comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le et piger. sciebas qui a meto
ubi non semino. et congrego
ubi non sparsi. O portuit ergo
te comittere pecuniam meam
numulariis. et ueniens ego re¬
cepissem utiq quod meum ẽ.
cum usura. T olle itaq talẽ
tum ab eo. et clate ei qui habet

Expanded text:
le et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi: oportuit ergo te committere pecuniam meam numulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum est cum usura. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nocte collit puerum. quia noctẽ ignorantie
his a quib recessit reliqͥd incredulis. Qñ rediit:
noctis non fit m̃tiq quia in fine mũdi iudei fidẽ
damquam xp̃m inegypto reu̾tentẽ suscipientes
uiuminabuntur. hinc dat᷑ exemplum fidelibus

Expanded text:
Nocte tulit in Aegyptum, quia nocte ignorantiae his a quibus ipse recessit reliquit incredulis. Quando redit, noctis non fit mentio, quia in fine mundi, Judaei fidem tanquam Christum ab Aegypto revertentem suscipientes illuminabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tempore uduit herodes
tetrarcha famam ihu et ait pu¬
etis suis Hic est iohes baptista ꝗͥ¬
tuis. et ideo uirtutes operantur
ineo. Cerodes enim tenuit iobem¬

Expanded text:
n illo tempore audiit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis hic est Iohannes Baptista tuis et ideo virtutes inoperantur in eo Herodes enim tenuit Io
Abbreviated transcription (Latin):
libet solo nomine sequitur fidei⁊ pacis u¬
nitatẽ. qͣm non diligit propt̾ tonos coha¬
bitantes. uł crubescit. ł timet impugnare.
qui tantũ sicut de stultissima auium stiue¬
dic̃ẽ dñs ait. cũ tempus uen̾it in attum

Expanded text:
libet solo nomine frater, fidei et pacis unitatem quam non diligit, propter bonos cohabitantes, vel erubescit vel timet impugnare, qui tamen sicut destultissima avium struthione Dominus ait: Cum tempus fuerit, in altum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Usꝙ ad sangninẽ.℥. Cur usq ad hũc.
nato mox pu̾i ab hac gu̾atioẽ sũt ꝑempti ᷤ
S quia abel pastor ouium fuit. necat᷑ꝰ q
inagro.zachanas sac̾dos nocatꝰ in atrio
templi. utͥusq gͣdus mrẽs. ⁊ laicos ⁊ offõ
altans mãcipatos. sub eorũ uoluit inti¬
mare uocabulis. zacharias qui occisus est
arge ioas int̾ templũ ⁊ altare ut historia
regũ narrat. filiꝰ fuit ioiade.⁊ ĩ eu̾ngłio
quo utũtur nazarei. pro filio barachie le¬
gitur filiꝰ ioiade. S ut iusticia ioiade sa¬
cerdotis predicetur. ip̃e barachias uecat᷑¬

Expanded text:
ue ad sanguinem. Cur usque adhuc, nato mox pueri ab hac generatione sunt perempti? Sed quia Abel pastor ovium fuit necatusque in agro: Zacharias sacerdos necatus est in atrio templi: utriusque gradus martyres et laicos et officio altaris mancipatos, sub eorum voluit intimare vocabulis. Zacharias qui occisus est a rege Joas inter templum et altare, ut historia Regum narrat, filius fuit Joiadae, et in Evangelio quo utuntur Nazaraei, pro filio Barachiae legitur filius Joiadae. Sed ut justitia Joiadae sacerdotis praedicetur, ipse Barachias vocat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quẽ admadũ gallina. hoc aĩal maguũ af¬
fectũ ht̃ in filios. ita ut eorũ infu niitate as¬
fecta infirinet᷑.⁊ eos atis protegẽs cõtra mil¬
uum pugnet. Siͦd̾ĩ sapĩa ꝑ carnẽ infirinata
ꝓtegit̾ nos ⁊ defendit a dĩabolo.

Expanded text:
uisti. Gallina. Hoc animal magnum affectum habet in filios, ita ut eorum infirmitate affecta infirmetur, et eos alis protegens contra milvum pugnet. Sic Dei sapientia per carnem infirmata, protegit nos et defendit a diabolo.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nich ualet contͣ auctoritatẽ dei. potest ei uolũ¬
tas sub oriri ut tales auferat de mũdo si facultatẽ
hãt. S consulit iusticiam d̾i anfac̾e debeat. ⁊ an
non ẽẽ tollendos ne boni int̾ficiantur: qd̾ fort e
futuri sunt. uł ne bonis obsit: quib ꝓsũt. tũc
s ab angłis dicit fieri
amputare. quia qui hodie errat. cras forsan de¬
fendet u̾itatẽ. Si ergo modo auelłetur. triticum
quod futurũ erat eradicaretur. uł necesse ẽ ut
mali ꝑmixti sint bonis ꝑ quos exerceantur. uel
quorum ꝯparatione nitant᷑ ad meliꝰ. qͥb sublatis:
altitudo caritatis marcessit. qd̾ est eradicari.
biguo iudicemus. qd̾ dñs indie iudici nõ suspi¬
ciose s maiifeste dampnabit.

Expanded text:
qui nihil valet contra voluntatem Dei, potest ei voluntas suboriri, ut tales auferat de mundo si facultatem habeat. Sed consulit justitiam Dei, an facere debeanon esse tollendos ne boni interficiantur, quod fofuturi sunt: vel ne bonis obsit, quibus prosunt, etsed ab angelis dicit fieriamputare: quia qui errat hodie, cras forte defendet veritatem. Si ergo modo avelleretur, triticum quod futurum erat eradicaretur. Vel necesse est ut mali permisti sint bonis per quos exerceantur. Vel quorum comparatione nitantur ad melius, quibus sublatis altitudo charitatis marcescit quod est eradicari. biguo judicemus, quod Dominus in die judicii non suspiciose, sed manifeste damnabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Farine satis tͥb ut sp̃s anume ⁊ corpꝰ inunũ re¬
dacta ñ discrepent int̾ se. uł tres uirtutes aĩe in
uinũ rodigantur. ut in racionẽ possideanꝰ prudenti¬
mĩ ira oliũ uitiorũ. incupiditate desid̾ium uir¬
tutũ. uł mulier eccłie hõis farine tͥb satis miscet
credulitati prĩs ⁊ filii ⁊ sp̃s sc̃ĩ. cũq in unũ fuerit
ferm̃tatũ . ñ nos ad tͥplicẽ deum s uniꝰ deitatis noti¬
ciam ꝑducit.¬

Expanded text:
farinae satis. Ut spiritus, anima, et corpus in unum redacta non discrepent inter se. Vel tres animae virtutes in unum rediguntur, ut in ratione possideamus prudentiam, in ira odium vitiorum, in cupiditate desiderium virtutum. Vel, mulier, Ecredulitati Patris et Filii et Spiritus sancti. Cumque in unum fuerit fermentatum, non nos ad triplicem Deum, sed unius deitatis notitiam perducit
Abbreviated transcription (Latin):
tomet quia ut ds in corpore consttartus fia¬
guitatẽ anuis exponit. Qui corpus sus cepit sen¬
omĩa tebuit subire que corporis sõt: ¶er¬
uatem prope inteliaem iudam. ⁊ scanda sĩdan¬
postoiorum. ⁊ reiectioẽm iuid̾orum. ⁊ et̾sioem

Expanded text:
. Christus timet, quia, ut Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit: qui corpus suscepit omnia debuit subire quae corporis sunt. rat, sed propter infelicem Judam et scandalum apostolorum et ejectionem Judaeorum et eversio
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dedit eis signũ. Putabat signa que
uid̾at ñ ddiuinitꝰ s magice facta. ⁊ quẽ
ininonte transformatũ audierat. teme¬
bat ne talim᷑ nõ de manib eorũ labere¬
tur. ⁊ ideo signũ dabat.

