comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum posuerunt. Quare: Quia lex iusser
adulteros lapidari et utiq quod inus¬
tum erat lex iubere non poterat: si quis
aliud diceret quam lex iusserat. iniuss
dep̃henderetur. dixerunt ergo apuds¬
ipsos. Uerax putatur. mansuetus uidit.
de iusticia illi querenda calumpnia est.
offeramus illi mulierem in adulterio
deprehensam: dicamus quid de illa mn
lege preceptumest. Si eam iusserit lapidu¬
ri: mansuetudinẽ non habebit. Si ean
dimitti censuerit: iusticiam non teneht.
Ut autem mansuetudinem in quiunt
non ꝑdat. in qua iam populis amabił
factus est: sine dubio eam dimitti de¬
bere dicturus est. hinc nos inuenimus
accusandi occasionem: et reum facimꝰ
tam quam legis puaricatorem. dicentes
ei. hostis es legis. contra moysen respõ¬
des: immo contra eum qui ꝑ moysen le¬
gem dedit. Reus es mortis: cum illa
& tu ipse lapidandus Posset his uerbis
atq his sententiis inflamari inuidia:
feruere accusatio. flagitari dampnatio

Expanded text:
alum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat alum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat adulteros lapidari; et utique Lex quod injustum erat jubere non poterat: si quis aliud diceret quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
huius modi lapidare. Tu ergo quid dicis:
hec autem dicebant temptantes eum: ut
possent accusare cum. Unde accusare
Numquid ipsum in aliquo facinore dep̃¬
henderant. aut illa mulier ad cum aliqͦ
modo ꝑtinuisse dicebatur: Quid est er¬
go temptantesẽũut possent accusare cum :
Intelligimus fr̃s. admirabilem mansuetu¬
dinem in dño p̃minuisse. Animaduerte¬
runt eum nimium eẽ mitem: nimium mã
suctum. de illo quippe fuerat ante p̃dic¬
tum. Accingere gladio tuo circa femur
potentissime: spetiem tuam et pulcritu¬
dinem tuam. et intende. ꝓrosꝑe ꝓcede
et regna: ꝓpter ueritatem et mansuetu¬
dincin et iusticiam. Ergo attulit uerita¬
tem ut doctor. mansuetudinem ut libe¬
rator. iusticiam ut cognitor: ꝓpter hec e
xerat. Cum loqueretur: ueritas agnosce¬
batur: cum aduersus inimicos non moue-¬
retur: mansuetudo laudabatur. Cum gͦ
de duob istis adẽde ueritate et mansue¬
tudine eius. inimici liuore et inuidia dor¬
querentur: in tercio. id est iusticia seand¬

Expanded text:
hujusmodi lapidare: tu ergo quid dicis? Haec autem dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. » Unde accusare? Numquid ipsum in aliquo facinore deprehenderant, aut illa mulier ad eum aliquo modo pertinuisse dicebatur? Quid est ergo, tentantes eum, ut possent accusare eum? Intelligimus, fratres, admirabilem mansuetudinem in Domino praeeminuisse. Animadverterunt eum nimium esse mitem, nimium esse mansuetum: de illo quippe fuerat ante praedictum, Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime; specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna: propter veritatem et mansuetudinem et justitiam. . Ergo attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut cognitor. Propter haecxerat . Cum loqueretur, veritas agnoscebatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et mansuetudine ejus, inimici livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justitia, scand
Abbreviated transcription (Latin):
sedens docebat eos: et non tenebatur qi
non dum pati dignabatur. hic dicit de¬
iam attendite ubi ab inimicis tempta¬
ta sit dñi mansuetudo. adducunt autẽ
illi scribȩ et pharisei mulierem in adul¬
terio dep̃hensam: et statuerunt eam in
medio et dixerunt ei. Magister hec

Expanded text:
sedens docebat eos. Et non tenebatur, quia sedens docebat eos. Et non tenebatur, quia nondum pati dignabatur.jam attendite, ubi ab inimicis tentata sit Domini mansuetudo. « Adducunt autem illi Scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio; et di
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt tenere: & maluerunt credere. Il¬
li responderunt ex p̃iudicio cordis sur qđ
et illis. Numquid et tu galileus es: Id ẽ.
quasi a galileo seductus. Dñs enim gali¬
leus dicebaturquiade nazareth ciuitate
erant parentes eius. Scd̾m mariam dixi
parentes: non scđm uirile semen. Non e¬
nim quesiuit in terra nisi matrem: quia
iam habebat desuꝑ patrem. Lam utraq
eius natiuitas: mirabilis fuit: diuina si¬
ne matre. humana sine patre. Quid er
go quasi legis doctores illi ad nichodemũ
ꝓpħarum inde surrexit. Reuersi sunt
In montem autem oliueti. montem ĩn¬
fructuosum: in moutem unguenti. in
montem crismatis. Ubi enim decebat do¬
cere. xp̃m nisi in montem oliueti: Xp̃i enĩ
nomen: a crismate dictum est. Crisma aũ
grece. latine unctio nuncupatur. Ideo aũ.
nos unxit: quia luctatores contra diabo¬
lum fecit. Et diluculo iterum uenit in tẽ¬
plum. & omĩs populus uenit ad cum. et

