comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsterm sollicitant imꝑatoris ammũ. tam maligna parte capturũ: ut ipsũ be-
atissimũ redire ad gailias ꝑurgeret. dicentes illo presence heretiça non posse ma¬
putans amplits se pati exilum: qd̃ illic ꝑturbationẽ eccłȩ relite repetiunit dĩse¬
quebat termino disceptatõnis obsecuto. Obeatissimũ pontificẽ. qui in sũmo dis fere¬
crimine: iniico sibi etiã iudice: adiit tribunal imꝑii sine timore tormenti. Ue¬
re totis uiscerib diligebat xp̃i regnum: qui non formidabat in pͥncipatu con¬
stantiũ. Nam qd̃ se ꝓ domino sic ingerebat aperto ꝑiculo: optabat martiriũ si
non defuiss et ꝑcussor. et tam̃ animus sumpsit głam: &e si tempꝰ ñ intulit pe
ꝑ hylariũ fuiese ad uiam ueritatis ad ductum confitet᷑ lingua multoꝵ. Quid ã
interẽ. uł se pro uita eterna fc̃m fuisse martirẽ. uł amplius uixisse ne ꝑirent

Expanded text:
prosterni: sollicitant imperatoris animum, tam maligna parte captivum, ut ipsum Dei prosterni: sollicitant imperatoris animum, tam maligna parte captivum, ut ipsum Dei virum ad Gallias redire perurgeret, dicentes, illo praesente haeretica non posse maputans amplius se pati exilium, quod illic perturbationem Ecclesiae relinquebat, termino disceptationis non consecuto. O beatum pontificem, qui in summo discrimine, inimico etiam sibi judice, adiit tribunal Imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro Domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. per hilarium fuisse ad| uiam ueritatis adductum confitetur lingua| multorum quid autem interest uel sibi pro uita . aeterna| factum fuisse martyrem uel amplius uixisset religioni
Abbreviated transcription (Latin):
dognata respiraret dãpnata ꝑfidia. Sed disserere iongũ ẽ. qualit᷑ in arminẽ¬
Si smodo compostta mentionẽ. alud ex auo referens finu hetetica serpentino
lapsu subrepserit ut quomͦ postea legatis seleucensib ꝑimꝑatoris iniquitatẽ ĩp̾a
ẽ illata calumpma. Quod tam̃ athieta xp̃i beatus hilariꝰ agnoscens: grauiter dolet
aput ariminã diaboli p̃ualuisse mendatiũ. in tantũ ut oriental es partes simi¬
Mperatori trib uibellis oblatis preces effudit: ut in conspectu eius collectis adu̾sariᷤ.
eos et eis contra hereticos disceptandi de religione licentia. ne ueritatẽ fals itaꝰ
obumbraret. ne equitati iniquitas p̃ualeret. ne imꝑator deo resisteret. ne fidei ꝑfi¬
dia rebellaret.
Nde ualens et unsatius conscientie reatu
ꝑterriti. qͣm si daret᷑ facultas ceitandi mox se recognoscebant hilarii ꝯtenfone

Expanded text:
dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est, qualiter in Ariminendogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est, qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partes simi tribus libellis oblatis, preces effudit: ut in ejus conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuensitas pulliciaret. dato gñaliter imꝑatoris edicto. uissum ẽ greos fiorentiã gentilẽ¬
ut omnes orientaies ep̃i apud seleutiã isauriȩ oppidum conuenirẽt: disceptaturi
quiꝰ sentiret de fidei ueritate. Tunc inter reliquos qͥito iam exiti anno. de frigia sc̃
testata ẽ. &e ad pedes eius occurrens. non cess auit petere. nisi signum crucis ab ip
so fieri fideliter impetrass et. Quam florentius pater secutus. et cuncta famib¬
a. in nõie dñi meruert pariter baptitari. Que florentia relictis parentib. uesti¬
gis eius inherens. usq pictauim ꝑducta ẽ. Patrem uero se habere non aquo ge¬
gulari eruottione comptum in spectacd̾m mundi ꝓdurerat: ubi erat defide censen¬
dum. hic pͦ eraminationẽ agnitis hostib et obpress is. dectetis in scripto condi¬
hylarius quamuis ei ñ fireset iniunctũ mecuens ne adhuc contra religionis

Expanded text:
laret. Dato generali| ter imperatoris edicto . ut omnes orientallaret. Dato generali| ter imperatoris edicto . ut omnes orientalis episcopi. Apud| seleuciam . ysauriae oppidum conuenirent discepta| turi quid sentirent . de fidei . ueritatem. Tunc inter| reliquos quarto iam exilii sui anno de frigia . ad|testata est, et ad pedes ejus accurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est; patrem vero se habere, non a quo gegulari eruditione compertum, in spectaculum mundi produxerit, ubi erat de fide censendum. Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scripto condiHilarius, quamvis ei non fuisset injunctum, metuens ne adhuc contra religionis
Abbreviated transcription (Latin):
conseruata indicans ei qͦo talem qõ talem sponsum. amius pater illi ꝓuidiese. : cui nobili¬
tas ceios excederet. pulcritudo rosarũ et libia comꝑationẽ p̾ced̾et: oculi gẽmarũ lumen
iluinarẽt. uestis candorẽ nuns opprimeret ornam̃ta in estimabili fulgore uennart.
diuicis inra se regua conduderent. eiusq sapientia in comp̃hensibilis emaneret dui¬
cedo. fami mella postponerent. pudicitia incontaminata ꝑfisteret: odor suauitate fla¬
grareti thesauri sine defectione constarent. Addit eigo monita. ut nulli fibia se prius
a matre dunisa comungeret qͣm ut exspectaret patrem sͥ pollicitum et sponsũ parit̃
cum ꝓmissione uenturũ. Quod abra duiciter excipiens. et qͣsi sponsũ futurũ in e¬
płe patues amplectens ãmonitionẽ secuta ẽ.: nulli in conuigiũ se resoluens. Sed q̃¬

