comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cionem rerimi consequentiun querimur: Scilicet si
ista tirppit᷑ significaret tam multa frustra fulinina. uen¬
emitteret. Quid enim proficit oum in medium mare ful¬
men. iecit. Qud cum in altissimos moncis ꝗuod plerũq fit:
Quid cum. indeseitis solitudines : Quid enm enrum gentuĩ
oras in quib dec ne obseruantur q̃uidem. Au inuentũ ÷
caput uitiberie: Quas ego artem aliquam istoꝵ esse nege᷑:
Iuunationem nego. Celi enim distributio. quai ante
drci & certarum eeruum notatio. docet undetui aiete
uenerit que concesserit. Quid siginficet auten niia ra¬
tio docet.Set urges me ĩ eis uersibus. N Iam pate aia¬
templa petiuit. Et capitolinis iecit sedibus ignia.
tum statue nade cum simulacra deoꝵ. Romulusq ⁊ re¬
mus cu altrice belua ut fulminis ictu concidenint. Be¬
que is reb haruspicum extiterunt responsa uerissima.
Muabile aut̃ ulud quod eo ipso tempore quod fieret.

Expanded text:
cationem rerum consequentium quaerimus? Scilicet, si cationem rerum consequentium quaerimus? Scilicet, si ista Iuppiter significaret, tam multa frustra fulmina emitteret! Quid enim proficit, cum in medium mare fulmen iecit? quid, cum in altissimos montis, quod plerumque fit? quid, cum in desertas solitudines? quid, cum in earum gentium oras, in quibus haec ne observantur quidem? At inventum est caput in Tiberi. Quasi ego artem aliquam istorum esse negem! divinationem nego. Caeli enim distributio, quam ante dixi, et certarum rerum notatio docet, unde fulmen venerit, quo concesserit; quid significet autem, nulla ratio docet. Sed urges me meis versibus: Nam pater altlyta templa petiuit et Capitolinis iniecit sedibus ignes.m simulacra deorum Romulusque et Remus cum altrice belua vi fulminis icti conciderunt, deque his rebus haruspicum extiterunt responsa verissuma. Mirabile autem illud, quod eo ipso tempore, quo fieret
Abbreviated transcription (Latin):
non habendoꝵ causas esse uoluerunt. Itaq comitiorumi solũ
ucdam est fulmen: quodidem omnib reb opimun au¬
spicuum habemus si sinistram fuit. Sed de auspiens allio
loco. Nc̃ defulo orib. Quid gͥ minus aphisicis dici debet quã
quicquam certis significari reb incertis. Hõn enĩttẽ puto
esse eum qui iom fulmen fabricatos esse cychopas. inet̾na
puees Nam ẽẽt in irabile quomodo id iupit̾ tociens iace¬
ret cum unum haberet. Nec uero fulminib homines quid
t faciendum ẽẽt aunt cauendum moneret. Placec
stoicis eos an helitꝰ terre. qui frigidi sunt. cum fluere ce¬
perunt uentos es se. unimaut̃ Se in nubem induerut
euisq tenriussiniam quaniq partem ceperint diuidere
atq disrumpere.Si aut̾em nubium conflictu expressus
se emiserit. id esse fulnien. Quod igit᷑ ui natirx. nulla ꝯ¬
stanitia. nullo rato tempore iuden us effisi exeo signifi¬

Expanded text:
non habendorum causas esse voluerunt. Itaque comitiorum solum non habendorum causas esse voluerunt. Itaque comitiorum solum vitium est fulmen, quod idem omnibus rebus optumum auspicium habemus, si sinistrum fuit. Sed de auspiciis alio loco, nunc de fulgoribus. Quid igitur minus a physicis dici debet quam quicquam certi significari rebus incertis? Non enim te puto esse eum, qui Iovi fulmen fabricatos esse Cyclopas in Aetna putes; nam esset mirabile, quo modo id Iuppiter totiens iaceret, cum unum haberet; nec vero fulminibus homines, quid aut faciendum esset aut cavendum, moneret. Placet enim Stoicis eos anhelitus terrae, qui frigidi sint, cum fluere coeperint, ventos esse; cum autem se in nubem induerint eiusque tenuissimam quamque partem coeperint dividere atque disrumperse emiserit, id esse fulmen. Quod igitur vi naturae, nulla constantia, nullo rato tempore videmus effici, ex eo signifi
Abbreviated transcription (Latin):
diuinacio. nulli sint dei. Diuimatio enim perspicue tollio ne
deinssoretimeudium est. Atq hec exscipieũ ã muatione s ub¬
suca ominis aruspicina sublata est Osterta enuo seaiuunt:
sula m alet autem infulgorib obseruatio diutuana.
mostentis intio p̃lerumqͥ ꝯiecturaq adhibetcur. Sudi est
I quod ob seruatum est ut infulgore. Celuin uisedeam par¬
dis diu serunt ⁊ rusci. fa̾cilend ꝯĩdeni fuit. Quatuot quas
nos habemus duplicare. post idem icerumfacere. ud gree
aicerent fumen qua exparte euenisset. Priuuid qiud
int̾ est. demde quiã significat. Nonne perspicuum est
ex priua admiratione hominũ quod ⁊ tonitrua. iact ꝙ
fiumimim excimuissent. credidisse ea esficere. rerum om¬
nium prepõcentem ionem: Itaq in uris domentaniis scrip¬
tum habemũs: ioue eoͥnte. Fulgurante comitia popłi habere
hefas. Hoe foitasse rei causa constitutum est. Comitioꝵ eium

Expanded text:
divinatio, nulli sint di. Divinatio enim perspicue tollitur, divinatio, nulli sint di. Divinatio enim perspicue tollitur, deos esse retinendum est. Atque hac extispicum divinatione sublata omnis haruspicina sublata est. Ostenta enim sequuntur et fulgura. Valet autem in fulguribus observatio diuturna, in ostentis ratio plerumque coniecturaque adhibetur. Quid est igitur, quod observatum sit in fulgure? Caelum in sedecim partis diviserunt Etrusci. Facile id quidem fuit, quattuor, quas nos habemus, duplicare, post idem iterum facere, ut ex eo dicerent, fulmen qua ex parte venisset. Primum id quid interest? deinde quid significat? Nonne perspicuum est ex prima admiratione hominum, quod tonitrua iactusque fulminum extimuissent, credidisse ea efficere rerum omnium praepotentem Iovem? Itaque in nostris commentariis scriptum habemus: Iove tonante, fulgurante comitia populi habere nefas. Hoc fortasse rei publicae causa constitutum est; comitiorum enim
Abbreviated transcription (Latin):
doleo tantam stoios nr̃os epicureis iuridendi sui facultatem
dedisse. Non. enim ignoras quani ista derident. ⁊ quidem
illi faciluis facere possunt. Deos enm ipse suos iocandi cau¬
sai duxit epicurus perlucidos ⁊ p̾erfiabilis ⁊ habitantis.
tanquam uiter duos lucos. sic int̾ duos inundos propt̃ metũ
rumariun. eosq habere puta eadem menbra quenos nec
usum illum habere menbroꝵ. Ergo his circun racione
quadam tollens. recce non dubitat duuinationem tollere
S non tit hic sibi constat. Idemꝯ scoyci. Illius enim deu̾
nichil habens nẽc sui nec aliem. negotii nou potest homi¬
consulat. Cur igit᷑ uos iuduitis in eas capti̾ones quas miꝙͣ
explicetis. Ita en̾uim cum magis properaut ꝯcludere solent
S dii siuit id est diuinatio. Sunt aut̾ dii. Est ergo duunatio.
Multo est probabiliꝰ. Non est aut̃ diuinatio. Non sunt
ergo dii. Uide quam temere cominictant. ut si nulla sit

