comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tasq cogĩtationes uaga m̃te disci¬
mus: deceptorus sp̃itibꝰ tẽptandi
aditũ aꝑimꝰ. Gentibꝰ itaq frem̃ti¬
bꝰ. ppłisq inania meditantibꝰ rege̾
assistunt. pͥncipes ꝯueniunt. qr per
u̾sis uanisq cogitõnib qͣs gentes
uł ppłi significant ꝑstrepentibꝰ. ma¬
ligni sp̃c tẽptandi adituni ĩ ueni¬
unt  tentandi licentiã iusto di u¬
dicio accipiunt. Possumꝰ tñ ñ solũ
ꝑ reges ed principes s etiã ꝑgẽtes
et ipłos demones intellige̾. & coꝵ
diffentias in his nomunibꝰ subtiłi
distinguere. Cogita gͥ non qͣsi ne¬
morosam qͣnđa demonũ multitudi¬
nẽ: inimo multiplicẽ numerositatẽ.
Ex hns alios aliis sic̃ nat᷑a subtiliorẽ.
sic ne dubites & inp̃sumptione
audaciores: et deceptione callidio¬
res. Uñ fit ut aliis infirmmoribꝰ licꝰ
mimo̾ amplioribꝰ pͥncipent᷑: et suꝑ
eos lib̾e dũent᷑. Est gͥ insubiectis in¬
ferib multitudo eopiorior. s ĩsuꝑi¬

Expanded text:
tasque cogitationes vaga mente discurrimus, deceptoriis spiritibus tentandi aditum aperimus. Gentibus itaque frementibus populisque inania meditantibus, reges asanisque cogitationibus quas gentes vel populi significant perstrepentibus, maligni spiritus tentandi aditum inveniunt, tentandi licentiam justo Dei judicio, accipiunt. Possumus tamen non solum per reges et principes, sed etiam per gentes et populos daemones intelligere, et eorum differentiCogita igitur nunc quasi numerosam quamdam daemonum multitudinem, imo multiplicem innumerositatem. Ex his alios, aliis sicut natura subtiliores, sic nec dubites, et in praesumptione audaciores, et in deceptione callidiores. Unde fit ut aliis infirmioribus, licet numero amplioribus principentur, et super eos libere dominentur. Est igitur in subjectis inferi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ firmitatẽ. In dño egͥo sꝑans ñ ĩfir¬
mabor. roba me dñe et tẽpta me.
ure. Puo st̃: face̾ bona. & declinare
sim adbona facienda: empta me
utrũnam cautꝰ sum ad mala de ui¬
tauda. P roba medñe & tempta me.
roba me dñe. & tempta me. Puo
itẽ sũt que hominẽ ꝑfectũ efficiunt.

Expanded text:
tatem? In Domino ergo sperans non infirmabor. Proba me, Domine, et tenta me. Duo sunt, facere bona, et declinare sim ad bona facienda; tenta me utrumnam cautus sim ad mala devitanda. Proba me, Domine, et tenta me. proba me, Domine, et tenta me. Duo item sunt quae h
Abbreviated transcription (Latin):
huc mn desit de ꝑfecta iusticia. Uti¬
lit̃ enĩ corã me ipso iudicas: siqͣlis
apud te sim mͥ manifeste indicas.
foris erã: & idcͥco uocẽ tuã audire
ñ poterã. Extra eram dũ ext̾iora
querebam: dũ ext̾iora cogitabã.
S iã unꝰ ex his factꝰ qui ꝯuertuntur
ad cor: festinaui implere uiud

Expanded text:
huc mihi desit de perfecta justitia. Utihuc mihi desit de perfecta justitia. Utiliter enim me coram meipso judicas, si qualis apud te sim mihi manifeste indicas. foris eram, et idcirco vocem tuam audire non poteram. Extra eram, dum exteriora quaerebam, dum exteriora cogitabam. Sed jam unus ex his factus, qui convertuntur ad cor, festin
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ dĩ implere cogit᷑. unde eã im¬
pedire friuole nitit᷑. Recte gͦ de his
dr. qͥa irridebit. & dñs subsannabit
u pica med̾ne. Uelłe scire quał
ipse sum. s uix de me ipso ua dis¬
cerne possum. Amor nãq pͥuatis
quẽ erga me ipsum habeo: aufert
michi uerũ udiciũ de me ipso.
Iudica me gͦ dñe: qͥ ueracit᷑ nos¬
ti me. Tu mͥ dicis de te quia ego sũ
u̾itas. & ego scio qr om̃is homo m̃¬
dax. Parũ nanq mͥ de me ipso cre¬
do ut pote homini mendaci: timẽs
ne si me ip̃m iudico. mentiat᷑ ini¬
qͥtas sibi. Tu rectiꝰ facis qͥ uerax es:
tu meliꝰ hoc potes. qui uitas es.
ntret gͦ ui̾tas incor meũ: uerum
contͣ me ꝑhibeat testimoniũ. uer̃
de me ꝓferat iudiciũ. udica
me gͦ dñe: indica mͥ obsecꝰ qͣlis sim
dñe. Tu uerã de me ꝓfer sententiã.
ego ipse de me ipso exerceo uindic¬
tam. Uel si forte inme ꝑ penitentiã
deleta est culpa. ostende mͥ qͥa ad¬

Expanded text:
onem Dei implere cogitur, unde eam imonem Dei implere cogitur, unde eam impedire frivole nititur. Recte ergo de his dicitur quia irridebit, et Dominus subsannabit udica me, Domine. Vellem scire qualis ipse sum, sed vix de meipso vera discernere possum. Amor namque privatus quem erga meipsum habeo, aufert mihi verum judicium de meipso. Judica me ergo, Domine, qui veraciter nosti me. Tu mihi dicis de te, quia ego sum veritas; et ego scio, quia omnis homo mendax. Parum itaque mihi de meipso credo, utpote homini mendaci, timens ne, si meipsum judico, mentiatur iniquitas sibi. Tu rectius hoc facis qui verax es. Tu melius hoc potes qui veritas es. Intret ergo veritas in cor meum, verum contra me perhibeat testimonium, verum de me proferat judicium. Judica me ergo, Domine; indica mihi, obsecro, qualis sum, Domine; tu veram de me profers sententiam, ego ipse de meipso exerceo vindictam. Vel si forte in me per poenitentiam deleta est culpa, ostende mihi quid ad
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt᷑. ⁊ Inde fit: ut ulos qͦs dñs
sibi inc̃t̾nũ seruat: contͣ dĩ dispo¬
sitionẽ ꝑde moliaut᷑. S dũ sepe
post lapsũ electi qͥlib& tanto for¬
tiores qͣnto hunuliores resurgũt.
qͥd aluid suis impugnationibꝰ malig
in sp̃c qͣm bonoꝵ ꝓfectibꝰ nolente ⁊
sexiuũt. Wide si potes qͣlit̃ irridñ¬
t᷑. cognosce qͦmͦ deridentur. Nichil
est unde magis doleant. nicħ ẽ qͦd
ampliꝰ ingemiscant: qͣm bonũ nr̃m.
qͣm ꝓfectũ nr̃m. Pene plus odiunt
bona nr̃a qm torm̃ta sua. unmo ma¬
lunt cotidie torm̃ta sua auge̾. qm
nr̃a bona quã merita nr̃a ñ minue¬
re: & tñ tot conatibꝰ. tantis discri¬
minib nil aliud agunt: nͥ ut boni
quiq cotidie meliores fiant. Irri¬
dent᷑ itaq cũ se aliqͥd contͣ electos
posse głant᷑: subsannant autem
cũ ꝯtr̃a di dispositionẽ aliqͥd age̾
arbitͣntur. Saluti quippe electoꝵ
militat qͥcqͥd ꝯtͣ illam ĩunica ma¬
lignitas actitat. & inde ordinati¬

Expanded text:
unde fit ut illos quos Dominus sibi in aeternum servat, contra Dei dispositionem perdere moliantur. Sed dum saepe post lapsum electi quilibet tanto fortiores, quanto humiliores resurgunt, quid aliud suis impugnationibus maligitus quam bonorum profectibus nolentes serviunt? Vide si potes qualiter irridentur, cognosce quomodo deridentur. Nihil est unde magis doleant, nil est quod amplius ingemiscant, quam bonum nostrum, quam profectum nostrum. Pene plus odiunt bona nostra quam tormenta sua; imo malunt quotidie tormenta sua augere, quam nostra bona, quam merita nostra non minuere; et tamen tot conatibus, tantis discriminibus nil aliud agunt, nisi ut boni quique quotidie meliores fiant. Irridentur itaque, cum se aliquid contra electos posse gloriantur; subsannantur autem, cum contra Dei dispositionem aliquid agere arbitrantur. Saluti quippe electorum militat quidquid contra illam inimica malignitas actitat, et inde ordinati
Abbreviated transcription (Latin):
o itaq ẽ cũ inunicoꝵ suoꝵ fortitu¬
diñẽ simulat. Subsannatio uͦ est.
cũ suã potentiã uł iusticiã dissi¬
mulat. Sepe eñĩ inustos in hac iu¬
ta ꝓsꝑari. iustos uero affligi per¬
mittit. qͣsi qͥ malicie resiste̾ ñ possit.
uł iinocentie ꝯpati nolit. Dum gͥ¬
ꝑu̾sis m̃tibꝰ ut minꝰ potens uł minꝰ
iustꝰ appareat. qͥd nͥ uultꝰ sui recti¬
tudinẽ ut ita dicã. in eoꝵ ꝯsidati¬
onẽ detorquet: Qͥa enĩ qͥ iustus ẽ
ositas in suo decore ab ipsis ñ uidr.
Fit namq seꝑe ut dũ impii mala
impune faciant: dm̃ res humanas
minime curare credant. Quales il¬
li describunt᷑: qͥ dixerũt. Non ui¬
debit dñs. nec ĩtelliget ds iacob.
Quoꝵ qͥda dix̃ incorde suo. oblitꝰ ẽ¬

Expanded text:
o itaque est cum inimicorum suorum fortitudinem simulat. Subsannatio vero est cum suam potentiam, vel justitiam dissimulat. Saepe enim injustos in hac vita prosperari, justos vero affligi permittit, quasi qui malitiae resistere non possit, vel innocentiae compati nolit. Dum inus potens, vel minus justus apparet, quid nisi vultus sui rectitudinem, ut ita dicam, in eorum consideratione detorquet? Quia enim, qui justus est ositas in suo decore ab ipsis non videtur. Fit namque saepe ut dum impii mala impune faciant, Deum res humanas minime curare credant. Quales illi describuntur, qui dixerunt: Non videbit Dominus, nec intelliget Deus Jacob . Quorum quidam dixerunt in corde suo: Oblit
Abbreviated transcription (Latin):
dat. m̃tita deformitate de pingimꝰ.
Et licet subsannatio. a nasi deducti¬
one sp̃alit dici uideat᷑: recte tam̃
q̃libet labioꝵ. nasi. ocłoꝵ. faciei. ir¬
risoria detorsio: subsannatio dicit᷑.
rridendo gͦ alt̾ius pulchritudinẽ
simulamꝰ: subsamiando uͦ nrãm¬
qͦdam dissimulamꝰ. Uł potiꝰ irri¬
dendo feditatẽ illiꝰ dissimulamus:
subsannando nr̃am q̃ nulla ẽ. simu¬
lamꝰ. Fit uͦ ex huiꝰ modi simulati¬
one uł dissimulatione ut aliena
de formitas deformiꝰ a ppareat.
& nr̃a formositas formosior emi¬
neat. Quid gͥ aliud ẽ dñm suos in¬
imicos irridẽ: qm eos adfortia
q̃da uł etiã magna agñda relax¬
are. ĩ quibꝰ ꝑossint ad tempꝰ sibi
uł aliis głosi apparere: &. tc̃ qͣsd̾a
quasi eoꝵ laudes ieoꝵ auribus¬
loquit᷑. cũ eos id agere ꝑmittat.
t̃. Quales ꝓpħa ꝑcutit. cũ dic̃. Bis

Expanded text:
dat, mentita deformitate depingimus. dat, mentita deformitate depingimus. Et licet subsannatio a nasi deductione specialiter dici videatur, recte tamen quaelibet labiorum, nasi, oculorum, faciei, irrisoria detorsio, subsannatio dicitur. Irridendo igitur alterius pulchritudinem simulamus, subsannando verdo dissimulamus, vel potius irridendo foeditatem illius dissimulamus, subsannando nostram, quae nulla est, simulamus. Fit vero ex hujusmodi simulatione vel dissimulatione, ut aliena deformitas deformius appareat, et nostra formositas formosior emineat. Quid igitur aliud est Dominum suos inimicos irridere, quam eos ad fortia quaedam, vel etiam magna agenda relaxare, in quibus possint ad tempus sibi vel aliis gloriosi apparere? Et tunc quasdam quasi eorum laudes in eoruloquitur cum eos id agere permittat tur. Quales Propheta percutit cum dicit: Dis
Abbreviated transcription (Latin):
ne capax est. ad quod sensꝰ corꝑeus
eiꝰ inet̾nũ. et p̃sentia fruit. & iusio¬
ne letat᷑. Qͥd gͥ mirũ si ds animam
sibi cont᷑ hostes defendit: inqͣ uet̃¬
nim habitare elegit: Sic sc̃ptum ẽ.
Hec reqͥes mea ĩ scłm scłi. hic habitabo
&r ñ timebo. si talẽ in habitatorem
habuero: si talem ꝓtectorẽ inuenõ:
tc̃ demũ int̾ hostes securꝰ eis insulta¬
re ñ trepidabo dicens.ui habi¬
tat incelis irridebit eos et dñs subsan¬
nabit eos. Qui incelis habitat. qͥ aiãs
in habitare amat. ipse sibi defendat.
ipse hostes repellat. conuincat. irride¬
at. Qui habitat ĩrridebit eos ĩ celi¬
& dñs subsannabit eos. Irrisio est.
q̃n aliquẽ yronice laudamꝰ: cũ su¬
pra id quod ẽ. uł aliqͥd qͦd oĩo ñ est
ãplificando ei ascribimꝰ: ascͥbendo
amplificamꝰ. Subsannatio uͦ ẽ. q̃n
in alicuiꝰ denotatione uultũ nr̃m
simulata deformitate tͣnsfiguramꝰ
& qͣlis ipse sit. uł potiꝰ qͣles nos eẽ cre¬

Expanded text:
 capax est, ad quod sensus corporeejus in aeternum et praesentia fruitur, et visione laetatur. Quid igitur mirum si Deus animam sibi contra hostes defendit, in qua in aeternum habitare elegit, sicut scriptum est: Haec requies mea, in saeculum saeculi hic habitabo, et non timelio si talem habitatorem habuero, si talem protectorem invenero, tunc demum inter hostes securus in eis insultare non trepidabo, dicens: Qui habitat in coelis, irridebit eos; et Dominus subsannabit eos. Qui in coelis habitat, qui animas inhabitare amat, ipse sibi defendat, ipse hostes repellat, convincat, irrideat. Qui habitat in coelo irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. quando aliquem ironice laudamus, cum supra quod est, vel aliquid quod omnino non est amplificando ei ascribimus, ascribendo amplificamus. Subsannatio vero est quando in alicujus denotatione vultum nostrum simulata deformitate transfiguramus, et qualis ipse sit, vel potius quales nos esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersi itaq irridut᷑. cũ de se ip̃is tã
falsa qͣm magna p̃sumũt. subsan¬
nant᷑ autẽ. cũ tã ꝓfana quã uana
de dño insana mente ꝯcipiũt. Suas
qͣsi laudes s falsas audiũt: inqͣntũ
de se magna. s minime uera e̾dunt.
Onm̃ autẽ qͣsi deformẽ aspiciũt. qͣm¬
diu de co indigna sentiunt. Aaxi¬
me autẽ malignis sp̃itibꝰ hec sentẽ¬
plata uidet᷑. Sius enĩ tẽptationibiᷤ
dauid fatigabant: siuis eũ insidi¬
is subu̾te festinabant. S darid de
dm̃ ꝓtectione securus: fiduciali¬
t̃ psallebat dicñs. Qui habitat
ĩ celis irridebit eos: et dñs subsan¬
nabit eos. Sepe enĩ maligni sp̃c e

