comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nob ualet fides qua c̾dimꝰ qͣm rerũ. cor¬
poraliũ species quã ꝑ ocłos cernimꝰ cor¬
ꝑales. s sic̃ homines uit̾ qͦs uuientes mo¬
tusq uitales exerentes uuumꝰ. mox ut
aspicimꝰ non c̾dimꝰ uuie s uidemꝰ. cũ eoꝵ
uitã sine corꝑib uidere nequeamꝰ: quã
tãqͣm in eis ꝑ corꝑa remota onĩi ambi¬
guitate ꝯspicimꝰ. Ita quac̃q sp̃alia illa
contuebim᷑. Nut gͦ sic ꝑ illos ocłos uidebi¬
t᷑ ds ut aliqͥd habeant in tanta excellen¬
tia m̃ti sunile. quo et uicorꝑea nat᷑a cer¬
natꝰ qͦd ullis exemplis sine scͥpturaꝵ tes¬
timoniis diuinaꝵ uł difficile. ẽ. uł in¬
possibile ostende: aut qͥo. ẽ. intelligendũ¬

Expanded text:
dimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimus, mox ut aspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa contuebimur. aut ergo sic per illos oculos uidebitur deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incorporea natura cernatur, quod ullis exemplis sine scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel impossibile ostendere; aut, quod est ad intellegendu
Abbreviated transcription (Latin):
ditu auris audiebam te priꝰ. Nc̃ autẽ
ocłs m̃s uidet te: ꝓptẽa despexi memet
ipsũ. et distabui. et estimaui me t̾ram
et cinerem. qͣmuis nichil hic ꝓhibeat
ocłos cordis intelligi de quib ocł̃is ait
apłc. Iiluminatos ocłos hab̾e cordis

Expanded text:
ditu auris audiebam te prius, nunc autem ditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et aestimaui me terram et cinerem; quamuis nihil hic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait olus: inluminatos oculos
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ipsi ocłi sp̃ales. qͣntũ possunt isti qͣles
nõ habemꝰ: ꝓcul dubio ꝑ eos ds̃ uid̃i ñ
poterit. Longe itaq alt̾ius erunt potẽ¬
tie. si ꝑ eos uidebit᷑ incorporea illa nat᷑a
que non ꝯtinet᷑ loco: s ubiq tota. ẽ. Nõ
enĩ qͥa dicimꝰ dm̃ et in celo esse et int̾ra.
ipse qͥppe ait ꝑ ꝓpħam. celũ et tram ego
impleo. aliam partẽ dicturi sumꝰ c̃ in
celo hab̃e et in t̾ra aliã. s totꝰ in celo. ẽ
totꝰ in terra. ñ alt̾nis temꝑib s utraq
simł: qͦd nulla nat᷑a corꝑalis potest. Uis
itaq p̃pollentior ocłoꝵ erit illoꝵ: ñ ut
acrius uideant qmͣ quidam ꝑhibent᷑ ui¬
dere serpentes. uł aquile. qͣntalibet enĩ
acrimonia cernendi eadem qͦ aninia¬
lia nichil aliud possũ uide qͣm corpora:
s ut uideant et incorꝑalia. Et fortasse
ista uirtꝰ magna cernendi data fuerat
ad horam cẽ in isto mortali corꝑe. ocłis
scĩ iuri iob. qͣndo ait ad dñm. In obau¬

Expanded text:
am ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos deus uideri non poterit. longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. non enim quia dicimus deum et in caelo esse et in terra — ipse quippe ait per prophetam: caelum et terram ego impleo - aliam partem dicturi sumus eum in caelo habere et in terra aliam; sed totus in caelo est, totus in terra, non alternis temporibus, sed utrumque simul, quod nulla natura corporalis potest. uis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae — quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora — sed ut uideant et incorporalia. et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad deum: in obau
Abbreviated transcription (Latin):
de uitã quid̃ suã in qua nͨ uunt in corꝑe.
et hec trena m̃bra uegetat fac̃q uiuentia.
interiore sensu qͥsq ñ ꝑ corꝑeos ocłos no¬
uit. alioꝵ uͦ uitas cũ suit inuisibiles ꝑ cor¬
pus uidet. Nam unde uiuentia discernimꝰ
a non iuuentib corꝑa: nͥ corꝑa simł uitas¬
q udeamꝰ. quas nͥ ꝑ corpus uude ñ possumꝰ:
¶itas autẽ sine corꝑib corꝑeis ocłis ñ ui¬
demꝰ. Quã obrem fieri potest et ualde c̃di¬
bile. ẽ. sic nos. eẽ. usuros mundana t̃c cor
pora celi noui et t̾re noue ut dm̃ uͥq p̃¬
sentẽ et uniu̾sa &̃ corꝑalia gub̃nantem
ꝑ corꝑa que gestabimꝰ et que ꝯspiciemꝰ qͣ¬

Expanded text:
nde uitam quidem suam, qua nunc uiuit in corpore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? Vitae autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana corpora tunc caeli noui et terrae nouae, ut Deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora quae gestabimus et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad udenda p̃sentia. que tam̃ sp̃u uide
poss &ẽ si illos clauderet: sic̃ udit absen¬
tia qñ cũ eis ñ erat: Absit gͦ ut dicamꝰ il¬
los scõs in illa nita dm̃ clausis ocłis nõ
iusuros: quẽ sp̃u semꝑ uidebũt. S u

Expanded text:
ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
facie ad faciẽ. Nc̃ scio ex parte: tc̃ autẽ
cognoscã sic̃ et cognitꝰ sũ. Si gͦ in hac
utta uͥ om̃iũ mirabiliũ ꝓphetia ita com¬
ꝑanda. ẽ. illi uite quasi paruuli ad nuiue¬
nem. uidit tñ heliseus accipientẽ mun̾a
seruũ fuũ uͭ ipse ñ erat. ita nec cũ uen̾it
qͦd ꝑfectũ est nec iã corpꝰ corruptibile
adgͣuabit animã. s incorruptibile nich
impediet: illi scĩ ad ea que uidenda s̃ o
culis corporeis qͥb helisens absens ad ser
t. et accepisti pecuniã: & cetã. Sic̃ autẽ
ex hebreo int̃pretatꝰ ẽ prb̃r iheronimꝰ
ñ ne cor meũ inquit in p̃senti erat. qñ re
uersus. ẽ. homo de curru suo in ocursũ
tiu: Corde suo gͦ se dixit hoc uidisse ꝓpħa.
aduito qͥdem mirabilit̾ nullo dubitãte
duunitꝰ. S qͣnto ampliꝰ tc̃ om̃s munere
isto habundabt̃: cũ ds̃ erit omĩa in oĩb:
Habebunt tam̃ oẽ illi ocłi corꝑei officiĩ
indiguit ut uidẽt absentem. ñ eis usꝰ. ẽ.

Expanded text:
nc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita conparanda est illi uitae, quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Helisaeus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est, nec iam corpus corruptibile adgrauabit animam, sed incorruptibile nihil inpediet, illi sancti ad ea, quae uidenda sunt, oculis corporeis, quibus Helisaeus absens ad serutibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex Hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: Nonne cor uersus est homo de curru suo in occursum tibi? corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia in omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium indiguit, ut uideret absentem, non eis usus est
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qͦd ibi d̃m qͥsqͥs ocłos clauserit
ñ uidebit. Si enĩ ꝓpħ̃a heliseꝰ puerũ
suũ gieri absens corꝑe uidit accipiẽ¬
tem munera que dedit ei naaman
syrus. quẽ ꝓpħa memorat a lepre
deformitate mundauat. qͦd seriuis
neqͣm dño suo ñ uidente latent̃ se fe¬
cisse putau̾at: qͣntomag̃ in illo cor¬
ꝑe sp̃ali uidebt̃ scĩ om̃ia ñ solũ si o¬
absentes: Tc̃ enĩ erit ꝑfectum illud
de qͦ loquens apłc. ex parte enĩ scimꝰ
et ex parte ꝓpħamꝰ. cũ autẽ uen̾it qͦd

Expanded text:
autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, non uidebit. Si enim propheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Naeman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat: quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oabsentes. tunc enim erit perfectum illud de quo loquens apostolus : ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
udent faciem patris mei qͥ in celis. ẽ.
Sic̃ fͦ illi uident. ita et nos iusuri sumꝰ.
qͥd paulo ante dixi. uidemꝰ nc̃ ꝑ specł̃m
in enigniate: Ec̃ autẽ facie ad faciem.
Dremiũ itaq ãi nob uisio ista seruat᷑.
erit inqͥt similes ei erunꝰ: qm̃ uidebimꝰ
eũ sicuti ẽ. Facies autẽ di manifesta¬
tio eiꝰ intelligenda ẽ: ñ aliqͦd tale m̃¬
broꝵ quale nos habemꝰ in corꝑe. ał¬
q isto noĩe nũcupamꝰ Qua ꝓpt̾ cũ
ex me querit᷑ quid acturi sint scĩ in
illo corꝑe spũali ñ dico qͦd iã uideo
s dico qͦd c̾do: scđ̃m illud qͦd in psal¬
mo lego. c̾didi ꝓpt̃ qͦd locutus sum.
Dico itaq uisuri s̃ dm̃ in ipso corꝑe:
s utrũ ꝑ ipsum sic̃ ꝑ corpꝰ nc̃ udemꝰ
solem. et luam. et stellas. mare: ac¬
tr̾am. et que s̃ in ea: ñ parua q̃stio.ẽ.
Durũ. ẽ. enĩ dicere qͦd scĩ talia corꝑa
tõ habebunt. ut ñ possint ocłos clau¬
dere atq aꝑire cũ uoluerint: duriꝰ

Expanded text:
dent faciem patris mei, qui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; quod paulo ante dixi: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. praemium itaque fidei nobis uisio ista seruatur,erit, inquit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. facies autem dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore atque isto nomine nuncupamus. Quapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo secundum illud quod in psalmo lego: credidi propter quod et locutus sum. dico itaque: uisuri sunt deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas et quae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. dubiũ: si autẽ suꝑat et angłoꝵ.
ut uec ipsos excepisse uideat᷑ qͥ ait om¬
nẽ intellectũ: scdm hoc dictũ. eẽ. debe¬
miꝰ acciꝑe: quia pacemdĩ qua ds̃ ip¬
se paccatꝰ. ẽ. sic̃ ds̃ nouit. ñ eam nos
sic possumꝰ nosse nec ulli angłi. Su¬
ꝑat itaq omẽm intellectũ: non dubi¬
um qͦd pret̃ suũ. S qͥa et nos ꝓ modo
nr̃o pacis eiꝰ participes facti. sũmã in
nob̃ atq inter nos et cũ ipso pacem
qͣntũ nr̃m sũmũ. ẽ. obtinebimꝰ. isto mͦ
ꝓ suo mͦ sciunt eam sc̃i angłi: homi¬
nes autẽ nc̃ longe infra. qͣntũlibet ꝓ¬
uectu mentis excellant. Consid̾andũ ẽ.
enĩ qͣntꝰ uir dicebat. ex parte scimꝰ
ex parte ꝓphetamꝰ. donec ueniat qͦd ꝑ¬
fectũ. ẽ: et uidemꝰ nc̃ ꝑ specłm in eni¬
ginate. tc̃ atitẽ facie ad faciem. Sic
et accepto sp̃s pignore translati ad
regnũ sumꝰ xp̃i. Ad eos angłos iã ce¬
pimꝰ ꝑtinere. c̃ quib nob̃ erit scã atq

Expanded text:
n est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem dei, qua deus ipse pacatus est, sicut deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti summam in nobis atque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est, obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. considerandum est enim, quantus uir dicebat: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfectum est; et: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Sic et accepto spiritus pignore translati ad regnum Christi ad eos angelos iam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta adque
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit̾ s sp̃ualit̾ iam uiuente: qͣntũ
dñs dignat᷑ aduiuare uideamꝰ. Est illa
qͥdem actio uł potiꝰ quies atq otiũ qͣle
fut᷑um sit si uerũ uelim dic̾e: nescio.
Non enĩ hoc uinꝗͣm ꝑ sensꝰ corꝑis uidi.
Si autẽ m̃te id. ẽ intelligentia iudisse me
dicam. qͣntũ. ẽ: Aut qͥd. ẽ. ur̃a intelligen¬
tia ad illam excellentiã. uͥ. ẽ. paxdĩ. que

Expanded text:
ente, quantum Dominus dignatur adiuuare uideamus. Et illa quidem actio uel potius quies adque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. Non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. Si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam excellentiam ? Ibi e
Abbreviated transcription (Latin):
arte ac labore quesita: Qͥd in tã multis
reb tuende aut recipiende. salutis
auxilia: Qͣm grata uicissitudo diei
alt̾nantis ac noctis aurarũ. qͣm blan¬
da tẽꝑies in fructicib & peccorib in¬
diũtoꝵ conficiendoꝵ qnta matheries:
omĩa cõmemorare qͥs possit: Hec aũ
sola que a me uelut in quẽdã st̃ ag¬
gerẽ coartata. si uellem uelut colligata
in uolucra soluere atq discut̾eͥ quͣta
mͥ mora ee̾t. in singłis qͥb plurima cõ¬
tinent᷑: Et hec om̃ia miseroꝵ st̃ dãpna¬
toꝵq solacia: non p̃mia beatoꝵ. Que qͥ
illa st̃ si tot d̾talia ac tanta st̃ ista:
Qd dabit eis qͦs p̃destiuauit ad uitã.
si hec dedit etiã eis qͦs p̃destinauit
ad mortẽ: Que bona u illa beata uita
facit eos suiere ꝓ qͥb in hac miseria
unigenitũ suũ filiũ uoluit usq ad mor¬
tẽ tanta mala ꝑferre: Unde apłs de
ipsis u illud regnũ p̃destinatis loqus.

Expanded text:
arte ac labore quaesita? quid in tam multis arte ac labore quaesita? quid in tam multis rebus tuendae aut recuperandae salutis auxilia! Quam grata uicissitudo diei alternantis et noctis! Aurarum quam blanda temperies! In fruticibus et pecoribus indumentorum conficiendorum quanta materies! Omnia commemorare quis possit? Haec autem sola, quae a me uelut in quendam sunt aggerem coartata, si uellem uelut conligata inuolucra soluere adque discutere, quanta mihi mora esset in singulis. quibus plurima continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praemia beatorum. Quae igitur illa sunt, si tot et talia ac tanta sunt ista? Quid dabit eis quos praedestinauit ad uitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinauit ad mortem? Quae bona in illa beata uita faciet eos sumere, pro quibus in hunigenitum Filium suum voluit usque ad mortem mala tanta perferre. Unde Apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens :
Abbreviated transcription (Latin):
test in celi et t̾re et maris multimoda et
uaria pulchritudine in ipsiꝰ lucis tanta
copia. tãq mirabili specie. in sole et luna
et syderib in opacitatib nemoꝵs. in co¬
lorib et odorib florũ. in diu̾sitate ac mu¬
ltitudine uolucrũ garrulaꝵ. atq pictaꝵ
in multiformi specie tot tantoꝵq animã¬
tiũ. quarũ ille plus habent admiratioĩs
que molis minimũ. Plus enĩ formicłaꝵ
et apicłariĩ oꝑa stupemꝰ: qm ĩmensa cor¬
ꝑa balenarũ. In ipsiꝰ qͦ maris tã gͣndi
spectacło. c̃ sese diu̾sis colorib uelut
uestib indiuit: et aliqͣ̃nbo iuride. atꝙ¬
hoc multis modis. aliqñ purpur eũ. ali¬
qñ ceruleũ. ẽ. quã porro delectabilit̃
maior suauitas: qͥa sic demulcet intu¬
entẽ. ut ñ iactet et quatiat nauigan¬
tẽ. Qͥd ciboꝵ usqueqͣq copia contra
faniẽ qͥd sapoꝵ diu̾sitas contra fastidi¬
um nature diffusa diuiciis: ñ coq̃oꝵ

Expanded text:
test? in coeli et terrae et maris multimoda et test? in coeli et terrae et maris multimoda et varia pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diversitate ac multitudine volucrum garrularum atque pictarum, in multiformi specie tot tantorumque animantium, quorum illa plus habent admirationis, quae molis minimum plus enim formicularum et apicularum opera stupemus, quam immensa corpora balaenarum, in ipsius quoque maris tam grandi spectaculo, cum sese diuersis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride ahoc multis modis, aliquando purpureum, aliquando caeruleum est. Quam porro delectabilitermaior suauitas, quia sic demulcet intuentem, ut non iactet et quatiat nauigantem! Quid ciborum usquequaque copia contra famem? quid saporum diuersitas contra fastidium, naturae diffusa diuitiis, non coquorum
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ mͦ decorem habeant ñ et nsum sic̃
habet pectꝰ uirile manullas. sic̃ facies bar¬
bam. quã ñ esse munim̃to s uirili ornam̃¬
to indicant pure facies feminais: quas
utiq infirmiores iuris muniri tutiꝰ con¬
ueniret. Si gͦ nullũ m̃brũ in his quidem
ꝯspicuis. unde ambigit nemo qͦd ita sit
alicui oꝑi accõmodatũ ut ñ cẽ sit decorũ
st̃ autẽ ñ nulla quoꝵ solũ decꝰ et nultꝰ est
usꝰ: pnto facile intelligi inconditione cor¬
ꝑis. dignitatẽ necessitati fuisse p̃latam.
Transitura. ẽ qͥppe necessitas tempꝰq uen¬
tuͣm. qñ sola inuicẽ pulchritudine sine
ulla libidine ꝑfruam᷑. qͦd maxime ad lau¬
dẽ referendũ. ẽ. conditoris: cui dr̃ in psal¬
mo. confessionẽ et decorẽ indiusti. Iam de¬
t̾ra pulchritudo et utilitas cat᷑e. que hoĩ
licet in istos labores miseriasq ꝓiecto atqi:
dãpnato expectanda atq siũda diuina
largitate ꝯcessa. ẽ. qͦ sermone t̾imnari po¬

Expanded text:
tantummodo decorem habeant, non et usum; sicut habet pectus uirile mamillas, sicut facies barbam, quam non esse munimento, sed uirili ornamento indicant purae facies feminarum, quas utique infirmiores muniri tutius conueniret. Si ergo nullum membrum est, in his quidem conspicuis unde ambigit nemo, quod ita sit alicui operi adcommodatum, ut non etiam sit decorum; sunt autem nonnulla, quorum solum decus et nullus est usus: pporis dignitatem necessitati fuisse praelatam. Transitura est quippe necessitas, tempusque venturum quando sola invicem pulchritudine sine ulla libidine perfruamur: quod maxime ad laudem referendum est Conditoris, cui dicitur in Psalmo, Confessionem et decorem induisti . 5. Jam caetera pulchritudo et utilitas creaturae, quae homini, licet in istos labores miseriasque projecto atque damnato, spectanda atque sumenda divina largitate concessa est, quo sermone terminari po
Abbreviated transcription (Latin):
t queret inquit dñs sͥ hominem¬
siie dauid. suie ipsum mediato¬
rem significans testam̃ti noui: qui figu¬
rabat᷑ in chrismate &e quo iuctus. ẽ. ip¬
se dauid et ꝓgenies. eiꝰ Non autẽ qͣsi
nesciat uͥ sit ita sͥ hominem ds̃ querit.
s ꝑ hominem more hominũ loquit᷑:
qͥa et sic loquendo nos querit. Non solũ
eiũ deo patri. uerũ ipsi qͦ uingenito eiꝰ
qui uenit querere qͦd ꝑierat. usq ad eo
iam eramꝰ noti: ut in ipso essemꝰ elecꝰti.
ante constitutionẽ mundi. Queret sͥ gͦ
dixit: suũ habebit. Vnde in latina
lingua hoc uerbũ accipit p̃positionẽ:
et adquirit dicit᷑. Qͦs satis aꝑtum. ẽ qͥd
significet. Quãqͣm et sine additam̃to
p̃positionis querere intelligat᷑ ad quire¬
re: ex quo tucra uocant᷑ et questus.

Expanded text:
t quaeret, inquit, Dominus sibi hominemsive David, sive ipsum Mediatorem significans Testamenti novi, qui figurabatur in chrismate etiam quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per hominem more hominum loquitur, quia et sic loquendo nos quaerit. Non solum enim Deo Patri. uerum ipsi quoque Unigenito eius, qui uenit quaerere quod perierat, usque adeo iam eramus noti, ut in ipso essemus electi ante constitutionem mundi. Quaeret sibi ergo dixit \'suum habebit\'. Unde in Latina lingua hoc uerbum accipit praepositionem et Cadquirit dicitur; quod satis apertum est quid significet. Quamquam et sine additamento praepositionis quaerere intellegatur adquirere; ex quo lucra uocantur et quaestus.
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑ eloquio: ut qͦd ad iusticiã pieta¬
tẽq attinet. nultꝰ ei homo suoꝵ tẽꝑm co¬
mꝰ in chronicis. colligimꝰ tam̃ ex libro
eiꝰ quẽ ꝓ sui merito israelite. in auctori¬
tatẽ canonicã receꝑunt: t̾cia gen̾atiõe
posteriorẽ fuisse qͣm isrł. Duuntꝰ autẽ
ꝓuisũ fuisse ñ dubito. ut ex hoc uno sci
sp̃alem ierłm. Qoͦ nemini ꝯcessum fui¬
sse c̾dendum. ẽ nisi cui diunitꝰ reuelat
p̃nunciabat᷑. quẽ admodũ nob̃ uenisse
nũciatꝰ. ẽ: ut una eademq ꝑ ipsum fides
om̃s in dĩ ciuitatẽ. di domũ. di tẽplũ.
p̃destinatos ꝑducat ad dm. S quec̃q ali¬
t̃᷑ possunt putari a xp̃ianis eẽ. ꝯficte.
Ideo nichil. ẽ firmiꝰ ad conuincendos
qͦslibet alienos side hac re ꝯtendint.
nr̃osq faciendos si recte sapuerint:
qͣm ut diuna. p̃dicta de xp̃o ea ꝓfe¬
rant᷑. que in iudeoꝵ codicib scripta

Expanded text:
laudatur eloquio, ut quod ad justitiam pietalaudatur eloquio, ut quod ad justitiam pietatemque attinet, nullus ei homo suorum temporum comus in Chronicis, colligimus tamen ex libro ejus, quem pro sui merito Israelitae in auctoritatem canonicam receperunt, tertia generatione posteriorem fuisse quam Israel. Diuinitus autem prouisum fuisse non dubito, ut ex hoc uno scirspiritalem Hierusalem. Quod nemini concessum fuisse credendum est. nisi cui diuinitus reuelapraenuntiabatur, quem ad modum nobis uenisse nuntiatus est, ut una eademque per ipsum fides omnes in Dei ciuitatem, Dei domum, Dei templum praedestinatos perducat ad Deum. Sed quaecumque ali possunt putari a Christianis esse confictae. Ideo nihil est firmius ad convincendos quoslibet alienos, si de hac re contenderint, nostrosque faciendos, si recte sapuerint, quam ut divina praedicta de Christo ea proferantur, quae in Judaeorum scripta
Abbreviated transcription (Latin):
aut uen̾it ad cumulũ. a nob̃ ꝯmemora¬
ri pot̃. ñ qͦ necessariꝰ sit ce si desit: s qͥa
ñ incõgrue c̾dit᷑ suisse et in aliis genti¬
b homines qͥb hoc misteriũ reuelatũ
.ẽ. et qͥ hec õe p̃dicere impulsi s̃. siue par¬
ticipes eiꝰdem gr̃ȩ fuerint siue exꝑtes.
scimꝰ fuisse ꝯfessos. Nec ipsos uideos ex¬
istimo audere contende neminẽ ꝑtinu¬
isse ad dm̃ p̃ter israelitas: ex quo ꝓpa¬
go ispł eẽ. cepit reꝓbato eiꝰ fratre ma¬
iore. Popłc enĩ reuera qͥ ꝓprie dĩ p̃płe
diceret᷑ nullus aliꝰ fuit: homines autẽ
quosdam ñ trena s celesti societate ad
uiros israelitas suꝑne ciies patͥe ꝑtinẽ¬
tes. &̃ in aliis gentib fuisse negare. nõ
possunt: qͥa si negant facillime ꝯuinc̃¬
t᷑ de scõ et mirabili uiro iob. qͥ nec indi¬
gena nec ꝓselitꝰ id. ẽ. aduena p̾płi isrł fu¬
it. s ex gente idumea genꝰ ducens. Ibi
ortus: ibidem ẽ mortuus. Qͥ duuno sic

Expanded text:
 ad cumulum a nobis commemorari potest: non quo necessarius sit, etiamsi desit, sed quia non incongrue creditur fuisse et in aliis gentibus homines, quibus hoc mysterium revelatum est, et qui hoc etiam praedicere impulsi sunt, sive participes ejusdem gratiae fuerint, sive expertes, scimus fuisse istimo audere contendere neminem pertinuisse ad Deum praeter Israelitas, ex quo propago Israel esse coepit, reprobato eius fratre maiore. Populus enim re uera, qui proprie Dei populus diceretur. nullus alius fuit; homines autem quosdam non terrena, sed cveros Israelitas supernae cives patriae pertinentes etiam in aliis gentibus fuisse, negare non possunt: quia si negant, facillime convincuntur de sancto et mirabili viro Job, qui nec indigena, nec proselytus, id est advena populi Israel fuit; sed ex gente Idumaea genus ducens, ibi ortus, ibidem mortuus est: qui divino sic
Abbreviated transcription (Latin):
atq huiꝰmodi mͥ cogitanti ñ iudet᷑
esse diffimendꝰ num̾us ꝑsecutionũ:
qͥb exerceri oportet eccł̃iam. S rur¬
sus affirmare aliqͣs futas a regib p̃t̃
illam nouissimã de qua nullus ambi¬
git xp̃ianꝰ ñ minoris. ẽ temeritatis.
Itaq hoc in medio relinqͥmꝰ. neutram
partẽ questionis huiꝰ astruentes siue
destruentes: s tãtũmͦ ab affirmãdi qͣ¬
libet hors audaci p̃sũptione reuocãteᷤ.
Illam sane nouissimã ꝑsecutionẽ qͣ ab
antixp̃o futa. ẽ: p̃sentia sua extinguet
ipse iħe. Sic enĩ scͥptum. ẽ qͦd eũ int̾¬
ficiet sp̃u oris sui: et euacuabit illu¬
minatione p̃sentiȩ suȩ. Hic queri so

Expanded text:
adque huius modi mihi cogitanti non uidetur adque huius modi mihi cogitanti non uidetur esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet ecclesiam. Sed rursus adfirmare aliquas futuras a regibus praeter illam nouissimam, de qua nullus ambigit Christianus, non minoris est temeritatis. Itaque hoc in medio relinquimus neutram partem quaestionis huius adstruentes siue destruentes, sed tantummodo ab adfirmandi quodlibet horum audaci praesumtione reuocantes. Illam sane nouissimam persecutionem, quae ab Antichristo futura est, praesentia sua exstinguet ipse Iesus. Sic enim scriptum est, quod eum interficiet spiritu oris sui et euacuabit inluminatione praesentiae
Abbreviated transcription (Latin):
sidelissimi. et ꝯstantissimi iuuenis. qͥ
multis ut torquerent᷑ app̃hensis ꝑ to¬
tũ diem pͥmꝰ ẽ tortꝰ. int̾ ungulas cru¬
ciatꝰq psallentis lib̃tatẽ atq hilari¬
tatẽ miratꝰ horruiss et in cetis de¬
formiꝰ erubesce̾ timuisset: ꝑ ostre¬
tholicam uastauit eccłiam: Quale
ẽ. autẽ ñ considare ȩccłiam ꝑ totũ
mundũ fructificantẽ atq c̾scentem.
posse in aliquib gentib ꝑsecutionẽ
pati a regib et qñ in aliis ñ patit᷑ :
nͥ forte ñ. ẽ. ꝑsecutio ꝯputanda qñ
rex gothoꝵs in ipsa gothia ꝑsecutꝰ
ñ eẽnt. nͥ catholici. quoꝵ plurimi
martirio coronati s̃ sic̃ a quib dam
fr̃ib qui tẽ illic pueri fuerant. et se
usta uidisse incunctant̃ recordabãt᷑
auduumꝰ: Qͥd mͦ in ꝑside: Nonue
ita in. xp̃ianos ferbuit ꝑsecutio. si tũ
iã qͥeuit: ut fugientes iide ñ nulli
usq ad romana opida ꝑuener̃t᷑. Hec

Expanded text:
fidelissimi et constantissimi juvenis, qui fidelissimi et constantissimi juvenis, qui multis, ut torquerentur, apprehensis, per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis libertatem atque hilaritatem miratus horruisset et in caeteris deformius erubescere timuisset. Postretholicam uastauit ecclesiam? Quale est autem, non considerare ecclesiam per totum mundum fructificantem adque crescentem posse in aliquibus gentibus persecutionem pati a regibus, et quando in aliis non patitur? Nisi forte non est persecutio conputanda, quando rex Gothorum in ipsa Gothia persecutnon essent nisi catholici, quorum plurimi martyrio coronati sunt, sicut a quibusdam fratribus, qui tunc illic pueri fuerant et se ista uidisse incunctanter recordabantur, audiuimus? Quid modo in Perside? Nonne ita in Christianos ferbuit persecutio si tamen iam quieuit, ut fugientes inde nonnulli usque ad Romana oppida peruenerint? Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cidatꝰ: uͥ apł̃c petrus ut occidet᷑ in¬
clusꝰ et ꝑ angłm lib̃atꝰ. uͥ fugati atq
disꝑsi de ierosolimis fr̃s. uͥ saułꝰ qui
postea paulus apłc factꝰ. ẽ. uastabat
ȩccłiam. uͥ ipse qͦ iam fidem quã ꝑse¬
quebat᷑ euuangłirans qualia faciebat
passus. suie ꝑ uideam siue ꝑ alias gs¬
quac̃q x p̃m feruentissimꝰ p̃dicabat:
Cur gͦ eis anerone iudet᷑ oriendum.
c̃ ad neronis tẽꝑa iit̾ atrocissimas ꝑ¬
secutiones. de quib nimis longũ. ẽ.
cũcta dicẽ. eccł̃ia crescendo ꝑuen̾it:
Qo si a regib factas ꝑsecutiones in
num̾o existimant esse deb̃e: rex fuit
herodes qͥ c̃ pꝰ ascensum dñi grauis¬
simã fecit. Deinde qͥd respondent &̃
de uiliano quẽ ñ num̾ant in decem :
An ipse ñ. ẽ. eccł̃iam ꝑsecutꝰ. qui xͥanos
lib̾ales littas docẽ ac disce̾ uetuit. sub
ꝑator fuit. fidei. xp̃iane ꝯfessor exti¬
tit. miliciaq pͥuatꝰ. ẽ. ut omittã qui
apud antiochiam face ceꝑat. nͥ uniꝰ

Expanded text:
trus ut occideretur inclusus et per angelum liberatus, ubi fugati adque dispersi de Hierosolymis fratres, ubi Saulus, qui postea Paulus apostolus factus est, uastabat ecclesiam, ubi ipse quoque iam fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia faciebat, est passus, siue per Iudaeam siue per alias gque Christum ferventissimus praedicabat? Cur ergo eis a Nerone videtur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, Ecclesia crescendo pervenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere; rex fuit Herodes, qui etiam post ascensum Domini gravissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de Juliano, quem non numerant in decem? An ipse non est Ecclesiam persecutus, qui Christianos liberales litteras docere ac discere vetuit? Sub perator fuit, fidei christianae confessor exstitit, militiaque privatus est. Ut omittam quae apud Antiochiam facere coeperat, nisi unius
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt que de nr̃oꝵ inimicoꝵ codi¬
testimoniũ nob̾ inuiti ꝑhibent. eosoẽ
ȩccłia dilatat᷑. Nã ꝓphetia in psalmis
qͦs legunt c̃ẽ de hac re p̃missa ẽ. uͥ sc̃ͥp
ds̃ mĩs demonstrauit mͥ in uumicis me¬
is ne occiđis eos ne quãdo obliuiscãt᷑
legẽ. Disꝑge illos in uirtute tua. De¬
monstrauit gͦ ds̃ eccłiȩ in eiꝰ municis ui¬
eos occidit. id. ẽ ñ in eis ꝑdidit qͦd sũt
uidei. qͣmuis a romanis fuerint deicti
et opp̃ssi: ne obliti legẽ dĩ ad hoc de qͦ
agimꝰ testimoniũ nl ualerent. Ideo
parũ fuit ut dicet ne occidis eos ne
qñ obliuiscant᷑ legem tuã. nͥ adderet

Expanded text:
rum inimicorum coditestimonium, quod nobis inviti perhibent eosdem Ecclesia dilatatur. Nam prophetia in Psalmis, quos etiam legunt, de hac re praemissa est, ubi scripDeus meus demonstrauit mihi in inimicis meis, ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam; disperge eos in uirtute tua. Demonstrauit ergo Deus ecclesiae in eius inimicis Iueos occidit, id est non in eis perdidit quod sunt Iudaei, quamuis a Romanis fuerint deuicti et obpressi, ne obliti legem Dei ad hoc, de quo agimus, testimonium nihil ualerent. Ideo parum fuit, ut diceret: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam, nisi adderet
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ hoc nob̃ nosse ꝓdesset. a qͦ meliꝰ
qͣm ab ipso dño magistro. int̾rogãti¬
b discipłis dicẽt᷑: Non enĩ siluert̃
inde aput eũ. ħ a p̃sente quesierẽ di¬
centes: Dũe si in hoc tẽꝑe p̃sentabis
regnũ isrł: At ille. Non. ẽ. inqͥt ur̃m sci

Expanded text:
sse prodesset, a quo melius quam ab ipso Deo magistro interrogantibus discipulis diceretur? Non enim siluerunt inde aput eum, sed a praesente quaesierunt dicentes: Domine, si hoc tempore repraesentabis regnum Israel? At ille: Non est, inquit, uestrum sci
Abbreviated transcription (Latin):
aduersis. et reb aduersis erercitatio
ñ aliunde agnoscamꝰ exortam scd̃m
multitudinẽ doloꝵ meoꝵ in corde
meo consolationes tuȩ iociundauer̃
animã meã. Hinc ẽ. et illud apłi. Spe
gaudentes: in tribulatione patiẽtes.
Nam et id qͦd ait idem doctor. qͥc̃q
uolunt in xp̃o pie uiuere ꝑsecutio¬
nẽ patuuit᷑. nullis putandũ. ẽ deesse
posse tẽꝑib: qͥa et c̃ ab eis qͥ foris s̃
ñ seuientib uidet᷑ esse tranqͥllitas.
et reuera. ẽ plurimũq ꝯsolationis
affert maxime infirmis: ñ tam̃ de¬
sunt ĩmo multi s̃ intꝰ. qui corda pie
uiuentiũ sins ꝑditis morib cruciãt.¬

Expanded text:
adversis; et rebus adversus exercitatio,adversis; et rebus adversus exercitatio,non aliunde agnoscamus exortam, Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae jucundaverunt animam meam. Hinc est et illud apostoli: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Nam et id, quod ait idem doctor: Quicumque uolunt in Christo pie uiuere, persecutionem patiuntur, nullis putandum est deesse posse temporibus. Quia et cum ab eis, qui foris sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque consolationis adfert, maxime infirmis: non tamen desunt, immo multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant
Abbreviated transcription (Latin):
cõtumacit᷑. suaq pestifera et morti¬
fera doginata. em̃dare nolt̃. s de¬
fensare ꝑsistunt ħetici fiunt: et fo¬
ras exeuntes habent᷑ in exercentib
inimicis. cẽ sic qͥppe ueris illis catho¬
licis membris xp̃i malo suo ꝓsunt :
dũ ds̃ utit᷑ et malis bene. et diligentib
eñ omĩa cooꝑant᷑ in bonũ. Inunici
enĩ om̃s eccłiȩ qͦlibet errore cecent᷑
uł malicia deprauent᷑. si accipunt
potestatẽ corꝑalit̾ affligendi. exer¬
cent eiꝰ patientiã: si tantũ mͦ male
sentiendo adu̾sant᷑. exercent eiꝰ sa¬
pientiã Ut autẽ et inimici diligãt
exercent eiꝰ beniuolentiã. aut cẽ bñfi¬
cientiam: sine suadibili doctrina cũ
eis agat᷑. sine tribili disciplina. Ac ꝑ
hoc diabolus pͥnceps impie ciuitatis.
adũsꝰ ꝑegͥnantem in hoc mundo ci¬
uitatẽ di uasa ꝓpria ꝯmouendo nich
ei nocere ꝑmittit᷑ : cui ꝓcul dubio et
reb ꝓsꝑis consolatio ut ñ frangat᷑

Expanded text:
contumaciter suaque pestifera et morticontumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quippe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut ecentiam, sive suadibili doctrina cum eis agatur, sive terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps impiae civitatis, adversus peregrinantem in hoc mundo civitatem Dei vasa propria commovendo, nihil ei nocere permittitur. Cui procul dubio et rebus prosperis consolatio, ut non frangatur
Abbreviated transcription (Latin):
martẏrũ p̃dicatum. ẽ. toto orbe eti̾głm:
ꝯͣstante deo signis et ostentis. et uariis
nͥtutib et sp̃s scĩ munerib ut pͦpłi gen¬
tiũ ẽdentes in eũ qͥ ꝓ eoꝵ redẽptione
crucifixꝰ. ẽ. xp̃iano amore uenera¬
rent᷑ sangunẽ mr̃m. quẽ diabolico
furore fudert: ipsiq reges qͦꝵ legib
uastabat᷑ ȩccłia ei nomini salubrit̾
subderent᷑. qͦd de t̾ra crudelit̾ aufer¬
re conati s̃: et falsos deos inciꝑent
ꝑ sequi. qͦr causa cultores dĩ ueri fu¬
erant antea ꝑsecuti. Uidens autẽ¬
diabołꝰ templa demonũ deseri. et
in nom̃ lib̾antis mediatoris curr̾e
genꝰ humanũ hereticos mouit qui
rent̾ sine ulla correptione haberi
in ciuuitatẽ dĩ. sic̃ ciuitas ꝯfusionis
indifferent᷑ habuit philosophos. int̾
se diusa et aduersa et adu̾sa sentiẽ¬
tes. Qui gͦ in eccłia xp̃i morbidũ
aliqͥd prauũq sapunt. qͥ correpti
ut saniĩ rectũq sapiant. resistunt

Expanded text:
martyrum praedicatum est toto orbe euangelium, martyrum praedicatum est toto orbe euangelium, contestante Deo signis et ostentis et uariis uirtutibus et Spiritus sancti muneribus; ut populi gentium credentes in eum, qui pro eorum redemtione crucifixus est, Christiano amore uenerarentur sanguinem martyrum, quem diabolico furore fuderunt, ipsique reges, quorum legibus uastabatur ecclesia, ei nomini salubriter subderentur, quod de terra crudeliter auferre conati sunt, et falsos deos inciperent persequi, quorum causa cultores Dei ueri fuerant antea persecuti. CAPUTvidens templa daemonum deseri, et in nomen liberantis mediatoris currere genus humanum, haereticos movit, quisent indifferenter sine ulla correptione haberi in civitate Dei, sicut civitas confusionis indifferenter habuit philosophos inter se diversa et adversa sentientes. Qui ergo in ecclesia Christi morbidum aliquid prauumque sapiunt, si correpti, ut sanum rectumque sapiant, resistunt
Abbreviated transcription (Latin):
tius tcia die. et p̃dicari in nomine eiꝰ
penitentiã et remissionẽ peccatoꝵ ꝑ
om̃s gentes incipientib ab ierłm: et
iͥ rursus eis de aduentu eiꝰ nouissimo
reqͥrentib respondit atq ait. Non est
posuit in sua potestate. s accipietis uir¬
tis mͥ testes in ierłm. et in dota iudea
et samaria. et usq in fines t̾re. pͥmũ se
ab ierłm disfudit ȩccłia: et cũ in iudea
atq samaria plurimi c̾didissent. et in
alias gentes itum. ẽ eis annunciantib
eu̾gł̃m qͦs ipse sic̃ luminaria et apta¬
u̾at uerbo et accendebat spũ scõ. Di¬
uerat enĩ eis. Nolite timere eos qͥ occi¬
dunt corpꝰ animã autẽ ñ possunt occi¬
de. Qut frigidi timore ñ ee̾̃nt: igne
caritatis ardebãt. Deniq ñ solũ ꝑ ipsos
qͥ eũ et ante passionẽ et pꝰ resurrectio¬
nẽ uidant et audierant. uerũ ẽ pꝰ obi¬
tũ eoꝵ ꝙꝑ posteros eoꝵ int̾ horrendas
ꝑ secutiones et uarios cruciatꝰ ac fuña

Expanded text:
dicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, et ubi rursus eis de aduentu eius nouissimo requirentibus respondit adque ait: Non est posuit in sua potestate; sed accipietis uira Judaea et Samaria, et usque in fines terrae : primum se ab Jerusalem diffudit Ecclesia, et cum in Judaea atque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis annuntiantibus Evangelium, quos ipse, sicut luminaria, et aptaverat verbo, et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Qui ut frigidi timore non essent, igne caritatis ardebant. Denique non solum per ipsos, qui eum et ante passionem et post resurrectionem uiderant et audierant, uerum etiam post obitum eorum per posteros eorum inter horrendas persecutiones et uarios cruciatus ac funera
Abbreviated transcription (Latin):
cutio similis uideat᷑ undecime plage qͣ
egyptii dũ hostilit̾ sequerent᷑ hebreos:
in mari rubro pͦpło dĩ ꝑ siccum tͣnseun¬
te ꝑiert. S ego illa re gesta in egypto
istas ꝑ secutiones ꝓpħice significatas. eẽ.
ñ arbitror. qͣmuis ab eis qui hoc putãt
exqͥsite et ingemose illa singła his sin¬
iectura m̃tis humane: que aliqñ ad ue¬
rũ ꝑuenit. aliqñ fallit᷑. Qͥd enĩ qui hoc
sentiunt dicturi s̃. de ꝑsecutione qua ip¬
se dñs crucifixus. ẽ: In quo eam num̾o
posituri: Si autẽ hac excepta existimãt
ꝯputandũ. tãqͣm ille numerande sint
que ad corpꝰ ꝑtinent. ñ qua ipsũ caput
.ẽ. appetitũ et occisum: qͥd agent de illa

Expanded text:
cutio similis uideatur undecimae plagae, qua cutio similis uideatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula his siniectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent, non qua ipsum caput est adpetitum e
Abbreviated transcription (Latin):
perire nolũt. nec impedire alioꝵ salu¬
tẽ. Deniq magne consolationes fuĩt
cẽ de correptionib eoꝵ. que pioꝵ ani¬
mas tanta iocunditate ꝑfindunt: qͣn¬
tis dolorib de sua ꝑditione cruciauant.
occidit. et deinceps usq in huiꝰ scł̃i fi¬
nem: int̾ ꝑsecutiones mũdi et ꝯsolati¬
ones di ꝑegͥnando ꝓcurrit ȩccł̃ia.¬
Pinde illud quidẽ tem̾e puto. ẽẽ. dicen¬
dum siue c̾dendum. qͦd ñ nullis uisũ. ẽ
uł uidet᷑. ñ ampliꝰ eccłiam passuram ꝑ¬
secutiones usq ad tẽpꝰ antixp̃i. qm qͦt
iam passa. ẽ id. ẽ decem: ut undecima
eademq nonissima. sit ab antixp̃o. Pri¬
mã qͥppe computant a nerone que fac
septimã. Octauam: aualeriano. Ab au¬
relio: nonam̃. Decimã: a diocletiano &
maximianõ. Plagas enĩ egiptiors qm̃
decẽ fuert. ante qm exire inde inciꝑ&
pͦpłc di. putant ad hunc intellectũ. esse
referendas: ut nouissima antixp̃i ꝑse¬

Expanded text:
perire nolunt nec inpedire aliorum saluperire nolunt nec inpedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciaueruntoccidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit eccne illud quidem temere puto esse dicendum siue credendum, quod nonnullis uisum est uel uidetur, non amplius ecclesiam passuram persecutiones usque ad tempus Antichristi. quam quot iam passa est, id est decem, ut undecima eademque nouissima sit ab Antichristo. Primam quippe conputant a Nerone quae facseptimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maximiano. Plagas enim Aegyptiorum, quoniam decem fuerunt, antequam exire inde inciperet populus Dei, putant ad hunc intellectum esse referendas, ut nouissima Antichristi perse
Abbreviated transcription (Latin):
si qͦ ħetici c̃ cogitant᷑ hab̾e nom̃ et
sacram̃ta xͥana. et scͥpturas. et ꝓfes¬
sionẽ. magnũ dolorem facunt incor¬
dibꝰ pioꝵ: qͥa et multi uolentes ẽe. xp̃i¬
ani ꝓpt̾ eors dissensiones hesitare co¬
gunt᷑. et multi maledici cẽ in his in¬
ueniunt materiã blasphemãti. xp̃ia¬
nũ nom̃. qͥa et ipsi quoqͦm᷑. xp̃iani ap¬
pellant᷑. His atq huiꝰ modi prauis mo¬
rib et errorib hominũ ꝑsecutionem
patiunt᷑ qui uolunt in xp̃o pie iuu̾e:
cẽ nullo infestante neq uexante corpꝰ
illoꝵ. Patiunt᷑ qͥppe hãc ꝑsecutionem
ñ in corꝑib illoꝵ s in cordib Unde il¬
la uox ẽ. Scd̾m multitudinẽ dolors
meoꝵ in corde meo: non enĩ ait in cor¬
ꝑe meo. S rursꝰ qm̃ cogitant᷑ ĩnuita
ex eis ꝑire nullus potest: ideo sequit᷑
in illo psalmo. Consolationes tue ioc̃¬
dauert̃ animã meã. Dolor autẽ ipse
xͥanoꝵ maloꝵ siue falsors ꝓdest dolen¬
tib: qm̃ de caritate descendit qua eos

Expanded text:
e nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, magnum dolorem faciunt in cordibus piorum; quia et multi uolentes esse Christiani propter eorum dissensiones haesitare coguntur et multi maledici etiam in his inueniunt materiam blasphemandi Christianum nomen, quia et ipsi quoquo modo Christiani appellantur. His adque huius modi prauis moribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabex eis perire nullus potest: ideo sequitur in illo psalmo: Consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Dolor autem ipse, anorum malorum siue falsorum, prodest dolentibus, quoniam de caritate descendit, qua eos
Abbreviated transcription (Latin):
dies decẽ. misit ꝓmissũ sp̃m sc̃m. Cuiꝰ
uenientis in eos qui cdidant tc̃ signũ
erat maximũ et maxime necessariũ.
ut unꝰ quisq eor linguis om̃iũ gentiũ
loqueret᷑. ita significans unitatẽ catho¬
lice eccl̃ie ꝑ om̃s gentes futam: ac linguis

Expanded text:
dies decem misit promissum Spiritum sanctum; cuius dies decem misit promissum Spiritum sanctum; cuius ueni. entis in eos qui crediderant tunc signum erat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum linguis omnium gentium loqueretur; ita significans unitatem catholicae ecclesiae per omnes gentes futuram ac sic linguis
Abbreviated transcription (Latin):
de uocẽ nc̃ agnoscimꝰ eiꝰ impleri: qͥ loq̃¬
bat᷑ in psalmo atq dicebat. Anñciaui
et locutꝰ sũ: multiplicati s̃ suꝑ numerũ.
Hoc sit nc̃ ex quo pͥmũ ꝑ os p̃cursoris
sui ioh̃is deinde ꝑ os ꝓpriũ anũcianit
et locutꝰ. ẽ. dicens: agite penitentiã apꝓ¬
pinqͣuit enĩ regnũ celoꝵ. Elegit disci¬
płos quos et apłos nominauit humilit na¬
tos. inhonoratos. illitatos. ut qͥcqͥd mag¬
nũ eẽnt et fac̾ent: ipse in eis eẽt et facae.
Habuit int̾ eos unũ: qͦ malo utens bene.
et sue passionis impleret dispositũ. et ec¬
cłiȩ sue tolerandoꝵ maloꝵ p̃beret exẽ¬
plum. Seminato qͣntũ ꝑ eiꝰ oportebat
p̃sentiã corꝑalem scõ euangłio. passus. ẽ.
mortuꝰ. ẽ. resurrex̃ passione ostendens
qͥd sustinere ꝓ uitate. resurrectione. qͥd
sꝑare in ȩt̾nitate debeamꝰ. excepta alti¬
ipsis uidentib ascendit in celũ. Apost

Expanded text:
de vocem nunc agnoscimus ejus impleri, qui loqude vocem nunc agnoscimus ejus impleri, qui loquebatur in Psalmo, atque dicebat, Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Hoc fit nunc, ex quo primum per os praecursoris sui Iohannis, deinde per os proprium adnuntiauit et locutus est dicens: Agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum. Elegit discipulos, quos et apostolos nominauit, humiliter natos, inhonoratos, inlitteratos, ut, quidquid magnum essent et facerent, ipse in eis esset et faceret. Habuit inter eos unum, quo malo utens bene et suae passionis inpleret dispositum et ecclesiae suae tolerandorum malorum praeberet exemplum. Seminato, quantum per eius oportebat praesentiam corporalem, sancto euangelio passus est, mortuus est, resurrexit, passione ostendens quid sustinere pro ueritate, resurrectione quid sperare in aeternitate debeamus, excepta altiis suis adque ipsis uidentibus adscendit in caelum et post
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ apłc. Sic̃ elegit uos in ipso ante
nundi ꝯstitutionẽ. Ipse qͥppe archite¬
ctus qͥ dixit multi uocati pauci uͦ elec¬
ti. ñ de his qui uocati sic uenert ut de
cõuuuo ꝓicerent᷑. s de electis demons¬
tratus. ẽ edificatam domũ que nullã
ruiã deinceps formidabit: nc̃ autẽ
qͣn et hi replent ȩccłias qͦs tãꝗn in a¬
rea uentilatio seꝑabit. ñ apparet tãta
gła domꝰ huiꝰ quãta tẽ apparebit: qñ¬
ligno. in his cdieb malis nͥ ꝑ humilita¬
tem p̃sentẽ futurã cõparans eccłia cel¬
situdinẽ. et timoꝵ stimulis. doloꝵ tor¬
m̃tis. laboꝵ molestiis. tẽptationum
ꝑicłis erudit᷑. sola spe gaudens. qͣndo
sant̃ gaudet. imulti repbi miscent᷑
bonis: et utriq tãqm in sagenã eu̾an¬
głicã colligunt᷑. et in hoc mundo tãqm
in mari utiq inclusi retib indisc̾te na¬
tant donec ꝑueniat᷑ ad litꝰ ubi mali se¬
gregent᷑ a bonis: et in bonis tãqͣm in
templo suo sit ds̃ omia inom̃b Proui¬

Expanded text:
 Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem. Ipse quippe architectus, qui dixit: Multi uocati, pauci uero electi, non de his, qui uocati sic uenerunt, ut de conuiuio proicerentur, sed de electis demonstraturus eat aedificatam domum, quae nullam ruinam deinceps formidabit. Nunc autem, quando et hi replent ecclesias, quos tamquam in area uentilatio separabit, non apparet tanta gloria domus huius, quanta tunc apparebit, qligno, in his diebus malis, ubi per humilitatem praesentem futuram conparat ecclesia celsitudinem et timorum stimulis, dolorum tormentis, laborum molestiis, tentationum periculis eruditur, sola spe gaudens, quando sanum gaudet, multi reprobi miscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euangelicam colliguntur et in hoc mundo tamquam in mari utrique inclusi retibus indisctant, donec perveniatur ad littus, ubi mali segregentur a bonis, et in bonis tanquam in templo suo, sit Deus omnia in omnibus . Proin
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ locũ ille qui eo significat᷑ iutelligẽ¬
dus ẽ: ut qͥa illo loco instaurato signi¬
ficata. ẽ. eccłia que fuerat edificanda
ꝑ. xp̃m nichil accipiat᷑ qͦd dictũ. ẽ da¬
bo pacem in loco isto. ñ dabo pacẽ in
loco quẽ significat locꝰ iste. qm̃ om̃ĩa
significantia uident᷑ quodã mͦ earum
rerum quas significant sustine ꝑso
.ẽ. significabat utiq xp̃m. Maior. ẽ i¬
taq gła domꝰ huiꝰ noui testam̃ti qͣm
domꝰ pͥoris uetis testam̃ti. At̾c appa¬
rebit maior: cũ dedicabit᷑. Tunc enĩ

Expanded text:
tem locum ille, qui eo significatur, intellegentem locum ille, qui eo significatur, intellegendus est; ut, quia illo loco instaurato significata est ecclesia, quae fuerat aedificandactum est: Dabo pacem in loco isto, nisi dabo pacem in loco, quem significat locus iste. Quoniam omnia significantia uidentur quodam modo earum rerum, quas significant, sustinere pest, significabat utique Christum. Maior est itaque gloria domus huius noui testamenti quam domus prioris ueteris testamenti, et tunc appare