comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶.R. Significans eccłiam re¬
licta cupiditate t̾renoꝵ conũ¬
sationem in celis habituram
lutem utiq mundi esurit. ꝙ̃¬
iħc sexta etate seculi qͣrere.
eadem hora suꝑ puteũ sama

Expanded text:
 significavit Ecclesiam, relicta cupiditate terrenorum, conversationem in coelis habituram. lutem utique mundi, quem Jesus sexta aetate saeculi quaerere eadem hora sup
Abbreviated transcription (Latin):
apte medicam̃tis. q̃ contra sõlli¬
citudinem mundi: adducunt.
quietẽ. q̃ nauseã u̾b di excludt̃.
que uicia ab hominib sñ dolore
excidi faciunt. q̃ ꝓferunt ma
la .i. eccłias suauiter redolentia
in confessoribꝰ similia malis pu¬
nicis in martirib dederunt o¬
dorem. qr exẽplis maioꝵ: mino¬
ues confirmantur

Expanded text:
aptae medicamentis: quae contra sollicitudines mundi adducunt quietem, quae nauseam verbi Dei excludunt, quae vitia ab hominibus sine dolore excidi faciunt, quae proferunt mala, id est Ecclesias, suaviter redolentia in confessoribus, similia malis Punicis in martyribus: dederunt odorem, quia exemplis majorum minores confirmantur
Abbreviated transcription (Latin):
ħ gentt. de qͣ hactenꝰ dictum est. que
gentił ut diximꝰ hãc t̾ciã instituit.
de qua modo exeqͥt᷑. que usq ad no¬
uissimam intraicionẽ reliquiaꝵ
isrł durabit successu p̾latoꝵ ⁊ sub¬
ditoꝵ.¬

Expanded text:
c gentilis, de qua hactenus actum est; quae Gentilis ut diximus, hanc tertiam instituit, de qua modo exsequitur: quae usque ad novissimam intrationem reliquiarum Israel durabit successu praelatorum et subdito
Abbreviated transcription (Latin):
fuge .d. Quasi tu qͥdem qui
ex carne comp̃hũsibił factus es:
ex diuinitate tua: intelligentrã
nr̃i sensus: excede.⁊ in te ipso: no
quam mortẽ ⁊ resurrõnẽ dñi
ascensionemq descͥpsit. fugere

Expanded text:
e. Quasi: Tu quidem, qui ex carne comprehensibilis factus es, ex divinitate tua intelligentiam nostri sensus excede, et in teipso nobquam mortem et resurrectionem Domini ascensionemque descripsit. Fugere
Abbreviated transcription (Latin):
ãnuit ocłis. terit pede. di¬
gito loquit᷑: prauocor.¬
de machinat᷑ malum &
om̃i tempore iurgla semi¬
nat. huic extͣmploue.
t̾etur. nec habebit᷑ ultra

Expanded text:
annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia semnat huic extemplo nteretur nec habebit ultra
Abbreviated transcription (Latin):
reni quos metimꝰ: ñ fonti cõ¬
pascunt colligentẽ: ⁊ in tẽpo.¬
re defieunt. At qui impig
fuerit: ꝓ eelestib laborare di¬
uitiis. hiuius messis. ut fons
adueniet. qr m̾cedem laboꝵ
indeficientẽ ꝑcipiet.
instituerat p̾ceptorẽ. excita¬
uerat pigrum. at nc̃ redar¬
guit ⁊ scismaticũ. Ubi notã¬
dum. qr quẽ seminantẽ uir¬
gia dic̾e uoluit: pꝰapostatã
nominauit. qr nͥ more suꝑbi

Expanded text:
reni, quos metimus, non fonti compascunt colligentem, et in tempore deficiunt; at qui impiger fuerit pro coelestibus laborare divitiis, hujus messis, ut fons adveniet, quia mercedem laborum indeficientem perficiet.instituerat praeceptorem, excitavit pigrum, at nunc redarguit schismaticum. Ubi notandum quia quem seminantem jurgia dicere voluit, prius apostatam nominavit, q
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Uñ proximos irrigat.
siguatus.
dignis absconditur. nullai¬
⁊ irrigationem bapt̃i ꝓdeunt.¬
tura refectio ita me deleo a
e paradisus tn¬

Expanded text:
dat, unde proximos irrigat. Signatus, dignis absconditur, nulla iet irrigationem baptistura refectio, ita me delectans ut paradisus
Abbreviated transcription (Latin):
de sanato. quẽ egrotũ dolu
mici tui: ne forte dñs suꝑ¬
biam tuã. q̃ illi absq du¬
bio: displicet. hoc ordine¬
illum deiciens: humiliet.
nec te cadente in pect̃o: ille
resipiscens sanetur.

Expanded text:
de sanato quem male habentem dolueinimici, ne forte Dominus superbiam tuam, quae illi absque dubio displicet, hoc ordine dejiciens humiliet, ut te cadente in peccatum, ille resipiscens sanetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ruimposuisset manum.
Qui aut̃ fortit premit
ubera: adelitiendum
lac: exprunit butirũ.
⁊ qui uehem̃t̃ emungi¬
tur: elicit sanguinem.
⁊ qͥ prouocat iras: pro¬
ducit discordias. Uer¬
balamuet regis. Usi¬
o qua erudiuit eũ ma
ter sua. quid dilecte¬
mi. qͥd dilecte uteri m̃i

Expanded text:
inposuisset manum qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum et qui vehementer emungitur elicit sanguinem et qui provocat iras producit discordias verba Lamuhel regis visio qua erudivit eum mater sua. Quid, dilectid, dilecte uteri mei
Abbreviated transcription (Latin):
ł iudicioꝵ¬
sã filior paupis. Dã¬
te sicera merentib. et
uinũ his. qui amaro
st̃ animo. Bibant &
obliuiscant᷑ egestatiᷤ
sue.⁊dolores ñ recor¬

Expanded text:
r judiciorsam filiorum pauperis. Dat, siceram moerentibus et vinum his, qui amaro sunt animo; bibant et obliviscantur egestatis suae, et doloris non recor
Abbreviated transcription (Latin):
qr dũ nut᷑ ł tenui intellec¬
tu querimꝰ: ub̃tate int̾ne
pinguedinis ungim̃: qd̾ n
carnalem intellectũ caduns.
Sanguinẽ enĩ elicit. qui ue¬
hement̾ emungit᷑: qr car

Expanded text:
 dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus ubertate internae pinguedinis ungimur, quod carnalem intellectum cadunt; sanguinem enim elicit qui veliementer emungit, quia carn
Abbreviated transcription (Latin):
in quatuor mundi ꝑtib disꝑsi: in
fine st̃ conu̾tenli. Uł ren̾tere cor¬
pore. reuertẽ animo. aberrore.
ut declines a malo. It̾m reu̾tere
corꝑe. reuert̾e animo: ut faci¬
asbonum.⁊ ne uelis ẽẽ turbata:¬

Expanded text:
in quatuor mundi partibus dispersi, in fine sunt convertendi. Vel, revertere corpore, revertere animo ab errore, ut declines a malo. Iterum revertere corpore, revertere animo, ut facias bonum, et ne velis esse turbata
Abbreviated transcription (Latin):
Insũmis ⁊ c̾. In monte
discipłos. simul ⁊ tͣbas do¬
qui conueniebãt p̃di¬
cabat. ⁊ eos qͥcura indi¬
gebant. sanabat. In ip̃a
porta ciuitatis naym.
mortuũ suscitans. exem¬
plo miracłi: u̾ba q̃ docu¬
erat: cõmendabat. Quã.
quid sequimini eos: qui

Expanded text:
iam, etc. In monte discipulos simul in turbas doqui conveniebant, praedicabat, et eos qui curari indigebant, sanabat. In ipsa etiam porta civitatis Naim mortuum resuscitans, exemplo miraculi verba, quae docuerat, commendabat. Et quid sequimini eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
suetudini coaptaui. In his dum tarar
ñ multum abhebraicis discrepabams
terdum aquile qͦ ⁊ simachi. ⁊ theodati
recordatꝰ sũ. ut nec nouitate nimmal¬
toris studiũ det̾rerẽ. nec rursum cons

Expanded text:
suetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rurs
Abbreviated transcription (Latin):
tis apłoꝵ districtionẽ¬
se custodire simulant:
nulla reos passus est
penitentia curari. s ad
umgermen radicitus
amputauit:

Expanded text:
icam se districtionem custodire simulant, nulla reos passus est poenitentia curari, verum ad um germen radicitus amputare
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dona que dat in p̾senti: erit
sub capite. qr ꝑ easustentata
in presenti contra ꝑturbationes
mundanas quiescit.⁊ qͦdãmͦ cũ
deo dormit. ⁊ dextera .i. futura
bona ⁊ plena ipsius uisio: am¬
plexabitur me .i. ita undiq cir¬
cumdabit. ut nullus turbo mi

Expanded text:
dona quae dat in praesenti, erit sub capite: quia per ea sustentata in praesenti contra perturbationes mundanas quiescit, et quodammodo cum eo dormit; et dextera: id est futura bona, id est plena ipsius visio, amplexabitur me, id est, ita undique circumdabit, ut nullus turbo mi
Abbreviated transcription (Latin):
amicum suũ. ⁊ ducit eũ ꝑ uiã
ñ bonam. Qui attonitis ocłis
cogitat praua. mordens labra
sua. ꝑfic̃ malum. Corona dig¬
nitatis. senectus. que in uiis iꝰ¬
ticie reꝑiet᷑ ¶Helior ẽ patiẽs uiro
forti. ⁊ qui dñat᷑ animo suo ex

Expanded text:
amicum suum: et ducit eum per viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur. Melior est patiens viro forti: et qui dominatur an
Abbreviated transcription (Latin):
le p̃dicator uere ss̃ audi¬
cet ip̃e: qd̾ p̃dicat. qr amo¬
rem u̾bi. quo alios erud̃.
fixum in corde possior. fĩ
tam memoriaretentũ qͣ
collectũ g̾mio sem̃iactat
stultoꝵ fatuitas ẽ. q ⁊ s

Expanded text:
le praedicator vere suis audircet ipse quae praedicat; qui amorem verbi, quo alios erudit, fixo in corde possidet, nec tantum memoria retentum, quasi collectum gremio semen jactat stultorum fatuitas est, quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Alia translatio: ht̃. t̾nes eł: sic̃ a¬
bietes. abies. gce elates uocatur. Uñ
hic elate. ñlatinũ sed g̃cum iudet᷑.

Expanded text:
. Alia translatio: Crines ejus abietes. Abies, Graece ἐλατη vocatur. Ude hic elate, non Latinum, sed Graecum videt
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim lapides in
ste pontificis. duodatĩ n¬
des altaris. duodecimla¬
pides de iordane eleuati.
duodecim boues sub eno
mari .uii. stelle in corore

Expanded text:
duodecim lapides in veste pontificis; duodecim sides altaris; duodecim lapides de Jordane elevati; duodecim boves sub aeneo mari; duodecim stellae in corona
Abbreviated transcription (Latin):
¶ In greco ita ponrair
cum introissent cintta¬
tem. in cenacłm ascende¬
runt. uͥerant manites
petrus. ⁊c̾. In greco sic et
ordo nominum. petn

Expanded text:
 In Graeco ita ponitur: Cum introissent civitatem, in coenaculum ascenderunt, ubi erant manentes Petrus, etc. In Graeco sic est ordo nominum: Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ꝑfectio. Qui ꝑseue¬
rauerit saluꝰ erit. Melior
est consumata iꝰticia : ꝙͣ
inchoata. ⁊ orationis e.¬
pylogi quam exordia.
hic certam̃. ibi uictoria

Expanded text:
fectio. Qui perseveraverit salvus erit. Melior est consummata justitia, quam inchoata, et orationis epilogi quam exordia; hic certamen, ibi victoria
Abbreviated transcription (Latin):
enum centurio centũ.
ita qͣtno quatuor sub
se milites ht̃:
ciderent uidei. qr pͥn¬
ceps erat non ip̃e he¬
rodes sic̃ ⁊iacobũ.

Expanded text:
enim centurio centum, ita quaternio quatuor sub se milites habetciderent Judaei, quia princeps erat, non ipse Herodes, sicut et Jacobus.
Abbreviated transcription (Latin):
rigorẽ carceris ligam̃¬
ta ad horam laxaue.¬
rat. ut tunica circa
pedes dimissa frigus
noctis uͥcumq tem¬
peraret exemplum ꝑ̾¬
bens infirmis cum mo¬
lestia corporis. ł inu¬
ria temptant᷑ buma¬
qr dictũ ẽ.Sint iũbi
pedes inp̾paratione
euangłii patis. Sp̃ua¬
dicandi resum̾e uibe
erat porta. q̃ducit ad
ierłm celestem. s apo¬
stoloꝵ uestigiĩs nobis
est facta meabit. qui
sanguine ꝓpͥo ostium
ferreum nicer̃t. fes

Expanded text:
rigorem carceris ad horam relaxaverat, ut tunica demissa circa pedes, frigus noctis utcunque temperaret, » exemplum praebens infirmis, quod cum molestia corporali vel injuria tentamur humat lumbi pedes in praeparatione Evangelii pacis, spiritadicandi resumere jubeterat porta, quae ducit ad Jerusalem coelestem, sed apostolorum vestigiis nobis est jam facta meabilis, qui sanguine proprio ferreum vicerunt os
Abbreviated transcription (Latin):
s pp̃ m̃tis tedium: dignũ
inuectione: non corrigit.
la demanu capientis qͣrit
enad̾e. sic nitere. ut audito¬
re tuo salubrit᷑ instituto¬
ip̃e ãsponsione uite enis lib̃
la. mundum natura ẽ ar̃ab.
patur. Auis ã uolando alta
pet̾ẽ consueuit. cũ indocen¬
dis occuparis subditis: mũ
prehendendis maloꝵ uisi¬
dũs ⁊ uirtutũ pennis tutꝰ
eẽ satage. quatenꝰ expleto
p̾dicandi negocio. ad suꝑ¬
na transuolare. ⁊ celestis
uite pascua m̾earis intͣre.
ciis qñ potes surg̾e ad bñ
oꝑand̾. qui noxio torpo¬
re. dep̾̃ssus: semꝑ dicis.
paululũ adhuc iacebo.⁊
sic. postea penitendo re¬
surgã. fit namq ut te sẽ¬
ꝑ differente opus bonũ.
repente uidex: qͥ tua fc̃a
trutinat: assit. ħ ẽ enum
¶Egestas ⁊ pauꝑtas. pe.

Expanded text:
 mentis taedium, digna invectione non corrigit.-la de manu captantis quaerit evadere, tantum nitere ut, auditore tuo salubriter institutoipse a sponsione vitae ejus liber la mundum natura est animalpatur. Avis autem, volando altare petere consuevit. Cum in docendis occuparis subditis, mundprehendendis malorum insidiis, et virtutum pennis fultus esse satage: quatenus expleto praedicandi negotio, ad superna transvolare, et coelestis vitae pascua merearis intrare.tiis? quando potes resurgere ad bene operandum qui noxio torpore depressus semper dicis: paululum adhuc jaceam, et sic postea poenitendo resurgam. Fit namque ut te semper differente opus bonum repente judex qui mala tua facta puniat, adsit: Hoc est enim egestas
Abbreviated transcription (Latin):
tus admoneat: quatinꝰ red¬
dita pecuna qͣm debr cre¬
ditori. ⁊ se ip̃m lib̾et. Alles
ã. In hac ꝑioca doctorem. ĩ
sequente ã uacantem queli¬
br ut se gerere debeat in¬
struit. Dicit᷑ enum p̾ceptori.
animam fr̃is in ꝑicło tue ꝯ¬
u̾sationis acceꝑis. Iam ligasti
m̃tẽ ap̃ curam sollicitudĩs
custodire.

Expanded text:
tus admoneat, quatenus reddita pecunia quam debet creditori et se et ipsum liberet. Allegorice autem in hac periocha doctorem, in sequente vacantem quemlibet ut se gerere debeat instruit. Dicitur enim praeceptori, animam fratris in periculo tuae conversationis acceperis, jam ligasti mentem apud curam sollicitudinis custodire.
Abbreviated transcription (Latin):
nast. ¶ Uox p̾cedentiũ
touentum xp̃i. qui orant ad
intrem sponsi.¬
s mediis precib exaudit᷑.
tmidens sponsũ ad ip̃m loqͥt᷑.¬

Expanded text:
. Vox praecedentium adventum Christi qui orant ad patrem sponsi, mediis precibus exauditur, et videns sponsum ad ipsum loq
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s aĩe motiones unii̾sitatis conditr
ds cauit ad bonũ. s usu nr̃o sepe si
ut res q̃ bone st̃ ꝑnaturam. dũ malo ha¬
ab utim᷑ nos ad pecc̃a deducant. Unꝰ exal̃
motib amor est quo bñ utim᷑. q sapiem¬
am ⁊ ueritatẽ amemꝰ. male ã si carnẽ au

Expanded text:
mae motiones universitatis conditor Deus creavit ad bonum, sed usu nostro saepe fit, ut res quae bonae sunt per naturam, dum male iis utimur, nos ad peccata deducant. Unus ex animae motibus amor est, quo bene utimur, si sapientiam et veritatem amemus, male autem, si carnem aut
Abbreviated transcription (Latin):
sc ĩbaptismate fundit᷑. in
unctos fideles. uto¬
Nondum possũ te ipsum
inplecti. nomen tuũ int̾ea
⁊ desid̾̃io tui mecum ꝑ nocta

Expanded text:
 baptismate funditur in cunctos fideles. m possum teipsum amplecti, nomen tuum interea ex desiderio tui mecum pernocta
Abbreviated transcription (Latin):
erunt eis .m. Cõmunis
dispensatio exigebat.
ut ministͥ eligerent᷑.
qui ut digni inuentis
crescente gradatim ꝓ¬
uidentia. consiliĩ salua¬
toris. placuit eosdem
ipsos sacrialtaris.⁊ do¬
miniei sangͥnis. sicut
refectionis.⁊ m̃se com¬
munis ministros or¬
sancti altaris ꝓmouẽ¬
tur officium:ᷤ¬

Expanded text:
rantes. Communis dispensatio exigebat ut ministri eligerentur, qui ut digni inventi sunt, crescente gradatim providentia consilii salutaris, placuit eosdem ipsos sacri altaris et Dominici sanguinis, sicut refectionis, et mensae communis ministros orsancti altaris promoventur officium
Abbreviated transcription (French):
a: cathedra doc
xpugnantes suã
pe. ¶ Item. Aufer
mpietatẽ de .uul.¬
lium suũ. semꝑ
hylaritate.⁊ gr̃ã¬
beant. ne ꝑarro¬
gantiã rigidi

Expanded text:
a, cathedra doctrepugnantes suam bant. Item aufer impietatem de vullium suum, semper hilaritate et grabeant, ne per arrogantiam rigidi
Abbreviated transcription (Latin):
Breuis uoluptas fornica¬
tionis: ⁊ ꝑpetua pena for¬
nicatoris. Sic̃ enim ieui
nus. diurnã solum effu¬
giat esuriem. ⁊ nichomi¬
uꝰ postmod̾ esurit. qui co¬
mesto pane saturatꝰ ab¬
cesserat : sic qui intrat
ad scortum. ad horã qͥdem
euaporat libidinẽ. s post
paululũ ardentior redit:¬
paratione pecc̃i maioris.
.i. adult̾ii non grandiseẽ
culpe ꝑhibetur. Sic ierłm
grauius peccanti d̾r. In
stificata ẽ sodoma exte.
ñ qr sodoma. nulla uł
pauca: s qi ierłm plu¬

Expanded text:
brevis voluptas fornicationis, et perpetua est poena fornicatoris. Sicut enim unus panis diurnam solum effugat esuriem, et nihilominus postmodum esurit, qui comesto pane saturatus abscesserat, sic qui intrat ad scortum, ad horam quidem evaporat libidinem, sed post paululum ardentior reditparatione majoris, id est adulterii, non grandis esse culpae perhibetur. Sicut Hierusalem gravius peccanti dicitur, Justificata est Sodoma ex te, non quia Sodoma nulla vel pauca, sed quia Hierusalem plu
Abbreviated transcription (Latin):
Et de domino intelligẽ¬
reprob̾: ñ parc̃ in die mor¬
tis. nec acquiescit preci.¬
b sero clamantiũ ad se.
tur enim. siquis spon¬
animã. quãq fidelem
corrumꝑe presumit.

Expanded text:
Et de Domino intelligereprobis non parcit in die mortis, nec acquiescit precibus sero clamantium ad se, tur enim si quis sponanimam quamque fidelem corrumpere praesumit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex patrum magisti̾o potuit recte
cognoscẽ: sese p̾cet̾is: q̃i doctior
ip̃e ẽ sapientia. ⁊ reced̾e a malo:
intelligentia. Perfecti enĩ. ita se
corroborat. Hic fortiores ne de se
p̾sumant: diini timoris memo¬
ria coħ̃cet.

Expanded text:
ex patrum magisterio potuit recte cognoscere, sese prae caeteris quasi doctior ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia . Perfecti etenim quique ita se roborat; hic fortiores, ne de se praesumant, divini timoris memoria coercet.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum est quod uestigia imp̃ssa cer¬
nunt᷑. ⁊ eandem adhuc sp̃em uelud
p̾ssis uestigiis. terra custodit¬
¶In quili debet eẽ prudentior sensꝰ
qr galilei ceteris uideis in sap̾ĩa pre¬
cellebant. Uł galilei: uolubiles. qr ĩ¬
stabilitate sui sensus: obliti erãt p̾cep¬
stadei:¬

Expanded text:
mentum, quia vestigia impressa cernuntur, et eamdem adhuc speciem, velut pressus vestigiis, terra custoditIn quibus debet esse prudentior sensus, quia Galilaei caeteris Judaeis in sapientia praecellebant. Vel, Galilaei volubiles, quia instabilitate sui sensus obliti erunt praecepta Dei
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ris. Qui uidit mulierem ad con¬
cupiscendũ eã. ñ ht̃ ocłos colũbe.
s qui hc̃ castis intuetur ocłio. ⁊ le
signant᷑. Colũba felle cares. rostro
ñ ledit. in cau̾nis petraꝵ nidificat
alienos pullos nutrit. iuxta flu¬
enta mant meliora gͣna eligit.
gemitũ ꝓ cantu reddit g̃gatim
uolat. alis se defendit uisũ recu¬
perat. Ita sc̃i iuxta fluenta doctri.¬
ne sedentes. meliores sententias
eligunt. hõies ã xp̃o alienos: nu¬
triunt deo siquas sententias bõas¬
in h̾eticis inuenuint. ñ ꝑuertunt
ira irrationabili carent. in fide pla¬
garum xͦ refugiũ hũt. gemunt ꝓ
peccatis.
¶Domus: uarie ꝑmundum de
gentib eccłie tigna. q̃ ad munitio¬
nem domꝰ solent fieri pdicatores. qͥ
uerbo ⁊ exemplo structura eccłie
neruat cominet᷑. laq̃aria q̃ ad deco¬
rem domꝰ solent fieri simpliciores
ornant.

