comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicentib iudeis ut eoscorriꝑet. respondit.
Non legistis: ex ore infantium. & lactentiũ
ꝑfecisti laudẽ: Bene ñ ait fecisti: s ꝑfecisti. laudẽ.
Sunt enĩ in eccłis etiã hii qui ñ lacte potant᷑
s uescunt᷑ cibo: quos idem apłs significat dicens:
sapĩam loquin uiter ꝑfectos. S non ex hiis
solis ꝑficiunt᷑ eccłe: quia si soli eẽnt. non consu¬
leret᷑ generi humano. Consultt᷑ autem. eum
illi quoq ñdum capaces cognitionis rerum
sp̃italiũ. atq et̾narum. nutrunt᷑ fide tẽpora
us historie: que ꝓ salute nr̃a. post patͥarcas
&e ꝓphas abipsa sapientia dĩ. etiã suscepti ho¬
minis sacͣmento amministrata ẽ: in qua salꝰ
est om̃i credenti. ut auctoritate cõmonitus.
p̃ceptis inseruiat: quib purgatꝰ quisq & in
caritate radicatꝰ atꝙ fundatus. possit eurrere
cũ omnib scĩs & ñ iam paruulus in lacte.

Expanded text:
cum dicentibus Judaeis ut eos corriperet, respondit: cum dicentibus Judaeis ut eos corriperet, respondit: Non legistis, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem Bene autem non ait, Fecisti; sed, perfecisti laudem. Sunt enim in Ecclesiis etiam hi qui non jam lacte potantur, sed vescuntur cibo; quos idem Apostolus significat, dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos : sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium atque aeternarum, nutriuntur fidlis historiae, quae pro salute nostra, post patriarchas et prophetas ab ipsa Sapientia Dei etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua salus est omni credenti : ut auctoritate commonitus praeceptis inserviat, quibus purgatus quisque, et in caritate radicatus atque fundatus, possit currere, cum omnibus sanctis, non jam parvulus in lacte,
Abbreviated transcription (Latin):
netur ad conuersionem: aut si contempserit.
ex cecat᷑ ad dampnationem. Iudicium autem
manifestum est: quo uenturus est dñs iudica¬
re uiuos &e mortuos. Qui ñ corriguntur isto oc¬
culto iudicio: digne punient᷑ ilo manifesto. In
hoc autem psalmo. obseruanda sunt occulta filii.
id est humilis eius aduentus qui profuit genti¬
bus eum cecitate iudeorum & pena que nunc
occulte agitur nondum dampuatione peccan¬
tium: s aut exercitatione conuersorum. aut
ammonitione ut conuertant᷑: aut cecitate ut
dampnationi preparentur. Dicatur gͦ uoce fili:

Expanded text:
netur ad conversionem, aut si contempserit, netur ad conversionem, aut si contempserit, excaecatur ad damnationem. Judicium autem manifestum est, quo venturus est Dominus judicare vivos et mortuos. Qui non corriguntur isto occulto judicio, digne punientur illo manifesto. In hoc autem psalmo observanda sunt occulta Filii, id, est, humilis ejus adventus, qui profuit gentibus, cum caecitate Judaeorum, et poena quae nunc occulte agitur nondum damnatione peccantium, sed aut exercitatione conversorum, aut admonitione, ut convertantur, aut caecitate, ut damnationi praeparentur. Dicatur ergo voce Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ponit filium: se ipsum unigenitum filium
uult intelligi ubi ait: siuos filius liberauerit.
tunc uere liberi eritis. Non enim dixit filius
dei: s tantum dicendo filius: dat intelligi euiꝰ
sit filius quam locittionem non recipit. nisi
excellentia eius. De quo ita ioquim̃: ut si eum non
nominemus. possit intelligi. Ita enim dicunus.
Puit. serenat. tonat. &e siqua sunt alia: nec addi¬
mus quis id faciat: quia omnium mentibspon¬
te se offert excellentia facientis. Duos aduen¬
tus dñi credimus: unum preteritum quem
iudei ñ intellexerunt: alterum futurum. quẽ
utriq speramus. Et qm̃ iste quem udei non
intellexerunt. gentib profuit ñ inconuenienter
accipitur de hoc aduentu diei prooeeultis filii:
ubi ceettas in israel ex parte facta est: ut plenitu¬
do gentium intraret. Duo etiam iudicia insu¬
nuant᷑ per scripturas: unum occultum. alterũ
manifestum. Oecultum uidieium est pena qua
quisꝙ aut exercet᷑ ad purgationem: aut ammo¬

Expanded text:
ponit Filium, seipsum unigenitum Filium vult intelligi, ubi ait, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim dixit Filius Dei, sed tantum dicendo Filius, dat intelligi cujus sit Filius. Quam locutionem non recipit nisi excellentia ejus, de quo ita loquimur, ut etiam si eum non nominemus, possit intelligi. Ita enim dicimus, Pluit, serenat, tonat, et si qua sunt alia: nec addimus quis id faciat, quia omnium mentibus sponte se offert excellentia facientis. Duos adventus Domini credimus: unum praeteritum, quem Judaei non intellexerunt: alterum futurum, quem utrique speramus. Et quoniam iste, quem Judaei non intellexerunt, gentibus profuit, non inconvenienter accipitur de hoc adventu dici, Pro occultis filii, ubi caecitas in Israel ex parte facta est, ut plenitudo gentium intraret . Duo etiam judicia insinuantur per Scripturas: unum occultum, et alterum manifestum. Occultum judicium est poena qua quisque aut exercetur ad purgationem, aut admo
Abbreviated transcription (Latin):
uultũ desid̾at uniũsa t̾ra: ce in cuiꝰ uultũ¬
desiderant angłi ꝓspicẽ : Et qͥs fortior eo qui
om̃ia q̃ eunq uoluit feoit: qͥ pͥncipẽ huiꝰ mũ¬
di de regno suo expulit: qͥ morte sua mortẽ
nr̃am destruxit Wẜ sciendũ qd̾ qñ psalmi
ita intitulant᷑. ut psalmꝰ p̃ponat᷑. ⁊ ñi canti¬
cũ: designat᷑. qͥa de morib agit᷑. Qñ uͦ can¬
tieũ ⁊ ñ psalmꝰ: ñ de morib. s de mistico

Expanded text:
vultum desiderat universa terra, et in quem desiderant angeli prospicere ? Et quis fortior eo, 10 qui omnia quaecunque voluit, fecit ? qui principem hujus mundi de regno suo expulit , qui morte sua mortem nostram destruxit ? Et sciendum quod quando Psalmi ita intitulantur, ut Psalmus praeponatur et non Canticum, designatur quia de moribus agitur. Quando vero Canticum et non Psal
Abbreviated transcription (Latin):
Saus̃ a malo: ce facbonũ. Sequit᷑ de dño iħ̃uxͦ.¬
S in lege dñi uoluntas eiꝰ: &e in lege eiꝰ me¬
ditabit᷑ die ac nocte. Qd̃ xͥ uoluntas in le¬
ge dei patris fuerit. textus scĩ eũgłii satis
ostendit: ubi luca narrante dicit᷑. qualit̃ in
tẽplo dni puer iħ̾c inuenit᷑ sedens in medio
doctorũ ce int̾rogans. cͥunctis stupentibus
suꝑ prudentia & responsis eiꝰ Qui inqͥsitiẽ
a parentib ait. Quid ẽ. qd̃ me q̃rebatis:
Nesciebatis qr in his q̃ patͥs mei sunt opor¬
tet me ẽe: Ergo: in lege dñi uoluntas eius
Nequaꝗͣ enĩ puer iħc inuitis parentib in
tẽplo dñi remansisset: si in lege dñi uolun¬
tas eiꝰ ñ fuisset Et in lege eiꝰ meditabit᷑ die
xp̃c In die docebat t᷑bas: nocte sibi miste¬
ria discipłis reuelabat. Uel in lege dñi uolun¬
tas eiꝰ fuit: qͥa a p̃ceptis pat̾s nunꝗͣ discor

Expanded text:
a a malo, et fac bonum . Sequitur de Domia a malo, et fac bonum . Sequitur de Domi in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte. Quod Christi voluntas in lege Dei Patris fuerit, textus sancti Evangelii satis ostendit; ubi Luca narrante dicitur, qualiter in templo Domini puer Jesus invenitur sedens in medio Doctorum et interrogans, cunctis stupentibus super prudentia et responsis ejus . Qui inquisitus a parentibus ait: Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse ? Ergo in lege Domini voluntas ejus. Nequaquam puer Jesus invitis parentibus in templo Domini remansisset, si in lege Domini voluntas ejus 6 non fuisset, Et in lege ejus meditabitur die vit Christus. In die docebat turbas, nocte verbi mysteria discipulis revelabat . Vel in lege Domini voluntas ejus fuit, quia a praeceptis Patris nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ uir qͥ s̃ abiit: be cet̾a. In consilio impi¬
orũ abire ẽ: pͣuis consiliis assentire In uia
pec̃corsi stat:. qui in malis oꝑib ꝑseuerat.
In cathedra uͦ pestilentiȩ sedet: qui malũ qd̾
agit alios docet: Quisquis gͦ beate uiuere stu¬
det: pͣua consilia sũmoꝑe cauere debet:
Seͥptũ ẽ enĩ: Corrũpunt mores bonos: collo¬
quia mala. Praua quoq oꝑa &e exẽpla: ni¬
chilominꝰ uitanda sunt: qͥa sic̃ bonorũ oꝑi¬
bus &e exẽplis. minꝰ boni ad meliora sẽꝑ ꝓfici¬
unt: sic ñnungͣ iniquoꝵ factis &e exẽplis in¬
firmi ad det̾iora tendunt hinc psalmista
oportet hec fug̾e: qnͣto faciliꝰ incautas m̃tes
possunt deciꝑe. Uia gͦ beatitudinis ẽ. ut qͥs¬
qͥs ad bonũ opus tendere desid̾at. quo scilicet
beate uiuat. priꝰ malũ cauere studeat: ne bo¬
nũ qd̃ agit impediat. Uñ scͥptũ ẽ. Declina¬

Expanded text:
Beatus vir qui non abiit, etc. In consilio impiBeatus vir qui non abiit, etc. In consilio impiorum abire, est pravis consiliis assentire. In via peccatorum stat, qui in malis operibus perseverat. In cathedra vero pestilentiae sedet, qui malum quod agit, alios docet. Quisquis ergo beate vivere studet, prava consilia summopere cavere debet. Scriptum est enim: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Prava quoque opera et exempla nihilominus vitanda sunt: quia sicut bonorum operibus et exemplis minus boni ad meliora semper proficiunt: sic nonnumquam iniquorum factis et exemplis infirmi ad deteriora tendunt. Hinc Psalmista oportet haec fugere, quanto facilius incautas mentes possunt decipere. Via ergo beatitudinis est, ut quisquis ad bonum opus tendere desiderat, quo scilicet beate vivat, prius malum cavere studeat, ne bonum quod agit, impediat. Unde scriptum est: Declin
Abbreviated transcription (Latin):
silio impiorũ ñ abiit: sicut hõ t̾renus. qui
uxori consensit decepte a serpente᷑: ut dei p̃¬
cepta contẽpneret. Et in uia pec̃eorũ ñ stetit.
uenit quidem in uia peẽcorũ nascendo sic̃
pecc̃ores. s ñ sterit: qͥa illecebra scłaris eũ ñ te¬
nuit. Q in cathedra pestilentiȩ ñ sedit. No-¬
luit enĩ regnũ t̃renũ cũ suꝑbia Que eathe¬
dra pestilentiȩ ideo recte intelligit᷑: qͥa pau¬
ei sunt. qui amore dũandi careant᷑. & hu¬
manã głam ñ appetant. Pestilentia uͦ. est.
morbus late ꝑuagatꝰ: &e om̃s. aut pene õs.
inuoluens. Uel cathedra pestilentie ꝑniti¬
osa doctrina intelligi potest. Deinde consi¬
derandus ẽ. ordo uerborũ. Abiit. stetit. sedit:
Abiit ille: cũ recessit a do. Stetit: cũ delec¬
tatus ẽ. in pecco. Sedit. cũ in sua suꝑbia
confirmatus redire ñ potuit: nͥ ꝑ eũ lib̾atus.
qͥ neꝙ abiit in consilio impiorũ. nec in uia
pec̃corũ stetit: nec in cathedra pestilentie se¬

Expanded text:
silio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicpeccatores; sed non stetit, quia illecebra secularis eum non tenuit. Et in cathedra pestilentiae non sedit. Noluit enim terrenum regnum cum superbia . Quae cathedra pestilentiae ideo recte intelligitur, quia pauci sunt, qui amore dominandi careant, et humanam gloriam non appetant. Pestilentia vero est morbus late pervagatus, omnes aut pene omnes involvens. Vel cathedra pestilentiae perniciosa doctrina intelligi potest. Deinde considerandus est ordo verborum, Abiit, Stetit, Sedit. Abiit ille, qui recessit a Deo. Stetit, cum delectatus est in peccato. Sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit: nisi per eum liberatus, qui neque abiit in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, nec in cathedra pestilentiae se
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita: sc̃s dauid qd̾ de passione xp̃i ⁊ ꝑse¬
porenarrare uolute: ut exsuis ũbis ostend̾et.
qͥa sp̃u sẽo reuelante. tam de futuris ꝗͣ de p̃¬
titis certus ẽẽt. Ait gͦ de ꝑsequutorib xp̃i.

Expanded text:
ta. Sanctus David quod de passione Christi et persepore narrare voluit: ut ex suis verbis ostenderet, quia Spiritu Sancto revelante, tam de futuris, quam de praeteritis certus esset. Ait ergo de persecutoribus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ adĩplebit᷑. Uñ scͥptũ ẽ. Iota unũ aut unꝰ
apex ñ p̃teribit de lege: donee omĩa fiant:
Et omĩa q̃cunꝙ faciet ꝓsꝑabunt᷑: Unigenitꝰ
dei filiꝰ in carne ueniens. qr uerus ds̃ &e uerus
hõ extitit: alia ut ds̃. alia ut hõ &e docuit ce
fecit. S qd̃ fecit aut docuit. ut ds̃: nobis ꝑfu¬
it ad recte credendũ. Quod uͦ ut hõ: ꝑfuit no¬
bis ad recte uiuendũ. Impletũ ẽ gͦ qd̾ dicit᷑.
Et om̃ia quecunq faciet ꝑsꝑabunt᷑. S fortasse
ñ credit᷑ ꝓsꝑe egisse: qñ a̾uideis capt̾. ligatus
flagellatꝰ crucifixus. occisus ẽ. Immo tẽ ꝑsꝑe
egit: qͥa morte sua mortẽ nr̃am destruxit Neo
ꝑfuisset nasci in carne: si ñ contigisset mori.⁊
resurgere & mira dñi dispositione actũ est.
ut ce uidei uoluntatẽ suã in xp̃m impleretł:
& xp̃i consiliũ qd putabant destruere ꝑfic̾ent.
S hec ũba q̃ de capite dicta ft̃: &ẽ menbris eiꝰ
congruere possunt. Quisquis enĩ dõ ꝑfecte

Expanded text:
tionem adimplebitur. Unde scriptum est, Iota unum, aut unus apex non praeteribit de Lege, donec omnia fiant . Et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Unigenitus Dei Filius in carne veniens , quia verus Deus et verus Homo extitit, alia ut Deus, alia ut Homo, et docuit et fecit. Sed quod fecit, aut docuit, ut Deus, nobis profuit ad recte credendum. Quod vero ut Homo, profuit nobis ad recte vivendum. Impletum est ergo quod dicitur, et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Sed fortasse non creditur prospere egisse: quando a Judaeis captus, ligatus, flagellatus, 8 crucifixus, occisus est . Immo tunc prospere egit, quia morte sua mortem nostram destruxit. Nec profuisset nasci in carne, si non contigisset mori et resurgere. Et mira Domini dispositione actum est, ut et Judaei voluntatem suam in Christum implerent, et Christi consilium, quod putabant destruere, perficerent. Sed haec verba quae de capite dicta sunt, etiam membris ejus congruere possunt. Quisquis enim Deo perfect
Abbreviated transcription (Latin):
austrũ. aut ad aqͥlonẽ: ubicunq ceciłit ibi erit
Indiȩ &e enĩ mortis suȩ. ustus ad austrũ cadit:
pec̃eor ad aqͥlonẽ. Quia ce iustus ꝑ feruorẽ sp̃s
sc̃ĩ ad gaudia ducit᷑÷ ce pecẽor cũ apostata an-¬
ait Si quis sitit ueniat ad me &e bibat: &e qͥ
bib̾it exaqua quã ego do. ñ sitiet inẽt̃num
Huiꝰ aque irrigatione agit᷑. ut aĩa fidelis per

Expanded text:
Austrum aut ad Aquilonem, ubicunque ceciderit, ibi erit . In die etenim mortis suae justus ad Austrum cadit, peccator ad Aquilonem: quia et justus per fervorem Sancti Spiritus ad gaudia ducitur, et peccator cum apostata anait: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat . Et, Qui biberit ex aqua quam ego do, non sitiet in aeternum . Hujus aquae irr
Abbreviated transcription (Latin):
Et foliũ eiꝰ ñ defluet: & omĩa quecunꝙ faciet
ꝓsꝑabunt᷑ Per folũ: intelligit᷑ uerbũ. Qu̾̃od
enĩ folia agunt arboris: hoc in nobis ꝑsimi¬
litudinẽ agunt ũba redẽptoris: fructu qͥdẽ
eiꝰ sp̃alit pascim᷑: sermone uͦ ipsiꝰ. a uiciis obũ¬
bram̃. Quomͦ aũ foliũ. id ẽ uerbũ eiꝰ ñ defluat:¬

Expanded text:
folium ejus non defluet, et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur. Per folium intelligitur verbum. Quod enim folia agunt arboris, hoc in nobis per similitudinem agunt verba Redemptoris. Fructu quidem ejus spiritualiter pascimur: sermone vero ipsius a vitiis obumbramur. Quomodo autem folium, id est, verbum
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscẽt sẜ tñ iniquũ nescit: qͥa facta eiꝰ ñ
Hinc dicturus ẽ. eis in iudicio. Am̃ dicouo¬
bis. nescio uos. Iuxta hoc uͦ qd̾ scire dicit᷑ ap¬
ꝓbare: ñ noscit dñs nͥ bonos. Uñ scͥptũ ẽst.
N ouit dñs qͥ st̃ eiꝰ. Quos ido nouit qͥa pre¬
seiuit. & p̃destinauit eos conformes filii sui¬
fieri imaginis filii sui Quia gͦ omp̃s ds̃¬

Expanded text:
cognosceret. Et tamen iniquum nescit, quia facta ejus non Hinc dicturus est eis in judicio, Amen dico vobis, nescio vos . Juxta hoc vero quod scire dicitur approbare, non noscit Dominus nisi bonos, unde scriptum est: Novit Dominus qui sunt ejus . Quos ideo novit, quia praescivit et praedestinavit eos conformes fieri imaginis Filii sui . Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
caritate ip̃iꝰ fixa ꝑmaneat. Et qͥa caritas nũ¬
quã ociosa ẽ. oꝑat᷑ enĩ magna si ẽ: recte dicit᷑
qd̾ fructũ suũ dabit intẽpore suo In hoc tẽ¬
pore p̃senti fructũ suũ dant electi: qr bonũ
qd̾ facuint. ei attͥbuunt a quo facti ft̃ uel
fructũ suũ intẽpore suo dare ẽ: pꝰ hanc uitã
et̃no iudici oꝑa sua p̃sentarẽ. Uñ ꝑsimilitu¬
dinẽ. patͥfamilias a quodã dicit᷑ Dñe qͥnq
talenta tͣdidisti mͥ: ecce alia qͥnq suꝑlucratꝰ sũ
Ex qͥb ũbis uasde notandũ ẽ. qr om̃ps deus
qͥcqͥd nobis in hac uita tͥbuit mutuo dat: &
cũ lucro reqͥrit. Nec sufficit datũ seruare. s
sũmoꝑe illud oportet quẽꝙ mustiplicare᷑
ut pigri serui sententiã declinans: mereat᷑
audire qd̃ ibi dicit᷑. Euge serue bone ce fide¬
lis qͥa suꝑ pauea fuisti fidelis. supͣ multa te
constituã: intra in gaudiũ dñi tui. Ergo si
pauea fidelit agimꝰ. dũ paruo hie tẽpore uiui¬

Expanded text:
Et quia caritas nunquam ociosa est operatur enim magna si est, recte dicetur quod fructum suum dabit in tempore suo. In hoc tempore praesenti fructum suum dant electi: quia bonum quod faciunt, ei attribuunt a quo facti sunt. Vel fructum suum in tempore suo dare, est per hanc vitam aeterno judici opera sua praesentare. Unde per similitudinem patris familias a quodam dicitur, Domine quinque talenta tradidisti mihi, ecce alia quinque superlucratus sum . Ex quibus verbis valde notanquicquid nobis in hac vita tribuit, mutuo dat, et cum lucro requirit. Nec sufficit datum servare, sed summopere illud oportet quemque multiplicare, ut pigri servi sententiam declinans, mereatur audire quod illic dicitur: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui . Ergo si pauca fideliter agimus, dum parvo hic tempore vivi
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ pulius quẽ ꝑicit uentus a facie terre.
Merito impius pulueri cõparat᷑: qr peccan¬
ti hõi dicit᷑. pulius es. & in puluerẽ reũteris.
Qui dũ tẽptationib agct᷑: qͣsi puliuis uento
mouet᷑. Quẽ dũ ira conturbat. suꝑbia inflat.
uana gła eleuat: luxuria eneruat: auaricia
subicit. inudia diuidit. tͥsticia ꝓsternit: qͦt
tẽptationũ motib urget᷑. qiͣ tot uentorũ fla¬

Expanded text:
tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. Merito impius pulveri comparatur, quia peccanti homini dicitur: Pulvis es, et in pulverem reverteris . Qui dum tentationibus agitatur, quasi pulvis vento movetur. Quem dum ira conturbat, superbia inflat, vana gloria elevat, luxuria enervat, avaritia subjicit, invidia dividit, tristitia prosternit: quot tentationum motibus urgetur,
Abbreviated transcription (Latin):
qñ mala bonis ñ admiscent᷑: cũ bñ cepta usq
ad finẽ ꝑducunt᷑: cũ ꝑhis nec tẽporale lucrũ.
nec t̃rena gła. nec fauor hominũ: s sola patͥȩ
cȩlestis m̃ces reqͥrit᷑ S ñ nunꝗͣ contingit: qͥa
is qͥ ꝑfecte uiuit. in ũbo. aut in oꝑe delinquit
Nec tñ tc̃ uerbũ eiꝰ defluit: cẽ cũ offendit. Nã
tamdui culpa corde retinet᷑: qͦusq satisfacti¬
one penitentiȩ curet᷑. Et cũ post culpã cau¬
de uistior existit. Merito gͦ ꝑ paulũ dicit᷑.
Om̃ia cooꝑant᷑ in bonũ his qui scdm ꝓpositũ
uocati st̃ scĩ. Omĩa qͥdem. ñ solũ ꝓp̾era s cẽ
adũsa: ñ solũ bona. s cẽ mala. Quia gͥ qͥsqͥs
uir ꝑfectus. & in locutione mat᷑us ẽ. ce in oꝑa¬
tione discretusilicat᷑ recte. Et foliũ eiꝰ ñ deflu¬
de reꝓbis subuingat audiamꝰ. Non sic impii:
ñ sic. U̾bi repeticio. cõminatio ẽ. Acsi diceret.
Nec sic beati eritis. nec sic ꝓsꝑari pot̾itis: s

Expanded text:
 mala bonis non admiscentur: cum bene caepta usque ad finem perducuntur: cum pro his nec temporale lucrum, nec terrena gloria, nec favor hominum, sed sola patriae caelestis merces requiritur. Sed nonnunquam contigit, quia is qui perfecte vivit, in verbo aut in opere delinquit. Nec tamen tunc verbum ejus defluit, etiam cum offendit, nam tandiu culpa corde retinetur, quousque satisfactione poenitentiae curetur. Et cum post culpam caude justior existit. Merito ergo per Paulum dicitur, Omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum vocati sunt Sancti . Omnia quidem, nadversa: non solum bona, sed etiam mala. Quia ergo quisque perfectus vir, et in locutione maturus est, et in operatione discretus, dicatur recte: Et folium ejus non deflude reprobis subjungat, audiamus. 4. Non sic impii, non sic. Ubi repetitio comminatio est, ac si diceret: Nec sic beati eritis, nec sic prosperari poteritis, Sed
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ut uiuant. ce boni ⁊ mali. s ñ om̃s umn¬
mutabunt᷑ de uita adgłam: nͥ soli boni. Qua
approbat. Iter aũ impiorũ ꝑibit. Acsi diceret᷑.
Iter impiorũ ñ nouit dñs t hoc sit nesciri
manere. Duob enĩ modis scire dĩ accipitur.

Expanded text:
omnes ut vivant, boni et mali: sed non omnes imomnes ut vivant, boni et mali: sed non omnes immutabuntur, de vita ad gloriam: nisi soli boni. Quart, idest approbat. Iter autem impiorum peribit. Ac si diceret, iter impiorum non novit Dominus: ut hoc sit nesciri manere. Duobus enim modis scire Dei accipitur
Abbreviated transcription (Latin):
dere gͣuati: tanꝙͣ puluis a facie t̾re st̃ piecti.
Uñ scͥptũ ẽ. Tollat᷑ impiꝰ ne uideat głam dĩ.
Neq pecc̃ores in consilio ustorũ Repetita
sententia uidet᷑ ut qd suꝑiꝰ dicit᷑ impii intel¬
ugant᷑ pecc̃ores: & qd̾ p̃missũ ẽ. in uidicio.
hoc dictũ sit in consilio iustorũ. Aut si aliud
iudicio. subaudis ut iudicent᷑: qͥa iã peniscer¬
tissimis deputati st̃: pec̃cores aũ ñ resurgunt
in consilio iustorũ. subaudis ut iudicent. s
ut uidicent᷑. S eũ dauid dicat. qͥa impii ñ re¬
surgt̃ in uidicio᷑ qͥd ẽ qd̃ paulus ait. om̃s qͥ
dẽ resurgemꝰ: Nam ꝑ om̃s. uult intelligi.
tã bonos ꝗͣ malos: tã pios ꝗͣ impios: tam
pecẽores quã iustos S sciendũ ẽ. qͥa omẽs
quidẽce boni ce mali resurgere habent ad
uitã: s ñ om̃es resurgent ad głam. Qd̃ satiᷤ
manifestat idẽ apłs: cũ ibidẽ subiungit.
S ñ om̃s immutabi᷑. Resurgent qͥdem

Expanded text:
e sunt projecti. Unde scriptum est, Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Neque peccatores in consilio 9 justorum. Repetita sententia videtur, ut, quod superius dicitur, impii, intelligantur peccatores, et quod praemissum est, in judicio, hoc dictum sit in consilio justorum. Aut si aliud judicio, subaudis, ut judicentur: quia jam poenis certissimis deputati sunt. Peccatores autem non resurgunt in consilio justorum, subaudis, ut judicent, sed ut judicentur. Sed cum David dicat quod impii non resurgunt iidem resurgemus ? Nam per omnes vult intelligi tam bonos quam malos, tam pios quam impios, tam peccatores quam justos. Sed sciendum est quia omnes et boni et mali resurgere habent ad vitam, sed non omnes resurgent ad gloriam. Quod satis manifestat idem Apostolus, qui ibidem subjungit, Sed non omnes immutabimur. Resurgent quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nomine aliqñ popłs designari: sic̃ legitur
in apocalipsi. ubi ꝑ angłm dicit᷑. Aque mł¬
decursus aqͣrũ plantatꝰ ẽẽ descͥbit᷑: qͥa iit̾ bo¬
mines fluxu mortalitatis ⁊ pecẽi decurrentes.
nasci dignatꝰ ẽ. Qui tanꝗͣ lignũ. ꝑuite noui¬
tatẽ uiruit: ꝑ noua ũba qͣsi noua folia misit
ꝑ miracła floruit: remissi onẽ om̃iũ pecẽorũ
⁊ uitã et̃nã p̃stando fructꝰ dedit. Bene gͦ sub¬
dit᷑: qd̾ fructũ suũ dabit in tẽpore suo. De qͦ
tẽpore ⁊ fructu: ꝑ paulũ dicit᷑ Postꝗͣ uenit
plenitudo tẽporis misit ds̃ filiũ suu in t̾ris.
factũ ex muliere. factsi sub lege: ut eos qͥ sub
lege erant redimeret. Hinc abrahe dictũ ẽ.
Insemine tuo hereditabt̃ om̃s gñtes Non
dicit in seminib qͣsi in multis: s in semine

Expanded text:
nomine aliquando populus designari, sicut legitur in Apocalypsi, ubi per angelum dicitur: Aquae mudecursus aquarum plantatus esse describitur, quia inter homines fluxu mortalitatis et peccati decurrentes nasci dignatus est. Qui tanquam lignum per vitae novitatem viruit: per nova verba quasi nova folia immisit: per miracula floruit, remissionem omnium peccatorum, et vitam aeternam praestando, fructus dedit. Bene ergo subditur, quod fructum suum dabit in tempore suo . De quo tempore et fructu per Paulum dicitur: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terris, factum ex muliere, factum sub lege: ut eos, qui sub lege erant, redimeret . Hinc Abrahae dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Non dicit in seminibus, quasi in multis, sed in semine
Abbreviated transcription (Latin):
enĩtimor aut necessitas: s sola caritas implet
legẽ: hinc ẽ. qd̾ apłs ait: Qui enĩ diligit: legem
inpleuit. Nec mirũ si is qui caritate repletur.
in lege dñi die ac nocte. id est assidue meditat᷑:
uel cfie ac nocte. id est in ꝓperis te adsisis ubi enĩ
ẽ uera dilectioꝰ ibi diuinȩ legis ẽ. meditatio:

Expanded text:
enim timor aut necessitas, sed sola caritas implet legem. Hinc est quod Apostolus ait: Qui enim diligit, legem implevit . Nec mirum si is, qui caritate repletur in lege Domini, die ac nocte, id est, assidue meditatur: vel die ac nocte, idest, in prosperis et adversis. Ubi enim est vera dilectio, ibi Divinae legis est m
Abbreviated transcription (Latin):
ce cũ ipso unũ simus s quid ẽ. quod ait pro
ria. Afflictione enĩ ꝑsecutionũ. calcatis eis qͥ
xp̃i nomen confessi sunt: mortalia eorũ tan¬
quã unatia in t̾ra remanser̃t. Possunt etiã
ꝑtorcularia. quiꝙ fideles intelligi. sed̾m hoc

Expanded text:
et cum ipso unum simus. Sed quid est, quod ait, Proria. Afflictione enim persecutionum calcatis eis, qui Christi nomen confessi sunt, mortalia eorum tanquam vinacia in terra remanserunt. Possunt 41 etiam per torcularia, quique fideles intelligi, sec
Abbreviated transcription (Latin):
hoc psalmodicit᷑. Si ẽ iniquitas in manib meis:
si reodidi recribuentib mͥ maia: decidã merito
ab inimicis meis mnanis. Ibi enĩ infirmꝰ ut ub̾et᷑:
hic iam sanꝰ ne corrũpat᷑ orat. Iuxta illud ibi dr̃.
diect᷑. Iudica me dñe scd̾m iusticiã meã. Ibi enĩ ut
amorbo e uadat remediũ: hic autẽ ne in morbũ
tecidat tuitionẽ petit. Iuxta illud dicit᷑. Saluũ
me fac ꝓpter miscłiam tuã. Iuxta hoc dicit᷑. Iustũ
Ouitoriũ meũ a dño: qui saluos facit rectos cor¬
de. Eo illa enĩ & ista. saluos facit. S illa ex

Expanded text:
hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Ibi enim infirmus ut liberetur, hic jam sanus ne corrumpatur, orat. Juxta illud ibi dicitdicitur, Judica me, Domine, secundum justitiam meam. Ibi enim ut a morbo evadat, remedium: hic autem ne in morbum recidat, tuitionem petit. Juxta illud dicitur, Salvum me fac propter misericordiam tuam. Juxta hoc dicitur, Justum adjutorium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos faci
Abbreviated transcription (Latin):
Nitionib nitit᷑: ut ad suã delectationẽ ꝑueniat.
Uidet gͥ curas nr̃as qui serutat᷑ eor uidet autẽ
sinẽ curarũ id est. delectationes. qui scrutat᷑ re¬
nes. ut eũ inuenerit ñ ad concupiscentiã car¬
tus. neq ad concupiscentiã ocłorũ. neꝙ ad am¬
bitionẽ secłi. que om̃ia transeunt tanqͣm um¬
Sra. inclinari adcuras nr̃as s ad gaudia rerũ
tnarũ sustolli. quȩ nulla cõmutatione iuo¬
Unt᷑: dirigat iustũ scrutans corda ce renesds.
Opera enĩ nr̃a quȩ factis ce dictis oꝑam᷑ possua
ẽt nota bominb: s quo animofiant. & quo ꝑ
illa ꝑuenire cupiamꝰ. solus ille nouit qui seru¬
tif corda ce renes ds. Et quia hanc directionẽ cor¬
dis iste uistus habebat ꝑd̾m: recte subiungit.
Iustũ adiutoriũ meũ a dño: qui saluos facit
cectos code. Duo sunt officia medicine. unũ qͦ
sanat᷑ infirmitas: alterũ quo sanitas eustodit᷑:

Expanded text:
tationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. tationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. Videt igitur curas nostras, qui scruines curarum, idest, delectationes, qui scrutatur renes: ut cum invenerit non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem saeculi quae omnia transeunt tanquam umbra inclinari curas nostras, sed ad gaudia rerum aeternarum sustolli, quae nulla commutatione variantur, dirigat justum scrutans corda et renes Deus. Opera enim nostra quae factis et dictis operamur, possunt esse nota hominibus: sed quo animo fiant, et quo 37 per illa pervenire cupiamus, solus ille novit, qui scrutatur corda et renes Deus. 11. Et quia hanc directionem cordis iste justus habebat per Dominum, recte subjungit: Justum adjutorium meum a Domino, qui salvos facit rectos cosanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur.
Abbreviated transcription (Latin):
do. Quomͣ gͦ dirigit᷑ uistus in tanta confusiõe
simulationis. nͥcũ scrutat᷑ renes ce corda dẽ: ui
dens om̃iũ cogitationes. quȩ nomine cordissig¬
nificate sunt. & delectationes que nomine renũ
intelligunt᷑ : Recte quippe tẽporaliũ ae t̃renerũ
delectatio renib tribuitur: quia ce ipsa pars
est inferior hominis. & ea regio ẽ ubi carnalie
generationis uoluptas habitat: ꝑ quã in hãe
erũpnosã &e fallacis leticiȩ uitã ꝑ successionẽ
ꝓlis natura humana transfundit᷑. Serutans
gͦ cor nr̃m d̾s. &e ꝑspiciens ibi ẽẽ ubi ẽ. thesaurueᷤ
ñr. id est. in cęlis÷ scrutans ce renes ⁊ ꝑspiciens ñ
nos acquiescere carni ce sanguini. s delectari in
dño. dirigit iustũ in ipsa conscĩa corã se. ubi nul¬
lus honmiũ uidet: s solus ille qui ꝑspicit quid
quisꝙ cogitet. quid quẽq delectet. finis enim
eure delectatio est. quia eo quisꝙ euris ce cogi¬

Expanded text:
Deo. Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione Deo. Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi cum scrutatur corda et renes Deus: omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes quae nomine renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur, quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est, ubi carnalis generationis voluptas habitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam per successionem prolis natura humana transfunditur. Scrutans ergo cor nostrum Deus: et prospiciens ibi esse ubi est thesaurus noster , idest, in caelis: Scrutans et renes, et prospiciens non nos acquiescere carni et sanguini, sed delectari in Domino: dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui prospicit quid quisque cogitet, quid quemque delectet. Finis enim curae delectatio est: quia eo quisque curis et cogi
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mundũ. Deinde subiungit de peccatorib
Consũmet᷑ nequitia pecc̃orũ. Uidet᷑ consũmata¬
ma nequitia hominũ qui crucifixer̃t filium
di: s eoiũ maiorest. qui nolunt recte uiuere:
ce oder̃t p̃cepta ueritatis. ꝓ quib erucifixus ẽ.
filiusdi. Consũmet᷑ gͦ inquit nequitia pecca¬
dorũ. idest ꝑueniat᷑ ad summã nequitiã: ut
possit iustũ iamuenire iudiciũ. S qm̃ ñ solũ
dictũ est. qui insordib ẽ. sordeseat adhuc. s cẽ
iustus iustior fiat: annectit ce dicit. Et diriges
iustũ. scrutans corda & renes ds̃. Quomͦ potest di¬
rigi iustus: nͥ in occulto: Quando in initio tẽpoꝵ
xp̃ianorũ a ꝑsequutorib scĩ p̃mebant᷑. miranda
uidebant᷑ hominib: &e dirigi udebant᷑ sc̃i. qui tan¬
ta pati poterant ꝓ nomine ib̾u xp̃i. Nunc postꝗͣ
in tanto culmine nomencepit ẽẽ xp̃ianũ: creut
ypocrisis: id est simulatio: eorũ scilicet qui
nomine xp̃iano. malunt hominib placere. qͣ

Expanded text:
 Augustino subjungit de peccatoribus, Consummetur nequitia peccatorum. Videtur CONSUMMATA NEQUITIA hominum, qui crucifixerunt Filium Dei : sed eorum MAJOR est, qui nolunt recte vivere et oderunt praecepta veritatis, pro quibus crucifixus est Filius Dei. Consummetur ergo, inquit, nequitia peccatorum: idest, perveniatur ad summam nequitiam, ut possit jam justum venire judicium. Sed quoniam non solum dictum est, Sordidus sordescat adhuc: sed etiam, Justus justior fiat : annectit et dicit, Et diriges justum, scrutans corda et renes Deus. Quomodo potest dirigi justus, nisi in occulto? Quando in initio temporum Christianorum a persecutoribus Sancti premebantur , miranda videbantur hominibus, et dirigi videbantur Sancti qui tanta pati poterant pro nomine Jesu Christi. Nunc postquam in tanto culmine nomen cepit esse Christianum, crevit hypocrisis, idest, simulatio, eorum scilicet qui nomine Christiano malunt hominibus placere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm in herentẽ ꝑplexionib huiꝰ secłi. & spinas
quasdã dilacerantiũ desideriorũ in ipsa con-¬
conuersione patientẽ. Saluũ me fac inquit ꝓp¬
ter miscdłiam tuã. Intelligit ñ suorũ ẽe meritorũ¬

Expanded text:
quam inhaerentem perplexionibus hujus saeculi, et spinas quam inhaerentem perplexionibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Salvum me fac inquit propter misericordiam tuam. Intelligit non suorum meritoru
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Conũtens se orat: ut ad eũ conuertat᷑ e ds
sic̃ ipse ꝓmittit. Conũtimini ad me: &e ego ꝯũ¬
tar aduos. S forte melius intelligendũ ẽ. con¬
uerte dñe: io est. fac me conuerti. Sentit enum
in ipsa sua conu̾sione difficuitatẽ. Nam ꝑfecta
nr̃a conuersio. paratũ semꝑ inuenit dm̃: sic̃
ꝓpħa osce dicit. Quasi diluculũ p̾paratꝰ ẽ egres¬
sus eiꝰ. Qm̃ ut eũ amitteremꝰ: ñ eiꝰ absentia qui
ubiq ẽ: s nr̃a fecit ad uersio. Dum aũ nos conu̾¬
timur: id est dũ mutatione uet̾is uitȩ resculpi¬
mur: sp̃m nr̃m durũ sentimꝰ: te laboriosũ a t̾rena¬
rũ cupiditatũ caligine. ad serenitatẽ diuine lu¬
cis retorqueri. Et in tali difficultate dicimꝰ. conu̾¬
tere dñe: io est adiuua nos. ut ꝑficiat᷑ in nobis
conuersio quȩ te paratũ inuenit: & fruendũ te
prebet dilectorib tuis. Et ideo postqͣm dixit.
conuert̾e dñe. addidit & eripe animã meã. tan¬

Expanded text:
ugustino, orat ut ad eum convertatur et Deus: sicut ipse promittit, Convertimini ad me, et ego revertar ad vos . Sed forte melius intelligendum est, Convertere, Domine, idest, fac me converti. Sentit enim in ipsa sua conversione difficultatem. Nam perfecta nostra conversio paratum semper invenit Deum, sicut propheta Osee dicit: Quasi diluculum praeparatus est egressus ejus : quoniam ut eum amitteremus, non ejus absentia, qui ubique est, sed nostra fecit aversio. Dum autem nos convertimur, idest, dum mutatione veteris vitae resculpimur, spiritum nostrum durum sentimus et laboriosum, a terrenarum cupiditatum caligine ad serenitatem divinae lucis retorqueri. Et in tali difficultate dicimus, Convertere, Domine, idest, adjuva nos, ut perficiatur in nobis conversio, quae te paratum invenit, et fruendum te praebet dilectoribus tuis. Et ideo 29 postquam dixit, Convertere, Domine: addidit, Et eripe animam meam: tan
Abbreviated transcription (Latin):
post consensionẽ oꝑationi fraude instat᷑ S unde
Neri potest ut iquitas prius ledat hominem
iustũ inquẽ ꝓcedit: qͣm cor iniustũ unde ꝓceditᷤ
Itaq fraudator peccuniae uerbi gr̃a. dum cupit
dãpno aliũ lacerare: ipse auaritiȩ uulnere sau¬
dat᷑. Quis autẽ uel demens ñ uideat. qͣntũ int̾
hos distet: cũ ille patiat᷑ dãpnũ pecunie. ille
innocentie : Incidit gͦ in foueã quã fecit. Quod
in alio psalmo dicit᷑. Cognoscet᷑ d ñs iuidicia faci¬
ens: in oꝑib manuũ suarũ cõprehensus ẽ pec̾cor
Conuertet᷑ dolor eiꝰ in caput eiꝰ: &e in uerticẽ ipsiꝰ
iniquitas eiꝰ descendet. Non enĩ uoluit ipse pec¬
catũ euadere. s factus ẽ. sub peccato. tanqͣm ser
suȩ subdit᷑: qui ñ potuit dicere dño. qd̃ in nocen¬
tesce iusti dicunt. Gła mea. ce exaltans caput
meũ. Itagͦ ipse inferior erit. ut eiꝰ iniquitas

Expanded text:
post consensionem operationi fraudis instatur. Sed unde post consensionem operationi fraudis instatur. Sed unde fieri potest, ut iniquitas prius laedat hominem justum, 40 in quem procedit, quam cor injustum unde procedit? Itaque fraudator pecuniae verbi gratia dum cupit alium damno lacerare, ipse avaritiae vulnere sauciatur. Quis autem, vel demens, non videat quantum inter hos distet, cum ille patiatur damnum pecuniae, ille innocentiae? Incidit ergo in foveam, quam fecit. Quod in alio psalmo dicitur, Cognoscetur Dominus judicia faciens: in operibus manuum suarum comprehensus est peccator . 17. Convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet. Non enim voluit ipse peccatum evadere, sed factus est sub peccato tanquam servsuae subditur: quia non potuit Domino dicere, quod innocentes et justi dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius iusticiȩ rectitudinẽ oppugnat. Iniustus ẽ. qͥ
iusticie p̃cepta ñ custodit: iniquus ẽ. qui iniquis
oꝑib dm̃ offendit. Bene aũ ñ dictũ ẽ ꝑpetrauit
iniquitatẽ s peꝑit: quia sicut in partu dolor. &
labor ẽ anxius: tta ꝑuersi quiq laborant. atꝙ an¬
xie anelant: ut malũ qd̃ in corde conceꝑinit. ado¬
ꝑationis exitũ ꝑducere possint. Recte quoꝙ non
dicit᷑ concepit malã uoluntatẽ s dolorẽ: quia ma¬
ia uoluntas ipsa se torquet.ipsa sui suppliciũ est.
lgit enĩ tudicio ds udicio suo recto ce miro: ut ani¬
na quȩ peccauerit ipsa se ipsã puniat de peccato
ipso qd̃ ꝑpetrat. Unde recte subiungit᷑. Lacũ aꝑuit
ce effodit eũ: e incidit in foueã quã fecit. Lacum
dem parare: quo alius cadat. quẽ uult decipere
inuistus. Aꝑtt᷑ autẽ hic lacus: cũ consentit᷑ male
sugestioni t̾renarũ cupiditatũ. Effodit᷑ uero. eũ

Expanded text:
ipsius justitiae rectitudinem oppugnat. Injustus est, qui ipsius justitiae rectitudinem oppugnat. Injustus est, qui justitiae praecepta non custodit: iniquus est, qui iniquis operibus Dominum offendit. Bene autem non dictum est, perpetravit iniquitatem, sed peperit: quia sicut in partu dolor et labor est anxius, ita perversi quique laborant, atque anxie anhelant, ut malum, quod in corde conceperint, ad operationis exitum perducere possint. Recte quoque non dicitur, concepit malam voluntatem, sed dolorem: quia mala voluntas ipsa se torquet, ipsa sui supplicium est. Agit enim omnipotens Deus judicio suo recto et miro, ut anima, quae peccaverit, ipsa seipsam puniat de peccato ipso, quod perpetrat. Unde recte subjungitur: 16. Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam, quam fecit. Lacum dem parare, quo alius cadat, quem vult decipere injustior. Aperitur autem hic lacus, cum consentitur malae suggestioni terrenarum cupiditatum. Effoditur vero, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sationẽ iustũ ueniet iudiciũ: de quo ita dicit.
ut intelligamꝰ unicuiꝙ homini suppliciũ fieri
de peccosuo: &e eiꝰ iniquitatẽ in penã conuerti.
Nec putemꝰ illã tranquillitatẽ ce in effabile lum̃
di de se ꝓferre unde pec̾ca puniant᷑: s ipsa pecc̃a
sic ordinari. ut quȩ fuerunt delectamenta homi¬
ni peccanti: sint instrumenta dño punienti. Eece
inquit parturit iniusticiã. Quid enĩ conceꝑat:
ut iniusticiã parturiret: Concepit inqͥt dolorẽ:
ce peꝑit iniquitatẽ. Non hoc peꝑit: qd̾ concepit.
Non enĩ hoc nascit᷑: qd̾ concipit᷑. S concipit᷑ sem̃
nascit᷑ qd̾ format᷑ ex semine. Semen qd̾ concipit᷑.
est uoluntas mala. Fructus uero qui nasett᷑. est actio
ꝑuersa. Prius quippe mala uoluntas tanqͣm sem̃
in corde nascit᷑: s deinde ex hoc semine oꝑatio inui¬
sta. siue qd̾ ampliꝰ est. iniqua tanꝗͣ fructꝰ gen̾at᷑.
Iniusticia ẽ ħ qd̾ a iusticie regła discordat: ĩ iqͥta uͦ qd

Expanded text:
al. justum veniet judicium: de quo ita dicit, ut intelligamus unicuique homini supplicium fieri de peccato suo, et ejus iniquitatem in poenam converti. Ne putemus illam tranquillitatem et ineffabile lumen Dei de se proferre unde peccata puniantur, sed ipsa peccata sic ordinare ut quia fuerunt delectamenta homini peinquit parturit injustitiam. Quid enim conceperat, ut injustitiam parturiret? Concepit inquit dolorem, et peperit iniquitatem. Non hoc peperit, quod concepit. Non enim hoc nascitur, quod concipitur: sed concipitur semen, nascitur, quod formatur ex semine. Semen, quod concipitur, est voluntas mala: fructus vero, qui nascitur, est actio perversa. Prius quippe mala voluntas, tanquam semen in corde nascitur, sed deinde ex hoc semine operatio injusta, sive quod amplius est, iniqua, tanquam fructus generatur. Injustitia est hoc, quod a justitiae regula discordat. Iniquitas vero, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Pater enĩ ñ iudicat quenquã. s om̃e uiditiũ
dedit filio. Hȩc autẽ anima que ꝑfecta orat:
uide quẽadmodũ diem iudicii ñ timeat: ce
uere securo desid̃iodicat in oĩone adueniat
regnũtuũ. Iudica me inquit dñe scđm iusti¬
ciam meã. In suꝑiore psalmo infirmꝰ dep̃cabat᷑.
miscd̾iã pocius implorans cdłi: qͣm cõmemorareᷤ
ullũ meritũ suũ: qm̃ filiꝰ di pec̃cores uentt uo

Expanded text:
dicium dedit Filio . Haec autem anima quae perfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiderio dicat in oratione, Adveniat regnum tuum . Judica me inquit Domine secundum justitiam meam. In superiore psalmo infirmus deprecabatur, misericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum. Quoniam Filius Dei pe
Abbreviated transcription (Latin):
ce seruauit p̃cepta que accepit. audet dicere
uidica me scđm iusticiã meã: & scd̃m innocen¬
tiam meã suꝑ me. Illa ẽ. uera innocentia: que
nec inimico nocet.Itaꝙ se bene uicdicari postu¬
lat scdm innocentiã: qui uere dicere potuit.
Si reddidi retͥbuentib mͥ mala. Quod autem
addit suꝑ me. ñ ad innocentiã tantũ. s adui¬
sticiã quoꝙ subaudiri potest: ut iste ͤ sensus.

Expanded text:
dicere, Judica me secundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam super me. Illa est vera innocentia, quae nec inimico nocet. Itaque se bene judicari postulat secundum innocentiam, qui vere dicere potuit: Si reddidi 36 retribuentibus mihi mala. Quod autem addit, Super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest, ut iste sit sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓbati manifesti fiant int̾ uos. hoc ẽ. int̾ hoĩes:
cũ manifesti si nt dõ. An forte easdẽ sagitas ce ua
sa mortis disposuit ad ꝑniciẽ infideliũ: e arden¬
tes. uel ardentib oꝑatus ẽ. ad exercitationẽ fidehũ
Nonenĩ falsũ est. qd̾ apłs dicit. aliis sumꝰ odor
uitȩ aduitã: aliis odor mortis in mortẽ. Non gͦ mi¬

Expanded text:
ut probati manifesti fiant inter vos, hoc est, inter homines, ut probati manifesti fiant inter vos, hoc est, inter homines, cum manisa mortis disposuit ad perniciem infidelium, et ardentes vel ardentibus operatus est ad exercitationem fidelium? Non enim falsum est quod Apostolus dicit: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem. Et ad
Abbreviated transcription (Latin):
est in xp̃o ih̾u domino nr̃o. Sic atdentib sagit
raq ardentes habent: S siue ipse sagite ardeãt
siue ardere faciant. qd̃ utiq ñ possunt nisi ce
ipse ardeant: integer sensus est. S quia ñ sagit¬
tas tantũ. s cẽ uasa mortis dicit in arcũ dñm pa¬
rauisse: queri potest que sunt uasa mortis. An
forte heretici : Nam ce ipsi ex eodẽ arcu. sdest ex
eisdẽ scripturis. in animas ñ caritate inflam¬
mandas. s ueneno ꝑimendas insiliunt: qd̾̃ ñ con-¬
tingit. nisi ꝓ meritis. Propt̾ea diuine ꝓuidentiȩ
& ista dispositio tribuenda ẽ. ñ quia ipsa pecca¬
tores facit: s quia ipsa ordinat cũ peccauerutt.
Malo enĩ uoto ꝑ peccatũ legentes: male cogunt᷑ in¬
telligere. ut ipsa sit pęna pec̃ci. Quorũ tam̃ mor¬
te. filii catholice eccłȩ tanqͣm quibdã spinis a
somno excitant᷑: & ad intelligentiã diuinarũ scͥp¬
turarũ ꝓficiunt. Oportet enĩ inquit ce hereses ẽẽ.

Expanded text:
est in Christo Jesu Domino nostro . Sic ardentibus sagittraque, Ardentes, habent. Sed sive ipsae sagittae ardeant, sive ardere faciant quod utique non possunt, nisi et ipsae ardeant, integer sensus est. Sed quia non sagittas tantum, sed etiam vasa mortis dicit in arcum Dominum paravisse: quaeri potest, quae sint vasa mortis? An forte haeretici? Nam et ipsi ex eodem arcu, idest, ex eisdem Scripturis in animas non caritate inflammandas, sed veneno 39 perimendas insiliunt. Quod non contingit, nisi pro meritis: propterea divinae providentiae etiam ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatores facit, sed quia ipsa ordinat, cum peccaverint. Malo enim voto per peccatum legentes male coguntur intelligere: ut ipsa sit poena peccati: quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis a somno excitantur, et ad intelligentiam Scripturarum divinarum proficiunt. Oportet enim inquit et haereses esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ execrationẽ cũ ait. decidã merito abinimi¬
eis meis inanis. qd̃ est grauissimũ uirisui¬
randi genus: cũ homo dicit. si illud feci. illud
patiar. S aliud ẽ. iuratio in ore iurantis: aliud
in significatione ꝓph̾antis. Hic enĩ dicit quid
uire contingat hominib qui reddent retribu¬
entib mala. ñ qd̾ sibi aut alicui qͣsi iureuiran¬
do imp̃cet᷑. Et ideo subiungit. ꝑsequat᷑ inimi¬
cus anumã meã ce cõprehendat. Iterũ inuns
ꝙ manifestat: quẽ suꝑius uelut leonẽ appella¬
uit. Ipse enĩ animã ꝑsequit᷑. Nam homines
usq ad int̾fectionẽ corporis seuiunt: animã

Expanded text:
per exsecrationem, cum ait, Decidam merito ab inimicis meis inanis. Quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetizantis. Hic enim dicit, quid jure contingat hominibus, qui reddunt retribuentibus mala: non quod sibi aut alicui quasi jurejurando imprecetur, et ideo subjungit: 6. Persequatur inimicus animam meam, et comprehendat. Iterum inimicue manifestat, quod superius, quasi leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur . Nam homines usq
Abbreviated transcription (Latin):
hanc congregationẽ regredere in altum qd̃
resurgendo ce in altũ ascendendo fecisse in¬
głificationẽ eiꝰ dari ñ posset: sicut in euuan¬
głio positũ est. Sp̃s autẽ nondũ fuerat ddat᷑:
qr iħc ñdũ fuerat głificatus. Regressus gͦ in
altum ꝓpter congregationẽ popłorũ. misit
spm̃ scm. quo impleti p̃dicatores euuangłii:
orbemt̾rarũ eccłiis impleuer̃t. Et quia uent̾ũ¬

Expanded text:
hanc congregationem regredere in altum, quod resurgendo et in coelum ascendendo fecisse inn posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Regressus ergo in altum propter congregationem populorum misit Spiritum Sanctum, quo impleti praedicatores Evangelii orbem terrarum Ecclesiis impleverunt . 9. Et quia Ex Au
Abbreviated transcription (Latin):
ledictio. Non enĩ optat ut ueniat: s p̃dicio
qd̾ fut᷑um p̾uidit. A cogitationib suis decidunt:
quia qͥcquid elate cogitauerant. cũ int̾eunt sñ
fructu amittunt. Suꝑbia uͦ ruinã habet:. sic̃
e contͣrio humilitas exaltationẽ. Dicit᷑ alibi. In
illa diȩ ꝑibunt om̃s cogitationes eorũ. Que utiꝙ
ñꝑirent: si cęlestia cogitarent. Testat᷑ enĩ idem
psalmista. Qm̃ sunt reliqͥȩ homini pacifico.
ce ȩt̾na mala nunqͣm cogitata reꝑuint: ce su¬
bito amittunt bona tẽporalia. que dium̃te
tractauerunt. Qui scđm multitudinẽ impi¬
etatũ suarũ expellent᷑: quia ꝓp̃t multa quȩ¬

Expanded text:
ledictio. Non enim optat ut veniat, sed praedicit, quod futurum praevidit. A cogitationibus suis decidunt, quia quicquid elate cogitaverunt, cum intereunt, sine fructu amittunt. Superbia vero ruinam habet, sicut econtrario humilitas exaltationem. Dicitur alibi. In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Quae utique non perirent, si caelestia cogitarent. Testatur enim idem Psalmista, Quoniam sunt reliquiae homini pacifico. ia aeterna mala nunquam cogitata reperiunt; et subito amittunt bona temporalia, quae diu mente tractaverunt. Qui secundum multitudinem impietatum suarum expellentur, quia p
Abbreviated transcription (Latin):
cientib mala: s retͥbuentib mͥ mala. Qui
enĩ retribuit: iam aliquid accepit. Maio¬
ris autẽ patientiȩ ẽ. nec ei mala rependere.
qui acceptis beneficiis reddit mala ꝓbo
nis: qͣm si nullo ante accepto beneficio.no¬
cere uoluisset. Inanit̾ autẽ se iactat. qui
cũ ce iꝰpse homosit cupit se de homine uin¬
dicare: qr cũ suꝑare hominẽ palam querit
occułte a diabolo suꝑat᷑. Inanis effectus ẽ
uana &e suꝑba leticiã. qd̃ quasi uinei ñ po
tuit. Intelligit gͦ iste ubi maior fiat uictoria.

Expanded text:
cientibus mala: sed retribuentibus mihi mala. Qui cientibus mala: sed retribuentibus mihi mala. Qui enim retribuit, jam aliquid accepit. Majoris autem patientiae est, nec ei mala rependere, qui acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset. Inaniter autem se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare, et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur. Inanis effectusvana et superba laetitia, quod quasi vinci 34 non potuit. Intelligit ergo iste ubi major fiat victoria,