comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possent. iminani sacrilegio separastis. Si autẽ nec
conati estis idagere nimis execrabili et impia cecita¬
te uos a frumentis xp̃i que ꝑ totum agrum idest
a quibꝰdam ꝑsecutionis tempore flaminis traditum
ꝑhibetur. Nunc undecunq ꝓlatũ ẽ recitet᷑. Cer¬
te in exordio ꝓmissionũ testatoris: id inuenitur
abrahe dictum. In semine tuo: benedicent᷑ om̃s g̃s.
Et hoc qͥd sit. uerax interp̃tatur apłs. In semine in¬
quit tuo: qͦd est xp̃s. Nullius traditio fide dei eua¬
cuauit. Communicate omnib gentib: et t̃c uos
testam̃tum a ꝑnicie flammaꝵ conseruasse gloria¬
mini. Si autẽ non uultis. quȩ pars potius creden¬
da ẽ. qͦd testam̃to institerit exurendo. nͥ que non
uult consentire ꝓlato: Quanto enĩ cerciꝰ sine aliqua
temeritate saclega. ille traditorib successisse iudica¬
tur. qui nc̃ lingua ꝑsequitur testam̃tum. qͦd illi flam¬
ma ꝑsecuti ꝑhibentur: Obicitis ꝑsecutionẽ. Respon¬

Expanded text:
utem nec conati estis id agere, nimis exsecrabili et impia caecitate vos a frumentis Christi, quae per totum agrum, id est,a quibusdam persecutionis tempore flammis traditum perhibetur: nunc undecumque prolatum est recitetur. Certe in exordio promissionum testatoris id invenitur Abrahae dictum, In semine tuo benedicentur omnes gentes : et hoc quid sit, verax interpretatur Apostolus, In seminequit, tuo quod est Christus, nullius traditio fidem dei euacuauit. communicate omnibus gentibus et tunc uos testamentum a pernicie flammarum conseruasse gloriamini. si autem non uultis, quae pars potius credenda est quod testamento institerit exurendo, nisi quae non uult consentire prolato? quanto enim certius sine aliqua temeritate sacrilega ille traditoribus successisse iudicatur, qui nunc lingua persequitur testamentum, quod illi flamma persecuti perhibentur! Obicitis persecutionem: respon
Abbreviated transcription (Latin):
litteras quas suis edidert̃. ita ñ effugiant responden¬
tem sibi ad singula ueritatẽ: tanqͣm nob̾cum facie
ad faciem colloquant᷑ ab ipso exordio epłe sue.etili¬
anus dixit. Petilianꝰ ep̃s dilectissimis fr̃ib cũ prb̃ris
et diaconib ministris. ꝑ diocesim nob̃cum in scõ euã¬
postolicã salutationẽ. uiderisqͥs dicas. Unde tamen
didiceris qͦd dicis aduerte. Sic salutat paulus roma¬
nos. sic corinthios. sic galathas. sic ephesios. coiosen¬
ses. philippenses. thessalonicenses. Quȩ igit᷑ dementia ẽ
cum his eccłus nolle cõmunicare pacis salutẽ. in quaꝵ
epłis didicistis pacificam salutationem: Petilianꝰ dixit.
bis baptisma nob̃ obiciunt. hi qui sub nomine baptis¬
mi animas suas reo lauachro polluerunt. quib equi¬
dem obscenis sordes cunctȩ mundiores sunt. quos ꝑ

Expanded text:
litteras quas suis ediderunt ita non effugiant respondenlitteras quas suis ediderunt ita non effugiant respondentem sibi ad singula ueritatem, tamquam nobiscum faciem ad faciem colloquantur. Ab ipso exordio epistulae suae Petilianus dixit: Petilianus episcopus dilectissimis fratribus compresbyteris et diaconibus ministris per diocesim nobiscum in sancto euanpostolicam salutationem. uideris quid dicas; unde tamen didiceris quod dicis aduerte. sic salutat Paulus Romanos, sic Corinthios, sic Galatas, sic Ephesios Colossenses Philippenses Thessalonicenses. quae igitur. dementia est cum his ecclesiis nolle communicare pacis salutem, in quarum epistulis didicisti pacificam salutationem? Petilianus dixit: Bis baptisma nobis obiciunt hi qui sub nomine baptismi animas suas reo lauacro polluerunt, quibus equid
Abbreviated transcription (Latin):
Rimis partib epłȩ petiliani quas tan¬
tummodo inueneramꝰ: satis nos res¬
pondisse meminerunt. qui ea lege¬
re uł audire potuerunt. S quia
postea tota ẽ afratrib inuenta atq
descripta missaq nobis. ut uniuerse
respondeamus: non erat diffugiendũ hoc officiũ stui
nr̃i. Non quia ille nͣouũ aliqͥd dicit. cui ñ iam mul¬
tismodis et sepe responsũ ẽ: s propt̃ tardiores fr̃s qͥ
ea quȩ alicubi legerint. ad om̃ia paria referre ñ posst̃.
Ita morẽ geram eis. qui me om̃ino ad singula respon¬
dere cõpellunt: ut quasi alternis sermonib in p̃sen¬
tia disseramꝰ. Uerba ex epła eius ponã sub eiꝰ nomine:
et responsionẽ reddã sub meo nomine. tanquã cum
ageremꝰ a notarus excepta sint. Ita nemo erit qui me
aliqͥd p̃termisisse. aut ꝓpter indiscretas ꝑsonas se nõ
potuisse intelligere conqueratur. Simul etiã ut idẽ
ipsi donatiste qui corã nobiscũ disserere nolunt. per

Expanded text:
rimis partibus epistulae Petiliani quas tantummodo inueneramus satis nos respondisse meminerunt qui ea legere uel audire potuerunt. sed quia postea tota est a fratribus inuenta atque descripta missaque nobis, ut uniuersae respondeamus, non erat defugiendum hoc officium stili nostri, non quia ille nouum aliquid dicit, cui non iam multis modis et saepe responsum est; sed propter tardiores fratres, qui ea quae alicubi legerint ad omnia paria referre non possunt, ita morem geram eis qui me omnino ad singula respondere compellunt, ut quasi alternis sermonibus in praesentia disseramus. uerba ex epistula eius ponam sub eius nomine et responsionem reddam sub meo nomine, tamquam, cum ageremus, a notariis excepta sint. ita nemo erit qui me aliquid praetermisisse aut propter indiscretas personas se non potuisse intellegere conqueratur; simul etiam ut idem ipsi Donatistae, qui coram nobiscum disserere nolunt, per
Abbreviated transcription (Latin):
teris eiꝰ ordin. torib damnauerunt. felicianum
dico mustitanũ. et p̃textatũ assuritanũ. de quibꝰ
unterim loquor. qui numerant᷑ inter duodecim
maximiani ordinatores. et erectores altaris cont̃
eorũ altare. cui pͥmianus assistit: Isti certe ab eis in¬
ter mortuos deputantur. Testis ẽ illa concilii eorũ
uidelicet p̃clara sententia. quȩ quondã qͣn ap̃ eos de¬
cernenda recitata ẽ: ore latissimo acclainauerunt.
Hunc autẽ si forte eis a nobis recitata fuerit obmu¬
tescunt: cum potiꝰ deberent pͥmo non gaudere diser¬
tam. ne postea plangerent diffamatam. Ibi quuppe
de maximianistis a consortio suȩ cõmunionis ex
clusis. itadicunt. Qͦd ueridica unda in asꝑos sco¬
pulos nonnulloꝵ naufraga ꝓiecta sunt mẽbra
et egyptioꝵ admodũ ȩxemplo. pereuntiũ funeri

Expanded text:
teris eius ordinatoribus damnauerunt, Felicianum teris eius ordinatoribus damnauerunt, Felicianum dico Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, de quibus interim loquor, qui nominantur inter duodecim Maximiani ordinatores et erectores altaris contra eorum altare cui Pter mortuos deputantur. Testis est illius concilii eorum videlicet praeclara sententia, quae quondam quando apud eos decernenda recitata est, ore latissimo acclamaverunt; nunc autem si forte eis a nobis recitata fuerit, obmutescunt; cum potius non eam deberent primo gaudere disertam, ne postea plangerent diffamatam. Ibi quippe de Maximclusis ita dicunt, quod ueridica unda in asperos scopulos nonnullorum naufraga proiecta sunt membra et Aegyptiorum admodum exemplo pereunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmortuuuis appellet᷑. cũ autem deo notus ẽ uuus
existimetur. deinde si peccator ille dicendus ẽ mor¬
tuus qui ẽ hominib cognitus. de optato quid
responsuri sunt quẽ sceleratũ longo tempore sibi no¬
tum damnare timuerunt: Cur qui ab illo bapti¬
tati sunt ñ dicuntur a mortuo baptizati : An idõ
uiuebat qͦd fides illi comes erat: Quod facete et e¬
leganter a nescio quo pͥmario coilega suo dictũ
solent etiam ipsi iactare atq laudare. non intel¬
ligentes exitu golie suꝑbissimi. suo sibi gladio ca¬
put auferri. Postremo neq occultum sceleratum
ueq manifestũ. qui tam̃ ab eis nondũ damnatus
sit uolunt appellare mortuum. s et inanifestũ et
damnatũ. ut quisqͥs ab eo baptizatur. ipse. a mor¬
tuo baptiretur. et nichil ei prosit lauachrum eiꝰ.
ꝗͥd dicturi sunt de his quos plenarii concili sui
sic̃ dixerunt ore ueridico cum maximiano et ce¬

Expanded text:
est, mortuus appelletur, cum autem deo notus est, uiuus est, mortuus appelletur, cum autem deo notus est, uiuus existimetur. deinde si peccator ille dicendus est mortuus, qui est hominibus cognitus, de Optato quid responsuri sunt, quem sceleratum longo tempore sibi notum damnare timuerunt? cur, qui ab illo baptizati sunt, non dicuntur a mortuo baptizati? an ideo uiuebat, quod deus illi comes erat? quod facete et eleganter a nescio quo primario collega . suo dictum solent etiam ipsi iactare atque laudare, non intellegentes exitu Goliae superbissimi suo sibi gladio caput auferri. Postremo si neque occultum sceleratum neque manifestum, qui tamen ab eis nondum damnatus sit, uolunt appellare mortuum, sed et manifestum et damnatum, ut quisquis ab eo baptizatur ipse a mortuo baptizetur et nihil ei prosit lauacrum eius, quid dicturi sunt de his, quos plenarii concilii sui, sicut dixerunt, ore ueridico cum Maximiano et ce
Abbreviated transcription (Latin):
is: qui baptizantur in idolorũ templis. Non enim
et ipsi a sacerdotib suis se acciꝑe arbitrant᷑ sanctifi¬
cationẽ quã putant: s adiis. Qui qm̃ homines fue¬
runt ita mͦ sunt: ut neq suꝑ t̾ras. neq in requie
celi sunt. uere ipsi amortuis baptizant᷑. et siquo alio
mꝰi ista scẽ scripture uerba ueracit᷑ queri. ac salubri¬
ter discuti et inteiligi possunt. Nam si hoc locomor¬
tuum intellexero peccatorẽ baptizatorẽ: eadem iua
consequetur absurditas. ut quisqͥs etiã a latente im¬
pio fuerit baptizatus. tanqͣm a mortuo baptizatus.
inaniter lotus sit. Non enim ait qͥ baptizatura mor¬
tuo manifesto: s absolute dixit amortuo. At simor¬
tuũ quenq tunc putant cum eũ peccatorẽ sciunt:
uiuere autẽ etiã si sceleratus in eoꝵ cõmunione astu¬
tissime lateat. pͥmo execrabui suꝑbia sibi plus ar¬
rogant quã do tribuunt. ut cum eis peccator notꝰ

Expanded text:
is, qui baptizantur in idolorum templis. Non enim is, qui baptizantur in idolorum templis. Non enim et ipsi a sacerdotibus suis se accipere arbitrantur sanctificationem quam putant, sed a diis: qui quoniam homines fuerunt at ita mortui sunt, ut neque super terras neque in requie caeli sint, uere ipsi a mortui. baptizantur, etsi quo alio modo ista sanctae scripturae uerba ueraciter quaeri ac salubriter discuti et intellegi possunt. nam si hoc loco mortuum intellexero peccatorem baptizatorem, eadem illa consequetur absurditas, ut, quisquis etiam a latente impio fuerit baptizatus, tamquam a mortuo baptizatus inaniter lotus sit. non enim ait: qui baptizatur a mortuo manifesto, sed absolute dixit: a mortuo\'. at si mortuum quemque tunc putant, cum eum peccatorem sciunt, uiuere autem, etiamsi sceleratus in eorum communione astutissime lateat, primo execrabili superbia sibi plus arrogant quam deo tribuunt, ut, cum eis peccator notus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ut arbor bona sim: hoc ẽ bonus homo. ut pre¬
beam fructũ bonũ. hoc ẽ bona oꝑa. hoc autem non
qui plantat et qui rigat in dabit: s qui incremen¬
tum dat ds̃. Nam si arbor bona bonus baptizator ẽ
ut fructus eiꝰ bonus sit ille quẽ baptizauerit. quisqͥs
ab homine malo etiam ñ manifesto fuerit baptiza¬
tus. bonꝰ ẽẽ non poterit. De mala qͥppe arbore exortꝰ
est. Aliud ẽ enim arbor bona aliud arbor occulta: sed
tamen mala. Aut sicum occulta ẽ arbor mala. qui¬
cunq fuerit ab illa baptizatꝰ: non de illa s de xp̃o naᷤᷤ¬
citur. sanctius iustificant᷑ qui baptizant᷑ ab occultis
malis. quã qui baptizantur a manifestis bonis. Itẽ
cũ audierit qui baptizatur a mortuo. ñ ei ꝓdest la¬
uatio eiꝰ. respondebit. Uiuit. xp̃c iam non moritur:
et mors ei ult̃ non dominabit᷑. De quo dictũ ẽ. Ipse
ẽ qui baptizat in sp̃u scõ. Baptizantur autẽ amortu

Expanded text:
tus est, ut arbor bona sim, hoe est bonus homo, ut praetus est, ut arbor bona sim, hoe est bonus homo, ut praebeam fructum bonum, hoc est opera bona. hoc autem non qui plantat et qui rigat mihi dabit, sed qui incrementum dat deus., nam si arbor bona bonus baptizator est, ut fructus eius bonus sit ille quem baptizauerit, quisquis ab homine maloe non poterit: de mala quippe arbore exortus est. Aliud est enim arbor bona, aliud arbor occulta, sed tamen mala. Aut si cum occulta est arbor mala, quicumque fuerit ab illa baptizatus, non de illa, sed de Christo nascitur, sanctius iustificantur qui baptizantur ab occultis malis quam qui baptizastur a manifestis bonis. Item cum audierit: qui baptizatur a mortuo non ei prodest lauatio eius, respondebit: \'uiuit Christus, iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, de quo dictum est: ipse est qui baptizat in
Abbreviated transcription (Latin):
meum xp̃c ẽ. Cum audierit nec quicqͣm bene regene¬
rat nͥ bono semine regeneretur: respondebit. Sem̃
quo regeneror uerbũ dei ẽ. quod obaudienter audire
sum monitus. etiam si ule ꝑ quem audio. quȩ m dicit
ipse ñ facit. dicente dũo et me securũ faciente. quȩ di¬
cunt facite. quȩ faciunt facere nolite: dicunt enĩ et ñ
faciunt. Cum audierit quȩ potest eẽ ꝑuersitas. ut qui
sius criminib reus est. alium faciat innocentem. Res¬
pondebit. Me innocentem ñ facit. nͥ qui mortuus est
propt̃ delicta nr̃a: et resurrexit propt̃ iustificationẽ
nr̃am. Non enim in ministrũ ꝑ quem baptizor cre¬
do. s in eum qͥ iustificat impium: ut deputet᷑ mͥ fi¬
des ad iusticiam. Cum audierit arbor bonabonos fructꝰ
facit. arbor mala malos fructus facit. nunqͥd colligt̃
de spinis uuas. et om̃is bonꝰ homo de thesauro cor¬
dis sui ꝓducit bona. et malus homo de thesauro cor¬
dissui ꝓfert mala: respondebit. Hoc gͦ bonus fruc¬

Expanded text:
us est.\' cum audierit: nec quicquam bene regenerat, nisi bono semine regeneretur, respondebit: \'semen quo regeneror uerbum dei est, quod obaudienter audire sum monitus, etiamsi ille, per quem audio, quae mihi dicit ipse non facit, dicente domino et me securum faciente: quae dicunt facite, quae faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt.\' cum audierit: quae potest esse peruersitas, ut qui suis criminibus reus est alium faciat innocentem?, respondebit: me innocentem non facit nisi qui mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. non enim in ministrum per quem baptizor credo, sed in eum qui iustificat impium, ut deputetur mihi fides ad iustitiam. Cum audierit: arbor bona bonos fructus facit, arbor mala malos fructus facit. numquid colligunt de spinis uuas? et: omnis bonus homo de thesauro cordis sui producit bona, et malus homo de thesauro cordis sui profert mala, respondebit: hoc ergo bonus fruc
Abbreviated transcription (Latin):
uintia qͥse disiunxerunt. et a quib disiuncti sunt.
qui altare erexerunt et cont̃ quos erexerunt. qui
dam narunt et qui cdamnati sunt. qui recepunt et
qui recepti sunt: qui foris baptizati sunt. et intꝰ re¬
baptizati non sunt. Si hec ꝓ unitate maculant:
macutati compͥmant uocẽ. Si hec ꝓ unitate ñ ia¬
culant: correcti auferant litem. Iam uerba epłe sue
nie ipse qui scripsit irtideat: qui usurpato indocte
ac mendacit᷑ testimonio quo scriptũ cõmemorat.
qͥ baptizatut a mortuo qͥd ei ꝓdest iauatio eiꝰ. cona¬
tut nobis ostendere qͣtinus traditor uita mortuus

Expanded text:
uincia, qui se disiunxerunt et a quibus disiuncti sunt, uincia, qui se disiunxerunt et a quibus disiuncti sunt, qui altare erexerunt et contra quos erexerundamnarunt et qui damnati sunt, qui receperunt et qui recepti sunt, qui foris baptizati sunt et intus rebaptizati non sunt: si haec pro unitate maculant, maculati comprimant vocem; si haec pro unitate non maculant, correcti auferant litem. CAPUT XVI.--17. Jam verba epistolae suae ille ipse qui scripsit, irrideat, qui usurpato indocte ac mendaciter testimonio, quo scriptum commemorat, Qui baptizatur a mortuo, quid ei prodest lavatio ejus? conatur nobis ostendere, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
lebant. uera et maxima crimina plenarii concilu
sui ueridico sicut dicunt ore damnata rursus re¬
ciꝑe ꝑ optati gildoniani regnũ et sibi sociate coge¬
tentur: Iani tandẽ sentiant quẽ admodũ uerissu¬
orum scelerib im pleantur. qui in fr̃s suos falsa
confingunt. quȩ si etiam uera dixissent. iam tandem
sentire deberent qͣnta sint ꝓpace toleranda. et pro
pace xp̃i redire ad eccłiam quȩ non damnauit in cog¬
nita. si ꝓ pace donati placuit reuocare damnata.
Itaq nob̾ fr̃s hoc unũ qđ de maximianistis apud eos
factum ẽ: ad eos admonendos corrigendosq suffici¬
at. Non uetera archiua discutimus: ñ antiqua ar¬
maria uentilamus. ñ ad longinꝗͣs t̾ras ñr̃am pro¬
bationẽ tͣnsiittimus: s sequestramꝰ om̃ia nr̃orum
docum̃ta maiorum: differimꝰ testimonia toto ter¬
rarũ orbe clamantia. Eccc mustitana et assuritana
ciuitates. suꝑsunt adhuc in hac uita et in hac pro¬

Expanded text:
lebant, uera et maxima crimina plenarii concilii lebant, uera et maxima crimina plenarii concilii sui ueridico, sicut dicunt, ore damnata rursus recipere per Optati Gildoniani regnum et sibi sociare cogerentur? iam tandem sentiant quemadmodum ueris suorum sceleribus impleantur, qui in fratres suos falsa confingunt, quae si etiam uera dixissent, iam tandem sentire deberent, quanta sint pro pace toleranda, et pro pace Christi redire ad ecclesiam quae non damnauit incognita, si pro pace Donati placuit reuocare damnata. Itaque nobis, fratres, hoc unum, quod de Maximianistis apud eos factum est, ad eos ammonendos corrigendosque sufficiat. non uetera archiua discutimus, non antiqua armaria uentilamus, non in longinquas terras nostram probationem transmittimus, sed sequestramus omnia nostrorum documenta maiorum, differimus testimonia toto terrarum orbe clamantia. Ecce Mustitana et Assuritana ciuitates! supersunt adhuc in hac uita et in hac pro
Abbreviated transcription (Latin):
nemo rebaptrratitr: et rei tanti sceleris. ut eos in cõ¬
cilio suo antiquis illis auctorib scismatis qͦs uiuos
terra sorbiuit compararent. aut separati non puni¬
untur. aut damnati in integrum restituuntur.
cur non pro unitate. xp̃i quę toto terrarũ orbe
diffusa ẽ. de quo p̃dictum est qͦd dñabitut a mari
usq ad mare et aflumine usq ad t̃minos orbis c̃¬
re.et qͦd p̃dictum ẽ uidetur ac ꝓbatur impleri.
cut ergo non ꝓ ista unitate uera et plenaria pax
illius hereditatis agnoscitur. quȩ de cõmunibus
codicib ꝑsonat. dabo tibi gentes hereditatẽ tuam
et possessionem tuã t̃minos terrȩ: ꝓdonati unitate.
non coguntur reuocare qͦd disꝑserunt. s admonen¬
tur exaudire qͦd clamant scripture. Cur ñ incelli¬
gunt id secũ actum miscd̾ia dei. ut qm̃ catholicam
eccłiam faisis criminib accusabant. quorũ quasi
contagione nimiã sc̃itatem suã contaminari no¬

Expanded text:
nemo rebaptizat et rei tanti sceleris, ut eos in connemo rebaptizat et rei tanti sceleris, ut eos in concilio suo antiquis illis auctoribus schismatis, quos uiuos terra sorbuit, compararent, aut separati non puniuntur aut damnati in integrum restituuntur, cur non pro unitate Christi, quae toto terrarum orbe diffusa est, de quo praedictum est quod dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae et quod praedictum est uidetur ac probatur impleri, cur ergo non pro ista unitate uera et plenaria lex illius hereditatis agnoscitur, quae de communibus codicibus personat: dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae? — pro Donati unitate non coguntur reuocare quod disperserunt, sed ammonentur exaudire quod clamant scripturae —, cur non intellegunt id secum actum misericordia dei, ut, quoniam catholicam ecclesiam falsis criminibus accusabant, quorum quasi contagione nimiam sanctitatem suam contaminari no
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ pͥmianũ damnauerunt. alũ ep̃m contra
pͥmianum ordinauer̃t. extra pͥmianũ baptizaue¬
runt. post pͥmianũ rebaptizauerunt: cumq sius
foris ase baptizatis. et intus a nullo rebaptizatis. ad
pͥmianum redierunt. Si tanta maximianistarũ
coniunctio donatistaᷤᷤ ñ maculat. quomͦ afrorũ fa¬
ma potuit maculare ꝑegrinos: Si in pacis osculo
sine crimine coeunt labia. quȩ se inuicẽ damnaue¬
runt. cur in ȩccłiis ualde eorum iudicio remotissi¬
mis transmare ab eis quisq damnatꝰ non ut fide¬
ls catholicus osculatur. s ut paganꝰ impius exsuffla¬
tur: &d si pacem receptis maximianistis ꝓ sua uni¬
tate fecerunt. ecce ñ rep̃hendimus nͥ quod suo se
iudicio iugulant. ut cum ꝓ unitate concisionis
sue a se rursus concisa recolligant. ipsã concisionẽ
suã uere unitati resarcire contemnant. Si ꝓ uni¬
tate partis donati in nefario scismate baptiratos

Expanded text:
cantur, Primianum damnauerunt, alium episcopum contra cantur, Primianum damnauerunt, alium episcopum contra Primianum ordinauerunt, extra Primianum baptizauerant, post Primianum rebaptizauerunt cumque suis foris a se baptizatis et intus a nullo rebaptizatis ad Primianum redierunt. si tanta Maximianistarum coniunctio Donatistas non maculat, quomodo Afrorum fama potuit maculare peregrinos? si in pacis osculo sine crimine coeunt labia quae se inuicem damnauerunt, cur in ecclesiis ualde eorum iudicio remotissimis trans mare ab eis quisque damnatus non ut fidelis catholicus osculatur, sed ut paganus impius exsufflatur? quodsi pacem receptis Maximianistis pro sua unitate fecerunt, ecce non reprehendimus, nisi quod suo se iudicio iugulant, ut, cum pro unitate concisionis suae a se rursus concisa recolligant, ipsam concisionem suam uerae unitati resarcire contemnant. Si pro unitate partis Donati in nefario schismate baptizatos
Abbreviated transcription (Latin):
liciano et p̃textato intus habent ꝑmixtos cõmu¬
nioni sue. Cuius facti occasione. si non sue ꝑtina¬
tiȩ pͥncipatũ fouerent. s sp̃ualis suȩ salutis tam
ccrtum exitium cogitarent: euigilare utiq deberen.
et animi sanitate recepta. in pacem catholicã respi¬
rare. si tumore suꝑbie posito et ꝑuicatie furore su¬
ꝑato uellent attendere quã imani saclegio t̃ns¬
marinarũ eccłiarum qͣs pͥmeuas sitas ex sc̃is libris
accepimꝰ baptisinꝰ execretur. et maximianistarum
qͣs ore propͥo damnauerunt baptismꝰ recipiatur.
Ipsi uͦ fr̃s nr̃i memorataꝵ eccłiaꝵ filii: quid ante
tot annos in affrica gestũ sit. et tunc nescierunt.
et mͦ nesciunt. Unde illos crimina quȩ ab coꝵ par¬
te afris obiecta sunt: etiã si uera eẽnt. ignorantes
contam inare ñ possent. Isti autẽ palã separati atq
dnusi. crim pͥmiani ordinationi etiã interfuisse di¬

Expanded text:
liciano et Praetextato, intus habent permixtos commuliciano et Praetextato, intus habent permixtos communioni suae. cuius facti occasione, ei non suae pertinaciae principatum fouerent, sed spiritalis suae salutis tam certum exitium cogitarent, euigilare utique deberent et animi sanitate recepta in pace catholica respirare, si tumore superbiae posito et peruicaciae furore superato uellent attendere, quam immani sacrilegio transmarinarum ecclesiarum, quas primaeuas sitas ex sanctis libris accepimus, baptismus execretur et Maximianistarum, quos ore proprio damnauerunt, baptismus recipiatur. Ipsi uero fratres nostri, memoratarum ecclesiarum filii, quid ante tot annos in Africa gestum sit et tunc nescierunt et modo nesciunt; unde illos crimina, quae ab eorum \' parte Afris obiecta sunt, etiamsi uera essent, ignorantes contaminare non possent. isti autem palam separati atque diuisi, cum Primiani ordinationi etiam interfuisse di
Abbreviated transcription (Latin):
mã. nec ipsã inueniunt sepulturã. Ita quide isti
insultant scismaticis suis. ut eos et mortuos et in¬
sepultos uocent. S certe optare debuerunt ut se¬
pelirentur. ne de multitudine iacentiũ in littore
cadauerũ insepultorũ. gildonianꝰ optatus incedens
cũ agniine militari. tanquã rabidus fluctus ultͣ
ꝓsiliens. felicianũ et p̃textatũ introrsus postea re¬
sorberet. Aquib quero utrũ ad eorũ pelagus cõme¬
ando reuicerint: an adhuc ibi mortui manent.
Sienim nichilominꝰ cadauera sunt. nec aliqͦ modo
prodest lauachrũ eis qui ab istis mortuis baptiran¬
tur. Si autẽ reuxerunt. quomͦ prodest lauachrũ
illis qͦs cum exanimes iacerent foris antea baptiza¬
runt si eomͦ quo putant intelligendũ ẽ. qui bapti¬
tatur a mortuo. quid ei ꝓdest lauachrũ eiꝰ: fosenĩ
quos p̃textatus & felicianus cũ adhuc maximiano
cõmunicarent baptizauerunt: nunc secum ñ re¬
baptitatos cum eisdem baptizatorib suis. hoc ẽ fe¬

Expanded text:
c ipsam inueniunt sepulturam. ita quidem isti insultant schismaticis suis, ut eos et mortuos et insepultos uocent. sed certe optare debuerunt ut sepelirentur, ne de multitudine iacentium in litore cadauerum insepultorum Gildonianus Optatus incedens cum agmine militari tamquam rabidus fluctus ultra prosiliens Felicianum et Praetextatum introrsus postea resorberet. A quibus quaero, utrum ad eorum pelagus commeando reuixerint an adhuc ibi mortui manent. si enim nihilominus cadauera sunt, nec aliquo modo prodest lauacrum eis qui ab istis mortuis baptizantur; si autem reuixerunt, quomodo prodest lauacrum illis, quos, cum exanimes iacerent foris, antea baptizarunt, si eo modo quo putant intellegendum est: qui. baptizatur a mortuo quid ei prodest lauacrum eius? eos enim, quos Praetextatus et Felicianus, cum adhuc Maximiano communicarent, baptizauerunt, nunc secum non rebaptizatos cum eisdem baptizatoribus suis, hoc est Fe
Abbreviated transcription (Latin):
est documenta firmare. aliud maledicta refenen¬
do tractare: illud potius attendamꝰ quo pacto
demonstrare uoluerit nos baptismũ ñ habere.
et ido se non repetere quod iam erat.s: dare quod
non erat. Ait enim. Conscientia nanq dantis at¬
tenditur.qui abluat accipientis. Quid si lateat
dantis conscientia. et fortasse maculosa sit. quo

Expanded text:
est documenta firmare, aliud maledicta refellenest documenta firmare, aliud maledicta refellendo tractare, illud potius attendamus, quo pacto demonstrare uoluerit nos baptismum non habere et ideo se non repetere quod iam erat, sed dare quod non erat. ait enim: conscientia. namque dantis attenditur quae abluat accipientis. quid si lateat dantis conscientia et for
Abbreviated transcription (Latin):
absentio p̃sente. et collega meo fortunato eiꝰ ep̃o ob
scismatis ep̃m dedisse dicebant. sic̃ earundẽ quoq
litteraꝵ p̃tendebat inscriptio. Quam cũ legissem
ita miratus sum. quod pͥmis uerbis suis totam
partis suȩ cõmunionem radicitꝰ ampucauit:
uit nollem credere illiꝰ hominis esse litteras. quẽ
solet fama p̃dicare. quod inter eos doctrina atq
facundia maxime excellat.S quia me legente
aderant quidam. qui eiꝰ sermonis cultum orna¬
tumq cognoscerent: michi ꝑsuadere ceꝑunt
om̃ino eius ẽẽ illud eloquium. Ego tamen cus¬
libet eẽt refeiendũ putaui. ne quisquis ea scrip¬
sit auiqͥd sibi apud imꝑitos aduersus cat̾olicam
seripsisse uideretur. Hoc gͦ ille pͥmum in epła
sua posuit dicens. quod eis obiciamꝰ bis baptis¬
ma: qui sub nomine baptismi animas nr̃asreo
lauachro polluimus. Quid autẽ ꝓdest omina
eiꝰ contumeliosa uerba retexere:Nam qm̃ aliud

Expanded text:
Absentio praesente et collega meo Fortunato eius episcopo, obtAbsentio praesente et collega meo Fortunato eius episcopo, obtschismatis episcopum dedisse dicebant, sicut earundem quoque litterarum praetendebat inscriptio. quam cum legissem, ita miratus sum, quod primis uerbis suis totam partis suae communionem radicitus amputauit, ut nollem credere illius hominis esse litteras, quem solet fama praedicare quod inter eos doctrina atque facundia maxime excellat. sed quia me legente aderant quidam, qui eius sermonis cultum ornatumque cognoscerent, mihi persuadere coeperunt omnino eius esse illud eloquium. ego tamen, cuiuslibet esset, refellendum putaui, ne, quisquis ea scripsit, aliquid sibi apud imperitos aduersus catholicam scripsisse uideretur. Hoc ergo ille primum in epistula sua posuit, dicens quod eis obiciamus bis baptisma, qui sub nomine baptismi animas nostras reo lauacro polluimus. quid autem prodest omnia eius contumeliosa uerba retexere? nam quoniam aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimis fratrib ad nr̃ȩ dispen¬
sationis curam ꝑtinentibus: au¬
gustinus in dño salutem. Nostis
nos sepe uoluisse donatistarum
hereticorum sacrilegum errorem
in noticiam manifestã non tam
ex nr̃o quam ex ipsorum ore pro¬
aucere atꝙ conuincere. Unde factũ ẽ ut ad non¬
nullos etiam pͥmates eorum litteras daremus
non quidẽ cõmunicatorias. quib se iam in p̃teri¬
tum indignos a catholica eccłia dissentiendo fece¬
runt. nec tamen contum eliosas. s pacifica. ut no¬
biscum questione discussa. quȩ illos ab orbis ter¬
rarum sc̃a cõmunione dirupit. considerata ueri¬
tate corrigi uellent. nec maiorum suoꝵ animosã
ꝑuersitatem ꝑtinacia stultiore defenderent. sed
ad fructum karitatis radici catholicȩ redderent᷑
d. q uoniam scriptum ẽ cum his qui oderant pa¬
cem erã pacificus: ita illi respuerunt litteraᷤ me¬
as sicut ipsam pacem cui ꝑ eas consulebat᷑ ode¬
runt. Nunc uͭ cum cẽm in ecclia constantimensi¬

Expanded text:
ilectissimis fratribus ad nostrae dispensationis curam pertinentibus Augustinus in domino salutem. Nostis nos saepe uoluisse Donatistarum haereticorum sacrilegum errorem in notitiam manifestam non tam ex nostro quam ex ipsorum ore producere atque conuincere. unde factum est, ut ad nonnullos etiam primates eorum litteras daremus non quidem communicatorias, quibus se iam in praeteritum indignos a catholica ecclesia dissentiendo fecerunt, nec tamen contumeliosas sed pacificas, ut nobiscum quaestione discussa, quae illos ab orbis terrarum sancta communione disrupit, considerata ueritate corrigi uellent nec maiorum suorum animosam peruersitatem pertinacia stultiore defenderent, sed ad fructum caritatis radici catholicae redderentur. sed quoniam scriptum est: cum his qui oderant pacem eram pacificus, ita illi respuerunt litteras meas, sicut ipsam pacem, cui per eas consulebatur, oderunt. nunc uero cum essem in ecclesia Constantini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine pauli baptiza¬
ti estis: Quaꝓpter si errabant illi. et nͥ corrigerent᷑¬
ꝑirent qui uolebant ẽẽ pauli: quȩ tande spes eoꝵ
est qui querunt ẽẽ donati: Id enim agunt isti. ut
origo. radix et caput baptizati. non nͥ ille sit a qͦ
baptizatur. Ita fit. ut qm̃ plerunq qualis sit bap¬
tizator incertum ẽ. incerta origine. incerta radice.
incerto capite: spes etiam om̃is incerta sit. Et cũ fie¬
ri possit. ita ẽẽ conscientiã dantis. ut scelerata atq
maculosa sit: et hoc ignoret accipiens: consequen¬
ter fit ut scelerata origine. scelerata radice. scelerato
capite: spes quoq baptizati uana et inanis existat.
Quippe cũ iste in epła sua ponat et dicat. om̃is enĩ
res origine et radice consistit. et si caput non habet
aliqͥd: nichil est. sumq originẽ et radicẽ et caput
baptizati. hominẽ a quo baptizatur uelit intelli¬

Expanded text:
pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizapro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estisirent, qui volebant esse Pauli; quae tandem spes eorum est, qui quaerunt esse Donati? Id enim agunt isti, ut origo, radix, et caput baptizati non nisi ille sit a quo baptizatur. Ita fit ut, quoniam plerumque qualis sit baptizator incertum est, incerta origine, incerta radice, incerto capite, spes etiam omnis incerta sit. Et cum fieri possit, ita esse conscientiam dantis, ut scelerata atque maculosa sit, et hoc ignoret accipiens; consequenter fit ut scelerata origine, scelerata radice, scelerato capite, spes quoque baptizati vana et inanis existat. Quippe cum iste in epistola sua ponat, et dicat, Omnis enim res origine et radice consistit, et si caput non habet aliquid nihil est, cumque originem et radicem et caput baptizati hominem a quo baptizatur uelit intelle
Abbreviated transcription (Latin):
et caput eccłe. quid habent ponderis illa uerba
que uani lectores non attendunt qͥd intꝰ habeant.
s tantum quẽadinodũ sonent: Qui autẽ non aure
sola excipit uoces. s et mente sententias intuetur.
cum audierit conscientia dantis attenditur. qui
abluat accipientis respondebit. Sepe michi igno¬
ta ẽ humana conscientia: s: certus sum de xp̃i mi
sericordia. Cum audierit qui fidẽ a ꝑfido sumpse¬
rit. ñ fidẽ ꝑcipit s reatum: respondebit. Non est
ꝑfidus xp̃c: a quo fidem ꝑcipio non reatum. Cum
audierit omnis res enim origine et radice consi¬
stit. et si caput non habet auquid nichil ẽ: respon¬
adebit. Origo mea. xp̃c ẽ. radix mea xp̃e est: caput
meum xp̃i

Expanded text:
habent ponderis illa verba, quae vani lectores non attendunt quid intus habeant, sed tantum quemadmodum sonent? Qui autem non aure sola excipit voces, sed et mente sententias intuetur, cum audierit, Conscientia dantis attenditur, qui abluat accipientis: respondebit, Saepe mihi ignota est humana conscientia, sed certus sum de Christi misericordia. Cum audierit, Qui fidem a perfido sumpserit, non fidem percipit, sed reatum: respondebit, Non est perfidus Christus, a quo fidem percipio, non reatum. Cum audierit, Omnis res enim origine et radice consistit; et si caput non habet aliquid, nihil est: respondebit, Origo mea Christus est, radix mea Christus est, caput meum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cis. nunquã id ꝓbabis. nonne omnis iste uerboꝵ
ingentiũ fumus repente dilabitur: An forte ꝓba¬
re conaberis: hoc ergo prius faceres: et deinde
in nos tanquã in conuictos quos uelles cumulo inuec¬
tionis insurgeres. Ecce uana uanitas. Audi alt̾am.
Tu ipse cum de predicta ude damnatione loquere¬

Expanded text:
iste uerborum ingentium fumus repente dilabitur? an forte probare conaberis? hoc ergo prius faceres et deinde in nos tamquam in conuictos quo uelles cumulo inuectionis insurgeres. ecce una uanitas: audi alteram. Tu ipse, cum de praedicta Iudae damnatione loquere
Abbreviated transcription (Latin):
Nec aqua nr̃a inqͥnamur. nec ur̃a mundam᷑. s aqua
baptisii in nõie patris et filii et sp̃c sc̃i. cum datur
alicui. nec nr̃a nec ur̃a ẽ. s illius de quo iohann dic¬
tum ẽ. suꝑ quẽ uideris sp̃m sicut columbã descen¬
dentẽ et manentẽ suꝑ eum: hic ẽ qui baptizat in spi

Expanded text:
Nec aqua nostra inquinamur nec uestra mundamur, sed aqua baptismi, in nomine patris et filii et spiritus sancti cum datur alicui, nec nostra nec uestra est, sed illius de quo Iohanni dictum est: super quem uideris spiritum sicut columbam descendentem et manentem super eum, hic est qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ntequam finirem libros de trinitate: li¬
bros de genesi ad litteram. irruit causa
respondendi litteris petiliani donati¬
ste.quas aduersus catholicam ecclesi¬
am scripsit quam differre non potui.
et scripsi in hanc rem tria uolumina. quorum pͥ¬
no prime parti epistolȩ ipsius quam scripsit ad
suos. quia non tota in nr̃as manus uenerat.s
prior parsenus parua. quanta potui celeritate
et ueritate respondi. etiam ipsa epła est ad nũos.
sod ideo inter libros habetur:.quia cȩteri duo in
eadem causa uibri sunt. Postea quippe inuenimꝰ
totam. eiq tanta diligentia respondi. quanta
fausto manicheo. uerba scilicet eius sub ipsius
uomine pͥus ponens particulatim. et submeo
ꝑ singula responsionem ineam.S prius quod
scripseram anteqͣm totam repꝑiremus ꝑuenit
ad petilianum. et iratus est conatus respondere in
me potius dicens quicqͥd eum libuit. in causa
uꝰ omnino deficiens. Quod eum possit collatis
utriusq scriptis facillime aduerti. tamen ꝓpter

Expanded text:
ntequam finirem libros de trinitate et libros de Genesi ad litteram, inruit causa respondendi litteris Petiliani Donatistae, quas aduersus catholicam scripsit, quam differre non potui, et scripsi in hanc rem tria uolumina, quorum primo primae parti epistulae ipsius, quam scripsit ad suos, quia non tota in nostras manus uenerat, sed prior parua pars eius, quanta potui celeritate et ueritate respondi. etiam ipsa epistula est ad nostros, sed ideo inter libros habetur, quia ceteri duo in eadem causa libri sunt. postea quippe inuenimus totam eique tanta diligentia respondi, quanta Fausto Manicheo, uerba scilicet eius sub eius nomine prius ponens particulatim et sub meo per singula responsionem meam. sed prius, quod scripseram, antequam totam repperiremus, peruenit ad Petilianum et iratus respondere conatus est in me potius dicens, quidquid eum libuit, in causa, uero omnino deficiens. quod cum possit conlatis utriusque nostrum scriptis facillime aduerti, tamen propter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est opussanis s: male egrotantibus: nec uenit iu¬
stos uocare. s peccatores in penitentiam. Et ideo
quia sue uite ꝓpriȩ peccatis nullis tenentur adhuc¬
obnoxii. originalis in eis egritudo sanatur. in eius
gr̃a qui saluos facit ꝑ lauachrum regenerationis.
Dicet aliquis. Quom gͦ et ipsi uocantur in peniten¬
tiam: Nunquid tantillus potest aliquid penite¬
re: huic respondetur. Si ꝓpterea penitentes di¬
cendi ñ sunt. quia sensum penitendi ñ habent:
nec fideles dicendi sunt: quia similit̃ sensũ cre¬
deno¬

Expanded text:
non est opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uonon est opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. et ideo quia suae uitae propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerationis. Dicet aliquis: \'quomodo ergo et ipsi uocantur in paenitentiam? numquid tantillos potest aliquid paenitere?\' huic respondetur: \'si propterea paenitentes dicendi non sunt, quia sensum paenitendi nondum habent, nec fideles dicendi sunt, quia similiter sensum creden
Abbreviated transcription (Latin):
ci potuit. talium ẽ. regnum cȩlorum. cum ẽẽ non
possit nisi iustorum. S: forte hoc quidem non con¬
gruent̃ dicitur. qͦd paruulorum uitam laudauerit
dominus dicens. talium ẽ regnum celorũ. cum ue-¬
rax ille sit intellectus. qͦd humilitatis similitudinẽ
in parua etate posuerit. Heruntam̃ forsitan hoc te¬
nendum ẽ. quod dixi. ꝓpterea paruulos baptirari
debere: quia sicut peccatores ñ sunt: ita nec iusti sũt.
S cum dictum ẽet. ñ ueni uocare iustos. quasi ei
responderet᷑. quos gͦ uocare uenisti. continuo sub¬
unxit: s peccatores in penitentiam. Ac ꝑ hoc quo¬
mͦ si iusti sunt. ita etiam si peccatores ñ sunt: ñ eos
uenit uocare qui dixit. ñ ueni uocare iustos. s pec¬
catores. Et ideo baptismo eiꝰ. qui eos ñ uocat. ñ tan¬
tum frustra. uerum etiam imꝓbe uidentur irruȩ¬
re: qd̾ absit ut sentiamꝰ. Uocat eos igitur medicus. qͥ

Expanded text:
ci potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non ci potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non possit nisi iustorum. sed forte hoc quidem non congruenter dicitur, quod paruulorum uitam laudauerit dominus dicens talium esse regnum caelorum, cum uerax ille sit intellectus, quod humilitatis similitudinem in parua aetate posuerit. uerum tamen forsitan hoc tenendum est, quod dixi, propterea paruulos baptizari debere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. sed cum dictum esset: non ueni uocare iustos, quasi ei responderetur: \'quos ergo uocare uenisti\'? continuo subiunxit: sed peccatores in paenitentiam. ac per hoc quomodo si iusti sunt, ita\' etiam si peccatores non sunt, non eos uenit uocare qui dixit: non ueni uocare iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, qui eos non uocat, non tantum frustra, uerum etiam inprobe uidentur inruere; quod absit ut sentiamus. uocat eos igitur medicus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ginalis sunt peccati egritudine sauciati. quomͦ ad
medicum xp̃m. hoc ẽ ad ꝑcipiendum sacramentũ
salutis et̃nȩ. suorum currentium ꝑio timore portan¬
tur. et non eis in eccłia dicitur. auferte hinc innocen¬
tes istos. non ẽ: opus sanis medicus.s male haben¬
tibus. ñ uenit. xp̃c uocare iustos s peccatores: Aunꝗͣ
dictum ẽ: nunquam dicatur. nunquã omnino di¬
cetur in eccłia. xp̃i tale commnentũ. Ac nequis existimet.
ideo paruulos ad baptismum afferri oportere. quia
sicut peccatores ñ sunt. ita nec iusti sunt. quomͦ gͦ qͥ¬
dam meritum huiꝰ etatis a domino laudatum esse
commemorant. ubi ait.sinite paruulos uenire ad
me: taliũ enim ẽ. regnum celoꝵ: Si enim hoc ñ ꝓpt̾
humilitatis similitudinem. qͦd humilitas paruu¬
los faciat. s ꝓpt̃ puerorum uitam laudabilem dic¬
tum ẽ: ꝓfecto et iusti sunt. Aon enim recte aliter di¬

Expanded text:
ginalis sunt peccati aegritudine sauciati, quomodo ad ginalis sunt peccati aegritudine sauciati, quomodo ad medicum Christum, hoc est, ad percipiendum Sacramentum salutis aeternae, suorum currentium pio timore portantur, et non eis in Ecclesia dicitur, Auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dictum est, numquam dicitur, numquam omnino dicetur in ecclesia Christi tale commentum. Ac ne quis existimet ideo paruulos ad baptismum adferri oportere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. quomodo ergo quidam meritum huius aetatis a domino laudatum esse commemorant, quandoait: sinite paruulos uenire ad me; talium est enim regnum caelorum? si enim hoc non propter humilitatis similitudinem, quod humilitas paruulos faciat, sed propter puerorum uitam laudabilem dictum est, profecto et iusti sunt. non enim recte aliter di
Abbreviated transcription (Latin):
autem xp̃i. A quib tam̃ si queritur. utrum ñ bapti¬
rati. et ñ effecti coheredes xp̃i. regniq celorum parti¬
cipes. habeant beneficium salutis ȩt̃ne in resurrec¬
tione mortuorum:laborant uehement̃. nec exitum
inueniunt. Quis enim xp̃ianorum ferat. cum dici¬
tur ad et̃nam salutem posse quenquã ꝑuenire. si ñ
iam tempore quo tale sacramentum constituendũ
fuit. regenerandis in spem salutis et̃nȩ: Unde dic̃
uiuimus. ubi ait. Spe enim salui facti sumꝰ. Spes
autem quȩ uidetur. ñ ẽ: spes. Qa enim uidet quis.
quid sperat: Si autem qͦd ñ uidemꝰ speramꝰ: ꝑ paci
entiam expectamꝰ. Sine ista gͦ regeneratione: saluos
in et̃num posse paruulos fieri quis audeat affirma¬
nichil in sua ꝓpria uita impie commiserunt. si nec
originalit̃ ullo impietatis uinculo detinentur. qͣmͦ
ꝓ eis mortuus ẽ. qͥ ꝓ impus mortuus ẽ: Si nulla ori¬

Expanded text:
autem Christi. a quibus tamen cum quaeritur, utrum non baptiautem Christi. a quibus tamen cum quaeritur, utrum non baptizati et non effecti coheredes Christi regnique caelorum participes habeant saltem beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant uehementer nec exitum inueniunt. quis enim Christianorum ferat, cum dicitur ad aeternam salutem posse quemquam peruenire, si non riam tempore, quo tale sacramentum constituendum fuit regenerandis in spem salutis «aeternae? unde diuiuimus, ubi ait: spe enim salui facti sumus.. spes autem quae uidetur non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem entiam exspectamus . Sine ista ergo regeneratione salvos in aeternum posse parvulos fieri, quis audeat affirmanihil in sua propria vita impie commiserunt, si nec originaliter ullo impietatis vinculo detinentur, quomodo pro eis mortuus est qui pro impiis mortuus est? Si nulla ori
Abbreviated transcription (Latin):
rato peccata necessario faterentur: nec fateri uellent
ex adam ductum ẽẽ peccatum. qͦd remitti fatebant᷑
infantib ipsam infantiam coacti sunt accusare. qͣsi¬
si accusaretur infantia. hoc securior fieret quo accusa¬
tus ei respondere ñ posset. S: istos ut dixi omittamus.
Neq enim sermone uł documentis opus ẽ. quib in no¬
centia ꝓbetur infantum. quantũ ad eoꝵ ꝑtinet uit̃ã.
quam recenti ortu in se ipsis agunt. si eam ñ agnoseit
sensus humanus. nullis atminiculis cuiusquam
disputationis adiutus.S: illi mouent et aliquid con¬
sideratione ac discussione dignum uidentur afferre.
qui dicunt paruulos recenti uita editos usceribus
matrum. ñ ꝓpt̃ remittendum peccatum ꝑcipere
baptismum. s ut spiritualem ꝓcreationem ñ haben¬
tes. creentur in xp̃o. et ipsius regni cȩlorum partici¬
pes fiant. Fodem modo filii et heredes đi. coheredes

Expanded text:
zato peccata necessario faterentur nec fateri uellent zato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus, ipsam infantiam coacti sunt accusare; quasi accusator infantiae hoc securior fieret, quo accusatus ei respondere non posset. sed istos, ut dixi, omittamus; neque enim sermone uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infantum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam recenti ortu in se ipsis agunt, si eam non agnoscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusquam disputationis adiutus. Sed illi monent et aliquid consideratione ac discussione dignum uidentur afferre, qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus matrum non propter remittendum peccatum percipere baptismum, sed ut spiritalem procreationem habentes creentur in Christo et ipsius regni caelorum participes fiant eodem modo filii et heredes dei, coheredes
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. A muliere initium factum ẽ: peccati: et ꝑ illã¬
om̃s morimur. Siue autem a muliere: siue ab adam
dicatur. utrunq ad primum hominem ꝑtinet. q̃m
sicut nouimus mulier ex uiro ẽ. et utriusq una caro
est. Unde et illud qͦd scriptum ẽ. et erunt duo in car¬
ne una. igitur iam ñ duo inquit dñs s. una caro. Qͤ¬
ꝓp̃t qui dicunt paruulos ideo baptitari. ut hoc eis
remittatur quod in hac uita ꝓprium contraxerunt.
ñ qͦd ex adam traduxerunt. ñ magno molimine re¬
fellendi sunt. Quando enim secum ipsi paululum
sine certandi studio cogitauerint. quam sit absur¬
dum nec dignum disputatione qͦd dicunt. continu¬
o sententiam commutabunt. Quod si noluerint. ñ
usq adeo de humanis sensib desperandum ẽ. ut me¬
tuamus ne hoc cupiam suadeant. Ipsi quippe ut
hoc dicerent. alicuius alteriꝰ sententiȩ p̃iudicio nisi
fallor impulsi sunt. Ac ꝓpterea cum remitti bapti¬

Expanded text:
tum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamtum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persuadeant. ipsi quippe, ut hoc dicerent, alicuius alterius sententiae suae praeiudicio, ni fallor, inpulsi sunt. ac propterea cum remitti bapti
Abbreviated transcription (Latin):
cepto factum in illis ẽ. ut illa in qua creati sunt stabili¬
tate etatis amissa. ꝑ mutabilitates ȩtatum irent in
mortem. Quanuis gͦannos multos postea uixerint. il¬
lo tam̃ die mori ceꝑunt. quo mortis legem qua in seni¬
um ueterascerent acceꝑunt. Nonenim stat uł tempo¬
ris puncto. s sine int̾missione labitur. quic quid con¬
tinua mutatione sensim currit in finem. non ꝑficien¬
tẽ. s consumentem. Sic itaq impletũ ẽ. qͦd dixerat d̾s.
qua die ederitis morte moriemini. Ex hac igitur inobe¬
dientia carnis. ex hac lege peccati et mortis. quisqͥs
carnalit̾ generatur. regenerari spiritualit̃ opus ha¬
bet. ut ñ solum ad regnum di ꝑducatur. uerum etiã
a peccati damnatione liberetur. Simul itaq pecca¬
to et morti primi hominis obnoxii nascuntur in car¬
ne: et simul iusticiȩ uitȩq et̃nȩ scđ̾i hominis sociati
renascuntur in baptismo. sicut et in eccłiastico scriꝑ¬

Expanded text:
cepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt stabilicepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt stabilitate aetatis amissa per mutabilita est aetatum irent in mortem. quamuis ergo annos multos postea uixerint, illo tamen dic mori coeperunt, quo mortis legem, qua in senium ueteres cerent, acceperunt. non enim stat uel temporis puncto. sed sine intermissione labitur quicquid continua mutatione sensim currit in finem non perficientem, sed consumentem. sic itaque impletum est quod dixerat deus: qua die ederitis, morte moriemini. ex hac igitur inoboedientia carnis, ex hac lege peccati et mortis quisquis carnaliter generatur regenerari spiritaliter opus habet, ut non solum ad regnum dei perducatur, uerum etiam a peccati damnatione liberetur. simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scrip