proximus a
fino postinno hr̃s dumiminer
p̾gnans eẽt. aut putatur eẽ adi¬
re hr̾ditatem non põt̾. s si scit᷑ nͥ
auentre qui sunm hr̃dem pari¬
turs est. ⁊ non .olum ad testa¬
tos h uba u̾m ad intestatoi quor
as quilegtitimm uł consan¬
gumenm pariturus ẽ. qm̃ mor
moram faciendam infiorib
⁊ sibi locum faciend̾ si fu̾it e¬
uera pͥgnans que eum paritã
ẽ qui suushr̃s est futurus adire. e¬
hrditatem non possum qm̃ in
eõ estut rumpaitur tegm nin¬

Expanded text:
tere mortuo filio, eo quod rei publicae causa aberat. Quod dicitur: "proximus a filio postumo heres, dum mulier praegnas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non a ventre, qui suum heredem pariturus est. et non solum ad testatos haec verba, verum ad intestatos quoque as, qui legitimum vel consanguineum paritumoram faciendam inferioribus et sibi locum faciendum si fuerit euera praegnas, quae eum paritura est qui suus heres futurus est, adire hereditatem non possum, quoniam in eo est
Abbreviated transcription (Latin):
adire. adito si putas expedire adi¬
toerit nissui aditum. ¶ Si corã
ticio nissit adire. si arbitrio lu¬
cii ticii recte pũto nississe. S Si¬
mandauit qrex. ĩsse mitituto et
muematur expti non puto ei
nissu adisse. ¶ Qsi ex ꝑte aussit
pot̾ exasse adire. alit̾ at̾mi si man¬
anĩit qͣiͣ ab intestato ⁊ extesto
adit. na nõ puto quicqm̃ egisse
at siextest̾o mandauit᷑ potitar¬
qͣi martuto p̾cepit ⁊ inueniatur¬
sub stitirtus uł contis si manda
int ut pitris adiret sit aut̾ ⁊ ĩpu¬
bi supstitutus non sinficit᷑ iussũ¬
piane sisic mandaint si quaer
testõ lucu ticui deferatur hr̃dita
potꝰ defentli iussu adisse. ¶ S si
prnusqm̃ adiret nicħ̾ egitade¬
undo. Item sise ad arogand̾ ded̾it
priniqm̃ funs adiret non estac¬

Expanded text:
adire, adito'? 'si putas expedire adi? erit iussu aditum. Si 'coram tio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse. Sed simandauit quasi ex asse instituto et inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandauit quasi ab intestato et ex testamento adiit: nam non puto quicquam egisse. at si ex testamento mandauit, poterinstituto praecepit et inueniatursubstitutus, uel contra. Sed uit, ut patris adiret, sit autem et impuberi substitutus, non sufficit iuPlane si sic mandauit 'si qua ex testamento Lucii Titii deferatur hereditas', potest defendi iussu adisse. Sed si prius quam adiret, nihil agit adeundo. Item si se adrogandum dederit prius quam filius adiret, non est ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł aut̾ ⁊ si non abituit idem
existimauit. Eta dem̃ũ audez
prohrde gͣeͣisisse ait pap̾. si solus
hr̃s sitͣ. cetm si coh̾rdenihãti⁊ co¬
hr̃̾s adut non est cogendisnã¬
quit uqui accepit astatulibo
acciones cclitorum susciꝑe. na
cum se filius apstinetidem debe
tem repudiauit. quofcoitatu¬
li̾ filio nonimatun pecunia
dareniisus potuss.⁊ non hr̃di
dando ad lib̾tatem ꝑuenire.
SItaq tunc prohrde geri diced
ce̾ ait quocien accepit ꝙ atra
nom̃ ⁊ nishrdis acciꝑe non potãt
Si sepulcri mnolati filisaget
qnͣmis hrditarii quianichꝰ ex
donis patris capit. non indetur
bonis se inmiscẽ. hec enim actõ
penam et undictam pot̾iusqͣ
reipsetutõnem continet. Ad̾

Expanded text:
us autem et si non abstinuit, idem existimauit. ita demum autem pro herede gessisse ait Papinianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debtem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dando ad libertatem peruenire. itaque tunc pro herede geri dicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat. Si sepulchri uiolati filius aget quamuis hereditarii, quia nihil ex bonis patris capit, non uidetur bonis inmiscere: haec enim actio poenam et uindictam quam rei persecutionem conti
Abbreviated transcription (Latin):
filium hrdem nistitittum qui e¬
sebonis pat̾ins abstmnt ulgos
putare quoidam si astatu lido
pecumam accepit acredͣitorib
conemend̾ siue mĩmi peculi¬
ares fu̾int. siuc non fu̾it quia
exdefimcti uoluntate accipitur

