comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
set. culpã regis nullam fuisse arbitrarer.
Alieno autẽ a te animo quomͦ: sperauit
credo diffiçiles tibi alexandrie fore exita
ꝓpt̃ regionũ naturam & fluminis. At
eo tp̃re ip̃o pecuniam dedit. exexcitum
aluit. quem asie p̾feceras. Nulla re de¬
fuit. tibi uictori. Non solum ad hospiciũ
Secutũ bellum est affricanũ. graues de
te rumores. qui eciam furiosum illuz
cecilium excitauerũt. Quo tũ Rex ani¬
mo fuit. qui auccionatꝰ sit sese qͥ spolia¬
re maluerint quã tibi pecuniã nõ sub¬
ministrare. At eo inquit tempore ip̃o
niceã ephesumq mittebat qͦ rumores
affricanos exciperẽt. & celerit̾ ad se re¬
ferrent. Itaq cum ẽẽt ei nunciatũ domi¬
cium naufragio perisse. te i castello cre¬
cumsideri. de domicio dixit uersũ gre¬
cum eadem suuiã. qua eciã nos habemius
latinum. Pereant amici. dum inimici
una int̃cidant. Quod ille si eẽt tibi ini¬
micissimꝰ Nunquã tamẽ dixisset. ipse

Expanded text:
set, culpam regis nullam fuisse arbitrarer. set, culpam regis nullam fuisse arbitrarer. alieno autem a te animo quo modo? speravit, credo, difficilis tibi Alexandreae fore exitus propter regionum naturam et fluminis. at eo tempore ipso pecuniam dedit, exercitum aluit, ei quem Asiae praefeceras nulla in re defuit; tibi victori non solum ad hospitium secutum bellum est Africanum. graves de te rumores, qui etiam furiosum illum Caecilium excitaverunt. quo tum rex animo, qui auctionatus sit seseque spoliare maluerit quam tibi pecuniam non subministrare. at eo inquit tempore ipso Nicaeam Ephesumque mittebat qui rumores Africanos exciperent et celeriter ad se referrent. itaque cum esset ei nuntiatum Domitium naufragio perisse, te in castello circumsederi, de Domitio dixit versum Graecum eadem sententia qua etiam nos habemus Latinum: pereant amici, dum inimici una intercidant. quod ille, si tibi esset inimicissimus, numquam tamen dixisset: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tiniis tueret᷑. & imꝑatoribꝰ nr̃is auxi¬
lia mitteret. Atq antea quidẽ maiores
copias alere poterat. Nunt exiguas uix
tueri pocest. At misit ad cealium. nescio¬
quẽ. S eos quos misit qͦd ire noluerũt
in uincla coniecit. Non quero quã ueri
simile sit. Aut nõ habuisse regẽ qͦs mit¬
teret. Aut eos quos misisset nõ parusse
Aut qui edicto obedientes in tanta re
non fuillent. eos uinctos potiꝰ qͣm ne¬
catos. Sed tamẽ cum ad cecilium mnitte¬
bat. Utrum causam illam uictã esse nesci:¬
ebat. An cecilium istũ magnũ hominẽ
putabat. quẽ profecto is qui optime no¬
stros homines nouit. uel qͥa nõ nosset uel
si nosset contempneret. Addit eciam illud
equites nõ optimos misille. Ueteres cre¬
do Cesar. Nichil ad tuum equitatũ. s mi¬
sit ex his quos habuit electos. At nestio
quẽ ex eonumero seruum iudicatũ. nõ
arbiteor. nõ audiuĩ. s in eo eciam si accidis¬

Expanded text:
ciniis tueretur et imperatoribus nostris auxiciniis tueretur et imperatoribus nostris auxilia mitteret. atque antea quidem maiores copias alere poterat; nunc exiguas vix tueri potest. at misit ad nescio quem Caecilium: sed eos quos misit, quod ire noluerunt, in vincla coniecit. non quaero quam veri simile sit aut non habuisse regem quos mitteret aut eos qui missi essent non paruisse, aut, qui dicto audientes in tanta re non fuissent, eos vinctos potius quam necatos. sed tamen cum ad Caecilium mittebat, utrum causam illam victam esse nesciebat an Caecilium istum magnum hominem putabat? quem profecto is qui optime nostros homines novit vel quia non nosset vel si nosset, contemneret. addit etiam illud, equites non optimos misisse. credo, Caesar, nihil ad tuum equitatum, sed misit ex eis quos habuit electos. ait nescio quem ex eo numero servum iudicatum. non arbitror, non audivi: sed in eo, etiam si accidis
Abbreviated transcription (Latin):
te ducere ceperũt. Ibi enim erãt insidie
At te eadem tua fortuna sexuauit. In cu¬
bitulũ te ire malle dixisti. Di te perdũt
culum transferri nõ possent : habes tei¬
iina insidiarũ. Nichil enim dixit ãplius.
horum inquit eram consciꝰ. Qͥd tũ ille ita
demens erat. Ut eum quẽ consciũ tanti
sceleris habebat ase dimitteret. romas
eciam mitteret ubi & inimicissimũ screet
ẽẽ nepotem suum & .C. cesarẽ cui fecisset
insidias. presertim cum is unus eẽt qͥ
posset de absente le uindicare. Et frẽs
meos inquit quod erant concii in uincla
coniecit. Cum gͥ eos uinc̾et quos secũ habe¬
bat. Te solu tum romã mitebat. qͥ eadẽ
scrres que illos scire dicis. Reliqua pars
accusacionis ctuplex fuit una Regẽ semꝑ
in speculis fuisse.cum ate eẽt animo alie¬
no. Altera exercitum eũ conteatę magnũ
comparasse. De exercitu dicam breuit̾
ut cec̃a. Nunquã eas copias Rex deiotarꝯ

Expanded text:
te ducere coeperunt: ibi enim erant insidiae. te ducere coeperunt: ibi enim erant insidiae. at te eadem tua fortuna servavit: in cubiculo malle dixisti. di te perduint, culum transire non possent? habes crimina insidiarum: nihil enim dixit amplius. horum inquit eram conscius. quid tum? ita ille demens erat ut eum quem conscium tanti sceleris habebat ab se dimitteret, Romam etiam mitteret ubi et inimicissimum sciret esse nepotem suum et C. Caesarem cui fecisset insidias, praesertim cum is unus esset qui posset de absente se indicare? et fratres meos, inquit, quod erant conscii, in vincla coniecit. cum igitur eos vinciret quos secum habebat, te solutum Romam mittebat qui eadem scires quae illos scire dicis? reliqua pars accusationis duplex fuit: una regem in speculis semper fuisse, cum a te animo esset alieno, altera exercitum eum contra te magnum comparasse. de exercitu dicam breviter, ut cetera. numquam eas copias rex Deiotarus
Abbreviated transcription (Latin):
istiꝰ ut dixeras quo in loco deiotaxum
talem erga te cognoui sci. qualis Rex
a ttalus in .ꝑ. affricanũ fuit. cui mag¬
ni ficentissima dona ut scerptũ legimꝰ
usq ad numançiam misit ex asia.
Que affricanꝰ inspectante exercitu
accepit. Quod cum presens deiõta¬
rus regio & animo & more fecilset
Tu in cubialum distellisti. Obseceo Cerar
repete illius tp̃ris memoriã. pone il¬
lum aute oculos diem. uultꝯ hominuz
te in tuencium atq admirantiũ recor¬
dare. Nũ trepidacio iͦ Nunquid tumultꝰ.
Nunquid nisi modeste: uisi quiete.nisi
ex hominis grauillimi d sallimi disti¬
plina. Qd gͥ cause excogitari potest. cur
te lautũ uoluerit. cenatũ noluerit oc¬
adere. Inposterũ inquit diem distulit
ut cum in castellum lucceium uentum
esset ibi cogitata ꝑficeret. Non uideo
causam mutandi loci. s tamen acta
res criminose est. Cum inquit uomere
post cenam te uelle dixisses. In balneum

Expanded text:
isti, ut dixeras: quo in loco Deiotarum isti, ut dixeras: quo in loco Deiotarum talem erga te cognovisti qualis rex Attalus in P. Africanum fuit, cui magnificentissima dona, ut scriptum legimus, usque ad Numantiam misit ex Asia, quae Africanus inspectante exercitu accepit. quod cum praesens Deiotarus regio animo et more fecisset, tu in cubiculum discessisti. obsecro, Caesar, repete illius temporis memoriam, pone ante oculos illum diem, voltus hominum te intuentium atque admirantium recordare. num quae trepidatio, num qui tumultus, num quid nisi modeste, nisi quiete, nisi ex hominis gravissimi et sanctissimi disciplina? quid igitur causae excogitari potest cur te lautum voluerit, cenatum noluerit occidere? in posterum inquit diem distulit ut, cum in castellum ventum esset, ibi cogitata perficeret. non video causam loci mutandi, sed tamen acta res criminose est. cum inquit vomere post cenam te velle dixisses, in balneum
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. prino occultiꝰ in potione. in cibo
deinde eciam inpuniꝰ fit. Quod cũ est
factum negari potest. Si palam te inter¬
emisset om̃iuui in se gencium non solũ
odia s eciam doema conuertisset di uenẽo
Iouis illiꝯ quidẽ hospitalis numẽ Nũqͣm
ce lare potuisset. homines fortasse celas¬
fet. Quid gͥ d̾ conari occultiꝰ .& ef¬
ficere cautiꝰ potuit. id tibi & medico
callido & seruo ut putabat fide li non
credidit. de armis. de ferro. de insi¬
dis celare te noluit. At quã festiue
cennen contexit᷑. Tua te inquit eadẽ que
semꝑ fortuna seruauit. Neganisti
tum te in spicere uelle. Qͥd postea:
an deiotarus Rex illo tempore nõ
por focta. continuo dimisit exercitu
Nullꝰ erat aliꝯ insidiandi locus.
at eo te cum cenauilles rediturrũ di¬
xeras. Itaq fensti horam unã aut duas
eodem loco aematos ut collotati fuerãt
retinere. Magnũ fuit. Cum in conui¬
uio comit̃. & iocũde fuisses. tũ illuc

Expanded text:
potuit primum occultius in potione, in cibo; potuit primum occultius in potione, in cibo; deinde etiam impunius fit quod, cum est factum, negari potest. si palam te interemisset, omnium in se gentium non solum odia sed etiam arma convertisset: si veneno, Iovis illius hospitalis numen numquam celare potuisset, homines fortasse celasset. quod igitur et conari occultius et efficere cautius potuit, id tibi et medico callido et servo, ut putabat, fideli non credidit: de armis, de ferro, de insidiis celare te noluit? at quam festive crimen contexitur! tua te inquit eadem quae saepe fortuna servavit: negavisti tum te inspicere velle. quid postea? an Deiotarus, re illo tempore non perfecta, continuo dimisit exercitum? nullus erat alius insidiandi locus? at eodem te, cum cenavisses, rediturum dixeras, itaque fecisti. Horam unam aut duas eodem loco armatos, ut conlocati fuerant, retineri magnum fuit? cum in convivio comiter et iucunde fuisses, tum illuc
Abbreviated transcription (Latin):
cãdere posset ꝓpt̾ metum p̃sentis exicii.
net in facinorosum. uisi eẽt idem amẽtissiꝯ̃
iduos & auiro optiino & ab hoĩe mĩme
stulto cogitatũ esse confingitis. At quã nõ
modo nõ credibilit. s ne suspiciose quidẽ
& domũ Regis hospitis tui diuertisses.
locus erat quidam in quo erãt ea cõpoĩta
quibꝰ te rex munare constituerat. huc te
ebalneo priusqũa accũberes ducere uo¬
lebat. ibi enim exãt armati qui te interfi¬
cerẽt in eoip̃o loco collocati. En ceiiẽ. en
causa. cux regem fugitiiuis. dominũ ẜuꝰ
accuset. Ego me herçules sesar. micio cũ
est ad me ista causa delata phidippũ medicũ
seruum regiũ. qui cumi legatis mnissꝰ esset
ab ip̃o adolescente ẽẽ corruptũ. hac sum
suspicione ꝑcussꝰ. Medicũ indicẽ saborna¬
bit. finget uidolz aliquod ceiiẽ ueneni
Et si aueritate longe. tamẽ a consuetudĩe
criminãdi nõ multũ res abhorrebat.
Qͥd ait̃ medicꝰ : Nichil de ueneno fieri

Expanded text:
sentis exiti, nec in facinerosum, nisi esset idem amentissimus, id vos et a viro optimo et ab homine minime stulto cogitatum esse confingitis? at quam non modo non credibiliter, sed ne suspiciose quidem! et domum regis hospitis tui devertisses, locus erat quidam in quo erant ea composita quibus te rex munerari constituerat. huc te e balneo, prius quam accumberes, ducere volebat. erant enim armati ut te interficerent in eo ipso loco conlocati. en crimen, en causa, cur regem fugitivus, dominum servus accuset. ego mehercules, Caesar, initio, cum est ad me ita causa delata, Phidippum medicum, servum regium, qui cum legatis missus esset, ab isto adulescente esse corruptum, hac sum suspicione percussus: medicum indicem subornavit; finget videlicet aliquod crimen veneni. etsi a veritate longe, tamen a consuetudine criminandi non multum res abhorrebat. quid ait medicus? nihil de veneno. at id fieri
Abbreviated transcription (Latin):
guit. Que quĩ ultro accessit. id fit ꝓpẽ sius
Si utro qͦ adiuncta est: paria fiãt ne cesse
est: Illud tamẽ int̾est. qͦd in seruo netando
si id fit inuiria semel pectat᷑: in ꝑatͥs uita:
uiołada multa peccant᷑. Uiolat᷑ is qͥ pro¬
creauit. is qui aluitis qui exudiuit. is
qͥ in sede ac domo atq in rep collocauit.
multitudine pccõꝵ prestat. eoq pena ma¬
iore dignꝯ est. S nos iuita q̃ cuiq non
peccato pena sit. s quãtum cuiq liceat spec
siquidẽ rerũ modum fingere nõ possumꝰ.
animoꝵ modũ tenere possumꝰ: histrio si
paulũ semouit extra numeꝵ. Aut si uersꝰ
ꝓnũciatꝰ est sillaba una breuior aut lõ¬
gior exsi bilat᷑ Explodit᷑. muita tu qͦ om̃i
gestu moderatior om̃i uersu apcior ẽẽ debet.¬
ut in sillaba te pectasse dices : Poetã non
audio in nugis. ĩuite societate audiã ciuẽ
digitis peccata dimecientẽ sua : si uisa sine

