comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
querere & saluare quod perierat.
Nec intellexerat clem̃tiam xꝑi. qui
ñ solum corporeis infirmitatib
medebatur. sed etiam uulnera
debilium curabat animarum:
oblate sibi adulterȩ. nec ego te coy¬
dempnabo. uade & amplius noli
peccare: ut ꝑomĩa oꝑasua osten¬
deret in illo aduentu suosaluato¬
rem se mundi uenisse. ñ iudicem
A quo intellectu alienatus impiꝰ.
traditor insurrexit in semet ipsum
ñ iudicio penitentis. sed furore ꝑe¬
untis: ut qui uite auctorem inter¬
fectorib uendidisset in augnen¬
tum dampnationissuȩ etiam mo¬
riendo peccant. Quod ergo falsi
testes. quod cruenti prncipes. quod
sterio ignauia p̃sidis & famulaty
imꝑite cohortis egerunt: & detestas¬
dum uniũsis seculis & amplecten¬
dum fuit. Crux enim dñi sicut in
iudeorum erat m̃te crudelis: ita
est in crucifixiuirtute mirabilis.
furit in unum populus: & misere¬
tur om̃ium xp̃c. Quod seur tia m¬
fertur potestate suscipitur. ut licen¬
tia facinoris. et̾nȩ opusimpleat

Expanded text:
quaerere et salvare quod perierat ; nec intellexerat clementiam Christi, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat animarum, oblatae sibi adulterae: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare ; ut per omnia opera sua ostenderet, in illo adventu suo salvatorem mundi se venisse, non judicem. A quo intellectu alienatus impius traditor, insurrexit in semetipsum, non judicio poenitentis, sed furore pereuntis: ut qui vitae auctorem interfectoribus vendidisset, in augmentum damnationis suae etiam moriendo peccaret. CAP. V. Quod ergo falsi testes, quod cruenti principes, quod sterio ignavi praesidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit. Crux enim Domini, sicut in Judaeorum erat mente crudelis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis. Furit in unum populus, et miseretur omnium Christus. Quod saevitia infertur, voluntate suscipitur: ut licentia facinoris aeternae opus impleat
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate consortiũ: ut suscepta
mr̃t carnis anineq substantia. unꝰ
atq idem dei filius ꝑ maneret. nr̃a
augendo ñ propria: quia infirmi¬
tas erat prouchenda ñ uirtus. ut
cum suo creatori creatura ẽet unita:
nichil assumpto diuinũ. nichilas¬
sum̃ti deesset humanũ. Hoc consi

Expanded text:
litate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia, unus atque idem Filius permaneret, nostra augendo non propria. Quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil assumpto divinum, nihil assumenti deesset humanum. » V. I
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi dñice passionis de
qua nos etiam hodie locuturos ẽe
promisimꝰ. humilitatis maxime ẽ.
miranda mẏ sterio. que om̃s nos &
redemit & docuit. ut unde datũ ẽ.
precium. inde iusticia sum eret᷑. Om̃i¬
potentia enimfilii dei. que ꝑ eandẽ
ẽentiam ȩqualis ẽ. patri. potuisset
humanũ genus adnãtu diaboliso¬
lo imꝑio sue uoluntatis eruere:. nͥ
diumis oꝑib maxime congruisset:
ut nequiti ȩ hostilis ad uersĩtas de
eo quod uicerat uinceretur: & ꝑ ips̃ã
materiam naturalis repararetur lib¬
tas: ꝑ quani generalis fuerat illata
captiuitas. dicente autẽ euangłista
quod uerbum caro factum ẽ. & ha¬
bitauit in nobis & dicente apło quod

Expanded text:
dilectissimi, Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; et dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
defendat. que scđm proprietatẽ
diuine humaneq substantie. unũ
dei filium & hominem credit & uer¬
bum. Multa sunt dilectissimi quȩ
ad expositionem huius quam pre¬
dicamus fidei de toto scripturarum
corpore possimꝰ assumert: quia ni¬
chil sepnis diuinis comm̃daturelo¬
quiis. quam dei filius scđm deita¬
tem sempit̃nus ex patre. & idem se.¬
cundum carnẽ temporalis ex matre.
Sed ne caritatis nr̃e fatigeturanditꝰ
hodierno sermomi adhibendus ẽ
modus: ut quarta sabbati quȩ sunt
aditienda seruemus. auciliante do¬

Expanded text:
defendat, quae secundum proprietatem divinae humanaeque substantiae, unum Dei Filium et hominem credit et Verbum. Multa sunt, dilectissimi, quae ad expositionem hujus quam praedicamus fidei de toto Scripturarum corpore possemus assumere, quia nihil saepius divinis commendatur eloquiis, quam Dei Filius secundum Deitatem sempiternus ex Patre, et idem secundum carnem temporalis ex matre. Sed ne charitatis vestrae fatigetur auditus, hodierno sermoni adhibendus est modus, ut quarta sabbati quae sunt adjicienda servemus, auxiliante Do
Abbreviated transcription (Latin):
rit: nullius tam̃ in sontis occisio:
propiciacio fuit mundi. Acceꝑun
iusti ñ dederunt coronas & de fide¬
lium fortitudine. exempla nata ft̃¬
patientię. non dona iusticiȩ. Singu¬
lares quippe in singulis mortes fue¬
runt. nec alterius quisquã debitum
suo fuuere soluit: cum inter filios
tini. om̃s sepulti. om̃s sint etiam susci¬
tati. De quib ipse dicebat. Cum ex al¬
tatus fuero. omĩa traham adme. fi¬
des enuim uera iustificans impios&
participem: in illo adquirit salut̃
generis. ad pacem ꝑuenit deitatis.
lberum habens de enispotentia gła¬
ri. qui contra hostem suꝑbum incar¬
Inis nr̃e infirmitate congressus. his
uictoriam suam tribuit: in quoꝵ
corpore triumphauit. Cum gͦmu

Expanded text:
it , nullius tamen insontis occisio, propitiatio fuit mundi. Acceperunt justi, non dederunt coronas; et de fidelium fortitudine exempla nata supatientiae, non dona justitiae. Singulares quippe in singulis mortes fuerunt, nec alterius quisquam debitum suo fine persolvit, cum inter filios tui, omnes sepulti, omnes sint etiam suscitati: de quibus ipse dicebat: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . Fides etenim vera, justificans impios et participem, in illo acquirit salutemunionem sui generis ad pacem pervenit deitatis, liberum habens de ejus potentia gloriari, qui contra hostem superbum in carnis nostrae infirmitate congressus, iis victoriam suam tribuit, in quorum corpore triumphavit. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit implebitur. Om̃ĩs qui confi¬
tebitur me coram hominibus: & ego
confitebor eum coram patre meo qͦui
nr̃e ad est atq auxiliatur gr̃a dei. A
incarnationis xp̃i. & mortis ac re¬
surrectionis eus inimicos reuela¬
ta ꝑ om̃s eccł̃as ueritate destruxit:
ut totius mundi fideles cum apłice
fidei auctoritate concordes. una no¬
biscum exultatione gauderent. di¬
cente beato paulo apło. An ignora¬
tis quia quicunq baptizati sumus
inxp̃o ihu. in morte ipsuis baptira

Expanded text:
tiavit implebitur: Omnis qui confitiavit implebitur: Omnis qui confitebitur me coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo, qui nostrae adest atque auxiliatur gratia Dei, quae incarnationis Christi et mortis ac resurrectionis ejus inimicos, revelata per omnes Ecclesias veritate, destruxit; ut totius mundi fideles, cum apostolicae fidei auctoritate concordes, una nobiscum exsultatione gauderent, dicente beato Paulo apostolo: An ignoratis, quia quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
tio. qua uerbum caro factum ẽ. & ha¬
bitauit in nob̃. quem hominũ mi¬
scđie suȩ nisi infidelem reliquit ex¬
ortemr: Et cui ñ commnunis natura
cum xp̃o est si assum̃tem recipit. &
eo sp̃u est regeneratus quo ille proge-¬
nitus: Demnde quis in illo suas ñ agͦ¬
noscat etates. quis ꝑceptionem cibi.
requictionem somni. sollicitudinẽ
mestitudinis. lacrimas pietatis ñ ui¬
deat formȩ fuisse seruilis: Quȩ q̃i
ab antiquissananda uulnerib. &
a colluuione erat purganda pecca¬
ti. ita uigenitus dei etiam hominiᷤᷤ
factus ẽ. filuis: ut & om̃is humantta¬
tis ueritate & diuinitatis plenitu¬
dine ñcareret. Sicut itaq nr̃m ẽ.
quod cum unitione deitatis peꝑit
mat̾na uirguntas. ita nr̃m ẽ. quod
iudaica crucifixit impietas. Nr̃m ẽ.
in humilitate corporea. nr̃e impen¬
dit saluti. ñ erubescimꝰ confiteri. nos
quoq ingłe eius consortium proue¬
hamur. qm manifeste quod denim¬

Expanded text:
tio, qua Verbum caro factum est, et hatio, qua Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , quem hominum misericordiae suae, nisi infidelem, reliquit exsortem? Et cui non communis natura cum Christo est, si assumentem recepit, et eo spiritu est regeneratus quo ille progenitus? Deinde quis in illo suas non agnoscat infirmitates? Quis perceptionem cibi, requietionem somni, sollicitudinem moestitudinis, lacrymas pietatis, non videat formae fuisse servilis? Quae quoniam ab antiquis sananda vulneribus, et a colluvione erat purganda peccati, ita Unigenitus Dei, etiam hominis factus est filius, ut et omni humanitatis veritate, et Divinitatis plenitudine non careret. Sicut itaque nostrum est quod cum unione Deitatis peperit materna virginitas, ita nostrum est quod Judaica crucifixit impietas. Nostrum est in humilitate corporea nostrae impendit saluti non erubescimus confiteri, nos quoque in gloriae ejus consortium provehamur: quoniam manifeste quod denun
Abbreviated transcription (Latin):
lietur oratio. Quȩ si multis in ipsum
seuientib profuit. quanto magis eos
qui ad ipsum conu̾tuntur adiuuit:
Sublata ẽ. ignorantia: temperata ẽ.
difficultas: & igneam illam qua uite
noctiᷤ cessit obscuritas. Inutaturad
paradisi diuicias popłs xꝑianus. &
cunctis regeneratis ad amissam pa-¬
triam patefactus ẽ. reditus. si nemo
sibi illam faciat uiam claudi. que la
tronis fidei potuit aperiri. Celebras¬
tes igitur dilectissimi paschalis festi
meffabile sacram̃tum: agnoscamꝰ
docente sp̃u dei. ad cuius głȩ parti¬
cipationem uocati: & quani sꝑem si¬
mus ingressi. Nec ita nos nunc anxiȩ.
nunc suꝑbe prȩsentis uite occupent
actiones: ut non toto cordis affectu
conformari redemptori nr̃o ꝑipsius
exempla nitamur. Nichil enim ñ ad
nr̃am salutem aut egit aut ꝑtulit:
ut uirtus quȩ merat capiti. messet
cciam & corpori. Iam pͥmum ipsa
illa substantie nr̃e indcitate suscep¬

Expanded text:
lietur oratio. Quae si multis in ipsum lietur oratio. Quae si multis in ipsum saevientibus profuit, quanto magis eos qui ad ipsum convertuntur adjuvat? Sublata est ignorantia, temperata est difficultas, et igneam illam qua vitaenoctis cessit obscuritas. Invitatur ad paradisi divitias populus Christianus, et cunctis regeneratis ad amissam patriam patefactus est reditus, si nemo sibi illam viam facit claudi, quae fidei latronis potuit aperiri. CAP. IV. Celebrantes igitur, dilectissimi, paschalis festi ineffabile sacramentum, agnoscamus, docente Spiritu Dei, ad cujus gloriae participationem vocati et ad quam spem simus ingressi. Nec ita nos nunc anxie, nunc superbe praesentis vitae occupent actiones, ut non toto cordis affectu conformari Redemptori nostro per illius 258 exempla nitamur. Nihil enim non ad nostram salutem aut egit aut pertulit, ut virtus quae inerat capiti inesset etiam et corpori. Nam primum ipsa illa substantiae nostrae in Deitate suscep
Abbreviated transcription (Latin):
uocentur: Non autẽ concordat deo:
qui ab ea quam in regeneratione sua
edidit professione dissentit: & diui¬
in immemor pacti. mherere osten¬
ditur renuntiatis. dum resilire in¬
uenitur a creditis. frustra enĩ xp̃i¬
anum sibi nom̃ usurpat & nequas
estimet se pascha dĩi celebrare: qui iħm
xꝑi in ea qua natus. & passus & mor¬
tiuis. ac sepultus ẽ. carne resurrexisse
mitas sfatetur. Uerus itaq uenera¬
tor dñice passionis:. sic crucifixũ iħm
oculis cordis aspiciat: ut illius carnẽ
suam ẽẽ cognoscat. Contremiscat in re¬
demptoris sui supplicium t̾rena sub̃a.
rum pantur infidelium m̃tium pecre.
& qui mortalitatis grauabantur sepul¬
chris: discussa obstaculorum mole
prosiliant. Appareant nunc quoq
inciuitate sc̃a. idẽ. in ęccła dei futti¬
re resurrectionis iudicia. & quod ge¬
rendum ẽ. in corporib. fiat incordibꝰ.
Nulli infirmorũ crucis est negata uic¬
toria: nec quisquã ẽ cuiñ xꝑi auxi-¬

Expanded text:
vocentur? Non autem concordat Deo, vocentur? Non autem concordat Deo, qui ab ea quam in regeneratione sua edidit professione dissentit, et divini immemor pacti, inhaerere ostenditur renuntiatis, dum resilire invenitur a creditis. Frustra enim Christianum sibi nomen usurpat, et nequaquam aestimet se Pascha Domini celebrare, qui Jesum Christum in ea qua natus, et passus, et mortmitias non fatetur. Verus itaque venerator Dominicae passionis sic crucifixum Jesum oculis cordis aspiciat, ut illius carnem suam esse cognoscat. Contremiscat in Redemptoris sui supplicio terrena substantia, rumpantur infidelium mentium petrae, et qui mortalitatis gravabantur sepulcris, discussa obstaculorum mole prosiliant. Appareant nunc quoque in civitate sancta, id est in Ecclesia Dei, futurae resurrectionis indicia, et quod gerendum est in corporibus, fiat in cordibus. Nulli infirmorum crucis est negata victoria; nec quisquam est cui non Christi auxi
Abbreviated transcription (Latin):
menta transierit. Nob̾ cum ẽ. signa¬
culum circuncisionis. sq̃ficatio eris¬
matum: consecratio sacerdotum. No¬
biscum puritas sacrificii. baptismi
ueritas. honor templi: ut meritocis¬
sarint nuntii: postquã nuntiata ue¬
nerunt. Nec nacuatur reuerentia
ꝓmissionũ: quia plenitudo mani¬
festata ẽ. gr̃ãrum Herum quia sic̃
ait apłs. cecitas ex parte in isrł fac¬
ta ẽ: nec qui filii carns hii filii suñ
promissionis. ineffabilis miscđia di
isrłiticum sibi popłm de omnib
nacionib fecit. & saxeo illo gentili¬
um cordium rigore mollito. ueros
abrahe filios de lapidib excitauit.
ut condusis om̃ib sub peccato. qui
carne nati sunt. sp̃u renascantur.
nec uiter sit quo. patre sit quisq
genitus. cum ꝑ indiscretam huius
fidei confessionem. & fons baptisma¬
tis faciat in nocentes. & electio adoy
ctis mimiciciis: reconcilietur mun-¬
dus deo. & ꝑsacrificium immatu¬
lati agniueram in pacem cuncta re¬

Expanded text:
menta transierit. Nobiscum est signamenta transierit. Nobiscum est signaculum circumcisionis, sanctificatio chrismatum, consecratio sacerdotum; nobiscum puritas sacrificii, baptismi veritas, honor templi, ut merito cessarint nuntii, postquam nuntiata venerunt; nec vacuatur reverentia promissionum, quia plenitudo manifestata est gratiarum. Verum quia, sicut ait Apostolus: Caecitas ex parte in Israel facta est, nec qui filii carnis, ii filii sunt promissionis , ineffabilis misericordia Dei Israeliticum sibi populum de omnibus nationibus fecit, et saxeo illo gentilium cordium rigore mollito, veros Abrahae filios de lapidibus excitavit : ut conclusis omnibus sub peccato , qui carne nati sunt, spiritu renascantur, nec intersit quo patre sit quisque genitus, cum per indiscretam unius fidei confessionem et fons baptismatis faciat innocentes, et electio adoptctis inimicitiis, et reconcilietur mundus Deo, et per sacrificium immolati Agni veram in pacem cuncta re
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi ab antiquis significationib
inxꝑiana religione diũsum ẽ: nec
unquam a precedentib iustis nisi
tatis ratione uariatis sed in idipsũ
choruscantib & legis testimoniis:
& propħiȩ oraculis. & oblationib
hostiarum: quia sic congruebat
illos populos erudiri. ut quȩ reue¬
lata ñ caperent: obumbrata susci¬
ꝑent: & maior euangelii ẽet auc¬
toritas. cun tot signis. totq myste¬
riis ueteris testamenti pagine de¬
seruissent. De quib dñs profitebat᷑.
quod ñ uenerat legem soluere: sed
adimplere. Non esfimet sibi prodes¬
se iudeus: quod in litttre carnaliter
suꝑficie demoratur. & his scriptis
conuincitur repugnare: que apud
nos ueram sibi obtinent dignita¬
tem: dum & erudimur predictis
& ditamur impletis. Dicente enĩ
dño. cum exaltatus fuero omĩa trahã
ad me: nichil legalium instructio¬
num. nnchil propħatarum resedit
figurarum: quod ñ totum in xp̃i sacra¬

Expanded text:
tissimi, ab antiquis significationibus tissimi, ab antiquis significationibus in Christiana religione diversum est, nec umquam a praecedentibus justis, nisitatis ratione variatis, sed in idipsum coruscantibus et legis testimoniis, et prophetiae oraculis, et oblationibus hostiarum: quia sic congruebat illos populos erudiri, ut quae revelata non caperent, obumbrata susciperent, et major Evangelii esset auctoritas, cui tot signis totque mysteriis, veteris Testamenti paginae deservissent; de quibus Dominus profitebatur, quod non venerat legem solvere, sed adimplere . Ne itaque aestimet sibi prodesse Judaeus, quod in litterae carnaliter superficie demoratur, et iis Scripturis convincitur repugnare, quae apud nos veram sui obtinent dignitatem, dum et erudimur praedictis, et ditamur impletis. Dicente enim Domino: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me , nihil legalium institutionum, nihil propheticarum resedit figurarum, quod non totum in Christi sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierat: quam aprincipio fecisse qd̾
non erat. Libertatem itaq inno¬
centie naturalis. quam primorũ
patrum prȩuaricatione ꝑdidimꝰ.
nulla ꝑ se sc̃orum prȩcedentium
merita receꝑunt. quia latain tnͣs¬
gressores sententia omne proge¬
niem captiue posteritatis obstrin¬
xit. & nemo exticit exors damp¬
nationis: qui a nullus fuit liber
acrimine Sed redemptio salua-¬
toris destruens opus diaboli. & rum¬
pens uincula peccati. ita magnȩ pi¬
etatis sue disposuit sacram̃tum: ut
usq ad consummationẽ quidẽ mun¬
di prefinita generationũ plenitudo
decurreret. sed renouatio origmis
ꝑ iustificationẽ indiscrete fidei ad
omĩa retro scła ꝑtineret. Incarna
tio quippe uerbi. & occisio ac resur-¬
rectio xꝑi. uniu̾sorum fideliũ salus
facta est: & sanguis unius iusti. qͦd
nob̾ donauit qui cum pro reconu¬
liacione mundi credimꝰ fusum hoc
contulit patrib qui similiter credi
dere fundendum. Nichil ergo dilec¬

Expanded text:
perierat, quam a principio fecisse quod perierat, quam a principio fecisse quod non erat. Libertatem itaque innocentiae naturalis, quam primorum parentum praevaricatione perdidimus, nulla per se sanctorum praecedentium merita receperunt, quia lata in transgressores sententia, omnem progeniem captivae posteritatis obstrinxit, et nemo exstitit exsors a damnatione, quia nullus fuit liber a crimine. Sed redemptio Salvatoris destruens opus diaboli, et rumpens vincula peccati, ita magnae pietatis suae disposuit sacramentum, ut usque ad consummationem quidem mundi praefinita generationum plenitudo decurreret, sed renovatio originis per justificationem indiscretae fidei ad omnia retro saecula pertineret. Inctio quippe verbi, et occisio ac resurrectio Christi universorum fidelium salus facta est; et sanguis unius justi, quod nobis donavit, qui eum pro reconciliatione mundi credimus fusum, hoc cdere fundendum. CAP. II. Nihil ergo, dilec
Abbreviated transcription (Latin):
Uans. łicalectio dilectissimi
quȩ sacratissimam dñice passionis
reserauit hystoriam. ita uniuerse
eccłe nota ẽ. de communi frequent̃
auditu: ut rerum gestarum ordi-¬
nem tanquam sub ur̃is habitum
oculis singuli quiq recolatis. Nec
parum estimandi sunt profecisse.
qui de his que audiunt ñ dubitai.
ut etiam si ñ dum liquide aliqͦd
ualeant scripturarum caꝑe sacra¬
m̃itum:. firmissime tam̃ tredant
indiuinis libris nullũ eẽ. m̃daciũ.
Quia ergo sincere fidei promissa ẽ.
intelligentiȩ plenitudo. erigat se
ad promerendam sc̃i sp̃c erudicio¬
nem. illuminatarum m̃tium ui¬
gor. & ñ contentus sit facti ordi-¬
nem nosse: nisi etiam ipsam ra-¬
cionem impense sibi pietatis in¬
spiciat. ut auctorem suu huma¬
na natura: sciendo quantũ ab eo
sit dilecta. plus diligat. Miseren¬
di enim nr̃i causam deus in sua
pietate ñ habuit: & mirabilior
est scd̃a hominũ generatio quã
prima condicio. Quia plus ẽ. inno¬
uissimis scłis reparasse dñm quod

Expanded text:
Evangelica lectio, dilectissimi, quae sacratissimam Dominicae passionis reseravit historiam, ita universae Ecclesiae nota est de communi frequenter auditu, ut rerum gestarum ordinem, tamquam sub vestris habitum oculis, singuli quique recolatis. Nec parum aestimandi sunt profecisse, qui de iis quae audiere non dubitant, ut etiamsi nondum liquide aliquod valeant Scripturarum capere sacramentum, firmissime tamen credant in divinis libris nullum esse mendacium. Quia ergo sincerae fidei promissa est intelligentiae plenitudo, erigat se ad promerendam sancti Spiritus eruditionem, illuminatarum mentium vigor; et non contentus sit facti ordinem nosse, nisi etiam ipsam rationem impensae sibi pietatis inspiciat: ut auctorem suum humana natura, sciendo quantum ab eo sit dilecta, plus diligat. Miserendi enim nostri causam Deus nisi in sua bonitate non habuit; et mirabilior est secunda hominum generatio quam prima conditio: quia plus est in novissimis saeculis reparasse Deum quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne cernendum ẽ: ad que prouchat᷑
humilitasinfirmitatis: ad quȩ in¬
clinetur altitudo uirtutis: quid sit
quod caro sine uerbo ñ agit & quid
quod uerbũ sine carne non efficit
Sine uerbi enim potentia nec con¬
ciperet uirgo nec pareret: & sine
ueritate carnis obuoluta pannis
infancia ñ iaceret. Sine uerbi po¬
tentia non adorarent magi puerũ.
nouo sy dere declaratum: & sine ue¬
ritate carnis non iuberetur puer
megyptum trans ferri: quẽ herodes
cupiebat occidere. Sine uerbi poten¬
tia ñ diceret uox patris missa de cęlo.
hic ẽ. filius m̃s dilectus in quo mͥ com

Expanded text:
ne cernendum est ad quae provehatur humilitas infirmitatis, et ad quae inclinetur altitudo virtutis; quid sit quod caro sine Verbo non agit, et quid sit quod Verbum sine carne non efficit. Sine Verbi enim potentia nec conciperet Virgo nec pareret, et sine veritate carnis obvoluta pannis infantia non jaceret . Sine Verbi potentia non adorarent magi puerum novo sidere declaratum, et sine veritate carnis non juberetur puer in Aegyptum transferri, quem Herodes cupiebat occidi . Sine Verbi potentia non diceret vox Patris missa de coelo: Hic est Filius meus dilectus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
moriendo subiit: sed resurgendo dis¬
soluit. Et ita ꝑpccuitatem mortis ici¬
dit: ut eam de ȩt̾na faceret tempora¬
lem. Sicut enim in adam om̃s mori¬
untur. ita & in xp̃o om̃s iuuificabun¬
tur. fiat itaq dilectissimi quod apłs
rexit. Et quia uetera transierunt & fa-¬
cta sunt omĩa noua: nemo incarnał
uite netustate remaneat: sed om̃s de
iustificatus sit: habet tam̃ dum in
hac uita ẽ. quo probatior ẽe. possit &
melior. Qui autẽ non proficit deficit:
& qui nichil adquirit. ñ nichil ꝑdit.
Currendum ergo nobis ẽ. fidei gres-
ut diem redemptionis nr̃e sp̃ualit̃
celebrantes. ñ in ferm̃to ueteris ma-¬
licie & nequicie. sed marimis sinceri

Expanded text:
moriendo subiit, sed resurgendo dismoriendo subiit, sed resurgendo dissolvit: et ita perpetuitatem mortis incidit, ut eam de aeterna faceret temporalem. Sicut enim omnes in Adam moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Fiat itaque, dilectissimi, quod aposrexit ; et quia vetera transierunt, et facta sunt omnia nova, nemo in carnalis vitae vetustate remaneat, sed omnes dejustificatus sit, habet tamen, dum in hac vita est, quo probatior esse possit et melior. Qui autem non proficit, deficit; et qui nihil acquirit, nonnihil perdit. Currendum ergo nobis est fidei gressiut diem redemptionis nostrae spiritaliter celebrantes, non in fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sincer
Abbreviated transcription (Latin):
rior leuitarum. & dignitas amplior
seniorum: & sacratior est unctio sacer¬
dotum. Quia crux tua om̃ium fons
bñdictionum. om̃ium ẽ. causa gr̃a¬
rum: ꝑ quam credentib datur uirtꝰ
de infirmitate. gła de obprobrio. ui¬
ta demorte. Nunc etiam carnalium
sacrificiorum uanetate cessante. om¬
nes differentias hostiarum una cor¬
poris & sanguinis tui implet oblatio:
uersa mysteria. ut sicut unũ est pro
om̃i uictima sacrificium. ita unum
de omnigente sit regnũ. Confiteam᷑
ster gentium paulus apłs gloriosa uo¬
ce confessus ẽ: dicens. fidelis sermo &
om̃i acceptione dignus: quia xp̃c iħe
uenit in hunc mundũ peccatores sal¬
uos facere. Hinc enim mirabilior est
erga nos miscdia dei: quod ñ ꝓ ius¬
tis neq: pro scĩs. sed pro miquis &
impiis xp̃c est mortuus. Et cum mor-¬
tis auileum recipere ñ posset natu-¬
ra deitatis: suscepit tam̃ .e. nascen¬
do ex nobis qͦd posset ri offerre
pronobis. Oum enim morti ñe. mortis

Expanded text:
rior levitarum, et dignitas amplior rior levitarum, et dignitas amplior seniorum, et sacratior est unctio sacerdotum: quia crux tua omnium fons benedictionum, omnium est causa gratiarum: per quam credentibus datur virtus de infirmitate, gloria de opprobrio, vita de morte. Nunc etiam carnalium sacrificiorum varietate cessante, omnes differentias hostiarum, una corporis et sanguinis tui implet oblatio: sa perficis mysteria, ut sicut unum est pro omni victima 229 sacrificium, ita unum de omni gente sit regnum. CAP. VIII. ster gentium Paulus apostolus gloriosa voce confessus est, dicens: Fidelis sermo et omni accepenit in hunc mundum peccatores salvos facere . Hinc enim mirabilior est erga nos misericordia Dei, quod non pro justis, neque pro sanctis, sed pro iniquis et impiis Christus est mortuus : et cum mortis aculeum recipere non posset natura deitatis, suscepit tamen, nascendo ex nobis, quod posset offerre pro nobis. Olim enim morti nostrae mort
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis potentia crucis. omeffabilis
gła passionis:. inqua & tribunal
Am̃i. & iudicium mundi. & potestas
est crucifixi. Traxisti enim dñe oĩa
ad te: & cum expandisses manꝰ tuaᷤ
tota die ad populum ñ credentẽ
& contradicentem tibi. confiten¬
dȩ maiestatis tuȩ sensum totus
mundus accepit. Traxisti dñe oĩ
ad te: quando in execrationẽ iudat
sceleris im̃a ꝓtulert oĩa elem̃ta sema¬
tiã cũ obscuratis luminarib cęli & con¬
u̾so innoctẽ die t̾ra qͦ motib qͣtc̃et᷑ in¬
solitis: uniu̾saq creat᷑a ĩpioꝵ usui se ne¬
garet. Raxisti dñe oĩa ad te: qm̃ scisso tẽpli
uelosc̃a sc̃oꝵ ab indignis põtificib recesse ⁊¬
rt̃. ut figa in u̾itatẽ. ꝓpħia in manifesta¬
tonẽ lex in euangłm u̾teret᷑. Raxisti
dñe omĩa ad te: ut quod in uno udee
templo obumbratis significationib
tegebatur. pleno aꝑtoq sacram̃to u¬
niuersarum ubiq nationũ deuotio
celebraret. Nunc & enim & ordo cla-¬

Expanded text:
rabilis potentia Crucis! o ineffabilis gloria Passionis! in qua et tribunal Domini, et judicium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad populum non credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terra quoque motibus quateretur insolitis, universaque creatura impiorum usui se negaret. Traxisti, Domine, omnia ad te, quoniam scisso templi velo, sancta sanctorum ab indignis pontificibus recesserunt: ut figura in veritatem, prophetia in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxisti, Domine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis significationibus agebatur, pleno apertoque sacramento, universarum ubique nationum devotio celebraret. Nunc etenim et ordo cla
Abbreviated transcription (Latin):
habeant impiorum. nec integrita¬
tem sane intelligentie. aut iudai¬
ca offensio. aut gentilis corrumpat
irrisio: ut quod pro nobis ñ solum
humiliter sed etiam sublimĩt ges¬
tum ẽ. aut scđm hominẽ impossi¬
bile. aut scđ̃m dm̃ uideatur indigñs.
Itrunq aut̃ẽ recipi. utrunq conue¬
nit credi. quia nemo hominũ possit
nisi in utroq saluari. Iustus enim&
misericors deus. ñ sic inuria suȩ uo¬
luntatis ẽ. usus. ut ad reparationẽ
nr̃am solam potentiam benignitatis
excreret: sed quia consequens fũat
ut homo faciens peccatum seruus ẽet
peccati. sic medicina egris. sic recon¬
ciliatio reis. sic redemptio ẽ. impen¬
sa captiuis: ut condempnationis
iuste sententia. iusto liberatoris o¬
pere solueretur. Nam si ꝓpeccatori¬
b sola se opponeret dectas. ñ tam ra¬
cio diabolum uinceret: quã potestaᷤ.
Et rursum si causam lapsorum so¬
la ageret natura mortalium. ñ exu¬

Expanded text:
habeant impiorum, nec integritahabeant impiorum, nec integritatem sanae intelligentiae, aut Judaica offensio, aut gentilis corrumpat irrisio: ut quod pro nobis non solum humiliter, sed etiam sublimiter gestum est, aut secundum hominem impossibile, aut secundum Deum videatur indignum. Utrumque autem recipi, utrumque convenit credi: quia nemo hominum potest, nisi in utroque salvari. Justus enim et misericors Deus, non sic jure suae voluntatis est usus, ut ad reparationem nostram, solam potentiam benignitatis exereret: sed quia consequens fuerat ut homo faciens peccatum, servus esset peccati , sic medicina aegris, sic reconciliatio reis, sic redemptio estimpensa captivis, ut condemnationis justa sententia justo liberatoris opere solveretur. Nam si pro peccatoribus sola se opponeret Deitas, non tam ratio diabolum vinceret quam potestas. Et rursum, si causam lapsorum sola ageret natura mortalium, non exu
Abbreviated transcription (Latin):
cans omnia. in altitudinem pat̾ne
głe se recepit. & humilitatem sibi
seruientium ñ reliquit. cui ẽ. ho¬
ntisitatum sacre uirginis partũ.
post adorata magorum confessione
cunabula. post multiplicem doc¬
trinam celestis eloquii. & uariarũ
curationum medela simꝑio uerbi
potentis effectas. dispensationem
om̃ium sacram̃torum. om̃iumq
uirtitum saluti fera passione con¬
summat. Xꝑiane igitur spei dilec-¬
tissimi uera racio. & principał cau¬
sa crux xp̃i est: quȩ licet uideis sit
scandalum gentib autem stulticia.
nobis tam̃ dei uirtus est deiq sa¬
pientia. Unde summũ hoc & poten¬
tissimũ diuine miscđie sacram̃tum.
semꝑ quidem in cordib nr̃is cũ tota
sui dignitate retinendũ ẽ: sed nc̃
inuatiorem animi sensum. & puri¬
orem exigit m̃tis intuitum quando
nobis ñ solum recursu temporis:
sed etiam textu euangłice lectionis
om̃e opus nr̃e salicais ingeritur. Ni¬
chil ergo apud nos loci cogitationes

Expanded text:
cans omnia, et in altitudinem paternae cans omnia, et in altitudinem paternae gloriae se recepit, et humilitatem sibi servientium non reliquit, cui est hoinusitatum sacrae Virginis partum, post adorata magorum confessione 212 cunabula, et post multiplicem doctrinam coelestis eloquii et variarum curationum medelas imperio verbi potentis effectas, dispensationem omnium sacramentorum omniumque virtutum salutifera passione consummat. Christianae igitur spei, dilectissimi, vera ratio et principalis causa crux Christi est: quae licet Judaeis sit scandalum, gentibus autem stultitia, nobis tamen Dei virtus est, Deique sapientia . Unde summum hoc et potentissimum divinae misericordiae sacramentum semper quidem in cordibus nostris cum tota sui dignitate retinendum est, sed nunc vivaciorem animi sensum et puriorem exigit mentis intuitum, quando nobis non solum recursu temporis, sed etiam textu evangelicae lectionis omne opus nostrae salutis ingeritur. Nihil ergo apud nos loci cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
probitate monstremus. Et quia ni-¬
chil ẽ. inom̃ium uirtutum dig¬
nitate prestantius. quã pietas mi¬
scđie & puritas castitatis. his nos
presidiis specialius instruamꝰ. ut
caritatis oꝑe ac intore pudiciciȩ.
tanquam duab eleuatialis. deter¬
renis mereamur ẽẽ. celestes. Quo de¬
siderio. quisquis gr̃a dei aduitus
impletur. & de profectu suo ñ m
se sẽdin dño głatur hic legrame
honorat paschale sacram̃tum. buiꝰ
limina uastator angłs sauguine
agni & signo crucis prenotata
ñintrat: is plagas egyptias ñ pa¬
uescit. & his dem aquis hostes re
linquit extinccos: quib est ipse sal¬
uatus. Amplectamur itaq dilec¬
tissimi purificatis m̃tib atq cor¬
porib salutis nr̃e mirabile sacra¬
mentum. & ab om̃i ferm̃to mali¬
ciȩ ueteris emundati. pascha dñi
cum digna obseruantia celebr¬
mus. ut regente nos sp̃u scõ: a cari¬
tate xp̃i nullis temptationib sepa¬
remur. qui in sanguine suo pacifi¬

Expanded text:
probitate monstremus. Et quia niprobitate monstremus. Et quia nihil est in omnium virtutum dignitate praestantius quam pietas misericordiae et puritas castitatis, his nos praesidiis specialius instruamus, ut charitatis opere ac nitore pudicitiae, tamquam duabus elevati alis, de terrenis mereamur esse coelestes. Quo desiderio quisquis gratia Dei adjutus impletur, et de profectu suo non in se, sed in Domino gloriatur, hic legitime honorat paschale sacramentum. Hujus limina vastator angelus sanguine agni et signo crucis praenotata non intrat. Is plagas Aegyptias non pavescit, et iisdem aquis hostes suos relinquit exstinctos quibus est ipse salvatus. Amplectamur itaque, dilectissimi, purificatis mentibus atque corporibus, salutis nostrae mirabile sacramentum, et ab omni fermento malitiae veteris emundati , Pascha Domini cum digna observantia celebremus: ut regente nos Spiritu sancto, a charitate Christi nullis tentationibus separemur, qui in sanguine suo pacifi
Abbreviated transcription (Latin):
ad tantam diuinę maiestatis incli-¬
nationem totius mundi compago
quateretur. cum facinus impium
om̃is sui confusione creatura dã p¬
naret. & manifestam in reos senten¬
tiam ipsa elem̃ta proferrent.quis
uobis animꝰ uidei. quȩ conscientia
fuit. quando & iudicium uos uni¬
uersitatis urgebat. & reuocari ad
se consummãto scelere impietas
ur̃a ñ poterat: Qualis confusio uõ
Cum igitur dilectissimi tanta sit mi¬
scdia dei. ut etiam de tali populo
multos ꝑfidem iustificare dignatꝰ
sit. nosq sub ueteris quonda igno¬
rantiȩ profunda nocte ꝑeuntes in
patriarcharum socitatem. & in
sortem electi generis adoptarit:
ad altitudinem spei nr̃e ñ segnit̃
neq cum tepore curramꝰ. sed pru¬
denter ac fideliter cogitantes de qu
captiuitate. & quam misera serui¬
tute. quo precio redempti. & quo
brachio sumus educti. glorificemꝰ
dm̃ in corpore nr̃o. ut habitare eũ
in nobis ex ipsa conu̾sationis nr̃ȩ

Expanded text:
ad tantam divinae majestatis incliad tantam divinae majestatis inclinationem totius mundi compago quateretur, cum facinus impium omnis sui confusione creatura damnaret, et manifestam in reos sententiam ipsa mundi elementa proferrent: qui vobis animus, Judaei, quae conscientia fuit; quando et vos judicium universitatis urgebat, et revocari ad se consummato scelere impietas vestra non poterat? Qualis confusio vos Cum igitur, dilectissimi, tanta sit misericordia Dei, ut etiam de tali populo multos per fidem justificare dignatus sit, nosque sub veteris quondam ignorantiae profunda nocte pereuntes, in patriarcharum societatem, et in sortem electi generis adoptarit: ad altitudinem spei nostrae non segniter neque cum torpore curramus; sed prudenter ac fideliter cogitantes, de quali captivitate et quam misera servitute, quo pretio redempti, et quo brachio sumus educti, glorificemus Deum in corpore nostro; 211 ut habitare eum in nobis, ex ipsa conversationis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
uersitas. & de elatione suꝑbiȩ uic¬
trix humilitas triumphabat. cum
tam uelox fidei ẽet effectus. ut de
filium dei credidit. paradisum us¬
tificatus intrauerit. Quis tantime¬
neris explicet sacram̃tum: Quis
potentiam tam mire conditionis
cnarret: Exiguo temporis puncco
longorum scelerum reatus ab olet᷑
inter luctantis anime dura torm̃¬
ta herens patibulo transit ad xp̃m.
& cii propria impietas intulit pe¬
iam degustato aceto añs quod illa
dabat iunea que ab auctoris sin plas¬
tatione degenerans conuersa fue-¬
rat in amaritudinẽ uitis aliene:
consummatũ ẽ. ait̃. hoc ẽ. comple-¬
te sunt scripture: non ẽ. amplius
quod insaniam pop uli furentis ex
me ẽe. prȩdixi. Peracta sunt mys¬
teria infirmitatis. promantur do¬
cum̃ta uirtutis. Inclinato itaq ca¬
pite: emisit sꝑm. Ed incorpus die
tercio suscitandum quietem placi¬
di saporis admisit. Cui sacram̃to
cum se uite auctor impenderet. &¬

Expanded text:
versitas, et de elatione superbiae vicversitas, et de elatione superbiae victrix 210 humilitas triumphabat; cum tam velox fidei esset effectus, ut de i in Christum Filium Dei credidit, paradisum justificatus intraverit. Quis tanti muneris explicet sacramentum? quis potentiam tam mirae commutationis enarret? Exiguo temporis puncto, longorum scelerum reatus aboletur; inter luctantis animae dura tormenta, haerens patibulo transit ad Christum; et cui propria impietas intulit poejam degustato aceto, Dominus, quod illa dabat vinea, quae ab auctoris sui plantatione degenerans, conversa fuerat in amaritudinem vitis alienae, Consummatum est , ait; hoc est, completae sunt Scripturae: non est amplius quod de insania populi furentis exsme passurum esse praedixi. Peracta sunt mysteria infirmitatis, promantur documenta virtutis. Inclinato itaque capite emisit spiritum, et in corpus die tertio suscitandum, quietem placidi soporis admisit. Cui sacramento cum se vitae auctor impenderet, et
Abbreviated transcription (Latin):
deq legistis quod ad detestabilem ur̃i
sceleris impietatem: & ad uoluntari¬
am dñi ꝑtinet pasionem. Ipse enĩ
ꝑ ysaiam loquitur. Dorsum meũ
dedi ad flagella. maxillas antẽ me¬
as ad palmas: fauem autẽ meam
ñ auerti a confusione sputorum.
Ipse ꝑdauid dederunt inquit in
escam meam fel: & in siti mea pota¬
uerunt me aceto. Et iterum. Cirtũ¬
dederunt me canes multi. consili¬
um malignantium obsedit me. fo¬
derunt manus meas & pedes meos
dinumerauert̃ om̃ia ossa mea. Ip¬
si uero considerauerunt & conspe¬
xerunt me: diuiserunt sibi uestim̃¬
ta mea. & suꝑ uestem meam misert̃
sortem. Et ne sceleris tantum ur̃i
uideatur ordo predictus nulla aũ
potentia prenuntiata crucifrci. ñ
quidem legistis dñs descendet de
ꝑhostiam salutarem nature huma¬
nę celebraretur oblatio. Ibi sanguis
immałati agni antiquȩ preuari¬
cationis pacta delebat. ibi tota di¬
abolice dñationis conterebaturad¬

Expanded text:
deque legistis, quod ad detestabilem vestri deque legistis, quod ad detestabilem vestri sceleris impietatem et ad voluntariam Domini pertinet passionem. Ipse enim per Isaiam loquitur: Dorsum meum dedi ad flagella, maxillas meas ad palmas, faciem autem meam non averti a confusione sputorum . Ipse per David, Dederunt, inquit, in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. . Et iterum: Circumdederunt me canes multi, concilium malignantium obsedit me. Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem . Et ne sceleris tantum vestri videatur ordo praedictus, nulla autem potentia praenuntiata crucifixi, non quidem legistis, Dominus descendit de per hostiam salutarem, naturae humanae celebraretur oblatio. Ibi sanguis immaculati agni antiquae praevaricationis pacta delebat: ibi tota diabolicae dominationis conterebatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
minum suscepit salutem ut int̾
clauos quib ligno tenebatur affi¬
xuis. pro interfectorib suis pat̾̃ne
clem̃tiȩ supplicaret & diceret. łater
ignosce illis: quia nesciunt quid fa
uunt. Principes autem sacerdotũ
quib indulgentiam saluator pe¬
tebat. supplicium crucis irrisionũ
aculeis asꝑabant: & inquem mani¬
b ampluisseuire ñ poterant. ln¬
guarum tela iaciebant. dicentes
Alios saluos fecit seipsum saluum
facere ñ potest: Si rexisrł ẽ descen¬
dat de cruce. & credimꝰ ei. De quo er¬
roris fonte iudei. de quo mindie la¬
cu talium blasphemiarũ uenena
potastis: Quis uobis magister tra¬
didit. que doctrina ꝑsuasit. quod
ilum regem isrł. illum dei filium
credere deberetis qui se cruci figi ñsine¬
ret. aut a confrxione clauorum libe¬
rum excuteret: Non hoc uobis legis
mysteria. ñ paschalis obseruantie sa¬
cram̃ta. nec ulla unquã propħarũ
ora cecinerunt. Sed illud uere habun¬

Expanded text:
minum suscepit salutem, ut inter minum suscepit salutem, ut inter clavos quibus ligno tenebatur affixus, pro 209 interfectoribus suis paternae clementiae supplicaret et diceret: Pater, ignosce illis, quia nesciunt . Principes autem sacerdotum, quibus indulgentiam Salvator petebat, supplicium crucis irrisionum aculeis asperabant, et in quem manibus amplius saevire non poterant, linguarum tela jaciebant dicentes: Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . De quo erroris fonte, Judaei, de quo invidiae lacu, talium blasphemiarum venena potastis? Quis vobis magister tradidit, quae doctrina persuasit, quod illum regem Israel, illum Dei Filium credere deberetis, qui se aut crucifigi non sineret, aut a confixione clavorum liberum excuteret? Non hoc vobis legis mysteria, non paschalis observantiae sacramenta, nec ulla umquam prophetarum ora cecinerunt; sed illud vere abun
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e dileccissimi quod iubetur
drõ largiente redaendum ẽ: prome¬
rentib orationib ur̃is ut nos ad sol¬
uendum faciat idoneos. qui nos ad
exigendum fecit intentos. Loq̃ntes
enim proxime de dñi passione usq
ad euangłice hystorie uemmꝰ loũi.
in quo pilatus impiis iudeorum cla¬
morib ut iħc crucifigeretur cessise
narratur. Pcractis itaq om̃ib que
diuinitas fieri carnis uelamine tem
quam etiam ipse gestarat affixus
est. Duob latronib uno ad dexte¬
ram ipsius alio ad sinistram simili¬
ter cruufixisut etiam in ipsa pati¬
buli specie monstraretur illa que in
iudico ipsius om̃ium hominũ est
facienda discretio: cum & saluando¬
rum figuram. fides credentis latro¬
nis exprimeret: & dampnandorũ
formam blasphemantis impictas
prenotaret. Passio igitur xp̃i salu¬
tis nr̃e continet sacram̃tum. Et ae
instrum̃to quod iniquitas iudeoꝵ
parauit ad pęnam: potentia redẽp¬
toris gradum nobis fecit ad głam
Quam dñs iħ̾c ita ad om̃ium ho¬

Expanded text:
rae, dilectissimi, quod debetur, Domino largiente reddendum est, promerentibus orationibus vestris, ut nos ad solvendum faciat idoneos, qui vos ad exigendum fecit intentos. Loquentes enim proxime de Domini Passione, usque ad evangelicae historiae venimus locum, in quo Pilatus impiis Judaeorum clamoribus, ut Jesus crucifi geretur, cessisse narratur. Peractis itaque omnibus quae Divinitas fieri carnis velamine tempquam etiam ipse gestarat, affixus est, duobus latronibus, uno ad dexteram ipsius, alio ad sinistram, similiter crucifixis: ut etiam in ipsa patibuli specie monstraretur illa quae in judicio ipsius omnium hominum est facienda discretio; cum et salvandorum figuram fides credentis latronis exprimeret, et damnandorum formam blasphemantis impietas praenotaret. Passio igitur Christi salutis nostrae continet sacramentum, et de instrumento quod iniquitas Judaeorum paravit ad poenam, potentia Redemptoris gradum nobis fecit ad gloriam: quam Dominus Jesus ita ad omnium ho
Abbreviated transcription (Latin):
& egenis. Deturoꝑaut om̃s deo uno
ore bñdicant. Et qui aliquam dat
portionem substantiȩ sue. intelligat
partem pauꝑis in manu posuit lar¬
gientis. ut peccata quȩ baptismi a¬
quis aut penitentiȩ lacrimis ablu¬
untur. etiam elemosina deleantur
dicente scriptura. sicut aqua extin¬
guit ignem sic & elemosina pecca¬

Expanded text:
 egenis. Detur opera ut omnes Deo uno  egenis. Detur opera ut omnes Deo uno ore benedicant, et qui aliquam dat portionem substantiae suae, intelligat partem pauperis in manu posuit largientis: ut peccata quae aut baptismi aquis, aut poenitentiae lacrymis abluuntur, etiam eleemosynis deleantur, dicente Scriptura: Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna e
Abbreviated transcription (Latin):
domib fiat remissio peccatorum:
Deponantur minȩ. uincla relaxen¬
tur. quib se multo ꝑnitiosius qui
ea ñ soluerit religabit. Quod enim
quisq in alterum statuit: hoc inse¬
met ipso sua lege decernit. Beati uͦ
gnus. ad hoc quosdam sub aliorum
ẽe. potestate ꝑmittens: ut sub equa
moderatione seruetur & ittilitas dis¬
cipline. & mansuctudo clem̃tiȩ. &
nemo audeat alterius delictis ueniã
denegare. quam prosins optat acci¬
pere. Dicente autẽ dñobeati pacifi¬
ci q̃m filii dei uocabuntur: deponan¬
tur om̃ium discordiarum odiorũq
certamina. nec putet se quisquã in
paschali festo habiturum ẽẽ. consor¬
tium qui fraternam pacem redinte¬
grare neglexerit. Apud summũ eñ
patrem qui ũ fuerit in caritate fra¬
trum. ñ habebitur in numero filioꝵ
In distributione quoq elemosinarũ
& pauꝑum cura pinguescant xꝑia¬
na ieiunia. & quod suis quisq deli¬
ciis subtrahit. debilib impendat¬

Expanded text:
domibus fiat remissio peccatorum? domibus fiat remissio peccatorum? Deponantur minae; vincula relaxentur, quibus se multo perniciosius, qui ea non solverit, religabit. Quod enim quisque in alterum statuit, hoc in semetipso sua lege decernit. Beati vergnus; ad hoc quosdam sub aliorum esse potestate permittens, ut sub aequa moderatione servetur et utilitas disciplinae, et mansuetudo clementiae; et nemo audeat alterius delictis veniam denegare, quam pro suis optat accipere. CAP. VI. Dicente autem Domino, Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur , deponantur omnium discordiarum odiorumque certamina; nec putet se quisquam in paschali festo habiturum esse consortium, qui fraternam pacem redintegrare neglexerit. Apud summum enim Patrem, qui non fuerit in charitate fratrum, non habebitur in numero filiorum. In distributione quoque eleemosynarum, et pauperum cura, pinguescant Christiana jejunia; et quod suis quisque deliciis subtrahit, debilibus impendat et
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Artifex enim miscđia dei splen¬
didissimũ in mandatis sius condidit
speculum. in quo homo faciem suȩ m̃¬
tis inspiceret. & quam conformis ad¬
iaginem dei aut quam dissimilis
c̃et agnosceret. Prccipue ut reiectis pau¬
lulum carnalib curis & occupatiõib
inquietis: saltem in dieb redemptio¬
nis & reparationis nr̃e. a terrenisnos
& aliorum in nos delictorũ fiat obli¬
uio: ut illud piissimum pactum cui
nos in dñica oratione deiunximus.
nullo uindicte amore uiolemꝰ. Et
dicentes dimitte nob̃ debita nr̃a sic̃
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is non
simus in remissione difficiles: quia
ad nos recurrit siue cupiditas ulti¬
onis. siue indulgentia lenitatis ma¬
gisq optandum ẽ. homini tempta¬
tionum periculis semꝑ exposito. ut
suas culpas habeat punitas. quam
ut plectat alienas. Quid autẽ conue¬
nientius fidei xꝑianȩ. quam ut ñ
solum in eccl̃a. sed etiam in om̃ium

Expanded text:
verit. Artifex enim misericordia Dei splenverit. Artifex enim misericordia Dei splendidissimum in mandatis suis condidit speculum, in quo homo faciem suae mentis inspiceret, et quam conformis imagini Dei, aut quam dissimilis esset agnosceret: praecipue ut rejectis paululum carnalibus curis et occupationibus inquietis, saltem in diebus redemptionis et reparationis nostrae a terrenis nos et alienorum in nos delictorum fiat oblivio: ut illud piissimum pactum, cui nos in Dominica oratione devinximus, nullo vindictae amore violemus: et dicentes: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , non simus in remissione difficiles: quia ad nos recurrit sive cupiditas ultionis, sive indulgentia lenitatis; magisque optandum est homini, tentationum periculis semper exposito, ut suas culpas habeat impunitas, 188 quam ut plectat alienas. Quid autem convenientius fidei Christianae quam ut non solum in Ecclesia, sed etiam in omnium