comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flatꝰ maiori intumescit cactantia. Unde ⁊ bene ꝑsalmꝰ ait ¶a
ñ cognoui littãturã introibo in potñtias dñi. Simpliciorib
littis ñ ẽ p̃ponendus fucus grãmatice artis. Meliores sunt
enĩ cõmunes littere quia simpliciores ad solã utilitatẽ legentiũ
ꝑtinentes. ille uͦ nequiciores. qr ingerunt hõib ꝑnitiosam m̃tis
elationẽ. Meliores eẽ grãmaticos quã hereticos ꝯstat. Heretici enĩ
haustũ letiferi sucus hominib ꝑsuadñdo ꝓpinant. gͣmati¬

Expanded text:
flatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia flatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibus perniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam haereticos. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant, 299 grammati
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs secularis doctrina spumantib u̾bis resonans: ac se ꝑ elo¬
quentie tumorẽ attollens ꝑ doctrinam simplicẽ ⁊ humilitatẽ¬
xp̃ianã euacuata ẽ. sic̃ scriptũ ẽ. Nonne stultam fecit d̾s̾ sapi¬
entiã huiꝰ minidi: Fastidiosis atq loquacib scripture sacre mi¬
nus ꝑpt̃ sermonẽ simplicẽ placent. Gentili enĩ eloquentie oꝑa¬
ta. iudet᷑ itt indigna. Quod si aĩo humili mystia eiꝰ intendant
ꝯfestim au̾tunt. quantũ excelsa sunt q̃ in itt despiciunt. In le¬
ctione. ñ u̾ba s ueritas ẽ amanda. Sepe aũ reꝑitur simplicitaᷤᷤ
ueridica: ⁊ composita falsitas. q̃ hominẽ suis errorib illicit.⁊
ꝑ lingue ornam̃ta laqos dulces asꝑgit. Nichil aliudagit amor
mundane scientie: nisi extolłẽ laudib hominẽ Nai quanto
maiora fui̾nit littãture studia. tanto animꝰ arrogantie fastu in¬

Expanded text:
6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per elo6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu in
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ s ⁊̃ eoꝵ dicta libẽtiꝰ capiẽdo. ¶dã plꝰ meditari delectãt᷑ gentiliũ dicta ꝓp̃t̃ tuñtẽ
⁊ ornatũ sinonẽ. ꝙͣ script᷑am scam ꝑꝑt̾ eloqͥũ humile. S qͥd ꝓdest in
mundanis doctrinis ꝓficere. ⁊ inanesce̾ in diuinis caduca seqͥ figmen¬
quentia nitent. interius uacua iirtutis sapientia manent.
Eloquia aũ sacra ext̾ius incorrũpta u̾bis apparent: intrin secus
aũ mystĩoꝵ sapientia fulgent. Unde ⁊ apłs. habemus inquit
thesaurũ istũ in uasis fictilib. Sermo quippecłi occultũ ht̃ ful¬
gorem sapientie ⁊ ui̾tatis d̾i. repositũ in u̾boꝵ iulissimis uas¬
culis. Idõ libri scĩ simplici sermone oseripti sunt ut ñ in sapier¬
tia u̾bi. s in ostensione sp̃c homines ad fidẽ ꝑduce̾nt᷑. Nam si
dialectici acuminis u̾sutia. aut rethorioe artis eloꝙ̃tia editi
eẽnt. nequaꝙͣ putaret᷑ fides xͥ in d̾i uirtute s in eloquentia

Expanded text:
 gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figmenquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in dei virtute, sed in eloquencie
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando sufficit. ut laudabilia alioꝵ facta cognoscant. Unde
magist᷑ egregius. sapientib & insipientib debitor sũ. cum hebreoꝵ
quotdã sapientes. quofdã uo tardiores admonẽt: illis de cõpletione
testam̃ti ueteris loquens. eoꝵ sapientiã argum̃to suꝑauit dicens.
Quõd enĩ antiqͣtur & senescit: ꝑpe interitũ est. Cum uͦ quofdã solis
exemplis trahendos cernẽt: in cadẽ epła adiunxit. Scĩ ludibria
& uerb̾a exꝑti insuꝑ &e uincula & carcẽs. lapidati sunt. secti sunt.¬

Expanded text:
aliquando sufficit ut laudabilia aliorum facta cognoscant. Unde et aliquando sufficit ut laudabilia aliorum facta cognoscant. Unde et magister egregius, sapientibus et insipientibus debitor , cum Hebraeorum quosdam sapientes, quosdam vero etiam tardiores admoneret, illis de completione Testamenti Veteris loquens, eorum sapientiam argumento superavit, dicens: Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est . Cum vero solis exemplis quosdam trahendos cerneret, in eadem Epistola adjunxit: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ admonendi sunt sapientes huiꝰ mundi. atq alit̾ he¬
betes. Sapientes quippe admonendi sunt: ut sciant a¬
mittere que sciunt. Hebetes quoq admonendi sunt ut appe¬
tant scire que nesciunt. In illis hoc pͥmũ destruendũ est
q̃d se sapientes arbitrantur. in istis iam edificandum est qͥc
unt quasi ad suscipiendũ edificium corda parauerunt. Cum illis
laborandum est ut sapientes stulti fiant: stuitã sapientiam de¬
siderant. & sapientem di stulticiam discant. Istis uo̾ p̃dicandũ est
ut ab ea que putat᷑ stultitia. ad uerã sapientiã uiciniꝰ transeant
Illis namq dicitur. Siquis uidetur int̃ uos sapiens ẽẽ in hoc
seculo: stultꝰ fiat. ut sit sapiens. Istis uo̾ dicitur. Non multi sa¬
pientes secundũ carne̾. Et rursum. Que stulta sunt elegit ds mũ¬
di: ut confundat sapientes. Illos plerumq ratiocinationis
argum̃ta. istos nonnunquam meluis exempla conu̾tunt. Illis
nĩmirum ꝓdest. ut in suis allegationib uicti iaceant. istis uͦ

Expanded text:
t sapientes hujus saeculi, atque aliter hebetes. Sapientes quippe admonendi sunt, ut amittant scire quae sciunt; hebetes quoque admonendi sunt, ut appetant scire quae nesciunt. In illis hoc primum destruendum est, quod se sapientes arbitrantur; in istis jam aedificandum est quiunt, quasi ad suscipiendum aedificium corda paraverunt. Cum illis laborandum est, ut sapientius stulti fiant, stultam sapientiam deserant, et sapientem Dei stultitiam discant; istis vero praedicandum est, ut ab ea quae putatur stultitia, ad veram sapientiam vicinius transeant. Illis namque dicitur: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc soeculo, stultus fiat, ut sit sapiens ; istis vero dicitur: Non multi sapientes secundum carnem . Et rursum: Quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . Illos plerumque ratiocinationis argumenta, istos nonnunquam melius exempla convertunt. Illis nimirum prodest, ut in suis allegationibus victi jaceant; istis vero
Abbreviated transcription (Latin):
ysaiam dñs admonet dicens. Clama ne cesses: quasi tuba exalta uo¬
cem tuani. Preconis quippe officiũ fuscipit: quisquis ad sacerdoti
um accedit: ut ante aduentum uidicis qui terribilit̾ sequuitur. ip̃e
scilicet clamando gracliatur. Sacerdos gͦ si p̃dicationis est nescuis.
quam elamoris uodem daturus est p̃co mutus : hinc est eñi qd suꝑ
repleuerit: deseꝓtinus loquentes facit. Hinc moysi p̃cipitur:
ut tab̾naculum sac̾dos ingrediens tintinnabulis ambiatur. ut
uidelicet uoces p̃dicationis habeat. ne suꝑni spectatoris iudiciũ
ex silentio offendat. Scriptum quippe est. Audiatur sonitus qͣn¬

Expanded text:
Isaiam Dominus admonet, dicens: Clama, ne cesses, sicut tuba exalta voIsaiam Dominus admonet, dicens: Clama, ne cesses, sicut tuba exalta vocem tuam. Praeconis quippe officium suscipit, quisquis ad sacerdotium 511 accedit, ut ante adventum judicis, qui terribiliter sequitur, ipse scilicet clamando gradiatur. Sacerdos vero si praedicationis est nescius, quam clamoris vocem daturus est praeco mutus? Hinc est enim quod super quos repleverit, de se protinus loquentes facit. Hinc Moysi praecipitur ut tabernaculum sacerdos ingrediens tintinnabulis ambiatur, ut videlicet voces praedicationis habeat, ne superni speculatoris judicium ex silentio offendat. Scriptum quippe est: Audiatur sonitus quan
Abbreviated transcription (Latin):
mimirũ si ꝓ grege se obicit: murũ pro domo isrł hostib opponit.
hine rursum delinquenti ppło dicit᷑. ꝓphete tui uideruntee
falsa. &e stulta nec aꝑiebant iniquitatem tuã: ut te ad peniten¬
canturdoctors. Qui dum fugitiua esse p̃sentia mdicant. que sint
uentura manifestant. Quos diuinꝰ sermo falsa uidere reclar¬
guit quia clũ corriꝑe culpas metuunt: in casũ delinq̃ntib pio¬
missa securitate blandiunt᷑. Qrii iniquitatẽ peccantiũ neq̃ ꝙͣ
aꝑiunt: quia ab increpationis uoce contice scunt. Slauis quippe
aꝑtionis est sermo correptionis. quia inerepando culpam detẽ¬
gĩt. quam sepe nescit ipse etiã qui ꝑpetrauit. hinc paulus arer ut
potens sit et exhortari in doctrina scͥia. &e eos qui contradiciuro re
darguere. hinc ꝑ malachiã dr̃. Labia sac̾d otis custodient scientiã
q segem requirent ex oreeius: quia angł̾s dñ ex̾cituũ est. Hine ꝑ

Expanded text:
nimirum si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. nimirum si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rursum delinquenti populo dicitur: Prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta, nec aperiebant iniquitatem tuam; ut te ad poenitenctores vocantur; qui dum fugitiva esse praesentia indicant, quae sunt ventura manifestant. Quos divinus sermo falsa videre redarguit, quia dum corripere culpas metuunt, incassum delinguentibus promissa securitate blandiuntur; qui iniquitatem peccantium nequaquam aperiunt, quia ab increpationis voce conticescunt. Clavis quippe apertionis est sermo correptionis, quia increpando culpam detegit, quam saepe nescit ipse etiam qui perpetravit. Hinc Paulus ait: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contrant scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Hinc per
Abbreviated transcription (Latin):
it rector discretus in silentio. utilis in u̾bo. ne aut tacenda
ꝓferat. aut ꝓferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio
in errorem ꝑtrahit: ita indiscretũ silentiũ. hos qui erudiri
potant. in errore derelinquit. Sepe namq rectores improuidi
humanam amittere grãm formidantes. Ioqui libere recta ꝑti¬
mescunt: & uixta ueritatis uocẽ nequaꝗͣ iam gregis custodie
pastorum studio. s mercennarioꝵ uice deseruiunt. quia ueni¬
ente lupo fugrunt.dum se sub silentio abscondunt. hinc nãq
re. Hinc rursũ queritur dicens. Non ascendistis ex adu̾so.
neq opposiustis murũ ꝓ domo isrł. ut staretis in p̃lio in die
añi. Ex adu̾so quippe ascend̾e est. ꝓ defensione gregis. libͥa uoce
huiꝰ inuindi potestatib contraire. Et in die dm̃ in p̃lio stare est¬
prauis dec̾tantib ex iusticie amore resistere. pastori eñi oectati¬
muusse dice: quid est aluid quam tacendo terga p̃biusse. Quii

Expanded text:
it rector discretus in silentio, utilis in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos qui erudiri poterant, in errore derelinquit. Saepe namque rectores improvidi humanam amittere gratiam formidantes, loqui libere recta pertimescunt; et juxta Veritatis vocem , nequaquam jam gregis costodiae Pastorum studio, sed mercenariorum vice deserviunt, quia veniente lupo fugiunt, dum se sub silentio abscondunt. Hinc namqueare . Hinc rursum queritur, dicens: Non ascendistis ex adverso, nec opposuistis 17 murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini. Ex adverso quippe ascendere est, pro defensione gregis libera voce hujus mundi potestatibus contraire; et in die Domini in ppravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastori enim recta timuisse dicere, quid est aliud quam tacendo terga praebuisse? qui
Abbreviated transcription (Latin):
moysen clicitur. Uir qui fluxũ seminis patitur immundus enit
In mente quippe audientium semen secuture cogitationis. est au¬
dite qualitas locutionis. quia dum ꝑ aurem sermo ꝑcipitu. co¬
gitatio in mente generatur. Unde ce ab huiꝰ mundi sapientib p̃diea¬
toregregnis semiuerbius est uocatꝰ. Qui gͦ fluxũ seminis sustinet. im
mundus asseritur. quia multiloquio subditus. ex eo se inquinat. qd
Nordinate ꝓmeret. ꝑꝓ lem recte cogitationis edere in audientium eor¬
de ꝑotuiset. Dumq incautus ꝑ loquacitatem defluit. non ad usũ
generis s ad immunditiam semen fũdit. Unde paulus quoq cũ
discipulũ de instantia p̃dicationis admoneret dieit. Testificor eorã
des & xp̃õ ihu qui uidicaturꝰ est uiuos ac mortuos. & aduentũ
ipsuis & regnum eiꝰ. Predica u̾bũ. insta oportune importune. Dictu¬
rus importune p̃misit oportune. quia seilioet apud auditoris m̃¬

Expanded text:
Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aurem sermo coneipitur, cogitatio in mente generatur. Unde et ab hujus mundi sapientibus praedicator egregius seminiverbius est vocatus . Qui ergo fluxum smundus asseritur, quia multiloquio subditus ex eo se inquinat . Quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis edere in audientium corde potuisset. Dumque incautus per loquacitatem defluit, non ad usum generis, sed ad immunditiam semen fundit. Unde et Paulus quoque cum discipulum de instantia praedicationis admoneret, dicens: Testificor coram Deo et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos et mortuos, per adventum ejus, et regnum ipsius: Praedica verbum, insta opportune, importune. Dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris me
Abbreviated transcription (Latin):
signatur: Nam sicut in malo punico uno extius cortice multa
iin teruis grana muniunt᷑ sic innumeros scẽ ecełe populos unitas
frosi eonte gre. quos uatus diu̾sitas meritoꝵ tenet Nse gͥ rector meiue¬
tus ad loquendum ꝓruat. hoc q̃d iam p̃misimꝰ ꝑsemetipam ueritas
dliscipulis clamat: Habete sal in uobis. & pacẽ habete int̾ uos.
Sesi figurate ꝑ habitum sac̾dotis dicat. Mala punica tintinna¬
bulis iungite: ut ꝑ omne q̃d dicitis. uñitatem fid̾i cauta obser¬
uatione teneatis. Puidenduᷤ quoq est sollicita intentione recto¬
rib. ut non solum abeis praua nullomodo. s ne recta quidem.
nimie &e in ordinate ꝓferantur: quia sepe doctoꝵ uirtus ꝑditur.
cũ apua corda audientiũ loquacitas incauta importunitate le¬
ugatur. Et auctorem suum hec eadem loquacitas inquinat:
ile seruure auditorib adusum profectus ignorat. Unde bene ꝑ

Expanded text:
signatur? Nam sicut in malo Punico uno exterius cortice multa signatur? Nam sicut in malo Punico uno exterius cortice multa interius grana muniuntur, sic innumeros sanctae ecclesiae populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam Veritas discipulis clamat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Ac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, unitatem fidei cauta observatione teneatis. Providendum quoque est sollicita intentione rectoribus ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur; quia saepe dictorum virtus perditur, cum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur; et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. quia irã contra se occulti iuidicis exigit. si sine p̃dicatiõis
soneri ineecis. Apte aũ tintinnabula uestim̃tis illiꝰ deseribuntur
inserta estuñta etem̃ sac̃dotis. quid aliuid quam recta oꝑa debemus
acipere. Ppha attestante quiait. Sacdotes tiu induantir iuitiecia
uestimentis itaꝙ uluis tuitinnabula inherent: ut uitei anstei¬
loquendum p̾parat. sub quanto cautele studio loquatur attendat:
ne si inordinate ad loquendũ rapitur. erroris uulnere audientiũ
conda feriantur. Et cum fortasse sapiens uderi desid̾at: unitatis
compagem insipient ab scidat. Hinc namq ueritas dicit. Habete
designatur. Qui gͥ sapient̾ loqui nitĩtur. magno ge metuat. ne eiꝰ
eloquio audientĩum unitas confundatur. Hinc pauilus ait Non
plus sapere quam oportet sapere. s sapere ad sobrietatem. Hinc
in sac̾dotis ueste iuxta diuinam uocem: tintinnabulis mala pu¬
nica iuinguntur. Quid enim ꝑ mala punica: nisi fid̾i unitas de¬

Expanded text:
i judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Apte autem tintinnabula vestimentis pontificis describuntur inserta. Vestimenta etenim sacerdotis quid aliud quam recta opera debemus accipere, Propheta attestante qui ait: Sacerdotes tui induantur justitiam ; vestimentis itaquloquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur, attendat, ne, si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et quum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscindat. Hinc namque veritas dicit: Habete tem . Qui igitur sapienter loqui nititur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas conplus sapere, quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Hinc in sacerdotis veste juxta divinam vocem tintinnabulis mala Punica conjunguntur. Quid enim per mala Punica nisi fidei unitas de
Abbreviated transcription (Latin):
securius quã huius seculi nichil adpetere: Qui enĩ hc̃ mundũ
diligunt turbulentis eiꝰ curis ⁊ sollicitudinib ꝯturbant᷑. Qui
autem eũ odiunt nec sequunt᷑: int̾ne quietis tranquillitate
fruentes. future pacis requiem quam illic expectant. hic quodã

Expanded text:
securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam illi exspectant, hic quodamm
Abbreviated transcription (Latin):
dicias calcant. ut ualidiores ad uitam illam de huiꝰ uite morti¬
ficatione ꝯsurgant. Cuncta quippe temporalia quasi herbe uren¬
tes arescunt et transeunt. Id̾o q pro et̃nis reb que numꝙͣ a¬
rescunt: recte ista seruus dĩ ꝯtempnit. qr in eis stabilitatem
ñ aspicit. Qui post renuntiatiationem mundi ad suꝑnam
patriam scĩs desideriis inhiat. ab hac terrena intñtione quasi
quibdã pennis subleuatus erigitur. et in quo lapsus erat ꝑ ge¬
mitum conspicit. ⁊ ubi ꝑuen̾it cum gaudio magno intendit
Qui uero a contemplationis requie reflexus in curis huiꝰ seculi
incidit. ad memoriam sui reuertens ꝓtinus ingemiscit.: quan¬
tũꝙ fuerint tranquilla que ꝑdidit. ⁊ quam confusa sint inqui¬
b cecidit. ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enĩ in
hac uita laboriosiꝰ quam t̾renis desideriis estuare. aut quid hic

Expanded text:
ditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortiditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, arescunt et transeunt; ideoque pro aeternis rebus, quae nunquam arescunt, recte ista Dei servus contemnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerint tranquilla quae perdidit, et quam confusa sint in quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uelut adu̾sa refugiunt plus ꝙ adu̾sitatib mundi gau¬
dent. quam ꝓspitatib delectantur. Alienos ẽẽ ado: quib hoc
mundi otraria sunt. ut dũ ista adu̾sa sentiunt. ad celeste defidi¬
um ardentiꝰ excitentur. Magna apud dm̃ refulget gr̃a qui huic¬
mundo ꝯtemptibilis fuerit. Nam reuera necesse ẽ ut quem
mundus odit. diligat᷑ ad̾o. Scõs uiros in hoc seculo peregrinos ẽẽ
⁊ hospites. unde et rep̃henditur petrus qd̾ tab̾naculũ in monte
figere cogitauit. quia scĩs in hoc mundo tab̾naculũ ñ ẽ. quib pa¬
tria et domus in celo ẽ. Sci uiri id̾o contẽpnere cupiunt mundũ
⁊ motũ mentis ad suꝑna reuocare. ut ibi se se colligant unde de¬
fluxerunt. ⁊ inde se subtrahant ubi disꝑsi sunt. Iusti qui reb ho¬
norib q ac uite blandimentis renuntiant: ꝓinde se ab om̃i t̃¬
rena possessione mortificant. ut d̾o uiuant. Id̾oq seculi huiꝰ blan¬

Expanded text:
i velut adversa refugiunt; plusque adversitatibus mundi gaudent, quam prosperitatibus delectantur. 2. Alienos esse a Deo quibus hoc us mundi contraria sunt, ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. Magna apud Deum refulget grmundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit diligatur a Deo. 4. Sanctos viros in hoc saeculo legimus peregrinos esse, et hospites ; unde et reprehenditur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. 5. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justi, qui rebus honoribusque, ac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant, ut Deo vivant; ideoque saeculi hujus blan
Abbreviated transcription (Latin):
ctionib recia tendit. Ita enĩ u̾sutis assertionib pͣuoꝵ disputa¬
tio innodat᷑ ut recta e̾e̾ simulent q̃ ꝑu̾sa ꝑsuadent. lectio. memo¬
rie auxilio eget. Quod si fuerit naturalit̾ tardior. frequenti tñ
meditatione acuetur. ac legendi assiduita te colliget᷑.

Expanded text:
ctionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputactionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
adhibita aũ collatione maiorẽ intelligentiã p̃bet. Melus ẽ
enĩ conferre ꝙͣ legere. sollatio: docibilitatem facit. Nam ppositis
in t̾rogationib cunctatio rerũ excludit᷑. ⁊ sepe obiectionib latens
ueritas ad ꝑbat᷑. stõ eñi obscurũ ẽ. aut dubiũ conferendo eito ꝑ
spicit᷑. Multo ꝓsunt in couatione fige. Res eñĩ que minus ꝑse
adu̾tunt᷑. ꝑ comꝑatõnẽ rerũ facile capiunt᷑. Nam sepe sub specie
alia sꝑitales causas scripteͤ diuine insinuant. ⁊ nisi ꝑ aliꝙͣ eui¬
uentem ostensionẽ iuix apparent occulta legis mysti̾a. Sic̃ instrue
re solet collatio: ita otentio destruit. Hec enĩ relicto sensu uĩtatis
lites generat.⁊ pugnando u̾bis etiamin dm̃blasphemat. Inde
h̾eses q scismata: quib subu̾tit᷑ fides. ueritas corrũꝑit᷑ scin
rectã doctrinam euacuare ꝯtendant. In disputatione fideliũ¬
cauenda ẽ ꝓpositionũ artificiosa subtilitas. que callidis obie¬

Expanded text:
adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, confereunt in collatione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae insinuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut insre solet collacio, ita contencio destruere; hec enim relicto sensu veritatis lites generat et pugnando verbis eciam deo blasphemat. Inde hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scindrectam doctrinam evacuare contendant. C 252 Contecavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis obje
Abbreviated transcription (Latin):
sticia usti secuta ẽ. nisi pietate diuina. ⁊ ut ipsa iusticia qua quis
iustus est do uistificante iustificet᷑: Alioquin apud dm̃. ⁊ ipã pec
mitur quippe ad̾o in nocens: quando ipsa innocentia liquidiꝰ re¬
quisita ⁊ diuine in nocentie comꝑata nichil efficit᷑. nisi ⁊ ibi mi
sericordie pietate homo iustificet᷑. Consumit᷑ aũ ad̾o impiꝰ qñ
exammis diuini subtilitate requirit᷑. eiusq detecta impieta
iudicata dãpnatur. Consumit᷑ in nox ⁊ unpiꝰ fimul sine carnis
ñ pena dãpnationis. Doctꝰ parit̾ ⁊ indoctꝰ moriũt᷑. s morte car¬

Expanded text:
secura est, nisi pietate divina, ut et ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa pecmitur quippe a Deo innox, quando ipsa innocentia liquidius requisita, et divinae innocentiae comparata nihil efficsericordiae pietate homo justificetur. Consumitur iterum a Deo impius, quando examinis divini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. Consumuntur innocens et impius simul fine carnis, non poena damnationis. Doctus parit
Abbreviated transcription (Latin):
amos ꝑpha. Tm̃modo uos cognoui ex om̃ib nationib terre: idcireo
uisitabo sr̃ uos om̃s iniquitates ur̃as. Quem eñi diligit dñs corripit.¬
flagellat aũ omnẽ filiũ quẽ recipit. Ualde ꝑ necessariũ est iustũ in hac
uita. ⁊ uicuis temptari. ⁊ u̾berari flagello: ut dũ uiciis pulsat᷑ de uir¬
tutib ñ suꝑbiat. dũ uero aut aĩe aut carnis dolore atteritur. a mun¬
tatione luxurie. Durius cura electos suos in hac uita cł̃s agit. ut dũ¬
fortiorib flagelli stimulis feriunt᷑. nulla oblectam̃ta p̃sentis uite de¬
lectent. s celestẽ patͥa ubicerta requies expectat᷑ indesinent̃ desicdent.
Electos uite istius adu̾sitate ꝓbari ut secundũ petrũ uidiciũ adomo d̾i
incipiat. dũ in hac uita electos suos d̾s iudicii flagello castigat. De gemi

Expanded text:
Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus terrae, idcirco Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus terrae, idcirco visitabo super vos omnes iniquitates t autem omnem filium quem recipit . Valde necessarium est justum in hac vita et vitiis tentari, et verberari flagello, ut dum vitiis pulsatur, de virtutibus non superbiat: dum vero aut animi aut carnis dolore atteritur, a muntatione luxuriae. Durius circa suos electos in hac vita Deus agit, ut, dufortioribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Electos hujus vitae adversitate probari, ut secundum Petrum judicium a domo Dei incipiat , dum in hac vita electos suos Deus judicii flagello castigat. Gemi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bonos hic ꝑ afflictionẽ iudicat ⁊ illic remunãt ꝑ miseratõnẽ ⁊ ma-¬
los hͥ remunat ꝑ tẽꝑalẽ elementiã ⁊ illie punit ꝑ et̾̃nã iusticiã. In hc̃ eniuita d̾s par¬
cit ĩpuis ⁊ tñ ñ parcitelectis. In illa parcet electis: non tñ parcet iniquis.
Periculosa ẽ seci̾tas in hac uita maloꝵ. ⁊ bonoꝵ dolor tranquillus.
Nam iniquus post mortẽ ducit᷑ crucrandus. iustus uͦ dormit post
laborem securꝰ. Non tm̃ de corporalib passionib. s etiam de spiritalib
oportet intelligi. ut quanto quisq aut in corꝑe aut in m̃te flagella
sustinet. tanto se infine remuna̾ri speret. Sepe occulto cdł̃i uidicio extͣ
flagelli correptionẽ sunt reꝑbi in hoc mundo. dũq multa dampna¬
bilia commisisse uideant᷑: despecti tñ adõ. nullo em̃dationis u̾b̾e
feriunt᷑. Plus corri pit᷑ flagello qui ad̾o diligit᷑ si peccauit. dicente

Expanded text:
et bonos hic per afflictionem judicatet bonos hic per afflictionem judicatat per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. 6. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis; in illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. 7. Periculosa est securitas in hac vita malorum, et bonorum dolor tranquillus. Nam iniquus post mortem ducitur cruciandus; justus vero dormit post laborem securus. 8. Non tantum de corporalibus passionibus, sed etiam de spiritualibus oportet intelligi, ut quanto quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia commisisse videantur, despecti tamen a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. 10. Plus corripitur flagello, qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
iuine sapientie subtilitas sicut interius ut testis scͣtat᷑.
conscientias. ita ext̾ius trrogat penas ut uerũ sit testimo¬
niũ ꝓphe. quia ipse ẽ testis ⁊ iudex. Miserere dñe misero ysi¬
doro. indigna a genti.⁊ digna patienti. assidue peccan¬
ti. ⁊ tua flagella cotidie sustinenti. Ordinata ẽ. miseratio
cdi: q̃ pͥus hic hominẽ ꝑ flagella apeccĩs em̃dat: ⁊ postea ab et̾̃no sup¬
plicio lib̾at. Electus enĩ di dolorib huiꝰ uitȩ atterit᷑. ut ꝑfectionẽ uite
future lucret᷑. Nequaꝙͣ d̾s delinꝙ̃ti parcit. qm̃ peccatorẽ aut flagello
temporali ad purgationẽ ferit. aut et̾no iudicio puniendũ delinquit:
aut ip̃e in se hõ penitendo punit quod male admisit. Ac ꝓinde ẽ qd̾
deus delinꝙ̃ti ñ parcit. Iusto temporalia flagella ad et̾na ꝓficiunt
gaudia. Id̾o ꝙ et iustus in penis gaude̾ debr: impiꝰ in ꝓspitatib ti¬
mere debet. Neq iusto neq rȩpbo cłs misccłiam ⁊ iusticiã retͣhit. Nã

Expanded text:
ivinae sapientiae subtilitas sicut interius ut testis scrutatur conscientias, ita exterius irrogat poenas, ut verum sit testimonium prophetae: Quia ipse est et testis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei doloribus hujus vitae atteritur, ut perfectiora vitae futurae lucretur. 3. Nequaquam Deus delinquenti parctemporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. Justi per temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia. Ideoque et justus in poenis gaudere, et impius in prosperitatibus timere debet. Neque justo neque reprobo Deus misericordiam et justitiam abstrahit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
do sit ꝓfusus. quanto extitit in peccando ꝓcliuis. Ille digne pemi¬
tentiamagit. qui sic p̃tita mala deplorat. ut futura iterũ ñ cõmitta
Quem quantomagis lauit. tanto ampliꝰ tutũ facit Quamius qͥq
sit peccator ⁊ impius si ad penitentiã ou̾tat᷑. osequi ueniã eredit.

Expanded text:
do profundius, quanto exstitit in peccando proclivius. Ille poenido profundius, quanto exstitit in peccando proclivius. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, ut futura iterum non committat. em crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum facit. Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poeaitentiam convertatur, consequi veniam posse
Abbreviated transcription (Latin):
x eo unus quisq iustus e̾ẽ incipit: ex quo sui accusatorexti¬
tit. Multiaũ e contra semetipsos peccõres fatent᷑. ⁊ tñ sem⁊ ip̃os
apecc̃o ñ subtͣht̃. Magna iã iꝰticie pars ẽ seipm̃ nosse hõiẽ qd̾ paruus¬
ẽ. u ex eo diuine uͭtuti subdat᷑ humiliꝰ ex quo suã infirmitatẽ
agnoseit. Bene se iudicat iustus in hac ita. ne iudicet᷑ ad̾o dãp¬
natione ꝑpetua. Tunc aũ iudiciũ de se quisq sumit.quando ꝑ
dignam penitentiã sua pͣua fcã ꝯdẽpnat. Amaritudo peni¬
tentie facit animũ ⁊ sua facta subtiliꝰ discutere. ⁊ dona d̾i q̃
otempsit flendo omemorare. Nichil aũ peiꝰ est quã culpã agno¬
scere. nec deflere. Duplicẽ debet hr̃e fletũ in penitentia omĩs
ꝓpetrauit. Quod enim oportuit ñ gessit ⁊ gessit qd̾ agere ñ oportuit
Ille penitentiam digne agit. qui reatũ suũ satisfactione legitima
plangit. condẽpnando scilicet ac deflendo q̃ gessit. Tanto in deplorã¬

Expanded text:
x eo unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae pars est, seipsum nosse homiest, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Amaritudo poenitentiae facit animum et sua facta subtilius discutere, et dona Dei quae contempsit flendo commemorare. Nihil autem pejus est, quam culpam agnoscere nec deflere. Duplicem debet habere fletum in poenitentia omnis audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit, et gessit quod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit qui reatum suum satisfactione legitima plangit, conte
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus facta proximi taceat que statim corrigere nequaꝙͣ exi¬
stimãt. Nam si cortigere potest ⁊ dissimulat: uerũ ẽ qd̾ consensum
erroris alieni habeat. Pleriq scĩ doctores pro mali ꝑtinatia qua
iniquos em̃dare nequeunt. his tacere disponunt. s calorem sp̃c
quo agunt᷑ ferre ñ sustinentes it̾m in in crepationẽ ꝑ siliunt iniqͥꝵ¬

Expanded text:
ad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam exiad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. 6. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt; sed calorem spiritus, quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniq
Abbreviated transcription (Latin):
Ro malo merito plebis: aufert᷑ doctrina p̃dicationis. Pro
bono merito audientis tribuitur sermo doctori. In potestate liuina
consistit. cui uelit ds doctrine u̾bum date. uł cui acferre. ẜ̾t hoc
pro dicentis aut pro audientis fit merito. ut modo pro culpa ple¬
bis auferat᷑ sermo doctoris. modo uero pro utilib meritis tribuat᷑
Nam et bonus docet bonum ⁊ malus malũ. ⁊ bonus malũ. ⁊ ma¬
lus bonũ. qd̾ tñ fit iuxta meritũ ppłoꝵ. Non omĩa tempora congͥ¬
unt doctrine scd̾m salomonis sentñtiã dicentis. Tempus tacendi
⁊ tempus loꝙ̃di. Non quidẽ ꝑtimorẽ s ꝑ diseretionem. ꝓpt̃ maloꝵ
uicorrigibilem iniquitatẽ. ñ nunquam electos oꝑͣ a doctrina cessa
re. Int̾dum doctores eccłie calore earitatis ardentes contice seunt
adocendo qr ñ ẽ qui audiat. testante ꝓpha. Ciuitates austri clau¬
se sunt. ⁊ ñ ẽ qui aꝑiat. Qui docendi accipit officium: int̾cũ

Expanded text:
ro malo merito plebis, aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctori. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre, et hoc, aut pro dicentis, aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam dicentis: « Tempus tacendi, et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrectibilem iniquitatem nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. 332 4. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . 5. Qui docendi accepit officium, interdum
Abbreviated transcription (Latin):
animum p̃parate debet. Minus enĩ dũ sꝑat᷑ temptatio grauat
Dure aũ p̃mit. si non sꝑata aduenerit. sapientis ẽ contra omĩa
adu̾sa ante meditari. nec inueniri casus debet. quem ñ confilia
eius p̃ueniant.

Expanded text:
animum praeparare debet. Minus enim dum speratur, tentatio gravat; animum praeparare debet. Minus enim dum speratur, tentatio gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec evenire casus debet, quem non consilia ejus praeveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
Uiri scĩ plus formidant ꝓsꝑa quam adu̾sa. quia d̾i seruos ꝓsꝑa
driciunt. adu̾sa uͦ erudiunt. Id̾o q scĩ uiri constantia. ita por¬
tare debet adu̾sa. ut frangi ñ queat. Tunc magis sunt cłi oculi
suꝑ iustos quando eos affligi ab iniquis ꝓuidñtia suꝑna ꝓmit¬
tit. Nam tunc eis gaudia disponuntur et̾na. quando p̃senti tͥ¬
bulatione ꝓbantur. Om̃s uite huiꝰ tribulationes aquis com¬
accid̾it. ñ stat s sceli̾ter transit. Qui uite future p̃mia diligent̃
excogitat. mala omĩa uite p̾sentis euanimit portat. qm̃ ex
illius dulcedine huiꝰ amaritudinem temꝑat.⁊ ex et̾nitate illiꝰ
breuitatem huiꝰ despicit transitoriam. Grauati diu̾so malo
temporali. pro utilitate eoꝵ ẽ. qd̾ uite istius mala ꝑferunt. qͥ a
dum in dolore grauantur. cupiditatis ⁊ luxurie uicioꝵq ce
quam ꝓsꝑitates. Nam ex prospitate. in det̾ius itͦ᷑. ex temptatio¬
nis dolore in melius ꝓficiscitꝰ. Unusquisq ad temptationem

Expanded text:
iri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. 4. Omnes vitae hujus tribulationes aquis comacciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum quam prosperitas. Nam ex prosperitate in deterius itur, ex tentationis dolore in melius proficitur. Unusquisque ad tentationem
Abbreviated transcription (Latin):
ancille xͦ negauit. uñ ꝙ aptꝰ peccm̃ amarissime fleuit. Grauius
ẽ infirmitate quam ignorantia quemꝙ̃ delinq̾re graui usq indu¬
stria quam infirmitate peccare. Industria namq peccat. qui stu¬
dio ac delib̾atione. m̃tis malũ agit. Infirmitate aũ qui casuuł p̃ci¬
pitatione delĩquit. Nequiꝰ aũ ⁊ de industria peccant: qui ñ solũ ñ
bene uiuunt. s adhuc ⁊ bñ uiuentes si possunt aui̾tate diu̾tunt
qui ignorantie excusatione scire nolunt ut minus culpabiles ha¬
beantur. Qui tñ se ipsos ñ mimuunt. s tñ decipiunt. Nescire sim
plicit̾ ad ignorantiã ꝑtinet. noluisse uero scire ad contumacẽ suꝑ-¬
ñ solũ eos iudicat. qui agnitione sua reu̾tunt᷑: s ⁊ iã illos qui nesci¬

Expanded text:
istum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. o ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem supenon solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nesci
Abbreviated transcription (Latin):
timoris dũ uł quisq uult adipisci quod cupit. uł timet ne in¬
currat qd̾ metuit. Quatuor modis cõmittit᷑ pecc̃m in corde. quatuor
ꝑpetrat᷑ ⁊ oꝑe. Ad mittit᷑ in corde suggestione demonũ. delectatiõe
carnis. consentione m̃tis. defensione elationis. Committit᷑ oꝑe nc̃
latent̾ nunc palam. nc̃ ꝯsuetudine. nunc desꝑatione. Istis gͦ gͣ¬
dib ⁊ in corde delinquitur. ⁊ oꝑe malicia ꝑpetrat᷑. ł rib modis
pecc̃m geritur. hoc ẽ ignorantia. infirmitate. industria. ꝑiculo¬

Expanded text:
timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuperpetratur et opere. Admittitur in corde, suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria. Grav
Abbreviated transcription (Latin):
ego dñs formans lucem.⁊creans tenebras. s quia angłica na¬
ditira. s quia hos ⁊ illos ds creauit. in de dr̾ formans lucẽ
⁊ ereans tenebras. ueruntñ bonos anglos ñ tantũ creans. s
itiam formans. malos iterocreans tantum non formans. Hoc
et de hõib bonis malisq accipiendũ ẽ. Post annumeratã ce¬
li terreꝙ creaturã id̾o noĩat᷑ in genesi sp̃c sc̃s. ut qͥa superferri
in quosubsistñt᷑ requiescimꝰ. atq protegendo nos suꝑfert᷑
nobis. Una q̃q natura suo pondere nitit᷑. Ignis autẽ ⁊ ole¬
um merito suꝑiora semꝑ appetunt: quia ꝑ ipsoꝵ figurã suꝑ-¬

Expanded text:
Ego Dominus formans et creans tenebras ; sed quia angelica naditur. Sed quia et hos et illos creavit, inde formans lucem et creans tenebras. Veruntamen bonos angelos non tantum creans, sed etiam formans; malos vero tantum creans, non formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram supe
Abbreviated transcription (Latin):
ta in peccando fuit ad malum abruptio m̃tis. intentionis¬
qui nec penitere p̃ti̾ta negligit. nec ad huc peniten da c̃¬
autẽ ad penitentiã conu̾tantur perturbari ñ debent. si rur¬
sum post enĩdationem relicta uicia corda pulsent. dũ ñ pos¬
sint bone conu̾sationi nocere.si talis cogitatio ñ erumpat
in consensti uł oꝑe ferre enĩ sine perfertione uitior cogita¬
discriminis. s potius agende iurtutis. Nam ⁊ qui cirea fi¬
nem suũ ꝑ penitentiam desinit e̾e̾ malus ñ ido debet ẽẽ¬
respicit quales fuimus. s quales circa finem uite existimꝰ.
Ex fine enĩ suo unumquemq aut iustificat aut condẽp¬
nat: sicut scriptũ ẽ. Ipse uidicat extrema t̃re. Et alibi
Uiiu̾soꝵ finem ipse consid̾a̾t. ꝓ inde non dubitamus
cirra finem iustificari hoĩem ꝑ penitentie conpunction
s quia raro id fieri solet. metuendũ est. nedum ad finẽ
uitam securius transeat᷑.¬

Expanded text:
ta in peccando fuit ad malum abruptae mentis intentita in peccando fuit ad malum abruptae mentis intentiqui nec poenitere praeterita negligit, nec poenitenda coDei ad poenitentiam convertuntur, perturbari non debent si rursus post emendationem relicta vitia cor pulsent, dum non possint bonae conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensum, vel opera. Ferre enim sine perfectione vitiorum cogitadiscriminis, sed potius augendae virtutis. Nam et si quis circa finem suum per poenitentiam desinat esse malus, non ideo debet desrespicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. 9. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat, aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae ; et alibi: Universorum finem ipse considerat . Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem. Sed quia raro id fieri solet, metuendum est, ne, dum ad finem vita securius transeat
Abbreviated transcription (Latin):
mi sacram̃tum. qd̃ insingłari traditione comm̃datũ sollici¬
tudinem ꝑhibet iterandam. medicinali remedio penitentie
subrogat adium̃tũ. Cuiꝰ remedio egere se cunc̾ti agnoscere de¬
bent.ꝓ cotidianis humane fragilitatis excessib. sine quibin
hac uita ẽẽ non possumus Horum duntaxat dignitate ser-¬
uata: ita ut sacercdotib ⁊ leuitis do̾ tm̃ testificata. Cet̾um uͦ
astante corã d̾o sollempnit̃ sacerdote. ut hoc agat fructuosa
confessio. qd̃ temeritatis appetitus aut ignorantie uocat᷑ ꝯtͣ¬
xisse neglectus. ut sicut in baptismo omnes iniquitates
remitti.uł ꝑ martyriũ nulli peccatũ credimus imputari
ita penitentie conpunctione fructuosa uniu̾sa fatean
mate reputantur. Unde ⁊ quamlib sut magna delicta
enim non tam consid̾anda m̃sura temporis quam doloris.¬
Cor enĩ contritũ ⁊ humiliatũ ds̃ ñ sꝑnit. Uerumptũ quan¬

Expanded text:
mi sacramentum, quod singulari traditione commendatum, sollicimi sacramentum, quod singulari traditione commendatum, sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum, cujus remedio egere se cuncti agnoscere debent, pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non possumus, horum duntaxat dignitate servata, ita ut a sacerdotibus et Levitis Deo teste fiat, a caeteris vero astante coram Deo solemniter sacerdote, ut hic tegat fructuosa confessio, quod temerarius appetitus, aut ignorantiae notatur contraxisse neglectus, aut sicut in baptismo omnes iniquitates remitti, vel per martyrium nulli peccatum credimus imputari, ita poenitentiae compmate reputantur. Unde et quamlibet sint magna delicta,enim Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verumtamen quan
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis accipiuntuꝵ sicut scriptũ ẽ. Et crinib peccatoꝵ suoꝵ
unusquisq constringitur. Uir quippe si comam nutriat ut
penitentes. ꝓ merito peccatoꝵ. Quod uero in cilicio ꝓst̾nun¬
futuros: inde gͦ confidentes in cilicioꝓst̾nimus. tamquamdi¬
centes. ⁊ peccatũ meũ contra me ẽ semꝑ ⁊td̾ aũ cinere asꝑgũt᷑¬
tores primi hoiẽs recedñtes ado maliq fcĩ. offendñtes creato¬
rem in puluerem. iuide sũptisunt redierunt. Bene gͦ in ci¬
licio ⁊ cinere penitens deplorat peccatũ: qr in ci licio asꝑrtas
⁊ punctio peccatoꝵ. incinere aũ puluis ostenditur mortuoꝵ
Et iccirco in utroq penitentiam agimus ut ⁊ inpunctione
cilicii agnoscamus uicia. q̃ per culpam conimisimus ⁊ ꝑ fla¬
gella cineris ꝑpendamus mortis sententiam ad quam peccã¬
do ꝑuenimꝰ. Penitentis autem remedium. ecclia catholiea in
spe indulgentie fident̃ allegat exercendũ.⁊ post unum baptis¬

Expanded text:
vitiis accipiuntur, sicut scriptum est: Crinibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Vir quippe si comam nutriat, igpoenitentes pro merito peccatorum. 4. Quod vero in cilicio prosternunfuturos. Inde ergo confitentes in cilicio prosternimur, tanquam dicentes: 444 Et peccatum meum contra me est semper. Quod autem cinere asperguntores, primi hominis recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem unde sumpti sunt redierunt. Bene ergo in cilicio et in cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et punctio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum, et idcirco in utroque poenitentiam agimus, ut et in punctione cilicii, cognoscamus vitia quae per culpam commisimus, et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando pervenimus. Poenitentiae autem remedium Ecclesia catholica in spe indulgentiae fideliter alligat exercendum, et post unum baptis