comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse sc̃m̃ẽ. Nam uenientes a uobis reciꝑe ñ possumus
nisi qd ur̃m ẽ destruamꝰ. Destrumꝰ enim ꝑfidiã de¬
sertoris: ñ destruimus caracterem imꝑatoris. Pinde
tu ipse considera: et destrue qd dixisti. Ego inquis il¬
lorũ infectos baptiro: illi meos qd absit recipiunt

Expanded text:
per se sanctum est. nam uenientes a uobis recipere non possumus, per se sanctum est. nam uenientes a uobis recipere non possumus, nisi quod uestrum est destruamus; destruimus enim perfidiam desertoris, non destruimus characterem imperatoris. proinde tu ipse considera et destrue quod dixisti. ego, inquis, illorum infectos baptizo, illi meos, quod absit, recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
in harena edificant: sicur idem dñs dicit. Qui audit
uerba mea et ñfacit ea: similabo eũ uiro stulto. qui ȩdi¬
ficat domũ suã suꝑharenã. S. ne putes eccłiam que
in petra ẽ. in una parte ẽẽ t̾rarũ. et ñ diffundi usq
ad fines t̾rȩ: audi eiꝰ uocem de psalmogem̃tis. int̃ma¬
ia ꝑegrinationissuȩ: Ait eñi. A finib t̾rȩ ad te clama¬
ui. dũ angeretur cor meũ in pet᷑ exaltasti me: deduxi¬
sti me quia factuses spes mea. turris fortitudinis a
facie inimici. Hidete quemadmodũ a finib t̾rȩ cla
mat. Non ẽ. gͦ in sola affrica. uł solis affris. ep̃m rom̃ã
ꝑaucis montensib. et in hispaniã domun uniuꝰ mu¬
lieris ex affrica mittentibus. Uidete: quemadinodũ
in petra exaltetur. Nongͦ in ea deputandi sunt om̃s
quiedificant in harena: id est qui audiunt u̾ba xp̃i
et ñ faciunt. qui tam̃ et apud nos. & apud uos habẽt
paulus. Quantominꝰ donatus aut petilianꝰ: Nongͦ

Expanded text:
i audit uerba mea et non facit ea, simulabo eum uiro stulto qui aedificat domum suam super harenam. sed ne putes ecclesiam quae in petra est in una parte esse terrarum et non diffundi usque ad fines terrae, audi eius uocem de psalmo gementis inter mala peregrinationis suae. ait enim: a finibus terrae ad te exclamaui, cura angeretur cor meum. in petra exaltasti me; deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimicmat. Non est ergo in sola Africa, vel solis Afris, episcopum Romam paucis Montensibus, et in Hispaniam domui unius mulieris ex Afin petra exaltetur; non ergo in ea deputandi sunt omnes qui aedificant in harena, id est qui audiunt uerba Christi et non faciunt; qui tamen et apud nos et apud uos habent Paulus, quanto minus Donatus aut Petilianus; non e
Abbreviated transcription (Latin):
pitantib flãmis ardescens in apłos suꝑuenit. quasi aliꝰ
sit sp̃s sc̃s quẽ dedit insufflando in faciem discipłorum.
et alius qui post eiꝰ ascensũ in apłos suꝑuenit. Nunqͥd
g̃ duo sunt sp̃c sc̃i: Quis hoc dementissimꝰ diyxerit: Ipse

Expanded text:
pitantibus flammis ardescens in apostolos superuenit, quasi alius pitantibus flammis ardescens in apostolos superuenit, quasi alius sit spiritus sanctus quem dedit insufflando in faciem discipulorum, et alius qui post eius ascensum in apostolos superuenit. numquid ergo duo sunt spiritus sancti? quis hoc dementissimus dixerit? ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ad sp̃m: paraclytũ ad ignẽ. Si gͦ aqua ioħis ad eundẽ
ꝑtinet cuiꝰ unitas cõmendatur. ñ debuerunt bapti¬
zari iubente paulo apło: quos cõꝑerat baptizatos a io¬
hanne. Iam enĩ habebant aquã. ad eundẽ sicut dicis
baptismũ ꝑtinentẽ. Restabat ut sp̃m et igne̾ acciꝑent
quia defuerant ioħi. ut cõpleretur baptismꝰ trib ut as¬
seris gradib consecratus. Cum uͦ auctoritate apłica ius¬
si sunt baptizari. satis declaratũ ẽ aquã illã ioħis nõ
ꝑtinere ad baptismũ xp̃i: s ꝓ necessario tempore alte¬
rius dispensationis fuisse. Postremo qͥd tibi uisũ ẽ ut
ses ex euangłio testimoniũ. qͦd resurgens a mortuis in¬
sufflauit in faciẽ discipłorum dicens. accipite sp̃m scm̃.
ad ultimũ illũ ignẽ qui cũ baptismo nominatꝰ ẽ in
unguis igneis quȩ parachyto ueniente demonstratȩ st̃
uelles ostendere : Dixisti enĩ ipseq ignis paraclytuscre¬

Expanded text:
ad spiritum, paracletum ad ignem. si ergo aqua Iohannis ad eundem ad spiritum, paracletum ad ignem. si ergo aqua Iohannis ad eundem pertinet cuius unitas commendatur, non debuerunt baptizari iubente Paulo apostolo quos compererat baptizatos a Iohanne; iam enim habebant aquam ad eundem, sicut dicis, baptismum pertinentem. restabat ut spiritum et ignem acciperent, quia defuerant Iohanni, ut compleretur baptismus tribus, ut asseris, gradibus consecratus. cum uero auctoritate apostolica iussi sunt baptizari, satis declaratum est aquam illam Iohannis non pertinere ad baptismum Christi, sed pro necessario tempore alterius dispensationis fuisse. Postremo quid tibi uisum est, ut, ses ex euangelio testimonium, quod resurgens a mortuis insufflauit in faciem discipulorum dicens: accipite spiritum sanctum, ad ultimum illum ignem, qui cum baptismo nominatus est, in linguis igneis quae paracleto ueniente demonstratae sunt uelles ostendere? dixisti enim: ipseque ignis paracletus cre
Abbreviated transcription (Latin):
te. Eo quippe ductus es ut ita sentires. quia ioħs ait. ego
qͥdem baptizo in aqua. qui aũt post me uenit maior me
ẽ. ipse uos baptizat in sp̃u scõ et igni. nec considerare
uoluisti non triatrib sigillatĩ ẽẽ coaptata. aquã ioħ̃i.¬
sp̃m xp̃o. ignẽ paraclyto. s tria hȩc adduoᷤ potiꝰ ꝑtinere.
unũ ad iohem. et duo cȩtera ad dñm. Nseq enim dictũ
ẽ ego qͥdem uos baptizo inaqua. qui autẽ post me ue¬
nit maior me ẽ. cuius non sũ dignus calciam̃ta portare.
ipse uos baptizat in sp̃u sco: qui autẽ post illũ uentu¬
rus ẽ paraclytus ipse uos baptizat in igni. s ego qͥdem
inqͥt in aqua. qui autẽ post me uenit. in sp̃u et igni.
Unũ sibi tribuit: illi duo. Uides gͦ quẽadmodũ te fe¬
feuit numerus: Adhuc attende. Unũ dixisti baptis¬
mũ trib gradib consecratũ. aqua. sp̃u scõ. et igni. et
tres ꝑsonas ꝑ singła posiusti. ioħem ad aquã. xp̃m

Expanded text:
te. Eo quippe ductus es ut ita sentires, quia Joannes ait, Ego te. Eo quippe ductus es ut ita sentires, quia Joannes ait, Ego quidem baptizo in aqua: qui autem post me venit, major me est; ipse vos baptizat in Spiritu sancto et igni . Nec considerare voluisti, non tria tribus singillatim esse coaptata, aquam Josto, ignem paracleto, sed tria haec ad duos potius pertinere, unum ad Iohannem et duo cetera ad dominum. neque enim dictum est: \'ego quidem uos baptizo in aqua, qui autem post me uenit maior me est, cuius non sum dignus calciamenta portare; ipse uos baptizat in spiritu sancto, qui autem post illum uenturus est paracletus ipse uos baptizat in igni\', sed: ego quidem, inquit, in aqua, qui autem post me uenit in spiritu sancto e t igni. unum sibi tribuit, illi duo. uides ergo quemadmodum te fefellit numerus. adhuc attende. unum dixisti baptismum tribus gradibus consecratum, aqua, spiritu sancto et igni, et tres personas per singula posuisti, Iohannem ad aquam
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest ciuitas abscondi suꝑ montẽ constituta. Ide
oq in eodem psalmo conectitur. In sole posuit tab̾nacłm
suũ. idest in manifestatione. sicut in regnorũ libris legi¬
mus dictũ qͦd tu in occulto fecisti. patieris in soie. Et ipse
tanquã sponsus ꝓcedens de thalamo suo: exultauit
ut gygas ad currendã uiã. a summo cȩlo egressio eiꝰ. Ecce
habes aduentũ dñi in carne. Et occursus eiꝰ usq ad sum¬
mũ celi. fcce habes resurrectionẽ et ascensionẽ. Nec ẽ qͥ
se abscondat a calore eiꝰ. Ecce habes aduentũ sp̃s sc̃i quẽ
in linguis igneis misit: ut feruorẽ Raritatis ostenderet.
Quam ꝓfecto non habet. qui cũ eccłia que in omnib lin¬
guis ẽ: non seruat unitatẽ sp̃s in uinculo pacis. Iam uͦ
qd̾ unũ qͥdem baptismũ ẽẽ dixisti. s tam̃ trib gradibꝰ cõ¬
sectatũ: ipsaq tria sic ꝑsonis singulis disꝑtitus es. ut a¬

Expanded text:
non potest ciuitas abscondinon potest ciuitas abscondioque in eodem psalmo connectitur, In sole posuit tabernaculum suum, id est, in manifestatione: sicut in Regnorum libris legimus dictum, Quod tu in occulto fecisti, patieris in sole . Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo: exsultavit ut gigas ad currendam uiam: a summo caelo egressio eius — ecce habes aduentum domini in carne — et occursus eius usque ad summum eius — ecce habes resurrectionem et ascensionem — nec est qui se abscondat a calore eius: ecce habes aduentum spiritus sancti quem in linguis igneis misit, ut feruorem caritatis ostenderet, quam profecto non habet qui cum ecclesia, quae in omnibus linguis est, non seruat unitatem spiritus in uinculo pacis. Iam uero quod unum quidem baptismum esse dixisti, sed tamen tribus gradibus consecratum, ipsaque tria sic
Abbreviated transcription (Latin):
et magnũ crimen ẽ non quorundã ur̃m s om̃ium.
Et tamen nosti et cõmemoras scm̃ sp̃m itauenisse. ut
illiqͦs tunc impleuerat. linguis om̃ib loquerentur.
Quid sibi uolebat illud signum atq ꝓdigium: Cur
mͦ ita datur sp̃s sc̃s ut nemo euidat᷑ lingius om̃ib
loqui possit. nisi qͥa omnes gentes credituras. ac sic in
om̃ib lingius futurũ euuangłium. illud tunc mira¬
culũ portendebat. qͦd et in psalmo tanto ante p̃dictũ
ẽ. non sunt loquele neq sermones: quorũ ñ audiant᷑
to: linguis erant om̃ib locuturi. S quia id ipsũ in om¬
nib gentiũ lingis futurũ euuangłium. et corpꝰ xp̃i
ꝑ totũ orbem t̾rarum linguis omnib ꝑsonaturũ sig¬
nificabat: secutꝰ ait. In omnẽ t̃ram exiuit sonus eorũ:
et infines orbis t̾re uerba eorũ. hinc fit. ut eceliaue¬
raneminẽ lateat. Ande est illud qd̾ in euangłio ipse dic̃.

Expanded text:
et magnum crimen est et non quorundam uestrum, sed omnium. et magnum crimen est et non quorundam uestrum, sed omnium. Et tamen nosti et commemoras sanctum spiritum ita uenisse, ut illi quos tunc impleuerat linguis omnibus loquerentur. quid sibi uolebat illud signum atque prodigium? cur modo ita datur spiritus sanctus, ut nemo cui datur linguis omnibus loqui possit, nisi quia omnes gentes credituras ac sic in omnibus linguis futurum euangelium illud tunc miraculum portendebat? quod et in psalmo tanto ante praedictum est: non sunt loquelae neque sermones quorum non audiantur to linguis erant omnibus locuturi. sed quia id ipsum in omnibus gentium linguis futurum euangelium et corpus Christi per totum orbem terrarum linguis omnibus personaturum significabat, secutus ait: in omnem terramexiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. hinc fit ut ecclesia uea neminem lateat. unde est illud quod in euangelio ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
lis sententus utilib pascitur. suꝑuacaneo laborare
ieiunio. Ecce dico circũcelliones ur̃os. ñ crepitantib
s p̃cipitantib flãmis furoris ardere. Si responderis
qͥd ad nos. curet tu cũ obieceris qͦs uolueris. ñ uicissim
audies et. nosnescimꝰ : Si responderis ñ ꝓbatis. cur ñ
tibi orb̃ t̃rarum respondeat uicissim nec uos ꝓbatis:
P aciscamur gͦ si placet: ut nec tu nob̾ malos obicias qͦs
putas nr̃os. nec uob̾ ego ur̃os. Ita uidebis hoc pacto tã
iusto placito atq firmato nichil te habere qͦd obicias
semmi abrahȩ in omnib gentib atq tibi ego plane
inuenio magnũ quod obiciã. Cur gͦ uos impie separa¬
stis a semine abrahe qͦd ẽ in om̃ib gentibui: Hoc certe
quẽadmodũ defendas ñ habes. Purgamus enim nos
utriq a criminib alienis. Hoc autẽ quod om̃ib gen¬
tib quȩ in semine abrahe benedicunt᷑ ñ cõmunicatis:

Expanded text:
lis sententiis utilibus pascitur, superuacaneo laborare lis sententiis utilibus pascitur, superuacaneo laborare ieiunio. ecce dico circumcelliones uestros non crepitantibus, sed praecipitantibus flammis furoris ardere. si responderis: \'quid ad nos?\', cur et tu cum obieceris quos uolueris non uicissim audies: \'et nos nescimus\'? si responderis: non probabis\', cur non tibi orbis terrarum respondeat uicissim: nec uos probatis? paciscamur ergo, si placet, ut nec tu nobis malos obicias quos putas nostros nec uobis ego uestros. ita uidebis hoc pacto tam iusto placito atque firmato nihil te habere quod obicias semini Abrahae in omnibus gentibus. atque tibi ego plane inuenio magnum quod obiciam: cur ergo uos impie separastis a semine Abrahae quod est in omnibus gentibus? hoc certe quemadmodum defendas non habes. purgamus enim nos utrique a criminibus alienis; hoc autem, quod omnibus gentibus quae in semine Abrahae benedicuntur non communicatis,
Abbreviated transcription (Latin):
bes. Etenum morti xp̃c ẽ traditus: non ad mortẽ tradi¬
dit. xp̃c. Tibi ignis in sp̃u apud inferos uiuax ẽ: qui ie¬
iunis apicib estuans membra tua ꝑ scłm afflare ualeat
ñ finire. Sicut scriptũ ẽ de reorũ inferno supplicio. Ignis
eorũ non extinguetur. Aũs R. Tu es ille maledicus con¬
uiciator: ñ ueridicus disputator. Nonne aliquandode¬
sines talia dicere: Quȩ si non ꝓbas ad neminẽ ꝑtinent.
Si autẽ ꝓbas: ad unitatẽ orbis terrarũ quȩ in scĩs tan¬
quã in frumentis ẽ: omnino ñ ꝑtinent. Si placeat et
nob̃ ꝓ maledictis maledicta reponere. possumꝰ et nos
forte diserte conuiciari. possumꝰ dicere crepitantibus
flãmis. s nullomͦ michi sonat diserte qͦd dicitur in ep¬
te. P ossumꝰ et nos dicere ienunis apicib estuans. s scrip¬
torũ nr̃oꝵ apices nolumꝰ cũ ab aliquo sano leguntur. a¬
succo grauitatis ieninos iudicari. et ipsũ in eis dũ nul¬

Expanded text:
bes; etenim morti Christus est traditus, non ad mortem tradibes; etenim morti Christus est traditus, non ad mortem tradidit Christus. tibi ignis in spiritu apud inferos uiuax est, qui ieiunis apicibus aestuans membra tua per saeculum afflare ualeat, non finire, sicut scriptum est de reorum inferno supplicio: ignis eorum non extinguetur. Augustinus respondit: Tu es ille maledicus conuiciator, non ueridicus disputator. nonne aliquando desines talia dicere, quae si non probas ad neminem pertinent, si autem probas ad unitatem orbis terrarum, quae in sanctis tamquam in frumentis est, omnino non pertinent? si placeat et nobis pro maledictis maledicta reponere, possumus et nos forte diserte conuiciari, possumus dicere: crepitantibus flammis, sed nullo modo mihi sonat diserte quod dicitur inepte; possumus et nos dicere: ieiunis apicibus aestuans, sed scriptorum nostrorum apices nolumus, cum ab aliquo sano leguntur, suco grauitatis ieiunos iudicari et ipsum in eis, dum nul
Abbreviated transcription (Latin):
nionẽ unitatis habere ñ uultis. Pet ił dĩẽ. Licet enĩ
unũ sit baptismũ: trib tam̃ ẽ gradib consecratũ. De¬
dit aquã ioħs sine nomine tͥnitatis: sicut ipse ꝓfessꝰ¬
ẽ dicens. Ego uos baptizo in aqua penitentiȩ alius ue¬
niet qui fortior me est. cuiꝰ non sum dignus calcia¬
menta portare. Ipse uos baptizat in sp̃u sco et igne
parachẏtus. crepitantib flammis ardescens in apo¬
stolos suꝑuenit.O uera diuinitas quȩ accendere ui¬
sa ẽ: non ardere. Sicut scriptũ est. Factus ẽ subito
de cȩlo sonus. tanqͣm ui magna sp̃s ferretur: et repleuit
totã domũ uͥ erant sedentes apłi. et uise sunt distribute
lingue tanquã ignis. Sedit autẽ suꝑ unũquenq eoꝵ.
et repleti sunt om̃s sp̃u scõ: et ceꝑunt loqui uariis lin¬
giuis. sicut sp̃s sc̃s dabat eloqͥum eis. Tu gͥ ꝑsecutor uł
aqͣm penitentiȩ ñ habes. qui ñ ioħis occisi. s occisoris he¬

Expanded text:
nionem unitatis habere non uultis. Petilianus dixit: Licet enim nionem unitatis habere non uultis. Petilianus dixit: Licet enim unum sit baptismum, tribus tamen est gradibus consecratum. dedit aquam Ioest dicens: « Ego vos baptizo in aqua poenitentiae: alius veniet qui fortior me est, cujus non sum dignus calceamenta portare; ipse vos baptizat in Spiritu sancto et igne paracletus crepitantibus flammis ardescens in apostolos superuenit.s o uera diuinitas, quae accendere uisa est, non ardere. suut scriptum est: factus est subito de caelo sonus. tamquam ui magna spiritus ferretur, et repleuit totam domum ubi erant sedentes apostoli. et nisae sunt distributae linguae tamquam ignis. sedit autem super unumquemque eorum, et repleti sunt omnes spiritu sancto, et coeperunt loqui uariis linguis sicut spiritus sanctus dabat eloquium eis. tu igitur, persecutor, uel aquam paenitentiae non habes, qui non Iohannis occisi, sed occisoris He
Abbreviated transcription (Latin):
ta uiolatis. aut nos ꝓpter di sacmenta que in uobis
iuiolare nolumꝰ. etiam ur̃i scismatis sacrilegiũ assum̃e
putatis. Petił dix̃. Omnis enĩ potestas ex deo ẽ. ñ in
homine potestatis. sic̃ pontio pilato respondit dñs
Et iterũ dicente ioħe. Non potest homo facere quicqͣm:
nisi ei datũ fuerit e celo. Doce igit᷑ traditor simulandi
potius uniũsus orbis terrarũ quo diffusa ẽ hereditaᷤᷤ
xp̃i. et illa tot gentiũ multitudo: ubi apłi eccłias fun¬
dauerunt. qͣndo baptizandi amiserit potestatẽ. Nun¬
quam docebis. Non solum qͥa eos calumniaris ñ do¬
ces traditores: s quia etiã si docueris. non potest quoꝵ¬
libet maloꝵ scelus. siue ignotoꝵ siue fallaciũ. siue ut
zizania uł palea tolerandoꝵ euertere ꝓmissa dei. ut
ñ in semine abrahe benedicant᷑ om̃s gentes. A quibꝰ ꝓ¬
missis uos alienos facitis: qui cũ omnib gentib cõmu¬

Expanded text:
ta uiolatis aut nos propter dei sacramenta, quae in uobis ta uiolatis aut nos propter dei sacramenta, quae in uobis uiolare nolumus, etiam uestri schismatis sacrilegium assumere putatis. Petilianus dixit: Omnis enim potestas ex deo est, non in homine potestatis, sieut Pontio Pilato respondit dominet iterum dicente Iohanne: non potest homo facere quicquam nisi ei datum fuerit e caelo. doce igitur, traditor, simulandi potius, uniuersus orbis terrarum, qua diffusa est hereditas Christi, et illa tot gentium multitudo, ubi apostoli ecclesias fundauerunt, quando baptizandi amiserit potestatem. numquam docebis, non solum quia eos calumniaris, non doces traditores, sed quia, etiamsi docueris, non potest quorumlibet malorum scelus siue ignotorum sine fallacium siue ut zizania uel palea tolerandorum euertere promissa dei, ut non in semine Abrahae benedicantur omnes gentes; a quibus promissis uos alienos facitis, qui cum omnibus gentibus commu
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit. ita ut hoc cõmemoraret in sermone suo atq
subiungeret. Quẽ uos ignorantes colitis: hunc uobis
nos annunciamꝰ. Nunquid quia uł inter idolorũ aras.
uł a sacrilegis erectam arã illam repperit. ꝓpterea qd
in ea uerũ erat damnauit aut respuit. aut ꝓpt̃ uerũ
qͦd in ea legerat etiã sacrilegia paganoꝵ sectanda es se
ꝑsuasit: Consequent̃ autẽ cum ipsũ etiã dñm illis igno¬
tum. sibi aut̃ notũ. etiam illoꝵ noticiȩ sicut congruere
iudicabat insinuare uellet ait inter cȩtera. Et quidem
non longe positũ ab unoquoq nr̃m. in illo enĩ uiui¬
mus et mouem̃ et sumꝰ. sicut et quidã scdm uos dixe¬
runt. Nunquid etiã hic quia inuenit apud sacrilegoᷤᷤ
testimonia ueritatis. aut ꝓpter ista illos approbauit.
aut ꝓpter illos ista damnauit: Nos autẽ necesse ẽ ut
semꝑ erretis. quandiu ꝓpter hominũ uitia dĩ sacram̃¬

Expanded text:
sumpsit, ita ut hoc commemoraret in sermone suo atque sumpsit, ita ut hoc commemoraret in sermone suo atque subiungeret: quem uosignorantes colitis hunc uobis nos adnuntiamus. numquid quia uel inter idolorum aras uel a sacrilegis erectam aram illam repperit, propterea quod in ea uerum erat damnauit aut respuit, aut propter uerum quod in ea legerat etiam sacrilegia paganorum sectanda esse persuasit? consequenter autem cum ipsum etiam dominum illis ignotum, sibi autem notum etiam illorum notitiae, sicut congruere iudicabat, insinuare uellet, ait inter cetera: et quidem non longe positum ab unoquoque nostrum. in illo enim uiuimus et mouemur et sumus, sicut et quidam secundum uos dixerunt numquid etiam hic, quia inuenit apud sacrilegos testimonia ueritatis, aut propter ista illos approbauit aut propter illos ista damnauit? uos autem necesse est ut semper erretis, quamdiu propter hominum uitia dei sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta. Cretenses semꝑ mendaces. male bestiȩ. uen¬
tris pigri. Testimonium hoc uerũ ẽ. Si gͦ apłs nes¬
cio cuius alieigene testimonio quia uerũ comperit
etiã ipse attestatus ẽ cur nos apud quẽ libet inueneri¬
mus qd̾ xp̃i ẽ. et uerum ẽ etiã si ille apud quẽ inue¬
nitur ꝓuersus et fallax ẽ: non discernimꝰ uiciũ qd̾̃
homo habet. ueritatẽ quã non suam s dĩ habet. et di¬
cimus sacram̃tũ hoc uerũ ẽ. sicut ille ait testimoniũ
hoc uerũ ẽ: Nunqͥd ideo dicimꝰ etiã ipse homo uerax
ẽ. quia dicimus sacram̃tum hoc uerũ ẽ. sicut et apłs.
nunqͥd id̾o ꝓpħam illũ int̾ ꝓpħas di cõputauit. qr qͦd
in eo uerũ inuenit. uerũ ẽẽ firmauit: Similit̃ idem
apłs cum apud athenas eẽt: inter aras demonum
animadũtit aram qͣndam in qua scriptũ erat igno¬
to dõ. et hoc testimoniũ ad illos in xp̃o edificandos as¬

Expanded text:
orumproplieta:Cretensessempermendaces, malae bestiae, uenorumproplieta:Cretensessempermendaces, malae bestiae, uentres pigri. testimonium hoc uerum est. si ergo apostolus nescio cuius alienigenae testimonium, quia uerum comperit, etiam ipse adtestatus est, cur nos, apud quemlibet inuenerimus quod Christi est et uerum est, etiamsi ille apud quem inuenitur peruersus et fallax est, non discernimus uitium quod homo habet et ueritatem quam non suam sed dei habet, et dicimus: \'sacramentum hoc uerum est,\' sicut ille ait: testimonium hoc uerum est? numquid ideo dicimus: \'etiam ipse homo uerax est\', quia dicimus: \'sacramentum hoc uerum est\'? sicut et apostolus numquid ideo prophetam illum inter prophetas dei computauit, quia quod in eo uerum inuenit uerum esse firmauit? similiter idem apostolus, cum apud Athenas esset, inter aras daemonum animaduertit aram quandam in qua scriptum erat: ignoto deo, et hoc testimonium ad illos in Christo aedificandos as
Abbreviated transcription (Latin):
dos. oportet ut non solo sacramento. s iusticia quoq in¬
duatur sicut scriptũ ẽ. Sacerdotes tui induant᷑ iusticia
Qui autẽ solosacram̃to sacerdos ẽ sicut fuit pontifex cai¬
phas. ꝑsecutor unius et uerissimi sacerdotis. quam uis
ipse ñ sit uerax. qͦd dat tam̃ uerũ ẽ: si non dec suum s:
dei. sicut de ipso caipha dictum ẽ. hoc autẽ non ase dix̃.
s cum eẽt pontifex ꝓpħauit. Ettamen ut eo quoq si¬
mili utar quod ipse posusti. si audias ab aliquo uł pro¬
phano p̃cem sacerdotis. uerbis et mysterus euange¬
licis conformatã. nunqͥd potes ei dicere ñ ẽ uera. quã¬
ius ipse non solũ uerus non sit. sed etiã nullus sacerdoᷤᷤ
sit. cũ apłs paulus qͦddã testimoniũ uerũ ẽẽ dixe¬
rit crecensis nescio cuiꝰ ꝓphetȩ qui int̃ ꝓpħas dĩ non cõ¬
putabatur: Ait enim. Bixit quidã ex ipsis ꝓpͥus eoꝵ

Expanded text:
dos, oportet ut non solo sacramento, sed iustitia quoque indos, oportet ut non solo sacramento, sed iustitia quoque induatur, sicut scriptum est: sacerdotes tui induantur iustitia. qui autem solo sacramento sacerdos est, sicut fuit pontifex Caiphas, persecutor unius et uerissimi sacerdotis, quamuis ipse non sit uerax, quod dat tamen uerum est, si non det suum sed dei, sicut de ipso Caipha dictum est: hoc autem non a se dixit, sed cum , esset pontifex prophetauit. et tamen, ut eo quoque simili utar quod ipse posuisti, si audias ab aliquo uel profano precem sacerdotis uerbis et mysteriis euangelicis conformatam, numquid potes ei dicere: non est uera., quamuis ipse non solum uerus non sit, sed etiam nullus sacerdos sit, cum apostolus Paulus quoddam testimonium uerum esse dixerit Cretensis nescio cuius prophetae, qui inter prophetas dei non computabatur? ait enim: dixit quidam ex ipsis proprius e
Abbreviated transcription (Latin):
rie magistratꝰ. aut id qd̃ dixerit nus ẽ. cũ pͥuati ꝑsona publi¬
ca iura ꝑturbet. an non magis reus ñmodo ñ ꝓdest. s
cum eo qd̾ conficit falsariꝰ obtinetur: Aũs R. Quid si
iste pͥuatus atq falsariꝰ legem ĩꝑatoris alicui det. nõne
ille cũ contulerit cũ eis qui hanc habent. et ipsam eẽ
inuenerit. ñ attendit a quo acceꝑit. s quid acceperit:
faisariꝰ quippe qͣndo ex sua falsitate dat aliquid: fal¬
sum ẽ. Quando autẽ alienũ uerũ ab aliquo datur. eti¬
am si afalsario detur. qͣmuis ille uerax ñ sit: uerũ ẽ
tam̃ qͦd datur. Pex ił dix̃. Aut si quisquã carmina sa¬
cerdotis memorit teneat. nunqͥd inde sacerdos ẽ quod
ore sacrilego carm̃ publicat sacerdotis: Aũs R. Ita
istud dicis. qͣsi modo queramꝰ qͥd sit uerus sacerdos: &
ñ qͦd sit uerũ baptisma. Ut enim sit quisq uerus sacer¬

Expanded text:
riae magistratus, aut id quod dixerit ius est, cum priuati persona publiriae magistratus, aut id quod dixerit ius est, cum priuati persona publica iura perturbet? an non magis reus non modo non prodest, sed cum eo quod conficit falsarius obtinetur? Augustinus respondit: Quid, si iste priuatus atque falsarius legem imperatoris alicui det, nonne ille, cum contulerit cum eis qui hanc habent et ipsam esse inuenerit, non attendit & quo acceperit, sed quid acceperit? falsarius quippe quando ex sua falsitate dat aliquid, falsum est; quando autem alienum uerum ab aliquo datur, etiamsi a falsario detur, quamuis ille uerax non sit, uerum est tamen quod datur. Petilianus dixit: Aut si quisquam carmina sacerdotis memoriter teneat, numquid inde sacerdos est, quod ore sacrilego carmen publicat sacerdotis? Augustinus respondit: Ita istud dicis, quasi modo quaeramus quis sit uerus sacerdos et non quid sit uerum baptisma. ut enim sit quisque uerus sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum
ut aliquid comparẽ solem geminũ uideri furiosis. licet
nubes cerulea sepe concurrat. eiusq decolor facies splẽ¬
dore ꝑcussa. dũ tadii solis ab eadẽ redeunt. quasi ꝓpͥos
radios emittere uideatur. Sic sic infide baptismatis
aliud ẽ querere imagines. aliud agnoscere ueritatẽ.
dios solis ꝑcussa reꝑcutit: nunqͥd furiosis qͣsi duo soles
apparent. ac ñ om̃ib: qui intuentur: S si molestũ nõ¬
loqui furiosũ sit. Nempe tam̃ hoc dicere uoluisti. iu¬
stos habere ueritatẽ baptismi: iniustos aut̃ imaginẽ.
Si ita ẽ: audeo dicere imaginẽ fuisse in illo ur̃o cui ñ
ds̃. s. quidã comes erat ds̃. Ueritatem aut̃ uł in te uel
in illo qui hoc in eũ elegant̃ emisit: qͣndo ei dixit cui
comes ẽ ds̃. Et discernite illos qͦs uterq baptizauit. et
in aliis approbate baptismũ uerũ. ab alus aut̃ exclu¬
dite imaginẽ: et introducite ueritatẽ. Petilianꝰ dix̃. Sed
ut hec minora discurrã. nunqͥd iusdicit qui non ẽcu¬

Expanded text:
Uerum ut aliquid comparem,, solem geminum uideri furiosis, licet nubes caerulea saepe concurrat eiusque decolor facies splendore percussa, dum radii solis ab eadem redeunt, quasi proprios radios emittere uideatur, sic sic in fide baptismatis aliud est quaerere imagines, aliud agnoscere ueritatem.\dios solis percussa repercutit, numquid furiosis quasi duo soles apparent ac non omnibus qui intuentur? cum autem furiosloqui furiosum sit. nempe tamen hoc dicere uoluisti, iustos habere ueritatem baptismi, iniustos autem imaginem. si ita est, audeo dicere imaginem fuisse in illo uestro cui non deus, sed quidam comes erat deus, ueritatem autem uel in te uel in illo qui hoc in eum eleganter emisit, quando ei dixit: cui comes est deus. et discernite illos quos uterque baptizauit et in aliis approbate baptismum uerum, ab aliis autem excludite imaginem et introducite ueritatem. Petilianus dixit: Sed ut haec minora discurram, numquid ius dicit qui non est cu
Abbreviated transcription (Latin):
Bonũ ẽ sꝑare in dno quã sꝑare in principib. Quid
aliud docetis queso. quam ñ in d̾no s. in homine sꝑa¬
re.quando talem fieri dicitis baptiratũ. qualis fue¬
rit baptirator. et quia istũ uob̃ baptirandi assumitis
principatum. credant uob̾ homines. & qui erant in
dño sꝑaturi. sperent in principib : lmmouͦ ñ audiãt
uos: s. illa potiꝰ testimonia q̃ posinsti contra uos.&. aliqͥd
etiam t̾ribiliꝰ quia ñ solum bonũ ẽ sꝑare in d̃no. quã¬

Expanded text:
bonum est sperare in domino quam sperare in principibus. quid bonum est sperare in domino quam sperare in principibus. quid aliud docetis, quaeso, quam non in domino sed in homine sperare, quando talem fieri dicitis baptizatum, qualis fuerit baptizator? et quia istum uobis baptizandi assumitis principatum, credant uobis homines, et qui erant in domino speraturi, sperent in principibus? immo uero non audiant uos, sed illa potius testimonia quae posuisti contra uos, et aliquid etiam t
Abbreviated transcription (Latin):
tua sententia sicut uesica ñ solum inani sono. sed
etiam in capite ur̃o crepuerit: Iam cetera suꝑiora
quȩ nunc refellenda ꝓposuimꝰ. talia sunt. ut om̃ino
talis quisq baptizatus redire dicat᷑. quał fuerita quo
baptizatur. S absit ut quã delirans ista dicis: tã deliri
a te redeant qͦs baptizas. Et quã belle ibi sonuit qđ
dixisti. ꝑfunderis fraude: ꝑfunderis scelere: ꝑfunde¬
ris & furore: Tu uͦ nisi furore ñ ꝑfusus s: repletus eẽs:
ista ñ effunderes. Itane ut alia taceam. quicũq ñ aua¬
ri ad auaros collegas tuos. uł prb̃ros ur̃os baptizan¬
diueniunt auariredeunt. et quicunq sobrii ad illas
uini uoragines currunt ut baptirentur. ebriosi reu̾¬
tunt᷑: Ista sentientes et ista suadentes: audetis etiam
tanꝗͣ adu̾sus nos cõmemorare qd̾ paulo ante suꝑiuꝰ
posuisti. Bonũ ẽ sꝑare ind̾no. ꝗͣ sꝑare in homine:

Expanded text:
tua sententia sicut uesica non solum inani sono, sed tua sententia sicut uesica non solum inani sono, sed etiam in capite uestro crepuerit? Iam cetera superiora, quae nunc refellenda proposuimus, talia sunt, ut omnino talis quisque baptizatus redire dicatur, qualis fuerit a quo baptizatur. sed absit ut, quam delirans ista dicis, tam deliri a te redeant quos baptizas. et quam belle tibi sonuit quod dixisti: perfunderis fraude, perfunderis scelere, perfunderis et furore! tu uero nisi furore non perfusus, sed repletus esses, ista non effunderes. itane. ut alia taceam, quicumque non auari ad auaros collegas tuos uel presbyteros uestros baptizandi ueniunt, auari redeunt, et quicumque sobrii ad illas uini uoragines currunt ut baptizentur, ebriosi reuertuntur? ista sentientes et ista suadentes audetis etiam tamquam aduersus nos commemorare, quod paulo ante superius posuisti: bonum est sperare in domino quam sperare in homine;
Abbreviated transcription (Latin):
a baptismo redeas parricida. Responde prius. quis
ad baptismũ innocens ueniat. excepto illo qui non
ideo uenit baptizari. ut eius ablueretur iniquitas.
s ut nob̾ humilitatis p̃beretur auctoritas. Quid enĩ
dimittetur innocenti: Aur ñ ita es eloquens. ut osten¬
das nob̾ quandã innocentiã peccatricem: Nonne
audis dicentẽ scͥpturã. nemo mundus a peccato incon¬
spectu tuo. nec infanscuiꝰ ẽ. diei uniusuita suꝑ t̾ram:
Nam unde ad remissionẽ peccatoꝵ et cum infantib
curritur: Nonne audis aliam. ego in iniquitate con¬
ceptus sum: Deinde si ꝓpterea redit parricida. qui
sine parricidio uenerat. quia eũ parricida baptirat:
qͦtqͦt ab optato baptizati redierunt. optati factisũt.
Ite nunc et nob obicite: qd̾ in uos regum iracundiam
concitemꝰ. Nonne metuitis ne a uob̾ tot gildonis sa¬
tellites inquirant᷑. qͦt homines ab optatobaptirari
potueruntꝰ. Uides ne tandem quemadmodũ ista

Expanded text:
a baptismo redeas parricida. responde prius, quis a baptismo redeas parricida. responde prius, quis ad baptismum innocens ueniat excepto illo, qui non ideo uenit baptizari, ut eius ablueretur iniquitas, sed ut nobis humilitatis praeberetur auctoritas. quid enim dimittetur innocenti? aut uero ita es eloquens, ut ostendas nobis quandam innocentiam peccatricem? nonne audis dicentem scripturam: nemo mundus a peccato in conspectu tuo, nec infans cuius est diei unius uita super terram? nam unde ad remissionem peccatorum et cum infantibus curritur? nonne audis aliam: ego in iniquitate conceptus sum? deinde si propterea redit parricida qui sine parricidio uenerat, quia eum parricida baptizat, quotquot ab Optato baptizati redierunt Optati facti sunt. ite nunc et nobis obicite, quod in uos regum iracundiam concitemus. nonne metuitis, ne a uobis tot Gildonis satellites inquirantur, quot homines ab Optato baptizari potuerunt? uidesne tandem, quemadmodum ista
Abbreviated transcription (Latin):
nitis. uerũ animas ur̃as reorum criminib oneratis. Ut
enim aqua nocentium a sc̃o sp̃u uacuata ẽ: ita plane
referta ẽ. criminib traditoꝵ. Quicunq igitur miser
abhuiusmodi baptizaris. si mendatio carere uolueras
ꝑ funderis falsitate: Si delicta carnis uolebas exclude¬
re: reorum accedente conscientia ꝑcipies et reatũ. Si a¬
uaricie flamiã uolebas extinguere. ꝑfunderis frau¬
de. ꝑfunderis scelere. ꝑfunderis et furore: Postremo
sicredis quia accipientis et dantis ẽ: fides: ab eo qͥ int̃¬
ficit hominem. sanguine ꝑfunderis fr̃is. Ita agitur.
ut qui ad baptismũ innocens ueneras: a baptismo re¬
uerb̾ istis lectis uł auditis acclamauer̃t. Tales enim
ñ habent aures in corde: s cormn aurib. Legant tam̃
iterũ et iterum. et cogitẽt ⁊ sen tiant ea. ñ quid sonent
s. quid sapiant. primo ut hoc ultimũ excutiam. Ita
gͦ fit inquis. ut qui ad baptismum innocens uenera ᷤ

Expanded text:
nitis, uerum animas uestras reorum criminibus oneratis; ut nitis, uerum animas uestras reorum criminibus oneratis; ut enim aqua nocentium a sancto spiritu uacuata est, ita plane referta est criminibus traditorum. quicumque igitur miser ab huiusmodi baptixaris, si mendacio carere uolueras, perfunderis falsitate; si delicta carnis nolebas excludere, reorum accedente conscientia percipies et reatum; si auaritiae flammam nolebas extinguere, perfunderis fraude, perfunderis scelere, perfunderis et furore. postremo si credis, quia accipientis et dantis est fides, ab eo qui interficit hominem sanguine perfunderis fratris. ita agitur, ut qui ad baptismum innocens ueneras a baptismo reuerbis istis lectis uel auditis adclamauerunt; tales enim non habent aures in corde, sed cor in auribus. legant tamen iterum et iterum et cogitent et sentiant ea non quid sonent, sed quid sapiant. primo ut hoc ultimum excutiam, ita ergo fit, inquis, ut qui ad baptismum innocens ueneras
Abbreviated transcription (Latin):
iugulatis. dño ipso dicente: Nolite timere. eos qui
corpus occidunt: animam enĩ occidere ñ possunt.
S timete potiꝰ eũ. qui habet in potestatẽ corpꝰ et ani¬
mã mittere ingehennam ignis. Augꝰr̃. Qd̾̃ dicis. uoᷤ¬
facitis. Non gladio uisibili: s illo de quo dictum ẽ:
filii hominũ dentes eorũ arma et sagnte: et lin¬
gua eoꝵ gladius acutꝰ. hoc enĩ gladio criminatore
et calumnatore orb̾ incogniti: imꝑitoꝵ animas
trucidatis. Si aut̃ cõmunionẽ nequissimã accusa ᷤ:
ecce ore ñ meo. s tuo ascendas. descendas. intres. u¬
seris. t̾giu̾seris. talis es. qualis optatꝰ. Si autẽ redis ad
cor. et inuenies te ñ ẽẽ talem. ñ qͥa tecũ sacram̃ta ñ com¬
municauit. s quia tibi displicuit. absolues orbem t̾ra¬
rũ criminibus alienis. et inuenies uos implicatos cri¬
mine scismatis. Petił dix̃. Nos gͦ qui falsissimo baptis¬
mo uultis lauari quã nasci: ñ solũ ur̃a delicta ñ po¬

Expanded text:
iugu latis, domino ipso dicente: nolite timere eos qui corpus occidunt, animam enim occidere non possunt; sed timete potius eum qui habet in potestatem corpus et animam mittere in gehennam ignis. Augustinus de quo dictum est: filii hominum, dentes eorum arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus; hoc enim gladio criminatore et calumniatore orbis incogniti imperitorum animas trucidatis. si autem communionem nequissimam accusas, ecce ore non meo sed tuo, ascendas descendas exeas intres uerseris tergiuerseris, talis es qualis Optatus. si autem redis ad cor et inuenies te non esse talem, non quia tecum sacramenta non communicauit, sed quia tibi displicuit, absolues orbem terrarum criminibus alienis et inuenies uos implicatos crimine schismatis. Petilianus dixit: Uos ergo, qui falsissimo baptismo unltis lauari quam nasci, non solum uestra delicta non po
Abbreviated transcription (Latin):
minũ audiatis impletorẽ. manifestatorẽ exposito¬
rẽ ꝓpħarum: Nam qͣntum potestis etiã ipsũ cedi¬
tis: quando et ipsi ñ ceditis. Pet ił dĩx̃. De uob̃ quoq
dauid ꝑsecutores hec dicit. Sepulchrũ patens est
guttur coꝵ lingius sius dolose agebant: uenenum
aspidũ sub labiis eoꝵ. Quorũ os maledictione et ama

Expanded text:
minum audiatis impletorem manifestatorem expositominum audiatis impletorem manifestatorem expositorem prophetarum? nam quantum potestis, etiam ipsum caeditis, quando et ipsi non ceditis. Petilianus dixit: De uobis quoque Dauid in persecutores haec dicit: sepulchrum patens est guttur eorum; linguis suis dolose agebant; uenenum aspidum sub labiis eorum quorum os m
Abbreviated transcription (Latin):
estis. qr in omnẽ terrã exut sonus eoꝵ: et in fines orb̃
tre uerba eoꝵ. Ueruntam̃ unũ illud cõmemorabo ex
ore dñi: qui testisẽ testiũ. Oportebat inqͥt impleriom¬
nia: quȩ scripta sitnt in lege et ꝓphetis et psalmis de
me. Quȩ sunt hȩc: Ipse indicet. Tunc aꝑuit illis sen¬
sum inqͥt: ut intelligerent scripturas. Et dixit eis: qm̃
sic scriptũ ẽ. et sic oportebat xp̃m pati et resurgere a
mortius. et p̃dicari in nomine eiꝰ penitentĩã et re¬
missionẽ peccatorũ ꝑ om̃s gentes. incipientib ab ie¬
rusalem. Ecce qͦd scriptũ ẽ in lege et ꝓpħis et psalmis
de dño. Ecce qͦd de se et de eccłia ipse dñs aꝑuit: se ostẽ¬
dens ullã ꝓmittens. Nos aũt his tam manifestis testi¬
monus resistentes. et ea quia delere ñ potestis depra¬
uare conantes. qͥd faceretis si inueniretis mẽbra pro¬
pħarũ. qui sic seuitis in eloquia ꝓpħaꝵ. ut nec do¬

Expanded text:
estis, quia in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis estis, quia in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. uerumtamen unum illud commemorabo ex ore domini qui testis est testium: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. quae sunt haec, ipse indicet. tunc aperuit illis sensum, inquit, ut intellegerent scripturas, et dixit eis: quoniam sic scriptum est et sic oportebat Christum pati etdicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, ecce quod scriptum est in lege et prophetis et psalmis de domino; ecce quod de se et de ecclesia ipse dominus aperuit se ostendens, illam promittens. uos autem his tam manifestis testimoniis resistentes et ea, quia delere non potestis, deprauare conantes quid faceretis, si inueniretis membra prophetarum, qui sic saeuitis in eloquia prophetarum, ut nec do
Abbreviated transcription (Latin):
muũ: uniu̾si fines t̾̃re. Ecce agitur. ecce implet᷑. uos
autẽ ñ solũ contͣ id quod dicit᷑ aures incredulas clau¬
dicis: s etiã contͣ id qd̾ iam gerit᷑. linguas furiosas
exeritis. Audiuit abraham dictũ. in semine tuo bene¬
dicent᷑ om̃s gs̃: et credidit et deputatũ ẽ ei adiusticiã.
Uos uidetis factũ. et reclamatis. Et ñ uultis uob̃ depu¬
tari ad inusticiã: qd̾ recte deputaret᷑ etiã si nondum
factũ. s tantũmͦ dictũ ñ crederetis. Immo ñ solũ non
uultis uob̃ deputari ad iniusticiã: s etiã siquid ꝓ hac
impietate patimini. deputari uob̃ uultis ad iusticiã.
s uerbo. que fuit causa ut diuinitꝰ diceret᷑. filii hõiũ
dentes eorũ arma et sagitte. et lingua eoꝵ gladius
acutus: S quando colligã ex ꝓpħis om̃ib omnia
testimonia eccłiȩ toto orbe diffuse. que om̃ia contra¬
dicendo int̾ficere et extinguere conamini: S ligati

Expanded text:
minum uniuersi fines terrae. ecce agitur, ecce impletur; uos minum uniuersi fines terrae. ecce agitur, ecce impletur; uos autem non solum contra id quod dicitur aures incredulas clauditis, sed etiam contra id quod iam geritur linguas furiosas exeritis. audiuit Abraham dictum: in semine tuo benedicentur omnes gentes et credidit et deputatum est illi ad iustitiam. uos uidetis factum et reclamatis et non uultis deputari uobis ad iniustitiam quod recte deputaretur, etiamsi nondum factum, sed tantummodo dictum non crederetis. immo non solum non uultis uobis deputari ad iniustitiam, sed etiam si quid pro hac impietate patimini, deputari uobis uultis ad iustitiam. sed uerbo, quae fuit causa ut diuinitus diceretur: filii hominum, dentes eorum arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus? sed quando colligam ex prophetis omnibus omnia testimonia ecclesiae toto orbe diffusae, quae omnia contradicendo interficere et extinguere conamini? sed ligati
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs nec saltẽ ab aliquib int̾fectos potestis ostendere:
Attendite hec om̃ia. Uidete utrũ aliqͥd horũ. uł de
orbe t̃rarum. ut orbi t̾rarũ probare possitis. Cuitam̃
qͥa maledicere ñ quiescitis: in uob̃ uera ostenditis quȩ
de ulo falsa iactatis. Porro sinos uelimꝰ ꝓbare uos ẽẽ
int̾fectores ꝓpħarũ. ñ inius longiꝰ. ut ꝑ loca singula
colligamꝰ quas furiosi ur̃i pͥncipes circellionũ. et ip¬
se cat̾uȩ uinolentoꝵ atq insanoꝵ. ñ tantũ ediderint
ab in itio scismatis ur̃i. s om̃ino edere ñ desinant stra¬
ges. De ꝓrcimo ago. Proferant᷑ eloqͥa diuina: que uer¬
santur in manib et nr̃is et ur̃is. Eos teneamꝰ int̾fec¬
tores ꝓpħaꝵ: quos contradictores inuenerimꝰ linguiᷤ
ꝓpħarũ. Quid otius dici potest: Quid ciciꝰ ostendi po¬
test: Mitius ageretis ticiendo ferrũ ꝑ uiscera ꝓpħaꝵ
quã quod lingua int̾ficere conamini uerba ꝓpħarũ.
Dicit ꝓpħa. Commemorabunt᷑ et conu̾tentur ad do¬

Expanded text:
quos nec saltem ab aliquibus interfectos potestis ostendere? attendite haec omnia, uidete utrum aliquid horum uel de orbe terrarum uel orbi terrarum probare possitis, cui tamen quia maledicere non quiescitis, in uobis uera ostenditis quae de illo falsa iactatis. Porro si nos uelimus probare uos esse interfectores prophetarum, non imus longius, ut per loca singula colligamus, quas furiosi uestri principes circumcellionum et ipsae cateruae uinulentorum atque insanorum non tantum ediderint ab initio schismatis uestri, sed omnino edere non desinant strages. de proximo ago. proferantur eloquia diuina quae uersantur in manibus et nostris et uestris: eos teneamus interfectores prophetarum quos contradictores inuenerimus linguis prophetarum. quid ocius dici potest, quid citius ostendi potest? mitius ageretis traiciendo ferrum per uiscera prophetarum quam quod lingua interficere conamini uerba prophetarum. dicit propheta: commemorabuntur et conuertentur ad do
Abbreviated transcription (Latin):
uens mortua ẽ: Deinde in iuo cõcilio nr̃o. quo maxi¬
mnianũ cũ suis auctorib uł suis ministris danma¬
stis. excidit tͥ quã eloquent̃ diceritis egyptiorũ ad¬
modum exempio ꝑeuntiũ funerib plena sunt lit¬
tora. quib: in ipsa morte maior ẽ pena. quod post
extortã aquis ultricib animã. nec ipsam iniue¬
niunt sepulturam : Et tam̃ unꝰ corũ felicianus
utrũ reuixerit uos uideritis. Secum tam̃ apud
uos intus habet: quos foris mortuus baptiza¬
uit. Sicut gͦ a uiuo baptizatur qui uiui xpisti
t: mortu

Expanded text:
uens mortua est? deinde in illo concilio uestro, quo Maxiuens mortua est? deinde in illo concilio uestro, quo Maximianum cum suis auctoribus uel suis ministris damnastis, excidit tibi quam eloquenter dixeritis: Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena suntlitora, quiortam aquis ultricibus animam nec ipsam inueniunt sepulturam? et amen unus eorum Felicianus utrum reuixerit uos uideritis, secum tamen apud uos intus habet quos foris mortuus baptizauit sicut ergo a uiuo baptizatur qui uiui Christi qui mortu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et si forte ministri oꝑatu dolosi. sua querentes ñ
que iħ̾u xp̃i. et euangłium ñ caste annunciantes. et
xp̃m ꝑ contentionẽ & inuidiã p̃dicantes. ꝓꝑter mi¬
quitates suas mortui sũt appellandi: sacramentum
tam̃ dei uiui nec in mortuo moritur. Mortuus enĩ erat
symon ille aphilippo in samaria baptizatꝰ: qui do¬
nũ di uolebat pecunia cõparare. s uiuebat ad eiꝰ pe¬
nam baptisma qd habebat. Quã sit aũt falsũ quod
dicis: ambo uitã baptisii ñ habent. et qͥ nunquã
penitꝰ non habuit. et qui habuit et amisie. Hinc li¬
cet adu̾tas. qd qui baptizati apostatant. et ꝑ peni¬
tentiã redeunt. ñ eis redditus baptismꝰ. quẽ si amiite¬
rent redderetur. Mortui sane ur̃i quomͦ baptizant
scđm sensũ ur̃m: An mortui ñsũt ut cęt̾a taceam
et dicã quod om̃ib notũ atq condianũ ẽ ebriosi. cũ
de uidua dicat apłs. quȩ autem in delicus agit. ui¬

Expanded text:
tur, et si forte ministri, operarii dolosi, sua quaerentes, non tur, et si forte ministri, operarii dolosi, sua quaerentes, non quae Iesu Christi, et euangelium non caste annuntiantes et Christum per contentionem et inuidiam praedicantes, propter iniquitates suas mortui sunt appellandi, sacramentum tamen dei uiui nec in mortuo moritur. mortuus enim erat Simon ille a Philippo in Samaria baptizatus, qui donum dei uolebat pecunia comparare, sed uiuebat ad eius poenam baptisma quod habebat. Quam sit autem falsum quod dicis: ambo uitam baptismi non habent, et qui numquam penitus habuit et qui habuit et amisit, hinc licet aduertas, quod, qui baptizati apostatant et per paenitentiam redeunt, non eis redditur baptismus, quem si amitterent redderetur. mortui sane uestri quomodo baptizant secundum sensum uestrum? an mortui non sunt — ut cetera taceam et dicam quod omnibus notum atque cotidianum est — ebriosi, cum de uidua dicat apostolus: quae autem in deliciis agit ui
Abbreviated transcription (Latin):
aliquamorte. s. uita sua ꝑcussus. Nam qui sic uiuiit ut
reus sit: uita mortua cruciatur. A mortuo gͥ baptizari:
hoc ẽ mortẽ sumpsisse ñ uitam. Agendũ nob̾ et dicen¬
dum ẽ: quatinꝰ traditor uita mortuus habeatur. Mor¬
tuus ẽ ille qͥ baptismo uero nasci ñ meruit. Mortuus
ẽ ille similiter: qui uixta baptismũ genitus mixtus ẽ
traditori. Ambo uitã baptismi ñ habent. Et qui nun¬
quã penitus habuit: et qui habuit et amisit. Dicit
et erit hõ ille deterior priore. AũG.R. Diligentiꝰ quere:¬
quomͦ dictũ et quomͦ intelligendũ sit testimonium
qͦd de scriptura posiusti. Nam quia mortui solent my¬
stice appellari omnes iniqui: manifestum ẽ. S. xp̃s cu
iuis ẽ baptisma uerũ. qͦd ꝓpter hõis uicia dicitis falsũ:
iuiuit sedens ad dexteram patͥs. Et nec ipsa carnis in¬
firmitate iã morietur: et mors ei ult̾ nõ dñabitur.
Cuiꝰ baptisino qui baptizatur: non a mortuo baptira¬

Expanded text:
aliqua morte, sed vita sua percussus. Nam qui sic vivit ut aliqua morte, sed vita sua percussus. Nam qui sic vivit ut reus sit, vita mortua cruciatur. A mortuo igitur baptizari, hoc est mortem sumpsisse, non vitam. Agendum nobis et dicendum est, quatenus traditor vita mortuus habeatur. Mortuus est ille qui Baptismo vero nasci non meruit; mortuus est ille similiter qui iusto baptismo genitus mixtus est traditori. ambo uitam baptismi non habent, et qui numquam penitus habuit et qui habuit et amisit. dicit et erit homo ille deterior priore. Augustinus requomodo dictum et quomodo intellegendum sit testimonium quod de scriptura posuisti. nam quia mortui solent mystice appellari omnes iniqui, manifestum est; sed Christus, cuius est baptisma uerum, quod propter hominis uitia dicitis falsum, uiuit sedens ad dexteram patris et nec ipsa carnis infirmitate iam morietur et mors ei ultra non dominabitur. cuius baptismo qui baptizatur, non a mortuo baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. Quȩ dicunt facite: quȩ autẽ faciunt face¬
re nolite. Dicunt enĩ quȩ dei sunt: faciunt autẽ
quȩ sua sunt. Nam si ita ẽ ut dicis idest fructus bap¬
tizantiũ ipsi baptizati existimantur. magnũ ma¬
lum affrice denunciatis. si tot optati pullulaue¬
runt. qͦt qͦt baptizauit optatus. Petił dr̃e. Et ite¬
rum qui baptizatur a mortuo. ñ ei ꝓdest lauatio
eius. Non mortuum corpus examme. nec hõis fu¬
nus porrectum asseruit eẽ baptistam: s di ñ ha¬
bentem sp̃m qui mortuo cõparatur. Sicut alio loco
discipło manifestat: euangłio ꝓtestante ait disci¬
pulus eius. Dñe ꝑmitte mn sẽpelire patrẽ meum. Ait
illi ihe. Sequere me: et sine mortuos. mortuos suos
sepeliant. Pat̃ discipuli ñ erat baptrzatus. Paganũ
paganis addixit. Nisi hoc de infidelib dixerit: mortu¬
us mortuũ non potest sepelire. Mortuus gͥ quidẽ: Non

Expanded text:
dictum est: quae dicunt facite, quae autem faciunt facedictum est: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim quae dei sunt, faciunt autem quae sua sunt. nam si ita est, ut dicis, id est fructus baptizantium ipsi baptizati existimantur, magnum malum Africae denuntiatis, si tot Optati pullulauerunt quotquot baptizauit Optatus. Petilianus dixit: Et iterum: qui baptizatur a mortuo non ei prodest lauatio eius, non mortuum corpus exanime nec honus porrectum asseruit esse baptistam; sed Dei non habentem spiritum, qui mortuo comparatur, sicut alio loco discipulo manifestat, Evangelio protestante. Ait discipulus ejus: « Domine, permitte mihi sepelire patrem meum. » Ait illi Jesus: « Sequere me, et sine mortuos, mortuos suos sepeliant » . Pater discipuli non erat baptizatus, paganum paganis addixit: nisi hoc de infidelibus dixerit, Mortuus mortuum non potest sepelire. Mortuus igitur quidem non