comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus frs diximus enĩ nisi fal
hesterno die adam unũ homin
fuisse: et ipsum eẽ dotum es̃ genua
humanum: Ham ita diximus sin
colligit᷑. et quasi confiat᷑ in unum socie¬
tate atq concordia spiritali: et gemit
unus patiꝑ modo ipse adam. s in xp̃o
itnouat᷑: Quia sine peccato uenit adã
ut peccatũ adã solueret in carne sua
et ut redintegraret sibi ad unaginem
dei adam Ergo caro xp̃i de adam:
Ergo de adam templum quod destru¬
ferunt iudei: et resuscitauit dns̃ tri¬
duo Resuscitauit enĩ carnẽ suam Ui¬
dete quia deus erat: equalis patri fr̃s
mei: dicit apłs: Qui eum excitauit
a mortuis: de quo dicit: de patre:
Factus inquit obediens usq ad mor¬
tem: mortem aũ crucis: ꝓpt̃ quod
et deus eum excitauit a mortius: et
dedit ei nomen quod est suꝑ omne
nomen: Resuscitatus et exaltatus est
dns: resuscitauit eũ: Quis: Pater. cui
dicit in spalmis excita me et reddãilt:

Expanded text:
dicimus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, dicimus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die, Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita diximus, si colligitur, et quasi conflatur in unum societate atque concordia spirituali. Et gemit unus pauper modo ipse Adam, sed in Christo innovatur: quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adam solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi Adam imaginem Dei. De Adam ergo caro Christi: de Adam ergo templum quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo. Resuscitavit enim carnem suam: videte, quia Deus erat aequalis Patri. Fratres mei, dicit Apostolus, Qui eum excitavit a mortuis. De quo dicit? De Patre: « Factus, » inquit, « obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus illum excitavit a mortuis, et dedit ei nnomen » . Resuscitatus et exaltatus est Dominus. Resuscitavit eum, quis? Pater, cui dixit in Psalmis, Excita me, et reddam illis.
Abbreviated transcription (Latin):
excitabo illud: Caro erant: carnalia
sapiebant. Ille loquebat᷑ spͥritalit̾.
Quis aũ posset intelligere de quod̃¬
plo dicebat: S non multũ querim
ꝑ cuangłistam nobis aperuit de qͥ
templo diceret: soluite templum h
et trib dieb excitabo illud dixeriu¬
ficatum est templum: et triduo suscta
bis illud: dicebat aũ ait cuangłisi
de templo corꝑis sui: Et manifestun
est: occisum dñm post triduum resu¬
rexisse: hoc modo omĩb nob̃ notumq
Et suudeis clausum est quia fori
stant: nobis tamen aꝑtum ẽ. quia
nouimus in quem credimus Ipst
templi solutionem et edificatior
ut p̃paretis uos si qui estis cathecun¬
ni. ut accipiatis gram̃: Iam nunc
tempus est: iam nunc parturiatur.
quod tunc nascat᷑. Brgo illud noui¬
mus S forte hoc erigitur a nobis.
utrum habeat aliquod sacramenti
quadragintaᷤ sex annis edificatus
templum: Sunt quidem multas
hinc dici possint: s quod breuit̾ di
potest et facile intelligi hoc inten

Expanded text:
ctum. caro erant, carnalia sapiebant: ille loquebatur spiritaliter. quia autem posset intellegere, de quo templo dicebat? sed non multum quaerimus; per euangelistam nobis aperuit. dixit de quo templo diceret: soluite templum hoc, et tribus diebus excitabo illud. XLVIficatum estbis illud? Dicebat autem, ait Evangelista, de templo corporis sui. Et manifestum est, occisum Dominum post triduum resurrexisse. Hoc modo omnibus nobis notum est: et si Judaeis clausum est, quia foris stant; nobis tamen apertum est, quia novimus in quem credimus. Ipsius templi solutionem et reaedificatiut praeparetis vos, si qui estis catechumeni, ut accipiatis gratiam; jam nunc tempus est, jam nunc parturiatur quod tunc nascatur. mus: sed forte hoc exigitur a nobis, utrum habeat aliquod sacramentum, quadraginta sex annis aedificatum templum. Sunt quidem multa quae hinc dici possint: sed quod breviter dici potest, et facile int
Abbreviated transcription (Latin):
la hora iam uenerat de qua tunc
dixerat non dũ uenit hora mea. Quã¬
tum arbitror fr̃s responsum est here¬
ticis: mathematicis respondea muc
Et ipsi unde conant̾ conuincere quia
sub fato erat iħc: quia ipse ait inqui¬
unt. non dũ uenit hora mea Ergo il¬
li ciedimus. Et si dixisset horam non
habeo: exclusisset mathematicos s ec¬
ce inquiunt ipse dicit. non dũ uenit
hora mea: Si dͦ dixisset horam non
habeo exclusisset mathematicos: non es¬
set unde calumpniarent᷑. Nunc uͦ quia
dixit non dũ uenit hora mea: contra
ipsius uerba quid possumus dicere:
Mirum est qd̾ mathematici credendo
uerbis xp̃i conant᷑ conuincere xp̃ianos:
quod sub hora fatali uixerit xpc̃. Cre
iterũ sumo eam: Ergone ista potesta⁊
sub fato est: Ostendant hominẽ qui po¬
testatẽ habeat quando moriat᷑. quam¬
diu uiuat. Omĩno non ostendunt: Cre¬
dant e deo dicenti. potestatem habeo
ponendi animam meam. et iter sumen¬

Expanded text:
lla hora jam venerat, de qua tunc lla hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conantur convincere Christianos quod sub hora fatali vixerit Christus. iterum sumo eam . Ergone ista potestas sub fato est? Ostendant hominem qui potestatem habeat quando moriatur, quamdiu vivat: omnino non ostendent. Credant ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumen
Abbreviated transcription (Latin):
meam: & ipse iħx hoc ꝓposuit uide¬
is: et eos inde conuicit: Quomͦ gͦ dd̃
et filius et dñs : fu̾tus datud scđm car¬
nem: dñs dauid sodm diuinitatem:
Sic marie filius scđm carnẽ: et marie
dñs scd̾m maiestatem. Quia gͦ non e¬
rat illa mat̾ duunitatis: et ꝑ diunita¬
tem futurũ erat miraculũ quod pe¬
tebat: respondit ei Quid mͥ et tibi est
mulier: s ne putes quod te negem
matrem: non dũ uenit hora mea: Ib
enun te agnoscam. cum pendere in
cruce infirmitas ceꝑit cuius mater
es: ꝓbemus si uerum est: Quandopas¬
sus est dns sicut idem euanglista dicit
qui nouerat matiem dñi et qui nob
isinuauuit etiam in his nuptiis ma¬
trem dnĩ. ipse narrat: Erat illic inquit
tri fue: Mulier ecce silius tuus: Et ad
discipulum: ecce mat̾ tua: Cõmendat
matrem discipulo: cõmendat matrem
prior matie moriturus: et ante mortẽ
matris resurrecturus Cõmendat homo
homini hominẽ: hoc peꝑat maria: I¬

Expanded text:
meam . Et ipse Jesus hoc proposuit Judaemeam . Et ipse Jesus hoc proposuit Judaeis, et eos inde convicit . Quomodo ergo David et filius et dominus; filius David secundum carnem, dominus David secundum divinitatem: sic Mariae filius secundum carnem, et Mariae dominus secundum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere in cruce coeperit infirmitas cujus mater es. Probemus si verum est. Quando passus est Dominus, sicut idem evangelista dicit, qui noverat matrem Domini, et qui nobis insinuavit etiam in his nuptiis matrem Domini, ipse narrat: Erat, inquit, illic tri suae, Mulier, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. I
Abbreviated transcription (Latin):
iat in minusterio ruisus agnoscit: Tuc̃
enĩ agnouit: quando illud quod peꝑit
moriebat᷑ Hon enĩ moriebat᷑ ꝑ quod fac¬
ta. eiat maria: s moriebat᷑ quod factũ
erat ex maria: Non moriebat᷑ etẽnitas
diuinitatis : s moriebat᷑ infirmitascar¬
nis. Iilud đ respondit discernens in fi¬
de credentiũ: quis ꝑ quã uenerit Ue¬
nit enuĩ ꝑmatrẽ feminã: deus. et dñs
celi et terre: Scđm quod dñs mundi.
quod dñs celi et t̾re : dñs utiq & ma¬
rie Scđ̾m qđ creator celi et t̾re: creator
Ipse dns marie: ipse filius .m. Ipse crea¬
tor marie: ipse cieatꝰ ex maria: Noli
mirari:quia et filius et dñs Sicut enim
matie: ita et dauid dictus est filius:
Et ideo dauid filius: quia marie filiꝰ:
Audi apłm aꝑte dicentem: Qui factꝰ est
ei ex semine daiuid scđm carne̾: Audi
eũ et dnm dauid dicat hoc ipse dđ̃
dixit dñs dnõ meo: sede ad dexteram

Expanded text:
rat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc rat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quamoriebatur. Non enim moriebatur per quod facta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aeternitas divinitatis, sed moriebatur infirmitas carnis. Illud ergo respondit, discernens in fide credentium, quis, qua venerit. Venit enim per matrem feminam, Deus et Dominus coeli et terrae. Secundum quod Dominus mundi, quod Dominus coeli et terrae, Dominus utique et Mariae; secundum quod creator coeli et terrae, creator Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi eum et Dominum David; dicat hoc ipse David: Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
erat carnis. mat̾ humanitatis mater
infirmitatis quam suscepit ꝓpt̾ nos:
Miraculũ autem quod facturus erat.
scd̾m diuinitatẽ facturus erat non se¬
cundũ infirmitatẽ: Scd̾m quod deus
erat: non scdm id quod infirmus natꝰ
erat: & infirmũ dei: fortius est ho¬
minib Muraculum gͦ exigebat mater
at ille tamꝗͣ. non agnoscit uiscera hu¬
mana oꝑaturus facta diuina: tanquã
dicens: Quod de me facit miraculũ: non tu
genuisti: Diuinitatẽ meã ñtu genuisti S qi ge¬
ninsti ĩfirmitatẽ meã: tunc te cognoscam
cũ ipsa infirmitas pendebit in cruce
Hoc est enĩ: non dum uenit hora mea
Tunc enĩ cognouit qui utiq semper
nouerat: et anteꝗͣ. de illa natus ec̃t. in
p̃destinatione nouerat matrem: et an¬
teqͣ ipse deus crearet de qua ipse homo
crearet᷑ nouerat matrem s ad quan¬
dam horã in mssterio non agnoscit:
et ad quandã horam que nõdũ uene¬

