comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buit. que hunc fide quidem ⁊ deuotio¬
ne ad celos usq secuta ẽ. Igitur credere
resurrectionẽ tͣnsire ẽ credere etiã ascẽ¬
sionem ꝑtͣnsire. Et fortasse qd̾ una di
uerat illam. istam ñ nouerat. Ergo qd̵
sibi deerat instructa ab illis. quia selicet.
qui resurrerat etiã ascendisset. ascen¬
dit ⁊ ipsa parit̾: hoc ẽ ꝑtransiit ⁊ in¬
uenit. Quidni inuenerit ꝑtingens fide
et bene eos tam ipsos qͣm cetera men-¬
bra sua. que sunt suꝑ terrã. caput nr̃m
punctis p̃scessit duob atq tͣnscendit:
resurrectione ut diximꝰ ⁊ astensione. Et¬
enim pͥmitie dormientiũ xp̃c. Qd̃ si ille
precessit: ⁊ fides nr̃a. Ubi enim illa eum
ñ sequeretr. Si ascendit in cȩlũ ipsa illic
sua diluculo ⁊ habitau̾it in extremis
maris. illic ait manis tua deducet me.
⁊ tenebit me dext̾a tua. Nonne deniq
scđm hanc. omnipotens.:i summe bonꝰ
pater sponsi consuscitauit: ⁊ consedere
nos fecit. in dextera sua: Atq hoc ꝓ eo qͥ¬

Expanded text:
buit, quae hunc quidem fide et devotione ad coelos usque secuta est. Igitur credere resurrectionem transire est, credere etiam ascensionem pertransire. Et fortasse noverat iverat illam, istam non noverat. Ergo, quod sibi deerat instructa ab illis, quia scilicet qui resurrexerat, etiam ascendisset; ascendit et ipsa pariter, hoc est pertransiit, et invenit. Quidni invenerit pertingens menEt bene eos: nam tam ipsos, quam caetera membra sua, quae sunt super terram, caput nostrum punctis praecessit duobus atque transcendit, resurrectione, ut jam diximus, et ascensione. Etenim primitiae Christus. Quod si ille praecessit; et fides nostra. Ubi enim illa eum non sequeretur? Si ascenderit in coelum, ipsa illic suas diluculo, et habitaverit in extremis maris, illuc, ait, manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . Nonne denique secundum hanc omnipotens et summe bonus Pater sponsi consuscitavit, et consedere nos fecit in dextera sua  alias
Abbreviated transcription (Latin):
ber ẽ in oꝑando. Deniq cum timore ⁊ tre-¬
more suam ipsius iubetur oꝑari salutẽ:
atq in sudore uultus sui comedere panẽ
suũ. his ita explicitis intuere nunc me¬
cum in hoc tam magnifico oꝑe nr̃ȩ salu¬
tis. tͥa eẽ quedam que sibi uendicat aue¬
tor ds̃. p̾uenitq in illis om̃s auxiliato¬
res. ⁊ cooꝑatores suos. p̃destinationem.
creationẽ. inspirationẽ. Quarũ p̾desti-¬
est. Poro creatio cum tempore: inspira¬
tio iam in tempore fit. uͥ ⁊ qͣndo uult
ds̃. Sane scđ̾m p̾destination ẽ nunquam
eccł̃ia electoꝵ penes dm̃ ñ fuit. Si mirat᷑
hoc infidelis. audiat qd̃ magis miretur:
nunqͣm ñ grata extitit. nunqͣm ñ dilecta.
silioꝵ aꝑuit: Paulum dico qui ut
multa alia ita hoc quoq de diuitiis bo¬
nitatis eiꝰ. ñ ẽ ueritus diuulgare secretum:
benedixit nos inquiens in omm benedic¬
tione sꝑitali in celestib in xͦ. sicut elegit

Expanded text:
ber est in operando. Denique cum timore et treber est in operando. Denique cum timore et tremore suam ipsius jubetur operari salutem , atque in sudore vultus sui comedere panem suum . 3. His ita explicitis, intuere nunc mecum in hoc tam magnifico opere nostrae salutis tria esse quaedam, quae sibi vindicat auctor Deus, praevenitque in illis omnes auxiliatores et cooperatores suos; praedestinationem, creationem, inspirationem. Quarum praedestiest. Porro creatio cum tempore; inspiratio jam in tempore fit, ubi et quando vult Deus. Sane secundum praedestinationem nunquam Ecclesia electorum penes Deum non fuit. Si miratur hoc infidelis, audiat quod magis miretur; nunquam non grata exstitit, nunquam non dilecta. siliorum aperuit? Paulum dico, qui, ut multa alia, ita hoc quoque de divitiis bonitatis ejus non est veritus divulgare secretum: Benedixit nos, inquiens, in omni benedictione spirituali, in coelestibus in Christo, sicut elegit
Abbreviated transcription (Latin):
o fungitur: nonne hoc facit. ut ab homi¬
nib angłi diligant᷑: Nam quia ab an-¬
głis homines diligantur. inde uł maxi-¬
me adu̾ti potest. qd̃ antiqua sue cuuta-¬
tis damna ex hominib resaicitũ iri: an-¬
gł̃i ñ ignorant. Nec aliis ꝓfecto regi legibͦ
regnum caritatis dicebat. qͣm piis ipsoꝵ qͥ
pariter regnaturi sunt mutuisq amori¬
b: ⁊ puris affectionib. in inuicem:⁊ in
dm̃. Est aut̃ in mͦ oꝑandi differentia
multa. ꝓ cuiꝰq nmirum oꝑarii digni¬
tatẽ. Ds̃ nempe facit quod uult. sola ip.¬
sa facilitate uolendi. sine estu. sine motu.
sine p̾iudicio loci uel temꝑis. uel causeuł
ꝑsone. Est enim dñs sabaoth: qui cum
tranquillitate iudicat omnia. Est sapĩ̾a
disponens omĩa suauit̾. Porro angłs ñ
absq motu oꝑatur. tam locali. qͣm tem¬
porali. si ne estu tñ. homo aut̃ nec ab es¬
tu animi. nec amotu corꝑis. animiq li¬

Expanded text:
o utitur, nonne facit ut ab homio utitur, nonne facit ut ab hominibus angeli diligantur? Nam quia ab angelis homines diligantur, inde vel maxime adverti potest, quod antiqua suae civitatis damna ex hominibus resarcitum iri angeli non ignorant. Nec aliis profecto legibus regnum charitatis regi decebat, quam piis ipsorum qui pariter regnaturi sunt, mutuisque amoribus, et puris affectionibus in invicem, et in Deum. 2. Est autem in modo operandi differentia multa, pro cujusque nimirum operarii dignitate. Deus nempe facit quod vult sola ipsa facilitate volendi, sine aestu, sine motu, sine praejudicio loci vel temporis, vel causae, vel personae. Est enim Dominus sabaoth, qui cum tranquillitate judicat omnia . Est et Sapientia disponens omnia suaviter . Porro angelus non absque motu operatur, tam locali, quam temporali, sine aestu tamen. Homo autem nec ab aestu animi, nec a motu corporis animique li
Abbreviated transcription (Latin):
D uerbum inuentionis
si bene memini illic stetimus. et
hesimus scrupulosius uidelicet audien-¬
tes quod sponsa ap̾dicatorib suis se inuẽ¬
tam dixerit. Porro causȩ nr̃e dubitatio¬
nis: ⁊ cunctationis a nob̃ expresse sunt.
iuisum ẽ aliquid ẽẽ querendum. s ñ
in calce sermonis. quo iam artabarniur. qd̾
quesitum ẽ potuit explicari. Quid restat
nisi ut debitum iam soluamus: In expli-¬
catione sacramenti magni. ill ud loquor qd̾
cooꝑantur: ds̃. angłs. homo. Et ds̃ quidẽ qͥdni
oꝑetur: icuram gerat nuptiarum dic¬
ti filii sui: Ipse uero ac tota uoluntate.
Et utiq ꝑ se ipse sufficeret. ⁊ absq admi¬
niculo hoꝵ: hi aut̃ sine ipso possunt
facere nichil. Ergo qd̃ ex illis ad sciuit ĩ
opus ministerii huiꝰ: ñ sibi solatium.
s ꝓfectum quesiuit illis. Nam hõib
quidẽ merita locauit in oꝑe. scd̾m cdig-
siue qͥ infide plantat : siue qui rigat
qd̃ plantatum. fuerit. Angłoꝵ autẽ cũ
ad salutem humani generis ministeri¬

Expanded text:
d verbum inventionis, si bene memini, illic stetimus et haesimus, scrupulosius videlicet 1541 audientes quod sponsa a praedicatoribus suis se inventam dixerit. Porro causae nostrae cunctationis et dubitationis a nobis expressae sunt, et visum est aliquid esse quaerendum; sed non in calce sermonis, quo jam arctabamur, quod quaesitum est, potuit explicari. Quid restat, nisi ut debitum jam solvamus? In explicatione sacramenti magni: illud loquor, quod Dcooperantur; Deus, angelus, homo. Et Deus quidem quidni operetur, et curam gerat nuptiarum dilecti Filii sui? Ipse vero, ac tota voluntate. Et utique per se ipse sufficeret, et absque adminiculo horum; hi autem sine ipso possunt facere nihil. Ergo quod ex illis ascivit in opus ministerii hujus, non sibi solatium, sed profectum quaesivit illis. Nam hominibus quidem merita locavit in opere, secundum isive qui in fide plantat, sive qui rigat quod plantatum fuerit. Angelorum autem cum ad salutem humani generis ministeri
Abbreviated transcription (Latin):
do iam senserit sic omnia p̾ꝑata. ut
absq multo suo ipsoꝵ labore gloriari
⁊ dicere possint: qm̃ coadiutores dei
sumꝰ. Quid enim facturi sunt: Nẽpe
sponsam quesituri. inuenteq indica¬
hac ñ multũ apud illã laborabunt: ad ẽ.
iamq illum tota deuotione requirit.
in tantum p̾parata ẽ. uoluntas eiꝰ adño.

Expanded text:
, quando jam senserit sic omnia praeparata, ut , quando jam senserit sic omnia praeparata, ut absque multo suo ipsorum labore gloriari et dicere queant, quoniam coadjutores Dei sumus . Quid enim facturi sunt? Nempe sponsam quaesituri, inventaeque indicahac non multum apud illam laborabunt: adest, jamque illum tota devotione requirit; 1543 in tantum praeparata est voluntas ejus a Domino. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
salritaris nr̃. S ñ ȩque illi fortassis inuen-¬
tionis uocẽ competent̾ aptarim: sic̃ conu̾¬
sionis. Inmo uͦ sic ẽ. Non ẽ inuenire dño.
s p̾uenire: ⁊ inuentionẽ p̾uentio exclu¬
dit. Deniq quid inueniat qͥ nichil un¬
qͣm ñ nouit: Nouit dñs qui sunt eiꝰ.
ait qͥdam. Ipse uͦ quid: Ego scio ait. qͦs
elegerim a pͥncipio. Plane qͣm ab et̾no
lexit. rationis ñ erat ab eodem̃ ꝑhiberi
inuentam. p̾ꝑatam tam̃ ab ipso ut in-¬
ueniretur fident̾ dixerim. Nam qui ui¬
dit testimoniũ ꝑhibuit. ⁊ scimus quia
uerum ẽ testimoniũ eiꝰ. Uidit inquit
ciuitatẽ scãm ierłm nouã descendentẽ¬
de cȩlo adeo paratam. tanqͣm sponsam
ornatam uiro suo. Isq eiugłib unus qͥ
cu stodiunt ciuitatẽ. S audi ipsũ eiꝰ p̾ꝑa¬
torẽ. ueluti digito eam demonstrantem
uigilib. s ut tropo altero. Leuate ocłos
ur̃os ait. ⁊ uidete regiones quia albe st̃

Expanded text:
salutaris noster . Sed non aeque illi fortassis invensalutaris noster . Sed non aeque illi fortassis inventionis vocem competenter aptarim, sicut conversionis. Imo vero sic est. Non est invenire Domino, sed praevenire, et inventionem praeventio excludit. Denique quid inveniat, qui nihil unquam non novit? Novit Dominus qui sunt ejus, ait quidam . Ipse vero quid? Ego scio, ait, quos elegerim a principio . Plane quam ab aeterno ndidit, rationis non erat ab eodem perhiberi inventam. Praeparatam tamen ab ipso ut inveniretur, fidenter dixerim. Nam, qui vidit, testimonium perhibuit: et scimus quia verum est testimonium ejus . Vidi, inquit, civitatem saonsam ornatam viro suo : isque e vigilibus unus, qui custodiunt civitatem. Sed audi ipsum ejus praeparatorem, veluti digito eam demonstrantem vigilibus, sed sub tropo altero. Levate oculos vestros, ait, et videte regiones, quia albae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ nominaui. qd de sponsi sp̃u huma¬
nis infusum quippiam sꝑitib fuerit.
in p̾ꝑationẽ euangłii pacis: id est pa-¬
corda omniũ qͦtqͦt erant p̾destinati ad
uitam. Frustra uigiles laborassei in
p̾dicando: si ñ hec gr̃a p̾cessisset. Nũc
uero uidentes uelocit̾ currere u̾bum:
popłos nationũ ad dñm in omĩ facilita¬
te conu̾ti. concurrere in unitatẽ fidel.
trib: ilinguas. atq in unam colligi ma-¬
trem catholicam. t̾minos t̾re cognoue-¬
runt de diuitiis głȩ. quȩ a scłis abscon¬
dite tenebant᷑ in abdito p̾destinationis
ȩt̾ne. ⁊ gauisi sunt eam se inuenisse
qͣm ante scła dñs elegerat in sponsam
sibi. Ex quo ut opinor clarum fit ñ
ociosum ẽẽ qd̾ se inuentam ab his spon¬
sa testata ẽ. s: ꝓpterea qd̃ se ab ipsis collec¬
tam agnosceret ñ electam comꝑtam. noz
conuersam. Eĩ nempe ascribenda ẽ cuiꝰ¬
q conu̾sio: cui dicere necesse habent uni-¬
uersi illud de psalmo. Conuerte nos ds

Expanded text:
supra nominavi, quod de sponsi spiritu humanis infusum spiritibus quidpiam fuerit in praeparationem Evangelii pacis, id est pacorda omnium, quotquot erant praedestinati ad vitam. Frustra vigiles laborassent in praedicando, si non haec gratia praecessisset. Nunc vero videntes velociter currere verbum, et populos nationum ad Dominum in omni facilitate converti, concurrere in unitatem fidei tribus et linguas, atque in unam colligi matrem catholicam terminos terrae; cognoverunt de divitiis gratiae, quae a saeculis absconditae tenebantur in abdito praedestinationis aeternae, et gavisi sunt eam se invenisse, quam ante saecula Dominus elegerat in sponsam sibi. 6. Ex quo, ut opinor, clarum fit non otiosum esse, quod se inventam ab his sponsa testata est; sed propterea quod se ab ipsis collectam agnosceret, non electam; compertam, non conversam. Ei nempe ascribenda cujusque conversio est, cui dicere necesse habent universi illud de psalmo: Converte nos, Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
cit. atq insuspitionẽ abducit. laterelo¬
co. qd̾ sit diligentiꝰ intuendũ. Uolebam
fateor p̾terire. meq subducere huic
scrutinio. cui sufficere ñ sentirẽ. Cete¬
rum reminiscens in qͣntis eque dubiis
⁊ obscuris. uob̃ quidẽ sursum corda le¬
uantib. etiã supͣ spem meam adiutũ
me senserim. pudet diffidentie: ⁊ rep̾¬
hendens timorem meum. adorior non qͥ¬
dem temere quod timide refugiebam. ad¬
erit ut confido solitum adiutorium: qd̾
siminus apud beniuolos tamen adiu¬
tores ñ erit ociosum qd̃ uolui. Uerum
hoc habebit sequens sermo pͥncipium:
nam p̾sentem hic claudimꝰ. Ipse autẽ
det uobis ea quȩ dicuntur non solum te¬
nere momorit̾. s ardent̾ diligere: i effica-¬
ter ad implere. sponsus eccłie iħc xp̃c.d.¬

Expanded text:
cit, atque in suspicionem adducit latere locit, atque in suspicionem adducit latere loco, quod sit diligentius intuendum. 8. Volebam, fateor, praeterire, meque subducere huic scrutinio, cui sufficere non sentirem. Caeterum reminiscens in quantis aeque dubiis et obscuris, vobis quidem sursum corda levantibus, etiam supra spem meam adjutum me senserim, pudet diffidentiae: et reprehendens timorem meum, adorior non quidem temere, quod timide refugiebam. Aderit, ut confido, solitum adjutorium: quod si minus, apud benevolos tamen auditores non erit otiosum quod volui. Verum hoc habebit sequens sermo principium; nam praesentem hic claudimus. Ipse autem det vobis ea quae dicuntur non solum tenere memoriter, sed et ardenter diligere, et efficaciter adimplere sponsus Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sterio uteretur. ad cognoscendũ de dile¬
cto: certe ad discendũ timorẽ dñi. Seduc¬
tori dat manum. qui dare dissimulat
p̾ceptori. Et qui dimitcit oues in pascua
absq custode. pastor ẽ ñ ouium. s lupo¬
rum. Nunc iam uideamus de sponsa
qͦm sedicat inuentam. Michi enim in¬
suetũ satis u̾bum inuentionis posuisse
uideatur. Nam hoc ita dicit. ac si uno
seu ab angłis inueniretur deducenda.
uel dirigenda ad illum quẽ diligit aĩa
eiꝰ. Fuit ne priꝰ inuenta qͣm collecta: hõ:
quia nec erat. Quãobrem si collectam. si
minime in aliquo cunctabundꝰ. Coadiu-¬
tores enim dei sunt. quẽ i audiere loqͦn
fundatam. siue edificatam. Siquidem h
fecerunt una cum illo. qui eungliis lo¬
quitur: ⁊ suꝑ hanc petrã ȩdificabo ec¬
d̃iam meã: ⁊ quia fundam̃ta ẽ supra
firmã petram. Nunc uͦ nichil horum lo-¬
quens. s p̾ter solitum quidem ꝑhibeis
se inuentam cunctari aliquantũ nosfa¬

Expanded text:
sterio uteretur ad cognoscendum de dilesterio uteretur ad cognoscendum de dilecto, certe ad discendum timorem Domini. Seductori dat manum, qui dare dissimulat praeceptori. Et qui dimittit oves in pascua absque custode, pastor est non ovium, sed luporum. 7. Nunc jam videamus de sponsa, quomodo se dicat inventam. Mihi enim insuete satis verbum inventionis posuisse videtur. Nam ita hoc dicit, ac si uno seu ab angelis inveniretur deducenda vel dirigenda ad eum, quem diligit anima sua. Fueritne prius inventa quam collecta? Non; quia nec erat. Quamobrem si collectam, si minime in aliquo cunctabundus. Coadjutores enim Dei sunt, quem et audiere loquenfundatam sive aedificatam. Siquidem hoc fecerunt una cum illo, qui in Evangeliis loquitur: Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam ; et: Quia fundata est supra firmam petram . Nunc vero nihil horum loquens, sed praeter solitum quidem perhibens se inventam, cunctari aliquantum nos fa
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ inueniat grãm in ocłis tanti sponsi.
ut dignam reputet. que adhͣnc ꝑtingat
głam: immo ipse sibi eam exhibeat ñ
habentem maculam aut rugam̃. aut
aliquid huiusmodi. Quanti putas eẽ
discriminis. qu a uedignũ pena. tantũ
dĩ donum ociosum tenere: Herũ hoc
alias. Nunc uͦ sponsa quem querebat
ipsi sibi in arte disciplinȩ sꝑitalis exis¬
tentes ⁊ discipłi parit̾ ⁊ magistri. Non
sufficit hoc. etiam coaceruant sibi disci
płos ceci duces cecoꝵ. Quam multi ex ħ
a uͦ tramite ⁊ recto. ꝑicłosissime ab er¬
rasse comꝑti sunt: nimirum ignoran¬
tes astutias sathane. ⁊ cogitati ones ip¬
sius. Factum ẽ. ut qui spũ ceperant.
carne consummarent᷑. ab ducti turpit̾.
lapsi dampnabilit̾. Uideant ꝓinde qͥ
eius modi sunt. qͦmͦ caute ambulent.⁊
de sponsa exempla sumant.: quȩ ñ pͥus
ad eum qͣm desidabat ullo mͦ ualuit
ꝑuenire qͣm sͥ occurrerent quoꝵ magi-¬

Expanded text:
tamen inveniat gratiam in oculis tanti sponsi, tamen inveniat gratiam in oculis tanti sponsi, ut dignam reputet, quae ad hanc pertingat gloriam; imo ipse eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi. Quanti putas esse discriminis, quave dignum poena, tantum Dei donum otiosum tenere? Verum hoc alias. 6. Nunc vero sponsa quem quaerebat,ipsi sibi in arte spirituali existentes et discipuli pariter et magistri. Non sufficit hoc: etiam coacervant discipulos sibi, caeci duces caecorum. Quam multi ex hoc a recto tramite periculosissime aberrasse comperti sunt! Nimirum ignorantes astutias Satanae et cogitationes ipsius, factum est ut qui spiritu coeperant, carne consummarentur, abducti turpiter, lapsi damnabiliter. Videant proinde qui ejusmodi sunt, quomodo caute ambulent, et de sponsa exemplum sumant, quae non prius ad eum, quem desiderabat, ullo modo valuit pervenire, quam sibi occurrerent, quorum magi
Abbreviated transcription (Latin):
rat eã. ut quereret: ⁊ dederat illi cor ad
p̃cepta ⁊ legem uite ⁊ disciplinȩ: dũ mͦ
eẽt qui instrueret: idoceret uiam prudñ¬
tie. Et misit in occursum eiꝰ plantatores.
⁊ rigatores. qui etiã enutͥrent. ⁊ confir-¬
marent in omni certitudine u̾itatis:
hoc ẽ indicarent illi. certamq redð̃ent.
de dilecto quia ueritas ẽ: qͣm querit.
⁊ qͣm uere diligit anima eiꝰ. Et reuera
quis fidus. ueriis ue anime amor. nͥ uti¬
q is qͦ u̾itas ad amatur : Rationis sum
compos ueritatis sũ capax: s utinam ñ
fuerim. si amor inde defuerit. Horum
quippe ramorum is fructus est: ⁊ ego ra¬
dix. Non sum securus asecuri:si absq eo
inuentus fuero. In illo nimirum naturȩ
munere. illud diuinȩ imaginis enitere.
in signe haut dubium ẽ: ex qͦ ceteris pre¬
stantior es animantib. Inde ẽ quod audet
anima mea ad dulces castosq amplexus
tota securitate ac suauitate quiescere. si

Expanded text:
rat eam ut se quaereret, et dederat illi cor ad rat eam ut se quaereret, et dederat illi cor ad praecepta, et legem vitae et disciplinae, dummodo esset qui instrueret et doceret viam prudentiae. Et misit in occursum ejus plantatores et rigatores, qui eam enutrirent, et confirmarent in omni certitudine veritatis, hoc est, indicarent illi certamque redderent de dilecto; quia veritas est quam quaerit, et quam vere diligit anima ejus. Et revera quis fidus verusve animae amor, nisi utique is, quo veritas adamatur? Rationis sum compos, veritatis sum capax; sed utinam non forem, si amor veri defuerit. Horum quippe ramorum is fructus est, et ego radix. Non sum securus a securi, si absque eo inveniar. In illo nimirum 1540 naturae munere illud divinae imaginis enitere insigne haud dubium est, ex quo caeteris praestet animantibus. Inde est quod audet anima mea ad dulces castosque assurgertota securitate ac suavitate quiescere, si
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui te abutrisq inuentam sꝑitib
senserit. ab utrisq pariter custodiri. Et̃
ẽ hinus sollicitudinis ratio quibq sua.
his quidem. quod sine te ñ consumentur.
illis uͦ qd̃ nisi de te ad sui plenitudinẽ mi¬
nime restaurentur. Nam quis nesciat. sa¬
thana cadente de cȩlo:⁊ eius complicib nu-¬
merum suꝑne multitudinis parte ñ mo¬
dica imminutum: De te itaq omnes cõ-¬
sum mationem expectant. alii numeri.
alii desiderii sui. agnosce ꝓinde uocem
in psalmo tuam: me expectant iusti do¬
nec retribuas mͥ. Et adu̾tendum qd̃ ñ ista
illos. s illi istam potius inuenisse referũ¬
tur. Utiq ego suspicor eos ipsos. ad hoc ip¬
sumstudium destinatos. Nam qͦmͦ p̾dica-¬
bunt nisi mutant᷑: Deniq habes loquen¬
tem in euangłiis. Ite. ecce ego mitto uos:
⁊ ite. p̾dicate euangłm om̃i creature. Ita
ẽ: illa querebat sponsum. ⁊ sponsũ ñ la-¬
tebat. Nempe qui in hoc ipsũ excitaue¬

Expanded text:
errant qui te ab utrisque inventam spiritibus errant qui te ab utrisque inventam spiritibus senserint, ab utrisque pariter custodiri. Et est hujus sollicitudinis ratio quibusque sua: his quidem, quod sine te non consummentur; illis vero, quod nisi de te ad sui plenitudinem minime restaurentur. Nam quis nesciat, Satana cadente de coelo et ejus complicibus, numerum supernae multitudinis parte non modica imminutum? De te itaque omnes consummationem exspectant, alii numeri, alii desiderii sui. Agnosce proinde vocem in psalmo: Me exspectant justi, donec retribuas mihi . 5. Et advertendum, quod non ista illos, sed illi istam potius invenisse referuntur, utque ego suspicor ad hoc ipsum studio destinati. Nam quomodo praedicabunt, nisi mittantur? Denique habes loquentem in Evangeliis: Ite, ecce ego mitto vos ; et: Ite, praedicate Evangelium omni creaturae . Ita est. Illa quaerebat sponsum, et sponsum non latebat. Nempe qui in hoc ipsum excitave
Abbreviated transcription (Latin):
tratorii sp̃c. At quis me ꝑhibet itidem:⁊
de istis sentire. qui potentia quidem mi¬
nime iam ipsis angłis impares sunt: af-¬
fectu aut̃ ⁊ miscd̃ia eo nob̃ forsan germa¬
niores existunt. quo natura coniunctio¬
res: Iunge ⁊ tolerantium earumdem
passionum. ac miseriarũ. in quib nos
ꝓ tempore adhuc u̾samur. nichil ne am¬
plius miserationis ꝓ nobis. uel sollicitu¬
dinis oꝑabitur inmentib scĩs. qd̃ ⁊ se
transisse ꝑ eas ꝓculdubio meminert:
Nonne illa ipsoꝵ uox ipsoꝵ ẽ transiuimꝰ
ꝑ ignẽ ⁊ aqͣm. ⁊ eduxisti nos in refrige¬
rium: Quid: Ipsi transierunt. ⁊ nos
nec saltem manum porrigere digna-¬
buntur ꝑiclitantib filiis: Non ẽ ita.
Bene tecum agitur omat̾ eccl̃ia. bene
tecum agitur in loco ꝑegrinatiomis
ttie: de celo ⁊ de t̾ra uenit auxilium
tͥ. Qui custodiunt te ñ dormitant.
neq dormiunt. Custodes tui angłi sunt¬
scĩ: uigiles tui sp̃c̃:i anime iustoꝵ. Non

Expanded text:
tratorii spiritus . At quis me prohibeat itidem et tratorii spiritus . At quis me prohibeat itidem et de istis sentire, qui potentia quidem minime jam ipsis angelis impares sunt, affectu autem et misericordia eo nobis forsitan germaniores existunt, quo natura conjunctiores? Junge et tolerantiam earumdem passionum et miseriarum, in quibus nos pro tempore adhuc versamur. Nihilne amplius miserationis pro nobis vel sollicitudinis operabitur in mentibus sanctis, quod et se transisse per eas procul dubio meminerunt? Nonne illa ipsorum vox est: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium? Quid? ipsi transierunt, et nos nec saltem manum porrigere dignabuntur periclitantibus filiis? Non est ita. Bene tecum agitur, o mater Ecclesia, bene tecum agitur in loco peregrinationis tuae: de coelo et de terra venit auxilium tibi. Qui custodiunt te, non dormitant, neque dormiunt. Custodes tui angeli sancti, vigiles tui spiritus et animae justorum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
id est eam ipsam qͣm inuenerunt ecclã:
eoq uigilantius. quo nunc temporis
grauius ꝑiclitantẽ conspiciunt. a ma¬
lo utiq domestico ⁊ in testino sic̃ scͥptũ ẽ.
⁊ inimici hominis. domestici eiꝰ. Neq em̃
ꝓ qua usq ad sanguinẽ restiterunt. suo¬
derelinquerait patrocinio. destitutam.
s ꝓtegunt ⁊ custodiunt eam die ac noc¬
te. hoc ẽ in uita: ⁊in morte sua. Et si p̾cio¬
sa ẽ in conspectu dñi mors sc̃oꝵ eiꝰ. non
ambigo ego. qͥn etiam tanto in morte po¬
tentius id agant. qͣnto in ipsa amplius
confortatꝰ ẽ pͥncipatus eoꝵ. Sic ista asseriꝰ
ait quis. ac si ocłis tuis uideris ea. Sunt
aut̃ ab humanis seclusa aspectib. Cui
ego. Si tu tuoꝵ ocłoꝵ testimonium fide¬
le putas. testimonium dei maius est.
ait uͦ. Suꝑ muros tuos ierłm constitui
custodes. tota die ⁊ tota nocte imꝑpetuũ
ñ tacebunt. S de angłis. in quis dictũ ẽ¬
istud. Non abnuo:omnes sunt adminis¬

Expanded text:
id est eam ipsam quam invenerunt. Ecclesiam, id est eam ipsam quam invenerunt. Ecclesiam, eoque vigilantius, quo nunc temporis gravius periclitantem conspiciunt, a malo utique domestico et intestino, sicut scriptum est: Et inimici hominis domestici ejus . Neque enim pro qua usque ad sanguinem restiterunt, suoderelinquunt patrocinio destitutam, sed protegunt et custodiunt eam die ac nocte, hoc est, in vita et in morte sua. Et si pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus , non ambigo ego quin etiam tanto in morte potentius id agant, quanto in ipsa amplius confortatus est principatus eorum . 4. Sic ista asseria, ait quis, ac si oculis tuis videris ea; sunt autem ab humanis seclusa conspectibus. Cui ego: Si tu tuorum oculorum testimonium fidele putas, testimonium Dei majus est. Ait vero: Super muros tuos, Jerusalem, constitui custodes: tota die et tota nocte, in perpetuum non tacebunt . Sed de angelis, inquis, id dictum est. Non abnuo: omnes sunt adminis
Abbreviated transcription (Latin):
tur legere: aut si forte legerint. mͥ indig¬
nabuntur. qͣmuis rectus sibi hoc face¬
rent. Propterea relinquamꝰ istos ñ inuẽ¬
tores sponse. s uenditores: ⁊ inquiramꝰ
potius illos aquib sponsa se inuentam
loquit᷑. iquidẽ illorum isti sortiti sunt
ministerii locum: s ñ zelum. Successo¬
res om̃s cupiunt eẽ imitatores pauci. O
utinã tam uigiles reꝑirent᷑. ad curam:
qͣm alacres currunt ad cathedrã. Uigi¬
larent utiq sollicite seruantes ab illis
inuentam. sibi creditam sponsã. Imo
uͦ euigilarent ꝓsemet ipsis: nec siñent
ẽ nr̃is uigilib. quod ñ seruant nos: nͥ
⁊ ꝑdant. Alto qͥppe demersi obliuionis
somno. ad nullum dñice comminati-¬
onis tomitruum exꝑgiscunt᷑: ut uel
suum ipsoꝵ ꝑiculum expauescant.
Inde ẽ ut ñ parcant suis. qui ñ parcũt
illi sunt uigiles. a quib se inuentam ꝑhi¬
Uere hi sunt qui custodiunt ciuitatẽ.

Expanded text:
tur legere; aut si forte legerint, mihi indigtur legere; aut si forte legerint, mihi indignabuntur, quamvis rectius sibi hoc facerent. Propterea relinquamus istos, non inventores sponsae, sed venditores; et inquiramus potius illios, a quibus sponsa se inventam loquitur. Et quidem illorum isti sortiti sunt ministerii locum, sed non zelum. Successores omnes cupiunt esse, imitatores pauci. O utinam tam vigiles reperirentur ad curam, quam alacres currunt ad cathedram! Vigilarent utique, sollicite servantes ab illis inventam, sibi creditam. Imo vero evigilarent pro semetipsis, nec sinerent est nostris vigilibus quod non servant nos, nisi et perdant. Alto quippe demersi oblivionis somno, ad nullum Dominicae comminationis tonitruum expergiscuntur, ut vel suum ipsorum periculum expavescant. Inde est ut non parcant suis, qui non parcuntilli sunt vigiles, a quibus se inventam perhici viri. Vere hi sunt qui custodiunt civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
pida. ex sangui. Propt̾ hoc ñ ẽ hoc tem¬
pore ornare sponsan. s expoliare: ñ est
custodire. s ꝑdere. ñ ẽ defendere. s expo¬
nere. ñ ẽ instruere. s ꝓstituere. ñ ẽ pasce¬
re gregẽ. s mactare ⁊ deuorare: dicente de
illis dño. qui deuorant plebem meã sicut
escam panis: ⁊ quia comederunt iacobi
locum eiꝰ desolauerunt. Et in alio ꝓpħa. Rec¬
cata popłi mei comedent. Quasi dicat.
Peccatoꝵ p̾cia exigunt: ⁊ peccantib de-¬
bitam sollicitudinẽ ñ impendunt. Quẽ
dabis mͥ de num̃o p̾positoꝵ. qui ñ plus
inuigilet subditoꝵ uacuandis marsu¬
piis. qͣm uitiis extirpandis: Ubi qui
orando flectat iram. qͥ p̾dicet annum
placabilẽ dño: Leuiora loquim᷑: graui¬
ora grauius manet iudiciũ. Sine causa
tamen uel his uel illis immoraremur: qr
ñ audiunt nos. S ⁊ si litteris forsitan mã¬
dentur ista quȩ dicimus. dedignabun-¬

Expanded text:
pida, exsangui. Propter hoc non est hoc tempida, exsangui. Propter hoc non est hoc tempore ornare sponsam, sed spoliare; non est custodire, sed perdere; non est defendere, sed exponere; non est instituere, sed prostituere; non est pascere gregeillis Domino: Qui devorant plebem meam, ut cibum panis ; et: Quia comederunt Jacob, et locum ejus desolaverunt , et in alio propheta: Peccata populi mei comedent ; quasi dicat: Peccatorum pretia exigunt, et peccantibus debitam sollicitudinem non impendunt. Quem dabis mihi de numero praepositorum, qui non plus invigilet subditorum vacuandis marsupiis, quam vitiis extirpandis? ubi qui orando flectat iram; qui praedicet annum placabilem Domino? Leviora loquimur; graviora gravius manet judicium. 2. Sine causa tamen vel his, vel illis immoramur, quia non audiunt nos. Sed etsi litteris forsitan mandentur ista quae dicimus, dedignabun
Abbreviated transcription (Latin):
ya expediti sumꝰ.
Diximus hesterno sermone qͣles
in uia hac qͣ ambulamꝰ uellemꝰ hab̾e
duces. ñ quales habemꝰ. Ionge dissimi-¬
les exꝑimur. Non omnes sunt amici
sponsi. quos hodie sponse hinc inde as¬
sistere cernis: ⁊ qui ut uulgo auint. eam
quasi ad dextrare uident᷑. Pauci admo¬
dum sunt. qui ñ que sua sunt querant:
ex omnib caris eiꝰ. Diligunt munera:
nec possunt pariter diligere xp̃m. quia
manus dederunt manimone. Intuere
qͦmͦ incedunt nitidi: iornati: circuma¬
micti. uarietatib. tanqͣm sponsȩ ꝓceden¬
tes de thalamo suo. Nonne si quempiam
talium repente eminus ꝓcedentẽ aspexe¬
ris. sponsam potius putab̃ quã sponse
custodẽ: Unde uͦ hanc illis exub̾are ex-¬
istimas rerum affluentiã. uestium splen-¬
dorem. mensarum luxuriẽ congeriẽ uaso¬
rum argenteoꝵ ⁊ aureoꝵ. nͥ ex bonis spõ¬
sȩ: Inde ẽ qd̾ illa pauꝑ ⁊ mops: inuda re¬
linquitur: facie miseranda. inculta. his¬

Expanded text:
a expediti sumus! Diximus hesterno sermone, quales in via hac qua ambulamus, vellemus habere duces, non quales habemus. Longe dissimles experimur. Non omnes sunt amici spousi, quos hodie sponsae hinc inde assistere cernis, et qui, ut vulgo aiunt, eam quasi addextrare videntur. Pauci admodum sunt, qui non quae sunt quaerant, ex omnibus charis ejus. Diligunt numera, nec possunt pariter diligere Christum; quia manus dederunt mammonae. Intuere quomodo incedunt nitidi et ornati, circumamicti varictatibus, tanquam sponsa procedens de thalamo suo. Nonne si quempiam talium repente eminus procedentem aspexeris, sponsam potius putabis, quam sponsae custodem? Unde vero hanc illis exubere existimas rerum affluentiam, vestium splendorem, mensarum luxuriem, congeriem vasorum argenteorum et aureorum, nisi de bonis sponsae? Inde est quod illa pauper, et inops, et nuda relinquitur, facie miseranda, inculta, bis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quia fam̃ patient᷑ ut canes: ⁊ circui¬
bunt ciuitatẽ. Et si introieris in ciui
ati fame: qd̾ utiq ñ eẽt. si in ea fuisset
panis uite. Surrexit de corde t̾re s suꝑ
t̾ram ñ remansit. Ascendit aut̃ uͥ erat
pͥus. Nam qͥ descendit ipse ẽ.:⁊ qui as¬
cendit. panis unius qui descendit. idẽ¬

Expanded text:
est, quia famem patientur ut canes, et circuibunt civitatem . Et si introieris in civitati fame : quod utique non esset, si in ea fuisset panis vitae. Surrexit de corde terrae, sed super terram non remansit. Ascendit autem ubi erat prius. Nam qui descendit, ipse est et qui ascendit, panis vivus qui de coelo de
Abbreviated transcription (Latin):
nos in adoptionẽ filioꝵ ꝑ ih̾m xp̃m in ip¬
so. scdm ꝓpositum uoluntatis sue. in lau¬
dem głiȩ grẽ suȩ in qua gratificauit nos
in dilecto filio suo. Nec dubium quin uo¬
ce omniũ electoꝵ istadicantur: ⁊ ipsi ec¬
cłia sunt. In illo gͥ tam ꝓfundo et̾nitati
sinu anteqͣm in lucem opusq ꝓdiret hu-¬
ius creationis. quis illam uł bonoꝵ sp̃u-¬
mersisse in spẽs. formasq facticias has.¬
atq uisibiles ñ continuo tñ inuenta ẽ
agnosceretur. ymagine terrestris ho¬
minis allumbrata. ⁊ oꝑata mortis cali-¬
gine. Sine quo generalis uelamine con¬
fusionis nemo filioꝵ hominũ intrauit
hanc uitam: uno excepto. qui ingredit᷑
sine macula. E in manuel is ẽ: qͥ tñ ⁊ ip̃e
ex nobis ꝓ nobis. nr̃i se induit maledic¬
ti nr̃iq peccati similitudinẽ. ñ u̾itatẽ.
Sic enim habes. quia apparuit in fimi¬
licudine carnis peccati: ut de peccato
dampnaret peccatum in carne. De ce¬
electis dico. ⁊ reꝓbis. Non enim ẽ distin¬

Expanded text:
ipso, secundum propositum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit nos in dilecto Filio suo . Nec dubium quin voce omnium electorum ista dicantur: et ipsi Ecclesia sunt. In illo igitur tam profundo aeternitatis sinu, antequam in lucem opusque prodiret hujus creationis, quis illam vel beatorum spirimersisse in species formasque has factitias atque visibiles, non continuo tamen inventa est agnosceretur, imagine terrestris bominis adumbrata, et operta mortis caligine. Sine quo profecto generalis velamine confusionis nemo filiorum hominum intravit hanc vitam, uno sane excepto, qui ingreditur sine macula. Emmanuel is est, qui tamen et ipse ex nobis, pro nobis nostri se induit maledicti, nostrique peccati similitudinem, non veritatem. Sic enim habes, quia apparuit in similitudine carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne . De caeelectis dico et reprobis. Non enim est distin
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓuidebit . ⁊ ecce iam p̾sto sunt qͥ no¬
uani sponsam celesti nupturam sponso.
de quib oporet instruant :⁊ informent:
fidem doceant formã pietatis ac religi¬
onis tradeͣnt. audi namq qͥd adiciat᷑.
Inuenerunt me uigiles. qui custodi¬
unt ciuitatẽ. Quid enim uigiles hi: Hẽ-¬
pe illi quos saluator in euuangłio bea¬
tos ꝓmintiat. si cum uenerit. muen̾it
uigilantes. Quam boniuigi les. qͥ nob̃
dormientib ipsi ꝑuigilant: quasi ratio
custodes. qui uigilantes animo atq mora¬
tionib ꝑ noctantes. hostium insidias sa-¬
gater explorant: anticipant consilia
malignantium. dep̾hendunt laqueos.
eludunt tendiculas. retiacula dissipant.
machi nam̃ta frustrantur. hi sunt fra-¬
trum amatores:⁊ popłi xͥani: qui mul-¬
tum orant ꝓ popłõ. ⁊ uniu̾sa sc̃a ciuitate.
Hi sunt qͥ multum solliciti ꝓ sibi cõmis¬
sis dominicis ouib. cor suũ tradunt ad
iugilandum diluculo ad dũm qui fecit

Expanded text:
hoc providebit. Et ecce jam praesto sunt qui nohoc providebit. Et ecce jam praesto sunt qui novam sponsam, coelesti nupturam sponso, de quibus oportet, instruant et informent, fidem doceant, formam pietatis ac religionis tradant. Audi namque quid adjiciat: Invenerunt me vigiles, qui custodiunt civitatem. Qui enim vigiles hi? Nempe illi quos Salvator in Evangelio beatos pronuntiat, si, cum venerit, invenerit vigilantes . Quam boni vigiles, qui nobis dormientibus ipsi pervigilant, quasi ratiocustodes, qui vigilantes animo, atque in orationibus pernoctantes, hostium insidias sagaciter explorant, anticipant consilia malignantium, deprehendunt laqueos, eludunt tendiculas, retiacula dissipant, machinamenta frustrantur? Hi sunt fratrum amatores et populi Christiani, qui multum orant pro populo et universa sancta civitate. Hi sunt, qui multum solliciti pro sibi commissis Dominicis ovibus, cor suum tradunt ad vigilandum diluculo ad
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sequere. quere: nec te illa in accessibił
claritas. uł sublimitas aquerendo det̾re¬
at. ab inueniendo desꝑet. Si potes cred̾e.
om̃ia possibilia sunt credenti. Prope ẽ
inquit u̾bum in ore tuo.: ⁊ in corde tuo.
Trede:inuenisti: nam eredere inueniꝰ¬
se ẽ. Norunt fideles habitare xp̃m in
iibardcordib suis ꝑfidem. Quid ꝓpius: Quere
ursuilligͦ secura. quere deuota: bonus ẽ dñs ani¬
nbmnri me querenti se. Quere uotis. sequere acti¬
o: fide inueni. Quid ñ inueniat fides:
attingit in accessa. dep̾hendit ignota. cõ-¬
p̾hendit immensa. apprehendit nouissi¬
na: ipsam deniq et̾nitatẽ suo illo uastis¬
simo fititi quodammꝰ circumludit. Fiden¬
ter dixerim. ęt̾nam beatamq tͥnitatem
qͣm ñ intelligo. credo: ⁊ fide teneo qͣm ñ
capio mente. S dicit aliquis. Quomͦ cre¬
det fine p̾dicante. cũ fides exauditu sit.
auditus autẽ ꝑ u̾bum p̃dicationis : D

Expanded text:
tamen, sequere, quaere; nec te inaccessibilis illa tamen, sequere, quaere; nec te inaccessibilis illa claritas vel sublimitas a quaerendo deterreat, ab inveniendo desperare faciat. Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti . Prope est, inquit, verbum in ore tuo, et in corde tuo . Crede, et invenisti. Nam credere invenisse est. Norunt firdibus suis . Quid propius est? Quaere ergo secura, quaere devota. Bonus est Dominus animae quaerenti se . Quaere votis, sequere actibus, fide inveni. Quid non inveniat fides? Attingit inaccessa, deprehendit ignota, comprehendit immensa, apprehendit novissima; ipsam denique aeternitatem suo illo vastissimo sinu quodam modo circumcludit. Fidenter dixerim, aeternam beatamque Trinitatem, quam non intelligo, credo; et fide teneo, quam non capio mente. 7. Sed dicit aliquis: Quomodo credet sine praedicante, cum fides ex auditu sit, auditus per verbum praedicationis? Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sede a dextris meis: Non mͦ autẽ de
numero angłoꝵ. s nec de suꝑiorib quidẽ
teliquis beatoꝵ beatoꝵ ordinib: omnino
quis reꝑtus idoneus ẽ. ad capessendam
suꝑ excellentẽ hanc glam. Ad neminem
ꝓrsus illoꝵ facta ẽ uox illa gle singlłaris.
nemini uocis in se efficientiã exꝑiri da¬
tum. Siue throni. siue dñationes. siue
pͥncipatꝰ. siue potestates. ꝓfecto desiderãt
in eum ꝓspicere: ñ se illi comparare
dictum: idatũ ẽ sedere a dextris głie ip¬
sius: ut pote in gła coequali. in essentia
consubstantiali. ꝓgeneratione consimili
maiestate ñ dispari. ȩt̾nitate ñ posteriori.
s plane głam quasi unigenit a patre.
Quid facies o sponsa: putas potes sequi
eum illuc: Aut te ingerere audes uł ua¬
les. huic tam scõ archano. tamq archano
scũario. ut filium in patre. ⁊ patrem in¬
tuearis in filio: Non utiq Ubi ille ẽ. tu
ñ potes uenire mͦ: uenies aut̃ pꝰea. Age

Expanded text:
est: Sede a dextris meis? Non modo antem de est: Sede a dextris meis? Non modo antem de numero angelorum, sed nec de superioribus quidem reliquis beatorum ordinibus omnino quis repertus idoneus est ad capessendam superexcellentem hanc gloriam. Ad neminem prorsus illorum facta est vox illa gloriae singularis, nemini vocis in se efficientiam experiri datum. Sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, profecto desiderant in eum prospicere, non se illi comparare dictum, et datum est, sedere a dextris gloriae ipsius, utpote in gloria coaequali, in essentia consubstantiali, pro generatione consimili, majestate non dispari, aeternitate non posteriori. Ibi, sed plane gloriam quasi Unigeniti a Patre . 6. Quid facies, o sponsa? Putas, potes sequi eum illuc? aut te ingerere audes vel vales huic tam sancto arcano, tamque arcano sanctuario, ut Filium in Patre, et Patrem intuearis in Filio? Non utique. Ubi est ille, tu non potes venire modo, venies autem postea. Age
Abbreviated transcription (Latin):
retur.Et responsum accepit a patre: et
clarificaui. ⁊ it̾m clarificabo. Q ue qͥdem
ipsa responsio. non parua filii clarifi¬
catio fuit. Ceterum habundantiusad
fluenta iordanis augustiusq clarificatꝰ
dinoscitur: ⁊ ioħis testimonio. icolumbȩ
designatione: i uoce dicentis. Hic ẽ filius
te. coram trib discipłis. ni chilominus mag-¬
nificentissime darificatus ẽ: tũ uoce ea¬
dem denuo ad se cȩlitus delapsa. tũ mira
illa atq eximia tͣnsfiguratione corꝑis sui.
tum etiam ꝓpħarum attestatione duoꝵ
qui ibidem apparuerunt cum eo loquẽ
semel adhuc clarificetur. eaq erit ple¬
nitudo głȩ. cui ñ queat amplius addis
ubi dabitur illa benedictio: Non enim
rłm sternentur auro mundo: ⁊ ꝑ omnes
uicos tuos alleluia cantabit᷑. In his reue-¬
ra illam recepit a prẽ filius claritatem.
cui ñ pot̾it similis inueniri ne in celesti¬
b quidẽ. Cui enĩ aliqͣndo angłoꝵ dictũ

Expanded text:
retur: et responsum accepit a Patre: Et retur: et responsum accepit a Patre: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Quae quidem ipsa Patris responsio non parva Filii glorificatio fuit. Caeterum abundantius ad fluenta Jordanis, augustiusque clarificatus dignoscitur, et Joannis testimonio, et columbae designatione, et voce Patris dicentis: Hic est Filius te coram tribus discipulis nihilominus magnificentissime clarificatus est, tum voce eadem denuo ad se caelitus delapsa, tum mira illa eximiaque transfiguratione corporis sui, tum etiam prophetarum attestatione duorum, qui ibidem apparuerunt cum eo loquentsemel adhuc clarificetur, eaque erit plenitudo gloriae, cui non queat amplius addi. Sed ubi illa dabitur benedictio? Non enim, uae, Jerusalem, sternentur auro mundo, et per omnes vicos tuos alleluia cantabitur . In his revera illam recepit a Patre Filius claritatem, cui non poterit similis inveniri, ne in coelestibus quidem. Cui enim aliquando angelorum dictum
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ filius clarificat patrẽ: ne quis dicat fi-¬
lium minorem patre. quasi qui a patre
clarificetur. cũ ⁊ ipse clarificet patrem
dicente eo. pat̾ clarifita filium tuum:
ut filius tuus clarificet te. S forte adhuc
submittendum putes filium. qd̃ quasi
ingłius. uideatur a patre reciꝑe clarita¬
tem: qͣm demum patri refundat. Audi
quia ñ ẽ ita. Clarifica me inquit tu pa¬
ter claritate qͣm habui priusqͣm mun¬
dus fieret apud te. Si gͦ claritas filii po-¬
sterior ñ ẽ. utpote quȩ ab ȩt̾no ẽ ex qͦ
se clarificant inuicem pat̾ ⁊ filius. Et
si ita ẽ uͥ patris p̾ͥmatus: Equalitas ꝓfe¬
cto ẽ: uͥ coet̾nitas ẽ. Et usq ad eo equali¬
tas. ut una sit claritas amborum: sicut
ipsi unum sunt. Unde mͥ uidet᷑ dicen¬
do rursum. pat̾ clarifica nomen tuum. ñ
sane aliud patere. qͣm se clarificari: in qͦ
i ꝑ quẽ nom̃ patris ꝓculdubio clarifica-¬

Expanded text:
sed et Filius clarificat Patrem: ne quis dicat Fised et Filius clarificat Patrem: ne quis dicat Filium minorem Patre, quasi qui a Patre clarificetur, cum et ipse clarificet Patrem, dicente Filio: Pater, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Sed forte adhuc submittendum putes Filium, quod quasi inglorius videatur a Patre recipere claritatem, quam demum Patri refundat. Audi quia non est ita: Clarifica me, inquit, Pater, claritate quam habui, priusquam mundus fieret, apud te . Si ergo claritas Filii posterior non est, utpote quae ab aeterno est, ex aequo se clarificant Pater et Filius. Et si ita est, ubi Patris primatus? Aequalitas profecto est, ubi coaeternitas est. Et usque adeo aequalitas, ut una sit claritas amborum, sicut ipsi unum sunt. Unde mihi videtur dicendo rursum: Pater, clarifica nomen tuum, non sane aliud petere, quam se clarificari, in quo, et per quem nomen Patris procul dubio clarifica
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ occultatur indignis. ut qͥ in sordib
sunt sordescant adhuc. ⁊ iusti iustificen¬
tur magis si ñ dormitant p̾ tedio celi.
i cęli celoꝵ tabescant. ⁊ confundant᷑ ab
expectatione sua si ñ pat̾ om̃ipotens di¬
utius iam frustretur a desidio cordis sui
si ñ demum unigenitꝰ ultra ab intro¬
itu głȩ suȩ qd̃ ut solum indignissimũ
est. aliquatenus retardetur. Quanti pu¬
tas estimanda sit gła quantacũq mor-¬
talium ut ab ea que a patre suo ab ęt̾no pa-¬
rata ẽ. debeat eum uel ad modicũ retine-¬
re: Adde quod nulla ratione in longus
ꝓtrahi decet. ipsius filii peticionem. Qͦm
dicam peticionẽ queris: Nempe illam qͣ
dicit. Pater clarifica filium tuum. Quod
Libere petitur. qd̃ in potestate petentis ac¬
cipere ẽ. Ergo dispentoria filii peticio ẽ.¬
ñ necessaria: quippe donantis cum patie
quicquid a patre acceꝑit. Ubi ⁊ hoc dicen¬
dum quia ñ solum pat̾clarificat filium.

Expanded text:
quod occultatur indignis, ut qui in sordibus quod occultatur indignis, ut qui in sordibus sunt sordescant adhuc, et justi justificentur magis , si non dormitent prae taedio. Coeli et coeli coelorum tabescant et confundantur ab exspectatione sua, si non ipse Pater omnipotens diutius jam frustretur a desiderio cordis sui; si non demum Unigenitus ultra ab introitu gloriae suae, quod vel solum indignissimum est, aliquatenus retardetur. Quanti putas aestimanda sit gloria quantacunque mortalium, ut ab ea, quae a Patre suo ab aeterno parata est, debeat eum vel ad modicum retinere? Adde quod nulla ratione in longius protrahi decet ipsius Filii petitionem. Quam dicam petitionem quaeris? Nempe illam, qua dicit: Pater, clarifica Filium tuum. Quod Libere petitur, quod in potestate petentis accipere est. Ergo dispensatoria est Filii petitio, non necessaria, quippe donantis cum Patre, quidquid a Patre acceperit. 4. Ubi et hoc dicendum, quia non solum Pater clarificat Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
steriorẽ suspexeris. at ista interim nichil
hoꝵ adu̾tit: s quasi ebria p̾ amore bac
illacq discurrens. querit oculis. quẽ
iam oculus ñ contingit. s fides. Non enĩ
estimat. xp̃m alit̾ oportere intrare in
głam suam. nͥ pͥus resurrectionis gła pa-¬
lam mundo innotescente confutetur im¬
pietas. exultent fideles. głentur discipłi.
popłi conu̾tantur: demumq ab uniũ¬
sis glificetur ipse cum ex p̾sentia resur-¬
gentis cunctis claruerit ueritas p̾dicen¬
tis. falleris o sponsa. Oportet quidem hec
fieri. s in temꝑe. Nunc uͦ interim uide
ne forte id dignum magis ⁊ suꝑnȩ consen¬
taneum iusticie sit: si ñ detur sc̃m cani¬
b. ⁊ margarite porcis. si potius scđm scͥp¬
turã tollatur impius ne uideat głam
dei. si ñ fraudet᷑ fides m̃ito. quȩ t̾c sane
ꝓbatior ẽẽ dinoscitur. cum credit᷑. qd̾ ñ
uidetur. si penes ipsam seruet᷑ dignis.

Expanded text:
steriorem suspexeris. At ista interim nihil steriorem suspexeris. At ista interim nihil horum advertit: sed quasi ebria prae amore hac illacque discurrens, quaerit oculis, quem jam oculus non contingit, sed fides. Non enim existimat Christum aliter oportere intrare in gloriam suam, nisi prius resurrectionis gloria palam mundo innotescente confutetur impietas, exsultent fideles, glorientur discipuli, populi convertantur, demumque ab universis glorificetur ipse, cum ex praesentia resurgentis cunctis claruerit veritas praedicentis. Falleris, o sponsa. Oportet quidem haec fieri, sed in tempore. 3. Nunc vero interim vide, ne forte id dignum magis et supernae consentaneum justitiae sit; si non detur sanctum canibus, et margaritae porcis: si potius, secundum Scripturam, tollatur impius, ne videat gloriam Dei ; si non fraudetur fides merito, quae tunc sane probatior esse dignoscitur, cum creditur quod non videtur; si penes ipsam servetur dignis,
Abbreviated transcription (Latin):
inueni: ut sermo implẽtur quẽ dixit.
quia uado ad patrem. ⁊iam ñ uidebitis
me. Dicat forsitan ista. Quomͦ credent in
cum quẽ ñ uidebunt: Quasi fides ex ui¬
su sit. ⁊ non potius exauditu. Quid mag¬
ni ẽ credere quod uidis. ⁊ tuis ñ negare o¬
culis fidem. qͥd laudis meret᷑: S si qd̾ nos
uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑ patientiam expectamus:
⁊ patientia m̃itum ẽ. Beati deniq qͥ ñ ui¬
derunt ⁊ crediderunt. Proinde ut ñ eua¬
cuetur meritum fidei: subducat se ui¬
sui. dans uirtuti locum. Et iam tempꝰ
ẽ: ut iam in suum sese recipiat. Queriᷤ
inquem suum: In dexteram patris.
Neq enim rapinam arbitrabit᷑ eẽ se eqͣlẽ
deo: cum sit informa dei. Ergo issit uni¬
geniti locus. in quo omnis eiꝰ iniuria ꝓpul¬
sata uideatur. Sedeat sane iuxta ñ infra.
ut om̃s honorificent filium. sicut honori-¬
ficant patrem. In hoc apparebit maiestatis
equalitas. si ñ inferiorem patre. nec po¬

Expanded text:
inveni; ut sermo impleretur quem dixit: inveni; ut sermo impleretur quem dixit: Quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me . 2. Dicat forsitan ista: Quomodo ergo credent in eum, quem non videbunt? Quasi fides ex visu sit, et non potius ex auditu. Quid magni est credere quod videris? et tuis non negare oculis fidem quid laudis meretur? Sed si quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus; et patientia meritum est. Beati denique qui non viderunt, et crediderunt . Proinde ut non evacuetur meritum fidei, subducat se visui, dans virtuti locum. Etiam et tempus est ut jam in suum sese recipiat 1535. Quaeris, in quem suum? In dexteram Patris. Neque enim rapinam arbitrabitur esse se aequalem Deo, cum sit in forma Dei . Ergo is sit Unigeniti locus; in quo omnis ejus injuria propulsata videatur. Sedeat sane juxta, non infra, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. In hoc apparebit majestatis aequalitas, si nec inferiorem Patre, nec po