Expanded text:
filium heredem institutum qui se bonis paternis abstinuit uolgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conueniendum, siue nummi peculiares fuerint siue non fuerint, quia ex defuncti uoluntate accipitur
Abbreviated transcription (Latin):
non ignorat. si tu̾ exͣtitit con¬
ditio subqua inbintutus ẽ. qͥd
tr̃ si ignorat conditionem ex¬
trisse puto põsse adue hr̾ditate
qmadm si ignoret. in conr̾dis
tin supsitutꝰ est repudiatione
porto ei delata sit. LAuł.
putau̾t defumctum ẜuu̾ suu
ẽẽ ⁊ qͣrͣ peculium enis nactus fit.
piacet non obligari eum h̾rdi¬
tati. idem gͦ dicenius ut ait põp̾
si qĩ lib̾tim sin cum is in gemi¬
us eet bona enisoccupant. na
ut quis prohrde ge̾ndo obstrm

Expanded text:
non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. quid tamen si ignorat condicionem exstitisse? puto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignoret, an coheredis, cui substitutus est, repudiatione portio ei delata sit. 22 Pauputauerit defunctum seruum suum esse et quasi peculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut ait Pomponius, si quasi libertini sui, cum i‹n›genuus esset, bona eius occupauit. nam ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
iste filiusfa. hrsnonerit. semp¬
mus hr̾secto filio adeiite iussu
pͥatris substitutus excludetur.
¶Si filius priqm̃ scͣiret se nccͣi¬
um est extitisse pri h̾rdem. decess.¬
it relicto fulio nccͣio ꝑmittñd̃ est
nepoti abimne sc. ab. nuh̾rdita¬
te. quia ⁊ pri enisdem tribuetur.
¶In onñ successione qui ci hr̃sex¬

Expanded text:
iste filius familias heres non erit, Sempronius heres esto' filio adeunte iussu patris substitutus excluditur. Si filius prius quam sciret se necessarium exstitisse patri heredem decesserit relicto filio necessario, permittendum est nepoti abstinere se aui hereditate, quia et patri eius idem tribueretur. In omni successione qui ei heres ex
Abbreviated transcription (Latin):
añ noꝓm̃ quindum in numi
sunt lic ⁊̃ elecci tyrones sĩt ⁊ c̃
pubucis expensis iter facunt ñ¬
dum milites sut derent enmi
mmimos referri. Pap.
retentus cngi cõnfestim nui¬
sus testm̃ decãͣsi peculio face

Expanded text:
 nondum in numeris sunt, licet etiam lecti tirones sint et publicis expensis iter faciunt, nondum milites sunt: debent enim in numeros referri. Papinretentus cingi confestim iussus testamentum de castrensi face
Abbreviated transcription (Latin):
fufa. ⁊ sn aditione acqͥrunt
heditatem hiis inquorinst
pot̾ate ut pita si nepos extmro
exhrdato hr̃s sit mintutus pr̃e
enim suum sñ aditione faciet
qius hr̃s maĩtutus ad optetur
aftuo exhrdato nctͣim eum
non facit. s nib̾i d utadeat

Expanded text:
as et sine aditione adquirent hereditatem his in quorum sunt potestate, ut puta si nepos ex filio exheredato heres sit institutus: patrem enim suum sine aditione faciet quis heres institutus adoptetur a filio exheredato, necessarium eum non facit, sed iuberi debet, ut adeat
Abbreviated transcription (Latin):
intuto erunt relicta. caue̾ de¬
bebit is cui soluatur.nam ꝙͣ uis
to cantum d eẽ ei aquo pecin̾a
profiscetur nedanpnumsen¬
ciat defiaente eocin soluti̾re̾.¬

