comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edit. Bonorũ discretionis ẽ ñ odisse ꝑsonas sed culpas. & recte cdie¬
eid falsis ñ sꝑnere sed ꝓbare. Qui imꝑfecti sunt indĩ amore.
ui male agere ñ desistunt uana spe indulgentiam de dĩ pie¬
tate requir̃. quã recte quererent si ab actione praua cessaret᷑.
Metuendũ ualde ẽ ut neq ꝑ spem ueniȩ quã ꝓmittit ds̃ ꝑseue.¬
rant̃ peccemꝰ. neq quia uste peccata distringit. ueniã desꝑemꝰ.
sed utroq ꝑiculo euitato. & amalo declinemꝰ. & de pietate dm̃
ueniam speremꝰ. Omnis quippe iustus spe & formidine utet.
quia nunc illũ ad gaudiũ spes erigit. nunc ad formidinẽ terror
diuinȩ ꝓpiciationis mens humana cõsurgat. Nã ñ posse con-¬
uersũ sꝑnere. quẽ peccantẽ suis beneficiis ꝓuocat ad se redire.
Confessionẽ hominis. ñ esse humanȩ uirtutis. Nã si cõfessionẽ bo¬
nioꝑis ñ in nob̃ ds̃ oꝑatur. cur ꝑ ꝓpħam dicitur. confessio & mag.¬

Expanded text:
as, sed culpas: et recta pro falsis non spernere, sed probare. Qui imperfecti sunt in Dei amore, ui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Deus operatur, cur per prophetam dicitur: Confessio et mag
Abbreviated transcription (Latin):
agere debeamꝰ. Ille enĩ uere penitentiã agit. qui nec penitere p̾t̃i¬
ta negligit: nec adhuc penitenda cõmittit. Qͥ uͦ lacrimas inde.¬
sinent᷑ essundit. & tam̃ peccare ñ desinit. hic lam̃tũ habet s m̃da¬
debent si rursũ post emendationẽ relicta uttia cor depulsent: dũ
ñ possint bonȩ cõuersationi nocere. si talis cogitatio ñ erũpat in
cõsensu uł oꝑe. Ferre enĩ sine ꝑfectione uitioꝵ cogitationes ñ ẽ¬
ad mortẽ. Nonẽ occasio subeundi discriminis. s potiꝰ augendȩ
uirtutis. Nam et qui cirda finẽ suũ ꝑpenitentiam
desinit. ẽẽ. malus. ñ ideo debet. eẽ. desꝑatꝰ. quia int̾minoẽ ulti¬
cõdempnat. si c̃ scriptũ ẽ. Ipse iudicat extrema t̾re. Et alibi.
Uniuersoꝵ finẽ ipse considerat. ꝓ inde ñ dubitemꝰ cirea finẽ
iustificari hominẽ ꝑ penitentiȩ cõpunctionẽ. s quia raro id
fieri solet: metuendũ ẽ ne dũ ad finẽ differt᷑ conuersio: si in

Expanded text:
am perpetravit. Ille autem vere poenitentiam agit, qui nec poenitere perpetrata negligit, nec adhuc poenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundadebent, si rursus post emendationem, relicto vitio, corda pulsentur; dum non possunt bonae conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensu vel in opere. Ferre enim sine perfectione vitiorum cogitationes non eationem. Nec est occasio subeundi discriminis, sed potius augendae virtutis. Nam et si quis circa finem suum per poenitentiam desinat esse malus, non ideo debet desperare, quia in termino est ulticondemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae . Et alibi: Universorum finem ipse considerat . Proinde ergo non dubitamus, circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem. Sed quia raro id fieri solet, metuendum est, ne, dum ad finem differtur conversio sperata,
Abbreviated transcription (Latin):
comritione coutere eos idest gemina pena psenti sesloptier
doi iti ne ꝑ flagella ialeant emendars. de quibꝰ recte pens asu¬
cus diciti t irista pensii filios ur̃os. disciplinã non tereperait.
ꝑ qna meruie. eiusimodi pati suplicia. & ꝓ ipso ambiguo marine
soluant. aclbuc tam̃ sub metu uindicte p̃sentis turbatur. ne¬

Expanded text:
contritione contere eos , » id est gemina poena praesenti, scilicet et ndo, ut nec per flagella valeant emendari. De quibus per prophetam dicitur: « Frustra percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . pro qua meruit pati ejusmodi supplicia, et pro ipso ambiguo maxime bsolvant, adhuc tamen sub
Abbreviated transcription (Latin):
ce uocatũ ẽ firmam̃tũ cȩlũ. nimirũ ostendens qd̃ post angelorum
ruinã hii qͥ ꝑmanser̃ firmitatẽ meruer̃ ȩt̃nȩ ꝑseuerantiȩ et bea¬
titudinis quã antea minꝰ acceꝑant. P ost diabolideiectionẽ angłor¬

Expanded text:
Et vocatum est firmamentum coelum, numerum ostendens quod post angelorum Et vocatum est firmamentum coelum, numerum ostendens quod post angelorum ruinam hi qui permanserunt, firmitatem meruerunt aeternae perseverantiae et beatitudinis, quam min
Abbreviated transcription (Latin):
litur supra om̃e qđ dr̃ ds aut qđ colit᷑. diaboł ideo iã ñ pecet u
niã. qͥa ñ compungit᷑ ad penitentiã : m̃bra uͦꝰ eiꝰ sepe ꝑypocrisin
dep̃cant᷑: qđ tam̃ ꝓ mala conscientia acdipisci ñ merent᷑. Discat
mitatẽ peccandi hoc ẽ ex carne qua inclusa anĩa detinet᷑. Aposti.¬
te angeli ideo uemiã ñ habent. quia carnalis fragiliteatis nuilla m¬
firmitate grauati s̃ ut peccarent. H omines aut̃ post peccatũ idcirco
reuertunt᷑ ad ueniã. ꝓpt̃ qd̃ ex lutea mat̾ia pondꝰ traxer̃ infir¬
mitatis: ideoq ꝓ infirma carnis conditione. reditꝰ patet hominiᷤad
salutẽ: sic̃ oe psalmꝰ dic̃. Ipse scit sigm̃tũ ñm. Mem̃ito dñe qđ t̾ra
sumꝰ. Et tterũ. Memorare inquit que sit mea substantia. Postquã
ti s̃. Unde post celi creationẽ in principioreꝑitur. fiat firmamt̃

Expanded text:
litur suplitur supeniam: quia non compungitur ad poenitentiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. Discat mitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad veniam, propter quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et Psalmus dicit: Ipse scit figmentum nostrum. Memento, Domine, quod terra sumus; et iterum: Memorare, int. Unde et post coeli creationem in principio reperitur: Fiat firmamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
apellatus ẽ: testante ch̃o ꝑ ez echielẽ. Tusignaciilĩ simlitudinĩ
plen sapientia a& ꝑfectꝰ decore. in delicis paradisi dĩfuisti. Quanto
em̃ subtilior ẽ eiꝰ nattra. tanto plemiꝰ extititad similitudinẽ duine ue¬
latis erp̃ssa. ꝓ rius de glo cecidisse diabolũ quã homo c̃õ dere na
mor ut factꝰ ẽ in suꝑbiã erupit. ⁊ p̃cipitatꝰ est decelo. Nã purtaue.
ntatis testimonũ ab micio m̃dar fuit a inueritate n stecit qua
statĩ ut factus est cecidit. Fuit quidẽ inueritate conditꝰ. sed nõ
sando confestĩ aueritate ẽ lapsus. Unosuꝑbiȩ lapsu dũ de clõp
tumorẽ se confer̃. & homo cecidit &e diaboł: Sed homo reersus
ad penitentiã dõ se inferiorẽ ẽẽ cognoscit. diabo ł iͭ ñ solũ in hoccõ¬
dent̾o est q̃d se dõ ȩqualẽ existimans cecidit. insuꝑ etiã suꝑioren
deo se dicit scdm apłi clicta qͥ ait de anticristo: qͥ adu̾sat &e eato.¬

Expanded text:
 Ezechielem: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum, quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est.itatis testimonium, ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veritate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus est ad poenitentiam, dum se inferiorem esse cognoscit. Diabolus vero non solum in hoc contentus, quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem Deo se dicit, secundum apostoli dicta, qui ait de Antichristo: Qui adversatur, et extol
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad cõsummationẽ scłi. Sedet ap̃s ad dexterã patris: ñ ut der¬
terã corporeã habeat pat̾: s dext̾a patris beatitudo ẽ. sic̃ sinistra
am̃i fecit me: oe spiraculũ om̃ipotentis uiuificauit me. Sp̃s sc̃¬
ñ habeat filius. Non enĩ res una & duoꝵ consubstantialis potent
semel abeis ꝓcedere. & simul messe: nisi unũ fuerit aqͥb ꝓcedit.
Sp̃s scĩ pignus accepit ȩccła: ut ꝑ eũ in uno corpore imũfierent
credentes. ꝑ quẽ pat̾ & filius unũ essentialit̾ sunt: ipso saluatore
ad patrẽ dicente. ut sint unũ sic̃ et nos unũ sumꝰ. Xp̃s ñtantũ a¬
patre. s etiã aspũ sc̃o se missũ testat᷑ dicente ꝓpħa. accedite ad
me ⁊ audite ñ a principio in abscondito locutus sũ: ex tempore an¬
dr̃. & reuera dũ dona sacram̃toꝵ distribuit. cõsolationẽ animȩ p̃bet.
Credo equidẽ qd̃ magnã leticiã sentit. qͥ aliqͥd reuelante sp̃u didicit.¬

Expanded text:
saeculi. 18. Sedet Christus ad dexteram Patris, non ut dexteram corpoream habeat Pater; sed dextera Patris beatitudo est, sicut sinistra Domini fecit me, et spiraculum omnipotentis vivificavit me. 2. Shabet Pater quod non habeat Filius. Non enim res una et duorum consubstantialis poterit simul ab eis procedere et simul inesse, nisi unum fuerint  Edit.sanctum pignus accepit Ecclesia, ut per eum in uno corpore unum fierent credentes, per quem Pater et Filius unum essentialiter sunt, ipso Salvatore ad Patrem dicente: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus. 3. Christus cente propheta: Accedite ad me, et audite hoc: Non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore, andicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revelante spirit
Abbreviated transcription (Latin):
inquit homines afacie terrȩ. & eos qui auertuntur post t̃gũ dñi:
& qui ñ quesiuer̃ dñm nec inuestigauer̃. Et psalmus. Effunde inqͥt

Expanded text:
inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini, inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini, et qui non quaesierunt Dominum, nec investigaverunt eum . Et psalmus: Effunde, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ancusles ap̃m negauit: oe post peccatũ amarissime fleuit. Grauĩ est
infurnitate quã ignorantia quemquã delinquere. grauiu̾sq indus.¬
de liberatione m̃tis maluĩ agit. Infirmmitate aut̃ qui casiruł p̃cipi¬
si bone delinquit. Nequiꝰ aut̃ &s de industria peccant. qͥ ñ solũ
s̃ bene ununt. seo et bene uuientes si poflint a ueritate cduirctui.
Sunt qui ignorantes peccant. & sunt quiscientes. Sunt etiã & qui
ꝓ ignorantie erousatione scire nolunt. ut minus culpabiles habeant᷑
qui tam̃ se ipsos non muniunt sed magis decipiunt. Nescire sĩpli¬
citer adignorantiam ꝑtinet: noluisse uͦ scire ad contumacẽ suꝑbiã.
Uoluntatem quippe ꝓprii domini uelle nescire. quid aliud ẽ quã
uelle dñm suꝑbiendo contẽpnere. Nemo gͥ se de ignorantia excuset.
quia dĩ nr̃ non solũ eos uidicat. qui acognitione sua reuertunt᷑.

Expanded text:
ancillae Christum negavit, et post peccatum amarissime flevit. Gravius enim ancillae Christum negavit, et post peccatum amarissime flevit. Gravius enim infirmitate est quam ignorantia quemquam delinquere, graviusque industdeliberatione mentis malum agit, infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignorantper ignorantiae excusationem scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur. Qui tamen seipsos non muniunt sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet; noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe propriam Deum velle nescire, quod aliud est quam velle Deum superbiendo contemnere? Nemo igitur se de ignorantia excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
it sic adiissa defleat. ne iterũ flenda commitiat. Ue michmise.
ro ysiooro: qui et penitere retio acta negligo: & adhuc pemitenta
metu timoris. dum uel quisq uult achipisci qd̾ cupit. uł timet
ne incurrat qđ metuit. Quattuor modis cõmititur peccatũ incor¬
dde quattuor ꝓpetrat᷑ cẽ opere. Suggestione demonũ. ddelectatione
latent iuine palãm. nunc consuetudine minc despatione. Istis s̃ gra¬
cib: et corde delinquitur. & oꝑe malicia ꝑpetratur. Trib modis peora¬
tũsenitur. hocẽ ignorantia. infirmitate. inchustria: ꝑculo aut̃ pena¬
rũ diuerso.Ignorantiȩ namq modo peccauit in paradiso eua.
De apłs ait. Uir ñ ẽ seductus. muler aut mpͥuaricatione fuit. sngo
era peccauit ignorant adam uꝰ industria: quia ñ seouctꝰ sed sciens
prusensq peccauit. Quiuꝰ seducitur. qͥd consentiat eiudent̃ ignorat
De infirmitate aut̃ petrꝰ deliquit. quando admetũ interrogantis

Expanded text:
et sic admissa defleat, ne iterum et sic admissa defleat, ne iterum ro Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitendmetu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. 2. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor perpetratur et opere. Corde: suggestione daemonum, delectatione palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. In istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diviso. Igucta in praevaricatione fuit . » Ergo Eva peccavit ignorantia. Adam vero industria, quia non est seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ peniteat: uec uidetur dm̃ poscere subditus. s subsannare
suꝑbus. Canis reuersus ad uomitũ. & penitens ad peccatum.
Multi enĩ lacrimas indesinent̾ fundunt. & peccare ñ desinunt:
epimas fundunt. ninc uͦ reuiuiscenti usu ea que fleuer̃ iterando
conunittunt. Quiet p̃terita uult plangere. & actionibꝰ secula¬
ribincubare: iste m̃dationẽ ñ habet. q̃m aclbuc agit qd̾ penitẽ.¬
de deflere possit. C saias peccatoribus dicit. Lauamini. m̃di
estote l auatur itaq & m̃diis ẽ. qui & p̃terita plangit. ax flenda
iterum ñ admitut. Lauatur &e ñ ẽ mundꝰ. qui plangit q̃ gessit
nec deserit: & post lacrimas ea que fleuerat repetit. Sic demq
ce alibi aniniam penitentematq iterũ delinquentẽ. sermodiuinꝰ
ncrepat dicens. Quamuilis es facta: nimis. iterans uastiuias
Quis quis gͦ culpas p̃teritas plorat. hunc uecesse ẽ modsiteneat:

Expanded text:
15 nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare 15 nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccMulti enim lacrimas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. crymas fundunt, nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant iterando committunt. 3. Qui et praeterita vult plangere, et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit quae poenitendo deflere possit. 4. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et flenda inec deserit, et post lacrymas ea quae fleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat dicens: Quam vilis es facta nimis, iterans vias tuas . Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat,
Abbreviated transcription (Latin):
eis eã in m̃surã. usq inet̾nũ possidebunt eã. Quidã electorum
dimittunt᷑ incedere diuina iusticia in errorẽ peccati. sed tam̃
solationẽ. Non nunquã etiã reuertens dĩ hominẽ quẽ deserue¬
rat rursũ affligens uisitat. & ꝑ lam̃ta lacrimarũ acpeniten¬
tiȩ afflictionẽ: apeccatis expurgat dicente iob ad dm̃. Propter
suꝑbiam inquit quasi leenam capies me. reuersusq mirabilit̃
me crucias. Reuertens enim ds̃ hominẽ cruciat. quandoquẽ
peccando deseruerat. flagellando iterũ iusitat. Malis actibus
tiã comutabimꝰ. Nam ille qui nos malos tolerat. ñ dubiũ ẽ qd cõ¬
uersis clem̃ter ignoscat. Nã quod seruat᷑ nobis tempꝰ penitentiȩ:
ut ñ simul morte obruam᷑ p̃cipiti. sed detur locus satisfactioniᷤᷤ.
hoc totũ de clĩ ꝓcedit clementia. ut nos ñ dampnet crudelit̃: sed
exspectet ad p̾enitentiã patienter. De his qui ad delictũ post

Expanded text:
eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen solationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus ntiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienter. CAPUT XVI. De his qui ad delictum post
Abbreviated transcription (Latin):
aditũ penitentiȩ hominib cupiant. ne uel ipsi reuertant᷑ ad
ãm. eosq socios inꝑditione hab̾e contendunt. quibuscumq
fraudibus insistentes. ut aut. deserantur ãdõ. aut flagelli unma¬
nitate desperent. Ingemiscendũ ẽ iugit̃. & postposita securita.¬
te lugendum. ne dei secreco & iusto iudicio deseratur homo. &
ꝑdendus in potestate demonũ relinquat᷑. Nam reuera quem
ds̃ deserit: demones suscipiunt. D omiici cõtemptores p̃.¬
cepti. statim ut deserunt᷑ adõ amalignis spiritib occupant᷑:
a quibus etiã ut mala faciant ꝑsuadentur. Hinc ẽ illud ꝓpħicũ.
immicos dĩ ꝑsecuntur tenebre. qui intelliguntur demones. Un¬
de & in psalmo legitur. immissiones ꝑ angłosmalos. Quidam
reꝓborũ in potestate demonũ occulto cdĩ iudicio & iustissimo
redigunt᷑. esaia testante. Ipse misit eis sertẽ & manꝰ eiꝰ cluisit

Expanded text:
aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt. 214 4. Dominici contemptores praecepti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5. Quidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. Hoc quippe oc legis testimonio eo docetur. qd̾ homo
de suo extremo iustificetur: quando dĩ ꝓ asim primogenito
ouẽ uissit offerre. hoc ẽ immundiciã uitȩ prioris mutandã
innocentia boni finis. Unde et caucla iubetur offerri inhosti.¬
am: idest uitȩ extrema inpenitentiã. Multi suꝑna respecti
gr̃ã: in extremis siis ad clm̃ reuertunt᷑ ꝑpenitentiã: & que¬
cumq mala gesser̃. cotidianis fletibꝰ purgant: atq inbonis fac¬
tis male gesta commutant. Quibꝰ iuste totũ qd̾ delmq̃rant ignos¬
cit᷑: qua ipsi qd̾ male gesser̃ penitendo cognoscunt. In uita homi
quẽq facta uidere & plangere. & uncde ceciderit cogitare.
Non nulli aut̃ ita despiciuntur acdõ: ut deplorare mala sua ñ
possint etiã si uelint. Consilii imm̃dorũ spirituũ hoc ẽ. ut qͥa
ipsis negatũ est post p̃uaricationẽ regrediadiusticiã: obserare

Expanded text:
judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hounumquemque videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare
Abbreviated transcription (Latin):
retinere ꝑseuerantes inculpam. Sed penitens p̃uidere debet cal¬
lidas contra se hostis insidias. sicq dĩ iusticiã metuat: ut tam̃en
quãuis in magnis scelerib de misccłia eis cõfidat. Amplius
letatur dĩ de anima desꝑata & aliquando conuersa: quã de ea
que nunquã exstitit ꝑdita: sicut de ꝓdigo filio qͥ mortuꝰ fue¬
rat & reuixit. perierat & inuentus ẽ. De cuius regressumag.¬
nũ fit gaudiũ patris. Nonaliter coram dõ & angłis copiosi᷑
esse gandiũ de eo qui a ꝑiculo liberat᷑: quã cde eo qui nunquam
nouit peccati ꝑiculũ. Quanto enim contristat resꝑdita: tanto.
magis si fuerit inuenta letificat: sic̃ in euangelio pastor ille
exultat. qui ꝑditã ouẽ inuentã humeris suns gandens reportat.
Hullus desꝑare debet ueniã. etiã si cura finẽ uitȩ ad penitentiã
comiertatur. Unũquẽq enim dr̃ de suo fine ñ de uita p̃terita

Expanded text:
retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet calretinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
te post hec int̾dedente securitate. qualibet culpa subrepserit: con.¬
festim delectationes pristinȩ uitiorũ. m̃tem auidus inquir̃. pulsã.¬
tesq hominẽ inconsuetis oꝑib grauiꝰ ꝓtrahunt: ita ut sint no.¬
on ꝑ locoꝵ spacia. s ꝓ affectũ bonũ uel malũ: itur recedi¬
turue a dõ. Neq enim gressu pedũ sed gressu oꝑum elonga¬
mur. uł ꝓpinquamꝰ ad dm̃. Perpetrare flagiciũ aliqđ mors anine
ẽ: cõtempnere penitentiã & ꝑmanere inculpã descendere in in¬
fernũ post mortẽ ẽ. Ergo peccatũ ad mortẽ ꝑtinet. desꝑare uͦ in in¬
fernũ descendere. Unde & scriptura ait. Impiꝰᷤ dũ ininfernomi.
lorũ uenerit. contẽpnit. Sepe diabolꝰ eos quos conuerti ad penite¬
tiam aspicit. immanitate scelerũ ꝑculsos ad desꝑationẽ deducit.
ut substracta spe ueniȩ abstrahat in diffidentiam: quos ñ potuit

Expanded text:
te post haec intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, conte post haec intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consueta opera gravius pertrahunt, ita ut sint noNon per locorum spatia, sed per affectum bonum, vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
contricionẽ. qui peccanti & ñ legitime penitenti ꝓmittunt securi.¬
tatẽ. Unde et sequitur. Confusi sunt qui abhominationẽfecerũt
idest confusi sunt ñ penitendo. sedpenas luendo. Alit̃ enĩ confun¬
dit᷑ corã udice reus dũ plectit᷑. atq alit̃ qui de malo oꝑe erubes¬
cens corrigitur. Ille enĩ quia rep̃hensus ẽ cõfundit᷑. iste quiase ma¬
lum fecisse memorat᷑. Quamuis ꝑpenitentiã ꝓpiciatio peccatoꝵ
sit: sine metu tam̃ homo esse ñ debet: quia penitentiȩ satis fac¬
tione diumo tantũ pensat᷑ iudicio ñ humano. P roinde quia mise¬
ratio dĩ occulta ẽ: sine int̾missione flere necesse ẽ. Neq enĩ unquã
oportet penitentẽ hab̾e de peccato securitatẽ: nã securitas negli¬
gentiã parit. negligentia aut̃ sepe incautũ ad uitia transacta re.
ducit. Dum ꝑ penitentiã expulsa fuerint ab homine uitia. si for.¬

Expanded text:
contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securicontritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiaducit. Dum per poenitentiam expulsa fuerint ab homine vitia, si for
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad peccandi usurpant audaciã. Amalo aut̃ indeteriꝰ uachit. qͥ
tẽpus sibi ad penitentiã indultũ ad lib̾tatẽ pram operisutitin.
it. Querite dñm dũ imieniri potest. inuocate eũ dũ ꝓpe es ⁊.
n ubi mueniri potest nisi in hac uita. in qua etiã &e ꝓpe ẽ om̃ib
nuocantibꝰ se. Nã tine longe D ent quando chxerit. ite inignẽ
eternĩ. Modo enim non uidetur & ꝓpe est tunc uidebit᷑ & ꝓpe
non erit. quia et iuideri poterit et non pot̾it inueniri. Si quando
quisq peocare potest penitet. uitãq suam uiuens ab om̃i crimine
corrigit: non dubium qđ moriens ad ȩternã transeat requiẽ. ꝙ
aut̃ praue uiuendo penitentiã mortis agit inꝑiculo. sicut eius
dampnatio incerta ẽ: sic remissio clubia. Quigͦ cupit certꝰ esse
in morte de indulgentia: sanus peniteat. sanusq ꝑpetrata fa¬
cinora defleat. Sunt qͥ p enitentibus securitatẽ cito polliceant᷑:
quib bene ꝑ ꝓpħam dicitur. Curant contricionẽ filiȩ popłi mei

Expanded text:
stempore sibi ad poenitentiam indulto, ad libertatem pravi operis utitur. ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia videri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant contritionem filiae populi mei
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ qđ ñ esent credituri. ꝓpħa ñ tacinit dicens. Primꝰ ad sx i. dicet¬
rore aclis̃. et iherusalẽ euangelistamcdabo. Et uudi ec non erat
nequ ex istis quicquã qui inierit conalium. &. int̾rogatas responde¬
is uordũ. Sed quia ad gentes transuiit: sequit᷑: Ecce scrasponee
sis cupiã eũ electus meus cõplacuit sibi in illo anima mea. qec ispi
epit ut ꝑ indebitã penã suã debitã oblueret culpã nr̃am: &x ꝑ
hoc amonit̾et diabo ł qͦs reos tenebat. chĩ unũ intficit qͥ nicħ pecca¬
tad miserat: ideoq e quasi iuste tenuit amisit. qͥa inuste redẽp¬
torẽ nr̃m occidit. IMusus ẽ chaboł morte cdñi quasi auis. N ã often

Expanded text:
a non tacuit dicens: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam osten
Abbreviated transcription (Latin):
Sccs ordo eoꝵ qui ñ uidicant᷑ & ꝑeunt. opponit᷑ illi ordim
ꝑfectoꝵ: in quo s̃ hi qui ñ iudicant᷑ & regnant. Terciꝰ ordo
eorũ qui iudicant᷑ & regnant illi ordini ẽ contrariꝰ: de qͦ siñ
q uidicant᷑ oe ꝑeunt. Quartꝰ ordo eoꝵ qͥ ñ iuidicant᷑ & regnant:
opponit̃ illi cõtrario ordini: in qͦ illi s̃ qui ñ uidicant᷑ ce ꝑeut̃¬

Expanded text:
s ordo eorum qui non judicantur et pereunt opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant: illi ordini est contrarius, de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini, in quo illi sunt qui non judicantur et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicũ sanxerũt. nã legit᷑ ꝙ
maĩa soioi moysi ꝓh̃issa. dũ
obtẽtacõit adii̾s moysẽ. ĩ¬
cͣrisset delictũ. Ilitr stigna¬
te lepre ꝑfusa ẽ Cũq petẽt
moyses ut emũdac̾tui p̃¬
cepit eã deꝰ exͣ castͣ septẽ
cõnẽ rursꝙ eã in cast᷑ ad¬
mitti. mariagᵒ soior aatõ
cao intelligit᷑ sac᷑ dotꝭ q̃ dñ
sipbie dedita sordidissimis
corruptõnũ cõtagns matu¬
lat᷑ xpt̾ cast᷑ septẽ dielius

Expanded text:
judicii sanxerunt. Nam legitur quod Maria soror Moysi prophetissa, dum obtrectationis adversus Moysen incurrisset delictum, illico stigmate leprae perfusa est; cumque peteret Moyses ut emundaretur, praecepit eam Deus extra castra septem tionem rursus eam in castmitti. Maria ergo soror Aaron, caro intelligitur sacerdotis, quae dum superbiae dedita sordidissimis corruptionum contagiis maculatur, extra castra septem diebus,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i libellũ oͦ multoꝵ dictis
orchodoxoꝵ opitulante xp̃o collegi¬
mus patr̃: ⁊ ꝑ eoꝵ disc̾rentes floren¬
cia pͣta bñ olencia ueluti ad manũ
collegiꝰ floscula. atq dͤ illoꝵ flori¬
gero atq bñdictioĩb dñi pleno: ea
q̃ necessaria mouachis eẽ ꝑspeximꝰ
collegimꝰ agͦ: ⁊ ĩ ħ paruo studuimꝰ
congregare libello. Ea uid̾licet q̃
ꝑfectoꝵ monachoꝵ corda dmulce¬
ant. ⁊ ad o̾sideriũ patͥe celestis aui¬
dius sublimiusq erigant. Infir¬
moꝵ qͦ monachoꝵ corda confir¬
regula beati bñdicti scͥptũ ÷ mox
ut surrexerint fr̃s a cena sedͤant
õs ĩ unũ. ⁊ legat unꝰ collatioẽs uł
uitas patr̃. aut certe aliqͥd ꝙ edifi¬
cet audientes. id̾o ⁊ nos d̾ collati

Expanded text:
tri libellum de multorum dictis orthodoxorum, opitulante Christo, collegimus Patrum, et per eorum discurrentes florentia prata, bene olentes veluti ad manum collegimus flosculos: atque de illorum florigero, benedictionibusque Domini pleno, ea quae necessaria monachis esse perspeximus collegimus agro, et in hoc parvo studuimus congregare libello. Ea videlicet, quae perfectorum monachorum corda demulceant, et ad desiderium patriae coelestis avidius sublimiusque erigant: infirmorum quoque monachorum corda confirregula beati Benedicti scriptum est, Mox ut surrexerint fratres a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus collationes vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet
Abbreviated transcription (Latin):
in malo ei qui agit malu facientr̃ ⁊ obseꝙ̃tom
una pena constrangit. A subditis autr̃ bencar
mag̃is ꝙͣ timei stude. gubiecti pͣlus te r̃uieat᷑
ant. Talem te redde subditis ut ng̃s ameis ꝙͣ
rimearis Ex r̃uen̾cia em̃ amor ꝓcedit. odiũ timor
adfert. fidem metꝰ tollit. affectꝰ r̃stituit. dimor
nõ seruat diut᷑nã sidem. blu timor ẽ audatia seat
bba meta ẽ desꝑacio occurrit quaꝓpt̾ temꝑa dm̃
aust̾itatẽ. sudma bonitate subditos r̃ge. nõ sis t̾ribił
ĩ subiectis. Sic eis dñare. ut nbi delectent᷑ serue̾
Et in disciplina ⁊ ĩ modestia modũ para net m¬
miñ nec ꝑuũ ĩ dulgeas. nec modicũ. nec satis
ig. nostas: Te ne modũ in oñi opẽ. in oĩ re tene
cp̃amencũ. nichil ĩ tp̃antiq agas. nec minꝰ net
nunũ aliqͥd. nec bit᷑ ꝙͣ oꝑtet. nec infia ⁊̃ in bonis
ĩmodeãtũ eẽ nõ decet. bona ĩ modeato bsu noxia
efficiũt᷑ nimietas enĩ oĩs ĩ bicio deputat᷑ onie

Expanded text:
malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur ant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam timearis. Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non servat diuturnam fidem. Ubi timor est, audacia sequitur; ubi metus est, desperatio occuausteritatem, summa bonitate subditos rege, non sis terribilis in subjectis. Sic eis dominare, ut tibi delectentur servire; et in disciplina, et in modestia modum serva; nec nimium nec parum indulgeas, nec modicum nec satis ignoscas. Tene modum in omni opere, in omni re tene temperamentum, nihil intemperantius agas, nec minus nec nimium aliquid, nec ultra quam oportet, nec infra; etiam in bonis immoderatum esse non decet. 78. Omefficiuntur. Nimietas enim omnis in vitio deputatur; omne
Abbreviated transcription (Latin):
litauerũt. multi ꝓptͦ diuicias in distͥmẽ be¬
nerũt. multis exiciabiles fuerũt diuine. m̃ltis
mortem gnauerũt opes. nũꝙͣ mentis r̃quiẽ
habet qui curis t̾renis se subdit. Sollicundiẽs
enĩ r̃ꝵs semꝑ mencẽ conturbãt: cure sclares

Expanded text:
clitaverunt. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multis exitiabiles fuerunt divitiae, multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum
Abbreviated transcription (Latin):
istius co seꝑa. sicut sepulta nõ habeas curã de
biuens q̃ pꝰ mortem hre nõ potes. qd habes
habeto ad miãm. suffragetur lũ tus tua egem
mopiam. Si ꝙ̃ positũ in nocdte cognoueis. si
ꝙ̃ ad inopiã r̃dcictũ. si quẽ in direptos alicus¬

Expanded text:
istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de vivens quae post mortem habere non potes. 96. Quod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam red
Abbreviated transcription (Latin):
tilui biuẽdi ĩ gula. nulla ce iam ignorancia
a pit̃o epcusat. nõ es iam bite nestius. nõ
es inprudens aut ignarꝰ legẽ quã debeas
sequi disposui. qͣlis debeas eẽ destpsi Cogmoe
mãdatorũ habes Iam ss quid sit icẽ biuẽ bide
ne ult᷑ offendas. bide ne de inceps bonõ soͫ
nosti despitias. bĩde ne qd̾ Regendo ĩpicis ui¬
uendo cnntẽpnas. donuõ scĩe acreptũ r̃tine

Expanded text:
tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine,
Abbreviated transcription (Latin):
rib ĩ ħ libello cõgessimꝰ plurimũ
⁊ sic eũ ĩcentũ capitulis cõsũma¬
uimꝰ totũ. Et qͥa mos ÷ monachoꝵ
ut regłam b̾i bñdicti ad capitłm
legat᷑ uesꝑtinũ. Et qͥa ĩ eadẽ bĩ
bñdicti legimꝰ regula. ut qͥcqͥd
iuchoanius bonũ a deo illud ꝑ¬
fici ĩstantissima d̾poscamꝰ or̃o¬
ne. pret̃ea ĩ hoc libello de orati¬

Expanded text:
 plurimum, et sic eum in centum capitulis consummavimus totum. Et quia mos est monachorum, ut regulam beati Benedicti ad capitululegatur vespertinum. Et quia in eadem beati Benedicti legimus regula, ut quidquid inchoamus bonum a Deo illud perfici instantissima deposcamus oratione; propterea i
Abbreviated transcription (Latin):
deũ qu̾te. qͥn oñi oꝑe tuo. dei auxiliũ poste oĩa
diuine grẽ. diuino dono adstbe. nichil mĩtis tuis
tuas augei. noli ꝓdc̃ Occulta u̾tutes ꝙ elacõne. ab.¬
stonde bona facta ꝓ arrogancia. suge uide̾i qd̾ eẽ
merusti. qdͦ maĩfestando pt̃ amitte̾ tatẽdo custodi
uicia nõ cordis tui r̃uela. pͣuas cogitatẽes illico
magno pusillũ. si latet biciũ fit ex mimo magͫ
Bi regit᷑ ingꝭ credit᷑ eẽ malũ. malũ autẽ caue̾
pociꝰ ꝙͣ emẽdae᷑ oꝑt. meliq ẽ ut euites biciũ

Expanded text:
Deum converte. In omni opere tuo Dei auxilium pone. Omnia divinae gratiae, divino dono adscribe, nil meritis tuis tuas augeri? prodere noli; occulta virtutes pro elatione, absconde bona facta pro arrogantia, fuge videri quod esse meruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico magno pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere poti
Abbreviated transcription (Latin):
displiceas. nec prudẽtes offendas. Iux sensũ au¬
hũaa laude te remꝑa. dic instrue alios. ut te custo¬
dias. sit doce ut quolitat gr̃am nõ amittas Caue
ne dũ alios docendo erigis. ppẽ laudis apperitu de¬
mergaris.Do ciiositute.¬

Expanded text:
bus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum auhumana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave e, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum aute
Abbreviated transcription (Latin):
int konũ ⁊ malũ sapiẽs intelligẽdo diuidiat. Sũ¬
mũ bonũ ẽ siẽ quid caueas. sũ ma misei̾a nestis
quo tendas. dilige gͦ sapĩam ⁊ madfestabit᷑ nbi
accede ad illã ⁊ aꝓpm̃quabit uibi. assiduꝰ esto illi
⁊ instruet tee De doctrina¬
onũ qd̵ audieris dit. bonũ qd didiceis doce
distendi ⁊ docendi nõ ꝯrẽpnas scudiũ. sciãm
quã aure cõtipis. ore effunde. Sapĩam cũ reteig
imꝑtiris nilu igl̃ hanc auges: doctͦna ꝙͣ̃to amp̃
data fuit. cantoingl habũdat. Sapiã dando largior
sit. rtmẽdo minoatur. largiẽda ĩ dũdancior ẽ

Expanded text:
num et malum sapiens intelligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruet te. 67. Dionum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est
Abbreviated transcription (Latin):
susurrãtibꝰ auditũ nõ p̃beas. pai̾ reatu detͣ
uita cu̾ositatẽ omitte cuias aliee bite. nlla cuio
ciuositatis subrrspiat. nec oblitꝰ tuoꝵ moꝵ aliẽ¬
nos ꝑquiras. Tanta cura corrige bicia tua ꝙͣto
studio ꝑspicis aliena De mendacio.
oine qͦq genꝰ mẽdacii sũmoꝑe suge. nec
titi studeas. nec qͣlib fallacia biciũ alitꝰ defendas
caue mendaciũ in orõbꝰ. mendacio em̃ fides
tollit᷑. error inducit᷑ bi̾tas abolet᷑ nllũ iustum
mendaciũ. ome mendaciũ pccm ẽ. om̃e qd̾ a
nant. mendares puniũt fallaces ꝑmiũt .si men.¬
daciũ apud hoĩes lege dãpnat᷑ si fallana quãno
iudicio plectit᷑ si falritas capitali pona ꝯst̾rut᷑ ꝙͣto

Expanded text:
alii detrahis, te discute; quando alium mordes, tua vita curiositatem, omitte curas alienae vitae, omitte curam curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. Omne quoque genus mendacii summopere fuge; nec stes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena co
Abbreviated transcription (Latin):
Sensio desidia obtundit. Segintiem ⁊ dusena
acuir Eecellenor fit na᷑ eoct̾na.  denioi
sirongemud sbiecto sudio. Tardiora em̃ igeia
smidñs acuũtur Tor porẽ nare᷑ in dust̾a exatat
unsus tardicatẽ assiduitas acuit gocͣcitatõne
eficit sonsus exꝑiẽtia plus stit᷑ Bepe natã¬

Expanded text:
sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus scitur. Saepe nat
Abbreviated transcription (Latin):
uututis eiꝰ ĩ rũpit. nlłła sibi latẽ patit᷑ iłis olii¬
cibꝰ ut nõ penetret inpedit᷑ ipẽ cogitatões no¬
uit ip̃e cor insẜicit. ꝙ inta agitur aut lacet ip̃e
uidet. qd̾ inta disponitur ip̃e qp̃hendit Et iam qd
homo in se ignoat ille nouit ip̃e cor inspicit.¬
nemo pt̃ ⁊ se metipm effuge̾. Et si te nõ dãp̃nat
pub ͭͣ fama. ꝯdep̃nat ꝓpͥa qstiã. ñlła pena gͣuar¬

Expanded text:
e patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non damnat publica fama
Abbreviated transcription (Latin):
tuo dicas. Eerbũ malũ nec silencio abstondi p̃t
om̃e u̾liũ abstonsũ nõ celabut᷑ pandit᷑. em̃ in
maĩfesto. qd̾ in occulto dep̾imnt᷑ ad̾ intꝯ agis uł
dicis. ꝓalam positũ puta. lapides oñ quibꝰ ꝯstñs
loqm᷑ non celabũt ⁊ ip̃i paiẽtes. qd audierut
nõ rarebũt. Bi hoĩes tateant iumẽta loquẽ tur
ia gͦ pcm declina qͣsi celac̾ nõ possis. Ibi pecra
ubi deũ eẽ nestis. nichil celat᷑ añ deũ. uidet occust
qui fecit abscondita. diuims enĩ iudiciis eis reus

Expanded text:
alum nec silentio abscondi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus
Abbreviated transcription (Latin):
qreuertentẽ statim ãplette̾. qedeidtẽ cõfestim
beĩgaia suscape cai̾tate. dimitte ut diietatur
indulgenciã nisi dedeis. Et si ułe nõ supplicet
aindulge. su boniã ꝓpͥa uõlũtare concede. dolorẽ cor¬
dis nõ reserues. doloiẽ aimi nõ retentes. Aufer a
forde fratnã offensionẽ. aliene nequinie nõ r̃ serues
doloiẽ. odiũ enĩ a regno dei hoiem̃ seꝑat a celo
subtͣ hit. a ꝑadiso deitit. odiũ nec passione adimit᷑
cũcta sututũ germina concireanat. ꝓnuidia cũt

Expanded text:
revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna susindulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet,indulge, tu veniam propria tua voluntate concede. Dolorem in corde non reserves, dolorem in animo non retentes, aufer a corde fraternam offensionem, alienae nequitiae non reserves dolorem. Odium enim subtrahit, a paradiso ejicit. Odium nec passione adimitur, cunct
Abbreviated transcription (Latin):
portabis. si ꝑ quibꝰ infertur intenderis. Eũ
gͦ derogatur tibi tu ora cũ maledicit᷑ tibi tu bñ¬
dic. mraledicenti bñdcõnẽ oppone. uastentĩ pa¬
cĩa delinire. blandimẽto uacũdia furentis dis¬
solue. bince nequiciã leuitate. bince bonitate ma¬
liciã. Inimitos pacis. om̃i modestia placa. mala
alior to bono eouꝑa. Tranquilla ⁊̃ mente illa¬
tas rantuẽlias ꝑde. apeĩ trãquillo corde dolorẽ
iugꝭ id regis. tanto maxiẽ auges. ⁊lpe̾i̾ gͤ hoc
grato aĩmo. ⁊ nõ te excruciat. Si contristauẽis
in aliqͦ frem̃ tuã. satis fac illi. Si peccaueis in
eũ. age pmãm corã illo. Si offendeis cuꝙͣ re
offensionis me tito beniã postula. nõ dormias
nisi p̾us r̃uertaĩs ad pacem . nõ r̃quiestas nisi
r̃consiliatꝰ fuis fr̃ĩ. Reuota eũ selerrimo dilet¬
cionis affectu. qr euoca eũ quilitate ad gr̃am
nã dep̃cae̾. petenti queq rilu beniã. libent̾
indulge. postenti indulgenciã placantͤ dintte

Expanded text:
portabis, si pro quibus infertur intenderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa, mala aliorum tuo bono supera, tranquilla mente illatas contumelias porta; aperi tranquillo corde dolorem; magis id tegis, tanto maxime auges; aperi ergo hoc gravato animo, et non te excrucia. 35. Si contristaveris in aliquo fratrem tuum, satisfac illi. Si peccaveris in eum, age poenitentiam coram illo, si offenderis queoffensionis tuae, cito veniam postula; non dormias, nisi revertaris ad pacem; non requiescas, nisi reconciliatus fueris fratri. Revoca eum celerrimo dilectionis affectu. Revoca eum humilitate ad gratiam; niam deprecare. Petenti quoque tibi veniam libenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitte,
Abbreviated transcription (Latin):
bica fictionẽ. obstu̾i̾oi beste nõ siłcs fanctitatẽ qͣlis
habe̾d bis talis esto. ꝓfessionẽ tuã. ⁊ habitu⁊ icis¬
su de monstͣ sit in incessa tuo simpliatas. In mo¬
tu piu̾tas. qn gestu gͣuitas. in incessu honestas
nichil dedecois. nichil lasciuie. nichil petulancie
nichil insolencie. nichil leuitatis. in incessu tus
appacͤat. Animꝰ em̃ in coi poi̾s habitu appai.
Gestus tor poĩs signũ ẽ mentis. corꝑis gestu aĩꝰ
ꝓdicur. corꝑis gestu aĩmi habitꝰ pandit᷑ incessa
gͥ cuus. imagiẽ leuitatꝭ nõ habeat. incessus
tuus altrĩꝰ oculos nõ offendat. nõ p̃beas de
re spettaculũ. nõ des aliis de ce obtrectandi
locũ non re adiuĩgas leuiba ꝑsonis nec te admistras
uanis. bita malos caue iniquos fuge ĩꝑbos. sꝑne
pete. bonorũ societatẽ r̃quiẽ. sc̃ĩs indĩdue adhc̃
Si suis sociꝰ qu̾satõĩs eris ⁊ burtutis. qui cũ sapiẽ¬
tibꝰ graditur sapiens ẽ. qui cũ stultis stustꝰ est

Expanded text:
 obscuriori veste non simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandi locum, nec te adjungas levibus personis, nec te admisceas vanis: vita malos, cave iniquos, fuge improbos, pelle pete, bonorum societatem quaere. Sanctis individue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit,