comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
instituti. contra patrum decreta huiꝰ
usurpatione qui se hȩc cognoscit
fecisse didicimꝰ. cum adep̾atũ hisgͣdib
quib frequentissime cautũ ẽ debeat
ꝑueniri : ut minorib iniciati officus
ad maiora firmentur. Debet enim
ante eẽ. discipłs quisquis doctor eẽ.
desidat : ut possit docere qđ didicit.
Omĩs intȩ institutio hac ad id qđ ten¬
dit se ratione confirmat. Qui mini¬
me littĩs oꝑam dedit: p̃ceptor esse
non potest litterarñ. Qui ñ ꝑsingła
stipendia creuerit : ad meritũ sti¬
pendu ordinẽ non potest ꝑ uenire.
Solum sacerdotium int̾ ista rogo.
uilnis ẽ. qđ faciliꝰ tribuitur cñ dĩsfi¬
cilius impleatur. Ut laicã cõmu
ep̃atũ acceꝑit. Exc̃cł sardicensus ap̃.ii.i.¬
sius ep̃c dix̃ Etiã sitalis aliquis
extiterit temerarius. ut fortassis
talẽ excusationẽ afferens asseueret
quia litteras popłi acceꝑit. cũ mam¬
festum sit potius se plures premio &

Expanded text:
instituti, contra Patrum decreta, hujus instituti, contra Patrum decreta, hujus usurpatione qui se hoc recognoscit fecisse didicimus; cum ad episcopatum his gradibus quibus frequentissime cautum est debeat perveniri, ut minoribus initiati officiis ad majora firmentur. Debet enim ante esse discipulus, quisquis doctor esse desiderat, ut possit docere quod didicit. Omnis vitae institutio hac ad id quo tendit se ratione confirmat. Qui minime litteris operam dederit, praeceptor esse non potest litterarum. Qui non per singula stipendia creverit, ad meritum stipendii ordinem non potest pervenire. Solum sacerdotium inter ista, rogo, vilius est? quod facilius tribuitur, cum difficilius impleatur. 5. Sed jam opatum acceperit. Ex conc. Sardicensi, cap. 2. Osius episcopus dixit: etiam si talis aliquis exstiterit temerarius, ut fortassis talem excusationem afferens, asseveret quia litteras populi acceperit, eam manifestum sit potius potuisse plures praemio et
Abbreviated transcription (Latin):
temere faciendũ epõs. Exconcilio
epc̃ dic̃. Et hoc necessariũ arbitror
ut diligentissime tractetis. si forte
aut diues. aut scolasticus. de foro
aut ex administratione ep̃s fuerit
postulatus. ut non prius ordinetur.
nisi ante lectoris munere & officio
dia com aut pb̃ri fuerit ꝑfunctus.
Et ita ꝑsingulos gradus si dignus
fuerit ascendat adculm̃ ep̃atus.
Potes⁊ enim ꝑ has ꝓmotiones quȩ
habebunt ut̾iꝙ ꝓlixum tẽpꝰ ꝓbari.
qua fide sit. qua modestia. qua
grauitate & uerecundia. Et sidig¬
nus fuerit ꝓbatꝰ ÷ diumo sacerdotio
illustretur. Quia conueniens ñ ẽ.
nec ratio uł disciplina patitur.
ut temere & leuit̃ ordinetur aut
neophytus ẽ: maxime cũ ⁊ magist̃
gentium. beatus a płs ne hoc fieret
denuntiasse & ꝓhibuisse indeatur:
s hi quorũ ꝑ longũ tẽpꝰ examinata
officium ꝑueniri. Ex decr̃ celestim pp̃.
galliarum episcopis missis.
qui millis eccłiasticis ordinib ad
tantȩ dignitatis fastigium fuerint

Expanded text:
temere faciendos episcopos. Ex concilio episcopus dixit: Et hoc necessarium arbitror, ut diligentissime tractetis, si forte aut dives aut scholasticus de foro, aut ex adminispostulatus, ut non prius ordinetur, nisi ante lectoris munere, et officio diaconi aut presbyteri fuerit perfunctus, et ita per singulos gradus si dignus fuerit ascendat ad culmen episcopatus. Potest enim per has promotiones, quae habebunt ubique prolixum tempus, probari qua fide sit, qua modestia, qua gravitate et verecundia. Et si dignus fuerit probatus, divino sacerdotio illustretur; quia conveniens non est, nec ratio vel disciplina patitur, ut temere et leviter ordinetur, autneophytus est, maxime cum et magister gentium beatus Apostolus, ne hoc fieret denuntiasse et prohibuisse videatur ; sed hi quorum per longum tempus, examinata officium perveniri. Ex decretis Caelestini papae Galliarum episcopis missis . qui nullis ecclesiasticis ordinibus ad tantae dignitatis fastigium fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
clericis & parrochianis. ⁊ inunum c̃sentientib
consistentib. De ilł qui accipiunt
regimina eccłiarũ & cunctos fastu
suꝑbiȩ pariupendunt. Origenes dic̃.
Ui dũ assumpta eccłia & reb
diuinis eleuantur : & cunctos fastu
suꝑiȩ pariupendunt: hi canes ma-¬
gis qua principes nominantur.
umilis debet ep̃s eẽ. gradũ enim
mansuetudinis accipit non superbiȩ.
Paulus dicit. Decet huiꝰmodi hominẽ
mansuetum eẽ. ñ elatũ. ñ suꝑbum:¬
epõꝵ auctoritate aplica ab om̃ib qui
in eadẽ suerint ꝓuncra sunt celebrandȩ

Expanded text:
m consentientibus. CAP. XIII.-- De illis qui accipiunt regimina ecclesiarum, et cunctos fastu superbiae parvipendunt.  Origenes dicit:  Quidam assumpta Ecclesia et rebus divinis elevantur, et cunctos fastu superbiae parvipendunt: hi canes magis quam principes nominantur. umilis debet esse episcopus. Gradum enim mansuetudinis accipit, non superbiae. Paulus dicit: Decet hujusmodi hominem mansuetum esse, non elatum, nec superbumepiscoporum auctoritate apostolica ab omnibus qui in eadem fuerint provincia, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem placuit ut corpora defunctorũ nullo
modo intra bafilicã sepeliantur. sed si
necesse ẽ. deforis circa murum eccłe sepeli
usq nunc recinent galliȩ ciuitates. ut
nullo modo intra ambitum murorum
ciuitatum cuiꝰlibet defuncti corpus sit
humatum. quanto magis uenerabilium
martyrũ debet reuerentia obtineri:¬
It nemo quẽlib& mortuũ in eccła quasi
hereditario iure. nisi quẽ ep̃c. aut prb̃
cunis lib& mortiu de sepulchro suo eicere.
sepulturã cuiꝰquã temerario ausu
quoquomodo uiolare. sed unũ quẽq
in loco sibi adõ p̃parato atq concesso
aduentũ sui uidicis prestolari concedat:¬

Expanded text:
tem placuit, ut corpora defunctorum nullo modo intra basilicam sanctorum sepeliantur, sed si necesse est de foris circa murum basilicae usqusque nunc retinent civitates, ut nullo civitatum, cujuslibet defuncti corpus sit humatum, quanto magis venerabilium martyrum debet reverentia obtineriUt nemo quemlibet mortuum in ecclesia quasi haereditario jure, nisi quem episcopus aut pcujuslibet mortui de sepulcro suo ejicere, aut sepulturam cujusquam temerario ausu quoquo modo violet, sed unumquemque in loculo sibi a Deo parato atque concesso adventum sui judicis praestolari concedat
Abbreviated transcription (Latin):
& honorẽ habebis matri tuȩ om̃ib dieb.
& cum ipsa compleuerit tempꝰ. sepelies
eã iuxta me. inuno sepulchro. De eade re.¬
uos comungit unũ coniugiũ comun¬
gat unum sepulchrum. quia una
cro ẽ. & qd̃ ds̃ coniungit hõ ñ separet
De eadem re. Augustimis dicit.
Inaquȩq mulier sequatur uirũ suum
siue inuita siue inmorte: De illis¬
quod ipse sibi p̃ꝑauerat. ut quorum
corpora sepultura non separarce. Ita in pͥmo
conubio conuincti. quia una & eadẽ caro
est. inuno sepulchro sepeliebantur De¬

Expanded text:
et honorem habebis matri tuae omnibus diebus, et honorem habebis matri tuae omnibus diebus, et cum ipsa compleverit tempus, sepelies eam juxta me in uno sepulcro. CAP. CLXQuos conjunxit unum conjugium, conjungat unum sepulcrum: quia una caro est, et quod Deus conjunxit, homo non separetde ead. re. Augustinus. Unaquaeque mulier sequatur virum suum, sive in vita, sive in morte. quod ipse sibi paraverat, ut quorum corpora sepultura non separaret. Ita in primo connubio conjuncti, quia una et eadem caro est, in uno sepulcro sepeliantur.
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendum secundũ canonũ aue¬
toritatẽ. ut de sepulchris & om̃ib
sepeliendis nichil muneris exigant. nisi
forte qui sepelitur uiuens iusserit eccłȩ in
cuius atrio sepelitur. de suis reb aliqͥd
tribuere. aut etiã pꝰmortẽ illius quib
commissum ẽ. eius elemosinã facere
de reb illius aliquib exigatur. siue¬
abillis qui locis & uicis p̾sut. Pro¬
hibendum etiam scđm maiorũ instituta.
ut in eccła nullatenꝰ sepeliantur. sed
inatrio aut inporticu aut in exedris
ȩccłe: Infra eocłam uero aut ꝓpealtare
ubi corpꝰ domini & sanguis conficitur.
nullatenꝰ habeant licentiã sepeliendi
De sepultura coniugatorũ in pͥmis conubus
Ibron dr̃. eẽ. ciuitas trium iurorum¬
E quia in ea sepulti sunt tres patriarche
inspdunca duplici. cum trib lixorib suis.
d: ibraham. & sara. isaac. & rebecca. ia-¬
cob & lia. pret̃ ipsũ adam & euã uxorem
siũ: Tobias dic̃ ad filium suum. Cũ acceꝑit
ss. animã meam. corpus meũ sepelies.

Expanded text:
aecipiendum, secundum canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil muneris exigant; nisi forte qui sepelitur, vivens jusserit ecclesiae, in cujus atrio sepelitur, de suis rebus aliquid tribuere, aut etiam post mortem illius, quibus commissum est ejus eleemosynam facere, de rebus illius aliquid dare sab illis qui locis et vicis praesunt. Prohibendum etiam secundum majorum instituta, ut in ecclesia nullatenus sepeliantur, sed in atrio, aut in porticu, aut in exedris ecclesiae. Infra ecclesiam vero, aut prope altare ubi corpus Domini et sanguis conficitur, nullatenus habeant licentiam sepeliendiDe sepultura conjugatorum in primis connubiis. itur esse civitas trium virorum, quia in ea sepulti sunt tres patriarchae in spelunca duplici cum tribus uxoribus suis, id est, Abraham et Sara, Isaac et Rebecca, Jacob et Lia, praeter ipsum Adam et Evam uxoum: Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepelies,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona sit ad cuiꝰ deformitatẽ infamia ñ ꝑtineat :
exilio deputet᷑. Tam̃ sumt̃ acousatorẽ & reũ ita
iudice p̃sente conuenerit. ut ꝓinscriptione
utriꝰq partis integri induciȩ tribuant᷑. deb&
auidice ñ negari futurũ. ut parsquȩ pꝰ inducias
fuerit suꝑata districtione sententia feriatur.
Siquẽ penituerit accusase criminaliter.
& inscriptionẽ fecisse de eo qđ ꝓbare ñ potuerit:
sieicũ accusato innocente conuenerit innicẽ
se absoluant. Si uͦ uidex eũ qͥ accusatꝰ ẽ. crimi¬
nosum eẽ. cognouerit. ⁊ int̾ reũ & accusatorẽ

Expanded text:
persona sit ad cujus deformitatem infamia non pertineat, persona sit ad cujus deformitatem infamia non pertineat, exsilio deputetur. Tamen, si inter accusatorem et reum ita judice praesente convenerit, ut pro inscriptione utriusque partis integrae induciae tribuantur, debet a judice non negari futurum, ut pars quae post inducias fuerit superata, districtiori sententia feriatur.Si quem poenituerit accusasse criminaliter, et inscriptionem fecisse de eo quod probare non potuerit, si ei cum accusato innocente convenerit, invicem se absolvant. Si vero judex eum qui accusatus est criminosum esse cognoverit,
Abbreviated transcription (Latin):
tore tradendus ẽ. ea tñ ratione ut tã accusati
quã accusatoris dignitas estimetur. ⁊ unũ quẽq.
ante discussionẽ ita uidex faciat custodire.
ut eorũ natał aut dignitas patiunt᷑ sine hu
qui crimina sua inq̃stione c̃fessi s̃dealiis si dicere
uoluerint ãiudice ñ credant᷑. qr iure & legib
ostititũ ÷ ut spontanea ꝓfessione reus reũ ñ
faciat. neq ille de alt̃o credat᷑ qͥ se criminosũ
cuiꝰcũq criminis reũ accusare uoluerit abeodie
qͦ inscripsit intͣ annũ ꝑ agat ꝓpositas actiones
Qui si distulerit in famis effectꝰ bonorũ suoꝵ qͣrtã
criminalia negotia audire ceꝑint adie inscripti¬
onis si mducias aut accusator aut reus petierit.
int᷑annũ p̃stare debebt̃. ut ħ actio intͣ annicireu¬
lum fimatur. Edsi accusator intͣ annũ quȩ
ꝓposuit ꝓbare distulerit: absoluto reo. penã
suscipiat legib suꝑinib c̃p̃hensã. Qđ si talis

Expanded text:
tore tradendus est, ea tamen ratione, ut tam accusati tore tradendus est, ea tamen ratione, ut tam accusati quam accusatoris dignitas aestimetur et unumquemque ante discussionem ita iudex faciat custodiri, ut eorum natales aut dignitas patiuntur. Sane hi, qui crimina sua in quaestione confessi sunt, de aliis si dicere voluerint, a iudice non credantur, quia iure et legibus constitutum est, ut spontanea professione reus reum non faciat neque illi de altero credatur, qui se criminosum cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die quo inscripsit intra annum peragat propositas actiones. Qui si distulerit, infamis effectus bonorum suorum quarta criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni circulum finiatur. Quod si accusator intra annum quae proposuit probare distulerit, absoluto reo poenam suscipiat legibus superioribus comprehensam. Quod si talis
Abbreviated transcription (Latin):
res definito p̃cio comꝑata. ꝗnuis plus ualeat
quã ad p̃sens uenditur. ħ tantũmͦ reqͥrendũ ẽ.
si nichil fraudis uł uiolentiȩ egit ille qͥ c̃ꝑasse
ꝓbatur. Et uoluerit reuocare qui uendidit
fuerat. ut si unꝰ exconsortib ꝓqͣc̃q necessitate
rẽ uende uoluisset. extraneus em̃di licentiã
ñ hab̾et si ħ meliꝰ ꝓbat̾ indultũ ut qͥc̃q desuis
reb lib̾o utatur arbitrio. & p̃t̾missis consortib ł
indote data fuerant. ad suũ dominiũ feminȩ
reuocabt̃. nec heredes defuncti mariti hoc
losa uł capitali obiectione pulsauerit. ñ prius aui-
dicib audiatur quã sesimilẽ penã quã reo inten¬
accusandos eẽ. credidit. se simili inscriptione
constringat. futurũ ut supplicia in nocentũ ser-¬
uorum aut pena capitis sui aut facultatũ amissi¬
one compenset. Ante inscriptionẽ nemo pͤfficiat᷑
criminosꝰ: nã inscriptione ꝑ ordinẽ factai tunc
aiudice suscipiendus ẽ. reus. & custodiȩ oũ accusa.¬

Expanded text:
is plus valeat quam ad praesens venditur, hoc tantummodo requirendum est, si nihil fraudis vel violentiae egit ille qui comparasse probatur; et si voluerit revocare qui vendidit,fuerat, ut si unus ex consortibus pro quacunque necessitate rem vendere voluisset, extraneus emendi licentiam non haberet, sed hoc melius probatur indultum, ut quicunque de suis rebus libero utatur arbitrio, et praetermissis consortibus vin dote data fuerant, ad suum dominium feminae revocabunt, nec haeredes defuncti mariti hoc losa dicibus audiatur, antequam se similem poenam quam reo intenaccusandos esse crediderit, se simili inscriptione constringat, futurum ut supplicia innocentum servorum aut poena capitis sui, aut facultatum amissione compenset. criminosus. Nam inscriptione per ordinem facta, tunc a judice suscipiendus est reus; ea tamen ra
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ causa audiat᷑. ⁊ desiniat᷑. Et si testes ꝑse ad causas
suas querendas habe ñ potuerint. legẽ nescierint:
comes illos. ł illas adiuu&e dando eiftalẽ hominẽ

Expanded text:
eorum causa audiatur et definiatur. Et, si testes per se ad causas eorum causa audiatur et definiatur. Et, si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint legemque nescierint, comes illos vel illas adjuvet, dando eis talem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰlibet fregerit. Capł .lxu. Siqͥs doniñ
alienã cuiꝰlib infregerit. qͥc qͥd exinde ꝑiũ
&e spoliata intripͥũ c̃ponat ⁊ insuꝑ bannum
dominicũ soluat. Si seruus ħ fecert sententiã¬
suꝑiorẽ accipiat ⁊ insuꝑ scđ̾m su ã legẽ c̃posi.¬
tionẽ faciat. Siqͥs liba hõ aliqđ tale dãnum
alicui fecerit ꝓ qͦ plenã c̃positionẽ facere ñ
ualeat ⁊ semr ipsũ inuuadio ꝓseruo dare
studeat. usq dũ plenã c̃positionẽ ad ĩpleat:¬
¶Deuxorib defunctoꝵ quã partẽ pꝰ obitũ ma¬
rttoꝵ. declaboratione accipe debent. Eo lib uii
Uolumus ut uxores de functorũ pꝰobitũ martars:
t̃ciã partẽ collaborationis quã simul inbeneficio
collaborauer̃ accipiant. Et de his reb quas ls qͥ illuod
beneficiũ habuit aliunde adduxit. ł comꝑauit lei
abamicis ss̃ collatũ ẽ: has uolumꝰ tim ad orfanos
añ conitẽ uiduȩ pupilli. & pauꝑes uenerint: pͥmo

Expanded text:
cujuslibet fregerit, cap. 65. Si quis domum alienam cujuslibet infregerit, quidquid exinde per vim et spoliata, in triplum componat, et insuper bannum Dominicum solvat. Si servus hoc fecerit, justitiasuperiorem accipiat, et insuper secundum suam legem compositionem faciat. Si quislibet homo aliquod tale damnum alicui fecerit pro quo plenam compositionem facere non valeat, semetipsum in wadio pro servo dare studeat usque dum plenam compositionem adimpleatribus defunctorum quam partem post obitum maritorum de collaboratione accipere debeant, ex lib. IV, Volumus ut uxores defunctorum post obitum maritorum tertiam partem collaborationis, quam simul in beneficio collaboraverunt, accipiant. Et de his rebus quas is qui illud beneficium habuit aliunde adduxit vel comparavit, vel ei ab amicis suis collatum est, has volumus tam ad orphanos ante comitem viduae, pupilli et pauperes venerint, primo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. &̃ si rȩs secuta sit repeti pot̾. Tĩ .i. lib xui.
Qui patit᷑ ab alio mandari ut sibi credatur. man
aut fraudandi causa coita sit ipso uire nulliꝰ
momĩti ẽ. quia fides bona contraria ẽ. fraudi &e
Si maleficii societas coita sit. constat nullã eẽ
societatẽ: generalit̾ enĩ traditur rerum inhonestaꝵ
socerum. generum. uitricũ. pruugnũ. sobrinũ.
sobrinã. sobrino natũ eos ue qͥ priore gradu sint
Itẽ Ne lib̾to ipsiꝰ lib̾oꝵ eiꝰ parentũ urri uxoris. Itẽ.
libti ad ũ sꝰ patronũ cogantur testimoniũ dicere.
Itẽ. Idonei ñ uidentur eẽ. testes. qͥb imꝑari potest.
ut testes sint. Testis idoneus pat̾ filio. aut filiꝰpatͥ
ñ ÷. Itẽ. Qui falso ł uariȩ testimonia dixer̃. uł utͥq
parti ꝓolider̃: aiudicib puniunt᷑. Itẽ. Pat̃ ⁊ filiꝰqͣ
inpotestate eiꝰ ẽ. Itẽ. Duo fr̃s qͥ in eiꝰdẽ patris potestate

Expanded text:
fuerit, etiamsi res secuta sit, repeti potest. CAP.fuerit, etiamsi res secuta sit, repeti potest. CAP.Qui patitur ab alio mandari ut sibi credatur, mandaut fraudandi causa coita sit, ipso jure nullius momenti est, quia fides bona contraria est fraudi et si maleficii societas coita sit, constat nullam esse societatem. generaliter enim traditur rerum inhonestarum socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobrinam, sobrino natum, eosve qui prioitem ne liberto ipsius, liberorum eius, parentium, viri uxoris, item pliberti adversus patronum cogantur testimonium dicere.Item. Idonei non videntur esse testes, quibus imperari potest ut testes sint. Item . Testis idoneus pater filio, aut filius patri non est. Item . Qui falso vel varie testimonia dixerunt, vel utrique parti prodiderunt, a judicibus puniuntur. Item . Pater et filius qui in potestate ejus est, item duo f
Abbreviated transcription (Latin):
ignis alienã segetẽ ł uineã leserit. inquiramꝰ.
nãm inꝑitia eiꝰ aut negligentia id accidit: nã si
die uentoso id fecerit oulpe eireus ẽ. Nã & qͥocca¬
sionẽ p̃stat. damnũ fecisse putatur. in eodẽ orimineẽ.
⁊ qͥ ñ obseruauit ne ignis longiꝰ ꝓcedae. At si oĩa quȩ
oportuit obseruauit uł subita is uenti igneni
longiꝰ ꝓduxit: caret culpa. Itẽ. Qui pecꝰ alienũ in
agro suo dep̃bendit. ñ iure id inͣͣ dit. nec agere
illud alit̃ quã ut supͣ diximꝰ quasi suũ. s abigere
deb& sine damno. ł ãmonere dnm̃ ut suuĩ recipiat.
Tt̃ .iiii. Si seruus sciente dño occidit. in solidum
dominum obligat. ipse enim uidet᷑ dñs occidisse:
Si aut̃ inscient̃ noxał ẽ: necenĩ debuit ex male¬
ficio serui inplus deneri. quã ut noxe eũ dedatis.
Itẽ. Obrẽ gͥ honestã datũ ita repeti potest. si resꝓpt̃
quãdatũ ẽ. secutañ ÷ Qdđ siturpis causa accipientis

Expanded text:
ignis alienam segetem vel vineam laeserit, inquiramus ignis alienam segetem vel vineam laeserit, inquiramus num imperitia ejus aut negligentia id accidit; nam, si die ventoso id fecerit, culpae reus est. Nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse putatur. In eodem crimine est, et qui non observavit ne ignis longius procederet. At si omnia quae oportuit observavit, vel subita vis venti ignem longius produxit, caret culpa. Item . Qui pecus alienum iagro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet quam ut supra diximus quasi suum: sed vel abigere debet sine damno vel admonere dominum, ut suum recipiat.tum. Si seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Item. Ob rem igitur honestam datum ita repeti potest, si res propter quam datum est secuta non est. Quod si turpis causa accipientis
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ñ potest. Nauta ⁊ caupo ⁊ stabulariꝰ
mercedẽ. iccipiunt ñ ꝓcustodia: s nauta ut
traiciat uectores caupo iuatores manere in
caupona patiatur. stabulariꝰ ut ꝑmutat
um̃ta a p̃ eũ stabulari. & tñ custodie nomine
tenetur. nã ⁊ fallo ⁊ sarcinator ñ ꝓcustodia
s ꝓrarte mercedẽ accipiunt. ⁊ tñ custodie
nomine ex locato tenentur. Ilib ix. Tit̃ .ii.¬
Itaq si seruũ tuũ latronẽ insidiantẽ mͥ occi¬
dero: securꝰ ero. nã adũsus ꝑicłm naturalis
ratio ꝑmittit se defenđe. Lex.xii. tabula¬
rum furẽ noctu dep̃hensũ occide ꝑmittit.
ut tñ inidipsũ cum clamore testificetur.
Int̃dũ aũ dep̃hensũ ita ꝑmittit occide. si is
& telo defendet. ut tñ eque testifioetur
Itẽ. Qui ocoidit adulterum deprebensũ¬
seruũ alienum hac lege non tenebitur. IteN
Siquis instipulã suã ł spinam comburendã eiꝰ
causã ignẽ immiserit. & ult̾ius euagatꝰ & ꝓgresiꝰ

Expanded text:
dem accipiant. Nauta, et caupo, et stabularius mercedem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut trajiciat vectores, caupo ut viatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat jumenta apud eum stabulari, et tamen custodiae nomine tenetur, nam et fullo et ssed pro arte mercedem accipiunt, et tamen custodiae nomine ex locato tenentur. Quaecumque Itaque si servum tuum latronem insidiantem mihi occidero, securus ero: nam adversus periculum naturalis ratio permittit se defendere. Lex duodecim tabularum furem noctu deprehensum occidere permittit, ut tamen id ipsum cum clamore testifInterdum autem deprehensum ita permittit occidere, si is et telo defenderet, ut tamen aeque testificetur. Item . Qui occiderit adulterum deprehensservum alienum, hac lege non tenebitur. Item Si quis in stipulam suam, vel spinam, comburendae ejus causa, ignem immiserit, et ulterius evagatus et progressus
Abbreviated transcription (Latin):
institutis. sic̃ sunt tributa ⁊ thelonei inmedia uia
ubi neq aqua nec palus. nec pons. nec aliqͥd tale
fuerit: unde iuste censꝰ exigi possit. ł ubi naues
subtꝰ pontes tranfire solent. siue in medio flumi¬
ne ubi nullum obstaculũ ẽ. ut auferantur.
inqͥrant qͦmͦ salue sint. ⁊ defense. & ut comitib
deñtient. ne ullã forestẽ nouit᷑ instituant. &
ubi nouit᷑ institutas sine nr̃a ussione inuenerint.
dimittere debeant.¶De pacto legũ.
Cõmunes causas absentib consortib alii c̾sortes
agere poss̾. si illiqui p̃sentes s̃ caueant acceptũ eẽ.
ilł qͥ absentes s̃. qͥcqͥd fuerit iudicatũ aut inp̃-

Expanded text:
institutis, sicut sunt tributa et telonei in media via, institutis, sicut sunt tributa et telonei in media via, ubi nec fuerit, unde juste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. inquirant quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant, et ubi noviter institutas sine nostra jussione invenerint, dimittere debeant. CAP. 242. - De pacto legum. Communes causas absentibus consortibus alii consortes agere possunt, si illi qui praesentes sunt caveant acceptum esse illis qui absentes sunt, quidquid fuerit judicatum, aut i
Abbreviated transcription (Latin):
componat᷑. Altã uice ipse seruus ad suppli¬
cium tradat᷑. Hereditas tñ lib̾i hõis qͥ ꝓpt̃
tale facinꝰ ad mortẽ fuerit uidicatꝰ: ad legi¬
timos heredes illius ꝑueniat. Sim atrio
eccłȩ cuꝰ porta reliquiis scõꝵ consecrata est:
ñ ÷ sacrata eodẽmͦ ꝯponat᷑ sic̃ c̃poni deb&e
qđ in inmunitate iuolata commitaitur
ꝓpͥas habuerit. in mallo ad p̾sentiã comitis se
adhramiat. Et si res ñ bab&e: fideuissores donet
Et liceat ei pͥmauice ꝑsacram̃tũ se scđm legẽ
idomare si potuerit. aut si alia uice duo ł tres
eũ defurto accusauerint. liceat ei contͣ unũ ax¬
ex his cũ scuto & fuste incampo contende. Qđsi
seruus defurto accusatꝰ fuerit: dñs eiꝰ ꝓeo em̃det
aut cum sacram̃to excuset: nͥ tale furtũ ꝑ petratũ
habeat. ꝓpt̃ qđ ad suppliciũ tradi debeat. Ixlu.
e iniustis occasionib ⁊ c̃suetudinib nouit᷑

Expanded text:
componatur, altera vice ipse servus ad supplicomponatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur. Hereditas tamen liberi hominis, qui propter tale facinus ad mortem fuerit iudicatus, ad legitimos heecclesiae, cujus porta reliquiis sanctorum consecrata est, non est sacrata, eodem modo componatur sicut componi debet quod immunitate violata committitur.proprias habuerit, in mallo ad praesentiam comitis se adhramiat adharmiat. Et si res non habet, fidejussores donet,Et liceat ei prima vice per sacramentum se secundum legem idoneare, si potuerit, aut si alia vice, duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet aut eum sacramento excuset, nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad supplicium tradi debeat. 28. De iniustis occasionibus et consuetudinibus noviter
Abbreviated transcription (Latin):
De latronib qͥ magnã hñt blasphemiã
quicũq aliquẽ ex his comprebendit nullum
patriã. sic̃ sepe ꝑ alia capitula uissi ad ĩpletũ
ħominẽ in eccłia int̾fecerit. deuita cõponat.
Si uͦ foris rixati fuerint. ⁊ unꝰ alt̾um inecolia
fugerit. ⁊ ibi se defendendo eũ int̃fecerit.¬
& si huiꝰ facti testesñ habuerit. cum xii.
uiratorib legitimis ꝑ sacramentũ affirmet.
⁊ insuꝑ bannũ nr̃m soluere cogatur. Is uͦ qui
int̾fectꝰ ẽ. absq compositione iaceat. Ac deinde
int̾fector scđm iudiciũ canonicũ congruã
facinori qđ admisit penitentiã accipiat:
Si ꝓpͥus seruus ħ cõmiserit. uidicio aquȩ
feruentis examinet᷑. Utrũ ħ sponte anse
defendendo feciss& Et si manꝰ eiꝰ exusta fuerit:
interficiatur. Si aut̃ non fuerit: dñs eius
aut eũ si uoluerit eidẽ eccłȩ tradat. De
eccłiastico & filcalino ⁊ benesiciario seruo
uolumꝰ ut ꝓuna uice. uuigild̃ eiꝰ pro eo

Expanded text:
De latronibus, qui magnam habent blasphemiam, quicumque aliquem ex his comprehenderit, nullum patriam, sicut saepe per alia capitula iussi, adimpletum hominem in ecclesia interfecerit, de vita conponat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesiam fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habuerit, cum duodecim coniuratoribus legitimis per sacramentum adfirmet set insuper bannum nostrum solvere cogatur; is vero qui interfectus est, absque conpositione iaceat: ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod amisit penitentia accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, iudicio aque ferventis examinetur utrum hoc sponte an se defendendo fecisset, et si manu eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius aut, si eum voluerit, eidem ecclesie tradat. D ecclesiastico et fiscalino et beneficiario servo volumus ut pro una vice uuirgildus eius pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
tum aut ornam̃ta ł quȩc̾q speties fuerint
commendatȩ. siue ad custodiendũ tͣditȩ
sint siue uendendȩ. ⁊ idomo ipsiꝰ cũ reb
suis forsitan fuerint incendio cremate. una
cũ testib qͥ commendata susceꝑat p̃beat
sacram̃ta. nichil ex inde siuis ꝓsuisse c̃pendiis.
⁊ nichil cogatur exsoluere. excepto auro &
argento d ardere ñ pot̃at. Siuͦ que c̃m̃data
fuerant. fuito ꝓb antur ablata: ei qͥ c̃m̃data
ꝑdid̾at spaciũ tribuatur. donec furẽ sua
inuestigatione ꝑ quirat: ⁊ sieũ inuenerit.
c̃m̃datori res ꝓpͥas tantũmꝰ reformare ꝓcure.
Compositio uero furti ad eũ qui habuit
cõm̃data ꝑtineat. Qđ si fur ñ fuerit intͣ
statutũ tempꝰ inuentꝰ: medietas rerum
cõm̃data dño suscipiente reddatur:
Dampnũ uꝰ mediũ utriq sustineant.
fuerint supp̃ssa repꝑerit. sic̃ furtiua
abeo exigantur. Iccclxu. Si qͥsuendidĩt
res alienas sine uoluntate sui dñi. aut
duos c̃similes & eqͥlis meriti reddat.

Expanded text:
tum aut ornamenta vel quaecumque species fuerint commendatae sive ad custodiendum traditae sint sive vendendae, et in domo ipsius cum rebus suis forsitan fuerint incendio crematae, una cum testibus qui commendata susceperat praebeat sacramenta, nihil exinde suis profuisse conpendiis, et nihil cogatur exsolvere; excepto aurum et argentum, quod ardere non poterat. Si vero quae commendata fuerant furto probantur ablata, ei, qui commendata perdiderat, spatium tribuatur donec furem sua investigatione perquirat. Et si eum invenerit, commendatori res proprias tantummodo reformare procuret; compositio vero furti ad eum, qui habuit commendata, pertineat. Quod si fur non fuerit intra statutum tempus inventus, medietas rerum commendatarum domino suscipiente reddatur, damnum vero medium utrique sustineant. fuerint suppressa repererit, sicut furtiva ab eo exigantres alienas sine voluntate domini sui, aut duos consimiles et aequalis meriti reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
eã dedat distrahendã. Ceterũ si rẽ acceptã ñ
rogante dño. s ꝓmittente eo qͥ accepit dũ
uellet ueñdare ꝑdidit. sibi rei ꝑdite inge¬
solidos .x. ⁊ ille qͥ deb& deqͣc̃q ratione
debeantur illi acreditore suo solidiu. et
ueniens creditor totos .x. soł ad ebitore
petat si ꝓbauerit ille debitor s ab eõ qͥnq soł
Similit̃ ratio ẽ. defrum̃to ł de aliis specieb
legũ inscio patre pecuniã c̃modauit. eã
nec uiuente nec mortuo patre ab eodẽ
debitore insobutionẽ tardante rẽ s ꝓdebito
positã distraxerit. si qͥd ãpliꝰ acceptũ fuertt
quã debebat᷑. qđ ãpliꝰ acceptũ ẽ restituat᷑

Expanded text:
eam dederat distrahendam. Ceterum si rem acceptam non rogante domino, sed promittente eo, qui accepit, dum vellet venundare perdiderit, sibi rei perditae ingesolidos decem, et ille qui debet de quacunque ratione debeantur illi a creditore suo solidi quinque, et veniens creditor totos decem solidos a debitore petat, si probaverit ille debitor sibi ab eo quinque Similis ratio est de frumento vel de aliis speciebuslegum inscio parte pecuniam commodavit, eam nec vivente nec mortuo patre ab eodem debitore in solutionem tardante rem sibi pro debito positam distraxerit, si quid amplius acceptum fuerit quam quod debebatur, quod amplius acce tum est restituat
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis uiã publicã aut litostratũ ł uiam
c̃munẽ alicui clauserit contͣ legẽ: cũ sualege
componat. & clausurã quã ibi fecit tollat.
&e ipsamuiam aꝑiat: Similit̾ & de semita
inuidia coinquinauerit. ł emaculauerit.
em̃dae eum pͥmo. ut nulla sit comqͥnatiõis
in eo fuspicio. ⁊ cũ lege sua uicinis ħ em̃det.

Expanded text:
Si quis viam publicam aut litostratum vel viam communem alicui clauserit contra legem, cum sua lege conponat, et clausuram quam ibi fecit tollat. et ipsam viam aperiat. Similiter et de semita invidia coinquinaverit vel maculaverit, emendet eum primo, ut nulla sit coinquinationis in
Abbreviated transcription (Latin):
uindeniarũq tempore adũsariũ cogat ad
iudicium uerure oratione duuni arcii
ex pͥmit᷑. qr occupati circarẽ rusticã inforũ
compellendi. ñ st̃. S si p̃tor aut ꝑ ignorantiã
ł socordiã euocare eos ꝑ seuerauerit. hiq
sponte uenerint. siquidẽ sententiã dixerit
p̃sentib illis. ⁊ sponte litigantib sententia
ualebit. tã ⁊ si recte ñ fecerit qui eosuocauerit.
Itẽ. Solet ã messis uindemiarũq tẽpore¬
uis dici de reb quȩ tẽpore ł morte ꝑiture s̃.¬
morte ueluti furti. damni. iniuriȩ. inuiria.¬
rũ atrociũ quȩ de incendio riuna. naufragio
rate. naue expugnata rapusse dicuntur
iuris cuulis regulas pacta conuenta rata¬

Expanded text:
uindemiarumque tempore aduersarium cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt. Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordiam euocare eos perseuerauerit hique sponte uenerint: si quidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponte litiga‹n›tibus, sententia ualebit, tametsi non recte fItem Solet etiam messis, vindemiarumque tempor ejus dici de rebus quae tempore vel morte periturae sunt, veluti furti, damni, injuriae, injuriarum atrocium quae de incendio, ruina, naufragio, rate, nave expugnata rapuisse dicuntur, iuris civilis regulas pacta conventa no
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Germinant enĩ feminȩ cũ uiris ha¬
bitantes spinas. & archna mentium acu¬
to mucrone ꝑcutiunt. ꝓ nefas. dolor est
dicere. sed pterire non decet. Xp̃o istȩ
uouerunt nubere non clericis. Aug̃¬
Scolastici soloecismo quorum dam
pie tolerent sacerdotum.¬

Expanded text:
est. Germinant enim feminae spinas cum viris haest. Germinant enim feminae spinas cum viris habitantes, et arcana mentium acuto mucrone percutiunt. Proh nefas! dolor est dicere, sed praeterire non decet. Christo istae noverunt nubere, non clericis. scolastici soloecismos quorumdam pie tollerent sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
fit quidem aliquid tanquam incortice
arboris matris. contra in tegritatem
seueritatis. Uerumtamen quia neq qui
plantat est aliquid neq qui rigat addei
miscdiam p̃cibus fusis coalescente insicoꝵ
pace ramoꝵ. caritas cooꝑit multitudi¬
nem peccatoꝵ. Ut enim constitueritur
ineccła nequisquam post alicuius cri¬
minis penitentiã clericti ͥaccipiat.
uel adclericatũ redeat. uel inclerica¬
tu maneant : non desꝑatione indulgen¬
tiȩ. sed rigore factum est disciplinae.
Alioquin contra claues datas ȩccl̃ȩ dis¬
putabitur. dequib dictum est: Quȩ sol¬
ueritis interra. soluta erunt & incȩlo.
Sed ne forsitan etiã deceteris criminib
spe honoris eccłastici animus intumes¬
cens suꝑb e ageret pęnitentiam. seueris¬
sime placuit᷑ ut post actam decrimine
dampnabili pęnitentiã nemo sit eleri¬
ricus ut desperatione temporalis altitu
aliboquin talis abeccła anathemati andus

Expanded text:
fit quidem aliquid tam quam in cortice fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tamen, quia neque, qui plantat, est aliquid neque, qui rigat, ad dei misericordiam precibus fusis coalescente insitorum pace ramorum caritas cooperit multitudinem peccatorum. Ut enim constitueretur in ecclesia, ne quisquam post alicuius criminis paenitentiam clericatum accipiat uel ad clericatum redeat uel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae sed rigore factum est disciplinae; alioquin contra claues datas ecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan etiam detectis criminibus spe honoris ecclesiastici animus intumescens superbe ageret paenitentiam, seuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altituAlioquin talis ab Ecclesia anathematizandus
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos extra eccłam & adu̾sus eccłam
fuisse peniteat ut salui esse possimus. quo
modo post istam penitentiã apud uos
clerici uel etiam ep̃i ꝑmanemus: Hoc
non fieret. qm̃ reuera qđ faciendũ
est fieri nondeberet. nisi pacis ipsius
compassione sanaretur. Sed sibi hoc
dicant. & multo maximͤ humiliter do¬
leant. qui intanta morte precisionis ia¬
cent: ut isto quodã uulnere matris ma¬
tris catholicȩ reuiuiscant. Cũ eni preci¬
sus ramus inseritur: fit aliud uulnus
in arbore. quo possit recipt ut uiuat:
qui sine uita radicis ꝑibat. Sed cum
receptus recipienti coaluerit: & uigor
consequitur & fructus. Si autẽ non coa¬
luerit. ille quidem arescit: sed uita arbo¬
ris ꝑmanebit. Est enim & tale inserendi
genus. ut nullo p̾ci so ramo qui intus est
ule qui foris est inseratur. non tamen nul¬
lo sed uel leuissimo arboris uulnere. Ita gͦ
& isti cũ adradicem catholicam ueniunt.
nec eis quã ius post erroris sui penitentiã
honor clericatus aut ep̃atus auferat᷑.

Expanded text:
ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo post istam paenitentiam apud uos clerici uel etiam episcopi permanemus? hoc non fieret, quoniam re uera, quod fatendum est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ion oportet clericos uł laicos religio¬
sos ante sacram horã diei tertiã inire con¬
uiuia. neq aliquando clericos nͥ ymno¬
dicto eccłȩ panẽ sumere. & pꝰcibũ grãs
sint. Exconcł nannetensi. Cap̃. iii.
tcurã hospitum maxime pauꝑum
atq debilium orphanorũ qͦq atq
peregrinorũ habeat prbr̃. hosquoq ad
prandium suum cotidie iuxta possibili¬
tatẽ conuocet. eisq hospiciũ tribuat¬
t aut̃ omnis occasio rapine tollat᷑.
Quolumꝰ ut prb̃i qui bonũ exẽplr̃
caritatis om̃ib ostende debent. hospi¬
tales existant uixta dominicũ & apłicõ
preceptũ. ut humanitatẽ prebeant iter
facientib quia ꝑ hospitalitatẽ placu¬
erunt quidã dõ. angłis hospitio receptis.
Et dominus indie uidicu dicturus ẽ.
electis. hospes eram. & su̾cepistis me
Et iob dicit. Ostium meũ semꝑ uiatori
lacuit ut prb̃i suas plebes ãmoneant
ut ipsi hospitales sint. & nulli iter
facienti mansionẽ denegent. & ut oĩs

Expanded text:
Non oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos ndicto ecclesiae panem sumere, et post cibum gratias asint. Ex concilio Nannetensi, cap. 3. Ut curam hospitum, maxime pauperum atque debilium, orphanorum quoque atque peregrinorum habeat presbyter: hos quoque ad prandium suum quotidie juxta possibilitatem convocet, eisque hospitium tribuatt autem omnis occasio rapinae tollatur, volumus ut presbyteri, qui bonum exemplum charitatis omnibus ostendere debent, hospitales existant, juxta Dominicum et apostolicum praeceptum, et humanitatem praebeant iter facientibus, quia per hospitalitatem placuerunt 106 quidam Deo, angelis hospitio receptis; et Dominus in die judicii dicturus est electis: Hospes eram, et suscepistis me . Et Job dicit: Ostium meum semper viatori lacuit ut presbyteri suas plebes admoneant, ut ipsi hospitales sint, et nulli iter facienti mansionem denegent. Et ut omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Iũmoꝑe etiã quisq prb̃r caueat.
sic̃ destatu suo uult gauđe. ut non
quacũq occasione patremꝰ suũ. aut aliũ
quelibet adiram & ad rixam quantominꝰ
adpugnã. uł ad cedẽ. aliqͦ u̾bo irritet.
seu ꝓuocet. nec prouocatus ad hocqͥsq
ꝓsiliat : quia intalib comessationib
& potationib semꝑ se inmiscet diabolꝰ:
riam collationẽ. ñ quasi adplenã refecꝰ¬
tionẽ. s quasi ad prandiũ ibi ad tabulas
resideant. ne ꝑtalia inhonesta c̃iuiua
se inuicẽ grauent. quia indecens est¬
& onerosum. Sepe eciã tarde ad eccłiam
redeuntes. mauis dampnũ de rep̃hensi¬
one conquirunt. & de grauedine mutua
contrahunt. quã lucrũ ibi faciant. Nã
de huiꝰmodi conuentu paulus corithios
reprehendit. qui in conuenit̃ cęnã dñicã¬
manducare conueniebant. Sic & qui
adcenã dominicã id adcollationẽ u̾bi
sub occasione conueniunt. & ex ueritate
uentris causa coniunguntur. rep̃hensi¬
biles corã dõ &e hominib habentur.

Expanded text:
ummopere etiam quisque presbyter caveat, sicut de statu suo vult gaudere, ut non quacunque occasione patrem suum aut alium quemlibet ad iram et ad rixam, quanto minus ad pugnam vel ad caedem aliquo verbo irritet seu provocet, nec provocatus ad hoc quisque prosiliat: quia in talibus comessationibus et potationibus, semper se immiscet diabolus.riam collationem, non quasi ad plenam refectionem, sed quasi ad prandium ibi ad tabulas resideant, ne per talia inhonesta convivia se invicem gravent: quia indecens est et onerosum. Saepe etiam tarde ad ecclesiam redeuntes, majus damnum de reprehensione conquirunt, et de gravedine mutua contrahunt, quam lucrum ibi faciunt. Nam de hujusmodi conventu Paulus Corinthios reprehendit, qui inconvenienter coenam domimanducare conveniebant. Sic et qui ad coenam dominicam, id est, ad collationem verbi sub occasione conveniunt, et ex veritate ventris causa conjunguntur, reprehensibiles coram Deo et hominibus habentur:
Abbreviated transcription (Latin):
creditũ illo inuitauerit: atq comes eadẽ
dic sciens placitũ ab ep̃o condictũ uel
nesciens. placitũ cũ popło suũ c̃duxerit.¬
& banno illuc uenire preceꝑit . placitũ
sediciosa contentione decertare s ꝓ fide
catholica inuigilare : ñ cu mulũ pecuniarũ
s lucrũ c̃gregare animarũ Unde in eadem
fungimini ẽ. docere popłos. Corũ uͦ ẽ. uob̃
impedit ñ uniꝰ. s multorũ ꝓfectũ auertit.
Et sicut multis nocae  ita amultis ẽ argu¬
nullus comes. nillusq uidex. millꝰ oĩno
indericatu ł scłari habitu constitutꝰ: lega¬
tionẽ ep̃orũ impediat. ł conturbare
p̃sumat. Ut aut̃ unaminitas & c̃cordia sit
int̾epõs ⁊ comites. placuit ut siqͥs ẽpc domi
residens conuentũ paplieẽ. uoluerit ⁊ ẽt
comes nichilominus inpsa eadẽq die pla¬
citum condixerit: effectũ obtineat qͥpͥor
indicauerat. Salua tñ dignitate. & potestate¬
⁊ epi.¬

Expanded text:
commissum illo invitaverit, atque comes eadem die sciens placitum ab episcopo condictum, vel nesciens placitum cum populo suo condixerit, et banno illuc venire praeceperit, placitum seditiosa contentione decertare, sed pro fide catholica invigilare, non cumulum pecuniarum sed lucrum congregare animarum. Unde in eadem fungimini, est docere populos: eorum vero est, vobis impedit, non unius, sed multorum profectum avertit, et sicut multis nocet, ita a multis argunullus comes, nullusque judex, nullus omnino in clericatu, vel seculari habitu constitutus, legatione episcoporum impediat, vel conturbare praesumat. Ut autem unanimitas et concordia sit inter episcopos et comites, placuit, ut si quis episcopus domi residens conventum populi esse voluerit, et comes, nihilominus in ipsa eademque die placitum condixerit, effectum obtineat qui prior indicaverat. Salva tamen dignitate, et potestate epi
Abbreviated transcription (Latin):
tura s̃. s pꝰ nrõs dies subseq̃nt᷑. Uos itaq siqͣ
ex his euenire int̾ra ur̃a cognoscitis: nullomͦ
urm̃ animũ ꝑ turbetis. qr iccirco ħ signa de fine
scdi p̃mittuntur : ut de aĩab nr̃is debeamꝰ eẽ
solliciti. demortisbora suspecti: & uenturo iu¬
dici. in bonis actib inueniamꝰ ẽẽ. p̃positi¬

Expanded text:
t, sed post nostros dies subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum perturbetis: quia idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse solliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati
Abbreviated transcription (Latin):
regib acppłis sibimet subiectis festinet infunde:
ut antiqͦs gentissue reges laudib ac mertas tͣnseat
& qͣnto insubiectis ss̃aẽ aliena peccata detersit:
tanto &̃ depecoatis ꝓpͥis ante oĩpĩs dĩ terribile
regnũ uenturũ ẽ. q il nullo ũꝗͣ potĩt fine finiri.
A pꝓpinqͣnte aut̃ eodẽ mundi t̃mino: multa
imminent quȩ antea ñ suer̃ uidelic& inmuta:¬
tiones aeris troresq decelo: & contͣ ordmationẽ

Expanded text:
regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere; ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, et tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine finiri. Appropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent, quae antea non fuerunt, videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinationem
Abbreviated transcription (Latin):
uł maliã eccłiã deciuitate refugerint.
mox ut ad noticiã tuã ꝑuenerit: nullomͦ
illic ea ĩmorari ꝑmittas. s intͣ oiuitatẽ
inȩccłiã reuocentur. & si iustã contͣdnõs¬
suos querelã habuerint congrira ordina¬
tione decccłiis exire necesse ẽ. Si uero
uenialẽ culpã cõmiserint dñis suis accepto
de uenia sacram̃to sine mora reddantur.
Siqͥs mancipia clericorũ ꝓsius manci¬
p̃us adeccłiã fugientib credidit occupan¬
da: ꝑ om̃s ecclias districtissima dãpnatio¬

Expanded text:
 castelli de civitate refugerint, mox ut ad notitiam tuam pervenerit, nullo modo illic ea immorari permittas, sed intra civitatem in ecclesiam revocentur; et si justam contsuos querelam habuerint, cum congrua ordinatione de ecclesiis exire necesse est. Si vero venialem culpam commiserint, dominis suis, accepto de venia sacramento, sine mora reddantur.autem mancipia clericorum pro suis mancipiis ad ecclesiam confugientibus crediderit occupanda, per omnes ecclesias districtissima damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ib̃ti qͥc̃q manu missi s̃ atq ecctȩ patro cinio
cõmendati existunt. sic̃ regulȩ antiquoꝵ patrũ
constituer̃ sacerdotali defensione acuiꝰlibet in¬
solentia ꝓtegantur. siue instatu lib̾tatis eorũ
siue in pecuilio qđ hab̾e noscuntur. Nita s̃. uõ¬
iłitatẽ cuiꝰq hominis gregoriꝰ contͣ uidicu i
constant̃ noui. quia & siquã inreb publicis
frauoẽ fecit lib̾tinꝰ. substantia eiꝰ cedi debuit ñ
lib̾tas. nã in hoc qđ lib̃i credunt᷑ ut taceam

Expanded text:
ibuscunque manumissi sunt atque ecclesiae patrocinio commendati existunt, sicut regulae antiquorum Patrum constituerunt, sacerdotali defensione a cujuslibet insolentia protegantur, sive in statu libertatis eorum sive in peculio quod habere noscuntur. CAP. Libertatem cujusque hominis Gregorius contra judicum constanter novi, quia et si quam in rebus publicis fraudem fecit libertinus, substantia ejus caedi debuit, non libertas. Nam in hoc quod liberi caeduntur, ut taceam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sibi nouerit eẽ. sac̃dotali moderatione
c̃cessum. ut siuenialit̃ poscit: ħ sine mora
p̃sentis pͥncipis aurib stud eat publicare:¬
Si aut̃ obtineat. & delib̾ationis suȩ machina¬
menta noluerit dicere: pessimo plectatur
uniũ sali sẏnodo saluti nr̃õꝵ pͥncipũ cͥstat eẽ.
consultum : s licet iterare bene sancita digna¬
auctoritate mimure salubrit̃ordinata. Idõq
attrectet. nemo regni eũ gub̾ nacłis priuet. nemo
tyrannica p̃sumptione apicẽ regni sibi usurp&e.
nemo qͥliba machinam̃to in eiꝰ ad ũsitatẽ sibi¬
coniuratoꝵ manũ associet. Qđ si incopiã horũ
anathemate diuino ꝑcussꝰ absq ullo remedu
loco habeatur condẽpnatꝰ ȩtno udicio.

Expanded text:
hoc sibi noverit esse sacerdotali moderatione hoc sibi noverit esse sacerdotali moderatione concessum, si veniabiliter poscit, ut hoc sine mora aesentis principis auribSi autem obtineat et deliberationis suae machinamenta, noluit dicere, pessimo plectatur universali synodo, saluti nostrorum principum constat esse consultum, sed libet iterare bene sancitaauctoritate munire salubriter ordinata. Ideoque adtrectet, nemo eum regni gubernaculo privet, nemo tyrannica presumptione apicem regni sibi usurpet, nemo quolibet machinamento in eius adversitate coniuratorum manus adsociet. Qanathemate divino perculsus, absque ullo remedii loco habeatur condempnatus aeterno judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
dalis decernere: ut qͥcũq laicorũ adũsitate
ꝓpͥegentis. aut patrie uł regię potestatis ad
cext̾as partes se c̾ferendo noxius fuerit ultra
Quãꝗͣ inc̃cilio antenori qd anno pͥmo głosissimi
pͥncipis nr̃i habitũ ẽ: de huiꝰmodi re fuerit ꝓ¬
mulgata sententia. tñ placet iterata iuxta qđ
conuenit custodire. Itaq regis uita c̃stante
nullus sibi aliqͥuo oꝑe. uł delib̾atione. seu
cuiꝰc̃q dignitatis laicus seugradu ep̃atꝰ. pres¬
biterii. aut diacomi c̃secratꝰ. cętiq clericatus
officiis deditꝰ. futurũ regẽ ꝓuideat. contra
uiuentis regis utilitatẽ. & ꝓculdubio uolun¬
tatẽ. blandĩto ł suasione ꝑ eandẽ spẽ aut
alios in setrahat. aut ipse ad aliũ adqͥescat
Iniquũ enĩ ⁊ ualde execrabile ax̃pianis
deb& hab̃i. futi tꝑ̃is illicitis ꝓspicere de uitȩ
suȩ ignaros uentura disponere. Qđ si qͥsquã
iã talia iniqͣ diliberatione coͦcq ẽ. meditatꝰ.

Expanded text:
 ut quicunque laicorum adversitate propriae gentis, aut patriae, vel regiae potestatis ad exteras partes se conferendo noxius fuerit, ultra quam in concilio anteriori quod anno primo gloriosissimi principis nostri habitum est, de hujusmodi re fuerit promulgata sententia: tamen placet iterata juxta quod convenit custodire. Itaque regis vita constante, nullus sibi aliquo opere, vel deliberatione, seu cujuscunque dignitatis laicus, seu gradu episcopatus, presbyterii, aut diaconii consecratus, caeterique clericatus officiis deditus, futurum regem provideat, contra viventis regis utilitatem, et procul dubio voluntatem, blandimento, vel suasione per eamdem spem, aut alios in se trahat, aut ipse in alium acquiescat. Iniquum enim et valde execrabile a Christianis debet haberi, futuri temporis illicitis prospicere, et vitae suae ignaros ventura disponere. Quod si quisquam jam talia iniqua deliberatione cum quocumque est meditatus,