comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quam nunc sumus asserant ꝑtinere: Cui
enim non ⁊ in hanc insaniam progrediatur
ceca presumptio: ꝙ quid hac assertione
furiosius: Nam ⁊ si regnum celorum aliqͣnde
eccłia sca etiam que ÷ hoc tempore appellatꝰ.
ad hoc utiq sic appellatur. qr future uite sem¬
piterneq colligitur. Quanuis ergo ꝓmissio¬
nem habeat uite presentis ⁊ future in om̃ibus
tamen bonis oꝑibz sins non respic̃ que uident᷑
s que non uidentur. Que enim uidentur temꝑa¬
lia sunt. que autem non uidentur eterna. xxi.
ec sane sp̃c sc̃ tacuit qd̾ contra istos im¬
pudentissime ac dem̃tissime ꝑuicaces a¬
pertum atq inconcussum ualeret. eorũq bel¬
uinũ impetum ab ouili suo in expugnabili:
munitõne repelłet. Cum .n. dixiss de spadenib
dabo eis in domo mea ⁊ in muro meo locũ deter¬
ininatum meliorem młto qͣmͣ filioꝵ atq filia¬
rum. ne quis nimium carnał existimaret aliqͥd

Expanded text:
in qua nunc sumus, asserant pertinere? Cur in qua nunc sumus, asserant pertinere? Cur enim non et in hanc insaniam progrediatur caeca praesumptio? Et quid hac assertione furiosius? Nam etsi regnum coelorum aliquando Ecclesia etiam quae hoc tempore est, appellatur; ad hoc utique sic appellatur, quia futurae uitae sempiternaeque colligitur. quamuis ergo promissionem habeat uitae praesentis et futurae, in omnibus tamen bonis operibus suis non respicit quae uidentur, sed quae non uidentur. quae enim uidentur, temporalia sunt: quae autem sanctus tacuit quod contra istos impudentissime ac dementissime pervicaces apertum atque inconcussum valeret, eorumque belluinum impetum ab ovili suo inexpugnabili munitione repelleret. Cum enim dixisset de spadonibus, Dabo eis in domo mea et in muro meo locum nominatum, meliorem multo quam filiorum atque filiarum; ne quis nimium carnalis existimaret aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugał uite mĩtum seruant. Nam cum dic̃ dabo
eis locum multo meliorem. ostendit ⁊ coniugatis
dari. s multo inferiorem. Ut ergo concedamus in
domo dei predcõs futuros eunuchos scd̾m carnẽ.
qui ĩ populo isrł non fuerunt. qr uidenus et ip̃õs
cũ iudei ñ fiant tñ fieri xp̃ianos. nec de ilł dixisse¬
se ipõs castrant pp̃ regnũ celorum. ita ne tanta
dem̃cia quisqͣm ÷ contrarius ueritati. ũ ĩ carne
fcõs eunuichos meliorem qmͣ cõiugati locum
in domo dei habere credat ⁊ pio ꝓpoĩto conti¬
nentes corpususq ad contemptas nuptias c¬
castigantes. se ip̃os non in corpore s in ip̃a con¬
cupiscencie radice castrantes. celestem ⁊an¬
gelicam uitam in terrena mortalitate me¬
ditantes. ꝯuigatorum m̾itis pares esse ꝯtẽdat
⁊ xp̃o laudanti eos qui se ipõs castrauerũt nõ
utile non future: Quid aliud istis restat nͥ
ut ip̃m regnũ celorum ad hanc temꝑalẽ uitã

Expanded text:
coniugalis uitae meritum seruant. nam cum dicit: dabo coniugalis uitae meritum seruant. nam cum dicit: dabo eis locum multo meliorem, ostendit et coniugatis dari, sed multo inferiorem. ut ergo concedamus in domo dei praedictos futuros eunuchos secundum carnem, qui in populo Israhel non fuerunt, quia et ipsos uidemus, cum iudaei non fiant, tamen fieri se ipsos castrant propter regnum coelorum: itane tanta dementia quisquam est contrarius veritati, ut in carne factos eunuchos meliorem quam conjugatos locum in domo Dei habere credat, et pio proposito continentes, corpus usque ad contemptas nuptias castigantes, se ipsos non in corpore, sed in ipsa concupiscentiae radice castrantes, coelestem et angelicam vitam in terrena mortalitate meditantes, conjugatorum meritis pares esse contendat; et Christo laudanti eos qui se ipsos castraverunt, nonutile, non futurae? Quid aliud istis restat, nisi ut ipsum regnum coelorum ad hanc temporalem vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ de hiis qui se ip̃os castrant ꝓpter regñ celoꝵ
Nam ille quib ip̃m uirile memibrũ debilitatur
ut gen̾are ñ possint sicut sunt ennucbi diuitũ
⁊ regum. sufficit utiq cum xpĩani fiunt et dei
precepta custodiũt eo tñ ꝓpõito sunt ut cõiu¬
ges si potuissent haberent cet̾is in domo dei con¬
iugatis fidelib adequari. qui prolem licite pu¬
diceq susceptam in dei timore nutriuut. docen¬
tes filios suos ut ponant in deo spem suam. non
autem acciꝑe meliorem locum qm̃ est filiorum
atq filiarum. Neq .n. uxores animi uirtute. s
carnis ncc̃tate non ducunt. Contendat sane qͥ
uolu̾it de hiis ꝓpham spadonib hoc p̃nũtiasse
qui corpore abscisi. sunt. Iste quoz error cause:
quã suscepimus suffragatur. Neq .ii. spadone᷑
istos eis qui in domo eius nullũ locum habẽt¬
pretulit deus. s eis utiq qui in filiis gn̾andis

Expanded text:
nisi de his, qui se ipsos castrant propter regnum caelorum? nisi de his, qui se ipsos castrant propter regnum caelorum? nam illis, quibus ipsum uirile membrum debilitatur, ut generare non possint, sicut sunt eunuchi diuitum et regum, sufficit utique, cum christiani fiunt et dei praecepta custodiunt, eo tamen proposito sunt, ut coniuges si potuissent haberent, ceteris in domo dei coniugatis fidelibus adaequari, qui prolem licite pudiceque susceptam in dei timore nutriunt, docentes filios suos, ut ponant in deo spem suam, non autem accipere meliorem locum quam est filiorum atque filiarum. neque enim uxores animi uirtute sed carnis necessitate non ducunt. contendat sane qui uoluerit de his prophetam spadonibus hoc praenuntiasse, qui corpore abscisi sunt, iste quoque error causae quam suscepimus suffragatur. neque enim spadones istos eis qui in domo eius non habent locum praetulit deus, sed eis utique qui in filiis generandis
Abbreviated transcription (Latin):
diuine ac terribiliter loqueretur.dixerunt eid
discipuli eius. Si tał est causa cum uxore nõ ex¬
pedit nub̾e. Quibz ille. non om̃es inquit capi¬
unt u̾bum hoc. Sunt .n. spadones qui ita nati
sunt. sunt autem alii qui ab hominib fũ sũt
ꝙ sunt spadones qui se ip̃os castrauerunt ꝓpt̾
regnũ celorum. Qui potest caꝑe capiat. Quid
ueracius quid lucidius dici potuit: Xp̃c dicit.
ueritas dicit. uirtus ⁊ sapĩa dei dicit. eosqͥ pio
ꝓpõito ab uxore ducenda se continuerunt. castͣ¬
re se ip̃os propter regnũ celorum. Econtra hu¬
mana ueritas uanitas impia tem̾itate con¬
tendit eos qui hoc faciunt p̾sentem tm̃mͦ
necessitatem molestiarum ꝯuigalium deui¬
tare. in regno autem celoꝵ amplius quicqͣm
cet̾is non habere.
e quib autem spadonib loquitur deus
per ysaiam ꝓpħ̾am quib se dicit daturũ ĩ
domo sua ⁊ ĩmuro suo locum nominatum. n¬
meliorem multo qmͣ filiorum atq filiarum

Expanded text:
diuine ac terribiliter loqueretur, dixerunt ei diuine ac terribiliter loqueretur, dixerunt ei discipuli: si talis est causa cum uxore. non expedit nubere. quibus ille, non omnes, inquit, capiunt uerbum hoc. sunt enim spadones qui ita nati sunt; sunt autem alii qui ab hominibus facti sunt; et sunt spadones qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. qui potest capere, capiat. quid ueracius, quid lucidius dici potuit? Christus dicit, ueritas dicit, uirtus et sapientia dei dicit eos, qui pio proposito ab uxore ducenda se continuerint, castrare se ipsos propter regnum caelorum, et contra humana uanitas inpia temeritate contendit eos, qui hoc faciunt, praesentem tantummodo necessitatem molestiarum coniugalium deuitare, in regno autem caelorum amplius quidquam ceteris non habere! De quibus autem spadonibus loquitur deus per Esaiam prophetam, quibus se dicit daturum in domo sua et in muro suo locum nominatum, meliorem multo quam filiorum atque filiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita ÷ que sunt mundi. quõ placeat iuiro:
Non itaq ait cogitat ea que sunt secitatis
in hoc scło. ut sine grauiorib molestiis tempꝰ
transigat. Neq ad boc diuisam dicit ĩnuptã
atq discrecam. ut ĩnupta in hacuita seca᷑
sit pp̃ temporales molestias euitandas quib
nupta non caret s cogitat inquit que sunt
adeo quisq insipienter contentiosus ÷. ut co¬
netur asserere non pp̃ regnũ celorum. s pp̃pre
istam non pp̃ eternam esse scas ⁊ corpore ⁊ spũ.
Hoc cred̾e quid est aliud. nͥ miserabiliorem esse
in xp̃o sꝑantes sumus muiserabiliores sumus õib
hõib. An u̾o qui frangit panem suũ esuriẽti.
si tm̃ pp̃ banc uitam facit stultus÷. ⁊ ille erit
prudens qui castigat corpus suũ usq ad con¬
tinenciam. qua nec coniugio misceatur si ei
nichil proderit in regu  celorum:
ostremo ip̃m dñm audiamꝰ. eiudẽtissimã
binc snĩam prof̾entem. Nam cum de con¬
iugib non seꝑandis nisi causa formcatõnis

Expanded text:
llicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro? non utique ait: cogitat ea, quae securitatis sunt in hoc saeculo, ut sine grauioribus molestiis tempus transigat; neque ad hoc diuisam dicit innuptam atque discretam, ut innupta in hac uita secura sit propter temporales molestias euitandas, quibus nupta non caret, sed, cogitat, inquit, quae sunt adeo quisque insipienter contentiosus est, ut conetur asserere, non propter regnum coelorum, sed propter istam, non propter aeternam esse sanctas et corpore et spiritu. Hoc credere, quid est aliud, nisi miserabiliorem esse in sperantes sumusmiserabiliores sumus omnibus hominibus. uero qui frangit panem suum esurienti, si tantum propter hanc uitam facit, stultus est, et ille erit prudens, qui castigat corpus suum usque ad continentiam, qua nec coniugio misceatur, si ei nihil proderit in regno caelorum? Postremo ipsum dominum audiamus euidentissimam hinc sententiam proferentem. nam cum de coniugibus non separandis nisi causa fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
unc iam scripturarum diuinarũ testi
rie modulo recordari ualuerimus. clarius ap¬
pareat non pp̃ presentem hꝰ scui uitam. sed pp̃
futuram que in regno celoꝵ promittit᷑ perpe¬
tuam continenciam diligendam. Quis autẽ
hoc non aduertat in eo qd̾ paulo post idem
apł̾s ait. qui sine uxore cogitat ea que sunt
domini. quõ placeat domino. qui autem ma¬
trimonio iunctus ẽ cogitat ea que sunt m̃di
quõ placeat uxori. ⁊ diuisa ÷ mulier nupta
⁊ uirgo que innupta ÷ sollicita÷ q̃ sunt dñi.

Expanded text:
unc iam scripturarum diuinarum euidenemoriae modulo recordari ualuerimus, clarius adpareat non propter praesentem huius saeculi uitam, sed propter futuram, quae in regno caelorum promittitur, perpetuam continentiam deligendam. quis autem hoc non aduertat in eo, quod paulo post idem apostolus ait: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino; qui autem matrimonio iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. et diuisa est mulier innupta et uirgo: quae innupta est, solli
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco dixerunt. qd̾ ideo sacerdos in pͥnci¬
pio misse consistit ad dext̾am. cũ aucẽ ꝓmĩ¬
tiat edrangłium ꝯuertitur ad sinistram. et
cuta finem iterum redit ad dext̾am. qr cłtu
fidei pͥmo fuit in ppło indeoꝵ. deinde tnͣsiũ¬

Expanded text:
hoc loco dicunt, quod ideo sacerdos in principio missae consistit ad dextram, cum autem pronuntiat Evangelium convertitur ad sinistram, et circa finem, iterum redit ad dextram, quia cultus fidei primo fuit in populo Judaeorum; deinde transi
Abbreviated transcription (Latin):
creatura: in prĩcipio tamen mundi factum ẽẽ
credendum ÷. Ideo ergo principium dicitur qd̾
ex ip̃o cepit rerum uniuersarum exordium.
Qullum spaciũ corporalit̾ halent cemꝑa. qͥa¬
ante abscedunt pene qͣm ueniant Ideoq in
rebus nullus status est temporum. qr cełi crea¬
ture motu mutantur. Nec centũ anni unũ tp̃c
ẽ nec unus annus unũ tempus ẽ. nec unus mẽ¬
sis unũ tempus ẽ. nec dies. nec hora. QUra dũ
hec omĩa ꝑticłis accidunt suis ⁊ decidunt. Cͦ¬
modo unum dicendum est qd̾ non simul ẽ. Utr̃
sit pret̾itum futurũue tempus sicut ⁊ presenͤ
⁊ si est. scire oportet ubi ẽ. S aduerte ꝙ cũcta
et futura ⁊ preterita ⁊ presentia in animo st̃
do. p̃sentia contuendo. futura expectando. Sꝑa¬
mus igitur aduenientia. intuimus presentia.
recolius transeuntia. Hec non ita in deũ sũt
cui simiul omĩa adsunt.

Expanded text:
creatura, in principio tamen mundi factum esse creatura, in principio tamen mundi factum esse credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent temante abscedunt pene quam veniant. Ideoque in rebus nullus status est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et decedunt, quomodo unum dicendum est quod non simul est? 3. Utrum sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens; et si est, scire oportet ubi est; sed adverte quod cuncta, et futura et praeterita et praesentia, in animo sunt do, praesentia contuendo, futura exspectando. Speramus igitur advenientia, intuemur praesentia, recolimus transeuntia. Haec non ita in Deo sunt, cui simul omnia adsunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mnia tempora precedit diuina batur.¬
ecernitas. Nec in deo preteritum p̾sens.
futurum. uel aliquid creditur. s omĩa presen¬
tia i eo dicuntur. qr eternitate sua ciuicta cõ¬
plectitur. Alioquin mutabilis ẽ deus credenduᷤ
si ei successiones tempoꝵ ascribunt᷑. Si semper
aliqua essent cum deo tempora. non ess cempͦ¬
s ess eternitas. Nec mutarent᷑ tempora sed sta¬
rent. Presens. preteritũ. et futurum nr̃m est ha¬
bere non deum. Uerbi causa dicimus ꝓ p̾senti
teneo codicem. ꝓ preterito tenui. pro futuro
tenebo. Uniuersitatem uero tenet deus et pro
cenuit. ⁊ tenebis. ideo tenere dicitur. Soz nec
ip̃orum angłorum decessio. accessioue ẽ tẽpoꝵ
Nam duas esse increaturis res: qͣrũ uicissitudo
bili inherent creatori. siue materie illiꝰ informi
priusqͣm ex ea omĩa ista que temꝑalit̾ iam n¬
uoluuntur formarentur. Nec ip̃is utiq uale¬
bat tempris. Tempus igitur uon ad eas crea¬
sub celo uersamur in ħ infimo mundo. De

Expanded text:
mnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo bili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur sub coelo versamur in
Abbreviated transcription (Latin):
octrina sine adiuuante gracia qͣmͣius in-¬
fundatur aurib. ad cor nũqͣm descendit.
foris quidem perstrepit: s interius nich profic̃.
cunc autem dei sermo infusus aurib ad cordis
intima ꝑuenit. Quando dei gr̃a mencem int̾iꝰ
ut intlłigat tangit. Sicut .ni. quosdam flam¬
macaritatis sue deus illuminat ut uitalitersa¬
piant. Ita quosdam frigidos corpences que de¬
serit: ut sine sensu ꝑsistant. pleriq in acumĩe
intelligendi uiuaces existunt. s loquendi ĩn o¬
pia angustantur. Quidam uero in utrisq pol¬
lent: qi ⁊ sciendi copiam ⁊ dicendi efficaciam
babent.
De superbis lectoribus.. .

Expanded text:
octrina sine adjuvante gratia, quamvis infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent. CAPUT XI. De superbis lectoribus.
Abbreviated transcription (Latin):
Licet itaq fac̾e s melius est non fac̾e̾. Deniq
ꝯtinuo subiecit. ꝙ si acceꝑis uxorem nõ pec¬
casti. ⁊ si nupsĩt uirgo non pecrat. Illud enĩ÷
prius cum dixiss alligatus es uxori ne quesi¬
eris solutõnem ñꝙͥ addidit ⁊ si soliũs non pec¬
casti: Iam .n. supra dix̾at. Hiis aut̃ qui sunt in
ꝯiugio precipio non ego s dominus uxorem
auiro non disced̾e. Quod si discessit manere in¬
niptam. aut uiro suo reconciliari. fieri enim
potest non sua culpa s mariti discedat. Dem̃
ait. & uir uxorem non dimittat. quod nichoᷤ
ex precepto domini posuit. Nec ibi addidit. ⁊ si
dimiserit non pecrat. Preceptum .n. est hoc
cui non obedire pecratum est. non consiliũ qͦ
si uti nolueris minus boui adipisceris. ñ mali
aliquid perpetrabis.

Expanded text:
licet itaque facere, sed melius est non facere. denique licet itaque facere, sed melius est non facere. denique continuo subiecit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. iprius cum dixisset, Alligatus es uxori; ne quaesieris solutionem; numquid addidit, Et si solveris, non peccasti? Jam enim supra dixerat, His autem qui sunt in conjugio praecipio, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: fieri enim potest ut non sua culpa, sed mariti discedat. Deinde ait, Et vir uxorem ne dimittat ; quod nihilominus ex praecepto Domini posuit, nec ibi addidit, Et si dimiserit, non peccat. Praeceptum est enim hoc, cui non obedire peccatum est; non consilium, quo si uti nolueris, minus boni adipisceris, non mali aliquid perpetrabis.
Abbreviated transcription (Latin):
gloria. non om̃ib ĩ eternũ uicturis s qͥbusdã
ibi trbuenda. cui ꝯsequende parũ÷ liberatũ eẽ
a pecratis. nisi aliquid ip̃i lib̾atori uoueatuꝵ
quod nou sit criminis non uouisse. s uouisse
ac reddiduse sit laudis. consiliũ in quit do tan
Neq .n. inuidere debeo fidele consiliũ: qui non
inquit. unde preceptum dñi nou habeo sed
ꝯsilium do. hoc est de uirginib. existimo bonũ
eẽ pp̃ presentem necessitatem. Noui .n. quid
p̾sentis cemporis cui ꝯiugia seruiunt ncc̃ĩtas
cogat. ut ea que dei sunt minus cogitentur
qͣm sufficit adipiscende illi glorie que ñ erit
om̃ium qͣmͣuis in eterna uita ac salute ma¬
nentium. Stella .n. a stella differt in głiam.
sic et resurrectõ mortuorũ. Bonũ est ergo hoĩ
duorũ quod prius posuit ad preceptum per¬
tinet. contra quod non licet facẽ. Non .n. lic
dimitt̾e ipeorem nisi ex causa fornicatõnis. sic̃
quesieris uxorem: consilii sĩa est. nõ p̃cepii.

Expanded text:
 non omnibus in aeternum uicturis, sed quibusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit laudis, consilium, inquit, do, tams essem; neque enim inuidere debeo fidele consilium, qui non inquit, unde praeceptum domini non habeo, sed consilium do, hoc est de uirginibus existimo bonum esse\' propter praesentem necessitatem. noui enim quid praesentis temporis, cui coniugia seruiunt, necessitas cogat, ut ea quae dei sunt minus cogitentur, quam sufficit adipiscendae illi gloriae, quae non erit omnium quamuis in aeterna uita ac salute manentium; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. bonum est ergo homini em. horum duorum quod prius posuit ad praeceptum pertinet, contra quod non licet facere. non enim licet dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis, sicutquaesieris uxorem, consilii sententia est, non praecepti;
Abbreviated transcription (Latin):
illi tres pueri. quib refrigerium in igne p̃¬
bebat. quem corde feruentissimo diligebant.
uos de hoc opusculo nr̃o uerboꝵ quidem nu¬
mero longe breuius s ponde auctoritatis
multo grandius. in hymno quo ab eis d̾s
honoratur ammoneant. Nam scĩtati humi¬
litatem in dei laudatorib ꝯiungentes aper¬
tissime docuerunt ut tanto quisq caueat
ne suꝑbia decipiatur qnͣto sanctius aliqͥd
profitetur. ꝓinde uos qͦ laudate eum qui
uob̾ prestat ut in ardore medio scłi huius
qͣmuis ꝯiugio non copulemini nõ tñ urami.
et orantes etiam pro nob̾. benedicite scĩ ⁊ hu¬
miles corde dñi. ꝓmnũ dicite. ⁊ suꝑexaltate

Expanded text:
illi tres pueri, quibus refrigerium in igne praeilli tres pueri, quibus refrigerium in igne praebebat, quem corde feruentissimo diligebant, uos de hoc opusculo nostro uerborum quidem numero longe breuius, sed pondere auctoritatis multo grandius in hymno, quo ab eis deus honoratur, admoneant. nam sanctitati humilitatem in dei laudatoribus coniungentes apertissime docuerunt, ut tanto quisque caueat, ne superbia decipiatur, quanto sanctius aliquid profertur. proinde uos quoque laudate eum, qui uobis praestat, ut in ardore medio saeculi huius, quamuis coniugio non copulemini, non tamen uramini, et orantes etiam pro nobis benedicite, sancti et humiles corde dominum, hymnum dicite et superexaltate
Abbreviated transcription (Latin):
securitate ametis. cui displicere falsis suspi¬
tionib non timetis: Uir et uxor amant se
certe gaudent ex eo quod ĩ manifestoz. dũ
in occulto suspicantur plerũq qd̾ nõ÷: uor
ĩ isto quem oculis non uidetis. ⁊ fide conspie¬
tis nec haletis uerum qd̾ rep̾hendatis. nec ei
metuitis ne de fallo forsitan offendatis. Si gͦ
magnũ amorem coniugib deberetis. eum pp̃
quem ꝯiuges habere noluistis qnͣcũ amare
debecis: Toto uob̾ figatur in corde qui ꝓ uob̾
fixus ÷ ĩcruce: Totum teneant ĩ animo ur̃o . ꝙͥ.¬
quid noluistis occupari conubio. Parũ uob̾
amare non licet. ꝓpter quem ñ amastis ⁊ qd̾
liceret. Sic amantib mitem ⁊ humilem corde
nullam uob̃ suꝑbiam ꝑtimesco.
romodulo ita nr̃o et descĩtate qua scĩ¬
moniales proprie dicimini. et de hiũli¬
tate qua conseruatur quicqͥd magnũ dici¬
mini. satis locuti sumus. Dignius autem

Expanded text:
securitate ametis, cui displicere falsis suspisecuritate ametis, cui displicere falsis suspicionibus non timetis. uir et uxor amant se,certi gaudent ex eo, quod in manifesto est, dum in occulto suspicantur plerumque quod non est. uos in isto, quem oculis non uidetis et fide conspicitis, nec habetis uerum quod reprehendatis, nec eum metuitis, ne de falso forsitan offendatis. si ergo magnum amorem coniugibus deberetis, eum, propter quem coniuges habere noluistis, quantum amare debetis! toto uobis figatur in corde, qui pro uobis est fixus in cruce; totum teneat in animo uestro, quidquid noluistis occupari conubio. parum uobis amare non licet, propter quem non amastis et quod liceret. sic amantibus mitem et humilem corde nullam uobis superbiam pertimesco. Pro modulo itaque nostro et de sanctitate, qua sanctimoniales proprie dicimini, et de humilitate, qua conseruatur quidquid magnum dicimini, satis locuti sumus. dignius autem
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo nuptias contempsistis filioꝵ hõi¬
nimi. ex quib gigneretis filios hominũ.
cõto corde amate speciosum forma prefiliisho¬
minum. Uacat uob liberum cor a cõiugali¬
bus uincuł Inspicite pulcritudinẽ amatoriͤ
ur̃. cogitate equalem patri. subditum ⁊ mr̃i.
⁊̃ in celis dominantem. ⁊ in terris seruientẽ
creantem omĩa. creatum int̾ omĩa. Illud ip¬
sum ꝙ ĩeo derident suꝑbi inspicite qmͣ pul¬
crum sit int̾nis luminib. inspicite uulnera
pendentis. cicatrices resurgentis. sanginem
morientis. precium credentis. cõmerciu redi¬
mentis. Haqͣnͣti ualeant cogitate. Hec in sta¬
tera caritatis appendite. ꝙquidquid anioris
in nupcias ur̃as impendendum habebatis illi
rependite. Bene ꝙ int̾iorem ur̃am pulchri¬
tudinem querit. ubi uob̾ dedit potestatem
filios dei fieri non querit a uob̃̾ pulchram
carnem. s pulchros mores. quib refrenatis
et caruẽ: Non est cui de uob̾ quisqͣm m̃ciatur
⁊ faciat seuire zelantem. Uidece cum quant

Expanded text:
i ergo nuptias contempsistis filiorum hominum, ex quibus gigneretis filios hominum, toto corde amate speciosum forma prae filiis hominum: uacat uobis, liberum est cor a coniugalibus uinculis. inspicite pulchritudinem amatoris uestri, cogitate aequalem patri, subditum et matri, etiam in caelis dominantem et in terris seruientem, creantem omnia, creatum inter omnia. illud ipsum, quod in eo derident superbi, inspicite quam pulchrum sit; internis luminibus inspicite uulnera pendentis, cicatrices resurgentis, sanguinem morientis, pretium credentis, commercium redimentis. Haec quanti ualeant cogitate, haec in statera caritatis adpendite et quidquid amoris in nuptias uestras inpendendum habebatis, illi rependite. Bene, quod interiorem uestram pulchritudinem quaerit, ubi uobis dedit potestatem filios dei fieri, non quaerit a uobis pulchram carnem, sed pulchros mores, quibus refrenatis et carnem. non est cui de uobis quisquam mentiatur et faciat saeuire zelantem. uidete, cum quanta
Abbreviated transcription (Latin):
giani nolunt ex iusta dampnatõne descẽ¬
d̾e negantes originale pecratum. Qͣmuis ig¬
norancia ⁊ difficultas ⁊̃ si essent hominis
primordia naturalia. nec sic culꝑandus d̾s¬
disputauimus. Que disputatõ contͣ ma¬
nicheos habendas qui non accipiunc scrip¬
turas sc̃as uet̾is instrum̃ti. in quib pcc̃m
originale narratur. ꝙ quicquid ind̾e in lit¬
teris apostolicis legitur. decestabili impu¬
dencia ĩmissum fuisse contendunt a corrup¬
torib scripturarum. tanqͣm non fũĩt ab
apłis dc̃m. Contra pelagianos autem hoc
defendendum est ꝙ utraq scriptura ꝯmẽ¬
dat. qͣin se acciꝑe profitentur. Hoc opus sic
incipit. Dic michi q̃so te ucrũ deus non sit

Expanded text:
giani nolunt ex iusta damnatione descengiani nolunt ex iusta damnatione descendere negantes originale peccatum, quamuis, ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic culpandus, sdisputavimus. Quae disputatio contra Manichaeos habenda est, qui non accipiunt scripturas sanctas Veteris Instrumenti, in quibus peccatum originale narratur; et quidquid inde in Litteris apostolicis legitur, detestabili impudentia immissum fuisse contendunt a corruptoribus Scripturarum, tanquam non fuerit ab Apostolis dictum. Contra Pelagianos autem hoc defendendum est, quod utraque Scriptura commendat, quam se accipere profitentur. Hoc opus sic incipit: Dic mihi, quaeso te, utrum Deus non sit
Abbreviated transcription (Latin):
excitiss sic disputauimus. uelut etiam ꝯͦ
illos disputaremus. Com .n. omĩa bona di¬
cerentur ex deo .i. ⁊ magna ⁊media ⁊mini-¬
ma in mediis quidem bonis inuenitur lib̃m
uoluntatis arbitrium qr ⁊ male eo uti pos¬
sumus s tñ tale est ut sine illo recte unũe
nequeamus. bonus autem usus eius iã uir¬
tus est que in magnis reꝑitur bonis. quib
male uti nullus potest. et qr omĩa bona sic̃
dc̃m est ⁊ magna ⁊ media ⁊ minima ex dõ
sunt: sequitur ut ex deo sit ⁊̃ bonus usus li¬
bere uoluntatis. que uirtus ẽ: ⁊ in magnis
num̃atur bonis. Deinde dc̃m ÷ ex qua mi¬
seria pecrantib iustissime inflicta. lib̾et dĩ
gr̃a qr sponte homo idẽ lib̾o arbitrio cadere
potũ. non ⁊ surgẽ. Ad quam miseriam iuste
dampnatõnis percinet ignorancia ⁊ diffi¬
cultas quam patitur omĩs homo ab exor¬
dio natiuitatis sue nec ab isto malo quisqͣmͣ
nisi gr̃a dei lib̾atur. Quam miseriam pela¬

Expanded text:
extitisset, sic disputauimus, uelut iam contra extitisset, sic disputauimus, uelut iam contra illos disputaremus. cum enim bona dicerentur ex deo, id est et magna et media et minima, in mediis quidem bonis inuenitur liberum uoluntatis arbitrium, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. et quia omnia bona, sicut dictum est, et magna et media et minima, ex deo sunt, sequitur, ut ex deo sit etiam bonus usus liberae uoluntatis, quae uirtus est et in magnis numeratur bonis. deinde dictum est, ex qua miseria peccantibus iustissime inflicta liberet dei gratia, quia sponte homo, id est libero arbitrio, cadere potuit, non etiam surgere. ad quam miseriam iustae damnationis pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio natiuitatis suae, nec ab isto malo quisquam nisi dei gratia liberatur. quam miseriam Pela
Abbreviated transcription (Latin):
bere esse se uidet. Penam istam esse quis dubi¬
cet: Omis autem pena si iusta est pecrati pe¬
na est. ⁊ supplicium nominatur. Si autem in-
ĩiusto aliquo dũante homini impõita est. .¬
porro qr de onuĩpotencia dei ⁊ iustĩa dubitare
dementis est. iusta ħ pena est ⁊ pro pcc̃o aliqͦn
penditur. Nõ enim quisqͣm iniustus domĩator
aut subriꝑe hominem potuit uelut ignorãti
deo. aut extor quere inuito tãqm iuiualidiori
uel terrendo uel conturbando ut homnẽ
ĩiusta pena cruciaret. Relinquitur ergo
ut hec pena iusta de dampnatone hominis
ueniat. ꝙ alio loco. Approbare inqͣm falsa ꝓ
ueris ut erret inuitus. ⁊ resistente atq tor¬
quente dolore carnalis uincl̃i non posse a li¬
bidiuosis oꝑib temꝑare. non est natura in¬
stituti hominis s pena dampnati. Cum aut̃
de illa uoluntate recte faciendi loquimur.
de illa scil in qua homo factus est loquim᷑.
ecce qmͣlonge anteqͣmͣ pelagiana berisis

Expanded text:
bere esse se uidet. poenam istam esse quis dubibere esse se uidet. poenam istam esse quis dubitet ? omnis autem poena; si iusta est, peccati poena est et supplicium nominatur. si autem iniuiniusto aliquo dominante homini inposita est. porro quia de omnipotentia dei et iustitia dubitare dementis est, iusta haec poena est et pro peccato aliquo penditur. non enim quisquam iniustus dominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito tamquam inualidiori uel terrendo uel conturbando, ut hominem iniusta poena cruciaret. relinquitur ergo, ut haec poena iusta de damnatione hominis ueniat. et alio loco: adprobare, inquam, falsa pro ueris, ut erret inuitus, et resistente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti hominis, sed poena damnati. cum autem de uoluntate recta faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus est, loquimur. Ecce tam . longe, antequam Pelagiana heresis
Abbreviated transcription (Latin):
Ait et ꝓpha. Delicta unuentutis ⁊ ignorãcie
mee ne meniuu̾s. Sunt eciam necessitate fr̃a
improbanda. ubi uult hõ recte facẽ ⁊ ñ potest.
Nam indesunt ille uoces non .n. qd̾ uolo facio bo¬
num. s ꝙ odi malum hoc ago. & illud. uelle ad¬
iacet michi. ꝑfic̾e autem bonum nõ. ꝙ illd̾. sa¬
ro concupiscit aduersus sp̃m. sp̃c autẽ ad u̾sus
carnem. Hec .ii. inuicem adu̾santur ut nõ ea
que uultis faciatis. S hec omĩa hominũ sunt
ex illa mortis dampnatõne uenientium. Nam
si non est ista pena hominis s natura. nulla is¬
ta pecrata sunt. Si enim non receditur ab eo
modo quo naturalit̾ factus est ita ut melius
esse non possit. ea que debet facit cum h̾facit.
Si autem bonus homo ess si alit̾ ess. nũc aut̃
qr ita est non est bonus. nec habet in pofate
ut bonus sit. sine non uidendo qualis esse debe¬
at. siue uidendo ⁊ non ualendo esse qualem de¬

Expanded text:
ait et propheta: delicta iuuentutis et ignorantiae ait et propheta: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris. sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: non quod uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc ago; et illud: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; et illud: caro concupiscit aduersus spiritum, spirituscarnem. haec enim inuicem aduersantur, ut non ea, quae uultis, faciatis? sed haec omnia hominum sunt ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. si enim non receditur ab eo modo, quo naturaliter factus est ita, ut melius esse non possit, ea quae debet facit, cum haec facit. si autem bonus homo esset, aliter esset; nunc autem quia ita est, non est bonus nec habet in potestate, ut bonus sit, siue non uidendo, qualis esse debeat, siue uidendo et non ualendo esse, qualem de
Abbreviated transcription (Latin):
habundancia et magnitudo bonitatis dei
non solum magna: s ⁊ media ⁊ minima bo¬
na esse prestitit. Magis laudanda est boĩtas
eius ĩ magnis qm in mediis. ⁊ mag̃ in mediis
qm in minimis hiis bonis. s magis in om̃ib
qͣm si ñ omĩa tribuiss. & alio loco. Tu tantũ
inqͣm pietatem inconcussam tene ũ nullum
t̾ bonum uel sentienti uł intlłigenti. uł quo qͦ
modo cogitanti occurrat qd̃ non sit ex deo.
Itemq alio loco dixi. S q̃m non sicut spõte
homo cecidit ita ⁊ sponte surge potest. por
firma fide teneamus ⁊ in libro tercio c̃ dixissẽ
illud quo ⁊ pelagium de meis opuscuł usum
fuisse commemoraui. Quis .n. pecrat in eo q̃d̾
nullo modo caueri potest. pectatur autẽ: caueri
igitur potest continuo secutus ad iuuxi. & ta¬
men ⁊̃ per ignoranciam fc̃a quedam impro¬
bantur ⁊ corrigenda iudicantur. sicut in di¬
uinis auctoritatib legimus. Ait .n. apłs. Mi¬
sericordiam consequiitus sum: qr ignorãs fẽci.

Expanded text:
abundantia et magnitudo bonitatis dei non solum magna sed etiam media et minima bona esse praestitit. magis laudanda est bonitas eius in magnis quam in mediis et magis in mediis quam in minimis his bonis, sed magis in omnibus, quam si non omnia tribuisset. et in alio loco: tu tantum, inquam, pietatem inconcussam tene, ut nullum tibi bonum uel sentienti uel intellegenti uel quoquo modo cogitanti occurrat, quod non sit ex deo. itemque alio loco dixi: sed quoniam non, sicut sponte homo cecidit, ita etiam sponte surgere potest, porrtri Iesu Christi, firma fide teneamus. Et in libro tertio, cum dixissem illud, quod et Pelagium de meis opusculis usum fuisse commemoraui: quis enim peccat in eo, quod nullo modo cauere potest? peccatur autem: caueri igitur potest, continuo secutus adiunxi: et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam inprobantur et corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. ait enim apostolus: misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci;
Abbreviated transcription (Latin):
opusculum haberet meũ de suis manib non
recessurũ ꝙ genus greci eucheridion uocant.
u̾ satis diligenter michi uideor esse complexus
qũo sit colendus deus. quam sapĩam ẽẽ boĩs
utiq ueram diuina scriptura diffiniit. Hic liber
sic incip̃. Dici non potest dilectissime fili laurẽti
qͣnͣtum tua eruditõne delecter.

Expanded text:
opusculum haberet meum de suis manibus non recessurum, quod genus Graeci ἐγχερίδιον uocant. ubi satis diligenter mihi uideor esse conplexus, quomodo sit colendus deus, quam sapientiam esse hominis utique ueram diuina scriptura definit. Hic liber sic incipit: Dici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter.
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ÷ quidem s ad rem de qua agebatur non
pertinet. agebatur autem de hiis qͥ ducebant
fr̃m uel ꝓpinquoꝵ coniuges eoꝵ qui sñ filiis
defuncti essent pp̃ duos patres ioseph. quorũ
alterum mnatheus cõmemorat alterũ lucas.
De qua questione diligenter in hoc oꝑe disse¬
rui cum retractaremus opus nr̃m cont᷑ faustũ
manicheum. Hoc opus sic incipit. cũ script᷑as
scas que appellantur canonice¬

Expanded text:
uerum est quidem, sed ad rem, de qua agebatur, non uerum est quidem, sed ad rem, de qua agebatur, non pertinet. agebatur autem de his, qui ducebant fratrum uel propinquorum coniuges eorum, qui sine filiis defuncti essent, propter duos patres Ioseph, quorum alterum Matheus commemorat, alterum Lucas. de qua quaestione diligenter in hoc opere disserui, cum retractaremus opus nostrum contra Faustum Manicheum. Hoc opus sic incipit: Cum scripturas sanctas, quae appellantur canonic
Abbreviated transcription (Latin):
sepulto patre: statin post mortem eiꝰ filiũ erꝰ
cerdos suꝑ mortem iondum sepulti patris prohi¬
betur intrare. S perũ attendi potuisse hoc p̃¬
cipi magis pp̃ illos qui futuri fuerũt summi
sacerdotes non parib sũmis sacerdotib suc¬
cedent s cũ ex filis idẽ expost̾is aaron si forte¬
sũmus sacerdos au filios non haberet: aut ita
reprobos haberet ut nullus eorum patridełet
succed̾e sicut sainuel sacerdoti sũmo heli suc¬
cessit. cum sacerdotis filuis ip̃e non ess s tñ
ex filiis hoc ẽ ex posteris ess aaron. De latͦue
etiam cui dc̃m ÷ hodie mecũ eris in ꝑadiso
quod non fuerit uisibiliter baptizatus qͣi
certum posui cum sit incertum mag̃q illũ
baptizatum fuisse. credend̾ sit sicut ego quo
alibi postea dispucaui Item qd in quinto libͦ
dixi ubi cõmemiorantur matres in gn̾acõib
ewangelicis non eas põitas nisi cum patrib.

Expanded text:
sepulto patre statim post eius mortem filium eius sepulto patre statim post eius mortem filium eius cerdos super mortem nondum sepulti patris prohibetur intrare. sed parum adtendi potuisse hoc praecipi magis propter illos, qui futuri fuerant summi sacerdotes non patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, id eat ex posteris Aaron, si fortsummus sacerdos aut filios non haberet aut ita reprobos haberet, ut nullus eorum patri deberet succedere, sicut Samuhel summo sacerdoti Heli successit, cum sacerdotis filius ipse non esset, sed tamen ex filiis, hoc est ex posteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hodie mecum eris in paradiso, quod non fuerit uisibiliter baptizatus, quasi certum posui, cum sit incertum magisque illum baptizatum fuisse credendum sit, sicut ego quoque alibi postea disputaui. item quod in quinto libro dixi, ubi commemorantur matres in generationibus euangelicis, non eas positas nisi. cum patribus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ libro ubi de sũmogitur sacerdote quomͦ
creabat filios cum heret uecessitatem. bis
die ingredi in scascum ubi erat altare ĩcẽsi
ad offerendũ incens n mane ⁊ uesꝑa quo nõ
poss sicut lex dicit ĩundus intrare ⁊ eadẽ lex
dicat ĩnuindũ fieri biinem ⁊̃ ex concubitu
conuigali. quẽ uibequidem lauari aqua. sed
et lotum dicit ĩnudum esse usq ad uesꝑã.
unde dixi conseques fuisse ut aut contiuens
ess aut diebz aliquz intermitteretur incen¬
sum nunc uidi nonusse consequens. Potest
enĩ sic intelligi ꝙ saptum ẽ ĩmundus eritu
usq ad uesꝑam. ut ip̃am uesꝑam iam nõ ess
ĩmundus s usq ad ĩam ut uespertino iã tp̃re
est qũo ꝓhibitus es suꝑ funus patris sumuꝰ
sacerdos iutrare. cũũ fieri sacerdotem quãdo
unus erat nisi post nortem sacerdotis patris
ñ oporteret: dixi pp̃hoc necesse fuisse nondum

Expanded text:
quoque libro, ubi de summo agitur sacerdote, quomodo quoque libro, ubi de summo agitur sacerdote, quomodo creabat filios, cum haberet necessitatem bis dies ingredi in sancta sanctorum, ubi erat altare incensi, ad offerendum incensum mane et uespera, quo non posset, sicut lex dicit, inmundus intrare, et eadem lex dicat inmundum fieri hominem etiam ex concubitu coniugali, quem iubet quidem lauari aqua, sed et lotum dicit inmundum esse usque ad uesperam - unde dixi consequens fuisse, ut aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur incensum - non uidi non fuisse consequens. potest enim sic intellegi, quod scriptum est: inmundus erit usque ad uesperam, ut per ipsam uesperam iam non esset inmundus, sed usque ad ipsam, ut uespertino iam tempore est, quomodo prohibitus esset super funus patris summus sacerdos intrare, cum eum fieri sacerdotem, quando unus erat, nisi post mortem sacerdotis patris non oporteret, dixi propter hoc necesse fuisse nondum
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore sci etiam libros tem.¬
questionũ de libisdem diuinis septem.
quos ideo appellare siclui. qr que ibi dispu¬
tantur magis querenposui qm quesita dis¬
solui. qͣmuis multo ꝑa in eis mͥ uideantur
ita pertracta ut posseciam soluta ⁊ expõita
ñ innũto iudicari. Reoꝵ quoq libros eodẽ
modo iam consideraieperamus. S nõ mltũ
ꝓgressi in alia que ntis arguebant animũ
intendamus. In primautem libro ubi agit᷑
de uirgis uariatis quponebat iacob ĩaqua
ut in conceptu poĩte ies eas uiderent eum ⁊¬
bib̾ent et uarios fetuararent non bene a
nob̾ expõita est cauitur iterũ concipienti¬
bus non ponebat idum alios fetus concipe¬
rent: s in priore conotu. Nam questionis al¬
terius expositõ ubi qritur cur dix̃it socero
suo iacob decepisti ircedem meam decem
agnabus. satis ueraer enodata demonstrat
istam sicut solui delit non solutam. In t̾cio

Expanded text:
odem tempore scripsi etiam libros quaestionum de libris eisdem diuinis septem, quos ideo appellare sic uolui, quia, quae ibi disputantur, magis quaerenda proposui quam quaesita dissolui, quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita pertractata, ut possint etiam soluta et exposita non inmerito iudicari. Regnorum quoque libros eodem modo iam considerare coeperamus, sed non multum progressi in alia, quae magis urguebant, animum intendimus. In primo autem libro, ubi agitur de uirgis uariatis, quas ponebat Iacob in aqua, ut in conceptu positae oues eas uiderent, cum biberent, et uarios fetus parerent, non bene a nobis exposita est causa, cur iterum concipientibus non ponebat, id est cum alios fetus conciperent, sed in priore conceptu. nam quaestionis alterius expositio, ubi quaeritur, cur dixerit socero suo Iacob: decepisti mercedem em meam decem agnabus, satis ueraciter enodata demonstrat istam, sicut solui debuit, non solutam. In tertio
Abbreviated transcription (Latin):
at illud examen in quo idem erit accu¬
sator ⁊ aduocatus ⁊ index. Accusabit cũ di
cet. Esuriui ⁊ non dedisti mͥ manducare.
Sitiui ⁊ non dedisti mͥ biłe. Aduocabit cũ
subdet. Qͣmdiu non fecisti uni de minorib¬
biis: nec mͥ fecistis. Iudicabit cum uiferet.
Discedite a me maligni in ignem eternum.
Non erunt in sllo iudicio testes necessarii. qr
tunc manifesta erunt abscondita tenebraꝵ.
Nich .ii. occultum ꝙ non reuelabitur: Tonc
libri erunt aperti ⁊ iudicabuntur mortui
confusio cum eorũ nefandissima crimina cũc¬
tis erunt liquido manifesta. Bĩ quoꝵ remisse
sunt iniquitates et quoꝵ tecta sunt pcc̃a.
Ab illa siña nũqmͣ poterit prouocari: Qa

Expanded text:
at illud examen, in quo idem erit, et accusator, et advocatus et judex? Accusabit enim dum dicet: « Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. » Advocabit, cum subdmeis, nec michi fecistis». Iudicabit cum inferet: «Discedite a me, maledicti, in ignem eternum». Non erunt testes in illo iudicio necessarii, quia tunc manifesta erunt «abscondita tenebrarum». «Nichil enim occuliarum erunt aperti, et iudicabuntur mortui confusio cum eorum nefandissima crimina cunctis erunt liquido manifesta! «Beati quorum remisse sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata». Ab illa sententia nunquam poterit
Abbreviated transcription (Latin):
ħ sunt que coinqͥnant ho. Uñ sollicite satagẽ¬
dum est ut non tam extĩora manuũ qm ince¬
riora mentium in quinam̃ta purgent᷑. D

Expanded text:
nt hominem Matth. XV. Unde sollicite satagendum est, ut non tam exteriora manuum, quam interiora mentium inquinamenta purgentur CA
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃o repetitur. parte dñe parte populo tuc
qnͣtum ad auimam. Item. Miserere nob qͣnt
ad carnem. et dona nob̾ pacem ẜm utramq
ũ habeamus pacem pectoris spũ alem. ⁊ pacem
corporis temporalem. Sergius ppͣ constituit
ut int̾ cõmunicandũ agnus dei a clero cau¬
tetur

Expanded text:
do reperitur, Parce, Domine, parce populo tuo, quantum ad animam. Item miserere nobis, quantum ad carnem; dona nobis pacem, propter utramque; ut habeamus pacem pectoris spiritualem, et pacem corporis temporalem. Sergius autem papa statuit. ut inter communicandum Agnus Dei a clero cantetur
Abbreviated transcription (Latin):
aib epĩs eccl̃ie romane prius innocentio. ꝓmaam̃¬
deinde zozimo cooꝑantib conciliorum affri¬
canorum litt̃is conuicta atq dampnata est
scripsi duos libros aduersus eos. unũ de gr̃a xͥ
Uantum de ur̃a corporali ⁊ maxime spirita¬
li salute gaudeamus.

Expanded text:
scopis Ecclesiae Romanae, prius Innocentio, deinde Zosimo, cooperantibus conciliorum Africanorum litteris, convicta atque damnata est; scripsi duos libros adversus eos, unum de Gratia CQuantum de vestra corporali et maxime spirituali salute gaudeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
icitur autem sacrificiũ lau nũcupatur.¬
dis sm̃ illud apłi Quicquid fac̾e̾ debeatis
omĩa in laudẽ dei agite. ut ⁊ deus laudetur ĩ
uob̾. uel sacrificium cum laudis dicitur. qr c̃
deo quicqͣm offerimus. sibi sua reddimꝰ nõ nr̃a¬

Expanded text:
icitur autem sacrificium laudis, secundum illud Apostoli: Quidquid facitis, omnia in laudem Dei agite ut Deus laudetur in vobis . Vel sacrificium laudis dicitur, quia cum Deo quidquam offerimus, sua sibi reddimus, non n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter qd̃ unxit me. ewangłizare pauꝑib misit
me. hoc ergo desidium anciqͦꝵ introitus repre¬
sentat. non serãd̾ ĩtlłcũ litt̾e: s iubilo cantilene.
Celestimis papa constituit ut psalmi dauid.ꝙ.l.
ante sacrificium canerenturantiphonatim ex
Gradualia quoq ac offertoria. nͨnõ ꝯmunio.
que cum modulatõne ceꝑunt ad missam in ec¬
clesia romana cantari. Antiphona grece: la¬
tine dr̃ uox reciproca. quia duo chori recipro¬
cando uicissim melodiarum cantus alt̾nant.

Expanded text:
pter quod unxit me, ad evangelizandum pauperibus misit me . Hoc ergo desiderium antiquorum introitus repraesentat, non secundum intellectum litterae, sed jubilo cantilenae. Coelestinus papa constituit, ut psalmi David CL ante sacrificium canerentur antiphonatim ex gradualia quoque ac offertoria, necnon communiones, quae cum modulatione coeperunt ad missam in Ecclesia Romana cantari. Antiphona Graece, dicitur vox reciproca, quia duo chori reciprocando vicissim melodiarum cantus alternant.
Abbreviated transcription (Latin):
Chorus ergo delectat animam suam. ⁊ in iu¬
cum magno desiderio expectabant:clamantes
⁊ implorantes. Emitte agnũ dñe domĩatorẽ
eorum ergo ꝑsona cantatur introitus ꝑ quoꝰ
ꝙ cum introducit pͥmogenitum ĩ orbem terre
dicit. ⁊ adorent eum om̃es angłi eius. Antipħ¬
Ut cum quem expectabant facilius obtinerẽt.
Ad totam trinitatem glorificando clamabãt.

Expanded text:
Chorus autem dilatat animam suam, et in jucum magno desiderio exspectabant, clamantes et implorantes: Emitte Agnum, Domine, dominatorem eorum ergo persona cantatur Introitus, per quEt cum introducit primogenitum in orbem terrae, dicit: Et adorent eum omnes angeli Dei. Ut enim quod exspectabant, facilius obtinerent, ad totam Trinitatem glorificando clamabant:
Abbreviated transcription (Latin):
terea chorus repetit antiphonam ad in¬
croitum. quam repetit int̾posita trinitatis¬
gła. Porro sicut introitus sacerdotis aduent̃
xp̃i significat. sic ⁊ antiphona que dicitur
ad introitũ desideriũ aduentus eius insinuat¬

Expanded text:
terea chorus concinit antiphonam ad introitum, quam repetit interposita gloria Trinitatis. Porro, sicut introitus sacerdotis adventum Christi signat, sic et antiphona quae dicitur ad introitum, desiderium adventus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo amicus quidam meus auescio
quo donatista pbr̃o accep̾it indicante quod
petilianus ep̃c eorum constantiniensis eum
scripserit. Hunc ad me ille attulit ac uehemẽt̾
ũ ei responderem rogauit. & fc̃m÷. Librũ autẽ
etiam eum in quo respondi eumdem titulum
habere nolui. hoc ÷ de unico baptismo. In qͦ
libro illud quod dixi constantinũ imꝑatorẽ
donatistis criminantib ordinatorẽ ceciliani
felicem aptugenensem ñ negasse accusatio
nis locum: quamuis eos in cecilianum fictis
criminib calumpniosos fuiss exꝑtus: mor¬
dinet tempoꝵ postea consid̾atum aliter in¬
uentum ÷. Nam prius memoratus imꝑator
cãm felicis fecit audiri a ꝓconsule uͥ legitur
absolutus. ⁊ postea ip̃e cecilianũ cũ accusa¬
corib eius auditum comꝑit ĩnocentem. ubi
eos exꝑtus ÷ in eius criminib calũpniosos.
Qui ordo temporũ per consules declaratus:
multo uehem̃tius inea causa calumpuas do¬
uat istarum cõuincit penitus que subuertit

Expanded text:
Baptismo amicus quidam meus, a nescio quo donatista presbytero accepit, indicante quod Petilianus episcopus eorum Constantinensis eum scripserit. Hunc ad me ille attulit, ac vehementer ut ei responderem rogavit; et factum est. Librum autem etiam meum in quo respondi, eumdem titulum habere volui, hoc est, de Unico Baptismo. In quo libro illud quod dixi: Constantinum imperatorem Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptungensem non negasse accusatinis locum, quamuis eos in Caecilianum fictis criminibus calumniosos fuisset expertus, in ordine temporum postea consideratum aliter inuentum est. nam prius memoratus imperator causam Felicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus, et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus eius auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in eius criminibus calumniosos. qui ordo temporum per consules declaratus multo uehementius in ea causa calumnias Donatistarum conuincit penitusque subuertit,