Expanded text:
stituto erunt relicta, cauere debebit is cui soluatur. nam quamuito cautum debet esse ei, a quo pecunia proficisceretur, ne damnum sentiat deficiente eo, cui solutum e
Abbreviated transcription (Latin):
Sametͥ fidei comissim uł lega¬
tum est tuq id p tempni rõga¬
tussis michi restitue̾. non puto
ħ ĩputandum eẽ infalcidiam
quia maipio postra quasifidicõ¬
missarnus idrẽcipe. ¶Dem.
Atione legis faicidie mortes
Iyuorum cetõrum q aialum.
furta rapine.incendia rume
naufragia. uishostium p̾domũ.
latronum. debitorum frã peio¬
ra noiansũma qd̾ cumq dam¬
pnum si modo culpa legatarii
tates ue hii date᷑cetẽ donatõ¬
nes. Item ẜintutes quib libta
pdia p̾ciosiora fient accõnesq
acquisite. ut furti dampni.m¬
nirie similesq quorum nch̾
inrone logis falcidie cadit.
Uende aut̾ uł eme iussuscto
p̾cio fundum altamq qmͣpi u
amrem in logis falcidie rõne
cum qnͣtum sit legatumi niꝗ¬
raturtm̃ eo nonne inducrt
qnͣtitate qmͣ quo pcio rerta
tor accipidari ne mitit. s ũt ei
quid̾ portõni que legatis deduc¬
tis faciendaerit ampluis delu¬
cetur. qmppe non nri cã capit
p̃cium. s eodeducco pcium re¬

Expanded text:
a me tibi fideicommissum vel legatum est tuque id post tempus rogatus sis mihi restituere, non puto hoc imputandum esse in Falcidiam, quia incipio postea quasi fideicommissarius id recipere. atione legis Falcidiae mortes seruorum ceterorumque animalium, furta, rapinae, incendia, ruinae, naufragia, uis hostium praedonum latronum, debitorum facta peiora nomina, in summa quodcumque damnum, si modo culpa legatarii tatesue his datae, ceterae donationes, item seruitutes, quibus liberata praedia pretiosiora fierent, actionesque adquisitae, ut furti damni iniuriae similesque, quorum nihil in rationem legis Falcidiae cadit. Uendere autem uel emere iussus certo pretio fundum aliamue quampiam rem in legis Falcidiae ratione, cum quantum sit legatum requiratur, tantum eo nomine inducetur, quantitate, quam quo pretio testator accipi darive iussit, sed ut ei quidem portioni, quae legatis deductis facienda erit, amplius deducetur: quippe non nostri causa capi id pretium, sed eo deducto pretium re
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ht̃ quia exem̃plo hrois lega¬
obligabr necquiã exsua ꝑsona
legatarius in duce legenif. ula¬
dnam non possit. id circo qurapas¬
sus ẽ non ĩputabr̃. mii forte testa¬

Expanded text:
bet, quia exemplo heredis legaobligabitur: nec quia ex sua persona legatarius inducere legem Falcidiam non possit, idcirco quod passus esset non imputaturum: nisi forte testa
Abbreviated transcription (Latin):
ca contͣ ip̃m poĩta indeatur.
¶Cumiex faicidia int̾uent ñ
uennnt in contributione q̃ip
legata fidei ne comissa st̃ alia
cansa est corum que indien
dies cepit cede̾ cidebebimtir¬

Expanded text:
 contra ipsum posita videatur. Cum lex Falcidia intervenit, non veniunt in contributionem, quae legata fideive commissa sunt. alia causa est eorum, quae in die dies coepit cede
Abbreviated transcription (Latin):
quia non condcons ĩ plendecã
s quodam modo ꝓp̃cio infre
st̃ uiisi quo loco amplius q̾sit
est an fid̾i cõmissarnis quo in¬
uitus cogatur dare eam sũmã
fidi omissum cẽt. s id i̾silẽ ñ¬

Expanded text:
quia non condicionis implendae causa, sed quodammodo pro pretio inferre sunt iussi. quo loco amplius quaesitum est, an fideicommissarius quoque inuitus cogatur dare eam summam fidei commissum esset: sed id uerisimile n
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ sit muia qnͣtum amplius
infalcidia integ̾ fundꝰ capietꝰ
⁊ ina ꝑit. s si ua legetur nec so¬
non tm̃i fimoum solidum ca¬
pis ⁊̾ ut doli excepto tm̾ sarci¬
at qnͣtum deest ne plus he̾at qͣ
falcidia desid̾at. ⁊ timc solum
ma int̾cidat quociens plus fal¬
cidia desid̾at qmͣ est me p̾ciũm.
Alcidie legis rõm si PAul¬
hr̃i oportet itahũdam̃ acsi hec
res q̃ ab hrde subtrͣtesunt ihr̾¬
gitate relicte non fuissent.
¶Idemrandit ꝑtus ancillaru
an̾diem fidei ꝯmissi editos ad
hrdes enisquirogatus ꝑ̾ ꝑtine̾
eosq inquartam ⁊ qͣrte fruct̾
ꝯputancossi delege falcidia qo¬

Expanded text:
t in via, quantum amplius est in Falcidia, integer fundus capietur et via perit. sed si via legetur nec sonon tantum fundum solidum capi, sed etiam, ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia desiderat: ut tunc solum via intercidat, quotiens plus Falcidia desiderat quam est viae pretium.alcidiae legis rationem si haberi oportet, ita habendum, ac si hae res, quae ab herede subtractae sunt, in hereditate relictae non fuissent. Idem respondit partus ancillarum ante diem fideicommissi editos ad heredes eius qui rogatus est pertinere eosque in quartam et quartae fructus computandos, si de lege Falcidia q
Abbreviated transcription (Latin):
mactoris quid̾ bonis defimcco
eo miuriarum acco̾ poti̾t᷑ ꝯpu¬
tari. quia ⁊ ip̃a sił cum co int̾ci¬
dit ut ususfructus ⁊ idq indies
menses anos uesingulos. ili¬
cui quo adinuat detratur. ⁊ eĩca
cemum obligo rẽĩbonis dimi¬
nutom p̾stat que inhrdemtnͣ¬
sit nec contͣrium ẽ ꝙ muiue¬

Expanded text:
actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum actio poterit computari, quia et ipsa simul cum eo intercidit, ut usus fructus et id quod in dies menses annosve singulos alicui quoad vivat debeatur. etenim ea demum obligatio rei bonis deminutionem praestat, quae in heredem transit. nec contrarium est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ cefendissent. ¶Annuabi¬
ma trima dieauren centemile¬
gatis exõmib sũmis nontm̃ ex
pomiorib portones legis falcidi¬
c detͣhi piacint. ¶ Siticio .xx. ic

Expanded text:
rem non defendissent. Annua bima trima die aureis centenis legatis ex omnibus summis, non tantum ex posterioribus portionem legis Falcidiae detrahi placuit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uõ corꝑib ansĩpis ita relictis
ti q millis horreis heo si ñ ui pa
hrdis cepierint. ułque detiora
sunt fr̃a procuidubio aut ñi¬
cħ̾ cebeb̾r aut ca que extabunt
qualia erunt ea portõ debebr᷑ qͥ
plegem f.iladiam efficiatur.
ertimatione fc̃a bonorum que
mortis testatoris tꝑr fu̾it.
¶Inct̾e aut̾ res relicte distietio¬
nem recipnunt. nami n ersins

Expanded text:
corporibus et his ipsis ita relictis:ti, quod in illis horreis habeo", si sine culpa heredis deperierunt vel deteriora sunt facta, procul dubio aut nihil debebitur aut eorum quae exstabunt qualia erunt ea portio debebitur, quae per legem Falcidiam efficiatur ex aestimatione bonorum, quae mortis testatoris tempore fuerint. Incertae autem res relictae distinction
Abbreviated transcription (Latin):
ctua sit anͣ qi omortun fecit
ortium int̾uen̾it. neꝙprietas
rei apud maritup ar mułrem
seuti frin mulrem hr̾demq eiꝰ.
Qd̃ anueꝵ sit circa adiectio¬

Expanded text:
rtua sit an quasi diuortium fecerit? ortium interuenerit nec proprietas rei apud maritum uel mulierem se uti frui mulierem heredemque eius. quod an uerum sit circa adiectio
Abbreviated transcription (Latin):
adhr̃dem eius tmͣiss si uirmred¬
ro eius decłit indoͣtem inspiciẽ¬
dum est primum qu̾iad̾m mi¬
lieri possit restitu. pot̾ aũt ułcar¬
cõnib int̾põitii. uł sicut potest
uir uiri suo cedat mułri frmq̃
enq piciatur.ułsi se accom¬
odau̾it dñi pprietatii uolente
eoniułr consñtuat᷑ isusf.nã¬

Expanded text:
ad heredem eius transisset, si uir in redro eius dederit in dotem, inspiciendum est primum, quemadmodum mulieri possit restitui: potest autem uel cautionibus interpositis, ut sic ut potest uir iure suo cedat mulieri fruique eam patiatur, uel, si se accommodauit dominus proprietatis, uolente eo mulieri constituatur usus
Abbreviated transcription (Latin):
Ipecimia legata mbomilegan¬
tis non sit soluendo tũh̾rdit᷑as
sit hr̃s pecumam legatam da¬
re compellitur suie desuo. siu̾
exuenditione rerum hrdita¬
legatum est hrs cum moriet
lucio ticiodato .x. cum inc̾cã di

Expanded text:
pecunia legata in bonis legantis non sit, soluendo tamen hereditas sit, heres pecuniam legatam dare compellitur siue de suo siue ex uenditione rerum hereditalegatum est: 'heres cum morietur Lucio Titio da
Abbreviated transcription (Latin):
cem testatoris non cefend̾it le¬
gatorum ꝑsecutio adusui fui¬
cum locum ht̃. quid tñ si fisc̾
bona non agnoscat exnecc̃i¬
tate redundabit homs lega¬
tornm adhrdem. ¶S si subioc̃
celatorem sibi nͣt ei hr̾ditasi
adindicetur ⁊ homib carer
se exhonat exemplo eni qui co¬
Msorie dehr̃clitate emulit̾iga¬
int. ¶ Sinumerꝰnimor lega¬
tus sit. n apparet quales sint le
patrisfa. ⁊ legatarii dignitas
caritas ⁊ necessitudo. Item earũ
quep̾cedunt ułque sequunt᷑
sũmaꝵ scriptasunt spͨtanda.

Expanded text:
testatoris non defenderit, legatorum persecutio adversus fiscum locum habet. quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redundabit onus legatorum ad heredem. sed si subiecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigavit. Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sunt legpatris familiae et legatarii dignitas vel caritas et necessitudo, item earum quae praecedunt vel quae sequuntur summarum scripta sunt spectanda.
Abbreviated transcription (Latin):
mea hrs esto. siqun michi lib̾oꝵ
me inuosme mortuo nascetꝰ
timc qui urili sexus unꝰ plẽs ue
qui feminini sexus una ples ue
nate erunt exꝑte quarca michi
hrssĩt. pomuimus ei nat᷑ẽ consu¬
datis eitut q̃rcã portõn ẽ am¬
plius filia qmͣ postimis terre
tebeatr ĩo si porum ꝓor tata
eẽt tantumdem solafina qnͣtũ

Expanded text:
mea heres esto: si quid mihi liberorum me uiuo mortuoue nascetur, tunc qui uirilis sexus unus pluresue qui feminini sexus una pluresue natae erunt, ex parte quarta mihi heres sit': postumus ei natus est: consudatus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundem sola filia, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
stitu̾at. cos momim̃tum facere
nissat in dieb ct̃is demnde ita scͥp¬
exhrdes sunto. alt̾ hr̃s hr̾ditate
p̾t̾mmisat reliqunt hr̃s consuleb¬
at cum ipe̾ mõĩuñtũ extruxiss
minquid minus hr̃s cẽt obean
rem qmͣ cohr̾s eishr̃ditatem
non adiss.R. neminem eralt̾ni¬

Expanded text:
at: eos monumentum facere iusserat in diebus certis: deinde ita scripexheredes sunto': alter heres hereditatem praetermiserat, reliquus heres consulebat, cum ipse monumentum exstruxisset, numquid minus heres esset ob eam rem, quod coheres eius hereditatem non adiss
Abbreviated transcription (Latin):
mumitt̃onẽ bonoꝵ semꝓini
dnurunt exquib qrudam
cum reliqua thent ydonei¬
⁊ in ipo tꝑr ãministͣtõnis ee̾ de¬
sierunt. postea pupillus hr̃s
semꝓmi ꝗ abtẽtus erat ab
ĩꝑatore ĩ pet̾int ut loa pat̾¬
na ei restituentur. q̃ro a̾ ex
tati pupisti ꝓspici debeat. cũ

Expanded text:
ionem bonorum Sempronii diuiserunt: ex quibus quidam, cum reliqua traherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetrauit, ut bona paterna ei restituerentur: quaero, an ex tati p
Abbreviated transcription (Latin):
pupillarem musui suos con¬
nͣte. ¶Quesitum est an ens
tam quo tutelam indrem
Loputari que nitutele uidito
tutor amuint᷑uit. ficenissore
qui saluam remfore caiit
non teni¶utele m̃ditio.
Sutor comuentꝰ edidit lipꝵ¬
torib patͥmĩ quor noia lioͦ
uellet pupillus ⁊ prolata ab
hus irothe tutoris. ciesitue
tutorenͣ an adñsus ebitores
actio ei competat.panł.
tori tutelam gͥenti debitores
solinssent lib̾atos eos apupil
tum e̾et posse eund̾ ad oles¬
centem ꝑꝑ eam cãm tutele
eypiri⁊ adu̾sus exceptone
rei mdͣcate doli.ꝙ. uti repli¬
catone. ¶Eum testõ duo cu

Expanded text:
sus suos conuertere. Quaesitum est, an eius tam quoque tutelam in diem computari, quae in tutelae iudicio tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri. Tutelae iudicio tutor conuentus edidit libtoribus paternis, quorum nomina libro vellet pupillus, prolatae sunt ab his apochae tutoris: quaesitum tutorem an adversus debitores actio ei competat. Paulutori tutelam gerenti debitores solvissent, liberatos eos ipso tum esset, posse eundem adulescentem propter eam causam tutelae experiri et adversus exceptionem rei iudicatae doli mali uti replicatione
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non ĩta est nam surt̾ip y
non ei simił e̾ quinicħ ht̃ s
et ei qui satisfecitht̾ em̾ ꝙ o
cure fund̾ cornelianũ locauit
tͣxit pupillus etate ꝓbata eu̾d̾
conda colonũ sempnũ fecit
ꝓcuratorem qͥro ancreo qd̾¬
iuent ꝓcurator egit om̃e cle¬
bitum adolescens agnouiss̃
coluit ꝓcuratorẽ hr̃e uoluit
debitum ꝙ ex conductõne re¬
liqnatus est agnouisse enin
mͣdi. ¶ Semptonii qui er
pollicitatõne debitor pr̾ie sue
extiterat bona res .p̃. nissu pre¬
sidis possedit. quoꝵ bonoꝵ ma¬

Expanded text:
d non ita est. nam si uterque non ei similis est qui nihil habet, sed ei qui satisfecit: habet enimcurae fundum Cornelianum locauit traxit: pupillus aetate probata eundem quondam colonum Sempronium fecit procuratorem: qut procurator egit, omne debitum adulescens agnouisse coluit, procuratorem habere uoluit, debitum, quod ex conductione reliquatus est, adgnouisse eum uideri. Sempronii, qui ex pollicitatione debitor patriae suae exstiterat, bona res publica iussu praesidis possedit: quorum bonorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
omortium siue exͣaͣcta sit dos
siuemancat nom̃ qr pot̾ effi¬
ce̾ ut ei accepto feratur. ¶Gr
si mułr suum curatore ad¬
imple id ꝙ supͣ uires pr̃imo¬
mi eius indotem dare ꝓinisit¬

Expanded text:
ortium siue exacta sit dos siue maneat nomen, quia potest efficere, ut ei accepto feratur. quod si mulier suum curatorem adimplere id, quod supra uires patrimonii eius in dotem dare
Abbreviated transcription (Latin):
cin fuous queq ibi sint icgatas̃¬
s ei fundus et om̾ia quẽ ineo
solita sunt ee̾ queq ibi maiore
meum manendi ca recipe secon¬
sueuenint. legati indentin. atq
si qua consulto nfundo ꝯ gesta
contcͣta ne st̃. quo legatum cu¬
mularegur ea non indetur lega¬
ta ee¶ndam cumita legaset
uillam meam ita ut ego ipe̾ poi¬
sedi.cum suppellectili. menłis ma¬
cipns. qucibi deputabunt᷑ inrba¬
bros ⁊ uitreamina ⁊ uesiculam
huat. an ead̾ omĩa legato cẽtet¬

Expanded text:
.Cui fundus quaeque ibi sint legata sunt, ei fundus et omnia, quae in eo solita sunt esse quaeque ibi maiore eum manendi causa recipere se consueuerunt, legati uidentur: at si qua consulto in fundo congesta contr‹a›ctaue sunt, quo legatum cumularetur, ea non uidentur legata esse.Quidam cum ita legasset: 'uillam meam ita ut ipse possedi cum suppellectile mensis mancipiis, quae ibi deputabuntur, urbaibros et uitreamina et uesticulam habuerit, an eadem omnia legato cede
Abbreviated transcription (Latin):
Eminica colateb̾i. ¶Item cõsul¬
tin cemieta molentmaria .R.¬
si rusticis enis furdi oparus mo¬
setur. eam quo deb̾i. est aut̾
meta mferior ꝑsmole catitiꝰ
iupior. ¶ De bubulco quo ita

