comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ꝙ cũ turba eiecta ẽẽt de
domo archisinagogi in tͣint
iħe domũ. ⁊ tenint manum
puelle ⁊ surrex̃. foras gͦ turba
eicitur ut puella suscitetur.
quia pͥus asecretis cordium ex¬
pellitur multitudo curarum
⁊ sollicitudinũ. ⁊ sic anima que
intͥnsecꝰ iacet mort ua. surgit
uiuificata. dum enĩ se quisꝙ ꝑ in¬
numeras desid̾iorum cogitationes
spargit. ad cogitationes sui nulla¬
temis se colligit. nec sapĩam q̃ d̾s
est plene recipit nisi qui abomni
se carnalium cogitationũ fluctua¬
tione plene retrahit. Uñ salomõ.
Sap̾ia scͥbe in tempore otii. ⁊ qui

Expanded text:
uod cum turba ejecta esset de domo Archisynagogi, intravit Jesus domum, et tenuit manum puellae, et surrexit . Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia prius a secretis cordium expellitur multitudo curarum et sollicitudinum, et sic anima, quae intrinsecus jacet mortua, surgit vivificata. Dum enim se quisque per innumeras desideriorum cogitationes spargit, ad cogitationes sui nullatenus se colligit, nec sapientiam, quae Deus est, plene recipit, ut qui ab omni se carnalium cogitationum fluctuatione plene retrahit. Unde Salomon: « Sapientia scribae in tempore vacuitatis, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
beuedicam tͥ in anima clarificata.
ensq benedictus in corꝑe głificato.
item benedicam tͥ contemplatione
łitatis erisq benedictus usione
humanitatis. Ad quã benedictio¬

Expanded text:
benedicam tibi in anima glorificata, erisque benedictus in corpore glorificato. Item benedicam tibi contemplatione divinitatis, erisque benedictus visione humanitatis; ad quam benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nos natura filii ire. qr nu̾̃to
pecc̃i originał apatribus ui¬
tiosa lege ꝯceptionis nr̃e tͣn¬
ducti debitores nascimur pe
efficiunt᷑ aliqui .s. filii diffiden¬

Expanded text:
et nos natura filii irae , quia merito peccati originalis a patribus vitiosa lege conceptionis nostrae traducti, debitores nascimur vitefficiuntur aliqui, scilicet, fi
Abbreviated transcription (Latin):
u.f. Acsidic̾et. in hoc dito uos
ẽẽ expatre dyabolo qui a desidia
eiꝰ facitis. fiunt aũ fili dyabłi duobꝰ
modis. lege ꝯceptiõis. lege imita¬
tionis. Concipiunt᷑ enĩ ĩpecc̃is
parentum concubitꝰ non ẽ sine
libidine. sdeo filioꝵ ex eoꝵ carne
nascentium ñ pot̃ sine pecc̃o
fieri conceptus. ubi pecc̃m in
paruulos ñ transmitrit ꝓpago.
s libido. nec fecunditas nature
humane fac̃ homines cũ pecc̃o
nasci. s feditas libidinis. quã
homines habent expͥmi uistissi¬
ma con dempnatioẽ pecc̃i. ĩoq
dauid quamius de legitim o
iustoꝙ comugio natus. in quo
.s. nec infidelitatis culpa. nec
macula pot̾at inueniri. tñ
ꝓpt̾ originale pect̾m quo na¬
turalit̾ filii obstricti sunt ire.
non modo impioꝵ filii s om̃s
etiam qui de iustoꝵ scĩficata
carne nascunt᷑ exclamat. Ecce

Expanded text:
 ac si diceret: In hoc dico vos esse ex patre diabolo, qui desideria ejus facitis. Fiunt autem filii diaboli duobus modis, lege conceptionis, lege imitationis. Concipiuntur enim in peccatis parentum concubitus non est sine libidine, ideo filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato fieri conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propago, sed libido; nec fecunditas humanae naturae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent, ex primi justissima condemnatione peccati. Ideo David, quamvis de legitimo et justo conjugio natus, in quo scilicet, nec infidelitatis culpa, nec macula poterat inveniri, tamen propter originale peccatum, quo naturaliter filii obstricti sunt irae, non modo impiorum filii, sed omnes etiam qui de justorum sanctificata carne nascuntur, exclamat: « Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
etatis atq calamitatis. quam
t̾renoꝵ cupiditate relictis su¬
ꝑiorib ad ext̾iora rapi. nichil
quietiꝰ nicħ diuiniꝰ : quã ĩ scło
nicħ appatere. Ideo isrłiticꝰ po¬
pulus custodiam sabbi accipit
inmun̾e. Egiptꝰ ũoꝑ cussa est
muscaꝵ multitudĩe. Qui enĩ
dm̃ sequitur accipit sabb̃m
.i. reqͥem m̃tis. ut ñ fatiget᷑ appe¬
titu desiderii carnalis. Egiptuᷤᷤ
salomon. Musce morientes ꝑ¬
dueunt suauitatẽ unguenti.
qr cogitationes suꝑ flue que ⁊¬
assidue inaĩo carnalia cogitan

Expanded text:
etatis, atque calamitatis, quam etatis, atque calamitatis, quam terrenorum cupiditate, relictis superioribus, ad exteriora rapi. At nihil quietius, nihil divinius, quam in saeculo nihil appetere. Ideo Israeliticus populus custodiam Sabbati accipit in munere. Aegyptus vero percussa est muscarum multitudine. Qui enim Deum sequitur, accipit Sabbatum, id est requiem mentis, ut non fatigetur appetitu desiderii carnalis; Aegyptus Salomon: « Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti ; » quia cogitationes superfluae, quae in animo carnali c
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ uita. ⁊ inaquosa. qr eã flu¬
minis ĩpetꝰ non letificat. ut ꝑne¬
nias ad t̾ram uiuentiũ. egredia¬
tur ⁊ de cognatione sua. Cogna¬
tio hominis cusuositas ẽ que
post uolũptatẽ recte ponitur.
nonne curiose sollicitat᷑ qͦmͦ
placeat mulieri ⁊ qͦm eã alli¬
ciat: Sungluuiei. nonne un¬
diq rapit ⁊ ex torquet ut gule
satisfaciat: Hoc uitium curi¬
ositatis humane infirmitati
uicinum ẽ ⁊ cognatum. contͣ
quod uigilare nos monet do¬
minus ineunͣgłio dicens. No¬
lite solliciti ẽẽ aĩe ur̃e quid mã¬
ducetis neq corpori ur̃o qͥd
in duamini ⁊ alibi. Nolite sol¬
liciti ẽẽ decrastino. sufficit eñi
diei malitia sua. Mala ẽ ergo
cognatio talis q̃ non prestãt
solatium s parit tͥsticiam.
Porro tͥsticia uiri mortẽ oꝑa¬
tur. Hec cognatio inplura
amores diuidatur. atq mł¬
tiplici rerũ mortaliũ cura
infidelit̾ occupat᷑. Nicħ enĩ la¬
borio sins quã t̾renis desid̾iis
estuare. nicħ est maioris anxi¬

Expanded text:
 eam fluminis impetus non laetificat, ut pervenias ad terram viventium. Egredere et de cognatione tua. Cognatio hominis est curiositas, quae post voluptatem recte ponitur; nonne curiose sollicitatur quomodo placeat mulieri, et quomodo alliciat eam? Si ingluviei, nonne undique rapit et extorquet, ut gulae satisfaciat? Hoc vitium curiositatis, humanae infirmitati vicinum est et cognatum, contra quod nos vigilare monet Dominus in Evangelio, dicens: « Nolite solliciti esse animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini . » Et alibi: « Nolite solliciti esse de crastino, sufficit enim diei malitia sua . » Mala est ergo cognatio talis, quae non praestat solatium, sed parit tristitiam. Porro tristitia viri mortem operatur. Haec cognatio in plura amores dividatur, atque multiplici rerum mundanarum cura infideliter occupetur. Nihil enim laboriosius est, quam terrenis desideriis aestuare. Nihil est majoris anxi
Abbreviated transcription (Latin):
tio. iustificatio. magnificat̾õ.
que s̃ effectꝰ p̾destinatiõis. nõ
causa. Predestinatio nãꝙ:
est gr̾e preparatio. cuiꝰ effec¬
tus est gr̃e appositio. Magnũ
est fierĩ filium tanti ac tam
benigni patͥs. qui omĩa dat
gratis. qui dedit potestatẽ

Expanded text:
tio, justificatio et magnificatio, quae sunt effectus praedestinationis, non causa. Praedestinatio namque est gratiae praeparatio, cujus effectus est appositio gratiae. Magnum est fieri filium tanti, ac tam benigni Patris, qui omnia dat gratis, qui dedit potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
illa ẽ de fluminib aque iuue sa¬
lientis inuitam et̾nam. Hec aut̃
de fluminib babilonis. suꝑ que
scĩ uiri sedent ⁊ flent ñ habentes
hic manentem cuntatẽ s futurã
inquirentes ⁊ redemptionẽ corꝑiᷤᷤ
expectantes Suꝑ illa igit᷑ flumina
scĩ sedent. ñ se illis in miscent qͥa
post̾iorum obliti q̃ uelut st̾cora¬

Expanded text:
e salientis in vitam aeternam; haec autem de fluminibus Babylonis, super quae sancti viri sedent et flent, non habentes hic manentem 780 civitatem, sed futuram inquirentes, redemptionem corporis exspectantes. Super illa igitur flumina sancti sedent, non se illis immiscent, quia post
Abbreviated transcription (Latin):
sideria abicite que militant
que talia parit germina. de
hac dictum ẽ ade. Maledicta
t̾ra inoꝑe tuo. spinas ⁊ tͥbuloᷤᷤ
gͥminabit tͥ. ħ est carnalis uo¬
luptas ex pͥme maledictionis
p̾uaricatione inflicta uicioꝵ
in centiua. passionũ ignomina.
tanquam spinas ⁊ tribulos
anime g̾minans. Hec t̾ra nõ
nutrit s dissoluit. Hec ẽ aqua
sine substantia. Unde ꝓpħa.¬

Expanded text:
sideria, quae militant quae talia parit germina. De hac dictum est: « Maledicta terra in opere tuo, spinas et tribulos germinabit tibi . » Haec est carnis voluptas, ex primae praevaricationis maledictione inflicta, vitiorum incentiva, passionum ignominiam tanquam spinas et tribulos animae germinans. Haec terra non nutrit, sed dissolvit. Haec est aqua sine substantia; unde p
Abbreviated transcription (Latin):
bus nr̃is ⁊̃ obseruandꝰ ꝓponitur.
Iocund̾ inquit hõ miseret᷑ ⁊ como¬
dat disponit sermories suos in
iudicio. Dispensatoꝵ ⁊ eo ipso dis¬
inter dispensatores. ut fidelis
qͥs inueniat᷑. Ad mod̾ationis mo¬
destiam admom̾s c̃ audis uł legiᷤ.
Modestia ur̃a nota sit oĩb hoĩbus.
Puto aut̃ quia nicħ firiit̾. nicħ
fid elit̾ ⁊ admitoꝵ retͥbutionẽ tenet᷑
quod his . S. diuidicatiõis uidł. de

Expanded text:
bus nostris etiam observandus proponitur: bus nostris etiam observandus proponitur: Jucundus, inquit, homo qui miseretur et commodat, disponet sermones suos in judicio . Dispensatorum, et eo ipso disinter dispensatores ut fidelis quis inveniatur . Ad moderationis modestiam admoneris, cum audis, et legis: Modestia vestra nota sit omnibus hominibus . Puto autem quia nihil firmiter, nihil fideliter et ad meritorum retributionem tenetur, quod in his quinque dijudicationis vi
Abbreviated transcription (Latin):
sinit. ⁊ mod̾atio quid̾ oĩ oportuo
oꝑi ꝯgruũ modũ inponit. Hic
ẽ ille digitꝰ qͥ auricłaris d̾r. ꝓ eo sa¬
ne quod cet̾is om̃ib accomõdatiꝰ
pͣgand̾ aurib ingerit᷑. Et ille ab¬
sꝙ dubio obauditiõis aurẽ pͣ¬
gatam ⁊ ad audiend̾ ꝑatam ge¬
rit. mandatisq diuin̾is melius
obaudit. qui inõĩb que accitat
dignas mod̾antie metas obseruat.
Hos.pͦ. qͣles distĩximꝰ discͤtionis
digitos utͣq manus hr̃ẽ deb. ⁊ tã
prudentie gͣdib ornari oportet. Si
nos inquit apłs diuidicaremꝰ non
utiq iudicarem᷑. Attende obsecͦ
quã utile diuidicationis offm sit.
que nos in ꝯspectu iudicis iudicio
absoluit. Ad delib̃ationis ꝯsilia
nos mittit qͥ dic̃. Oĩa fac cũ ꝯsilio
⁊ nunꝗͣ peniteb̾. Nou̾at sane qͥa
expediunt. Dispositionis ordo
in oꝑib nr̃is cogita quã necessa¬
riꝰ indeat᷑. quando qͥdẽ in sermoni¬

Expanded text:
sinit, et moderatio quidem omni opportuno sinit, et moderatio quidem omni opportuno operi congruum modum imponit. Hic est ille digitus, qui auricularis dicitur, pro eo sane quod caeteris omnibus accommodatius purgandis auribus ingeritur, et ille absque dubio ob auditionis aurem purgatam, et ad audiendum paratam gerit, mandatisque divinis melius obaudit, qui in omnibus quae agit, dignas moderantiae metas observat. Hos quinque quales distinximus discretionis digitos utraque manus habere debet, et tam prudentiae gradibus ordinari oportet: Si nos, inquit Apostolus, dijudicaremus, non utique judicaremur . Attende, obsecro, quam utile dijudicationis officium sit, quae nos in conspectu judicis judicio absolvit. Ad deliberationis consilia nos mittit qui dicit: Omnia fac cum consilio, et nunquam poenitebis . Noverat sane quia  omnia expediunt. Dispositionis ordo in operibus nostris cogita quam necessarius videatur, quandoquidem in sermoni
Abbreviated transcription (Latin):
rõ ordinat᷑. Regentis ⁊ p̾minẽtis
osfin̾ gerit q̃ omnia seriatĩ cͥca
se ordinat. atꝙ disponit. sñ oꝰ nutu
ctum exire oportet. In dicẽ ⁊ medi¬
um medicꝰ sequit᷑. ⁊ delibationem
simł ⁊ dispositionẽ srpe dispẽsati¬
Ocomitat᷑. Suꝑuemente occa¬
sione ⁊ ĩ idipsũ urgente młtũ diu̾¬
sa sepe ex dispensatiõe agimꝰ. abhis
ordine quã disposiumꝰ. dispẽsati¬
onis gͥ offo̾ sepe agit᷑. ut tã nr̃a de¬
lib̾atio quã dispositio meliori exi¬
tu ꝯcludat᷑. Debet itaq utmq
seqͥ. ꝑ quã oport: cũ necẽẽ fu̾it utm¬
ꝙ corrigi. In firmis aũ m̃bris atꝙ
medendis palpandi grã medicꝰ ma¬
xime ad hibet᷑. iñꝙ absq dubio qͣi
ꝓmedendi offõ ħ nom̃ sortit᷑. Et qͥd
aliud qͦso dispensato quã morbida
nr̃a palpat. dũ in firmitatis nr̃e
modum forti ex aminatione pen
digna reꝯpensatione respondere
sciat. ⁊ medici offm ex plere ualeat.
Manꝰ nr̃a in minimũ digitũ de¬

Expanded text:
io ordinatur. Regentis et praeeminentis officium gerit, quae omnia seriatim circa se ordinat atque disponit, sine cujus nutu ctum exire oportet. Indicem et medium medicus sequitur, et deliberationem simul et dispositionem saepe dispensatio comitatur. Superveniente occasione et in idipsum urgente, multum diversa saepe ex dispensatione agimus ab his ordine quam disposuimus. Dispensationis igitur officio saepe agitur, ut tam nostra deliberatio quam dispositio meliori exitu concludatur. Debet itaque utramque sequi, per quam oportet, cum necesse fuerit, utramque corrigi. Infirmis autem membris atque medendis palpandi gratia medicus maxime adhibetur, indeque absque dubio quasi pro medendi officio, hoc nomen sortitur: et quid aliud, quaeso, dispensatio quam morbida nostra palpat, dum infirmitatis nostrae modum forti examinatione pensdigna recompensatione respondere sciat, et medici officium explere valeat? Manus nostra in minimum digitum de
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ .i. ꝯcupiscentia sarnis
.i. uoluptas. ꝯcupiscẽtia
ocłorum .i. curiofitas. Labentem igit᷑
mundũ atq defid̾ia eiꝰ declinemꝰ ne
cũ labente pariter cadamꝰ. ⁊ sic̃ illa
tria abdicanda sunt ⁊ declinanda.
ita de illis exeunti tͥa apponuntur.
quib ad terram desid̾abilem du¬
citur .s. ortus. cellarium. cubicu¬
lum. Inducit ii nos dominus pͥmo
ĩortum. inde in cellartum. postͤ¬
mo ineubiculum. uͥ requiescen¬
tes de fructu terre desiderabił
saturabimur. Hec tͥa incanticis
cominemorant᷑. De orto enumm spõ¬
sa ait. Dilectus ms̃ descendit in qr¬
tum suum ad areolam aromatũ.
ut pascatur in ortis ⁊ lilia colligat.
De cellario sponsa dicit. Introduxit
me rex in cellaria umaria. ordi¬
nauit in me caritatem ⁊ dilec¬
to ait. Lectus nr̃ florious. Ortꝰ
autem intelligitur eccła que ẽ
ł actiua uita. ubi tanquam ĩ or¬
to redolent flores uirtutum. &
pullulant gͥmina bonoꝵ oꝑm.
ut uidentes ea głificent patrem

Expanded text:
est concupiscentia carnis, id est voluptas, concupiscentia oculorum, id est curiositas. Labentem igitur mundum, atque desideria ejus declinemus, ne cum labente pariter cadamus; et sicut illa tria abdicanda sunt, et declinanda, ita de illis exeunti tria proponuntur, quibus ad terram desiderabilem ducitur, scilicet hortum, cellarium, cubiculum. Inducit enim nos Dominus, primo in hortum, inde in cellarium, postremo in cubiculum, ubi requiescentes de fructu terrae desiderabilis satiabimur. Haec tria in Canticis commemorantur. De horto enim sponsa ait: « Dilectus meus descendit in hortum suum, ad areolam aromatum, ut pascatur in hortis, et lilia colligat . » De cellario sponsa dicit: « Introduxit me rex in cellaria sua, ordinavit in me charitatem . » Et de lecto ait: « Lectus noster floridus . » Hortus autem intelligitur Ecclesia, quae  activa vita, ubi tanquam in horto redolent flores virtutum, et pullulant germina bonorum operum, ut videntes ea, glorificent Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tis nonaginta nouẽ indeser¬
to. s antequam reduc̾et qͣsi
a longe cõminatꝰ ẽ baculo mo
ut ouicula se errasse cognoscens
mi aqua lotam. siccata aqua sñ
sub̃a: consortio unde cecidit ãgłi¬
co redd̃et. ꝓdigumq filiũ longa
necessitate confectum diu exulẽ
⁊ ꝑegͥnum patͥ reconciliaret. Ma¬
ledicta gͦ t̾ra illa udeo fugienda
que tali rigatur aqͣ. non est aqua ui

Expanded text:
tis nonaginta novem in desertis nonaginta novem in deserto; sed, antequam reduceret, quasi a longe comminatus t ovicula se errasse cognosceretmi aqua lotam, siccata aqua sine  consortio unde ceciderat angelico redderet, prodigumque filium longa necessitate confectum, diu exsulem et peregrinum patri reconciliaret. Maledicta ergo terra illa, et ideo fugienda, quae tali rigatur aqua. Non est haec «
Abbreviated transcription (Latin):
statem ñ subsistentiã. quiã
non u̾e sunt que talẽ pariũt
dulcedinẽ. s transeunt omnia sñ
fructu. ut u̾bi gratia qui peccando
lucratur aurum ⁊ huiꝰ modi. sine sub¬
stantia ẽ. qui a ⁊ Hic fi dẽ anuttit.
⁊ in ĩfernum descendens hec ñ sec̃
portat. homo enĩ cũ int̾ierit ñ sus¬
cipiet omnia. neq descendr cũ eo
glła eius. Mauis ergo amisit ut mi¬
nus lucraretur. pecuniam auxit.
fidem minuit uł extuxit. Habũ¬
dat nescio qͥd in archa. sed multo¬
maiꝰ quiddã diminutũ ẽ in corde.
de archa gaudes. de corde ñ plan
gis. Inhac aqua sine substantia
ꝑdidit ille ꝓdigus filius sub̃am
pascens porcos .i. t̾renis ⁊ inmũ¬
dis actib delectatus ⁊ desid̾ans
sili quas porcoꝵ que uentrem
implent ⁊ ñ satiant. ita uolup
⁊ si adhoram delectet: uerã tam̃
sacietatẽ ñ p̾stat. s tocus bõi
indigentiam in gerit. Hec ⁊̃
inerrorem ouem illex̃ centesi¬
mam. quam pius p astor ine¬
uũgłio legitur quesisse. relic¬

Expanded text:
statem, non subsistentiam, quia non vere sunt quae talem pariunt dulcedinem, sed transeunt omnia sine fructu; ut verbi gratia qui peccando lucrantur aurum, et hujusmodi. Sine substantia est, quia et hic fidem amittit, et in infernum descendens haec secum non portat. « Homo enim, cum interierit, non sumet omnia, neque descendet cum eo gloria ejus . » Majus ergo amisit, ut minus lucraretur; pecuniam auxit, et fidem minuit, vel exstinxit; abundat nescio quid in arcmagis quiddam diminutum est in corde; de arca gaudes, de corde gis. In hac aqua sine substantia perdidit ille prodigus filius substantiam pascens porcos, id est terrenis et immundis actibus delectatus, et desiderans siliquas porcorum, quae ventrem implent, et non satiant; ita volupt, etsi ad horam delectat, tamen satietatem non praestat, sed totius boni indigentiam ingerit. Haec etiam in errorem ovem invexit centesimam, quam pius pastor in Evangelio laetatur quaesisse, relic
Abbreviated transcription (Latin):
dis quer̾e ⁊ in uenire: Scd̾m hanc
acceptionẽ prudentie utdent᷑ in esse
tũmodo menbra duo. disc̾tio indł
atq delib̾atio. Sic sane u̾boꝵ ĩ opia
fac̃ nos eoꝵ significationẽ mͦ extñd̾e.
mͦ resfͥng̾e. uł alio qͦlib mͦ mutare.

Expanded text:
dis quaerere et invenire? Secundum hanc dis quaerere et invenire? Secundum hanc acceptionem prudentiae videntur inesse tantummodo membra duo, discretio videlicet atque deliberatio. Sic sane verborum inopia facit nos eorum significationem modo extendere, modo restringere, vel alio quolibet modo mutare.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩcõmodũ. dispositio int̾ ordinatũ
mod̾atum ⁊ ĩmod̾atũ. Diuidicatio
ẽ que cuncta in iudiciũ adducit.⁊
segregans bona amał ꝑ illicita nos
effluere ñ ꝑmittit. de lib̾atio ẽ qͦͣ
que cuncta in ꝯfuse ag̃. nicħꝙ penitꝰ
in ordinatum relinquit. dispensatio
est que suꝑuenienti occasioni cedit.
⁊ humane infirmitati ꝯsulens hu¬
manam dispositionẽ diume dispoĩ¬
tioni friuole resultare ñ ꝑmittit.
Mod̾atio ÷ que modum custodit
⁊inqͥbꝰcumq agendis modestie me¬
tas pret̾ire ñ sinit. Notandum aũ
quod discͤtio qñꝙ stͥcte accip̾r. ⁊ tẽ
nicħ aliud quã quod suꝑiꝰ diuidi¬
cationẽ diximus intellig̾r. ut sunt.
ẜ. gradꝰ prudentie. discretio. deli¬
batio. dispositio. dispensatio. mod̾a¬
tio. Eꝯtrario aut̃ sepe delib̃atio lar¬
gius accipitur. ut subsequentia
in se menbra includ̾e̾ uideat᷑. Qͥs
dum inagendis mutandis. ꝯsũman¬

Expanded text:
et incommodum, dispositio inter ordinatum et incommodum, dispositio inter ordinatum moderatum et immoderatum. Dijudicatio est, quae cuncta in judicium adducit, et segregans bona a malis per illicita nos effluere non permittit. Deliberatio quae niquae cuncta inconfuse agit, nihilque penitus inordinatum relinquit. Dispensatio est, que supervenienti occasioni cedit, et humanae infirmitati consulens, humanam dispositionem divinae, dispositioni frivolae resultare non permittit. Moderatio est, quae modum custodit, et in quibuscunque agendis modestiae metas praeterire non sinit. Notandum autem quod discretio quandoque stricte accipitur, et tunc nihil aliud quam quod superius dijudicationem diximus intelligitur, ut sint quinque gradus prudentiae: Discretio, deliberatio, dispositio, dispensatio, moderatio. E contrario autem saepe deliberatio largius accipitur, ut subsequentia in se membra includere videatur. Quis dum in agendis, mutandis, consumman
Abbreviated transcription (Latin):
onum oportunitatẽ aliqͥd de ꝓpositi
nr̃i rigore. uł dispositionis nr̃e ordi¬
ne dem̃e uł mutare. qm̃ humana
dispositio atq dimna ñ semꝑ in eũdẽ
finẽ ꝯcͣrt̃ nec ad eund exitum usq ꝙͣ
ꝯducunt. Ultimum aũ ẽ inomnib
que ordinate ⁊ cͥꝯspecte agimꝰ modũ
ꝯgruũ ñ ignoͣre. cognitum uͦ cũ om̃i
diligentia & lõgammitate c̾todire.
Primum itaq est diuidicatiõis. scdm
deliberationis. t̾cium dispositiõis. uͭu
dispensationis. ͭ ͣ. mod̾ationis. ꝑ diui¬
dicationẽ si quid̾ licita ab illicitis sec̃¬
nimus. ꝑ delib̃ationẽ int̾ tot licita
utilia abĩutilibꝰ eligimꝰ. ꝑ disposi¬
tionẽ uixta electiõis modũ cuncta
in ordinẽ redigimꝰ. Pdispensatio¬
nem ꝓrer̃ euentu tp̃m oportunita¬
ti cedimꝰ. ꝑ mod̾ationẽ in õib quã
decet oꝑum modestiam seruannis.
Diuidicatio itaq dise̾nit int̾ licitũ
⁊ illicitimm. delib̾atio int̾ cõmodũ

Expanded text:
onum opportunitatem aliquid de propositi onum opportunitatem aliquid de propositi nostri rigore et dispositionis nostrae ordine demere vel mutare; quoniam humana dispositio atque divina non semper in eumdem finem concurrunt, nec ad eumdem exitum usquequaque conducunt. Ultimum autem est in omnibus quae ordinate et circumspecte agimus, modum congruum non ignorare, cognitum vero cum omni diligentia et longanimitate custodire. Primum itaque est dijudicationis, secundum deliberationis, tertium dispositionis, quartum dispensationis, quintum moderationis. Per dijudicationem siquidem licita ab illicitis secernimus; per deliberationem inter tot licita utilia ab inutilibus eligimus; per dispositionem juxta electionis modum cuncta in ordinem redigimus, per dispensationem pro rerum eventu temporum opportunitati cedimus; per moderationem in omnibus quem decet operum modestiam servamus. Dijudicatio itaque discernit inter licitum et illicitum, deliberatio inter commodum
Abbreviated transcription (Latin):
uł temꝑat᷑. dextra quodam mͦ qͣsi
exaltat iudicium. Ecce demanibꝰ.
modo de digius uideamus. ¶t̃q
manus digitis distinguit᷑ uł orna¬
tur. ⁊ tam iusticie quã miscd̃ie
oꝑatio ut utił ⁊ ordinata sit discre
bus distinguere. Primꝰ discretioĩs
gͣdꝰ ẽ. diiudicatio. scd̃s delib̾atio. t̾ciꝰ
dispositio. ꝙrͣtus dispensatio .u.
mod̾atio. PRimũ nãꝙ ẽ diuidicare.
⁊ ꝑ disc̾tionis ex am̃ querere. quid sit
licitum. quidueillicitum. S quia
illa que licita sunt non statim omma
expediunt. restat scdõ loco ad ꝯsilium
ꝯfugere. ⁊ multa delib̃atione in uesti¬
gare. in his om̃ib que licent. quid ex¬
pediat. uł quid oĩo ñ expediat. Qͤsito
⁊ inuento quid licent̃ ⁊ utilit̾ faciamꝰ.
incũbit adhuc agnosc̾e in reb utilibꝰ
quid quomͦ uł quo ordine fac̾e debeamꝰ.
Or dine gerendoꝵ disposito atꝙ p̾fixo
oportet sepe ꝓuario rer̃ euentu addis¬
pensationis grãm ꝯfugẽ. ⁊ scd̾m occasi¬

Expanded text:
 temperatur, dextra quodammodo, quasi exaltat judicium. Ecce de manibus, modo de digitis videamus. Utraque manus digitis distinguitur, vel ornatur, et tam justitiae quam misericordiae operatio ut utilis et ordinata sit discretbus distinguere. Primus discretionis gradus est dijudicatio, secundus deliberatio, tertius dispositio, quartus dispensatio, quintus moderatio. Primum namque est dijudicare, et per discretionis examen quaerere quid sit licitum quidve illicitum. Sed quia illa quae licita sunt, non statim omnia expediunt, restat secundo loco ad consilium confugere, et multa deliberatione investigare in his omnibus quae licent quid expediat, vel quid omnino non expediat. Quaesito et invento quid licenter et utiliter faciamus, incumbit adhuc agnoscere in rebus utilibus quid, quomodo, vel quo ordine facere debeamus. Ordine gerendorum disposito atque praefixo, oportet saepe pro vario rerum eventu ad dispensationis gratiam confugere, et secundum occasi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩmuitabilit̾. de se ip̃o suum
genuit u̾bum sͥ coeqͣie coet̾nũ
⁊ consubstanciale. ñ p̃cedit ge¬
nitor genitũ et̾ntate. ni excedit
magnitudĩe. nͨ excellit potesta¬
te. filium genuit quẽ ñ p̃cessit.
Non st añ fuit pat̾ quã filiꝰ.¬
pit ñ solum ut filiꝰ eẽt. sed etiã
ut ẽẽt ⁊ d̾i ẽẽt. S forte sub rept
tͥ si nascendo accep̃ ut filius c̾e̾t᷑
⁊ ẽẽt ĩ natiuitate. gͦ ñ erat. nͨ filiꝰ
erat.Pat̾ uͦ qͥ gn̾abat erat gͦ pa¬
ter sine filio erat. uł añ filiũ.
hoc aut̃ pia fides repudiat.
da sunt tempora. ñ ẽ ibi ante
⁊post. ñ ibi querenda ẽ ꝑ muta¬
tio p̃teriti uł futuri. nec uicissi¬
tudinis obunbratio. D pͥme
equalitatis arꝙ słitudiniꝰ m̾¬
tas ẽ credenda. filius enĩ nascẽ
nec filius nascendo ẽẽ cep̃: nec
Hoc est ergo manna absꝯditũ
⁊ p̃ciosa margarita. ꝗͣ ocłus
ñ uidit nec auris audiuit nͦ
in cor hoĩs ascendit. quã ut

Expanded text:
et immutabiliter de se ipso suum genuit Verbum, sibi coaequale, coaeternum et consubstantiale; non praecedit genitor genitum aeternitate, nec excedit magnitudine, nec excellit potestate; Filium genuit quem non praecessit. Non enim ante fuit Pater quam Filiupit non solum ut Filius esset, sed etiam ut esset, et Deus esset. Sed forte subrepet tibi: Si nascendo accepit ut Filius esset, et esset in nativitate, ergo non erat, nec Filius erat. Pater vero qui generabat, erat; ergo Pater sine Filio erat, vel ante Filium; hoc autem pia fides repudiat. da sunt tempora; non est ibi ante et post; non ibi quaerenda est permutatio praeteriti et futuri, nec vicissitudinis obumbratio, sed primae aequalitatis, atque similitudinis veritas est credenda. Filius enim nascendnec Filius nascendo esse coepit, neHoc est ergo manna absconditum, et pretiosa margarita, quam oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , » quam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ꝯscĩe nr̃e. Oport aũ
inlioo organo ⁊ maxime scd̾m hꝰ
cantici gñs magnã psallendi ꝑiciã
hab̾e.⁊ cũ multa cautela psallere.
Nã difficile ẽ ualde in hoc canti¬
ci gñe ullã dissonantie notã penitꝰ
ñ incurrere. Si enĩ eo tenore gła¬
tionis tue fistulam tangas. ut
ascͥbas. Ad eiꝰmͦi fistule tue tactũ
sonũ tã falsum quã fractũ inflata¬

Expanded text:
rae . Oportet autem in hoc organo et maxime secundum hujus cantici genus, magnam psallendi peritiam habere, et cum multa cautela psallere. Nam difficile est valde in hoc cantici genere ullam dissonantiae notam penitus non incurrere. Si enim eo tenore gloriationis tuae fistulam tangas, ut ascribas, ad ejusmodi fistulae tuae tactum sonum tam falsum qua
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝯminatio supplicii. Conm̃datio
ẽ uͥtutis. qͦd ab apło audis. Ds̃ cari¬
tas ẽ ⁊ qͥ manet in caritate in deo
manet & ds in eo. Con dempnato
est uicii. ⁊ ꝑtinet ad scd̃m gn̾s can¬
tici. quod audis ibi. Putredo osuũ
inuidia. Canticum satis dulce:
canticum delectabile. ⁊ ad audi¬
endum suaue. ꝓmissio heredita¬
tis et̾̃ne. Quod oculus non uidit
nec auris au diuit nec in cor hoĩs
ascendit. Quintũ gñs cantici dict᷑
est ꝯminatio supplicii. quale est
illud apłi. Terribilis q̃dam expe¬
ctacio & ignis emulatio. que ꝯsũ¬
tura ẽ ad u̾sarios. Sicut & de pre¬
dictis duob iam organis diximꝰ.
sic ⁊ in deuocionis organo ñ semꝑ
uniformit̾ psallunus. Nã de-¬
uotionis ẽ modo mala sua accu¬
sare. mͦ miscd̾iã implorare. mͦ
miserentẽ magnificare. tũ ꝓ in¬
dulta uenia. tũ ꝓ qͣlibet ĩpensa

Expanded text:
i. Commendatio est virtutis quod ab apostolo audis: Deus charitas est, et qui manet in charitate in Deo manet, et Deus in eo . Condemnatio est vitii, et pertinet ad secundum genus cantici, quod audis ibi: Putredo ossium invidia . Canticum satis dulce, canticum delectabile, et ad audiendum suave, promissio haereditatis aeternae. Quod oculus non vidit, nec auris audivit, et in cor hominis non ascendit . Quartum genus cantici dictum est comminatio supplicii, quale est Apostoli: Terribilis quaedam exspectatio, et ignis aemulatio quae consumptura est adversarios . Sicut et de praedictis duobus jam organis diximus, sic et in devotionis organo non semper uniformiter psallimus. Nam devotionis est, modo mala sua accusare, modo misericordiam implorare, modo miserentem magnificare, tum pro indulta venia, tum pro qualibet i
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sp̃e cũ fid̾i u̾tas ⁊ spei res succe¬
det uͥ manna absconditũ reuelabi¬
tur. qͦd erit int̾ra iiuentiũ. ĩ t̾ra
desid̾abili. ad quã nos uocat sp̃t dei
nos sumus. quib triplicis genis eg̾stꝰ
de t̾ra maledictiõis in ducit᷑. sicut fi¬
liis isrł de egipto moyse dicente. Dñs
ds̃ hebreoꝵ uocauit nos de egipto.
ut eamꝰ inam tͥum dierum in solitu¬

Expanded text:
autem specie, cum fidei veritas, et spei res succedet, ubi manna absconditum revelabitur, quod erit in terra viventium, in terra desiderabili, ad quam nos vocat spiritus Dei,nos sumus, quibus triplicis generis egressus de terra maledictionis indicitur, sicut filiis Israel de Aegypto, Moyse dicente: « Dominus Deus Hebraeorum vocavit nos de Aegypto, ut eamus viam trium dierum in solitu
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. Uia quoꝙ tͥum dier̃u fides
tͥnitatis intłłigitur. ꝑ quã de egi¬
pto uitioꝵ eximus. Uia etiã triũ
dierum triplex deficiendi uia.
ac triplex ꝓficiendi forma intłłig̾r.
Sicut enĩ trib mͦis a deo receditur
in regionẽ dissimilitud̾is .s. cogi
bonum. boquendo. oꝑando. Iõ ꝙ
sicut tͥplex est differentia t̾re
mals suꝑ quã cadit sem̃. Aliud
it cadit secus uiã. aliud suꝑ pe¬
trosa. aliud int̾ sꝑmnas. sic tri¬
ꝑtita est distinctio fructus t̾re
bone. quia sem̃ cadens in t̾ram.
aliud ꝓtulit fructum tͥcesimũ.
aliud sexagesimũ. aliud centesi

Expanded text:
Via quoque trium dierum fides Trinitatis intelligitur, per quam de Aegypto vitiorum eximus. Via etiam trium dierum triplex deficiendi via, ac triplex proficiendi forma intelligitur. Sicut enim tribus modis a Deo receditur in regionem dissimilitudinis, scilicebonum, loquendo et operando. Ideoque sicut triplex est differentia terrae malae super quam cadit semen; aliud enim cadit secus viam, aliud super petrosa, aliud inter spinas: sic tripartita est distinctio fructus terrae bonae, quia semen cadens in terram, aliud protulit tricesimum, aliud sexagesimum, et aliud cent
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m̃ fr̃s in habrahã monet᷑ de sp̃n¬
ali egipto exire ⁊manna abscon¬
ditũm esurire totisq studiis que¬
rere.qr om̃is qui querit inuenit.
⁊ qui petit accipit. si tñ querit ⁊¬
petit in noĩe sħ̃u: sic̃ ille eũ głicꝰ
negotiator qͥ q̃rens bonasmar ga¬
ritas. inuenta unia p̾ciosa uẽdi¬
dit oĩa q̃ habebat ⁊emit eã. Ecce
õs ꝓfitemini eã q̃ rere. Qͥs ẽ it hõ
dies bonos: Oĩ quid̃ fatent᷑ se
cuꝑe uitam ⁊ diligẽ uidere dies
bonos s non u̾e diligunt. ⁊ mar¬
garitã p̾ciosam ac manna absꝯ¬
ditũ ñ inueniũt. qͥa non sic q̃rt̃
ut illi qui inueniũt. Optimã ꝗ¬
rem q̃rt̃ ⁊ cupiũt. s ñ insua re¬
gione querunt eam. Ideoq nõ
inuenunt nec accipiunt. Ip̃a
it p̃ciosa margarita .i. sapiẽtia¬
q̃ in altissimis habitat nõ int̾¬
ra suanit̾ inuentiũ: de se ait. Qrẽt

Expanded text:
ratres, in Abraham monetur de spirituali Aegypto exire, et manna absconditum esurire, totisque studiis quaerere, quia omnis qui quaerit, invenit; et qui petit, accipit: si tamen quaerit et petit in nomine Jesu, sicut ille evangelicus negotiator, qui quaerens bonas margaritas, et inventa una pretiosa, vendidit omnia quae habebat, et emit eam. Ecce omnes profitemini eam quaerere.videre bonos? Omnes quidem fatentur se velle vitam, et diligere videre dies bonos; sed non vere diligunt, et margaritam pretiosam, ac manna absconditum non inveniunt, quia non sic quaerunt, ut illi qui inveniunt. Optimam rem quaerunt et cupiunt, sed non in sua regione quaerunt eam, ideoque non inveniunt, nec accipiunt. Ipsa enim pretiosa margarita, id est sapientiaquae in altissimis habitat, non in terra suaviter viven
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum inore tuo ⁊ incorde tuo.
Audistis ubi sit margarita ꝗͣ
q̃ritis. Uenite itaq ⁊ emite illã.
Uenite emite ⁊ comedite man¬
ira absconditũ sic̃ ysaias dicit.
Os sitientes uenite ad aquas

Expanded text:
bum in ore tuo, et in corde tuo . » Audistis ubi sit margarita quam quaeritis? Venite itaque, et emite illam. Venite, emite et comedite manna absconditum, sicut Isaias ait: « Omnes sitientes, venite ad aquas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. ita ut simus semꝑ parati omnẽ
falsitatẽ refellere. in fideliũ argum̃¬
ta ⁊ carnaliũ ꝯsilia destruentes. ⁊ om¬
nẽ altitudinẽ extollentẽ se ad u̾sus
scientiã d̾i. ⁊ in captiuitatẽ redigñtes
omnẽ in tellectũ in obseqͥum xp̃i. In
t̾cio gn̾e cãticoꝵ multiplicit̾ ꝑsona¬
bat. qui dicebat. Non mechaberis.
ñ occides. ⁊ multa inhunc mõdum.
Ptin aũ ad qͣrtum genuscanti¬
ci. qͦd audis ab ore dñi. Dñm de ũ
tuũ ad orabis.⁊ ipsi soli seruies. In tel¬
lige de qͥnto. cum audis ab apło.
Bonũ ẽ mulierẽ ñ tangẽ. In idẽ ꝯci¬
nit. qͦd dñs dicit. Siuis ꝑfectꝰ ẽẽ uade
uende omnia que habes.⁊ .d.p. Siłr¬

Expanded text:
esse, ita ut simus semper parati omnem esse, ita ut simus semper parati omnem falsitatem repellere, infidelium argumenta, et carnalium consilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scienomnem intellectum in obsequium Christi . In tertio genere canticorum multipliciter personabat, qui dicebat: Non moechaberis, non occides , et multa in hunc modum. Pertinet autem ad quartum genus cantici quod audis ab ore Domini: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . Intellige de quinto cum audis ab Apostolo: Bonum est mulierem non tangere . In idem concinit quod Dominus dicit: Si vis perfectus esse, vade, et vende o
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa instrumenta sunt din̾sa gn̾a
canticoꝵ. Q quidẽ in uno eodẽꝙ in¬
stum̃ti gn̾e oport sepe alit̾ ⁊ alĩt
psallere. Quis aũ nesciat ad erudi¬
cionẽ ꝑtinere. tã ad rectã fidẽ quã
ad bonos mores instruere: ꝑti¬
net uͦ ad fid̾i dogna. scire que
sĩt uera ⁊ que sĩt falsa. Ad moꝵ
aut̃ instructionẽ ꝑtint. nosse q̃ sit̃
illa que omnino ꝯmittere nõ licr.
fimilit̾ ⁊ que suit uia que fieri opͥt.
⁊ oĩo õmittere ñ lic. itẽ ⁊ que sint
illa que quidẽ impleta sic augent.
uł cumulant m̾itũ. ut tam̃ õmissa
nullum oĩo ꝯtͣh ant reatũ. ꝑtine
itaq ad erudicionẽ mͦ astruere ue¬
ra. modo refellere falsa. mͦ exig̾e
cionis. quartũ ẽ p̾ceptionis. qͥn¬
tum ꝯsultacionis. Ecce qͥnꝙ gn̾a
nos ẽẽ uoluit qui dix̃. ꝑati sẽꝑ
respond̾e omni poscenti tacionẽ
de ea que in nobis ẽ fide ⁊ spe.
In scd̾o aũ eiusmodi canticoꝵ gn̾e.
oportet nos nichi lominꝰ instructos

Expanded text:
menta sunt diversa genera canticorum, et quidem in uno eodemque instrumenti genere oportet saepe aliter et aliter psallere. Quis autem nesciat ad eruditionem pertinere, tam ad rectam fidem quam ad bonos mores instruere? Pertinet vero ad fidei dogma scire, quae sint vera et quae sint falsa. Ad morum autem instructionem pertinet nosse, quae sint illa, quae omnino committere non licet. Similiter et quae sint illa, quae fieri oportet, et omnino omittere non licet. Item et quae sint illa, quae quidem impleta sic augent, vel cumulant meritum, ut tamen omissa nullum omnino contrahant reatum. Pertinet itaque ad eruditionem modo astruere vera, modo refellere falsa, modo exigetionis, quartum est praeceptionis, quintum consultationis. Ecce quinque genera nos esse voluit, qui dixit: Parati semper respondere omni poscenti rationem de ea, quae in nobis est fide et spe . In secundo autem ejusmodi canticorum genere oportet nos nihilominus instructos
Abbreviated transcription (Latin):
Ego .s. cum patre ⁊ sp̃u scõ. ac si
dic̾et preciosam margaritam
inueniet ⁊ manna abscondi¬
tum accipiet sime dilexerit et
sermones meos seruau̾it. Dili

Expanded text:
et cum Patre ac Spiritu sancto; ac si diceret: Pretiosam margaritam inveniet, et manna absconditum accipiet, si me dilexerit, et sermones meos servaverit. Dili
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis gͦ rectitudinis statꝰ sic̃ ꝑ
ipsum obtinet᷑. sic nichilominꝰ
⁊ ab ipso ꝯtinetur. Et quia quod
ab illo deseritur. desunt qͦdam¬
modo ẽẽ. recte hic sp̃c dicitur oĩa
ꝯtin̾e. S quero item quomͦ idẽ
sp̃i scientiã uocis habuit. anfor¬
te in eo quod hr̃e fec̃: Sic ⁊ ha¬
brahe dictum ẽ. Nunescio qͦd
timeas dm̃. ꝓ eo quod diceretur
scire feci. Q uam aut̃ eẽt mirã¬
da uel stupenda sciencia illa uocis
quam sp̃c ille dedit. quando cor¬
da discipłoꝵ repleuit. testant᷑
iudei illi. uiri religiosi. ex omni
natione que sub celo c̃. Nonne eece¬

Expanded text:
Omnis ergo rectitudinis status sicut per Omnis ergo rectitudinis status sicut per ipsum obtinetur, sic nihilominus et ab ipso continetur. Et quia quod ab illo deseritur desinit quodammodo esse, recte hic Spiritus dicitur omnia continere. Sed quaero item quomodo idem Spiritus scientiam vocis habuit. An forte in eo quod habere fecit, sic et Abrahae dictum est . Nunc scio quod timeas Deum pro eo quod disceretur scire feci. Quod autem esset miranda vel stupenda scientia illa vocis quam Spiritus ille dedit quantum corda discipulorum replevit testantur Judaei illi, viri religiosi ex omni natione quae sub coelo
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑant. qui omnia ꝯtinebat.
Nemo gͦ sͥ atͥbuat. quod infide
stat. uel in bono ꝑseuerat. Ne
aliquid clice̾. qñ poterit sine ipso
boni aliquid face̾: Ipse enĩ est qͥ
oꝑatur omnia in omrnib diuidẽs
singłis ꝓ ut uult. In illo gͦ stat.
omĩs qͥ in bono ꝑseuerat. ⁊ qͥ stat
ui deat ne ca dat. S qͦmͦ inqͥs aliqͥs
cad̾e. immo quomodo uł aliquid
boni alicͥ excidere ualet. si sp̃c iste
omĩa ꝯtim: An forte illa dicunt᷑
ẽẽ que iste sp̃c dignat᷑ ꝯtiuere :
Q enim neget qr uerum esse a¬
mittit. quẽ sp̃c iste dimiserit:
Nullo deniq modo possunt adue¬
rum ce̾ ꝑtin̾e̾. que ab hoc sp̃u ñ st̃
quẽ ostat omnia ꝯtinere. Quomͦ
enĩ uł eẽ dicendi sunt. qͥ uer̃ esse
amisert̃: S itm̾ idem ipsi qͣsi ad
recipiunt. ipso idutiq agente
qͥ uocat ea que ñ sunt. tanquã
ea que st̃. Emitet enĩ sꝑm suum
⁊ cabunt᷑ ⁊ renouabit faciẽ t̾re.

Expanded text:
acceperant qui omnia continebat. acceperant qui omnia continebat. Nemo ergo sibi attribuat quod in fide stat, vel in bono perseverat. Nemaliquid dicere, quando poterit sine ipso boni aliquid facere? Ipse enim est qui operatur omnia in omnibus dividens singulis prout vult. In illo ergo stat omvideat ne cadat. Sed quomodo, inquis, aliquis cadere, imo quomodo vel aliquid boni alicui excidere valet, si Spiritus iste omnia continet? An forte illa dicuntur esse quae iste Spiritus dignatur continere? Quis enim neget quin verum esse amittat quem Spiritus iste dimiserit? Nullo denique modo possunt ad verum esse pertinere quae ab hoc Spiritu non sunt quem constat omnia continere. Quomodo enim vel esse dicendi sunt quae verum esse amiserunt? Sed iterum iidem ipsi quasi ad spiritum recipiunt, ipso id utique agente qui vocat ad ea quae non sunt tanquam ea quae sunt . Emittet enim spiritum suum et creabuntur, et renovabit faciem terrae .
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. quod in psalmo canit᷑. Ui¬
sitasti t̾ram & in ebriasti eã. In tan¬
tum erũ t̾re huiꝰ habitatores musto
illo sp̃uali in ebriati sunt. ut qͥuis
eoꝵ qui tunc temꝑis eos audire
pot̾at. iuste mirari debuiss quomͦ
illi ebrii ẽẽnt. cum ess hora diei
iam t̾cia. Si quidem repleti sunt
Hoc ẽ sane quod annuatĩ recolere
debemus. hoc utiq quod annuatĩ
recolimus. cum canimus. Spc̃ dñi
repleiit orbem t̾rarum. Uultis ⁊
illud nosse quomͦ in illa t̾ra oĩa
ꝯtinebat. in qua omnia reple
pͥus ad ancille uocẽ expauit . xͫꝙ:
negauit. Sic ⁊cet̾i qui pͥus se occul¬
tabant ꝓpt̃ metum iudeoꝵ. lam
palam ꝓfitent᷑ xp̃m coram pͥn¬
cipib sac̾dotum. Unde hoc eis.
nisi quia uirtute ex alto induti
erant in eo quod sp̃m dñi acceꝑãt:
Sp̃u enim oris eius oĩs uirdus eoꝵ
Quid qͥd ꝯ stancie. quicquid paci¬
entie. in ipsis erat. ex illo sp̃u erat
qui eoꝵ corda repleuerat. Deni¬
dinis habsbant. ab eodem spñ

Expanded text:
videtur quod in psalmo canitur: Visitasti terram, et inebriasti eam . In tantum enim terrae hujus habitatores musto illo spirituali inebriati sunt, ut quivis eorum qui tunc temporis eos audire poterat juste mirari debuisset quomodo illi ebrii essent cum esset hora diei jam tertia. Siquidem repleti sunt hoc est sane quod annuatim recolere debemus, hoc utique quod annuatim recolimus, cum canimus: Spiritus Domini replevit orbem terrarum. Vultis et illud nosse quomodo in illa terra omnia continebat in qua omnia replevprius ad ancillae vocem expavit Christumque negavit. Sic et caeteri qui prius se occultabant propter metum Judaeorum, jam palam profitentur Christum coram principibus sacerdotum. Unde hoc eis, nisi quia virtute ex alto induti erant in eo quod Spiritum Domini acceperant: Spiritus enim oris ejus omnis virtus eorum . Quidquid constantiae, quidquid patientiae in ipsis erat, ex illo Spiritu erat qui eorum corda repleverat. Deniudinis habebant, ab eodem Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
eximiꝰ. ⁊ apłoꝵ egregius dd̾. &
paulus ꝯsequent̾ in telligit᷑.
Que gͦ est ista uox uocũ. nͥ il¬
la que sola ualet. & solet face
popłm beatum: Beatus ppłs
qui scit iubilationẽ. Beatus
ille qui in se ipso inuenit. qui
ĩintimis suis sentit. uñ ꝓse
& qͣsi ex sentencia psallere pos¬
sit. Sp̾c dnĩ repleuit orbẽ t̾rar̃.
⁊ hoc quod ꝯtinet oĩa scienciã
ht̃ uocis. Deatꝰ uir ille cuiꝰ
desid̾ium sꝑitali quadam
dulcedine ita fuerit saciatũ
atq repletum. ut de cordis
sui latitudine. uel auiditate
ueracit̾ fateri aud eat. qͥ a
Beata illa anima cuiꝰ om̃ia
ex intimo pͦcordia. in solius
diuine dulcedins desid̾io
ita fu̾it infixa. ⁊ ab omĩ ꝯcupiᷤᷤ¬
centie casu aliena. ut ꝓ ꝯscĩe
net omnia. Beata illa aĩa que
eiꝰ modi gratulationis. ⁊ graciarũ
actionis. uociferationẽ in se ip̃a
attendit. cuiꝰ scientiã soli illi digne
ascͥbat. qui in illa om̃ia replet. ⁊ oĩa
ꝯtinet. ita ut cum fiducia dicat.

Expanded text:
 egregius, David et Paulus consequenter intelligitur. Quae ergo est ista vox vocum, nisi illa quae sola valet et solet facere populum beatum? Beatus populus qui scit jubilationem. Beatus ille qui in seipso invenit, qui in intimis suis sentit unde pro se, et quasi ex sententia psallere possit: Spiritus Domini replevit orbem terrarum; et hoc, quod continet omnia, scientiam habet vocis. Beatus vir ille cujus desiderium spirituali quadam dulcedine ita fuerit satiatum atque repletum, ut de cordis sui latitudine vel aviditate veraciter fateri audeat quia Beata illa anima cujus omnia ex intimo praecordia in solius divinae dulcedinis desiderio ita fuerit infixa, et ab omni concupiscentiae casu aliena, ut pro conscnet omnia. Beata illa anima quae ejusmodi gratulationis et gratiarum actionis vociferationem in seipsa attendit, cujus scientiam soli illi digne ascribat qui in illa omnia replet et omnia continet, ita ut cum fiducia dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
currentis. s mise̾ntis dĩ. Egredia¬
mur gͥ de pessima illa cognatiõe
ubi sapientia ñ habitat nec dat
uocem suam. cuiꝰ fructus melior
est auro ⁊ lapide p̾tioso. ⁊ g̾mina
eius meliora argento electo. Acci¬
pite gͥ fratres ut docet salomon
disciplinã sapientie ⁊ ñ pecuniã.
doctrinam magis quã thesaurũ
eligite. ꝙ ut facias de cognatione
tua egredere .i. ab occupatiõib
atꝙ ĩplicatioĩb scłi te retrahe.
qr nemo militans dõ se implicat

Expanded text:
currentis, sed miserentis Dei . » Egrediacurrentis, sed miserentis Dei . » Egrediamur ergo de illa pessima cognatione, ubi sapientia non habitat, nec dat vocem suam; cujus fructus melior est auro et lapide pretioso, et genimina ejus meliora argento electo. Accipite igitur, fratres, ut docet Salomon, disciplinam sapientiae, et non pecuniam; doctrinam magis quam thesaurum eligite; quod ut facias, de cognatione tua egredere, id est ab occupationibus et implicationibus saeculi te retrahe, quia « nemo militans Deo implicat
Abbreviated transcription (Latin):
tumultib scłi quis uacauerit ⁊
t̾renoꝵ amorem uelut pulue¬
rem aboculo m̃tis excusserit ĩ¬
circ ũscͥptam deitatis simplicita¬
tem intueri ñ sufficit. fugienda ẽ
gͥ tam pessima curiositatis cogna¬
tio. ne amittatur su auissima sa¬
pientie amplexatio. Melior est
enim ut ait salomon sapĩa cun¬
ctis opib p̾ciosissimis. ⁊ omne de¬
siderabile ei non pot̃ cõparari q̃
dicit. Ego sap̃ia in habito incon¬
silio. ⁊ eruditis int̾sum cogita¬
tionib. ꝑme reges regnant et
legum conditores iusta decernt̃.
ꝑme pͥncipes imꝑant ⁊ potentẽ
decernunt iusticiam. Reges
sunt apłi ⁊ alii sc̃i qui se ipsos
pͥmo. deinde eccłam sͥ subditã
bene reg̃e sciusit. legum con¬
ditores sunt utriusq testam̃ti
Principes ⁊ potentes cet̾i fideliũ doc¬
tores ac rectores. qui utiq om̃s nisi
ꝑ sapĩam aliquid boni ñ hñt. Ip̃a
em̃ ait. Sine me nicħ potestis facere.¬
⁊apłs inquit. Don ẽ uolentis neq

Expanded text:
tumultibus saeculi quis vacaverit, et terrenorum amorem velut pulverem ab oculo mentis excusserit, incircumscriptam deitatis simplicitatem intueri non sufficit. Fugienda est igitur tam pessima curiositatis cognatio, ne amittatur suavissima spiritus amplexatio. « Melior est enim, » ut ait Salomon, « sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne desiderabile non potest ei comparari, » quae dicit: « Ego sapientia inhabito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Per me reges regnant, et legum conditores justa decernunt. Per me principes imperant, et potentes decernunt justitiam . » Reges sunt apostoli, et alii sancti, qui se ipsos primo, deinde Ecclesiam sibi subditam bene regere sciunt. Legum conditores sunt utriusque Testamentprincipes et potentes, caeteri fidelium doctores ac rectores, qui utique nisi per sapientiam aliquid boni non habent. Ipsa enim ait: « Sine me nihil potestis faceres ait: « Neque volentis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Iubilate inqͥt in ꝯspectu regis dm̃.
Iubilationis canticum replet t̾rã.
letificat celũ. Iubilate inquit d̾o
omnis t̾ra. Uultis ⁊ hoc nosse de
huiꝰmͦi cantico. an forte uł ip̃m so¬
leat resonare in celo: Cum me in¬
quit lan dabant astra matutina.
⁊ iubilabant õs filii d̾i. Habes itaꝙ
exquinꝙ organis gn̾a canticoꝵ¬

Expanded text:
Jubilate, inquit, in conspectu regis Domini . Jubilate, inquit, in conspectu regis Domini . Jubilationis canticum replet terram, laetificat coelum: Jubilate, inquit, Deo omnis terra . Vultis et hoc nosse de hujusmodi cantico, an forte, vel ipsum soleat resonare in coelo? Cum me, inquit, laudabant astra matutina, et jubilabant omnes filii Dei . Habes itaque ex quinque organis genera canticor
Abbreviated transcription (Latin):
luid ẽ canticũ iubilationis. quã
ꝓ sp̃itali & in exꝑta suauitate suam¬
tatisq magnitudine int̾ in enarra¬
bilia tripudia cord̃. magnitudo ⁊
multiplicitas ad mirationis. Nemo
aut̃ hoc ultimum organi gñs mo¬
dulãdiq in strum̃tũ ceteroꝵ ꝯꝑa¬
tionẽ parupendat. ꝓ eo qd̾ canendi
multi formitatẽ nesciat. penttꝰq re¬
fugiat. Qd̾ it ꝑdit in modulandi mł¬
tiplicitate. totũ recuꝑat. ĩmo supra
modum cumulat. in modulationis¬
sue suauitate ⁊ suauitatis magni¬
tudine. Iubiłonis siquidẽ melodia
qͦ cet̾is ÷ ad multiplicitatẽ st̾ilior. eo
cet̾is om̃ib ẽ ad iocunditatẽ fecũdior.
Ceteroꝵ sane quodlib ut multũ homi¬
nẽ sol letificare. Iubilationis aũ or¬
ganum solet ⁊ beare. Beatꝰ inquit
ppłus. qui scit iubilationẽ. E ĩ cet̾s
quidem organis solemus passim co¬
ram quib lib psallere. uibilatio̾is
aũ instrum̃to oport ⁊ decet solã
regie dignitatis p̃sentiã hon orare.

Expanded text:
d est canticum jubilationis quam pro spirituali et inexperta suavitate, suavitatisque magnitudine inter inenarrabilia tripudia cordis, magnitudo et multiplicitas admirationis. Nemo autem hoc ultimum organi genus, modulandique instrumentum caeterorum comparatione parvipendat, pro eo quod canendi multiformitatem nesciat penitusque refugiat. Quod enim perdit in modulandi multiplicitate, totum recuperat, imo supra modum cumulat in modulationis suavitate, et suavitatis magnitudine. Jubilationis siquidem melodia quo caeteris est ad multiplicitatem sterilior, eo caeteris omnibus est ad jucunditatem fecundior. Caeterorum sane quodlibet ut multum hominem solet laetificare, jubilationis autem organum solet et beare: Beatus, inquit, populus qui scit jubilationem , et in caeteris quidem organis solemus passim coram quibuslibet psallere. Jubilationis autem instrumento oportet et decet solam regiae dignitatis praesentiam honorare: