comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrim aeucriossensus apta uerbu distinguunt : In tubernaculodicitur quis ha¬
bitat : de illo quiud huc in huius scłi agone contendit : In monte quis requiescit
quando icm unus quisq fideliũ post lubores huius scłi aeternae pacis securitute
dñi xp̃idicitur : quod et desiderio satis faciut postulantis et incarnis ei adorabile
reuelet archanumꝰ: primt siquidem głu ipsius fuit in greditubernaculũ sinem¬
cula quando tẽplũ hieru scdẽ a peccatis liber in trabat : nacũ alii domũ dĩpurificatio¬
niscausa fuerint ingressi: illes olus taliter introiuit : ut sinemacula ante conspec¬
tũ patris ad sisteret . ut non illilex aliquid daret : sed ipsepotius legẽ sicut optimus

Expanded text:
pulcherrime varios se sensus apta verba distinguant. In tabernaculo dicitur, quis hapulcherrime varios se sensus apta verba distinguant. In tabernaculo dicitur, quis habitat? de illo qui adhuc in hujus saeculi agone contendit. In monte quis requiescit? quando jam unusquisque fidelium post labores hujus saeculi, aeternae pacis securitate Domini Christi dicitur, quod et desiderio satisfaciat postulantis, et incarnationis ejus adorabile revelet arcanum. Prima siquidem gloria ipsius fuit ingredi tabernaculum sine macula, quando templum Jerusalem a peccatis liber intrabat. Nam cum alii domum Dei purificationis causa fuerint ingressi, ille solus taliter introivit, ut sine macula ante conspectum Patris assisteret, ut non illi lex aliquid daret, sed ipse potius legem, sicut optimus
Abbreviated transcription (Latin):
bantur quasi tabernas et quia ibi habi tabant etcuenabunt sic̃ antiquis moserat
semelcibũ sumere exduobus nominib: unũ traditur factũ eẽ uocabulũ idẽ extubernu
et caenaculo quasi tabernaculũ : Hinciam tuber nacula consonant̃ dicta sentimꝰ expe¬
ditionales et subitas habitationes : nã et in ueteri testumento iussit sibi dnstaberna¬
culũ fieri cũ israbeliticus populus eẽt incastris : Vt uelut quȩdc̃ dom̃ diuinasimul
moueretur cũ mansionib: hebreorũ Vnde factũ ẽ ut fides catholicaquȩ ꝑecclesias toto
orbediffusa ẽdi tabernaculũ nuncupetur : Dequoetiũ etio sephus in libro antiquitutũ
tertiotitulo diligenti narratione disseruit quod nos fecimus pingi et in pundecti maio¬
riscapite collocari montẽ uero scm̃ significat hierusclem futurã : Ised in tuere quã

Expanded text:
bantur, quasi trabernas. Et quia ibi habitabant et coenabant, sicut antiquis mos erat bantur, quasi trabernas. Et quia ibi habitabant et coenabant, sicut antiquis mos erat semel cibum sumere, ex duobus nominibus unum traditur factum esse vocabulum, id est ex traberna et coenaculo, quasi trabernaculum. Hinc jam tabernacula consonanter dicta sentimus expeditionales et subitas habitationes. Nam et in Veteri Testamento jussit sibi Dominus tabernaculum fieri , cum Israeliticus populus esset in castris, ut velut quaedam domus divina simul moveretur cum mansionibus Hebraeorum. Unde factum est ut fides catholica, quae per Ecclesias toto orbe diffusa est, Dei tabernaculum nuncupetur. De quo etiam et Josephus in libro Antiquitatum tertio, titulo septimo, diligenti narratione disseruit, quod nos fecimus pingi, et in pandectis majoris capite collocari. Montem vero sanctum significat Jerusalem futuram. Sed intuere quam
Abbreviated transcription (Latin):
et inlege eius meditubiturdieac nocte : Hic autem tidemuirum decemdicit
scĩs praeminere uirtutibus sic et ibi petatheuchi : ethic decadogiuirtus os¬
tenditur⁊ Di uiSłOPsalcr:
Niuisiops almihuius totainterrogatione et responsione noscitur constituta
sed interro gatio constat unouersiculo : responsiouero sex uersibus con¬
tinetur : nunc ad exponenda uerba ueni amus:Nouero Eeuensibus con¬
DNE QUISHABITABITINTABERNACuLo tuo autquis
Re qulescEΤ IN MΟΝTE SCÕ TuoU
esiderans prophetinos sequos dignos eccła suadñ siudicaret tã quãpius
sacerdos ante faciem ei ad sistens res ponscpetit e desiscitatione scia cupit
sefieri certiorẽ : quae figura dicitur erotema : quando interroganti fit apti
responsio : Int̃rogat enim quis in eiꝰ tubnaculo possithubiture: sed quuruo¬
cetur tubernaculũ : pciulo diligentius perscrutemur : maiores nrĩ domus
pauperũ tabnas appellauer : propterea quia tantũ trabiib ñ adhuctegulis tego¬

Expanded text:
et in lege ejus meditabitur die ac nocte. . Hic autem talem virum decem dicit sanctis praeeminere virtutibus. Sic et ibi Pentateuchi, et hic Decalogi virtus ostenditur. Divisio psalmi. Divisio psalmi hujus tota in interrogatione et responsione noscitur constituta; sed interrogatio constat uno versiculo, responsio vero sex versibus continetur. Nunc ad exponenda verba veniamus. 51 Expositione, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Desiderans propheta nosse quos dignos Ecclesia sua Dominus judicaret, tanquam pius sacerdos ante faciem ejus assistens responsa petit, et de sciscitatione sua cupit se fieri certiorem. Quae figura dicitur erotema, quando interroganti fit apta responsio. Interrogat enim, quis in ejus tabernaculo possit habitare? Sed cur vocetur tabernaculum paulo diligentius perscrutemur. Majores nostri domos pauperum tabernas appellaverunt propterea quia tantum trabibus, non adhuc tegulis tege
Abbreviated transcription (Latin):
perae ud uimiplere in becillitas humane non prae udlo sum fuerit eius¬
uire nega tumleste unbe fa cerebonum nisiusque sidieo scaoi flueere ditu
miseratio peruentummsiam cum adeum acceditur nec ab ipsoreceditur
omnebonunesinedubi tationeperagitur : ste ergo finis qui est pro
uomodopros pexit scilicet ut nobis mitteret unige pitan filiuion
Iusuuodoppeps quem uera fides euidentius porcut ipt agne culciñ sa
filios hominum deuda eis potest intellegi suntin entngelicdñseai¬
repeluendos sacrilegos asered dit alienum⁊equirens dõo:

Expanded text:
pere vel implere imbecillitas humana non praevalet. Quapropter jpere vel implere imbecillitas humana non praevalet. Quapropter jure negatum est ullum facere bonum, nisi usque ad ipsum fuerit ejus miseratione perventum. Nam cum ad eum acceditur, nec ab ipso receditur, omne bonum sine dubitatione peragitur. Iste est ergo finis, qui est promnum. Quomodo prospexit? Scilicet ut nobis mitteret Unigenitum Filium suum, per quem vera fides evidentius potuisset agnosci. Super filios hominumrepellendo sacrilegus a se reddit alienum. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
qui praedictus fuerat a prophetis: Ideo grauius quicnon labus
set Dixit incorde ut melo uoto peior incredulitus iungeretor
coruoluttatitus suis nonesł quĩ paciat
ꝓdorrupti sunt dum abscripturarum sanitate decede pocmse
Esusprobati sunt incidisse uitio sos eduitum deominabires
peccati ut ne fandissima incredulitute maculati abomina bauola
qno suis erroribus redderentur: uolunta senim dccureste quielut
duo qum animus qui cule nimito uelocitiote transfortura sebus tnon
ne bonum fecut noc cum dñi praeceptis oboediens una rcebe scuuisa filin¬
qe bontia isitit nsonne idembonum fecit abrabicm cum scuot filiũ
obsedie s diui nisiuis sionibus obtulit immolan dum dno gratiebenum
turt seipios dicomosipmor tibus obtulerunt iiunt hodie quaetlns
tio ueris simestibi debetit elucere : considera durdise qdiquod uel inci
usque ad unum : reuera solus est xp̃s : sine quo bonuniceli q uocdiuel inei¬

Expanded text:
qui praedictus erat a prophetis. Ideo gravius quia non labiis, qui praedictus erat a prophetis. Ideo gravius quia non labiis, sed dixit in corde; ut malo voto pejor incredulitas jungereturvoluntatibus suis; non est qui faciat Corrupti sunt, dum ab Scripturarum sanitate recedentes, in sensus probati sunt incidisse vitiosos. Sequitur deinde poena peccati, ut nefandissima incredulitate maculati, abominabiles Domino suis erroribus redderentur. Voluntas enim dicta est a volatu, quoniam animus quo vult nimia velocitate transfertur. Sne bonum fecit Noe, cum Domini praeceptis obediens, in arcam salvandus intravit? Nonne idem bonum fecit Abraham, cum filium suum obediens divinis jussionibus obtulit immolandum? Nonne bonum tes, seipsos gloriosis mortibus obtulerunt? Fiunt hodieque, Domino tio verissime tibi debeat elucere, considera quid sequitur, non est usque ad unum. Revera solus est Christus, sine quo bonum aliquod vel inci
Abbreviated transcription (Latin):
mus hic iuda eorum uaesanicm uehe menti increpatione castigat
asper inuentionibus: terribilis profanis amarus incredulus: ut
haec increpatio merito scãe detur eccle sice contracuius propositi
demens perfidic praucs intentiones nititur excitcre :
acies illa dñi quae induo decimo psalmo DrUISIOꝑSalou¬
desiderabili supplicatione petebatur. hiciam introducitur ad ue¬
nisse et ideo primo modo increpat ecclesia catholica iud aeos: qusuu
sio xp̃o minime crediderunt : Secundo modicit : in ang eos trepida¬
tione confundi: qui fructuo sumtimorem dñĩ cognoscere noluerunt.:
adpos tremum eorum infinem saeculi praedicitur euenire consorti
cum plenitudo gentium longis saeculis expectata proueneret
et cum dñi pietus in eis proditur adđ confessionis remedia facilius
inuitentur
idens populus iudaeorum xp̃m humiliter in asumpta care
uenisse Insipienter dixit non est ds nec intelleritupsoniabu

Expanded text:
mus hic Judaeorum vesaniam vehementi increpatione castigat: mus hic Judaeorum vesaniam vehementi increpatione castigat: asper invectionibus, terribilis profanis, amarus incredulis; ut haec increpatio merito sanctae detur Ecclesiae, contra cujus propositum demens perfidia pravas intentiones nititur excitare. Divisio psalmi. Facies illa Domini, quae in duodecimo psalmo desiderabili supplicatione petebatur, hic jam introducitur advenisse. Et ideo primo modo increpat Ecclesia catholica Judaeos, qui viso Christo minime crediderunt. Secundo modo dicit inani eos trepidatione confundi, qui fructuosum timorem Domini cognoscere noluerunt. Ad postremum, eorum in finem saeculi praedicitur evenire conversio, cum plenitudo gentium longis saeculis exspectata provenerit; ut cum Domini pietas in eis proditur, ad confessionis remedia facilius iidens populus Judaeorum Christum humiliter in assumpta carne venisse, insipienter dixit: Non est Deus. Nec intellexit ipsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
xi sunt : ut merito hicpsalmus talia nobis sacramenta concesserit᷑
qui a postolorum noscitur numero consecreitus. : Duo decim quoque
tribus hȩbreorum populum : constatesse diuisum Duo decimetiam
sedes iniudicio uenturo : dñs promitat apłis  Duo decim quoque mo¬
sibus annus ipse partitus ẽ: sed et talich uius modi plura diligens lec¬
tor inuenies ut hunc calculum multis mysteriis refertum es cognoscas
um uerba ista praemissis ex positionibus omninoiam nota sint
memoria potius de his qũcm nostersermorequiratur Inti¬
tulis autem ius te finis frequenter repetitur: ut semper ad omni¬
potentem x pm̃ audientis animus erigatur: sed finis iste sicuedic¬
tum est uariis significationibus sensum nr̃m transmittit ad dnm̃
Nunc tribu lantium confessione: nunc exultatione laetuntium
nunc docentis affectu. nunc comminatĩon eiudicu: Modotamen psal¬

Expanded text:
xi sunt; ut merito hic psalmus talia nobis sacramenta concesserit, xi sunt; ut merito hic psalmus talia nobis sacramenta concesserit, qui apostolorum noscitur numero consecratus. In duodecim quoque tribus Hebraeorum populum constat esse divisum. Duodecim etiam sedes in judicio venturo Dominus promittit apostolis. Duodecim quoque mensibus annus ipse partitus est. Sed et alia hujusmodi plura diligens lector invenies, ut hunc calculum multis mysteriis refertum esse cognosca psalmus David. Cum verba ista praemissis expositionibus omnino jam nota sint, memoria potius de his quam sermo noster requiratur. In titulis autem juste finis frequenter repetitur, ut semper ad omnipotentem Christum audientis animus erigatur. Sed finis iste, sicut dictum est, variis significationibus sensum nostrum transmittit ad Dominum: nunc tribulantium confessione, nunc exsultatione laetantium, nunc docentis affectu, nunc comminatione judicii. Modo tamen psal
Abbreviated transcription (Latin):
tributa: et intendequod prius dixit. cantabo : de inde ꝑscllam
cantubor corde ubinimia laetitia complebatur : ꝑsallam operibu
bonis qđ  maxime diuinitas querit  ut cantabo : pertineut ad contem¬
platiuam p̃sallam ad actuclem ⁊ Quaeduo tum quam gemini oculi
espicicmus prophetam in contemplation eb ecta. positum quan¬
Ado desi derio gloriosam in carnationem dnĩ sustinebat: ethinc
aduertamus quaclemunus in de suscepimus : quod regem potentem e
scm̃ prophetumtunto studio conspicere uoluisse senti amus ÷ Sed
dno supplicundum ẽ. nediabolo tradat sub desertione temptaendos:
et tulibene ficio nos reddat indignos: ut cui ille ad huc uenturam de¬
uotissime famulabatur: Nos eiꝰ qui iamuenit fideliter seruiamus:
Am monet etium duodenarius numerus a postolorum nos recolere
quantitatem quid octrina perfectissimco mandatorum: et dñm̃u
supra ominia dilexerunt: et proximos eadem ut secaritate comples¬

Expanded text:
tributa. Et intende quod prius dixit, cantabo; deinde psallam; tributa. Et intende quod prius dixit, cantabo; deinde psallam; cantabo corde, ubi nimia laetitia complebatur  ms. G., contemplabatur; psallam operibus bonis, quod maxime Divinitas quaerit; ut cantabo pertineat ad contemplativam, psallam ad actualem. Quae duo tanquam gemini oculi  psalmi. Respiciamus prophetam in contemplatione beata positum, quanto desiderio gloriosam incarnationem Domini sustinebat; et hinc advertamus quale munus inde suscepimus, quod regem potentem, et sanctum prophetam tanto studio conspicere voluisse sentimus. Sed Domino supplicandum est, ne diabolo tradat sub desertione tentandos, et tali beneficio nos reddat indignos; ut cui ille adhuc venturo devotissime famulabatur, nos ei, qui jam venit, fideliter serviamus. Admonet etiam duodenarius numerus apostolorum nos recolere quantitatem, qui doctrina perfectissima mandatorum, et Dominum supra omnia dilexerunt, et proximos eadem ut se charitate comple
Abbreviated transcription (Latin):
ferri ipsectamen supernamisericor dicsuffragante inspecius possit
firmis simus in ueniri sicut a postolus dicit. sspes autem non confundit
Intuc enim misericordicedicit : qm̃ qui aliter putat omnem spemsuue
credulitutis euacucat : Ouirtus fidei : et firmitas magna credentis
Gaudebat ad praesentis absentiam : et interior homo dĩ saluture iã
conspexerat : quẽ ad hul extercon car nedibꝰ oculis epunene cupi ebat .N¬
CANTABO OÑO Qui bOΝΑTRIBUΙt mih EpSAL¬
Num sein principiis crebra conquistione ad esiderio suo dicat esse
dilatum : hic sibi bene ficia dni iam laetus asserit contributa i siue
quia prophetiue uirtute accepis sedicit. quod manifeste nouerat
esseuenturum: siue quia hoc ipsum credidisse iam praemium erat
sicut legitur: credidit abraham dõ et reputatum ẽ illi adiustitiũ
Merito ergo accepis se sedicit : cui tunta fidei fuerat fir mitus con¬

Expanded text:
ferri, ipse tamen, superna misericordia suffragante, in spe ejus possit ferri, ipse tamen, superna misericordia suffragante, in spe ejus possit firmissimus inveniri, sicut Apostolus dicit: Spes autem non confundit . In tua enim misericordia dicit, quoniam qui aliter putat, omnem spem suae credulitatis evacuat. O virtus fidei, et firmitas magna credentis! Gaudebat ad praesentis absentiam, et interior homo Dei salutare jam conspexerat, quem adhuc exterior carnalibus oculis cernere cupiebat. VeCantabo Domino, qui bona tribuit mihi: et psalCum se in principiis crebra conquestione a desiderio suo dicat esse dilatum, hic sibi beneficia Domini jam laetus asserit contributa; sive quia per prophetiae virtutem accepisse se dicit, quod manifeste noverat esse venturum; sive quia hoc ipsum credidisse jam praemium erat, sicut legitur: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Merito ergo accepisse se dicit, cui tanta fidei fuerat firmitas con
Abbreviated transcription (Latin):
mortem obdormiunt quando fidei lumine sepulto carnadidelectatio
ne clauduntur sio se est enim somnus de quo laetictur inimicus
oe quauado doseet etimicus cos pualuia duersus cumo
qui tripulagta ii micimet exultapun isimorus icno:
Hoc dedicibolo et angelis eius dicit : quibus tulis consuctudo est insultu¬
re dum capiunt: uictorias suas. putantes sequatium ruinas. Dicit
enim : si diuisus fuero ate: illis gcuidium dabo. qui detestubili consue¬
tudine tunc efficiunt᷑ lacti : quando deceptis a secognouerint possidere :
nam quod dicit simotus fuero : significat infideles animae mutabilicar¬
tem : qui a neces se est ut inlaqueum diaboli pedem mit tactisi sequis picẽ
uestigio mentis ad nõ firmitate sub ducat :¬
eco auteoNTUA MISERT CORDIAS PERABO
ExulłaDIt con meuminsalucarituos
Quamuis desiderio magno raperetur. patientiae suae. tamen momen¬
Eta declarauit dicens.: quia et siad huc contingat propriauotadif¬

Expanded text:
mortem obdormiunt, qmortem obdormiunt, qne clauduntur; ipse est enim somnus, de quo laetatur inimicusadversus eum. Qui tribulant me, exsultabunt si motus fuero. Hoc de diabolo et angelis ejus dicit, quibus talis consuetudo est, insultare dum capiunt, victorias suas putantes sequacium ruinas. Dicit enim: si divisus a te fuero, illis gaudium dabo qui detestabili consuetudine tunc efficiuntur laeti, quando deceptos a se cognoverint possideri. Nam quod dicit, si motus fuero, significat infidelis animae mutabilitatem: quia necesse est ut in laqueum diaboli pedem mittat, si se quispiam vestigio mentis a Domini firmitate subducatEgo autem in misericordia tua speravi. Exsultabit cor meum in salutari tuo. Quamvis desiderio 48 magno raperetur, patientiae suae tamen momenta declaravit dicens: quia etsi adhuc contingat propria vota dif
Abbreviated transcription (Latin):
non desiderium sed decoro crescente ambitu excitutus dolor maximus
sentiatur: quod utique fit : quando spes longu protrahiturnInimicus
meus dediabulo dicit : qui ante aduentum dñi ex altatus humanci cap¬
tiuitate gaudebat: Superme : hoc est super credulitatem mecm :quiu
ille toto orbecolebatur instanter cum deuotionem fidei diuina religio
Penit ad secundum membrum depraecationis suece sed quas hic pieta¬
tem cius lacrimas profudissime credamus nedilatione diutinctotus
mundus captus erroribus interiret: Meenim cum dicit non sibituntum
singularitor petit sed uniuersis fidelibus supplicat sabuenui
quorum dilectionem remedium generale petebatur: Respice ad illum
referendum ẽ quod superius ait usquequo auertis faciem tuam ame
ex audiuero dillud quod dicit incapite psalmi : usque quo dñe obliuisce¬
risme infinem : Oculos autem cordis: hic debemus aduertese quun

Expanded text:
non desiderium, sed decoro crescente ambitu excitatus dolor maximus non desiderium, sed decoro crescente ambitu excitatus dolor maximus sentiatur; quod utique fit quando spes longa protrahitur. Inimicus meus: de diabolo dicit, qui ante adventum Domini exaltatus humana captivitate gaudebat. Super me, hoc est super credulitatem meam, quia ille toto orbe colebatur instanter, cum devotionem fidei divina religio Venit ad secundum membrum deprecationis suae. Sed quas hic pietatem ejus lacrymas profudisse credamus, ne dilatione diutina totus mundus captus erroribus interiret? Me enim cum dicit, non sibi tantum singulariter petit, sed universis fidelibus supplicat subveniri, quorum dilectione remedium generale petebatur. Respice, ad illud referendum est quod superius ait: Usquequo avertis faciem tuam a me? exaudi vero, ad illud quod dicit in capite psalmi: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? Oculos autem cordis hic debemus advertere, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
carnalibus oculis potuit aꝓparero : qua millecur scs affectugenera litecoi
Vmerito cupiebat aspicere . que mundum dignata ẽ caelesti uisitatione scl¬
uare : Sic et desiderium diuiniamoris ostensum est : et impletam caritutem
constat in proximis: quando iugiter expetebat quod omnibus prodessecog¬
nouerat : utrum que enim coniunctum utrumque sociatum ẽ : ut nec dĩsinẽ
Nic ardor maximus sustinentis exprimitur Idicit sibi de esseconsiliũ :
tas est concupiscerebonum et diutius sustinere uenturum
dolo scu in colocinoo perdicon usquequo
cUATADITu inionicus meus suplitnenimd
Adhuc superpiis conquesitionibus per seuerat : subauditur enim deuer¬
Asu superiore ponam : ut sit plena sententia: Dolorem incordemeo
ponam perdiem id ẽpersingulos dies ut absolu te continuctio tempo¬
ris possit intellegi Et respiceuersus istius primum uerbumuut eriã

Expanded text:
carnalibus oculis potuit apparere: quam ille vir sanctus affectu generalitatis carnalibus oculis potuit apparere: quam ille vir sanctus affectu generalitatis merito cupiebat aspicere, quae mundum dignata est coelesti visitatione salvare. Sic et desiderium divini amoris ostensum est, et impletam charitatem constat in proximis: quando jugiter expetebat quod omnibus prodesse cognoverat. Utrumque enim conjunctum, utrumque sociatum; ut nec Deus sine  in anima mea. Hic ardor maximus sustinentis exprimitur. Dtas est, concupiscere bonum, et diutius sustinere, crescit Dolorem in corde meo per diem. Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? Adhuc super piis conquestionibus perseverat. Subauditur enim de versu superiore ponam, ut sit plena sententia: Dolorem in corde meo ponam per diem, id est per singulos dies, ut absolute continuatio temporis possit intelligi. Et respice versus istius primum verbum, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
Plenus propheca ut dictum ẽ dñĩ caritute copiosu qua eius humcnationem
Lauide sustinebtit confidenter eructuans dicit differrt sediatiuhabt epiem¬
tione scia quendo omindes deranti ucl demolesta dilatio ẽ : quem licet inlumina¬
tioe fide eredebet esse uenturum : Deeius tamen tarditate conquiritur
ciuus ad huc speratum cernere non merebatur aduentum : Nonenim obluuscit
dds sed ebeo qui desiderat obliuionemcreditur patiquando difrret donlinis quod
pecitent Infinemluctempus significat : quo in carnationem dñi praeui debct
esseuenturam : eali senim quecerela fideles animas pulscit ut et sine fine cteles¬
escouapient ee dednĩ semper promis sione confidant : Etintuendum quod per
epimone quando similic dictt crebra repetitione geminantur :
quo usque a uertis paciem tuam a mea
pparitonem postulat xp̃i qucm inspirituiam uidebat : Ips ẽ enim facies eiq̃

Expanded text:
Plenus propheta, ut dictum est, Domini charitate copiosa, qua ejus humanationem avide sustinebat, confidenter eructans dicit differri se diutius ab exspectatione sua: quando omni desideranti valde molesta dilatio est. Quem licet illuminatione fidei credebat esse venturum, de ejus tamen tarditate conqueritur, cujus adhuc speratum cernere non merebatur adventum. Non enim obliviscitur Deus, sed ab eo qui desiderat, oblivionem creditur pati, quando differt donare quod petitur. In finem, hic tempus significat quo incarnationem Domini praevidebat esse venturam. Talis enim querela fideles animas pulsat, ut et sine fine coelestia cupiant, et de Domini semper promissione confidant. Et intuendum, quod pere figura dicitur epimone, quando similia dicta crebra repetitione geminantur. Vers. 2. Quousque avertis faciem tuam a me? Apparitionem postulat Christi, quam in Spiritu jam praevidebat. Ipsa est enim facies ejus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
institutor fideliũ secundus ẽpsalmus In primoenĩ becitũuirũ : Quinariadiuisio¬
ne complexus ẽ dicendo : qui non habiit in consilio impiorũ : et inuia peccatorũ

Expanded text:
institutor fidelium secundus est psalmus. In primo enim beatum virum quinaria divisioinstitutor fidelium secundus est psalmus. In primo enim beatum virum quinaria divisione complexus est, dicendo: Qui non abiit in consilio impiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sic comicere ñputamus absurdũ ut quia scã eccła introductaẽ adloquendũ quae
et quinque libros morsi et octo dierũ prodominicare surrectione recipit mys¬
teria : Meritopersonceius tertiũ decimũ caliculũ teneretudectur quia et¬
noui et ueteris testam̃ti sacramenta complectitur siue qđ istenumerus ad illad
Merito ergo calestibus rebus subputatio ista completuest PSAł DAUTD
uerbis diceredebecmus: de textu potius ꝓsed mi quae sunt aptissima ꝑquiramꝰ:
nonenĩ utaliqui psclmorũ quã dum profunditate uelatus .ẽ. sed propheticae
interrogationi respondet dñs indecalogi exemplõ. Decem uirtutib ad becititu¬
dinis succe atria peruenire quas non persingulos uersus quieras : qm̃ singulae÷
binae et ternae ꝑunũ quaẽq: uersiculum continentur sed nosoportunissimis
locis quẽ ad modũ diuidiet intellegi debeant : admonebimus: et nota quodhic

Expanded text:
sic conjicere non putamus absurdum: ut quia sancta Ecclesia introducta est ad loquendum, quae sic conjicere non putamus absurdum: ut quia sancta Ecclesia introducta est ad loquendum, quae et quinque libros Moysi, et octo dierum pro dominica resurrectione recipit mysteria, merito persona ejus tertium decimum calculum tenere videatur, quia Novi et Veteris Testamenti sacramenta complectitur. Sive quod iste numerus ad illud Merito ergo coelestibus rebus supputatio ista completa est. EXPOSITIOverbis dicere debeamus, de textu potius psalmi quae sunt aptissima perquiramus. Non enim, ut aliqui psalmorum, quadam profunditate velatus est; sed propheticae interrogationi respondet Dominus in Decalogi exemplum, decem virtutibus ad beatitudinis suae atria perveniri. Quas non per singulos versus quaeras, quoniam singulae et binae et ternae per unumquemque versiculum continentur. Sed nos opportunissimis locis, quemadmodum dividi et intelligi debeant, admonebimus. Et nota quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
tubit isrł id ẽ inencrrubiligaudio cumulabitur quando uiderit requod
ardentissime desiderabat spe: Con clusio:
Si piocinimodicta cogitemꝰ : illa nobis uirtus in hoc psalmo praedicata ẽ ut inimi¬
cis nr̃is quantũ in nobis ẽ mentebeniuola consolumus. necacta obstinatione
durati in solubili mancipentur errori Increpat enĩ eccła populũ peccaturũ
ut ad suũ non festinet exitium quatenus prauitate deposita : non moretur
abicere unde potest mõdis omnib: interire : qua propter et nos proutdatũ fuerit
sequamur in satuta reuerenda : suadecmus hereticis rectum fidem : suꝑbis prae¬
dicemus scam̃ humilitatem : Nobispotius isia conferimus si tidibus prodesse
meretmur : Scirecutem debemus primũ hunc esse pseamumeorum quide iudo¬
rũ increpatione et conuersione conscripti sunt : Denumero quoque huius pscini

Expanded text:
ltabit Israel, id est inenarrabili gaudio cumulabitur, quando viderit re, quod ltabit Israel, id est inenarrabili gaudio cumulabitur, quando viderit re, quod ardentissime desiderabat spe. Conclusio psalmi. Si pio animo dicta cogitemus, illa nobis virtus in hoc psalmo praedicata est, ut inimicis nostris, quantum in nobis est, mente benevola consulamus, ne caeca obstinatione durati, insolubili mancipentur errori. Increpat enim Ecclesia populum peccatorem, ut ad suum non festinet exitium: quatenus pravitate deposita non moretur abjicere, unde potest modis omnibus interire. Quapropter et nos, prout datum fuerit, sequamur instituta reverenda. Suadeamus haereticis rectam fidem, superbis praedicemus sanctam humilitatem. Nobis potius ista conferimus, si talibus prodesse mereamur. Scire autem debemus primum hunc esse psalmum eorum qui de Judaeorum increpatione et conversione conscripti sunt. De numero quoque hujus psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
Post quam de dñĩ aduentu et cła scã locutuẽ nunc ad cud mirationẽ tantibeneficu
natus ẽ: Ipse ẽ utiq salutaris i srł hocẽ benecredentium aeterncescalus et in¬
finita securitas sequitur. ũ ccuerter it dñs captiuitutẽ plebis succe idẽcũdeam¬
Superiori interrogationẽ iungitur consolatiua responsio ut luetetur iacob:
aidẽiud cieorũ et gentium populus ꝑgratiaem unera collectus siue colligendus
qeu eliquando sucuin fi delitate uatitus ẽ :hic enĩ ia cobiuda corũ antiquus populus
debet intellegi : quã uis eius nomen morsscripturarũ et nouo populo in subsequentib
datũ eẽ uid ẽtitur : Isrłautẽ uniuersalem ecdesiã decunctis mundipurtibu ad¬
gregatam congruenter aduertimus : quue netesseest : ut exultet quando cidreg¬
num cadorum dnĩ miseratione peruenerit : et uidediuersi secusis quã propna
uerba tributasint : Laetubitur ia cob: quia non speratũ suscepit medicinum exu¬

Expanded text:
 locuta est, nunc ad admirationem tanti beneficii natus est. Ipse est utique Salutaris Israel, hoc est, bene credentium aeterna salus et infinita securitas. Sequitur, cum averterit Dominus captivitatem plebis suae, id est cum damperiori interrogationi jungitur consolativa responsio; ut laetetur Jacob, id est Judaeorum et gentium populus per gratiae munera collectus sive colligendus, qui aliquando sua infidelitate vagatus est. Hic enim Jacob, Judaeorum antiquus populus debet intelligi; quamvis ejus nomen more Scripturarum et novo populo in subsequentibus datum esse videatur. Israel autem universalem Ecclesiam de cunctis mundi partibus aggregatam congruenter advertimus, quae necesse est ut exsultet, quando ad regnum coelorum Domini miseratione pervenerit. Et vide, diversis causis quam propria verba tributa sint! Laetabitur Jacob, quia non speratam suscepit medicinam. Exsu
Abbreviated transcription (Latin):
demurdiuitem oculos subleuasse. pauperem que latarum insinuabrahae
fuis se conspeccum secuitem flammis ultricibus deputatum unde ordo iste
ueritittis nullatenus dicetur : si peccatores malorum recor datio solatorque¬
ret haec sunt occultufilii : quaetitulis p̃dix̃ : capticũ diapsalaxtis
ouum di apsalma cui superpositum probatur et canticum unde nen¬
nullos haecres fecit aduertero. Dia psalmasilentium non putare: Acnt
enim fieri nom posse : ut canticum silentii esse uidecitur : Sed res ista de termi¬
nationem quȩ in praefatione posita ẽ omninonihilimpedit : hic enimcantico
non in terruptionem uerborumto lit : sed futuram uidetur indica relaetitiam

Expanded text:
demur divitem oculos sublevasse, pauperemque Lazarum in sinu Abrahae demur divitem oculos sublevasse, pauperemque Lazarum in sinu Abrahae fuisse conspectum, se autem flammis ultricibus deputatum . Unde ordo iste veritatis nullatenus diceretur, si peccatores malorum recordatio sola torqueret. Haec sunt occulta filii, quae titulus praedixit. Canticum diapsalmatis. Novum diapsalma, cui superpositum probatur et canticum: unde nonnullos haec res fecit advertere, diapsalma silentium non putare; aiunt enim fieri non posse ut canticum silentii esse videatur. Sed res ista determinationem quae in praefatione posita est, omnino nil impedit: hic enim canticum non interruptionem verborum tollit, sed futuram videtur indicare laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
con fusione discernere : sequitur sententiae huius aperta declaratio: dicitenim
unde cognoscitur dñ s uera iuditia facere scilicet quando nexuosisoperibus suis pec¬
cator astringitur : et secundum actuum quaclita tem dignam recipit ultionem :
Nam sensus ille omnino uitandus ẽ : quiputat peccatorem sola delictorum suonrũ
recordatione cruciandũ : namsihoc tantum sufficeret quare diceret᷑. Ite inignemae¬
ternum qui paratus c̃ diabolo et angelis eius etillud: uermis eorum non mori
etur etignis eorũ non extinguetur : Non enim hic loca tormentorũ negat peccatori¬
busdari : sed per qualitates operum suorum eos dicit esset orquendos: Sentiam᷑
ergolocum peccatorum : supplicus essepraeparatum: Intellegamus extrinsecus
poenale malum quod sceleratis legimus inminere : Nam utre uera cognosca¬
mus becititudinem ad amnationibus quibusdam terminis essediui sam̃ : recor¬

Expanded text:
confusione discernere. Sequitur sententiae hujus aperta declaratio. Dicit enim confusione discernere. Sequitur sententiae hujus aperta declaratio. Dicit enim unde cognoscitur Dominus vere judicia facere, scilicet quando nexuosis operibus suis peccator astringitur, et secundum actuum qualitatem dignam recipit ultionem. Nam sensus ille omnino vitandus est, qui putat peccatorem sola delictorum suorum recordatione cruciandum. Nam si hoc tantum sufficeret, quare diceretur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Et illud: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur ? Non enim hic loca tormentorum negat peccatoribus dari, sed per qualitates operum suorum eos dicit esse torquendos. Sentiamus ergo locum peccatorum suppliciis esse praeparatum: intelligamus extrinsecus poenale malum, quod sceleratis legimus Imminere. Nam ut revera cognoscamus beatitudinem a damnationibus quibusdam terminis esse divisam, recor
Abbreviated transcription (Latin):
hensus ẽ pes eorum : per seuerauit in methaphora laquei quem̃ superius dixit
conp̃hensos enim illos dicimus . quos captio nodo saconstringit: Pescutem
significat gressusanimi etdesiderium prauum quod eos ambularefecit aduiti
sicut nsalomon in pro uerbiis dicit : pes eorum inmalitiam currunt : et ubleces
sunt adeffundendum sanguinem: coCNOSCTURDNSIVDITIΛ ΡACIENS
eranimis et absoluta sententia qm̃ tunc manifeste cognoscitur dñs iuditic
facere : quando peccatoribus dabitur ae terna cruciationetorqueri::
Hic enim quia sunt eis libera scelera relinquicreduntur forsitan in punita
Sedubi diesille munifestationi saduenerit. et hronomaestaitis suce dñs
saluator in sederit. Tunc generaliter agnoscłtur operariiuditia suci : quan¬
do humanum genussiue asinistris. siue ad extris eius fuerit arbitrios egre¬
gatum : Hoc est enimiuditia uera facere : ũniuscuius que : meritu sine asiquo

Expanded text:
hensus est per eorum. Perseveravit in metaphora laquei, quem superius dixit. hensus est per eorum. Perseveravit in metaphora laquei, quem superius dixit. Comprehensos enim illos dicimus, quos captio nodosa constringit. Pes autem significat gressus animi, et desiderium pravum, quod eos ambulare facit ad vitium; sicut Salomon in Proverbiis dicit: Pedes eorum in malitiam currunt, et veloces suvera nimis et absoluta sententia; quoniam tunc manifeste cognoscetur Dominus judicia facere, quando peccatoribus dabitur hic enim, quia sunt eis libera scelera, relinqui creduntur forsitan impunita; sed ubi dies ille manifestationis advenerit, et throno majestatis suae Dominus salvator insederit, tunc generaliter agnoscetur operari judicia sua, quando humanum genus, sive a sinistris, sive a dextris ejus fuerit arbitrio segregatum: hoc est enim judicia vere facere, uniuscujusque merita sine aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
quas mundi genera uit ecclesias: quia ibinatum ẽ unde fidei nrae uenis seconstat
exordium quo dmanauit latius in toto orbeterrarum.  Salutare patris
et salutem: Merito ergo propheta in ipsose ex altc ridicit : ubi gaudiinullus
ixlaqueois io quẽ occultauer coxp̃hensus ẽpes conũ
In hoc et alio uersu qui sequitur recributio peccatorum potenter exponitur¬
I quia propria unus quis que iniquitatetorquetur : In fixa senim dicit gentes
quaetimore dnĩ nontenentur. sed quibus demclacis peccãtorum probantur eẽ
confixae ut non seualeant excutere quas dura uidentur ligamina cohibere
Quod ad iuda eos non in probedicimus pertinere : ut itasint malissuisa fixi
quem admodum incrucerlauis dnm̃ in figere de creuerunt ALia queum uero
occultuuerunt : quantum ad eorum dicitur uotum : Nam xp̃o caelatum es se
nihil potuit qui passionem suam in numera den unticro praedixit : Conprae¬

Expanded text:
quas mundi generavit Ecclesias, quia ibi natum est unde fidei nostrae venisse constat quas mundi generavit Ecclesias, quia ibi natum est unde fidei nostrae venisse constat exordium, quod manavit latius in toto orbe terrarum. Salutare Patris et salutem. Merito ergo propheta in ipso se exsultare dicit, ubi gaudii nullus laqueo isto, quem occultaverunt, comprehensus est per eorum. In hoc et alio versu, qui sequitur, retributio peccatorum potenter exponitur: quia propria unusquisque iniquitate torquetur. Infixas enim dicit gentes, quae timore Domini non tenentur: sed quibusdam clavis peccatorum probantur esse confixae, ut se non valeant excutere, quas dura videntur ligamina cohibere. Quod ad Judaeos non improbe dicimus pertinere, ut ita sint malis suis affixi, quemadmodum in cruce clavis Dominum infigere decreverunt. Laqueum vero occultaverunt, quantum ad eorum dicitur votum; nam Christo celatum esse nil potuit, qui passionem suam innumera denuntiatione praedixit. Compre
Abbreviated transcription (Latin):
pectus eius. auxilium ẽ : et tenebrosa protinũs dispereunt cum se tuntilumi¬
nis serena concedunt : Humilitatem igitur suc̃ deinimicorum su perbia scp¬
plicat aestimari : quia tantum carnaliter humiliantur martrres xpĩ . quan¬
tumpersecutores eorum temporaliter uidentur extolli : porta uero montiso
dicibolus uel omnis in lecebra saecularis : qm̃ perhaec ad cicternum exitium in¬
feliciter introitus : Exaltas medicit : idẽ  longefacis aticlibus : nam̃ cũportu
ratissima est portarum istarepetitio ubiunum quidem nomen. sedres
omnino diuersȩ sunt : In illis mortis ẽ auditus : inistis uitalis repperitur
introitus Liberatu sergo: ex illis portis mortalibus : Inistisportis ecde¬
siae que beatitudinem tribust sempiternam: pronuntiaturum selaudos dñi
pollicetur per quas nomen eius eximium toto orbe caelebratur: Sion enim reli¬

Expanded text:
pectus ejus auxilium est, et tenebrosa protinus dispereunt, cum se tanti lumipectus ejus auxilium est, et tenebrosa protinus dispereunt, cum se tanti luminis serena concedunt. Humilitatem igitur suam de inimicorum superbia supplicat aestimari, quia tantum carnaliter humiliantur martyres Christi, quantum persecutores eorum temporaliter videntur extolli. Porta vero mortis est diabolus, vel omnis illecebra saecularis: quoniam per haec ad aeternum exitium infeliciter introitur. Exaltas me dicit, id est, longe facis a talibus. Nam cum porta abo in salutari tuo. Gratissima est portarum ista repetitio, ubi unum quidem nomen, sed res omnino diversae sunt; in illis mortis est aditus: in istis vitalis reperitur introitus. Liberatus ergo ex illis portis mortalibus, in istis portis Ecclesiae, quae beatitudinem tribuunt sempiternam, pronuntiaturum se laudes Domini pollicetur; per quas nomen ejus eximium toto orbe celebratur. Sion enim reli
Abbreviated transcription (Latin):
Nequis puturet inultum esse quod gestum ẽ : sanguinem martyrum ab impis
per secutoribus esserequirendum u tinae ternum recipiant: quod temporalit᷑
effecerunt: memoratus ẽ mirabiliter. adutrumque positum ẽ : ut etpersecuto¬
res uindicta terreret : et martyres promis sio benigna reficeret : Non ẽ oblitus +
ad conquirentium in fir mitatem : dicitur roborandam qui propter logiquitu¬
tem futuri iudicũ retributiones dm̃ estimant aliquatenus obliuisci : orationem
pauperum : petĩonem dicit iustorum quam ex sua persona subter adiungit᷑ deuno¬
quoque fideli hoc intellegas. quod sibi propheta postulat largiendum acu
stuẽ oratio cunctorum pauperum. ad singularem numerum conpetenter
ad ducta : quia semper inunitatẽ scõrum haec turbat perducitur. SSicenĩ
sibi postulat subuenire : ut aclementissimo rege uidecitur : Quia reuera cons¬

Expanded text:
ne quis putaret inultum esse quod gestum est, sequitur sanguinem martyrum ab impiis ne quis putaret inultum esse quod gestum est, sequitur sanguinem martyrum ab impiis persecutoribus esse requirendum, ut in aeternum recipiant quod temporaliter effecerunt. Memoratus est, mirabiliter ad utrumque positum est: ut et persecutores vindicta terreret, et martyres promissio benigna reficeret. Non est oblitus, ad conquerentium infirmitatem dicitur roborandam, qui propter longinquitatem futuri judicii retributiones Deum aestimant aliquatenus oblivisci. 39 Orationem pauperum, petitionem dicit justorum, quam ex sua persona subter adjungit, ut de unoquoque fideli hoc intelligas, quod sibi propheta postulat largiendum. Verde portis mortis. Ista est oratio cunctorum pauperum ad singularem numerum competenter adducta, quia semper in unitatem sanctorum haec turba perducitur. Sic enim sibi postulat subveniri, ut a clementissimo Rege videatur: quia revera cons
Abbreviated transcription (Latin):
essegentilitus. Addidit. Qui habitatinsion ut designaret dnm̃ saluato¬
rem quiinillis partibus corporaliter apparens religione sui nominis. totius
mundi ambitum conpraehendit : Hoc enim descã in carnatione dicitur :
nam ille ubi non habitat qui ubi que totus ẽ : uerum ut nominis huius mr̃ste¬
rium et icms piritaliter perscrutemur. Sion speculatiodicitur. Quic
reuera ds in contemplatione piissimarepperitur : etius teibi nobis habi¬
tare dicitur : ubieaminluminaticael estigratia contuemur : Ex ponit eticm
quod su perius dixit psallite qdia hocẽ reuera illi psallere uniuersis gentibus eius mi¬
rabilicnuntiare. MVlnde intelligere possumus in omniactu psalmodicm conpetent᷑¬
accipi : quic quid potest dnĩ lacidibus applicari : Intuendum ẽ etium quichoc per
definitionem decenterꝰ expletum ẽ Dicit enim cui dñs psalleretur : id .ẽqui habitat

Expanded text:
esse gentilitas, addidit, qui habitat in Sion: ut designaret Dominum Salvatoesse gentilitas, addidit, qui habitat in Sion: ut designaret Dominum Salvatorem, qui in illis partibus corporaliter apparens, religione sui nominis totius mundi ambitum comprehendit. Hoc enim de sancta incarnatione dicitur; nam ille ubi non habitat, qui ubique totus est? Verum ut nominis hujus mysterium etiam spiritualiter perscrutemur, Sion speculatio dicitur, quia revera Deus in contemplatione piissima reperitur. Et juste ibi nobis habitare dicitur, ubi eum illuminati coelesti gratia contuemur. Exponit etiam quod superius dixit, psallite, quia hoc est revera illi psallere, universis gentibus ejus mirabilia nuntiare. Unde intelligere possumus in omni actu psalmodiam competenter dici, quidquid potest Domini laudibus applicari. Intuendum est etiam quia hoc per definitionem decenter explicatum est; dicit enim cui Domino psalleretur, id est, qui habitat
Abbreviated transcription (Latin):
pscilmodicturus ẽ : Inuocame in die tribulationistuce: eteripiãte etglori¬
ficabis me ETSPEREΝT INTEΟMS QuINΟ uERNΟMEΝTuI
ꝗM NOUDERELINQUES QUERENTES TEDNE
Eperent inte : non scłiblandimenta respiciant : sed intua promissione con¬
Ofidant : qui nouerunt nom̃tuum : id ẽ quimaestatemtucc̃scĩs simadeuo¬
tione uenerantur : Audierunt enĩ nomen dnĩ et illi quiminimecredunt : sed
tantum illi nouerunt : quimandatis eius suppliciter obsecuntur : Sequitur
causa quur indnõ debeat sperari : quic non patitur eos deserere quos adse
pros pexerit confugisse : Certum ẽ enim praesentem semꝑ haber ednm̃ : qui
ON:AD NURTIATE IU TERGENTESMIRABILAAEIUS:
Penit ad secundam sectionem ubi bene ficia praesentis temporils et fu¬
turi betus prophetu respiciens ad sul modiam prouocat populos de¬
uotos: necum tanta eis conferuntur praemia aliqu
aliquo

Expanded text:
psalmo dicturus est: Invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te, et gloripsalmo dicturus est: Invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te, et glorificam non derelinquis quaerentes te, Domine. Sperent in te: non saeculi blandimenta respiciant, sed in tua promissione confidant. Qui noverunt nomen tuum, id est, qui majestatem tuam sanctissima devotione venerantur. Audierunt enim nomen Domini, et illi qui minime credunt; sed tantum illi noverunt, qui mandatis ejus suppliciter obsequuntur. Sequitur causa cur in Domino debeant sperare: quia non patitur eos deserere quos ad se perspexerit confugisse. Certum est enim praesentem semper habere Dominum, qui on; annuntiate inter gentes mirabilia ejus. Venit ad secundam sectionem, ubi beneficia praesentis temporis et futuri beatus propheta respiciens, ad psalmodiam provocat populos devotos: ne cum tanta eis conferuntur praemia, aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
debent accipi peccatores : qui o peribus diabolicis nonuidentur exuti Isti
cum iustitia iudicandi sunt : qui pro factorum suorum scelere dam nabuntur:
ȩ us. qualitatom illam iudicumi rabilȩ breuitate descripsit : ET FACTUS Ẽ¬
DÑSREFUCIUPAUPERTADIUTORINOPORTUNITΑtΙB: INTIBulxt̃Ν
opiosaspes pauperum et magna cogitatio gaudiorum ipsum refugiũ
habere : quem iudicem audiimus pauperam. sed non omnẽ putemus in¬
opem : Pauper illedĩ est : qui terre nacupiditate uacuctus. celestideside¬
rat largita teditescere: et ne in becillitate sua pauescerent corda fidelium
sequitur magni auxilii firma promissio : Adiutor inoportunitatibus
quicillud ẽ adiutorium dulcissimum : quod in necessitate praestatur : Ipsãq
iterũ oportunitatem euidenter expraes sit dicens intribulatione: Quando ani¬
mus afflictorum ad compunctionis studiũ auidius incitaitur: Sicut inalio

Expanded text:
debdebcum justitia judicandi sunt, quia pro factorum suorum scelere damnabuntur, qet justitiae, qualitatem illam judicii, mirabili brevitate descripsit. In quo Dominus refugium pauperum, adjutor in opportunitatibus in tribulatione. Copiosa spes pauperum et magna cogitatio gaudiorum, ipsum refugium habere quem judicem. Audivimus pauperem, sed non omnem putemus inopem. Pauper ille Dei est, qui terrena cupiditate vacuatus, coelesti desiderat largitate ditescere. Et ne imbecillitate sua pavescerent corda fidelium, sequitur magni auxilii firma promissio: Adjutor in opportunitatibus: quia illud est adjutorium dulcissimum, quod in necessitate praestatur. Ipsamque iterum opportunitatem evidenter expressit, dicens: In tribulatione, quando animus afflictorum ad compunctionis studium avidius incitatur, sicut in alio
Abbreviated transcription (Latin):
inaeternum dnm̃ permanere : quod aiudi renolunt : qui crectorisuo prauis
ausibus restiterunt : Sed confugiant ad dnmmi seri cordem : nepaciantur distr¬
tũ iudicem : Parauit hocẽ ds̃ homo ut qui hic in humilitate iudicatus ẽ. ibi in inca¬
iestactes uaiudicaturus adueniat: Haec sunt quaetitulus dixit occulta filui :
quic ineffabile donum ẽ ut humiliatam hominisnaturam atqued imersam
pseutique dñs xp̃s : qui hic paciendo in iustitiã ibi impiis ueraciter dicitur de¬
monstrare iustitiam : Orbẽ terrae : scõs uiros debemus accipere : quid euni uer¬
saliecdesia. qua si decoronaecirculo congregantur : Isti in equitate iudican¬
disunt : quib: propt̃ fidei et humilitatis suce bonũ misericordia copio sa
praestabitur qui audituri sunt. Venitebenedicti patris mei : et cr̃ : unde se¬
debunt superduod ecim sedes iudicantes duo decim tribusi srł : Populi aut̃

Expanded text:
in aeternum Dominum permanere; quod audire nolunt qui Creatori suo pravis in aeternum Dominum permanere; quod audire nolunt qui Creatori suo pravis ausibus restiterunt. Sed confugiant ad Dominum misericordem, ne patiantur districtum judicem. Paravit, hoc est Deus homo; ut qui hic in humilitate judicatus est, ibi in majestate sua judicaturus adveniat. Haec sunt quae titulus dixit, occulta filii: quia ineffabile donum est, ut humiliatam hominis naturam atque demersamIpse utique Dominus Christus, qui hic patiendo injustitiam, ibi impiis veraciter dicitur demonstrare justitiam. Orbem terrae, sanctos viros debemus accipere, qui de universali Ecclesia, quasi de coronae circulo congregantur. Isti in aequitate judicandi sunt, quibus propter fidei et humilitatis suae bonum misericordia copiosa praestabitur, qui audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei , etc. Unde Sedebunt super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel . Populi autem
Abbreviated transcription (Latin):
destruxisti perrmemoria conũ cũsoxitũ
Nimici genetiuus casus ẽ. idẽ diaboli cuius framec defecis setestatu
Frametcenim hebraicus sermo est significans gladium quo hostis illebacꝰ¬
catur : quod autem dixit infinem consummatio scłi datur intellegi. quan¬
douirtus diaboli omnipotenti illo gladio probatur interimi. dequodixit
inseptimopsalnio : Nisi conuertumini : gladium suum uibrauit. etcẽtr:
ciuitates autem dicit destructas sopulos infideles ultimad nĩ xp̃i manifes¬
tatione conuictos. quorum pectora diabolus in hoc sclo tum quam sua eciui¬
tatis moenia possidebat : Periit autem memoria eorum cum sonitu uero cum
damore maximodicit quod fieri solet quandores. prospere grauissimo
fine clauduntur. Vt nec potesta seorum uidectur remanere nec nomen :
Intuere quem ad modum inpulcherrima conparatione permansit : ut
ciuitates quas destructas dixerat : eas cum sonitu testaretur euersas
Necoranimis aptaquediuersitas : qui dixerat impios perire : dicit nunc

Expanded text:
ia eorum cum sonitu. Inimici, genitivus casus est, id est diaboli, cujus frameas defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est significans gladium quo hostis ille bacchatur. Quod autem dixit, in finem, consummatio saeculi datur intelligi: quando virtus diaboli omnipotenti illo gladio probatur interimi, de quo dixit in septimo psalmo: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit , etc. Civitates autem dicit destructas, populos infideles ultima Domini Christi manifestatione convictos, quorum pectora diabolus in hoc saeculo, tanquam suae civitatis moenia, possidebat. Periit autem memoria eorum cum sonitu. Cum sonitu vero, cum clamore maximo dicit; quod fieri solet quando res prosperae gravissimo fine clauduntur, ut nec potestas eorum videatur remanere, nec nomen. Intuere quemadmodum in pulcherrim comparatione permansit, ut civitates quas destructas dixerat, eas cum sonitu testaretur eversas.Decora nimis aptaque diversitas. Quia dixerat impios perire, dicit nunc