comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed sde ut non eẽnt electi sunt inde:
ontride suis quoꝵ nulla bona p̃cesse¬
ntori non natura que tota fuerat ꝑ li¬
ut omatotrium in ipsa radice uiciata.
eriste hoc est uera grã. Qui enim de
iomundum elegit. fecit quod eli¬
se duigat mundus ꝑditionis. qui odit
nundum redemptionis: diligit se utiq
casa ddilectione non uera. ꝓinde falso se
duigit: et uere odit. Qui enim diligit mi¬
qucatem. odit animam suam. S dilige¬
sesedicitur: qm̃ iniquitatem qua iniqus
ẽdiigit: et rursũodisse se. dicitur. qm̃
quod ei nocet hoc diligit: Odit ergo in se
naturam: diligit uicium. Odit qđ factꝰ
est ꝑdei bonitatem diligit quod meo
factum est ꝑliberam uoluntatem. Uñ
nos quoq et illum diligere ꝓhibem᷑
si recte intelligimus: et iubemur. ꝓhibe¬
mur scilicet ubi nobis dicitur. nolite di¬
ligere mundum: iubemur autem ubi
nobis dicitur. diligite inimicos ur̃oc:
psi sunt enim mundus: qui nos odit. Er
goꝓhibemur diligere in illo quod ipse

Expanded text:
de ut non essent electi sunt, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata, sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod elise diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, non vera; proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit. Et rursum odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium. Odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque illum diligere et prohibemur, si recte intelligamus, et jubemur. Prohibemur scilicet ubi nobis dicitur: Nolite diligere mundum . Jubemur autem ubi nobis dicitur: Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt enim mundus, qui nos odit. Ergo prohibemur diligere in illo quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mundus eccłia est: et totus mundus
odit eccłiam. Mundus gͥ odit munddũ:
inimicus reconciliatum. dampnatus
saluatum. inquinatus mundatum.
S iste mundus quem ds̃ in xpõ recon¬
ciliauit sibi. et qui ꝑ xp̃m saluatur. et
cui ꝑ xp̃m peccatum omne donatur.
de mundo electus est: inimico damp-¬
nato. contaminato .Ex eadem quippe
massa que tota in adam ꝑiit. fiunt
nens. ad reconciliationem quem mun¬
dus odit: ex eadem massa ꝑtinens ad
uasa ire que ꝑfecta sunt ad ꝑditionẽ.
Deniq cum dixisset si de mundo esse¬
tis mundus quod suum erat dilige¬
ret: continuo subiecit: quia uero de
qundo non estis .s egoeleguos de inurdo¬

Expanded text:
ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus in Christo reconciliat sibi, et qui per Christum salvatur, et cui per Christum peccatum omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunnens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego
Abbreviated transcription (Latin):
uenit nos. Et fructus inquit ur̃ maneat
ut quodcumq petieritis patrem in no¬
mine meo det uobis. maneat ergo dilec¬
tio. ipsa est enim fructus nr̃ que dilec¬
tio. nunc est in desiderio. non dum in
saturitate. & ipso desiderio quodcumq
petierimus in nomine unigeniti filii. dat
nobis pater. Qd autem accipe saluan¬
dis non expedit nobis. non existimemꝰ
nos petere in nomine saluatoris. S hoc
petimus in nomine saluatoris: quod ꝑ¬
tinet ad rationẽ salutis:¬

Expanded text:
aevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. aevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
iam credebam. Si enim iam credebas in
eum: iam elegeras eum. S audi non uos
me elegistis. Non ẽ ut dicas antequã cre¬
derem bona oꝑabar: ĩdeo electus sum. Qͥd
enim ẽ boni oꝑis ante fidem cum apłs
uos me elegistis: nisi quia mali eramꝰ.
et electi sumus. ut boni ꝑ gr̃am nos eli¬
gentis essemus: Non enim grã: si p̃ces¬
serant merita. Est autem gr̃a hec gͥ nõ
inuenit: s effecit merita. Et uidete
lem̃i quẽ admodũ non eległt bonos. sed
quos eleͥgit faciẽbat bonos. Ego inquit
elegi uos. et posui uos ut eatis et fructũ
afferatiset fructusiuester maneat. Nõne
ste est fructus de quo iam dixerat. sine
me nichil potestis facere : Flegit ergo et
posuit: ut eamꝰ. et fructũ afferamus
Nullum itaq fruotum unde nos elige¬
ret habebamus. Ut eatis inquit et fruc¬
tum afferatis. Imus ut afferamus et ipse
est uia qua imus: in qua nos posuit ut
eamus. ꝓinde in omnib miscđia eius p̃¬

Expanded text:
jam credebam. Si enim credebas in jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicavos me elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo eposuit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus pr
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑditi: Neq enim iam credideramus
in eum: ut eligeret nos. Nam si iam cre-¬
dentes elegit: electos elegit. Cur ergo di¬
ceret non uos me elegistis. nisi quia mise¬
ricordia eius p̃uenit nos: Hic certe uacat
uana illoꝵ ratioicinatio: qui p̃scientiam
dei defendunt contra gr̃am dei. et ideo¬
nos dicunt electos. ante mundi consti-¬
tutionem. quia p̾sciuit nos deus fucu¬
os bonos. non se ipsum mos tacturumbo¬
ne NoSHOCdiCt qui dicit. non uos me
aon ds siscuos ee p̃scierat. simul etiam
oros tquod eum nos fuissemus prius
pseifir. Mon enim aliter possemus ẽẽ
ant i force dicendus ẽ bonus qui nõ
uoni bonum. Quid ergo elegit in non
onss non enim electi sunt quia boni
pe dectio gr̃a est: de qua dicit apłs.Sic
Si autẽ grã iam non ẽ ex oꝑib alioquin
quꝰ iam non est grã. Audi ingrate ingra¬
te audi. non uos me elegistis. s ego elegi
uos. lonẽ ut dicas ideo electus sum: quia

Expanded text:
et perditi? Neque enim jam credideramus et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me elegistis, » nisi quia: « Misericordia ejus praevenit nos? » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, « Non vos mebonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni pe electio gratia est, de qua dicit Apostolus : « Sic Si autem gratia, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia. » Audi, ingrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
non solum redemptionẽ corpis uriꝰ de
qua dicit apłs paulus. uerum etiamsa¬
lutem animarum nr̃arum dequa diet
apte petrus: Utriusq enimre felaat
isto temꝑe atq in ista mortalitate. insas
potius habetur. quã in retenes rrim
corpus adhuc corrumpitur. interior
aũ id est anima. iam renouatur de dre
in diem. Itaq sicut inmortalitatem car¬
nis et salutem animarũ futuram expec¬
tamus. quamuis iam pignore accepto
saluificati eẽ dicamur. ita omnium no
ticiam quecũq unigenitꝰ audiuit apa¬
tre. futuram sꝑare debemus: quamuis
iam se hoc fecisse digxerit. xp̃c: Non uos
me elegistis inquit: s ego legiuos. Hec
est illa meffabilis grã Quidemm eramꝰ
quando xp̃m non elegeramus: Et ideo
non diligebamus. Nam qui eum none¬
ligit quomodo diligit: Numquid iam
in nobis erat quod in psalmo canitur.
elegi abiectus eẽ in domo dei mei. mag̾
quam habitare in tab̾naculis peccatorir
Non utiq Quid ergo eramus nisi iniqui

Expanded text:
non solum redemptionem corporis nostri, de non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Vcorpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti etitiam quaecunque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabilis gloria. Ququando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat, quod in psalmo canitur: « Elegi abjectus esse in domo Domini mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum? » Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ facturum. in illa plenitudine scien¬
tie de qua dicit apłs. cum aũ uenerit
quod ꝑfectum ẽ. euacuabitur quod ex
parte ẽ: Ibi quippe dicit nunc scio ex
parte. tunc autem cognoscam sicut
ꝙł cognitꝰ sum: et nunc ꝑ speculum in
enigmate:tunc autem facie ad faciem.
Nam et ipse apłs saluos nos dicit eẽ factos
ꝑ lauachrum regenerationis: qui tam̃
alio loco. spe inquit salui facti sumus:
Spes autem que uidetur non ẽ spec
Quod enim uidet quis. quid sꝑat: Si aũ
quod non uidemus sꝑamus: ꝑ patienti¬
am expectamus. Unde etiã eius coapłcs
pecrus. In quem modo inquit non ui¬
dentes creditis. quem cũ uideritis. ex¬
altabitis gaudio menarrabili et hono¬
rato. ꝑ cipientes mercedem fidei saluten
animarum ur̃arum. Si ergonune temi
est fidei. salus autẽ animarum meren
ẽ fidei. quis dubitet infide que peiee¬
tionem oꝑatur ꝑagendum diem atte
in fine diei recipiendam eẽ mercedem:

Expanded text:
esse facturum in illa plenitudine scienesse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parteparte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem,
Abbreviated transcription (Latin):
ait dns. uos aucem dixi
Lamicos: quia omnia q̃¬
q̃c̃q audiui apat᷑ mõ nota feci uobis. Quis
enim audeat affirmare uel credere. ul¬
lum hominem scire omnia quecumq
a patre audiuit unigenitus filius. quan¬
do nec hoc quidem quisquã capiat. ꝙͣ¬
modo audiat a patre ullum uerbum cũ
ipse sit patris unicum uerbum: Quidẽ
quod aliquanto post in hoc ipso tamen
sermone. quem post cenam ante passio¬
nem ad discipulos habuit. multa inqͥt
habeo uobis dicere. s non potestisilla por¬
tare modo: Quo gͥ pacto intellecturi su¬
mus. omnia eum nota fecisse discipu¬
lis. quecumq audiuit a patre. cum ꝓp¬
tẽa quedam multa non dicat. quia scit
eos modo portare non posse. S nimir̃
quod facturus est fecisse se dicit: quia
ea que futura sunt fecit. Sicut enim
ait ꝑꝓpħam foderunt manus meas
et pedes meos. nec ait fossuri sunt. ue¬
lut p̃terita dicens. et ea tamen futura
p̃dicens: ita et hoc loco ait. omnia se no¬
ta fecisse discipulis. que se nouit nota

Expanded text:
it? Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecunque a Patre audivit unigenitus Filius, quando nec hoc idem quisquam capit, quomodo audiat a Patre ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enimprophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ciuitas congregata ad ianuam.
et curauit multos qui uexabantur ua¬
riis languorib et demonia multa ei¬
ciebat. Id autem cum comemor asset ma¬
theus. etiam testimonium ꝓpħicum
addidit dicens: ut adimpleretur qđ
dictum ẽ ꝑ ysaiam ꝓpħam dicentem.
Ipse infirmitates nrãs accepit. et egro¬
tationes portauit. Item alio loco dicit

Expanded text:
omnis civitas congregata ad januam; omnis civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotationes po
Abbreviated transcription (Latin):
samson ꝓpter suam sitim. maxilla mor-¬
tui asini exundante saciatus est: Quis
p̃ter heliam curru igneo in alta subuec¬
tus est: Quis p̃ter heliseum quod paulo
ante comemoraui. sepulto suo cadaue¬
re. cadauer altius reddidit uite: Quis
preter danielem inter ora secum inclu-
soꝵ leonum esurientium uixit innocu¬
us: Quis preter tres uiros ananiam a¬
zariam misahelem in flaminis arden¬
tib et non urentib deambulaiũt ille¬
sus: Pretereo cetera: quoniam. Hec sa
tis arbitror eẽ quib demonsharẽeur
et alios scõs quedam oꝑa miranda fecis¬
se: que nemo alius fecit. S qui tam
multa uicia et malas ualitudines ue¬
rationesq mortalium. tanta potes¬
tate sanaret: nullus omĩno legitur.
antiquoꝵ. Ut enim taceantur quos iuben¬
do sicut occurrebant saluos singulos
fecit: marcus euangelista quodam loco
ait. Uesꝑe autem facto. cum occidisset
sol. afferebant ad eum omnes male ha¬
bentes. et demonia habentes. et erat

Expanded text:
Samson propter suam sitim maxilla morSamson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes, et daemonia habente
Abbreviated transcription (Latin):
lias. fecit heliseus: et cum in hac carne uiue¬
ret. et cumꝰ suo monumento sepultus iace¬
ret. Nam quidam portantes mortuum cũ
irruentib hostib eo refugissent. eumq
ibi posuissent: continuo refurrexit. Fecit
tamen aliqua xpc̃ que nemo alius fecit.
quod quinq milia hominum de quinq
et quatuor milia de septem panib pauit.
quod suꝑ aquas ambulauit. et petro ut
hoc faceret p̃stitit. quod aquam muta¬
uit in uinum: quod apperuit oculos
ceci nati. et alia multa que cõmemo¬
rare longum est. S respondetur nob̾
et alios fecisse que ipse non fecit: et que
nemo alius fecit. Quis enim nisi moy ses
egiptios plagis tot tantisq ꝑcussit. di¬
uiso marippłm duxit. manna de celo
esurientib impetrauit. aquam de petra
sitientib fudit: Quis nisi iħu naue ppło
transituro. iordanis fluenta diuisit et
currentem solem solem emissa ad dnm̃
oratione frenauit et fixit: Quis p̃ter

Expanded text:
lias , fecit Elisaeus et cum in hac carne vivelias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat dñs. qui me odit et
patrem meum odit. Utiq
enim qui odit ueritatem:
necesse est oderit et a quo ueritas nata
est: Unde iam quantum datum est lo¬
quuti sumus. deinde addidit: unde nũc
nobis loquendum ẽ. Sioꝑa non fecissẽ
in eis que nemo alius fecit: peccatum
non haberent. Peccatum illud scilicet
magnum de quo et suꝑius ait. si non
uenissem et loquutus fuissem eis pecca¬
tum non haberent: hoc est peccatum
quo in eum loquentem et oꝑantem nõ
crediderunt. Neq enim nullum habe¬
bant peccatum antequam loqueretur
cis. et oꝑaretur in eis s hoc peccatum
quo in eum non crediderunt. ideo sic
comemoraretur. quia ipso peccato tenẽ¬
tur et cetera. hoc enim si non haberent
et in eum crederent: dimitterent᷑ et
cetera.S quid est hoc quod cum dixis
set sioꝑa non fecissem in eis. mox addi¬
dit que nemo alius fecit: Hulla quip¬
suscitatio mortuoꝵ: quod scimus etia
antiquos fecisse ꝓpħas. Fecit enim he¬

Expanded text:
ixerat Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dset: Si opera non fecissem in eis, mox addidit quae nemo alius fecit? Nulla quipsuscitatio mortuorum: quod scimus etiam antiquos fecisse p
Abbreviated transcription (Latin):
suos seruos ad mundi o-¬
dia ꝑferenda patienter.
nuulum maius eis et me¬
lius quam de se ipso pro¬
so adiuuante facimus. qui dixit. sine
me nichil potestis facere. deniq quib
iam dixerat si odit uos mundus. scitote
quia me priorem uobis odio habuit. et
nunc in eo quod audistis. cum euange¬
lium legeretur. mementote inquit ser¬
monis mei quem ego dixi uobis. non
est seruus maior dno suo. si me ꝑsequu¬
ti sunt. et uos ꝑsequentur. si sermonẽ

Expanded text:
rvos suos ad mundi odia perferenda patienter, nullum majus eis et melius quam de seipso proso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Evangelium, Mementote, inquit, sermonis mei quem ego dixi vobis, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos pe
Abbreviated transcription (Latin):
sicut columbam et mͥanentem suꝑ
cum. hic est qui baptizat in spũ sc̃õ:
Lon parua questio ẽ fr̃s mei Si
uidistis questionem: non parum ui¬
distis: suꝑ est ut ipsius solutionem
dñs det: tamen illud dico. si uidistis
questionem: non ẽ parum: Ecce positꝰ
ẽ ioħs ante oculos ur̃os Stat ad flu¬
uium ioħs baptista: ecce uenit dñs
adhuc baptizandus. nondum bap¬
tizatus. Audi uocem ioħis: Tu ad me
uenis. ego a de debeo baptizari: Ecce
iam cognoscit dnm̃: a quo uult bap¬
zari Haptizatus dñs ascendit deaqu
aꝑiuntur celi. descendit sp̃s: Modo
illum cognoscit ioħs: Si modoillũ
cognoscit. cui dixit antea ego a te de¬
beo baptizari: sSi aut̃ non eum modo
cognoscit. quia iam nouerat eum.
quid est quod dixit nõ noueram eũ.

Expanded text:
ntem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto? » Non parva quaestio est, fratres mei. Si vidistis quaestionem, non parum vidistis: superest ut ipsius solutionem Dominus det. Tamen illud dico, si vidistis quaestionem, non est parum. Ecce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult baptizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, descendit Spiritus, modo illum cognoscit Joannes: si modo illum cognoscit, quid dixit antea, Ego a te debeo baptizari? Si autem non eum modo cognoscit, quia jam noverat eum, quid est quod dixit, « No
Abbreviated transcription (Latin):
Tante excellentie erat ioħs: ut dice¬
retur ei Tues xpc̃ dicit: Hon: Tu
es helias: Dicit. non Tu es ꝓpħa:
dicit. Non: Quare ergo baptizas:
Ecce agnus dei: ecce qui tollit pec¬
catum mundi hic est de quo dixi:
Post me uenit uir qui ante me fac¬
tus ẽ quia pͥor me erat: Post me
uenit: quia posteri natussest n¬
te me factus est: quia p̾latus est mͥ:
Prior me erat: quia in principio e¬
rat uerbum. et uerbum erat apd̃
deum: et deus erat uerbum & ego
nesciebam eumdixit. s ut mani

Expanded text:
Tantae excellentiae Joannes, dicTantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Christus? Dicit, Non. Tu es Elias? Dicit, Non. Tu es propheta? Dicit, Non. Quare ergo baptizas? Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia praelatus est mihi: prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 12. « Et ego nesciebam eum, dixi
Abbreviated transcription (Latin):
talitate conceptus est: nec eum in
peccatis mater eius in utero aluit.
quem uirgo concepit uirgo peꝑit
quia fide concepit. et fide susce¬
pit. Ergo ecce agnus dei. Non ha¬
bet iste traducem de adam Carnẽ
tantum assumpsit de adam. pecca¬
tum non assumpsit: quia non de¬
assumpsit de nr̃a massa peccatũ:
ipse est qui tollit nr̃mpeccatum:¬
Ecce agnus dei.: ecet qui tollit pec¬
catum mundi: Nostis quia quidã
homines dicunt. aliquando. nos
tollimus peccata hominib quia
scĩ sumus Si enim non fuerit sẽs
qui baptizat. quo mͦ tollit pecca¬
tum alterius. cum sit. ipso diomo
plenus peccato: Contra istas dispu¬
tationes: ucbba nrã non: dicamus:
hunc legamus ecce agnus dei: ecce
qui tollit peccatum mundi: Non
sit p̃sumptio hominib in homines:
non transmigret passer in montes:
in dnõ confidat:. & sileuat oculos¬
suos in montes unde ueniet auxi¬
lium ei: intelligat quia auxilium
eius a dnd̃ qui fecit celum et terrã:

Expanded text:
talitate conceptus est: nec eum in talitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui nassumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatumEcce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos tollimus peccata hominibus, qui sancti sumus: si enim non fuerit sanctus qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium ejus a Domino, qui fecit coelum et terram .
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. uere plenus spũ erat. quisic
seruus dnm̃ agnouit. & ex seruo amic̃
fierimerut: hec in bethania facta
sunt trans iordanẽ: ubi erat ioħs bap¬
tizans Altera die uidit ioħs ue
nientem iħm ad se. et ait Cece agnꝰ
dei: ecce qui tollit peccata mundi:
Nemosibi arroget. et dicat: quia
ipse auferet peccata mundi: inten
intendite contra quos suꝑbos inten¬
debat digitum ioħs: Non dum erant
nati heretici: et iam ostendebantur
Contra illos clamabat tunc a fluuio.
contͣ quos mͦ clamat ex euangłio
Wenit iħc: Et quid dicit ille: Ecce ag¬
nus dei: Si agnus dei innocens: et
ioħs agnus: An non et ipse innocens:
S quis innocens: quantum in nocens:
Omnes ex illa traduce ueniunt : ex illa
ꝓpagine. de qua cantat gemens da¬
uid: Ego in iniquitate conceptus
sum: et in peccatis mater mea me in ute
ro aluit: Solus gͦ ille agnus: qui
non sic uenit: non enim in iniqui¬
tate conceptus est. quia non de mor¬

Expanded text:
se dicit, vere plenus Spiritu sancto erat, qui sic se dicit, vere plenus Spiritu sancto erat, qui sic servus Dominum agnovit, et ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans. Altera die vidit Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħ̃a: Respondit eis ioħs et dixit:
ego baptizo in aqua: medius aũ urm̃
stãt quem uos non scitis: humilis
enĩnõ uidebatur. et ꝓpterea lucerna
accensa est: Uidete quomͦ dat locũ.
qui aliud posset putari: Ipse est qͥ
post me uenit ante me factus est:
sicut iam diximus. id est ante posi¬
tus est michi: Cuns ego non sum dig¬
nus: ut soluam corrigiam calciam̃¬
ti eius Quantũ se abiecit: Et ideo
multum eleuatus est: qm̃ qui
se humiliat exaltabit᷑. Unde de¬
beat uidere scĩtas ur̃ã. quia suo¬
ħs sic se humiliauit ut diceret. nou
sum ego dignus corrigiam soluere.
ego s ille : illi dicunt nos Non est
dignus ioħs soluere corrigiam cal¬
ciamenti eius Quod si dignum se di¬
ceret: quam humilis ẽc̃t. Et sidignũ se
diceret. et siͤ diceret. ille uenit pꝰme
qui ante me facais est. cuius tantũ¬
modo corrigiam calciamenti dignus
sum soluere: multum se humiliasset
Quando aut̃ nec ad hoc se dignum

Expanded text:
propheta? Respondit eis Joannes, et dixit: propheta? Respondit eis Joannes, et dixit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus. Quantum se abjecit? Et ideo multum elevatus est; quoniam qui se humiliat, exaltabitur . Unde debet videre Sanctitas vestra, quia si Joannes sic se humiliavit, ut diceret, Non sum ego dignus corrigiam solvere; ego, sed ille: illi dicunt, Nos. Non est dignus Joannes solvere corrigiam calceamenti ejus: quod si dignum se diceret, quam humilis esset? Et si dignum se diceret, et sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem nec ad hoc dignum
Abbreviated transcription (Latin):
& int̾rogauerunt et dixerunt ei: Qd
sͣ baptizas si tu non es tu xpc. neq
helias neq ꝓpħa : Quasi audatia ui¬
debatur eẽ baptizare: Quasi in qua
ꝑsona querimus utrũ tu sis xpc.: tu
dicis te non eẽ: querimus ne forte
p̃cursor illius sis: quia nouimus. ante
negas te eẽ Querimus ne forte aliqͥs
multum p̾ueniens p̃coes. id est ꝓpły
et accepisti hanc potestatem. Nec ꝓ¬
phetam te eẽ dicis: & non erat ꝓpħa :
ioħs maior erat: quam ꝓpħa: Dñs de
illo tale testimonium dedit. Quid
existis uidere in deseito: A rundine
uento agitatam: Utiq non a uen¬
to agitari sub audis. quia non erat
Qui enim uento mouetur: circũflat᷑
omĩ spũ seductorio: S quid existis
uidere: Hominẽ mollib uestitume
Uestiebatur enim ioħs asꝑis: id ẽ tu¬
nica facta de pilis cameli: ecce qui
mollib uestiuntur : in domib regũ
sunt. Non ergo existis uidere ho
demonstrabat: Quid ergo tu bapti¬
zas si tu non es xp̃c neq helias neq

Expanded text:
 interrogaverunt, et dixerunt ei: Quid ergo baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque propheta? Quasi audaciae videbatur esse baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ante negas te esse: quaerimus ne forte aliquis multum praeveniens praeco es, id est propheta, et accepisti hanc potestatem; nec prophetam te esse dicis. Et non erat propheta Joannes: major erat quam propheta. Dominus de illo tale testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia non hoc equi enim a vento movetur, circumflatur omni spiritu seductorio. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre homdemonstrabat. 9. Quid ergo tu baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque
Abbreviated transcription (Latin):
sicut columbam. hic ẽ qui baptizat
in spũ scõ: Quid dicturi sunt: Quta
ꝯuia non scimus. quando uenerit co¬
lumba: He forte ibi lateant. legant᷑
alii euangłiste qui planius illud di¬
xerunt: et inuenimus aꝑtissime tuc̃
descendisse columbam cum dñs ab
aqua ascendit: Suꝑ baptizatum e¬
nim aꝑti sunt celi: et uidit spm̃ scm̃
descendentem: Si iam baptizatum¬
cognouit. uenienti ad baptismum.
qͦ modo dicit. ego a te debeo baptitariꝰ
Hanc uobiscum interim ruminate.
hanc uob̾cum conferte. hanc uob̾cũ
tractate: Prestet dñs deus nr̃: ut an¬
tequam a me audiatis: alicui urm
pͥori eam reuelet Tamen fr̃s hoc
sciatis. quia ꝑ istius questionis solu¬
tionem uocem parsdonati de bap¬
tismi grã ubi nebulas obtendunt im¬
peritis. et retia tendunt auib uolan¬
tib si frontem habeant omĩno non
habebunt: omĩno illoꝵ ora claudent᷑.

Expanded text:
 est qui baptizat in Spiritu sancto? Quid dicturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit Spiritum descendentem Macognovit, venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam a me audiatis, alicui vestrum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora claudentur.
Abbreviated transcription (Latin):
feriores. quia iam uidetur ipse sͥ
melior et tamen omina peccata
supra illum sunt. et nisiuenerit
ad salutare baptisma. ubi peccata
soluunt᷑: cum omĩ excellentia sua
non potest intrare in regnum celoꝵ
S ut illam excellentiam inuitaret
dñs ad baptismum suum ut pec¬
cata illi dimitterent᷑: uenit ipse ad
baptismum serui sui & cum ipse
non haberet quod ei dimitteretur.
nec quid in illo lauaretur: suscep̃
a seruo baptismũ. et tanquam al¬
loqutus ẽ filium suꝑbientem et
extollentem se. ac dedignantem for¬
te acciꝑe cum idiotis. unde ei salꝰ¬
possit uenire : et quasi dicens Quã¬
tum de extendis. quantum extollis
quanta est excellentia tua. quanta
grã tua. maior potest eẽ ꝗͣ. mea: Si
ego ueni ad seruum: tu dedignaris
uenire ad dnm̃: Si ego suscepibap¬
tismum serui: tu dedignaris a d nõ
baptizari: Nam ut noueritis fr̃s
mei. quia non ex necessitate alicuiꝰ
uinculi peccati dñs ueniebat adip¬

Expanded text:
feriores, quia jam videtur ipse sibi feriores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse ad baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec quod in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
erat suscepturus: Et quid ꝓfuit
quia suscepit baptismum serui:
Ut tu non dedignareris suscipen
baptismum dnĩ: Intendat caritas
excelsioris gr̃ẽ catscumini Fit eni
aliquando. ut uideas catscumi
abstinentem ab omni concubitu.
ualefacientem scło. renunciante
omnib que possidebat: distribu¬
entem pauꝑib et catscuminus e
instructus est etiam forte doctrina
salutari. supra multos fideles Ti¬
mendum est huic ne dicat apud
semetipsum de baptismo sc̃o quo
peccata dimittuntur: quid plus
accepturus sum: Ecce ego melior
sum illo fideli et illo fideli: cogitãs
fideles. aut coniugatos. aut idiotas.
aut habentes et possidentes res su¬
as quas ipse distribuit iam pauꝑi¬
bus: et meliorem se arbitrans ẽẽ ꝙͣ.¬
ille qui iam baptizatus est: dedig¬
netur uenire ad baptismũ dicens.
hoc sum accepturus quod habet il¬
le & ille. & ꝓponat sibi illos quos
contempnit. et quasi sordeat illi
hoc accepere. quod acceperunt in¬

Expanded text:
erat suscepturus? Et quid profuit erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas excelsioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt in
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptizat in spũ scõ Et ego uidi
et testimonium. ꝑhibui: quia hic ẽ
filius dei: Intendat modicum caritas
urã: Ioħs quando didicit xp̃m: mis¬
susẽenim. ut baptizaret in aquam
Quesitum est quare: ut manifesta¬
retur i isrłi dixit: Quid ꝓfuit bap¬
tismus ioħis fr̃s meie Si ꝑfuit aliqͥd̃
et modo maneret. et bap̾tizarentur
homines in baptismo ioħis: et sic ue¬
nirẽt ad baptismum xpĩ S quid
cepit misterium baptismi ioħs in
aqua penitentie. parare uiam dnõ
non existens dñs: a tubi cognitus
est dñs: suꝑfluo ei uia parabatur.
quia cognoscentib se. ipse uia factus
est. Itaq non durauit duu bapstimꝰ
ioh̃is s quomͦ demonstratus est dns̃
humilis: ut ideo acciperet baptismĩ
ioħs. in quo baptizaretur ipse d̃ꝙ̃
interrogans. cito respondeo: Opus
erat dño nasci. opus erat dño cruci¬
figi. opuserat dnõ mori: opus erat
dnõ sepeliri Si ergo tantam susce¬
pit ꝓ nob̾ humilitatẽ. baptismũ nõ

Expanded text:
qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. » Intendat modicum Charitas vestra: Joannes quando didicit Christum? Missus est enim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid cepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominari? Et ego interrogans cito respondeo: Opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non
Abbreviated transcription (Latin):
die soluatur gͣuat uos: non dubito
quia iam multa dicta sunt: Sciatis
aut̃ talem eẽ istam questionẽ: ut
hec sola ꝑimat partem donati: Ad
hoc dixi caritati urẽ. ut intento
uos facerem similit̾ ut soleo. simul
caꝑe mereamini: Interim hodie dig¬
namini differre: s hoc breuit᷑ dico
interim donec soluatur. Int̾rogate
pacifice sine rixa. sine contentione
sine alt̾cationib sine inimicitiis. et
uobiscum querite. et alios in ter¬
rogate: et dicite Hanc questionẽ
do si dñs concesserit soluturus eam
Ssiue soluat᷑ siue non soluatur. pu¬
tate me ꝓposuisse quod me mouets
ꝯoueor enim multum: dicit ioħs sgo
ate debeo baptizari tanquam xpo
cognito Sienim non nouerat eum
a quo uolebat baptizari: temere di¬
cebat ego ate debeo baptirari No¬
uerat gͦ eum: Si nouerat eum quid
ẽ gͦ quod dicit. non noueram eum s
qui me misit baptizare in aqua. ille

Expanded text:
die solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut soleo; simul capere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios interrogate, et dicite, Hanc quaestionemdo si Dominus concesserit, soluturus eam. Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui me
Abbreviated transcription (Latin):
tizatus ẽ aũ et dñs. ut dnõ suscipien¬
te baptismum serui: non dedigna¬
rentur alii serui susciꝑe baptismũ
nouerat xp̃m. an non nouerat: Si
non nouerat. quare dicebat quando
uenit ad fluuium xp̃c. ego ate de¬
beo baptizari: hoc est scio qui sis
Siergo iam nouerat: certe tunc
cognouit. quando iudit colum¬
bam descendentem. Manifestum
ẽ quia columba non descendit suꝑ
dnm: nisi postea quam ascendit.
ab aqua baptismi: dñs baptizatꝰ
ascendit ab aqua: aꝑti sunt celi. et
uidit suꝑ eum columbam Siergo
post baptismũ descendit columba:
antequam haptizaretur dñs. dixit
illi ioħs: Tu adme uenis: Egoate de¬
beo baptizari: Ante illum nouerat

Expanded text:
tizatus est autem Dominus ut, Domino suscipientizatus est autem Dominus ut, Domino suscipiente baptismum servi, non dedignarentur alii servi suscipere baptismum noverat Christum, an non noverat? Si non noverat, quare dicebat quando venit ad fluvium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non descendit super Dominum, nisi posteaquam ascendit ab aqua baptismi. Dominus baptizatus ascendit ab aqua, aperti sunt coeli, et vidit super eum columbam. Si ergo post baptismum descendit columba, et antequam baptizaretur Dominus, dixit illi Joannes, Tu ad me venis? ego a te debeo
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis baptizatus ẽ et dñs baptismo
ioħis: et cessauit baptismus ioħis: In¬
de iam missus est in carcerem ioħs.
deinceps nemo baptizatus inuenit᷑
illo baptismate: Si ergo ꝓpterea ue¬
nit et ioħs baptizans ut dni nobis
humilitas demonstraretur. ut quia
ille suscepit a seruo. nos non dedig
rent sanctius fuisse baptismum io¬
tismo aut̃ xp̃i genus humanum in¬
tendat caritas urã baptismo xp̃i bap¬
tizati sumus non tantum nos. s et uni¬
uersus orbis terrarum: et baptizat᷑
usq in finem: Quis nrm pot̾ exaltan et ex
aliqua parte comparari xp̃o: cuius
taret᷑ baptismo ioħ̃is. quid dicturi
erant homines: Quale baptismum
habuit ioħs: Magnum baptismũ¬
habuit. ineffabile sacramentum:
Wide. quia solus xpc̃ meruit bapti¬
zari ioħis baptismo atq ita. maior
uideretur baptismus serui. quam
baptismus dnĩ: B aptizati sunt et a¬
lii baptismo ioħis: ne. melior baptis¬
mus ioħis uideretur. quam xpĩ: Bap¬

Expanded text:
us est Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptismate. Si ergo propterea venit et Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedignrent sanctius fuisse baptisma Jotismate autem Christi genus humanum. Intendat Charitas vestra. Baptismate Christi baptizati sumus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest ex aliqua parte comparari Christo, cujus zaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Johabuit, ineffabile sacramentum, videte quia solus Christus meruit baptizari baptismo Joannis. Atque ita major videretur baptismus servi quam baptismus Domini. Baptizati sunt igitur et alii baptismo Joannis, ne melior baptimus Joannis videretur quam Christi. Bap
Abbreviated transcription (Latin):
Lam dñs figurate helias ipse
ẽ ioħs: iste aut̃ ut dixi ꝓpͥe. non sũ
ego helias Si figuram precursionis
attendas: ioħs ipse est helias Quod
enim ille ad pͥmum aduentũ: hoc il¬
le ad scdm aduentum erit: Si ꝓpͥeta¬
lias helias Dñs gͦ ad p̃figurationem
recte ipse est helias: ioħs autem recte
ad ꝓprictatem. non sum helias Nec
ioħs falsum: nec dñs falsum: Nec p̃¬
co falsum: nec uidex falsum Se si in¬
telligas Quis autem intelliget: oi
imitatus fuerit humilitatem p̃co¬
nis: et cognouerit celsitudinem ui¬
dicis: Nichil enim humilius ipso p̃¬
cone: fr̃s mei: Nullum tantum
meritum ioħs habuit quam de ista
humilitate. quod cum posset fallere
homines et putari xp̃c. et haberi ꝓ¬

Expanded text:
minus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietaElias Elias; Dominus ergo ad praefigurationem recte, Ipse est Elias: Joannes autem recte ad proprietatem, Non sum Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere homines, et putari Christus, et haberi
Abbreviated transcription (Latin):
dicem. pͥmo uenire iudicandum: Mi¬
sit ante se pͥmum p̃conem: uocauit
illum heliam: quia hoc erit in scđo
aduentu helias: quod in pͥmo ioħs.
Namq intendat caritas urã: quã
uerum dicam: Quando conceptus
qͥt p̃cursor altissimi: in spũ et uirtute
helie Non ergo helias: s in spũ et uir¬
tute helie qͥd ẽ in spũet uirtute helie:

Expanded text:
dicem primo venire judicandum. Midicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. Quando conceptus quit, praecursor Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in spiritu et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
mendum est enĩ ne minus intelligẽ¬
tes. contraria putent ioħem dixisse.
quam xp̃c dixit: Quodam enim lo
id est periti legis. quia heliam opor¬
tet pͥmum uenire : & ait dñs heli¬
as iam uenit: et fecerunt ei quecũq
uoluerunt: Et si uultis scire: ipse ẽ
ta: Ioħs autem interrogat᷑ sic se con¬
fessus est heliam non eẽ quomͦ nec
xpm̃ eẽ: & utiq sicut uerum confes¬
sus est. xpm̃ se non eẽ: sic uerum con¬
fessus c̃ nec heliam se eẽ Quomͦ ergo
comparabimus dicta p̃conis. cum dic¬
tis iudicis : Absit: ut preco mentiat᷑:
Hoc enim loquit᷑: qđ audit a iudice:
ꝯuare g ille. non sum helias: Et dñs.
ipse est helias: Quia in eo dñs xpc̃ iħc
tum suum: et hoc dicere. quia et¬
in spũ helie erat ioħs: Et quod erat
ioħs ad pͥmum aduentum: hoc erit
helias ad scdm aduentũ: Quomͦ duo
aduentus iudicis: sic duo p̃cones:
Iudex quidem ipse: p̃cones aut̃ duo.
non duo iudices Oportebat aut̃ iu¬

Expanded text:
mendum est enim ne minus intelligenmendum est enim ne minus intelligentes, contraria putent Joannem dixisse quam Christus dixit. Quodam enim locid est periti Legis, quia Eliam oportet primum venire? Et ait Dominus: Elias jam venit, et fecerunt ei quae voluerunt; et si vultis scire, ipse estta: Joannes autem interrogatus sic se confessus est Eliam non esse, quomodo necique sicut verum confessus est Christum se non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, Ipse est Elias? Quia in eo Dominus Jesus tum suum, et hoc dicere, quia in spiritu Eliae erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim ju