comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum ibit ad mare nouissimũ. id ÷ occiden¬
tale: hoc ÷ ad gentiũ nationes. ꝑ has aut̃
plagas orientis ⁊ occidentis õs mundi partes
debemꝰ acciꝑe: in qͥb aquȩ diuine scientie
deriuate sunt. Uñ dñs. Multi inqͥt uenier
ab oriente ⁊ occidente ⁊ recumbent cum¬

Expanded text:
rum ibit ad mare novissimum, id est occidenrum ibit ad mare novissimum, id est occidentale, hoc est ad gentium nationes. Per has autem plagas orientis et occidentis, omnes mundi partes debemus accipere, in quibus aquae divinae scientiae derivatae sunt. Unde Dominus: « Multi, inquit, ab oriente
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nichil in eo uiuere possit. Mare aũ no¬
uissimũ. mare dic̃ tirrenũ qd duc̃ ad egyp¬
tum: ⁊ fac̃ littora palestine. Hoc ÷ gͦ qd̃ dic̃.
Aque q̃ egredientur uiue de iherłm: media
pars earum earũ ibit contͣ orientẽ. ⁊ cadet
inmare mortuũ: in quod ⁊ iordanis influit
Media alia pars decurr&e inmare occiden-¬
tale qd uocat nouissimũ: qr ibi finis ÷ iudee.
Inestate ⁊ inhyeme ert̃: ut nec gelu hiemiᷤ
constringant᷑: nec estatis nimio feruore
siccent᷑ sed semꝑ pleno alueo fluant. Cumq
hoc factũ fuerit: erit dñs rex suꝑ omnẽ t̾rã.
Iuxta sensum misticũ aque q̃ egrediunt᷑ de
iherłm. hoc ÷ de ȩccl̃ia: doctrina ẽ saluatoris.
Dic̃ enim ꝓpħa. De syon exibit lex: ⁊ u̾bum¬
diũ de iherłm. Harũ media parsibit ad ma-¬
re orientale. id ÷ ad ppłm iudeoꝵs. qͥ pͥmꝰ lum̃
diuine cognicionis quasi ortũ accepit in apłis:
⁊ ꝑ eos adductꝰ ÷ ad fidem. Medium aũ ea-¬

Expanded text:
d nihil in eo possit vivere. Mare autem novissimum, mare dicitur Tyrrhenum, quod ducit ad Aegyptum, et facit littora Palaestinae. Hoc est quod dicit: Aquae quae egredientur vivae de Hierusalem, media pars earum ibit contra orientem, et cadet in mare Mortuum, in quod Jordanis influit; media alia pars decurret in mare occidentale, quod vocat novissimum, quia ibi finis est Judaeae. In aestate et hyeme erunt, ut nec gelu hyemis constringantur, nec aestatis nimio fervore siccentur, sed semper pleno alveo fluant. Cumque hoc factum fuerit, erit Dominus rex super omnem terram. Juxta sensum mysticum aquae quae egrediuntur de Hierusalem, hoc est de Ecclesia, doctrina est Salvatoris; dicit enim Propheta: « De Sion exibit lex, » etc. Harum media pars ibit ad mare orientale, id est ad populum Judaeorum, qui primus lumen divinae cognitionis, quasi ortum accepit in apostolis, et per eos ductus est ad fidem; medium autem ea
Abbreviated transcription (Latin):
animã posuit: sic ipsi ꝓ eiꝰ dilectione mortẽ
subire ñ metuunt. Cum gͦ ciuitas dĩ etlifica¬
ta ꝑuen̾it ad regis xͥ torcularia: iam ñ erit
anathema. id ÷ maledictio uł alienatio: sed
erit iherłm secura atq confidens. Bbenedictꝰ
enĩ uir: qͥ confidit in dño. Et hȩc erit plaga
qua ꝑcucia dñs om̃s gentes: q̃ pugnaueruis

Expanded text:
animam posuit, sic ipsi pro ejus dilectione mortem subire non metuunt. Cum ergo civitas Dei aedificata pervenerit ad regis Christi torcularia, jam non erit anathema, id est maledictio vel alienatio, sed erit Hierusalem secura atque confidens: « Benedictus enim vir qui confidit in Domino. » « Et haec erit plaga qua percutiet Dominus omnes gen
Abbreviated transcription (Latin):
io ÷ xp̃c lapis angularis: continens ⁊ comun¬
gens ÷ duos parietes. Suꝑ hunc lapidem
edificant᷑ alii angulares lapides: apli uide¬
licet ⁊ apłici uiri: continentes reliquos an¬
gulos eccłȩ: quib loquit᷑ paulus. Estis ciues
xistime qr factꝰ es spes mea: turris fortitudi¬
nis a facie inimici. Qua turre: nichil deo ÷¬
gratiꝰ. Hinc ꝑuenit edificatio ad torcular ia
regis: in qͥb expͥmit᷑ uindemia xͥ. q̃ ipse pͥ¬
mus calcauit. Uñ ⁊ ꝑ ysaiam dr̃. Torcular

Expanded text:
istus lapis angularis, continens et conjungens sibi duos parietes. Super hunc lapidem aedificantur alii angulares lapides, apostoli videlicet et apostolici viri, continentes reliquos angulos Ecclesiae, quibus loquitur Paulus: « Estis cives xisti me quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici. » Qua turre nihil Deo gratius. Hinc pervenit aedificatio ad torcularia regis, in quibus exprimitur vindemia Christi, quae ipse primus calcavit. Unde et per Isaiam dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ꝑsingła officia distributa designan¬
tur. De colle aũ reminon incipiunt fines
eccłȩ: qr ab humilitate ⁊ a minorib inchoat:
ut ordo ecclasticus qͥb dam ꝓfectib constru¬
atur. E. xaltabit᷑ gͦ incipiens a collib: ⁊ habi¬
tabit in loco suo instacione ꝑfectionis. De hoc

Expanded text:
corporis per singula officia distributacorporis per singula officia distributa. De colle autem Rhemmon incipiunt fines Ecclesiae, quia ab humilitate et a minoribus inchoat, ut ordo ecclesiasticus quibusdam profectibus construatur. Exaltabitur autem incipiens a collibus, et habitabit in loco suo in statione perfectionis. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sa t̾ra: tunc reu̾tet᷑ omĩs t̾ra ad desertum:
id ÷ gens iudeoꝵ incredula erit sic̃ qͦndam
fuerant gentes. q̃ uocant desertũ: & noticiã
nus in chermel: ⁊ chermel in saltũ reputa¬
bit᷑. Reu̾tetur aũ de colle reminon: ad au¬
strum iherłm. Remmon int̾pretat᷑ excel
colles: & de collib ad excelsa: ꝓficiendo de
uirtute in uirtutẽ. Nec hoc fine contenta
ꝑueniet ad australem plagã: ubi feruor dilec¬
tionis ⁊ splendoris et̃ni. diuine scilic& uisio¬
nis ÷ sacietas. De qͣ psalmista. Saciabor cum
manifestabit᷑ gła tua. Remmon qͦq int̾pre¬
tatur malogranatũ. q̃ ÷ arbor cuiꝰ pomum
pulcherrimũ. plenũ granis. q̃ continent᷑ di¬
uisis cellulis qͥbdam menbranulis cortice pu¬
niceo. Fert᷑ aut̃ feruores stomachi sanare. ⁊
corruptũ uentrẽ purgare: om̃ĩbq uiscerib
ꝓdesse. Hec speciositas pomi conuenit ȩccl̃iȩ:
in rubore uerecundie ⁊ pudicicia. In grano¬
rum ordine: gradus ⁊ menbra tociꝰ eccłastici

Expanded text:
etc., » tunc revertetur omnis terra ad desertum, id est gens Judaeorum incredula erit, sicut quondam fuerant gentes quae vocantur desertum, et notitiam : « Convertetur Libanus in Chermel, et Chermel in saltum reputabitur. » Revertetur autem de colle Rhemmon ad austrum Hierusalem. Rhemmon incolles, et de collibus ad excelsa proficiendo de virtute in virtutem, nec hoc fine contenta, perveniet ad australem plagam, ubi fervor dilectionis et splendoris aeterni, divinae scilicet visionis societas, de qua Psalmista: « Satiabor cum manifestabitur gloria tua. » Rhemmon quoque interpretatur malogranatum, quae est abror, cujus pomum pulcherrimum, plenum granis quae continentur diversis cellulis, quibusdam membranulis cortice puniceo. Fertur autem fervores stomachi sanare, et corruptum ventrem purgare, omnibusque visceribus prodesse. Haec speciositas pomi convenit Ecclesiae in rubore verecundae pudicitiae in granorum ordine, gradus et membra totius ecclesiastici
Abbreviated transcription (Latin):
noĩa idoloꝵrs de t̾ra: siue q̃ manu artificis
scubpta sunt: siue idola pͣuorum doginatum
q̃ ab hereticis conficta sunt. Sic̃ enĩ idola
manu fuint artificis: ita hereticoꝵ ꝑu̾sa
xp̃m. Auferet qͦq ꝓpħas falsos: id ÷ idolors
sac̾dotes.: quos ethinci ꝓpħas uł uates appellañ.
Auferet ⁊ spm̃ inmundũ: qͥ in immundoꝵs
cordib reqiuiescit: ut iã neminẽ ꝑ phanaticos

Expanded text:
nomina idolorum de terra, sive quae manu artificis sculpta sunt, sive idola pravorum dogmatum, quae ab haereticis conficta sunt. Sicut enim fiunt idola manu artificis, ita haereticorum perversa christum. Auferet quoque prophetas falsos, id est idolorum sacerdotes, quos ethnici prophetas vel vates appellant. Auferet et spiritum immundum, qui in immundorum cordibus requiescit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cedros ⁊ abietes fiue quertꝰ dixerat: nc̃ quafi
exponens qͥd dixerit: ꝑ aliã methaphoram
uocat pastores. id ÷ sacerdotes ⁊ pͥncipes eors¬
quoꝵs iam dic̃ audiri ululatũ: qr magnifi¬
centia ⁊ decus illoꝵ. templũ uidelicas in qͦ
maxime głabant᷑. incensũ ⁊ destructũ sit.
Uox rugitꝰ leonũ: quia uastata ẽ suꝑbia ior¬
danis. Quos suꝑiꝰ arbores uł pastores dixerat:
nc̃ uocat leones. Q sic̃ suꝑiꝰ altitudinẽ tem¬
pli comparauit celsitudini montis libani:
qͦ nichil excelsius nichilq condensius ẽ in t̾ra
reꝓmissionis: sic nc̃ rugitum leonũ s suꝑbiã
iordanis iungit: qr in illa regione omĩum
fluminũ marimꝰ ÷ iordanis. Iuxta quẽ mo¬
rantur leones. siue ut ardorẽ sitis aqua flumi¬
nis releuent: siue qr uicinũ ÷ desertũ ⁊ uas¬

Expanded text:
cedros vel abietes sive quercus dixerat, nunc quasi cedros vel abietes sive quercus dixerat, nunc quasi exponens quid dixerit, per aliam metaphoram vocat pastores, id est sacerdotes et principes eorum. Jam dicit audiri ululatum, quoniam magnificentia et decus illorum, templum videlicet in quo maxime gloriabantur, incensum et destructum sit. « Vox rugitus leonum, quoniam vastata est superbia Jordanis. » Quos superius arbores vel pastores dixerat, nunc vocat leones, et sicut superius altitudinem templi comparavit celsitudini montis Libani, quo nihil excelsius, nihilque condensius est in terra repromissionis, sic nunc rugitum leonum et superbiam Jordanis jungit, quia in illa regione omnium fluminum maximus est Jordanis, juxta quem morantur leones, sive ut ardorem sitis aqua fluminis relevent, sive quia vicinum est desertum et vas
Abbreviated transcription (Latin):
libanũ: seruat metaphoram dicens. Et deuo¬
ret ignis cedros tuas. E cedros ⁊ abietes &
quertꝰ basan ⁊ saltũ nemorosum: pͥncipes ⁊
sacerdotes ⁊ ppłm significat iudeoꝵ. Come¬
dat inqͥt ignis cedros tuas: ut cuncta uł in¬
cendio uł hostili imꝑio uastent᷑: ⁊ tam du¬
ces qͣm ppłs consũment᷑. Ulula abies: quia
nem sacerdotes ⁊ pͥncipes ac ppłs: ur̃m̃q plan¬
gite interitũ. Et qͣsi quereres qͥd significan
cedri. qͥd ue abietes. ⁊ quercꝰ respondet: os¬
tendens de hominib se dicere: qm̃ mnagnifi¬
uͦ basan: homines dicit confusionis ⁊ ignomi¬
nie. Qm̃ succisus ẽ saltus mnunitꝰ. Saltũ mu¬
nitum siue nemorosum ipsũ templũ dic̃: qd̃
in expugnabili firmitate constructũ fuerat
a diu̾sis regib ẽ adultimũ abherode. Qd̃ dic̃
metaphorice succidendũ: id ÷ romanis pug¬
nantib deuastandũ. Uox ululatꝰ pastorum:
quia uastata ÷ magnificentia eoꝵ. Quos supͣ

Expanded text:
servat metaphoram, subdens, et devoret ignis cedros tuas. Per cedros et abietes et quercus Basan et saltum nemorosum, principes et sacerdotes et populum significat Judaeorum. « Comedat inquit ignis cedros tuas, » ut cuncta vel incendio vel hostili imperio vastentur, et tam duces quam populi consumantur. « Ulula, abies, quia ne sacerdotes et principes ac populus, vestrum plangite interitum, et quasi quaereres quid significent cedri, quidve abietes et quercus, respondet, ostendens de hominibus se dicere, quoniam magnificus vero Basan, homines dicit confusionis et ignominiae, quoniam succisus est saltus munitus. Saltum munitum sive nemorosum, ipsum templum dicit, quod inexpugnabili firmitate constructum fuerat a diversis regibus, et ad ultimum ab Herode. Quod dicit metaphorice succidendum, id est Romanis pugnantibus devastandum. « Vox ulutatus pastorum, quia vastata est magnificentia eorum. » Quos supra
Abbreviated transcription (Latin):
cim ꝓpħarum: ebrei pu¬
⁊ sac̾dotem. Hic ꝓpħauit
eodem tempore: quo & ag¬
geus ⁊. racharias. Vnde
nec tempꝰ ponit᷑ intitulo.
tante fuit auctoritatis. ut qͥcqͥd dixisset. ita
crederet᷑ uelut ab angło dictũ fuisset. Unde
ñ nulli putauerunt eũ nat᷑a angłm. de celo
descendisse carne indutũ: ad cõmonefacien¬
dum ppłm qͥ nuꝑ de captiuitate regressus
lachiȩ ꝓpħe. Sicut iam in p̃cedentib dictũ
ẽ. ubicumq onꝰ ponit᷑ in ꝓpħis: pondus cõ¬
minationis sue adu̾sitatis alicuiꝰ peccantib
scire posset q̃ nunciabant᷑ uentura. Hic aũ
isrł duas tͥb iudam ⁊ beniamin debemꝰ ac¬
ciꝑe. Ex quo enĩ decem tͥb in captiuitatẽ
ducte sunt q̃ isrł uocabant᷑: relique due
posuit: qr bonis oꝑib donũ ꝓphetie ꝓmere¬
batur. Qui enĩ lauat manꝰ int̾ innocentes:
⁊ excutit manus suas ab oĩ munere: meret᷑¬

Expanded text:
braei puet sacerdotem. Hic prophetavit eodem tempore quo et Aggaeus et Zacharias. Unde nec tempus ponitur in titulo. tantae fuit auctoritatis, ut quidquid dixisset, ita crederetur velut ab angelo Domini dictum fuisset. Unde nonnulli putaverunt eum natura angelum de coelo descendisse carne indutum, ad commonefaciendum populum, qui nuper de captivitate reversus lachiae » prophetae. Sicut jam in praecedentibus dictum est, ubicunque onus ponitur in prophetis, pondus comminationis sive adversitatis alicujus peccantibus scire posset quae nuntiabantur ventura. Hic autem Israel duas tribus Judam et Benjamin debemus accipere, ex quo enim decem tribus in captivitatem ductae suposuit, quia bonis operibus donum prophetiae promerebatur. Qui enim lavat inter innocentes, et excutit manus ab omni munere, meret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Cum gͦ dñs in scͥpturis stare uł ambulare.
uł cũ menbra humana hab̾e describit᷑: ꝓ cau¬
sarum uarietate accipi deb&. E gredi enĩ
dr̃ uł exurgere: uł cum scõs in tͥbulatione
positos liberat: uł cũ ꝑsecutores illoꝵ iusta
ultione condempnat. Ait gͦ ꝓpħa. E gredie¬
tur dũs. hoc ÷ clementiã ⁊ mansuetudinẽ

Expanded text:
 Cum ergo Dominus in Scripturis stare vel ambulare, vel cum membra humana habere describitur, pro causarum varietate accipi debet. Egredi enim dicitur vel exsurgere, vel cum sanctos in tribulatione positos liberat, vel cum persecutores illorum justa ultione condemnat. Ait ergo Propheta, « Egredietur Dominus, » hoc est clementiam suam et mansuetudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
mus qͦq ꝑ mare orientale ⁊ mare nouissimũ.
utrũq testam̃tũ legis ⁊ eugłii acciꝑe: q̃ ne¬
cesse ÷ ut saluatoris flumine. id ÷ sp̃ali sen¬
su dulcescant: ⁊ amaritudinẽ deponant
uas qͥdam ad baptisiũ referunt: qͥ in uere
⁊ inestate. id ÷ in pascha ⁊ pentecosten. ge¬
neralit̃ ab omĩ ȩccł̃ia celebrat᷑. In die illa

Expanded text:
mare orientale et mare novissimum, utrumque Testamentum legis et Evangelii accipere, quod necesse est ut Salvatoris flumine, id est spirituali sensu, dulcescant, et amaritudinem deponant vas quidam ad baptismum referunt, quod in vere et in aestate, id est in Pascha et in Pentecoste generaliter ab omni Ecclesia c
Abbreviated transcription (Latin):
Qd nͦ sup̃ positum ÷ usq ad ꝓximũ. signifi¬
cat qͥdem iuncta sͥ ẽẽ duo testam̃ta: s ñ ita
ut unum sint ꝑ omĩa. s magis uicina. Multa
enĩ exuet̾i lege amisimꝰ: nec obseruamꝰ in no¬
uo. E sic̃ t̾rȩ motus sub oria rege mortaliũ
corda ꝑt̾ruit: ita seꝑatio duoꝵs orientis ⁊ oc¬
cidentis. gentiũ ⁊ iudeoꝵs: & rursum creden-¬
conu̾tet animos: inscrutabilem abyssum u-¬
diciorum di ammirantiũ. Cum aũ hoc factũ
fuerit.⁊ udei gentesq inuna fidei sociati: tc̃¬
ueniet dñs ds̃ ad iudiciũ. ⁊ om̃s scĩ cum eo.

Expanded text:
 supra positum est: « Usque ad proximum, » significat juncta sibi esse duo Testamenta, sed non ita ut unum sint per omnia, sed magis vicina. Multum enim ex veteri lege amisimus, nec observamus in Novo, et sicut terraemotus sub Ozia rege mortalium corda perterruit, ita separatio duorum, orientis et occidentis, gentium et Judaeorum, et rursum credenconvertet animos, inscrutabilem abyssum judiciorum Dei admirantium. Cum autem hoc factum fuerit, et Judaei gentesque in unum fuerint sociati, tun
Abbreviated transcription (Latin):
tua in medio tui. Postqͣm ꝓpħa de passione
incipit: ut ostendat subu̾sionẽ illam ꝓpt̃ ne¬
cem dnĩcam euenisse. Dies aũ qͦs uenturos
comminat᷑: tempꝰ illud ÷ de quo dic̃ ysaias.
Dies diuĩ indignationis plenꝰ ⁊ irȩ furorisq.
adponendas gentes insolitudinẽ: aꝑtissime
tempꝰ p̃uidens ultune captiuitatis. Qd̃ aũ di¬
cit diuident᷑ spolia in medio tui: ostendit ni¬

Expanded text:
tur ex urbe. » Postquam propheta de passione incipit, ut ostendat subversionem illam propter Dominicam necem evenisse. Dies autem quos venturos comminatur, tempus illud est de quo Isaias dicit: Dies Domini indignatione plenus, et irae furorisque ad ponendas gentes in solitudinem, apertissime tempus dicens ultimae captivitatis. Quod autem dicit: Dividentur spolia in medio urbis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uen̾atione dignissime sic̃ fiale auree: in
qͥͣb libationes ⁊ aromata dnõ offerebant᷑
ꝑ qd̃ ostendit᷑ qd̾ omĩs carnalis tradicio
obseruatio iudeoꝵ. conu̾tenda sit in spalen
⁊ uirulentie carniũ. succedant aromata
spãlis intelligentiȩ. De his phialis dic̃ ioħes¬

Expanded text:
dignissimae, sicut phialae aureae, in quibus libationes et aromata Domino offerebantur. Per quod ostenditur quod omnis carnalis traditio et observatio Judaeorum convertenda sit in spiritualem, et virulentiae carnium succedant aromata spiritualis intelligentiae. De his phialis dicit Joann
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo ꝓpħam. & hoc ÷ quod dixert̃. Nos
legem habemꝰ: ⁊ scdm legẽ debet mori. Lex
Nonne inguit scͥptum ÷ in lege ur̃ã. ego di¬
gatus sum in domo eorũ qui diligebant me.
Qua responsione tantã illo tempore ostendit
ueritatis futurã custodiam: ut nec ille qͥ suo
uicio dampnatꝰ fu̾it. audeat mentiri: s rec¬
te se ꝑpessum omĩa fateat᷑. Hȩc inqͥt uuln̾a
uł cicatrices in domo parentũ accepi qͥ me
diligebant: condempnatꝰ ñ odientiũ s aman-¬
tium me iudicio. Framea suscitare suꝑ pasto¬
rem meũ. ⁊ suꝑ uirũ coherentem mͥ: dicit

Expanded text:
pseudoprophetam, et hoc est quod dixerunt: « Nos legem habemus, et secundum legem debet mori. » Lex Nonne inquit scriptum est in lege vestra: Ego di His plagatus sum in domo eorum qui diligebant me. » Qua responsione tantam illo tempore ostendit veritatis futuram custodiam, ut nec ille qui suo vitio damnatus fuerat, audeat mentiri, sed recte se perpessum omnia fateatur. Haec inquit vulnera vel cicatrices in domo parentum accepi, qui me diligebant; condemnatus non odientium, sed amantium me judicio. « Framea suscitare super pastorem meum, et super virum cohaerentem mihi, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
exultacionẽ. repboꝵs aut̃ in numqͣm finien¬
patens ddomiu dauid: scdm beatũ iheronimũ
scientia ÷ scripturarũ. Qui fons patet domui
dauid: id ÷ omĩ eccłȩ. Ipsa ÷ enim domꝰ da-¬
uid: qr in ea habitat manu fortis. & uisu de¬
siderabilis xpc. Hic ÷ fons quẽ ierechiel
ꝓpħa dic̃ se uidisse egredientẽ de templo:
qui creuit in magnũ fluuiũ: ⁊ ꝑrexit ad soli¬
tudinem gentiũ ut illam irrigaret diuine
scientie fiuentis. Hic fons patet in ablutionẽ
peccatoris ⁊ menstruate: ut ꝑcepta fide re¬
nascamur in xpõ: ⁊ in aqua baptismi nr̃a
abluant᷑ peccata. Scd̃m beatũ gregorium.
fons iste largissima ÷ d̃i m̃ĩa: patens domiui
dauid. id : uniu̾se eccłȩ. In ablutionẽ pecca¬
pitum scelus oꝑe ꝑpetrauit: quẽ uocat pec¬
catorem: ⁊ eiꝰ qui malum opꝰ in aĩo ex deli¬
beratione concepit: s necdum ad effectum
ꝑduxit: quẽ uocat menstruatã. Menstruata

Expanded text:
exsultationem, reproborum autem in nunquam finienexsultationem, reproborum autem in nunquam finienpatens domui David, secundum beatum Hieronymum, scientia est Scripturarum, qui fons patet domui David, omni Ecclesiae. Ipsa est enim domus David, quia in ea habitat manu fortis et visu desiderabilis. Hic est fons quem Ezechiel propheta se vidisse dicit egredientem de templo, qui crevit in magnum fluvium, et perrexit ad solitudinem gentium, ut illam irrigaret divinae scientiae fluentis. Hic fons patet in ablutionem peccatoris et menstruatae, ut, percepta fide, renascamur in Christo, et in aquam baptismi nostra abluantur delicta. Secundum beatum Gregorium, fons iste largissima est Dei misericordia, patens domui David, id est universae Ecclesiae; in ablutionepitum scelus opere perpetravit, quem vocat peccatorem, et eum qui malum opus in animo ex deliberatione concepit, sed necdum ad effectum perduxit, quam vocavit menstruatam. Menstruata
Abbreviated transcription (Latin):
cat. In hoc quoq ordine alii sunt quasi uiri
ubum dĩ sincere p̃dicantes: hii accipiunt᷑
ꝑuiros. Alii ex sua p̃dicatione laudis uł mu¬
neris mercedem ab hominib ñ a dõ queren¬
tes: qͥsignant᷑ ꝑ mulieres. E familiam domꝰ
leui uinuit᷑ ordo sacerdotalis: & omĩs eccłasti
alii deo placentes. ⁊ uirilit̃ inlucrandis anima¬
bus uigilantes: alii quasi femine eneruit̃ ui-¬
uentes ⁊⁊ de ꝑdicione aninarũ minꝰ curantes.
ꝑ familiam domꝰ semei: designat᷑ ordo laicalis.
Semei qͦq inmedio ppłi habitabat: ⁊ domus
suȩ tantũ curã gerebat. Ideo ꝑhunc illi signan¬
tur: qͥ scłari degunt conu̾satione. S in hoc or-¬
dine sunt boni qͥ appellant̃ uiri. sunt ⁊ reꝓ-¬
bi qͥ mulieres dicunt᷑. Sic in iudicio singuli
ꝓmeritoꝵ qualitate distinctis stacionibꝰ.
ali ad dext̾am collocabunt᷑ coronandi: alii
statuent̃ ad sinistram dampnandi. Omis itaq
plangent: s iustorum planctꝰ u̾tet᷑ in ȩt̾nam

Expanded text:
cat; in hoc quoque ordine alii sunt quasi viri, verbum Dei sincere praedicantes; hi accipiuntur per viros, alii ex sua praedicatione laudem vel muneris mercedem ab homnibus, non a Deo quaerentes, qui signantur per mulieres: per familiam domus Levi, innuitur ordo sa Deo placentes, et viriliter in lucrandis animabus invigilantes, alii quasi feminae enerviter viventes, et perditionem animarum minime curantes; per familiam domus Semei, designatur ordo laicalis; Semei quoque in medio populi habitabat, et domus suae tamen curam gerebat, ideo per hunc illi signantur qui saeculari degunt conversatione; sed in hoc ordine sunt boni qui appellantur viri; sunt et reprobi qui mulieres dicuntur: sic tunc in judicio singuli pro meritorum qualitate distinctis stationibus, alii ad dexteram collocabuntur coronandi, alii statuentur ad sinistram damnandi. Omnes itaque plangent, sed justorum planctus vertetur in aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ cuncta nefaria in ea ꝑpetrabunt᷑. Easta¬
buntur domꝰ habitators: & mulieres iuola¬
bunt᷑. ad maiorem dolorem maritoꝵs: qͥ suis
uxorib subuenire ñ potert̃: qͦ nichil crude¬
lius hostilis immanitas agere pot̾. Et egre-¬

Expanded text:
lem, sed et cuncta nefaria in ea perpetrabuntur. Vastabuntur domus habitatorum, et mulieres violabuntur, ad majorem dolorem maritorum, qui suis uxoribus subvenire non potuerunt, quo nihil crudelius hostilis immanitas agere potest. « Et egre
Abbreviated transcription (Latin):
udas pugnabit contͣ iherłm. significat qr
multi ex his qͥ antea confitebant᷑ nomen xͥ:
necessitate ꝑsecutionis coacti facient contra
in ȩccła: ut cont̃ eiꝰ adu̾sarios dimicent. Tc̃
congregabunt᷑ diuicie omniũ gentiũ in

Expanded text:
udas pugnabit contra Hierusalem: » significat quia multi ex his qui antea confitebantur nomen Christi, necessitate persecutionis coacti, facient contra in Ecclesia, ut contra adversarios ejus dimicent. Tunc « et congregabuntur divitiae omnium gentium in
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm ad orientẽ: unde nob orit᷑ sol iusticiȩ.
Hinc ꝓpħa. Uob̃ timnentib nomen meũ ori¬
etur sol iusticiȩ: & sanitas inpennis eiꝰ. Iste
mons oliuarũ. xp̃c ẽ: consitꝰ illis oliuis. de qͥb
in psalmo dr̃. filii tui sic̃ nouella oliuarum.
Ipse oriens: splendor patͥs. Sicut enĩ ipse ẽ ia¬
nua ⁊ ipse ianitor: ipse uia ꝑ qͣm uenimꝰ ad
ipsum: sic ipse qͥstat. ipse mons suꝑ quem stat.
E scindet᷑ mons oliuarũ ex media parte sui
ad orientẽ ⁊ ad occidentẽ: pre rupto gran¬

Expanded text:
ol justitiae. Hinc propheta: « Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus. » Iste mons Olivarum Christus est consitus illis olivis, de quibus in psalmo dicitur: « Filii tui sicut novellae olivarum. » Ipse oriens splendor Patris. Sicut enim ipse est janua, et ipse janitor, ipse via per quam venimus ad ipsum, sic ipse qui stat, ipse mons super quem stat. « Et scindetur mons Olivarnm ex media parte sui ad orientem et ad occidentem, praerupto gran
Abbreviated transcription (Latin):
cdauid. id ÷ qͣsi familia regia: & qͥ indomo
÷ regia. sit qͣsi de domo dĩ: id ÷ sic̃ nuntiꝰ
dñ in conspectu eoꝵs: qͥ eos illo tempore
uidebunt. Altiori sensu cum dñs eccłam
suã de ꝑsecutorum manib liberau̾it. hi qͥ
in ꝑsecutione constantes extiterunt. tam
głosi apud om̃s erunt: ut qͥ minimꝰ fuerit.
⁊ sic̃ homo u̾bo uł facto dnm̃ offenderit.
sit in ordine magistrorum. Magistri uͦ sint
qͣsi domꝰ dĩ: ⁊ sic̃ angłs transformati in an¬
głicam dignitatẽ. E erit: indie illa querã

Expanded text:
amilia regia, et qui de domo est regia, sit quasi de domo Dei, id est sicut nuntius Domini in conspectu eorum qui eos illo tempore videbunt. Altiori sensu, cum Dominus Ecclesiam suam de persecutorum manibus liberaverit, hi qui in persecutione constantes exstiterunt, tam gloriosi apud omnes erunt, ut qui minimus fuerit, et sicut homo qui verbo vel facto Deum offenderit, sit in ordine magistrorum: magistri vero sint quasi domus Dei, et sicut angelus transformatus in evangelicam dignitatem. « Et erit, in die il
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: edituus. id ÷ custos templi dñi erat.
Hec iuxta litt̾am: sic̃ se habet hebreorum
tradicio. Sp̃aliter iubetur ꝓpħ̃a sumere a traus¬
mnigratione aurum & argentũ. Transiigra¬
tio ppłi iudeorum. id ÷ ppłi dm̃ confitentis
sunt uicia ⁊ peccata: ꝯͥ cum quis ceꝑit relin¬
quere. & agere peiitenciam. ⁊ desidare
patriam. id ÷ iherłm celestem. offerunt in
templo dñ aurum ⁊ argentum: intellectu
⁊ sermone dñm confitendo. E x hoc auro
& argento fiunt corone in domo iosie qui
interp̃tatur saluatus: a ẽ filius uisitacionis
dnĩ. Uisitauit enim dñs eos qui male egro¬
tabant: peccatorum langore decubantes.
Imponunt᷑ he corone iħu filio iosedecħ sacer¬
doti magno: quia nobis a captiuitate diabo
coronas accipit. Recte aut̃ filius dr̃ iosedech.
qui interp̃tatur dñs iusticie: qr dñs pater
dñi saluatoris. iuste singulis ꝓ suis meritis

Expanded text:
rentur, aedituus, id est custos Domini templi erat. rentur, aedituus, id est custos Domini templi erat. Haec juxta litteram, sicut se habet Hebraeorum traditio. Spiritualiter jubetur propheta sumere a transmigratione aurum et argentum. Transmigratio populi Judaeorum, id est populi Deum confitentis, sunt vitia et peccata, quae cum quis coepit relinquere et agere poenitentiam, et desiderare patriam, id est Hierusalem coelestem, offert in templo Domini aurum et argentum, intellectu et sermone Dominum confitendo. Ex hoc auro et argento fiunt coronae in templo Josiae, qui interpretatur salvatus, et filius est salvationisDomini. Visitavit enim Dominus eos qui male aegrotabant, peccatorum languore decubantes. Imponuntur hae coronae Jesu filio Josedech sacerdoti magno, quod nobis a captivitate diabol accipit. Recte autem filius dicitur Josedech, qui interpretatur Dominus justitiae, quod Deus Pater Domini Salvatoris juste singulis pro suis meritis
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe gentes. & edificabunt intemplo:
& scietis quia dñs misit me ad uos. Hoc aut̃¬
dum quod cum suꝑius tres posuerit uiros.
oldai. ⁊ tobia. & idaia: nunc pͥmũ nomen
mutatum ẽ. Pro oldai enĩ: positum ẽ helem.
Quartũ additum ẽ quod pͥus ñ fuerat dic¬
tum: id ÷ hen. Oldai int̃pretat᷑ dep̃catio do¬
mini: tobias bonus dnĩ: idaia notus diũ:
hen grã: helen uͦ quod ꝓ oldai positum ÷. in¬
terp̃tatur somniũ. Tradunt hebrei istos
tres io ÷ oldai. tobiam. ⁊ idaiam. eẽ tres pu¬
eros. ananiam. azariam. misaelem. qͥ uenert̃
de captiuitate: & hȩc munera. aurum ⁊ ar-¬
gentum intemplo dñ obtulerunt. Quartũ
uͦ quod supͣ dixerat. id ÷ hen. danihelem di¬
cunt eẽ & ipsum uenisse cum munere. Iccir¬
nium int̾pretatur : ut ex int̾pretacione
ostendat᷑ danihel ⁊ tres pueri: qͥ in babilo¬
ne regalis somnii misteria cognouerant.
Iosias aut̃ iste apud quẽ intrare iubetur
dicunt᷑ ẽẽ corone. eoquod apud illum serua¬

Expanded text:
lo, et scietis quoniam Dominus misit me ad vodum quod cum superius tres posuerit viros, Holdai et Tobia et Idaia, nunc primum nomen mutatum est: pro Holdai enim positum est Helem. Quartum est additum, quod prius non fuerat dictum, id est, Hen. Holdai interpretatur deprecatio Domini, Tobias bonus Domini, Idaia notus Domini, Hen gratia. Helem vero, quod pro Holdaia positum est, interpretatur somnium. Tradunt Hebraei, istos tres, id est Holdai, Tobia, et Idaia, esse tres pueros, Ananiam, Azariam, Misaelem, qui venerunt de captivitate, et haec munera aurum et argentum in templo Domini obtulerunt: quartum vero, quod supra non est, id est Hen, Danielem dicunt esse, et ipsum venisse cum munere; idcirnium interpretetur, ut ex interpretatione ostendatur Daniel, et tres pueri qui in Babylone regalis somnii mysteria cognoverant. Josias autem iste, ad quem intrare prdicuntur esse coronae, eo quod apud illum serva
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rene. & de aqͣrũ egressione. q̃ ad utrumq
defluunt mare. iudei ⁊ heretici iudarran¬
ra. s erit dñs unꝰ: ⁊ ipse solus noĩabit᷑ : &
oĩs t̾ra reu̾tetur ad antiquũ statũ: qñ oĩs
t̾ra inculta ⁊ deserta erit. Ponuntq uoca¬
bula locoꝵ. a quo loco usq ad quẽ locũ ihrłm
edificanda sit: iudelicos de colle remmon.
usq ad austrũ iherłm. Ꝙ exaltabit᷑ in pͥsti¬
no a porta beniamin usq ad portã anguloꝵ:
⁊ a turre ananehel usq ad torcularia regis.
tus. nullus impetꝰ. s sedebit secura ⁊ ociosa
ẽ: latine alienatio dici pot̾. Tractus aũ ser¬
mo a reb qͣs homines uota facientes tẽplis
affigebant.⁊ a se alienas faciebant: udeli¬
do uł suspendendo. Hec illi ad litt̾am fu-¬
tura suspicant᷑. Nos sensum misticũ ꝑscru-¬
temur: & ꝗ̃ illi de t̾rena iherłm confinguis:
int̾pretem᷑ de suꝑna ⁊ celesti. Cum enim¬

Expanded text:
 de aquarum egressione, quae ad utrumque defluant mare, Judaei et haeretici judaizanra, sed erit Dominus unus, et ipse solus nominabitur, et omnis terra revertetur ad antiquum statum, quando omnis terra inculta et deserta erit. Ponunturque vocabula locorum, a quo loco usque ad locum Hierusalem aedificanda sit, videlicet de colle Rhemmon usque ad austrum Hierusalem, et exaltabitur in pristino a porta Benjamin usque ad portam angulorum, et a turre Ananehel usque ad torcularia regis. tus, sed sedebit secura et otiosa t verbum, Latine alienatio dici potest. Tractus autem sermo a rebus, quas homines vota faciontes templis affigebant, et a se aliena faciebant, videlido, vel suspendendo. Haec illi ad litteram futura suspicantur, nos sensum mysticum perscrutemur, et quae illi de terrena Hierusalem confingunt, interpretemur de superna
Abbreviated transcription (Latin):
aspicient ad eũ in maiestatis suȩ gła uenien¬
tem. quẽ confixerunt in cruce clauis: ⁊ plan¬
gent ac dolebunt maximo planctu ⁊ dolo¬
re sic̃ in morte unigeniti: cuiꝰ acerbo fune¬
ri ingens a parentib luctꝰ impendit᷑. Plan¬
gent itaq udei qͣsi suꝑ unigenitũ: uł ut

Expanded text:
aspicient ad eum in majestatis suae gloria venientem, quem confixerunt in cruce clavis, et plangent ac dolebunt maximo planctu et dolore, sicuti in morte unigeniti, cujus acerbo funeri ingens a parentibus luctus impenditur. Plangent itaque Judaei quasi super unigenito, vel, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dium monitis ad aqͥlonem: & medium eiꝰ ad
meridiẽ. Cũ mons oliueti gͣndi uoragine
p̃ruptꝰ fuerit. ita ut una pars uoraginis ad
aquilonẽ. alt̾a ad austrũ respiciat: repente
in ipsa uoragine ⁊ p̃rupto. alia uorago rũ¬
petur. E unã partẽ separabit ad aqͥlonem.¬
⁊ aliam ad austrũ: & fiet p̃ruptum q̃drangu¬
lum: ut quadrifaria in qͣtuor mundi plagas
uorago illa tendat᷑. Et fugietis ad uallem mon¬
tium meoꝵs: qm̃ comunget᷑ uallis montium
usq ad ꝓximũ. Quo erant montes: udelicet

Expanded text:
dium montis ad aquilonem, et medium ejus ad meridiem. Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad aquilonem, altera ad austrum respiciat, repente in ipsa voragine et praerupto, alia vorago rumpetur, et unam partem separabit ad aquilonem, aliam ad austrum, et fiet praeruptum quadrangulum, ut quadrifaria in quatuor mundi plagas vorago illa tendatur. « Et fugietis ad vallem montium eorum, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum. » Duo erant mon
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm oportet. Tc̃ eccda receptura : pͥstinam
głam: & tabernacła id ÷ conuentꝰ fideliũ
ꝑ totũ orbem instaurabunt᷑: nec sͥ tribuent
magistri hanc głam tanqͣm ꝑ eos hec pax
eccłie uen̾it: s dño assignabit᷑ omẽ gau¬
dium ⁊ ꝓsꝑitas fidelium. In die illa ꝓtegte
erit qui offenderit ex eis quasi dauid: &¬

Expanded text:
quam oportet. Tunc Ecclesia receptura est pristinam quam oportet. Tunc Ecclesia receptura est pristinam gloriam, et tabernacula, id est conventus fidelium, per totum orbem instaurabuntur, nec sibi tribuent magistri hanc gloriam, tanquam per eos pax haec Ecclesiae venerit, sed Domino assignabitur omne gaudium et prosperitas fidelium. « In die illa proteget erit qui offenderit ex eis in die
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt uces iuda qui necessitate cum hostib
erant contͣ iherłm hȩc uota feceruit: tunc
ego dñs tantam eis dabo fortituduiẽ. ut qͣsi
ignis ligna & sic̃ fax fenum. sic deuorent õs
adu̾sarios incircuitu: ut ꝑacta uictoria ha¬
bitet᷑ rursus iherłm. ⁊ instaurent᷑ taberna¬
cula iuda : id ÷ castella. uici. ⁊ oppida quȩ
uastata fuerant: ut domꝰ dauid. id ÷ familia
regia q̃ de dauid descendit ⁊ ineliti ac po¬
tentes de iherłm. ñ głient᷑ contͣ iudam tan¬
qͣm suo imꝑio ⁊ consiliis regat᷑: s sciant quod
diũ sit rex eoꝵs atq uictoria. Iuxta allego
ces ȩccłȩ sic̃ ignis in ligna. ⁊ sic̃ faces infeno:
excoquentes omẽ uiciũ: & ligna infructuo¬
sa. id ÷ omĩa ꝑu̾sa doginata consumeritur:
⁊ deuorabunt a dextris ⁊ sinistris eos qͥ no¬
luerunt mediũ uirtutis it̃ tenere. Omĩs
enĩ uirtꝰ: in meditullio ẽ. Adextris aut̃⁊
sinistris sunt: qͥ aut plus sapiunt aut minꝰ

Expanded text:
in Juda, qui necessitate cum hostibus erant contra Hierusalem, haec vota fecerunt, tunc ego Dominus tantam eis dabo fortitudinem, ut quasi ignis ligna, et sicut fax fenum, sic devorent omnes adversarios in circuitu, ut peracta victoria habitetur rursus Hierusalem, et instaurentur tabernacula Juda, id est castella, vici et oppida quae vastata fuerant, ut domus Juda id est familia regia, quae de David descendunt et inclyti ac potentes de Hierusalem non glorientur contra Judam, tanquam suo imperio et consiliis regatur, sed sciant quia Dominus sit rex eorum atque victoria. Juxta allegorces Ecclesiae sicut ignis in lignis, et sicut faces in feno excoquentes omne vitium, et ligna infructuosa, id est omnia perversa dogmata consumentur, et devorabunt a dextris et a sinistris eos qui noluerunt medium virtutis iter tenere. Omnis enim virtus in meditullio est. A dextris autem et sinistris sunt, qui aut plus sapiunt, aut minus
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt. aꝑiet dñs oculos. id ÷ respectũ
miserationis: ut eos suo dignos faciat aspec¬
tu: ⁊ oculorum suoꝵ illustret lumine. Spi¬
ritalit̃ eqͥ qñ in malam partẽ accipiuntur:
luxuriosos atq suꝑbos designant. Horum as¬
censores sunt demones. uł falsoꝵ dogmatum
magistri: qͥ om̃s u̾tent᷑ instuporem. ⁊ amen-¬
tiam. ut conuincant᷑ nullam habnisse scientiã:
⁊ oppriment eos palpabiles tenebre. sic̃ quon¬
dam egyptũ. Suꝑ domum aũ iuda. id ÷ con-¬

Expanded text:
cogebant, aperiet Dominus oculos, id est respectum cogebant, aperiet Dominus oculos, id est respectum miserationis, ut eos dignos faciat suo aspectu, et oculorum suorum illustret lumine. Spiritualiter equi, quando in malam partem accipiuntur, luxuriosos atque superbos designant. Horum ascensores sunt daemones, vel falsorum dogmatum magistri, qui omnes vertentur in stuporem et amentiam, ut convincantur nullam habuisse scientiam, et oppriment eos palpabiles tenebrae, sicut quondam Aegyptum. Super domum autem Juda, id est con
Abbreviated transcription (Latin):
ad qͦs iuuenes exerceri solent: ⁊ eos ꝓ fuarũ
uiriũ qualitate leuare. Alii usq ad genua:
alii ad umbilicũ: alii usq ad humeros ⁊ ca¬
put:⁊ ñ nulli suꝑ uerticẽ. erectis iunctisq
manib extollere: magnitudinẽ uiriũ sua-¬
rum hoc mͦ ꝓbantes. E st gͦ senfus. Ponam
iherłm qͣsi grauissimũ lapidem. cunctis gen¬
tib: ut qͣsi ad ludũ subleuandi lapidis. sic
ad capiendam eã congregent᷑: ⁊ suã uirtu¬
tem ostendant. S necesse erit. ut dũ leuat᷑
lapis. id ÷ dũ oppiignat᷑ iherłm: ipso nisu uł
eleuatione. scissuram uł rasurã aliqͣm in leuan¬
uidas quoq obsidere eam cogat᷑: ꝑcutiet.
Siue ꝑcuci& instupore: ut quasi stupidi
⁊ absq sensu efficiant᷑. Ꝙ ascensores eoꝵ in
amentia: hoc ÷ tanta magnitudine formi¬
ainis p̃ment᷑: ut u̾tant᷑ in amentiã. Sa ꝑ
domũ aũ iudam qͥ contͣ suã ciuitatem fac̾e

Expanded text:
ad quos juvenes exerceri solent, et eos pro suarum ad quos juvenes exerceri solent, et eos pro suarum virium levare qualitate, aliusque ad genua, alii ad umbilicum, quibusdam usque ad humeros et caput, nonnulli super verticem erectis junctisque manibus extollere, magnitudinem suarum virium hoc modo probantes. Est ergo sensus: Ponam Hierusalem quasi gravissimum lapidem cunctis gentibus, ut quasi ad ludum sublevandi lapidis, sic ad capiendam eam congregentur, et suam virtutem ostendant. Sed necesse erit ut dum levatur lapis, id est dum oppugnatur Hierusalem, ipso nisu et elevatione scissuram vel rasuram aliquam in levanJudas quoque obsidere eam cogatur, percutiesive, « percutiet in stuporem, » ut quasi stupidi et absque sensu efficiantur, et ascensores eorum in amentia, hoc est tanta magnitudine formidinis prementur, ut vertantur in amentiadomum Juda, qui contra suam civitatem facere
Abbreviated transcription (Latin):
dit dñs cęlum uelut tabernaculũ: & scd̾m
psalmistam sic̃ pellem. Sic̃ enĩ pellis corpꝰ
animalis undiq circundat: sic celum suo
ambitu omĩa continet. Fundauit t̾ram
mobilem eã ⁊ insua mole stantẽ constituit.
Finxit sp̃m̃ hominis ineo: id ÷ animã in
corpore hominis posuit: ⁊ ex duab substan¬
ciis animȩ ⁊ corporis unũ animal compe¬
git. Sp̃c enĩ: hic ꝓ anima ponit᷑. Iste itaq
uniu̾sitatis creator ⁊ dñs dicit iuxta lite¬
ram positurũ se iherłm suꝑliminare crapu¬
le om̃ĩb ppłis incircuitu: ut qͥ limen eiꝰ at¬
tigerit in ebriet᷑ ⁊ corruat: uł etiã ipsum
suꝑliminare corruat suꝑ eũ qͥ illud attige¬
rit. S ⁊ iudas captꝰ ab hostib ⁊ in illorum
tͣnsiens societatẽ obsessa iherłm ciuitate
sua: coget᷑ obsidere ipsam suã ciuitatem.
sione lacerabit᷑. Mos ẽ urbis palestine. ut
dic̃ beatꝰ iheronimus. ut in castellis ⁊ uicis
ponant᷑ rotundi lapides grauissimi ponderis.

Expanded text:
dit Dominus coelum velut tabernaculum, et secundum Psalmistam sicut pellem. Sicut enim pellis corpus animalis undique circumdat, sic coelum suo ambitu continet. Fundavit terram, immobilem eam et in sua mole stantem constituit. Finxit spiritum hominis in eo, id est animam in corpore hominis posuit, et ex duabus substantiis animae et corporis, unum animal compegit. Spiritus enim hic pro anima ponitur. Iste itaque universitatis Creator et Dominus dicit, juxta litteram positurum se Hierusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu, ut qui limen ejus attigerit, inebrietur et corruat, vel etiam ipsum superliminare corruat in eum, qui eum attigerit. Sed et Judas captus ab hostibus, et in illorum transiens societatem, obsessa Hierusalem civitate sua, cogetur obsidere ipsam suam civitatem. sione lacerabitur. Mos est urbium Palaestinae ut dicit beatus Hieronymus ut in castellis et vicis ponantur rotundi lapides gravissimi ponderis,
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm. Qd̃ dicit queret conterere os gen¬
tes: inbonã partem accipiendũ :. Conterit
enĩ dns̃. ñ ad ꝑdicionem s ad emendatio¬
nẽ : ut desistant ꝑsequi iherłm: ⁊ ex hostib
efficiant᷑ ciues. Q effundam suꝑ domum¬
largitatem dantis ostendit: qua ds grãm
dit. Hȩc ⁊ in xpi refurrectione impleta sur:
⁊ cotidie implent᷑ in ȩccła. W aspicient ad¬

Expanded text:
em. » Quod dicit, quaerere se conterere omnes gentes, in bonam partem accipiendum est. Conterit enim Dominus non ad perditionem, sed ad emendationem, ut desistant persequi Hierusalem, et ex hostibus efficiantlargitatem dantis ostendit, quia Deus gradit. Haec et in Christi resurrectione impleta sunt, et quotidie implentur in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ocłos suos. ⁊ misertꝰ fuerit eoꝵ: tunc
duces uida qͥ erant inobsidione contͣ iherłm
coacti ab hostib. facient uota in cordib. quia
loqͥ libere ñ audebunt. ut suꝑet iherłm qͣm
obsident: ⁊ ipse iudas uincat᷑ cũ ciuib suis.
Tropologice duces nuida funt apłi ⁊ uiri apl̃i¬
ci ceteriq doctores: qͥ p̃sunt exercitib xpĩ.
Hii nolunt hab̾e alios auxiliatores. nͥ habita¬
tores iherłm. id ÷ orthodoxos ⁊ catholicos ui¬
ros: eosq optant confortari in dño dõ suo.
De his ducib unꝰ fuit petrus: qͥ inuenit mar-¬
cum habitatorem iherłm. Paulus qͦq ⁊ ipse
dux egregiꝰ habuit timotheum: titũ: lucã:
ueros iherosolimitas: ⁊ cũ eis orbem t̾rarum
subdidit.xͦ. In die illa ponã duces uida sic̃

Expanded text:
 oculos suos, et misertus fuerit eorum, tunc duces Juda qui erant in obsidione contra Hierusalem, coacti ab hostibus, facient vota in cordibus, quia loqui libere non audebunt, ut super Hierusalem, quam obsident, et ipse Judas vincat cum civibus suis. Tropologice duces Juda sunt apostoli, viri apostolici, caeterique doctores, qui praesunt exercitibus Christi. Hi nolunt habere alios auxiliatores, nisi habitatores Hierusalem, id est orthodoxos et catholicos viros, eosque optant confortari in Domino Deo suo. De his ducibus unus fuit Petrus, qui invenit Marcum habitatorem Hierusalem: Paulus quoque et ipse dux egregius habuit Timotheum, Titum, Lucam, veros Hierosolymitas, et cum eis orbem terrarum subdidit Christo. « In die illo ponam duces Juda
Abbreviated transcription (Latin):
me dñs. saluator: cuiꝰ sunt u̾ba suꝑiora.
Proice illud ad statuariũ. id ÷ fictorem uł
figulum: quẽ dm̃ omniũ fictorem ⁊ plasma¬
torem accipimꝰ: ut istiꝰ fictoris iudicio mer¬
ces reddita penderet᷑. Deinde cernens tam
uili p̃cio tͥginta argenteoꝵ mundi creato¬
rem ⁊ dñm app̃ciatum: ꝑ yroniam dicit
De quorum p̃cium: qͦd appreciatꝰ sum ab eis.
Ac si cum q̃dam indignantis irrifione di¬
ceret. Ecce qͦ p̃cio ppłs m̃s specialit̃ a me
dilectꝰ. quemq in filios ad optauerã: me uen-¬
ta argenteos: & ñ eos deposui s ꝓieci in
⁊ reddi sacerdotib: confitente ipso. Pecca¬
ui: tradens sanguinẽ iustum. At illi nolue¬
runt illud mittere incorbanan. hoc ÷ in
gazophilatium: s emerunt ex eo agrum
figuli insepulturã ꝑegrinorum. Nos enim
signabam᷑ in hoc facto qͥ ꝑegrini eramꝰ a
testamento dĩ: s redempti p̃cioso filii eius
sanguine: indomo figuli creatoris ⁊ fac¬
toris omniũ: in p̃cio sanguinis xͥ requiesci¬

Expanded text:
me, » Salvator, cujus sunt verba superiora, « projice illud ad statuarium, » id est fictorem, vel figulum, quem Deum omnium fictorem et plasmatorem accipimus, ut istius fictoris judicio merces reddita penderetur. Deinde cernens tam vili pretio triginta argenteorum mundi Creatorem et Dominum appretiatum, per ironiam dixit: « Decorum pretium quo appretiatus sum ab eis. » Ac si cum quadam indignantis irrisione diceret: Ecce quo pretio populus meus specialiter a me dilectus, quemque in filios adoptaveram, me venta argenteos, et non eos deposui, sed projeci in e reddi sacerdotibus vi tradens sanguinem justum. » At illi noluerunt illud mittere in corbonam, hoc est in gazophylacium, sed emerunt ex eo agrum figuli in sepulturam peregrinorum. Nos enim signabamur in hoc facto, qui peregrini eramus a testamento Dei, sed redempti pretioso Filii ejus sanguine in domo figuli creatoris et factoris omnium, in pretio sanguinis Christi requiesci
Abbreviated transcription (Latin):
Precipit gͦ fraiee siue gladio. quẽ uł passio¬
nis dolorem uł mortem: uł certe ipsam iude¬
orum maliciã possumꝰ acciꝑe. De qua ip̃se
ad patrẽ loquit᷑. Erue aframea animam
meã. Suscitat᷑ hȩc framea suꝑ pastorem. xp̃m
p̃cepto patris: ad quẽ dr̃. Quem tu ꝑcussisti
ꝑsecuti sunt. Suscitat᷑ ⁊ suꝑ uirum coheren¬
tem illi: id ÷ do patͥ. Filiꝰ enim coheret semꝑ
patri: sic̃ ipse dic̃. Ego in patre: ⁊ pat̾ in me.
Coheret aut̃ illi ñ ꝑ comunctionẽ: s ꝑ eiꝰdem
substanqie unitatem. Ꝙ notandũ quod hic
disꝑgentur oues. Postqͣm gͦ bonus pastor ꝑ¬
cussus ẽ. & uir coherens dõ incruce suspensus
ẽ: disꝑse sunt oues. id ÷ apłi. ⁊ siqui erant
credentiũ. Tunc u̾tit manũ ad pariuilos:
qͥb dix̾at. Noli timere pusillus grex: qr com¬
ad comꝑationẽ infidelium qͥ uinumerabi¬
leserant. paucissimi uidebant᷑. Ad hos ma¬
num. id ÷ oꝑationem conu̾tit ut illos salua¬

Expanded text:
Praecipit itaque frameae sive gladio, quem vel passionis dolorem, vel mortem, vel certe ipsam Judaeorum malitiam possumus accipere, de qua ipse ad Patrem loquitur: « Erue a framea animam meam. » Suscitatur haec framea super pastorem Christum praecepto Patris, ad quem dicitur: Quem tu percussisti, persecuti sunt. Suscitatur et super virum cohaerentem illi, id est Deo Patri: filius enim semper cohaeret Patri, sicut ipse dicit: « Ego in Patre, et Pater in me est. » Cohaeret autem illi, non per conjunctionem, sed per ejusdem substantiae unitatem. Et notandum quod hic dispergentur oves. » Postquam ergo bonus pastor percussus est, et vir cohaerens Deo in cruce suspensus est, dispersae sunt oves apostoli, et si qui erant credentium, tunc vertit manum ad parvulos, quibus dixerat: « Nolite timere, pusillus grex, ad comparationem infidelium, qui innumerabiles erant, paucissimi videbantur. Ad hos manum, id est operationem convertit, ut illos salva
Abbreviated transcription (Latin):
sumptꝰ ÷. piecta ẽ multitudo gentiũ: ⁊ ir¬
ritum fa̾ctum ÷ fedus qͦd inieram cũ omĩb
gentib. Et cognouerunt sic pauꝑes gregis.
io ÷ fideles ex isrł qui mea mandata custo¬
diunt. quia u̾bum diũ ÷. hoc ÷ uoluntas
eiꝰ ut gentes abiciant᷑: ⁊ isrł in abraham
eligat᷑. e dixi ad eos. Si bonum ÷ in oculis
uris: afferte mercedem meã. Et si non: qui¬
gis ifrłitici. Postqͣm cognouerunt u̾bum ẽẽ
dñ. qͦd uidelicet uoluntas ẽet dĩ ut om̃ĩb
gentib abiectis ⁊ suis ꝑmissi erroub elige¬
trium eligendi qͦd uoluerint: ꝓ hac assũpti¬
one qua abieci om̃s gentes: ⁊ uos in peculia¬
rem mͥ elegi ppłm: reddite mͥ mercedem
meã : id ÷ mea p̃cepta seruate. Sin aut̃ ñ
uultis meo censeri nomine. neq facere q̃
p̃cepi : facite manifeste qͦd uultis. At illi
tt̃ qͥdem cum ista eis dicerent᷑: respondert̃
moysi. Omĩa q̃ p̃cepit nobis dñs ds̃ nr̃.¬

Expanded text:
sumptus est, projecta est multitudo gentium, et irritum factum est foedus quod inieram cum omnibus nationibus, et cognoverunt sic pauperes gregis, id est fideles ex Israel, qui mea mandata custodiunt. Quia verbum Domini est, hoc est voluntas ejus ut gentes abjiciantur et Israel in Abraham eligatur. « Et dixi ad eos: Si bonum est in oculis vestris, afferte mercedem meam: et si non, quigDomini, quod videlicet voluntas esset Domini, ut omnibus gentibus abjectis, et suis promissis erroribus, eligetrium eligendi quod voluerit, pro hac assumptione qua abjectae omnes gentes, et vos in peculiarem mihi elegi populum, reddite mihi mercedem meam, id est mea praecepta servate. Sin autem non vultis meo censeri nomine, neque facere quae praecepi, facite manifeste quae vultis. At illi tunc quidem cum eis ista dicerentur, responderunt Moysi: « Omnia quae praecepit nobis Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ho eossic̃ ꝓbatur aurum. Ipsa inqͥt t̾cia pars
q̃ relinquet᷑ int̾ra ducet᷑ ꝑ ignem tempta¬
cionis: & temptabit᷑ atq affliget᷑. Non ut
consumant᷑ ut palee: s ut ꝓbent᷑ ut aurũ
⁊ argentum: ⁊ possiit dic̾e cũ psalmista.
Siue ducent᷑ ꝑ ignẽ illum: quẽ dñs misit
int̾ram. Ꝙ de quo dr̃. Ille uos baptrzabit:
⁊ solidet᷑: ut nullis possint adu̾sitatib suꝑa¬
ri. Ipse inuocabit nomen meũ: ⁊ ego exau

Expanded text:
sa inquit tertia pars, quae relinquetur in terra, ducetur per ignem tribulationis, et tentabitur, atque affligetur; non ut consumantur, sed ut probentur ut aurum et argentum, et possint dicere cum Psalmista: Sive ducentur per ignem illum quem Dominus misit in terram, et de quo dicitur: « Ille vos baptizabit et solidetur, ut nullis possit adversitatibus superari. « Ipse vocabit nomen meu
Abbreviated transcription (Latin):
tempore custodierat. Gladius suꝑ brachi¬
um eiꝰ. id ÷ manifesta ultio: ut omẽ robur
⁊ fortitudo illiꝰ arescat: & suꝑ oculũ dex¬
trum eiꝰ : ut omĩs eiꝰ scientia ⁊ intellectus
de qͦ iactabat se. ȩt̾ius tenebris obscuret᷑.
Potest quoq gladiꝰ ille accipi ÷ de qͦ alibi
dr̃. In ebriatus ẽ incelo gladius ms̃. Hic
gladius u̾bũ scilicet dei penetrans omĩa.
fortitudinẽ antixͥ martere faciet: &
oculum eiꝰ. id ÷ aciem mentis qua se acutissi¬
me putabat uidere sacramenta di. ꝑpetua

Expanded text:
tempore custodierat. Gladius super brachitempore custodierat. Gladius super brachium ejus, id est manifesta ultio, ut omne robur et fortitudo illius arescat, et super oculum ejus dextrum, ut omnis ejus scientia et intellectus, de quo jactabat se, aeternis tenebris obscuretur. Potest quoque gladius ille accipi, de quo alibi dicitur: « Inebriatus est in coelo gladius meus. » Hic gladius, verbum scilicet Dei, penetrans omnia, fortitudinem Antichristi marcescere faciet, et oculum ejus, id est aciem ejus mentis, qua se acutissime putabat videre sacramenta Dei, perpetua