comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dominari inrationaliuitae. seruimautem
nominẽ homini uel iniquitas uel adueritar
tecrt Inquitas quidẽsicut dictumẽ mule¬
drsus cana anerit seruus fratribusiuis ad¬
uersi asuero sicut accidit ipsi iose phutuen¬
ditus afratribus seruus alienigenafiera
lt aq primo sieruos quibus hoc nomeninlatino¬
lingua inductum est bella fecerunt quieni
homo ad hominẽ superatus iurebelliposs&
occidiquia seruatus ẽ seruus e st appellatus.
inde & mancipia quia manu capta sunt¬
N Que est terragesenuelramessen Rs.
Vt iudaei autumant que nuncthebaida uocat᷑
ramesse ẽ igitur pagũ arsenatensicolimuo¬
aegiptipascua pecoribus inuenire potuer̃
dum terraaegipti pluuiis non inrigatur.
sciunt inmultisae gyptipa ludibus potuisse
pã scua non de ẽẽ &iam cum fame sess&
frumentorũ quae solent nisi fluminis in¬
undatione prouenire. Magise nĩ dicunt
o aquaniliminuis excrescit: IN Quid
sibiuult a tonto uiro & tapatriarchetã

Expanded text:
dominari inrationabili uitae. seruum autem hominem homini uel iniquitas uel aduersitas fecit: iniquitas quidem, sicut dictum est: maledictus Chanaan; erit seruus fratribus suis; aduersitas uero, sicut accidit ipsi Ioseph, ut uenditus a fratribus seruus alienigenae fieret. itaque primos seruos, quibus hoc nomen in latinlingua inditum est, bella fecerunt. qui enim homo ab homine superatus iure belli posset occidi, quia seruatus est, seruus est appinde servus; et mancipia, quia manu capta sunt. Quae est terra Gessen vel Ramesses? Ut Judaei autumant, quae nunc Thebaida vocatur. Ramesses igitur pagum Arsenoiten sic olim terra Aegypti pascua pecoribus inveniri potuerunt, cum ea terra pluviis non irrigatur; sciunt, in multis Aegypti paludibus potuisse pascua non deesse, etiam cum fames esset frumentorum, quae solent Nili fluminis inundatione provenire. Magis enim dicuntur o aqua Nili minus excrescit. Inter. 276. Quid sibi vult, a tanto viro et tali patriarcha tam
Abbreviated transcription (Latin):
inaliqua eius parte locaillis p̃parata essent
lnde & inaquis iuuere & in aridis reqiues
peraquas Tuncenim ferebatur ut congre¬
gatis aquis insuum locum terra apparu¬
iss& Nunc dutem adductus dicitur ut
ablatis demedio aquis diluui faciemter

Expanded text:
in aliqua ejus parte loca illis praeparata essent, in aliqua ejus parte loca illis praeparata essent, unde et in aquis vivere et in aridis requiescper aquas . Tunc enim ferebatur, ut congregatis aquis in suum locum terra appareret: nunc autem adductus dicitur, ut ablatis e medio aquis diluvii facie
Abbreviated transcription (Latin):
seruantur in arca siue enuim mansiun cu¬
lis scđm generasua diuidentur seuiunctũ
manerent dĩ tamen potentia guberna¬
bantur IÑI. Quid de potu animalium
sentiendumest de quoni hildicit scriptura
RSunt quidam qui putant uniuschei.
escam inarca uel potum in multos perdi¬
dissedies animantibus uel forsantotum
annum sed dimit tamus incertas coniec¬
turas & concedamus diuine potentiae de
creaturis suis facerequam uoluit INT. Que¬
ritur ubi coruus requiescer& si columba
terrena animalia perierunt cum homi¬
ne quã aquatilia R Propter male dictionem
terrȩ de quauesciebatur animalia terrȩ
INI. Quid de animalibus sentiri deb& quo¬
rumnatura nec semper haridis nec semꝑ
inhumidis uiuerepotest. Sicut sunt lutri
ner auictum requirunt. sed inaridii dorini¬
donecdiluuum transir&. temperaret.
ut aut hi humido tantum aut iarido tan¬
tum iuuere possint. Nisi forte extra arcã

Expanded text:
servabantur in arca. Sive enim mansiuncuservabantur in arca. Sive enim mansiunculis secundum genera sua dividerentur, sive junctim manerent, Dei tamen potentia gubernabantur. Inter. 121. Quid de potu animalium sentiendum est, de quo nihil dicit Scriptura?-- Resp. Sunt quidam qui putant unius diei escam in arca vel potum in multos profuisse dies animantibus, vel forsitan in totum annum. Sed dimittamus incertas conjecturas et concedamus divinae potentiae facere de creaturis suis quod voluit. Inter. 122. Quaeritur ubi corvus requieverit, si columba terrena animalia perierunt cum homine quam aquatilia?-- Resp. Propter maledictionem terrae, de qua vescebantur animalia terrae. Inter. 124. Quid de animalibus sentiri debet quorum natura nec semper in aridis, nec semper in humidis vivere potest, sicut sunt lutri ra, quae in aquis victum requirunt, sed in aridis dormidonec diluvium transiret, temperare, ut aut in humido tantum, aut in arido tantum vivere possent: nisi forte extra arcam
Abbreviated transcription (Latin):
illo numero essent qui uiuere in aquis
illius natura prohibente non possent
Non fuit cura illius hominis uelillorum
hominum sed diuina non enmeanoe
capiens intromit tebat seduenientia
& intrantia permittebat. ad hoc enĩ
ual& quam dictum eit intrabunt adte
non scilic& in hominis actu. sed dĩ nuti
leones in archa uelaquile qui consuar̃t
carnibu siuuere pascipotuerunt RP
dienim a quatranscendit .XI. cubitis
cuis altitudo hunc turbolentum ut fer¬
tirtranscendi ubidicitur nec nubesiuide
patium illius tranquille c&eris inuade¬
repotut Curnon& aqua crescendo
sunt tantum quidam quiputant nectre
hie qualitatemtalemes se nec montium
adltitudiuem tantam antediluuium esse
sicut nunc est. INT Quid enun de pace
& concordia & undese inuicem non debella¬
rent diuersi generis animantia sentien¬
dum est. RP. Sicut erum dĩ nutu. ad¬
ducebantur iarcam. Ita & dĩnutu con¬