Expanded text:
ur, cum de seipsis tam falsa quam magna praesumunt. Subsannantur autem, cum tam profana quam vana de Domino insana mente concipiunt, suas quasi laudes, sed falsas audiunt in quantum de se magna, sed minime vera credunt. Dominum autem quasi deformem aspiciunt, quandiu de eo indigna sentiunt. Maxime autem malignis spiritibus haec sentenprolata videtur. Suis enim tentationibus David fatigabant, suis eum insidiis subvertere festinabant, sed David de Domini protectione securus fiducialiter psallebat dicens: Qui habitat in coelis irridebit eos et Dominus subsannabit eos. Saepe enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut res quȩlibet uideat᷑ ibi. ubi ẽ. ubi
ẽẽ dr ubi abomnibꝰ inhabitatorib
incessant̃ uidet᷑.: ut qͥ eũ uidẽ de¬
sid̾at. ubi uid̾i pot̃. illuc ꝑmeritũ
ascendat. & est qͥcłe int̃ra. nec tñ

Expanded text:
ut res quaelibet videatur ibi ubi est, ubi esse dicitur ubi ab omnibus inhabitatoribus incessanter videtur. Ut qui eum videre desiderat ubi videri potest, illuc per meritum asce
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ iugum ipsoꝵ. ꝑuincła retine¬
mm. ne camꝰ quo ire uolumꝰ: sub iugo
cogim inuiti oꝑari qđ nolumus.
Quo magna mala: impediri a bono.
occupari in malo. A bono nos reuocãt
uincła cupiditatis: ad malũ nos im¬
pellit iugũ timoris. Bonũ utiq est
cula dirumꝑe: bonũ nicħominꝰ huiꝰ¬
modi iugũ ꝓice̾. S forte modum
q̃ris: qͣmͦ id fieri possit. audire ꝯcu¬
piscis. Audi s negligere noli. Noli
dilige mundũ nec ea q̃ in mundo st̃.
&e uincła dirupisti. Noli timẽ eos

Expanded text:
ugum ipsorum. Per vincula retinemur ne eamus quo ire volumus. Sub jugo cogimur inviti operari quod nolumus. Duo magna mala, impediri a bono, occupari in malo. A bono nos revocant vincula cupiditatis, ad malum nos impellit jugum timoris. Bonum utique estcula dirumpere, bonum nihilominus hujusmodi jugum projicere. Sed forte modum quaeris; quomodo id fieri possit audire concupiscis. Audi, sed negligere noli. Noli diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt , et vincula dirupisti. Noli timere eos
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ cernit᷑ facie adfaciem. ꝑ fid̾e eũ
uidemꝰ: qͣn illa que de eo scpta sũt
firut credimꝰ. ꝑ contempłonẽ aut̃e
eũ cernit: qͥ in co quod de illo prius
credidit. ex inspiratione diuina ĩ¬
telligñtie oculos figit. ꝑspeciem
uͦ uidet᷑: qñ in ꝓpͥa substantia sicu¬
ti ẽ facie ad faciem cernit᷑. Uerũtu¬

Expanded text:
eum videmus, quando illa quae de eo scripta sunt firmiter credimus. Per contemplationem autem eum cernit, qui in eo quod de illo prius credidit, ex inspiratione divina intelligentiae oculos figit. Per speciem vero videtur, quando in propria substantia sicuti est facie ad faciem cernitur. Verumt
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ adsaluatozẽ. Dona nature
dico. qͣn sełmi nat᷑alem ꝯplexionem.
hos uidemꝰ ꝓniores ad miscdiam. il¬
los rigidiores ad iusticiã: hos natu¬
rałr prudentiores. illos simplici¬
ores. & cetã huiꝰ modi q̃ naturalit̃
qͥsq hadet: ñ exindusta possidet.
Gr̃e autẽ dona dicunt᷑: qñ qͥsq uiti¬
tur habe̾ ꝑ grãmꝰ quod posside̾ mini¬
iue potuit ꝑ naturã. Illa gͥ accipimꝰ
apͥma ꝯditione exmunẽ creatoris. is¬
ta tẽꝑe ꝯgruo accipimꝰ ex bnficio sal¬
uatoris. Quando itaq dona nature
corrumpimꝰ. increatorẽ peccamꝰ. qui
eiꝰ opꝰ destruere ñ timeniꝰ. Qndo uero
qͥs dona gr̃e destruit. contͣ saluato¬
rẽ suũ sp̃alit agit. qͥ ꝓreꝑatiõe nr̃a¬

Expanded text:
videntur ad Salvatorem. Dona naturae dico quando secundum naturalem complexionem hos videmus proniores ad misericordiam, illos rigidiores ad justitiam; hos naturaliter prudentiores, illos simpliciores, et caetera hujusmodi, quae naturaliter quisque habet, non ex industria possidet. Gratiae autem dona dicuntur, quando quisque nititur habere per gratiam quod possidere minime potuit per naturam. Illa igitur accipimus a prima conditione ex munere Creatoris; ista tempore congruo accipimus ex beneficio Salvatoris. Quando itaque dona naturae corrumpimus, in Creatorem peccamus, qui ejus opus destruere non timemus. Quando vero quis dona gratiae destruit, contra Salvatorem suum specialiter agit, qui pro r
Abbreviated transcription (Latin):
reges et pͥncipes ꝯueniũt. Nos si cõ¬
tra cuiꝰlibet demonis seiuciam uł
astutiã restitisse uł resiste̾ nos posse
nouerimꝰ: multũq uos. ꝓfecisse pu¬
taremꝰ: inmo ĩa ñ homines s supra
homines nos ẽẽ credeius. lite autẽ
ñ tm̃ agente uł rege se sentit impug¬
nari: inimo agentibꝰ & ppłis ꝙ regi¬
bus et pͥncipibꝰ se ñ posse suꝑari.
nouit et scͥpsit. & postĩs legnda re¬
liquit. ut uł sic confundat suꝑbiã¬
crubescimꝰ. Si qͥs aut̃e gentes ppłosꝙ
ad cogitationes. reges uͦ et pͥncipes
referre uelit ad affectiones. facile ce¬
do. qͥa animi affectiones cogitom
intellectũ recipiamꝰ. ut suꝑiorem
qͥde ñ destruiamꝰ: qui scͥpturani sa¬
eram nultiplicẽ expositionẽ reci¬
ꝑe ñ dubitamꝰ. Siue gͦ totũ adiem¬
ni uicia. siue totũ ref̾eramꝰ ad demo¬
ma: aut si meliꝰ partim aduiciosos
mores. parti refe̾imꝰ ad uicioꝵ ĩ ceu¬
tores: multũ qͥde est hec ut illa su¬

Expanded text:
ges et principes conveniunt. Nos si contra uniuscujuslibet daemonis saevitiam vel astutiam restitisse vel resistere nos posse noverimus, multum nos profecisse putaremus; imo non homines, sed supra homines nos esse crederemus. Iste autem non tantum a gente vel rege se sentit impugnari; imo a gentibus, et populis, et regibus, et principibus se non posse superari, et novit, et scripsit, et posteris legenda reliquiterubescimus. Si quis autem gentes populosque ad cogitationes, reges vero et principes referre velit ad affectiones, facile credo; quia animi affectiones cogitatiintellectum recipiamus, ut superiorem quidem non destruamus, qui Scripturam sacram multiplicem expositionem recipere non dubitamus. Sive ergo totum ad animi vitia, sive totum referamus ad daemonia, aut si melius partim ad vitiosos mores, partim referimus ad vitiorum incentores, multum quidem est haec, vel illa su
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm aconditione acceꝑat diu serua¬
re ñ potat. qr in sua fortitudine. ñ
ĩ dñi pietate sꝑabat. Ego autẽ in
dño sꝑans ñ infirmabor. Ut̃q intus
erat. ut̃q sanꝰ erat. anbo postea ĩfir
nu facti ambo postinodũ foras e¬
iecti. unꝰ ecelo. alt̃ de paradyso. ut̾
q p̃sumebat de se ipso. go añt
iminocentia mea ĩgssus sũ. & ĩ
dño sꝑans ñ infiriiabor. Ego fori
eram. ego infirmꝰ erã. nc̃ aut̾e ĩgs¬
sus sum. et ndño sꝑans ũ infirma¬
bor. Ipsi sami. ip̃i ĩ tus: ego foris
tꝰ labor sit. initꝰ ꝑmanẽ. inĩtioribus
ꝑseuare. credo tam̃ qͦd In dño sꝑans
non ĩ firmabor. Et q̃d̃e difficile fuit
ab extioribꝰ ad int̾iora ment̃e reuo¬
care. Purũ ualde de rebꝰ insibilib
ad inuisibilia penetͣre. s multo for
ui isrł uix post multa tẽꝑa atq ꝑi¬
cła t̾ram reꝓmissioĩs int̾re potuere.
& tũ sine multo labore. sine magua
fortitudine. eã sͥ postinodũ defensa¬

Expanded text:
iu servare non poterat, quia in sua fortitudine, non in Domini pietate sperabat. Ego autem in Domino sperans non infirmabor. Uterque intus erat, uterque sanus erat; ambo postea infirmi erant effecti, ambo postmodum foras ejecti; unus e coelo, alter de paradiso. Nam uterque praesumebat de seipso. Ego autem in innocentia mea ingressus sum, et in Domino sperans non infirmabor. Ego foris eram, ego infirmus eram; nunc autem ingressus sum, et in Domino sperans non infirmabor: ipsi sani, ipsi intus; ego foris,tus labor sit intus permanere, in interioribus perseverare; credo tamen quod in Domino sperans non infirmabor. Et quidem difficile fuit ab exterioribus ad interiora mentem revocare, durum valde de rebus visibilibus ad invisibilia penetrare. Sed multo fortlii Israel vix post multa tempora atque pericula terram repromissionis intrare potuerunt, et tamen sine multo labore, sine magna fortitudine, eam sibi postmodum defensa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ firmiorib libe̾ dñatũ exerceant.:
ꝓpt̃ maiorẽ prudentiã. stolidioꝵ stur¬
Idia uł officia ꝓsuo arbit̾o disponãt.
Soc nos fortasse scͥptura mon̾e uolu¬
it. q̃n alios reges uel pͥncipes nomi¬
nauit: alios aut̃e ꝑ gentes &s ppłos de¬
signauit. Si autẽ int̾ gentes et po¬
pulos diffentiam q̃rimꝰ. facile qͥde
eos ab in uicẽ distinguere pot̾imus.
Nã gente a gente consuetudins uel
lingue diuersitas distinguit. ꝯse¬
pe gens quelibet multos habere po¬
pulos ꝯsucuit. In uno gͦ moꝵ dissimi¬
litudinẽ. in alt̾o innuit multiplic̃e
eoꝵ multitudinẽ. Nã qͥd a eoꝵ inqͥ¬
bdam uitus ampliꝰ p̃ualent. & a¬
li aliis uehementiꝰ fauent uł stu¬
uersitat̾e. & inqͣlibet diftinctione ĩ¬
numam multitudinẽ ẽẽ ꝑspexit.
idcͥco fortassis. & gentes dixit. et po¬
pulos subseqnter nominauit. Sic &
discrerionẽ sp̃ĩium habemꝰ. si eoꝵ dif¬
fentias diligent̃ attendimꝰ. ñ tm̃m ꝑ

Expanded text:
natum exerceant, et propter majorem prudentiam stolidorum studia et officia pro suo arbitrio disponant. Hoc nos fortasse Scriptura monere voluit, quando alios reges vel principes nominavit; alios autem per gentes et populos designavit. Si autem inter gentes et populos differentiam quaerimus, facile quidem eos ab invicem distinguere poterimus. Nam gentem a gente consuetudinis vel linguae diversitas distinguit, et saepe gens quaelibet multos habere populos consuevit. In uno ergo morum dissimilitudinem, in altero innuit multiplicem eorum multitudinem. Nam quidam eorum in quibusdam vitiis amplius praevalent, et alii aliis vehementius faversitatem et in qualibet distinctione innumeram multitudinem esse perspexit, idcirco fortassis et gentes dixit, et populos subsequenter nominavit. Si ergo discretionem spirituum habemus, si eorum differentias diligenter attendimus, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
turrẽ fortẽ. et int̃ fortes singłaren:
pͥmo gentes impugnant. ꝓpti obsidi¬
one uallant: s qr p̃ualere ñ possũt.
tandẽ assistunt reges. ꝯuenuĩt p̾nci¬
pes. S in expugnabilis manebat:
qm dñs sͥ iugit᷑ defendebat. Saabat
itaq dauid in t̃ tot hostes de di ꝓtec¬
tione securus. & de tot hostib ꝑ dei
er̃t gentes: & ppłi meditati st̃ ĩ amiaͤ
stiter̃t̃ reges t̃re. & pͥncipes ꝯue¬
neruñt in unũ. adu̾sꝰ dñm. & adu̾s
xp̃m eisꝰ. Alia sũt in nob̾ dona nat᷑e.
tellige saluatorẽ. Aliunde dicit᷑
creator. & alinde saluator. Crea¬
tor ẽ ꝓeo qͦd fecit qđ ũ erat: salua

Expanded text:
 fortem, et inter fortes singularem primo gentes impugnant, populi obsidione vallant. Sed quia praevalere non possunt, tandem assistunt reges, conveniunt principes. Sed inexpugnabilis manebat quam Dominus sibi jugiter defensabat. Stabat itaque David inter tot hostes de Dei protectione securus, et de tot hostibus per Dei erunt gentes et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unuChristum ejus. Alia sunt in nobis dona naturae, tellige Salvatorem. Aliunde dicitur Creator, et aliunde Salvator. Creator est pro eo quod fec
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd potu ĩ me ꝓpͥo nidicio malũ
dep̃hend̾e: festinaui corrige̾ minc
autẽ tu Iudica me dñe. Qͣntũ ad
iudiciũ mneũ iam innocens appareo.
s mͥ de me satis credẽ non audeo.
& icc̾co obserro udica me dñe. In¬
notesce mͥ qͣlis lateã apud te: ĩtim
quod potu ĩnocentiã seruaui. sed
meã forsitan ñ tuã. In nocentia e

Expanded text:
io malum deprehendere festinavi corrigere, nunc autem tu judica me, Domine. Quantum ad judicium meum jam innocens appareo, sed mihi de me satis credere non audeo, et idcirco, obsecro, judica me, Domine. Innotesce mihi qualis lateam apud te. Interim quoad potui innocentiam servavi, sed meam forsitan, non tuam. Innocent
Abbreviated transcription (Latin):
tes q̃ dm nesciũt.
ydola co¬
cogitationes accipimꝰ de qͥd ĩ ppłis
illis dictũ est. Fuerse enĩ cogitatio¬
bꝰ inqͥt.: que sunt sine intellectu.
Quid fiet de his cogitationibꝰ q̃ sũt¬
de his que adinittẽ ñ possumꝰ sine
turpi & illecebroso affectu. uł ab
ius q̃ libent᷑ accipimꝰ. ñ sine pͣuo qͦ¬
dã ꝯsensu. si abhis se aufert sp̃c
hoc iste gentes figuralit qͣsi homi¬
nes ꝑusos. & ado uero aũsos appel¬
lat. Qͦd ille cogitõnes sine intellec¬
tu dic̃e uoluit: hoc iste ni fallor
ppłos mania meditantes nomina¬
uit. Peiores itaq sũt q̃ ñ sũt sine
neqͥtia: qm que uage discurrunt
sine ĩ telligñtia. Unde ⁊ hos gen¬
tes nomunat. illos ppłos appellat.
Nam gentes qͥde sua ꝑu̾sitas dap̃¬
nat: ppłos uͦ qͣmius fideles sua ig¬
nobilitas humiliat. Sic utiq sic
om̃is cogitatio uana. suie ociosa. iii¬
lis. pͥua aut̃e atq ꝑu̾sa cogitati¬

Expanded text:
tes quae Deum nesciunt, idola cocogitationes accipimus? et quid in populis illis dictum est: Perversae enim cogitatiobus, inquit, quae sunt sine intellectu. Quid fiet de his cogitationibus quas admittere non possumus sine turpi et illecebroso affectu, vel de his quas libenter accipimus non sine pravo quodam consensu, si ab his se aufert Spirihoc iste gentes figuraliter, quasi homines perversos et a Deo vero aversos appellat. Quod ille cogitationes sine intellectu dicere voluit, hoc iste, ni fallor, populos inania meditantes nominavit. Pejores utique sunt quae non sunt sine nequitia, quam quae vagae discurrunt sine intelligentia. Unde et hos gentes nominat, et illos populos appellat. Nam gentes quidem sua persuasitas damnat, populos vero quamvis fideles sua ignobilitas humiliat. Sic utique, sic omnis cogitatio vana, sive otiosa, vilis; prava autem, atque perversa cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationis: alium aut̃e appella¬
ri sp̃m elationis. Sic et mnaliis ui¬
ciis intelligi pot̃. Obtinet itaq
alius regnum ĩ luxuriosis. aliꝰ in
gulosis: alius p̃sidet auaris. alius
iracundis. Hic pͥncipat᷑ unuidis. il¬
le dnatur elatis. Ed gͥ aliud ẽ huiꝰ¬
modi reges sibi iniucẽ assistere᷑. nisi
unũquẽq in hominũ impugnatiõe
aliũ adiuuare. Nã dũ ab uno qͦli¬
bet quispiam ĩ aliqđ uicium deicit᷑:
ex eo ipso sepe. ad resistendũ aliis
ĩfirmior inuenit᷑. Fieri enũ solet ut
qͥ ꝑcrapulã gͣuat᷑. multo ciciꝰ mul¬
ioq faciliꝰ ꝑ luxuriã infłamet᷑. Re¬
ges itaq sibi assistũt. qn iucissim
sibi ad nos expugnandos opem fe¬
runt. Principes inunũ ꝯueniunt:
qͥa qͥequid quãuis diu̾sum agant
ĩ nr̃a subu̾sione tñ parit ꝯsentiũt.
Recte gͦ hos reges uł pͥncipes ñ sͥ ĩui

Expanded text:
fornicationis, alium autem appellafornicationis, alium autem appellari spiritum elationis. Sic et in his aliis vitiis intelligi potest. Obtinet itaque alius regnum in luxuriosis, alius in gulosis, alius praesidet avaris, alius iracundis: hic principatur invidis, ille dominatur elatis. Quid igitur aliud est hujusmodi reges sibi invicem assistere, nisi unumquemque in hominum impugnatione alium adjuvare? Nam dum ab uno quolibet quispiam in aliquod vitium dejicitur, ex eo ipso saepe ad resistendum aliis infirmior invenitur. Fieri enim solet, ut qui per crapulam gravatur, multo citius, multoque facilius per luxuriam inflammetur. Reges itaque sibi assistunt quando vicissim sibi ad nos expugnandos opem ferunt. Principes in unum conveniunt, quia quidquid quamvis diversum agant in nostra subversione, tamen pariter consentiunt. Recte ergo etiam hos reges vel principes non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tori aut̃e dr. Terra es: & interrã ibis.
In huiꝰ modi t̾ra demones qͦs apłs mr̃
di huiꝰ pͥncipes & rectores tenebra¬
rũ appellat. regnũ tenent & dñatũ
exercent: dũ eos ad immnunda desidia
impellunt. et ꝑ mundanas cupidi
recte intelligit᷑. Illi gͦ demones in
scͥptura sacͣ reges dicunt᷑. qͥ insubu̾¬
tendis sibiq subiuigandis hominibꝰ
fraude potiꝰ quã uirtute nitunt᷑.
Est enĩ in aliis astutia maior. ĩ ali¬
is autẽ audatia uehem̃tior: hii
occultiꝰ tẽptant. illi uehementiꝰ
ustant. Hoꝵ tẽptatio fraudulen¬
ta. illoꝵ autẽ iuolenta. Nii quasi
ꝯsulendo decipiunt. illi acriꝰ ĩ stan¬
do qͦdam oppͥmunt. Hos itaq per
reges: illos ĩ telligamꝰ ꝑpͥncipes.
sti eteñ qͣsi regendo. illi uero pͥnci¬
pando hominibꝰ p̃sunt: qͦs uł astu¬
tia deceptos. uel instantia deiectos
adiniqͥtatẽ ꝑtͣhunt. Uideamꝰ ergo
qͥd dicat. Astiterunt reges terre. Iu¬
uenio inscriptis scĩs aliũ dici sp̃m

Expanded text:
s, et in terram ibis . In hujusmodi terra, daemones quos Apostolus mundi hujus principes et rectores tenebrarum appellat , regnum tenent et dominatum exercent, dum eos ad immunda desideria impellunt, et per mundanas cupiditrecte intelligitur. Illi ergo daemones in Scriptura sacra reges dicuntur, qui in subvertendis, sibique subjugandis hominibus fraude potius quam virtute nituntur. Est enim in aliis astutia major, in aliis autem audacia vehementior. Hi occultius tentant, illi vehementius instant. Horum tentatio fraudulenta, illorum autem violenta. Hi quasi consulendo decipiunt, illi acrius instando quodammodo opprimunt. Hos itaque per reges, illos intelligamus per principes. Isti etenim quasi regendo, illi vero principando hominibus praesunt, quos vel astutia deceptos, vel instantia dejectos ad iniquitatem pertrahunt. Videamus ergo quid dicat: Astiterunt reges terrae. Invenio in Scripturis sanctis alium dici spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
fremere ẽ: pͣua desidia contͦ rõnẽ
exurge̾. Quotiens iusta di iudicia
rep̃hendimꝰ: qͦtiens contra eiꝰ fla¬
gella murmuramꝰ: totiens uocem
þumanã quasi infremitũ cõnui¬
taniꝰ. Quotiens appetitũ potiꝰ qm rõ¬
nem seqͥmur. qͣsi homines nos ẽẽ pi¬
geat. bestias mutam᷑. Increpet gͦ pͥ¬
mũ fremitũ uuqͥtatis: postea re¬
darguat etiã studiũ uanitatis. Hã
ineo qͦd dr. et ppłi meditati s̃t ĩ ani¬
a. studiũ uanitatis rep̃henditur.
Et forte in ania cogitare ueniale: ine¬
ditari autẽ omnino rep̃hensibile.
Aliud ẽ enĩ quod ex negligentia uł
uiuiti patim᷑. & aliud q̃n circa ĩ u¬
tile studiũ sponte occupam̃. Asti¬
ter̃t reges t̃re: & p̾ncipes ꝯuenerunt
ĩunũ. Queraniꝰ pͥus qͥ suit isti regeᷤᷤ.