Expanded text:
si sunt tenere, et maluerunt credere. Ilsi sunt tenere, et maluerunt credere. Illi responderunt, ex praejudicio cordis sui, quod et illis: Numquid et tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine patre. Quid ergo illi quasi Legis doctores ad Nicodemum minus Prophetarum inde surrexit. Reversi sunt, in montem autem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim decebat docere Christum, nisi in monte Oliveti? Christi enim nomen a chrismate dictum est: χρίσμα autem graece, latine unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex phariseis: S turba hec que non
nouit legem: maledicti sunt: Qui nõ
nouerant legem ipsi credebant in eum qͥ
miserat legem: et eum qui miserat le¬
gem contempnebant illi qui docebant
legem: ut impleretur quod dixerat
ipse dñs. Ego ueni ut non uidentes ui¬
deant. et qui uidentes ceci fiant. Ceci enĩ
facti sunt pharisei doctores: illuminati
sunt populi legem nescientes. et in auc-¬
torem legis credentes. Nichodemus tam̃
unus ex phariseis qui ad dnm̃ nocte ue-¬
nerat & ipse non quidem incredulus s
timidus. nam ideo et nocte uenerat ad lu¬
cem. quia illuminari uolebat et sciri ti¬
mebat: respondit iudeis. Num quid lex
nr̃a iudicat hominem nisi audierit ab
ipso prĩ & cognouerit quid faciat: Uo¬
lebant enimilli ꝑuerse añesse dampnaco¬
res: quam cognitores. Sciebat autem
nichodemus uel potius credebat: quia
si tantummodo uellent eum patienter
audire. forte similes fierent illis qui mis¬

Expanded text:
ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem; et eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: ut impleretur quod dixerat ipse Dominus, Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Pharisaei doctores, illuminati sunt populi nescientes Legem, et in auctorem Legis credentes. 2. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse non quidem incredulus, sed timidus; nam ideo nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat: respondit Judaeis, Numquid Lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? Volebant enim illi perverse ante esse damnatores quam cognitores. Sciebat enim Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum vellent patienter audire, forte similes fierent illis qui mis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a sermone pristi¬
no ex occasione lec-¬
tionis euangelice
loquutos nos esse
uobis de spũ scõ.
Adhunc potandũ
cum dñs inuitasset credentes in se. lo¬
quens inter eos. qui illum denere cogi¬
tabant & interficere cupiebant. nec
ualebant quia ille nolebant: cum gͦ
hec locutus eẽt nata ẽ de illo in turba
dissensio. aliis putantib quod ipse eẽt
xp̃c. aliis dicentib quia de galilea nõ
exsurget xp̃c. Qui uero missi fuerant
ut eum tenerent: redierunt immunes
a crimine & pleni admiratione: Nam et
testimonium ꝑhibuerunt diuine doc¬
trine cius: cum dicerent a quib missi
erant: quare non adduxistis eum: res-¬
ponderunt enim: numquam se audis¬
se hominem sic locutum. Non enumqͥs¬
quamsic loquitur homo. Ille autem sic
loquutus est: quia deus erat et homo.
Tamen pharisei testimonium eoꝵ re¬
pellentes: dixerunt eis. Numquid et
uos seducti estis: Widemus enim uos¬
ddectatos eẽ sermonib illius. Numqͥd
aliquis de principib crediditin eum aut

Expanded text:
ra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de dissensio, aliis putantibus quod ipse esset Christoe. aliis dicentibus, quia de Galilaea non exsurget Christus. Qui vero missi fuerant ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine, et pleni admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent ii a quibus missi erant: Quare non adduxistis eum? Responderunt enim, nunquam se audisse hominem sic locutum. Non enim quisquam sic loquitur homo: ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo: tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Nunquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Nunquid aliquis de principibus credidit in eum, au
Abbreviated transcription (Latin):
fugiet: et in uno habitare non possunt.
uigor pulcritudinis. et gemitus senectu¬
tis. omnia ergo ista non nobis ꝓmisit qu
dixit. qui credit in me ueniat et bibat.
& flumina de uentre eius fluent aquȩ
uiue. Uitam eternam ꝓmisit ubi nichil
timeamus. ubi non conturbemur. unde
non migremus. ubi non moriamur. ubi
nec decessor plangatur: nec successor spe
glificatus: et in suo corꝑe ostendere uitã.
quam modo non habemus. s in resurrec¬
tione speramus.¬
ab eoloco ubi ait. ex illa ergo turba cũ

Expanded text:
fugiet; et in uno habitare non possunt fugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit in me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor sperglorificatus: ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione speramus.Ab eo loco Evangelii, Ex i
Abbreviated transcription (Latin):
quod amemus sibibimus. sim eum credi¬
mus qͥresurrer̃. et dabit. nob̾ ñ quod hic aman
homines qui cleum non amant. aut ta¬
to hoc plus amant quanto illum minis
amant: tanto autem hoc minus amant.
quanto illum plus amant.Suideamqdiꝗ
ꝓmisit: non diuitias terrenas. tt tempo¬
porales: non honores et potestates in st¬
culo isto. Widetis enim omĩa hec darit
hominib malis. nec magnipendanturi
bonis. Non ipsam postremo corꝑis san¬
tatem: non quia ipse illam non dat. s
quia ut uidetis et pecorib dat. Nonui¬
tam longuam. Quid est enim longum
quod aliquando finitur. Non ꝑmagno
nobis credentib ꝓmisit longeuitatem.
aut decrepitam senectutem: quam om̃s
optant antequam ueniat. om̃s de illa
cum uenerit murmurant. Non pulcri¬
tudinem corporis quam uel corꝑis mor¬
bus uel ipsa senectus que obtatur ext̃¬
minat. Uult eẽ pulcher: uult eẽ sener
non possunt. Sisenex eris: pulcher none¬
ris. Quando senectus uenerit. pulcritudo

Expanded text:
quod amemus. Si vivimus, si in ipsum credimus qui resurrexit; dabit nobis, non quod hic amant homines qui Deum non amant, aut tanto plus amant, quanto illum minus amant: tanto autem hoc minus amant, quanto illum plus amant. Sed videamus quid nobis promisit: non divitias terrenas et temporales, non honores et potestates in saeculo isto; videtis enim omnia haec dari et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. Non ipsam postremo corporis sanitatem: non quia ipse illam non dat, sed quia, ut videtis, et pecoribus dat. Non vitam longam. Quid est enim longum quod aliquando finitur? Non pro magno nobis credentibus promisit longaevitatem, aut decrepitam senectutem; quam omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. Non pulchritudinem corporis, quam vel corporis morbus, vel ipsa senectus quae optatur exterminat. Vult esse pulcher, et vult esse senex: non possunt: si senex eris, pulcher non eris: quando senectus venerit, pulchritudo
Abbreviated transcription (Latin):
rem uiam uobis demonstro & cepit loqui
de caritate: p̃posuit eam linguis homiñ.
et angelorum. p̃posuit miraculis fidei:
p̃posuit scientie. et ꝓphetie. p̃posuit scien¬
etiam illam magno oꝑi miscđie. quo sua
que possidet distribuit quisq pauꝑib:
et ad extremum p̃posuit eam etiam cor¬
poris passioni. his omnib tam magnis re-¬
bus p̃posuit caritatem. Ipsam habeto et
cuncta habebis: quia sine illa nichil ꝓde¬
rit quicquid habere potueris. quia uere
bis. quia caritas dei per ipsum diffusa est
incordib nr̃is p̾resurrectionem suam. dare
uoluit: Quid significauit: Ut in resur
scłi separetur. tota currat in deum. hic
enim nascimur et morimur: hoc non a-¬
memus. caritate migremus. caritate sur-¬
sum habitemus: caritate illa qua dilim
deum: nichil aliud in hac uite nr̃e pere¬
grinatione meditemur: nisi qui as hic nõ
semꝑ erimus. et ibi nobis locum bene ui-¬
uendo p̃parabimus: unde numquã nigx¬

Expanded text:
rem viam vobis demonstro, et coepit loqui rem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae, praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia vero bis, quia charitas Dei per ipsum diffusa est in cordibus nostris, post resurrectionem suam dare voluit? quid significavit? Ut in resurrsaeculi separet, ut tota currat in Deum. Hic enim nascimur et morimur, hoc non amemus: charitate migremus, charitate sursum habitemus, charitate illa qua diligimus Deum. Nihil aliud in hac vitae nostrae peregrinatione meditemur, nisi quia et hic non semper erimus, et ibi nobis locum bene vivendo praeparabimus, unde nunquam migr
Abbreviated transcription (Latin):
bes. Si enim amas unitatem: etiam tibi
habet quisquis in illa aliquid habet. Tol¬
le inuidiam: et tuum est quod habeo.
Tollam inuidiam: et ineuest quod habes.
liuor separat: caritas iungit. oculus so-
lus uidet in corꝑe. s: numquid sibi soli¬
oculus uidet: et manui uidet et pedi¬
uidet : et ceteris membris uidet. Non
enim si aliquis ictus in pedem ueniat:
auertit se inde oculus ut non precaue¬
at: Rursus sola manus oꝑatur in cor¬
pore. & numqͥd sibi soli oꝑatur: Et ocu¬
lo oꝑatur. Namsiictus aliquis ueniens.
non eat in manum. s tantum in faciem.
numquid dicit manus non me moueo
quia non tendit ad me: Sic pes ambulan-¬
do omnib membris militat. Membra
cetera tacentẽt lingua omnib loquitur:
scm̃. Amamus autem. si in eius compage
et caritate consistimus. Nam si ipse apłs
cum dixisset diuersa dona dari diuer¬
sis hominib tamquam officia quorumq
membroꝵ: adhuc inquit suꝑeminentio¬

Expanded text:
bes: si enim amas unitatem, etiam tibi bes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. lus videt in corpore. Sed nunquid sibi soli videt? Et manui videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur. amus Ecclesiam: amamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentio
Abbreviated transcription (Latin):
Tu loqueris omĩb linguis: Loquor pla¬
ne:quia omĩs lingua mea est. id est eius
corꝑis cuius membrum sum. diffusa
eccłia ꝑ gentes: loquitur omĩb linguis.
Eccłia corpus est xp̃i: in hoc corpore mẽ¬
brum es. Cum ergo membrum sis eius
corꝑis quod loquitur omib linguis: crei¬
de te loqui omĩb linguis. Unitas enim
membroꝵ caritate concordat: et ipsa u-¬
nitas loquitur quomodo tunc unus ho¬
mo loquebatur. Accipimus ergo et nos
spm̃ scm̃. si amamus eccłiam. si caritate
compaginamur. si catholico nomine et
fide gaudemus. Credamus fr̃s quantũ
quisq amat eccłiam xp̃i: tantum ha¬
alii datur ꝑ spm sermo sapientie. alii ser¬
mo scientie scđm eundem spm̃. alii fides
in eodem sp̃u: alii donatio curationum
in uno spũ. alii oꝑatio uirtutum in eodẽ
spũ. Multa ergo dantur ad manifestatio¬
nem: s tu forte coꝵ omĩum que dixi ni¬
chil tibi habes. Si amas: non nichil ha¬

Expanded text:
tu loqueris omnibus linguis? Loquor platu loqueris omnibus linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes loquitur omnibus linguis; Ecclesia est corpus Christi, in hoc corpore membrum es: cum ergo membrum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus homo loquebatur. 8. Accipimus ergo et nos Spiritum sanctum, si amamus Ecclesiam, si charitate compaginamur, si catholico nomine et fide gaudemus. Credamus, fratres; quantum quisque amat Ecclesiam Christi, tantum haalii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant in uno loco congregati accepto.
impleti: omĩum gentium linguis loqu¬
omium gentium linguis: non est creden-¬
dus accepisse spm̃ scm̃: Absit ut ista ꝑ¬
fidia temptetur cor nrm̃. Certi sumus
omnem hominem accepisse: s: quantum
uas fidei attulerit ad fontem. tantum
mplet. Cum ergo et modo accipiatur di¬
uirit aliquis: quare nemoloquitur lin¬
guis omnium gentium: Quia iam ipsa
eccłia linguis omuium gentium loquit᷑
antea in una gente erat eccłia: ubi omĩ¬
um gentium linguis loquebatur. Loquẽ¬
di omium linguis. significabat futurũ:
ut crescendo ꝑ gentes loqueretur lin¬
guis omĩum: In hac eccłia qͥ non est: nec
modoaccipit sp̃m scm̃. precisus enim et
diuisus abunitate membrorum que
uuitas linguis omĩum loquitur. renun¬
ut sibiꝰ non habet. Nam si habet: det
signum quod tunc dabatur. Quid est sig¬
num det quod tunc dabatur. Loquat᷑
linguis om̃ib Responde michi. Quid etum:

Expanded text:
fuerant in uno loco congregati, accepto fuerant in uno loco congregati, accepto impleti, omnium gentium linguis locuomnium gentium linguis, non est credendus accepisse Spiritum sanctum? Absit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Ecclesia qui non est, nec modo accipit Spiritum sanctum. Praecisus enim et divisus ab unitate membrorum, quae unitas linguis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim,
Abbreviated transcription (Latin):
se qui cum baptitauit. Impletus spũ
sa maria ut dum̃ conciperet accepit:
Multa ergo indicia precedentis spc̃ scĩ
habuimus: antequam diĩs głificaretur¬
ini resurrectione carnis sue. Non enum
alium.. spm̃ etiam ꝓphete habuerunt
modus quidam futurus erat dationis
De ipso hic dicitur. Nusquam enum le¬
gitur antea congregatõ homines. acep¬
to spũ scõ linguis omĩum gentium fu¬
isse lõquutos: post resurrectionem al
suam primum quando apparuit discipuł su:
dixit illis accipite spm scnĩ. de hoc ergo
dictum est. non erat spc̃ datus: quia ih̾e
non dum erat głificatus. et insuffiauit
faciem eoꝵ. qui flatu primum homi.¬
nẽquẽ fecit uiuificauit i de limo erexit. quo
aatu animam membris eiꝰ dedit. signifi¬
cascum se eẽqui insufflauit in faciẽm illoꝵ
lra lutoex surgerent et luteis oꝑib
enunciarent. Tunc primum post re¬
surrectionem suam dominus quam dic̃
płoꝵ demonstrat: ipsis uidentib et ui¬

Expanded text:
se, qui eum baptizavit : impletus Spiritu se, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sa Maria, ut Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione caalium spiritum etiam prophetae habuerunt, modus quidam futurus erat donationide ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam primum, quando apparuit discipulis suis, dixit illis: Accipite 540 Spiritum sanctum . De hoc ergo dictum est: Non erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Et insufflavit in faciem eorum . Quo flatu primum hominem quem fecit, vivificavit, et de limo erexit; quo flatu animam membris dedit ; significans eum se esse qui insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit postolorum demonstrat, ipsis videntibus, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
ta nonimus: pignus enim accepimus. et
huius pignoris plenitudo postea dabit᷑.
Interim in hac ꝑegrinatione pignus.
nos consolet᷑: quia qui nos dignatus est o¬
pignerare. multum paratus est dare. q
talis est arra: quid est cuius est arra: s.
quid est quod ait nonenim erat spc̃ da¬
tus. quia iħc non dum fuerat głificatis
In euidenti est intellectus Non enimp
erat sp̃c̃ dei qui erat apud deum: s uo¬
dum erat in eis qui crediderant in ihmn
Ita enim disposuit dñs iħs non eis dare
spm̃ istum. de quo loquimur: nisi post
resurrectionem suam. Et hoc non sine
causa. Et si forte queramus: annuet t
inueniamus. Et si pulsemus: apperit ut
intremus. Pietas pulsat non manus.
tequam dicamus ut possumus. prus
querendum est. ne quem forte moue¬
at. quomodo non dum erat spc̃ in homi¬
nib scĩs. cum de ipso dnõ recens nato.
legatur in euangłio quod eum inspũ
scõ agnou̾it simcon: agnou̾it etiam ai

Expanded text:
ta novimus: pignus enim accepimus, et ta novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis est arrha, quid est cujus est arrha? 6. Sed quid est quod ait, Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus? In evidenti est intellectus. Non enim non erat Spiritus Dei, qui erat apud Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: tequam dicamus ut possumus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur in Evangelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit: s ic et que dei sunt nemoscit.
nisi sp̃c̃ dei. Nr̃a nemo scit nisi spc̃ nr̃. Non
enim noui quid cogitas: aut tu quid cogi¬
to. Ipsa cnuim sunt nr̃a ꝓpria. que interĩ
cogitamus: et cogitationum uniuscuiusq
hominis ipsius spc̃ testis est. Sic et q̃
dei sunt nemo scit nisi spc̃ dei. Nos cum
spũ nr̃o. deus cum suo: ita tamen ut ds̃
cum suo spũ. sciat etiam quid agatur
in nobis: nos autem sine cius spũ. scire nõ
possumus quid agatur in deo. deus aut̃
scit in nobis: et quod ipsi nescimus. in nob̃.
llam infirmitatem suam petrus nescie¬
bat: quando a domino quod ter eẽt nega¬
turus audiebat. Et eger se ignorabat: me¬
dicus egrum sciebat. Sunt ergo quedam
que deus nouit in nobis: nescientib nob̾.
Tamen quantum ad homines ꝑtinet ne¬
mo sic se nouit. quomodo homo ipse: ali¬
us nescit quid in illo agatur. s spiritus
nouit ẽius. Accepto autem spũ dei. discim̃
et quid agatur in deo: non totum quia
non accepimus totum. de pignore mul-¬

Expanded text:
unxit, Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei . Nostra nemo scit, nisi spiritus noster. Non enim novi quid cogitas, aut tu quid cogito: ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore mul
Abbreviated transcription (Latin):
tur quia nemo morit᷑. ubi nemo iam ꝓfi¬
cit᷑ quia nemo deficit. ubi non esuritur.
et non sititur. s sacietas est immortali¬
tas: et cibus ueritas. hec habentes ꝓmis¬
sa et ad nouum testamentum ꝑtinentes
et noue hereditatis facti heredes. et ip¬
sius dnĩ coheredes: aliam spem ualde
habemus. Non ꝑsonaliter iudicemuss
rectum iudicium teneamus. Quis est qͥ
non iudicat ꝑsonaliter: Qui cqualiter¬
diligit. dilectio equalis. facit non ac¬
ceptare ꝑsonas Nam cum homines diu̾-¬
so modo ꝓ suis gradib honoramus. tuc̃
timendum est ne ꝑsonas accipiamus
s quando inter duos iudicamus et ali¬
quando inter necessarios. Fit nonnuꝙͣ
iudicium: inter patrem et filium. Que¬
ritur pater de malo filio. aut queritur
filius de duro patre. seruamus honori¬
ficentiam patri que debetur afilio. non
equamus filium patri in honore: s: p̃po¬
nimus si bonam causam habet filium
norem debitum: ut non ꝑdat equitas

Expanded text:
tur, quia nemo moritur; ubi nemo jam profitur, quia nemo moritur; ubi nemo jam proficit, et nemo deficit; ubi non esuritur, et non sititur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas. Haec habentes promissa, et ad Novum Testamentum pertinentes, et novae haereditatis facti haeredes, et ipsius Domini cohaeredes, aliam spem valde habemus: non personaliter judicemus, sed rectum judicium teneamus. 8. Quis est qui non judicat personaliter? Qui diligit aequaliter. Dilectio aequalis facit non acceptari personas. Non cum homines diverso modo pro suis gradibus honoramus, tunc timendum est ne personas accipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; queritur pater de malo filio, aut queritur filius de duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetur a filio; non aequamus filium patri in honore, sed praeponimus, si bonam causam habet: filiunorem debitum, ut non perdat aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
enim querebant a deo. Terra enim ꝓmis¬
sionis. uictoria ab mnimicis. fecunditas
pariendi: multiplicatio filioꝵ. abundã¬
tia fructuum. que illis omiã adeo quid̃
uero et bono tamen ut carnalib sunt¬
ꝓmissa: omĩa hec fecerunt itł uetustes¬
tamentum. Quid est uetus testamentũ.
Quasi hereditas ꝑtinens ad hominem ue¬
terem. Nos innouati sumus. nouus ho¬
mo facti sumus: quia et ille homo no¬
uus uenit. Quid tam nouum quã nas¬
ci de uirgine: Quia ergo non erat quid
in illo innouaret preceptum. quia nul¬
lum habebat peccatum. nouus partus
est datus: In illo partus nouus: in nobis
homo nouus. Quid est homo nouus:
a uetustate innouatus. ad quam rem
innouatus: Ad desideranda celestia ad
concupiscenda sempiterua ad patriam qͥ
suursum est. et hostem non timet desideran¬
dam: uibi non ꝑdimus amicum. non tune¬
nus mnumnicum. ubi uiuemus cum bono
aftectur sne ullo defectu. ubi nemo uasci¬

Expanded text:
 quaerebant a Domino; terra enim promis quaerebant a Domino; terra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, abundantia fructuum, quae illis omnia a Deo quidem vero et bono, tamen ut carnalibus promissa sunt, omnia haec fecerunt illis Vetus Testamentum. Quid est Vetus Testamentum? Quasi haereditas pertinens ad hominem veterem. Nos innovati sumus, homo novus facti sumus; quia et ille homo novus venit. Quid tam novum quam nasci de virgine? Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem innovatus? Ad desideranda coelestia, ad concupiscenda sempiterna, ad patriam quae sursum est et hostem non timet, desiderandam, ubi non perdimus amicum, non timemus inimicum; ubi vivimus cum bono affectu, sine ullo defectu; ubi nemo nasci
Abbreviated transcription (Latin):
attendite me quomodo hominẽ. atten¬
dite moysen quomodo hominem. Si sccũ¬
dum ueritatem iudicetis: neq moysen
neq me condempnabitis. et ucritate cog¬
nita me cognoscetis quia egosum ueri¬
tas. hoc uitium fr̃s quod dñs notauit
hoc loco. euadere in hoc scło magni la¬
boris est. non ꝑsonaliter iudicare. s rec¬
tum iudicium retinere. admonuit qͥd
dñs iudeos: s monuit et nos. Illos con¬
uicre: nos instruxit. Iilos redarguit:
nos exacuit. Non putemus ideo nobis
hoc non dictum quia tunc ibi non fui¬
mus scriptum est. legitur. cum recitare¬
tur audiuimus. s tamquã iudeis die¬
tum audiuimꝰ. Non nos ponamus post
nos: et quasi intueamur inimicos repre¬
hendi et nosipsi faciamus quod in nobueri¬
tas ipsa reprehendat. Iud ei quidemꝑ
sonaliter iudicabant. s ideo non ꝑauet
ad nouum testamentum. ideo nonha¬
bent in xp̃o regnum celoꝵ: ideo noniu¬
guntur scõꝵ societati angeloꝵ Terrena¬

Expanded text:
Attendite me quomodo hominem, attenAttendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et veritate cognita me cognoscetis, quia ego sum veritas . 7. Hoc vitium, fratres, quod Dominus notavit hoc loco, evadere in hoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit et nos: illos convicit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis non ideo dictum, quia tunc ibi non fuimus. Scriptum est, legitur, cum recitaretur audivimus; sed tanquam Judaeis dictum audivimus: non nos ponamus post nos, et quasi intueamur inimicos reprehendere, et ipsi nos faciamus quod in nobis veritas ipsa reprehendat. Judaei quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non junguntur sanctorum societati Angelorum: terrena
Abbreviated transcription (Latin):
dicium. Nolite me honorato illum dãp¬
nare. s illo intellecto me honorate. hoc
enim ilł alio loco dixit: si crederetis moy¬
si. crederetis forsitan et michi de me e¬
nim ille scripsit. S hoc loco noluit hoc
dicere: tamquam se et moysen ante il¬
los constituths. ꝓpter legem moysi cir¬
cũciditis. quando etiam sabbato occur¬
rerit: et ego sanitatum faciendarum be¬
neficientiam non uultis ut exhibeam
ꝑ sabbatum : Quia dñs circumcisionis
et dns sabbati salutis est auctor et ser¬
uilia oꝑa ꝓhibiti estis facere. sabbato. si
uere intelligatis seruilia oꝑa non pecca¬
tis. Qui enim facit peccatum: seruus
est peccati. Numquid seruile opus est.
hominem sanare ꝑsabbatum: Mandu¬
catis et bibitis ut aliquid dicam ex am
in sabbato. nisi quia ꝑtinet ad salutem
quod facitis: ꝑhec ostenditis: oꝑa salu¬
tis nullo modo eẽ die sabbati omitten¬
da. Ergo nolite ꝑsonaliter iudicare: s
rectum iudicium iudicium iudicate:

Expanded text:
dicate; nolite me honorato illum damdicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio loco dixit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit . Sed hoc loco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quando etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis facere sabbato; si vere intelligatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatis et bibitis ut aliquid dicam ex admin sabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate.
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. xp̃c: abstulit uob̃ desideria carnalia
abstulit concupiscentias malas: abstulit
suꝑfiuũ cũ quo nati eratis: et multo pei¬
us quod male uiuendo ad dideratis:
Circumcisi per petram quãre adhuc¬
huc sapitis terram᷑ et ad ei tremum qi
legem dedit moyses. et circumciditis
hominem sabbata. Intelligite hoc signi¬
ficari opus bonum. quod ego feci totum ho¬
minem saluum sabbato. quia et curatus
est ut sanus cẽt in corpore. et credidit ut
sanus cẽt in anuna. Nolite iudicare ꝑso¬
naliter s rectum iudicium iudicate. Qͥd
est hoc: modo quia ꝑ legem moysi circum¬
ciditis sabbato. et non irascimini moysi.
et quia ego die sabbati saluum feci homi¬
nem irascimini michi: ꝑsonaliter iudi¬
catis: ueritatem attendite. Ego me nõ
p̃fero moysi ait dñs: qui erat et ipsius
moysi dns. Sic attendite quomodo ho¬
mines nos duos. tamꝗͣ ambos homines
iudicade inter nos. s iustum iudicate ĩu¬

Expanded text:
rexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, rexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc significari opus bonum, quod ego feci totum hominem salvum sabbato; quia et curatus est ut sanus esset in corpore, et credidit ut sanus esset in anima. 6. Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? Modo qui per legem Moysi circumciditis sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, veritatem attendite. Ego non me praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homines nos duos, tanquam ambos homines: judicate inter nos, sed verum judicium ju
Abbreviated transcription (Latin):
nalium. Non ergo sine causa data est. et
brum ꝓcreatur creatura mortalium. et
ꝑ unum hominem mors. sicut ꝑ unum ho-¬
minem resurrectio mortuorum. et ꝑ unũ
hominem peccatum intrauit in mundũ.
et ꝑpeccatum mors. Ideo quisq cum p̃pu-¬
tio nascitur: quia omĩs homo cum uitio
ꝓpaginis nascitur. et non mundat deus
siue a uitio cum quo nascimur. siue a uiti¬
is que male uiuendo addimus: nisi ꝑcul-¬
tellũ petrinũ idẽ dñm iħm xp̃m: Petra enĩ
erat xp̃c. Cultellis inim petrinis circum¬
cidebant. et petre nomine xpm̃ figura¬
bant: et p̾sentem eum non agnoscebant.
s insuꝑ eum occidere cupiebant. Quare
autem octauo die. nisi quia post septimũ
sabbati dns die dnĩco resurrexit: Ergo
resurrectio. xpĩ que facta est quidem ter¬
cio die passionis. s octauo die in diebus
ebdomadis. ipsa nos circumcidit. Audi cir¬
cumcisos uera petra: apło admonente.
Si ergo resurrexistis cum xpõ que sursũ

Expanded text:
nalium. Non ergo sine causa data est, et nalium. Non ergo sine causa data est, et membrum procreatur creatura mortalium. Et per unum hominem mors, sicut per unum hominem resurrectio mortuorum : et per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors . Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur: et non mundat Deus sive a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per cultellum petrinum, Dominum Christum. Petra enim erat Christus . Cultellis enim petrinis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant: et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo; quae su
Abbreviated transcription (Latin):
cidatis octauo die: accepistis in lege. ut uace¬
tis septimo die. Si octauus dies illius
quinatus est. occurrerit ad diem septimũ
sabbati quid faciͤtis: Uacacͥis ut seruetis
sabbatum. an circumcidstis ut impleatis
sacramentum diei octaui: s: noui inquit:
quid facitis. Circumciditis hominem. Qua¬
re: Quia circũcisio ꝑtinet ad aliquod sig¬
naculum salutis: et non debent homines
sabbato uacare asalute. Ergoneᷤ michi
feci in sabbato. Si circũcisionem inquit
accipit homo. in sabbato ut non soluatur
lex moysi. aliquid enim ꝑ moysen in illa
constitutione circũcisionis salubriter ins¬
titutum est: michi oꝑanti salutem in sab¬
bato quare indignamini: fõite enim il¬
la circumcisio ipsum dnm significabat:
cui isti curanti et sananti indignabantur.
lussa enuim adhiberi octaua die circumci-¬
sio. et quid est circumcisio nisi carnis ex-¬
poliatio: Significabat ergo ista circũcisio:
expoliationem a corde cupiditatum car¬

Expanded text:
cidatis octavo die ; accepistis in Lege ut vacecidatis octavo die ; accepistis in Lege ut vacetis septimo die : si octavus dies illius qui natus est occurret ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis sabbatum; an circumcidetis, ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid faciatis. Circumciditis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signaculum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi hominem sabbato: si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in sabbato quare indignamini? 5. Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum car
Abbreviated transcription (Latin):
tadt domus dui et tor rende uoluptats tue
potabis cos quoniame aprudite es̃tn eons uite
et inlumine tuo uidebimus lumen. hec
est salus que ad bonos ꝑtinet. quos appel¬
lauit filios hominum: cum supra dixisset
homines et iumenta saluos facies dñc̃. Qd
enuim. Iu homines non erant filii hominũ.
ut cum dixisset homines sequeretur et
diceret. filii autem hominum quasi aliud
crant homines. et aliud filii hominum:
Non tamen arbitror sine aliqua signifi-¬
catione distinctionis hoc dixisse sp̃m scm̃.
homines ad pͥmũ adã filii homnũ ad xp̃m: Forte
enĩhoĩnes ꝑtinẽt ad pͥmũ hominẽ: filii aũ ho
miramini: Et continuo subiungit: ꝓpterea
moyses dedit uob̾ circũcisionẽ. Bene fac¬
tum est ut acciꝑetis circũcisionẽ a moyse:
non quia ex moyse est:s. ex patrib abra¬
ham quippe primus accepit circũcisionẽ
a deo. Et in sabbato circumciditis. Conuin¬
cit uos moyses. In lege accepistis ut circũ¬

Expanded text:
tate domus tuae, et torrente voluptatis tuae tate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Haec est salus quae ad bonos pertinet, quos appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc dixisse Spiritum sanctum. Homines ad primum Adam, filii hominum ad Christum. Forte enim homines pertinent ad primum hominem: fmiramini. Et continuo subjungit: Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Non quia ex Moyse est, sed ex Patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino . Et in sabbato circumciditis. Convicit vos Moyses: in Lege accepistis ut circum
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum reparatur. mors differtur: nõc
auffertur. Tamen fr̃s etiam ipsa salus
a dnõ est. ꝑ quemlibet detur. quocumq
curante et ministrante imꝑtiatur: abi¬
lo datur. a quo est omnis salus. cui dicit᷑
in psalmo. homines et iumenta saluos fa¬
cies domine: SIC Ut multiplicata
est miscdia tua deus. Quia enim deus es.
multiplicata miscđia tua ꝑuenit etiam¬
ꝙ̃ ad salutem carnis humane. ꝑuenit eti¬
am ad salutem mutoꝵ animalium. Se
qui das salutem carnis hominib iumẽ¬
tisq comunem: numquid nulla salus
est quam seruas hominib: Est certe alia
que non solum comunis non est homi¬
nib et iumentis. s nec ipsis hominib cõ¬
munis est bonis et malis. deniq ibi cum
de ista salute dixisset. quam comunit̃
accipiunt peccora et homines ꝓpter il¬
lam salutem quam sꝑare debent homi¬
nes. s boni homines:. sequutus adiunxit.
filii autem hominum: sub tegmine alar᷑
tuarum sꝑabunt. Inebriabuntur ab uben¬

Expanded text:
et cum reparatur, mors differtur, non et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicasti misericordiam tuam, Deus. Quia enim Deus es, multiplicata misericordia tua pervenit etiam ad salutem carnis humanae, pervenit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed boni homines, secutus adjunxit, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab uber
Abbreviated transcription (Latin):
plane turbatus. s in sua potestate tran-¬
quillus.: nec reddit malum pro malo. nec
maledictum ꝓ maledicto. Quib si diceret
demonium habetis et uos: uerũ utiq di¬
ceret. Non enim talia illi uerit̾ati diceret᷑
nisi eos diaboli falsitas irritaret. Q uid e
respondit. audiamus Tranqͥlle respondit et¬
tͣnqͥllum bibamus. Unum opus fecrct o¬
mnes miramini: Tamquam dicens. Quid
si omĩa oꝑa mea uideretis: Ipsius enim oꝑa
erant que in mundo uidebant: et ipsun
qui fecit omĩa non uidebant. Fecit unam
rem et conturbati sunt: quia saluum ho¬
minem fecit sabbato. Quasi uero si quisꝙ¬
corũ egrotus sabbato sinceraretur alius
illum sanum fecisset quam ille qui eos
scandalizauit. quia unum hominem se¬
bato saluum fecit. Quis enim alius alios
saluos fecit quam ipsa salus que ilam
salutem quam dedit huic homini dat
et iumentis: Salus enim corporalis erat
Salus carnasis. et reꝑatur et moritur.

Expanded text:
plane turbatus, sed in sua veritate tranplane turbatus, sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, et tranquillum bibamus: Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit uam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur;
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus. et quod ipse donauerit de uer¬
bis cius et nos dicamus. Nonne moyses
inquit dedit uob̃ legem. et nemo ex uob̾
facit legem: Quid me queritis interfice¬
re: Ideo enim queritis interficere: quia
nemo ex uob̃ facit legem. Nam si legem
faceretis: in ipsis litteris xp̃m agnosce¬
retis. et p̃sentem non occideretis. Et illi
responderunt. Respondit enim turba res
pondit quasi turba. non ꝑtinentia ad or¬
dinem: s ad ꝑturbationem. deniq turba
turbata: uidete quid responderit. demo¬
nium habes. Quis te querit occidere:
Quasi non peius fuerit dicere demoniũ
habes: quam cum occidere. Ei quippe dic¬
tum est quod demonia habebat. qui de¬
monia expellebat. Quid aliud posset
dicere turba turbulenta:᷑ quid aliud pos¬
set olere cenum comotum: Turba tur¬
bata est. Unde: Aueritate. Turbam lip¬
pitudinis. turbauit claritas lucis. Oculi
enim non habentes sanitatem: non possut
ferre luminis claritatem. dns autem nõ

Expanded text:
audiamus, et quod ipse donaverit de veraudiamus, et quod ipse donaverit de verbis ejus, et nos dicamus. 2. Nonne Moyses, inquit, dedit vobis Legem, et nemo ex vobis facit Legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem faceretis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderunt: Resppondit quasi turba, non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata vide quid responderit. Daemonium habes, quis te quaerit occidere? Quasi non fuerit pejus dicere, daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium habebat qui daemones expellebat. Quid possit dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. 3. Dominus autem non