comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum cũ ait. Credamꝰ igͥ quod legimꝰ. et qd̃ non
leginꝰ nefas credamꝰ astruere. Quod de cunctis
eciam dixisse sufficias. Contͣ ego dico. neo om̃e
quod legimius crede: nos debere. pp̾ illud qd̃ ait
apłs. Om̃ĩa logite que bona suno tenete. Et
astruere aliquid eciam. quod nõ legimꝰ nefas
nõ esi. Possumus .n. aliquid bona fide testes as¬
truere: quod experti sumꝰ. etiam si forte n̾o legi¬
mus. hic fortasse sꝑdet. Ego cum hoc dicerem:
do scripturit scĩs agebam. Outinam nõ dico a¬
liud qmͣ in illis litt̾is legio. uerum contra id quod
legit nicħ ualet astruere: fidelit̾ et obedientꝰ au¬
diret quod sc̾ptum est. Per unũ hoiẽm pccñũ
traueit in mũdũ. eo ꝑ pecm̃ mors. et ita ĩ om̃s ho¬
mines ꝑtnͣsii in quo om̃s peccauñt. et non in¬

Expanded text:
cum cum ait: credamus igitur quod legimus et quod non cum cum ait: credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas credamus astruere, quod de cunctis etiam dixisse sufficiat. contra ego dico nec omne quod legimus credere nos debere propter illud. quod ait apostolus: omnia legite, quae bona sunt tenete, ut astruere aliquid etiam quod non legimus nefas non esse. possumus enim aliquid bona fide testes astruere quod experti sumus, etiam si forte non legimus. hic fortasse respondet: \'ego cum hoc dicerem, de scripturis sanctis agebam\'. o utinam, non dico aliud quam in illis litteris legit, nerum contra id quod legit nihil uellet astruere! fideliter et oboedienter audiret quod scriptum est: per unum hominem peccatum intrauit in mundum o t per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, i n quo om
Abbreviated transcription (Latin):
pcepto apłico ubi dicit. Non ergo regneo potm̃
us minus decent: cotidiana et ꝑpetua cõflita¬
tione cerrandũ ẽ. Nam utiq ex hoc uicioso do¬
sidio initttur uł dimittitur oculis que non o¬
portet. Q uiciũ si conualuent eo p̾ualueri e
ciã adult̾ium ꝓpetratur i corpore. quod ĩ corde
tanto fit citiꝰ: qnͣto est cognatio celerior et mi
naꝵ. ut ño obedirent desidiis euis. neo exib̾ent
ei m̾bra sua arma iniquitatis. eciã insti appel¬
lan meruerũt. Et hoc adiutorio grẽ dei. U̾m qr
sepe leuissiis et aliqñ intautis obrepit pec¬
catũ. et uisti fum eo sine pcc̾o nõ fima Posttemo
si i abel usto caritas dei qua una uere iustus ẽ.
quicilt nistus est. ad huc erat quod posseo et debo¬
rer augeri. quicquid mninus etat ex uicio etas.⁊
Eo cui ñominus sit donecad illam eiꝰ fortitudi¬
nem uemiatur. ubi tota hom̃is absorbeatur in¬
sirmitas ¶Nagna plane sũia cõclitsis hiunc lo¬

Expanded text:
praecepto apostolico, ubi dicit: non ergo regnetpeecatupraecepto apostolico, ubi dicit: non ergo regnetpeecatuuel minus decent, cotidiana et perpetua conflictatione certandum est. nam utique ex hoc uitio mittitur uel dimittitur oculus, quo non oportet; quod uitium si conualuerit et praeualuerit, etiam adulterium perpetratur in corpore, quod in corde tanto fit citius quanto est cogitatio celerior et nulnarunt, ut non oboedirent desideriis eius nec exhiberent ei membra sua arma iniquitatis. etiam iusti appellari meruerunt et hoc adiutorio gratiae dei. uerum quia saepe in lenissimis et aliquando incautis obrepit peccatum, et iusti fuerunt et sine peccato non fuerunt. postremo si in Abel insto caritas dei, qua una uere iustus est quicumque iustus est, adhue erat quo posset et deberet augeri, quicquid minus erat ex uitio erat. ut cui non miuus sit, donec ad illam eius fortitudinem ueniatur, ubi tota hominis absorbeatur infirmitas? Magna plane sententia conclusit hunc lo
Abbreviated transcription (Latin):
morare noluetit: unde nõ nulli parũ ꝯsid̾an¬
tes: qmͣ multa scriptuta tacite p̾tereat: ip¬
sũ caym cũ inr̃ẽ ꝯcubiusse putauerũt. Unde
plem que ꝯmemorata ẽ ꝑcrearer: putantes
illis filiis adam sorores non fuisse qr eas scͥ¬
prura tunc tacuit. postea recapitulando ĩfe¬
rens qd p̾t̾miserat adam filios eo filias ꝓcre¬
asse. Nec tp̃c quo nati sunt nec nimerum
nec uocabula ostendens. ita nec c̾omemo¬
randũ fuio si abel qmus m̾ito iustus appel¬
latus est: paulo ĩmiod̾atius aliqñ risio. uł aĩre¬
missione iocatus ẽ. uł uidro aliquid ad concu¬
piscendũ. uł aliqnͣto ĩmod̾atius poma decerp¬
sio uł plusculo cibo crudior fuit uł cũ orareo co¬
gitauit aliquid. unde euis in aluid uocaretur
intentio ec quociens illi ista ac similia multa
sb̾repserint. An forte pcc̾a nõ siut. de quib ge¬
ueralitꝰ cauendis atq cohibendis ammonem᷑

Expanded text:
morare noluerit — unde nonnulli parum consideranmorare noluerit — unde nonnulli parum considerantes quam multa scriptura tacite praetereat ipsum Cain cum matre concubuisse putauerunt, unde prolem quae commemorata est procrearet, putantes illis filiis Adam sorores non fuisse, quia eas scriptura tunc tacuit, postea recapitulando inferens quod praetermiserat Adam filios et filias procreasse nec tempus quo nati sunt nec numerum nec uocabula ostendens —ita non commemorandum fuit, si Abel, quamuis merito iustus appellatus est, paulo inmoderatius aliquando risit uel animi remissione iocatus est uel uidit aliquid ad commemorandum uel aliquanto inmoderatius poma decerpsit uel plusculo cibo crudior fuit uel cum oraret cogitauit aliquid unde eius in aliud auocaretur intentio. et quotiens illi ista ac similia multa subrepserint! an forte peccata non sunt, de quibus generaliter cauendis atque cohibendis admonemur
Abbreviated transcription (Latin):
testata est. Quoꝵ non m̾o pc̃ca: uerũ eciã pcc̃o¬
rum iudicat quanitatem. Quod si et abel poc¬
casses hoo sine dubio scpͥtura dixisser. S ño¬
dixit. Ergo noc ille peciauit: qui etiam ustum ostt̃
dit. ¶redamus igitur quod legimus. et quod ño
legimus nefas credamus astruere ¶Hes dicens: pa
rum attñdit quod paulo ante ipe dixerat. Iamex¬
orta multitudine gnĩs humani. turbe numero¬
sitate potuisse scripturam dissimulare om̃i¬
um pcc̃a ꝯtexere. hoc .n. si satis attendisser ui¬
deret eciam in uo homine turbam et mul¬
titudinẽ leuiũ poc̾oꝵ uł nõ potuisse. uł si eci¬
am potuit: nõ debuisse conscribi. Ca quippe
scripta sunt quib et modus adhibendꝰ fuit
et paucis exemplis ad multa nccͣia lector insti¬
tuendus. Nam cum ip̃os tunc homines lic
adhuc paucos quot uł qui fueria .i. adam
et eua. quos filios eo filias ꝑcreauerint. et
que illis noĩa imposuerint. scriptura ꝯme¬