Expanded text:
erat carnis, mater humanitatis, mater erat carnis, mater humanitatis, mater infirmitatis quam suscepit propter nos. Miraculum autem quod facturus erat, secundum divinitatem facturus erat, non secundum infirmitatem; secundum quod Deus erat, non secundum quod infirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrem; et antequam ipse Deus crearet, de qua ipse homo crearetur, noverat matrem: sed ad quamdam horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum vene
Abbreviated transcription (Latin):
quid mͥ et tibi est mulier: nondum
uenit hora mea Totũ credam̃: et qd
nondũ intelligimus requiramus. Et
pͥmo hoc uidete. ne forte quomͦ inu¬
runt manichei occasionẽ ꝑfidie sue.
quia dixit dñs quid mͥ et tibi est mu¬
lier: sio inueniant mathematici occ¬
sionẽ fallacie. quia dixit nondũ ue¬
nit hora mea: & si hoc scđm mathi¬
maticos dixit: sacrilegiũ fecimus
aucti seductores Uides quia sub fato
hereticis an mathematicis: Utriq enĩ
Aserpente illo ueniunt uolentes corrũ¬
pe urginitatẽ cordis eccłie. quam ha¬
bet m integra. fide: Primosi placet eis
quos ꝓposueramus: quib quidem iã
ex magna parte respondimus S ne
arbitient᷑ nos non habere quid dicamꝰ.
de his uerbis que dñs matri respondit:
uos magis aduers illos instrumue
Nam ił repellendis: puto quod susfi¬
ciant que iam dicta sunt: Cur gͦ ait ma¬
erat matrem non habebat: scđm quod
homo crat habebat matrẽ: Ergo mat̾¬

Expanded text:
ei, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum ei, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Totum credamus, et quod nondum intelligimus requiramus. Et primum hoc videte, ne forte quomodo invenerunt Manichaei occasionem perfidiae suae, quia dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? sic inveniant mathematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, Nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus ducti seductores, Vides quia sub fato est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait maerat, matrem non habebat; secundum quod homo erat, habebat. Mater ergo
Abbreviated transcription (Latin):
responderit pie ñ querunt: Multũ eiĩ
interest int̾ eũ qui dicit uolo seue qͣ¬
re hoc xp̃c matͥ respondit et eũ qui
dicit. scio qđ hoc xp̃c non matͥ respiꝰ¬
derit: Aliud est intelligere uelle qua
clausum est: aliud nolle credere quo
aꝑtum est Qui dicit scire uolo. curi¬
xp̃c responderit mat̾: apꝑiri sͥ uult cu¬
głiũ cui credit: qui aũ dicit scio quo
hoc xp̃c non matri responderit: ipsi
euangłiũ arguit de mendatio. uibia
si placet. frs. ilł repulsis et in sũa cci¬
tate semꝑ errantib nisi humilit̾ sano¬
t̃: nos queramus quate dño nr̃. sicm¬
tri responderit Ille singłarit̃ natuo
de patre sine matre: de matre sine p¬
tie: sine matre deus: sine patre ho
sine matre ante tempora: sine pe
in fine tempoꝵ: quod respondit. me
respondit: quia erat ibi mat̾ tħu. s
dixit ei mat̾ eius Hoc totũ euancͥi¬
um loquit᷑. Illic notumus quia enat
Ibi mat̾ thu. ubi nouimꝰ qđ dixent

Expanded text:
responderit, pie quaerunt? Multum enim responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire q hoc matri responderit; et eum qui dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit. Aliud est intelligere velle quod clausum est, aliud nolle credere quod apertum est. Qui dicit, Scire volo curresponderit, aperiri sibi vult Evangelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit, ipsum Evangelium arguit de mendacio, ubi si placet, fratres, illis repulsis, et in sua caecitate errantibus semper, nisi humiliter sanentur, nos quaeramus, quare Dominus noster sic matri responderit. Ille singulariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Hoc totum Evangelium loquitur. Illic novimus quia erat ibi mater Jesu, ubi novimus quod dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ delicta nr̃a. et falsas cicatrices ostẽ¬
disse ꝓpt̾ iustificationẽ niam: falsumq
dixisse si manseritis in uerbo meo ue¬
re discipuli mei estis. et cognoscetis ue¬
ritatem. et ueritas liberabit uos Si
enĩ falsa mat̾. falsa caro. falsa mors:
falsa uulnera passionis. falso cicatrices
resur rectionis. non ueritas credentes
in cũ s. potius falsitas liberabit. Imo
dant᷑ om̃s qui se proptẽauolunt uideri
ueraces quia xp̃m conant᷑ demonstͣ¬
re fallacem: et nolunt sibi dici non.
uob̾ credimus quia mentimini. cũ ip¬
sam ueritatẽ dicant ec̃ mentitam Qł
tamen si dicamus unde nostis dixisse
se ciedidisse respondent: Cur eͦ non
credunt cuangło dicenti. erat ibi ma¬
hoc mentit̾ cuangliũ. quomͦ eicredit᷑
quod dixerit xpc. quid michi et tibi
est mulier: Cur non potius miseri e
quod ita non extranee s matri ans
respondit fidelit̾ credunt: Et cur ra

