comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consortiũ : deuita: Hab&o
simplicitatẽ colũba : necuiquã
machineris dolos: & serpen¬
tis astutiã nealiorũ sub plan¬
teris insidiis: Nonmultum
anima credentis est: Illam
exorna. illam uesti illioffer
dondria in illa xpm̃ suscipe :
Mescio enim quomodo plus
placeat mundo: quix p̃o displic&:¬
i coautem. siclericatus ti¬
tillat tedesideriũ: disce qđ possis
docere : & rationalẽ hostiam
offerxp̃o: Nesis miles : ante¬
quam tyro: neprior magister
sis: ante quã discipulus: Non
est humilitatis meae : ne que
mensure iudicare deceteris: & demi¬
nistris ecclesiarum sinistram quippiã
dicere: habeant illi : hordinem &
gradum suum : quẽ sitenueris quomꝰdo
tibi uiuendum sit. Editus ad nepotia¬
nũ. lib docere te poterit: uolo ergo:
ut sine intermissioneoratio. &ulgil
tibi sit sensus Nec uagis cogitationib:
patens. corpus parit̃ animusq: tenda¬
tꝰ ad dnm : Ira : uince patientia : Ama
scientiã scripturarum : & carnis uitiũ

Expanded text:
consortium devita. Habeto consortium devita. Habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. Non multumanima credentis est: illam exorna, illam vesti, illi offer donaria, in illa Christum suscipe. Nescio enim quomodo plus placeat mundo, qui Christo displicico autem, si clericatus titillat te desiderium, disce quod possis docere, et rationalem hostiam offer Christo. Ne sis miles antequam tiro: ne prius magister sis antequam discipulus. Non est humilitatis meae neque mensurae judicare de clericis, et de ministris ecclesiarum sinistrum quippiam dicere. Habeant illi ordinem et gradum suum. Quem si tenueris, quomodo tibi in eo vivendum sit, editus ad Nepotianum liber docere poterit. Volo ergo ut sine intermissione oratio, et vigil tibi sit sensus, nec vagis cogitationibus patens, corpus pariter et animus tendatur ad Dominum. Iram vince patientia. Ama scientiam Scripturarum, et carnis vitia
Abbreviated transcription (Latin):
designatum est: Neminem spe¬
cialit̃ meus sermo pulsauit:
eneralis dediuitiis disputatio est¬
sed quimibi irasci uoluerit: prius
ipsedese quod talis ẽ conficebitꝰ¬
Ibsecrote karissime : ut mul¬
titudines hominum &offitia
& salutationes & conuiuia.
ueluti. quasdam tathenas
fugias uoluptatũ: sit uilis
tibi ues ꝑtinus cibus olera
& ligumina: Int̃dumq: pis¬
ciculos ꝓsummis ducasdeli¬
cus Quixpm̃ desiderat & illo
pane uescitur nonquerat
magnopere: quã de p̃ciosis
cibis stercus conficiat: Quic¬
quid postgulã non sentitur
idem tibisit qđ panis &legu¬
mina semꝑ inmanutua sacra¬
sit lectio frequent̃ orandũ
& flexo corpore menserigen¬
da. addnm. Crebrae uigiliae
Q uentre uacuo sepius dor¬
miendum: Rumusculos
& gloriolas & palpantes ad¬
olatores: quasi hostes deuit a.
Pauperib: & fratribus
r estigeria sumtuũ manu ꝓpria
distribue: humilitatẽ uestiũ
tumenti animo non app&as
seculariũ &m aximae potentium

Expanded text:
e signatus est, neminem spee signatus est, neminem specialiter meus sermo pulsavit: generalis, de vitiis disputatio est. Qui mihi irasci voluerit, prius ipse de se, quod talis sit, confitbsecro te, charissime, ut multitudines hominum, et officia, et salutationes, et convivia, veluti quasdam catenas fugias voluptatum. Sit vilis tibi et vespertinus cibus. Olera et legumina, interdumque pisciculos, pro summis ducas deliciis. Qui Christum desiderat, et illo pane vescitur, non quaerit magnopere, de quam pretiosis cibis stercus conficiat. Quidquid post gulam non sentitur, idem tibi sit quod panis et legumina. Semper in manu tua sacra lectio sit. Frequenter orandum, et flexo corpore mens erigenda ad Dominum. Crebrae vigiliae, et ventre vacuo saepius dormiendum. Rumusculos et gloriolas, et palpantes adulatores quasi hostes fuge. Pauperibus et fratribus refrigeria sumptuum manu propria distribue. Humilitatem vestium tumenti animo non appetas. Saecularium et maxime potentium
Abbreviated transcription (Latin):
Ac cepisse pauperib: erogandũ
&esurientib plurimis: uł cautũ
eẽ ułle uł timidum: Aut quod
subtrabere omniũ p̃donũ crude¬
litatẽ superat: At̃ fame tor¬
qu&ur. & tuiudicas . qm̃ uentris
eius satis sit : aut diuide. statim
qđ accipis. Aut sitimidus dispen
sator ẽs: dimitte largitori ut
sua ipse distribuat: Nolo sub
obcasione mea: sacculus tuus
plenus sit ÷ Nemo mea : melius
mae seruare. potest: Ipse est
optimus dispensator
quinhil sibi reseruat: Coegistime
scribendũ fuit. ne hominũ iuditiũ
subi remus. quod tu facere uoluisti.
aut scribens nosse aduersũ nos cunc¬
torũ maledicorũ tela esse torquen
da quo sobsecro ut qui escant:
desinant maledicere: ñ enĩ ut ad¬
uersariis sed amicis scripsimus:
Nec inuenti simus in eos qui peccant
sed ne peccent monemus: Neque inil¬
lis tantũ: sed & in nos ipsos seueri.
iudices funus: uolentesq: festucã
deoculo alterius tollere: nr̃am pri¬
us trabem eiciamus: Nullum lesi

Expanded text:
Accepisse pauperibus erogandum, Accepisse pauperibus erogandum, et esurientibus plurimis, vel cautum esse velle vel timidum, aut quod subtrahere omnium praedonum crudelitatem superat. ego fame torqueor et tu iudicas, quantum uentri meo satis sit? aut diuide statim, quod acceperis, aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. Nolo, sub occasione mea, sacculus tuus plenus sit. Nemo mea melius me servare potest. Ipse est optimus dispensator, qui nihil sibi reservat. Coegisti me, scribendum fuit, ne hominum judicium subiremus, quod tu facere prohibuisti: aut scribentes nosse, adversum nos cunctorum maledicorum tela esse da. Quos obsecro, quiescant et desinant maledicere; non enim ut adversarii, sed ut amici scripsimus, nec invecti sumus in eos, qui peccant, sed, ne peccent, monuimus. Neque in illos tantum, sed et in nos ipsos severi iudices fuimus volentesque festucam de oculo alterius tollere nostram prius trabem eiecimus. Nullum laesi,
Abbreviated transcription (Latin):
&inis ipse dep̃ henderis
quae in aliis arguebas: Neq:
uero illa iusta ẽ. excusatio re¬
ferentib: alus iniuriam face¬
re non possum : Nemo inuito
auditori: libent̃ refert:
Officu ergotui sit. Kme: non so¬
lũ ocalos castos seruare : sed
& linguami: Numquã demuli¬
erom formis disputes. nec qͥd
incuiusdam domo agatur.¬
÷ alia domus ꝑ tenouerit: Om¬
nium xp̃ianorũ domos: qua¬
siꝓ prias ama. facilius contẽ¬
nit urcłs: qui sepeuocatur
ad prandium & non recusat:
Num quã pa&entes. raro acci¬
pianus rogati. Beatius ẽ
magisdare quam accipere.
Nescio quo enim modo &iã ipse.
qui dep̃catur ut tribuat. cũ acce¬
peris uiliorem. teiudicat: & mirũ
in modũ sieũ rogantẽ contemseris.
pluste potius ueneratur: ꝓ cura¬
tores atq dispensa tores domorũ
alienarũ adque uillarũ quomodo
esse possunt c̃łrici. quiꝓprias iu¬
bentꝰ contemnere. facultates
Amico rapere quippiã furtũ est:
ecclesiã fraudare : sacrilegiũ ẽ:

Expanded text:
is ipse deprehendendus eris, quae in aliis arguebas. Neque vero illa justa est excusatio: Referentibus aliis injuriam facere non possum. Nemo invito auditori libenter refert. Officii ergo tui sit, charissime, non solum oculos castos servare, sed et linguam. Nunquam de mulierum formis disputes, nec quid in cujusquam domo agatur, alia domus per te noverit. Omnium christianorum domos quasi proprias ama. Facilius contemnitur clericus, qui saepe vocatur ad prandium et non recusat. Nunquam petentes, raro accipiamus rogati. Beatius enim est magis dare quam accipere. Nescio enim quomodo etiam ipse qui deprecatur ut tribuat, cum acceperis, viliorem te judicat. Et mirum in modum, si eum rogantem contempseris, plus te posterius veneratur. Procuratores atque dispensatores domorum alienarum atque villarum, quomodo esse possunt clerici, qui proprias jubentur contemnere facultates? Amico rapere quippiam furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est.
Abbreviated transcription (Latin):
us pedis caltiam̃tũ cũ dedecore
amittit : Sunt ñ nulliquimag¬
nis munerib: ditati: Dũ solius con¬
templationis studuis in ardescuNt:
parere utilitati proximorũ inp̃¬
dicatione refugiunt : sec retumqͥ¬
etis diligunt secessums pecula:¬
tionis appetunt : De quosi distric¬
te iudicentur : extantis proculdu¬
bio reisunt. quantis uenientes ad
publicũ prodesse potuerunt :
Qua enimmente is qui ꝓximis
profuturus eni tescer&. utli¬
tatic& erorum secr&um pro¬
ponit suum quando ipse sũmi
patrisunigenitus ut multis ꝓ¬
dess& desinupatris egressus ẽ
ad publicũ nrm̃e sunt ñ nulli
qui ex sola humilitate refugi¬
unt Ne his quib: se in paresaes¬
timant praeferantur: Quo¬
rũ ꝓfecto humilitas sic&eris
quoq: uirtutib cingitur. tunc
ante o culos dĩ uera est cũ ad
respuendũ hoc quodutiliter
subi re prae cipitur. ꝑtinaxnẽ
Neq: enĩ uereẽ humilis qui
suꝑminutus arbitrium ut de¬
beat praeesseintel legit: &

Expanded text:
us pedis calceamentum cum dedecore us pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt nonnulli qui, magnis muneribus ditati, dum solius contemplationis studiis inardescunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt: de quo si districte judicentur, ex tantis procul dubio rei sunt, quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua enim mente is qui proximis profuturus enitesceret, utilitati caeterorum secretum praeponit suum; quando ipse summi Patris Unigenitus, ut multis prodesset, de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? Sunt nonnulli qui ex sola humilitate refugiunt, ne his quibus se impares aestimant, praeferantur: quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur, pertinax non est. Neque enim vere est humilis, qui superni nutus arbitrio, ut debeat praeesse, intelligit, et
Abbreviated transcription (Latin):
SED
IDEM
OFFICIUM PER
QUIETEM
PRO PRI UN
GI VNT
Qunt non nulli quinimia uirtutũ
don a ꝑ cipiunt. & ꝓexercitati¬
oneceterorum magis munerib:
exaltantur: Quistudio castita¬
tismundi abstinentiae robore
ualidi: Doctrinȩ dapib refer¬
Ti Patientiae : Longanimita¬
te : Humiles: Auctoritatis for¬
si uocati suscipere rennuunt ĩ psa
sibi plerũq: dona adimunt: Quae
uata habere app&unt : Bonis
priuant : Discipulis ineuangeli¬
oueritas dicit: Npotest ciuitas
abscondi suꝑ monte posita Neq:
accendunt lucernam & ponun
eam submodio sed supta cande¬
labrum ut luceat omnib: quiindo¬
protinus respondiss&. audiuit :
Si diligis me pasce ouesmeas :
Siergo dilectionis ẽ testimoniũ
cura pastionis : quis quis uir tutib:
pollens gregem dĩ. rennuitpas¬
cere. pastorem sũmum conuinci¬
tur nĩamare : Sinr̃isicut proxi¬
micuramgerimus: qua siutrũq
pedem percalcia mentũ munimus:
Quiuero sua cogitans utilitatem
proximorũ neglegit : quasiuni¬

Expanded text:
sed idem officium per quietem propriam giunt. Sunt nonnulli qui eximia virtutum dona percipiunt, et pro exercitatione caeterorum magnis muneribus exaltantur; qui studio castitatis mundi, abstinentiae robore validi, doctrinae dapibus referti, patientiae longanimitate humiles, auctoritatis forsi vocati suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt, quae vata habere appetunt, bonis privant. Discipulis in Evangelio Veritas dicit: Non potest civitas abscondi super montem poaccendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in doprotinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas. Si ergo dilectionis est testimonium, cura pastionis: quisquis virtutibus pollens, gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. Si nostri, sicut proximi, curam gerimus, quasi utrumque pedem per calceamentum munimus. Qui vero sua cogitans, utilitatem proximorum negligit, quasi uni
Abbreviated transcription (Latin):
ltemidem. Pacientes estote
ad omnes. Nequis malum
promalo alicui reddat sed
semꝑ quodbonũ est sec tam ini
in inuicem &inomnes. Haec
estenim: uoluntas dĩ. Omnia
Nunc aut̃ de ponite: & uos
irã in dignittionem malitiam
blas phemiã & turpis sermo
deoreurõ ñ ꝓcedat itẽ ipse indu¬
iteuos uisceramisericordi ae
Benignitatẽ humilitatẽ mo¬
destiam patientiã sub portan¬
tes inuicẽ . Itẽ idẽ. Noli temen¬
tiri inuicem. item idem.
Sicon resurrexistis cum
xp̃o quae sursum sunt
quaerite . itẽ idem. estote in¬
uicẽ benignimis ericor des
donantes inuicem sicut &
ds̃ in xp̃o donauit uobis. itẽidẽ
Omnis amaritu do &ira & in

