comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessitates erigo. supͣ fictũ pono.
dis omĩa michi iam discussa con¬
sũpta sũt. et honesta ꝑeundi na¬
tione ucta cesserũt. Quid mͥ ãpli¬
us cũ corꝑe qd̾ oderũt oculi sui.
cũ quo cotidie ꝓperans aĩa rixatur
Non sũt mea mẽbra q̃ possim ne¬
lut hostis alituiꝰ lacerare. cõfodere
Nonuni qui semel renũciauit ie¬
bus hũanis. nõ reddit᷑ inta sed tẽ¬
ꝑus. Et ip̃a cupiditas rõq ꝑeũdi
Noc ip̃o quo uetamur accestit
felicior me hertule. qui nõ morit᷑
añꝙͣ debeat. añꝙͣ nelit. Pene sẽ¬
ro remĩtiat uite. quisq sic ad exi¬
tũ ꝑueuit. ut hoc illũ fatere ne¬
mõ miret᷑. Ei cm̃ debet mors nega¬
ri. de quo nõ sufficit hoc penegns
ut ip̃e se potius occidat. Slam qd̾
lex iussit ut moriturus redderet
it si sic ꝓperasset crũpere. ut non
nũtiaret. hoc prius nõ faceretur
fallitur quisqͣs ideo factũ putat
ut teneremur ĩ iuta. Illa uero ñ

Expanded text:
cessitates erigo, supra fatum pono. cessitates erigo, supra fatum pono. sed omnia mihi iam discussa, consumpta sunt, et honeste pereundi ratione victa cesserunt. quid mihi amplius cum corpore, quod oderunt oculi sui, cum quo cotidie properans anima rixatur? non sunt mea membra, quae possim velut hostis alicuius lacerare, confodere. homini, qui semel renuntiavit rebus humanis, non redditur vita, sed tempus, et ipsa cupiditas ratioque pereundi hoc ipso quo vetamur, adcrescit. felicior mehercules, qui moritur, antequam debeat, antequam velit; paene sero renuntiat vitae quisquis sic ad exitum pervenit, ut hoc illum facere nemo miretur. ei tantum debet mors negari, de quo non sufficit hoc poenae genus, ut ipse se potius occidat. Nam quod lex iussit, ut moriturus redderet i, si sic properasset erumpere, ut non nuntiaret hoc prius, non fateretur, fallitur, quisquis ideo factum putat, ut teneremur in vita. illa vero non
Abbreviated transcription (Latin):
ex ppoło turbaq petere. Ius p̃io¬
rũ non debet hoc uetani quociens
ht causas nõ põt quotiens nõ ht̃
Stilicet enĩ uerendũ est ne ad hoc
incõsulte. ne tenere lenitas hũa¬
na ꝓsiliat. et credibue ẽ ut quicq̃d
apud hoĩem pro uita dici põt. ip̃a
sibi uita nõ dixent. ilbite gratula¬
tiones. silete blandicie. quociens
iam putatis noluisse me mori
primũ hoc maximũ. qd̾ ꝓ ĩtolu¬
mitate hois natua cõmenia est
ut ꝑuemus ĩuiti et cõtra tot ad¬
uersos iasus pacientie nobis equa¬
numitate sucturreiet. In est qd̃ int̾
luctus et desꝑationes. foeda uiua¬
citate duramiꝰ in uos me moue¬
ie nõ creditis qd̾ iuiuenis sim. qd
modo inte uo luplates in gaudia
lucis ĩgressus sum. Quãtõpere m
blandit᷑. qd publicis ex acie repor¬
tatus liumenis letitiã ciuitatis ĩ¬
pleui. Quocẽs me hercule hec uul¬
nera et rorantia hostili cruore ar¬
na conspexi animũ supra ne¬

Expanded text:
ex populo turbaque petere ius supremoex populo turbaque petere ius supremorum; non debet hoc vetari, quotiens habet causas, non potest, quotiens non habet. scilicet enim verendum est, ne ad hoc inconsulte, ne temere levitas humana prosiliat, et credibile est, ut quicquid apud hominem pro vita dici potest, ipsa sibi vita non dixerit? abite, gratulationes, silete, blanditiae; quotiens iam putatis noluisse me mori? primum hoc maximumque pro incolumitate hominis natura commenta est, ut periremus inviti, et contra tot adversos casus patientiae nobis aequanimitate succurreret. inde est, quod inter luctus et desperationes foeda vivacitate duramus. an vos me movere non creditis, quod iuvenis sum, quod modo vitae voluptates, modo gaudia lucis ingressus sum? quantopere mihi blanditur, quod publicis ex acie reportatus umeris laetitiam civitatis implevi! quotiens mehercule haec vulnera et rorantia hostili cruore arma conspexi, animum supra ne
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑacta donnui optione repetemꝰ
Non est qd uos resistentes moueat
auctoritas. Neminẽ muenias mo¬
ri uolentẽ. qui non hãt aliquẽ
netantẽ. Ille cui p̃sto non sũt pigne¬
ia caritatis lacruns tñ audientiũ
et consolationibꝰ et ꝓmptissima
semꝑ erhoriatiõe retinet᷑. Paren¬
tibus uero circa liberos unus effes¬
tus ẽ fauere iite tuere mortem
Non hñt patientia nec uiste orbi¬
tatis et inter supplicia siemo pe¬
nasq oẽs tñ iluis ĩnocentes. om̃es
miseri sumus. Ego . p .c. cõmunẽ
hant ĩpacentiã senis accendo pie¬
tate reuerẽna. fieri nõ põt ut se mo¬
n debere ꝑsuadebat pr̃i filius ꝓpt̃
quẽͥ se iudetur occider. Hactenꝰ
leges. hactenꝰ merita iurtutum
Ueniamꝰ ad ncãtates. mori no¬
lo. ita ut reddiᷤ causas. Ita nõ ex
liac destinatiõe sentitis. quitqͥd
diti põt. quicqd dici nõ p̃t indĩt
quid nos huc usq ꝓtulerat. hinc
iapit rõ.S.d̾ uolo. fingite bnũ

Expanded text:
quia peracta demum optione repetemus. quia peracta demum optione repetemus. non est, quod vos resistentis moveat auctoritas; neminem invenias mori volentem, qui non habeat aliquem vetantem: ille, cui praesto non sunt pignera caritatis, lacrimis tamen audientium et consolationibus et promptissima semper exhortatione retinetur. parentibus vero circa liberos unus adfectus est: favere vitae, timere mortem. non habent patientiam nec iustae orbitatis, et inter supplicia ~nemo poenasque omnes tamen illis innocentes, omnes miseri sumus. ego, P.C., communem hanc impatientiam senis accendo pietate, reverentia. fieri non potest, ut se mori debere persuadeat patri filius, propter quem se videtur occidere. Hactenus leges, hactenus merita virtutum; veniamus ad necessitates. mori volo: ita ut non reddidi causas? ita non ex hac destinatione sentitis, quicquid dici potest, quicquid dici non potest? viderit, quid nos hucusque protulerit; hinc incipit ratio, quod volo. fingite unum
Abbreviated transcription (Latin):
Prestate causis ut moriar. p̃mio
ut sepeliat. Sencio .p .c.li. p̾mũ
ab affectibꝰ publicis petendũ. ne
quis ideo mori me uelle non cre¬
dat quia potius ad causas ac uer¬
ba confugi. qr a uobis malui pe¬
tere quicq̃d ab his potui manibꝰ
acciꝑe. Mrerui fateor malignas ĩ¬
terpretatiões .uir. for. ut morerer
a bello reuersus arma posu ppli
fauorẽ. gandia ciuitatis incrau
sed sine ħ est sepulture sue magna
reuerentia pessimeq addite pecto¬
ribus hũanis infirmitates. ut eẽt
qd timeret qui nõ tuet mortem
Ded decuit ĩnocentie amore ꝑeun¬
tem tranquillitas magna ꝑeũdi
Ignoscite queso cunctatiomi paciẽ¬
tie more. Si me cõtinuo occidissem
cãꝙͣ parriada moriebar. Nleq est
.p.c. qd̾ excludi p̃miui putetis. cõ¬
traditione prĩs. Eximus ꝑ mag¬
norũ operũ reuerentiã de ncc̃itate
parendi. et aut interim nobis mag¬
na uenit contra noĩs huiꝰ potẽtiã
deiurtutũ fauore liberias. aut obse¬

Expanded text:
praestate causis ut moriar, praemio praestate causis ut moriar, praemio ut sepeliar. Sentio, P.C., hoc primum ab adfectibus publicis petendum, ne quis ideo mori me velle non credat, quia potius ad causas ac verba confugi, quia a vobis malui petere, quicquid ab his potui manibus accipere. merui, fateor, malignas interpretationes: vir fortis, ut morerer, a bello reversus arma posui, populi favorem, gaudia civitatis intravi. sed sive hoc est sepulturae suae magna reverentia, pessimeque additae pectoribus humanis infirmitatis, ut esset, quod timeret, qui non timet mortem, seu decuit innocentiae amore pereuntem tranquillitas magna pereundi, ignoscite, quaeso, cunctationi, patientiae, morae: si me continuo occidissem, tamquam parricida moriebar. Neque est, P.C., quod excludi praemium putetis contradictione patris. eximus per magnorum operum reverentiam de necessitate parendi, et aut interim nobis magna venit contra nominis huius potentiam de virtutum favore libertas, aut obse
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ciuitas fuit. Prestiti post
quod mori cõtinuo deberẽ. sed se¬
curi estote de aiditate sũme po¬
testatis. Illud infinitũ illud ĩmo¬
dicũ qd̾ nobis uoluer̾ licere leges
intra se consumuit ille qui meru¬
it. Titulos. iagines. honores
seruate uicturis. Michi prestate
salutẽ pr̃is ĩnocentiã moã tempo¬
rũ pudorẽ. Queso ne mͥ ideo p̃miũ
negetis. qr fortassis et hoc debeatis
odisse quod forneer seci. Extra ĩu¬
diam est. optio cum id exignam
qd ĩpetrare potuissem eciã anqͣ for¬
tuer facciẽ. Nam qd̾ obit̾ optionis
reddo rõnẽ. queso ne quis ideo me
parũ aut p̃mio fidere credat. aut
causis. quia uirisq uiris miscui
p̃ces. Ignoscite ardori ꝑire cupiẽtis
qd̾ ꝑiter ĩploro que singula suffice¬
re potuissent. fidẽ quin ĩmo urãm
si qua adhuc lex est. que adumare
possit mori uolentẽ. cõmodalẽ. con¬
fecte. ẽ qd̾ utriusq uiris et auctori¬
tas. ẽ qd̾ in mea morte tribuatis.

Expanded text:
olvendo civitas fuit: praestiti, post olvendo civitas fuit: praestiti, post quod mori continuo deberem. Sed securi estote de aviditate summae potestatis. illud infinitum, illud immodicum, quod nobis voluerunt licere leges, intra se consumit ille, qui moritur. titulos, imagines, honores servate victuris; mihi praestate salutem patris, innocentiam meam, temporum pudorem. quaeso, ne mihi ideo praemium negetis, quia fortassis et hoc debeatis odisse, quod fortiter feci; extra invidiam est optio, cum id exigam, quod inpetrare potuissem etiam antequam fortiter facerem. nam quod obiter optionis reddo rationem, quaeso, ne quis ideo me parum aut praemio fidere credat aut causis, quia utriusque iuris miscui preces; ignoscite ardori perire cupientis, quod pariter inploro quae singula sufficere potuissent. fidem quin immo vestram, si qua adhuc lex est, quae adiuvare possit mori volentem, commodate, conferte. est quod in utriusque iuris auctoritati est, quod in mea morte tribuatis:
Abbreviated transcription (Latin):
quid moraris ab euniẽ. Melius
quidẽ fuerat lũc spm̃ aut ĩ ipsa
maternorũ iuscerũ sede cõp̾mere.
aut ut pͥmũ contactu suo celũ
t̾rasqz polluerit. festinata mor¬
te dimuttere. Sane tñ caritas pa¬
trie p̾uatos uicerit metus. et in
honorẽ uirtutũ scelera nutrita
sint. Quicqͥd est ꝓpter qd̃ educari
me tanti fuit. explicitũ ꝑactũq
est. Restat una pars fati ultim̃
solũq facmꝰ srustra me conso¬
laris equanimitate patientiaq
tua. Non idẽ utuisq nr̃m dis¬
crimẽ agit᷑. Tumoriq ꝑiclitaris
ego patrẽ ĩuitus occidere. Noc
pͥmũ itaq excuso uobis . p.c. qd̾
p̃miũ peto satis sic hactenus
iuri for. nomẽ agnoscereᷤ. ut illã
in aduocationẽ sacre mortis ad¬
ducã. Relaturũ me putatis illa
optionũ uerba sollẽma. nõ ca¬
pere magnorũ p̃cia mentorũ so¬
la S equitates. tanta remune¬
randũ benignitate qd̾ fortiter
fecit. aliquis. qnͣta sollicitaretis

Expanded text:
quid moraris abeuntem? melius quid moraris abeuntem? melius quidem fuerat hunc spiritum aut in ipsa maternorum viscerum sede comprimere aut, ut primum contactu suo caelum terrasque polluerit, festinata morte dimittere. sane tamen caritas patriae privatos vicerit metus, et in honorem virtutum scelera nutrita sint; quicquid est, propter quod educari me tanti fuit, explicitum peractumque est. restat una pars fati: ultimum solumque facinus. frustra me consolaris aequanimitate patientiae tuae; non idem utriusque nostrum discrimen agitur: tu mori periclitaris, ego patrem invitus occidere. Hoc primum itaque excuso vobis, P.C., quod praemium peto. satis sit hactenus viri foin advocationem sacrae mortis adducam. relaturum me putatis illa optionum verba sollemnia, non capere magnorum pretia meritorum solas aequitates; tanta remunerandum benignitate quod fortiter fecit aliquis, quanta sollicitaretis,
Abbreviated transcription (Latin):
tuli uatua cirta me tela cetiderũt
Miserũ me decepte cogitationis
euentu. fortiter feci. dũ mereor ot¬
cidi. Recedite gratulationes. abite
laudantes. nõ circũ eo tẽpla. nõ
reddo uota numinibꝰ. ild parrici¬
diũ uemi. Quẽ ego paulo ante
passus sũ misere consciencie pudo¬
rem. ild patrẽ arma nõ retuli ti¬
mui quin ĩmo ne mͣ dũ reuertor
occurreret. ne m oscula mea ple¬
nasq adhuc uictricibꝰ telis manꝰ
incanto rueret ãplexii. Qmͣ tunc
iter ceteras exclamationes dedu¬
centis exercitus uocẽ qd̾ circõstan¬
tis pplĩ murinur excepi. Magnũ
felicẽq iuuenẽ si subito moreret᷑
ildiuuate dii parit᷑ atq hoĩes. dũ
ꝑire cõcupisto. dũ uolo miseremĩ.
ne hũc ardorẽ fugientis aĩe dila¬
tione laretis. Proclamo. testor.
in nouissimo fati stamus abrup¬
to. Prope ẽ. ut occidat patrẽ par¬
ricida p̃dictus. cũ est mori ꝑatus
Quid me pater adhuc detines.

Expanded text:
tuli; vacua circa me tela ceciderunt. tuli; vacua circa me tela ceciderunt. miserum me deceptae cogitationis eventu! fortiter feci, dum mereor occidi. recedite, gratulationes, abite, laudantes; non circumeo templa, non reddo vota numinibus: ad parricidium veni. quem ego paulo ante passus sum miserae conscientiae pudorem! ad patrem arma non rettuli; timui quin immo, ne mihi, dum revertor, occurreret, ne in oscula mea plenasque adhuc victricibus telis manus incauto rueret amplexu. quam tunc inter ceteras exclamationes deducentis exercitus vocem, quod circumstantis populi murmur excepi! 'magnum felicemque iuvenem'; si subito moreretur! Adiuvate, dii pariter atque homines, dum perire concupisco, dum volo; miseremini, ne hunc ardorem fugientis animae dilatione laxetis. proclamo, testor: in novissimo fati stamus abrupto, prope est, ut occidat patrem parricida praedictus, cum est mori paratus. quid me, pater, adhuc detines,
Abbreviated transcription (Latin):
responso. bellũ. hostis. acies ad
illã ipsam qua fortiter facere po¬
teramus etatẽ. Pater uero ꝑicun
sui denũtiatiõe nõ territus. arma
mͣ. phro tristis necessitas. arma
ip̃e circũdedit. et suis ad pugnã
sum nõ contẽpsent. dum sꝑabat
ut fortiter faccrẽ. Mori me non
uult. et iam nõ suꝑ est ñ parci¬
cidiũ. O mors laudanda forti¬
bus. expetenda miseris non
recusanda felicibꝰ. qnͣtũ te q̃sii¬
mus in bello. Tuli enĩ deos tes¬
tor. in aciẽ tuli nõ uiriũ iactatio¬
nẽ. nõ gle̾ cupiditatẽ. sed ut pa¬
trie p̃staret aliquid uilitas mei.
ut hũc deploratũ sp̃m. hoc desti
miser didici. quod mlt̾a nesciẽtes quod
multa faceremꝰ ĩuiti. In medios
hostiũ globos ꝑditus pugnator
exilii. cessit acies. densissima que¬
q certamina. solus ĩuasi. rosis¬
tere nemo sustinuit. obuus ccti¬
bus mẽbra nudaui. et ad ĩcurrẽs
ubiq ferrũ uitalia parata cutun¬

Expanded text:
response: bellum, hostis, acies ad response: bellum, hostis, acies ad illam ipsam, qua fortiter facere poteramus, aetatem. pater vero periculi sui denuntiatione non territus arma mihi pro tristis necessitas!, arma ipse circumdedit et suis ad pugnam sum non contempserit, dum sperabat, ut fortiter facerem? mori me non vult, et iam non superest nisi parricidium. o mors laudanda fortibus, expetenda miseris, non recusanda felicibus, quantum te quaesivimus in bello! tuli enim, deos testor, in aciem, tuli non virium iactationem, non gloriae cupiditatem, sed ut patriae praestaret aliquid vilitas mei, ut hunc mihi deploratum spiritum, hoc destinmiser didici, quam multa nescientes, quam multa faceremus inviti: in medios hostium globos perditus pugnator exilui, cessit acies; densissima quaeque certamina solus invasi, resistere nemo sustinuit; obviis ictibus membra nudavi et ad incurrens ubique ferrum vitalia parata circum
Abbreviated transcription (Latin):
et tanta ꝓsꝑoꝵ tristiũq cõgerie
magis ipso consultore ꝑterritus
dui nõ cõmisisse ubis qd̾ uidebat
Sed o uirũ grauitatis antique
dignũqz cui se fatorũ archana
nudarent. Cũ partus de quo que¬
rebatur multa p̃staret ꝓpiora ꝓs¬
pera. letos mapientes annos . nõ
fuit cõtentus meliora p̃dicere. et q̃
certissima ẽ uera ꝓferentiũ fides
quicquid dep̃henderat ꝓtult in
mediũ. et ꝓclamanit futurũ iurũ
fortẽ. deinde parricidã. Niuis ũ ꝙͣ
.p.c. fiducia maiore respondit
Cũ sũmũ facinꝰ denũciaret. añ
se dixit ꝓbatinũ. fecerat ꝓfecto
.p.e. ĩterrogandõ mathematicũ
pater rẽ non educaturi. si quid
tristius cõperisset. nͣ hoc primũ
de fato fuit ut iuuerẽ. Ded nec
mathi fides circa momentũ. ali¬
quẽ ue cessaũ ordinẽ nõ nunierus
fefellit. nõ sexus ĩ partu nõ iuuen¬
ta. nõ robur. Illa quoq q̃ uelut
extruisetus consentiebãt. affuere

Expanded text:
et tanta prosperorum tristiumque congerie et tanta prosperorum tristiumque congerie magis ipso consultore perterritus diu non commississe verbis quod videbat. sed o virum gravitatis antiquae dignumque, cui se fatorum arcana nudarent! cum partus, de quo quaerebatur, multa praestaret, propiora prospera, laetos incipientes annos, non fuit contentus meliora praedicere, et, quae certissima est vera proferentium fides, quicquid deprehenderat, protulit in medium et proclamavit futurum virum fortem, deinde parricidam, quis umquam, P.C., fiducia maiore respondit? cum summum facinus denuntiaret, ante se dixit probaturum. Fecerat profecto, P.C., interrogando mathematicum pater rem non educaturi, si quid tristius conperisset, nisi hoc primum de fato fuisset, ut viverem. sed nec mathematici fides circa momentum aliquod neque cessavit ordinem: non numerus fefellit, non sexus in partu, non iuventa, non robur. illa quoque, quae velut extrinsecus consentiebant, adfuere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dici. Diue enĩ misere cõuigis ꝓ¬
digiosa fecũditas tumultuo sis
pulsibus maritales inquietaũ
ãplexus. seu ꝑ auxias noctes di¬
rosq somnos feralibus senex
imaginibꝰ agitatus dr ad notis¬
simũ sacre artis antisturẽ nõ spes
nõ auida nota. sed suspiria met̾
et p̃sagũ magni nescio cuiꝰ mier¬
ti detulisse pallorẽ. Quid aliud h
ẽẽ uultis .p.c. quo p̾mã fatalis
instinctus necessitatẽ. De partu
uxoris nõ potuit nõ interrogare.
deinde nõ credidit. Referã nunc
.p .c. cuiꝰ artis cuiꝰ fuisse dicat᷑
auctoritatis quẽ putauit ad eun¬
dũ. qui sic timebat. Nomo qui
qd̾ certũ habeo pluriinis merue¬
int exꝑimentis. ut ad illũ uelut
ad orãcula deorũ plenũq sacio
spũ pectus. hoĩm sollicitudines
metusq confugerent. dicitur in¬
specta tocius rõne celi. digestis si¬
deribus ĩ muneros ad publici pri¬
uatiq fati scupuisse conspectũ.

Expanded text:
praedici. sive enim miserae coniugis propraedici. sive enim miserae coniugis prodigiosa fecunditas tumultuosis pulsibus maritales inquietavit amplexus, seu per anxias noctes dirosque somnos feralibus senex imaginibus agitatus dicitur ad notissimum sacrae artis antistitem non spes, non avida vota, sed suspiria, metus et praesagum magni nescio cuius incerti detulisse pallorem. quid aliud hoc esse vultis, P.C., quam primam fatalis instinctus necessitatem? de partu uxoris non potuit non interrogare, deinde non credidit. Referam nunc, P.C., cuius artis, cuius fuisse dicatur auctoritatis, quem putavit adeundum, qui sic timebat? homo qui, quod certum habeo, plurimis meruerat experimentis, ut ad illum velut ad oracula deorum plenumque sacro spiritu pectus hominum sollicitudines metusque confugerent, dicitur inspecta totius ratione caeli, digestis sideribus in numeros ad publici privatique fati stupuisse conspectum,
Abbreviated transcription (Latin):
tate sꝑetis. qui mori uolo. ne
parricidiũ admittã. Non ĩue¬
no quẽadmodũ illud possim
nõ facere uicturus. Nam qd̾ ad
patrem ꝑtinet. qui me retinet
iuuere nolentẽ non miror quod
adhuc recenti głe nr̃e gaudio stu¬
pet. et in oꝑa mea totus oculis
aĩo q cõuersus. parricidã nõ u¬
det. ꝑ uirũ fortẽ. Hic est anmꝰ
quo me ꝙͣͣus denuntiatũ p̃dic¬
tũq seruauit. Et cũ mcertis ad¬
huc dubiis q uirtutibus p̃stitent
ut iuerẽ. p̃stat meritis actis q
ne moriar. Nũc ille qd̾ pietate qd
iudeor istius ꝑire reuerentia. no¬
tat parricidium suũ. Et m orbi¬
tate qm facere sibi uidet᷑. nõ reme¬
diũ meũ. sed sũ spectat affectũ
filius qui uult mori ne parricida
sit. illiter sibi indet᷑ remunerari
non posse. quo ut ip̃e monatur
Merito ꝓrsus merito senẽ miserũ.
tristes sollicitudenes. et p̃scii metus
ad matħ et responsa miser̃. De¬
bi iuir fortis nũciari parriada

Expanded text:
tate speretis. Qui mori volo, ne tate speretis. Qui mori volo, ne parricidium admittam, non invenio, quemadmodum illud possim non facere victurus. nam quod ad patrem pertinet, qui me retinet vivere nolentem, non miror, quod adhuc recenti gloriae nostrae gaudio stupet, et in opera mea totus oculis animoque conversus parricidam non videt per virum fortem. hic est animus, quo me quamvis denuntiatum praedictumque servavit, et, cum incertis adhuc dubiisque virtutibus praestiterit, ut viverem, praestat meritis actisque, ne moriar. nunc ille, quod pietate, quod videor istius perire reverentia, vocat parricidium suum, et in orbitate, quam facere sibi videtur, non remedium meum, sed suum spectat adfectum. filium, qui vult mori, ne parricida sit, aliter sibi videtur remunerare non posse, quam ut ipse moriatur. Merito prorsus, merito miserum senem tristes sollicitudines et praescii metus ad mathematicum et responsa miserunt. debui vir fortis nuntiari, parricida
Abbreviated transcription (Latin):
sic minat᷑ animꝰ meus. Non ha¬
beo infelix in cogitationibꝰ unde
non timeã. et facinꝰ qd̾ sibi pro
me pietas prĩs. qd̾ singlõrũ in¬
nocentia rogat. sentior. patior. as¬
nosco. Ne quis me tñ laborare
putet misere ꝑsuasionis errore
accipite cur non possim dubita¬
re de fato. Parritidiũ credit qui
facturus ẽ. nõ tͥmet qui ꝑituru ᷤ
est. Añ oĩa igitur agrauitate pub¬
lica peto. ne pro tota ĩnocentia
mea contenti sitis hoc qd uolo
mori. nec qr iudeor cõtendere cũ
mathematico iuncere ncc̃itates.
expugnare fatũ. ideo mͣ bñ credi
putetis et uitã. Aliud est facinus
nõ esse facturũ. aliud mori uelle
ne facias. Qruinĩmo si qua est
fides hoc qd̾ uos constanciã pu¬
tatis. infirinctas ẽ. Qd̾ ad supre¬
ma confugio. animũ meũ no¬
ui. Nouissima uite mẽtis inte¬
gritas ẽ ĩ mea ptãte. Brem nõ
habebo nͨ mortẽ. fidẽ ur̃am .p.¬
.c. ne quid ãplũs de misera pie¬

Expanded text:
sic minatur animus meus. non hasic minatur animus meus. non habeo infelix in cogitationibus, unde non timeam, et facinus, quod sibi pro me pietas patris, quod singularis innocentia abrogat, sentio, patior, agnosco. ne quis me tamen laborare putet miserae persuasionis errore, accipite, cur non possim dubitare de fato: parricidium credit qui facturus est, non timet qui periturus est. Ante omnia igitur a gravitate publica peto, ne pro tota innocentia mea contenti sitis hoc, quod volo mori; nec, quia videor contendere cum mathematico, vincere necessitates, expugnare fatum, ideo mihi bene credi putetis et vitam. aliud est facinus non esse facturum, aliud mori velle, ne facias. quin immo, si qua est fides, hoc, quod vos constantiam putatis, infirmitas est. quod ad suprema confugio, animum meum novi. novissima victae mentis integritas est in mea potestate; brevi non habebo nec mortem. fidem vestram, P.C., ne quid amplius de misera pie
Abbreviated transcription (Latin):
Dr fortis optet pͥmũ qd̾ uolet
reddiderit. in sepultus abiciat᷑
uidã de partu uxoris ma¬
thematicũ consuluit. Is
respondit iurũ fortẽ futurũ qui
nasceret᷑ demde parricidã. sum
adoleuisset qui erat natus. bello
patrie fortiter fecit. Reddit tan¬
sas uolũtarie mortis pater con¬
ositus . p .t. in ea condi¬
cone tristissime sortis
ut nec morte dignus
sim nisi me parricidã putetis.
nec p̃mio nͥ ĩuocentẽ. adeoq lu¬
dibrus misere sim diu̾sitatis et¬
necessitatis ĩplicitus. ut ĩpetran
dũ a uobis habeã odii mei fa¬
uorẽ queso p̃ter oĩa q̃ añ hot
tp̃s cuta nos ordo p̃dicte uerita¬
tis explicuit. attulisse me creda¬
tis urgentiũ malorũ ꝓbationẽ
De parricidio uenit. qd occidere
me possũ. De fato. qd̾ aõ mͥ non
licet mori. Non solũ mathemati¬
ius sclo tẽporibꝰ q p̃dixit has
manꝰ et ego parricidiũ me cre¬
do facturũ. Plusꝙͣ responsũ. quo
sacre artis triste p̃sagiũ est. qd mͣ

Expanded text:
r fortis optet praemium quod volet.reddiderit, insepultus abiciatur. Quidam de partu uxoris mathematicum consuluit. is respondit virum fortem futurum, qui nasceretur, deinde parricidam. cum adolevisset qui erat natus, bello patriae fortiter fecit. reddit causas voluntariae mortis. pater contus, P.C., in ea condicione tristissimae sortis, ut nec morte dignus sim, nisi me parricidam putetis, nec praemio, nisi innocentem, adeoque ludibriis miserrimae diversitatis necessitatisobis habeam odii mei favorem, quaeso praeter omnia, quae ante hoc empus circa nos ordo praedictae veritatis explicuit, attulisse me credatis urgentium malorum probationem: de parricidio venit, quod occidere me possum, de fato, quod mihi non licet mori. non solus mathematicus saeculo temporibusque praedixit has manus; et ego me parricidium credo facturum. plus quam responsum, quam sacrae artis triste praesagium est, quod mihi
Abbreviated transcription (Latin):
et mͥͣ. Quotiẽs ad infelicissimũ
Cũ confectũ dadibus et tm̃ pene
sue residuũ considero. uerũ faten¬
dũ est. pudet me p̃cii mei. Uideo
senẽ meliore si parte p̃sepultũ.
oĩs enã spei suꝑstitẽ. orbũ. destitu¬
tum. Illud tñ solaciũ est qd̾ nisi
talẽ amicũ habuissem. hec de te
dicerent᷑. Huic patri ĩiudiosa q̃¬
dam opinor. et q̃ bñfimn morte pẽ¬
setur criminosa liberalitas conti¬
gent egenti. Alioquin duo egen¬
tes et cuta oĩi uel ignotoꝵ dõmꝰ
stipeni rogabinus pariter. Si
quis grandis natu parens ẽ mi¬
serebitur seis Si quis iuiuenis
filius. miserebit᷑ adolescentis for¬
tasse ꝓderit mẽdicaturo mͥ qd ip̃e
aliqñ egentẽ pauperẽ alui. ilcci¬
pe satisfactionẽ in quatũq par¬
te rerũ nature es amice karissiẽ
Non extidere mͣ tua mãdata. for¬
tuna defecit opes auferũt᷑. Qd̾
unũ mͥ relictũ est en polliceor pr̃i
tuo. uicanias manꝰ. Quid ius

Expanded text:
et mihi. quotiens ad infelicissimum et mihi. quotiens ad infelicissimum cum confectum cladibus et tantum poenae suae residuum considero, verum fatendum est, pudet me pretii mei. video senem meliore sui parte praesepultum, omnis etiam spei superstitem, orbum, destitutum. illud tamen solacium est, quod, nisi talem amicum habuissem, haec de te dicerentur. huic patri invidiosa quaedam, opinor, et, quae bene filii morte pensetur, criminosa liberalitas contigerit egenti. alioquin duo egentes, et circa omnium vel ignotorum domus stipem rogabimus pariter. si quis grandis natu parens est, miserebitur senis, si quis iuvenis filius, miserebitur adolescentis. fortasse proderit mendicaturo mihi, quod ipse aliquando egentem pauperem alui. accipe satisfactionem, in quacumque parte rerum naturae es, amice carissime. non excidere mihi tua mandata; fortuna defecit, opes auferuntur, quod unum mihi relictum est, en polliceor patri tuo vicarias manus. quid vis
Abbreviated transcription (Latin):
una fingit᷑ cõiunx qd ian peri¬
tun utã mariti uicana morte
sua redemerit. adiaiturq miracu¬
lo fabule. fecisse hoc eũ qd̾ nõ pres¬
titisset pater. En indubitabile secu¬
li decus. et fictis maius. ut more¬
retur ꝓ me amicus. suũ reliquit
patrẽ. meũ uicit. Et sane quid ꝓ¬
fuisset festinatio prĩs. eciã si ad re¬
dimendũ me prior forte uenisset
Noc me p̃cio nemo alius redemis¬
set. Neq uͦ pliimũ fuit p̃stitisse
mortẽ. nãq ĩterim spetioso titu
lo uita pensatur illud nõ est ami¬
io grauius. nomẽ gladiatoris ac¬
aiꝑ̃e subire dũm lanistã. Minus
tẽ amite laudarẽ. si uicsses.. ln
ille anunꝰ rediret. in cellulã. fer¬
ret sagiã magistrã. ꝑsonã deni¬
q sceleris. Mea depugnasti causa
tua ꝑisti. Nec tñ oĩa ultima fortu¬
ne noĩa ut mͣ detraheret induit
sibi. uenit in harenã hõ nec ste¬
leratus nec infelix. Et qñ iud̾ hoc
audistis. Bonitate sua gladra

Expanded text:
una fingitur coniunx, quae iam periuna fingitur coniunx, quae iam perituri vitam mariti vicaria morte sua redemerit, adiciturque miraculo fabulae fecisse hoc eam, quod non praestitisset pater. en indubitabile saeculi decus et fictis maius: ut moreretur pro me amicus, suum reliquit patrem, meum vicit. et sane quid profuisset festinatio patris, etiamsi ad redimendum me prior forte venisset? hoc me pretio nemo alius redemisset. neque vero plurimum fuit praestitisse mortem; namque interim specioso titulo bene vita pensatur. illud honesto amico gravius, nomen gladiatoris accipere, subire dominum lanistam. minus te, amice, laudarem, si vicisses. an ille animus rediret in cellulam, ferret saginam, magistrum, personam denique sceleris? mea depugnasti causa, tua peristi. haec tamen omnia ultima fortunae nomina, ut mihi detraheret, induit sibi. venit in harenam homo nec sceleratus nec infelix. ecquando, iudices, hoc audistis? bonitate sua gladiat
Abbreviated transcription (Latin):
luptatẽ. Hoc ãmirabile. et uni tm̃
pietati referendũ est. dedit bñficiũ
redimebat habiturus nõ eẽt. nicħ
aliud enut quo honestã mortis cõ¬
scientiã. Transtulit ergo iii se fortu¬
nã meã. subiitq nõ solũ fortiter s
etiã libenter. id qd̾ mͣ miserũ pu¬
tabat. Res dictu incredibil. gla¬
diator dimissus. redẽptor occisus
est. Recep̃ pectore aduerso ferrũ.
et quasi qͣm emuttebat aĩam in
meũ pectus transfunderet. Hoc
uno tristis occiditur. qd̾ ãplius a¬
micũ iusurus nõ erat. Erant nũt
antiquarũ conditores fabularũ
pocte. et se ad exhortandũ amititie
fidẽ magna quedã cõposuisse car¬
minibus putent. si dixerint aliqͥͦs
ꝑ maria terrasq asꝑiorẽ fortunã
amicorũ tm̃ secutos. aut principẽ
gretie uirũ in ultionẽ interfecti a¬
mici in auspicata bella gessisse.
Nam inter fratres quoq illa max¬
una ãmirabil. tñ alterna mors ẽ.

Expanded text:
luptatem. hoc admirabile et uni tantum luptatem. hoc admirabile et uni tantum pietati referendum est: dedit beneficium, redimebat, habiturus non esset, nihil aliud emit quam honestae mortis conscientiam. transtulit ergo in se fortunam meam subiitque non solum fortiter sed etiam libenter id, quod mihi miserum putabat. Res dictu incredibilis: gladiator dimissus, redemptor occisus est! recepit pectore adverso ferrum et quasi, quam emittebat animam, in meum pectus transfunderet, et hoc uno tristis occiditur, quod amplius amicum visurus non erat. eant nunc antiquarum conditores fabularum poetae et se ad exhortandam amicitiae fidem magna quaedam composuisse carminibus putent, si dixerint aliquos per maria terrasque asperiorem fortunam amicorum tantum secutos aut principem Graeciae virum in ultionem interfecti amici inauspicata bella gessisse. nam inter fratres quoque illa maxime admirabilis, tamen alterna mors est.
Abbreviated transcription (Latin):
na. hec eciã nũc recepit moram
Solent expectare latrone redẽpto¬
rem. In ludo fui. qua pena nullã
ulteriorẽ scelera nouerũt. cuiꝰ ad
cõꝑationẽ ergastulũ leue est. Hoc
si scisses pater. affirmo. ꝓmitto.
cuiꝰ pietatis es. nemo te añcessis¬
set. Illa certũ habeo expectas ut
dicã. morabar inter sacrilegos. in¬
tendͭarios. et q̃ gladiatoribꝰ una
laus ẽ. homicidias. inclusos tur¬
piore custodia. et sordido tellarũ situ
iamq in eã uenerã fortunã ut me
uictũ reciꝑe nõ posses. uictorẽ nollec
iderat hora supplicu mei qua nus¬
ꝙͣͣ morandũ. Iam p̃bendus erat
nigulus. et fundenda uita cum
sanguine. Neq enĩ dubitare de
euentu licet. exemplar fati mei
uidi. Si me ab his ĩminẽtibꝰ mal
pecunia redemisset. bñficiũ tñ po¬
cius dicerẽ magis estimandũ esse
quo p̃ciũ. Sed apud malignos in¬
terp̃tes. posset iuderi uel spẽ secutus
aliqͣm nẽturi tẽporis. uel pñtis no¬

Expanded text:
na, quae etiam nunc recepit moram. na, quae etiam nunc recepit moram. solent expectare latrones redemptorem. in ludo fui, qua poena nullam ulteriorem scelera noverunt, cuius ad comparationem ergastulum leve est. hoc si scisses, pater, affirmo, promitto: cuius pietatis es, nemo te antecessisset. illa, certum habeo, expectas, ut dicam: morabar inter sacrilegos, incendiarios et, quae gladiatoribus una laus est, homicidas, inclusus turpiore custodia et sordido cellarum situ, iamque in eam veneram fortunam, ut me victum recipere non posses, victorem nolles. aderat hora supplicii mei, qua nusquam morandum, iam praebendus erat ingulus et fundenda vita cum sanguine. neque enim dubitare de eventu licet; exemplar fati mei vidi. si me ab his imminentibus malis pecunia redemisset, beneficium tamen potius dicerem magis aestimandum esse quam pretium, sed apud malignos interpretes posset videri vel spem secutus aliquam venturi temporis vel praesentis vo
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ deũ hoĩem q quẽ admodũ ad
redeptionẽ amia festinat. etiam
cuiꝰ pater lentus est. Terentium
quẽ inter cetros captuos sidõ
punico bello scipio affricanus
uinculis exsoluerat. memorie
tradidere maiores. insigni recepte
libertatis pilleo testantẽ. in triũ¬
plio ducis eẽ conspectũ. Et ille qui¬
dẽ maioris momẽti accessioe pub¬
licã senserat felicitatẽ. priuatim
tñ debere seputauit iuctorie bñfi¬
ciũ. Quid me facere cõuenit. qui
ꝑ maria latrocinus infesta solus
petitus sum. qui lucẽ. libertatem
deniq quicqͣd prĩ debeo nõ igna¬
rus ut p̾mo natał hore tp̃r sed iu¬
dens sentiens q acceperim. nec so¬
lũ donatus his bonis. sed sũmus
ꝑiculis liberatus sũ. Nõne me ex
amici fide natũ. et tenatioribus
bñficiorũ uncuł fatear ẽẽ cõstric¬
tũ. Miserrume amice fidelissime
ingratũ me moriendo fecisti. Et
citate. de pyratis. Ieius ẽ ista fortu¬

Expanded text:
fidem deum hominumque, quemadmodum ad fidem deum hominumque, quemadmodum ad redemptionem amici festinat, etiam cuius pater lentus est! Terentium, quem inter ceteros captivos secundo Punico bello Scipio Africanus vinculis exsolverat, memoriae tradidere maiores insigni receptae libertatis pilleo gratiam testantem in triumpho ducis esse conspectum. et ille quidem maioris momenti accessio publicam senserat felicitatem, privatim tamen debere se putavit victoriae beneficium. quid me facere convenit, qui per maria latrociniis infesta solus petitus sum, qui lucem, libertatem, denique quicquid patri debeo, non ignarus, ut primo natalis horae tempore, sed videns sentiensque acceperim, nec solum donatus his bonis sed summis periculis liberatus sum? nonne me ex amici fide natum et tenacioribus beneficiorum vinculis fatear esse constrictum? miserum me! amice fidelissime, ingratum me moriendo fecisti. et citate, de piratis! levis est ista fortu
Abbreviated transcription (Latin):
est. iludi pater. alimenta ista q̃
donata egenti putas. qnͣti illi tõ¬
stent. Si accepto captuuitatis mee
nũtio. null p̃cibus adductus nul¬
lis epistolis aduocatus adolescẽs
ad liberandũ me iunculis pyra¬
tarũ ꝓfectus eẽt quibꝰ tũ meritis
pensarẽ cũ id mͥ p̃stitisset. qd̾ ego
tantũ a pr̃e sꝑaui. Intrare mana
p̃sertim tam recentĩ documento
timenda et latrones ultro q̃rere
et cũ p̃ter uicarias manus nich
ẽẽt nauigare uoto captutatis
quis posset alius ꝙͣ qui ꝑatus
eẽt ꝓ amito mori. Magnũ hoc ꝑ
se ac sclo̾ nr̃o iux credibile iud̾.
Illud uero omi p̃dicatiõe maius.
ad redimendũ me ꝓfectus ẽ cum
mendicaturũ patrẽ suũ sciret. ilt¬
quin sꝑare poterat futurũ. ut si¬
ne ꝑiculo suo redimeret᷑ nichilo¬
minꝰ amitus. tũ haberẽ diuitem
patrem. sed noluit ip̃m itiueris
apparatũ. et ne qua ꝑiret redẽp¬
tionis hora. p̃ceps cucurrit. Prol

Expanded text:
est. Audi, pater, alimenta ista, quae est. Audi, pater, alimenta ista, quae donata egenti putas, quanti illi constent. si accepto captivitatis meae nuntio nullis precibus adductus, nullis epistolis vocatus adolescens ad liberandum me vinculis piratarum profectus esset, quibus tamen meritis pensarem, cum id mihi praestitisset, quod ego tantum a patre speravi? intrare maria, praesertim tam recenti documento timenda, et latrones ultro quaerere et, cum praeter vicarias manus nihil esset, navigare voto captivitatis, quis posset alius quam qui paratus esset pro amico mori? magnum hoc per se ac saeculo nostro vix credibile, iudices; illud vero omni praedicatione maius: ad redimendum me profectus est, cum mendicaturum patrem suum sciret. atquin sperare poterat futurum, ut sine periculo suo redimeretur nihilominus amicus, cum haberem divitem patrem, sed noluit ipsum itineris apparatum, et, ne qua periret redemptionis hora, praeceps cucurrit. pro
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑo iud̃ defensionis mee cursus est
añꝙͣ incipiã habere tãm niniũ
bonã. Hic iã conscientia trepidat
et rõ uelut inter binos dẽphensa
scopulos. cũ aliud obitiatur. aliud
defendendũ sit. Heret in dubio. cũ
bnficiis meis cõputare nõ audeo
Cognouistis expositionẽ cause
quãta quoq excedentia fidẽ ado¬
lescentis optimi merica narraue¬
rim. Hec mͥ oĩa sine dubio pstitit
Sed quid ĩterest. Debitor delitat
sũ. Quid ĩ hac parte defensionis
agam uid̃. Dicã. referre grãm be¬
nẽficus uolui. Ita ne tandẽ alquẽ
mendicare amii patrẽ equo aĩo
iuisurus fuit. At ille me redemit.
cui nich debui. Dicam moueri
me sup̃mis amia mei p̃cibꝰ. Egre¬
gia uero cõꝑatio.⁊t ille mͥ p̃sti¬
tit qd̾ nõ rogaui. Btro me uertã
Tanꝙͣ honestũ defendã factum.
an tanꝙͣ necessariũ. Alterũ absol¬
ui facilius põt. alterũ laudari
rectissimũ opinor. Ueritatis ĩter

Expanded text:
spero, iudices, defensionis meae cursus est. spero, iudices, defensionis meae cursus est. antequam incipiam habere causam nimium bonam, hic iam conscientia trepidat oratio, et velut inter binos deprehensa scopulos, cum aliud obiciatur, aliud defendendum sit, haeret in dubio; cum beneficiis meis computare non audeo. cognovistis expositionem causae, quanta quamque excedentia fidem adulescentis optimi merita narraverim. haec mihi omnia sine dubio ille praestitit, sed quid interest? debitor delicatus sum. quid in hac parte defensionis agam, iudices? dicam: 'referre gratiam beneficiis volui'? itane tandem aliqui mendicare amici patrem aequo animo visurus fuit? at ille me redemit, cui nihil debuit. dicam moveri me supremis amici mei precibus? egregia vero comparatio. at ille mihi praestitit quod non rogavi. utro me vertam? tamquam honestum defendam factum an tamquam necessarium? alterum absolvi facilius potest, alterum laudari. rectissimum, opinor, veritatis inter
Abbreviated transcription (Latin):
uictis eciã gladiatores parcunt.
Post orbitatẽ. p̃ egestatẽ quid ãpliꝰ
p̃t pati. nͥ qd̾ optat.. Iterior ne
tibi aliqua ultio querẽda ẽ aut
aliquid rerũ natura penis capit
Quis nõ te oĩm mortaliũ in hũa¬
nissimũ ꝑutet. si hoc aduersus mi¬
micũ tuũ saltẽ optasti. Si me her¬
cule mexpiabiales odiorũ cause
et cõpositis quoq fabulis ulterio¬
res unuciae fuissent ausim ditere
siꝓpter illũ liberos ꝑdidisset. ilca¬
pienda tũ erat a fortuna talis sa¬
tiffactio certe ad iutandã insolẽne
opmionẽ. que fere ĩmeritã quoq
potentiã carpit neuagaret᷑ ꝑ ur¬
bem ĩiuidiosus mendicus. et tala¬
mitatis auctori cuminis cansas
nulgus egereret odiorũ. Nestio quo
modo oĩs ꝓ laborante fauor ẽ nec
ullã ꝑpetuã grãm seruaret ñ mo¬
desta uictoria. Nr̃a potissimũ de¬
metia sustineat᷑. ne illiꝰ alii miscre¬
antur. facilis ut aĩaduertere nos

Expanded text:
victis etiam gladiatores parcunt. victis etiam gladiatores parcunt. post orbitatem, post egestatem quid amplius potest pati, nisi quod optat? ulteriorne tibi aliqua ultio quaerenda est, aut aliquid rerum natura peius capit? quis non te omnium mortalium inhumanissimum putet, si hoc adversus inimicum tuum saltem optasti! si mehercules inexpiabiles odiorum causae et compositis quoque fabulis ulteriores inimicitiae fuissent, ausim dicere, si propter illum liberos perdidisses, accipienda tamen erat a fortuna talis satisfactio, certe ad vitandam insolentiae opinionem, quae fere immeritam quoque potentiam carpit, ne vagaretur per urbem invidiosus mendicus et calamitatis auctori criminosus causas vulgo suggereret odiorum. nescio quo modo omnis pro laborante favor est, nec ullam perpetuam gratiam servat nisi modesta victoria. nostra potissimum clementia sustineatur, ne illius alii misereantur. Facilis, ut animadvertere vos
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris mei confero. non sũ lau¬
dandus. Aeq expectaueris hoc
loco pater. ut illa dicã. semꝑ odi¬
orum honestus occasus est et dũ
simultates nichil aliud hñt quo
nocendi cupiditatẽ speciosa in me¬
lius aĩ mutatio est cũ exempli ho¬
nore iuncteq ex hostili pene con¬
cursu in affinitatẽ manꝰ. Unde
tm̃ misero boni. ut ũmicus sit
Aspice solũ egentẽ senẽ. oĩbus p̃¬
siduis destitutũ. Nonne cõtume¬
liam fortune tue facis. si hunc
odisti. et adhuc putas tua interẽe
ne uiuat. Nulla tibi cõtingere.
maior ultio põt. qd̾ si iam t̾alis
est ut illius etiã miseream̃. Mlag¬
na me heraile iam de uetere eniũ¬
lo pena suꝑẽ. panẽ eripere mẽdico
et grauissime ꝑ se fortune manu
pondus ĩponere. Alge. si ꝑisset. ca¬
dauer calcasses. Fere me hercule ge¬
nerosiores iacentes transeunt et re
seruati hostes. restituteq urbes.
maiora cause exempla sũt. qd̾ sc̃io

Expanded text:
vatoris mei confero, non sum lauvatoris mei confero, non sum laudandus. Neque expectaveris hoc loco, pater, ut illa dicam: semper odiorum honestus occasus est, et, dum simultates nihil aliud habent quam nocendi cupiditatem, speciosa in melius animi mutatio est cum exempli honore, iunctaeque ex hostili paene concursu in affinitatem manus. unde tantum misero boni, ut inimicus sit? aspice solum, egentem, senem, omnibus praesidiis destitutum; nonne contumeliam fortunae tuae facis, si hunc odisti et adhuc putas tua interesse, ne vivat? nulla tibi contingere maior ultio potest, quam si iam talis est, ut illius etiam nos misereamur. magna mehercule iam de vetere aemulo poena; superest panem eripere mendico et gravissimae per se fortunae manui pondus imponere. age, si perisset, cadaver calcasses? ferae mehercules generosiores iacentes transeunt, et, cum reservati hostes restitutaeque urbes maiora causae exempla sint, quod scio,
Abbreviated transcription (Latin):
et alienũ casũ facile despiciat.
securus fui. Ego quociens auxi¬
lia calamitatis petere aliquem
iudeo nõ possũ nõ moneri fortu¬
na mea. Duccurat m̾ cõtinuo
tp̃s illud. quo ip̃e cdemẽtiam op¬
tabã. Ignosce pater. si penitus
aĩo meo hic insedit affectus. A¬
mare mĩam. miser cepi. Sed ini¬
micus ĩquit m̃s est. Nã quis nos
tantoꝑe laudaret p̃r. si hoc amico
p̃staremus. Hec ẽ celebranda uir¬
tus. hec aĩ suscipienda moderatio
uncere irã et inter simultates qͦ
memunisse hoĩs. At fabio maxi¬
mã ĩmortalẽ actulit laudẽ erep¬
tus ex hostiũ manibꝰ ũmitus
ut tib̾iũ grachũ ammurata ciui¬
tas est scĩpione in carcerẽ duci ꝓ¬
lubito. Te quoq simles aĩ mag¬
nitudo memorie dabit. Tuis enĩ
opibus uinit ũmicus. Quidqͥd ẽ
istud qd̾ senex inops ex nr̃a domo
accipit. si nõ irasceris. tu p̃stitisti
Tibi hoc pulcrũ atq magnificũ
est. Nam ego si quid in patrẽ ser¬

Expanded text:
et alienum casum facile despiciat et alienum casum facile despiciat securus sui; ego quotiens auxilia calamitatis petere aliquem video, non possum non moveri fortuna mea. succurrit mihi continuo tempus illud, quo ipse clementiam optabam. ignosce, pater, si penitus animo meo hic insedit affectus; amare misericordiam miser coepi. 'Sed inimicus,' inquit, 'meus est.' nam quis nos tanto opere laudaret, pater, si hoc amico praestaremus? haec est celebranda virtus, haec animi suspicienda moderatio, vincere iram et inter simultates quoque meminisse hominis. Ut Fabio Maximo immortalem attulit laudem ereptus ex hostium manibus Minucius, ut Tiberium Gracchum admirata civitas est Scipione in carcerem duci prohibito, te quoque similis animi magnitudo memoriae dabit. tuis enim opibus vivit inimicus; quicquid est istud, quod senex inops ex nostra domo accipit, si non irasceris, tu praestitisti, tibi hoc pulchrum atque magnificum est. nam ego, si quid in patrem ser
Abbreviated transcription (Latin):
casus. qiͣ portũ benignitatis aꝑi¬
re. concupimi qnͣ dã hũanitatis
ciicã głam periturũ hoĩem siue
ille naufragio eiectus seu spoliat
nnicendio. siue exutus latrocimo
erat nature patrieqz restitui.
me. unũ ciuẽ ꝑdideras. Sec me
mag̾ decet ĩpensa ꝙͣ uestis argẽ¬
bonitatis extendit᷑. Magna con¬
sciencia est felicitatẽ meruisse. Ig¬
notus sane sic et alienus. quid
fuerit añ nõ quero .p̃. hoc erit
amicus. Et hercule quo quisq
plus põt quoq latins patet ad
incursus. Noc magis cogitare
debet atq respicere. ꝙͣtũ in nos
fortune regnũ sit. qd̾ instabili se¬
de hũana consistant. Non me
aurata laquearia. nec radian¬
tes marmore colũne. nec gͣues
cruste fecerint ĩmemorẽ fragile¬
ratis. Multa sepe et lomuplenbꝰ
accidũt. sepe in iiũ sũma deci¬
dũt. Ego udi pauperẽ auxilia
diuiti ferentẽ. Sed sane suꝑbius
estimet miserias. longa felicita ᷤ

Expanded text:
casus quasi portum benignitatis apericasus quasi portum benignitatis aperire, concupivi quandam humanitatis civicam gloriam: periturum hominem, sive ille naufragio eiectus, seu spoliatus incendio sive exutus latrocinio erat, naturae patriaeque restitui. me unum civem perdideras. haec me magis decet impensa quam vestis, argenbonitatis extenditur? magna conscientia est felicitatem meruisse, ignotus sane sit et alienus, quid fuerit ante, non quaero, post hoc erit amicus et hercule, quo quisque plus potest quoque latius patet ad incursus, hoc magis cogitare debet atque respicere, quantum in nos fortunae regnum sit, quam instabili sede humana consistant. non me aurata laquearia nec radiantes marmore columnae nec graves crustae fecerint immemorem fragilitatis. multa saepe et locupletibus accidunt, saepe in imum summa decidunt. ego vidi pauperem auxilia diviti ferentem. sed sane superbius aestimet miserias longa felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
sane ꝓfutura humano generi
alter occisus ẽ. Qd̾ crimẽ si faten¬
dũ sit. num amicũ mͣ ip̃e finxi.
aut mea ptãte regitur affectus.
an arbitrio formãtis more õmi
nature cõpositus. cũ crimine meo
natus sũ. Nã sine celestis ꝓuiden¬
ta sine irracionabil casus siue
assignata siderũ cursu nascentibꝰ
nobis necessitas multa uarieta¬
te pectora nr̃a distinxit. nec mi¬
nus numerosas aĩoꝵ quo cor¬
porũ dedit formas. sũt quorũ
mentes eciã nocentiũ supplicia
confundãt qui ad oĩm sangui¬
nẽ pallescãt. ignotorũ quoq mi¬
seriis illacrimẽt. sũt contra qui
ne suoꝵ quidẽ miserent᷑ Michi
mice pectus. et mollis affectus
ad oẽm calamitatũ conspectũ
tremit. Noli me estimare mea for¬
cuna pater. nõ habeo gladiatoriᷤ
sic głari. Iuuenis cõceptus splen¬
didis parentibꝰ cũ solũ tam spe¬
ciose fortune crederẽ fructũ posse
ꝓdesse. et cõtra uarios mortalium

Expanded text:
sane profutura humano generi sane profutura humano generi alter occisus est. Quod crimen si fatendum sit, num animum mihi ipse finxi, aut mea potestate regitur affectus? an arbitrio formantis mores omnium naturae compositus cum crimine meo natus sum? nam sive caelestis providentia sive inrationabilis casus sive assignata siderum cursu nascentibus nobis necessitas multa varietate pectora nostra distinxit nec minus numerosas animorum quam corporum dedit formas. sunt, quorum mentes etiam nocentium supplicia confundant, qui ad omnium sanguinem pallescant, ignotorum quoque miseriis inlacriment. sunt contra, qui ne suorum quidem misereantur. mihi mite pectus et mollis affectus ad omnem calamitatium conspectum tremit. noli me aestimare mea fortuna, pater, non habeo gladiatoris sic gloriari: iuvenis conceptus splendidis parentibus cum solum tam speciosae fortunae crederem fructum posse prodesse et contra varios mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
.i. te uolente. amicũ mͣ fuisse iuue¬
nem. Et sane nõ solus in hac fuisti
sentencia. Idẽ filio ꝑmisit et pauꝑ
At qui si pars hec tause que confes¬
sione longi silentii absoluta. hodie
maccessionẽ crimuuis alterius de¬
ducit᷑ põt apud nos ĩpetrare uemi¬
am. facilior certe sequentiũ rõ est
Ille enĩ sane fuerit umia filius hic
iam ẽ amia pr. Nec ignoro ind̾
qd̾ male ista defensio de hũano
necessitas pudori ium fecerit. ꝓ
sũmo camine dãpnanda sit mi¬
nus nccĩa hũanitas. Ergo si alie¬
nũ et ignotũ. tñ q̃ publita oĩm
mortaliũ quippe sub uno paren¬
te nature cognatio est. hoĩem cibo
forte iuuissẽ. pena dignũ iud̾et᷑
seruasse ꝑiturã aĩam. et ignouis¬
se rebus lũanis. et respectu com¬
munis oĩm sortis uelut adorato
numiui. et stipẽ posiusse fortu¬
ne. Ded hoc crimẽ est laudet᷑ ergo
trudelitas. nicħ habeat᷑ pyratas
lanistisq prudentiꝰ. ferantur

Expanded text:
est te volente amicum mihi fuisse iuveest te volente amicum mihi fuisse iuvenem, et sane non solus in hac fuisti sententia: idem filio permisit et pauper. atquin si pars haec causae, quae confessione longi silentii absoluta hodie in accessionem criminis alterius deducitur, potest apud vos impetrare veniam, facilior certe sequentium ratio est: ille enim sane fuerit inimici filius, hic iam est amici pater. Nec ignoro, iudices, quam male ista defensio de humano necessitas pudori vim fecerit, pro summo crimine damnanda sit minus necessaria humanitas. ergo si alienum et ignotum, tamen, quae publica omnium mortalium quippe sub uno parente naturae cognatio est, hominem cibo forte iuvissem, poena dignum videretur servasse perituram animam et ignovisse rebus humanis et respectu communis omnium sortis velut adorato numini et stipem posuisse fortunae? si hoc crimen est, laudetur ergo crudelitas, nihil habeatur piratis lanistisque prudentius. ferantur