comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filio ñ pepereit: s pro nob om̃ib tradi¬
dit illum. Cuius rei gr̃a: Non eñĩ de¬
bebatur hoc nob. s gratia hoc fecit.
magis gr̃a dei. et donũ unius hominis
gr̃a dei pro om̃ib gustauit mortem
Non pro fidelib s pro mundo uniũso
Et ip̃e quidem pro om̃ib mortuus estꝰ
Quid autẽ si ñ om̃s credunt : Iue qd̾
suum erat impleuit. Et prop̾e dixit¬
pro om̃ib gustauit mortem ñ dixit
qui gustat. sic breue int̾uallũ in illa
faciens: confestim surrexit. Dicendo¬

Expanded text:
percit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Cujus rei gratia? non enim debebantur haec nobis, sed gratia hoc fecit. magis gratia Dei, et donum unius hominis gratia Dei pro omnibus gustaverit mortem, non pro fidelibus tantum, sed pro mundo universo. Et ipse quidem pro omnibus mortuus est. Quid autem si non omnes credunt? Ille quod suum erat implevit. » Pro omnibus gustavit mortem. Non dixit: qui gustat, sic breve intervallum in illa faciens confestim surrexit. » E
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ precipit furantẽ quadruplici resti¬
tutione uinciri. Iste aũr ⁊ legem est
pret̾gressus. Iubet quippe ⁊ ip̃m int̾i¬
mi: ⁊ in quadruplũ obuoxiũ detineri
Prompsit itaq sententiã: ⁊ iudiciũ
elimatũ. Cum hoc ãu audisset ꝓpħa:
ractat omnẽ umbram ymaginis. ⁊
in mediũ profert gladiũ: ⁊ cũ fidu
cia dicit. Tues rex: qͥ hoc opꝰ fecisti.
O sectura ñ gladio secans sensũ dolo¬
ris: s cõpendio actusatõis. Cũ enĩ
opprtuit ꝯcultauit narrationẽ. cũ
uero tempꝰ muenit: statim ꝑcussit ⁊
abscidit sine grandi plaga uulnꝰ. s hoc
solummͦ dicens. tu es rex. At ille ue¬

Expanded text:
enim praecepit furentem quadrupli restienim praecepit furentem quadrupli restitutione vinciri; iste autem et legem est praetergressus. Jubet quidem et ipsum interimi, et in quadruplum obnoxium detineri. Prompsit itaque sententiam, et judicium elimatum. Cum hoc audisset propheta, jactat omnem umbram imaginis, et in mecia dicit: Tu es Rex, qui hoc opus fecisti. O secure, non gladio secans sensum doloris, sed in compendio accusationis. Cum hoc oportuit, occultavit narrationem: cum vero tempus invenit, statim percussit et abscidit, sine grandi plagae vulnere, hoc solummodo dicens: Tu es, rex. At ille ve
Abbreviated transcription (Latin):
nuio eius cubabat. Auxit parabolam:
narratõe pietatis. Uenit igit᷑ ꝑegrinꝰ
homo: ad regem illum. Quis itaq est
peregͥnus: Concupiscentia uidelicet.
ut ergo illius ostenderet castitatem:
peregriũ concupiscentiã nominauit.
Nunꝙͣ enĩ alienas nuptias dissipauit.
neq iniquis conspexit ocłis. s ꝑcuss̾
ui illa muliere ꝑdidit castitarẽ. quia
paululum remissiorẽ se reddid̾at secu¬
ritate pacis. uenit ꝑegͥnus. iniqua
⁊ agrestis concupiscentia: ad illũ diui¬
dem uenit. Et ille ñ accepit de gregib
aut armentis sius ut ꝑegrino pararet
epulas: s misit ⁊ rapuit ouem pau¬
peris que in sinu euis cubitabat. ⁊ de
mensa eius edebat. Cum hec igitur
audisset rex dauid: iratus est ualde
qui fecit hoc. Ouem reddet in qͣdru¬
plum: ⁊ ip̃e gladio puniet᷑. O iudicii
suꝑeffluentem iusticiam. Non enim
erat illa amoris fibra ⁊ suspitõis. ut¬
iuste diceret. Iubet quidem ouem in
quadruplum reddi: scđm legem. Lex

Expanded text:
mio ejus cubabat? Auxit parabolam narratione pietatis. Venit ergo peregrinus homo ad regem illum. Quis itaque est peregrinus? concupiscentia videlicet. Ut ergo illius ostenderet castitatem, peregrinam concupiscentiam nominavit. Nunquam enim alienas nuptias dissipavit: neque iniquis conspexit oculis, sed percussus in illa muliere perdidit castitatem: quia paululum remissiorem se reddiderat securitate pacis. Venit peregrinus; iniqua, et agrestis concupiscentia: ad illum divitem venit. Ille non accepit de gregibus, aut armentis suis, ut peregrino pararet epulas, sed misit et rapuit ovem pauperis, quae in sinu ejus cubitabat, et de mensa edebat. Cum haec igitur audisset rex David, iratus est valde qui fecit hoc; ovem reddet in quadruplum, et ipse gladio punietur. O judicii supereffluentem justitiam! Non enim erat illa amoris fibra, ut juste non diceret. Jubet quidem in quadruplum secundum legem, lex
Abbreviated transcription (Latin):
dauid: ⁊ ait. Quis mͥ daret potum
aque de cisterna que est in bethleem
iuxta portam: Irruperunt ergo tͤs¬
⁊ hauserunt aquam de cisterna beth¬
leem que erat iuxta portam ⁊ aitu¬
lerunt ad dauid. Et ille noluit bi¬
bere: s libauit eam domino dicens.
Propitius sit michi dñs: ne faciã hoc.
Nũ sanguinem hominum istorũ qui
profecti sunt ⁊ animarũ periculum
bibam: Noluit ergo bibere. Iterum¬

Expanded text:
David et ait si quis mihi daret potum aquae de cisterna quae est in Bethleem iuxta portam inruperunt ergo thauserunt aquam de cisterna Bethleem quae erat iuxta portam et adtulerunt ad David at ille noluit bibere sed libavit illam Domino dicens propitius mihi sit Dominus ne faciam hoc num sanguinem hominum istorum qui profecti sunt et animarum periculum bibam noluit ergo bibere hae
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis qui pro tua desperatõe desꝑant.
nec putant se posse uiam uͥtutis ince¬
dere: si te ad eam redisse ñ uideant.
Respice queso te qͣntus ñc meror om¬
nem scõꝵ fratrũ habeat choꝵ.⁊ qͣnta
leticia atꝙ exultatio incredulis fiat

Expanded text:
cunctis qui pro tua desperatione desperant, ne putent se viam virtutis incedere, si te ad eam redisse non videant. Respice, quaeso, te, quantus nunc moeror omnium sanctorum fratrum habeat chorum, et quanta laetitia atque exsultatio incr
Abbreviated transcription (Latin):
pro illis ista mutare: Nondũ descen¬
do ad uituperatõem deliciar̃. neq ama¬
ritudinẽ que in eis est ñc aperio. quia
net huiuscemodi rõni hoc tempus est.
s tunc cũ forte ab hiis effug̾e potu̾is.
Nunc enim cũ in eis passibilit̾ tenearis.
delirare nos credes: si dona libidinis
que grata om̃ib uident᷑ ⁊ iocunda:
aspera asseramus ⁊ amara. Si uͦ per
miscłiam dei euad̾e ex huiꝰ modi egͥ¬
tudine quiueris: tc̃ qͥd amaritudĩs¬

Expanded text:
pro illis ista mutare: nondum descenpro illis ista mutare: nondum descendo ad vitu perationem deliciarum, neque amaritudinem quae in eis est nunc aperio, quia nec hujusmodi orationi hoc tempus est, sed tunc cum forte ab his effugere potueris, nunc enim cum in iis passibiliter tenearis, delirare nos credis, si dona libidinis, quae grata omnibus videntur et jucunda, aspera asseramus et amara; si vero per misericordiam Dei evadere ex hujuscemodi aegritudine quiveris, tunc quid amaritudi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ perpetua. s alt̾in cedet alteri. quia
corporis fragilitas utrũq ñ patitur.
ubi uͦ utr̃q corruptela caruerit: pena
quidem accepta potestate deseuiet.s
nullum finem incorruptio q̃sita susci¬
piet. Nonergo putemus quia suppli¬
cioꝵ nimietas ip̃a dabit finem doloꝵ.
s ut diximus: pcca quidẽ penas accen¬
dent. incorruptio uͦ anime ⁊ corporis
nullum suppliciis t̃minũ dabit. Dic
ergo ñc qͣnta tempora luxurie. q̃ deli¬
ciarum spatia comparari uis talibus
penis: Centum si placet annos deliciis
demus. Adde ⁊ alios centum. si libet¬
adde ⁊ decies centum. Que erit ex huis
ad et̾nitatem compensatio: Nonne õe
tempus uite eius quo delitiis frui
uidemur ⁊ indulgere libidini quasi
noctis unius sompniũ ad eternitatis
comparatõem uidetur : Est ergo aliqͥs¬
ita stultus qui ut una nocte delectabi¬
le uideat sompniũ et̾nas subire eli¬
gat penas.⁊ illas prohiis recipere. uel

Expanded text:
et perpetua, sed alterum cedit alteri, quia et perpetua, sed alterum cedit alteri, quia corporis fragilitas utrumque non patitur. Ubi vero utrumque corruptela caruerit, poena quidem accepta potestate desaeviet, sed nullum finem incorruptio quaesita suscipiet. Non ergo putemus quia suppliciorum nimietas ipsa donabit finem dolorum, sed, ut diximus, peccata quidem poenas accendunt, incorruptio vero animae et corporis nullum suppliciis terminum dabit. Dic ergo nunc quanta tempora luxuriae, quae deliciarum spatia comparare vis talibus poenis? centum placet annos deliciis dare, adde et alios centum, si libet decies centum adde, et quae erit ex his ad aeternitatem comparatio? nonne omne tempus vitae hujus, quo deliciis perfrui videtur et indulgere libidini, quasi unius noctis somnium, ad aeternitatis comparationem videtur esse? Si est ergo aliquis, qui ut una nocte delectabile videat somnium, aeternas subire eligat poenas, et illa pro his recipere vel
Abbreviated transcription (Latin):
erit ullum solacium aut lucis. Circun¬
dabunt enĩ penar̃ loca tenebre ext̾io¬
res. Et ignis ille sicut naturã ñ habet
consumendi: ita nͨ illuminandi. s est
ignis obscurus ⁊ flamina tenebrosa.
In hiis aũ positis qui tremor. ĩmo que
resolutio uiscerum sit. diuulsioq mẽ¬
broꝵ. que ue qͣnteq om̃ib sensibus
facies.⁊ pro pcc̃oꝵ qͣtititate singulis
quibusq multiplicantur ⁊ pene. Qd̾
pus ad penam finem tẽporis nesciens.
considera que in hac uita interdum
accidunt. ⁊ ex parius magna conicito.
quomͦ int̾dum uidemꝰ ñ nullos longis¬
sima egritudine confici. nec tam̃ eis
exose uite t̾minũ dari. Aut ⁊ si corpꝰ
morte aliqͣn dissoluit᷑ s aĩa ñ consu¬
mitur. unde constat qd si ĩmortalita¬
tem etiam corpus acceperit. nͨ auimã
pena nͨ corpus iam ultra ꝑunat. Nam
in p̾senti quidem uita euenire ñ potest:
ut pena corporis ⁊ uehemens possit ẽe

Expanded text:
erit ullum solamen aut lucis. Circumerit ullum solamen aut lucis. Circumdabunt enim nos poenarum loca, tenebrae exteriores. Sed ignis ille, sicut naturam non habet consumendi, ita nec illuminandi, sed ignis obscurus et flamma tenebrosa. In his autem positis quis tremor, imo quae resolutio viscerum, divulsioque membrorum, quae aut quantae omnibus sensibus facies, et pro peccatorum quantitate singulis quibusque multiplicantur poenae. Quod pus ad poenam, finem temporis nescientem? Considera quae in hac vita interdum accidunt, et ex his parvis magna cogita: quomodo interdum videmus nonnullos longissima aegritudine confici, nec tamen eis ex eo vitae terminum dari? Aut si corpus morte aliquando dissolvitur, sed anima non consumitur. Unde constat quod cum immortalitatem et jam corpus acceperit, nec animam poena nec corpus ultra jam perimat. Nam in praesenti quidem vita evenire non potest, ut poena corporis et vehemens esse poterit
Abbreviated transcription (Latin):
turnitatẽ supplicũ profuturã. Huiꝰ
pot̾ĩt explanare. Nichilest enim in reb
corruptibilib quod conferri possit in¬
corruptibilib siue bonis siue malis.
ueruntñ ut aliquam ymaginẽ saltim
ignis illius ⁊ pene capiamus. recorda¬
re si qͣndo quis febrium nimio ardore
succenditur. que angustie qͥ cruciatꝰ
corpori atq anime insidant. ⁊ ex hac
temporali pena metire qͣnta sint illa
supplicia que et̾nus ignis inflaminat:
que fluuius ꝑcurrens ante illud tͥbu¬
nal horrificum undis penalib irroga¬
bit. Ibi quid agemus quid respondebi¬
mus: Nich̃erit nͥ stridor dentium. nisi
ululatus ⁊ fletus ⁊ sera penitentia
cessantib undiq auxilus ⁊ undiq in¬
ualescentib penis. s ne solaciũ quidẽ
usqͣm ullum. Nullus enĩ occurrit ocł̃is
nr̃is nisi soli penarum ministri ⁊ fa¬
cies ubiq dira tortoꝵ ⁊ quod est om¬
nium tet̾rius ne aeris quidem ip̃ius

Expanded text:
turnitatem supplicii profuturam. Hujus turnitatem supplicii profuturam. Hujus o explanare. Nihil est enim in rebus corruptibilibus quod conferri possit incorruptibilibus, sive bonis, sive malis.verumtamen ut aliquam imaginem ignis illius et poenae capiamus; recordare quando quis febrium nimio ardore succenditur, quae angustiae, qui cruciatus corporis atque animae insideant, et ex hac temporali poena metire quanta sint illa supplicia, quae aeternus ignis inflammat, quae fluvius igneus percurrens ante illud tribunal horrificum, undis poenalibus irrogabit. Ibi quid agemus? quid respondebimus? nihil enim nisi stridor dentium, nisi ululatus et fletus, et sera poenitentia, cessantibus undique auxiliis et undique invalescentibus poenis, sed nec solatium quidem usquam ullum. Nulli enim occurrent oculis nostris, nisi soli poenarum ministri, et facies ubique dira tortorum, et, quod est omnium tetrius, nec aeris quidem ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
accidit ut pͥus quis opib ꝙͣ uita de¬
ficiat. uerunt̃n concedamus ⁊ uiu̾e
te posse annos multos ⁊ nullam per¬
nuitationẽ tempoꝵ pati. Et qͣntum
queso istud spacũ est ad et̾na supplicia e¬
Q uantum hoc uoluptatis est ad illas
execrabiles ⁊ intolerabiles penas :
Nam in hac quidem uita siue bona si¬
ue mala t̾minum suum norunt. eũq
uelociter sortiuntur. in futuro aũ scl̃o
utraq ĩmortalib spaciis ꝓtendunt᷑.
Adde ⁊ illud quod etiam pene ip̃iꝰ lon¬
ge. alia ⁊ diuersa conditio est. Ignis
enim hic qui in presenti uita est: ab¬
sumit cuncta que retipit. Ille uͦ quos
susceperit semper cruciat: ⁊ pene sue
semper integros seruat. Propterea
enim ⁊ in extingiubilis dicitur. ñ so¬
lum quia ip̃e non extinguitur. s qͥa
nec eos quos susceperit extinguit aut
perimit. Scriptura etenĩ dicit. quia
⁊ pcc̃ores induent incorruptionem
scilicet ñ ad honorem uite s ad diu¬

Expanded text:
accidit ut prius quis opibus quam vita deaccidit ut prius quis opibus quam vita deficiat; verumtamen concedamus tibi vivere te posse annos multos, et nullam permutationem temporum pati, et quantum, quaeso, illud spatii ad aeterna supplicia Forte leg. voluptatis est, ad illas exsecrabiles et intolerabiles poenas? nam et in hac quidem vita, sive bona, sive mala, terminum suum norunt, eumque velociter sortiuntur, in futuro autem saeculo utraque immortalibus spatiis protenduntur. Adde et illud quod etiam poenae ipsius longe alia et diversa conditio est, ignis enim hic qui in praesenti vita est, absumit cuncta quae recipit, ille vero quos receperat semper cruciat, et poenae suae semper integros servat, propterea enim et inexstinguibilis dicitur, non solum quia ipse non exstinguitur, sed quia nec eos quos susceperit exstinguit aut perimit. Scriptura etenim didicit, quia et peccatores induant corruptionem, scilicet non ad honorem vitae sed ad diu
Abbreviated transcription (Latin):
se. Ita ⁊ diues ille quasi sompnium
habuit huiꝰ uite diuitias. ubi discessit
nich̃ cum illo nͥ pret̾itoꝵ penitudo et
presentiũ pena ꝑmansit. Hec recorda¬
re mi amice.⁊ illum gehenne ignem.
hiis que te nunc exagitant flammis
libidinis ⁊ cupiditatis oppone. Etenĩ
hoc mirabile quoddã medicam̃ti genꝰ
ut ignes ignib extinguantur. Si enĩ
illos tibi eternos ignes acriores ⁊ inex¬
tinguibiles reddent. Quanto tempore
putas ꝑmanere tͥ posse presentis uite
delicias: Ut ego quidem reor nͨ quinqͣ¬
ginta ram tͥ superesse usq ad extremã
possunt anni quamuis sit longissima
senectus.S ⁊ in hoc ip̃o tempore uide
qͣnita int̾uenire possunt. Primo qued
nemo etiam si usq ad uesperam perue¬
mat certus est. deinde quod mobilis
semper humanarum rerum status.
frequent᷑ enim uita quidem in longũ
tempus producitur. nec tñ fatultates
ac diuitie ei fidelit̾ ꝑmanent. s sepe

Expanded text:
se. Ita dives ille quasi somnium se. Ita dives ille quasi somnium habuit hujus vitae divitias, ubi discessit nihil cum illo nisi praeteritorum poenitudo et praesentium poena permansit. Haec recordare nunc, amice, et illum gehennae ignem, his quae te nunc exagitant flammis libidinum et cuphoc mirabile quoddam medicamenti genus, ut ignes ignibus exstinguantur; si enim illos tibi aeternos ignes acriores et inexstinguibiles reddent. Quanto putas tempore permanere tibi posse praesentis vitae delicias? ut ego quidem reor, nec quinquaginta jam tibi anni superesse usque ad extremum possunt, quamvis sis longissima senectute, sed hoc tempore isto, vide quanta intervenire possunt. Primo quod nemo, etiamsi usque ad vesperum perveniat, certus est, deinde quod mobilis semper humanarum rerum status est, frequenter enim vita quidem longum tempus producitur, nec tamen facultates ac divitiae ei fideliter permanent, sed saepe
Abbreviated transcription (Latin):
omnisq causa nr̃a usq ad cineres ue¬
niret ⁊ uermes. Parua uiderent᷑ hec
nature conditio. Nunc aũ coũte oculos
tuos ab istis cinerib ⁊ sepulchris ⁊ re¬
uoca cogitationẽ tiiam ad illud diuini
iudicii tribunal horrendũ: quod ardens
fluuiꝰ flammeis ambit fluentis. ubi
fletus ⁊ stridor dentium. ubi tenebre
ext̾iores. ubi ille uermis conscientie
qui nunꝙͣ moritur. ubi ignis qͥ ñ ꝙͣ
extinguitur. Recordare parabolam
lazari ⁊ diuitis illius qui opũ tantar̃
dñs. qui purpura indutus ⁊ bisso: u¬
nam nunc aque guttam inuenire nõ
potuit ⁊ hoc cum esset in ardoris netes¬
sitate constitutus. Dic queso te quid
plus habet uita ista qͣm sompnium :
Sicut enim hii qui in metallis condẽp¬
nati. uel in alia qualibet pena positi.
cum forte post multum laborem dure¬
uite paululum relaxati fuerint. in
positos: epulis copiosissimis perfeui.
at ubi surrex̾int: nicħ sibi gratie ex
delectatõe sompnii inueniunt resedis¬

Expanded text:
usque ad cineres veniret et vermes, parva penderentur haec naturae conditio. Nunc autem converte tuos oculos ab istis cineribus et sepulcris, et revoca cogitationem tuam ad illud divini judicii tribunal horrendum, quod ardens fluvius flammeis ambit fluentis, ubi fletus et stridor dentium, ubi tenebrae exteriores, ubi ille vermis conscientiae qui nunquam morietur, et ignis qui nunquam exstinguetur. Recordare parabolam Lazari et divitis illius, qui opum tantarum dominus, qui purpura indutus et bnam nunc aquae guttam invenire non potuit, et hoc cum esset in ardoris necessitate constitutus . Dic, quaeso te, quid plus habet vita ista, quam somnium? Sicut enim qui in metallis condemnati, vel in alia qualibet poena positi. cum forte post multum laborem vitae paululum relaxati fuerint in spositos epulis copiosissimis perfrui, at ubi surrexerint, nihil sibi gratiae ex delectatione somnii intelligunt resedis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hec que in syna monte fcã referuntur.
ignis. tenebre. caligo. procella. uisus
est inquit deus in monte sẏna: ⁊ oĩa¬
tali nob̃ exhibitum: s tm̃ smmplici xp̃i
sermone contributũ. Intuere igitur
qualiter comparatões efficiat tã istoꝵ
qͣm illoꝵ.⁊ qualit̃ in postremis ea posu

Expanded text:
 Haec in Sina monte facta referuntur : ignis, tenebrae, caligo, procella, visus est, inquit, Deus in monte Sina. Notali nobis exhibitum, sed tantum simplici Christi sermone contributum. Intuere igitur qualiter comparationem faciat tam istorum quam illorum, et qualiter in postremis eam p
Abbreviated transcription (Latin):
cum quo si celeriter uen̾ĩt uidebo uos.
hoc enim idoneũ erat ut eos mansue¬
tiores efficeret: qd̃ se paratum dixit
hortabiliter tractat ⁊ Si quidẽ ad illos
pro illis scriberat. Salutant uos om̃s¬

Expanded text:
cum quo, si celerius venerit, videbo vos. » Hoc enim idoneum erat, ut eos mansuetiores efficeret, quod se paratum dixit Hortabiliter tractat, siquidem ad illos per illos scribebat. « Salutant vos d
Abbreviated transcription (Latin):
It̾m testificatur eis maiora. Perfici¬
enim ad illos ꝑtinet qui iam sumpsere
principiũ.⁊ quoꝵ ad perfectionẽ oĩs
cursus intendit. Et itm̃ orat ⁊ ꝓ eis.
quod pertinet ad amantem. Et in
aliis quidem epłis in exordiis orat:
hic autem in fine. faciens inquit in

Expanded text:
et testificatur eis majora perfectionis. Ad illos enim pertinet, qui jam sumpsere principium, et quorum ad perfectionem omnis cursus intenditur; oratque pro eis: quod pertinet ad amantem. Et in aliis quidem epistolis in exordiis orat, hic autem in fine. Aptet vos, inquit, in
Abbreviated transcription (Latin):
plare qͣntus illi de pudititia sermo pro¬
funditur. Pacem inquit cum omnib
sectamini ⁊ sc̃ĩficationẽ: ne quis forni¬
cator uel pollutus. Et it̾m. fornicarioᷤᷤ
aũ ⁊ adulteros iudicabit deus. Omnia¬

Expanded text:
plare quantus illi de pudicitia sermo profunditur. Pacem, inquit, cum omnibus sectamini et sanctificationem, ne quis fornicator vel pollutus. Et iterum, fornicarios autem et adulteros judicat Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
xeris: Hec quippe est cã omniũ bonoꝵ
si in nobis spiritalis gratia ꝑseueret
Hec quippe nos ad om̃ia recto itinere
ducit. sicut etiam qñ ab ea excidimus.
perimus: ⁊ deserti efficimur oi bono.
Non itaq eam repellamus. In nobis
quippe est. etiam permaneat in nobis
neq discedat a nobis. Illud enim fit:
qñ celestia meditamur. hoc autẽ qñ
ad secularia declinamus. Quẽ mundꝰ¬

Expanded text:
em: « Haec quippe est causa omnium bonorum, si in nobis spiritalis gratia perseverat. Haec quippe nos ad omnia recto itinere reducit, sicut etiam quando ab ea excedimus perimus, et deserti efficimur omni bono. Non itaque eam repellamus. In nobis quippe est etiam ut permaneat 179 in nobis, vel ut discedat a nobis. Illud enim fit quando coelestia meditamur, hoc autem quando ad saecularia declinamus. »
Abbreviated transcription (Latin):
scribens apłs. parua illa esse dixit: in
comparatione scilicet eoꝵ que dicturꝰ
erat. sc̃m quod alibi dixit. Sĩc scripsi
uobis in modico. scclm quod potestis le¬
gentes intelligere prudentiam meã
adhortationis. s uerbum consolatõis.
Non potest quisqͣm inqͥt longitudinem
sermonis abuuere: nisi in patientia.
Hoc quippe erat: quod aduersari fatie¬
hoc dicit. Tanqͣm si diceret. Sic pusil¬
lanimes estis. talium enĩ est ñ ferre
sermonis longitudinẽ. Cognoscite inqͥt¬

Expanded text:
scribens Apostolus, parva illa esse dixit, in comparatione scilicet eorum, quae dicturus erat: secundum quod alibi dixit: « Sicut scripsi vobis in modico, secundum quod potestis legentes intelligere prudentiam meam ationis, verbum adhortationis. Non potest quisquam, inquit, longitudinem sermonis abnuere, nisi impatientia. Hoc quippe erat, quod eis nolehoc dixit, tanquam si diceret: Et si pusillanimes estis, talium enim est non ferre sermonis longitudinem. Sed tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
Ntueris qualter ostendit ingenera¬
ri posse uirtutem. cum neq ex deo do
cet tm̃. neq ex nobis eam perfiti tm̃:
omni opere bono:. hoc significat. Habe¬
tis quidem uirtutem: indigetis autẽ
complem̃to. Quid aũ est quod dicit
in omni opere ⁊ sermone bono: Ut ui¬
scłm uoluntatem eius. Fatiens inquit

Expanded text:
ntueris qualiter ostendit ingenerari posse virtutem; neque ex Domino dicit totum, neque ex nobis eam perfici tantuin omni opere bono, hoc significat: Habetis quidem virtutem, indigetis autem complemento. Quid autem est quod dicit, in omni opere et sermone bono? Ut viSecundum voluntatem ejus, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
at tremere ⁊ propt̃ conscientiam et
propt̃ molem ac magnitudinem cure.
⁊ neq dum ad pͥncipatum trahitur
recusare. neq dum ñ trahit᷑ quisqͣm
semet ip̃m precipitare: s consid̾antes
tante dignitatis amplitudinem opor¬
tet effugere. comprehensos obseqͥum
ĩmoderatõe faciendum est. s anteqͣm¬

Expanded text:
re, et propter conscientiam, et propter molem ac magnitudinem curae; et neque, dum ad principatum trahitur, recusare; neque, dum non trahitur quisquam, semetipsum praecipitare. Sed considerantes tantam dignitatis amplitudinem, oportet effugere; comprehendentes autem,immoderate faciendum est. « Orate
Abbreviated transcription (Latin):
ulciscitur deus ⁊ Gemitus enim omni
erit ultione deterior. Quando enĩ ip̃e
ñ intelligis. ingemiscens uiuocat de¬
um ⁊ sicuti cum doctor contẽpnitur
a puero. pedagogus uocatur qͥ seueriꝰ
accedit ad puerum: sic etiã hic. O qͣntũ¬
periculum. Quid dicamꝰ infelicib illis
⁊ miseris qui semet ipãs ad alios regen¬
dos precipitant ⁊ se in tantoꝵ supplicio¬
rum abyssum ractant : Omniũ namq¬

Expanded text:
us Deum? Gemitus enim omni erit ultione deterior. Quando enim ipse non intelligit, ingemiscens invocat Dominum. Et sicuti cum doctor contemnitur a puero, paedagogus cogatur qui severius accedit ad puerum, sic etiam hi qupericulum infelicibus illis et miseris, qui semetipsos, ad alios regendos praecipitant, et se in tantorum suppliciorum abyssum jactant, quorum omn
Abbreviated transcription (Latin):
sat: qui pollutũ putabant coniugalem
concubitum ⁊ dicebant ex lecto coniu¬
gis surgintem: mundũ ñ posse consta¬
re. Non est igitur pollutũ qd̾ ex nat᷑a
conceditur o ingratissime ⁊ insensatis¬
sime udee: s quod ex pͣua uoluntate
descendit. Nam si honorabiles quidem
sunt nuptie: munde etiã sunt. Cur
itaꝙ ex eis pollutõem fieri existimas e
plurimi post exinanitionẽ substantia¬
rum suarum postea cupiunt sub obten¬
tu elemosine itm̃ congregare diuitias:
propt̾ea inquit. sint mores sine auari¬
cia. hoc est ut illud expectemꝰ qd̾ usui
opus fuerit. ⁊ pro necessariis tm̃ curã
geramꝰ. Quid ergo dicit aliqͥs. si nͨ ip̃oꝵ
netessarioꝵ nob̃ contingat habere suf

Expanded text:
 qui pollutum putabant conjugale concubitum. Dicebant enim ex lecto conjugii surgentem mundum non posse constare. Non est igitur pollutum, quod ex natura conceditur, o ingratissime, et insensatissime Judaee, sed quod ex prava voluntate descendit. Nam si honorabiles quidem sunt nuptiae, mundae etiam sunt. Cur itaque ex eis pollutionem fieri existimas? plurimi post exinanitionem substantiarum suarum, postea cupiunt sub obtentu eleemosynae iterum congregare divitias, propterea inquit, sint mores sine avaritia, hoc est, ut illud exspectemus quod usui opus fuerit, et pro necessariis tantum curam geramus. Quod ergo dicit aliquis, sive ipsorum necessariorum nobis conti
Abbreviated transcription (Latin):
adiutor ñ timebo quid faciat mͥ homo.
Promissum habes. ñ debes hesitare. Ip̃e
promisit: ñ ambigas. Qd̾ autẽ dicit.
ñ te derelinqͣm. ñ depecuniis tm̃ dicit.
s etiam de aliis cunctis. Dñs inquit
michi aduitor est ñ timebo qͥd faciat
inͥ homo. Et recte. Hoc igitur etiam
nos in uniu̾sis temptationib exdame¬
mus. ⁊ deum habentes propiciũ hu¬
mana omĩa irrideamꝰ. Sicut enĩ deo
indignante nicħ nobis proderit. at si
cuncti amici consistant: sic etiã deo nos
diligente nulla nobis erit necessitas.
nulla lesio: at si nos cuncti hostilit̾ inse¬
qͣntur. Non timebo inquit quid faciat
eum existimo dicere. Hoc enim est qd
dicit. qui uob̃ locuti sunt u̾bum dei.
Quoꝵ contemplantes exitũ conuersa¬
tionis imitamini fidem. Quid est con¬
templantes: Sepiꝰ animo uersantes.
⁊ apud nosmet ip̃os examinantes. consi¬
Discutientes inquit exitũ conuersati¬
onis. hoc est ꝑseuerantiã usq in finẽ.

Expanded text:
adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo. Promissum habes, non debes haesitare. Ipse promisit non ambigas, quod autem dicit, non te derelinquam: non de pecuniis tantum dicit, sed etiam de aliis cunctis. Dominus, inquit, mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo, et recte, hoc igitur etiam nos in universis tentationibus exclamemus, et Deum habentes propitium humana omnia irrideamus. Sicut enim Deo indignante nihil nobis proderit, ac si cuncti amici consistant, sic etiam Deo nos diligente nulla nobis erit necessitas, nulla laesio, ac si nos cuncti hostiliter insequantur. Non timebo, inquit, quid faciat eum existimo dicere: hoc est enim quod dicit, qui vobis locuti sunt verbum Dei, quorum contemplantes exitum conversationis imitamini fidem. Quid est contemplantes? saepius animo versantes, et apud nosmetipsos examinantes, considiscutientes, inquit, exitum conversationis, hoc est, perseverantiam usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ aliquis dicit dum prepositus
malignus extiterit: Num obandiam
malignum: Qualiter dicis: Si quidem
in causa fidei fuge illum ⁊ euita. ñ solũ
si homo fuerit. s etiam si angelus de
malignum dicis: noli scrutari. Et hec
Audi enum xp̃m dicentem. Suꝑ cathe¬
dram moysi sederunt scribe ⁊ pharisei.
pͥmo dicens de eis multa mala: tc̃ dix̃.
supra cathedram moysi seder̃t. Om̃ĩa
inquit que dixerint uob̃ facite: que
autem fecerint facere nolite. habent
inquit dignitatem licet uite sint per¬
dite. uerum ñ ad uitam eoꝵ sed ad
sermones intendite. Quantum enĩ
ad mores attinet: nullus pot̾it ledi.
la docere. Cum aũ fidei causa uertitur
neq manifestum est om̃ib qd docet᷑:
neq malignus dubitabit docere con¬
traria. Nam ⁊ quod dc̃m est. nolite
iudicare ne iudicemini: deuita dc̃m
est ñ de fide. Quod enim infert᷑: hoc
manifestat. Quid uides inqͥt stipulã
in oculo fratris tui ⁊ trabem in oculo
tuo ñ uides ͦ Omĩa gͦ que uob̾ dix̾int¬

Expanded text:
it aliquis, dum praepositus malignus exstiterit? Non obaudimus malignum, qualiter dicis malignum; si quidem in causa fides est, fuge illum et evita, non solum si homo fuerit, sed etiam si angelus de malignum ducis, noli scrutari. Et haec Audi Jesum dicentem: Super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei; et primo dicens de his multa mala tunc dixit: Super cathedram Moysi sederunt; omnia, inquit, quae dixerint vobis facite, quae autem fecerint, facere nolite. Habent, inquit, dignitatem, licet vitae sint perditae, verum non ad vitam eorum, sed ad sermones intendite. Quantum enim ad mores attinet nullus poterit laedi. la docere. Cum autem fidei causa vertitur, neque manifestum est omnibus quod dicitur, neque malignus dubitat docere contraria: nam et quod dictum est: Nolite judicare ne judicemini, de vita dictum est, non de fide. Quod enim infertur hoc manifestat: Quid vides, inquit, stipulam in oculo fratris tui et trabem in oculo tuo n
Abbreviated transcription (Latin):
etiam concurrere ⁊ p̃cipitare semet¬
ipõs tante moli. tante difficultati regi¬
minis. Si enim qui necessitate compel¬
luntur nullum poterunt habere refu¬
gium. neq ullam extusationem repe¬
rient qͣndo res male tractau̾int ⁊ q̃n
negligenter administratõem gesserĩt

Expanded text:
qui concurrunt et praecipitant semetipsos, quanta moles, quantae difficultates regiminis! Si enim qui necessitate compelluntur, nullum poterunt habere refugium, neque ullam excusationem reperire, quando res male tractaverint, et quando negligenter suam administrationem gesserint
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea hoc inquit dico ut cum gau¬
dio fatiant ⁊ ñ congemiscentes ñ enim
expedit uob̃. Intueris q̃m cum contẽp¬
nitur princeps ñ oportet ultões inge¬
rere: s tota ultio est plorare. ingemis¬
cere. Nam ⁊ medicus qͣndo ab egroto
contempnitur. ñ se ulciscit᷑. s plorat
⁊ ingemiscit. Sic ⁊ is. quia si ille m¬
gemiscit. ulciscitur in te deus. Si enĩ
pro nr̃is peccatis ingemiscimꝰ: adduci¬
mus ad nos propiciatoẽm dei. Pro ali¬
orum uero superbia uel contẽptu cum
ingemistimus. ñne ampliꝰ aduocamꝰ
deum  uides gͦ q̃m ñ permittit eum

Expanded text:
t. Hoc, inquit, dico ut cum gaudio faciant et non gemiscentes, non enim expedit vobis. Intueris quando contemnuntur principes, non oportet ultiones ingerere, sed tota ultio est plorare et ingemiscere. Nam et medicus quando ab aegroto contemnitur, non se ulciscitur, sed plorat et ingemiscit; sed dicis quia ille ingemiscit, ulciscitur in te Deus. Si enim cum pro nostris peccatis ingemiscimus, adducimus ad nos propitiationem Dei, per aliorum vero superbiam et contemptum cum ingemiscimus, nonne amplius advocamus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
termino. Tanqͣm si diceret. Audistis
pontificem: s ñ pontificẽ qui desinat
esse. semper idem ip̃e. ueluti si essent
quidam qui dicerent q̃m ipse non est
s alter uenturus est: ad hoc respondet.
Qm̃ qui fuit heri: ip̃e etiam hodie ⁊ in
scłm. Nam hodie quia udei dic̃t alium
esse uenturum. expertes semet ipsos
ab eo reddentes qui uenit pontifex: de¬
putent esse uenturũ. Doct᷑ns inquit¬

Expanded text:
termino. Tanquam si diceret, Audistis pontificem, sed non pontificem qui desinat esse, semper idem ipse est. Veluti si essent quidam qui dicerent, quod non est, sed alter venturus est. Ad hoc respondit, quod qui fuit heri ipse hodie et in saeculum, nam hodieque Judaei dicunt alium esse venturum expertes semetipsos, ab eo redientes qui verus est pontifex deputent esse venturum;
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qͥ amara bibunt antidota pacient̃
fer̃t quãdam pͥmam molestiã. ⁊ tc̃ sensũ
iurtꝰ. tale ꝙͦ malicia. In ista pͥma est uo¬
luptas: ⁊ sequit᷑ egͥcudo. in illa uͦ pͥma
est mesticia: ⁊ tc̃ iocunditas procreatur.
detur postea in merores incidere. Qͦ mͦ¬

Expanded text:
t qui amara bibunt antidota, patienter ferunt quamdam primum molestiam, et tunc sensum tristitia. In ista prima est voluptas, et sequitur aegritudo: in illa, prima est moestitia, et tunc jucunditas procreatur. detur, postea in moerorem inciditur. In
Abbreviated transcription (Latin):
quentia qͣm optima. Intuentes inquit
eoꝵ uitam imitamini fidem. Ex uita
munda: fides. fidem: firmitatẽ dicit.
Quomͦ: Qm̃ credunt futuris. Non enĩ
ostenderent uitam mundã. si hesita¬
heri ⁊ hodie. ip̃e in secula. Doctrinis
uariis ⁊ peregrinis nolite abduci. Op¬
timũ enim est: gr̃a stabilire cor: non
escis que ñ profuer̃t in eis ambulantibꝰ.

Expanded text:
rsatio, Optimam intuentes, inquit, eorum vitam imitamini fidem. Ex vita munda, fidem firmatam dicit; quomodo? quoniam credunt de futuris. Non enim ostenderent vitam mundam si haesitaheri et hodie ipse et in saecula doctrinis variis et peregrinis nolite abduci optimum enim est gratia stabiliri cor non escis quae non profuerunt ambulantibus
Abbreviated transcription (Latin):
talitatem nolite obliuisci. ꝑ hanc en un
placuerunt quidam angelos in hospici¬
oretipientes. Intuere quomͦ eis prete¬
pit precepta presentia custodire. Non
enim eis alia superimponit. Non dixit.
efficramini amatores fratrũ: s ꝑma¬
neat caritas frat̾nitatis. Et iterum
ñ dicit hospitales efficiamini. tanꝙͣ
si ñ essent. s hospitalitatẽ nolite obli¬
uisci. Ex tͥbulationib enĩ pot̾at hoc¬
fortasse contingere. Per hanc enim
inquit placuerunt quidam angelos¬
in hospicio recipientes. Actendis qͣntꝰ
Propterea multa merces est: qͥa nesciens
eos angelos esse in hospicio recepit. Nã
si sciret: nichil mirum esset. Q uidã dĩt
qͣm in hoc loco etiam loth significat. Me¬
uincti. ⁊ laborantiũ tanqͣm ⁊ ip̃i in corꝑe¬

Expanded text:
anc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Intuere quomodo eos praecipit praecepta praesentia custodire: non enim eis alia superimponit, non dixit: Efficiamini amatores fratrum, sed permaneat charitas fraternitatis. Et iterum non dixit hospitales efficiamini, tanquam si non essent, sed hospitalitatem nolite oblivisci: ex tribulationibus enim poterat fortasse contingere. Per hanc enim, inquit, quidam placuerunt, angelos hospitio recipientes. Attendis quantus propterea et multa merces ejus, qui nesciens eos angelos esse in hospitio recepit. Nam si sciret, nihil mirum esset. Quidam dicunt quod in hoc loco etiam Loth significatur. Mevincti; et laborantium, tanquam et ipsi in cor
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ex hiis que sequunt᷑ ostenditur:.
nimium amantis est: sic orare. Non
simplicit̾ s cum tota intentõe ⁊ om̃i
prorsus studio.Ut cito inquit ad uos
ueniam. Hoc animi est nicħ sibi con¬
scii. festinare ut ad eos uelociter adue¬
niret. exhortari illos orare pro illo ut
hoc ei concederetur. Primum ab eis
postulat orationis auxiliũ: tc̃ etiam
ip̃e pro eis omia bona dep̾catur. Deus
enim inquit pacis. Nolite igit᷑ dissen¬
tire a nobis: si uultis dm̃ pacis habere
propiciũ. Qui eduxit inquit de terra
pastorem magñ petorum. De resurrec¬

Expanded text:
etiam ex his quae sequuntur ostenditur. etiam ex his quae sequuntur ostenditur. nimium amantis est sic orare; non simpliciter, sed cum tota intentione, et omni prorsus studio. Ut cito, inquit, ad vos veniam. Hoc animi est nihil sibi conscii, festinare ut ad eos velociter adveniret. Exhortatur illos orare pro se. Ut hoc ei concederetur, primum ab eis postulat orationis auxilium, tunc etiam et ipse pro eis omnia bona deprecatur. « Deuseus, inquit, pacis; nolite igitur dissidere a nobis si vultis Dominum habere propitium. Qui eduxit, inquit, de terra pastorem magnum. Hoc de resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib. bene uolentes conu̾sari. Intue¬
ris hec ÷ Qm̃ deprecatões sumit ueluti
ad contristatos scribens ad eos. qͥa uere¬
batur eos qui circa eum ueluti circa pre¬
uaricatorem afficiebantur. ñ ferentes
neq nomen eius audire. Qm̃ igitur ab
audientib se talia postulabat qualia qͥs
a dilectorib potest presumere ꝓpt̾ea
in hoc loco hoc constituit dicens. confi¬
dimus quia bonam conscientiã habemꝰ
ueluti diceret. Nolo michi huic accusaᷤ¬
tiones aliquas proferatis. conscientia
inquit nr̃a nos in nullo condempnat.
neq nob̃ aliquid conscii sumus quoniã
uobis insidias fec̾imus. Confidimus
inquit q̃m bonam conscientiã habemꝰ
in om̃ib. ñ ingentib tm̃. s etiã in uob̃.
Nuicħ negociationis gr̃a facimus:. nich̃
confictione protulimus. fortassis enĩ
in talib accusabatur. Audierunt eni
inquit de te q̃m discessionẽ doces alege.
Non sicut inimicus inquit. neq sicut
hostis: s sicut amitus hec scribo. Hoc

Expanded text:
omnibus bene volentes conversari. Intueris quomodo hae deprecationes sunt veluti ad contristatos scribens, et ad eos qui avertebantur, et qui circa eum veluti circa praevaricatorem afficiebantur, non ferentes ne quidem nomen ejus audire. Quomodo igitur ab obedientibus sibi talia postulabat, qualia quis a dilectoribus potest praesumere, propterea in hoc loco hoc constituit dicens, Confidimus quia bonam conscientiam habemus, veluti si diceret: Nolo mihi accusationes aliquas proferatis. Conscientia, inquit, nostra nos in nullo condemnat, neque nobis aliquid conscii sumus quomodo vobis insidias fecerimus. Confidimus, inquit, quoniam bonam conscientiam habemus in omnibus, non in gentibus tantum, sed etiam in vobis. Nihil negotiationis gratia fecimus, nihil confectionis protulimus; fortasse enim in talibus accusabatur. Audierunt enim, inquit, de te quomodo discessionem doces a lege; non sicut inimicus, inquit, neque sicut hostis, sed sicut amicus haec scribo. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cabit deus. Et pͥmo ponens honorabile
conubium in omnib ⁊ thorus ĩmacłatꝰ.
ostendit quia iuste intulit q̃ sequun¬
tur. Si enim conubiũ concessum est:
iuste fornicator suppliciis afficit᷑. iuste
puniunt᷑ adilteri. Hic adu̾sus hereti¬
cos dimicat. Uide ⁊ hic qͣm bene ñ dix̃.
int̾im nullus sit auarus: s simul di¬
cens hoc intulit. ueluti cõmonens conci¬
lium. ñ uelut ad ipsos solos sermonem
dirigens. Sint mores inqͥt sine auari¬
luntatis. Etenim supra dix̾at. ⁊ rapi¬
nam substantiar uestrar̃ cum gaudio
suscepistis. uide: ostendit eos ñ esse
auaricie deditos. Iuste gͦ eos admonet.
Sufficientiam inquit habentes p̾sentũi.¬

Expanded text:
atis, et primo ponens honorabile connubium in omnibus et thorum immaculatum, ostendit quia juste intulit quae sequuntur. Si enim connubium est concessum, juste fornicator suppliciis afficitur, juste punientur adulteri. Hic adversus haereticos dimicat, et vide quam bene non dixit, iterum nullus sit avarus, sed simul dicens. Tunc intulit veluti commune consilium, non velut ad ipsos solos sermones dirigens. Sint mores sine avariluntatis. Etenim supra dixerat, et rapinam substantiarum vestrarum cum gaudio suscepistis, unde ostendit eos non esse avaritiae deditos. Juste ergo eos admonet, sufficientiam, inquit, habentes praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
Reuelata facie glãm dñi speculantes: ⁊
per faciem suam. Non meruer̃t inquit
illi talia percipere: qualia nob̃ contribu¬
ta noscuntur. Quid enĩ illi uid̾e meru¬
erunt : Tenebras. caliginẽ. Audierũt
quidem ⁊ uocem. S ⁊ tu audisti uocẽ:
ñ per nebulam uenientem s per carnẽ
xp̃i. Non es tumultuatꝰ neq ꝑturbatꝰ:
s stetisti ⁊ locutus es mediatori. Sig¬

Expanded text:
facie gloriam Domini speculantes ; » et per faciem suam. Non enim meruerunt, inquit, illi talia percipere, qualia nobis contributa noscuntur. Quid enim illi videre meruerunt, nisi tenebras et caliginem? Audierunt quidem et vocem; sed et tu audisti vocem, non per nebulam venientem, sed per carnem Christi. Non es tumultuatus neque perturbatus, sed stetisti et locutus es Mediatori.
Abbreviated transcription (Latin):
quam seruimus beneplacentes
nim deus ñr ignis consumens est. Qd̾
alibi dixit. que uidentur tẽporalia sunt
que uͦ ñ uidentur et̾na. ⁊ inde sumpsit
exhortatatõis ⁊ consolatõis argumentũ.
pro malis que in p̃senti tẽpore teleramꝰ:
sic etiam hie facit ai dicit. firmi debemꝰ
existere ut habeamus grãm. hoc est gr̃ãs
agamus deo. Non solum ñ debemꝰ inequa¬
nuniter ferre p̾sentia mala. s etiã grãs
illi pro futuris bonis offerre. Per quam
inquit seruiuimus beneplacentes. Hoc
est: sic quippe placent̃ deo seruitur: eũ
ei per om̃ia gratie deferuntur. Omĩa
inquit facite sine murmuratione ⁊
hesitatione. Quod enim quis operatus
fuerit murmurans. recidetur: ⁊ perit
merces eiꝰ. Sicut etiam israelite quale
iudiciũ perceperunt propt̾ murmura¬
ñ murmuretis. Non enĩ placetur deo:
q̃n cum murmuratõe secuit᷑. ⁊ non ei
cum om̃ib gratie deferuntur. ⁊ pro

Expanded text:
quam serviamus placentes nim Deus noster ignis consumens est. Quomodo alibi dixit, quae videntur temporalia sunt, quae vero non videntur aeterna, et inde sumpsit exhortationis et consolationis argumentum, pro malis quae in praesenti tempore toleramus, sic etiam hic facit, ac dicit, firmi debemus existere ut habeamus gratiam, hoc est gratias agamus Deo, non solum debemus aequanimiter ferre praesentia mala, sed etiam gratias illi pro futuris bonis offerre. Per quam, inquit, serviamus bene placentes Deo. Hoc est, sic quippe placentes, Deo servimus cum ei per omnia gratiae deferuntur. Omnia, inquit, facite, sine murmuratione et sine haesitatione, quod quippe quis operatus fuerit murmurans recidetur, et perit merces ejus. Sicut etiam Israelitae quale judicium perceperunt propter murmuranon murmuretis. Non enim placet Deo quando cum murmuratione servitur, et non ei pro omnibus gratiae deferuntur, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
labor ostenditur. Etram iudas penituit.:
s male laqueo se nãq suspendit. Peni¬
tuit etiam sicut iam dixi: ⁊ esau. Magis
aũ minime penituit. Lacͥme qͥppe ille
ñ erant penitentie: s animi iuolenti
⁊ indignatõis interne. qd̾ ex eiꝰ operib
aperitur. Penituit ⁊ beatus daiud: la
post tantos annos tantas ꝙ generatões
lugebat ueluti de recenti tẽpore perpe¬
tratum. Penitentẽ quippe ñ conuenit
indignari nec exasperari: qͥn potiꝰ con¬
tineri sicuti condempnatũ ⁊ fiduciam
ñ gerentẽ. ⁊ ueluti qui per miscd̾iam

Expanded text:
am gessit. Etiam Judas poenituit, sed male; laqueo namque se suspendit. Poenituit etiam, sicut jam dixi, et Esau; magis autem iste neque poenituit. Lacrymae quippe illae non erant poenitentiae, sed animi violenti et indignationis infernae: quod ex ejus operibus apost tantos annos, tantasque generationes lugebat, veluti de recenti tempore perpetratum. Poenitentem quippe non convenit indignari, nec exasperare: quin potius continere, sicuti condemnatum et fiduciam non gerentem, et veluti quippe qui
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Sic cum eis loquitur: tanꝙͣ cũ hiis
qui cũ num̃oso comitatu uiatoꝵ longa
itinera ꝑmearent. ueluti si diceret.
attendite uob̃ ne quis ur̃m remaneat.
Non hoc tm̃ requiro ut uos soli ꝑuenia¬
tis: s etiam ut inspiciatis ⁊ ceteros.
Ne quis inquit ur̃m desit gratie dei.¬
Quid dicit gr̃ãm dei: Bona futura.
euangelicam fidem. optimã conuersa¬
tionem. Omĩa quippe ista. dei st̃ gr̃e.
Nec mͥ dicas quia unus est qͥ peribit.
Etenĩ xp̃s propt̃ unũ mortuus est.
Tu gͦ negligis propt̃ quẽ xp̃s dignatꝰ¬
est mori : Contẽplantes inqͥt. hoc est
diligent̃ scrutantes ⁊ uisitantes ⁊ ag¬
Ne qua radix inquit amaritudinis sur¬
sum germinans impediat. Hoc in deu¬

Expanded text:
Dei, sic cum eis loquitur, tanquam cum his qui cum numero et comitatu viatorum longa itinera permeant; veluti si diceret: Attendite vobis ne quis vestrum remaneat. Non hoc tantum requiro, ut vos soli perveniatis, sed etiam ut inspiciatis et caeteros, ne quis, inquitQuid dicit gratiam Dei? bona futura, evangelicam fidem, optimam conversationem. Omnia quippe Dei sunt gratiae. Nec mihi dicas, quia unus est qui peribit. Etenim Christus propter unum mortuus est. Tu ergo negligis propter quem Christus dignatest mori. « Contemplantes, » inquit, hoc est, diligenter scrutantes, et visitantes, et ag« ne qua radix amaritudinis sursum germinans impediat, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
prodas in publicũ. neq ut apud alios
accuses. s obedire de uolo prophete di¬
centi: reuela dño uiam tuam. Ergo tua
confitere pcc̃a apud uerum iudicem cũ
orõne. delicta tua proñcia. ñ lingua. s
conscientie tue memoria: ⁊ tum demũ
spera miscłiam posse te conseqͥ. Si habu¬
eris in mente pcc̃a tua continue: ñ qͣm
malum aduersus proximũ in corde re¬

Expanded text:
prodas in publicum neque aput alios accuses, sed te obedire volo prophete dicenti: Revela viam tuam ante deum. Ergo tu confitere peccata, / aput verum iudicem cum oradone delicta tua pronunccia non ligua, sed consciencie tue memoria et tunc demum spera misericordiam dei te consequi eris in mente peccata tua continue, malum nunquam adversus proximum tuum in corde re
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Qui in lege iustificamini a gr̃a
excidistis. Ecce ip̃e testatur quia cetide¬
rant. Qui gͦ stat ⁊ audit q̃m qͥ cecid̾it
ueniam ñ ualet impetrare. ualidiꝰ sta¬
bit ⁊ cautius. Si uͦ ⁊ tirca eũ qui cetsoit
simili uolueris uehi mente: ad id redi¬
gitur ut nunqͣm possit assurg̾e. Quali
enim spe conuersatõem uel quali fruc¬
tu suscipit: Non solum inqͥt lacrimas
fudit: s etiam exquisiuit. Et uidetur
quidem excludere penitentiã: s cautio¬
res eos ⁊ munitiores reddit neferant᷑
pronius adruinam. Quanticũq igit᷑
ñ credunt esse gehennam. hec in mentẽ
reuocent. ⁊ quotqͦt existimant impu¬
nita reman̾e peccata: hec considerent.¬
⁊ attendant cur esau ueniã ñ potuit
adipisci. qͥa uidelicet ñ penituit ut
debuit. uis uidere integͣm peniten¬
tiam s aduerte petrũ qualĩt penitue¬
rit postqͣm negauerat xp̃m. sarrans
namq nob euangelista eius hystoriã:

Expanded text:
dicebat: Qui in lege justificamini a gratia dicebat: Qui in lege justificamini a gratia excidistis . Ecce ipse testatur quia ceciderant. Qui ergo stat et audit, quoniam qui ceciderit veniam non valet impetrare, validius stabit et cautius. Si vero et circa eum qui cecidit simili volueris vehementia, ad id redigitur ut nunquam possit assurgere. Quali enim spe conversionem vel quales fructus suscipit? Non solum, inquit, lacrymas fudit, sed etiam exquisivit. Et videtur quidem excludere poenitentiam: sed cautiores eos et muneratiores reddit, ne ferantur pro omnibus ad ruinam. Quanticunque igitur non credunt esse gehennam, haec in mentem revocent: et quotquot existimant impunita remanere peccata, haec considerantes attendant cur Esau veniam non potuit adipisci, quia videlicet non poenituit ut debuit. Vis videre integram poenitentiam? Adverte Petrum, qualiter poenituerit postquam negaverat Christum. Narrans namque nobis evangelista ejus historiam:
Abbreviated transcription (Latin):
nolebat arguere: s fingit ignorantiã.
Postea uͦ si perstiterint tc̃ iam cõuenit
increpare. ne si ante uolueris arguere
impudentes ⁊ prot̾uos efficias. sic̃ etiã
moyses ferit cirta ⁊ ambrium ⁊ chasbi¬
tidem. Penitentie inqͥt locũ ñ inuenit.
Potest aliter intelligi: quia peccatum
penitentia maiꝰ admisit. Sunt enĩ pcc̃a
penitentiã superantia. ueluti si dice̾t:
ñ cadamꝰ insanabili riuna. Dum enim
cdaudicat quisq: facile potest rectus
uel sanus effici. Si uͦ penitꝰ subu̾tatur.
quid remanebit ult̾ius: Proinde nec¬
dum lapsis hec loquitur: ut eos timo¬
re depͥmeret. ueluti si diceret quia
qui crcid̾it nullam consolatõem m̾eri
iam poterit. Et hic quidem istos ne
caderent talit̾ admonebat. in alio u̾o
loco ubi ram eis qui cetida̾nt loquitur.
ne in desperatõem deciderent contͣria dic̃.
filioli mei inquit quos it̾m parturio do¬
nec reformetur xp̃s in uob̃. Quibꝰ alibi

Expanded text:
nolebat arguere, sed fingit ignorantiam nolebat arguere, sed fingit ignorantiam postea vero si perstiterint, tunc jam convenit increpare, ne si ante volueris arguere, impudendos et protervos efficias. Sicut etiam Moyses fecit circa Zambrium et Casbitidem. Poenitentiae, inquit, locum non invenit. Potest et aliter intelligi, quia peccatum poenitentia majus admisit. Sunt enim peccata poenitentiam superantia: veluti si diceret: Non cadamus in insanabilem ruinam. Dum enim claudicat quisquis, facile potest rectus vel sanus effici: si vero penitus subvertatur, quid ulterius? Proinde necdum lapsis haec loquitur, ut eos timore deprimeret. Veluti si diceret, quia qui cecidit nullam consolationem mereri jam poterit. Et hic quidem istos ne caderent aliter admonebat: in alio vero loco ubi jam eis qui ceciderant loquitur, ne in desperationem deciderent, contraria dicit: Filioli mei, inquit, quos iterum parturio donec reformetur Christus in vobis . Quibus alibi