Expanded text:
conservata: indicans ei, quod talem sponsum anxius pater illi providisset, cujus nobiliconservata: indicans ei, quod talem sponsum anxius pater illi providisset, cujus nobilitas coelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae intra se regna concluderent: ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis, ut filia nulli se prius a morte divisa conjungeret, quam ut patris expectaret pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasi sponsum futurum in epistola patris amplectens, admonitionem secuta est, nulli in conjugio se resolvens. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
&e claudus. nec uenba poterat ꝓferre. nec responsionib currere sed quasi na
tans inpelagus ante fluctum eius eloquentiȩ merget᷑ur: Qd inexilio positꝰ sc̃o s¬
tutis augmentũ gras egit: quia quantum ꝓnoĩe cudauueor muibe ꝯqnouii¬
xpi liougiuis discedebat de solo ꝓprio tantũ merebatur fieri uicimor celo. Quidum ad locũ
puenise obtabuen: nobis tacendum nonẽ. qd̾ illi diuinitus conceesum ẽ. Nam eodem
tempore ic̃o s spũ reuelante cognorit. ꝗs beatisimã abram filiã suã qͣm cũ matre pictauis
reliquerat: quidã uiuenis nobilissimꝰ p̃dures pulchertaꝰ. conugi uinculo sͥ q̃reret adnec¬
tandam. Sed ipse interuentu oratõnis assidue. celestem illi spontũ sine contaminatione
puniderat. ¶Hor oportumtate repta manu ꝓpera subscͥptam faie direxit epłam susfici¬
eienti saie conoitam. et uelut aromaticis unguentis infusam. quȩ tenetur pictauis ꝓ muñe

Expanded text:
et claudus, nec verba poterat proferre, nec responsionibus cet claudus, nec verba poterat proferre, nec responsionibus ctans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Ittis augmentum gratias egit, quia quantum pro nomine Chrii longius discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior caelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum non est quod illi concessum est. 18 Nam et eo tempore sancto reliquerat, quidam juvenis nobilissimus, praedives, pulcherrimus, conjugii vinculo sibi quaereret adnectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae, coelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere
Abbreviated transcription (Latin):
populi. aut potius sp̃u dei ꝓclamante. uir olim sclarib misteriis deputatꝰ. aliqͣn
sacris aitarib sacerdos electus est. Crescebat in eo cotidie opinio famulatrix uir-¬
tutum: nec erat eiꝰ fama contenta curuiiectas tantũ gallias illustrare. sed exteraᷤᷤ
nationes et regiones implebant. meritoꝵ gr̃a ꝓcurrente. ldq actum ẽ ut in toro
orbe uelociter beati pontificis gła militaret. Qualit̾ a constantino arriano ĩꝑato¬
fidei feruore uestitus: qͣsi signiter belligerator ꝑmedias acies inter hostiles fre¬
cem: exitio condempnaret. Nichil enĩ poterat ante insuꝑabiẽ sc̃i hyllarii fa¬
cundiam: hereticus optinere. Sperabat enim hostis fidei aliquas se nebu¬
las splendori catholico posse pretendere: Si retrusus exilio. talis uir a cer¬
tamine defuisset. Qm̃ si quis peruensꝰ uoluit cum illo coniligere. ac si muruᷤ

Expanded text:
populi aut potius dei spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus aliquando populi aut potius dei spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. 13 Crescebat in eo cotidie opinio famulatrix virtutum nec erat eius fama contenta circumiectas tantum Gallias inlustrare sed exteras nationes et regiones implebat. Meritorum gratia percurrente id actum est, ut toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 14 Igitur Constantii ifidei feruore uestitus. Quasi signifer bellegera| tur . per medias acies inter hostilis fresem, exsilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio vir talis a certamine defuisset, quoniam si quis perversus voluit cum illo confligere, ac si mutus
Abbreviated transcription (Latin):
neq salutatio fuerit ei cum his pretereuntib cõmunis. Uitabat hec dauitico ful
tus exemplo: ne cum hereticis mensã participando fieret illis inscandalum.
Q quam ꝑfectiss inũ iaicum: cuiꝰ imitatores ipsi etiã desiderant ẽẽ sacerdoteᷤ.
cui non fuit aliud uiuere. nisi xp̃m eum dilectione timere. & cum timore dili¬
gere. Cuius sequaces currunt ad głam: diuertentes ad penam. Credenti succe¬
dunt premia: recusanti tormenta. Qui omẽs de pio religionis opere cõmonens.
nẽ alios de confessione in estimabilis sc̃ȩ trinitatis comformans. nc̃ reliquos ꝓ¬
missione regni celestis inuitans: non cess abat in plebe uenba ueritatis fructu fi¬
uo cognito de sc̃õ hylario. q̃m tantũ lumen. et si uoluisset latere non potuit. qͥp¬
pe necessarium ut alienas tenebras in uicem transferret: concordante fauore

Expanded text:
neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico tus exemplo, ne cum haereticis mensam participando, fieret illi in scandalum. O quam perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere, cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fiuo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen etsi voluisset latere non posset, quippe necessarius, ut alienas tenebras in lucem transferret, concordante favore
Abbreviated transcription (Latin):
epo regrionis aquit auice oriundus fuit que ab occeano pritannico fere t a te.¬
nulio nonaguita senuingitur. Apud gallicanas uero familias nobuitatis lãpa¬
ds non obscurus immo magis preceteris gr̃a generositatis ornatus ntore pec¬
tar is. ad dita quasi refulgens luciter inter astra ꝓcessit. C inus a cnabulis tã¬
ter sapientea primitiua iaetabatur infantia ut iam tunc potinss et intelligi.
eniꝙ coniugem habens et filiam. ita plenituome deum uenerabiles animoᷤ
eccłasticȩ regulȩ diuino nutu pontificis grãm possideret. Ita se ipsum ꝓpͥa
disciplina coercebat intentus qͣsi futuram speciem indicans: ut in rep̃hensibi.¬
lis intemplo xp̃i s̃paretur sacerdos. Nam qd̾ inter mortales adhuc ualde udet᷑
difficile tam cautum ẽẽ. qui se a udei uł neretici cibo suspendat. ad eo uir scĩs¬
simus hostes catholice religionis abhorruit. ut non solum dicam conuiuium. sed

Expanded text:
s, regionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur; apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obscurus, imo magis prae caeteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens Lucifer inter astra, processit. Cujus a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut jam tunc potuisset intelligi Denique conjugem habens, et filiam, ita plenitudine Domini venerabiles animos constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem indicans, ut inreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. 9 Nam quod inter mortales valde videtur difficile, tam cautum esse, qui se a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed
Abbreviated transcription (Latin):
possessionibꝰ suis a ꝓgenitoribꝰ sibi dimissis eam nobilit̾ dotauer̃t. Or-¬
dinatisq omnib necessariis: monachos ibidem ło in ꝑpetiũ seruit᷑os
statuerunt. pꝰ modũ multa dño mirabilia oꝑante: ꝑ famulum suum
iohem bap̃am. Tandem uͦ metam narrationis ponentes: oremꝰ immen¬
sitatem bonitatis xͥ ut sua potenti dext̾a suffulsos. nos ad et̾ne quietis
stationẽ ꝑducat: qui uiuit & regnat cum patre & sp̃u scõ ꝑ om̃ia scła

Expanded text:
possessionibus suis a progenitoribus sibi dimissis eam nobiliter dotaverunt. Orpossessionibus suis a progenitoribus sibi dimissis eam nobiliter dotaverunt. Ordinatisque omnibus necessariis, monachos ibidem Deo in perpetuum servituros statuerunt, postmodum multa Domino mirabilia operante per famulum suum Joannem Baptistam. Tandem vero metam narrationi ponentes, eremus immensitatem bonitatis Christi, ut sua potenti dextra suffultos nos ad aeternae quietis stationem perducat, qui vivit et regnat cum Patre et Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
bre consiliũ suggereret. qͦnam in loco scã menbra locarent. Edificantẽq
basilicam. & in ea ciborium cum sex columpnis marmoreis mirifici oꝑis
bene compositas ñ longe a uultonne littore. sed ut arbitror centũ stadiis.
in qͦ cum aromatib & plurimis bonis odorib condientes caput ioħis bap̃e
cit etiã idem rex fontem ductoriũ. qͥa duob fere miliariis ꝑ ꝓfũdissimoᷤᷤ
terre meatus ad palatium eiꝰ ductꝰ decurreret. & ut in ip̃am basilicam
ꝑ ferrum & es introduceret᷑. ac subitꝰ ciborium ꝑ concauam marmoream
columpnam ebulliret: ibiq sacri baptismatis ablutio fieret. sicq it̾m
ad pͥmos aditꝰ reflecteret᷑. Conuocans gͥ rex pipinus & beatꝰ felix pon¬
tifices & sacerdotes. omnesq patrie nobiles: bñdicentes eccłiam atq in
honore eiusdem ioħis bap̃e dedicando mirifice consecrantes. & p̃diis ac

Expanded text:
bre consilium suggereret, quonam in loco sancta membra locarent. Aedificantesqubre consilium suggereret, quonam in loco sancta membra locarent. Aedificantesque basilicam, et in ea concavum ciborium cum sex columnis marmoreis mirifici operis bene compositis, non longe a Vultroniae littore, sed, ut arbitror, centum stadiis. In quo cum aromatibus et plurimis bonis odoribus condientes caput beati Joannicit etiam idem rex fontem ductorium, qui a duobus fere milliaribus per profundissimos terrae meatus ad palatium ejus ductus decurreret, et in ipsam basilicam per ferrum et aes introduceretur, ac subtus ciborium per concavam marmoream columnam ebulliret: ibique sacri baptismatis ablutio fieret: sicque iterum ad primos aditus reflecteretur. Convocans igitur rex Pipinus et beatus Felix pontifices et sacerdotes, omnesque patriae nobiles, benedicentes ecclesiam, atque in honore ejusdem Joannis Baptistae dedicando mirifice consecrantes, praediis ac
Abbreviated transcription (Latin):
loco eis moueri placuisset: arripunt iter ꝑ uiam q̃ ducit ad paludẽ cog¬
nomen matheuallis. Cumq eis aliqͣntulum ibi reqͥescere placuisset: ecce
qͥdam debis pedibꝰ. qͥ se etig̃e omnino neqͥbat ꝑ tra ceppendo se trabeno.¬
obuiam eis ꝓcessit. Lamq ꝓpinquantes ad locum qͦ tendebant. suꝑ flu
uium uultonna ad palatium nomine ingeriacum ꝑuenerunt. Nudi¬
ens aũ omnis ppłs a maximo usq ad minimũ. a uiro usq ad mulierẽ: õs
simul in unũ conglobati obuiam eis ꝓcesserunt. Cumq ibidem ante pa¬
latium regis pipini uenissent: in basilica beatissime & głose semꝑ uirginiᷤ
marie cum magno feruore & studio ilico ad custodiendũ deposuerũt. He¬
tatusq ẽ uniũsus ppłs leticia magna. & celebrauerũt sollempnitatẽ huius
felix & socii eiꝰ cum uenerando rege int̾ cet̾a dñm dep̃cabant᷑: ut eis salu¬

Expanded text:
loco eis moveri placuisset, arripiunt iter per viam quae ducit ad paludem cogloco eis moveri placuisset, arripiunt iter per viam quae ducit ad paludem cognomine Mathevallis. Cumque eis aliquantulum ibi requiescere placuisset, ecce quidam debilis pedibus qui se erigere omnino nequibat, rependo se trahenobviam eis processit. Qui invium Vultroniae ad palatium nomine Engeriacum pervenerunt. Audiens autem omnis populus, a maximo usque ad minimum, a viro usque ad mulierem, omnes simul in unum conglobati obviam eis processerunt. Cumque ibidem ante palatium regis Pipini pervenissent, in basilica beatissimae et gloriosissimae semper Virginis Mariae, cum magno fervore et studio, illico ad custodiendum deposuerunt. Laetatusque est universus populus laetitia magna, et celebraverunt solemnitatem hujuFelix et socii ejus cum venerando rege inter caetera Dominum deprecabantur, ut eis salu
Abbreviated transcription (Latin):
gulis feretris imposuerunt mortuos tangentes. Miro atq inestimabili
mͦ. mox ut tetigit ossa iacentium: uita ꝑ mortuum mortuis reddita est.
Surrexerunt aũ eadem hora ab officio funeris .xxͥ. uiri tam celerit̃ ac si a
sompno ẽẽnt excitati. et qͥ aflentibꝰ amicis portabant᷑ ad tumulandum:
isdem gaudentibꝰ ad uitam redirent. Uidens aũ rex pipinus & cunctꝰ exer¬
citus magnalia q̃ circa eos dominꝰ gesserat ꝑ p̃cursorem suum ioħem bap¬
tistam: plaudentes manibꝰ bñdicebant dñm qͥ fecit mirabilia in celo ⁊ in
t̾ra. Uir aũ dñi felix & socii eiꝰ gaudio repleti: una cum rege pipino & exer¬
mora fieret in eundo: ꝑuenerunt ad quamdam uillam q̃ appellat᷑ uul¬
tronia. Cumq ibidem paulisꝑ qͥ euissent: obuiꝰ eis qͥdam cecus factꝰ est. qͥ
statim sanꝰ effectus ẽ: ꝑ beatissimi p̃cursoris ioħis merita. Cumq eodem