Expanded text:
illo numero essent, quae vivere in aquis, illo numero essent, quae vivere in aquis, illius natura prohibente, non possent, non fuit ista cura illius hominis vel illorum hominum, sed divina. Non enim ea Noe capiens intromittebat, sed venientia et intrantia permittebat. Ad hoc enim valet quod dictum est, intrabunt ad te, scilicet non in hominis actu, sed Dei  Ms.Leones in arca vel aquilae, qui consuerunt carnibus uiuere, pasci potuerint: m transcendit quindecim cubitis, cujus altitudo hunc aerem turbulentum, ut fertur, transcendit, ubi dicitur nec nubes videri enim terra spatium illius tranquilli aetheris invadere potuit, cur non et aqua crescendo? Sunt tamen quidam qui putant nec terrae inaequalitatem talem esse, nec montium altitudinem tantam ante diluvium fuisse sicut nunc est. Inter. 120. Quid de pace et concordia, et unde se invicem non debellarent diversi generis animantia, sentiendum est?-- Resp. Sicut enim Dei nutu adducebantur in arcam, ita et Dei nutu con
Abbreviated transcription (Latin):
acta animalia sponte presinito nume¬
roueniebant ad archam. INT Quid
simis quales sunt sunifes & musce & c&era
& alia Rł. Hancuero quesciones sc̃s augus¬
tinus libroxi. deciuita tedĩ itasoluit
Quem sol& deminutissimis bestiolis non
solum quales sunt mures. & steliones
uerum &iam quales locusta & scarabei
muscae denique & pulces Vtrum non
ampliores numeri in archailla fuerunt
quamque est desinitus cum hoc impera
erit conseruari marcha Quae posiuNT
inaquis uiuere non solum mersa sicut pis¬
ces uerum &am superratantia si mul
multe alitesdeinde cumdicitur imas¬
fuerat. Ibiesse qui possunt sine concuhitu
dequibus quere bus uel rerum corrup¬
tionibus nasci uelsi fuerunt sicut indomi¬
bus consueruntes se sineullo numero defi¬
nito esse potuisse autem simis terium
sacratissimum quamagebatur & tan¬
terei. sigura &i amueritate facti alite
non poss& impleri nsi ut om̃ia ibi certo

Expanded text:
acta animalia, sponte praefinito numeacta animalia, sponte praefinito numero veniebant ad arcam. Inter. 115. Quid simis, quales sunt sciniphes et muscae et caetera talia?-- Resp. Hanc vero quaestionem sanctus Augustinus, libro XV De Civitate Dei, ita solvit: « Quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quales sunt mures et stelliones, verum etiam quales locustae, scarabaei, muscae denique et pulices, utrum non ampliori numero in arca illa fuerint, quam qui est definitus cum hoc imperarerit conservari in arca, quae possunt in aquis vivere, non 314 solum mersa, sicut pisces, verum etiam supernatantia sicut multae alites. Deinde cum dicitur, Masfuerat ibi esse, quae possunt sine concubitu de quibusque rebus vel rerum corruptionibus nasci; vel si fuerunt sicut in domibus consueverunt esse, sine ullo numero definito esse potuisse. Aut si mysterium sacratissimum quod agebatur, et tantae rei figura etiam veritate facti aliter non posset impleri, nisi ut omnia ibi certo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ corporis xp̃i. Sexies enĩ tricenti. habepꝰ
corpussi lacentem m&ieris hominẽ sexi¬
latitudo a latereus que in latus altitudo
adorso aduentrem quisigura aptexp̃o
conuenire noscitur: Propter loganimi¬
tatem om̃ia sufferentis fidei & amplitu
dinem caritatis & sublimitatem sperȩter
nae Ad quid fenestram in summitate
arcae iubetur fieri. Vt haber& unde emit
R Nonduo & duo propter .iii. sed prop¬
tnumasculinum & teminam namde in¬
mundis tantum modo duo & demun dis
ꝑdrinum ero posuit munda uero in pari
ter futurum humano generi usumque ex
mundis debebatur hominibus ut pluriora
malia tanta & totcummansiunculgas
conueruentium sibi & escis eorum fer¬
repotuerit RP. Hanc que scionem
origenis soluit cubito geom&rico asse¬
rens cubitum geom&ricum. tantum
RP Non noe colligente. sed dño iuben¬
tur. Sicut dictum est in prima cre¬
atione adduxitea ad adam ut uide¬
r& quiduocar& ea sic diuino putu co¬

Expanded text:
tum corporis Christi. Sexies enim trecenti habent itum corporis Christi. Sexies enim trecenti habent icorpus, si jacentem mlatitudo a latere usque in latus, et altitudo a dorso ad ventrem. Quae figura apte Christo convenit propter longanimitatem omnia sdinem charitatis, et sublimitatem spei aeternae. Inter. 109. Ad quid fenestra in summitate arcae jubetur fieri?-- Resp. Ut haberet unde emittResp. Non duo et duo propter quatuor, sed propter masculum et feminam. Nam de immundis tantummodo duo, et de mundis pari numero posuit, munda vero impari?-- ter futurum humano generi usum, quia ex mundis debebatur hominibus, ut pulchriomalia tanta et tot, cum mansiunculis convenientibus sibi et escis eorum, ferre potuerit?-- Resp. Hanc quaestionem Origenes solvit cubito geometrico, asserens cubitum geometricum tantum n arcam ?-- Resp. Non Noe colligente, sed Deo jubente. Sicut dictum est in prima creatione: Adduxit ea ad Adam, ut videret quid vocaret ea . Sic divino nutu co
Abbreviated transcription (Latin):
camerate dicuntur adhabitaculum pri¬
mobestus uel anim alibus humicioribus
uel serpentibus deputataseo. Ab hisuero
congrua in superioribus lacamitioribus
animaitibus stabula suisse Su praom̃a
uero in excelio hominibus sed eit locata ut pu¬
te sicut honore &iapientia antecedit ita&
loco cuncta precellere animalia. & sic V.
mansiones in eaeẽ intelleguntur Prima
stertorinasecunda a pothecaria Tertia
feris animantibus quartamansu&is quinta
hominibus IN. Quomodo dehostio quam
inlatere arcae aedificabatur hitellegendũ
est R. Tradunt autẽ &iam hostium quã
exlatere factũ dicitur eo locifus seut infe¬
rioraq: dixitbicamerata infra sehaber&
& qui dixit tricamerata superiora a loco
ostii appellata sunt & iude ingressa Vniuer¬
sa animalia persuaqueque loca scđm
quae supra diximus congrua discretione
sura arci .RP. Hab& enĩ mis teriũperfec¬

