comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ÷. ut si auis naiuigatunis
⁊ secum serre. ⁊ domi relin¬
quere iudicioꝵ suoꝵ ꝯtesta¬
cionem uelit us pp̃ alias
ĩnumabiles causas q hũa¬
nis neteisitatib immuiẽt
set hoc quid̾ de tectam̃tis
que inscͥptis ꝯfuntur: siqͥs
aũ uoluerit in scriptis or¬
dinare iure cuuli testam̃tũ
septem testibus adhibitis
⁊ sua noiũtate corameis
nũcupata. sciet hoc perses¬
tisimũ testam̃tũ inre cĩ¬
iuli firmũ qr ꝯsticucũ¬

Expanded text:
ium est, si quis navigaturus et secum ferre et domi relinquere iudiciorum suorum contestationem velit, vel propter alias innumerabiles causas, quae humanis necessitatibus imminent. Sed haec quidem de testamentis quae in scriptis conficiuntur. si quis autem voluerit sine scriptis ordinare iure civili testamentum, septem testibus adhibitis et sua voluntate coram eis nuncupata, sciat hoc perfectissimum testamentum iure civili firmunque constitutu
Abbreviated transcription (Latin):
cia ẽ. Sec siquidẽ ex cã demͦpna¬
tionis aũ dotis aũ qualibet alia ex
causa tͣcentar. sue dubio tͣnsfer¬
untur. uendite uero ⁊ cͣoite nõ
ant̃ ẽp̃corĩ ad quiruntur. qmͣ sus
uenditori p̃cium soluerit ur alio
modo ei satis facit ueluti expro¬
missore aut pignore dato. quos
didit sidem emptoris secutus ẽ
tem an uolutatem eius alius au̾¬
ãmuustracio a dño permissa fu¬
erint. ⁊ is ex his negocus rẽ uẽdi
d̾it fac eam accipientis intdũ
⁊̃. sine cͥdicione ulła uolũtas
suffic̃ oñ aorem tͣnsferendã
ueluti sirem quam tibi aliquis
accõmodaũ. aũ locaũ aũ apd̾
te deposuit. uendid̾it tͥ. aũ do¬
nau̾it. qmͣuis enĩ ex ea causa
tibi eam nõ cͣdiderit eo tñ ip̃o
quod patitur tuam esse statim
ad quiritur tibi proprietas. per¬
uim as si eonoĩe tͣdita fuisset
Item slquis merces in orreo de
proprietatem merciũ ad emp¬
torem. hoc ampluis it̃oũ ⁊

Expanded text:
tia est. 4 Sed si quidem ex causa donatia est. 4 Sed si quidem ex causa donationis aut dotis aut qualibet alia ex causa tradantur, sine dubio transferentur: venditae vero et traditae non aliter emptori adquiruntur, quam si is venditori pretium solverit vel alio modo ei satisfecerit, veluti expromissore aut pignore dato. quod didit fidem emptoris secutus fuerem, an voluntate eius aliuadministratio a domino permissa fuerit isque ex his negotiis rem vendiderit, facit eam accipientis. Interdum etiam sine traditione nuda voluntas sufficit domini ad rem transferendam, veluti si rem, quam tibi aliquis commodavit aut locavit aut apud te deposuit, vendiderit tibi aut donaverit. quamvis enim ex ea causa tibi eam non tradiderit, eo tamen ipso, quod patitur tuam esse, statim adquiritur tibi proprietas perinde ac si eo nomine tradita fuisset. Item si quis merces in horreo depproprietatem mercium ad emptorem. Hoc amplius interdum et
Abbreviated transcription (Latin):
in iocum de mortuoꝵ capitũ
ex fectu sructuarus submit̾e
delet ut ⁊ uiliano uisum est
boꝵ locũ alias aeret sb̾sticu̾e
recte enĩ cole̾ deiet ⁊ qͣi uonus
pat̃samilias uti delet tesau
eauitatem secutus ei ꝯcessit qͥ
inuen̾it. idem q statuit. siauis
in cacro. aũ religioso loco for¬
tiuto casui inuen̾it. at si quiss
alieno loco. nõdata ad hoc oꝑa¬
set fortuitu inuen̾it. dimidiũ
si quis incesaris loco inuen̾it
dimidiũ inuentoris. dimidiũ
cesaris eõ statuit cui rõn ꝯue¬
niens ẽ. ut si auis in publico uł¬
dimidiũ ip̃ius ẽẽ. dimidiũ fisti
naturali res nobis adquirũtꝰ
nich̾ enim tã ꝯuenienc ẽ na¬
turau equitatĩ quã uolũtatẽ
dñi uolentis rem stam in aliã
tͣnsferre raptam hẽri ⁊ ideo
natur. itaq stipendiaria ꝙͣ et
cribuaria predia eodem mooo
alienantur. uocantur stipendiar¬
ia. ⁊ tributaria. p̃dia que inprouĩ¬
ia exnr̃a ꝯstitucione nlła differẽ¬

Expanded text:
in locum demortuorum capitum in locum demortuorum capitum ex fetu fructuarius summittere debet, ut et Iuliano visum est, bRecte enim colere debet et quasi bonus pater familias uti debet. Thesaequitatem secutus ei concessit qui invenerit. Idemque statuit si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. At si quis in alieno loco, nosed fortuitu invenerit, dimidium si quis in Caesaris loco invenerit, dimidium inventoris, dimidium Caesaris esse statuit. cui conveniens est et si quis in publico lodimidium ipsius esse, dimidium fisci naturali res nobis adquiruntur: nihil enim tam conveniens est naturali aequitati, quam voluntatem mini, volentis rem suam in alium transferre, ratam haberi. et ideo natur. itaque stipendiaria quoque et tributaria praedia eodem modo alienantur. vocantur autem stipendiaria et tributaria praedia quae in provina constitutione nulla differen
Abbreviated transcription (Latin):
fundũ erlit uł ex donacione a¬
uiena qualiet iuta causa eã
bona accepit naturali rõne
placuit sructus auos pertep¬
it euis esse procultura ⁊ cura
⁊ ideo si post ea dñs superuen̾it
⁊ fundũ uendicet. de fructu
ab eo ꝯsurptis ag̾e nõ pot̾
ei uero qui sciens alienũ fu¬
ndũ possed̾it nõ id̾ ꝯfessum
est. itaq cũ fundo ⁊̃ fructus
licet consũpti sunt restitu̾e
cogitur. Isadqmͣ usus sructꝰ
fundi pertunet non alr̃ fruct¬
uũ dñs efficitar quẽ si eos
ip̃e perceꝑit. ⁊ ideo licet ma¬
turis fructib nondũ tñ ꝑcep¬
tis decessi̾t: ad heredes euic nõ
ad quiruntur. eadem fere ⁊ dr
colono dicuntur: inpetutiũ
fructu ⁊̃ secus ẽ sicuti. lac ⁊
pilus. ⁊ iana. itaq agni. ⁊ eoi
⁊ uitiu. ⁊ equli statim natu¬
tu non ẽ. itaq ad dñm propͥ¬
etatis pertinet absurdũ enĩ
uidebatur hominem in fructu
ẽẽ eũ omiis fructus rer̃ nat¬
ura homnũ grã conparant
s agregis usũ stuctũ quis hãt

Expanded text:
atione aliave qua iusta causa aeque bona fide acceperit: naturali ratione placuit, fructus quos percepit eius esse pro cultura et cura. et ideo si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessum est. itaque cum fundo etiam fructus, licet consumpti sint, cogitur restituere. Is ad quem usus fructus fundi pertinet non aliter fructuum dominus efficitur, quam si eos ipse perceperit. et ideo licet maturis fructibus, nondum tamen perceptis, decesserit, ad heredem eius non adquiruntur. eadem fere et de colono dicuntur. In pecudum fructu etiam fetus est, sicuti lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et vituli et equuli statim natutu non est itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura hominum gratia comparavit. Sed si gregis usum fructum quis habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
eom̃ uas̃ ut. hactenus iuns here¬
Intolligitur ut ipis tm̃ hĩcet
not hoc uis ad alium tͣnsferre
pot̃. ⁊ uix receptum cẽ uidecur
ut hocpitem ei reciꝑe licect. ⁊
cum uxore sua lib̾isq suis. itẽ
lib̾tis nec nõ lib̾is peridnis aui¬
bus nou minus qmͣ sũis utitur
hĩtandi uis hãt ⁊ ꝯuenient̃ alas

Expanded text:
t hactenus iuris habeintellegitur ut ipse tantum habitet, nec hoc ius ad alium transferre potest: et vix receptum videtur ut hospitem ei recipere liceat et cum uxore sua liberisque suis, item libertis nec non aliis liberis personis, quibus non minus quam servis utitur, habitandi ius ha
Abbreviated transcription (Latin):
ucionibus. maxima ⁊ media et
non ntendo permodũ ⁊ cemp̃s
que oĩa nr̃a statuit ꝯstitucio¬
c Item finitur usus stuctus sidr̃o
propietatis ab usis fructuario ce¬
datur extͣneo cedendo nicħ apꝰ¬
rei a quiserit. que res ꝯsolidacio¬

Expanded text:
utionibus, maxima et media, et non utendo per modum et tempus. quae omnia nostra statuit constitutio. item finitur usus fructus, si domino proprietatis ab usufructuario cedatur nam extraneo cedendo nibil agirei adquisierit, quae res
Abbreviated transcription (Latin):
quod inhetitatẽ rẽs coporalos
ꝯtincitur nam ⁊ sructus qui
ex fundo ꝑciputtur t¬
et ioauos exalaua algatiẽ
luti fundus hõ pecunia. namip̃m
que ⁊̃ seruitutes uocantur

Expanded text:
quod in hereditate res corporales continentur, et fructus, qui ex fundo percipiunturet id quod ex aliqua obligatione luti fundus homo pecunia: nam ipsuquae etiam seruitutes uocantur
Abbreviated transcription (Latin):
exceꝑit eius cẽ. statun eñ do¬
minũ efficiunt. qua rõne ue¬
riũs cẽ dicetut. it suem pro
dencto a domino hĩcã occupa¬
u̾it quis statim eũ dñm esfici
pro celicto aũ hẽtur. quod dñs
nauis causa eiciunturt nee enł̃
eo eas aĩo eici quos auis eas h̾ere
nõ ut. set quo mag̃ cũ ea naui¬

Expanded text:
eperit eius esse, statim eum dominum efficiunt. Qua ratione verius esse videtur et si rem pro derelicto a domino habitam occupaverit quis, statim eum dominium effici. pro derelicto autem habetur quod dominus navis causa eiciuntur. hae enim non eo animo eici quo quis eas habere non vult, sed quo mag
Abbreviated transcription (Latin):
per exͣneam ꝑtonam nichꝰ ad¬
quĩti posse excepto eo quod
per lib̾am ꝑsonam ueniti per
procuratarem placet. nõ so
pionem. aũ iõgi c̃poris p̃scͥ¬
cionem sidñs nõ sit acth¬
enus tantis ꝑ admonuisse
uobis adquirũtur. nam lega
comissoꝵ uͥ singłe rec nobis
reliqũdur oportumius infio¬
re ioco rese̾mꝰ. indeamus itaz¬

Expanded text:
per extraneam personam nihil adquiri posse: excepto eo quod per liberam personam, veluti per procuratorem, placet non solpionem aut longi temporis praescriptionem, si dominus non sit. Hactenus tantisper admonuisse res adquiruntur: nam legatcommissorum, ubi singulae res vobis relinquuntur, opportunius inferiori loco referemus. videamus ita
Abbreviated transcription (Latin):
auibus uais fructus ꝯstituitur
alis modis finitur. quibus ⁊ uilis
fructus desinit. minus aũ .s. uit
is in uai est qmͣ in usu fructu
namq his qui fundi nũdum ussĩ
ht̃ nichi ulteruis hẽre intlłigiꝰ¬

Expanded text:
bus usus fructus constituitur illis modis finitur quibus et usus fructus desinit. Minus autem scilicet iuris in usu est quam in usu fructu. namque is qui fundi nudum usum habet, nihil ulterius habere intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
de posidetis. uł per lit̾am ꝑd¬
nam que bona fide uobit ser¬
nt ad quiritur uobis. set ⁊̃ p
ossessio loquimur aũ in utr¬
iusq pendna. scd̾m dustincio¬
nem qua proxime exposin¬
mus. ⁊dem ilauam posessi¬
onem ex re nr̃a ur ex oen¬
bus suis ad epti fuernt¬
c exis itaq apparet pernb̾os
hõines quos neq unti ur̃o

Expanded text:
ide possidetis, vel per liberam personam, quae bona fide vobis servit, adquiritur vobis, sed etiam possessio: loquimur autem in utriusque persona secundum definitionem quam proxime exposuimus, id est si quam possessionem ex re vestra vel ex operibus suis adepti fuerint. Ex his itaque apparet, per liberos homines, quos neque vestro iuri
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ne cui lungua ⁊ in dubnita¬
ta. possessio aufferri debeat an
usucapio ret fisci nr̃i ussica¬
pi non pot̃. set papiamis
stripsit bonis uacantibus a¬
sto nundum nõciatis: rona
fide emptorem sibi tͣoitam rẽ
ex hũt honis usucapere posser
⁊ antoninus rescrp̃ser̃. noui¬
alme sciend̾ ẽ. rem talem de
se eẽ. ut inse non heat uiciũ
ut abona fide ẽp̃tore uslicapi
possit. uł qui alia cã iusta cã
paisidet. error aũ false cause
nsucapionem non pant ue¬
luti siquis cum non ement
emisse se existimans poisia̾it
uł cum enĩ donatum non fue¬
rat. qiͣ ex donacione possideat
dutina posseisso. q̃ prodẽt ceꝑat
defucto. ⁊ heredi ⁊ bonoꝵ posso
ssori licet ignoranti. possessio
non prodesse. qr nr̃a constitucio
simiłr̃ inusaicapionibus obser¬
uari ꝯstituit. ut tẽꝑra ꝯtinu¬
entur int̃ uenditorem quoq
et emptorem conũcti cemꝑa
diuus ceuerus ⁊ antoninus
rescriprent edicto diui mar¬

Expanded text:
tur, ne cui longa et indubitatur, ne cui longa et indubitata possessio auferri debeat. Alusucapio. Res fisci nostri usucapi non potest. sed Papinianus scripsit, bonis vacantibus fisco nondum nuntiatis, bona fide emptorem sibi traditam rem ex his bonis usucapere posse: et Antoninus rescripserunt. Novissime sciendum est, rem talem esse debere, ut in se non habeat vitium, ut a bona fide emptore usucapi possit vel qui ex alia iusta causa possidet. Error autem falsae causae usucapionem non parit. veluti si quis, cum non emerit, emisse se existimans possideat: vel cum ei donatum non fuerat, quasi ex donatione possideat. Diutina possessio, quae prodesse coeperat defuncto, et heredi et bonorum posssori, licet ignoranti, possessio non prodest. quod nostra constitutio similiter et in usucapionibus observari constituit, ut tempora continuentur. Inter venditorem quoque et emptorem coniungi tempora, divi Severus et Antoninus rescripserunt. Edicto divi Mar
Abbreviated transcription (Latin):
dotis nose dederit. quin is qui
acceꝑit usucapere possit du¬
biũ non est. auippe ea res in
flrci uiciũ non cetiderit. cũ
utiq hes qui uona fide tanquͣ
suam alionau̾it. furtũ nonco¬
nau̾it. furtũ nõ comittit flr¬
tumenĩ ane affectir furanoi
nõ comititur alus ꝙͦ modi
accidere pot̃. ut quis sine ui
usucapiatur Quod añ ad
eas res que solo ꝯtinentur ex¬
pedit u̾is ita procedit ũ a quis
loci uacantis possessionem ꝓp̃t ab¬
senciam aũ negligenciam dñi
aũ qr sine successore aetessent:
sine ui nasciscantur qui qmͣuis
ip̃e mala fice possid̾et ⁊ intelli¬
git se aliens̃ fundum occupa¬
sse. tñ si alii bona fide accipiẽ¬
ti tradid̾it. potĩt ei iunga poss¬
esslone res adquirr: q nz furti¬
uum. nz ui possessum accepit
abolita ẽ .i. quoreli. uentum
sña existimanciũ. ⁊ aidi iociue
furcũ fieri. ⁊ eoꝵ qui res possidẽt
pͥncipalib qͦ ꝯstucionib prospici¬

Expanded text:
dotis nomine dederit, quin is qui dotis nomine dederit, quin is qui acceperit usucapere possit, dubium non est, quippe ea res in furti vitium non ceciderit, cum utique heres qui bona fide tamquam suam alienaverit furtum non conaverit, furtum non committit: furtum enim sine affectu furandi non committitur. Aliis quoque modis accidere potest ut quis sine vitusucapiatur. Quod autem ad eas res quae solo continentur expeditius procedit: ut si quis loci vacantis possessionem propter absentiam aut neglegentiam domini, aut quia sine successore decesserit, sine vi nanciscatur. qui quamvis ipse mala fide possidet, quia intellegit, se alienum fundum occupasse, tamen, si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit ei longa possessione res adquiri, quia neque furtivum neque vi possessum accepit; abolita est enim quorundama existimantium, etiam fundi locive furtum fieri, et eorum qui res soli possident principalibus constitutionibus prospici
Abbreviated transcription (Latin):
possed̾it nõ tam̃ ili usli capio
uio tp̃e p̃cedit uelicti siquis ldb¬
erũ hominem. ux rem sacͣm uł
religiocam. uł c̃uũ fugitiuũ po¬
ssideat. furtiue quoꝵ res ⁊ q̃ ui
possesse sunt ñ s p̃dicto lũgo
tp̃r bona fide possesse fuerint
usu capi possunt. nam furtiuat᷑
amica. inhiret usucapiõnem
ui possessaꝵ rerũ: lex uilia ⁊ pla¬
ucia. quod aũ dt̃m est: fuiti¬
uaꝵ ⁊ui possessaꝵ rer̃ usacapi¬
onem per ieem ꝓhibitam cẽ
no eo ꝑtinet ut ne ip̃e fur. qͥ¬
ue per uim possidet. uslicaꝑe
possit. nam his alia rõne usu
qͣlus ab eis bona fide om̃it uł
ex alia causa acceꝑit usucapi¬
endi uis nt̃. uñ in rebꝰ mobilibꝰ
nõ facue proceait ut bone fidi
possessori usucapio ꝯpetat nã
qui alienam rem uendidit. uł
ex ea cã dradidit. furtũ eus
nam si ħ̾er rem defuncto como¬
datam. asl iocatã. uł apud eũ
depõĩtam. existimans heredica¬
riameẽ bona fide accipienti
uendident. ail donauerit. aũ

Expanded text:
o ullo tempore procedit, veluti si quis liberum hominem vel rem sacram vel religiosam vel servum fugitivum possideat. Furtivae quoque res et quae vi possessae sunt, nec si praedicto longo tempore bona fide possessae fuerint, usucapi possunt: nam furtivarum nia inhibet usucapionem, vi possessarum lex Iulia et Plautia. Quod autem dictum est furtivaram et vi possessarum rerum usucapionem per legem prohibitam esse, non eo pertinet ut ne ipse fur quive per vim possidet usucapere possit: nam his alia ratione usucquamvis ab eis bona fide emerit vel ex alia causa acceperit, usucapiendi ius habeat. unde in rebus mobilibus non facile procedit ut bonae fidei possessori usucapio competat. nam qui alienam rem vendidit vel ex alia causa tradidit, furtum eius nam si heres, rem defuncto commodatam aut locatam vel apud eum depositam existimans hereditariam esse, bona fide accipienti vendiderit aut donaverit aut
Abbreviated transcription (Latin):
fusione fit. utriusq cõmine
ẽ ueluti si qui uina sua ꝯfu¬
d̾int. aũ massas argenti uł
auri ꝯflauint. sec s diu̾se mat̾ie
forte ex uino. ⁊ melle młiũ
aũ auro ⁊ argento electrũ.
idem uiris ẽ. nam ⁊ eo casir.¬
ꝯmunẽ ẽẽ spẽm non dubita¬
tur quod si fortitudo casu.¬

Expanded text:
confusione fit utriusque commune confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel auri conflaverint. sed si diversae materiae forte ex vino et melle mulsum aut ex auro et argento electrum, idem iuris est: nam et eo casu communem esse speciem non dubitatur. quodsi fortuitu e
Abbreviated transcription (Latin):
argentis. uł ann. reduci. uinũ
atĩ aut oleum. ⁊ frum̃tũ ad
uuas. uł oliue̾s. ⁊ spicas reu̾ti
nõ pͣ. ac ne mulsum siquidã
ad uinũ ⁊ mel resolui potest
Quod si parcim eẜ suamatĩa¬
partim exaliena. spẽm aliqmͣ
fecerit quisqm̃ ueluti ex ui¬
no suo ⁊ alieno melle mul¬
sum aũ exsuis ⁊ auenis me¬
dicamentis emplastrum. aũ co¬
nestim̃ta fec̾it. dubitand̾ nõ
ẽ in hoc casu. eum ẽẽ dnm̃i
qui fec̃. cũ nõ solum oꝑam
suam ded̾it. set ⁊ partem eiꝰd̾
mat̾ie p̃stauit si tñ alienam
purouram. quis intexuit suo
uestimento. licet p̃ciosior est
purpura: accessionis uice re¬
dit uestuniento. ⁊ qui dñs
fuit purpure aduersus eũ
qui subripuit. ht̃ furti actõ¬
nem. ⁊ ꝯdicionem siũ ip̃e ẽ¬
fut qui uestunentũ fec̃. siũ
aluis. nam extĩte res licet
uendicari non possunt ꝯsi¬
di tñ a furib. ⁊ aquibusd̾ aliis
possessorib possunt Si due
mat̾ie ex uolutate dñoꝵ ꝯ
fuse suit totũ id torpus ex ꝯ

Expanded text:
nti vel auri reduci, vinum autem aut oleum aut frumentum ad uvas et olivas et spicas reverti non potest, ac ne mulsum quidem ad vinum et mel resolvi potest. quodsi partim ex sua materipartim ex aliena speciem aliquam fecerit quisque, velut ex suo vino et alieno melle mulsum aut ex suis et alienis medicamentis emplastrum aut covestimentum fecerit, dubitandum non est, hoc casu eum esse dominum qui fecerit: cum non solum operam suam dedit, sed et partem eiusdem materiae praestavit. Si tamen alienam purpuram quis intexuit suo vestimento, licet pretiosior est purpura, accessionis vice cedit vestimento: et qui dominus fuit purpurae, adversus eum qui subripuit habet furti actionem et condictionem, sive ipse est qui vestimentum fecit, sive alius. nam extinctae res licet vindicari non possint, condici tamen a furibus et a quibusdam aliis possessoribus possunt. Si duorum materiae ex voluntate dominorum confusae sint, totum id corpus quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
si intelligitur ẽẽ donec incõ¬
spectu tuo ẽ. nec dificił euis
persecucio. ahioquin occupĩts
natum est. nec ad rem pera¬
net. quod exconsuetudĩe. at¬
uolare: ⁊ reuoine solent. nã
et apes idem siciunt auaxꝯ
stat feram ẽẽ naturam Eet¬
uos qͦ ita quidam mansue¬
tos hñt. ut insiluã ire ⁊ re¬
dire solent. quoꝵ ⁊ pp̃oꝵ serã
ese uaturam nemo negat. in

Expanded text:
esse intellegitur donec in conesse intellegitur donec in conspectu tuo est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occupantis natura est. nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine avolare et revolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam: cervos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in silvas ire et redire soleant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in
Abbreviated transcription (Latin):
tur quicqͥ aũ eoꝵ cepens.
co usds cuũ oẽ intelligitur.
donit custodia tua coħcet᷑
cñ ueto euasent custodiam
biam. ⁊ in naturalem lib̾tatẽ
se receꝑit. tuũ ẽẽ desiuit et
rinus occupantis at. natura¬
Iem aũ nbertatem recipere
intelligitur. cũ uł oculos tũ
os effug̾it. uł ita sit in ꝯsfet¬
tu tno. ut disicuis sit enis
persecutto illid ãlitũ est an
si fera rectia ita ułłiata at.
nt capi possit: statimi tuieẽ
intelligatur. qubusd̾ placuit
donec eam petsequaris. quod
si desieris persequi: destuere
tuam eẽ. et turslmm siꝰ ocupan¬
tis aliĩ non alit̃ putauerĩt
orem fentenciam nos eõsir¬
mamus quiã nista accide solĩt
natura sera ẽ. itap q̃ in arbo¬
re tua conecrrint anꝙͣ a te
manieo includentur nõ m¬
agister oẽ tue intelligũtur
quiͣ uolucres q̃ in cua arbore
eximere pot̃. plane intogra
re: si p̃uideris ingreoienteni
ĩ fundũ tuĩ. potes eum iure
prohibe ne ingrediatur. exam̃¬

Expanded text:
s, eo usque tuum esse intelligitur, donec tua custodia coercetur. Cum vero evaserit custodiam tuam et in naturalem libertatem se receperit, tuum esse desinit et rursum occupantis fit. Naturalem autem libertatem recipere intelligitur, cum vel ocos effugerit, vel ita sit in conspectu tuo ut difficilis sit ejus persecutio. Illud quaesitum est, an si fera bestia ita vulnerata sit, ut capi possit statim tua esse intelligatur. Quibusdam placuit donec eam persequaris. Quod si desieris persequi, desinit tua esse, et rursus fieri occupantis. Alii non aliter putaverunt orem sententiam non confirmamus, quia multa accidere solent natura fera est. Itaque quae in arbore tua considerint, antequam a te alveo includantur, non magis tuae esse intelleguntur, quam volucres quae in tua arbore eximere potest. plane integra re, si provideris ingredientem in fundum tuum, potes eum iure prohibere, ne ingrediatur. exam
Abbreviated transcription (Latin):
posita auctoritas nicħ agit
Siunt̃ tutorem pupillũ ue iu¬
diciũ agendum sit qr ip̃e tu¬
tor in iem suam auctor ese
no pot̃ nõ p̃torius tator ut
olim ꝯstituitur s curator in
locã euis datur quo int̃ueni¬
onte iudiciũ pagitur et eo
ꝑacto curator esse desanit¬
tem aĩ neceres auid̾ non solum
mastuis extinan noletant: nt̃a
in feminis antiquis inpudicũ
hĩtudinis corꝑis. hoc ⁊̃ iascu¬
los extender. ⁊ ideo sca consti¬
tucione promulgata puberta¬
tem in masculis post quartum
decimum antrũ conpietum illi¬
co micium accipere dispostumis
antiquitatis. normmm infeminit
peridnis bene positam suo ordĩe
derelinquentes. ut post duodeti¬
mũ annũ completũ uri potẽ¬
tes ẽẽ credentur item fint᷑
tutela si adrogati funnit. adhuc
ĩpnbet uł deportati. Item siin
sĩitutem pupalus redigatur
et suit qr ad ct̃am ꝯdicionem
datus sit testauiento tutor:¬
est qr euenit. ñ dessnat eẽ tutor
existante ꝯdicione. simil mado

Expanded text:
posita auctoritas nihil agit. Si inter tutorem pupillumve iudicium agendum sit, quia ipse tutor in rem suam auctor esse non potest, non praetorius tutor, ut olim, constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curator esse desinittem autem veteres quidem non solum masculis aestimari volebant. nostra in feminis et antiquis impudicum habitudinis corporis, hoc etiam in masculos extendere: et ideo sancta constitutione promulgata pubertatem in masculis post quartum decimum annum completum illico initium accipere disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. Item finitur tutela, si adrogati sint adhuc impuberes vel deportati: item si in servitutem pupillus redigatur,et si usque ad certam condicionem datus sit testamento, aeque evenit, ut desinat esse tutor existente condicione. Simili modo
Abbreviated transcription (Latin):
diam ogredientis. s pietatie pro¬
ducto non ꝯtin̾e muriam pupaloꝵx
admittet eam ad extusationẽ ĩ pn¬
b̾et nõ possunt tutores sues sus¬
pectos postiare. pure̾s añ curato¬
res suos ex ꝯsllo necessarioꝵ susp
gerit licet soluando ẽ. il ⁊ iili¬
anus quo scripat ⁊ scd̾m eum¬
ꝯstitutũ ẽ suspectus aũ rematꝰ
siquidẽ ohotñ. samosus est siorcui¬
pam nõ eque. siquis aũ suspectꝰ
postulatur. quo ad cogiicio sirma¬
tur int̃dicitur ei admistracio ut
papiano usũ est. s si suspecti co¬
gnicio suscepta fu̾it post eaq
tutor. uł curator decosserit. excĩ¬
guitur cogtucio suscepti. si auis

Expanded text:
entem sed pietate productam, non continere iniuriam pupillorum, admittit eam ad accusationem. Impuberes non possunt tutores suos suspectos postulare: puberes autem curatores suos ex consilio necessariorum suspegerit, licet solvendo est, ut Iulianus quoque scripsit. sed econstitutum est. Suspectus autem remotus, si quidem ob dolum, famosus est: si ob culpam, non aeque. Si quis autem suspectus postulatur, quoad cognitio finiatur, interdicitur ei administratio, ut Papiniano visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post nupcias fuert per¬
missũ si quid cale eneu̾it ⁊
añ nmpcias donacionẽ augĩ
etꝰ stante matrimoio suaꝯsti¬
tucione permisit. s cam̃ nom̃
inꝯueniens remanebat. cũ añ
imptus quid̾ uocabatur post
nuptias añ tale accipietu
ĩc̃rementũ. s nos plemstmo
fini cdere sanctiones cupiẽtes
et seqñtia noĩa reb esse stu¬
dentes ꝯstituimus it talet
donaciones nõ augeantur
iciũ accipiant. ⁊ nõ añ nup¬
cias. set propt̃ nuptias uocet᷑
⁊ doctibus in hoc exeqñtur

Expanded text:
erat permissum, si quid tale evenit, etiam ante nuptias donationem augeri et constante matrimonio sua constitutione permisit: sed tamen nomen inconveniens remanebat, cum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem tale accipiebat incrementum. sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia nomina rebus esse studentes, constituimus, ut tales donationes non augeantur itium accipiant et non ante nuptias, sed propter nuptias vocentur et dot
Abbreviated transcription (Latin):
designunt. ⁊ fiunt octupanciũ
desin̾e. ħ̾ere. cũ reuertandi ꝯsue¬
tudinem hu̾int. Gallinaꝵ qꝙͦ¬
⁊ anserũ nõ ẽ fera natura. ioq¬
lie funt galline quas feras uo¬
camus. Item alii anseres quoᷤ
feras aplłamus. ⁊deoq si ansert̃
q̃ꝯq tñ in loco sunt tui. tue¬
aĩo en aĩalia retinet. fartum
comit̾e intlligitur Item

Expanded text:
 fiunt occupantium. desinere, cum revertendi consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura. lie sunt galline, quas feras vocamus et alii anseres, quos feros appellamus. Et ideo si anseres cumque tamen in loco sunt, tui tueanimo ea animalia retinet, furtum committere intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
inseuitutem nr̃am deducan¬
tur qui tñ sieuaserint nrãm
potestatem ⁊ ad fuos reuera
fu̾int. pͥstinũ statũ recipiut̃
Item ⁊ lapilli ⁊ gẽme ⁊ cet̾ͥa
que in litore iueniuitur. iure
naturali inuentoris fiunt itẽ
ea que exaĩalibus tuis domi¬
no tuo subiectis nata ẽ sunt
eodem iure tibi adquiruntur¬
c pretͥera quod per alsuinͦem agͦ
tuo flumem adiecit. iure gẽ¬
cium tibi aquiritur. ẽ aũ all¬
nuid̃ incrementũ lat̾es pe al¬
luuionem nũ id uidetur a di¬
ci quod ita paulatim adicitꝰ
ũ intellig̾e non possis ꝙͣm qͦ¬

Expanded text:
am deducantur, qui tamen, si evaserint nostram potestatem et ad suos reversi fuerint, pristinum statum recipiunt. Item lapilli gemmae et cetera quae in litore inveniuntur, iure naturali statim inventoris fiunt. Item ea quae ex animalibus dominio tuo subiectis nata sunt eodem iure tibi adquiruntur. Praeterea quod per alluvionem agro tuo flumen adiecit, iure gentium tibi adquiritur. est autem alluvio incrementum latens. per alluvionem autem id videtur adici, quod ita paulatim adicitur ut intellegere non possis, q
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ seili ⁊ antonini. uͥ inpossesiõe
bonoꝵ eis pupillis mititur et aue
mora demora futura fant dato
curacione distrahi ibentur gͦ nͥ
suspectus remo̾ni̾ potit. qui non
p̃stat alimenta. s sauis p̃senc
negat ꝓp̃ mnopia alimenta posse
det̾ni. si hoc ꝑ mandicium dicat.
romictandum et̃ eũ adꝑfectũ ur¬
bis piuendũ placuit. sicut ille
renuctetur qui data pecunia mi¬
tustium tutele redenit. lb̾tuc ꝓͦ
si frandiuent̃ gesisse cutelam filioꝵ
uł nepotũ patroni prototur: ab

Expanded text:
vorum Severi et Antonini, ut in possessionem bonorum eius pupillus mittatur: et quae mora deteriora futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam alimenta posse decerni, si hoc per mendacium dicat, remittendum eum esse ad praefectum urbis puniendum placuit, sicut ille remittitur, qui data pecunia ministerium tutelae redemit. Libertus quoque, si fraudulenter gessisse tutelam filiorum vel nepotum patroni p
Abbreviated transcription (Latin):
manumissus capite non minui¬
tur qr ulł̾uam capud huit oui¬
but añ dignitas magis qmͣ sta¬
tus permutatur capite nõ mi¬
nuitur ⁊ ideo senatu mot̾o ca¬
pte non minui constat quod
aũ ocm̃ ẽ man̾e cognacionit iut
⁊ post captas diminutionem hoc
ita ẽ siramia cipitis diminucio
stueniat manet eium cognatio
⁊ nec quidom simanimussus fu¬
erit iecipit cognacionem ez
fizi insulam deportatus quis sit
cognacio soluitur cum aũ ad
agnatos tutela pertinet non
suns ad om̃es pertinet set ad
eos tm̃ qui proximiore gradust
C ne s euiscem gradus sunt ad om̃eͤ

Expanded text:
manumissus capite non minuitur, quia nullum caput habuit. Quibus autem dignitas magis quam status permutatur, capite non minuuntur: et ideo senatu motos capite non minui constat. Quod tem dictum est manere cognationis ius et post capitis deminutionem, hoc ita est, si minima capitis deminutio interveniat: manet enim cognatio.et ne quidem, si manumissus fuerit, recipit cognationem. sed et si in insulam deportatus quis sit, cognatio solvitur. Cum autem ad adgnatos tutela pertineat, non simul ad omnes pertinet, sed ad eos tantum, qui proximo gradu sunt, vel, si eiusdem gradus sint, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sicut. perdͣimi non excusant᷑
qui se tuelam patͥ pupiloꝵ
ad minstitaras ꝓmiscrut. nd̃
enis qui hoc solo utitur quos
ignotus patͥ pupiloꝵ sit. diui
sratres rescͥpserunt Item ił¬
micicie qͣs quis cũ patre pu¬
pilloꝵ uł adutoꝵ exertuitus
sicapitales fu̾it̃ nec recõtibatio
sent eecusare. Item is qui
status ꝯtiralam acupilloꝵ pa¬
tio passus est. oxcusatur a cuto¬
la. ꝓom maior soptuaginta ãñs¬

Expanded text:
usantur qui se tutelam patri pupillorum administraturos promiserunt. Non eius, qui hoc solo utitur, quod ignotus patri pupillorum sit, divi fratres rescripserunt. Inimicitiae, quas quis cum patre pupillorum vel adultorum exercuit, si capitales fuerunt nec reconciliatio lent excusare. Item si quis status controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur a tutela. Item maior septuaginta a
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ extonditur. quilꝰ consitucios¬
bus et illud expͥmit̾ar ut iͥ caue¬
ant tutores. uł ciatores. pignori¬
bus captis cocrteantur req aut̃
uis est. hc actione torebitur. sec

Expanded text:
eorum extenditur. Quibus constitutionibus et illud exprimitur, ut, nisi caveant tutores vel curatores, pignoribus captis coerceantur. Neque autem us
Abbreviated transcription (Latin):
nistret itas perse non pot̃pe¬
tere satis aꝯtutore. uł ꝯcuntare
suo set oserte debet ut erecti¬
onem det ꝯtutori suo int̃ ue¬
lit satis accipere ansatis arre
quod sĩ nemo eoꝵ satis offerat
siquid ascriptũ fuerit acestato¬
re quis g̾at me gͥere debet mos¬
si nõ fl̃t ascͥtũ. quẽ maior ꝑs
eleg̾it ip̃e gereit debet ut edi¬
cio p̃coris cauetur S dũ ip̃i
titores dissesserit cuta eligẽ¬
dũ eũ. uł eos quig̾eie delent: p̃cae
putes suas interponere deret. E
⁊ i płibus. ex in quisscione datis pro¬
pont per quu ad mintracio fieret

Expanded text:
nistret. itaque per se non potest petere satis a contutore vel concuratore suo, sed offerre debet, ut electionem det contutori suo, utrum velit satis accipere an satis dare. quodsi nemo eorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quis gerat, ille gerere debet: quodsi non fuerit adscriptum, quem maior pars elegerit, ipse gerere debet, ut edicto praetoris cavetur. sin autem ipsi tutores dissenserint circa eligendum eum vel eos qui gerere debent, praetor partes suas interponere debet. idem et in pluribus ex inquisitione datis propossit, per quem administratio fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
sua sunt: negocia a cutorib
curacioib conssĩmantur. aut
diminuentur: curet p̃tor ũ
⁊ cutores. ⁊ curatores eo noĩe
satis dent set hoc nõ ẽ ꝑpetuũ¬
nam tutores testamento dati
satis dare non coguntur quia
fides ooꝑ ⁊ diligencia ab ip̃o
testatore yrobata est item
ex in quisicione tutores uł
curatores dati satis dacionẽ
nõ hon̾an̾tur. q wononei ole¬
cti sunt set siextestamento uł
in quisicione duo płer ue dati
fuerint. pot̾ unus offerre sa¬

Expanded text:
 sunt, negotia a tutoribus curatoribusque consumantur aut deminuantur, curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. Sed hoc non est perpetuunam tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore probata est: item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisdatione non onerantur, quia idonei electi sunt. Sed et si ex testamento vel inquisitione duo pluresve dati fuerint, potest unus offerre sa
Abbreviated transcription (Latin):
si quid dari siitipulecar non
ẽ necessaria tutoris auctoritaᷤ:
Quod sialiis pnpilis ꝓmitat ne¬
cessaria ẽ. auinam q płacuit me¬
liorem quidem suam condicio¬
nem lic̾e eis fac̾e ⁊̃ sine tato¬
ris auctoritate detĩorem uero
nõ alit̃ qmͣ tutore auctore¬
c unde ihũs cansis ex quibus
mutue obugaciones nascon¬
tur et mempciomibas uendici¬
onibis bocacionib conductiõi¬
bus mandatis depoaitis sicu¬
coris auctontas non interne¬
tuat ip̃i quidem cum quibus
contͣhunt obligantur ad ĩui¬
cem pupilli non obligantur
neꝙ tomen heroditatem ad¬
ire ne ꝙ rouoꝵ possessonempe¬
tere neq ħ̾eotam Ex fideiͤsu¬
miso susciꝑe alit̃ post̃ iusi tu¬
toris auctoritate ꝗͣuis lutrosa
sit neq ussũ dampnũ hẽat tu¬
tuor aũ statim ũ p̃o negatio
p̃tẽsens auctor deret fieri si ħ̾
pupiro pradẽe existuman̾t post

Expanded text:
si quid dari sibi stipulentur, non si quid dari sibi stipulentur, non est necessaria tutoris auctoritas: quod si aliis pupilli promittant, necessaria est: namque placuit, meliorem quidem suam condicionem licere eis facere etiam sine tutoris auctoritate, deteriorem vero non aliter quam tutore auctore. unde in his causis ex quibus mutuae obligationes nascuntur, in emptionibus venditionibus, locationibus conductionibus, mandatis, depositis, si tutoris auctoritas non interveniat, ipsi quidem qui cum his contrahunt obligantur, at invicem pupilli non obligantur. Neque tamen hereditatem adire neque bonorum possessionem petere neque hereditatem ex fideicommisso suscipere aliter possunt nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa sit neque ullum damnum habeat. Tutor autem statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, si hoc pupillo p
Abbreviated transcription (Latin):
ut rome qui p̾sectus urbis urbis
uł p̃tor scd̾m suam iuric distrĩ¬
cionem in prouitũs añ p̃sides ex
in quisicione tutores crearen
uł magrãtus iussu p̾sidum sinon
sit magne pupuli facultater nõ
aũ per constitucionem nrãm hi¬
modi difficuitatem hominũ rose¬
cantes not expetata iũisione
p̃adim disposuimus qui facuttas pu¬
pilli uł aduiti usque ad quingen¬
tos sotum naleat defensores ci¬
uitatum una cũemdem cuutatis¬
antistite religosifimo uł alias
puplicas perconasir magr̃atus
uł iudices alexandrine cuutatiᷤ
tutores uł curatores creare le¬
gittima canteli scõm eiusdem
ꝯstitucionis normam p̃standa
uidelicet eoꝵ ꝑiculo qui eamas¬
cipiunt In pubes aũ intutola
esse naturali uiri conueniens est.
ut is qui perfecte etatis non
sit alt̾us tutela regatur cũ
gͥ pupiloꝵ pupullaꝵ qr tutores
negocia gerunt post puberca¬
tem tutele iudicio raciones
reddunt
causis necessaria pupillis ẽ ĩ aͥb¬
dam non ẽ netessana ut ecce

Expanded text:
ectus urbis vel praetor secundum suam iurisdictionem, in provinciis autem praesides ex inquisitione tutores crearent, vel magistratus iussu praesidum, si non sint magnae pupilli facultates. Nos autem per constitutionem nostram et huiusmodi difficultates hominum resecantes nec exspectata iussione aesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antispublicas personas vel magistratus, vel iuridicum Alexandrinae civitatis tutores vel curatores creare, legitima cautela secundum eiusdem constitutionis normam praestanda, videlicet eoram periculo qui eam accipiant. Impuberes autem in tutela esse naturali iure conveniens est, ut is qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, post pubertatem tutelae iudicio rationem reddunt.causis necessaria pupillis est, in quibusdam non est necessaria. ut ecce
Abbreviated transcription (Latin):
xempio patronoꝵ
recepta ẽ ⁊ ala tacela que et
ip̃a legatima uocatur nam
si auis filium aut filiam nepo¬
tem aut neptem ex fuuio et
deĩceps in pubes omancipam̾t
legitimus eoꝵ tutorerit¬
nł fiiam nopotem us noptem¬
numisserit legitima nascit¬
ur eoꝵ tutelam quo defucto
si ub̃i uirilis soxus eus extãt
fiduciarii tutores filioꝵ suoꝵ
esficiuntut at qui paterno
legitino tutare mortuo icłi gͦ¬
euis logitina sunt tutores qm̃
fuius auidam defuacti si nõ eẽt
a uiuo patie emancipatus post
obitum enis sui uitis efficerent᷑
nec in fratr̃ potostarom recidat
idło q non uitutelam liu̾tus
añ si sernus mansiset utique
eodem iure apuo noos dñm post
mortem cuis futurus eeñt Ita
tñ hã ad tutelam uocantur si
xerfecte ecatis sunt quod nt̃a

Expanded text:
Exemplo patronorum recepta est et alia tutela, quae et ipsa legitima vocatur. nam si quis filium aut filiam, nepotem aut neptem ex filio, et deinceps, impuberes emancipaverit, legitimus eorum tutor eritvel filiam, nepotem vel neptemnumiserit, legitimam nanciscitur eorum tutelam: quo defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suoefficiuntur. atqui patrono legitimo tutore mortuo, us legitimi sunt tutores: quoniam filius quidem defuncti, si non esset a vivo patre emancipatus, post obitum eius sui iuris efficeretur nec in fratrum potestatem recideret ideoque nec in tutelam, libertus autem si servus mansisset, utique eodem iure apud liberos domini post mortem eius futurus esset. ita tamen ii ad tutelam vocantur, si perfectae aetatis sint
Abbreviated transcription (Latin):
pecendus erat qui desmeint tu¬
tor eẽ si condicio exstet aut
dios ue niot aut h̾er existent¬
c ab hostius ꝙ tutore capto exhit
dem iegib tutor peceuatur qd̾ de¬
sinehat et tutor si hic qui captus
erat incuiitatem ieu̾suc fuerat
nam reu̾sis recipioint tutelam
iure post uiinĩ set ex hũs iegiby
pupuł cutores aesserunt airi. post¬
da quam pͥmo consiues pupillis itus¬
bus neq de caucione a cucori
exigenda tem saluam pupilis fore nẽꝙ
de conpellanois tataribus ad cute

Expanded text:
s erat, qui desinebat tutor esse, si condicio existeret aut dies veniret aut heres existeret. Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure postliminii. Sed ex his legibus pupillis tutores desierunt dari, posteaquam primo consules pupillis utriusbus neque de cautione a tutoribus exigenda rem salvam pupillis fore, neque de compellendis tutoribus ad tute
Abbreviated transcription (Latin):
lecum curatores actipunt qui
uoet pub̾es suit adhuc eñ huins
etatis sunt. si negocia sua cũ nõ
possint dantur aũ curatores au
hudem magrãtibus a quib et
tutores set curator intestaii¬
to: nõ datur s si aitur ꝯfirmat᷑¬
decaoto p̃toris ur p̃aidis ⁊tem ĩui¬
di adolescentes curatores non
accipiunt. p̃t qmͣ in litem cura¬
toi enim ad certam causamda¬
ripot̃. furiosi quoqs et prodigi
in prouicia p̃ades ex inquisiciõe
eis dare curatores. set et mẽ¬
te capitis. ⁊ surdis. ⁊ mutis. et
qui morbo ꝑpetuo larorent q
rebus suis super oẽ nõ possunt
curatores dandi sunt. Int̾dũ
aũ et pupilli curatores accipĩt
nt puta suegitinus ditorũ
sit Idoneus. quia hñti cutorẽt
tutor datinon pot̃ Item si
testamento datus tutor. uł a
p̃torei uł p̃side Idoneus nõsit
adminitincionem. nec camen
frandulent᷑. negotia admini¬
traret: solet ei curator adiũ¬
gi. itera ĩ locũ tacoꝵ qui non
inpeͬpetuũ s ad tempus ad tu¬

Expanded text:
letum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator testamento non datur, sed datus confirmatdecreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque et prodigi, in provinciis praesides ex inquisitione eis dare curatores. Sed et mente captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tu
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑit. ced̾e non peunt. set pu¬
puli et pupile capitis diminu¬
cio ucet minntia sit oĩ tutelaᷤ
tollit p̃terea qui adctũ temꝑis
testamento aintur. tutores fini¬
to eo deponunt tutelam destm̃t
aũ eẽ tatores. qui uł remouen¬
tur a tutela ob id quod si̾pectit
nisi st̃. uł ex iusta cã sese excus¬
ant et homis administ mnde tu¬

Expanded text:
terae non pereunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praeterea qui ad certum tempus testamento dantur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores, qui vel removentur a tutela ob id quod suspecti visi sunt, vel ex iusta causa sese excusant et onus administrandae tu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat ei dabatur in
urbe audem roma a prer¬
tore urlaano ⁊ maiori ꝑte
tͥbimoꝵ plebis tutor ex
ticia es ⁊a tostamento cutor
sub ꝯdicione aut die certo da¬
tus fuerat ꝗͣ diu condicio aut
dies pondel̾at ex hudem legibus
tutor am pocerit Itema
pn̾e datus fuerat qmͣdiũ exte¬
stamento neus hetes oxstit.¬

Expanded text:
fuerat, ei dabatur in urbe quidem Roma a praetore urbano et maiore parte tribunorum plebis tutor ex Sed et si testamento tutor sub condicione aut die certo datus fuerat, quamdiu condicio aut dies pendebat, ex iisdem legibus tutor dari poterat. item si pure datus fuerat, quamdiu nemo ex testamento heres e
Abbreviated transcription (Latin):
uis fimunis ꝑtem aliquã de
tuo p̃dio decͣxit ⁊ uitini p̃dio
appulerit palam ẽ ⁊̃ tuam per¬
man̾e plane si longiori tp̃r iui
cuui heserit. arbores que q̃t
que in mari nata ẽ quod raro
actidit. si quidam mediam ꝑtẽ
fluminis teneat cõmunis ẽ
eoꝵ qui ab utraq ꝑte flumi¬
nis prope ripam p̃dia possidẽt
pro modo latitudinis qͦꝵ fundi¬
eoꝵ est tm̃ qui ab ea ꝑte prope
ripm p̃ora possident. quos siali¬
qua ꝑto diuisum filum̃ dem̃ĩ
sra unicum agrum alicuius ĩ
formam in sule redig̾it. euisd̃
permanet is ag̃ cuius. fuerat
quod si naturali alueo in unisiso¬

Expanded text:
is fluminis partem aliquam ex tuo predio detraxerit, et vicino predio applicaverit, palam est eam tuam permanere. Plane si longiori tempore fundo vicini heserit arboresque, quas que in mari nata est, quod raro accidit, si quidem mediam partem fluminis tenet, communis est eorum, qui ab utraque parte fluminis prope ripam praedia possident, pro modo latitudinis cuiuseorum est tantum, qui ab ea parte prope ripam praedia possident. quodsi aliqua parte divisum flumen, deinde infra unitum agrum alicuius in formam insulae redegerit, eiusdem permanet is ager cuius et fuerat. Quodsi naturali alveo in uni
Abbreviated transcription (Latin):
xeadem lege xii tabu¬
laꝵ libert moꝵ ot liberti¬
naꝵ tutela ad patronos ub̾os¬
q eoꝵ percinet qr et ip̃a legicti¬
ma tutela nocatur non quu
noĩatini mea lege de hcͣ tute
eoꝵ ꝑtinere creoiderunt ue¬
tes uouisse legemi ⁊̃ tuteiara¬

Expanded text:
x eadem lege duodecim tabularum libertorum et libertarum tutela ad patronos liberosque eorum pertinet, quae et ipsa legitima tutela vocatur: non quia nominatim ea lege de heorum pertinere, crediderunt ueteres uoluisse legem etia
Abbreviated transcription (Latin):
capitis diminucione plerũ q
ꝑiitur nam agnatio niris
est nomen cognacionit ã
uis non oĩbus modit cõmu¬
tatut qr ciuilit racio ciuilia
quidem uim corrũꝑe potest
natutali auͦ non ictiq
st capitis diminucio:
Ioris stratus conmu¬
tacio. eadem ꝙ. tͥbus modis
actidit nam aut maxima ẽ capi¬
tis diminucio aut minor qmͣ qͥ¬
dam mediam uocant aut medinim¬
am maxima ẽ capitis diminu¬
cio cum aliqus simuł ⁊ ciutatẽ
⁊ lib̾tatem amitit quad accid᷑
in hus qui serm pene efficiunt᷑
atrcitate sentencie uł ub̾ti ut
in grati cͥca patronos condẽna¬
ti uł qui se ad p̃ciũm ꝑticipand̾
uenũdari passi sunt ꝯm̃ea siũe
media et capitis diminncio cuu
tas quidem amittitur lbertas
uero retinetur quod accidit ei
cui aqua ⁊ ignis intdictu fuerit
uł ei qui i ĩsulam deportatus
tmiuma capitis diminutioẽ cũ ⁊

Expanded text:
capitis deminutione plerumque perimitur: nam adgnatio iuris est nomen. cognationis vero ius non omnibus modis commutatur, quia civilis ratio civilia quidem iura corrumpere potest, natu capitis diminutio prioris status permutatio. eaque tribus modis accidit; nam aut maxima est kapitis deminutio, aut minor, quam quidam 'mediam' uocant, aut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis simul et ciuitatem et libertatem amittit. quod accidit in his qui servi poenae efficiuntur atrocitate sententiae, vel liberti ut ingrati circa patronos condemnati, vel qui ad pretium participandum se venumdari passi sunt. Minor sive media est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fuerit, vel ei qui in insulam deportatus est. Minima est capitis deminutio, cum et
Abbreviated transcription (Latin):
datũ aũ uus remouendi suspectos
dimus qui possant ex suspecto cogno¬
sc̾e nũt udeanius qui suspecti fi̾ po¬
ssunt. equidem om̃s cutores post̃
suie destamentarii sit̃. siut att̃nis
gñis tutores quate ⁊ a iogitunus
sit tutor acusari potĩt. quid sit
patronus: adhuc id̾ erit dicen¬
dum. dũ modo meminerimus fa¬
me patroni partendũ. licet ut sus¬
pectus remotus siunt. conseqñs
ẽ ut iudeamus qui post̃ suspecros
postulare et stiendũ est qͣ publictã
esse ͥant actionem hoc et oĩbus
fot̾e. quin. uimo. ⁊ mulieres admi¬
tũtur ex testͥpto diuoꝵ sen̾i. ⁊ an¬
coniii. s hee sole que putatis ne¬
cossitudint ducte ad hoc proce dũt
ut puta mataͤr nitͥx quo ⁊ auia

Expanded text:
autem ius removendi suspectos is. Ostendimus, qui possunt de suspecto cognoscere: nunc videamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possunt, sive testamentarii sint sive alterius generis tutores. quare et si legitimus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum: dummodo meminerimus, famae patroni parcendum, licet ut suspectus remotus fuerit. Consequens est, ut videamus, qui possint suspectos postulare. et sciendum est, quasi publicam esse hanc actionem, hoc est omnibus patere. quin immo et mulieres admittuntur ex rescripto divorum Severi et Antonini, sed hae solae, quae pietatis necessitudine ductae ad hoc procedunt, ut puta mater: nutrix quoque et avia
Abbreviated transcription (Latin):
cub aũ testament
tutor datus nõ sit hic
oy lege .xii. tabuulaꝵ agnati
sunt tutores qui uocantur le¬
gitimi sunt agnati cog¬
nati per urits sexus cogna¬
cionem ꝯuincti qͣ apatre cog¬
nati ueluti super oodem patre
natus frit flius nepos ueer
go item patrius ⁊ pattui filiꝰ
nepos ue exeo at qui perfe¬
mint soyuc peridnas cognaciõi
iungunturr non sant agrati s
alia natutar nue cognati Itas
amitte tue suus non est tͥ agna¬
tis set cognatus ⁊ uucem scaicz
ti ili eodem iure comungeris qr
qui nascontur patris noit matͥr
faminam sequntur Quod aũ
lex ab intestato uocat adtutelĩ
agnatos non hãt ht̃ significa¬
cionen siõmo non fec̾it testa¬
mentũ is qui poterat tutoreᷤ

Expanded text:
us autem testamento tutor datus non sit his ex lege duodecim tabularum adgnati sunt tutores, qui vocantur legitimi. Sunt autem adgnati per virilis sexus cognationem coniuncti, quasi a patre cognati, veluti frater eodem patre natus, fratris filius neposve ex eo, item patruus et patrui filius neposve ex eo. at qui per feminini sexus personas cognatione iunguntur non sunt adgnati, sed alias naturali iure cognati. itaque amitae tuae filius non est tibi adgnatus, sed cognatus et invicem scilicet tu illi eodem iure coniungeris, quia qui nascuntur patris non matris familiam sequuntur. Quod autem lex ab intestato vocat ad tutelam adgnatos, non hanc habet significationem, si omnino non fecerit testamentum is qui poterat tutores