comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possun tibi dic̾e. U̾uluerasti cormeum soror mea.
sponsa. uulnerasti cor meum in uno ocłoꝵ tuoꝵ
inimo ornam̃to collitui Quoddicit hũuis eemo¬
diẽ. Non repudio nuptias. habes⁊ sunstr ũ
ccłm quem tibi dedi ꝓpt̃ in becillitatẽ eoꝵ
qui recta uidere non posst̃: s magi mͥdext̃
omne coipus in tenebris ẽ. Ac ne putarenus
es̃ amorẽ carnis ⁊nuiptiaᷤ̾ significare corporeã
ilico excludit hunc sensum ⁊ ait: Uulnerasti cor
meum soror mea sponsa. Ubi sororis nom̃ ẽ: suspi¬
ciosa sunt ubera tua aumno quod istud innũ ẽ
quod sponsȩ mãuias pu̾cherrimas facit. ⁊ pudicitie
lacte fecundas: nẽ pe illud de quo spons in ꝯsequẽ¬
tib loquitur. Bibi uinũ meũ c̃ lacte meo Aandu¬
cate ꝓximi mei ⁊ bibite ⁊ inebriamini fr̃s Unde

Expanded text:
ibi dicere: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum, in uno oculorum tuorum, in uno ornamento colli tui . Quod dicit, hujuscemodi est. Non repudio nuptias, habes et sinistrum oculum, quem tibi dedi propter imbecillitatem eorum, qui recta videre non possunt. Sed magis mihi dexter omne corpus in tenebris est. Ac ne putaremus eum amorem carnis, et nuptias significare corporeas, illico excludit hunc sensum, et ait: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa. Ubi sororis nomen est, suspiciosa sunt ubera tua vino. Quod istud vinum est, quod sponsae mammas pulcherrimas facit, et pudicitiae lacte fecundat? Nempe illud, de quo sponsus in consequentibus loquitur: Bibi vinum meum cum lacte meo. Manducate, proximi mei, et bibite, et inebriamini, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
mulier: sullos genuerit filios qui uirgines ꝑ¬
mansuri sunt: Si qd̾ illa ꝑdidit ad quirat inli¬
beris:⁊ dãpnũ radicis ⁊ cariẽ flore ꝯpens ⁊ pomiᷤ¬
Supͣ intͣnsitu ubi nobis adũsarius ꝓposuerat salo¬
monem mudtinubum qui tẽplũ diextrur̃ strictĩ
responderã: ut ꝑ questiones reliquas currerem
quimultas urores ⁊ ꝯcubinas habuit de nuptis
uoluntatẽ. Nemo .tl. melius scire pͥ qͥd sit uxor ut
lier insipiens ⁊ audax: in obs panis efficitur: Cuiꝰ
panis. nẽpe illius qui decelodescẽdit St atimq
subiungit: Terrigene ap̃ eã pereunt: imꝓfun¬
dum inferi incurrunt: ꝯͥsunt t̾rigene qui ap̃¬

Expanded text:
mulier, si illos genuerit filios, qui virgines pmulier, si illos genuerit filios, qui virgines permansuri sunt: si quod ipsa perdidit, acquirat in liberis, et damnum radicis et cariem, flore compenset et pomiSupra in transitu, ubi nobis adversarius proposuerat Salomonem multinubum, qui Templum Dei exstruxit, strictim responderam, ut per quaestiones reliquas currerem. qui multas uxores et concubinas habuit, de nuptiis voluntatem. Nemo enim melius scire potest quid sit uxoProverbiis: Mulier insipiens et audax, inops panis efficitur . Cujus panis? Nempe illius qui de coelo descendit: statimque subjungit: Terrigenae apud eam pereunt, et in profundum inferni incurrunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres ꝓmittentes pietatẽ ꝑ oꝑa hona: Mulier
in silentio discat cum omni subiectione: docere
aut̃ mulieri ñ ꝑmitto. neq dñari in uirũ: s e̾e̾
insilentio Et ne uidet᷑ mulieris dura ꝯdit io
que eam inmariti redigeros seruitutẽ. legi re¬
cordatur antique. ⁊ adoriginale exemplum
redit: quod adam primus factꝰ ẽ. deinde eua¬
mulier excosta eius. ⁊ qd̃ adam diabolus seduc̾e
ñ potuerit s euam: Et quod pꝰ offensam dĩ
statim uiro subiecta sit. ⁊ ad maritũ ipsius facta
bio copulata ẽ. tredacta ĩ ꝯditionẽ eue filioꝵ
ꝓ catione deler&. Ita tam̃ si ipsos filio eruoirꝵ
tas ẽ legenda s castitas: idest sofrasine. Uide gͥ
quomõdo ex hoc qͦꝙ ipso testimonio fuꝑeris: &
cogaris Nam ⁊ sisaluatur mulier infuoꝵ ge¬
n̾ationem. ⁊ lib̾ox numerus salus matrũ est
eur addidit siꝑmanserint faũ. infide. ⁊ carita¬
te iscificatione cumcastitate: tẽ gͦ saluabit᷑

Expanded text:
mulieres, promittentes pietatem per opera bona. Mulier in silentio discat cum omni subjectione. Docere autem mulieri non permitto, neque dominari in virum; sed esse in silentio Et ne videretur mulieris dura conditio, quae eam in mariti redigeret servitutem, legis recordatur antiquae et ad originale exemplum redit: quod Adam primus factus sit, deinde mulier ex costa ejus: et quod Adam diabolus seducere non potuerit, sed Evam: et quod post offensam Dei statim viro subjecta sit, et ad maritum illius facta bio copulata est, et redacta in conditionem Evae, filiorum procreatione deleret: Ita tamen, si ipsos filios erudiretas est legenda, sed castitas, id est, σωφροσύνη. Vide igitur quomodo ex hoc quoque ipso testimonio supereris: et cogaris. Nam si salvatur mulier in filiorum generatione, et liberorum numerus salus matrum est, cur addidit, si permanserint filii in charitate et sanctificatione cum castitate? Tunc ergo salvabitur
Abbreviated transcription (Latin):
helisabethꝑuenit. ac deinde opponit petrum
ꝯceteros apłoᷤ: nos qͦq debemus ꝑead̾e cͣrere uesti¬
gia questionũ ⁊ docere castitatẽ sẽꝑ oꝑi nuptia¬
rum fuisse p̃latam Ac de adã qͥd̾e ⁊ eua illud a̾icen¬
dum. qd̾ ante offensam ĩꝑadiso uirgines fuernit¬

Expanded text:
et Elisabeth pervenit: ac deinde opponit Petrum et Elisabeth pervenit: ac deinde opponit Petrum et caeteros apostolos, nos quoque debemus per eadem currere vestigia quaestionum, et docere castitatem semper operi nuptiarum fuisse praelatam. Ac de Adam quidem et Eva illud dicendum, quod ante offensam in paradiso virgines fueri
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum fac ut ꝯcesserit paulꝰ scda matͥmonia. eade
lege ⁊ tercia ꝯcedit : qͥrta:⁊ qͦtien̾cumq uir moritur
um : rasit ipse caluitiũ. nudipedalia ex̃cuit. comã
nutriuit. ⁊ totondit inchenchris: &. cͥte castigaue¬
rat galathas petrũq rep̃henderat. qđ se ꝓpt̃ obserua¬
factẽ ut õs lucͥfac̾et: sic: digamiã ꝯcessit ĩꝯtinentibꝰ
nec nuptiarũ numerũ p̃finiuit: ut dũ uident
ꝯceditur. erubescant alterũ acciꝑe: ne tͥgamis et
quadrigamis ꝯparentur: Ubi.i unꝰ exceoit᷑. nicħ
refert scdłs ac t̾cius: excedit qi desinit ẽe̾ monogam᷑
Onũa licent: s ñ omĩa expediunt: Non dãpno diga¬
mos immo nec tͥgamoᷤᷤ ⁊ si dicipot̃ octogamos Plus
aliquid inferam: ꝙ̃ scortatorẽ recipio penitentẽ
Qc quideqͣlit᷑ licꝵ: eqͣli lance pensandũ ẽ. S: qm̃ aduetꝰ¬
nos retͣhit testam̃tũ. ⁊ ĩcipienᷤᷤ ab adam ad zachariã

Expanded text:
Verum fac ut concesserit Paulus secunda matrimonia; eadem Verum fac ut concesserit Paulus secunda matrimonia; eadem lege et tertia concedit, et quarta, et quotiescumque vir moritur.um, rasit ipse calvitium, nudipedalia exercuit, comam nutrivit, et totondit in Cenchris. Et certe castigaverat Galatas, Petrumque reprehenderat, quod se propter observafactus est, ut omnes lucrifaceret: sic et digamiam 265 concessit incontinentibus, nec nuptiarum numerum praefinivit, ut dum vident s quartusque conceditur, erubescant alterum accipere, ne trigamis et quadrigamis comparentur. Ubi enim unus exceditur, nihil refert secundus, an tertius sit, quia desinit esse monogamus. Omnia licent, sed non omnia expediunt . Non damno digamos, immo nec trigamos, et, si dici potest, octogamos: plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est. 16. Castnos trahit Testamentum, et incipiens ab Adam, ad Zachariam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideieo etas p̃scͥbitur: ut ille tantũ accipi¬
ant pauꝑum cibos. que iam laborare ñ posst̃
Simulq ꝯsid̾a. quod quȩ duos habuit uiros
c̃ si anus ẽ ⁊ decrepita. & egens eccłȩ stĩpes ñ
meretur acciꝑe: Si aut̃ paius illi tollitur elemo¬
sine: quantomagis ille panis qui decȩlo descẽ¬
dit: quẽ qui indigne comederit. reuserit
timonia que supra posui. in quib uiduis
conceditur. ut si uelint denuo nubant. qͥdam
urpaẽtur ĩuꝑ his uiduis quas amissis maritᷤ
p̃ baptisma uiro moituo iubeat alteri nube. cũ
habentib quoq uxores p̃ceꝑit ut sic sint qͣsi
ñ babentes. ⁊ ob hanc causam ñẽe uxoꝵ nu¬
siteia ⁊ quarta uxor fuerit quasi pͥma repu¬
tetur: Alioquin si p̾baptisma pͥmomortuo
nt infelicitate quadã ł̃ iudicio dĩ suecedentes
nuptias reperitas. adolescentula plure habeat
ꝓbant exibeant tc̃iũ adam digamũ quẽ sẽqͣntur

Expanded text:
et idcirco aetas praescribitur, ut illae tantum accipiet idcirco aetas praescribitur, ut illae tantum accipiant pauperum cibos, quae jam laborare non possunt. Simulque considera, quod quae duos habuit viros, etiamsi anus est, et decrepita, et egens, ecclesiae stipes non meretur accipere; si autem panis illi tollitur eleemosynae, quanto magis ille panis, qui de coelo descendit, quem qui indigne comederit, reus erit timonia, quae supra posui, in quibus viduis conceditur ut, si velint, denuo nubant, quidam interpretantur super his viduis, quas amissis maritis  baptisma viro mortuo, jubeat alteri nubere, cum habentibus quoque uxores praeceperit, ut sic sint, quasi non habentes, et ob hanc causam non esse uxorum nui, etiam si tertia et quarta uxor fuerit, quasi prima reputetur. Alioqui si post baptisma, primo mortuout infelicitate quadam, vel judicio Dei succidentis nuptias repetitas, adolescentula plures accipiat obant, exhibeant tertium Adam digamum, quem sequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a his fimilia: Quomodo .ii. uirginib ꝓpter
forncatiõis ꝑictilũ ꝯcedit nupciaᷤᷤ ⁊ excusabi¬
le fac̃ quod ꝑse non appetitur: ita eade forni
est enim licos alterum ⁊ t̾ciũ unũ uirũ nosse
quam plurimo̾: Idem tolerabilius ẽ unihomi¬
se dicens. arguitur adño quod ñsit uir eiꝰ
Ubi .ii. numerꝰ maritox. ẽ. ibi uir qui ꝓpͥe
unus e̾ẽ desistit. Una costa apͥncipio ĩimã
non tres neq nͦi Alioquin iã ñ duo. si plu¬
res Prius lanech sanguinariꝰ ⁊ homicida
umam carnẽ induas diuisit uxorẽ fratͥci¬
dium: diganiam ead̾e cataclosin pena
deleuit. de alt̾o septie̾ : de alt̾o septugies¬
septies inndicatũ ẽ: Quantũ distat ĩnune
tantum & iuctimine: Quam sc̃a sit digamia
hinc ostenditur: quod digamus inclerum alle¬
gariñ pot̃: Et id̾e apłs ad timotheum. Uidua
inquit eligatur ñ minus sexaginta annoꝵ: que
fuerit unius uiri uxor: Hic omne p̃ceptũ de
his est uidius que eccłe pascuntur elemosinis¬

Expanded text:
a his similia. Quomodo enim virginibus ob fornicationis periculum concedit nuptias, et excusabile facit, quod per se non appetitur, ita ob eamdem fest enim licet alterum et tertium, unum virum nosse, quam plurimos: id est, tolerabilius est uni homire dicens, arguitur a Domino, quod non sit vir ejus . Ubi enim numerus maritorum est, ibi vir, qui proprie unus est, esse desiit. Una costa a principio in unam non tres, neque quatuor, alioquin jam non duo, si plures. Primus Lamech sanguinarius et homicida, unam carnem in duas divisit uxores: fratricidium et digamiam, eadem cataclysmi poena delesepties vindicatum est. Quantum distant in numero, tantum et in crimine. Quam sancta sit digamia, hinc ostenditur, quod digamus in clerum eligi non potest, et ideo Apostolus ad Timotheum: Vidua, inquit, eligatur non minus sexaginta annorum, quae fuerit unius viri uxor . Hic omne praeceptum de his est viduis, quae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
quem dilexerat causam p̃here uideretur ĩ uidiȩ.
Ut aut̃ sciamus ioħm fuisse tunc puerũ: inanitestĩ¬
2 sime
anuo dormierit: Qd̃ ⁊ nos in libro de illustrib
ta ⁊ ꝓpħa. Apłs qr scripsit ad eccłas ut magist᷑
Eugłista: quia librũ eu̾głii ꝯdidit qđ excepto ma¬
tho alũ exduodecim apłis ñ fecerunt: ꝓpħa:
uidit enim in pathinos insula inqua fuerat
adomiciano pͥncipe obdiu martirium relegat᷑
apocalipsĩ infinita futuroꝵ misteria ꝯtinentẽ
Refert aut̃ tertullianus: quod anerone millꝰ
inferuens olei dolium. purior ⁊ uegetior exierit
quam intrauerit. S ⁊ ipsum eilgłiũ eiu multũ
distat aceteris. Matħs quasi de homine incipit
scribere: Lit̾ gen̾ationis ihu xp̃i. filii dt. filii abra¬
ham. Lucas asacdotio ⁊ achariȩ. ¶arc᷑ appħia

Expanded text:
quem dilexerat, causam praebere videretur invidiae. quem dilexerat, causam praebere videretur invidiae. Ut autem sciamus Joannem tunc fuisse puerum, manifestissime anno dormierit: quod et nos in libro de Illustribus ta. Apostolus, quia scripsit ad Ecclesias ut magister: Evangelista, quia 280 librum Evangelii condidit, quod excepto Matthaeo, alii ex duodecim Apostoli non fecerunt. Propheta: vidit enim in Pathmos insula, in qua fuerat a Domitiano principe ob Domini martyrium relegatus, Apocalypsim infinita futurorum mysteria continentem. Refert autem Tertullianus, quod Romae missus in ferventis olei dolium, purior et vegetior exiverit, quam intraverit. Sed et ipsum ejus Evangelium multum distat a caeteris. Matthaeus quasi de homine incipit scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham: Lucas a sacerdotio Zachariae: Marcus a prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽeͥ: Unde ⁊ sermo exunt int̾ fr̃s: illum discipulum
ñ moriturũ Ex quo ostenditur uirginitatẽ ñ mori.
nec sordes nuptiarum abluere cruorẽ martirii: sed
manere c̃ap̃o. ⁊ dormitionẽ eiꝰ tͣnsitũ e̾e̾ ñ mortẽ
Si aut̃ obnire ꝯtendit ioħm uirginẽ ñ fuisse. nos
amoris p̃cipui uirginitatẽ cansam diximꝰ: exponat
ille si nirgo ñ fuit.cur ceteris apłis plꝰ amat᷑ sit: At
dicis: suꝑ petrũ fundatur eccła. Lic⁊ id ipsũ in alio
loco suꝑ omnes apłos fiat. : cuncti claues regniceloꝵ
accipiant.⁊ ex equo suꝑ eos eccłȩ fortitudo solidet᷑
tam̃ ꝓptẽa int̃ duodecĩ uus eligitur. ut capite con¬
stituto scismatis tollatur occasio: S cur ñ ioħs elec̾¬
tus ẽ uirgo. etati delatũ ẽ: ꝙ petrus senior erat ne
ad huc adolescens ⁊ pene puer ꝓ gresse etatiᷤ ho¬
minibꝰ p̃ferretur. ⁊ magist̃ bonus qui occasionẽ

Expanded text:
sic esse ? Unde et sermo exivit inter fratres, illum discipulum sic esse ? Unde et sermo exivit inter fratres, illum discipulum non moriturum. Ex quo ostenditur, virginitatem non mori, nec sordes nuptiarum abluere cruore martyrii, sed manere cum Christo, et dormitionem ejus, transitum esse, non mortem. Si autem obnixe contenderit, Joannem virginem non fuisse, et nos amoris praecipui causam virginitatem diximus, exponat ille, si virgo non fuit, cur caeteris Apostolis plus amatus sit? At dicis, super Petrum fundatur Ecclesia: licet id ipsum in alio loco super omnes Apostolos fiat, et cuncti claves regni coelorum accipiant, et ex aequo super eos Ecclesiae fortitudo solidetur, tamen propterea inter duodecim unus eligitur, ut capite constituto, schismatis tollatur occasio. Sed cur non Joannes electus est virgo? Aetati delatum est, quia Petrus senior erat, ne adhuc adolescens ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur, et magister bonus, qui occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
liquiss nob̾ seiũ: quasi sodoma eͥe̾mx.⁊ similes
gomorre fuissemus: ꝯͥgͦerant ex iudeis iurg¬
ntaem quam inuidaismo amiserant. ineuqlio
hab̾e ñ poterant: Et tm ioħs unusde disciplis
quimuuus traditꝰ fuisse uit̃ apłos.⁊ quẽ fides¬
xp̃i uirgnem reppererat uirgo ꝑmausn. Lido
plus amatur adño: ⁊ recumbit suꝑ pect iħu
Et id qđ petrus qui urorẽ habuerat int̾rogare
ñ audos: illũ rogat ut ĩtrogis: Et pꝰ resurrer¬
tionem nunciante maria magdalene qđ dñs re¬
surrexiss uterq currunt ad sepulchriũ s ille p̃¬
uenit: Cumq e̾e̾nt innaui ⁊ piscarent᷑ in lacũ ge¬
nesareth. iħc stabat in littore.:⁊ nesciebant apłi.
quem uiderent. solꝰ uirgo iuirginẽ recognoscit dic̃
petro: dñs ẽ. Rursum pꝰ auditam sententiã quod
abalo cingendus e̾e̾t petrus ⁊ ducendus quo noll&s
quid iste. nolens ioħm deserere cum quo semper
fuerat copulatus: dic̃ eidñs: qͥd adte: Sic eũ uolo

Expanded text:
liquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrae fuissemus . Qui ergo erant ex Judaeis, virginitatem quam in Judaismo amiserant, in Evangelio habere non poterant. Et tamen Joannes unus ex discipulis, qui minimus traditur fuisse inter Apostolos, ei virginem repererat, virgo permansit, et ideo plus amatur a Domino, et recumbit super pectus Jesu. Et quod Petrus, qui uxorem habuerat, interrogare non audet, illum rogat ut interroget. Et post resurrectionem, nuntiante Maria Magdalene quod Dominus resurrexisset, uterque cucurrit ad sepulcrum; sed ille praevenit. Cumque essent in navi et piscarentur in lacu Genezareth, Jesus stabat in littore, nec sciebant Apostoli quem viderent: solus virgo virginem agnoscit, et Petro: Dominus est. Rursum post auditam sententiam, quod ab alio cingendus esset Petrus, et ducendus quo 279 nolquid iste? nolens deserere Joannem, cum quo semper fuerat copulatus, dicit ei Dominus: Quid ad te si eum volo
Abbreviated transcription (Latin):
pudoriᷤᷤ uł cause naufragiũ sitinemus. Si ad ppo¬
sitarespõdeamus suffundim᷑. Si pudor imꝑat.
silentiũ qͣsi de loco uidem᷑ cede: ⁊ adũsario feriendi
clipeo ñ repellere ueritatis Noterã qͥd̃ dicere qͦmͦ
p̾terior parscorꝑis ⁊ meatus ꝑquẽ alui stercor a
digerutur relegatus ẽ ab ocłis. ⁊ quasi post tgũ

Expanded text:
i ad proposita respondeamus, pudore suffundimur. Si pudor impetrarit silentium, quasi de loco videbimur cedere, et adversario feriendi clypeo non repellere veritatis. Poteram quidem dicere: Quomodo posterior pars corporis et meatus per quem alvi stercora egeruntur
Abbreviated transcription (Latin):
loquentis legẽ pittemus. Simulq ne lectoris
tacita cogitauo cum ceꝑm singula q̃ ꝓposita
sunt diluere. semꝑ ad apłm se reseruos.⁊ studio
ualidissimarũ q̃stionũ pͥora negligens ad ex¬
nentiȩ causa quas habebant uxores dimitterent:
ansi urgines credidissent inirent matͥmonia. Et cũ
eluobꝰ echnicis unus credidissor inxp̃m: utrũ nã cre.¬
dens relinquerte. non cͤdentem. Et sie̾e̾nt ducende
uxores: xp̃ianas tantũ accipi iub̾&. an⁊ echuicas
Uideamus gͥ quid adhec paulꝰ rescͥpserit: de his aut̃
que scripsistis mͥ: bonũ ẽ homini mulierẽ ñ tangere.
Propt̃ fornicationẽ aut̃. unus quisq uxorẽ suam

Expanded text:
loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum, priora negligens, ad exnt, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationem autem unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluere. excutit se qͣsi in locũ rethoricũ. & facit ꝓpoᷤ¬
tropham ad uirginẽ dicens. ñ tibi facio uͥgo iniuriã
Elegisti pudiciciã ꝓpt̃ p̃sentẽ necessitatẽ. placuit
tͥ ut ẽes sc̃a corpore ⁊ sp̃u ne suꝑbias. Eiusde eccłe
rim in expositione ꝓpositionũ eius: ⁊ legenti fastidi¬
um fecerim: ẜ utie ratus sũ cuncta uͦotumina
eius quasi instructã aciẽ contͣ me ponere: &. totũ
hostilem exertitum cũ siuisturmis ac ducib cõgrega¬
re: ne pꝰ pͥmã uictoriam alia mͥ deinceps p̃uanas¬
cerentur: Igitur ñdimicabo cõtͣ singuloᷤ: nec pau¬
coꝵ ego passi in congressione ꝯtentus. Cũ coto cer¬
tandũ est agmine: c̃positi hostiũ cunei aclatro¬
cinii more pugnantes. instructa & ordinata acie
repellandi: Opponã in pͥma. fronte apłm paulũ
⁊ quasi fortissimũ ducẽ suis telis. idẽ siuis arma¬
bo sententiis Sciscitantib enĩ suꝑ hac q̃stione
corinthiis: plenissie respõdit doctor gentium

Expanded text:
volvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore rim in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ: s qui auri utitꝰ pulcͥtudine: Noli gͥ ãmi¬
rari si int̾ titillatioẽs carniᷤ. ⁊ incentiua uitioꝵ
datur offerentis arbitriũ ẽ: Ubi p̃ceptũ. necessi¬
tuclinis seruitutis: sreceptum inquit dñi non
adño. Si ñ habes p̃ceptũ dñi. quare audes dare
ꝯsiliũ. de quo ñ habes passionẽ: Respondebit mͥ
apłs. Et uis ut ego iubeã qd̵ dñs obtulit pocius
quam p̾cepit: ille cͤator ⁊ figulꝰ sciens fragilitatẽ
tiasculi. quod oꝑatus est. uirginitatẽ in cudientiᷤ
potestate dimisit: ⁊ ego doctor gentiũ. qͥomnibꝰ
omnia factus sũ ut om̃s lucͥfacerẽ. honꝰ ꝑpetue
castitatis. statim inpͥncipio credentiũ inponam

Expanded text:
aurum, sed qui auri utitur pulchritudine. Noli igitur admiaurum, sed qui auri utitur pulchritudine. Noli igitur admirari, si inter titillationes carnis, et incentiva vitiorum, datur, offerentis arbitrium est: ubi praeceptum, necessitas est servientis. Praeceptum, inquit, Domini non are audes dare consilium, de quo non habes jussionem? Respondebit mihi Apostolus: Et vis ut ego jubeam, quod Dominus obtulit potius, quam praecepit? Ille creator et figulus sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimisit, et ego Doctor Gentium, qui omnibus omnia factus sum , ut omnes lucrifacerem, onus perpetuae castitatis statim in principio, cr
Abbreviated transcription (Latin):
tota exultacione crassat᷑: ħ uelud fortissimo
ariete uirginitatis murũ quatiens. ecce ĩ qͥt
⁊ uxorib iusserat: ñ aud& ĩperare qd̾ dominꝰ
non p̃eepit: Et recte. Qd. enim p̃cipitur ĩpe¬
ratur: quod imꝑatur. necesse ẽ fieri. Quod necẽ¬
se est fieri : uisi fiat penam hab&. frustra. enĩ
iubetur. quod in arbitrio eius ponit᷑ cui uissũ
est. Siuirginitatẽ dominꝰ imꝑass uidebatur
nuptias condẽpnare. ⁊ hominũ auferre semi¬
narium: umnde ⁊ ipsa uirginira nascit᷑. Si pre.¬
cidiss& radicem quomodo fruges quereretur. nisi
ante fundam̃ta ieciss qua racione edificiũ extru.¬
er&. ⁊ oꝑturũ cuncta desuꝑ culm̃ imponer&s: mul¬
to labore fossoꝵ subũtunt᷑ montes t̃rarũ: pene
inferna penetrant᷑. ut inueniatur aurũ: Cũq
de granis minutissimis prius ꝯflacione fornacis
de hinc callida artificis manii fuerit monile cõ¬
pactum. ñ ille beatus uocat᷑ qui delito exͣeͣrcuit

Expanded text:
tota exsultatione bacchatur: hoc velut fortissimo ariete, virginitatis murum quatiens: « Ecce, inquet uxoribus jusserat, non audet imperare quod Dominus non praecepit. Et recte. Quod enim praecipitur, imperatur: quod imperatur, necesse est fieri: quod necesse est fieri, nisi fiat, poenam habet. Frustra enim jubetur, quod in arbitrio ejus ponitur, cui jussum est. » 256 Si virginitatem Dominus imperasset, videbatur nuptias condemnare, et hominum auferre seminarium, unde et ipsa virginitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante fundamenta jecisset, qua ratione aedificium exstrueret, et operturum cuncta desuper culmen imponeret? Multo labore fossorum subvertuntur montes: terrarum pene inferna penetrantur, ut inveniatur aurum. Cumque de granis minutissimis prius conflatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile compactum; non ille beatus vocatur, qui de luto excrevit
Abbreviated transcription (Latin):
electi sunt domihel ⁊ tecꝰ pueri. de semine
autẽ regio eunucho̾ fore seriptura p̃dit᷑.
hos ẽẽ qui eunchi factisunt Siu̾ illus
opposuerit quod in iez echiel dicitur noe.
damhel ⁊ iob ĩtra peccatͥce filiõ filia lb̾are
nor posse respondendumẽ. quod iusta ypo¬
dresindictum sit Neq i. eo tẽpe noe⁊ ioo
erant qͦs muleiꝰ ante scłis fuisse cognouiiꝰ
Et ẽ sensus. Sitales ⁊ tales uiri fuerint interra
peccatce filios filias suas lib̾are ñ poterunt: quia
iusticia patris ñ ub̾abit filium nec peceatũ alterꝰ
alteri reputabit᷑: Anima enim que peccauerit:
ipsa mouetur Sed⁊ hoc dicendũ: danihel iusta
historiam librienis cumioach̃i rege captũ. eo tẽpe
quo ietechiel quoq duictus ẽ. incaptiuitatẽ: Qmi
S potuit habe filios. qui ad huc puer erat: & ex
puta etechiel iam uiri memitisse daniheliꝰ &
ñ pueri: factũ ẽ inqͥt ĩ aimno sextoregisseilicet