Expanded text:
quaeris. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , non habet oculos columbae; sed qui habet, castis intuetur oculis, et lsignantur. Columba felle caret, rostro non laedit, in cavernis petrarum nidificat, alienos pullos nutrit, juxta fluenta manet, meliora grana eligit, gemitum pro cantu reddit, gregatim volat, alis se defendit, visum recuperat. Ita sancti juxta fluenta doctrinae sedentes meliores sententias eligunt, homines a Christo alienos nutriunt Deo, si quas bonas sententias in haereticis inveniunt, non pervertunt, ira irrationabili carent, in fide plagarum Christi refugium habent, gemunt pro peccatis.Domus variae per mundum de gentibus Ecclesiae; Tigna, quae ad munitionem domus solent fieri, praedicatores, quorum verbo et exemplo structura Ecclesiae, ne corruat, continetur. Laquearia, quae ad decorem domus solent fieri, simpliciores ornant.
Abbreviated transcription (Latin):
tua luce donat. ⁊ eosd̃ in p̃¬
senti uita incarnatiõis sue
sacram̃tis ⁊ carismatib: il¬
lustrat ⁊ roborat. dat eis qui
dunt. centuplũ ĩ hoc scło. ⁊¬

Expanded text:
tua luce condonat, et eosdem in praesenti vita, incarnationis suae sacramentis et charismatibus illustrat ac roborat. Dat eis, qui dunt, centuplum in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Torcularia. ⁊ c̃. Quia int̾na sua¬
uitas et̾noꝵ: corda cunctoꝵ fideli¬
um in laude sui conditoris accẽd̾.
hinc ⁊ enim dic̃. ut edatis ⁊ bibatis¬
¶ St̃ quiin prosꝑis sermunt do¬
mino: in adu̾sis recedt̃. uñ. sapi¬
hortat᷑. ne accedñte infirmitate.

Expanded text:
 Torcularia redundabunt. Quia interna suavitas aeternorum corda cunctorum fidelium in laude sui conditoris accendit. Hic etenim dicit: Ut edatis, etc. VESunt qui in prosperis serviunt Domino, et in adversis excedunt. Unde sapihortatur, ne accedente infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
nem assumpsit. apparẽs
in similitudinem moysi.
ut sic̃ ille carnalem isrł
cerimoniis ⁊ sacͥs legalibꝰ
instructum ⁊ p᷑ificatũ in
terra ꝓmissionis intͦdiõ.¬

Expanded text:
nis assumpsit, apparens in similitudinem Moysi, ut sicut ille carnalem Israel caeremoniis et sacris legalibus instructum ac purificatum, in terram repromissionis intro
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Audiens.sa. Ostendit nenuinẽ
tam sapientem in hac uita qͥ ñ pos¬
sit sapientior eẽ: ⁊̃ dictis minoꝵ.
Audiuit regina saba salomonem.
minor maiorem: ⁊ sapientior rediit.
Audiuit moyses. socerum multo ĩ¬
feriorẽ ⁊ sapientior factus est.

Expanded text:
 sapientior. Ostendit neminem tam sapientem in hac vita, qui non possit sapientior esse etiam dictis minorum. Audivit regina Saba Salomonem minor majorem, et sapientior rediit. Audivit Moyses socerum multo inferiorem, et sapientior factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uit̾us ageo decicłia ex genti¬
b conu̾sa. quomodo ab apłis fun¬
dam̃to accepto: dem̃ ꝑ successus tẽ¬
poꝵ ⁊ graduum ꝓmotiones sit mul

Expanded text:
ius agit de Ecclesia de gentibus conversa, quomodo apostolis fundamento accepto, deinde per successus temporum et graduum promotiones sit mul
Abbreviated transcription (Latin):
¶Euullit stulticiã.
Scͥpturam ꝑuerten¬
do: suos sensus auc¬
toritati p̾ponendo. ł¬
qͥ fatui philosophi.
ut porphiriꝰ ⁊ iulia¬
nus: qͥ ccͣ eccł̃ie docto¬
res stulticie sue flu¬
enta fundebant:¬

Expanded text:
Ebullit stultitiam. Scripturam pervertendo, suos sensus auctoritati praeponendo; velut fatui philosophi, ut Porphyrius, et Julianus, qui contra Ecclesiae doctores stultitiae suae fluenta fundebant
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui solu̾it u¬
num de mandatis
istis minimis. ⁊ do¬
cuerit sic hoĩes.
minimꝰ ẽ ĩ regno
celoꝵ. talib tam̃
si correcti fuerĩt.
patet reditꝰ adue¬
tiones non recepe¬
runt oĩo moriẽ

Expanded text:
it unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus est in regno coelorum. Talibus tamen, si correcti fuerint, patet reditus ad vetiones non receperint, omnino morie
Abbreviated transcription (Latin):
¶dum sic sponsus ł ip̃a eccłia labo¬
res suos euangłicos synagoge mi¬
ranti p̾dicat. illa salubͣ penitudĩe

Expanded text:
Dum sic spon sus, vel ipsa Ecclesia, labores suos evangelicos Synagogae miranti praedicat: illa salubri poenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
¶Descendi. Iudea ad mirante ago.¬
nes eccłie. ⁊ inquirente: ip̃e sponsꝰ
ꝑhib testimoniũ eccłie. Uł dicãt᷑
et̃ uerba eccłie. que annuit syna¬
goge se laudanti. ⁊ continuo ĩsi¬
nuat q̃ sit sibi causa ꝑatus milita¬
ris respondens ex uote doctoꝵ. du¬
cum uidelicet: sue sp̃uał militie.:¬

Expanded text:
etc. Judaea admirante agones Ecclesiae, et inquirente; ipse sponsus perhibet testimonium Ecclesiae. Vel, dicantur esse verba Ecclesiae, quae annuit Synagogae se laudanti, et continuo insinuat, quae sit sibi causa apparatus militaris, respondens ex voce doctorum, ducum videlicet suae spiritualis militiae.
Abbreviated transcription (Latin):
que sagis siue arboꝵ
trondib uł turgul¬
tis ueteres cõpone
umbracula protec¬
tionis erigendo ab
auentis insidiaꝵ u̾¬

Expanded text:
is siue ex arborum frondibus aut uirgultis ueteres componeblus miracula protectionis erigendo ab onum et a uentis insidiaru
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non dm̃. ł cłi filium
uocat se. s humilitatiͤ
inquit mee infirma
suscipe. ⁊ suꝑbie tue
Impiger opare ut
bos.⁊ esto doctor eccłie.
In lege scͥptũ est. ñ al¬
ligabis os boui tͥturãtis¬

Expanded text:
Non Deum vel Dei Filium vocat, sed humilitatis meae, inquit, infirma suscipe, et superbiae tuae Impiger operare ut bos, et esto doctor Ecclesiae. In lege scriptum est: Non alligabis os bovi trituranti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uilccra que fuerant sedes
fraudis tanta scelere dirupta se
cohib̾e ñ ualuerunt. Merito ã
ꝑ sedem doli uiscera fundunt᷑.
non ꝑ locum osculi .i. os quo os¬
culatus ẽ iħm. quãius falsa suꝑ¬
ficie s ꝑ aliud: cui uirꝰ occulte
malicie inerat:¬

Expanded text:
. Viscera quae sunt sedes fraudis, tanto scelere dirupta, se cohibere non valuerunt. Merito autem per sedem doli viscera funduntur, non per locum osculi, id est os quo osculatus est Jesum, quamvis falsa superficie, sed per alium cui virus occultae malitiae inerat
Abbreviated transcription (Latin):
lux. quos obid genti¬
les in mari d̾os in¬
uocant. qr ĩ ꝑdigiis
nautaꝵ si sole stelle
in naui ł attennis
apparũint: ꝑicłosi.
di uero gemine ꝓs.¬

Expanded text:
. Quos ob id gentiles in mari Deos invocant, quia in prodigiis nautarum, si solidariae stellae in navi vel antennis apparuerint, periculosi; si vero gemin
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa hec consid̾aui. ⁊ dedi cor
meũ in cunctis oꝑib que fiunt
sub sole. Int̾dum dominat᷑ ho¬
homini: in malum sui li¬
impios sepultos. qui etiam cũ
adhuc iuiuerent in loco scõe¬

Expanded text:
ideravi, et dedi cor meum in cunctis operibus, quae fiunt sub sole. Interdum dominahomini in malum suimpios sepultos: qui etiam cum adhuc viverent, in loco s
Abbreviated transcription (Latin):
titur. qui iuire qi ini¬
quus pond̾ator : ab ho¬
minatur a dño. quia
suas iniurias grauiores
lens indulg̾ẽ ei. qͥ uxorẽ¬

Expanded text:
it, qui jure quasi iniquus ponderator abominabitur a Domino, quia suas injurias graviores lens indulgere ei qui suam ux
Abbreviated transcription (Latin):
arabole grete: latine. similitudines.
ꝙ uocabulũ: iõ.: salomon huic oꝑi ĩposuit.
nt ñ iuxta litt̾am intelligimꝰ q̃ dic̃. In quo
dominũ parabolice turbis locuturũ sig̾cat.
sic̃ ⁊ noĩe suo. ⁊ regno pacifico. regnũ xp̃i ⁊
templi constructione ⁊ dedicatione: edifica¬
tionem eccłie. in tẽpr̃ resurrõnis. Ip̃ ⁊̃ xp̃c:

Expanded text:
raece, Latine similitudines; quod vocabulum ideo Salomon huic operi imposuit, ut non juxta litteram intelligamus quae dicit: in quo Dominum parabolice turbis locuturum significat, sicut et nomine suo regno pacifico, regnum Christi et templi constructione et dedicatione, aedificationem Ecclesiae in tempore resurrectionis. Ipse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
turis appellatione sigraᷤ
Uñ ⁊ moysi apparet. ⁊ um
qñ de humilib q̃ ad oñs
usq ꝑueniunt: ꝑ colum¬
bam assumit᷑. uñ ⁊ cͥcau
danem astantib multis
non in turture apparit
s in columba.

Expanded text:
turis appellatione signatur. Unde et Moysi apparet et uni: quando de humilibus quae ad omnes usque perveniunt, per columbam assumitur, unde et circa Jordanem astantibus multis non in turture apparuit, sed in columba.
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾e eũ ampls. Ego uero cõꝑi: nichil dignũ eũ morte aclni¬
sisse. Ideo aut̃ hoc appellãte. adaugustum iudicaui mitt̃t d
quo qͥa certũ secbã dño ñ habeo ꝓpt̾ quod ꝓduxi eũ aduor
maxĩe adterex agͥppa: ut introgatiõe facta: habeam qͣds
bam. Sñ ratione enim m̃ uidet̃ mut̾ẽ uinctũ: ⁊ causã eli
significare. Ngrippa uero ad paulũ ait. Pmutib t̃ loqu

Expanded text:
vivere amplius ego vero conperi nihil dignum eum morte admisisse ipso autem hoc appellante Augustum iudicavi mittere de quo quid certum scribam domino non habeo propter quod produxi eum ad vos et maxime ad te rex Agrippa ut interrogatione facta habeam quid scribam sine ratione enim mihi videtur mittere vinctum et causas eius non significare Agrippa vero ad Pau
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Coclee maris ferro cͥcumcise lac̾¬
mas purpurei coloris emitunt. qͥb
collectis tinctura purp᷑q coloris ꝯ¬
ficitur. Canales: qui purpurã regiꝰᷤ
suscipunt. s̃ p̃cordia fidelium. la¬
na q̃ intinguitur: ut indum̃tum
regis efficiatur. ẽ humilitas ĩ paci¬
endo: q̃ uincta ẽ canalib. qñ constã¬
ti corde nͥtus humilitatis. ⁊ conti.

Expanded text:
 Cochleae maris ferro circumcisae, lacrymas purpurei coloris emittunt, quibus collectis tinctura purpurei coloris conficitur. Canales, qui purpuram regis suspiciunt, sunt praecordia fidelium. Lana quae intingitur, ut indumentum regis efficiatur, est humilitas in patiendo, quae juncta est canalibus, quando constanti corde virtus humilitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Remoue ate:
Duob modis scien¬
dum. ut os tuum:
ne prauũloquat᷑
aliquid. tua labia:
non detractionibꝰ
assuescant: custodi

Expanded text:
 Remove a te. Duobus modis sciendum est, ut os tuum ne pravum loquatur aliquid: tua labia ne detractionibus assuescant custodi
Abbreviated transcription (Latin):
sis m̃tib uestigia pone.⁊ ab
illis ⁊̃ aliquando condestẽ¬
dendo: inferiob appare qͥ
inualle sunt:

Expanded text:
sis mentibus vestigia pone, et ab illis aliquando etiam condescendendo inferioribus appare, qui in valle sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
si. ut sic̃ subhoc num̾o moyse de:¬
functo iħe successit. qui ppłm in t̾rã
ꝑmissionis indipxit. sic ueteri legi
in eccłia pͥncipatus x successit. du¬
cens uerum isrł ad regnum ceh. Iste

Expanded text:
si, ut sicut sub hoc numero, Moyse defuncto, Jesus successit, qui populum in terram promissionis induxit, sic veteri legi in Ecclesia principatus Christi successit, ducens verum Israel ad regnum coeli. VE
Abbreviated transcription (Latin):
talem sponsũ ꝓ quo uelit ⁊ tempꝰ
congruum. Postqͣm enim apłi in
prunitua eccłia gentilium po¬
siti in tantam ꝑfectionẽ seralios
indux̾ant. ut iam contempla¬
tioni uacarent. it̾m intelligunt
sibi impositam necessitatem dis

Expanded text:
talem sponsum, pro quo velit, et tempus congruum. Postquam enim apostoli in primitiva Ecclesia gentium positi, in tantam perfectionem se et alios induxerant, ut jam contemplationi vacarent, iterum intelligit sibi impositam necessitatem dis
Abbreviated transcription (Latin):
qr illusor ẽ. qͥ ł uerba dei que no.¬
uit impłẽ contempnit. ł eadẽ
ꝑũse intelligendo: ac docendo
corrump̃. Illusor ẽ ⁊ ille qui ꝓ¬
missa eiꝰ. quãi parua despit̃ : ac
iram districtionis. qͣi tolerabilẽ
sꝑuit. Nec ñ ⁊ ille qui pximoꝵ
insultat. Iõꝙ omnẽ huiꝰmodi
prudentiores se illis quos irridẽt
iudicant. S hoꝵ prudentia: ut
iacob ait. t̾rena ẽ anunat dia¬
bolica. Sermocinatio ã dñ: cũ
simplicib est. qr illos sap̃ie sec̾ci᷑
illustrat. qͥs t̾reni fastꝰ ac dupli¬
citatis nich hr̃ consid̾at. Uñ: ait.
abscondisti hec a sapientib ⁊ re.¬

Expanded text:
 illusor est, qui vel verba Dei, quae novit, implere contemnit, vel eadem perverse intelligendo ac docendo corrumpit. Illusor est et ille, qui promissa ejus, quasi prava, despicit, ac iram districtionis, quasi tolerabilem; spernit. Necnon et ille qui proximorum insultat. Ideoque omnem hujusmodi prudentiores se illis, quos irrident, judicant. Sed horum prudentia, ut Jacobus ait: terrena est, animalis, diabolica . Sermocinatio autem Domini cum simplicibus est, quia illos sapientiae secretis illustrat, quos terreni fastus ac duplicitatis nihil habere considerat. Unde ait: Abscondisti haec sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
uigauimꝰ in asson: inde suscepturi pauli¬
Sic enim disposuerat ip̃e ꝑ t̾rã it factur᷑.
Cum aut̃ uenisset in asson. assũpto eo ui¬
nimꝰ mitilẽnem. Et iñ nauigantes seq̃nti¬
die. uenimꝰ contͣ chium. u alia die appli.
cumus samũ. & sequenti die uenimꝰ nule¬
tũ. Proposuerat enim paulus transnau¬
gare ephesũ. ne qua mora illi feret in asia¬
festinabat enim si pos sibile eẽt sͥ. ut diem¬
pentetosten fac̾et ierosolimis. Amileto aut̃¬
mittens ephesũ. uocauit maiores natues¬

Expanded text:
igavimus in Asson, inde suscepturi Paulsic enim disposuerat ipse per terram iter facturus. Cum autem convenisset nos in Asson, assumpto eo, venimus Mitylenen. Et inde navigantes, seqdie venimus contra Chium, et ali Samum, et sequenti die venimus Miletum . Proposuerat enim Paulus transnavigare Ephesum, neque mora illi fieret in AsiFestinabat enim, si possibile sibi esset, ut diems faceret Jerosolymis. A Mileto autmittentes Ephesum, vocavit majores natu
Abbreviated transcription (Latin):
tis. temptat instabilẽ.
tetur. At henci. incuno¬
tis que agunt: uictimaᷤᷤ
se suȩ salutis: deo im-¬
molare. Lautumant.
łautumare gestͥunt.
Nam ⁊ dñs ad discipłõs.

Expanded text:
ntis tentat instabilem. tetur. At haeretici in cunctis quae agunt, victimam se suae salutis Deo immolare vel autumant vel autumari gestiunt: nam et Dominus ad discipulos:
Abbreviated transcription (Latin):
¶a ꝑte ã salomon defe¬
nestra domꝰ sue: se ꝑcan¬
cellos ꝓsperisse dic̃. ut
paruulor gesta diuidica¬
ret. Qenim de fenestra
ꝑ cancellos ꝓspic̃. ip̃e qͥd̾:
ea q̃ foris agunt᷑: plene
consid̾are suffic̃. nec tñ
ip̃m qͥ foris sunt intra de¬

Expanded text:
autem Salomon de fenestra domus suae se per cancellos prospexisse dicit, ut parvulorum gesta dijudicaret. Qui enim de fenestra per cancellos prospicit, ipse quidem ea quae foris aguntur, plene considerare sufficit, nec tamen ipsum qui foris et infra de
Abbreviated transcription (Latin):
Net ualens . ⁊c̃. Nul¬
la ẽ heresis. que pͥmis
tempta sit discipłis. hii
enim sunt domꝰ eiꝰ. s sẽ¬
ꝑ nouos. quos decipiat
querat.

Expanded text:
Nec valens in domo. Nulla est haeresis, quae primis contenta sit discipulis hi enim sunt domus ejus, sed semper novos, quos decipiat quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Areola est: mens fideł̃. q̃ disci¬
plina recte fidei edocta: quasi eqͥs
latĩb. huic iñ ẽ cõposita. ⁊ qͣi soller¬
ti fossatorio creberrime reuersata:
taluipfluis graminib expurgata

Expanded text:
 Areola est mens fidelis, quae disciplina rectae fidei edocta, quasi aequis lateribus hinc inde est composita: et quasi solerti fossorio creberrime reversata, et a superfluis graminibus expurgata
Abbreviated transcription (Latin):
s.R. Hoc de solo iacob
mꝰ corpꝰ filiĩ de egip
atollentes: sepelier̃t
inspelunca duplici.
iabraham cum sa¬
ra sepultus ẽ. ⁊ysaac
ium rebecca. ⁊ ibilia
conddita ẽ. Uñ cuu¬
tsilla uocat᷑ hebrõ.¬

Expanded text:
. Hoc de solo Jacob, cujus corpus filii de Aegypto tollentes sepelierunt in spelunca duplici, ubi Abraham cum Sara sepultus est, et Isaac cum Rebecca: et ibi Lia condita est: unde civitas illa vocatur Hebro
Abbreviated transcription (Latin):
ses quãm qͥnquagefimo diẽ
pasce quolexdata est sollẽp¬
nitatem pͥmitiarum p̾cep̃
inttiari. nunc ã suꝑueniẽ¬
te sp̃u sc̃o. ñ manipłi spicaꝵ¬

Expanded text:
ses quidem quinquagesimo die paschae, quo lex data est, solemnitatem primitiarum praecepit initiari; nunc autem superveniente Spiritu sancto, non manipuli spica
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ignem spͤiritꝰ sc̃i. sequitur
uapor cõpunctiõis. fumꝰ lacͥmã
excutere solet. incipiunt fle¬
re qͥ riserant. tondunt pectꝰ.
dant deo p̃cem sic̃ sacͥficium
ut sangnem illũ gustare ua¬
leant. ꝑ eum saluandi. quẽ

Expanded text:
 ignem Spiritus sancti sequitur vapor compunctionis. Fumus lacrymas excutere solet, incipiunt flere qui irriserant, tundunt pectus, dant Deo precem sicut sacrificium, ut sanguinem illum gustare valeant, per eum salvandi, quem
Abbreviated transcription (Latin):
impiꝰ corde erat. quãuis
ip̃o domino redarguere:
noluit mala cepta. cor
amator. respiciente se
dño: mox penitendo cor¬
rexit. qd negando deliqͣt:¬

Expanded text:
impius corde erat, quamvis ipso Domino se redarguente, noluit mala coepta restamator, respiciente se Domino mox poenitendo correxit, quod negando deliq
Abbreviated transcription (Latin):
uotione: ¶ Sequitur uox
ipsiꝰ pacifici. q̃ ostendit qͣntam
curam hãt de hac uinea. ⁊ qͥd sua
relinquẽtib inet̾nũ conseruet.
⁊ qͥd singłariis p̃miĩ. doctoribꝰ
eius disponat:

Expanded text:
odibus. Sequitur vox ipsius pacifici, quae ostendit, quantam curam habeat de hac vinea, et quid sua relinquentibus in aeternum conservet, et quid singularis praemii doctoribus ejus disponat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siquis ẽ ñ adeo imbutꝰ ad
repellenda heticoꝵ sophisma¬
ta. s tam̃ simplicitate fidei.
intrare uolentib. in atͥa pate
celestis potens pand̾e rectã
uiam predicando ⁊ paruu¬
los imbuendo: ꝓponamꝰ ei
inmarcessibilia prioꝵ uiroꝵ
exempla: qͥbꝰ suũ meliꝰ imple¬
at officium:¬

Expanded text:
 Si quis est non adeo imbutus ad repellenda haereticorum sophismata, sed tamen simplicitate fidei, intrare volentibus in atria patriae coelestis, potens pandere rectam viam praedicando, et parvulos imbuendo: proponamus ei immarcessibilia priorum virorum exempla, quibus suum melius impleat officium
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. paulatim
enim̾ fides crescit. uͭ
cum supra hõiem o
est. quo quisq c̃dat
ordĩe. Non in primis
ꝑfecta querunt᷑. s de
iniciis ad ꝑfecta as¬

Expanded text:
suscitatum paulatim enim fides crescit, ut cum supra hominem fest quo quisque credat ordine? Non in principiis perfecta quaeruntur, sed de initiis ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
Ad inferos. fie
lenim potest: ut
to mutent᷑. ⁊ sepe
Dinf̾eros ducunt᷑.
simplices. ⁊ rusti
coronant᷑:¬

Expanded text:
Ad inferos. Fieri enim potest ut cito mutentur, et saepe ad inferos ducuntur; et simplices rustici coronant
Abbreviated transcription (Latin):
notari pluralitas cogitationum.
que om̃s ad unum finem celestis
boni tendunt. Uñ: cap̃is equant᷑.
q̃ animalia munda s̃.⁊ ardua ru
ut sic de aliis intelligatur.⁊ illam
magis uirtutem p̃dicat: qua au¬
ditores magis indig̾e ꝑspicit:¬
¶Sicut in capillis fragiliores ec
tur. sic indentib fortiores qͥq ad re¬
gendam eccłiam apti: qͥfirmitate
preualent.

Expanded text:
notari pluralitas cogitationum, quae omnes ad unum finem coelestis boni tendunt. Unde capreis aequantur, quae animalia munda sunt, et ardua ruput sic de aliis intelligatur, et illam magis virtutem praedicat qua auditores magis indigere perspicitSicut in capillis, fragiliores Ecctur: sic in dentibus fortiores quique et ad regendam Ecclesiam apti, qui firmitate praevalent.
Abbreviated transcription (Latin):
osa ebrietas. Quic̃q his delectat᷑: ñ
erit sapiens. Sic̃ rugitꝰ leonis. ita et¬
terror regis. Qui ꝓuocat eum: pec¬
cat inͣ animã suam. honor est
homini qͥ seꝑat se ã contẽptio¬
nib. Õs astulti. miscent᷑ con¬
tumeliis. Propt̃ frigꝰ: pig̃ aiare
noluit. Mendicabi ⁊ gͦ estate.¬

Expanded text:
osa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita rror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti miscentur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo aestate
Abbreviated transcription (Latin):
fame sauciatur. ut ꝙ
ꝑ disciplinam ligari dis¬
simulat: eo esuriens.
cis: diligent᷑ castiga. ꝙ
si castigare renuerit.
ita caute erga illum
concordat ꝙ sequit᷑.¬

Expanded text:
famae sauciatur, ut quo per disciplinam ligari dissimulat, eo esuriens pcis, diligenter castiga; quod si castigari renuerit, ita caute erga illum concordat quod sequit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Que ẽ ista. Eccł̃ia gentili. ita
firmit̾ instituta.⁊ usq qͣ multi¬
plicite sui diffusa ⁊ ꝓducta: ꝑ gradꝰ
⁊ successiones suas. usq ad nouissi¬
ma tempora: illis nouissimis tẽpo

Expanded text:
Quae est ista. Ecclesia gentium ita firmiter instituta, et usquequaque multiplicitate sui diffusa et producta per gradus et successiones suas usque ad novissima tempora, illis novissimis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ti lectilo salomonis quiesco. ad
futurum lectũ festino. ⁊ fortissi¬
mos custodes habeo: apparet. qd̾
lum .i. quos de loco ad locum
ferret. sui uerbi dispensatores.
Uł in quib ip̃e ferat᷑ ꝑ mundum.¬

Expanded text:
 lectulo Salomonis quiesco, et ad futurum lectulum festino, et fortissimos custodes habeo, apparet quod lum, id est quod de loco ad locum ferret sui verbi dispensatores, vel in quibus ipse per mundum
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ apłos. ꝑ quos sic̃ in cathedra
diuina sapientia ł reclinatorim
facit infercło. cum spem ꝑpetue
quietis. fidelib ꝓmitcit. aureũ:
qr requiem: sue uisionis gła: co¬
ruscam p̃parat:
martirium prompti. Uł ip̃e uir¬
tutes: s̃ ascensus. que st̃ uera pur¬
pura q̃ decorantur fideles aĩe. Ut¬

Expanded text:
 per quos, sicut in cathedra divina sapientia, vel reclinatorium facit in ferculo, cum spem perpetuae quietis fidelibus promittit. Aureum, quia requiem suae visionis gloria coruscam praeparat. martyrium prompti. Vel, ipsae virtutes, sunt ascensus, quae sunt vera purpura: quibus decorantur animae fide
Abbreviated transcription (Latin):
.&. Disꝑsio linguaꝵ
ata inturre. s quod
dpsit suꝑbia recolli
shumilitas. In suꝑbia
dipersio. in humilita¬
n fit concordia: ecce
ũpletur sentẽtia dñi
nuait. Non uos relin¬
t̃lingua cum u̾bo.
babinuicẽ ñ possĩt
exari.sic u̾bũ patͥs.i.¬

Expanded text:
. Dispersio linguarum est facta in turre, sed quod dispersit superbia, recolligit humilitas: in superbia dispersio, in humilitate fit concordia. Ecce completur sententia Domini quae ait: Non vos relint lingua cum verbo, ut ab invicem non possint separari. Sic Verbum Patri
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to. saluator ad torrentẽ cedrõ:
latitat. qͥ ⁊ ip̃ siccat᷑. ñ adimplet᷑
mare insatiabile. quõ in ꝓuerbiis¬
⁊ mare: humanũ genꝰ acciꝑe. ꝙ
in t̾ram: unde sumptũ ẽ redit. E
illud. Terra es: et in t̾rã ibis. nec
terra implet᷑ multitu dĩe mortu
sas ⁊ natiuitas rerum: explicare.
nec ocłs ad plenum intueri. nec au¬
ris instruente doctore ad sũmã ꝑue
ꝑe ẽẽ ñ pot̾it. hec sententia ccͣ eos.
qui sñ labore. ⁊ discendi studio scãs

Expanded text:
trario Salvator ad torrentem traditurlatitat, qui et ipse siccatur . Non adimpletur autem mare insatiabile, quomodo et iet mare, humanum genus accipere, quod in terram, unde sumptum est redit, secundum illud: Terra es, et in terram ibis . Nec terra impletur multitudine mortuosas et naturas rerum explicare, nec oculus ad plenum intueri, nec auris, instruente doctore, ad summam scipore esse non poterit. Haec sententia contra eos est qui sine labo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cerui est in senectute ser¬
pentem comecłe. ⁊ ꝓsiti ã ueneno
concepta ad fontem ꝓpare. et
iñ potando: uiuenescẽ. cadentib
pilis ⁊ cornib qd̾ cuiꝙ fideh com

Expanded text:
 Cervi est in senectute serpentem comedere, et pro siti a veneno concepta, ad fontem properare, et inde potando juvenescere, cadentibus pilis et cornibus: quod cuique fideli com
Abbreviated transcription (Latin):
uident. uñ ab̃
atumine uitꝰ
dicades g̾re uo¬
cantur. Sic m̾̃i
nloꝑm excelsi:
nib cͥcũspecte
nigilant. sim¬
plitit̾ uiuunt
mcedunt. Uer¬
bumdi aslidua
n ditone ruminat:¬