Expanded text:
propter delicta nostra, et falsas cicatrices ostenpropter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter justificationem nostram; falsumque dixisse, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera passionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas credentes in eum, sed potius falsitas liberabit. Imo dantur omnes qui propterea se volunt videri veraces, quia Christum conantur demonstrare fallacem; et nolunt sibi dici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde nostis dixisse se credidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mahoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur quod dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita
Abbreviated transcription (Latin):
credente: et erit fructus in intelligen¬
te: Interrogo uos.: fideles xpĩani Erat
ibi mat̾ iħu : Respondete: erat Unde
scitis: Respondete Hoc loquit᷑ euan¬
gelium: Quid respondit matri iħc:
R espondete: Quid michi et tibi est
mulier: nondũ uenit hora. mea Et
unde hoc scitis: Responddete. Hoc lo¬
quit᷑ euangłiũ: Hullus uob̾ corrum¬
pat hanc fidem: si uultis seruare spon¬
so castam uirginitatẽ. Si aũ querit̃
a uob̾ cur hoc matri respondent: di¬
cat qui intelligit: Qui aũ nondũ
intelligit: firmissime tamen credat¬
etiam hoc respondisse. et tam̃ matri
respondisse iħm Hac pietate mere¬
bitur etiam intelligere cur ita respõ¬
derit. si orando pulset. non rixando
accedat ad hostium ueritatis Tantũ
caueat ne dũ se putat sc̃ue. aut eru¬
bescit nescire curita responderit: co-¬
gat᷑ credeit aut cuanglistam fuisse
mentitũ. qui ait. erat ibi mat̃ iħu:
aut ipsũ xp̃m falsam mortem passũ.

Expanded text:
credente, et erit fructus in intelligencredente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Quid respondit matri Jesus? respondete, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Nullus vobis corrumpat hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum Christum falsa morte passum
Abbreviated transcription (Latin):
xisse iħm. quid mͥ et tͥ est mulier. cur
ei apposusti matrem quã non agnos¬
cit: Nam tu dixisti. quia ibi erat
mat̾ iħui: et quia dicit ei mat̾ eius Cur
non potius dixisti. erat ibi maria et
dixit ei maria: Utrumq tu narras:
et dixit ei mat̾ eius. et responditei iħx
quid michi et tibi est mulier quare hoc
nisi quia utrumq uerum ẽ : Illi aut̃
in eo uolunt credere euangłiste. quod
narrat iħm dixisse matri quid michi
et tibi est mulier: et in eo nolunt cre¬
dere euangliste quod ait. erat ibi mat̾
iħu et dixit ei mat̾ eius Quis est aũ
qui resistit serpenti et tenet ueritate:
Cuius uirginitas cordis non corrum¬
pit᷑ astucia diaboli: qui utrumq ue¬
rum credit. et quia erat ibi mater
iħu: et quia illud respondit matri
iħc ss nondũ intelligit queadmod
dixerit iħc. quid mͥ et tibi est mulier:
Interĩ credat quod dixerit. et quod ma¬
tri dixerit fructus sit pͥmo pietas in

Expanded text:
xisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur xisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? Utrumque tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid mihi et tibi est, mulier? et in eo nolunt credere Evangelistae quod ait, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Quis est autem qui resistit serpenti et tenet veritatem, cujus virginitas cordis non corrumpitur astutia diaboli? Qui utrumque verum credit; et quia erat ibi mater Jesu, et quia illud respondit matri Jesus. Sed si nondum intelligit quemadmodum dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? interim credat quod dixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut credamus quia hoc dixit: Qs
hoc narrauit: Hempe ioħs euange¬
lista: At ipse ioħs euangłista dix̃. et
erat ibi mat̾ iħu Ham ita narrauit:
Altera die nuptie facte sunt in cha¬
na galilee: et erat ibi mat̾ tħu Ue¬
nerat aũ illuc inuitatꝰ iħc ad nuptias. cũ
discipulis suis Tenemus duas senten¬
tias ab euangłista ꝓlatas Erat ibi ma-¬
ter iħu. euangłista dixit. Quid dixe¬
rit matri sue iħc: ipse euangłista dix̃:
& quomͦ dixit respondisse matri sue
iħm: Ut pͥmo diceret ait illi. mat̾ eiꝰ:
Uidete frs. ut aduersusn linguã ser¬
pentis. munitam uirginitatem cord̾
habeatis: Illic in ipso euangło. eo ipso
euangłista narrante dicit᷑. erat ibi ma¬
ter iħu. et dixit illi mat̾ eius Qui
hoc narrat: Ioħs euangłista Et quid
respondit matri iħcꝰ quid michi et tͥ
est mulier quis hoc narrat: Idem ipse
ioħs euangłista. O euangłista fidelissi¬
me et ueracissime. tu michi narras di¬

Expanded text:
vit, ut credamus quia hoc dixit? quis vit, ut credamus quia hoc dixit? quis hoc narravit? Nempe Joannes evangelista. At ipse Joannes evangelista dixit, Et erat ibi mater Jesu. Nam ita narravit: Altera die nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. Venerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipulis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit matri suae Jesus, ipse Evangelista dixit. Et quomodo dixit respondisse matri suae Jesum, ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Illic in ipso Evangelio eo ipso evangelista narrante dicitur, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit illi mater ejus. Quis hoc narravit? Joannes evangelista. Et quid respondit matri Jesus? Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras di
Abbreviated transcription (Latin):
tpc possidet: Ipse enĩ dixit Ego sum
ueritas: de illo aũ dixit:. & in uerita¬
Sic est aũ ueritas xp̃c: ut totũ uerũ
accipias in xp̃o. Uerũ uerbũ deus eqͣ¬
lis patri: uera anima uera caro: uerus
homo. uerus deus: uera natiuitas. ue¬
ia passio. uera mors: uera refurrectio:
Si aliquid horũ dixeris falsũ: intiet
putiedo de ueneno serpentis. nascunt᷑
uermes. mendatioꝵ: et nicħ integrũ
remanebit: Quid est gͦ inquit quod
ait dñs. quid mͥ et tͥ est mulier: Forte
in eo quod sequit̃: ostendit nob̾ dñs qͣre hoc
dixerit: Nondũ inquit uenit hora
mea sic enim ait: quid mͥ et tͥ ẽ mu¬
ler: Nondũ uenit hora mea Et hoc
cur dictũ sit requirendũ est Prius
g hinc resistamus hereticis: Quia dic̃
serpens uet̾nosus uenenoꝵ insibilator
et inspirator antiquus quid dicit :
Non habuit matrẽ feminam iħs
Ynde ꝓbas: Quia dixit inquit qͥd
mͥ et tibi est mulier Quis hoc narra¬

Expanded text:
Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit, Et in veritaSic est autem veritas Christus, ut totum verum accipias in Christo. Verum Verbum, Deus aequalis Patri, vera anima, vera caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit. 6. Quid est ergo, inquit, quod ait Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? Forte in eo quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora mea. Sic enim ait, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jesus. Unde probas? Quia dixit, inquit, Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narra
Abbreviated transcription (Latin):
gine. hinc argumentũ conarentur
sumere erroris sui et dicerent: Quo
erat mater eius cui dixit. quid mͥ
tibi est mulier: Respondendũ es
eis. et considerandũ quare dixerit
dñs. ne sibi aliquid aduersutꝰ sanal
fidem insanientes inuenisse uideas
unde sponse uirginis castitas corru¬
pat᷑. id ẽ unde fides eccłie uioletur
Reuera enĩ frs corrumpit᷑ fides eor
qui p̃ponunt mendatiũ ueritati ¶
isti qui uident᷑ sic honorare xp̃m u
negent eũ carnẽ habuisse: nicħ alit
eum ꝙͣ. mendacem p̾̃dicant. qui ere
mendatiũ edificant in hominibꝰ. quide
eis expellunt nisi ueritatẽ : Immita
diabolũ: excludut̃ xp̃m: Immittun
adulterũ: excludunt sponsũ Paras¬
phi scilicet: uł potius lenones serp
Ad hoc enim loqunt̃: ut serpens pos¬
sideat : xp̃c exdudat: quom̃ posidet
sipens: Quando possides menduti¬
um. Quando possidet falsitas. serpẽs
possidet. Quando possidet uerita.

Expanded text:
gine, hinc argumentum sumere conarentur gine, hinc argumentum sumere conarentur erroris sui, ut dicerent, Quomodo erat mater ejus, cui dixit, Quid mihi et tibi est, mulier? Respondendum ergo est eis, et disserendum quare hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus ꝓcedens de thalamo suo
exultauit ut gigas ad currendam
uiam: de thalamo ꝓcedit uelut spon¬
sus: et inuitatus uenit ad nuptias
Certi sacram̃ti gr̃a: uidet᷑ matrem de
qua sponsus ꝓcessit. non agnoscere. et
dicere illi quid m et t̾ est mulier:
Nondum uenit hora mea Quid est
hoc : Ideone uenit ad nuptias. ut doce¬
ret matres contẽpni: Utiq ad cuius
nuptias uenerat. ideo ducebat uxore
ut filios ꝓcrearet. et ab eis quos ut ꝓ¬
crearet õptabat: utiq honorari cupie¬
bat. Ille ergo uenerat ad nuptias ut
exhonoraret matrẽ cum ꝓpt̃ filios ha¬
bendos quib reddere honorẽ paren¬
b imꝑat deus. ipse nuptie celebram̃
ut ducant᷑ uxores: ẜculdubio frs̃. la¬
tet ibi. aliquid Nam tanta res est.
timeo ne sic̃ serpens euam seduxit a¬
tutia sua sic et ure mentes corrum¬
pantur a simplicitate et castitate q̃
est in xpo: derogantes eu̾gło et dica¬
tes. quod iħc non sit natꝰ de maria ie¬

Expanded text:
sponsus procedens de thalamo suo, sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ; de thalamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Vir
Abbreviated transcription (Latin):
sic et ur̃e mentes corrũpantur a simplici¬
tate et castitate que est in xp̃o: Habet
gͦ hic sponsam. quã redemit sanguine
suo: & cui pignus dedit spm̃ scm̃: eru¬
it eam de mancipatu diaboli: Mortu¬
us est ꝓpt̾ delicta eius: resurrexit ꝓpter
iustificationẽ eius. Quis offeit tanta
sponse sue : offerant homines quelibet
ornamenta terrarũ. aurũ aigentum
lapides p̾ciosos. equos. mancipia. fun¬
dos. predia. nũquid aliquis offeret
sanguinẽ suũ : Si enĩ sanguinẽ su¬
um sponse dederit: nonerit qui ducat
uxorem: dñs aũ securus moriens.
dedit sanguinẽ suũ ꝓ ea. quam re¬
surgens haberet: quam sibi iam
coniunxerat in utero uirginis Uer¬
bum enĩ sponsus. et sponsa caro hu¬
mana : et utrumq unus filius dei:
et idem. filius hominis. ubi factus
est caput eccłie: Ille uterus uirginis
marie: thalamus eiꝰ: inde ꝓcessit tã¬
quã sponsus de thalamo suo. sicut
scriptura p̃dixit Et ipse tamquam

Expanded text:
sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicisic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo . Habet ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit, Et ipse tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
quid enĩ et : ipsis factis innuit nob
Puto quia non sine causa uenit ad nup¬
tias Excepto miraculo: aliquid et in ip¬
so mi sterii et sacramento facto latet:
Pulsemus ut aꝑiat. de uino inuisibi¬
li mebriet nos: quia et nos aqua cra¬
mus. et uintĩ nos fecitꝰ Sapientes
enim fecit Sapimus enĩ fidem ipsiꝰ.
qui priꝰ insipientes eram᷑: Et forte
ad ipsam sapientiã ꝑtinet cum hono¬
re dei et cũ laude maiestatiseĩet cũba¬
ritate potentissime miscdĩe cĩ: intelli¬
gere quid sit gestũ in hoc miraculo
Dñs inuitatꝰ ad nuptias uenit. Quid
mirũ si in illam domum ad nuptias
uenit: qui in hunc mundũ ad nup¬
tias uenit: Si eni non uenit ad nuptias:
non hic habet sponsam: Et quid est qđ
ait apłs. aptaui uos uni uiro uirginẽ
castam exhibere xp̃o: Quid est quod
timet. ne uirginitas sponse xp̃i ꝑ astu¬
ciam diaboli corrũpatur: Timeo inqͥt
ne sicut serpenseuam sedux̃ astutia sua

Expanded text:
quid enim et in ipsis factis innuit nobis. quid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua eramus, et vinum nos fecit, sapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae misericordiae ejus, intelligere quid sit gestum in hoc miraculo. 4. Dominus invitatus ad nuptias venit. Quid mirum si in illam domum ad nuptias venit, qui in hunc mundum ad nuptias venit? Si enim non venit ad nuptias, non hic habet sponsam. Et quid est quod ait Apostolus, Aptavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo? Quid est quod timet ne virginitas sponsae Christi per astutiam diaboli corrumpatur? Timeo, inquit, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑtinent. ubi etiã ad ĩmaginẽ
creatoris sui renouat᷑: ad cuĩ ĩmaginẽ
factus est homo quid erit hec uis ani¬
me. cũ et corpus hoc incorruptionem.
induerit. et mortale hoc induerit i¬
mortalitatẽ: Si tanta potest ꝑ carnẽ
corruptibilẽ: quid non poterit ꝑ corpꝰ
spiritale post resurrectionẽ mortuoꝵ:
Hec tam̃ anima ut dixi admirabilis
nature. atq substantie. inuisibilis res
est: et intelligibilis: Et hec tam̃ ꝑ de¬
ũ iħm. facta est: quia ipse est uerbũ
dei: omiã ꝑ ipsum facta sunt: et sine
ipso factum est nichil: Cum gͦ tanta
uidcamus facta ꝑdeum iħm: quid
miramur aquã in uinũ conuersam
ꝑ hominem iħm: Heq enĩ sic factus
est homo: ut ꝑderet quod deus erat:
Accessit illi homo. non amissus est
deus: Ipse d̾ fecit hoc: qui illa omĩa:
Non itaq iniremur quia deus fe¬
cit. s amemus quia int̾ nos fecit:
et ꝓpt̾ nitĩm reparationẽ fecit ali¬

Expanded text:
tum pertinent; ubi etiam ad imaginem tum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis res est et intelligibilis: et haec tamen per Jesum Deum facta est, quia ipse est Verbum Dei. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Cum ergo tanta videamus facta per Deum Jesum, quid miramur aquam in vinum conversam per hominem Jesum? Neque enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed amemus quia inter nos fecit, et propter nostram reparationem fecit. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
cernendos. membra deniq ipsa ad
ꝑagendũ officia sua numquid hec
corpus. et non anima id est habita¬
trix corꝑis agit: Hec tamen uidet᷑
oculis et ex his que agit ad mirationẽ
mouet Accedat iam consideratio
tua etiam ad animã humanam.
ui tribuit deus intellectum cog¬
noscendi creatorẽ suũ. dinoscendi
et distinguendi int̾ bonũ et malũ.
hoc est int̾ iustũ et iniustũ Quan¬
ta agit ꝑ corpus attendite uniu̾¬
sum orbem terrarũ ordinatum in
ipsa humana re publica. quib ad¬
inmistrationib quib ordinib po¬
testatum conditionib ciuitatum.
mam agit᷑. et hec uis anime non ui¬
det᷑: Cum subtrait̾ corꝑi: cadauer
Iacet: Cum aũ ad est corꝑi: pͥmo con¬
it quodãmͦ putores: Corruptibił
est enĩ omĩs caro. in putredines de¬
luit. nisi quodã condimento ani¬
me teneat᷑: S hoc cõmune illi est cũ
eccoris anima Illa magis miranda
Que dixi. que ad mentẽ et intellec¬

Expanded text:
cernendos, membra denique ipsa ad cernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua. Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus civitatum, s animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad mentem et intellec
Abbreviated transcription (Latin):
re. fecunditas maris: Omĩa hec q
oculis adiacent: ꝑ iħm deum faci
sunt: Et uidemus hec: et si est uin
bis sp̃c illius sic nobis placent ut s¬
tifex laudet᷑. non ut ad oꝑa conu̾¬
si ab artifice auertamur: et faciem
quodammͦ ponentes ad ea que fecit
dorsum ponamus. ad eum qui fecu
et hec quidem uidemus: et adiact̃o
oculis: Qtuid illa que non uidemus
Sicut sunt angeli. uututes. potesta¬
tes. dnationes. omĩsq habitator fa¬
brice huius suꝑcelestis. non adiace
oculis nrĩs: quãquã sepe et angeli
quando oportuit. demonstrauerut
se hominib᷑ Nonne deus fecit. et
non uidet᷑. et ꝑ oꝑa que exibet in car¬
ne. magnã p̃bet admuitionẽ bene
considerantib a quo fac ta est. nisi
a deo et ꝑquem fac ta est. nisi ꝑfi
luim dei: Londũ dico de anima ho¬
minis: Cuiꝰ uis peccoris anima quo¬
m regit molem suam. sensus om̃s exe.¬
nit. oculos ad uidendum. aures ad
qudiendũ. nares ad ꝑcipiendum o¬
dorem. oris uiditium ad sapores dis¬

Expanded text:
aris; omnia haec quae oculis adjacent, per Jesum Deum facta sunt. Et videmus haec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. Nonne Deus et per non videtur, et per opera quae exhibet in carne, magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? et per quem facta est, nisi per Filium Dei? Nondum dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores dis
Abbreviated transcription (Latin):
tiete: Ideo non dictum est. capientesine¬
tietas. alie binas. alie ternas. s ipse sex
hydrie capiebant metretas binas uel
ternas: Tamꝗͣ diceret: quando dico
binas: etiam sp̃m patris et filii cum his
intelligi uolo: & quando dico ternas:
ipsam trinitatem manifestius enuntio:
Quisquis itaq nominat patrem et fili-¬
um: oportet ibi intelligat tamꝗͣ. carita¬
tem  inuicem patris et filii. quod ẽ
re. quod non sic dico. ut hoc docere pos¬
sim aut quasi aliud inueniri non pos¬
sit: s tamen fortasse scruptate scriptu¬
re indicant quod sp̃s sõs caritas est Et
ne putetis uilem ẽẽ caritatem Quomͦ¬
dũ non uilis est. quando om̃ia que
dicunt᷑ non uilia cara dicunt: Si gͦ¬

Expanded text:
tum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitatem invicem Patris et Filii, quod estrae: quod non sic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fortasse scrutatae Scripturae indicant quod Spiritus sanctus charitas est. Et ne putetis vilem esse charitatem. Quomodo autem vilis est, quando omnia quae dicuntur non vilia
Abbreviated transcription (Latin):
His ex euangło que ceite manifesta
sunt intellectis: patebunt illa omĩa
mi steria que in isto myraculo dñi la¬
tent: Uidete quid ait: quia oportebat
impleri in xp̃o que de illo scripta sũt
Ubi scripta sunt : In lege inquit et
ꝓpħis et psalmis. Hichil scripturarũ
ueterum p̃termisit Illa erat aqua
Et ideo dicti sunt illi adnõ insensati.
quia eis adhuc aqua sapiebat non
uium: Quom aut̃ fecit de aqua
uinum cum apꝑuit eis sensum et
exposiut eis scripturas. incipiens a mo

Expanded text:
His ex Evangelio, quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In Lege, inquit, et Prophetis, et Psalmis. Nihil Scripturarum veterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Mo
Abbreviated transcription (Latin):
puloꝵ palpari se uoluit. ut crederent
quod in corꝑe resuriexerat. hii sunt
inquit sermones quos locutus sum
ad uos cum adhuc eẽm uobiscum: qr
oportẽt impleri omĩ a. que scripta sũt
in lege moysi et ꝓpħis et psalmis de
me: Tunc aꝑuit ilł sensũ ut intelligę

Expanded text:
pulorum voluit, ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de me. Tunc adaperuit illis sensum, ut intelli
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant: Nonne cor nĩm ardens eiat¬
in uia cum apꝑiret nob̾ scriptiuras:
Intellererunt enim xp̃m mnhis libris
sapit quod non sapiebat: in ebriat qđ
non iebrabat. Si enim ussisset inde
aquam effundi et sic ipse mitteret ui¬
num ex occultis ereature sinib unde
fecit et panem quando saturauit tot
milia: non enĩ quinq panes habebãt
quinq miliũ hominum saturitatem
aut faltem duodecim cophinos ple¬
nos. s omĩpotentia dnĩ quasi fonc
panis erat. sic posset et effusa aqua ui¬
num infundere: quod si fecisset: uide¬
retur scripturas ueteres imꝓhasse: Cũ
aũ ipsam aquam conuertit in uinũ:
ostendit nobis quod et scriptura uetꝰ
ab ipso est Ham iussu ipsuis: imple¬
te sunt hydrie: A dnõ quidem et illa
scriptura: s nichil sapit si non ibi in
delligatur xpc̃. Intendite aũ quod ip¬
se dit: que scripta sunt in lege moroi¬
et ꝓpħis et psalmis de me. Nouimus
audẽ legem ex quib temporib nar¬
ret. id est ab exordio mundi in princi¬

Expanded text:
dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Intellexerunt enim Christum in his Libris sapit quod non sapiebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque panes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipotentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres improbasse. Cum autem ipsam aquam convertit in vinum, ostendit nobis quod et Scriptura vetus ab ipso est: nam jussu ipsius impletae sunt hydriae. A Domino quidem et illa Scriptura; sed nihil sapit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In princi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt resuriecturũ: et tota spes eoꝵ
concidit: Unde ille latro laudatucs.
pso die meruit eẽ in paradi so: quia
⁊ cruce fixus. tunc confessus est xp̃m
uando de illo discipuli dubitarũt.
rgo inuenit eos nutantes. et quo¬
Dam mͦ arguentes se ipsos: quod in il¬
lo redemptionẽ sꝑauerant dolebant
tam̃ cum sine culpa occisum: quia no¬
uerant innocentem Et hoc ipsi post
esurrectionẽ dixerunt: cum quoslam
eoꝵ tristes inuienisset in uia: Tu solus
pegrinaris in iherłm. et non cogno¬
iusti que facta sunt in illa his dieb:
De iħu nazareno qui fuit uir ꝓpħa
potens in factis & dictis.  in conspec¬
tu dei et untuersi popłi: quomͦ hunc
tradiderunt sacerdotes et principes
nr̃i in dampnationẽ mortis et crucifi
xerunt: Hos aũ sꝑabamus quia ipse
fuit quia ipse erat qui redempturus
esset isrł. Et nunc terciꝰ. diel. agit᷑
hodie: ex quo hec facta sunt Hec atq
alia cum dixisset unus ex duob qͦs

Expanded text:
verunt resurrecturum, et tota spes eorum verunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradiso? Quia in cruce fixus tunc confessus est Christum , quando de illo discipuli dubitaverunt. Ergo invenit eos nutantes, et quodammodo arguentes seipsos quod in illo redemptionem speraverant. Dolebant tamen eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et hoc ipsi post resurrectionem dixerunt, cum quosdam eorum tristes invenisset in via: « Tu solus peregrinaris in Jerusalem, et non cognovisti quae facta sunt in illa istis diebus? de Iesu Nazareno, qui fuit propheta potens in factis et dictis in conspectu Dei et uniuersi populi, quomodo hunc tradiderunt sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis et cruci eum fixerunt. nos autem sperabamus quod ipmus, quia ipse erat qui redempturus esset Israel; et nunc tertius dies agitur hodie, ex quo haec facta sunt. » Haec atque alia cum dixisset unus ex duobus quos
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriberent euangłiste. quod p̃¬
dicaret᷑ eccłia: Atubi tantũ fecit.
quantũ sufficere iudicauit: uenit
hora non necessitatis s. uoluntatis:
fr̃s: Quia illis et illis respondimus :
nichil dicemus quid sibi uelint hy-¬
drie. quid aqua in uinũ conuersa.
quid architriclinus. quid sponsus
quid mat̾ iħu in mysterio. quid ip¬
se nuptie: Dicenda sunt omĩa: sed
honerandi non estis Uolui quide
in. nomine xp̃i et hesternodie quo
solet sermo deberi caritati uit̾ ida-¬
gere uobiscũ: s non sum ꝑmissus ne¬
cessitatib quibusdam impedientib
Giergo placet scĩtati uixẽ. hoc quod
ad misteriũ ꝑtinet huius facti in
crastinũ differe̾mus: et non hone¬
remus uram et nrãm infirmitatẽ:
Sunt forte hodie multi: qui ꝓpter.
sollempnitatẽ dici non ꝓpt̃ audien¬
dum sermonẽ conuenerint: Crasti¬
no qui uenient ueniant auditu¬
ri: ut nec fraudemus studiosos.
nec gͣuemus FASTIdIOSo

Expanded text:
quod scriberent Evangelistae, quod prquod scriberent Evangelistae, quod praedicaretur Ecclesiae. At ubi tantum fecit, quantum sufficere judicavit; venit hora non necessitatis, sed voluntatis, d ergo, fratres, quia illis et illis respondimus, nihil dicemus quid sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod ad mysterium pertinet hujus facti, in crastinum differamus, et non oneremus et vestram et nostram infirmitatem. Sunt forte hodie multi qui propter solemnitatem, diei, non propter audiendum sermonem convenerunt. Crastino qui venient, veniant audituri; ut nec fraudemus studiosos, nec gravemus fastidioso
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos elegisset: Et si forte moreret᷑
iam clectis eruditisq discipulis: presta¬
ret᷑ ei  non ipse hoc faceret: At uero qui
uenerat in manu habens quando iret.
quando rediret. quousq excurreret.
cui paterent inferi. non tantũ mori¬
enti s etiam resurgenti: ut nob̾ osten¬
deret spem ĩmortalitatis eccłie sue. in
capite ostendit quod membra expec¬
tare deberent: Resurget etiam ince¬
teris membris: qͥ resurrexit in capi¬
te: Hora gͦ nondũ uenerat: oportu¬
nitas non dũ uenerat: Uocandi erãt
discipuli. ad nuntiandũ erat reg¬
nũ celoꝵ: faciende erant uirtutes cõ¬
mendanda erat diinitas dni mira¬
culis: cõmendanda erat humani-¬
tas dñi in ipsa passione mortalita¬
tis: Ille enĩ qui esuriebat quia homo
erat: pauit quinq panib tot mi¬
lia: quia deus erat: Qui dormiebat
quia homo erat: uentis et fuictib
imꝑabat. quia deus erat: hec omnia
cõmendanda erant prius: ut eẽnt đ¬

Expanded text:
discipulos elegisset; et si forte moreretur discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset