comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ gnͣdib quoꝵ nõ suilli tamtardi et obliuiosi sũt
tib differant quos moriones uulgo uocant res¬
p̃odetur fortasse corpora ħ faciũt sed ñ quid ym
hanc sententiã qmͣ defendi uolumꝰ aĩa sͥ corpuᷤ
elegit et ĩ eligendo ꝯta cũ falłetur errauit auc
cũ ĩ corpꝰ cog̾etur intrare ncaͣte nascendi alia o¬
corpori p̃occupantib aĩaꝵ turb̾ ip̃a aliud ũ in¬
uenit et sicut inspectaculo aliquo locũ ita ear¬
nẽ ñ qm᷑ uoluit. sed qfͣn ualiut occupauit. nõ¬
quid ħ et alia dic̾e pꝰsumꝰ. uł sentire debem̃ do
ce gͥ qͥd sentire qͥd dit̾e debeamꝰ ut cõstet nobis
fcarũ. ego quidẽ nõ te ingeniis sed saltẽ te pe¬
nis ꝑuisloꝵ quas in hac uita paciuntur dixi
aliquid in libris illis de lib̾o arbitrio. qd̃ quale
sit et cur mͥ in ista qmͣ henus ĩ manib qõne
nõ sufficiat intimabo et eũ ipm̃ de t̾cio libro

Expanded text:
in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ultum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: Corpora hoc faciunt. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo cum falleretur, errauit? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentiredicere debeamus, ut constet nobis factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro
Abbreviated transcription (Latin):
gritudinib torqñtur dolorib fame eo siti cruci¬
antur. debilitantur m̾bris. priuantur sensibus
uexantur ab ĩmũdis spuitib demostñdũ ẽ uti¬
q quõ ista sine ulla sua causa mala iuste paciã¬
tur. nõ .n. dicifas ẽ aut ista ignorante d̾o fĩ aut
cũ nõ posse resist̾e facientib. aut inuiste istał
fac̾e uł ꝑ mitt̾e. ñ quid ña sicut aĩalia irrõnalia
reste dicimꝰ ĩ usus dari naturis excellentioribus
et si uiciosis. sicut aꝑtusiie ĩ euuͣgłio iidemus
si mortale. aĩa ẽ rõnas ĩ ilł m̃bris q̃ tantis affõo¬
nib penas luit. deus bonꝰ ẽ. deus iustꝰ est. deus
maiores ita pacuintur solemꝰ dic̾e. aut sicut ĩ iob
si penis tantis nulla meis sunt punienda pcc̃a
nam utiq nulla est in illis etatib ex animãda iꝰ ti¬
cia. de ingenioꝵ u̾o oiu̾sitate qͥd dicam q̃ quidẽ
ĩ ꝑuuł latet. sed ab ipĩs exordiis uͣlib ductũ aꝑp

Expanded text:
gritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti crucigritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus > etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus si mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit. deus bonus est, deus iustus est, deus maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in lob si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾latũ s ieo qͥ frusta futatꝰ ẽ nec idcuto t̾rã
ñ debuisse gremiõ suo seĩa ꝯfouere q sator ĩmũ¬
da ea piecerat manu. elegantissima sisitudo ẽ
ꝙ et añcim leg̾em millas mͥ obiecto ista de aldu¬
sterinis fetib ĩ hac q̃ one faciebat ang̾tias gn̾a¬
litꝰ intuenti multa bona dñi fac̾e̾ eciã de nr̃is ma
dentẽ ptũq consid̾atorẽ mesfabilem laudem
melius respondet᷑ nisi q om̃is c̾atura bona ẽ et qͥd
digniꝰ qmͣ ut bona faciat bonꝰ deus. q̃ nemo põt sa¬
c̾e insi teus. ħ et alia q̃ ponuum sicut possũ dico ad¬
u̾sus eos qui hanc opinionẽ qua credũtur aĩesi¬
cut illa una singuł fĩ labefastare conantur. ¶ S
cũ ad penas uentũ ẽ ꝑuuloꝵ magnis mͥ crede co¬
artor angͦtiis. nec qͥd respondeam prorsus ĩueĩo
sine xpĩane gr̃e sacram̃to. sed eas ip̃as q̃ in hac ui¬
ta dolentib nob̾ u̾santur añ ocłos quas enu̾are
si uelim prius tp̃c qmͣ ex᷑ deficiunt languescũt e¬

Expanded text:
blatum, sed in eo qui frumenta furatus est; nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confovere, quia sator immunda ea projecerit manu; elegantissima similitudo est. Quam et antequam legerem, nullas mihi objectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias, generaliter intuenti multa bona Deum facere, etiam de nostris madentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem melius respondetur, nisi quia. omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid ressine christiane gracie Sacramta dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt ae
Abbreviated transcription (Latin):
ini hõĩs fĩ om̃s. sed sicrit illa inia uni ia singuł
uas adhiic aĩas cat quib si dixim᷑ qd̾ ex ewͦ ĩ su
uas instituendo naturas ne scripture geneseos ꝯͣ¬
dicatur ubi aꝑtissime legitur ꝯsũmasse dm̃ oĩa
oꝑa sua. nã eo qd̃ ꝯscriptũ est requieuisse utiq
a creandis noiis creaturis ĩtelligendũ ẽ ño a
gubnandis qr cunc ea q̃ nõ erant fecit aquib
faciendis requienit q ꝯsũmau̾at oĩa q̃ aũqmͣ

Expanded text:
imi fieri hominis, sed sicut illa prima uni, ita singulis uas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euuas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ aĩaꝵ milia q̃ ĩmortib ꝑuuloꝵ sine ĩdulgẽ
cia xpĩsi sacram̃ti. de corporib exeunt quaeaa¬
te dampnantur si noue c̾ate si nullo suo p̾ce¬
tente pocõ sed uoluntate crratoris singulesi¬
guł nastentib ad heser᷑. quib eas ammĩadiᷤ
m̾ ditere qd̃ uł cogat aĩas fĩ petcatrices uł pu¬
mat ĩnocentes. n negare fas nob̾ ẽ eas q̃ sũ¬

