comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoq inbutiro attendendum.
quod nullus cib ÷ illo suauior
aduescendum. Panis piscis &e
cet̾i cibi eiusmi pͥus masticant᷑
ut post modum trabiciant᷑.
Butirũ uͦ nicħ duricie. nichil
tenacie ht̃. uñ nec masticari
oportet. & sicut melle nich̾
÷ dulciꝰ. sio butiro aduescendũ
nichil suauius. In t̾roga gus¬
tum. & inuenies quia illo ni¬
chil dulcius ad gustand̾. In¬
t̾roga tactum. & agnosces. qr
isto nichil suauius ad trahici¬
endum. Intellige gͦ in melle
summam dulcedinem. in buti¬
ro intimam suauitatẽ. Uis
gͦ scire quomͦ emanuel nr̃ ex
quo hõ eẽ cepit. ⁊ ĩeo quod hõ
fint. ĩtime suauitatis butiru᷑
ad copiam habu̾it. uł quomͦ
ei ħ ipsum de laccis plenitu¬
dine abundauerit: Attẽde
itaq ħ duo in lacte. Solet nã¬
ꝙ eẽ precipui candoris & exi¬
mũ dulcoris. Sic utiq sic
lac uere bonitatis ut ꝓpͥetatis
sue qualitatem seruet. ħ duo
hr̃e solet & debet. candorẽ ui¬
delic&e in time mundicie. et

Expanded text:
quoque in butyro attendendum, quod nullus cibus est illo suavior ad vescendum. Panis, piscis et caeteri cibi ejusmodi prius masticantur ut postmodum trajiciantur. Butyrum vero nihil duritiae, nihil tenaciae habet, unde nec masticari oportet. Et sicut melle nihil est dulcius, sic butyro ad vescendum nihil suavius. Interroga gustum, et invenies quia illo nihil dulcius ad gustandum. Interroga tactum, et agnosces quia isto nihil suavius ad trajiciendum. Intellige ergo in melle summam dulcedinem, in butyro intimam suavitatem. Vis ergo scire quomodo Emmanuel noster ex quo homo esse coepit, et in eo quod homo fuit, intimae suavitatis butyrum ad copiam habuerit, vel quomodo ei hoc ipsum de lactis plenitudine abundaverit, attende itaque haec duo in lacte. Solet namque esse praecipui candoris, et eximii dulcoris. Sic utique, sic lac verae bonitatis, ut proprietatis suae qualitatem servet, haec duo habere solet et debet, candorem videlicet intimae munditiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Si uo sile qͥd ht̃ dine
ꝓprietatis sp̃e Ille qui de hu¬
mano corꝑe ꝓcedit. ⁊ ẽ cor¬
poralis. cur nõ młto magi ᷤ
sp̃c ille qui de spũ humano
ꝓcedit. ⁊ ẽ spũalis. Quis ẽ
em̃ sp̃c ille qui de corde hu-¬
mano ĩ aliis leuiꝰ. ĩ aliis
uehemẽcius spirat. In hiiᷤ
tepidius ĩ illis ardencius
flagrat: nisi intimꝰ ammi
affectꝰ ⁊ estuantis amoriᷤ
ĩpulsus. hinc ẽ ꝙ illi quidẽ

Expanded text:
tis. Si vero simile quid habet oprietatis spiritus ille qui de humano corpore procedit et est corporalis, cur non multo magis spiritus ille qui de spiritu humano procedit et est spiritualis? Quis est enim spiritus ille qui de corde humano in aliis levius, in aliis vehementius spirat? In his tepidius, in illis ardentius flagrat, nisi intimus animi affectus et aestuantis amoris impulsus? Hinc est quod illi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
duob. Quis eñ dubitet
nisi sũma ĩ sania ductus
ꝙ ĩ pr̃e et filio sit idẽ pieta¬
tis affectus et amor uera¬
cit̾ idẽ ⁊ unus. hic gͦ amor
qui cois ẽ ambob dictus
est sp̃c scũs̾. hic est ille qui
a pre et filio scõꝵ cordib ĩ¬
spirat᷑. Iste ꝑ quẽ scificãt᷑
ut scĩ ẽẽ mereant᷑. Sic̃ sp̃c

Expanded text:
duobus. Quis enim dubitet, nisi summa insania ductus, quod in Patre et Filio sit idem pietatis affectus, et amor veraciter idem et unus? Hic igitur amor qui communis est ambobus, dictus est Spiritus sanctus, hic est ille qui a Patre et Filio sanctorum cordibus inspiratur, iste per quem sanctificantur, ut sancti esse mereantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciã nos uocat et
magno mistĩo nõ uacat
ꝙ ille qui ꝓcedit de duobz
bio scũs ẽ. Utrũq de utͦq
u̾acit̾ dici potest. Qd̃ gͦ
utriq pari rõne cõuenit:

Expanded text:
tiam nos vocat, et magno mysterio non vacat quod ille qui procedit de duobusbio sanctus, et utrumque de utroque veraciter dici potest. Quod ergo utrumque pari ratione convenit,
Abbreviated transcription (Latin):
illud suꝑ addat qͦd miscdia reqͥ¬
rit ut expectatio sua sit tam usta
quam pia. & tã equitate ꝑfecta. ꝗͣ
pietate plena. S multi dĩ beni¬
gnitate abutunt᷑. & unde corri¬
gi debuerant det̾iorant᷑. Ecce
nabugodonosor dum satisfa¬
ciendi tempora diuinitꝰ accep̃.
unde se corrigere debuit altiꝰ
intumuit.In aula babilonis
deambulabat. Forte palatium.
& firmissimum habitacłm. hu¬
militas uera & custoᷤ nͥtutum.
S ꝑtinet acl ierłm huiusmodi
sic ad babilonem humilitas
ficta. Quid enim aliud ficta
humilitas quam ignominiam
parat:. quid aluo quã confusio¬
nem expectat: Aula igitur ba¬
bylonica humilitas ficta. Aula
babylonis. sine humilitate dis¬
ciplina humiliationis. In aula
babylonis non sedet. ñ iacet. s
deambulat. quem sua conscien¬
tia dum remordr in quietat.
In aula babilonica deambu-¬
lat. quem deficta humilita¬
te sua conscientia accusando fati¬
gat. Est autẽ de ambulare. nõ

Expanded text:
illud superaddat quod misericordia requillud superaddat quod misericordia requirit, ut exspectatio sua sit tam justa quam pia, et tam aequitate perfecta quam pietate plena. Sed multi Dei benignitate abutuntur, et unde corrigi debuerant, deteriorantur. Ecce Nabuchodonosor dum satisfaciendi tempora divinitus data accipit, unde se corrigere debuit, altius intumuit. In aula Babylonis deambulabat. Forte palatium et firmissimum habitaculum humilitas vera et custos virtutum. Sed pertinet ad Hierusalem hujusmodi sic ad Babylonem humilitas ficta. Quid enim aliud ficta humilitas quam ignominiam parat, quid aliud quam confusionem exspectat? Aula igitur Babylonica humilitas ficta. Aula Babylonis sine humilitate disciplina humiliationis. In aula Babylonis non sedet, non jacet, sed deambulat quem sua conscientia dum remordet inquietat. In aula Babylonica deambulat quem de fieta humilitate sua conscientia accusando fatigat. Est autem deambulare, non
Abbreviated transcription (Latin):
tienerunt suꝑ regem. & regẽ
talem. Omma uenerunt. oĩa
uenire possunt. suꝑ regium
animum. & qualem regia ꝑͣ
designat ꝑmisterium. Post fi¬
nem mensium duodecim in au
la babilonis de ambulabat. Rẽ¬
ponditq rex ce ait. Nonne ħ
ẽ babilon magna quam ego
edificaui in domum regni. inro
bore fortitudinis mee & ingła de¬
coris mei : Quis queso diuine pi¬
etatis uiscera digne pensare suf¬
ficiat quod contemptum suum
non statim uindicat. s correpti¬
onis nr̃e satiffacionem expectat.
& ꝓpiciationis sue tempora ꝓlõ¬
gat. Post finem inquit mensi¬
um duodecĩ. Induodenario
senarius duplicatur. Et inse¬
nario ꝓpter sui ꝑfecũtionẽ ꝑfec¬
tio figuratur. Quid itaq est quod
diuina modatio in expec̾tatioĩs
sue mora senaruum duplicat. nͥ
qͦd ultionis sue dilationẽ scdđ̃m
iusticie & miscđie sue plenitu¬
dinem dispensat: Parum namq
ei est ut nr̃am correctionem expec¬
tet quantũ iusticia exigit. nisi c

Expanded text:
venerunt super regem, et regem talem. Omnia venerunt, omnia venire possunt super regium animum, et qualem regia persona designat per mysterium: Post finem mensium dla Babylonis deambulabat. Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego edificavi in dbore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Quis, quaeso, divinae pietatatis viscera digne pensare sufficiat, quod contemplum suum non statim vindicat, sed correptionis nostrae satisfactionem exspectat, et propitiationis suae tempora prolongat. Post finem, inquit, mensium duodecim, in duodenario senarius duplicatur, et in senario propter sui perfectionem, perfectio figuratur. Quid itaque est, quod divina moderatio in exspectationis suae mora senarium duplicat, nisi quod ultionis suae dilationem, secundum justitiae et misericordiae suae plenitudinem dispensat? Parum namque ei est ut nostram correptionem exspectet quantum justitia exigit, nisi et
Abbreviated transcription (Latin):
re. qui iam pꝰmodicum tp̃ris
decet̾o ñ poterunt t̾ram illã
regi achab detestabilem ne¬
q inse ipsis neq insis here¬
dib regẽ uł defensare. qͥ a
depopulanda erat: añꝗͣ pro¬
mistꝰ puer ꝗͤ ꝓutant filium
ysaie sciret patrẽ ⁊ matrẽ
uocare. R. Si illud qͦd suꝑior
disputatio ĩuenit. m̃ti tue ñ
excidisset. ħ ꝗͣ ponis senten¬
tiam locum ñ hrẽt.H. Qͥd
illd̾: R. Certe si eor puer sub fa¬
cee tempore natus fuerat. sub ĩꝑii
eu̾sione siñ amplius fere decẽnis
erat. ⁊ quomͦ dicennis puer patrẽ
& matrẽ uocare nesciret: Si u̾o
sub osee natus fuit. iam solus rex
regno isrłitico sr̃fuit. & de eo di¬
ci ñ potuit: Quia añquã sciat
t .ii.t.d.a. facie duoꝵ regum
suoꝵ. H. Pudet me dixisse. ⁊ iã
ñ uideo quid debeam de his regi¬
b sentire. nͥ dicamus ꝓpħam
numerum ꝓnumero pon̾e. &
t̾re nomine tam t̾ram isrł. ꝗͣ
t̾ram sirie oporteat intellig̾e.

Expanded text:
re, qui jam post modicum temporis re, qui jam post modicum temporis de caetero non poterunt terram illam regi Achab detestabilem, neque in seipsis, neque in suis haeredibus regere vel defensare, quia depopulanda erat antequam promissus puer quem putant filium Isaiae, sciret patrem et matrem vocare. RICH. Si illud quod superior disputatio invenit menti tuae non excidisset, haec quam ponis sententia locum non haberet. HUGO. Quid illud? RICH. Certe si eorum puer sub Phacee tempore natus fuerat, sub imperii eversione, si non amplius, fere decennis erat: et quomodo dicemus Puer patrem et matrem vocare nesciret? Si vero sub Osee natus fuit, jam solus rex regno Israelitico superfuit, et de eo dici non potuit, quia antequam sciat tarisa facie duorum regum suorum. HUGO. Pudet me dixisse, et jam non video quid debeam de his regibus sentire, nisi dicamus prophetam numerum pro numero ponere, et terrae nomine, tam terram Israel quam terram Syriae oporteat intelligere.
Abbreviated transcription (Latin):
ed hic iam mͥ occu mꝰ.¬
rit quid illi ualeant
dicere. qui emanuel putãt
eundem eẽ. quem filiũ ysa¬
ie. R. W ħ ipsum quid sit
uellem audire. H. Certe illi
qui deisrł & qui deuida
erant. de ead̾ ꝓgeme descen¬
d̾ant. & eiusd̃ ꝓfessionis
ẽẽ debuerant Oportuit gͦ
eos qui de isrł erant &e sub
facce militabant. tũ debito
cognationis tũ debito ꝓfes¬
siõĩs: frẽs suos filios iuda
ñ ĩpugnare. s defensare. & cõtͣ
regem sirie qͦtiens opus eẽt. uł
quoslib oppugnatores se mu¬
rum oppon̾e. Terrãgͥ in qua
facee pͥncipabatur. rex achar
n fallor pͥcipalit̾ detestabat᷑.
cuiꝰ maliciam: quanto cͥca se
abominabiliorẽ sentiebat tan¬
to detestabiliorẽ habebat.Sci¬
mus autẽ quia ad huc de reg¬
no isrłitieo usq ad ipsurs
destructionẽ dno tm̃ mͦ rege̾
sr̃ erant. facee seslier qui tũc
sceptͣ gerebat. & osee sub qͦ
destruendum erat. Possunt
arbitror quod deduobus
regib dr ad hos reges refer¬

Expanded text:
ed hic jam mihi occurit quid illi valeant dicere, qui Emmanuel putant eumdem esse quem filium Isaiae. RICH. Et hoc ipsum quid sit vellem audire. HUGO. Certe illi qui de Israel, et qui de Juda erant de eadem progenie descenderant, et ejusdem professionis esse debuerant. Oportuit ergo eos qui de Israel erant et sub Phacee militabant, tum debito cognationis, tum debito professionis fratres suos filios Juda n impugnare, sed defensare, et contra regquoslibet oppugnatores se murum opponere. Terram igitur in qua Phacee principabatur, rex Achaz, ni fallor, principaliter detestabatur, cujus malitiam quanto circa se abominabiliorem sentiebat, tanto detestabiliorem habebat. Scimus autem quia adhuc de regno Israelitico usque ad ipsius destructionem duo tantummodo reges supererant: Phacee scilicet qui tunc sceptra gerebat, et Osee sub quo destruendum erat. Possunt arbitror, quod de duobus regibus dicitur, ad hos reges refer
Abbreviated transcription (Latin):
gib spũalib posumꝰ sentñtia
nulla esset. H. Tempus iam ẽ
si placr. ur̃am illam adqitam
au̾is u̾r ut dicitis magis acce¬
dit sententiã exiplicare nã mͥ
ħ in loco numerũ ꝓnũo possuisse
& ĩuna ead̾q sententia. hinc
numerũ ꝯfũdẽ. illĩc tã diligent̃
exp̃ssisse. Nam de regib lo¬
quens etiam nũm exp̃ssit. c̃
dicit. A facie duoꝵ regum
Quod induob regib
ñ intelligunt᷑ due ꝑsone

Expanded text:
itualibus posuimus, sententia nulla esset. HUGO. Tempus jam est, si placet, vestram illam ad quam animus vester, ut dicitis, magis accedit sententiam explicare. Nam mihi hoc in loco numerum pro numero posuisse, et in una eademque sententia hinc numerum confundere, illinc tamen diligenter expressisse. Nam de regibus loquens, etiam numerum expressit cum dixit: A facie duorum reguQuod in duobus regibus non intelliguntur duae pe
Abbreviated transcription (Latin):
pͣuum autẽ atq ꝑuersum
incogatione ⁊ uoluntate.
iste ꝓfecto abiecto argento
iamoꝑatur in ere. Eris enĩ
more suauit̾ tinuit extͥn¬
secus. s uoluntatis depͣuati¬
one pallescit intͥnsecus. Nũ¬
quid nam tͥ ñ cale uidetur
opus illoꝵ qui locunt᷑ pacẽ
cum ꝓximo suo mala autẽ
incordib eoꝵ: In huiꝰmõi oꝑe
ut arbitror desudabat. quẽ
dñs increpando arguit cum
dicat. Scio oꝑa tua qr nomẽ
habes qd̃ uiuas. ⁊ mortuus es.
S quisquis huiꝰmõies nõ
te existimes dui posse lat̾e.

Expanded text:
pravum autem atque perversum pravum autem atque perversum in cogitatione et voluntate, iste profecto abjecto argento jam operatur in aere. Aeris enim more suaviter tinnit extrinsecus, sed voluntatis depravatione pallescit intrinsecus. Nunquidnam tibi non tale videtur opus illorum, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum. In hujusmodi opere, ut arbitror, desudabat, quem Dominus increpando arguit, cum dicat: Scio opera tua, quia nomen habes, quod vivas, et mortuus es . Sed quisquis hujusmodi es, non te existimes diu posse
Abbreviated transcription (Latin):
Elige qͥd malis ascendẽ siue
descendẽ: Non enim potest hõ
in eodem fixus duitiꝰ stare. fũ¬
git enun uelut umbra:⁊ nuͣ¬
qͣm in eodemstatu ꝑmanet.
Memorit̾ tene. nec mediocrit̾
time. qm qui ad pͥmam cart-¬
tatem ñ reu̾tit᷑. cito eiꝰ cande¬
labrum de loco suo tͣnsfert᷑.
Quid ꝑcandelabrũ gestatori¬
um lucis. nisi opus bonum
opꝰ ueritatis: Huiꝰ mõi cande¬
labrum stat in loco suo. qnͣ
bonumopus surgit ex ꝓpo¬
sito bono. S huiꝰmõi cande¬
labrum de loco suo transfer¬
tur. cumbona boni oꝑis in¬
tencio in malam cõmutat᷑.
Sic opus argenteũtransit
inereum. Et est quidẽ fre-¬
quens hoc malum int̾ fili¬
os hominũ. Sepe enĩ qd̃
priꝰ quis agebat ex u̾itate.
ad laudem hominũ reso-¬
lutus postmodũ actitat ꝓ
humano fauore. Popłs in¬
quit m̃s quibeatum te di¬
cunt. ipsi te decipiunt.: unã
gressuum tuoꝵ dissipant.
Qui gͥ blandũ se exhibet in
sermone. benignũ in oꝑe.

Expanded text:
Elige quid malis; ascendere sive Elige quid malis; ascendere sive descendere. Non enim potest homo in eodem fixus diutius stare. Fugit enim velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet. Memoriter tene, nec mediocriter time, quoniam qui ad primam charitatem non revertitur, cito ejus candelabrum de loco suo transfertur. Quid per candelabrum gestatorium lucis, nisi opus bonum, opus veritatis? Hujusmodi candelabrum stat in loco suo, quando bonum opus surgit ex proposito bono. Sed hujusmodi candelabrum de loco suo transfertur, cum bona boni operis intentio in malam commutatur. Sic opus argenteum transit in aereum. Et est quidem frequens hoc malum inter filios hominum. Saepe enim quod prius quis agebat ex veritate, ad laudem hominum resolutus, postmodum actitat pro humano favore: Popule, inquit, meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui igitur blandum se exhibet in sermone, benignum in opere,
Abbreviated transcription (Latin):
tens manum suam ad aratr̃.
⁊ respiciens retro. ñ est aptus
regno dei. Uultis autem nos¬
se quomͦ diuinꝰ eũ sermo ꝑiͣ
crepationẽ feriat. qui aureuͣ
opus in argentũ cominutat:
Scio inquit oꝑa tua. ⁊ laborẽ.
⁊ pacientiam tuam. Ecce opꝰ
bonũ. ecce brachia. ecce pectus
argenteũ. S iideamꝰ quid
sequitur. cum pꝰtmodũ sub¬
infertur. S habeo inquit
adu̾sum te. qd̃ caritatẽ tuã
pͥmam dereliquisti. Arguit᷑
gͦ qui ad huc bonũ agit. qd̾
caritatem pͥmam reliquit. ⁊
aureũ caput in pectus arge̾-¬
ceum deflexit. Quicumq hu-¬
iusmõi te ẽẽ ꝑpendis. memor
esto unde excideris.⁊ age pe-¬
nitenciam. ⁊ pͥma oꝑa fac. Alio¬
quin time illud qd̃ sequitur.
qd̃ minine resipiscenti diuinꝰ
sermo minatur. Sin autemĩ¬
quit uenio tͥ. ⁊ mouebo cande¬
labrum tuum de loco suo. nͥ
penitenciam eg̾is. Tune ergo
nͥ ad pͥora bona citiꝰ redeas.
ne ad huc indet̾iora cadas.

Expanded text:
tens manum suam in aratrum, tens manum suam in aratrum, et respiciens retro, non est aptus regno Dei. Vultis autem nosse quomodo divinus eum sermo per increpationem feriat, qui aureum opus in argentum commutarat? Scio, inquit, opera tua et laborem, et patientiam tuam . Ecce opus bonum, ecce brachia, ecce pectus argenteum. Sed videamus quid sequitur, cum postmodum subinfertur: Sed habeo, inquit, adversum te, quod charitatem tuam primam dereliquisti . Arguitur ergo qui adhuc bonum agit, quod charitatem primam reliquit, et aureum caput in pectus argenteum deflexit. Quicunque hujusmodi te esse perpendis, memor esto unde excideris, et age poenitentiam, et prima opera fac. Alioqui time illud quod sequitur, quod minime resipiscendi divinus sermo minatur: Sin autem, inquit, venio tibi, et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Time ergo nisi ad priora bona citius redeas, ne adhuc in deteriora cadas.
Abbreviated transcription (Latin):
ec statuntam̃ inchoata ¬
deserunt. s agunt ad¬
huc bona que possunt. Re-¬
frigescente namq caritate
opant᷑ sane bona exdelibe¬
ratione. Quid putamꝰ tam̃
int̾ eẽ int̾ priorem illũ statũ.
nem modũ. Aliud ẽ bonum
sequi ex desid̾io. atq alirid
ex solo consilio. Aliud inqͣm
ẽ bonum oꝑari cũ magnade¬
lectacione. atq aliud ex sola
delib̾atione. Istud bonũ. sed il¬
lud optimũ. Istud ad argen¬
tum. illud ꝑtinet ad aurum.
Preciosum quidem metallum
in argento. licet longe uliꝰ sit
auro. Studeat gͦ in argentooꝑ¬
ari. cui forte de est copia auri.
Siñ potes bona agere ex dilecti¬
one. age tam̃ saltem exu̾itate.
⁊ u̾itas lib̾abit te. Hultis aut̃
nosse opus qd̃ fit exeiꝰmõi ar¬
gento. quomͦ luceat. łqͣntũ
placeat. ⁊ possessorem suum
qͣm diuitem uł securũ reddat:
sunt. Bonumẽ itaq argento
huiꝰmõi abundare. s necmi¬
nus stultũ aurũ suũ ĩ argẽtũ.
mutare. O mis enĩ homomit¬

Expanded text:
ec statim tamen inchoata deserunt, sed agunt adhuc bona quae possunt. Refrigescente namque charitate, operantur sane bona ex deliberatione. Quid putamus tamen interesse inter priorem illum statum, omnem modum. Aliud est bonum sequi ex desiderio, atque aliud ex solo consilio. Aliud, inquam, est bonum operari cum magna delectatione, atque aliud ex sola deliberatione. Istud bonum, sed illud optimum. Istud ad argentum, illud pertinet ad aurum. Pretiosum quidem metallum in argento, licet longe vilius sit auro. Studeat ergo in argento operari, cui forte deest copia auri: Si non potest bona agere ex delectatione, age tamen saltem ex veritate, et veritas liberabit te. Vultis autem nosse opus quod fit ex hujusmodi argento, quomodo luceat, vel quantum placeat, et possessorem suum quam divitem vel securum reddat? sunt . Bonum est itaque argento hujusmodi abundare, sed nec minus stultum aurum suum in argentum mutare. Omnis enim homo mit
Abbreviated transcription (Latin):
tis. litigatis: ibelligeratis: uinͣ
hec tam seua crudelitas: ⁊ ferri
duricia in uobis: Quid putas
cause ẽ qd̵ sunt tam ueloces pe¬
des eoꝵ ad effundendum sangͥ¬
tas hñt. qui letant᷑ cum male
egerunt. ⁊ exultant in rebpes-¬
simis: S hocẽ inistis p̾ om̃ib
mirabile. ĩmo supͣ omĩa mise¬
rabile. qd̃ sicut sunt ꝓmiti ⁊
audaces ad mala inferenda.
sic sunt pusillamimes:⁊ supͣ
modũ inpacientes ad tolle¬
randa illata. ut recte mira¬
ripossis quonammͦ conue-¬
nire possit ferrum cũ testa.
tanta crudelitas cum tanta
impacientia. Ec̃ce statua nr̃a
in qualem finem desinit. que
post caput aureũ fictiles plã¬
tas accepit. filii syon incliti
⁊ amicti auro pͥmo. quomͦ
reputati sunt inuasa testea.
opus manuũ figuli: Quid
auro p̾ciosiꝰ. qͥd testa uilius:
Quomͦ gͦ obscuratũ ẽ aurũ.
mutatꝰ ẽ color optimꝰ: Quid
auro tractabilius. quid testa
fragiliꝰ. Quomͦ caritas se at¬

Expanded text:
tis, litigatis et belligeratis, et unde tis, litigatis et belligeratis, et unde haec tam saeva crudelitas et ferri duritia in vobis? Quid putas causae est, quod sunt tam veloces pedes eorum ad effundendum sangueas habent, qui laetantur cum male egerint, et exsultant in rebus pessimis? Sed hoc est in istis prae omnibus mirabile, imo supra omnia miserabile, quod sicut sunt prompti et audaces ad mala inferenda, sic sunt pusillanimes et supra modum impatientes ad toleranda illata, ut recte mirari possis quonam modo convenire possit ferrum cum testa, tanta crudelitas cum tanta impatientia. Ecce statua nostra in qualem finem desinit, quae post caput aureum fictiles plantas accepit. Filii Sion inclyti, et amicti auro primo, quomodo reputati sunt in vasa testea, opus manuum figuli? Quid auro pretiosius, quid testa vilius? Quomodo ergo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus? Quid auro tractabilius, quid testa fragilius? Quomodo charitas se at
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinem tuam reuela cru¬
ra. tnͣsi flumina ⁊ tunc reue¬
labitur ignominia tua ⁊ ui¬
debitur opprobrium tuum:
denudata autẽ turpitudine
erea apparere. incipies mox lau¬
datorib tuis. imo iam derisori¬
b tius sordescereride die indi¬
em magis magisq uilescere. Iã
tunc ĩncipies illis irasci. indig¬
nari. illos detestari. ⁊ crudeli¬
ter ꝓsequi. quib antea multũ
placere studiusti. Et qm blan¬
dus eras priꝰ. tam eris postmo¬
dum asꝑ. ⁊durꝰ. Sic es tuũ mu¬
tabitur inferrum. dicet᷑q tͥ.
Quomͦ conu̾sa es in amaritu¬
dinem uitis aliena: Haut du¬
bium ẽ opus ereũ mutasse in
ferreũ. lenitatẽ in scu̾itatẽ. qͦrũ
os maledictione ⁊ amaritudi¬
ne plenũ ẽ. qui prius linguis
sius dolose agebant. uenenum
aspidum sub labiis eoꝵ. Qui
prius uos tamblandos tam
benignos exibiustis: Unde iã
bella ⁊ lites in uobis: Iamre¬
lum amarũ habetis ⁊ conten¬
ciones in uob̃. Occiditis ⁊ zela¬

Expanded text:
 revela crura, transi flumina. Et tunc revelabitur ignominia tua, et videbitur opprobrium tuum Denudata autem turpitudine erea apparere, incipies mox laudatoribus tuis, imo jam derisoribus tuis sordescere, et de die in diem magis magisque vilescere. Jam tunc illis incipies irasci, indignari, illos detestari et crudeliter persequi, quibus antea multum placere studuisti. Et quam blandus eras prius, tam eris postmodum asper et durus. Sic aes tuum mutabitur in ferrum, diceturque tibi: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Haud dubium est opus aereum mutasse in ferrum. Lenitatem in severitatem, quorum os maledictione et amaritudine plenum est, qui prius linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum. Qui prius vos tam blandos, tam benignos exhibuistis, unde jam bella et lites in vobis? Jam zelum amarum habetis, et contentiones in vobis. Occiditis et zela
Abbreviated transcription (Latin):
inuias prauas. Contricion.
⁊ infelicitas in uiis eoꝵ. son¬
tricio ꝓꝓt̾ teste corruptibilita¬
temci infelicitas ꝓꝑt̾ ferriri¬
gorem. eo qd pedum pars
quedam sit testea. pars uͦ
quͤdam sit ferrea. Quidau¬
temẽ qd̾ huiꝰmõi hominẽ
ad sua it̾m desid̾ia conuer-¬
tuntur. qd̾ post oꝑa eris
iferri. ad opus figuli tra
is ubi delectentur. eo qd̃ ꝑ
simulationẽ pꝰ ꝑdiderñt
gaudium bone conscienti
eipostmodum ꝑ crudeli¬
tatemgłam fame. Ut autẽ
ea que diffusiꝰ iam diximꝰ
ad compendiũ reuocemꝰ. In
capite aureo intelligit᷑ de-¬
uotio. in m̃bris argenteis
discretio. inereis simulatio.
inferreis indignatio. in te¬
steis dissolutio.
litate singulorum::

Expanded text:
Contritio enim et infelicitas in viis eorum. Contritio propter testae corruptibilitatem, et infelicitas propter ferri rigorem, eo quod pedum pars quaedam sit testea, pars vero quaedam sit ferrea. Quid autem est, quod hujusmodi homines ad sua iterum desideria convertuntur, quod post opera aeris et ferri ad opus figuli trahis ubi delectentur, eo quod per simulationem prius perdiderint gaudium bonae conscientiae, et postmodum per crudelitatem gloriam famae. Ut autem ea quae diffusius jam diximus, ad compendium revocemus, in capite aureo, intelligitur devotio, in membris argenteis discretio, in aereis simulatio, in ferreis indignatio, in testeis dissolutio. litate singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
biis ferreis. nisi seueritas cru¬
delis: Pes necessitatẽ. testa uo¬
luptatem. planta gͦ testea
designat uoluptuosam suꝑ-¬
fluitatẽ. Pes autẽ ex parte
ferreꝰ. ⁊ ex parte testeus descri-¬
bitur. qr delicata mens. nũc
ineoꝵ odium obdurat᷑ ꝑ qͦs
forte a suis desidiis restͥngit᷑.
nunc uͦcum concupita sup-¬
petunt. in eoꝵ luxu resoluit᷑
Quid itaq ẽ fulgor capitis.
aurei. nͥ feruor celestis desi-¬
d̾ii: Claritas pectoris argen¬
tei. ⁊ brachiĩ argentei certi¬
tudo recti consilii. ⁊ rectitu¬
do oꝑis certi. Sonoritas erei
uentͥs ⁊ femoris. blandim̃tũ
false pietatis. ⁊ ficte humili¬
tatis. Robur ferre ͤ tibie. ri¬
gor inmodate discipline.
fragilitas testei pedis. effre¬
natio suꝑfluitatis. saput
itaq aureum sc̃a desid̾ia
faciunt. Pectus ⁊ brachiũ
argenteũ. consilia ⁊ oꝑa
recta. Uentrem ⁊ femereñ
obsequia ⁊ seruitia ficta.
tibias ferreas flagella se¬

Expanded text:
biis ferreis, nisi severitas crubiis ferreis, nisi severitas crudelis? Pes necessitatem, testa voluptatem. Planta ergo testea designat voluptuosam superfluitatem. Pes autem ex parte ferreus, et ex parte testeus describitur, quia delicata mens nunc in eorum odium obduratur, per quos forte a suis desideriis restringitur, nunc vero cum concupita suppetunt, in eorum luxu resolvitur. Quid itaque est fulgor capitis aurei, nisi fervor coelestis desiderii? Claritas pectoris argentei et brachii argentei, certitudo recti consilii et rectitudo operis certi. Sonoritas aerei ventris et femoris, blandimentum falsae pietatis, et fictae humilitatis. Robur ferreae tibiae, rigor immoderatae disciplinae, fragilitas testei pedis, effrenatio superfluitatis. Caput itaque aureum, sancta desideria faciunt, pectus et brachium argenteum, consilia et opera recta. Ventrem et femur aereum, obsequia et servitia ficta, tibias ferreas flagella sae
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ suam ñ sustentat. ꝑ
caput itaq ut dictum ẽ intel¬
ligitur intencio. ꝑ pectꝰ delib¬
atio. ꝑ brachiũ exercitacio. ꝑ
uentrem compassio. ꝑfemur
humilitas. ꝑ tibiam seu̾itas.
ꝑ pedem necessitas ꝑ caput
desid̾ium intencionis. ꝑ pectꝰ
studiũ delib̾ationis. ꝑ brachi¬
um exercitiũ actionis. ꝑ uen¬
trem obsequiũ pietatis. ꝑ fem᷑
seruitiũ subiectionis. ꝑ tibiã
flagellum sem̃tatis. ꝑ pedem
subsidium necessitatis. Si gͦ
caput intencio. ⁊ aurũ deuo¬
tio. quid aliud ẽ aureũ ca-¬
put. nisi deuota intencio:
Si pectus de lib̃atio. brachiũ
actio. argentũ uͦ discretio. qͥd̃
aliud erit pectus: ⁊ brachia
argentea. quã consilia ⁊ oꝑa
discreta: Inuentre compassio.
in femore subiectio. ⁊ in ere si¬
mulatio. Quid itaq aliud ẽ
uent̾ ⁊ femora erea. nͥ pietas
i humilitas fictac Si ꝑ tibiã
seu̾itas. si ꝑferrum crudelitã.
qͥd aluid intelligitur in ti¬

Expanded text:
necessitatem suam non sustentat. Per necessitatem suam non sustentat. Per caput itaque, ut dictum est, intelligitur intentio, per pectus deliberatio, per brachium exercitatio, per ventrem compassio, per femur humilitas, per tibiam severitas, per pedem necessitas, per caput desiderium intentionis, per pectus studium deliberationis, per brachium exercitium actionis, per ventrem obsequium pietatis, per femur servitium subjectionis, per tibiam flagellum severitatis, per pedem subsidium necessitatis. Si ergo caput intentio, et aurum devotio, quid aliud est aureum caput, nisi devota intentio? Si pectus deliberatio, brachium actio, argentum vero discretio, quid aliud erit pectus et brachia argentea quam consilia et opera discreta? In ventre compassio, in femore subjectio, et in aere simulatio. Quid itaque aliud est venter et femora aerea, nisi pietas et humilitas ficta? Si per tibiam severitas, si per ferrum crudelitas, quid aliud intelligitur in ti
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane quid
de quib m̃bris dicitur.
i qualia queq describant᷑.
Describitur autem caput
aureum. pectus argenteũ.
brachia autẽ argentea. uen¬
ter ⁊ femora erea. tibie feritẽ.
pedes ferrei. ł testei ꝓparte.
Capite totũ corpꝰ regit᷑ uñ ꝑ
ipsum recte intencio desig¬
natur. qr ꝑ ipãm omne ac-¬
tionis nr̃e corpꝰ siue in bo¬
num siuie in malũ finem
deducitur. Consiliũ ad cor
ꝑtinet. ⁊ cor sub pectore la¬
tet. Brachiis oꝑa nr̃a expli-¬
camuis. cũ aliqͥd a nobis
fieri uolumꝰ. Uent̾ tem̾or
pars corporis. ⁊ uelam̃tũ
fetoris. obsequium portendit
compassionis. femur puden¬
dis subicit᷑. ⁊ ꝑfectã uidĩ se u¬
uult humilitas. que ad ulia
⁊ indigna inclinatur. Tibie ce¬
t̾is menbris ossa longiora ⁊
robustiora portant. unde ⁊
recte seu̾itatis rigorem desig-¬
nant. Pedib t̾ram tangimus.
ĩ cumerecti stamꝰ. Et qͣmtum¬
cumq mens se ad celestia ex¬
tendat. sñ huiꝰ uite subsidiis

Expanded text:
otandum sane, quid de quibus membris dicitur, et qualia quaeque describantur. Describatur autem caput aureum, pectus argenteum, brachia autem argentea, venter et femora aerea, tibiae ferreae, pedes ferrei, vel testei pro parte. Capite totum corpus regitur, unde per ipsum recte intentio designatur, quia per ipsam omne actionis nostrae corpus, sive in bonum, sive in malum finem deducitur. Consilium ad cor pertinet, et cor sub pectore latet. Brachiis opera nostra explicamus, cum aliquid a nobis fieri volumus. Venter tenerior pars corporis et velamentum fetoris obsequium portendit compassionis. Femur pudendis subjicitur et perfectam videri se vult humilitas, quae ad vilia et indigna inclinatur. Tibiae caeteris membris ossa longiora et robustiora portant, unde et recte severitatis rigorem designant. Pedibus terram tangimus, etiam cum erecti stamus, et quantumcunque mens se ad coelestia extendat, sine hujus vitae subsidiis
Abbreviated transcription (Latin):
tum pat̾e. H. Nolite obsecͦ
diutina expectatione añim
meum suspendere. celerius
audire uellem quid debeã
de regib istis sentire .R. uo¬
lumus pͥus andire a te qͥd
tu sentias inde. H. Ego absq
dubio. ñ alios in telligo quã
rasin regem sirie. & facee
filium romelie. R. Adde
&̃e illud q̃ sit illa t̾ra. ꝗͣ rex
achar de testabat᷑. cuius duo
illi designati reges: reges ẽẽ
dicunt᷑. & ã quib derelinquẽ¬
da p̃dicit᷑. H. Miror quam
de facili mede ꝯstanti ad an¬
cipitem sententiã sola & sĩ¬
plici int̾rogatione ꝑ duxis¬
tis. & quod pͥus adu̾tere de¬
bueram. nec adu̾teram. aduer¬
tere fecistis. Nam siue de t̾ra
sirie. siue de teraa isrł ħ dicat᷑.
utranlibet quidem detestaba¬
tur. qui ab utraq inpie ĩpu¬
gnabatur. neutra tñ illarũ
duos reges habebat. ut deeo
m̃ito dicidebeat. Añꝗͣ sciat
puer reꝓbare malum. et eli¬
gere bonum derelinquet᷑
t̾ra quam tu de testaris a

Expanded text:
tum patere. HUGO. Nolite, obsecro, tum patere. HUGO. Nolite, obsecro, diutina exspectatione animum meum suspendere, celerius audire vellem quid debeam de regibus istis sentire. RICH. Volumus prius audire a te quid tu sentias inde. HUGO. Ego absque dubio non alios intelligo quam Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae. RICH. Adde et illud, quae sit illa terra quam rex Achaz detestabatur, cujus duo illi designati reges, reges esse dicuntur, et a quibus derelinquenda praedicitur. HUGO. Miror quam de facili me de constanti ad ancipitem sententiam sola et simplici interrogatione perduxistis, et quod prius advertere debueram, nec adverteram, advertere fecistis. Nam, sive de terra Syriae, sive de terra Israel hoc dicatur, utramlibet quidem detestabatur, qui ab utraque impie impugnabatur; neutra tamen illarum duos reges habebat, ut de eo merito dici debeat: Antequam sciat puer reprobare malum, et eligere bonum, derelinquetur terra quam tu detestaris, a
Abbreviated transcription (Latin):
& illam sententiam quã
de regib posuimus ꝓlato de
daniele exemplo ꝓbaumꝰ. Et
nũquam certe expositõ m̾ito
rep̃henditur. que scͥpturarum
auctoritate ꝯprobat᷑. H. Certe
si reges ibi uixta ꝯmimẽ ꝯsuetu¬
dinem designaretis scdm histo¬
riam. & illam urãm quam de
regib spũalib ponitis senten¬
tiam. exendetis scdm allegoriã.
mͥ utiq plac̾et.& omnib ut cͤdo
m̃ito place debuiss. R. Ecce & ĩ
hoo ipso studebimꝰ satiffac̾e de-¬
sidio tuo. Nam illa ut cͤdimꝰ lit¬
tera aliam expositionẽ recipit.
ad quam ut u̾a fateamur opio
nr̃a mag̃ accedit. h. Oportuit
itaq magis posuisse istam ꝗͣ
illam .R. Imo ut ꝯfundantur
qui ex adu̾so stant. & suis nos
cauillationib inpugnant.
oportet ⁊ illam posuisse. ⁊ istã
ñ õmitt᷑e. ut uid eant &e erubẽ¬
cant. nos plures rõnabiles exitꝰ
inuenire. iͥ nos putant sins
argumentationib cͥcunclu¬
dere. ubi nec sibi nec nobis
putant aliquẽ euadendi exi¬

Expanded text:
 illam sententiam quam de regibus posuimus, prolato de Daniele exemplo probavimus. Et nunquam certe expositio merito reprehenditur, quae Scripturarum auctoritate comprobatur. HUGO. Certe si reges ibi, juxta communem consuetudinem, designaretis secundum historiam; et illam vestram quam de regibus spiritualibus ponitis sententiam extenderetis secundum allegoriam, mihi utique placeret, et omnibus, ut credo, merito placere debuisset. RICH. Ecce et in hoc ipso studebimus satisfacere desiderio tuo. Nam illa, ut credimus, littera aliam expositionem recipit, ad quam, ut vera fateamur, opinio nostra magis accedit. HUGO. Oportuit itaque magis posuisse istam quam illam. RICH. Imo ut confundantur qui ex adverso stant, et suis nos cavillationibus impugnant, oportet et illam posuisse, et istam non omittere, ut videant, et erubescant nos plures rationabiles exitus invenire, ubi nos putant suis argumentationibus circumcludere, ubi nec sibi, nec nobis putant aliquem evadendi exi
Abbreviated transcription (Latin):
te possumꝰ absq oĩ scrupu-¬
lo collig̾e̾ quid de illiꝰ int̾
has media ẽ debeamꝰ ꝓpͥe¬
tate sentire. nã si ibi nõ¬
nͥ unus solus ẽẽ p̃t qui
nõ sit ab alio aliqͦ cõse¬
quẽs ẽ ut hic de quo mo¬
do agimus nõ sit a semet¬
ip̃o. Itẽ si ibi nõ nͥ unꝰ so¬
lus esse p̃t qui de se ꝓcedẽ¬
tẽ nõ ht̃. hũc de quo mo¬
do loquim᷑ qui de se ꝓcedat
hr̃e oportet. Sic itaq ꝓ¬
cedit de alio ut nichilomi¬
nꝰ tamen alius ꝓcedat ex
ip̃o. Ecce gͦ ut diximus
absq ambiguitate ha-¬
bemus quid de eiꝰ ꝓprieta¬
te sentire debeamꝰ. Hec ꝓ¬
cul dubio attestatio illi
assertioni concunt quã
p̃missa supiꝰ disputacio¬
rata ĩuenit. nã ꝑsona
illa que de ĩnascibili ꝓce¬
dit tm̃m ĩmediate uide¬
t ͦ ỹmo conuincit᷑ utrũq
habe̾. nã esse qd̃ est ĩ ea
plenitudĩe quã ab ĩnas-¬
cibili accipit: alt̾i utiq
sine ulla ĩtegutatis di-¬
minutione ĩpendit. t̾cia

Expanded text:
 possumus absque omni scrupulo colligere quid de illius quae inter has media est debeamus proprietate sentire. Nam si ibi nonnisi unus solus esse potest, qui non sit ab alio aliquo, consequens est ut hic, de quo modo agimus, non sit a semetipso. Item, si ibi nonnisi unus solus esse potest qui de se procedentem non habet, hunc, de quo modo loquimur qui de se procedat, habere oportet. Sic itaque procedit de alio, ut nihilominus tamen alius procedat ex ipso. Ecce ergo, ut diximus, absque ambiguitate habemus, quid de ejus proprietate sentire debeamus. Haec procul dubio attestatio illi assertioni concinit, quam praemissa superius disputatio invenit. Nam persona illa quae de innascibili procedit tantummodo immediate, videtur, imo convincitur utrumque habere. Nam id esse quod est in ea plenitudine, quam ab innascibili accipit, alteri utique sine ulla integritatis diminutione impendit. Tertia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adid quod subiungit᷑. s ad idꝙ
p̃mittitur. P̾mittitur aũ. Sume
tͥ librum gͣndem ⁊ scribe in eosti¬
lohominis. Uelocit̾ spolia detͣhe
cito p̾dare S cur queso librogͣndi.
quod breuissima m̃branula pot̃
comp̾hendi. nͥ forte qͦd sepe. breuis
mi. solet latius explanari : uinũ
atq idẽ multifarie. multisq mͦis
replicari: Anforte facit gͣndẽ libr̃.
qͣmuis sit breuis breuis sermo
interp̾tabilis ad dicendũ. scd illd̾.
Dequo mͥ gͣndis sermo: unt̾p̃tabił
ad dicendum. Et sane ꝙ ꝓfundũ¬

Expanded text:
non ad id quod subjungitur, sed ad id quod non ad id quod subjungitur, sed ad id quod praemittitur! Praemittitur autem: Sume tibi librum grandem, et scribe in eo stylo hominis, velociter spolia detrahe, cito praedare . Sed cur, quaeso, libro grandi quod brevissima membranula potest comprehendi, nisi forte quod saepe brevis materia solet latius explanari, et unum atque idem multifarie, multisque modis replicari? An forte facit grandem librum quamvis sit brevis, sermo interpretabilis ad dicendum, secundum illud de quo mihi grandis sermo et interpretabilis ad dicendum, et sane quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓpħa cum ꝓpħissa coiret. nunquid
inqͣm: ⁊eque uid̾e potuerunt. utrum¬
nam illa concepiss: Nunquidnã na¬
tura nunqͣm patit᷑ partũ legitimã
ex hora pariendi possit collig̾e: S for¬
te dicturi sunt. quod diligentia te¬
stium tanta erat circa idip̃m. ut ñ
posset eos it᷑atio concubitus laterez
⁊ quod idem concubitꝰ. cuius testes
erant pͥmꝰ ẽẽt uiri accessus. ad eam
ex signis u̾ginitatis eiꝰ. pot̾ant depre¬
hendere: hoc ẽ qͦd innuunt qͥ eam
in pͥma ad eam uiri accessi s̃ ẽ conce¬
pisse dñt. Miror ꝓfessionis impuden¬
tiam. Ecce inqͣntũ ꝓ eis agit. designatã
tes nr̃i utrũ eoꝵ sententia sit uera.
Gonstat namq satis qͦd sit multa
turpitudine plena. fedum ualde.:⁊
nimis deforme concumbenti assis¬
tere. ⁊ signa uͥginitatis. curiosis ocx¬
lis querere: Eeceut uolunt. subaspe
publice ꝓstitute uix. uł nullomodo
facere possunt. O qͣnto honestius.
oqͣnto rectius. testes adhibiti drent᷑.

Expanded text:
a cum prophetissa coiret, nunquid, inquam, et aeque videre potuerunt utrumnam illa concepisset? Nunquidnam natura nunquam patitur partum legitimam ex hora pariendi possit colligere? Sed forte dicturi sunt quod diligentia testium tanta erat circa idipsum, ut non posset eos iteratio concubitus latere, et quod idem concubitus, cujus testes erant, primus esset viri accessus ad eam ex signis virginitatis ejus poterant deprehendere, hoc est quod innuunt qui eam in prima ad eam viri accessione concepisse dicunt. Miror professionis impudentiam. Ecce inquantum pro eis agit, designatam tes nostri, utrum eorum sententia sit vera. Constat namque satis quod sit multa turpitudine plena. Foedum valde, et nimis deforme concumbenti assistere, et signa virginitatis curiosis oculis quaerere. Ecce, ut volunt, sub aspepublice prostitutae vix vel nullo modo facere possunt. O quanto honestius, o quanto rectius testes adhibiti dicerentur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Erit tñpla¬
niꝰ atq aꝑtus sil
dicimꝰ. qd iccco ingͣndi q̃d
fieri solet libro scͥbi precipitur.
Eut meniorit̾ teneat᷑: ad pꝰteroꝵ
noticiam tnͣsmittat᷑ snam gnͣdes
libri non tam facile amuit¬
tuntur. uel de.
loco ad locum
tranfferunt
ram rege assirioꝵ. Ecce ꝓpħa uen¬
tura p̾dixit. scripto comm̃dauit.
testes adhibuit ut pꝰ qͣm cepissent
ẽẽ completa. hinc scripto. hinc te¬
stimonio comꝓbarent᷑ ẽẽ p̾dicta:
⁊ sic ex his. que inꝑximo uent᷑a
u lla u̾a ẽẽ. que in longinquum
uentura p̾dixerat. ⁊ ꝓbari ñ pote¬
rant Nonne itaq ut dictũ ẽ rec¬
rius uidr dr̃e. quod ad huiꝰ modi
testimoniũ. dicti testes adducti
ẽent qͣm ut turpitudinis testes
existerent.
uidaice assertionie:

Expanded text:
dum. Erit tamen planius atque apertius, si dicimus, quod idcirco in grandi quod fieri solet libro scribi praecipitur, ut memoriter teneatur, et ad posterorum notitiam transmittatur. Nam grandes libri non tam facile amittuntur, vel de loco ad locum transferuntram rege Assyriorum Ecce propheta ventura praedixit, scripto commendavit, testes adhibuit, ut postquam coepissent esse completa, hinc scripto, hinc testimonio comprobarentur esse praedicta; et sic ex his quae in proximo ventura et illa vera esse quae in longinquum ventura praedixerat et probari non poterant. Nonne itaque, ut dictum est, rectius videtur dicere quod ad hujusmodi testimonium dicti testes adducti essent, quam ut turpitudinis testes existerent? Judaicae assertioni
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰ ut dictũ est mens de ꝑ¬
tinacia. qmͣ de iactancia cõ¬
funditur. Ptinet autẽ ad cõ¬
tricionẽ teste. confusio de ꝓͥe
infirmitatis ⁊ inpacientie
consid̾atione. Cum autem
pu̾sa mens ad tantam infir¬
mitatem ⁊ inpacientiam
ꝑuenit. ut passionib suis
̃ cum uolu̾it omnino resi¬
stere ñ possit. quis non ui¬
deat qͣm facile in hac fragi¬
litatis sue consid̾atione eru¬
bescat: faciliꝰ autem ut su¬
ꝑiꝰ dictũ ẽ illa excusamus
que ꝑinfirmitatẽ contra¬
himꝰ qmque ex sola malici¬
a cõmittimꝰ. unde ⁊ illa citiꝰ
erubescimꝰ. Recte gͦ ut legit᷑.
pͥꝰ comminut᷑ ferrum qͣmte¬
sta. sicut ⁊ post ista es. ar¬
gentũ. ⁊ aurũ. recte descri¬
buntur comminuta. Huiꝰ¬
mõigͦ contricionis ordo de¬
scribitur cum dr̃. Lunc con¬
tͥta sunt parit̾ ferrũ testa.
es. argentũ. ⁊ aurum. Ubri
additur. ⁊ redacta qiͣ in fa-

Expanded text:
 ut dictum est, mens de pertinacia quam de jactantia confunditur. Pertinet autem ad contritionem testae, confusio de propriae infirmitatis et impatientiae consideratione. Cum autem perversa mens ad tantam infirmitatem et impatientiam pervenit, ut passionibus suis, etiam cum voluerit, omnino resistere non possit, quis non videat quam facile in hac fragilitatis suae consideratione erubescat? Facilius autem, ut superius dictum est, illa excusamus quae per infirmitatem contrahimus, quam quae ex sola malitia committimus, unde et illa citius erubescimus. Recte ergo, ut legitur, prius comminuitur ferrum quam testa, sicut et post ista, aes, argentum et aurum recte describuntur comminuta. Hujusmodi ergo contritionis ordo describitur, cum dicitur: Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum. Ubi et adducitur, et re
Abbreviated transcription (Latin):
famam nram sepe creuisse. sẽ¬
ꝑ autẽ ex ꝑtinatia decreuisse
ñ dubitamꝰ nã nicħ. aliud ꝑti-¬
naciam dicimꝰ uͥ cũ in nr̃a sen¬
tencia contͣ alioꝵ consilia imn¬
pudent̾ ꝑsistimꝰ. Quis autem
ilid̃ malum facilius ñ erube¬
scat. in quo ⁊ aliis se multũ
displicuisse minime igno¬

Expanded text:
famam nostram saepe crevisse, semfamam nostram saepe crevisse, semper autem ex pertinacia decrevisse non dubitamus. Nam nihil aliud pertinaciam dicimus, nisi cum in nostra sententia contra aliorum consilia impudenter persistimus. Quis autem illud malum facilius non erubescat, in quo et aliis se multum displicuisse minime igno
Abbreviated transcription (Latin):
ł erubescimꝰ ꝗͣ arrogãtiã. Arrogã¬
tia it ocłm m̃tis obnubibat. uł exce¬
cat. ui nͨ seip̃a agnoscẽ ualeat. Qlẽ .it.
se ip̃am mens elata ꝑestimati-¬
onem fingit. talem ꝓculdubi¬
o u̾acit̾ eẽ se credit. Uide gͦ qmͣ
difficile sit illa nos in nobis
reprehend̾e ⁊ arguere: ⁊ ꝑincre-¬
pationẽ ⁊ reꝓbationẽ cont̾ere.
in quib dudũ credidimꝰ nos
ũaciter debere. ⁊ aliis plac̾e.
Sed q̃m iactancia dum głam
suam foras dilatare studet. ue¬
ris falsa ꝑmiscet: et nͣ solumea
que de se uera. uerum etiã eaqͣ
nouit falsa. aliis de sui estima¬
tione ꝑsuadet. ibi ꝓculclubio
faciliꝰ in confusionẽ deicit᷑. ubi
de falsa ostentancione consci¬
entie etiam ꝓpͥe testimonio
ꝯuincit᷑. Unde utiq ẽ qd̵ iac¬
tancie argentũ qm aurũ ar¬
rogantie. quo faciliꝰ eor⁊citiꝰ
atteritur. Sed sicut multo dif¬
ficilius arrogantiã qͣm iactã¬
ciam. sic multo laboriosiꝰ erube¬
tiam. Ex iactancia si quidem

Expanded text:
am. Arrogantia enim oculum mentis obnubilat vel excaecat, ut nec seipsam agnoscere valeat. Qualem enim seipsam mens elata per aestimationem fingit, talem procul dubio veraciter esse se credit. Vide ergo quam difficile sit illa nos in nobis reprehendere, et arguere, et per increpationem et reprobationem conterere, in quibus dudum credidimus nos veraciter debere et aliis placere. Sed quoniam jactantia, dum gloriam suam foras dilatare studet, veris falsa permiscet, et non solum ea quae de se vera, verum etiam quae novit falsa, aliis de sui aestimatione persuadet. Ibi procul dubio facilius in confusionem dejicitur, ubi de falsa ostentatione, conscientiae etiam proprio testimonio convincitur. Unde utique est, quod jactantiae argentum quam aurum arrogantiae, quo facilius eo et citius atteritur. Sed, sicut multo difficilius arrogantiam quam jactantiam, sic multo laboriosius erubeciam. Ex jactantia siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
uõ semel uoluit cuiꝰ uo¬
liitas ĩcõmutabił fu¬
it. Oportuit gͦ et̾nam
psonã coet̾nã hr̃e nec
potuit una alt̾am p̃cede̾
nec una alt̾i succede̾ nã
ĩ illa et̾na ⁊ ĩ cõmuta¬
bili diuinitate nl põt
uelut antiquatũ tnͣsire
sonas itaq diuinas ĩ¬
possibile est oĩno nõ ẽe
coet̾nas. ubi nãq uera

Expanded text:
 semper voluit, cujus voluntas incommutabilis fuit. Oportuit ergo aeternam personam coaeternam habere, nec potuit una alteram praecedere, nec una alteri succedere. Nam in illa aeterna et incommutabili divinitate nihil potest velut antiquatum transire, ersonas itaque divinas impossibile est omnino non esse coaeternas. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ĩ dictis mu-¬
tuo dilectis mutuoq dili¬
gendis ut meuto debeat
esse sũma dilectio oportet
ut in singulis sit suma ꝑ¬
fectio tociusq ꝑfcĩonis
plenitudo. Erit itaq ĩ uts¬
tẽcie. In utrisq plenitudo
lapĩe. plenitudo bonitati ᷤ
plenitudo diuinitatis Et

Expanded text:
quia in dictis mutuo dilectis mutuoque diligendis, ut merito debeat esse summa dilectio, oportet ut in singulis sit summa perfectio, totiusque perfectionis plenitudo. Erit itaque in uttentiae, in utrisque plenitudo sapientiae, plenitudo bonitatis, plen
Abbreviated transcription (Latin):
btm̃. Sic sũma plenitu¬
do dilcĩonis ĩ mutue dile¬
ctis exigit sũmã equali¬
tatẽ ꝑfrĩonis. Sicut itaq
ĩ uera diuinitate carita¬
tis ꝓprietas exigit ꝑsona-¬
rũ płalicatẽ. sic eiusdem
caritatis integutas ĩ u̾a
płalitate requirit sũmã
ꝑsonarũ equalitatẽ. Ut
autẽ sint ꝑ omnia eqͣles.
oportet ut sint ꝑ omia si¬
niles. nã similitudo põt
hr̃i sine equalitate. Eqͣli¬
tas uero nũꝙͣ sine mutua
similitudine. Qui em̃ ĩ
sapĩa nichil silitudinis
habẽt quomͦ ĩ ea pares ẽẽ
ualent. Qd̾ autẽ dico
de sapĩa: idem dico de po

Expanded text:
beatum; sic summa plenitubeatum; sic summa plenitudo dilectionis in mutue dilectis exigit summam aequalitatem perfectionis. Sicut itaque in vera divinitate charitatis proprietas exigit personarum pluralitatem, sic ejusdem charitatis integritas in vera pluralitate requirit summam personarum aequalitatem. Ut autem sint per omnia aequales, oportet ut sint per omnia similes. Nam similitudo potest haberi sine aequalitate, aequalitas vero nunquam sine mutua similitudine. Qui enim in sapientia nihil similitudinis habent, quomodo in ea pares esse valent? Quod autem dico d
Abbreviated transcription (Latin):
płalitate oporteat tã sũ-¬
mã equalitatẽ ꝙͣ sũmã
similitudinẽ esse.
Otandũ sane ꝙ
sicut caritas uera exigit
psonarũ płalitatẽ sic ca¬
ritas sũma exigit ꝑsõꝵ
equalitatẽ. Sũma autẽ
caritas necdũ ẽẽ cõiũ¬
cit᷑ ubi u̾e̾ dilectus sũme
non diligit᷑. Discretus uo̾
amor non est ubi sũme
diligit᷑ qui sũme diligẽdꝰ
nõ est. S ĩ sũme sapiẽti
bonitate amori ᷤ flãma si¬
cut non alit̾ sic nec ãpliꝰ
flagrat qm sũma sapĩa
dictat. Quẽ itaq scd̃m
bundanciã oportet sũme
dilige̾: necesse est absq
discretionis regulã sũme
diligendũ esse: sed ip̃ius
amoris ꝓprietas cõuincit.
qm̃ sũme diligenti non
sufficit si sũme dilectus
sũmã dilcĩonẽ nõ repen¬
dit. In mutuo itaq amo¬
re plenitudo caritatis exi
gendus. ubi autẽ ut̾q
est eque diligendus: o¬
portet ut ut̾q sit eq̃ ꝑfe¬
ctus. Oportet gͥ utrũq
esse eque potentẽ eque
sapientẽ. eque bonũ eq̃¬

Expanded text:
itate oportet tam summam aequalitatem, quam summam similitudinem esse. Notandum sane quod, sicut charitas vera exigit personarum pluralitatem, sic charitats summa exigit personarum aequalitatem. Summa autem charitas necdum esse convincitur, ubi vere dilectus summe non diligitur. Discretus vero amor non est ubi summe diligitur, qui summe diligendus non est. Sed in summe sapienti bonitate amoris flamma, sicut non aliter, sic non amplius flagrat quod summa sapientia dictat. Quem itaque secundum bundantiam oportet summe diligere, necesse est absque cretionis regulam summe diligendum esse. Sed ipsius amoris proprietas convincit, quoniam summe diligenti non sufficit, si summe dilectus summam dilectionem non rependit. In mutuo itaque amore plenitudo charitatis exiggendus. Ubi autem uterque est aeque diligendus, oportet uterque sit aeque perfectus. Oportet itaque utrumque esse aeque potentem, aeque sapientem, aeque bonum, aeq