Expanded text:
cameratae dicuntur, ad habitaculum pricameratae dicuntur, ad habitaculum primo bestiis vel animalibus immitioribus, vel serpentibus deputatas esse. Ab his vero congrua in superioribus loca mitioribus animantibus, stabulaque fuisse: supra omnia vero in excelso hominibus sedem locatam; ut pote sicut honore et sapientia antecedit, ita et loco cuncta praecelleret animalia. Et sic quinque mansiones in ea esse intelliguntur; prima, stercorina; secunda, apothecaria; tertia, feris animantibus; quarta, mansuetis; quinta, hominibus. Inter. 107. Quomodo de ostio quod in latere arcae aedificabatur, intelligendum est?-- Resp. Tradunt autem etiam ostium, quod ex latere factum est, eo loci fuisse, ut inferiora, quae dixit bicamerata infra se haberet; et quae dixit tricamerata, superiora a loco ostii appellata sunt. Et inde ingressa animalia universa, per sua quaeque loca, secundum quae supra diximus, congrua discretione sura arcae?-- Resp. Habet enim mysterium perfec
Abbreviated transcription (Latin):
genitem &iidem paulatim usq adsũmum
ii angustum ad tractus inipatium unius
cubitifuis secollectã Sic resertur quiai
sundamentis ccc cubiti in longitudine &
bi tiur sic longitudins & latitudinis &iere
pulla potuit tam conueniens & congrua
archie ipeciesdari quã ut sumo uelut & octo
consistens nechipuliuuentorũ nec immp&u
luctuum nec hiqui & udineanim aliũ que
intrinsecus erant aut inclinari possit aut
mergi IN Quomodo eambica meratã & trica¬
meratã itellegere debemus & Bi camera¬
iã i inferiorib: tricameratã uero in superio¬
ribus haut quinq habitationũ distinctiones
in eaẽe aduertamus inferiora ei locaster¬
coribus & i purcus eẽ deputata neanimalia
s precipue homines femif& ore uexarentur.
huicautẽ superior & continguacamera
conseruandis pabulis anuim aliun deputa¬
r&ur iu ho sergo usum inferiores partes
quebicameratedicuntur tradunt fuis se
disunctos Superiores uero partes qđ tri¬

Expanded text:
gere, et eisdem paulatim usque ad summum in angustum attractis, in spatium unius cubiti fuisse collecta, quia sic refertur, quod in fundamentis trecenti cubiti in longitudine, ebitus sit longitudinis et latitudinis. Et vere nulla potuit tam conveniens et congrua arcae species dari, quam ut summo velut e tecto consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium, quae intrinsecus erant, aut inclinari posset, aut mergi. Inter. 106. Quomodo eam bicameratam et tricameratam intelligere debemus ?-- Resp. Bicameratam in inferioribus, tricameratam vero in superioribus, ita ut quinque habitationum distinctiones in ea esse advertamus; inferiora 313 ejus loca stercoribus et spurcitiis esse deputata, ne animalia et praecipue homines fimi fetore vexarentur. Huic autem superior et contigua camera conservandis pabulis animalium deputaretur. In hos ergo usus inferiores partes, quae bicameratae dicuntur, tradunt fuisse distinctas: superiores vero partes, quae tri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt homines multiplicari super terram¬
pulcrao .RC filias hominũ ꝓgeniem cam
quã fili sedhconup scentia uicti exfiliab
camih conubua iunxerunt extali coniumc¬
tione homines inmenso corpore uiribus
superbi moribus inconditiquos criptura
humanenaturȩ quasi dixiss& quia frigi¬
lieit in hominibus condicio non ad a&ernos

Expanded text:
sent homines multiplicari super terramsent homines multiplicari super terrampulchrae ?-- Resp. Filias hominum, progeniem Cham;  Ms., Sem concupiscentia victi ex filiabus Cham connubia junxerunt, ex tali conjunctione homines immenso corpore, viribus superbi, moribus inconditi, quos Scriptura humanae naturae; quasi dixisset: quia fragilis est in hominibus conditio, non ad aeternos
Abbreviated transcription (Latin):
re INT Quid est quia legitur lam ehe
dixisse cum ocuideritca in septuplun de
camnuindic& urdela meheautẽ septuagies
septima generatione diluiuouindica¬
tumesse legitur adulteri ueroscelus qđ
lamehc primus omnium induobus com¬
missit uxoribus nonnui sanguinexp̃i ex¬
queritur ea merito occurrit quia nolate¬
runt adillum custo dire fortitudinem
suã qui ẽ iumũ bonũ sed aduersi sunt ab illo
& adseipios conuersi sunt & sua propria de¬
lectatii potestate & isteprimus defectiis est¬
& prima inopia rationalis creaturae & hoc
uitium quid aliud nusĩ superbia niuncupa¬
tur IÑT. Quidest malũ RP. Malum uero
nihil est per senis i priuatio boni sicut tene¬
brenihil sunt nisi absentialucis Ił. Cur
pertres silios noe secunda origo scłi surrexit.
R. Vt tres partes mundi a trium genera¬
tione iiplerentur porro sem infilus suis
possidebat IN. De quibus dixit cum coopis¬

Expanded text:
re. Inter. 92. Quid est, quod legitur Lamech re. Inter. 92. Quid est, quod legitur Lamech dixisse, cum occideret Cain: Septuplum de Cain vindicetur, de Lamech autem septuagies septima generatione diluvio vindicatum esse legitur; adulterii vero scelus, quod primus omnium Lamech in duabus commisit uxoribus, non nisi sanguine Christi exquaeritur, ea merito occurrit, quia noluerunt ad illum custodire fortitudinem suam, qui est summum bonum, sed aversi sunt ab illo t ad seipsos conversi sunt et sua propria delectati potestate. Et iste primus defectus est et prima inopia rationalis creaturae. Et hoc vitium quid aliud, nisi superbia, nuncupatur? Inter. 94. Quid est malum?-- Resp. Malum vero nihil est per se, nisi privatio boni: sicut tenebrae nihil sunt, nisi absentia lucis. Inter. 95. Cur per tres filios Noe secunda origo saeculi surrexit ?-- Resp. Ut tres partes mundi a trium generatione implerentur. Porro Sem in filiis suipossidebat. Inter. 96. De quibus dixit: Cum coepis
Abbreviated transcription (Latin):
exeuntem semper peccatumtuum comi¬
tabitur & desin& dñs custodire introitum
ries arbitrii non hab& peccatum superte
dominium Sed tu super illud. & intua
potestate est siue conpescere siue concupis¬
quem puniat Cuicain ad cumulum pec¬
in conspectuiustuudicis apparebit INT.
Vnde camn maledic&ur inpeccato suo in
peccato uero adae terramaledic&ur
praeuaricationis primae & nontimuit
scelus. Ideomaiore maledictione dignus
habebatur. INI Quod est signum cam
quia posuit ei ds̃ ut nonoccider&ur Rl.
Ip sumui delic& signum quia tremens &
gemensuagus & prafugus semper iuuer&
nec audere eum ciuuspiam orbis terra¬
rum sedes habere qui& eos & forte idcrco
do om̃is qui inueni & me occid& me RP
Disperando dixit uelut conpendium mor¬
uscruciatos euader & presentes : IÑT
cuius lib& reiponi quasi dexisi& grauis¬
sima ultionepiiniendumes se qui nec tan¬
te dãnationis aceruitate admonitus a