Expanded text:
minica coleretur, deberi.Idem consultus de meta molendaria resi rusticis eius fundi operariis metur, eam quoque deberi.Est autem meta inferior pars molae, catillus superior.De bubulco quoque ita
Abbreviated transcription (Latin):
nommatim mancipialeganit
q̾situm est an reliqua mancipi¬
a que non nommass initr̃o cede¬
rent ⁊ cassius ait. Rensimi eẽ tam¬
⁊ si mancipia initructi finidi sĩt
tam̃ inłi eos solos legatos ẽẽ qui
nommati eentͥ ꝙ apparet non in¬

Expanded text:
nominatim mancipia legauit: quaesitum est, an reliqua mancipia, quae non nominasset, instrumento cederent.Cassius ait responsum esse, tametsi mancipia instructi fundi sint, tamen uideri eos solos legatos esse, qui nominati e
Abbreviated transcription (Latin):
Ictoris in itro legatõ cere colores
s̾aq horum iegato cedunt.
Iten penituli ⁊ cauͣtoria ⁊ con¬
chẽ instro piscatorio contineri
aruto nt nam cellas que puci¬

Expanded text:
ictoris instrumento legato cerae colores similiaque horum legato cedunt, item peniculi et cauteria et conchae.Instrumento piscatorio contineri Aristo ait naucellas, quae pi
Abbreviated transcription (Latin):
pulmentarium coqui ñpͣ. nec
muttum refert int̾cataros ⁊ en¬
cum qd̾ supͣ focũ pendhic aqua
adpotand̾ calescit. millis pulm̾¬
tami coquitur ꝙ si en cũm

Expanded text:
pulmentarium coqui non potest. nec multum refert inter caccabos et aenum, quod supra focum pendet: hic aqua ad potandum calefit, in illis pulmentarium coquitur. quod si aenum
Abbreviated transcription (Latin):
quib aqua meneum in fundi¬
turmid̾ gemis rediginituꝵ ac
demceps m intinitimi prnrss¬
ta pcedunt. optimumgͦ ee̾ pediᷤ
ait non ꝓpriam u̾borum signifi¬
icationem scrutari. s inpͥmis
quid testator demonstrͣc uolu̾t
temae in qua p̾sumptone st̃.
tur. ¶Tum ceiiũco qretur

Expanded text:
infunditur, in idem genus rediguntur, ac deinceps in infinitum primista procedunt. optimum ergo esse Pedius ait non propriam uerborum significationem scrutari, sed in primis quid testator demonstrare uoluerit, deinde in qua praesumptione sunt tur.Cum de uilico q
Abbreviated transcription (Latin):
ita testõ scriptum sit qͥ POmp.
tab̾narum ex̾cendarum᷑ ⁊ ingtruẽ¬
llos quimpistrinum eẽnt ⁊ p̃itto¬
res⁊ incanporia mititor es ⁊ foca¬
riam m̾cesq q̃ nihus tabiris eẽt
legatas ind̃i. ¶ Domo minricta
rensum est suppeliectuem lega¬
tam non etiam uina qr domui
uris nstructa intllĩ non pot̾.¬
¶ Mulier uille custos ꝓpẽtuam
fundo. qui cuni instro legatusẽ
aut instͥctocontinebitur sicuti
ialtuarins. parͣem̾ rõest. nam ei¬
desid̾ant tamuille qmͣ agricus¬
todiam. illic nequid incimi aut
agri aut fructuum occupent
hic nequid cet̾arum rerum qͥ
ĩ uilla continentur. uiua ante
sñ ulla dubitatione ꝑtfumndih¬

Expanded text:
tamento scriptum sit: 'quae tabernarum exercendarum instruenllos, qui in pistrinis essent, et pistores, et in cauponio institores et focariam, mercesque, quae in his tabernis essent, legatas uideri.Domo instructa responsum est suppellectilem legatam, non etiam uina, quia domus uinis instructa intellegi non potest.Mulier uillae custos perpetua fundo qui cum instrumento legatus esset aut instructo continebitur, sicuti saltuarius: par enim ratio est: nam desiderant tam uillae quam agri custodiam, illic, ne quid uicini aut agri aut fructuum occupent, hic, ne quid ceterarum rerum quae in uilla continentur: uilla autem sine ulla dubitatione pars fundi
Abbreviated transcription (Latin):
caupone. caupone sit dscrimien
ut tab̾ne non insi loci mnara fĩt
ut donaria nasa ancones ⁊ calli¬
cestruille ⁊ traie que cirea cenã. t
hicisoient. Item urne eree ⁊ cogi¬
aria sextana et similia. ¶ Caupo¬
neautem cum negotiatiomi no¬
balntario legato etiam balnea¬

Expanded text:
cauponae sit discrimen, ut tabernae non nisi loci instrumenta sint, ut dolia uasa ancones calices trullae, quae circa cenam solent traici, item urnae aereae et congiaria sextaria et similia: cauponae autem, cum negotiationis nobalneario legato etiam balnea
Abbreviated transcription (Latin):
neratorem qui ouos finos totidẽq
filias hr̃des instituat ita iegassȩfil
marib comummeam instructã
do lego dariq nibro.mi̾ces ⁊pigno¬
ra ancontincantur qiri posse. s
facile nidici noluntatis cõiec¬
turam fore ceti̾s pris facultatib
esmm̃atis. ¶Celsus scribit ẜ uis
qui in fundis morarentur legatis
et deincarus eum sensisse. ¶ Dap̾:
hrde filia pr̃ari noliit. cautõ es
debitorum em̃ptõnesq ẜuoru

Expanded text:
neratorem, qui duos filios totidemque filias heredes instituerat, ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis.Celsus scribit seruis qui in fundo morarentur legatis, et de uicariis eum sensisse.Papinianuherede filia praestari uoluit, cautiones debitorum emptionesque seruorum
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾fa. ꝓconsulata ꝓfecturus
ibi depo̾itani mitructo fundo
re suo legata urbanam in fa¬
miliam. Item artifices quoru̾
falsum est. si enis dñs c̾a patist᷑.
licet aliis quo p̾diis ꝯmodã¬
ta qꝵ. legata mentas eboreas ⁊ li¬
bros non cõntim̾i. s ħ fł̾m est.¬
nebitur. suppellectilem ant̾ pa¬
batur enim qum legau̾at arge¬
tum ⁊ id̾ rõnes excepisse. nam̾
ꝗ hec in quit excepit non pot̾ nͥ

Expanded text:
proconsulatum profecturus ibi depositam instructo fundo re suo legata urbanam familiam, item artifices, quorumfalsum est, si eius domus causa parati sunt, licet aliis quoque praediis commodata legata mensas eboreas et libros non continebitur, suppellectilem autem pabatur enim, qui legauerat, argentum et rationes excepisse: nam qui haec, inquit, excepit, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣ semota carne menias pon¬
dera terram̃ta quelamande car¬
mi causa st̃ pata Item trͣutinaᷤ
cultros dolabras instro relinꝗ
spici. ut ecce pistorio mitrim̃to
legato ip̃i pisores m ec̃ inderi ꝓꝰ¬
nam plurimimi int̾est murin

Expanded text:
r, semota carne mensas pondera ferramentaque laniandae carnis causa praeparata, item trutinas cultros dolabras instrumento respici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse videri ponam plu
Abbreviated transcription (Latin):
ur᷑. ⁊ io si filius quitanqmͣ ex uois
mrĩs cunshr̃ditadem suscepit
agrum ad hr̾ditadem patris ꝑ¬
tinentem ut mat̾inim ignor¬
ns possetlit abstmendi consili¬
un quod mronis patris teniut
amisisse non indeturspupillis qͦt
placuit honi̾b hr̾ditariis ẽẽ li¬
b̾andos confusai actones restitin
oportet. Sauł.¬
Sit prohrde qui aĩo agnosciti
successionem licet nicħ attii¬
gat u̾rditarium un̾ ⁊ si domu̾
pignori datam sicut hrditar¬
am retinuit. cunis posso talis
qualit fiit ih̾rditate prohẽ¬
cegere indeturr.idemꝙ est et
sialieniam rẽuthrditariam
possedisset. S Geu̾.¬
Opupillus se abhroitate aumi¬
neat succurrend̾ est ei ⁊ fideni¬
sorib ab eo datis si exhroitari

Expanded text:
ur. et ideo filius, qui tamquam ex bonis matris, cuius hereditatem suscepit, agrum ad hereditatem patris pertinentem ut maternum ignorans possedit, abstinendi consilium, quod in bonis patris tenuit, amississe non videtur. Pupillis, quos placuit oneribus hereditariis esse liberandos, confusas actiones restitui oportet. Pauit pro herede, qui animo adgnoscit successionem, licet nihil attingat hereditarium. unde et si domum pignori datam sicut hereditariam retinuit, cuius possessio qualis fuit in hereditate, pro hegerere videtur: idemque est alienam rem ut hereditariam possedisset. Scaepupillus se hereditate abstineat, succurrendum est et fideiussoribus ab eo datis, si ex hereditario