Expanded text:
estote ad omnes, videte ne quis malum pro malo alicui reddat, sed semper quod bonum est sectamini invicem et in omnes. Haec enim est voluntas Dei. Omnia Nunc autem deponite et vos iram, indignationem, malitiam, blasphemiam, et turpis sermo de ore vestro non procedat. Item idem: Induite vos viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, modestiam, patientiam, supportantes invicem. Item idem: Nolite mentiri invicem. Item idem: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite Item idem: Estote invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis . Item idem: Omnis a
Abbreviated transcription (Latin):
fide quispermanendo uicus
aut afide ex orbit andoido¬
lorum cultibus authaeresũ er¬
rorib: implicatur. Qui aergo sicut
scriptũ est corpus quod corrum¬
pitur ad grauat animam &
deprimit terrena in ha¬
bita tio sensum multa
cogitantem & fragilitas
humana postbap tismi
gratiam peccatorum sor¬
didatur in lecebris eadẽ que
peccata baptis matis iterationes
nequaquam deleri possunt : neces¬
se est ut paenitentiae lamentis.
& elrmosinarum largitionib:
&c&eris bonorumo perum
ex secuti onibus. quamcelerri¬
mae deleri procurentur. Et
quia unus est paternoster &
magister & dñs unafides
unum baptisma un amater scã
ecclesia instanter &uigilunt᷑
ab omnib: certandum est
quam quam diuersorum donoꝵ
modiscurratur. Qu ali teruna
ad scam & supernã hieru salem
matrem nostram tendamus
quos ine fine cumdnõ uiuere
mere amur. Illud quoq: scien¬
dum. qui aquanto quisq se in
presenti scło proxp̃i amore
abiectiorẽ fecerit: tantomagis

Expanded text:
fide quis permanendo, vitiis, fide quis permanendo, vitiis, aut a fide exorbitando, idolorum cultibus, aut haeresum erroribus implicatur. Quia ergo, sicut scriptum est , corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, et fragilitas humana post baptismi gratiam peccatorum sordidatur illecebris, eademque peccata baptismatis iteratione nequaquam deleri possunt: necesse est ut poenitentiae lamentis, et eleemosynarum largitionibus, et caeteris bonorum operum exsecutionibus, quam celerrime deleri procurentur. Et quia unus est pater noster, et magister et Dominus, una fides, unum baptisma, una mater sancta Ecclesia, instanter et vigilanter ab omnibus certandum est, quanquam diversorum donorum modis curratur, qualiter una ad sanctam et supernam Jerusalem matrem nostram tendamus, quo sine fine cum Domino vivere mereamur. Illud quoque sciendum quia quanto quisque se in praesenti saeculo pro Christi amore ab jectiorem fecerit, tanto mag
Abbreviated transcription (Latin):
solos monachos artã sec tari
debereuiã. cumutiq: dñs artam
& angustamuiam dicatesse quȩ
ducit aduitã & nemonis i
ꝑ eam inuitam ingredipossit
a&ernam. Non solũ igitur mo¬
nachis &dericis. uerum e¬
tiam omnibus qui cristia no
censentur uocabulo. ꝑhanc
artam & angustam intrandũ
estuiam. Quidergo artius
quamid qđ precipitur. diligi¬
te inimicos uros & nolite resis¬
tere malo. & quiirascitur
fratrisuo reuserit iudicio
& quiuiderit mulierẽ ad con¬
cupis cendum eã iammoecha¬
tusest eam incor de suo &
c&eratalia : haec quippe arta suNt
sed sabiberrima. Et quanto arci¬
ora tanto potiora &eminentio¬
ra. O port& itaq: omnes qui iuxa¬
ta apostolum inxpo baptiza¬
tisumus . xpm̃que in duimus
innouita teuitȩ ambulare sem¬
perque ante oculos ponere pac¬
tum quo d cum dõ in baptismate
fecimus ubi abrenun tiauimus
satanȩ & omnib: pompis eius&
omnibuso perib: eius. Quo d
pactum tun cirritum fit cum in

Expanded text:
solos monachos arctam sectari solos monachos arctam sectari debere viam, cum utique Dominus arctam et angustam viam dicat esse quae ducit ad vitam, et nemo nisi per eam in vitam ingredi possit aeternam. Non solum igitur monachis et clericis, verum etiam omnibus qui Christiano censentur vocabulo, per hanc arctam et angustam intrandum est viam. Quid ergo arctius, quam id quod praecipitur. Diligite inimicos vestros, et, nolite resistere malo, et, qui irascitur fratri suo, reus erit judico, et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et caetera talia? Haec quippe arcta sunt, sed saluberrima: et quanto arctiora, tanto potiora et eminentiora. Oportet itaque omnes qui juxta Apostolum in Christo baptizati sumus, Christumque induimus, in novitate vitae ambulare, semperque ante oculos ponere pactum quod cum Deo in baptismate fecimus, ubi abrenuntiavimus Satanae, et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus. Quod pactum tunc irritum fit, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
Neq: adulteri neq: molles neq
masculorum concubi torib neq
fures neq: auari neq: ebriosi
neq: maledici. ne que rapa¬
ces regnum dĩ possidebuñ
Itẽ idem. Omnis fornicator aut in mun¬
quid omnis ab iniquita te qui
nominat nomen dñi. Apłs
quoq iohannes ait. Nolite
diligere mundum : neq: ea
quae in mundo sunt. Qui a
siquis diligit mundũ non est
caritas patris in eo. itemidem
Qui dicit se inx p̃omanere
deb& quomodo ille ambulauit
& ipse ambulare. Item ipse
Omnis quio ditfratrẽ suũ ho¬
micida est &omnis homicida
non hab& uitam a& ernam in se
manentem. lacob: autemapłs
ait. Quicumq uoluerit ami¬
cus esse saeculi huius inimicus
dĩ constitu&ur. Multa quidẽ
& innumeralegalia pro¬
ph&ica & euangelica atq apos¬
tolica poterant ꝓferrido cum̃¬
ta : quib: infatigabiliter atq mnex¬
cus abi liter deuotio famula ride
b& xp̃iana Sed propt̃ eos quos
supra memor auimus. haec pau¬
cabreuiter adnumerare stu¬
duimus qui insipenter asser̃

Expanded text:
neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Item idem: Omnis fornicator, aut immunquit, omnis ab iniquitate, qui nominat nomen Domini . Apostolus quoque Joannes ait: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt: quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Item idem: Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Item ipse: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est: et omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem . Jacobus autem apostolus ait: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur Multa quidem et innumera legalia prophetica, et evangelica, atque apostolica poterant proferri documenta, quibus infatigabiliter atque inexcusabiliter devotio famulari debet Christiana: sed propter eos quos supra memoravimus, haec pauca breviter annumerare studuimus, qui insipienter asserunt
Abbreviated transcription (Latin):
rizate uobis : Ne forte
grauentur cordaurã.
incrapula &ebria &ate &
curis huius uitae. Itẽ dico
autemuobis nolitere sistere
malo. Et dilige in imicos.
urõs. ben efacite his quiuos
oderunt. Etor ateꝓꝑsequen¬
tibus &calumniantib uos.
ltem. Omnis quiirascitur fra¬
trisuo. reuseritiudicio

Expanded text:
e vobis, ne forte graventur cordavestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae . Item: Dico autem vobis: Nolite resistere malo; et: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui vos oderunt, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Item: Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
um dices. Non concupiscesrẽ
proximi tui. onor a patrẽ
tuum: & matrem. Et diliges
proximum tuum: sicut te¬
ipsum. Etcuidam legis doc¬
torise in terroganti quod
ess& mandatũmagnum in
lege ait Diliges dnm̃ dm̃ tu¬
um extoto corde tuo
& extota anima tua & exto¬
ta mentetua hoc est ma¬
ximum & primum mandatum

Expanded text:
ices, non concupisces rem proximi tui; honora patrem tuum et matrem tuam, et diliges proximum tuum sicut teipsum . Et cuidam legis doctori, se interroganti, quod esset mandatum magnum in lege, ait: Diliges Dominum Deum tuum ex toto cordetuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua: hoc est maximum et primum
Abbreviated transcription (Latin):
per caelum neque perterram
Sit autem sermo uester: est est
non non. Item. Omne uerbumoti¬
osum quod locut i fuerint homi¬
nes : reddent deeo rationem
indie iudicii. Item siquis teper¬
cusserit indexter a maxilla
prebe illi& alter am. ltem. es¬
tote misericordes: sicut & pa¬
ter uester misericors est.
Item Sipecca uerit in te
frater tuus dimitte ei sep¬
ties & nonsolum septies. sed
usq: septu agies septies.
item si non remiseritis homi¬
nibus decordibus uestris
nec pater uester caelestis
dimitt& uobis peccata
uestra. item. Quaerite
primum regnum dĩ.¬
& iustitiam eius: & haec
omnia adicientur uobis.
& cuidam diuiti. sinquid
uis aduitam in gredi serua

Expanded text:
per coelum, neque per terram. Sit autem sermo vester, Est est, Non non . Item: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Item: Si quis te percusserit in dextera maxilla, praebe illi et alteram . Item: Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est . Item: Si peccaverit in te frater tuus, dimitte ei septies: et non solum septies, sed usque septuagies septies. Item: Si non remiseritis hominibus de cordibus vestris, nec Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra. Item: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis . Et cuidam diviti: Si, inquit, vis a
Abbreviated transcription (Latin):
tisomnia & secuti estis me.
sed ebitis suꝑ sedes duo decĩ
iudi cantes duode cĩ trib: isrł
Haec & huiuscemodi p̃cepta
solis specialiter congruunt
monachis Et quanto singu¬
laria tanto & precipua.
Dicit &i amidẽ s aluator ge¬
neralit̃ omnib:. Omnis qui
ueneitadme & ño ditpa¬
trẽ suũ &matrẽ &uxorẽ & fili

Expanded text:
tis omnia, et secuti estis me, tis omnia, et secuti estis me, sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Haec et hujusmodi praecepta solis specialiter congruunt monachis: et quanto singularia, tanto et praecipua. Dicit etiam idem Salvator generaliter omnibus: Omnis qui venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxo
Abbreviated transcription (Latin):
bene perscrutatus fue¬
rit: paten ter inueniat
Quod illi non eneruate
sed religio sae uiuendum
CHRIS TIANIS
Propt̃ quorundam simpli ci¬
Tum uerba quaereligiosis & e¬
ruditis uirisse admontibus acre¬
darguentibus plerum que
obicere solent solos monachos
scripturarum scã rum p̃cepta
obseruare debere. operep̃¬
cium duximus. quaedam euan¬
gelica atq a postolica
quam breuissime admedium
deducere p̃cepta ut haec hu¬
iuscemodi imperiti homines
audientes. hisq: aurẽ cordis
accommodantes intellegant
quae sibi quaemona chis conue¬
nian tobseruare precepta
Qui enim mente &corpore
uul̃ contemnere saeculum
& pauperem sequi xpm̃. aud i¬
at ipsum dicentem in euan¬
gelio. Siuis per fectus eẽ
uade uende omnia quae
habes & da pauperibus
& ueni sequereme.
Etiterum. Omnis quire¬
liquerit domum aut fr̃s
autpatrem aut matrem aut
agros propter me centuplũ
accipi& & uitam a &ernam.
possidebit. Ad discipulos
autem. uos inquid qui reliquis¬

Expanded text:
bene perscrutatus fuebene perscrutatus fuerit, patenter inveniet, quod illi non enervate, sed religiose vivendum Christianis. Propter quorumdam simplicium verba, qui religiosis et eruditis viris sese admonentibus ac redarguentibus plerumque objicere solent, solos monachos Scripturarum sanctarum praecepta observare debere, operae pretium duximus quaedam evangelica atque apostolica quam brevissime ad medium deducere praecepta, ut haec hujuscemodi imperiti homines audientes, hisque aurem cordis accommodantes, intelligant quae sibi, quae monachis conveniant observare praecepta. Qui enim mente et corpore vult contemnere saeculum, et pauperem sequi Christum, audiat ipsum dicentem in Evangelio: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni, sequere me. Et iterum: Omnis qui reliquerit domum, aut fratres, aut patrem, aut matrem, aut agros propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Ad discipulos autem: Vos, inquit, qui reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
Gaud &e & exultate quando
d& rahunt deuobis dicentes
falsa. qui amerces ur̃a mag¬
naẽ in caelis. Nolumus cumde¬
trimento ur̃o: magnã habere
mercedem. Minus ibi habea¬
mus & tam̃ uobiscũ ibi regnemx
EXPLICIT
ui aergo constatscam̃ eccle¬
siam p̃dictorum patrum exem¬
pla sequi debere quorũ nos¬
citur docum̃tis post apostoli¬
ca instituta ubertim corusca¬
re debent. Non solum pre¬
latiimitando uerum &i¬
am. subditi obsequendo usq qua¬
que studere qualiter eorum
exemplis & doc trinis parentes
at felicitatis gaudia. quo illi prȩ¬
cesserunt uale antperueni¬
re: Quoniam sicut hii qui eorũ
doctrinis & exemplis summa.
deuotione obo ediunt a &ernis
gaudiis inseruntur: itanimi¬
rum easectari nolentes a &er¬
nis suppliciis mancipantur
Memoratas itaq: scõrum
patrum sententias quibus
clericalis ordo adbeneui¬
uendum instruitur: sedule
perlegat & diligent̃ pertãc¬
t&. quisquis canonica profes¬
sus estuitam: quas cum

Expanded text:
Gaudete et exsultate, quando Gaudete et exsultate, quando letrahunt de vobis dicentes falsa, quia merces vestra magna est in coelis . Nolumus cum detrimento vestro magnam habere mercedem. Minus ibi habeamus, et tamen vobiscum ibi regnemus. Amen. Explicit. Quia ergo constat, sanctam Ecclesiam praedictorum Patrum exempla sequi debere, quorum noscitur documentis post apostolica instituta ubertim coruscare, debent non solum praelati imitando, verum etiam subditi obsequendo, usquequaque studere, qualiter eorum exemplis et doctrinis parentes, ad felicitatis gaudia, quo illi praecesserunt, valeant pervenire. Quoniam sicut hi qui eorum doctrinis et exemplis summa devotione obediunt, aeternis gaudiis inferuntur, ita nimirum ea sectari nolentes aeternis suppliciis mancipantur. Memoratas itaque sanctorum Patrum sententias, quibus clericalis ordo ad bene vivendum instruitur, sedule perlegat et diligenter pertractet, quisquis canonicam professus est vitam. Quas cum
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ credider̃ factũ
Exipsis ergo aliquis ueni &
ad nos suscipi& possessionem
om̃s fructus p̃ciis suis fideli¬
teruendat ut red dipos sit
Facilius qđ deb&ur & hodie
recedit indecur a presbiteri:
locus &iã ipse ubi monasteriũ
constitutũ est amemor ato ho¬
nor abili filiom eo eleusino
ipsipbro. barnabed onatusẽ :
Ante quã ordinar&ur pbt :
in ipsolo comonasteriũ insti¬
tuit: Sed tamen. qui a
nom in eipsius donatuserat
locus: mut auit instrumenta
ut nominemonasterii possi¬
deatur: Defundo uictoria¬
nensi egorogo. Egohortor
ego p&o. Ut siquis religio¬
sus est fideagat & exibeat
aeclesiae istamoperamut
cito debitum reddam. Quod
sinemodo laicis fuerit in uen¬
tus ego p̃pono alium isteil¬
luc non acced&: Quiduultis am¬
plius: nemolacerat. seruus dĩ
qui a non expedit lacerantib:
Seruis dĩ quidest merces falsis
detractionibus crescit sed cres¬
cit &iam poena de trahentiũ :
Nã non sinecausa dictũ est

Expanded text:
et tamen crediderunt factum. et tamen crediderunt factum. Ex ipsis ergo aliquis veniat ad nos, suscicipiat possessionem, omnes fructus pretiis suis fideliter vendat, ut reddi possit facilius quod debetur, et hodie recedat inde cura presbyteri. Locus etiam ipse, ubi monasterium constitutum est a memorato honorabili filio meo Eleusino, ipsi presbytero Barnabae donatus est. Antequam ordinaretur presbyter, in ipso loco monasterium instituit. Sed tamen quia nomine ipsius donatus erat locus, mutavit instrumenta, ut nomine monasterii possideatur. De fundo Victorianensi ego rogo, ego hortor, ego peto, ut si quis religiosus est, fide agat, et exhibeat ecclesiae istam operam, ut cito debitum reddam. Quod si nemo de laicis fuerit inventus, ego propono alium, iste illuc non accedet. Quid vultis amplius? Nemo laceret servos Dei, quia non expedit lacerantibus. Servis Dei quidem merces falsis detractionibus crescit, sed crescit etiam poena detrahentibus. Non sine causa dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dum. uictorianensẽ tãquã dixis¬
s& mihi utreddã debitam ea
Damihi in decẽ annos fundum
uictori anensem: & hoc fal¬
sum ẽ: Sed fuit underumor
nascer&ur fecit debita redden¬
da: anobis reddita sunt : partim
unde potuerunt: Remans it
ali quid quodnon debebatur &iã
monasterio illi qđ peripsum ds̃
instituit: Cum ergo remansiss&
coepimus quaerere unded ebitũ
redderemus: ad conductionem
ipsius fundi nullus accessit nisi
quadraginta solidos. offe¬
rens pensionem: Seduidimus
fundum ãplius possed are ĩ
utcelerius debitum redder&
& commissi fidei eius ut deipsa
conductione luor anonrequire¬
rent fr̃s sed quic quid da¬
refundus de ipsis fructibus
imput arent ad debitum: fide
agitur: paratus est pbt: ut
alium constituam. qui de
mero uro sit aliquis: cui hoc
committã: Exnumero ip¬
sorum : qui ad nos tali a ꝑtule¬
runt. Suntenĩ in uobis homi¬
nes religiosi: si qui eum rum orẽ
falsorep̃ hensã eẽ doluerunt

Expanded text:
dum Victorianensem, tanquam dixisdum Victorianensem, tanquam dixisset mihi, Ut reddam debita mea, da mihi in decem annos fundum Victorianensem: et hoc falsum est; sed fuit unde rumor nasceretur. Fecit debita reddenda, a nobis reddita sunt partim, unde potuerunt. Remansit aliquid quod non debebatur etiam monasterio illi, quod per ipsum Deus instituit. Cum ergo remansisset, coepimus quaerere unde debitum redderemus. Ad conductionem ipsius fundi nullus accessit, nisi quadraginta solidorum offerens pensionem. Sed vidimus fundum amplius posse dare, ut celerius debitum redderetur, et commisi fidei ejus, ut de ipsa conductione lucra non requirerent fratres: sed quidquid daret fundus, de ipsis fructibus imputarent ad debitum. Fide agitur. Paratus est presbyter, ut alium constituam qui de fmero vestro sit aliquis cui hoc committam, ex numero ipsorum qui ad nos talia pertulerunt. Sunt enim in vobis homines religiosi, si qui eum rumorem falso reprehensum esse doluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi potuerit ad iuuabit me
dñs ut ubi ego ep̃s sum illecle¬
ricus eẽ non possit: Audistis au¬
dierunt: Sed spero in dm̃ nr̃m
& misericordiã eius : qui a sicut
dispositionẽ meã istã hilarit̃
acceper̃: sic eã pure fide li¬
terq: seruabunt: Dixi aliquid
suũ non habere p̃s biteros quoba¬
bitatores meos: interquos est
& pbt barnabas: Sed & de illo
audiui quaedã fuis sei actata:
Ante omnia quiaemit uillam adi¬
lecto & honorabili filio meo.
eleusino hoc falsũ est mon aste¬
rio don auit ille nonuendidit
Ego sũ testis: Quidamplius
quaeratis ignoro Ego sum
testis: Don auit ille hinon
uendidit: Sed dũ non creditur
don arep otuisse creditus est
uendi disse : Beatus homo
qui tambonum opus fecit utñ
crederetur: Tam̃ uel modo
credite & detractores au¬
dire libenter desnite: iam
dixi: ego sum testis: dictum
ẽdeillo: qđ annop̃ positur ae
suae ꝑ industriam debita
fecerit. ut dũ uolo ego reddi

Expanded text:
ubi potuerit. Adjuvabit me ubi potuerit. Adjuvabit me Dominus, ut ubi ego episcopus sum, ille clericus esse non possit. Audistis? audierunt. Sed spero in Deum nostrum et misericordiam ejus, quia sicut dispositionem meam istam hilariter acceperunt, sic eam pure fideliterque servabunt. Dixi aliquid suum non habere presbyteros cohabitatores meos inter quos est et presbyter Barnabas. Sed et de illo audivi quaedam fuisse jactata. Ante omnia, quia emit villam a dilecto et honorabili filio meo Eleusino. Hoc falsum est. Monasterio donavit ille, non vendidit. Ego sum testis. Quid amplius quaeratis ignoro. Ego sum testis. Donavit ille, non vendidit. Sed dum non creditur donare potuisse, creditus est vendidisse. Beatus homo qui tam bonum opus fecit, ut non crederetur. Tamen vel modo credite, et detractores audire libenter desinite. Jam dixi, ego sum testis. Dictum est de illo, quod anno praepositurae suae per industriam debita fecerit, ut dum volo ego reddi
Abbreviated transcription (Latin):
mittere eis quodeis uid&urut
mittant : Prandiũ tamen &
cenã extra nemo habebit
Eccedico, audistis. Audiunt Qui
habere uoluerit ꝓpriũ & deꝓpri¬
nra facere parũ est utdicã ñ
mecũ manebit sed dericus ñerit
Dixerã enĩ & scio medixisse ut si
nollent susciperesocialẽ uitã
mecũ non illis tollerem cleri¬
catũ. seorũ manerent : se¬
orsumuiuerent. Quomodo
nossent dõ uiuerent. Et tam̃
ante oculos posui quantum
malisit a proposito cadere
Malui enĩ habere uel claudos
quamplangere mortuos. Quienĩ
hrpocrita est mortuus est. Quo¬
modo ergo quicũq uoluis s&
extram anere & desuo uiuere Ñ
ei tollerẽ clericatũ : itamodo
quia placuit illis dõppitio soci¬
alis haecuita. Quisquis cum hipo¬
crisiuixerit. Quisquis inuentus
fuerit babens propriũ ñ illi per¬
mitt̾o ut inde faciat testam̃¬
tum sed deleboeũ de tabulade¬
ricorũ. Int̃pell& contrame
mille concilia nauig& con¬
trame qui uoluerit. sie certe

Expanded text:
mittere eis quod videtur ut mittere eis quod videtur ut mittant. Prandium tamen et coenam extra nemo habebit. Ecce dico auditis? audiunt. Qui habere voluerit proprium et de proprinostra facere, parum est ut dicam, non mecum manebit, sed nec clericus erit. Dixeram enim, et scio me dixisse, ut si nollent suscipere socialem vitam mecum, non illis tollerem clericatum: sed seorsum manerent, et seorsum viverent, quomodo nossent, Deo viverent, et tamen ante oculos posui, quantum mali sit a proposito cadere. Malui enim habere caecos vel claudos, quam plangere mortuos. Qui enim hypocrita est, mortuus est. Quomodo ergo quicunque voluisset extra manere, et de suo vivere, non ei tollerem clericatum: ita modo, quia placuit illis, Deo propitio, socialis haec vita, quisquis cum hypocrisi vixerit, quisquis inventus fuerit habens proprium, non illi permitto, ut inde faciat testamentum, sed delebo eum de tabula clericorum. Interpellet contra me mille concilia, naviget contra me quo voluerit, sit certe
Abbreviated transcription (Latin):
re quid quidhabero nolotalia
offerat scĩtas ur̃a quib: ego solus
quasi decentius utar: Offerant᷑
mihi uerbi gratia: birrũ p̃tio sum:
augustinũ id est hominem
pauperẽ dep auperibus natum:
Modo dicturi sunt homines : quia
inueni p̃tios as uestes qua s ñ possẽ
habere uelin domopatris mei
uelin illa saecularipfessioneme a
ñ dec&: talẽ debeo qualẽ possim
si non babuerit sratrimeo dare
Qualẽ potest habere pres bi ter
qualẽ potest haberedecenter:
diaconus & subdia conus talẽ
uolo accipere qui a in commune
accipio. Siquis meli orem
dederit uendo quod & facere
soleo. ut quando non potest
uestis eẽ communis p̃ciũ uestis
possiteẽ commune uendo &
erogopauperib: Sihoc eũ de¬
lectat ut ego habeã talẽ d& de
quo ñ erubescã fateor enĩ uobis
dep̃cios a ueste erubes cõquia ñ
est aliquis uel post egritudinẽ
ut neces sic eũ ante horã pran¬
du reficere : ñ pro hibeo reli¬
giosos uelre ligios as

Expanded text:
re quidquid habeo. Nolo talia re quidquid habeo. Nolo talia offerat sanctitas vestra, quibus ego solus quasi decentius utar. Offeratur mihi, verbi gratia, birrum pretiosum. Augustinum, id est, hominem pauperem de pauperibus natum. Modo dicturi sunt homines, quia inveni pretiosas vestes, quas non potuissem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non decet. Talem debeo habere, qualem possum; si non habuerit, fratri meo dare; qualem potest habere presbyter, qualem potest habere decenter diaconus et subdiaconus, talem volo accipere, quia in commune accipio. Si quis meliorem dederit, vendo: quod et facere soleo, ut quando non potest vestis esse communis, pretium vestis sit commune, vendo et erogo pauperibus. Si hoc eum delectat, ut ego habeam; talem det, de qua non erubescam. Fateor enim vobis, de pretiosa veste erubesco, quia nonest aliquis, vel post aegritudinem, ut necesse sit eum ante horam prandii reficere, non prohibeo religiosos vel religiosas
Abbreviated transcription (Latin):
modo non ẽ necesse : qui anhil
force dicturi sunt: Qui nos
amant liberegaudeant. Qui
nosoderunt ⁊acite dolebunt:
responsionẽ meã ñ litẽ meam:
Non enĩ homines nominaturus
sum &dicturus ille hoc dx̃:
ille side craxit: cum fortasse
&iam ad mefalsa quia & hoc
potest fieri ꝑferantur. Vierũ¬
tamen quaecũq ꝑlata fueriN
sio portere uidebatur.
loquar inde caritati uestrae
Scio qui a quae¬
rentes licentiam malefaciendi
quaerunt sibi exemplam ale
uiuentiũ & multos infaman
ut socios inuenisseuide antur.
amus non habemus. ante o culos
uestrossumus. nullius aliquid
desideramus. Nisibonaopera
ur̃a Etuos exortor fr̃s mei
si aliquiduultis clericis dare
sciatisqui a ñ deb&is quasiuitia
eorũ fouere contrame. Omni
bofferte quoduultis. offerte
deuolunta teurã. Quod com¬
mune erit distribuetur uni¬
cuiq sicut cuiq: opus erit
Cato filatium adtendite : &om¬
nes habebimus: Valde me
delectat sipsum fuerit p̃sepe

Expanded text:
modo non est necesse, quia nihil modo non est necesse, quia nihil forte dicturi sunt. Qui nos amant, libere gaudebunt: qui nos oderunt, tacite dolebunt: responsionem meam, non litem meam. Non enim homines nominaturus sum et dicturus, Ille hoc dixit, iste sic detraxit: cum fortasse etiam ad me falsa, quia et hoc potest fieri, perferantur. Verumtamen quaecunque perlata fuerint, si oportere videbitur, loquar inde charitati vestrae.Scio quia quaerentes licentiam male faciendi, quaerunt sibi exempla male viventium et multos infamant, ut socios invenisse videantur. amus non habemus. Ante vestros oculos sumus, nullius aliquid desideramus, nisi bona opera vestra. Et vos exhortor, fratres mei, si aliquid vultis clericis dare, sciatis quia non debetis vitia eorum fovere contra me. Omne offerte quod vultis, offerte de voluntate vestra. Quod commune erit, distribuetur unicuique prout cuique opus erit. Gazophylacium attendite, et omnes habebimus. Valde me delectat, si ipsum fuerit praesepe
Abbreviated transcription (Latin):
me illud memini &iã ꝓmis¬
nire ut aduor ꝑferẽ quid egissẽ.
inter duos. fratrem uidelic&
& sororem filior ianuariani prer¬
biteri. quia horta inter illos
fuerat contro uersia pecunia¬
ria: sed tamen sicut intersta¬
trer salua dõ prop. itio cari¬
tate promis eram ergo audire
inter illos & quicquid err&
iudicando finirem: Paraue¬
ram me iudicem: sed ante¬
quam iudicarem: ipsi unde
iudicaturus fuerã finierunt
Non inueni unde iudicarẽ: sed
unde l&arer: Ad quie uerunt
omnino concorditer uolunta¬
timeae & consilio meo. ut pa¬
reressent in pecunia quam
reliquit pater eorum. ec¬
clesia renuntiante post
Locuturi sunt homines.
Sed & quod lib& homines.
loquantur. qualecumq:
aura flante perduc&ut:
inde aliquid ad auresmeas :
Et si fuerit tale ut sinositerũ ne¬
maledictis. respondebodetrac
toribus res pondebo incredu¬
lis ñ uobis credentib: p̃positis
suis responde bo utpotero
quod dñs dederit. interim

Expanded text:
me illud memini etiam promisme illud memini etiam promisisse, ut ad vos perferrem quid egissem inter duos, fratrem videlicet et sororem, filios Januarii presbyteri, quia orta inter illos fuerat controversia pecuniaria: sed tamen sicut inter fratres, salva, Deo propitio, charitate. Promiseram ergo audire, ut inter illos quidquid esset, judicando finirem. Paraveram me judicem: sed antequam judicarem, ipsi unde judicaturus fueram, finierunt. Non inveni unde judicarem, sed unde laetarer. Acquieverunt omnino concorditer voluntati meae et consilio meo, ut pares essent in pecunia, quam reliquit pater eorum, Ecclesia renuntiante. 12. locuturi sunt homines; sed et quodlibet homines loquantur, qualicumque aura flante, perducetur inde aliquid ad aures meas. Et si fuerit tale, ut sit iterum nemaledicis, retoribus, respondebo incredulis, non nobis credentibus praepositis suis. Respondebo, ut potero, quod Dominus dederit. Interim
Abbreviated transcription (Latin):
aedificandũ: quod modo
uid&is aedificatum. Ego illi
iniunxi : ego ium: Obtempe¬
rauit mihi libentissime: &si¬
cut uid&ir operatus ẽ: Quo¬
modo meo iussu &iam basili¬
cam ad octo ad marte res fa¬
bricauit: dehir quae peruos dr̃
donat Coepit enim depecu¬
nia quaedata erat ecclesiae
propter xenodochium: &
cum coepisr& aedificare:
ut sunt religiosi desideran¬
tes opera sua incaelo scribi :
ad iuuerunt pro ut quis que
uoluit & fabricauit: Opusan¬
te oculos habemus. Omnirho¬
moquid factum sit uid& De
pecunia quia ñ hab& : mihicre¬
dat Dentẽ conpescant: nefran¬
gant: Emerat de ipsa pecunia
xenedo chii: quandam do¬
mum incarraria : quam sibi
existimabat. propter lapider
profuturã. sed lapides eius.
domus fabrice necessarii non
fuer̃ : qm̃ aliunde ꝓuisi sunt:
Domus ergo ipsa: sic remansit
Pensionem praestat: sed eccle¬
siae non prerbitero: nemo am¬
prbi Ecce ubi est domus prbi:
Vbiẽ domus mea : ibi ẽ domus

Expanded text:
aedificandum, quod modo aedificandum, quod modo videtis aedificatum. Ego illi injunxi, ego jussi. Obtemperavit mihi libentissime, et sicut videtis, operatus est: quomodo meo jussu etiam basilicam ad octo Martyres fabricavit, de his quae per vos Deus donavit. Coepit enim de pecunia quae data erat Ecclesiae propter xenodochium, et cum coepisset aedificare, ut sunt religiosi desiderantes opera sua in coelo scribi, adjuverunt prout quisque voluit, et fabricavit. Opus ante oculos habemus: omnis homo quid factum sit videt. De pecunia, quia non habet, mihi credant, dentem compescant, non frangant. Emerat de ipsa pecunia xenodochii quamdam domum in Carraria, quam sibi existimabat propter lapides profuturam; sed lapides ejus domus fabricae necessarii non fuerunt, quoniam aliunde provisi sunt. Domus ergo ipsa sic remansit, pensionem praestat; sed Ecclesiae, non presbytero. Nemo amri. Ecce ubi est domus presbyteri: ubi est domus mea, ibi est domus
Abbreviated transcription (Latin):
scimus & ubi fecit. Vnitar
xp̃i est: ecclesia una ẽ. ubi¬
cumq: fecit opur bonum: ꝑti¬
n& & adnor si congaudeamus.
Hortus est unus ubi nostis: ibi
monas terium suis constituit.¬
quia & ipsi dõ seruiunt. Ille
hortus ad ecclesiam non ꝑtin&.
nec adipsum: & adquem dixe¬
rit aliquis: ad illud quod
ibi eit monarterium: sed quod
uerum est usq: ad hoc tempus.
curãpro illir ita gerebat : ut
sumticulos quibur suitentan¬
tur apud sehaber&. & eis
ipse ut uidebatur impende¬
r& sed ne propterhoc dare¬
tur locur hominibur surpi¬
tiones suas rodentibus & uen¬
trem non implentibur : hoc
placuit & mibi &ipni ut sic
se ille transigant qua
iam de saeculo exierit:
Num quid enim cũ obierit ipse
illir dis pensaturur.ẽ. aliquid:
meliur est ut uideant illor.
bene uersanter regente dõ in
disciplina xp̃i sic uiuentes:
ut de illis tantum modo gau¬
deat: Noneorum necenitati¬
bur occup&ur: Pecuniam
non hab&: quam suam dicere
ponit: Habebat xenodochium

Expanded text:
scimus et ubi fecit. Unitas scimus et ubi fecit. Unitas Christi est, ecclesia una est. Ubicunque fecit opus bonum, pertinet et ad nos, si congaudeamus. Hortus est unus, ubi nostis ibi monasquia et ipsi Deo serviunt. Ille hortus ad Ecclesiam non pertinet, nec ad ipsum. Et ad quem, dixerit aliquis? Ad illud quod ibi est monasterium. Sed quod verum est, usque ad hoc tempus curam pro illis ita gerebat, ut sumpticulos, quibus sustentantur, apud se haberet, et eis ipse, ut videbatur, impenderet. Sed ne propter hoc daretur locus hominibus, suspiciones suas rodentibus, et ventrem non implentibus, hoc placuit et mihi et ipsi, ut sic se illi transigant, quasi iste jam de saeculo exierit. Numquid enim cum obierit ipse, illis dispensaturus est aliquid? Melius est ut videat illos ibi bene conversantes, et regente Deo in disciplina Christi sic viventes, ut de illis tantummodo gaudeat, non eorum necessitatibus occupetur. Pecuniam non habet, quam suam dicere possit: habebat xenodochium
Abbreviated transcription (Latin):
pauperer sunt dõ propitio
misericordiam dĩ ex pec¬
tant. Vnde ipr faciant:
Non habent:
Nullas habenter faculta¬
tes finierunt mundi
cupiditater: uiuunt no¬
biscum in soci&ate com¬
muni. Nemo eor distin¬
guit ab eis . qui aliquid
adtulerunt. Caritatir
unitas: praeponenda est.
terrenae commodo heredi¬
tatis: Restant prerbiteri.
Sic enim ad eos.
gradatim ascendere uolui.
Cito dixerim pauperes dĩ
sunt nihil addomum soci¬
&atis nraẽ adtulerunt:
nisi ipsam qua nihil est cari¬
us caritatem.
Uerum tamen qnm scio na¬
tos fuisse rumores dediuitus
ipsorum :
nam me aliquid conpellen¬
di sed uobis meo sermone
purgandi sunt:
Vobis dico :
qui forte nescitir:
Nam uestrum plurimi sci¬
unt prerbiterum leporium
quam uir raeculi natalibus
clarum & apud suor ho¬
nes tissimo loco natum.
tamen iam dõ seruientem.
cunctis quae habebat.
relictis in opem sus cepi.
Non quia nihil habuit: sed quia
iam fecerat quod lectio ista ꝑ¬
suad& hic non fecit: sed nor

Expanded text:
pauperes sunt; Deo propitio, pauperes sunt; Deo propitio, misericordiam Dei exspectant. Unde ipsi faciant, non habent: nullas habentes facultates, finierunt mundi cupiditates. Vivunt nobiscum in societate communi. Nemo eos distinguit ab eis qui aliquid attulerunt. Charitatis unitas praeponenda est terrenae commodo haereditatis. Restant presbyteri: sic enim ad eos gradatim ascendere volui. Cito dixerim, pauperes Dei sunt, nihil ad domum societatis nostrae attulerunt, nisi ipsam, qua nihil est charius, charitatem. Verumtamen quoniam scio natos fuisse rumores de divitiis ipsorum, non a me ad aliquid compellendi, sed vobis meo sermone purgandi sunt. Vobis dico, qui forte nescitis: nam et vestrum plurimi sciunt. Praesbyterum Leporium, quamvis saeculi natalibus clarum, et apud suos honestissimo loco natum, tamen jam Deo servientem, cunctis quae habebat relictis, inopem suscepi. Non quia nihil habuit, sed quia jam fecerat quod lectio ista persuadet. Hic non fecit, sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
gentem relinquerem:
Ideo uolui eius pecuniam
in illa possessione seruari.
ut si aliquid quod dĩ duer¬
tat aliter quam uolumus
euenirr& redd&ur uilla.
Ne culpar&ur ep̃i fama.
Scio enim: quantum uobir
Nam mihi : sufficit conscien¬
entiamea. Emit &iam
spacium ab ista postera ec¬
clesiae notum uobis: & sua
pecunia aedificauit domũ.
& hoc nostis:
Ante paucor dies priusquã
sermonem dehac re habe¬
rem uobircum:
eadonauit ecclesi ae:
ꝑabricandi autem domũ
necersitar illi nulla erat:
piri qui a cogitauit ma¬
trem suam huc esse
uenturam:
Si ante uenirs& : in refilui¬
filu sui habitabit:
ritatis porsesone ꝑmanstt:
Aliqui seruuli eireliqui fu¬
etant iam quidem in mo¬
nasterio uiuenter: quorta¬
men gestis ecdesi asticr
manu missurus eit. hodie.
Nemo ergo dicat diues est :
nemo existim& nemo ma¬
le loquatur. nemo seipsũ
& animam suam suis den¬
Pecuniam:
nullam hab& seruatam:
Utinam quam deb& :
restituat:
C&eri id est sub diacones

Expanded text:
gentem relinquerem. gentem relinquerem. Ideo volui ejus pecuniam in illa possessione servari; ut si aliquid, quod Deus avertat, aliter quam volumus evenisset, redderetur villa ne culparetur episcopi fama. Scio enim quantum vobis nam mihi sufficit conscientia mea. Emit etiam spatium ab ista postea ecclesia notum vobis, et sua pecunia aedificavit domum. Et hoc nostis. Ante paucos dies priusquam sermonem de hac re haberem vobiscum, eam donavit Ecclesiae. Fabricandi autem domum necessitas illi nulla erat, nisi quia cogitavit matrem suam huc esse venturam. Si autem venisset, in re filifilii sui habitabit. ritatis possessione permansit. Aliqui servuli ei reliqui fuerant, jam quidem in monasterio viventes, quos tamen gestis ecclesiasticis manumissurus est hodie. Nemo ergo dicat, Dives est, nemo existimet, nemo male loquatur, nemo seipsum et animam suam suis denPecuniam nullam habet servatam, utinam quam debet restituat. Caeteri, id est subdiacones,