Expanded text:
exeuntem semper peccatum tuum comiexeuntem semper peccatum tuum comitabitur, et desinet Dominus custodire introitum ris es arbitrii, non habet peccatum super te dominium, sed tu super illud; et in tua potestate est sive compescere, sive concupisquem puniat. Cui Cain ad cumulum pecin conspectu justi judicis apparebat. Inter. 88. Unde Cain maledicitur in peccato suo, in peccato vero Adae terra maledicitupraevaricationis primae, et non timuit scelus; ideo majore maledictione dignus habebatur. Inter. 89. Quod est signum Cain, quod posuit ei Deus, ut non occideretur ?-- Resp. Ipsum videlicet signum, quod tremens et gemens, vagus et profugus semper viveret; nec audere eum uspiam orbis terrarum sedes habere quietas. Et forte idcirco do: Omnis qui inveniet me, occidet me ?-- Resp. Desperando dixit, vel ut compendio mortis cruciatus evaderet praesentes. Inter. 91. cujuslibet rei poni: quasi dixisset gravissima ultione puniendum esse, qui nec tantae damnationis acerbitate admonitus a
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃dixit de homine posti peccatum ecce
adamfactus est quasiunus ex nobis. RB.
Propter scam trinitatem plurali numero
ad incutiendum aliis nec peccarent
uel sensũ ex probrantis qui a non solum
non fuerit factus qualisfieri uolue rit
sed nec illud quia factus fuerat conserua¬
uerit lT. Qud est cherubin uel flam
a quidam custodia quae tamen bene
uersatilis essedicitur Signincatur
quando quia illam remouenda messe
a paradisi lanius. INT Vnde nouerat
caindñm admunera eius non respexisie
& adiminera habel respexisse &. Igne
mis sodecelis ut credatur hostiam ab el
sus cepit Vt sepisi me factum osferentib:
uiris scĩs legimus cainuero ipse sacrinciũ
neegeris recipies si autem malestatim in
foribus peccatũtuum aderit RP. Idest
si puramente obtuleris sacrificium recipies
res piciente dõ ad te& ad sacrisicium uiun
sinautem male aegeris intrantem te tibi

Expanded text:
Dominus Deus dixit de homine post peccatum: Ecce Dominus Deus dixit de homine post peccatum: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis ?-- Resp. Propter sanctam Trinitatem plurali numero ad incutiendum aliis, ne peccarent, timorem; vel sensu exprobrantis, quia non solum non fuerat factus qualis fieri voluerit, sed nec illud quod factus fuerat, conservaverit. Inter. 82. Quid est Cherubin, vel flamma quaedam custodia: quae tamen bene, quod versatilis dicitur, significat quandoque illam removendam esse a paradisi januis. Inter. 83. Unde noverat Cain Dominum ad munera ejus non respexisse, et ad munera Abel respexisse ?-- Resp. Igne misso de coelis, ut creditur, hostiam Abel suscepit, ut saepissime factum offerentibus viris sanctis legimus; Cain vero ipse sacrificium ne egeris recipies, sin autem male, statim in foribus peccatum tuum aderit ?-- Resp. Id est, si pura mente obtuleris sacrificium, recipies, respiciente Deo ad te et ad sacrificium tuum; sin autem male egeris, intrantem te vel
Abbreviated transcription (Latin):
amus quae diabolus uult quia illenum¬
quam uult nobis ꝓfutura. IÑT. Quod
estcapudserpentis & calcaneum mulie¬
ris R Capud serpentis in licite sugge¬
rationis cogitatio quia nos omni intenti¬
one contenrere atque allidere adpe¬
tram quiest xp̃scalcaneum mulieris est
extremumuitenrae tempus quodiabo¬
lus nosacrius inpugnaresa tagit cui siui¬
riliter resistimus iuctoriam per seue¬
rantiae cumi alute nr̃a accipiemus
tate erissi ante peccatum quoque mu¬
lier suppotestate iuiri ess&. RP. fuit
ita que sed e a seruitute que perdi lec¬
tionemoperatur & foras timorem mit¬
tit postuero conditionali seruitutis
timore que perdisciplinam operatur
INT Curspinas & tribulos germina¬
uit terra RP. Perpeccatum enim
homiuis terramaledicta est ut spinas
paror& &uenenosas herbas ad poenã
uł ad excitationem mortalium uel an¬
teoculos semper homo hab& originale
crimen & uel sic admonitus aliquando

Expanded text:
amus quae diabolus vult, quia ille nunamus quae diabolus vult, quia ille nunquam vult nobis profutura. Inter. 77. Quid est caput serpentis et calcaneum mulieris ?-- Resp. Caput serpentis est illicitae suggestionis cogitatio, quod nos omni intentione conterere atque allidere debemus ad petram, qui est Christus. Calcaneum mulieris est extremum vitae nostrae tempus, quo diabolus nos acrius impugnare satagit, cui si viriliter resistimus, victoriam perseverantiae cum salute nostra accipiemus.tate eris , si ante peccatum quoque mulier sub potestate viri esset?-- Resp. Fuit utique, sed ea servitute, quae per dilectionem operatur, et foras mittit timorem; post vero, conditionali servitutis timore, quae per disciplinam operatur. Inter. 79. Cur spinas et tribulos germinavit terra ?-- Resp. Per peccatum enim hominis terra maledicta est, ut spinas pareret et venenosas herbas ad poenam vel ad exercitationem mortalium, ut ante oculos homo semper habeat originale crimen et vel sic admonitus aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
paradisiace felicitatis iucem inhuius secu¬
runt : INT. Curds̃ quasinesciens inter¬
nogauit ubi ess& adam RΡ Non
utique ignorando quae siuit sed incre
RPł laecei insipientia de peccati
cumulum peccatisui superberes pondit
non humiliter quasi quaerimoniam
indm̃ diriger & Cureitalem dediss& so¬
ciam unde ei peccati occasio ess& di¬
militer & mulier su aeculpȩ causam
perquem deciper&ur in paradiso crea¬
uerit. INI Quare non est in terroga¬
tus ierpenscurhoc fecerit R. Qua fonte
non idsua natura uel uoluntatefecerat
sed diabolus deillo & perillum suerat ope¬
ratus Ideodicitur ei super pectustuum
gradieris & terram comedes Siquidã
inpectore callidiias ne quitiarum ei
indicatur qui & terram deuorat dum
luxoria & libitdne peccantium pascitur
perserpentem loquebatur ita & in serpen
mulieris uel se men serpentis. R. Semen
duo semina excepto diuino continuum
intersegerere odiumdebent ut non faci¬

Expanded text:
paradisiacae felicitatis lucem in hujus saecurunt. Inter. 72. Cur Deus quasi nesciens interrogavit, ubi esset Adam ?-- Resp. Non utique ignorando quaesivit, sed increpResp. Haec ei insipientia de peccati cumulum peccati sui superbe respondit, et non humiliter; quasi querimoniam in Deum dirigeret cur ei talem dedisset sociam, unde ei peccati occasio esset. Similiter et mulier suae culpae causam per quem deciperetur in paradiso creaverit. Inter. 75. Quare non est interrogatus serpens cur hoc fecerit?-- Resp. Quia forte id non sua natura vel voluntate fecerat, sed diabolus de illo et per illum fuerat operatus. Ideo dicitur ei: Super pectus tuum gradieris et terram comedes , siquidem in pectore calliditas nequitiarum ejus indicatur; qui et terram devorat, dum luxuria et libidine peccantium pascitur per serpentem loquebatur, ita et in serpentmulieris, vel semen serpentis ?-- Resp. Semen duo semina ex praecepto divino continuum inter se odium gerere debent, ut non faci
Abbreviated transcription (Latin):
nem pocnitenuaa ostendit quod uero
past quadra: in tadies. fenestram aperus¬
Signisicat ieiunio caelumreserari idõ
morses & helias &iam &ipse saluator¬
crauit tamquam tribus temporibus

Expanded text:
nem poenitentiae ostendit. Quod vero post quadraginta dies fenestram aperuisignificat jejunio coelum reserari. Ideo Moyses et Elias, etiam et ipse Salvatocravit, tanquam tribus te
Abbreviated transcription (Latin):
nem fuerat uincenda & humilianda
IN. Curmulier considerauit lignum
post serpentis persuasionem Rł. Vt explo¬
rar& i quid in eomortiferum enꝰ & & dum iu
hil in eotale repperir & confidentius gusta
esse cernebant & potuit sieri ut putaue¬
rint alicuius significationis causa dixis¬
secreatoremsimanduca ueritis exea

Expanded text:
ncenda et humilianda. Inter. 67. Cur mulier consideravit lignum post serpentis persuasionem ?-- Resp. Ut exploraret si quid in eo mortiferum esset; dum autem nihil in eo tale reperiret, confidentius gustavesse cernebat; et potuit fieri, ut putaverint alicujus significationis causa dixisse creatorem: Si manducaver
Abbreviated transcription (Latin):
intellegere ut obedir& dõ iubenti
Dic illa coniuratio dissoluta est cumquisque
ab eoquem non intellegebat absceder& uec
senisicicũ coloque poterat ag gregar& & per
lingua diuis esunt gentes disper seque ꝑter
damus linguas eorũ RP Discenderedĩ est
humanosactus inspicere uel eorũ sensibus
ꝓpinquare quoduero plurali numerodix
discendamus &iterũ singulari confu ditcdis
labiumuni uerse terrȩ distio ueꝑsonarum
scãm trinitatẽ & operationis unitatẽ hima¬
iestate diuina uoluitos tendere dicut in &¬

Expanded text:
intelligere ut obediret Deo jubenti. intelligere ut obediret Deo jubenti. Sic illa conjuratio dissoluta est, cum quisque ab eo quem non intelligebat, abscederet; nec se, nisi ei cum quo loqui poterat, aggregaret. Itaque per linguas divisae sunt gentes dispersaeque per tdamus linguas eorum ?-- Resp. Descendere Dei est humanos actus inspicere, vel eorum sensibus propinquare. Quod vero plurali numero dixit: descendamus, et iterum singulari Confudit Deus labium universae terrae, distinctione personarum sanctam Trinitatem, et operationis unitatem in majestate divina voluit
Abbreviated transcription (Latin):
tellegi scđm cognationẽ ex unoductam
nepotibus noe RP. Semut aestimatur
assiam cham africam & laf& euro pã
sortitus ẽ. IN. Quod gentes singulieorũ
decham .xxx Desẽ .xxxii. Simul lxxii
Dequib: orte st gentes. lxxii. Interquo
misit dñs discipulos lxxii. INT Curdic¬
bernaculis sem R Desem hebrei delath&
populus gentiumpascitur quia igitur la¬
ta est multitudo credentium alatitudine
pit. quidutẽ & habit& intabernaculis sẽ
Denobu ꝓph&atur qui ieruditionescientiȩ
scripturarum eiectois rahele uersamur
INT Quideist quod dicitur in genesi de terra
illa exut alsur & edificauit niniuen & roboot
cuutatẽ R̃ Non duas signisicat cuiitates
roboot uamque platea dicitur estergo sen¬
sus hicȩdificauit pniuen & plateasciuita¬
erigebater gocum sius populis turrem con¬
trad̃m inqua est impia significata si¬
perbia qm dominatio imperantis in lin¬
gua eit ib eit damnata iu perba ut non
intelleger &ur iubens homini que noluit

Expanded text:
telligi, secundum cognationem ex uno ductamnepotibus Noe?-- Resp. Sem, ut aestimatur, Asiam, Cham Africam, et Japhet Europam sortitus est. Inter. 142. Quot gentes singuli eorum de Cham XXX, De Sem XXVII: simul LXXII, de quibus ortae sunt gentes LXXII: inter quas misit Dominus discipulos LXXII. De bernaculis Sem ?-- Resp. De Sem Hebraei, de Japhet populus gentium nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitudinpit. Quod additur, Habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione scientiae Scripturarumit. Quid est, quod dicitur in Genesi: et terra illa exiit Assur et aedificauit Nineuen et Rooboth ciuitatem. Non duas significat ciuitates, Rooboth namque plateas dicit. est ergo sensus hic: aedificauit Nineuen et plateas ciuitaErigebat ergo cum suis populis turrem contra Dominum, in qua est impia significata superbia. Quoniam dominatio imperantis in lingua est, ibi est dominata superbia ut non intelligeretur jubens homini, qui noluit
Abbreviated transcription (Latin):
qui fundauit terrã supera quã non coguntur
homines putare ñ cut nauẽnatare terrã suꝑ
aquam . secundũ hancenim locutionem
recte intellegitur quod altior sit terraquã
aqua altius quippeab aquis sustolliturubi ha¬
bitant terrena animalia. IN Quomodo
multitudo frugũ harenae multitudini com¬
paratur. R. Qui a sicut harena innume¬
rabilis ẽ. Ita multitudo frugũ usitatonu¬
mero conprehendinon poterat. IN Quo¬
modo de uiros cõ ioseph intelle geredebemus
quod fratres suos in ebriasi& REbri&as
autẽ secundum idiomã hebraicelinguae
prosaci& ateponitur. sicut ibi uisi tasti terrã
& inebriastieã. &iterũ. In ebriabuntur
bat eosnonut seuindicar& in eis sedut illos
purgar& a crimine trans actisceleris in eũ.
uel magis ut hac dilatione accumular &ur
gaudium eorum dumostender&ur & tantã
gloria cius uidissent quẽ ase extinctũ esse
arbitrabantur: IN. Quomodo dicitur