Expanded text:
guit, quae quoniam utro accessit, id fit propensius, guit, quae quoniam utro accessit, id fit propensius, si utroque adiuncta est, paria fiant necesse est. illud tamen interest, quod in servo necando, si id fit iniuria, semel peccatur, in patris vita violanda multa peccantur: violatur is qui procreavit, is qui aluit, is qui erudivit, is qui in sede ac domo atque in re publica conlocavit; multitudine peccatorum praestat eoque poena maiore dignus est. sed nos in vita non quae cuique peccato poena sit, sed quantum cuique liceat spectsi quidem rerum modum figere non possumus, animorum modum tenere possumus. histrio si paulum se movit extra numerum aut si versus pronuntiatus est syllaba una brevior aut longior, exsibilatur, exploditur: in vita tu, quae omni gestu moderatior, omni versu aptior esse debet, in syllaba te peccasse dices? poetam non audio in nugis: in vitae societate audiam civem digitis peccata dimetientem sua? si vis, sane sint
Abbreviated transcription (Latin):
bonis est querendũ qͥd baiuli atq oꝑaru
aut qͥd homines doctillimi senserĩt pre¬
sertim cũhac sentẽtia nõ modo uerior. sed
ne utilioe quidẽ hominũ uite re perixi
ulla possit. Queuis est enim q̃ magis
arceat homines ab improbitate om̃i qua
si senserint nullum in delictis esse discei¬
mẽ. eque peccare se. si priuatis ac si ia¬
gistratibꝰ manus afferãtiquãcũq indo¬
mũ stuprũ intulexĩt eandẽ ẽẽ labẽ libidi¬
nis. nichil ne igit᷑ int̾ ẽ. nã hoc dicet aliqͥs.¬
patrẽ ꝯͥsenecet anne seruũ. Nuda ista si po¬
nas.: iudicare qualia sint: non facile possim:
patrẽ uita priuare. si ꝑ se scelus ẽ.sagũt¬
miqͥ parentes suos liberos emori. quam
seruos uiuere maluerũt: pareicide fue¬
rũt. Ergo & parẽti nõ nũqͣm adimi uita
sme scelere potest. & seruo sepe sine iniu¬
riã nõ potest: Causa gͥ hec. nõ natura distĩ¬

Expanded text:
nobis est quaerendum quid baioli atque operarii nobis est quaerendum quid baioli atque operarii an quid homines doctissimi senserint? praesertim cum hac sententia non modo verior, sed ne utilior quidem hominum vitae reperiri ulla possit. quae vis est enim quae magis arceat homines ab inprobitate omni, quam si senserint nullum in delictis esse discrimen? aeque peccare se, si privatis ac si magistratibus manus adferant? quamcumque in domum stuprum intulerint, eandem esse labem lubidinis? nihilne igitur interest—nam hoc dicet aliquis—patrem quis necet anne servum? nuda ista si ponas, iudicare qualia sint non facile possim. patrem vita privare si per se scelus est, Saguntini, qui parentes suos liberos emori quam servos vivere maluerunt, parricidae fuerunt: ergo et parenti non numquam adimi vita sine scelere potest et servo saepe sine iniuria non potest. causa igitur haec, non natura distin
Abbreviated transcription (Latin):
ri pondo decẽ reddiderit. si idem ĩ dec̃ẽ
milibꝰ pondo auri. non idem fecerit:
aut temperantẽ: qui se in aliqua libidi¬
ne cõtinuerit. in aliqua effuderit. una
uirtꝰ est cõstiens cum racione & ꝑpe¬
tua constancia. Nichil huc addi potest
quo magis uirtꝰ sit. Nichil demi ut
uirtutis nomẽ relinquat᷑. Q enim si bene
facta recte facta sut.&. nichil recto rectiꝰ.
Certe n bono quidẽ meliꝯ qͥcqͣm inuenrei
potest. Sequit᷑ igit᷑ ut eciã uicia sint pa¬
ria. Siquidẽ prauitates animi recte
uicia dicuntur At qui qm̃ pares uirtu¬
tes sũt. recte facta qm̃ a uirtutibꝰ ꝓficis¬
cuntur.paria ẽẽ debẽt. Itẽq peccata quĩ
ex uitus manãt. sint equalia. necesse est
diceres. Socrates disputabat isco modo
Bene hercule narras. Nam istũ doctũ &.
sapientẽ uixũ fuisse memoria traditũ
est. Sed tamẽ quero ex te quoniã uerbis
inter nos cõtendimꝰ nõ pugnis. utrum

Expanded text:
ri pondo decem, reddiderit, si idem in decem ri pondo decem, reddiderit, si idem in decem milibus non idem fecerit? aut temperantem, qui se in aliqua libidine continuerit, in aliqua effuderit? una virtus est consentiens cum ratione et perpetua constantia; nihil huc addi potest, quo magis virtus sit, nihil demi, ut virtutis nomen relinquatur: etenim si bene facta recte facta sunt et nihil recto rectius, certe ne bono quidem melius quicquam inveniri potest. sequitur igitur ut etiam vitia sint paria, si quidem pravitates animi recte vitia dicuntur. atqui quoniam pares virtutes sunt, recte facta, quoniam a virtutibus proficiscuntur, paria esse debent, itemque peccata, quoniam ex vitiis manant, sint aequalia necesse est. diceres. Socrates disputabat isto modo. bene hercule narras; nam istum doctum et sapientem virum fuisse memoriae traditum est. sed tamen quaero ex te, quoniam verbis inter nos contendimus, non pugnis: utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ignota. dolor ad pauçiores ꝑtinet quam
si petulãs fuisset in aliqua generosa ac
nobili uirgine. pectauit uͦ nichilominꝯ.
siquidẽ est peccare tanqͣm transire liueas
Quod cum feceris culpa cõmissa est. Q¬
uam longe ꝓgrediare cum semel tra sieri ᷤ
ad augendam transeũdi culpam nichil ꝑ¬
tinet. Reccare certe licet nemini. Quod
aũt nou licet.id hoc uno tenetur. si argu¬
itur nõ litere. id si nec maiꝯ nec minus
ũquã fieri potest quoniam in eo est pet¬
catum. Peccatũ si nõ licuit. quod semper
unũ & idem est. que ex eo pc̃ca nascant᷑
equalia sint oportet. Qd si uirtutes
sunt pares int̃ se. paria esse etiã uicia ne¬
cesse est. At qui pares esse uirtutes. nec
bono uiro melioxẽ. nec temperãti tẽpe¬
rantiorẽ. netͦ forcioreni. uec sapienti sa¬
pienciorẽ polle fieri facillime potest
ꝑspici. An uirũ bonũ dices. qui depositũ
nullo teste: cũ luccaxi inpune posset. Au¬

Expanded text:
ignota, dolor ad pauciores pertinet, quam ignota, dolor ad pauciores pertinet, quam si petulans fuisset in aliqua generosa ac nobili virgine; peccavit vero nihilo minus, si quidem est peccare tamquam transire lineas, quod cum feceris, culpa commissa est: quam longe progrediare, cum semel transieris, ad augendam transeundi culpam nihil pertinet. peccare certe licet nemini; quod autem non licet, id hoc uno tenetur, si arguitur non licere: id si nec maius nec minus umquam fieri potest, quoniam in eo est peccatum, si non licuit, quod semper unum et idem est, quae ex eo peccata nascuntur aequalia sint oportet. quod si virtutes sunt pares inter se, paria esse etiam vitia necesse est: atqui paris esse virtutes nec bono viro meliorem nec temperante temperantiorem nec. forti fortiorem nec sapienti sapientiorem posse fieri, facillume potest perspici. an virum bonum dices, qui depositum nullo teste, cum lucrari inpune posset au
Abbreviated transcription (Latin):
ne nõ diuxnũ sit futireũ times. Le cõsciẽ¬
tie scimulãt maleficiorũ tuoꝵ. lemetus
exanimant iudiciorũ atq legum. quocũq
aspexisti ut furrie sic tue tibi occirerunt
inuirie que te suspixare nõ sinũt: Quã
obrẽ ut ĩprobo & stulto & in erci nemi¬
ni bene ẽẽ potest. Sic bonꝯ uir & sa¬
piens & fortis miser elle non pocest
Nec uͦ cui ꝯuirtꝰ moresq laudandi sũt.
eiꝯ nõ laudanda uita est. Neq porro fu¬
gienda uita est que laudanda est. Esset
autẽ fugiẽda. si eẽt misera: Quã obrẽ
quicquid est laudabile. id est & beatũ &e flo¬
pectata rerũ euentibꝰ. s uiciis homiũ me¬
tienda sũt In quo pectat᷑. id potest aliud
alio maiꝯ esse aut minꝯ. ⁊p̃um quidẽ illd
peccare quoquo uerteris unũ est. Aurei
nauẽ euertatigubernator an palee. iii re ali¬
quãtulũ. in gubernatoris inscicia nichil
int̾est. lapsa est ip̃ius libido in muliere

Expanded text:
ne non diuturnum sit futurum times; te conscienne non diuturnum sit futurum times; te conscientiae stimulant maleficiorum tuorum; te metus exanimant iudiciorum atque legum; quocumque adspexisti, ut furiae sic tuae tibi occurrunt iniuriae, quae te suspirare libere non sinunt. quam ob rem ut inprobo et stulto et inerti nemini bene esse potest, sic bonus vir et sapiens et fortis miser esse nemo potest; nec vero, cuius virtus moresque laudandi sunt, eius non laudanda vita est, neque porro fugienda vita est quae laudanda est, esset autem fugienda, si esset misera. quam ob quicquid est laudabile, idem et beatum et flopeccata rerum eventis, sed vitiis hominum metienda sunt: in quo peccatur, id potest aliud alio maius esse aut minus, ipsum quidem illud peccare, quoquo verteris, unum est. auri navem evertat gubernator an paleae, in re aliquantum, in gubernatoris inscitia nihil interest. lapsa est lubido in muliere
Abbreviated transcription (Latin):
Eũ tu hominẽ t̾reto. si quẽ eris nactus.
istis mortis aut exilui minis Michi uͦ
quicqͥd acciderit in tam grata ciuitate.
ne recusanti quidẽ euenerit. non modo
nõ repugnãti. Quid enim laboraui. Aut
quid egiiAut inquo euigilauer̃t cure &
cogitationes mee. Si quidẽ nichil peperi¬
tale. nichil consecutꝰ sum ut eo statu essez
quẽ neq fortune temenitas. neq inimi¬
coruni labe factaret iiuria. Mortẽne
in minitaris ot om̃ino ab hominibꝰ. an
exiliunrut ab improbis demigrandũ sit :
Mors tribilis his quoꝵ cumuita om̃ia ex¬
tingũtur. non his quoꝵ laus emori nõ
pocest. Exilium autẽ illis. quibꝰ quasi cir̃¬
cumscriptꝰ est habitandi locꝰ. nou his
qui omeni orbẽ terrarũ unã uerbẽ ẽẽ
ducunt. Te miserie. Le exũpne premũt
om̃s. qui te beatũ. qui florentẽ putas.
Tue libidines torquẽt. Tu dies noctesq
cruciaris. cui nec sat est qđ est. & id ip̃

Expanded text:
eum tu hominem terreto, si quem eris nanctus, eum tu hominem terreto, si quem eris nanctus, istis mortis aut exsilii minis: mihi vero quicquid acciderit in tam ingrata civitate, ne recusanti quidem evenerit, non modo non repugnanti. quid enim ego laboravi aut quid egi aut in quo evigilarunt curae et cogitationes meae, si quidem nihil peperitale, nihil consecutus sum, ut eo statu essem, quem neque fortunae temeritas neque inimicorum labefactaret iniuria? mortemne mihi minitaris, ut omnino ab hominibus, an exsilium, ut ab inprobis demigrandum sit? mors terribilis iis, quorum cum vita omnia exstinguuntur, non iis, quorum laus emori non potest; exsilium autem illis, quibus quasi circumscriptus est habitandi locus, non iis, qui omnem orbem terrarum unam urbem esse ducunt. te miseriae, te aerumnae premunt omnes, qui te beatum, qui florentem putas; te lubidines torquent; tu dies noctisque cruciaris, cui nec sat est quod est et id ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
bonis habenda nõ est. eaqz qͦ est maigrr
eo magis mentem ex sua fede ce statu di¬
mouet. profecto nichil est aliud bene&e.
ad beate uiuendum. Nec uero ego .M. regu¬
lum erũpnosum. Nec infelitem. nec mise¬
reum umquã putaui. Non enim magni¬
tudo animi eiꝯ ceutiabat᷑ apenis nõ gra¬
uitas. nõ fides. nõ constançia. non ulla
eiꝯ̃ caꝑetur. capi certe ip̃e nõ potuit :c. uͦ
marium iudimꝰ qui mͥ sccł̃is rebꝰ unus
ex fortunatus hominibꝰ aduersis. unꝰ ex
sum̃ĩs uiris urets iudebat᷑. quo beatius
ẽẽ mortali nichil potest. Nescis insane.
nescis quãtas uires uirtꝰ habeat. nomẽ
tancum uirtutis usurpas. quid ip̃a uale¬
at ignoras. Nemo potest non beatissimꝰ
esse. qui est totꝰ aptꝰ ex sese. Qͥq inse
uno sua ponit omia Cui spes om̃is &. ra¬
cio & cogitacio pendet ex fortuna. Huit
nichil potest eẽ certi. huit nichil qd ex¬
ploratũ habeat ꝑmansurũ sibi unũ diẽ.

Expanded text:
bonis habenda non est, eaque quo est maior, bonis habenda non est, eaque quo est maior, eo magis mentem ex sua sede et statu demovet, profecto nihil est aliud bene et ad beate vivendum. nec vero ego M. Regulum aeruam miserum putavi. Non enim magnitudo animi eius cruciabatur a Penis, non gravitas, non fides; non constancia, non ulla caperetur, capi certe ipse non potuit. C. vero Marium vidimus, qui mihi secundis rebus unus ex fortunatis hominibus, adversis unus ex summis viris videbatur, quo beatius esse mortali nihil potest. nescis, insane, nescis, quantas viris virtus habeat; nomen tantum virtutis usurpas, quid ipsa valeat ignoras: nemo potest non beatissimus esse, qui est totus aptus ex sese quique in se uno sua ponit omnia. cui spes omnis et ratio et cogitatio pendet ex fortuna, huic nihil potest esse certi, nihil quod exploratum habeat permansurum sibi unum diem;
Abbreviated transcription (Latin):
tectis ebore & auro fulgentibꝰ. qui signis.
qui tabulis. qui celato auxo & argẽto. qui
cõrinthus oꝑibꝯ habundant. an.c. fabri¬
cii qui nichil habuit eoꝵ nichil habere
uoluit. se similes malint. Atq hec eqͥde¬
que mͥ huc. mͦ illuc txansferunt᷑ facile ad¬
dici solẽt. Ut in bonis rebꝯ esse negẽt. Illud
arce tenẽt accurateq defendunt uolupta¬
tẽ esse sũmũ bonũ. Quequidẽ mͥ uox pecudũ
uidet᷑ esse nõ hominũ. Tu cum tibi siue ds̃
siue mater ut ita dicã reꝵ om̃iũ natura
dederit animũ quo nichil est p̾stanciꝰ. neq
diuiniꝰ. sic teip̃e abicies. atq prosternes. Ut
nichil int̃ te acq inter quadrupedẽ aliquã
maxime boni particeps. ita & laudabilis
maxime. Neq est ullum bonum de quo nõ¬
is qͥid habeat honeste possit gloriare. Qid
tiendis uoluptatibꝰ gloriando se et p̃dica¬
ciõne effert At qui si uoluptas que plu¬
rimorum patrocinis defenditur. in rebꝰ

Expanded text:
tectis ebore et auro fulgentibus, qui signis, tectis ebore et auro fulgentibus, qui signis, qui tabulis, qui caelato auro et argento, qui Corinthiis operibus abundant, an C. Fabricii, qui nihil habuit eorum, nihil habere voluit, similis malint? atque haec ququae modo huc, modo illuc transferuntur, facile adduci solent ut in bonis rebus esse negent; illud arte tenetem esse summum bonum. Quae videm vox pecudum videtur esse, non hominum. Tu, cum tibi, sive Deus, sive mater ut ita dicam rerum omnium, natura, dederit animu, quo nihil est praestantius, neque divinius: sic te ipse abicies, atque prosternes, ut nihil inter te, atque inter quadrupedam aliquid maxime boni particeps, ita et laudabilis maxime: neqis, qui id habeat, honeste possit gloriari. quidtiendis voluptatibus gloriando se et praedicatione ecfert? atqui si voluptas, quae plurimorum patrociniis defenditur, in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
diuicie. cuidemꝙ p̃tor olliciũ fortis &. magni
uixi qͥcquã aliud ꝓpositũ fuisse uideatur.
Que res ad necem por senne .c. mutiũ in¬
pulit sine ulla spe salutis sue: Queuis cocli¬
tom contra om̃s hostiũ copias tenuit ĩ põte
solũ. Que patrẽ deciũ. Que filiũ deuotauit:
uimisit ĩ armatas hostium copias. Qd con¬
tinẽcia .c. fabricii. Qͥd tenuitas uictꝰꝰ curii
soquebat᷑. Qͥd duo ꝓpugnacula belli punici.
.cII.&. .p. scipiones. qui cartaginen sium ad¬
uentum corporibꝰ suis int̾cludendũ pu¬
tauerũt: Qͥd affricanꝰ maior: Qd mĩor
Qͥa int̾ eoꝵ etates interiectꝰ Cato. Qd ĩ¬
numerabiles alu nam domesticis exẽplis
habundamus cogitasse qͥcqͣm inuita sibi es¬
se expete ndũ. nisi qͦd laudabile esse &. p¬
cdarum uidẽt᷑. Ueniant gͥ isti rexisores hu¬
ius oratiõis ac sentencie. Etiã uel ip̃i iudi¬
cent utxũ se hoꝵ alicuiꝰ qui marmoreis

Expanded text:
divitiae, cui denique praeter officium fortis et magni divitiae, cui denique praeter officium fortis et magni viri quicquam aliud propositum fuisse videatur? quae res ad necem Porsennae C. Mucium inpulit sine ulla spe salutis suae? quae vis Coclitem contra omnis hostium copias tenuit in ponte solum? quae patrem Decium, quae filium devota vita inmisit in armatas hostium copias? quid continentia C. Fabricii, quid tenuitas victus M'. Curii sequebatur? quid duo propugnacula belli Punici, Cn. et P. Scipiones, qui Karthaginiensium adventum corporibus suis intercludendum putaverunt? quid Africanus maior? quid minor? quid inter horum aetates interiectus Cato? quid innumerabiles alii? - nam domesticis exemplis abundamus -: cogitassene quicquam in vita sibi esse expetendum nisi quod laudabile esse et praeclarum videretur? veniant igitur isti inrisores huius orationis ac sententiae, et iam vel ipsi iudicent, utrum se horum alicuius, qui marmoreis
Abbreviated transcription (Latin):
atq factis illustrata sunt sũmorũ uixoꝵ
hecq᷑ uerbis subtiliꝰ qͣm satis est dispu¬
tari iudent᷑. Quero enim auobis Nũ illã
cogitacionẽ habuisse uident᷑ hi qui hauc rẽ.
tam preclare fundatã nobis xeliquerũt.
Aut argẽti ad auariciã. Aut amenitatũ
ad delectacionẽ. Aut supͣlectilis ad deli¬
cias. Aut epulaꝵ ad uoluptates. Pouite
liberam ciuitatẽ ab his m̃is qui libera¬
uerũt. quibꝰ tandem xomulꝰ gradibus
ascendit in celum. His ne qͤ isti bona ap
pellant. An rebꝰ gestis atq uirtutibus
Qͥd numa pompiliꝰ : minusue gratas
diis minortalibꝰ capedines ac fictiles
urnulas fuisse quã de licatas alioieuz
pateras arbitramur. Omitto reliquos.
Sũt enim om̃s pares int̾ se pret̾ suꝑbũ.
brutũ siqͥdem qͥs roget quid egerit in prĩa
liberanda. Si quis itẽ reliquos ei ꝯdẽ con¬
silu socios quid expectauerĩt. Qid secuti
sint. Nũ quis existet cui uoluptas. cui

Expanded text:
atque factis inlustrata sunt summorum virorum atque factis inlustrata sunt summorum virorum haec quae verbis subtilius quam satis est, disputari videntur; quaero enim a vobis, num ullam cogitationem habuisse videantur ii, qtam praeclare fundatam nobis reliquerunt, aut argenti ad avaritiam aut amoenitatum ad delectationem aut supellectilis ad delicias aut epularum ad voluptates? ponite liberam civitatem ab iis ipsis, qui liberaverunt? quibus tandem Romulus gradibus escendit in caelum? iispellant? an rebus gestis, atque virtutibus? Quid autem Numa Pompilius? minusve gratas Diis immortalibus capedines, ac fictiles urnulas tuisse, quam delicatas aliorum pateras arbitramur? Omitto reliquos: sunt enim omnes pares inter se, praeter superbum. Brutum vero si quis roget, quidegerit, in patria liberanda: si quis item reliquos eiusdem consilii socios, quid spectaverint, quid secuti sint: num quis existat, cui voluptas, cui
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt appellanda cũ re ac factis longe
alit iudicauissent. Potest ne honũ cuiqͣm
malo esse. Aut potest quisꝙ in habũdãcia
bonoꝵ ip̃e ẽẽ non bonus: At qui ista
om̃ia talia uidemus ut eciam improbi
habeant & obsint probis: Quã obrem
licet rorideat siquis uult. plꝯ apud me
tamẽ uera racio ualebit quã uulgi opinio
Neq ego umiqͣm bona ꝑdidisse dicam. si
qͥs pecus aut suplectilem amiserit.
nec non sepe laudabo sapientẽ illũ bian¬
tem ut opinor qui num̃atur in septem
cuiꝰ cũ patriã prienã cepillet hostis. cet̾iq
ita fugerẽt ut multa de suis rebꝰ as¬
portarẽt. Cum esset anmonitꝰ a quodã
ut idem ip̃e faceret. Ego uͦ inqͥt facio Nã
om̃ia mecũ porto mea. Ille hec ludibrria
fortune. ne sua quidẽ putauit. que nos
appellamus eciam bona. Queret igitur
id solum opinor bonũ. S hec uideri pos¬
sũt obscuriora cum lentiꝯ disputant᷑. uita

Expanded text:
verunt appellanda, cum re ac factis longe verunt appellanda, cum re ac factis longe aliter iudicavissent. potestne bonum cuiquam malo esse aut potest quisquam in abundantia bonorum ipse esse non bonus? atqui ista omnia talia videmus, ut et inprobi habeant et absint probis. quam ob rem licet inrideat si qui volt, plus apud me tamen vera ratio valebit quam volgi opinio; neque ego umquam bona perdidisse dicam, si quis pecus aut supellectilem amiserit, nec non saepe laudabo sapientem illum, Biantem, ut opinor, qui numeratur in septem: cuius cum patriam Prienam cepisset hostis ceterique ita fugerent, ut multa de suis rebus asportarent, cum esset admonitus a quodam ut idem ipse faceret, ego vero inquit facio; nam omnia mecum porto mea. ille haec ludibria fortunae ne sua quidem putavit, quae nos appellamus etiam bona. quid est igitur, id solum opinor bonum. sed haec videri possunt odiosiora, cum lentius disputantur: vita
Abbreviated transcription (Latin):
nichil postulo. Non enim est tale ut in
arce poui possit. quasi minerua illa
fidie. s tamẽ ut ex eadem officina exis¬
Uereor ne cui ueum ex stoicorũ hominũ
disputacionibꝰ nõ ex meo sensu deꝓmp
ta uideatur hec oracio. Dicani quod set̃ĩo
tamẽ. & dicam breuiꝰ qͣm res tanta dici
potest. Nunquã ercule ego neq pecũias
istoꝵ. neq tecta magnifica. neq opes. ne¬
q imꝑia neq eas quibꝰ maxime astricti
sunt uoluptates. in bonis rebꝰ aut ex¬
petendis ẽẽ duxi. quippe cum uiderem
rebus his ciecum fluentibꝰ tamẽ deside¬
rare maxime quibꝰ habundarent. Neq
enim uniqͣm explet̾᷑ nec saciat᷑ cupidita¬
tis sitis. Neq solum ea qͣ habent libidĩe
augendi cruçiant᷑. s eciã amittendi me¬
tu. In quoquidẽ continentissimorum ho¬
minum maioru nr̃oꝵ sepe requiro pru¬
dentiam. qui hec inbecilla & cõmutabi¬
lia pecuuie membra uerbo boua puta¬

Expanded text:
nihil postulo; non enim est tale, ut in nihil postulo; non enim est tale, ut in arce poni possit, quasi Minerva illa Phidiae, sed tamen, ut ex eadem officina exisvereor ne cui vestrum ex Socraticorum hominum disputationibus, non ex meo sensu deprompta haec videatur oratio; dicam quod sentio tamen et dicam brevius quam res tanta dici potest. numquam hercule ego neque pecunias istorum neque tecta magnifica neque opes neque imperia neque eas, quibus maxime astricti sunt, voluptates in bonis rebus aut expetendis esse duxi, quippe cum viderem rebus his circumfluentis ea tamen desiderare maxime, quibus abundarent; neque enim umquam expletur nec satiatur cupiditatis sitis, neque solum ea qui habent libidine augendi cruciantur, sed etiam amittendi metu. in quo equidem continentissimorum hominum, maiorum nostrorum, saepe requiro prudentiam, qui haec inbecilla et conmutabilia pecuniae membra verbo bona puta
Abbreviated transcription (Latin):
de continẽtia. de morte. de om̃u laude
urrtutis. de dis in mortalibꝰ. de cari¬
tate patrie stoice solet uł oratoruis
ornamẽtis adhibitis ditere. Ego tibi
illa ip̃a que in gñnna siis & inocio stoici
probant ludeus conieti in cõmunes lo¬
tos. Que quia sũt admirabilia. contra¬
qr opinionem omnium ab ip̃is eciam
paradoxa appellant̾ temptarẽ uolui
pollent ne ꝓfiteri in lucem idest ĩ forũ.
et ita dici ut probarent᷑. An alia quedã
esset erudita alia popularis oraçio eoq
hos locos scripsi libentius. quod mista
paradoxaqͤ appellant Maxime uidẽt
osse socra tica. longeq uerissima. Ae¬
cipies igitur hoc paruum opusculu
lucubratũ his iam contractioribꝰ no¬
ctibꝰ. quoniam illud maiorũ uigiliaꝵ¬
in unus in tuo nõie apparuit & degusta¬
bis. genus exercitationũ eaxũ quibꝰ
uti consueui. cum ea que dicunt᷑ in sco¬
ratorium transfero dicendi genahoc
tamẽ opus in apertum ut referaa

Expanded text:
de continentia, de morte, de omni laude de continentia, de morte, de omni laude virtutis, de dis inmortalibus, de caritate patriae Stoice solet oratoriis ornamentis adhibitis dicere; ego tibi illa ipsa, quae vix in gymnasiis et in otio Stoici probant, ludens conieci in communis locos. quae quia sunt admirabilia contraque opinionem omnium ab ipsis etiam para/doca appellantur, temptare volui possentne proferri in lucem id est in forum et ita dici, ut probarentur, an alia quaedam esset erudita, alia popularis oratio, eoque hos locos scripsi libentius, quod mihi ista para/doca quae appellant maxime videntur esse Socratica longeque verissima. accipies igitur hoc parvum opusculum, lucubratum his iam contractioribus noctibus, quoniam illud maiorum vigiliarum munus in tuo nomine adparuit, et degustabis genus exercitationum earum, quibus uti consuevi, cum ea, quae dicuntur in schoratorium transfero dicendi genus. hoc tamen opus in acceptum ut referas
Abbreviated transcription (Latin):
nimaduerti Orute. sepe Catonem
Auunculum tuum cum in senatu sẽ¬
tençiam diceret. locos graues ex philo¬
sophiã tractare abhorrentes ab hoc
usu forensi & publico. S dicendo con¬
se qui tamẽ ut illa etiam populo proba¬
bilia uiderent᷑. Qd eo maiꝯ est illi. quã
aut tibi aut nobis. quiã nos ea phylosophya
plus utimur que peperit dicendi copĩã
& in qua dicunt᷑ ea q̃ non multũ distre¬
pãt opinione populari. Cato autẽ per¬
fectus mea sentencia stoitꝰ. & ea sentit
que nõ sane probantur muulgus.&
in ea est heresi que nullum sequit᷑ florẽ
orationis. Neq dilatat argumentum
minutis int̾rogati unculis qͣsi pũctis
quod ꝓposuit efficit. Sed nichil est tam ĩ¬
xedibile quod non dicendo fiat ꝓbabile.
Nichil tam horridum. tam incultũ quod
non splendestat oratione & tanquã ex¬
tolat᷑. Qͦd cum ita putarẽ feci eciam au¬
daciꝰ. qͣm ille ip̃e de quo loquor. Cato
enim diuntaxat de magnitudĩe animi.

Expanded text:
nimadverti, Brute, saepe Catonem, avunculum tuum, cum in senatu sententiam diceret, locos gravis ex philosophia tractare abhorrentis ab hoc usu forensi et publico, sed dicendo consequi tamen, ut illa etiam populo probabilia viderentur; quod eo maius est illi quam aut tibi aut nobis, quia nos ea philosophia plus utimur, quae peperit dicendi copiam et in qua dicuntur ea, quae non multum discrepent ab opinione populari, Cato autem, perfectus mea sententia Stoicus, et ea sentit, quae non sane probantur in volgus, et in ea est haeresi, quae nullum sequitur florem orationis neque dilatat argumentum: minutis interrogatiunculis quasi punctis quod proposuit efficit. sed nihil est tam incredibile, quod non dicendo fiat probabile, nihil tam horridum, tam incultum, quod non splendescat oratione et tamquam excolatur. quod cum ita putarem, feci etiam audacius quam ille ipse, de quo loquor: Cato enim dum taxat de magnitudine animi,
Abbreviated transcription (Latin):
uiri tuberonis.quam ego qͣmuis ip̃e pro¬
barim. ut probo. Tamẽ nõ cõmemoraẽe
nisi ate cognouissem. in pͥmis eam uͥtutẽ
solere laudari Quo fuit igit᷑ unqͣm ĩ ullo
hoie tanta cõstancia: Constanciã dico nescio
an meliꝰ pati enciam possim dicere. Quo¬
tus enim istũd. quisq fecisset. ut a quibꝰ
paxtibꝰ in dissensione ciuili non esset xe¬
ceptꝰ. esset eciam cum crudelitate reiectꝰ.
atq eiꝯ uiri que de sustepti causa ꝓpositaq
sontencia nulla cõtumelia nulla uis. nullũ
poxiculiĩ possit depellere. Ut enm cetera
paria tuberoni cũ uaro fuissont honos
Nobilitas. splendor. ingeniũ. Que ueqͣ ꝙͣ
fuerũt. hoc certe pren puũ subexon is q

Expanded text:
viri L. Tuberonis, quam ego, quamvis ipse proviri L. Tuberonis, quam ego, quamvis ipse probarem, ut probo, tamen non commemorarem, nisi a te cognovissem in primis eam virtutem solere laudari. quae fuit igitur umquam in ullo homine tanta constantia? Constantiam dico; nescio an melius patientiam possim dicere. quotus enim istud quisque fecisset ut, a quibus partibus in dissensione civili non esset receptus, essetque etiam cum crudelitate reiectus,atque eius viri quem de suscepta causa propositaque sententia nulla contumelia, nulla vis, nullum periculum posset depellere. ut enim cetera paria Tuberoni cum Varo fuissent, honos, nobilitas, splendor, ingenium, quae nequaquam fuerunt, hoc certe praecipuum Tuberonis q
Abbreviated transcription (Latin):
micus huic cause. aliena uoluntas. conuẽtꝰ
firmi atq magni. Quero quid factirri
fuistis qͣiiqͣm quid facturi fueritis non¬
dubitem. Cum uideam quid feceritis. pro¬
hibiti estis in prouincia ur̃a pedem pone
& prohibiti sũma cum iniuria. Quomͦ
id tulistis. Accepte iniurie q̃ relam ad quẽ
detulistis . Nempe ad eum cuiꝰ auctorita¬
tom secuti in societatem belli ueneratis. Qd
si Celaris causa in prouinciam ueiẽbatis
ad eum profecto exclusi prouincia uenis¬
secis. Uenistis ad pompeiũ. Que est ergo
apud cesarẽ querela. cum eum accusetis aquo
queramini prohibitos esse uos contrasesarẽ
gerere bellum . Atq in hoc quidẽ uel cũ mẽ¬
dacio si uelitis gloriari ꝑ me lic̾et. uos ꝓ¬
uinaam fuisse Cesaritradituros. enam si
auaro & aquibuscdã aliis ꝓhibiti essetis.
Ego taniẽ confitebor culpã esse ligarĩ.Ꝙ
uos tante laudis occasione priuauerit.d
unde queso Cesaer constanciam ornatissimi

Expanded text:
micus huic causae, aliena voluntas conventus micus huic causae, aliena voluntas conventus firmi atque magni. quaero: quid facturi fuistis? quamquam quid facturi fueritis dubitem, cum videam quid feceritis? prohibiti estis in provincia vestra pedem ponere et prohibiti summa cum iniuria. quo modo id tulistis? acceptae iniuriae querelam ad quem detulistis? nempe ad eum cuius auctoritatem secuti in societatem belli veneratis. quod si Caesaris causa in provinciam veniebatis, ad eum profecto exclusi provincia venissetis. venistis ad Pompeium. quae est ergo apud Caesarem querela, cum eum accusetis a quo queramini prohibitos vos contra Caesarem gerere bellum? atque in hoc quidem vel cum mendacio, si voltis, gloriemini per me licet, vos provinciam fuisse Caesari tradituros. etiam si a Varo et a quibusdam aliis prohibiti estis, ego tamen confitebor culpam esse Ligari qui vos tantae laudis occasione privarit. sed vide, quaeso, Caesar, constantiam ornatissimi
Abbreviated transcription (Latin):
se Atq⁊ is tamẽ aliquis ligarius non
fuit. Uarus iniperium se habere dicebat.
fasces cexte habebat. S quo quo modo. se
illud habeat. hec q̃rela tubero ur̃a quid
ualet: Recepti in prouinciã non sumus.
Quid si essetis. Cesariue cam tradituri
fuilletis an .c. contra Cesarẽ retentuxi
Uide quid licentie Cesar nobis tua liber ala¬
⁊tas
det uel pociꝰ audacie. Si responderit tubero.
affricam quo senatꝰ eum sorsq miserat tͥ
patrem suum traditurum fuisse. Non
dubito apud ipũm te. cuius id eũ facere int̃¬
fuit. grauissimis uerbis eiꝯ consilium re¬
prehendere. Non enim si tibi ea res grata
fuisset esset etiam probata. Sed iam hoc to¬
tum omitto. Non tam ne offendam tuas
pacientissimas aures quã ne tubero quod
nunꝙͣ cogitauit facturꝰ fuisse uideaturr.
Ueniebatis igitur in affricam prouinciam
unam ex omibꝰ huic uictorie maxime in¬
festam. Inqua erat Rex potentillimꝰ ini¬

Expanded text:
se. atque is tamen aliquis Ligarius non se. atque is tamen aliquis Ligarius non fuit: Varus imperium se habere dicebat; fascis certe habebat. sed quoquo modo se illud habet, haec querela, Tubero, vestra quid valet? recepti in provinciam non sumus. quid, si essetis? Caesarine eam tradituri fuistis an contra Caesarem retenturi? vide quid licentiae, Caesar, nobis tua liberalitas det vel potius audaciae. si responderit Tubero, Africam, quo senatus eum sorsque miserat, tibi patrem suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te cuius id eum facere interfuit gravissimis verbis eius consilium reprehendere. non enim, si tibi ea res grata fuisset, esset etiam approbata. sed iam hoc totum omitto, non ultra offendam tuas patientissimas auris quam ne Tubero quod numquam cogitavit facturus fuisse videatur. veniebatis igitur in provinciam, unam ex omnibus huic victoriae maxime infensam, in qua rex potentissimus ini
Abbreviated transcription (Latin):
hoc concedo. ut quibꝰ rebꝰ gloriemini
iii uobis. easdem in aliis reprehendatis.
Tuberoni sors comecta est ex s. c cum
Statuerat excusare. h et gͦ noui ꝓpter
omnes necessitudines que mͥ sunt cũ
L. tuberone. domo una eruditi milicie
contubernales. post ad fines. in om̃i deuios¬
uita faniliares. Magnum etiã uindm̃
quod isclẽ scudiis semper usi sumq esco¬
g tuboronẽ domi manere uoluissens
nomen opponebant. ut etiam si alit serce¬
toeet uechoꝵ tam̃ẽ ip̃oꝵ pondꝰ sustinere
non posset. Cessit auctoritati arrplisus¬
mi uiri uel potiꝯ paruit. una ẽ ꝓfectus
cum his quoꝵ erat una causa. Lardius
iter fecit Itaq in affeicã uenit. iam occu¬
patam. hiuc ĩ ligariũ crimẽ opit᷑ uol
rea potiꝰ. Nam si crimen est ullũ uoluis¬
se non minus magnum est. uos asfeicã
arcem om̃ium prouinciaxum natam. ad
bellum contra hanc urbem gerenduu
optinere uoluisse. quam aliquẽ se maluis¬

Expanded text:
hoc non concedo ut, quibus rebus gloriemini hoc non concedo ut, quibus rebus gloriemini in vobis, easdem in aliis reprehendatis. Tuberonis sors coniecta est ex senatus cstatuerat excusari. haec ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone: domi una eruditi, militiae contubernales, post adfines, in omni vita familiares; magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus. scio Tuberonem domi manere voluisse: sed tissimum nomen opponebant ut, etiam si aliter sentiret, virorum tamen ipsorum pondus sustinere non posset. cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa. tardius iter fecit; itaque in Africam venit iam occupatam. hinc in Ligarium crimen oritur vel ira potius. nam si crimen est voluisse, non minus magnum est vos Africam, arcem omnium provinciarum, natam ad bellum contra hanc urbem gerendum, obtinere voluisse quam aliquem se maluis
Abbreviated transcription (Latin):
cupientibꝰ. R. P. saluam Sed partim con¬
silus. partim studiis a cõmuni utilitate
aberrantibꝰ prinçip um dignitas erat
pene par. fortasse eoꝵ qui sequebant᷑:
causa tum dubia quod erat aliquid in
utraq ꝑte qͦd probari posset. Nũc meli¬
or ea iudicanda est. quã etiã dui adiuuerũt
Cognita uͦ clemẽtiã tua. quis nõ eã uicto¬
uiam probet in qua occiderit nemo nisi
armatꝰ. Sed ut omittã cõmunẽ causam.
ueniam ad nr̃am. Utrum tandem existi¬
mas facilius fuisse tubero ligariũ ex af.¬
frica exire. anuos in affricam nou uenire:
Roteramꝰ ne inquies cum senatꝰ censu¬
isset : sime consulis. nullo mͦ. s tamẽ li¬
garium senatꝰ idem legauerat. atq
ille eo tp̃re paruit cum parere senatui
netesse erat. Uos tunc paruistis. cũ pa¬
euit nemo qui noluit. Reprehendo igit᷑.
minime uͦ. Neq enim licuit Alit̾ uestro
generi nomini. familie discipline. Sed

Expanded text:
cupientibus rem publicam salvam, sed partim concupientibus rem publicam salvam, sed partim consiliis, partim studiis a communi utilitate aberrantibus. principum dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui sequebantur; causa tum dubia, quod erat aliquid in utraque parte quod probari posset; nunc melior ea iudicanda est quam etiam di adiuverunt. cognita vero clementia tua quis non eam victoriam probet in qua occiderit nemo nisi armatus? sed, ut omittam communem causam, veniamus ad nostram. utrum tandem existimas facilius fuisse, Tubero, Ligario ex Africa exire an vobis in Africam non venire? poteramusne, inquies, cum senatus censuisset? si me consulis, nullo modo; sed tamen Ligarium senatus idem legaverat. atque ille eo tempore paruit cum parere senatui necesse erat; vos tum paruistis cum paruit nemo qui noluit. reprehendo igitur? minime vero. neque enim licuit aliter vestro generi, nomini, familiae, disciplinae. sed
Abbreviated transcription (Latin):
liceat esse mi seros. quãqͣm hoc uictore ẽẽ
nõ possumꝰ. S non loquor de nobis. de
ilis loquor qui occiderũt. fuerĩt cupidi fua¬
erint irati fuerĩt ꝑtinaces. sceleris uero
teimine furoris. parricidii liceat.Gu.
pompcio mortuo liteat multis aliis care¬
re. Quando hoc quisquã ex te sesar au¬
diuit auttua qͥd aliud arma uoluerunt.
nisi ate contumeliam propulsare. Ꝙ d
egit tuus inuictꝰ exercitus. uisi ut suuur
ius tuereturr. & tuam dignitatem. Quid
tu cum pate esse cupiebas. id ne agebas.
ut tibi cũ sceleratis. An ut cum bonis ciui¬
bus conueniret. Michi uͦ lesar tua ĩme
maxima merita. tanta certe non uiderẽt᷑
si me ut sceleratum a te conseruatũ putarẽ.
Quom autem tu de ue .R. bene mexitus
esses. cum toc sceleratos incolumi digni¬
tate esse uoluisses: Secessionẽ tu illã exi¬
stimauisti Cesar micio non bollũ. Neque
hostile odium. s ciuile discidium utrisq

Expanded text:
liceat esse miseros—quamquam hoc victore esse liceat esse miseros—quamquam hoc victore esse non possumus; sed non loquor de nobis, de illis loquor qui occiderunt—fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, liceat multis aliis carere. quando hoc ex te quisquam, Caesar, audivit, aut tua quid aliud arma voluerunt nisi a te contumeliam propulsare? quid egit tuus invictus exercitus nisi uti suum ius tueretur et dignitatem tuam? quid? tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas ut tibi cum sceleratis an ut cum bonis civibus conveniret? mihi vero, Caesar, tua in me maxima merita tanta certe non viderentur, si me ut sceleratum a te conservatum putarem. quo modo autem tu de re publica bene meritus esses, cum tot sceleratos incolumi dignitate esse voluisses? secessionem tu illam existimavisti, Caesar, initio, non bellum, nec hostile odium, sed civile discidium, utrisque