Expanded text:
doleo tantam Stoicos nostros Epicureis inridendi sui facultatem doleo tantam Stoicos nostros Epicureis inridendi sui facultatem dedisse; non enim ignoras, quam ista derideant. Et quidem illi facilius facere possunt; deos enim ipsos iocandi causa induxit Epicurus perlucidos et perflabilis et habitantis tamquam inter duos lucos sic inter duos mundos propter metum ruinarum, eosque habere putat eadem membra, quae nos, nec usum ullum habere membrorum. Ergo hic circumitione quadam deos tollens recte non dubitat divinationem tollere; sed non, ut hic sibi constat, item Stoici. Illius enim deus nihil habens nec sui nec alieni negotii non potest homiconsulat. Cur igitur vos induitis in eas captiones, quas numquam explicetis? Ita enim, cum magis properant, concludere solent: Si di sunt, est divinatio; sunt autem di; est ergo divinatio. Multo est probabilius: non est autem divinatio; non sunt ergo di. Vide, quam temere committant, ut, si nulla sit
Abbreviated transcription (Latin):
istimas. Quid cum plurib deis immolatur qui tanoe
erenit ut̾ licetur aliis non licetur. Que aut̃ in constancia
deor est ut primis minent᷑ extis. bene pronittant᷑ se¬
cundis: aut tanta incer eos dissensio. sepe etiam int̾ proxi¬
nios ut apolluus exca bona sint. diane nonbona. Quid:
tam perspicuum quam cum fortuito hostie ad ducant᷑.
talia ciuq exta esse qualis cuique optigerit hostia: At
enim id ipsum habet. aliquid diuii quecuiq hostia ob¬
tinga. tanquam insortibus que cui ducatur. mox desortib
Quaiq̃uam cu quidem non hostiarum casum confirias.
sortium similitudine. s infirmas sortis conlatione hostia¬
rum ancum ineq melium misimis qui afferat ag¬
num quem unmnolemus. Is michi agnus ad tete quo
habet exta reb accomodata ⁊ ad eum ag̾num non casum
s duce deo seruus deducitur. Nam si casus meo quoq ẽẽ diciᷤ
quasi sortem quandam. cum deorum uoluntate coniunctã

Expanded text:
istumas? Quid? cum pluribus deis immolatur, qui tandem istumas? Quid? cum pluribus deis immolatur, qui tandem evenit, ut litetur aliis, aliis non litetur? quae autem inconstantia deorum est, ut primis minentur extis, bene promittant secundis? aut tanta inter eos dissensio, saepe etiam inter proxumos, ut Apollinis exta bona sint, Dianae non bona? Quid est tam perspicuum quam, cum fortuito hostiae adducantur, talia cuique exta esse, qualis cuique obtigerit hostia? At enim id ipsum habet aliquid divini, quae cuique hostia obtingat, tamquam in sortibus, quae cui ducatur. Mox de sortibus; quamquam tu quidem non hostiarum causam confirmas sortium similitudine, sed infirmas sortis conlatione hostiarum. An, cum in Aequimaelium misimus, qui adferat agnum, quem immolemus, is mihi agnus adfertur, qui habet exta rebus accommodata, et ad eum agnum non casu, sed duce deo servus deducitur? Nam si casum in eo quoque dicis esse quasi sortem quandam cum deorum voluntate coniunctam,
Abbreviated transcription (Latin):
cor subico non pocuisse nescio quo auolare. Ego enn passũ
uł uescire que uissit cordis ad iuuendun uł suspican con¬
craccum aliquo morbo bouis exile ⁊ exiguum ⁊ uetum cor
⁊ dissimile cordis fuisse. Tu uero quid habes. quare putes
si paulo aute coi fuerit intauro opuno subito id in ipsa un¬
molatione interisse. an quod aspexerit uestitu purpureo
ex cordem cesarem ipse corde puuatus est. Urbem philoso¬
phie mͥ crede proditis. dum castella defenditis. Nam dum
arupicinam ueram esse uultis sysiologiam totam peruer¬
citis. Caput est in iecore cor mextis. Iam abscedet simul: ac
niolam ⁊ uinum iusperseris. Peus id en piet. ius aliqua con
Non ergo omniui interritꝰ. atq obit̾ natura conficiet. ⁊
ent aliquid quod aut ex nichilo oriat᷑. aut in iesulum
subito occidat. Quis hoc fisicus dixit. Unquam: Aruspi¬
ces dicunt. His igit᷑ quam fisicis credenduumm potui Ext¬

Expanded text:
cor subito non potuisse nescio quo avolare? Ego enim possum cor subito non potuisse nescio quo avolare? Ego enim possum vel nescire, quae vis sit cordis ad vivendum, vel suspicari contractum aliquo morbo bovis exile et exiguum et vietum cor et dissimile cordis fuisse; tu vero quid habes, quare putes, si paulo ante cor fuerit in tauro opimo, subito id in ipsa immolatione interisse? an quod aspexit vestitu purpureo excordem Caesarem, ipse corde privatus est? Urbem philosophiae, mihi crede, proditis, dum castella defenditis; nam, dum haruspicinam veram esse vultis, physiologiam totam pervertitis. Caput est in iecore, cor in extis; iam abscedet, simul ac molam et vinum insperseris; deus id eripiet, vis aliqua conficiet aut exedet. Non ergo omnium ortus atque obitus natura conficiet, et erit aliquid, quod aut ex nihilo oriatur aut in nihilum subito occidat. Quis hoc physicus dixit umquam? haruspices dicunt; his igitur quam physicis credendum potius ex
Abbreviated transcription (Latin):
nununi parere omnnia hec iam michi crede ne cameule quidẽ
existimant. An censes eandem uitulum si alius dilegerit
sine capite iecur inuenturũ si alius cum capite. Hẽc decessio
capitis. aut accessio subito ne fien potest. ut se exta ad ini¬
molatoris fortunam accomodant: Non perspicitis aliam
quandam esse in hostiis diligendis. presertun cum res ipsa
doceat. Cum eniui tristissima exta sine capite fuerunt. qͥl
nichil iudet᷑ esse durius. proxima hostialitat᷑ sepe pulcbe¬
rime. Wbi gͥ ille miue superioꝵ extoꝵ autq tam subito
facta ⁊ deoꝵ tanta placatio: S ausfers uitauri opuni extis im¬
molante cesare cor nonfuisse. Id quia non potuerit accidere
it sine corde uictuma illa uiueret. iudicandum es
iuterisse cor cum immolaret᷑. Qui fit ut alterum intellegas
sine corde uon potuisse bouem iuuere. alterũ uon iudeos

Expanded text:
eorum enim numini parere omnia. Haec iam, mihi crede, ne aniculae quidem eorum enim numini parere omnia. Haec iam, mihi crede, ne aniculae quidem existimant. An censes, eundem vitulum si alius delegerit, sine capite iecur inventurum; si alius, cum capite? Haec decessio capitis aut accessio subitone fieri potest, ut se exta ad immolatoris fortunam accommodent? non perspicitis aleam quandam esse in hostiis deligendis, praesertim cum res ipsa doceat? Cum enim tristissuma exta sine capite fuerunt, quibus nihil videtur esse dirius, proxuma hostia litatur saepe pulcherrime. Ubi igitur illae minae superiorum extorum? aut quae tam subito facta est deorum tanta placatio? Sed adfers in tauri opimi extis immolante Caesare cor non fuisse; id quia non potuerit accidere, ut sine corde victuma illa viveret, iudicandum esse tum interisse cor, cum immolaretur. Qui fit, ut alterum intellegas, sine corde non potuisse bovem vivere, alterum non videas,
Abbreviated transcription (Latin):
uersatur. Num eciam si fissum ciuꝰdannodi fuerit in
iecore. lucrum ostendit᷑. quam excomunctionem nacu¬
re. ⁊ quasi concentu atq cousensu. quam sympathiam
greci appeillant conuerͥe pocest. aut fissum iecoris cum
lucello meo. aut meus questiculus cum celo terra rerũ¬
que natura. concedam. hoc ipsum sius. ⁊ simagnam iacturã
cause fecero si ullam esse conuenientem nature cum extis
concessere. S tamen eo concesso qui euenit ut his qui impero¬
re uelit conueuientem bostiam rebus suis immolet: Hloe
erat quod ego non rebar possedis solui. Ad quam festine dis¬
soluitiur. Pudet me non tui quidem cuius etiam memoriami
adiniror. S chiisippi antipatri. qui idem istuc quidem dicut
quod est dictum ate adbostiam diligendam ducem esse uim
quandam sentientem atq aiuinam. que tota confusa mun¬
do sit. Iilud uero multo eciam melus quod ⁊ ate usurpatũ
est. ⁊ dicit᷑ ab illis. cum unmolare quispiam uelit tum fie¬

Expanded text:
versatur; num etiam, si fissum cuiusdam modi fuerit in versatur; num etiam, si fissum cuiusdam modi fuerit in iecore, lucrum ostenditur? qua ex coniunctione naturae et quasi concentu atque consensu, quam sumpa/qeian Graeci appellant, convenire potest aut fissum iecoris cum lucello meo aut meus quaesticulus cum caelo, terra rerumque natura? Concedam hoc ipsum, si vis, etsi magnam iacturam causae fecero, si ullam esse convenientiam naturae cum extis concessero; sed tamen eo concesso qui evenit, ut is, qui impetrire velit, convenientem hostiam rebus suis immolet? Hoc erat, quod ego non rebar posse dissolvi. At quam festive dissolvitur! pudet me non tui quidem, cuius etiam memoriam admiror, sed Chrysippi, Antipatri, Posidonii, qui idem istuc quidem dicunt, quod est dictum a te, ad hostiam deligendam ducem esse vim quandam sentientem atque divinam, quae toto confusa mundo sit. Illud vero multo etiam melius, quod et a te usurpatum est et dicitur ab illis: cum immolare quispiam velit, tum fie
Abbreviated transcription (Latin):
catio ostendicur. id que fit nacure primun extasunt
coniuncta mundo. Deinde meum lucrum nacurant¬
rum continetur. Honne pudet fisicos hoc dicere.
Ut enim iam sit aliqua innacura rerum contagio
quam esse concedo. Multa enun stoici colligunt. Nam
⁊ mnusculoꝵ iecuscula bruma dicunt̾ augen. ⁊ puleium
aridum forescere brumali ipso die. ⁊ inflatis rumpi uesi¬
culas ⁊ semina maloꝵ que un his mediis inclusa sint in
ontrarias partisse uercere. Iam ueruos alios infi
aliis pulsis resonare. alios ostreisq ⁊ conchyliis omnib
contingere. ut cum luna parit̾ crescant. Arboresq.
ut hremali cempore ciun luna simul senescentes. quia
tum exsiccata est intempestiue cedi putant᷑. Quid de
fretis aut de marinis estib plura dicam. quoꝵ accessus
⁊ recessus lune motu. gubernantur. Sescenta licet eiusdẽ
modi prȩferri ut distaũtium rerum cognacio naturalis ap¬
pareat. Demus hoc. Hicbil enim huic disputationi ad¬

Expanded text:
catio ostenditur idque fit natura, primum exta sunt catio ostenditur idque fit natura, primum exta sunt coniuncta mundo, deinde meum lucrum natura rerum continetur. Nonne pudet physicos haec dicere? Ut enim iam sit aliqua in natura rerum contagio, quam esse concedo multa enim Stoici colligunt; nam et musculorum iecuscula bruma dicuntur augeri, et puleium aridum florescere brumali ipso die, et inflatas rumpi vesiculas, et semina malorum, quae in iis mediis inclusa sint, in contrarias partis se vertere, iam nervos in fidibus aliis pulsis resonare alios, ostreisque et conchyliis omnibus contingere, ut cum luna pariter crescant pariterque decrescant, arboresque ut hiemali tempore cum luna simul senescente, quia tum exsiccatae sint, tempestive caedi putentur. Quid de fretis aut de marinis aestibus plura dicam? quorum accessus et recessus lunae motu gubernantur. Sescenta licet eiusdem modi proferri, ut distantium rerum cognatio naturalis appareat—demus hoc; nihil enim huic disputationi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Multa istiusmodi dicunt᷑ inscolis. S credere omnium uidete
non sit necesse. Uerum sint sane ista democritea uera. Quan¬
do ea nos excis exquirinuis. aut quando aliquid euis modi ab
atuspice inspectis extis audiuimus ab aqua. aut a agtã
pericła uonent. Tum hereditates. tum dampua denuntiant.
tissumn fanuliare ⁊ uitale tractant. caput iecoris ex omn par¬
ti diligentissime considerant. Si uero id nou est unientu
niehis putant accidere pocuisse tristius. Hec obseruan cerce
non pocuerunt. ut supra docui. Sunt igit᷑ arcis inuenta
non uetustatis. si est ars ulla rerum incogitarum. Cum re¬
rum autem natura quam cognitionem habent. que ut
uuo consensu iuncta sit. ⁊ concinens quod uideo placuissẽ
fysicis. eisq maxime qui omne quod osset ununi ẽẽ dixe¬
runt. quid habere mundus pocest cum chesauri uuentio¬
ne coniunctum. Si enim extis pecune michi amplifi¬

Expanded text:
Multa istius modi dicuntur in scholis, sed credere omnia vide ne Multa istius modi dicuntur in scholis, sed credere omnia vide ne non sit necesse. Verum sint sane ista Democritea vera; quando ea nos extis exquirimus? aut quando aliquid eius modi ab haruspice inspectis extis audivimus? Ab aqua aut ab igni pericula monent; tum hereditates, tum damna denuntiant; fissum familiare et vitale tractant; caput iecoris ex omni parte diligentissime considerant; si vero id non est inventum, nihil putant accidere potuisse tristius. Haec observari certe non potuerunt, ut supra docui. Sunt igitur artis inventa, non vetustatis, si est ars ulla rerum incognitarum; cum rerum autem natura quam cognationem habent? quae ut uno consensu iuncta sit et continens, quod video placuisse physicis, eisque maxume, qui omne, quod esset, unum esse dixerunt, quid habere mundus potest cum thesauri inventione coniunctum? Si enim extis pecuniae mihi amplifi
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Celi scincantur plagas. Ueruui is tamen habitu excoꝵ
⁊ colore declarari censẽt. Hec dum caxat. P abuli genꝰ ⁊ earũ
rerum quas terra procreet. uł ubertacem. uł cenutatem
Salubritatem. etiam aut pestilentiam extis significari pu¬
to. O moicalem beacum. cui certo scio ludum numquam de¬
fuisse. Hunc me hominem delectatum ẽẽ nugis
ut non iuderet. tum futurum id ueri simile si omniũ
pecudum exta eodem tempore in eundem habitum se
coloremq conuerterent. S si eadem hora alie pecudis
iecur nitidum. atq plenum est. alie hortidum ⁊ exile.
quid est quod declarari possit habitu excoꝵ ⁊ calore :
An hoc euisdem modiest quale pliere cydeum illud quo
est ate dictũ ÷ Quicum aquam expuceo uidisset hau¬
stami. terremotum dixit futurum. Parum credo inpudent̃.
Quod eum factus ẽẽt motus. dicere audent. que ius id
efficere etiam ne futurum esse aque iugis colore pre¬

Expanded text:
pectat, caéli scrutantúr plagas. Verum is tamen habitu extorum pectat, caéli scrutantúr plagas. Verum is tamen habitu extorum et colore declarari censet haec dumtaxat: pabuli genus et earum rerum, quas terra procreet, vel ubertatem vel tenuitatem; salubritatem etiam aut pestilentiam extis significari putat. O mortalem beatum! cui certo scio ludum numquam defuisse; huncine hominem tantis delectatum esse nugis, ut non videret tum futurum id veri simile, si omnium pecudum exta eodem tempore in eundem habitum se coloremque converterent? Sed si eadem hora aliae pecudis iecur nitidum atque plenum est, aliae horridum et exile, quid est, quod declarari possit habitu extorum et colore? an hoc eiusdem modi est, quale Pherecydeum illud, quod est a te dictum? qui cum aquam ex puteo vidisset haustam, terrae motum dixit futurum. Parum, credo, inpudenter, quod, cum factus est motus, dicere audent, quae vis id effecerit; etiamne futurum esse aquae iugis colore pr
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. aut quomodo est. conlator iuter ipsos. Que pars iuimici
que pars familiaris ẽẽt. quod fissum pericłm. quod comno
dum ostenderet aliquod. An hec inter se aruspices ⁊ trusci. chy .i.
egipcii. poeni contulerunt. At id pra&er quam quod fier nou
pocuit. ne fingi quidem potest. Alios enim alio more uidemꝰ
exca interp̃tari. necesse unam omniũ disciplinam. ⁊ cerce si ÷
in excis aliqua uis que declaret futura. necesse est eam aut
cum rerum natura ẽẽ comectam. aut conformari quoda mͦ
nomine deoꝵ. aut que diuina cum rerum natura. Tanta tãq
reclara in omnes partes motꝰq diffusa. quid habere por
comuuine: Nondicam gallinaceum fel. Sunt enim qui uel ar¬
gucissuua hec exta esse dicant s cauri opimi iecur. aut cor. aut
pulino. quid habet naturale. quo declarare possit quid fu¬
turum sit. Democritus tamen non inscite migatur ut pbisicꝰ
genere nchil arrogancius. Quod ⁊ aute pedes nemos¬

Expanded text:
tuit? aut quo modo est conlatum inter ipsos, quae pars inimica, tuit? aut quo modo est conlatum inter ipsos, quae pars inimica, quae pars familiaris esset, quod fissum periculum, quod commodum aliquod ostenderet? An haec inter se haruspices Etrusci, Elii, Aegyptii, Poeni contulerunt? At id, praeterquam quod fieri non potuit, ne fingi quidem potest; alios enim alio more videmus exta interpretari, nec esse unam omnium disciplinam. Et certe, si est in extis aliqua vis, quae declaret futura, necesse est eam aut cum rerum natura esse coniunctam aut conformari quodam modo numine deorum vique divina. Cum rerum natura tanta tamque praeclara in omnes partes motusque diffusa quid habere potest commune non dicam gallinaceum fel sunt enim, qui vel argutissima haec exta esse dicant, sed tauri opimi iecur aut cor aut pulmo quid habet naturale, quod declarare possit, quid futurum sit? Democritus tamen non inscite nugatur, ut physicus, quo genere nihil adrogantius: Quód est ante pedes, némo s
Abbreviated transcription (Latin):
sompnium sensib ⁊ curis uacuo prouideri. Duxisti autem diui¬
nationem omnem atrib reb. Adeo. afato. a natura. Set
tamen cum explicare nichil posses. pugnasti commenticioꝵ
exemploꝵ mirifica copia. De quo primum hoc libet dicire.
Hoc ego philosophi non ẽẽ arbiccor testib uti. qui aut casu ue¬
ri. aut̃ malicia. falsi fictiq ẽẽ possunt. Argunientis ⁊ rationib
opoitet. quare quidq ita sit. docere non euentis. His presertin
quil nuchi liceat non credere. ut ordiar ab haruspicina quam
ego rei pre causa cominiuusq religionis colendam censeo. Set soli
sumus. licet uerum exquireit sine iniudia. Michi presertim
deplerisq dubitanti. Inspiciamus si placet exta primum. Per¬
suader igit᷑ cin quam potest ea que significari dicunt᷑ extis.
cognita e̾ẽ ab aruspicib obseruatione diuiturna: quam diu¬
turna ista fuit. aut quam longinquo tempore obserriari po¬

Expanded text:
somnum sensibus et curis vacuo provideri. Duxisti autem divisomnum sensibus et curis vacuo provideri. Duxisti autem divinationem omnem a tribus rebus, a deo, a fato, a natura. Sed tamen cum explicare nihil posses, pugnasti commenticiorum exemplorum mirifica copia. De quo primum hoc libet dicere: Hoc ego philosophi non esse arbitror, testibus uti, qui aut casu veri aut malitia falsi fictique esse possunt; argumentis et rationibus oportet, quare quidque ita sit, docere, non eventis, iis praesertim, quibus mihi liceat non credere. Ut ordiar ab haruspicina, quam ego rei publicae causa communisque religionis colendam censeo. Sed soli sumus; licet verum exquirere sine invidia, mihi praesertim de plerisque dubitanti. Inspiciamus, si placet, exta primum. Persuaderi igitur cuiquam potest ea, quae significari dicuntur extis, cognita esse ab haruspicibus observatione diuturna? Quam diuturna ista fuit? aut quam longinquo tempore observari po
Abbreviated transcription (Latin):
enim prouider i pͥotest futurum esse eoꝵ que causa fi¬
unt quia ẽẽ certa non possunt. diuatio est nulla. Cam¬
enim tu fortuitarum rerum ẽẽ dicebas. Set hec fuerit.
nobis tauquam leuis armnature prima oracionis exeno.
Nunc comminus aGamꝰ. experiamus que si possimꝰ cornua
commouere disputationis cue. Duo enim genera diui¬
nandi ẽẽ. dicebas. Unum artificiosum. alterum naturale
Artificiosum constare partim excouiectura parcim ex
obseruatione diuturna. Naturale quod animus arnꝑet
aut exciperet extͥnsecus exdiuitͥate. Unde omnes animos
stos aut acceptos aut libatos haberemus. Artificios
iriuationis illa fere genera ponebas. excispicum eoꝵq qui ex
felgorib ostentisq predicerent : tuni augurum. eoꝵq. qui
signis aut omnib uterentur. omneq genus comecturale
in hoc fere genere ponebas. Illud autem naturale. aut con¬
citatione mentis edi ⁊ quasi fundi uidebatur. aut auimo per

Expanded text:
enim provideri nihil potest futurum esse eorum, quae casu fienim provideri nihil potest futurum esse eorum, quae casu fiunt, quia esse certa non possunt, divinatio nulla enim tu fortuitarum rerum esse dicebas. Sed haec fuerit nobis tamquam levis armaturae prima orationis excursio; nunc comminus agamus experiamurque, si possimus cornua commovere disputationis tuae. Duo enim genera divinandi esse dicebas, unum artificiosum, alterum naturale; artificiosum constare partim ex coniectura, partim ex observatione diuturna; naturale, quod animus arriperet aut exciperet extrinsecus ex divinitate, unde omnes animos haustos aut acceptos aut libatos haberemus. Artificiosa divinationis illa fere genera ponebas: extispicum eorumque, qui ex fulgoribus ostentisque praedicerent, tum augurum eorumque, qui signis aut ominibus uterentur, omneque genus coniecturale in hoc fere genere ponebas. Illud autem naturale aut concitatione mentis edi et quasi fundi videbatur aut animo per
Abbreviated transcription (Latin):
Nam illud quidem dici presertim astoicis uullo modo pocest.
non isset ad arma pompenis non transisset crassus euphtatori.
non suscepiss bellum ciuile cesar. non igitur fatalis exitus
habuerunt. Uultis autem euenire omnia faco: Nichil
ergo illis profuisset diuinare. atq etiam ominem fructum
ute suꝑioris ꝑdidissent. Quid enim possit his ẽẽ lacum exit̾
di dixerunt. addunt ad extremum omĩa leuius casura re¬
bus diuinis procuratis. Si enim nichil sit extra fatum. Ni¬
ebil leuari re diuina potest. Hoc sentit homerus cum que¬
rentem iouem inducit quod sarpedonem filium a morte
contra fatum eripere non posset. hoc idem significat grecꝰ
ille in eam sententiam uersus. Quod fore paratum est id sũ¬
mum exsuperat iouem. Totum omnino fatum & iam acel¬
lanio uersu. iure michi in risum uidet᷑. S in reb tam se¬
ueris non est locandi locus. Concludatur igitur ratio. Si

Expanded text:
Nam illud quidem dici, praesertim a Stoicis, nullo modo potest: Nam illud quidem dici, praesertim a Stoicis, nullo modo potest: Non isset ad arma Pompeius, non transisset Crassus Euphratem, non suscepisset bellum civile Caesar. Non igitur fatalis exitus habuerunt; vultis autem evenire omnia fato; nihil ergo illis profuisset divinare; atque etiam omnem fructum vitae superioris perdidissent; quid enim posset iis esse laetum exitus di dixerunt, addunt ad extremum omnia levius casura rebus divinis procuratis; si enim nihil fit extra fatum, nihil levari re divina potest. Hoc sentit Homerus, cum querentem Iovem inducit, quod Sarpedonem filium a morte contra fatum eripere non posset. Hoc idem significat Graecus ille in eam sententiam versus: Quod fóre paratum est, íd summum exsuperát Iovem. Totum omnino fatum etiam Atellanio versu iure mihi esse inrisum videtur; sed in rebus tam severis non est iocandi locus. Concludatur igitur ratio: Si
Abbreviated transcription (Latin):
cone carsso putas utile fuisse. tum maxiimis opib fortunisq
fiorebat. scire sibi interfesto publio filio. exercituq deleto
transeuphratem cum ignominia ⁊ dedecore esse per eundẽ:
A .N. CNl. pompeium censes trib suis cumsulatib tribus
triumphis. maximarum rerum gła lacacurum fuisse. si sci¬
ret se in solitudine egr̾pcioꝵ trucidatum iri amisso exercitu
post mortem ea uero cousecutura sunt que sine lucruis non
possumus dicere: Quid uero cesarem putamus si diuinasset
it in eo senatu q̃ueni maiore exparte ipse cooptasse
curia. pompeia ante ipsis pompei simulacrum. dot cencurioĩ¬
b suis ĩnspectantib a nobilissimis ciuib partim etiam a se
omnib reb ornatis. trucidatris. ita iaceret. ut ad eius corpꝰ
non modo amicoꝵ. seu ne seruoꝵ quidem quisꝙͣ accederet.
quo cruciatu animi uitam acturum fuisse: Cerce igitur
ignoratio futurarum maloꝵ utilior est quam scientia:

Expanded text:
cone Crasso putas utile fuisse tum, cum maxumis opibus fortunisque cone Crasso putas utile fuisse tum, cum maxumis opibus fortunisque florebat, scire sibi interfecto Publio filio exercituque deleto trans Euphratem cum ignominia et dedecore esse pereundum? An Cn. Pompeium censes tribus suis consulatibus, tribus triumphis, maximarum rerum gloria laetaturum fuisse, si sciret se in solitudine Aegyptiorum trucidatum iri amisso exercitu, post mortem vero ea consecutura, quae sine lacrimis non possumus dicere? Quid vero Caesarem putamus, si divinasset fore ut in eo senatu, quem maiore ex parte ipse cooptasset, in curia Pompeia ante ipsius Pompeii simulacrum tot centurionibus suis inspectantibus a nobilissumis civibus, partim etiam a se omnibus rebus ornatis, trucidatus ita iaceret, ut ad eius corpus non modo amicorum, sed ne servorum quidem quisquam accederet, quo cruciatu animi vitam acturum fuisse? Certe igitur ignoratio futurorum malorum utilior est quam scientia.
Abbreviated transcription (Latin):
prohibebat᷑ yauisset. certe potuit. Aut igit᷑ non faco interut
ceite uobis dicendum est. &iam si obtemperass auspicuis
idem euenturum fuisset. Ubi est igitur ista diuinatio stoꝵ¬
coꝵ: que si fato ominia fiunt nichil nos admonere potest. ut cau¬
ciores sumus. Quoquo enim modo nos gessermmus. Fiet tam̃
illud. quod futurum est. Sin aut̃ id potest fiecti nullir:
fatum ita ne diuinatio quidem qm̃ ea terũ futurarum:
Nichil aut̃ est procerto futurum quod pocest procuratio¬
ne accidere ne fiat. At ego ne utilem quidem arbitor. ẽc̃
nobis futurarũ rerum scientiam. Que enim iuta fuisset pri¬
amo. si ab adolescentia scisset. quos euentus senectutis ess
habiturus: Abeamus a fabulis. propriora uideam u S.
Clarissimoꝵ hominum nr̃e eiuitatis grauissimos exitus in
consolacione colleginius. Quid gͥ ut omitta nus superioris: mai¬

Expanded text:
prohibebatur, paruisset? Certe potuit. Aut igitur non fato interiit prohibebatur, paruisset? Certe potuit. Aut igitur non fato interiit bis ita dicendum est, etiamsi obtemperasset auspiciis, idem eventurum fuisset; mutari enim fata non possunt. Ubi est igitur ista divinatio Stoicorum? quae, si fato omnia fiunt, nihil nos admonere potest, ut cautiores simus; quoquo enim modo nos gesserimus, fiet tamen illud, quod futurum est; sin autem id potest flecti, nullum est fatum; ita ne divinatio quidem, quoniam ea rerum futurarum est. Nihil autem est pro certo futurum, quod potest aliqua procuratione accidere ne fiat. Atque ego ne utilem quidem arbitror esse nobis futurarum rerum scientiam. Quae enim vita fuisset Priamo, si ab adulescentia scisset, quos eventus senectutis esset habiturus? Abeamus a fabulis, propiora videamus. Clarissimorum hominum nostrae civitatis gravissimos exitus in Consolatione collegimus. Quid igitur? ut omittamus superiores, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
est. Si omĩa fato qiuid omĩa mͥ diuinatio prodest. Quod
eium his qui diuinat predicit: id uero futurum est. ut ne
illum quidem siccam quale sit quod deiotaurum necessa¬
rium nr̃m exitinere aquilam reuocauit. Qui nisi reuertis¬
set. in eo conclaui. ei cubandum fuiss quod proxima nocte
corruit. Ruma igitur oppressus ess At id neq si fatum fue¬
rat et fugiss nẽc si non fuerat in eum casum incidisset.
id ergõ adiuuat diuinatio. aut quid est. quod me
neant. aut sortes. aut exta. aut ulla predictio: Si enim
fatum fuit classes populir bello punico primo. alterã
naufragio. alteram de penis dep̾ssam interire᷑. Eciam si
ess inteniture classes non fuerunt. non interierunt fato
Uultis aucem omnia faco᷑. Nulla igit̾ est diuinatio.
Quod si fatum fuit bello punico sed̾o exercitum populir
ad latum trassamen num interire num id uitan potuit:
Si flaminius consul his signis usq auspiciis quib pugnare

Expanded text:
est. Si omnia fato, quid mihi divinatio prodest? Quod est. Si omnia fato, quid mihi divinatio prodest? Quod enim is, qui divinat, praedicit, id vero futurum est, ut ne illud quidem sciam quale sit, quod Deiotarum, necessarium nostrum, ex itinere aquila revocavit; qui nisi revertisset, in eo conclavi ei cubandum fuisset, quod proxuma nocte corruit; ruina igitur oppressus esset. At id neque, si fatum fuerat, effugisset nec, si non fuerat, in eum casum incidisset. Quid ergo adiuvat divinatio? aut quid est, quod me moneant aut sortes aut exta aut ulla praedictio? Si enim fatum fuit classes populi Romani bello Punico primo, alteram naufragio, alteram a Poenis depressam, interire, etiamsi esset, interiturae classes non fuerunt, non interierunt fato; vultis autem omnia fato; nulla igitur est divinatio. Quodsi fatum fuit bello Punico secundo exercitum populi Romani ad lacum Trasumennum interire, num id vitari potuit, si Flaminius consul iis signis iisque auspiciis, quibus pugnare
Abbreviated transcription (Latin):
de quam foituna. ut nuchi ne in deum quidaenone dconstan¬
Seatur. ut suat quid casu ⁊ fortuita futuru stꝰ Sec um̃
scit. eccce Alud eueniet. Sin certe eueniet. Nulla fortuna
eist.est enĩ fortuna. Rerum igit᷑ forcuitarum. nilla p̃tema¬
fio est. Aut si negis esse fortunam ⁊ omnia que tunt queq
fucura siłm ẽ eomni eternitate definita esse dicis futaliter
mute diffinicionem diuinationis quam dicebas presensionẽ
esse rerum fortuitarũ. Si enim niclul fieri potest. secsio
aicudere. uichil euenire. nisi quod ab omni eternitatẽ cer¬
tum fuerit ẽẽ. futurum rato tempore. que potest ẽẽ fortu¬
nar qua sublat̾a. q ii lociis est diuinationiq ate fortuitarũ
rerum est dicta presensio. Quainquam dicebas omnia que
fierent futura ue essent. fato concineri. Anile iau puenũ
suyerstitionis fati noinen ipsum. S tamen aput stoicos
de isto fato multa dicunt᷑ de mia alias nune quod neccesse

Expanded text:
tiae quam fortuna, ut mihi ne in deum quidem cadere vitiae quam fortuna, ut mihi ne in deum quidem cadere videatur, ut sciat, quid casu et fortuito futurum sit. Si enim scit, certe illud eveniet; sin certe eveniet, nulla fortuna est; est autem fortuna; rerum igitur fortuitarum nulla praesensio est. Aut si negas esse fortunam et omnia, quae fiunt quaeque futura sunt, ex omni aeternitate definita dicis esse fataliter, muta definitionem divinationis, quam dicebas praesensionem esse rerum fortuitarum. Si enim nihil fieri potest, nihil accidere, nihil evenire, nisi quod ab omni aeternitate certum fuerit esse futurum rato tempore, quae potest esse fortuna? qua sublata qui locus est divinationi? quae a te fortuitarum rerum est dicta praesensio. Quamquam dicebas omnia, quae fierent futurave essent, fato contineri. Anile sane et plenum superstitionis fati nomen ipsum; sed tamen apud Stoicos de isto fato multa dicuntur; de quo alias; nunc quod necesse
Abbreviated transcription (Latin):
oraclis. aut sominiis futura presenciunt: Nondum dico
quam hec signa nulla sint. fissum iecoris. corui canctus. uo¬
latus aquile. stelle traiecio. uoces furentium. sortes sompnia.
De quib singulis dicam suo loco. Nune de uni uersis qͥ
pocest prouideri quicquam.fucurum ẽẽ. Quod ueque
causam habet ullam. neq tiocam cim fuiturum sit:
Solis defectiones itemq liuie p̃diciuit᷑. in multus annoᷤ
ab his qui siderum motus numeris persegunt᷑. Ea p̃¬
dicunt enim que nature necessicas ꝑfect᷑a est. Widẽt
ex constantissimo: motu lune quando illa eregione so¬
lis facta incurrat inumbram terre que est meta nocti
ut eam obscuri necesse sit. Quandoq eadem luna subiecta
acq opposita soli nr̃is eius lumen obseuret. Quo in signo
queq errancium. stellarum quoq tempore futiira sit.
chesaurum muenturum aut heredicateni uenturam
dicoint.qus sequi unt᷑ aut in qua retuit natura in est ia futũ

Expanded text:
oraclis aut somniis futura praesentiunt? Nondum dico, oraclis aut somniis futura praesentiunt? Nondum dico, quam haec signa nulla sint, fissum iecoris, corvi cantus, volatus aquilae, stellae traiectio, voces furentium, sortes, somnia; de quibus singulis dicam suo loco; nunc de universis. Qui potest provideri quicquam futurum esse, quod neque causam habet ullam neque notam, cur futurum sit? Solis defectiones itemque lunae praedicuntur in multos annos ab iis, qui siderum motus numeris persequuntur; ea praedicunt enim, quae naturae necessitas perfectura est. Vident ex constantissimo motu lunae, quando illa e regione solis facta incurrat in umbram terrae, quae est meta noctis, ut eam obscurari necesse sit, quandoque eadem luna subiecta atque opposita soli nostris oculis eius lumen obscuret, quo in signo quaeque errantium stellarum quoque tempore futura sit, thesaurum inventum iri aut hereditatem venturam dicunt, quid sequuntur? aut in qua rerum natura inest id futurum
Abbreviated transcription (Latin):
n fortiuna posite sunt. presensiõ. diumatio est. Pocest ne iit
caruma uolim que nichil habent racionis. quare future
sunt ẽẽ ulla presensio. Quid est enim aliund Elo siciad
natura qnd casus quid euentiis. nisi cum sie alio iud
raiar sc eueñit ut uel alter cadere atq euert e po¬
tuetit. Quomiodo ergo id quod te refieit eeco easu nno¬
lubilitate fortune presentan. ⁊ predici p ocest. medicus
moibum in grauescent̾ẽ ratione pronidet. insidias imꝑa-¬
ta. tempestates gubernacor. ⁊ tamen ipsi hi ipsi sepe fal.¬
lunt᷑. qui nichil sine certa racione opinautur. ut agͥco¬
la cum florem olee uidec. bacami quoq se iuisuruin
putat. non sine ratione. ille quidem. s non numquã
tamen fallitur. Quod si falluntur hii qũi nil sine aliqua
ꝑ robabili comectura. ac ratione dicunt. quid existimandũ ÷
de comectura eoꝵ quid extis. quid auib aut ostentis. aut

Expanded text:
n fortuna positae sunt, praesensio divinatio est. Potestne igitur n fortuna positae sunt, praesensio divinatio est. Potestne igitur earum rerum, quae nihil habent rationis, quare futurae sint, esse ulla praesensio? Quid est enim aliud fors, quid fortuna, quid casus, quid eventus, nisi cum sic aliquid cecidit, sic evenit, ut vel aliter cadere atque evenire potuerit? Quo modo ergo id, quod temere fit caeco casu et volubilitate fortunae, praesentiri et praedici potest? Medicus morbum ingravescentem ratione providet, insidias imperator, tempestates gubernator; et tamen ii ipsi saepe falluntur, qui nihil sine certa ratione opinantur; ut agricola, cum florem oleae videt, bacam quoque se visurum putat, non sine ratione ille quidem; sed non numquam tamen fallitur. Quodsi falluntur ii, qui nihil sine aliqua probabili coniectura ac ratione dicunt, quid existimandum est de coniectura eorum, qui extis aut avibus aut ostentis aut
Abbreviated transcription (Latin):
rum Num gͥ aut aruspex. aut augur aut uatis
aut sompnians melus couiecerit. aut emorbo euasurum
egrotum. aut epericulo nauem. aut exinsidiis exercitium.
quam inedicus quain gubernat. or quam imperator: At qͥ
ne illa quidem diuinantis esse dicebas uentos aut imbres.
impendentes quib dam presentire signis. In quo nr̃a que¬
dam aratea me mori cer ace prenunciata sunt. ⁊ si hec
ipsa fortuita sunt. Plerumq enim non semyer eueni¬
nt. Que est gͥ aut ubi uersatur forcuitarũ rerun
sensio quam diuinationem uocas. Que enim presentan
aut arte. aut ratione. aut usu. aut comectura possunt¬
⁊ eq non diuinis tribuenda putas set peritis. Bea reluidet
ea uo fortuita diumari possint que nulla nea ceetenee
sapientia prouider possunt. Ut siquis marcellaurraeie
samqin cer consi fuit multis annis ante aexiss naufragio
ce pericurum adiuinass profecto. Nulla erumarte ał añ
io per sapientia scire pocuiss: Talium ergo teram que aic¬

Expanded text:
tarum. Num igitur aut haruspex aut augur aut vates quis tarum. Num igitur aut haruspex aut augur aut vates quis aut somnians melius coniecerit aut e morbo evasurum aegrotum aut e periculo navem aut ex insidiis exercitum quam medicus, quam gubernator, quam imperator? Atqui ne illa quidem divinantis esse dicebas, ventos aut imbres inpendentes quibusdam praesentire signis in quo nostra quaedam Aratea memoriter a te pronuntiata sunt, etsi haec ipsa fortuita sunt; plerumque enim, non semper eveniunt. Quae est igitur aut ubi versatur fortuitarum rerum praesensio, quam divinationem vocas? Quae enim praesentiri aut arte aut ratione aut usu aut coniectura possunt, ea non divinis tribuenda putas, sed peritis. Ita relinquitur, ut ea fortuita divinari possint, quae nulla nec arte nec sapientia provim, qui ter consul fuit, multis annis ante dixisset naufragio esse periturum, divinasset profecto; nulla enim arte alia id nec sapientia scire potuisset. Talium ergo rerum, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
bet̾ ẽẽ. aut aliqua ei materia danda est. in qua uersan possit.
Sed nec omiuum diuinatio est ut racio docuit. nec locus. nec
materia inuenit᷑. cui diuinationem preficere possimus. Un¬
de gͥ ne nulla sit diuinatio. est quidam grecꝰ uulgaris inhanc
sententiam uersus. Rene qui coniciet. uac̾em nunc per ius edo
optunum. Numi gͥ autq tempestas inpendeat. uatis me¬
lius coniciet. quam gubernator aut morbi natirrani acu-¬
us quam medicus aut belli ad ministrationem ptu
quam imperatos coniectura assequetrir. S animaduerti qͥ¬
inte te caute ⁊ abiis coniecturis que haberent aitem atq
prudentiam ⁊ ab is reb que sensib aut artificuis percipe¬
rentur. ab ducere diuinationem. eamq ita diffinire diu-¬
nacionem ẽẽ. earum rerum predictionem ⁊ presentienẽ
que essent fortuite. Primum eodem reuolueris. Nam ⁊
medici ⁊ gubernatoris ⁊ imperatoris p̃sensio ⁊ rerum fortui¬

Expanded text:
bet esse, aut aliqua ei materia danda est, in qua versari possit. bet esse, aut aliqua ei materia danda est, in qua versari possit. Sed nec omnium divinatio est, ut ratio docuit, nec locus nec materia invenitur, cui divinationem praeficere possimus. Vide igitur, ne nulla sit divinatio. Est quidam Graecus vulgaris in hanc sententiam versus: Bene quí coniciet, vátem hunc perhibebo óptumum. Num igitur aut, quae tempestas inpendeat, vates melius coniciet quam gubernator aut morbi naturam acutius quam medicus aut belli administrationem prudentius quam inperator coniectura adsequetur? Sed animadverti, Quinte, te caute et ab iis coniecturis, quae haberent artem atque prudentiam, et ab iis rebus, quae sensibus aut artificiis perciperentur, abducere divinationem eamque ita definire: divinationem esse earum rerum praedictionem et praesensionem, qumedici et gubernatoris et imperatoris praesensio est rerum fortui
Abbreviated transcription (Latin):
ferri solent. Quidq adialeticis aut afisicis tractant᷑. nunquid deoꝵ
mari pot̾. unus ne mundus sit an plures. que sunt uricio
ex quib nascuncur omnia: Fisicoꝵ est ita prudencia. quomodo
aut emencientem quẽ speudo me uon uocant. dissoluas aut quẽ
ad modum soriti res istas quem si necesse sit lacino uerbo lice¬
at. acerualem apellare. Sed nichil opus est. Ut enim ipsa
pbilosophia. ⁊ multa uerba grecoꝵ. sic sorites satis latino
sermone tritꝰ est. Ergo hec q̃uoq dialecici dicent non di¬
uini. Quid cum queritur quid sit optimus reipstatus. que leges
qui mores aut utiles aut inutiles aruspisces ne arcessentur
an pͥncipes statuent ⁊ dilecti uiri periti rerum ciuilium:
quod si nec earum rerum que subiecte sensibus sunt ulla
diuinatio est nec earum que artib continent᷑ nec earum que

Expanded text:
ferri solent. Quid? quae a dialecticis aut a physicis tractantur, num quid eorferri solent. Quid? quae a dialecticis aut a physicis tractantur, num quid eorum divinari potest? unusne mundus sit an plures, quae sint initia rerum, ex quibus nascuntur omnia: physicorum est ista prudentia. Quo modo autem mentientem, quem yeudo/menon vocant, dissolvas aut quem ad modum soriti resistas quem, si necesse sit, Latino verbo liceat acervalem appellare; sed nihil opus est; ut enim ipsa philosophia et multa verba Graecorum, sic sorites satis Latino sermone tritus est: ergo haec quoque dialectici dicent, non divini. Quid? cum quaeritur, qui sit optimus rei publicae status, quae leges, qui mores aut utiles aut inutiles, haruspicesne ex Etruria arcessentur, an principes statuent et delecti viri periti rerum civilium? Quodsi nec earum rerum, quae subiectae sensibus sunt, ulla divinatio est nec earum, quae artibus continentur, nec earum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
non uates. aut ario los. s medicos solemꝰ adducere. Nec uero qii fi¬
dib aut tibiis uti uolunt ab aruspicib accipiunt earñ tractatio¬
nem. s amusicis. Eadem ulictĩs ratio est reliquisq reb quarũ est
disciplina. Nam censes eos qui diuinare dicunt᷑ posse respondere.
sol maior ne quã terra. Si tantꝰ quant᷑ uideat᷑. Luna que sulo
lumine an solis utat᷑: Sol luna quem mocũ habeat. quem qͥnq
stelle que errare dicunt᷑. Hec hec qui diini habent᷑ conficent᷑
suit. Sunt enim ea mathemacicoꝵ non arioloꝵ. De illis
reb que inphilosophia uersantur numquid est quod quisquã
diumoꝵ aut respondere. soleat auc consilii quid bonum sit. quͥd
malum. quid neutrum: Su nt enĩ hec propͥa filosofoꝵ: Quid ue
offcio: Numquis aruspicem consulit quem ad modum sit. cum
nore quem admodum imperio : Ad sapientes liec non ad diuinos re¬

Expanded text:
non vates aut hariolos, sed medicos solemus adducere, nec vero, qui finon vates aut hariolos, sed medicos solemus adducere, nec vero, qui fidibus aut tibiis uti volunt, ab haruspicibus accipiunt earum tractationem, sed a musicis. Eadem in litteris ratio est reliquisque rebus, quarum est disciplina. Num censes eos, qui divinare dicuntur, posse respondere, sol maiorne quam terra sit an tantus, quantus videatur? lunaque suo lumine an solis utatur? sol, luna quem motum habeat? quem quinque stellae, quae errare dicuntur? Nec haec, qui divini habentur, profitentur a, quae falsa sint; sunt enim ea mathematicorum, non hariolorum. De illis vero rebus, quae in philosophia versantur, num quid est, quod quisquam divinorum aut respondere soleat aut consuli, quid bonum sit, quid malum, quid neutrum? sunt enim haec propria philosophorum. Quid? de officio num quis haruspicem consulit, quem ad modum sit cum pnore, quem ad modum imperio? Ad sapientes haec, non ad divinos re
Abbreviated transcription (Latin):
est mͥ g̃ ad̾ ea que sunt ate dicta. S ita nichil ut ad firnem que¬
rã omĩa dubitans plerumq ⁊ michi ipse diffidens. Si eniꝰ aliqͥa
ceiti haberem quod dicerẽ. ego ipse diuinarem qui ẽẽ diuinationẽ
nego. Et enim me mouet illud quod in primis carne ades u¬
querere solebat. quarum nam rerum diuinatio ẽẽ. earũne
que sensib perciperent᷑. at eas quidem cermuius. audimmus.
gustamus. olfacimus. tangimus. Numquid ergo in his reb
est quod prouisione aut promotione mencis magis quam natura
ipsa sentiamus. aut num nescio qui ille diuinis si occłis captus
sit. ut tireseas fuit. possitq alba sint que iigra dicere. Aut qui
surdus sit uarietates uocũ aut modos noscerẽ: At nullam gͥ earũ
rerum que sensu accipiunt᷑. diumatio adhibet᷑. At qui in his
quidem reb que arte cractant᷑ diuinatione opꝰ est. Et enĩ ad egtõ

Expanded text:
est mihi igitur ad ea, quae sunt a te dicta, sed ita, nihil ut adfirmem, quaeest mihi igitur ad ea, quae sunt a te dicta, sed ita, nihil ut adfirmem, quaeram omnia, dubitans plerumque et mihi ipse diffidens. Si enim aliquid certi haberem, quod dicerem, ego ipse divinarem, qui esse divinationem nego. Etenim me movet illud, quod in primis Carneades quaerere solebat, quarumnam rerum divinatio esset, earumne, quae sensibus perciperentur. At eas quidem cernimus, audimus, gustamus, olfacimus, tangimus. Num quid ergo in his rebus est, quod provisione aut permotione mentis magis quam natura ipsa sentiamus? aut num nescio qui ille divinus, si oculis captus sit, ut Tiresias fuit, possit, quae alba sint, quae nigra, dicere aut, si surdus sit, varietates vocum aut modos noscere? Ad nullam igitur earum rerum, quae sensu accipiuntur, divinatio adhibetur. Atqui ne in iis quidem rebus, quae arte tractantur, divinatione opus est. Etenim ad aegros