Expanded text:
gulis feretris imposuerunt, mortuos tangentes. Miro atque inaestimabili gulis feretris imposuerunt, mortuos tangentes. Miro atque inaestimabili modo, mox ut tetigit ossa jacentium, vita per mortuum mortuis reddita est. Surrexerunt autem eadem hora ab officio funeris, viginti viri tam celeriter ac si a somno essent excitati; et qui a flentibus amicis portabantur ad tumulandum, iisdem gaudentibus ad vitam redeunt. Videns autem rex Pipinus et cunctus exercitus magnalia quae circa eos Dominus gesserat per praecursorem suum Joannem Baptistam; plaudentes manibus benedicebant Dominum, qui fecit mirabilia in coelo et in terra. Vir autem Domini Felix et socii ejus gaudio repleti, una cum rege Pipino et exermora fieret in eundo, pervenerunt ad quamdam villam, quae appellatur Vultronia. Cumque ibidem paulisper quievissent, obvius eis quidam caecus factus est, qui statim sanus effectus est per beatissimi Praecursoris merita. Cumque de eodem
Abbreviated transcription (Latin):
sa hec q̃ uiderant & audierant accidissent. Uiraũ dñi felix cuncta intelligens a
deo ẽẽ manifesta: retexit historias quẽadmodũ ierosolimis adierit orationis gr̃a.
& thesaurum suum absconditũ diuina miscdia ei reuelauerit. Et facta orati¬
one cum omnes respondissent amen: eleuatis felix p̃ciosissimis margaritis. ca¬
put scilicet iohannis baptiste. & exequias socioꝵ eius beatoꝵ martirũ inno¬
centium cum hymnis & laudibꝰ psauentium dirigit chorum. Quo audito:
cunctꝰ exercitꝰ qui in castriserat: qͣi unus uir ei obuiam ꝓcessit. numero.xxͣx.
milia uiroꝵ. Exequias uͦ mortuoꝵ qui in p̃lio corruerant secum deferentes:
habere. ut quicqͥd peteret sanctꝰ ioħes dño annuente tribuere posset:
Apprendentesq sportellam in qua beati ioħis bap̃e caput continebat᷑: sin¬

Expanded text:
sa haec quae viderant et audierant, accidissent. Vir autem Domini Felix cuncta intelligens a sa haec quae viderant et audierant, accidissent. Vir autem Domini Felix cuncta intelligens a Deo esse manifestata, retexit historias quemadmodum Hierosolymam adierat orationis gratia, et thesaurum absconditum divina misericordia ei revelaverat. Et facta oratione cum omnes respondissent: Amen, elevatis Felix pretiosissimis margaritis, capite scilicet Joannis Baptistae et reliquiis sociorum ejus beatorum martyrum Innocentium; cum hymnis et laudibus psallentium dirigit chorum. VII. Quo audito, cunctus exercitus qui in castris erat, quasi unus vir ei obviam processit numero triginta millia virorum. Exsequias vero mortuorum qui in praelio corruerant, secum deferentes, habere, ut quidquid peteretur, sanctus Joannes Domino annuente tribuere posset: apprehendentesque sportellam, in qua beati Joannis Baptistae caput continebatur, sin
Abbreviated transcription (Latin):
lans: intra semet ipoum cogitare tacitus cȩpit ex uisione quã ui¬
derat quid agere deberet. recogitans quia in antiqͥs: sapientia
& multorum p̃t̾itorum prudentia. Mittensq concitus accersiri iubet uirum
prudentem. ac in bonis oꝑib pollentem. nomine felicem. ut de tanta manife.¬
sta uisione dñm pulsarent. ut eis salubre consiliũ suggerere dignaret᷑. Igit᷑ con¬
silio inuentũ est: ut exutis uestib & calciamentis suis in cinere & cilicio nudis
plantis incedentes. sicuti oracło diuino admonitus fuerat obuiam famulis di ꝓ¬
cederent. Cumq se mutuo conspexissent: iacentes tam ip̃e qͣm omnes qͥ aderãt
ꝓni in terrã. tam dui adorauerunt. quoadusq famuli di ad locum ubi iacebant
ꝑtingerent. Cumq dñm benedixissent. & se inuicem salutassent: oscłm pacis sibi¬
met dederunt. Leuantesq se a t̾ra lacrimabilit̾ interrogabant se inuicem qͥ cau¬

Expanded text:
lans, intra semetipsum cogitare tacitus coepit ex visione quam vilans, intra semetipsum cogitare tacitus coepit ex visione quam viderat, quid agere deberet; recogitans quia in antiquis est sapientia, et multorum peritorum prudentia. Mittensque concitus accersiri jubet virum prudentem ac bonis operibus pollentem, nomine Felicem, ut de tanta manifesta visione Dominum pulsaret, ut ei salubre consilium suggerere dignaretur. Igitur consilio inventum est ut exutis vestibus et calceamentis suis in cinere et cilicio nudis plantis incedentes, sicuti oraculo divino admonitus fuerat, obviam famulis Dei procederent. Cumque se mutuo conspexissent, jacentes, tam ipse quam omnes qui aderant, proni in terram tamdiu adoraverunt, quoadusque famuli Dei ad locum ubi jacebant, pertingerent. Cumque Dominum benedixissent, et se invicem salutassent, osculum pacis sibimet dederunt. Levantesque se a terra, lacrymabiliter interrogabant se invicem, qua cau
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit ei rex pipinus in uisione dicens. Si tanta beneficia ppter
eiꝰ meritũ in me uigent: indica michi quid agam aut quemadmo¬
dum inuestigare uel inuenire potero eum. Respondit ei uox di¬
uina dacens. Ecce post tergum tuũ secuntur te .uiͫ. fr̾s in habi¬
tu peregrinorũ: et unꝰ qui cęxeris pre e̾e̾ uidetur. felix uocat᷑.
Uade in occursum eorũ cum paucis: et in humilitate cordis be¬
nigne suscipe. ad oratisq p̾ciosissimis margaritis pacifice tecum
ducere coneris: et uidebis magnalia dei. Uir autem dñi felix
uisa tanta multitudine cesorum corporũ : pauore ꝑterritus. ta¬
men de adiutorio dei confisus confortat socios: et utt paulisper
iter agerent ammonet. Diuiertentesq ex aduerso paruulum
sibi stãtuerunt habitaculum : ut eadem nocte usq mane in eodẽ
ꝑ manere potuissent. Predictus autem rex pipinus a somno euigi¬

Expanded text:
» Respondit ei rex Pipinus in visione, dicens: « Si tanta beneficia propter » Respondit ei rex Pipinus in visione, dicens: « Si tanta beneficia propter ejus meritum in me vigent, indica mihi quid agam, aut quemadmodum investigare vel invenire potero eum. » Respondit et vox divina, dicens: « Ecce post tergum tuum sequuntur te septem fratres in habitu peregrinorum, et unus qui caeteris praeesse videtur, Felix vocatur. Vade in occursum eorum cum paucis, et in humilitate cordis benigne suscipe: adornatasque pretiosissimas margaritas pacifice tecum ducere coneris, et videbis magnalia Dei. » Vir autem Domini Felix, visa tanta multitudine caesorum corporum, pavore perterritus, tamen de adjutorio Dei confisus, confortat socios, et ut paulisper iter agerent, admonet. Divertentesque ex adverso, parvulum sibi statuerunt habitaculum, ut eadem nocte usque mane in eodem permanere potuissent. VII. Praedictus autem rex Pipinus a somno evigi
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullus euaderet ex hac multitudine qui non cede uast aretur.
upradictus autem rex uidens sibi a dũo auxilium de celo fuisse pͥs¬
titum et ultorem de inimicis ita ut non minuerent᷑ de exercitu
suo nisi xxͣ. uiri: quos pre ceteris ualde diligebat. Quos acerpi¬
ens: singulis deposuit feretris. Letus ꝓ uictoria: mestus pro amissoꝵ
funebriis.Exerctum reuocat: ꝑgere cupiens ad ppria. Cumq ab
hac cede quasi . iiiͦi. miliariis dis iuncti essent: figere temptoria imn¬
perat. Pressusq som no: stratum suũ parari in papilionib iubet.¬
unc pr̃o lassitudine somno ingruente: uox diuina allata est di¬
cens ad eum. Cur te piger somnꝰ ita pressit: Noueris magni ui¬
ri ioħis baptistȩ caput : ex transmarinis partib ab oriente cum
trib paruulis innocentib ad hunc pagum deferri. et ꝓpter eiꝰ
meritum in hoc prelio diuinitus uictoriam tibi a dño ẽẽ collatã.

Expanded text:
ut nullus evaderet ex hac multitudine, qui non caede vastaretur. ut nullus evaderet ex hac multitudine, qui non caede vastaretur. Supradictus autem rex videns sibi a Domino auxilium de coelo fuisse praestitum, et ultionem de inimicis, ita ut non minuerentur de exercitu suo, nisi viginti viri quos prae caeteris valde diligebat. Quos accipiens, singulis deposuit feretris. Laetus pro victoria, moestus pro amissorum funeribus exercitum revocat, pergere cupiens ad propria. VI. Cumque ab hac caede quasi quatuor milliaribus disjuncti essent, figere tentoria imperat; pressusque somno, stratum suum parari in papilionibus jubet. Tunc, pro lassitudine somno ingruente, vox divina oblata est, dicens ad eum: « Cur te piger somnus ita pressit? Noveris magni viri Joannis Baptistae caput ex transmarinis partibus ab Oriente cum tribus parvulis Innocentibus ad hunc pagum deferri, et propter ejus meritum in hoc praelio divinitus victoriam tibi a Deo esse collatam.
Abbreviated transcription (Latin):
dalorum cũ om̃i exercitu suo iacentem suꝑ faciem terrȩ ut opi¬
nor quasi. xxͣ. milia uirorum. Qtñ egressus fuerat isdem popłz
erassa ceruice de uagina sua ꝑ mare cum classe magna. et uentꝰ uehe¬
mens inruit in eos et transuexit in partib occidentis in supradicto por¬
tu agolinensi. Puntiatumq est pipino regi aquitaniorũ: quod genꝰ
uuandala regnum eiꝰ inuaderet. misitq in om̃s terminos aquitano¬
rũ ac sanctonicȩ nec non engolismȩ siuȩ in om̃s terminos eorũ: utt
contra eos ꝑgerent ac dimicarent. quia isdem rex pipinꝰ tunc mora¬
batur in territorio alniense: suꝑ fluuiũ uultunna. in palatio qui
uocat᷑ ingiriacus: inter medios fines pictauorũ ac sanctonicȩ. De¬
niq eũ isdem rex pipinꝰ cũ omĩ multitudine armatorũ occurre¬
ret hostib suis: fecit dñs salutem magnã om̃i exercitui suo. ita

Expanded text:
dalorum cum omni exercitu suo jacentem super faciem terrae, ut opidalorum cum omni exercitu suo jacentem super faciem terrae, ut opinor, quasi viginti millia virorum: quoniam egressus fuerat idem populus crassa cervice de vagatione sua per mare cum classe magna, et ventus vehemens irruit in eos, et transvexit in partes Occidentis in supradictum portum Angolismensem. Nuntiatumque est Pipino regi Aquitarum, quod gens Wandala regnum ejus invaderet: misitque in omnes terminos Aquitanorum ac Xanctonicae, nec non Angolismae, sive omnes terminos eorum, ut contra eos pergerent ac dimicarent: quia idem rex Pipinus tunc morabatur in territorio Alniensi super fluvium Vultronae, in palatio quod vocatur Engeriacum, inter medios fines Pictavorum ac Xanctonicae. Denique, cum idem rex Pipinus cum omni multitudine armatorum occurreret hostibus suis, fecit Dominus salutem magnam omni exercitui suo, ita
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti cęlum et terram mare et omia quȩ un eis sunt: et ꝓfundum
abyssi intueris. qui suꝑ undas maris siccis pedib ambulasti: et pe¬
trum mer gentem manu erexisti. et paulum ter de naufragio libe¬
um de cȩlis ut sit dux itineris nr̃i sicut fuit quondam patrib nr̃is
quando eduxisti eos de terra egẏpti in fortitudine magna et in ma¬
ni tua ualida: et ꝑduc nos recto itinere ad locũ optatum ad scãs
et p̾ciosas margaritas collocandas. Hȩc et his similia orante beato
felice: ecce nubes lucida descendic suꝑ nauem. et de medio nubis
ꝑstitit tam in die quam in nocte: usq dum in partib aquitaniȩ
ad litus maris occeani ꝑtingerent. Cumq non longe a terra se
esse cognouissent: diuerterunt ad portum qui appellat᷑ agolinen¬
sis qui est situs in pago aluiense. ibiq exeuntes de naui ad terram
paulisꝑ requieuerunt. Mouentes autem ex eodem loco quasi mili

Expanded text:
fecisti coelum et terram, mare et omnia qui in eis sunt, et profundum fecisti coelum et terram, mare et omnia qui in eis sunt, et profundum abyssi intueris, qui super undas maris siccis pedibus ambulasti, et Petrum mergentem manu erexisti, et Paulum ter de naufragio libeum de coelis, ut sit dux itineris nostri, sicut fuit quondam patribus nostris, quando eduxisti eos de terra Aegypti in fortitudine magna, et in manu tua valida; et perduc nos recto itinere ad locum optatum, ad sanctas et pretiosas margaritas collocandas. » V. Haec et his similia orante beato Felice, ecce nubes lucida descendit supra navem, et de medio nubis immobilis perstitit, tam in die quam in nocte, usque dum in partibus Aquitaniae ad littus maris Oceani pertingerent. Cumque non longe a terra se esse cognovissent, diverterunt ad portum qui appellatur Angolismensis, qui est situs in pago Alniensi. Ibique euntes de navi ad terram, paulisper requieverunt. Moventes autem ex eodem loco, duobus mil
Abbreviated transcription (Latin):
in partib galliarũ in regione aquitaniȩ: in loco quem tibi osten¬
dero. De qua uisione certus expergefactus reuerendus senex: gaudio
amplissimo repletus. ꝑ gens ilico ubi uissus fuerat sicuti ei dictum
fuerat cuncta repperiens: rectori sui itineris grates innumeras re¬
pendit. Properansq ad locum: thesaurũ sibi a deo destinatum in
unius sportellȩ conclusit sini. Statiq retro iter arripiens: unc¬
tis sibi sociis .uͭiᷠ. frĩb suis qui cum eo ibi erant. uallansq om̾em
regionem illam: ꝑueniens ad littora maris inuenit nauem cum
remigis ac gubernaculis a deo paratam. ingressus cũ thesauro ⁊
magni precii margaritis. Igitur fr̾s et socii eiꝰ descendentes cum
eo in naui: gr̾as agentes in hẏmnis et laudib d̾m benedicentes.
alta petunt equora. Cumq in mare iter agere cepissent: felix
eleuatis oculis ad cęlum palmasq tetendit dicens. Dũe iħ̾u xp̾e qͥ¬

Expanded text:
in partibus Galliarum in regione Aquitaniae in locum quem tibi ostenin partibus Galliarum in regione Aquitaniae in locum quem tibi ostendero. » De qua visione certus et expergefactus reverendus senex, gaudio amplissimo repletus, pergens illico ubi jussus fuerat, sicut ei dictum fuerat, cuncta reperiens, rectori sui itineris grates innumeras rependit, properansque ad locum, thesaurum sibi a Deo destinatum in unius sportellae conclusit sinu: statimque retro iter arripiens, junctis sibi sociis septem fratribus suis, qui cum eo abierant, vallansque clam omnem regionem illam, perveniens ad littora maris, invenit navem cum remigiis ac gubernaculis a Deo paratam; quam ingressus est cum thesauro et magni pretii margaritis. Igitur fratres et socii ejus descendentes cum eo in navi, gratias agentes, in hymnis et laudibus Deum benedicentes, alta petunt aequora. IV. Cumque in mare iter agere coepisset, Felix, elevatis oculis, ad coelum palmas tetendit, dicens: « Domine Je
Abbreviated transcription (Latin):
uitati post theophilum d̾o carum. ubi reliquiȩ corporis mei requiescun
t sic fecit marcellus: xp̃o annuente. In eadem igitur sollempuitate col¬
lectionis reliquiarũ illuis et translationis et ȩccłiȩ consecrationis: alla¬
tum est caput ioh̾is baptistȩ ad ciuitatem alexandriȩ a marcello prb̾o.
locans mirabiliter in eodem loco ꝑpetim custodiendũ. Et ideo hodierna
festiuitas collectio beati ioħis baptistȩ non decollatio nominanda xͦ
pace migrauerant: annis euoluentib non plurimis cuidam uiro religi¬
oso sacerdoti ac monacho felici nomine qui orationis gr̾̃a ab occidentali
parte in illis dieb ierosolimam adierat. angłica uisione dictum ẽ. Fe¬
lix surge concitus: et ꝑgens ad ciuitatem alexandrie inuenies ibi
eccłiam in honore scĩ ioħis baptistȩ consecratam. ubi caput eiꝰ cum
trib paruulis in nocentib reconditum est. Quod accipiens transfer

Expanded text:
vitati post Theophilum Deo charum, ubi reliquiae corporis mei requiescunt. » vitati post Theophilum Deo charum, ubi reliquiae corporis mei requiescunt. » Et sic fecit Marcellus, Christo annuente. In eadem igitur solemnitate collectionis reliquiarum illius translationis et ecclesiae consecrationis, allatum est caput Joannis Baptistae ad civitatem Alexandriae a Marcello presbytlocans mirabiliter in eodem loco perpetim custodiendum. Et ideo hodierna festivitas collectio reliquiarum beati Joannis Baptistae, non decollatio nominanda, Chpace migraverant. III. Annis evolventibus non plurimis, cuidam viro religioso sacerdoti ac monacho, Felici nomine, qui orationis gratia ab occidentali parte in illis diebus Hierosolymam adierat, angelica visione dictum est: « Felix, surge concitus, et pergens ad civitatem Alexandriae, invenies ibi ecclesiam in honorem sancti Joannis Baptistae consecratam, ubi caput ejus cum tribus parvulis Innocentibus reconditum est. Quod accipiens transfer
Abbreviated transcription (Latin):
nica marcelli principis legat. et ibi repperiet duos monachos ab oriente in
ierłm uenisse causa orationis in tempore mar crani imꝑatoris. Quib mo¬
nachis: in uisione angłica dictum. ẽ. Ite ad palatium herodis qui quondã
hic fuit ꝑfidus pͥnceps: introeuntes ꝑspicite diligenter. et ubi fumum e t̾ra
ascendentem uideritis fodientes: ibi caput ioħis baptistȩ in cunctanter in¬
uenietis. Et ita fecerunt: et cũ magno honore clanculo secũ ierosolimã
deportauerunt. Et non multopost alatronib raptum est: mittentes in qͦ¬
dam specu ibidem dimiserunt. donec idem ioħs xp̃o auxiliante cuidam
uiro religioso nomine marcello sacerdoti qui in eodem specu morabat᷑ ut
heremita reuelauit dicens. Pccipe caput meũ qͦd in hoc specu depositum
est a latronib et defer illud uranno ep̃o qui nunc preest alexandriȩ ci¬

Expanded text:
nicam Marcellini principis legat; et ibi reperiet duos monachos ab Oriente in nicam Marcellini principis legat; et ibi reperiet duos monachos ab Oriente in Hierusalem venisse causa orationis in tempore Marciani imperatoris. Quibus monachis in visione angelica dictum est: « Ite ad palatium Herodis, qui quondam hic fuit perfidus princeps: introeuntes perspicite diligenter, et ubi fumum e terra ascendentem videritis, fodientes ibi, caput Joannis Baptistae incunctanter invenietis. » Et ita fecerunt, et cum magno honore clanculum secum Hierosolymam deportaverunt. Et non multo post a latronibus raptum est: qui mittentes in quemdam specum, ibidem dimiserunt, donec idem Joannes, Christo auxiliante, cuidam viro religioso nomine Marcello, sacerdoti, qui in eodem specu morabatur ut eremita, revelavit, dicens: « Accipe caput meum, quod in hoc specu depositum est a latronibus, et defer illud Juranno episcopo, qui nunc praeest Alexandriae ci
Abbreviated transcription (Latin):
sibi direxit suprascriptus athanasius in eadem ȩccłia congregatis sibi
uicinis pontificib ex om̃i parte cateruatim. omnibq ordinib cleri¬
corum et ppłorũ honorifice constituit. Igit᷑ accedente paschali festiuita¬
te decollatus. ẽ. ioħs baptista imꝑante nequissimo herode: qui dare
saltanti ꝑuelle caput eiꝰ uissit. Et multo post decollationem eiꝰ acce¬
dente illo anno quo constructa ÷ eccłia in nomine eiꝰ. et ossa eiꝰ ibidem
collata a trophilo pontifice: iubente thedosio principe in honore eiꝰ ꝯ¬
secrata est .iiiͦi. kłs septembris. Sollempnitas namq eiꝰ : mirifice est
consecrata in dedicando. Caput autem illius tunc temporis repositum ad¬
huc erat in loco quo illud in absconso uxor herodis deposuerat nemine scien¬
te: postquam a filia in disco suscepit. Siquis omĩa plenius uoluerit scire: ero¬

Expanded text:
sibi direxerat suprascriptus Athanasius, in eadem ecclesia congregatis ibi sibi direxerat suprascriptus Athanasius, in eadem ecclesia congregatis ibi vicinis pontificibus ex omni parte catervatim, omnibusque ordinibus clericorum et populorum, honorifice constituit. Igitur, accedente Paschali festivitate, decollatus est Joannes Baptista imperante nequissimo Herode, qui dari saltanti puellae caput ejus jussit; et multo post decollationem ejus, accedente illo anno quo constructa est ecclesia in nomine ejus, et ossa ejus ibidem collocata a Theophilo pontifice, jubente Theodosio principe, in honore ejus consecrata est quarto kalendas septembris. Solemnitas namque ejus mirifice est consecrata in dedicando. Caput autem illius tunc temporis repositum erat in loco quo illud in absconso uxor Herodis deposuerat, nemine sciente, postquam a filia in disco suscepit. II. Si quis omnia plenius voluerit scire, Chro
Abbreviated transcription (Latin):
arrat iosephus uinctum fuisse iohem baptistam in castello
tum in sebaste ciuitate regionis palestinȩ. quȩ quondam sa¬
maria est appellata. Post longum uero tempus monumen¬
tum eiꝰ pagani inuaserunt: et ossa ꝑ campi planitiem dissipauerunt.
rursumq collecta igne concremauerunt: et postea ꝑ agros cremata
piecerunt. Postea uero aduenerunt quidam monachi religiosi uiri
de ierosoliumis ad locum eioem monumenti audientes ea quȩ iohanni
acciderant: et quicquid potuerunt ex ossib illius colligentes ad patreᷤ
suum iose phum detulerunt ierosolimam. et ille transmisit ea cum aliis
uiris religiosis athanasio alexandriȩ pontifici fidelissimo. Ibiq miro mo¬
do fuerunt seruata usq ad tempus theophili eiusdem urbis ep̃i. Qui
theophilus iubente theodosio principe omĩa idolorũ fana in illa regi¬
one xp̃o fauente destruxit: et eccłiam mirȩ magnitudinis construxit.
et in honore enisdem scĩ ioh̃is baptistȩ consecrauit: et illius ossa quȩ

Expanded text:
ARRAT Josephus vinctum fuisse abductum Joannem Baptistam in castellum tum in Sebaste, civitate regionis Palestinae, quae quondam Samaria est appellata. Post longum vero tempus, monumentum ejus pagani invaserunt, et ossa per campi planitiem dissipaverunt, rursumque collecta igne concremaverunt, et postea per agros cremata projecerunt. Postea vero advenerunt quidam monachi, religiosi viri, de Hierosolymis ad locum ejusdem monumenti, audientes ea quae Joanni acciderant, et quicquid potuerunt ex ossibus illius colligentes, ad patrem suum Philippum detulerunt Hierosolymam, et ille transmisit ea cum aliis viris religiosis Athanasio Alexandriae pontifici fidelissimo. Ibique miro modo fuerunt servata, usque ad tempus Theophili ejusdem urbis episcopi. Qui Theophilus, jubente Theodosio principe, omnia idolorum fana in illa regione, Christo favente, destruxit, et ecclesiam mirae magnitudinis construxit, et in honorem ejusdem sancti Joannis Baptistae consecravit, et illius ossa quae
Abbreviated transcription (Latin):
lierib non continuanda presentia: sea quasi transeunter feminis erhibe¬
da ÷ accessio quodam mͦ fugitiua. Proteruitatis enim iam cepta sunt
representari semꝑ in medium: et ꝑditionis meditatio ẽ frequenta¬
tiuum inter mulieres cȩlebrare processum. De qua re nobis salomon
moderamen imposuit dicens. In medio mulrerum noli assiduus eẽ Sic
igit᷑ ambulate: sic agite. ut semꝑ in clericis yccłiȩ senatus candidus cõ¬
stet. Seueritas in uobis circa feminas uigeat: aucdoritas polleat . lugo
teneatur grauitas ueneretur. Ut semel omĩa colligamꝰ ad clausulã
breuiarium relegimꝰ uobis: qͦd ad compendiosam pleuitudinem redi¬

Expanded text:
lieribus, non continuanda praesentia, sed quasi transeunter feminis exhibelieribus, non continuanda praesentia, sed quasi transeunter feminis exhibenda est accessio quodammodo fugitiua. proteruitatis enim iam coepta sunt repraesentari semper in medium, et perditionis meditatio est frequentatiuum inter mulieres celebrare processum. de qua re nobis Salomon moderamen inposuit dicens : in medio mulierum noli assiduus esse. sic igitur ambulate, sic agite, ut semper in clericis ecclesiae senatus candidus constet. seueritas in nobis circa feminas uigeat, auctoritas polleat, uigor teneatur, grauitas ueneretur. Vt semel omnia colligamus ad clausulam, breuiarium relegimus uobis quod ad conpendiosam plenitudinem redi
Abbreviated transcription (Latin):
portunas feminas sordident. Assignari possunt scĩs mulierib cum qͥ¬
bus uiuant: dum mͦ cum clerico femina nulla commaneat. non des¬
pecta. non uetula: sine affinitate peculiariter suscipienda ad domesti¬
cum obsequium. qͥa magis ilie eito de linquit᷑ ubi sine suspicione se¬
curum potest esse delictum. maxime quia cupidini nulla deformita nul¬
la defpectio fastidii uel uilis existic: cui diabolus pingens speciosum esfi¬
cit. quicqͥd fedum uel horridum fuerit. Si quis autem mͦ ꝑfectione cogen¬
te apud fr̃s uel apud extraneos hospitat᷑ ubi mulieres inter sunt : om̃ino
se artet ne passibilitate aliqua uicietur. Semotus ac secretꝰ deo uacet et
sibi: ne intus capiatur a diabolo. et qui foris capi non potuit. apud suos ca¬
dat. Qui hostes effugit ad tempus pro salutarib causis ꝓcedat ad faciem.
et iterũ erto discedere de conspectu festinet. Ubiq gustanda est cum mu¬

Expanded text:
portunas feminas sordident. adsignari possunt sanctis mulieribus, cum quiportunas feminas sordident. adsignari possunt sanctis mulieribus, cum quibus uiuant, dummodo cum clerico femina nulla commaneat. non despecta, non uetula sine adfinitate peculiariter suscipienda est ad domesticum obsequium: quia magis illic cito delinquitur, ubi sine suspicione securum potest esse delictum, maxime quia cupidini nulla deformitas, nulla despectio fastidii uel uilis existit, cui diabolus pingens speciosum efficit quicquid foedum uel horridum fuerit. Si quia autem modo profectione cogente apud fratres uel apud extraneos hospitatur, ubi mulieres intersunt, omnino se artet, ne passibilitate aliqua uitietur. semotus ac secretus Deo uacet et sibi, ne intus capiatur a diabolo, et qui foris capi non potuit apud suos cadat. qui hostes effugit, ad tempus pro salutaribus causis procedat ad faciem et iterum cito discedere de conspectu festinet. ubique gustanda est cum mu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi metuendum ne in aliquo minoretur. Propter quod: salomon sic ad¬
monet dicens. Qui głatur inquit in diuiciis: pauꝑtatem uereat᷑. Rogo
uos quantũ ualeo: et ultra quã ualeo. Hec sunt studia omĩa clericorum:
ut singularitatis in accusabilis secessione fungantur. ne aut ipsi ꝑ femi¬
nas aut feminȩ ꝑ illos ad ignominiosa ludibria. ꝓuocent᷑. Si quis hab et
matrem uel filiam uel sororem uel coniugem uel cognatam: sic habeat
ut nulia ancilla intersit neq aliqua ingrediat᷑ extranea. ne ad hoc
uideat᷑ tenere pximas suas: ut ipsarum causa libere sibi adhibeat a¬
lienas. Quod si non possint ipse quȩ sunt ꝓxime sine famularũ minis¬
terio uel sine amicarũ solatio: expedit ut migret ad aluid domiciliũ.
quam ꝓpter illas ꝑsone contrariȩ teneantur. Humanum ÷ enim: ut
nec clericus illas necessariis fȩminis fraudet. nec ipse clericum ꝑ im¬

Expanded text:
sibi metuendum ne in aliquo minoretur, propter quod Salomon sic adsibi metuendum ne in aliquo minoretur, propter quod Salomon sic admonet dicens: qui gloriatur, inquit; in diuitiis, paupertatem uereatur. rogo uos quantum ualeo et ultra quam ualeo haec sint studia omnium clericorum, ut singularitatis inaccusabilis secessione fungantur, ne aut ipsi per feminas aut feminae per illos ad ignominiosa ludibria prouocentur. si quis habet matrem uel filiam uel sororem uel coniugem uel cognatam, sic habeat, ut nulla intersit ancilla neque aliqua ingrediatur extranea, ne ad hoc uideatur tenere proximas suas, ut ipsarum causa libere sibi adhibeat alienas. quod si non possint ipsae quae sunt proximae sine famularum ministerio uel sine amicarum esse solacio, expedit ut migrent ad aliud domicilium quam propter illas personae contrariae teneantur. humanum est enim, ut nec clericus illas necessariis feminis fraudet nec ipsae clericum per in
Abbreviated transcription (Latin):
ducia uiruim sp̃i talium: quid sp̃itales deceat recordetur. Et si creditiᷤᷤ
uos spitaliter militare: agnoscite qͦd docemꝰ non ẽẽ carnale. Sicut pau¬
lus apłs loquitur dicens. Si qͥs putat se ꝓpħam esse aut spiritalem : cog¬
noscat quȩ scribo uobis. Non est quod uobis in hac ꝑsuasione deceptoriã
blandiamini: ut quia spiritales estis uelitis inter flagitiosorum arma¬
menta uersari. nec uos inhabiles ẽẽ ꝓ clericatus dignitate: quia maiori¬
b maiores consueuerunt conflictiones occurrere. Ferius diuitib quã
pauperib inuidet᷑: et non inopes sed locupletes inquietat infestatio se¬
ua latronum. Plus duces et principes quam milites ab hostib appetunt᷑
in pugna. Et uiolentius ꝓpulsantur uentis et turbinib culmina: quecũꝙ
sunt altiora. Ideo magis magisq quo plus cȩteris unꝰ quisq potest: sciat ẽẽ

Expanded text:
ducia uirium spiritalium, quid spiritales deceat recordetur, et si creditis ducia uirium spiritalium, quid spiritales deceat recordetur, et si creditis uos spiritaliter militare, agnoscite quod docemus non esse carnale, sicut Paulus apostolus loquitur dicens: si quis putat se prophetam esse aut spiritalem, cognoscat quae scribo uobis. non est quod uobis in hac persuasione deceptoria blandiamini, ut quia spiritales estis, uelitis inter flagitiosorum armamenta uersari, nec uos inhabiles esse pro clericatus dignitate, quia maioribus maiores consuerunt conflictationes occurrere. acrius diuitibus quam pauperibus inuidetur et non inopes sed locupletes inquietat infestatio saeua latronum. plus duces et principes quam milites ab hostibus appetuntur in pugna, et uiolentius propulsantur uentis et turbinibus culmina quaecumque sunt altiora. ideo magis magisque, quo plus ceteris unusquisque potest, sciat esse