Expanded text:
Qui fundavit terram super aquam . Non cogantur Qui fundavit terram super aquam . Non cogantur homines putare: Fundavit terram super aquam. Secundum hanc enim locutionem recte intelligitur quod altior sit terra quam aqua; ab his quippe aquis sustollitur, ubi habitent terrena animalia. Quomodo multitudo frugum arenae multitudini comparatur? Quia sicut arena innumerabilis est, ita multitudo frugum usitato numero comprehendi non poterat. Quomodo de viro sancto Joseph intelligere debemus quod fratres suos inebriasset? Ebrietas autem secundum idioma Hebraicae linguae pro satietate ponitur, sicut ibi: Visitasti terram, et inebriasti eam. Et iterum: Inebriabuntur bat eos, non ut se vindicaret in eis, sed ut illos purgaret a crimine transacti sceleris in eum: vel magis, ut hac dilatione accumularetur gaudium eorum, dum viderent tantam gloriam ejus, quem a se exstinctum esse arbitrabantur. Inter. 268. Quomodo d
Abbreviated transcription (Latin):
& sua fuis se uestimenta uiduarũ nonutique
talia qualia coniugatarũ IN. Quare
ubi diligentius deb&iuator aspicere quod
iter gradiendicapiat. non ut uaganter tur¬
pidinis libidinẽ impler& sed ut libero sa
socero accipere poss& iustiore causa quam
socer ille libidinis illa liberorũ. &ideo in
Sienimphares in desortitu s ẽ nomendiuisionis
primus apparuit . si ue quia plurimi exeo
incarcere & cumio sephpresagia futuro ni
uide runt IN Non prosuis meritis sedit
magnificer&ur i oseph& manifestar&ũr
Tres propagines sunt tresrami. INT Cur
noribus festiuos habuerunt: R. Eoquod
put auerunt oranatiuitatis eorũ. se ordina
odorationes ut dicitur quorũ erat par impi¬
&as lic& ess et una sollemnitas. Iał Quidꝰ
quod fara o dixit putabam me superlumen.
stare. Rldest quod in alio loco legitur
ingenesi. Ecceego superfontẽ sto aque hoc
genere locutionis: quod & inpsalmodicit᷑

Expanded text:
et sua fuisse vestimenta viduarum, non utique et sua fuisse vestimenta viduarum, non utique talia qualia conjugatarum. 332 Interubi diligentius debet viator aspicere, quod iter gradiendi capiat; non ut vagam turpitudinis libidinem impleret, sed ut liberos a socero susciperet, justiore causa, quam socer: ille enim libidinis, illa liberorum gratia: et260. Si Phares inde sortitus est nomen divisionis, primus apparuit, vel quod plurimi ex eoin carcere cum Joseph, praesagia futurorum viderunt ?-- Resp. Non pro suis meritis, sed ut magnificaretur Joseph, et manifestaretur Tres propagines sunt tres rami. Inter.noribus festivos habuerunt ?-- Resp. Eo quod putaverunt quod hora nativitatis eorum eos  adorationis, ut dicitur, quorum erat par impietas, esset et una solemnitas. Quid est quod Pharao dixit: Putabam me super fluvium stare? Id est quod et in alio loco dicitur in Genesi: Ecce ego super fontem sto. Atque hoc genere locutionis et in psalmo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
gentemfecisse intelle gendiiunt
descendã ad filiumin eũ iugens in infernũ¬
R perturbati& dolentis uerba sunt mal
sũa &iã hinc exagerantis uel&iã inferni
nomensẽ pulchrũ significauit. quasidixs¬
s& in luctum aneodo nec meterrȩ suscipiat
deiuda & tribus filiis eius xuxorethamar
intra tãpaucos annos compleripotuit. ui
ergo ipse io sephanno septimodecimo &atis
sua euenditus fuisse credatur xiii annos
peregerat in aegyptũ ignotus faraoniad
hosenim .XIII. annos accesserunt. uII
anniubertatis & facti sunt anni xx addu
trauit iacob in aegrptum cumfiliis suis
& inueniuntur. xxii anni quibus a fuit
ioseph a patre & a fratribus suis. quomedi¬
otempore quo modo supra dicta fieri potus¬
runt R. Sol&enim scriptura scã prat
capitulationẽ multa praeferre aliquid
annos ante uenditum io sẽp. haec fiericepisse
intellegidatur. &iã mox ut ado leuerat iu¬
uxorẽ nundum uendito iosẽpl in aegyptũ.

Expanded text:
gentem fecisse intelligendi gentem fecisse intelligendi descendam ad filium meum lugens in infernum? Perturbati et dolentis verba sunt, mala sua etiam hinc exaggerantis. Vel etiam inferni nomine sepulcrum significavit: quasi dixisset: In luctu maneo donec me terrae suscipiatde Juda, et tribus filiis ejus, et uxore Thamar intra tam paucos annos compleri potuit? cum ergo ipse Joseph anno septimo decimo aetatis suae venditus fuisse credatur, tredecim annos peregerat in Aegypto ignotus Pharaoni. Ad hos enim tredecim annos accesserunt septem anni ubertatis, et facti sunt anni viginti;travit Jacob in Aegyptum cum filiis suis, et inveniuntur viginti duo anni quibus abfuit Joseph a patre et a fratribus suis; quo medio tempore quomodo fieri potuerunt? Solet enim Scriptura sancta pro capitulatione multa praeferre. Aliquot annos ante venditum Joseph haec fieri coepisse intelligi datur. Etiam mox, ut adolesceret Juuxorem, nondum vendito Joseph in Aegyptum.
Abbreviated transcription (Latin):
li sent quia eos plurimũ ditatosterrailla
sicut scriptum ẽ minime capiebat absces¬
sit rursus insẽ ir & ibi propagauit gentẽ
quoque & additus hifiliiia cob quinati
sunt ei in me sopotamiasiriȩ dum const&
beniamin. natum esse in cananea quomo¬
dotunc .xii. nascidicuntur in me sopo¬
tamia R. Nulla enim ẽ facilior solutio
huius questionis quamut perse necdoche mac¬
adipsum nomen non pertin& IN. Quomo¬
const& eo regnante inae grpto matreme ĩ
rachel multo ante essedefunctam lmmonec
tumẽ nomen quodest super omnemnomen.
Vt in nomine iliũ omnẽ genuflectatur caelestiũ
quareis mahelitas scriptura quibus a fratrib:
uenditus eit ioseph&iã madianita suoc&cum
is mahelsit deagarfilius abraȩ madianite uero
dec& hura R. Quia scriptura dixerat. de
abra ã quod munera dederitfiliis concubi na¬
rumiuarũ agarscilic& &c&hura & diuisit
eos abisa ac filio suo. interra orientis unã

Expanded text:
lissent quia eos plurimum ditatos terra illa, lissent quia eos plurimum ditatos terra illa, sicut scriptum est, minime capiebat, abscessit rursus in Seir, et ibi propagavit gentem que, et addidit: Hi filii Jacob, qui nati sunt ei in Mesopotamia Syriae ; dum constat Benjamin natum esse in Chananaea, quomodo tunc duodecim nasci dicuntur in Mesopotamia?-- Resp. Nulla est ergo facilior solutio hujus quaestionis, quam ut per synecdochen acad ipsum nomen non pertinet. constat eo regante in Aegypto matrem ejus Rachel multo ante esse defunctam; imo nec tum est nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, et reliqua quare Ismahelitas Scriptura, quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Madianitas vocet, cum Ismahel sit de Agar filius Abrahae, Madianitae vero de Cethura? An quia Scriptura dixerat de Abraham, quod munera dederit filiis concubinarum suarum, Agar scilicet et Cethurae, et dimiserit eos ab Isaac filio suo in terram Orientis, unam
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus uel quo modo populo ad positus. R.¬
Consumptus &ate idẽ perfectus &ate uerũ
angelorũ populo uel scã rum animaliũ ad ponun¬
turqui hanc uitã placentes dõfiniunt. &unc di¬
cuntur ad poniquando nulla iamreman& sol¬
licitudo temptationũ & periculũ peccatorum
cessisse de terra canaan & habitasse in monte
seir cumueniente de me sopotamia i a coblegi¬
tur misisse eũ nuntios ad fratrẽsuũ interra seir
regionis edom eumque habitasie tunctem¬
poris In pro pretuest cogitare quod scilu&
esaupostea quã in mesopotamiã fratereius
abscessit noluit habitare cum parentibus
suis. siue ex illa cominotione quase dale¬
bat benedictione fraudatũ siue causauxo¬
rumsu arũ quas odiosas uidebat esie paren¬
tibus & coeperat habitare in monte sẽ ir
Deinde post reditũ ia cobfratris sui facta
inter eos concordia reuersus e it & ipse ad
parentes. & cum mortuũ patrẽ simulsepe¬

Expanded text:
sumptus, vel a quo populo appositus? sumptus, vel a quo populo appositus? Consumptus aetate, id est perfectus aetate. Verum angelorum populo, vel sanctarum animarum apponuntur, qui hanc vitam placentes Deo finiunt. Tunc dicuntur apponi, quando nulla jam remanet sollicitudo tentationum et periculum peccatorum. cessisse de terra Chanaam, et habitasse in monte Seir, cum veniente de Mesopotamia Jacob, legitur misisse eum nuntios ad fratrem suum in terra Seir regionis, Idumaeumque ibi habitasse tum temporis? In promptu est cogitare quod scilicet Esau posteaquam in Mesopotamiam frater ejus abscessit, noluit habitare cum parentibus suis, sive ex illa commotione qua dolebat, benedictione se fraudatum, sive causa uxorum suarum, quas odiosas videbat esse parentibus, et coeperat habitare in monte Seir. Deinde post reditum Jacob fratris sui, facta inter eos concordia, reversus est et ipse ad parentes, et cum mortuum patrem simul sepe
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt ut dictumẽ Idolorũ filacteria fuerant¬
IN. Quare secundo dicitur adia cobnon
uocaberis ia cobsed isrłerit nomentuum
& appellauit isrł R. Dudumne quaquam
ei abangelo nomen inponitur sed quod in¬
ponendũ adõ sit predicatur. quodigituribi
futurũ promittitur hic dicitur expletum.
nimirumergonomen hoc ad illã recte intelle¬
gitur pertinere promissionẽ ubisic uidebi¬
turds quomodo non est antea patribus uisus
IN. Que effrata ubiia cobracheluxorẽ suã
consimili si quidẽ infrugiferã domũ & domũ
panis uertitur propter eum panẽ quidecaelo
descendisiedicitur. IN Vbiest turris gre¬
gis iuxta quã dicitur ia cobhabitasse. Rluxta
bet hlẽ ubi uel angelorũ grex dñi in ortucecinit
ueli a cob obpecorasua lo conomen imponens.
tunc misterium monstrabatur. IN. Quidest
quod de is a acdicitur & consumptus ẽ &emor¬
tuus est & ad positus populosuo: quomodo con¬

Expanded text:
tae sunt, ut dictum est, idolorum phylacteria fueranttae sunt, ut dictum est, idolorum phylacteria fuerant. Quare secundo dicitur ad Jacob: Non vocaberis Jacob, sed Israel erit nomen tuum, et appellavit eum Israel? Dudum nequaquam ei ab angelo nomen imponitur; sed quod imponendum a Deo sit, praedicatur. Quod igitur futurum promittitur, hic dicitur expletum. Nimirum ergo nomen hoc ad illam recte intelligitur pertinere promissionem, ubi sic videbitur Deus, quomodo non est antea a patribus visus. Quae est Ephrata, ubi Jacob Rachel uxorem suam consimili; siquidem in frugiferam domum et domum panis vertitur, propter eum panem qui de coelo descendisse dicitur. Sed movet ubi est turris gregis, juxta quam dicitur Jacob habitasse? Juxta Bethlehem, ubi vel angelorum grex Domini in ortu cecinit; vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens; tunc mysterium monstrabatur. Quid est quod de Isaac dicitur: Et consumptus aetate mortuus est, et appositus populo suo? Quomodo com
Abbreviated transcription (Latin):
& perturbati animi uerba usque in hanc ad
terna sunt & henigno animodicta . qm̃post
benignã susceptionẽ m&us ipsetransi erat
lo siue in terraquẽ ad modum dii multi &
cumalio ltineretender& R. forte adorã
sẽquebatur uel primouerenti animopro¬
miserat sed aliud poitea cogitanda delegit.
& de predationẽ persẽ interra aliena facere
potuerunt R. Multitudo enimnon par¬
uaerat cumia cobqui plurimũditatus fuit
sed filii eius in hoc facto nominantur.
quia eiusdẽ facti principes at que auctores fuer̃¬
IÑ Quid est quodia cobdixit domui suae proie¬
citede os alienos qui in medio sunturi. &iterũ
dederuntergo e i om̃s iudaeos alienos quos ha¬
bebant & in aures qui in auribus eorumerant
quasi ornamentaerant & ad ido latria p̃
pertinebant. R. Intellegendum est has
inauresfilacteria fuisse deorũ alienorĩ.
pain rebeccã a seruo abraã gratis recipere
non licer&. ergo ille in aures que idolis da¬

Expanded text:
et perturbati animi verba usque in hanc aduet perturbati animi verba usque in hanc aduterna sunt et benigno animo dicta, quoniam post benignam susceptionem metus ipse transierat. lo, sive in terra, quemadmodum sunt dii multi et cum alio itinere tenderet ?-- Resp. Forte ad horam sequebatur. Vel primo veraci animo promiserat, sed aliud postea cogitando  Edit.,et depraedationem per se in terra aliena facere potuerunt ?-- Resp. Multitudo enim non parva erat cum Jacob, qui plurimum ditatus fuit: sed filii ejus in hoc facto nominantur, qui ejusdem facti principes et auctores fuerZ., Quid est, quod Jac. Jacob dixit domui suae: Projicite deos alienos qui in medio sunt vestri? Et iterum: Dederunt ergo ei omnes deos alienos quos habebant, inaures quae i. Quae si ornamenta erant, ad idololatriam non pertinebant?-- Resp. Intelligendum est, has inaures phylacteria fuisse deorum alienorum. Nam Rebeccam a servo Abrahae inaures accenon liceret. Ergo illae inaures quae cum idolis da
Abbreviated transcription (Latin):
us preualere uisus est pereos israheliticas
quibus erat quidicebat. Nã & ego israhelita sũ
exgenere abraã tribubeniamin. Vn usergo
adque idem ia cob & cdaudus & benedictus.
claudus in latere femoristam quam inmultitu¬
dine generis de quibus dictum ẽ & claudicauer̃
asemitis suis. Benedictus aut ẽ in eis quibus
dictumẽ reliquie perelectionẽ gratiae sal¬
ue facte sunt
nominis iacobut urł uocar&ur. Raria
huius nominis interpraetatio a estimatur
sed beatui hie ronimustaliterde eius inter¬
pretatione dixit sensus itaq: hic est non uoca¬
bitur nomentuũ supplantati hoc est̃ iacobsed
uocabitur princepscum dõ hoc eit isrł. Quomo¬
do enimegoprincepssumsic & tu qui mecum luc¬
tari potuisti princeps uocaberis. Si autem
mecum est cum dõ siue angelo qm̃ plerique
uarie interpretantur pugnare potusti.
quanto magiscum hominibus hoc est cume sau
quodia cobait fratrisuo sic uidifaciemtuam
quasi uide remfaciemdĩ. utrum pauentis

Expanded text:
us praeualere uisus est per eos Israhelitas, us praeualere uisus est per eos Israhelitas, quibus erat qui dicebat: nam et ego Israhelita sum ex genere Abraham, tribu Beniamin. unus ergo atque idem Iacob et claudus et benedictus: claudus in latitudine femoris tamquam in multitudine generis, de quibus dictum est: et claudicauerunt a semitis suis; benedictus autem in eis de quibus dictum est: reliquiae per electionem gratiae saluae factae suntnominis Jacob, ut Israel vocaretur? Varia hujus nominis interpretatio aestimatur. Sed beatus Hieronymus taliter de ejus interpretatione dixit: Sensus itaque hic est: non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est Jacob, sed vocabitur princeps cum Deo, hoc est Israel. Quomodo enim ego princeps sum, sic tu, qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum, Deo, sive angelo, quoniam plerique varie interpquanto magis cum hominibus, hoc est, cum Esquod Jacob ait fratri suo: Sic vidi faciem tuam, quasi viderem faciem Dei . Utrum paventis
Abbreviated transcription (Latin):
Diligenter añ aduertendum ẽ quodistostitu¬
los inreicuiusq testimonio constituebant p̃
quemtimebat isa ac patereius iurareintel¬
legitur quẽtimorem &iã superius cõmen¬
dauit cumdicer& dĩ patrisinei abra hae
castradĩ que uidit la cobinnitinere. Nl
Nulla dubitatio est quod angelorũ fuerat multi¬
tudo eaquippe inscripturis inalicia caelino¬
minarisol& IN. Quaeriso l& quomodo
fidem habuerit ia cobquando quidẽ tantum
timuit esaufratrẽ suum. R. Satisenim
inuerbis eiusdẽ iacobque secuntur & huma¬
na infirmitas & fides pi&atis appar&. Vt
ds̃ liberar& eum & que promisit impler&
ammonenditantũ fuimus hoc exemplo ut
quamuis credamus indm̃ facia mustantumq
facienda sunt ab hominibus in presidium.
salutis nec pretermittentes eadm̃temptariui¬
R. Magna est hec de xp̃o proph&ia duplex
enim hicia cob intellegitur idẽ carnalis &
spiritalis. preualuit enimia cob xp̃õuel poti¬

Expanded text:
Diligenter animadvertendum est quod istos tituDiligenter animadvertendum est quod istos titulos in rei cujuscunque testimonium constituebant, non quem timebat Isaac pater ejus, jurare intelligitur. Quem timorem etiam superius commendavit, cum diceret: Deus patris mei Abrahae, castra Dei, quae vidit Jacob in itinere ?-- Resp. Nulla dubitatio est quin angelorum fuerit multitudo. Ea quippe in Scripturis militia coeli nominari solet. Inter. 241. Quomodo fidem habuit Jacob, quandoquidem tantum timuit Esau fratrem suum ?-- Resp. Satis in verbis ejusdem Jacob, quae sequuntur, et humana infirmitas, et fides pietati liberaret eum et quae promisit inpleret. et admonendi fuimus hoc exemplo, ut, quamuis credamus in deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne praetermittentes ea deum tentare ui? Magna haec est de Christo prophetia. Duplex enim hic Jacob intelligitur, id est carnalis et uperauit P praeualuit enim Iacob Christo uel poti
Abbreviated transcription (Latin):
bio ut proph&a fecit ia cob non enuntale
aliquid nisi reuelationẽ sp̃itale e ũ fecisĩe
credendumẽ. IN Quomodo decem
uicibus dicit lacobsocerosuo mutasie eũ mer¬
cedemiũã R. hic est enimiensus quod per
singuloi foetus ĩemperlaban conditionem
mutauerit si uidebat uarium nasci pecus post
fo & uin dicebam nolo infuturo mili uaria
nascantur Rursuincumui disse uniusco¬
loris naicipecora la cobquippe hoc audito
uirgas incanalibus nonponebat dicebat obfutu¬
rosfo&os unius coloris sibi pecora procrearent
& quid plura usque aduices .x. semper a laban
pecoris suiia cobmotatadictioẽ & quod cũq
sibi proposuerat ut nascer&ur incolorem
contrariũ uertebatur nec ui autẽ. in sex.
annis x. pariendiuices incredibile s uidebant᷑
Lege uirgilium in quo dicitur bis grauide pe¬
cudes natura autẽ it alicarũ ouium & me¬
sopota mieuna esseperhib&ur. IN. Quare
conitituit lacob lapidẽ supertitulum . R.

Expanded text:
bio ut propheta fecit Jacob. Non enim tale bio ut propheta fecit Jacob. Non enim tale aliquid nisi revelatione spiritali eum fecisse credendum est. Quomodo sexdecim vicibus dicit Jacob socero suo mutasse eum mercedem suam? Hic est enim sensus quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futurum mihi varia nascantur. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito virgas in canalibus non ponebat, dicebat, ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? Usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui Jacob mutata conditio, et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium veannis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium, in quo dicitur: Bis gravidae pecudes . . . . . Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse perhibetur. Inter. 238. Quare constituit Jacob lapidem super titulum ?-- Resp.