comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dio metamus sũo etiã ⁊si¬
macio corporis ex milla par¬
ce homamo ulla ros polli¬
atabit molestia ulline tq̃¬
sũ anmale cerpus a pata¬
missem pertireat quod ad¬
ĩẽit sarget corpus sparica
rõcanit dicens Qui seminuri
ila crimasi igadiomeat
Sene autẽ semenare idest
bene opari facilius est p
nio porsemrat fuctus
iã selet laborem consdlaꝰ
opus est Qrui em̃ perse¬
uerauerit usq i finẽ hre
sailiuis erit dee ꝓphita cla¬
mat eciustme domnũ bn

Expanded text:
dio metamus, cum etiam reformato corpore, ex nulla parte hominis, ulla nos sollicitabit molestia ullumve tensum animale corpus deputamessem pertineat quod adjunxit, surget corpus spirituale concinit, dicens, Qui seminat in lacrymis, in gaudio metet . Bene autem seminare, id est, bene operari, facilius est, quam in eo perseverare. Fructus enim solet laborem consolariopus est. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : et propheta clamat, Sustine Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ carars s duci a carme
si spũ inquit darciata nõne
superius non ait spũ ambula
cas cõno hali non iã certa¬
s obtimiẽitis iuctoriã per

Expanded text:
 duci a carne, si spiritu, inquit, ducimini, non superius non ait, Spiritu ambulateas omnino habere, non jam certasi obtinuerimus victoriam per
Abbreviated transcription (Latin):
sitatũ desse nc̃o nũ que ur¬
nia sañt᷑ in iebis Et ãt
in alno inter quos uuuma
t .t ad sustmẽ dũ lon¬
gammatas et ad tirandũ
Remgnitas et ad ignustẽ¬
dũ bonitas mlitat qam
man sue tudo ettruettinlis
et qmessanodbes contnẽ¬

Expanded text:
sitatum dissensionumque vitia sanantur in nobis. Ut autem in aliis, inter quos vivimus, r, et ad sustinendum longanimitas, et ad curandum benignitas, et ad ignoscendum bonitas militat. Jam mansuetudo, ebrietatibus et comessa
Abbreviated transcription (Latin):
quã us instruxit aduarse
llos a quibers en sireutratẽ
liggis sedacebant᷑ hoc mo
as cauet ne conseructores
facti et uole ates ec̃i caluip̃¬
nos car malĩ respondere
ortenaombus studeant et
app. titu maas glorie ligis
onriltꝰ non siruẽtes uana
apidicatibas siriuant snchil
autẽ sic probat sperualem
baũ quã peccati aliera tras¬
tucio nemr liberarion erust
pocius quã insul caciomen
pocius que aupiliaria quã
cõuicia mediccit᷑ er quatũ

Expanded text:
s instruxit adversus illos, a quibus in servitutem legis seducebantur, hoc in eis caute, ne instructiores facti et volentes jam calumniis carnalium respondere, contentionibus studeant et appetitu inanis gloriae legis oneribus non servientes, vanis cupiditatibus serviant. Nihil autem sic probat spiritalem virum quam peccati alieni tractatio, cum liberationem ejus potius quam insultationem, potiusque auxilia quam convicia
Abbreviated transcription (Latin):
hutare mrepa cũ oruri
na at cunc opor tumus.
sicaondo cum autem des¬
truas argue edo uon mer¬
es etiam si opor tumiusiiu¬
daris Eri hoc est tali¬
que seqũit᷑ ad duo sup¬
nora possũt sargallatin
resero hortare ca opor

Expanded text:
repa cum omni na: ut tunc opportunus ificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est taliquae sequuntur, ad duo superiora possunt singillatim referri, Hortare cum oppor
Abbreviated transcription (Latin):
Pandatores nestii mninuuẽ
omra corsciẽce nostre at¬
po laus nostra mrnuat ᷑
aut oburesuinene illooe
are niħlugimꝰ aut sactã¬
ter eis aliquid nostiũ os¬
tentanus ponius quani
mitto cet que siguẽ et

Expanded text:
stri minuunt onera conscientiae nostrae, atsis laus nostra minuatur, cum aut objurgatione illos curare negligimus, aut jactanter eis aliquid nostrum ostentamus, potius quam mitto ea quae fingunt et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tera plainssima sseae¬
istimo nã et ielud usita¬
cũ preceptĩ st ut pre¬
dicatori irbi ar prebe¬
at necessaria cia pre dica¬
c ad bona enĩ opera
grar cristo minstrarent
statiur ad deꝑtrrã a
usi ua plrs in eis ope¬
ligis posset tinor nque
hoe quisquã maiore si¬
ducia debet preupere
quã hic apostola qui ma¬

Expanded text:
etera planissima esse existimo. Nam et illud usitatum praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria, cui praedicatur. Ad bona enim opera egenti Christo ministrarent, staturi ad dexteram cum agnis; ut plus in eis opeLegis posset timor. Neque hoc quisquam majore fiducia debet praecipere, quam hic apostolus, qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari opera iustiae que
sũt inlige ses cĩcũtur
concupiscera carnos quã
sequet deserus operam
sidi unde et ad romanos
dicit prudencia caeis m¬
nos est subiecta meqi eño
pt̃ cũ etã caritas legem
ipleat porudennia uero
carns quoda cemporalia
consertano spocrital cari¬

Expanded text:
ari opera justitiae, quae sunt in Lege, sed vincuntur concupiscentia carnis, quam sequendo deserunt gratiam fidei. Unde et ad Romanos dicit, Prudentia carnis inon est subjecta; neque enim potest . Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali chari
Abbreviated transcription (Latin):
pone quid talen sistete¬
uo actionẽ et ad can cora
dil. ctranos accrdis̾ ẜ intir
atend sub repserit aliqius
Sũ nbo re sisait᷑ quod teau¬
srat ab qom̃s ucio pir¬
urẽ multo salubrius me¬
mnisse oportebit quã rõ

Expanded text:
tione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio perpulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non
Abbreviated transcription (Latin):
cãt᷑ got nanere et carna¬
li centate indere Dio uo
lũt̃ quãdo graniã enã q¬
respuẽtis siru esse tempo
laborẽ nemo michi prestit
nor Clt per turbulentas
contẽ cioneo tedĩ sili sier
d. i. quãtũ sutis erat p̃¬
re meo porto idest habco
alios conflictꝰ et certamã
nẽ carne meri que in per¬
se cucaĩsq quas panior mo¬
nõ Rimicant es tigmataã

Expanded text:
cantur hoc nomine, et carnali caecitate videre Dominum nolunt, quando gratiam ejus respuentes servi esse temporlaborem nemo mihi praestet. Non vult per turbulentas contentiones taedium sibi fieri de re, quantum satis erat, ex corpore meo porto: id est, habeo alios conflictus et certamina cum carne mea, quae in persecutionibus quas patior, mecum dimicant. Stigmata
Abbreviated transcription (Latin):
acio est amor u legretrõ
conubio solutis et uago
gitime ad spuitalẽ fecõ¬
dio csiu quãto sigius no¬
diserit canto est incor¬
Lupinor inheret autem
caritat rie cte igitur sor¬
in caniom oppont᷑ caritas
in qua sola est crstodia
uutr̃ sũt ummeo pertͬba¬
ciones de ella formora¬
ome concepte quibus gnu

Expanded text:
icatio est amor a legitimo connubio solutus et vagusgitime ad spiritualem fecunDeo? Cui quanto fixius inhaeserit, tanto est incorruptior. Inhaeret autem charitate. Recte igitur fornicationi opponitur charitas, in qua sola est custodia autem sunt omnes perturbationes de illa fornicatione conceptae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
idest ut misi mu dis mochino¬
core pussit nque ego er mũ¬
Q aliquid cupnã Qru autẽ
i cruce cristi gloriant᷑ aori
Clt placere i carme quia
ꝑ si cuciores carnalũ non
timent quas prior ut crun¬
tigia sua sircãtili prebret

Expanded text:
undus mihi nocere possit, neque ego de mundo aliquid cupiam. Qui autem in cruce Christi gloriatur, non vult placere in carne, quia persecutiones carnalium non timet, quas prior, ut cructigia sua sectantibus praeberet
Abbreviated transcription (Latin):
itlamo indiffere mã decla
iisi ⁊ illa salacẽ seꝑare
nichil rg ualere dic̃it in
si fidem que dilectionẽ oꝑã
et hoc ilład tetigit qua sł
lege serutꝰ ꝑ tirorem oꝑ¬
at᷑ A intpbatis bere inquit
qrus nos mopediunt uerita¬
ei non obedie hoc est qͥd¬

Expanded text:
illam indifferentiam declarnisi ex illa salutem sperare. Nihil ergo valere dicit in sed fidem quae per dilectionem operatur. Et hic illud tetigit, quia sub Lege servitus per timorem operatur. Currebatis bene, inquit; quis vos impedivit veritati non obedi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥste aucẽ casta porma¬
met on se culũ seculite
quo cimore cruasigi I¬
se optat sꝭ heta cum de¬
ct confige clauisia cr¬
more mo carmes mnes
⁊sca craxest de qua do¬
tram at sequereme ei¬

Expanded text:
iste autem castus permanet in saeculum saeculi. De quo timore crucifigi optat propheta, cum dicit: Confige clavis a timore tuo carnes meas . Ista crux est de qua Dotuam, et sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
locis suis diccũ est utr
d estiutonẽ de uobio fla¬
gitunt nã emulucio est
dolor ammi cid aluis ꝑ¬
uemit adrem quã duo
plars ne appe teblant et
isi ab duo habero non
potest Istam fanat pat
qua id appetimꝰ quel obi¬
nes qui appe tũt si asseuã¬
t unũ in er frũt ¶pandia
uer dolor aum est cũ
asse qui ecrã quod tu nori¬

Expanded text:
locis suis dictum est, utique distinctionem de nobis flagitant. Nam aemulatio est dolor animi, cum alius pervenit ad rem quam duo pluresve appetebant, et nisi ab uno haberi non potest. Istam sanat pax, qua id appetimus, quod omnes qui appetunt, si assequantur, unum in eo fiunt. Invidia vero dolor animi est, cum assequi
Abbreviated transcription (Latin):
socut daud nũ diuinitus
uccepipset in potestatẽ re¬
gcm caul impune ucup
ocuder .t net homĩbus m
s uindicaturis quia mł¬
tũ abl eos dilgebant᷑ id
dauad nec deo qui huut ip¬
sam potestrte de disse .sc
ꝙ uellet peꝑcis ergo
diligens ꝓximũ tamquã
scipsũ nõn solũ ꝑ se cutũ
s eccã persecuturũ qmeũ
corrigi quã marsia mã¬
lebat hono in netori testa

Expanded text:
David cum divinitus accepisset in potestatem regem Saül, impune utique occideret, nec hominibus in se vindicaturis, quia multum ab eis diligebatur idem David; nec Deo, qui hanc ipsam potestatem dedisse se quod vellet . Pepercit ergo diligens proximum tanquam seipsum, non solum persecutum, sed etiam persecuturum, qui eum corrigi quam interfici mal
Abbreviated transcription (Latin):
Mimñe ergo lege nãt de¬
cit ex operibꝰ hus que
ad mores bonos portinẽt
quia et illa que sũt in ra¬
cramẽtis cũ bem a libe¬
ris intelligũt᷑ mer carna¬
licor obpruãt᷑ a serius
ad illa duo precepta ⁊¬
mi di et serigim arecie
ieuq acipit᷑ ud hoe par¬
emere quod eciã damino
ait nom nõi legem solue¬
⁊ ẽ si adimiplere quia e
Et quomã sides impetrat
ratas dei diffusa est n¬

Expanded text:
mnem ergo legem nunc dicit ex his operibus quae ad bonos mores pertinent, quia et illa quae sunt in sacramentis, cum bene a liberis intelliguntur, nec carnaliter observantur a servis, ad illa duo praecepta rnis Dei et proximi. Recte itaque accipitur ad hoc pertinere quod etiam Dominus ait, Non veni Legem solvere, sed implere : quia erut quoniam fides impetrat aritas Dei diffusa est
Abbreviated transcription (Latin):
qones saretis prior ne sor¬
te carnalibus motibus
nus ad norendũ consiroci¬
as et ex hibeas langnã
cato ad reddendũ mulr̃
ymalo aut male Dictĩ poro
male dicto Cind quid em̃
sateraer dĩõ dixires pu¬
nnio est impeeꝙ neu ca¬
utas corrigemtis delige et

Expanded text:
donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam cato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quidquid enim lacerato animo dixeris, punientis est impetus, non charitas corri
Abbreviated transcription (Latin):
modrandus ist nã ca
alo loco dicio Eriuo
autra douao litignẽ nora
oporcet sed iitom esse
ad omnes deabilem parẽ¬
tere t ne quisquam x
⁊ putet cessandũ silta
alterus iude quid adiũgat
In modestia inquit corri¬
pientemo Diuersa semien¬
t aliqua mẽndicantia¬
us aspirgimus mer allar
accipiendũ ideo quodm
epistola positũ est pr¬
dica iirbũ iusta oportũe
in portur̃ argue hortare
tate et docirina Impor¬
trunittas euũi oportum ttisi
nat noisi querd oportum

Expanded text:
moderandus est. Nam et alio loco dicit: Servum autem Domini litigare non oportet; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo putet cessandum sibi alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentienet aliquam medicamenti anis aspergimus? Nec aliter accipiendum video quod in eadem Epistola positum est: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, hortare, tate et doctrina . Importunitas enim opportunitati nat, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
ham ꝓpagande ꝓlis oꝑam ad
agar amaille secrãicatẽ ab
uporis sare sterilieate trũs¬
culerut epra tam permit¬
tente et uinro offerente ut
maritꝙ eius d analla sus¬
ciperet silios sintiqua e
iustiae regula est quãq
dat ad charerehios iden
postolꝰ mular si corpa

Expanded text:
agandae prolis operam ad Agar ancillae fecunditatem ab uxoris Sarae sterilitate transtulerat? ipsa tamen permittente et ultro offerente, ut maritus ejus de ancilla susciperet filios. Antiqua enim justitiae regula est, quam commendat ad Corinthios idem apostolus; Mulier sui corporis
Abbreviated transcription (Latin):
lrideo dice fratres si p̃¬
occupatꝰ fuerit homo mae
liquo de lieto uos que sporruta¬
les estis instiante quis de
aitem aut superla tamq
nnquit marsuetuderes intẽ¬
deus tripsid ne et tu temp¬

Expanded text:
it: Fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi. Deiantem, aut superbe tanquam inquit, mansuetudinis, intendens teips
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uulus id est populas ꝓꝑter
unã fidem ad dnũ semen a¬
brage ꝑtinens quomã et a
iudeis et de gẽabas qgrega¬
tus est ꝑcinꝰ fuerit sub pe¬
dagogo ligus tempore paeri¬
ne sue idest exea parte qua
sab clementis huiꝰ mĩdi q¬
bus can procuratoribus et
auctoribus sermebant ip ati
parte qua de gentibus cong
esse mus ꝑuali sub eleme
s dicers cũ esse mus ꝑuuli
sub limentis mũdi quiq¬

Expanded text:
ter unam fidem ad divinum semen Abrahae pertinens, quoniam et de Judaeis et de gentibus congregatus est, partim fuerit sub paedagogo legis tempore pueritiae suae, id est, ex ea parte, qua sub elementis hujus mundi, quibus tanquam procuratoribus et actoribus serviebat, ex ea parte qua de gentibus congressetis parvuli sub elementis d dicens, Cum essemus parvuli sub elementis mu
Abbreviated transcription (Latin):
quõ nosi ut serontunio igo
acrineam̃i sicue ipsi uttinẽ¬
muliore in bono sempar
solio co pregeni sa apud
uos sũ em̃ presenti oni¬
los suos dare uellent un¬
ꝙ ipsuo conabant᷑ quẽ ita¬

Expanded text:
o, nisi ut servitutis jugo attineamini, sicut ipsi attinenmulari in bono semper.solum cum praesens sum apud vos. Cum enim praesenti oculos suos dare vellent, utique ipsum conabantur i
Abbreviated transcription (Latin):
po cos isti uolebart currao¬
adi idest ut in carms ce.¬
adastomi poneret spem sa¬
lucize non eni chimo eheo
nor ꝓ sruct cristus qua pau¬
lus ipse ilłraõ iñ cristia nõ
hoc propter scandalũ suoꝵ
pchsil si mulars oñno ses
⁊ illa indifferẽna qua di¬
ista arcatisto e⁊ qui suli¬

Expanded text:
quo eos isti volebant circumcidi, id est, ut in carnis circumcisione ponerent spem salutis. Non enim Timotheo non profuit Christus, quia Paulus ipse illum jam Christianum hoc propter scandalum suorum, nihil simulans omnino, sed ex illa indifferentia, qua diista circumcisio ei qui sal
Abbreviated transcription (Latin):
tio alternar qua ssic
si pay crasta Sincat in cordi
e buluti cor dis nen des¬
picit caritater ꝙ sui con¬
plio remi cõmendacione ꝑi¬
cll de qua libiraiut et o¬
ussicat In eoautẽ illi fa¬
S. fłant᷑ quod negare qu¬
dame nor pocerant sirttĩ¬
dũ sibi esse spiricũ santũ
asser corem atque ducem
libi ⁊ catia se sed̾ opera ser¬
ulia carnaliar conuersi
celligebant ad ropteria
non ait si sperrtu uauimq
tem᷑ inquit fatebant᷑ auã
sparccũ sancto sizuureo¬
portere et cũ non spire¬
bant sectari nom spar etali¬
ser obtine ntus graciã dei
sed i arcĩcisiõne carna¬
a et ceteris huiꝰ spemi
constitue tes salutis non

Expanded text:
timoris alternante quassati. Sed pax Christi vincat in cordibtribulati cordis non despicit, charitatemque sui ampliorem commendatione periculi, de quo liberavit, exsuscitat. In eo autem illi fallebantur, quod negare quidem non poterant, sectandum sibi esse Spiritum sanctum, assertorem ac ducem libertatis suae; sed ad opera servilia carnaliter conversi, telligebant. Propterea non ait, Si spiritu vivimus, temur, inquit. Fatebantur enim Spiritui sancto servire oportere: et eum non spiribant sectari; non spiritualiter obtinentes gratiam Dei, sed in circumcisione carnali et caeteris hujusmodi spem constit
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ cristũ non tantũ ipsũ¬
mediato ⁊ẽ itellige dũ cẽ
uirũ ercã eclesiam cuis
ille corporis caput est ut õ¬
nes in cristo unũ sut et ca¬
piant serũ dũ promissionẽ
heredicatẽ per fidem in qua
conclusus erat ddest mnius
aduẽ rũ carquã pedago go
custodieba᷑ apostosꝰ popula
usꝙ ad etatis opor iumitut
quia in libertatem uocandi
erana qui ma codẽ populo

Expanded text:
men Christum, non tantum mediatorem intelligendum esse, verum etiam Ecclesiam, cujus ille corporis caput est, ut omnes in Christo unum sint, et capiant secundum promissionem haereditatem per fidem, in qua inclusus erat, id est, in cujus adventum tanquam sub paedagogo custodiebatur populus usque ad aetatis opportunitatem, qua in libertatem vocandi erant, qui in eodem pop
Abbreviated transcription (Latin):
lierarẽ t᷑ hoc habico isti ĩ¬
gran tante grane debitora
esse uolat umuerse gracie
legis faciẽ de non autem
erat factũ s quia uo lun¬
tas moueri ceperat ⁊ taq
pler isque locis loquit᷑ qua¬
si factũ sit nos em̃ inquit
spũ ex fide spem iusticie
etpectamus In quo demo¬
strat ea ꝑtinere ad fidem

Expanded text:
rentur hoc debito; isti ingrati tantae gratiae, debitores esse volunt universae Legis faciendae. Nondum autem erat factum; sed quia voluntas moveri coeperat; ita plerisque locis loquitur quasi factum sit. Nos enim, inquit, spiritu ex fide spem justitiae expectamus. In quo demonstrat ea pertinere ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
uodis idest cr̃ persectionẽ
pacerer et cemptacionẽ nos¬
nã a carre mrea non spri¬
iuistis mis respuistis Tex̃¬
tan sũt eom̃ cũ persecuri¬
nem paterit᷑ a postolus u¬
cruõ aimore desererent eu
an caritat amplecterẽs¬
rst neqq spreuistes miiuit
tamquã utile i estara cep̃¬
tanionẽ neq respnistrs ut

Expanded text:
vobis: id est, cum persecutionem paterer. Et tentationem vestram in carne mea non sprevistis, neque respuistis. Tentati sunt enim, cum persecutionem pateretur Apostolus, utrum timore desererent eum, an charitate amplecterentur. Et neque sprevistis, inquit, tanquam utilem istam tentationem: neque resp
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ambident et corrupis¬
se cas caras non pirficiat
muis est spiriti hunlitas
et mansuecudo Eude illus
ait discite a me quiamins
sũ et quanlia corde Et
cit spir aoi arerũ isi sapr
hamileni et quietũ et tre¬
mrentẽ irba meri Quod¬

Expanded text:
ambulent, et concupiscentias carnis non perficiant? nus est spiritus, humilitas, et mansuetudo. Unde illud clamat, Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde : et cit Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem verba mea
Abbreviated transcription (Latin):
se cũ di promissionẽ sed se¬
cũdũ carnẽ susitpit filos¬
ꝓ saac eñ mirri bilicir nalt
est ꝑ repromissionẽ cũ
ñbo paiẽ tes senuissent
oruod si daca per aplĩ
siduciu ꝙ duos illos alle¬
gorim accipiendos apertis¬
sime ostendit uolurir uli¬
quos cethure filios malias¬
sancti hec gesta constripta
sũt muemet fortassis here¬
ses et stismata signisicari
de ui fili de libira quide
sãt isti de ecclesia si eame
secũdi carnẽ nati sc̃t non¬

Expanded text:
d secundum carnem suscepit filios. Isaac enim mirabiliter natus est per repromissionem, cum ambo parentes senuissent. Quod si data per Apostolum fiducia, qua duos illos allegorice accipiendos apertissime ostendit, voluerit aliquis etiam Cethurae filios in asancti, haec gesta conscripta sunt inveniet fortasse haereses et schismata significari: quia ii filii de libera quidem, sicut isti de Ecclesia sed tamen secundum carnem nati sun
Abbreviated transcription (Latin):
uos et mutare uotem met
qua confũ dor in nodis ꝙ
ilud intellagat᷑ nes quia
olos suos esso diperato
parçens eis fortasse ad¬
atione cõmoti fuale meiq
odiũ traducerẽt᷑ a deccp¬
dist negae uos sibos qma
onsuitur in uobis malos
eñ silios ne de Qs rubes¬
cut enã parẽ tes ab dicac̾

Expanded text:
vos, et mutare vocem meam, quoniam confundor in vobis. Quid aliud intelligatur, nisi quia filiolos suos esse dixerat, parcens eis, fortasse gatione commoti facile in eis odium traduceretur a decepid est, negare vos filios, quia confundor in vobis. Malos enim filios, ne de his erubescant, etiam parentes abdicare
Abbreviated transcription (Latin):
et de hus qui diligũtur
dicrre solemus quod aute
oculus gabeant᷑ ẜpoc est er¬
go cog nastrnteo deũ mino
cogati a deo oruod etiohã¬
nes dixit non ꝙ dilixera¬
dint auc̃e Estote sar et go
qui uorq cõ indeus nutus st̃
iã ista carnalia spiruaili
diuidica nõe qtempno quo¬
homo sũ deinde oportne
ac decenar frco eos recole¬
re carictitẽ suam ne tama
dimicũ illũ deputrnt dict
eñ fratres prretor uos ichil
me lesistis samquã si dice

Expanded text:
im de iis qui diliguntur dicere solemus quod ante oculos habeantur. Hoc est ergo cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, quod et Joannes dixit, Non quod nos dilexeriit autem, Estote sicut et ego: qui utique cum Judaeus natus sim, jam ista carnalia spirituali dijudicatione contemno. Quohomo sum. Deinde opportune ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum deputent. Dicit enim, Fratres, precor vos, nihil me laesistis: tanq
Abbreviated transcription (Latin):
odatiꝰ em̃ diceret surge¬
e ded quod addides et
eiterũ ser uuitutis iugo at¬
naatã quãdo quid hic
lłũ aliud iugũ potest m¬
tligi quo eõs altim nolla¬

Expanded text:
modatius enim diceret, Surgite. Sed quod addidit, Et ne iterum servitutis jugo attineamini, quandoquidem hic nullum aliud jugum potest intelligi, quo eos attin
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ eclesia mit̃ autõ
ciẽ mucagna crnsidEca in
facẽ robia diat de posti
cale ndas nom ꝓfiascor et
iux lerrte ista phibemustar¬
ridentes ne irastant᷑ et
traẽtes ne quasi nouã
lqud intent᷑ ue peccatis
oñ que solaũusitata hor¬
scmus usitata uero pro
quibes abluendis filii dei
muoguos effusq ẽ qua licit
legna suit et õmno clausũ
oma se fuciant regno der¬

Expanded text:
clesia. Nunc autem cum magna confidentia in faciem nobis dicunt, Die post calendas non proficiscor. Et vix lente ista prohibemus arridentes, ne irascantur, et timentes ne quasi novum aliquid mirentur. Vae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamlibet magna sint, et omnino claudi contra se faciant regnum De
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclesia ex quibus ferest
et stismara fiut ex erãgi¬
lio quidẽ occasioñ nasttna
acceperũt s carnals et cor
quo concepti sãt et quẽ srã
cralsnt non re sert᷑ ad amit¬
tatrm ueritutis et ideo de
matre adulestentula et d
patre seme sare prouissione
nati sut̃ quia et dominitẽ
nesi os araquieatẽ ueruatsi
in apocasipsi albo capuc ap¬
pariut mati sũct̃ rgo tales
ꝑ ocrasione amiqui ueritatꝭ
cio dicit erga nos apostoli
silios esse et sic ꝑsecuoonẽ
passũ ysaiat ab ysmbte le
quẽ adiedi hm qui spit ualicꝰ
iiuore teperant a carmiliba

Expanded text:
ex quibus haereses et schismata fiunt, ex Evangelio quidem occasionem nascendi acceperunt; sed carnalis error quo concepti sunt, et quem secum trahunt, non refertur ad antiquitatem veritatis: et ideo de matre adolescentula, et de patre sene sine repromissione nati sunt. Quia et Dominus non nisi ob antiquitatem veritatis in Apocalypsi albo capite apparuit . Nati sunt ergo tales ex occasione antiquae veritatis cio. Dicit ergo nos Apostolus filios esse: et sic persecutionem passum Isaac ab Ismaele, quemadmodum hi qui spiritualiter vivere coeperant, a carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
serũs cũ tanquã saleturia
hoc digeria apostol gẽni¬
bus Quid prodest nos ua¬
sisso seritutẽ qua teme¬
banẽ cã struretis elemẽ¬
ns mũdi quãdo rursus
ad calia redirons se ducti
as is qui nomdi agnoster¬
tes liber tatis sue tempois

Expanded text:
cum tanquam salutaria hoc dixerit Apostolus gentibus: Quid prodest vos evasisse servitutem qua tenebamini, cum serviretis elementis mundi, quando rursus ad talia reditis, seducti ab eis qui nondum cognoscentes libertatis suae tem
Abbreviated transcription (Latin):
gemaibus loquit᷑ siart mn
tota epistola apparit nõ
eosi reuorti in qua nũquã
.⁊ cont si ad isirma iquit
⁊ egena elementa quiliq
rursus t a e col¬

Expanded text:
Gentibus loquitur, sicut in tota Epistola apparet; non eos reverti, in qua nunquam erant, sed ad infirma, inquit, et egena elementa, quibus rursus ut a
Abbreviated transcription (Latin):
istis satis de morstrat duã
uirũ deũ natira esst a
quo nomĩe trĩntas fidese
et cartpolico gremio corsa
accipit᷑ abs autẽ qui ma
non sũt dei pp̃ea supus¬

Expanded text:
istis, satis demonstrat unum verum Deum natura esse Deum, quo nomine Trinitas fidelissimo et catholico gremio cordis accipitur. Eos autem qui natura non sunt dii, propterea super
Abbreviated transcription (Latin):
bolo non recte Dicerenti
ꝓcurritores De lauitores di¬
bolã dia̾t̾ nec uteret᷑ ttło
ad cor rectionẽ hoñ ipsa po¬
testrs apostolica codem pa¬
lo alibi dicemte quos tralidi
sueltane ut distant non ela¬
plsemare et alio loto ad sa¬
lucẽ dat em̃ ego quiden so¬
cut absens corpore pros̃
autẽ spiritu iam iudicaui
quasi presensi eũ qui sit
oꝑ acq est in nomĩe dom̃
nostri ihesu cresti congega

Expanded text:
dicerentur procuratores vel actores dibolum diceret; nec uteretur illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem Paulo alibi dicente, Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare : et alio loco ad salutem; ait enim, « Ego quidem sicut absens corpore, praesens autem spiritu, jam judicavi quasi praesens, eum qui sic operatus est, in nomine Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
uemẽte plentudin tem¬
poris domrr misisse siluo
suũ ad liberam ꝑ uluge¬
redem sermẽtem ex par
silũ suũ factũ ex mulier
mulierem poro ma o¬
suit more lorucioms hebre¬
orũ non emõ quia de eua
diccũ est formaut eam
imuluerẽ iam passa irat
concubita uire quos mom
sirebit᷑ pasra iusi cũ demis¬
si eramt ex padeso factũ
autẽ dixit proptir suscep
cũt᷑ ꝓ femnes nor tunt
⁊ dero nascũt᷑ s tamen
deus illos fraict ut sc nas¬
ei possint at õner ceat᷑¬
am faciũ autẽ sub lge
quia et circũtisus est en

Expanded text:
veniente plenitudine temporis Deum misisse Filium suum ad liberandum parvulum haeredem, servientem, ex partFilium suum factum ex muliere. Mulierem pro femina posuit, more locutionis Hebraeorum. Non enim quia de Eva dictum est, Formavit eam in mulierem , jam passa erat concubitum viri, quod non scribitur passa, nisi cum dimissi essent de paradiso. Factum autem dixit, propter suscepcuntur ex feminis, non tunc ex Deo nascuntur, sed tamen Deus illos fecit, ut sic nasci possent, ut omnem creaturam. Factum autem sub lege dixit, quia et circumcisus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
erue desirta enã dicca E
alesibus iusticiã desiren¬
tibus hõi bus tortena sec¬
uentẽ illã tertenã iheru¬
salem quia legeri accepe¬
rat et ideo celestẽ ihoru¬
salem sara significat qui
diu deserta est concubitu
mir propter cogntã str̾i¬
licrcẽ non em̃ tales homi¬
nes qualis rat altrastum
ad xplendũ libidmẽ etebã¬
t stmines ses ad successiorẽ
a speranioe diur ꝓmissio
mag̃ nõ meritũ creRertibus
saret derta ergo de ꝓmis¬
sione der officio g̃ignendiat¬
itssit ad ecatẽ tam grauem
quã in auos iugemo ribus cor¬
porali copulanone deserue¬
rat non em̃ ab alad aposto¬
la adanta etirũ mulierũ q¬
guiai int̾preta᷑ quod per
ꝓp h̃. cã dictũ est quomã

Expanded text:
serta etiam dicta est, coelestem justitiam deserentibus hominibus terrena secbente illa terrena Jerusalem, quia Legem acceperat. Et ideo coelestem Jerusalem Sara significat, quae diu deserta est a concubitu viri propter cognitam sterilitatem. Non enim tales homines, qualis erat Abraham, ad explendam libidinem utebantur feminis, sed ad successionem desperatione divina promissio magnum meritum credentibus daret. Certus ergo de promissione Dei officio gignendi accessit ad aetatem jam gravem, quam in annis vigentioribus corporali copulatione deseruerat. Non enim ob aliud Apostolus, adjuncta earum mulierum figura, interpretatur quod per prophetam dictum est, Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdulile est enã superius
siriue ntes taminã subp¬
cuc atoribus et auctoribus
nã ipsa elementa non sũt
utrqz naturaliter dii siue m
cilo sue in terita quẽ admo¬
s nolis uormis deus prater

Expanded text:
obabile est etiam superius servientes, tanquam sub procuratoribus et actoribus . Nam ipsa elementa utique non sunt naturaliter dii, « sive in coelo, sive in terra: quemadmosed nobis unus Deus Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
est fides et non possut
¶R iustificat qui uiuãt ex̃
qui mar̃t et fid spirita¬
lit̾ inuĩcibiliter auten qđ
missiones ir titas facerq¬
edos enem le ꝑ iusti ficat sõ
est instificatai abraltam qe
mnltũ aũ legeri fiat Quod
quia dicere nom possũt cos
cati sũt x ipsa sude iusti¬
sicatos oruod eñ nos ix
uentũ dnũ ee parte sucuri
idest secu di aduentũ doma
credendo saliu effiam᷑ hos
totũ illi idest uerũq aduen¬
cũ futurũ crede bant reue¬
lante sibi spũ cancto ut sal¬
ue fierent᷑ unnde est euã il¬
lud ubralam gcupuuit die̾
meũ iudere et indit et ga¬
uisus est sequit᷑ questio¬

Expanded text:
non possunt simul justificari, qui vivunt ex qui vivunt ex fide spiritaliter. Vincibiliter autem quod romissiones irritas faceret. Si enim lex justificat, non est justificatus Abraham, qui multum ante legem fuit. Quod quia dicere non possunt, cogcati sunt, ex ipsa fide justificatos. Quod enim nos ex ventum Domini; ex parte futurum, id est, secundum adventum Domini credendo salvi efficimur: hoc totum illi, id est, utrumque adventum futurum credebant, revelante sibi Spiritu sancto, ut salvi fierent. Unde est etiam illud: Abraham concupivit diem meum videre, et vidit, et gavisus est
Abbreviated transcription (Latin):
quã uemret fides sus lege
custo die bamur conclusi in cã
fidei que postea reuelata
pent᷑ et tam de progmro dd
seũ uenditis reblus accederẽt
quod dominꝰ eis precepit
qui uellent esse porfrtile¬
ge ipsa faccũ est sub qua
csto diebant᷑ comclusi in eã
sidem idest maduertũ eius
sidei que postra reuelara
est conclusio eñ eoraderas
timor unrꝰ diei et ꝙ pua¬
ricritores ipsues legis duẽ¬

Expanded text:
sub Lege custodiebamur, conclusi in eam fidem, quae postea revelata rentur, et tam de proximo ad Deum venditis suis rebus accederent, quod Dominus eis praecepit qui vellent esse perfecti , Lege ipsa factum est, sub qua custodiebantur, conclusi in eam fidem, id est in adventum ejus fidei, quae postea revelata est: conclusio enim eorum erat tum timor unius Dei. Et quod praevaricatores ipsius Legis inve
Abbreviated transcription (Latin):
git qta lex iquit pedago¬
gq noster frut in cristo hoc
est quod fuis ait eus le¬
gi cuisto diebam᷑ conctus õ
a postea qm uent fidesiã
non suma sab pedagogo.
Eos ergo mĩc reprehen¬
dit qui faciũt ercitam g¬
ciã cristr Qruasi eñ nond
uenerit qui uocaet in liber¬
sub̾ pedagogo Quoᵈ autẽ
silios dict esse amnes per
sidem quia induerũt cristũ
quicũꝰ in rristo bapastia st
ad hoc ualent ne gentes
de se desperarent quas
custo diebant᷑ sub peda¬
go et idco se filios non p¬
taxnt sed per fsidem idiẽ¬
do cristid omnes fũĩt fil
non nat᷑a sicut umcq filia
qui etiã sapiã der est np

Expanded text:
Itaque Lex, inquit, paedagogus noster fuit in Christo: hoc est, quod ait, Sub Lege custodiebamur conclusi in ea . Posteaquam venit fides, jam non sumus sub paedagogo. Eos ergo nunc reprehendit, qui faciunt irritam gratiam Christi: quasi enim nondum venerit, qui vocaret in libersub paedagogo. Quod autem filios Dei dicit esse omnes per fidem, quia induerunt Christum, quicumque in Christo baptizati sunt; ad hoc valet, ne Gentes de se desperarent, quia non custodiebantur sub paedagogo, et ideo se filios non putarent: sed per fidem induendo Christum, omnes fiunt filii; non natura, sicut unicus Filius, qui etiam S
Abbreviated transcription (Latin):
est opmaret᷑ ut essit m
sra potestate et icibus
uistio sed ir pamu media¬
toris iusti ficarnus mpiũ
per angelos autẽ mrues¬
trata est orrnis dispensa¬
no ueteris trstamentia
gonte in eis spiritu sco
et ipso uirbo mritats nõ¬
dũ icarmato s mĩquã al
alqua indica ad ranistra¬
cione recrddente quia ꝑ
aogelos dispo stta est ilta
dispensacio legrs cũ aliqũ
suam aliquãdo dei ꝑsonã
sicut ꝓphetarũ nos est age¬
rent per que illam legẽ
morbos ostendenti nor au
dispositũ est par angeles
semremo m manu mediator
ut ipse aberaret a pecap
crã per eransgresfiom̃ s¬
gis ioactos confitẽi opio
sibs esse graatã et mano¬
dũ eit sibi peccata dicꝰ¬
cũ qui per se sarguiẽt
fudisset reconciliarent᷑
do qu istis em̃ erat per
trans gressionẽ legis con¬
fringe nda suꝑbia quigli¬
riantes de patre abrassi
quasi natucalem gabci¬

Expanded text:
 opinaretur, ut esset non sua potestate et viribus justus, sed in manu mediatoris justificantis impium. Per angelos autem ministrata est omnis dispensatio Veteris Testamenti, agente in eis Spiritu sancto, et ipso Verbo veritatis nondum incarnato, sed nunquam ab aliqua veridica administratione recedAngelos disposita est illa dispensatio Legis, cum aliquando suam, aliquando Dei personam, sicut Prophetarum etiam mos est, agerent; perque illam Legem morbos ostendentem, non adispositum est per Angelos semen in manu Mediatoris, ut ipse liberaret a peccatis, jam per transgressionem Legis coactos confiteri opus sibi esse gratiam et mut sibi peccata dimieum, qui pro se sanguinem fudisset, reconciliarentur Deo. In istis enim erat per transgressionem legis confringenda superbia, qui gloriantes de patre Abraham, quasi naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
mina temparũ ꝑ elemẽta
eram it motes atis ordiem
insirma aspellat exeo ꝙĩ
sema et instibili spene̾ ua¬
riant᷑ Egena uero epeo ꝙ
egent sũma et stabili spẽ
ciectorio ut isuo sint esse

Expanded text:
elementa terram, et motus, atque ordinem infirma appellat, ex eo quod infirma et instabili specie variantur, egena vero, eo quod egent summa et stabili specie Creatoris ut possint esse
Abbreviated transcription (Latin):
rũ bentissimũ auitatis sẽ¬
pitrrme statũ Ouperbiẽ¬
n rgo populo lex posita
est ut quom̃a gratiã tari¬
tatis humilicatꝙ accipere
non possit et sire harg¬
cia ullo modo precepta

Expanded text:
rum beatissimum civitatis sempiternae statum. Superbienti ergo populo Lex posita est, ut quoniam gratiam charitatis nisi humiliatus accipere non posset, et sine hac gratia nullo modo praece
Abbreviated transcription (Latin):
Icaq illis dicit᷑ facite ergo
ne dixeritis uobis parem
habemnos abraham potes
est em̃ Deus de lapidilꝰ
merores estote quia nos
aliquãdo gs eratis
in carme qui diciram pp̃u¬
cĩ ab ea que dicit᷑ arrẽ

Expanded text:
ille qui dicebat: facite ergo ne dixeritis uobis: patrem habemus Abraham potens est ememores estis, quod vos aliquando gentes in carne. qui dicimini praeputium ab ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pon ergo lex data est ut
pecatũ auser ret sedut ꝑe
sus peccato omura concla¬
deret lix euñ ostendebat
esse peccatũ quod ilłi ꝑ
quetidie cecati possent
putare iusciciã ut hos mõ
hulltas cognoscerẽt non ĩ
sua maru esse saligem
sua si in mamu me diaco¬
ris Magine quippe quitt¬
tas nos reuocat unde nos
erecit suꝑbia et ipsa
ħ uĩlitas est accõmodata
ꝑcipiende gracie crisa is
sugulare humilitatis ex
cur ergo non profut ande¬
es quod per angelos legẽ
ministrantes in manu me¬
diatoris dispositi sũt ꝓ
frut er̃ã quã tũ dici non po¬
clesie uendicrerũ rerã
suarũ precia ad pedes

Expanded text:
on ergo lex data est, ut peccatum auferret, sed ut sub peccato omnia concluderet. Lex enim ostendebat esse peccatum, quod illi per consuetudinem caecati possent putare justitiam, ut hoc modo humiliati cognoscerent non in sua manu esse salutem suam, sed in manu Mediatoris. Maxime quippe humilitas revocat, unde nos dejecit superbia. Et ipsa humilitas est accommodata percipiendae gratiae Christi, qui singulare humilitatis exeCur ergo non profuit Judaeis, quod per Angelos Legem ministrantes, in manu Mediatoris dispositi sunt? Profuit enim, quantum dici non poclesiae venditarum rerum su
Abbreviated transcription (Latin):
et semen cui promissi
st dispostũ pr auge los
nmaname diacoris media¬
ior autrmi umus mom est det
emm deus uruaaꝰ et media¬
ordei et homi horro crista
chesis mediator ergonter
scũ et dũ esse no potest
qua iisi urrus est deus me¬
diator autirri untus ño est
qua mar aliquos modus
laps sũt a ꝯppectu deĩ
mediator nom opas gabẽt
p quẽ reconcilient ꝓter
ageli qui muullo suadente
non icconailiant᷑ resttis er¬
go ut qui mediacore super¬
io dyabolo superbrã per¬
suadenti derectꝰ est media¬
core heili crosto hamoliate
pasuadente ⁊ igant᷑ nõ
silus dei in nãt᷑ali equali

Expanded text:
semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Mediator ergo inter Deum et Deum esse non posset, quia unus est Deus: mediator autem unius non est, quia inter aliquos medius lapsi sunt a conspectu Dei, mediatore non opus habent, per quem reconcilientur. Item angeli qui nullo suadente non reconciliantur. Restat ergo ut qui mediatore superbo diabolo superbiam persuadente dejectus est, mediatore humili Christo humilitatem persuadente erigatur. Nam si Filius Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
perbio ut reconciliarent
deo quicid hommes hułi¬
catem cristi et r euelacionẽ
añquã fierit et post erã¬
gelũ postra quam facta
est credendo dileperat dili
meritis data est homĩbus

Expanded text:
iarentur Deo, quicumque homines humilitatem Christi, et per revelationem antequam fieret, et per Evangelium posteaquam facta est, credendo dilexerunt, dilmerito data est hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nis se eppaniret sormã
seru accipiers non esset
nediator d⁊ et hominio
qua ipraa tromotas unus dec
est cadem in tribas patre
et filio et spũ sancro dec¬
tas eteritate et equalita¬
te estarte Sic itaq uta
siluiss dei mediacor deiet
homimẽ factq est cro uerbũ
Dei deris apud deũ et ma¬
iestatẽ sudem usq ad qua

Expanded text:
e exinaniret, formam servi accipiens ; non esset mediator Dei et hominum: quia ipsa Trinitas unus Deus est, eadem in tribus, Patre et Filio et Spiritu sancto, deitatis aeternitate et aequalitate constante. Sic itaque unicus Filius Dei, mediator Dei et hominum factus est, cum Verbum Dei Deus apud Deum, et majestatem su
Abbreviated transcription (Latin):
ria cemporis quod eristas
pro hom̃bus mortuudest
uer morerẽtuir nũc autẽ
tamquã enea ꝑmaret tru¬
cis fides ut cũ ala mori¬
ant᷑ aln nastant᷑ ipsam
tamero sublimem perma¬
nore muemãt quam intue¬
do sauent᷑ non igit᷑ murt̃
s de maledicto mcit male¬
dictũ inu uict de morte mor¬
tem et de parcato prercatũ
A serpente serpentẽ ma¬
leduta aucem mors male¬
dicñ peccatũ maleductus
serpens et hec omma in
cruce er ũphata sũt male
dicti igit᷑ omnis qui pori¬
der in ligro orma rgo nõ
ex oꝑibus legis sy ⁊ fide
iusstificat cristus credemeo
i se ciror maledichoms
sruas tblutꝰ est caratas bñ¬
dictionis abrahe propter
xemplũ fuli parmaret
ad gentes ut imĩta nonem
inquit spirieq ꝑ fudem acci¬
pianꝰ idest ut quid tarret᷑¬

Expanded text:
ria temporis, quod Christus pro hominibus mortuus est, vere morerentur: nunc autem tanquam aenea permanet crucis fides, ut cum alii moriantur, alii nascantur, ipsam tamen sublimem permanere inveniant, quam intuendo sanentur. Non igitur mirum si de maledicto vicit maledictum, qui vicit de morte mortem, et de peccato peccatum, de serpente serpentem. Maledicta autem mors, maledictum peccatum, maledictus serpens; et haec omnia in cruce triumphata sdictus igitur omnis qui pendet in ligno. Quia ergo non ex operibus Legis, sed ex fide justificat Christus credentes in se, timor maledictionis crucis ablatus est: charitas benedictionis Abrahae propter exemplum fidei permanet ad Gentes. Ut annuntiationem, inquit, spiritus per fidem accipiamus: id est
Abbreviated transcription (Latin):
iũ dicaret᷑ n eos qui non ꝓ¬
manereme in crmabus qu
scropta surt n libro legio
ut facerent eam luc queꝙo
accedebat ut in ipsa corpo¬
riũ pema eiran maledicti
ignomimnã formdaren
ũ qui eñ gratis colie noꝵ
sciliat cupiditate acpe tero¬

Expanded text:
n eos qui non permanerent in omnibus quae scripta sunt in libro legis, ut facerent ea. Huc quoque accederet, ut in ipsa corporum poena etiam maledicti ignominiam formidarent. eum, qui eum gratis colit non scilicet cupiditate appe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓraledictꝰ est appelitiais
qui pendet in ligno ꝯtums¬
le in deũ putanda est Ex
trequispe mor talt peper¬
se nligno mor talitas aũt
unde sit notũ est creder¬
nbis Et perra qu ꝓpe est et

Expanded text:
aledictus est appellatus qui pendet in ligno, contumelia in Dominum putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno: mortalitas autem unde sit, notum est credentibus; ex poena quippe est, et
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hãc siaulandine sub e¬
Q mentꝭ huiꝰ muddi fuerãt
uides cũ illis per legem quã
aceperũt unus deus qui f¬
at celũ et cerocara colendi
qmendaret᷑ ered potest es¬
se aluis epatus capitull ut
tũ superiuis legem pedago¬
gũ f̾cerit sub quo cratrar.
populis indeorũ ñt ꝓc̃a

Expanded text:
ndum hanc similitudinem sub elementis hujus mundi fuerint Judaei, cum illis per legem quam acceperat unus Deus, qui fecit coelum et terram colendus commendaretur. Sed potest esse alius exitus capituli hujus: ut cum superius legem paedagogum fecerit, sub quo erat ille populus Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
go qui farit ca inquit ui¬
uet millis idest haebet p̃¬
mĩ ne mista morte morit¬
e puma᷑ nos ergo ãpũd
deũ cums ex frd si quis
in hac uta iuperit tũ huuc
eꝓcesserit tũc̃ eũ magis ha¬
b. bit presemissimũ p̃miũ

Expanded text:
go qui fecerit ea, inquit, vivet in illis, id est, habebit praemium, ne in ista morte puniatur. Non ergo apud Deum, cujus ex fide, si quis in hac vita vixerit, cum hinc excesserit, tunc eum magis habebit praesentiss
Abbreviated transcription (Latin):
lib r catf darmalicer auter
est seruitutis si pagaonais
nã quod isadam nostrim
istaro mers comentes et sti¬
tuias ueteres de beta pieta¬

Expanded text:
libertatis: carnaliter autem est servitutis; si pagani aut Nam quod quidam nostri istam nimis timentes, et Scripturas veteres debita pieta
Abbreviated transcription (Latin):
cestamonti quãmn mencione
facit qud utiq muilto est iri¬
sirmi quã diuim̃ tamen
homr̃s confirmatũ testarren
tũ nemo irritũ fact aua
suꝑordiat quia c̃ aestator
mutut eestamẽ tũ nom confir¬
macue mutas ti statoris eñ
morte ꝯfirmat᷑ Euad aũt
mors testatoĩs ualet adq
firmandi testamentũ eug
qr consiliũ muta̾e non pã¬

Expanded text:
 mentionem facit, quod utique multo est infirmius quam divinum. Tamen hominis confirmatum testamentum, inquit, nemo irritum facit, aut superordinat. Quia cum testator mutat testamentum, non confirmatum mutat: testatoris enim morte confirmatur. Quod autem mors testatoris valet ad confirmandum testamentum ejus, quia consilium mutare
Abbreviated transcription (Latin):
silutom homri epe cagnos¬
cet̾ ut ob alud nori ad eius
iudicũ scipentẽ ilłio erige
ilkerer nisi ue eũ intuentes
qui moysi a serpemtibubiro¬
ricuri tant contimuo sa¬

Expanded text:
hominum esse cognosceret, ut non ob aliud ad ejus indicium serpentem illum erigere juberet, nisi ut eum intuentes qui morsi a serpentibus moritur erant, continuo sa
Abbreviated transcription (Latin):
quis presencia que iuden᷑
uet cupit uel traret quia si¬
pes dei ad iuisibelia ꝑtuet
que post dabãt᷑ nam e st
ista quedã in operibus le¬
ges iustraa quãdo scrre suo
p̃mio relicta non est ut qui
fecerat ea iuat meis un¬
& et ad romanos docit ẜe
iũ abraliar ex oprbus iusafi¬
catii est habet głoriã ses
enstcauit mes illa seruat que
temporale habent prriũnet
illa que eternũ Qui aũt m
operibus legis iustifat᷑ qua
ceporalem inde ꝓspeccat u¬

Expanded text:
quis praesentia, quae videntur, vel cupit, vel timet: quia fides Dei ad invisibilia pertinet, quae post dabuntur. Nam est ista quaedam in operibus legis justitia, quando sine suo praemio relicta non est, ut qui fecerit, vivat in eis. Unde ad Romanos dicit: Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habetificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum; qui vero in operibus legis justificatur, temporalem inde exspect
Abbreviated transcription (Latin):
nlege est ut sub lege uiuat
dictũ est pro ipsis opcribꝰ
legis mĩe posuit quad de
poster ioribus madsestat᷑ ait
cra lex autr̃ non est ex si
Qsi qui fecerit ea iuit o
illis nom ait qui seceris et̃

Expanded text:
n lege est, ut sub lege vivat, dictum est, pro ipsis operibus legis nunc posuit, quod de posterioribus manifestatur. Ait enim: Lex autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait, qui fec
Abbreviated transcription (Latin):
opra legis adiuuanti mi¬
qi frmitatem nori marito
suo ped gracra der non ex¬
gerent de genaibus carna¬
ls legis olisiruacioires si
per ipsam graciam fudi
pricalia opera legis eos
mplere posse cogmte¬
ient quonam ex oꝑisius
logis cũ suis iuribus eti
quisqꝑ tri biut nor gruicie¬

Expanded text:
opera Legis, adjuvante infirmitatem suam, non merito suo, sed gratia Dei; non exigerent de Gentibus carnales Legis observationes, sed per ipsam gratiam fidei, spiritualia opera Legis eos implere posse cognoscerent. Quoniam ex operibus Legis, cum suis viribus ea quisque tribuerit, non grati
Abbreviated transcription (Latin):
neoime sacrificra atque õ¬
nes huiꝰ mimimere obserua¬
cion s Od mores autem nõ
occides non mechalaris nou
falsum testimomũ dices et
talia cetera nũqudergo cipas¬
tolus ita potest ron curare
ueru crostianus honada ar
mechus sit an castus ar imuo¬
cens quẽ admodi non curat
utrũ nrcũcisus carme an ppu¬
aacq sit nũc irgo de oꝑits

Expanded text:
niae, sacrificia, atque omnes hujusmodi innumerae observationes. Ad mores autem, Non occides, Non moechaberis, Non falsum testimonium dices , et talia caetera. Numquidnam ergo Apostolus ita potest non curare utrum christianus homicida aut moechus sit, an castus atque innocens; quemadmodum non curat utrum circumcisus carne, an praeputiatus sit? Nunc ergo de his
Abbreviated transcription (Latin):
ligant᷑ si rautus sola est qua¬
lis erat i poputo aderrũ
et usqꝵ ad huc est oti autem
obseruentuer illa er incelligũ¬
tut non modo meclol obsunt
s eciam prosũt si tempori
congeuam sicut ab ipso muy
qg ue mcibus ilłi populo siu
adhuc calis siruicii uciłis e¬
rat ut sub timore custodir¬
entiar mchil enno eai pie
terret amma quam saira¬
mentũ non intellectum In¬
tellectum autem gaudiũ̃ piũ
parit et celebrat᷑ libire
s opus est cempori Gi aũt
non cost opus cun suaua¬
tatur comere autem fus

Expanded text:
ligantur, servitus sola est, qualis erat in populo Judaeorum, et est usque adhuc. Si autem observentur illa et intelligantur, non modo nihil obsunt, sed etiam prosunt, si tempori congruant: sicut a Moyse et congruentibus illi populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub timore custodiretur. Nihil enim tam pie terret animam, quam sacramentum non intellectum: intellectum autem, gaudium pium parit, et celebratur libere, si opus est tempori; si autem non est opus, cum suavitantummo