Expanded text:
testata est, quorum non modo peccata, uerum etiam peccatotestata est, quorum non modo peccata, uerum etiam peccatorum indicat qualitatem. quodsi et Abel peccasset, hoc sine dubio scriptura dixisset; sdixit: ergo nec ille pdit. Credamus igitur quod legimus, et quod non legimus, nefas credamurum adtenditquod paulo ante ipse dixerat \'iam exorta multitudine generis humani turbae numerositate potuisse scripturam dissimulare omnium peccata contexere\'. hoc enim si satis adtendisset, uideret etiam in uno homine turbam et multitudinem leuium peccatorum uel non potuisse uel, si etiam potuit, non debuisse conscribi. ea quippe scripta sunt, quibus et modus adhibendus fuit et paucis exemplis ad multa necessaria lector instruendus. nam cum ipsos tunc homines lieet adhuc paucos. quot uel qui fuerint, id est Adam et Eua, quot filios et filias proereauerint et quae illis nomina inposuerint, scriptura comme
Abbreviated transcription (Latin):
magna multitudine p̾cedentes eo seqñtes
cũ laudib dñi a cellum: eciam intꝰ fremẽtes
quare hoc fac̾ont inimicos clamabamt. O fã¬
ua fili dauid: bñdcũs qui uenit in nõie dñi.
Audeat ergo iste dicere si potest. neminẽ fuis¬
se in tanta illa multitudine qui ullum om
Sed hoo eciam ip̃e forsitan uidit et ĩo subiet᷑.
atq ait. Sed esto aliis tp̃rib turbe numerosi¬
tate om̃ium dissimulau̾it poc̃a contexere. ĩ
ip̃o statim mũdi pͥmordio ubi non nisi uiii.
hoĩes eiant: quid inquit diũis. cur nõ uolu¬
erit om̃ium delicta memorare: Utrum ne
lius uero qui nulla cõmiserat meminisse ñ
potum: Adhuc adiungit uerba quib ista sẽ¬
tentia uberus et plamꝰ astruatur. Certe ĩ¬
quit pͥmo in tp̃r adam et eua. ex quibus
ferũtur. Peccauit eua: soriptura hoc ꝑdidit
adam quoq deliquit: eadem scriptura ño
tacuit. Sed et cayin peccasse: ip̃a eque scptura

Expanded text:
magna multitudine praecedentes et sequentes magna multitudine praecedentes et sequentes cum laudibus domini asellum etiam inter frementes quare hoc facerent inimicos clamabant: osanna, fili Dauid, benedictus qui uenit in nomine domini! audeat ergo iste dicere, si potest, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haSed hoc etiam ipse forsitan uidit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulauerit peccata contexere; in ipso statim mundi primordio, ubi non nisi quattuor homines erant, quid, inquit, dicimus, cur non omnium noluerit delicta memorare? utrumne lius uero qui nulla commiserat meminisse non potuit ? adhuc adiungit uerba, quibus ista sententia uberius et planius astruatur: certe, inquit, primo in tempore Adam et Eua, exquibus se referuntur. peccauit Eua — scriptura hoc prodidit , Adam quoque deliquit — eadem scriptura non tacuit —.sed et Cain peccasse ipsa aeque scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
gnie excepta. si om̃s illos sc̃os et sc̃as cum
hio uiuerent ꝯgregare possemꝰ. et int̾roga¬
re utrum eeñt sine pcc̃o: quid fuisso sysuros pu¬
tamus. utrum hoc quod iste dicit. an qd̃ ioħes
excellentia sci̾tatis: Si hoc int̾rogari potuisset̾
una uoce clamassent. Si dixerimꝰ qr pocm̃ ño
ponere fsitatis. Ita hoc si ueruin diceremt. hreñt
pccm̃. qd̃ hũ̾iłr qr faterentur ueritas in eis eẽt.
Nunquid om̃ium potuit scriptura ꝯmemora¬
re pcc̃a: Et uerum ei dicent quicũq dicent.
Nec eum contra hoc aliquid ualidum uideo se¬
disse: qnͣuis uideam tacere noluisse. Quid.n.
dixerit: queso attñdite. Hoo inquit recte dici
potest de hiis: quoꝵ neq bonoꝵ ueq maloꝵ scͥp¬
tura sit memor. De illis uero quoꝵ iusticie e
meminit et pctoꝵ sine dubio meminisset. si
qua eos peccare sensisser. Dicat ergo non ꝑ¬
tinuisse ad uisticiam tantam illoꝵ fidem. qui

Expanded text:
gine excepta, si omnes illos sanctos et sanctas, cum gine excepta, si omnes illos sanctos et sanctas, cum hic uiuerent, congregare possemus et interrogare, utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? utrum hoc quod iste dicit, an quod Iohanexcellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, una uoce clamassent: si dixerimus quia peccatuponere falsitatis\'. ita hoc si uerum dicerent, haberent peccatum; quod humiliter quia faterentur, ueritas in eis esset; numquid omnium potuit scriptura commemorare peccata? et uerum eis dicent quicumque dicent. nec eum contra hoc aliquid ualidum uideo respondisse, quamuis uideam tacere noluisse. quid enim dixerit, quaeso, adtendite. hoc, inquit, recte dici potest de his, quorum neque honorum neque malorum scriptura sit memor; de illis uero, quorum iustitiae meminit, et peccatorum sine dubio meminisset, si qua eos peccasse sensisset. dicat ergo non pertinuisse ad iustitiam tantam illorum fidem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
docendo explicuiet ueracissime sb̾didisse
spiritile quodã mõ incensum ꝙ añ dm̃
in altare cordis quod sur sum hrẽ auimo¬
nemur infertur eciam si nõ hic uiuatur
sine pcco: licet mori sine pcc̾o. dum sb̾ inde ue¬
nia deletur. quod sb̾inde ignorantia uł infir¬
mitate ꝯmitritur. Deinde ꝯmeinorat eos qͥ
ño modo peccasse. uerum eciam uiste uixisse
referuntur. Abel. enoch. melohisedech. abrahã.
eł̃ nathan. helyam. heliseum. micheã. dani¬
el. ananiam. azariam. misael. erechiel. mar¬
docheum. ẜmeon. ioseph cui desponsata erat
uirgo maria. ioh̃em adiungit eciam feminas
delboram. annã. samuslis inrẽm. uidith. ho¬
ster. alteram amiam. filiam phanuelis. eliza¬
beth. ip̃am eciam dñi ac saluatoris nnĩ matrẽ.
qmͣ dicit sine pcc̃o confiteri. nece est pietati.
Excepta itaq sc̃a maria uirgine. de qua pp̃ ho¬
pccm̃. q̃ concipere ac parere meruio. eum ꝙ̃
constat nullum hũisse pccm̃. Hac ergo uir¬