Expanded text:
 milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis mus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
et ad pectandi nccͣitem ꝑdustam ẽẽ ꝯtendant
hoc itaq excepto heretice opiõnis errore. ex qͣ¬
tuor reliquis opĩonib q̃nam sit eligenda scire
desid̾o. q̃cũq .n. eligenda est absit ut ĩpugn
hanc fitem te qua certisumꝰ oĩ aĩe eciã ꝑ uili
infantis ncc̾iam ẽẽ lib̾acom ex obligatoe pcc̃i
xũ. pm̃de ne longũ ficiamꝰ ħ certe sentis qd̾ si¬
głio aĩat singuł nastentib eciã m̃o d̾s fãciat
cui siñe ne obicatur ꝙ omĩs creatutas sextoꝵ
die ꝯsũmaĩt deuc septĩo recͥ eu̾it adhibes te¬
stimoniũ ex eusigłio. p̃r meus usq nũc oꝑat᷑¬
dignat᷑ es. ꝙ hic me hrẽt ĩ affrica qui ei possẽ
istam facilius explicare siãm. ꝙ si potussẽ
no ille hoc abste nõ longe posito requireter

Expanded text:
et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligatione peccati xum. Proinde, ne longum faciamus, hoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio: Pater meus usque nunc odignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquirer
Abbreviated transcription (Latin):
pxt̃m m̾ito coactos ẽẽ dixisti. ñ ĩꝯuenient̾ abs
te q̃ro hunc reatũ aĩa ubi ꝯtrax̾it. unde oꝑteat
eciam cũ ĩ illa etate ꝑ sacramĩtũ xp̃iane gr̾e li¬
b̾ati. ego quitẽ asi auiquot aios cũ libros qͦs
inine ĩcaruatde utoũ ex illa una q̃ primo hõi da-¬
ta est cet̾e ipagentur an singuł quib q noue
ctiã modo̾ fiant. an alicubi iam exũtes uł mu¬
tantur diuinit᷑ uł qonte lib̾antur ĩcorpora: iͣ
putam ẽe certandas ut q̃l eaꝵ uera ẽẽt ñ ĩpe¬
dites intñtom meã quatiñ adu̾sus eos qnͣtis
pot̾am iurib agebã qui n᷑n mau suo pͥncipi¬
cripsisti religiose memorie uiro nob̾q ĩ xp̃i
canitate gratissimo marcellino qd̾ aĩa sit ꝑs
dei. ptimo qr no de incarnatõe eiꝰ sed de ñ q̃ri¬
tur cũ hoc qntur. deinte q hoc sentiũt illiꝯ¬
quos agebam er id maxime a gebam ut c̾a
ũ pͥncipiũ pͥncipesq tribuũt ipãm bom dei
sb̾am ex ꝑte quã capta ẽ corruptam et opp̃ssã

Expanded text:
peccatum, merito coactos esse dixisti : non inconvenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per Sacramentum christianae gratiae li7. « Ego quidem ante aliquot annos cum libros quosdanimae incarnatione, Utrum ex illa una, quae primo homini data est, caeterae propagentur, An singulis quibusque novae etiam modo fiant: An alicubi jam exsistentes, vel mittantur divinitus, vel sponte labantur in corpora; ita putavi esse tractandas, ut qm meam, qua tunc adversus eos quantis poteram viribus agebam, qui naturam mali suo principinti rescripsisti religiosae memoriae viro, nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima non sit pars Dei. Primo, quia non de incarnatione ejus, sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur. Deinde qquos agebam, et id maxime agebam ut Creatium principium principesque tribuunt, ipsam boni Deiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam
Abbreviated transcription (Latin):
multa ħeo uob̾ dicere. s nõ potestio illa porta¬
re mõ. in hiis qnͣtum ad me attines eciã hoc
deputem. nec qui hoc sciam me indigner ĩ¬
dignũ. ne hoo ip̃o eciã ꝯũcar indignior mul
metuerem ne aliqͣ istaꝵ opinionũ ꝯtra illd̾
ꝙ firmissima recinemꝰ fide incantis obrepe¬
da siti ħ me nõ tenie sentire ꝑficeor eã q̃ u̾a

Expanded text:
Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignior. mulmetuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obrepeda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sñam c̾atoris et a nt̃oꝵ pec̃oꝵ et societate remo¬
tissimã nitebar ostñdere. et ĩo q̃ cũq illaꝵ uĩta¬
te pꝰset ꝯuĩci et repudiari ad curã intũtõis me¬
e qm tũc ħebam nõ ꝑtinebat qñ quid̃ cũctis
diligentiore disputatõe discussis. q cũq illaꝵ
recte iuinc̾er cet̾as me securissimo fieret. qũe
giꝰ defensionẽ ĩ hiis q̃ ꝯmemoraui de illo li¬
bro ib̾ meis accũtiꝰ intuens uaudam firmãq
ño uideo. ña uelut firmam̃tũ eiꝰ illud est qd̾
ibi dixi. quis aũ nouit quid ꝑuuł de quoꝵ cͤ¬
ciatib duricia maioꝵ ꝯtũd̾r aut excetur fi¬

Expanded text:
substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quandgimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: \'Quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ab eicio sunt uocati. idẽq
enmomiani ab eumonio. aerii
discipulo ĩ quo noĩe mag̾ m̃otu¬
erum Eumonius quippe ĩ dyaletica p̾ualẽs
acutius et celebrins defendit hanc heresim
tum. si huiꝰ que ab illo docebatur fidei particeps

Expanded text:
ETIANI ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialectica praevalens, acutius et celebrius defendit hanc haeresim, torum, si hujus quae ab illo docebatur fidei particeps
Abbreviated transcription (Latin):
lienit. Diuicias ꝓmittit et uẽtris saturitatem
et filios. et nepotes. uitãq longã. et cũ hiis cha¬
tem animi minint ꝑtinentia idcireo nec q̃ ꝓmit¬
tit ad me iã spectare cognosco. Memorq q sit ña

Expanded text:
lienum? diuitias promittit et uentris saturitatem et filios et nepotes uitamque longam et cum his Chatem animi minime pertinentia, idcirco nec quae promittit, ad me jam spectare cognosco: memorque quia sit ma
Abbreviated transcription (Latin):
et tẽꝑantie legib ñ sb̃iectus. m̃broꝵ illoꝵ usut
est curpis. nõ ip̃a m̃bea que nõ solũ in excellẽ¬
ti integritate celibes et uirgies ẜuant. sedꝯ
tm̃nodo ꝯsulentes utebantur ut ille natura¬
lis motus nullo mõ tipit eẽt. quiũo libidim
a quẽ xp̃i carnẽ fide cõcepit et nicħ hũerũt tur¬
pitudinis mẽbra qnec humano licitoq cõcep¬
tui. sed diuino tm̃ ꝑtui ẜiuerũt. m̾itoq plane
do faceret decorem. ut cuiminus fecũdi¬
tats atculerat. Detus u̾giitatis anferres ħ
ueracitꝰ ño fanacid̾ sc̃a sũ sed noua sũt. sed
insolita suns. sed cont̃ nature cusum notissi¬
mũ sunt q magna. qr mua qr diuina. et eo
ma̾ uera. ciria firmaia. E angeli ingnit ui¬
si et locim sũa qnͣuus natinõ fuerunt. Qua¬
noc uideri uec logni potuiue. Potuit sed no¬
lutr. Eo hoc melius est quod uolius. Hoc autẽe
ꝯxm noluisse ĩo tͦtum est qr hoc fecto qui ncħ
ncc̃tate sicus deus nõ fac̾et s oĩa nolãtate.

Expanded text:
 subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae non solum in excellenti integritate caelibes et uirgines seruant, setantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, a, quae Christi carnem fide concepit, nihil habuerunt turpitudinis membra, quae nec humano licitoque conceptui, sed diuino tantum partui seruierunt? merito plane atrem nascendo faceret deteriorem, ut cui munus fecunditatis adtulerat, decus uirginitatis auferret. haec ueraciter, non fallaciter facta sunt; sed noua sunt, sed insolita sunt, sed contra naturae cursum notissimum sunt, quia magna, quia mira, quia diuina et eo magis uera, certa, firmata. Et angeli, inquit, uisi et locuti sunt, quamuis nati non fuerint. quanec uideri nec loqui potuisse. potuit, sed noluit; et hoc melius est, quod uoluit. hoc autem eum uoluisse ideo certum est, quia hoc fecit, qui nihil necessitate sicut deus uester faceret, s
Abbreviated transcription (Latin):
bis finxistis cuiꝰ diccipuli ueri ño sitis. nͥ mẽda¬
ces uos quoq fueritis. Non aut̃ id̾o magia iuderi pͤ
nata ex nirgnie hom̃is caro. qi caro xp̃i cola ita na¬
ta est. sicut nec illa magia est. quia sola xp̃i caro di
et̾tio resurrexit nũ tp ult̾uis moritura. Aliotͥn
om̃ia miratula dei magica erunt qr singłr fc̃a
sunt. uerũq ostenderim̃ nõ oculos hominum
pstigiis fallacib illuserunt. Que quid̾ contra
nmm plerumq appellant᷑. ño quod nature adu̾¬
sentur. sed quod nature modũ qui nobis usita¬
tus excedant. sepellat ergo dñt a ꝑuuloꝵ su¬
oꝵ mentib. quod quasi admonendo saustus ꝑ¬
suad̾e conatus est ur eciam nos ymagiariam
nõ ueram natinitatẽ xpĩ ꝓfiteamur. atq ita
mit nos om̃is ꝯtentio fimatur. Imo uero ma¬
neat nob̾ adu̾sus illos pociꝰ pro uĩtate certamẽ.
qmͣ cũ illis infłitate concordia Umptũ quero

Expanded text:
bis finxistis, cuius discipuli ueri non sitis, nisi mendabis finxistis, cuius discipuli ueri non sitis, nisi mendaces uos quoque fueritis. non autem ideo magia uideri potest nata ex uirgine hominis caro, quia caro Christi sola ita nata est, sicut nec illa magia est, quia sola Christi caro die tertio resurrexit, numquam ulterius moritura. alioquin omnia miracula dei magica erunt, quia singulasunt uerumque ostenderunt, non oculos hominum praestigiis fallacibus inluserunt: quae quidem contra naturam plerumque appellantur, non quod naturae aduersentur, sed quod naturae modum, qui nobis est usitatus, excedant... repellat ergo dominus a paruulorum suorum mentibus, quod quasi admonendo Faustus persuadere conatus est, ut etiam nos imaginariam, non ueram natiuitatem Christi profiteamur atque ita inter nos omnis contentio finiatur, immo uero maneat nobis. aduersus illos potius pro ueritate certamen quam cum illis in falsitate concordia. Uerumtamen quaero
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisseo ut nõ ex uirgie assũpta. sed tñ in uera
carne apparens. nos uera morte redimeret. qͥs
eum ño potiusse dice auderer: Sed illud meliꝰ
erat quod fecit ut eciã de uirgi̾e nasc̾e̾tur et u¬
trimiq sexum ꝓ quo lib̾ando moritur᷑ erat en
dignaretur eciam ꝯm̃dare nastendo mascu¬
lino suo corpore ex fei̾a ꝓcreato. cont᷑ nos ip̃os
maxime fc̃o ip̃o loquens. uosq sbu̾tens. qͥ mas¬
culum et fci̾am ño dei s dyaboli opꝰ ẽẽ p̃dicatis. s
ullud est quod magie simile dicimini asserere
quod passionẽ mortẽt eius specietenus factã
et faliacitꝰ dicitis adu̾bratam. ut mori iud̾etur
Ita fit ut cicatrices discipulis dubitantib fal¬
sas ostenderit nec thomas ueritate confirmat᷑
sed fallacia deceptus clamant. Dñs meus et d̾s
meꝰ. Et tũ ꝑsuadere conamini. lingua uos loqͥ
u̾m cũ xpm̃ dicatis toto corpore fuisse mẽtirũ
hec sunt q̃ nob̾ obiciutur qui talem xpm̃no¬

Expanded text:
uoluisset, ut non ex uirgine adsumpta, sed tamen in uera carne adparens nos uera morte redimeret, quis eum non potuisse dicere auderet? sed illud melius erat, quod fecit, ut etiam de uirgine nasceretur . et utrumque sexum, pro quo liberando mortuus erat, dignaretur etiam commendare nascendo, masculino suo corpore ex femina procreato contra uos ipsos maxime facto ipso loquens uosque subuertens, qui masculum et feminam non dei, sed diaboli opus esse praedicatis. sed illud est, quod magiae simile dicimini adserere, quod passionem mortemque eius specie tenus factam et fallaciter dicitis adumbratam, ut mori uideretur, ita fit, ut et cicatrices discipulis dubitantibus falsas ostenderet nec Thomas ueritate confirmatus, sed fallacia deceptus clamaret: dominus meus et deus meus. et tamen persuadere conamini lingua uos loqui uerum, cum Christum dicatis toto corpore fuisse mentitum. haec sunt, quae uobis obiciuntur, qui talem Christum uo
Abbreviated transcription (Latin):
ño saltem talem. sed prorsus mllam diceꝰ delege¬
runs. Sed auctoritatis euiigłice pond̾e̾ etabu et᷑.
et ĩo nõansi sunt xpm̃ ñ carnem ymalgiarie
ipm̃ partum marie nartauerunt. nullus tam̃
piguis eciam hoc p̾ͥdicare simulatũ. q gn̾ati¬
ones auas matheus alias lucas exequitut. ir¬
de iudentur nõ sibi ꝯuenire. Sed da hominẽ
qui ño intelligat. putabit eciã in multis que
ueniunt an qr mortem simulare honestuun
est. natiuitarem aũ eriam simulare turpe ẽ.
Cur ergo nos horratur hoc cõfit̾iꝰ. quo possit
nr̃a ꝯtentio ꝓfligari unde ergo mͥ uidetur
natiuiatẽ xp̃i nec saitem sicut simulatam
sed prorsus nullam pͥdicare nonusse. in conse.¬
qn̾ti ẜmone apparebit ubi alteri respondebimꝰ
sta. qr nõ hñt eam sp̃em decoris. qmͣ iẽ bea
q̃ iniꝑmptu locata sint. Sod indete qͥd dicat
apst. cũ ex ip̃a m̃broꝵ corporis urĩ muitatent¬

Expanded text:
delegerunt? si auctoritatis euangelicae pondere erubuerunt et ideo non ausi sunt Christum non saltem imaginarie tae ipsum partum Mariae narrauerunt, nullus tamen piguit etiam hoc praedicare -simulatum. quia generationes alias Matthaeus. alias Lucas exequitur, unde uidentur non sibi conuenire P sed da hominem. qui non intellegat, putabit etiam in multis, quaueniunt. an quia mortem simulare honestum est, natiuitatem autem etiam simulare turpe est ? cur ergo nos hortatur hoc confiteri, quo possit nostra contentio profligari ? unde ergo mihi uidetur natiuitatem Christi nec saltem sicut mortem simulatam, sed prorsus nullam praedicare uoluisse in consequenti sermone adparebit, ubi alteri respondebimussta, quia non habent eam speciem decoris, quam membra, quae in promptu locata sunt. sed uidete, quid dicat apostolus, cum ex ipsa membrorum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
uesdat. Nam illud qd̾ excogitauerũt cũ uita¬
tis pond̾e p̾merent᷑. qr fideł dñs in u̾b sius. et
pp̃ea eius ecc̃a nullo mõ fallacit̾ ꝑuulos in
remissionẽ poc̃oꝵ baptirat. sed ut fide agat᷑

Expanded text:
lvescat. 45. Nam illud quod excogitaverunt, cum veritalvescat. 45. Nam illud quod excogitaverunt, cum veritatis pondere premerentur, quia fidelis Dominus in verbis suis, et propterea ejus Ecclesia nullo modo fallaciter parvulos in remissionem peccatorum baptizat, sed ut fide agatur
Abbreviated transcription (Latin):
pccm̃ transit in filios fideliũ. qd inꝑenti¬
b nõ dubitam᷑ dimissũ ẽẽ ꝑ baptismũ. qͣsi
ip̃ea possit nõ hr̃e gn̾atio carnalis. qd̾ solai
tollit regnãtio spũał. aut uero in bap̃o con¬
cupiscentie carnis infirmitas continuo sane¬
tur. sicut continuo reatus eius aboletur.
s gr̃a renascendi. nõ ꝯditione nascendi. Uñ
quisquis ꝑ hanc ꝯcupĩam. eciã de renato na¬
nas citur. sine dubitatione oberit nato: nͥ
et ip̃e similit̾ renascatur. U̾m qͥcquid ẽ in
sicut agricolas ño ĩpedit quo minus ab e¬
is inserendi cura in oleas ꝯu̾tantur oleastͥ.
suie de oleastris siue de oleis oriantur. Nã
et hoc si respondeat rustico ꝓponatur q̃ causa sit.
ut cũ aliud sit olea. aliud oleaster. nõ dñ nisi
Alioqͥn: dum ex ouue seĩe exorta uirgulta ñ
aliud qu̾a oleas ẽẽ estimat. efficit desid̾ia ua
uitatis. ut totus ille ager amara stilitate su¬

Expanded text:
m transit in filios fidelium, quod in parentim transit in filios fidelium, quod in parentibus non dubitamus dimissum esse per baptismum?\' quasi propterea possit non habere generatio carnalis, quod sola tollit regeneratio spiritalis. aut uero in baptismo concupiscentiae carnis infirmitas continuo sanatur, sicut continuo reatus eius aboletur sed gratia renascendi non condicione nascendi? unde quisquis per hanc concupiscentiam etiam de renato nascitur, sine dubitatione oberit nato, nisi et ipse similiter renascatur. uerum quicquid est in sicut agricolas non impedit, quominus ab eis inserendi cura in oleas conuertantur oleastri. siue de oleastris sine de oleis oriantur. nam et hoc si. ut respondeat. rustico proponatur, quae causa sit, ut, cum aliud sit olea aliud oleaster, non tamen nisi alioquin, dum ex oliuae semine exorta uirgulta non aliud quam oleas esse enitatis ut totus ille ager amara sterilitate si
Abbreviated transcription (Latin):
tur morituro. qui male fuerat uitturus si
it iuueret ut ei pectata q̃ fuerat cõmissu¬
rus reniitantur in baptifmo: Quis ẽ.ni.
dam uecors qui ea neget per baptismũ pos¬
se dimitti qui sine baptis mo dicit posse pu¬
uiri. Sed disputando adu̾sus eos qui usci
ꝑsuadere moliuntur ultorem: uerendũ ẽ ne
eos in eos ista finge̾ existimemur. illi aute
nullo mõ tam hebetes ẽe credantur. ut ħ
uł sentiant uł cuiꝙͦ ꝑsuadere conentur. U̾m
tũ nisi cos hec dicere audissem. refellenda
ẽẽ nõ arbitrarer. Circũstipantur .n. et diui¬
naꝵ auctoritate lectionũ. et antiquitꝰ tradi¬
to ac retento firmo ect̾e ritu in bap̃o ꝑuulo
tur. ec cum ei ꝑ eos a quib gestantur reũ¬
tiare respondent. a dyaboli dñatione lib̾ari.
et ñ ĩuenientes qua exeant: ꝑgunt ĩ pcipi¬
tem stulticiam. dũ nolunt nutare sin̾am.
Iilud sane uidentur sͥ acutissime dic̾e. qũõ¬