Expanded text:
a desideria contra rationem exsurgere. Quoties justa Dei judicia reprehendimus; quoties contra ejus flagella murmuramus, toties vocem humanam quasi in fremitum commutamus. Quoties appetitum potius quam rationem sequimur, quasi homines nos esse pigeat bestias imitamur. Increpet ergo primum fremitum iniquitatis; postea redarguat etiam studium vanitatis. Nam in eo quod dicitur: Et populi meditati sunt inania, studium vanitatis reprehenditur. Et forte inania cogitare, veniale; meditari autem, omnino reprehensibile. Aliud est enim quod ex negligentia vel inviti patimur; et aliud quando circa inutile studium sponte occupamur. Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum. Quaeramus prius qui sint isti reges,
Abbreviated transcription (Latin):
quada loeutꝰ est dicens. Troiam bel¬
li scͥptorem inaxime loldi. Dũ tu de¬
clamas rome. prei este relegi. Qui qͥd
sit pulcrũ. quid turpe. quid utue. qͥd
uon: planiꝰ qr meliꝰ: chrisippo q cran¬

Expanded text:
uita molesta est. Troiam belli scriptorem. Maxime Lolli, dum tu declamas Romae, Praeneste relegi; qui quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non, planius ac melius Chrysippo et Cran
Abbreviated transcription (Latin):
illa uirtutũ merita comꝑare. ꝑque
possit eiꝰmͦi gr̃e officiũ in usum hab̾ẽ
Oportet autẽ ñ insolo pontificali or¬
natu. uerũ etiã cũ afomatici funi
obnubi latione uxta dñicũ p̃ceptium
ĩcede̾. qͥ uult adint̾iora uelaminis
penetre: ut intͦgressionis sue hora
tanta celestiũ desidioꝵ ex alatione &
qͣsi exaroinatici fiuni exestuatione ef¬
ferbeat: qͣtinꝰ ei indespectũ ueniat.
onĩio quasi exmchilo reputet. qͥcqͥd
deintĩoris hominis ornatu placere
pot̾at. Forte aut̃ẽ ide ẽ. moysen turbã
ad pedẽ montis relinquere. & aaron
ante ing̾ssum tab̾nacłi cõmunẽ habi¬
tũ deponẽ. id̃e autẽ moysen cũ seniori¬
bꝰ isrł mont̃e ascende̾. & aaron cũ pon¬
tificali ornatu ũnti̾ora tab̾nacłi ĩt᷑re:
nec forte aliud & aliud ẽ illũ semori¬
b in ascensu montis relictis cũ solo
iosue. uerticẽ montis app̃hend̾e. & is¬
nebulam istam se intͣ uelum ĩgerẽ.
ut hoc solũ int̾ utriꝰq actũ quantũ

Expanded text:
illa virtutum merita comparare, per quae possit ejusmodi gratiae officium in usu habere? Oportet autem non in solo pontificali habitu, verum etiam cum aromatici fumi obnubilatione, juxta Dominicum praeceptum, incedere, qui vult ad interiora velaminis penetrare, ut introgressionis suae hora tanta coelestium desideriorum exhalatione et quasi aromatici fumi exaestuatione efferbeat, quatenus ei in despectum veniat, et omnino quasi pro nihilo reputet quidquid de interioris hominis ornatu placere poterat. Forte autem idem est Moysen turbam ad pedem montis relinquere, et Aaron ante ingressum tabernaculi communem habitum deponere: idem autem Moysen cum senioribus Israel montem ascendetificali ornatu in interiora tabernaculi intrare, nec forte aliud et aliud est illum, senioribus in ascensu montis relictis, cum solo Josue verticem montis apprehendere, et isnebulam, istum se intra velum ingerere ut hoc solum inter utriusque actum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpłonis studiũ inftructiorem¬
redde. et qͣsi marce oꝑatione d esudare
curauimꝰ. Zonge tam̃ me ipsũ in hac
gr̃a p̃cedis. si exhis que audis aduitꝰ
intͣre p̃ualeas usq adintiora uela¬

Expanded text:
contemplationis studium instructioreddere et quasi in arcae operatione desudare curavimus. Longe tamen meipsum in hac gratia praecedis, si ex his quae audis adjutus intrare praevaleas usque ad interiora vela
Abbreviated transcription (Latin):
O uis aut̃e tri¬
bꝰ ingr̃am con¬
templationis
er sola gr̃a. aliq̃n
ex aduincta ĩdus¬
tria. aliqñ exa¬
uena doctͥna. horũ tͥum uitͥbꝰ moy¬
ses uidelicet beseleel & aaron typum
uł exemplũ habeniꝰ: si eoꝵ gesta con¬
sulimꝰ. Moyses pͥmo arcam in monte
&e nube sine ullo ĩdust̾e labore exso¬
la dñi reuelatione uidit. besele el qͣ
uid̾e potiuss. ꝓpͥo labore formauit.
aaron aut̃ẽ arcam aliena ĩa oꝑatiõe
formatã uude consueuit. In morem
moysi arcã dñi sine aliqͣ humana in¬
dustria uidemꝰ: cũ exsola dñi reuela¬
tione racliũ contẽpłonis accipims.
Sed tc̃ qͣsi uixta beseleel exemplũ ũd¬
ipsum ex ꝓpͥo oꝑe ꝓficimꝰ: cũ in eãdẽ
grãm nr̃o studio & labore art̃e ꝯꝑa¬
mus. Tẽ autẽ ut arcã dñi uidere
possimꝰ qͣsi exaliena oꝑatione acci¬
piuꝰ: qn exaliena tͣditione eiꝰmodi
gr̃e usũ assuescimꝰ. S qͦd de indus¬
trie oꝑatione diciuiꝰ. ñ sic accipi uo¬

Expanded text:
odis autem tribus in gratiam contemplationis ex sola gratia, aliquando ex adjuncta industria, aliquando ex aliena doctrina. Horum trium in tribus, Moyse videlicet, Beseleel et Aaron typum et exemplum habemus, si eorum gesta consulimus. Moyses primo arcam in monte et nube sine ullo industriae labore ex sola Domini revelatione vidit, Beseleel quam videre potuisset proprio labore formavit. Aaron autem arcam aliena jam operatione formatam videre consuevit. In morem Moysi arcam Domini sine aliqua humana industria videmus cum ex sola Domini revelatione radium contemplationis accipimus. Sed tunc quasi juxta Bescleel exemplum in idipsum ex proprio opere proficimus, cum in eamdem gratiam nostro studio et labore artem comparamus. Tunc autem ut arcam Domini videre possimus quasi ex aliena operatione accipimus quando ex aliena traditione ejusmodi gratiae usum assuescimus. Sed quod de industriae operatione dicimus non sic accipi vo
Abbreviated transcription (Latin):
uidit: s excussus asomno uisũ sõmũ
admemoriã reuocare ñ potuit. Alu
qͣd ꝑ excessũ considant postinodũ fa¬
cile retͣctant: alii ut hoc possint mul¬
to labore desudant. Nĩc qͦd rex pha¬
rao sominiũ uidit usũq retunuit.e
contͣ᷑ autẽ rex nabuchod̾. amissũ sõ¬
nium multa instantia recuꝑauit.
Et moysi qͥde arca dñi ex dñica reuela¬
tione ẽ inmonte ostensa: postmodũ
autẽ inualle familiarit nota & fre¬
qͣnter uisa. Alii aut̃e qđ rarũ & uelt
fortuitũ habent ĩ sius uidelic⁊ ꝯtẽ¬
plationibꝰ mente exeedẽ. incipuu

Expanded text:
mno visum somnium ad memoriam revocare non potuit . Alii quod per excessum considerant postmodum facile retractant. Alii ut hoc possint, multo labore desudant. Hinc est quod rex Pharao somnium vidit visumque retinuit . Econtra autem rex Nabuchodonosor amissum somnium multa instantia recuperavit et Moysi quidem arca Domini ex Dominica revelatione est in monte ostensa, postmodum autem in valle familiariter nota et frequenter visa. Alii item quod rarum, et velut fortuitum habent in suis videlicet contemplat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ꝓpͥum ẽẽ uidet᷑ ꝑm̃tis excessũ exer¬
ceri: solent tñ qñq ĩfra humane cõ¬
p̃hensibilitatis metas cohiberi. Oĩ¬
a itaq sex ꝯtemplationũ gn̾a posst̃
modo utͦq fieri: & mͦ ꝑm̃itis excessũ.
mͦ sine aliqͦ mentis excessu solent ex
tuitũ ħ̃nt. alii ĩa qͣsi ex iurtute¬
ad mĩtis excessũ rapiunt᷑. alii hoc ex¬
pectant & accipiunt. usq ad huc uo
cante gr̃a sola. alii uͦ ut hoc possint
sͥ comꝑant cũ gr̃e tñcooꝑatione ex
magna animi ĩdustria. Ꝙ illi qͥdem
hoc donũ qͣsi fortuitũ habent: istiuͦ
ĩa uelut ex uirtute possident. Quasi

Expanded text:
ium esse videtur per mentis excessum exerceri, solent tamen quandoque infra humanae comprehensibilitatis metas cohiberi. Omnia contemplationum genera possunt modo utroque fieri, et modo per mentis excessum, modo sine aliquo mentis excessu solent exetuitum habent, alii tam quasi ex virtutad mentis excessum rapiuntur, alii hoc exspectant et accipiunt usque adhuc ex sola vocante gratia, alii vero ut hoc possunt sibi comparant cum gratiae tamen cooperatione ex magna animi industria. Et illi quidem hoc donum quasi fortuitum habent, isti vero jam velut ex virtute possident. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uocantis gr̃e horã expestant. Iã uͦ¬
uelut exuirtute eiꝰ modi gr̃e effica¬
ciã habẽ dicendi st̃: qͥ ex magna ĩa
parte id possũt cũ uolũt. Uniꝰ rei fi¬
gurã habem̃ ĩ moyse: alt̾ius aut̃e in
aaron sac̃dote. Quod eñi moyses in
monte ꝑmibẽ arcã uidẽ meruit. so¬
la reuelantis dñi gr̃a fuit: nã ut cã
parbito uide̾t. ĩsua omĩo potestate
non habuit. Aa ron autẽ ĩa exmag¬
na parte ĩ potestate habebat: qͦtiea
id ipsũ ordo uł ratio poscebat ĩsc̃a
sc̃oꝵ intͣre: & intͦ ipsũ uelũ arcã
c̃e montis intelligimꝰ mentis sum
timũ: & intimũ qd̾ summũ. Idem
itaq ĩ telligimꝰ ꝑuertic̃e montis. &¬

Expanded text:
oram exspectant. Jam velut ex virtute ejusmodi gratiae efficaciam habere dicendi sunt, qui ex magna jam parte id possunt cum volunt. Unius rei figuram habemus in Moyse, alterius autem in Aaron sacerdote. Quod enim Moyses in monte per nubem arcam videre meruit, sola revelantis Domini gratia, fuit: nam ut eam pro arbitrio videret, in sua omnino potestate non habuit. Aaron autem jam ex magna parte in potestate habebat quoties idipsum ordo, vel ratio poscebat in sancta sanctorum intrare, et intra ipsum velum arcam cem montis intelligimus mentis summtimum, et intimum quod summum. Idem itaque intelligimus per verticem montis
Abbreviated transcription (Latin):
illũ quẽ pauci admodũ nouerunt.
qͥ fit ꝑmentis excessũ. Ad illum
maxime ꝑtinet sensꝰ rõnalis: ad is¬
tũ uͦ sensus intellectuał. In illo
sane speculam inuisibilia nr̃a. in
isto ꝯtemplam inuisibilia diuina.
Sed hũc utrũq statũ. unũ uidelic

Expanded text:
illum quem pauci admodum noverunt qui fit per mentis excessum. Ad illum maxime pertinet sensus rationalis, ad istum vero sensus intellectualis. In illo sane speculamur invisibilia nostra, in isto contemplamur invisibilia divina. Sed hunc utrumque statum unum videlic
Abbreviated transcription (Latin):
sobria cogitare consueͬrͤat. en ĩ obliuionẽ
uenit. Qui enĩ dormit. q̃ circa ip̃m s̃t.
immo & semet ipsum omino ñ sentit.
Recte gͦͣ soporẽ. m̃tis alienatio expͥmitur.
ꝑ qͣm ab assuetis absentat᷑: & quasi per
somniũ occupata areb humanis diui¬
narũ rerũ contempłone ꝑegͥnat᷑. Et
t̃c qͥde in idip̃m obdormit. qͣndo iueo
ꝑcontẽpłonem & ãmirationẽ reqͥescit.
cui unũ ideq ẽ ẽe om̃e qͦd est. qͥ solus
moyses designat ꝑseptimũ diem. hoc
dauid aꝑtius nominat pacẽ. Et quod
apud illũ ẽ ingredi mediũ nebula:
hoc apud istũ ẽ obdormire. Et qđ unꝰ
reqͥescit in id ip̃m: hoc ẽ qͦd aliꝰ. uocat᷑.
accedit. et morat᷑ apd̾ dñm. Quasi ad
moysi itaq similitudinẽ montis uer¬
ticẽ ascendens mediũ nebule ĩgre¬
dit᷑. & arcam ĩadictã designatõsq
cherubim dño reuelante uidet & ꝯ¬

Expanded text:
sobria cogitare consueverat, ei in oblivionem sobria cogitare consueverat, ei in oblivionem venit. Qui enim dormit, quae circa ipsum sunt, imo et semetipsum omnino non novit. Recte ergo per soporem, mentis alienatio exprimitur; per quam ab assuetis absentatur, et quasi per somnum occupata, a rebus humanis, divinarum rerum contemplatione peregrinatur. Et tunc quidem in idipsum obdormit, quando in eo per contemplationem et admirationem requiescit, qui unum idemque est esse omne quod est, cui solus Moyses designat per septimum diem, hoc David apertius nominat pacem. Et quod apud illum est ingredi medium nebulae, hoc apud istum est obdormire. Et quod unus requiescit in idipsum, hoc est quod alius vocatus accedit, et moratur apud Dominum. Quasi ad Moysi itaque similitudinem montis verticem ascendens, medium nebulae ingreditur, et arcam jam dictam designatosque cherubin, Domino revelante, videt et c
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. In mediũ nebule moyses ĩgredit᷑.
qͣndo humana mens ab illa diuini lu¬
minis uũisitate absorta sũma suiob¬
liuione sopit᷑: ita ut mirari ualeas
& iuste mirari debeas. quomodo ꝯcordet
ibi nubes cũ igne. & ignis cũ nube:
nubes ignorantie cũ igne illuminate
ĩ telligñtie: ignorantia & obliuio no¬
toꝵ etꝰ exꝑtoꝵ cũ reuelatione & ĩtelli¬
gentia priꝰ ignotoꝵ & eo usq ĩ exꝑtoꝵ.
Nam uno eod̾eq tẽꝑe humana ĩtelligñ¬
tia & ad diuina illuminat᷑. et ad hu¬
mana obnubilat᷑. Hanc sublenati aĩ¬
mi pacẽ obnubilationẽ & iluminati¬
oñe psalmista paucis u̾bis comp̃hen¬
dit. cũ dic̃. In pace in id ip̃m. dormiã
et reqͥescam. Uacit anima pacẽ t̃e in¬
uenit: qn supͣ semet ipsam ducta. hu¬
mane passibilitatis molestias omĩno
ñ sentit. In hac pace obdorinit. q̃udo
ad summã tͣnquillitatẽ consopita. qͥ cqͥd

Expanded text:
titur. In medium nebulae Moyses ingreditur, titur. In medium nebulae Moyses ingreditur, quando humana mens ab illa divini luminis immensitate absorpta, summa sui oblivione sopitur; ita ut mirari valeas, et juste mirari debeas quomodo concordet ibi nubes cum igne, et ignis cum nube: nubes ignorantiae, cum nube illuminatae intelligentiae. Ignorantia et oblivio notorum et expertorum, cum revelatione et intelligentia, prius ignotorum et eousque inexpertorum. Nam uno eodemque tempore humana intelligentia, et ad divina illuminatur, et ad humana obnubilatur. Hanc sublevati animi pacem, obnubilationem et illuminationem Psalmista paucis verbis comprehendit, cum dicit: In pace in idipsum dormiam et requiescam . Veraciter anima pacem tunc invenit, quando supra semetipsam ducta humanae passibilitatis molestias omnino non sentit. In hac pace obdormit, quando ad summam tranquillitatem consopita, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
memoria menti excidit. In hoc mon¬
te moyses sex diebꝰ morat᷑: et ĩ septi¬
mo de medio nubis ad dñi colloqͥũ
uocatur. Sex diebꝰ ut notũ ẽ oꝑa nr̃a
ꝑ agiuꝰ: & inseptimo reqͥesciinꝰ. Quasi
sex gͦ dies tͣnsigimꝰ in hoc monte: qñ
cũ multo labore magnaq animi ĩdus¬
tͥa in eiꝰmodi sublimitate assuescimis
diutiꝰ ꝑmanẽ. Tũc autẽ qͣsi ad septum¬
uni diem uenit᷑. qͣn tanta m̃tis suble¬
uatio menti ĩ oblectamentũ u̾tit᷑. et
sine ullo labore subitur. Quasi ad sep¬
timũ ĩa dien ꝑtingit᷑. q̃n in illo sub¬
lunitatis statu tande aliq̃n ad sũmã
animꝰ tͣnquillitatẽ conponit᷑. ut non
solũ omẽm curã et sollicitudinẽ depo¬
nat. immno uniu̾sas pene humane poᷤ¬
sibilitatis metas excedat. Ad colloqͥ¬
um dñi dño uocante admittit᷑. qͣndo
ex diuina inspiratione & reuelatione ĩ
illã diuinoꝵ iudicioꝵ abyssũ int̾mit¬

Expanded text:
memoria menti excidit. In hoc monmemoria menti excidit. In hoc monte Moyses sex diebus moratur, et in septimo de medio nubis ad Domini colloquium vocatur. Sex diebus, ut notum est, operaagimus, et in septimo requiescimus. Quasi sex ergo dies transigimus in hoc monte, quando cum multo labore, magnaque animi industria in ejusmodi sublimitatis statu assuescimus diutius permanere. Tunc autem quasi ad septimum diem venitur, quando tanta mentis sublevatio, menti in oblectamentum vertitur, et sine ullo labore subitur. Quasi ad septimum jam diem pertingitur, quando in illo sublimitatis statu, tandem aliquando, ad summam animus tranquillitatem componitur, ut non solum omnem curam et sollicitudinem deponat, imo universas pene humanae passibilitatis metas excedat. Ad colloquium Domini, Domino vocante, admittitur, quando ex divina inspiratione et revelatione, in illam divinorum judiciorum abyssum intromit
Abbreviated transcription (Latin):
qr illa semꝑ q̃ adduo nouissima ꝑti¬
nent humnane m̃tis ꝑspicaciã exced̃t̃.
consid̾ationẽ adducit. seu econtͣ ut
aliqͥd in his ꝑspicatiꝰ & limpidiꝰ enẽ
possit. ipsa mens humana se met ip¬
sam excedit. & ĩ abalinationẽ tͣnͣsit:
apte qͥde ẽadem ipsa ñ t̃a humana
effigie. qmͣ angłica forma mystice
ex p̾mere oportuit. Qd̾ aut̃e hec om̃ia
sex ꝯtẽplationũ gn̾a possint ꝑextasi
cerni. mystico moysi exemꝑlo tenemꝰ:
qͦd uͦ sine ullo m̃tis excessu possint ĩ
tempłonem adduci. ex typico illo
beseleel oꝑe habemꝰ. Ut eñĩ moyses
arcam & utrũq cherubĩ ex diuina
reuelatione uidere potuiss montẽ
ascendit. nebulã subint᷑uit. Ut aũ
beseleel mysticũ illud opꝰ oꝑatur &
ĩtueret᷑. nec mont̃e nͨ nebulã qͣsisse
uł subisse legit᷑. Qͥd ẽ aut̃e montem
subire. nͥ scdni ꝓpħicã sententiã ãd
cor altũ ascend̾e: Eiꝰ modi uͦ mont̃e
nubes t̃c regitꝰ. q̃n extĩoꝵ omnium

Expanded text:
tinent, humanae mentis perspicaciam excedunt, considerationem adducit, seu econtra, ut aliquid in his perspicacius et limpidius cernere possit, ipsa mens humana semetipsam excedit, et in abalienationem transit apte quidem eadem ipsa non tam humana effigie quam angelica forma mystice exprimere oportuit. Quod autem haec omnia contemplationum genera possint per extasin cerni, mystico Moysi exemplo tenemus. Quod vero sine ullo mentis excessu possint in contemplationem adduci, ex typico illo Beseleel opere habemus. Ut enim Moyses arcam et utrumque cherubin ex divina revelatione videre potuisset, montem ascendit, nebulam subintravit. Ut autem Beseleel mysticum illud opus operaretur et intueretur, nec montem, nec nebulam quaesisse vel subiisse legitur. Quid est autem montententiam ad cor altum ascendere? Ejusmodi vero montem nubes tunc tegit, quando exteriorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ iam dixi: qr ad qđlibet ꝯtẽpło¬
nũ genꝰ ꝑtinentia possũt dño reuelan
te ꝑmentis excessum uideri. Sed ex
beseleel oꝑe nicħominꝰ potest ꝑpendi:
qr q̃libet hoꝵ absq ullo m̃tis excessu
possũt et solent ĩ ꝯtemplationẽ ad du¬
ci. Qͥd enĩ queso ẽ. arcã fab̾care. auro
uestire. coronaq cingẽ. ꝓpiciatorio te¬
gere. cherubim adiunge̾: nisigͣdatim. ⁊¬
qͥde indicta contempłonũ gn̾a arteni
comꝑare. et multo studio atq: labore
alia post alia addiscere. & ĩusum ad¬
duce̾. et tande aliq̃n opꝰ consũmare:
& adultimũ inomnib ꝑfectũ esse.
S ut de arca tacȩam qͥd uł de ipsis che¬
rubim dicam. Nũqͥd ut eos formaret
uł formatos uidet legit᷑ uł mont̃e
ascendisse uł nubem ĩ trasse. Unde
& manifeste dat᷑ intelligi. qr ⁊ illa¬

Expanded text:
s jam dixi, quia ad quodlibet contemplationum genus pertinentia possunt, Domino revelante, per mentis excessum videri. Sed ex Beseleel opere nihilominus potest perpendi, quia quaelibet horum absque ullo mentis excessu possunt et solent in contemplationem adduci. Quid enim, quaeso, est arcam fabricare, auro vestire, coronaque cingere, propitiatorio tegere, cherubin adjungere, nisi gradatim uidem in dicta contemplationum genera artem comparare, et multo studio atque labore alia post alia addiscere et in usum adducere, et tandem aliquando opus consummare, et ad ultimum in omnibus perfectum esse? Sed ut de arca taceam, quid vel de ipsis cherubin dicam? Nunquid ut eos formaret, vel formatos videret legitur vel montem ascendisse, vel nubem intrasse? Unde et manifeste datur intelligi