Expanded text:
docendo explicuisset, ueracissime subdidisse: spiritale quodammodo incensum, quod ante deum in altare cordis, quod sursum habere admonemur, infertur, etiamsi non hic uiuatur sine peccato, licet mori sine peccato, dum subinde uenia deletur. quod subinde ignorantia uel infirmitate committitur. Deinde commemorat eos, \'qui non modo non peccasse, uerum etiam iuste uixisse refeel, Nathan, Elias, Joseph, Elisaeus, Micheas, Daniel, Ananias, Azarias, Misael, Ezechiel, Mardochaeus, Simeon, Joseph cui desponsata erat virgo Maria, Joannes. » Adjungit etiam feminas, « Debboram, Annam Samuelis matrem, Judith, Esther, alteram Annam filiam Phanuel, Elisabeth\'. ipsam etiam domini ac saluatoris nostri matrem, \'quam\' dicit \'sine peccato confiteri necesse esse pietati\'. excepta itaque sancta uirgine Maria qua propter hopeccatum, quae concipere ac parere meruit, quem constat nullum habuisse pecatum? — hac ergo uir
Abbreviated transcription (Latin):
mines non eaque uolũt faciunt. Et de nõ peccan¬
do utiqꝑ agebat non deuolando. qr hoĩes ño ali¬
tes erant Etce homo quod uult bonũ non agro
sed quod ñõ uio malũ hoc agit. uelle illi adia¬
cen ꝑfice auĩ bonum ño ad iacer ubi est possibi¬
litas que inseparabilitꝰ ꝑbatur eẽ nature: Qm̃¬

Expanded text:
mines non ea quae uolunt faciunt. et de non peccanmines non ea quae uolunt faciunt. et de non peccando utique agebat, non de uolando. quia homines non alites erant. ecce homo quod uult bonum non agit, sed quod non uult malum. hoc agit; uello illi adiacet. perficere autem bonum non adiacet. ubi est possibilitas, quae inseparabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ possumut non peccare. Non .n. am sen ue¬
limus seu nolunus nõ peccamꝰ sine dubio .n.
peccamꝰ si uolumus. sed tñ uelimꝰ nolimus
hrẽ nos assert nõ peccandi possibilitatẽ. qm̃
nature insitam dicis sed de homine sams po¬
dib tolłabilitꝰ dici pot̾. uelit nolit ht̃ ambłan¬
di possibilitatem. confractis uero et si uelit ñ
ht̃ uiciata ẽ nat᷑a de qua loquitur. Quid suꝑ¬
bit t̾ra et cinis uiciata est. medicũ implorat
caluũ mo tat dnẽ clamat cana aĩam meã
olamar. quid incͣcludit has uotes ut defentẽ¬
do quasi p̾sentẽ posibilitatẽ futuram ĩpedi¬
at sanitatem et uidete quid adiuugat. Uñ
illud confirmare existimat. qr niuia ĩquit
admiere uoluntas põti qx inseparabilitꝰ ma¬
tum ꝓbatur cõ nature. unde ergo illa uox
ut ñ que multis inia faciatis. Unde eciam
ulla nõ .n. quod uolo facio bonũ sed quod
odi malũ hoo ago. ubi est possibilitas q̃ in¬
sepabilit᷑ꝰ insita ꝓbatut eẽ nature: Ecce ho¬

Expanded text:
 possumus non peccare. non enim ait: seu uelimus seu nolimus, non possumus; sine dubio enim possumus, si uolumus; sed tamen uelimus nolimus habere nos asserit non peccare possibilitatem, quam naturae insitam dicit. sed de homine sanis pedibus tolerabiliter dici potest: uelit nolit habetis ambulandi possibilitatem; confractis uero, et si uelit, non habet. uitiata est natura de qua loquitur — quid superbit terra et cinis?—, uitiata est, medicum implorat: saluum me fac, domine, clamat; sana animam meam clamat. quid intercludit has uoces, ut defendendo quasi praesentem possibilitatem futuram inpediat sanitatem ? Kt uidete quid adiungat, unde illud confirmare existimat: quia nulla, inquit. adimere uoluntas potest, quod inseparabiliter insitum probatur esse naturae. unde ergo illa uox: u t non quae uultis faciatis? unde etiam illa: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc ago? ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita probatur esse naturae? ecce ho
Abbreviated transcription (Latin):
potm̃ trã sbuenite uccẽ est no q deus causam hꝰ
cemꝰ. sed q pectaiumꝰ. Nemde so̾uingit. Sed et
meditsꝰ ad ciuandũ iam uulu̾atũ paratꝰ ẽe deb.
no debei aũ ud samuis uulneretur optare. Si ista
sisitudo reb de quib aginius cõgruis cꝰte uul
tuo incessus. sic mala nr̃a ño ad hoc solum su¬
ꝑnus medicus canat. uo ala iam ño sunit: sed ũ
de cet̾o recte ambisiare possimꝰ. qd̃ quid̾ eciam
cũ meditut homo cũ sanau̾it hoĩem. iam de ce¬
to suscitand elem̃tis. en aumentis corporalib.
it ead sautas apto subsidio conualestat ate
ꝑ suslace do dinintir qui prebet isa in carue
uiuentib. ciũ erait etiã illa: que dum curareo ad
hibebas. Non .n. qm̃qmͣ medicus ex hiis rebus
quas ip̃e creaułto sãnat: sed ex illuis oꝑib quicte¬
at om̃ia ncca. sams atq uiciosis. Ipo aũ deus c̾
ꝑmediatorem dei es hõim hoĩem iħm xpm̃ spi¬
piraut canat egrum uł uuuficat mortĩ .u iꝰ

Expanded text:
peccatum ita subuenire necesse est, non quia deus causam huicemus, sed quia peccauimus? deinde subiungit: sed et medicus ad curandum iam uulneratum paratus esse debet; non debet autem ut sanus uulneretur optare. si ista similitudo rebus de quibus agimus congruit, certe uulntur incessus, sic mala nostra non ad hoc solum supernus medicus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte ambulare possimus; quod quidem etiam  medicus homo cumsanauerit hominem, iam de cetero sustentandum elementiset alimentis corporalibus, ut eadem sanitas apto subsidio conualescat atque persistat, deo dimittit, qui praebet ista in carne uiuentibus. cuius erant etiam illa quhibebat. Non enim quemquam medicus ex his rebus quas ipse creaverit sanat, sed ex illius opibus qui creat omnia necessaria sanis atque vitiosis. Ipse autem Deus, cum per mediatorem Dei et hominum ho sanat aegrum uel uiuificat mortuum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
nissima crpulitate. Quod tũ minime ponere¬
tis. sino dubio .n. qmͣdui tales estis: mlllo modo
pot̾its illud saltem quod omĩ humane rãti est
naturalitꝰ insitum. si mõ id ꝑu̾se opinionis pra¬
uitato nõ curberur. dei naturã atq sb̾am inc̃o¬
mutabilem omĩo. omĩo incorruptibilem cogita¬
terus credite. ex manichei continuo nõ eritis. ut

Expanded text:
nissima credulitate: quod cum minime potuerinissima credulitate: quod cum minime potueritis — sine dubio enim quamdiu tales estis, nullo modo poteritis — illud saltem, quod omni humanae menti est naturaliter insitum, si modo id peruersae opinionis prauitate non turbetur, dei naturam atque substantiam incommutabilem omnino, omnino incorruptibilem cogitate uel credite, et Manichaei continuo non eritis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
regulis compechendi. quõ fisto ut uł in duoꝵ
singulis eiꝰd̾ narrationib. uelduab uniꝰ ex n¬
na eademq re multa du̾sa inueniant᷑ nulła
tñ adu̾sa et multa naria. nulla contraria. Sic
soluũtut omia de quib s isti miseri collum li¬
ganti ut spm̃ .s. sui erroris intus teneaus et
nullum ext̾nsetus salutis admitiant. Quapp
post om̃s fausti calumpmas refiraras et dñ¬
taxat hoꝵ cuis capłoꝵ quib hac oꝑe qnͣtũ dñs ad¬
inuare dignatus est: susficient᷑ ut arbitror ꝓ lixeq
repondi. breuitꝰ nos admoneo quo illo tam nefan¬
do et execiabili etrors tenemini. ut si austoritatẽ
scriptinaꝵ om̃ib p̾ferendam sequi nultis. eam
succeiiones opõꝵ nsq ad hec tpr̃a toto orbe t̾ray
custodita. ꝯm̃data. clarificata ꝑuenis Ibi enim
indebitis eriã uet̾is testam̃ti. et obscura elani
et p̾dc̃a compleri. Si aũ quasi rõne mouemini
primũ cogitetis qui nam sitis. qmͣ minus ydo¬
nei ad comp̾hendendam natinam: non dicam

Expanded text:
di, quomodo fiat, ut uel in duorum singulis eiusdem rei narrationibus uel in duabus unius ex una eademque re multa diuersa inueniantur, nulla tamen aduersa, et multa uaria, nulla contraria. sic «oluuntur omnia, de quibus sibi isti miseri collum ligant, ut spiritus sui erroris intus teneant et nullum extrinsecus salutis admittant. Quapropter post omnes Fausti calumnias refutatas dumtaxat horum eius capiuuare dignatus est, sufficienter, ut arbitror, prolixeque respondi, breuiter uos admoneo, qui illo tam nefando et execrabili errore tenemini, ut si auctoritatem scripturarum omnibus praeferendam sequi uultis. eam successiones episcoporum usque ad haec tempora toto orbe terrarum custodita, commendata, clarificata peruenit. ibi enim uidebitis etiam ueteris testamenti et obscura reuelari et praedicta conpleri. si autem quasi ratione mouemini, primum cogitetis, quinam sitis, quam minus idonei ad conprehendendam naturam, non dicam
Abbreviated transcription (Latin):
im̃ iuctatũ: Nudis ꝯfitentẽ. quid desidas dispu¬
tautem. Sana inquit aĩam meã. ab illo quere
uñ iitatũ sit: ꝙ sanari rogat. et audi qd̾ seqͥ᷑¬
quo nõ res. ño existentia. nõ corpus auquod.
s tm̃ pperam fc̃ĩ actus exprimitur sedet ille.¬

Expanded text:
et gratia: Audis confitentem, quid desideras disputantem? Sana, inquit, animam meam . Ab illo quaere, unde vitiatum sit quod sanari rogat. Et audi quod sequo non res, non existentia, non corpus aliquid, sed tantum perperam facti actus exprimitur? Respondet ille
Abbreviated transcription (Latin):
xpi sb̾e nõ sũt. et ẜm istũ uiciare nõ possunt
O fr bonũ ẽ. ut iemineris te eẽ xp̃ianũ. Ete¬
de ista fortasse suffic̾et. S tñ qi disputare nis
nec obest: ĩo eciã ꝑdest. si firmissima ꝓce¬
pcc̃o eã ẽe uiciatã quõ id fiꝰ potu̾it ĩquiramꝰ¬

Expanded text:
iae non sunt et saluum istumstumitiarenon possunt. o frater, bonum est ut memineris te esse Christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed tamen quia disputare uis nec obest, immo etiam prodest, si firmissima praecepeccato cani esse nitiatam quomodo id fieri potuerit inquiram
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a pcc̃a sunt: Adiũgit et dicta ppe̾a itadidit il¬
los deus in desid̾ia cordis illoꝵ ĩ ĩmu̾diciam.
Etce ꝙ ad modũ deus grauus ꝯdẽpnauit tdẽs
illos in desid̾ia cordis illoꝵ in ĩmũdiciam. uide¬
de eciam ex hac pena que faciant ut contume¬
liis in quit afficiant corpora sua in semet ipsis
Et qr pena est ista iniquitatis cũ sit et imgͥtas:
euidentiꝰ ꝯm̾dat dicens. Qui tnsimtaueriu
m̃tatem dei in m̃datiũ et coluerunt et ẜuiert᷑

Expanded text:
illos Deus in desideria cordis illorum, in immunditiam. Ecce quemadmodum Deus gravius condemnavit, tradens illos in desideria cordis illorum, in immunditiam. Videte etiam ex hac poena quae faciant: Ut contumeliis, inquit, afficiant corpora sua in semetipsis. Et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, evidentius commendat dicens: Qui transmutaverunt veritatem Dei in mendacium, et colu
Abbreviated transcription (Latin):
ceed ꝙ quidã dñt leuia quedã pcc̃a multitudi¬
ne ꝙꝙ sepe uruant ñ posse cuncta intari: nega¬
uit cebe argmi. ne leui quid̾ correptione. si uita¬
ii oĩo nõ pꝰsĩt scͥpturas utiq ño adutens noui
testam̃ti. ubi dm̃s hanc ẽẽ intentõnẽ legis ar
ciam dñi mist̾intis uelud pedagogo ꝯeludente:
in ead̾ fite q̃ postea reuelata est. ubi et remutã¬
tur q̃ maie fuĩt et ead̾ gra iuiuante nõ fiant. ꝓͦ¬

Expanded text:
d quidam dicunt lenia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino non possunt , scripturas utique non aduertens non testamenti. ubi didicimus hanc esse intentionem legis argatiam domini miserantis uelut paedagogo concludente in eadem fide, quae postea reuolata est. ubi et remittantur quae male fiunt et eadem gratia iuuante non fiant. pr
Abbreviated transcription (Latin):
quis aũ urm indiget sapĩa postulet a deo
qui dat om̃ib affluent᷑ et ño ĩpperat et dabi¬
tur ei. Postuleo aũ in fide. nicħ hesians. Hec est
fides ad ꝙͣ p̾cepta ꝯpellũt. ut lex imperet. P
om̃s. Non .n. et hoc iste apłs alio m̃õ ꝑnũci¬
auit sic̃ illd̾ qd̾ ais lingu̾a mulꝰ hominũ
domare põt¶sies illud quis¶ͣ istis ꝑ ĩp̾ abii

Expanded text:
deo, qui dat omnibus afluenter et non inproperat, e t dabitur e i; postulet autem in fide nihil haesitans. haec est fides, ad quam praecepta conpellunt, ut lex imperet. fiomnes. non enim et hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit sicut illud quod ait: linguam nullus hominum domare potest. Nee illud quisquam is
Abbreviated transcription (Latin):
m fiant᷑iq nõ est opus sauis medicꝰ sod egrot̾̃a¬
aib. Unte nõ uenit ille uocare uistos: sed põco¬
resi ac ꝑ hoc natura humani gñis ex illuis u¬
mꝰ p̾uaricatoris came ꝓcreata. si põt dͥ suffic̾e̾
ad mplendam legem᷑ ꝑficiendamq uisticiã
de p̾mio debes ẽt secura. hoc est de uita eterna
etiam si in aliqua gente ut aliquo suꝑiore tẽ¬
pore fides eam lacui sanguinis xp̃i. Non .n. in¬
iuistus deus qui iustos fiandet mercedem ĩti¬
cie. si eis nõ est amuinciatum sacram̃tũ diui¬
iratis eo humanitatis xp̃i. quod manifestũ
est in carne. Qũo .n. crederent ꝙ ño audierũt
Auo qũo audirent sine p̾dicante: fides .ii. ex
auditu. sicut scriptum est. sludicus aũ ꝑ uer

Expanded text:
ni fiant, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus; unde non uenit ille uocare iustos, sed peccatores. Ac per hoc natura humani generis ex illius unius praeuaricatoris carne procreata, si potest sibi sufficere ad inplendam legem perficiendamque iustitiam, de praemio debet esse secura, hoc est de uita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore tempore fides eam latuit sanguinis Christi. non enim iniustus deus. qui iustos fraudet mercede iustitiae, si eis non est annuntiatum sacramentum diuinitatis et humanitatis Christi, quod manifestatum est in carne. quomodo enim crederent quod non audierunt ? aut quomodo audirent sine praedicante? fidos enim ex auditu, sicut scriptum est, auditus autem per
Abbreviated transcription (Latin):
ostũdens. qfitũ sic i hoĩe domati lingue ma¬
lum. ut a nillo homine domari p̾sit. cũ ab ho¬
m̾ib domentur et bestie. Neq hoc iõ dix̾. ue
hiuiꝰ in nos mali dñat̃onẽ ꝑ negligentiam
ꝑmane̾ paciamur. s ut ad domandã lĩgm
diuins grẽ poscamꝰ auxiliũ. Non .n. aic. lin¬
gũa nullꝰ domare põt: sed nullus hõiũ. Ut
ri fateamur. Conerur gͦ aĩa: domare lingũa.
et dũ conarur: posdat auxiliũ. et oret lingna:
ut dometur lingua. donante illo qui dix ad
suos. Non .ii. uos estis qui loquimi. s sp̃c prĩs¬

Expanded text:
ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, utri fateamur. conetur ergo anima domare linguam et, dum conatur, poscat auxilium; et oret lingua, ut dometur lingua donante illo, qui dixit ad suos : non enim uos estis qui loquimini, sed Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ab isto laudata porentia illa nature. et uolũ¬
tas hõĩs eciã ip̃o fatente ño potꝰ. Quare hac ne¬
cessitate restat:ut oret ignosci. Ut aũ adume¬
tur ne peccecr mistpͣ dixit ño hic legi. sllirũde
hac re om̃io silentiũ. cũ or̃o dm̃ca utrũq petẽ¬
dũ eẽ ꝯmoneat. et ut dimittantut nob̾ debi¬
ta ña: et ut ĩducamur ĩ tẽptationẽ. Nlud uͦ
pͥt̾ita expientur hoc ut futura intentur. Qrd̾l
nõ fiat nisi uolũtas assit tñ ut frat uoluntas
sola nõ sufficir. Id̾o ꝑ hac re. nec supflia nec ĩ¬
pudens dño ĩmolatur or̾o. Namqͥd stultꝰ qmͣ
orare uo facias ꝙ ĩ potestate heas ¶Iam ñc u¬

Expanded text:
ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate habeas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc nãtina penis ad iũdc̾am iustissimam
ꝑtinet .si. n. im simmus in xp̃o nona creatu¬
ra: tñ eramꝰ natura filii ire. sicio et ceteri.
mortu delistis: ꝯuiuificauit nos xp̃o. cuis
nec infantes nec erate grandes salui fieri pꝰ¬
sũti ño m̾itis redditur. s gratis datur. p̃p̃ ꝙ
guinem ip̃uis. unde hii qui nõ per illam li¬
bantur. siuic qr andire non dum potuerium si¬
ue qr obedire noluetuio: siue etiam cũ ꝑ eratõ
audire ñ pouent lauacheũ regnationis ꝙ acal¬

Expanded text:
am iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicut et ceteri. mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius nec infantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propterguinem ipsius. unde hi qui non per illam liberantur, siue quia audire nondum potuerunt siue quia oboedire noluerunt siue etiam cum per aetatem audire non possent, lauacrum regenerationis
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. inestimabis. sine simulatõe. ħ ẽ sap᷑
rogate auder grõ dei et em suꝑbusiia ua
uitate pontrate ponit in hoĩs potestate: Cur
arbitͥo. qd̃ s sufficit possibslitate nature. ad ĩ¬
plenda om̃ia ꝓcepta uistĩe. Cont᷑dicatut gͣ ei

Expanded text:
bonis, inaestimabilis, sine simulatione. haec est rogare audet gratiae dei et eam superbissima uanitate ponit in hominis potestate? cur arbitrio, quod sibi sufficit possibilitate naturae ad inplenda omnia praecepta iustitiae? contradicatur
Abbreviated transcription (Latin):
cancẜ oĩo sine nicio ullo sie conecur ostñdere
et contra aꝑtissimas scͥturas doi. delestetur
sap̃ia u̾bi. qua euacuerur crux xͥ. Sed plane
illa nõ euacuabitur: ista pociꝰ capła sb̾ũtetur
Nam cũ hoc ostñd̾imꝰ. aderit fortasse. ut et ip̃m̃
hec dixisse peniteat. Primo ĩquit de co dispu¬
tandũ ẽ. qũo ꝑ pccm̃ debilitata d̾r. eo ĩmunta¬
ta natura. uñ añ omĩa q̃rendũ puto ĩquio¬

Expanded text:
ino sino uitio ullo sit, conetur ostendere et contra apertissimas scripturas dei delectetur sapientia uerbi. qua euacuetur crux Christi. sed plane illa non euacuabitur, ista potius sapientia subuertetur. nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. primo, inquit, de eo disputandum est, quod per peccatum debilitata dicitur et inmutata natura. unde ante omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
ñõ sicut dñ glorificauet᷑. aut gr̃as egerunt.
ced euanuerũt in cognationib sus et ob¬
scuratũ ẽ insipiens cor eoꝵ. Utiq ista obscu¬
ratio: uũdista. eo pena iam fuit. et tñ ꝑ hanc
luce sapiẽ in plura et grama pcc̃a collapa sunti
Mitentes .n. se ẽẽ sapientes. sculti fci sunt. Gra¬
us hec pena est. si quis intelligat ex ex hac pẽa
ido quo ierut̃. Et muttau̾nt inquit glam ĩcor¬
ruptibił dei in siłitudine̾ ymag̾is corruptibił¬

Expanded text:
non sicut deum glorifi cauerunt aut gratias egerunt, non sicut deum glorifi cauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis et obscuratum est insi sius cor corum? utique ista obscuratio uindicta et poena iam fuit; et tamen per hluce sapientiae, in plura et grauia peccata conlapsi sunt; dicentes enim esse se sapientes stulti facti sunt. grauis haec poena est, si quis intellegat, et ex hac poena uide quo ierunt: et inmutauerunt, inquit, gloria incorruptibilis dei in simi
Abbreviated transcription (Latin):
ño solum illo ũo eõ inferiores. sed eciã pluta ĩ¬
pleuisse p̃cepta. cũ ille unũ ĩpleret neglex̾it.
Quos post̾os uideo ita nasci. qũo c̾te ille fcũs
ñõ ẽ. nõ solũ p̾ceptii capaces quod om̃io ñ
sentiũt. sed uix capaces papille cũ esurm̃t. E¬
os cũ in mris eccẽ grenuio. cũ caluos gr̃a sua
fac̾e uelit qui saluũ facio ppłm suũ a pcc̃is e¬
oꝵ contiadiciũt hoiẽs es qͣi creaturã q̃ ꝑ illũ
condita est melius illo inspic̾e̾ nouerũt: no¬
ce nõ cana canos eẽ ꝓnũciant.¶ Mat̾iam pccĩ¬
dici eõ m̃dc̃am. Si ad hoc pcc̃oꝵ infirmatꝰ est
ut plura peccares sleo cognat p̾naricatorem
legis qm̃ digne lux deserat ułatis. Qua deẜ¬
tus: icciq fit cetus eo plus nccẽ ẽ offendat.
et cadendouexetur. uexatꝰq nõ sirgat. uo ĩo
tm̃ audiat uocẽ legis: quo ãmoneatur ĩplo¬
tare gr̃am catuatoris. an nulla pena eꝰ ooꝵ de
quib dicto apłs. Quia cũ cognonissent dm̃

Expanded text:
firmiores, sed etiam plura. inpleuisse praecepta, cum ̒̒̒ιille unum inplere neglexerit\'. quos posteros uidet ita, nasci, quomodo certe ille factus non est, non solum praecepti incapaces, quod omnino non sentiunt. sed uix capaces papillae cum esuriunt. est tamen in matris ecclesiae gremio cum saluos gratia sua facere uelit. qui saluum facit populum suum a peccatis eorum. contradicunt homines et. quasi creaturam, quae per illum condita est. melius ilio inspicere nouerint, uoce non sana sanos esse pronuntiant. Materiam pecdictam, si ad hoc peccator infirmatus est, ut plura peccaret\', nec cogitat praeuarieatorem legis quam digne lux deserat ueritatis; qua desertus utique caecus et plus necesse est offendat et cadendo uexetur uexatusque non surgat, ut ideo tantum andiat uocem legis, quo ammoneatur implorare gratiam saluatoris. an nulla poena est eorum, de quibus dicit apostolus: quia cum cognouissent deum,
Abbreviated transcription (Latin):
uideris abmiere. Dem̃te respondit. Ego no abu¬
uo qui rem ꝯfitendo confitear necẽ ẽ. et ꝑ ꝙ reᷤᷤ
effici põt antu qui rem nogando et quicꝙꝵ illo
est ꝑ ꝙ res efficttur ꝓculdubio negas Oblitꝰ ẽ
iam se illi sꝑde. quiꝰ rem nõ negat. Cuiꝰ obiecti¬
ĩa conficetur. agio ad huc adu̾sus eos quine¬
gant ẽẽ p̃sibile hoĩem sine pcc̃o. quid ad no:
Contia quos uulragat. dũ tñ hoc confiteatur
ꝙ ĩpietate trełatissima negatut. sĩne gr̾a deiho¬
miẽ sine pcc̾o eẽ ño p̾se. Dicit. Ergo siue ꝑgͣ

Expanded text:
videris abnuere. Deinde respondet: Egone abnvideris abnuere. Deinde respondet: Egone abnuo, qui rem confitendo, confitear necesse est et per quod res effici potest; an tu, qui rem negando, et quidquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? Oblitus est, jam se illi respondere, qui rem non negat, cujus objectiiam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per
Abbreviated transcription (Latin):
iustificari posse contende̾. Dicamꝰ eo hic. Ergo
xp̃c gratis mortuus est. Hoc .n. om̃s pꝰsent. eciãsi
mortuus ille ño eẽt. Et si ustiẽent: qr uerlent
iꝰtificari om̃io ño potuit: eciã istñ si audet absol¬
uat ẜm u̾ba sua. Quia si idcͥco taꝵ funt ꝙ au
ud eẽ nõ potuit culpa caruit. ¶S obieat s̃ qͣsi
ĩqmes. Demde uelud iꝑtendo sb̾iũgit. Ago hu¬
manitati tue gr̃as. ꝙ assertionẽ meã ꝙͣ dudũ
obpugnabas nõ mõ ñ obpugnare. aut con¬
fiteri solũ ꝯtentꝰ nõ es: uetũ cciã ñõ refugis ꝯ¬
probare. Nam dice̾ põt quid. sed ꝑillud aut illd̾
quid alud ẽ qmͣ non solum sentire quod possit
ẽe. uctũ eciam qũo uł quautꝰ possit ostend̾e. Nu¬
lluis itaq mag̾ ancuiꝰrei possbilitatã ꝓbat: qmͣ¬
qui eciã eiꝰ qualitatem fatetur qr nec absq re eẽ
qualitas põt. Hiis dcĩs it̾m sͥ obicit. Sed tu in qui¬
esꝰ hoc in loco dei gr̃am qñ quid eã ñõ ꝯmemorã

Expanded text:
ustificari posse contendere\'. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia uellent,  gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam, quam dudum obpugnabas, non modo non obpugnare aut confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere \'potest quidem, sed per illum aut per illud\' quid aliud est, quam non. solum consentire quod posset esse, uerum etiam quomodo uel qualiter posset, ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem qui ejus etiam qualitatem fatetur; quia neque absque re esse qualitas potest. His dictis iterum sibi objicit: Sed tu, inquies, hoc in loco Dei gratiam, quandoquidem eam non commemoras,
Abbreviated transcription (Latin):
rem do qua iititur qͥd. Sed qd̾ dicio negligencie
suo pociꝰ spitar qid ño est sine pcc̃o. bñ quid̾ dicꝰ.
seo dignetur in de et orare dnm̃: ne illi ħ migua
neglgentia dñetur ꝙ̃ rogabat quidã qñ dice¬
m omis iquitas. Nledum sue diugentie qͣsi ꝓ¬
pris uiri fidio neq hic ad uerã iusticiã. neꝙͣ
illic ubi sine dubio ꝑfecta deaidanda ẽ eo sꝑan¬
dã pueniat. Et illud qd̾ a quibdam ei d̾r: mis¬
qͣ ee scrptũ hiis om̃io u̾bis posse odꝰ hoiẽm sine
ca cum aiquociens in scͥpturis ĩuemantur
hoĩes dc̃os eõ sino q̃rela: nemo ĩuenitur qͥ sit¬
doais sine pcc̃o insi imꝰ solus. de quo aꝑtedcm
esti Cum qui nõ nouerat ptcm̃. Et eo locou̾
de sacdotib s̃s agebatur. Etenł exꝑtus est

Expanded text:
titur quaestio sed quod dicit, neglegentiae suae potius inputari, quod non est sine peccato, bene quidem dicit, sed dignetur inde et orare Dominum, ne illi haec iniqua neglegentia dominetur. quem rogabat quidam, quando dice omnis iniquitas: ne dum suae diligentiae quasi propriis uiribus fidit, neque hic ad ueram iustitiam neque illic, ubi sine dubio perfecta desideranda est et speranda, perueniat. Et illud, quod a quibusdam eis die scriptum his omnino uerbis, posse esse hominem sine sa, cum aliquotiens in Scripturis inueniatur, homines dictos esse sine querella, nemo inuenitur qui dictus sit sine peccato, nisi unus solus, de quo aperte dictum est: eum qui non nouerat peccatum; et eo loco, ubi de sacerdotibus sanctis agebatur, etenim expertus est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ negaten ꝑop solã homo nuistificari p̃otꝰ hoc
m. ĩ dispittatoib tauũ: maxime tetestor et hor¬
teos sed ꝑͥgens leg̾e̾ cetͥa: pͥmo ex datis siłit
nuĩ ego officioꝵ qualitates negaui. qui officia ip¬
ta cofessus sum. Uidetur cꝰte ħ esi ꝯmemorasse:¬
gueale pedes. Nontale aliqͥd posuit. qualede
gĩa ĩtenigi uolumꝰ. sine qua homo ñ uistifica¬
tur. Ubi de sanandis. nõ de ĩstituendis naturis a¬
gitur. Hic ĩa gͦ sonicit᷑. cepi leg̾e̾ cet̾a: et me ñ
fło cõperi susꝑicatũ. Quo prꝰicy ueniã: uideto¬

Expanded text:
n negaret, per quam solam homo iustificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera, primo ex datis simili linguam alas pedes: num ego officiorum qualitates negaui, qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe, haec eum commemorassengua alae pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur: ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ego sollicitus coepi legere cetera et me non falso conperi suspicatum. Quo priusqua
Abbreviated transcription (Latin):
si potes: qui dixi Non est opus sanis medicus:
sed egrotantib. Non uem uocare iuustos s poc̃o¬
res. Ubi uistos unq sanos. pcc̾ores aũ appella¬
uit ogroto¶erntis ne quo tendat. et quo
manus porrigat hec disputatio: ut omĩo su¬
stra dcm̃ pureuir. uocabis nom̃ eiꝰ iħm. Ip̃en.

Expanded text:
si potes, qui dixit: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. non ueni uocare iustos, sed p c catores, ubi iustos uia caret?" Cernitisne, quo tendat et quo manus porrigat haec disputatio? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius lesum; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dũ poiores caluos fac̾e. Et iste cõtia fidelẽ ser¬
monẽ ed om̃i acceptione dignũ: dicit non de¬
buisse hanc ogritudinẽ contrahi pccis: ne ad
hoc eẽi ista pena peci ut ꝯmittentur plura pͦ¬
cata. Qritur eciã ꝑnuł tantus medicꝰ opit¬
lator eo iste dicit. Quid q̃ritis. Samisũt ꝓpt̾
quos medicũ q̃ritis. Neo ip̃e pͥmꝰ homo ideo
morte dampnat᷑ est: ram posteano peccauio
quasi auguid postea de ꝑfcͥone iusticie enis

Expanded text:
ndum peccatores saluos facere. et iste contra fidelem sermonem et omni acceptione dignum dicit \'uon debuisse hanc aegritudinem contrahi peccatis, ne ad hoc esset ista poena peccati, ut committerentur plura peccata\'. quaeritur etiam paruulis tantus medicus opitulator et iste dicit: quid quaeritis? sani sunt propter quos medicum quaeritis. nec ipse primus homo ideo morte damnatus est; nam postea non peccauit. quasi aliquid postea de perfectione iustitiae eius
Abbreviated transcription (Latin):
adhuo ułtume gentes. licet ut ꝑhibetur pancis¬
sinie. quib hoc nondñ fuit p̾dicatum. quio si¬
ciet humana natuta. uł quid fecit que uł añ
nõ audietat hoo futurũ. nł ad huo ño comꝑio
factum. insicredendo in dm̃: qui fecto celum
et t̾tam. a quo et sefc̾am naturalitꝰ sentit. et
recte nuieudo cuis ̃pleat noluntatem. Nulla
porum aut põt: hos er ego dico qd de lege dix̃
le dixio dixio dolege qmͣ accepit gens imaui¬
deoꝵ⁊ qnͣto ustuis dicitir de lege nature: qiuͣ
accepio unuu̾sum gemis humanũ. Si ꝑ nͣt
mana natuta istificari et redimi ab ira dei iͦi¬
ssima. hoc es anindicta nullo põt m̃o: nisi ꝑ
adem et sactamentũ sangͥnis xpĩ¶ slatura qͣp¬
pe hom̃ĩs primitus inculpata. et sine ullo in¬
cio crestia eii. Natura uero ista hom̃is qua miꝰ¬
quisq ex adam nascitur: iam medico indi¬
ges qr sana nõ est. omĩa quid̾ bona qͥ ħt in
fornicatione. uita. sensib. mente. a sũmo

Expanded text:
adhuc ultimae gentes, licet ut perhibetur paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatum; quid faciet humana natura, vel quid fecit, quae vel ante non audierat hoc futurum, vel adhuc non comperit factum, nisi credendo in Deum, qui fecit coelum et terram, a quo et se factam naturaliter sentit, et recte vivendo ejus impleat voluntatem, nulla potuit aut potest, hoc et ego dico, quod de lege dixitle dixit de lege quam accepit gens una Judaeorum; quanto justius dicitur de lege naturae, quam accepit universum genus humanum, Si per natmana natura iustificari et redimi ab ira dei iustissima, hoc est a uindicta, nullo modo potest nisi per fidem ut sacramentum sanguinis Christi. Xatura quippe hominis primitus inculpata et sine ullo uitio creata est; natura uero ista hominis, qua unusquisque que ex Adam nascitur, iam medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona. quae habet in formatione,, uita. sensibus, menti, a summo deo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ dre̾tur. Etgo nolingua nlłꝰ hoiũ domare p̾:
Tancp obuirgans et dicens. Domare feias pote¬
sti lingũa ñ potestis: qsi facidiꝰ si lingũa doma¬
re qmi feras. Non puto ꝙ iste sit sensus hoc loco
Si n. hoc sentire uesses de facilitate domande
inigue: cet̾a seq̃rẽtur ĩ bestiaꝵ ꝯꝑatone Nu̾t

Expanded text:
retur: ergone linguam nullus hominum domare potest? tamquam obiurgans et dicens: domare feras potestis, linguam non potestis? quasi facilius sit linguam domare quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim hoc sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparat
Abbreviated transcription (Latin):
qui ño pecter eo nõ est uistus in tͤra. et ño est qui
faciat bonũ. et cet̾a huis similia inquit ad ñ eẽ.
no ad nõ posse ꝑficiunt huiꝰ modi .n. exemplis o¬
stñd̾r quales hoĩes quidam tps̃ anquo fuerint.
ño quod aluid eẽ nõ potuerinti unde et iure mue¬
nitur ẽẽ culpabiles. Nam si id circo taies fuerũt
q amid ẽõ nõ potuerium culpa carent. uidete qͥ
dixerit. Ego autẽ dico puulũ natũ in eo loco uͥei
non potuit ꝑ xp̃i baptisimũ sb̾ ulemiri: morte prõ¬
uentum. id arco talem fuisse .i. sine lauachro re¬
gñationis exisse: qr eẽ aliud nõ potuit. ab so lu¬
at gͦ eum. et aꝑiat ei ꝯtra siñam dm̃i regnũ celo¬

Expanded text:
qui non peccet, et: non est iustus in terra, et: non est qui qui non peccet, et: non est iustus in terra, et: non est qui I a ci at b onu m, et cetera his similia, inquit, ad non esse, non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur. quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint; unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt, culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri, morte praeuentum idcirco talem fuisse, id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ci contra sententiam domini regnum caelo
Abbreviated transcription (Latin):
ctione uera atq manifesta quo tendat. et
quid effic̾e conetur adu̾tite. Nos inquit de
coia possibilitate traclamꝰ. De qua insiquid
c̾tum constit̾i tmͣgredi ad aliud gͣuissimũ
ẽẽ. atq extra ordinem dm̃s. Hoc u̾sat multis mo¬
dis eo ẜmoneducturno. ne quis eumanud ꝙͣ
de nõ peccandi possibilitate q̃rere existimet
intͦ multa quib id agurociam hoc dicta. Idem
t̾m repeto. Ego dico posse eẽ hoĩem siñe pcco.
Tu quid dicis: Non posse ẽe hoĩem sine pcco. slt¬
ꝙ ego dico inquit hoĩem ẽẽ sine pcc̃o: neq tu dicis
no et hoĩem sine peco. De posse et nõ posse. nou
de oe et ñõ ẽe contendimꝰ. Demde ñ nulla coꝵ
que aduersus cos te scriptunis ꝑferrisolent ad
istam q̃onem ño ꝑtinere: in qua q̃ ritur possit¬
ne an nõ possir eẽ homo sine pcc̃o: ita cõmemorat
Nlam nullus inquit mũdus est a sorde. et nõ ẽ ħo

Expanded text:
nctione uera atque manifesta quo tendat et nctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' et \'non est homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquitunt: tanto eo multo ardentiore zelo nos
oporret accendi: ne euacuetur crux xp̃i. Eua¬
cuatur añ: si aliquo ño pt᷑ illius sacrametũ
ad iusticiã uitãq et̾nã: ꝑueniri posse dicatur
Quod in libro isto agitir nolo dicẽ absciente
ne ulum qur eum scripsit ne xp̃ianũ quidem
hũdum uidicem. s ꝙ mag̾ credo a nesciente:
magnis caneuitib s eas canas uolo ño qua¬
les frenetiti hr̃e conuuerũt. siam prius distin¬
git aliud eẽ qrere an possit anquid ẽẽ quod ad
soiam possibilitatem ꝑtinei anid utrũ ne
sio Hanc distinstionẽ uerã ẽẽ nemo ambig̾.
consegñs. ut quod eẽ põr: eciam sit. Quia .n.
dñs laz arũ suititauit sine dubio potun. Qła
uero iidam non suscitauit nũqind dicend ẽ
ño potuis: Ponut ergo sed noluit. Nam niuo¬
luisser eadem eciam hoc potestate fecisser. qͥa
et filius quos nult iustificat¶ Sed hac distm¬

Expanded text:
perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum, qui eum scripsit, ne Christianum quidem habendum iudicem, sed, quod magis credo, a nesciente, magnis sane. uiribus, sed eas sanas uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit: consequens, ut, quod esse potest, etiam sit. quia enim Dominus Lazarum suscitauit, sine dubio potuit; quia. uero Iudam non suscitauit; numquid dicendum est: non potuit? potuit ergo; sed noluit; nam si uoluisset, etiam hoc eadem potestate fecisset, quia et Filius, quos uult uiuificat. sed hac disti