Expanded text:
tur morituro, qui male fuerat uicturus, si tur morituro, qui male fuerat uicturus, si uiueret, ut ei peccata, quae fuerat commissurus, remittantur in baptismo? quis enim est tam uecors. qui ea neget per baptismum posse dimitti, quae sine baptismo dicit posse puniri? Sed disputando aduersus eos, qui usqueadere moliuntur ultorem, uerendum est, ne nos in eos ista fingere existimemur, illi autem nullo modo tam hebetes esse credantur, ut haec uel sentiant uel cuiquam persuadere conentur. uerum tamen nisi eos haec dicere audissem, refellenda esse non arbitrarer. circumstipantur enim et diuinarum auctoritate lectionum et antiquitus tradito ac retento firmo ecclesiae ritu in baptismate ptur et cum ei se per eos, a quibus gestantur, renuntiare respondent, a diaboli dominatione liberari, et non innenientes, qua eant, pergunt in praecipitem stultitiam, dum nolunt mutare sententiam. Illud sane sibi uidentur acutissime dicere: \'Quo
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ea ño baptũatur. qi male uicturi erãt
si uiuerent. Propt̃ ip̃am quippe malam
uitam ꝓculdubio dampnabũtur si eciã
mala que futura fuerant dampnantur. de¬
inde si eis ad ꝑcipiendum baptismatis sacra¬
uerent bene fuisse uicturos. cur non om̃s
tenentur in uita quã bonis oꝑib ornatu¬
ri sinit: Cur eciam eoꝵ qui baptirantur qͥ¬
dam dui uiuentes pessime unuint. et us¬
q ad apostasiam aliqũ ꝑueniunt: Cur ip¬
sum pͥmum conuigium pccdꝵ quos itiq
nouerat peccaturos nõ de paradyso ꝓiecit
ne ibi ꝯmitt̾ent quod tam sc̃o loco eiter in¬
dignum. si iuiste poc̾a eciam nõdũ ꝯmssa
pumiintur. Quid deniq p̾statur ei quira¬
pitur ne malitia ntter indellectum eius
et ne defictio decipiat aĩam euis. si eciã iuste
ma puniuntut. q̃ licet nõ fecerit. fuerat tũ
uiuendo fcũrus. Postremo cur nõ ad ꝑcipie¬
dum regnationis lauactũ ei mag̾ consuli¬

Expanded text:
si propterea non baptizantur. quia male uicturi erant, si propterea non baptizantur. quia male uicturi erant, si uiuerent, propter ipsam quippe malam uitam procul dubio damnabuntur. si etiam mala. quae fuerant futura. damnantur. deinde si eis ad percipiendum baptismatis consuerent. bene fuisse uicturos, cur non omnes tenentur in uita, quam bonis operibus ornaturi sunt? cur etiam eorum, qui baptizantur, quidam diu uiuentes pessime uiuunt et usque ad apostasian aliquando perueniunt? cur ipsum primum coniugium peccatorum, quos utique nouerat peccaturos, non de paradiso ante proiecit, ne ibi committerent, quod tam sancto loco esset indignum, si iuste peccata etiam nondum commissa puniuntur? quid denique praestatur ei, qui rapitur. ne malitia mutet intellectum eius et ne fictio decipiat animam eius, si iuste etiam illa puniuntur. quae licet non fecerit, fuerat tamen uiuendo facturus? postremo cur non ad percipiendum regenerationis lauacrum ei magis consuli
Abbreviated transcription (Latin):
quid conuenit homini. O homo. tu quis es qͥ
respondeas deo: Et cetera de quib iam quan¬
tum potui satis ac sepe disserui. Audiat hec
et non contempnat. Quod si cõtempserit.
si duorum de ysaac prĩarcha geminoꝵ quod
quidem non ostñdimus quanta cecitate
dicatur futura p̾uidro deus opera. quia u¬
xerunt atq senuerunt. et ꝓpterea iacob di¬
lexit. ia cob. esau autem odio habuit: id̾o mo¬
rituroꝵ eciam paruuloꝵ potest quisqua di¬
cere. ut huic ad ꝑcipiendum bapm̃ n̾o con¬
sulat illi consulat: dm̃ futura opera p̾uide
Quomõ .ii. futura dicunt᷑ quia nulla er̃ti
q si nueret id̾o quem nequiter funse in
attirum nouit. sine baptismo fecit et mo¬
ri. sic in eo puniens oꝑa mala puriinttr
nõ que fecit. sed que fcũrus fuit. Si ergo
diuinitus eciam q̃ ꝯmissa nõ sunt mala
oꝑa pumuntut. pͥmo attendant qũa fai¬
so polliceantur. ĩ dãpnatione ꝑuulos non
ituros qui sine baptismate morũ̃tur qui

Expanded text:
quod convenit homini, O homo, tu quis es qui quod convenit homini, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? et caetera, de quibus jam quantum potui satis ac saepe disserui. Audiat haec et non contemnat. Quod si contempserit, si duorum de Isaac patriarcha geminorum, quod quidem jam ostendimus quanta caecitate dicatur, futura praevidit Deus opera, qui vixerunt atque senuerunt, et propterea Jacob dilexit, Esau autem odio habuit, ideo moriturorum etiam parvulorum potest quisquam dicere, ut huic ad percipiendum Baptismum non consulat, illi autem consulat, Deum futura opera equo modo enim futura dicuntur, quae nulla erunt? que, si uiueret; ideo, quem nequiter nouit fuisse uicturum. sine baptismo facit et mori sic in eo puniens opera mala, non quae fecit, sed quae facturus fuit.\' si ergo diuinitus, etiam quae commissa non sunt. mala opera puniuntur, primo adtendant, quam falso polliceantur in damnationem paruulos non ituros, qui sine baptismate moriuntur. qui
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quare absit: An pp̃ opera q̃ futura p̾uidebat
amboꝵ: Immo et hoc ab sit. Moysi enĩ dicit. Mi¬
screbor cui misertus ero. et miseritordiã p̾sta ho
cui misericors fuero. Igitur nõ uolentis. ueq cur¬
rentis. sed miserentis ẽ dei. Atqut in uasis que
ꝑfecta sunt ad ꝑditionem que dampnate debita
est masse: agnoscant uasa ex eadem massa in ho¬
norem fc̃a quid eis mĩa diuina largita ẽ sit: dic᷑
eñ inquit icͥptura pharaoni. Quia ad hoc te ex
citani. ut ostendam in te potentiam meam: eti
ut glorificetur nomen meũ in uniu̾sa terra. de¬
nq ad utrumq concludit. Ergo cuiꝰ uult mi¬
seretur. et qu̾e uult obdurat. Hoc facir apud ꝙ̃
non est iniquitas. Miseretur ita tꝑ gratiuto do
no. obdurat autem iustissimo m̾ito. Sed dicat
adhuc uł suꝑbi infidelis elatio. uel puniti dãp¬
nabis extusatio. Quid adhus conqueritur. Ntã
uoluntati eius quis resistit: Dicat et audiat

Expanded text:
Sed quare, Absit? an propter opera quae futura praesciebat Sed quare, Absit? an propter opera quae futura praesciebat amborum? Imo et hoc absit: Moysi enim dicit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero.\' igitur non uolentis neque currentis sed miserentis est dei. atque ut in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem. quae damnatae debita est massae, agnoscant uasa ex eadem massa in honorem facta, quid eis misericordia diuina largita sit: Dicit enim, inquit, scriptura Pharaoni, qcitavi, ut ostendam in te patientiam meam, et ut glorificetur nomen meum in universa terra . Denique ad utrumque concludit: Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Hoc facit apud quem non est iniquitas. Miseretur itaque gratuno; obdurat autem justissimo merito. 40. Sed dicat adhuc vel superbi infidelis elatio, vel puniti damnabilis excusatio, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? dicat, et audiat
Abbreviated transcription (Latin):
terum diligit deus. alterum odit intelligat iacob
ex illa massa originał iniquitatis. ubi fratrem cũ
quo habuit ꝯmunem causam uidet ꝑ iusticiam
meruisse dampnari. nõ insi per gr̃am se potuis¬
se discerm. Nondum .n. uascentib inquit nec
aliquid agentib boni aut maii. ut ẜm electio¬
nem ꝓpositum dei maneret non ex oꝑib sed ex
uocante dcm̃ est ei maior seruieo minori. Electio
nem grẽ nullis fieri operum p̾cedentib meritis a¬
lio loco aꝑtissime idem apłs ostendens. sic ergo et
in hoc tempore inquit reliquie per elestionẽ gr̃e
salue fc̃e sunt. Si autem gr̃a: iam non ex operib.
auoquin: gr̃ã iam non est gr̃a. Scd̾m hanc gͦ gr̃a
etiam ꝓpħicum testimonium consequent̾ assimĩs
sicut scriptum eis. inquit. Ia tob dilexi. Esau aũt
odio habui. Et continuo. Quid ergo dicemus.
inquit: Nunquid iniquitas est apud dm̃: Absit.

Expanded text:
terum diligit deus, odit alterum, intellegat Iacob terum diligit deus, odit alterum, intellegat Iacob ex illa massa originalis iniquitatis, ubi fratrem, cum quo habuit communem causam, uidet per iustitiam meruisse damnari, nonnisi per gratiam se potuisse discerni. nondum enim nascentibus. inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali. ut secundum electionem propositum dei maneret, non ex operibus sed ex uocante dictum est ei: Maior seruiet minori.\' Electionem autem gratiae nullis fieri operum praecedentibus meritis alio loco apertissime idem apostolus ostendens: Sic ergo. inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt. si autem gratia, iam nonalioquin gratia jam non est gratia . Secundum hanc ergo gratiam, etiam propheticum testimonium consequenter assumens, Sicut scriptum est, inquit, Jacob dilexi, Esau autem odio habui; et continuo, Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas est apud Deum? Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
deputantur in semine. Promissionis enĩ uerbũ
hoc est ad hoc tẽpus ueniam. et erit sare filius.
Non solum aũt iuquit sed et reberta ex uno cõ¬
cubitu hñs ysaac prĩs nri. Quo pertimiit ut ad¬
deret ex uno concubitu. insi ut ño solum de suis.
neq de ꝑentum meritis alioꝵ. sed nec de ip̃ius qͥ¬
dem umniis peĩs mittata forte in melius uolun¬
tate głaretur iacob. dicens ideo se a creatore di¬
lectum. quia pater eius quado eum seminaũ.
meliorib laudabilior morib fuit : Ex uno ĩ
quit contubitu. Unum tunc ad eo s seĩandos
meritum prĩs. uum ad concipiend̾ meritum ma¬
tris: quia et si mater eos donec pareret iusteribus
portauit inclusos. et forte uoluntates affectionesq
uariaum nõ uni sed ambob utiq uariauit. quos
pariter uentre portauit. Intentio gͥ intuenda ẽ
cum ex eodem patre. eadem e matre uno concu¬
bitu anteqũa boni aliquid egissent aut mali. al¬

Expanded text:
deputantur in semen. promissionis autem uerbum deputantur in semen. promissionis autem uerbum hoc est: ad hoc tempnon solum autem. inquit, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri. quo pertinuit, ut adderet\'ex uno con cubitu\'. nisi ut non solum de suis neque de parentum meritis aliorum sed ne de ipsius quidem unius patris mutata forte in melius uoluntate gloriaretur Iacob dicens ideo se a creatore dilectum, quia pater eius, quando eum seminauit, melioribus laudabilior moribus fuit? ex uno,\' inquit, \'concubitu\': unum tunc ad eos seminandos meritum patris. unum ad concipiendos meritum matris, quia, etsi mater eos. donec pareret, uisceribus portauit inclusos et forte uoluntates affectionesque uariauit, non uni sed ambobus utique uariauit. quos pariter uentre portauit. Intentio igitur intuendari, ut. cum ex eodem patre. eadem matre, uno concubitu. antequam aliquid egissent boni aut mali, al
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ geminoꝵ ꝯmemoraret exemplũ: Quid ꝑsu¬
adere moliebatur. quid inculcare cupiebat :
Nempe hoc quod ip̃oꝵ oppugnat amentia. quod
superbi non capiunt quod sapere nolunt. qui ig¬
norantes del iusticiam. et suam uolentes constitu¬
ere iusticie dei non sunt ibiecti. De ip̃a quippe gͣ.
bat. Quod eñ promittit deus. non facit nisi d̾s.
ht̃ namq aliquid or̾onis et ueritatis. ut homo
promiitat et deus faciat: ut autem se homo fa
cere dicar quod promiserit deus: superbe impie¬
tatis est reprobus sensus. Conmendaus ergo fi¬
lios promissionis. hoc prius significatum osten¬
dit per y̾saac filium abrahee. Euidentius nai
opus apparet dei. in eo quẽ nõ genuit usitatusor¬
do nature de sterilib uisterib et senectute con¬
fectis ut in filiis dei qui futuri p̾nuntiabantur
hoc ẽẽt signũ diuini operis non humani. In ysa¬
ac aũt uocabitur tibi semen. Hoc est non qui fi¬

Expanded text:
eorum geminorum commemoraret exemplum? quid persueorum geminorum commemoraret exemplum? quid persuadere moliebatur? quid inculcare cupiebat? nempe hoc, quod ipsorum oppugnat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de ipsa quippe gratia bat. quod enim promittit deus. non facit nisi deus; habet namque aliquid rationis et ueritatis. ut homo promittat et deus faciat; ut autem homo se facere dicat, quod promiserit deus, superbae impietatis est reprobus sensus. Commendans ergo filios promissionis hoc prius significatum ostendit per Isaac. filium Abrahae. euidentius namque opus dei apparet in eo. quem non genuit usitatus ordo naturae de sterilibus uisceribus et senectute confectis. ut in filiis dei, qui futuri praenuntiabantur, hoc esset signum diuini operis non humani, in Isaac, inquit, uocabitur tibi semen. hoc est non qui fi
Abbreviated transcription (Latin):
futura eni opera dei p̾uidebat: qñ minori maiorẽ
seruiturum ẽẽ dicebat. Non autem hoc apłs diciti
sed pocius ne quisquam de suoꝵ oꝑm mitis audeat
głari. ad dei grãm et głam cõmendandam uoluio
ualere quod dicit. Cum eni dixisset absit ut sit mi¬
quitas apud dm̃. tanqu̾a ei diceremꝰ. unde hoc ostẽ¬
dis cum asseras uõ ex oꝑib. sed ex uocante dcm̃ esse
maior setuiet minori. moysi enĩ dicit inquit. mise¬
rebor cui muerrus ero. et mĩam prestabo cui mise¬
ricors fuero. Igͥ nõ uolentis neq currentis sed mi¬
serentis est dei. Uͥ m̾ic merita. ubi opera uł p̾t̾ita
uel futura. tanqũa liber arbitrii uirib ad imple¬
ta uł ad implenda. Nonne aꝑtam ꝑtulit apłs de
gratiute grẽ. hoc est uere grẽ cõm̃datione senten¬
tiam: Nomnie stultam fecit deus hereticoꝵ sapiẽ¬
tiam. Quid aũ agebatur ut hoc apłs diceret ut

Expanded text:
\'Futura enim deus opera praeuidebat. quando minori maiorem \'Futura enim deus opera praeuidebat. quando minori maiorem seruiturum esse dicebat." non autem hoc apostolus dicit, sed potius, ne quisquam de suorum operum meritis audeat gloriari, ad dei gratiam et gloriam commendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas apud deum, tamquam ei diceremus: Unde hoc ostendis, cum adseras non ex operibus sed ex uocante dictum esse: Maior seruiet minori?\' Moysi enim dicit, inquit: \'Miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui misericors fuero\\ igitur non uolentis neque currentis sed miserentis est dei. ubi nunc merita, ubi opera uel praeterita uel futura tamquam liberi arbitrii uiribus adimpleta siue adimplenda? nonne apertam protulit apostolus de gratuitae gratiae, hoc est uerae gratiae commendatione sententiam? nonne stultam fecit deus haereticorum sapientiam? ; Quid autem agebatur, ut hoc apostolus diceret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ret iustitiam quã nullam ille fecerat. neq ĩuto
odisset naturam. quã ip̃e bonam fecerat. Miiꝰ
est autem cum his coartantur angustiis. ĩ qñ¬
ta se abrupta p̾cipitent. meruentes retia uerrta¬
tis. Id̾o inquiunt nondum natoꝵ alium od̾at.
alumi diligebat: quia eoꝵ futura tempora opera¬
p̾uidebat. Quis istum acritissimum sensum de¬
fuisse apło non miretur: Hoc quippe ille ño uid̾¬
qñ sͥ uelut adu̾santis obiecta questione non id
pocus tam breue tam apertum. tam sicut isti
putarit uerum ab solutumq respondit. Cum
eñi rem stupendam ꝓposuisser quom̃o de non¬
dum natis nec aliquid agentib boni aut ma¬
li recte dici potuerit quod imum deus dilexe¬
rit. alterum odio h abuerit: ip̃e sͥ obiecta q̃one
motum exprimens auditoris quid ergo dice¬
mus inquit: sumquid iniquitas apud dm̃:
bwosir. Dic ergo erat lotuo. ir. diceret que isti sentũo

Expanded text:
ret justitiam, quam nullam ille fecerat; neque in isto ret justitiam, quam nullam ille fecerat; neque in isto odisset naturam, quam bonam ipse fecerat. 35. Mirum est autem cum his coarctantur angustiis, in quanta se abrupta praecipitent metuentes retia veritatis. Ideo, inquiunt, nondum natorum alium oderat, alium diligebat, quia eorum futura opera praevidebat. Quis istum acutissimum sensum defuisse Apquando sibi uelut aduersantis obiecta quaestione non id potius tam breue, tam apertum, tam, sicut isti putant, uerum absolutumque respondit. cum enim rem stupendam proposuisset. quo modo de nondum natis nec aliquid agentibus boni aut mali recte dici potuerit, quod unum deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi obiecta quaestione motum exprimens auditoris: Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! hic ergo erat locus, ut diceret. quod isti sentiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ffocantis. nec bonus ille diligentiam baptita¬
tis. Nimie uanitatis et cecitatis sunt: si eciam
his consid̾atis nondum dignantur exclamare
nob̾cum. o altitudo diuitiaꝵ sapientie et scĩe
dei quam inscrutabilia sunt iudicia eius. et iu¬
uestigabiles iue eus. Non itaq mĩe graturte de¬
ciis euis: super alium ira eius maneat. Qui .n.¬
sunnt isti qui respondeant d̾o. qñ quidem ille
rebecce utero habenti genunos ex umo concu¬
bitu ysaac pr̃is nrĩ. cum illi nodum nati ncħ
egissent boni uł mali. ut ẜm electionem ꝓpoĩ¬
electionem qua eligendos facit ip̃e. nõ iueniti
non ex oꝑib sed ex uocante dicit. mmori serurtu¬
rum ẽẽ maiorem. In quam sententiam beatus
apłs eciam testimonium ꝓpħe longe post̾ioris
assumpsit. diacob dilexi. esau aũ odio habui:¬
per grãm. Quid .n. diligebat in iacob anteqͣm
fecisset aliquid bom. nisi gratuitũ mĩe sue donũ
iali. nisi ormͣale pocm̃: Nam nec in illo dilige

Expanded text:
ffocantis, nec bonis ille diligentiam baptizaffocantis, nec bonis ille diligentiam baptizantis? Nimiae vanitatis et caecitatis sunt, si etiam his consideratis nondum dignantur exclamare nobiscum: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae eciis esunt isti qui respondeant Deo, quandoquidem ille Rebeccae habenti geminos ex uno concubitu Isaac patris nostri, cum illi nondum nati, nihil egissent boni vel mali, ut secundum electionem proposi debiti, electionem qua eligendos facit ipse, non invenit; non ex operibus, sed ex vocante dicit, minori serviturum esse majorem? In quam sententiam beatus Apostolus etiam testimonium prophetae longe posterioris assumpsit: Jacob dilexi, Esau aune Dei. Quid enim diligebat in Jacob, antequam fecisset aliquid boni; nisi gratuitum misericordiae smali, nisi originale peccatum? Nam nec in i
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad sacramenta eccẽ ꝑuenerunt. Et tñ
prouidentia dei cui nr̃i capilli numerati sũt.
sine cuius uoluntate non cadit passer in ter.
pitur. us renascantur ad hereditatem celestẽ.
non consulit onũb paruulis filioꝵ suorum
et nonuullis etiam consulit paruislis impioꝵ.
Iste infans de fidelibus coniugatis ortus. letiti¬
a parentum susceptus. matris uł nutticis son¬
noientia suffocatus. fit exsors et expeis suorũ
fidei. ille infaris de sacrilego stupro nascitur.
crudeu timore matris exponitut. alienoꝵ mi¬
sericordia pietate colligitur: eoꝵ xpĩana solliti¬
tudine baptiratur. fit eterni consors et parti¬
ceps regni. Ista cogitent ista considerent. ħ au
deaut dicere dm̃ uel acteptorem in suas pͣei sonar
uel remuneratorem p̾cedentium meritoꝵ. Nam
et si conabuntur maioris eratis aliqua merita¬
merrta suspicari seu bona seu mala: quid de ip̃is
infantib dicent. quoꝵ nec iste sͥ ullis meritis

Expanded text:
tem ad sacramenta ecclesiae peruenerunt. et tamen tem ad sacramenta ecclesiae peruenerunt. et tamen prouidentia dei, cui nostri capilli numerati sunt, sine cuius uolupitur, ut renascantur ad haereditatem coelestem, non consulit omnibus parvulis filiorum suorum, et nonnullis consulit etiam parvulis impiorum. Iste infans de fidelibus conjugatis ortus, laetitia parentum susceptus, matris vel nutricis somnolentia suffocatus fit extorris et expers fidei suorum: ille infans de sacrilego stupro nascitur, crudeli timore matris exponitur, alienorum misericordi pietate colligitur, eorum christiana sollicitudine baptizatur, fit aeterni consors et particeps regni. Ista cogitent, ista considerent, hic deant dicere Deum vel acceptorem in sua gratia personarum, vel remuneratorem praecedentium meritorum. 33. Nam etsi conabuntur majoris aetatis aliqua merita suspicari seu bona seu mala, quid de istis infantibus dicent, quorum nec iste sibi ullis propriis
Abbreviated transcription (Latin):
ri sunt: Non opmor eos intantam dementiam
prorupturos quatulumcũq nomen xpĩanum
tenere cupientes. Cur ergo in regnrũ celorum
ño accepto regñationis lauachro ꝑuulus millꝰ
intrabit: Nunquidnam ip̃e sͥ parentes infide¬
les uel negligentes de quib nasceretur eleg:
Quid dicam de mopmatis et repentinis ĩmu¬
merib mortib. iuib sepe eciam religiosorũ
xp̃ianoꝵ p̾ue. uuntur ed baptismo pripiũtur
infantes .. aecontrario sacrilegoꝵ et inimi
ex hac uita. non sine sacramento regn̾atonis
emigrent: Quid hic dicturi sunt. qui ut gr̃a
dari possit nõ nulla p̾cedere merita humana
contendunt. ne sit ꝑsonaꝵ acceptor deus: Qr
tandem hic merita p̾cesserunt: Si eoꝵ dem
cogitaueris paruuloꝵ nulla sunt ꝓp̾a. Uts
est illa massa ꝯmunis. Si parentum attẽdis.
bona sunt illa. quorum filii repentinis mor¬
tib sine xp̃i baptismate ꝑierunt: maia uero

Expanded text:
ri sunt? non opinor eos in tantam dementiam ri sunt? non opinor eos in tantam dementiam prorupturos quantulumcumque nomen Christianum tenere cupientes. Cur ergo in regnum caelorum non accepto regenerationis lauacro paruulus nullus intrabit? numquidnam ipse sibi parentes infideles uel neglegentes, de quibus nasceretur, elegit? quid dicam de inopinatis et repentinis innumerabilibus mortibus. quibus saepe etiam religiosorum Christianorum praeueniuntur et baptismo praeripiuntur infantes, cum e contrario sacrilegorum et inimex hac uita non sine sacramento regenerationis emigrent? quid hic dicturi sunt, qui, ut gratia dari possit, nonnulla praecedere merita humana contendunt, ne sit personarum acceptor deus? quae tandem hic merita praecesserunt? si eorundem cogitaueris paruulorum, nulla sunt propria, utrisque est illa massa communis: si parentum adtenderis, bona sunt illa, quorum filii repentinis mortibus sine Christi baptismate perierunt, mala uero
Abbreviated transcription (Latin):
um. si in unia eademq causa super alios ueni
totas uires augm̾tationis humane ꝑuiilis
ꝑdunt. Nam ut mt̾im taceam quod ño est p̾ter
ꝑuulos quãlibet a materno utero recentissimo
ea pena de qua loquens apłs ait. per unius de¬
lictum i om̃s homĩes ad condẽpnationẽ ini¬
de no libat nisi unus ille de quo idem ait per¬
unius iustificationem in om̃s homines ad iusti¬
ficationem uite: ut hoc ergo intermi omittan
es hoc solum de paruuł dicam. quod ip̃i quoq
auctoritate euangelica territi. uel pocius xpĩa¬
noꝵ populoꝵ concordissima fidei conspiratione
ꝑfracti. sine ulla recusatione contedunt. quod
nullus paruulus uisi renatus ex aqua et spũ
iitrat in regnum celoꝵ. quam queso allatur st
causa. quod aliud sic gubnatur ut baptiratus
huic exeat alius infidelus manib traditus uł
etiam fidelium. prius quam ab eis baptirand̾
offeratur expiret: an hoc fato uł fortune datu¬

Expanded text:
um, si in una eademque causa super alios ueniaum, si in una eademque causa super alios ueniatotas uires argumentationis humanae in paruulis perdunt. nam ut interim taceam, quod non est praeter paruulos quamlibet a materno utero recentissimos ea poena, de qua loquens apostolus ait: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, unde non liberat nisi unus ille, de quo idem ait: Perunius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae, ut hoc ergo interim omittam et hoc solum de paruulis dicam. quod ipsi quoque auctoritate euangelica territi uel potius Christianorum populorum concordissima fidei conspiratione perfracti sine ulla recusatione concedunt, quod nullus paruulus nisi renatus ex aqua et spiritu intrat in regnum caelorum, quam quaeso adlaturi sunt causam, quod alius sic gubernatur, ut baptizatus hinc exeat, alius infidelium manibus traditus uel etiam fidelium. priusquam ab eis baptizandus offeratur. expirat? an hoc fato uel fortunae datu