comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cein desesto est nolite exire eccein penetrabilibus
nolitecrederesiquis promis serit uobis quodin
desesto gentilium & philosophorum dogmate xp̃s
moretur aut in heretiquorum penatꝰ abilibus
qui dĩ pollicentur arcana nolite exire nolite cre
pore semper seudo proph&ae decipiendi in ueniunt
locum siquis sub nomine xp̃iseractare uoluerit
non stim ad commodetis fidemsicut enim ful¬
gor exut ab oriente & par& usque in occidentem
cetera quod secundus s aluatoris aduentus non
in humil itate ut prius sed ingloria de monstran¬
gregabuntur aquile quod significantius latine
dicitur cadauerabeo quod permostem ad at pas¬
sionem xp̃i intelligere ad quam prouo camur ut
esaia sicut ouis aduictimam ductus & ceterahis
similia aquile autem apellantur sc̃ĩ quibus in no¬
uata est iuuentus ut aquile & quiuxta essai ammplu¬
mescunt & ad sumunt halas ut adxp̃iuenient pas¬

Expanded text:
ce in deserto est, nolite exire; ecce in penetralibus, ce in deserto est, nolite exire; ecce in penetralibus, nolite credere. Si quis promiserit vobis quod in deserto gentilium et philosophorum dogmate Christus moretur; aut in haereticorum penetralibus, qui Dei pollicentur arcanpore, semper pseudoprophetae decipiendi inveniunt locum. Si quis sub nomine Christi se jactare voluerit, non statim accommodetis fidem. Sicut enim fulgor exiit ab Oriente, et paret usque in Occidente, cendum, quod secundus Salvatoris adventus non in humilitate ut prius, sed in gloria demonstranest, πτῶμα, quod significantius Latine dicitur cadaver, ab eo quod per mortem cadat, passionem Christi intelligere, ad quam provocamur; ut meos . Et in Isaia: Sicut ovis ad victimam ductus ; et caetera his similia. Aquilae autem appellantur sancti, quibus innovata est juventus ut aquilae; et qui juxta Isaiam plumescunt, et assumunt alas, ut ad Christi veniant pas
Abbreviated transcription (Latin):
tis & confessi fueris ipsum esseme dequo
prosete cicinerunt filium omni poter¬
tis patris meam faciem non ui debitis
hadbent iudeidatum sibi tem tem pur
puenitentie confiteantur bene diccũ
picient: Amen dico uobis non relin¬
que curlapis super lapidem qui non
destruatur iuxta historiam mani¬
festus & sensus recelente autenidrĩo
detemplo omnialegis edifitia & conposi¬
tiomandacorum itadestructa est
ut nibila iudeis possit inpleri& capi¬
te sublato uniuersa intersemembra
sua & qui magro non reuertaetur
tollere tuniꝰcam suani ab homi¬
natio autem desolationis inis¬
telligi potest ecomne dog¬
ma peruersum quod cumui¬
tes hoc est demissa occidente litte¬
ra & iudicia prauitate ad propin¬
quare montibus & cernis de quibur
inata gabuli iacula perune nec discedere & tol¬
lere aliquid dedomo conuersationis priftine ne
querere que retrosum sunt sed magis serere mn
agro spiritalium scriptur arum ut fruotus capiamus
exeo nectollere alteram tunicam quam a posto

Expanded text:
tis, et confessi fueritis ipsum esse me de quo prophetae cecinerunt Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur benedictum omnia? Amen dico vobis: non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruatur. Juxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia, et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil a Judaeis possit impleri; et capite sublato, universa inter se membra agro, non revertatur tollere tunicam suam. Abominatio desolationis intelligi potest, et omne dogma perversum; quod cum vites, hoc est, dimissa occidente littera et Judaica pravitate, appropinquare montibus aeternis, de quibus ignita diaboli jacula pervenire: nec descendere et tollere aliquid de domo conversationis pristinae: nec quaerere quae retrorsum sunt; sed magis serere in agro spiritualium Scripturarum, ut fructus capiamus ex eo. Nec tollere alteram tunicam, quam apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
& qui semeti psum odiens & proximumdiligit adsi¬
nistram declinauit nammulti beneagunt sed
non benecor rfgunt ut fuitheli & multibenecorre¬
gunt sed nonbeneagunt ut fuerunt scribȩ & fariser
qui sedebant supercathedram moysi unde & osturto¬
ris inlege adassillas eius recorqueri iubetur nese¬
semitae autem postuiam sequintur qui amandata
moralia posipaenitentiam secundum marcum
cinae & tonaepelliciae & cibi locustini & potus mellis
siluestrici & umille uocis Unde sequitur &erat
quȩ iobannis intus & foris eẽ iungendas pilis uero
cameli diuites gentium & t onapellitia pauperes
mundum mortui & locustis serratis sapientes
huius mundi quistipulas iudaeis aridas relin¬
quentes frumenta mistica cruribotrabunt &
incalore fidei saltus inaltant Et melle siluestri
fidelis insperati de inculta silua ignibus praepa¬
rata emergentes sigñi qua comnia agratia euanq̃
sumunt inqua non es t iudei & grecidistinctio

Expanded text:
 qui semetipsum odiens, proximum diligit, ad sinistram divertit. Nam multi bene agunt, sed non bene corrigunt: ut fuit Heli. Et multi bene corrigunt, sed non agunt: ut fuerunt scribae et pharisaei qui sedebant super cathedram Moysi. Unde os turturis in lege ad ascellas ejus retorqueri jubetur, ne seSemitae autem post viam sequuntur: quia mandata moralia post poenitentiam, secundum Marcum, cinae, et zonae pelliceae, et cibi locustini, et potus mellis silvestris et humillimae vocis. Unde sequitur: Fuit quae est Joannes, intus et foris esse conjungendas. Pilis vero cameli, divites gentium: et zona pellicea, pauperes mundo mortui; locustis serratis, sapientes hujus mundi: qui stipulas Judaeis aridas relinquentes, frumenta mystica cruribus trahunt, et in calore fidei saltus inhabitant; et melle silvestri, fideles inspiratis de inculta silva ignibus praeparati ac mergentes significantur. Quae omnia a gratia Evangelii sumuntur: In qua non est distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
terracor dahumana dormitauo hominis est imors
saluatoris ex surgit semen nocteadie post somnum
xp̃i numerus credentium peraduersa & prospeta
magis qua egominauit in fide & creuid nopere dum
troenim frucufetat dumuoluntaiem nostram d sex¬
pectat dicens siuis ꝓuenire aduitam seruamandato

Expanded text:
terra, corda humana. Dormitatio hominis, mors terra, corda humana. Dormitatio hominis, mors est Salvatoris. Exsurgit semen nocte et die. Post somnum Christi, numerus credentium per adversa, et prospera magis magisque germinabat in fide: et crevit in opere, dum tro enim terra fructificat, dum voluntatem nostram Deus exspectat, dicens: Si vis pervenire ad vitam, serva mandata.
Abbreviated transcription (Latin):
lege & prophecia & euangł quod inoretrium testium
minis terium regni inmonte ostensa idestinoysi & beliȩ
& iliũ consistat & dicebatillis nium quid lucerna uenit
ut submio ponatur &r̃usque auferetur ab illo lucerna
uerbum est decribus siminibus supradictis modio autloc
tus auditusest in oboedientiam cande labrum a postolis
quo sinluminauit uerbumdi ab sconditum & occultum
parabola utriusque seminis est in palamuero uenit dũ
tiamisteriorum & adiecietur dumscientiae & etiam
adiecientur uistutes Quienimbabet dabiturei idest
qui habet fidem habebituir tutem & qui habetopus
uerbi habebiantelligentiam mifierire & qui non
habet ide contrafidem deffcit uirtute & qui nonha¬
betopus uerbieius intelligentia caret & qui nonint¬
telligentiam auditumperdit hacsinon audis sec &di¬
cebatꝰ sicestregnum dĩ quemad modum si homo laceat
iactans semen filius hominis est semen uerbum uitae

Expanded text:
Lege, et Prophetia, et Evangelio: quod in ore trium testium Lege, et Prophetia, et Evangelio: quod in ore trium testium mysterium regni in monte ostensum, id est, Moysi, Et Eliae, et Jesu consistat. Et dicebat illis: Numquid venit lucerna, ut sub modio ponaverbum est de tribus seminibus. Modius autem tegens, auditus est inobedientium. Candelabrum, apostoli sunt, quos illuminavit verbum Domini absconditum et occultum. Parabola utriusque seminis est. In palam vero venit, dum tia mysteriorum: et adjicietur, dum scientiae etiam adjicientur virtutes. Qui enim habet, dabitur ei: id est, qui habet fidem, habebit virtutem: et qui habet opus verbi, habebit intelligentiam mysterii. Et qui non habet e contra fidem, deficit virtute, et qui non habet opus verbi, ejus intelligentia caret. Et qui non intelligit, jam auditum perdidit, ac si non audisset. Et dicebat: Sic est regnum Dei, quemadmodum si homo jaciat jactans semen, filius hominis est: semen, verbum vitae:
Abbreviated transcription (Latin):
tiaest cum fide qua eoperatur salutem languoros
uariae uaria cnim sunt uitia quibus langueseit aliu¬
tas mundi. Vndeleprosus testia uirtute mundatus
depraecans genuflexũ dm̃ uoluntatem quinon us¬
lex mortem peccatoris sedut conuertatur a uiua
lepranostra peccatum primae hominis quae a capite
coepit qm̃ regnamundi desiderabit radoxenim omniũ
omnibus qua epos sidet non potest meus discipulusesse¬
Quinta uirtute era homomanu m aridam cuidr̃ exten¬
demanumtuam qui significatauaras qui nolentes
da reuolunt accipere praedare & non largire quibus
dr̃ ut ex tendant manus suas id est qui furabatur lam
non furetur magis autem laboret operans manibus s̃
uthabeat unde communicet indigentibus Tunc coe
pitdocere ad mareudocus docendi indicet auditoresama¬
ros & in stabiles & id eo in parabolis loquitur eis utroqui¬
rerent qui non intellegerent &a ꝑapostolos quo s contemp¬
tos habebat discorent iysterium regni quo d ipsenon ha¬

Expanded text:
tia est, cum fide: quae operatur salutem languoribus variis. Varia etenim sunt vitia, quibus languescit civitas mundi. Unde leprosus tertia virtute mundatur: deprecans genu flexo Domini voluntatem, qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat. Lepra nostra, peccatum primi hominis est: quae a capite coepit, quando regna mundi desideravit. Radix enim omnium omnibus quae sunt ejus, non potest meus discipulus esinta virtute, erat homo manum habens aridam, cui dicitur, Extende manum tuam: qui significat avaros, qui nolentes dare, volunt accipere: praedari, et non largiri. Quibus dicitur, ut extendant manus suas, id est, qui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret operando manu sua, quod bonum est: ut habeat unde communicet indigentibus. Esimum. Ut locus docendi indicet auditores amaros fuisse ac instabiles. Et ideo in parabolis loquitur eis, ut requirerent quod non intelligerent: et per apostolos, quos contemptos habebant, discerent mysterium regni, quod ipsi non ha
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc duo erunt inagro unus ad sume tur &u
nus  eligetur duaemolentes in mola un a
ad sumetur & un a relinquetur tunc in quid
duo erunt in agro quando tempore uidelic&
consumationꝰis ad que iudicuduo in agroparit̃
inuenientur eundemhabentes laborem
& quasi par binsementem sed fructus laboris
non aeque recipientes Quem quoque
molentes simulerunt altera ad sumetur a altera
relinquecur induobus quimagno commorantur
inlete & dehis demscripturis farinam tenere
prece pcorum di uelceteras hereses qued euter e¬
de testamento aut de altaruidentur molere fa¬
rinam do ctrinarum suarum & cum unum nominis
xp̃i anipropossitum habeant non eadem inerce¬
dem accipienta liss ad sumptas & relietis aliis

Expanded text:
unc duo erunt in agro: unus assumetur, et unus relinquetur. Duae molentes in mola: una assumetur, et una relinquetur. Tunc, inquit, duo erunt in agro, quando, tempore videlicet consummationis atque judicii, duo in agro pariter invenientur eumdem habentes laborem, et quasi parem sementem, sed fructus laboris non aeque recipientes. Duae quoque molentes simul erunt: una assumetur, et una relinquetur. In duobus qui in agro commorantur, in Lege, et de eisdem Scripturis farinam terere praeceptorum Dei: vel caeteras haereses, quae de utroque Testamento, aut de altero videntur molere farinam doctrinarum suarum: et cum unum nominis Christiani propositum 201 habeant, non eamdem mercedem recipient: aliis assumptis, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
rauit uor piaque qccipietis illaꝵ alii demore
e helia distum uolunt quos poculo ante in mon¬
te cum eo uide rant boquentes sec mihi nequa¬
quem uidetur ideo enim sedentium in regno
delorum uocabula non dicuntur nepccucis
nominatiyceter putarentur epclusi eau¬
dientes decim in dignati sunt deduobus fre¬
tribur decim aportoli non in digpantur
maprisiliorum xebade nec eei mulicrer
cudectiam refferunt postulantem sed
cedsilior quod ignor ut es mensuram suce
inmodica cupiditate exarserint quibus
et dñr gedixerat nescrtis quid peta cis
sub intelligitur uelex responsione dñq u
ex indignacione aposto lorum quod nlu
matem in miseruq ad graendia postu¬

Expanded text:
aravit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse aravit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos paulo ante in monte cum eo viderant loquentes: sed mihi nequaquam videtur. Ideo enim sedentium in regno coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt postulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Subintelligitur autem vel ex responsione Domini, vel ex indignatione apostolorum, quod filii matrem immiserint ad grandia postu
Abbreviated transcription (Latin):
queritur quomodo calicem mastirusiluuelo¬
dei ia cobus uidelica & iobannisbiberent cumseris¬
tura narr& ia cobum tantum apostolum ab he¬
rode capite truncatum iobannis autem propri¬
a moste uitatam simerit sed silegamus aeclesas¬
ticas historias in quibus fertur quod or ipseproꝓ¬
ter martorium sitmisus inferuentis oleidoliũ
& inde ad scscipiendã coronam xp̃i antheletasus
pro cerserit statim que relegatus in pathimum
insulam sit ui debimus mastorio animum non
defurse & bibis se lobannem calicem conpesso¬
nis quem & tres pueri in camino ignis biberunt
licupersecutor non fuderit sanguinem quodũ¬
tem dicit sedere addexteram meam e sinis¬
cram non est meum decre uobis sed quibus pa¬
ratum est apatre meo sic intelligen dum reg¬
sed quicumque talem seprebuerit ut regno
cedorum dignus sit huc accipiat quod non pit¬
sone seduite paracum est siitaque tales esis
qui consequecmini regnum coelorum quod pac¬
ter meur triumfccntibur et uistoribur prȩp¬

Expanded text:
Quaeritur quomodo calicem martyrii filii Zebedaei, Jacobus videlicet et Joannes biberint, cum Scriptura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regsed quicumque talem se praebuerit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praep
Abbreviated transcription (Latin):
rat dnm negaturus Mouis sie autem uenerunt
duo salsi tester & dixerunt hic drat possum difiruere
templum dĩ & post tridium reaedificare illud
quomodo falsi testes sunt si ea dicunt quae d nm̃
supra dixisse legimus sed falsus testis est qui non
eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur dñs enm di¬
xerat de templo corporis sui sed &mipsis uerbis ca¬
lumpniantur & paucis ad ditis uel mutatis quasi
iustam calumpniam faciunt saluator dixerat soliũ :¬
te templum hoc ist commutant &cuiunt possumdis¬
truere templum dĩ uosinquid soluite non ego quia
inlicitum est ut ipsi nobis inperamus mortem deinde
iuiuertunt dł coso srduuntaedificare illuducpro¬
priȩ detemplo iudaico dicisse uideatur dñs aute mut
ostender & animal & spirans templum dexerat &
egomtriduo suscitabo illud aliudest aedificare aliud
suscitane t unc princepssacer docum scidit uestimen

Expanded text:
m venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Hic dixit: Possum destruere templum Dei, et post triduum reaedificare illud. Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt, quae Dominum supra dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non in eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui. Sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite Templum 224 hoc; isti commutant, et aiunt: Possum destruere templum Dei. Vos, inquit, solvite, non ego: quia illicitum est, ut ipsi nobis inferamus manus. Deinde illi vertunt: et post triduum reaedificare illud; ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem, ut ostenderet animale et spirans templum, dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Et surgens princeps sacerdotum, ait illi: N
Abbreviated transcription (Latin):
silio suo ds̃ om̃p est facit autom nuptias filio suo dño
nr̃to iħu xp̃o & aeclesiae que tam xiudeis quam ex
gentibus congregata est mitit que seruum suũ
uocare muitatus ad nuptias dut dubium qui ñ¬
mo sen ꝑlegem inuitatis dedit si auteni seruo s le¬
gorimus ut pleraque habent exemplaria ad pro¬
fetas refferendũ est quod inuitatiꝑeo suenire
contẽp̃ serint ⁊ terum misit alios seruordi

Expanded text:
filio suo, Deus omnipotens est. Facit autem nuptias Domino nostro Jesu Christo et Ecclesiae, quae tam ex Judaeis, quam ex gentibus, congregata est. Et misit servum suum vocare invitatos ad nuptias, et Mosen, per quem legem invitatis dedit. Si autem servos legerimus, ut pleraque habent exemplaria, ad prophetas referendum est, quod invitati per eos venire contempserunt. Iterum misit alios ser
Abbreviated transcription (Latin):
bi s di mansas quia inisrł per manere non potaiut hoc quoq
urella ponsumrest quiodeaut fuerit pecupertatis ecita
nillai inuenerit mansionem sedin agro paruulo
aplut lamum sorores que cius hiabitent eorum
quipre uincorbedianigest errne autam reuercens

Expanded text:
otuit. Hoc quoque intelligendum est, quod tantae fuerit paupertatis, et ita nullamque invenerit mansionem, sed in agro parvulo apud Lazarum sororesque ejus habitaret. Eorum quippe vicus Bethania est. Mane autem reverte
Abbreviated transcription (Latin):
uetepes sex miliꝰbus comprobatur hominum probre¬
uitate temporis numerum eorum non oc currimus
duo decimlegionibus fuerint sequens sententia
promptum ad patiendum demonstrat animum
quod frustra proph&e cecinerit nisi dñs eos ueror
dxissed passionesua ad seruerit ꝑetrus autem¬

Expanded text:
veteres sex millibus complebatur hominum. Pro brevitate temporis numerum non occurrimus duodecim legionibus fieri. Sequens sententia promptum ad patiendum demonstrat animum, quod frustra prophetae cecinerint, nisi Dominus eos vere dixisse, passione sua asseruerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uobir exempla tribuo nonperseuerat in ira¬
cundia non laesur meminit non uidens pulcra mu¬
lierem delectatur non aliut cogitat aliut loquitur
sic e uos nisitolem abueritis in nocentiam es animi
puritatem regnum calorum non pateritis intrare¬
siue aliter : quiium que humili auerit sesicut paruu¬
lur hirtȩ hic est inocior in regnocalorum quiimi¬
tatus mefuerit ise in exemplum mei humilia ue¬
rit ut tantum sed eciat quantum ego medeici for¬
mamserui accipiens hic & intrabit in regnum coe¬
dignitas animarũ ut una queque animaliabeat
abortu natiuitatis incustodia su angelum de

Expanded text:
cujus vobis exemplum tribuo non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat et aliud loquitur: sic et vos nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum cSive aliter, quicunque humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum: qui imitatus me fuerit, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, quantum ego dejeci formam servi accipiens, hic intrabit in regnum coedignitas animarum, ut unaqueque habeat ab ortu in custodiam sui angelum de
Abbreviated transcription (Latin):
primoduitur pernaturadis legir noti tiam iado
eipodipe inuincammeam hoc est quod tibi
nonuis fieri alterin eofeceris quisuperbiae res¬
pondet nolo postea uero inaduentu salua torisae¬
tapaeniten ta operanis est inuinea di & sermo
qss cutunp ipulus iuh eorum est qurepon¬
det moyss omnia quecum que dixeris facienius ae non
iuit in uineam quiha inter fecto patris samiliae

Expanded text:
populo per naturalis legis notitiam: Vade operari in vineam meam, hoc est, quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris . Qui superbe respondit: Nolo. Postea vero in adventu Salvatoris acta poenitentia, operatus est in vinea Dei, ndus autem populus Judaeorum est, qui respondit Moysi, Omnia quaecunque dixeris, faciemus , et non ivit in vineam, quia interfecto patrisfamilias
Abbreviated transcription (Latin):
man& in fructibus peccatorum quam diu ad peniten¬
dam non conuestitur nemoergo permanens in eo quod
fuit incipit id esse quod necdum ceperit Non omnis qui
dicit mibi dñe dñe intrabit in regnum caelorum sed
qui facit uolum tatem patris meiqui in caelis est nehisqui
dem ad commodan da fidem quicumpolleant in tegi¬
tate fidesturpiter uiuant & doctrinae integritatem
malis operibus destruant utrumque enimꝰ dĩ seruis
necessarium est ut &opus sermone & sermo operib:
non eius est meriti quio peratur sed inuocationominis
xp̃i hoc agit obcondemnationem eorum qui in fideliter¬
inuocant᷑ uel obutilitatemeorum quiuident & audi¬
unt conceditur ut lic& homines in peccatis positos¬
dispiciant signa facientes tamendm̃ honorent adcu
cuius in uocationem fiunt tanta miracula tunc confite

Expanded text:
tamdiu manet in fructibus peccatorum, quamdiu ad poenitentamdiu manet in fructibus peccatorum, quamdiu ad poenitentiam non convertitur. Nemo enim permanens in eo quod fuit, incipit id esse quod necdum coeperit. Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum; sed qui facit voldem accommodandam fidem qui cum polleant integritate fidei, turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destruant. Utrumque enim servis Dei necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus non est ejus meriti qui operatur, sed invocatio nominis Christi hoc agit, ad condemnationem eorum qui invocant, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt, conceditur, ut licet homines despiciant signa facientes, tamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiant tanta miracula. Nam e
Abbreviated transcription (Latin):
semus it aque ianuam xp̃i de qua dietu est
haec posta dñi iustiintr abunt peream aut cumintra¬
uerimus aperiantur nobis tes auri abs conditiinx põ
tates quas appetu homines angusta quaeperlabores
& ieiunia panditur nota quia latam non quemus¬
ro nec omnes inueniunt nec qui in uenerit statim
ingrediuntur peream siquidem multiinuenta ueri¬
catis uia capti sclĩuolumtatibus de me dio itineris re¬
uestuntur adtendite a falsis prophecis qui ueniunt
aduos inuestimentu ouium in tus autem sunt lupi¬
ra paces & de omnibus quides intelligi potest quia¬
lud abituacsermone promittunt celiud opere
demonstrant sed specialiter deerecicis in telligen¬
dum quiuidentur continentia caftitate ieiunio quasi
qua dampietatis seueste circumdare intrinsecus
bus conparanturNon potest arborbona fructus
malus facere neque arbor mala fructus bonus fa¬
ceretam diuergo bona arbor fructus non facit malos¬
quam diu inbonitatis studio perseuerat & mala arbor

Expanded text:
semus itaque januam Christi, de qua dictum est: semus itaque januam Christi, de qua dictum est: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam ; ut cum intraverimus, aperiantur nobis thesauri absconditi et tenebtates, quas appetunt homines; angusta, quae per labores et jejunia panditur. Quaro nec omnes inveniunt, nec qui invenerunt statim ingrediuntur per eam: siquidem multi inventa veritatis via, capti saeculi voluptatibus, de medio itineris revertuntur. III. Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis orapaces, etc. Et de omnibus quidem intelligi potest, qui aliud habitu ac sermone promittunt, aliud opere demonstrant. Sed specialiter de haereticis intelligendum, qui videntur continentia, castitate, jejunio quasi quadam pietatis se veste circumdare, intrinsecus bus comparantur. Non potest arbor bona fructus malos facere: neque arbor mala fructus bonos facerequamdiu in bonitatis studio perseverat: et mala arbor
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur prime hore erse operarios samued
& hierimias & babtistaloanis quipossuntcum
psalmista dicere & utero matris meae dr̃ me¬
ur estu terti ae uerohore operarii sunt qui ap¬
ubentate seruire coeperuns sox tachor etate
adsenium: porro undecime qui ulti ma senetu¬
te: tamen om nes pariter ac cilpiunt premimo
lic& diuersur . labor sit : sunt qui hane parabulam
aliter disserunt prima ora uolun misum ẽẽ in ue¬
neam adam & reliquos pati archar usque a dnoe
tertiora ipsum noe usque ad abraam & circum cisionẽ
edatam ferta elira amusque ad moyse quan¬
dole di ia est: nona data est nona ipsum moy¬
sen & pro phetas undeditima apostolos &
gentium populum

Expanded text:
videntur primae horae esse operarii Samuel, et Jeremias, et Baptista Joannes, qui possunt cum Psalmista dicere: Ex utero matris meae Deus meus es tu . Tertiae vero horae operarii sunt, qui a pubertate servire Deo coeperunt. 153 Sextaead senium. Porro undecimae, qui ultima senectute: et tamen omnes pariter accipiunt praemium, licet diversus labor sit. Sunt qui hanc parabolam aliter edisserant. Prima hora volunt missum esse in vineam Adam et reliquos patriarchas usque ad Noe; tertia, ipsum Noe usque ad Abraham et circumcisionem ei datam; sexta ab Abraham usque ad Moysen, quando Lex data est; nona, ipsum Moysen et prophetas; undecima, apostolos et gentium populum
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum uxt uie erant quia noneredebat inuia
iueo cudeam sTaentem scilicet etim mobilem e nor
hede ccole enangelu pedes iihulque inuenit mn illa -nis
folia tientium promissionum screpitum tracditiones fec¬
ta uerborum absque illis frudibus ueritatis unde
et aliur euan gelista dicit nondum enim erat temp
siue quod tempur nondum uenqiat saluationisirł
roquod necdum gencilium populus sub int raset siue
quod prateri sedtempurfidei quia primum adillũ
uenieas et spretur transi sed adnationes Et ait illi
numquam excesrustus nascatur uel in sempiter¬
num uel in sđm utrumque enim acoñue gre¬
cus sermo significat et are facte est siculnea qui
esuriente dño cibus quasille cupieliat non haberet sca
tem aruerunt folia ut truncus ipse remanserat
et fracstis raomis uireret radic que in nouisimo tem¬
pare sicrudere uoluerint uirgulta fidei pullulee

Expanded text:
ideo juxta viam erat, quia non credebat in viam, venit ad eam, stantem scilicet et immobilem, et non habentem Evangelii pedes: nihilque invenit in ea, nisi folia tantum, promissionum strepitum, traditiones Phata verborum absque ullis fructibus veritatis. Unde et alius evangelista dicit: Nondum enim erat tempus ; sive quod tempus nondum venerat salvationis Israel, eo quod nondum Gentilium populus subintrassetquod praeterisset tempus fidei, quia ad illum primum veniens, et spretus transiisset ad nationes. Et ait illi: Nunquam ex te fructus nascatur, vel in sempiternum, vel in saeculum. Utrumque enim αἰών Graecus sermo significat. Et arefacta est ficulnea, quia esuriente Domino cibos quos ille cupiebat, non habebat. Sic autem aruerunt folia, ut truncus ipse remaneret, et fractis ramis radix viveret, quae in novissimo tempore, si credere voluerint, virgulta fidei pullule
Abbreviated transcription (Latin):
quicarnalia prosaluatore dimiserit Piritalid
recipia que con paratione & merito sui erunt
quasi paruo uumero centenarius numerus
conparetur undedicit & apostolus quiunam
tantum domum & unius prouintiae poruos
agros dimiserit quasi nibnl habintes & omnia

Expanded text:
it spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sensum arguit pharissaeos simulationis adquȩ men¬
datii quod alius ostentent hominibus foris aliud
domiagant non quo incalice & parapsede eorum su¬
per stitio moraretur sed quoforis hominibus osten¬
derent sc̃i tatem in habitu insermone in ꝓhilac¬
teris & infimbris inorationum longitudinem
& inceteris istius modi intrinsecus aute messent
uitiorum sordibur pleni. Serpentes genimia¬
hoc ipsum & iohannes baptis tadixerat sicut ergo
deuiperir nascuntur ui puerae sic de homicidis pa¬
tribur uos inquid natiestis homicide Ueniat¬

Expanded text:
supra, arguit Pharisaeos simulationis atque mensupra, arguit Pharisaeos simulationis atque mendacii, quod aliud ostentent hominibus foris, aliud domi agant. Non quod in calice et paropside eorum superstitio moraretur; sed 188 quod foris hominibus ostenderent sanctitatem, in habitu, in sermone, in phylacteriis, in fimbriis, in orationum longitudine, et caeteris hujusmodi, intrinsecus autem essent vitiorum sordibus pleni. Vae vobit Joannes Baptista dixerat: Sicut ergo de viperis nascuntur viperae, sic de homicidis patribus vos, inquit, nati estis homicida
Abbreviated transcription (Latin):
rum porro quodait rebdite que sunt cessaris ces¬
sariid est num mum tributum & peciniam & que st̃
dĩ dõ decimas primitias & oblationos acuictmas
sentiamus quomodo & ipse reddit tributa prose
&p&ro & dõ reddidit quedi sunt patris facions uo¬
gluttientes: camellum puto esse iuxta sensum praeson¬
tis loci et magnitudinem praeceptorũ iudicium &mi¬
sericordiam et fidem culicem autem decimas mentam¬
itane tum et cmminutreliquorum iulium holerũ
haec contra prao coptũ dĩ quȩ magna sune deuoramus
adquȩ neglegimus etobopinionem religionis in par¬
uir quae lucnum habent diligentiam de monstratur:
ueuobis scribȩ & faris eihi ppochritate qui mundatis
quod foris est̃ calicis & parapsedis intus autem plenies¬
tis rapina & in mundita pharas sue caecemunda prius
quod intus est calicis & parapsedis ut fiat id quod de¬
soris est mundum diuersis uerbis eodem quo supra

Expanded text:
r. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caer. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, id est, nummum tributum, et pecuniam: et quae sunt Dei Deo, decimas primitias, et oblationes, ac victimas sentiamus: quomodo et ipse reddidit tributa pro se et Petro ; et Deo reddidit quae Dei sunt, Patris faciens voglutientes. Camelum puto esse, secundum sensum praesentis loci, et magnitudinem praeceptorum, judicium, et misericordiam, et fidem. Culicem autem decimas menthae, anethi, cymini, et reliquorum vilium olerum. Haec contra praeceptum Dei, quae magna sunt, devoramus atque negligimus, et opinionem religionis in parvis, quae lucrum habent, diligentiam demonstramus. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia mundatis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Pharisaee caece, munda prius quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat et id quod deforis est mundum. Diversis verbis, eodem sensu, quo
Abbreviated transcription (Latin):
domissi sunt melius ẽ ut prophete in telli¬
gantur quam a poscoli ita tamen sisupra
soruus scriptus fuerit sinautem seruos i¬
bidem legcer hic secundi serui aposcoli intel¬
ligendi sunt prandium paratum & tauri&
al tilia occis sa uł permea foram opesregiȩdes¬
tribuntur ut &x carnalibus intellegantur spiri¬
talia uł certe dogmatum magnitudo & dogori¬
na dilege plenis stma sentiri potest : ⁊ntra
omo iste omnes qui sociati sunt malitia in tel¬
leguntur uestes autem nuptiales precepta st̃
dñi &opera que conplentur exlege & euange¬
lio nouique hominis efficiunt uestimento
siquis igitur intempore iudic inuentur
suerit sub nomine xp̃i ano non abereues¬
timentum nuptiale hoc est uestem colesas
hominis seduestem polutam idest ueteris
arquit inpudentie conuesce sorddida mundi¬
tias polluerint nuptia les adalle obmu¬
tuitꝰ intempore enĩ illo non erit locus
inpudentiȩ neo negandi facultas cũ om̃s
angeli & mundus ipse tescis sit peccato¬

Expanded text:
do missi sunt, melius est ut prophetae intelligantur, quam apostoli: ita tamen si supra, servus, scriptus fuerit. Sin autem servos, ibidem legas, hic secundi servi, apostoli intelligendi sunt. Prandium paratum, et tauri, et altilia occisa, vel per metaphoram 175 opes regiae describuntur, ut ex carnalibus intelligantur spiritualia; vel certe dogmatum magnitudo, et doctrina Dei lege plenissima sentiri potest. Et anus iste, omnes qui sociati sunt in malitia intelliguntur. Vestis autem nuptialis praecepta sunt Domini et opera quae complentur ex lege et Evangelio, novique hominis efficiunt vestimentum. Si quis igitur in tempore judicii inventus fuerit sub nomine Christiano non habere vestimentum nuptiale, id est, vestem coelestis hominis, sed veterem pollutam, id est, veteris arguit impudentiae, quod veste sordida munditias polluerit nuptiales. At ille obmutuit. In tempore enim illo non erit locus impudentiae, nec negandi facultas, cum omnes anguli et mundus ipse testis sit peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ui autem minor est in regno caelorum maioro
illo multides aluatore hoc intelliuolunt quod
quimgior est tempore maior sit dienitate
nos autem simpliciter intelligecinus quodom¬
nis ser quiiamcũ dõ est maior est illo qui ad liur¬
simum angelum incelis dno minis trantẽ meliorẽ¬
uolunt accipere quolib& primo homine quiuer¬
ratur interrisa diebusio annis babtistȩ usque nunc
regnum caelorum uimpatitur & uiolenti diripiunt
quod nontenuimus pernaturam Omnes enimpro¬

Expanded text:
Qui autem minor est in regno coelorum major est illo. Multi de Salvatore hoc intelligi volunt, quod qui minor est tempore, major sit dignitate. Nos autem simpliciter intelligamus quod omnis sanctus qui jam cum Deo est, major sit illo qui adhusimum angelum in coelis Domino ministrantem volunt meliorem accipere quolibet primo homine qui versatur in terris. A diebus autem Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt quod non possumus per naturam. Omnes namque pro
Abbreviated transcription (Latin):
c& in monte scõ enis cũ que plures qui ascen¬
surisint montem dm̃ descripsissac qui diuor¬
sis fuer e tem poribus &catibus post ea infert
haec est generatio querencium dnm̃ que rentiũ
faciem dĩ iacob: & malio loco de omnibus scip
genoratio iustorum benedicetur demalis
uero ut in presenti loco generatio ui perarũ
& requirentur omnia a generatione ista
& iner hiel cum peccata terrue descripsis¬
set sermoprofeticus adiecit sinoe &iob:
& daniel ibi fuerint inuenti non dimioti
peccata terr ei illiom nes iustos quisimiles
forent uirtutibus eorum noe & iob &
daniel uolens intelligi ergo eo ist quisimi¬
lia cam& ioas contra a postolos ges serine
deuna generatione esserefferuntur

Expanded text:
cet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascencet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur
Abbreviated transcription (Latin):
fachariam qui occissus sit aiouas rege iudue inter
templum & altare sicut regum narrat istoria sed¬
lo cõ obseruandum quodille zacharias non sit filius
barachiȩ sed filius ioiade sacerdocis unde & scrip¬
tura refere non suit recordatus iouas patris
eius ioiade qui sibi focis set bona cumergo & o¬
chariam teneamus & occissionis consentiat lo¬
cus quuerimus qua rebarachiue dicatur filius
& non io adice barachia in lingua nostrabene dio¬
tus dñi dicitur & sacerdotis ioa de iustitia haebre¬
o nominede monstratur inueuuan gelio quou¬
tuntur natarem prosiliobarachie filium
ioade scriptum repperimus simpliciores fra¬
tres incerruinas templi& altaris siue inpor¬
tarum exitibus que silo aducunt rubra faxamons¬
trantes tachariue sanguine putant essepedotañ
sangups ab oliustius quea ⁊ athariȩ siliumbarachia
ab illa generatione queratur cũ neutrum eorũ
lorum ꝑsingulas debonis sumamus exemplaꝰ
quis ascendit inmontem dm̃aut quis requies¬

Expanded text:
Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta.sanguis Abel justi usque ad Zachariam filium Barachiae, ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requies
Abbreviated transcription (Latin):
moprincipis mortua sed sub intratmulier sangui
fluens & octauo sanatur loco ut principis filia
de hoc exclus anumero ueniat ad nouumiuxta
saluus fiat dum pergit adaliam dñs altera
curatur unde dicunt apostoliuobis qui dem
oposte bat praedicari uerbum sed qm in dig¬
nos uos iudicatis salutem trans gredimus ad
ella nisi prius mundate fuerint manusiu¬
deorum quae sanguine plenes unt sina¬
goga eorum mortua non consurg& Et tran¬

Expanded text:
onis excludi. Sed subintrat mulier sanguine fluens, et octavo sanatur loco, ut principis filia, de hoc exclusa numero, veniat ad nonum, juxta ut dum pergit ad aliam, alia curaretur, unde dicunt et Apostoli: Vobis quidem oportebat praedicare verbum, sed quoniam indignos vos judicastis saluti, transgredimur ad a nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, Synagoga eorum mortua non consurget
Abbreviated transcription (Latin):
listae propteruerecundiam & honorem mathaei
noluerunteum nomine appellare uulgato sed ixe¬
runt leui duplici quippe uocabulo fuit ipse autem se¬
debere salutem disperare si ad meliora conuersussic
cum ipse depullicano in aepostolum sit repente m&¬

Expanded text:
listae, propter verecundiam et honorem Matthaei, noluerunt eum nomine appellare vulgato, sed dixerunt, Levi ; duplici quippe vocabulo fuit. Ipse autem tibus, nullum debere salutem desperare, si ad meliora conversus sit, cum ipse de publicano in Apostolum sit repente m
Abbreviated transcription (Latin):
mus super bienten et iectentem se contra ereato¬
rema suim quia propleta mons corruotus appella¬
tur eccumanimam hominir possiderit e inea
suerit rcidicatur abrapostolis e hus similes
apostolorum sunt trcenyperri petest in mare hoc
nullam habent dulcedinemdĩ iipsum etin
psediis legtur nontimebimur dumtorbedit

Expanded text:
mus superbientem, et jactantem se contra Creatorem suum, qui a propheta mons corruptus appellatur. Et cum animam hominis possederit, et in ea fuerit radicatus, ab apostolis, et his qui similes apostolorum sunt, transferri potest in mare, hocnullam habent dulcedinem Dei. Idipsum et in Psalmis legitur: Non timebimus dum turbabit
Abbreviated transcription (Latin):
ricȩ sunt lex et prophecae e notitiae ueceris instrumentiu¬
num autem est praetiosissimum margaritum sciaentia sal¬
uatoris et sacra mentum passionis illius etresu rrestionis
archanum quemcum inuenerit homo negoti acor similis
pauli omnia legis prophȩcarum que misteria et obserua¬
tione eiur omnis alia gemina sit uilior Icerum simile est
regnum caelorum saginȩ misse inmare escetera periuam
eripiscatores hominum contexerunt sibi exueteriet no¬
uotestamento saginam euuan gelicorum dogmatum et
miserunt eam inmare huiur scłi cedcapiendum quic¬
quasi inquodam quietissimo portu bonimit tentur
inuasa cclestium mansionum malor autem torrendor¬

Expanded text:
ritae sunt Lex et prophetae, et notitia veteris Instrumenti. Unum autem est pretiosissimum margaritum, scientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrectionis arcanum. Quod cum invenerit homo negotiator, similis Pauli apostoli, omnia legis prophetarumque mysteria, et observatione ejus omnis alia gemma vilior sit. Iterum simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex ompiscatores fieri hominum , contexerunt sibi ex Veteri et Novo Testamento sagenam evangelicorum dogmatum, et miserunt eam in mare hujus saeculi, quae usquasi in quodam quietissimo portu, boni mittentur in vasa coelestium mansionum: malos autem torrendo
Abbreviated transcription (Latin):
intrarunt in regnoca elorum &in eauangelio ma¬
theus acque ⁊ acheur diuitis dereliftis dominites¬
timonio predicantur sed considerandũ quod eotem¬
pone quo intrarunt diuites ẽẽ desierunt tamdiuego
non in trabunt qutomdiu diuites fuerunt & tamen qui¬
adisicult diuitiae contempnuntur non dixit
sed difficile ubi difficile ponitr non in possibili¬
tas p̃tenditur sedraritas demons tratur: Etom¬

Expanded text:
in regnum coelorum , et in Evangelio Matthaeus et Zachaeus, divitiis derelictis, Domini testimonio praedicantur? Sed considerandum, quod eo tempore quo intraverunt, divites esse desierunt. Tamdiu ergo non intrabunt, quamdiu divites fuerint. Et tamen quia difficulter divitiae contemnuntur, non dixitum, sed difficile. Ubi difficile ponitur, non impossibilitas praetenditur; sed raritas demonstratur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cendirse marrantur ita econtrario uitiorum nume¬
nus india bolo consecratursit et siunt posteriore
illiur popub: peiera prioribus multo enim nunc maio¬
re demonum numerum possidentur plas phemantes
insinagogis suis xpm̃ iħm quam in aegipto possors fue¬
rant ante legir notitiam adhuc eo loquente adtur
sal uatorit marie liberos intlligimus materterre
foristant et intrare deriderant ec sermone ciur indignifiun
pient liberi eoserse arlitrii et intrare posse siuelint etipsi
credere quitamen intrare non poterunt nisi alios id est a¬
dedomo sedebat securmare et reliqua miserator et mise
audi ant in littore qua intus non mererentur audire

Expanded text:
cendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Factum eillius populi pejora prioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur, blasphemantes in synagogis suis Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud Salvatoris, Mariae liberos intelligimus materterae foris stant, et intrare desiderant, et sermone ejus indigni fiunt. pient  Al. accipiunt, liberi eos esse arbitrii, et intrare posse, si velint et ipsi credere: qui tamen intrare non poterunt  Al. potuerunt, nisi alios de domo, sedebat secus mareaudiant in littore quae intus non merebantur audire
Abbreviated transcription (Latin):
tellem & cosquilnillo tempore crediderunt
onne & denerro comuenis timxum denariur figurã
regs hab& recipis tergomercedem quan ibi promi¬
seram hoces łmaginem & similitudinem meam
quid queris amplius & non tam ipse plur accipe¬
re quam alium nnhil accipere desideras quasi al
polle quod tuum es t & uade iudacorlage non gratia
sed opere saluatur quignim sec erit cam uiu& in ea

Expanded text:
qui illo tempore crediderunt. Nonne ex denario convenisti mecum? Denarius figuram regis habet. Recepisti ergo mercedem quam tibi promiseram, hoc est, imaginem et similitudinem 154 meam: quid quaeris amplius; et non tam ipse plus accipere, quam alium nihiTolle quod tuum est, et vade. Judaeus in lege non gratia, sed per opera salvatur: Qui enim fecerit eam vivet in ea
Abbreviated transcription (Latin):
mundur sps̃ eciuit auideis quando acceperunt legẽ
postea domino credidisent ille non inuento lo co
innationibus dixit reuertar ad omum meampris¬
tinam unde exiui habebo iudeos quos ante dimiserã
et ueniens inuenie uacantem scopir mundatam uaca¬
bat enim templum iudeorum et xp̃m hospitem non habe¬
bat dicentem surgite habi amus hnc set dimitecur uobis¬

Expanded text:
mundus spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem: postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus, dixit: Revertar ad domum meam pristinam unde exivi: habebo Judaeos quos ante dimiseram. Et veniens invenit domum vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum, et Christum hospitem non habebat, dicentem: « Surgite, eamus hinc . » Et i
Abbreviated transcription (Latin):
futura ergo subplitia & phonae perpe tua e
quibus peccatores cruciendi sunt uocabulo
hiuiurloci denotantur duplicem aũt esse ge¬
hennam nimiignis & frigoris in iob plenis¬
simeligimus: nonne duo pasreres as euentunt
& unir ꝙ illir non cad et superterrã sine patre dr̃o¬

Expanded text:
Futura ergo supplicia et poenae perpetuae, Futura ergo supplicia et poenae perpetuae, quibus peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse gehennam, nimii ignis et frigoris, in Job plenissime legimus . Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre
Abbreviated transcription (Latin):
te qui potest animam ⁊ corpus perdere inge¬
liennam nomen gehennae inueteribus libris
non inuenitur sed primum a saluatore ponit᷑
queraniur engo quaesitsermonis liuius occasio.
idolum bachal fuisse iuxta ierusalem adradi¬
cemmontis moria in quibur silo a fuit non
semel legimus li ec uallis & parua e ampi pla¬
nities inriguea erat & nemorora plenaq
dilitus & locus in ea idolo consecratus. intan¬
tam autem populus isrł demeiti amuenerat
ut deserti templiuicina ibiostias immola¬
rent &rigorem religionis delitiae uince¬
reit filior que suos inognderoit demonis uł
initiaren  appellabatur locus ipsegelien¬
non id est uallir filiorum en non hoc regu
uolumen & parale pominon & iere mias
feribunt plenissime & comuitur dr̃ locũ¬
fidem quinoncogerent Gesdocerent necporestatis ex sererent s edo octrinam iumilitatis adt Vlerent
seipsũ inpleturũ cada ueribus mortuorum
ut nequa quã uoce turthosi & batthaalseduo¬
ceturpuli andrium id est tumulus mortuoꝵ

Expanded text:
te qui potest et animam et corpus perdere in gehennam. Nomen gehennae in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Hierusalem, ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Haec vallis et parva campi planities irrigua erat et nemorosa, et plena deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat, ut deserta templi vicinia, ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos incenderent daemoni vel initiarent, et appellabatur locus ille Gehennon, id est vallis filiorum Ennon. Hoc Regum volumen et Paralipomenon, et Jeremias scribunt plenissime. Et comminatur Deufidem, qui non cogerent, sed docerent nec uim potestatis exsererent, sed doctrinam humilitatis adtollerentipsum impleturum cadaveribus 63 mortuorum, ut nequaquam vocetur Tophet et Baal; sed vocetur Polyandrium, id est, tumulus mortuorum.