Expanded text:
Dedit eis signum. Putabat signa quae viderat non divinitus, sed magice facta: et quem in monte transformatum audierat, timebat ne tali modo nunc de manibus eorum laberetur: et ideo dabat
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e scit. cuiꝰ uie sunt mĩa ⁊ u̾itas. ꝓposuit tñ fi¬
nes uidee non excec̾e. ne uistã phariseis ⁊ sacer¬
dotib ꝑsecutionis occasicẽm daret. Et errãt tũc
qui in cororam eeñt. uocandi. nec tñ de cõtep¬
tu grauius puniendi.

Expanded text:
itas. Proposuit tamen fines Judaeae non excedere, ne justam Pharisaeis et sacerdotibus persecutionis occasionem daret. Et erant tunc qui in Corozaim essent vocandi: nec tamen de contemptu gravius puniendi.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siuos mãdata dei contẽpnitis ꝑ tͣditionib
hominũ. qͣre arguitis discipulos. qui mãda¬
ta homiuũ dimittũt. ut scita dei custodiant.

Expanded text:
Si vos mandata Dei contemnitis propter traditiones hominum, quare arguitis discipulos, qui mandata hominum dimittunt, ut scita Dei custodiant
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c au̾ blaspħ. Qͥ manifeste oꝑa dei intelli¬
Stt. cũ de uirtute negare non possitͭ si stimulat
inuiclia. calũ pniatur. ⁊ dic̾ esse bee ebub. isti
non dimitetiu nõ qd̾ ⁊ ei negetur remissio. si
peuiceret. s qr hic blasphemus exigentib me¬
ritis suis malis fac̾ ut nũquã ad remissionẽ.
ita nec ad penitentiã ꝑuenturꝰ sit. Siẽ ioħse
uͣnglista de quibdã blasphemie sue m̾ito exce¬
catis ait. ꝓpt̾ea nõ pot̾ant crede. qr it̾m dix ysaiaᷤ.
Exdecauit oculos eorũ ut nõ uideãt ceuł. ⁊ non

Expanded text:
Spiritus autem. Qui manifeste opera Dei intelligit, cum de virtute negare non possit, si stimulatus: invidia calumniatur, et dicit esse Beelzebub, isti non dimittetur. Non quod et ei negetur remissio si poeniteret: sed quia hic blasphemus, exigentibus meritis suis malis, sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad poenitentiam perventurus sit. Sicut Joannes evangelista de quibusdam blasphemiae suae merito excaecatis ait: Propterea non poterant credere . Quod iterum dixit Isaias: Excaecavit
Abbreviated transcription (Latin):
Si rex isrł ẽ. fraudulenta ꝓmissio
maius fecit resurgẽs de sepuichro. et
non creditis. sigͦ de cruce descendet. non
credetetis. s hoc demones inmiserũt sta¬
tim enim senserũt rurtutẽ crucis. ⁊ suaᷤᷤ
ures fractas. ⁊ hoc agũt ut de crucedes
abolũ destruat.

Expanded text:
emus ei. Fraudulenta promissio: majus facit surgens de sepulcro, et non creditis: si ergo de cruce descenderet, non crederetis. Sed hoc daemones immiserunt; statim enim senserunt virtutem crucis, et suas vires fractas et hoc agunt ut de cruce desabolum destruat.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dixisse non ut daret sauctũ canibꝰ. et
in argaritas porcis. s qͥa int̾ eos qui tempta¬
bant. erãt aliqui qͥ utilit̾ audielunt. quos
ꝓ auorũ ĩmũdicia negligi non oportebut:¬
et̾iutatẽ aĩarum. ⁊ statim ĩfert. nõ est deus
mortuorũ s uiuentiũ. ut cũ ꝓbau̾it aĩas
ꝑmanere post mortẽ. conseq̃nter ĩ trocluce¬
r̾etur. ⁊ corporũ resuirectio. que cum aĩab
bona uel mala gesser̃t.

Expanded text:
invenitur dixisse, non ut daret sanctum canibus, et margaritas porcis, sed quia inter eos qui tentabant, erant aliqui qui utiliter audiebant, quos pro aliorum immunditia negligi non oportebaternitatem animarum, et statim infert: Non est Deus mortuorum, sed viventium, ut, cum probaverit animas manere post mortem, consequenter etiam introducatur et corporum resurrectio, quae cum animabus bona vel mala gesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Surge. Surg̾e est aĩam a carnalib desid̾us abstra¬
here. lectũ tollere ẽ carnẽ at̾renis desid̾iis ad uolũtatẽ
sp̃s actollere. Domũ ire ẽ. ad paradisũ redire. uł ad inter¬
nã sui custocliã. ne it̾m peccet.

Expanded text:
Surge. Surgere, est animam a carnalibus desideriis abstrahere. Lectum tollere, est carnem a terrenis desideriis ad voluntatem spiritus attollere. Domum ire, est ad paradisum redire, vel ad internam sui custodiam, ne iterum peccet.
Abbreviated transcription (Latin):
psi ccls. siquis p̃licat ħ de m̃bris affectu piecatis nõ
debet audiri. s ut impbitas morũ ⁊ pͣuitas uitioꝵ cũi

Expanded text:
Si quis hoc praedicat de membris, affectu pietatis non debet audiri. Sed ut improbitas morum et pravitas actionum inde
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Ce die autem illa et ho¬
ra nemo scit.neq angeli celoꝵ
nisi pater solus. Sicut autem¬
ante diluuium comedentes et¬
bibentes. nubentes et nuptum¬

Expanded text:
 De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli, nisi Pater solus . Et iteante diluuium, comedentes etbibentes, nubentes et nuptu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nemo scit. In qͥb dã colicib auditur
neq filius. qui quidem omia scit cũ patre
s non facit homines scire. sicut ⁊ apłs ait.
tie. ⁊ s. non facit scire. quia inutilit̾ sciret᷑.
s semper simꝰ incerti de aduẽtu iudicis ũ
sic cotidie uiuamꝰ. qͣi in alia die iudicã¬
di simus. Neq electi angłi q̃m qͣm scire
fecerunt. uł nulli sc̃orum angłoꝵ con¬
tessit d̾s noticiam huiꝰ diei. neq filio ad¬

Expanded text:
Nemo scit, etc. In quibusdam codicibus additur, neque Filius. Qui quidem omnia scit cum Patre, sed non facit homines scire, sicut Apostolus ai et scientiae . Non facit scire, quia inutiliter sciretur. Sed semper simus incerti de adventu judicis, ut sic quotidie vivamus quasi in alia die judicandi simus. Neque electi angeli quemquam scire fecerunt. Vel nulli sanctorum angelorum concessit Deus notitiam diei hujus, neque filio ad
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Lut̾na .c. Prosequit᷑ mundiciam cordis. Sic̃ ocłs
m̃bra ad oꝑand̾ dirigit. sic intẽtio ⁊ lux fidei õs uir¬
tutes. ¶ Lucerna lum̃ ẽ intesta. sic caritas in fide
cum fides cessabit. sola caritas lux̾it. ¶ Si fu̾it .o .i.¬
si pura ĩtentiõe bona que potes agis. oꝑa sũt lucis. ÷¬
sinon ita hominib uid̾atur. Si ꝑu̾sa est intentõ:
prauñ est quic quid agiͤ. ⁊ si uideatur rectum.

