comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca sunt: ego aut̾ hoꝵ artifex insecre¬
tissimis et immundissimis cordibꝰ n
potestas in celo & in terra. rex
magne rex uirtutũ. quia factus es
obediens patri usq ad mortẽ mortẽ
autẽ crucis. E oce eleuata ẽ magnifi¬
centia tua suꝑ celos. et omnia subie¬
cta sunt sub pedib tuis. Regnauit
daiud priꝰ in hebron septen annis
suꝑ udam. pꝰea uͦ unctus ẽ suꝑuni¬
trib annis. Cũ autẽ suꝑ udam tan¬
tum ungerenis uerissime dauid in
hebron: iam mortuus erat in eis saul
rex supbie. Alioqͥn uiuente illo et
dñante eis peccato ñ dicerent tͥ os no¬
que conuentio xͥ ad belial: e ceenõ
inquiunt os tuũ et caro tua sumꝰ
S et heri ⁊ nudiꝰ t̾cius cũ eẽt saul
rex sup nos: tu eras educens ⁊ redu¬
cens isrł. et uere sic ẽ. Regnante
adhuc pͥncipe tenebrarum suꝑ nos
tu sustines in multa patientia ua¬
sa ire apta in interitum. et ex eis
ante nos ꝓuocans ad bellum contͣ
uitia. et lib̾as et educis indignos de

Expanded text:
ca sunt: ego autem horum artifex in secretissimis et in mundissimis cordibus ipotestas in coelo et in terra, rex magne, rex virtutum, quia factus es obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis. Ecce elevata est magnificentia tua super coelos, et omnia subjecta sunt sub pedibus tuis. Regnavit David prius in Hebron septem annis udam, postea vero unctus est super unitribus annis. Cum autem super Judam tantum ungereris, fortissime David, in Hebron, jam mortuus erat in eis Saul rex superbiae: alioquin vivente illo, et dominante eis peccato, non dicerent tibi, Os noquae conventio Christi ad Belial? Ecce nos inquiunt os tuum et caro tua sumus ; sed et heri et nudius tertius cum esset Saul rex super nos, tu eras educens et reducenadhuc principe tenebrarum super nos, tu sustines in multa patientia vasa irae apta in interitum: et exis ante nos provocans ad bellum contra vitia, et liberas et educis indignos de
Abbreviated transcription (Latin):
ue: litẽ exeqͣt᷑. Aut si iusta causa int̾cesseriͣt. aliꝰ annꝰ inaulgẽt᷑. qͣt̾nsacto
lite ñ cõpleta: rata manꝙ sentñtia. appellatore cessante. cũ uiiꝰ mñsis. suꝑ:
exbienmo. lic& uictori ingredi. ut reus qͣrat᷑. qͦsiue inuento. siue ñ: suas
afferat alegationes. ut ł confirmet᷑. ł resindat᷑ sententia. Omĩ casu. absẽ¬
te in expensas condẽpnando neutro occurrente. pꝰ scd̾m fatale᷑ ꝑman&

Expanded text:
 litem exsequatur, aut, si justa causa intercesserit, alius annus indulgeatur, quo transacto lite non completa rata manet sententia. § 1. Appellatore cessante, quum unus mensis superest ex biennio, licet victori ingredi ut reus quaeratur, quo sive invento sive non, suas afferat allegationes, et vel confirmetur vel rescindatur sententia, omni casu absente impensis condemn
Abbreviated transcription (Latin):
solis ef̾nis inherere. ẽ adam et
euam simul scđm qͣndã modũ
intra domũ deiẽe. Rapunt᷑ ĩ
int̾im ad g̾tandum intraturi
ebriansdũ. ut sꝑare audeant. &
confident̃ psallant indomũ
domini ibimus.

Expanded text:
ernis inhaerere, est Adam et Evam simul secundum quemdam modum intra domum Dei esse. Rapiuntur interim ad gustandum, intraturi ebriandum, ut sperare audeant, et confidenter psallant: In domum Domini ibimus.
Abbreviated transcription (Latin):
disti timentib te. Attende qͥd
dicat. Si gͦtastiinqͥt. Credo qͥa
ñ nisi gustus qͥdam dat᷑ his qͥ
adhuc rapiunt᷑. nam pꝰea qͣm
ipsi ꝑse ure poterunt inebriabũ¬
tur. In ebriabunt᷑ enĩ dñe ab
ub̾tate domꝰ tuȩ. qñ torrente uo¬
luptatĩ tuȩ potabis eos. fr̃ aliud
ẽ gustare. aliud ẽ potare. Gustõ
accipimꝰ ad exꝑientiam suauitatĩ.
potꝰ dabit᷑ ad esfluentiã eb̾ecati.
Si accepisti g̾tum. securꝰ expecta¬
bis et potum. Cantabi itaq cũ
leticia psatte potes cum fiducra
letatꝰ sum inbiꝰ q̃ dicta et cet̾a h¬

Expanded text:
disti timentibus te. Attende quid dicat: Si gustasti, inquit. Credo quia nonnisi gustus quidam datur his qui adhuc rapiuntur. Nam postea quam ipsi per se ire poterunt, inebriabuntur: inebriabuntur enim, Domine, ab ubertate domus tuae, quando torrente voluptatis tuae potabis eos. Frater, aliud est gustare, aliud est potare: gustum accipimus ad experientiam suavitatis; potus dabitur ad affluentiam ebrietatis. Si accepisti gustum, securus exspectabis et potum. Cantabis itaque cum laetitia, psallere potes cum fiducia: Laetatus sum in his quae dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hac triplici uanitate hõ ser¬
uit. ut mexilio. in hac diabolꝰ
regnat. ut inꝓpria domo. Ciec¬
tus namq diabolꝰ dedomoe¬
tnitatis erigit sͥ fabricam de
multiplicitate uanitatiꝰ. De
uanitate mutabilitatiꝰ exten¬
dit gͥ porticum. et deuanita¬
te mortalitatiꝰ erigit sͥ domũ
deuanitate iniquitatiᷤ collo¬
cat gͥ thalamũ. Usde hõ cuiꝰ
seruus si adhuc uanitatẽ di¬
ligis. Ed pat̾am facis deexi¬
lio. qͥd carcere frueriꝰ ut domo:
Educ dñe de carcere animam
meã adconfitendũ nõi tuo.
Alioqͥn obsecro dñe tolle ame
animã meã. bedet et enĩ ani¬
mã meã uitȩ meȩ. qͥ a uniusa
uanitas omĩs hõ uiuens. Ex¬
pedit ergo dñe ut ait tobiqs
morimagiꝰ qͣm uiũe. qͥa uni¬

Expanded text:
hac triplici vanitate homo serhac triplici vanitate homo servit, ut in exsilio; in hac diabolus regnat ut in propria domo. Ejectus namque diabolus de domo aeternitatis, erigit sibi fabricam de multiplicitate vanitatis. De vanitate mutabilitatis extendit sibi porticum, et de vanitate mortalitatis erigit sibi domum. De vanitate iniquitatis, collocat sibi thalamum. Vide, homo, cujus servus sis; si adhuc vanitatem diligis. Quid patriam facis de exsilio, quid carcere frueris ut domo? Educ, Domine, de carcere animam meam, ad confitendum nomini tuo. Alioquin, obsecro te, Domine, tolle a me animam meam. Taedet etenim animam meam vitae meae, quia universa vanitas omnis homo vivens. Expedit ergo, Domine, ut ait Tobias, mori magis quam vivere, quia uni
Abbreviated transcription (Latin):
tas. domꝰ diaboli uanitaᷤ. domꝰ
dei et̾nitas. de quo dicit᷑ qͥhabi¬
tat et̾nitatẽ. Dequa ꝓfecto do¬
mo hic dicit᷑. ubi euã suam adã
alloquit᷑. indomũ dñi ibimuꝰ.
bc̃ adam reũtit᷑ indomũ. cũ de
studio uanitatiᷤ redit ad inqͥsi¬
tionem u̾itatis. Intrat autẽ do¬
mũ dei cumpost diui q̃sitam &
uix inuentã sutatem ꝑexcessũ
rapit᷑ adetnitatiꝰ contempłonẽ
Adam ubi es. ubite uides: In
ꝑadiso aninexilio: adamimq̃
ubres: Cogita quid cogites &
inuenies ubi es Si uanitatẽ
cogites inuanitate es. Siuani¬
tatẽ amas uanitas es. Neciã
tibidicoadam ubies: Sed dico
adanquis es: Credo confund̾iᷤ.
et confiteri erubescis. Opb̃a
dicat qui te non palpat. Uniũ¬
sa inquit uanitas omĩs hõ ui¬
uens. Non tm̃ uanitaᷤ. sed uni¬
sisa uanitaͤ. Uanitas mutabi¬
litatiᷤᷤ uanitas mortalitatiꝰ. ua¬
nitaᷤ iniqͥtatiꝰ. qͥa uniũsa ua¬
nitaᷤ omnis homo uiuens. In

Expanded text:
tas; domus diaboli, vanitas; domus tas; domus diaboli, vanitas; domus Dei aeternitas, de quo dicitur qui habitat aeternitatem, de qua profecto domo hic dicitur, ubi Evam suam Adam alloquitur: In domum Domini ibimus. Tunc Adam revertitur in domum, cum de studio vanitatis redit ad inquisitionem veritatis; intrat autem domum Dei, cum post diu quaesitam et vix inventam veritatem per excessum rapitur ad aeternitatis contemplationem. Adam ubi es? Ubi te vides? In paradiso, an in exsilio? Adam, inquam, ubi es? Cogita quid cogites, et invenies ubi es. Si vanitatem cogites, in vanitate es; si vanitatem amas, vanitas es. Nec jam tibi dico: Adam, ubi es, sed dico: Adam qui es? Credo confunderis, et confiteri erubescis. Propheta dicat qui te non palpat. Universa, inquit, vanitas omnis homo vivens . Non tantum vanitas, sed universa vanitas Vanitas mutabilitatis, vanitas mortalitatis, vanitas iniquitatis, quia universa vanitas omnis homo vivens. In
Abbreviated transcription (Latin):
eligitur unde eua formet᷑. Nã
bonum et malũ discernere bo¬
nũ est. sed malũ et bonũ dili¬
gere malũ ẽ. ĩmo utrumq a¬
mare impossibile utrũq tñ
cognosc̾e laudabise. Sed & de
ipsis bonis qͥa ñ om̃i omĩa pꝰst̃
pars q̃dam excipit᷑ unde in adȩ
adiutorium eua formet᷑. Nam
si melectionis iudicio eua ade
ñ contradicit ꝓfecto eum inue¬
ritatiꝰ cognitione ualentiorem
reddit. Nam examore cognitio
ꝓficit sicut ex cognitione a mor
conualescit. Siuero rõnẽ amor
inueritatiꝰ inqͥsicione ñ subleuat.
disc̾tionis ocłs ciciꝰ caligat. & tẽ
ei eiꝰ adiutorium inccͣium ũtit᷑.
cum ꝑeam ad erroris caliginẽ
deicitur. bociens uero adam eua
de ꝑadiso inexilium mittit: qͦ¬
tiens aueritatiꝰ inqͥsitõne deiec¬
tam affectio rõnem uanis cogi¬
tationib inuoluit. O qͦciens
ꝑeuam adam deicit᷑ adomo su¬
a. O qͦciens ꝑ eam seruire cogit᷑
indomoaliena. Domꝰ ade ueri¬

Expanded text:
eligitur, unde Eva formetur? Nam eligitur, unde Eva formetur? Nam bonum et malum discernere, bonum est; sed malum et bonum diligere, malum est: imo utrumque amare, impossibile; utrumque tamen cognoscere, laudabile. Sed et de ipsis bonis, quia non omnes omnia possunt, pars quaedam excipitur, unde in Adae adjutorium Eva formetur. Nam si in electionis judicio Eva Adae non contradicit, profecto eum in veritatis cognitione valentiorem reddit. Nam ex amore cognitio proficit, sicut ex cognitione amor convalescit. Si vero rationem amor in veritatis inquisitione non sublevat, discretionis oculus citius caligat, et tunc ei ejus adjutorium in contrarium vertitur, cum per eam ad erroris caliginem dejicitur. Toties vero Adam Eva de paradiso in exsilium mittit, quoties a veritatis inquisitione dejectam affectio rationem vanis cogitationibus involvit. O quoties per Evam Adam dejicitur a domo sua! O quoties per Evam servire cogitur in domo aliena! Domus Adae, veri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmagno ht̃ adam reu̾ti ĩdo¬
mũ fuam. neq enĩ dicit. Le¬
tatꝰ sum ꝓeo qͦd ibimꝰ ĩ domũ
nrãm. sed post erumpnas di¬
uturni exilii pꝰsumit se ꝑuen¬
turum ad domũ dñi. Uis noᷤ¬
se qͥs sit iste adam. uł qͣm dici¬
mus hanc eẽ euam. ꝑadam
intellige rõnem. ꝑ euam accipe
affectionem. Duo sunt intellec
dilectio. ad sp̃m cognitio. habeꝰ
gͥ adam. babes et euam. pꝰadã
formatꝰ ẽ. postea deadam eua fa-¬
cta est. Priꝰ enim debemꝰ ꝑ rõ¬
nem qͥd amandũ sit prudent̃
eligere. deinde scdm electionis.
iudicium qͦd amandũ ẽ ardent̃
diligere. p̃cedat ergo cognitio
ueri. subseqͣtur dilectio iͦti. pͥꝰ ẽ
disc̃nere. pꝰea amare. prima diꝰ¬
cretio fiat int̾ bonum et malũ.
scda subseqͣtur int̾ bonũ et op¬
timũ. et tc̃ exip̃is optimis eli¬
gamꝰ. qͥd potius ꝑamorẽ ãplec¬
ti debeamꝰ. Nonenĩ osa pꝰsu¬
mꝰ om̃s. uides ne qͣmad̾m de to¬
to adam q̃dam qͣsi particula

Expanded text:
Adam reverti in domum suam, neque enim dicit: Laetatus sum pro eo quod ibimus in domum nostram, sed jam post aerumnas diuturni exsilii praesumit se perventurum ad domum Domini. Vis nosse quis sit iste Adam, vel quam dicimus hanc ejus Evam? Per Adam intellige rationem, per Evam accipe affectionem. Duo sunt, intellectdilectio, ad spiritum cognitio. Habes igitur Adam, habes et Evam. Prius Adam formatus est, postea de Adam Eva facta est. Prius enim debemus per rationem quid amandum sit prudenter eligere, deinde secundum electionis judicium quod amandum est ardenter diligere. Praecedat ergo cognitio veri, subsequatur dilectio justi. Prius est discernere, postea amare. Prima discretio fiat inter bonum et malum. Secunda subsequatur inter bonum et optimum, et tunc ex ipsis optimis eligamus quid potius per amorem amplecti debeamus. Non enim omnia possumus omnes. Videsne quemadmodum de toto Adam quaedam quasi particula
Abbreviated transcription (Latin):
sed exgrã et beneficio portare
ualentis. Si enĩ ꝑme intrare po¬
tero: ingrediar utiq cumipe uo¬
luero. Qͣm autẽ adhuc ab alio por¬
tarꝯͥnecc̃e ẽ: sepe eciã cum uo¬
luerit nͥ cum portatori placue¬
rit intrare ñ pot̃. Qͥ adhec gͦdi¬
cem᷑ Numqͥd uel iste aliqͥd op¬
tine potuit qͦd apł̃s optiñe ñ
cumfulget lux ueritatiᷤ tenes
pͥmũ celũ. si te succendit flam¬
ma caritatiᷤᷤ inhabitaᷤ scdđ̾m.
si delibasti gͦtum qͦndam inter-¬
nȩ suauitatiᷤ: ad missus est ad
t̃cium. Si tam̃ gustasti qͥa dul-¬

Expanded text:
sed ex gratia et beneficio portare sed ex gratia et beneficio portare volentis. Si enim per me intrare potero, ingrediar utique cum ipse voluero. Quem autem adhuc ab alio portari necesse est, saepe etiam cum voluerit, nisi cum portatori placuerit intrare non potest. Quid ad haec ergo dicemus? Nunquid vel iste aliquid obtinere potuit, quod Apostolus obtinere non cumfulget lux veritatis, tenes primum coelum; si te succendit flamma charitatis, inhabitas secundum; si delibasti gustum quemdam internae suavitatis, admissus es ad tertium; si tamen gustasti quia dul
Abbreviated transcription (Latin):
adt̾ciũ admittit᷑. quociẽs ꝑ excẽso
mentiꝰ illa int̾na et ȩt̾na dulce¬
dine aliqua exparte friumur.
Tc̃ adtc̃ii celi secreta mens cuiꝰli¬
bet ꝑfecti rapitur: cum et̾nȩ il¬
lius felicitatis pelago absorbet᷑
et suꝑ cȩlestis torrente uolup¬
tatis eousq debriat᷑. ut ñ solũ
extiora omĩa ꝑmemoriã nesci¬
at: sed ip̃e etiam sͥ inobliuionẽ
ueniat. ita ut post modũ ad se
reu̾sus cum apło ꝓclamet et
dicat. Siue incorpore. siue extra
corpꝰ nescio ds̃ sciat. Qd gͥ apłs
uocat t̾cium celũ. hoc iste ni fal¬
lor intelligi uult ꝑdñi domũ
ubi dicit indomũ dñi ibimus.
Sed apls attestatur se raptum
iste ut suꝑius diximꝰ se sperat.¬
& asserit iturum. Multo excel¬
lentiꝰ. multo digniꝰ est ire pꝰse
ꝑ se ip̃m qͣm rapi et portari
ꝑ qͣmlibet alium. Introitꝰ enĩ
eiꝰ qui abalio rapitur: qͣmdiu
ei ꝑ se ip̃m posse intrarem̃ cõ¬
cedit᷑ introitus in qͣm tsꝰ nõ ex
uoto pendet introire uolentis

Expanded text:
ad tertium admittimur, quoties per excessum mentis illa interna et aeterna dulcedine aliqua ex parte fruimur. Tunc ad tertii coeli secreta mens cujuslibet perfecti rapitur, cum aeternae illius felicitatis pelago absorbetur, et supercoelestis torrente voluptatis eousque inebriatur, ut non solum exteriora omnia per memoriam nesciat, sed ipse etiam sibi in oblivionem veniat, ita ut postmodum ad se reversus cum Apostolo proclamet et dicat: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus sciocat tertium coelum, hoc isti, ni fallor, intelligi vult per Domini domum, ubi dicit: In domum Domini ibimus. Sed Apostolus attestatur se raptum, iste, ut superius diximus, se sperat et asserit iturum. Multo excellentius, multo dignius est ire posse per seipsum quam rapi et portari per quemlibet alium: introitus enim ejus qui ab alio rapitur, quandiu ei per seipsum posse intrare non conceditur, introitus, inquam, ejus non ex voto pendet introire volentis,
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ meã. ut tandẽ intro¬
ducas indomũtuã Primo
fige in amore ueritatiᷤ. postea
subleua adgaudiũ et̾nitatiᷤ.
Aũte ocłos meos ne uideant
uanitatẽ. et eripis me de do¬
mo aliena. Cmnitte lucẽ tuã
et ueritatẽ tuam. et ero indo¬
mo mea. reddemͥ leticiã salx¬
taris tui. et sum indomotua.
Sime reuocas int̾im ad do¬
mũ meã. sꝑabo me q̃nq in¬
troire indomũ tuam ut et
ipse cantare possim. letat᷑. sih.
tast mͥ. sed potius in hisq̃ dicta
sũtm. Audiam et ego qͥd loqͣt᷑
inme ds̃ dñs meus. si forte di
am. nec hoc sͥ arigget sp̃s ns̃¬

Expanded text:
in domum meam, ut tandem introducas in domum tuam. Primo fige me in amore veritatis, postea subleva ad gaudium aeternitatis. Averte oculos meos ne videant vanitatem, et eripe me de domo aliena. Emitte lucem tuam, et veritatem tuam, et ero in domo mea. Redde mihi laetitiam salutaris tui, et sum in domo tua. Si me revocas interim ad domum meam, sperabo me quandoque introire in domum tuam, ut et ipse cantare possim: Laetatus sum ta sunt mihi, sed potius in his quae dicta sunt mihi. Audiam et ego quid loquatur in me Dominus Deus meus. Si forte dicam, nec hoc sibi arroget sp
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ cadendi. iudiciũ cor¬
rectionis lapsis p̾bet spemre¬
surgendi. iudiciũ remuñatio¬
nis ꝑfectis confert amorem
ꝑseuerandi. Sigͥ primũ illd̃
dei iuditium gn̾ãt timorẽ. se¬
cundũ nutrit spem. t̾ciũ aut̃
accendit caritatẽ: recte deeis
dr. iudicia tua ad iuuabt̃ me.

Expanded text:
timorem cadendi, judicium cortimorem cadendi, judicium correctionis lapsis praebet spem resurgendi, judicium remunerationis perfectis confert amorem perseverandi. Si igitur primum illud Dei judicium generat timorem, secundum nutrit spem, tertium autem accendit charitatem; recte de eis dicitur: Judicia tua adjuvabunt me.
Abbreviated transcription (Latin):
ufer ame
opprobriũ et contẽptõ.
obpbrium culpa. contemptꝰ
pena. Culpainiquitaᷤ pena
mortalitas. Propt̾ iniqͥtatẽ
factus sum exꝓbrabilis. ꝓpter
mortalitatẽ factus sum contep¬
tibilis. Ab hominabilẽ me fac̃
concupiscentia. uilẽ me facit
miseria. Aufergͦ ame obꝓbriũ
& contẽptum. Si facis me iͦtum.
aufers obꝓbrium. si efficis bea¬
tum aufers contemptũ. Suꝑ
iudicia iͦtificatõnis tue. Alia ꝯt̃
iudicia dei q̃ reꝓbos dampnãt.
Alia quȩ electos iꝰtificant. alia
que hustificatos beatificant. pͥ¬
ma est reꝓbationis. scda iꝰtifi¬
catõnis. ultima glorificat̃oni.
Dampnantia ex̃centur in infer¬
no itificantia inmundo. beati¬
ficantia incelo. Iudicia tua ad¬
uiuabt̃ me. Iudicia ultionis
iuditia correctioniꝰ. iudicia re¬
muneratonis. ꝑuidiciũ ulti¬
onis udas reꝓbatꝰ. ꝑuditiũ
correctionis saułꝰ cecat᷑. ꝑ iuidi¬
tium remuneratõnis. humi¬
lis dauid in regnum sublimat᷑.
Iuditiũ ultionis. stantib dat

Expanded text:
ufer a me opprobrium et contemptum. Opprobrium culpa, contemptus poena. Culpa iniquitas, poena mortalitas: propter iniquitatem factus sum exprobrabilis, propter mortalitatem factus sum contemptibilis. Abominabilem me facit concupiscentia, vilem me facit miseria. Aufer ergo a me opprobrium et contemptum, Si facis me justum, aufers opprobrium; si efficis beatum, aufers contemptum: Super judicia justificationis tuae. Alia sunt judicia Dei quae reprobos damnant, alia quae electos justificant, alia quae justificatos beatificant. Prima sunt reprobationis, secunda justificationis, ultima glorificationis. Damnantia exercentur in inferno, justificantia in mundo, beatificantia sunt in coelo. Judicia tua adjuvabunt me, judicia ultionis, judicia correctionis, judicia remunerationis. Per judicium ultionis Judas reprobatus, per judicium correctionis Saulus caecatus, per judicium remunerationis humilis David in regnum sublimatus. Judicium ultionis stantibus dat
Abbreviated transcription (Latin):
.i. Ibimꝰ inqͥt. loq̃ns adam dic̃e
noluit ibo. alloqͣns euam suã
dicere noluit ibis. sed aitibim̃.
dilectio. Siȩt̾na cogitas. si eter¬
na ñ amas. it qͥdam adã s̃ sol̃
Sietña cognoscis. si et̾̃na cõcu¬
piscis. it utiq adam. sedñ sol.
duꝑna cognoscere suꝑna dil¬
gere ẽ adam et euam simulire.
Debet adam contemplari. de¬
bet eua congratulari. Sͥed usdeᷤ
uisq ad t̾ciũ celum. iste ut audiꝰ
dilectio equitatiᷤᷤ int̾cio celo ple¬
nitudo et̃nȩ iocunditatiꝰ. De pͥ¬
det̾cio dicit. Scio hominẽ huiꝰ¬
modi raptum usq ad tciũ cȩ¬
lum. Multum diu̾sa st̃ rapi
et conũsari. In primo et scdo cõ¬
ũsatur. adt̾eium uͦ celũ rapit᷑.
Simprimocȩlo hoc ẽ ũtatiᷤ cer
titudine ñ eẽt: ñ eẽt catholicuᷤ
simscdõ celo. hoc ẽ iusticiȩ soli¬
ditate ñ degeret. ñ fuisset utiq
iustꝰ in primo accipit ut fidebᷤ
existat. in scdõ autẽ hoc agit ut
bonus fiat. int̾cio ũo q̃nq da¬

Expanded text:
. Ibimus, inquit, loquens Adam; dicere noluit, ibo. Alloquens Evam suam, dicere noluit, ibis; sed ait, ibimudilectio. Si aeterna cogitas, sed aeterna non amas, it quidem Adam, sed solus. Si aeterna cognoscis, si aeterna concupiscis, it utique Adam, sed non solus. Superna cognoscere, superna diligere, est Adam et Evam simul ire. Debet Adam contemplari, debet Eva congratulari. Si vides usque ad tertium coelum , iste, ut audis, dilectio aequitatis, in tertio coelo plenitudo aeternae jucunditatis. De prDe tertio dicit: Scio hominem hujusmodi raptum usque ad tertium coelum . Multum diversa sunt rapi et conversari. In primo et secundo conversatur; ad tertium vero coelum rapitur. Si in primo coelo, hoc est in ver esset Catholicus; si in secundo coelo, hoc est justitiae soliditate non degeret, non fuisset utique justus. In primo accipit ut fidelis existat; in secundo autem hoc agit, ut bonus fiat; in tertio vero quandoque da
Abbreviated transcription (Latin):
eum sedit. lapidẽ inqͣm qͥ etiã nunc
absolutꝰ ẽ suꝑ nos et facit̃ nr̃am
deprimit. Quod in prima quoq¬
resurrectione que ẽ anime fieri ñ
dubium ẽ ut p̾mentẽ se corrupti¬
onis sarcinam u̾sa uice sp̃s subiciat.
et uelut iudex ac dñs inferioris sui
regimen accipiat. Qd autẽ ꝑ cando¬
rem uiuis uestimentoꝵ spetiem. nͥ
corꝑis nr̃i frigida et mundissima
claritati finis et testimonium p̾¬
bet & obsequium: Porro aspectꝰ
eius int̾ior uͥ signatum ẽ lumen
uultus tui dñe sic̃ fulgur. et t̾ri¬
bilis ẽ et lucidus. t̾ribilis ut ini¬
micos anime scindat medios et ꝑ
t̾reat: lucidus aut̃ ut tͥ uero lumi¬
ni cum iusticia semꝑ appareat.
Talis erat facies moysi ex consortio
sermonis tui. hoc ẽ et luminosa
et t̾ribilis: quia cornuta erat ad
uentilandum inimicos: et uelata¬
ꝓpter splendorẽ quẽ carnales po¬
płi ferre non poterant:

Expanded text:
eum sedit : lapidem, inquam, qui et nunc eum sedit : lapidem, inquam, qui et nunc advolutus est super nos, et faciem nostram deprimit: quod in prima resurrectione quae est animae, fieri non dubium est, ut prementem se corruptionis sarcinam versa vice spiritus subjiciat, et velut judex ac Dominus inferioris sui regimen accipiat. Quid autem per candorem nivis, et vestimentorum speciem, nisi corporis nostri frigida et mundissima claritati similis, et testimonium praebet et obsequium? Porro aspectus ejus interior, ubi subsignatum est lumen vultus tui, Domine, sicut fulgur terribilis est et lucidus: terribilis ut inimicos animerterreat; lucidus autem, ut tibi vero lumini cum justitia semper appareat. Talis erat facies Moysi ex consortio sermonis tui, id est, et luminosa et terribilis, quia cornuta erat ad ventilandum inimicos, et velata splendore, quem carnales oculi ferre non poterant
Abbreviated transcription (Latin):
stio monum̃ti: Clausum ẽ
dñe ostiũ m̃tis mee. & p̾mit intel¬
lectum meũ lapis mortalitatis. p̃¬
gͣuatus pondere inquitatis mee. nͦ
humane ꝓrsus iures ualent illum¬
amouere. nͥ ump̃s sermo tuus a re¬
galib sedib ueniat angłis consilii
qui diruit maceriam inimicitiarũ.
et aꝑiat nob̾ sensum ut intelligamꝰ
scͥpturas: et uideamꝰ linteamina
posita ante nos: humanitatis et
resurrectionis tue uerissima testi¬
monia. In quib qui te scrutari te
adiuuante potuerit. p̾gustabit ali¬
quid de gła resurrectionis qͣm p̃¬
parasti diligentib te: cuiꝰ pͥmitras
in sinu tuo iam collegisti offerens
eas semꝑ in conspectu patris tui.
tostas igni sp̃c sc̃i. Et ille quidem
angłs tanti gaudii p̾nuntiꝰ qͥ reuol¬
uit lapidẽ & impias mentes ꝑt̾ru¬
it. pias aut̃ blande leniens timere
ꝓhibuit: ille inqͣm angłs ñ tantũ
u̾bo s et uultu habitu uł actu be¬
ate resurrectioni testimonium ꝑ¬
hibuit. Reuoluit enĩ lapidẽ et suꝑ

Expanded text:
stio mouumenti? Clausum est, Domine, ostium mentis meae, et premit intellectum meum lapis mortalitatis praegravatus pondere iniquitatis meae; nec humanae prorsus vires valent amovere, nisi omnipotens sermo tuus a regalibus sedibus veniat, angelus consilii, qui diruat maceriam inimicitiarum, et aperiat nobis sensum ut intelligamus Scripturas, et videamus linteamina posita ante nos, humilitatis et resurrectionis tuae verissima testimonia: in quibus qui te scrutari, te adjuvante, potuerit, praegustabit aliquid de gloria resurrectionis quam praeparasti diligentibus te; cujus primitias in sinu tuo jam collegisti, offerens eas semper in conspectu Patris tui tostas igni Spiritus sancti. Et ille quidem angelus tanti gaudii praenuntius, qui revolvit lapidem et impias mentes perterruit, pias autem blande leniens timere prohibuit: ille, inquam, angelus non tantum verbo, sed et vultu, habitu vel tactu, beatae resurrectioni testimonium perhibuit. Revolvit enim lapidem et super
Abbreviated transcription (Latin):
quo corpore: sic ds diu̾sa in diu̾sis
sp̾itib oꝑatur ⁊ uerbi causa in aliis
amantẽ se exhibens. in aliis agnoscen¬
tem. in aliis alia facientẽ: sicut uni¬
cuiq datur manifestatio spc̃ ad utili¬
tatem. Qs ẽ iste tam communis in uo¬
cib tam longe in reb: Quomͦ quẽ
nr̃is loquimur uerbis in sua recun¬
ditus maiestate nros penitus et as¬
pectus refugit et affectus : Audi
ipsum qͥd loquatur hominib Sic̃
exaltantur celi a t̾ra. sic exaltate st̃
uie mee a uiis ur̃is: et cogitationes
mee. a cogitationib ur̃is. Dicimur
amare et ds̃. dieimur nosse et dt̃.
multa in hunc modũ. S d̾s amat
ut caritas. nouit ut ueritas. sedet
ut equitas. dñatur ut maiestas. re¬
git ut pͥncipium. tuet᷑ ut salus. ope¬
ratur ut uirtus. reuelat ut lux: as¬
sistit ut pietas. Que omĩa faciuĩt
et angłi facimꝰ et nos: s longe in

Expanded text:
quo corpore: sic Deus diversa in diversis quo corpore: sic Deus diversa in diversis ritibus operatur; verbi gratia, in aliis amantem se exhibens, in aliis agnoscentem, in aliis alia facientem, sicut unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem . Quis est iste tam communis in vocibus, tam longe in rebus? quomodo quem nostris loquimur verbis, in sua reconditus majestate, nostros penitus et aspectus effugit, et affectus? Audi ipsum quid loquatur hominibus. Sicut exaltantur coeli a terra, sic exaltatae sunt viae meae a viis vestris, et cogitationes meae a cogitationibus vestris . Dicimur amare, et Deus: dicimur nosse, et Deus: et multa in hunc modum. Sed Deus amat ut charitas, novit ut veritas, sedet ut aequitas, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pietas. Quae omnia faciunt et Angeli, facimus et nos: sed longe in
Abbreviated transcription (Latin):
axitare corda torpentia hominũ inuo¬
catione signorum uittꝰ uͦ manens in
in eis. ipsa facit oꝑa. faciunt et ille:
s in comparatione eiꝰ ñ faciunt. Dem¬
q tantum interest: ut quasi singłari¬
ter ꝓpħa dicat ad eum. Tu es ds̃. qui
facis mirabilia. Et itẽ de eo. Qui fa¬
cis mirabilia magna solus. Assunt
angłi et archangłii: s ille germani¬
or nob̾. qui ñ modo ad est. s mest. Qd̾
si dicas posse meẽ et angłm: ñ infici¬
or. Memini scͥptum: et angłs qui lo¬
quebatur in me. Atqui differentia
et in hoc in est: angłs suggerens bona.
ñ ingerens. In est hortans ad bonum.
ñ bonum creans. Ds̃ sic in est. ut affi¬
ciat. ut infundat: uł potiꝰ ut infun¬
ñ timuerit. et si ñ unam ꝑsonã unã¬
anima. Ille ut contubernał aiẽ in est:
ds̃ ut uita ¶taq sic̾ aĩa uidet in ocłis
audit inaurib ⁊ oderat in narib. in
faucib gustat ⁊ tangit in toto reli¬

Expanded text:
excitare corda torpentia hominum innoexcitare corda torpentia hominum innovatione signorum: virtus vero in eis manens, ipsa facit opera. Faciunt et illae, sed in comparatione ejus non faciunt. Denique tantum interest, ut quasi singulariter propheta dicat ad eum, Tu es Deus qui facis mirabilia : et idem de eo, Qui facit mirabilia magna solus . Adsunt Angeli et Archangeli: sed ille germanior nobis, qui non modo adest, sed inest. 12. Quod si dicas posse inesse et angelum, non inficior. Memini scriptum: Et angelus qui loquebatur in 450 me . Atqui differentia et in hoc. Inest angelus suggerens bona, non ingerens: inest hortans ad bonum, non bonum creans. Deus sic inest ut afficiat, ut infundat, vel potius ut infunere quis non timuerit, etsi non unam personam, unamanima. Ille ut contubernalis animae inest, Deus ut vita. Itaque sicut anima videt in oculis, audit in auribus, odorat in naribus, in faucibus gustat, tangit in toto reli
Abbreviated transcription (Latin):
ec omnia contulit ilł sciari:
sp̃itibꝰ ipse qui condidit illoᷤᷤ
unus atq idẽ summꝰ sp̃s : diuidẽs
singłis ꝓut uoluit. hec oꝑatur
in illis. hec dedit oꝑari et illis. s
aliter sardent seraphin. s igne
dĩ. uł potius igne deo. Quod p̃ci¬
puum ẽ in eis amant: s ñ qͣntũ
ds. nec qͦmͦ. Lucent cherubin. et ĩ¬
scientia eminent: s participio ue¬
ritatis. ac ꝑ hoc ñ ut ueritas. nec
quantum. Sedent throni. s insiden¬
tis beneficio. Iudicant et ipsi cum
tranqͥllitate : s ñ ad mensurã mo¬
dumue pacis pacantis. pacis que
exsuꝑat omnẽ sensum ¶Dn̾antur
iuunt parit᷑. Qd hoc ad summum
sempiternum. singłare dominium :
Presunt pͥncipatꝰ et regunt: s regunt᷑
et ipsi. ita ut regere iam ñ norint.s
regi desierint. Precellit in potestatibꝰ
fortitudo ⁊ s cui debent quod fortes
sunt. et alit̾ ẽ fortis et plus. Nec tã for¬
tis qͣm ipsa fortitudo ẽ. Uirtutes pro
suo ministerio et potentatu satagt̾

Expanded text:
ec omnia contulit illis spiritibus ipse qui condidit illos, unus atque idem summus Spiritus, dividens singulis prout voluit. Haec operatur in illis, haec dedit operari et illis, sed aliter. Ardent Seraphin, sed igne Dei, vel potius igne Deo. Quod praecipuum est in eis, amant, sed non quantum Deus, nec quomodo. Lucent Cherubin, et scientia eminent, sed participio veritatis; ac per hoc non ut Veritas, nec quantum. Sedent Throni, sed insidentis beneficio. Judicant et ipsi cum tranquillitate, sed non ad mensuram modumve pacis pacantis, pacis quae exsuperat omnem sensum. Dominantur viunt pariter. Quid hoc ad summum, sempiternum, singulareque dominium? Praesunt Principatus et regunt: sed reguntur et ipsi, ita ut regere jam non norint, si regi desierint. Praecellit in Potestatibus fortitudo: sed qui debent quod fortes sunt, et aliter est fortis, et plus; nec tam fortis quam ipsa fortitudo est. Virtutes pro suo ministerio et potentatu satagunt
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ qd̃ ꝓ illa timeatur a uidiciis
tius. S est qd̃ non minus sepe.
nec noxie mins. in sidiari uidi¬
cantib solet: de quo maxime qͥd
in tua lateat conscientia latere
te nolim. Quid illud sit queris:
acceptio ꝑsonarũ. Non parui
te reum peccati existimes: si faci¬
es peccatoꝵ sumis. et ñ potius
causas iudicas meritorum. Est item
uicium. cuiꝰ si te in munem sentis. ĩ¬
ter omnes quos noui ex his qui cathe¬
dras ascenderunt sedebis me uidice
solitarius: quia ueratiter singła¬
riterq leuasti te supra te: iuxta ꝓ¬
pħam. facilitas credulitatis hec ẽ:
cuiꝰ callidissime uulpecule magno¬
rum neminem comꝑisatis cauisse
uersutias. Inde eis ipsis ꝓ nichilo
ire multe: innocentium frequeis
addictio. in de p̃iudicia in absentes.
Aratulor aut̃ tͥ. nec enim assentati¬
onis apud te uereor incurrere no¬
tam ÷ gratulor in quam presidere
te usq adhuc absq horum omniũ
querela multa: an ⁊ sine culpa. tu

Expanded text:
non est quod pro illa timeatur a judiciis non est quod pro illa timeatur a judiciis tuis. Sed est quod non minus saepe, nec noxie minus insidiari judicantibus solet: de quo maxime, quid in tua lateat conscientia, latere te nolim. Quid illud sit quaeris? Acceptio personarum. Non parvi te reum peccati existimes, si facies peccatorum sumis et non potius causas dijudicas meritorum. Est item vitium, cujus si te immunem sentis, inter omnes quos novi ex his qui cathedras ascenderunt, sedebis me judice solitarius: quia veraciter singulariterque levasti te supra te, juxta prophetam. . Facilitas credulitatis haec est, cujus callidissimae vulpeculae magnorum neminem comperi satis cavisse versutias. Inde eis ipsis pro nihilo irae multae, inde innocentium frequens addictio, inde praejudicia in absentes. Gratulor autem tibi: nec enim assentationis apud te vereor incurrere notam: gratulor, inquam, praesidere te usque adhuc absque horum omnium querela multa: an et sine culpa, tu
Abbreviated transcription (Latin):
fugienda ꝓ inde ociositas : mater nu¬
garum. nou̾ca uirtutum. InteR
scłares nuge. nuge sunt: in ore sa¬
cerdotis blasphemie. Int̾dum tam̃
si incidant: ferende fortassis. refe¬
rende nunqͣm. Magis interuenidũ
caute. et prudenter nugacitati.
Prorunpendũ sane inserium qͥd:
quod ñ mͦ utiliter. s libenter audi¬
ant. et suꝑsedeant ociosis. Consecra¬
sti os tuum euangłio: talib iam
aꝑire illicitum. assuescere sacͥlegiũ
ẽ. labia sacerdotis ait custodiunt
scientiam: et legem requirunt de
ore eiꝰ. non nugas ꝓfecto uł fabulas.
Uerbum scurrile quod fasceti urba¬
niue noĩe colorant. ñ sufficit ꝑegri¬
nari ab ore ꝓcul: et ab aure relegã¬
dum. fede ad cachinnos moueris:
fedius moues. Porro detrahere. aut
detrahentẽ audire: quid horum
dampnabiliꝰ sit. ñ facile dixerim.
De auaricia ñ ẽ quod tuum fatigẽ
intuitum: cũ pecuniam tanquam
paleam dicaris habere. Non ꝓrsus

Expanded text:
Fugienda proinde otiositas, mater nuFugienda proinde otiositas, mater nugarum, noverca virtutum. Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore sacerdotis, blasphemiae. Interdum tamen si incidant ferendae fortassis; referendae nunquam. Magis interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed libenter audiant et supersedeant otiosis. Consecrasti os tuum Evangelio: talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrilegium est. Labia sacerdotis, ait, custodiunt scientiam et legem requirunt de ore ejus : non nugas profecto vel fabulas. Verbum scurrile quod faceti urbanive nomine colorant, non sufficit peregrinari ab ore: procul et ab aure relegandum. Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro detrahere, aut detrahentem audire, quid horum damnabilius sit, non facile dixerim.De avaritia non est quod tuum fatigem intuitum, cum pecuniam tanquam paleam dicaris habere. Non prorsus,
Abbreviated transcription (Latin):
sentiaris. Quid si in ꝓsꝑis: Nichil¬
ne ẽ qd̃ considerationẽ sollicitet :
Est utiq si diligenter attendas. qͣm
rarus semꝑ extiterit: qui ñ uel
modice in ꝓsꝑitate animum re¬
laxarit a sui custodia et discipli¬
na. Q uando hec in cautis ñ fuit
ad disciplinam. qd̃ ignis ad cerã.
quod solis radius ad niuẽ uel gla¬
tiem: Sapiens dauid. sapienti¬
or salomon fuit: s blandientib
nimis scđis reb. alter ex parte. alt̾
ex toto desipuit. Magnus qui in¬
cedens in adu̾sa ñ excidit uł parũ
a sapientia: nec minor. cui pre¬
sens felicitas si arrisit. ñ irrisit.
Quãqͣm facilius in ueñis qui sapi¬
entiam retinuer̃t̃. contraria sibi
fortuna: quã qui ꝓpicia ñ ꝑdide¬
runt. Preferendus ille et magnꝰ
deccentior. aut sermo insolentior.
aut ĩmoderatior. cura uestis uł
corꝑis ñ irrepsit.  Et si recte sa
piens hortatur sapientiam scͥbi
in ocio: cauendum et in ocio. ocium ẽ.

Expanded text:
sentiaris. Quid in prosperis? nihilsentiaris. Quid in prosperis? nihilne est quod considerationem sollicitet? Est utique si diligenter attendas, quam rarus semper exstiterit, qui non vel modice in prosperitate animum relaxaverit a sui custodia et disciplina. 425 Quando haec incautis non fuit ad disciplinam, quod ignis ad ceram, quod solis radius ad nivem vel glaciem? Sapiens David, sapientior Salomon fuit: sed blandientibus nimis secundis rebus alter ex parte, alter ex toto desipuit. Magnus qui incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdiderunt. Praeferendus ille et magnusndecentior, aut sermo insolentior, aut immoderatior cura vestis vel corporis non irrepsit. piens hortatur sapientiam scribi in otio , cavendum et in otio otium est.
Abbreviated transcription (Latin):
tutes. si preter hec reꝑiantur. Nẽpe
eiusmodi ñ natura uirtutes. s usꝰ
facit. Nlam ex se indifferentes ẽẽ nos¬
cuntur. Tuum ẽ. aut ab utendo. et
confundendo facere uicia: aut be¬
ne ordinateq utendo uirtutes. So¬
lent discretionis oculo caligante.
alterutrum sibi p̾riꝑe loca termi¬
nos occupare. Porro caliginis due st̃
eause: ira. et mollior affectus. Is iu¬
dicii censuram eneruat: illa p̾cipi¬
tat. Quomͦ alter ab altero non pe¬
riclitetur. aut pietas clementiez
aut zeli rectitudo: Turbatus p̾
ira.oculus. clementer nil intuet᷑:
suffusus flita quadam et muli¬
ebri mollicie. animi rectum nõ
uidet. Non eris innocens. si aut pu¬
nias eum cui forte parcendum
eẽt: aut parcas ei qui fuerat pu¬
qualẽ te inuen̾is nolo dissimules.
Si constantem in tuis. condolentẽ
in alienis: gaude. Recticordis hoc.
E regione ꝑuersissimi: si cum in
ꝓpriis deprehendaris impatiens.
minime tam̃ in alienis compaties

Expanded text:
tutes, si praeter haec reperiantur: nempe tutes, si praeter haec reperiantur: nempe ejusmodi, non natura virtutes, sed usus facit. Nam ex se indifferentes esse noscuntur. Tuum est, aut abutendo et confundendo facere vitia; aut bene ordinateque utendo, virtutes. Solent discretionis oculo caligante alterutrum sibi praeripere loca, terminos occupare. Porro caliginis duae sunt causae, ira et mollior affectus. Is judicii censuram enervat, illa praecipitat. Quomodo ab altero non periclitetur, aut pietas clementiae, aut zeli rectitudo? Turbatus prae ira oculus clementer nil intuetur; suffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non videt. Non eris innocens, si aut punias eum cui forte parcendum esset, aut parcas ei qui fuerat puqualem te inveneris nolo dissimules. Si constantem in tuis, condolentem in alienis gaude. Recti cordis hoc; e regione perversissimi, si cum in propriis deprehendaris fortasse impatiens, minime tamen in alienis compatiens
Abbreviated transcription (Latin):
ad memoriã reuocandum: conferẽ¬
da posteriora pͥorib. Profeceris ne
in uirtute. in sapientia. in intellec¬
tu. in suauitate morum ⁊ an ab his
forte qd̾ absit defec̾is: pacientior
sis. an inpatientior solito⁊ iracun¬
dior lenior ne : insolentior. an humi¬
lior ⁊ affabilior. an austerior: exora¬
bilior an difficilior ⁊ pusillior ani¬
mo. an magnimior ⁊ seuerus magis.
an plusculum dissolutus : timoratior
an forte fidentior qͣm oportet. Quam
latus tͥ patet campus. in hoc genere
considerandi. Memoro ogo pauca.
ueluti quedam seminaria ꝓferens:
ñ tamen ipse serens. s dans semen se¬
renti. O portet innotescat tͥ telus tuus.
cdementia tua: discretio quoq mode¬
ratrix earundem uirtutum. Qualis iu¬
delicet in donandis iniuriis. qualis
sis in ulciscendis: qͣm in utroq ꝓui¬
dus. modi. loci. temꝑisq obseruator.
Prorsus consideranda tria hec in
usu uirtutũ harum : ne ñ sint uir¬

Expanded text:
ad memoriam revocandum. Conferenad memoriam revocandum. Conferenda posteriora prioribus. Profecerisne in virtute, in sapientia, in intellectu, in suavitate morum; an ab his forte quod absit! defeceris. Patientior sis, an impatientior solito, iracundior leniorne, insolentior an humilior, affabilior an austerior, exorabilior an difficilior, pusillior animo an magnanimior, serius magis an plusculum dissolutus, timoratior an forte fidentior quam oportet. Quam latus tibi patet campus in hoc genere considerandi! Memoro ego pauca, veluti quaedam seminaria proferens; non tamen ipse serens, sed dans semen serenti. Oportet innotescat tibi zelus tuus, clementia tua, discretio quoque moderatrix earumdem virtutum, qualis videlicet in donandis injuriis, qualis sis in ulciscendis, quam in utroque providus modi, loci, temporis observator. Prorsus consideranda tria haec in usu virtutum harum; ne non sint vir
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ alta p̾sumptio. qd̃ nͥ ruinosa p̾cipi¬
tatio ẽ: legisti namq. ante ruinam
exaltatur cor. Quid e regione miie
pusillanmitatis deiectio⁊ nͥ desꝑata
quedam absortio ẽ: In hanc fortis ñ
deicietur ⁊ prudens longioris uite ñ
ab ducetur incerto⁊ modestus mode¬
rabitur curas: temꝑabit a suꝑfluis. ñ
deerit necessariis. Porro iustus altio¬
ra se ñ p̾sumet. s loquetur cum nu¬
sto. Si iustus fuero: ñ leuabo caput.¬
Tu gͦ in hac consid̾atione tui caute
ambules. et tota equitatẽ uerseris:
ut plus uero tͥ tribuas. nec plus iu¬
sto parcas. Porro plus uero tribuis ñ
mͦ arrogando tͥ quod ñ habes bonũ:
s quod habes ascribendo. Uigilant̃
discerne qualis ex te. et qualis sis do¬
no dei: et ñ sit insp̃u tuo dolus. Ent
autẽ nͥ fideliter parciens tua tibi: et
que sunt dei deo. sine fraude resignes
tͥ ñ ambigo Sane inter consideran¬
dum qualis sis. etiam qualis fueris

Expanded text:
vero alta praesumptio, quid nisi ruinosa praecipivero alta praesumptio, quid nisi ruinosa praecipitatio est? Legisti namque, Ante ruinam exaltatur cor . Quid e regione nimiae pusillanimitatis dejectio, nisi desperata quaedam absorptio est? In hanc fortis non dejicietur. Prudens longioris vitae non abducetur incerto. Modestus moderabitur curas, temperabit a superfluis, non deerit necessariis. Porro justus altiora se non praesumet, sed loquetur cum justo: Si justus fuero, non levabo caputTu ergo in hac consideratione tui caute ambules, et tota aequitate verseris, ut nec plus vero tibi tribuas, nec plus justo parcas. Porro plus vero tribuis, non modo arrogando tibi quod non habes bonum, sed et quod habes adscribendo. Vigilanter discerne, qualis ex te, et qualis sis dono Dei; et non sit in spiritu tuo dolus. Erit autem, nisi fideliter partiens, tua tibi, et quae sunt Dei, Deo sine fraude resignes. sum tibi non ambigo. Sane inter considerandum qualis sis, etiam qualis fueris
Abbreviated transcription (Latin):
longitudo exterminũ habere solet.
et dilatatio scissuram. et altitudo
ruinam: et ꝓfundum absortionẽ.
Dico planius. ne me putes ea loqui
que apłs comp̾hendere hortatur
cum omnib scĩs. longitudinẽ lati¬
tudinem. sublimitatẽ et ꝓfundum:
quod alteriꝰ erit et disputationiꝰ
et temporis. Nunc autẽ longum
dico. cum sibi homo longiorem ꝓmit¬
tit uitam ⁊ latum cum insuꝑfluas
animus distenditar curas ⁊ altum
cum de plus p̾sumit: ꝓfundum. cũ
se plus deicit. Qui gͥ longa sibi metit᷑
tempora ⁊ nonne uere ingreditur
iter ext̾minii. transiens uite termi¬
nos. ꝓductiori sollicitudine: Inde
e quod homines in presenti a sese
exules ꝑ obliuionem. in alia ꝑ inanẽ
sollicitudinẽ migrant scł̃a: ñ ꝓ fu¬
tura. immo nec futura. Similiter ani¬
mus distentus in multa: multis ia¬
ceretur curis necesse ẽ. Nempe ĩ mo¬
derata extensio extenuationẽ: et ex¬
tenuatio nimia scissionẽ facit. Iam

Expanded text:
longitudo exterminium habere solet, longitudo exterminium habere solet, et dilatatio scissuram, et altitudo ruinam, et profundum absorptionem. Dico haec planius, ne me putes ea loqui quae Apostolus comprehendere hortatur cum omnibus sanctis, longitudinem, latitudinem, sublimitatem, et profundum, : quod alterius erit et disputationis, et temporis . Nunc autem longum dico, cum sibi homo longiorem promittit vitam; latum, cum in superfluas animus distenditur curas; altum, cum de se plus praesumit; profundum, cum se plus dejicit. Qui ergo longa sibi metitur 424 tempora, nonne vere ingreditur iter exterminii, transiens vitae terminos productiori sollicitudine? Inde est, quod homines in praesenti a sese exsules per oblivionem, in alia per inanem sollicitudinem migrant saecula, non profutura, imo nec futura. Similiter animus distentus in multa, multis laceretur curis necesse est. Nempe immoderata extensio extenuationem, et extenuatio nimia scissionem facit. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
psona hominis. uili limo. uite spi¬
raculum colligauit: Nonne auc¬
tor nature in sui ꝑsona. uerbum
limumq contemꝑauit: Ita tibi
sume formam tam de nr̃e concre¬
tione originis. qͣm de sacramento
redemptionis: ut altus sedens. ñ
alta sapiens sis. s humilia de te¬
sentiens humilibq consentiens.
Pinde si consid̾as qͣntus es: cogita¬
etiã qualis. et maxime. hec te sa.¬
ne consid̾atio tenet in te. nec a te a¬
uolare sinit: ñ ambulare in mag¬
nis. neq in mirabilib suꝑ te. In te
consistito. Non infra deici. non at¬
tolli supra: ñ euadere in longius.
non extendi in latius. T ene mediũ:
si ñ uis ꝑdere modum. Locus mediꝰ.
tutꝰ ẽ. Medium. sedes modi: et mo¬
dus uirtus. Omnẽ extra modum
tat. Propterea non ẽ illi habitare ĩ
longo. qd̾ ultra modum sit. s ne in
lato quidem. quod extra sit: porro
nec in alto uł imo. quod alterum
supra. alterum infra sit. Deniq ⁊

Expanded text:
persona hominis vili limo vitae spipersona hominis vili limo vitae spiraculum colligavit? Nonne Auctor naturae in sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens, non alta sapiens sis, ssentiens humilibus consentias. Proinde si consideres qetiam qualis et maxime. Haec te sane consideratio tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene medium, si non vis perdere modum. Locus medius tutus est. Medium sedes modi, et modus virtus. Omnem extra modum tat. Propterea non est illi habitare in longo, quod ultra modum sit: sed ne in lato quidem quod extra sit: porro nec in alto vel imo, quod alterum supra, alterum infra sit. Denique et
Abbreviated transcription (Latin):
nas uelocit᷑ transeuntes. et cito ꝑ¬
transi turas dissipes. et exsuffies a fa¬
cie considerationis tue ⁊ occurret tͥ
homo nudus. et pauꝑ. et miser. et
miserabilis ⁊ homo dolens qd̾ homo
sit. erubescens quod nudus sit. plo¬
rans qd̾ natus sit. murniurans qd̾
sit: homo natus ad laborem. ñ ad ho¬
norem ⁊ homo natus de muliere:⁊
ob hoc cũ reatu⁊ breui uiuens tp̃r.
ideoq cum metu: repletus multis
miseriis. et ꝓpterea cum fletu. Et
uere multis: quia corꝑis et amme
simul. Quid enim calamitate uacat
nascenti in peccato. fragili corꝑe et
mente sterili: Uere gͦ repletus. cui
infirmitas corꝑis. et fatuitas cordis
cumulatur: traduce sorde. mortig
addictione. Salubris copula: ut co¬
gitans te summum pontificem. at¬
tendas pariter uilississimum cine¬
rem ñ fuisse. s eẽ. Imitetur cogita:¬
tio naturam. imitetur et qd̾ dig¬
nius ẽ auctorẽ nature: summa
unaq consocians. Nonne natura.

Expanded text:
nas, velociter transeuntes et cito pnas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis miseriis , et propterea cum fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid enim calamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris copula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas pariter vilissimum cinerem non fuisse, sed esse. Imitetur cogitatio naturam; imitetur et, quod dignius est, Auctorem naturae, summa imaque consocians. Nonne natura in
Abbreviated transcription (Latin):
prefatum me memini collate ex in¬
uicem ambe res. utilioies fient. Dixi
supra. consideranti quid sis. naturã
occurre: qua es homo. Nam homo
natus es. Porro ꝑcunctanti quissis:¬
ꝑsone respondebitur nomen qd̾ ẽ
epc̃ ÷ quod quidẽ factus. ñ natus es.
Quid ł horum un detur ad purum
quod maxime es: hominẽ uidelic
quod et natus es Nec mͦ quid natꝰ.
s et qualis natus oportet attendas:
si ñ uis tue considerationis fructu.
et utilitate fradari. Tolle ꝓinde nẽ
hereditaria hec ꝑiromata abmitio
maledicta. disrumpe uelamen fo¬
lioꝵ celantium ignominiã: ñ pla¬
gam curantium. Dele fucum fuga¬
cis honoris huiꝰ. et male colorate ni¬
torem głe⁊ ut nude nudum consi¬
deres: quia nudus egressus es de u¬
tero matris tue. N unqͥd infulatus :
Numquid micans gẽmis. aut flori¬
dus sencis. aut coronatꝰ pennis. aut
suffarcinatꝰ metallis: Si cuncta
hec ueluti nubes quasdã matuti¬

Expanded text:
praefatum me memini, collatae ex inpraefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natus es. Porro percunctanti quis, personae respondebitur nomen, quod es episcopus: quod quidem factus, non natus es. Quid tibi horum videtur ad purum quod maxime es, hominem videlicet, quod et natus es. 18. Nec modo quid natus, sed et qualis natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matuti