Expanded text:
vident: unde ab acumine visus dorcades Graece vocantur. Sic meritis operum excelsi sibi circumspecte invigilant, simpliciter vivunt incedunt, verbum Dei assidua meditatione rumina
Abbreviated transcription (Latin):
abstrah̾e a uino carnẽ
meam. ut animũ me.¬
um transferrẽ ad sa¬
pientiam deuitarẽq
stulticiam. donec uide¬
rem: quid eẽt utile fi¬

Expanded text:
abstrahere a uino carnem meam, ut animum meum transferrem ad sapientiam deuitaremque stulticiam, donec uiderem, quid esset utile fi
Abbreviated transcription (Latin):
sum.⁊si sine fine certam̃. Transtulme:
adleticiã: ut luxu fluerem congre¬
garem oꝑes: diuiciis habundarẽ. ⁊
ꝑituras uoluptates: carperem : añ¬
satiat. ñ solum ã corꝑat leticia: s ⁊̃¬

Expanded text:
sine fine certamen, transtuli me ad laetitiam, ut luxu fluerem, congregarem opes, 396 divitiis abundarem, et perituras voluptates caperem, antsatiat. Non solum autem corporalis laetitia, s
Abbreviated transcription (Latin):
rere ñ potest. nͥ qͥ intellex̾it eam. Uñ.
plurima in reb. noxia s̃ c̾ata. ut dũ
ea uitamꝰ: ad sapientiã erudiam᷑. Eqͣ¬
lis gͦ studiĩ: fuit salomoni scire sapi¬
entiam ⁊scientiã:⁊eregiõe.errores
⁊ stulticiam. uͭ ħ appetendo: illa de

Expanded text:
rere non potest, nisi qui intellexerit eam. Unde et plurima in rebus noxia sunt creata, ut dum vitamus ea, ad sapientiam erudiamur. Aequalis ergo studii fuit Salomoni scire sapientiam et scientiam, et e regione errores et stultitiam: ut in aliis appetendis e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Homo . qͦ. bla. ⁊ c̃.
Qui fictis sermonibꝰ
ꝓximũ laudat. ꝑat
ei insidias qͥb ĩ ꝑicu¬
lum u̾bi aut oꝑis se¬
curior incidat. S ui¬
deamꝰ qui capiat᷑. cui
fit. aut qͥ facit seqͣtur.¬

Expanded text:
 Homo qui blandis, etc. Qui fictis sermonibus proximum laudat, parat ei insidias, quibus in periculum verbi aut operis securior incidat. Sed videamus qui capiatur, cui fit, aut qui facit. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
pentinꝰ suꝑueniet int̾itꝰ. ⁊ eum
sanitas ñ sequit᷑. In multipli¬
catione iustoꝵ. letab̾r uulgꝰ.¬
cum impii sũpserint princi¬
patum: gem⁊ ppłs. Uir qui
amat sapientiã. letificat pa¬
trem suũ. qui autẽ nutrit scor¬
rigit t̾ram. Uir auarꝰ destrur
sermonib loquit᷑ amico suo

Expanded text:
per eum veniet interitus: et eum sanitas non sequetur. In multiplicatione justorum laetabitur vulgcum impii sumpserint principatum, gemit populus. Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem suum: qui autem nutrit scorrigit terram, vir avarus destruit sermonibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾latos. sibi ordinatos:
qui ꝓbabilib sententi¬
is: fidem nr̃am euacu¬
ant. ⁊ t̾rorem nob inci¬
tiunt.

Expanded text:
praelatos sibi ordinatos, qui probabilibus sententiis fidem nostram evacuant, et terrorem nobis incutiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ribił d̾s in consiliis su¬
ꝑ filios hominũ. qui¬
dam se magistrum ꝑ
om̃ia sequi promitut.
nec ꝑmititur alter
trahit᷑ saulus̾: corne¬
lio p̾cib ⁊ elemosinis
insistenti. uelud re¬
mun̾ationis uice uia
salutis ostend̾r. ⁊ ds̃
qui nouit corda bene.

Expanded text:
ribilis Dominus in consiliis super filios hominum. Iste se magistrum per omnia sequi promittit, nec permittitur; alter attrahitur Saulus. Cornelio precibus et eleemosynis insistenti, velut remunerationis vice via salutis ostenditur, et qui novit
Abbreviated transcription (Latin):
rat eum qͥ tm̃ u̾ba sectaba¬
tur. nc̃ illum redarguit.
qͣu̾ba dñice auctoritatis:
male int̾pretando corrũ¬
pit. qd̾ multa sepiꝰ iterã¬
tur. confirmatio ẽ ut io¬
seph: ait. eo. qd̾ sermosit
d̾i: ⁊ uelotiꝰ cõpleatur

Expanded text:
rat eum qui tantum verba sectabatur, nunc illum redarguit qui verba Dominicae auctoritatis male interpretando corrumpit. Quod multa saepius iterantur, confirmatio est, ut Joseph ait, eo quod sermo sit Dei, et velocius compleatur
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Quod perpetue stabilitatis obtineat minim̃¬
ta. scripto conmendari. et sigilli nostri auctoritate mi¬
uiri. nostriq nominis subter inscripto caractere tor
palatio nostro quorum nomma subtitulata sunt et
signa. Signum radulphi inromandorum comitis. da¬
piferi nostri. S̾ Guilłim butitularii. S̾ mathei came¬
rarii. S̾ constabulari.¬

Expanded text:
avit. Quod ut perpetue stabilitatis obtineat munimenta, scripto commendari, sigilli nostri auctoritate muniri, nostrique nopalacio nostro quorum nomina subtitulata sunt et signa. Signum Radulfi, Viromandorum comitis et dapiferi nostri. S. Guillelmi, buticularii nostri. S. Camerarii. S. Constabulari
Abbreviated transcription (Latin):
anathema sit. Actum anno incarnationis. Mͦ.¬
Cͦ.Lxxiii. episcopatus nostri anno .xͦx uiiͦ. or¬
dinatis in ecclesia sancte trucis maiorib persomᷤ.
Hugone decano. Andrea Cantore. letoldo subdeca¬
no. Manasse Capiterio.

Expanded text:
anathema sit. Actum anno incarnati Verbi M°C°LXX°VI°, episcopatus nostri anno trigesimo; ordinatis in ecclesia sancte Crucis majoribus personis, Hugone decano, Andrea cantore, Letoldo subdecano, Manasse capicerio.
Abbreviated transcription (Latin):
bi est karitas et dilecrio ibi sanctoz est con¬
gregacio ibi nec ira est nec indignacio sed firma
karitas ini perpetium.¬
pistus descendit mundum reduuere ut libera¬
ret amorte homiuem. segt.xemplum prebuit
sui discipulis ut sibi in iuecra pedes abluerant. seqͥt᷑.

Expanded text:
bi est charitas et dilectio, ibi sancta est congregatio, ibi nec ira est nec indignatio, sed firma charitas in perpetuum.ristus descendit mundum redimere, ut liberaret a morte hominem. Exemplum praebuit suis discipulis, ut sibi invicem pedes abluerent. Ant.
Abbreviated transcription (Latin):
gatis. fide prestita ꝓmittentes quod in dicta terra
per se uel per alium nichil de cetero reclamabunt
nec fatient reclamari. Inmo iam dictam uenditio¬
nem prefatis decano et capitulo ad usus et. consue¬
tudmes. aurehaueñ legitnne garentient contra õs.

Expanded text:
estita promittentes quod in dictis pratis per se vel per alios nichil decetero reclamabunt nec facient reclamari, immo dictam vendicionem predictis decano et capitulo ad usus et consuetudines Aurelianenses legitime garentient contra omnes.