Expanded text:
 Lucerna. Prosequitur munditiam cordis. Sicut oculus membra ad operandum dirigit, sic intentio et lux fidei omnes virtutes. Lucerna est lumen in testa, sic charitas in fide. Cum fides cessabit, sola charitas lux erit. Si pura intentione, quae potes bona agis, opera sunt lucis, etiamsi non ita hominibus videatur. Si perversa intentio est, pravum est quidquid agitur, etsi videatur rectum.
Abbreviated transcription (Latin):
Et si uultis .t. Ut minꝰ excusabiles sitis qͥa eũ non
recepisdis. ip̃e est helias inuͥtute non inꝑsona par in
uide se uu̾tate m̃tis rigore p̃cedens xͥ primũ aduen¬
tum. ut iue scłm.¬
¶Similis ẽ .p. ẜ ueri sunt doctores humiles spũ
forũ sinagoga uł ip̃a ierłm uͥ iura p̾ceptorũ dei re¬
condabant. coeqͣies contͥbules quos soluebat ex¬
probrare. qd̃ ad laudes dei ñ surrexint corde deuo¬
co. m̃brorũ agilitate. qd̾ notat saltꝰ. nec ꝑlamẽ
taꝓpharum pro excidiis iam factis uł faciẽdis:
ad penitentiam conu̾si stt.

Expanded text:
Et si vultis recipere. Ut minus excusabiles sitis, quia eum non recepistis. Ipse est Elias in virtute, non in persona, par in vitae severitate, mentis rigore praecedens Christi primum adventum, ut ille st humiles spiritu. Horum synagoga, vel ipsa Jerusalem, ubi jura praeceptorum Dei recondebantur. Coaequales contribules quos solebant exprobrare, quod ad laudes Dei non assurrexerunt corde devoto, membrorum agilitate quod notat saltus. Nec per lamenta prophetarum pro excidiis jam factis vel faciendis ad poenitentiam conversi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ilideorũ refer̃t. S tunc int̾ eos quia nullꝰ
euit fidelis. ad quẽ fieret exhortatio: me¬
lius accipitur hoc de h̾eticis. quorũ primus
rum ad excidiũ urb̾. quid ad diẽ dñi re¬
feratur. Respondit enĩ dñs que ex illo tp̃r
erant secutura. siue de extidio ierłm. si¬
ue de aduentu suo.
Qa nou̾at dñs corda discipiuloꝵ. de ex¬
acdio. ⁊ ꝑditione sue gentis contͥstanda hec
solatio releuat. ut scirẽt multo plures so¬
cios ganclii etni de toto orbe coiligendos.
Adhuc tenete hxoc signum qd̾ nõ ĩstet
dies domini uł desolatio ierłm. an̾quiã
apostoutoto orbe diu̾si sint. p̃ter duos

Expanded text:
Judaeorum referunt. Sed tunc inter eos, quia nullus erat fidelis, ad quem fieret exhortatio; melius hoc accipitur de haereticis, quorum primus rum ad excidium urbis, quod ad diem Domini referatur. Respondit enim Dominus, quae ex illo tempore erant secutura sive de excidio Jerusalem sive de adventu sQuia noverat Dominus corda discipulorum de excidio et perditione suae gentis contristanda, haec solatio relevat ut scirent multo plures socios gaudii aeterni de toto orbe colligendos. Adhuc tenete hoc signum, quod non instet dies Domini vel desolatio Jerusalem antequam apostoli toto orbe dispersi sint, p
Abbreviated transcription (Latin):
latere quã se disc̾mini ꝯmut̾e. Ita ⁊̃ ado¬
lescens qui sccłm marcũ relicta sydone
nudus profugit. illorũ opꝰ ⁊ animũ desig.¬
nat: qui ut securiores sint. om̃ia q̃ in
mũdo hñt abiciunt. ⁊ deo potiꝰ nudi famũ¬
tẽptandi ⁊ a deo reuocancdi dare didicer̃t.
iuxta exemplũ ioseph. qui relicto adur¬

Expanded text:
latere, quam se discrimini committere. Ita etiam adolescens, qui secundum Marcum, relicta sindone, nudus profugit, illorum opus et animam designat qui, ut securiores sint, omnia quae in mundo habent, abjiciunt; et Deo potius nudi famutentandi, et ab eo revocandi, dare didicerunt, juxta exemplum Joseph, qui relicto, adul
Abbreviated transcription (Latin):
accipit illud. non habet inse radi¬
cem. sed est temporalis. facta autẽ
seminatus est insꝑinis. hic est qui
uerbum audit. et sollicitudo scł̃i¬
istius. et fallatia diuitiarum suf

Expanded text:
accipit illud, et non habet in se radicem, sed est temporalis; facta autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo t fallacia divitiarum suf
Abbreviated transcription (Latin):
¶Suꝑ petrã ⁊ in spinis seminant᷑ qui bñ at¬
cipiunt. s uł adu̾sa t̾rendo uel ꝓsꝑa blandi¬
endo retardant eos ne ꝑficiant.
Diuitiis iũgit᷑ souicitũdo custoclieqͥ affu

Expanded text:
Super petram et in spinis seminantur, qui bene accipiunt: sed vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo, retardant eos ne perficiant. Divitiis jungitur sollicitudo custodiae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mine quando te uidimus esuri¬
entem et pauimus. sicientem ⁊
dedimus tibi potum: Quando
autem te uidimus hospitem.
et collegimus te: Aut nudũ.
et cooperuimus te.:ut quã¬
do te uidimus infirmum. aut ĩ
cartere. et uenimus ad te:Et

Expanded text:
mine, quando te uidimus esurientem, et pauimus te; sitientem, et dedimus tibi potum? Quando autem te uidimus hospitem, et collegimus te? Aut nudum, et cooperuimus te? Aut quando te uidimus infirmum, aut in carcere, et uenimus ad te?
Abbreviated transcription (Latin):
ribescit minimꝰ ẽ qui confitet᷑ magnꝰ. Uel phariseos no¬
tat qui mandata d̾i dimiserũt ꝓ suis traditiõib q̃ nich
ualent. dũ uł minimũ qd̾ in lege ẽ pret̾eunt. Moraliter
autẽ solũ qui non implet. s tenet sicut infirmis data st̃.
uel qui non intelligit spũalit᷑.¬

Expanded text:
rubescit minimus est; qui confitetur magnus. Vel Pharisaeos notat, qui mandata Dei dimiserunt pro suis traditionibus, quae nihil valent, dum vel minimum, quod in lege est, praetereunt. Moraliter autem solvit qui non implet, sed tenet sicut infirmis data sunt. Vel qui non intelligit spirit
Abbreviated transcription (Latin):
turbe. secuite sunt eum̃ pedestres
de ciuitatib Et exiens uidit tur¬
bam multam et misertus est eis
et curauit omnes languieos eoꝵ.
espe autem facto. accesserunt ad
eum discipuli eius dicentes De¬
sertus est locus. et hora iam prete¬
riit̃ Limitte turbas ut euntes ĩ¬