Expanded text:
electi sunt Daniel et tres pueri; de semine electi sunt Daniel et tres pueri; de semine autem regio eunuchos fore Scriptura praedixit, hos esse qui eunuchi facti sunt. Si vero et illud opposueDaniel et Job in terra peccatrice filios et filias liberare non posse, respondendum est, quod juxta hypothesin dictum sit. Nec enim eo tempore Noe et Job erant quos multis ante saeculis fuisse cognovimus. Et est sensus: Si tales et tales viri fuerint in terra peccatrice, filios suos et filias liberare non poterunt; quia justitia patris non liberabit filium; nec peccatum alterius alteri imputabitur. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Sed et hoc dicendum, Daniecum Joachim rege captum eo tempore, quo Ezechiel quoque ductus est in captivitatem. Quomodo ergo potuit habere filios, qui adhuc puer erat? et exputet Ezechiel jam viri meminisse Danielis, et non pueri; Factum est, inquit, in anno sexto, regis scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in sp̃u ⁊ uirtute heliȩ. ⁊ ioh̾s uirgo ẽ: utiq
ñ solũ in spũ eius uenit.s ⁊ cs ĩ corporis castita¬
te: Porro illud quos de etechia ꝯmemoran
potest᷑: quã ꝗͣ hille solita stoliditate ñ uid̾it quod
lata dixerit. amodo filioᷤ faciam sciat in hebreis
uoluminib ñ hab̾i: s legi ꝓhoc pat̾filiis notã
facit ueritatẽ nec mirum siolda uxor sellũ
ꝓpħissa ꝯsulat᷑ aiosia rege iudeẽ: iam captiui¬
tate uicina. ⁊ iradiũ stillante suꝑ iherłm.
hodie autument. Sillum.: Itres pueroᷤ fuisse
eunuchoᷤ ex illa dĩ sentencia quã esaxas loqͥt᷑
adez echiam. ⁊ de filiis tuis qui nascent᷑ exte
tollent. ⁊ faciat eunuchos in domo regi:¬
nthele legimius. Et dit̃ rex asphaneteth pͥncipi eunuchon
ut introducerent defiliis captiuitatiꝰ ifr ł
de semine regio ⁊ depotthomin puerd ĩ qbꝰ¬
ñeet macula. pulchro facie.: intelligente
supientiã: argum̃tant᷑ Side semine regio

Expanded text:
in spiritu et virtute Eliae, et Joannes virgo est: utique non solum in spiritu ejus venit, sed etiam in corporis castitate. Porro illud quod de Ezechia commemorari potest, quamquam hoc ille solita stoliditate non viderit, quod lata, dixerit: Amodo filios faciam; sciat in Hebraeis voluminibus non haberi, sed legi pro hoc: Pater filiis notam faciet veritatem tuam. Nec mirum si Olda uxor Sellum prophetissa consulatur ab Josia rege Judae, jam captivitate vicina, et ira Domini stillante super Jerusalem: hodie autument, et illum, et tres pueros fuisse eunuchos, ex illa Dei sententia, quam Isaias loquitur ad Ezechiam: Et de filiis tuis qui nascentur ex te, tollent et facient eunuchos in domo reginiele legimus: Et dixit rex Asphanez principi eunuchorum, ut introduceret de filiis captivitatis Israel, et de semine regio, et de phorthommim pueros, in qet macula, pulchros facie, et intelligentes sapientiam . Et argumentantur, si de semine regio
Abbreviated transcription (Latin):
sensui coaptent᷑. & de anteced̾etibꝰ pendeant. Cir¬
cuncisuis aliqͥs uocatiis est: ñ adducat ĩpucium
Eo inquit tempore quouocatꝰ ẽ: ꝙ cͥdidisti in
ap̃m. sicirẽcisis uocatus es abierore. & celeber s̾:
noliducere iixorẽ. ħ ẽ noli aoducere p̃pucium
ne circ̃cisionis & pudicicie lib̾tatẽ onere sarcia
nuptiarum. Rursũ si inp̾ꝑucio qͥs uocat᷑ ẽ. non
circũcidat᷑: Harbebas in qͥt uxo  cũ eͤdidisti noli

Expanded text:
sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocatus es, et credidisti in Christum, si circumcisus vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium, ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in praeputio quis vocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, uxorem, cum credidisti: noli
Abbreviated transcription (Latin):
oluarum incircuitu m̃se tuȩ: Idcirco sepulchrũ
eius positum inualle descͥbitur. ꝯtͣ domũ ydoli
quod ꝓpͥe libidim ꝯsecrat᷑: Noᷤ aut̃ quimilitamꝰ
sub ihũ duce: usq ad p̃sentem diem ignorantus
dõ placere ñ possunt  : dñs ante dilinuũ qͦq
dixerit. ñ ꝑmanebit sp̃s m̃s inhominib istis. qͣr¬

Expanded text:
co sepulcrum ejus positum in valle describitur contra domum idoli, quod proprie libidini consecratur. Nos autem qui militamus sub Jesu duce, usque ad praesentem diem ignoramus Deo placere non possunt. Et Dominus ante diluvium quoque dixerit: Non permanebit spiritus meus in hominib
Abbreviated transcription (Latin):
samuhelis: ut qui ipse placuit dõ. tales genue¬
rit qui do displicerent ꝗd si booth ⁊ rith nobiᷤ
obicit ad ꝯꝓband̾a digarniã sciat ineũgłio ob
typum ȩccłȩ &̃̾ raab meretͥce mordine maioꝵ
se quam plurimas. ⁊ nichol filiam saul quam
pat̾ alt̾i tͣoid̾at pꝰ ea recepisse: ⁊se &̃ senẽ su¬
namittis puellule calefactum e̾e ꝯplexibus
Nec ħ dico quod scĩs uiris qͥc quam detͣhere.
auoean: s quod aliud sit in lege ũsari aliud in
in bechsabee : ⁊ quia erat uir sangunaruᷤ.
non ut pleriq estimant ꝓpt̃ bella s ꝓpt̾ ho¬
micidum. tẽplum dĩ edificare ꝓhibetur
Nos aut̃ si unum de minimis scandaliz aue
collum nr̃m: treierimus gehenne. &. ad¬
ulterium ĩ solo nobis aspectu reputabitur
Transit ad salomonẽ ꝑquẽ se cecinit ipsa
sapientia.⁊ cum uxoriun meum eum dicat. atq
in illius laudib inmoret᷑. miror cur ñ uingat &¬

Expanded text:
Samuel capit: ut quia ipse placuit Deo, tales genueSamuel capit: ut quia ipse placuit Deo, tales genuerit, qui Domino displicerent. Quod si Booz et Ruth nobis objicit ad comprobandam digamiam, sciat in Evangelio ob typum Ecclesiae, etiam Raab meretricem in ordine majorum se quamplurimas: et Michol filiam Saul, quam pater alteri tradiderat, postea recepisse; et jam senem Sunamitidis puellae calefactum esse complexibus. Nec hoc dico, quod sanctis viris quidquam detrahere audeam; sed quod aliud sit in Lege versari, aliud in erat vir sanguinarius, non ut plerique existimant propter bella, sed propter homicidium, Templum Domini aedificare prohibetur. Nos autem si unum de minimis scandalizavericollum nostrum, et rei erimus gehennae, et adulterium in solo nobis aspectu reputabitur. Transit ad Salomonem, per quem se cecinit ipsa sapientia: et cum uxorium eum dicat, atque in illius laudibus immoretur, miror cur non jungat et
Abbreviated transcription (Latin):
pecte nouerat. errorẽ uotoꝵ filiȩ morte sentiros
Si aũt samuhel tutͥtus intab̃nacło duc̃ uxorẽ
quid hoc ad p̃iudicium ꝑtinet uirginitatis
quaũ non hodieq plurimi sac̾dotes habeant
uirum. habentẽ filios c̃ omĩ castitate : Simulq
noscendũ. quod samuel leuita ñ sac̃doᷤᷤ nec põ¬
tifex fuerit : unde. faciebat illi mat̃ sua-
ephochbath suꝑ humerale uidelico. lineum
quihabitus ꝓpe leuitarũ. ⁊ minoriᷤ ẽ ordinis.
Snde ⁊ in psalmis ñ numeratur it̾ sac̾doteᷤ
s int̃ eos qui inuocant nom̃ dñi. leui enim
genuit caath. caathgenuit ammadab. dmi¬
nadab genuit chore. Chore gen̾ aser. Aser.
dubium ẽ. sac̾dotes de aaron ⁊ eleazar ⁊finees
stirpe generatoᷤᷤ. Quicum ⁊ ipsi uxores habueruit
recte nobis opponerentur. sierrore eneratiea¬
rum ducti ꝯtẽpneremꝰ matͥinonia reꝓbanda¬
sine nuptiis. ł reuera magnus fructus ex liberis

Expanded text:
pecte voverat, errorem votorum in filiae morte sentiret. pecte voverat, errorem votorum in filiae morte sentiret. Si autem Samuel nuquid hoc ad praejudicium virginitatis? Quasi non hodie quoque plurimi sacerdotes habeant virum, habentem filios cum omni castitate . 274 Simulque noscendum, quod Samuel Levita, non sacerdos, non Pontifex fuerit. Unde et faciebat illi mater sua Ephod bad, superhumerale videlicet lineum, qui habitus proprie Levitarum et minoris est ordinis . Unde et in Psalmis non nominatur inter sacerdotes, sed inter eos qui igenuit Caath, Caath genuit Aminadab, Aminadab genuit Chore, Chore genuit Assir, Assdubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Phinees stirpe generatos. Qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum ducti, contenderemus, matrimonia reprobandasine nuptiis. Et revera magnos fructus ex liberis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfił̾at: qlic tẏpum deneat saluatoris quod mere¬
tͥcem ex gentib ad amarit eccłam. ⁊ multo plures
hostium moriens quam uiuus occiderit: tam̃ cõ¬
iugalis pudicitiȩ exẽpla non p̃lios. c̾te iste ẽ scd̾m
ꝓphetiam iacob. quiconcitus equi ꝑnicitate fer¬
retur. aserpente ꝑcuss retr sum cecidit: De
enumer& prorsus ñ intelligo: cum aliud fit: bel¬
lors principis historie ordmem tȩxere. alud figuraᷤᷤ¬
aliquas significare ꝯugii: quȩ mistis omnino ñ ꝯparõẽ.
Porro quoo p̃fert iepte patͥs fide lacͥnis uirginis
filiȩ.: ꝓnob̾ fac̃. Et nosenim ñ tam uirgines seculi
Et aplerisq hebreoꝵ rep̃henditur pat̃ uoti teme¬
raris qr dixerit. si tͣdens tͣdideris filios amon in ma¬
nib mens. omnis quiẽ que exierit dedomo mea
in occursum mͥ c̃ reũti ceꝑo inpace afiliis amon
nis inquiunt. si asimis occurrissy. qͥd fac̾os: Ex qͦ
uolunt dei dispensanone ꝑfectum: ut qͥ in ꝓs¬

Expanded text:
i licet typum teneat Salvatoris, quod meretricem ex gentibus adamarit Ecclesiam; et multo plures hostium moriens, quam vivus occiderit: tamen conjugalis pudicitiae exempla non praebet. Et certe iste est secundum prophetiam Jacob , qui cum concitus equi pernicitate ferretur, a serpente percussus, retrorsum cecidit. Debenumeraverit, prorsus non intelligo: cum aliud sit bellorum principes et historiae ordinem texere: aliud figuraaliquas significare conjugii, quae in istis omnino non comparent. Porro quod praefert Jephte patris fidem, lacrymis virginis filiae, pro nobis facit. Et nos enim non tam virgines saeculi,et a plerisque Hebraeorum reprehenditur pater voti temerarii, qui dixerit: Si tradens tradideris filios Ammon in manibus meis, quicumque exierit de domo mea in occursum mihi, cum reverti coepero in pace a filiis Ammon, nis inquiunt, si asinus occurrisset, quid faceret? Ex quo volunt Dei dispensatione esse factum ut qui impros
Abbreviated transcription (Latin):
ualle moab ꝯtͣ domũ fogor ⁊ ñ cognouit uir se¬
pulchrũ eius usq ĩ diẽ hanc.Iparemus utriꝰq
sepulturam Moyses in tr̃a moab morit᷑. iħs in
t̃ra iudee: Ille sepelitur inualle ꝯtͣ domũ fogor
abaquilone montiᷤᷤ gaes. Et o ĩumꝰ simplicib
semper diuinarum scripturarum senfus angustior
quia ap̃ iudeos gloria erat ĩpartib ⁊ inparturitioĩb
& maledicta sterilis. q̃ ñ habebat sem̃ msrł.⁊ beatꝰ

Expanded text:
ae Moab contra domum Phogor, et non cognovit vir sepulcrum ejus usque in diem hunc . Comparemus utriusque sepulturam: Moyses in terra Moab moritur, Jesus in terra Judaeae. Ille sepelitur in valle contra domum Phogor, ab aquilone montis Gaas. Et est in verbis simplicibus semper divinarum Scripturarum sensus augustior. Quia apud Judaeos gloria erat in partubus et parturitionibus; et maledicta sterilis, quae non habebat semen in Israel; et
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe sint uestim̃ta tua candida Candor uestium
sempit̃nus. uirginitatis ẽ puritas: In matutino
rius totum putat ẽe ꝓnuptiis. uirginitatis ꝯtine¬
re sacͣmenta monstrabo: dudiamus quid loqͣt᷑
sponsa anteꝗͣ sponsus eius ad t̾ras ueniat. Patiat᷑
inferos penetros ac resurgat. Similitudineᷤ auri
facienus tibi. c̃ distinctionibꝰ argenti: quoadusq
rex in rͣecubitu suo ẽ. Anteꝗͣ. resurgera dñs ⁊ eu̾¬
głm coriscart. ñ habebat aurũ sponsa. ẜ similiti¬
dinis auri. Argentũ aut̃ qđ inmptiis hab̃e se pol¬
licetur. habebat uariũ atq distinctũ: inuidius
ꝯtinentibꝰ ac maritis: Neinde spons: respond ad
sponsam: ⁊ doc⁊ eã qͦd uet̾is legis umbra tͣnsierit

Expanded text:
tempore sint vestimenta tua candida . Candor vestium tempore sint vestimenta tua candida . Candor vestium sempiternus, virginitatis est puritas. In matutino rius totum putat esse pro nuptiis, virginitatis continere sacramenta monstrabo. Audiamus quid loquatur sponsa, antequam sponsus ejus ad terras veniat, patiatur, inferos penetret, ac resurgat. Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in accubitu suo est . Antem coruscaret, non habebat aurum sponsa, sed similitudines auri. Argentum autem quod in nuptiis habere se pollicetur, habebat varium atque distinctum in viduis, continentibus, ac maritatis. Deinde sponsus respondet ad sp
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ inqͥt ĩ his omĩbꝰ ñ ĩueni. Legamꝰ pͥncipiũ
geneseos. ⁊ in uenienius adam idẽ hominẽ tam
uirum quam feminam ñcupari. Cũ gͦ boni cͤati
simius ⁊ recti adõ. ipsi uitio nr̃o sumꝰ ad peiora
de lapsi: ⁊ quod inꝑadiso rectũ in nob̾ fuerat
egredientibꝰ de paradiso de prauatumẽ. Quod
si obiecers anteqͣ peccarent sexũ uiri ⁊femine
fuisse diuifimi.:: absq peccato eos potuisse con¬
iungi: quid futurũ fuerat ĩc̾tũ ẽ Neq .N. po su¬
mus dĩ scire iudicia: ⁊ ex nr̃o arbitͥo illius pre
iudicare sententie: Hoc qd̾ factũ ẽ in ꝓpatuloẽ:
quod qui in paradiso uirgines ꝑmanserunt.:
eiecti de paradiso copulati sunt: Aut qͥd nocebat
Eiciuntur de paradiso ⁊ quodibi ñfecert̃ in t̾ra fa¬
cunt: ut statim apͥncipio ꝯditioĩs humanȩ uirgi¬
nitatẽ paradisus.⁊ t̾ranupnas dedicauerit In om̃ĩ

Expanded text:
mulierem, inquit, in his omnibus non inveni. Legamus principium mulierem, inquit, in his omnibus non inveni. Legamus principium Geneseos, et inveniemus Adam, hoc est, hominem, tam virum quam feminam nuncupari. Cum ergo boni creati simus et recti a Deo, ipsi vitio nostro sumus ad pejora delapsi: et quod in paradiso rectum in nobis fuerat, egredientibus de paradiso depravatum est. Quod si objeceris, antequam peccarent, sexum viri et feminae fuisse divisum, et absque peccato eos potuisse conjungi. Quid futurum fuerit incertum est. Neque enim Dei possumus scire judicia, et ex nostro arbitrio, illius seudicare. Hoc quod factum est, in propatulo est, quod qui in paradiso virgines permanserunt, ejecti de paradiso copulati sunt. Aut quid nocebat, Ejiciuntur de paradiso: et quod ibi non fecerunt, in terra faciunt, ut statim a principio conditionis humanae, virginitatem paradisus, et terra nuptias dedicaverit. In omni
Abbreviated transcription (Latin):
plantatum ẽ. Tempꝰ amplexandi: tẽpꝰ lon¬
ge fieri ab amplexibꝰ. Tempꝰ amandi :: tẽpꝰ
odiendi. Tempꝰ belli: ⁊ tẽpꝰ pacis Simulq nos
ꝯmonꝰ ne legẽ eu̾głio p̃feramus: ne puritatẽ
uirginitatis nuptiis putemꝰ equandam: Melio¬
ra st̃ dicens nouissima sermonis quam pͥncipiun
euis: Statimq subiungit. tiedireris quod factũ ẽ
quia pͥores dies meliores erant qͣm hii: qi ñsapient̃
introgasti de hoc. Et reodit oausam qͣre dies poste¬
riores meliores sunt ꝗͣ pͥores: quiabona ẽ. inqͥt sapiẽ¬
tia cũ hereditate: Inlege .ti. sapientiã carni: mor ᷤ
sequebatur occidens: In eu̾głio sapientia xp̃e.
hereditas expectatur ȩt̾na: Ecce hoc inuen dix̃
eccłastes: Hominẽ unum de mille inueni: mulie¬
rem ĩhis omnib ñ inueni. Uerũtam̃ reppi quod
fecit ds̃ hominẽ rectũ: ⁊ ipsi q̃siert̃ cogitationes
malas. Rectum hominẽ inuenisse sedic̃. ꝯsid̃a
iũ ũbi. In homine ⁊ uir ⁊ femina ꝯtinetur Et

Expanded text:
 amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexu. Tempus amandi, et tempus odiendi. Tempus belli, et tempus pacis. Simulque nos commonet, ne Legem Evangelio praeferamus; nec puritatem virginitatis, nuptiis putemus aequandam. Meliora sunt, dicens, novissima sermonis, quam initium ejus . Statimque subjungit: Ne dixeris, quid factum est, quia dies priores meliores erant, quam hi. Quia non sapienter interrogasti de hoc : et reddit causam quare dies posteriores meliores sint quam priores: quia bona, inquit, est sapientia cum haereditate. In Lege enim sapientiam carnis, mors sequebatur occidens: in Evangelio sapientiam spiritus, haereditas exspectat aeterna. Ecce hoc inveni, dicit Ecclesiastes, hominem unum de mille inveni, et mulierem in his omnibus non inveni. Verumtamen reperi, quod fecit Deus 284 hominem rectum; et ipsi quaesierunt cogitationes malas. Rectum hominem invenisse se dicit. Considera vim verbi. In hominem, et vir et femina continetur: et
Abbreviated transcription (Latin):
erit uictũ ẽe me fatear Et e̾ce prilcherrimũ
terrȩ uideȩ in particione accepit locum. moriturq nõ¬
oisꝑ ĩ si  s panstꝰ inuicenario numero quisemꝑ inscͥpturis infaustusẽ
in quo ẜuiit iacob⁊ uenditits ẽ ioseph.⁊ quẽ diligit
esau accipiens meo quedam munera: s ĩdecnio. de
cuius laude crebro chxiiꝰ ͥ Sepeliturq innathsare
id ÷ in ꝑfectissimo pͥncipatu. siue in numero aperi¬
m̃ti noui. ut uirginũ signsicarq gregessaluattruiᷤ exilio

Expanded text:
are, victum me esse fatebor. Et certe pulcherrimum terrae Judaeae in partitione accepit locum, moriturque, non in vicenario numero qui semper in Scripturis infaustus est: in quo servivit Jacob, et venditus est Joseph, et quem diligit Esau, accipiens in eo quaedam munera; sed in decimo, de cujus laude crebro diximus: sepeliturque in Thamnath sare, id est, in perfectissimo principatu, sive in 272 numero operimenti novi: ut virginum significaret greges, Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
pedes motist̃. Cumq in sepult᷑a iħu lib̃ qui ex nomine
eius appellatur. explecus sit : rursum ĩ iuucũ uolu
pͦpłm. ⁊ abier̃t filui ifrł unus quisq inhereditatem
suam. ut possilerent t̾ram. Et seruunt pͦpłs dño
cunctis dieb iħti ⁊ cetera Statimq sub iungitur

Expanded text:
pedes . Cumque in sepultura Jesu, liber qui ex nomine ejus appellatur, expletus sit; rursum in Judicum volumpopulum, et obierunt filii Israel, unusquisque in haereditatem suam, ut possiderent terram. Et, Servivit populus Domino cunctis diebus Jesu, et caetera. Statimque subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
militiȩ seruꝰ uxoris. de speculis mulierũ ieiu-¬
nantium. qͣsi de purissimis corꝑibꝰ uirginum
cherubin quam ꝓpitiatorium.⁊ archa testa¬
menti.⁊ mensa ꝓpositionis⁊ candelabra. &
turibulum ex auro mundissimo st̃. Neq eñi insẽa
cum mͥ ꝓpositum sit cursum celerit᷑q dictanti sin
auses siue ut rectus habetur inhebreo osẽȩ̃: idẽ
ppłm ifrł de egypto: ⁊ int̾rã rȩꝓmissiõis ĩ dut᷑. hic
iħs statim ut uenit ad iordanẽ. aque nuptiarõ
quȩ sẽꝑ in lege fluxerant arefacte funt. ⁊ste¬
terunt. ⁊ siccis pedibꝰ ac nudis omĩs p̾płs tͥnsunt
⁊ uenit ad galgala: ĩbiq scdo ẽ entũcis. qd si uir¬
ta hiteram accipimꝰ : penit̾ stare ñ pͣ. Si .ii. du¬
plex hab̾emus p̃ꝑutiũ. uł abscisa pellicula iter̃
nasceretin: recte scda circũcisio hab̾oe locum.
Nc̃ aut̃ ħsignificat᷑. qd̾iħs cultello eu̾gelii ppłm
qui ꝑdesertũ uenerat circũcidit. ⁊ circ̃cidit

Expanded text:
est uxoris. De speculis mulierum jejunantium, quasi de purissimis corporibus Virginum. Cherubim, quam Propitiatorium, et arca testamenti, et 270 mensa propositionis, et candelabrum, et thuribulum ex auro mundissimo sunt. Neque enim in Sancta cum mihi propositum sit cursim celeriterque dictanti, sinAuse, sive, ut rectius habetur in Hebraeo, Osee, id est, pto, et in terram repromissionis induxit. Hic Jesus statim ut venit ad Jordanem, aquae nuptiarum, quae semper in Lege fluxerant, arefactae sunt, et steterunt: et siccis pedibus ac nudis populus omnis transiit, et venit in Galgala, ibique secundo est circumcisus. Quod si juxta litteram accipimus, penitus stare non potest. Si enim duplex haberemus praeputium, vel excisa pellicula iterum nasceretur, recte secunda circumcisio haberet locum. Nunc autem hoc significatur, quod Jesus cultello Evangelii populum, qui per desertum venerat, circumcidit, et circumcidit
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis xͥ ominscoitus in minidꝰ sit: In lege quoq
uidueq ꝯdicio ẽ. qͣre altera recipit᷑ altera re¬
ꝓbatur: Et sac̾dotal uidua indomo iubetur
residere patͥi sui. nec scd̾m nosse matͥmoniũ.
Si soror uͥgo morit᷑ sac̾dotis. qͦmͦ ad patͥs ⁊ ad ma¬

Expanded text:
Christi, omnis coitus immundus sit. In lege quoque viduaeque conditio est, quare altera recipitur, altera reprobatur? Et sacerdotalis vidua in domo jubetur sedere patris sui, nec secundum nosse matrimonium. Si soror virgo morit
Abbreviated transcription (Latin):
neq .N. nc̃ mͥ ꝓpositũ ẽ. omnia ueteris instrum̃ti
aꝑire nuisteria: qumnq reges qui itrã reꝓmissioĩs
tactusq repugnauerint : ihis quasi pͥncipibus
fuerunt unuisa subiecta qͦs iħs ad spelũcã corpo¬
ris ꝯfugientes. & ad tebrosum loc̃ ipsũ ingredien¬
tes corpꝰ int̾ficit: ut ꝑ id occiderentur ꝑ qd̵ ante

Expanded text:
 nunc mihi propositum est omnia veteris Testamenti aperire mysteria, quinque reges, qui in terra repromissionis tactusque regnaverint, et his quasi principibus fuerint universa subjecta. Quos Jesus ad speluncam corporis confugientes, et ad tenebrosum locum, ipsum ingrediens corpus interfecit: ut per id occiderentur, per quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
Quando ingreditur in eam noe tã ipse quã filii eiꝰ
a suis seꝑant᷑ urorib qͣndo uero egreditur itram¬
iam iunginitur paria:⁊ quod ĩ archa idẽ ĩeccła
fuerat separatũ :i mũdiꝯũsacione sociatur. Simul¬
q si archa plureshabuit mansiones ⁊ nidulos
bicanierata⁊ triamerata.⁊ diũsas bestias. ⁊ p
qͣlitate animaltũ habitaciones qͦ uł maioi̾es¬

Expanded text:
Quando ingreditur in eam Noe, tam ipse, quam filii ejus, ab uxoribus separantur: quando vero egreditur in terram, junguntur paria: et quod in arca, id est, in Ecclesia fuerat separatum, in mundi conversatione sociatur. Simulque si arca plures habuit mansiones et nidulos, et bicamerata, et tricamerata, et diversas bestias; et pro qualitate animalium habitationes qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amor mulieris ⁊ t̾ra arens. ⁊ ignis exestuanᷤ. Nõ
hic de meretͥce. ñ de adultera dr᷑ s amor mulie¬
ris gn̾alit accusatur. qͥsẽꝑ insaciabilis ẽ. Quiex¬
aninũq uirilem effeminat: & excepta passioe
quam sustinz. aliud ñsinit cogitare. Smule
tus sisaturetur panib ⁊ odiosa uxor si habeat
mabilem ducat: Si odiosam duxerit: ferri
ñ p̃. Si amabilẽ amor illus infernoꝵ arenti

Expanded text:
et amor mulieris, et terra arens, et ignis exaestuans . Non et amor mulieris, et terra arens, et ignis exaestuans . Non hic de meretrice, non de adultera dicitur, sed amor mulieris generaliter accusatur, qui semper insatiabilis est, qui exanimumque virilem effeminat, et excepta passione quam sustinet, aliud non sinit cogitare. Simile tus si saturetur panibus, et odiosa uxor si habeat mabilem ducat. Si odiosam duxerit, ferri non potest. Si amabilem, amor illius inferno, et arenti
Abbreviated transcription (Latin):
Dic̃ inlignou̾mis: ĩta ꝑdit uirũ suũ uxor ma¬
lefica Si aut̃ asseueresh de malrs dictũ ee
coniugib: ⁊ ego tibibreuit̃ respondebo: ꝯue.N.
michi incũbit necessitas uenire indubium
utrum mala sit anbona fut᷑a qͣm duxero: Me¬
uxorem sine his uitiis inueniri:nouit ille qui
dux̃ uxorẽ:. Unde pulchre uarꝰ gemmꝰ sublimis
habitare in angulo tecti: quam cũ urore ma¬
uiro facit quantomagis siditior uror fuerit. &
in domo eius uir manserit: Incipit .N. ñ uxor ẽẽ
cidia eiciunt hominem indie hiemali de domo
sua similit̃ ⁊ mulier maledica de ꝓpͥa domo:
terea inquit debemus amplius intendere
uge tres filie erant dilectione dilecte. ⁊ iste ñ
saturauerunt eam ⁊ quarte non sufficit dicere
satis ẽ. Infernus.⁊ amor mulierũ ⁊ t̾ra que
ñsatiatur aqͣ ⁊ ignis ñ dicit sati̾ẽ. Sisanguiᷤuga
diabol e. diaboli filie st̃ dilectione dilect e
quȩ satiari intfectore cruore ñ possunt. infernus

Expanded text:
icut in ligno vermis, ita perdit virum suum uxor malefica . Si autem asserueris hoc de malis dictum esse conjugibus, et ego tibi breviter respondebo. Quae enim mihi incumbit necessitas venire in dubium, utrum mala sit an bona futura quxorem sine his vitiis inveniri, novit ille qui duxit uxorem. Unde pulchre Varius Geminus sublimis habitare in angulo tecti, quam cum uxore maviro facit: quanto magis si ditior uxor fuerit, et in domo ejus vir manserit! Incipit enim non uxor esscidia ejiciunt hominem in die hiemali de domo sua, similiter et mulier maledica de propria dombraeos: Propterea, inquit, debemus intendere ugae tres filiae erant dilectione dilectae, sed istae non saturaverunt eam, et quartae non sufficit dicere satis est: Infernus, et amor mulieris, et terra quae non satiatur aqua, et ignis non dicit satis est . Sanguisuga diabolus est, diaboli filiae sunt dilectione dilectae, quae satiari interfectorum 283 cruore non possunt: Infernus,