comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res. qđ qͥdem uulgo solitũ fieri ab ordine nr̃o. in ora¬
tione crassi scͥptum copiose uioemus. Hane gͦ con¬
suecudinẽ benignitatis largiciori muner̃ ante pono.
Hȩc ẽ gͣuium hominũ atq magnoꝵ. illa qͣsi assenta¬
tor ppłi multicudinis leuitatẽ uoluptate quasi ticil¬
lantiũ. conueniet aut̃ cum in dando munificũ ẽẽ.
tum inexigendo ñ acerbũ. In omniq regͦrah eno a
uendendo emendo. conducendo. locando. incinatib et
confiniis equum facilem. imuilta multis. de suo iure ce¬
dentẽ. Alitib uͦ quantũ liceat et nescio an paulo plus
etiam quam liceat ab horrentem. Est enĩ ñ mͦ lib̾ale
paulũ ñ mĩquam de suo iure decedẽ. s intdum etiam
frueluosum. habenda aut̃ ẽ ratio rei familiaris. quã
qͥdem delabi sinere flagitiosũ ẽ. s ita ut in lib̾alitatis
auariciȩq absit suspicio. Posse enĩ lib̾alitate uti. ñ spo¬

Expanded text:
res; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in orares; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono; haec est gravium hominum atque magnorum, illa quasi assentatorum populi multitudinis levitatem voluptate quasi titillantium. Conveniet autem cum in dando munificum esse, tum in exigendo non acerbum in omnique re contrahenda, vendundo emendo, conducendo locando, vicinitatibus et confiniis, aequum, facilem, multa multis de suo iure cedentem, a litibus vero, quantum liceat et nescio an paulo plus etiam, quam liceat, abhorrentem. Est enim non modo liberale paulum non numquam de suo iure decedere, sed interdum etiam fructuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flagitiosum est, sed ita, ut illiberalitatis avaritiaeque absit suspicio; posse enim liberalitate uti non spo
Abbreviated transcription (Latin):
uersis ppensior benignitss eẽ debebit incalamutosos ñ
sossener iun digui calamitate. In huis cam̃ qͥse adiilar
uolent. nonne affligant᷑ .s ut altiorem gradum ascenoqt
Restricti om̃ino eẽ nullomꝰ debemus s̃ inoe ligenqidi¬
doneis iudicium et diligentiam adhib̾e. slam p̃clare
ennius. Bene facta male locata. male facta arbitro.
Quod aut̃ cͥbutũ ẽ bono uiro et gͣto. in eo eum exipso
fructis ẽ. tuneciam ex cȩc̾is. Temeritate enĩ remo¬
ta qͣtissima ẽ lib̾alitas. Eoq eam studiosiꝰ plerig l ai¬
asficiamus. quor memoria lib̾is posterisq ꝓdatur.
ui hiis ingratis eẽ. ñ liceat. Oñs enĩ inmemorem be¬
nefici oderunt. eamq in uiriam inde t̃renda libe¬
ralitate si eciam fieri. eumiq qͥfacit cõmunẽ hostẽ
tenuioꝵ putant. Atq hȩc benignitas etiam reis. est
utilis. redimi eseruntute captos. locuplecari tenuio¬

Expanded text:
versis. Propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi versis. Propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate. In iis tamen, qui se adiuvari volent, non ne affligantur, sed ut altiorem gradum ascendant, restricti omnino esse nullo modo debemus, sed in deligendis idoneis iudicium et diligentiam adhibere. Nam praeclare Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato, in eo cum ex ipso fructus est, tum etiam ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam studiosius plerique lauam plurimos afficiamus, quorum memoria liberis posterisque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam fieri eumque, qui faciat, communem hostem tenuiorum putant. Atque haec benignitas etiam rei publicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. Quamꝗͣ qͦd p̃sens tanquã inmanũ dat᷑ ioẽ¬
dius ẽ. tamen hec inposterũ gͣtiora. theatra porticꝰ
uona templa uerec̃dius rep̃hendo ꝓpt̃ pompeiũ.
s. doctassimi ñ ꝓbant. ut et hic ipse panequs. quẽ
multum inhis libͥs secutꝰ sum ñ int̃p̃citus. et phale¬
reus demetrius qui ꝑielem pͥncipem greciȩ uitu¬
ꝑat. Quoo cantã pecumã inp̃clara illa ꝓpylea con¬
irecerit.S de hoc genere coto inhiis libris quos derep.
scͥpsi diligent ẽ disputatũ. Tocagͥ ratio talium lar¬
gitionũ genere uitiosa ẽ temꝑib necessaria. et cũ
ipsum et ad facultates ac cõmodanda et medio e̾ta¬
te moderanda ẽ In illo aut̃ alt̾o gen̾e largiendie
Io a lib̾alitare ꝓficiseit᷑. ñ iio mͦ in disparib eau¬
sis affeet eẽ debemꝰ. alia causa ẽ eiꝰ qͥcalanitate p̃¬
nit᷑ et eiꝰ qͥ res meliores querit. Nulus sics reb ao¬

Expanded text:
rtinent. Quamquam, quod praesens tamquam in manum datur, iucurtinent. Quamquam, quod praesens tamquam in manum datur, iucundius est; tamen haec in posterum gratiora. Theatra, porticus, nova templa verecundius reprehendo propter Pompeium, sed doctissimi non probant, ut et hic ipse Panaetius, quem nultum in his libris secutus sum, non interpretatus, et Phalereus Demetrius, qui Periclem, principem Graeciae, vituperat, quod tantam pecuniam in praeclara illa propylaea coniecerit. Sed de hoc genere toto in iis libris, quos de re publica scripsi, diligenter est disputatum. Tota igitur ratio talium largitionum genere vitiosa est, temporibus necessaria, et tum ipsum et ad facultates accommodanda et mediocritate moderanda est. In illo autem altero genere largiendi, quod a liberalitate proficiscitur, non uno m. Alia causa est eius, qui calamitate premitur, et eius, qui res meliores quaerit nullis suis rebus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uitio datum ẽ. qͦo in caritate assesmodiũr popłõ de¬
dit. Magna enĩ se et innet̾ata iruidia. nec tur¬
pi iactura. Quando xerat ed ilis nec maximalib̾a¬
uit. s hondrisũmo imꝑnro miłani fitit. q̃ gla¬
diatorib emiptis reip. eausa que salure nr̃a con¬
truebat᷑. om̃s .ẜ. clodii conatꝰ furoresq eomp̃s¬
sit. Causa gͥ largitionis ẽ: si aut necesse ẽ: aut
utle. In biis aut̃ ipsa meares tegas regula opti¬
ma ẽ.L. qͥdem philippꝰ.&. f. magno uir ingenio. in pͥ¬
misq clarꝰ głari solebat. se sine ullo munere ad ep¬
cum eẽ. omĩa q̃ hab̾ent᷑ amplissima. Dicebat idem̃
cocta. curio. Nobis quoq licet in hoc qͦdãmͦ głari.
epti sumus. nr̃o qͥdem anuo quod contigit eor nemi¬
in qͦs mͦ nominaui. Sane exigius sumptꝰ edilitatis
fuit. atq etiam ille impense meliores. muri. naualia.
portus. aquarum ductus. omĩaq quę adusum reip.¬

Expanded text:
vitio datum est, quod in caritate asse modium populo devitio datum est, quod in caritate asse modium populo dedit; magna enim se et inveterata invidia nec turpi iactura, quando erat aedilis, nec maxima liberavit. Sed honori summo nuper nostro Miloni fuit, qui gladiatoribus emptis rei publicae causa, quae salute nostra continebatur, omnes P. Clodi conatus furoresque compressit. Causa igitur largitionis est, si aut necesse est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis regula optima est. L. quidem Philippus Q. f., magno vir ingenio in primisque clarus, gloriari solebat se sine ullo munere adeptum esse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quodam modo gloepti sumus nostro quidem anno, quod contigit eorum nemini, quos modo nominavi, sane exiguus sumptus aedilitatis fuit. Atque etiam illae impensae meliores, muri, navalia, portus, aquarum ductus omniaque, quae ad usum rei
Abbreviated transcription (Latin):
noniine diues. cum copus functꝰ ẽ edilicio in axiuis
munere. et paulo post .i. crassus ẽ omĩmi hominũ
moderatissito.q. mucio. magnificentissima e dili¬
tate funchꝰ ẽ. De uide .e. laudius app.t. niulti pꝰ
uluculi. hostensius si lanus. Gnĩs aut̃ .s. lentulus
me consode uicit suꝑiores. hunc ẽ scaurꝰ inutatꝰ.
Maginficentissima fiero nr̃i pompei mun̾a fedo
consulatu. Inqͥb om̃ib qͥd mͥ placeat uides. uitanda
tamen suspicio ẽ auaricie. Mamerco homini di¬
intissimo p̃cer misso edilitatis: consubatꝰ x epussa
actulit. Quꝗ̾re et si postulat᷑ apopło. bdnis uixis
sr ñ desid̾antib actanien apprabalitib faciendũ
ẽ. mͦ. ꝓ facultatib nos ipsi ut fecimnꝰ. &siquando
aliqͣ res maior atq utilior populara largitone ad¬
quirit᷑. ut or esti nuꝑ ꝓtrandra iusemitis decume
nomine. magno honori fuer̃a Hei marcõ qͥdem seio

Expanded text:
nomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo nomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo munere, et paulo post L. Crassus cum omnium hominum moderatissimo Q. Mucio magnificentissima aedilitate functus est, deinde C. Claudius App. f., multi post, Luculli, Hortensius, Silanus; omnes autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc est Scaurus imitatus; magnificentissima vero nostri Pompei munera secundo consulatu; in quibus omnibus quid mihi placeat, vides. Vitanda tamen suspicio est avaritiae. Mamerco, homini divitissimo, praetermissio aedilitatis consulatus repulsam attulit. Quare et, si postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approbantibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in semitis decumae nomine magno honori fuerunt. Ne M. quidem Seio
Abbreviated transcription (Latin):
rius nos rep̃hendit. qͥh as pecuniarũ effusiones ñ
ãmiren᷑. que fiunt ad multitudinẽ deliniendam.
At hñ qͥ abhoste obsident᷑ siemere aquȩ sextariũ
cogerent᷑ mina. hoc pͥmo ineredibile nob̾ uderi.
om̃sq mrari. s cũ accenderuit ueniam necessitat
dare. Inh s ĩmanib iacturis infinitisꝙ sũptib
resela nos inagnoꝑe mirari. s cũ psertim neq ne¬
cessitati sub ueniatur. nec dignitas augeat . Ipsi ꝙ
Mla delectatio multitadinis adbreue exigiuq ce
pus. ead a leuissimo ꝙ in qͦ cam̃ ipso una cũ sat se¬
cate memoria qͦ moriat᷑ uoluptatis. Gene etani
colligit hec pueris et muliereulis et seruis et ser¬
uoꝵ simillimis lib̾is eẽ grata. Graui uꝰ homine ce
enaine funnt uidieio cerco pond̾anti ꝓbari posse
nullo uͦ quamiq̃ intelligo in ma cuntate inuiece¬
optinis ur is postulet᷑ . Itaq ec pͦ. erustis ẽ cog¬

Expanded text:
rius nos reprehendit! qui has pecuniarum effusiones non rius nos reprehendit! qui has pecuniarum effusiones non admiremur, quae fiunt ad multitudinem deliniendam. Ait enim, qui ab hoste obsidentur, si emere aquae sextarium cogerentur mina, hoc primo incredibile nobis videri, omnesque mirari, sed cum attenderint, veniam necessitati dare, in his immanibus iacturis infinitisque sumptibus nihil nos magnopere mirari, cum praesertim neque necessitati subveniatur nec dignitas augeatur ipsaque illa delectatio multitudinis ad breve exiguumqueissimo quoque, in quo tamen ipso una cum satietate memoria quoque moriatur voluptatis. Bene etiam colligit, haec pueris et mulierculis et servis et servorum simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti probari posse nullo modo. Quamquam intellego in nostra civitate inveteoptimis viris postuletur. Itaque et P. Crassus cum cog
Abbreviated transcription (Latin):
illud alii desiderent. Omĩno duo sunt gen̾a largo¬
rum. Quor alteri ꝓdigi. alteri lib̾ales. Pdigi qͥ epu¬
lis et uiscerationib et gladiatorii munerib ludor.
uenationũq apparatu pecunias ꝓfundunt. ineas reᷤ
quarum memoriam aut breuem aut nullam om¬
nino sint relicturi. Lib̾ales aut̃ quisus factiltatib
aut captos a p̃donib redimunt. aut es alienum.
suscipiunt amicoꝵ. aut infiliarũ collocationẽ ad¬
uuant. aut opitulant᷑ uel ture q̃renda uł augenda.
Itaq miror qͥo inmentẽ uenerit theophrasto. ineo libͦ
qu̾e cdle diuitus sc̾psit. inqͦ multa p̃clare. illud absur¬
de. Est enĩ iultis in laudandamagnificentia. & appa¬
ricione popularium munerũ. caliũq sumpcuum
faculcatẽ. fructũ diuitiar̃ putat. Michi aut̃ ille frue¬
cus lib̾alitatis euiꝰ pauea exempla posui. iuilto maior
uidet᷑ et certior. Quanto aristoteles grauius et ue¬

Expanded text:
illud alii desiderent? Omnino duo sunt genera largoillud alii desiderent? Omnino duo sunt genera largorum, quorum alteri prodigi, alteri liberales: prodigi, qui epulis et viscerationibus et gladiatorum muneribus, ludorum venationumque apparatu pecunias profundunt in eas res, quarum memoriam aut brevem aut nullam omnino sint relicturi, liberales autem, qui suis facultatibus aut captos a praedonibus redimunt aut aes alienum suscipiunt amicorum aut in filiarum collocatione adiuvant aut opitulantur in re vel quaerenda vel augenda. Itaque miror, quid in mentem venerit Theophrasto in eo libro, quem de divitiis scripsit; in quo multa praeclare, illud absurde: est enim multus in laudanda magnificentia et apparatione popularium munerum taliumque sumptuum facultatem fructum divitiarum putat. Mihi autem ille fructus liberalitatis, cuius pauca exempla posui, multo et maior videtur et certior. Quanto Aristoteles gravius et ve
Abbreviated transcription (Latin):
neis hominib ĩ digentib de refamiliari ꝗꝑtien¬
s diligent᷑ atq modate. Multi enĩ patͥmonia effudar̃
in consulte largiendo. Qͥo aut̃ est stulctus quam qͥoli¬
bent᷑ facias eurare. ut io diutius facere non possis.
Atq etiam secunt᷑ largitionẽ rapine. Cum enim
dando egere ceꝑunt alienis bonis manus afferre
cogunt᷑. ita cũ beniuolentiȩ cõparande causeꝰ. bene¬
fici eẽ uelint. ñ tanta studia asseeunt᷑ eoꝵ qͥb deder̃
quanta odia eoꝵ qͥb ademerunt. Quam obremne.
iea claudenda res ẽ familiaris ut eam benignitas
aꝑire ñpossit. nec ita reseranda ut pateat om̃ib
Modus adbibeat᷑. hisq referat᷑ ad faculcates. Om¬
nino meminisse debemus id qͦd aur̃is hominib
sepisseie usurpatũ. iam inꝑũbii consuetudinẽ
uenit. Largitionẽ fundum ñ habere. Et enĩ quis
potest modus ẽẽ. cum et idem qͥ consuer̃. et idem

Expanded text:
neis hominibus indigentibus de re familiari impertienneis hominibus indigentibus de re familiari impertiensed diligenter atque moderate; multi enim patrimonia effuderunt inconsulte largiendo. Quid autem est stultius quam, quod libenter facias, curare, ut id diutius facere non possis? Atque etiam sequuntur largitionem rapinae; cum enim dando egere coeperunt, alienis bonis manus afferre coguntur. Ita, cum benivolentiae comparandae causa benefici esse velint, non tanta studia assequuntur eorum, quibus dederunt, quanta odia eorum, quibus ademerunt. Quam ob rem nec ita claudenda res est familiaris, ut eam benignitas aperire non possit, nec ita reseranda, ut pateat omnibus; modus adhibeatur, isque referatur ad facultates. Omnino meminisse debemus, id quod a nostris hominibus saepissime usurpatum iam in proverbii consuetudinem venit, largitionem fundum non habere; etenim quis potest modus esse, cum et idem, qui consuerunt, et idem
Abbreviated transcription (Latin):
De in consuetudine beneficientiȩ purcioies erunt. et cã¬
qũamt exercitariotes. ad bene de multis ꝓmerendũ.
pͥreclare in epłã qͣ dam alexandrũ filiũ philippꝰ accu¬
sat qͦd largitiouẽ beni uolentiã machedonũ consee¬
det᷑. Qͥue te inalĩ. In qͥtficationis in ĩstã spem in duxit.
ut eos tͥ fideles putares fore. quos pecunia cõrruipis¬
ses. In tu io agis ut macetones nontȩ regem siumi.
etiani qͦo largitionẽ corruptelam dix̃ eẽ. sit enim
decerior qui accipit. atq ad ioem semꝑ expectan¬
diui paratior. Hoc ille filio. S p̃ceptum putemꝰ
omĩib. Quan obrem id qͥdem ñ qubiũ ẽ. quinilla
beniguitas quȩ constet ex oꝑa et industria. et ho¬
Nestibr sit et latus pateat. et possit ꝓdesse plurib
Monniuaq̃uam tam̃ ẽ largiendũ nec hoe benig ⁊ ⁊¬
lon is genus om̃ino repudiandũ ẽ. & sepiꝑ ioo¬

Expanded text:
deinde, consuetudine benficentiae paratiores erunt, et tamdeinde, consuetudine benficentiae paratiores erunt, et tamquam exercitatiores ad bene de multis promerendum. 2. Praeclare in epistola quadam Alexandrum filium Philippus accusat, quod largitione benevolentiam Macedonum consectetur:Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fideles putares fore, quos pecunia corrupisses? An tu id agis, ut Macedones non te regem suum, setiam, quod largitionem corruptelam dixit esse; fit enim deterior, qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. Hoc ille filio, sed praeceptum putemus omnibus. Quam ob rem id quidem non dubium est, quin illa benignitas, quae constet ex opera et industria, et honestior sit et latius pateat et possit prodesse pluribus; non numquam tamen est largiendum, nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum est et saepe ido
Abbreviated transcription (Latin):
nierger.i qr indext᷑ intnos et sepẽ alias & adolescen¬
ites eontra .i. splle dominanti opes. ꝓsex roscio
ramderine feetmꝰ ¶ne ut seis excat oratio. S exposi¬
tis adolescentium offi diis hue ualenti ad głant ião
ipifcerdum. de inceps debenefierentia ae celibe¬
mlitate dicenthã ẽ. euiꝰ ẽ rãti odupłex. slan artꝰ
doꝑabenigne fit in digentib. aut pecuitia. fã¬
⁊ esliorẽ hee pofferioꝵ. looupleci p̃sert̃r. N illa
lautioihar spłendidioi et uiro forti claroq dig¬
nr uioꝵ. Qnamquam enĩ uuri oq tnest gratificmoi
lib̾alis uoluntas. tam̃ alt̾a ex arca. altera exiurtute de¬
ꝓm̾it᷑. largitioq que fit exie familiari fontẽ ipsum
benignitatis ex haurit. ita benignitate benignitas
tollit᷑. Qua quo in plures usussis. eo minus. in multoᷤ
ut possis. Atqui oꝑa idest uirtute et in dustria be¬
nefici eclib̾ales erunt. prinũ quo plurib ꝓfueruit
eo plures ad benigne faciendum ad uitores habebunt.

Expanded text:
alias et adulescentes contra L. Sullae dominantis opes pro Sex. Roscio Amerino fecimus, quae, ut scis, exstat oratio. Sed expositis adulescentium officiis, quae valeant ad gloriam adipiscendam, deinceps de beneficentia ac de liberalitate dicendum est; cuius est ratio duplex; nam aut opera benigne fit indigentibus aut pecunia. Facilior est haec posterior, locupleti praesertim, sed illa lautior ac splendidior et nior. 1. Quamquam enim in utroque inest gratificandi liberalis voluntas: tamen altera ex virtute depromitur; largitoque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit: ita benignitate benignitas tollitur: qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. At, qui opera, id est virtute, et industria benefici, et liberales erunt: primum, quo pluribus profuerint, eo plures ad benigne faciendum adiutores habebunt:
Abbreviated transcription (Latin):
anueoꝵ et nr̃a mirantium. Hec eiũ est una res
ꝓrsus ũnon multũ differat inter sũmoꝰ et mediocreᷤ
uiros. eaq utrisq ẽ ꝓpe modum cõparanda. hono¬
re et gła et bemuolentia cuuum. forcasse ñ eq om¬
nes egent. s cam̃ sieui hec suppecunt ad iuuant ali¬
quantũ. cum ad cec̾a tum ad amicitias cõparandaᷤ.
S de amieitia alio libro diebtmẽ. qͥ in sẽbit᷑ lelius.
slune dicanius de gła quamꝗͣ ea qͦ dere duo sunt
nĩa libri. S attinganus quandoqͥdem ea in reb
maioril amnimistrandis adiuiuat pluriinui.

Expanded text:
amicorum et nostra mirantium; haec enim una res amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque utrisque est propemodum comparanda. Honore et gloria et benivolentia civium fortasse non aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum cum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. Sed de amicitia alio libro dictum est, qui inscribitur Laelius; nunc dicamus de gloria, quamquam ea quoque de re duo sunt nostri libri, sed attingamus, quandoquidem ea in rebus maioribus administrandis adiuvat plurimum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinqͦ suo. Iõe sexto cͥcesimo anno post ascelerati¬
ore hasta ñ recessit. Alt̃ aut̃ qͥ in illa dictatura seri¬
ba fuerat. in hae fuit questor urbanus. Ex qͦ debet
intelligi talib p̃miis ꝓpositis. ñ qũa defut᷑a bella eiuilia.
Itaq parieces mͦ urbis stant et manent. hiĩq ipsi iam
atq in has elades in cidimus : Redeundũ est enĩ ad ꝓposi¬
cum dum metui. quam cariẽe. et diligi malumus.¬
debent putare singłi. Qͦ eũ ꝑ spicuum sit. beniuo¬
lentie uini eẽ magnã mecꝰ in becillam. seqͥtur ut dis¬
seranus qͥb reb facilliie possimꝰ eam ꝗͣ uolumus ad¬
ipisci cũ honore et fide caritarẽ. S ea ñ parit᷑ om̃s
egemus. Nam adcuiꝰq uitam institutã accõmodan¬
dum ẽ. amultis ne opus sit ansatis sit a paueis diligi.
Certum gͥ hocsit idq et pͥmũ et maxinie necessa¬
rium familiaritates habere fidas amantium nos

Expanded text:
propinquo suo, idem, sexto et tricesimo anno post, a sceleratipropinquo suo, idem, sexto et tricesimo anno post, a sceleratiore hasta eadem non recessit. Alter autem, qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intelligi, talibus praemiis propositis, numquam defutura bella civilia. Itaque parietes urbis medo stant, et manent, ii, qui ipsi iam isimus. Atque in has clades incidimus redeundum est enim ad propositum dum metui, quam caridebent putare singuli? Quod cum perspicuum sit, benivolentiae vim esse magnam, metus imbecillam, sequitur, ut disseramus, quibus rebus facillime possimus eam, quam volumus, adipisci cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque et primum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos
Abbreviated transcription (Latin):
foro uenoeret. & bonor uiroꝵ & locupleciun. et eer¬
te eiuiui. p̃dam se fuam uenoere. secutus ẽ qͥ uieaisa
umpia uieloria etiam fediore. ñ singłor eihumbo¬
na publicaret.ẜ uniũsas ꝓuincias regionesꝙ imo
calamitatis uire cõp̃henderet. Itaq uexatis ac por¬
cis ex ceris natiorub adexemplum amissi imꝑt̃ por¬
cari uitriumpho massiliam uiorinus. et ex ea urbe
nis belliꝰᷤ fumpharunt. Mulca pc̾ea cõmemorarem
nefaria insocios. si hoc uno qͥequam sol mioisset in¬
dignus. Iure gͥ plechm̃. slisi enĩ multorũ impuni¬
ca scelera culissemus. nũ quã ad unũ canta ꝑueniss
licentia. A quo qͥdem rei familiaris ad paneos eupidi¬
cattun ad mulcos imꝓbos uenit hereditas. Nec uͦ ummi¬
quam belloꝵ eiuliu semen et causa deerit. dũ ho¬
mines ꝑoit hastam illam cruentã et memuierint
et sꝑabunt. Quam .l. sylla eñ uibrasset dictatore

Expanded text:
foro venderet et bonorum virorum et locupletium et cerforo venderet et bonorum virorum et locupletium et certe civium, praedam se suam vendere. Secutus est, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe nis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo qtatum ad multos improbas venit haereditas. Nec vero unquam bellorum civilium semen, et causa deerit, dum homines perditi hastam illam cruentam et meminerint, et sperabunt, quam P Sylla cum vibrasset, dictatore
Abbreviated transcription (Latin):
ũsiq ad phirrum contulerunt. Ed lacedemonioᷤᷤ
in iuste imꝑantes. nonne repente om̃s fere socii¬
deseruerunt. spectatoresq se ociosos p̃buerunt
luctrice calamitatis. Excerna libentius intalire ͣ
ꝓsociis aut de iꝑio gerebant᷑. Exitꝰ erant bellor
aut mutes aut necessarti. Regum ppłoꝵ. nationum.
portꝰ erat et refugiũ senatꝰ. Ar̃ĩ aut̃ magistratꝰ impe¬
ratoresq ex hac una re maximã lauoem caꝑe stuoe¬
bant. si piuincias si socios. eqͥtate et fide defenoissent.
taꝙ illud patrocinũ orbis t̃rȩ uerius ꝗͣ imꝑium
boses nominari. Sensim hane consuecudinem et
diseiplinani. tam antea imnuebamꝰ. Post uͦ syile¬
uecloriam penitꝰ amisinius. Desitum ẽ enĩ iuderi qͥq
insoeios iniquum euni excicisset in ciues canta eruo¬
litas. Ergo in illo secuta ẽ honestam causani. ñ hons¬
ca uetaria. Est enĩ ausus dic̃e. hasta posita cũ bonais

Expanded text:
verlique se ad Pyrrhum contulerunt? quid Lacedaemonios verlique se ad Pyrrhum contulerunt? quid Lacedaemonios iniuste imperantes? nonne repente omdeseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius in tali re qupro sociis aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut necessarii, regum, populorum, nationum portus erat et refugium senatus, nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis terrae verius quam imperium poterat nominari. Sensim hanc consuetudinem et disciplinam iam antea minuebamus, post vero Sulvictoriam penitus amisimus; desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in
Abbreviated transcription (Latin):
te carbone sibi ad urebat capillum. Ed alexandrũ
phereum qͦ animo uixisse arbitramͣ. qͥ ut sc̾ptum
legimus. eum uxorem thebenãmodum dilig̾et cam̃
ad eam ex epulis in cubiculum ueniens. barbarum
et eum qͥdem ut septũ est conpunctũ nocis chraeciis
destricto gladio iubebat ante ire. Premittebatq
de stpatorib suis qͥserutarent᷑ arculas muliebres.
et ne qͦd in uestimentis telun occultaret᷑ exqͥrerent.
Omiserum quifidesiorem et barbarum et stimatiã
putaret quani coniugem. Nec eum fefellit ab ea enĩ
ẽ ipsa ꝓpt̃ pelicatꝰ suspicionẽ int̾fectus. Nec uͦ ulla¬
iiis imperii cantaẽ. que p̃mente mecu possit eẽ di
uturna. Testis ẽ phalaris. cuiꝰ ẽ p̃cer cet̾os nobilitata
crudelitas. Qͥ non ex insidiis interiit. ut his quem
modo dixi alexauder. ñ apaueis ut hic nr̃. s in quẽ
inuũsa agrigentinoꝵ mulcituoo impecum fecit.
Eͥo machedones. nonne demetͥum reliq̃runt. uni¬

Expanded text:
te carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum te carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum Pheraeum quo animo vixisse arbitramur? qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben admodum diligeret, tamen ad ear ex epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirerent. O miserum, qui fideliorem et barbarum et stigmatiam putaret quam coniugem! Nec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter pelicatus suspicionem interfectus. Nec vero ullvis imperii tanta est, quae preuturna. Testis est Phalaris: cuius est praeter ceteros nobilitata crudelitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi Alexander, non a paucis, ut hic noster; sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid Macedones? nonne Demetuium reliquerunt? uni
Abbreviated transcription (Latin):
esfuegit.  alus enĩ ẽ eustos diut᷑ͣnitatis nietꝰ. contͥh ben¬
uolentia fioelis uel ad ꝑpecuitatẽ. S: huis qui ii opas
inpio coercent.sit sane adhibenda seuitia interxh¬
s in famulos si alit̃ teneri ñ possunt. Qͥuꝰ in lib̾a euuta¬
te utase instruunt ut mecuant᷑. his nichil potest c̃ẽ
dlemencius. Quamuis enĩ sint dem̃se leges alicuio
pib. qͣuis cime facta lib̾tas. energunt cam̃ hec ali¬
quando aut iudiciis cacitis. aut occulcis. de honore
suffragis. Aeriores aut̃ morsus sunt int̾misse libtati
quã recente. Qͥo gͥ leͥcissime pater. neq ad in colum¬
tatẽ solum. ẜ etiam adopes et potentiam ualet plu¬
rimũ. Io amplectam᷑ ut inetus absit. caritas recine¬
atur. Ita facillime que uolemus et pͥuatis inreb. &
inrep. conseq̃mur. Et enĩ qui se mecui uolent aqͥb
niecuent᷑. eosdem metuant. ipsi necesse ẽ. Go enin
gensemus suꝑiorem illũ dionisium qͦ cruciatu timo¬
ris angi solitũ qui cultros metuens consorios canden¬

Expanded text:
custos diuturnitatis metus contraque benivolentia fidelis vel ad perpetuitatem. Sed iis, qui vi oppresses imperio coercent, sit sane adhibenda saevitia, ut eris in famulos, si aliter teneri non possunt; qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur, iis nihil potest esse dementius. Quamvis enim sint demersae leges alicuius opibus, quamvis timefacta libertas, emergunt tamen haec aliquando aut iudiciis tacitis aut occultis dsuffragiis, acrioresautem morsus sunt intermissae libertatis, quam retentae. Quodigitur latissime patet, neque ad incolumitatem solum; sed etiam ad opes, et potentiam valer plurimum, id amplectamur, ut metus absit, charitas retineatur. Ita facillime quae volumus, et privatis in rebus, et in Rep.consequemur. 3. Etenim qui se metui volent, a quibus metuuntur eosdem metuant ipsi necesse est. Quid enim censemus superiorem illum Dionysium, quo cruciatu timoris angi solitu
Abbreviated transcription (Latin):
les eẽ possunt. Carumq iterum rerum que noce¬
ant et obsint. eadem diuisio ẽ. S qͥad̾os nocere
ñ putant. hiis exceptis homines hominib ob eẽ plu¬
rimum arbitrant᷑. Ea enũ ipsa q̃ in anuna aiximus
pleraq st̃ hominũ oꝑis effecta. que nec hab̾enius
nͥ manꝰ et ars accessisset. nec hũs sine hominũ in ini¬
cratione uterem᷑. Neq em̃ ualicudinis curatio. ueq
nauigatio. neq agricult᷑a. neq frugum fructu¬
umq reliquor ꝑceptio et conseruatio sine homi¬
nũ oꝑa ulla eẽ potuisset. Iam uͦ et earũ rerũ qͥb
abundaremꝰ exporcatio. et earum qͥb egerenus
inuectio certe uulla ẽẽt. nͥ hus muñib homines

Expanded text:
iles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceiles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceant et obsint, eadem divisio est. Sed quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum arbitrantur. Ea enim ipsa, quae inanima diximus, pleraque sunt hominum operis effecta; quae nec haberemus, nisi manus et ars accessisset, nec iis sine hominum administratione uteremur. Neque enim valetudinis curatio neque navigatio neque agri cultura neque frugum fructuumque reliquorum perceptio et conservatio sine hominum opera ulla esse potuisset. Iam vero et earum rerum, quibus abundaremus, exportatio et earum, quibus egeremus, invectio certe nulla esset, nisi his muneribus homines
Abbreviated transcription (Latin):
un qͥeqͥd honestũ sit. idem sit utile. Qͦ qͥ parumꝑ
spiciunt. hii sepe u̾sutos homines et callidos ad¬
mirantes malitam sapientiã uidicant. Quor
error eripiendus ẽ opinioq om̃is ad eã spẽ tͣducenda
ut honestis consiliis iustisq factis ñ fraude et malitia
se intelligant. ea q̃ uelint conseqͥ posse Que gͦ adui¬
cam hominũ cuendam ꝑtinent. Partĩ sunt in anima
ut aurum argentũ. ut ea quȩ gignunt᷑ et̾ra. ut alia
gen̾is eiꝰdem. Partĩ animalia que habent suos im¬
pecus & rerum appetitus. Eox aut̃ rationis exꝑca
sunt alia ratione utentia. experces rationis. equi
boues. relique pecudes. apes. quarũ oꝑe efficitar
aliquid adusum hominũ atq uitã. Ratione aut̃
utentium. Ario gen̾a ponunt. d̾oꝵ unũ. alcerũ ho¬
minũ. d̾os placatos pietas efficiet & scĩtas. Exime
aut̃ et sed̃ni deos. homines. homnib. maxime ut¬

Expanded text:
ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima, ut aurum, argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus. Eorum autem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes, quarum opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem utentium duo genera ponunt, deorum unum, alterum hominum. Deos placatos pietas efficiet et sanctitas, proxime autem et secundum deos homines hominibus maxime ut
Abbreviated transcription (Latin):
ligent̃. Tibi aut̃ micicero quamꝗͣ in antiqͥssima
nobilissimaq philosophia cratippo auctore u̾saris
his si millimo qui ista preclara pepererunt. cam̃
hȩc nr̃a finitima ur̃is ignota ẽẽ nolui. S iam adin¬
stituta ꝑganuis. Qͥnq gͥ rationib ꝓpositis officii
ꝑ sequendi. quarũ duȩ ad decus hõnestatẽq ꝑtine¬
rent. due ad cõmoda iute. copias. opes. facultates.
quinta ad eligendi iudicium. si quando ea que
dixi pugnare int̾se uiderent᷑ honestatis pars con¬
fecta est. Quam qͥdem tͥcupio eẽ. notissimã. Hoc
aut̃ asꝗͦ nunc agimus idipsum ẽ qͦd utile appella¬
cur. In quo ũbo lapsa consuetudo deflexit deuia.
sensimq eo deducta ẽ. ut honestatẽ ab utilitate
auctoritate philosophi seuere sane atq honeste.
Hec c̾a gen̾a confusa cogitatione distingunt.
Qͥeqͥd enim iustum sit. ideciam utile ẽẽ censent.
Itemq qͦd honestum. idem iustũ. Ex qͦ efficitur

Expanded text:
ligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima ligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima nobilissimaque philosophia Cratippo auctore versaris iis simillimo, qui ista praeclara pepererunt, tamen haec nostra finitima vestris ignota esse nolui. Sed iam ad instituta pergamus. Quinque igitur rationibus propositis officii persequendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut honestatem ab utilitate auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
potissimũ contulissemus ¶ Occurrit᷑ aut̃ nob̾ et qͥ¬
dem a doctis et eruditis q̃rentib. satis nec constamt᷑
fac̾e̾ uideam᷑. Qͥcum ꝑcipi nichil posse dicamꝰ canĩ
et aliis dereb disserere soleamus. et hoc ipso tempe
p̃cepta officii ꝑseqͣm. Qͥb uellem satis cognita eẽt
ur̃a sententia. Nonenim sumꝰ hii quoꝵ uagetur
animus errore. nec habeat unquam qͥd seqͣcur.
Que enim eẽt ista mens uel que uita potius ñ mͦ dis¬
putandi. s eczau uiuendi ratione sublata. sios aut̃
ut cec̾i alia certa. alia incerta eẽ dicunt. Sic ab hiis
sequi. qͦ contͣ imꝓbare. atq affirmandi arroganti¬
am uitantẽ fug̾e cem̾itatẽ. quȩ asapienti a dissidet
pluriniũ. Cont᷑ aut̃ om̃ia disputant᷑ anr̃is. qͦd hoc
ipsum ꝓbabile elucere ñ possit. nͥ exutͣq parce
causarum facta ẽẽt contentio. S hec ex plana¬
ca sunt in achademicis nr̃is. satis ut arbitrai di¬

Expanded text:
potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quipotissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis et eruditis quaerentibus, satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus vellem satis cognita esset nostra sententia. Non enim sumus ii, quorum vagetur animus errore nec habeat umquam, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his sequi, quae contra, improbare atque affirmandi arrogantiam vitantem fugere temeritatem, quae a sapientia dissidet plurimum? Contra autem omnia disputatur a nostris, quod hoc ipsum probabile elucere non posset, nisi ex utraque parte causarum esset facta contentio. Sed haec explanata sunt in Academicis nostris satis, ut arbitror, di
Abbreviated transcription (Latin):
tuniẽ. rerum diuinarũ et huimatiar causarũq
qͥb ee res continent᷑ scientia. c uꝰ st idium ꝗͥ
uituꝑat. haud sane intelligo qͥo nam sit qͦd lau¬
dandũ putet. Nam siue oblectatio queritur. ani¬
nii requiesq eurarum ꝙ̃ conferri cum eor sta.¬
dis potest. qͥ semꝑ aliqͥd ad qͥrinit. qͣd spectet et
staleit adbene beateq uuendũ. Siͦ ratio con¬
stanrie urcutisq ducit᷑. aut hec arsẽ. aur nul¬
la omiñio ꝑquant eas asseqͣm̃. suilsam dic̃e ma
rimas rerum artẽ eẽ. eũ minimarũ sine arte
ninla sit. homuiliũ ẽ parũ consi date loquentrã.
atq in maximis reb errantium. Si aut̃ est aliqua
disciplina uircutis. ubi ea q̃ret᷑ cum ab hoc discen¬
Aigenere discesseris. S hec cũ ad philosophiam co¬
hortam᷑ accuratius disputari solent. qͦd alio qͦdam
libro fecimus. hoc aut̃ temꝑe cantum nob̾ declaran¬
dum fuit. cur orbati reip. munerib. ad hoc nosstudiũ

Expanded text:
 rerum divinarum et humanarum causarumque, quibus eae res continentur, scientia, cuius studium qui vituperat haud sane intellego quidnam sit quod laudandum putet. Nam sive oblectatio quaeritur animi requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid anquirunt, quod spectet et valeat ad bene beateque vivendum? sive ratio constantiae virtutisque ducitur, aut haec ars est aut nulla omnino, per quam easrerum artem esse, cum minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium atque in maximis rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab hoc discendi genere discesseris? Sed haec, cum ad philosophiam cohortamur, accuratius disputari solent, quod alio quodam libro fecimus; hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbati rei publicae muneribus ad hoc nos studium
Abbreviated transcription (Latin):
si paueit ante dioeuda sunt.¶Magnã uim ẽẽ in fortu¬
ha inutr amq pardem uel sed̾ as as ies uel ad ĩsas
quuis ignorat. Nam et cum ꝓspero flatii eiꝰ utimi
Adexitus ꝑ uehim̃ optatos. et eũ reflauit affigim.
Hec gͥ ipsa fortunia cet̾as casus rariores habet. Pri¬
pium abinanmis. ꝓcellos tempestates. nanifr agia
rumas incendia. Deinde abestus ic tus morsus ii¬
petus. hec gͦ ut dixtrariora. At uͦ interitꝰ exerei¬
euum ut pxime crium. sepe mulcor clad es imꝑato¬

Expanded text:
sed pauca ante dicenda sunt. Magnam vim esse in fortused pauca ante dicenda sunt. Magnam vim esse in fortuna in utramque partem, vel secundas ad res vel adversas, quis ignorat? Nam et, cum prospero flatu eius utimur, ad exitus pervehimur optatos et, cum reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab inanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, incendia, deinde a bestiis ictus, morsus, impetus; haec ergo, ut dixi, rariora. At vero interitus exercituum, ut proxime trium, saepe multorum, clades im
Abbreviated transcription (Latin):
cium sapientia et uͥtute exeitant᷑. Ꝙ enĩ u̾tꝰ omnis
tͥb inreb fere ũtitur. Quarum una ẽ in ꝑspiciendo
qͥo in quaq reuerum sinceruniq sit. qͥd corisentane¬
um euꝙ. qͥd consequens. Ex qͦ q̃q gignant᷑. q̃ cuiꝰq
rei causa sit. Alterum cohibere mocꝰ anime t᷑batosqͦs
greci pathos nominant. appẽtionesq qͣs illi ormas
obedientes efficere rationi. Tercium hiis qͥb cum
congregere in᷑ ut moderate et scienter. Quor sta¬
diii ea que nat᷑a desidat expleta cuniulataq ha¬
beamus. ꝑ eosdemq siqͥd importet᷑ nob̾ in cõmo¬
di ꝓpulsemus. ulciscam̃q eos qͥ nocere nob̃ co¬
nati sunt. tantaq pena afficiamus quantã eqͥtas
humanitasq patit᷑. Eb aut̃ rationib hane fa¬
eultatẽ assequi possimus. ut hominũ studia cõ¬
plectam̃ eaq ceneaniꝰ dicemus. Nleq ita malto pꝰ¬

Expanded text:
tium sapientia et virtute excitantur. Etenim virtus omnis tium sapientia et virtute excitantur. Etenim virtus omnis tribus in rebus fere vertitur, quarum una est in perspiciendo, quid in quaque re verum sincerumque sit, quid consentaneum cuique, quid consequens, ex quo quaeque gignantur, quae cuiusque rei causa sit, alterum cohibere motus animi turbatos, quos Graeci pa/qh nominant, appetitionesque, quas illi orma/s, oboedientes efficere rationi, tertium iis, quibuscum congregemur, uti moderate et scienter, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta cumulataque habeamus, per eosdemque, si quid importetur nobis incommodi, propulsemus ulciscamurque eos, qui nocere nobis conati sint, tantaque poena afficiamus, quantam aequitas humanitasque patitur. Quibus autem rationibus hanc facultatem assequi possimus, ut hominum studia complectamur eaque teneamus, dicemus, neque ita multo po
Abbreviated transcription (Latin):
tib ñ necessariis ¶atq ut magnas utilitates adipiscimͣ
conspiratione hominũ atq consensu. Sic nulla cam
decestabilis ẽ pestis. que ñ homini ab homine nascat᷑.
Est dice archi lilier. de interitu hominũ ꝑhypatetiei
magni et copiosi. qͥ collectis cet̾is causis elinuonis. pes¬
cilentiȩ. uastitatis beluar̃ etiam repentine mulcitu¬
dinis. quarũ impecu docet q̃dam hominũ gen̾a
eẽ consũpta. deinde cõparat quando plures delet
sunt homines hominũ impetu. id ẽ belles aut seditio¬
nib ꝗͣ omni reliqua calamitate. Cum gͥ hic locus ni¬
chil habeat dubitationis. qͥn homines plurimũ homi¬
nib ꝓsint et obsint. ꝓpͥum hoc statuo ẽẽ uircutis.
conciliare animos hominũ et ad usus suos ad iunge
luarum fiunt utilit̾ ad hominũ uitã artib ea cri¬
buunt᷑ operosis. hominũ aut̃ stuoia ad amplificatio¬
nem nr̃arum rerum ꝓmpta ac parata. uirer p̃stan¬

Expanded text:
tibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur tibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consensu, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum genera esse consumpta, deinde comparat, quanto plures deleti sint homines hominum impetu, id est bellis aut seditionibus, quam omni reliqua calamitate. Cum igitur hie locus nihil habeat dubitationis, quin homines plurimum hominibus et prosint et obsint, proprium hoc statuo esse virtutis, conciliare animos hominum et ad usus suos adiungerluarum fiunt utiliter ad hominum vitam, artibus ea tribuuntur operosis, hominum autem studia ad amplificationem nostrarum rerum prompta ac parata virorum praestan
Abbreviated transcription (Latin):
que eẽt oblectatio ualentium qui uictis aut eultus.
ncam multe nobis artes ministrarẽt. Q b reb ex culta
hominũ uita tantũ destitit a uictu et culcu bestiar̃.
Urbes uͦ sine hominũ cetu ñ potuissent nec edificari.
nec frequentari. Ex qͦ leges moiesq constituti. cum urs
ȩqua deseptio. certaq uuendi disciplina. Quas res
et mansuecudo animoꝵ consecuta et uerec̃dia est.
effectũq ut eẽt uita muitior. atq utdando et acei¬
piendo mutandisq facultatib et cõmodis nulla re
egeremus. Longiores hoc lo cosumus quã necesseẽ. e
est enĩ cui ñ ꝑspieua sint illa quȩ plurib ũbis apane¬
io cõmemorant᷑: nemiinẽ. neꝙ ducẽ bello. nec pͥncipẽ
domi magna̾res et salutares sine hominũ studus ge¬
rere potusse. Cõmemorat᷑ ab eo chemutocles pericleᷤ
cẏrꝰ hagesi laus alexander. qͦs negat sine ad ium̃cis ho¬
munũ cantas res effic̾e potuisse. Ucit᷑ inre ñ dubia tes¬

Expanded text:
quae esset oblectatio valentium, qui victus aut cultus, nisi tam multae nobis artes ministrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum distat a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis est enim, cui non perspicua sint illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas res et salutares sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia tes
Abbreviated transcription (Latin):
bene consulentes reip. contulerunt. Eb eunsi
frequentessunt. opimonẽ afferunt ppło. eor fo¬
re se similes quos sibi ipsi delegerit ad unttan¬
dum .P. racilis̃ adolescentiã. ad opinionẽ et ut¬
nocentrȩ et uiris seientiȩ .P. mueñ cõmendauit

Expanded text:
bene consulentes rei publicae contulerunt; quibuscum si bene consulentes rei publicae contulerunt; quibuscum si frequentes sunt, opinionem afferunt populo eorum fore se similes, quos sibi ipsi delegerint ad imitandum. P. Rutili adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
frima ẽ gͥ ad olcescenti cõmendatio ad głani. si qua
exbellicis reb cõparar ĩ potest. Inqua nuilti apud
maiores nr̃os exeicerunt. semꝑ enĩ fere bellage̾¬
rebant᷑ Tua aut̃ ecas ineidit in idbellum cuuis al¬
tera parssceleri s ninuum habuit. alt̾a felicitatis pa¬
rum. Quocamen ibello. ciunte pompeuis ale al¬
teri pͣfecisset. magnam laudem et a summo uiro
et ab exercitu consequebare. eqͥtando. iaculando
eiiũ militari labore tolerando. atq ea qͥ dem tna
laus parit̃ cumi ep. cecidit. Michi aut̃ hec oratio
suscepta ñ cdere ẽ. s degenere toto. Quam obrem
ꝑgt̃nius adea quȩ restant. Ut gͥ in ueliqͥs reb
res quas in genio ac ratione ꝑseqͥmur. gͣtiores sũnt᷑
quamilleQuas uirib. Prima gͥ cõm̃datio ꝓficiscit᷑
amodestia. tum pietate in parentes in suos beniuo¬
lentia. facillime atit̃ et in optimã pattẽ cognoseun¬
ctr ad oleseeutes quise addaros et sapientes uiros

Expanded text:
Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si qua Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando. Atque ea quidem tua laus pariter cum re publica cecidit. Mihi autem haec oratio suscepta non de te est, sed de genere toto; quam ob rein pergarnus ad ea, quae restant. Ut igitur in reliquis rebus res, quas ingenio ac ratione persequimur, gratiores sunt quam illae, quas viribus. Prima igitur commendatio proficiscitur a modestia cum pietate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam partem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros
Abbreviated transcription (Latin):
dabit᷑ dĩ niemoria rerum romanarũ manebit.
que eẽnt dic̾tum ẽ. in libro suꝑiore. S ut facillime
quales simus tales ẽẽ uideamͣ. et si ineo ipso uis mar¬
ma ẽ. ut simus hii qͥhaberi uelimus. tam̃ q̃dam p̃¬
cepta danda funt. Nam siqͥs ab ineunte etate habet
causam celeb̾tatis et nominis. aut apatre acceptam
qd̾ cͥ mi eicero arbitror contigisse. aut aliquo casii
atq fortuna. in hunc oculi omĩtum coniciunt᷑ atq
uneun qͥd agat. quenadmodũ uiuat inqͥrit᷑. et
cam quam in clarissima luce uerset᷑. ita nullũ obs¬
curum potest nec dictũ eiꝰ eẽ nec factũ. Quorum
aut̃ pͥma etas ꝓpt̃ humilitatẽ et obserritatẽ in
hominũ ignoratione u̾sat᷑. hii simul ac iuueneᷤ
ẽẽ ceꝑunt. magna spectare et adea rectiꝰ studiis
debent contendere. Quos eo firmiore. animo facient
qͥa tronnͦ ñ inuidet illi etati. uer̾um etiam fauet᷑.

Expanded text:
dabitur, dum memoria rerum Romanarum manebit; dabitur, dum memoria rerum Romanarum manebit; quae essent, dictum est in libro superiore. Sed ut facillime, quales simus, tales esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur et, tamquam in clarissima luce versetur, ita nullum obscurum potest nec dictum eius esse nec factum. Quorum autem prima aetas propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea rectis studiis debent contendere; quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, verum etiam favetur.