Expanded text:
turbae secutae sunt eum pedestres de civitatibus et exiens vidit turbam multam et misertus est eius et curavit languidos eorum vespere autem facto accesserunt ad eum discipuli eius dicentes desertus est locus et hora iam praeteriit dimitte turbas ut euntes i
Abbreviated transcription (Latin):
sicienteri. ut hospitem Aut
nudum. aut infirmũ. uel in
carcere. et non ministrauimus
tibi:  unc respondebit illis di¬
cens. Amen dico uobis. quam¬
diu non fecistis uni de minoribꝰ¬
hii insupplicium eternum. iusti
autem in uitam eternam.
t factum est cum con¬
sũmasset ihesus ser¬
mones hos omnes. dixit disci¬
pulis suis. Scitis quia post bi¬
duum pascha fiet. et filius ho

Expanded text:
sitientem, aut hospitem, aut nudum, aut infirmum, aut in carcere, et non ministravimus tibi? Tunc respondebit illis, dicens: Amen dico vobis, quamdiu non fecistis uni de minoribhii in supplicium aeternum iusti autem in vitam aeternam t factum est cum consummasset Iesus serones hos omnes dixit discipulis suis scitis quia post biduum pascha fiet et Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
dedit illis potestatem spirituum
immumdorum ut eicerent eos
cim autem apostolorum nomĩa
sunt beꝙPrimus symon qui di¬
citur petrus. et andreas frater eiꝰ.
Iacob ⁊ebedei. et Ioħs frater eius.
Philippus. Bartholomeus. ẽ ho¬
mas. et Matħs publicanus. et
iacobus alphei. ẽaddeus. Simon

Expanded text:
dedit illis potestatem spirituum immundorum, ut ejicerent eos,cim autem Apostolorum nomina sunt haec primus Simon qui dicitur Petrus et Andreas frater eius Iacobus Zebedaei et Iohannes frater eius Philippus et Bartholomeus Thmas et Mattheus publicanus et Iacobus Alphei et Thaddeus Simon
Abbreviated transcription (Latin):
sꝰ sic deo placitũ dix̾ ostendẽs quia ĩiustum ẽe
non potest. qd̾ usto placet. In om̃ib gͦ que ex

Expanded text:
 sic Deo placitum dixit, ostendens quia injustum esse non potest quod justo placet. In omnibus ergo quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mũdi infrangit᷑. In euͣngłio luce seqͥtur ꝑ cõꝑa.¬
tioni ⁊ scorpionis. In ouo spes accipit᷑ qr ĩ eo dñdum
est fectus ꝑfectus. s fouendo sꝑat᷑. In scorp̾. cuiꝰ acu¬
leus retro cim̃dus ẽ accipit᷑ contrarium spei. retro as
pit̾e̾. cũ spes se debeat in antiora extẽdere.
suscipiunt omĩa accusare. ⁊ uolũt uider osultores sine exẽplo sue¬
Nonensm pͥus ẽ idoneꝰ dector alii mederi. qͥ ñdũ se sanau̾it.

Expanded text:
hujus mundi non frangitur. In Evangelio Lucae sequitur comparatio ovi et scorpionis. In ovo et spes accipitur, quia in eo nondum est foetus persecutus; sed fovendo speratur. In scorpione, cujus aculeus retro timendus est, accipitur contrarium spei, scilicet retro aspicere, cum spes se debeat in anteriora extendere.suscipiunt omnia accusare, et volunt videri consultores sine exemplo emem est idoneus doctor alii mederi, qui nondum se sanaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
Oblitisunt. Qͥmodo panes non hñt qͥ m̾
ĩpletus sportis nauẽ ascender̃t. ⁊ nauigantes
audiũt. ut caueãt a ferm̃to phariseorũ.:
s tũ ait scͥptura. qd̾ obliti sũt touere secun.
uniꝰ ueri ⁊ int̾ni panis qui cũ eis erat dulce¬
dine capti. par̃ se curare iudicãtes de curacor¬
poris in reliquis. cum ⁊ ip̃a naturał ꝑfectio
m̃te excesserat.

Expanded text:
ipere. Quomodo panes non habent qui modo impletis sportis navem ascenderunt et navigantes audiunt ut caveant a fermento Pharisaeorum. Sed tamen ait Scriptura quod obliti sunt tollere panes secum unius veri et interni panis qui cum eis erat dulcedine capti, parum se curare judicantes de cura corporis et necessariis, cum et ipsa naturalis refectio a mente excesserat.
Abbreviated transcription (Latin):
charia. tam̃ aliis u̾bis legi nuꝑ ieremie a¬
pocrifun in quo ħ ad u̾bum inscripta reppe¬
ris tam̃ magis mͥ uidetur hoc sũptum de
zacharia more apłorum. qui u̾łorũ ordĩe
p̃termisso: sensus tm̃ de uet̾i testam̃to ꝓfe¬
runt.

Expanded text:
tamen aliis verbis. Legi nuper Jeremiae apocryphum, in quo haec verba scripta reperi. Sed tamen magis mihi videtur hoc sumptum de Zacharia more apostolorum, qui verborum ordine praetermisso, sensus tantum de Veteri Testamento proferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
compeliatur. ab ancilia ut aat matheus¬
⁊ mcarcus ⁊ al alio ut ait ilicas dicens. ⁊
post pusuliũ. ait alius. et tude uus es.
exiret: animadu̾tit eum anclia ⁊ dix̾.
his qui adignẽ erãt quib rediens puat¬

Expanded text:
Matthaeus; et ab alio, ut ait Lucas dicens. Et post pusillum alius ait: Et tu ex illis es? exiret, animadvertit eum ancilla, et dixit his qui ad ignem erant, quibus Petrus red
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e lucis p̃sentia plene quicquid nuta¬
u̾at erexit. Mistice. G allus aliquis docto¬
rũ ẽ. qui sompnolẽtos ĩcrepãs ait. Eui¬
gilate iusti ⁊ nolite peccare. qd̾ petrꝰ añ
primũ gallicantũ negat: sig̾ eos. qͥxͫ
de eius turbati. qd̾ his añ scłm gallicã¬
tũ negat: illos sig̾ qui ñc inillo scdm¬

Expanded text:
esentia, plene quidquid nutaverat erexit. Mystice, gallus aliquis doctorum est, qui somnolentos increpans, ait: Evigilate, justi, et nolite peccare . Quod Petrus ante pte ejus turbati: quod bis ante secundum galli cantum negat, illos significat, qui nunc in illo s
Abbreviated transcription (Latin):
sum non scłm u̾ba. uñ quidã colices ñ
ñ secreto consilio di factum est ut aĩo
mathi pro zacharia occurreret. ieremi
gente fecerat. ut ꝑ hoc amoneremur tã¬
tam inter proph̾as ẽẽ concordiam ut
uni deputetur congrue qd̾ ab alio dr̃:
Uel apud icremiã inuenitur de empto a¬
gro. s non sub hoc noĩe precii. cdpud aca¬
uã de .xxx. argenteis. ⁊ niduil de ẽptione
agri. Utrũq ergo int̾pretat᷑ eũnglista
ad bec qd̾ de cdño impletũ est. ⁊ cõfeit in

Expanded text:
am codices non men secreto Dei consilio factum est, ut animo Matthaei pro Zacharia occurreret Jeremiagente? ut per hoc admoneremur, tantam inter prophetas esse concordiam, ut uni deputetur congruere, quod ab alio dicitur. Vel apud Jeremiam invenitur de empto agro, sed non sub hoc nomine pretii; apud Zachariam de triginta argenteis, et nihil de emptione agri. Utrumque ergo in tempore evangelista ad hoc, quod de Domino completum est, confert in
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt᷑ gallicantꝰ. sacͣmenta rer̃ ꝑstatũ tem¬
porũ designantur. media nocte negat. gal¬
licãtu penitet. Post resurr̾ sub luce qͣm
ter negau̾at. t̾ se amare. ꝓfessus ẽ. qͥa ꝙ
intenebris obluiionis errauit. sꝑate

Expanded text:
sequitur galli cantus. Sacramenta rerum per statum temporum designantur. Media nocte negat, galli cantu poenitet, post resurrectionem sub luce, quem ter negaverat, ter amare confessus est; quia quod in tenebris oblivionis erravit s
Abbreviated transcription (Latin):
in mĩtem ei reducẽs quotiẽs negau̾at. ⁊
qd̃ ei p̃dix̾at. nec potuit in tenebris ꝑma¬
nere. quẽ lux mũdi respex̾.
¶Et egressus. ab impiorũ cõsilio seclusus
culpã lauat. qd nõ intꝰ. ob hoc hesitare ꝑmis¬
sus ẽ: ut in eccłie pͥncipe remediũ penitẽ¬
cie ostẽ d̾etur. ⁊ nemo auderet de suauirtu

Expanded text:
in mentem ei reducens quoties negaverat, et quod ei praedixerat, nec potuit in tenebris permanere, quem lux mundi respexit. Et egressus. Ab impiorum consilio seclusus culpam lavat, quod non intus. Ob hoc haesitare permissus est ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur, et nemo auderet de sua virtu
Abbreviated transcription (Latin):
sui itaerũt. qͣi paruus numus centena¬
rio ꝯparetur. Martꝰ ait. centies tantum
nũc interp̃r hoc cũ ꝑsecutionib fratres .s.¬
⁊ sorores. ⁊ in futuro uitã eternã .i. in
hac uita ꝑsecutionib plena. gaudiũ
regui degustant. ⁊ omnium electorum
sincera dilectiõe fruunt᷑.¬

Expanded text:
sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius comparetur. Marcus ait: Centies tantum nunc in tempore hoc cum persecutionibus fratres et sorores, et in futuro vitam aeternam , id est, in hac vita persecutionibus plena gaudium regni degustant, et omnium electorum sincera dilectione fruunt
Abbreviated transcription (Latin):
trauerunt foris inlitta fixi.
re uenerũt. qͥ afluctib amaris secreti sũt.
nec dũ celestib nistiis q̃ desid̾ant in buti cũ
xp̃o ascendũt.
¶locutꝰ est in. qͥa tͣba nõ uimꝰ ẽ sentencie s di¬
n̾sarũ uolũtatũ. loquitui. eis multis paraboł.
lt iuxta uarias uolũtates diu̾sas recipiãt
disciplinas.

Expanded text:
traverunt, foris in littera fixi. re venerunt, qui et a fluctibus maris secreti sunt, necdum coelestibus mysteriis quae desiderant imbuti cum Christo ascendunt.Locutus est multa. Quia turba non unius est sententiae sed diversarum voluntatum, loquitur eis multis parabolis, ut juxta varias voluptates, diversas recipiant disciplinas.
Abbreviated transcription (Latin):
te: qua tenetur. ⁊ diuinitate. ꝗͣ incidit. Posita ẽ. quia
⁊ siꝑ patientiam expectat. uidet tñ quid÷ fadura. ad
radicẽ .i. ad fidem regni iudaici ppłi. ut auferat de terra
uinentium eos qui inxͦ non credũt. Uł securis. sen¬
tentia udicii. uł predicatõ sermonis eu̾ngłii. Arbor hu
frudum ut gentaes ⁊ yrcehrite qui nullũ ⁊ hecici qui

Expanded text:
quia etsi per patientiam exspectat, videt tamen quid est facturus. Ad radicem. Id est, finem Judaici populi, ut auferat de terra viventium eos qui in Christo non credunt. Vel, securis, sententia judicii, vel praedicatio Evangelii. r, ut gentiles, hypocritae, qui nullum, e
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. at ille dix̾ eis. Uñ exemplũ datũ est
regie potestatis de cdauid. alt̾m sacerdotał de
his qui ꝑ ministium templi sabbatũ uiolãt.
ut multo minꝰ ad ip̃m ꝑtineat cͥmen spicarũ
sabbato mulsarũ qui uerꝰ rex ⁊ sac̾dos est et
dñs sabbati.

Expanded text:
iantur. Unum exemplum datum est regiae potestatis de David: aliud sacerdotalis, de his qui per ministerium templi sabbatum violant, ut multo minus ad ipsum pertineat crimen spicarum sabbato vulsarum, qui verus rex et sacerdos est et dominus sabbati.
Abbreviated transcription (Latin):
uos ⁊ iniq̃ mensura rep̃hende̾t. s ẽ. ac sidicat. ip̃a tenu̾¬
tas iudicandi ⁊ iniqͣ mensura tibi nocet. te punit. et
sepe non illũ de quo hoc agis. Tale ẽ qui gladio ꝑcusse
Multi enĩ preuẽti maiorib leuiora in fr̃e mag̾ uolũt
uituꝑare ⁊ dãpnare qͣm em̃dare. It si pleni odio uł in¬
uidia uł malitia dãpnẽt in eo qd̾ deliquidira. que ẽ
infestuca odiũ trabes. Iratus alicui. uult aliqñ eñ cor¬
rigi. qui odit hoc uelle nequit. ⁊ ideo ĩpossibile dr̃ ũ fes¬
tucã fr̃ĩ demat. qui trabem gestat. Prius gͦ trabes o¬
dii. inuidie. simulationis. ⁊ totiꝰ malicie eitienda ẽ. ut
sic miscclit᷑ respectu d̾i non nr̃i. frẽm possimꝰ increpare.
ut sic iu ꝓsit correctio. siue ñ ꝑsit. nos tũ de simplici¬

Expanded text:
Non iniqua mensura rependet Deus, sed est ac si dicat: Ipsa temeritas judicandi et iniqua mensura tibi nocet, te punit, et saepe non illum de quo hoc agis. Vel si recte judicas eMulti enim praeventi majoribus, leviora in fratre magis volunt vituperare et damnare quam emendare. Ut si pleni odio vel invidia, vel malitia, damnent in eo quod delinquit ira; quae est ut festuca, odium, ut trabs. Iratus alicui vult aliquando eum corrigi; qui odit hoc velle nequit: et ideo impossibile dicitur ut festucam fratri demat, qui trabem gestat; prius ergo trabs odii, invidiae, simulationis et totius malitiae rejicienda est, ut sic misericorditer respectu Dei, non nostri, fratrem possimus increpare: ut, sive prosit illi correctio, sive non, nos tamen de simplici
Abbreviated transcription (Latin):
eam. et nichil inuenit in ea nisi fo¬
lia tantum. et ait illi. Numquam¬
ex te fructus nascatur. in sempiter¬
num. et arefacta est continuo ficl¬
nea. et uidentes discipuli mirati
sunt. dicentes. Euomodo conti

Expanded text:
eam, et nihil invenit in ea, nisi folia tantum. Et ait illi: Numquaex te fructus nascatur in sempiternum, et arefacta est continuo ficulnea. Et videntes discipuli mirati sunt, dicentes: Quomodo conti
Abbreviated transcription (Latin):
a malo Si enim dimiseritis homi¬
nibus peccata eorum. dimittet et¬
uobis pater uester celestis delicta ue¬
minib nec pater uester dimitet¬
uobis petcata uestra.¬

Expanded text:
a malo. si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet euobis pater uester caelestis delicta ueminibus, nec pater uester dimittet peccata uestra.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Diu̾es qͥa adp̃sicẽ nͥ duies accede̾ non
pot̾eit. non qd̾ diuicias cõmendet euan¬
gelista. dictus est et decuno. quia fuit

Expanded text:
 dives. Quia ad praesidem nisi dives accedere non poterat, non quod divitias commendet evangelista. Dictus est et decurio, quia fuit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Faciliꝰ ÷. Mistice. faciltis ẽ xpm̃ pati pro
dilectorib scłi qͣm dilectores scłi ad xp̃m
tus infirmitatis nr̃e honera sustulit. Acus
est punctio. ꝑ quã angustias passionis sig̾.¬
gentilẽ ppłm ꝑ angꝰtam uite uiã ingredi
qͣm iudeum de m̾itis głiantẽ. ⁊ ad subeundũ
leue pondus xp̃i. se humiliare nolentem.
Dicitur qͥ a iherosolimis q̃ dam porta erat
q̃ foram̃ acꝰ dicebutur. ꝑ qͣm camelus nͥ depo¬
sito houore ⁊ flexif genib transire nõ pot̾at.
ꝑ qd̾ sig̾catur diuites ñ posse intrare uam
artam que ducit ad uitam. nͥ diuitiis saltĩ
ñ amando depositis ⁊ serdib poc̃oꝵ remotis. et¬

Expanded text:
im. Mystice. Facilius est Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum tus, infirmitatis nostrae onera sustulit. Acus est punctio, per quam angustiae significan angustam viam vitae ingredi, quam Judaeum de multis gloriantem, et ad subeundum leve onus Christi, se humiliare nolentem. Aliter dicitur, quia Jerosolymis quaedam porta erat, quae Foramen acus dicebatur, per quam camelus, non nisi deposito onere et flexis genibus transire non poterat, per quam significantur divites, non posse intrare viam arctam, quae ducit ad vitam, nisi divitiis saltem non amando depositis, et sordibus peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iuim scẽ tͥuitatis ostẽ litur. quia głiam eius
qͣm in baptismo credendo ꝯfitem᷑. in resurrͤ¬
ticẽm laudabimꝰ uiuendo. Sp̃c sc̃s ibi in co¬
lumba. hic in nube lucida. quia qui simpli¬
ci corde fidẽ seruat. tũc aꝑta uisione qd cre¬
didit cõtem plabitur. ⁊ ea grã qua illustra¬
bitur.

Expanded text:
 quia gloriam ejus quam in baptismo confitemur credendo, in resurrectione laudabimus videndo. Spiritus sanctus ibi in columba, hic in nube lucida. Quia qui modo simplici corde fidem servat, tunc aperta visione quod crediderit contemplabitur, et ea gratia qua illustrabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lut̾as dñt. patrẽ famnias. qd̾ gͦ ant. ad
quendã: tamqͣm ex ꝑsona sua ⁊ nõ dr̃a
stuclio breuitatis alum opendio insinu¬
auit.
¶Rd quẽdam. ñ adquẽlibet s ad aliqͣm
certũ. qd̾ ex ꝑsona sualeq̃ns recte posuisset.

Expanded text:
t patremfamilias. Qui ergo ait ad quemdam, tanquam ex persona sua et non Domini studio brevitatis illum compendio insinuavit. Ad quemdam. Non ad quemlibet, sed ad aliquem certum, quem ex persona sua loquens recte posuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
xios. cũ apud dm̃ non sentencia sacerdotum.
s reorũ uita queratur. In leuitico ostendere
se sacerdotib iubent᷑ leprosi. quos ili ñ faci¬
unt leprosos. s discernũt qui mũdiuł in¬
mundi sunt. ita ⁊ bic.¬

Expanded text:
xios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. Unde in Levitico ostendere se sacerdotibus jubentur leprosi ; quos illi non faciunt leprosos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt. Ita et hic
Abbreviated transcription (Latin):
ihesus in domum petri uidit so¬
crum eius iacentem et febricitã¬
tem. et tetigit manum eius. et
dimisit eam febris Et surrexit &¬
mmanstrabat ei Uesꝑe autẽ fac

Expanded text:
Jesus in domum Petri: vidit socrum ejus jacentem: et febricitantem. Et tetigit manum ejus: et dimisit eam febris. Et surrexitnistrabat ei. Ves
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ipe infirmitates nostras
accepit et egrotationes nostras¬
portauit. Cidens autem iesus
turbas multas circum se. iussit
ire trans fietum Et accetes unꝰ¬

Expanded text:
tem ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portavit videns autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum et accedens un
Abbreviated transcription (Latin):
aderunt.
Qui mũdatis. frustra sc̃ĩtatẽ ext̾ius p̃tendi¬
tis. sicut si quis calicẽ mundet ext̾uis intus a̾
relinquat sordes. cũ usus eiꝰ fit int̾ior. lucas
ita. Stulte. qui fecit qd̾ deforis. ⁊̃ id qd̃ intus
est. fecit .i. qui utrãq nat᷑am lominis fecit.
utrãq mũdari uoluit. Nemo gͦ putet fer¬
nicãtionẽ ⁊ huiꝰmodi corporalia uitia solum.¬

Expanded text:
agunt. Qui mundatis. Frustra sanctitatem exterius praetenditis, sicut si quis calicem mundet exterius, intus autem relinquat sordes: cum ejus usus sit interior. Lucas ita. Stulte, qui fecit quod deforis est etiam id quod intus est, fecit , id est, qui utramque naturam hominis fecit, utramque mundari voluit. Nemo igitur putet fornicationem et hujusmodi corporalia vitia solum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Colãtes culicẽ Mistice culicis noĩe
seditiosus homicidia barralus signatui: qr
hoc animal strependo inqͥetat. ⁊ sãgnine
delectatur. cameli noĩe ꝑꝑ humilitatẽ. ad
subeunda onera dñs intelligit᷑. Colãt igit᷑
iudei culicẽ .i. minima obseruant. quia
barraba qui nõ solu̾at sabbatũ dimiser̃t.
⁊ camelũ glutiũt .i. maiora contempnũt

Expanded text:
colantes. Mystice. Culicis nomine seditiosus homicida Barabbas signatur: quia hoc animal strependo inquietat et sanguine delectatur. Cameli nomine propter humilitatem ad subeunda onera, Dominus intelligitur. Colunt ergo Judaei culicem, in est, minima observant, quia Barabbam qui non solverat sabbatum, dimiserunt, et camelum glutiunt, id est, majora contemnunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ꝑ paratolas eis occultata sũt. ut pꝰ salubeiꝰ
conuerteͣntur. nam qͥa obscura dicta nõ intel¬
lexer̃t. ideo non credid̾unt in eũ ⁊ sic cruafixeĩt.
⁊sic post resurt̃ miracłis t̾riti maioris cͥminis
reatu ꝯpũctisunt. uñ accepta indiagẽtia ãpli

Expanded text:
ni per parabolas eis occultatae sunt, ut post salubrius converterentur. Nam quia obscure dicta non intellexerunt, ideo non crediderunt in eum, et sic crucifixerunt, et sic post resurrectionem miraculis territi, majoris criminis reatu c
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Inhac expositiõe dñi discimus. qr res ũ
semꝑ ĩ eadẽ significatioe ponunt᷑. nã pet᷑
his. ꝑduricia d̾ra pro lenitate m̃tis. sol pro
feruore per secutionis. cũ sol alibi in
renis cegĩtationib.¬

Expanded text:
 In hac expositione Domini discimus, quia res non semper in eadem significatione ponuntur. Nam petra hic pro duritia, terra pro lenitate mentis, sol pro fervore persecutionis. Cum sol alibi in renis cogitationib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sapientiȩ illorum excor¬
le coniungere. ut oẽm narra¬
tionem cdĩ possis audire.⁊ ꝓ¬
uerbia laudis non effugiant¬
ate: ⁊ si uideris sensatũ euigi

Expanded text:
 sapientiae illorum exe coniungere ut omnem narrtionem Dei possis audire verbia laudis non effugiantet si videris sensatum evigi
Abbreviated transcription (Latin):
similiores sunt quam mir¬
to. ꝑ petua coma insignes
sior quam mirti. qui certo
anui tp̃r balsamum sudat.
succus odoris eximii. ⁊ lacri¬
mis pulcrȩ rotantib excep¬
tus lanis. parua colligitur ĩ

Expanded text:
similiores quam myrto, perpetua coma insignes sior quam myrto, quae certo anni tempore balsamum sudant,succus odoris eximii, et lacrymis pulchre rorantibus, exceptus lanis parva colligitur in
Abbreviated transcription (Latin):
muliere animam acciꝑe.
qui si intimore ⁊ dilectio ẽ
dei con senserint. quicqͥd pe¬
tierĩt. fi ⁊ eis. Uñ siduo con¬
senserint fi⁊ eis exuobis

Expanded text:
muliere animam accipere, qui si in timore et dilectione Dei consenserint, quidquid petierint fiet eis, unde: Si duo consenserint ex vobis
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscas uerba mea. ⁊ insermo
nib meis stimuleris  Q uis mi
ritoffutꝰ um.⁊ dicit se medicum anma¬
itis enuĩ sal infatuũ atum fuerit: adnichi¬
lum ualet ulta. nis ut miert᷑ foniee¬

Expanded text:
gnoscas uerba mea et in  meis stimuleris. quis mirit, et dicit se medicum anima enim sal infatuatum fuerit, ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur fo
Abbreviated transcription (Latin):
taut sudur malu ẜ aimn iuꝰ ũagno aliqñ sic pecc̃or ui¬
ad canẽ: aut quȩ pax bona di¬
uiti ad pauꝑem: Uenatio leoĩs
onager inheremo sie pascua st̃¬
diuitũ pauꝑes. Et sicut abomi¬
natio ẽ suꝑbo humilitas: sic ⁊ex¬
qd de drui¬
te inceꝑat ex sequit᷑. qr multi sunt .s. qͥ¬
diuitis facta ⁊ dicta extollunt pauci

Expanded text:
us agno aliquando, sic peccator ad canem? aut quae pax bona diviti ad pauperem? venatio leonis onager in eremo, sic pascua divitum sunt pauperes. Et sicut abominatio est superbo humilitas, sic exd de dire increpat, exsequitur: quia multi sunt qdivitis facta et dicta extollunt: pauci
Abbreviated transcription (Latin):
eo. Repromissio neqͥssima mul¬
uit illos quasi fluct᷑ maris.Ui
ros potentes grans migrare fe¬
cit. ⁊ uagati sunt ingentib a¬
lienis. ¶ eccator tͣnsg̃diẽs mã¬

Expanded text:
eo. repromissio nequissima muluit illos quasi fluctus maris. potentes gyrans migrare feet uagati sunt in gentibulienis. peccator transgrediens ma
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendauit sapientiȩ donũ
nũc ostendit ipsuis factũ.
Quicumq enim obseruat pre¬
cepta sapientiȩ. cautus ẽ in
tpr̃um mutatione. nec dese¬
cutionis. ⁊ angustiȩ. Iõ sapienti¬
a exortatur filios. ut conser¬
uent tp̃s. qr tempus omni rei
sub cȩlo. ⁊ tempus ẽ belli. ⁊ tẽ¬
pus pacis.

Expanded text:
commendavit sapientiae donum, nunc ostendit ipsius factum. Quicunque enim servat praecepta sapientiae, cautus est in temporum mutatione, nec desecutionis et angustiae. Ideo sapientia exhortatur filios, ut conservent tempus, quia tempus omni rei sub coelo: et tempus est belli, et tempus pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
re desint. ⁊ uitam corrigunt
hic introducit caritatem s.
foras mittitur. Qui enim sie
timmet mundum amat. nec
desiderat bona. s cauet mala.
⁊tñ se corrigit. ⁊ bona deside¬
fruidesid̾at. dequo dr̃. timor

Expanded text:
re desinunt, et vitam corrigunt: hic introducit charitatem, sed et foras mittitur. Qui enim sic timet, nondum amat nec desiderat bona, sed cavet mala; sed tamen se corrigit, et bona desidefrui desiderat, de quo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Galbanum sccłm plinium dat. syria in amano monte ferulȩq eidem
nominis resinȩ mͦ qd̾ stagolitin ap¬
pellant. qd̾ maxima laudant cartilagi¬
nosum purum adsimilitudinem a¬
c moniacȩ. minimeq lignosum.

Expanded text:
nius refert , dat Syria in Amano monte; ferulaeque ejusdem nominis resinae modo, quod stagonitipellant: maxime laudant cartilaginosum, purum, ad similitudinem ammoniacae, minimeque lignosum.
Abbreviated transcription (Latin):
ducit caritatem. ⁊ sic ueñ
ut exeat. Si enim ad huc
ꝓpt̃ penas timens dm̃
nondum amas. quem sic
times. non bona desideraᷤᷤ
corrigis de. ⁊ incipis bona
desiderare. Cum uero bo¬
na desiderare cepens. erit
p̃sentia dĩ. quem am

Expanded text:
ducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times: non bona desideras, corrigis te, incipis et bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit praesentia Domini, quem am
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sicut sepe dictum ẽ. timor
domini sapientiȩ ⁊ discipline
custodia ẽ. cui conuenit fides
rec ta. ⁊ morum temꝑantia
qr sine fide impossibile ẽ pla¬
cere dõ. ⁊ bonorum uita sem¬
ꝑ tranquilla ẽ. Uñ discite ame

Expanded text:
 Sicut saepe dictum est, Timor Domini sapientiae et disciplinae custodia est , cui convenit fides recta, et morum temperantia, quia sine fide impossibile est placere Deo, et bonorum vita semper tranquilla
Abbreviated transcription (Latin):
pęcc̃oris: non enĩ scis q̃ futa¬
sit illis subuersio. ¶ Non pla¬
ceat in uiria in iuistorum. sci¬
ens qm̃ usq ad inferos ñ placebit¬
impius.¶ Longe ab esto abhoĩe

Expanded text:
peccatoris non enim scis quasit illius subversio non pla iniuria iniustorum sciens quoniam usque ad inferos non placebitimpius longe abesto ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
re. ⁊ nouellos doctores adire.
¶ Uinum. nouus doctor studere debet ut sanã
doctrinam ⁊ oꝑationem firmit᷑ ꝓcipiat. ⁊ poste
Uinum nouum. amic nouus.¬
ueterascat. ⁊ cũ suauitate bibes

Expanded text:
re et novellos doctores audire. , etc. Novus doctor studere debet, ut sanam doctrinam et operationem firmiter percipiat: et posteinum nouum, amicuVeterascat, & cum suauitate bibes
Abbreviated transcription (Latin):
cui ds̃ hono¬
rem constituit. nondeb afiliis inbo¬
norari qr dominus iuditio suo ex¬
quiret qualit̃ qualit̃ p̃ceptũ suũ¬
seruetur.

Expanded text:
Cui Deum honorem constituit, non debet a filiis inhonorari: quia Deus judicio suo exquiret qualiter praeceptum suuervetur.
Abbreviated transcription (Latin):
strauit quid sit uitandũ nẽ
monstrat quidsit agendum.
ab illecebris mundi abstinere.
onem patitur. dum enim acciu¬
gi diuino seruitio ꝓꝑat. bellũ
diaboli contra se excitat. ⁊ dum
alia uitia subdit. aliis relu¬
eratur ⁊ diuina dispensatiõe

Expanded text:
stravit quid sit vitandum, nunc demonstrat quid sit agendum, ab illecebris mundi se abstinere, onem patitur. Dum enim accingi divino servitio praeparat, bellum diaboli contra se excitat, et dum alia vitia subdit, aliis reluctatur, et divina dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
us lasciuiisꝰ innitu suo dnm suum
non discernit.ł alienum sic stul¬
tꝰ ⁊ derisor. non discernit ipocͥtã
⁊ fidelem amicum. s ꝑoris offi¬
tia equalit̃ utͥq pandit secreta.

Expanded text:
us lascivus hinnitu suo dominum suum non discernit vel alienum, sic stultus et derisor non discernit hypocritam et fidelem amicum, sed per oris officia aequaliter utrique pandet secreta.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hec decatholico ⁊ heretico
accipi. catholicus enum ⁊ dm̃
timens. omnia agit doctoꝵ
consilio. ⁊ scͥpt̾arum documen¬
to. hereticꝰ uero ꝓͥa confidens
sapientia. ⁊ ꝓͥis instat inuen¬
tionib s cumstulticia eiꝰ aꝑ¬
paruerit. ꝑ scõs predicatorẽ
diuinis arguetur sententiis.¬

Expanded text:
sunt haec de catholico et haeretico accipi. Catholicus enim Deum timens omnia agit doctorum consilio et Scripturarum documento. Haereticus vero propria confidens sapientia, et propriis instat inventionibus: sed cum stultitia ejus apparuerit, per sanctos praedicatores divinis arguetur sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
labore confecta fragilitatem suam non euadit.¬
fatuus quoꝙ quamus sollicite erudiatur uix
ad ꝑfectionem ꝑducitur.
testam: Qui narrat uerbum ñ
anͣdienti. quasi qͥ excitat dor¬
mientem degͣui somno. ¶u¬
enuat stulto ⁊ infine dicit qͥs
ẽ ħ: Supra mortuum plora:¬

Expanded text:
labore confecta fragilitatem suam non evadiFatuus quoque quamvis sollicite erudiatur, vix ad perfectionem perducitur.testam. Qui narrat verbum non endenti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno. Currat stulto; et in fine dicit, Quis est hic? Super mortuum plora
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. adhanc quib clam
gradib ꝑ uenitur. pͥmus gra¬
dus ẽ munclanorum contẽp¬
tuis. secundus neqͥs se sapien¬
tem. ⁊ consultum iudicans. si
bi. quam anuco credere ma¬
lit. Terciꝰ ⁊ omĩa quȩ utilia
⁊ necessaria extimat. bono
caritatis ⁊ pacis. post ponat.
Quart̾ ut omnino desinat
abira. Quintꝰ ut iram fra¬
tris ⁊̃ irrationabilem cura¬
re cupiat. qr alteriꝰ tristitia
ꝑnitiosa ẽ. sic̃ ꝓpria. nisi eã
te depellas. postremus gra¬
dus ẽ omium uitiorum ꝑ¬
emptorius. ut de hoc mun¬
do credas te cotidie migra

Expanded text:
t. Ad hanc quibusdam gradibus pervenitur. Primus gradus est mundanorum contemptus; secundus, ne quis sese sapientem et consultum judicans, sibi potius quam amico credere malit. Tertius, ut omnia quae utilia et necessaria aestimat, bono charitatis postponat. Quartus, ut omnino desinat ab ira. Quintus, ut iram fratris etiam irrationabilem curare cupiat, quia alterius tristitia perniciosa sicut propria, nisi eam atris mente depellas. Postremus gradus, et omnium vitiorum peremptorius est, ut de hoc mundo credas te quotidie migra
Abbreviated transcription (Latin):
ereticus. quam catholicus. ĩ
multitudine nunutoꝵ ƿec
catorum. ł philosephus. qui du¬
mana nititur sapientia ł gen¬
tilis. qui non ꝑuenit ad fidem.
S ignoranter peccat. Seruus
enim qui uoluntateni domi
ni.⁊ non facie uapulabit

Expanded text:
ereticus quam catholicus, in multitudine multorum malorum; vel philosophus qui humana nititur sapientia; vel gentilis, qui non pervenit ad fidem, et ignoranter peccat: unde, Servus enim qui scit voluntatem domini sui, et non facit: vapulabi
Abbreviated transcription (Latin):
ne arboris modice. flore rosȩ. radixs¬
eiꝰ unguentis expetit᷑. Tradunt inquacumq fiutice curuetur. arcus c¬
suauitatem odoris existere. Quidã¬
elisei sceptrum uocant probat᷑ in colore rufo. ł igneo. tactꝰ spisso. ⁊ odo¬

Expanded text:
ne arboris modicae, flore rosae, radixs unguentis expetitur. Tradunt in quocunque frutice curvetur arcus csuavitatem odoris existere, sed ilii sceptrum; cujus probatio est in colore rufo vel igneo, tactuque spisso, et odo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ cet̾is prelatꝰ curatu¬
rils. ortat᷑ ut p̾lapsum
peccati reuertat᷑ ad facto¬
rem suum relinquere er¬
rorem quo semeptipsum¬
i decepit. ⁊ dep̃cetur dominũ
⁊ diabolice seruitutis fal¬
latiam discat ⁊̃ mandato¬
rum dĩ regłam. ut insor¬
te scĩtatis qua electꝰ ẽ ꝑ
maneat ut inlaudib al¬
tissimi ꝑ seueret.¬

Expanded text:
sit, et caeteris praelatus creaturis: hortatur ut post lapsum peccati revertatur ad factorem suum, relinquens errorem, quo semetipsum decepit; et deprecetur Deum et diabolicae servitutis fallaciam. Discat et mandatorum Dei regulam, ut in sorte sanctitatis, qua electus est, permaneat, et in laudibus Altissimi perseveret.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bonoꝵ oꝑm inse honori ficen¬
tiam custodiret. ł legem lit¬
tere. quam adcorrextionem mo¬
rum ⁊ reꝑationem naturał le¬
gis. scͥbi uoluit. ħenĩ nat᷑alis
lex. ⁊ litterał insinuat. ut

Expanded text:
 operum in se honorificentiam custodiret. Vel, legem litterae, quam ad correctionem morum, et reparationem naturalis legis, scribi voluit; hoc enim naturalis lex et litteralis insinuat,
Abbreviated transcription (Latin):
matores auri. diuersorũ
errorũ simulacͥs seruieuteᷤ.
animas suas quasi sacri¬
ficando demonib immo¬
lant. ut plurima posside¬

Expanded text:
matores diversorum errorum simulacris deservientes animas suas quasi sacrificando daemoniis immolant, ut plurimo