comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducibus legionibus. Tercius ab anauectonũ lusitaniamq̃
pari nũo legionũ optinebat. officia interse partiuntur
uti petreius ex lusitania peruectones cum omnib copiss
ad affraniũ proficiscatur. Uarro cum his quas hebat le¬
gionibus omnem ulteriorem hisfaniam tueatur. his reb
constitutis equites auxiliaq. totius lusitaniae a petreio
sumopere imperantur. quibus coactis celeriter petreuis
ꝑ uectones ad affraniũ peruenit. constituũtq coĩ consi¬
lio bellum ad illerdam ꝑꝑ ip̃ius loci opportunitatẽ gerer
Erant ut supra demõstratũ est legiones affranii tres.
petreii duae. praeterea scutatę citerioris prouinciae &
cetrate ulterioris hspaniȩ cohortes circiter.Ixxx. eꝗ¬
tumq ueriusq prouinciae circiter u milia. Caesar
legiones in hisfaniõ praemiserat ad coimilia auxilia
pedicum equitũ tria milia: quae oĩba superioribus bel¬
lis habuerat. & parem exgallia nm quẽ ipe paraue¬

Expanded text:
duabus legionibus, tertius ab Ana Vettonum agrum Lusitaniamque duabus legionibus, tertius ab Ana Vettonum agrum Lusitaniamque pari numero legionum obtinebat, officia inter se partiuntur, uti Petreius ex Lusitania per Vettones cum omnibus copiis ad Afranium proficiscatur, Varro cum iis quas habebat legionibus omnem ulteriorem Hispaniam tueatur. his rebus constitutis equites auxiliaque toti Lusitaniae a Petreio, nent, ab Afranio imperantur. quibus coactis celeriter Petreius per Vettones ad Afranium pervenit, constituuntque communi consilio bellum ad Ilerdam propter ipsius loci opportunitatem gerere. Erant, ut supra demonstratum est, legiones Afrani iii, Petrei duae, praeterea scutatae citerioris provinciae et caetratae ulterioris Hispaniae cohortes circiter lxxx equitumque utriusque provinciae circiter v milia. Caesar legiones in Hispaniam praemiserat VI; auxilia peditum nulla, equitum iii milia, quae omnibus superioribus bellis habuerat, et parem ex Gallia numerum, quam ipse pacave
Abbreviated transcription (Latin):
is permotus caesar legiones tres massiliam adducie. turres
umeasq ad oppugnationẽ urbis agere : naues longas are¬
late nũo xii. facere instituit. quibus effectis armatisq
diebus .xxx. a qua die materia caesa est. adductis mas.¬
siliam his .D. brutum praefecit. C. Treboniũ legatum
ad oppugnationẽ massiliae reliquit. Dum haet parat
atq ministrat .C. fabium legatũ cum legionibus trib
quas narbonȩ circũq ea loca hyemandi cã disposuerat
in hisfaniam praemutit. celeriterq saltus pyreneosce¬
cupari iubet. qui eo tp̃re ab. L. affranio legato praesi¬
diis tenebantur. Legiones reliquas quae longius hyema¬
bãt subsequi iubet. fabius ut erat imperatũ adhibita
celeritate praesidium ex saltu deiecit: magnisq. itinen¬
bus ad exercitum affranii contendit. Aduentu. L. bibuli
ruffi:quẽ a pompero missum in hispaniã demonstratum
est. Affranius & petreius & uarro legati pompeii. quorũ

Expanded text:
is permotus Caesar legiones tres Massiliam adducit; turres is permotus Caesar legiones tres Massiliam adducit; turres vineasque ad oppugnationem urbis agere, naves longas Arelate numero xii facere instituit. quibus effectis armatisque diebus xxx, a qua die materia caesa est, adductisque Massiliam his D. Brutum praeficit, C. Trebonium legatum ad oppugnationem Massiliae relinquit. Dum haec parat atque administrat, C. Fabium legatum cum legionibus iii, quas Narbone circumque ea loca hiemandi causa disposuerat, in Hispaniam praemittit celeriterque saltus Pyrenaeos occupari iubet, qui eo tempore ab L. Afranio legato praesidiis tenebantur. reliquas legiones, quae longius hiemabant, subsequi iubet. Fabius, ut erat imperatum, adhibita celeritate praesidium ex saltu deiecit magnisque itineribus ad exercitum Afrani contendit. Adventu L. Vibulli Rufi, quem a Pompeio missum in Hispaniam demonstratum est, Afranius et Petreius et Varro legati Pompei, quorum u
Abbreviated transcription (Latin):
nere. utra parsiustiorem hẽat cãm. principes uõ esce eaꝵ
ptiũ ore. pompeiũ & .c. caesarẽ patronos ciuitatis quorũ
alter agros uolgar. trecomicore & Iluoꝵ publice his concesse¬
rit alter bello uictas gallias attribuent. uectigaliaq. auxe¬
rit quare paribus coꝵ beneficiis parem se quoq uoluntatem
tribuere debere. & neutrum eorum contra alterũ uiuare.
aue urbe aut portibus recipere. haec dum inter cosagunt᷑
domicius nauibus massiliam peruenit. atq ab his receptus
urbi praeficitur: sũma eius belli administranda ꝑmititur.
eius imperio classem quoquo uersus dimitũt. onerarias na¬
ues quas ubiq possunt deprehendunt: atq in portũ deducut.
quarum clauuis aeq maceria atq armametis instruedis.
ad reliquas armandas reficiendasq utuntur. frumenti qđ
inuentum est in publicum construnt. reliquas merces cõme¬
atusq ad obsidionẽ urbissi accidat reseruãt. quibus inumi¬

Expanded text:
nere, utra pars iustiorem habeat causam. principes vero esse earum nere, utra pars iustiorem habeat causam. principes vero esse earum partium Cn. Pompeium et C. Caesarem, patronos civitatis, quorum alter agros Volcarum Arecomicorum et Helviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit vectigaliaque auxerit. quare paribus eorum beneficiis parem se quoque voluntatem tribuere debere, et neutrum eorum contra alterum iuvare aut urbe ac portibus recipere. Haec dum inter eos aguntur, Domitius navibus Massiliam pervenit atque ab iis receptus urbi praeficitur; summa ei belli administrandi permittitur. eius imperio classem quoquoversus dimittunt; onerarias naves, quas ubique possunt, deprehendunt atque in portum deducunt, parum clavis aut materia atque armamentis instructis ad reliquas armandas reficiendasque utuntur; frumenti quod inventum est, in publicum conferunt; reliquas merces commeatusque ad obsidionem urbis, si accidat, reservant. quibus iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
silienses domum nobiles adolescentes. quos ab urbe discedens
pompeius erat adhortatus: ne noua caesaris officia ueterum
suor beneficiorũ in eos memoriã expellerẽt. quib mandatis
acceptis massilienses portas caesari clauserũt. Albicos barba¬
ros hoĩes qui in eoꝵ fide antiquitus erãt. montesq supra
massiliam incolebant ad se uocauerãt. frumẽtũ exfiniti¬
mis regionib atq ex oib castellis in urbem couexerant
armorum officinas in urbe instituerat. muros. elassem.
portasq reficiebant. Euocat ad se caesar massiliensiũ
xU primos cum his agit ne initum inferendi belli d
massiliensibus oriatur. debere eos italiae totuis auctoĩta¬
tem sequi potius q̃ unius hõis uoluntati optemperare. Reli¬
qua quae ad eorum sanandas mẽtes pemere arbitrabatur cõ¬
memorat. cuius oroem Legati domũ referũt: atq. ex aue
toritate haec caesari renunciãt. Intelligere se diuisum esse

Expanded text:
silienses domum, nobiles adulescentes, quos ab urbe discedens silienses domum, nobiles adulescentes, quos ab urbe discedens Pompeius erat adhortatus, ne nova Caesaris officia veterum suorum beneficiorum in eos memoriam expellerent. quibus mandatis acceptis Massilienses portas Caesari clauserant; Albicos, barbaros homines, qui in eorum fide antiquitus erant montesque supra Massiliam incolebant, ad se vocaverant; frumentum ex finitimis regionibus atque ex omnibus castellis in urbem convexerant, armorum officinas in urbe instituerant, muros portas classem reficiebant. Evocat ad se Caesar Massilia xv primos. cum his agit, ne initium inferendi belli a Massiliensibus oriatur; debere eos Italiae totius auctoritatem sequi potius quam unius hominis voluntati obtemperare. reliqua, quae ad eorum sanandas mentes pertinere arbitrabatur, commemorat. cuius orationem legati domum referunt atque ex senatus auctoritate haec Caesari renuntiant: intellegere se divisum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uelle superare probat rem senatus de mutendis legatis.
sed qui muterentur non reperiebantur: maximeq timoris
causa pro se quisq id munus legatiõis recusabat. pompeiꝰ
enim discedens ab urbe dixerat in senatu eodem sehĩturũ
loco qui romę remansisset: et ꝗ in castris caesaris fuisset.
Sic triduũ disputatioibus excusatiõibusq extrahitur. Subiiai
trahat. reliquasq̃ res quascunq agere insticuerit impediat
Cuius cognito consilio caesar frustra diebus aliquot consupeis
ne reliquum cp̃s omictat in factis his quȩ age̾ destinauenit
ab urbe proficiscitur: atq in ulteriorẽ galliam peruenit. qͦ
ruffum quem paucis ante diebus corfinio captũ ipse dimiserat
proefectũ Item domiciũ ad occupandam massiliam nauibus
actuariis uii. quas siciliae & sardiniae priuatis coactis ser¬
uis liberis colonis sius compleuerat. praemissos &e legatos mas¬

Expanded text:
velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat. Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae remansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus excusationibusque extrahitur. subicitutrahat, reliquasque res, quascumque agere instituerit, impediat. cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit. Quo Vibullium Rufum, quem paucis ante diebus Corfinio captum ipse dimiserat; profectum item Domitium ad occupandam Massiliam navibus actuariis vii, quas Igilii et in Cosano a privatis coactas servis libertis colonis suis compleverat; praemissos etiam legatos Mas
Abbreviated transcription (Latin):
tiam proponit suam. quom de exercitib dimittendis ulero
postulauisset. in quo iacturam dignitatis atq. honoris ipse.
facturus esset. Acerbitatem inimitoꝵ docet: qui quod ab al¬
tero postularent. in se recusarẽt: atq. oĩa promisceri mallẽt.
q̃ imperiũ exercitusq dimitere. iniuriã in eripiendis legibus
predicat crudelitatem et insolentiã in circũs cribendis trpl
morat. pro quib rebus orat ac postulat. ut rem.p. suscipiãt.
atq una secum. administrent. Sin timore diffugiãt. illis se
honori non futurũ. et perse rem p. administraturũ. Legacos
ad pompeium de compositione muti oportere. neq se refor¬
midare ꝙ in senatu pompeius pauloã dixisset ad quosle¬
gaiti muterentur his auctoritatẽ aitribui: timorẽq eorũ
qui muterẽt significari: tenuis atq. infirmi hoc animiui¬
deri. Se uõ ut opibus anterre studerit sic iusticia equitate

Expanded text:
tiam proponit suam, cum de exercitibus dimittendis ultro tiam proponit suam, cum de exercitibus dimittendis ultro postulavisset, in quo iacturam dignitatis atque honoris ipse facturus esset. acerbitatem inimicorum docet, qui quod ab altero postularent, in se recusarent, atque omnia permisceri mallent quam imperium exercitusque dimittere. iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudelitatem et insolentiam in circumscribendis tribumorat. pro quibus rebus hortatur ac postulat, ut rem publicam suscipiant atque una secum administrent. sin timore defugiant, illis se oneri non futurum et per se rem publicam administraturum. legatos ad Pompeium de compositione mitti oportere, neque se reformidare, quod in senatu Pompeius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari. tenuis atque infirmi haec animi videri. se vero, ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
rat. hominũ & locorũ noticia et usu eius prouincię̧ nac¬
tus adicus ad ea conanda ꝙ paucis ante annis ex prętura
eam prouintiã optinuerat. hic uenientẽ uticam naui¬
bus suberonem portu atq oppido prohibet: neq affectũ
ualitudine filiũ exponere in terra patitur: sed sublatis
anchoris excedere eo loco cogit. his reb confectis caesar
ut reliquum tp̃us a lobore intermuteret᷑. milites in pro¬
xima municipia deducit: Ipse ad urbem proficiscitur
coacto senatu iniurias inimicoꝵ commemorat. docet
se nullum exordinarium honorẽ appetiuisse: sed expecta¬
to Legitimo tpr̃e consulatus eo fuisse contentũ qđ oibus
cis. catonem uo̾ acerrime repugnantẽ & pristina consuetu¬
dine: dicendi mora diem extrahente̾ ut sui rõ absentis hr̃etur
ip̃o consule pompeio qui si improbasset curferri passus esset:
Si probasset curse uei populi bñficio prohibuisset et patiẽ¬

Expanded text:
rat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nacrat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nactus aditus ad ea conanda, quod paucis ante annis ex praetura eam provinciam obtinuerat. hic venientem Uticam navibus Tuberonem portu atque oppido prohibet neque adfectum valetudine filium exponere in terra patitur, sed sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus confectis Caesar, ut reliquum tempus a labore intermitteretur, milites in proxima municipia deducit; ipse ad urbem proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consulatus eo fuisse contentum, quod omnibus cis, Catone vero acerrime repugnante et pristina consuetudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentis haberetur, ipso consule Pompeio; qui si inprobasset, cur ferri passus esset? si probasset, ur se uti populi beneficio prohibuisset? cpatien
Abbreviated transcription (Latin):
gas ueteres reficiebat nouas ciuitatibus imperabat. hȩc
magno studio peragebat: In lucanis brucissq per legatos
suos ciuium romanoꝵ delectus hẽbat. equitũ peditumꝙ
certum nũm a ciuitatibus in sicilia exigebat. quib rebus
pene perfectis aduentu curionis cognito queritur in con¬
tione sese prorectũ ac prodicũ a ox pompcio ꝗ omnibus
rebus imparatissimis non necessariũ bellum suscepieoet :¬
et ab se reliquisq i senatu interragatus oĩa esse sibi
ad bellum apta ac parata confirmasset. haec in con¬
tione questus ex prouincia profugit. nacti uacuas ab
imperis sardiniam uallerius curio siciliam cũ exci¬
tibus eo perueniũt. Tubero quom in africã ueniss& in¬
uenit in prouincia cum imperio actiũ uarrũ: qui ad
auximũ ut supra de monstrauimus amissis cohorib pro¬
tinus ex fuga in africã peruenerat: atq. eam sua sfonte
uacuam occupauerat: delectuq hĩto duas legiones effece¬

Expanded text:
gas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec gas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae exigebat. quibus rebus paene perfectis adventu Curionis cognito queritur in contione sese proiectum ac proditum a Cn. Pompeio, qui omnibus rebus imparatissimis non necessarium bellum suscepisset et ab se reliquisque in senatu interrogatus omnia sibi esse ad bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero cum in Africam venisset, invenit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auximum, ut supra demonstravimus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam pervenerat atque eam sua sponte vacuam occupaverat dilectuque habito duas legiones effece
Abbreviated transcription (Latin):
impeditũ uidebatur. Interea ueterẽ excitum duas hispani¬
as confirmari: quaꝵ erat altera maximis beneficispõ¬
peii deuncta alixilia. equitatũ parari. galliã italidmq
tentari se absente nolebat. Itaq in pñtia pompeii inse¬
quendi roẽm omittit. in hispanit̃ proficisci constituit.
duũ uiris municipioꝵ imperat omniũ ut naues cõquirãt.
brundusiumq deducendas curent. mutit in sardiniam
cum legione una uallerium legatũ: in siciliam curio¬
nem proprętore romanũ cum legionibus cribus: eudẽ
cum siciliam recepisset. protinus in africã traducere ex¬
ercitum iubet. Sardimam optinebat M. cocta. Si¬
liam M. cato a fricam sorce tubero optinere debebat
caralitans simul ad se ualeriũ miti audierũt: non dum
prostcto ex italia sua sponte coctã ex oppido eiiciunt. Ille
perterritus ꝙ omnẽ prouinciã consentire intelligebat. ex
Sardina in africam profugit. Cato in sicilia naues lon¬

Expanded text:
impeditum videbatur. interea veterem exercitum, duas Hispaniimpeditum videbatur. interea veterem exercitum, duas Hispanias confirmari, quarum erat altera maximis beneficiis Pompei devincta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque deducendas curent. mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legionibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinebat M. Cotta, Siciliam M. Cato; Africam sorte Tubero obtinere debebat. Caralitani, simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia sua sponte Cottam ex oppido eiciunt. ille perterritus, quod omnem provinciam consentire intellegebat, ex Sardinia in Africam profugit. Cato in Sicilia naves lon
Abbreviated transcription (Latin):
cem naues soluit. qui erãt in muro custodide cã collocati
eo signo qđ conuenerat: reuocantur: noctisq it ineribus
ad naues decurrũt. milites posicis scalis muros ascendũt
sed moniti a brundusinis. ut uallum caccũ fossasq caueãt
subsistunt: & longo itinere ab his circũducti ad portũ per¬
ueniũt : duasq nauescum militibus quae ad moles caesa¬
ris adhaeserant scaphis ac lincribus deprehendũe. depre¬
hensas excipiũt. Caesar et si ad spem conficiendi negoti
maxime probabat coactis nauibus mare transire &
pompeiũ sequi priusꝗ̃ sese ille transmarinis auxiliis
confirmaret: eñ eius rei morã epr̃isq. longitudinem
timebat: ꝙ omnibus coactis nauibus pompoiꝰ pñtem facul¬
tatem insequendi sui ademerat. Relinquebatur gͦ ut ex
longuinquioribus regionibus galliae piceniq. & & freto na¬
ues essent expectandae. Sed id ꝑꝑ anni tp̃us longũ atq

Expanded text:
tem naves solvit. qui erant in muro custodiae causa collocati, tem naves solvit. qui erant in muro custodiae causa collocati, eo signo, quod convenerat, revocantur notisque itineribus ad naves decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum perveniunt duasque naves cum militibus, quae ad moles Caesaris adhaeserant, scaphis lintribusque reprehendunt, reprehensas excipiunt. Caesar etsi ad spem conficiendi negoti maxime probabat coactis navibus mare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmarinis auxiliis confirmaret, tamen eius rei moram temporisque longinquitatem timebat, quod omnibus coactis navibus Pompeius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. relinquebatur, ut ex longinquioribus regionibus Galliae Picenique et a freto naves essent exspectandae. id propter anni tempus longum atque
Abbreviated transcription (Latin):
placcasq̃ maedificatas ac fossas transuersas uiis perducu: acq
ibi sudes stipitesq̃. pracacutos defigit. haec leuib cracib terra¬
q. maequat. aditus aũt acq itmnera duo quae ex murum
ad portum ferebãt maximis defixis erabibus acq. eis praca¬
cutis praesepit. his paracis rebus milites silenuo naues con-¬
scendere iubet. expeditosaut ex uocatis. sagutariis fundi¬
toribusq raros in turrib muroq. disponit. hos certo signo
reuocare constituit. Cum oes milices naues conscendisset.
atq has expedico loco actuaria nauigia reliquit. Brundu¬
sini pompeianoꝵ militũ iniuriss atq ipius pompei con¬
tumeliss permoti. caesaris rebus sauebanT. Itaq cognita
pompei profectione concursantib illis atq in ea re oc¬
cupatis uulgo ex tectis ignibus significabãt. per quos re
cognita caesar scalas parari. militesq armari iub& ne¬
quã rei gerendę facultatem dimitat. pompcius sub noc¬

Expanded text:
plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem atque itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, maximis defixis trabibus atque eis praeacutis praesepit. his paratis rebus milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit. hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves conscendissent, atque iis expedito loco actuaria navigia relinquit. Brundisini Pompeianorum militum iniuriis atque ipsius Pompei contumeliis permoti Caesaris rebus favebant. itaque cognita Pompei profectione concursantibus illis atque in ea re occupatis volgo ex tectis significabant. per quos re cognita Caesar scalas parari militesque armari iubet, nequam rei gerendae facultatem dimittat. Pompeius sub noc
Abbreviated transcription (Latin):
retur cum pompeio postulat. magnope se se confidere de mostrau
si euis rei sic potas facta. fore ut aeqs condiciõib ab armis des¬
cedacur euuis rei magnã partẽ laudis atq existimatiõis ad
libonem peruenturã si illo auctore atq agente ab armis
sic discessum. Libo a colloquio corbii digressus ad pompeiũ
proficisaitur. paiulo post renunuat ꝙ consules absine sine il¬
us non posserigi de composiciõe. Ita rem sacpius frustra ten¬
tatã caesciraliqñ dimiuiendam iudicat. & de bello agendũ
prope dimidia ꝑte operis a caesare effecta. diebi in ea re cõ¬
sumptis uiiii. Nauesa consulib durachio remissȩ: quae prio¬
rem ꝑtẽ exercitus eo deportauerãt. brundusui reuertũtur.
excedere constituerat: aduentu nauium profectionẽ parare
incipit : & quo facilius impetũ caesaris tardaret. ne sub ip̃a
profectione milites oppidum irrumpẽt portas obstruit : uicos

Expanded text:
peio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, peio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de compositione. ita saepius rem frustra temptatam Caesar aliquando dimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidia parte operis a Caesare effecta diebusque in ea re consumptis ix, naves a consulibus Dyrrachio remissae, quae priorem partem exercitus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. excedere constituerat, adventu navium profectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab utroq latere cratibus atq pluteis pontegebat. In quarta
quaq caꝵ tũres binoꝵ tabulatorũ excitabat᷑: quo cõmodius
ab impetu nauium incendiisq defenderet. Contra hȩc pom¬
peiis magnas naues onerarias. quas in portu brundusino de¬
prehenderat. adornabat. Ibi turres cum ternis tabulatis
erigebat : easq multis tormẽtis et omni gñe teloꝵ completas
ad opera caesaris appeliebat: ut rates pernimper&: atq opa
disturbare. Sic quotidie utrinq eminus fundis sagietis ⁊¬
liquisq telis pugnabatur. Atq haec caesar ita ad ministrabat ut
onditiones pacis dimutendas nõ existimaret: tamet si magno
consiliaq tardabat: tñ omnibus rebus in eo perseuerandũ puta¬
bat. Itaq corbium caninui rebiliũ legatũ familiarẽ necessan¬
umqͥ scribonis libonis miit ad cum colloquii cã: mandae ue
libonẽ de concilianda pace hortetur. In primis ut ip̃e colloq̃

Expanded text:
atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut ondiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopeconsiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetur; in primis, ut ipse cum Pom
Abbreviated transcription (Latin):
sii causa ibi remansisset: quo facilius omne iam adriaticum
mare extremis staliae ꝑtibus regionibusq. gracciae in potãte
hr̃et: atq. ex utraq parte bellum administrare posset. An
mnopia nauium ibi restitisset: ueritusq ne ille Italiã dimittẽ¬
dam non existimaret: exitus administratioesq. brundusini
portus impedire instituit. quoꝵ operum haec erat rõ: qua fau¬
ceserant angustissimȩ portus moles atq aggerẽ ab utraq ꝑte
lutoris iaciebat: qđ his locis erat uadosum mare : Longius pro¬
gressus cum agger altiore aqua contmeri nõ podo&: nates du¬
plices quoqͦ uersus pedum xxx. ẽ regione molis collocabat. has
quaternis anchoris ex quatuor angulis destinebat ne fucti¬
bus mouerentur. his perfectis collocatisq alias deinceps pari
magnitudine nates uingebat. has terra atq aggere concegebat
ut aditus atq incursus ad defendendũ impediretur. a fronte

Expanded text:
si causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum si causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur; a fronte
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ transeũt. Itẽ reliquis itinerib non iuiliae cohortes in
agmen. caesaris: alię in eꝗtes incidunt. Reducitur ad eũ
dẽ prehensus in itinere oti magius cremonae prȩfectus fa¬
brum Sis pomipeii. quẽ cęsarad eũ mutit cũ mandatis
q̃m ad id t̃p̃s facultas colloquendi non fuerit: aeq ad se brundu.¬
colloqui neq uõ iddem perfici longo iti nẽis sfacio cũ ꝑ alioscm¬
ditiones ferantur ac si corã de oĩb condiciõib discepectur. his
datis mandatis brundusium cũ legionib sex peruenit: uete¬
ranis quatuor atq reliquis quas ex nouo delectu confeterat:
atq in iti nere compleuerat. domitianas cohortes protinus a
corfinio in siciliam miserat. reperit. cons. di rachiũ profectos
cum magna ꝑte excitus: pompeiũ remanere brundusii cũ cohor¬
tibus .XX. Neq certũ inueniri poterat. optinendi ne brundu¬

Expanded text:
ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in agmen Caesaris, aliae in equites incidunt. reducitur ad eum deprensus ex itinere N. Magius Cremona, praefectus fabrum Cn. Pompei. quem Caesar ad eum remittit cum mandatis: quoniam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atque ipse Brundicolloqui; neque vero idem profici longo itineris spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii et reliquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas enim cohortes protinus a Corfinio in Siciliam miserat. repperit consules Dyrrachium profectos cum magna parte exercitus, Pompeium remanere Brundisii cum cohortibus xx; neque certum inveniri poterat, obtinendine Brundi
Abbreviated transcription (Latin):
reddit ne continentior in uita hominũ q̃ pecunia fuisse
uideretur. &si eã pecumiam puͫ es se constabat: datãq
a pompeio in stipendiũ. milites domicianos scicramentum
apud se dicere iubet: atq eo die castra mouet: iustũq uter
conficit. uii. oĩo dies ad anfiniũ cõmoratus & ꝑ fines ma¬
rucinoꝵ ferentanoꝵ et larinatũ in apuliã ꝑuenit. pom¬
peius his rebus cognitis quae erae ad corfiniũ gestae luce¬
riam proficiscitur. Canusiũ atq inde brundusiũ copias
undiq om̃s ex nouis delectibus ad se cogi iub&. seruos pa¬
stores armat: atꝙ his equos attribuit ex his circiter. ccc
equites conficit. L Manlius prȩtor albam cũ cohortibus
sex profugit. Rutilius ruffus praetor taracinã cũ tribus:
quae procul eꝗtatũ caesaris conspicatę. cui piȩerat biuiꝰ
curuis relict̃o practore. signa ad curiũ transferũt. atque

Expanded text:
reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque a Pompeio in stipendium. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit. Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos, pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferunt atque
Abbreviated transcription (Latin):
xima ꝙ per cum in collegiũ pontificũ uenerat: ꝙ ꝓ
uinciã hispamiã ex practura huerat: ꝙ in petitione
consulatus ab eo erat subleuatus. Cuilis orõem caesar
interpellat: se non maleficii cã ex prouincia egressũ.
uindicaret. Cuius orõe confirmatus lentulus ut
in oppidum reuerti liceat petit. ꝙ de sua salute impetra¬
nt : fore ei reliquis ad suam sfem sdlatio. adeo esse ꝑterricq
non nullos ut suae uitae durius consulere cogantur. facta
potestate discedit. Caesar ubi illuxit om̃s senacores se¬
rea filius domicii atq alii complures adolescentes & magnꝰ
uocauenait. hos om̃s productos a contumeliis conuitisq mi¬
litũ prohibet. pauca apđ eos loquitur: & sibi aꝑte eorum
grã relata non sint pro suis in eos maximis bñficiis dimit¬
tit oes in columes. Aurũ qđ aduexerat domicius atq in puͦ
deposuerat allatũ adse ab his uiris corfiniensib domitio

Expanded text:
xima: quod per eum in collegium pontificum venerat, quod xima: quod per eum in collegium pontificum venerat, quod provinciam Hispaniam ex praetura habuerat, quod in petitione consulatus erat sublevatus. cuius orationem Caesar interpellat: se non maleficii causa ex provincia egressum, vindicaret. cuius oratione confirmatus Lentulus, ut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae durius consulere cogantur. facta potestate discedit. Caesar, ubi luxit, omnes senatores serea filius Domiti aliique complures adulescentes et magnuvocaverat. hos omnes productos a contumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit pro suis in eos maximis beneficiis; dimittit omnes incolumes. HS lx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quattuorviris Corfiniensibus Domitio
Abbreviated transcription (Latin):
interse aue om̃em munitionẽ compleat̃. Tribunos
mil &i prȩfectos circũmitit : atq horeatur nõ solum¬
ut ab eruptiõib caueãt: sed ẽ singuloꝵ hõium occul¬
tos exitus obseruẽt neq eo eam remisso ac langui¬
do aĩo quisq fuit hominũ: qn ea nocte conqeuerit.
Tanta erae sũma roꝵ expectatio ut nullus in tiliam
ꝑtẽ mente atq aĩo craheretur. quid ip̃is corfiniensi¬
bus: quid domitio : quid lentulo: quid reliquis accide¬
ret: qui quosq. euentus exciꝑet. Quarta uigilia cir-¬
citerLenculus spinterde muro cũ uigiliis custodibq.
nr̃is colloquitur. Uelle si sibi fiat potestas caesarẽ cõ¬
uenire. facta potestate ex oppido mutitur : neque
ab eo prius domiciani milites discedunt: ꝗ̃ in conffedtu
caesaris deducatur. Cum eo de salute sua orat atq.
obsecrat ut sibi parcat: ueterẽq amititiã cõmemo¬
rat : caesarisq in se bñficia exponĩt. quae erãt ma¬

Expanded text:
inter se atque omnem munitionem expleant; tribunos inter se atque omnem munitionem expleant; tribunos militum et praefectos circummittit atque hortatur, non solum ab eruptionibus caveant, sed etiam singulorum hominum occultos exitus adservent. neque vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea nocte conquieverit. tanta erat summae rerum exspectatio, ut alius in aliam partem mente atque animo traheretur, quid ipsis Corfiniensibus, quid Domitio, quid Lentulo, quid reliquis accideret, qui quosque eventus exciperent. Quarta vigilia circiter Lentulus Spinther de muro cum vigiliis custodibusque nostris colloquitur: velle, si sibi fiat potestas, Caesarem convenire. facta potestate ex oppido mittitur, neque ab eo prius Domitiani milites discedunt, quam in conspectum Caesaris deducatur. cum eo de salute sua orat atque obsecrat ut sibi parcat veteremque amicitiam commemorat Caesarisque in se beneficia exponit, quae erant ma
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq umo consilio oẽs domiciũ productũ in publicũ circũ¬
sistunt. et custodiũt: legatosq ex suo nũo ad cacsarem
mittũt: sese pacos esse portas aꝑire : quaeq. imperauerie
facere: et .I. domiciũ uiuũ in eius potestatẽ tradere.
Quib reb cognitis caesar & si magni intere̾e arbitrabat᷑
q̃ primũ oppido potiri: cohortesq ciase in castra traducere.
ne qua aue largiciõib aut animi confirmatiõe : aut
falsis nunciis cõmutatio fieret uoluntatis: qđ sȩpe ĩ bel¬
lo pius momentis maigni casus intercederent : eñ ueri¬
tus ne milicu meroitu & nocturni ep̃rislicentia
oppidum diriperetur: cos qui uenerãt collaudat : atq
inoppidum dimutie. portas murosq obseruari subet
Ipse his oꝑib quae facere instituerat milites dissonit
non certis spaciss intermissis ut erat supioꝵ dierx con¬
suetudo: sed perpetuus uigiliis statiõibq ut contigãt

Expanded text:
itaque omnes uno consilio Domitium productum in publicum circumitaque omnes uno consilio Domitium productum in publicum circumsistunt et custodiunt, legatosque ex suo numero ad Caesarem mittunt: sese paratos esse portas aperire, quaeque imperaverit facere, et L. Domitium vivum in eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etsi magni interesse arbitrabatur quam primum oppido potiri cohortesque ad se in castra traducere, nequa aut largitionibus aut animi confirmatione aut falsis nuntiis commutatio fieret voluntatis, quod saepe in bello parvis momentis magni casus intercederent, tamen veritus ne militum introitu et nocturni temporis licentia oppidum diriperetur, eos qui venerant collaudat atque in oppidum dimittit, portas murosque adservari iubet. ipse iis operibus, quae facere instituerat, milites disponit, non certis spatiis intermissis, ut erat superiorum dierum consuetudo, sed perpetuis vigiliis stationibusque, ut contingant
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate domiciũ se in oppidum corfiniũ contulisse. ꝓ¬
inde si qua fuisset facultas ad se cũ oĩb copiis ueniret
d ne fieri posset obsidione atq. oppidi circũmunitione
siebat. Diuulgato domicũ consilio militesꝗ erãt corfini
prima uesperi secessionẽ faciũt. atq ita iterse ꝑ tribu:¬
nos militũ centurionesq atq honestissimos sui gñis collocũ¬
tur. obsideri se a caesare. opera munitroesq prope esse per¬
fectas : ducem suũ domiciũ cuius spe atq. fiducia ꝑmanse¬
rint proiectis om̃ib fugȩ consiliũ capere : debere se suȩ sa¬
lutis rõem hr̃e. ab his primo marsi dissentire incipiunt:
eãq oppidi partem q̃ muniti ssima uideretur occupãt . tan¬
taq inter eos dissensio exticit. ut manũ conserere atq. ar¬
mis dimitare conarentu. post paulo tñ internunciis ule
citroq missis. q̃ ignorabant de .L. domicii fuga cognoscunt.

Expanded text:
voluntate Domitium se in oppidum Corfinium contulisse: provoluntate Domitium se in oppidum Corfinium contulisse: proinde, siqua fuisset facultas, ad se cum omnibus copiis veniret. id ne fieri posset, obsidione atque oppidi circummunitione fiebat. Divulgato Domiti consilio milites, qui erant Corfinii, primo vesperi secessionem faciunt atque ita inter se per tribunos militum centurionesque atque honestissimos sui generis colloquuntur: obsideri se a Caesare; opera munitionesque prope esse perfectas; ducem suum Domitium, cuius spe atque fiducia permanserint, proiectis omnibus fugae consilium capere; debere se suae salutis rationem habere. ab his primo Marsi dissentire incipiunt eamque oppidi partem quae munitissima videretur occupant, tantaque inter eos dissensio exsistit, ut manum conserere atque armis dimicare conentur; post paulo tamen internuntiis ultro citroque missis, quae ignorabant, de L. Domiti fuga cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
oppidi ꝑtem ponit. his castris curionẽ prefecit. reliquis
diebus oppidum uallo castellisq circũuemre statuit.
cuius oꝑis maxima ꝑte effecta. eodem fere tpr̃e missi
ad pompeiũ reuertuntur. lr̃is perlectis domicius dissimu¬
lans in concilio pronunciat pompeiũ celeruer uentuꝵ
subsidio hortaturq eos ne cũo deficiant: quaeq usui¬
unt ad defendendum oppidum parent ipse archeme
cumi paucis familiaribus suis colloquitur. consiliũ fuge
capere consticuit cum uultus domicii cum orõe non
consentiret. atq oĩa trepidantius timidiusq ageret ꝗ̃s
supiorib dieb consuesset multũq cũ sui consiliandi cau¬
a secreto preter consuetudinẽ collo q̃retur: concilia con¬
uentusq hominũ fugeret res dutius tegi. dissimulaniq̃
nõ potuit. pompeuis .n. rescripserat sese rem in sumum
piculum non esse deducturũ : neq se suo consilio tuit

Expanded text:
oppidi partem ponit; his castris Curionem praefecit. reliquis oppidi partem ponit; his castris Curionem praefecit. reliquis diebus oppidum vallo castellisque circumvenire instituit. cuius operis maxima parte effecta eodem fere tempore missi ad Pompeium revertuntur. Litteris perlectis Domitius dissimulans in consilio pronuntiat Pompeium celeriter subsidio venturum hortaturque eos ne animo deficiant, quaeque usui ad defendendum oppidum sint parent. ipse arcano cum paucis familiaribus suis colloquitur consiliumque fugae capere constituit. cum vultus Domiti cum oratione non consentiret, atque omnia trepidantius timidiusque ageret, quam superioribus diebus consuesset, multumque cum suis consiliandi causa secreto praeter consuetudinem colloqueretur, concilia conventusque hominum fugeret, res diutius tegi dissimularique non potuit. Pompeius enim rescripserat sese rem in summum periculum deducturum non esse, neque suo consilio aut
Abbreviated transcription (Latin):
Sed c.Q. lutio senatore et actio peligno prohiberi: qui
id oppidum.UiI. cohortiũ praesidio tenebant. Mictit eo
.M. Antoniũ cum legionis octauȩ cohortib U. Sulmonẽ¬
ses simulatq signa nostra uiderũt. portas aperuerunt.
uniuersiq oppidani et milites obuiam gratulantes Antoni¬
o exierũt. Lutius & Actius de muro se deiecerũt. Actius
ad Antoniũ deductus petiit ut ad caesarẽ miuteretur. An¬
tonius cum cohortibus et actio dodem die quo profectus
erat reuertitur. Caesar eas cohortes cũ exercitii suo cõ¬
iunxit: actiumq in columẽ dimisit. Caesar primis die¬
bus castra magnis operibus munire: et ex finitimis mu¬
nicipiis frumentum comꝑare: reliquasq copias expectare
institrut. eo triduo legio .uiii. ad cũ uenit: cohortesq
ex nouis galliae delectib xxii. equitesq. ab rege norico
circiter.ccc. quoꝵ aduentu altera castra ad alieram

Expanded text:
sed a Q. Lucretio senatore et Attio Paeligno prohiberi, qui sed a Q. Lucretio senatore et Attio Paeligno prohiberi, qui id oppidum vii cohortium praesidio tenebant. mittit eo M. Antonium cum legionis xiii cohortibus v. Sulmonenses simulatque signa nostra viderunt, portas aperuerunt universique, et oppidani et milites, obviam gratulantes Antonio exierunt. Lucretius et Attius de muro se deiecerunt. Attius ad Antonium deductus petit ut ad Caesarem mitteretur. Antonius cum cohortibus et Attio eodem die quo profectus erat revertitur. Caesar eas cohortes cum exercitu suo coniunxit Attiumque incolumem dimisit. Caesar primis diebus castra magnis operibus munire et ex finitimis municipiis frumentum comportare reliquasque copias exspectare instituit. eo triduo legio viii ad eum venit cohortesque ex novis Galliae dilectibus xxii equitesque ab rege Norico circiter ccc. quorum adventu altera castra ad alteram
Abbreviated transcription (Latin):
caesaris proelio cõmisso celeriter domiciani a ponte te¬
pusi sc in oppidum retepũt. Caesar legionib tnsductis
ad oppidum constitit: iux̃q. murũ castra posuit. Re cogni¬
ta domicius ad pompeiũ in apuliam peritos regionũ magno
proposico premio cũ lris mutit: qui petant atq. orent ut
sibi subueniat. Cacsarem duobus exercitibus et locoꝵ cm
gustiis facile intercludi posse: frumentoq prohiberi. qđ
nisi fecerit se cohortesq amplius criginta magnũq nui
Senatoꝵ atq eqtũ romaoꝵ in periculũ eeseuenturũ
interim suos cohorcatus tormẽta in muris disponit: certas¬
q cuiq partes ad custodiã urbis attribuit. militib in con¬
tione agros ex suis possessiombus pollicetur.xl. in singulos
iugera. et pro rata pente centurionibus euocatisq Inteñ
caesari nunciatur sulmonenses quod oppidũ a corfmi¬
o UII. miliũ interuallo abest. cupere ea faere ꝗ̃ uellet

Expanded text:
Caesaris proelio commisso celeriter Domitiani a ponte reCaesaris proelio commisso celeriter Domitiani a ponte repulsi se in oppidum receperunt. Caesar legionibus transductis ad oppidum constitit iuxtaque murum castra posuit. Re cognita Domitius ad Pompeium in Apuliam peritos regionum magno proposito praemio cum litteris mittit, qui petant atque orent, ut sibi subveniat; Caesarem duobus exercitibus et locorum angustiis facile intercludi posse frumentoque prohiberi. quod nisi fecerit, se cohortesque amplius xxx magnumque numerum senatorum atque equitum Romanorum in periculum esse venturum. interim suos cohortatus tormenta in muris disponit certasque cuique partes ad custodiam urbis attribuit; militibus in contione agros ex suis possessionibus pollicetur, quaterna in singulos iugera, et pro rata parte centurionibus evocatisque. Interim Caesari nuntiatur Sulmonenses, quod oppidum a Corfinio vii milium intervallo abest, cupere ea facere quae vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
picenũ confirmandoꝵ hominũ cã missum. a quo factus
bibulus certior quae res i piceno gererentur. milites ab
eo accipit ip̃m dimitit. ipse ex finitimis regionib quas
põt contraht cohortes ex delectib pompeiomis. in hisc¬
merinũ fugientẽ in ualle artica cum sex cohortib qͦs
ibi in praesidio hũerat excipit. quib coactis .xiii. effi¬
cit cum his ad domiciũ aenobarbum corfiniũ magnis
itinerib peruenit: caesarẽq adesse cũ legionib duab
nunciat. Domitius ꝑ se circiter .xx. cohortes ex alba
ex marsis: et pelignis & finitimis ab regionib coegerat:
Recepto asculo expulsoq lentulo caesar conꝗgri milites
qui ab eo discesserãt. delectumq institui iubet. Ip̃e unũ
dit eo cum uenissẽt cohortes .U. praemissȩ & domitio
exoppido pontẽ fluminis interrumpebant: ꝗ erat ab op¬
pido milibus passuum arciter .iii. ibicum añtecunrsorib

Expanded text:
Picenum confirmandorum hominum causa. a quo factus Picenum confirmandorum hominum causa. a quo factus Vibullius certior, quae res in Piceno gererentur, milites ab eo accipit, ipsum dimittit. item ex finitimis regionibus quas potest contrahit cohortes ex dilectibus Pompeianis; in his Camerino fugientem Lucilium Hirrum cum sex cohortibus, quas ibi in praesidio habuerat, excipit; quibus coactis xiii efficit. cum his ad Domitium Ahenobarbum Corfinium magnis itineribus pervenit Caesaremque adesse cum legionibus duabus nuntiat. Domitius per se circiter xx cohortes Alba, ex Marsis et Paelignis, finitimis ab regionibus coegerat. Recepto Firmo expulsoque Lentulo Caesar conquiri milites, qui ab eo discesserant, dilectumque institui iubet. ipse unum dit. eo cum venisset, cohortes v praemissae a Domitio ex oppido pontem fluminis interrumpebant, qui erat ab oppido milia passuum circiter iii. ibi cum antecursoribus
Abbreviated transcription (Latin):
cquos actribuit: & se sequi iussic. quos postea monitas
ab suis ꝙ ea res omniũ iudicio reprehendebatur circũ sami¬
lidres conuentus campanię custodię cã distribuit. Ma¬
ximo caesar progressi omnẽ agrũ picenũ percurrit. cũc¬
te coꝵ regionũ praefectimȩ libentissimis aĩs cũ recipũt
exercitũq eus om̃ib rebus iuuat. et̃ ex cingulo qliod
oppidu labiemis constituerat. suaq pecumia exaedifi¬
couerat ad eũ legati ueniũt. quacq imꝑauerit se cu¬
pidissime factu ros pollicentur. milites imꝑat mitunt
interea legio xii. caesarem consequitur. cũ his duab
asculum picenũ proficiscitur. id oppidum Lentulus spm¬
ter x. cohortibus tenebat. qui caesaris aduentu cogni¬
to ꝓfugit ex oppido: cohortesq secũ adducere conatus¬
a magna pte militu deseritur. relictus in itmere cũ
pcucis incidit in bibulum ruffum. d pompcio in agrũ

Expanded text:
equos attribuit et se sequi iussit; quos postea monitus equos attribuit et se sequi iussit; quos postea monitus ab suis, quod ea res omnium iudicio reprehendebatur, circum familias conventus Campaniae custodiae causa distribuit. Auximo Caesar progressus omnem agrum Picenum percurrit. cunctae earum regionum praefecturae libentissimis animis eum recipiunt exercitumque eius omnibus rebus iuvant. etiam Cingulo, quod oppidum Labienus constituerat suaque pecunia exaedificaverat, ad eum legati veniunt, quaeque imperaverit, se cupidissime facturos pollicentur. milites imperat; mittunt. interea legio xii Caesarem consequitur. cum his duabus Asculum Picenum proficiscitur. id oppidum Lentulus Spinther x cohortibus tenebat; qui Caesaris adventu cognito profugit ex oppido cohortesque secum abducere conatus magna parte militum deseritur. relictus in itinere cum paucis incidit in Vibullium Rufum missum a Pompeio in agrum
Abbreviated transcription (Latin):
seq eoꝵ facti memorẽ fore pollicetur. quib rebus romã
nunciatis tantus repente terror inuasie: ut cũ lentu¬
lus consul ad aperiendum ęnariũ uenisset. ad pecimiã
pompeio ex senatus consulto ꝑferendam. protinus apto
sanctiore eraĩo ex urbe profugẽt. Caesar n. aduenta¬
re. iamiamq. adecce eius eꝗtes falso nunciabantur.
hunc Marcellus collega et pleriq magr̃atus consecu¬
ti sunt. On. pompeius pridie eius diei ex urbe ꝓfectꝰ
iter ad legiones hẽbat: quas a caesare acceptas in
apulia hibernoꝵ cã disposuerat. delectus inera urbẽ
intermutuntur. Nihil ciera capuã tutũ esse oĩb uide¬
tur. capue pͥmũ esse confirmãt. et colligũt: delectũ¬
q colonoꝵ qui lege iulia capuã deducti erãt hr̃e insti¬
tuũt: gladiatoresq quos ibi caesar in ludo hebat in
forum productos lentulus libertati confirmat: atq. his

Expanded text:
seque eorum facti memorem fore pollicetur. Quibus rebus Romam seque eorum facti memorem fore pollicetur. Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit, ut cum Lentulus consul ad aperiendum aerarium venisset ad pecuniamque Pompeio ex senatus consulto proferendam, protinus aperto sanctiore aerario ex urbe profugeret. Caesar enim adventare iam iamque et adesse eius equites falso nuntiabantur. hunc Marcellus collega et plerique magistratus consecuti sunt. Cn. Pompeius pridie eius diei ex urbe profectus iter ad legiones habebat, quas a Caesare acceptas in Apulia hibernorum causa disposuerat. dilectus circa urbem intermittuntur; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum sese confirmant et colligunt dilectumque colonorum, qui lege Iulia Capuam deducti erant, habere instituunt; gladiatoresque quos ibi Caesar in ludo habebat, ad forum productos Lentulus libertatis spe confirmat atque iis